E-269/2008

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar, um fram komna frávísunarkröfu stefnda hinn 15. september s.l., hefur Á-kk-nf P-kk-nf hæstaréttarlögmaður höfðað hér fyrir dómi fyrir hönd íslenska ríkisins, kt. 000000-0000, Sölvhólsgötu 7, Reykjavík, gegn B-kk-þgf Ó-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hvassaleiti 87, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennt verði með dómi að stefnda beri að fjarlægja vörugeymslu í hans eigu, með fastanúmerið 214-5789, af lóð stefnanda á Akureyrarflugvelli með landnúmer 147548 og stefnanda verði fengin umráð lóðarinnar. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Aðalkrafa stefnda er að málinu verði vísað frá dómi og að honum verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda að skaðlausu að mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi. Til vara krefst stefndi að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en að auki krefst hann þá málskostnaðar.

Í þessum þætti málsins, sem varðar frávísunarkröfu stefnda, gerir stefnandi þá kröfu að henni verði hafnað.

Málavextir.

Málavextir eru í stórum dráttum þeir, að árið 1958 var reist á Akureyrarflugvelli vörugeymsla úr timbri, um 50 m² að grunnflatarmáli, auk rislofts, upphaflega til að hýsa flugafgreiðslu. Svifflugfélag Akureyrar eignaðist síðar geymsluna og nýtti hana sem flugskýli. Árið 1992 seldi stefndi Svifflugfélaginu hlut sinn í flugskýli við flugvöllinn og fékk umrætt timburhús afsalað sér sem hluta kaupverðs.

Efnislegur ágreiningur aðila máls þessa varðar eignarréttindi á þeirri lóð sem greint timburhús stendur á. Vísa báðir aðilar til heimildarskjala um réttindi sín.

Fyrir liggur að í kjölfar áskorunar stefnanda í september 2006 um að stefndi fjarlægði húsið krafðist sá fyrrnefndi úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur um að stefndi „verði með beinni aðfarargerð borinn út af lóð sóknaraðila (stefnanda), land nr. 147548, á Akureyrarflugvelli, ásamt öllu því sem honum tilheyrir og sóknaraðila fengin umráð lóðarinnar”. Stefndi tók til varna og gerði þær dómkröfur, að kröfum sóknaraðila „...verði hafnað, að synjað verði um hina umbeðnu gerð...“. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, upp kveðnum 22. nóvember 2006 var kröfum stefnanda hafnað. Var sá úrskurður kærður til Hæstaréttar Íslands hinn 6. desember 2006. Í dómi Hæstaréttar, sbr. mál nr. 639/2006, er m.a. greint frá því að stefnandi hafi lagt fram á ný gögn, en þess getið að þeim hafi verið hafnað með vísan til andmæla stefnda þar eð þau tengdust nýrri málsástæðu. Niðurlagsorð í nefndum dómi Hæstaréttar voru eftirfarandi: „Með vísan til þess, sem fram er komið í málinu verður ekki talið að sóknaraðila (stefnanda) hafi tekist að sýna fram á réttmæti kröfu sinnar. Samkvæmt 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90, 1989 verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.“

Á þessu stigi er ekki ástæða til að rekja atvik frekar í þessum þætti málsins að því er varðar efnislegar kröfur aðila.

Málsástæður og lagarök stefnda varðandi frávísun málsins.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því, að sú krafa, sem stefnandi hefur uppi í máli þessu hafi áður hlotið meðferð og verið afráðin efnislega í nefndu Hæstaréttarmáli, nr. 639/2006. Vísar stefnandi í því sambandi til þeirrar reglu einkamálaréttarfars, sem nefnd er res judicata, en í henni felist að efnisúrlausn í máli sé bindandi til frambúðar, bæði fyrir aðilana og þá, sem kunna að koma í þeirra stað. Bendir stefndi á að í nefndu Hæstaréttarmáli hafi verið synjað kröfu stefnanda um að stefndi yrði með beinni aðfarargerð borinn út af lóðinni, sem stefnandi telji sig eiga á Akureyrarflugvelli, ásamt öllu því sem honum tilheyrir og stefnanda fengin umráð lóðarinnar. Ber stefnandi að efnislega sé krafa stefnanda í því máli sem hér sé til úrlausnar nákvæmlega hin sama og leyst hafi verið var úr í greindu Hæstaréttarmáli. Beri því að vísa málinu frá dómi vegna res judicata áhrifa. Bendir stefndi og á að í nefndu máli, nr. 639/2006, hafi Hæstiréttur í raun útkljáð efnislega allar málsástæður, sem stefnandi hafði uppi, en um áhrif þess vísar hann til hliðsjónar til sambærilegra dóma réttarins, þ.e. í málum nr. 409/1999 og 482/2002. Í margnefndu útburðarmáli hafi niðurstaða Hæstaréttar verið sú að synjað hafi verið efnislega sambærilegri kröfugerð og höfð sé uppi í þessu máli. Byggir stefndi á því að þetta eigi að leiða til þess að dómur Hæstaréttar, í máli nr. 639/2006, sé bindandi um hið efnislega inntak í réttarsambandi málsaðila í því máli sem hér sé til umfjöllunar. Sökum þessa og vegna res judicata áhrifa beri að vísa málinu frá dómi.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi gerir, eins og áður er lýst, þá kröfu að kröfu stefnda um frávísun verði hafnað.

Við munnlegan flutning andmælti stefnandi alfarið þeim málatilbúnaði stefnda að um sé að ræða efnislega sömu kröfu í máli þessu og í máli Hæstaréttar nr. 639/2006, en þar hafi verið um að ræða útburðarmál, sem rekið hafi verið samkvæmt ákvæðum 12. og 13. kafla aðfararlaganna, nr. 31, 1990. Kröfugerð þessara mála sé eðli málsins samkvæmt ólík, en annars vegar komi til álita ákvæði 83. gr. sbr. og 1. mgr. 84. gr. aðfararlaganna, en hins vegar ákvæði 116. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91, 1991. Síðast nefnda lagagreinin taki og alls ekki til mála, sem rekin séu samkvæmt ákvæðum aðfararlaganna.

Stefnandi vísar til þess að úrskurður í aðfararmáli kveði heldur ekki á um eiginlegan efnislegan rétt manna í millum, en segi það eitt hvort gerð skuli fara fram eða ekki. Kröfur varnaraðila/stefnda séu og ólíkar samkvæmt þessum lagabálkum Þá hljóði kröfur í aðfararmálum um synjun, en í einkamálum sé eftir atvikum krafist sýknu. Að þessu leyti vísar stefnandi til niðurlagsorða Hæstaréttar í ofan nefndum dómi nr. 639/2006, þar sem byggt hafi verið á því að varhugavert hafi verið talið að gerðin næði fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna, sem heimilt hafi verið að leggja fram í aðfararmálinu. Hafi þannig ekki fengist efnisleg niðurstaða í ágreiningi málsaðila. Vegna þessa séu heldur ekki skilyrði svonefndra res judicata áhrifa uppfyllt. Máli sínu til stuðnings vísar stefnandi m.a. til dóms Hæstaréttar í máli nr. 53/2007.

Niðurstaða.

Fyrrnefndur dómur Hæstaréttar í máli nr. 639/2006 er reistur á megin reglu 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90, 1939 um aðför. Felur hann ekki í sér efnislega úrlausn á þeim ágreiningi, sem uppi er í þessu máli. Með vísan til þessa og röksemda stefnanda hér að framan verður frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Ákvörðun um málskostnað bíður efnisdóms.

Úrskurðinn kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kröfu stefnda þess efnis að máli þessu verði vísað frá dómi er hafnað.