E-159/2009

Mál þetta var þingfest 14. janúar 2009 og tekið til dóms 25. febrúar 2010. Stefnandi er Vífilfell hf., Stuðlahálsi 1, Reykjavík, en stefndu eru Orora ehf., Hafnargötu 62, Keflavík, H-kk-nf G-kk-nf, Aragerði 13, Vogum, L-kvk-nf R-kvk-nf B-kvk-nf, Aragerði 13, Vogum, og E-kvk-nf S-x-x J-x-x D-x-x, Brekkustíg 15, Njarðvík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.696.131 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.414.241 krónu frá 30. nóvember 2007 til 28. apríl 2008, af 1. 505.733 krónum frá þeim degi til 4. maí 2008, af 1.520.673 krónum frá þeim degi til 2. júní 2008, af 1.598.458 krónum frá þeim degi til 30. júní 2008, af 1.657.189 krónum frá þeim degi til 6. júlí 2008, af 1.691.151 krónu frá þeim degi til 18. október 2008, af 1.696.131 krónu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 35.000 krónum sem greiddar voru inn á skuldina 31. október 2008. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

Af hálfu stefndu H-kk-ef G-kk-ef og L-kvk-ef R-kvk-ef B-kvk-ef er aðallega krafist sýknu en til vara að dómkröfur verði lækkaðar verulega. Málskostnaðar er krafist úr hendi stefnanda.

Af hálfu stefndu Orora ehf. og E-kvk-ef S-x-x J-x-x D-x-x hefur ekki verið tekið til varnar í málinu.

I.

Stefnandi, sem er gosdrykkjaframleiðandi, segir ofangreinda kröfu vera vegna vöruúttekta stefnda Orora ehf. hjá stefnanda á tímabilinu október 2007 til og með september 2008 samkvæmt framlögðu reikningsyfirliti.

Kröfu sína byggir stefnandi á sjö reikningum sem eru gefnir út á tímabilinu 31. október 2007 til 18. september 2008, samtals að fjárhæð 1.696.131 króna sem er stefnukrafa málsins. Samkvæmt framlagðri yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð, dags. 15. maí 2008, hafi stefndu H-kk-nf, L-kvk-nf R-kvk-nf og E-kvk-nf S-x-x tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 2.000.000 króna. Inn á skuldina hafi verið greiddar 35.000 krónur 31. október 2008. Eftirstöðvar hafi hins vegar ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Í framlagðri yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð segir m.a.:

„Við undirritaðir lýsum því yfir með undirritun okkar að við tökum að okkur óskipta sjálfskuldarábyrgð á öllum kröfum sem Vífilfell hf., kt. […], á eða kann að eignast á hendur Orora ehf./Prima, kt. […].

Ábyrgðin tekur til allra krafna Vífilfells hf. á ofangreinda aðila sem eiga rót sína að rekja til viðskipta hans við Vífilfell hf., þar með talið til vaxta, verðbóta, dráttarvaxta og kostnaðar af innheimtu kröfunnar. Afhending víxla, skuldabréfa eða annars konar skuldaskjala upphefur ekki ábyrgð okkar, fyrr en slíkar kröfur eru að fullu greiddar.

Við undirritaðir ábyrgðarmenn ábyrgjumst með sama hætti allan kostnað sem kann að hljótast af innheimtutilraunum hjá samábyrgðarmanni okkar.

Sjálfskuldarábyrgð okkar nær til fjárhæðar 2.000.000 án vsk. Fjárhæðin er verðtryggð miðað við vísitölu neysluverðs, með grunnvísitölu 290,4 stig. Sjálfskuldarábyrgðin stendur frá útgáfudegi og þar til henni hefur verið sagt upp. Verði henni sagt upp miðast sjálfskuldarábyrgð undirritaðra ábyrgðarmanna við heildarstöðu á uppsagnardegi ásamt vöxtum, dráttarvöxtum og öðrum þeim kostnaði sem kann að hafa myndast í viðskiptum á milli ofangreindra aðila.“

Sjálfskuldarábyrgð þessi er undirrituð 15. maí 2008 af stefndu H-kk-þgf og L-kvk-þgf f.h. Orora ehf. svo og stefndu H-kk-þgf, L-kvk-þgf og E-kvk-þgf persónulega sem sjálfskuldarábyrgðaraðilar.

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, til laga nr. 38/2001 um vexti og til ákvæða einkamálalaga um málskostnað.

II.

Í greinargerð stefndu H-kk-ef og L-kvk-ef R-kvk-ef segir m.a. að þau hafi keypt félagið Orora ehf. með kaupsamningi og afsali 16. maí 2008. Í kaupsamningi komi fram að stefndu skyldu ganga í sjálfskuldarábyrgð við stefnanda og skyldu þá jafnframt sjálfskuldarábyrgðir seljenda falla niður. Jafnframt hafi verið samkomulag kaupenda og seljenda að krafa sem stefnandi hafi átt á stefnda Orora ehf. myndi falla niður. Hafi seljendur félagsins tekið að sér að gera upp skuld að fjárhæð 1.772.071 króna við stefnanda. Á grundvelli þessarar forsendu hafi stefndu skrifað undir yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð vegna skulda við stefnanda. Síðan hafi komið á daginn að seljendur félagsins hafi ekki staðið við loforð sín um skaðleysi stefndu vegna krafna stefnanda þar sem heildarskuldin hafi verið gjaldfelld þann 1. júní 2008. Það hafi hins vegar verið forsenda af hálfu stefndu fyrir undirritun sinni á sjálfskuldarábyrgðina að hún tæki einvörðungu til þeirra krafna á hendur stefnda Orora ehf. sem kynnu að stofnast eftir undirritun yfirlýsingarinnar. Stefnanda hafi verið kunnugt um þetta og því telji stefndu að kröfur stefnanda, sem stofnað hafi verið til fyrir undirritun ábyrgðaryfirlýsingarinnar þann 15. maí 2008, eigi að beinast að fyrri eigendum og ábyrgðarmönnum félagsins en ekki stefndu.

Stefndu byggja sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að kröfu stefnanda sé beint að röngum aðila. Um sé að ræða aðildarskort sem leiði til sýknu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þessu til stuðnings benda stefndu á að fyrri eigendur stefnda Orora ehf. hafi verið í sjálfskuldarábyrgð vegna skulda félagsins sem stofnað hafi verið til fyrir 15. maí 2008. Fyrri eigendur félagsins beri því ábyrgð á stærstum hluta þeirra krafna sem stefnandi sé nú að krefja stefndu um. Skýra beri ákvæði ábyrgðaryfirlýsingarinnar þröngt og í samræmi við aðdraganda og vitneskju aðila við undirritun hennar. Verði því að álíta að kröfur þær sem stofnað hafi verið til fyrir 15. maí 2008 séu stefndu óviðkomandi.

Í öðru lagi byggja stefndu á því að kröfuábyrgðin sé ógild þar sem stefnandi hafi ekki veitt stefndu upplýsingar um stöðu skulda félagsins við undirritun yfirlýsingarinnar 15. maí 2008. Í ljósi yfirburðastöðu sinnar hafi stefnanda borið skylda til að upplýsa stefndu um skuldastöðuna, enda hlaut það að varða stefndu miklu. Stefnandi hafi samið ábyrgðaryfirlýsinguna einhliða en stefndu hafi ekki haft mikla reynslu á sviði viðskipta. Ógildingarkrafan styðjist við almenna meginreglu samningaréttar um ógilda samninga vegna vanrækslu á upplýsingaskyldu kröfuhafa. Í þessu sambandi vísa stefndu til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Með hliðsjón af þessu beri að ógilda ábyrgðaryfirlýsinguna og sýkna stefndu af kröfu stefnanda.

Varakröfu sína byggja stefndu á sömu sjónarmiðum og fram koma í aðalkröfu. Telja stefndu að þeim verði aðeins gert skylt að greiða þá skuld sem stofnað hafi verið til eftir 15. maí 2008. Verði ekki fallist á þessa lækkun á kröfu byggja stefndu á því að ósanngjarnt sé fyrir stefnanda, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936, að ganga að stefndu sem ábyrgðarmönnum á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar frá 15. maí 2008 vegna ofangreindra málsástæðna og málsatvika. Því beri að lækka stefnukröfur stórlega.

Varðandi kröfu um sýknu vegna aðildarskorts vísa stefndu til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Stefndu vísa jafnframt til ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 55/2000, laga nr. 7/1936 og til meginreglna kröfu- og samningaréttar. Kröfu um málskostnað styðja stefndu við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Undir rekstri málsins á reglulegu dómþingi féll niður þingsókn af hálfu stefnda Orora ehf. og E-kvk-ef S-x-x. Stefndu H-kk-nf og L-kvk-nf R-kvk-nf tóku til varnar og skiluðu greinargerð en við aðalmeðferð málsins var ekki mætt af þeirra hálfu. Útivist varð því af hálfu allra stefndu og verður málið dæmt eftir þeim skjölum og skilríkjum sem fram hafa verið lögð í málinu. Í þinghaldi 25. febrúar sl. skilaði lögmaður stefnanda sókn í málinu.

Í yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð vegna skulda við stefnanda, sem stefndu undirrituðu öll 15. maí 2008, segir að stefndu taki á sig óskipta sjálfskuldarábyrgð á öllum kröfum sem stefnandi á eða kann að eignast á hendur hinu stefnda félagi, Orora ehf, allt að fjárhæð 2.000.000 króna. Samkvæmt hljóðan sinni tekur sjálfskuldarábyrgðin því til skulda stefnda Orora ehf. við stefnanda, bæði til þeirra sem stofnuðust fyrir 15. maí 2008 og einnig til þeirra sem komu til eftir þann tíma.

Af hálfu stefndu H-kk-ef og L-kvk-ef R-kvk-ef er því haldið fram að samningur þeirra við seljendur Orora ehf. hafi gert ráð fyrir að seljendur félagsins öxluðu ábyrgð á skuldum sem stofnuðust fyrir 15. maí 2008. Engin gögn hafa hins vegar verið lögð fram varðandi þetta og skýrslutökur fóru ekki fram fyrir dómi um þetta efni. Gegn andmælum stefnanda telst því þessi staðhæfing stefndu ósönnuð.

Þar sem takmarkaðar varnir hafa komið fram af hálfu stefndu verður að byggja á því að stefndu hafi verið kunnugt um skuldastöðu félagsins við stefnanda er þau undirrituðu ábyrgðaryfirlýsinguna. Er því ekki unnt að taka til greina varnir er byggja á sjónarmiðum samningalaga nr. 7/1936 um þetta efni.

Krafa stefnanda verður því tekin til greina að öllu leyti. Eftir þessari niðurstöðu verða stefndu dæmd til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 280.000 krónur.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndu, Orora ehf., H-kk-nf G-kk-nf, L-kvk-nf R-kvk-nf B-kvk-nf og E-kvk-nf S-x-x J-x-x D-x-x, greiði stefnanda, Vífilfelli hf., in solidum 1.696.131 krónu ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.414.241 krónu frá 30. nóvember 2007 til 28. apríl 2008, af 1. 505.733 krónum frá þeim degi til 4. maí 2008, af 1.520.673 krónum frá þeim degi til 2. febrúar 2008, af 1.598.458 krónum frá þeim degi til 30. júní 2008, af 1.657.189 krónum frá þeim degi til 6. júlí 2008, af 1.691.151 krónu frá þeim degi til 18. október 2008, af 1.696.131 krónu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 35.000 krónum sem greiddar voru inn á skuldina 31. október 2008.

Stefndu greiði stefnanda 280.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf