S-426/2019

Dómur

I.

Ákærur og dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 19. desember 2019, var höfðað með tveimur ákærum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Sú fyrri er dagsett 21. maí sama ár á hendur A, kt. [...], [...], [...], B, kt. [...], [...], [...], og C, kt. [...], [...], [...], þar sem þeim er gefin að sök líkamsárás „með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 4. nóvember 2017 í Reykjavík veist með ofbeldi að D, kt. [...], sem hafði skömmu áður veist með ofbeldi að þeim A og B, uns þeir náðu að fella D sem þá sat á jörðinni þar sem B sló hann ítrekað í höfuð á meðan A lamdi hann ítrekað í búk uns þeir náðu honum á bakið og héldu föstum og C sparkaði í búk hans við klof, allt með þeim afleiðingum að D hlaut áverka.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Síðari ákæran er dagsett 2. september 2019, á hendur fyrrgreindum A, „fyrir eftirtalin brot:

1. [...]

2. Umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt þriðjudagsins 4. júní 2019 ekið bifreiðinni [...], sviptur ökurétti um Breiðholtsbraut við Stekkjarbakka í Reykjavík.

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar og að [...] 0,72 g af [maríjúana], sem hald var lagt á, verði gerð upptæk samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.“

Ákæruvaldið féll frá 1. lið í hinni síðari ákæru í þinghaldi 11. september 2019. Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákærum og krefst þess að auki að frávísunarkröfu ákærðu C verði hrundið. Ákærðu A og B krefjast aðallega sýknu, til vara að þeim verði ekki gerð refsing og til þrautavara að þeim verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefjast þeir að skipuðum verjendum þeirra verði ákvörðuð hæfileg málsvarnarlaun sem greiðist úr ríkissjóði og tekið verði tillit til hjálagðra tímaskýrslna. Ákærða C gerir þá kröfu aðallega að þeim hluta fyrri ákærunnar sem hana varðar verði vísað frá dómi, til vara að hún verði sýknuð af ákæru og til þrautavara að henni verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hún hæfilegra málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda sínum sem greiðist úr ríkissjóði, auk útlagðs kostnaðar, og að tekið verði tillit til hjálagðrar tímaskýrslu.

II.

Málsatvik:

1.

Í frumskýrslu lögreglu, dags. 4. nóvember 2017, kemur fram að tilkynning hafi borist eftir miðnætti þann sama dag, klukkan 00:12, um ölvaðan og ósjálfbjarga einstakling liggjandi á götu í Gnoðarvogi við Engjaveg í Reykjavík. Lögregla hafi komið á staðinn og maður þá setið á miðri götunni. Vegfarendur hafi staðið hjá og gætt að honum. Enginn þeirra sem voru á staðnum hafi séð eða vitað hvað hefði komið fyrir manninn. Lögregla hafi rætt við tvo nærstadda vegfarendur og þeir hafi greint frá því að hafa komið að manninum þar sem hann lá við götuna og hann virst vera rotaður og ölvaður.

Erfiðlega hafi gengið að ná sambandi við manninn, sem hafi reynst vera D, tæplega sautján ára gamall, og fékk hann réttarstöðu brotaþola við frekari rannsókn málsins. Fram kemur að brotaþoli hafi átt erfitt með gang og þurft stuðning. Áverkar á andliti hans hafi verið sjáanlegir og sár sem blætt hafi lítillega úr verið aftan á hnakka. Hann hafi verið studdur inn í lögreglubifreiðina til frekari skoðunar og samtals. Þar hafi sést bólgur og áverkar á kinnbeinum beggja hliða, áberandi meiri á hægri vanga. Sár á hnakka hafi virst vera hrufla sem blæddi lítillega úr, áverki hafi verið á hálsi brotaþola og hann verið með blóðugar varir og bólginn í munnviki. Einnig hafi fingur hans verið blóðugir og hann kvartað yfir eymslum í sköflungum, sérstaklega hægri sköflungi. Brotaþoli hafi virst afar sljór, augu fljótandi og hann muldrað er hann var spurður spurninga. Ákveðið hafi verið að fara með hann á slysadeild til frekari skoðunar, en áverkar þóttu ekki benda til þess að hann hefði dottið á jörðina heldur hefði hann orðið fyrir líkamsárás.

Í skýrslu lögreglu síðar sama dag kemur fram að rannsóknir hafi sýnt að brotaþoli hefði ekki verið undir neinum áhrifum áfengis við komu á slysadeild.

Í skýrslu lögreglu greinir að móðir brotaþola hafi upplýst að pilturinn hafi búið við verulega þroskaskerðingu o.fl. Þá hafi honum verið hætt við því að upplifa umhverfi sitt sem ógn ef ekki væri farið rétt að honum. Þessu til viðbótar hafi brotaþoli verið í slæmum félagsskap og mögulega verið byrjaður að neyta fíkniefna.

2.

Við upphaf rannsóknar var óljóst hvað hefði gerst. Þá lýsti móðir brotaþola eftir vitnum á samfélagsmiðli. Í framhaldi höfðu tvö möguleg vitni samband við hana með upplýsingar og reyndist lögreglu unnt að ræða við annað þeirra, starfsmann á veitingastaðnum Saffran í Glæsibæ. Starfsmaðurinn greindi frá atvikum að kvöldi 3. nóvember 2017, á milli klukkan 22:00 og 22:30. Nánar tiltekið hefði starfsmaðurinn orðið var við leigubifreið sem stansaði við inngang verslunarinnar Iceland í Glæsibæ og maður á aldrinum 50–60 ára hefði komið út úr bifreiðinni. Þar hefði einnig verið ungur maður og þeir virst vera reiðir hvor út í annan. Sá eldri hefði ýtt við þeim yngri og þeir átt einhver orðaskipti. Sá yngri hefði reynt að kýla þann eldri en höggið geigað og hinn yngri fallið niður í götuna. Sá eldri hefði hörfað eða bakkað frá en sá yngri sótt að honum aftur. Þeir hefðu þá eitthvað snerst en engin högg gengið á milli. Eldri maðurinn hefði síðan forðað sér inn í leigubifreiðina sem var ekið nokkuð hratt í burtu. Yngri maðurinn hefði slegið á eftir bifreiðinni og haldið á úlpu. Hann hefði verið í annarlegu ástandi. Starfsmaður vitnisins hefði ætlað að hringja á lögreglu en atvik hefðu hins vegar gerst mjög hratt og þau verið yfirstaðin mjög fljótt.

Framkomnar upplýsingar leiddu til þess að lögregla grennslaðist fyrir um fyrrgreinda leigubifreið og farþega hennar. Fengust upplýsingar um bifreiðina frá leigubifreiðastöð sem komu heim við framangreinda tímasetningu, nánar tiltekið að bifreiðin hefði verið pöntuð að veitingastaðnum Ölveri í Glæsibæ klukkan 22:28 og hún verið komin á staðinn klukkan 22:36. Þá hefði ferðinni verið lokið klukkan 22:53. Í framhaldi var haft samband við viðkomandi leigubifreiðastjóra, sem fékk réttarstöðu vitnis, og kannaðist hann við að hafa sótt farþega á Ölver. Farþegi hefði sest inn í leigubifreiðina og sagt frá því að hann hefði skömmu áður, við innganginn hjá Ölveri, verið sleginn í hnakkann af ungum manni. Farþeginn hefði kennt sér meins vegna þessa. Leigubifreiðastjórinn hefði ekið af stað en stöðvað bifreiðina stuttu síðar við Iceland í Glæsibæ. Farþeginn hefði rokið út úr bifreiðinni og ýtt við pilti sem þar stóð. Einhver orðaskipti hefðu átt sér stað og pilturinn rifið sig úr úlpu og öskrað að hann væri með hníf meðferðis. Þeim hefði verið nokkuð brugðið. Um leið og farþeginn kom aftur inn í bifreiðina hefði leigubifreiðastjórinn ekið á brott. Pilturinn hefði slegið í bifreiðina þegar henni var ekið á brott en ekkert tjón hefði orðið vegna þess.

Þessu til viðbótar reyndist lögreglu unnt að afla upplýsinga um hver hefði pantað leigubifreiðina. Reyndist það vera E, sem fékk réttarstöðu vitnis, og aflaði lögregla upplýsinga frá honum um málsatvik. Við þá upplýsingaöflun kom meðal annars fram að ungur maður hefði umrætt kvöld veist með ofbeldi að vinnufélaga E, F, fyrir utan Ölver, og að F hefði verið með E í leigubifreiðinni. Þá hefði komið til ryskinga o.fl. milli unga mannsins og F stuttu síðar fyrir utan fyrrgreinda Icelandverslun. E hefði þá verið inni í leigubifreiðinni. E og F hefðu stuttu síðar haldið áfram för sinni með bifreiðinni en E hringt á lögreglu og tilkynnt um unga manninn þar sem þeir töldu hann vera hættulegan öðrum og að hann væri í annarlegu ástandi.

Að fengnum þessum upplýsingum var aflað upplýsinga frá F um málsatvik og fékk hann einnig réttarstöðu vitnis. F greindi frá atvikum eins og þau horfðu við honum og var frásögn hans um atvik við fyrrgreinda Icelandverslun í samræmi við annað sem fram var komið. Því til viðbótar greindi F frá atvikum stuttu áður í húsasundi fyrir utan Ölver. Í þeirri frásögn kom meðal annars fram að ungi maðurinn hefði veist að F með ofbeldi þegar hann var að bíða eftir leigubifreiðinni en að E hefði þá verið inni á Ölveri. Þá hefði ungi maðurinn virst vera undir áhrifum vímuefna og í annarlegu ástandi.

Samkvæmt upplýsingum sem lögregla aflaði frá Neyðarlínu barst fyrrgreint símtal frá E umrætt kvöld klukkan 22:38.

3.

Rannsókn lögreglu beindist að því að afla gagna um ferðir brotaþola umrætt kvöld við verslunarmiðstöðina Glæsibæ og bílastæðakjallara þess húss. Í því skyni var aflað myndefnis úr eftirlitsmyndavélum vegna tímabilsins frá kl. 20:00 til 23:58 að kvöldi 3. nóvember 2017. Upptökurnar eru í lit, án hljóðs og eru myndgæði nokkuð mikil hvað varðar skerpu. Sjónsvið eru á ská ofan frá og eru dagsetning og klukkustillingar á upptökum.

Á myndskeiði kl. 20:19 og áfram sést þegar brotaþoli gengur inn í stigagang bílastæðahússins. Brotaþoli er reikull í spori og gengur á vegg en heldur svo áfram. Strax í kjölfarið sést hann úr annarri myndavél inni í stigahúsi hlaupa upp stiga en detta utan í vegg á stigapalli. Brotaþoli rís síðan upp og gengur upp næstu þrep.

Á næsta myndskeiði kl. 20:21 og áfram sést brotaþoli ganga um bílastæðahúsið.

Á myndskeiði kl. 20:24 og áfram sjást tveir piltar koma inn í stigagang bílastæðahússins, en annar þeirra er G. Þeir ræða saman í stiganum og fara svo á neðsta stigapallinn við hæð K2 í bílastæðahúsinu. Þeir virðast halda á einhverju. Því næst sést brotaþoli ganga inn í stigaganginn og til piltanna tveggja. Virðist hann ræða við þá og klæða sig úr úlpu. Sést hann síðan slá G, ofarlega hægra megin á bringuna, og taka af honum það sem hann heldur á. Síðan forða piltarnir sér en brotaþoli er eftir. Sést hann þá halda á því sem virðist vera hvítt umslag eða bréf og klæða sig aftur í úlpuna. Skömmu síðar gengur brotaþoli upp stigann og nánast dettur en heldur sér í handrið og virðist hann vera í annarlegu ástandi. Hann sést í kjölfarið á nokkrum myndskeiðum, eða til kl. 22:12, ráfa reikull í spori um bílastæðahúsið og stigaganga þess. Brotaþoli sést skella utan í veggi og sést hann á upptöku kl. 22:07 kýla í tvígang í steinvegg í stigahúsinu með krepptum hnefa og aftur einu sinni á upptöku kl. 22:08 áður en hann gengur upp stigann.

Á myndskeiði kl. 22:14 og áfram sjást fjögur ungmenni koma í bílastæðahúsið, tveir piltar og tvær stúlkur, og eru þau á Skodabifreið, [...]. Eru þetta ákærðu og H.

Á myndskeiði kl. 22:15 og áfram sést brotaþoli ganga fram hjá bifreiðinni án þess að veita henni gaum, að því er virðist.

Á myndskeiði kl. 22:16 og áfram sjást ákærðu og H stíga úr bifreiðinni. Úr bílstjórasætinu stígur ákærða C. Úr farþegasætinu stígur ákærði B. Úr aftursætinu bílstjóramegin stígur ákærði A og er hann með bakpoka með sér. Úr aftursætinu farþegamegin stígur H. Þau sjást hópa sig saman aftan við bifreiðina áður en þau ganga frá henni á upptöku kl. 22:17.

Á myndskeiði kl. 22:18 og áfram sjást ákærðu og H ganga inn í stigahúsið og ganga niður á hæð K2. Í framhaldi fá þau sér sæti í bílastæðahúsinu.

Á myndskeiði kl. 22:26 og áfram sést brotaþoli vera ráfandi um bílastæðahúsið og ganga til ákærðu og H. Fer brotaþoli að ákærða A, sem er með bakpoka hjá sér, og virðist ætla að taka eitthvað af honum. Því næst sést brotaþoli taka aftan á ákærða A og stuttu síðar sést ákærði B stökkva til og ná brotaþola frá ákærða A. Ákærði A og B sjást þá taka á brotaþola, kýla hann og sparka í hann og verða átök á milli þeirra þriggja. Brotaþoli stendur svo upp og setur sig í stellingar með kreppta hnefa, hoppar um, snýr sér í hringi og sparkar út í loftið. Svo sést hann kýla og sparka í áttina að ákærða B en hann nær að koma sér undan. Brotaþoli sést svo fara að ákærða B og berja hann í búkinn að minnsta kosti í eitt skipti. Ákærðu A og B taka þá á honum aftur, ná honum niður og virðist hann fá ítrekuð högg frá þeim báðum í andlit og líkama og berst hann um á meðan. Þá fær hann einnig spark um sig miðjan frá ákærðu C. Síðan virðast ákærðu A og B halda brotaþola niðri.

Á myndskeiði kl. 22:28 og áfram byrja ákærða C og H að taka saman dót sem þau eru með á staðnum. Ákærði A fer þá og hjálpar þeim við það o.fl. Á upptöku kl. 22:30 sjást ákærðu A og C og H ganga í áttina að stigahúsinu. Nokkrum sekúndum síðar sleppir ákærði B takinu á brotaþola og gengur því næst í burtu frá honum. Brotaþoli stendur fljótlega upp, gengur um og handleikur úlpuna sína og heldur síðan áfram að ráfa um bílastæðahúsið.

Á myndskeiði kl. 22:31 og áfram sjást ákærðu og H ganga upp stigann í stigahúsinu og athugar ákærði B ennið á ákærða A og tekur svo um öxl hans. Þau ganga svo úr stigahúsinu að fyrrgreindri bifreið og aka á brott.

Á myndskeiði kl. 22:34 og áfram er myndskeið þar sem brotaþoli sést ráfa um bílastæðahúsið, koma úr stigahúsi og ganga fram hjá inngangi að Ölveri. Á móti honum gengur fyrrgreindur F.

Á myndskeiði kl. 22:35 og áfram sést brotaþoli snúa við og elta F og slá hann svo í hnakkann. Gengur brotaþoli ógnandi að F, en hann er búinn að koma sér undan. F virðist vera hræddur og fer hann inn á Ölver. Brotaþoli fer þá aftur inn í bílastæðahúsið og sést þar á mynd kl. 22:41. Fer hann þá úr úlpunni og heldur á henni.

Á myndskeiði kl. 23:23 og áfram sést brotaþoli, klæddur úlpunni, ganga fram hjá Ölveri og falast eftir sígarettu af manni þar fyrir utan.

Á myndskeiði kl. 23:57 og áfram sést brotaþoli, enn í úlpunni sinni, ganga um bílastæðahúsið. Sést hann svo ganga upp stigann af hæð K2 í bílastæðakjallaranum og er þá sýnilegur áverki neðan við vinstra auga hans.

4.

Á meðal gagna málsins eru skjáskot úr framangreindum myndskeiðum. Þá kemur fram í skýrslu lögreglu, dags. 16. nóvember 2017, að við skoðun á upptöku úr öryggismyndavélum að kvöldi 3. sama mánaðar megi sjá brotaþola lenda í átökum sem hefjast klukkan 22:26. Truflun hafi hins vegar verið í upptöku og hún skilið eftir níu sekúndur í upphafi átakanna, nánar tiltekið frá klukkan 22:26:36 til 22:26:43. Lögregla hafi haft samband við umsjónarmann myndavélanna og að hans sögn hafi virst sem umræddar níu sekúndur hefðu ekki náðst á upptökuna. Umsjónarmaðurinn hafi talið ástæðuna vera þá að myndavélin væri í talsverðri fjarlægð frá þeim stað sem átökin voru. Stilling vélarinnar hafi almennt verið með þeim hætti að hún byrjaði að taka upp við það að nema hreyfingu. Fjarlægðin í umrætt skipti hafi hins vegar verið of mikil til að hún næmi hreyfingu vegna umræddra atvika.

Er þarna jafnframt að finna skjáskot af númeri Skodabifreiðar, [...], skráð á tiltekna konu með tiltekið heimilisfang. Leiddu þessar upplýsingar til þess að rannsókn beindist að hinum þremur ákærðu og H.

5.

Samkvæmt áverkavottorði nafngreinds yfirlæknis á Barnaspítala Hringsins, dags. 14. nóvember 2017, kom brotaþoli á slysa og bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi skömmu eftir miðnætti aðfaranótt 4. sama mánaðar. Samkvæmt lýsingu I læknis hafi brotaþoli við komu verið rænulítill og með augljósa höfuðáverka, kúlu og sár á hnakka, glóðarauga á báðum augum, bólginn yfir hægri kinn með roða eða rák hægra megin á hálsi og marbletti á handlegg. Röntgengreiningar og tölvusneiðmyndir hafi ekki sýnt fram á brot eða innri blæðingar.

Í vottorði er vísað til læknanótu Í læknis síðar sama sólarhring þar sem fram komi að brotaþoli hafi verið með skurð aftan á hnakka og hrufl á hægri kinn og á hálsi. Nánari lýsing er á þá leið að roði eða hrufl hafi verið á hægra kinnbeini og svolítið glóðarauga í kringum hægra augað. Brotaþoli hafi einnig verið með roðablett við hægra kjálkabarð og hliðlægt hægra megin á hálsi. Þá hafi hann verið með greinilegan marblett ofarlega aftan á hægri framhandlegg. Brotaþoli hafi einnig verið með hrufl á handarbaki og löngutöng hægri handar og svolítið hrufl verið á fingurliðum á hægri litlafingri. Þá hafi brotaþoli verið með svolítinn bjúg á hægri rist. Brotaþoli hafi verið með nokkra rispu utanvert á vinstri mjöðminni og loks hafi verið nokkuð storknað blóð á vörum og örlítið fleiður á neðri vör. Þá komi fram í nótu slysadeildar frá 5. nóvember 2017 að brotaþoli hafi verið með línulaga merki hægra megin framan á hálsi sem litu út eins og fingurmerki. Jafnframt hafi verið bólga og mar á hægri hendi og línulegt mar niður eftir sköflungi.

Þá greinir í vottorði að við komu á Barnaspítala Hringsins 6. nóvember 2017 hafi brotaþoli greinilega verið með áberandi glóðaraugu á báðum augum og nokkuð hruflaður í andliti og á hálsi. Á slysadeild hafi brotaþoli verið órólegur og illa áttaður í upphafi. Við skoðun á Barnaspítala Hringsins hafi hann verið áttaður en nokkuð órór, endurtekið spurningar og munað lítið eða ekkert eftir atviki. Nánar tilgreindur sérfræðingur í taugasjúkdómum barna hafi skoðað brotaþola með tilliti til heilahristings. Brotaþoli hafi borið augljós merki þess að hafa fengið heilahristing en ekki annan skaða á taugakerfi. Niðurstaða taugasérfræðingsins hafi verið sú að brotaþoli hefði fengið heilahristing sem gæti haft í för með sér mikla þreytu, minnis og einbeitingartruflun. Hafi honum því verið ráðlagt að hvíla sig næstu vikuna. Brotaþoli hafi fengið að fara heim af spítalanum 7. nóvember 2017 og hann verið útskrifaður þaðan daginn eftir.

Þessu til viðbótar eru meðal málsgagna ljósmyndir sem voru teknar af áverkum brotaþola í fyrrgreint skipti á Barnaspítalanum.

6.

Við rannsókn málsins var leitað til J réttarmeinafræðings vegna áverka á brotaþola og er meðal gagna sérfræðiálit hans, dags. 22. nóvember 2017, sem er byggt á líkamsskoðun á brotaþola 6. sama mánaðar, sbr. og fyrrgreindar ljósmyndir á Barnaspítalanum. Í álitinu greinir að á hvirfilbeini höfuðs hafi verið um 1,5 sentimetra langur áverki á hörundi sem saumaður hafi verið saman með tveimur sporum. Kringum hann á um 3 sentimetra svæði hafi verið væg bólga í vef en einnig hafi mátt greina rauðbrúnt hrúður. Efra og neðra augnlok hægra megin hafi greinilega verið bólgin. Á hörundi hafi verið dökkrauðar/purpuralitaðar út í purpuralitaðar/fjólubláar litabreytingar með vægum grænleitum undirtóni á neðri hægri jöðrum. Litabreytingin hafi náð yfir um 5 x 2,5 sentimetra svæði. Við skoðun á slímhúð augans hafi sést óreglulega löguð blettótt blæðing í jaðri hvítunnar og hún mælst um 2 x 1 sentimetri að stærð. Efra og neðra augnlok vinstra megin hafi einnig verið bólgin en minna en hægra megin. Efra og neðra augnlok vinstra megin hafi verið blárauð og fjólublá með mettun í átt að hliðinni og hafi þetta þakið svæði sem var 2,5 x 1 sentimetra stórt. Við skoðun á slímhúð augans hafi sést óreglulega löguð blettótt blæðing í jaðri hvítunnar og hún mælst um 1 x 0,3 sentimetrar að stærð. Vinstra megin á efri vör hafi verið rispa á yfirborði húðar sem mældist um 2 millimetrar. Bandlaga grunn skráma hafi verið neðarlega til hægri á höku og hún náð lárétt yfir um 2,5 x 0,5 sentimetra og hafi hörundið verið dökkrautt/purpuralitað á því svæði. Hægra megin á framanverðum hálsi brotaþola hafi verið óreglulega lagaður roði á hörundi sem mældist um 5 x 2 sentimetrar. Hnúar á 2.–5. fingri hafi greinilega verið bólgnir og með lítillega þróuðum grænbláum lit. Að auki hafi sést grunnar rispur á 3.–5. fingri. Hnúar vinstri handar hafi verið lítillega bólgnir og í miðliðum 2.–5. fingurs hafi verið væg bólga með mjög daufri grænleitri litabreytingu. Við hnúa þriðja fingurs hafi tvær blettóttar rispur verið greinanlegar. Á báðum hnjásvæðum hafi verið óreglulega lagaðar grunnar skrámur sem mælst hafi um 3 sentimetrar í þvermál hægra megin og 3,5 sentimetrar í þvermál vinstra megin. Að auki hafi verið á hægri fótlegg framanverðum greinanlegar tvær bandlaga lóðréttar skrámur, um 3 x 2,5 sentimetrar og 5 x 2 sentimetrar. Þær hafi staðið saman af mörgum blettóttum húðskrámum og verið þaktar rauðbrúnu hrúðri. Að auki hafi á hægri fótlegg framanverðum á neðsta þriðjungi verið blettótt og um 3 sentimetra löng bláleit litabreyting á hörundi. Rétt fyrir neðan vinstra hné hafi verið litabreyting á hörundi sem hafi verið blettótt og um 5 sentimetrar í þvermál og blábrún á lit.

Í neðri þriðjungi hennar hafi verið skráma greinanleg sem mælst hafi um 1,5 sentimetrar í þvermál.

Niðurstaða sneiðmyndatöku 4. nóvember 2017 var dregin saman í álitinu. Þar greinir að engin blæðing hafi verið í höfuðkúpu brotaþola og ekkert brot í höfuðkúpu. Margúll hafi verið undir húð á hvirfli með blæðingu umhverfis. Þá hafi undirhúðarmargúll verið á hálsi og kinnbeinum.

Í samantekt áverka í álitinu greinir að brotaþoli hafi verið með tætingu aftan á höfði og margúla á báðum augnsvæðum, hægra megin á hálsi að framan og á báðum höndum. Hann hafi verið með blæðingar í hvítu beggja augna, skrámumerki á hægri kinn og á báðum fótleggjum og klórför á efri vör og fingrum beggja handa. Niðurstaða álitsins tilgreinir að samkvæmt líkamsskoðun á brotaþola hafi hann borið merki um marga höggáverka á mörgum svæðum líkamans, einkum á hvirfilsvæði, andliti og á báðum höndum. Staðsetning, ákefð og formfræði áverkanna benti sérstaklega til aðkomu annars aðila. Áverkamynstrið benti ekki til sjálfsáverka. Brotaþoli hafi verið með tætingu á hvirfilsvæði höfuðs sem sé vegna höggs eða afls aftur á bak á harðan flöt. Engin undirliggjandi brot eða blæðingar í höfuðkúpu hafi sést á sneiðmyndatöku. Á báðum augnsvæðum hafi sést margúlar og blæðingar. Þessir áverkar stafi af höggum líklega á augun. Skráma á hægri kinn hafi verið vegna höggs með skálægum hlut og hafi líklegast orðið við snertingu við harðan ójafnan flöt. Áverkar á báðum höndum hafi einkum verið á hnúunum. Ákefð, staðsetning og formfræði þeirra hafi verið dæmigerð fyrir snertingu við harðan flöt, hlut eða líkamshluta. Slíkir áverkar verði yfirleitt við hnefahögg og frekar á harðan líkamshluta, svo sem andlit. Áverkarnir á báðum fótleggjum hafi verið frekar ódæmigerðir að sjá og tilkomnir vegna margra högga, einkum með skálægum hlut. Ein möguleg skýring á þeim gæti verið spörk í báða fótleggi. Samandregið hafi brotaþoli verið með marga höggáverka sem gefi til kynna líkamleg átök við annan aðila. Öll valdbeiting hafi verið með hóflegri ákefð og án lífshættulegra einkenna eða áverka.

7.

Við rannsókn málsins, á tímabili frá 8. til 14. nóvember 2017, voru teknar skýrslur af ákærðu, auk H, öllum með réttarstöðu sakbornings. Þá var tekin skýrsla af brotaþola 23. nóvember sama ár á meðan hann dvaldi á meðferðarstöð ríkisins að Stuðlum.

Rannsókn málsins var hætt með ákvörðun lögreglustjóra, dags. 27. febrúar 2018, sbr. 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með afstöðu ríkissaksóknara samkvæmt 6. mgr. 52. gr. sömu laga, dags. 12. júlí sama ár, var sú ákvörðun felld úr gildi varðandi hin þrjú ákærðu en ákvörðunin hins vegar staðfest hvað varðar H. Að fenginni afstöðu ríkissaksóknara fór fram frekari rannsókn og var tekin skýrsla af vitni, fyrrgreindum G, þann 22. nóvember 2018. Þessu til viðbótar voru teknar skýrslur 26. nóvember 2018 af fyrrgreindum E og F, báðum með réttarstöðu vitnis.

Ákærði A hefur játað sök samkvæmt 2. lið í ákæru, dags. 2. september 2019. Að því virtu verður látið nægja að skírskota til ákærunnar um þau málsatvik, sbr. 4. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Ákærði A neitar sök samkvæmt hinni fyrri ákæru. Í framburði hans kom meðal annars fram að hann hefði ásamt meðákærðu og H komið á bifreið í umrætt bílastæðahús við Glæsibæ. Þau hefðu í byrjun orðið vör við brotaþola á gangi í húsinu og séð að hann var undir áhrifum vímuefna. Þau hefðu í fyrstu beðið í bifreiðinni þar til hann var farinn í burtu. Síðan hefðu þau yfirgefið bifreiðina og farið í kjallara hússins og farið að útbúa kannabisefni til neyslu. Brotaþoli hefði síðan komið til þeirra og staðið yfir þeim. Augnsvipurinn og líkamsfas brotaþola hefði gefið til kynna að nærvera hans myndi ekki leiða af sér neitt gott. Hann hefði endurtekið skipað þeim að afhenda sér kannabisefnin en ákærði hefði neitað því. Ákærði hefði setið á jörðinni en brotaþoli staðið yfir honum klofvega og vaggað til með hendur í vösum. Ákærði hefði hætt að tala við hann og litið niður en brotaþoli þá skyndilega kýlt hann þungu hnefahöggi hægra megin í andlitið með krepptum hnefa og það lent nálægt gagnauga við kinnbein. Ákærði hefði verið hissa á því að fá á sig höggið og hann setið í smástund eftir og verið að átta sig á því hvað hefði gerst og verið vankaður. Meðákærði B hefði hins vegar staðið upp og ýtt brotaþola frá. Ákærði hefði í framhaldi staðið á fætur og til að byrja með staðið hjá dótinu þeirra og íhugað hvort brotaþoli væri að koma aftur að honum og hvað væri eiginlega í gangi. Hann hefði síðan farið að hjálpa meðákærða B.

Þeir hefðu reynt að róa brotaþola niður með orðum en átök orðið á milli þeirra og þeir náð að koma honum niður á jörðina. Þeir hefðu reynt að tala við hann, beðið hann að vera rólegur og sagt honum að þeir vildu ekki slást við hann. Brotaþoli hefði á sama tíma öskrað á þá að um leið og hann væri búinn að ná yfirhöndinni gagnvart þeim með því að stúta þeim ætlaði hann að gera það sama við H og meðákærðu C. Þau ummæli hefðu komið illa við ákærða. Brotaþoli hefði verið rosalega æstur og spriklað og sparkað í allar áttir og muldrað eitthvað. Ákærði hefði haldið um fæturna á honum en hann hefði haft áhyggjur af því að hann myndi sparka með hnénu í meðákærða B og hann myndi slasast. Á meðan hefði meðákærði B náð að halda brotaþola og högg frá honum hefðu verið nauðsynleg vegna sparka og mótþróa brotaþola. Þá hefði ákærði færst nokkrum sinnum af fótum brotaþola þegar hann sparkaði frá sér en í því sambandi tók ákærði fram að það sæist ekki nægjanlega vel á myndupptökunni. Allan tímann hefðu þeir verið að reyna að róa brotaþola niður með orðum en hann hefði öskrað á þá á móti. Að lokum hefðu þeir náð yfirhöndinni þegar brotaþoli róaðist niður. Aldrei hefði vakað fyrir þeim að meiða brotaþola. Ákærði hefði síðan staðið upp og náð að ganga frá dótinu þeirra og sagt stelpunum að færa sig nær útganginum. Á meðan hefði meðákærði B haldið brotaþola og ákærði hefði tekið trefil og húfu af honum svo brotaþoli næði ekki að grípa í það. Síðan hefði meðákærði B staðið upp, sleppt takinu á brotaþola og þau farið. Ákærði kvaðst ekki hafa litið aftur fyrir sig og ekki vitað hvað varð um brotaþola.

Ákærði kvaðst hafa verið mjög hræddur um líf sitt og velferð H, kærustu sinnar, og annarra nærstaddra. Hann hefði óttast að hann væri að fara að missa einhvern og ekki viljað að það gerðist. Hann hefði aldrei ráðið við brotaþola einn og kvaðst ákærði telja að það hefði verið heppni að meðákærði B var með honum. Brotaþoli hefði verið þeim ókunnugur og mikill stærðarmunur verið á milli þeirra, auk þess sem hann hefði virst vera eldri. Þá hefði hann verið mjög ógnandi. Ekki hefði verið hægt að róa hann niður og ákærði verið hræddur um að þeir myndu ekki ráða við hann. Hann hefði því talið sig þurfa að halda um fætur hans. Þá hefði hann óttast um líf sitt kæmist brotaþoli aftur á fætur. Brotaþoli hefði virst vera á vökunni þar sem hann hefði verið æstur og mjög ör.

2.

Ákærði B neitar sök. Í framburði hans kom meðal annars fram að hann hefði ásamt meðákærðu og H komið umrætt kvöld á bifreið í fyrrgreint bílastæðahús. Þau hefðu tekið eftir brotaþola á gangi í húsinu, hrasandi og í annarlegu ástandi, eins og hann væri undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Þau hefðu ekki þekkt til brotaþola og beðið í bifreiðinni þar til hann var farinn en síðan fært sig úr bifreiðinni á annan stað í kjallara í húsinu til að neyta þar fíkniefna. Þegar þangað var komið hefði ákærði heyrt í hurð lokast og hann síðan orðið var við brotaþola nálgast þau frá hlið en ákærði hefði þá verið í símanum. Brotaþoli hefði staðið yfir meðákærða A, sem var með fíkniefnin. Hann hefði verið illa til reika, þvoglumæltur og erfitt að skilja hvað hann sagði. Hann hefði beðið um og heimtað að fá efnin afhent, einnig verið með ásakanir um að þau hefðu stolið þeim frá honum og verið með hótanir. Þau hefðu hins vegar ekkert sagt við hann sem hefði getað reitt hann til reiði. Ákærði hefði verið mjög hræddur og skynjað það að eitthvað væri að fara að gerast án þess þó að hann gerði sér grein fyrir því hvað það gæti verið. Ákærði hefði síðan séð út undan sér að brotaþoli kýldi meðákærða A, sem hefði gripið um andlitið á sér við höggið. Höggið hefði verið reitt með krepptum hnefa, það hefði ákærði heyrt á hljóðinu þegar það lenti á andlitinu.

Ákærði hefði staðið upp og það fyrsta sem hann hefði hugsað hefði verið að verja vini sína. Hann hafi því tekið til varna og hrint brotaþola frá. Þá hafi hann beðið hann um að láta af hegðun sinni og spurt hvað væri að honum. Brotaþoli hefði hins vegar verið þvoglumæltur, skrýtinn og ör og ekki verið hægt að ná sambandi við hann eða skilja hvað hann sagði. Þá hefði brotaþoli lyft höndunum eins og hann væri að fara að ráðast á ákærða. Ákærði hefði áttað sig á því að brotaþoli væri að fara að meiða þau og því lyft höndunum upp á móti. Til frekari átaka hefði komið og brotaþoli veist að þeim og ekki sinnt því að hætta þrátt fyrir að hann hefði ítrekað verið beðinn um það.

Ákærði og meðákærði A hefðu komið brotaþola niður á jörðina. Ákærði hefði verið ofan á honum og haldið um handleggina á honum en meðákærði A verið á bak við ákærða. Ákærði hefði haldið áfram að biðja brotaþola að hætta og vera rólegur en hann hefði streist á móti og haldið áfram að slást við þá og sparkað frá sér. Ákærði hefði þurft að taka á móti en hann hefði ekki beitt brotaþola meira valdi en til þurfti. Ákærði hefði reynt að koma brotaþola niður og halda honum liggjandi á bakinu eins fljótt og hann gat og þau högg sem hann veitti brotaþola hefðu verið liður í því að reyna að stöðva hann. Brotaþoli hefði einnig verið með hótanir um að ganga fyrst frá ákærða og meðákærða A með því að stúta þeim en síðan að hann ætlaði að gera það sama við H og meðákærðu C.

Ákærði hefði verið mjög hræddur og upplifað ógn stafa af brotaþola og að eitthvað myndi koma fyrir vini hans og kærustu. Ákærði hefði ekki vitað hvað væri að fara að gerast. Hann hefði haldið að brotaþoli væri sprautufíkill. Erfitt hefði verið að skilja hvað hann sagði, hreyfingar hans hefðu verið sérkennilegar, hann hefði verið ör og allur á iði, augun verið sokkin og fljótandi en samt hefði svipurinn verið reiðilegur. Þá hefði brotaþoli verið með aðra höndina í vasanum og ákærði óttast að hann ætlaði að draga upp sprautunál eða hníf og stinga þau. Þetta hefði allt verið mjög óþægilegt og hann talið sig vera í stórhættu og verið mjög hræddur. Þá hefði hann ekki talið að hægt væri að flýja frá brotaþola þar sem hann myndi elta þau og ná honum, meðákærðu A og C eða H. Hurð inn í nálægt stigahús hefði verið þung og stíf og erfitt hefði verið að opna hana með skjótum hætti. Þá hefði hann verið smeykur við að hringja á lögreglu út af kannabisefnunum sem þau voru með. Hann hefði talið að það eina sem hægt væri að gera í þessum aðstæðum væri að verjast. Ákærði hefði ekki ráðið við eða honum verið unnt að verjast brotaþola einn síns liðs. Brotaþoli hefði verið töluvert stærri en hann auk þess sem hann hefði virst vera eldri. Ákærði hefði sjálfur ekki hlotið neina áverka og ekki orðið var við nein högg frá brotaþola.

Þegar átökin hefðu verið búin hefði ákærði beðið meðákærða A og hin sem voru með þeim að fara, og beðið A að taka fötin sín, húfu og trefil. Þau hefðu síðan farið á undan honum og hann staðið upp en haft varann á sér og heyrt í brotaþola standa upp eða hreyfa sig. Þá kvaðst ákærði enga áverka hafa séð á brotaþola í upphafi þegar hann kom til þeirra. Hið sama hefði verið þegar hann vék frá brotaþola í lokin en hann hefði þó verið dálítið rjóður í andliti.

3.

Ákærða C neitar sök. Í framburði hennar kom meðal annars fram að hún hefði, ásamt H og meðákærðu A og B, komið umrætt kvöld í bifreið í fyrrgreint bílastæðahús. Þau hefðu séð brotaþola á gangi í húsinu og hún orðið mjög hrædd við hann. Ákærða tók fram að hún væri hrædd við stráka almennt, og sérstaklega ef þeir væru undir áhrifum fíkniefna. Þau hefðu beðið í bifreiðinni þar til hann var farinn í burtu en síðan farið úr bifreiðinni og fært sig á annan stað í kjallara hússins til að neyta þar fíkniefna. Brotaþoli hefði síðan komið að þeim en ákærða ekki þorað að horfa framan í hann eða sýna honum að hún væri að horfa á hann. Hún hefði skynjað það að eitthvað slæmt væri að fara að gerast. Brotaþoli hefði staðið yfir meðákærða A og beðið hann að fá afhent fíkniefnin. Meðákærði A hefði hins vegar neitað því og verið kurteis við brotaþola. Hún hefði síðan séð þegar brotaþoli kýldi meðákærða A með krepptum hnefa öðrum megin í andlitið.

Í framhaldi hefði komið til átaka milli brotaþola og meðákærðu A og B. Brotaþoli hefði ekki virst ætla að láta þau í friði heldur halda áfram að veitast að þeim og hann hefði öðru hvoru gengið nálægt ákærðu og H. Hann hefði verið ógnandi áfram eftir að hann var kominn niður á jörðina. Þá hefði hann verið með hótanir í þeirra garð, en ákærða kvaðst ekki muna nákvæm orðaskipti í því sambandi. Tal brotaþola hefði verið skrýtið og erfitt að skilja hann. Þá hefði hann ekki virst finna fyrir einu einasta höggi, aldrei kippst til við högg og það hefði verið eins og vímuefni væru þess valdandi. Allt þetta hefði valdið því að það hefði þurft að ganga svo hart að brotaþola til að láta hann hætta. Í því sambandi hefði ákærða reynt að hjálpa til en hún hefði ekki vitað hvað hún ætti að gera. Hún hefði verið mjög hrædd og sparkað í brotaþola þar sem hann var liggjandi á jörðinni. Sparkið hefði verið neðarlega í kviðinn eða annars staðar neðarlega í líkamann, án þess að hún myndi nákvæmlega hvar það lenti. Brotaþoli hefði þá enn verið að streitast á móti með meðákærðu A og B ofan á sér. Það hefði ekki litið vel út og hún hefði talið mikla ógn stafa af honum. Tilgangurinn með sparkinu hefði verið að fá brotaþola til að liggja niðri svo þau kæmust ósködduð frá honum. Hún hefði talið að sparkið myndi hafa þau áhrif að brotaþoli léti staðar numið en svo hefði ekki reynst vera. Hún hefði síðan fært sig aftur til H.

Ákærða hefði á meðan á þessu stóð frosið af hræðslu og henni fundist sem meðákærðu A og B væru í hættu. Brotaþoli hefði komið henni fyrir sjónir sem ofbeldisfullur strákur að leita að átökum eða að hann ætlaði að ræna þau og lemja. Þá hefði brotaþoli verið stærri og sterkari en þau og andlit hans og augnaráð verið þannig að hann hefði virst vera í miklu vímuástandi. Í hennar huga hefði ekki komið til greina að fara, hún hefði verið hrædd um sitt eigið öryggi og vina sinna. Hún hefði ekki verið viss um hvað myndi gerast, hvort hann myndi standa upp og ráðast á þau, og hún hefði óttast að ekki væri unnt að yfirbuga hann. Þá hefði hún ekki viljað skilja meðákærðu A og B eftir í þessum aðstæðum.

Þegar brotaþoli hefði verið orðinn rólegur hefðu þau tekið saman dótið og farið. Ákærða kvaðst sjálf enga áverka hafa hlotið af þessu en atvikin tekið mjög á hana andlega og valdið henni kvíða og andlegri vanlíðan. Þá kvaðst ákærða hvorki hafa séð hvort brotaþoli var meiddur þegar hann kom til þeirra á staðinn né heldur þegar þau skildu við hann.

4.

Vitnið H bar meðal annars um að hún og ákærðu hefðu séð til ferða brotaþola í bílastæðahúsinu þegar þau komu þangað á bifreið. Þau hefðu gert sér grein fyrir því að hann væri í annarlegu ástandi og beðið í bifreiðinni þar til hann væri farinn frá þeim. Þau hefðu síðan farið úr bifreiðinni og gengið á annan stað í húsinu. Þar hefðu þau setið saman á gólfinu þegar brotaþoli kom að þeim. Hann hefði verið með ásakanir um að þau hefðu stolið frá honum fíkniefnum. Brotaþoli hefði staðið yfir henni og ákærða A þegar hann hefði allt í einu fært sig nær A og kýlt hann í höfuðið. Höggið hefði verið fast og hún heyrt dynk. Þá hefði hann staðið yfir honum eins og hann ætlaði að halda áfram að veitast að honum. Atvik hefðu síðan gerst mjög hratt. Brotaþoli hefði allan tímann verið með aðra höndina í vasa eða hann haldið henni fyrir aftan bak, eins og hann væri með eitthvað á sér, svo sem sprautu eða hníf. Hann hefði verið uppstökkur og augljóslega verið undir mjög miklum áhrifum fíkniefna. Hann hefði ekki getað verið kyrr, erfitt hefði verið að skilja hvað hann sagði og hann verið sljór. H kvaðst hafa verið mjög hrædd við brotaþola og hún og meðákærða C hefðu vikið til hliðar.

Ákærðu A og B hefðu tekið brotaþola niður af því að hann hefði byrjað að lemja frá sér og haldið því áfram. Hún hefði tekið eftir höggum þegar það gerðist. Þeir hefðu beðið hann að róa sig niður og hætta, auk þess sem þeir hefðu sagt honum að þeir vildu engin vandræði og að þeir vildu ekki slást við hann. Ákærði B hefði til að mynda margoft beðið brotaþola að slaka á og hætta, en án árangurs. Brotaþoli hefði ekki látið sér segjast og viðhaft þau ummæli að þegar hann væri búinn að yfirbuga strákana þá ætlaði hann að lemja þær stelpurnar. Þá hefði hann verið brosandi allan tímann á meðan hann lét þessi ummæli falla. Ógn hefði stafað af brotaþola allan tímann og hún óttast að þau myndu meiðast mjög mikið og að hann ætlaði þeim eitthvað illt. H kvaðst hafa upplifað sig í mikilli hættu; brotaþoli hefði verið stór í vexti og hann hefði virst vera eldri en þau og í annarlegu ástandi. Þá hefði hann ekki hætt þótt hann væri tekinn niður. Aðspurð kvaðst H ekki muna eftir því hvort ákærða C hefði veist að brotaþola eða hvort hún hefði sparkað í hann. Þá hefði hún ekki séð neina áverka á brotaþola. H kvaðst hafa frosið og verið mjög hrædd og óttast að eitthvað verra gerðist ef hún færi. Þá kvaðst hún gera ráð fyrir svipaðri líðan hjá ákærðu C. Hún hefði haft áhyggjur af ákærða A og ekki þorað að fara án þess að hann væri með henni og ekki hefði hvarflað að henni að hringja á lögreglu. Eftir nokkurn tíma hefði verið unnt að róa brotaþola aðeins niður og þau þá tekið dótið saman og fært sig yfir í bifreiðina og keyrt í burtu.

5.

Vitnið G bar meðal annars um það að hafa ásamt vini sínum verið staddur í fyrrgreindu bílastæðahúsi umrætt kvöld. Ókunnugur maður hefði komið til þeirra og G talað stuttlega við hann á rólegum nótum. Maðurinn hefði skyndilega kýlt G einu höggi með krepptum hnefa og haldið honum uppi við vegg. Höggið hefði verið óvænt og án tilefnis. Maðurinn hefði verið ógnandi og í annarlegu ástandi og hann hefði verið töluvert stærri en G og vinur hans, auk þess sem hann hefði virst vera eldri en þeir. G hefði brugðið dálítið en hann hefði ekki hlotið áverka af högginu né heldur leitað sér læknisaðstoðar. Hann hefði hins vegar fundið fyrir óþægindum eftir á í kjálka þegar hann mataðist. Þessu til viðbótar hefði maðurinn verið með hótanir ef hann kærði atvikið til lögreglu. G hefði ekki talið ástæðu til að leita til lögreglu vegna þess sem gerðist. Hann hefði síðar frétt frá öðrum hver maðurinn væri og séð mynd af honum.

6.

Vitnið F bar meðal annars um það að hafa verið ásamt vinnufélögum á Ölveri í Glæsibæ að fylgjast með knattspyrnuleik. Hann hefði verið fyrir utan staðinn um klukkan 22:00 að bíða eftir leigubifreið sem búið var að panta. Þegar bifreiðin hefði verið komin hefði F farið að sækja vinnufélaga sinn, E, inn á Ölver en þeir hefðu ætlað að fara saman með bifreiðinni. Á leiðinni inn á staðinn, í húsasundi þar fyrir framan, hefði ókunnugur maður skyndilega veist að honum með hönd reidda til höggs og reynt að koma á hann höggi. Einhver stjarfi hefði verið í andliti mannsins og hann verið skrýtinn til munnsins en hann hefði ekki sagt neitt við F. F hefði orðið hræddur, náð að víkja sér undan og reynt að ná athygli leigubifreiðastjórans án árangurs. Hann hefði síðan komist inn á veitingastaðinn. Atvik þessi hefðu gerst mjög fljótt. Hann hefði greint E frá því sem hefði gerst og þeir farið saman út og í leigubifreiðina. F hefði spurt leigubifreiðastjórann hvort hann hefði séð hvað hefði gerst en svo hefði ekki verið nema að hann hefði séð mann ganga fram hjá bifreiðinni og í áttina að nálægri Icelandverslun.

Leigubifreiðastjórinn hefði ekið að Icelandversluninni þar sem maðurinn hefði verið staddur fyrir utan og verið að áreita fólk. F hefði farið út úr bifreiðinni og reynt að ræða við manninn. Það hefði hins vegar verið vanhugsað af hans hálfu. Tilgangslaust hefði verið að reyna að ræða við manninn og hann veist að honum aftur í æðiskasti. Hann hefði því flýtt sér aftur inn í leigubifreiðina en maðurinn komið á eftir honum og slæmt hendinni utan í bifreiðina. Þeir hefðu ekið frá staðnum en síðan stansað stutta stund í nágrenninu. E hefði viljað tilkynna um manninn og hann hefði hringt í lögreglu. Lögregla hefði hins vegar ekki komið á staðinn og þeir í framhaldi haldið áfram för sinni heim. Aðspurður kvaðst F telja að maðurinn hefði verið um þrítugt og fremur stór. Hann hefði virst vera í annarlegu ástandi og vera að ögra fólki. Nærstöddum hefði stafað ógn af manninum og fyrrgreind atvik hefðu verið áfall fyrir sig og þau setið í sér lengi á eftir.

7.

Vitnið E bar meðal annars um það að F hefði verið mikið niðri fyrir þegar hann kom inn á Ölver og sagði honum frá því að maður hefði ráðist á sig fyrir utan. Þeir hefðu í framhaldi farið með leigubifreiðinni og byrjað á því að stoppa fyrir utan nálæga Icelandverslun þar sem maðurinn hefði verið fyrir utan. Maðurinn hefði látið ófriðlega og fleira fólk verið á staðnum. Aðspurður kvaðst E ekki geta lýst útliti mannsins. F hefði farið úr leigubifreiðinni og eitthvað ekki mjög alvarlegt hefði gerst milli hans og mannsins. F hefði síðan komið inn í bifreiðina aftur og þeir ekið í burtu. Þá hefði E tilkynnt um manninn símleiðis til lögreglu.

8.

Vitnið I læknir gaf skýrslu símleiðis. Í framburði hans kom meðal annars fram að hann hefði fengið brotaþola til skoðunar á slysa og bráðamóttöku skömmu eftir miðnætti aðfaranótt 4. nóvember 2017. I hefði verið á næturvakt og brotaþoli komið í fylgd lögreglu. Brotaþoli hefði verið með skerta meðvitund og sýnilega áverka. Hann hefði verið metinn óáttaður og ómögulegt hefði verið að skoða hann fullkomlega. Ekki hefðu fengist svör um hver hann væri, hvað hefði gerst, hvar hann væri o.fl. Hann hefði verið sofandi en brugðist illa við þegar hann var vakinn. Hann hefði verið órólegur og vansæll, forðast það að vilja snertingu og ekki viljað láta skoða sig. Í fyrstu hefði verið óljóst hvort ástand brotaþola skýrðist af áfengis og lyfjaneyslu eða hvort um væri að ræða höfuðáverka. Grunsemdir hefðu verið uppi um blandaða neyslu örvandi og slævandi efna. Hegðun hans hefði komið jafnt heim við neyslu efna og heilaáverka. Hann hefði verið sendur í sneiðmyndatöku en ekki hefði reynst unnt að taka þvagsýni. Brotaþoli hefði verið með yfirborðsáverka, nánar tiltekið kúlu aftan á höfði með sári, glóðaraugu beggja vegna, skrámur og mar á kinn og aðra minni áverka á líkama.

Aðspurður kvaðst I telja að áverkar gætu samrýmst mögulegum höggum í andlit o.fl. en hins vegar væri erfitt að vera viss um það án þess að hafa upplýsingar um sögu eða lýsingar á atburðum. Brotaþoli hefði verið með áverka bæði að framan og aftan og það hefði samrýmst líkamsárás. Erfitt væri að útiloka önnur atvik sem gætu skýrt áverka og hið sama ætti við um það hvort þeir stöfuðu af meintri líkamsárás. Ólíklegra væri að þeir hefðu komið við eitt högg og oftast þegar fólk dytti, þá væri það annaðhvort fram eða aftur fyrir sig. Aðspurður kvaðst I telja að hluti áverkanna gæti skýrst af því að brotaþoli hefði kýlt og rekist utan í veggi, og til þess hefðu meðal annars bent skrámur á hendi. Hins vegar væri tæplega hægt að fá glóðaraugu á báðum augum nema um væri að ræða nefbrot eða mikla blæðingu í höfði vegna margra áverka. Þá kvaðst I aðspurður ekki muna eftir því hvort hann hefði séð áverka á búk brotaþola. Hann hefði skoðað kvið og brjóstkassa innan klæða en minntist ekki slíkrar skoðunar á öðrum líkamshlutum.

9.

Vitnið Í læknir gaf skýrslu símleiðis. Í framburði hans kom meðal annars fram að hann hefði komið að læknisskoðun brotaþola síðar, að morgni 4. nóvember. Brotaþoli hefði verið með höfuð og andlitsáverka og dreifða yfirborðsáverka, ásamt sári á hnakka, sem nánar væri getið í læknisvottorði. Aðspurður kvaðst Í telja hugsanlegt að áverkarnir væru af völdum hnefahögga, ásamt því að stafa af einhverjum byltum. Ekki væri hins vegar hægt að greina á milli áverka í því sambandi og læknisskoðun hefði ekki tekið sérstaklega mið af því. Almennt mætti hins vegar gera ráð fyrir mari og hrufli af völdum högga en upplýsingar hefðu hins vegar ekki legið fyrir um það hvað hefði komið fyrir brotaþola. Þá kvaðst Í aðspurður ekki hafa séð áverka á búk brotaþola, nánar tiltekið á baki, maga og brjósti. Brotaþoli hefði verið viðkvæmur á þessum tíma, verið að jafna sig eftir höfuðhögg og heilahristing og verið óöruggur með sig. Hann hefði átt erfitt með að átta sig og reiðiköst og árásargirni hefðu komið fram af þeim ástæðum. Þá hefði hann á þessum tíma ekki verið talinn vera í ölvunarástandi.

10.

Vitnið J réttarmeinafræðingur gaf skýrslu símleiðis og staðfesti og gerði grein fyrir niðurstöðum álits, dags. 22. nóvember 2017. Í framburði réttarmeinafræðingsins kom meðal annars fram að hann hefði framkvæmt læknisskoðun á brotaþola 6. sama mánaðar. Brotaþoli hefði verið með áverka aftan á höfði sem hefði verið til kominn af þungu höggi, líklega við það að falla aftur fyrir sig á hart og ójafnt yfirborð. Einnig hefðu verið blæðingar við bæði augu brotaþola en formfræði þeirra áverka leiddi líkum að því að þeir hefðu orðið til við þung högg, væntanlega með hnefahöggum á augnsvæði. Jafnframt hefði brotaþoli verið með áverka á vinstra kinnbeini en þann áverka hefði hann hlotið sem afleiðingu af þungu höggi. Þessu til viðbótar hefðu verið áverkar á báðum höndum brotaþola, nánar tiltekið litlar blæðingar og klórmerki. Þessir áverkar hefðu verið á hnúum beggja handa en í því sambandi mætti gefa sér að brotaþoli hefði slegið í eitthvað hart. Áverkarnir í heild sinni hefðu bent til þess að brotaþoli hefði lent í átökum við einhvern annan. Þá hefðu áverkarnir ekki verið lífshættulegir.

Nánar aðspurður staðfesti réttarmeinafræðingurinn að um væri að ræða tæmandi upptalningu á áverkum í álitinu. Þá kvaðst réttarmeinafræðingurinn hafa skoðað neðanverðan kviðinn á brotaþola, en þar hefðu ekki verið áverkar. Brotaþoli hefði hins vegar verið æstur og árásargjarn við læknisskoðunina og því hefði þurft að hætta skoðuninni á ákveðnum tímapunkti. Að því virtu væri ekki útilokað að eitthvað kynni að hafa farið framhjá réttarmeinafræðingnum við rannsóknina. Engin merki hefðu verið um áverka fyrir neðan mitti og þar af leiðandi hefðu þeir líkamshlutar ekki verið rannsakaðir frekar. Læknisskoðunin hefði tekið til alls líkama brotaþola en ekki hefði verið athugað með líkamshluta fyrir innan nærbuxur. Nánar aðspurður um áverka á augnsvæði brotaþola, þá bar réttarmeinafræðingurinn um að það væri hans mat að þeir áverkar stöfuðu líklegast af höggum með krepptum hnefa. Ýmislegt annað gæti þó valdið slíkum skaða, til dæmis þegar augnlok, efra og neðra, kæmist í snertingu við hart yfirborð. Þetta ætti hins vegar ekki við þegar maður dytti niður. Þegar þannig háttaði til væru viðkvæmustu svæðin fyrst og fremst augnumgjörðin en ekki augað sjálft þar sem það sæti innar.

IV.

Niðurstöður:

1.

Ákærða C krefst þess aðallega í málinu að þeim hluta ákærunnar sem hana varðar verði vísað frá dómi. Reisir hún frávísunarkröfuna á því að hún verði ekki sakfelld í málinu nema ótvírætt liggi fyrir að lýsing í ákæru samræmist því sem raunverulegu átti sér stað. Til frekari rökstuðnings vísar ákærða til þess að óvíst sé í gögnum málsins hvar meint spark hennar, sem henni er gefið að sök samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru, lenti á líkama brotaþola. Myndupptaka sýni ekki staðsetningu sparksins, ákærða viti ekki hvar það lenti og viðbrögð brotaþola við sparkinu samrýmist ekki viðbrögðum við klofsparki. Þá styðji hvorki framburður brotaþola hjá lögreglu né heldur læknisfræðileg gögn verknaðarlýsingu ákæru um meinta háttsemi ákærðu. Þessu til viðbótar sé það rangt sem fram komi í ákæru að brotaþoli hafi hlotið áverka þarna, en fyrir liggi að engir áverkar hafi verið á honum nálægt þeim stað þar sem spark hennar lenti á brotaþola. Hvorki álit réttarmeinafræðings styðji það né heldur áverkavottorð. Hið sama eigi við um framburði þeirra sérfræðinga fyrir dómi sem komu að gerð fyrrgreindra læknisfræðilegu gagna. Allt framangreint telur ákærða að eigi að leiða til þess að ekki sé unnt að sakfella hana fyrir spark sem enginn viti hvar hafi lent og fyrir að hafa valdið áverkum sem séu í ósamræmi við gögn málsins. Um lagarök vísar ákærða til 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sbr. 7. gr. laga nr. 97/1995, clið 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og alið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Þá vísar ákærða meðal annars til dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 117/1985, 142/2004 og 703/2012.

Samkvæmt clið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal meðal annars greina í ákæru, svo glöggt sem verða má, hver sú háttsemi er, sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla. Ákæra verður að leggja fullnægjandi grundvöll að máli svo fella megi dóm á það samkvæmt því sem í henni greinir, enda verður sá sem sætir ákæru ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Tilgangur með ákæru er að gera sakborningi grein fyrir eðli og orsök sakargifta á hendur honum svo hann geti tekið til varna o.fl., sbr. meðal annars alið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Þá leiðir af 1. mgr. 53. gr., 1. mgr. 54. gr., 1. mgr. 57. gr. og 145. gr. laga nr. 88/2008 að efni ákæru verður að eiga sér stoð í rannsóknargögnum máls. Almennt séð getur ófullkomin verknaðarlýsing í ákæru leitt til frávísunar máls, sýknu eða aðfinnslna. Hið sama á við ef málatilbúnaður ákæruvaldsins samkvæmt ákæru samrýmist ekki rannsóknargögnum máls eða lögreglurannsókn er haldin verulegum ágöllum. Af dómaframkvæmd verður almennt ráðið að helst komi til greina að vísa máli frá dómi þegar þannig standi á sem að framan greinir að ágallar séu svo verulegir að þeir leiði til þess að sakborningi sé ekki unnt að taka til varna í máli eða dómara sé ekki unnt að leggja dóm á mál. Ef málatilbúnaður er hins vegar ekki svo ófullkominn, en þó ekki gallalaus, eigi fremur að taka mál til efnislegrar meðferðar. Ágallar á málatilbúnaði ákæruvaldsins geti hins vegar leitt til sýknu eða aðfinnsla eftir því sem við eigi hverju sinni.

Í máli þessu er ákærða C, auk meðákærðu A og B, sótt til saka í einu lagi fyrir þátttöku í sama verknaði gagnvart brotaþola, sbr. 2. mgr. 143. gr. laga nr. 88/2008. Verknaðarlýsing ákæru lýsir tilteknum verknaðarþáttum eða verkaskiptingu ákærðu í meintri líkamsárás svo af hlutust áverkar hjá brotaþola án frekari skilgreiningar. Háttsemi ákærðu er samkvæmt ákæru talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Verknaðarlýsing ákæru er ekki gallalaus. Lýsing á því hvar meint brot var framið er ófullkomin þar sem aðeins er vísað til sveitarfélags en ekki jafnframt til götuheitis. Þetta hefur hins vegar ekki leitt til þess að vörnum ákærðu hafi verið áfátt og er um að ræða aukaatriði í verknaðarlýsingu í skilningi 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Þá er ekki í verknaðarlýsingu gerð nánari grein fyrir þeim líkamlegu áverkum sem hlutust af meintri líkamsárás þó að fyrir liggi ítarleg læknisfræðileg gögn um áverka sem brotaþoli var með umrædda nótt þegar honum var komið undir læknishendur. Að mati dómsins er þessi framsetning úr takti við almenna framkvæmd í málum af þessum toga en virðist þó skýrast af því að atvik máls þessa eru í raun margþætt umrætt kvöld og fleiri en eitt atvik, sem vitað er um, getur að einhverju leyti skýrt áverka á brotaþola, eða hluta af þeim. Við mat á því hvort þetta leiði til þess að vísa eigi máli frá dómi verður hins vegar ekki litið fram hjá því að dæmi eru um það úr dómaframkvæmd að líkamsárásarmál hafi fengið efnislega umfjöllun og endað með sakfellingu þótt ósannað hafi verið um líkamlegar afleiðingar af háttsemi ef brot er talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, sbr. dóma Hæstaréttar nr. 424/2007 og 657/2011. Af framangreindu leiðir að það hefur ekki úrslitaáhrif í máli þótt ósannað sé um líkamlegar afleiðingar af háttsemi ef hún er talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Er því ekki um að ræða úrslitaatriði í vörnum þess sem sætir ákæru vegna slíks meints brots.

Í máli þessu hefur ákæruvaldið meðal annars lagt fram myndupptökur og lögregluskýrslur til grundvallar málshöfðun. Í meginatriðum styðja þau gögn nægjanlega verknaðarlýsingu ákæru hvað varðar öll ákærðu, en myndupptökur virðast meðal annars sýna ákærðu C sparka neðarlega í líkama brotaþola. Samkvæmt lögregluskýrslu liggur fyrir að brotaþoli virðist muna lítið sem ekkert eftir umræddum atvikum. Læknisfræðileg gögn og skýrslur af vitnum benda til þess að hann hafi verið í mjög annarlegu ástandi umrætt kvöld og því er í raun lítið sem hann hefur getað lagt til málsins til þess að upplýsa um atvik þess. Þá liggur fyrir að horfið var frá því af hálfu ákæruvaldsins að leiða brotaþola fyrir dóminn af fyrrgreindum ástæðum og vegna andlegs ástands hans. Ákærða hefur sjálf borið um það hjá lögreglu að hún hafi sparkað í magann eða neðarlega í líkama brotaþola. Framburður hennar fyrir dómi var á svipuðum nótum. Þá voru framburðir meðákærðu A og B hjá lögreglu af sama toga. Hið sama á við um framburð H með réttarstöðu sakbornings hjá lögreglu, en fyrir dómi með réttarstöðu vitnis kvaðst hún hins vegar ekki muna þessi atvik vel. Að mati dómsins er ekkert við meðferð málsins sem bendir til þess að ákærða C hafi ekki átt þess kost að taka til eðlilegra varna í málinu þrátt fyrir að vafi kunni að vera á því hvar spark frá henni lenti í brotaþola. Það að ákærða telji að gögn málsins, þar með talin myndupptaka og læknisfræðileg gögn, styðji það ekki nægjanlega að hún hafi sparkað í klof brotaþola, eins og henni er gefið að sök í ákæru, á fyrst og fremst undir efnishlið en ekki formhlið málsins, enda hefur jafnframt komið fram hjá verjanda hennar að sýknukrafan sé meðal annars reist á sömu málsástæðum og hún hefur teflt fram til stuðnings frávísunarkröfu. Að öllu framangreindu virtu verður frávísunarkröfu ákærðu C hafnað.

2.

Ákærði A hefur við meðferð málsins fyrir dómi gert athugasemdir við það að ríkissaksóknari hafi með afstöðu til kæru, dags. 12. júlí 2018, á grundvelli 6. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 fjallað um ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 27. febrúar sama ár, um að hætta rannsókn málsins. Ríkissaksóknari hafi fjallað efnislega um málið þrátt fyrir að liðinn væri eins mánaðar lögbundinn kærufrestur, sbr. 1. málsl. 6. mgr. fyrrgreindrar lagagreinar. Afstaða ríkissaksóknara hafi leitt til frekari rannsóknar og síðar málshöfðunar af hálfu ákæruvaldsins á hendur ákærðu.

Í máli þessu háttar svo til að lögreglustjóri hætti rannsókn málsins með ákvörðun 27. febrúar 2018 og sendi bréflega tilkynningu þess efnis sama dag til sakborninga. Lögreglustjóri gætti þess hins vegar ekki að senda samsvarandi tilkynningu á sama tíma til brotaþola og/eða þáverandi lögmanns hans, sem honum var þó skylt að gera samkvæmt 5. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008, sbr. og almenn fyrirmæli ríkissaksóknara nr. 11/2017. Sú tilkynning var fyrst send til brotaþola og lögmanns hans 11. apríl sama ár, ásamt leiðbeiningum um kærufrest og var miðað við að sá frestur væri frá og með þeim tíma. Af málsgögnum verður ráðið að það hafi verið gert í framhaldi af því að lögmaðurinn fór að spyrjast fyrir um afdrif málsins hjá lögreglu. Þá greinir í afstöðu ríkissaksóknara að kæra frá lögmanninum vegna umræddrar ákvörðunar hafi borist embættinu 11. maí 2018 og verður ráðið að það hafi verið með tölvuskeyti en frumrit kærunnar borist nokkrum dögum síðar með bréfpósti. Að því virtu hafi ríkissaksóknari lagt til grundvallar að kæran hafi borist innan kærufrests ef miðað er við dagsetningu á fyrrgreindri tilkynningu 11. apríl 2018. Ríkissaksóknari hafi því talið sér fært að fjalla efnislega um kæruna með fyrrgreindri niðurstöðu.

Ríkissaksóknari er æðsti handhafi ákæruvaldsins og hann hefur sem æðra stjórnvald fulla heimild til endurskoðunar á kærðri ákvörðun lögreglustjóra um að hætta rannsókn máls, sbr. 4. og 6. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008. Ákvörðun um að hætta rannsókn á máli leiðir til þess að það er fellt niður og er ákvörðunin í eðli sínu íþyngjandi gagnvart brotaþola en ívilnandi gagnvart sakborningi. Hið sama á við um ákvörðun um niðurfellingu máls samkvæmt 145. gr. sömu laga. Ákvörðun um lok máls með niðurfellingu er ætlað að vera endanleg í þeirri merkingu að almennt er girt fyrir að henni verði breytt sakborningi í óhag eftir að hún hefur öðlast réttaráhrif að liðnum kærufresti nema skilyrði séu uppfyllt til endurupptöku samkvæmt 3. mgr. 57. gr. fyrrgreindra laga. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar verður meðal annars ráðið að til greina komi að vísa máli af sjálfsdáðum frá dómi, eða samkvæmt kröfu, hafi ákæruvaldið gefið út ákæru í máli sem áður var fellt niður, hafi ekki verið uppfyllt fyrrgreind endurupptökuskilyrði, sbr. dóma réttarins í málum nr. 74/1995, 228/1997, 221/1998, 216/2005 og 673/2014.

Samkvæmt því sem að framan er rakið, þá liggur fyrir að mál ákærðu var á fyrri stigum fellt niður hjá ákæruvaldinu en þeirri ákvörðun var síðan breytt þegar liðinn var almennur kærufrestur, eins og staða málsins horfði við ákærðu á þeim tíma. Að því virtu má færa fyrir því gild rök að þau hafi mátt hafa réttmætar væntingar til þess að málinu væri endanlega lokið þegar liðinn var mánaðar kærufrestur frá og með dagsetningu tilkynningar lögreglustjóra sem beindist að þeim, enda voru hvorki á þeim tíma eða síðar komin fram ný sakargögn í skilningi 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008. Í málinu liggur hins vegar fyrir að brotaþola og lögmanni hans var ekki tilkynnt um ákvörðunina fyrr en 11. apríl 2018, sem var talsvert seinna en samsvarandi tilkynning til ákærðu og andstætt því sem til var ætlast, eins og áður greinir. Þá ber samkvæmt orðalagi 6. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 að miða kærufrest við það tímamark þegar þeim sem á hagsmuna að gæta var tilkynnt um ákvörðun eða hann fékk vitneskju um hana með öðrum hætti. Er sú lagaregla einnig í samræmi við almennar meginreglur stjórnsýsluréttar um réttaráhrif birtingar á stjórnvaldsákvörðun og upphaf kærufrests, sbr. 2. málsl. 1. mgr. 20. gr. og 1. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Að framangreindu virtu og þar sem þeir annmarkar á málsmeðferð ákæruvaldsins sem voru til umfjöllunar í fyrrgreindum Hæstaréttardómum voru ekki alveg sambærilegir því sem er uppi í þessu máli, þá er ekki nægjanlegt tilefni til þess að beina máli þessu í farveg samkvæmt 1. mgr. 159. gr. laga nr. 88/2008.

3.

Ákærðu neita sök. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má þeim í óhag. Gerð hefur verið grein fyrir framburði ákærðu og vitna fyrir dómi, sbr. III. kafla. Þá hefur verið gerð grein fyrir lögreglurannsókn og sakargögnum, sbr. II. kafla. Í málinu er uppi ágreiningur að hluta um verknaðarlýsingu í ákæru. Ákærðu reisa öll sýknukröfu meðal annars á því að ósannað sé að þau hafi orðið völd að áverkum á brotaþola. Ákærðu A og B kannast hins vegar við að hafa veist að brotaþola með þeim hætti sem greinir í verknaðarlýsingu í ákæru en ákærða C byggir á því að það sé ósannað að hún hafi sparkað á þann stað á líkama brotaþola sem greinir í ákæru, sbr. það sem áður greinir um frávísunarkröfu.

Í málinu er ekki ágreiningur um hverjir það eru sem sjást á myndupptökum sem lögregla aflaði undir rannsókn málsins, sbr. fyrrgreinda umfjöllun í lið II/3.

Að mati dómsins telst sannað út frá framburði ákærðu A og B, sem samrýmist myndupptöku í málinu, sbr. og framburði meðákærðu C og vitnisins H, að þeir hafi veist með ofbeldi að brotaþola með þeim hætti sem greinir í ákæru.

Hvað ákærðu C varðar, þá liggur fyrir samkvæmt skýrslu hennar fyrir dómi að hún kannast við að hafa sparkað í líkama brotaþola á meðan hann var liggjandi á jörðinni og að sparkið hafi verið neðarlega í kviðinn eða annars staðar neðarlega í líkama brotaþola, án þess að hún myndi nákvæmlega hvar það lenti. Þá var framburður hennar hjá lögreglu á sömu nótum. Framburður hennar hefur því verið stöðugur frá upphafi við meðferð málsins. Að þessu virtu verður ráðið að hún hafi ekki fulla vissu fyrir því hvar sparkið lenti á brotaþola. Samkvæmt læknisfræðilegum gögnum var brotaþoli ekki með áverka á klofi eða klofsvæði og bendir það því síður til þess að ákærða hafi sparkað á þann stað. Þegar farið er yfir myndupptöku af umræddum átökum, þá er ekki með nægjanlega skýrum hætti unnt að greina hvort sparkið lenti við eða á klofi eða annars staðar nálægt klofsvæði brotaþola. Framburður meðákærðu A og B fyrir dómi varpar ekki ljósi á það hvar sparkið frá ákærðu C lenti á líkama brotaþola. Hið sama á við um framburð vitnisins H fyrir dómi en framburður hennar var með svipuðum hætti hjá lögreglu. Þegar hins vegar er farið yfir lögregluskýrslur af ákærðu A og B um þetta atriði, sem voru teknar upp í hljóði og mynd, þá var framburður þeirra á þá leið að ákærða C hefði sparkað í klof eða á klofsvæði brotaþola. Lögregluskýrslurnar af þeim eru hins vegar því marki brenndar að spurningar rannsóknarlögreglumanns voru óþarflega leiðandi um þetta atriði. Er því óvarlegt að byggja á þeim skýrslum við sönnunarmatið. Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að lögfull sönnun hafi aðeins tekist um það að ákærða C hafi veist með ofbeldi að brotaþola með því að sparka í búk hans. Ósannað er hins vegar að sparkið hafi verið við klof, eins og greinir í ákæru.

Samkvæmt áliti og framburði vitnisins J réttarmeinafræðings var brotaþoli með yfirborðsáverka á höfði og líkama, nánar tiltekið tætingu aftan á höfði, margúla á báðum augnsvæðum, hægra megin á hálsi að framan og á báðum höndum, blæðingar í hvítu beggja augna, skrámumerki á hægri kinn og á báðum fótleggjum, klórför á efri vör og á fingrum beggja handa. Hið sama verður ráðið af læknisvottorði Barnaspítala Hringsins og framburðum vitnanna I og Í.

Eins og greinir í lið II/3 liggja fyrir myndupptökur málinu sem varpa ljósi á atvik og ferðir brotaþola umrætt kvöld í umræddu bílastæðahúsi o.fl., fyrir og eftir meint brot, auk fyrrgreindrar myndupptöku af meintu broti ákærðu. Myndupptökurnar benda til þess að brotaþoli hafi verið í mjög annarlegu ástandi, ógnandi og líklegur til að beita aðra ofbeldi umrætt kvöld, eins og fram hefur komið í framburðum ákærðu fyrir dómi og vitnisins H. Þá bendir allt til þess að vitnin G, F og E hafi verið að bera um persónu ákærða þegar þau lýstu háttsemi og annarlegu ástandi manns, eins og áður greinir, enda samrýmist það myndupptökum. Þrátt fyrir að ákveðin óvissa sé uppi um nákvæmar tímasetningar á upptökunum, þá gefa þær engu að síður mikilvæga yfirsýn í tímaröð um ferðir ákærða, ástand og samskipti við annað fólk umrætt kvöld á tímabili á milli klukkan 20:19 og 23:57.

Ljóst er af myndupptökum að brotaþoli átti fyrir meint brot ákærðu í líkamlegum átökum við vitnið G og félaga hans og samrýmist það einnig framburði G fyrir dómi. Einnig er ljóst af upptökunum að brotaþoli var á ráfi um bílastæðahúsið áður en hann hitti ákærðu og sést hann meðal annars skella utan í vegg og kýla vegg áður en hann hitti þau. Þá sýnir myndupptaka einnig þegar brotaþoli veittist að vitninu F fyrir utan Ölver stuttu eftir meint brot ákærðu og samrýmist það framburði F og vitnisins E. Einnig verður ráðið af framburði F og E að til einhvers konar ryskinga hafi komið milli hins fyrrgreinda og brotaþola fyrir utan verslunina Iceland stuttu eftir fyrrgreind atvik við Ölver, auk þess sem þeir báru um að brotaþoli hefði á svipuðum tíma virst eiga í samskiptum eða útistöðum við annað fólk við fyrrgreinda verslun, sbr. fyrrgreinda tilkynningu E til Neyðarlínu klukkan 22:38.

Þessu til viðbótar skal haft í huga að á fyrrgreindu tímabili myndupptaka eru fjölmargar eyður þar sem ekkert er vitað um ferðir brotaþola, hvað hann var að gera og möguleg samskipti, ryskingar eða átök við aðra sem kunna að hafa orðið á vegi hans. Þá er ekki vitað hvað varð þess valdandi að brotaþoli var liggjandi á götu í Gnoðarvogi við Engjaveg þegar tilkynning barst til lögreglu klukkan 00:12.

Að öllu framangreindu virtu er ljóst að fjölmargir aðrir þættir, ótengdir ákærðu, hafa getað valdið áverkum á brotaþola. Þegar að þessu virtu er uppi skynsamlegur vafi um það hvort eða hvaða áverkar það voru sem hlutust af háttsemi ákærðu. Rétt þykir að þau njóti þess vafa við sönnunarmatið, sbr. 108. gr. og 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Að þessu virtu og með hliðsjón af því hvernig verknaðarlýsing ákæru er úr garði gerð varðandi afleiðingarnar þá er það mat dómsins að ósannað sé að ákærðu hafi valdið brotaþola áverkum umrætt kvöld. Þetta getur hins vegar ekki leitt til þess að fallist verði á kröfu þeirra um sýknu þótt ósannað sé með líkamlegar afleiðingar af háttseminni. Sakarefni málsins varðar við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga en unnt er að sakfella fyrir slíkt brot þótt ósannað sé með afleiðingar, sbr. dóma Hæstaréttar nr. 424/2007 og 657/2011.

4.

Ákærðu reisa kröfu um sýknu einnig á neyðarvörn. Neyðarvörn er samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga lögmæt réttarvörsluathöfn einstaklings, sem felur í sér nauðsynlega beina valdbeitingu gegn manni til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás á þann sem neyðarvörninni beitir, eða á einhvern annan mann. Þá ber við neyðarvarnarverk að gæta þess að beita ekki vörnum sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það sem af henni mátti vænta gaf ástæðu til. Gagnstætt fyrrgreindri sönnunarreglu samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir ekki á ákæruvaldinu að hnekkja staðhæfingu ákærðu um atvik sem gætu horft þeim til refsileysis, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 248/2000. Stendur þannig upp á ákærðu við úrlausn málsins að sýna fram á að skilyrði neyðarvarnar séu uppfyllt svo leiði til sýknu.

Brotaþoli gaf ekki skýrslu vitnis við meðferð málsins fyrir dómi af ástæðum sem áður greinir og verður ákæruvaldið látið bera hallann af því. Í máli þessu er nægjanlega sannað samkvæmt framburðum ákærðu og vitnisins H, auk myndupptöku, að brotaþoli átti upptökin og veittist með ofbeldi að ákærða A með því að slá hann í andlitið. Þá sýnir myndupptaka að brotaþoli veittist næst með ofbeldi að ákærða B og gerði sig líklegan til frekara ofbeldis gagnvart honum og ákærða A. Samrýmist það einnig framburði allra ákærðu og vitnisins H. Þá ber þeim öllum saman um að brotaþoli hafi verið mjög ógnandi í framkomu og haft á orði að hann ætlaði að skaða þau öll og vitnið H. Að mati dómsins telst því sannað að brotaþoli hafi veist með ofbeldi og hótunum um ofbeldi að ákærðu og vitninu H og er ekki ástæða til að gera greinarmun á þeim fjórum innbyrðis í því sambandi. Að þessu virtu var háttsemi brotaþola ólögmæt árás á þau fjögur.

Við mat á háttsemi ákærðu verður fallist á það að þeim hafi verið nauðsynlegt að ákveðnu marki að grípa til líkamlegrar valdbeitingar til að verjast eða afstýra yfirstandandi árás frá brotaþola. Í því sambandi fellst dómurinn á það með ákærðu A og B að það hafi rúmast innan marka neyðarvarnar og það verið forsvaranlegt að þeir felldu brotaþola og héldu honum á bakinu á jörðinni. Dómurinn fellst hins vegar ekki á að sýnt hafi verið fram á það að sú háttsemi ákærða B að slá brotaþola ítrekað í höfuðið hafi verið forsvaranleg aðferð við beitingu neyðarvarnar, eins og atvikum var háttað. Hið sama á við um þá háttsemi ákærða A að lemja brotaþola ítrekað í búk, sem og háttsemi ákærðu C að sparka í búk brotaþola á meðan hann var liggjandi. Þær varnarathafnir voru óþarflega hættulegar fyrir líf og heilsu brotaþola og ekki í nægjanlegu samræmi við það sem á undan var gengið. Þessu tengt þá er það mat dómsins að myndupptaka eða skýrslur ákærðu og vitnisins H sýni ekki fram á það að fullreynt hafi verið með vægari aðferðir gagnvart brotaþola til að varna yfirstandandi árás frá honum, svo sem með því að halda um handleggi og/eða fótleggi hans, liggja á honum og reyna að róa hann niður með því að ræða við hann. Verður því ekki fallist á það með ákærðu að sýnt sé fram á það að skilyrði 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga séu nægjanlega uppfyllt svo leiði til sýknu.

Við skýrslutökur af ákærðu og vitninu H kom fram að þau öll voru mjög hrædd við brotaþola og óttuðust mjög um líf sitt. Framburður ákærðu og fyrrgreinds vitnis um þetta getur samrýmst myndupptöku af umræddum atvikum. Þeim ber öllum saman um að brotaþoli hafi verið mjög ógnandi og í annarlegu ástandi og að hann hafi á tímabili verið með aðra höndina í vasanum eða fyrir aftan bak og þau óttast að hann væri með sprautunál eða vopn sem hann gæti skaðað þau með. Framburður þeirra um fyrrgreint ástand brotaþola og að hann hafi verið ógnandi og til alls líklegur samrýmist fyllilega því sem fram hefur komið um önnur atvik fyrir og eftir meint brot, eins og áður greinir. Atvik máls áttu sér stað í bílastæðakjallara seint að kvöldi fjarri umferð annarra og þar sem útganga var ekki með besta móti. Þá skal einnig tekið tillit til þess að þau áttu erfitt um vik að leita eftir aðstoð hjá lögreglu þar sem þau voru með fíkniefni í fórum sínum umrætt skipti. Að mati dómsins bendir allt til þess að ákærðu hafi farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar af þeirri ástæðu að þau voru mjög hrædd við brotaþola og gátu ekki gætt sín fullkomlega. Verða þau því á grundvelli 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga sýknuð af ákæru, dags. 21. maí 2019, fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. sömu laga.

5.

Ákærði A hefur skýlaust játað sök samkvæmt 2. tölulið ákæru, dags. 2. september 2019, og er sú játning studd sakargögnum. Verður hann því sakfelldur fyrir þá háttsemi, en brot hans varðar við 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr., umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., laga nr. 50/1987.

Ákærði A er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði, dags. 15. maí 2019, á hann nokkurn sakaferil að baki, allt aftur til ársins 2009. Það sem hér skiptir máli er að ákærði hlaut þriggja mánaða fangelsisrefsingu með dómi Héraðsdóms Suðurlands 22. nóvember 2012, þar af tvo mánuði skilorðsbundið, auk þess sem honum var gert að greiða sekt, meðal annars fyrir akstur sviptur ökurétti. Ákærði var þá jafnframt sviptur ökurétti ævilangt, en með dóminum var dæmdur upp eldri skilorðsdómur frá 21. desember 2009. Ákærði gekkst undir sekt með lögreglustjórasátt 1. júlí 2014 fyrir akstur sviptur ökurétti. Þá var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. október 2016 dæmdur í 45 daga fangelsi fyrir akstur sviptur ökurétti. Að öðru leyti hefur sakaferill ákærða ekki áhrif á refsiákvörðun. Við ákvörðun refsingar ber að miða við að akstur ákærða sviptur ökurétti sé nú ítrekaður í þriðja sinn (4. brot) innan ítrekunartíma, sbr. 71. gr. almennra hegningarlaga. Að því virtu og með hliðsjón af dómvenju þykir refsing ákærða A hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði.

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002, verður fallist á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á 0,72 g af maríjúana.

6.

Fyrir liggur að varnir ákærða A hafa fyrst og fremst hverfst um hina fyrri ákæru þar sem hann hefur verið sýknaður. Þá hafa ákærðu B og C verið sýknuð af þeirri ákæru. Að þessu virtu og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 þykir rétt að allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða A, M-kk-ef D. N-kk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 1.300.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða B, Ó-kk-ef R. V-kk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu C, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 1.000.000 króna að meðtöldum virðisaukaskatti, auk útlagðs kostnaðar hins síðast greinda verjanda vegna öflunar sálfræðivottorðs, 28.000 krónur. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið litið til umfangs máls, tímaskýrslna verjenda, áætlaða vinnu verjenda í tengslum við uppkvaðningu dóms og þóknunar sem lögreglustjóri greiddi annars vegar til verjanda ákærða B og hins vegar til verjanda ákærðu C vegna vinnu þeirra á rannsóknarstigi málsins, sbr. yfirlit og gögn ákæruvaldsins um sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kk-nf P-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 23. ágúst 2019 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð :

Ákærði, A, sæti fangelsi í tvo mánuði.

Ákærðu B og C eru sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Gerð eru upptæk 0,72 g af maríjúana.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða A, M-kk-ef D. N-kk-ef lögmanns, 1.300.000 krónur, málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða B, Ó-kk-ef R. V-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu C, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 1.000.000 króna, og útlagðan kostnað A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 28.000 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf

Dómsorð :

Ákærði, A, sæti fangelsi í tvo mánuði.

Ákærðu B og C eru sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Gerð eru upptæk 0,72 g af maríjúana.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða A, M-kk-ef D. N-kk-ef lögmanns, 1.300.000 krónur, málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða B, Ó-kk-ef R. V-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu C, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 1.000.000 króna, og útlagðan kostnað A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 28.000 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf