E-555/2019

Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 28. janúar 2019, var dómtekið 11. mars 2021. Stefnandi er D-x-x D-x-x, ríkisborgari Kósovó og Serbíu, en stefndu eru íslenska ríkið, Arnarhvoli Reykjavík, og Útlendingastofnun, Dalvegi 18, Kópavogi.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að ógiltur verði með dómi úrskurður kærunefndar útlendingamála frá 20. nóvember 2018 og ákvörðun Útlendingastofnunar frá 2. júlí 2018. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu, auk greiðslu málskostnaðar.

I

Stefnandi er ríkisborgari Kósovó, þar sem hann er fæddur og uppalinn. Hann er einnig serbneskur ríkisborgari samkvæmt serbnesku vegabréfi hans. Stefnandi kom til landsins 9. desember 2017 ásamt eiginkonu sinni og sótti um alþjóðlega vernd hér á landi. Mætti hann ásamt ásamt talsmanni sínum í viðtal hjá Útlendingastofnun 12. desember 2017 þar sem hann greindi frá ástæðu þess að hann flúði frá Kósovó hingað til lands.

Með ákvörðun, dags. 23. janúar 2018, synjaði Útlendingastofnun beiðni stefnanda um alþjóðlega vernd hér á landi ásamt því að synja stefnanda um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Var ákvörðunin kærð til kærunefndar útlendingamála 9. febrúar 2018. Með úrskurði kærunefndar, dags. 17. maí 2018, var mál stefnanda sent aftur til nýrrar meðferðar hjá Útlendingastofnun, þar sem kærunefndin taldi annmarka á rannsókn málsins. Taldi kærunefndin að tilefni hefði verið til að rannsaka aðstæður Serba í Kósovó og þá sérstaklega stöðu fyrrverandi hermanna serbneska hersins. Einnig taldi kærunefndin að í ljósi þess að stefnandi hefði lagt fram serbneskt vegabréf þá hefði rannsókn Útlendingastofnunar af þeim sökum einnig átt að beinast að aðstæðum hans í Serbíu yrði hann sendur þangað. Í kjölfarið tók Útlendingastofnun mál stefnanda til nýrrar meðferðar og með ákvörðun, dags. 2. júlí 2018, synjaði Útlendingastofnun stefnanda um alþjóðlega vernd hér á landi ásamt því að synja stefnanda um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Var sú ákvörðun kærð til kærunefndar útlendingamála 10. júlí 2018.

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála, í máli nr. 440/2018, dags. 20. nóvember 2018, var ákvörðun Útlendingastofnunar frá 2. júlí 2018 staðfest og lagt fyrir stefnanda að hverfa af landi brott innan sjö daga. Stefnandi krafðist þess að réttaráhrifum úrskurðarins yrði frestað meðan stefnandi ræki málið fyrir dómstólum og með úrskurði kærunefndar, dags. 13. desember 2018, var fallist á kröfu stefnanda og réttaráhrifum úrskurðarins frestað.

Í úrskurði kærunefndar útlendingamála frá 20. nóvember 2018, er gerð grein fyrir aðstæðum í Kósovó og Serbíu. Í úrskurðinum er m. a. lýst verkefni á vegum Evrópusambandsins til stuðnings réttarríkinu í Kósovó sem lúti að því að aðstoða yfirvöld á sviði löggjafar og löggæslu og við dóms- og tollakerfi. Um Serbíu kemur m. a. fram að ríkið hafi gerst aðili að flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna, alþjóðasamningi um borgaraleg- og stjórnmálaleg réttindi o. fl. samningum. Ríkið hafi gerst aðili að Evrópuráðinu árið 2003 og fullgilt mannréttindasáttmála Evrópu ári síðar. Þá sé í Serbíu starfrækt ráð sem gæti hagsmuna minnihlutahópa af öðrum þjóðernum.

Í úrskurði kærunefndar er farið yfir hugtakið flóttamaður og hvað felist í orðasambandinu „ástæðuríkur ótti við að vera ofsóttur“ í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016. Tekur nefndin fram að umsækjandi sem hafi sýnt fram á að hann hafi þegar orðið fyrir ofsóknum í heimaríki, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga nr. 80/2016, eða beinum og marktækum hótunum um slíkar ofsóknir, yrði almennt talinn hafa sýnt fram á ástæðuríkan ótta við slíkar ofsóknir snúi hann aftur til heimaríkis nema talið verði að miklar líkar séu á því að slíkar ofsóknir yrðu ekki endurteknar, t. d. þar sem aðstæður í heimaríki hans hafi breyst. Þá segir einnig að þótt umsækjandi um alþjóðlega vernd skuli njóta vafa upp að ákveðnu marki verði umsækjandinn með rökstuddum hætti að leiða líkur að því að hans bíði ofsóknir í heimaríki.

Kærunefndin tekur fram að hún hafi við mat sitt á umsókn stefnenda haft til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd. Nefndin tekur einnig fram að hún hafi tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem við eigi.

Fram kemur í úrskurði kærunefndarinnar að við meðferð málsins hjá nefndinni hafi nefndin talið að vegna skorts á nægilega nákvæmum heimildum um aðstæður einstaklinga í sambærilegri stöðu og stefnandi, væri ástæða til að kanna nánar afstöðu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna til endursendinga á einstaklingum með tengsl við serbneska herinn sem hafi tekið þátt í Kósovó- stríðinu. Í kjölfarið kvað kærunefndin upp úrskurð, dags. 17. maí 2018, þar sem hún sendi mál stefnanda til nýrrar meðferðar hjá Útlendingastofnun. Taldi kærunefndin að í ljósi þess að stefnandi hefði framvísað serbnesku vegabréfi, og væri þ. a. l. einnig með serbneskan ríkisborgararétt, að rannsókn Útlendingastofnunar hefði einnig átt að beinast að aðstæðum hans í Serbíu ásamt því að rannsaka betur þann þátt er laut að þeirri staðhæfingu stefnanda að hann væri kósovóskur ríkisborgari og aðstæðum hans þar í landi, m. a. sem fyrrverandi liðsmaður serbneska hersins.

Í úrskurði kærunefndarinnar er vísað til ákvörðunar Útlendingastofnunar, dags. 2. júlí 2018, þar sem fram komi það mat stofnunarinnar að gögn styðji að stefnandi sé ríkisborgari Kósovó sem og að hann sé með serbneskt ríkisfang á grundvelli vegabréfs sem hann sé handhafi að. Útlendingastofnun hafi því litið til aðstæðna hans í Kósovó og Serbíu við meðferð málsins. Þá vísar kærunefndin til þess sem fram kom í ákvörðun Útlendingastofnunar að stofnuninni hafi ekki tekist, þrátt fyrir ítarlega leit, að finna upplýsingar um það hvort aðstæður fyrrum hermanna serbneska hersins væru frábrugðnar aðstæðum Serba almennt í Kósovó. Þó væru ekki ástæður til að draga í efa þann hluta frásagnar stefnanda að hann væri Bosníaki og að hann yrði fyrir áreiti vegna þess sem og vegna þess að hann væri álitinn Serbi. Í ljósi heimilda um aðstæður í Kósovó yrði hins vegar ekki fallist á þá staðhæfingu stefnanda að lögreglan gæti ekki eða vildi ekki veita honum aðstoð. Ljóst væri að stefnandi gæti leitað lagalegra úrræða teldi hann að lögreglan sinnti ekki máli hans með viðunandi hætti. Einnig kemur fram í forsendum úrskurðarins að vegna skorts á nægilega nákvæmum heimildum um aðstæður einstaklinga í sambærilegri stöðu og stefnandi teldi kærunefnd ástæðu til að kanna afstöðu Flóttamannastofnunarinnar til endursendinga á einstaklingum með tengsl við serbneska herinn sem hafi tekið þátt í Kósovó- stríðinu áður en kærunefndin tæki endanlega ákvörðun í máli stefnanda.

Hinn 21. september 2018 hefðu borist svör við fyrirspurn kærunefndar frá Flóttamannastofnuninni. Þar hafi komið fram að samfélög á mörgum svæðum í Kósovó væru treg til að taka við fyrrum nágrönnum sínum og einstaklingar sem hefðu tekið virkan þátt í átökunum væru gjarnan óvelkomnir til baka. Hins vegar væri öryggisástandið í Kósovó almennt talið í lagi þó svo að enn kæmi fyrir að minnihlutahópar yrðu fyrir áreiti. Þá hefðu stofnanir þar í landi undanfarið sýnt meiri vilja í verki að taka þær ásakanir alvarlega er lytu að þátttöku í glæpum sem hefðu verið framdir í framangreindum átökum, svo sem með saksókn.

Í úrskurði kærunefndar kemur fram að stefnanda hafi verið gefinn kostur á að koma að athugasemdum um upplýsingarnar sem bárust frá Flóttamannastofnuninni. Í svari stefnanda, dags. 8. nóvember 2018, sem liggur fyrir í gögnum málsins komi fram að hann telji afstöðu Flóttamannastofnunarinnar styðja kröfu sína. Þá kemur fram í úrskurðinum að stefnandi hafi jafnframt lýst aðstæðum sínum í Kósovó sem Bosníaki sem hafi barist með serbneska hernum og jafnframt tekið þátt í pólitísku starfi þar í landi.

Kærunefnd komst að þeirri niðurstöðu að virtum gögnum málsins að þeir einstaklingar sem tilheyrðu minnihlutahópi Bosníaka, hefðu verið í serbneska hernum á árunum 1998- 1999 og tekið þátt í hernaðaraðgerðum í Kósovó, yrðu almennt ekki fyrir ofsóknum í Kósovó. Fram kom að kærunefndin drægi ekki í efa frásögn stefnanda að hann hafi orðið fyrir áreiti og mismunun af hálfu nágranna og annarra aðila í Kósovó vegna þess að hann væri álitinn Serbi enda styddu heimildir í framangreindum skýrslum þá frásögn. Kærunefndin taldi engu að síður að í ljósi gagna málsins, þ. m. t. afstöðu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna, að þær aðstæður sem biðu stefnanda í Kósovó næðu ekki því alvarleikastigi að teljast ofsóknir í skilningi 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Fram kom í úrskurði kærunefndar að stefnandi hefði ekki borið fyrir sig að hafa sætt ofsóknum eða að hann óttaðist ofsóknir af hálfu stjórnvalda í Kósovó. Þá hafi gögn málsins ekki bent til þess að slíkar ofsóknir hafi átt sér stað eða að kærandi ætti þær á hættu. Það væri því mat kærunefndar að kósovósk stjórnvöld gætu veitt stefnanda viðeigandi vernd bæri hann sig eftir því. Þá gæti stefnandi leitað til æðri stjórnvalda vegna afstöðu lögreglu en íbúar Kósovó hafi kost á því að leggja inn kvartanir vegna starfa lögreglunnar til sérstakrar stofnunar sem hafi eftirlit með störfum lögreglu og umboðsmanns Kósovó. Samkvæmt þeim gögnum sem kærunefnd hafi tekið til skoðunar væri um að ræða raunhæft og virkt úrræði. Taldi kærunefnd því að ekki hefði verið sýnt fram á að stjórnvöld skorti vilja eða getu til að veita stefnanda vernd gegn því áreiti sem hann kynni að eiga á hættu, m. a. með því að ákæra og refsa fyrir slíkar athafnir, sbr. 4. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Um meinta mismunun gagnvart Bosníökum í Kósovó taldi kærunefnd að samkvæmt gögnum hafi stjórnvöld í Kósovó unnið skipulega að því að bæta stöðu minnihlutahópa í landinu, þ. m. t. Bosníaka, og hafi talsverður árangur náðst. Þó svo að Bosníakar verði mögulega enn fyrir mismunun í landinu þá væri það mat kærunefndar að hún sé ekki á því alvarleikastigi að falla undir skilgreiningarviðmið ofsókna, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Um þá málsástæðu stefnanda að fangelsisdómur sem hann hafi hlotið í Serbíu vegna liðhlaups úr hernum árið 1999 jafngildi ofsóknum og að hann yrði fangelsaður við komuna til Serbíu tók kærunefndin fram að samkvæmt upplýsingum Flóttamannastofnunarinnar Sameinuðu þjóðanna hafi liðhlaupar úr serbneska hernum verið náðaðir með lögum árið 2001. Stefnandi hafi ekki lagt fram gögn er styðji staðhæfingu hans um að Bosníakar og einstaklingar frá Kósovó séu undanþegnir þessum lögum. Þá megi sjá af stimplum í vegabréfi stefnanda að hann hafi ferðast að minnsta kosti tvisvar til Serbíu á undanförnum árum auk þess sem hann hafi fengið endurnýjað eða útgefið vegabréfið af serbneska innanríkisráðuneytinu árið 2009. Taldi kærunefndin, að virtum þessum gögnum, að ekki yrði lagt til grundvallar í málinu að stefnandi ætti yfir höfði sér fangelsisrefsingu færi hann aftur til Serbíu. Þá hafi stefnandi ekki lagt fram önnur gögn en framburð sinn til stuðnings þeirri staðhæfingu sinni að hann geti ekki fengið vegabréf sitt endurnýjað. Fram kom að sá þáttur í frásögn stefnanda yrði því ekki lagður til grundvallar í málinu.

Taldi nefndin, með vísan til fyrirliggjandi upplýsinga um Serbíu, að ekki hefði verið sýnt fram á að stefnandi hafi sætt eða ætti á hættu ofsóknir af hálfu stjórnvalda þar í landi sem hefðu eða gætu náð því alvarleikastigi sem 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga mælti fyrir um.

Með vísað til framangreinds var það niðurstaða kærunefndar að stefnandi hefði ekki á rökstuddan hátt leitt líkur að því að hann hefði ástæðuríkan ótta til ofsókna í Kósovó eða Serbíu í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 4. mgr. 38. gr. laganna. Það væri því niðurstaða kærunefndar að stefnandi uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi.

Um kröfu stefnanda um viðbótarvernd á grundvelli 2. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016, vísaði kæruefndin til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Taldi kæruefndin að aðstæður stefnanda væru ekki þannig að þær féllu undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. laganna og þar með ætti hann ekki heldur rétt á alþjóðlegri vernd samkvæmt 40. gr. laganna.

Um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða tók kærunefndin fram að gögn málsins bentu ekki til annars en að stefnandi gæti sameinast eiginkonu sinni í heimaríki hennar, Svartfjallalandi, eða að hún gæti sameinast honum í heimaríkjum hans, Serbíu eða Kósovó. Taldi kæruefndin að gögn málsins bæru ekki annað með sér en að stefnandi væri við góða heilsu. Þegar gögn um heimaríki stefnanda væru virt í heild væri það niðurstaða kærunefndar að stefnandi hefði ekki sýnt fram á aðstæður sem næðu því alvarleikastigi að hann teldist hafa ríka þörf á vernd sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 74. gr. laganna og staðfesti úrskurð Útlendingastofnunar.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dóminum.

II

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir kröfu sína um ógildingu ákvörðunar Útlendingastofnunar og úrskurðar kærunefndar útlendingamála, á því að formannmarkar hafi verið á meðferð málsins. Byggir stefnandi á því að úrskurður kærunefndar sem hafi staðfest ákvörðun Útlendingastofnunar fari gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og málsmeðferðarreglum laga nr. 10/2016 í tveimur veigamiklum atriðum.

Í fyrsta lagi hafi ekki verið rannsakað með nægjanlegum hætti öryggi bosnískra hælisleitenda í Kósovó verði þeim heimvísað. Telur stefnandi að erindi sem Útlendingastofnun hafi lagt fyrir Flóttamannastofnunina hafi verið rangt og því séu forsendur úrskurðarins rangar og hann því ekki efnislega réttur. Að mati stefnanda sé ekki hægt að bera saman stöðu Kósovó- Serba og Bosníaka, sem hafi barist með serbneska hernum, við heimkomu til Kósovó.

Í öðru lagi sé byggt á því að stefndu hafi brotið á rétti stefnanda um meðalhóf, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Hælismál séu eðli málsins samkvæmt afar viðkvæm mál og samkvæmt meðalhófsreglu stjórnsýslulaga skuli stjórnvald aðeins taka íþyngjandi ákvörðun þegar lögmætu markmiði sem að sé stefnt verði ekki náð með öðru og vægara móti. Þá skuli þess gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn beri til. Það hafi ekki verið gert við meðferð málsins hjá stefndu og því beri að ógilda ákvörðun Útlendingastofnunar.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefndu Stefndu mótmæla umfjöllun og málsástæðum stefnanda um að rannsóknarregla 10. gr. laga nr. 37/1993 hafi verið brotin við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun. Stefndu hafna því að ekki hafi verið tekið tillit til þeirrar þreföldu mismununar sem stefnandi kveðst sæta í Kósovó. Stefndu bendi á að kærunefndin hafi vísað málinu aftur til Útlendingastofnunar þar sem m. a. hefðu ekki verið rannsökuð með fullnægjandi hætti framangreind atriði, sem og aðstæður stefnanda í Serbíu, ef hann yrði sendur þangað þar sem stefnandi hafi framvísað serbnesku vegabréfi við komuna til landsins. Útlendingastofnun hafi tekið málið til nýrrar meðferðar þar sem rannsakaðar voru aðstæður stefnanda bæði í Serbíu og Kósovó. Þar sem ekki hafi legið fyrir fullnægjandi upplýsingar um stöðu „bosníaka“ í Kósovó sem hafi barist gegn Kósovó- Albönum með serbneska hernum árin 1998- 1999, hafi stofnunin sent fyrirspurn til Flóttamálastofnunar Sameinuðu þjóðanna á grundvelli 3. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016. Svar stofnunarinnar hafi verið á þá leið að þeir einstaklingar sem tilheyri minnihlutahópi Bosníaka og hafi verið meðlimir í serbneska hernum 1998- 1999 og tekið þátt í átökum við Kósovó- Albani, verði almennt ekki fyrir ofsóknum í Kósovó. Stefnandi hafi fengið tækifæri til að svara svari Flóttamálastofnunarinnar og því verði ekki séð hvernig málsmeðferðin og sú rannsókn sem fór fram á aðstæðum stefnanda í bæði Kósovó og Serbíu hafi brotið gegn 10. gr. laga nr. 80/2016.

Þá er því hafnað að brotið hafi verið gegn 12. gr. laga nr. 37/1993 við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála með vísan til þess er þar kemur fram.

III

Stefnandi í máli þessu er ríkisborgari Kósovó, þar sem hann er fæddur og uppalinn. Hann er einnig serbneskur ríkisborgari samkvæmt serbnesku vegabréfi hans. Við komu sína til Íslands hinn 9. desember 2017 sóttu hann og eiginkona hans um alþjóðlega vernd hér á landi. Með ákvörðun, dags. 2. júlí 2018, synjaði Útlendingastofnun stefnanda um alþjóðlega vernd á Íslandi samkvæmt 37. og 40. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 74. gr. sömu laga og með úrskurði kærunefndar útlendingamála, uppkveðnum 20. nóvember 2018, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.

Stefnandi krefst þess að bæði ákvörðun Útlendingastofnunar og úrskurður kærunefndar útlendingamála verði felld úr gildi. Byggir stefnandi annars vegar á því að rannsókn málsins hafi verið áfátt og þar með verið brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Hins vegar er á því byggt að ekki hafi verið gætt meðalhófs og með því brotið á réttindum stefnanda.

Við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála var lagt til grundvallar, að stefnandi tilheyri þjóðernisminnihluta í Kósovó þ. e., Bosníökum. Einnig var lagt til grundvallar að ekki væri ástæða til að draga í efa að stefnandi gæti orðið fyrir áreiti í heimalandi sínu, Kósovó, vegna þess en einnig vegna þess að hann væri álitinn Serbi og hefði barist með serbneska hernum í Kósovó- stríðinu.

Bæði Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála fóru ítarlega yfir aðstæður í heimalandi stefnanda, Kósovó og einnig í Serbíu, m. a. með hliðsjón af nánar tilgreindum skýrslum alþjóðastofnana. Samkvæmt úrskurði kærunefndar útlendingamála hafði nefndin til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd. Nefndin tekur einnig fram að hún hafi tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem það átti við. Þá kemur fram í úrskurðinum að kærunefndin hafi talið rétt vegna skorts á upplýsingum um aðstæður Serba í Kósovó, og þá sérstaklega stöðu fyrrverandi hermanna serbneska hersins, að vísa málinu aftur til meðferðar hjá Útlendingastofnun sem í kjölfar þessa fór nánar yfir aðstæður í Kósovó og Serbíu með tilliti til þessa og kvað upp nýjan úrskurð í máli stefnanda. Einnig ákvað kærunefndin í þágu rannsóknar málsins og vegna skorts á nákvæmum heimildum um aðstæður einstaklinga í sambærilegri stöðu og stefnandi að kanna sérstaklega afstöðu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna til endursendinga á einstaklingum með tengsl við serbneska herinn sem hafi tekið þátt í Kósovó- stríðinu. Í svari Flóttamannastofnunar 21. september 2018, hefði komið framað ástandið í landinu væri almennt talið öruggt þó svo að enn kæmi fyrir að minnihlutahópar yrðu fyrir áreiti.

Með vísan til framangreinds verður ekki annað ráðið en að hvort tveggja, Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála, hafi lagt sig fram við að upplýsa eins og kostur er aðstæður stefnanda áður en ákvörðun var tekin í máli hans. Þá er í úrskurði kærunefndar vísað til bréfs sem stefnandi ritaði nefndinni 8. nóvember 2018, og tekið fram að stefnandi hafi þar lýst aðstæðum sínum í Kósovó sem Bosníaki sem hafi barist með serbneska hernum og jafnframt tekið þátt í pólitísku starfi þar í landi. Var það niðurstaða kærunefndar að þeir einstaklingar sem tilheyrðu minnihlutahópi Bosníaka, eins og stefnandi, og hafi verið í serbneska hernum, yrðu almennt ekki fyrir ofsóknum í Kósovó. Eins og áður segir er í úrskurði kærunefndar farið ítarlega yfir aðstæður í Kósovó með hliðsjón af alþjóðlegum skýrslum. Þá er því lýst að stefnandi geti leitað til æðri stjórnvalda og lagt fram kvartanir vegna starfa lögreglunnar til sérstakrar stofnunar sem hafi eftirlit með störfum lögreglu og umboðsmanns í Kósovó.

Í ljósi alls framangreinds er því hafnað að rannsókn málsins hafi verið áfátt eða ekki hafi legið fyrir fullnægjandi upplýsingar um stöðu eða öryggi Bosníaka sem tóku þátt í Kósovó- stríðinu þegar kærunefnd útlendinga kvað upp úrskurð í málinu. Þá er enn fremur ljóst að úrskurður kærunefndar útlendingamála er byggður á heildstæðu mati á fyrirliggjandi gögnum og upplýsingum í málinu. Verður því ekki fallist á það með stefnanda að málsmeðferð hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála hafi ekki fullnægt skilyrðum 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016.

Stefnandi byggir einnig á því að brotið hafi verið á rétti stefnanda samkvæmt 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Samkvæmt ákvæði 12. gr. skal stjórnvald því aðeins taka íþyngjandi ákvörðun þegar lögmætu markmiði, sem að er stefnt, verður ekki náð með öðru og vægara móti. Skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Í stefnu segir aðeins að hælismál séu viðkvæm mál og að stefndu hafi borið að taka tillit til mannréttinda stefnanda og ganga ekki lengra en nauðsyn beri til. Engin frekari grein er gerð fyrir því í stefnu að hvaða leyti meðferð og úrlausn málsins hjá Útlendingastofnun og kærunefnd Útlendingamála hafi að þessu leyti farið í bága við ákvæðið. Er málsástæðu þessari því hafnað.

Við munnlegan flutning málsins leitaðist lögmaður stefnanda við að koma að nýrri málsástæðu um að taka bæri tillit tilþess við úrlausn málsins að stefnandi eignaðist barn á árinu 2019, sem ætti við vanheilsu að stríða. Lögmaður stefndu mótmælti því að stefnandi gæti borið upp nýjar málsástæður við úrlausn málsins. Með hliðsjón af því og með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er málsástæðu þessari hafnað sem of seint fram kominni.

Með skírskotun til þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins að hafna beri kröfu stefnanda um að ógiltur verði með dómi úrskurður kærunefndar útlendingamála frá 20. nóvember 2018 og ákvörðun Útlendingastofnunar frá 2. júlí 2018 í máli stefnanda.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf T-kvk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda.

Ó-kk-nf T-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefndu.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndu, íslenska ríkið og Útlendingastofnun, eru sýknuð af kröfum stefnanda, D-x-x D-x-x.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)