S-117/2011

Mál þetta höfðaði lögreglustjórinn á Snæfellsnesi með ákæru 11. apríl 2010 á hendur ákærðu, B-kk-þgf B-kk-þgf, kt. …, Hallveigastíg 8a í Reykjavík, D-kk-þgf L-kk-þgf H-kk-þgf, …, Katrínarlind 3 í Reykjavík, H-kk-þgf H-kk-þgf, …, Bárðarási 1 í Snæfellsbæ, og S-kk-þgf K-kk-þgf, kt. …, Naustabryggju 41 í Reykjavík. Málið var dómtekið 28. september 2011.

Ákærðu er gefið að sök húsbrot „með því að hafa miðvikudaginn 24. mars 2010 í sameiningu ruðst heimildarlaust inn í íbúðarhúsið að Viðvík á Hellissandi eftir að ákærði D-kk-nf hafið spennt upp bakdyr hússins.“ Er þetta talið varða við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og að þeim verði gert að greiða sakarkostnað.

Ákærðu H-kk-nf og D-kk-nf gera þá kröfu að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að þeir verði sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og til þrautavara að refsing verði svo væg sem lög frekast leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Ákærðu B-kk-nf og S-kk-nf gera þá kröfu að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að þeir verði sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og til þrautavara að refsing verði felld niður eða svo væg sem lög frekast leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I

Hinn 24. mars 2010, laust eftir hádegi, komu ákærðu að Viðvík í því skyni að rýma húsnæðið. Þegar ákærðu bar að var G-x-x B-x-x íbúi í húsinu ein heima. Ákærðu tóku atvikið upp á myndband, sem liggur frammi í málinu, en þar sést hvar ákærðu H-kk-nf og D-kk-nf spenna upp bakdyr hússins. Ákærðu ganga síðan inn í húsnæðið og hitta fyrir G-x-x. Tilkynnir ákærði H-kk-nf henni formálalaust að hún verði þegar í stað að yfirgefa húsnæðið. Til stuðnings þessu vísar ákærði til skjals sem hann otar að G-x-x og segir fela í sér fyrirmæli yfirvalda um að rýma eigi húsið. Í fyrstu svarar G-x-x ákærða í litlu en talar þess í stað í farsíma. Ákærðu og G-x-x ræða síðan saman um stund og kemur meðal annars fram í máli G-x-x að breyting hafi orðið á eignarhaldi hússins. Meðan þessu vindur fram taka aðrir ákærðu til óspilltra málanna og byrja að bera út húsgögn. Eftir nokkra stund kemur lögreglumaður á vettvang og hefjast þá mikil háreysti milli hans og ákærða H-kk-ef án þess að orðaskil verði nánar greind. Um þetta segir í frumskýrslu lögreglu að ákærðu hafi verið gerð grein fyrir því að þeir ættu ekki að vera inni í húsnæðinu. Þessu hafi ákærði H-kk-nf mótmælt og vísað til þess að hann væri að bera íbúa út samkvæmt heimild dómsins. Þegar ákærða H-kk-nf hafi verið bent á að hann sjálfur hefði ekki heimild til þeirrar athafnar hafi hann reiðst og bent lögregluþjóninum á að hann væri einn en þeir væru fjórir. Í niðurlagi skýrslunnar kemur fram að fleiri lögreglumenn hafi komið á vettvang og að lokum hafi ákærðu aðstoðað lögreglu við að bera aftur inn húsgögn.

Hinn 27. maí 2010 mætti G-x-x á lögreglustöðina í Ólafsvík og krafðist þess að ákærðu yrði refsað lögum samkvæmt fyrir verknaðinn.

Þegar ákærðu komu að Viðvík í umrætt sinn var þinglýstur eigandi eignarinnar G-kvk-nf H-kvk-nf Þ-kvk-nf, en hún er eiginkona ákærða H-kk-ef. Eignin hafði hins vegar verið slegin Íbúðalánasjóði á uppboði til nauðungarsölu 2. febrúar 2010 en þegar ákærðu komu að Viðvík til að bera út íbúana hafði boði sjóðsins ekki verið tekið. Í kjölfar atburða var boðið samþykkt og fékk Íbúðalánasjóður afsal fyrir eigninni 8. júní sama ár.

Fram hefur komið í málinu að G-x-x var í sambúð með Þ-kk-þgf V. Þ-kk-þgf, en hann hafði tekið eignina á leigu á árinu 2009. Ágreiningur reis vegna leigumálans og gerði eigandi eignarinnar þá kröfu hér fyrir dómi að íbúar yrðu bornir út úr húsinu. Því máli lauk með réttarsátt 13. janúar 2010 en samkvæmt henni átti Þ-kk-nf að víkja af eigninni eigi síðar en 1. mars það ár. Þótt G-x-x og Þ-kk-nf væru í sambúð var aðeins hún á þessum tíma skráð til lögheimilis að Viðvík.

II

Ákærði H-kk-nf H-kk-nf kannaðist við fyrir dómi að hafa farið að Viðvík með syni sínum og tveimur félögum í því skyni að bera út íbúa. Ákærði tók þó fram að meðákærðu hefðu ekki vitað að fólk var í húsnæðinu eða hvað var í vændum. Einnig sagði ákærði að hann hefði stýrt aðgerðum, en þeim lýsti hann þannig að hann hefði fyrst knúið dyra. Þegar G-x-x synjaði ákærðu inngöngu hefði ákærði spennt upp bakdyrnar. Til skýringar tók ákærði fram að hann hefði verið búinn að gefast upp á lögreglunni sem hefði ekki viljað veita sér neina aðstoð við að koma íbúunum úr húsinu. Taldi ákærði að sér hefðu verið allar bjargir bannaðar en vanefndir leigutaka hefðu valdið því að ákærði og eiginkona hans misstu húsnæðið.

Ákærði D-kk-nf H-kk-nf skýrði frá því fyrir dómi að ekki hefði verið komið til dyra þegar bankað var á dyrnar að íbúðarhúsinu í Viðvík. Þeir hefðu þá beðið í skamma stund en síðan farið inn. Ákærði sagði að faðir sinn, ákærði H-kk-nf, hefði stjórnað aðgerðum ef einhver hefði leitt þær. Ákærði tók fram að hann hefði talið sig í fullum rétti en leigutakar hefðu átt að vera búnir að yfirgefa húsnæðið eða sýslumaður að rýma það. Einnig kannaðist ákærði við að hann hefði fyrirfram jafnvel búist við að þurfa að bera fólk út úr húsnæðinu.

Ákærði B-kk-nf B-kk-nf bar fyrir dómi að óskað hefði verið eftir aðstoð hans við að bera húsgögn út úr húsnæðinu. Íbúarnir hefðu átt að vera farnir og kvaðst ákærði ekki hafa vitað að fólk væri enn búsett í húsinu. Ákærði kvaðst hafa farið inn á eftir feðgunum og tekið atburði upp á myndband. Ákærði kvaðst hafa tekið eftir G-x-x í glugganum þegar þeir komu að húsinu. Um framhaldið kvaðst ákærði ekki hafa gert sér fyllilega grein fyrir atburðum en eftir á að hyggja hefði hann átt að láta þetta með öllu afskiptalaust. Tók ákærði fram að hann teldi að sér hefði orðið alvarlega á í umrætt sinn.

Ákærði S-kk-nf K-kk-nf greindi frá því fyrir dómi að hann hefði farið vestur í því skyni að aðstoða ákærða H-kk-þf við að flytja húsgögn. Einnig sagði ákærði að hann hefði vitað að þarna voru leigjendur sem áttu að vera farnir. Ákærði lýsti atvikum þannig að knúið hefði verið dyra án þess að nokkur svaraði. G-x-x hefði hins vegar komið í gluggann og ekki ætlað að hleypa þeim inn. Meðan á þessu stóð kvaðst ákærði hafa talið aðgerðina löglega en nú liti hann á þetta sem kjánaleg mistök.

III

Vitnið G-x-x B-x-x bar fyrir dómi að hún hefði verið að eiga við þvottavél á heimili sínu þegar hundar byrjuðu að gelta. Vitnið kvaðst þá hafa litið út um glugga og séð menn stíga út úr bíl en meðal þeirra þekkti hún í sjón ákærða H-kk-þf. Hann hefði verið með ógnandi tilburði haldandi á járni en vitnið kvaðst með bendingum hafa gefið honum til kynna að fara. Framhaldinu lýsti vitnið þannig að ákærðu hefðu ekki knúið dyra heldur brotið sér leið inn í húsið. Við þessu kvaðst G-x-x hafa brugðist með því að kalla eftir aðstoð lögreglu. Aðspurð sagði G-x-x að hún hefði ekki átt nein samskipti við fyrri eiganda vegna leigusamnings um húsnæðið.

Vitnið Þ-kk-nf V. Þ-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði tekið húsnæðið á leigu frá 1. maí 2009. Vitnið kannaðist við að hafa lofað að víkja úr húsnæðinu. Hins vegar hefðu orðið eigendaskipti og kvaðst vitnið hafa ætlað að semja við nýjan eiganda hússins um áframhaldandi leigu. Þá tók Þ-kk-nf fram að hann hefði verið á sjúkrahúsi þegar reynt var að koma sambýliskonu hans úr húsnæðinu.

IV

Svo sem áður er rakið mætti G-x-x B-x-x á lögreglustöðina í Ólafsvík 27. maí 2010 og krafðist þess að ákærðu yrði refsað lögum samkvæmt fyrir húsbrot vegna atvika 24. mars sama ár. Samkvæmt a-lið 2. tölul. 242. gr. almennra hegningarlaga sæta húsbrot, sem varða við 231. gr. laganna, saksókn eftir kröfu þess manns sem misgert er við. Með refsikröfu G-x-x, sem var búsett að Viðvík, er þessum áskilnaði fullnægt og skiptir þá engu þótt slík krafa hafi ekki einnig komið fram af hálfu sambýlismanns hennar. Samkvæmt þessu verður hafnað kröfu ákærðu um frávísun málsins en sú krafa á þessum grundvelli var fyrst höfð uppi í lok aðalmeðferðar við munnlegan málflutning. Þar sem krafan er haldlaus með öllu þótti ekki ástæða til að fjalla um kröfuna sérstaklega eins og gert er ráð fyrir í 2. mgr. 159. gr. laga um meðferð sakamálalaga, nr. 88/2008.

Samkvæmt réttarsátt 13. janúar 2010 hafði leigutaki hússins í Viðvík gengist undir að rýma eignina eigi síðar en 1. mars það ár. Á grundvelli þeirrar aðfararheimildar hefði eigandi hússins getað fengið umráð húsnæðisins með útburði, sbr. 72. gr. laga um aðför, nr. 90/1989. Aftur á móti var ákærðu með öllu óheimilt að hlutast sjálfir til um að eignin væri rýmd. Með framgöngu sinni, sem liggur fyrir á myndbandi og þeir hafa kannast við fyrir dómi, hafa þeir gerst sekir um húsbrot sem varðar við 231. gr. almennra hegningarlaga.

Við ákvörðun refsingar ákærða H-kk-ef er þess að gæta að hann stýrði aðgerðum á vettvangi en freklega var brotið gegn friðhelgi heimilisins sem varið er af 71. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn horfir það til skýringar á framgöngu ákærða að leigutaki hafði virt að vettugi skuldbindingu um að rýma eignina. Það gat þó ekki með nokkru móti réttlætt athafnir ákærða.

Ákærði H-kk-nf hlaut dóm 19. október 2010 fyrir brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga og var refsing ákveðin fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið í þrjú ár. Brot það sem ákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir var framið fyrir uppkvaðningu þess dóm. Samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga ber að taka upp refsingu samkvæmt þeim dómi og ákveða hana í einu lagi vegna beggja málanna. Að þessu gættu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði en rétt þykir að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að þremur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt sakavottorði hafa ákærðu D-kk-nf og S-kk-nf ekki mál á sakaskrá sem hér skipta máli. Þá er ákærði B-kk-nf með hreint sakavottorð. Refsing þessara ákærðu hvers um sig þykir hæfilega ákveðin 200.000 króna sekt og komi 14 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 ákærðu gert in soldium að greiða ferðakostnað vitnis. Einnig verður ákærðu gert að greiða málsvarnarlaun verjenda sem þykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði. Verður ákærðu, sem eru saman um verjanda, gert að greiða málsvarnarlaunin óskipt, sbr. 1. mgr. 219. gr. laganna. Þá verður ákærðu H-kk-þgf og D-kk-þgf gert að greiða ferðakostnað verjanda.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði H-kk-nf H-kk-nf sæti sex mánaða fangelsi en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði B-kk-nf B-kk-nf greiði 200.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 14 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði D-kk-nf H-kk-nf greiði 200.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 14 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði S-kk-nf K-kk-nf greiði 200.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 14 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærðu greiði óskipt 14.040 krónur í sakarkostnað.

Ákærðu H-kk-nf og D-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef Á-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, 125.500 krónur, og ferðakostnað verjandans 21.587 krónur.

Ákærðu B-kk-nf og S-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef Á-kk-ef, héraðsdómslögmanns, 251.000 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf