E-1583/2022

Mál þetta, sem höfðað var 31. ágúst 2022, var dómtekið 24. mars 2023. Stefnandi er A, [...], [...]. Stefnda er B, [...], [...].

Stefnandi krefst þess stefndu verði gert að greiða henni 500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 24. maí 2016 til 28. apríl 2022 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu líkt og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Stefnda krefst aðallega sýknu en til vara lækkunar dómkrafna. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I Málsatvik

Málsaðilar, sem eiga saman tvö börn fædd árin [...] og [...], slitu hjúskap árið 2014. Þann 24. maí 2016 munu málsaðilar hafa verið staddir á bókasafni Reykjanesbæjar, sem staðsett er í ráðhúsi bæjarins, vegna ráðgerðs fundar með barnaverndarfulltrúa, en málsaðilar stóðu á þeim tíma í ágreiningi um forsjá barnanna. Stefnandi hefur lýst atvikum á þann veg að stefnda hafi veist að honum þar sem hann hafi setið þar með börnin tvö í fanginu. Kveður hann stefndu hafa sparkað í sköflung hans, slegið hann með krepptum hnefa og með flötum lófa nokkrum sinnum í öxl og upphandlegg, auk þess að klóra stefnanda.

Í skýrslu barnaverndarstarfsmanna sem staddir voru á vettvangi umrætt sinn og dagsett er 26. maí 2016, kemur fram að málsaðilar hafi hist í ráðhúsinu þennan dag, en þau hafi bæði átt þar erindi. Þegar barnaverndarstarfsmenn hafi borið að hafi stefnandi setið í sófa ásamt börnum sínum, en stefnda hafi staðið þar hjá og hafi starfsmönnunum virst hún vera nokkuð æst og hafi farið fram á að ræða við starfsmenn barnaverndar án tafar, sem orðið var við. Á fundinum var ákveðið að stefnda færi í [...] ásamt börnum málsaðila. Var í því efni einkum horft til ásakana sem stefnda hafði borið á stefnanda. Mun stefnandi hafa óskað eftir því að kveðja börn sín og hafi haft þau í fangi sínu um stund. Í skýrslunni kemur fram að stefnda hafi á þeim tíma verið orðin mjög æst og að hún hefði reynt að losa börnin úr fangi stefnanda. Í framhaldinu hafi stefnda veist að stefnanda, lamið hann, sparkað í hann og klórað. Kveða skýrsluhöfundar að þurft hafi aðstoð lögreglu til að stöðva atlögu stefndu. Í skýrslunni segir orðrétt: „Undirritaðar sáu [B] sparka einu sinni í [A], kýla hann einu sinni með krepptum hnefa og lemja hann nokkrum sinnum með flötum lófa, á öxl og upphandlegg. Sáu undirritaðar greinilega áverka eftir klór á handlegg (sást í blóð og töluvert af rispum á innanverðum framhandlegg, hægra megin), sást einnig far líkt og mar, en undirritaðar sáu hana ekki klóra hann. Er það mat undirritaðra að [B]hefði ekki stöðvað árásina hefði lögregla ekki gripið inní. Virtist lögreglan þurft að hafa [sic] verulega fyrir því að stöðva hana.“

Í málinu liggur fyrir skýrsla lögreglu frá 25. maí 2016 þar sem fram kemur að lögregla hafi verið boðuð á vettvang að ósk stefndu. Í skýrslunni segir meðal annars: „[A] er þá að kveðja börnin og situr í stól inni í bókasafninu. Hann heldur utan um tvö barna sinna er [B] reynir að taka þau frá honum en án árangurs. Hún slær þá í hægri hendi hans og klórar. Einnig sparkar hún í hann þar sem hann situr með börnin í fanginu.“ Lögregla hafi þá skorist í leikinn.

Þá liggur í málinu fyrir læknisvottorð dagsett 29. maí 2016 þar sem greinir að stefnandi hafi leitað á slysa- og bráðamóttöku heilbrigðisstofnunar Suðurnesja 24. sama mánaðar. Í vottorðinu kemur fram að við skoðun hafi mátt greina fjögur grunn sár sem líkist klór förum. Engir aðrir sýnilegir áverkar hafi verið á stefnanda.

Stefnandi og stefnda komu bæði fyrir dóm og gáfu þar skýrslu við aðalmeðferð málsins. Lögmenn voru ásáttir um að hvorki væri þörf á því að leiða starfsmenn velferðarsviðs Reykjanesbæjar né þá lögreglumenn sem kvaddir voru á vettvang umrætt sinn. Við upphaf aðalmeðferðar óskuðu lögmenn málsaðila eftir að bóka sameiginlega: „Hvorugur aðili dregur í efa að skýrslur barnaverndarstarfsmanna sem fyrir liggja í málinu stafi frá þeim aðilum og hafi að geyma framburð þeirra. Telur hvorugur aðila því þörf á að starfsmennirnir komi fyrir dóminn.“

Í skýrslu stefnanda fyrir dómi kvað hann stefndu hafa veist að sér þar sem hann hafi verið með börnin tvö í fanginu í þeim tilgangi að kveðja þau, en til hafi staðið að stefnda færi ásamt þeim í Kvennaathvarf vegna ásakana hennar í garð stefnanda. Kvað stefnandi stefndu hafa klórað sig til blóðs, kýlt hann og sparkað í sköflung hans. Kvað stefnandi stefndu hafa kýlt sig einu sinni eða tvisvar með krepptum hnefa. Stefnandi kveður tvo lögreglumenn hafa verið viðstaddir atlögu stefndu auk starfsmanna barnaverndar Reykjanesbæjar. Lögregla hafi gripið inn í atburðarrásina og stöðvað atlögu stefndu. Þá kvað stefnandi atlöguna hafa átt sér stað í augsýn gestkomandi aðila sem þar voru staddir umrætt sinn auk starfsmanna ráðhússins.

Fyrir dómi kvaðst stefnda gangast við því að hafa veist að stefnanda. Hún kveður þó ekki rétt að hún hafi kýlt stefnanda eða slegið til hans með flötum lófa. Þá kveður stefnda ekki rétt að hún hafi klórað stefnanda, enda sé hún ekki með beittar neglur. Stefnda kvaðst hafa sparkað laust í stefnanda og klipið hann. Atlagan hafi staðið stutt yfir, eða í um fimm sekúndur. Stefnda kveður stefnanda ekki hafa brugðist sérstaklega við atlögunni, heldur hafi hann setið áfram rólegur án þess að sýna nokkur viðbrögð. Var framburður hennar að öðru leyti í samræmi við skýrslu hennar hjá lögreglu 25. maí 2016.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar einkum til þess að árás stefndu hafi falið í sér refsiverða líkamsárás nákomins aðila og hafi því bæði verið ólögmæt og saknæm og að enga réttlætingu sé að finna fyrir henni. Stefnandi eigi því rétt á miskabótum samkvæmt almennu skaðabótareglunni og b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þar sem um sé að ræða ólögmæta meingerð gegn friði og persónu stefnanda. Slíkar bætur fyrnist á tíu árum.

Vísar stefnandi til þess að þar sem atlagan hafi átt sér stað þar sem stefnandi hafi verið með börn sín tvö í fanginu og hafi verið framkvæmd af barnsmóður hans hafi hún verið til þess fallin að valda honum sérstaklega miklum miska og áfalli.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst andmæla málsástæðum stefnanda. Hún kveður meinta þjáningu vegna klórs á hægri upphandlegg ekki vera sönnun þess miska sem stefnandi kveðst hafaorðið fyrir. Enga aðra áverka hafi verið að finna á stefnanda þannig að lýsing atvika samræmist ekki þeim afleiðingum sem stefnandi lýsir í stefnu. Stefndi telur hrufl á húð ekki vera næga sönnun fyrir því ófjárhagslega tjóni sem stefnandi haldi fram ogþví þurfi að koma til sérfræðiálit hvað það varðar eða álit annars óháðs aðila, en slíkt vottorð liggi ekki fyrir í málinu. Krafa stefnanda sé því með öllu ósönnuð og þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefndu.

Vísar stefndi til þess að mál þetta hafi verið fellt niður og því liggi ekkert fyrir um það hvort atvikið hafi geta varðað við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eða hvort stefnandi hafi í raun orðið fyrir miska af völdum stefndu.

Á því sé byggt að stefnda hafi verið í miklu uppnámi umrætt sinn og í mikilli geðshræringu. Líkt og fram komi í lögregluskýrslu sem tekin var af stefnda hafi hún verið reið, leið, sorgmædd og mjög stressuð vegna ásakana barna málsaðila um ofbeldi af hálfu föður. Stefnda kveður þær ávirðingar skýra viðbrögð hennar sem hafi verið afsakanleg auk þess sem hún hafi ekki valdið stefnanda tjóni. Atvikið sé í besta falli óvljaverken stefnda hafi sjálf kallað til lögreglu þar sem hún hafi óttast að stefnandi tæki börnin. Saknæmisstigið sé ekki á slíku stigi að það geti leitt til miskabóta.

Í ljósi þess sem á undan hafi gengið sé ekki hægt að byggja á fullyrðingum stefnanda í þá veru að hann hafi orðið fyrir miska af völdum stefndu. Vart hefði verið unnt að greina ummerki eftir klór stefndu og því ósannað að það hafi valdið stefnanda miska. Krafa stefnanda sé sett fram nú vegna ágreinings málsaðila um forsjá með börnunum. Heldur stefnda því fram að börnin hafi greint frá ofbeldi af hálfu stefnanda og vilji hvorki hitta hann né föðurfjölskyldu þeirra.

Stefndi kveðst til vara krefjast þess að miskabætur verði stórlega lækkaðar og að henni verði ekki gert að greiða hærri bætur en nemur 50.000 krónum án vaxta. Ekki sé hægt að byggja fjárhæð miskabóta á verðlagi dagsins í dag enda hafi það tíðkast í dómaframkvæmd að byggja kröfu á því verðlagi þegar atvik áttu sér stað.

Stefnda kveðst krefjast sýknu af kröfum um vexti og dráttarvexti eins og þær eru settar fram í stefnu. Vextir fyrnist á fjórum árum og því sé ekki unnt að krefja um vexti sem séu eldri en fjögurra ára. Þá sé dráttarvaxtakröfu stefnanda hafnað en til vara sé þess krafist að þeir verði ákveðnir frá dómsuppsögu.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um bætur vegna líkamsárásar 24. maí 2016. Telja verður óumdeilt að stefnda veittist að stefnanda í bókasafni Reykjanesbæjar þar sem hann sat með börn sín tvö í fanginu með höggum og spörkum, auk þess sem hún klóraði stefnanda á handlegg. Stefnda hefur hafnað kröfum stefnanda einkum með vísan til þess að ekki verði séð að stefnandi hafi hlotið miska af atlögu hennar, sem hafi verið smávægileg og ekki til þess fallin.

Í málinu liggur fyrir bréf tveggja starfsmanna velferðarsviðs Reykjanesbæjar frá 26. maí 2016, auk skýrslu lögreglu sem kölluð var til umrætt sinn. Renna þær báðar afdráttarlausum stoðum undir staðhæfingar stefnanda í þá veru að stefnda hafi veist að honum með framangreindum hætti líkt og áður hefur verið vikið að. Stefnandi kærði umrætt atvik til lögreglu og voru af því tilefni teknar þar skýrslur af báðum málsaðilum.

Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum 8. nóvember 2016 var fallið frá saksókn vegna málsins með vísan til a- og d-liðar 146. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var sú ákvörðun staðfest af ríkissaksóknara 8. mars 2017.

Í aðilaskýrslu stefndu fyrir dómi kvaðst hún gangast við því að hafa veist að stefnanda. Hún kvaðst þó neita að hafa kýlt stefnanda eða slegið til hans með flötum lófa. Kvaðst stefnda hafa sparkað laust í stefnanda og klipið í handlegg hans. Hefur stefnda vísað til þess að hún hafi verið í tilfinningalegu uppnámi umrætt sinn vegna ætlaðra ásakana barnanna á hendur stefnanda og að hún hafi komist í mikið uppnám við það að koma að börnunum í fangi hans.

Stefnandi leitaði í kjölfarið álits læknis á afleiðingum líkamsárásarinnar. Í læknisvottorði greinir að ekki séu sjáanlegir áverkar á stefnanda utan fjögurra grunnra sára sem læknir telur líkjast klórförum. Læknisvottorðið hefur ekki verið staðfest fyrir dómi en málsaðilar hafa ekki gert ágreining um réttmæti þess.

Í ljósi þess sem rakið hefur verið, einkum fyrrgreindra skýrslna tveggja starfsmanna velferðarsviðs Reykjanesbæjar og lögreglu, auk framburðar stefndu fyrir dómi verður að teljast fullsannað að stefnda hafi veist að stefnanda umrætt sinn með þeim hætti sem byggt hefur verið á af hans hálfu. Með háttsemi sinni hefur stefnda bakað sér skaðabótaábyrgð og á stefnandi því tilkall til miskabóta úr hendi stefndu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem þykja, í ljósi atvika allra, hæfilega ákveðnar 150.000 krónur. Er í því efni meðal annars horft til þess að stefnda veittist að stefnanda á fjölförnum stað að viðstöddum ungum börnum þeirra. Álítur dómurinn engu skipta við mat á þessu þótt stefnda telji sig hafa verið í nokkru tilfinningalegu uppnámi umrætt sinn. Þykir rétt að sú fjárhæð beri vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38 /2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. ágúst 2018 til 28. apríl 2022 en vaxtakrafa vegna fyrri tíma telst vera fyrnd í samræmi við 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

Ennfremur skal tildæmd fjárhæð bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá hinum síðargreinda degi til greiðsludags kröfu.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 310.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf G-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður. Af hálfu stefndu flutti málið G-kvk-nf P-kvk-nf lögmaður.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan, en gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

DÓMSORÐ:

Stefnda, [B], greiði stefnanda, [A], 150.000 krónur, með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 31. ágúst 2018 til 28. apríl 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 310.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf