X-53/2009

Mál þetta var þingfest 20. nóvember 2009 og tekið til úrskurðar 11. október 2010. Sóknaraðili er Tryggingarsjóður innstæðueigenda og fjárfesta, Borgartúni 35, Reykjavík, en varnaraðili er ALMC hf., áður Straumur Burðarás fjárfestingabanki hf., Borgartúni 25, Reykjavík, en nafni félagsins var breytt eftir að mál þetta var þingfest.

Dómkröfur sóknaraðila eru þær að krafa hans að fjárhæð 20.887 evrur verði viðurkennd sem forgangskrafa við slitameðferð varnaraðila samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl og að krafa hans að fjárhæð 6.000 krónur verði viðurkennd sem almenn krafa við slitameðferð varnaraðila samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Dómkröfur varnaraðila eru að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila málskostnað.

II

Hinn 9. mars 2009 ákvað Fjármálaeftirlitið að taka yfir vald hluthafafundar varnaraðila, víkja stjórn hans frá störfum og skipa honum skilanefnd í samræmi við þágildandi ákvæði 100. gr. a. laga nr. 161/2002, eins og þeim hafði verið breytt með 5. gr. laga nr. 125/2008. Varnaraðila var veitt heimild til greiðslustöðvunar 19. mars 2009, sem standa átti til 11. júní sama ár, en áður en sá tími var á enda var honum skipuð slitastjórn 11. maí 2009 samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009 og 4. tölulið ákvæðis II til bráðabirgða við þau lög. Gaf slitastjórnin út innköllun til skuldheimtumanna sem birtist fyrra sinni í Lögbirtingablaði 18. maí 2009 og rann kröfulýsingarfrestur út 18. júlí 2009.

Sóknaraðili kveður að hinn 30. mars 2009 hafi Fjármálaeftirlitið gefið út álit um að varnaraðili hefði hinn 9. mars 2009 ekki verið fær um að greiða andvirði innstæðna tiltekinna reikninga. Hafi Fjármálaeftirlitið kveðið á um að vegna þessa hefði stofnast til greiðsluskyldu sóknaraðila gagnvart viðskiptavinum varnaraðila sem ekki hefðu fengið greiddar innstæður sínar í samræmi við ákvæði laganna. Með auglýsingu sem birst hafi í Lögbirtingablaðinu 26. ágúst 2009 hafi sóknaraðili birt innköllun vegna varnaraðila. Í innkölluninni hafi verið skorað á alla, sem telji til skulda vegna innstæðna á hendur varnaraðila, að lýsa kröfum fyrir sóknaraðila.

Sóknaraðili kveðst vera að formi til sjálfseignarstofnun sem starfi í tveimur sjálfstæðum deildum með aðskilinn fjárhag og reikningshald, innstæðudeild og verðbréfadeild. Tilgangur með tilvist sóknaraðila sé að mynda tryggingarsjóð sem verndi meðal annars innstæðueigendur í greiðsluerfiðleikum fjármálafyrirtækja. Komi til greiðslu sóknaraðila yfirtaki hann kröfu kröfuhafa á hendur hlutaðeigandi aðildarfyrirtæki eða þrotabúi. Njóti krafa sjóðsins rétthæðar samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Sóknaraðili lýsti kröfu að fjárhæð 543.062 evrur eða jafnvirði 98.386.677 króna fyrir slitastjórn varnaraðila. Samkvæmt kröfulýsingu var grunnfjárhæð kröfunnar 20.887 evrur x 26, þ.e. vegna 26 innstæðueigenda. Kemur fram í kröfulýsingunni að sóknaraðili muni væntanlega þurfa að inna af hendi greiðslur til innstæðueigenda sem ekki fái innstæður sínar greiddar hjá varnaraðila og muni hann þurfa að greiða hverjum þeirra 20.887 evrur. Krafðist sóknaraðili að viðurkennt yrði að krafan nyti rétthæðar samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Hvað snertir kröfu sóknaraðila vegna kröfulýsingar að fjárhæð 6.000 krónur vísaði hann í kröfulýsingu til að hún nyti rétthæðar samkvæmt 114. gr. laga nr. 21/1991.

Slitastjórn varnaraðila hafnaði kröfum sóknaraðila og var lögmanni hans tilkynnt um það með bréfi 30. júlí 2009. Af hálfu sóknaraðila var þeirri afstöðu mótmælt á kröfuhafafundi 6. ágúst 2009. Á sérstökum kröfuhafafundum 18. og 25. ágúst 2009 var reynt að jafna ágreininginn en án árangurs. Af þeim sökum sendi slitastjórn varnaraðila erindi til dómsins 15. september 2009 þar sem óskað var eftir úrlausn um ágreininginn.

Hinn 18. ágúst 2010 var nauðasamningur varnaraðila staðfestur og þar með var slitameðferð hans formlega lokið.

Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að 25 af þeim 26 kröfum, sem sóknaraðili lýsti upphaflega við slitameðferð varnaraðila og taldi líklegt að þurfa að greiða, hafi nú fallið út þar sem dómstólar hafa hafnað forgangsrétti þeirra. Stendur því einungis eftir krafa að fjárhæð 20.887 evrur sem sóknaraðili telur að hann gæti þurft að greiða. Er um að ræða kröfu WGZ Bank AG á hendur varnaraðila, sem slitastjórn varnaraðila viðurkenndi sem forgangskröfu, en ákveðnir kröfuhafar andmæltu þeirri afstöðu. Hefur ágreiningsmáli þar sem tekist er á um rétthæð kröfunnar ekki verið til lykta leitt.

III

Sóknaraðili telur sig eiga kröfu á hendur varnaraðila að fjárhæð 20.887 evrur eins og henni var lýst í kröfulýsingu til varnaraðila samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Því til stuðnings vísar hann til þess að samkvæmt 3. málslið 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 120/2000 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 983/2008 um breytingu á reglugerð nr. 120/2000, geti viðskiptavinur varnaraðila gert kröfu um greiðslu á innstæðu á hendur sóknaraðila, jafnvel þó að auglýstur frestur til að lýsa kröfu á hendur sóknaraðila sé liðinn.

Samkvæmt upplýsingum sem varnaraðili hafi veitt sóknaraðila geti mögulega einn viðskiptavinur varnaraðila gert kröfu um greiðslu á innstæðu á hendur sóknaraðila. Hvort sá viðskiptavinur geri þá kröfu sé háð niðurstöðu í málum sem sóknaraðili eigi enga aðkomu að og hafi engin áhrif á. Enn fremur sé óvíst hvort sóknaraðili viðurkenni hugsanlega kröfu viðskiptavinar varnaraðila sem tryggða innstæðu í skilningi laga sem um sóknaraðila gildi. Vegna eðlis sóknaraðila sem tryggingarsjóðs sem verndi meðal annars innstæðueigendur hjá varnaraðila vegna greiðsluerfiðleika hans eigi sóknaraðili kröfu á hendur varnaraðila eins og henni hafi verið lýst í kröfulýsingu hinn 17. júlí 2009.

Verði ekki fallist á framangreint byggir sóknaraðili á því að hann eigi að sinni skilyrta kröfu að fjárhæð 20.887 evrur á hendur varnaraðila samkvæmt 112. gr. og 156. gr. gjaldþrotalaga, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Þessu til stuðnings sé vísað til þess að í ljósi lagaákvæða sem gildi um sóknaraðila, sbr. 3. málslið 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 120/2000, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 983/2008, teljist krafa sóknaraðila skilyrt í skilningi 156. gr. gjaldþrotalaga. Sóknaraðili vísar að öðru leyti til framangreinds rökstuðnings varðandi aðalkröfu sína sem hann telur að eigi einnig við um skilyrta kröfu hans.

Þá krefst sóknaraðili þess að greiðslur vegna forgangskrafna á grundvelli innistæða sem hann hafi bætt skuli fyrst inntar af hendi til sóknaraðila en á eftir skuli inntar af hendi greiðslur til meðal annars annarra tryggingarsjóða og innstæðueigendanna sjálfra eftir því sem við eigi og eignir varnaraðila hrökkvi til. Kröfur sóknaraðila eigi því að njóta forgangs umfram aðrar forgangskröfur. Greiðslu til sóknaraðila eigi því að inna af hendi á undan öðrum kröfuhöfum sömu kröfu og/eða kröfu sem krafa sóknaraðila reisi tilurð sína á, hvort sem litið verði á kröfu sóknaraðila og þess innstæðueiganda (og/eða yfirvalda sem hafi fengið kröfuna framselda til sín) sem í hlut eigi sem eina kröfu eða fleiri.

Varðandi kröfu sóknaraðila um kostnað við lýsingu kröfu sem lýst hafi verið með kröfulýsingu fyrir slitastjórn varnaraðila með bréfi 17. júlí 2009 sé vísað til þess að sóknaraðili hafi haft þann kostnað við að lýsa kröfunni til slitastjórnar varnaraðila. Um grundvöll og fjárhæð kröfunnar vísist til greinar 5 í gjaldskrá LEX.

Um lagarök til viðbótar því sem að framan er rakið vísar sóknaraðili til almennra reglna eignaréttar, kröfuréttar og samningaréttar. Um málskostnað vísar hann til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Varnaraðili bendir á að kröfur sóknaraðila hafi nú tekið verulegum breytingum frá því sem lýst hafi verið í kröfulýsingu hans. Krafa hans sé nú þess efnis að 20.887 evrur verði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 91/1991. Þá sé nú jafnframt gerð krafa um að kröfulýsingarkostnaður hans að fjárhæð 6.000 krónur verði viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili mótmælir hvoru tveggja.

Í málatilbúnaði sóknaraðila komi fram að 25 af þeim 26 kröfum sem hann hafi talið líklegt að þurfa að greiða hafi nú fallið út þar sem dómstólar hafi hafnað forgangsrétti þeirra og þess vegna muni sóknaraðili ekki þurfa að greiða neinn hluta þessara krafna samkvæmt lögum sem um sjóðinn gildi. Eftir standi því aðeins ein innlánskrafa sem sóknaraðili kunni að þurfa að greiða að hluta, sem þó sé ekki ljóst vegna þess að ágreiningsmál sé rekið um kröfuna fyrir dómstólum.

Telur varnaraðili augljóst af framangreindu að sóknaraðili hafi ekki fengið neinn kröfurétt framseldan, þar sem hann hafi ekkert greitt upp í viðkomandi kröfu. Varnaraðili hafi viðurkennt viðkomandi kröfu sem innlánskröfu. Ef krafa sóknaraðila yrði líka tekin til greina eins og hann geri kröfu til væri dómurinn að samþykkja aðra kröfu við hliðina á innlánskröfunni. Varnaraðili telur slíkt ekki koma til greina.

Þá byggir varnaraðili á því að eignir hans séu miklu meiri en svo að nægi til greiðslu allra forgangskrafna. Þess vegna eigi ekki að koma til þess að sóknaraðili þurfi nokkru sinni að greiða neitt upp í þessa kröfu. Ef sóknaraðili myndi greiða kröfuna að hluta myndi hann um leið fá þann hluta kröfunnar framseldan sem hann hefði greitt og njóta þá sömu réttarstöðu og kröfuhafinn njóti. Ef niðurstaðan í ágreiningsmáli um umrædda innlánskröfu verði sú að forgangsrétti hennar verði hafnað sé um leið ljóst að sóknaraðili þurfi ekki að greiða neinn hluta þeirrar kröfu.

Varnaraðili mótmælir því að efni séu til þess að viðurkenna kröfuna sem skilyrta kröfu. Varnaraðili hafi viðurkennt umrædda innlánskröfu sem forgangskröfu án skilyrða, en annar kröfuhafi hafi mótmælt þeirri afstöðu. Sé að mati varnaraðila fráleitt að sóknaraðili geti fengið viðurkennda sem skilyrta kröfu fjárhæð sem hann kannski þurfi að borga vegna kröfu sem ekki sé umdeild af hálfu varnaraðila.

Varðandi kröfu sóknaraðila um kröfulýsingarkostnað, þá sé kröfugerð um viðurkenningu hans sem almennrar kröfu of seint fram komin og mótmæli varnaraðili henni á þeim grundvelli. Þessi kröfuliður hafi að auki fallið til eftir upphaf slitameðferðar varnaraðila og beri því að flokka hann sem eftirstæða kröfu samkvæmt 114. gr. laga nr. 21/1991 eins og sóknaraðili hafi raunar gert í kröfulýsingu sinni.

Kröfu um málskostnað byggir varnaraðili á 130. gr. laga nr. 91/1991.

V

Eins og fram er komið snýst ágreiningur aðila um það fyrst og fremst hvort sóknaraðili eigi kröfu á hendur varnaraðila. Af gögnum málsins er ljóst að krafa WGZ Bank AG, sem er mun hærri fjárhæðar en sú krafa sem sóknaraðili hefur lýst, hefur við slitameðferð varnaraðila verið viðurkennd sem forgangskrafa. Sóknaraðili krefst viðurkenningar á því að hann eigi forgangskröfu að fjárhæð 20.887 evrur á hendur varnaraðila vegna þess að hann kunni að þurfa að inna þá fjárhæð af hendi til WGZ Bank AG. Sóknaraðili hefur hins vegar ekki greitt þá fjárhæð og þar með hefur hann ekki leyst til sín þann hluta kröfunnar og hefur hann því ekki fengið neinn kröfurétt á hendur varnaraðila framseldan. Þegar af þeirri ástæðu verður að hafna aðalkröfu sóknaraðila.

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila gerir hann þá varakröfu að hann eigi að sinni skilyrta kröfu að fjárhæð 20.887 evrur. Er krafa þessi ekki rökstudd sérstaklega umfram þann rökstuðning sem varðar aðalkröfu sóknaraðila, nema að því leyti að vísað er til 156. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því ákvæði er mælt fyrir um hvenær og hvernig staðið verði að greiðslu á kröfum og eftir atvikum greiðslu upp í þær áður en gjaldþrotaskiptum er lokið með formlegri úthlutunargerð og verður ekki með vissu ráðið hvernig ákvæðið á við hér.

Með því að ljóst er að krafa WGZ Bank AG hefur verið viðurkennd sem forgangskrafa við slitameðferð varnaraðila og verði það niðurstaða ágreiningsmálsins þar sem fjallað er um þá kröfu þykir ljóst að ef sóknaraðili myndi greiða kröfuna að hluta, fengi hann þann hluta kröfunnar framseldan og þá fá sömu réttarstöðu og kröfuhafinn. Verði niðurstaða í ágreiningsmálinu hins vegar á þá lund að forgangsrétti kröfunnar verði hafnað kemur ekki til þess að sóknaraðili þurfi að greiða nokkuð. Af hálfu varnaraðila er fullyrt að nægar eignir séu til þess að greiða allar forgangskröfur og fær sú fullyrðing stuðning í úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur uppkveðnum hinn 18. ágúst 2010 þar sem staðfestur var nauðasamningur varnaraðila en þar kemur fram að slitastjórn varnaraðila muni ljúka meðferð allra ágreiningsmála sem upp hafi komið meðan á slitameðferðinni hafi staðið og sé enn ólokið og hafi verðmæti þegar verið tekin frá sem nægi til að gera upp við alla kröfuhafa þegar endanlega hafi verið leyst úr ágreiningskröfum. Að því virtu sem nú hefur verið rakið hefur sóknaraðila ekki tekist að sýna fram á að hann eigi skilyrta kröfu að sinni á hendur varnaraðila.

Með því að ekki hefur verið fallist á að sóknaraðili eigi kröfu á hendur varnaraðila eru ekki efni til að fjalla um kröfu hans sem lýtur að kostnaði við að lýsa kröfunni í búið.

Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið G-kk-nf T-kk-nf hdl. en af hálfu varnaraðila flutti málið R-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf hrl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kröfum sóknaraðila, Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta, í máli þessu er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, ALMC hf., 200.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf