E-4236/2006

Mál þetta, sem var dómtekið 18. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J-kk-þgf R. S-kk-þgf, Sólvallagötu 25, Reykjavík gegn Landakotsskóla ses., Landakotsskóla við Túngötu, Reykjavík, með stefnu birtri 26. júní 2006.

Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi.

Að stefndi verði aðallega dæmdur til að greiða stefnanda 3.068.135 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 29. júní 2006 til greiðsludags, en dráttarvextir leggist við höfuðstól fjárkröfu á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 29. júní 2007, en síðan árlega þann dag.

Að stefndi verði til vara dæmdur til að greiða stefnanda 1.782.133 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2006 til greiðsludags, en dráttarvextir leggist við höfuðstól fjárkröfu á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 29. júní 2007, en síðan árlega þann dag.

Að stefndi verði til þrautavara dæmdur til að greiða stefnanda 1.356.521 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2006 til greiðsludags, en dráttarvextir leggist við höfuðstól fjárkröfu á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 29. júní 2007, en síðan árlega þann dag.

Þá er að auki, í öllum tilvikum, krafist málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, auk álags er nemi virðisaukaskatti af honum.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara er krafist verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að mati dómsins.

Málavextir.

Þar til 8. maí 2005 var Landakotsskóli rekinn af og í eigu kaþólsku kirkjunnar. Þann dag var stofnuð sjálfseignarstofnunin Landakotsskóli ses., sem er stefndi málsins, og voru stefnda settar samþykktir og skipuð stjórn.

Á árinu 2002 var stefnandi ráðinn til stundakennslu í stærðfræði. Skólaárið 2003-2004 var stefnandi í 100% stöðu, að helmingi við kennslu, en að helmingi við umsjón með tölvukerfum og heimasíðu skólans. Skólaárið 2004-2005 nam síðastnefndur starfi stefnanda 29% stöðu, en kennsla 46%, þ.e. 75% starfshlutfall í heild.

Stefnandi heldur því fram að í marsmánuði hafi hann gengið frá munnlegum ráðningarsamningi við þáverandi skólastjóra, sr. H-kk-þf Þ-kk-þf, um að stefnandi myndi kenna við skólann á komandi skólaári sem réttindakennari, en hann stundaði nám í Kennaraháskóla Íslands. Stefndu mótmæla því og bera að þeim hafi ekki verið kynntur ráðningarsamningurinn.

Með bréfi 27. apríl 2005 tilkynnti fyrrverandi skólastjóri stefnanda um aðilaskipti að skólanum sem gildi átti að taka 1. ágúst 2005. Stefndi tekur fram að tilkynning þessi hafi verið send öllum starfsmönnum skólans, hvort sem þeir voru með tímabundna eða ótímabundna ráðningu.

Hinn 16. júní 2005 var stefnandi boðaður í starfsmannaviðtal hjá fv. skólastjóra en hann mætti ekki. Með bréfi stefnanda og fleiri kennara, dags. 19. júní 2005, til þáverandi skólastjóra var m.a. tilkynnt að kennararnir ætluðu að halda áfram störfum við Landakotsskóla. Enginn þeirra kennara sem undirrituðu bréfið munu hafa haldið áfram störfum hjá stefnda.

Um miðjan júní 2005 lét fyrrverandi skólastjóri af störfum. Frá þeim tíma og til 1. ágúst 2005 sá stjórnarformaðurinn í meginatriðum um daglegan rekstur skólans. Hinn 11. júlí 2005 rann út umsóknarfrestur í stöðu skólastjóra skólans og í þrjár til fjórar kennarastöður. Stefnandi var ekki meðal umsækjenda. Þá var nýr skólastjóri ráðinn til skólans.

Hinn 19. júlí 2005 fékk stefnandi leyfi menntamálaráðherra til að nota starfsheitið grunnskólakennari.

Stefnandi heldur því fram að G-kk-nf T-kk-nf hafi hinn 27. júlí 2005 hringt til stefnanda vegna launagreiðslna 1. ágúst 2005. Stefndi upplýsir að nefndur aðili fari ekki með fyrirsvar fyrir stefnda og hafi ekkert með starfsmannahald að gera.

Hinn nýi skólastjóri og stefnandi áttu fund 5. ágúst 2005 þar sem fram kom að stefnandi væri ekki ráðinn til kennslustarfa á komandi skólaári. Í tölvupósti 16. ágúst 2005 óskaði stefnandi eftir því að skólastjórinn staðfesti þetta og var það gert með tölvupósti 19. ágúst 2005.

Með bréfi 16. september 2005 tilkynnti stefnandi að hann teldi sig hafa ráðningarsamning um tölvukennslu og umsjón með tölvukerfum skólaárið 2005-2006. Með því bréfi fylgdi skrifleg yfirlýsing fyrrverandi skólastjóra frá 10. ágúst 2005, sem og endurrit af leyfisbréfi menntamálaráðherra til stefnanda um að hann hefði öðlast réttindi sem grunnskólakennari.

Formaður stjórnar stefnda svaraði stefnanda með bréfi 22. september 2005. Í febrúar 2006 áttu sér stað einhver samskipti milli lögmanns stefnanda og formanns stjórnar stefnda. Mál þetta var síðan höfðað í júní 2006.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi brotið gegn lög- og samningsbundnum réttindum hans og að á honum hafi verið brotið með saknæmum og ólögmætum hætti. Með því hafi stefndi valdið stefnanda tjóni, sem beri að bæta.

Stefnandi var ráðinn til starfa skólaárið 2005–2006, með munnlegum samningi. Samkvæmt meginreglum samningaréttar eru munnlegir samningar jafngildir skriflegum samningum og þá ber að efna. Stefnandi bendir á að þau ár sem hann starfaði við Landakotsskóla voru ráðningasamningar við hann ætíð munnlegir og við þá staðið. Síðasti ráðningarsamningurinn er frá mars 2005. Hann er gerður af til þess bærum aðila, þ.e.a.s. skólastjóra sem hafði, samkvæmt 11. gr. stofnskrár um markmið, tilhögun og stjórnun Landakotsskóla í Reykjavík, ótvírætt einn og óskorað ráðningarvald. Samningurinn er því bæði gildur og bindandi, hvort sem er fyrir stefnda og fyrirrennara hans, kaþólsku kirkjuna. Skrifleg yfirlýsing skólastjóra frá 10. ágúst 2005, sem staðfestir samningsgerðina í mars 2005, bindur stefnda á sama hátt og hún hefði bundið fyrirrennara hans.

Stefnandi telur vafalaust að stefndi hafi tekið yfir réttindi og skyldur Landakotsskóla, samkvæmt ráðningasamningnum við stefnanda, sbr. tilkynningu frá fv. skólastjóra frá 27. apríl 2005. Af tilkynningunni er ekki annað að ráða en að þar sé framseljandi að uppfylla lagaskyldu sínu samkvæmt 6. gr. laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti, en í tilkynningunni er vitnað gagngert til nefndra laga. Ljóst er að um aðilaskipti, í skilningi 4. tl. 2. gr. l. nr. 72/2002, var að ræða þegar stefndi, Landakotsskóli ses, tók yfir starfrækslu Landakotsskóla af kaþólsku kirkjunni. Þá færðust réttindi og skyldur, samkvæmt ráðningarsamningi við stefnanda, yfir til stefnda, sbr. og 3. gr. l. nr. 72/2002. Áréttað er að í tilkynningunni segir að nýr rekstraraðili taki við 1. ágúst 2005, þ.e. á upphafsdegi skólaársins 2005-2006. Því er augljóst að tilkynningin gat alls ekki átt við ráðningarsamning vegna skólaársins 2004-2005, sem enda átti að renna út deginum áður en yfirtakan skyldi koma til framkvæmda. Stefnanda var, með tilkynningunni, sérstaklega tilkynnt að framsalshafi myndi efna ráðningarsamninginn við hann. Stefndi ber því augljóslega ábyrgð á efndum samningsins, sbr. 1. og 2. mgr. 2. gr. l. nr. 72/2002. Stefnandi telur skýrt, sbr. 2. mgr. 4. gr. l. nr. 72/2002, að stefndi ber einnig ábyrgð á ólögmætum rofum samningsins, eins og hér á við, sem og að stefndi er skaðabótaskyldur gagnvart stefnanda, sbr. 8. gr. nefndra laga. Fram hjá tilkynningunni og ákvæðum laga nr. 72/2002 verður ekki gengið að mati stefnanda.

Stefnandi telur með öllu haldlaus sjónarmið um að skólastjóra hafi verið óheimilt, vegna ákvæða laga um lögverndun á starfsheitum og réttindum kennara og skólastjóra nr. 86/1998, að semja við stefnanda um áframhaldandi starf, í lok marsmánaðar 2005, þar sem þá hafi stefnandi ekki öðlast formleg kennsluréttindi. Sjónarmið, byggð á ákvæðum um auglýsingaskyldu skólayfirvalda vegna leiðbeinenda í framannefndum lögum, ógilda á engan hátt gerðan ráðningarsamning við stefnanda. Ef á slíkum sjónarmiðum væri yfirleitt byggjandi þá væri jafnframt augljóst að stefndi beitti óheimilum og löglausum ójöfnuði, enda voru ýmsir núverandi starfsmenn stefnda, sem ekki hafa formleg grunnskólakennsluréttindi, ráðnir áfram, án auglýsingar. Stefnandi skorar því á stefnda að leggja fram sannanir þess að B-kk-nf F-kk-nf (8. – 9. bekkur), M-kvk-nf S-kvk-nf (5 ára bekkur) og Á-kk-nf Á-kk-nf, (smíðar) hafi tilskilin kennsluréttindi:, og/eða að þeirra störf hafi verið auglýst. Framlögð auglýsing sýnir ljóslega, að ekki var auglýst eftir réttindakennurum í stöður framangreindra starfsmanna.

Stefnandi hefur kennsluréttindi á framhaldsskólastigi. Hann taldi ljóst að hann lyki grunnskólaréttindanáminu vorið 2005. Stefnandi hafði í námi og starfi sýnt ágætan árangur og hafði því skólastjóri, í mars 2005, enga ástæðu til að ætla annað en að námi hans lyki á fyrirhuguðum tíma. Stuttu síðar, eða í maí 2005, upplýsti stefnandi aðstoðarskólastjóra um að hann hefði þá þegar náð öllum prófum, og að formlegar staðfestingar yrðu gefnar út í kjölfarið. Ráðning stefnanda í marsmánuði 2005 var og í fullu samræmi við tíðkanlegar venjur. Venja er hjá Reykjavíkurborg að gengið sé út frá því að starfsmenn í réttindanámi öðlist kennsluréttindi á áætluðum tíma, nema eitthvað sérstakt bendi til annars. Einnig að frá ráðningu slíkra starfsmanna, sem réttindakennara, sé gengið fyrir fram og þeirra störf því ekki auglýst. Ef svo illa hefði viljað til að stefnandi hefði ekki náð prófum, hefði í versta falli orðið forsendubrestur varðandi ráðningu hans sem réttindakennara. Það hefði þá komið í ljós strax um vorið og hefði skólastjóri því haft nægt svigrúm til að bregðast við fyrir upphaf nýs skólaárs.

Stefnandi telur fráleit þau sjónarmið að hann hafi, fyrir 31. júlí 2005, haft einhverja sérstaka tilkynningaskyldu um ráðningasamning sinn og starfsréttindi, og/eða hafi átt að óska eftir áframhaldandi ráðningu sem leiðbeinandi. Hann telur að skólayfirvöld hafi vitað um ráðningu hans og stefnandi hafði upplýst þau um að hann hefði lokið réttindanáminu. Ef talið yrði lögmætt sjónarmið, að stefnandi hefði samt sem áður átt að tilkynna einhverjum öðrum fyrir, 31. júlí 2005, hið sama þá verður jafnframt að spyrja hver hefði átt að vera viðtakandi tilkynningar, enda opinbert, að staða nýs skólastjóra skyldi veitt frá 1. ágúst s.á. Af hálfu stefnanda, og væntanlega einnig stefnda, hefði ráðningarsamningur við réttindakennara, sem leiðbeinenda, aldrei komið til álita.

Stefnandi telur sennilegt að samningsrofin af hálfu stefnda, síðsumars 2005, hafi orðið fyrir áhrif ills umtals í garð stefnanda, sem og afleiðing ófriðarástandsins sem skapaðist í skólanum á vorönn 2005. Það sýnir framvinda atburða í málinu. Sennilegt virðist einnig, að ekki hafi allir starfsmenn skólans hlustað eftir slíku og/eða leitt það einfaldlega hjá sér. Það sýnir símtal fjármálastjóra stefnda við stefnanda, þar sem gengið var út frá áframhaldandi starfi stefnandi. Augljóst er að ef atburðirnir á vorönn 2005 hefðu ekki orðið, hefði aldrei þurft að koma til þessa málareksturs, enda hefði m.a. fyrrverandi skólastjóri, og aðstoðarskólastjóri verið áfram við störf og því hefðu aldrei risið efasemdir um gildi ráðningarsamningsins við stefnanda.

Dómkröfur stefnanda sundurliðast á eftirfarandi hátt:

Í aðalkröfu, sundurliðast kröfufjárhæðin svo:

I. Laun í 12 mánuði

Laun 1. ág.-31.des. 05 = kr. 216.381 á mán. => 75% =162.286 x 5 mán = kr. 811.429,-

Laun 1. jan.- 1. ág. 06 = kr. 221.791 á mán. => 75%= 166.343 x 7 mán = kr.1.164.402,-

Samtals kr. 1.975.831,-

II. Lífeyrissjóðsframlag atvinnurekanda í 12. mánuði:

Líf.sj.framlag 11,50% af launum kr. 162.286 = kr. 18.663 á mán. x 5 mán. kr. 93.314,-

Líf.sj.framlag 11,50% af launum kr. 166.343 = kr.19.129 á mán. x 7 mán.

kr. 133.906,-

Samtals = kr. 227.220,-

III. Orlof 1. maí – 31. ágúst 2005

Orlof, 13,04% af launum (kr. 162.290) = kr. 3.434 á mán. x 3 mán. = kr. 10.302,-

IV. Orlof 31. ágúst 2005 – 31. ágúst 2006.

Hundraðshluti, 13,04%, af heildarlaunum (kr. 1.975.831) v/12 mánuða = kr. 257.648,-

V. Annauppbót:

Annauppbót til greiðslu 1. des. 2005 (kr. 50.367 x 75%) = kr. 37.775,-

Annauppbót til greiðslu 1. jún. 2006 (kr. 51.626 x '75%) = kr. 38.719,-

Hlutfallsl. af annauppbót til gr. 1. des. 2006 (2/6 af 51.626) = + kr. 17.206,-

Samtals kr. 93.700,-

Höfuðstóll aðalkröfu (niðurstöður liða. I-V að ofan) samtals kr. 2.568.135,-

Miskabótakrafa kr. 500.000,-

Alls kr. 3.068.135,-

Um lið I: Miðað er við lægsta launaflokk skv. kjarasamningi KÍ (gr. 1.31.1 og launatöflu), sem grunnskólakennari með kennsluréttindi skal raðast í, þ.e. launaflokk 231, 4. þrep þar sem stefnandi hafði náð 45 ára lífaldri 1. ágúst 2005, en jafnframt er vakin athygli á að laun hans skólaárið 2004-2005 voru, í raun, samkvæmt sama launaflokki. Krafa er gerð um laun í 12 mánuði, þ.e. skólaárið 2005 - 2006, sem hófst 1. ágúst 2005 og lauk 31. júlí 2006. Skólaárið var enda sá tími sem stefnandi var ráðinn til og rökréttast og eðlilegast að ganga út frá að hann hefði starfað allt ráðningartímabilið, en ekki að hann hefði hætt fyrir lok þess. Einnig er rétt að hafa hliðsjón af því, að stefnandi átti möguleika til að verða skipaður eftir eitt ár í starfi, sbr. ákv. 2. mgr. 6. gr. l. nr. 86/1998 um lögverndun á starfsréttindum grunnskólakennara o.fl.

Um lið II: Gerð er krafa um fjárhæð sem samsvarar 11,50% lög- og kjarasamningsbundnu lífeyrissjóðsframlagi atvinnurekanda í 12 mánuði, en framlagðir launaseðlar sýna einnig að sama hlutfall var greitt.

Um lið III: Rétt þykir að gerð sé sérstaklega grein fyrir orlofi 1. maí – 31. ágúst 2005, eða þá þrjá mánuði sem stefnandi var óumdeilanlega á launaskrá stefnda, en orlof fyrir orlofsárið sem hófst 1. maí 2005 er óuppgert. Gerð er krafa um 13,04% lög- og kjarasamningsbundin réttindi stefnanda. Stefnandi á tvímælalaust lögvarinn rétt til að fá orlofsuppgjör fyrir hér umræddan tíma, sbr. og 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Um lið IV: Krafan miðast við lög- og kjarasamningsbundin réttindi stefnanda, sbr. gr. 4.2.1. í kjarasamningi KÍ, enda hefur stefnandi fyrir löngu náð 38 ára lífaldri, og er því hundraðshlutinn 13,04%. Í aðalkröfu eru reiknuð 13,04% af heildarlaunum (1.975.831 kr.) í 12 mánuði.

Um lið V: Krafan er gerð í samræmi við gr. 1.7. í kjarasamningi K.Í. Samkvæmt niðurlagi framangreinds ákvæðis á stefnandi hlutfallslegan (2/6 í aðalkröfu) rétt vegna 1. júní – 31. júlí 2006.

Um miskabótakröfu: Þá gerir stefnandi kröfu um miskabætur 500.000 kr. Að samningsrofum, á ráðningasamningi við stefnanda, var staðið með sérlega tillitslausum hætti. Stefndi hætti einfaldlega að greiða stefnanda laun, en hann mátti sjálfur leita eftir ástæðu þess, enda hafði stefnandi ekki fyrir því, hvorki fyrr eða síðar, að senda stefnanda svo mikið sem tilkynningu um samningsrofin eða ástæður þeirra. Stefndi gætti í engu ákvæða laga, hvorki laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla né stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Stefnandi rekur ástæður samningsrofa stefnda til þess að hann hafi verið látinn gjalda ófriðarástandsins í Landakotsskóla á vorönn 2005 og ills umtals í sinn garð, því tengdu. Þegar stefnanda varð ljóst, haustið 2005, að stefndi ætlaði ekki að efna samningsskyldur sínar var ekkert um lausar stöður, enda nýtt skólaár hafið og búið að ráða í lausar kennarastöður á höfuðborgarsvæðinu. Í framgangi stefnda við samningsrof gagnvart stefnanda fólst ólögmæt meingerð gegn persónu hans og æru, samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Í varakröfu sundurliðast kröfufjárhæðin svo:

Laun í 6 mán. (kr. 811.429 + kr. 166.343) = 977.772 kr.

Lífsj.frml. atv.rek. í 6 mán. (kr. 93.314 + kr. 19.129) = 112.443 kr.

Orl. 1/5-1/8 05 = 10.302 kr.

Orl. 1/8 05-31/1 06 (kr. 977.772 x 13,04%)= 127.501 kr.

Annauppb. gjd. 1/12 05 (kr. 37.775) og 2/6 af gjd. 1/6 06 (kr. 12.906) = 50.681 kr.

Höfuðstóll varakröfu (niðurstöður liða. I-V að ofan), samtals kr. 1.282.133

Miskabótakrafa kr. 500.000

Alls kr. 1.782.133

Um varakröfu: Gerð er krafa um laun í sex mánuði, ásamt tilheyrandi réttindum. Krafan byggir á því að líta megi svo á að stefnanda hafi, í raun, verið tjáð snemma í ágúst 2005 að starf hans hafi verið lagt niður. Beri því stefnda, samkvæmt 1. mgr. 14. gr. laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla, að greiða stefnda föst laun er starfanum fylgdu í sex mánuði. Enn fremur byggir stefnandi varakröfu sína á því, enda þótt ekki yrði talið sannað í málinu að starf hans hafi verið lagt niður, að líta verði svo á að um hafi verið að ræða ólögmæta riftun eða uppsögn, og geti bætur til hans þess vegna aldrei orðið lægri en sem nemur 6 mánaða heildarlaunum, ásamt tilheyrandi kjarasamningsbundnum réttindum. Sjá einnig forsendur um einstaka töluliði í skýringum við aðalkröfu.

Um miskabótakröfu: Verði litið svo á að staða stefnanda hafi verið lögð niður er vakin sérstök athygli á, að stefndi fór með sérlega tillitslausum hætti að ákvörðun um niðurlagningu starfs stefnanda og gætti í engu ákvæða laga nr. 72/1996 eða stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við ákvörðun sína eða í aðdraganda hennar. Sama gegnir ef litið er svo á að um uppsögn eða riftun hafi verið að ræða. Sjá að öðru leyti um miskabótakröfu, undir aðalkröfu.

Í þrautavarakröfu sundurliðast kröfufjárhæðin svo:

Laun í 4 mánuði (ág, sept, okt + nóv 2005)= 649.144 kr.

Lífsj. frl. atvr. (4x kr.18.663) = 74.652 kr.

Orl. 1/5-1/8 2005 = 10.302 kr.

Orl. 1/8 – 30/11 2005 (kr. 649.144 x 13,04%) = 84.648 kr.

Annauppbót pr. 1. des. 05 (0,75% af óskertri) = 37.775 kr.

Höfuðstóll þrautavarakröfu (niðurstöður liða. I-V að ofan) samtals =kr. 856.521,-

Miskabótakrafa kr. 500.000,-

Alls kr. 1.356.521,-

Um þrautavarakröfu: Þrautavarakrafan byggir á, að stefnandi hafi, í öllu falli og í það minnsta, átt rétt til þriggja mánaða uppsagnarfrests, í samræmi við almennar reglur, sbr. einnig til hliðsjónar 2. mgr. 9. gr. og 5. mgr. 10. gr. laga nr. 86/1998 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara o.fl., verði litið svo á að stefnanda hafi, í raun, verið sagt upp af nýráðnum skólastjóra á fundi þeirra í byrjun ágúst 2005, sbr. málavaxtalýsingu. Verði litið svo á, hafi uppsagnafrestur fyrst getað byrjað að líða 1. september 2005 og því gerð krafa hér um laun, ásamt tilheyrandi réttindum fyrir ágúst, september, október og nóvember 2005. Sjá einnig forsendur um einstaka töluliði í skýringum við aðalkröfu.

Um miskabótakröfu: Verði litið svo á að stefnanda hafi verið sagt upp er vakin sérstök athygli á, að stefndi fór með sérlega tillitslausum hætti að ákvörðun sinni og gætti í engu ákvæða laga nr. 72/1996 eða stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Sjá að öðru leyti um miskabótakröfu, undir aðalkröfu.

Um lagarök vísar stefnandi til lögfestra og ólögfestra meginreglna vinnuréttar og kröfuréttar, sem og stjórnsýsluréttar. Einnig er byggt á lögum nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Þá er byggt á lögum nr. 30/1987 um orlof og lögum nr. 129/1997 um lífeyrisréttindi. Krafan um dráttarvexti byggist á 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og er gerð krafa um þá frá þeim degi er mál telst höfðað, sbr. 93. gr. laga 91/1991. Málskostnaðarkrafa stefnanda byggir á ákvæðum XXI. kafla l. nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. aðallega 130. gr. Krafa um að tekið sé tillit til áhrifa virðisaukaskatts við ákvörðun málflutningsþóknunar byggir á lögum nr. 50/1988 þar sem lögmönnum er gert að innheimta virðisaukaskatt vegna þjónustu sinnar. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og honum því nauðsynlegt að fá kostnað vegna skattsins tildæmdan úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Í upphafi tekur stefndi fram að vegna skólaársins 2004-2005 hafi stefnandi verið stundakennari við skólann í 46% kennarastarfi (11 kennslustundir á viku) en auk þess hafði hann 29% starfshlutfall við tölvuumsjón (24 klst. á viku). Heildarstarfshlutfall stefnanda var því 75%. Ekki hafi legið fyrir skriflegur ráðningarsamningur en stefndi telur það ágreiningslaust að ráðning hans náði einungis til eins árs. Þegar ráðning hans til þessa skólaárs var gerð var óheimilt samkvæmt 2. mgr. 10. gr. laga nr. 86/1998 að ráða til lengri tíma, þar sem stefnandi hafði ekki réttindi grunnskólakennara. Þá gat ráðning stefnanda sem stundakennara samkvæmt 9. gr. sömu laga ekki verið til lengri tíma en eins árs. Stefndi telur ljóst, að hefði verið ráðgert að hafa óbreytt fyrirkomulag um tölvukennslu, væri skylt að auglýsa þá stöðu og ráða réttindakennara ef hann sækti um.

Af hálfu nýrrar stjórnar stefnda og skólastjóra var ákveðið við undirbúning kennsluársins 2005-2006 að breyta fyrirkomulagi varðandi tölvukennslu þannig að henni yrði dreift á réttindakennara/umsjónarkennara bekkja. Var því ekki auglýst eftir kennara í þessa grein. Þá var öll umsjón með tölvum og tölukerfi skólans færð til þjónustuaðila utan skólans. Raunar var það fyrirkomulag þegar komið á skólaárið 2004-2005 en skipt var um þjónustuaðila á skólaárinu 2005-2006. Að mati stefnda stóð því ekkert í vegi, hvorki lög eða samningar, að breyta fyrirkomulagi tölvukennslu eða hætta að láta tiltekinn starfsmann skólans hafa umsjón með tölvukerfum hans.

Tímabundinn ráðningarsamningur stefnanda rann út samkvæmt efni sínu við lok skólaársins 2004-2005 eða þann 31. júlí 2005. Fyrir þann tíma hafði stefnandi ekki með neinum hætti gert stjórn stefnda eða nýráðnum skólastjóra grein fyrir því að hann teldi sig hafa ráðningu til starfs hjá stefnda frá 1. ágúst 2005. Þá hafði stefnandi ekki á þessu tímamarki framvísað skilríkjum til tilgreindra aðila um að hann hefði hlotið réttindi sem grunnskólakennari. Stefnandi kom ekki til starfa hjá stefnda þann 1. ágúst 2005. Þá upplýsti hann ekki um meintan ráðningarsamning eða lagði fram gögn til staðfestingar kennsluréttinda fyrr en um einum og hálfum mánuði síðar þegar kennsla og önnur starfsemi stefnda skólaárið 2005- 2006 var hafin og hafi hann í raun aldrei ætlað eða haft vilja til þess að koma til starfa hjá stefnda á umræddu skólaári.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að hann hafi gert munnlegan ráðningarsamning við þáverandi skólastjóra, H-kk-þf Þ-kk-þf, um endurráðningu í starf við tölvukennslu og umsjón með tölvukerfi skólaárið 2005-2006 í lok mars 2005. Í þessu felst viðurkenning stefnda á því að tímabundinn ráðningarsamningur hans myndi ekki framlengjast sjálfkrafa. Þá verður málatilbúnaður hans ekki skilinn öðruvísi en stefnandi byggi á því en hin munnlega ráðning hafi byggst á því skilyrði eða forsendu að hann hefði fengið löggildingu sem grunnskólakennari fyrir 1. ágúst 2005.

Eins og áður greinir upplýsti H-kk-nf hvorki stjórn stefnda né eftirmann sinn um slíkan samning en stefnandi byggir á eftir á gefinni yfirlýsingu, dags. 10. ágúst 2005, sem stefnandi raunar afhenti af einhverjum ástæðum ekki fyrr en rúmlega mánuði síðar.

Í fyrsta lagi dregur stefndi í efa gildi umræddrar yfirlýsingar og er henni mótmælt sem rangri og óstaðfestri og á því byggt að ósannað sé að slíkur munnlegur samningur hafi verið gerður á tilgreindum tíma sem haldið er fram. Eins og áður segir tilkynnti fyrrverandi skólastjóri ekki um neinn slíkan samning til stjórnar stefnda eða núverandi skólastjóra. Þá upplýsti stefnandi eigi heldur stjórn stefnda eða núverandi skólastjóra fyrir 1. ágúst 2005 að hann teldi sig vera með bindandi ráðningarsamning frá 1. ágúst 2005. Að mati stefnda geta slíkar eftir á fullyrðingar manna, sem báðir voru hættir að starfa við skólann, ekki haft mikið sönnunargildi. Þá sé ljóst að ekki sé hægt með nokkru móti að líta á yfirlýsingu H-kk-ef sem yfirlýsingu fyrirsvarsmanns aðila.

Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla skulu ráðningarsamningar kennara og skólastjórnenda vera skriflegir. Munnlegur samningur, eins og sá sem haldið er fram að hér hafi verið gerður, getur því ekki orðið bindandi fyrir stefnda auk þess sem stefnda átti að geta treyst því að þar sem slíkur samningur var ekki meðal gagna skólans væri þar með ekki endanlega búið að ganga frá ráðningu.

Orð skólastjóra sem kunna að hafa verið sögð í þá veru sem haldið er fram löngu áður en ráðning á að taka gildi geta aldrei talist fela í sér bindandi samning. Þá má ljóst vera að forsendur fyrir slíkri viljayfirlýsingu brustu vegna þeirra stórfelldu breytinga sem urðu á rekstri Landakotsskóla vorið og sumarið 2005. Stefnanda hlaut að vera það ljóst að hann þyrfti, gagnvart nýjum stjórnendum Landakotsskóla, að fá staðfesta ráðningu með skriflegum samningi.

Samkvæmt þessu er á því byggt að jafnvel þó talið yrði sannað að stefnandi og fyrrverandi skólastjóri hafi átt samtal þess efnis sem þeir halda fram í lok mars 2005 þá geti það sem haldið er fram um efni þess sem ekki talist fela í sér ráðningarsamning sem hafi verið bindandi fyrir stefnda.

Í öðru lagi er á því byggt ef talið yrði að um ráðningarsamning hafi verið að ræða að hann sé ógildur eða óskuldbindandi enda ekki heimilt að ráða stefnanda til kennslustarfa skólaárið 2005-2006 án þess að fyrst yrði leitast við að ráða réttindakennara. Ekki geti því verið bindandi ráðning og bindandi samningur þegar um leiðbeinanda er að ræða eins og í þessu tilviki en ágreiningslaust er að í lok mars 2005 hafði stefnandi ekki kennsluréttindi sem grunnskólakennari.

Í þessu sambandi er vísað til þeirrar reglu sem fram kemur í 5. gr. laga nr. 86/1998 að til þess að verða ráðinn eða skipaður kennari við grunnskóla skuli umsækjandi hafa lokið námi og öðlast leyfi menntamálaráðherra til þess að nota starfsheitið grunnskólakennari.

Samkvæmt þessu liggur ekki fyrir að stefnandi hafi uppfyllt skilyrði til þess að hljóta ráðningu í það starf sem hann heldur fram að samið hafi verið um í lok mars 2005.

Í þriðja lagi er byggt á því, verði ekki á það fallist að meintur samningur sé ógildur eða óskuldbindandi með framangreindum hætti að líta verði svo á ráðning að stefnanda hafi verið skilyrt um að stefnandi hefði fengið kennsluréttindi við upphaf umrædds skólaárs og stefnda væri kunnugt um það fyrir þann tíma. Stefnandi varð því bæði að uppfylla skilyrðið um kennsluréttindi áður en meintur ráðningartími hæfist og jafnframt að sanna það fyrir samningsaðila sínum.

Stefnandi fékk útgefið leyfi til að nota starfsheitið grunnskólakennari 19. júlí 2005. Fyrir liggur hins vegar að stefnda bárust ekki gögn því til staðfestingar fyrr en með bréfi stefnanda dags. 16. september 2005 og féll því hinn meinti skilyrti samningur niður í síðasta lagi í lok dags 31. júlí 2005.

Að mati stefnda hvíldi sérstök skylda á stefnanda að upplýsa stjórn stefnda og nýjan skólastjóra, bæði um meintan ráðningarsamning og að honum hefðu hlotnast tilgreind réttindi þar sem stefnanda var fullljóst um þær skipulagsbreytingar sem orðið höfðu á Landakotsskóla og með því að sá skólastjóri sem stefnandi heldur fram að hann hafi samið við, hafði látið af störfum.

Í stað þess var stefnandi ekki í neinu sambandi við stjórnendur stefnda sumarið 2005 en þeir voru, eins og rakið hefur verið, í góðri trú um að ráðning stefnanda félli sjálfkrafa niður þann 31. júlí 2005.

Af hálfu stefnda er haldið fram að tómlæti stefnanda um að upplýsa um meintan ráðningarsamning og að halda fram rétti samkvæmt honum, og þar meðal að bjóða fram efndir af sinni hálfu sýni, að stefnandi ætlaði ekki að koma til starfa við Landakotsskóla skólaárið 2005-2006 og að ekki hafi verið um bindandi ráðningu að ræða með þeim hætti sem hann heldur fram að komist hafi á í lok mars 2005.

Verði ekki fallist á sjónarmið stefnda hér að framan um sýknu er byggt á því í fyrsta lagi að stefnandi geti aldrei átt rétt til bóta sem nemur meira en launum í þrjá mánuði fyrir hina meintu ólögmætu riftun enda ljóst að uppsagnarfrestur ráðningarsamnings, eins og þess sem stefnandi heldur fram að hafi komist á, getur ekki verið lengri. Má ráða þetta af 2. mgr. 6. gr. og 2. mgr. 9. gr. laga nr. 86/1998 þar sem kveðið er á um ráðningu með þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Kröfugerð stefnanda í aðalkröfu um bætur sem nema launum í tólf mánuði og varakrafa um sex mánaða laun á grundvelli meintrar niðurlagningar stöðu eiga sér enga stoð í samningi eða lögum. Því er sérstaklega mótmælt að ákvæði 14. gr. laga nr. 72/1996 um niðurlagningu stöðu geti hér átt við þegar af þeirri ástæðu að ekki er um neitt slíkt að ræða auk þess sem tilgreint ákvæði á ekki réttarsamband aðila. Þá byggir stefnandi málatilbúnað sinn á því að stefnda hafi rift ráðningarsamningi við sig með ólögmætum hætti og hann eigi rétt á bótum vegna þess. Sá bótaréttur getur aldrei verið fyrir lengri tíma en næmi uppsagnarfresti.

Því er sérstaklega mótmælt að unnt sé að líta svo á að við uppsagnarfrest eigi að bæta einum mánuði vegna þess að stefnanda hafi ekki verið kunnugt um afstöðu stefnda fyrr en eftir 1. ágúst 2005, svo sem byggt er á í þrautavarakröfu stefnanda.

Verði fallist á bótaskyldu er byggt á því að allar tekjur stefnanda frá þriðja aðila, á því tímabili sem bótatímabil nær til, skuli koma til frádráttar bótakröfunni og eftir atvikum mæta henni að fullu.

Skorað er á stefnanda að leggja fram staðfest gögn um launatekjur frá 1. ágúst 2005 til 31. júlí 2006. Sérstaklega er skorað á stefnanda að leggja fram gögn úr staðgreiðsluskrá ríkisskattstjóra fyrir umrætt tímabil. Stefndi mótmælir því að hann skuldi stefnanda orlof vegna tímabilsins 1. maí – 31. júlí 2005 enda hafi stefnandi fengið greitt eða tekið út allan orlofsrétt sinn við starfslok.

Stefnda mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um miskabætur enda á sú krafa sér ekki lagastoð. Röksemdum og fullyrðingum stefnanda fyrir miskabótakröfu er sérstaklega mótmælt enda geti ekki verið um ólögmæta meingerð gegn persónu stefnanda og æru að ræða samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Nægir í þeim efnum að vísa til atvika málsins eins og þeim er lýst í greinargerð og er fullyrðingum stefnanda um atvik er varða þennan þátt sérstaklega mótmælt sem röngum og með öllu ósönnuðum. Sérstaklega er andmælt að stjórnsýslulög nr. 37/1993 geti komið hér til álita. Varðandi formhlið málsins skal á það bent að í stefnu er ekki getið fyrirsvars stefnda í fyrirkalli svo sem skylt er samkvæmt b. lið 80. gr. laga nr. 91/1991.

Um lagarök er vísað til almennra reglna samningaréttar um loforð og gildi samninga. Vísað er til laga nr. 86/1998, sbr. sérstaklega II. kafli um starfsréttindi og ráðningarreglur, 2. gr. laga nr. 72/1996 og 3. mgr. 23. gr. laga nr. 66/1995. Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991. Stefnda er ekki virðisaukaskattskyldur aðili skv. lögum nr. 50/1988 og ber því nauðsyn til að tekið verði tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Forsendur og niðurstöður.

Ágreiningslaust er í málinu að stefnandi var með tímabundna stöðu við Landakotsskóla sem rann út 31. júlí 2005. Aðalágreiningurinn lýtur að því hvort ráðningarsamningur hafi verið gerður í mars 2005 milli stefnanda og sr. H-kk-ef Þ-kk-ef, þáverandi skólastjóra, og ef svo var, hvers efnis samningurinn var.

Stefndi er sjálfseignarstofnun og var sett á laggirnar 8. maí 2005. Þáverandi stjórnarformaður stofnunarinnar sagði fljótlega af sér og nýr stjórnarformaður tók við fyrri hluta júnímánaðar. Þá lét sr. H-kk-nf Þ-kk-nf af störfum sem skólastjóri um miðjan júní 2005.

Stefnandi hefur sönnunarbyrði fyrir því að ráðningarsamningur hafi komist á og hvers efnis hann var. Í yfirlýsingu sr. H-kk-ef Þ-kk-ef, frá 10. ágúst 2005, sem hann hefur staðfest fyrir dómi, kemur fram að hann og stefnandi hafi í lok mars 2005 gert munnlegt samkomulag um að stefnandi myndi sinna starfi sínu óbreyttu við tölvukennslu og umsjón með tölvukerfi Landakotsskóla á skólaárinu 2005-2006. Að mati dómsins er varhugavert að líta öðru vísi á en svo, að með stefnanda og sr. H-kk-þgf hafi komist á einhvers konar samkomulag um starf stefnanda á skólaárinu 2005-2006. Á hitt er hins vegar að líta, að inntak samkomulagsins er ekki svo skýrt sem skyldi. Þótt líkur hefðu verið fyrir því að stefnandi myndi, fyrir haustið, ljúka réttindanámi sínu, þannig að stefnandi mætti kalla sig grunnskólakennara, þá lá það ekki fyrir á þeim tíma er samkomulagið var gert. Þá lá ekki heldur fyrir hvort menntamálaráðherra myndi gefa út leyfisbréf skv. 1. gr. laga nr. 86/1998 til handa stefnanda.

Í ljósi þess hve samkomulagið var óskýrt og hversu löngu fyrir upphaf skólaárs það var gert, þá hvíldi sú skylda á báðum aðilum þess að ganga nánar frá því fyrir upphaf skólaárs. Þannig hefði verið eðlilegt að sr. H-kk-nf Þ-kk-nf hefði tilkynnt hinni nýju stjórn skólans um samkomulagið, en svo var ekki. Einnig bar stefnanda skylda til þess að kynna hinni nýju stjórn skólans strax í júní 2005 um að hann hefði gert samkomulag um starf á komandi skólaári. Það gerði hann ekki. Þá mætti hann ekki í boðuð starfsmannaviðtöl í júní 2005. Bréf sex kennara, sem undirritað er fyrir hönd stefnanda, hinn 19. júní 2005, breytir hér engu. Í því bréfi er stefnandi ekki að tilkynna þá sérstöðu sína, að hann hefði gert samkomulag um kennslu á komandi ári. Þá tilkynnti stefnandi ekki hinni nýju stjórn skólans að hann hefði lokið réttindanámi sínu og menntamálaráðherra hefði gefið út leyfisbréf honum til handa 19. júlí 2005, þannig að þá hefði hann fullgild réttindi sem grunnskólakennari. Í ljósi þessa athafnaleysis stefnanda lítur dómurinn svo á, að réttmætt hafi verið hjá stefnda að álykta sem svo, að ráðning stefnanda rynni út 31. júlí 2005 og hann hefði ekki hug á kennslu á skólaárinu 2005-2006. Þá styrkir það seinlæti stefnanda, þessa niðurstöðu dómsins, að gera ekki sannanlega kröfu til starfsins og upplýsa stefnda um leyfisbréf sitt frá menntamálaráðherra fyrr en 16. september 2005 þegar sex vikur voru liðnar af skólaárinu.

Að mati dómsins getur stefnandi ekki byggt neinn sérstakan rétt sér til handa á bréfi sr. H-kk-ef Þ-kk-ef frá 27. apríl 2005 þar sem hann tilkynnir stefnanda um fyrirhugaðar breytingar á rekstrarfyrirkomulagi Landakotsskóla. Bréf þetta mun hafa verið sent öllum starfsmönnum skólans og staðfestir ekki á neinn hátt það samkomulag sem varð með stefnanda og sr. H-kk-þgf í mars 2005. Þá er ósannað af hálfu stefnanda að ætlað illt umtal eða væringar í skólanum hafi ráðið því að ráðningarsamningur stefnanda rann út 31. júlí 2005.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda. Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið S-kvk-nf K-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið K-kk-nf B-kk-nf hrl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Landakotsskóli ses., er sýknaður af kröfu stefnanda, J-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.