E-1956/2016

Mál þetta sem dómtekið var 28. febrúar 2017 var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, 11. júní 2016, af Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, á hendur Verktakafélaginu Glaumi ehf., Birkihæð 5, Garðabæ.

Kröfur aðila

Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 4.605.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 122.374 krónum frá 5. júlí 2012 til 5. desember 2012, af 976.219 krónum frá 5. desember 2012 til 1. janúar 2013, af 1.637.667 krónum frá 1. janúar 2013 til 1. mars 2013, af 1.774.123 krónum frá 1. mars 2013 til 1. maí 2013, af 2.038.848 krónum frá 1. maí 2013 til 1. janúar 2014, af 3.192.131 krónu frá 1. janúar 2014 til 4. júlí 2014, af 3.337.268 krónum frá 4. júlí 2014 til 1. ágúst 2014, af 3.574.140 krónum frá 1. ágúst 2014 til 1. september 2014, af 4.043.572 krónum frá 1. september 2014 til 1. janúar 2015, af 4.605.059 krónum frá 1. janúar 2015 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 7. janúar 2016 að fjárhæð 3.619.000 krónur og 14. janúar 2016 að fjárhæð 607.424 krónur eða samtals að fjárhæð 4.226.424 krónur. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins að viðbættum virðisaukaskatti.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins að meðtöldum virðisaukaskatti.

Atvik máls

Stefnandi hefur m.a. atvinnu af sölu vátrygginga, sbr. lög nr. 30/2004 um vátryggingarsaminga. Stefndi er alhliða verktakafyrirtæki.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um iðgjöld vegna kaskótrygginga, lausafjártrygginga, slysatrygginga, verktrygginga og ábyrgðartrygginga á tímabilinu frá 5. júlí 2012 til 16. nóvember 2015. Af hálfu stefnda er tilvist trygginganna, tryggingarverðmæti og fjárhæð iðgjalda mótmælt.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi kveður kröfu sína til komna vegna ógreiddra iðgjalda af tryggingum sem stefndi hafi keypt af honum. Iðgjaldaskuldin sundurliðist þannig:

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 301.374 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 17. apríl 2015 vegna kaskótryggingar OH266.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 262.281 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 6. ágúst 2014 vegna kaskótryggingar YS425.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 114.445 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 22. júní 2015 vegna kaskótryggingar UZ288.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 325.042 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 31. desember 2014 vegna kaskótryggingar UT832.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 34.586 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2015 til 16. nóvember 2015 vegna lausafjártryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 129.709 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2014 til 16. nóvember 2015 vegna almennrar slysatryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 160.420 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2014 til 16. nóvember 2015 vegna lausafjártryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 18.757 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2014 til 20. febrúar 2015 vegna lausafjártryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 126.498 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 20. febrúar 2015 vegna lausafjártryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 120.244 krónur fyrir tímabilið 1. jánúar 2013 til 9. febrúar 2015 vegna lausafjártryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 247.932 krónur fyrir tímabilið 1. maí 2013 til 16. nóvember 2015 vegna slysatryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 91.568 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 16. nóvember 2015 vegna slysatryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 66.168 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 31. desember 2013 vegna slysatryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 469.432 krónur fyrir tímabilið 2. september 2014 til 1. september 2015 vegna verktryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 853.845 krónur fyrir tímabilið 5. desember 2012 til 1. september 2014 vegna verktryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 122.374 krónur fyrir tímabilið 5. júlí 2012 til 1. september 2012 vegna verktryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 237.473 krónur fyrir tímabilið 1. jánúar 2014 til 16. nóvember 2015 vegna ábyrgðartryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 526.670 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 16. nóvember 2015 vegna ábyrgðartryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 207.992 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 1. ágúst 2014 vegna ábyrgðartryggingar.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 5.232 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2015 til 10. mars 2015 vegna kaskótryggingar AA206.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 27.663 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2015 til 3. mars 2015 vegna kaskótryggingar UT832.

Ógreidd iðgjöld að fjárhæð 154.854 krónur fyrir tímabilið 1. janúar 2013 til 31. desember 2014 vegna kaskótryggingar AA206.

Samtals nemi iðgjaldaskuld stefnda 4.605.059 krónum sem sé stefnufjárhæð máls þessa. Stefndi hafi greitt samtals 4.226.424 krónur inn á skuldina með tveimur greiðslum. Hinn 7. janúar 2016 hafi hann greitt 3.619.000 krónur og 14. janúar 2016, 607.424 krónur. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi því reynst nauðsynlegt að höfða mál þetta til innheimtu kröfunnar.

Hvað lagarök varði sé vísað til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga en regla þessi fái m.a. lagastoð í 6. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til meginreglu 1. mgr. 49. gr. sömu laga. Kröfu um dráttarvexti styðji stefnandi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum númer 50/1988 um virðisaukskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing vísist til 36. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi einhliða ákveðið verðmæti þeirra tækja sem verið hafi grundvöllur útreiknings iðgjalda vegna kaskó- og lausafjártrygginga. Hafi þetta verið gert í samráði við Lýsingu hf., sem sé félag sem sé nátengt stefnanda. Komið hafi í ljós að verðmæti tækjanna, sem þannig hafi verið miðað við, hafi verið of hátt og iðgjöld af sömu ástæðu of há.

Þá byggi stefndi á því að verið sé að tvíkrefja stefnda um iðgjöld vegna slysatrygginga. Ekki komi fram í stefnu hvað átt sé við með almennri slysatryggingu annars vegar og hins vegar slysatryggingu. Þá kannist stefndi ekki við að hafa óskað eftir slíkum tryggingum eða öðrum þeim tryggingum sem kröfur stefnanda séu reistar á.

Forsendur og niðurstaða

Við aðalmeðferð málsins féll stefndi frá þeirri málsástæðu, sem fram kemur í greinargerð hans, að stefnandi hafi ofkrafið hann um iðgjöld af kaskótryggingum með því að krefja hann um greiðslu iðgjalda vegna tímabils eftir að hann hafi verið búinn að afhenda umrædd tæki til Lýsingar hf. en Lýsing hf. hafi verið eigandi þeirra á grundvelli fjármögnunarleigusamninga félagsins og stefnda.

Af hálfu stefnda er á því byggt að stefnandi hafi einhliða ákveðið tryggingarverðmæti þeirra tækja sem mál þetta snúist um og verið hafi grundvöllur útreiknings þeirra iðgjalda sem stefndi sé krafinn um í málinu. Hafi þetta verið gert í samráði við Lýsingu hf., sem sé félag, nátengt stefnanda. Komið hafi í ljós að verðmæti tækjanna, sem þannig hafi verið ákveðið, hafi verið of hátt og iðgjöld vegna þeirra að sama skapi því of hátt.

Af hálfu stefnanda er hvað þessa málsástæðu stefnda varðar á því byggt að ósannað sé að verðmat þeirra bifreiða og vinnuvéla, sem legið hafi til grundvallar iðgjöldum stefnda, hafi verið of hátt en stefndi hafi engin gögn lagt fram í málinu til stuðnings þeirri staðhæfingu. Þá hafi hann engar athugasemdir gert við verðmöt samkvæmt tryggingaskírteinum eða iðgjaldareikningum. Tryggingaverðmæti hafi almennt verið ákveðið miðað við markaðsverð viðkomandi bifreiða og vinnuvéla og hafi því mati ekki verið hrundið af hálfu stefnda.

Af hálfu stefnanda hefur hvað verðmat tryggingarandlaga varðar verið vísað til fyrirliggjandi tryggingarskírteina og iðgjaldareikninga en af hálfu stefnda hefur því ekki verið andmælt að hann hafi móttekið skírteinin og reikningana. Af hálfu stefnda hafa engin gögn verið lögð fram til stuðnings því að verðmöt til grundvallar umræddum tryggingum hafi verð of há og er þeirri málsástæðu stefnda því hafnað.

Af hálfu stefnda er á því byggt að verið sé að tvíkrefja hann um iðgjöld vegna slysatrygginga en ekki komi fram í stefnu hvað átt sé við með annars vegar almennri slysatryggingu og hins vegar slysatryggingu. Þá kannist stefndi ekki við að hafa óskað eftir slíkum tryggingum eða öðrum þeim tryggingum sem kröfur stefnanda séu reistar á. Þá hafi engir starfsmenn verið við störf hjá stefnda á því tímabili sem slysatrygging launþega sé talin ná til, utan framkvæmdastjóra félagsins.

Af hálfu stefnanda er hvað framangreindar málsástæður stefnda varðar á því byggt að stefndi hafi engin gögn lagt fram því til stuðnings að hann sé tvíkrafinn um iðgjöld í máli þessu. Fyrirliggjandi tryggingarskírteini og iðgjaldareikningar sýni þvert á móti að svo hafi ekki verið. Þá sýni fyrirliggjandi gögn að framkvæmdastjóri stefnda hafi verið slysatryggður af stefnanda svo og samtals sex iðnaðarmenn, sem starfað hafi á vegum stefnda og hafi trygging þeirra byggst á ákvæðum í viðkomandi kjarasamningum um slysatryggingu launþega en stefnda hafi verið skylt að kaupa slíka tryggingu fyrir starfsmenn sína. Eingöngu yfirmaður, í þessu tilviki framkvæmdastjóri, sé nafngreindur í viðkomandi tryggingarskírteini en aðrir starfsmenn tilgreindir með fjölda. Fráleitt sé að halda því fram, líkt og stefndi geri, að engir starfsmenn utan framkvæmdastjóra, hafi starfað á vegum stefnda á þeim tryggingartímabilum sem kröfugerð stefnandi vegna slysatrygginga nái til og beri stefndi alfarið sönnunarbyrði vegna slíkra staðhæfinga svo ósennilegar sem þær séu, miðað við þær vinnuvélar sem stefndi hafi haft til afnota og þau verkefni sem hann hafi unnið að. Fyrirliggjandi tryggingarskírteini og endurnýjunarkvittanir sanni tilvist umræddra slysatrygginga. Sú málstæða stefnda að ekki hafi verið sýnt fram á tilvist annarra trygginga sé of seint fram komin og sé henni mótmælt af þeirri ástæðu með vísan til 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála má dómari ekki byggja niðurstöðu sína á málsástæðu eða mótmælum sem hefðu mátt koma fram en gerðu það ekki við meðferð máls. Framangreind málsástæða stefndu um að ekki hafi stofnast vátryggingarsamningar milli stefnanda og stefnda kom ekki fram, nema hvað slysatryggingar varðar, fyrr en við aðalmeðferð málsins og verður því ekki á henni byggt við niðurstöðu máls þessa.

Samkvæmt 13., sbr. 74. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, hefst ábyrgð vátryggjanda, nema annað sé ákveðið í lögum eða samningi, þegar vátryggingartaki eða vátryggjandi hefur samþykkt tilboð hins. Þá er svo mælt fyrir í 1. mgr. 10. gr. laganna að þegar vátryggingarsamningur hafi verið gerður og ákveðið hafi verið hvaða skilmálar gildi um vátrygginguna skuli félagið afhenda tryggingartaka skírteini til staðfestingar á því að samningur sé kominn á. Í málinu liggja fyrir tryggingarskírteini stíluð á stefnda vegna umræddra slysatrygginga. Af hálfu stefnda hefur því ekki verið andmælt að hann hafi fengið þessi skírteini afhent. Þegar af þeirri ástæðu er þeirri málsástæðu stefnda hafnað að ekki hafi stofnast vátryggingarsamningur milli stefnanda og stefnda um slysatryggingarnar. Sú málsástæða stefnda að á hans vegum hafi ekki starfað neinir starfsmenn utan framkvæmdastjóra er með miklum ólíkindum með hliðsjón af þeim vélum og tækjum sem stefndi hafði sannanlega í sínum umráðum. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að hann hafi tilkynnt stefnanda um fækkun starfsmanna á umræddum tryggingartímabilum eða að hann hafi mótmælt gildi eða umfangi umræddra trygginga. Er þessari málsástæðu stefnda því hafnað.

Við aðalmeðferð málsins féll stefndi frá þeirri málsástæðu sem fram kemur í greinargerð hans að í kröfugerð stefnanda hafi ekki verið tekið tillit til innborgana inn á verktrygginguna eins og samið hafi verið um milli aðila.

Með vísan til alls framangreinds verður stefnda gert að greiða stefnanda 4.605.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 122.374 krónum frá 5. júlí 2012 til 5. desember 2012, af 976.219 krónum frá 5. desember 2012 til 1. janúar 2013, af 1.637.667 krónum frá 1. janúar 2013 til 1. mars 2013, af 1.774.123 krónum frá 1. mars 2013 til 1. maí 2013, af 2.038.848 krónum frá 1. maí 2013 til 1. janúar 2014, af 3.192.131 krónu frá 1. janúar 2014 til 4. júlí 2014, af 3.337.268 krónum frá 4. júlí 2014 til 1. ágúst 2014, af 3.574.140 krónum frá 1. ágúst 2014 til 1. september 2014, af 4.043.572 krónum frá 1. september 2014 til 1. janúar 2015, af 4.605.059 krónum frá 1. janúar 2015 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 7. janúar 2016 að fjárhæð 3.619.000 krónur og 14. janúar 2016 að fjárhæð 607.424. Þá verður stefnda með vísan til framangreindrar niðurstöðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gert að greiða stefnanda málskostnað og telst hann hæfilega ákveðinn 750.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Verktakafélagið Glaumur ehf., greiði stefnanda, Vátryggingafélagi Íslands hf., 4.605.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 122.374 krónum frá 5. júlí 2012 til 5. desember 2012, af 976.219 krónum frá 5. desember 2012 til 1. janúar 2013, af 1.637.667 krónum frá 1. janúar 2013 til 1. mars 2013, af 1.774.123 krónum frá 1. mars 2013 til 1. maí 2013, af 2.038.848 krónum frá 1. maí 2013 til 1. janúar 2014, af 3.192.131 krónu frá 1. janúar 2014 til 4. júlí 2014, af 3.337.268 krónum frá 4. júlí 2014 til 1. ágúst 2014, af 3.574.140 krónum frá 1. ágúst 2014 til 1. september 2014, af 4.043.572 krónum frá 1. september 2014 til 1. janúar 2015, af 4.605.059 krónum frá 1. janúar 2015 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 7. janúar 2016 að fjárhæð 3.619.000 krónur og 14. janúar 2016 að fjárhæð 607.424. Stefndi greiði stefnanda 750.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf