E-4776/2013

I

Mál þetta, sem dómtekið var 16. apríl sl., höfðaði Á.B. Lyfting ehf., Melabraut 21-27, Hafnarfirði, með stefnu, áritaðri um birtingu 15. nóvember 2015, á hendur Andakt ehf., Seljavegi 2, Reykjavík.

Af málatilbúnaði stefnanda og hvernig dómkröfur hans voru skýrðar undir rekstri málsins, verða þær skildar svo, að stefnandi krefjist þess, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 8.166.541 krónu ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 13. október 2010, allt að frádreginni innborgun 14. október 2010 að fjárhæð 3.500.000 krónur, auk þess sem krafist er málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda, auk málskostnaðar.

Við uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Í byrjun september 2010 starfaði hið stefnda einkahlutafélag við tökur á kvikmyndinni Djúpið og fóru tökur fram í höfninni í Helguvík á Reykjanesi fyrstu vikuna í september 2010. Þar voru teknar myndir af eikarbátnum Reyni GK 733, þar sem honum var ruggað til, hann lagðist á hliðina og maraði í sjónum, auk þess sem honum var hvolft, þar til honum var sökkt á endanum. Stefnandi málsins, sem rekur vinnuvélaleigu og leigir einkum út krana, var fenginn til þess að aðstoða við kvikmyndagerðina og tengja krana í bátinn til að rugga honum og hafa annan krana til að flytja kvikmyndatökufólk og tæki. Var stefnandi við störf á tökustaðnum frá 1. – 9. september 2010, að undanskildum 4. og 5. september, sem voru helgardagar. Til verksins voru fluttir tveir kranar á tökustaðinn 1. september, annar þeirra af gerðinni Grove 4100 með 100 tonna lyftigetu en hinn af gerðinni Grove 5200 með 200 tonna lyftigetu, auk þess sem ballestar á kranana voru fluttar á staðinn.

Aðdragandi þess að stefnandi málsins var fenginn til verksins var sá, að A hjá Verkstæðinu ehf., sem sá að einhverju leyti um leikmynd kvikmyndarinnar, hafði samband við B, starfsmann stefnanda, og falaðist eftir krana til aðstoðar við verkefnið. Annaðist hann þau samskipti af hálfu stefnda og bar upplýsingar milli stefnanda og stefnda að einhverju leyti um krana og kranavinnuna en kom ekki frekar að samskiptum eða samningsgerð milli stefnanda og stefnda vegna verksins. Í framburði hans fyrir dómi kom fram, að hann hefði lýst verkinu svo fyrir stefnda, að um væri að ræða um það bil 80 tonna eikarbát, sem þyrfti að rugga í höfninni, setja á hliðina, velta og sökkva. Þó hefði ekki staðið til að hífa bátinn, enda hefði hann átt að vera útbúinn lögnum, sem dælt gætu vatni í og úr bátnum og því hefði hann átt að geta flotið sjálfur upp og sokkið en aðeins þyrfti krana til að styðja við hann. Hann kvaðst sjálfur ekki hafa haft forsendur til að meta, hvers konar krana þyrfti til verksins heldur eftirlátið það stefnanda, en óskað upplýsinga um, hvert daggjaldið væri fyrir þá krana, sem þyrfti til verksins. Hann hefði fengið þær upplýsingar, að daggjaldið væri 200.000 krónur fyrir minni kranann og 300.000 krónur fyrir þann stærri. Hann hefði ekki getað lýst því fyrir stefnanda á þeim tíma, hvað hver tökudagur væri langur, þar sem hann hefði ekki getað metið það sjálfur. Engin regla væri til um fjölda klukkustunda í einum tökudegi, enda sæi aðstoðarleikstjórinn um að skipuleggja þá. Spurður kvaðst hann ekki hafa litið svo á, að hann hefði haft umsjón með samningsgerð fyrir hönd stefnda við stefnanda, heldur hefði hann aðeins óskað upplýsinga um verð og komið þeim skilaboðum áleiðis til framkvæmdastjóra stefnda. Frekari samskipti hefði hann ekki átt við stefnanda um þessi mál, þar sem hann hefði litið svo á að það væri ekki hans hlutverk enda væri hann ekki að greiða fyrir þjónustuna. Hlutverk hans á tökustað hefði aðeins verið fólgið í því að stjórna hreyfingu á skipinu, stjórnendurnir væru leikstjórinn og aðstoðarleikstjórinn. Þegar báturinn hefði sokkið fyrirvaralaust á öðrum tökudegi, hefði ekkert verið rætt um verð fyrir not af nýjum og stærri krana.

Samkvæmt framburði B var óskað eftir krönum í verkið til að hífa kvikmyndafólk og tæki og til að rugga bátnum en aldrei hafi verið rætt um að hífa bátinn. Því hefði hann valið 100 tonna krana til að flytja fólk og tæki en þann stærri til að rugga bátnum. Ef vitað hefði verið að sökkva ætti bátnum, hefði verið skynsamlegra að fara strax af stað með stærsta kranann en hann hefði á þeim tíma ekki haft hugmynd um þær fyrirætlanir. Þá sagði hann, að í smærri verkefnum væri ekki vaninn að gera skriflega verksamninga, heldur væri almennt greitt leiguverð fyrir krana auk vinnu fyrir kranastjóra en kranar væru ekki leigðir út án kranastjóra. Fyrirtækið hefði sex til sjö kranastjóra í vinnu og skipulegði vinnu þeirra.

C, framkvæmdastjóri stefnda, gaf aðilaskýrslu fyrir dóminum. Lýsti hún lýsti því að A hefði séð um samskipti við stefnanda og verið tengiliður milli aðila við samningsgerð. Hann hefði sagt það skýrt að verð krananna hefði átt að vera 200–300.000 krónur á dag eftir stærð þeirra. Kvað hún tökudaga hjá félaginu alltaf 12 klukkustundir og að daggjald ætti við óháð því, hversu margar klukkustundir færu í raunverulega vinnu þann daginn, viðmiðin væru að semja yfirleitt um 12 vinnustundir á dag.

Á öðrum tökudegi, 2. september 2010, varð það óhapp við tökur myndarinnar, þegar eikarbáturinn sökk í höfninni í Helguvík, en það hafði ekki verið ráðgert. Að loknum fundi aðfaranótt 3. september var afráðið að fá nýjan og enn stærri krana af gerðinni Grove 6300 með 300 tonna lyftigetu á tökustaðinn til að hífa bátinn upp um morguninn, sem gert var, og var minnsti kraninn tekinn niður í kjölfarið, en stærsta krananum haldið eftir á tökustaðnum í stað hans. Dagana 4. og 5. september, sem voru laugardagur og sunnudagur, var ekki unnið við myndatökur í Helguvík en myndatökur héldu áfram á mánudeginum 6. september og fram til miðvikudagsins 8. september, þegar myndatökum lauk Voru kranarnir síðan teknir niður aðfaranótt 9. september og fluttir af svæðinu.

Stefnandi málsins sendi stefnda reikning vegna vinnunnar, sem dagsettur er 13. september 2010 að fjárhæð 8.166.541 krónu. Var reikningnum mótmælt af hálfu stefnda sem of háum. Í kjölfarið áttu sér nokkur samskipti milli framkvæmdastjóra stefnda og starfsmanna stefnanda, þar sem reikningnum var mótmælt sem of háum og ekki í samræmi við daggjald, sem A miðlaði til stefnda, eða 200.000 krónur á dag fyrir lítinn krana, en 300.000 krónur fyrir stóran krana. Þá var mótmælt tímamælingu dag- og yfirvinnu kranastjóra og að greiða ætti sérstaklega fyrir vinnu þeirra, þar sem stefnandi leigði ekki út krana án kranastjóra, innheimtu vegna aksturs o.fl. Stefndi greiddi 3.500.000 krónur inn á reikninginn 14. október 2010 en samningar um lúkningu kröfunnar tókust ekki. Höfðaði stefnandi því mál þetta til að fá greiddar eftirstöðvar reikningsins ásamt dráttarvöxtum.

Meðal fram lagðra gagna málsins eru tvær vinnuskýrslur vegna vinnu fyrir stefnda sem reikningur stefnanda byggir á. Annars vegar er um að ræða vinnuskýrslu vegna 1., 2. og 3. september 2010, og hins vegar vegna 6., 7., 8. og 9. sama mánaðar. Á þeirri fyrrnefndu má sjá, að unnar hafi verið 8 klukkustundir í dagvinnu og 10 yfirvinnustundir 1. september á báðum krönum, Grove 4100 og Grove 5200, og eru klukkustundir skráðar á leigu hvors krana um sig þær sömu eða 18 stundir. Þann dag eru jafnframt skráðir 65 km í akstur vegna hvors krana. Daginn eftir, 2. september, eru svo skráðar 8 dagvinnustundir, 13 yfirvinnustundir og 20 klukkustundir í útleigu hvors krana um sig. Samkvæmt skýringum á skýrslunni var unnið við að hífa um borð í skip. Hinn 3. september eru svo skráðar 8 dagvinnustundir, 8 yfirvinnustundir og 16 klukkustundir í útleigu á Grove 5200 krana og Grove 6300 krana, auk 65 km aksturs á þeim síðarnefnda. Þá er í samantekt getið, að um 48 dagvinnustundir sé að ræða, og í næsta dálki er skráð það, sem ráða má af öðrum gögnum málsins, að sé eingarverðið, 3.444. Yfirvinnustundir eru skráðar 62, með einingarverðið 5.166, og undir heitinu „akstur“ er skráð talan 195 með einingarverðið 280. Þá eru samtölur vegna notkunar krananna skráðar undir dálk, sem gefa á upp verð í krónum þannig: „6300 16x38.000 / 5200 54x25.000“ og „4100 38x18.000“. Skýrslan er síðan undirrituð af D-x-x og P-x-x. Síðari vinnuskýrslan, sem er óundirrituð, getur vinnu við að „velta/hvolfa bát“ 6. september, þar sem skráðar eru 8 dagvinnustundir, 18 yfirvinnustundir og 23 klukkustundir í útleigu á Grove 5200 og Grove 6300 krönum. Hinn 7. september segir ekki frá í hverju vinna var fólgin, en þá eru skráðar 8 dagvinnustundir vegna hvors krana og 4 klukkustundir í útleigu. Daginn eftir eða 8. september eru skráðar 6 dagvinnustundir, 12 yfirvinnustundir og 17 klukkustundir í útleigu á hvorn krana um sig, auk 65 km á hvorn krananna vegna vinnu við að „ná upp bát“. Hinn 9. september eru síðan skráðar 16 dagvinnustundir vegna hvíldar fyrir tvo menn. Samtölur síðari skýrslunnar eru 60 dagvinnustundir, ásamt jafn mörgum yfirvinnustundum, auk skráðra 130 km, með sömu einingarverð og í fyrri skýrslu. Uppgefið leiguverð á krana er skráð „6300 44x38.000 / 44x25.000 5200“. Á skýrslurnar skortir undirritun verkkaupa.

Fyrir dómi báru þeir E og D, fyrrverandi starfsmenn stefnanda, að þeir hefðu starfað á krönum stefnanda í Helguvík og fyllt út nefndar vinnuskýrslur. Staðfestu þeir að um þeirra skýrslur hefði verið ræða og að þær hefðu verið fylltar út í lok hvers vinnudags í samræmi við venju. Til útskýringar á því, hvers vegna tími vinnu starfsmanns á krana félli ekki saman við útleigðan tíma á krana, var upplýst, að vinna í þágu verkkaupa hæfist ávallt þegar lagt væri af stað á verkstað en þá væru þeir byrjaðir að vinna fyrir verkkaupa. Því megi gera ráð fyrir einnar klukkustundar vinnu við að koma sér á verkstað og svo aftur annarrar við að koma sér til baka. Þá hafi verið skráð ein klukkustund í vinnu ef ekki hefði verið tekið matarhlé. Spurður um það, hvers vegna verkkaupi hefði ekki verið látinn undirrita verkskýrslurnar kvað D þá ekki hafa vitað hver væri stjórnandi á svæðinu, auk þess sem þegar vinnu lauk, hefðu þeir þurft að ganga frá krönum, en aðrir á svæðinu hefðu þá verið farnir burt. Þá væri það ekki venja að láta verkkaupa undirrita verkskýrslur í lok hvers vinnudags, nema verkkaupi bæði sérstaklega um það.

Undir rekstri málsins óskaði stefnda eftir matsgerð dómkvadds matsmanns, þar sem fyrst og fremst átti að fá úr því skorið, hvert hefði verið sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir verk stefnanda á tökustað kvikmyndarinnar Djúpsins í Helguvík, auk þess sem fá átti úr því skorið, hvert hefði verið sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir útlagðan kostnað stefnanda og hvort skráður tímafjöldi á verk og tilgreint einingaverð hefði verið eðlilegt, tilurð kostnaðar, sem og tilhögun innheimtu. Voru eftirfarandi spurningar lagðar fyrir matsmanninn: 1. Hvað telst sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir verk stefnanda (Á.B. Lyfting ehf.) á tökustað kvikmyndarinnar Djúpsins í Helguvík, Suðurnesjum á tímabilinu 1.–9. september 2010, sem fóst í útleigu krana til upphífingar skips í tengslum við tökur á kvikmyndinni og útlagðan kostnað og hver er áætlaður tímafjöldi við verkið? Óskað er eftir því, að matið verði sundurliðað eftir verkþáttum og gerð grein fyrir einstaka vinnuliðum. 2. Er það einingaverð, sem stefnandi miðað við samkvæmt reikningi óeðlilega hátt að teknu tilliti til þess verks, sem innt var af hendi af hálfu stefnanda á tökustað kvikmyndarinnar Djúpsins dagana 1.–9. september 2010 og fólst fyrst og fremst í nýtingu krana til hífingar skips í tengslum við tökur? 3. Eru skráðar vinnustundir stefnanda í vinnuskýrslum varðandi einstaka verkþætti óeðlilega margar? 4. Viðgengst almennt við útleigu sambærilegra tækja og nýtt voru í verki stefnanda að innheimta kostnað vegna vinnu starfsmanna til viðbótar við leiguverð tækis án þess, að verksali kynni verkkaupa það áður en vinna við verkið hefst? Var H-kk-nf S-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari, dómkvaddur til að framkvæma matið.

Í matsgerðinni er því lýst, að aðilar hafi ekki gert með sér samning um verkið, sem sé óvenjulegt og því sé ekki við nein sambærileg verk að styðjast til að meta, hvort tíminn, sem í verkið fór, sé eðlilegur eða ekki. Því ráðist tíminn ekki síst af því, hvernig ákveðið sé að haga vinnu á verkstað. Þá segir að þegar sérhæfðar vinnuvélar séu notaðar við verk, sé að jafnaði greitt fyrir þann tíma, sem þær eru bundnar yfir verkinu á venjulegum vinnutíma, auk þess sem greitt sé fyrir fyrir þann tíma, sem þær eru í notkun utan venjulegs vinnutíma. Gildi þá einu, hvort vélarnar séu í notkun eða í bið en ekki sé greitt fyrir tíma utan venjulegs vinnutíma, þegar vélar séu ekki í notkun, þótt þær standi á verkstað. Þá sé venjulegt, að greitt sé fyrir vinnu manna samkvæmt tímagjaldi þann tíma, sem þeir séu bundnir yfir verkum og gildi þá einu, hvort menn séu að vinna eða bíða eftir fyrirmælum. Sé unnin yfirvinna að ákvörðun verkkaupa, sé eðlilegt að greitt sé yfirvinnugjald og álag ef vinna fer yfir umsaminn hámarksvinnutíma starfsmanna. Hins vegar eigi ekki að skipuleggja verk þannig að starfsmenn fái ekki eðlilegan hvíldartíma og beri vinnuveitandi ábyrgð á því. Því þurfi að leysa af starfsmenn, ef unnið sé samfellt en sá kostnaður, sem af því hljótist við flutning á starfsmönnum og annar kostnaður við afleysingu starfsmanna, falli á verkið og sé eðlilegt að kaupandi vinnu greiði fyrir. Sama gildi um flutning tækja á vinnustað, einkum akstur krana á vinnustað, en samkvæmt mælingu matsmanns hafi akstur krananna þriggja verið samtals 264 km. Enn fremur segir: „Kostnaður við verkið jókst umtalsvert við það að skipið sökk og fá þurfti stærri krana til að ná því upp og vegna þess að ákveðið var að hafa þann krana áfram á staðnum og sökkva skipinu aftur. Þannig kemur fram að stærri krani var í verkinu frá föstudeginum 3. september til fimmtudagsins 9. september 2010. Mikill munur er á kostnaði við stærsta kranann og þann minnsta sem farið var með af staðnum þegar komið var með þann stærsta. – Matsmaður telur að endurgjald fyrir krana og starfsmenn sem fram kemur á [reikningi stefnanda] sé eðlilegt og eins og gerðist á þeim tíma sem verkið var unnið fyrir sambærileg tæki og kranamenn.“

Svör matsmanns við einstökum spurningum matsbeiðninnar eru eftirfarandi: 1. „Matsmaður getur ekki sagt um hvert er sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu matsþola við verk það sem hér um ræði þar sem að ekki er hægt að staðreyna hver fjöldi vinnustunda er sem í verkið fór. Þá var verkið svo óvenjulegt og háð þeim sem því stjórnuðu að engin sambærileg verk eru til sem miða má við. – Ef miðað er við skráningu matsþola á [reikningi] er endurgjald eðlilegt. Þá munar svo til engu á heildarupphæð skv. [reikningnum] og mati matsmanns skv. svari matsþola við spurningum matsmanns. Munur er hins vegar umtalsverður ef miðað er við skráningu matsbeiðanda. Mestu munar þar um kostnað vegna krana.“ 2. „Matsmaður telur að eingarverð sem fram á koma á reikningi matsþola ... séu eðlileg miðað við þau tæki sem notuð voru.“ 3. Matsmaður getur ekki staðreynt hvort fjöldi skráðra vinnustunda vegna véla og starfsmanna á reikningi er eðlilegur eða ekki. Fleiri vinnustundir eru á reikningi matsþola en fram kemur í svari við spurningum matsmanns nema fyrir minnsta kranann. Hins vegar eru færri vinnustundir vegna starfsmanna en ætla má af svarinu.“ 4. „Matsmaður telur að fjárhæð reiknings ... sé eðlileg miðað við skráningu matsþola á vinnustundafjölda, hvort sem miðað er við skráningu [á] fylgiskjöl með reikningi eða svar matsþola við spurningum matsmanns. Fjárhæðin er hins vegar umtalsvert hærri en ef miðað er við svar matsbeiðanda við spurningum matsmanns.“

III

Stefnandi byggir kröfu sína í málinu á fram lögðum reikningi, sem deilt er um í málinu, og almennum reglum samninga- og kröfuréttarins. Stefnandi og stefndi séu tvö fyrirtæki, sem deili í málinu um fjárhæð reiknings stefnanda, vegna vinnu sem stefnandi hafi verið fenginn til að vinna í þágu stefnda. Stefndi hafi ekki óskað eftir tilboði í verkið og í ljósi sérstaks eðlis verkefnisins og breytinga, sem urðu á óskum stefnda meðan á verkinu stóð, verði að telja erfitt að setja slíkt tilboð fram. Því beri að líta til meginreglu 45. gr. kaupalaga nr. 50/2000, þar sem segi að þegar kaup séu gerð, án þess að kaupverðið leiði af samningi, skuli kaupandi greiða fyrir söluhlut það gangverð, sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um slíkt verð að ræða, skuli kaupandi greiða það verð, sem sanngjarnt sé miðað við eðli hlutar, gerð hans og atvik að öðru leyti. Þá hafnar stefnandi málsins því að byggja eigi á lögum um þjónustukaup. Þau eigi ekki við í málinu, þar sem hið stefnda félag sé ekki neytandi í skilningi laganna.

Stefnandi vísar til þess að ekki hafi verið gerður skriflegur samningur um verkið og að óumdeilt sé að verkefnið hafi orðið viðameira en í upphafi hafi staðið til. Þá hafi aldrei verið samið svo um, að greiða ætti daggjald vegna leigu á krönum ásamt manni. Verkið hafi verið ómótað þegar leitað hafi verið til stefnanda en stefnandi hafi leyst verkið af hendi af fagmennsku og með eins öruggum hætti og frekast hafi verið unnt. Það hafi síðan verið að kröfu fyrirsvarsmanns stefnda að öflugri krani hafi verið fenginn til verksins. Reikningur stefnanda sé sanngjarn þegar litið sé til verksins, aðstæðna og krafna stefnda til stefnanda.

IV

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda með þeim rökum að hann hafi þegar greitt kröfu stefnanda að fullu 14. október 2010 þegar greiddar voru 3.500.000 krónur til stefnanda. Sú greiðsla hafi verið mun hærri en stefndi hafi mátt ætla að greiða þyrfti og nemi rúmlega jafnvirði sanngjarns endurgjalds fyrir þá þjónustu sem stefnandi veitti stefnda.

Í fyrsta lagi byggir stefndi á því, að greidd hafi verið rúmlega tvöföld sú fjárhæð sem verðtilboð stefnanda gerði ráð fyrir. Verðtilboðið hafi verið bindandi fyrir stefnanda og takmarkað möguleika hans á að krefjast hærri greiðslu. Þá hafi stefnandi brotið gegn skyldu sinni til upplýsingagjafar, tilkynninga og lágmarkssamráðs, og verði því að bíða hallann af því að geta ekki gert hærri kröfu vegna þess. Í öðru lagi telur stefndi liggja fyrir að þegar hafi verið greitt fyrir þá þjónustu sem raunverulega hafi verið innt af hendi og heimilt hafi verið að krefjast greiðslu vegna. Stefndi hafi bæði mótmælt kröfunni og þeim gögnum, sem stefnandi hafi lagt fram kröfu sinni til stuðnings, en þau séu röng og óstaðfest með öllu. Í þessu sambandi hafi stefndi meðal annars gert athugasemdir við tilgreiningu stefnanda á einingaverði, tímafjölda, aksturskostnaði og þeirri tilhögun að krefja stefnda sérstaklega um virðisaukaskatt sem og laun starfsmanna. Í þriðja lagi byggir stefndi á því, að þegar hafi verið greitt það, sem nemi sanngjörnu endurgjaldi fyrir þá vinnu, sem unnin hafi verið, og á grundvelli meginreglunnar um sanngjarnt verð, verði stefnda ekki krafið um frekari greiðslu, enda væri slík krafa bersýnilega ósanngjörn.

Í íslenskum rétti sé ekki að finna heildstæða löggjöf um verksamninga en vegna þess sé meðal annars í verktakarétti stuðst við almennar óskráðar meginreglur kröfuréttar, auk þess sem talið hafi verið tækt að hafa hliðsjón af lögfestum ákvæðum laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 og laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Meginreglur séu því dregnar af hinum lögfestu ákvæðum og þeim beitt með lögjöfnun.

Enda þótt engum skriflegum samningi sé til að dreifa í málinu, hafi stefnandi veitt stefnda þær munnlegu upplýsingar fyrir verkkaupin að umbeðin kranaþjónusta kostaði á bilinu 200–300.000 krónur á dag þá daga, sem krani væri í notkun, en verðið væri breytilegt eftir stærð krananna. Með þeirri upplýsingagjöf hafi stefnandi látið honum í té verðtilboð í skilningi 29. gr. þjónustukaupalaga þar sem segi að hafi seljandi látið neytanda í té verðtilboð, megi verð ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun. Stefnandi sé því bundinn við eigin upplýsingagjöf og verðtilboð og séu engar ástæður fyrir hendi til að réttlæta frávik frá því.

Upphafleg upplýsingagjöf stefnanda, sem hafi falið í sér verðtilboð frá stefnanda til stefnda, hafi ekki verið í neinu samræmi við síðari tilgreiningar í vinnuskýrslum og reikningi stefndanda. Verðtilboðið hafi gefið stefnda tilefni til að ætla, að heildarkostnaður vegna kranaþjónustunnar yrði frá um 1.200.000 krónum en aldrei hærri en 1.800.000 krónur. Stefndi hafi þegar greitt 3.500.000 krónur sem nemi tæplega tvöfaldri þeirri fjárhæð, sem markaði hærri mörk verðs í verðtilboði stefnanda. Því eigi stefndi frekar kröfu á hendur stefnanda, verði annar hvor aðilanna talinn eiga kröfu á hinn.

Stefnandi byggi á því, að hann sé algerlega óbundinn af upphaflegri upplýsingagjöf sinni, þ.e. verðtilboði sínu, auk þess sem stefnandi virðist byggja á því að honum hafi verið heimilt að innheimta sérstaklega kostnaðarliði, sem aldrei hafi verið kynntir stefnda, meðal annars vegna launa starfsmanna sinna auk virðisaukaskatts. Stefndi hafi aldrei verið upplýstur af hálfu stefnanda um að hann hefði í hyggju að innheimta sérstaklega laun starfsmanna sinna úr hendi stefnda. Því hafi stefndi, með hliðsjón af upplýsingagjöf stefnanda og öðrum samskiptum aðila, ályktað að umræddur kostnaður væri innifalinn í leiguverði krananna. Í samræmi við það hafi stefndi hafnað því alfarið að greiða þann kostnaðarlið og meðal annars vísað til þess að óvanalegt væri að innheimtu væri hagað með þeim hætti í sambærilegum viðskiptum á sviði verktakaréttar.

Ein af ástæðum þess að launakostnaður verksala sé almennt ekki innheimtur sérstaklega þegar um bíla- eða tækjaleigu sé að ræða, sé sú að verkkaupi hafi í slíkum tilvikum afar takmarkað boðvald yfir viðkomandi starfsmönnum og tilhögun vinnu. Stefnandi hafi í málinu verið með sérstaklega „óforskammaðar kröfur“ á hendur stefnda, enda hafi hann krafið stefnda um greiðslu mikillar yfirvinnu vegna starfsmanna sinna sem og greiðslur vegna hvíldar, sem stefnandi hafi talið sér skylt að veita starfsmönnum sínum vegna álags. Fyrir liggi að stefndi hafi í fyrsta lagi verið ómögulegt að fá krana án starfsmanns og í öðru lagi að stefndi hafi engin tök haft á því að ákvarða hverjir starfsmanna stefnanda yrðu fengnir til að gegna umræddu verki, hvernig vaktaskiptum þeirra á milli væri háttað, hvernig gætt væri að vinnulöggjöf o.s.frv. Hefði stefndi haft slík forráð, hefði hugsanlega mátt réttlæta það að krafist yrði launa og launatengdra gjalda. Svo hafi ekki verið í málinu og því séu engar forsendur fyrir þessum kröfulið. Stefndi telji raunar liggja ljóst fyrir að komast hefði mátt hjá töluverðum starfsmannakostnaði ef betur hefði verið staðið að skipulagi af hálfu stefnanda og séu staðhæfingar stefnanda um fjölda yfirvinnu- og hvíldartíma ósannaðar. Stefndi verði ekki látinn bíða hallann af því að stefnandi hafi ekki gefið skýrari upplýsingar um tilhögun á innheimtu launa, hafi það verið ætlunin frá upphafi. Sú tilhögun innheimtu, sem stefnandi byggi á, sé ekki í samræmi við það, sem almennt sé lagt til grundvallar í sambærilegum viðskiptum. Verði stefnandi því að bera sönnunarbyrðina fyrir því að stefnda beri að greiða laun starfsmanna stefnanda.

Að því er varði virðisaukaskatt þá liggi fyrir, að í 32. gr. laga um þjónustukaup sé með skýrum hætti kveðið á um að öll opinber gjöld skuli vera innifalin í verðtilboðum, nema neytandi hafi sannanlega haft vitneskju um að þau væru það ekki. Það sé seljandi þjónustu, sem verði að sýna fram á að neytanda hafi verið ljóst að verðið hafi verið án opinberra gjalda, svo sem virðisaukaskatts. Í málinu hafi stefnandi aldrei upplýst stefnda um að virðisaukaskattur hefði verið undanskilinn þegar verðtilboðið hafi verið gefið af hans hálfu og því verði hann samkvæmt 32. gr. laga um þjónustukaup að bíða hallann af því.

Í flestum gagnkvæmum samningssamböndum hvíli ákveðnar aukaskyldur á aðilum, svo sem skylda til upplýsingagjafar og tilkynninga, sem standi samhliða og til fyllingar ákvæðum um upphaflega upplýsingagjöf. Á ákveðnum sviðum kröfuréttarins séu þessar skyldur taldar geta haft sérstaklega mikið vægi, þar með talið í verktakarétti.

Í 1. mgr. 4. gr. laga um þjónustukaup segi, að útseld þjónusta skuli ávallt vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti, sem tíðkist hverju sinni. Skylt sé að veita allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks með hagsmuni neytanda fyrir augum. Þá sé kveðið á um leiðbeiningarskyldu seljanda þjónustu í 6. gr. laganna. Því verði að ætla að enn ríkari kröfur til eftirfylgni við þessar skyldur séu gerðar til aðila, sem vinni á fákeppnis- eða einokunarmarkaði, líkt og hjá stefnanda í þessu tilviki, þar sem hann sé í slíkri stöðu varðandi veitingu umþrættrar kranaþjónustu.

Fyrir liggi að kostnaður af þeirri útseldu þjónustu, sem stefnandi beri við að hafa unnið í þágu stefnda, sé margfalt hærri en stefndi hafi lagt til grundvallar með hliðsjón af upphaflegri upplýsingagjöf og verðáætlun stefnanda. Þannig sé ljóst að upplýsingagjöf stefnanda hafi annað hvort verið ábótavant þegar í upphafi eða undir framkvæmd verks en stefnandi hafi ekki tilkynnt stefnda um neina fyrirhugaða hækkun eða veitt leiðbeiningar eða óskað frekari fyrirmæla um framkvæmd verksins. Með hliðsjón af 4., 6. og 7. gr. laga um þjónustukaup leiði brot á reglum um upplýsingagjöf og tilkynningar til þess að réttur stefnanda til að gera kröfu um greiðslu, sem nemi hækkunum, falli niður í heild eða að minnsta kosti að hluta.

Stefndi telur að þótt ekki verði fallist á að bindandi verðtilboð hafi legið fyrir, sem afmarki það hversu háa kröfu stefnandi geti haft uppi á hendur stefnda, verði stefnda ekki gert að greiða kröfuna eins og stefnandi hafi sett hana fram. Stefnandi leggi til grundvallar ranga tilgreiningu á umfangi vinnu og kostnaðar, of hátt einingarverð og of háa og óskýrða kröfu vegna aksturs. Þá telur stefnda að væru réttar forsendur lagðar til grundvallar reikningi stefnanda, yrði ljóst að hann hefði þegar greitt kröfu stefnanda að fullu. Stefnandi hafi ekki lagt fram skýra sundurliðun á fjárkröfu sinni heldur látið nægja að vísa til vinnuskýrslna kröfu sinni til stuðnings, en stefndi mótmælir því að þær verði lagðar til grundvallar í málinu. Þær séu óstaðfestar, ekki studdar haldbærum rökstuðningi fyrir þeim fjárhæðum sem krafist sé og beinlínis rangar. Telur stefndi þær raunar aðeins geta falið í sér staðfestingu á því að stefnandi hafi virt upplýsinga- og tilkynningarskyldu sína gagnvart stefnda að vettugi sem og skyldu sína til að sýna stefnda hæfilega tillitssemi.

Vinnuskýrslur stefnanda séu á stöðluðu formi, útbúnu af stefnanda sjálfum, og geri ráð fyrir því að gerð sé grein fyrir ákveðnum atriðum, svo sem dagsetningum, verkefnum eða tegund vinnu, dagvinnu, yfirvinnu, tækjum, klukkustundum, kílómetrum, samtölu, virðisauka og heildarfjárhæð. Þá sé enn fremur að finna tvær línur til undirskriftar eða staðfestingar á efni skýrslnanna. Sú fyrri geri ráð fyrir undirskrift vélstjóra en sú síðari geri ráð fyrir undirskrift verkkaupa. Stefndi telur sérstaklega þýðingarmikið að undirskrift verkkaupa sé ekki til að dreifa á framlögðum vinnuskýrslum. Í ljósi þess að í viðskiptum aðila hafi hvorki verið samið um verð né magn þeirrar vinnu, sem inna skyldi af hendi, hefði verið nauðsynlegt fyrir verksala að gera nákvæma grein fyrir þeirri þjónustu, sem hann veitti, og fá undirskrift fyrirsvarsmanns stefnda eða annars bærs aðila til samþykktar skýrslnanna og færa þannig rök fyrir þeim fjárhæðum, sem hann krefjist greiðslu á. Í vinnuskýrslunum séu engar fjárhæðir tilgreindar og engin önnur gögn liggi frammi um upplýsingagjöf stefnanda til stefnda eða aðrar tilkynningar. Aðeins einu sinni hafi stefnandi veitt upplýsingar og þá munnlega.

Hvað umfang og magn þjónustu stefndanda varðar mótmæli stefndi harðlega tilgreiningu á umfangi vinnu á vinnuskýrslum og reikningi stefnanda, enda sé hún einhliða, röng og í ósamræmi við fyrirliggjandi gögn um tökutíma Djúpsins, meðal annars hafi engar tökur farið fram í Helguvík dagana 3., 7., 8. og 9. september 2010. Þrátt fyrir það krefjist stefnandi greiðslu launa starfsmanna sinna fyrir dagvinnu og yfirvinnu auk greiðslu fyrir útleigu krana og akstur. Vegna þessa ósamræmis verði stefnandi að bíða hallann af sönnunarskorti um umfang þeirrar vinnu, sem hann beri við að unnin hafi verið í þágu stefnda. Þá mótmæli stefndi tilgreindu einingaverði sem of háu að teknu tilliti til upplýsingagjafar eða verðtilboðs stefnanda og síðari samskiptum aðila. Þá telur stefndi óljóst hvernig aksturskostnaður hafi verið reiknaður og hvaða útskýringar liggi til grundvallar þeim mikla akstri, sem stefnandi beri við að hafi verið liður í veittri þjónustu til stefnda. Væri rétt tilgreining á umfangi vinnu, einingaverði og akstri lögð til grundvallar, lægi fyrir að þegar hefði verið greitt fyrir þjónustu stefnanda að fullu og líklega rúmlega það.

Líta verði til ólíkrar stöðu aðila málsins til öflunar og aðgangs að gögnum og upplýsingum. Það hafi staðið stefnanda nær að upplýsa stefnda með skýrum hætti um umfang og kostnað þjónustu, standa að skjalagerð og síðari vörslu þeirra skjala, sem hafi verið eða hafi átt að vera lögð fram vegna viðskipta aðila, enda sé stefnandi sérfræðingur á sviði kranaþjónustu og verktakaréttar. Stefnandi selji sérþekkingu sína á umræddu sviði fyrir háar fjárhæðir en um sé að ræða vinnu á fákeppnis- eða einokunarmarkaði. Stefndi sé hins vegar kvikmyndaframleiðslufélag sem hafi enga þekkingu á kranaþjónustu. Því verði stefnandi að bíða hallann af skorti á frekari gögnum eins og atvikum sé háttað.

Stefndi vísar til þess að meginreglan um hið sanngjarna og réttláta verð gildi almennt í kröfurétti en hún sé meðal annars lögfest í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Síðarnefnda ákvæðið sé sambærilegt því fyrra en þar segi að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu, skuli neytandi greiða það verð sem telja megi sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er.

Almennt hafi verið talið að verkkaupi beri að jafnaði sönnunarbyrðina í málum þar sem ekki sé samið um verð, hvort verðið sé ósanngjarnt eða ekki, færi verksali rök að þeim fjárhæðum, sem vilji innheimta fyrir verkið. Eins og atvikum sé háttað í málinu, sé eðlilegra að stefnandi beri sönnunarbyrði um umfang útseldrar þjónustu sinnar sanngirni endurgjaldsins en stefnandi hafi ekki fært fram rök fyrir þeim fjárhæðum, sem hann vilji innheimta, og þau fábrotnu gögn, sem hann hafi lagt fram, séu óstaðfest, ósamþykkt og stafi alfarið frá honum sjálfum. Þá séu þau ekki í samræmi við önnur haldbær gögn.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda sem vanreifaðaðri, auk þess sem stefndi telur, falli málið á þann veg, að hafna beri málskostnaðarkröfu stefnanda, enda hafi stefndi ítrekað reynt að leysa ágreining aðila en stefnandi hafi sjálfur kosið að finna málinu þann farveg, sem það sé komið í, með tilheyrandi kostnaði sem réttast væri að hann bæri sjálfur.

V

Í máli þessu er deilt um fjárhæð reiknings stefnanda til stefnda en óumdeilt er að stefnandi var fenginn til starfa fyrir stefnda. Ágreiningurinn lýtur að því, hvort stefnda beri frekari greiðsluskyldu umfram þær 3.500.000 krónur, sem stefnda hefur þegar greitt stefnanda, en reikningur stefnanda hljóðar upp á 8.166.541 krónu. Engum skriflegum samningi milli aðila er til að dreifa í málinu.

Af hálfu stefnda er því haldið fram, að aðilar málsins hafi gert með sér munnlegan verksamning. Þannig myndi stefnandi leggja til tvo krana, sem nýttir yrðu á tökustað við flutning kvikmyndabúnaðar og starfsfólks, auk annars stærri krana til að rugga bátnum í höfninni, en fyrir þá krana ætti stefndi að greiða annars vegar 200.000 krónur fyrir minni kranann en 300.000 krónur fyrir þann stærri. Verður því fyrst að leysa úr því, hvort samningar hafi tekist milli aðila í upphafi um verkið og þessar fjárhæðir.

Þegar litið er til aðdraganda að samningsgerðinni um verkið, voru aldrei bein samskipti milli stefnanda og stefnda, heldur hafði A hjá Verkstæðinu ehf. samband við stefnanda og falaðist eftir krönum til verksins og kom upplýsingum um áætlað daggjald til stefnda. Samkvæmt framburði framkvæmdastjóra stefnda fyrir dómi var gert ráð fyrir því, að þær fjárhæðir, sem nefndar hefðu verið í því sambandi, væru fyrir fulla vinnu og notkun krananna þá daga, sem tökur stæðu yfir. Hins vegar kom fram í framburði A fyrir dóminum að þegar upplýsinga um verð fyrir krana var óskað, hafi hann ekki getað gefið upp fjölda tíma, sem vinna þyrfti á hverjum tökudegi, og þá hefði ekkert legið fyrir um lengd þeirra. Þá neitar stefnandi alfarið að svo hafi verið samið um í upphafi að aðeins skyldi greiða nefndar fjárhæðir fyrir fulla vinnu krananna og fær sú staðhæfing stuðning í framburði vitnisins B fyrir dóminum.

Samkvæmt málatilbúnaði stefnda er gengið út frá því að A hafi haft heimild til að skuldbinda stefnda til verksins. Hins vegar verður ekki annað ráðið en að A hafi óskað eftir upplýsingum um áætlaðan kostnað við leigu á krana á dag, án þess að nokkuð hafi legið fyrir um fjölda vinnustunda eða nákvæma lýsingu á verkinu. Verðáætlanir stefnanda í ljósi óljósra og ónákvæmra hugmynda um það verk, sem vinna átti, og fjölda vinnustunda á dag verður ekki talið tilboð sem stefnandi verður bundinn við í máli þessu. Verður ekki öðrum augum litið á þau samskipti milli stefnanda og A en að þar hafi átt sér stað ómótaðar þreifingar til samningsgerðar milli aðila sem þó hafi ekki tekist með þeim hætti sem stefndi heldur fram. Þar sem staðhæfingar stefnda um bindandi samning um verkið skortir frekari stuðning af gögnum málsins, verður stefndi að bíða hallann af þeim sönnunarskorti. Engu að síður leit stefndi svo á að stefnandi hefði starfað í þágu stefnda og ber því greiðsluskyldu gagnvart stefnanda vegna þeirrar vinnu.

Í 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 segir að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi, skuli kaupandi greiða fyrir söluhlut það gangverð, sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um neitt slíkt gangverð að ræða, skuli kaupandi greiða það verð, sem sanngjarnt sé, miðað við eðli hlutar, gæði hans og atvik að öðru leyti. Verður litið til undirstöðureglu ákvæðisins við mat á því, hvort og að hvaða leyti stefndi ber frekari greiðsluskyldu gagnvart stefnanda í málinu. Ákvæði 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000, sem byggja að nokkru leyti á sömu meginreglu, koma ekki til álita í málinu, sbr. 1. og 3. mgr. 1. gr. laganna, þar sem stefndi verður ekki talinn vera neytandi í skilningi laganna. Lögjöfnun frá ákvæðum þjónustukaupalaganna kemur ekki til álita.

Í matsgerð H-kk-ef S-kk-ef, sem framar er getið, segir að það verk, sem stefnandi hafi verið fenginn til að vinna í þágu stefnda, hafi verið óvenjulegt og því sé ekki við nein sambærileg verk að styðjast við til að meta hvort eðlilegur tími hafi farið í verkið eða ekki. Þar sem ekki sé hægt að staðreyna fjölda vinnustunda, sem farið hafi í verkið, geti hann ekki sagt til um hvert sé sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu stefnanda við verkið. Hins vegar telji hann endurgjald eðlilegt samkvæmt reikningi stefnanda miðað við tímaskráningu og muni þar „svo til engu“ á heildarupphæð reikningsins og mati matsmanns út frá svörum matsþola til matsmanns en þó muni töluverðu sé miðað við tímaskráningu matsbeiðanda. Þá séu einingaverð, sem fram komi á reikningi matsþola eðlileg miðað við þau tæki, sem notuð voru, auk þess sem almennt tíðkist að greiða fyrir þann tíma, sem sérhæfðar vinnuvélar séu nýttar, auk vinnu manna samkvæmt tímagjaldi. Í samræmi við það verður lagt til grundvallar í málinu að þau einingaverð, sem fram koma á reikningi stefnanda til stefnda séu eðlileg, en því mati hins dómkvadda matsmanns hefur ekki verið hnekkt. Matsgerðin er þó að öðru leyti til takmarkaðrar stoðar við mat á fjölda vinnustunda við verkið og til nánari ákvörðunar um það, hvað teljist sanngjarnt endurgjald fyrir þá vinnu sem stefnandi vann fyrir stefnda.

Fram lagðar vinnuskýrslur stefnanda, sem staðfestar voru af fyrrverandi starfsmönnum stefnanda fyrir dómi, hafa að geyma nákvæma tímaskráningu vinnu og útleigutíma hvers krana um sig í þágu stefnda. Enda þótt þær séu óstaðfestar af hálfu stefnda, er ekkert komið fram í málinu sem gefur til kynna að stefndi hafi ætlast til þess að tíma- eða vinnuskýrslur yrðu staðfestar af sinni hálfu, auk þess sem upplýst var í skýrslum fyrrverandi starfsmanna stefnanda að enginn til þess bær hefði verið á vinnusvæðinu til að staðfesta þær í lok vinnudags. Af hálfu stefnda hefur verið lagt fram skjal, sem hefur að geyma upplýsingar um tökutíma á þeim dögum, sem um ræðir í málinu, en skjalið hefur ekki að geyma upplýsingar um viðverutíma kranamanna. Þá gerir skjal stefnda, sem hefur að geyma útreikning stefnda á áætluðum kostnaði við vinnu stefnanda, ráð fyrir 200.000 króna daggjaldi fyrir bæði Grove 4100 og Grove 5200 krana en að 300.000 króna daggjald eigi aðeins við um Grove 6300 krana. Síðastnefnda fjárhæðin getur ekki átt við um þann krana samkvæmt þeim upplýsingum, sem B veitti A. Hnekkja þessi gögn ekki þeim vinnuskýrslum stefnanda sem lögð hafa verið fram í málinu og eru samtímagögn og sem hafa verið staðfest fyrir dómi af fyrrverandi starfsmönnum stefnanda. Verður á þeim byggt í málinu en skýrslurnar liggja til grundvallar reikningi stefnanda. Síðari tímaáætlanir málsaðila og munur milli þeirra og verkskýrslnanna, sem getið er í framlagðri matsgerð í málinu, haggar ekki þeirri niðurstöðu.

Á hinn bóginn verður ekki litið hjá því að samkvæmt gögnum málsins var ekki unnið í þágu stefnda 7. september. Þó er krafist samtals 8 dagvinnustunda vegna tveggja starfsmanna þann dag. Í svörum stefnanda til matsmanns í málinu um þann dag segir að ákveðið hafi verið að vinna ekki þann dag og hafi starfsmenn átt inni hvíldartíma. Stefndi hafi viljað halda krönunum á svæðinu þar til verkið kláraðist og því hafi þeir verið verklausir allan daginn. Í stað þess að krefjast greiðslu fyrir allan daginn, hafi verið farin „millileið“ og 4 klukkustundir gjaldfærðar á hvorn krana um sig. Þá er, eins og framar greinir, gerð krafa um greiðslu 16 dagvinnutíma vegna hvíldar fyrir tvo menn 9. september 2010.

Það fellur í hlut atvinnurekanda að gæta að hvíldartíma starfsmanna sinna og verður hann að sjá til þess að reglum sé framfylgt hvað hvíldartíma varðar. Aukinn launakostnaður vegna hvíldartíma eða álags fellur því almennt á atvinnurekanda, enda stendur það honum nær að skipuleggja störf starfsmanna sinna þannig að leysa megi starfsmenn af þegar unnið er í samfellu til lengri tíma. Vegna útseldrar vinnu starfsmanna sinna í verktöku, ber honum því að gæta að því, hvernig hann gætir hagsmuna sinna í þeim efnum með samningi við verkkaupa. Í máli þessu var enginn slíkur samningur gerður, auk þess sem upplýst er að stefnandi hafði yfir nægum mannafla að ráða til afleysinga ef hvíldartíma einstakra starfsmanna varð ekki náð. Þá er ekki upplýst hvort verkkaupi hafi óskað sérstaklega eftir því að aðeins þeir starfsmenn sem voru á vinnustað skyldu vinna það verk af hálfu stefnanda sem stefndi óskaði eftir. Verður stefnandi málsins að bíða hallann af því. Gegn andmælum stefnda verður því ekki fallist á kröfu stefnanda um greiðslu vegna 7. eða 9. september 2010 eða samtals um 32 dagvinnustundir (32 x 3.444 = 110.208) og 4 klukkustundir vegna vinnuleigu á Grove 5200 krana (4 x 25.000 = 100.000) og 4 klukkustundir vegna vinnuleigu á Grove 6300 krana (4 x 38.000 = 152.000).

Að sama skapi verður ekki fallist á kröfu stefnanda vegna 315 km aksturs gegn andmælum stefnda. Samkvæmt áætlun stefnanda í svörum hans til matsmanns er akstursvegalengdin frá starfsstöð stefnanda að tökustað kvikmyndarinnar Djúpsins um 50 km. Krönunum hafi verið ekið þangað og til baka eða um 300 km vegalengd. Þá er þess getið að smábíl hafi verið ekið 315 km án frekari skýringar. Ekki var frekar vikið að þessum atriðum við flutning málsins.

Samkvæmt dómkvöddu mati í málinu er vegalengdin metin 44 km hvora leið og því gert ráð fyrir að krönum hafi verið ekið 264 km samtals. Því mati hefur ekki verið hnekkt. Verður því ekki fallist á kröfu stefnanda sem nemur lengri akstri en 264 km (264 x 280 = 73.920).

Eins og framar greinir breyttust allar forsendur við vinnuna þegar á öðrum degi þegar báturinn, sem kvikmynda átti, sökk og ákveðið var að óska eftir enn stærri krana á tökustað til að hífa bátinn upp. Með því gat stefndi ekki gert ráð fyrir óbreyttum forsendum í kostnaðaráætlun sinni, enda hafði þessi breyting töluverðan kostnaðarauka í för með sér sem stóð stefnda nær að kynna sér til hlítar áður en kraninn var fluttur á svæðið og hafist var handa við að hífa bátinn. Því gat stefndi ekki gert ráð fyrir að greiða sambærilegt verð fyrir svo stóran krana sem fenginn var til verksins og þá sem fyrir voru á svæðinu.

Með hliðsjón af því, sem hér er rakið, og þegar litið er til þess að í framlagðri matsgerð telur matsmaður endurgjald fyrir krana og starfsmenn á reikningi stefnanda vera eðlilegt fyrir sambærileg tæki og kranamenn, eins og tíðkaðist á þeim tíma, sem verkið var unnið, verður ekki talið að krafa stefnanda sé ósanngjörn, sbr. meginreglu 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Að teknu tilliti til þeirrar lækkunar, sem framar greinir, þykir krafa stefnanda hæfileg.

Hvað andmæli stefnda um kröfu stefnanda um virðisaukaskatt af seldri þjónustu sinni varðar, er það lögákveðið að greiða skuli virðisaukaskatt af þeirri þjónustu, sem stefnandi veitti stefnda, og fellur það ekki undir lög um þjónustukaup hvernig samskiptum og upplýsingagjöf milli aðila málsins var háttað. Þar sem því er þegar slegið föstu að ekki hafi verið samið um verkið í upphafi, eru engar forsendur fyrir því að ekki sé fallist á kröfu stefnanda um virðisaukaskatt af útseldri vinnu og leigu á krönum. Þá er krafa stefnanda um dráttarvexti af kröfu sinni í samræmi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og var ekki upplýst undir rekstri málsins að hvaða leyti stefndi taldi dráttarvaxtakröfu stefnanda vanreifaða. Verður því fallist bæði á dráttarvaxtakröfu stefnanda í málinu og kröfu hans um virðisaukaskatt af þjónustu sinni.

Að þessu virtu verður fallist á dómkröfur stefndanda eins og nánar greinir í dómsorði. Í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður fallist á kröfu stefnanda um málskostnað úr hendi stefnda, sem þykir hæfilega ákvarðaður 700.000 krónur.

Dóminn kveður upp A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S o r ð :

Stefnda, Andakt ehf., greiði stefnanda, Á.B. Lyftingu ehf., 7.690.535 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 13. október 2010, allt að frádregnum 3.500.000 krónum 14. október 2010.

Stefnda greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf