E-5085/2007

Mál þetta sem dómtekið var 20. júní sl., er höfðað með stefnu birtri 9. ágúst 2007.

Stefnandi er Í-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf, Karfavogi 54, Reykjavík.

Stefndi er H-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf, sama stað.

Stefnandi gerir eftirtaldar dómkröfur:

1. Að ummæli er stefndi viðhafði 16. júní 2007 um að stefnandi hefði þrisvar sinnum gægst á glugga hjá stefna og sambýliskonu hans verði dæmd dauð og ómerk.

2. Að stefnda verði ákvörðuð fangelsisvist í eigi skemmri tíma en 30 daga vegna sömu ummæla.

3. Að stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í miskabætur.

4. Að stefndi greiði 110.000 krónur til að stefnandi geti afritað dómsorð í 100 eintökum til að dreifa til þeirra sem ætla megi að stefndi hafi viðhaft téð ummæli við. Þar megi meðal annars telja ættingja, kunningja og vinnufélaga, ásamt núverandi og fyrrverandi nágrönnum.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar. Loks krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til að greiða hæstu lögleyfðu dráttarvexti af dæmdum fjárhæðum frá og með sjöunda degi eftir dómsuppkvaðningu.

Stefndi krefst sýknu og til vara lækkunar á stefnukröfum. Þá krefst hann málskostnaðar.

Með úrskurði 4. mars sl. synjaði dómurinn um frávísun máls þessa.

MÁLSATVIK, MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Stefndi leigði íbúð á neðri hæð í húsi að Karfavogi 54 þar sem stefnandi er búsettur ásamt sambýliskonu sinni, R-kvk-þgf S-kvk-þgf. Leigusamningurinn var gerður frá 20. janúar 2007 en eigandi íbúðarinnar er móðir R-kvk-ef. Nokkrar deilur munu hafa verið milli stefnanda og stefnda, meðal annars er tengdust reykingum í eða við íbúðina.

Í greinargerð stefnda segir að stefndi hafi nótt eina í júní 2007 sofið á gólfinu fyrir framan sjónvarpið ásamt sambýliskonu sinni. Hafi sambýliskona stefnda séð stefnanda á hækjum sér fyrir utan gluggann þegar hún vaknaði.

Hinn 16. júní sl. rifust stefnandi og stefndi. Af hálfu stefnda er því haldið fram að stefndi hafi í rifrildinu spurt stefnanda hvort hann hafi verið að gægjast á gluggana hjá stefnda umrætt sinn. Stefnandi kveður stefnda hafa sagt: „Þú lást á eldhúsglugganum og varst að horfa svona inn um hann á okkur inni í stofu [...] þrisvar sinnum.“ Hafi stefndi lýst atferlinu með látbragði er sýndi stefnanda hafa verið hokinn og með hægri hönd fyrir ofan augabrúnir. Stefndi flutti úr íbúðinni seinni hluta júní mánaðar.

Stefnandi telur ummæli stefnda varða við 234. og 236. gr. almennra hegningarlaga, en til vara við 235. gr. sömu laga. Hann kveður ummælin vera ósönn með öllu, hafa valdið honum álitshnekki og skaðað orðspor hans. Stefnandi byggir miskabótakröfu á 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga og grunnrökum er búi að baki 234., 235. og 236. gr. almennra hegningarlaga.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að honum hafi verið frjálst að spyrja stefnanda hvort hann hafi verið á gægjum á eldhúsglugga sínum, líkt og sambýliskona hans bar. Ásökunin hafi verið höfð uppi í formi spurningar. Stefndi fái ekki með nokkru móti séð að með því hafi hann brotið gegn XXV. kafla almennra hegningarlaga um ærumeiðingar. Ljóst hljóti að teljast að einstaklingum sé heimilt að bera sakir á aðra einstaklinga án þess að slíkt teljist ærumeiðing, hvað þá mann á mann. Sambýliskona stefnda hafi séð stefnanda á hækjum við gluggann og því ekkert nema eðlilegt að stefndi impri á þessu við stefnanda.

Jafnvel þótt orðalag stefnda hefði verið á þann veg sem lýst er í stefnu geti slíkt ekki með nokkru móti talist ærumeiðing.

Þá vísar stefndi til ákvæðis 73. gr. Stjórnarskrár Íslands um tjáningarfrelsi og þess að stefndi hafi spurt stefnanda um gægjurnar augliti til auglitis og án þess að aðrir hafi verið viðstaddir. Hin meinta háttsemi geti ekki fallið undir 236. gr. hgl. enda alls ekki borin út gegn betri vitund þar sem sambýliskona stefnda sá stefnanda fyrir utan glugga þeirra.

Refsikrafa stefnanda sé fráleit og hvorki studd lagalegum rökum né dómafordæmum. Ekki sé með nokkru móti unnt að fallast á fangelsisrefsingu vegna hinna meintu ummæla. Þá séu ekki skilyrði til að dæma stefnda til greiðslu sektar enda brot mjög smávægilegt, væri yfir höfuð fallist á að um brot gegn ærumeiðingakafla hgl. væri að ræða.

Stefndi krefst sýknu af miskabótakröfu stefnanda enda skilyrði 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um að stefndi beri ábyrgð á ólögmætri meingerð gegn æru stefnanda, ekki fullnægt.

Til vara er krafist lækkunar miskabótakröfu stefnanda en hún á ekki við rök að styðjast. Óvenjulegt verður að teljast ef stefnandi sé djúpt særður vegna þeirrar „óskiljanlegu illgirni og mannvonsku“ sem birtist í spurningu stefnda um gluggagægjur. Verði að ætla að meira liggi að baki meintum andvökunóttum stefnanda en þetta atvik.

Varðandi meinta útbreiðslu „ærumeiðinganna“ verður að benda á að stefnda er ekki stefnt fyrir útbreiðslu þeirra heldur einungis að hafa viðhaft þau orð sem greinir í stefnu ákveðinn dag í júnímánuði við stefnanda.

Varðandi fjárhæð miskabóta vísast til dómafordæma og þess að ummælin voru höfð undir fjögur augu.

Krafa stefnanda um að stefndi greiði 110.000 krónur til þess að stefndi geti afritað dómsorð í 100 eintökum til að dreifa eigi ekki við nein lagarök að styðjast og enga heimild að finna fyrir slíku í lögum. Sé hins vegar fallist á kröfuna krefst stefndi lækkunar enda ljóst að 1.100 krónur fyrir ljósritun á einu blaði sé ekki í samræmi við raunkostnað.

Málskostnaðarkrafa byggi á 1. mgr. 130. gr. eml. nr. 91/1991.

NIÐURSTAÐA

Stefnandi ber á móti því að hafa nokkurn tímann gægst á glugga hjá stefnda. Hann skýrði frá því í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi að það gæti hugsast að hann hefði setið á hækjum sér við að hreinsa innkeyrslu.

Vitnið S-kvk-nf B. L-kvk-nf bar að hún hefði þrívegis orðið þess vör að stefnandi hefði horft inn um glugga á eldhúsi í en hún og stefndi hefðu þá legið á stofugólfinu þar sem þau höfðu búið um sig kvöldið áður.

Stefnandi skýrði sjálfur svo frá í aðilaskýrslu sinni að hann hefði fundið að því við stefnda að sá síðarnefndi hefði ekki tekið undir kveðju stefnanda og að hann hefði kallað stefnda dóna og í framhaldi af því hefðu hin umstefndu ummæli fallið.

Stefndi sagði í skýrslu sinni að rifrildi hefði orðið með þeim stefnanda er stefnandi kallaði hann dóna og ásakanir hafi gengið á milli þeirra.

Af lýsingum aðila af samtali þeirra framangreint sinn svo og aðdraganda þess samtals þykir ljóst að stefndi hafi haft orð á því við stefnanda að sá síðarnefndi hefði horft inn um glugga umrætt sinn. Heldur stefndi því fram að hann hafi spurt stefnanda hvort þetta væri svo en stefnandi kveður stefnda hafa sakað sig um að liggja glugganum.

Af þessu verður ekki annað ráðið en að aðilar hafi rifist umrætt sinn og að stefnandi hafi átt upptök að orðaskaki þeirra með því að kalla stefnda dóna og vanda um við hann vegna þess að hann hafi ekki tekið undir kveðju stefnanda. Þegar litið er til þessa verður engan veginn fallist á það með stefnanda að stefndi hafi í umrætt sinn brotið gegn þeim ákvæðum XXV. kafla almennra hegningalaga og verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Eftir úrslitum málsins verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnanda 290.000 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Stefndi, H-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf, skal sýkn af öllum kröfum stefnanda, Í-kk-ef P-kk-ef G-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 290.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf.