E-5910/2021

1

Mál þetta, sem dómtekið var 15. september 2022, höfðaði A, [...], með stefnu birtri 15. desember 2021, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, til heimtu skaðabóta.

2

Stefnandi gerir þær dómkröfur aðallega að stefndi verður dæmdur til að greiða honum 2.971.124 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 512.925 krónum frá 3. nóvember 2016 til 3. febrúar 2017, af 2.971.124 krónum frá þeim degi til 6. apríl 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.971.124 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Stefnandi krefst þess til varaað stefndi verði dæmdur til að greiða honum 2.181.728 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laganr. 50/1993, af 512.925 krónum frá 3. nóvember 2016 til 3. febrúar 2017, af 2.181.728 krónum frá þeim degi til 6. apríl 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 2.181.728 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Stefnandi krefst þess til þrautavara að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1.549.826 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1993, af 512.925 krónum frá 3. nóvember 2016 til 3. febrúar 2017, af 1.549.826 krónum frá þeim degi til 6. apríl 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.549.826 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda í öllum tilvikum eins og málið væri eigi gjafsóknarmál og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts.

3

Stefndi gerir aðallega þá dómkröfu að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefn-anda í málinu. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar veru-lega. Skýrði lögmaður stefnda þá kröfu þannig við aðalmeðferð málsins að í henni fælist krafa um að aðal- og varakröfum stefnanda yrði hafnað og aðeins fallist á þrautavarakröfu hans. Í báðum tilvikum krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að mati dómsins, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Málsatvik

4

Mál þetta á rætur að rekja til ætlaðs slyss, sem stefnandi kveðst hafa orðið fyrir í strætisvagni að kvöldi [...]nóvember 2016, þegar hann var á leið til vinnu sinnar hjá [...] í Reykjavík. Að sögn stefnanda var strætisvagninum ekið harkalega yfir hraðahindrun er honum var ekið í austur um [...], með þeim afleiðingum að hann skaust úr sætis ínu og lenti illa. Stefndi dregur þessa lýsingu stefnanda í efa og telur ósannað að slysið hafi átt sér stað.

5

Gögn málsins eru ekki á einn veg um hvernig stefnandi hefði kastast til í sætinu og hvort hann hafi lent á gólfinu. Fyrir dómi lýsti stefnandi því svo að hann hefði kastast upp og lent framarlega á sætinu. Hann hefði hins vegar ekki fallið í gólfið.

6

Stefnandi er einn til frásagnar um nefnt atvik. Fyrir dómi lýsti hann því að auk hans hefðu verið í vagninum vagnstjóri og maður, sem verið hafi á tali við hann. Í matsgerð í málinu er hins vegar haft eftir stefnanda að hann hafi verið einn í vagninum. Óumdeilt er að stefnandi vakti ekki athygli annarra í vagninum á því að hann hefði meitt sig, áður en hann yfirgaf vagninn.

7

Stefnandi leitaði á Heilsugæsluna [...] 8. nóvember 2016, að eigin sögn vegna versnandi verkja frá baki. Í sjúkraskráningu frá þeim degi er haft eftir stefnanda að hann hafi setið í strætó að kvöldi [...] nóvember, sem hafi ekið hratt yfir hraðahindrun. Stefnandi hafi við það fengið slæmt högg á botninn. Hann hafi verið afleitur síðan og sofið illa og ekki treyst sér til vinnu. Þá hafi stefnandi verið aumur í vöðvum frá miðjum brjósthrygg að mjaðmarspöðum og yfir mjóhrygg.

8

Stefnandi mætti á lögreglustöðina [...] 10. nóvember 2016 til að tilkynna slysið. Í lögregluskýrslu er skráð að stefnandi hafi verið á leið til vinnu með strætisvagni, [...]. Þegar vagninum hafi verið ekið austur [...]hafi vagninn farið yfir ójöfnu á veginum. Þá hafi stefnandi kastast úr sæti sínu og hafnað á gólfinu. Hann hafi lent á rassinum og fundið til kvala í baki, en staðið upp, harkað af sér og sest aftur í sætið.

9

Stefnandi leitaði til lögmanns þann 25. september 2017, en þá var hann, að eigin sögn, búinn að vera meira og minna óvinnufær frá slysdegi. Í umboði sem hann gaf lögmanni sínum var tjónsatburðinum lýst með þeim hætti að stefnandi hefði skotist úr sætinu, lent illa á gólfinu og við það orðið fyrir meiðslum.

10

Slysið var formlega tilkynnt til stefnda með tölvupósti, dags. 26. september 2017, en umræddur strætisvagn, með skráningarnúmerið [...], var tryggður lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækis hjá stefnda.

11

Stefnda var send matsbeiðni 14. júní 2018. Í framhaldinu barst undirrituð matsbeiðni frá stefnda 6. júlí sama ár. Gögn málsins voru í framhaldi af því send á matsmennina B lækni og C lögmann. Matsfundur fór fram 10. september 2018 og matsgerð var skilað 21. febrúar 2019.

12

Niðurstaða matsmanna var sú að stefnandi byggi við versnun á fyrri stoðkerfis-einkennum eftir slysið [...] nóvember 2016, en hann hafði áður orðið fyrir líkamstjóni í slysi, nánar tiltekið [...] nóvember 2011. Varanlegur miski væri hæfilega metinn 3 stig og varanleg örorka 3%. Fyrir liggur að stefndi greiddi kostnað vegna öflunar skattframtala og aðstoðar túlks á matsfundi, svo og vegna matsgerðar. 13

Bótakrafa var reiknuð á grundvelli matsgerðar og send til stefnda 7. mars 2019. Með bréfi, dags. 22. mars 2019, hafnaði stefndi bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu strætis-vagnsins, með vísan til þess að félagið teldi ósannað að atvikið hefði átt sér stað. Voru þær skýringar meðal annars gefnar að stefndi hefði óskað eftir frekari upplýs-ingum frá Strætó bs. um atburðinn, eftir að matsgerð lá fyrir, og fengið þau svör að vagnstjórinn kannaðist ekkert við þetta atvik. Stefnandi hefði sennilega ekki gefið sig fram við vagnstjóra og því gæti Strætó b s. ekki staðfest atvikið.

14

Stefnandi gat ekki sætt sig við afstöðu stefnda og skaut ákvörðuninni til ú rskurðar-nefndar í vátryggingamálum [...]. Í úrskurði nefndarinnar í máli nr. 233/2019 frá 29. ágúst 2019 var ákvörðun stefnda um höfnun á bótaskyldu staðfest. Þar sem stefnandi getur ekki fallist á afstöðu stefnda og niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum telur hann aðhonum sé nauðugur sá kostur að höfða mál þetta.

Helstu málsástæður stefnanda

15

Stefnandi byggir skaðabótakröfu sína á 88., 90. og 91. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, þar sem hann hafi orðið fyrir líkamstjóni, sem megi rekja til notkunar bifreiðarinnar [...], þegar henni hafi verið ekið harkalega yfir ójöfnu eða hraða-hindrun 3. nóvember 2016. Stefnandi hafi við það orðið fyrir líkamstjóni. Fyrir-liggjandi samtímagögn frá heilsugæslu og lögreglu staðfesti með fullnægjandi hætti að slysið hafi átt sér stað. Enn fremur sé fyrirliggjandi matsgerð fullgilt sönnunargagn varðandi umfang líkamstjóns hans og orsakasamhengi. Stefnandi eigi þar af leiðandi rétt á fullum bótum fyrir líkamstjón sitt úr lögboðinni ábyrgðartryggingu eiganda bifreiðarinnar hjá stefnda.

16

Stefnandi byggir einnig á því að fyrirvaralausar greiðslur stefnda vegna skattframtala, túlks og matsgerðar hafi falið í sér viðurkenningu á greiðsluskyldu stefnda úr ábyrgðar tryggingu bifreiðarinnar og að höfnun á bótaskyldu stefnda sé of seint fram komin. Ef ætlun stefnda hafi verið að hafna bótaskyldu hafi honum borið að gera það án ástæðulauss dráttar, sbr. 22. gr., 23. gr., 31. gr. og 94. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

17

Stefnandi vísar til þess að umboð lögmanns hafi verið sent stefnda með tölvupósti 26. september 2017. Stefndi hafi í framhaldi af því átt samskipti við vátryggingartaka 12. október 2017. Hafi stefndi talið að eitthvað væri óljóst á þessum tímapunkti hafi það staðið honum nær að afla frekari upplýsinga um tildrög slyssins, eftir atvikum vitnisburðar frá vagnstjóra og/eða kanna hvort til væru upptökur úr öryggismyndavél umrædds strætisvagns. Þess í stað hafi hvorki verið gerðar athugasemdir né gerður fyrirvari af öðru tagi af hálfu stefnda.

18

Stefnandi bendir á að öll fyrirliggjandi gögn málsins, þ. á m. lögregluskýrsla, hafi verið send stefnda ásamt matsbeiðni til undirritunar 14. júní 2018. Stefndi hafi sömuleiðis undirritað matsbeiðni 6. júlí 2018, án athugasemda. Stefnandi hafi því ekki getað annað en litið svo á að bótaskylda væri fyrir hendi. Stefnandi telur að stefndi hafi haft aðgang að nægilegum upplýsingum til að unnt væri að taka afstöðu til bótaskyldu og þar með greiðsluskyldu gagnvart stefnanda strax og nefnt umboð var sent til stefnda í september 2017.

19

Í samræmi við ólögfestar reglur kröfu- og samningaréttar um tómlætisáhrif, fyrrnefnd ákvæði laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og réttmætar væntingar stefnanda telur stefnandi að líta verði á fyrirvaralausar greiðslur stefnda sem viðurkenningu á greiðsluskyldu gagnvart honum. Stefndi hafi þannig skuldbundið sig í verki og geti ekki breytt afstöðu sinni eftir geðþótta eða nýju mati á fyrirliggjandi gögnum, stefnanda í óhag.

20

Verði ekki fallist á að stefndi hafi fyrirgert rétti sínum til þess að hafna bótaskyldu jafn seint og raun bar vitni byggir stefnandi á því að fyrirliggjandi samtímagögn staðfesti með fullnægjandi hætti sönnun á málsatvikum og líkamstjóni stefnanda, þ. m. t. lögregluskýrsla, þar sem vitnisburður hans á tildrögum slyssins hafi verið skráður viku eftir slysið. Lögregluskýrslur hafi almennt ríkt sönnunargildi. Þá liggi einnig fyrir lýsingar stefnanda á tildrögum slyss í gögnum frá heilsugæslu.

21

Að mati stefnanda staðfesta framangreind gögn með fullnægjandi hætti með hvaða hætti slysið atvikaðist og líkamstjón í kjölfar þess. Þá liggi einnig fyrir að lögregla hafi haftsamband við Strætó b s., líkt og tekið sé fram í lögregluskýrslunni, viku eftir slysið. Strætó b s. hafi þá haft tækifæri til þess að skoða öryggismyndavélar eða mót-mæla atvikalýsingu, ef fyrirtækið taldi ástæðu til. Þá bendir stefnandi á að ekkert í málsgögnum bendi til þess að hann sé ekki að fara með rétt mál.

22

Auk framangreinds vísar stefnandi til þess að embætti borgarlögmanns hafi samþykkt bótaskyldu í málinu og uppgjör bóta farið fram. Það renni frekari stoðum undir það að málsatvik, orsakatengsl og umfang líkamsjóns sé nægilega sannað með vísan til fyrirliggjandi gagna og matsgerðar.

23

Að mati stefnanda er matsgerð matsmanna í málinu fullgilt sönnunargagn um tjóns-atburðinn, orsakatengsl og líkamstjón hans ogþar með grundvöll kröfu. Stefndi hafiekki hnekkt matsgerðinni, hvorki með því að bera sérfræðimatið undir örorkunefnd né með því að óska eftir dómkvaðningu matsmanna. Þá bendir stefnandi á að Hæstiréttur hafi ítrekað staðfest að ef sérfræðimati hafi ekki verið hnekkt með álitsgerð örorkunefndar eða dómkvöddu mati eigi að leggja hana til grundvallar.

24

Varðandi umfang og útreikning tjónsins byggir stefnandi á því að aðstæður hans fyrir slys hafi verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, þar sem hann hafiekki verið í fullu starfi á viðmiðunarárunum og bæði atvinnulaus að hluta og fengið félagslega aðstoð um tíma. Því sé ekki hægt að leggja til grundvallar meðaltekjur síðastliðinna þriggja almanaksára fyrir slysið samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, heldur þurfi að meta tekjur hans sérstaklega með vísan til 2. mgr. sömu laga. Í fyrirliggjandi matsgerð sé lagt til grundvallar að stefnandi hefði áfram starfað við almenn verkamannastörf.

25

Í aðalkröfu byggir stefnandi á því að við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku beri að miða við tekjur hans á slysárinu 2016, en þá hafi stefnandi verið kominn í fullt starf hjá Reykjavíkurborg og hugðist halda því áfram. Að mati stefnanda séu tekjur hans á slysári réttari mælikvarði á líklegum framtíðartekjum. Verði ekki fallist á framangreint viðmið er í varakröfu stefnanda byggt á launatekjum stefnanda þrjú ár fyrir slys, uppreiknuðum miðað við 12 mánuði. Ef ekki er fallist á að óvenjulegar aðstæður hafi verið til staðar og að annar mælikvarði sé réttari en sá sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga byggir stefnandi á því til þrautavara að lágmarks-laun skaðabótalaga verði lögð til grundvallar útreikningi varanlegrar örorku í samræmi við 3. mgr. sömu greinar.

26

Dómkröfur stefnanda vegna líkamstjónsins sundurliðast á eftirfarandi hátt og eru reiknaðar á grundvelli matsgerðar matsmanna í málinu. Varakrafa og þrautavarakrafa stefnanda eru byggðar á sömu forsendum og aðalkrafa hans að frátöldu árslauna-viðmiði til útreiknings bóta fyrir varanlega örorku. a. Aðalkrafa:

Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl. 179.400 kr.

(92 dagar án rúmlegu á 1.950 kr.)

Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. 333.525 kr.

(11.117.500 * 3%)

Varanleg örorka skv. 5.- 8. gr. skbl. 2.458.199 kr.

(7.513.982 * 10,905 * 3%)

Samtals 2.971.124 kr. b. Varakrafa:

Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl. 179.400 kr.

Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. 333.525 kr.

Varanleg örorka skv. 5.- 8. gr. skbl. 1.668.803 kr.

(5.101.036 * 10,905 * 3%)

Samtals 2.181.728 kr. c. Þrautavarakrafa:

Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl. 179.400 kr.

Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. 333.525 kr.

Varanleg örorka skv. 5.- 8. gr. skbl. 1.036.901 kr.

(3.169.500 * 10,905 * 3%)

Samtals 1.549.826 kr.

27

Stefnandi gerir í öllum tilvikum kröfu um greiðslu 4,5% vaxta samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga vegna þjáninga- og miskabóta, frá slysdegi þann 3. nóvember 2016 til stöðugleikapunkts 3. febrúar 2017 og að viðbættri kröfu vegna varanlegrar örorku, frá stöðugleikapunkti til 6. apríl 2019, þegar mánuður var liðinn frá því að krafa stefnanda og öll nauðsynleg gögn voru send stefnda.

28

Þá er í öllum tilvikum krafist dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, vegna allra bótaliða, frá 6. apríl 2019, en þá var mánuður liðinn frá því að bótakrafa var send til stefnda, og til greiðsludags.

Helstu málsástæður stefnda

29

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir umræddu slysi. Skilyrði skaðabótaréttar og þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 um bótaábyrgð séu þar af leiðandi ekki fyrir hendi. Samkvæmt meginreglum skaða-bótaréttar, sem staðfestar hafi verið í dómaframkvæmd, beri tjónþoli sönnunarbyrði fyrir öllum skilyrðum þess bótagrundvallar sem hann byggir á. Meðal skilyrða 95. og 97. gr. þágildandi umferðarlaga sé að líkamstjón hafi hlotist við notkun skráningar -skylds vélknúins ökutækis. Beri stefnandi, sem tjónþoli, því sönnunarbyrði um að bótaskyldur atburður hafi átt sér stað sem og að við þann atburð hafi hann hlotið líkamstjón.

30

Telur stefndi að engar sérreglur gildi um sönnunarmat í máli þessu en sönnunarmat hafi þó almennt ekki verið talið strangt í málum af þessari tegund. Þó sé gerð sú lágmarkskrafa að tjónþoli geti lagt fram sönnunargögn, sem sanni eða styðji með afgerandi hætti lýsingu hans á tjónsatvikum. Hafi í því sambandi meðal annars verið gerð sú krafa til tjónþola að hann sýni fram á að meiri líkur en minni séu fyrir því að fullyrðingar hans um málsatvik séu réttar.

31

Stefnandi sé einn til frásagnar um hinn meinta tjónsatburð. Engin vitni séu að honum og þá hafi stefnandi ekki gert vagnstjóra vagnsins viðvart, eða upplýst Strætó bs., um hið meinta slys. Liggi því ekki fyrir nein gögn frá utanaðkomandi aðilum, sem styðji frásögn stefnanda. Í máli þessu liggi eingöngu fyrir gögn, sem stafa frá stefnanda sjálfum og byggja á einhliða lýsingum hans á málsatvikum. Eigi þetta hvoru tveggja við um læknisfræðileg gögn og lögregluskýrslu, dags. 10. nóvember 2016. Hafi slíkar einhliða lýsingar stefnanda á málsatvikum ekkert sönnunargildi samkvæmt almenn-um sönnunarreglum einkamálaréttarfars. Rétt sé að ítreka að frásögn stefnanda fái ekki frekari stoð þótt læknar eða aðrir riti hana upp eftir honum. Þá er einnig ítrekað að stefnandi hafi, með athafnaleysi sínu, komið í veg fyrir að Strætó bs. gæti aflað gagna sem hefðu mögulega varpað ljósi á málavexti.

32

Ef litið sé til gagna málsins sé einnig ljóst að lýsingar stefnanda á atvikum séu með miklum ólíkindablæ og þá sé ósamræmi á milli lýsinga stefnanda á málsatvikum í læknisvottorðum og lögregluskýrslu. Annars vegar lýsi stefnandi því að hann hafi kastast úr sæti sínu við það að strætisvagninn hafi keyrt yfir hraðahindrun, eða ójöfnu, og hins vegar að hann hafi fengið högg undir botninn í sæti sínu. Þá hafi stefnandi ekki leitað til læknis vegna slyssins fyrr en viku eftir hinn meinta tjónsatburð og lýst þar sambærilegum einkennum og metin voru í matsgerð vegna slyss hans árið 2011. Niðurstöður röntgenmyndatöku og segulómunar hafi jafnframt ekki sýnt nein merki um nýlega áverka.

33

Þá liggi fyrir að nokkrum dögum eftir hinn meinta tjónsatburð, þ. e. 19. nóvember 2016, hafi stefnandi orðið fyrir alvarlegri líkamsárás, þegar þrír menn réðust að honum og spörkuðu ítrekað í hann. Samkvæmt sjúkraskrá hafi stefnandi orðið fyrir töluverðum meiðslum á baki við árásina. Telur stefndi þá árás geta skýrt mögulegar breytingar á heilsufari stefnanda, ef einhverjar eru. Líkamsárásin sé í öllu falli jafn líkleg og hið meinta slys til að hafa valdið þeim einkennum sem stefnandi krefst bóta vegna.

34

Að öllu framagreindu virtu telur stefndi ljóst að málatilbúnaður og sönnunarfærsla stefnanda uppfylli engan veginn þær kröfur sem gerðar séutil sönnunar um tjónsatvik í skaðabótarétti. Tjónsatvik og allur málatilbúnaður stefnanda um tildrög slyssins teljist því ósannaður. Þegar af þessari ástæðu beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

35

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að ósannað sé að orsakatengsl séu á milli þess atburðar sem stefnandi tengi tjón sitt við og þess líkamstjóns sem vísað sé til í stefnu. Stefndi bendir á að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir orsakatengslum og að það tjón, sem metið hafi veriðí matsgerð og byggt séá í stefnu, sé sennilega afleiðing af tjónsatburðinum. Sömuleiðis beri stefnandi hallann af sönnunarskorti.

36

Stefndi hafnar því að fyrirliggjandi matsgerð sanni orsakatengsl milli meints líkams-tjóns stefnanda og hins meinta tjónsatburðar. Vísar stefndi meðal annars til þess, í því samhengi, að matsmenn hafi dregið verulega í efa lýsingar stefnanda á tjóns-atvikum og talið afar ólíklegt að það líkamstjón, sem stefnandi hafi lýst fyrir þeim, væri afleiðing þeirra atvika.

37

Eins liggi fyrir að stefnandi hafi áður verið metinn til varanlegrar örorku og miska vegna bakáverka, sem hafi verið afleiðing af fyrra slysi. Ekkert í gögnum málsins geri það líklegra en ekki að þau einkenni, sem tengd eru við hið meinta slys í stefnu, séu afleiðingar þess frekar en afleiðingar fyrra slyss, líkamsárásar 19. nóvember 2016 og/eða hrörnunar, sem sé ótengd slysum eða ákomum.

38

Stefndi mótmælir þeim skilningi stefnanda að stefndi hafi, með fyrirvaralausum greiðslum á kostnaði vegna matsgerðar, viðurkennt bótaskyldu í máli þessu. Fyrir liggi að stefndi hafi samþykkt að taka þátt í matsgerð á hugsanlegu tjóni til að varpa frekara ljósi á málavexti. Í því samþykki hafi þó engan veginn falist samþykki á bótaábyrgð eða greiðslu skaðabóta vegna tjónsins. Hafi matið fyrst og fremst verið viðleitni stefnda til að varpa ljósi á óljósa málavexti. Báðum aðilum hafi verið ljóst að í þessu fælist ekki viðurkenning á bótaskyldu. Stefndi bendir sérstaklega á að því hafi aldrei verið lýst yfir í samskiptum aðila að stefndi hefði viðurkennt bótaábyrgð né að stefnandi teldi stefnda hafa fallist á bótaskyldu. Þvert á móti hafi eingöngu verið upplýst að málið hefði verið skráð hjá stefnda og það væri í skoðun.

39

Stefndi mótmælir einnig tilvísun stefnda til ákvæða laga nr. 30/2004 um vátryggingar samninga, svo og málatilbúnaði stefnanda um að höfnun stefnda sé of seint fram komin. Þvert á móti hafi stefndi hafnað bótaskyldu í beinu framhaldi af fyrirliggjandi matsgerð, þ. á m. með vísan til forsendna hennar. Hafi höfnun stefnda því komið fram þegar stefndi hafi talið sig hafa fullnægjandi upplýsingar um mála-vexti og meint tjón stefnanda. Þá fyrst telur stefndi að forsendur hafi verið til að taka endanlega afstöðu í málinu.

40

Stefndi mótmælir því að tómlætisreglur kröfuréttar eigi við í málinusem og að stefndi hafi sýnt af sér nokkurs konar tómlæti. Þá er því einnig mótmælt að stefnandi hafi mátt hafa einhvers konar væntingar til þess að bótaskylda væri viðurkennd. Stefndi mótmælir því enn fremur að ákvörðun Reykjavíkurborgar um bótaskyldu á grundvelli kjarasamnings hafi þýðingu við úrlausn máls þessa. Stefndi hafi enga aðkomu haft að umræddum ákvörðunum og sé á engan hátt bundinn af þeim. Bótaábyrgð Reykjavíkurborgar, sem vinnuveitanda, sé reist á öðrum grunni en bætur úr ökutækjatryggingum. Umræddar bætur séu kjarasamningsbundnar bætur sem ekki séu byggðar á vátryggingar samningi, heldur sérstökum reglum borgarinnar um bótarétt starfsmanna.

41

Stefndi telur fyrirliggjandi matsgerð vera ranga, bæði hvað varðar umfang hins meinta tjóns og orsakasamband. Stefndi mótmælir sérstaklega forsendum aðalkröfu stefnanda hvað varðar útreikning bóta fyrir varanlega örorku, nánar tiltekið að við ákvörðun árslauna beri að meta árslaun stefnanda sérstaklega, samkvæmt heimild í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi bendir á að stefnandi beri sönnunar-byrði fyrir því að aðstæður hans hafi verið með þeim hætti að skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt, auk þess sem um undantekningarreglu frá meginreglu 1. mgr. sömu greinar sé að ræða. Samkvæmt hefðbundnum lögskýringarsjónarmiðum beri að skýra undan -tekningarreglu 2. mgr. þröngri skýringu og aðeins beita henni ef ótvírætt þyki að skilyrði hennar séu uppfyllt.

42

Stefndi vísar til þess að í stefnu sé hvorki að finna umfjöllun um atvinnusögu stefnanda né aðrar forsendur þess að ákvæði 2. mgr. 7. gr. geti átt við í málinu. Sé þar eingöngu að finna umfjöllun um hvernig stefnandi telji að reikna beri árslaun. Málatilbúnaður stefnanda sé því vanreifaður hvað þetta varðar og ómögulegt fyrir stefnda að átta sig á forsendum hans, sem og taka til varna. Eigi þetta við um bæði aðal- og varakröfu stefnanda. Máli sínu til frekari stuðnings vísar stefndi til ákvæða 80. gr. laga nr. 91/1991 og meginreglna réttarfars um tilgreiningu málsástæðna og skýra og ljósa kröfugerð. Þegar af þessari ástæðu beri að hafna aðal- og varakröfu stefnanda í málinu.

43

Auk framangreinds hafi engin gögn önnur en skattframtöl verið lögð fram í máli þessu til stuðnings þessum málatilbúnaði stefnanda og beri þau ekki annað með sér en að viðmiðunartímabilið sé vel lýsandi fyrir atvinnusögu stefnanda. Fyrir liggi að atvinnusaga stefnanda undanfarinn áratug hafiverið óstöðug og stefnandi skipt ítrek-að um störf. Þá hafi stefnandi verið frá vinnu vegna fyrri líkamstjóna, meðal annarsvegna slyss árið 2011. Að auki hafi stefnandi á tímabilum verið án vinnu, án þess að unnt sé að tengja það við slys eða áverka. Verði ekki séð að síðastliðin þrjú ár fyrir slys séu óvenjuleg hvað þetta varði eða að verulegur munur sé á atvinnusögu stefnda á því tímabili, samanborið við fyrri tímabil. Telur stefndi því að skilyrðið um óvenjulegar aðstæður sé ekki uppfyllt og því ekki hægt að fallast á að aðrar tekjur en tekjur stefnanda samkvæmt skattframtali síðastliðin þrjú ár fyrir slys séu réttur mælikvarði á framtíðartekjutap hans, eða eftir atvikum lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

44

Stefndi telur stefnanda enn fremur ekki hafa sannað að þau viðmið sem aðal- og varakrafa hans byggi á geti talist réttari við mat á framtíðartekjum stefnanda. Í báðum tilvikum sé miðað við fulla vinnu alla daga ársins. Af atvinnusögu stefnanda að dæma sé ólíklegt að sú hefði orðið raunin. Stefndi mótmælir einnig tölulegum útreikningum á forsendum dómkrafna stefnda. Þá er vaxta- og dráttarvaxtakröfum stefnanda mótmælt. Til vara er á því byggt að eingöngu séu forsendur til að reikna dráttarvexti frá dómsuppsögu, en til þrautavara frá því að mánuður var liðinn frá höfðun máls þessa.

Niðurstaða

45

Mál þetta varðar sem fyrr segir slys sem stefnandi kveðst hafa orðið fyrir í strætis-vagni 3. nóvember 2016, en stefndi telur ósannað að slysið hafi átt sér stað. Stefnandi byggir kröfur sínar á því að sannað sémeð gögnum málsins, þ. e. samtímagögnum og matsgerð, að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni vegna notkunar ökutækisins, sem vátryggt var hjá stefnda. Einnig byggir hann á því að stefndi hafi viðurkennt greiðsluskyldu sína í verki, með því að undirrita matsbeiðni og greiða kostnað við öflun gagna í málinu. Höfnun stefnda á bótaskyldu hafi sömuleiðis komið of seint fram. Verður nú vikið að hverri málsástæðu fyrir sig.

Um meinta viðurkenningu stefnda á greiðsluskyldu sinni

46

Stefnandi byggir mál sitt í fyrstalagi á því að stefndi hafi viðurkennt greiðsluskyldu sína í verki, með því að undirrita athugasemdalaust matsbeiðni í málinu og greiða kostnað við öflun skattframtala, kostnað vegna aðstoðar túlks á matsfundi og kostnað vegna matsgerðarinnar sjálfrar. Hefur stefnandi vísað til tveggja dóma Hæstaréttar máli sínu til stuðnings, þ. e. dóms Hæstaréttar frá 31. mars 2015 í máli nr. 639/2014 og dóms réttarins frá 13. febrúar 1997 í máli nr. 421/1995. Stefnandi hafi því mátt hafa réttmætar væntingar um að bætur yrðu greiddar.

47

Stefnda var tilkynnt um umrætt atvik með tölvupósti frá lögmannsstofu stefnanda 26. september 2017. Tölvupóstinum fylgdu umboð lögmannsins, lögregluskýrsla og afrit af tilkynningu til Sjúkratrygginga Íslands. Byggir stefnandi á því að stefndi hafi þegar að fengnum þessum gögnum haft nægar upplýsingar til að taka afstöðu til bótaskyldu og þar með greiðsluskyldu sinnar.

48

Stefndi leitaði í kjölfar þessa til Strætó bs. og fékk þar upplýsingar um að umrætt atvik væri skráð, um hvaða strætisvagn hafi verið að ræða og kennitölu vagnstjórans. Stefndi framsendi þær upplýsingar til lögmanns stefnanda. Af gögnum málsins má ráða að næst hafi það gerst að lögmannsstofa stefnanda hafi 14. júní 2018 sent stefnda matsbeiðni til undirritunar, sem undirrituð var af hálfu stefnda. Í framhaldi af því fór fram mat og lá matsgerð fyrir 21. febrúar 2019.

49

Stefndi greiddi í framhaldi af þessu 2.750 krónur 12. júlí 2018 fyrir afrit af skattfram-tölum stefnanda og 16.108 krónur 12. október 2018 fyrir aðstoð túlks á matsfundi, sem fram fór 10. september sama ár. Stefndi greiddi einnig 418.000 krónur í tvennu lagi 1. mars 2019 vegna örorkumats sem lá, sem fyrr segir, fyrir 21. febrúar sama ár. Samtals námu greiðslur stefnda vegna þessa kostnaðar 436.858 krónum. Aðrar greiðslur áttu sér ekki stað.

50

Ekki verður séð af gögnum málsins að stefnandi eða lögmannsstofa hans hafi óskað eftir því að stefndi léti honum í té afstöðu sína til greiðsluskyldu sinnar í málinu, hvorki með tölvupóstinum 26. september 2017 né síðar. Þá verðurekki séð að stefndi hafi nokkru sinni gefið lögmanni stefnanda eða stefnanda sjálfum sérstaka yfirlýs-ingu um að hann samþykkti greiðsluskyldu sína.

51

Tilkynningu stefnanda um umrætt atvik fylgdu auk þess fátækleg gögn, sem voru auk þess efnislega röng í grundvallaratriðum, eftir því sem fram kom hjá stefnanda fyrir dómi, þ. á m. um tjónsatburðinn sjálfan, eins og síðar verður komið að. Er því aug-ljóst, að mati dómsins, að frekari gagnaöflunar hafi verið þörf. Mátti stefnanda vera það ljóst.

52

Af framburði stefnanda fyrir dómi má jafnframt ráða, þ. á m. af lýsingu hans á umræddum tjónsatburði, að hefði stefndi tekið afstöðu til greiðsluskyldu sinnar á framangreindum tímapunkti á grundvelli lýsingar tjónsatburðarins í lögregluskýrslu hefði hann gert slíkt á grundvelli upplýsinga sem voru í besta falli ófullnægjandi en í versta falli rangar.

53

Verður því ekki talið að stefndi hafi á þessum tímapunkti haft nægar upplýsingar til að taka afstöðu til greiðsluskyldu sinnar í málinu. Það er álit dómsins að það hafi ekkiverið fyrr en eftir að matsgerð lá fyrir í málinu, 21. febrúar 2019, sem stefndi hafi haft nægar upplýsingar til að taka afstöðu til krafna um bætur og til mögulegrar bóta-skyldu sinnar.

54

Þegar af þeirri ástæðu verður ekki séð að greiðsla stefnda á kostnaði vegna gagna-öflunar hafi í verki falið í sér viðurkenningu stefnda á greiðsluskyldu sinni. Er sömu-leiðis ekki hægt að fallast á að stefnandi hafi mátt hafa réttmætar væntingar um að í greiðslu þessa kostnaðar fælist viðurkenning á greiðsluskyldu stefnda. Þá verður einnig að fallast á það með stefnda að greiðslur þriðja aðila til stefnanda, sem byggðar voru á allt öðrum forsendum og lagagrunni og stefnda óviðkomandi, geti haft nokkurt vægi við sönnunarfærslu í máli þessu.

55

Aðstæður máls þessa eru auk þess allt aðrar en aðstæður í þeim tveimur dómum Hæstaréttar sem stefnandi hefur vísað til, meðal annars þar sem fullnægjandi upplýsingar þóttu í þeim málum liggja fyrir til að tryggingafélagið gæti tekið afstöðu til greiðsluskyldu sinnar. Í framhaldi af því innti tryggingafélagið af hendi greiðslu upp í væntanlegar bætur og útlagðan kostnað í þeim málum sem stefnandi hefur vitnað til. Svo er ekki hér.

Um meint tómlæti stefnda

56

Stefnandi byggir mál sitt í öðru lagi á því að höfnun stefnda á greiðsluskyldu sinni hafi komið of seint fram, en bréf stefnda til lögmanns stefnanda, þar sem bótaskyldu var hafnað, var sent 22. mars 2019. Af gögnum málsins má, sem fyrr segir, ráða að matsgerð læknis og lögmanns, sem aflað var að frumkvæði stefnanda en með samþykki og á kostnað stefnda, hafi legið fyrir 21. febrúar 2019. Lögmannsstofa stefnanda hafi í framhaldi af því sent bótakröfu til stefnda 7. mars 2019. Afstaða var svo tekin til þeirrar bótakröfu og greiðsluskyldu stefnda með áðurnefndu bréfi, dags. 22. mars 2019.

57

Eins og áður segir fylgdu fátækleg gögn tilkynningu lögmanns stefnanda til stefnda, dags. 26. september 2017. Lýsing umrædds tjónsatburðar var auk þess röng í grundvallaratriðum í þeim gögnum sem lögmaður stefnanda sendi stefnda, eftir því sem fram kom hjá stefnanda fyrir dómi. Verður því ekki talið að stefndi hafi á þeim tímapunkti haft fullnægjandi upplýsingar til að taka afstöðu til greiðsluskyldu sinnar. Í framhaldi af því var aflað skattframtala, upplýsinga frá Strætó bs. og matsgerðar.

58

Stefndi tók afstöðu til ætlaðrar greiðsluskyldu sinnar um tveimur vikum eftir að bóta-krafa barst frá lögmanni stefnanda, að fenginni matsgerð. Var þá liðinn mánuður frá því að matsgerðin sjálf lá fyrir. Það er sem fyrr segir mat dómsins að stefndi hafi ekki haft fullnægjandi upplýsingar eða forsendur til að taka afstöðu til greiðsluskyldu sinnar í málinu fyrr en að fenginni matsgerðinni. Er að því virtu ekki hægt að fallast á það með stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér tómlæti í málinu eða að of langur tími hafi liðið frá tilkynningu um ætlað bótaskylt atvik þar til stefndi hafi hafnað bóta-skyldu sinni í málinu.

Um sönnunargögn málsins og frásögn stefnanda

59

Stefnandi er einn til frásagnar um umrætt atvik, en meðferð og úrlausn málsins til þessa hefur einungis verið byggð á frásögn hans sjálfs, þ. á m. fyrirliggjandi matsgerð matsmanna í málinu. Stefnandi hefur verið missaga og ósamræmi er bæði innbyrðis í gögnum málsins svo og á milli gagna málsins og framburðar stefnanda fyrir dómi, þ. m. t. um það hvernig umrætt atvik átti sér stað.

60

Stefnandi leitaði til heilsugæslunnar [...] 8. nóvember 2016, fimm dögum eftir umrætt atvik. Var þá haft eftir honum að hann hefði setið í strætisvagni að kvöldi 3. sama mánaðar, sem hafi verið ekið hratt yfir hraðahindrun. Stefnandi hafi þá fengið slæmt högg undir botninn.

61

Stefnandi leitaði til lögreglu tveimur dögum síðar, 10. nóvember 2016. Var þá haft eftir honum í lögregluskýrslu að hann hefði meiðst er strætisvagni, sem hann hafi verið farþegi í, hafi verið ekið austur [...]í Reykjavík og yfir ójöfnu á veginum. Hann hafi þá kastast úr sæti sínu og hafnað á gólfinu. Hann kvaðst hafa lent á rassinum.

Hann kvaðst hafa fundið til kvala í baki, en staðið upp og harkað af sér og sest aftur í sætið.

62

Í umboði sem stefnandi gaf lögmanni sínum, dags. 25. september 2017, sem undir-ritað er af stefnanda sjálfum, segir orðrétt: Slysið varð með þeim hætti að ég var farþegi á leið 1 hjá Strætó, þegar vagninum var ekið austur [...]fór hann yfir ójöfnu með þeim afleiðingum að ég skaust úr sætinu og lenti illa á gólfinu. Í slysinu varð ég fyrir meiðslum. Sama lýsing var síðan tekin orðrétt upp í matsbeiðni, dags. 13. júní 2018, sem útbúin var af lögmannsstofu stefnanda, og send stefnda daginn eftir.

63

Í matsgerð matsmanna í málinu, dags. 21. febrúar 2019, er atvikinu lýst með eftir-farandi hætti, en ætla má að þessi frásögn sé fengin frá stefnanda sjálfum á matsfundi, þar sem hann naut aðstoðar túlks: Þegar vagninum var ekið austur [...]fór hann yfir hraðahindrun sem þar er aðeins vestan við miðjan veginn. Hann segist hafa kastast uppþegar vagninn fór yfir hraðahindrunina og hafi lent næstum því upp í þaki hafi síðan lent í sætinu aftur.

64

Í stefnu er haft eftir stefnanda að strætisvagninum [hafi verið] ekið harkalega yfir hraðahindrun eða ójöfnu þegar hann var að fara austur [...]með þeim afleiðingum að hann skaust úr sætinu og lenti illa.

65

Stefnandi kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og gaf þar munnlega skýrslu með aðstoð túlks. Í frásögn hans kom meðal annars fram að hann hefði kastast upp úr sæti sínu í umrætt sinn, nánast upp í loft, og lent harkalega aftur í sætinu, nánar tiltekið á sætisbrúninni. Kvað hann það ekki rétt að hann hefði lent á gólfinu, risið á fætur og sest aftur í sætið, eins og í lögregluskýrslu greindi. Aðspurður um skýringu á þessu misræmi vísaði stefnandi til þess að hann hefði ekki notið aðstoðar túlks er lögregluskýrslan var tekin, en hann hafi rætt við lögregluna á ensku.

66

Stefnandi er, sem fyrr segir, einn til frásagnar um umrætt atvik. Fyrir dómi sagði stefnandi að í vagninum hafi auk hans verið vagnstjóri og maður sem hafi verið á tali við vagnstjórann er atvikið átti sér stað. Það er ekki í samræmi við önnur gögn málsins, þ. m. t. matsgerðina, þar sem haft er eftir stefnanda að hann hafi verið einn í vagninum ásamt vagnstjóranum.

67

Óumdeilt er að stefnandi vakti ekki athygli vagnstjórans á atvikinu eða ræddi við hann í kjölfar þess. Stefnandi bar fyrir dómi að hann hefði veitt því athygli er umrætt atvik átti sér stað að í strætisvagninum væru öryggismyndavélar. Taldi hann þar með víst að upptökur væru til af atvikinu og sönnun þar af leiðandi tryggð. Hann hefði í því ljósi ekki talið ástæðu til að láta vagnstjórann vita af atvikinu. Hann hafði auk þess sjálfur ekki samband við Strætó bs. í kjölfar þessa atviks.

68

Af áðurnefndri lögregluskýrslu í málinu, sem skráð var viku eftir umræddan atburð, verður ekki séð að stefnandi hafi minnst á það við lögreglu eða vakið athygli hennar á því að upptökur úr öryggismyndavélum í vagninum gætu verið til. Sérstaklega aðspurður fyrir dóminum sagðist hann þó hafa greint lögreglu frá myndavélunum. Sá lögreglumaður sem skráði þá skýrslu hefur ekki verið leiddur fyrir dóm sem vitni, þannig að ekki hefur verið unnt að spyrja hann út í það sem þeim stefnanda fór á milli.

69

Um strætisvagninn er ekki annað vitað en að skráningarnúmer hans var [...]. Upplýsingar skortir meðal annars um það hverrar gerðar vagninn hafi verið, hvernig hann hafi verið búinn að innan, þ. m. t. hvernig sætin í vagninum hafi verið, hvort öryggismyndavélar hafi verið í vagninum o. s. frv. Engin skoðun hefur átt sér stað á honum og engin gögn hafa verið lögð fram í málinu um ofangreind atriði, svo sem ljósmyndir af eða úr vagninum, mælingar á hæð sæta eða fjarlægðar frá sæti upp í þak.

70

Vitað er hver var ökumaður umrædds strætisvagns í umrætt sinn. Skýrsla af honum liggur þó ekki frammi í málinu og hann var ekki leiddur fyrir dóm sem vitni við aðalmeðferð málsins. Hefur þannig ekki gefist tækifæri til að spyrja hann spurninga um meint tjónsatvik, búnað strætisvagnsins eða ætlað samtal hans við þriðja aðila á þeim tíma er ætlað tjónsatvik varð. Eftir ökumanninum er þó haft í gögnum málsins að hann kannist ekki við atvikið.

Um matsgerð matsmanna í málinuo. fl.

71

Stefnandi hefur vísað til þess að með matsgerð matsmanna í málinu sé sannað að hann hafi orðið fyrir líkamstjóni í umrætt sinn. Matsgerðin staðfesti orsakatengsl og umfang tjóns stefnanda. Matsgerðin hafi fullt sönnunargildi um líkamstjón stefnanda og grundvöll kröfu, en stefndi hafi hvorki hnekkt matsgerðinni með því að bera matið undir örorkunefnd né með því að óska eftir dómkvaðningu matsmanna.

72

Um meintan tjónsatburð segir meðal annars í þeim kafla matsgerðarinnar sem ber yfirskriftina Samantekt og álit: Mismunandi lýsingar eru af þessum atburði, hvort hann hafi kastast upp og lent á gólfinu eða aftur í sætinu eða hvernig þetta hefur borið að. Ekki liggur fyrir nein lýsing [á ] því hvernig atburðarásin var önnur en lýsing hans.

73

Áfram segir í matsgerðinni: Eins og atburðinum er lýst hér verður að telja afar ólíklegt að vagninum hafi verið ekið á þvílíkri ferð að A hafi getað kastast upp í loft úr sæti sínu eða skotist úr sæti sínu eins og hann lýsir... Það er með engu móti hægt að tengja öll þau einkenni sem hann lýsir nú, verkir víða um stoðkerfi, við þennan tjónsatburð eins og honum er lýst. Lýst er í gögnum málsins að um er að ræða talsverða verkjahegðun og á matsfundi er um að ræða mikla verkjahegðun sem helst má lýsa sem sviðsetningu.

74

Niðurstaða matsmanna er að verkjaeinkenni stefnanda geti átt uppruna sinn í fyrra slysi, en stefnandi hafði áður lent í umferðarslysi 22. nóvember 2011 og orðið fyrir líkamstjóni. Einkenni stefnanda frá fyrra slysi hafi hins vegar hugsanlega aukist við seinna slysið. Töldu þeir nánar tiltekið að afleiðingar seinna slyssins fælu í sér versnun fyrri stoðkerfiseinkenna og mátu að álitum óvinnufærni eftir tognunar-áverka, sem ekki væri ólíklegur eftir tjónsatburðinn. Hins vegar væri útilokað að tengja öll þau útbreiddu miklu einkenni sem stefnandi hafði lýst við afleiðingar tjónsatburðarins.

75

Af framangreindu og framburði annars matsmanna fyrir dómi má ráða að mats-mönnum hafi ekki verið það fyllilega ljóst hvernig umrætt atvik hafi átt sér stað, enda má ráða af matsgerðinni að frásögn stefnanda af því á matsfundi hafi ekki verið í samræmi við fyrirliggjandi gögn málsins, svo sem lögregluskýrslu og umboð hans til lögmanns síns, eins og að framan greinir.

76

Að mati dómsins verður með hliðsjón af framangreindu að skilja niðurstöður mats-gerðarinnar með þeim hætti að ekki sé ólíklegt að stefnandi hafi orðið fyrir því tjóni sem matsgerðin kveður á um, að því tilskildu að lýsing hans á atvikum sé rétt og að sá atburður sem stefnandi hafi lýst hafi raunverulega gerst. Lengra verður hins vegar ekki gengið í ályktunum af matsgerðinni að því er varðar sönnunargildi hennar varðandi umrætt atvik og afleiðingar þess.

77

Þá er það annmarki á matsgerðinni, að mati dómsins, að engin afstaða er tekin til þess hvort og þá að hvaða marki líkamsárás sem stefnandi varð fyrir [...]nóvember 2016 hafi getað átt þátt í þeim auknu einkennum frá umferðarslysinu 2011 og eftir atvikum umræddu atviki 3. nóvember 2106, sem lýst er í matsgerðinni. Afleiðingum þeirrar líkamsárásar er meðal annars lýst í sjúkragögnum frá heilsugæslunni [...], en stefnandi leitaði þangað sama dag og árásin átti sér stað. Er þar meðal annars lýst verkjum í baki, mest á milli herðablaða.

Niðurstaða varðandi sönnun og bótaskyldu

78

Af framangreindu má ráða að margt er á huldu um þann atburð sem sagður er tilefni máls þessa. Stefnandi hefur verið margsaga um það hvernig meint slys bar að, en engin vitni voru að atvikinu. Þá liggja ekki fyrir önnur sönnunargögn, sem stutt geta frásögn stefnanda af atvikinu. Verður stefnandi að bera halla af því eins og atvikum máls þessa er háttað.

79

Stefnandi ber sönnunarbyrði um að hann hafi orðið fyrir líkamstjóni af völdum þess vélknúna ökutækis sem málið varðar, með þeim hætti sem hann heldur fram. Í því felst að stefnandi verður að sanna eða að minnsta kosti gera líklegt að umræddur tjónsatburður hafi raunverulega átt sér stað og að orsakasamband sé á milli hans og líkamstjóns stefnanda. Stefnandi ber sömuleiðis halla af því takist honum ekki umrædd sönnun.

80

Stefnandi hefur gefið þá skýringu á ósamræmi í framburði sínum að hann hafi ekki notið aðstoðar túlks á fyrri stigum málsins. Þótt vel megi vera að tungumálaörðug-leikar eigi einhvern þátt í því að frásögn stefnanda sé ekki jafn skýr og afdráttarlaus og kostur væri getur dómurinn engan veginn fallist á að þeir skýri þetta ósamræmi.

81

Samkvæmt stefnu er byggt á því að samtímagögn veiti fullnægjandi sönnun fyrir málsatvikum og líkamstjóni stefnanda. Er sérstaklega í því samhengi vísað til lög-regluskýrslu frá 10. nóvember 2016 og sagt að lögregluskýrslur hafi almennt ríkt sönnunargildi, enda brýnt fyrir stefnanda að segja satt og rétt frá og honum tjáð að rangur framburður hans hjá lögreglu sé refsiverður.

82

Stefnandi greindi frá því fyrir lögreglu 10. nóvember 2016 að hann hefði kastast úr sæti sínu og hafnað á gólfinu þar sem hann hafi lent á rassinum. Hann hafi harkað af sér, staðið upp og sest aftur í sæti sitt. Sambærilega lýsingu má finna í umboði hans til lögmanns síns, dags. 25. september 2017, sem undirritað er af honum sjálfum.

Fyrir dómi greindi stefnandi hins vegar frá því að þetta væri ekki rétt. Hann hefði aldrei hafnað í gólfinu heldur hafi hann lent aftur í sætinu sjálfu. Er það í samræmi við lýsingu stefnanda á matsfundi 10. september 2018.

83

Telja verður nánast útilokað að bæði lögreglan og lögmaður stefnanda hafi misskilið frásögn hans um jafn veigamikið atriði og tjónsatburðinn sjálfan. Sú lýsing, sem stefnandi gaf þessum aðilum, er hins vegar eins og áður segir í andstöðu við lýsingu hans sjálfs á atvikinu á matsfundi 10. september 2018 og svo aftur við aðalmeðferð málsins fyrir dómi 15. september 2022.

84

Gögn frá Heilsugæslunni [...] eru sömuleiðis byggð á einhliða frásögn stefnanda, almennt orðuð og lítt afgerandi um það hvernig atvikum málsins var raunverulega háttað. Samtímagögn, þ. á m. lögregluskýrsla og heilsufarsupplýsingar, veita samkvæmt þessu engan stuðning fyrir því að atburðarásin hafi verið með þeim hætti sem stefnandi lýsti fyrir matsmönnum og fyrir dómi, andstætt því sem haldið er fram í stefnu.

85

Samkvæmt því sem rakið var hér að framan í kafla um matsgerð matsmanna í málinu verður ekki talið að matsmenn hafi haft skýra mynd af því hvernig atburðarás í máli stefnanda var, er þeir framkvæmdu mat sitt í málinu. Í því samhengi verður einnig að leggja til grundvallar að talsverður munur sé á því að kastast til í bólstruðu sæti strætisvagns eða að kastast nánast upp í loft og skjótast fram á gólf með tilheyrandi fallþunga.

86

Af þessum ástæðum og öðrum sem vísað er til í umfjöllun um matsgerðina hér að framan verður ekki séð að matsgerðin geti veitt afgerandi eða afdráttarlausar upp-lýsingar um að það atvik, sem málið er sagt sprottið af, hafi raunverulega gerst eða að stefnandi hafi orðið fyrir því tjóni sem lýst er í matsgerðinni vegna þess.

87

Stefnandi hefur sem fyrr segir verið missaga í málinu. Ósamræmi í framburði hans og skortur á sönnunargögnum veldur ekki aðeins óvissu um hvort ætlað slys geti hafa orðið með þeim hætti sem hann hefur lýst, heldur ríkir jafnframt óvissa um það hvernig atburðarásin hafi þá nákvæmlega verið, svo og um orsakatengsl þess og ætlaðs tjóns stefnanda.

88

Það er mat dómsins að þau atriði sem rakin eru hér að framan varpi slíkri rýrð á trúverðugleika alls málatilbúnaðar stefnanda að ekki verði hjá því komist að sýkna stefnda af öllum kröfum hans, enda ósannað að mati dómsins að stefnandi hafi orðið fyrir slysi með þeim hætti sem hann hefur lýst, svo og að það slys hefði valdið því tjóni sem lýst er í gögnum málsins. Verður stefnandi að bera halla af því.

89

Með vísan til 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að málskostnaður falli niður.

90

Stefnandi fékk gjafsóknarleyfi þann 16. september 2020. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ. m. t. þóknun lögmanns hans, sem þykir hæfilega ákveðin 1.175.000 krónur, greiðist samkvæmt því úr ríkissjóði.

91

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kvk-nf H-kvk-nf K-kvk-nf lögmaður.

92

Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf lögmaður.

93

J-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan sem dóms-formaður, ásamt S-kvk-þgf H-kvk-þgf héraðsdómara og H-kk-þgf B-kk-þgf bæklunarlækni sem sérfróðum meðdómsmanni.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A, í málinu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ. m. t. þóknun lögmanns hans að fjárhæð 1.175.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

J-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf

S-kvk-nf H-kvk-nf

H-kk-nf B-kk-nf