E-13/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 17. september 2014, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af T-x-x H-x-x N-x-x, Sonha 678–To 135–Khu 10, Gia Ong–Cam Pha

Q-x-x N-x-x N-e-x á hendur T-x-x D-x-x T-x-x N-x-x, Safamýri 38, Reykjavík og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, með stefnu birtri 18. desember 2012.

Stefnandi krefst þess, að stefndu verði dæmdir sameiginlega (in solidum) til að greiða stefnanda 7.661.108 kr. ásamt 4,5% vöxtum á ári samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 af 1.471.800 kr. frá 16. apríl 2010 til 16. júlí 2010, en af 7.594.835 kr. frá þeim degi til 23. september 2011, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/1002 um vexti og verðtryggingu af 7.661.108 kr. frá þeim degi til greiðsludags.

Að stefndu verði dæmdir sameiginlega til að greiða stefnanda málskostað.

Stefndu krefjast þess aðallega að verða sýknuð af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað.

Stefndu krefjast þess til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

I

Hinn 16. apríl 2010 var bifreiðinni IO-539, sem er af tegundinni Mazda, ekið aftan á bifreiðina PJ-051, sem er Toyota Landcruiser jeppabifreið. Stefnandi var farþegi í aftursæti í fyrrnefndu bifreiðinni. Í lögregluskýrslu, dags. 19. apríl 2010, kemur fram að báðum ökutækjum hafi verið ekið á sömu akrein eftir Hringbraut í vesturátt að Nauthólsvegi. Slysið varð um kl. 19:20. Veður var þurrt og bjart, en sól var lágt á lofti. Nokkurt tjón sást á bifreið IO-539, en lítt sýnilegt tjón var á bifreiðinni, PJ-051. Þá segir í skýrslunni að allir sem voru í bifreiðinni IO-539, þ.e. ökumaður, stefnandi og þrír aðrir farþegar, hafi verið fluttir með sjúkrabifreið á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi. Lögreglu hafi ekki reynst unnt að ræða við þau á vettvangi sökum ástands þeirra. Tveimur dögum seinna var rætt við ökumann IO-539 og sagðist hann hafa blindast eitt augablik af sól og ekki náð að hemla í tæka tíð áður en bifreið hans hafnaði aftan á PJ-051. Á vettvangi var rætt við ökumann PJ-051. Sagðist hann hafa hægt á ökuhraða vegna umferðar sem var að fara af stað á grænu ljósi, sem var nýkomið. Hann taldi hraðann ökutæki sínu hafa verið um 20-30 km á klst. þegar árekstrurinn varð.

Í læknisvottorði T-kk-ef F-kk-ef, sérfræðings á slysa- og bráðadeild Landspítala – háskólasjúkrahúss, dags. 15. nóvember 2010 kemur fram að stefnandi hafi við komu á slysadeild fyrst og fremst kvartað undan verk í brjóstkassa, auk þess sem hún kvaðst vera með þreifieymsli niður eftir hryggsúlu beggja vegna í hálsvöðvum niður á sjalvöðva og niður eftir brjóst- og lendhrygg. Röntgenmyndir, sem teknar voru af stefnanda af brjóstkassa, háls-, brjóst og lendhrygg hafi ekki leitt í ljós brot eða aðra beináverka. Fram kemur í vottorðinu að kviðskoðun hafi verið eðlileg, kviður verið mjúkur og engin þreifieymsli til staðar. Samkvæmt vottorðinu var stefnandi útskrifuð af sjúkrahúsinu með almennum ráðleggingum um hreyfingu og verkjastillingu. Greining slysa- og bráðadeildar var að stefnandi hefði tognað á brjósthrygg, hálshrygg og lendhrygg og fengið mar á brjóstkassa.

Hinn 20. apríl 2010 leitaði stefnandi til heilsugæslunnar Lágmúla vegna afleiðinga umferðarslyssins. Samkvæmt læknisvottorði, dags. 10. mars 2011, var stefnandi þá enn verulega slæm og með hreyfihindranir í hálsi, eymsli við þreifingu og einnig verki neðst í mjóbaki og spjaldhrygg. Var skrifað upp á beiðni um sjúkraþjálfun. Hinn 26. apríl 2010 kom stefnandi á heilsugæsluna og fékk endurnýjun á verkjalyfjum og vottorð um óvinnufærni til 30. apríl 2010. Næst kom stefnandi til eftirlits hinn 1. september 2010 og síðan aftur hinn 19. október 2010, 5. janúar 2011 og 3. mars 2011. Samkvæmt v-hk-þgf voru umtalsverð einkenni frá hálsi og baki sem hafi verið viðvarandi og lítil breyting til batnaðar.

Með bréfi stefnanda, dags. 20. október 2010, var stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. sent umboð stefnanda auk þess sem óskað var eftir því að félagið staðfesti bótaskyldu sína. Svar barst með tölvupósti hinn 2. nóvember 2010. Bótaskylda var ekki staðfest en afrit af lögregluskýrslu send.

Hinn 16. nóvember 2010 greiddi stefndi Sjóvá-Almennum tryggingum hf., skv. beiðni, útlagðan kostnað stefnanda vegna slyssins, samtals að fjárhæð 79.415 kr. sem sundurliðast svo: 18.321 kr. vegna sjúkrakostnaðar, 15.366 kr. vegna lyfjakostnaðar og 45.728 kr. vegna sjúkraþjálfunar.

Með matsbeiðni dags. 7. apríl 2011 fóru málsaðilar fram á dómkvaðningu matsmanna og til verksins voru fengnir læknarnir R-kk-nf J-kk-nf og A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf. Matsgerð þeirra er frá 28. júlí 2011. Þar er komist að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda sé 15 stig og varanleg örorka 15%. Stöðugleikadagur er talinn vera 16. júlí 2010 og tímabundið atvinnutjón 100% frá slysdegi til 30. apríl 2010. Þá var talið að þjáningabætur án rúmlegu væru frá slysdegi til 30. apríl 2010.

Í málinu liggur fyrir rannsóknarskýrsla um umferðaróhapp, unnin af Aðstoð & Öryggi og er hún dags. 10. júní 2011. Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., aflaði skýrslu þessarar. Niðurstaða skýrslunnar er sú „að eftirköst farþega og ökumanns IO-539 eftir óhappið sé verulega ýkt og ekkert sem bendir til þess að líkamlegur skaði sé með þeim hætti sem meintir tjónþolar lýsa ...“. Stefnandi hefur mótmælt skýrslu þessari.

Hinn 23. ágúst 2011 var stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. send tillaga að bótauppgjöri. Í sama bréfi var ítrekuð krafa um ógreiddan útlagðan kostnað stefnanda vegna öflunar læknisvottorða, samtals að fjárhæð 45.950 kr. Þá voru í sama bréfi lögð fram viðbótargögn um útlagðan kostnað stefnanda vegna umferðarslyssins, eða lyfjakostnað, heilsugæslu og sjúkraþjálfun, samtals 66.273 kr. og gerð krafa um greiðslu.

Þann sama dag, þ.e. 23. ágúst 2011, barst svar frá stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf., þar sem bótaskyldu félagsins vegna tjóns stefnanda eftir umferðarslysið var hafnað. Vísað var til skýrslu Aðstoðar & Öryggis ehf. og skýrslu vegna hraðaútreiknings í PC Crash. Þá kemur fram að félagið telji að orsakatengsl milli umferðarslyssins og tjóns stefnanda séu ósönnuð.

Með bréfi, dags. 30. ágúst 2011, mótmælti stefnandi afstöðu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. og ítrekuð var krafa um að félagið gengi til samninga um bótauppgjör stefnanda og að stefnandi fengi afhenta skýrslu þá er stefndi hefði aflað um slysið.

Hinn 19. september 2011 barst svar frá stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf., þar sem hafnað var afhendingu rannsóknarskýrslna þeirra sem unnar voru að beiðni félagsins og bent á að það væri á hendi lögreglu að ákveða hvort gögnin yrðu afhent.

Með bréfi, dags. 22. sept. 2011, var afstöðu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. enn mótmælt af hálfu stefnanda. Bent var á að fyrir liggi matsgerð tveggja óháðra matsmanna sem komust að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegum miska og örorku eftir umferðarslysið. Þá var niðurstöðu útreikninga í PC-Crash skýrslu mótmælt. Skýrslan hafi verið unnin einhliða af stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Skýrslan byggi á hugmynd um atvik en ekki um raunverulegan atburð og stefnanda hafi ekki verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna við vinnslu skýrslunnar. Enn fremur var hinu stefnda tryggingarfélagi bent á í bréfinu að með því að fá ekki í hendur skýrslu Aðstoðar & Öryggis væri stefnandi ekki í aðstöðu til að meta á hverju synjun félagsins um bótaskyldu væri byggð, en stefndi tryggingarfélagið byggði m.a. á skýrslunni við mat sitt um höfnun bótaskyldu í málinu. Skorað var á tryggingarfélagið að ganga til samninga um uppgjör við stefnanda.

Svar barst frá hinu stefnda tryggingarfélagi í tölvupósti hinn 11. okt. 2011 þar sem ítrekuð var höfnun um afhendingu á umbeðnum gögnum, auk þess sem Sjóvá-Almennar tryggingar hf. lýsti því yfir að félagið hafnaði niðurstöðu sérfræðilegs álits læknanna R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef. Þá var upplýst í tölvupóstinum að málið hefði þegar verið sent lögreglu til rannsóknar. Með bréfi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 3. ágúst 2012, var rannsókn málsins hætt þar sem ekki þótti grundvöllur fyrir því að halda henni áfram.

Hin umbeðna rannsóknarskýrsla Aðstoðar & Öryggis var síðan lögð fram með greinargerð stefndu, en hluti þeirrar skýrslu var skýrsla vegna útreiknings í PC Crach.

Í tölvupósti R-kk-ef J-kk-ef matsmanns, dags. 20. júní 2013, kemur fram að hann telur að þar sem lýsing á slysaatburðinum í matsgerðinni sé ekki í samræmi við gögn málsins og vegna gagna og útreikninga um hröðun og hraðabreytingar á bifreiðinni, þá geti niðurstöður matsgerðarinnar ekki staðið óbreyttar. Hinn matsmaðurinn, A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf, taldi ekki ástæðu til endurmats.

II

Stefnandi kveður dómkröfur sínar byggjast á því að samkvæmt XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. skuli sá sem ber ábyrgð á skráningarskyldu ökutæki bæta það tjón sem hlýst af notkun þess, enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns. Samkvæmt 90. gr. umferðarlaga skuli skráður eða skráningarskyldur eigandi (umráðamaður) vélknúins ökutækis bera ábyrgð á því og sé fébótaskyldur samkvæmt 88. gr. og 89. gr. laganna. Þá segi í 1. mgr. 91. gr. umferðarlaga að greiðsla á bótakröfu vegna tjóns, sem hlýst af notkun skráningarskylds vélknúins ökutækis, skuli vera tryggð með ábyrgðartryggingu hjá vátryggingafélagi sem hefur starfsleyfi til að taka að sér ábyrgðartryggingu vélknúinna ökutækja. Stefnandi kveður stefnda, T-x-x D-x-x T-x-x N-x-x, vera eiganda ökutækisins IO-539 á tjónsdegi og ökutækið vátryggt hjá stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Stefnandi eigi því rétt til greiðslu úr framangreindri tryggingu. Samkvæmt 95. gr. umferðarlaga sé vátryggingarfélag greiðsluskylt gagnvart tjónþola vegna bótakrafna skv. 1. mgr. 91. gr. Samkvæmt 4. gr. reglugerðar nr. 424/2008, um lögmæltar ökutækjatryggingar, skal vátryggingarfélag taka að sér vátryggingu þannig að þriðji maður eigi beina kröfu á félagið, sbr. 1. mgr. 91. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga. Vanræksla vátryggingartaka á því að standa við skuldbindingar sínar gagnvart félaginu veitir því engan rétt til að neita að greiða þeim skaðabætur sem á rétt á slíkum bótum.

Stefnandi kveður dómkröfur sínar byggjast á því að stefndu beri að greiða stefnanda fullar skaðabætur vegna tjóns sem hún varð fyrir vegna umferðarslyss hinn 16. apríl 2010, sbr. I. kafla skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, sbr. einkum 1. gr. þeirra. Því beinast kröfur stefnanda að stefnda, T-x-x D-x-x T-x-x N-x-x, sem eiganda ökutækisins IO-539 við tjónsatburð, en kröfur stefnanda á hendur stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf., beinist að félaginu sem vátryggjanda bifreiðarinnar við tjónsatburð.

Byggt sé á því að stefnandi hafi hlotið varanleg meiðsli eftir umferðarslysið. Áverka stefnanda sé að rekja til áðurnefnds tjónsatburðar svo og óþægindi sem af hafi hlotist. Stefnandi hafi lagt fram sönnunargögn máli sínu til stuðnings. Samkvæmt læknisvottorði frá Landspítala – háskólasjúkrahúsi hafi stefnandi strax á slysdegi greinst með mar á brjóstkassa og tognun á brjósthrygg, lendhrygg og hálshrygg. Þá hafi stefnandi leitað á heilsugæslu eftir slysið hinn 20. apríl 2010, vegna verkja eftir slysið. Stefnandi hafi nauðsynlega þurft á verkjalyfjum að halda eftir slysið, m.a. til að geta stundað vinnu. Þá hafi stefnandi farið í a.m.k. 29 meðferðir hjá sjúkraþjálfara vegna afleiðinga slyssins. Samkvæmt læknisvottorði, dags. 26. apríl 2010, hafi stefnandi verið óvinnufær með öllu eftir slysið frá 26. apríl 2010 til 30. apríl 2010.

Í málinu liggi fyrir matsgerð, sérfræðiálit tveggja sérfræðinga, um örorku og miskastig stefnanda sem afleiðingar af slysinu. Byggt sé á því að leggja beri matsgerðina til grundvallar útreikningi skaðabóta. Dómkröfur stefnanda byggjast á því að matsmennirnir hafi metið örorku stefnanda, sem afleiðingu tjónsatburðar hinn 16. apríl 2010, sem varanlegan miska 15 stig og varanlega örorku 15%. Á því sé byggt að matsgerðin hafi að geyma viðhlítandi sönnun á tjóni stefnanda og beri stefndu að greiða stefnanda fullar skaðabætur í samræmi við ákvæði laga nr. 50/1993. Í málinu liggi fyrir að stefnandi hafi sem farþegi bifreiðarinnar IO-539 orðið fyrir tjóni og eigi stefnandi því skýlausan rétt á fullum bótum vegna ábyrgðartryggingar bifreiðarinnar.

Stefnandi mótmælir því að skýrsla vegna PC-Crash útreiknings verði lögð til grundvallar sem sönnunargagn í málinu. Skýrslunnar var aflað einhliða af stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. og ekki möguleiki fyrir stefnanda að gæta hagsmuna sinna. Í lögregluskýrslu sé ekkert kveðið á um hraða bifreiðarinnar IO-539 er áreksturinn varð, heldur að ökumaðurinn hafi blindast af sól og ekki náð að bremsa í tæka tíð. Fyrir liggi að bifreiðin PJ-051 var með dráttarkrók. Í PC-Crash útreikningum sé ekki að sjá að tekið hafi verið tillit til þess að dráttarkrókurinn hafi við áreksturinn getað valdið því að höggið hafi verið mikið þar sem aflið hafi leitað inn í grindina á bifreiðinni IO-539 og krafturinn því dreifst um grind bifreiðarinnar. Þá byggir stefnandi á því að skýrslan byggi á hugmynd um atvik en ekki raunverulegan atburð.

Stefnandi mótmælir því sem stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., hefur borið fram í bréfum sínum um að stefnandi hafi haft frammi tryggingasvik í málinu. Stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. hafi ekki lagt fram nein gögn sem sýni fram á slíkt, þrátt fyrir áskoranir stefnanda. Gögn sem stefnandi hefur lagt fram í málinu sýna hins vegar fram á orsakatengsl milli notkunar bifreiðarinnar IO-539, sem hún var farþegi í, og tjóns hennar.

III

Krafa stefndu um sýknu sé í fyrsta lagi reist á því, að líkamstjón stefnanda, sé ósannað. Að mati stefndu liggur ekkert fyrir í málinu sem staðfesti að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni í slysinu.

Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir orsök og umfangi tjóns síns en hefur hvorki sannað tjón sitt né að ætlað tjón megi rekja til atvika sem stefndu bera ábyrgð á að lögum. Um ábyrgð stefndu fer samkvæmt XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 88. og 90. gr. laganna, en stefnandi heldur því fram að líkamstjón sitt hafi orðið af völdum notkunar bifreiðarinnar IO-539 hinn 16. apríl 2010.

Stefndu byggja á því að ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni er hún var farþegi í bifreiðinni IO-539 í umrætt sinn eða að ætlað líkamstjón megi rekja til notkunar ökutækisins eða að öðru leyti til atvika sem stefndu beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Skilyrði þess að farþegi öðlist bótarétt á grundvelli 88. gr. umferðarlaga sé að tjón hans megi rekja til notkunar ökutækis. Stefndu byggja á því að umrætt skilyrði sé ekki uppfyllt af hálfu stefnanda í málinu. Sá sem heldur því fram að hann hafi orðið fyrir tjóni sem bótaskylt sé samkvæmt reglunni verður að sýna fram á orsakatengsl á milli tjónsins og notkunar ökutækis, en stefndu telja að stefnandi hafi ekki uppfyllt það skilyrði.

Engin gögn staðfesti þá fullyrðingu stefnanda að hún hafi orðið fyrir líkamstjóni við umferðaróhappið 16. apríl 2010. Þannig renni þau læknisfræðilegu gögn sem liggja fyrir í málinu ekki stoðum undir þessa staðhæfingu stefnanda, en þau byggjast öll á einhliða frásögnum stefnanda af einkennum og verkjum sem hún kveðst búa við. Þá hafi rannsóknir og röntgenmyndatökur ekki leitt neitt óeðlilegt í ljós. Þannig hafi læknisrannsóknir ekki getað staðfest áþreifanleg merki um líkamstjón. Brot greinist ekki, engin merki séu um liðhlaup, óeðlilegt liðbil eða mjúkvefjaáverka. Loks hafi röntgenmyndir ekki sýnt neina beináverka.

Í fyrrnefndu læknisvottorði T-kk-ef F-kk-ef, sérfræðings á slysa- og bráðadeild Landspítala – háskólasjúkrahúss, frá 15. nóvember 2010 eða rúmu hálfu ári eftir umrætt umferðaróhapp, komi fram að vottorðið byggist á fyrirliggjandi upplýsingum úr sjúkraskrá stefnanda, sem hafi einungis leitað einu sinni á deildina vegna atviksins. Sjúkdómsgreining stefnanda hafi þá verið tognun í brjósthrygg, hálshrygg og lendhrygg ásamt mari á brjóstkassa. Þrátt fyrir að stefnandi hafi kvartað undan dreifðum verkjum í hálsi, baki og brjóstkassa, hafi röntgenmyndir sem teknar voru af brjóst, háls- og lendhrygg stefnanda og brjóstkassa sýnt að allt væri eðlilegt.

Í öðrum læknisvottorðum sé fyrst og fremst að finna endursögn stefnanda á einkennum og verkjum sem hún telur sig búa við af völdum umferðaróhappsins. Á það meðal annars við um vottorð heilsugæslulæknis frá 10. mars 2011. Samkvæmt umræddu læknisvottorði leitaði stefnandi á Heilsugæsluna Lágmúla hinn 20. apríl 2010, en hún var þá með hreyfihindrandir í hálsi, þreifieymsli og verki neðst í mjóbaki og spjaldhrygg. Þá segir í vottorðinu að stefnandi hafi komið hinn 26. apríl 2010 til að fá lyfseðla endurnýjaða en síðan hafi hún ekki leitað þangað aftur fyrr en hinn 1. september 2010. Stefnandi hafi þá lýst verkjum sem voru aðallega hægra megin í líkamanum, eða frá hálsi og niður og stundum niður í fætur, en stefnandi var þá hætt í sjúkraþjálfun. Næst kom stefnandi í viðtal hinn 19. október 2010 til að fá lyfseðla endurnýjaða. Stefnandi kom því næst til eftirlits dagana 5. janúar 2011 og 3. mars 2011, en í bæði skiptin virtist hún vera betri, og var þá í fullri vinnu auk þess sem hún fór í sjúkraþjálfun tvisvar í viku. Í samantekt vottorðsins kemur fram að miðað við lýsingar stefnanda sé hún með umtalsverð einkenni frá baki og hálsi sem að sögn stefnanda séu viðvarandi og batni lítið.

Stefndu mótmæla sönnunargildi allra framangreindra og framlagðra vottorða í málinu, fullyrðingum stefnanda um einkenni og verki eftir slysið ásamt læknisvottorði til vinnuveitanda um óvinnufærni stefnanda, enda liggi m.a. fyrir að síðastnefnda vottorðið var gefið út vegna sjúkdóms stefnanda. Stefndu byggja á því að efni þessara vottorða sé ekki rétt þar sem þau hafi einungis að geyma endursögn af frásögn stefnanda um einkenni og verki sem hún kveðst búa við vegna slyssins. Ekki sé um að ræða læknisvottorð sem byggi á áþreifanlegum gögnum, heldur einungis á framburði stefnanda. Þegar af þeirri ástæðu hafi umrædd gögn ekkert sönnunargildi í málinu.

Stefnandi byggir á því að leggja beri niðurstöður matsgerðar læknanna R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef til grundvallar útreikningi skaðabóta til handa stefnanda. Stefndu mótmæla því alfarið að umrædd matsgerð feli í sér nokkra sönnun á ætluðu líkamstjóni stefnanda og hafna niðurstöðum hennar, þar sem stefndu telja þær vera reistar á röngum og/eða ósönnuðum forsendum.

Þannig segir á bls. 2 í umræddri matsgerð, að stefnandi hafi verið farþegi í aftursæti bifreiðar sem ekið hafi verið aftan á þegar ökumaður hennar hægði á ökuhraða hennar vegna umferðar sem var að fara af stað á grænu ljósi fyrir framan hana. Litlar skemmdir hafi orðið á fólksbifreiðinni sem stefnandi hafi verið farþegi í, en á hinn bóginn hafi orðið miklar skemmdir á bifreiðinni sem ekið var aftan á fyrrnefndu bifreiðina. Þessi málsatvikalýsing sé alröng. Fyrir liggur að bifreiðin sem stefnandi var farþegi í var ekið aftan á jeppabifreið. Nánast engar skemmdir urðu á jeppabifreiðinni en skemmdir urðu á þeirri fólksbifreið sem stefnandi var farþegi í. Allt önnur ákoma og kraftar verki á aðila sem sitja í bifreið sem ekið er aftan á aðra bifreið, heldur en á aðila sem sitja í bifreið sem ekið er aftan á. Því sé ljóst, að matsmenn hafa byggt mat sitt á ætluðu líkamstjóni stefnanda vegna slyssins á röngum málsatvikum, sem lögð hafa verið til grundvallar við matsvinnuna og niðurstöður framangreindrar matsgerðar.

Stefndu mótmæla framangreindri matsgerð einnig með vísan til þess að þar kemur fram að matsmenn hafi vart getað skoðað stefnanda og metið hana á matsfundi vegna mikillar verkjahegðunar hennar um allan líkamann, en um þetta segir meðal annars eftirfarandi á bls. 4 í matsgerðinni, orðrétt:„Við þreifingu eru eymsli nánast um allan líkama, frá hálsi, herðum, út á axlir, niður handleggi utanvert og niður fyrir olnboga, niður allan hrygg, út á mjaðmakamba, út á vöðvafestur á mjaðmakömbum og yfir lærhnútum, niður læri utanvert og hné utanvert og aftan í kálfum.“

Þó að í umræddri matsgerð komi fram að skoðun á stefnanda hafi þannig verið nánast ómarktæk vegna þessarar miklu verkjahegðunar stefnanda og þrátt fyrir að engin hlutlæg læknisfræðileg rannsókn eða myndgreining staðfesti þessi einkenni og verki sem stefnandi kvaðst þá búa við komast matsmenn engu að síður að þeirri niðurstöðu að stefnandi skuli metin með 15 stiga varanlegan miska og 15% varanlega örorku af völdum afleiðinga umferðarslyssins hinn 16. apríl 2010. Enginn rökstuðningur fylgi þessari niðurstöðu eða tilvísanir til læknisfræðilegra rannsókna eða annarra sönnunargagna. Með hliðsjón af framangreindu og með vísan til gagna málsins að öðru leyti hafna stefndu því alfarið þessari matsgerð og niðurstöðum hennar sem röngum.

Þegar jafnframt sé litið til þess að ekki liggi nein sönnunargögn fyrir um tjón stefnanda eða óvinnufærni hennar af völdum slyssins, þar sem fyrirliggjandi læknisvottorð byggja eingöngu á einhliða frásögnum stefnanda af einkennum og verkjum vegna slyssins en ekki á neinum hlutlægum gögnum, og þegar jafnframt sé litið til þess að niðurstöður matsgerðarinnar séu reistar á röngum forsendum, telja stefndu það hafið yfir allan vafa að líkamstjón það, sem stefnandi kveðst hafa orðið fyrir í umferðarslysinu 16. apríl 2010 og krefst hér greiðslu skaðabóta á, sé með öllu ósannað.

Í annan stað byggja stefndu sýknukröfu sína á því að hafi stefnandi orðið fyrir einhverju líkamstjóni af völdum slyssins séu orsakatengsl milli umferðaróhappsins og þeirra miklu einkenna og verkja sem stefnandi kveðst búa við í dag. ósönnuð. Stefndu telja engar líkur á því að umrætt umferðaróhapp hafi getað valdið stefnanda tímabundnu eða varanlegu líkamstjóni með þeim hætti sem stefnandi heldur fram.

Í stefnu byggir stefnandi á því að núverandi einkenni hennar og líkamstjón megi rekja til afleiðinga framangreinds umferðarslyss. Vísar stefnandi í þessu sambandi meðal annars til þess sem kemur fram í lögregluskýrslu en þar sé greint frá því að nokkurt tjón hafi verið sjáanlegt á bifreiðinni IO-539 og að olía hafi lekið úr ökutækinu. Stefndu hafna því alfarið að fyrrnefnd lögregluskýrsla hafi sönnunargildi að þessu leyti og benda á að engin önnur gögn renni stoðum undir þessa staðhæfingu stefnanda. Þannig hafi ökumaður hinnar bifreiðarinnar, sem sé jeppabifreið með dráttarkrók (PJ-051), lýst því að höggið hafi verið lítið og að bifreið hans hafi ekki kastast fram við það umfram þá ferð sem hún var á. Þá verði ekki litið fram hjá því að stuðarakápa bifreiðarinnar IO-539 sé mjög mjúk og því gekk dráttarkrókur jeppabifreiðarinnar PJ-051 greiðlega inn í hana. Því sé ljóst að afar lítinn hraða þurfti til að valda þeim skemmdum á bifreiðinni IO-539, sem urðu, og því mótmæla stefndu því að það tjón sem varð á bifreiðinni IO-539 staðfesti á einhvern hátt að stefnandi hafi getað orðið fyrir því varanlega líkamstjóni sem hún kveðst hafa orðið fyrir af völdum notkunar ökutækisins í umrætt sinn.

Í framhaldi af því að stefnandi gerði kröfu á stefnda Sjóvá-Almennar tryggingar hf., dags. 20. október 2010, um viðurkenningu bótaskylduvegna slyssins, og eftir að ábending barst sama stefnda þess efnis að hugsanlega væri um að ræða tilraun til vátryggingasvika, var farið þess á leit við sjálfstætt starfandi þjónustufyrirtæki, Aðstoð & Öryggi, að rannsaka umferðaróhappið, auk þess sem hlutast var til um að unnir yrðu hraðaútreikningar, þ.e. útreikningar sem gerðir eru í svonefndu „PC Crash“ forriti, sem reiknar út hraðabreytingu og höggkraft sem verður við árekstur ökutækja.

Eftir að rannsóknaraðilar hjá Aðstoð & Öryggi höfðu rannsakað umferðaróhappið í þaula, þ. á m. rætt við málsaðila, vinnuveitanda málsaðila og lögreglumenn á vettvangi, sé niðurstaða rannsóknarskýrslu fyrirtækisins eftirfarandi, orðrétt á bls. 4: „Er það niðurstaða rannsóknarinnar að viðbrögð og eftirköst farþega og ökumanns IO-539 eftir óhappið séu verulega ýkt og ekkert sem bendir til þess að líkamlegur skaði sé með þeim hætti sem meintir brotaþola lýsa, miðað við það sem fram kemur síðan hjá vinnuveitendum og meintum brotaþolum sjálfum m.t.t. vinnu.“

Samkvæmt niðurstöðu skýrslu vegna hraðaútreikningsins í forritinu PC Crash, sem unnin var af E-kk-þgf G-kk-þgf, starfsmanni stefnda, Sjóvár-Almennra trygginga hf., og sé dagsett 31. janúar 2011, var höggið sem varð þegar bifreiðirnar IO-539 og PJ-051 rákust á í umrætt sinn lítið. Af því leiðir að orkan sem leystist úr læðingi við höggið og verkaði á stefnanda var minni háttar, eða sambærileg þeim krafti sem ökunemar verða fyrir þegar þeir prófa bílbeltasleða Forvarnarhúss í ökunámi sínu.

Stefndu mótmæla harðlega því sem stefnandi heldur fram í stefnu þess efnis, að útreikningar forritsins PC Crash geti ekki sagt til um tjón sem verði af völdum umferðaróhapps og að aðferðafræði forritsins sé að einhverju leyti aðfinnsluvert eða ábótavant til endursköpunar slíkra atburða.

Þá sé því sérstaklega mótmælt sem röngu að þau læknisfræðilegu gögn sem liggja fyrir í málinu geti haft meiri þýðingu en niðurstöður hraðaútreikningsins. Engar rannsóknir staðfesta ætlað líkamstjón stefnanda og þá hafa fyrrgreind læknisfræðileg gögn ekki að geyma neina staðfestingu lækna á einkennum eða verkjum stefnanda, heldur sé einungis tekið undir frásögn stefnanda af huglægum kvörtunum, sem hafa ekkert sönnunargildi að því leyti sem þeirra nýtur ekki stuðnings í öðrum gögnum málsins.

Þá byggja stefndu á því að læknisvottorð, sem sé dagsett 26. apríl 2010 feli ekki í sér sönnun á því að stefnandi hafi verið óvinnufær eftir umferðarslysið 16. apríl 2010, enda kemur fram á umræddu vottorði að óvinnufærni stefnanda tímabilið 26. apríl 2010 til 30. apríl s.á. megi rekja til sjúkdóms, en ekki slyss. Þess utan kemur fram í skýrslu Aðstoðar & Öryggis að H-kk-nf E-kk-nf, þáverandi vinnuveitandi stefnanda, kveðst ekki hafa vitað af því að stefnandi hefði lent í umferðaróhappi og að honum var hvorki kunnugt um að stefnandi hefði verið fjarverandi frá vinnu vegna þessa slyss né að hún hefði átt erfitt með að stunda vinnu vegna líkamlegra verkja af völdum þess. Þvert á móti hefði stefnandi „stundað vinnu sína vel og án vandkvæða“.

Þegar loks sé tekið mið af því að ekkert liggur fyrir í málinu um fyrra heilsufar stefnanda, svo sem sjúkrasaga stefnanda frá þeim tíma er hún var búsett í Víetnam, sé í ofanálag ekki unnt að sannreyna að þeir áverkar sem stefnandi kveðst búa við í dag af völdum slyssins, megi í raun með öllu rekja til þess.

Þá mótmæla stefndu því að greiðslukvittanir fyrir meðferð hjá sjúkraþjálfara sanni að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni í umferðarslysinu. Þar sem ekkert liggur fyrir um heilsufarssögu stefnanda fyrir slys telja stefndu það vera með öllu ósannað að sú meðferð sem stefnandi fékk hjá sjúkraþjálfara hafi verið vegna einkenna eða verkja sem stefnandi hafi fengið í umferðarslysinu í apríl 2010.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefndu um sýknu sé þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Til stuðnings varakröfunni sé vísað til þeirra málsástæðna sem fram hafa verið færðar hér að framan til stuðnings varakröfu eftir því sem við á.

IV

Í málinu krefst stefnandi greiðslu bóta úr hendi stefndu vegna tjóns sem hún telur sig hafa orðið fyrir í árekstri sem átti sér stað 16. apríl 2010. Stefnandi byggir kröfu sína einkum á XIII. kafla umferðarlaga. Stefndu byggja á því að samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar verður stefnandi að sanna að hún hafi orðið fyrir tjóni, auk þess sem hún ber sönnunarbyrðina fyrir því hver atvikin að baki tjóninu voru. Jafnframt ber stefnanda að sanna að orsakatengsl séu á milli tjóns hennar og umferðaróhappsins.

Ágreiningslaust er að stefnandi lenti í árekstri 16. apríl 2010 og var flutt með sjúkrabifreið á slysa- og bráðadeild Landspítlan – háskólasjúkrahúss í Fossvogi. Samkvæmt vottorði starfandi sérfræðings þar kvartaði stefnandi um dreifða verki í hálsi, baki og brjóstkassa. Tekin var röntgenmynd af brjóst- og lendarhrygg og var ekki að sjá brot eða aðra beináverka. Greining var á þá leið að mar væri á brjósthrygg, tognun á lendhrygg og tognun á hálshrygg. Var stefnandi útskrifuð með ráðleggingar um verkjalyf og hreyfingu. Síðan segir í vottorðinu: „Eftir tognunaráverka í hálsi og baki er ekki óalgengt að fólk sé með versnandi einkenni fyrstu 2-3 dagana eftir áverkann. Að öllu jöfnu jafnar fólk sig að fullu á 4-6 vikum hið mesta. Þess eru þó dæmi að fólk eigi við langvarandi verkjavandamál að stríða. Yfirleitt er fólk hvatt til þess að hreyfa sig að þoli og stunda vinnu að getu eins og verkir leyfa.“ Stefnandi kom ekki aftur á slysadeildina.

Þá liggur fyrir læknisvottorð frá heilsugæslustöðinni í Lágmúla. Þar kemur fram að stefnandi hafi leitað á heilsugæslustöðina fyrst 20. apríl 2010. Þá hafi hún enn verið verulega slæm, með hreyfihindranir í hálsi, eymsl við þreifingu og einnig hafi verkir verið neðst í mjóbaki og spjaldhrygg. Stefnandi fékk síðan verkjalyfin endurnýjuð 26. apríl 2010. Næst kom stefnandi á heilsugæslustöð 1. september 2010. Þá voru verkir hægra megin í líkamanum frá hálsi og niður, stundum niður í fætur. Við skoðun voru einnig eymsl í rasskinnum, væg eymsli í báðum ganglimum og eymsli í upphandleggjum. Í viðtali 19. október s.á. kvaðst stefnandi einnig vera farin að fá höfuðverki. Í næsta viðtali 5. janúar 2011 kvaðst hún áfram vera með verki í hálsi, herðum og niður eftir baki og við skoðun voru einnig eymsli í rasskinnum og neðarlega á læri. Þá hafi hún líka kveinkað sér þegar slegin voru sinaviðbrögð á hnjám en þau hafi verið eðlileg. Síðast er getið um komu stefnanda í eftirlit hinn 3. mars 2011. Þá kvartaði hún undan höfuðverkjum og einnig því að hún væri að einangra sig. Einnig hafi hún upplýst að skilnað þeirri hjóna megi rekja til slyssins. Þá fór einnig fram skoðun og sem fyrr, var mjög takmörkuð hreyfing á hálsi, aumir vöðvar í hnakka herðum og niður bak og eymsli í handleggjum og bringu. Sinaviðbrögð í handleggjum voru eðlileg. Stefnandi fór á tímabilinu 27. apríl 2010 til 13. maí 2011 alls 29 sinnum í sjúkraþjálfun.

Læknisfræðilegar rannsóknir sem staðfesta einkenni stefnanda liggja ekki fyrir í málinu, heldur byggja læknisvottorð á einhliða frásögnum stefnanda sjálfs. Strax eftir slysið kvartaði stefnandi um dreifða verki á hálsi, baki og brjóstkassa. Með tímanum beinist kvörtun stefnanda einnig að höfuðverk, verkjum í útlimum og fleira. Með framlögðum vottorðum hefur stefnanda ekki tekist að sanna að hún hafi orðið fyrir tjóni af völdum árekstrarins 16. apríl 2010.

Málsaðilar öfluðu matsgerðar tveggja bæklunarlækna. Stefnandi tilnefndi A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf og stefndu R-kk-þf J-kk-þf. Við aðalmeðferð málsins héldu stefndu því fram að þeir hefðu ekki verið boðaðir á matsfund. Hér er um nýja málsástæðu að ræða og var henni mótmælt af hálfu stefnanda. Með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga um meðferð einkamála er málsástæða þessi of seint fram komin.

Matsgerðin er dagsett 28. júlí 2011 og er að mati dómsins haldin ýmsum annmörkum.

Í fyrsta lagi er atvikum málsins rangt lýst. Þar segir að stefnandi hafi verið farþegi í bifreið sem ekið var aftan á, en ekki að bifreið stefnanda hafi ekið aftan á aðra bifreið. Að áliti sérfróðra meðdómenda skiptir þetta atriði miklu máli, því að meiri líkur eru á því að hálsáverkar verði alvarlegri hjá farþegum bifreiða sem ekið er aftan á.

Í annan stað ber matsgerðin það með sér að skoðun gekk erfiðlega vegna verkjahegðunar stefnanda. Í kaflanum um skoðun kemur fram að stefnandi sýni verulega verkjahegðun, hreyfiferla í hálsi sé varla hægt að meta vegna verkjahegðunar sem og hreyfiferla axlarliðar. Í samantekt matsmanna segir að á matsfundi lýsi stefnandi útbreiddum einkennum frá hrygg og mjög útbreidd eymsli virðist vera við skoðun, en skoðunin sé nánast ómarktæk vegna verkjahegðunar. Síðan er miskinn metinn samtals 15 stig og örorkan 15%. Engan rökstuðning er að finna fyrir mati þessu og hefði sérstaka nauðsyn borið til þess þar sem matsmenn tilgreina að skoðun á stefnanda hafi nánast við ómarktæk.

Í þriðja lagi bera að líta til þess að annar matsmaðurinn, R-kk-nf J-kk-nf, telur að niðurstöður matsgerðarinnar geti ekki staðið óbreyttar. Röksemdir hans eru þær að lýsing á slysaatburðinum í matsgerðinni sé ekki í samræmi við gögn málsins sem og að ítarlegri upplýsingar um umferðarslysið og útreikninga á ætlaðri hröðun og hraðabreytingum á bifreið þeirri sem stefnanda var í liggi nú fyrir.

Samkvæmt 2. mgr. 66. gr. laga um meðferð einkamála metur dómari sönnunargildi matsgerða. Í ljósi þeirra ágalla sem eru á matsgerðinni og að framan er lýst er fallist á það með stefnda að matsgerðin feli í sér svo ótrausta sönnun um tjón stefnanda að á henni verði ekki byggt í málinu.

Skýrslu Aðstoðar & Öryggis er aflað einhliða af hálfu stefnda og er hún ekki lögð til grundvallar niðurstöðu málsins. Sama á við varðandi matsgerð dómkvaddra matsmanna vegna annars farþega í bifreið þeirri er stefnandi var í.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða málsins að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að hún hafi orðið fyrir tjóni í árekstri sem átti sér stað 16. apríl 2010. Þegar af þessari ástæðu eru stefndu sýknuð af kröfum stefnanda. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefndu málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan ásamt þeim S-kk-þgf C-kk-þgf og G-kk-þgf L-kk-þgf bæklunarlæknum.

DÓMSORÐ

Stefndu, T-x-x Doan Thi Nguyen, og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýknuð af kröfum stefnanda, T-x-x H-x-x N-x-x.

Stefnandi, T-x-x H-x-x N-x-x, greiði stefndu, T-x-x D-x-x T-x-x N-x-x, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., 700.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf

G-kk-nf L-kk-nf

S-kk-nf C-kk-nf