E-744/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 25. nóvember sl., var höfðað 28. febrúar sl.

Stefnandi er Eignarhaldsfélag Tölvunar ehf., Strandvegi 51 í Vestmannaeyjum.

Stefndi er Iceland Glacier Wonders ehf. (áður Iceland Global Water ehf.), Skeifunni 19 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 677.700 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6 gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 37.650 krónum frá 1. nóvember 2010 til 1. desember 2010, af 75.300 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2011, af 112.950 krónum frá þeim degi til 1. mars 2011, af 150.600 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2011, af 188.250 krónum frá þeim degi til 1. maí 2011, af 225.900 krónum frá þeim degi til 1. júní 2011, af 263.550 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2011, af 301.200 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2011, af 338.850 krónum frá þeim degi til 1. september 2011, af 376.500 krónum frá þeim degi til 1. október 2011, af 414.150 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2011, af 451.800 krónum frá þeim degi til 1. desember 2011, af 489.450 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2012, af 527.100 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2012, af 564.750 krónum frá þeim degi til 1. mars 2012, af 602.400 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2012, af 640.050 krónum frá þeim degi til 1. maí 2012, en af 677.700 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda. Til vara krefst hann þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi í báðum tilvikum málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi er fyrirtæki sem sérhæfir sig í tölvuþjónustu og ráðgjöf, hugbúnaðarþróun og rekstri tölvukerfa. Þann 17. febrúar 2009 sömdu stefnandi og stefndi um þjónustu og uppsetningu á sambandi við ljósleiðaranet stefnanda í Vestmannaeyjum til 36 mánaða. Eftir þann tíma var aðilum heimilt að segja samningnum upp skriflega með sex mánaða fyrirvara. Samkvæmt samningnum skyldi stefndi greiða stofngjald að fjárhæð 350.000 krónur, auk virðisaukaskatts. Þá skyldi hann greiða mánaðarlega 30.000 krónur, auk virðisaukaskatts. Innifalið var ljósleiðarasamband við Eyjanetið, fjarskiptanet stefnanda, 10Mbps internettenging með 10GB erlendu niðurhali og ótakmörkuðu innlendu niðurhali.

Stefndi greiddi framangreint stofngjald og mánaðargjöld út árið 2009 í einni greiðslu í kjölfar samningsgerðarinnar, en samkvæmt samningnum var veittur 10% afsláttur ef mánaðargjöld voru greidd í einu lagi fyrir fram fyrir allt árið. Frá og með janúar 2010 voru stefnda sendir mánaðarlegir reikningar fyrir þjónustunni. Stefndi greiddi reikninga fyrir janúar til og með október 2010. Hann greiddi hins vegar ekki reikninga fyrir nóvember og desember 2010, en greiddi reikning fyrir janúar 2011 með greiðsluseðli. Stefndi hefur ekki staðið skil á greiðslu mánaðarlegra reikninga frá febrúar 2011, en hefur nýtt þjónustu stefnanda.

Aðilar áttu í viðræður um uppgjör skuldar stefnda í október 2011. Stefnandi bauð fram tiltekna lausn með tölvupósti 25. október 2011. Engin viðbrögð bárust frá stefnda en þjónustan var áfram nýtt og sendir reikningar vegna hennar í samræmi við samning aðila. Þann 17. apríl 2012 sendi stefnandi stefnda tölvupóst með upplýsingum um skuldastöðuna. Í júní 2012 hætti stefnandi að veita stefnda þjónustuna. Stefnandi kveður stefnda enn hafa í sínum vörslum búnað í sinni eigu varðandi nettenginguna, en stefndi hafi ekki slökkt á nettengingunni.

Við aðalmeðferð málsins gáfu fyrirsvarsmenn aðila, D-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf J-kk-nf, skýrslu, auk vitnisins G-kk-ef G-kk-ef E-kk-ef.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á eftirfarandi ógreiddum reikningum:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1 1. nóvember 2010 1. nóvember 2010 37.650

2 1. desember 2010 1. desember 2010 37.650

3 1. febrúar 2011 1. febrúar 2011 37.650

4 1. mars 2011 1. mars 2011 37.650

5 1. apríl 2011 1. apríl 2011 37.650

6 1. maí 2011 1. maí 2011 37.650

7 1. júní 2011 1. júní 2011 37.650

8 1. júlí 2011 1. júlí 2011 37.650

9 1. ágúst 2011 1. ágúst 2011 37.650

10 1. september 2011 1. september 2011 37.650

11 1. október 2011 1. október 2011 37.650

12 1. nóvember 2011 1. nóvember 2011 37.650

13 1. desember 2011 1. desember 2011 37.650

14 1. janúar 2012 1. janúar 2012 37.650

15 1. febrúar 2012 1. febrúar 2012 37.650

16 1. mars 2012 1. mars 2012 37.650

17 1. apríl 2012 1. apríl 2012 37.650

18 1. maí 2012 1. maí 2012 37.650

Fyrir liggi að umrædd þjónusta hafi verið veitt í samræmi við samning aðila, stefndi hafi greitt stofngjald samkvæmt samningnum, auk einstakra reikninga, en framangreindir reikningar standi eftir.

Stefndi hafi borið því við, eftir að komið hafi til innheimtu skuldarinnar, að hann kannist ekki við þau viðskipti sem um ræði. Ljóst sé hins vegar að samningur um þjónustuna liggi fyrir og stefndi hafi nýtt sér hana og greitt fyrir hana framan af. Þessar varnir eigi sér því enga stoð. Stefndi hafi einnig borið fyrir sig að sá sem hafi undirritað samninginn fyrir hans hönd hafi ekki haft til þess heimild eða umboð. Það fái ekki staðist þar sem sá sem hafi undirritað hafi haft prókúruumboð fyrir hið stefnda félag á þeim tíma, verið varamaður í stjórn félagsins og einn af stofnendum þess. Að mati stefnanda sé umræddur samningur innan þeirra marka sem verði að teljast til daglegs rekstrar félagsins, sbr. m.a. 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Stefnandi hafi ekki haft ástæðu til að ætla annað en að viðkomandi aðili hefði fulla heimild til þess að skuldbinda félagið með þeim hætti sem gert hafi verið með samningi aðila. Það hafi einnig fengið stoð í því að stefndi hafi síðar greitt athugasemdalaust samkvæmt samningnum.

Stefndi hafi jafnframt borið því við, eftir upphaf innheimtu, að endurgjald samkvæmt samningnum væri óeðlilega hátt fyrir þá þjónustu sem veitt hafi verið. Hann hafi í því sambandi vísað til verðskrár stefnanda hvað varði nettenginu yfir símalínur úr kopar. Samningur aðila hafi hins vegar ekki verið um slíka þjónustu, heldur hafi verið um ljósleiðaratengingu að ræða. Sérstök verð gildi um slíkar tengingar. Stefnda hafi verið veitt sérstök kjör með samningi aðila.

Stefnandi vísi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga, en reglurnar fái meðal annars stoð í 45., 47., 52. og 54. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til meginreglu 49. gr. sömu laga. Einnig sé byggt á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Krafa um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðjist við reglur III. og V. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðjist við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing sé vísað til 32. gr. sömu laga.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann geti ekki verið bundinn neinni greiðsluskyldu gagnvart stefnanda. Samningur sá sem stefnandi byggi málatilbúnað sinn á sé undirritaður af aðila sem hafi aldrei haft heimild til þess að skuldbinda félagið með þeim hætti sem hann hafi gert með undirritun samningsins. Stefndi geti ekki verið bundinn samningi sem þannig hafi verið stofnað til. Telji stefnandi sig geta byggt einhvern rétt á samningnum verði hann að beina kröfum sínum að G-kk-þgf E-kk-þgf.

G-kk-nf hafi um tíma haft prókúruumboð fyrir stefnda, en hann hafi samt sem áður ekki haft vald til þess að skrifa undir þennan tiltekna þjónustusamning. Ákvörðun um að gera þjónustusamning við stefnanda hafi verið óvenjuleg og mikils háttar, en hér sé um miklar fjárhæðir að ræða. Ákvörðunin sé ekki í beinum tengslum við tilgang félagsins, sem sé útflutningur og markaðssetning á vatni og vatnsafurðum. Hún falli því ekki undir daglegan rekstur félagsins. Þá liggi fyrir að ekki sé vísað til prókúrunnar á nokkurn hátt í samningnum, svo sem beri að gera samkvæmt 28. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð.

Stefndi telji að auki að hann hafi að fullu greitt eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu og verkframlag sem stefnandi kunni að hafa innt af hendi í hans þágu. Stefnandi geti ekki einhliða ákveðið endurgjald fyrir þjónustu sína sem sé bersýnilega ósanngjarnt og langt umfram það sem hann krefjist almennt í viðskiptum sínum. Verðskrá stefnanda sjálfs sé mun lægri en hinn umþrætti samningur kveði á um. Í verðskrá stefnanda sé stofngjald sagt vera 20.000 krónur, en stefnandi krefji stefnda um 350.000 krónur. Ekki sé hægt að lesa glögglega úr verðskrá stefnanda hvert sé listaverð þeirrar meintu þjónustu sem hann telji sig hafa innt af hendi í þágu stefnda. Í öllu falli sé ljóst að fjárhæðir í verðskrá stefnanda séu umtalsvert lægri en sú fjárhæð sem hann krefji stefnda um. Stefnandi vísi til þess í stefnu að verðskráin gildi aðeins fyrir símalínur úr kopar. Allt önnur og hærri verð gildi vegna ljósleiðaratengingar, sem ekki komi fram í gjaldskrá stefnanda. Stefndi telji samt sem áður um ótrúlegan og óeðlilegan verðmun að ræða sem sé á engan hátt í samræmi við þá gjaldskrá sem stefnandi birti á heimasíðu sinni. Stefnandi hljóti að bera sönnunarbyrðina fyrir því að um eðlilegt verð sé að ræða, en hann hafi ekki fært fram nein gögn því til stuðnings.

Þá virðist vera á reiki hvenær stefnandi telji sig hafa hætt að veita stefnda þjónustu. Í fyrri stefnu, sem gefin hafi verið út árið 2013, haldi stefnandi því fram að hann hafi hætt að veita stefnda þjónustu í júní 2011 og senda reikninga vegna hennar. Nú haldi hann því hins vegar fram að hann hafi hætt að veita stefnda þjónustu og senda reikninga vegna hennar í júní 2012. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að hafa raunverulega veitt stefnanda þá þjónustu sem hann krefji um gjald fyrir með viðhlítandi gögnum. Stefndi áskilji sér rétt til að krefja stefnanda um endurgreiðslu á því sem kunni að hafa verið ofgreitt á þessu tímabili.

Þá byggi stefndi á því að það sé ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera umræddan samning fyrir sig, sbr. 36. gr. samningalaga nr. 7/1936.

Fræðikenningar um brostnar forsendur leiði til sömu niðurstöðu vegna atvika sem síðar hafi komið til og ekki megi með sanngirni ætlast til að stefndi hefði í huga þegar stofnað hafi verið til viðskiptanna.

Fallist dómurinn ekki á að víkja umstefndum samningi til hliðar í heild sinni, eða eftir atvikum að líta svo á að stefndi hafi að fullu efnt samningsskyldur sínar gagnvart stefnanda, byggi stefndi varakröfu sína einnig á því að umstefndum samningi eigi að víkja til hliðar að hluta þannig að sanngjörn niðurstaða fáist í málið, sbr. það sem fram hafi komið um kröfu um sýknu. Stefndi telji sönnunarbyrðina hvíla á stefnanda um að hið umkrafða endurgjald fyrir þjónustu hans sé sanngjarnt og í samræmi við venju og sambærileg kjör á markaði. Þar á meðal verði að líta til verðskrár stefnanda sjálfs.

Stefndi vísi til meginreglna samningaréttar, m.a. til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum 36. gr. Þá vísi stefndi til laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Um málskostnað sé vísað til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Málsaðilar gerðu með sér samning um þjónustu og uppsetningu á sambandi við ljósleiðaranet 17. febrúar 2009. Stefndi greiddi stofngjald og mánaðarlegar greiðslur vegna samningsins framan af. Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 18 ógreidda reikninga vegna samningsins.

Stefndi byggir í fyrsta lagi á því að honum sé óskylt að greiða skuldina þar sem sá sem hafi undirritað samninginn fyrir hans hönd hafi ekki haft umboð til þess. Framangreindur samningur er undirritaður af G-kk-þgf E-kk-þgf sem óumdeilt er að hafði prókúruumboð fyrir stefnda á þeim tíma. G-kk-nf kom fyrir dóminn og lýsti því að starf hans hjá stefnda hafi falið í sér að sjá um allar verklegar framkvæmdir fyrir stefnda, sem hafi verið að byggja upp aðstöðu í Vestmannaeyjum. Hann hafi talið sig hafa fullt umboð til þess að undirrita samninginn, en þetta hafi verið einn þeirra þátta sem hafi þurft til að koma verkinu af stað. Vitnið kannaðist ekki við sérstakt verklag við samþykki slíkra athafna.

Með vísan til 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð verður talið að G-kk-nf hafi, í skjóli prókúruumboðs síns, haft heimild til þess að undirrita framangreindan samning aðila. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að ákvörðun um framangreinda samningsgerð hafi verið óvenjuleg og mikils háttar og ekki lagt fram nein gögn sem gera sennilegt að svo sé, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá verður ekki fallist á að ákvörðunin sé ekki í beinum tengslum við tilgang félagsins á þann hátt að það leiði til þess að undirritun G-kk-ef teljist ekki hafa skuldbundið félagið. Ekki skiptir máli um skuldbindingu stefnda þótt ekki sé vísað sérstaklega til prókúrunnar í samningi aðila, sbr. 28. gr. laga nr. 42/1903, en skýrt kemur fram að hann riti undir samninginn fyrir hönd stefnda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands 1996, bls. 3663.

Stefndi ber því við að hann hafi að fullu greitt eðlilegt endurgjald fyrir þjónustuna frá stefnanda. Því til stuðnings vísar hann til gjaldskrár stefnda vegna nettengingar yfir símalínur úr kopar, en með hliðsjón af henni verði að telja kröfu stefnanda bersýnilega ósanngjarna. Óumdeilt er að verðskrá sú sem stefndi vísar til á við um aðra þjónustu en þá sem krafist er greiðslu fyrir í málinu. Fyrirsvarsmaður stefnanda upplýsti að engin verðskrá gilti um þá þjónustu, heldur væri gerður sérstakur samningur í hvert sinn, en mjög mikill munur væri á umræddum tveimur nettengingum. Hann taldi að um gott verð hefði verið að ræða og vitnið G-kk-nf E-kk-nf bar á sama veg. Stefndi ber sjálfur sönnunarbyrði fyrir þeirri fullyrðingu sinni að um ósanngjarnt endurgjald sé að ræða. Þau gögn sem hann byggir á þykja ekki renna stoðum undir þá staðhæfingu hans, enda eiga þau ekki við um þá þjónustu sem um er deilt í málinu og ekki hefur verið sýnt fram á að hún sé sambærileg. Þá hefur stefndi ekki gert neinn reka að því að sýna fram á hvert eðlilegt endurgjald væri fyrir slíka þjónustu. Jafnframt verður að líta til þess að stefndi greiddi gjald samkvæmt samningnum um margra mánaða skeið án athugasemda. Er því ósannað að reikningar stefnanda séu ósanngjarnir, svo sem stefndi heldur fram.

Stefndi telur það vera á reiki í gögnum stefnanda hvenær hann hafi hætt að veita honum þjónustu. Af lestri gagna málsins er hins vegar augljóst að um ritvillu í stefnu frá árinu 2013 er að ræða, þar sem kemur fram að hætt hafi verið að veita þjónustuna í júní 2011, en stefnufjárhæðin er sú sama og nú og byggt á sömu reikningum.

Stefndi hefur ekki fært fram rök fyrir þeim kröfum sínum að víkja beri samningi aðila til hliðar í heild eða að hluta á grundvelli 36. gr. samningalaga nr. 7/1936 eða vegna brostinna forsendna.

Með hliðsjón af öllu framangreindu verður aðal- og varakröfu stefnda hafnað og fallist á kröfu stefnanda í málinu.

Stefndi verður, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 470.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Iceland Glacier Wonders ehf., greiði stefnanda, Eignafélagi Tölvunar ehf., 677.700 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6 gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 37.650 krónum frá 1. nóvember 2010 til 1. desember 2010, af 75.300 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2011, af 112.950 krónum frá þeim degi til 1. mars 2011, af 150.600 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2011, af 188.250 krónum frá þeim degi til 1. maí 2011, af 225.900 krónum frá þeim degi til 1. júní 2011, af 263.550 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2011, af 301.200 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2011, af 338.850 krónum frá þeim degi til 1. september 2011, af 376.500 krónum frá þeim degi til 1. október 2011, af 414.150 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2011, af 451.800 krónum frá þeim degi til 1. desember 2011, af 489.450 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2012, af 527.100 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2012, af 564.750 krónum frá þeim degi til 1. mars 2012, af 602.400 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2012, af 640.050 krónum frá þeim degi til 1. maí 2012, en af 677.700 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 470.000 krónur í málskostnað.

B-kvk-nf B-kvk-nf