E-6102/2006

Mál þetta höfðaði Bæjarland ehf., Lækjartorgi 5, Reykjavík, með stefnu birtri 17. október 2006 á hendur B-kvk-þgf Á-kvk-þgf, og Ó-kk-þgf A-kk-þgf G-kk-þgf, báðum til heimilis að Smárarima 56, Reykjavík. Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 18. janúar sl.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði gert skylt að framselja allt hlutafé í Trixý ehf., Smárarima 56, Grafarvogi, til stefnanda, gegn greiðslu á kaupverði samkvæmt samþykktu kauptilboði, dagsettu 2. september 2006. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt framlögðu yfirliti.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

Stefnendur eru eigendur alls hlutafjár í Trixý ehf. Félag þetta á tvær fasteignir, að Brekkuhúsum 1 í Reykjavík og við Fjarðargötu í Hafnarfirði. Þann 2. september 2006 gerði stefnandi tilboð í allt hlutafé félagsins. Samkvæmt tilboðinu skyldi kaupverðið vera 43 milljónir króna. Skyldi stefnandi hafa val um það hvort hann greiddi þá fjárhæð við undirritun kaupsamnings, eða yfirtæki áhvílandi veðskuld við Sparisjóð Reykjavíkur og nágrennis og greiddi rúmlega 26 milljónir í peningum.

Í tilboðinu segir: „Viðtaka kaupanda á félaginu rekstri og eignum miðast við undirritun kaupsamnings og framsal hlutabréfa eigi síðar en 1. október 2006.” Síðar í tilboðinu segir að kaupsamningur skuli undirritaður eigi síðar en 1. október 2006.

Þá eru í tilboðinu ákvæði um að lagt skuli fram uppgjör félagsins áritað af löggiltum endurskoðanda, staðfesting um greiðslustöðu hjá Tollstjóra og samþykktir ásamt stofnsamningi.

Loks skulu hér teknir upp orðrétt svonefndir fyrirvarar, sem fram koma í tilboðinu:

„Fyrirvari er um að forsendur þær sem koma fram í kauptilboðinu séu réttar og um samþykki Spron um að lánið fylgi félaginu til kaupanda...

Fyrirvari skal vera um fjármögnun...

Fyrirvari er einnig um að samhliða kaupsamningi verði undirritaðir leigusamningar um báðar eignirnar við Tískuhús Zikzak ehf..., óuppsegjanlegur að beggja hálfu til 10 ára. Leigufjárhæð á mánuði skal vera...”

Kauptilboðið er undirritað af O-kk-þgf P-kk-þgf, framkvæmdastjóra stefnanda, með orðunum f.h. Bæjarlands ehf. Fram kom við skýrslutökur að tilboðið var sent með faxi til stefndu sem stödd voru í Kaupmannahöfn. Sendu þau tilboðið til baka samdægurs undirritað af sér, eins og segir: „f.h. Trixý ehf” og „pr pr Trixý”.

Milligöngu um viðskipti þessi hafði fasteignasalan Remax Borg. Meðal sölumanna á þeirri fasteignasölu var á þessum tíma N-kvk-nf G-kvk-nf, eiginkona O-kk-ef P-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda. Stefnandi fullyrðir að stefndu hafi verið kynnt þetta fyrirfram og ekki gert athugasemd.

Eftir því sem fram kom við skýrslutökur áttu aðilar lítil eða engin samskipti í framhaldi af því að tilboð var samþykkt.

Forsvarsmaður stefnanda, O-kk-nf P-kk-nf, bar fyrir dómi að það hafi staðið til að ganga frá kaupsamningi 1. október. Þá hafi ekki verið búið að aflétta tryggingarbréfi sem hvíldi á eigninni. Hann hafi beðið rólegur eftir því að hann yrði boðaður. Hann hafi sagt fasteignasölunni fyrir mánaðamótin að hann vildi ekki yfirtaka lán frá SPRON, sem var valkostur í hinu samþykkta tilboði. Hann hafi haft samband við fasteignasöluna 3. október og þá hafi verið afráðið að boða til samningsgerðar. Stefndu hafi þá ekki mætt. Aðspurður kvað hann einhug hafa verið í stjórn félagsins um kaupin.

Stefnda B-kvk-nf bar fyrir dómi að hún hefði verið í stöðugu sambandi við fasteignasöluna allan septembermánuð og hún hafi alltaf fengið þau svör að stefnendur væru ekki tilbúnir með fjármögnun. Hún hefði talað við sölumanninn V-kk-þf 3. október. Þá hafi hann sagt að þeir væru ekki alveg tilbúnir enn. Þá hafi hún rætt hvort þau gætu hætt við söluna og hafi V-kk-nf sagt að þau gætu það. Hún hafi í framhaldi af þessu ákveðið að hætta við.

V-kk-nf Þ-kk-nf, sölumaður hjá Remax Borg, gaf skýrslu fyrir dómi. Hann sagði að þeir hefðu ekki haft neitt í höndum til að boða til kaupsamningsgerðar fyrir 1. október. Það hafi vantað hluti frá báðum aðilum. Stefndu hafi bæði oft haft samband við hann. Hann kvaðst aldrei hafa fengið skýr svör frá stefnendum hvort þeir vildu yfirtaka lánið frá SPRON. Hann kannaðist ekki við að hafa haft orð um að það hafi staðið á fjármögnun.

N-kvk-nf G-kvk-nf M-kvk-nf, viðurkenndur bókari, staðfesti fyrir dómi að hún hefði í september 2006 farið í að ganga frá árshlutauppgjöri fyrir Trixý ehf. Það hafi einnig verið haft samband við endurskoðendur félagsins hjá KPMG.

Boðað var til samningsgerðar með símskeytum. Skyldi gengið frá samningi 4. október. Þá barst bréf frá lögmanni stefndu þar sem sagði að stefndu teldu sig ekki bundin af kauptilboðinu. Muni því ekki verða mætt til gerðar kaupsamnings. Bréfinu svaraði lögmaður stefnanda með áskorun um að mæta til fundar 9. október, en stefndu ítrekuðu að þau teldu sig ekki skuldbundin.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir á því að komist hafi á bindandi kaupsamningur milli aðila. Þá breyti tafir á því að boða til kaupsamningsgerðar þessu ekki. Fullyrðir stefnandi að ekki hafi staðið á sér að mæta til fundar.

Stefnandi mótmælir því að kauptilboðið hafi verið háð fyrirvörum af sinni hálfu. Í kauptilboðinu hafi verið venjubundnir fyrirvarar sem hafi stafað frá sér. Stefndu hafi ekki gert neina fyrirvara. Stefndu geti ekki nýtt sér fyrirvara sem stefnandi hafi gert til að komast hjá því að standa við gerðan samning.

Stefnandi fullyrðir að stefndu hafi áður en samningaumleitanir hófust verið upplýst um að eiginkona framkvæmdastjóra stefnanda væri starfsmaður á fasteignasölunni. Hafi stefndu ekki gert neinar athugasemdir við það og geti ekki borið það fyrir sig nú.

Þá fullyrðir stefnandi að hann hafi verið skuldbundinn samkvæmt tilboðinu. Það hafi verið undirritað af einum stjórnarmanni og annar stjórnarmaður hafi veitt honum umboð. Meirihluti stjórnar dugi til að skuldbinda félagið.

Stefnandi vísar til grunnreglna um skuldbindingargildi samninga. Þá vísar hann til meginreglna laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Málsástæður og lagarök stefndu.

Stefndu byggja á því að þau séu óbundin af tilboðinu. Þar komi fram að gengið yrði frá samningi fyrir 1. október 2006. Þá hafi verið settir ýmsir fyrirvarar í tilboðinu. Líta verði svo á að um sé að ræða tímabundna fyrirvara. Stefnanda hafi því borið að upplýsa fyrir 1. október hvort hann væri fallinn frá fyrirvörunum og hvernig endanlegt kauptilboð liti út. Þar sem þetta hafi ekki verið gert telja stefndu að þau hafi mátt líta svo á að tilboðið væri niður fallið.

Stefndu segja að kauptilboð stefnanda hafi verið háð það mörgum fyrirvörum að í raun hafi það ekki verið skuldbindandi fyrir tilboðsgjafann. Því hafi í raun ekki komist á bindandi samningur.

Stefndu benda á að í tilboðinu sé ekki gert ráð fyrir forkaupsrétti stjórnar Trixý. Samkvæmt samþykktum félagsins eigi stjórn félagsins og síðan einstakir hluthafar forkaupsrétt að fölum hlutum. Af þessari ástæðu telja stefndu að þau beri að sýkna þar sem óheimilt sé að framselja hlutafé til þriðja manns án þess að forkaupsréttar sé gætt. Þessa sé ekki gætt í kröfugerð stefnanda og leiði það eitt og sér til sýknu.

Stefndu telja það galla á kauptilboði stefnanda að það sé undirritað af einum stjórnarmanni. Meirihluti stjórnar riti firmað samkvæmt samþykktum. Einum stjórnarmanni sé óheimilt að veita umboð eins og það sem stefnandi hafi lagt fram. Varamaður í stjórn verði að koma í stað þess sem ekki geti ritað undir. Þá sé það stjórn félags sem geti veitt umboð til að ganga frá samningum, sbr. 49. gr. laga nr. 138/1994.

Stefndu benda einnig á að umboðið sé undirritað 1. september, en kauptilboðið daginn eftir. Þá hafi O-kk-nf P-kk-nf ritað undir kauptilboðið í eigin nafni. Þessir ágallar á tilboðinu leiði til þess að það sé óskuldbindandi.

Þá segja stefndu að þau hafi ritað undir tilboðið fyrir hönd félagsins en ekki persónulega. Boðið hafi verið í hlutafé í þeirra eigu og hafi félagið því ekki átt aðild að sölunni. Stefnandi hafi greint félagið sem tilboðshafa. Þessi formgalli leiði til þess að aldrei hafi komist á bindandi samningur milli aðila.

Stefndu benda á að fyrirvari um gerð leigusamninga hafi ekki verið uppfylltur af hálfu stefnanda.

Stefndu segja það galla á málatilbúnaði stefnanda að hann geri enga tilraun til að gera grein fyrir hlutafjáreign stefndu. Það liggi fyrir að hlutafé félagsins sé að nafnverði 500.000 krónur sem skiptist í fimm hluti. Krafist sé framsals alls hlutafjár án nánari tilgreiningar. Þá sé ekki lofað greiðslu ákveðinnar fjárhæðar gegn framsali hlutafjár. Því geti krafan ekki orðið aðfararhæf. Leiði þessir gallar til þess að vísa beri málinu frá af sjálfsdáðum.

Stefndu vísa til meginreglna kröfuréttar og samningalaga, laga um einkahlutafélög og 23. gr. laga nr. 50/2000.

Forsendur og niðurstaða.

Dómari taldi á sínum tíma ekki tilefni til að taka formhlið málsins sérstaklega til skoðunar. Í greinargerð stefndu eru gerðar athugasemdir við tvö atriði er kunni að leiða til þess að vísa beri máli þessu frá dómi af sjálfsdáðum. Verður ekki hjá því komist að fjalla um þessi atriði.

Annars vegar benda stefndu á að ekki sé reynt að að skipta upp hlutafé hvors þeirra um sig, heldur beinist krafan í heild að þeim báðum óskipt. Hér er þess að gæta að stefnandi byggir á því að stefndu hafi sameiginlega skuldbundið sig til að framselja allt hlutafé félagsins og ekki kemur fram í tilboðinu nein skipting milli stefndu. Er því eðlilegt að krafan sé gerð með þessum hætti, en við aðför til fullnustu kröfunnar þyrfti eðlilega að koma til aðild beggja stefndu í senn. Yrði það á valdi stefnanda sem gerðarbeiðanda að haga aðild með þeim hætti.

Stefnandi krefst framsals allra hlutabréfa í umræddu félagi, gegn greiðslu kaupverðs samkvæmt tilgreindu tilboði. Á það má fallast með stefndu að skýrara hefði verið að tilgreina fjárhæð kaupverðsins undir liðnum kröfugerð í stefnu. Kaupverðið kemur hins vegar skýrt fram í texta stefnunnar og er því kröfugerðin í heild nægilega skýr í skilningi d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, en eins og áður segir hefði verið gleggra að tilgreina fjárhæðina með kröfugerðinni beint.

Stefndu samþykktu tilboð stefnanda með áritun á það og sendu til fasteignasölunnar. Með því var kominn á bindandi samningur með aðilum. Áskilnaður um að gengið skyldi frá kaupsamningi fyrir 1. október leiðir ekki til þess að skuldbindingar aðila falli niður þann dag, ef ekki hefur verið gengið frá samningnum.

Í tilboðinu eru tilgreind nokkur atriði sem nefnd eru fyrirvarar. Þessi atriði leiða ekki til þess að engin skuldbinding sé að baki tilboðinu eða samþykki þess. Þá verður ekki litið svo á að stefnandi hafi haft tiltekinn frest til að tilkynna að hann félli frá fyrirvörum.

Forkaupsréttur stjórnar félagsins að hlutum í félaginu felur ekki í sér bann við framsali bréfanna. Enginn hefur lýst því yfir að hann hyggist beita forkaupsrétti og kemur þetta atriði því ekki til frekari skoðunar.

Hafi stefndu talið óvíst um heimild O-kk-ef P-kk-ef til að skuldbinda stefnanda gátu þau beint áskorun til stefnanda um að gefin yrði skuldbindandi yfirlýsing um heimild hans. Það gerðu þau ekki. Þá leiðir það ekki til þess að tilboðið sé ógilt þó umboð sé dagsett annan dag en tilboðið sjálft.

Stefndu bera fram þá málsástæðu í greinargerð sinni að þau hafi undirritað tilboðið f.h. félagsins, en ekki persónulega. Þá hafi tilboðinu verið beint að félaginu sjálfu. Fram kom í aðilaskýrslu stefndu B-kvk-ef að hún spurðist fyrir um það á fasteignasölunni hvenær unnt yrði að ganga frá samningi. Verður tilboðið, samþykkt þess og síðari athafnir aðila ekki skýrðar á annan hátt en að þeir hafi á sínum tíma viljað gera samning þess efnis sem stefnandi krefst nú efnda á. Þessi ónákvæmni í tilgreiningu aðila kemur því ekki að sök.

Fyrirvari um gerð leigusamninga var skilyrði af hálfu stefndu um að tiltekið einkahlutafélag fengi húseignir Trixý ehf. á leigu. Sérstaka samninga um leiguna getur stefnandi ekki undirritað fyrr en hann hefur fengið umráð félagsins.

Samkvæmt þessu verður fallist á kröfur stefnanda. Stefndu verður gert að greiða stefnanda 300.000 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndu, B-kvk-nf Á-kvk-nf og Ó-kk-nf A-kk-nf G-kk-nf, skulu framselja til stefnanda, Bæjarlands ehf., allt hlutafé í Trixý ehf., kt. 460397-2279, gegn greiðslu á 43.000.000 króna.

Stefndu greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.