S-460/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 27. janúar sl., er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 5. október 2009 á hendur A, kennitala 000000-0000, fyrir kynferðisbrot gegn dóttur sinni, B, kennitala 000000-0000, er hún var sjö ára gömul, á heimili þeirra, með því að hafa:

1. Að minnsta kosti tvisvar sett fingur og getnaðarlim í kynfæri telpunnar.

2. Í eitt skipti sett getnaðarlim sinn upp í munn telpunnar.

3. Í eitt skipti sýnt telpunni hreyfimynd með klámi.

Er háttsemi ákærða samkvæmt 1. og 2. ákærulið talin varða við 1. mgr. 200. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en samkvæmt 3. ákærulið aðallega við 2. mgr. 200. gr. og 2. mgr. 202. gr. sömu laga, en til vara við 209. gr. og 3. mgr. 210. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu C-x-x L. B-x-x hdl., fyrir hönd B kennitala 000000-0000, er gerð krafa um greiðslu skaðabóta úr hendi ákærða að fjárhæð kr. 2.500.000 auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 21. janúar 2009 til 29. apríl 2009 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Málavextir

Með bréfi, dags. 2. mars 2009, fór Félagsþjónusta N fram á það við lögreglu að rannsakað yrði hvort brotaþoli hefði sætt kynferðislegri áreitni. Í bréfinu kemur fram að brotaþoli sé einkabarn foreldra sinna, sem búið hafi á N í nokkur ár, en hún eigi eldri hálfsystur, sammæðra, sem flutt sé að heiman. Faðirinn, ákærði í þessu máli, hafi starfað um nokkurt skeið hjá fyrirtæki í Reykjavík. Komi hann því stopult á heimili sitt á N en dvelji annars hjá móður sinni í Reykjavík. Skólastjóri skóla brotaþola hafi haft samband við starfsmann barnaverndarnefndar í lok janúar sama ár og sagst hafa áhyggjur af aðstæðum brotaþola. Þá kemur og fram að starfsmanni barnaverndarnefndar hafi borist til eyrna frá aðila sem þekkti til að ákærði hefði fátt gert annað í síðustu heimsókn sinni á heimilið en að horfa á klámfengið myndefni og fróa sér. Hafi starfsmaðurinn því boðað móður stúlkunnar í viðtal og hún þá staðfest þetta. Hafi hún sagst hafa fundið klámfengna mynd innan um barnaefni brotaþola. Hafi hún og upplýst að hálfsystir brotaþola hefði sagt sér frá því að þær systurnar hefðu setið saman og horft á rómantíska mynd þar sem leikararnir hefðu verið að kyssast. Hefði brotaþoli þá spurt: „Hvenær fara þau að sleikjast?“ Hafi móðir brotaþola og sagt að á heimilinu væru nokkrar klámmyndir sem ákærði hefði skilið eftir. Kemur fram að starfsmaður barnaverndarnefndar hafi óskað eftir því við lögreglu að hún tæki myndirnar til varðveislu. Þá segir í bréfinu að barnaverndarnefndin hefði óskað eftir því að stúlkan færi í rannsóknarviðtal í Barnahúsi. Í viðtali sem hefði farið þar fram 26. febrúar 2009 hefði komið fram hjá brotaþola að ákærði horfði stundum á „fullorðins myndir“ og að hún hefði séð slíkar myndir með honum. Þá hefði hún margsagt í viðtalinu að hún ætti leyndarmál með ákærða og haft á orði að „pabbi yrði brjálaður ef ég segi frá því“. Hún hefði þó ekki viljað segja frá hvert leyndarmálið væri en gefið loforð um að segja móður sinni það á leiðinni heim eftir viðtalið. Hún hefði svo sagt móður sinni frá því á leiðinni að ákærði hefði leyft sér að sjá myndirnar. Hefði móðir hennar þá spurt hvort ákærði hefði gert henni eitthvað og stúlkan þá bent í klof sér og sagt að hann hefði snert.

Í lok bréfsins er tekið fram að brotaþoli hafi tvívegis farið til athugunar á Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins. Í fyrra skiptið 2005 og hið síðara á árinu 2007. Hafi helstu niðurstöður verið þær að heildarþroskatala væri 59, verkleg tala 65 og málleg tala 62. Hafi hún greinst með heilalömun /CP, væga tvenndarlömun. Auk þess sem hún sé með athyglisbrest og ofvirkni.

Fyrir liggur skýrsla lögreglu um að móðir brotaþola hafi komið 4. mars 2009 og afhent þar myndbandsspólur og mynddiska með klámefni sem hún kvaðst hafa fundið,

annars vegar í hillusamstæðu í stofunni og hins vegar eina mynd sem hún hefði fundið í skúffu í barnaherberginu, innan um barnaefni. Hafi hún og komið tveimur dögum síðar og afhent fleiri spólur sem fundist hefðu í stofu og undir hjónarúminu. Diskurinn sem fundist hafi í skúffu brotaþola hafi verið með kvikmyndinni Ken Park, sem gefin hafi verið út af SAM-myndböndum og verið sýnd í kvikmyndahúsum. Segir í skýrslunni að hún hafi verið bönnuð innan 16 ára, meðal annars vegna hispurslausra kynlífssena.

Brotaþoli var skoðuð af kvensjúkdómalækni 18. mars 2009 og kemur fram í vottorði vegna þessa að við skoðun á ytri kynfærum hafi þau reynst eðlileg. Meyjarhaft hafi verið U-laga, eðlilegir kantar og op um 7-8 mm. Þá segir að þrátt fyrir þetta sé ekki útilokað að stúlkan kunni að hafa orðið fyrir einhvers konar kynferðisofbeldi.

Í vottorði Ó-kvk-ef Á-kvk-ef F-kvk-ef, uppeldis- og afbrotafræðings, dags. 9. desember 2009, lýsir hún því að hún hafi átt allmörg meðferðarviðtöl við brotaþola vegna máls þessa. Hafi markmið þeirra verið „að hjálpa stúlkunni að líða betur og geta sett mörk ásamt því að tryggja að hún taki ekki ábyrgð á meintri misnotkun“. Er í vottorðinu haft eftir móður brotaþola að stúlkan sýndi mikla kynferðislega hegðun heima fyrir, snerti kynfæri sín mikið, klæddi sig úr öllum fötunum og „skakaði“ sér á stórum bangsa. Kemur og fram að sökum greindarskerðingar stúlkunnar hafi reynst erfitt að vera með markvissa samtalsmeðferð og ekki hafi verið hægt að leggja fyrir hana spurningalista af neinu tagi. Hafi stúlkan aldrei rætt um meinta misnotkun berum orðum.

Tekin var skýrsla af brotaþola í Barnahúsi 13. mars 2009 skv. a-lið 1. mgr. laga nr. 88/2008. Kom þar meðal annars fram hjá brotaþola að hún hefði séð „sleikjumynd“ sem ákærði var að horfa á inni í stofu. Hefði hún vaknað og „læddist og þá sá ég þetta“. Spurð hvað hún hefði séð sagði hún að „einn maður vildi gera soldið ljótt“. Er hún var spurð hvað hann vildi gera svaraði hún: „Sleikja konuna.“ Spurð hvar svaraði hún: „Pjölluna“. Spurð hvort ákærði hefði vitað af henni eða séð að hún væri að horfa á myndina kvað hún hann ekki hafa séð sig. Nokkru síðar var hún spurð: „En ruglaðist pabbi þinn einhvern tímann og var hann að horfa á sleikjumynd inni í herberginu þínu?“ Svaraði hún þá: „Þegar ég fór koma heim þá fór ég inn í herbergi þá sá ég pabba.“ Nánar aðspurð sagði hún hann þá hafa setið þar og horft á „sleikjumynd“. Hefði ákærði sagt hæ. Hún hefði verið smástund inni í herbergi en svo farið inn í stofu að leika sér. Stúlkan var spurð ítrekað hvað ákærði hefði verið að gera á meðan hann var að horfa og svaraði hún því þá til að hann hefði bara verið að horfa. Spurð hvernig hann hefði verið klæddur inni í stofunni svaraði hún að hann hefði verið klæddur „í sínum fötum“ og inni í herbergi hefði hann verið klæddur í hermannabuxur og bol. Hún var spurð hvort einhver fullorðinn hefði snert á henni „pjölluna“. Svaraði hún því neitandi og spurð hvort hún myndi þora að segja frá því ef einhver hefði gert það svaraði hún: „Bara ef einhver gerði það.“ Spurð hvort hún ætti einhver leyndarmál og svaraði hún því þá neitandi en kannaðist þó við að eiga leyndarmál, meðal annars um andlitsmálun, með móður sinni og systur sinni. Hún sagðist þá engin leyndarmál eiga með pabba sínum. Aðspurð sagðist hún þá bara hafa verið að grínast með það er hún sagðist í könnunarviðtali í Barnahúsi eiga leyndarmál með ákærða sem hún ætlaði að segja mömmu sinni frá á leiðinni heim. Spurð nánar hvað hún hefði ætlað að segja mömmu sinni kvaðst hún ekki hafa hugmynd um það. Þá kannaðist brotaþoli ekki við að hún hefði sagt móður sinni að ákærði hefði „potað í pjölluna“ hennar.

Tekin var á ný skýrsla af brotaþola í Barnahúsi 17. apríl 2009. Sagðist hún þá aðspurð vera komin til að segja frá leyndarmáli um það að ákærði og hún hefðu verið heima, á rúminu í herbergi hennar, og hann þá „sett typpið inn í pjölluna og líka puttana og það var ógeðslega vont.“ Kvaðst hún hafa verið sjö ára gömul. Beðin um að lýsa því betur sagðist hún ekki muna það. Hún taldi að þetta hefði gerst oftar en einu sinni en taldi þó að þetta hefði ekki gerst oftar en tvisvar. Beðin um að lýsa klæðnaði sagðist hún sjálf hafa verið ber en ákærði í fötum. Spurð hvernig hann gæti þá sett typpið í „pjölluna“ sagði hún hann hafa klætt sig úr buxunum. Er hún var spurð hvort þetta hefði gerst á einhverjum öðrum stað en í herberginu svaraði hún: „Nei eða jú, á klósettinu.“ Spurð út í það nánar var svar hennar ekki skiljanlegt. Hún var þá spurð: „Ókey en þú manst að það gerðist eitthvað á klósettinu, hefur það gerst einu sinni eða meira en einu sinni á klósettinu?“ Var svar hennar þá: „Einu sinni.“ Spurð hver hefði sagt við hana að þetta væri leyndarmál svaraði hún: „Pabbi.“ En kvaðst ekki vita hvað hann hefði sagt meira. Spurð hvað hefði verið svona vont eins og hún lýsti svaraði hún: „Út af typpinu.“ Og spurð á ný hvar hann hefði sett typpið svaraði hún: „Pjallan.“ Þá hefði hann einnig sett puttana þar. Spurð hvort typpið hefði verið hart eða mjúkt svaraði hún: „Fyrst mjúkt og svo hart.“ Þá var hún spurð hvort ákærði hefði einhvern tímann beðið hana um að gera eitthvað við sig og svaraði hún þá: „Nei hann látti mig gera það.“ Og beðin um lýsa því sem hann gerði svaraði hún: „Setja munninn í typpið.“ Og bætti svo við: „Það var ógeðslega vont á bragðið.“ Sagði hún hann hafa gert þetta einu sinni þegar hún var sjö ára gömul. Spurð nokkru síðar hvort ákærði hefði látið hana gera eitthvað meira við typpið sitt svaraði hún því neitandi. Hún sagði að eitthvað þessu líkt hefði gerst mörgum sinnum. Spurð hvort hún héldi að ákærði hefði viljað að aðrir vissu um þetta sem væri að gerast svaraði hún því til að hann hefði hætt þessu þegar mamma hennar kom heim. Spurð hvort hann hefði talað um að þetta væri leyndarmál svaraði hún: „Mátti ekki segja neinum.“ Þá sagði hún og að henni hefði ekki liðið vel þegar þetta var að gerast. Bar hún og að ákærði hefði einu sinni sýnt henni „ljótar“ myndir og það væri svo langt síðan að hún myndi ekki eftir því. Hún svaraði því þó síðar að það hefði gerst inni í herberginu hennar.

Skýrslur við aðalmeðferð málsins

Ákærði kvaðst neita öllum sakargiftum í ákæru. Hann neitaði að kannast við að hafa nokkru sinni sett fingur og getnaðarlim sinn í kynfæri stúlkunnar eða í munn hennar eða að hafa sýnt henni klámefni. Hann gæti enga skýringu gefið á framburði hennar þar um. Kvaðst hann hafa farið að vinna í Reykjavík á árinu 2007 og frá þeim tíma hefði hann einungis dvalið á heimili sínu um í um tvo daga um helgar, einu sinni í mánuði. Sagði hann konu sína þá yfirleitt hafa farið á brott, yfirleitt í heimsókn til vinkonu sinnar, en þó einnig til vinnu. Hefðu hann og brotaþoli þá yfirleitt verið tvö ein saman heima, en fósturdóttur hans, C, hefði þó stundum dvalið á heimilinu þegar hann var þar í heimsókn. Kom fram hjá ákærða að oft hefði komið fyrir að stúlkan hefði viljað vera án fata og oft verið erfiðleikum bundið að fá hana til að vera að lágmarki í nærfötum. Þegar þau feðginin hefðu horft saman á sjónvarp hefði hann sjálfur yfirleitt verið fullklæddur þótt fyrir hefði komið að hann væri ber að ofan. Kvaðst hann aðspurður ekki geta skýrt af hverju hann hefði sagt hjá lögreglu að hann hefði alltaf verið fullklæddur við slíkar aðstæður. Spurður um klámmyndir sem fundist hefðu á heimilinu kannaðist ákærði við að eiga þær. Sagðist hann eingöngu hafa horft á þær á nóttinni, eftir að brotaþoli hefði verið farin að sofa, og þá inni í stofunni. Hins vegar kynni að vera að hann hefði horft á slíkar myndir einu sinni eða tvisvar í sjónvarpi sem staðsett væri inni í herbergi dóttur sinnar þegar myndspilarinn í stofunni hefði verið bilaður. Hann tók þó fram að brotaþoli hefði þá ekki verið heima. Spurður hvort það hefði þá verið að degi til sagði hann að það hefði líklega verið í eitt skipti að degi til. Aðspurður sagði hann vel hugsanlegt að það hefði verið stuttu áður en mál þetta kom upp. Hann kvaðst þó aldrei hafa sýnt stúlkunni klámefni. Hann hefði þó heyrt að hún hefði komið í eitt skipti að honum þegar hann var að horfa á slíka mynd inni í stofu. Hann kvaðst þó sjálfur ekki hafa orðið var við það. Sagðist hann hafa keypt þessar myndir í verslunum hérlendis.

Móðir stúlkunnar kvaðst fyrst hafa farið að fengið grunsemdir um að ekki væri allt með felldu í samskiptum ákærða og brotaþola þegar hún, fyrir um ári síðan, eftir að haldið hefði verið upp á afmæli stúlkunnar, fann mynddisk með klámefni inni í herbergi stúlkunnar þegar vitnið var að taka þar til. Kvaðst hún hafa vitað að slíkt efni var til á heimilinu en henni þó ekki fundist við hæfi að slíkir diskar væru inni í herbergi stúlkunnar. Í framhaldi sagðist hún hafa spurt brotaþola hvort hún hefði sett diskinn þarna en hún þá neitað því. Kvaðst hún einnig hafa spurt ákærða sömu spurningar og hann þá svarað að þetta ætti ekki að vera þar inni. Kvaðst hún í framhaldi af þessu hafa farið að velta þessu fyrir sér og farið með spólurnar til starfsmanns barnaverndarnefndar þar á staðnum. Hún hefði hins vegar ekkert rætt málið frekar við brotaþola fyrr en eftir að búið var að taka könnunarviðtal við stúlkuna í Barnahúsi. Í því viðtali hefði komið fram að hún ætti leyndarmál með ákærða sem hún myndi skýra móður sinni frá að því loknu. Í framhaldi af viðtalinu hefði hún síðan sagt sér að hún ætti ljótt leyndarmál með ákærða. Hefði stúlkan í fyrstu sagt að hún þyrði ekki að segja henni frá því en hún svo farið að tala um að ákærði væri að káfa á henni í klofinu og láta sig horfa á ljótar myndir eða eins og hún hefði kallað það „sleikjumyndir“. Hefði brotaþoli bent á klofið á sér þegar hún sagði frá þessu. Í samráði við starfsmann félagsþjónustunnar hefði hún að svo komnu ekki spurt hana frekar út í þetta. Hefði dóttur hennar augljóslega liðið illa meðan á þessu samtali stóð. Nokkru síðar, eða 13. mars 2009, hefði verið tekið dómskýrsla af brotaþola í Barnahúsi. Hefði stúlkan þá verið veik og kastað upp á leiðinni á staðinn. Aðspurð kvaðst vitnið hafa fengið þau ráð frá starfsmanni félagsþjónustunnar að spyrja stúlkuna ekkert frekar út í málsatvik, þannig að frásögnin kæmi beint frá henni sjálfri. Daginn eftir skýrslutökuna hefði stúlkan svo sagt systur sinni frá því hvað ákærði hefði gert henni. Sagðist móðirin hafa komið heim og systir brotaþola þá spurt stúlkuna hvort hún ætlaði ekki að segja mömmu sinni eitthvað. Hefði brotaþoli þá sagt sér, það sem hún hefði sagt systur sinni áður, að ákærði hefði „látið sig horfa á svona myndir og að hann hefði verið að káfa á pjöllunni á sér og láta hann (svo) káfa á typpinu á sér og þrýsta því inn í pjölluna á sér“. Hún hefði svo bætt við „Og það var ógeðslega vont.“ Aðspurð kvað hún brotaþola hins vegar ekki hafa talað um að ákærði hefði sett typpið upp í munninn á henni. Vitnið kvaðst hafa spurt stúlkuna hvers vegna hún hefði ekki sagt frá þessu í Barnahúsi deginum áður og hefði hún þá svarað að hún hefði ekki þorað það. Sagði hún að fram hefði komið hjá stúlkunni, eftir að hún fór fyrst í Barnahús, að hún væri svo „hrædd að segja frá þessu því að pabbi hennar yrði alveg brjálaður“. Hefði stúlkan augljóslega verið hrædd um að pabbi hennar myndi verða reiður og að vitnið myndi ekki trúa henni. Spurð hvort hún hefði tekið eftir einhverjum breytingum á brotaþola, á því tímabili sem hér um ræðir, sagði hún stúlkuna hafa hagað sér öðruvísi þegar ákærði var heima. Hefði hún verið órólegri og vætt rúmið. Vitnið kannaðist við að hafa stundum farið í heimsóknir til vinkonu sinnar þegar ákærði kom á heimilið. Kvaðst hún hafa litið svo á að rétt væri að gefa þeim feðginum kost á að vera einum saman, sérstaklega þar sem stúlkan hefði verið mjög háð sér. Sagðist hún þá hafa farið út kannski eitt þeirra kvölda sem ákærði var heima og þá þegar brotaþoli var að sofna á kvöldin, um kl. átta, og komið aftur heim um kl. tíu eða ellefu. Hún hefði hins vegar yfirleitt verið heima á morgnana og að degi til. Spurð hvort brotaþoli hefði sýnt af sér kynferðislega hegðun áður en mál þetta kom upp sagði hún að leikir hefðu svolítið verið farnir að snúast „um eitthvað svoleiðis“. Spurð hvort það hefði verið byrjað áður en hún varð sjö ára kvað hún það ekki hafa verið eins áberandi. Hún taldi þó að sú hegðun sem getið er um í vottorði Ó-kvk-ef Á-kvk-ef F-kvk-ef, að brotaþoli hafi „skakað“ sér kynferðislega á stórum bangsa sem hún ætti, hefði verið til staðar allt frá því stúlkan var fjögurra ára. Taldi hún að kynferðisleg hegðun stúlkunnar, eins og til dæmis kynferðislegar snertingar, hefðu farið vaxandi allt frá þeim aldri. Væri stúlkan jafnvel að snerta sig með þessum hætti þótt vitnið sæi til. Vitnið sagðist ekki vita til að brotaþoli hefði horft að klámmyndir, nema það hefði gerst með ákærða. Sagðist hún yfirleitt setja mynddiska í myndspilarann fyrir stúlkuna, enda kvaðst hún hafa bannað að stúlkan gerði það sjálf. Aðspurð sagði hún brotaþola hafa vitað að diskarnir með klámefninu væru geymdir í ólæstri hirslu í stofunni. Þá staðfesti hún að myndspilarinn í stofunni hefði verið bilaður skömmu fyrir áramótin 2008. Sagðist hún hafa keypt nýjan spilara um jólin en sá spilari hefði reyndar einnig reynst bilaður svo nýr hefði ekki komið fyrr en eftir það. Hefði spilarinn í herbergi stúlkunnar þá verið eini nothæfi spilarinn. Vitnið lýsti því að brotaþoli hefði alltaf verið mjög heitfeng og því oft viljað vera nakin. Hefði það verið þannig frá því hún var lítið barn. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa haft neina sérstaka ástæðu til að ætla að ákærði hefði gert eitthvað misjafnt við brotaþola. Hins vegar hefði henni fundist, og hún hefði haft orð á því við ákærða, að óeðlilegt væri að hann lægi inni í stofu, í nærbuxum einum fata, undir sæng með stúlkunni nakinni að horfa á barnasjónvarpið. Hefði systir brotaþola og haft orð á því við sig oftar en einu sinni að þetta væri óeðlilegt. Fram kom hjá vitninu að snemma á árinu 2008 hefðu vaknað hjá henni grunsemdir, og því verið haldið fram í hennar eyru, að ákærði héldi fram hjá henni. Hefði hún spurt hann beint að þessu en hann aðeins svarað því með einföldu neii. Hefði samband þeirra verið fremur stirt og hefði það versnað eftir að ákærði fór að vinna í Reykjavík. Vitnið var spurt út í það sem í lögregluskýrslu er haft eftir I, að vitnið hefði komið á morgnana og ekki farið heim fyrr en á kvöldin þegar hún taldi að ákærði væri búinn að svæfa brotaþola. Kvað hún þá að þetta hefði komið fyrir en þó yfirleitt ekki allan daginn. Kannaðist hún við að I væri vinkona sín, þær hefðu verið góðar vinkonur frá því í æsku.

C, hálfsystir brotaþola, kvaðst hafa verið í skóla í Reykjavík síðustu árin. Hún hefði hins vegar alltaf komið heim til sín um helgar og eins hefði hún dvalið þar yfir sumartímann. C kvaðst hafa verið stödd hjá móður sinni stuttu eftir að brotaþoli fór í viðtal í Barnahúsi. Í viðtalinu hefði komið fram að stúlkan ætti ljótt leyndarmál með ákærða og að hún myndi skýra vitninu frá því. Kvaðst vitnið hafa spurt brotaþola að því, laugardaginn eftir skýrslugjöfina, hvort hún vildi segja sér eitthvert leyndarmál. Hefði stúlkan játað því en ekki viljað segja henni það strax. Vitnið kvaðst svo hafa spurt brotaþola að nýju, síðar um daginn, hvort hún vildi segja sér frá leyndarmálinu. Stúlkan hefði þá játað því og sagt: „Pabbi snerti pjölluna mína.“ Sagðist vitnið þá hafa spurt hvort hann hefði gert eitthvað meira og brotaþoli þá svarað því til að þau hefðu verið að horfa á „sleikjumyndir“ og að hann hefði snert hana á meðan. Kvaðst hún enn hafa spurt hvort ákærði hefði gert eitthvað meira og stúlkan þá svarað að hann hefði látið hana snerta sitt typpi, hann hefði og látið typpið snerta pjölluna sína og það hefði verið mjög vont. Brotaþoli hefði hins vegar ekkert minnst á að ákærði hefði sett typpið í munninn á henni. Þá hefði stúlkan heldur ekkert sagt hvenær þetta hefði átt að hafa gerst. Henni hefði þó skilist að brotaþoli hefði þá verið ein heima með ákærða. Fram kom hjá vitninu að hún hefði oft gert athugasemdir, bæði við ákærða og móður sína, um að ákærði gengi um fáklæddur og lægi í nærbuxum einum klæða undir sæng með brotaþola nakinni undir sæng, að horfa á sjónvarpið inni í stofu. Þá kvaðst hún einnig oft hafa orðið vitni að því að ákærði væri að horfa á klámmyndir inni í stofu á nóttunni. Sagðist hún minnast þess að klámmyndir hefðu verið til á heimilinu allt frá því að ákærði fór að búa með móður hennar. Kvaðst hún sjálf hafa fundið diska með klámmyndum í herbergi brotaþola og að hún vissi til þess að kona sem hefði verið að taka til á heimilinu hefði fundið klámdiska, eða alla vega hulstur utan af þeim, í dótakassa stúlkunnar. Þá sagðist hún einu sinni hafa komið að ákærða inni í stofu þar sem hann hefði verið að horfa á klámmynd og byrja að fróa sér. Vitnið kvaðst aldrei sjálf hafa orðið vör við neina kynferðislega tilburði ákærða gagnvart henni sjálfri eða brotaþola. Þá sagði hún að brotaþoli hefði „gengið nakin um húsið alla daga“ eða að minnsta kosti hefði hún gert það á þessum tíma. Vitnið sagðist hafa vitað af því að samband móður hennar við ákærða hefði verið sérstaklega stirt stuttu áður en mál þetta kom upp. Móðir hennar hefði þó ekki sagt henni frá grunsemdum um að ákærði væri með annarri konu. Þá kvaðst vitnið telja að brotaþoli hefði getað sjálf sett diska í spilarann en hún hefði þó yfirleitt beðið um aðstoð við það.

I kvaðst vera vinkona móður brotaþola og starfa í mötuneyti skólans. Sagðist hún hafa veitt því eftirtekt að hegðun stúlkunnar í skólanum hefði breyst um haustið 2008 og í janúar í fyrra hefði hún ákveðið að nefna þetta við skólastjórann. Kvað hún stúlkuna hafa verið vana að hlaupa upp í fangið á sér þegar þær hittust en þess í stað hefði hún tekið að urra á sig við slíkar aðstæður. Brotaþoli hefði og verið farin að meiða sig ískyggilega oft, að því er virtist af tilefnislausu. Hefði sér virst sem stúlkan væri að gera sér þetta upp til að fá athygli, en stúlkunni hefði augljóslega liðið mjög illa. Þá hefðu strákar sem voru með henni í bekk haft orð á því að hún væri alltaf að klípa þá í punginn. Loks hefði hún viðhaft orðbragð, aðallega alls konar klámyrði á íslensku sem börn á hennar aldri viðhafi almennt ekki. Kvaðst vitnið hafa rætt þessa breyttu hegðun við skólastjórann og beðið hann um að athuga hvort eitthvað væri öðruvísi en það ætti að vera. Eftir að mál þetta kom upp hefði öll framkoma stúlkunnar breyst til fyrra og betra horfs og virst sem henni liði betur en fyrr. Vitnið staðfesti að rétt væri haft eftir sér í lögregluskýrslu um að D, móðir brotaþola, hefði dvalið hjá henni þá daga sem ákærði kom á heimili hennar. Hefði D þá komið á morgnana og ekki farið heim fyrr en á kvöldin. Hefði D gefið þá skýringu eina að sér leiddist heima. Hefði hún ekki talað illa um ákærða í sín eyru. Aðspurt kvað vitnið rétt eftir sér haft í lögregluskýrslu að D hefði rætt við sig um klámdiskana á heimilinu, um miðjan janúar 2009, og að hún hefði áhyggjur af því að brotaþoli væri að horfa á þá með ákærða. Hefði hún því einnig vegna þessa haft samband við skólastjórann. Hins vegar hefði líðan brotaþola ekki verið rædd milli þeirra vinkvennanna.

C kvaðst hafa verið umsjónarmaður í skólavistuninni í skóla brotaþola á umræddum tíma. Kvaðst hún hafa farið að hugsa til baka þegar hún frétti af málinu og fundist sem hegðun stúlkunnar hefði breyst í byrjun árs 2009. Hefði það aðallega komið fram í því að stúlkan hefði þá verið að láta dúkkur gera ýmislegt í dúkkuleik, eins og til dæmis kyssast. Þá kvaðst hún ekki hafa viljað snertingu á sama hátt og áður.

D, deildarstjóri í skóla brotaþola, kvað stúlkuna ekki hafa rætt við sig um hið meinta brot. Spurð hvort hún hefði orðið vör við eitthvað kynferðislegt í fari brotaþola kvaðst vitnið vita til þess að stúlkan hefði í tvígang teiknað mynd í skólanum af berum stelpum eða konum og teiknað greinilega inn á þær kynfærin. Hefði fyrri myndin, sem liggur fyrir í málinu, verið teiknuð í febrúar 2009. Kvaðst hún hafa ritað á bakhlið myndarinnar þá lýsingu sem stúlkan hefði látið fylgja með þegar hún kom með myndina. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa tekið sérstaklega eftir neinum breytingum á hegðan stúlkunnar á árunum 2008 og 2009.

E kvaðst sem leikskólakennari hafa þekkt brotaþola í mörg ár. Kvaðst hún þekkja báða foreldrana og koma að kennslu stúlkunnar í leikskólanum. Sagði hún brotaþola aldrei hafa rætt neitt kynferðislegt við sig eða um hið meinta kynferðisbrot. Hins vegar hefði hún séð stúlkuna leika sér með dúkkur á þann hátt að láta þær leggjast saman og kyssast. Henni hefði þó ekki fundist það neitt skrýtið þar sem flest börn gerðu slíkt einhvern tímann. Varðandi hegðun stúlkunnar kvað vitnið hana illa hafa þolað snertingu allt frá því hún byrjaði í leikskólanum sex ára gömul, en það hefði nú mjög breyst. Væri hún nú til í að láta knúsa sig.

F kvaðst vera forstöðumaður skammtímavistunar á M. Sagði hún brotaþola hafa dvalist þar eina helgi í hverjum mánuði síðustu ár, líklega allt frá árinu 2005. Auk þess hefði hún á þessu tímabili dvalið hjá þeim í tvær vikur yfir sumartímann. Sagðist hún hvorki vita til þess að brotaþoli hefði rætt hið meinta kynferðisbrot við sig eða aðra starfsmenn stofnunarinnar né að hún hefði haft í frammi einhvers konar kynferðislega hegðun umfram það sem gerðist með börn á hennar aldri. Þá sagði hún starfsmenn hafa tekið eftir því síðasta sumar að hún vildi síður láta snerta sig en fyrr og nú fyrir um hálfum mánuði hefði orðið vart við það að stúlkan vildi hafa einhvern hjá sér á nóttunni. Hins vegar virtist hún ekki vera grátgjarnari en fyrr eða sem henni liði illa. Þá kom fram hjá vitninu að ákærði hefði hringt reglulega til að fylgjast með dóttur sinni, á meðan hún dvaldi hjá þeim, eins og algengt sé af hálfu foreldra. Hefði allt virst eðlilegt í þeim samskiptum. Aðspurð kannaðist vitnið við að stúlkan ætti það til að væta rúmið en sagði að það hefði verið óbreytt allan þann tíma sem stúlkan hefði dvalist hjá þeim.

G, félagsráðgjafi fyrir barnaverndarnefnd N, lýsti aðdraganda þess að ákveðið var að láta brotaþola fara í könnunarviðtal í Barnahúsi. Hefði upphafið verið það að fjölskylduvinur hafi haft samband og sagst hafa heyrt það eftir móður brotaþola og systur að helgina þar á undan hefði ákærði mikið verið án fata að stríplast um á heimilinu og að stúlkan hefði sagst hafa séð einhverjar klámmyndir. Hefði og verið haft eftir systur hennar að hún hefði séð brotaþola nakta uppi í rúmi og ákærða þar einhvers staðar hjá. Sagði hann ekkert hafa á því stigi legið fyrir um misnotkun ákærða á stúlkunni. Kvaðst hann hafa ráðlagt móður stúlkunnar og systur að vera ekki að spyrja stúlkuna sérstaklega út í hugsanleg brot ákærða en hins vegar leyfa henni að segja frá ef hún vildi það. Vitnið kvaðst hafa séð um að aka mæðgunum til Reykjavíkur þegar teknar voru skýrslur af brotaþola í Barnahúsi, fyrst í könnunarviðtalið og síðan vegna dómsskýrslnanna. Sagði hann að í könnunarviðtalinu hefði komið fram að stúlkan hefði séð klámspólur og að hún ætti leyndarmál sem ákærði yrði alveg brjálaður yfir ef hún segði frá. Hefði hún lofað að segja móður sinni frá þessu leyndarmáli á leiðinni til baka. Á leiðinni til baka hefðu þær mæðgur setið í aftursæti bílsins og móðir brotaþola þá spurt hana hvort hún ætlaði ekki að segja sér leyndamálið. Efnislega kvaðst vitnið hafa heyrt að brotaþoli hefði sagt að hún hefði séð ljóta spólu með pabba. Er móðirin hefði spurt hvort það hefði verið eitthvað meira hefði brotaþoli svarað einhverju. Kvaðst vitnið ekki hafa heyrt svar brotaþola en séð í baksýnisspeglinum að stúlkan nuddaði sér eitthvað á milli fóta til að sýna hvað ákærði hefði gert. Þá tók vitnið fram að á leiðinni í Barnahús í annað skiptið hefði brotaþoli verið eitthvað veik og kastað upp í bílnum, rétt áður en komið var á staðinn. Hefði hún þurft að hafa fataskipti vegna þess.

G kvaðst vera sérkennari og hafa verið umsjónarkennari brotaþola í tvö ár, allt þar til síðasta haust. Spurð um einhverja vanlíðan eða eitthvað óeðlilegt í fari brotaþola sagði hún að það eina sem hún myndi eftir væri að snemma vors 2008 hefði hún átt það til að fá magaverki. Þá hefði eitthvað borið á því að hún ætti það til að vera grátgjörn. Hún hefði hins vegar aldrei séð stúlkuna hafa í frammi neina kynferðislega hegðun.

H kvaðst hafa verið aðalkennari brotaþola haustið 2007 til vorsins 2008. Spurð um einhverja vanlíðan eða eitthvað óeðlilegt í fari brotaþola sagði hún að það eina sem hún myndi eftir væri að um vorið 2008 hefði hún átt það til að fá magaverki og að stundum hefði reynst erfiðleikum bundið að koma henni í skólann.

E-kvk-nf M-kvk-nf M-kvk-nf kvensjúkdómalæknir staðfesti vottorð sitt og skýrði nánar. Bar hún að jafnvel þótt ekki hefði greinst neitt óeðlilegt við skoðun á kynfærum brotaþola útilokaði það á engan hátt að sú lýsing stúlkunnar gæti staðist að það hefði verið „rosa vont“ ef um það hefði verið að ræða að reynt hefði verið að stinga fingri eða getnaðarlim í kynfæri hennar. Sagði hún að algengt sé að börn upplifi að farið sé inn í kynfæri enda þótt einungis sé um það að ræða að komið sé við þau. Upplifi þau þá slíka snertingu sem óþægilega. Rof á meyjarhafti ráðist af því hversu langt inn sé farið. Meiri líkur séu á að sver karlmannsfingur sem fari langt inn rjúfi það en til dæmis lítill barnsfingur.

Ó-kvk-nf Á-kvk-nf F-x-x staðfesti og skýrði nánar framangreint vottorð sitt. Spurð hvort hún teldi unnt að rekja líðan eða hegðun brotaþola til meints kynferðisbrots ákærða sagðist vitnið helst telja það sérkennilegt sem komið hefði fram hjá stúlkunni að hún hygðist loka sig af ef ákærði kæmi heim til þeirra um jólin. Einnig nefndi hún þá umsögn stúlkunnar að ákærði hlyti af hafa verið að plata sig þegar hann hefði beðið hana að segja ekki frá. Þá gæti hin kynferðislega hegðun gefið einhverjar vísbendingar. Hins vegar kvaðst vitnið sjálft ekki hafa orðið vart við kynferðislega hegðun hjá stúlkunni auk þess sem hún gæti vissulega verið eðlileg. Þá væri erfitt að átta sig á hvað að baki lægi þegar stúlkan talaði um að læsa sig af þegar ákærði kæmi heim. Slíkt gæti einnig stafað af öðrum orsökum. Þegar um væri að ræða börn með svo mikla þroskaskerðingu eins og raunin væri hjá stúlkunni gæti verið mjög erfitt að fá frá þeim frásögn sem væri heildstæð og í samhengi.

Niðurstaða

Ákærði hefur frá upphafi neitað sök varðandi öll atriði ákærunnar. Bar skýrslum hans hjá lögreglu og fyrir dómi í meginatriðum saman.

Eins og rakið hefur verið virðist upphaf máls þessa mega rekja til þess að vinkona móður brotaþola og starfsmaður skóla hennar upplýsti skólastjóra um áhyggjur móðurinnar vegna fundar á klámdiski í herbergi brotaþola og að stúlkan kynni að vera að horfa á klámmyndir með ákærða. Hafði skólastjóri samband við barnaverndarnefnd staðarins sem hóf athugun á málinu, sem meðal annars fólst í að tekið var könnunarviðtal við stúlkuna í Barnahúsi 26. febrúar 2009. Kom þar fram hjá brotaþola að hún ætti leyndarmál með ákærða sem hún mætti ekki segja frá en sagðist ætla að segja móður sinni frá því að viðtalinu loknu. Bar móðir hennar fyrir dómi að brotaþoli hefði sagt sér, þar sem þær sátu saman í aftursæti bifreiðar á leiðinni heim eftir viðtalið, að hún ætti ljótt leyndarmál með ákærða. Hefði stúlkan í fyrstu sagt að hún þyrði ekki að segja frá því en svo sagt að ákærði væri að káfa á henni í klofinu og láta hana horfa á ljótar myndir eða eins og hún hefði kallað það „sleikjumyndir“. Hefði brotaþoli bent á klofið á sér þegar hún sagði frá þessu. Starfsmaður barnaverndarnefndar, sem sagðist hafa verið bílstjóri í umræddri ferð, bar að hann hefði heyrt brotaþola tala efnislega um að hún hefði séð ljóta spólu með ákærða. Er móðirin hefði spurt hvort það hefði verið eitthvað meira hefði brotaþoli svarað einhverju sem hann hefði ekki heyrt en séð í baksýnisspeglinum að stúlkan nuddaði sér eitthvað á milli fóta til að sýna hvað ákærði hefði gert. C hálfsystir brotaþola kvaðst í kjölfar framangreinds viðtals í Barnahúsi hafa spurt hana hvort hún vildi segja sér frá leyndarmálinu. Hefði brotaþoli þá sagt: „Pabbi snerti pjölluna mína.“ Sagðist C þá hafa spurt hvort hann hefði gert eitthvað meira og brotaþoli þá svarað því til að þau hefðu verið að horfa á „sleikjumyndir“ og að hann hefði snert hana á meðan. Kvaðst hún enn hafa spurt hvort ákærði hefði gert eitthvað meira og stúlkan þá svarað að hann hefði látið hana snerta sitt typpi, hann hefði og látið typpið snerta „pjölluna“ sína og það hefði verið mjög vont. Brotaþoli hefði hins vegar ekkert minnst á að ákærði hefði sett typpið í munninn á henni. Þá hefði stúlkan heldur ekkert sagt hvenær þetta átti að hafa gerst.

Eins og að framan greinir lýsti brotaþoli því í fyrra skiptið sem tekin var dómsskýrsla af henni, hinn 13. mars 2009, að hún hefði séð „sleikjumynd“ heima hjá sér sem ákærði hefði verið að horfa á inni í stofu. Hefði hún þá vaknað og „læddist og þá sá ég þetta“. Spurð hvað hún hefði séð sagði hún að „einn maður vildi gera soldið ljótt“. Er hún var spurð hvað hann vildi gera svaraði hún: „Sleikja konuna.“ Spurð hvar svaraði hún: „Pjölluna“. Sagði hún ákærða ekki hafa séð sig. Þá kvaðst hún og hafa einu sinni komið inn í herbergið sitt og ákærði þá setið þar og horft á „sleikjumynd“. Hún var spurð hvort einhver fullorðinn hefði snert á henni „pjölluna“. Svaraði hún því neitandi og spurð hvort hún myndi þora að segja frá því ef einhver hefði gert það svaraði hún: „Bara ef einhver gerði það.“ Kannaðist hún ekki við að eiga leyndarmál með ákærða eða að hafa sagt móður sinni að ákærði hefði „potað í pjölluna“ hennar.

Þegar seinni dómskýrslan var tekin af brotaþola í Barnahúsi 17. apríl 2009 sagðist hún aðspurð vera komin til að segja frá leyndarmáli um að ákærði og hún hefðu verið heima, á rúminu í hennar herbergi, og hann þá „sett typpið inn í pjölluna og líka puttana“ og að það hefði verið „ógeðslega vont“. Kvaðst hún hafa verið sjö ára gömul og að þetta hefði gerst mörgum sinnum. Þegar hún var spurð hvort þetta hefði gerst á einhverjum öðrum stað svaraði hún: „Nei eða jú á klósettinu“ og að það hefði gerst þar einu sinni. Þá lýsti hún því meðal annars að pabbi hennar hefði sagt henni að þetta væri leyndarmál, hún hefði meitt sig „út af typpinu“ þegar ákærði setti það á „pjölluna“, typpið hefði fyrst verið mjúkt en svo hart og að ákærði hefði látið hana setja „munninn í typpið“ og að það hefði verið „ógeðslega vont á bragðið“. Loks lýsti hún því að ákærði hefði einu sinni sýnt henni „ljótar“ myndir og það væri svo langt síðan að hún myndi ekki eftir því. Hún svaraði því þó síðar að það hefði gerst inni í herberginu hennar.

Dómarar málsins hafa skoðað myndupptökur af framangreindum skýrslum stúlkunnar og meta framburð hennar út af fyrir sig trúverðugan. Við skoðun á framangreindum framburði brotaþola má þó ljóst vera að hann er um margt óljós um það hvernig atvik voru þegar ákærði átti að hafa brotið gegn henni, hvar það gerðist og hversu oft. Verður þó í því sambandi að hafa í huga ungan aldur stúlkunnar og þá staðreynd að fyrir liggur að hún á við væga þroskahömlun að stríða. Verður þó ekki alveg litið framhjá framangreindum óskýrleika og því að stúlkan neitaði í fyrri skýrslutökunni að kannast við að einhver fullorðinn hefði snert „pjölluna“ á henni þótt ótti við reiði ákærða og hugsanleg vanlíðan hennar vegna veikinda kunni að hafa haft þar áhrif. Eins og fyrr greinir hafa bæði móðir brotaþola og hálfsystir brotaþola borið um hvað stúlkan sagði þeim um þessi atvik. Kom fram hjá systurinni að stúlkan hefði þá meðal annars sagt að ákærði hefði látið hana snerta typpið sitt sem hvorki hefur komið fram í skýrslugjöf stúlkunnar sjálfrar né vætti móðurinnar um frásögn stúlkunnar af atburðum. Þá verður af framburði þeirra ráðið að stúlkan hafi ekki minnst á að ákærði hafi beðið hana um að setja „munninn í typpið“ eins og hún sjálf sagði við seinni skýrslugjöf sína.

Nokkur vitni voru leidd fyrir dóminn sem komið höfðu að kennslu eða umönnun brotaþola á árunum 2008 og 2009 til að upplýsa hvort vart hefði orðið breytinga á hegðun stúlkunnar á þessum tíma. Kom fram hjá nokkrum þeirra að þau hefðu veitt því eftirtekt að stúlkan ætti það til, umfram aðra krakka, að leika sér á kynferðislegan hátt með dúkkur. Þá liggur og fyrir teikning hennar sem sýnir nakinn kvenmann og eru kynfæri þar dregin sérstaklega fram. Þá er í vottorði Ó-kvk-ef Á-kvk-ef F-kvk-ef, uppeldis- og afbrotafræðings, haft eftir móður brotaþola að stúlkan hafi sýnt mikla kynferðislega hegðun heima fyrir, snert kynfæri sín mikið, klætt sig úr öllum fötunum og „skakað“ sér á stórum bangsa. Þegar litið er til þess framburðar móður að stúlkan hafi allt frá því hún var fjögurra ára átt það til að leika sér á kynferðislegan hátt með dúkkur, snerta kynfæri sín og „skaka“ sér með framangreindum hætti, auk þess að hafa frá því hún var lítið barn stöðugt viljað klæða sig úr öllum fötunum, þykja þessi atriði ekki veita sakargiftum á hendur ákærða neina stoð. Þykir framburður vitna að öðru leyti um merkjanlegar breytingar í fari brotaþola ekki þess eðlis að á honum verði byggt í þessu efni. Þá verður ekki séð að vottorð og vætti Ó-kvk-ef Á-kvk-ef F-kvk-ef um meðferðarviðtöl hennar við brotaþola hafi sérstaka þýðingu hvað þetta varðar.

Fram er komið, í fyrirliggjandi læknisvottorði og með vætti læknisins, að ekki hafi greinst neitt óeðlilegt við skoðun á kynfærum brotaþola en það útiloki þó ekki að umrætt brot geti hafa átt sér stað.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið eru sakargiftir á hendur ákærða studdar framburði brotaþola, sem er þó háður þeim takmörkunum sem að framan hefur verið lýst. Fær framburður stúlkunnar ekki stoð í öðrum gögnum málsins nema að hluta til í frásögnum annarra af því hvað hún sagði þeim. Samkvæmt þessu, og gegn eindreginni neitun ákærða, verður ekki talið að fram sé komin næg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, fyrir sök ákærða. Ber því að sýkna hann af kröfum ákæruvaldsins. Samkvæmt 2. mgr. 176. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 verður skaðabótakröfu brotaþola vísað frá dómi.

Eftir þessum úrslitum málsins verður allur sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun og ferðakostnaður skipaðs verjanda ákærða og þóknun og ferðakostnaður skipaðs réttargæslumanns brotaþola við rannsókn málsins og fyrir dómi, sem ákveðin eru til hvors um sig í einu lagi að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dóm þennan kveður upp Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari sem dómsformaður ásamt meðdómendunum H-kk-þgf O. A-kk-þgf dómstjóra og Á-kvk-þgf G-kvk-þgf héraðsdómara.

Dómsorð:

Ákærði, A, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Miskabótakröfu B er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun og ferðakostnaður skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 723.365 krónur, og þóknun og ferðakostnaður réttargæslumanns brotaþola, C-x-x L. B-x-x héraðsdómslögmanns, 284.464 krónur.