S-393/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 9. september sl., var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 13. maí 2016 á hendur G-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf, kennitala 000000-0000, [...], Reykjavík, „fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa föstudaginn 11. apríl 2014, á vínveitingastaðnum Classic Rock, Ármúla 5, Reykjavík, slegið A, kennitala 000000-0000, í andlitið með glerglasi sem brotnaði, með þeim afleiðingum að A hlaut skurði á nefi og efri vör.

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Verjandi ákærða krefst vægustu refsingar og málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Málsatvik voru með þeim hætti að þann 11. apríl 2014 barst lögreglu tilkynning um líkamsárás á skemmtistaðnum Classic Rock. Þegar lögreglan kom á vettvang var gerandinn sagður hafa farið brott á bifreiðinni [...] ásamt samferðarmanni sínum. Í frumskýrslu lögreglu er að finna lýsingu brotaþola á því sem gerðist umrætt sinn. Kvað hann ákærða hafa slegið sig með glerglasi í andlitið. Þá lýsti hann aðdraganda þess sem gerðist. Segir í skýrslunni að mikið hafi blætt úr skurði á nefi brotaþola. Einnig var rætt við vitni á staðnum. Í skýrslunni er jafnframt að finna lýsingu lögreglumannsins sem skýrsluna ritaði á því sem fyrir augu bar á upptöku úr eftirlitsmyndavél sem staðsett var í anddyri þar sem atvikið átti sér stað. Upptakan hafi verið tímasett og hafi þar sést þegar brotaþoli lenti í átökum við mann í anddyrinu sem hafi endað með því að maðurinn sló hann og fór síðan út.

Ákærði gaf sig fram við lögreglu 12. apríl 2014 og var þá tekin skýrsla af honum. Skömmu áður var samferðamaður hans, B, látinn laus úr haldi lögreglu en hann var stöðvaður á bifreiðinni [...] snemma morguns, grunaður um akstur undir áhrifum fíkniefna. Var þá tekin framburðarskýrsla af honum vegna líkamsárásarinnar.

Á meðal gagna málsins er vottorð læknis á slysadeild sem skoðaði brotaþola í kjölfar árásarinnar. Samkvæmt vottorðinu bar brotaþoli þá áverka sem í ákæru greinir og haft er eftir honum að hann hafi verið sleginn í andlitið með glasi.

II.

Við aðalmeðferð kvaðst ákærði kannast við að hafa slegið brotaþola með glasi sem hann hafði í hendinni en það hafi ekki verið af ásetningi heldur um ósjálfráð viðbrögð að ræða. Verði ekki á það fallist ber ákærði fyrir sig neyðarvörn sem leiði til þess að háttsemi hans teljist refsilaus.

Aðdraganda þess sem gerðist umrætt sinn lýsti ákærði svo að hann og félagi hans B hefðu pantað sér bjór á barnum. Báðir voru undir áhrifum áfengis en B afar ölvaður og hafi borið þess merki. Starfsmaður staðarins og þá aðallega brotaþoli hafi verið með niðrandi ummæli í þeirra garð. Þá hafi brotaþoli beðið hann um að hafa hemil á B. Hann hafi reynt það og kallað eitthvað á barinn en sagt sem svo að „hann þyrfti að sjá um hann sjálfur“. Þessi samskipti við brotaþola hafi verið á rólegum nótum. Kvaðst ákærði hafa viljað fara enda B verið það ölvaður auk þess sem honum hafi fundist brotaþoli ógnandi. Hafi B labbað út og hann komið á eftir. Hafi hann tekið með sér bjórglas, sem var á borðinu, sem hann taldi allt eins hafa verið hans. Hafi hann þá heyrt kallað á eftir sér „komdu með bjórinn minn“. Hann hafi ekki litið aftur en fundið þegar tekið var utan um hann aftan frá og hafi hann þá dottið í gólfið. Nánar spurður kvaðst hann hafa verið „tæklaður“. Við það hafi hellst úr bjórglasinu og hafi hann þá náð að „vippa“ því aftur fyrir sig og hafi það hæft brotaþola í andlitið. Hafi hann séð að glasið brotnaði en sjálfur skar hann sig á hendi. Leit hann við og sá brotaþola halda um andlitið en blóð hafi hann ekki séð á honum. Síðan kvaðst hann hafa farið út og þeir félagar ekið brott. Kvaðst hann hafa orðið mjög hræddur þegar þetta gerðist og hugsað um það eitt að koma sér úr þessum aðstæðum, enda um mun eldri mann að ræða. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa séð neina aðra leið en að beita sjálfsvörn með þessum hætti. Ákærði kvaðst hins vegar hafa gefið sig fram við lögreglu því að hann var saklaus og vissi að upptökuvél var í anddyri staðarins þar sem atvikið átti sér stað. Hafi hann bent lögreglunni á það í skýrslutöku. Hann kvað B félaga sinn hafa verið kominn út þegar atvikið átti sér stað í anddyrinu. Annar nafngreindur félagi hans hafi einnig verið í bifreiðinni og ekkert séð.

Brotaþoli A kvað tvo unga menn hafa komið inn á staðinn. Annar þeirra var ákærði. Félagi hans hafi verið með leiðindi, m.a. farið inn fyrir barinn og atast í starfsmanni staðarins. Kallaði brotaþoli það stríðni og „strákapör“. Hafi hann fundið að þessu og bað ákærða að hafa hemil á félaga sínum. Hann hafi aðeins glott við þegar hann beindi til hans fyrrgreindum tilmælum en hafi ekki haft sig neitt í frammi. Félagi ákærða hafi síðan tekið flösku af barnum og hlaupið af stað út. Ákærði hafi strax í kjölfarið gripið bjórglasið hans af borðinu og farið á eftir félaganum. Vegna alls þessa hafi brotaþoli ákveðið að skipta sér af, enda ekki hægt að láta þá komast upp með þessa hegðun, og ætlaði að stöðva hann. Félagi hans hafi þá verið kominn út. Kvaðst brotaþoli hafa reynt að „keyra“ ákærða niður í anddyrinu, þ.e. hann hafi ætlað að fella hann. Að sjálfsögðu hafi ákærði tekið á móti og reynt að komast undan. Hafi þeir verið í „byltingnum“ þegar hann hafi „þrumað í andlitið á honum“. Við það hafi glasið brotnað og hafi hann fundið þegar hann skarst í andliti. Ákærði hafi síðan hlaupið út. Eftir atvikið hafi G-kk-nf, starfsmaður staðarins, og félagi hans sem einnig var á staðnum komið að honum. Vitnið kvaðst ekki hafa borið varanlegan skaða af þessu.

Fyrir dóminn kom B sem með ákærða var umrætt sinn. Þeir hafi hagað sér sæmilega til að byrja með. Hann kvaðst hafa verið mikið drukkinn og tveir menn á staðnum hafi verið að ergja sig og kallað þá nöfnum og hafi þeir svarað fyrir sig. Eigandinn hafi líka æst sig. Þeir hafi ekki viljað vera á staðnum lengur. Hann kvaðst muna að ákærði hafi sagt við hann að taka bjór og hlaupa út. Hann hafi farið út á undan ákærða og kvaðst ekki hafa séð atvikið í anddyrinu. Hann hafi séð að ákærði hefði skorið sig eitthvað á höndunum þegar hann kom út í bíl. Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu þess efnis að ákærði hefði sagt við hann „hey drífum okkur út ég henti glasi í andlitið á honum“. Aðspurður kvaðst vitnið ekki muna eftir því að hafa sagt þetta og dró í efa að hann hefði gert það. Hann kvaðst ekki muna atvik vel enda hafi þetta átt sér stað á slíku tímabili í lífi hans. Hann kvaðst vera í einhverjum samskiptum við ákærða endrum og sinnum.

[...], eigandi staðarins, kvað ákærða og félaga hans hafi komið á barinn og keypt bjór. Hann hafi gert einhverjar athugasemdir varðandi aldur þeirra og telur að það hafi farið eitthvað illa í félagann. Báðir hafi verið til friðs til að byrja með en félagi ákærða hafi síðan komið inn fyrir barinn og byrjað að elta hann. Þá hafi hann tekið flösku af bjór og hlaupið út. Ákærði hafi gripið bjórglas brotaþola og farið á eftir honum. Vitnið kvaðst ekki hafa séð hvað gerðist í anddyrinu en komið að á eftir og séð brotaþola blóðugan. Spurður um upptökur á eftirlitsmyndavélum kvað hann myndavél hafa verið staðsetta við barinn. Hafi því atvikið í anddyrinu ekki hafa náðst á upptöku. Hann hafi horft á upptökuna með lögreglumanninum en hún hafi verið óskýr. Hafi ekki tekist að afrita upptökuna og hafi hún því aldrei verið afhent. Búnaðurinn væri svo þannig að efnið vistaðist á hörðum diski sem eyddi upptökum sjálfkrafa eftir nokkra daga. Aðspurður kvaðst vitnið ekki muna eftir því að brotaþoli hafi kallað ákærða og vin hans einhverjum nöfnum. Þá kvaðst hann aðspurður þekkja brotaþola vel.

Þá kom [...] lögreglumaður fyrir dóminn en hann ritaði frumskýrslu málsins. Hann kvaðst ekki muna eftir atvikum í dag en staðfesti efni skýrslunnar. Hann kvað það rétt vera að hann hafi horft á upptöku og lýst því í skýrslunni. Gæði upptökunnar voru ekki mikil og einhverjar truflanir á skjánum. Hann hafi ekki séð mikið meira en tvo menn að kljást í anddyrinu. Ekki hafi tekist að vista efnið. Vitnið kvaðst ekki muna í dag hvað þeir ræddu sín á milli um framhaldið.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa slegið glasi, sem hann hafði í hendinni, aftur fyrir sig sem lenti í andliti brotaþola og brotnaði með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru. Enginn ágreiningur er um afleiðingarnar en þeir áverkar sem þar eru tilgreindir eiga sér stoð í læknisvottorði sem er á meðal gagna málsins. Ákærði kveður háttsemina ekki hafa verið viljaverk heldur ósjálfráð viðbrögð hans þegar ákærði kom aftan að honum og greip um hann. Hafi hann orðið hræddur og brugðist við með þessum hætti.

Brotaþoli lýsti tildrögum þess að hann fór á eftir ákærða í þeim tilgangi að stöðva hann. Ber ákærða, brotaþola og vitninu G-kk-þgf saman um aðdragandann í öllum meginatriðum. Þannig lýstu þeir því að B, sem hefði verið mjög drukkinn, hefði verið til vandræða. Hefur hann sjálfur borið um að hafa hlaupið út með flösku af bjór. Á eftir honum kom ákærði sem í leiðinni tók bjórglas sem hann átti ekki. Brotaþoli kvaðst hafa reynt að keyra hann niður í gólfið en ákærði ber að hann hafi lent í gólfinu á grúfu. Engin vitni voru að þessu og upptaka úr eftirlitsmyndavél sem staðsett var í anddyri liggur ekki fyrir. Þótt ekki liggi ljós fyrir líkamsstaða ákærða er staðreynd að ákærði náði í þeirri stöðu sem hann var að koma kröftugu höggi aftur fyrir sig sem hæfði brotaþola í andlitið með fyrrgreindum afleiðingum. Þó svo að upptökur úr eftirlitsmyndavélum geti verið mikilvæg sönnunargögn kemur skortur á því gagni ekki að sök eins og hér er ástatt.

Dómurinn lítur svo á að í ljósi fyrri samskipta mátti ákærði vita að líklegt væri að brotaþoli kæmi á eftir honum til að stöðva hann. Ber hann sjálfur um að hann hafi heyrt kallað á eftir sér „komdu með bjórinn minn“ en stöðvaði ekki. Þannig var það ekki ófyrirsjáanlegt að komið yrði aftan að honum. Í því skyni að losa sig úr tökum beitti ákærði fyrir sig glerglasinu sem hann hafði í hendinni. Sú hreyfing var því ekki ósjálfráð. Var verknaður ákærða því ásetningsverk. Mátti honum vera ljóst að það að beita glasinu með þessum hætti væri til þess fallið að valda þeim sem fyrir yrði miklum skaða. Verður brot ákærða heimfært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þá hafnar dómurinn þeirri málsvörn ákærða að um neyðarvörn hafi verið að ræða og því sé verknaðurinn refsilaus. Til þess að skilyrði neyðarvarnar, skv. 12. gr. almennra hegningarlaga, séu uppfyllt þarf sá sem beitir henni að standa frammi fyrir undanfarandi ólögmætri árás sem hann hafi verið knúinn til að verjast eða afstýra. Skilyrði um slíka nauðsyn var ekki fyrir að fara í tilviki þessu. Auk þess er það skilyrði að vörn megi ekki ganga lengra en þörf krafði, þ.e. að ekki hafi verið beitt vörnum sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til. Varnir ákærða gengu bersýnilega lengra en efni stóðu til. Þá hefur í dómaframkvæmd verið litið svo á að til yfirvofandi árásar teljist ekki móðganir eða bölbænir en ákærði bar því við að brotaþoli hefði verið með niðrandi ummæli í hans garð hans og B nokkru áður. Með hliðsjón af ofangreindu hefur ákærði með háttsemi sinni unnið sér til refsingar.

Eins og atvikum er háttað telur dómurinn ekki skilyrði til að líta til 3. mgr. 218. gr. b við ákvörðun refsingar. Ekki var um að ræða átök eða áflog á milli ákærða og brotaþola í skilningi ákvæðisins. Þá verður ekki litið svo á að ákærði hafi átt upptök að átökum með árás, ertingum eða slíku. Af dómaframkvæmd verður ráðið að ákvæðinu verði einkum beitt þegar sannað er að brotaþoli hafi hrint af stað atburðarás sem réttlætir svo harkaleg viðbrögð ákærða gagnvart honum. Því var ekki fyrir að fara hér.

Við ákvörðun refsingar er hins vegar til þess að líta að ákærði hefur ekki áður gerst sekur um brot gegn almennum hegningarlögum. Brot hans var framið áður en hann gekkst undir lögreglustjórasátt þann 16. apríl 2014 fyrir umferðarlagabrot og verður honum því dæmdur hegningarauki við sáttina, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga.

Um alvarlega líkamsárás var að ræða þar sem brotaþoli hafði réttmætt tilefni til afskipta. Á móti kemur að brotaþoli hlaut ekki mikinn skaða af árásinni og lagði sérstaka áherslu á það í skýrslu sinni fyrir dómi að svo hefði ekki verið. Lagði hann ekki fram bótakröfu á hendur ákærða. Jafnframt er litið til stigs ásetnings. Hvað varðar hegðun ákærða eftir atvikið þá sýndi hann ekki iðrun eða reyndi að aðstoða brotaþola en hins vegar horfir til málsbóta að hann gaf sig fram við lögreglu og var samvinnuþýður. Í dag kveðst ákærði hafa tekið sig á, hann hafi nýverið lokið námi og sé í föstu starfi. Engin gögn liggja frammi því til stuðnings en ekki þykir ástæða til að draga þetta í efa enda hefur ákærði ekki gerst sekur við lög síðan 2014. Þá er litið til aldurs ákærða er atvikið átti sér stað. Vísast þannig við refsiákvörðun til 1.-6. tl. og 8.-9. tl. 70. gr. almennra hegningarlaga.

Til þess er að líta að rannsókn máls þessa, sem ekki er umfangsmikið, lauk um miðjan apríl 2014. Ákærða var hins vegar gefin út 13. maí sl. Dráttur þessi, sem ákærða verður ekki kennt um hefur ekki verið skýrður af hálfu ákæruvaldsins. Verður til þess litið við ákvörðun refsingar.

Af öllu framangreindu virtu er refsing ákærða ákveðin fimm mánuðir en rétt þykir að fresta fullnustu refsingar hans og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi hann almennt skilorð skv. 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað málsins sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef N-kk-ef G-kk-ef hdl., 250.000 krónur og 32.000 krónur í annan sakarkostnað.

D ó m s o r ð :

Ákærði, G-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef N-kk-ef G-kk-ef hdl., 250.000 krónur og 32.000 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)