E-3313/2008

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 29. maí sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf S-kk-þgf V-kk-þgf, kt. 070484-2779, Norðurvöllum 32, Reykjanesbæ, með stefnu, birtri 29. apríl 2008, á hendur íslenzka ríkinu.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda kr. 711.193, með dráttarvöxtum frá 18. febrúar 2008 til greiðsludags, auk málskostnaðar að mati dómsins, auk virðisaukaskatts, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, og stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins. Til vara gerir stefndi þær dómkröfur, að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar, og málskostnaður verði felldur niður.

II

Málavextir

Málavextir eru þeir, að stefnandi hélt úti bloggsíðu á veraldarvefnum á vefsvæði, sem kallaðist „monsarar.bloggar.is“. Hinn 15. marz 2007 setti stefnandi á vefsvæðið myndskeið af hraðakstri á mótorhjóli, sömu gerðar og stefnandi átti. Fjallað var um myndbandið í sjónvarpi og voru myndskeiðin sýnd þar. Í kjölfarið hóf lögregla rannsókn á málinu, þar sem myndskeiðin þóttu gefa vísbendingar um, að stefnandi hefði með ofsaakstri á mótorhjóli gerzt sekur um brot gegn 168. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1988.

Á einu myndskeiðinu sést, hvar ökumaður á rauðu Suzuki mótorhjóli ekur því eftir Stakksbraut í austurátt. Sýnir stafrænn hraðamælir hjólsins, að mest er ekið á 238 km hraða á klukkustund. Fer ökumaðurinn síðan fram úr steypubifreið á um 160 km hraða. Þegar komið er að Helguvík snýr ökumaðurinn við og ekur veginn til baka í vesturátt. Sést þá á hraðamælinum, að hjólinu er ekið hraðast á 250 km/klst. Leyfilegur hámarkshraði á veginum var á þessum tíma 90 km/klst.

Á öðru myndbandi sést, hvar sama mótorhjóli er ekið frá Stakksbraut og norður eftir Garðvegi. Skömmu áður en ökumaður er kominn að Berghólabeygju sýnir hraðamælirinn, að ekið er á 287 km/klst. Skammt frá golfvellinum á Leiru sést talan 288 á hraðamælinum. Á myndbandinu sést síðan, hvar ekið er norður Garðveg og mætir ökumaðurinn a.m.k. 12 bifreiðum. Ekur hann fram hjá Leiru á 280 km hraða á klukkustund fram úr tveimur bifreiðum. Þá er bifhjólinu ekið á yfir 200 km hraða á klukkustund á Berghólabraut. Á Garðvegi var á þessum tíma leyfilegur hámarkshraði 90 km/klst.

Í færslum á bloggsíðu stefnanda, sem eru rannsóknargögn lögreglu, er m.a. fjallað um myndböndin í nafni stefnanda. Í færslu hinn 23. febrúar 2007 kemur fram, að stefnandi hafi orðið sér út um 2006 árgerð af 178 hestafla Suzuki GSR-R hjóli og á myndum, sem fylgdu er, kemur fram, að um rautt hjól að ræða. Í bloggfærslum á síðunni frá 15, marz 2007 er m.a. að finna orðaskipti, þar sem skrifað er í nafni stefnanda og lýst ofsaakstri á Garðavegi, sem gefa til kynna, að hann hafi verið ökumaður hjólsins. Í kjölfar umræðna á síðunni um hraðaksturinn dregur sá, sem skrifar í nafni stefnanda, síðan úr áður framkomnum yfirlýsingum með vangaveltum um, hvort hann hafi verið ökumaðurinn eða einhver annar. Í póstum merktum stefnanda kom fram tölvupóstfang hans, og á síðunni birtust myndir af stefnanda, þar sem hann sat á rauðu Suzuki bifhjóli.

Af hálfu lögreglustjórans á Suðurnesjum var óskað eftir húsleitarheimild hjá stefnanda þann 23. marz 2007 vegna ætlaðra brota. Féll úrskurður héraðsdóms sama dag, þar sem heimiluð var húsleit á heimili stefnanda, í öllum hirslum þar, læstum sem ólæstum, svo í skúrum eða geymslum. Heimild var einnig veitt til leitar í tölvum og tækjum stefnanda eða þeim, sem tengdust honum.

Lögregla lagði hald á tölvu- og myndupptökubúnað. Þá voru teknar myndir af Suzukihjóli stefnanda, búnaði sem tengdist því, og af vettvangi. Þann 25. maí 2007 var lagt hald á mótorhjól stefnanda, en það ber skráningarnúmerið UG-454. Vísaði stefnandi sjálfur á hjólið og ók því á lögreglustöð. Lögregla gerði ýmsar athuganir á því, m.a. hvort unnt væri með vissu að tengja hjólið og/eða stefnanda við aksturinn, sem sýndur var á myndskeiðunum, sem birtust á bloggsíðu stefnanda.

Tekin var skýrsla af stefnanda hjá lögreglu þann 21. marz 2007 og honum kynnt sakarefnið. Hann kaus að tjá sig í engu um spurningar lögreglu, en hann var m.a. spurður um afstöðu til sakarefnisins, hvort hann hefði tekið upp myndskeiðin, hver hefði tekið þau upp, hvort hann hefði ritað bloggfærslu um meintan hraðakstur og hvort hann hefði ekið hjólinu í umrætt sinn.

Við aðra skýrslutöku af stefnanda hinn 19. júlí 2007 svaraði stefnandi frekari spurningum. Kvaðst hann vera umráðamaður bifhjólsins UG-454, en SP-fjármögnun væri skráður eigandi. Þá kvaðst hann hafa ljósmyndað sjálfan sig á hjólinu og sett myndirnar á netið. Hann neitaði að hafa framið brot það, sem til rannsóknar var. Þá svaraði hann því aðspurður, að hann hefði lánað hjólið en aðeins þeim, sem hann treysti, en skýrði ekki frá því hverjum hann hefði lánað það. Hann kvaðst ekki vita, hver það væri, sem hefði ekið hjólinu á myndskeiðunum. Þá kvaðst hann ekki vita, hvenær myndskeiðin hefðu verið tekin upp. Hann kvaðst aðspurður hafa haldið úti bloggsíðunni, þar sem myndskeiðið birtist, en gerði það ekki lengur. Þá kvað hann ýmsa hafa aðgang að tölvu sinni og bloggsíðunni, sem hefðu getað skráð ýmsar þær færslur, sem stefnandi kannaðist sjálfur ekki við að hafa skráð.

Stefndi kveður lögreglu hafa verið nauðsynlegt að leggja hald á hjólið, og kanna m.a., hvort unnt væri að lesa úr tölvu þess og hafa það til frekari rannsóknar. Þá hafi verið raunhæft, að til eignaupptökukröfu gæti komið.

Skráður eigandi mótorhjólsins var Lýsing hf., en stefnandi var umráðamaður þess samkvæmt kaupsamningi við Lýsingu.

Stefnandi kveðst, á þessum tíma, hafa verið búinn að selja hjólið og hafi beðið eftir, að nýr eigandi sækti það. Kveður stefnandi kaupandann fljótlega hafa hætt við kaupin, þar sem lögreglan hefði ekki skilað hjólinu, en því var ekki skilað fyrr en 24. september 2007. Stefnandi kveðst þá hafa verið búsettur á Florida í Bandaríkjunum, þar sem hann stundaði nám.

Stefnandi kveðst hafa þurft að greiða af bílasamningi og tryggingum í 4 mánuði vegna hjólsins, auk þess sem hann hafi ekki getað selt það um haustið, enda seljist mótorhjól ekki á viðunandi verði nema á vorin.

Með bréfi, dags. 12. nóvember 2007, tilkynnti lögreglustjórinn á Suðurnesjum stefnanda, að rannsókn málsins hefði verið felld niður, þar sem málið væri óupplýst.

Stefnandi kveðst alltaf hafa verið mjög ósáttur við rannsókn lögreglu, en hann hafi allan tímann haldið fram sakleysi sínu. Hann hafi orðið fyrir bæði fjárhags- og miskatjóni vegna aðgerða lögreglunnar. Hann krafði stefnda um skaðabætur með bréfi, dags. 18. janúar 2008, sem stefndi hafnaði með bréfi, dags. 1. febrúar 2008.

Snýst mál þetta um bótakröfur stefnanda.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir á því, að heimilt sé að dæma sakborningi bætur, sbr. 175. gr. og 176. gr. laga um meðferð opinberra mála, sé rannsókn máls hætt.

175. gr. hljóði svo:

1. Kröfu um bætur samkvæmt þessum kafla má taka til greina ef rannsókn hefur verið hætt eða ákæra ekki gefin út vegna þess að sú háttsemi sem sakborningur var borinn hafi talist ósaknæm eða sönnun hafi ekki fengist um hana, eða sakborningur hefur verið dæmdur sýkn með óáfrýjuðum eða óáfrýjanlegum dómi af sömu ástæðu. Þó má fella niður bætur eða lækka þær ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á.

2. Bæta skal fjártjón og miska, ef því er að skipta.

176. grein hljóði svo:

1. Dæma má bætur vegna handtöku, leitar á manni eða í húsi, halds á munum, rannsóknar á heilsu manns, gæsluvarðhalds og annarra aðgerða sem hafa frelsisskerðingu í för með sér, aðrar en fangelsi, sbr. 177. gr.:

a. ef lögmæt skilyrði hefur brostið til slíkra aðgerða eða

b. ef ekki hefur verið, eins og á stóð, nægilegt tilefni til slíkra aðgerða eða þær hafa verið framkvæmdar á óþarflega hættulegan, særandi eða móðgandi hátt.

Það sé mat stefnanda, að þær aðgerðir, sem hafi verið framkvæmdar af hálfu lögreglunnar hafi verið særandi og móðgandi. Þá telji stefnandi, að aðgerðir lögreglunnar hafi gengið allt of langt, enda hafi ekki verið þörf á að halda mótorhjólinu í rúmlega 4 mánuði. Nóg hefði verið að taka myndir af því og/eða rannsaka á annan hátt og skila því svo strax aftur. Þetta hafi lögreglan ekki gert, og því sé stefndi skaðabótaskyldur vegna þess tjóns, sem stefnandi hafi orðið fyrir.

Í 2. málslið 1. mgr. 175. gr. framangreindra laga komi fram sú undantekningarregla, að þó megi fella niður bætur eða lækka þær, hafi sakborningur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum, sem hann reisi kröfu sína á. Stefnandi telji, að túlka beri þetta ákvæði þröngt. Stefnandi hafi ekki framið þau brot, sem honum hafi verið gefin að sök. Hann hafi neitað sök frá upphafi. Ekkert sé fram komið í málinu, sem geti réttlætt, að bætur til hans verði lækkaðar, hvað þá felldar niður að öllu leyti.

Auk ofangreinds geti ákvæði b-liðar 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um ólögmæta meingerð gegn æru valdið því, að réttur til miskabóta stofnist vegna aðgerða stefnda. Jafnframt leiði af meginreglu íslenzks skaðabótarréttar, sakarreglunni, að stefndi beri skaðabótaábyrgð í málinu vegna aðgerða sinna.

Í samræmi við það, sem rakið hafi verið hér að framan, sundurliðist dómkrafa stefnanda á eftirfarandi hátt:

Kröfuliður Fjárhæð

Afborganir af láni í eitt ár 231.643

Verðrýrnun hjólsins um 20% 179.000

Miskabætur 300.000

Samtals 711.193

Stefnandi krefjist einnig dráttarvaxta frá 18. febrúar 2008 á stefnufjárhæð, en þann dag hafi verið liðinn mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda um skaðabætur með bréfi, dags. 18. janúar 2008.

Um lagarök vísi stefnandi til meginreglna skaðabóta- og refsiréttar, auk meginreglna opinbers réttarfars og stjórnarskrár lýðveldisins um þvingunaraðgerðir. Þá vísi stefnandi til ákvæða laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991, sérstaklega 175. og 176. gr. Þá vísi stefnandi til reglna skaðabótalaga nr. 50/1993, þ. á m. til 26. gr. um miskabætur. Auk þess sé byggt á almennu sakarreglunni á sviði skaðabótaréttar. Þá vísi stefnandi til 67. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, sbr. 5. og 8. gr. laga nr. 97/1995 til stuðnings kröfu sinni. Loks vísi stefnandi til 5. og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Kröfur um dráttarvexti styðji stefnandi við III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Kröfur um málskostnað styðji stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Varðandi varnarþing vísist til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda

Stefndi kveðst mótmæla málatilbúnaði stefnanda og kröfum á honum reistum. Stefndi byggi á því, að ekki séu uppfyllt skilyrði XXI. kafla laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þá hafi stefnanda í engu verið valdið miska, þannig að skilyrði 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu fyrir hendi. Allar aðgerðir lögreglu hafi verið lögmætar, þ.m.t. haldlagning muna.

Eins og að framan sé lýst, hafi lögregla haft í hendi upplýsingar, sem hiklaust hafi gefið ástæðu til að rannsaka, hvort stefnandi hefði gerzt sekur um brot á almennum hegningarlögum og umferðarlögum. Af myndskeiðum hafi umhverfið sézt, og að ekið hafi verið á mótorhjóli á ofsahraða. Þá hafi myndirnar stemmt við orðaskipti á bloggsíðu stefnanda. Fyrsta skýrslutaka af stefnanda hafi auk þess gefið tilefni til að rannsaka hans þátt betur. Af framansögðu sé ljóst, að mati stefnda, að fyrir hafi legið rökstuddur grunur um, að stefnandi hefði framið brot, sem sætt geti ákæru, þ. á m. gagnvart almennum hegningarlögum.

Stefndi byggi á því, að allar aðgerðir lögreglu hafi verið lögmætar og framvinda rannsóknar eðlileg og engar ástæðulausar tafir á henni. Úrskurður liggi fyrir, þar sem lögreglu hafi verið heimilað að gera húsleit. Þá hafi haldlagning á búnaði og hjólinu sjálfu verið augljóslega nauðsynleg og réttmæt.

Úrskurður um leit hafi verið kveðinn upp á grundvelli 1. mgr. 89. gr. og 1. mgr. 90. gr. laga nr. 19/1991. Hafi tilefni leitar augljóslega verið fyrir hendi og aðgerðir lögreglu byggðar á lögum og greindum úrskurði. Haldlagning hafi einnig verið lögmæt á grundvelli 78. gr. sömu laga og úrskurðar héraðsdóms. Sem fyrr segi hafi verið nauðsynlegt að leggja hald á hjólið, en ljósmyndir af því hefðu ekki gert gagn. Lögreglu hafi verið nauðsynlegt að kanna, hvort unnt væri að rannsaka hjólið betur, enda hafi lítt verið byggjandi á framburði stefnanda. Þær athuganir hafi tekið sinn tíma, sem og könnun úrræða. Auk þess hafi málið verið sent ríkissaksóknara um sumarið og ekki efni til að aflétta haldlagningu. Málið hafi síðan aftur verið sent lögreglu og hagsmunir af haldlagningu augljóslega virkir. Með vísan til rannsóknarhagsmuna hafi 78. gr. laganna lagt skyldu á lögreglu að leggja hald á hjólið, á meðan rannsóknarhagsmunir voru virkir, sbr. 82. gr. laganna. Þá hafi verið raunhæft, að til eignaupptökukröfu gæti komið. Eins og málið var vaxið, hafi lögregla haft ótvíræða heimild og raunar skyldu til að halda hjólinu, á meðan á rannsókn máls stóð og allt fram að því er tekin hafi verið ákvörðun um að hætta rannsókn eða falla frá saksókn. Hjólið hefði augljóslega orðið sönnunargagn við rekstur sakamáls, þar sem líklega hefði komið til álita að gera á því frekari rannsóknir. Ekki hefði verið forsvaranlegt að skila því við þær aðstæður. Enginn óeðlilegur dráttur hafi orðið á meðferð málsins. Tími haldlagningar hafi að sama skapi verið innan eðlilegra marka og raunar hafi því verið skilað fyrr en ástæða var til.

Í stefnu segi, að stefnandi hafi alltaf verið ósáttur við rannsóknina. Hann hafi þó ekki séð ástæðu til að bera undir dóm einstakar aðgerðir lögreglu, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. Það hefði hann getað gert, sérstaklega um haldlagninguna. Hafi stefnandi orðið fyrir tjóni, liggi a.m.k. fyrir, að hann hafi engan reka gert að því að takmarka það.

Allar aðgerðir lögreglu hafi, að mati stefnda, verið byggðar á lögmætum og réttmætum skilyrðum. Fullt tilefni hafi verið til þeirra, og þær hafi ekki verið framkvæmdar á hættulegan, særandi eða móðgandi hátt.

Sem fyrr segi hafi aðgerðir lögreglu verið lögmætar og réttmæt ástæða til þeirra. Hvað sem því líði byggi stefndi sýknukröfu einnig á því, að stefnandi hafi stuðlaði að aðgerðum gegn sér. Ljóst sé, að á veraldarvefnum hafi verið myndir af ofsaakstrinum og ummæli á síðu, sem hafi tengt þann akstur við hjól í umráðum stefnanda og hann sjálfan. Vísi stefndi hér meðal annars til hrd. 14. desember 2006 í málinu nr. 310/2006, þar sem atburðarás, sem tengir svo sterkan rökstuddan grun við mann, teljist jafngilda aðstöðu, sem lýst sé í niðurlagi 1. mgr. 175. gr. laga nr. 19/1991. Stefnandi hafi viðurkennt að hafa sett inn myndskeið á veraldarvefinn og hafi að auki kannazt við nokkrar færslur, sem væru sínar. Þannig hafi stefnandi skapað aðstæður, sem augljóslega hafi stuðlað að þeim aðgerðum lögreglu, sem deilt sé um í málinu. Að sama skapi sé óhjákvæmilegt að benda á framburði stefnanda, sem beri að sama brunni. Með því að neita við skýrslutöku í upphafi að upplýsa málið eða tjá sig um grundvallaratriði þess, hafi stefnandi torveldað rannsóknina og hafi mátt búast við því, að haldlagning stæði í lengri tíma. Þótt stefnanda hafi ekki verið skylt að svara spurningum, breyti það því ekki, að óljós eða ótrúverðug svör geti orðið til þess, að bótaréttur falli niður á grundvelli þessa ákvæðis 175. gr., sbr. fyrrgreindan dóm og hrd. 17. marz 2005 í málinu nr. 311/2004. Almennt hafi stefnanda borið að svara satt og rétt, sbr. 33. gr. laga nr. 10/1991. Svör stefnanda, sem hann gaf síðar í skýrslu hjá lögreglu, hafi verið ótrúverðug að verulegu leyti og hafi hann ekki reynt að upplýsa, hver kynni að hafa haft hjólið til umráða í það skipti, sem myndskeiðin voru tekin upp. Stefndi byggi á því, að sýkna beri af þessum sökum af öllum kröfum.

Stefndi mótmæli bótakröfu stefnanda sérstaklega, sem og einstökum liðum hennar, sem mjög lítt séu rökstuddir. Fyrir þeim séu engin gögn eða haldbær rökstuðningur. Ætluðu fjártjóni sé þannig mótmælt sem ósönnuðu. Fyrir liggi, að stefnandi hafi ekki reynzt vera eigandi hjólsins, heldur fjármögnunarfyrirtæki. Hafi stefnandi sagt í skýrslu, að það væri SP-fjármögnun, en í stefnu kveði hann það hafa verið Lýsingu ehf. Óhjákvæmilegt sé að mótmæla því sem ósönnuðu, að stefnandi hafi selt hjólið, enda engin gögn, sem styðji þá fullyrðingu. Sala hjólsins hafi heldur ekki verið á forræði stefnanda, nema með samþykki eiganda þess. Ekki liggi fyrir samningur um umráð stefnanda og réttarsamband hans við skráðan eiganda hjólsins. Sé ætluðu fjártjóni því mótmælt sem ósönnuðu. Ekkert sé fram komið um, að stefnandi hafi verið búinn að selja bifhjólið, eða að fjarað hafi undan slíkum áformum vegna athafna lögreglu. Liggi því fyrir, að afborganir af láni eða samningi í eitt ár séu óraunhæfar sem tjón. Sé ekki unnt að ganga út frá öðru en að stefnandi hefði allt að einu borgað af hjólinu. Sé sú fullyrðing ósönnuð og ekki studd gögnum, að bifhjól seljist aðeins á viðunandi verði að vori. Hafi stefnandi ekki lagt fram gögn um afborganir af samningi um að hjólið hafi verið í skilum eða tryggingaiðgjöld. Þá sé órökstutt af stefnanda hálfu, af hverju miðað sé við heilt ár. Að sama brunni beri með greiðslur tryggingaiðgjalda. Sama sé að segja um lið þann, sem mældur sé á 200 þúsund krónur og nemi hækkun láns, en ógjörningur sé að rekja það til athafna lögreglu eða rannsóknar hennar. Verðrýrnun hjólsins sem kröfulið sé mótmælt. Ekkert sé upplýst um þá verðrýrnun, auk þess sem fyrir liggi, að stefnandi hafi ekki verið skráður eigandi. Þá geti það ekki staðizt, að hjólið hafi rýrnað í verði, á meðan það var haldlagt. Verðrýrnun verði augljóslega meiri við notkun þess. Innheimtukostnaði sé mótmælt, enda engin heimild til að fella hann á stefnda. Enginn skaðabótagrundvöllur sé fyrir þeirri kröfu. Allir framangreindir liðir séu engum gögnum studdir og því mótmælt sem ósönnuðum.

Miskabótakröfu sé mótmælt með vísan til þess, sem að framan greini. Stefnandi hafi engum þeim þvingunaraðgerðum sætt, sem hafi valdið honum miska. Hafi aðgerðir lögreglu, sem fyrr segi, verið lögmætar og hvorki skilyrðum 175. gr. né 176. gr. laga nr. 19/1991 fullnægt. Þá séu ítrekuð mótmæli við því, að skilyrði 26. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt.

Að öðru leyti en að framan greini sé málatilbúnaði stefnanda mótmælt og jafnframt hafnað, að krafa hans eigi stoð í þeim ákvæðum stjórnarskrár eða Mannréttinda-sáttmála Evrópu, sem vitnað sé til í stefnu.

Til stuðnings varakröfu um lækkun sé vísað til allra ofangreindra málsástæðna. Sé ætluðu fjártjóni mótmælt sem ósönnuðu og miskabótum mótmælt sem allt of háum, verði á bótaskyldu fallizt. Dráttarvaxtakröfu stefnanda sé mótmælt, einkum upphafstíma þeirra, sem í fyrsta lagi væri raunhæfur miðað við dómsuppkvaðningu, sbr. heimild í 9. gr. laga nr. 28/2001 um vexti og verðtryggingu.

IV

Forsendur og niðurstaða

Fyrir dóminn komu til skýrslugjafar auk stefnanda, H-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf, sölustjóri hjá Nítró, H-kk-nf I-kk-nf Á-kk-nf, B-kk-nf F-kk-nf rannsóknarlögreglumaður, S-kk-nf H-kk-nf lögreglufulltrúi, J-kk-nf A-kk-nf K-kk-nf, þáverandi rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglunni á Suðurnesjum, J-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf, saksóknarfulltrúi hjá lögreglustjóra, og J-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf rannsóknarlögreglumaður.

Stefnandi byggir á því, að aðgerðir lögreglu hafi verið særandi og móðgandi, auk þess sem þær hafi gengið allt of langt og hjólinu haldið lengur en þörf var á. Kröfum sínum til stuðnings vísar stefnandi til 175. og 176. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991 og til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, almennu sakarreglunnar, 67. og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 5. og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

Það liggur fyrir, að rannsókn lögreglu á umræddu atviki leiddi ekki til þess, að ákært yrði í málinu, og var það fellt niður.

Tildrög þess, að lögregla hóf rannsókn á málinu, voru þau, að stefnandi setti inn á vefsíðu, sem hann hafði umráð yfir, myndband, þar sem fram kemur ofsaakstur á mótorhjóli, auk þess sem færslur á bloggsíðu hans í tengslum við myndbandið, ritaðar í nafni stefnanda, gefa til kynna, að hann hefði verið ökumaður hjólsins í umrætt sinn.

Við rannsókn málsins hjá lögreglu kaus stefnandi við fyrstu skýrslutöku að tjá sig ekki um málið og svaraði engum spurningum lögreglu. Samkvæmt framburði S-kk-ef H-kk-ef, J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef, og J-kk-ef K-kk-ef M-kk-ef, sem jafnframt fær stoð í dagbókarfærslum lögreglustjórans á Suðurnesjum, gekk fremur erfiðlega að fá stefnanda til að mæta í skýrslutökur um sumarið, ýmist vegna dvalar hans erlendis, en einnig vegna þess að hann sinnti ekki boðunum eða svaraði ekki í síma. Hann mætti loks í skýrslutöku hinn 19. júlí 2007 og svaraði þá spurningum, sem fyrir hann voru lagðar. Hann viðurkenndi þar m.a. að hafa sett myndbandið á vefsíðuna, en neitaði því að hann ætti hjólið, sem var á myndbandinu. Þá neitaði hann því að hafa verið ökumaður mótorhjólsins eða vita hver hefði verið ökumaður þess. Spurður, hvar hann hefði fengið myndbandið, kvað hann því hafa verið stungið inn um bréfalúguna heima hjá sér. Bornar voru undir hann bloggfærslur af vefsíðunni, þar sem hann gekkst við sumum þeirra en neitaði öðrum.

Spurður fyrir dómi kvaðst stefnandi hafa vitað af þeim bloggfærslum, sem hann teldi ekki stafa frá sér. Hann kvað marga hafa haft aðgang að tölvu sinni, sem hefðu getað skráð þær færslur. Yfirleitt væri stór hópur heima hjá honum, sem hefði aðgang að tölvunni. Hann kvaðst ekki hafa gert athugasemdir við færslurnar eða séð ástæðu til þess að hreinsa þær út. Hann hefði hins vegar aldrei verið beðinn um leyfi fyrir því, að menn mættu skrifa á bloggsíðuna í hans nafni. Spurður, hvort hann hefði verið samþykkur því, að færslurnar væru þarna, svaraði hann svo: „Samþykkur og ekki samþykkur. Ég gerði ekkert í því, við getum orðað það svoleiðis“.

Eins og mál þetta er vaxið er ljóst, að stefnandi skapaði sjálfur þau skilyrði, sem urðu tilefni lögreglurannsóknarinnar og haldlagningar mótorhjólsins í framhaldi af því. Hann reyndist síðan ekki samvinnufús í upphafi rannsóknarinnar og neitaði að tjá sig um sakarefnið hjá lögreglu við fyrstu skýrslutöku. Þá sinnti hann ítrekað ekki boðunum í áframhaldandi skýrslutökur. Þá heldur stefnandi því fram, að hann hafi ekki átt þátt í að skrá þær bloggfærslur, sem bendlað geta hann við akstur mótorhjólsins, á vefsíðu hans í hans nafni. Þá bar stefnandi, að honum hefði verið kunnugt um þær færslur, en ekki gert athugasemdir við þær.

Eins og máli þessu er háttað verður að líta svo á, að stefnandi beri ábyrgð á þeim færslum og innihaldi þeirra, sem skráðar voru á bloggsíðu hans í hans nafni og með hans vitund. Þá þykja ekki trúverðugar skýringar stefnanda á því, hvernig þær færslur, sem hann hefur ekki gengizt við að hafa skrifað, eru til komnar.

Stefnandi hefur ekki gert reka að því að sýna fram á eða styðja rökum, á hvern hátt aðgerðir lögreglu hafi verið framkvæmdar á óþarflega hættulegan, særandi eða móðgandi hátt, og kemur þessi málsástæða því ekki til frekari skoðunar hér.

Það liggur fyrir, að lögregla skilaði mótorhjóli stefnanda ekki fyrr en 24. september 2007, og hafði þá verið með það í sínum vörzlum í u.þ.b. 4 mánuði. Lögregla hefur gefið þær skýringar á þessum langa tíma, að hefði rannsókn lögreglu leitt til þess, að ákært hefði verið í málinu, hefði verið raunhæft að ætla, að til kröfu um eignaupptöku hjólsins gæti komið. Þegar það er virt og með vísan til þess, að hjólinu var skilað nokkru áður en málið var fellt niður og rannsókn þess var hætt, er ekki fallizt á, að haldlagning hjólsins hafi staðið yfir í óeðlilega langan tíma, og ber þá einnig að líta til þess, sem fyrr hefur verið rakið, að stefnandi átti sjálfur þátt í því að málið tafðist í meðförum lögreglu, auk þess sem skýringar, sem hann gaf við skýrslutöku, m.a. varðandi bloggfærslur í hans nafni, tilurð myndbandsins og hvernig hann fékk það í hendur, hverjir höfðu aðgang að mótorhjóli hans og tölvu, svo eitthvað sé nefnt, voru ýmist ekki trúverðugar eða lítt upplýsandi.

Þegar allt framangreint er virt, er ljóst, að stefnandi hefur sjálfur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum, sem hann reisir kröfur sínar á. Ber því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir atvikum þykir rétt, að málskostnaður falli niður.

Stefnandi hefur gjafsókn í málinu og ákvarðast gjafsóknarkostnaður hans kr. 500.000, en þá hefur ekki verið litið til virðisaukaskatts. Greiðist gjafsóknarkostnaður úr ríkissjóði.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenzka ríkið, er sýkn af kröfum stefnanda í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, kr. 500.000, greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf