E-4849/2021

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Mál þetta, sem dómtekið var 1 4. febrúarsl., var höfðað þann 6. október 2021. Stefnandi er EOH ehf., Hellubraut 8, Hafnarfirði. Stefndi er Húsasmiðjan ehf., Kjalarvogi 12, Reykjavík.

2. Dómkröfur stefnanda eruað stefnda verði gert að greiða stefnanda 24.932.928 krónur auk dráttarvaxta skv.1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 2.999.908 krónum frá 19. desember 2018 til 16. júlí 2021 og dráttarvaxta skv.1. mgr. 6. gr. sömu laga af 24.932.928 krónum frá 16. júlí 2021 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

3. Stefndi krefst þess aðallega að hannverði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Yfirlit málavaxta og ágreiningsefna

4. Stefnandi EOH ehf. er félagí eigu B-kk-ef G-kk-ef B-kk-ef stálvirkjameistara og starfar á sviði byggingaframkvæmda við hönnun og gerð stálgrindar húsa og eftirlit við byggingu slíkra mannvirkja. Stefndi, Húsasmiðjan ehf., og félagið Dalsnes ehf. gerðu þann 28. nóvember 2017 með sér verksamning um framleiðslu og uppsetningu á stálvirki, trapizuplötum og klæðningum í húsbyggingu að Korngörðum 3 í Reykjavík. Um var að ræða byggingu stálgrindarhúss, 15.500 fermetrar að stærð, með steyptum stigakjörnum og 2 steyptum vegg til af stífingar, klædd með samlokueiningum og glerklæðningu. Stálgrindar-húsiðskiptist í vöruhús á jarðhæð, millihæðir og skrifstofuhúsnæði.

5. Verksamningur stefnda og Dalsness ehf. tók til framleiðslu og uppsetningar á stálvirki byggingarinnar, þ. m. t. trapizu í þaki og í milligólfum auk samlokueininga í útveggjum vöruhúsahluta og frysti- og kæliklefa, flóttahurða og reyklúga. Skyldi stefndi leggja til allt efni og öll verkfæri vegna verksins, útvega og setja upp verkpalla, sjá um alla aðstöðu-sköpun, sjá um flutning efnis á staðinn og alla förgun á efnisafgöngum. Samkvæmt 3. gr. samningsins skyldi stefndi útvega meistara fyrir stálvirki og klæðningu vegna verksins en verkkaupi, Dalsnes ehf., leggja til byggingarstjóra. Samkvæmt 2. gr. samningsins skyldi verkkaupi hafa eftirlit með verkinu og ráða sérhæfða aðila til verksins. Í 7. gr. samningsins var gerð grein fyrir verktíma og skiladagsetningum með sundurliðuðum hætti en fram kemur að allar skiladagsetningar samningsins hafi miðast við að ekki yrðu tafir af völdum hönnunar og ákvarðana verkkaupa og útgáfu framkvæmdaleyfa.

6. Stefnandi og Dalsnesehf. gerðu með sér samkomulag um aðkomu stefnan da að byggingu stálgrindarhússins á upphafsstigum verksins en stefnandi tók að sér að vera stálvirkja-meistari strax við umsókn um byggingarleyfi. Var síðan ætlunin að skipt yrði um meistara þegar stefndi kæmi að verkinu. Varðaði aðkoma stefnanda að verkinu fyrir Dals nesehf. að öðru leyti einkum verkeftirlit og hönnun stálvirkis.

7. Í fyrstu hafði stefndi ætlað starfsmanni sínum, I-kk-þgf S-kk-þgf, að vera stálvirkjameistari á byggingunni fyrir sína hönd en þegar til kom reyndist I-kk-nf ekki hafa tilskilin réttindi til starfans. Þurfti stefndi því að finna annan hæfan aðila til verksins. Samkvæmt óundir-rituðum drögum þjónustusamnings, dags. 21. júní 2018, sem stöfuðu frá stefnanda, milli stefnda og B-kk-ef, eiganda og fyrirsvarsmanns stefnanda, skyldi B-kk-nf taka að sér lögbundna þjónustu stálvirkjameistara í tengslum við reisningu og frágang stálvirkis að Korngörðum 3. Skyldi verðið fyrir hvern mánuð, 1.499.904 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti, miðast við fasta viðveru þrjá daga í viku og væri tímagjaldið 12.000 kr. á klukkustund. Stefndi hefur mótmælt að hafa undirritað, samþykkt eða yfir höfuð séð þessi samkomulagsdrög. Þ ann 22. júní 2018 staðfesti B-kk-nf með tölvupósti til J-kk-ef J-kk-ef byggingarstjóra Dals ness ehf., að beiðni I-kk-ef S-kk-ef, þáverandi starfsmanns stefnda, að samkomulag hefði orðið milli aðila um að B-kk-nf yrði áfram skráður stálvirkjameistari á byggingunni. Í tölvupósti B-kk-ef segir að hann „staðfesti að samkomulag hefur orðið milli mín (EOH) og Húsasmiðjunnar um [að] uppáskrift mín sem meistari á verkinu við Korngarða 3 Reykjavík mun standa áfram svo hægt sé að byrja reisningu stálgrindar á svæðinu“. Nefnd óundirrituð samningsdrög fylgdu þó ekki þessum tölvupósti.

3

8. Stefnandi gaf út tvo reikninga vegna vinnunnar, í júlí 2018 annars vegar og ágúst hins vegar, báða sömu fjárhæðar, þ. e. 1.499.904 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefndi greiddi báða reikningana.

9. Á verkfundi þann 6. september 2018 var bókað að hlutverk B-kk-ef sem stálvirkjameistaraá grundvelli samnings við stefnda væri tímabundið og að stefndi hefði á verkfundinum upplýst að fyrirhugað væri að G-kk-nf H-kk-nf yrði stálvirkjameistari verksins. Til að svo mætti verða þyrfti að breyta skráningu stálvirkjameistara á verkinu í næstu viku þar á eftir. Samkvæmt fyrirliggjandi verkfundar gerð þessa verkfundar voru mættir á fundinn meðal annarra fyrir hönd stefnda I-kk-nf S-kk-nf og G-kk-nf H-kk-nf. Fyrir hönd verkkaupans Dalsness ehf. voru mættir á fundinn meðal annarra B-kk-nf, byggingar stjórinn J-kk-nf J-kk-nf, auk Ó-kk-ef B-kk-ef, fyrirsvarsmanns Dalsnessehf.

10. Í málinu liggja fyrir tölvupóstsamskipti á tímabilinu 1.- 6. september 2018 milli B-kk-ef, I-kk-ef S-kk-ef, þáverandi starfsmanns stefnda, J-kk-ef byggingarstjóra, Ó-kk-ef, fyrirsvarsmanns Dals nessehf., G-kk-ef H-kk-ef og F-kk-ef G-kk-ef, starfs-manna stefnda, þar sem rætt var um fyrirhuguð skipti á stálvirkjameistara. Kemur fram í tölvupósti 1. september 2018 af hálfu J-kk-ef byggingarstjóra að stefndi hefði tilkynnt á síðasta fundi aðila að G-kk-nf H-kk-nf yrði stálvirkjameistari stefnda en að B-kk-nf B-kk-nf, eftirlitsmaður Dalsnessehf., hefði leyst það hlutverk af hendi tímabundið fyrir stefnda. Óskaði J-kk-nf byggingarstjóri eftir að aðilar skiluðu greinargerð um stöðu verks og skil á því frá B-kk-þgf til G-kk-ef og sagði að skrifa þyrfti undir eyðublaðb yggingar fulltrúa um meistaraskipti. Þann 6. september 2018 barst annar póstur frá J-kk-þgf byggingarstjóra til sömu móttakenda þar sem fram kom að hann hefði átt samtöl við Mannvirkjastofnun þar sem fram hefði komið að G-kk-nf þyrfti að vera skráður stálvirkjameistari hjá stofnuninni, ekki dygði að vera skráður sem vélvirkjameistari. Því g ætumeistaraskipti ekki farið fram fyrr en að leiðréttum þessum skráningum G-kk-ef hjá Mannvirkjastofnun. Þessu svaraði G-kk-nf samdægurs og taldi réttindi sín fullgild og til jafns við réttindi B-kk-ef. Benti G-kk-nf í póstinum á að hann hefðiverið meistari á fjölda stálgrindarhúsa og bað J-kk-nf því um að undirbúa pappíra fyrir skiptin sem G-kk-nf og B-kk-nf myndu undirrita. Þá liggja fyrir í málinu tölvupóstar G-kk-ef og starfsmanns byggingar fulltrúa Reykjavíkur 28. september og 1. október 2018, þ. m. t. afrit úr færslubók þar sem fram kemur listi 18 fasteigna sem G-kk-nf hafðiverið skráður járn smíðameistari að, m. a. vegna stálvirkis. Fyrir liggur í málinu að réttindi G-kk-ef hafi verið uppfærð hjá Mannvirkjastofnun í stálvirkjameistara auk vélvirkja meistara árið 2018.

11. Samkvæmt gögnum málsins var B-kk-nf allan byggingartímann skráður sem stálvirkja-meistari vöruhúsahluta byggingarinnar og ekki varð úr að G-kk-nf yrði skráður sem slíkur á bygginguna hvað sem framangreindum tölvupóstsamskiptum líður.

4

12. Í málinu liggja fyrir allnokkrar verkfundargerðir og var B-kk-nf viðstaddur alla verkfundi utan eins, ogí hvert sinn skráður sem mættur á vegum verkkaupa, Dalsnessehf. G-kk-nf H-kk-nf var ýmist skráður sem mættur fyrir hönd stefnda á verkfundina eða sem mót-takandi fundargerða, frá og með 14. júlí 2018. Í fyrstu fyrirliggjandi fundargerð verkfundar frá 30. maí 2018 má ráða að fyrst hafi verið fyrirhugað að I-kk-nf S-kk-nf yrði stálvirkja-meistari á verkinu f. h. stefnda, líkt og áður greinir. Síðar kom í ljós að sú fyrirætlan gengi ekki eftir þar sem I-kk-þf skorti nauðsynleg réttindi. Þann 6. september 2018 var síðan haldinn verkfundur sem áður hefur verið frá greint, þar sem fram komað það samkomulag aðila um að B-kk-nf sinnti stálvirkjameistarahlutverki hafi verið hugsað sem tímabundin lausn þar til G-kk-nf H-kk-nf tæki við, svo sem áður er rakið. Samhljóða bókun er einnig að finna í seinni verkfundargerðum en fyrirkomulag ritunar verkfundargerða í málinu varmeð þeim hættiað nýjar bókanir frá fundinum voru auðkenndar með bláum lit og eldri bókanir af fyrri fundum voru endurteknar með svörtum lit í seinni fundargerðum jafnvel þótt fundarefnið hafi ekki verið endurtekið rætt á fundunum.

13. Þann 19. desember 2018 gaf stefnandi út tvo reikninga á hendur stefnda. Sá fyrri, nr. 134, var að fjárhæð 1.499.904 kr. og segir í texta reikningsins að um sé að ræða útselda þjónustu stálvirkjameistara í september. Sá síðari, nr. 135, var sömu fjárhæðar fyrir útselda þjónustu stálvirkjameistara í október. Fyrir liggur að stefndi hafnaði að greiða þessa reikninga.

14. Á verktíma kom upp ágreiningur um herslur stálgrindarinnar. Hafði G-kk-nf H-kk-ef skilað í desember 2018 skýrslu um herslur stálgrindarinnar og talið þær fullnægjandi. J-kk-nf byggingarstjóri taldi hins vegar að prófanir eftirlitsmannsins B-kk-ef á herslunum hefðu sýnt fram á að skýrslan væri röng og herslurnar ófullnægjandi. Í kjölfarið fékk stefndi félagið Suðulist ehf. til að framkvæma herslurnar upp á nýtt, en B-kk-nf fyrirsvarsmaður stefnda var á umræddum tíma skráður eigandi og meðstjórnandi Suðulistar ehf. skv. skráningu í fyrirtækjaskrá. Suðulist ehf. gerði stefnda 10 reikninga vegna herslu verkefnisins ásamt fleiri verkefnum en herslurnar mun Suðulistehf. hafa unnið við í janúar og fram í maí 2019.

15. Eins og áður greinir höfðu stefnandi og Dalsnes ehf. gert með sér samkomulag um ýmsa aðkomu stefnanda að verkinu fyrir hönd Dalsnessehf., einkum hvað varðar verkeftirlit og hönnun stálvirkis, þ. m. t. vinnu með erlendum stálvirkjahönnuðum byggingarinnar. Stefnandi hefur upplýst að félagið hefði á tímabilinu 1. júlí 2018 til 31. október 2021 gefið út 31 reikning á hendur Dalsnesiehf. vegna byggingar Korngarða 3.

16. Meðan á byggingu hússins stóð kom upp ýmis ágreiningur milli Dalsness ehf. og stefnda Húsasmiðjunnarehf. og að einhverju leyti stefnanda um framkvæmd verksins. Sneru deilur aðila m. a. að töfum á verkinu. Vegna þessa gerðu Dals nes ehf. og stefndi viðaukasamning 5 þann 1. apríl 2019 þar sem skírskotað var til viðræðna sem þeir aðilar hefðu átt „undanfarna mánuði um ýmis vandamál og álitaefni sem hafa komið upp, m. a. vegna hönnunartíma, afhendingar hönnunargagna og framkvæmdartíma“. Deildu stefndi og Dalsnes ehf. þannig um ástæður, orsakir og afleiðingar þeirra tafa sem orðið höfðu á verkinu sem og um frágang og gæði þeirrar vinnu sem stefndi innti af hendi skv. verksamningnum. Með viðaukasamningi þessara aðila var ákveðið að stefndi myndi aðeins sjá um efnisþátt en hann var leystur undan skuldbindingum um reisningu stálvirkis og uppsetningu klæðningar í skrifstofuhluta. Í viðaukasamningnum voru m. a. talin upp álitamál sem komið höfðu upp við framkvæmd verksins og voru einkum tengd þeim hluta þess sem lyti að vöruhúsinu. Voru aðilar viðaukasamningsins, þ. e. stefndi og Dalsnesehf., sammála um að reyna að leysa ágreiningsmál með sérstöku samkomulagi og vinnuáætlun sem myndi fjalla um uppgjör á öllum ágreiningsatriðum sem síðan voru talin upp í punktalista. Í þeirri upptalningu komfram „stálvirkjameistari“.

17. Í nóvember 2019 höfðu deilur stefnda og Dalsness ehf. magnast og vék stefndi frá verkinu á þeim tímapunkti. Er nú svo komið að deilur þessara aðila hafa ratað til dómstóla þar sem rekin hafa verið nokkur dómsmál vegna verksins.

18. Þann 11. febrúar 2020 sendi lögmaður stefnanda stefnda innheimtubréf vegna ógreiddra áðurnefndra reikninga nr. 134 og 135 sem útgefnir höfðu verið 19. desember 2018 og stefndi hafði neitað að greiða. Með innheimtubréfinu sendi lögmaður stefnanda m. a. afrit áðurnefnds óundirritaðs samnings aðila um verkið. Lögmaður stefnda svaraði með tölvu-pósti 19. febrúar 2020 og benti á að ástæða þess að B-kk-nf hefði áfram verið skráður stál-virkjameistari á húsinu hefði verið sú að J-kk-nf byggingar stjóri verksins hefði neitað að samþykkja G-kk-þf H-kk-þf sem stálvirkjameistara stefnda. Reikningum stefnanda hefði stefndi hafnað strax við útgáfu þeirra.

19. Stefnandi gaf ekki út fleiri reikninga vegna verksins fyrr en 9. júlí 2021 að gefnir voru út þrír reikningar vegna vinnu við verkið sem unnin hafi verið frá nóvember 2018 til september 2020, samtals að fjárhæð 21.933.120 kr. Að viðbættum framangreindum reikningum nr. 134 og 135 nemur heildarkrafa stefnanda á hendur stefnda vegna ógreiddra reikninga því 24.932.928 kr. sem er stefnufjárhæð máls þessa.

20. Þann 10. mars 2021, þ. e. fjórum mánuðum fyrir útgáfu framangreindra síðustu þriggja reikninga stefnanda, hafði lögmaður stefnanda sent stefnda erindi vegna ógreiddu 2018 reikninganna og áskilið sér rétt vegna óuppgerðrar vinnu þar sem miðað yrði við tímafjölda en ekki fast mánaðarlegt verð. Fylgdu tímaskýrslur með bréfi lögmannsins. Fram kemur í svarpósti lögmanns stefnda þann 27. maí 2021 að kröfur stefnanda hafi komið stefnda í opna skjöldu og að stefnda hafi ekki verið kunnugt um að B-kk-nf væri að starfa fyrir stefnda á verkstað eftir að hann hefði óskað eftir að skrá sinn stálvirkjameistara á verkið.

6

21. Við aðalmeðferð gaf B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, aðilaskýrslu. Þá gáfu vitnaskýrslur J-kk-nf J-kk-nf, byggingarstjóri verksins, Þ-kk-nf Ó-kk-nf, starfsmaður Suðulistar ehf., S-kvk-nf G-kvk-nf, fjármálastjóri stefnanda, G-kk-nf H-x-x og M-kk-nf G. J-kk-nf, fjármálastjóri stefnda. I-kk-nf S-kk-nf gaf vitnaskýrslu gegnum fjarfundabúnað. Verður vitnað til framburðar þeirra eftir því sem þurfa þykir.

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

22. Stefnandi byggir á samningi sínum við stefnda, dags. 21. júní 2018, sem staðfestur hafi verið með tölvupósti starfsmanns stefnda, og útgefnum en ógreiddum reikningum. Fyrstu tvo reikninga stefnanda, nr. 110 og 116, hafi stefndi greitt án athugasemda. B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, hafi verið skráður stálvirkjameistari verksins að Korngörðum 3 allt frá því sumarið 2018 og sé enn, án þess að stefndi hafi hreyft við því andmælum.

23. S tefndi hafi tekið að sér fyrir Dalsnes ehf. að reisa og sjá um byggingu á stálvirki við Korngarða 3. Sé það skilyrði fyrir veitingu framkvæmdaleyfis, sbr. m. a. 32. gr. mannvirkja-laga nr. 160/2010 og grein 4.10.1. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, að stálvirkjameistari sé skráður á verkið. Þar segi m. a. að stálvirkjameistari beri ábyrgð á að öll vinna við stál-virki sé framkvæmd í samræmi við verklýsingar, önnur hönnunargögn og góða starfshætti. 24. Stefnda, einu stærsta byggingarfyrirtæki landsins með áratuga reynslu af slíkum verkefnum, hafi hlotið að vera ljóst að stálvirkjameistara þyrfti á verkið og að greiða þyrfti fyrir þjónustu hans, enda felist í þjónustunni veruleg ábyrgð og skyldur. Stefndi hafi því væntanlega tekið mið af þessu í samningum sínum um verkið og gert ráð fyrir útgjöldum vegna þessa í kostnaðaráætlun sinni.

25. Stefndi gat innheimt kostnað af stálvirkjameistara hjá verkkaupa sjálfum og skoraði stefnandi á stefnda að upplýsa hvort hann hafi gert það eða áskilið sér rétt til þess. Stefnandi sé enn skráður stálvirkjameistari byggingarinnar þrátt fyrir breytingu á samningssambandi stefnda og Dalsnessehf.

26. Samningssamband aðila hafi hafist í júní 2018 og skyldi greiða fyrir vinnu stefnanda 12.000 kr. miðað við þrjá daga í viku og fast gjald, samtals 1.499.904 kr. með virðisauka-skatti. Fyrstu tveir reikningar stefnanda, vegna vinnu í júlí og ágúst 2018, hafi endurspeglað þetta og verið greiddir af stefnda. Næstu tveir reikningar stefnanda, fyrir vinnu í september og október 2018, sem hafi verið eins uppbyggðir og fyrri reikningarnir tveir, hafi ekki fengist greiddir, án skýringa.

27. Upp hafi komið miklar deilur á milli stefnda og verkkaupa, Dalsnessehf. Upphaflega hafi aðilar samið svo um að stefnandi yrði tímabundið stálvirkjameistari verksins en tillögu 7 stefnda að nýjum meistara hafi af einhverjum ástæðum verið hafnað af hálfu Dalsnessehf.

Fyrir því geti stefnandi ekki verið ábyrgur þótt hann hafi reynt að sýna stöðunni skilning með því að bíða með frekari útgáfu reikninga um skeið, m. a. fyrir orð stefnda sem hafi sagt að Húsasmiðjanehf. og Dals nesehf. væru að reyna að leysa úr málum. Á meðan hafi fallið til ýmiss konar vinna stálvirkjameistara og beri að greiða fyrir hana skv. samningssambandi aðila.

28. Með innheimtubréfi í febrúar 2020 hafi stefnandi krafist greiðslu vegna hinna ógreiddu reikninga fyrir september og október 2018 og ítrekað að hann ætti inni talsverða vinnu óuppgerða vegna 2019, 2020 og 2021. M eð öðru innheimtubréfi stefnanda, dags. 10. mars 2021, hafi fyrri krafa verið ítrekuð. Ítarlegar tímaskýrslur stefnanda sýni vinnu hans við verkefnið. Samkvæmt meginreglum samninga- og kröfuréttar skuli samninga halda og efna. Stefnandi krefst dráttarvaxta skv. vaxtalögum nr. 38/2001 frá gjalddaga reikninganna.

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

29. Stefndi hafnar greiðsluskyldu skv. reikningum stefnanda og kveðst hafa verið búinn að upplýsa stefnanda um að reikningarnir sem gefnir hafi verið út í desember 2018 yrðu ekki samþykktir. Þeim hafi síðan verið hafnað og þeir endursendir stefnanda. Stefnanda hafi verið fullkunnugt um að sá samningur sem hann vísi til hafi aldrei borist til stefnda þegar rætt hafi verið um að B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf héldi tímabundið áfram störfum sem stál-virkjameistari.

30. Stefndi mótmælir fram lögðum samningi enda sé hann óundirritaður. Þeir tölvupóstar sem stefnandi vísi til varði samskipti starfsmanns stefnda, starfsmanns Dalsness ehf. og B-kk-ef, þar sem upplýst hafi verið að B-kk-nf hafi samþykkt að starfa áfram sem stálvirkjameistari, enda hafi hann þá þegar verið skráður sem slíkur. Ekki hafi verið vísað í neinn samning þetta varðandi og enginn samningur fylgt póstinum. Fram lagður samningur hafi ekki borist stefnda á þessum tíma og hafi ekkert gildi. Stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir því að téður samningur hafi komist á en ekkert í málinu styðji það. Engin þörf hafi verið áað gera samning enda ljóst að stefndi hafi átt að útvega stálvirkjameistara á sínum vegum.

31. Reikningar stefnanda, dags. 9. júlí 2021, séu tilhæfulausir. Stefndi hafi ekki óskað eftir vinnuframlagi af hálfu B-kk-ef þann tíma sem vinnuskýrslur og reikningarnir taka til, sem er tæpum þremur árum áður en reikningarnir voru gefnir út.

32. Stefndi byggir á aðildarskorti stefnanda. Réttindi stálvirkjameistara séu persónubundin réttindi, sbr. nefndan samning, en þar sé aðili þess samnings B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf, kt. 020660- 2019. Stefnanda EOH ehf. sé hvergi getið í þeim samningi. Þar sem stefnandi byggi á nefndum samningi og stefnandi sé ekki aðili þess samnings telji stefndi að um 8 aðildarskort sóknarmegin sé að ræða og beri því að sýkna stefnda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

33. Yrði talið að einhver fótur væri fyrir kröfum stefnanda í málinu séu þær niður fallnar vegna tómlætis. Kröfuhafa beri að setja fram kröfur án ástæðulauss dráttar í öllum tilvikum. Krafa stefnanda sé umdeild og henni hafi verið hafnað strax af hálfu stefnda þegar tveir reikningar bárust í desember 2018. Sé krafa umdeild, um grundvöll hennar eða fjárhæð, leggi slíkt ríkari skyldur á kröfuhafann að láta reyna á réttmæti kröfunnar við fyrsta tækifæri.

34. Kröfur stefnanda séu, vegna aðgerðaleysis hans eftir höfnun reikninganna frá desember 2018, fallnar niður fyrir tómlæti. Innheimtubréf vegna þeirra reikninga hafi verið sent í febrúar 2020 og stefndi ítrekað höfnun krafnanna. Ekkert hafi gerst af hálfu stefnanda í framhaldinu fyrr en í mars 2021. Í því bréfi hafi fyrst verið gerður áskilnaður um enn frekari kröfur. Reikning ar stefnanda séu síðan að stærstum hluta dagsettir í júlí 2021 og mál þetta þingfest í október 2021. Því hafi liðið tæp þrjú ár frá því að kröfum hafi verið hafnað uns málið hafi verið þingfest. Kröfur skulu settar fram tímanlega og af réttum aðila og þeim skal fylgja eftir með forsvaranlegum hætti. Stefnanda mátti vera ljóst að reikningum yrði hafnað þar sem stefndi hafði þegar tilkynnt stálvirkjameistara í stað B-kk-ef.

35. Stefnandi hefði getað gefiðút reikninga í rauntíma í stað algers tómlætis hans. Stefndi hafi meðan á verkframkvæmdum stóð verið í góðri trú um að samningssambandi hans og stefnanda væri lokið þegar stefndi tilkynnti sinn stálvirkjameistara á verkið. Hafi B-kk-nf verið ósáttur við framkvæmd og vinnu G-kk-ef sem stálvirkjameistarahafihonum borið að halda uppi mótmælum og krefja stefnda um greiðslu þá þegar. Stefndi hafi tilkynnt þegar í ágúst 2018 hver yrði stálvirkjameistari á verkinu og þar með hafi B-kk-þgf verið ljóstað ekkert samningssamband hafi verið til staðar lengur.

36. Þá hafi B-kk-þgf verið ljóst að starf sem stálvirkjameistari á vegum stefnda hafi aldrei getað samræmst starfi B-kk-ef sem eftirlitsmanns verkkaupa á verkinu. Þá hafi fyrirtæki í eigu B-kk-ef tekið að sér herslu rog suður við stálvirkið fyrir stefnda. Háttsemi B-kk-ef og stefn-anda geti því ekki talist forsvaranleg sem hafi meira vægi þegar tómlætisáhrif séu metin. Með dómkröfum sínum sé stefnandi beggja megin borðsins og gæti hagsmuna Dalsnessehf. sem standi í deilumálum við stefnda. Stefnandi hafi ekki getað búist við að stefndi myndi greiða kröfur hans í ljósi málsatvika allt frá því að stefndi hafði tilkynnt G-kk-þf H-kk-þf sem stálvirkjameistara að verkinu.

37. Þá byggir stefndi á því að stefnandi eða B-kk-nf hafi þegar fengið greitt fyrir hlutverk sitt sem stálvirkjameistariþar sem Dalsnesehf. hafi einnig gert tilhæfulausar kröfur á hendur stefnda vegna vinnu stálvirkjameistara þrátt fyrir aðkomu G-kk-ef H-kk-ef. Dals-nes ehf. hafi þegar óskað dómkvadds mats á kostnaði við stálvirkjameistara á þeim tíma 9 sem kröfur stefnanda taki til. Stefndi telji það samantekin ráð af hálfu J-kk-ef, byggingar-stjóra verksins, og B-kk-ef að hafna G-kk-þgf sem stálvirkjameistara án málefnalegra forsendna.

38. Stefndi vísar til þess að B-kk-nf hafi starfað sem eftirlitsmaður Dalsness ehf. vegna sömu framkvæmda. Dalsnes ehf. og stefndi eigi nú í dómsmálum sín á milli, m. a. um starf stálvirkjameistara. Verði talið að stefnandi eigi kröfur á hendur stefnda í máli þessu sé ljóst að stefndi geti haft uppi gagnkröfur vegna starfa stálvirkjameistara nái kröfur Dalsness ehf. fram að ganga gagnvart stefnda.

39. Verði fallist á kröfur stefnanda á hendur stefnda beri að lækka þær verulega. Skorar stefndi á stefnanda að leggja fram yfirlit um alla útgefna reikninga á hendur Dalsnesiehf., Innnesi ehf. og tengdum félögum frá júlí 2018 til og með október 2021 og upplýsa hvort virðisaukaskattur hafi verið greiddur af þeim reikningum sem stefnt er fyrir eða hvort reikningarnir hafi verið bakfærðir í bókhaldi eftir útgáfu þeirra og virðisaukaskatturinn innskattaður með því móti. Stefndi upplýsir að hann hafi ekki gert sérstakar kröfur vegna kostnaðar stálvirkjameistara í dómsmáli á hendur Dalsnesiehf.

Niðurstaða

40. Í máli þessu er deilt um greiðsluskyldu stefnda á fimm reikningum stefnanda vegna vinnu fyrirsvarsmanns stefnanda sem stálvirkjameistari við byggingu hússins að Korngörðum 3. Ágreiningur aðila varðar einkum það hvort samkomulag hafi verið með aðilum um hvort B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, skyldi áfram starfa sem stálvirkjameistari að byggingunni eftir að stefndi hafi óskað eftir því við byggingarstjóra verksins að G-kk-nf H-kk-nf yrði skráður stálvirkjameistari stefnda á verkinu í stað B-kk-ef. Þá hafnaði stefndi að greiða tvo reikninga stefnanda vegna vinnu B-kk-ef sem útgefnir voru í desember 2018. Næstu þrjá reikninga vegna verksins gaf stefnandi út tveimur og hálfu ári síðar eða þann 9. júlí 2021. Þess skal getið aðóumdeilterað B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, var eftirlitsmaður verkkaupa á verkstað og sinnti að auki fleiri verkum fyrir verkkaupann, sem sneru að byggingu hússins.

41. Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir staðhæfingum sínum um tilvist og efni hins umþrætta samkomulags hans við stefnda, þar með talið um að óundirrituð samningsdrög stefnanda hafi í reynd verið samþykkt af stefnda. Ekki hefur verið sýnt fram á að stefndi hafi móttekið þau samningsdrög um vinnu B-kk-ef sem stálvirkjameistaravið bygginguna fyrr en drögin voru send stefnda sem fylgiskjal með innheimtubréfi þann 11. febrúar 2020, sem er sá dagur sem stefndi gengst við að hafa móttekið drögin. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir að hafa afhent drögin fyrr og hefur ekki axlað hana gegn mótmælum stefnda. Verður þannig ekki fallist á að samkomulag aðila sé þess efnis sem greinir í nefndum óundirrituðum samningsdrögum.

10

42. Á hitt ber að líta að með tölvupóstsamskiptum aðila og bókunum í verkfundargerðir þykir fram komin sönnun þess að aðilar hafi gert samkomulag um að B-kk-nf skyldi áfram skráður tímabundið sem stálvirkjameistari á verkið fyrir hönd stefnda. Hér lítur dómurinn einkum til tölvupósts frá J-kk-þgf byggingar stjóra til B-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef, þáverandi starfsmanns stefnda, o. fl. þann 1. september 2018 þar sem segir að á síðasta fundi hafi stefndi tilkynnt að G-kk-nf H-kk-nf yrði stálvirkjameistari stefnda en að B-kk-nf, eftirlitsmaður verkkaupa, hefði „leyst það hlutverk tímabundið fyrir Húsasmiðjuna“. Að þessu virtu ásamt öðrum gögnum málsins er lagt til grundvallar að báðir aðilar hafi haft þær væntingar um samningssamband sitt að það væri til bráðabirgða og því tímabundið sem og að fyrirsvarsmanni stefnanda hafi verið tilkynnt á fundi aðila fyrir 1. september 2018, svo sem fram kemur í tölvupósti J-kk-ef byggingarstjóra þann dag, að stefndi hefði ákveðið að ljúka samningssambandi þeirra og að G-kk-nf H-kk-nf myndi leysa hann af hólmi sem stálvirkjameistari. Þá vekur athygli að hluti reikninga stefnanda á hendur stefnda varðar vinnu stefnanda eftir það tímamark er stefndi vék síðan frá reisningu skrifstofuhluta byggingarinnar.

43. Þó svo að meistararéttindi séu persónubundin réttindi, sbr. 9. og 10. gr. iðnaðarlaga nr. 42/1978 og grein 4.10.1. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, er ekki fallist á það með stefnda að um aðildarskort til sóknar sé að ræða í málinu. Fyrirsvarsmanni stefnanda er heimilt að lögum að haga reikningagerð vegna vinnu sinnar sem stálvirkjameistari með þeim hætti að reikningar séu útgefnir af einkahlutafélagi hans, líkt og hér háttar til. Engin rök standa heldur til annars en að lagaleg ábyrgð stálvirkjameistara á verkinu sé allt að einu bundin við persónu meistarans, ótengt því hvernighann kjósi að haga reikningagerð sinni í hvert sinn. Í þessu sambandi er einnig litið til þess að stefndi greiddi fyrstu tvo reikninga stefnanda vegna vinnu B-kk-ef, án athugasemda. Loks skiptir hér máli að fyrir liggur að í tölvupósti B-kk-ef til I-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns stefnda, og J-kk-ef byggingarstjóra þann 22. júní 2018 kemur fram að B-kk-nf staðfesti að aðilar hafi gert með sér samkomulag um uppáskrift B-kk-ef sem meistara á verkinu en þar tiltók B-kk-nf einnig nafn stefnanda (EOH) innan sviga. Ekki liggur neitt fyrir um að athugasemdir hafi verið gerðar við þá tilkynningu af hálfu fyrrgreinds starfsmanns stefnda, sem þó móttök sannarlega umræddan tölvupóst.

44. Stefndi hefur ekki mótmælt því að B-kk-nf hafi haft viðveru á verkstað, bæði fyrir og eftir að stefndi hafnaði að greiða reikningana tvo sem stefnandi gaf út í desember 2018. Verður því sérstaklega að skoða hvort viðvera B-kk-ef á verkstað hafi gefið stefnda tilefni til að ætla að hann væri áfram að sinna vinnuskyldum sem stálvirkjameistari á verkinu, sem sinnt væri á kostnað stefnda og stefndi hefði þá átt að gera athugasemdir við, eða hvort stefndi hafi mátt ætla að viðvera B-kk-ef á verkstaðnum ætti sér aðrar skýringar.

11

45. Fyrir liggur að B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, átti nokkuð fjölþætta aðkomu að bygg-ingu hússins að Korngörðum 3 en óumdeilt er að hann sinnti verkeftirliti með verkinu hvað varðar stálvirki byggingarinnar fyrir hönd verkkaupans Dalsness ehf. frá upphafi verks. Þá átti hann einnig aðkomu að hönnun stálvirkis hússins, ásamt öðrum. Einnig mun hann vera skráður eigandi félagsins Suðulistar ehf. sem sinnti m. a. framangreindu hersluverkefni í byrjun árs 2019, enda þótt hann hafi í skýrslu sinni fyrir dómi lýst því að hann hefði í reyn dekki átt aðkomu að rekstri þess félags um langa hríð. Samkvæmt framansögðu, einkum með tilliti til þess verkeftirlits sem B-kk-nf sinnti í þágu Dalsnessehf., verður að álykta sem svo að viðvera B-kk-ef á verkstað hafi ekki gefið stefnda sérstakt tilefni til að ætla að stefnandi liti svo á að hann ætti enn í samningssambandi við stefnda um að veita þjónustu sem stálvirkjameistari eftir að stefndi hafði tilkynnt að hann hefði samið við G-kk-þf H-kk-þf um að gegna því hlutverki.

46. Í málinu hafa verið lagðar fram fjöldamargar eftirlitsskýrslur B-kk-ef vegna verksins. Sam-kvæmt efni skýrslnanna voru þær afhentar byggingarstjóra og stefnda en í aðilaskýrslu sagðist B-kk-nf hafa gert skýrslurnar sem verkeftirlitsmaður og sem stálvirkjameistari. Dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómara, lítur til þess að hefðbundið hlutverk stálvirkjameistara sém. a. að gefa starfsmönnum verktaka í sínu daglega starfi við byggingu húss fyrirmæli um rétt vinnubrögð og vekja athygli á frávikum í rauntíma. Hins vegar lúti gerð skýrslna, líkt og þeirra sem fyrir liggja í málinu, að því að gera athugasemdir við verklag eftir að búið sé að inna tiltekna verkþætti af hendi og ástæða sé til að gera athugasemdir við afrakstur verksins. Slík skýrslugerð sé að jafnaði framkvæmd af verkeftirlitsmönnum og lögð fyrir bæði verkkaupa og verktaka. Samsvarandi skýrslugerð sem er hluti af innra gæðakerfi stálvirkjameistara erað jafnaði eingöngu lögð fyrir verktaka til úrbóta frávika sem koma upp í rauntíma til að tryggja gæði verksins og fyrirbyggja að upp komi svo víðtæk frávik sem hér um ræðir. Fyrirliggjandi skýrslur beri þannig skv. efni sínu að mati dómsins með sér að vera hefðbundnar skýrslur verkeftirlitsmanns en beri þess ekki sérstaklega merki að skýrsluhöfundur, þ. e. B-kk-nf, hafi til viðbótar við hlutverk eftirlitsmanns sinnt skyldum stálvirkjameistaravið gerð þeirra.

47. Þá lítur dómurinn til þess aðeftir að bókað hafði verið um fyrirhugaða aðkomu G-kk-ef sem stálvirkjameistara í verkfundargerð 6. september 2018, sem og til samræmis við áðurnefndan tölvupóst J-kk-ef byggingarstjóra 1. september 2018, hafi G-kk-nf framkvæmt verkefni sem teljist hefðbundin verkefni stálvirkjameistara. Má hér nefna að G-kk-nf mun í desember 2018 hafa skilað skýrslu um herslur stálgrindarinnar og talið herslurnar fullnægjandi. Skýrslan sjálf liggur ekki fyrir í málinu og getur dómurinn ekki fjallað um hvers eðlis sú skýrsla varen fram kom í máli vitnanna J-kk-ef byggingarstjóra, G-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef sem komu fyrir dóminn að í kjölfar þeirrar skýrslu G-kk-ef hafði B-kk-nf gert prófanir og úttektir á herslum stálgrindarinnar og talið þær ófullnægjandi. Nefndi J-kk-nf byggingarstjóri fyrir dómi að herslu skýrsla, líkt og sú sem G-kk-nf skilaði í desember 2018, sé að jafnaði mikilvægasta skýrsla stálvirkjameistara 12 í hverju verki og að nefnd skýrsla G-kk-ef hefði verið alls ófullnægjandi. Þó svo að skýrslan liggi ekki fyrir í málinu er óumdeilt og staðfest með framburði vitna að þessi skýrsla hafi verið unnin af G-kk-þgf og að athugasemdir B-kk-ef í kjölfar verkeftirlits hanshafi síðan leitt til framangreindrar aðkomu Suðulistarehf. að hersluverkinu. Þá hafa í mál-inu verið lagðir fram tölvupóstar á tímabilinu 23. janúar til 27. mars 2019 milli G-kk-ef H-kk-ef og starfsmanns Suðulistarehf. umframkvæmdhersluverkefnisins. Að mati dómsins þykir með þessu sýnt að G-kk-nf hafi þar með sinnt verkefnumsem öllu jöfnu er sinnt af stálvirkjameisturum. Athygli vekur að B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, fékk afrit af a. m. k. hluta þessarapóstsamskipta og var því ljóst eða mátti vera ljóst að G-kk-nf var að sinna störfum sem eðli málsins skv. tilheyra stálvirkjameistara byggingar. Gat B-kk-nf ekki verið í vafa um að stefndi liti svo á að annar aðili væri að sinna því hlutverki fyrir sína hönd.

48. Að þessu virtu verður lagt til grundvallar að ekki hafi verið sýnt fram á að B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, hafi, hvað sem liði formlegri skráningu hans á verkið sem stálvirkjameistara, sinnt eiginlegum verkefnum stálvirkjameistara eftir að tilkynnt var um aðkomu G-kk-ef að verkinu.

49. Framangreindu til viðbótar er litið til þess að B-kk-nf var skráður mættur á alla verkfundi sem fyrir liggja í málinu og í hvert sinn var bókað að hann væri mættur á vegum verkkaupa, þ. e. á vegum Dalsness ehf. Í engu tilviki var viðvera B-kk-ef á verkfundunum bókuð á vegum stefnda. Í sömu verkfundargerðum var að finna nafn G-kk-ef sem ýmist var skráður viðstaddur eða sem móttakandi fundargerðanna fyrir hönd stefnda frá og með verkfundi 14. júlí 2018.

50. Óháð álitaefnum um hlutverk byggingarstjóra og heimild hans til að hafna G-kk-þgf, sem stefndi ákvað að tæki við hlutverki stálvirkjameistara á verkinu, var B-kk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnanda, ekki skylt að halda þá áfram sem stálvirkjameistari verksins. Gat hann ekki vænst þess, þótt hann væri með viðveru á verkstað, m. a. sökum hlutverks síns sem verkeftirlitsmaður fyrir verkkaupann, að hann nyti samningsbundins réttar til að samkomulag við stefnda, sem átti eins og áður segir að vera tímabundið, myndi vara áfram eftir að stefndi hafði sérstaklega tilkynnt B-kk-þgf síðsumars 2018 að G-kk-nf tæki við hlutverki stálvirkjameistara, eins og staðfest erm. a. með tölvupósti 1. september 2018 og bókun á verkfundi 6. september sama ár.

51. Þá verður að líta til þess að í málinu hefur verið lagt fram afrit bréfs B-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, til lögmanns Dalsness ehf. vegna ágreinings milli stefnanda og Dalsness ehf. Í bréfi B-kk-ef kemur fram að það hafi verið að ósk byggingarstjóra f. h. verkkaupa að B-kk-nf sæti áfram sem stálvirkjameistari á vöruhúsahluta byggingarinnar vegna þess að byggingarstjóri hefði aldrei samþykkt stálvirkjameistara stefnda. Fyrir liggur að 13 byggingarstjórinn starfaði ekki á vegum stefnda og var ekki bær til að skuldbinda stefnda í þessum efnum.

52. Að öllu framangreindu virtu telst sú staðhæfing stefnanda ósönnuð að hann hafi starfað sem stálvirkjameistari á grundvelli samnings við stefnda eftir 1. september 2018. Þá er áður rakið að gögn um vinnu fyrirsvarsmanns stefnanda á verkstað í kjölfarið beri þess ekki merki að hafa byggst á hlutverki stálvirkjameistara heldur staðið í tengslum við verk eftirlit, en stefnandi gegndi síðarnefnda hlutverkinu í þágu verkkaupa á grundvelli samkomulags við hann. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

53. Rétt þykir í ljósi atvika málsins og allra aðstæðna að málskostnaður falli niður, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

54. Af hálfu stefnanda flutti málið Á-kk-nf H-kk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf H-kk-nf lögmaður. Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf, dómsformaður. Meðdómendur voru A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf bygginga-tæknifræðingur og húsasmíðameistari.

DÓMSORÐ

Stefndi, Húsasmiðjanehf., er sýkn af kröfum stefnanda, EOHehf.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf

A-kk-nf H-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf