E-2337/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 12. mars sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu, þingfestri 29. júní 2017, af B, á hendur A.

I.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.356.926 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.356.926 kr. frá 27. ágúst 2016 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar skv. mati dómsins eða skv. málskostnaðarreikningi, sem lagður verður fram við aðalflutning málsins. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefnda krefst þess að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða henni málskostnað að mati dómsins að viðbættum virðisaukaskatti.

II.

Málsatvik

Krafa þessi er tilkomin vegna veðskuldabréfs, sem gefið var út þann 17. maí 1993 af stefndu, að fjárhæð 1.200.000 kr., til Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Lánið bar stefndu upphaflega að greiða með 50 jöfnum afborgunum á næstu 25 árum, í fyrsta sinn 18. nóvember 1993. Skuldabréfið var tryggt með veði í [--], Reykjavík. Eigandi eignarinnar þá var [D], faðir stefnanda og þáverandi sambýlismanns og barnsföður stefndu. [D] lést þann 26. apríl 2009 og í kjölfarið keypti stefnandi, ásamt þremur öðrum, fasteignina að [--] í Reykjavík. Stefnandi greiddi skuldabréfið upp þann 9. febrúar 2016 með greiðslu að fjárhæð 1.356.926 kr. þegar eignin var seld. Skuldabréfinu var aflýst af eigninni og það sent til stefnanda án þess að það væri áritað um framsal til hans. Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu þeirrar fjárhæðar sem hann greiddi vegna eftirstöðva skuldar við Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins að fjárhæð 1.356.926 kr. skv. framangreindu skuldabréfi þann 10. febrúar 2016. Lánið var þá í skilum, en stefnda hafði tvívegis fengið skuldbreytingu/skilmálabreytingu á láninu. Yfirlýsing Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, dags. 7. mars 2016, um uppgreiðslu lánsins við sölu eignarinnar [--], í Reykjavík er lögð fram í málinu. Ekki liggur fyrir að við sambúðarslit aðila hafi verið gerður sérstakur samningur um fjárhagsleg málefni þeirra.

Í málinu liggur fyrir ljósrit tölvuskeytis, dags. 5. október 2009, frá stefnanda til stefndu þar sem fram kemur að vegna fráfalls föður stefnanda í apríl sl. biður stefnandi, fyrir hönd systkina sinna, stefndu að fjarlægja umrætt lán, sem sé með veði í húsinu [--], þar sem húsið sé komið í sölu og lánið tefji fyrir sölu þess.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggði á því við aðalmeðferð að stefnda hefði verið lántakandi umstefnds láns þar sem hún hefði ætlað að festa kaup á íbúð í verkamannabústöðum. Stefnda hefði skilað íbúðinni og fengið að færa lánið yfir á íbúð föður stefnanda þar sem hún hefði ætlað að kaupa sér íbúð, en ekkert hefði orðið af því. Stefnandi mótmælti því að lánsfjárhæðin hefði farið til sameiginlegrar framfærslu aðila.

Stefnandi kvaðst hafa orðið að leysa til sín veðskuldabréfið frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og aflýsa því af eigninni. Hann hafi síðan sett veðskuldabréfið í innheimtu hjá Íslandsbanka hf. og þar hafi stefnda getað haldið áfram að greiða af bréfinu með sömu gjalddögum og kjörum og voru á skuldabréfinu þegar stefnandi greiddi það upp. Stefnda hafi hins vegar ekki greitt af bréfinu eftir að hann setti það í innheimtu í Íslandsbanka og sér hafi verið bent á, þegar 4–5 afborganir voru komnar í vanskil, að taka skuldabréfið úr bankanum þar sem bankinn tæki ekki að sér lögfræðiinnheimtu fyrir þriðja aðila. Þá hafi veðskuldabréfið farið í innheimtu hjá Lögheimtunni.

Stefnda hafi fengið senda innheimtuviðvörun þann 27. júlí 2016 og krafist hafi verið dráttarvaxta úr hendi stefndu einum mánuði frá dagsetningu bréfsins, sbr. 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, eða frá 27. ágúst 2016. Þá hafi hún einnig fengið sent innheimtubréf þann 31. ágúst 2016.

Þar sem skuldin hafi ekki fengist greidd, þrátt fyrir innheimtutilraunir, hafi verið nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga og reglum íslensks réttar um endurgreiðslukröfur. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu.

Varðandi varnarþing vísist til 35. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefnda kannast við að hafa undirritað umrætt skuldabréf og að faðir stefnanda hafi á sínum tíma veitt sér veð fyrir láninu. Hún og stefnandi, sem sé barnsfaðir hennar, hafi þá verið í sambandi og þurft á peningum að halda til framfærslu. Lánið hafi verið á hennar nafni þar sem hún hafi starfað á þeim tíma hjá hinu opinbera og átt rétt á láni hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Við sambúðarslitin hafi enginn samningur verið gerður milli aðila um fjárhagsleg málefni. Hún hafi ávallt greitt af bréfinu, hafi tvisvar fengið skuldbreytingu á láninu, en til þess að bregðast ekki fyrrverandi tengdaföður sínum, sem reynst hafi þeim vel, hafi hún haldið áfram að greiða af láninu þar til það var greitt upp.

Stefnda byggir kröfu sína um sýknu á því að hún skuldi stefnanda máls þessa ekkert. Hafi hann greitt upp veðskuldabréfið hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins hafi það verið gert án samráðs við hana og með því hafi ekki stofnast sjálfstæð krafa á hana. Til þess að stefnandi gæti krafið hana um greiðslu skv. efni bréfsins hafi honum verið nauðsynlegt að fá bréfið framselt til sín en það hafi hann ekki gert. Með vísan til þess að aðilaskipti hafi ekki orðið að kröfunni með þeim hætti, þá geti stefnandi ekki krafið stefndu um greiðslu skv. efni veðskuldabréfsins og því beri að sýkna stefndu á grundvelli aðildarskorts, sbr. 16. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda eftir mati dómsins.

IV.

Niðurstaða

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að hann hafi greitt upp umrætt lán hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og stefndu beri sem lántaka umræddrar skuldar að greiða honum sem nýjum kröfuhafa skv. ákvæðum skuldabréfsins. Fyrir liggur í málinu að stefnandi greiddi upp umrædda skuld við sölu á [--] í Reykjavík þann 10. febrúar 2016 og var uppgreiðsluverð 1.356.926 kr. ,sem er stefnufjárhæð í málinu. Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins framseldi hins vegar ekki veðskuldabréfið til stefnanda og er hann því ekki réttur kröfuhafi bréfsins.

Eins og stefnandi byggir kröfugerð sína verður ekki fallist á að hann geti krafið stefndu um greiðslu framangreindrar fjárhæðar þar sem hann er ekki réttur kröfuhafi, og verður því fallist á það með stefndu að sýkna beri hana á grundvelli aðildarskorts, sbr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefnanda með vísan til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, til að greiða stefndu málskostnað eins og nánar er kveðið á um í dómsorði.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefnda, A, er sýkn af kröfum stefnanda, B.

Stefnandi greiði stefndu 400.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf