T-2/2013

Þetta mál var þingfest 1. nóvember 2013 og tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 13. febrúar sl.

Sóknaraðili er Þ-kk-nf H-kk-nf, Vatnsenda, Kópavogi, en varnaraðilar eru Kópavogsbær, Fannborg 2, Kópavogi og Reykjavíkurborg, Ráðhúsinu, Reykjavík.

Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun þinglýsingastjórans í Reykjavík um að þinglýsa skjali nr. T-007168/2013, ,,Afsal“, frá 12. september 2013 verði dæmd ógild og að þinglýsingastjóranum í Reykjavík verði gert að afmá skjalið úr þinglýsingarbók embættisins. Sóknaraðili krefst einnig málskostnaðar úr hendi hvers þess sem kunni að taka til varna í málinu og hafa upp andmæli gegn kröfugerðinni.

Varnaraðili, Kópavogsbær, krefst þess aðallega að kröfum sóknaraðila verði vísað frá dómi. Til vara krefst varnaraðili þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að staðfest verði úrlausn þinglýsingarstjórans í Reykjavík 3. september 2013 um þinglýsingu afsals, dags. 30. ágúst 2013, fyrir eigninni Vatnsendakrikar 2, landnr. 220815, skjal nr. T-7168/2013. Varnaraðili krefst einnig málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Varnaraðili, Reykjavíkurborg, krefst þess aðallega að kröfum sóknaraðila verði vísað frá dómi. Til vara krefst varnaraðili þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að staðfest verði úrlausn þinglýsingarstjórans í Reykjavík 3. september 2013 um þinglýsingu afsals, dags. 30. ágúst 2013, fyrir eigninni Vatnsendakrikar 2, landnr. 220815, skjal nr. T-7168/2013. Varnaraðili krefst einnig málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Málið var flutt í einu lagi um formhlið og efnishlið málsins.

Málavextir

Hinn 15. september 2006 gerðu varnaraðilar með sér samkomulag um staðarmörk sveitarfélaganna í Vatnsendakrika. Með samkomulaginu voru 22,5 hektarar sunnan upphaflegrar Heiðmerkurgirðingar sem skyldu falla undir lögsögu varnaraðila, Reykjavíkurborgar, og ábyrgðist varnaraðili, Kópavogsbær, kvaðalausa afhendingu þessa lands til Reykjavíkurborgar innan 12 mánaða frá undirritun samkomulagsins. Skyldi það gert með yfirlýsingu varnaraðila, Kópavogsbæjar, sem skyldi undirrituð og samþykkt af eiganda Vatnsenda í Kópavogi eða með afsali.

Formlegar viðræður hófust milli varnaraðila, Kópavogsbæjar, og sóknaraðila 6. október 2006 um yfirtöku bæjarins á landi Vatnsenda. Á þeim tíma var sóknaraðili einn þinglýstur eigandi jarðarinnar. Hinn 10. janúar 2007 veitti umhverfisráðuneytið varnaraðila, Kópavogsbæ, heimild á grundvelli 1. mgr. 32. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 að taka hluta jarðarinnar Vatnsenda eignarnámi. Heimildin náði til þriggja reita: Reits B sem var 162,7 ha að stærð, reits H sem var 111 ha að stærð og reits U sem var 590 ha að stærð. Hinn 30. janúar sama ár gerðu sóknaraðili og varnaraðili, Kópavogsbær, sátt í eignarnámsmatsmáli vegna eignarnámsins. Í sáttinni var lýst afmörkun hins eignarnumda lands, greiðslum fyrir það og yfirtöku. Landið var afmarkað með sama hætti og í bréfi umhverfisráðuneytisins frá 10. janúar 2007. Um yfirtökuna sagði að ,,[Varnaraðili taki] yfir hið eignarnumda landsvæði í samræmi við ákvæði laga nr. 11/1973. [Varnaraðili] ber allan kostnað af þinglýsingu eignarnámsgerðar“. Sáttinni var þinglýst á síðu Vatnsenda 30. mars 2007.

Stofnskjali fyrir óútvísað land í Kópavogi var þinglýst 30. desember 2008. Um var að ræða upprunaskjal fyrir öll lönd og lóðir sem ekki höfðu þá verið stofnuð innan lögsögumarka varnaraðila, Kópavogsbæjar, en væru í eigu bæjarins. Auglýsing var birt í Stjórnartíðindum 11. janúar 2010 um staðfestingu á samkomulagi beggja varnaraðila um breytingu á staðarmörkum sveitarfélaganna.

Í marsmánuði 2012 var stofnuð eignin Vatnsendakrikar, landnúmer 220781, en fyrir liggur að sú eign er hluti þess lands sem eignarnámið 2007 tók til. Í kjölfarið var stofnuð sú eign sem þetta mál lýtur að, Vatnsendakrikar 2, landnúmer 220815, úr hluta fyrrnefndu eignarinnar. Síðarnefnda eignin var sá hluti hins eignarnumda lands sem nú er innan lögsögumarka varnaraðila, Reykjavíkurborgar.

Hæstiréttur Íslands kvað upp dóm 3. maí 2013 í máli nr. 701/2012 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að jörðin Vatnsendi væri eign dánarbús S-kk-ef K. H-kk-ef sem lést 13. nóvember 1966. Dómi Hæstaréttar var í kjölfarið þinglýst á jörðina Vatnsenda.

Hinn 26. júní 2013 þingfesti varnaraðili, Reykjavíkurborg, mál á hendur varnaraðila, Kópavogsbæ, þar sem þess var krafist að hinum síðarnefnda yrði gert skylt að afhenda og afsala sér eigninni Vatnsendakrikum 2. Varnaraðili, Kópavogsbær, gaf 30. ágúst 2013 út afsal til varnaraðila, Reykjavíkurborgar, fyrir Vatnsendakrikum 2 og var því þinglýst 3. september 2013.

Með bréfi til sýslumannsins í Reykjavík, dags. 16. september 2013, tilkynnti sóknaraðili að hann vildi bera undir héraðsdóm úrlausn þinglýsingastjóra 12. september 2013 um þinglýsingu á skjali nr. T-007168/2013 frá 30. ágúst 2013 og er sú úrlausn til meðferðar í þessu máli.

Með bréfi til sýslumannsins í Kópavogi, dags. 16. september 2013, tilkynnti sóknaraðili að hann vildi bera undir héraðsdóm úrlausn þinglýsingastjóra 30. desember 2008 um þinglýsingu á fyrrnefndu stofnskjali fyrir óútvísað land í Kópavogi. Því máli var að sögn sóknaraðila vísað frá dómi þar sem tímafrestir 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 voru liðnir.

Málsástæður sóknaraðila

Lögmaður sóknaraðila vísaði til þess við munnlegan flutning málsins að varnaraðili, Kópavogsbær, hefði árið 2007 tekið eignarnámi land sem m.a. umrædd spilda sé á. Eignarnámsheimildin sé bréf umhverfisráðuneytisins til varnaraðila, Kópavogsbæjar, dags. 10. janúar 2007. Í kjölfarið hafi náðst samkomulag um bætur 30. janúar 2007.

Þótt heimildar sé aflað til eignarnáms eignist eignarnemi ekki landið fyrr en bætur séu greiddar. Samkvæmt 13. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms þurfi að koma til sátt eða ákvörðun matsnefndar eignarnámsbóta til þess að eignarnemi geti tekið umráð eignarnumins verðmætis. Varnaraðili, Kópavogsbær, hafi ekki þinglýsta eignarheimild að því landi úr Vatnsenda sem eignarnámsheimildin nái til en varnaraðili hafi þinglýst samkomulaginu 30. mars 2007. Samkomulagið feli ekki í sér yfirfærslu eignarréttar til varnaraðila, Kópavogsbæjar. Varnaraðili, Kópavogsbær, hafi ekki getað þinglýst bréfinu frá 10. janúar 2007, enda séu bætur fyrir hið eignarnumda land ekki nema að litlu leyti greiddar. Í afsali varnaraðila, Kópavogsbæjar, til varnaraðila, Reykjavíkurborgar, dags. 30. ágúst 2013, sé viðurkennt að samkomulagið frá 30. janúar 2007 sé ekki eignarheimild, enda vísi varnaraðili, Kópavogsbær, í afsalinu til óþinglýstrar eignarnámsheimildar frá 10. janúar 2007.

Varnaraðili, Kópavogsbær, hafi aldrei haft þinglýsta eignarheimild að hinni umþrættu spildu og hafi því ekki haft heimild til að afsala spildunni til varnaraðila, Reykjavíkurborgar. Um þetta sé varnaraðili, Kópavogsbær, grandsamur, sbr. 19. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í athugasemdum um 32. gr. sömu laga sé kveðið á um að eignarnámsgerð verði ekki þinglýst fyrr en eignarnemi hafi greitt eignarnámsbætur.

Sóknaraðili telur að þinglýsingarstjóra hafi borið að kanna hvort varnaraðili, Kópavogsbær, hafi haft formlega eignarheimild að landi Vatnsenda og að við þá skoðun hefði komið í ljós að slík heimild hafi ekki verið til staðar þar sem sáttargerð sú sem varnaraðili, Kópavogsbær, þinglýsti 30. mars 2007 fjalli um afmörkun landsvæðis og greiðslu bóta en ekki yfirfærslu eignaréttar. Þetta komi einnig skýrt fram í athugasemd þinglýsingastjórans í Kópavogi, þess efnis að um yfirlýsingu um afmörkun lands og greiðslu bóta sé að ræða.

Þar sem þinglýstar heimildir beri ekki með sér að varnaraðili, Kópavogsbær, sé eigandi umræddrar spildu var afsal varnaraðilans að umræddu landi til varnaraðila, Reykjavíkurborgar, ekki tækt til þinglýsingar. Þetta hefði sýslumaðurinn í Reykjavík mátt sjá og því hafi formlega ekki verið rétt staðið að þinglýsingu afsalsins.

Í afsali varnaraðila, Kópavogsbæjar, sé ekki vísað til stofnskjals fyrir óútvísað land í Kópavogi í eigu varnaraðilans en það skjal hafi verið þinglýst eignarheimild varnaraðilans fyrir hinu afsalaða landi. Sýslumanninum í Reykjavík hafi því ekki mátt dyljast að ekki væri allt með felldu í tengslum við afsalið þar sem þinglýst eignarheimild varnaraðila, Kópavogsbæjar, hafi verið allt önnur en sú sem lýst var í hinu umþrætta afsali.

Misræmi á lýsingu á eignarheimild varnaraðila, Kópavogsbæjar, í umþrættu afsali og þess sem fram kom í landskrá fasteigna um eignarheimild varnaraðilans hefði átt að gefa þinglýsingastjóra efni til að kanna hvort varnaraðilinn hefði raunverulega þinglýsta eignarheimild. Athugasemd þinglýsingastjórans í Kópavogi þess efnis að um yfirlýsingu væri að ræða beri með sér að skjalið feli ekki í sér eignarheimild til handa varnaraðila, Kópavogsbæ.

Í ljósi alls ofangreinds verði að telja að sýslumaðurinn í Reykjavík hafi ekki staðið formlega rétt að þinglýsingu umþrætts skjals og að sóknaraðili eigi ekki að þurfa að þola þinglýsingu þess. Því beri að ógilda ákvörðun þinglýsingastjórans og afmá umrætt afsal úr þinglýsingabók Sýslumannsins í Reykjavík.

Lögmaður sóknaraðila sagði við munnlegan flutning málsins að varnaraðili, Kópavogsbær, beri því við að land hafi verið afhent. Það sé tíðkanlegt að fasteign sé afhent fyrir útgáfu afsals. Afhending veiti kaupanda ekki rétt til þess að afsala eign kvaðalaust. Varnaraðili, Kópavogsbær, hafi því ekki rétt til þess að gefa út kvaðalaust afsal.

Stofnskjal fyrir öll lönd og allar lóðir sem hafa ekki enn verið stofnuð innan lögsögu varnaraðila, Kópavogsbæjar, og eru í hans eigu, sé einungis ein blaðsíða og enginn uppdráttur fylgi skjalinu. Beiðni sóknaraðila um aflýsingu þessa stofnskjals hafi verið vísað frá vegna þess að tímafrestir hafi verið liðnir. Umrætt stofnskjal fjalli um það að varnaraðili, Kópavogsbær, eigi óskilgreint land. Það geti verið óskipulagt land eða land sem myndist vegna breytinga á áður gerðum lóðum. Slíkt veiti varnaraðila, Kópavogsbæ, ekki rétt til landnáms og varnaraðilinn verði að hafa formlega heimild fyrir landi. Umrætt stofnskjal uppfylli ekki ákvæði d-liðar 1. mgr. 14. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna, þar sem uppdráttur fylgi ekki skjalinu. Ekki sé um það deilt að landið Vatnsendakrikar hafi verið stofnað úr því landi sem stofnað var með umræddu stofnskjali, og að hin umdeilda spila hafi verið stofnuð upp úr landinu Vatnsendakrikum.

Sóknaraðili vísar til þess að eignarnám hafi áður farið fram úr landi Vatnsenda. Oftast hafi sáttir tekist um greiðslu. Þar til nú hafi varnaraðili, Kópavogsbær, ávallt látið þinglýsa eignarnámsgerð í fullri mynd. Sátt sóknaraðila og varnaraðila, Kópavogsbæjar, vegna eignarnáms frá 10. janúar 2007 sé í nokkrum liðum. Afsal hafi ekki átt að gefa út fyrr en einstakir liðir væru uppfylltir. Í hvert sinn sem varnaraðili, Kópavogsbær, inni greiðslu af hendi fái varnaraðilinn rétt til lands samkvæmt viðkomandi liðum. Nú vilji varnaraðili, Kópavogur, afsal fyrir öllu landinu áður en greitt sé. Fyrri sátt frá 1. ágúst 2000 hafi varnaraðili, Kópavogsbær, efnt að fullu og þá fengið útgefið afsal. Í bréfum lögmanns sóknaraðila sé hvergi minnst á afhendingu eignarréttar.

Málsástæður varnaraðila, Kópavogsbæjar

Varnaraðili, Kópavogsbær, byggir á því að málsástæður sóknaraðila lúti að öllu leyti að efnisatriðum málsins. Eftir málskotsleið 3. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978 verði ekki skorið úr um efnisatvik að baki skjali, heldur fyrst og fremst hvort þinglýsingin hafi verið rétt eins og málið lá fyrir þinglýsingarstjóra. Hafi útgefandi skjals þinglýsta heimild til eignar, verði almennt ekki komið í veg fyrir þinglýsingu af þeirri ástæðu, að ráðstöfun fari í bága við rétt einhvers aðila. Af þessum sökum verði að vísa kröfum sóknaraðila frá dómi.

Hafið sé yfir vafa að eignin Vatnsendakrikar 2, landnr. 220815, sé hluti þess lands sem varnaraðili tók eignarnámi í upphafi árs 2007. Umrætt eignarnám hafi farið fram samkvæmt eignarnámsheimild ráðherra og beinst að þeim aðila sem þinglýsingarbók tilgreindi sem eiganda landsins. Þá hafi aðilar undirritað eignarnámssátt og samið þar heildstætt um þau atriði sem tengdust eignarnáminu. Í 1. gr. eignarnámssáttarinnar sé hið eignarnumda skilgreint og í 2. gr. sé fjallað um fyrirkomulag greiðslna. Strax í kjölfar undirritunar hafi varnaraðili innt af hendi þá peningagreiðslu sem þar var mælt fyrir um. Í sáttinni hafi falist að aðrar greiðslur, svo sem úthlutun lóða úr hinu eignarnumda landi, kæmu jafnvel ekki að fullu til framkvæmda fyrr en að árum eða áratugum liðnum. Mælt hafi verið um það í 3. gr. eignarnámssáttarinnar að varnaraðili tæki yfir hið eignarnumda. Í 4. gr. hafi verið samið um áhrif þjóðlendumála á sáttina. Loks hafi verið kveðið á um túlkun sáttarinnar í 5. gr. en þar segi að með sáttinni ,,sé leitast við að bæta landeigenda fyrir eignarrétt að landi sem látinn er af hendi í kjölfar eignarnáms Kópavogsbæjar‟. Þetta m.a. staðfesti það efnislega inntak eignarnámssáttar að vera endanleg yfirfærsla á beinum eignarrétti. Efni sáttarinnar hafi því fráleitt verið bundið við að vera skilgreining á umfangi hins eignarnumda. Hefði staðið til að endanleg yfirfærsla eignarréttar færi fram við útgáfu afsals hefði það að sjálfsögðu verið tekið fram í sáttinni.

Það hafi verið sameiginlegur skilningur allra hlutaðeigandi að eignarréttur hefði verið varanlega yfirfærður, eins og komi fram í minnisblaði sem lögmaður sóknaraðila sendi varnaraðila tæpum tveimur og hálfu ári eftir undirritun eignarnámssáttarinnar. Þar segi m.a. að varnaraðili hafi aflað sér lögmætrar eignarnámsheimildar og tekið stóran hluta Vatnsendajarðarinnar eignarnámi í janúar 2007 og varnaraðili hafi tekið sér umráð hins eignarnumda lands í kjölfar eignarnámsheimildarinnar.

Sóknaraðili reki mál gegn varnaraðila fyrir Héraðsdómi Reykjarness sem sé nr. E-971/2011 í málaskrá dómsins. Í stefnu þess máls segi að samkomulag um greiðslu fyrir hið eignarnumda hafi náðst fyrir matsnefnd eignarnámsbóta og vísi sóknaraðili þar til 7. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms. Samkvæmt tilvitnuðu lagaákvæði sé ekki gert ráð fyrir að endanleg yfirfærsla eignarréttar fari fram við útgáfu afsals. Eðli málsins samkvæmt sé það ekki skilyrði eignaryfirfærslu við eignarnám að eignarnámsþoli gefi út afsal fyrir hinu eignarnumda. Hefðbundið eignarnám komi einmitt til af því að eignarnámsþoli neiti að ráðstafa hinu eignarnumda í frjálsum samningum. Augljós þversögn sé í málatilbúnaði sóknaraðila í þessu máli og fyrrnefndu einkamáli. Í síðarnefnda málinu byggi sóknaraðili á því að varnaraðili hafi yfirtekið landið og verði því að greiða efndabætur. Þar sé hvorki krafist ógildingar á eignarnáminu frá 2007 né riftunar á eignarnámssáttinni. Þá liggi fyrir að dánarbú S-kk-ef H-kk-ef hafi ekki krafist ógildingar eignarnámsins.

Það hafi ekki sérstaka þýðingu fyrir sakarefni þessa máls þótt fyrri ábúandi Vatnsenda hafi í kjölfar undirritunar eldri eignarnámsátta gefið út afsal til varnaraðila. Efni þeirra eignarnámssátta hafi verið með öðrum hætti en m.a. hafi peningar ekki verið staðgreiddir, öfugt við eignarnámið 2007. Í eignarnámssátt frá 1992 hafi þar að auki verið kveðið á um að hið eignarnumda skyldi afhent í fimm áföngum og „afsal gefið út um leið og hann er afhentur‟. Í eignarnámssátt aðila frá árinu 1998 hafi verið samið um að afhendingardagur landsins væri tæpu ári eftir undirritun sáttarinnar. Sérstaklega hafi verið tekið fram að afsal fyrir landinu yrði gefið út á því tímamarki. Í eignarnámssátt frá árinu 2000 hafi greiðsluformið að meginstefnu til verið með þeim hætti að varnaraðili hafi gefið út skuldabréf fyrir 237 milljónir króna. Í sáttinni hafi verið mælt fyrir um að afhendingartími landsins væri á því tímamarki þegar umrædd skuldabréf hefðu verið gefin út.

Óljóst sé með öllu hvernig sóknaraðili telji 32. gr. þinglýsingalaga styðja við kröfur sínar. Eignarnámssátt aðila frá 30. janúar 2007 hafi ótvírætt gildi eignarnámsgerðar í merkingu þessa ákvæðis. Eignarnámssáttinni hafi verið þinglýst í samræmi við ákvæðið og njóti því réttarverndar þinglýsingalaga. Ákvæðið komi ekki í veg fyrir að eignarnemi og eignarnámsþoli semji sérstaklega um afhendingu landsins og tilhögun greiðslna. Í þessu sambandi megi jafnframt vísa til 14. gr. laga nr. 11/1973 sem mæli fyrir um að matsnefnd geti heimilað eignarnema að taka í umráð verðmæti þótt mati sé ekki lokið. Að sjálfsögðu hafi aðilar einnig rétt til að semja um slíkt án aðkomu matsnefndar eignarnámsbóta.

Við þinglýsingu eignarnámssáttarinnar hafi varnaraðili greitt stimpilgjald að fjárhæð 9 milljónir króna sem sýni að um yfirfærslu eignarréttinda hafi verið að ræða, sbr. 1. tl. 3. gr. laga nr. 36/1978 um stimpilgjald.

Loks mótmælir varnaraðili því að í afsali til varnaraðila, Reykjavíkurborgar, dags. 30. ágúst 2013, hafi í texta skjalsins borið að vísa til stofnskjals fyrir óútvísað land í Kópavogi. Við afsalsgerð hafi legið frammi þinglýsingarvottorð fyrir eignina sem hafi getið um eignarheimild varnaraðila.

Um lagarök vísar varnaraðili til þinglýsingalaga nr. 39/1978 og laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður varnaraðila, Reykjavíkurborgar

Varnaraðili, Reykjavíkurborg, byggir á því að málsástæður sóknaraðila lúti einvörðungu að efnisatriðum málsins. Þetta mál sé rekið samkvæmt 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í slíku máli verði ekki með bindandi hætti kveðið á um efnisleg réttindi að baki skjali sem þinglýst hefur verið, heldur einungis leyst úr því hvort þinglýsing sú sem fram fór, eða önnur úrlausn þinglýsingarstjóra, hafi verið formlega rétt eða ekki, eins og málið lá fyrir honum. Í þessu máli verði því ekki skorið úr um hvort réttur sá sem krafist er þinglýsingar á sé til staðar eða ekki. Í málinu verði heldur ekki úr því skorið hvort réttur sá sem sagður er standa þinglýsingu í vegi sé fyrir hendi eða ekki.

Málskotsheimild 3. gr. þinglýsingalaga sé þannig sérstaks eðlis og veiti þeim, sem telur á sér brotið með ákvörðun þinglýsingarstjóra, heimild til að leita úrlausnar dómstóla um þá ákvörðun. Þessi málskotsheimild girði ekki fyrir að síðar falli dómur í einkamáli sem rekið sé á milli tveggja eða fleiri aðila til að fá leyst úr ágreiningi um efnisleg réttindi þeirra. Slíkur dómur kunni eðli málsins samkvæmt að leiða til þess að breytt verði þinglýsingu í samræmi við niðurstöðu hans. Þegar af þeirri ástæðu beri að vísa kröfum sóknaraðila frá dómi.

Eignarnám og kaup á eign séu sambærileg að því leyti, að þau yfirfæri eignarréttindi frá einum aðila til annars. Hins vegar fái eignarnámsþoli, ólíkt seljanda eignar, ekki ráðið hvort og hvenær hann lætur eign sína af hendi. Óumdeilt sé að eignin Vatnsendakrikar 2, landnúmer 220815, sé hluti þess lands sem varnaraðili, Kópavogsbær, tók eignarnámi í upphafi árs 2007. Eignarnámið hafi farið fram samkvæmt eignarnámsheimild sem var staðfest/útgefin af þáverandi umhverfisráðherra og laut að sóknaraðila, sem þáverandi þinglýstum eiganda landsins. Í framhaldinu hafi sóknaraðili og varnaraðili, Kópavogsbær, undirritað eignarnámssátt 30. janúar 2007. Við þinglýsingu eignarnámssáttarinnar hafi varnaraðili, Kópavogsbær, greitt stimpilgjald að fjárhæð níu milljónir króna sem staðfesti enn frekar að eignarréttindi hafi verið færð yfir, sbr. 1. tl. 3. gr. laga nr. 36/1978 um stimpilgjald. Varnaraðili, Kópavogsbær, hafi því verið réttur og þinglýstur eigandi þess lands sem afsalað var til varnaraðila með afsali, dags. 30. ágúst 2013.

Hlutverk þinglýsingarstjóra sé að meta hvort skjöl sem berist í þinglýsingu uppfylli öll formskilyrði þinglýsingalaga, þ.e. hvort þau sé undirrituð af til þess bærum aðilum, hvort efni þeirra sé nægilega skýrt og hvort skjölin uppfylli önnur skilyrði sömu laga. Það sé ekki hlutverk þinglýsingarstjóra að kanna þau viðskipti sem liggja að baki löggerningnum heldur einungis hvort skjöl þeim tengd uppfylli formskilyrði þinglýsingalaga. Þinglýsingarstjórinn í Reykjavík hafi talið að afsal um umrædda landspildu uppfyllti öll formskilyrði 6. gr. og 7. gr. þinglýsingalaga og því hafi skjalinu verið þinglýst án athugasemda. Varnaraðili taki undir það mat þinglýsingarstjórans í Reykjavík.

Um lagarök vísar varnaraðili til þinglýsingalaga nr. 39/1978 og laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Með 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 er þeim, sem telur á sér brotið með ákvörðun sýslumanns um þinglýsingu, veitt heimild til að leita eftir sérstökum reglum úrlausnar dómstóla um þá ákvörðun. Í slíku máli verður ekki með bindandi hætti kveðið á um efnisleg réttindi að baki þinglýstri heimild, heldur aðeins hvort sýslumaður hafi farið að lögum í ákvörðun sinni. Krafa beggja varnaraðila um að þessu máli verði vísað frá dómi byggir á því að málsástæður sóknaraðila lúti einvörðungu að efnisatriðum. Þessi málsástæða varðar höfnun á kröfum sóknaraðila, verði á hana fallist, en ekki frávísun málsins. Kröfu varnaraðila um frávísun málsins er því hafnað.

Ágreiningur málsaðila lýtur að því hvort varnaraðili, Kópavogsbær, hafi þinglýsta eignarheimild fyrir því landi sem varnaraðilinn fékk heimild 10. janúar 2007 til að taka eignarnámi. Fyrir liggur að sóknaraðili og varnaraðili, Kópavogsbær, gerðu með sér sáttargerð 30. janúar 2007 sem var þinglýst á jörðina að Vatnsenda, fasteignanúmer 206-6737, en þessir aðilar deila um túlkun sáttarinnar og um efndir á henni. Í þessu máli verður ekki tekin afstaða til þessa ágreinings, enda fjallar sá ágreiningur um efnisleg réttindi sem skjalið veitir.

Einnig liggur fyrir að varnaraðili, Kópavogsbær, þinglýsti 30. desember 2008 stofnskjali fyrir óútvísað land í Kópavogi. Sóknaraðili tilkynnti sýslumanninum í Kópavogi með bréfi, dags. 16. september 2013, að hann vildi bera undir héraðsdóm úrlausn þinglýsingastjóra 30. desember 2008 um þinglýsingu á fyrrnefndu stofnskjali. Fyrir liggur að því máli var vísað frá dómi. Einnig liggur fyrir að varnaraðili, Kópavogsbær, stofnaði í mars 2012 eignina Vatnsendakrika, landnúmer 220781, fasteignanúmer 232-9673. Ekki er um það deilt að sú eign er hluti þess lands sem eignarnámið 2007 tók til og hluti þess lands sem fyrrnefnt stofnskjal tók til. Ákvarðanir sýslumannsins í Kópavogi um þinglýsingu þessara skjala eru ekki til úrlausnar í þessu máli.

Samkvæmt þinglýsingarvottorði fyrir eignina Vatnsendakrika er varnaraðili, Kópavogsbær, þinglýstur eigandi eignarinnar og um eignarheimild er vísað til stofnskjals með skjalnúmer 437-A-5027/2008, sem er fyrrnefnt stofnskjal fyrir óútvísað land í Kópavogi. Ágreiningslaust er að hin umþrætta eign að Vatnsendakrikum 2, landnúmer 220815, var stofnuð upp úr eigninni að Vatnsendakrikum. Liggur því ekki annað fyrir en að þinglýstur eigandi, varnaraðili Kópavogsbær, hafi staðið að stofnun eignarinnar að Vatnsendakrikum 2, og orðið eigandi eignarinnar við stofnun hennar. Hafði varnaraðili, Kópavogsbær, því þinglýsta eignarheimild fyrir eigninni að Vatnsendakrikum 2, sbr. 1. mgr. 25. gr. þinglýsingalaga, þegar hann gaf út afsal fyrir henni 30. ágúst 2013 til varnaraðila, Reykjavíkurborgar. Ekki verður séð að afsal varnaraðila sé haldið neinum þeim göllum sem hefðu átt að leiða til frávísunar frá dagbók, sbr. 2. mgr. 6. gr. þinglýsingalaga, eða frávísun frá þinglýsingu, sbr. 2. mgr. 7. gr. sömu laga.

Samkvæmt þessu verður kröfum sóknaraðila hafnað.

Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðilum málskostnað sem þykir, eftir atvikum og með hliðsjón af umfangi málsins, vera hæfilega ákveðinn 300.000 krónur til hvors varnaraðila um sig.

Á-kk-nf J-kk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp þennan úrskurð. Vegna mikilla anna dómarans hefur uppkvaðning úrskurðarins dregist fram yfir lögbundinn frest samkvæmt 3. gr. þinglýsingalaga, en dómari og lögmenn aðila töldu endurflutning óþarfan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kröfu varnaraðila, Kópavogsbæjar og Reykjavíkurborgar, um að þessu máli verði vísað frá dómi, er hafnað.

Kröfu sóknaraðila, Þ-kk-ef H-kk-ef, um að ákvörðun þinglýsingastjórans í Reykjavík um að þinglýsa skjali nr. T-007168/2013, ,,Afsal“, frá 12. september 2013 verði dæmd ógild og að þinglýsingastjóranum í Reykjavík verði gert að afmá skjalið úr þinglýsingarbók embættisins, er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum, Kópavogsbæ og Reykjavíkurborg, hvorum um sig 300.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf J-kk-nf

---------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómur Reykjavíkur, 26. mars 2014

Gjald, 2.750 krónur.

Greitt: