S-378/2012

Ár 2012, miðvikudaginn 19. september, er á dómþingi héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af P-kk-þgf G-kk-þgf héraðsdómara, kveðinn upp dómur í sakamálinu nr. 378/2012: Ákæruvaldið (K-kk-nf Ó-kk-nf) gegn B-kk-þgf J-kk-þgf (P-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf hrl.) sem tekið var til dóms hinn 11. september sl. að aflokinni aðalmeðferð.

Málið er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 22. maí sl., eins og henni var breytt með framhaldsákæru, 4. september sl., á hendur ákærða, B-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Tröllateigi 49, Mosfellsbæ, „fyrir eftirfarandi hegningar- og sérrefsilagabrot í starfi sínu sem sölumaður hjá Olíuverzlun Íslands hf., kt. 000000-0000:

I.

[tilraun til umboðssvika með því að hafa 5. ágúst 2009 misnotað aðstöðu sína þegar hann óskaði eftir, í tölvupósti til J-x-x G-x-x, starfsmanns Trelleborg Marine Systems í Svíþjóð, að fá að gefa út reikning í eigin nafni til Trelleborg vegna útistandandi umboðslauna Olíuverzlunar Íslands hf. sem ákærði hugðist nýta í eigin þágu, en beiðni ákærða var hafnað. Krafa Olíuverzlunar Íslands hf. á hendur Trelleborg um umboðslaun var tilkomin vegna milligöngu um búnað til hafnargerðar og var hún innheimt síðar af hálfu félagsins með útgáfu þriggja reikninga í erlendri mynt, samtals að fjárhæð kr. 515.840 miðað við miðgengi Seðlabanka Íslands þann 5. ágúst 2009. Reikningarnir sundurliðast með eftirgreindum hætti:

Reikningur Númer Fjárhæð Fjárhæð í krónum

1. SPR0190234 3.556,42 USD 445.121

2. SPR0190232 312,00 EUR 56.209

3. SPR0190229 80,54 EUR 14.510

Samtals kr. 515.840

Telst þetta varða við 249. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940.]

II.

brot gegn lögum um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu með því að hafa 29. júlí 2009 án heimildar miðlað viðskiptaupplýsingum sem leynt áttu að fara til samkeppnisaðila Olíuverzlunar Íslands hf. þegar ákærði sendi tölvupóst til framkvæmdastjóra Egersunds Íslands ehf. með upplýsingum um fjölda birgja sem voru í viðskiptum við Olíuverzlun Íslands hf.. Upplýsingar þessar lutu m.a. að framlegð, birgðastöðu, innkaupamagni og sölutölum viðkomandi birgja, þ.á.m. Cotesi Portugal, hjá Olíuverzlun Íslands hf.. Einnig með því að hafa 17. ágúst 2009 sent tölvupóst, til sölu- og innkaupastjóra Egersunds Íslands ehf., með verðlista Cotesi Portugal til Olíuverzlunar Íslands hf.. Á sama tímabili fóru fram viðræður, sem ákærði kom að, milli Egersunds Íslands ehf. og Cotesi Portugal um möguleg viðskipti sem úr varð síðar á árinu.

Telst þetta varða við c-lið 16. gr., sbr. 26. gr., laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Málavextir

Í málinu liggur frammi ráðningarsamningur milli ákærða og Olís hf., dagsettur 28. apríl 2005. Í samningi þessum er m.a. að finna starfslýsingu, þar sem fram kemur að ákærði var ráðinn sem sölumaður til starfa á markaðssviði félagsins. Þá er þar að finna ákvæði um laun og kjör og ennfremur um trúnaðarskyldur starfsmannsins við félagið. Segir þar að honum beri að fara með í fyllsta trúnaði allar upplýsingar, skjöl og gögn, sem hann hefur aðgang að í starfinu og skuldbinda sig til þess að gæta þagnarskyldu um það sem hann verður áskynja í starfinu. Fram er komið að starf ákærða var að mestu bundið við vörur til veiðarfæragerðar.

Með bréfi, dagsettu 8. desember 2009, kærði E-kk-nf S-kk-nf hdl. fyrir hönd félagsins til lögreglu yfir því að ákærði hefði í starfi sínu hjá því gerst brotlegur við almenn hegningarlög og lög um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Í kærunni segir m.a.: „Kærði starfaði um nokkurra ára skeið hjá Olís. Við starf sitt var kærði í beinum tengslum við birgja Olís, einkum á sviði sjávarútvegsútbúnaðar. Þann 29. september sl. barst tölvupóstbréf frá einum þessara birgja, fyrirtækis í Portúgal að nafni Cotesi, sem framleiðir meðal annars reipi, kaðla og net. Var efni bréfsins að segja upp samstarfi við Olís. Þar sem kærði hafði haft mikil samskipti við umræddan birgja í starfi sínu var hann spurður út í það hvort hann vissi eitthvað meira um ástæður uppsagnarinnar. Kærði hafði þá skömmu áður sagt starfi sínu lausu hjá Olís og beðið um að fá hætta störfum sem fyrst. Vegna grunsemda Olís um að þetta tengdist málinu var kærði aftur spurður hvort hann ætti einhvern þátt í því að umræddur birgi hefði sent uppsögn. Kærði neitaði því en sagði þó að S-kk-nf nokkur hjá Egersund hefði haft samband við sig kvöldið áður og boðið sér starf.

Í kjölfarið var kærða tilkynnt að Olís yrði við beiðni hans um starfslok og hann hefði eina klukkustund til að taka saman persónulegar eigur og yfirgefa staðinn. Kærði fór þá í tölvu sína og eyddi öllum tölvugögnum. Er umrædd háttsemi kærða talin varða við 249. gr. a laga nr. 19/1940.“

Í kærunni segir ennfremur að ákærði hafi sent Egersund Island upplýsingar í tölvupósti um viðskipti Olís:

„Þannig kemur í ljós að þann 9. júní 2009 (sjá fylgiskjal 3) sendir kærði tölvupóst til S-kk-ef I-kk-ef, framkvæmdastjóra Egersund á Íslandi, en Egersund er í beinni samkeppni við Olís um sölu á netum og öðrum búnaði. Í tölvupóstinum eru veittar nákvæmar upplýsingar um það sem taka eigi inn á lager í þeirri viku hjá Olís. Meðal annars kemur innkaupsverð skýrt fram. Þann sama dag sendir kærði jafnframt tölvupóst (sjá fylgiskjal 4) til C-x-x þar sem spurt er hvort C-x-x hafi umboðsmann í Noregi.

Þann 29. júlí 2009 sendir kærði tölvupóst til umrædds S-kk-ef þar sem fram koma nákvæmar upplýsingar um birgðastöðu hjá Olís. (...)

Þann 7. ágúst 2009 sendir kærði tölvupóst (...) til Y-x-x S-x-x, sem er starfsmaður eins birgja Olís (Vistec ltd. í Úkraínu), þar sem fram koma upplýsingar um heimasíðu Egersund. Sama dag sendir kærði tölvupóst (...) til G-kk-ef M-kk-ef, starfsmanns Egersund, þar sem beðið er um upplýsingar.

Þann 17. ágúst 2009 sendir kærði tölvupóst (...) til umrædds G-kk-ef með verðlista Cotesi til Olís. Sama dag sendir kærði tölvupóst (...) til G-kk-ef vegna komu forráðamanna Cotesi til Íslands. Er ljóst að kærði er þarna að skipuleggja heimsókn þeirra til Egersund, sem er eins og áður segir í beinni samkeppni við Olís. Skal ítrekað að kærði er á þessum tíma í fullu starfi hjá Olís.

Þann 2. september 2009 sendir kærði tölvupóst (...) með upplýsingum um birgðastöðu, pantanir og þyngdarútreikninga varðandi Cotesi til B-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef. Jafnframt sendir hann í tölvupósti fylgiskjal með tengslaneti (...). B-kk-nf V-kk-nf, virðist hafa verið með kærða í stofnun fyrirtækis sem ber heitið Coolbluebox. Segir kærði meðal annars frá þessu fyrirtæki í tölvupóstssamskiptum við L-kvk-þf R-kvk-þf (...).

Þann 23. september 2009 sendir kærði tölvupóst (...) til eins birgja Olís þar sem fram koma upplýsingar um heimapóstfang kærða.

Þann 24. september 2009 framsendir kærði tölvupóst (...) frá Samherja hf. þar sem óskað er eftir verðum í járnavöru samkvæmt meðfylgjandi ársáætlun. Er tölvupósturinn framsendur til S-kk-ef og G-kk-ef hjá Egersund.

Þann 12. október 2009 kemur tölvupóstur (...) frá Cotesi þar sem rætt er um birgðamál hjá Olís. Er pósturinn aðallega stílaður á G-kk-þf hjá Egersund en jafnframt á kærða.

Olís telur samkvæmt þessu gögnum ljóst að kærði hafi margbrotið með skýrum hætti gegn trúnaðarskyldum sínum samkvæmt ráðningarsamningi. Telur Olís brotin vera það skýr og alvarleg að þau hljóti að teljast brjóta í bága við 16.gr. c laga nr. 57/2005 og varði refsingum.

Þannig liggur meðal annars fyrir að kærði sendir viðkvæmar viðskiptaupplýsingar Olís til helsta samkeppnisaðilans auk annarra. Má kærða vera ljóst að um atvinnuleyndarmál er að ræða sem óheimilt er að veita upplýsingar um. Vakin er athygli á því að viðtakendur umræddra upplýsinga kunna að vera brotlegir við sama ákvæði laga.

Við skoðun á máli þessu hefur þó jafnframt komið í ljós að kærði virðist jafnframt hafa gerst brotlegur við 247. gr., sbr. 2. mgr. 264. gr. a laga nr. 19/1940.

Þannig barst Olís símbréf þann 3. desember sl. frá Trelleborg í Svíþjóð (...), sem er stór birgi hjá Olís. Á símbréfinu eru tölvupóstssamskipti T-x-x við kærða þann 5. og 6. ágúst sl. Greinir kærði þar enn frá ýmsum viðkvæmum viðskiptaupplýsingum Olís. Í fyrri tölvupóstinum greinir kærði hins vegar jafnframt frá því að hann eigi eftir að útbúa þrjár nótur vegna umboðslauna. Spyr hann síðan hvort það sé í lagi að hann útbúi reikninga vegna umboðslauna í sínu eigin nafni, þannig að hann fái greiðslur beint. Tekur hann sérstaklega fram að Olís hafi fengið fullnóg fyrir sinn snúð.

Með þessu er ljóst að kærða gerir tilraun til að draga sér fjármuni sem hann á ekkert tilkall til enda starfsmaður Olís og einungis Olís sem getur farið fram á greiðslu umboðslauna. Við nánari athugun hjá Olís má ætla að umrædd umboðslaun hafi numið um það bil hálf milljón íslenskra króna.

Telur Olís að með þessari háttsemi sé brotið gegn ofangreindum lagaákvæðum enda einbeitt tilraun gerð til fjárdráttar.“

I. kafli ákærunnar.

Í málinu er tölvuskeyti á ensku frá ákærða 5. ágúst 2009 til J-x-x G-x-x, starfsmanns fyrirtækisins Trelleborg Marine Systems í Svíþjóð, sem Olís hf. átti í viðskiptum við. Þar segir ákærði að honum sé full alvara í því að hætta störfum hjá Olís hf. og hefja störf hjá félaginu Egersund Island sem sé hluti af samsteypunni Egersund Group í Noregi og versli að mestu leyti með veiðarfæri. Þá segir í skeytinu að sum þeirra fyrirtækja, aðallega dönsk, sem Olís hf. kaupi vörur af, ætli að færa viðskipti sín til Egersund Island þegar ákærði hefji þar störf. Þá segir þar að fyrirtækið Cotesi í Portúgal, sem Olís hf. skipti við, muni af sömu ástæðu einnig færa viðskipti sín til Egersund Island. Þá verður að skilja skeyti ákærða svo að Trelleborg sé þá eina fyrirtækið sem ekki hafi enn heitið því að færa viðskiptin til Egersund Island. Að lokum spyrst ákærði fyrir um það í fyllstu alvöru („very seriously“) hvort hann megi í eigin nafni gera T-x-x reikning fyrir þrennum útistandandi umboðslaunum Trelleborg til Olís. Jafnframt segir hann að Olís hf. hafi þegar fengið nóg umboðslaun. Biður ákærði svo J-x-x G-x-x um það að hringja í sig næsta morgun. Ráða má af öðru tölvuskeyti ákærða að þeir hafi talast við í síma daginn eftir. Ekki er minnst á reikninga fyrir umboðslaun í því skeyti.

Aðalmeðferð málsins

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa sent umrætt skeyti og að það hafi verið í því skyni gert að greiðslur samkvæmt reikningunum rynnu til hans. Hann segist hafa gert þetta í hálfgerðu kæruleysi og hugsunarleysi. Hann kveður J-x-x G-x-x ekki hafa svarað fyrirspurninni um umboðslaunin í tölvupósti. Nokkrum dögum síðar hafi hann því spurt manninn um þetta í símtali þar sem ýmislegt fleira hafi borið á góma. Hafi maðurinn sagt að þetta kæmi ekki til greina. Hafi þetta því ekki verið rætt frekar. Hann kveðst ekki telja að þetta erindi hans hafi komist á alvarlegt stig og kveðst ekki hafa útbúið reikninga í þessa veru. Ekki viti hann hvenær J-x-x G-x-x hafi gert Olís hf. viðvart um þessa umleitan hans en það muni þó hafa verið eftir að hann hætti störfum hjá Olís hf. Eftir synjun J-x-x G-x-x hafi hann látið útbúa reikninga fyrir þessum umboðslaunum í nafni félagsins. Hann kveðst hafa farið að vinna hjá öðru félagi sem náð hafi undir sig viðskiptunum við Trelleborg og Olís-menn orðið sárir yfir því.

J-x-x G-x-x hefur komið fyrir dóm og staðfest það að hafa fengið framsent tölvuskeyti frá ákærða þar sem hann hafi spurst fyrir um það hvort hann mætti sjálfur gera T-x-x reikning fyrir umboðslaununum. Hafi hann gert B-kk-þgf grein fyrir því að slíkt kæmi ekki til mála enda væru þeir samningsbundnir Olís. Hann segist hafa orðið mjög undrandi á þessari umleitan ákærða. Eitt sé að ætla að fara sjálfur út í viðskipti í framtíðinni en annað sé að leggjast svo lágt að láta greiða sér skuld við fyrirtækið en ekki fyrirtækinu sjálfu. Vitnið staðfestir einnig að fram hafi komið hjá ákærða að hann hafi falast eftir viðskiptunum sem Trelleborg átti í við Olís fyrir sinn nýja vinnuveitanda, E-x-x. Segir vitnið að slíkt hafi einnig verið útilokað vegna samstarfsins við Olís. Kveðst hann hafa gert Olís viðvart um þessa umleitan ákærða tveimur eða þremur dögum eftir að hann fékk skeyti ákærða. Í millitíðinni hafi þeir ákærði talast við í síma, að hann heldur.

R-kvk-nf H-kvk-nf, sem starfaði á skrifstofu Olís hf. hefur komið fyrir dóminn og staðfest það að hún hafi útbúið reikninga á Trelleborg að beiðni ákærða vegna umboðslaunanna sem um ræðir. Hafi ekkert óvenjulegt verið við þá reikningsgerð.

Niðurstaða

Eins og fram er komið fólust athafnir ákærða, eins og þeim er lýst í ákærunni, í því einu að hann sendi fyrirspurn um það til J-x-x G-x-x hvort hann mætti gera T-x-x reikning í eigin nafni fyrir umboðslaununum, sem ella hefðu runnið til Olís hf. Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga hefur hver sá, sem tekið hefur ákvörðun um að vinna verk, sem refsing er lögð við í lögunum, og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki, sem miðar eða er ætlað að miða að framkvæmd brotsins, gerst sekur um tilraun til þess þegar brotið er ekki fullkomnað. Ótvírætt er af skeyti ákærða og framburði hans sjálfs að hann hafði tekið ákvörðun um það að leita eftir því að fá umboðslaunin í eigin vasa. Kemur þá til álita hvort það að senda fyrirspurnina í tölvuskeyti geti talist verk í skilningi ákvæðisins. Í íslenskum refsirétti hefur verið talið að lauslegar bollaleggingar, umtal, ráðagerðir og fyrirætlanir geti ekki einar sér talist verk í merkingu 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Álítur dómurinn að fyrirspurn ákærða til J-x-x G-x-x sé af þessum toga og geti ekki talist verk í skilningi ákvæðisins. Ber samkvæmt því að sýkna ákærða af þessum kafla ákærunnar.

II. kafli ákærunnar.

Meðal málsgagnanna eru tvö tölvuskeyti ákærða til fyrirsvarsmanna Egersund Island, dagsett 29. júlí 2009 og 17. ágúst sama ár, ásamt þeim gögnum sem talin eru upp í II. kafla ákærunnar. Fram kom við lögreglurannsókn í málinu að þessar upplýsingar voru sendar til Egersund Island í tengslum við það að ákærði ætlaði að hætta störfum hjá Olís og hefja þegar störf hjá Egersund Island. Þá kom það einnig fram í lögreglurannsókninni að ákærði hafði sagt stjórnendum Egersund Island að hann myndi sjá til þess að birgjar Olís hf. myndu hætta að selja félaginu vörur til veiðarfæragerðar þegar hann flytti sig á milli félaganna og taka þess í stað upp viðskipti við Egersund Island.

Aðalmeðferð málsins

Ákærði kannast við að hafa miðlað með tölvupósti 29. júlí 2009 viðskiptaupplýsingum til framkvæmdastjóra Egersund Island ehf. með upplýsingum um fjölda birgja sem voru í viðskiptum við Olíuverzlun Íslands hf., framlegð, birgðastöðu, innkaupamagni og sölutölum viðkomandi birgja, þ.á.m. C-x-x P-x-x, hjá Olís hf. Þá viðurkennir hann einnig að hafa 17. ágúst 2009 sent tölvupóst til sölu- og innkaupastjóra Egersund Island ehf., með verðlista Cotesi Portugal til Olís hf. Aðspurður segir hann þetta ekki vera „eðlilegt“. Segist hann ekki hafa lagt þetta í vana sinn þegar hann vann hjá Olís hf. Hann segir þessar upplýsingar ekki vera mjög viðkvæmar. Í því sambandi segir hann að Olís hf. hafi um tveimur árum síðar mjög notið góðs af því að hann sendi verðlista C-x-x. Þó segir hann nánar aðspurður að auðvitað séu „þetta allt kannski viðkvæmar upplýsingar“. Þetta hafi hins vegar ekkert haft að segja og upplýsingarnar hafi hvorki nýst Egersund né hafi verið sýnt fram á að Olís hf. hafi borið skaða af þessu. Hvort upplýsingar um framlegð séu viðkvæmar svarar hann: „Nei, ekkert svo.“ Hann segist ekki vita hversu margir starfsmenn fyrirtækisins höfðu aðgang að þeim upplýsingum sem hann sendi út 29. júlí. Hann kveðst þó ekki gera ráð fyrir að almennir starfsmenn félagsins hafi haft þennan aðgang en ekki viti hann hversu margir á skrifstofunni höfðu það. Hann segir aðspurður um upplýsingarnar um birgja sem hann sendi E-x-x að þær hafi ekki verið atvinnu-leyndarmál, enda viti allir í starfsgreininni hver af öðrum.

Ákærði segir að á þeim tíma sem um ræðir hafi hann vitað að fram fóru viðræður milli fulltrúa fyrirtækisins Cotesi Portugal og Egersund Island. Hann viti ekki hvað stjórnendur félaganna hafi rætt saman sín á milli og hafi hann engin áhrif haft á ákvarðanir C-x-x. Hann kannast við að hafa einhverju leyti komið að undirbúningi funda og setið á þeim. Hann kveður Egersund hafa verið viðskiptavin Olís þegar hann starfaði hjá Olís. Samkeppni milli félaganna segist ákærði ekki vita til að hafi verið fyrir að fara. Ákærði kannast við að hafa beitt sér fyrir því að viðskiptavinir Olís hf. færðu viðskipti sín yfir til Egersund, þar á meðal Trelleborg. Ákærði kannast við að hafa eytt tölvupósti úr tölvu sinni þegar hann hætti störfum hjá Olís hf. Hann neitar því að hann hafi verið að eyða ummerkjum um brot. Segist hann hafa fengið einn klukkutíma til þess að ganga frá þegar honum var sagt upp. Hann hafi viljað eyða skeytum um einkamálefni og til þess að spara tíma (að því er skilja má á honum) hafi hann eytt öllum póstinum. Spurður um tilganginn með því að miðla upplýsingum til Egersund segir hann að hann hafi verið að flytja sig á milli fyrirtækjanna og hann „kannski“ viljað hafa með sér upplýsingar. Hann segist hins vegar hafa séð það eftir á að þetta hafi verið óþarft og ekkert haft að segja.

Um viðskiptasamband Cotesi og Olís hf. segir ákærði að Olís hf. hafi keypt alls konar net og tóg af Cotesi, sem ætlað hafi verið til netagerðar. Hann segist ekki vita til þess að sérstakur skriflegur umboðssamningur hafi verið á milli fyrirtækjanna. Hann segist vita til þess að C-x-x hafi átt viðskipti við Egersund í Noregi áður. Þá hefði Egersund Island verið í viðskiptum við Cotesi „í gegnum Olís“. Hann segir viðskiptin milli Olís og Cotesi hafa haldið áfram þrátt fyrir breytinguna 2009. Hafi þau farið fram í gegnum millilið í Danmörku. Þá hafi Olís haldið áfram að kaupa vörur beint (að því er skilja má á honum) frá Cotesi eftir þetta. Þá segir hann að eftir að samningur Egersund og Cotesi rann út hafi Olís og Cotesi tekið upp viðskipti aftur, þ.e. frá 1. október 2011. Þá segir ákærði að upplýsingarnar um verðlista Cotesi hafi ekki gert Olís hf. annað en gagn, enda hafi verðlagning Cotesi þá ekki verið samkeppnisfær hér á markaðinum. E-x-x hefði þá keypt vörur C-x-x frá öðrum birgjum við lægra verði og gert C-x-x grein fyrir því, sem hefði svo leitt til þess að C-x-x lækkaði vörurnar til Íslands í verði. Af því njóti Olís nú góðs. Hann kveðst ekki neita því að framlegðartölur séu leyndarmál fyrirtækisins. Hann ítrekar hins vegar að nöfn birgja skipti engu máli því allir viti um þau í greininni.

J-kk-nf Ó-kk-nf H-kk-nf, framkvæmdastjóri Olís hf., hefur skýrt frá því að viðskipti félagsins við Cotesi hafi falist í því að þeir höfðu keypt vörur af Cotesi til endursölu. Hafi þetta verið gróið viðskiptasamband sem stafaði frá því að félagið keypti verslunina Ellingsen. Komið hafi í ljós að ákærði hafði sent samkeppnisaðila félagsins gögn um viðskiptin við Cotesi. Komið hafi svo á daginn að C-x-x sagði skriflega upp sambandinu við Olís og tók upp viðskipti við Egersund, en þangað hafði ákærði ráðið sig. Hann segir söluna í þessum vörum hafa dregist saman eftir þetta um 50-60% og sé það að kenna uppsögn C-x-x. Þeir hafi selt áfram þær vörur frá Cotesi sem þeir áttu. Þá hafi þeir orðið að kaupa þessar vörum frá öðrum birgjum, svo sem á Spáni, enda hafi viðskiptavinir Olís hf. viljað kaupa þær áfram og viðskiptasamband við þá verið í húfi. Hann segir Olís bæði hafa átt í viðskiptum og samkeppni við Egersund á þessum tíma. Hann segir þær upplýsingarnar, sem ákærði miðlaði til annarra og ákært er fyrir, séu viðkvæmar og geti komið samkeppnisaðilum að gagni, einkum megi segja það um verðlistann frá Cotesi. Þá segir hann að eftir að þeir misstu umboðið fyrir Cotesi hafi innkaupsverð þeirra vara hækkað um 10 – 15%. Telur hann að þessi upplýsingamiðlun ákærða hafi haft áhrif á afkomu Olís, enda verði að ætla að Egersund hafi sóst eftir þeim til þess að bæta samkeppnisstöðu sína. Hann segir C-x-x hafa komið aftur í viðskipti við félagið og við það hafi salan hjá þeim aukist aftur.

Vitnið segir að upplýsingarnar sem ákært er fyrir hafi verið aðgengilegar fyrir þá sem sáu um innkaup, fjóra til fimm menn, og fyrir sölumenn.

G-kk-nf M-kk-nf, starfsmaður Egersund Island, hefur staðfest það að hann hafi fengið tölvuskeyti 17. ágúst 2009 frá ákærða með verðlista Cotesi. Hann segir ákærða hafa sagt við sig, áður en hann hætti hjá Olís hf., að ef hann einhvern tíma hætti þar myndu Cotesi og fleiri fyrirtæki fylgja honum, hvert sem hann færi. Eftir að ákærði hafði ákveðið að koma til þeirra í Egersund en áður en hann hóf þar störf, hafi hann átt þátt í því að skipuleggja fund hér á landi með fulltrúum Cotesi. Ákærði sé hættur hjá Egersund. Vitnið segir að upplýsingar af því tagi sem ákærði miðlaði séu alltaf viðkvæm gögn, enda geti samkeppnisaðilar haft af þeim gagn í samkeppninni, svo sem í sambandi við verðlagningu og innkaup. Hann segir Olís og Egersund hafa verið í samkeppni, enda selt sams konar vörur. Um það hvort verðlistinn frá Cotesi hafi komið Egersund að notum segir hann að hann hafi varðað net í flotvörpur en það sem Olís hafi keypt frá Cotesi hafi verið mikið í botnvörpur og því ekki um sömu vörur að ræða. Þó hefði mátt gera sér hugmynd um verð með því að bera saman kílóverð mismunandi vöruflokka, reikna sig fram til verðlagningar. Almennt hafi lítil not verið af þessum upplýsingum fyrir Egersund. Hann tekur einnig fram að Egersund sé samsteypa margra fyrirtækja sem kaupi inn sameiginlega og þess vegna hafi verð á vörum frá Cotesi lækkað hjá Egersund Island eftir að samband komst á við Cotesi.

S-kk-nf I-kk-nf, starfsmaður Egersund Island, hefur staðfest að hann hafi fengið tölvuskeyti frá ákærða 29. júlí 2009 með upplýsingum um fjölda birgja sem voru í viðskiptum við Olís hf., framlegð, birgðastöðu, innkaupamagni og sölutölur viðkomandi birgja, þ.á.m. fyrirtækisins Cotesi í Portúgal. Hafi þetta staðið í sambandi við það að þeir hafi ætlað að ráða ákærða í vinnu. Hefði hann verið búinn að segja þeim að hann myndi koma með alla birgjana frá Olís. Hann segir þessar upplýsingar þess eðlis að ekki sé talið æskilegt að þær leki út. Geti þær verið gagnlegar fyrir samkeppnisaðila. Hann geti ekki sagt hvort Egersund hafi haft gagn af þeim í þessu tilviki en ákærði hafi starfað stutt hjá þeim og hefði þetta varðað hans svið hjá Egersund. Þó megi leiða að því líkur að upplýsingarnar hafi komið að gagni.

Niðurstaða

Ákærði, sem neitar sök, hefur kannast við að hafa sent umræddar viðskiptaupplýsingar frá Olís hf. með tveimur tölvuskeytum til samkeppnisfyrirtækisins Egersund Island. Þá er upplýst að hann hafði ekki heimild til þessa og að hann hafði með undirmálum ráðið sig í starf hjá Egersund Island og ætlaði að taka með sér viðskiptasambönd Olís hf. í veiðarfæraiðnaðinum. Samkvæmt 2. mgr. 16. gr. c í lögum um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu má sá sem fengið hefur vitneskju um eða umráð yfir atvinnuleyndarmálum á réttmætan hátt í starfi sínu fyrir annan eða í félagi við annan, ekki án heimildar veita upplýsingar um eða hagnýta sér slík leyndarmál. Bann þetta gildir í þrjú ár frá því að starfi er lokið eða samningi slitið. Ákvæði þetta hefur verið efnislega óbreytt í íslenskri markaðs- og samkeppnislöggjöf frá setningu laga um verðlag, samkeppnishömlur, verðlag og óréttmæta viðskiptahætti nr. 56, 1978. Ljóst er af greinargerðum með ákvæðinu og sögu þess að því er ætlað að taka til upplýsinga eins og þeirra sem um ræðir í málinu og að þær séu því atvinnuleyndarmál í skilningi ákvæðisins. Skiptir ekki máli í þessu sambandi hvort Egersund Island var í samkeppni við Olís hf. eða hvort tjón varð af þessu trúnaðarbroti ákærða. Telst þetta athæfi ákærða varða við 2. mgr., sbr. 1. mgr. 16. gr. c fyrrgreindra laga um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu.

Refsing og sakarkostnaður

Með því að senda fyrirsvarsmönnum Egersund Island atvinnuleyndarmál Olís hf. rauf ákærði á ófyrirleitinn hátt þann trúnað, sem hann hafði sérstaklega heitið að gæta, þegar hann undirritaði ráðningarsamninginn við Olís hf. Þá er þess einnig að gæta að ákærði braut gegn félaginu í samhengi við það áform sitt að ná viðskiptum af Olís hf. og færa þau til nýs vinnuveitanda, Egersund Island. Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu varða brot gegn þeim fésektum eða fangelsi allt að sex mánuðum ef sakir eru miklar. Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Meðferð máls þessa hjá ákæruvaldinu hefur dregist verulega. Þykir vera rétt að fresta framkvæmd refsingarinnar og ákveða að hún falli niður að liðnum 2 árum frá dómsuppsögu, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Málsvarnarlaun verjanda ákærða, P-kk-ef A. P-kk-ef hrl., þykja hæfilega ákveðin 325.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ber að dæma ákærða til þess að greiða þau að hálfu og að þau verði að hálfu greidd úr ríkissjóði.

DÓMSORÐ:

Ákærði, B-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga. Frestað er framkvæmd refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum 2 árum frá dómsuppsögu, haldi ákærði almennt skilorð.

Málsvarnarlaun verjanda ákærða, P-kk-ef A. P-kk-ef hrl., 325.000 krónur, greiði ákærði að hálfu en ríkissjóður að hálfu.

P-kk-nf G-kk-nf