S-264/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 17. október sl., er höfðað með ákæru útgefinni af héraðssaksóknara 18. apríl sl. á hendur A, fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa mánudaginn 7. desember 2015, í íbúð að ... í Reykjavík, ógnað lögreglumönnunum C, D og sjúkraflutningamönnunum E og F með hnífi er þeir voru þar við skylduverk, en ákærði sveiflaði og otaði hnífnum með ógnandi hætti í átt til þeirra þannig að lögreglu- og sjúkraflutningamenn þurftu frá að hörfa úr íbúðinni.

Er þetta talið varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði neitar sök. Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar er lög leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

Samkvæmt skýrslu lögreglu frá mánudeginum 7. desember 2015 fékk lögregla, þann dag kl. 17.06, boð um að fara að ... í Reykjavík vegna einstaklings með skerta meðvitund. Í frumskýrslu kemur fram að á vettvangi hafi verið rætt við viðkomandi einstakling, ákærða í máli þessu, sem legið hafi í sófa í stofu. Sjúkraflutningamenn hafi einnig komið á vettvang. Ákærði hafi verið með meðvitund en greinilega liðið illa. Í viðræðum við sjúkralið hafi hann sagt að hann vildi enda líf sitt. Miklir tungumálaerfiðleikar hafi verið þar sem ákærði hafi talað afar takmarkaða íslensku og ensku. Ákærði hafi legið í sófa og hafi í fyrstu ekki viljað rísa upp né þiggja aðstoð. Sjúkraflutningamenn hafi þó náð að sannfæra hann um það og hafi hann virst ætla að þiggja aðstoðina. Hafi hann þó viljað fá að reykja sígarettu og hafi lögreglumenn gengið á eftir honum inn í eldhús. Þar hafi ákærði sest við glugga og reykt. Hann hafi ekki sýnt af sér neina ógnandi tilburði. Því næst hafi lögregla reynt að fá hann til að koma úr íbúðinni og klæða sig í jakka og skó. Ákærði hafi þá brugðist illa við og virst reiðast skyndilega. Hann hafi sprottið á fætur, svipt upp eldhússkúffu og gripið hníf í hendi sér. Á þeim tímapunkti hafi auk ákærða verið í eldhúsinu tveir lögreglumenn og tveir sjúkraflutningamenn. Eldhúsið sé mjög lítið og aðeins einn útgangur. Mikið óðagot hafi myndast. Viðstaddir hafi staðið mjög nærri ákærða og lítið svigrúm haft til að að draga fram valdbeitingartæki sér til varnar. Ekki hafi komið til greina að fara í meira návígi þar sem ákærði hafi sveiflað hnífnum og otað honum að viðstöddum. Annar sjúkraflutningamannanna hafi staðið við hlið ákærða við eldhússkúffuna. Hafi sjúkraflutningamaðurinn reynt að skella skúffunni á hendur hans þar sem ákærði hafi tekið upp hnífinn. Það hafi ekki tekist og hafi sjúkraflutningamaðurinn sjálfur náð í hníf til að verja sig með og síðan hörfað út á eftir lögreglu. Hinn sjúkraflutningamaðurinn hafi verið innikróaður í eldhúsinu en náð að stökkva framhjá ákærða með því að sparka honum frá sér. Hafi allir hörfað undan ákærða fram á stigagang íbúðarinnar þar sem þeim hafi tekist að komast í var á bak við dyr sem legið hafi frá stigaganginum og að íbúð ákærða. Ákærði hafi haldið hnífnum öfugum, hátt á lofti, þannig að blað hnífsins hafi snúið niður líkt og hann ætlaði að stinga lögreglu- og sjúkraflutningamenn. Það hafi hann einnig gefið til kynna með líkamstjáningu sinni. Allt hafi gerst leiftursnöggt. Kallað hafi verið eftir aðstoð fleiri lögreglumanna og sérsveit lögreglu komið á staðinn. Á meðan beðið hafi verið eftir aðstoð hafi hurð að íbúð ákærða verið haldið lokaðri svo ákærði kæmist ekki að lögreglu. Á einum tímapunkti hafi verið opnað og litið inn í íbúðina. Hafi ákærði staðið fyrir innan og snúið að lögreglu með hnífinn í hendi sér og verið ógnandi. Hann hafi síðan borið hnífinn að hálsi sér til að gefa til kynna að hann vildi enda líf sitt. Skömmu síðar hafi sérsveit mætt á staðinn og ákærði í kjölfarið verið handtekinn.

Í frumskýrslu er að lokum tekið fram að atlaga ákærða gegn lögreglu og sjúkraflutningamönnum hafi verið afar hættuleg og mikil mildi að ekki hafi farið verr. Hafi atlagan vakið ótta og hafi lögreglumenn óttast um líf sitt og sjúkraflutningamannanna. Miðað við ofsann í ákærða og líkamstjáningu hans á meðan hann hafi gripið til hnífsins gegn lögreglu hafi lögreglumenn ekki haft neina ástæðu til að ætla annað en að ákærði ætlaði að skera eða stinga lögreglumenn.

Við aðalmeðferð málsins greindi ákærði frá því að hann hafi komið til landsins á árinu 2015 sem flóttamaður, en hann væri frá Sýrlandi. Sem ungur drengur, 11 ára að aldri, hafi hann verið að vinna við gaskúta í heimalandi sínu. Kútur hafi sprungið og hann brennst mikið og afmyndast. Honum hafi verið ráðlagt að leita til Íslands til að komast í lýtaaðgerðir vegna þeirra áverka er hann hafi fengið en afmyndunin hafi verið það slæm að hann hafi viljað fá grætt á sig andlit af látnum einstaklingi. Hafi allt verið brunnið í andliti hans, augnlok þar á meðal. Eftir slysið hafi hann orðið að sofa með opin augu þar sem engin augnlok væru til staðar. Hann hafi ekkert getað farið vegna útlits síns og átt mjög erfitt og sífellt kvalinn. Umræddan dag, 7. desember 2015, hafi hann verið hjá lýtalækni. Læknirinn hafi tjáð honum að hann gæti ekki komist í aðgerðir á Íslandi þar sem andlit af látnum einstaklingi yrði grætt á hann. Hafi þetta verið honum mikið áfall en hann hafi beðið í 20 ár eftir því að komast í aðgerð. Hann hafi farið heim til sín og verið í miklu uppnámi og hugsað það eitt að hann skyldi enda líf sitt. Einhver á dvalarstað hans hafi hringt á lögreglu vegna líðanar hans. Lögreglumenn og sjúkraflutningamenn hafi komið á staðinn. Hann hafi gripið hníf í eldhúsi til að skaða sjálfan sig og beint lögreglu og sjúkraflutningamönnum út úr eldhúsinu með því að benda með hnífnum á dyrnar. Það hafi ekki verið ætlunin að ógna lögreglu eða sjúkraliði. Hann hafi síðan beint hnífnum að hálsi sér. Þegar það hafi gerst hafi lögreglumenn og sjúkraflutningamenn farið út úr eldhúsinu. Aldrei hafi verið ætlunin að meiða lögreglu- eða sjúkraflutningamenn.

Fyrir dóminn komu tveir lögreglumenn er sinntu útkalli að heimili ákærða umrætt sinn. Var framburður þeirra samhljóða um meginatriði málsins. Lýstu þeir því að þeir hafi óskað eftir því að lögregla kæmi einnig á staðinn en grunur hafi verið um lyfjainntöku. Er lögregla hafi mætt á staðinn hafi komið í ljós að ákærði hafi verið með sjálfsvígshugsanir. Sjúkralið hafi viljað fara með hann á sjúkrastofnun, en ákærði ekki viljað fara með. Reynt hafi verið að fá hann með góðu til að koma. Hann hafi viljað reykja inni í eldhúsi og honum verið leyft það. Allt hafi síðan gerst mjög hratt. Skyndilega hafi ákærði með offorsi stokkið á skúffu í eldhúsi og gripið hníf sem þar hafi verið. Hann hafi sveiflað hnífnum í átt að lögreglu og sjúkraliði. Eldhúsið sé lítið og hafi lögregla og sjúkralið hörfað út úr því. Einn sjúkraflutningamannanna hafi verið króaður af þar inni en loks komist út. Ákærða hafi síðan verið haldið í eldhúsinu þar til sérsveit lögreglu hafi mætt á staðinn og handtekið hann. Lögreglumenn hafi upplifað ótta er ákærði hafi beint hnífnum að þeim, en hann hafi ógnað þeim með honum. Þeim hafi liðið eins og ákærði ætlaði að beita hnífnum á lögreglu eða sjúkralið. Hann hafi einnig beint hnífnum að eigin hálsi og greinilega liðið mjög illa.

Tveir sjúkraflutningamenn komu fyrir dóminn og lýstu afskiptum af ákærða umrætt sinn. Lýstu þeir því að ákærða hafi verið ljóst að á vettvang væru komnir sjúkraflutningamenn og lögreglumenn. Hafi sjúkraflutningamenn rætt við ákærða og reynt að fá hann til að koma með sér en ákærði hafi verið í sjálfsvígshugleiðingum. Væri regla að skilja ekki fólk eftir sem væri með sjálfsvígshugsanir. Ákærði hafi farið inn í eldhús íbúðarinnar og skyndilega tekið hníf upp úr eldhússkúffu. Hafi sjúkraflutningamenn kallað ,,nei, nei“ en það engu breytt. Ákærði hafi sveiflað hnífnum í átt að lögreglu og sjúkraflutningamönnum. Hafi annar sjúkraflutningamannanna náð að ýta við ákærða með fæti til að komast framhjá honum og út úr eldhúsinu. Hinn sjúkraflutningamaðurinn kvaðst hafa reynt að varna því að ákærði tæki hnífinn upp úr skúffu í eldhúsinu. Hafi hann reynt að loka skúffunni, en ákærða tekist, þrátt fyrir það, að taka hnífinn upp úr skúffunni. Sjúkraflutningamennirnir lýstu því báðir að þeir hafi upplifað að þeim stafaði mikil ógn af ákærða þar sem hann sveiflað hnífinum.

Að endingu kom fyrir dóminn vinnuveitandi ákærða. Lýsti hún högum hans og samskiptum við ákærða frá því ákærði réði sig í vinnu hjá henni í desember 2016.

Niðurstaða:

Ákærða er gefið sök brot gegn valdstjórninni með því að hafa ógnað tveimur lögreglumönnum og tveimur sjúkraflutningamönnum með hnífi er þeir voru við skylduverk. Er í ákæru miðað við að ákærði hafi sveiflað og otað hnífnum með ógnandi hætti í átt til þeirra þannig að lögreglu- og sjúkraflutningamennirnir þurftu að hörfa úr íbúðinni. Er brot ákærða talið varða við 1. mgr. 106. gr. laga nr. 19/1940. Ákærði neitar sök. Kveðst hann hafa tekið umræddan hníf til að valda sjálfum sér skaða. Hann hafi beint lögreglu- og sjúkraflutningamönnum út úr eldhúsinu og notað hnífinn til að vísa veginn. Hann hafi ekki ætlað að ógna neinum með hnífnum.

Lögreglumennirnir og sjúkraflutningamennirnir er afskipti höfðu af ákærða umrætt sinn komu fyrir dóminn. Var framburður þeirra allra samhljóða um að ákærði hafi tekið hníf úr eldhússkúffu og ógnað þeim með hnífnum. Hafi líkamstjáningin verið þannig. Lýstu þeir því allir að þeim hafi stafað mikil ógn af ákærða og ákveðið að hörfa út úr eldhúsinu og á bak við luktar dyr. Hafi verið ástæða til að kalla til sérsveit lögreglu sem komið hafi á staðinn og yfirbugað ákærða.

Þegar til samhljóða framburða lögreglu- og sjúkraflutningamanna er litið er sannað að ákærði hafi sveiflað og otað hnífi með ógnandi hætti að lögreglu- og sjúkraflutningamönnunum þannig að þeim hafi stafað ógn af honum. Að sérsveit lögreglu hafi verið kölluð til styður þá niðurstöðu. Með hliðsjón af því verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemi hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur í janúar 1984. Hann hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi svo kunnugt sé. Fyrir dóminum liggja vottorð og yfirlýsingar varðandi ákærða. Er fram komið að velferðarráðuneytið hafi boðið ákærða að koma til landsins sem kvótaflóttamaður, en samþykkt hafi verið í ríkisstjórn 23. maí 2014 að tekið yrði á móti flóttafólki frá Sýrlandi. Áhersla hafi verið lögð á að bjóða hingað flóttafólki sem slasast hefði eða átt við veikindi að stríða og hefði brýna þörf fyrir heilbrigðisþjónustu ásamt því að þurfa á alþjóðlegri vernd að halda. Hafi Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna sent velferðarráðuneytinu gögn um einstaklinga sem stofnunin hefði lagt til að íslensk stjórnvöld byðu hingað til lands á grundvelli þessara forsendna. Hafi ákærði verið einn af þeim er stofnunin hafi lagt til að íslensk stjórnvöld tækju á móti. Hann hafi komið til landsins frá Sýrlandi 29. janúar 2015.

Þá liggja fyrir dóminum upplýsingar um að ákærði hafi orðið fyrir gassprengingu á heimili sínu þegar hann var 11 ára gamall og farið í gegnum nokkrar skurðaðgerðir í kjölfarið. Þá liggja fyrir dóminum gögn um komu ákærða á stofu til lýtalæknis 7. desember 2015. Fram kemur að læknir hafi gert ákærða grein fyrir því að engin nothæf húð væri á andliti hans og að ekki væri hægt að fá húð frá öðrum. Hafi ákærði verið ósáttur við að fá ekki nothæfa húðágræðslu frá öðrum og rokið út. Náðst hafi samband við hann síðar sama dag og hafi hann verið afar ósáttur. Hann hafi upplifað mikil svik og talað um að skaða sig en eina ástæða þess að hann hafi komið til Íslands hafi verið vegna loforða um lýtaaðgerðir.

Ákærði mætti fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins. Hann býr við mjög mikla afmyndun í andliti og víðar vegna brunans sem hann varð fyrir á unga aldri. Ákærði var í miklu andlegu ójafnvægi þann dag er lögregla og sjúkraflutningamenn fóru að dvalarstað hans og hefur hann án nokkurs vafa átt mjög erfitt. Með hliðsjón af þeim högum ákærða er áður var lýst og andlegu ástandi hans umrætt sinn telur dómurinn skilyrði til að gera ákærða ekki sérstaka refsingu í málinu, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1940.

Ekki hefur annan kostnað leitt af málinu en er varðar vörn ákærða. Með hliðsjón af fortakslausu ákvæði 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf B-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Ákærða, A, er ekki gerð refsing í máli þessu.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 231.880 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf.

------------

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjavíkur, 31. október 2017.