S-158/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 9. september 2015, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 14. apríl 2015, á hendur X, kt. 000000-0000, [...], Garðabæ,

I.

„fyrir líkamsárás með því að hafa, fimmtudaginn 8. maí 2014, að [...] í Garðabæ, veist að fósturdóttur sinni, A, er hún hugðist fara inn í herbergi sitt eftir fatnaði, með því að ýta við A, grípa í báða handleggi hennar, rekið hnéð í hægra læri hennar og toga hana út úr herberginu og fyrir utan herbergið ýtt við A svo hún féll á stofuborð, allt með þeim afleiðingum að A hlaut eymsli vinstra megin í hálsi og á vinstri upphandlegg, marbletti á kálfa utanvert og mar og eymsli utanvert á hægra læri.“

Telst brot þetta varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981 og 110. gr. laga nr. 82/1998.

II.

„fyrir hótanir með því að hafa á sama tíma og greinir í ákærulið I, sagt við A að hann hefði fyrir löngu síðan átt að vera búinn að setja hnefann í andlitið á henni og að hann hygðist sækja haglabyssuna sína ef hún og móðir hennar hefðu sig ekki á brott en framangreindar hótanir voru til þess fallnar að vekja hjá A ótta um líf hennar, heilbrigði og velferð.“

Telst brot þetta varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu J-kvk-ef S-kvk-ef hdl., fyrir hönd A, kt. 000000-0000, er gerð sú krafa á hendur ákærða að hann verði dæmdur til að greiða A miskabætur skv. 1. mgr. 26. gr. laga 50/1993, að fjárhæð 500.000 krónur auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 8. maí 2014, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, sbr. 48. og 216. gr. laga nr. 88/2008, en til vara skv. 3. mgr. 176. gr. sömu laga að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Ákærði krefst þess aðallega að verða sýknaður af refsikröfum og að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og að bótakrafan verði lækkuð verulega. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I

Málsatvik

Brotaþoli mætti á lögreglustöð þann 15. maí 2014 og lagði fram kæru á hendur ákærða þessa máls. Bar brotaþoli að móðir hennar og ákærði, fyrrverandi stjúpfaðir hennar, hafi þá nýlega hætt í sambúð. Nokkrum dögum eftir að þær hafi verið farnar út af sameiginlegu heimili hafi yngri systir brotaþola fengið að koma og sækja sitt dót og hafi hún þá ásamt móður sinni ákveðið að fara einnig til að sækja dót sitt. Hafi dyr að herbergi hennar verið læstar og ákærði meinað henni að fara þar inn. Hún hafi hins vegar komist inn með lykli og byrjað að taka til föt sín þegar ákærði hafi komið að og rifið hana út úr herberginu, sparkað í hægra læri hennar og öskrað á hana og rekið hana út úr húsinu. Þá hafi ákærði eftir þetta gripið í hana og hent henni þannig að hún hafi næstum lent á glerborði í stofu og síðar rifið í peysu hennar þannig að hún hafi rifnað. Á meðan á þessu hafi staðið hafi ákærði hótað henni að setja hnefa sinn í andlit hennar og að ná í haglabyssu.

Ákærði mætti í skýrslutöku hjá lögreglu þann 19. september 2014. Bar hann að systir brotaþola hafi fengið leyfi til þess að sækja dót sem hún átti en hann hafi ekki kært sig um að brotaþoli og móðir hennar kæmu. Hafi brotaþoli verið í annarlegu ástandi og ætlað sér inn í herbergið sem hafi verið læst. Hann hafi þrifið í peysu hennar eða handlegg og dregið hana fram og viljað koma henni út. Mögulega hafi hún fengið marblett vegna þess en hann hafi ekki verið með hótanir í hennar garð.

Í málinu liggja fyrir vitnisburðir ákærða, brotaþola, móður brotaþola og afa, sem öll gáfu skýrslu fyrir dómi, og læknis sem gerði læknisvottorð brotaþola, dags. 12. júní 2014. Þá liggur fyrir læknabréf ákærða, dags. 5. maí 2014, og ljósmyndir sem ákærði lagði fram af skemmdri læsingu og dyrastaf hurðar.

II

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði, X kom fyrir dóminn og upplýsti að oft hafi verið erfitt samband hans við brotaþola. Fram kom í máli ákærða að bæði brotaþoli og móðir brotaþola hafi, þegar atburðir þessa máls áttu sér stað, verið búnar að fjarlægja sína muni af heimilinu í framhaldi af sambandsslitum hans við móður brotaþola. Hafi þau sambandsslit reynst honum mjög erfið andlega og hann ekki verið í góðu andlegu jafnvægi. Hann hafi hins vegar samþykkt að yngri systir brotaþola kæmi ásamt afa sínum og tæki sitt dót. Skömmu síðar hafi brotaþoli og móðir hennar birst í óþökk hans, enda ekki um það talað að þær kæmu. Hafi þær ruðst inn í húsið og ýtt honum frá. Brotaþoli hafi farið beint að því herbergi sem hún hafði átt og verið að eiga við hurðina með einhverju járni en hurðin hafi verið læst. Í framhaldi af því hafi brotaþoli hent sér á hurðina sem hafi brotnað upp. Spurður af hverju brotaþoli hafi haft ástæðu til þess að brjóta sér leið inn í herbergið fyrst hún var búin að fjarlægja alla muni sína, bar ákærði að brotaþoli væri mjög baldin og erfið og sennilega verið að athuga hvort hún gæti fundið eitthvað fleira til að taka frá honum. Við það hafi hann orðið mjög reiður og rifið í vinstri öxl hennar og í peysu, sem hún hafi verið í, og í vinstri hönd hennar og hafi hann dregið hana þannig út úr herberginu. Hann hafi „haldið í hnakkadrambið á henni“ og gengið eða dregið hana þannig út á ganginn þar sem móðir hennar og afi stóðu og síðan hafi hann hent henni út úr húsinu, enda hafi hún „verið óboðinn gestur sem hafi brotist inn á heimili hans“. Ekki hafi staðið til að meiða hana, heldur bara að koma henni út. Brotaþoli hafi ekki dottið á meðan á þessu stóð né hafi hann sparkað í hana. Mögulega gæti hné hans hafa rekist í brotaþola þegar þau voru að ganga út. Aðspurður um áverka sem hafi verið á brotaþola kvað ákærði þá ekki hafa verið eftir sig. Eymsli á vinstri öxl væru mögulega eftir að hún hafi sett öxlina í hurðina til að brjóta hana upp. Þá stundi brotaþoli handbolta og hafi alla daga verið marin og blá á fótum og lærum sem gæti skýrt marbletti hennar þar.

Ákærði bar að eftir þetta hafi brotaþoli komið inn aftur og hann þá í reiði sinni sagt ýmislegt. Hann hafi ekki sagt að hann hafi fyrir löngu átt að vera búinn að setja hnefann í andlit hennar. Hann hafi hins vegar sagt í örvæntingu, þegar hann hafi staðið í ganginum ásamt öðrum: „Ef ég þarf að sækja haglabyssuna mína til að koma ykkur mæðgum út“. Allir sem hafi verið á staðnum hafi hins vegar vitað að hann átti enga haglabyssu og hafi aldrei átt og bara hlegið að honum. Ákærði bar að brotaþoli væri ekki hrædd við hann og hafi komið til hans nokkrum sinnum eftir þetta, meðal annars þegar hann hafi gefið henni dýra úlpu.

Vitnið A, brotaþoli í máli þessu, kom fyrir dóminn og bar að hafa komið að [...] ásamt móður sinni. Þegar ákærði hafi séð hana hafi hann orðið reiður því að hann hafi ekki viljað að hún væri á staðnum. Hafi hann rekið hana út þar sem hún ætti ekkert erindi þangað. Hún hafi ekki hlustað á ákærða þar sem hún hafi átt heima þarna, hafi átt þar herbergi þar sem allt hennar dót og föt hafi verið. Herbergið hafi verið læst en hún hafi fundið lykla í herbergi ákærða og móður hennar. Rétt eftir að hún hafi verið komin inn í herbergi sitt hafi ákærði komið mjög reiður og rifið í hana og hent henni út úr herberginu þannig að hún hafi lent á vegg á gangi á móti herbergishurðinni og endað á gólfinu. Spurð nánar um þetta kom fram að ákærði hafi tekið í handlegg hennar og hrist, „tekur svona vel í mig“, meðan hann var að öskra á hana. Hafi hann skellt hurðinni á eftir þannig að hún hafi brotnað. Hún hafi orðið virkilega hrædd. Í framhaldi af því hafi hún farið inn í herbergi systur sinnar til þess að sjá hvernig henni gengi að finna til dótið sitt en síðan tekið svarta ruslapoka og farið aftur inn í herbergi sitt og byrjað að henda einhverju af dótinu sínu í þá. Í því hafi ákærði komið á ný og rifið í hana, rekið hnéð í læri hennar og hent út aftur. Í þetta skiptið enn lengra þannig að hún hafi dottið og lent með fæti í stofuborðið sem hafi orsakað mikið mar sem enn sjáist. Hún hafi hins vegar náð að varna því að lenda ofan á borðinu sem hafi verið úr gleri. Enn hafi hún reynt að fara inn í herbergi sitt en ákærði togað og rykkt í hana og hótað að láta hnefann flakka í andlit hennar og hafi sagt að hann hefði fyrir löngu átt að vera búinn að því. Þá hafi ákærði látið ýmis ljót orð falla um hana. Í framhaldi af þessu hafi hún farið út í bílskúr, enda frétt að eitthvað af dótinu hennar væri þar. Ákærði hafi þá komið þangað og rifið í peysu hennar og hrist til þannig að peysan hafi rifnað og hún fengið eymsli í hálsinn við það.

Fram kom hjá vitninu að áður en einhver átök hafi orðið og hún farið inn í herbergið, hafi móðir hennar hringt í lögregluna og ákærði þá orðið mjög reiður og sagt: „Þá verð ég að sækja haglarann“. Hún hafi ekki vitað hvort hann hafi átt haglabyssu. Aðspurð nánar um það atriði kom fram hjá vitninu: „Kæmi mér ekki á óvart, en ég held samt ekki“. Hafi hún orðið „hálfsmeik eða svona gáttuð“. Ákærði hafi endurtekið þessi orð þegar hann hafi komið inn í herbergið til hennar síðar. Aðspurð af hverju hún hafi ekki farið af vettvangi þegar ákærði hafi sagst ætla að sækja haglarann bar vitnið að hún hafi ekki gert það því að henni hafi fundist ólíklegt að ákærði myndi láta verða af því í það skiptið.

Brotaþoli kvað að vegna atlögu ákærða hafi hún fengið áverka á hálsi, á fótlegg og læri eftir hnjask og spark og verið aum í hendi þó að þar hafi ekki sést neitt á henni. Þá hafi hún þurft að fá róandi lyf þar sem hún hafi enn verið skjálfandi eftir atburðina og ekki getað sofið lengi á eftir, enda bæði smeyk og liðið mjög illa.

Aðspurð um samband hennar og ákærða kom fram að það hafi verið gott fyrstu tvö árin en hafi síðan versnað. Í lokin hafi samband þeirra verið orðið mjög slæmt og henni í raun verið vísað út af heimilinu. Eftir þá atburði sem um geti í máli þessu hafi hún í eitt skipti farið heim til ákærða í þeim tilgangi að sækja úlpu sem hún átti og ákærði hafi gefið henni áður en atburðir gerðust. Þá kvaðst hún aðspurð hafa verið að æfa handbolta á þeim tíma sem atburðir gerðust og að ekki hafi verið nein óregla á henni.

Vitnið B, móðir brotaþola kom fyrir dóminn og bar að henni og dætrum hennar hafi í raun verið úthýst af sameiginlegu heimili þeirra af ákærða. Dætur hennar hafi verið fatalausar eftir þetta en hún hafi verið búin að taka eitthvað af fötum sínum. Ákærði hefði ekki verið til umræðu um að þær fengju fötin sín. Faðir hennar hafi hringt í ákærða og fengið samþykki hans fyrir því að yngri dóttirin fengi föt. Hafi faðir hennar látið hana vita af því og hún talið að best væri að þær færu þá allar að sækja sitt dót, en þegar brotaþoli hafi birst hafi ákærði orðið rosalega reiður og æstur. Brotaþoli hafi verið ósátt við að herbergi hennar hafi verið læst en lyklar að því hafi fundist og taldi vitnið að það hafi verið yngri dóttir hennar sem hafi fundið þá. Hafi ákærði þá orðið ofboðslega reiður og byrjað á því að henda brotaþola út úr herberginu með valdi. Hafi hann verið mjög ógnandi og skellt hurðinni á herberginu. Við það að ákærði henti brotaþola út úr herberginu lentu leggir brotaþola á stofuborði. Aðspurð kvaðst hún hafa séð þegar ákærði var að henda brotaþola út úr herberginu og þegar hún lenti á borðinu. Hafi ákærði gripið einhver staðar í öxl brotaþola og hent henni út. Einnig hafi hún séð þegar ákærði hafi í bílskúrnum rifið í handlegg brotaþola og tekið utan um háls hennar og hafi peysa brotaþola rifnað við það.

Spurð af hverju ákærði hafi orðið svona reiður þegar brotaþoli hafi komið, bar vitnið að svo virtist sem hún hafi farið mikið í taugarnar á ákærða, eins og hann þyldi hana ekki. Hafi staðið á því lengi og ekkert hafi mátt fyrir hana gera, eins og hún væri vandræðaunglingur. Aðspurð hvort brotaþoli hafi í raun verið flutt út af heimilinu kom fram að svo hafi verið, um það bil tveimur vikum áður, vegna ákærða, en brotaþoli hafi aðeins verið með föt til skiptanna en allt annað dót og föt hafi enn verið í herberginu að [...].

Fram kom að vitnið hafi hringt í lögreglu til þess að fá aðstoð, sem hún hafi ekki fengið þar sem ekki hafði þá komið til líkamlegra átaka þó að ákærði hafi þá haft í hótunum. Hafi ákærði hótað bæði haglabyssu og handrukkurum og allir verið hræddir. Hún hafi ekki vitað til þess að ákærði ætti haglabyssu en hann hefði getað verið búinn að útvega sér hana. Ekki kom skýrt fram hvenær ákærði hafi rætt um að sækja haglabyssuna og taldi vitnið jafnvel að það hafi verið oftar en einu sinni, alla vega hafi hún og faðir hennar verið viðstödd í eitt skiptið. Spurð hvort hún hafi trúað því að ákærði hafi ætlað að sækja haglabyssu, og hvað þau hafi gert í framhaldi af því, kom fram að hún hafi ekki verið viss en þau hafi ekki farið alveg strax, þau hafi haldið áfram að setja eitthvað af dóti í poka.

Vitnið C, afi brotaþola kom fyrir dóminn og bar að alltaf hafi verið gott milli hans og ákærða. Í umrætt sinn hafi hann hringt í ákærða þar sem „þær mæðgur hafi ekki verið með sína persónulegu muni“. Hafi hann fyrst mætt ásamt yngri systur brotaþola og ákærði þá verið rólegur, en þegar brotaþoli hafi mætt á staðinn hafi orðið „þetta upphlaup“. Brotaþoli hafi farið inn í herbergi sitt sem hafi verið læst en hann hafi heyrt að það var opnað með lykli. Þá hafi ákærði hlaupið inn og ráðist á brotaþola og vitnið heyrt „hark og læti“. Í framhaldi af því hafi hann komið að og séð brotaþola vera að rísa á fætur. Hafi brotaþoli sagt honum að ákærði hafi hrint henni úr herberginu. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa séð áverka á brotaþola en hún hafi titrað og skolfið. Hafi ákærði, sem ekki hafi verið í jafnvægi, sagt að hann hefði fyrir löngu síðan átt að vera búinn að setja hnefann í andlitið á brotaþola. Hafi vitnið þá rætt við ákærða um að þetta væri heimili þeirra mæðgna og ættu þær ekki annað heimili auk þess sem munir þeirra væru enn á heimilinu og ættu þær rétt á því að fá þá muni. Hann hafi hins vegar ekki séð hvað fór fram inni í herbergi brotaþola.

Fram kom að áður en framangreindir atburðir áttu sér stað hafi ákærði verið búinn að hafa í hótunum og meðal annars sagst ætla að sækja haglabyssu. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa farið út við þá hótun og að brotaþoli hafi í framhaldi af því farið að sækja dótið sitt. Spurður hvort hann hafi trúað því að ákærði myndi sækja haglabyssu bar hann að ef hann hefði trúað því hefði hann brugðist öðruvísi við og hraðar, en hann hafi ekki átt von á því að ákærði myndi láta verða af þessari hótun sinni.

Vitnið D læknir gaf símaskýrslu fyrir dómi. Bar vitnið að brotaþoli hafi leitað til hans eftir árás sem hún hafi orðið fyrir, bæði vegna líkamlegra áverka og kvíða. Brotaþoli hafi lýst því fyrir honum að henni liði illa og svæfi illa eftir umrædd atvik. Um væri að ræða nokkurs konar skammvinna áfallastreituröskun. Hafi brotaþoli þurft á kvíðastillandi lyfjum að halda, verið hrædd, kvíðin og í uppnámi. Aðspurður sagði hann að einhver fyrri saga væri um kvíða hjá brotaþola en hann hafi sjálfur ekki annast hana áður. Hafi brotaþoli lýst því fyrir honum að hún hafi reynt að komast inn í herbergi sitt á heimili þar sem hún átti lögheimili ásamt móður sinni en fósturfaðir hennar meinað henni aðgang og hafi komið til einhverra stympinga. Hafi brotaþoli lýst því að ákærði hafi rifið margoft í öxl hennar og axlarsvæði. Hafi hún við skoðun verið aum vinstra megin í hálsi og á vinstri upphandlegg, þó ekki hafi verið marblettir. Brotaþoli hafi hins vegar verið með marbletti á vinstri kálfa eftir að hún hafi skollið utan í borð eftir því sem fram hafi komið hjá brotaþola. Hafi marblettirnir verið 1 sm og 2 sm í þvermál auk lítils marbletts á hægra læri og hafi þeir verið nýlegir. Áverkar brotaþola gætu samrýmst því sem brotaþoli hafi lýst en ekki væri hægt að útiloka að áverkarnir hafi komið vegna annarra ástæðna, svo sem vegna þess að brotaþoli stundi æfingar í handbolta. Líkamlegir áverkar hafi ekki verið miklir eða alvarlegir en andlegt eða tilfinningalegt uppnám hafi verið alvarlegra fyrir brotaþola eins og mál hafi þá staðið.

III

Niðurstöður

Ljóst þykir að atburðarás sú sem fór af stað í máli þessu hófst með því að brotaþoli og móðir hennar mættu til ákærða, á heimili sem hafði þar til nokkrum dögum áður verið sameiginlegt heimili þeirra allra, í óþökk ákærða, í þeim tilgangi að ná í föt í eigu brotaþola og systur hennar. Frásögn ákærða fyrir dómi af því að brotaþoli hafi ekki átt nein föt eða dót í herberginu og hafi eingöngu verið að brjóta sér leið inn í herbergið í þeim tilgangi að leita að munum til þess að taka frá ákærða, þykir ótrúverðug, enda fær hún engan stuðning í gögnum málsins. Þannig kemur fram í lögregluskýrslu, sem tekin var af ákærða í september 2014, að brotaþoli hafi þá enn átt nokkrar flíkur heima hjá honum sem hann ætlaði að pakka í kassa og koma til hennar. Frásögn brotaþola og vitna er í meginatriðum trúverðug og í samræmi við lögregluskýrslur.

Ákæruliður I.

Ákærða og brotaþola greinir á um með hvaða hætti brotaþoli komst inn í herbergið sem hafði verið læst. Ákærði bar og lagði fram myndir þess efnis að brotaþoli hafi brotið sér leið inn og mætti sjá skýr ummerki þess á myndunum. Brotaþoli bar að hún hafi fundið lykla sem hún opnaði með og að ákærði sjálfur hafi valdið tjóni á hurðinni þegar hann skellti henni aftur. Engin lögreglurannsókn fór fram á vettvangi og ekki verður séð að þetta atriði skipti máli við úrslausn málsins. Þá skiptir heldur ekki meginmáli hvernig búsetu aðila var nákvæmlega háttað á þeim tíma sem atburðir gerðust, en samkvæmt gögnum málsins var brotaþoli skráð með lögheimili að [...] í Garðabæ þegar atburðir gerðust en ákærði í [...].

Ákærði bar fyrir dómi að hafa orðið mjög reiður við það að brotaþoli braust inn í herbergið og hafi hann rifið í vinstri öxl brotaþola, „haldið í hnakkadrambið á henni“, og í vinstri hönd hennar auk peysu og hafi hann dregið hana þannig út úr húsinu. Í máli ákærða kom fram að hann hafi verið í mjög slæmu tilfinningalegu ástandi á þessum tíma og hafi brotaþola átt að vera það ljóst. Ákærði hafi brugðist við aðstæðum með því að draga brotaþola út eins og hann hefði lýst en ekki hafi verið neinn ásetningur hjá honum til þess að meiða brotaþola. Hafi þessi „óvelkomna snerting“ eða valdbeiting verið innan eðlilegra marka miðað við aðstæður þar sem ákærði hafi verið að verja sitt svæði, sitt heimili og verði það ekki túlkað sem líkamsárás.

Frásögn ákærða fær ekki stoð í frásögn annarra. Þannig hafa engin vitni borið að hafa séð þegar ákærði dró brotaþola út úr húsinu á hnakkadrambinu eins og hann lýsti. Afi brotaþola bar að hafa heyrt „hark og læti“ og þegar hann hafi komið að hafi hann séð brotaþola vera að rísa á fætur. Hafi brotaþoli tjáð honum að ákærði hafi hrint henni út úr herberginu. Móðir brotaþola bar að hafa séð þegar ákærði var að henda brotaþola út úr herberginu og þegar hún lenti með fætur á borði. Hafi ákærði þá gripið einhvers staðar í öxl brotaþola. Einnig hafi hún séð þegar ákærði hafi í bílskúrnum rifið í handlegg brotaþola og háls hennar og hafi peysa brotaþola rifnað við það.

Ekki er á það fallist með ákærða að valdbeiting hans hafi verið „innan eðlilegra marka“. Þykir sannað að ákærði hafi ráðist á brotaþola með því að grípa um vinstri handlegg hennar og háls og hafi hún við það hlotið eymsli vinstra megin á hálsi og á vinstri upphandlegg. Þá hafi hann ýtt eða hrint brotaþola þannig að hún féll við og fætur hennar hafi slegist í borð með þeim afleiðingum að hún hlaut mar á kálfa. Fær framangreind niðurstaða stoð í framburði læknisins D.

Ákærða mátti vera það ljóst að með því að veitast ítrekað að brotaþola með þeim hætti sem lýst hefur verið, væru verulegar líkur á því að brotaþoli hlyti af skaða. Af gögnum málsins þykir ekki sannað gegn neitun ákærða svo hafið sé yfir skynsamlega vafa, að ákærði hafi af ásetningi rekið hné sitt í hægra læri brotaþola.

Með vísan til framangreinds verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem um getur í ákæru ef frá er talin sú háttsemi að reka hné í hægra læri brotaþola. Er háttsemin réttilega heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákæruliður II.

Í 233. gr. almennra hegningarlaga segir að hver sem hefur í frammi hótun um að fremja refsiverðan verknað, og hótunin er til þess fallin að vekja hjá öðrum manni ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra, þá varði það sektum eða fangelsi.

Fyrra skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga er að ákærði hóti því að hann ætli að fremja refsiverðan verknað, annaðhvort á þeirri stundu eða síðar. Hlutlægt mat fer fram á því hvort þetta skilyrði telst uppfyllt. Að mati dómsins verða orð ákærða að teknu tilliti til atvika málsins, „að hann hefði fyrir löngu síðan átt að vera búinn að setja hnefann í andlitið á henni“, ekki metin sem hótun um að ákærði ætli á þeirri stundu eða síðar að fremja þann verknað. Verður ákærði sýknaður af því að hafa með þessum orðum hótað brotaþola. Í þeirri sýknu felst hins vegar engin réttlæting á þeim orðum sem að mati dómsins telst sannað að ákærði lét falla í garð fyrrverandi stjúpdóttur sinnar.

Síðara skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga er huglægt og snýr að því að hótun sé til þess fallin að brotaþoli hafi óttast um líf eða heilbrigði. Ákærða er gefið að sök að hafa hótað brotaþola með því að segja „að hann hygðist sækja haglabyssu sína ef hún og móðir hennar hefðu sig ekki á brott“. Ákærði neitaði ekki fyrir að hafa sagt umrædd orð en kvað þau sögð í örvæntingu. Má á það fallast að hlutlægt séð sé það óbein eða skilyrt hótun að ákærði tilkynnti að hann hygðist sækja haglabyssu, ef brotþoli og móðir hennar hefðu sig ekki á brott. Brotaþoli var spurð hvernig hún hafi brugðist við þessum orðum ákærða og hvort hún hafi þá farið. Í skýrslu hennar fyrir dómi kom fram að hún hafi orðið „hálfsmeik eða svona gáttuð“ og að ákærði hafi endurtekið þessi orð þegar hann hafi komið inn í herbergið til hennar. Hún hafi hins vegar ekki farið af vettvangi af því að henni hafi fundist ólíklegt að ákærði myndi láta verða af því í það skiptið.

Í vitnisburði móður brotaþola og afa kom fram að þau heyrðu einnig þegar ákærði lét þessi orð falla. Móðir brotaþola bar að þau hafi ekki farið alveg strax, þau hafi haldið áfram að setja eitthvað af dóti í poka. Afi brotaþola bar að ef hann hefði trúað hótuninni hefði hann brugðist öðruvísi við og hraðar og hann hefði ekki átt von á því að ákærði myndi láta verða af þessari hótun sinni. Enginn af þeim sem heyrði hótunina virðist hafa tekið henni mjög alvarlega og í stað þess að fara burt fóru brotaþoli og móðir hennar inn í húsið til þess að tína saman föt, þrátt fyrir að ákærði hafi hótað því að sækja haglabyssu ef þær hefðu sig ekki á brott. Verður ekki séð að huglæg skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga séu uppfyllt á þann hátt að hótunin hafi verið til þess fallin að vekja hjá brotaþola ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra.

Með vísan til framangreinds verður ákærði sýknaður af broti gegn 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

IV

Refsingar

Ákærði er fæddur í [...] árið 1964. Samkvæmt sakavottorði hefur hann aldrei orðið uppvís að refsiverðri háttsemi fyrr, sem ber að virða honum til hagsbóta. Á hinn bóginn er horft til 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, til refsiþyngingar, en brot ákærða beindist gegn fyrrverandi stjúpdóttur hans og þykja þau tengsl hafa aukið á grófleika verknaðarins.

Er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga sem þykir, með vísan til framangreinds, mega binda skilorði eins og í dómsorði greinir.

V

Einkaréttarkrafa

Af hálfu brotaþola hefur verið gerð sú krafa að ákærði greiði henni 500.000 krónur í miskabætur. Ákærða var birt framkomin bótakrafa þann 29. apríl 2015.

Með broti því sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við ákvörðun miskabóta verður horft til þess að ákærði er fyrrverandi stjúpfaðir brotaþola, sem hefur að mati dómsins aukið á andlegar afleiðingar brotsins. Miski brotaþola þykir hæfilega metinn 300.000 krónur og ber að dæma ákærða til þess að greiða brotaþola þá fjárhæð ásamt vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

VI

Sakarkostnaður

Samkvæmt 216. og 217. gr., sbr. 1. mgr. 218. gr., laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða í ljósi niðurstöðu dómsins um sýknu að hluta gert að greiða ½ hluta sakarkostnaðar sem er þóknun til réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef hdl. og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir dóminum, G-kk-ef H-kk-ef hdl. eins og í dómsorði getur. Við ákvörðun þóknunar og málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, skal sæta fangelsi í 30 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A, kt. 000000-0000, miskabætur að fjárhæð 300.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga, frá 8. maí 2014 til 29. maí 2015, en frá þeim degi með dráttarvöxtum til greiðsludags, samkvæmt 9. gr. sömu laga.

Ákærði greiði ½ hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 400.000 krónur, en ½ hluti greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði ½ hluta sakarkostnaðar, sem er þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 300.000 krónur, en ½ hluti greiðist úr ríkissjóði.

B-kk-nf H-kk-nf