S-193/2009

Mál þetta, sem þingfest var þann 13. maí 2009 og dómtekið 18. janúar sl., var höfðað með ákæru ríkislögreglustjóra, dagsettri 25. mars 2009, á hendur J-kk-þgf I-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Helgafellsbraut 31, Vestmannaeyjum,

„Fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, framin í rekstri einkahlutafélagsins Lundinn-veitingahús ehf., kennitala 000000-0000, sem ákærði J-kk-nf I-kk-nf var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi fyrir, með því að hafa:

1. Staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum vegna uppgjörstímabilanna frá janúar 2003 til og með ágúst 2005, og hafa eigi staðið skil á virðisaukaskattskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna frá janúar til og með desember 2003 og frá janúar til og með ágúst 2005, hafa eigi staðið skil á virðisaukaskattskýrslum vegna uppgjörstímabilanna september-október og nóvember-desember 2005, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins, framangreind uppgjörstímabil, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 15.174.561, sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Eigi staðið skil á skattframtölum gjaldárin 2004 og 2005, vegna tekna rekstrarárin 2003 og 2004, og þannig ekki talið fram til skatts fjármuni sem skattskyldir eru skv. B-lið 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003 og hafa með því komið félaginu undan greiðslu tekjuskatts samtals að fjárhæð kr. 1.060.220, sem sundurliðast sem hér greinir:

Framangreind brot ákærða samkvæmt 1. og 2. tölulið teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar 1. tölulið ákæru, og

b) 2. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. 107. gr. laga nr. 129/2004 að því er varðar 2. tölulið ákæru.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst sýknu. Þá krefst verjandi ákærða málsvarnarlauna og að þau verði greidd úr ríkissjóði ásamt virðisaukaskatti. Aðalmeðferð hófst í málinu þann 9. desember 2009 en var frestað til framhalds aðalmeðferðar þann 18. janúar sl. Þann dag óskaði sækjandi eftir að bóka breytingu á háttsemi ákærða varðandi fjárhæðir í ákæru þannig:

Vegna 1. töluliðar ákæru:

Þá féll ákæruvaldið frá 2. tölulið ákærunnar.

Þykir breyting þessi ekki of seint fram komin og hefur hún ekki haft áhrif á varnir ákærða. Að málflutningi loknum var málið dómtekið.

Rannsókn málsins.

Rannsókn á bókhaldi og skattskilum Lundans-veitingahúss ehf. byrjaði í framhaldi af ábendingu skattstjórans í Vestmannaeyjum til skattrannsóknarstjóra ríkisins. Formleg rannsókn hófst þann 3. maí 2006 með því að starfsmenn skattrannsóknarstjóra fóru að heimili ákærða þar sem honum var tilkynnt um rannsóknina. Þá fengu starfsmenn leyfi til að skoða gögn á skrifstofu ákærða en einnig var leitað að gögnum á starfsstöðvum skattaðila. Rannsókn skattrannsóknarstjóra byggði einkum á eftirfarandi gögnum: Afhentum bókhaldsgögnum, upplýsingum ákærða og upplýsingum annarra aðila, innsendum virðisaukaskattsskýrslum og bankareikningum skattaðila. Rannsóknin náði til rekstraráranna 2003 til 2005.

Samkvæmt gögnum lauk þeirri rannsókn 14. ágúst 2007. Í framhaldi sendi skattrannsóknarstjóri ríkisins málið til ríkisskattstjóra með bréfi dagsettu 15. ágúst 2007. Þann 5. nóvember 2007 tilkynnti skattrannsóknarstjóri ríkisins Lundanum-veitingahúsi ehf. að máli félagsins hefði verið vísað til opinberrar rannsóknar. Þann sama dag vísaði skattrannsóknarstjóri ríkisins máli ákærða persónulega og vegna Lundans-veitingahúss ehf. til efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra, til opinberrar rannsóknar vegna meintra brota á ákvæðum laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, laga nr. 145/1994 um bókhald og eftir atvikum almennra hegningarlaga nr. 19/1940, allra með áorðnum breytingum. Kærðir voru Lundinn-veitingahús ehf., kt. 000000-0000, Helgafellsbraut 31, Vestmannaeyjum, og J-kk-nf I-kk-nf G-kk-nf, kt. 000000-0000, sama stað. Málið var sent á grundvelli fyrirliggjandi gagna um rannsókn skattrannsóknarstjóra ríkisins á bókhaldi og skattskilum Lundans-veitingahúss ehf., vegna rekstraráranna 2003, 2004 og 2005. Í kaflanum „Málavextir“ í greinargerðinni með kærunni segir að tilefni rannsóknar skattrannsóknarstjóra ríkisins á bókhaldi og skattskilum Lundans hafi mátt rekja til ábendingar frá skattstjóranum í Vestmannaeyjum um skattskil skattaðilans. Að undangenginni sjálfstæðri athugun skattrannsóknarstjóra hafi verið ákveðið að hefja rannsókn á bókhaldi og skattskilum félagsins vegna ofangreindra rekstrarára. Rannsóknin hefði hafist þann 3. maí 2006 með því að starfsmenn skattrannsóknarstjóra ríkisins hefðu farið á heimili forráðamanns skattaðila, J-kk-ef I-kk-ef, þar sem honum hefði verið afhent tilkynning þess efnis að rannsókn væri hafin á bókhaldi og skattskilum félagsins vegna ofangreindra ára. Ákærði hefði verið á þeim tíma stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi Lundans-veitingahúss ehf., og eini eigandi félagsins. Rannsókn skattrannsóknarstjóra hefði leitt í ljós að vanrækt hefði verið að standa skil á skattframtölum og ársreikningum félagsins en með því hefðu rekstrartekjur verið vanframtaldar, staðin hefðu verið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna september-október og nóvember-desember rekstrarárið 2005 og með því hefði skattskyld velta og útskattur verið vanframtalin. Þá hefði rannsóknin leitt í ljós að reiknað endurgjald forráðamanns skattaðila hefði verið vanframtalið.

Í greinargerðinni segir ennfremur:

1. Annmarkar á tekjuskráningu.

Fram kemur að bókhald skattaðilans hafi verið fært fyrir árið 2003 og 2004 en ekki að öllu leyti fyrir árið 2005. Þá segir ennfremur að tekjuskráningu hafi verið ábótavant og sjóðvélar hefðu ekki verið notaðar við skráningu allra tekna skattaðilans á rannsóknartímabilinu. Ákærði kvað, við rannsókn, að notuð hefðu verið uppgjörsblöð og sjóðvél hefði verið slegin út á fimmtudögum, föstudögum og laugardögum. Þá hefði ekki öll kortasala verið slegin inn í sjóðvél, eingöngu peningasala. Þá hefði verið haldið utan um innri rúllur að einhverju leyti og starfsemi vegna veisluþjónustu hefði einnig verið færð inn á uppgjörsblöðin.

2. Vanræksla á skilum skattframtala. Vanframtaldar rekstrartekjur. Möguleg

rekstrargjöld.

Rannsókn skattrannsóknarstjóra leiddi í ljós að ákærði hefði vanrækt að standa skil á skattframtölum og lögboðnum fylgigögnum þeirra gjaldárin 2004, 2005 og 2006 vegna rekstraráranna 2003, 2004 og 2005. Þannig hefði ákærði vanframtalið rekstrartekjur félagsins vegna rekstraráranna 2003-2005 samtals um 149.077.892 krónur. Kvaðst ákærði ekki hafa skilað til skattyfirvalda framangreindum skattframtölum vegna fjárhagserfiðleika félagsins.

3. Skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum. Vanrækt að standa skil á virðisaukaskattskýrslum. Vanframtalin skattskyld velta og útskattur.

Þá segir að rannsókn skattrannsóknarstjóra hafi leitt í ljós að ákærði hefði, fyrir hönd skattaðila, vanframtalið skattskylda veltu og útskatt með því að standa skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum fyrir uppgjörstímabilin janúar-febrúar rekstrarárið 2003 til og með júlí-ágúst rekstrarárið 2005. Þá hefði ákærði einnig vanrækt að standa skil á virðisaukaskattsskýrslum fyrir uppgjörstímabilin september-október og nóvember-desember rekstrarárið 2005. Kvað ákærði, aðspurður við rannsóknina, virðisaukaskattsskýrslurnar hafa verið byggðar á færðu bókhaldi og hann fengið tölur frá bókara og fært þær inn á virðisaukaskattsskýrslunar. Kvaðst ákærði ekki geta skýrt það hvers vegna skýrslum fyrir uppgjörstímabilin september-október og nóvember-desember rekstrarárið 2005 hefði ekki verið skilað til skattyfirvalda.

Þá leiddi rannsóknin í ljós að ekki hefði reynst unnt að byggja skattskylda veltu á upplýsingum úr sjóðvélum skattaðila né uppgjörsblöðum og hefðu því bankareikningar skattaðila verið skoðaðir. Innborganir á bankareikning skattaðila hefðu reynst umtalsvert hærri en tilgreind skattskyld velta og útskattur samkvæmt innsendum virðisaukaskattsskýrslum. Engar haldbærar skýringar hafi verið gefnar á innborgunum. Samkvæmt rannsókninni hafi vanframtalin skattskyld velta verið samtals 64.358.363 krónur og vanframtalinn útskattur samtals 15.767.720 krónur.

4. Staðið skil á efnislega röngum greinargerðum um reiknað endurgjald og

skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda af reiknuðu endurgjaldi, þ.m.t. tryggingargjalds.

Þá hefði rannsóknin einnig leitt í ljós að launatekjur ákærða hefðu átt að vera samkvæmt viðmiðunarreglum ríkisskattstjóra í flokki B3 árin 2003 og 2004 og í flokki B4 árið 2005. Kvaðst ákærði ekki geta tjáð sig að svo stöddu um það mat skattrannsóknarstjóra.

Eftir að aðalmeðferð hófst, þann 9. desember 2009, óskaði sækjandi eftir því að rannsaka frekar fullyrðingar ákærða um að fé úr spilakössum hefði verið blandað saman við rekstrarfé hans og sjóð. Var fallist á það og bókaði sækjandi þann 18. janúar sl. breytingu á fjárhæðum í ákæru eins og greinir að ofan. Lækkaði sækjandi vantalda skattskylda veltu á árinu 2003 um 3.670.000 krónur og vangoldinn VSK um 899.149 krónur. Fyrir árið 2004 lækkaði vangoldin skattskyld velta um 1.813.494 krónur og vangoldinn VSK um 444.306 krónur og fyrir árið 2005 lækkaði vangoldin skattskyld velta um 1.609.591 krónu og vangoldinn VSK um 394.349 krónur.

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði kom fyrir dóminn og kvaðst hafa verið áður til sjós og síðan farið í rekstur á Lundanum sem hann væri búinn að vera í í um ellefu ár. Ekki væri mikið um að vera nema um helgar. Aðspurður um gerð skattskýrslna, kvað hann I-kk-þf H-kk-þf hafa séð um að gera skýrslurnar fyrstu árin. Hann hefði selt bókhaldsstofuna og viðskipti við ákærða hefðu fylgt með í kaupunum. Hann hefði þá lent í hálfgerðu basli með skattskilin og hann þá sjálfur farið að skila skýrslum. Kvaðst hann hafa náð bókhaldinu til baka frá bókhaldsstofunni og þá farið að skila virðisaukaskattsskýrslum sjálfur eftir það. Kvaðst hann hafa fyllt skýrslurnar út sjálfur og skrifað undir þær. Hefði hann byggt á innkomu posanna, sem færðar hefðu verið á svokallað samdráttarblað ásamt niðurstöðum úr sjóðvél. Síðan hefði hann tekið saman kostnað, t.d. frá Ölgerðinni og vegna tóbaks, og dregið frá innkomunni og hefði það verið salan sem hann skráði á virðisaukaskattsskýrslurnar. Kvað hann meiri hlutann af veltunni hafa verið í gengum posana. Fyrirtækið hefði haldið bókhald, og virðisaukaskatti hefði verið skilað eftir samtölum frá posum og úr sjóðvél. Kvaðst ákærði neita því að þær virðisaukaskattsskýrslur sem hann hefði útfyllt og skilað hafi verið rangar, hann hefði fyllt þær út samkvæmt bestu vitund. Aðspurður um framtalsskil á árunum 2004 og 2005, kvaðst hann ekki hafa náð bókhaldi sínu út frá bókhaldsstofunni nema greiða háar fjárhæðir, sem hann hefði ekki getað gert. Síðan hefði hann fengið konu til að sjá um skattskilin fyrir sig og hefði hann gert samkomulag við skattstjórann í Vestmannaeyjum um að skila virðisaukaskattsskýrslum aftur í tímann.

Ákærði kvað vantalda virðisaukaskattsskylda veltu fyrir árin 2003, 2004 og 2005 vera allt of háa. Á þessum tíma hefði hann gefið út ávísanir til að greiða fyrir hljómsveitir, greiða Ölgerðinni o.fl. Síðan hefði hafist kapphlaup um að safna saman fé til að leggja inn á bankareikninginn, 3412, svo útgefnar ávísanir yrðu ekki innistæðulausar. Fjárhæðir á bankareikningnum skýrðust m.a. af þessu. Hann hefði t.d. farið með vísakortið sitt og tekið út reiðufé til að leggja inn á reikninginn, hann hefði tekið fé úr spilakössunum og lagt inn á reikninginn og jafnvel fengið lán hjá vinum til að öngla saman. Allt fjármagn sem hann hefði náð í hefði verið sett inn á þennan reikning. Ef einhver hefði unnið 15.000 krónur í spilakassa, þá hefði hann farið með kort fyrirtækisins út í hraðbanka, náð í lausafé og greitt út vinninginn. Ákærði kvaðst ekki hafa unnið við neitt annað á þessum tíma, hann hefði unnið allan sólarhringinn við þennan rekstur. Kvað ákærði reksturinn vera fallvaltan, hann reiknaði kannski með góðri helgi og fengi hljómsveit til að spila og greiddi henni en síðan hefði innkoman orðið minni en reiknað var með og þá hefði hann þurft að slá lán til að jafna muninn.

Ákærði kvaðst hafa fengið greiðslur frá HHÍ og Íslandsspilum vegna umboðslauna. Hann hefði hins vegar greitt út vinninga úr svokölluðum miðakassa þar sem viðskiptavinurinn kæmi með miða ef hann fengi vinning. Þá hefði hann orðið að taka peninga einhvers staðar frá til að greiða út vinninginn. Aðspurður um umboðslaunin sem hann fékk greidd, kvaðst ákærði ekki vera bókhaldsmaður og ekki vita hvort hafi verið litið á þau sem tekjur eða ekki. Þá kvað hann óheimilt að færa fjármuni úr posa yfir í sjóðvél. Aðspurður um þær fjárhæðir sem ákært væri fyrir vegna vantalinnar veltu kvað hann þær fjárhæðir vera langt frá raunveruleikanum. Kvað hann ákæruna byggja á veltu á rekstrarreikningi félagsins en inn á hann hefði allt fé verið sett, þar með taldar skaðabætur sem hann hefði fengið greiddar vegna skemmda á staðnum, lán og margt annað sem tengdist ekki rekstrinum. Kvað hann allar tekjur hafa verið færðar í bókhald félagsins og þar hefðu m.a. verið samdráttarblöðin en skattayfirvöld hefðu greinilega valið að fara ekki eftir þeim heldur notast við veltu á rekstrareikningi hans. Aðspurður um það hvort ákærði hafi litið á innkomu fyrirtækisins sem virðisaukaskattsskylda starfsemi, kvaðst hann ekki geta svarað því almennilega. Hann hefði t.d. greitt hljómsveitum eftir ball og þá hefði nótan verið sett í möppuna. Oft hefðu hljómsveitir komið á eigin vegum, stundum hefðu hljómsveitir komið „á hurð“ eins og það var kallað og þá stundum fengið lánaðan posann hjá honum, sem þá hefði komið inn sem sala hjá fyrirtækinu. Honum hefði þá ekki borið að skipta sér af því. Þá hefði hann t.d. rukkað fyrir skemmdir og reynt síðan að gera við skemmdirnar sjálfur. Ýmsar greiðslur hefðu komið sem ekki tengdust rekstrinum sérstaklega. Þá kvaðst ákærði ekki geta svarað því hvort hann hefði látið svuntuna í ávísanaheftinu duga sem kvittun eða bókhaldsskjal í bókhaldinu.

Aðspurður um skiptimynt kvaðst ákærði hafa tekið út skiptimynt, um 120.000 krónur, til að eiga til að skipta út fyrir spilakassana á föstudögum og á mánudögum hefði þessi fjárhæð verið lögð aftur inn. Venjulega á virkum dögum hefði hann um 15.000 krónur sem skiptimynt. Aðspurður um spilakassana (miðakassana), sem voru á staðnum, kvaðst ákærði hafa þurft að taka út peninga af öllum sínum kreditkortum og af reikningi fyrirtækisins til að geta greitt út vinninga. Síðan hefði hann farið með klinkið í tunnum í bankann eftir helgina. Hvort þar hefði komið fram einhver mismunur kvaðst ákærði ekki geta svarað til um. Hann hefði t.d. opnað kassana frá Íslandsspilum og tæmt þá á mánudögum og lagt peningana inn á rekstrarreikning félagsins. Hann hefði ekki gert nein fylgiskjöl í bókhaldið til að skýra þær innlagnir. Ákærði kvaðst vera menntaður rennismiður og ekki hafa mikla þekkingu á bókhaldi. Þá kvaðst ákærði hafa verið með veisluþjónustu á þessum tíma og ekki fengið endurgreiddan innskatt vegna þeirrar sölu eins og sum önnur fyrirtæki hefðu fengið og hann kynnt sér. Kvað ákærði reksturinn hafa verið erfiðan og tap á honum á þessum tíma. Ákærði kvaðst aldrei hafa dregið sér fé og hann taldi sig hafa verið í rétti með að greiða áætlaðan virðisaukskatt en ákærði kvaðst hafa fengið leyfi skattstjórans í Vestmannaeyjum til að skila virðisaukaskattsskýrslum í rólegheitum þar sem dráttur hafði verið á skilum. Þá kvaðst ákærði hafa blandað saman sínum eigin fjármálum við fjármál Lundans. Aðspurður um það hvort yfirlit skattrannsóknarstjóra ríkisins yfir rekstrargjöld Lundans-veitingahúss ehf., rekstrarárin 2003 til 2005, væru vegna annarra útgjalda en sem tengdust Lundanum, kvaðst ákærði ekki geta svarað því.

I-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, Rjúpnahæð 2, Garðabæ, gaf símaskýrslu fyrir dóminum. Kvaðst hann hafa séð um bókhald Lundans til ársins 2001. Kvaðst hann halda að reksturinn hafi verið basl alla tíð. Aðspurður um það hvernig ávísanareikningur félagsins hefði verið notaður, kvað hann ótilgreint fé hafa runnið í gegnum reikninginn. Kvaðst hann hafa lagt til við ákærða að hafa aðskilið bókhald fyrir spilakassana en hann ekki orðið við því, en tekjur fyrir spilakassana hefðu runnið inn á rekstrarreikning Lundans. Á þeim tíma hefði stór hluti tekna verið í gegnum bankakort, debetkort og kreditkort. Kvað hann uppgjörsaðferðina hafa verið þá að posarnir hefðu verið teknir saman og þær fjárhæðir verið færðar á uppgjörsblað daglega og sjóðurinn einnig. Aðspurður um það hvort vantaldar tekjur um rúmlega sextíu og fjórar milljónir á þremur árum væri trúverðugt, taldi I-kk-nf svo ekki vera. I-kk-nf kvaðst hafa haft vitneskju um að ákærði hefði átt í vandræðum með að fá bókhald skattaðilans fært eftir að hann hætti að starfa fyrir ákærða, en að öðru leyti hefði hann ekki vitneskju um reksturinn, enda hætt að færa bókhaldið árið 2001.

I-kk-nf T-kk-nf B-kk-nf, kt. 000000-0000, skattstjóri Vestmannaeyja, kom fyrir dóminn og kvaðst hafa haft umrætt fyrirtæki á borðinu hjá sér undanfarin ár. Hafi skattskil verið brokkgeng síðustu árin og leiðréttingar verið að berast. Kvaðst hann telja að reksturinn hafi verið í basli í mörg ár. Ákærði hefði komið nokkrum sinnum til sín og m.a. verið í vandræðum með bókhaldið. Venjulega hliðruðu skattyfirvöld til og gæfu fólki möguleika á að koma með leiðréttingar þrátt fyrir að frestir væru liðnir. Í lengstu lög væri reynt að fá rétta mynd af rekstri aðila. Ákærði hefði komið oftar en einu sinni til sín vegna framtalsskila Lundans og hefði honum verið gefinn frestur til að skila skýrslum. Aðspurður um þær fjárhæðir sem ákærði er talinn hafa vanframtalið á árunum 2003 til 2005, kvaðst I-kk-nf T-kk-nf ekki geta metið hvort það væru raunhæfar fjárhæðir eða ekki þótt honum fyndust þær tölur nokkuð háar. Kvað hann samkomulagið við ákærða ekki hafa verið skriflegt en almennt væri reynt að fá menn til að skila skýrslum, hvort sem væri vegna áætlana eða rangrar skýrslugerðar. Þrátt fyrir slíkt samkomulag fengju menn dráttarvexti og álag eins og lög gerðu ráð fyrir.

I-kk-nf T-kk-nf gaf aftur símaskýrslu þann 18. janúar sl. Kvaðst hann hafa verið starfandi skattstjóri í um þrjátíu og eitt ár. Aðspurður um líklega veltu á Lundanum-veitingahúsi ehf. á árunum 2003 til 2005 kvaðst hann hafa tilfinningu fyrir því að sögð vantalin velta væri áætluð mjög rífleg.

G-kvk-nf E-kvk-nf, kt. 000000-0000, bókari hjá Íslandsspilum, gaf símaskýrslu fyrir dóminum og kvað það rétt að hún hefði tekið saman sundurliðun fyrir innkomu vegna spilakassa sem hefðu verið staðsettir hjá Lundanum í Vestmannaeyjum fyrir árin 2003 til 2005, sbr. dskj. 6. Kvað hún nettótekjur kassanna fyrir árið 2003 koma fram á skjalinu, sem voru samtals 5.378.710 krónur, en það voru tekjur frá pókerkassa, 3.278.800 krónur, og VLC-kassa, 2.099.910 krónur. Af þeirri fjárhæð fengi rekstraraðilinn 15% þóknun í umboðslaun. Kvað hún VLC-kassana eða miðakassana starfa þannig að maður setti pening í kassann. Einn möguleikinn væri að tapa peningnum, annar möguleiki að vinna og geta spilað áfram fyrir þann pening og þriðji möguleikinn að prenta út miða og fá vinninginn útgreiddan. Fyrir árið 2003 hefðu tekjur af þessum kassa verið 4.569.150 krónur. Lundinn hefði greitt í vinninga 2.469.240 krónur. Mismun á innkomu og greiddum vinningum, 2.099.910 krónur, skilaði síðan rekstraraðilinn til Íslandsspila en rekstraraðilinn fengi sendan gíróseðil vikulega þar sem fram kæmi innkoma, greiddir vinningar, þóknun og síðan sú fjárhæð sem rekstraraðilanum bæri að skila til Íslandsspila. Fyrir allt árið 2004 hefðu tekjurnar verið 760.425 krónur og fyrir árið 2005 867.425 krónur.

Þá væri Lundinn einnig með svokallaða pókerkassa. Þar kæmu vinningar niður í smámynt í sérstaka hillu á kassanum. Fyrir árið 2003 hefðu tekjur af þeim kössum verið 3.278.800 krónur. Kvað hún þann sem væri með þessa kassa ekki komast í þá peninga sem væru í kössunum. Íslandsspil væru með sérstakan umboðsmann í Vestmannaeyjum sem sæi um að tæma kassann. Lundinn fengi eingöngu umboðslaun sem greiddust honum mánaðarlega af Íslandsspilum. Fyrir árið 2004 hefðu tekjur af þessum kassa verið 6.171.950 krónur og fyrir árið 2005 7.387.850 krónur. Kvað hún suma rekstraraðila skipta vinningum út fyrir seðla, en vinningarnir kæmu allir í formi smámyntar.

R-kk-nf S-kk-nf, kt. 000000-0000, Nökkvavogi 32, Reykjavík, rekstrarstjóri Happdrættis Háskóla Íslands, lýsti því svo að Lundinn eða ákærði hefði verið umboðsmaður spilakassanna frá HHÍ og fengið þóknun fyrir. Hann hefði séð um að skrifa út miða fyrir vinningum og séð um að skipta smámynt í seðla. Þá hefði HHÍ haft sérstakan umboðsaðila í Vestmannaeyjum sem hefði séð um að fylla smámynt á kassann. Ef vinningar voru umfram 50.000 krónur voru þeir skráðir í sérstakt vinningshefti sem umboðsmaðurinn sendi HHÍ, sem hefði lagt vinninginn inn á reikning vinningshafa. Rekstraraðilar sæu aldrei um að greiða vinninga út. Ef vinningur var undir 50.000 krónum kom sá vinningur beint frá spilakassanum. Hins vegar hefði rekstraraðilinn væntanlega skipt smámyntinni út fyrir seðla. Það eina sem rekstraraðilinn hefði fengið greitt hefðu verið 2% umboðslaun, sem voru greidd beint inn á reikning hans, um 5. hvers mánaðar. Annað fé frá spilakassanum hefði ekki runnið í gegnum sjóð rekstraraðilans.

Rannsóknargögn.

Meðal rannsóknargagna í málinu er skýrsla skattrannsóknarstjóra ríkisins þar sem forsaga málsins er rakin. Kemur þar fram að sjóðvél hafi verið slegin út á fimmtudögum, föstudögum og laugardögum og að öll kortasala hafi ekki verið slegin inn í sjóðvél, eingöngu peningasala. Því var ekki hægt að byggja tekjuskráningu á sjóðvélum. Á uppgjörsblöðum hafi verið að finna meðal bókhaldsgagna skattaðila upplýsingar um sölu. Á þau hafi verið skráð kortasala og sú fjárhæð sem var að finna á útsláttarstrimlum. Uppgjörsblöðin hafi verið grundvöllur fyrir sölu skattaðila eins og hún var skráð á virðisaukaskattsskýrslur. Samkvæmt uppgjörsblöðunum hafi sala gegn staðgreiðslu, þar sem greitt var í reiðufé, verið lítill hluti sölu skattaðila og ekki verið hægt að sannreyna sölu samkvæmt greiðslukortum þar sem hún skilaði sér ekki sem sala í sjóðvél. Í ljósi þessa hafi bankareikningar skattaðila verið rannsakaðir og samkvæmt niðurstöðum hafi innborganir á bankareikninginn verið umtalsvert hærri en næmi tilgreindri skattskyldri veltu og útskatti samkvæmt innsendum virðisaukaskattsskýrslum. Voru innborganir á bankareikninginn flokkaðar í eftirfarandi flokka: Eftir innborgunum vegna kreditkorta, debetkorta, milli aðila tengdum skattaðila, bakfærslum og millifærslum frá einstaklingum og lögaðilum, Intrum á Íslandi ehf., og innborgunum þar sem lagt var reiðufé inn á bankareikninginn. Öðrum innborgunum hafi verið sleppt. Kemur þar fram að heildarvelta fyrirtækisins sé fundin út með því að taka saman innlagnir á rekstrarreikning skattaðilans, þar sem um innlagnir frá viðskiptavinum er að ræða og því sala fyrirtækisins. Þá var farið yfir rekstrargjöld, innskatt, launagreiðslur og reiknað endurgjald skattaðilans. Í niðurstöðum skýrslunnar segir að helstu niðurstöður rannsóknar skattrannsóknarstjóra á bókhaldi og skattskilum Lundans-veitingahúss ehf., vegna rekstraráranna 2003 til og með 2005, séu þær að skattframtölum og ársreikningum hafi ekki verið skilað, innsendar virðisaukaaskattsskýrslur hafi verið rangfærðar, skattskyld velta, útskattur og rekstrartekjur skattaðila hafi verið vantaldar og reiknað endurgjald forráðamanns skattaðila hafi verið vanframtalið.

Í endurskoðuðu heildaryfirliti þann 15. desember 2009, sem sækjandi lagði fram þann 18. janúar 2010, kemur fram að vanframtalin skattskyld velta vegna rekstraráranna 2003-2005 hafi verið samtals 57.265.305 krónur. Valgoldinn virðisaukaskattur vegna rekstraráranna 2003 til 2005, miðað við eindaga hverju sinni, hafi samtals verið 13.436.757 krónur.

Í rannsóknargögnum er að finna yfirlit yfir allar færslur á bankareikningi Lundans nr. 3412 frá 3. janúar 2003 til 31. desember 2005. Þá er að finna samantekt af rekstrargjöldum Lundans fyrir árin 2003 til og með 2005. Þá er einnig að finna samantekt á innborgunum á bankareikninginn fyrir sömu ár. Eru það eingöngu færslur þar sem nöfn einstaklinga og lögaðila koma fram, samantekt á óskýrðum innbogunum sem lagðar voru inn á bankareikninginn fyrir sömu ár, samantekt á innlögnum frá Intrum á Íslandi ehf., samantekt innborgana vegna debetkorta fyrir sömu ár og samantekt innborgana vegna kreditkorta fyrir sömu ár. Þá er loks að finna í gögnum málsins afrit af virðisaukaskattskýrslum frá tímabilinu janúar/febrúar 2003 til og með júlí/ágúst 2005. Í flestum tilvikum er skýrslum skilað of seint.

Forsendur.

Ákærði mótmælti því að hafa brotið lög um virðisaukaskatt við skattskil sín fyrir Lundann-veitingahús ehf. Kvaðst hann hafa skilað virðisaukaskattsskýrslum í samræmi við bókhald félagsins og bókara þess eftir bestu vitund og samvisku. Ákærði kveður að samkvæmt samkomulagi við skattstjórann í Vestmannaeyjum hafi hann fengið leyfi til að vinna upp virðisaukaskattsskýrslur aftur í tímann þrátt fyrir að skilin væru komin fram yfir lögmæltan tíma. Skattstjóri hefði vitað að reksturinn var erfiður og að bókhald Lundans-veitingahúss ehf. væri í gíslingu á bókhaldsstofu. Samkomulag hefði verið gert til að koma skilunum í réttan farveg og komast þannig hjá gjaldþroti félagsins. Ákærði hefði lent í vandræðum með bókara sinn sem hefði hætt störfum á árinu 2005, sem varð til þess að virðisaukaskattsskýrslum var ekki skilað í lok árs, en engu að síður hefði ákærði greitt virðisaukaskatt samkvæmt áætlunum skattstjóra. Sannað er að ákærði skilaði virðisaukaskattskýrslum of seint og braut þar með gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 með síðari breytingum.

Ákærði telur ennfremur fjárhæðir þær sem skattrannsóknarstjóri telji til veltu og ríkislögreglustjóri byggi ákæru sína á vera oftaldar um margar milljónir. Rekstur staðarins hafi aldrei velt slíkum fjármunum eins og greinir í gögnum málsins, um 150 milljónum á þremur árum, og telur ákærði fjarstæðu að svo hafi verið. Hið rétta sé að tékkareikningur félagsins endurspegli ekki veltu félagsins. Í raun hafi tékkareikningur félagsins verið notaður í ýmsum tilgangi í rekstri ákærða. Þar hafi ýmsar fjárhæðir verið lagðar inn sem séu ekki velta félagsins, til að mynda fé úr spilakössum, skiptimynt, greiðslur til hljómsveita, eigið fé aðila o.fl.

Ákærði kvaðst hafa verið með spilakassa, bæði frá Íslandsspilum og Happdrætti Háskóla Íslands. Ákærði kvaðst hafa séð alfarið um spilakassana frá Íslandsspilum, svokallaða VLC-kassa, þ.e. hann hafi greitt vinningshöfum út alla vinninga gegn afhendingu bleikra miða, tæmt kassanna, haldið eftir 15% umboðslaunum og greitt eiganda kassanna, Íslandsspilum, hagnaðinn. Þessir fjármunir hafi allir farið í gegnum fyrrnefndan tékkareikning félagsins, ekki aðeins það fé sem skilað var til eigenda sem hagnaður heldur einnig vinningsfé það er ákærði greiddi vinningshöfum út. Það hefði hann gert með fjármunum frá staðnum. Allt fé sem hefði komið inn á kassana hafi verið lagt inn á reikninginn og gert upp við Íslandsspil. Þannig hefði rekstraraðili ,,lánað“ Íslandsspilum fé til að greiða út vinninga sem lagt var svo inn á bankareikninginn 3412 þegar kassarnir voru tæmdir. Ekkert af þessu fé hafi verið veltufé. Vísaði ákærði til dskj. nr. 6, vegna kassa á þeirra vegum, þar sem komi fram að árið 2003 hafi komið inn peningar í kassann á Lundanum að fjárhæð 4.569.150 krónur, árið 2004 2.257.800 krónur og árið 2005 2.003.940 krónur eða samtals fyrir öll árin 8.830.890 krónur, og beri að draga þá fjárhæð frá áætlaðri veltu ákærða skv. reikningnum.

Samkvæmt vitnisburði G-kvk-ef E-kvk-ef var velta Lundans fyrir árið 2003 4.569.150 krónur, fyrir árið 2004 2.257.800 krónur og fyrir árið 2005 2.003.940 krónur. Af þeirri fjárhæð greiddust vinningar út og rekstraraðilinn skilaði síðan til Íslandsspila mismun á tekjum af spilakassanum og 15% þóknun sem rekstraraðilinn fengi af tekjum kassans. Að þessum vitnisburði fengnum lækkaði sækjandi þær fjárhæðir sem ákærði er sakaður um að hafa vanframtalið og hefur því verið tekið tillit til þessa.

Ákærði kvað varðandi svokallaðra „Póker-kassa“ umboðsmann vera í Eyjum sem hefði séð um að tæma kassana og skila hagnaðinum til eigenda en hlutverk ákærða sem rekstaraðila Lundans hefði verið að sinna viðskiptavinum og þá helst að skipta vinningum. Vinningshafar hefðu fengið smámynt í vinning og myntinni hefði ákærði skipt í seðla úr kassa staðarins. Smámyntin hafi síðan verið lögð inn á bankareikning félagsins, 3412. Vitnið G-kvk-nf kvað umboðsmann Íslandsspila vera í Vestmannaeyjum sem sæi um að tæma umræddan kassa. Lundinn fengi eingöngu umboðslaun sem greiddust honum mánaðarlega af Íslandsspilum. Kvað hún suma rekstraraðila skipta vinningum út fyrir seðla, en vinningarnir kæmu allir í formi smámyntar. Af þessu virtu verður ekki séð að tekjur hafi verið oftaldar í tekstri ákærða né að verið sé að áætla ákærða of háar tekjur vegna ofangreindra spilakassa.

Ákærði kvaðst einnig hafa verið með spilakassa fyrir Happdrætti Háskóla Íslands, sem sérstakur umboðsmaður hafi séð um að tæma, en ákærði hefði sinnt viðskiptavinum á sambærilegan hátt og með pókerkassa Íslandsspila. Rekstraraðilinn hefði fengið 2% umboðslaun af veltu kassanna. Umboðsmaður HHÍ hafi séð um að greiða út vinninga hærri en 50.000 krónur svo einungis vinningar undir 50.000 krónum hafa farið í gegnum reikning félags ákærða nr. 3412. Hafi útgreiddir vinningar farið í gegnum reikning ákærða og ljóst að um verulegar fjárhæðir var að ræða eða 24.279.168 krónur á þessum tíma, sem ekki væri skattskyld velta og bæri að draga frá áætlaðri veltu Lundans. Vitnið R-kk-nf S-kk-nf, rekstrarstjóri Happdrættis Háskóla Íslands, kvað sérstakan umboðsmann sjá um spilakassa frá HHÍ. Ákærði hefði séð um að skrifa út miða fyrir vinningum og séð um að skipta smámynt í seðla. Rekstraraðilar sæu aldrei um að greiða vinninga út. Hins vegar hefði rekstraraðilinn væntanlega skipt smámyntinni út fyrir seðla. Það eina sem rekstraraðilinn hefði fengið greitt hefðu verið umboðslaun 2%, sem voru greidd beint inn á reikning hans og þau greidd um 5. hvers mánaðar. Annað fé frá spilakassanum hefði ekki runnið í gegnum sjóð rekstraraðilans. Samkvæmt þessu verður ekki séð að þó svo að ákærði hafi séð um að skipta smámynnt í seðla, hafi það átt að hafa áhrif á tekjur L-kk-ef. Þá bar ákærði ábyrgð á skýringum vegna innborgana í bókhaldi sínu ef um annað fé var að ræða en tekjur, sem hann lagði inn á rekstrarreikninginn.

Ákærði kvað veltu á rekstrarreikningi Lundans meðal annars skýrast af því að hann hefði oft gefið út „gúmmítékka“ og síðan tekið út reiðufé af vísakorti Lundans til að leggja inn á tékkareikninginn, hann hafi stundum fengið lán hjá kunningjum og fjölskyldu til að leggja inn á reikninginn svo innistæða yrði fyrir tékkanum þegar hann yrði leystur út. Skýringar ákærða að þessu leyti eru ótrúverðugar og ósannaðar. Verður því ekki litið til þessara málsástæðna hans.

Ákærði kvaðst hafa tekið út reiðufé af rekstrarreikningi Lundans til að hafa sem skiptimynt fyrir rekstur staðanna og miðaði hann við að eiga u.þ.b. 120.000 krónur fyrir tvo staði. Eftir helgi hefði hann svo lagt skiptimyntina að mestu leyti aftur inn á reikninginn. Í það heila mætti reikna með að á þremur árum væri um að ræða 14.400.000 krónur sem draga ætti frá áætluðu veltufé á reikningi 3412. Samkvæmt rannsóknargögnum hafa óútskýrðar innlagnir á rekstrareikning Lundans ekki verið teknar með í útreiknaðar tekjur skattaðilans og verður því ekki byggt á þessari málsástæðu ákærða.

Ákærði kvaðst oft hafa lánað hljómsveitum sem komu að spila á staðnum posa fyrir aðgangseyri en aðgangseyrir að staðnum hafi verið rukkaður við dyrnar með sérstökum posa. Í lok kvölds hefði ákærði greitt hljómsveitum með ávísun. Færslurnar úr posanum hefðu hins vegar verið gerðar upp á reikning rekstraraðila nr. 3412 þrátt fyrir að vera ekki hluti af veltu. Á þremur árum væri um 14.400.000 krónur að ræða sem farið hefðu inn á reikning rekstraraðila nr. 3412 sem hafi ekki verið velta og beri að draga frá áætlaðri veltu. Eins og sagði hér að ofan voru óútskýrðar færslur á rekstrarreikingi Lundans ekki teknar með í útreikningi á ætluðum tekjum rekstrarins og verður því ekki tekið tillit til þessarar málsástæðu ákærða, enda bar hann sjálfur ábyrgð á því að rugla ekki saman rekstrarfé og fé sem ekki tilheyrði rekstri félagsins.

Þá kvað ákærði hluta greiðslna sem komu inn á reikning Lundans hafa verið bætur sem viðskiptamenn greiddu fyrir ýmsar skemmdir á staðnum. Þar sem um skemmtistað hafi verið að ræða og opnunartími langur hafi oftar en ekki orðið skemmdir á innanstokksmunum, stólum og borðum, rúðubrot væru tiltölulega algeng og vaskar og salerni brotnuðu reglulega. Ákærði hefði yfirleitt farið þá leið að semja við þá sem ollu skemmdum um greiðslur á tjóninu. Skaðabætur hafi verið greiddar inn á reikninginn 3412 af þeim sem ollu skemmdum. Ákærði telji að mánaðarlega séu honum greiddar um 50.000 krónur inn á reikninginn 3412 af þessu tilefni án þess að um skattskylda veltu sé að ræða. Yfir þriggja ára tímabil nemi fjárhæðin þá 1.800.000 krónum sem draga beri frá áætlaðri veltufjárhæð. Ljóst er að hafi ákærði ekki haft kostnað á móti þeim skaðabótum sem hann kveðst hafa fengið greiddar, þá hafi honum borið að telja sér þær til tekna og skila gjöldum af þeim lögum samkvæmt.

Ákærði neitaði að hafa brotið gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga en samkvæmt ákvæði 3. mgr. telst verknaður meiri háttar brot ef brotið lýtur að verulegum fjárhæðum. Inn á tékkareikning Lundans hafi farið fjölmargar innborganir sem voru ekki hluti af skattskyldri veltu félagsins og beri að taka tillit til þeirra til frádráttar áætlaðri vantalinni skattskyldri veltu samkvæmt ákæru. Þá kváðu bæði vitnin I-kk-nf H-kk-nf og I-kk-nf T-kk-nf B-kk-nf hafa það á tilfinningunni að fjárhæðir í ákæru væru of háar miðað við ástand á rekstri ákærða. Hafa slíkar hugleiðingar ekkert sönnunargildi við mat á niðurstöðu í máli þessu.

Niðurstöður.

Ákærði er sakaður um að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna frá janúar 2003 til og með ágúst 2005 og að hafa ekki staðið skil á þeim skýrslum á lögmæltum tíma. Þá er ákærði sakaður um að hafa ekki skilað virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna september til október og nóvember til desember 2005 og að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins Lundans-veitingahúss ehf., framangreind uppgjörstímabil, samtals að fjárhæð 13.436.757 krónur.

Með vísan til alls þess sem að ofan greinir, rannsóknargagna og leiðréttar fjárhæðar, sem sækjandi lagði fram með bókun þann 18. janúar sl., er sannað að ákærði hefur gerst brotlegur eins og endanlegar sakargiftir lágu fyrir og greinir í ákæru, en þá hafði verið tekið tillit til þess að fjármunir spilakassa frá Íslandsspilum hefðu getað farið í gegnum rekstrarreikning ákærða. Var ákærði látinn njóta þess vafa sem þar var uppi. Þá voru nafnlausar innborganir á rekstrarreikning Lundans ekki teknað með við útreikninga á vanframtalinni veltu Lundans. Þá kveðst ákærði hafa notað rekstrarreikning Lundans fyrir sig persónulega og því ekki hægt að ætla að innkoma á rekstrarreikninginn hafi eingöngu stafað frá rekstrinum. Ákærða bar, samkvæmt bókhaldslögum, að halda persónulegum fjárhag aðskildum frá rekstri lögaðilans, Lundans-veitingahúss ehf., og er þekkingarleysi ákærða á bókhaldslögum og skattskilum ekki refsileysisástæða né málsbætur í máli þessu. Þá hafa dómstólar lagt ríka ábyrgð á hendur stjórnenda einkahlutafélaga vegna vanskila á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Meðal annars beri stjórnarmönnum að afla sér vitneskju um rekstur félags, þ. á m. hvort félagið standi skil á vörslusköttum, og að annast um að starfsemi félagsins sé jafnan í góðu horfi. Það gerði ákærði ekki í máli þessu og afsakar þekkingarleysi hans á bókhalds- og skattalöggjöginni gjörðir hans. Verður ákærði því sakfelldur fyrir að hafa vangoldið virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð 13.436.757 krónur fyrir ofangreint tímabil, en samkvæmt ákæru vantaldi ákærði skattskylda veltu fyrir árin 2003 til og með 2005 um 57.265.305 krónur.

Óumdeilt er að ákærði stóð ekki skil á virðisaukaskattsskýrslum á lögmæltum tíma, uppgjörstímabilin frá janúar 2003 til og með ágúst 2005. Er ekki talin þörf á að rekja þær skýrslur sérstaklega. Þó svo að ákærði hafi gert samkomulag við skattstjóra umdæmisins um að skila leiðréttum skýrslum síðar, leysir það hann ekki undan þeirri ábyrgð sem hvílir á skattskyldum aðilum að standa skil á virðisaukaskattsskýrslum innan lögbundins tíma. Þá leysir það ákærða ekki undan ábyrgð að hafa ekki haft fé til að greiða fyrir bókhaldsvinnu en þess vegna hefði bókhald félagsins verið í gíslingu. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi.

Ákærði mótmælti því að um meiri háttar skattalagabrot væri að ræða sem heimfært sé undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995. Ákærði hefur verið í máli þessu sakfelldur fyrir að skila virðisaukaskattsskýrslum of seint og auk þess að hafa vangoldið virðisaukaskatt fyrir árin 2003 til 2005, samtals að fjárhæð 13.436.757 krónur. Verður að telja þær fjárhæðir falla undir meiri háttar brot og er háttsemi ákærða réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Refsingar.

Samkvæmt sakavottorði sem liggur frammi í málinu gekkst ákærði undir sekt þann 19. desember 2005 fyrir brot gegn áfengislögum og var gert að greiða 90.000 krónur í sekt til ríkissjóðs. Hefur það brot ekki áhrif við ákvörðun refsingar nú.

Með vísan til alls þess sem að ofan segir og þeirra fjárhæða sem ákærði stóð skattyfirvöldum ekki skil á og þess að brotin stóðu yfir í langan tíma, er refsing ákærða ákveðin fangelsi í átta mánuði. Langt er um liðið frá því að brotin voru framin. Þykir því rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Með hliðsjón af 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988 verður ákærði jafnframt dæmdur til að greiða 35.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs og komi sex mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 968.377 krónur að meðtöldum ferðakostnaði og virðisaukaskatti.

Á-kk-nf E-kk-nf saksóknarfulltrúi flutti mál þetta af hálfu ákæruvaldsins.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, J-kk-nf I-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í átta mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 35.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs og komi sex mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði allan sakarkostnað, samtals 968.377 krónur, sem eru málsvarnarlaun verjanda hans, P-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.