E-2188/2006

Mál þetta, sem var tekið til úrskurðar 17. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Þrotabúi Logns ehf., Sundagörðum 2, Reykjavík á hendur Íslenskri fasteign ehf., Grandagarði 3, Reykjavík, með stefnu birtri 7. apríl 2006.

Dómkröfur stefnanda er þær að rift verði gjafagerningi milli stefnanda og stefndu um fasteignirnar Laugavegi 5, Reykjavík, fastanúmer 200-4402 til og með 200-4402 og Bergþórugötu 23, Reykjavík, fastanúmer 200-8233 til og með 200-8242, samkvæmt yfirlýsingu dags. 29. janúar 2004.

Að stefnda verði gert að greiða stefnanda 28.769.513 kr. með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 29. janúar 2004 til greiðsludags.

Að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann sýknu af kröfum stefnanda, en til þrautavara að stefnukröfur verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar að mati dómsins.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu stefnda verði hrundið og honum verði tildæmdur málskostnaður úr hendi gagnaðila.

Í þessum þætti málsins er fjallað um frávísunarkröfu stefnda.

Málavextir.

Í október 2002 var einkahlutafélagið Logn stofnað. Hinn 21. og 25. nóvember 2003 gerir félagið kauptilboð, án fyrirvara um fjármögnun, í fasteignir í eigu Íbúðalánasjóðs að Bergþórugötu 23 og Laugavegi 5 í Reykjavík. Íbúðalánasjóður samþykkti kauptilboðin.

Logn ehf. fékk ekki lán til kaupanna þar sem félagið hafði ekkert eigið fé á þessum tíma. Fyrirsvarsmenn Logns ehf. munu hafa fengið vilyrði fyrir því frá Frjálsa fjárfestingabankanum að félagið væri skráð fyrir kaupunum gagnvart Íbúðalánasjóði, en um leið og félagið væri orðinn eigandi eignanna, skyldi það framselja þær til stefnda í málinu, Íslenskra fasteigna ehf.

Stefnandi málsins heldur því fram að stefndi hafi hagnast á nefndum viðskiptum, þar sem markaðsvirði fasteignanna hafi verið hærra við framsal þeirra til stefnda, heldur en kaupverðið. Mismunurinn liggi aðallega í ónýttum byggingarétti á fasteigninni að Bergþórugötu 23, sem ekki hafi verið tekið tillit til í söluverði eignarinnar.

Logn ehf. var úrskurðað gjaldþrota 29. júní 2005 og var H-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf hrl. skipaður skiptastjóri. Innköllun til kröfuhafa var birt 8. júlí 2005 og lok kröfulýsingarfrestsins var 8. september 2005. Hinn 7. september 2005 var tekin skýrsla af F-kk-þgf E-kk-þgf, fyrirsvarsmanni hins gjaldþrota félags. Sama dag var gerð kröfuskrá og samkvæmt henni voru fimm kröfuhafar sem lýstu kröfum samtals að fjárhæð 4.898.937 kr. Fyrsti skiptafundur var haldinn 15. september 2005, en kröfuhafar munu ekki hafa mætt á þann fund. Hinn 2. október 2005 ritaði skiptastjóri stefnda bréf og óskaði eftir gögnum og skýringum. Hinn 6. október 2005 svaraði stefndi bréfi skiptastjóra. Hinn 21. nóvember sama ár var stefnda gefinn kostur á að greiða þrotabúin 24.500.000 kr. er skiptastjórinn taldi stefnda hafa hagnast um vegna viðskiptanna. Með bréfi stefnda 24. nóvember 2005 hafnaði stefndi kröfunni. Þann sama dag var boðað til nýs skiptafundar og var hann haldinn 6. desember 2005. Á honum óskuðu fundarmenn eftir fresti til að fara yfir gögn málsins og svara því skriflega, hvort ábyrgð yrði tekin á málskostnaði í hugsanlegu riftunarmáli. Með bréfi Tollstjórans í Reykjavík frá 9. desember 2005 féllst hann á að standa straum af kostnaði af rekstri málsins fyrir allt að 400.000 kr. Hinn 19. desember 2005 óskaði stefnandi eftir því að dómkvaddur yrði matsmaður til þess m.a. að meta markaðsverð fasteignarinnar að Bergþórugötu 23 ásamt byggingarrétti o.fl. B-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf, hdl. og lögg. fasteignasali, skilaði matsgerð sinni 13. desember 2006, en stefnandi hafði áður, eða hinn 7. apríl 2006, birt stefnda stefnu í máli þessu.

Málsástæður og lagarök stefnda fyrir frávísun málsins.

Stefndi byggir á því að sá, sem notið hefur ráðstöfunar, sem haldið er fram að sé riftanleg samkvæmt riftunarreglum laga nr. 21/1991 um gjaldþrot o.fl., hafi af því brýna hagsmuni, að það sé leitt í ljós sem fyrst, hvort látið verði reyna á riftanleika ráðstöfunarinnar. Af þeim sökum er sett sú regla í 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. að höfða verður riftunarmál áður en sex mánuðir eru liðnir frá því skiptastjóri átti þess kost að gera riftunarkröfuna. Almennt er gengið út frá því að skiptastjóri hafi vitneskju um það að ráðstöfun geti verið riftanleg, við lok kröfulýsingarfrests. Það sé þess vegna aðeins í undantekningartilvikum, sem hann yrði ekki talinn geta höfðað mál við lok kröfulýsingarfrests.

Stefndi bendir á að innköllun til kröfuhafa stefnanda hafi verið birt 8. júlí 2005. Miðað við tveggja mánaða frest 85. gr. laga um gjaldþrotaskipti voru lok kröfulýsingarfrests 8. september sama ár. Stefna í riftunarmáli þessu var hins vegar ekki birt fyrr en 7. apríl sama ár, eða tæpum sjö mánuðum síðar. Skiptafundur um kröfuskrá var haldinn í búinu 15. september 2005, en í skýrslu skiptastjóra, dags. 7. september 2005, kemur fram að fyrirsvarsmaður Logns ehf. upplýsti um viðskiptin á þeim fundi. Stefndi telur að líta verði svo á, að skiptastjóri hafi átt þess nægan kost vel fyrir 7. október 2005 að kynna sér nauðsynleg gögn til að geta metið lagaskilyrði fyrir höfðun riftunarmáls. Því hafi sex mánaða frestur skv. 148. gr. gjaldþrota verið liðinn þegar málið var höfðað í apríl 2006. Því eigi að vísa málinu frá dómi.

Málsástæður og lagarök stefnanda gegn frávísun málsins.

Stefnandi hafnar alfarið kröfu stefnda um frávísun málsins. Stefnandi heldur því fram að skiptastjóri hafi ekki átt þess kost fyrr en í fyrsta lagi 9. desember 2005 að höfða mál þetta því þá hafi legið fyrir að kröfuhafi myndi standa straum af málskostnaði þrotabúsins. Stefnandi telur að í raun megi segja að ekki hafi verið hægt að höfða málið fyrr en matsgerðin hafi legið fyrir. Þá fyrst hafi kröfugerð málsins legið fyrir. Stefnandi heldur því fram að stefnda hefði ekki getað dulist að mál yrði höfðað og það hafi ekki verið hægt fyrr en búið hafi verið að afla frekari upplýsinga og gagna um málið. Því hafi skiptastjóri orðið að afla gagna og skýringa í málinu og það hafi hann gert t.d. með bréfaskiptum við stefnda. Stefnandi hafnar því að miða við lok kröfulýsingarfrestsins, þ.e. 8. september 2005, svo sem stefndi vill gera.

Forsendur og niðurstaða.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur var bú stefnanda tekið til gjaldþrotaskipta 29. júní 2005. Innköllun var birt 8. júlí 2005. Ágreiningslaust er með málsaðilum, að kröfulýsingarfrestur rann út 8. september 2005.

Í 1. mgr. 148. gr. um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991 segir: „Ef höfða þarf dómsmál til að koma fram riftun skal það gert áður en sex mánuðir eru liðnir frá því skiptastjóri átti þess kost að gera riftunarkröfuna. Frestur þessi byrjar þó aldrei að líða fyrr en við lok kröfulýsingarfrests.“

Málshöfðunarfresturinn rann því út í fyrsta lagi þann 8. mars 2005. Málið var höfðað með birtingu stefnu 6. apríl 2005. Því var málið höfðað tæplega mánuði of seint.

Telja verður það aðalregluna að miða við lok kröfulýsingarfrestsins sem upphaf málshöfðunarfrestsins og einungis í undantekningartilfellum að skiptastjóri sé ekki talinn geta höfðað mál á þessum sex mánuðum frá lokum kröfulýsingarfrestsins. Stefnandi byggir á því í máli þessu, að skiptastjóri hafi ekki átt þess kost að gera riftunarkröfuna fyrr en 9. desember 2005 og sá dagur eigi að marka upphaf málshöfðunarfrestsins. Um það hefur hann sönnunarbyrði.

Ástæða þess að sérstakur málshöfðunarfrestur er hafður í riftunarmálum er meðal annars sá, að málsaðilar hafa af því brýna hagsmuni. Hagsmunir kröfuhafa eru að málinu ljúki sem fyrst og hagsmunir þeirra, sem notið hafa ráðstöfunar sem getur verið riftanleg, að þeir viti sem fyrst hvort verði látið reyna á riftanleika. Þá skiptir það einnig miklu máli fyrir öryggi og festu í viðskiptalífinu að ekki sé dregið að höfða slík mál. Meðal annars með þetta að leiðarljósi er ekki fallist á þau rök stefnanda að miða eigi við 9. desember 2005 sem upphafsdag. Það er af vísu rétt að þann dag lá fyrir að Tollstjórinn í Reykjavík myndi standa straum að rekstri dómsmálsins. Dómurinn telur á hinn bóginn að slík yfirlýsing hefði getað legið fyrir fyrr. Eins og að framan greinir var skiptastjóri skipaður 29. júní 2005 og þá ber honum að taka yfir allar eignir og gögn þrotabúsins. Einnig hefur hann víðtækar heimildir til að afla gagna og upplýsinga og þar með talið að taka skýrslur. Riftunarkrafa málsins er byggð á yfirlýsingu, dags. 29. janúar 2004, en hún var móttekin til þinglýsingar 25. mars 2004 og sennilega þinglýst 26. apríl sama ár. Í yfirlýsingu þessari kemur fram að Logn ehf. lýsi því yfir að fasteignirnar að Laugavegi 5 og Bergþórugötu 23 séu „lagðar til sem hlutafé til félagsins Íslensk fasteign ehf. .....“ Í tilkynningu um stofnun stefnda, Íslensk fasteign ehf., sem dagsett er 16. janúar 2004, kemur fram að allt hlutafé hafi verið greitt í peningum. Þá kemur það fram í skýrslu skiptastjóra frá 7. september 2005, yfir F-kk-þgf E-kk-þgf, fyrirsvarsmanni hins gjaldþrota félags, að eftir kaup hans á fasteignunum að Laugavegi 5 og Bergþórugötu 23 hafi hann áttað sig á því, að byggingarréttur hafi fylgt með sem hafi verið 15 millj.kr. virði. Hann hafi notið liðsinnis M-kk-ef I-kk-ef E-kk-ef hdl. um fjármögnunina á fasteignunum og eftir kaupin hafi M-kk-nf I-kk-nf lagt til að þeir stofnuðu stefnda. Að fengnum þessum upplýsingum óskar skiptastjóri eftir frekari upplýsingum og gögnum hjá stefnda með bréfum 2. október 2005 og 21. nóvember 2005, sem svarað var 6. október 2005 og 24. nóvember 2005. Síðan kallar skiptastjóri saman skiptafund 6. desember 2005 og samþykkt er þremur dögum seinna eða 9. desember 2005 að kosta mál þetta. Að mati dómsins hefði stefnandi haft nægan tíma til að höfða mál þetta fram til 8. mars 2006 og þá sér í lagi þar sem þær málsástæður sem riftunarkrafa stefnanda er byggð á liggja strax fyrir. Því lítur dómurinn svo á að ekki séu efni til annars en að miða við að lok málshöfðunarfrestsins séu 8. mars 2006 og stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á, að skiptastjóri hafi ekki átt þess kost að gera riftunarkröfuna fyrr en raun bar vitni. Þá er hafnað þeim sjónarmiðum stefnanda að stefnda hefði mátt vera ljóst að farið yrði í riftunarmál og að dómkvaðning matsmanns jafngildi málshöfðun. Sjónarmið þessi hafa að mati dómsins ekki lagastoð.

Með vísan til alls þess sem að ofan greinir er það niðurstaða dómsins að vísa beri máli þessu frá dómi. Eftir þeirri niðurstöðu og með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 120.000 kr.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kvk-nf Á-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið J-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf hdl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

ÚRSKURÐARORÐ

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi greiði stefnda 120.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.