S-2292/2020

Dómur

I

Mál þetta, sem dómtekið var 4. nóvember sl., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af héraðssaksóknara með ákæru útgefinni 3. september 2020 á hendur H-kk-þgf K-kk-þgf R-kk-þgf, kt. 0000000000, Skólavegi 40, Reykjanesbæ:

,,fyrir kynferðislega áreitni, með því að hafa að kvöldi laugardagsins 4. ágúst 2018 á hringtorgi við Herjólfsdal í Vestmannaeyjum, strokið kynfæri X, kennitala 0000000000, utanklæða.

Telst þetta varða við 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Fyrir hönd X, kennitala 0000000000, er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 1.000.000, auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. ágúst 2018 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þessarar en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 9. gr. laga, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun. Gerð er krafa um að dráttarvextir leggist við höfuðstól miskabóta á 12 mánaða fresti í fyrsta sinn 12 mánuðum eftir upphafsdag vaxta allt í samræmi við 12. gr. laga nr. 38/2001.“

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að hann verði sýknaður en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög frekast heimila og hún verði skilorðsbundin. Þá krefst verjandinn þess aðallega að ákærði verði sýknaður af bótakröfunni en til vara að hún verði lækkuð. Loks krefst verjandinn málsvarnarlauna skv. framlögðum málskostnaðarreikningi.

Varðandi kröfur ákærða athugast að sé einkaréttarkrafa höfð upp í sakamáli og ákærði sýknaður af refsikröfu ákæruvalds leiðir það til frávísunar bótakröfu en ekki sýknu, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

II

Skömmu eftir miðnætti aðfararnótt sunnudagsins 5. ágúst 2018 gerðu starfsmenn öryggisgæslu á þjóðhátíð í Vestmannaeyjum lögreglu viðvart um ákærða en hann átti að hafa áreitt stúlku kynferðislega. Starfsmennirnir sögðu að ákærði hefði káfað á brotaþola m.a. á klofi hennar en þau voru bæði töluvert ölvuð. Ákærði var handtekinn og vistaður í fangaklefa. Við skýrslutöku hjá lögreglu daginn eftir kvaðst ákærði ekki muna eftir því að hafa áreitt brotaþola en hann mundi eftir því að hafa verið handtekinn. Hann kvaðst hins vegar ekki efast um það sem honum væri gefið að sök og honum þætti það leiðinlegt.

Brotaþoli lagði fram kæru hjá lögreglu vegna málsins 28. ágúst 2018.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði kvaðst muna takmarkað eftir atvikum umrætt kvöld þar sem hann hafi verið ofurölvi. Hann mundi ekki hvað hann hafi verið búinn að drekka mikið en hann hafi verið við drykkju frá hádegi. Hann mundi hins vegar eftir því að hafa setið við hliðina á konu, sem einnig hafi verið ölvuð, en fullyrti að hann hafi ekki beitt hana ofbeldi. Ákærði kvaðst muna eitthvað áður en atvik urðu og einnig þegar lögreglan handtók hann. Ákærði kvaðst ekkert geta sagt um framburð þeirra vitna sem lýsa því að hann hafi áreitt konuna kynferðislega. Hann kvaðst hafa verið miður sín eftir þetta og farið í áfengismeðferð og ekki neytt áfengis eftir atvikið enda væri óafsakanlegt að vera svona ölvaður.

Brotaþoli, X, lýsti atvikum þannig að hún hafi setið ein á hringtorgi, sem væri í raun upphækkaður pallur, utan við aðal hátíðarsvæðið í Herjólfsdal og hún hafi verið mjög ölvuð. Ákærði, sem hafi verið gráhærður og lyktað illa, hafi þá sest við hliðina á henni og reynt að kyssa hana og stinga fingrum upp í munninn á henni. Hún kvaðst muna ógreinilega eftir andliti ákærða. Hún kvaðst hafa frosið og ákærði þá þrýst sér ofan á hana og káfað á henni en hún hafi þá kallað lágt á hjálp. Þá hafi gæslumenn komið og hún farið með þeim til lögreglunnar en síðan til vinar hennar sem hafi verið við gæslu á hátíðinni. Hún kvaðst ekki minnast þess að hafa rætt við ákærða né muna hvað hann sagði. Hún kvaðst hafa fært sig undan ákærða en ekki getað sagt neitt til að stöðva hann. Hún hafi samt sagt nei og ýtt honum í burtu en hún hafi í raun ekki getað stjórnað neinu. Hún kvaðst hafa verið búin að drekka frá því um kl. 17:00 m.a. eina til tvær vodkablöndur og Love en hún væri óvön að drekka sterkt áfengi. Hún sagði að það sem fram fór hafi alls ekki verið með hennar samþykki og eftir atvikið hafi hún upplifað skömm. Það sé búið að taka hana langan tíma að reyna að gleyma atvikinu þannig að það hefði ekki áhrif á hana. En núna sé henni að takast að vinna úr þessu. Hún kvaðst í fyrstu ekki hafa ætlað að kæra atvikið en þegar frá leið hafi henni farið að líða verr og þá hafi hún talið rétt að leggja fram kæru.

Vitnið, A, kvaðst hafa verið í gæslu á þjóðhátíðinni og verið að ganga um svæðið ásamt fleiri starfsmönnum. Þau hafi þá séð stúlku og eldri mann sitja hlið við hlið á hringtorginu og hann hafi greinilega verið ölvaður. Þau hafi síðan séð hann þreifa á klofi stúlkunnar og vitnið hafi séð að stúlkan hafi frosið. Vitnið fullyrti að hann hafi séð ákærða fara með hendi í klof stúlkunnar. Það hafi verið ljóst að þetta hafi ekki verið eðlileg samskipti m.a. vegna aldursmunar fólksins. Gæslufólkið hafi kallað til lögreglu sem hafi komið og handtekið manninn. En hann hafi ekki borið sig vel og vitnið taldi að það hafi verið vegna þess að hann hafi vitað að hann hefði gert eitthvað sem hann átti ekki að gera en vitnið kvaðst ekki hafa rætt við manninn. Vitnið sagði að stúlkan hafi farið að gráta en vitnið gat ekki sagt til um ölvunarástand hennar.

Vitnið, B, kvaðst hafa verið í gæslu á þjóðhátíðinni og verið að ganga á bifreiðastæði þar sem eyja sé í miðjunni. Þar hafi setið karlmaður og stúlka og þegar vitnið hafi litið á þau hafi þau legið. Vitnið hafi þá farið að veita fólkinu meiri athygli en á þeim hafi verið áberandi aldursmunur og þá hafi vitnið séð að ákærði fór með hendi í klof stúlkunnar utanklæða og þuklað á henni. Gæslufólkið hafi þá farið að fólkinu og stúlkan, sem hafi greinilega verið ölvuð, hafi lítið sagt en síðan brotnað saman og lagst í fangið á vitninu A. Hún hafi reyndar sagt að þetta væri allt í lagi þar sem hún hafi lent í þessu áður en hún hafi ekki verið samþykk því sem maðurinn gerði. Vitnið sagði að fyrr um kvöldið hafi gæslufólk verið búið að fá ábendingu um óeðlilega hegðun ákærða sem hafi verið ölvaður.

Vitnið, C, kvaðst hafa verið í gæslu á þjóðhátíðinni og hitt ákærða kvöldið áður en atvikið varð og hún hafi borið vissan ótta af honum. Hún kvaðst síðan hafa verið að ganga með sínum hóp í gæslunni og þá séð hvar ákærði var að ræða við stúlku á eyjunni. Vitnið kvaðst síðan hafa séð þar sem stúlkan var lögst niður en vitnið vissi ekki hvers vegna hún lagðist niður. Þá kvaðst vitnið hafa séð ákærða setja höndina í klofið og á kynfæri stúlkunnar. Vitnið kvaðst hafa séð að stúlkan vildi þetta ekki en hún hafi verið berskjölduð. Vitnið sagði að gæslufólkið hafi farið að fólkinu og vitnið hafi rætt við stúlkuna sem hafi farið að gráta og verið mjög utan við sig. Vitnið sagði að samskipti mannsins og stúlkunnar hafi ekki verið eðlileg m.a. vegna mikils aldursmunar þeirra en þau hafi bæði verið ölvuð.

Vitnið, D, kvaðst hafa unnið með brotaþola og vitnið hafi verið við gæslu á þjóðhátíð sumarið 2018. Vitnið sagði að það hafi verið hringt í hann og hann beðinn að koma í skýli fyrir þolendur kynferðisbrota sem hafi verið skammt frá hringtorginu. Hafi honum verið sagt að vinkona hans væri þar grátandi. Þegar vitnið hafi komið þangað hafi brotaþoli verið þar hágrátandi og hún sagt að það hafi verið káfað á henni og hún snert á óviðeigandi hátt m.a. á brjóstum. Vitnið sagði að brotaþoli hafi verið ölvuð en hún hafi getað gengið örugglega. Vitnið kvaðst vita að brotaþoli væri hörkutól og því var vitnið öruggt á því að eitthvað óeðlilegt hefði gerst. Vitnið sagði að brotaþoli hefði lítið talað um þetta eftir á en henni hafi liðið illa yfir þessu. Vitnið kvaðst ekki hafa séð manninn sem í hlut átti.

Vitnið, E, sálfræðingur, sagði að brotaþoli hafi leitað til hennar vegna líðan sinnar eftir umrætt atvik. Hún sagði að brotaþoli hefði haft væg einkenni áfallastreituröskunar og hún hafi upplifað vanlíðan, kvíða og minna sjálfstraust. Brotaþoli hafi upplifað neikvæðar tilfinningar sem trufluðu hana í lífinu og m.a. hafi hún átt erfitt með að hitta vini sína. Vitnið sagði það öruggt að þessi líðan brotaþola hafi tengst atvikinu á þjóðhátíðinni og henni hafi m.a. liðið illa þegar hún sæi eldri menn.

IV

Niðurstaða:

Ákærða er gefið að sök kynferðisleg áreitni gagnvart brotaþola á þjóðhátíð í Vestmannaeyjum um verslunarmannahelgina sumarið 2018. Ákærði neitaði sök fyrir dómi en kvaðst í raun muna lítið eftir atvikum vegna ölvunar. Hann mundi að hafa setið við hliðina á stúlku en neitaði því að hafa beitt hana ofbeldi. Hjá lögreglu kvaðst ákærði ekki muna eftir atvikum en dró ekki í efa að hann hefði gert það sem honum var gefið að sök.

Brotaþoli, sem kvaðst hafa verið ölvuð, lýsti því að karlmaður hafi sest við hliðina á henni og reynt að kyssa hana og stinga fingrum í munn hennar. Maðurinn hafi síðan þrýst sér ofan á hana og káfað á henni.

Vitnin A, B og C lýstu því öll að ákærði hefði káfað á klofi/kynfærum brotaþola utanklæða. En vitnin höfðu m.a. veitt samskiptum ákærða og brotaþola athygli vegna aldursmunar þeirra. Þá hefur vitnið D lýst því að brotaþoli hafi verið hágrátandi skömmu eftir atvikið og hún hafi sagt að það hafi verið káfað á henni og hún snert á óviðeigandi hátt.

Í vottorði E sálfræðings segir að sálræn einkenni brotaþola í kjölfar atviksins hafi samsvarað einkennum sem þekkt séu hjá fólki sem hafi upplifað alvarleg áföll eins og líkamsárás, nauðgun, stórslys eða hamfarir. Áfallastreitueinkenni brotaþola hafi verið mjög væg og meint kynferðisbrot hafi truflað líðan hennar lítið að hennar eigin sögn og því hafi eðlilegur bati virst vera kominn vel á veg. Sálfræðingurinn staðfesti fyrir dómi að vanlíðan brotaþola og neikvæðar tilfinningar hafi tengst umræddu atviki á þjóðhátíðinni.

Samkvæmt framansögðu hafa þrjú vitni lýst því að þau hafi séð ákærða fara með hendi í klof brotaþola og þar með staðfest framburð brotaþola um að ákærði hafi káfað á henni. Þá hefur eitt vitni lýst því að brotaþoli hafi verið í uppnámi eftir atvikið. Sálfræðingur hefur staðfest að brotaþoli hafi liðið illa eftir atvikið og sú vanlíðan hafi tengst atvikinu sem ákært er út af. Með vísan til þessa þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er þar réttilega færð til refsiákvæða.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði ákærða dags. 3. september 2020 hefur hann ekki áður sætt refsingu. Með hliðsjón af því og málavöxtum þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði. Nokkuð er um liðið síðan ákærði framdi brot sitt og sá dráttur sem varð á rannsókn málsins er ekki á hans ábyrgð. Með vísan til þess þykir mega skilorðsbinda refsinguna og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í málinu er einkaréttarkrafa brotaþola að höfuðstól 1.000.000 kr. auk vaxta og málskostnaðar. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér skaðabótaábyrgð. Brotaþoli á því rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli b.liðar 1. mgr. 26.gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með hliðsjón af því sem liggur fyrir um afleiðingar af háttsemi ákærða samkvæmt framansögðu og atvikum málsins að öðru leyti virtum þykja miskabætur til brotaþola hæfilega ákveðnar 300.000 kr. auk vaxta eins og nánar greinir í dómsorði. Við þingfestingu málsins var S-kvk-nf Ý-kvk-nf J-kvk-nf lögmaður skipuð réttargæslumaður brotaþola í málinu. Af þeim sökum eru ekki lagaskilyrði til þess að dæma brotaþola málskostnað úr hendi ákærða, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, heldur verður réttargæslumanni ákvörðuð þóknun samkvæmt fyrirmælum 1. mgr. 48. gr. sömu laga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 750.000 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun réttargæslumanns brotaþola S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 600.000 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði 75.000 kr. í annan sakarkostnað.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf K-kk-nf R-kk-nf, sæti fangelsi í tvo mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, X, 300.000 kr. í miskabætur auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 4. ágúst 2018 til 15. nóvember sama ár en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 750.000 kr. og þóknun réttargæslumanns brotaþola S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 600.000 kr. og 75.000 kr. í annan sakarkostnað.

I-kk-nf T-kk-nf

Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 600.000 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði 75.000 kr. í annan sakarkostnað.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Ákærði, H-kk-nf K-kk-nf R-kk-nf, sæti fangelsi í tvo mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, X, 300.000 kr. í miskabætur auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 4. ágúst 2018 til 15. nóvember sama ár en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 750.000 kr. og þóknun réttargæslumanns brotaþola S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 600.000 kr. og 75.000 kr. í annan sakarkostnað.

I-kk-nf T-kk-nf