E-4707/2008

Mál þetta sem dómtekið var 20. mars sl., er höfðað með birtingu stefnu 5. júní 2008.

Stefnandi er W-x-x S-x-x U-x-x, Öldugerði 5, Hvolsvelli.

Stefndi er Hörganes ehf., Suðurlandsbraut 30, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð 469.952 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 3., sbr. 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 2.163 krónum frá 30. júní 2006 til 30. júlí 2006, af 28.797 krónum frá 30. júlí 2006, til 31. ágúst 2006, af 81.971 krónu frá þeim degi til 30. september 2006, af 16.719 krónum frá þeim degi til 31. október 2006, af 19.001 krónu frá þeim degi til 30. nóvember 2006, af 21.164 krónum frá þeim degi til 31. desember 2006, af 101.639 krónum frá þeim degi til 31. janúar 2007, af 93.319 krónum frá þeim degi til 28. febrúar, af 84.999 krónum frá þeim degi til 31. mars 2007, af 80.599 krónum frá þeim degi til 30. apríl 2007, af 75.850 krónum frá þeim degi til 31. maí 2007, af 469.952 krónum frá þeim degi til 14. janúar 2008, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Krafist er málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Í báðum tilvikum krefst stefndi þess að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað að mati dómsins.

Málsatvik

Stefndi réð stefnanda til starfa hjá sér að Hótel Hvolsvelli og var fyrsti starfsdagur samkvæmt ráðningarsamningi 13. júní 2006. Starfsheiti hans samkvæmt ráðningarsamningi var kokkur. Kjarasamningur var ekki tilgreindur í ráðningarsamningi, en mánaðarlaun skyldu vera 165.000 krónur, en auk þess var stefnandi í fríu fæði og húsnæði.

Stefnanda var sagt upp störfum frá og með 1. júní 2007 og eftir starfslok leitaði hann til Verkalýðsfélags Suðurlands varðandi starfslok sín. Verkalýðsfélagið vísaði stefnda til stéttarfélagsins MATVÍS. Við athugun þeirra kom í ljós að hann taldist ekki hafa fengið laun í samræmi við kjarasamninga sem giltu um matreiðslumenn.

Reynt var að semja um uppgjör launakrafna stefnanda milli aðila málsins, en þær samningaumleitanir báru ekki árangur.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður stefnukröfu sundurliðast í vangreidd laun að fjárhæð 120.394 krónur og vangreitt orlof að fjárhæð 349.558 krónur, eða samtals 469.952 krónur.

Um útreikning kröfunnar vísar stefnandi til launaseðla, útreikninga MATVÍS, samantektar þeirra útreikninga, en samkvæmt þessu hafi útborguð laun til stefnanda á ráðningartíma átt að nema 2.427.121 krónu, en hafi hins vegar numið 2.306.727 krónum. Orlofið, 10,17% hafi átt að reiknast af heildarlaunum, 3.437.147 krónum, eins og þau hafi átt að vera samkvæmt útreikningum MATVÍS, eða 349.558 krónur.

Eins og framlagðir launaseðlar beri með sér séu þar inni bæði dagpeningar og orlof, auk launa.

Þrátt fyrir að dagpeningar geti ekki talist til launa í skilningi laga og kjarasamnings þess, er gildi í samskiptum aðila og að það sé ekki í samræmi við gildandi lög að greiða orlof mánaðarlega, eins og stefndi hafi gert, hafi stefnandi engu að síður ákveðið, bæði til einföldunar og til þess að fyllstu sanngirni væri gætt, að miða kröfugerð sína við það sem hann raunverulega fékk greitt frá stefnda á samningstímanum og draga það frá þeirri tölu sem honum bar samkvæmt útreikningum MATVÍS og sé stefnukrafan þannig tilkomin.

Útreikningar byggist á kauptöxtum matreiðslumanna með 3ja ára starfsreynslu og sé þá horft til starfssviðs stefnanda hjá stefnda, en hann hafi borið ábyrgð á eldhúsi veitingahúss, auk þess sem litið sé til reynslu hans sem matreiðslumanns í heimalandi hans, Póllandi.

Stefnandi kveðst byggja rétt sinn á því að samkvæmt gildandi lögum í landinu og kjarasamningi þeim er gilti um störf hans hjá stefnda, eigi hann tvímælalaust rétt á að fá greitt að fullu fyrir þá vinnu sem hann innti af hendi í þágu stefnda, en um slíkt hafi hins vegar ekki verið að ræða.

Krafan sé byggð á gildandi kjarasamningi milli matreiðslumanna og vinnuveitanda þeirra, eins og hann var á þeim tíma sem hér um ræði.

Stefnandi hafi verið ráðinn sem matreiðslumaður til stefnda til að hafa yfirumsjón í eldhúsi með matreiðslu á veitingahúsi stefnda, Hótel Hvolsvelli, og telji því að undir engum kringumstæðum geti verið rétt að miða við lægri laun en sveinstaxta matreiðslumanna með 3ja ára reynslu.

Stefnandi vísar til laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, laga nr. 7/1936 um samningsgerð o.fl. með síðari breytingum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður að jafnvel þótt fram komi í starfslýsingu í ráðningarsamningi að stefnandi hafi átt að gegna starfi kokks, feli það ekki í sér eða sanni að stefnandi hafi verið ráðinn sem faglærður matreiðslumaður hjá stefnda. Stefnandi hafi hins vegar verið ráðinn til stefnda sem aðstoðarmaður matreiðslumanns í eldhúsi, enda sé hann ekki faglærður á þessu sviði og hafi hann aldrei haldið því fram.

Pólska atvinnumiðlunin sem hafi haft milligöngu um ráðningu stefnanda, hafi kynnt hann þannig að hann hafi farið á einhvers konar kokkanámskeið, en stefndi hafi ekki vitað um hvers konar námskeið var að ræða. Aldrei hafi verið talað um að stefnandi hafi farið í matreiðslunám og því hafi heldur ekki verið haldið fram að hann væri faglærður matreiðslumaður við ráðninguna. Hótelstjórinn, sem skrifað hafi undir ráðningarsamning fyrir hönd stefnda, telji að hann hafi ritað starfsheitið ,,kokkur“ aðallega vegna þess að launin sem stefnanda hafi verið boðin, hafi verið um það bil eins og eftir tveggja ára fagnám, eða heldur hærri. Starfsheitið kokkur hafi ekki verið skrifað í starfslýsingu vegna þess að stefnandi hafi átt að gegna starfi faglærðs matreiðslumanns.

Á þeim tíma sem stefndi réð stefnanda til vinnu, hafi ekki verið mikið vinnuafl til taks á Íslandi og hafi stefndi ekki átt annarra kosta völ en að leita til erlendrar atvinnumiðlunar. Stefnandi hafi ekki haft mikla reynslu sem aðstoðarmaður matreiðslumanns. Það sé ekki rétt að stefnandi hafi borið ábyrgð á eldhúsi veitingastaðarins, enda hafi það verið hlutverk yfirmatreiðslumannsins, Ó-kk-ef J-kk-ef Ó-kk-ef. Hafi hann þurft að standa yfir stefnanda fyrstu mánuðina og fylgjast með verkum hans, en Ó-kk-nf J-kk-nf hafi verið yfirmaður hans og sagt honum fyrir verkum. Starfssvið stefnanda hafi aðallega falist í að skræla grænmeti, steikja eftir leiðbeiningum og svo hafi hann hjálpað til við að keyra út mat og þrífa eldhúsið í dagslok.

Hótelinu hafi verið lokað vegna framkvæmda og breytinga frá því í desember 2006 og hafi þá stefnandi farið í 6 vikna frí til Póllands. Hafi stefndi greitt honum laun þennan tíma jafnvel þótt honum væri það ekki skylt. Hótelið hafi verið lokað vegna framkvæmda alveg fram í miðjan maí 2007. Á þeim tíma sem hótelið hafi verið lokað hafi stefnandi eldað ofan í starfsfólk sem stóð í byggingarframkvæmdunum.

Nýr matreiðslumeistari hafi verið ráðinn hjá stefnda þegar hótelið hafi verið opnað aftur. Stefnanda hafi þá fljótlega verið sagt upp störfum. Afdregin félagsgjöld hafi verið greidd til Verkalýðsfélags Suðurlands, en stefnandi hafi aldrei haldið því fram að hann hafi fengið lakari kjör en samkvæmt kjarasamningi þess félags. Afdregnum félagsgjöldum faglærðra matreiðslumanna skili stefndi hins vegar til MATVÍS.

Stefndi telji að hann hafi greitt stefnanda mun hærri laun og veitt honum betri launakjör en honum hafi í raun borið skylda til.

Sýknukröfu sína byggir stefndi á kjarasamningi aðila um launakjör. Stefndi byggi á því að hann hafi greitt stefnanda umsamin laun og eigi stefnandi ekki rétt til frekari launa eða annarra greiðslna úr hendi stefnda. Launaseðlar sýni að stefndi hafi þegar greitt stefnanda umsamin laun, en því sé ekki haldið fram af stefnanda að stefndi hafi ekki greitt honum að fullu samkvæmt launaseðlum.

Stefnda sé ekki kunnugt um hvaða menntun stefnandi hafi, en að því er hann best viti, sé hann ekki faglærður matreiðslumaður og hafi stefnandi ekki sýnt eða sannað að svo sé. Matreiðsla sé löggilt iðngrein samkvæmt reglugerð nr. 940/199. Samkvæmt 9. gr. iðnaðarlaga nr. 42/1978 eigi þeir einir rétt til að kenna sig í starfsheiti sínu við löggilta iðngrein, sem hafi sveinsbréf eða meistarabréf í iðngreininni, en stefnandi hafi ekki haldið því fram að hann hafi slík bréf eða ígildi þeirra.

Samkvæmt 3. mgr. 8. gr. laganna hafi meistarar, sveinar og nemendur, einir rétt til að starfa í löggiltum iðngreinum. Stefndi heldur því fram að hann hafi ráðið stefnanda til sín sem ófaglærðan verkamann sem starfað hafi undir stjórn yfirmatreiðslumanns á hóteli stefnda, enda hafi vantað vinnukraft í iðnina á þeim tíma sem ráðning hafi farið fram.

Stefndi byggir á því að til þess að eiga rétt á að fá greidd laun eftir launataxta faglærðra matreiðslumanna, þurfi stefnandi að vera faglærður á því sviði, en hann hafi ekki sýnt fram á að svo sé. Samkvæmt 3. mgr. 2. gr. iðnaðarlaga, skuli sýslumenn staðfesta réttmæti gagna um starf og starfsþjálfun eftir að viðkomandi félagi iðnaðarmanna hafi verið gefinn kostur á að gefa álit sitt. Það skjóti því skökku við þegar fagfélag matreiðslumanna aðstoði stefnanda og setji fram kröfur fyrir ófaglærðan starfsmann, sem hafi ekki einu sinni framvísað lögmætum og fullnægjandi gögnum um starf eða starfsþjálfun sína.

Samkvæmt 3. gr. reglugerðar nr. 495/2001, um viðurkenningu á starfi og starfsþjálfun í iðanaði í öðru EES-ríki skuli færa sönnur á starf og starfsþjálfun í öðru EES-ríki í samræmi við viðkomandi gerðir. Stefnandi hafi ekki fært sönnur á að hann hafi starfað sem matreiðslumaður í heimalandi sínu. Hann eigi samkvæmt framansögðu ekki rétt á að kalla sig matreiðslumann, matreiðslumeistara eða matreiðslunema hérlendis.

Stefnandi sé því með ólögmætum hætti að krefja stefnda um mun hærri laun en hann eigi rétt á og hafnar kröfu hans og útreikningum sem byggist á kauptöxtum matreiðslumanna með 3 ára starfsreynslu, sem allt of hárri, ólögmætri og algerlega órökstuddri.

Útreikningum MATVÍS er sérstaklega mótmælt sem röngum og órökstuddum. Stefndi hafi lokað hótelinu í desember 2006 og hafi stefnandi farið í frí 20. desember í sex vikur. Þrátt fyrir að stefnandi ætti ekki rétt til launa í fríinu hafi stefndi greitt honum full laun þetta tímabil. Stefndi áskilji sér allan rétt til að krefja stefnda um endurgreiðslu þessara launa auk launatengdra gjalda og skilaðri staðgreiðslu. Stefndi krefst skuldajafnaðar á þeirri kröfu að fjárhæð 246.847 krónur og heldur því fram að skilyrði skuldajafnaðar séu fyrir hendi. Krafan sé 60.594 krónur, sem er þriðjungur launa í desember 2009 og öll janúarlaun 2007, 186.253 krónur.

Stefndi heldur því einnig fram að jafnvel þótt fram komi í ráðningarsamningi aðila að stefnandi hafi verið ráðinn sem ,,kokkur“ sýni það ekki eða sanni að stefnandi eigi rétt á að fá sömu laun og faglærðir matreiðslumenn, enda væri það beinlínis í andstöðu við framangreind ákvæði iðnaðarlaga. Í ráðningarsamningi sé skýrt tekið fram hvaða launakjör aðilar hafi samið um, en því sé ekki haldið fram af stefnanda að þau launakjör séu á einhvern hátt lakari en ófaglærðir aðstoðarmenn matreiðslumanna eigi rétt til. Þá er því einnig haldið fram að skilagreinar stefnda sýni að stefnandi hafi ekki verið ráðinn sem matreiðslumaður, heldur sem ófaglærður starfsmaður.

Sýknukrafa stefnda byggist samkvæmt framansögðu á því að stefndi hafi nú þegar gert upp við stefnanda öll laun og launatengd gjöld sem stefnandi hafi átt rétt til samkvæmt ráðningarsamningi aðila, lögum og kjarasamningum. Stefnandi eigi því enga lögmæta kröfu á hendur stefnda og beri því að sýkna hann.

Í samræmi við ofanritað geti stefnandi ekki átt neina kröfu á hendur stefnda um ógreidd laun eða orlof og dráttarvexti.

Varakrafa stefnda um verulega lækkun krafna stefnanda er studd sömu málsástæðum og aðalkrafa stefnda. Stefndi telji að kröfur stefnanda séu tilhæfulausar og í engu samræmi við lög og kjarasamninga.

Stefndi vísar til ráðningarsamnings aðila, almennra reglna vinnuréttarins, til meginreglna samninga- og kröfuréttar, til iðnaðarlaga nr. 42/1978 og reglugerða sem settar eru með stoð í þeim lögum.

Niðurstaða

Stefnandi byggir kröfur sínar á útreikningi frá MATVÍS, en þeir eru grundvallaðir á kauptöxtum matreiðslumanna með þriggja ára starfsreynslu. Meginmálsástæða stefnanda er á því byggð að stefnandi hafi ráðið sig sem matreiðslumann til stefnda og eigi því rétt til þess að fá laun sem slíkur.

Í ráðningarsamningi sem lagður hefur verið fram í málinu er starfsheiti stefnanda ,,kokkur“ og í honum eru laun sögð vera samkvæmt kjarasamningi.

Óumdeilt er og ljóst af gögnum málsins að stefnandi fékk greidd umsamin laun samkvæmt ákvæði ráðningarsamnings um 165.000 króna föst mánaðarlaun. Þá var stefnandi í fríu fæði og húsnæði á samningstíma. Jafnframt er óumdeilt að stefnandi starfaði í eldhúsi stefnda við að elda mat á samningstíma. Ágreiningur er hins vegar með aðilum um hvort stefnandi hafi starfað þar sem aðstoðarmaður matreiðslumanns, eins og vitnið Ó-kk-nf J-kk-nf Ó-kk-nf bar fyrir dómi, eða sem matreiðslumaður sem hafði yfirumsjón með matreiðslu í veitingahúsi stefnda, eins og stefnandi sjálfur bar fyrir dómi.

Í I. kafla kjarasamnings milli MATVÍS vegna aðildarfélaga annars vegar og Samtaka atvinnulífsins hins vegar, er kveðið á um laun MATVÍS-félaga með sveinsréttindi eftir þrjú ár og við þann taxta hefur stefnandi miðað launakröfu sína.

Stefnandi hefur lagt fram ljósrit bréfs er ber yfirskriftina Sanitary-Epidemiological station in Piotrkow trybunalski og segir þar að Mr. W-x-x U-e-x passed successfully the examination in rules of ,,hygene and food production process “...

Þá hefur hann lagt fram ljósrit sem ber yfirskriftina The training center of cooking og segir þar: ,,Private W-x-x U-e-x completed the cooking training from 27.04.1985 to 27.08.1985 and passed the final exam with grade A and was awarded the title of ,,The Cook “...

Önnur gögn um menntun sína í matreiðslu eða matvælaiðnaði hefur stefnandi ekki lagt fram, en hann hefur hins lagt fram æviferilskrá, sem sýnir að hann hafi rekið eða borið ábyrgð á rekstri veitingahúsa og kaffihúsa í Póllandi.

Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að svo hafi um samist milli aðila að laun hans yrðu í greidd í samræmi við kjarasamning MATVÍS um sveinstaxta matreiðslumanna með þriggja ára reynslu, enda verður ekki ráðið af þeim gögnum sem hann hefur lagt fram í málinu að hann sé menntaður matreiðslumaður og hafi rétt til þess að kenna sig í starfsheiti sínu við löggilta iðngrein, sbr. 9. gr. iðnaðarlaga nr. 42/1978 og skuli njóta launakjara í samræmi við það. Þá hefur honum heldur ekki tekist sönnun þess að hann hafi haft yfirumsjón með rekstri veitingaeldhússins á Hótel Hvolsvelli, eins og hann hefur staðhæft.

Þar sem fyrir liggur í málinu að stefndi hefur gert upp við stefnanda laun í samræmi við ráðningarsamning þann sem frammi liggur í málinu og ekki verið sýnt fram á af hálfu stefnanda að um annað hafi samist milli aðila, verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 greiði stefnandi stefnda 420.000 krónur í málskostnað, að meðtöldum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Hörganes ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, W-x-x S-x-x U-x-x.

Stefnandi greiði stefnda 420.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf E-kvk-nf.