E-2864/2006

Ár 2006, mánudaginn 25. september 2006 var í Héraðsdómi Reykjavíkur í málinu nr. E-2864/2006

L-kvk-nf L-kvk-nf R-x-x

gegn

H-kk-þgf G-kk-þgf og

Vátryggingafélagi Íslands hf.

kveðinn upp svohljóðandi

D Ó M U R

Mál þetta, sem var dómtekið 19. september sl. er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af L-kvk-þgf L-kvk-þgf R-kvk-þgf, Langholtsvegi 69, Reykjavík á hendur H-kk-þgf G-kk-þgf og Vátryggingafélagi Íslands hf. með stefnu birtri 11. maí 2006.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða henni 329.657 kr. ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af stefnufjárhæðinni frá 17. september 2004 til 6. mars 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er þess krafist að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndu gera þær dómkröfur að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefndu verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málavextir.

Hinn 17. september 2004 slasaðist stefnandi í umferðarslysi. Óskipt ábyrgð var lögð á stefnda, H-kk-þf J-kk-þf, ökumann og eiganda bifreiðarinnar ZP-096, en bifreiðin er tryggð hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Hinn 23. nóvember 2005 óskuðu málsaðilar sameiginlega eftir mati dómkvaddra matsmanna á varanlegum og tímabundnum afleiðingum slyssins.

Á grundvelli matsgerðarinnar, eða hinn 20. febrúar 2006, greiddi stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., 3.203.476 kr. Stefnandi tók við bótunum með fyrirvara um frekari bætur vegna tímabundins tekjutaps. Krafan var greidd skv. kröfubréfi stefnanda frá 6. febrúar 2006 en að frádregnum 329.657 kr. vegna bóta sem stefnandi fékk frá Tryggingastofnun ríkisins. Fyrir slys stefnanda hafði hún verið metin til 75% örorku af lífeyristryggingadeild Tryggingastofnunar ríkisins.

Ágreiningur í máli þessu snýst um það hvort stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., hafi verið heimilt að draga frá bótum vegna tímabundins tekjutaps 329.657 kr. vegna bótagreiðslna frá Tryggingastofnun ríkisins sem stefnandi þáði á þeim tíma.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt 3. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 ber að leggja verðmæti vinnu við heimilisstörf að jöfnu við launatekjur, m.a. við uppgjör á tímabundnu atvinnutjóni samkvæmt 2. gr. sömu laga. Áður en slys stefnanda varð hafði hún verið metin til 75% örorku hjá Tryggingastofnun ríkisins vegna vangetu til að afla sér launatekna utan heimilis. Hún þáði mánaðarlega örorkulífeyrisgreiðslur frá Tryggingastofnun vegna þeirrar varanlegu örorku sem stefnandi hafði verið metin til. Þegar slys stefnanda varð hélt hún að sjálfsögðu áfram að fá umræddar greiðslur enda breytti slysið því hvorki til eða frá að stefnandi var óvinnufær til launaðra starfa utan heimilis.

Stefnandi tekur fram að það sem breyttist við slysið var að hún missti getu sína til að sinna heimilisstörfum en þá getu hafði stefnandi fyrir slys. Samkvæmt óumdeildum niðurstöðum matsgerðar þeirrar sem aflað var um afleiðingar slyssins var þessi skerðing 100% í 3 mánuði frá slysdegi til 17. desember 2004 og frá þeim tíma 10% varanlega. Þær greiðslur sem stefnandi fékk frá Tryggingastofnun ríkisins hækkuðu ekkert þrátt fyrir þetta. Með öðrum orðum hélt hún áfram að fá bætur fyrir þá örorku sem þegar var orðin fyrir slys en fékk engar viðbótarbætur vegna þeirrar örorku sem bættist við vegna slyssins, hvorki hinnar tímabundnu né hinnar varanlegu.

Stefnandi áréttar að vegna ákvæðis 3. mgr. 1. gr. skaðabótalaga hafi bótakrafa stefnanda á hendur stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., verið miðuð við að verðmæti vinnu stefnanda við heimilisstörf væri jafn mikið og ef stefnandi hefði starfað utan heimilis. Voru bætur hennar fyrir varanlega örorku til heimilisstarfa því reiknaðar út frá lágmarkslaunaviðmiði skaðabótalaga, sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og bætur hennar fyrir tímabundið atvinnutjón vegna tímabundinnar örorku til heimilisstarfa voru reiknaðar út frá sömu forsendum. Engar athugasemdir voru gerðar við þessar forsendur útreiknings stefnanda af hálfu stefndu. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., neitaði hins vegar að greiða stefnanda alla kröfuna vegna hins tímabundna atvinnutjóns og taldi að draga ætti frá þeim kröfulið þær greiðslur sem stefnandi þáði frá Tryggingastofnun ríkisins á því tímabili sem hún taldist með öllu óvinnufær til heimilisstarfa.

Stefnandi telur þetta ekki fá staðist ákvæði skaðabótalaga né almenna skynsemi og eðli málsins hvað varðar þá meginreglu skaðabótaréttar að tjónþoli skuli fá fullar bætur vegna alls tjóns sem hann verður fyrir.

Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga, sem stefndi, Vátryggingarfélag Íslands hf., studdi frádráttarkröfu sína við, skal draga frá skaðabótum fyrir tímabundið atvinnutjón laun í veikinda- eða slysaforföllum, 60% af greiðslu frá lífeyrissjóði, greiðslur frá sjúkrasjóði, dagpeninga og aðrar bætur frá opinberum tryggingum fyrir tímabundið atvinnutjón og vátryggingabætur þegar greiðsla vátryggingafélags er raunveruleg skaðabót. Greiðslur þær sem stefnandi naut frá Tryggingastofnun ríkisins, á tímabilinu frá slysdegi og til 17. desember 2004, voru ekkert af þessu. Sérstaklega vill stefnandi árétta að greiðslur Tryggingastofnunar ríkisins á tímabilinu frá slysdegi til 17. desember 2004 voru ekki fyrir tímabundið atvinnutjón heldur fyrir þá varanlegu örorku til atvinnuþátttöku utan heimilis sem stefnandi var þegar haldin þegar slys það varð sem mál þetta snýst um.

Með vísan til framangreinds telur stefnandi að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., hafi verið óheimilt að draga frá bótum hennar þá fjárhæð sem félagið gerði. Af því leiði að á vanti að stefnandi hafi fengið fullar fébætur fyrir tjón sitt. Dómkrafa stefnanda er þess vegna byggð á þeirri forsendu að hún eigi kröfu til fullra fébóta fyrir tímabundið atvinnutjón, sbr. 1. mgr. 2. gr., sbr. 3. mgr. 1. gr. laga nr. 50/1993, eins og þær eru tilgreindar í kröfubréfi hennar til stefnda, dags. 6. febrúar 2006.

Stefnandi telur að af framangreindu leiði að dómkrafa stefnanda er um greiðslu úr hendi stefndu in solidum að fjárhæð 329.657 kr. sem dregin var af bótum stefnanda, sbr. uppgjör stefnda, dags. 20. febrúar 2006. Áréttað er að útreikningur og forsendur stefnanda varðandi launaviðmið eru óumdeild milli aðila.

Um lagarök er vísað til meginreglu skaðabótaréttar og almennu skaðabótareglunnar, sem og þeirra lagagreina sem fram koma í kaflanum um málsástæður.

Vísað er til XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 88., 90. og 97. gr.

Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. og IV. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefndu.

Stefndu halda því fram að þeim hafi verið heimilt að draga frá kröfu stefnanda um tímabundið atvinnutjón þær greiðslur sem stefnandi þáði frá Tryggingastofnun ríkisins á þeim tíma sem hún varð fyrir tímabundnu atvinnutjóni sbr. 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 (skbl.). Stefndi hafi greitt skaðabótakröfu stefnanda vegna slyssins 17. september 2004 að fullu. Í 2. mgr. 2. gr. skbl. segir: ,,Frá skaðabótum skal draga laun í veikinda- og slysaforföllum, dagpeninga og aðrar bætur frá opinberum tryggingum fyrir tímabundið atvinnutjón og vátryggingabætur þegar greiðsla vátryggingafélags er raunveruleg skaðabót...“ Við skýringu á 2. mgr. 2. gr. skbl. verður að hafa að leiðarljósi að ákvæðið er reist á þeirri meginreglu skaðabótaréttar að tjónþoli eigi ekki rétt á hærri bótum en svarar raunverulegu fjártjóni hans, sbr. dóm Hæstaréttar frá 25. október 2001 í máli nr. 144/2001 og dóm Hæstaréttar frá árinu 1998 á bls. 1762 í dómasafni Hæstaréttar. Við skýringu á 2. mgr. 2. gr. skbl. verður einnig að hafa í huga tilgang frádráttarákvæða skaðabótalaga, en hann er sá að koma í veg fyrir að tjón tvíbætist.

Stefnandi var metin til 75% örorku af lífeyristryggingadeild Tryggingastofnunar ríkisins og þáði hún bætur vegna þessa frá Tryggingastofnun ríkisins. Stefnandi hafði ekki starfað utan heimilis í nokkurn tíma þar sem hún var ófær um það. Var bótunum sem stefnandi þáði frá Tryggingastofnun ríkisins ætlað að bæta henni það fjártjón sem stefnandi bjó við, við það að geta ekki starfað utan eða innan heimilis. Þeim einstaklingum sem eru ófærir um að starfa utan heimilis, er bætt það fjártjón sem þeir búa við með örorkubótum. Bótunum er ekki skipt í tvennt, þannig að annars vegar fái einstaklingar örorkubætur fyrir að vera ófærir um að starfa utan heimilis og hins vegar fái þeir örorkubætur fyrir að vera ófærir um að sinna heimilisstörfum, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands nr. 451/2000. Stefndu líta svo á að með örorkugreiðslum frá Tryggingastofnun ríkisins og greiðslu frá hinu stefnda vátryggingafélagi að fjárhæð 93.718 kr. hafi stefnanda verið bætt það tjón sem hún bjó við, á meðan hún var tímabundið óvinnufær eftir slysið 17. september 2004.

Stefnandi heldur því fram að hún hafi orðið fyrir viðbótartjóni eftir umrætt slys vegna þess að þá hafi hún ekki getað sinnt heimilisstörfum. Telur stefnandi að hún hafi búið við viðbótarörorku eftir slysið, en hún hafi þá ekki fengið neinar viðbótarbætur frá Tryggingastofnun ríkisins. Stefndu hafna þessari málsástæðu sem ósannaðri. Ósannað er að strax eftir slysið, þegar stefnandi var tímabundið óvinnufær, hafi hún orðið fyrir auknu fjártjóni. Var stefnanda í lófa lagið að sanna slíkt fjártjón, t.d. með framlagningu reikninga vegna aðkeyptrar heimilishjálpar, en það hefur hún ekki gert.

Stefnandi telur að þær bætur sem hún fékk frá Tryggingastofnun ríkisins falli ekki undir þær bætur sem taldar eru upp í 2. mgr. 2. gr. skbl., þ.e. laun í veikinda- eða slysaforföllum, dagpeninga eða aðrar bætur frá opinberum tryggingum fyrir tímabundið atvinnutjón og vátryggingabætur þegar greiðsla vátryggingafélags er raunveruleg skaðabót, svo og sambærilegar greiðslur sem tjónþoli fær vegna þess að hann er ekki fullvinnufær. Stefndu mótmæla þessu og telja augljóst að þær bætur sem stefnandi þáði frá Tryggingastofnun ríkisins teljist ,,aðrar bætur frá opinberum tryggingum fyrir tímabundið atvinnutjón”.

Stefnandi heldur því fram að frádráttur hins stefnda vátryggingafélags standist ekki ákvæði skaðabótalaga né almenna skynsemi og eðli málsins hvað varðar þá meginreglu skaðabótaréttar að tjónþoli skuli fá fullar bætur vegna alls tjóns sem hann verður fyrir. Þessari málsástæðu mótmæla stefndu. Stefndu vísa til umfjöllunar hér að framan um 2. mgr. 2. gr. skbl. og tilgang ákvæðisins og meginregluna að baki ákvæðinu. Stefndu mótmæla því að frádrátturinn standist ekki almenna skynsemi eða eðli máls, en ef svo væri raunin, þá benda stefndu á að sett lög ganga framar eðli máls og almennri skynsemi.

Málskostnaðarkrafa stefndu er byggð á ákvæði 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstöður.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 6. febrúar 2006, gerði hann kröfu á hendur stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., samtals að fjárhæð 3.679.346 kr. Krafan var gerð vegna afleiðingar umferðarslyss er stefnandi varð fyrir 17. september 2004 og studdust kröfurnar við niðurstöðu matsgerðar G-kk-ef B-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dags. 17. janúar 2006. Krafan var sett fram með hefðbundnum hætti á grundvelli ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993 að öðru leyti en því að hvergi var í kröfunni getið um frádrátt vegna greiðslna frá þriðja manni, sbr. 2. mgr. 2. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í málinu liggur fyrir fullnaðaruppgjör sem væntanlega er samið af stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Fullnaðaruppgjöri þessu ber saman við kröfu stefnanda hvað varðar þjáningabætur skv. 3. gr., bætur vegna varanlegs miska skv. 4. gr. og bætur vegna varanlegrar örorku skv. 5.-8. gr. Í fullnaðaruppgjörinu dró stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., aftur á móti frá bótum vegna tímabundins tekjutaps 329.657 kr. með þeirri skýringu að um væri að ræða dagpeninga frá TR. Við þetta gerði stefnandi fyrirvara og er þetta ágreiningsefni málsins.

Fyrir liggur í málinu sundurliðun og skýring frá Tryggingastofnun ríkisins á því fyrir hvað stefnandi fékk fjárhæð er nemur stefnukröfunni greidda frá stofnuninni. Samkvæmt greiðsluáætlun Tryggingastofnunar ríkisins vegna ársins 2004 samsvarar stefnukrafan örorkulífeyri, aldurstengdri örorkuuppbót, tekjutryggingu örorkulífeyris, tekjutryggingaauka örorkulífeyris, heimilisuppbót, mæðralaunum og desemberuppbótum fyrir október, nóvember og desember 2004. Hér er því ekki um að ræða dagpeninga frá TR svo sem stefndi, Vátryggingarfélag Íslands hf., gekk út frá í fullnaðaruppgjöri sínu. Því var stefnda ekki heimilt að draga stefnufjárhæðina frá tímabundnu tekjutapi svo sem hann gerði. Stefndi hefur ekki haldið því fram fyrir dómi að draga hefði átt frá tímabundnu tekjutapi aðra og lægri fjárhæðir.

Nefndar greiðslur Tryggingastofnunar ríkisins til stefnanda eru til komnar vegna þess að allt frá 1999 hefur stefnandi verið metin til 75% örorku hjá stofnuninni. Greiðslurnar eru því óviðkomandi umferðarslysi því er stefnandi varð fyrir 17. september 2004. Í dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 471/2005 var komist að þeirri niðurstöðu að skýra verði 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga á þann hátt, að frá skaðabótum skuli draga þær bætur úr almannatryggingum, sem beinlínis stafa af sama slysi og skaðabætur eru greiddar fyrir.

Samkvæmt framanrituðu er það niðurstaða dómsins að stefndu in solidum beri að greiða stefnanda 329.657 kr. með vöxtum svo sem krafist er, enda hefur vaxtakrafan ekki sætt andmælum. Þá ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað að fjárhæð 300.000 kr. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmannsins, H-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef hrl., sem er hæfilega ákveðin 300.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun þóknunarinnar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið Ó-kk-nf E-kk-nf hdl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, H-kk-nf G-kk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, L-kvk-þgf L-kvk-þgf R-kvk-þgf, in solidum 329.657 kr. ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 329.657 kr. frá 17. september 2004 til 6. mars 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags og 300.000 kr. í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, 300.000 krónur.

S-kvk-nf G-kvk-nf.