E-2398/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 20. febrúar 2020, var höfðað 21. maí 2019 af hálfu Mílu ehf., Stórhöfða 22–30, Reykjavík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, til viðurkenningar á bótaskyldu. Í fyrirsvari fyrir stefnanda er J-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf […] framkvæmdastjóri. Í fyrirsvari fyrir stefnda er H-kk-nf B-kk-nf […] forstjóri.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu A hjá stefnda, vegna skemmda sem urðu á ljósleiðara stefnanda við framkvæmdir þann 30. maí 2018, að teknu tilliti til 10% eigin áhættu tjónvalds, A. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda eða að skaðlausu að mati dómsins.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og honum dæmdur málskostnaður úr höndum stefnanda að mati dómsins. Til vara er þess krafist að sök verði skipt og málskostnaður látinn niður falla.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi rekur víðtækt ljósleiðarakerfi sem nær til allra heimila, fyrirtækja og stofnana á Íslandi og liggur einn af ljósleiðurum hans neðanjarðar um tún við X í Y. Þegar vátryggingartakinn A var að grafa fyrir hliði á túninu 30. maí 2018 með beltagröfu slitnaði þessi ljósleiðari. Beltagrafa A var á tjónsdegi tryggð ábyrgðartryggingu atvinnurekstrar hjá stefnda og krefst stefnandi viðurkenningar á bótaskyldu úr henni. Stefndi hafnar bótaskyldu og um þetta snýst ágreiningur aðila málsins.

Þegar lögregla kom á vettvang voru viðgerðir hafnar á ljósleiðarastrengnum á vegum starfsmanna B, þjónustuaðila stefnanda. Samkvæmt lögregluskýrslu virtist gulur staur, sem sýnir hvar ljósleiðarinn liggur, hafa verið færður til og hafa verið fjóra til fimm metra frá réttri staðsetningu ljósleiðarans. Starfsmenn B hafi þá upplýst að staurinn hefði verið færður til á sínum tíma vegna þess að hann lá í akbraut með fram og innan við girðingu á túninu. Lögreglan ræddi við A og við bústjóra í X. Þeir hafi báðir talið að ljósleiðarinn lægi í línunni milli ljósleiðarastauranna og hafi því ákveðið að færa hliðið sem þeir voru að setja niður innar á túnið til að vera fjær ljósleiðaranum. A hafi talið að þeir væru nægilega langt frá ljósleiðaranum þegar óhappið varð.

Stefnandi telur að A hafi borið að óska eftir lagnateikningum stefnanda af svæðinu áður en framkvæmdir hófust eða óska eftir svokallaðri „sóningu“, sem kostur sé á, en þá staðsetji starfsmaður stefnanda ljósleiðara nákvæmlega ásamt dýptarmælingu. Við framkvæmdirnar hafi einungis verið stuðst við staurana og telur stefnandi A ekki hafa gert nægilegar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir tjónið.

Stefnandi krafðist skaðabóta vegna tjóns á ljósleiðaranum, og vegna kostnaðar af viðgerð, úr frjálsri ábyrgðartryggingu A hjá stefnda 31. júlí 2018. Stefndi hafnaði kröfu hans með bréfi, dags. 31. ágúst 2018, þar sem meðal annars var á því byggt að A hefði fylgt merkingum á staðnum og að hann hefði ekki getað vitað að staurinn hefði verið færður til. Samstarfsaðili stefnanda, B, hafi séð um merkingar á strengnum fyrir stefnanda á umræddum stað og sami aðili hafi fært staurinn. Stefnandi sætti sig ekki við afstöðu stefnda og skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem komst að þeirri niðurstöðu í úrskurði 19. febrúar 2019 að stefnandi ætti ekki rétt til bóta úr ábyrgðartryggingunni.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu sviðsstjóri framkvæmda hjá stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi krefst viðurkenningar á bótaskyldu vegna skemmda á ljósleiðara sínum úr frjálsri ábyrgðartryggingu A hjá stefnda. Kveður stefnandi ágreining aðila lúta í meginatriðum að því hvort A hefði getað komið í veg fyrir tjónið ef hann hefði sýnt fyllstu aðgæslu við framkvæmdina.

Vátryggingartakinn hafi sýnt af sér gáleysi þegar hann hafi ekki sinnt aðgæslu, rannsóknar og samráðsskyldum sínum samkvæmt 71. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti, með því að vanrækja að afla nákvæmra upplýsinga um legu ljósleiðara sem liggi neðanjarðar, og hafa viðeigandi samráð við stefnanda, áður en hann hafi hafið gröft á svæði þar sem fjarskiptavirki stefnanda sé. Þessi vanræksla hafi leitt til þess að vátryggingartakinn hafi slitið ljósleiðara stefnanda, sem valdið hafi stefnanda tjóni.

Ljósleiðarar séu fjarskiptavirki í skilningi 14. tölul. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 81/2003 og beri samkvæmt 1. mgr. 71. gr. sömu laga, áður en farið er í framkvæmdir sem feli í sér jarðrask þar sem fjarskiptavirki séu, að afla upplýsinga um legu þeirra og hafa samráð við eigendur fjarskiptavirkisins um tilhögun framkvæmdanna.

Í 3. mgr. 71. gr. laga nr. 81/2003 segi enn fremur að leiði framkvæmdir til skemmda á fjarskiptavirkjum eða truflana á rekstri þeirra, svo sem hér hátti til, sé þeim sem tjóni hafi valdið skylt að bæta allt tjón sem af skemmdunum leiðir, bæði beint og óbeint, þar á meðal viðskiptatap, nema hann sýni fram á að ekki hafi verið komist hjá tjóni þó að fyllstu aðgæslu hafi verið gætt. Því sé lögð rík sönnunarbyrði á tjónvald, og þar með stefnda, að sýna fram á að fyllstu aðgæslu hafi verið gætt; ellegar teljist tjónvaldur bótaskyldur. Málsgreinin feli þannig í sér lögfesta sakarlíkindareglu þar sem sönnunarbyrði vegna tjónsatburðar sé snúið við með þeim hætti að hún hvíli á tjónvaldi, hér A og þar með stefnda. Framangreint sé einnig eðlilegt með vísan til þess að stefnandi hafi ekki verið á vettvangi þegar tjónið hafi orðið og sé því háður þeim upplýsingum sem fram komi í lögregluskýrslu og upplýsingum frá stefnda.

A hafi látið undir höfuð leggjast að afla upplýsinga um legu ljósleiðarans og hafa samráð við stefnanda, svo sem honum hafi verið lögskylt, og hafi því ekki gætt fyllstu aðgæslu við framkvæmdirnar. Hefði A gætt skyldna sinna hefði mátt koma í veg fyrir tjón, sbr. 3. mgr. 71. gr. laga nr. 81/2003, og beri hann, og þar með stefndi, sönnunarbyrði fyrir hinu gagnstæða. Engu breyti þó að vinnan hafi verið í nokkurra metra fjarlægð frá staurunum. Fjarskiptavirki hafi verið í jörðu í námunda við framkvæmdina og skyldan samkvæmt 1. mgr. 71. gr. laga nr. 81/2003 því verið fyrir hendi.

A hafi mátt vera ljóst, vegna hinna gulu staura, að fjarskiptavirki væri í jörðu, og hafi honum borið að afla frekari upplýsinga um legu ljósleiðarans, og að hafa samráð við stefnanda um tilhögun framkvæmdanna, sbr. 1. mgr. og 3. mgr. 71. gr. laga nr. 81/2003. Á heimasíðu stefnanda komi fram, að „[e]f framkvæmdir eru á svæði þar sem strengir kunna að liggja í jörðu, ber hiklaust að leita eftir upplýsingum hjá [stefnanda] um nánari legu þeirra svo komast megi hjá óþarfa tjóni og töf á framkvæmdum“. Þar sé einnig að finna leiðbeiningar um hvernig hægt sé að panta lagnateikningar ásamt frekari úrræðum til þess að fá upplýsingar um staðsetningu jarðstrengja stefnanda.

Skilyrði sakarreglunnar, og um leið sakarlíkindareglunnar, sé því uppfyllt í málinu, enda ljóst að A hafi ekki sýnt þá aðgæslu sem honum hafi að lögum borið þegar hann hafi einungis tekið mið af stauramerkingum á svæðinu. Sú háttsemi A teljist saknæm, sbr. einnig sjónarmið um reglufest saknæmi. Þá liggi ljóst fyrir að tjón stefnanda sé bein afleiðing af þeirri vanrækslu A að hafa vikið frá viðurkenndri háttsemi sem ákveðin sé í lögum. Hann beri sönnunarbyrði fyrir hinu gagnstæða.

Krafan sé sett fram sem viðurkenningarkrafa og því nægi stefnanda að leiða líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni. Tjón stefnanda sé nánar tiltekið fólgið í því að vegna háttsemi A hafi stefnandi neyðst til að leggja talsverða vinnu í að gera við ljósleiðarann. Þrír starfsmenn stefnanda hafi gert við slitinn ljósleiðarann, sem tekið hafi 22 klukkustundir. Jarðvinnuverktaki hafi verið fenginn til þess að setja niður brunna og grafa niður ljósleiðarann, sjá kostnaðarliðinn „jarðvinna“ í reikningi stefnanda. Sú vinna hafi verið unnin með tveimur starfsmönnum stefnanda, þar sem 12 þráða ljósleiðari hafi verið lagður á milli brunnanna, og hafi hún tekið 23 klukkustundir. Frágangur á verkstað o.fl. hafi tekið 12 klukkustundir. Að auki hafi 5 klukkustundir farið meðal annars í verkstjórn og í að færa brunna inn í kortagrunn. Heildarvinna starfsmanna stefnanda hafi verið 69 klukkustundir, sjá kostnaðarliðinn „dagvinna“. Auk þess hafi verið ekið fram og til baka frá Y að X þrisvar, alls 400 km, sjá kostnaðarliðinn „akstur“.

Mergur þessa máls sé sá að hefði A gætt lagaskyldu sinnar, sem sé fortakslaus samkvæmt hljóðan laga nr. 81/2003, hefði aldrei komið til tjónsatburðar. Það að merkingar á vettvangi hafi ekki verið að öllu leyti nákvæmar haggi ekki lagaskyldu A samkvæmt framansögðu og þeirri ábyrgð sem hann, og þar með stefndi, beri, sé hún vanrækt. Ákvæði 71. gr. laganna, sé því fylgt, komi einmitt í veg fyrir að yfirborðsmerkingar, sem ekki séu að öllu leyti nákvæmar, hvort heldur af manna eða náttúruvöldum, leiði af sér tjón á fjarskiptavirkjum við jarðrask. Meðal annars í ljósi hins fortakslausa lagaboðs stoði því ekki fyrir stefnda að skáka í skjóli merkinga á vettvangi. Af 3. mgr. 71. gr. laganna leiði að stefndi beri skaðabótaábyrgð, nema því aðeins að honum takist lögfull sönnun þess að ekki hefði verið komist hjá tjóni jafnvel þótt fyllstu aðgæslu hefði verið gætt. Með tilliti til þess að A gætti ekki lögboðinnar varúðar, aðgæslu og samráðsskyldu samkvæmt 1. mgr. 71. gr. laganna sé slík niðurstaða útilokuð og beri því að fallast á kröfu stefnanda.

Stefnandi vísi meðal annars til laga nr. 81/2003 um fjarskipti, almennra reglna skaðabótaréttar og laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga o.fl. Um aðild stefnda vísist til 44. gr. laga nr. 30/2004, sem veitir rétt til þess að höfða málið beint gegn hinu stefnda vátryggingafélagi, og til dóms Hæstaréttar frá 9. júní 2016 í máli nr. 678/2015. Krafa um viðurkenningu á bótaskyldu sé reist á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um málskostnað vísi stefnandi til XXI. kafla sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmæli öllum kröfum, málsástæðum og lagarökum stefnanda og byggi sýknukröfu sína á því að fjártjón stefnanda sé ekki að rekja til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi, eða eftir atvikum athafnaleysis, A (vátryggingartaka). Ekki hafi verið sýnt fram á það með lagalega fullnægjandi hætti að háttsemi vátryggingartaka verði talin skaðabótaskyld samkvæmt íslenskum lögum. Ljóst sé af atvikum málsins að tjónið megi rekja til óhappatilviljunar og/eða atvika sem stefnandi sjálfur verði að bera ábyrgð á. Í ljósi atvika málsins verði bótaábyrgð vátryggingartaka ekki reist á 71. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti.

Því sé mótmælt að vátryggingartaki hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi þegar óhappið varð. Um hafi verið að ræða óhappatilvik eins og það gerist hvað skýrast. Tjón sem verði vegna óhappatilviks eða óhappatilviljunar sé ekki bótaskylt á grundvelli sakarreglunnar og áralangrar dómvenju Hæstaréttar. Eigi það einnig við þegar bótagrundvöllurinn byggist á sakarlíkindareglu.

Stefndi byggi á því að við mat á sök í þessu máli verði að hafa í huga eðli og umfang starfsemi stefnanda. Á heimasíðu stefnanda komi fram að Míla [sé] undirstaða fjarskiptaþjónustu um allt land og að lögð sé rík áhersla á áreiðanleika og öryggi. Stefnandi sé með marga aðila um allt land sem þjóni fjarskiptakerfinu og sé fyrirtækið B einn þeirra. Stefnandi sé því augljóslega sérfræðingur á sínu sviði enda fyrirtækið undirstaða fjarskiptaþjónustu um allt land. Því verði að gera kröfur til stefnanda í samræmi við sérfræðiþekkingu hans varðandi merkingar, frágang og annað sem viðkomi starfsemi hans.

Í málinu liggi fyrir að þjónustu og samstarfsaðili stefnanda, B, hafi á sínum tíma fært yfirborðsmerkingar um legu ljósleiðarans þannig að merkingarnar hafi beinlínis verið rangar. Leggja verði til grundvallar að stefnandi hafi vitað eða mátt vita af röngum merkingum á svæðinu enda séu merkingarnar á hans vegum. Stefnandi geti því ekki skýlt sér bak við það að B, þjónustu og samstarfsaðili hans, hafi fært merkingarnar án hans vitundar, enda hafi verkið verið unnið í þágu stefnanda. Því sé alfarið hafnað sem röngu og ósönnuðu að þegar yfirborðsmerkingar séu á ræktarlandi séu þær ávallt settar út fyrir ræktarlandið, eins og haldið sé fram af hálfu starfsmanns stefnanda. Í lögregluskýrslu málsins komi fram að staurinn hafi verið færður á sínum tíma þar sem hann lá í akbraut meðfram girðingunni, innan við. Starfsmaður B nefni ekkert um það í þessu sambandi að merkingar séu ávallt færðar til þegar þær séu inn á ræktarlandi, eins og starfsmaður stefnanda hafi síðar fullyrt í samskiptum við stefnda.

Samkvæmt gögnum málsins hafi munað að minnsta kosti 4–5 metrum á raunverulegri legu ljósleiðarans og þeirri legu sem staðsetning gula staursins hafi gefið til kynna. Skekkjan hafi því verið töluverð og mun meiri en svo að merkingar á vettvangi hafi ekki verið að öllu leyti nákvæmar […], eins og stefnandi kjósi að orða það í stefnu.

Umræddur staur, sem hafi átt að sýna legu ljósleiðarans, hafi verið færður án vitneskju vátryggingartaka. Þá hafi engar merkingar verið á umræddu svæði sem gefið hafi til kynna að staurinn væri ranglega staðsettur miðað við legu ljósleiðarans. Það sé því ljóst að vátryggingartaki hvorki vissi né mátti vita af röngum yfirborðsmerkingum enda hafi þær verið bæði glöggar og skýrar – þótt rangar væru. Allt mæli því með því að vátryggingartaki hafi mátt treysta því að staðsetning ljósleiðarans væri í samræmi við yfirborðsmerkingar á svæðinu.

Í ljósi þess hversu mikið frávik hafi verið á raunverulegri legu ljósleiðarans og þeirri sem yfirborðsmerkingar stefnanda hafi gefið til kynna sé ekki hægt að byggja bótaábyrgð á 1. mgr., sbr. 3. mgr., 71. gr. laga nr. 81/2003. Það verði ekki metið vátryggingartaka til sakar að hafa ekki aflað frekari gagna um legu ljósleiðarans eða hafa ekki haft samráð við stefnanda áður en jarðvinna hófst, enda hafi merkingar gefið til kynna að ljósleiðarinn væri ekki á þeim stað þar sem jarðvinnan fór fram.

Stefndi hafni þeirri túlkun stefnanda á ákvæði 1. mgr. 71. gr. laga nr. 81/2003 að engu breyti þótt vinna vátryggingartaka hafi verið í nokkurra metra fjarlægð frá staurunum; fjarskiptavirki hafi að sönnu verið í jörðu í námunda við framkvæmdina og skyldan skv. [ákvæðinu] því verið fyrir hendi. Ekkert bendi til þess að skyldan samkvæmt ákvæðinu verði virk þegar unnið sé í námunda við fjarskiptavirki. Samkvæmt skýru orðalagi ákvæðisins verði skyldan aðeins virk þegar unnið sé [þ]ar sem fjarskiptavirki eru […]. og því sé ljóst að umrætt tilvik falli utan við lagaákvæðið. Allan óskýrleika lagaákvæðisins beri að skýra vátryggingartaka í hag, sbr. sanngirnissjónarmið og almennar lögskýringaraðferðir. Ítrekað sé í þessu sambandi að skekkjan á yfirborðsmerkingum hafi verið töluverð, eða að minnsta kosti 4–5 metrar, og því hafi vátryggingartaki getað gert ráð fyrir því að enginn ljósleiðari eða önnur fjarskiptavirki væru þar sem hann hóf gröft.

Vátryggingartaki hafi í ljósi aðstæðna sýnt fyllstu aðgæslu við framkvæmd verksins. Fram komi í lögregluskýrslu að hann og bústjóri í X hafi ákveðið að færa sig úr línunni á milli ljósleiðarastauranna, enda hafi þeir talið að ljósleiðarinn lægi þar á milli. Þeir hafi því ákveðið að færa hliðið innar á túnið í þeim eina tilgangi að vera fjarri ljósleiðaranum, sem þeir réttilega hafi talið að væri í línu við hinn ranglega staðsetta staur. Fram komi í lögregluskýrslunni að þeir hafi talið sig vera nægilega langt frá ljósleiðaranum. Vátryggingartaki hafi því gætt ýtrustu varkárni við framkvæmd verksins og verið í góðri trú um að hann væri að færa sig frá ljósleiðaranum til þess að valda ekki tjóni á honum.

Stefnandi geti ekki hunsað það, eða látið það sér í léttu rúmi liggja, hvort yfirborðsmerkingar séu réttar og vísað til strangrar ábyrgðar tjónvalds samkvæmt lögum nr. 81/2003 um fjarskipti, verði tjón sem rekja megi til rangra yfirborðsmerkinga. Það hefði verið allt í senn einfalt, nærtækt og nauðsynlegt að upplýsa um ranga legu stauranna með einhverjum hætti. Stefnandi verði að bera áhættuna af því að hafa ekki brugðist við og hafa ekki gert viðeigandi ráðstafanir til að takmarka líkur á tjóni þegar hann hafi vitað, eða mátt vita um, rangar merkingar ljósleiðarans og þá tjónshættu sem því fylgdi. Samkvæmt heimasíðu stefnanda séu gulu staurarnir [h]elsta auðkenni ljósleiðara í jörðu […]. Einnig segi á heimasíðunni að mikilvægt sé að kannast við þessar yfirborðsmerkingar sem vísi á legu og staðsetningu strengja.

Verði fallist á kröfur og málatilbúnað stefnanda verði það ekki skilið öðruvísi en svo að litlar sem engar kröfur séu gerðar til stefnanda varðandi merkingar, þrátt fyrir þá staðreynd að stefnandi komi umræddum merkingum sjálfur fyrir á eignarlandi annars aðila vitandi um mikilvægi þeirra fyrir auðkenni um legu og staðsetningu á fjarskiptavirkjum í hans eigu.

Margvíslegar framkvæmdir eigi sér stað um allt land á degi hverjum. Fólk verði að geta treyst því að merkingar, eins og þær sem hér um ræði, gefi réttar upplýsingar um legu ljósleiðara og annarra fjarskiptavirkja sem liggja neðanjarðar.

Þegar litið sé til aðstæðna og atvika að öllu leyti sé því alfarið hafnað sem röngu og ósönnuðu að vátryggingartaki hafi ekki gætt þeirrar varúðar sem ætlast megi til af honum í umrætt sinn, enda hafi hann farið eftir þeim merkingum sem stefnandi sjálfur kveði vera helsta auðkenni sitt um legu ljósleiðara í jörðu. Vísað sé til niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum í máli nr. 407/2018, sem styðji málatilbúnað og dómkröfur stefnda í málinu. Háttsemi vátryggingartaka í umrætt sinn hafi ekki verið með þeim hætti að hann hafi bakað sér bótaábyrgð samkvæmt lögum, hvorki á grundvelli sakarreglunnar né sakarlíkindareglunnar. Því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé ljóst að stefnandi verði að bera hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Varakrafa stefnda byggist í aðalatriðum á sömu atriðum og sjónarmiðum og aðalkrafa. Stefnandi hafi vitað að yfirborðsmerkingar á umræddu svæði gæfu legu ljósleiðarans ranglega til kynna. Það hafi ekki verið um mistök að ræða af hálfu stefnanda eða samstarfsaðila hans, heldur hafi þessir aðilar verið meðvitaðir um að yfirborðsmerkingarnar væru rangar. Þrátt fyrir vitneskju stefnanda um það hafi hann ekkert aðhafst til að upplýsa um ranga legu ljósleiðarans.

Vísað sé til meginreglna skaðabótaréttar, einkum meginreglna um sönnun og sönnunarbyrði, og til laga nr. 81/2003 um fjarskipti. Málskostnaðarkrafa byggist á ákvæði 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og málskostnaðarkrafa stefndu í varakröfunni á 3. mgr. 130. gr. sömu laga.

Niðurstaða

Mál þetta snýst um bótaskyldu vegna tjóns á ljósleiðara í eigu stefnanda, sem varð við jarðrask á vegum vátryggingartaka, sem stefnandi telur stefnda bera bótaábyrgð á.

Kröfu sína byggir stefnandi á 3. mgr. 71. gr. laga um fjarskipti þar sem segir að ef jarðrask eða aðrar framkvæmdir hafa leitt til skemmda á fjarskiptavirkjum eða truflana á rekstri þeirra sé tjónvaldi skylt að bæta allt tjón sem af skemmdunum leiðir, bæði beint og óbeint, þar á meðal viðskiptatap, nema hann sýni fram á að ekki hafi verið komist hjá tjóni þó að fyllstu aðgæslu hafi verið gætt. Stefnandi byggir á því að vátryggingartaki hafi ekki gætt fyllstu aðgæslu þar sem hann hafi vanrækt skyldur sínar samkvæmt 1. mgr. 71. gr. laganna. Þar segir að þar sem fjarskiptavirki séu megi ekki reisa mannvirki, setja upp tæki, leggja pípur, raflagnir, leiðslur og því um líkt, gera jarðrask eða aðrar ráðstafanir er af geta hlotist skemmdir á fjarskiptavirkjum eða truflanir á rekstri þeirra, nema áður hafi verið aflað upplýsinga um legu þeirra og samráð verið haft við eiganda fjarskiptavirkisins um tilhögun framkvæmdanna. Vátryggingartaki hafi hvorki haft samráð við stefnanda né aflað upplýsinga um legu ljósleiðarans hjá honum áður en framkvæmd hófst og telur stefnandi því að sakarlíkindaregla sem felist í fyrrgreindu lagaákvæði leiði til þess að bótaábyrgð falli á stefnda vegna tjóns sem stefnandi hafi orðið fyrir sökum kostnaðar af viðgerðum á eigum hans .

Reisir stefnandi kröfur sínar á hendur stefnda í raun á nær hlutlægum grunni, en í kröfugerð hans felst frádráttur sem nemur sjálfsábyrgð vátryggingartaka og fram kom við munnlegan málflutning lögmanns stefnanda að ekki stæði til að krefja hann um bætur.

Upplýst þykir að þar sem vátryggingartaki hóf gröft til þess að setja niður hlið að beiðni landeiganda voru fyrir hendi rangar yfirborðsmerkingar á vegum stefnanda um það hvar ljósleiðari hans hafði verið lagður í jörðu og er það staðfest af starfsmönnum þjónustuaðila hans, B. Þá hafa þeir staðfest við lögreglu að gulur staur, sem gefa skyldi staðsetningu ljósleiðara til kynna, hafi áður verið færður til á þeirra vegum.

Fallist er á það með stefnanda að fyllsta aðgæsla í skilningi fyrrgreinds lagaákvæðis geti falið í sér að aflað sé upplýsinga hjá honum um legu ljósleiðara, þegar engar eða óljósar upplýsingar er að finna á vettvangi. Lagafyrirmæli um samráð og upplýsingaöflun verða virt í samhengi við markmið þeirra um vernd almannahagsmuna af ótrufluðum fjarskiptum. Við þær sérstöku aðstæður sem hér eru fyrir hendi, þær að eigandi og ábyrgðaraðili fjarskiptavirkis bar ábyrgð á villandi upplýsingum um legu þess á vettvangi, er ekki einhlítt að ábyrgð á ótrufluðum fjarskiptum eigi að liggja hjá vátryggingartaka og þar með stefnda. Ábyrgð stefnanda á því er rík, ekki síst með hliðsjón af þeim almannahagsmunum sem ákvæðunum er ætlað að vernda, að þegar veittar eru upplýsingar á vettvangi um legu fjarskiptavirkja megi treysta því að þær séu réttar. Ekki verður ráðið af lagaákvæðinu eða lögskýringargögnum að skylda til að afla frekari upplýsinga um legu fjarskiptavirkis sé fortakslaus þegar skýrar merkingar eru fyrir hendi af hálfu eiganda fjarskiptavirkis. Telja verður að vátryggingartaki hafi mátt reiða sig á þær upplýsingar og ummerki sem skilin höfðu verið eftir á vettvangi á vegum stefnanda og ætlað er að veita upplýsingar um legu ljósleiðara hans.

Stefnandi byggir á því að samráðsskylda áður en framkvæmd hefst sé fortakslaus samkvæmt ákvæðinu. Í ákvæðinu er mælt fyrir um slíka skyldu til samráðs um tilhögun framkvæmda þar sem fjarskiptavirki er, en þar er ekki mælt fyrir um samráð um tilhögun framkvæmda sem með réttu má ætla að séu í nokkurri fjarlægð frá fjarskiptavirki.

Í vitnisburði starfsmanns stefnanda fyrir dómi kom fram að mikil áhersla væri lögð á að stofnstrengir séu rétt merktir með staurum. Þeir væru almennt ekki settir niður beint fyrir ofan ljósleiðara, heldur væru þeir settir hálfan til einn metra frá þeim stað þar sem hann lægi. Samkvæmt þessu sýndi vátryggingartaki aðgæslu með því að umræddur gröftur fór fram fjóra til fimm metra frá þeim stað sem merking sýndi að ljósleiðari lægi. Telst það óumdeilt að það hafi hann gert og er það staðfest í skýrslu lögreglu.

Eigandi fjarskiptavirkis getur ekki borið fyrir sig umrædda sakarlíkindareglu, með þeim áhrifum að bótaábyrgð falli á framkvæmdaraðila af fjártjóni eiganda fjarskiptavirkis vegna skemmda á því, þegar rangar merkingar sem starfsmenn á vegum eigandans hafa komið fyrir hafa villt um fyrir framkvæmdaraðila um það hvar það sé. Ekkert liggur fyrir um að landeigandi eða annar, sem eðlilegt var að vátryggingartaki hefði samráð við um framkvæmdina, hafi fengið, frá stefnanda eða þjónustuaðila hans, upplýsingar um að gulur staur hefði verið færður til og gæfi því ranglega til kynna hvar umræddur ljósleiðari lægi í jörðu.

Að öllu framangreindu virtu verður kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda vegna tjóns á ljósleiðara stefnanda hafnað.

Samkvæmt þeirri niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Mílu ehf., í máli þessu. Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf

Eigandi fjarskiptavirkis getur ekki borið fyrir sig umrædda sakarlíkindareglu, með þeim áhrifum að bótaábyrgð falli á framkvæmdaraðila af fjártjóni eiganda fjarskiptavirkis vegna skemmda á því, þegar rangar merkingar sem starfsmenn á vegum eigandans hafa komið fyrir hafa villt um fyrir framkvæmdaraðila um það hvar það sé. Ekkert liggur fyrir um að landeigandi eða annar, sem eðlilegt var að vátryggingartaki hefði samráð við um framkvæmdina, hafi fengið, frá stefnanda eða þjónustuaðila hans, upplýsingar um að gulur staur hefði verið færður til og gæfi því ranglega til kynna hvar umræddur ljósleiðari lægi í jörðu.

Að öllu framangreindu virtu verður kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda vegna tjóns á ljósleiðara stefnanda hafnað.

Samkvæmt þeirri niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Mílu ehf., í máli þessu. Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf