E-10187/2009

Mál þetta, sem höfðað var 10. september 2009, var dómtekið 24. febrúar sl.

Stefnandi er M-kk-nf H. J-kk-nf, kt. 090738-2829, Vallarási 4, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda kr. 6.628.952 með vöxtum frá 1. mars 2009 til 19. apríl 2009 skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og dráttarvöxtum frá 19. apríl 2009 til greiðsludags skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins og virðisaukaskatts af málskostnaði.

Stefndi krefst þess aðallega að verða alfarið sýknaður af kröfum stefnanda. Stefndi krefst til vara verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi gerði þjónustusamning við stefnda þann 4. janúar 2001. Með samningi þessum tók stefnandi að sér „að sjá um akstur og afhendingu á pappírum og skjölum verkkaupa, ásamt tilfallandi serðum til farmflytjanda og tollyfirvalda fyrir verkkaupa“. Samningurinn skyldaði stefnanda til þess að leggja til bifreið til þjónustunnar. Greiðsla fyrir þjónustuna var ákveðið tímagjald með hækkunarákvæði. Í samningnum var eftirfarandi ákvæði um gildistíma: „Samningur þessi gildir til 31.12.2001. Skal honum sagt upp með eins mánaðar fyrirvara. Samningurinn framlengist um eitt ár komi ekki til uppsagna.“ Með bréfi, dags. 28.11.2001, var samningi þessum sagt upp. Báðir samningsaðilar unnu þó eftir samningnum til 3. febrúar 2003, en þá var gerður nýr samningur með nokkrum breytingum frá þeim fyrri. Helstu breytingar voru þessar: Stefnandi skyldi vinna bæði fyrir stefnda og Samskip hf. sem voru komnir í eigu sama aðila. Endurgjald fyrir þjónustuna var ákveðið kr. 370.150 á mánuði án vsk. og skyldi endurgjaldið sæta hækkunum í samræmi við almennar hækkanir á taxta hjá Bandalagi íslenskra leigubifreiðastjóra. Gildistímaákvæði nýja samningsins er svohljóðandi: „Samningur þessi gildir til 01.02.2004. Skal honum sagt upp með eins mánaðar fyrirvara. Samningurinn framlengist um eitt ár komi ekki til uppsagnar innan gildistímans.“ Með bréfi dags 26. febrúar 2009 sagði stefndi upp samningi þessum. Í uppsagnarbréfi framkvæmdastjóra stefnda segir.: „Þjónustusamningnum er sagt upp frá og með næstu mánaðamótum, að telja með vísan til ákvæðis samningsins um gildistíma samningsins.“ Stefnandi fékk uppsagnarbréf þetta í hendur 26. janúar 2009. Með hliðsjón af því, dagsetningu bréfsins og tilvitnaðs uppsagnarákvæðis í þjónustusamningnum óskaði lögmaður stefnanda eftir því með bréfi, dagsettu 29. janúar 2009, að stefndi upplýsti hvenær uppsögninni væri ætlað að taka gildi. Í svarbréfi lögmanns stefnda segir, að uppsögn samningsins miðist við mánaðamótin janúar/febrúar og því séu stefnanda greidd laun út febrúar og gekk það eftir.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 19. mars 2009, var af hálfu stefnanda sett fram skaðabótakrafa sem reist var á því að uppsögnin myndi ekki öðlast gildi fyrr en í lok janúar 2010. Þeim skilningi var alfarið hafnað með bréfi lögmanns stefnda, dags. 30. mars 2009.

II

Stefnandi telur að stefndi brjóti uppsagnarákvæði þjónustusamningsins frá 2004 með því að láta uppsagnarbréfið frá 26. febrúar 2009 taka gildi í febrúarlok 2009. Stefnandi telur að uppsagnarákvæði þjónustusamningsins leyfi ekki að uppsagnarbréfið taki gildi fyrr en í lok janúar 2010. Í samræmi við það krafði stefnandi stefnda um greiðslu fyrir tímabilið frá og með mars 2009 til og með september 2010 eða í 11 mánuði, kr. 602.632 pr. mánuð, samtals kr. 6.628.952, og er það stefnufjárhæð þessa máls. Með bréfi, dags. 30. mars 2009, var kröfunni hafnað og fyrir því færðar tvær ástæður, annars vegar að samningurinn hafi fallið úr gildi 1. febrúar 2005 og hins vegar að uppsögnin hafi verið í samræmi við uppsagnarákvæði þjónustusamningsins, ef samningurinn teldist hafa framlengst eftir 1. febrúar 2005. Stefnandi telur, að hvorugt framangreindra sjónarmiða eigi við í þessu máli.

Tekið skal fram að stefnandi tjáði forsvarsmanni stefnda, þegar hann hafði fengið uppsagnarbréfið í hendur, að hann væri áfram reiðubúinn að uppfylla vinnuskyldu sína skv. þjónustusamningnum. Fyrir því var ekki vilji.

Byggt er á meginreglum um skaðabætur innan samninga. Einnig á meginreglum kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og er í því sambandi einkum vísað til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Vaxtakrafan styðst við 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og miðast upphafstími vaxtareiknings við þá dagsetningu, þegar uppsögn þjónustusamningsins var látin taka gildi. Dráttarvaxtakrafan styðst við 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga og er upphafstími vaxtareiknings mánuði eftir að stefnda var sent innheimtubréf. Málskostnaðarkrafa er reist á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr., sbr. 3. mgr. 129. gr. og krafa um greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun styðst við lög nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

III

Stefnandi geri í málinu kröfu um „skaðabætur innan samninga“. Engin lagaskilyrði séu til slíkrar kröfugerðar. Þar sem stefnandi hafi valið lagagrundvöll kröfu sinnar með framangreindum hætti, og sem ekki geti leitt til sakfellis í málinu, verði þegar af þessum ástæðum að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á framangreint byggi stefndi sýknukröfu sína á gildistímaákvæðinu í þjónustusamningi aðila. Fyrir liggi að svo samdist með aðilum að samningurinn skyldi gilda til 1. febrúar 2004. Þá hafi verið mælt fyrir um að samningnum skyldi „sagt upp með eins mánaðar fyrirvara“, og loks hafi sagt að samningurinn „framlengdist um eitt ár [kæmi] ekki til uppsagnar innan gildistímans“.

Samkvæmt framangreindu sé samningur þessi, hvað sem öðru líði, löngu fallinn úr gildi. Samningnum hafi verið markaður líftími til 1. febrúar 2004, sem hafi svo framlengst um eitt ár, þ.e. til 1. febrúar 2005, þar sem ekki hafi komið til uppsagnar fyrir 1. febrúar 2004. Samkvæmt því hafi samningurinn í sjálfu sér fallið úr gildi 1. febrúar 2005, og eigi stefnandi þegar af þeirri ástæðu engar kröfur á grundvelli samningsins eftir það tímamark. Verði því þegar af þessum ástæðum að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Enn fremur sé það svo að jafnvel þótt talið verði að gildistími samningsins hafi ævinlega framlengst um eitt ár í senn, sem sé mótmælt samkvæmt framangreindu, og þá í síðasta sinn til 1. febrúar 2009, liggi fyrir að stefndi sagði samningnum upp með bréfi sem óumdeilt sé að stefnandi móttók 26. janúar 2009. Sú uppsögn komi því „innan gildistíma“ samningsins og hafi verið með „eins mánaðar fyrirvara“ þannig að stefnanda hafi verið greidd laun út febrúar 2009. Þessi uppsagnarháttur hafi því alfarið verið í samræmi við samninginn og samningurinn að fullu efndur af hálfu stefnda. Eigi stefnandi því engar frekari kröfur á hendur stefnda og verði því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda af framangreindum ástæðum verði að sýkna hann með vísan til þess að ekkert liggi fyrir um, og sé því raunar mótmælt af stefnda, að stefnandi hefði unnið út það tímabil sem stefnandi miði gildistíma þjónustusamningsins við, þ.e. út janúar 2010.

Verði fallist á sýknukröfu stefnda sé þess krafist til vara að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Fyrir liggi að umsamið endurgjald milli stefnanda og stefnda í samningnum 3. febrúar 2003 hafi verið 370.150 kr. á mánuði, en í stefnu sé mánaðargjald miðað við 602.632 kr. Verði því hvað sem öðru líði að lækka kröfu stefnanda þannig að hún taki mið af hinu umsamda mánaðargjaldi.

Áður sé vikið að því að engin lagaskilyrði séu til þess að taka kröfur stefnanda til greina sem „skaðabætur innan samninga“. Slíkt eigi einfaldlega ekki við í málinu, eins og áður segi, enda geti krafa stefnanda í mesta lagi verið krafa um efndir á samningi og þá um greiðslur frá viðeigandi gjalddögum, þ.e. til og með janúar 2010. Með vísan til þess sé vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu mótmælt, enda geti slíkir vextir aðeins fallið á „skaðabótakröfur“, en í málinu geti aldrei verið um slíka kröfu að ræða, eins og áður segi.

Enn fremur sé dráttarvöxtum frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi mótmælt. Verði ekki fallist á það geti dráttarvextir a.m.k. aldrei fallið á fyrra tímamarki en gjalddaga hvers mánaðar, þ.e. fyrsta hvers mánaðar (eftir á) vegna greiðslu hvers mánaðar. Raunar sé greiðsluskylda vegna hluta hinna umkröfðu greiðslna, hvernig sem á málið sé litið, ekki enn orðin virk, þ.e. vegna október 2009 til og með janúar 2010. Þá geti upphafstími dráttarvaxta á hverja og eina greiðslu aldrei verið miðaður við fyrra tímamark en 19. apríl 2009 vegna kröfugerðar stefnanda í stefnu.

Um lagagrundvöll fyrir málskostnaðarkröfu vísist til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Eins og að framan er rakið gerði stefnandi upphaflega þjónustusamning við stefnda þann 4. janúar 2001. Með samningnum tók stefnandi að sér „að sjá um akstur og afhendingu á pappírum og skjölum verkkaupa, ásamt tilfallandi serðum til farmflytjanda og tollyfirvalda fyrir verkkaupa“. Þessum samningi var sagt upp af stefnda, með bréfi dags. 28. nóvember 2001, en áfram var engu að síður unnið samkvæmt honum eða þar til nýr samningur var gerður á milli aðila 3. febrúar 2003.

Stefndi sagði síðargreinda samningnum upp með bréfi dagsettu 26. febrúar 2009 sem fyrir liggur að var afhent stefnanda 29. janúar s.á. Höfðar stefnandi mál þetta vegna uppsagnarinnar og byggir á að uppsagnarákvæði samningsins leyfi ekki að uppsagnarbréfið taki gildi fyrr en í lok janúar 2010.

Í þjónustusamningi aðila, dags. 03.02.2003, er svofellt gildistímaákvæði: „Samningur þessi gildir til 01.02.2004. Skal honum sagt upp með eins mánaðar fyrirvara. Samningurinn framlengist um eitt ár komi ekki til uppsagnar innan gildistímans.“

Greinir aðila á um hvort skilja beri gildistímaákvæðið þannig að samningurinn hafi runnið sitt skeið 01.02.2005, eins og stefndi heldur fram, eða framlengst ár hvert um eitt ár, eins og stefnandi byggir á. Þá byggir stefndi á að jafnvel þó litið verði svo á að gildistími samningsins hafi ævinlega framlengst um eitt ár í senn þá hafi uppsögnin komið innan gildistíma samningsins og verið með eins mánaðar fyrirvara. Stefnandi heldur því hins vegar fram að segja hafi átt samningnum upp með eins mánaðar fyrirvara innan gildistíma hans.

Fyrir liggur og óumdeilt er að unnið var samkvæmt samningnum þar til stefnandi lét af störfum fyrir stefnda í kjölfar uppsagnarinnar. Þá liggur fyrir að í uppsagnarbréfinu kemur fram að af hálfu stefnda sé sagt upp þjónustusamningi milli félagsins og stefnanda, dags. 3. febrúar 2003. Þykir því verða við það að miða að samningurinn hafi 1. febrúar ár hvert framlengst um eitt ár og verið í fullu gildi þá er honum var sagt upp.

Ekki þykir unnt að skilja uppsagnarákvæði samningsins öðru vísi en svo að honum skyldi sagt upp með eins mánaðar fyrirvara innan gildistíma hans. Uppsögn stefnda var ekki í samræmi við það. Þar sem uppsögnin var samkvæmt því óheimil verður að líta svo á að samningurinn hafi framlengst um eitt ár og að stefnda beri að bæta stefnanda það tjón sem hann beið við uppsögnina en fyrir liggur að stefnandi fékk greidd laun út febrúar 2009.

Í umræddum þjónustusamningi er kveðið á um að umsamið verð fyrir þjónustuna sé kr. 370.150 án virðisaukaskatts á mánuði. Verðið taki mið af almennum hækkunum á taxta hjá Bandalagi íslenskra leigubifreiðastjóra. Gengið sé út frá dagsetningu samnings.

Í máli þessu liggur fyrir að umsamið verð hafði tekið hækkunum í samræmi við hækkunarákvæði samningsins. Fékk stefnandi þannig greiddar samtals kr. 602.632 á mánuði fyrir akstur samkvæmt samningi hans við stefnda síðustu mánuði samningstímans.

Til þess að stefnandi verði eins settur og samningur aðila hefði verið réttilega efndur verður stefndi samkvæmt framansögðu dæmdur til að greiða honum stefnufjárhæðina. Ber sú fjárhæð vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. mars 2009, er uppsögnin kom til framkvæmda, og dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 19. apríl 2009, er mánuður var liðinn frá því að stefnandi gerði kröfu vegna uppsagnarinnar.

Eftir niðurstöðu málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Jónar Transport hf., greiði stefnanda M-kk-þgf H. J-kk-þgf kr. 6.628.952 með vöxtum frá 1. mars 2009 til 19. apríl 2009 skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og dráttarvöxtum frá 19. apríl 2009 til greiðsludags skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf