S-17/2009

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 11. desember sl. er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 26. janúar 2009 á hendur Á-kk-þgf Þ-kk-þgf Á-kk-þgf, [kt.], til heimilis að Fagurhóli 8, Grundarfirði, „fyrir eftirtalin umferðarlagabrot hér á landi, sem ökumanni vörubifreiðarinnar TR-748, sem dró eftirvagninn MI-578, við vöruflutninga á vegum í atvinnuskyni á tímabilinu frá 22. júlí til 14. október 2008:

1.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 22. júlí, kl. 15:44 og endar sama dag kl. 23:30, en virkur aksturstími án hlés er 7 klst. og 20 mín., sem er 2 klst. og 50 mín. (63,0%) umfram það sem leyfilegt er.

2.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 23. júlí, kl. 14:18 og endar sama dag kl. 20:29, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 32 mín., sem er 1 klst. og 2 mín. (23%) umfram það sem leyfilegt er.

3.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 12. ágúst, kl. 07:19 og endar sama dag kl. 19:37, en virkur aksturstími án hlés er 10 klst. og 52 mín., sem er 6 klst. og 22 mín. umfram það sem leyfilegt er. Og með því að hafa á ofangreindu aksturstímabili, ekið bifreiðinni samtals 11 klst. og 1 mín., sem er 1 klst. og 1 mín. yfir leyfilegan aksturstíma hvers akstursdags.

4.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 14. ágúst, kl. 10:45 og endar sama dag kl. 17:25, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 35 mín., sem er 1 klst. og 5 mín. (24%) umfram það sem leyfilegt er.

5.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 27. ágúst, kl. 10:26 og endar sama dag kl. 16:44, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 40 mín., sem er 1 klst. og 10 mín. (26%) umfram það sem leyfilegt er.

6.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 12. september, kl. 11:06 og endar sama dag kl. 17:00, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 51 mín., sem er 1 klst. og 21 mín. (30%) umfram það sem leyfilegt er.

7.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 16. september, kl. 13:09 og endar sama dag kl. 19:34, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 54 mín., sem er 1 klst. og 24 mín. (31%) umfram það sem leyfilegt er.

8.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 22. september, kl. 15:39 og endar sama dag kl. 21:53, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 40 mín., sem er 1 klst. og 10 mín. (26%) umfram það sem leyfilegt er.

9.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 26. september, kl. 15:36 og endar sama dag kl. 20:50, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 14 mín., sem er 44 mín. (16,2%) umfram það sem leyfilegt er.

10.

Með því að hafa á akstursdegi sem hófst þann 6. október, kl. 09:59, en endar þann 7. október kl. 02:12, ekið bifreiðinni samtals í 12 klst. og 4 mín., sem er 2 klst. og 4 mín.(20,7%) umfram leyfilegan aksturstíma hvers akstursdags.

11.

Með því að hafa vanrækt að gera hlé á akstri bifreiðarinnar eftir 4 klst. og 30 mín. akstur, á aksturstímabili sem hefst þann 14. október, kl. 15:05 og endar sama dag kl. 21:16, en virkur aksturstími án hlés er 5 klst. og 41 mín., sem er 1 klst. og 11 mín. (26%) umfram það sem leyfilegt er.

Teljast ákæruliðir nr. 1 til 9 og 11 varða við 1. og 2. mgr. 44. gr. a, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög og 1. mgr. 7. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 662/2006 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna og ákæruliður 3 að auki við 1. mgr. 6. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 662/2006 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, en ákæruliður 10 telst varða við 1. og 2. mgr. 44. gr. a, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög og 1. mgr. 6. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 662/2006 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu en til vara að hann verði dæmdur til vægustu mögulegu refsingar. Í báðum tilvikum er krafist hæfilegra málsvarnarlauna og að þau verði greidd úr ríkissjóði.

II.

Samkvæmt kæru Vegagerðarinnar til sýslumannsins á Eskifirði, dags. 17. nóvember 2008, og meðfylgjandi gögnum, var akstur ákærða á vagnlestinni TR-748/MI-578 stöðvaður miðvikudaginn 22. október 2008 kl. 12.12 af eftirlitsmönnum Vegagerðarinnar. Segir í kærunni að á vettvangi hafi upplýsingar um akstur ökumanns á ökumannskorti verið teknar til eftirlits og nánari skoðunar. Skoðun umræddra gagna síðar hafi leitt í ljós tólf ætluð brot ákærða á reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Með kærunni fylgdi stöðluð, útfyllt vettvangsskýrsla, undirrituð af ákærða og tveimur eftirlitsmönnum Vegagerðarinnar, þar sem fram kemur að teknar hafi verið upplýsingar af ökumannskorti til frekari skoðunar og að skoðað verði þrjá mánuði aftur í tímann. Þá fylgdi svokölluð „greiningarskýrsla“, þar sem ætluð brot voru listuð upp í 12 liðum, og útprentaðar upplýsingar af ökumannskorti ákærða sem sýna ætluð brot myndrænt.

Meðal gagna málsins er bréf J-kk-ef Þ-kk-ef L-kk-ef, umferðareftirlitsmanns Vegagerðarinnar til ákærða, sem ber yfirskriftina „Fylgiseðill“, dags. 12. nóvember 2008. Í bréfinu er ákærða kynnt að við nánari skoðun á þeim upplýsingum af ökumannskorti hans sem teknar voru umrætt sinn hafi komið í ljós tólf brot á reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Hafi greiningarskýrsla verið gerð sem send verði lögregluyfirvöldum til afgreiðslu.

Þá liggur fyrir skýrsla lögreglustjórans á Eskifirði vegna aðsendrar kæru Vegagerðarinnar 2. desember 2008, þar sem 12 rannsóknaratriði eru listuð upp. Ekki var tekin skýrsla af ákærða hjá lögreglu og ekki er að sjá sjá að frekari rannsókn hafi farið fram af hálfu lögreglu áður en ákæra vegna málsins var gefin út.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum.

Ákærði kvaðst hafa verið að aka vöruflutningabifreið með eftirvagni með fisk frá Eskifirði á leið til Grundarfjarðar er akstur hans hafi verið stöðvaður í Reyðarfirði af vegaeftirlitsmönnum, sem m.a. hafi tekið afrit af gögnum á ökumannskorti hans, en að athugun þeirra lokinni hafi honum verið leyft að halda áfram ferð sinni. Ákærði kvaðst starfa hjá flutningafyrirtæki sem mestmegnis flytji fisk og fiskúrgang, auk þess sem fyrirtækið flytji vörur fyrir önnur flutningafyrirtæki. Um reglulegar ferðir á vegum fyrirtækisins hafi verið að ræða milli Eskifjarðar og Grundarfjarðar á því tímabili sem um ræði, en ákærði hafi ekki verið eini ökumaðurinn á þeirri leið, enda sé fyrirtækið með 12-13 bifreiðar í akstri.

Ákærði kvaðst þekkja til reglna um aksturstíma og hlé.

Ákærði kvað það hafa komið fyrir að hann hafi gleymt ökumannskorti sínu í ökurita bifreiðarinnar svo hann geti ekki útilokað að í einhverju tilviki sem ákært er fyrir hafi annar ökumaður verið við stjórnvölinn. Hann kvaðst hvorki getað játað því né neitað að hafa ekið umrædda daga eins og greini í ákæru, þar sem hann minntist þess ekki sérstaklega. Aðspurður kvaðst ákærði ekki vita til þess að annar maður hafi ekið á hans korti, en hann geti ekki útilokað að það hafi komið fyrir. Hafi það gerst hafi þá líklega bara verið um styttri vegalengdir að ræða, en ekki heilu eða hálfu dagana. Ákærði benti á að tvær raufar væru á ökuritanum og því hægt að hafa tvö ökumannskort í ökuritanum í einu, en tala sýndi hvort kortið væri þá skrifað á. Ökumönnum væri hins vegar ekki sérstaklega kennt á þetta og því ekki víst að menn athuguðu hvort annað kort hefði gleymst í ökuritanum og á hvort kortið upplýsingar skrifuðust.

Ákærði hvað það hafa komið fyrir á því tímabili sem um ræði að hann hafi verið að flytja fiskúrgang, en þá muni aksturinn vera undanþeginn frá reglum um ökurita. Það hafi oft komið fyrir að tveir ökumenn hafi verið í þessum ferðum, en þá hafi annar ekið aðra leiðina og hinn til baka.

Ákærði kvaðst hafa fengið bréf frá Vegagerðinni um að mál hans hafi verið sent lögreglu en hann hafi aldrei verið kallaður til skýrslugjafar hjá lögreglu.

J-kk-nf Þ-kk-nf L-kk-nf, umferðareftirlitsmaður hjá Vegagerðinni, gaf skýrslu sem vitni fyrir dómi. Hann kvaðst minnast þess að hafa stöðvað akstur ákærða umrætt sinn vegna hefðbundins eftirlits og að tekið hafi verið afrit af gögnum á ökumannskorti ákærða sem síðar hafi verið skoðuð. Almennt séu afrituð gögn þrjá mánuði aftur í tímann af ökumannskortum. Hann kvaðst ekki minnast þess hver farmurinn var hjá ákærða umrætt sinn. Aðspurður kvað vitnið það ekki kannað sérstaklega af hálfu Vegagerðarinnar hvaða farm menn hafi ekið með þegar gerðar eru skýrslur um brot aftur í tímann. Það sé því ekki útilokað að ökuriti sé notaður enda þótt það hafi ekki verið skylt í einhverjum tilvikum.

Vitnið kvaðst hafa unnið úr gögnum sem tekin voru af ökumannskorti ákærða, ásamt öðrum starfsmanni Vegagerðarinnar, S-kk-þgf I-kk-þgf L-kk-þgf. Hann útskýrði hvernig lesa skuli úr útprentunum af ökumannskorti ákærða og bar að hinar útprentuðu upplýsingar væru fengnar beint af ökumannskorti ákærða, eins og nafn hans og númer ökumannskort sýndu, en að litlum textaboxum væri bætt inn á þær við vinnslu Vegagerðarinnar til skýringar.

H-kk-nf S-kk-nf, umferðareftirlitsmaður hjá Vegagerðinni, bar um afskipti sín af ákærða við stöðvun aksturs hans umrætt sinn. Hann kvað gögn hafa verið afrituð af ökumannskorti ákærða vegna hefðbundins eftirlits, líklega þrjá mánuði aftur í tímann, en kvaðst ekki hafa komið að úrvinnslu þeirra gagna. Hann kvað ákærða ekki hafa verið spurðan að því á vettvangi með hvers konar farm hann hefði verið að keyra undanfarna þrjá mánuði, né teldi hann það almennt rannsakað af hálfu Vegagerðarinnar enda þótt teknar væru upplýsingar af ökumannskortum aftur í tímann.

S-kk-nf I-kk-nf L-kk-nf, umferðareftirlitsmaður hjá Vegagerðinni, bar einnig um aðkomu sína að úrvinnslu gagna sem afrituð voru af ökumannskorti ákærða og skýrði hvernig sú úrvinnsla færi fram og hvernig lesið skyldi úr hinum útprentuðu gögnum.

III.

Ákærða er gefið að sök að hafa brotið gegn reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna með því að hafa á tímabilinu 22. júlí til 14. október 2008 tíu sinnum ekið of lengi án þess að taka tilskilið hlé frá akstri og í tvö skipti ekið of langan akstursdag, áður en daglegur hvíldartími var tekinn. Málatilbúnaður ákæruvaldsins byggir á upplýsingum sem aflað var af umferðareftirlitsmönnum Vegagerðarinnar með afritun gagna af ökumannskorti ákærða er hann var stöðvaður við hefðbundið eftirlit 22. október 2008.

Af hálfu ákærða er því í fyrsta lagi borið við að framlögð gögn frá Vegagerðinni, útprentanir sem sagðar eru af gögnum afrituðum af ökumannskorti ákærða, geti ekki talist fullgild sönnunargögn, enda liggi frumgögnin, hin rafrænu gögn ekki fyrir dómnum. Þá séu útprentanir þessar ekki á íslensku, sbr. 12. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Auk þess hafi reglur um hæfi og þjálfun umferðareftirlitsmanna ekki verið settar, eins og boðið sé í 6. mgr. 68. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, eins og þeim var breytt með lögum nr. 66/2006.

Í öðru lagi er því borið við að ekki sé sannað að ákærði hafi verið við stjórnvöl bifreiðarinnar í þeim tilvikum sem greini í ákæru, enda geti aðrir ökumenn hafa ekið á ökumannskorti hans þar sem fyrir hafi komið að hann hafi gleymt því í bifreiðinni.

Í þriðja lagi kunni undanþága d-liðar 1. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 662/2006, um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, að hafa átt við í þeim tilvikum sem tilgreind séu í ákæru, en ekkert hafi verið rannsakað af hálfu Vegagerðarinnar eða lögreglu með hvers konar farm hafi verið ekið umrædd skipti. Auk þess hafi ekki verið rannsakað hvort einhverjar þær aðstæður hafi verið fyrir hendi umrædd skipti sem réttlætt hafi frávik frá ákvæðum reglugerðarinnar, sbr. 13. gr. hennar.

Af hálfu ákærða er ennfremur á það bent að engin sjálfstæð rannsókn hafi farið fram hjá lögreglu og m.a. órannsakað hvar brotin hafi verið framin. Þar sem ekki hafi verið tekin skýrsla af honum hjá lögreglu hafi honum ekki gefist kostur á að koma á framfæri skýringum og ástæðum sem kynnu að hafa leitt til þess að ekki hefði verið gefin út ákæra á hendur honum og ákæruvaldið þannig ekki horft jafnt til atriða sem horfi til sýknu og sektar. Verði ákæruvaldið að bera hallann af ófullnægjandi rannsókn málsins.

Meðal rannsóknargagna eru gögn frá Vegagerðinni á prentuðu formi sem þeir starfsmenn Vegagerðarinnar sem að málinu komu hafa staðfest fyrir dómi að hafi verið unnin upp úr rafrænum gögnum sem afrituð voru af ökumannskorti ákærða er akstur hans var stöðvaður 22. október 2008. Staðfestu þessir starfsmenn að ekkert hafi verið átt við upplýsingarnar eftir að þær voru lesnar af ökumannskortinu, að öðru leyti en því að við útprentun hafi litlir kassar með texta verið færðir inn á blöðin til skýringar. Á útprentunum þessum kemur fram nafn ákærða og númer ökumannskorts hans, sem ber saman við það númer sem skráð var í skýrslu umferðareftirlitsmanna á vettvangi, utan þess að síðustu tvo stafina vantar á útprentanirnar. Ákærði kannast við að lesnar hafi verið upplýsingar af ökumannskorti hans umrætt sinn og hefur ekki leitt að því líkum að þær upplýsingar sem fyrir liggja í útprentuðum gögnum frá Vegagerðinni hafi verið lesnar að öðru ökumannskorti en korti hans. Ekki skiptir máli við mat á þessum sönnunargögnum þótt ekki hafi enn verið sett reglugerð um hæfi og þjálfun eftirlitsmanna, en viðkomandi eftirlitsmenn skýrðu fyrir dómi hvernig unnið væri úr upplýsingunum. Þá kemur ekki að sök þótt gögn þessi séu ekki á íslensku en gögnin sýna myndrænt hvernig akstri og hvíld var háttað og einungis er þar um örfáar setningar á ensku að ræða.

Útprentanir þessar, sem leggja verður til grundvallar að hafi verið lesnar af ökumannskorti ákærða, sýna fram á að ekið hafi verið án tilskilins hlés og of langan aksturstíma í þeim tilvikum sem greinir í ákæru. Hafa starfsmenn Vegagerðarinnar sem báru vitni fyrir dómi staðfest að ávallt sé metið sakborningi í hag ef gögn sýni að bifreið sé kyrrstæð, enda þótt ökumenn sinni því ekki að stilla ökurita þannig að hann sýni að um hvíld sé að ræða.

Ákærði hefur fyrir dómi sagst ekki muna hvort hann hafi verið við akstur umrædda daga og því hvorki getað játað né neitað því að hann hafi verið ökumaður. Hann kveður það mögulegt að einhver annar hafi ekið á hans ökumannskorti í einhverjum tilvikum, þó ekki heilu eða hálfu dagana. Ákærði hefur hins vegar ekki gert það sennilegt að annar ökumaður hafi verið við stjórnvölinn í einhver þeirra skipta sem ákæran tekur til. Þá hefur ákærði engum líkum leitt að því að undanþágur eða heimildir til frávika, sbr. t.d. d-lið 1. mgr. 4. gr. og 13. gr. reglugerðar nr. 662/2006, um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, hafi átt við um akstur hans, en á því gafst honum fullt færi við meðferð málsins fyrir dómi. Enda þótt æskilegt megi teljast að tekin hefði verið skýrsla af ákærða hjá lögreglu fyrir höfðun málsins verður ekki séð, miðað við fátæklegar skýringar ákærða fyrir dómi, að það hafi komið að sök að svo var ekki gert.

Aðrar málsástæður sem hafðar voru uppi í greinargerð og málflutningi af hálfu ákærða, s.s. um að ákæra málsins stríði gegn ákvæðum stjórnarskrár um jafnræði og atvinnufrelsi, eru ekki rökstuddar nægjanlega og koma ekki að haldi. Ekki kemur að sök þótt ekki sé tilgreint nánar í ákæru hvar brotin eru framin en að þau séu framin hér á landi, enda um aukaatriði brots að ræða eins og hér stendur á.

Samkvæmt framangreindu þykir fram komin lögfull sönnun fyrir því að ákærði hafi framið þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru. Eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru en þar tilgreind ákvæði reglugerðar nr. 662/2006 eiga sér fullnægjandi stoð í 44. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987, eins og þeirri grein var breytt með lögum nr. 66/2006.

Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverð brot. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin, sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 8. mgr. 100. gr. umferðarlaga, 600.000 króna sekt, sem greiðist í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, ella sæti ákærði fangelsi í 32 daga.

Ákærði greiði allan sakarkostnað er hlaust af málinu, alls 210.636 krónur, sem samanstendur af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda hans, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 200.800 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og útlögðum kostnaði verjandans að fjárhæð 9.836 krónur.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf dómstjóra í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:15 föstudaginn 8. janúar 2010.

Dómsorð:

Ákærði, Á-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf, greiði 600.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í 32 daga.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 210.636 krónur, sem er vegna málsvarnarlauna skipaðs verjanda hans, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., 200.800 krónur, og útlagðs kostnaðar verjandans að fjárhæð 9.836 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf