S-365/2012

Mál þetta er höfðað með ákæru sérstaks saksóknara, dagsettri 25. október 2012 á hendur B-kk-þgf E-kk-þgf, kt. 000000-0000 og A-kvk-þgf H-kvk-þgf H-kvk-þgf, kt. 000000-0000, báðum til heimilis að Langholti 1b, Selfossi

„fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, B-kk-nf sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður og A-kvk-nf H-kvk-nf sem stjórnarformaður til 18. apríl 2009, einkahlutafélagsins Múr og smíði ehf., kt. 000000-0000, Langholti 1b, Selfossi, nú Austurvegi 3, Selfossi, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna janúar – febrúar, mars – apríl, maí – júní, júlí – ágúst og nóvember – desember rekstrarárið 2009 og janúar – febrúar rekstrarárið 2010 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins, vegna uppgjörstímabilanna mars – apríl, júlí – ágúst, september – október og nóvember - desember rekstrarárið 2008 og janúar – febrúar rekstrarárið 2009 til og með janúar – febrúar rekstrarárið 2010, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 13.116.169, hvað varðar ákærða B-kk-nf og samtals að fjárhæð kr. 5.362.762, hvað varðar ákærðu A-kvk-þf H-kvk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil: Vangoldinn VSK: Vangoldinn VSK:

hvað varðar B-kk-nf: hvað varðar A-kvk-þf H-kvk-þf:

Árið 2008

mars – apríl kr. 1.329.603 kr. 1.329.603

júlí – ágúst kr. 514.580 kr. 514.580

september- október kr. 1.547.447 kr. 1.547.447

nóvember – desember kr. 412.092 kr. 412.092

kr. 3.803.722 kr. 3.803.722

Árið 2009

janúar – febrúar kr. 1.559.040 kr. 1.559.040

mars – apríl kr. 497.886 kr. 0

maí - júní kr. 2.136.731 kr. 0

júlí – ágúst kr. 555.867 kr. 0

september- október kr. 2.118.426 kr. 0

nóvember – desember kr. 2.035.112 kr. 0

kr. 8.903.062 kr. 1.559.040

Árið 2010

janúar – febrúar kr. 409.385 kr. 0

Samtals kr. 13.116.169 kr. 5.362.762

2. Eigi staðið skil á skilagreinum einkahlutafélagins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna mars, júní, júlí, ágúst, september og október rekstrarárið 2009, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna maí rekstrarárið 2008 til og með mars rekstrarárið 2010, samtals að fjárhæð kr. 6.084.820, hvað varðar ákærða B-x-x og samtals að fjárhæð kr. 1.605.769, hvað varðar ákærðu A-kvk-þf H-kvk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

Greiðslutímabil Vangoldin staðgreiðsla Vangoldin staðgreiðsla

hvað varðar B-kk-nf: hvað varðar A-kvk-þf H-kvk-þf:

Árið 2008

maí kr. 51.694 kr. 51.694

júní kr. 51.694 kr. 51.694

júlí kr. 51.694 kr. 51.694

ágúst kr. 51.694 kr. 51.694

september kr. 51.694 kr. 51.694

október kr. 191.520 kr. 191.520

nóvember kr. 221.439 kr. 221.439

desember kr. 211.207 kr. 211.207

kr. 882.636 kr. 882.636

Árið 2009

janúar kr. 214.884 kr. 214.884

febrúar kr. 235.197 kr. 235.197

mars kr. 273.052 kr. 273.052

apríl kr. 197.833 kr. 0

maí kr. 302.011 kr. 0

júní kr. 314.047 kr. 0

júlí kr. 388.087 kr. 0

ágúst kr. 290.200 kr. 0

september kr. 442.600 kr. 0

október kr. 428.384 kr. 0

nóvember kr. 442.641 kr. 0

desember kr. 344.069 kr. 0

kr. 3.873.005 kr. 723.133

Árið 2010

janúar kr. 397.325 kr. 0

febrúar kr. 561.461 kr. 0

mars kr. 370.393 kr. 0

kr. 1.329.179 kr. 0

Samtals kr. 6.084.820 kr. 1.605.769

Framangreind brot ákærðu samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 1. tölulið ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 2. tölulið ákæru.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við aðalmeðferð lækkaði sækjandi fjárhæðir skv. 2. lið ákæru þannig að í stað samtölunnar kr. 1.329.179 fyrir árið 2010 verður samtalan kr. 915.325, sem skiptist þannig að vegna janúar verður talan kr. 397.325, fyrir febrúar kr. 258.889 og kr. 259.718 fyrir mars.

Ákæra í máli þessu var þingfest 6. desember 2012. Kom þá ákærði B-kk-nf fyrir dóminn ásamt E-kk-þgf P-kk-þgf Ó-kk-þgf hdl. vegna H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hrl. og óskaði ákærði eftir að síðarnefndi lögmaðurinn yrði skipaður verjandi sinn og var það gert. Ákærði óskaði eftir fresti til að ráðfæra sig við verjanda sinn og kynna sér gögn málsins. Ákærða A-kvk-nf sótti ekki þing vegna forfalla en E-kk-nf P-kk-nf Ó-kk-nf hdl. sótti þing vegna hennar og upplýsti að hún óskaði eftir að hann yrði skipaður verjandi ákærðu og var það gert. Var málinu frestað til 13. desember 2012 en því þinghaldi var frestað utan réttar að beiðni verjenda og var málið næst tekið fyrir 18. desember 2012 og sóttu þá bæði ákærðu þing ásamt skipuðum verjendum sínum. Ákærðu neituðu bæði sök, en ákærði B-kk-nf kannaðist þó við að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á réttum tíma eins og lýst er í ákæru. Verjendur óskuðu báðir eftir fresti til að leggja fram greinargerðir og var málinu frestað til 24. janúar 2013. Var fyrirtökunni frestað utan réttar í tvígang að beiðni verjenda og sætti það ekki andmælum sækjanda. Var málið tekið fyrir 14. febrúar 2013 og voru þá lagðar fram greinargerðir verjenda beggja ákærðu og málinu frestað til aðalmeðferðar sem fór fram 18. mars 2013 og var málið dómtekið að henni lokinni. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvalds eru gerðar þær kröfur sem að ofan greinir.

Af hálfu beggja ákærðu eru gerðar þær kröfur að þau verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara krefjast bæði ákærðu þess að verða dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa og gera bæði ákærðu kröfur um að fangelsisrefsingar, ef dæmdar verða, verði bundnar skilorði. Þá gera bæði ákærðu kröfu um að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda hver sem úrslit málsins verða.

Málavextir.

Með bréfi, dagsettu 24. júní 2011, vísaði Skattrannsóknarstjóri ríkisins ætluðum brotum ákærðu til opinberrar rannsóknar hjá efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra. Kemur fram að málið sé sent á grundvelli rannsóknar Skattrannsóknarstjóra á skilum Múr og smíði ehf. á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda og innheimtum virðisaukaskatti, en skýrsla Skattrannsóknarstjóra varði rekstrarárin 2008 til og með 2010. Hafi félagið verið tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Suðurlands, uppkveðnum 10. maí 2010, en tilefnið hafi verið ábending skiptastjóra þrotabúsins.

Kemur fram að rannsóknin hafi hafist 15. nóvember 2010 með því að tilkynning hafi verið send til skiptastjóra um að rannsókn væri hafin.

Í niðurstöðum rannsóknar Skattrannsóknarstjóra segir að fyrirsvarsmenn félagsins, þ.e. ákærðu, hafi ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda innan lögboðins frests til ríkissjóðs, fyrir tímabilin maí til og með desember 2008, janúar til og með desember 2009 og janúar, febrúar, mars og apríl 2010. Fyrrum fyrirsvarsmenn félagsins hafi ekki staðið skil á virðisaukaskatti innan lögboðins frests til ríkissjóðs fyrir tímabilin mars-apríl, júlí-ágúst, september-október og nóvember-desember 2008, janúar-febrúar til og með nóvember-desember 2009 og janúar-febrúar 2010. Staðgreiðsluskilagreinum fyrir tímabilin mars, júní, júlí ágúst, september og október 2009 og virðisaukaskattskýrslum fyrir tímabilin janúar-febrúar, mars-apríl, maí-júní, júlí-ágúst og nóvember-desember 2009 og janúar-febrúar 2010 hafi ekki verið skilað á lögmæltum tíma. Segir að ákærði B-kk-nf hafi sagt að afdreginni staðgreiðslu hafi ekki verið skilað á lögmæltum tíma vegna erfiðleika í rekstri. Hafi ákærði sagt að féð hafi farið í að borga laun starfsmanna. Ákærða A-kvk-nf hafi sagt að staðgreiðslunni hafi ekki verið skilað vegna fjárskorts og að féð hafi farið í reksturinn. Hafi ákærði B-kk-nf jafnframt sagt að virðisaukaskattinum hafi ekki verið skilað á lögmæltum tíma vegna erfiðleika í rekstrinum. Hann hafi sagt að féð hafi farið í launakostnað og annan kostnað í rekstrinum. Ákærða A-kvk-nf hafi sagt að virðisaukaskattinum hafi ekki verið skilað vegna fjárskorts og hafi féð farið í reksturinn. Þá hafi ákærði B-kk-nf sagst hafa tekið ákvörðun um að skila ekki afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti til ríkissjóðs. Ákærða A-kvk-nf hafi sagt að engin ákvörðun hafi verið tekin um að skila ekki staðgreiðslunni en að ákærði B-kk-nf hafi tekið ákvörðun um að skila ekki virðisaukaskattinum.

Kemur fram í niðurstöðum Skattrannsóknarstjóra að samandregnar tölulegar niðurstöður um staðgreiðslu opinberra gjalda samkvæmt skilagreinum og bókhaldi séu á árunum 2008-2010 kr. 7.774.819 og virðisaukaskattur til greiðslu samkvæmt skýrslu og bókhaldi sé á árunum 2008-2010 kr. 12.983.294 þegar dreginn hafi verið frá virðisaukaskattur af tapi að fjárhæð kr. 132.875.

Fram kemur í gögnum málsins að frá 18. desember 1999 til 18. apríl 2009 var ákærði B-kk-nf meðstjórnandi og framkvæmdastjóri með prókúru og að sama tímabil var ákærða A-kvk-nf stjórnarformaður með prókúru, en frá 18. apríl 2009 var ákærði B-kk-nf stjórnarmaður og framkvæmdastjóri með prókúru, en síðastgreindan dag lauk stjórnarsetu ákærðu A-kvk-ef.

Segir í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að árið 2008 hafi vangoldin afdregin staðgreiðsla opinberra gjalda samkvæmt skilagreinum og bókhaldi numið kr. 1.296.188, árið 2009 kr. 4.437.905 og árið 2010 kr. 2.040.726, en afdregin staðgreiðsla af launum ákærðu sjálfra numið kr. 413.552 fyrir hvort ákærðu árið 2008, alls 827.104 það ár, kr. 564.900 fyrir hvort ákærðu árið 2000 samtals kr. 1.129.800 fyrir það ár og kr. 185.132 fyrir hvort ákærðu árið 2010 alls kr. 370.264 það ár. Þá segir að skilagreinum vegna tímabilanna maí til og með desember 2008, janúar, febrúar, apríl, maí, nóvember og desember 2009, og janúar, febrúar, mars og apríl 2010, hafi verið skilað innan lögboðins frests en án greiðslu.

Um virðisaukaskatt segir í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að vangoldinn virðisaukaskattur til greiðslu árið 2008 hafi samkvæmt skýrslum verið kr. 3.804.155 en skv. bókhaldi kr. 3.803.722, árið 2009 kr. 8.944.760 skv. skýrslum en skv. bókhaldi kr. 8.903.062, en árið 2010 kr. 409.385 skv. skýrslum. Þá segir að samkvæmt bókhaldi hafi verið útistandandi kröfur að fjárhæð kr. 14.861.081, en af þeim tapaðar kröfur kr. 675.178 og virðisaukaskattur af tapaðri fjárhæð numið kr. 132.875.

Þá kemur fram í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að samkvæmt upplýsingum úr tekjubókhaldi ríkissjóðs hafi verið greiddar samtals kr. 4.683.880 inn á skattaskuldir félagsins frá því að vanskil hafi byrjað að myndast 5. júní 2008 til og með 15. nóvember 2010. Af því hafi kr. 132.960 kr. verið ráðstafað inn á álag og kr. 353.524 inn á dráttarvexti vegna þess tímabils sem rannsóknin hafi tekið til. Þá hafi kr. 4.053.504 verið ráðstafað inn á höfuðstól, álag og dráttarvexti vegna tímabila í staðgreiðslu og virðisaukaskatti sem ekki voru til rannsóknar. Fram hafi komið að fyrirsvarsmenn félagsins hafi ekki óskað eftir því við innheimtumann ríkissjóðs að greiðslu yrði ráðstafað á tiltekinn hátt.

Í rannsóknargögnum kemur fram að afdregin en vangoldin staðgreiðsla opinberra gjalda af launum launþega vegna rekstrartímabilanna maí 2008 til og með mars 2010 hafi verið kr. 6.084.820. Vangoldinn virðisaukaskattur vegna rekstraráranna 2008-2010 miðað við eindaga hverju sinni hafi verið kr. 13.116.169, en kr. 12.343.227 miðað við stöðu 13. febrúar 2012.

Þá kemur fram í rannsóknargögnum að mögulega tapaðar kröfur hafi að heildarfjárhæð verið kr. 1.455.675 og skattskyld velta kr. 1.169.217 og reiknaður útskattur af töpuðum kröfum kr. 286.458.

Við skýrslugjöf sína við rannsókn málsins hjá Embætti sérstaks saksóknara kvað ákærði B-kk-nf að öll stjórn félagsins hafi verið á sínum höndum og hann einn borið ábyrgð á hverskyns skattskilum félagsins 5. júní 2008 til og með 15. apríl 2010. Kannaðist við að hafa verið framkvæmdastjóri Múr og smíði ehf. allt umrætt tímabil og stjórnarmaður líka, þar af meðstjórnandi til 18. apríl 2009 en aðalmaður í stjórn eftir það. Hafi ákærða A-kvk-nf ekki komið að þessu. Þá kannaðist ákærði við skilagreinar og bókhaldsgögn sem undir hann voru borin og kvað þau rétt. Allir launþegar hafi fengið laun sín greidd og hafi aðeins staðið eftir hjá einum launþega að nafni E-kk-nf H-kk-nf og hafi staðið eftir laun síðustu tveggja mánaða sem hann hafi unnið fyrir félagið, en fengið það úr atvinnutryggingarsjóði. Kom fram að það hafi verið á ábyrgð ákærða að skilagreinum hafi ekki verið skilað á réttum tíma, en hann hafi verið að treina það þar til hann gæti greitt. Það hafi verið á ábyrgð ákærða að ekki hafi verið staðin skil á afdreginni staðgreiðslu og hafi það allt farið í reksturinn. Kannaðist við að afdregin og vangoldin staðgreiðsla hafi verið kr. 882.636 árið 2008, kr. 3.873.005 árið 2009 og kr. 1.329.179 fyrir árið 2010, samtals kr. 6.084.820. Þá voru borin undir ákærða gögn vegna tapaðra krafna og kannaðist hann við þau og kvað rétt lýst. Jafnframt kvað ákærði að það hafi verið á sína ábyrgð að skila ekki virðisaukaskattskýrslum og hafi hann haldið þeim hjá sér þar til hann héldi að hann myndi eiga fyrir skattinum. Kannaðist við að vanskil á innheimtum virðisaukaskatti eftir lögboðinn eindaga hafi verið kr. 3.803.722 árið 2008, kr. 8.903.062 árið 2009 og kr. 409.385 samtals kr. 13.116.169, en sambærilegar tölur miðað við vangoldinn skatt pr. 13. mars 2012 eru þær sömu nema fyrir árið 2008 kr. 3.030.780 og samtalan kr. 12.343.227 og kannaðist ákærði líka við það. Allt hafi þetta verið á sína ábyrgð og féð hafi farið í reksturinn.

Ákærða A-kvk-nf gaf skýrslu hjá Embætti sérstaks saksóknara við rannsókn málsins. Kannaðist hún við að hafa verið aðalmaður í stjórn Múr og Smíði ehf. á umræddu tímabili allt til 18. apríl 2009 þegar dagsett var tilkynning til Ríkisskattstjóra um að stjórnarsetu hennar væri lokið. Kom sérstaklega fram hjá ákærðu að meðákærði hafi borið ábyrgð á því að skattar væru greiddir, en þegar hafi farið að halla undan fæti hafi stemmningin verið þannig að fyrst væri borgað undirverktökum og launamönnum en skatturinn að því frágengnu og hafi almenn fjármálatjórn verið hjá meðákærða. Taldi ákærða að allir hafi fengið laun sín greidd. Að öðru leyti var framburður ákærðu við rannsóknina á sömu lund og ákærða B-kk-ef sem rakinn er að ofan og þykir ástæðulaust að endurtaka.

Þá liggja fyrir í rannsóknargögnum upplýsingar frá Vinnumálastofnun um að stofnunin hafi greitt laun E-kk-ef H-kk-ef vegna mars og apríl 2010 auk eldra orlofs, orlofsuppbótar og desember uppbótar samtals kr. 1.129.402, en þar af laun vegna mars og apríl 2010 kr. 721.821.

Greinargerðir ákærðu

Í greinargerð verjanda ákærða B-kk-ef segir vegna sýknukröfu að ákærði neiti sök eins og henni er lýst í ákæruskjali að öðru leyti en hann kannist við að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á réttum tíma eins og lýst er í ákæru. Kveðst byggja á því að honum verði ekki gerð refsing vegna þessa þar sem brotið hafi verið smávægilegt og virðisaukaskattskýrslu og skilagrein vegna staðgreiðslu opinberra gjalda hafi verið skilað inn. Þá hafi ekki verið sýnt fram á að virðisaukaskatti og afdregnum opinberum gjöldum hafi ekki verið skilað, sbr. 2. málslið 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 134/2005.

Kveður ákærði að ekki sé komin fram lögfull sönnun um þá háttsemi sem lýst sé í ákæru. Sé ákærða gefið að sök að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti að fjárhæð 13.116.169 kr. vegna tímabilsins frá mars 2008 til febrúar 2010. Ósannað sé hins vegar að framangreindri fjárhæð hafi verið haldið eftir í rekstri félagsins auk þess sem augljóst sé af gögnum málsins að ekkert tillit sé tekið til tapaðra krafna. Ekki sé þess getið í málatilbúnaði ákæruvalds að innborganir vegna skattskuldar þrotabúsins hafi numið kr. 3.776.842 kr. á tímabilinu. Í skýrslu Skattrannsóknarstjóra komi fram á töflu 7.1 að stærstum hluta fjárhæðarinnar hafi ríkissjóður ráðstafað til greiðslu vaxta, álags og kostnaðar. Kveðst ákærði mótmæla þessari ráðstöfun ríkissjóðs. Manni verði ekki gerð refsing fyrir að greiða ekki álag, vexti og kostnað, þar sem eingöngu sé refsivert að standa ekki skil á höfuðstól virðisaukaskattsins. Í einkamálarétti sé það meginregla að móttakandi greiðslu geti ráðstafað greiðslu að vild nema greiðandi hafi óskað eftir sérstakri ráðstöfun eða ef eðlilegt tillit til greiðanda leiði til þess að móttakanda sé skylt að ráðstafa greiðslunni á ákveðinn hátt, t.a.m. að greiðslu sé fyrst ráðstafað inná ófyrnda skuld en svo fyrnda skuld. Kveður ákærði að ríkissjóði hafi verið skylt að ráðstafa innborgunum þrotabúsins til greiðslu á höfuðstól, en ekki til greiðslu á vöxtum, kostnaði og álagi. Í refsimáli verði að líta á svo á að ríkissjóði hafi verið skylt að ráðstafa innborgunum til greiðslu á höfuðstól skattskuldarinnar. Kveður ákærði það í andstöðu við meginreglur refsiréttar, stjórnarskrá Íslands og Mannréttindasáttmála Evrópu, að ríkissjóður geti ákveðið að ráðstafa innborgunum á skattskuld til greiðslu á fjárhæðum sem teljast til einfaldrar skuldar, sem ekki sé refsivert að standa ekki skil á, frekar en virðisaukaskatt sem refsivert sé að standa ekki skil á.

Jafnframt að sama gildi um innborganir vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og tryggingargjalds, sbr. töflu 7.1 í skýrslu Skattrannsóknarstjóra, samtals að fjárhæð kr. 907.038.

Ekki hafi laun öll verið greidd út til starfsmanna félagsins, sbr. framlagða kröfulýsingu í þrotabú Múrs og smíða ehf., en þar komi fram að kröfur vegna launa, sem skiptastjóri hafi samþykkt, hafi numið kr. 3.456.966. Staðgreiðslu vegna þessara launa hafi því ekki verið haldið eftir.

Ekki hafi því tekist að sýna fram á að innheimtum virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda, eins og lýst sé í ákæruskjalinu, hafi verið haldið eftir.

Vegna varakröfu kveðst ákærði vísa til sömu sjónarmiða en ljóst sé að við ákvörðun refsingar beri að miða við þá fjárhæð sem fullsannað sé að ekki hafi verið staðin skil á, en ekki þeirri fjárhæð sem ákært sé fyrir.

Í greinargerð verjanda ákærðu A-kvk-ef H-kvk-ef segir vegna sýknukröfu að meðákærði B-kk-nf hafi setið í stjórn félagsins, haft prókúru og verið framkvæmdastjóri félagsins. Hafi hann séð alfarið um daglegan rekstur félagsins og um gerð og skil á öllum skýrslum varðandi virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda. Einnig hafi meðákærði B-kk-nf tekið allar fjárhagslegar ákvarðanir félagsins og hvað skyldi greitt og hvenær. Félagið hafi þannig verið undir daglegri stjórn meðákærða B-kk-ef sem hafi verið framkvæmdastjóri, prókúruhafi og stjórnarmaður. Hafi ákærða ekki að neinu leyti komið að daglegum rekstri félagsins eða stýrt því hvað skyldi greitt og hvað ekki.

Þá verði ákærðu ekki gerð refsing þar sem virðisaukaskattskýrslu og skilagrein vegna staðgreiðslu opinberra gjalda hafi verið skilað inn og brotið hafi þannig verið smávægilegt. Þá hafi ekki hafi verið sýnt fram á að virðisaukaskatti og afdregnum opinberum gjöldum hafi ekki verið skilað, sbr. 2. málslið 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 134/2005. Ekki hafi verið færðar sönnur á að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem greini í ákæru. Sé henni gefið að sök að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti að fjárhæð 5.362.762 kr. vegna tímabilsins frá mars 2008 til febrúar 2009. Sé ósannað að framangreindri fjárhæð hafi verið haldið eftir í rekstri félagsins og augljóst sé af gögnum málsins að ekkert tillit sé tekið til tapaðra krafna. Þá bendir ákærða á að hún hafi aldrei áður hlotið refsidóm, en að öðru leyti er vísað til sömu sjónarmiða og í greinargerð ákærða B-kk-ef.

Framburður við aðalmeðferð

Ákærði B-kk-nf kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og gerði grein fyrir því að hann hafi átt og rekið einkahlutafélagið Múr og Smíði. Hafi þau fyrst verið tvö eigendur, hann og meðákærða. Hafi ákærði verið framkvæmdastjóri og stjórnarformaður á því tímabili sem tiltekið er í ákæru. Kvaðst ákærði hafa kynnt sér hvaða skyldur fylgdu því að vera framkvæmdastjóri og stjórnarmaður í félagi. Hafi hann verið þess meðvitaður. Enginn annar en ákærði hafi komið að daglegum rekstri félagsins. Meðákærða hafi verið skráð sem stjórnarformaður í félaginu vegna þess að það hafi þurft að vera fleiri í stjórninni skv. lögum, þegar félagið var stofnað. Meðákærða hafi enga aðkomu haft að daglegum rekstri. Skattskil félagsins frá og með mars 2008 til og með mars 2010 hafi verið í verkahring ákærða og hafi hann borið fulla ábyrgð á þeim.

Borin voru undir ákærða rannsóknargögn vegna 1. töluliðar ákæru vegna rekstrarársins 2008, úr skýrslu Skattrannsóknarstjóra, fylgiskjal 8.1. og bókhaldsgögn á fylgiskjali 12.1- 12.6, ásamt samantekt Skattrannsóknarstjóra á fylgiskjali 13.1. Vegna ársins 2009 virðisaukaskattskýrslur félagsins á fylgiskjali 7.5-7.10. Einnig bókhaldsgögn vegna sama árs á fylgiskjali 12.7-12.17 og samantekt á fylgiskjali 13.1. Vegna janúar til febrúar rekstrarárið 2010 fylgiskjal 7.11. Kannaðist ákærði við að gögnin öll stafi frá félaginu og gerði engar athugasemdir við þau.

Aðspurður um hvers vegna ekki hafi verið staðið skil á virðisaukaskattskýrslum og innheimtum virðisaukaskatti fyrir þau tímabil sem ákært er fyrir kvað ákærði að hann hafi tekið þann pól í hæðina að skila ekki inn skýrslunum nema þegar hann hafi getað greitt. Peningar hafi ekki verið til í fyrirtækinu á þessum tíma til að borga þetta.

Borin voru undir ákærða rannsóknargögn vegna 2. töluliðar ákæru vegna rekstrarársins 2008, tímabilið maí til og með desember, úr skýrslu Skattrannsóknarstjóra rafrænar skilagreinar á fylgiskjali 5.1-5.8 og upplýsingar úr bókhaldi á fylgiskjali 12.19. Þá voru bornir undir ákærða sundurliðunarlistar á fylgiskjali 6.1. í skýrslu Skattrannsóknarstjóra. Kannaðist ákærði við að þar tilgreindir starfsmenn hafi unnið hjá félaginu. Vegna rekstrarársins 2009, tímabilið janúar til og með desember, rafrænar skilagreinar á fylgiskjölum 5.9-5.20 og upplýsingar úr bókhaldi á fylgiskjali 12.20. Jafnframt sundurliðunarlistar á fylgiskjali 6.1-6.3. Kannaðist ákærði við að gögnin öll stafi frá félaginu og kvaðst engar forsendur hafa til að gera athugasemdir við þau. Jafnframt vegna rekstrarársins 2010, tímabilið janúar til og með mars. Rafrænar skilagreinar á fylgiskjali 5.21-5.24 og upplýsingar úr bókhaldi á fylgiskjali 12.21. Sundurliðunarlisti á fylgiskjali 6.3. Kannaðist ákærði við að gögnin stöfuðu öll frá félaginu og gerði engar athugasemdir við þau.

Aðspurður um hvers vegna ekki hafi verið staðin skil á öllum staðgreiðsluskilagreinum á lögmæltum tíma og afdreginni staðgreiðslu kvað ákærði að reksturinn hafi gengið erfiðlega og ekki hafi verið til peningar inni í fyrirtækinu til að borga þetta.

Aðspurður um hvort ákærði hefði einhverjar athugasemdir við þær tölulegu upplýsingar í ákæru, að hvað hann varðaði væri virðisaukaskattur 13.116.169 kr. og staðgreiðsla eftir leiðréttingar 5.671.573 kr., kvaðst ákærði ekki muna þetta nógu vel til að segja til um það en þetta gæti passað. Kannaðist við að ekki hafi verið staðið skil á nefndum fjárhæðum og að ekki væri tölulegur ágreiningur um það. Innborganir eigi að einhverju leyti að koma til lækkunar á þeim tölum, en ekki hafi hann tölur um það en gæti numið milljónum sem ættu að koma til lækkunar á fjárhæðum í ákæru.

Aðspurður kvað ákærði félagið hafa orðið gjaldþrota vegna þess að erfiðlega hafi gengið, bæði að ná inn peningum og þá hafi þau lent í því að það hafi byrjað að koma vanskil t.d. hjá skattinum og svo hafi hrúgast inn vextir og annað og svo á endanum hafi ekki verið ráðið við halann. Þau hafi reynt að borga eins og mögulega hafi verið hægt inn á skattaskuldina, en hún hafi stöðugt hækkað. Félaginu hafi gengið illa að fá sína reikninga greidda og tekjur hafi komið mjög óreglulega inn. Það hafi m.a. verið ástæða þess að skilagreinum hafi verið skilað seint. Hann hafi ekki skilað þeim nema þegar hann hafi getað borgað inn á skuldina. Kvað ákærði að Viðskiptaþjónustan á Akranesi hafi séð um bókhaldið, en aðkoma ákærða hafi verið sú að skila inn gögnum til Viðskiptaþjónustunnar en svo hafi hann séð um að skila inn skýrslunum og borga. Eftir að vanskilin hafi farið að verða um mitt ár 2008 þá hafi átt sér stað innborganir á skattaskuldina. Hafi það gerst þannig að hann hafi farið á sýsluskrifstofuna á Selfossi og borgað hjá gjaldkera þegar peningar hafi verið til. Þar hafi alltaf verið borgaðar inn ákveðnar upphæðir og svo hafi bara gjaldkeri ráðstafað því hvert það hafi farið. Hafi ákærði einfaldlega mætt með peninga til að greiða skattaskuld, sama hver hún kynni að vera, rétt gjaldkeranum peninga til innborgunar eða greiðslu á skattaskuld. Ekkert hafi hann sjálfur óskað eftir því hvernig greiðslunum væri ráðstafað og ekkert fylgst með því inn á hvað það færi, en það hafi bara verið ákvörðun gjaldkera hvernig peningunum væri ráðstafað.

Aðspurður kvað ákærði um skilagrein vegna opinberra gjalda fyrir mars 2009, sem hafi verið skilað 16. apríl í stað 15. apríl, að hann kynni ekki skýringar á þeim drætti. Vegna skilagreinar um virðisaukaskatt fyrir tímabilið janúar-febrúar 2009, með eindaga 6. apríl 2009, sem varði tímabilið sem meðákærða hafi verið í stjórn, sem hafi verið skilað 16. apríl 2009, kvað ákærði að hann kynni ekki sérstaka skýringu á þeim drætti. Aðspurður sagði ákærði að meðákærða, sem stjórnarmaður, hafi alltaf brýnt fyrir sér og ýtt á sig að skila skýrslum á réttum tíma. Aðspurður um framangreindar innborganir kvað ákærði að þær hafi verið að hvatningu meðákærðu sem hafi pressað mjög á hann að borga á réttum tímum. Þegar ákærði hafi verið að greiða innborganirnar þá hafi hann bara verið að greiða inn á skuldina, en ekki hafi hann tekið neitt fram um það inn á hvað hann væri að borga, hvorki um tímabil né heldur hvort það væri vegna afdreginnar staðgreiðslu, virðisaukaskatts eða annars.

Aðspurður um staðfestingu sína á tölum sem undir hann hafi verið bornar, kvað ákærði að hann myndi ekki þessar tölur. Hlutverk Viðskiptaþjónustunnar á Akranesi hafi verið að reikna út öll laun og útbúa allar skilagreinar og allt sem hafi átt að skila. Ákærði hafi svo séð um að skila því og borga launin. Ákærði hafi ekki komið nálægt því að búa þær til. Mismunur milli raunverulegra launa og skilagreina skrifist á Viðskiptaþjónustuna.

Aðspurður bar ákærði að meðákærða hafi engar fjárhagslegar ákvarðanir tekið í félaginu. Ákærði hafi sjálfur alfarið ákveðið hvað væri greitt og hvenær.

Aðspurður kvað ákærði að Viðskiptaþjónustan hafi byggt launaútreikning á tímaskýrslum og gögnum sem ákærði hafi látið í té. Ekki sé útilokað að búið hafi verið að greiða inn á laun fyrir febrúar 2010, t.d. vegna starfsmannsins P-kk-ef, en kvaðst ekki muna það.

Undir ákærða voru bornar framburðarskýrslur hans við lögreglurannsókn málsins og staðfesti ákærði framburð sinn þar og undirritanir. Vegna skýrslnanna bar ákærði að hann hefði ekki haft sérstaka ástæðu til að rengja skýrslurnar en ekki hafi hann farið sérstaklega yfir tölurnar og fylgigögn að baki þeim, en hafi bara treyst því að þær væru réttar.

Ákærða A-kvk-nf kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og gerði grein fyrir því að í upphafi hafi hún verið í stjórn einkahlutafélagsins Múr og smíði. Kannaðist hún við að hafa verið eigandi. Þegar félagið hafi verið stofnað hafi þurft að vera þrír í stjórn. Ákærða og meðákærði B-kk-nf hafi verið eigendur. Kannaðist við að hafa verið stjórnarformaður félagsins til 18. apríl 2009. Kvaðst örugglega hafa lesið yfir í upphafi hvaða skyldur fylgdu því að vera stjórnarformaður einkahlutafélags. Enga aðkomu kvaðst ákærða hafa haft af daglegum rekstri félagsins. Skattskil félagsins hafi verið alfarið í verkahring meðákærða.

Voru borin undir ákærðu rannsóknargögn vegna 1. töluliðar ákæru, úr skýrslu Skattrannsóknarstjóra, vegna rekstrarársins 2008, leiðréttingarskýrsla virðisaukaskatts á fylgiskjali 8.1 og bókhaldsgögn á fylgiskjali 12.1-12.6 og samantekt á fylgiskjali 13.1. Kvaðst ákærða hafa séð þessi gögn áður vegna rannsóknarinnar, en ekki hafi hún á þeim tíma sem félagið var í rekstri verið að fara yfir þetta dagsdaglega. Hún hafi undir rannsókninni samþykkt þetta allt saman. Vegna rekstrarársins 2009, tímabilið janúar til febrúar, var borin undir ákærðu virðisaukaskattskýrsla á fylgiskjali 7.5 og bókhaldsgögn vegna alls ársins á fylgiskjali 12.7-12.17 og samantekt á fylgisjkali 13.1. Kvaðst ákærða kannast við að hafa að hafa séð þetta áður við rannsókn málsins og að hafa ekki gert þá við þetta athugasemdir, en þegar félagið var í rekstri hafi hún ekki verið að skoða þessi gögn dagsdaglega. Hafi ákærða engar forsendur til að gera athugasemdir við þetta.

Aðspurð um hvers vegna ekki hafi verið staðin skil á virðisaukaskattskýrslu vegna tímabilsins janúar febrúar 2009 taldi ákærða að ekki hafi verið til peningar. Sama gilti um það hvers vegna ekki hafi verið staðin skil á innheimtum virðisaukaskatti fyrir sama tímabil.

Þá voru borin undir ákærðu rannsóknargögn úr skýrslu Skattrannsóknarstjóra vegna 2. töluliðar ákæru. Vegna rekstrarársins 2008 tímabilið maí til og með desember. Rafrænar skilagreinar á fylgiskjali 5.1-5.8 og sundurliðunarlisti vegna þeirra á fylgiskjali 6.1 og bókhaldsgögn á fylgiskjali 12.19. Aðspurð hvort gögnin væru frá félaginu og hvort ákærða gerði við þau athugasemdir kvaðst ákærða engar athugasemdir ætla að gera. Jafnframt vegna janúar til og með mars rekstrarárið 2009, rafrænar skilagreinar á fylgiskjali 5.9-5.11, sundurliðunarlistar vegna þeirra á fylgiskjali 6.2-6.3 og bókhaldsgögn á fylgiskjali 12.20. Aðspurð hvort ákærða þekkti umrædd gögn svaraði ákærða því til að gegndi sama máli og með hin fyrri að hún kannaðist við að hafa séð þetta við rannsóknina en hafi ekki verið að skoða þetta þegar félagið hafi verið í rekstri. Engar athugasemdir kvaðst ákærða gera við gögnin. Aðspurð um hvers vegna ekki hafi verið staðin skil á skilagreinum og afdreginni staðgreiðslu vegna umrædds tímabils sem ákært er fyrir kvað ákærða að ekki hafi verið til peningar. Kannaðist ákærða við að þó að peningar hafi ekki verið til þá hefði allt að einu átt að skila skilagreinunum.

Aðspurð hvort ákærða gerði athugasemdir við tölulegar upplýsingar í ákæru vegna hennar varðandi virðisaukaskatt, kr. 5.362.762 og vegna staðgreiðslu kr. 1.605.769, kvaðst ákærða í rauninni ekki gera það.

Ákærða kvaðst engar fjárhagslegar ákvarðanir hafa tekið í rekstrinum. Hafi hún heldur ekki komið að gerð skilagreina fyrir félagið. Engar ákvarðanir hafa tekið um hvað var greitt og hvenær. Kannaðist við að hafa brýnt fyrir meðákærða sem framkvæmdastjóra að greiða skattana, en vissi það þó að þegar ekki væru til peningar þá væri ekki hægt að borga. Kvaðst hafa vitað að meðákærði færi alltaf til að borga inn á skattana. Þau hafi verið búin að reka fyrirtækið árum saman áður en þau hafi farið að lenda í kröggum og auðvitað hafi þau vitað að það ætti að greiða skattana, og auðvitað hafi hún ýtt á skattar væru greiddir, enda væri vaxtabyrðin hrikaleg þegar í vanskil væri komið. En ef það eru ekki til peningar og það fer að ganga illa þá sé bara haldið í vonina um að betur gangi síðar. Vitaskuld sé greitt um leið og peningar séu til, en svona bara gerist þetta. Kannaðist ákærða við að hafa sagt sig úr stjórninni 18. apríl 2009. Aldrei hafi annað staðið til í raun en þetta væri fyrirtæki meðákærða, en þeim hafi verið sagt að það þyrftu fleiri að vera skráðir. Svo hafi komið ábending frá bókhaldsþjónustunni um hvort ekki væri einfaldara að meðákærði ætti þetta einn. Hafi ákærða ekki endilega ætlað sér að reka þetta fyrirtæki og aldrei verið í sínum verkahring að gera það með þeirri ákvarðanatöku sem því tengdist. Hafi ákærða ekki endilega haft áhyggjur af skattgreiðslum fram að þeim tíma sem hún hafi sagt sig úr stjórninni, enda oft áður komið vondir kaflar sem þau hafi náð að klóra sig framúr. Þau hafi oft áður skuldað hellingsskatta sem þau hafi náð að greiða, en margt hafi breyst á stuttum tíma. Vanskil á sköttum sé hins vegar alltaf eitthvað til að hafa áhyggjur af.

Ákærða kannaðist við að hafa vitað af vanskilum upp að einhverju marki áður en hún hafi hætt í stjórninni.

Ákærða staðfesti skýrslur sínar hjá lögreglu. Kvaðst ekki hafa eða hafa haft neinar ástæður eða forsendur til að rengja tölurnar, enda hljóti eitthvað fólk að hafa farið yfir þær, en ekki hafi hún farið sjálfstætt yfir þær. Ákærða bara gefi sér að tölurnar séu réttar.

Niðurstaða.

Ákærði B-kk-nf kannaðist við það við aðalmeðferð málsins að hafa átt og rekið einkahlutafélagið Múr og Smíði. Kannaðist ákærði við að hafa verið stjórnarmaður og framkvæmdastjóri þann tíma sem lýst er í ákæru og hafa verið þess meðvitaður hvaða skyldur og ábyrgð fylgdi þeim störfum. Kvaðst ákærði hafa borið ábyrgð á skattskilum félagsins á þeim tíma sem lýst er í ákæru og hafi þau verið í hans verkahring. Undir ákærða voru borin rannsóknargögn sem eru grundvöllur að ákæru í málinu, bæði hvað varðar skil á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatti og kannaðist ákærði við þau og að þau stöfuðu frá félaginu og gerði ákærði ekki athugasemdir við gögnin. Ákærði kannaðist við þær framburðarskýrslur sem hann gaf undir rannsókn málsins og kvað þær réttar og rétt eftir hafðar. Ákærði hefur kannast við að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda, en við aðalmeðferð kom fram hjá honum að hann hafi ekki skilað inn skýrslunum þegar hann hafi ekki getað greitt. Ekki hafi verið til peningar í fyrirtækinu til að greiða umrædda skatta, en reksturinn hafi gengið erfiðlega. Aðspurður um hvort ákærði gerði athugasemdir við það að vangoldinn virðisaukaskattur skv. ákæru væri kr. 13.116.169 og vangoldin staðgreiðsla skv. ákæru, eftir framangreinda leiðréttingu sækjanda, væri kr. 5.671.537 kvaðst ákærði ekki muna þetta nógu vel til að geta sagt til um það, en að tölurnar gætu passað. Kvaðst ákærði hins vegar telja að innborganir, sem næmu milljónum króna, ættu að koma til lækkunar á téðum tölum skv. leiðréttri ákæru. Kvað ákærði að félagið hafi farið að ganga illa og gengið illa að fá greitt. Þá hafi byrjað að myndast vanskil hjá skattinum og farið að koma vextir á skattaskuldina. Hafi alltaf verið reynt að greiða inn á skattaskuldir þegar fé hafi verið handbært í rekstrinum. Þá hafi hann farið með peninga á sýsluskrifstofuna á Selfossi og greitt inn á, eftir mitt ár 2008. Hafi hann rétt gjaldkeranum peninga til að greiða ótilgreint inn á skattaskuldina og svo hafi gjaldkerinn stýrt því hvernig greiðslum væri ráðstafað, en hann hafi aldrei óskað eftir að greiðslunum væri ráðstafað á tiltekinn hátt og ekkert fylgst með því inn á hvaða skuld greiðslurnar færu, hvorki hvaða skatta, hvaða tímabil né annað. Kvað ákærði að meðákærða A-kvk-nf hafi ýtt á sig að greiða umrædda skatta.

Ákærða A-kvk-nf bar fyrir dóminum við aðalmeðferð að hafa verið í stjórn Múr og Smíði ehf þann tíma sem tilgreint er í ákæru. Kvaðst hún örugglega hafa kynnt sér í upphafi hvaða ábyrgð og skyldur fylgdu slíku starfi. Voru borin undir ákærðu rannsóknargögn sem ákæra er grundvölluð á, bæði hvað varðar virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda og kannaðist ákærða við að hafa séð þau undir rannsókn málsins, en kvaðst ekki hafa verið að skoða þetta þegar félagið hafi verið í rekstri. Kvaðst ákærða engar forsendur hafa til að gera athugasemdir við gögnin. Þá staðfesti ákærða skýrslur þær sem hún gaf við rannsókn málsins og kvaðst engar ástæður hafa eða hafa haft til að rengja þær tölur sem þar er lýst. Ástæða þess að ekki hafi verið staðin skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu hafi verið sú að ekki hafi verið til peningar í fyrirtækinu, en ákærða kvaðst gera sér grein fyrir að jafnvel þótt ekki hafi verið greitt þá hafi allt að einu átt að standa skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu og virðisaukaskattskýrslum. Þá kvaðst ákærða ekki gera athugasemdir við fjárhæðir í ákæru hvað sig varðaði. Kvaðst ákærða ekki hafa komið neitt að daglegum rekstri félagsins. Kvaðst ákærða ekki hafa tekið neinar ákvarðanir um reksturinn og engar ákvarðanir tekið um hvað væri greitt og hvað ekki, en hafi þó hvatt meðákærða til að standa í skilum með umræddar skattgreiðslur eins og unnt væri. Kvaðst hafa vitað af vanskilum að einhverju marki áður en hún hafi hætt í stjórninni.

Krafa ákærðu beggja um sýknu er studd þeim rökum að háttsemin, sem tilgreind er í ákæru, sé ósönnuð. Þannig hafi ekki verið sýnt fram á það af hálfu ákæruvalds að þeim fjárhæðum virðisaukaskatts, sem tilgreindar eru í ákæru, hafi verið haldið eftir í rekstri félagsins, ekkert tillit sé tekið til tapaðra krafna og ekki sé í ákæru fjallað um innborganir á skattaskuldir félagsins á tímabilinu, að fjárhæð kr. 3.776.762. Stærstum hluta þeirrar fjárhæðar hafi verið ráðstafað til greiðslu á vöxtum, álagi og kostnaði. Mótmæla ákærðu þessu bæði enda hafi innheimtumanni borið að ráðstafa greiðslum fyrst inn á höfuðstól en ekki vexti, álag og kostnað.

Vegna málsvarnar ákærðu um að ekki hafi verið sýnt fram á að virðisaukaskatti hafi verið haldið eftir í rekstri félagsins hefur ákæruvaldið vísað til þess að byggt sé á bókhaldsgögnum og virðisaukaskattskýrslum, en gögn þessi hafa verið borin undir bæði ákærðu meðan á rannsókn málsins stóð sem og við aðalmeðferð fyrir dómi. Virðisaukaskattur til greiðslu skv. bókhaldi fellur nánast alveg saman við virðisaukaskatt til greiðslu skv. virðisaukaskattskýrslum. Kemur fram í skýrslugjöf beggja ákærðu hjá Skattrannsóknarstjóra að fé vegna innheimts virðisaukaskatts og afdreginnar staðgreiðslu hafi farið í launakostnað og annan kostnað við að reyna að halda fyrirtækinu á floti. Samskonar framburð gáfu bæði ákærðu við rannsókn málsins. Hjá báðum ákærðu kom fram við aðalmeðferð, sem er í samræmi við gögn málsins, að meðan á vanskilunum stóð á því tímabili sem greinir í ákæru var félagið í rekstri og hafði því tekjur, en skilaði ekki virðisaukaskattinum til ríkissjóðs. Ekki verður betur séð samkvæmt þessu en að félagið hafi tekið við greiðslum með virðisaukaskatti en haldið fénu eftir í rekstrinum til að halda félaginu á floti eins og fram kom hjá ákærða B-kk-þgf. Jafnvel þó vera kunni að ekki hafi allir reikningar fengist greiddir á réttum tíma þá bar allt að einu að skila virðisaukaskattinum til ríkissjóðs, en samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988 er lögð að jöfnu sú háttsemi að skila ekki til ríkissjóðs virðisaukaskatti sem innheimtur var og að skila ekki til ríkissjóðs virðisaukaskatti sem bar að innheimta, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 413/2011. Verður þessari málsvörn því hafnað.

Vegna þeirrar málsvarnar ákærðu að ekkert tillit sé tekið til tapaðra krafna hefur ákæruvald vísað til skýrslu Skattrannsóknarstjóra þar sem fram kemur að útistandandi hafi verið kröfur að fjárhæð kr. 14.861.081, en af þeim hafi talist tapaðar kröfur kr. 675.178 þar sem þrír viðskiptamenn félagsins sem gefnir hafi verið út reikningar á, hafi ýmist verið teknir til gjaldþrotaskipta, gert árangurslaust fjárnám hjá eða félag verið afskráð, en að virðisaukaskattur af hinni töpuðu fjárhæð hafi numið kr. 132.875. Samkvæmt rannsóknargögnum voru mögulega tapaðar kröfur að heildarfjárhæð kr. 1.455.675, en þar af skattskyld velta kr. 1.169.217 og þar af reiknaður útskattur kr. 286.458. Vegna þessarar málsvarnar er til þess að líta að þó svo að heimilt sé að nýta tapaðar kröfur til frádráttar við uppgjör á skattskyldri veltu, að því gefnu að hin tapaða fjárhæð hafi áður verið talin til skattskyldrar veltu, þá leysir það ekki undan skyldunni til að standa skil á virðisaukaskatti til samræmis við veltu og sölu, án tillits til innheimtu útgefinna reikninga, jafnóðum og skatturinn er kominn á gjalddaga hverju sinni. Er brotið fullframið þegar komið er fram yfir eindaga án þess að greitt hafi verið og geta greiðslur eftir það tímamark ekki komið til lækkunar á fjárhæðum sem ákært er fyrir. Verða tapaðar kröfur þannig ekki til lækkunar á fjárhæðum í ákæru heldur er rétt að taka tillit til þeirra við ákvörðun refsingar, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 413/2011.

Ákærðu bera það fyrir sig að á þeim tíma sem um getur í ákæru hafi verið greitt inn á skattaskuldir félagsins alls kr. 4.683.880, annars vegar kr. 3.776.842 vegna virðisaukaskatts og hins vegar kr. 907.038 vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og tryggingagjalds. Hafi innheimtumanni ríkissjóðs verið óheimilt að ráðstafa þessum greiðslum inn á vexti, álag og kostnað svo sem gert hafi verið að mestu leyti, heldur hafi átt að láta greiðslurnar ganga beint inn á skatta yfirstandandi tímabila þegar greiðslurnar voru inntar af hendi. Á þetta fellst dómurinn ekki. Er fyrst til þess að líta að þá er ákærði B-kk-nf innti umræddar greiðslur af hendi hjá innheimtumanni þá hafði hann ekki uppi neinar óskir um að fénu yrði ráðstafað á tiltekinn hátt s.s þann að greiðslurnar gengju upp í skatta þess tímabils sem þá var. Þá er til þess að líta að á þessi sjónarmið hefur reynt ítrekað í Hæstarétti og eþim verið hafnað. Leiðir það af eðli málsins og er í samræmi við lög að skattgreiðslurnar gangi fyrst upp í eldri skuldir enda eru álag og dráttarvextir lögbundnar greiðslur sem ber að greiða eftir ákveðnum reglum og verða hluti viðeigandi skattskuldar, sbr. t.d. dóma Hæstaréttar í málunum nr. 27/2003 og 49/2000. Það er þannig ekki unnt að fallast á að innheimtumanni hafi borið að ráðstafa greiðslunum á annan hátt en hann gerði, enda verður að telja að það hefði honum ekki verið heimilt. Gildir þetta hvort tveggja um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda.

Í greinargerðum ákærðu segir að ekki hafi öll laun verið greidd út til starfsmanna sbr. framlagðar kröfulýsingar vegna þriggja starfsmanna, þ.e. E-kk-ef H-kk-ef, P-x-x B-x-x og P-x-x L-x-x A-x-x, samtals kr. 3.456.966. Fram kom hjá sækjanda við aðalmeðferð, sem og í framlögðu skjali vegna lækknuar fjárhæða í ákæru, að við lækkunina hefði verið tekið tillit til þessa hvað varðar þá E-kk-þf og P-x-x, en ekki P-x-x en krafa vegna vangreiddra launa þess síðastnefnda er vegna apríl 2010 sem er utan ákæru.

Í greinargerð ákærðu A-kvk-ef er byggt á því að hún hafi engar ákvarðanir tekið og að meðákærði B-kk-nf hafi rekið félagið og stýrt því að öllu leyti og hafi ákærða ekki komið að daglegum rekstri og ekki stýrt því hvað var greitt og hvað ekki. Óumdeilt er að ákærða var stjórnarmaður í umræddu félagi þann tíma sem ákæra tekur til hennar. Er vafalaust að samkvæmt 9. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 bar ákærða fulla ábyrg samkvæmt stöðu sinni sem stjórnarmaður sbr. sérstaklega 44. gr. nefndra laga. Er ábyrgð þessi margdæmd í dómum Hæstaréttar og þykir hér engu breyta um ábyrgð ákærðu A-kvk-ef að vera kunni að hún hafi ekki séð um daglegan rekstur og fylgst svo rækilega með rekstri félagsins sem henni bar samkvæmt síðastnefndu ákvæði, en jafnframt leysir það hana ekki undan refsiábyrgð að hún hafi ýtt á það við ákærða B-kk-þf að standa skil á umræddu fé, skilagreinum og virðisaukaskattskýrslum.

Hafa ákærðu því gerst sek um þau brot sem þeim eru gefin að sök í ákæru eins og henni hefur verið breytt af sækjanda. Þykja brotin vera réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru. Fjárhæðir þess virðisaukaskatts sem ekki voru staðin skil á í ríkissjóð á umræddu tímabili nema kr. 13.116.169, en þar af ná kr. 5.362.762 einnig til ákærðu A-kvk-ef. Fjárhæðir afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda nema kr. 5.671.573 að teknu tilliti til lækkunar sækjanda á fjárhæðum vegna ársins 2010, en þar af ná kr. 1.605.769 einnig til ákærðu A-kvk-ef. Að virtri dómaframkvæmd er vafalaust að mati dómsins, að um er að ræða meiri háttar brot í skilningi 1.mgr. 262. gr. almennra hegingarlaga nr. 19/1940 og þykja brot beggja ákærðu því jafnframt varða við það ákvæði. Hafa ákærðu unnið sér til refsingar.

Samkvæmt framlögðum sakavottorðum ákærðu hefur ákærða A-kvk-nf ekki áður gerst sek um refsiverðan verknað, en ákærði B-kk-nf var dæmdur þann 16. janúar 2003 í sex mánaða fangelsi skilorðsbundið í 2 ár og til að greiða fésekt að fjárhæð kr. 16.900.000 fyrir brot gegn 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, bókhaldslögum nr. 145/1994, lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988 og lögum um tekjuskatt nr. 75/1981, auk þess að hafa verið dæmdur í þriggja mánaða fangelsi skilorðsbundið í 2 ár þann 16. desember 1996, fyrir skjalafals. Hafa dómar þessi ekki sérstök áhrif á ákvörðun refsingar ákærða nú.

Að virtum sakavottorðum, hreinskilnislegum framburðum ákærðu beggja og að teknu tilliti til tapaðra krafna þykja refsingar ákærðu hæfilega ákveðnar þannig að ákærði B-kk-nf sæti fangelsi í 6 mánuði og ákærða A-kvk-nf í 3 mánuði, en rétt þykir að fresta fullnustu beggja fangelsisrefsinganna og skulu þær falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt ber að ákveða ákærðu fésektir.

Samkvæmt því sem að framan greinir er samanlögð fjárhæð virðisaukaskatts sem ekki voru staðin skil á kr. 13.116.169 og ber ákærði B-kk-nf refsiábyrgð vegna allrar fjárhæðarinnar, en ákærða A-kvk-nf ber refsiábyrgð vegna kr. 5.362.762 af fyrrgreindri fjárhæð. Samanlögð fjárhæð vegna vangoldinnar staðgreiðslu er samkvæmt framansögðu alls kr. 5.671.573 og ber ákærði B-kk-nf refsiábyrgð vegna allrar fjárhæðarinnar en þar af ber ákærða A-kvk-nf refsibyrgð vegna kr. 1.605.769. Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 skal ákvarða fésekt ekki lægri en sem nemur tvöfaldri skattfjárhæðinni, en sambærilegt ákvæði varðandi vangreidda staðgreiðslu opinberra gjalda er í 1. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Lækkunarheimildir eru í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, en þær koma ekki til álita hér enda skilyrði að brot einskorðist við að greiða ekki skattinn og að eftir á hafi verið staðin skil á verulegum hluta eða málsbætur séu miklar, en ekkert skilyrðanna er uppfyllt í málinu. Ekki hefur verið greitt inn á fjárhæðirnar, en framangreindar innborganir á skattaskuldir voru vegna annarra tímabila en greinir í ákæru. Alls eru hinar vangoldnu fjárhæðir kr. 18.787.742, en tvöföld sú fjárhæð væri kr. 37.575.484. Að virtum þætti hvors um sig þykir hæfileg fésekt ákærða B-kk-ef ákveðin kr. 28.000.000 en ákærðu A-kvk-ef kr. 10.000.000 en ákærðu ber að greiða fésektirnar innan 4 vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæta ella fangelsi, ákærði B-kk-nf í 360 daga en ákærða A-kvk-nf í 180 daga.

Samkvæmt 218. gr. laga nr. 88/2008 ber að dæma ákærðu til greiðslu sakarkostnaðar, en ekki er um að ræða annan kostnað en kostnað vegna málsvarnar ákærðu. Þykja málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hrl. vegna ákærða B-kk-ef og E-kk-ef P-kk-ef Ó-kk-ef hdl. vegna ákærðu A-kvk-ef, hæfilega ákveðin kr. 800.000 fyrir hvorn, að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar verjendanna, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Á-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf, saksóknarfulltrúi við embætti sérstaks saksóknara flutti málið af hálfu ákæruvalds.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, B-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 6 mánuði.

Ákærða, A-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf, sæti fangelsi í 3 mánuði.

Fresta skal fullnustu ofangreindra fangelsisrefsinga beggja ákærðu og skulu fangelsisrefsingarnar falla niður að liðnum 2 árum frá birtingu dómsins haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði B-kk-nf greiði fésekt til ríkissjóðs kr. 28.000.000 innan 4 vikna frá birtingu dómsins en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákærða A-kvk-nf H-kvk-nf, greiði fésekt til ríkissjóðs kr. 10.000.000 innan 4 vikna frá birtingu dómsins en sæti ella fangelsi í 180 daga.

Ákærði B-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hrl., kr. 800.000 að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar verjandans kr. 42.300.

Ákærða A-kvk-nf H-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef P-kk-ef Ó-kk-ef hdl., kr. 800.000 að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar verjandans kr. 56.400.

S-kk-nf G. G-kk-nf