S-234/2020

Dómur

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. janúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi dagsettri 1. apríl sl. á hendur X ehf., […], fyrirsvarsmaður: [Y]:

„ fyrir brot á lögum um farþegaflutninga og farmflutninga á landi með því að hafa, laugardaginn 11. janúar 2020, við Seljalandsfoss í Rangárþingi eystra stundað farþegaflutninga í atvinnuskyni á hópbifreiðinni [B] án þess að hafa til þess almennt rekstrarleyfi þegar bifreiðinni var ekið með farþega gegn gjaldi frá Reynisfjöru að Seljalandsfossi, þaðan sem ferðinni var heitið til Reykjavíkur.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. sbr. 4. mgr. 4. gr. sbr. 30. gr. laga nr. 28, 2017 um farþegaflutninga og farmflutninga á landi.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við upphaf aðalmeðferðar óskaði fulltrúi ákæruvaldsins leiðréttingar á ákæru þannig að brot ákærða teldist varða við 1. mgr., sbr. 5. mgr. 4. gr., sbr. 30. gr. laga nr. 28/2017.

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins og jafnframt að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda.

Málavextir

Laugardaginn 11. janúar 2020 kl. 17:54 var lögreglan við umferðareftirlit við Seljalandsfoss í Rangárþingi eystra þegar tal var haft af ökumanni hópbifreiðarinnar [B], [Z]. Hún mun hafa framvísað íslensku ökuskírteini og ökuritaskífu og reyndust þessi gögn vera í lagi. Hún hafi ekki getað framvísað rekstrarleyfi en er sögð hafa haft samband við eiganda ákærða sem hafi sent mynd af rekstrarleyfinu. Hafi mátt sjá á myndinni að rekstrarleyfið hafi runnið út þann 25. nóvember 2018. Haft er eftir ökumanni að hún væri að koma frá Svörtu fjöru með fjögurra manna hóp með viðkomu hjá Seljalandsfossi og svo væri ferðinni heitið til Reykjavíkur. Hafi hún sagt að ferðin væri skipulögð og seld á vegum ákærða. Við uppflettingu hafi komið í ljós að bifreiðin hafi verið óvátryggð og hafi skráningarmerki hennar verið tekin af og send til Frumherja á Selfossi. Hafi fyrirsvarsmenn ákærða gert ráðstafanir til að láta ná í ökumann og farþega.

Engar upplýsingar er að finna í gögnum málsins um þá farþega sem voru í bifreiðinni og þá liggur ekkert fyrir um það hvort aflað hafi verið upplýsinga frá þeim um gjaldtöku fyrir ferðina.

Framburður fyrirsvarsmanns ákærða og vitna fyrir dómi Fyrirsvarsmaður hins ákærða fyrirtækis, [Y], skýrði svo frá fyrir dómi að umrædd bifreið hefði ekki verið hreyfð í fimm mánuði vegna covidástandsins. Hún hafi beðið systur sína, [Z], að hreyfa bifreiðina af og til, versla í matinn og svo framvegis og hefði bifreiðin á þessum tíma verið nýtt í þágu fjölskyldunnar. Hún kvaðst ekki hafa áttað sig á vegna skorts á ferðamönnum að trygging vegna bifreiðarinnar hefði runnið út. Hún kvað ekki rétt að systir hennar hefði verið með ferðamenn í bifreiðinni, um hefði verið að ræða kunningjafólk hennar sem hefði gist hjá henni. Hún kvað systur sína haft samband við sig og spurt hvort hún gæti notað bifreiðina til þess að fara til Víkur með fólkið. Hún kvað lögregluna hafa haft samband við systurina þar sem hún hafi verið stödd við Seljalandsfoss og taldi hún að ekkert hefði verið kannað hverjir hefðu verið í bifreiðinni, lögreglan hafi aðeins skoðað ökuskírteini systurinnar og gert athugasemdir við tryggingar bifreiðarinnar. Hún kvað systur sína starfa fyrir fyrirtækið þegar ferðamenn væru fyrir hendi og fá laun fyrir það, en um fjölskyldufyrirtæki væri að ræða. Hún kvað umrædda ferð ekki hafa verið gegn endurgjaldi, enda hafi farþegarnir verið vinir systur hennar. Hún kvað systur sína hafa tjáð sér að lögreglan hefði ekki spurt hana um það hvort um ferðamenn hefði verið að ræða. Hún kannaðist við að systir hennar hefði hringt í hana þegar lögreglan hafði afskipti af henni við Seljalandsfoss, en hún mundi ekki eftir því að hafa sent henni mynd af rekstrarleyfinu. Hún kvaðst aldrei hafa verið boðuð í formlega skýrslutöku vegna málsins.

Vitnið [Z], systir fyrirsvarsmanns ákærða, skoraðist ekki undan vitnisburði. Hún skýrði svo frá á fjarfundi fyrir dómi að lögreglan hafi haft afskipti af henni við Seljalandsfoss og beðið hana um að sýna ökuskírteini sitt, en hún kvaðst hafa verið á ferð með vinafólki sínu. Henni hafi verið sagt að hún gæti ekki ekið bifreiðinni en hún hafi ekki vitað af hverju, hún væri ekki góð í ensku og hefði hún ekki skilið hvað hefði verið sagt við hana. Hún kvaðst stundum taka að sér verkefni fyrir ákærða gegn launagreiðslum, enda um fjölskyldufyrirtæki að ræða. Hún kvað þessa ferð ekki hafa verið á vegum fyrirtækisins, hún hafi ekki verið skipulögð og hafi þessi bifreið verið notuð vegna þess að hún hafi hentað vel vegna akstursaðstæðna. Hún kvað ferðina ekki hafa verið farna gegn gjaldi, um hafi verið að ræða vini hennar og ekki komið til greina að taka af þeim gjald. Hafi verið um að ræða þrjá farþega, vinkonu hennar og barn ásamt móður sinni. Hún kvað lögregluna ekki hafa spurt sig um hvers konar ferð hafi verið að ræða. Hún kannaðist ekki við að hafa talað við systur sína í síma þegar lögreglan hafði afskipti af henni og þá kannaðist hún ekki við að lögreglan hefði beðið hana um að framvísa rekstrarleyfi, aðeins hafi verið spurt um ökuskírteinið. Hún kvaðst hafa hringt í systur sína eftir að lögreglan var farin, en þá hafi verið ljóst að hún hafi ekki getað haldið áfram á bifreiðinni. Hún kvaðst hafa notað ökuritann en ekki hafa vitað að þess hafi ekki verið þörf væri ferðin ekki farin í atvinnuskyni. Hún kvað skýrslu ekki hafa verið tekna af farþegum bifreiðarinnar. Hún neitaði því að hafa sagt lögreglu að ferðin hefði verið skipulögð af ákærða. Hún mundi ekki eftir því að systir hennar eða annar af hálfu ákærða hefði sent henni mynd af rekstrarleyfinu.

Lögreglumaður [L] skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi haft afskipti af bifreiðinni við Seljalandsfoss. Hann hafi tekið eftir því að bifreiðin hafi verið ótryggð og þá hafi komið í ljós að rekstrarleyfi hafi ekki hangið uppi í bifreiðinni. Ökumaður hafi framvísað ökuskírteini sem hafi verið í gildi og þá hafi ökuriti verið kannaður. Hann kvað ökumann hafa hringt í forsvarsmann ákærða sem hafi sent mynd í síma af rekstrarleyfinu og hefði komið í ljós að það hefði verið útrunnið. Hann kvaðst hafa farið inn í bifreiðina og séð þar ökumann og fjóra til sex farþega og taldi hann þá vera Asíubúa. Hann áttaði sig ekki á aldri farþeganna. Hann kvaðst hafa varpað fram spurningu aftur í bifreiðina þess efnis hvort þau hefðu greitt fyrir ferðina og hefði því verið játað. Hann kvaðst ekki hafa tekið formlega skýrslu af farþegunum. Hafi ökumaður sagt að ákærði hefði selt og skipulagt ferðina. Hann kvað ekki hafa komið fram að um fjölskyldu eða vini hefði verið að ræða. Hann kvaðst hafa talað við ökumanninn og fyrirsvarsmann ákærða á ensku og taldi hann þær hafa skilið sig vel, enda hafi hann fengið þau gögn sem hann hefði beðið um.

Niðurstaða

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ekið með farþega gegn gjaldi á hópbifreið án þess að hafa til þess almennt rekstrarleyfi eins og nánar er rakið í ákæruskjali. Fyrirsvarsmaður ákærða, [Y], neitar sök og kveður systur sína, sem var ökumaður bifreiðarinnar, hafa fengið bifreiðina að láni í þeim tilgangi að fara með vinafólk sitt út á land, en lögreglan hafði afskipti af akstri bifreiðarinnar við Seljalandsfoss. Systir [Y] kveður sér hafa verið sagt að hún gæti ekki ekið bifreiðinni en hún hafi ekki vitað af hverju, hún væri ekki góð í ensku og hefði hún ekki skilið hvað hefði verið sagt við hana. Hún kvað þessa ferð ekki hafa verið á vegum fyrirtækisins, hún hafi verið að aka vinafólki sínu og hafi ferðin ekki verið skipulögð af ákærða. Hún kvað þrjá farþega hafa verið í bifreiðinni, vinkonu hennar og barn ásamt móður sinni. Lögreglumaður sá sem kom að máli þessu hefur skýrt svo frá fyrir dómi að hann hafi farið inn í bifreiðina og séð þar ökumann og fjóra til sex farþega. Hann kvaðst hafa varpað fram spurningu aftur í bifreiðina þess efnis hvort farþegarnir hefðu greitt fyrir ferðina og hefði því verið játað, en formleg skýrsla hefði ekki verið tekin af farþegunum. Þá liggur fyrir að formleg skýrsla var hvorki tekin af ökumanni bifreiðarinnar né fyrirsvarsmanni ákærða með aðstoð túlks, en móðurmál þeirra er kínverska.

Óumdeilt er í máli þessu að rekstrarleyfi ákærða var útrunnið en í máli þessu er deilt um það hvort ekið hafi verið með farþegana gegn gjaldi og teljist ferðin því hafa verið farþegaflutningur í atvinnuskyni sem kallað hafi á rekstrarleyfi í samræmi við ákvæði 1. mgr., sbr. 5. mgr. 4. gr., sbr. 30. gr. laga nr. 28/2017. Umrædd bifreið er hópbifreið og samkvæmt lögregluskýrslu getur hún tekið 12 farþega. Með hliðsjón af því hve fáir farþegar voru í bifreiðinni og þeim kostnaði sem slík ferð hefði óhjákvæmilega haft í för með sér, hefði lögreglu verið rétt að kanna sérstaklega með skýrslutökum af farþegum með aðstoð túlks hvort verið gæti að þeir hefðu greitt fyrir ferðina eða hvort um vinafólk ökumanns var að ræða eins og hún og fyrirsvarsmaður ákærða halda fram. Hefur þeirri fullyrðingu ákærðu og systur hennar að ekki hafi verið tekið gjald fyrir ferðina og að um vinafólk hafi verið að ræða ekki verið hnekkt. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Með hliðsjón af framansögðu hefur að mati dómsins ekki tekist lögfull sönnun þess efnis að með þessum akstri hafi verið brotið gegn framangreindum ákvæðum laga nr. 28/2017 og verður því ekki hjá því komist að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Að fenginni þessari niðurstöðu og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, ber að leggja allan sakarkostnað á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða, sem þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af tímaskýrslu hans 550.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, [X] ehf., skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 550.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kk-nf O. A-kk-nf sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Með hliðsjón af framansögðu hefur að mati dómsins ekki tekist lögfull sönnun þess efnis að með þessum akstri hafi verið brotið gegn framangreindum ákvæðum laga nr. 28/2017 og verður því ekki hjá því komist að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Að fenginni þessari niðurstöðu og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, ber að leggja allan sakarkostnað á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða, sem þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af tímaskýrslu hans 550.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, [X] ehf., skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 550.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kk-nf O. A-kk-nf