E-1257/2007

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfu 15. janúar síðastliðinn, var höfðað með stefnum birtum 14. og 15. september 2005.

Stefnendur eru Á-kvk-nf S-kvk-nf, Dalsmynni, Reykjavík, S-kvk-nf S-kvk-nf T-kvk-nf, Jörfagrund 50, Reykjavík, og M-kvk-nf Ó-kvk-nf T-kvk-nf, Vitateigi 5b, Akranesi.

Stefndu eru H-kvk-nf J-kvk-nf Þ-kvk-nf, Kvíholti 4, Hafnarfirði, og F-kvk-nf E-kvk-nf P-kvk-nf, Vallholti 26, Selfossi.

Í stefnu gera stefnendur þær dómkröfur að eftirfarandi ummæli, sem finna má á heimasíðunni hundaspjall.is, verði dæmd dauð og ómerk:

„Henni er ekkert heilagt til að reyna að skemma mannorð fólks með lygum og hefur hún kennt börnum sínum hvernig á að verja sig.Hún fær fólk með sér í lið til að særa náungann sem stendur upp á móti henni og misbýður hennar framkoma,jafn á mönnum sem dýrum.”

„Hún hefur verið dugleg frúin að fylla í eiðurnar hjá mér sem var algjörlega grandalaus fyrir hennar útsmognum lygum um náungann sem ákvað að standa upp á móti henni.”

„... og var hún og dætur hennar duglegar að fylla upp í lygar um náungann ...”

„Hún tók mig í rassgatið ... en einhvers staðar hefur hún lært þessa hegðun! ”

„Í von um að þú lesandi verðir ekki þessi ólánsama manneskja að kynnast þessari fjölskyldu,þú lendi í því að verja þetta fólk og verður svo nauðgað á næsta horni af þeim.”

„Ef þú lendir í því að kynnast þessu fólki og vinna með því á einhvern hátt og þú segir ekki já og amen við öllu sem þær gera,og þú biður um og vilt réttlæti gegn náunganum (tild. vina þinna innan félagsinns og þjónustu í þessu félagi sem þeim ber skilda að sinna þá ertu stungin í bakið með því að þeir sem þér er kanski annt um , þá fer hún og þær í það fólk og býr til lygar um þig og ætla þér að segja eitthvað sem hefur ekki verið sagt eða svoleiðis afskræmt og það nær engri átt”

„Frúin á Dalsmynni og hennar dætur er meistarar að misnota fólk og láta boltann rúlla...ef þú lendir í því kæri lesandi að þær segi eitthvað við þig um náungann eða eitthvað um þig...þá er bara einn tilgangur með því hjá þeim.... "VARAÐU ÞIG Á ÞEIM"”

„Fyrir utan þá staðreynd að það að standa við hliðina á Dalsmynnis-liðinu á svona kynningum er auðvitað bara fáránlegt! (þetta er svona svipað og standa við hliðina á barnanýðing á kynningu á dagmæðrum)”

„En staðreynd málsins er sú að Íshundar eru stofnaðir af aðilum sem ýtrekað brutu reglur HRFI, meðal annar um dýranýð og það stóð til að útiloka þá frá starfi félagsins”

„Margir þeirra litu mjög illa ú, langar neglur, sýkt augu og öskruðu á athygli en aðrir voru auðvitað í lagi. Sérstaklega var sorglegt að sjá smáhunda sem snerust hring eftir hring (nokkuð sem maður ser á erlendum puppymill myndböndum, hjá hundum sem hafa misst vitið á eintómri innilokun)”

„Laug alveg rosalega um getu og eiginleika hverrar tegundar, feldhirðu og fleira sérstaklega áberandi með Great dan sem hún vissi ekkert um.”

Stefnendur krefjast þess að stefnda F-kvk-nf verði dæmd til refsingar fyrir öll ofangreind ummæli, aðallega fyrir brot gegn 236. gr. hgl. um refsiverða aðdróttun gegn betri vitund, til vara að stefnda F-kk-nf verði dæmd til refsingar fyrir brot gegn 235. gr. hgl. um refsiverða aðdróttun. Til þrautavara er þess krafist að stefndu verði refsað fyrir brot gegn 234. gr. hgl. vegna þeirra ærumeiðinga sem felast í umstefndum ummælum.

Þá er þess krafist að stefnda F-kvk-nf verði dæmd til að greiða hverjum stefnenda kr. 1.000.000,- í miskabætur skv. 26. gr. og að tildæmd fjárhæð beri vexti skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 21.04.2007 og dráttarvexti skv. 9. gr. s.l. frá dómsuppsögu.

Stefnendur krefjast þess að stefnda H-kvk-nf verði dæmd til refsingar fyrir ummæli merkt 1-7, aðallega fyrir brot gegn 236. gr. hgl. um refsiverða aðdróttun gegn betri vitund, til vara að stefnda H-kvk-nf verði dæmd til refsingar fyrir brot gegn 235. gr. hgl. um refsiverða aðdróttun. Til þrautavara er þess krafist að stefndu H-kvk-þgf verði refsað fyrir brot gegn 234. gr. hgl. vegna þeirra ærumeiðinga sem felast í ofangreindum ummælum hennar.

Þá er þess krafist að stefnda H-kvk-nf verði dæmd til að greiða hverjum stefnenda kr. 1.000.000,- í miskabætur skv. 26. gr. og að tildæmd fjárhæð beri vexti skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 21.04.2007 og dráttarvexti skv. 9. gr. s.l. frá dómsuppsögu.

Ennfremur krefjast stefnendur að stefndu greiði þeim in solidum kr. 350.000,-, með dráttarvöxtum frá þingfestingardegi, til að kosta birtingu dóms í málinu í þremur dagblöðum.

Að lokum krefjast stefnendur málskostnaðar skv. mati dómsins í samræmi við hagsmuni málsins, vinnu málflytjanda og annan kostnað af málinu eða í samræmi við framlagðan málskostnaðarreikning, verði hann lagður fram í málinu, stefnendum að skaðlausu en stefnendur eru ekki virðisaukaskattsskyldir.

Stefnda H-kvk-nf krefst þess aðallega að kröfum stefnenda á hendur henni verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnenda. Þá krefst stefnda H-kvk-nf málskostnaðar samkvæmt mati dómsins eða síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefnda F-kvk-nf E-kvk-nf krefst þess aðallega að kröfum stefnenda á hendur henni verði vísað frá dómi, til vara að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnenda, en til þrautavara að fjárkröfur stefnenda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefnda F-kvk-nf E-kvk-nf málskostnaðar að skaðlausu.

Í þessum þætti málsins eru aðeins til úrlausnar kröfur stefndu um frávísun og krefjast stefnendur þess að frávísunarkröfum verði hafnað. Þá krefjast þeir málskostnaðar vegna þessa þáttar málsins.

Málavextir:

Málavextir eru í stuttu máli þeir, er varða frávísunarkröfu málsins, að stefnandinn Á-kvk-nf S-kvk-nf hefur um árabil ræktað hunda ásamt eiginmanni sínum og frá árinu 2001 rekið hundarækt að Dalsmynni. Stefnda H-kvk-nf J-kvk-nf keypti hund af Á-kvk-þgf snemma árs 2005 og tókust með þeim kynni í framhaldi af því. Hundarækt í Dalsmynni hefur sætt gagnrýni og hafa ýmsar athugasemdir verið gerðar við starfsemina, m.a. á spjallsíðunni hundaspjall.is, en stefnda F-kvk-nf E-kvk-nf er tilgreind sem einn af vefstjórum á síðunni, en auk þess eru skráðir fjórir ritstjórar spjallsins.

Stefnda H-kvk-nf varð ósátt við stefnendur og viðskipti sín við þær eftir að henni bárust ýmsar upplýsingar og athugasemdir um starfshætti og framkomu stefnenda, einkum Á-kvk-ef, sem henni fannst hafa misnotað traust hennar og að Á-kvk-nf hefði aflað sér vináttu og trausts stefndu á fölskum forsendum. Olli þetta mikilli reiði hjá stefndu sem varð til þess að hún setti inn frásögn af samskiptum þeirra á síðuna hundaspjall.is, í framhaldi af umræðum sem þar höfðu farið fram. Stefnandinn S-kvk-nf hafði samband við stefndu F-kvk-þf E-kvk-þf vegna þessarar frásagnar og fór fram á að hún yrði tekin út, auk allrar umræðu á vefnum í framhaldi af henni. Var orðið við þessari kröfu að hluta og tilkynnti stefnda F-kvk-nf stefndu H-kvk-þgf um að nokkuð af innleggjum hennar á síðuna hefðu verið tekin út, en stefnda F-kvk-nf hafði einnig tekið þátt í umræðunni á vefnum.

Málsástæður stefnenda:

Í flestum tilvikum er byggt á því af hálfu stefnenda að framangreind ummæli feli í sér refsiverða aðdróttun gegn stefnandanum Á-kvk-þgf og í sumum tilvikum einnig gegn stefnendunum S-kvk-þgf S-kvk-þgf og M-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, sem eru dætur stefnandans Á-kvk-ef, en til vara að þau séu ærumeiðandi. Í einhverjum tilvikum virðist einnig sem ummælin beinist gegn fjölskyldunni á Dalsmynni. Byggt er á því að ljóst sé hverjum þeim sem les greind ummæli á hundaspjall.is að þar sé átt við stefnendur. Umræðan á vefnum snúist mikið um að rakka niður stefnendur persónulega sem og ræktun þeirra að Dalsmynni. Stefnda H-kvk-nf hafi samþykkt þá skilmála, þegar hún skráði sig inn á spjallið, að senda ekki inn innlegg þar sem kæmi fram móðgandi, særandi, dónalegt, hótandi, hatursfullt, kynferðislegt eða annað efni sem gæti verið bannað samkvæmt lögum.

Árásir stefndu beinist að persónum stefnenda og hafi þann tilgang einan að særa mannorð þeirra, sjálfsvirðingu og siðferðiskennd. Æra manna sé varin af stjórnarskrá og Mannréttindasáttmála Evrópu. Þannig sé í 71. gr. stjórnarskrár kveðið á um friðhelgi einkalífs en tjáningarfrelsisákvæði stjórnarskrár segi að setja megi tjáningarfrelsi manna skorður til verndar mannorði annarra.

Tilvísanir stefnenda til helstu lagaákvæða:

Vísað er til grundvallarreglu 71. gr. Stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og 8. gr. laga nr. 62/1994 um Mannréttindasáttmála Evrópu um friðhelgi einkalífs.

Kröfur um refsingu byggja stefnendur á XXV. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Krafa um ómerkingu ummæla og um birtingu dómsorðs og forsendna byggist á 241. gr. almennra hegningarlaga.

Krafa um miskabætur byggist á b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Kröfur um vexti og dráttarvexti og vaxtavexti byggjast á 8. og 9. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Aðildin byggist m.a. á lögjöfnun frá V. kafla l. nr. 57/1956 um prentrétt. Varðandi varnarþing vísast til 1. mgr. 32. gr. og 1. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málskostnaðarkrafa byggist á 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. eml. nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu H-kvk-ef er varða frávísunarkröfuna:

Byggt er á því af hálfu stefndu H-kvk-ef að aðild málsins bæði sóknar- og varnarmegin sé á slíku reiki með tilliti til dómkrafna að fari í bága við ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og forsendur skaðabótakröfu séu stórlega vanreifaðar. Jafnframt séu slíkir annmarkar á málatilbúnaði stefnenda í heild sinni að í bága fari við meginreglu einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málatilbúnað, samanber meðal annars e- og f-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 auk þess sem aðild málsins sóknarmegin sé ekki rökstudd, þar með talið hvort hún byggist á 18. eða 19. gr. laga nr. 91/1991. Séu þessir annmarkar þess eðlis að frávísun varði að mati stefndu H-kvk-ef.

Að því er varðar sóknaraðild málsins telur stefnda að eins og dómkrafan sé sett fram krefjist stefnendur þess allir að hvert og eitt hinna tilgreindu ummæla verði dæmt dautt og ómerkt, en skoðun á ummælunum leiði í ljós að ummælin beinast sum að tilteknum einstaklingi eða einstaklingum. Teljist því hver og einn stefnenda fráleitt hafa lögvarða hagsmuni af því að fá hver og ein ummælanna ómerkt, samanber 24. gr. laga nr. 91/1991, hver stefnandi um sig þurfi, eðli máls samkvæmt, að hafa uppi sjálfstæðar kröfur varðandi sína lögvörðu hagsmuni og er vísað til 19. gr. nefndra laga varðandi það.

Dómkröfur stefnenda, að því er varðar ómerkingu greindra ummæla, virðist beint samtímis að báðum stefndu, en fyrir liggi að stefnda H-kvk-nf hafi ekki viðhaft öll ummælin og geti stefnendur því ekki beint ómerkingarkröfu í heild sinni að stefndu H-kvk-þgf.

Þá vísar stefnda H-kvk-nf til þess að skaðabótakrafa sé stórlega vanreifuð, enda ekkert rökstutt hvernig stefnufjárhæð sé fundin. Fái þessi málatilbúnaður tæplega staðist að mati stefndu.

Málsástæður og lagarök stefndu F-kvk-nf er varða frávísunarkröfuna:

Frávísunarkröfu sína byggir stefnda F-kvk-nf á því að dómkröfur stefnenda eigi ekki rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings með þeim hætti að stefnendur geti sótt mál þetta sameiginlega gegn stefndu. Um sé að ræða ummæli sem hafi verið viðhöfð á mismunandi tímum og á þremur mismunandi spjallþráðum á síðunni. Þá varði aðeins hluti þeirra ummæla sem krafist er að verði dæmd dauð og ómerk, stefnendurna S-kvk-þf og M-kvk-þf, en engin þeirra ummæla sem varða þær verði rakin til stefndu F-kvk-ef.

Stefndu F-kk-þgf sé auk þess einni stefnt sem vefstjóra síðunnar til ábyrgðar vegna ummæla stefndu H-kvk-ef, en vefstjórar síðunnar séu þrír og ritstjórar spjallþráða fimm. Beri vefstjóri einhverja ábyrgð á ummælum notenda síðunnar, sé sú ábyrgð sameiginleg með þeim sem fari með vefstjórn og skuli þeir allir eiga aðild að málinu.

Ekki sé gerð fullnægjandi grein fyrir samaðild eða samlagsaðild stefnenda og málsreifun þannig óskýr og verði ekki af henni ráðið að heimilt sé að sækja varnaraðila saman í málinu eða að sóknaraðilum sé heimilt að sækja allar kröfur sínar í sama máli. Vísar stefnda í þessu sambandi til III. kafla laga nr. 91/1991, einkum 18. og 19. gr. Ekki sé gerð grein fyrir því í stefnu hvor hinna stefndu hafi sett fram hver ummælanna, hvenær og í hvaða samhengi. Málið varði því frávísun vegna vanreifunar og vísist varðandi það til d- og e-liða 80. gr. nefndra laga.

Niðurstaða:

Kröfur í máli þessu, eins og þær koma fram í stefnu, varða ýmis tilgreind ummæli sem birt voru á spjallvef á tiltekinni vefsíðu. Stefnendur eru þrír, en svo virðist af skoðun þeirra ummæla sem stefnt er út af, að mismunandi sé hvort þau beinast að einum stefnanda, heilli fjölskyldu, öllu heimilisfólki á tilteknu heimili, eða stefnendum saman. Stefnendur vísa, varðandi aðild í málinu, meðal annars í V. kafla laga nr. 57/1956 um prentrétt, en fjalla ekki frekar um þá lögjöfnun í málatilbúnaði sínum. Þá virðist sem hluti ummælanna stafi frá hvorri stefndu, en stefndu F-kk-þgf E-kvk-þgf sé að auki stefnt vegna ummæla sem hún viðhafði ekki sjálf, sem vefstjóra og ábyrgðarmanni umræddrar vefsíðu, en fyrir liggur í málinu að þrír vefstjórar eru gefnir upp á síðunni. Að hluta til er í kröfugerð greint á milli þáttar hvorrar stefndu um sig, einkum að því er varðar skaðabótakröfuna, en kröfu um ómerkingu allra ummælanna virðist vera beint að báðum stefndu óskipt.

Fallast verður á það með stefndu að ýmsir ágallar eru á málatilbúnaði í stefnu, bæði að því er varðar aðild málsins og einnig varðandi tengsl hvers og eins aðila málsins við sakarefnið eins og það er sett fram. Þá verður að teljast eðlilegt að krafa, sem beinist að ábyrgð vefstjóra á skrifum annarra á spjallsíðuna, beinist að öllum vefstjórunum og/eða ritstjórum viðkomandi spjallþráða. Þá er til þess að líta að ef ekki verður um að ræða að taka til meðferðar kröfu um ómerkingu ummælanna, er varla grundvöllur til að fjalla um skaðabótakröfuna. Verður því með vísan til laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 19. gr. og e-liðs 80. gr. laganna, að verða við kröfu beggja stefndu um að vísa málinu frá dómi.

Með hliðsjón af þessari niðurstöðu málsins og með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber að úrskurða stefnendur til að greiða stefndu óskipt málskostnað og þykir hann hæfilega ákveðinn 150.000 krónur til hvorrar stefndu um sig og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp úrskurðinn.

ÚRSKURÐARORÐ:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnendur, Á-kvk-nf S-kvk-nf, S-kvk-nf S-kvk-nf T-kvk-nf og M-kvk-nf Ó-kvk-nf T-kvk-nf, greiði stefndu, H-kvk-þgf J-kvk-þgf Þ-kvk-þgf og F-kvk-þgf E-kvk-þgf P-kvk-þgf, hvorri um sig 150.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf