E-4420/2005

Mál þetta var höfðað 14. júní 2005 og var dómtekið 23. maí sl.

Stefnandi er Verkfræðistofan Klettur ehf., Bíldshöfða 12, Reykjavík.

Stefndi er íslenska ríkið.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð 577.307 krónur ásamt hæstu lögleyfðu dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 16. febrúar 2005, til greiðsludags. Einnig er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti til greiðsludags, fyrst 16. febrúar 2006. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að krafa stefnanda á hendur stefnda verði lækkuð um 425.307 krónur, þannig að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 152.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt l. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. mars 2005 til greiðsludags og að stefnandi verði að auki dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Málavextir

Stefnandi kveður umstefnda skuld tilkomna vegna vinnu starfsmanns stefnanda, Ó-kk-ef K-kk-ef, við skoðun á vegarstæði við Jökulsá á Fjöllum. Tilgangur skoðunarinnar hafi verið að meta það svæði við Jökulsá á Fjöllum og draga fram helstu atriði sem á því svæði eru með tilliti til fyrirhugaðrar vegalagningar. Beiðni um að vinna verkið hafi borist frá þjóðgarðsverðinum í Jökulsárgljúfrum, S-kvk-þgf S-kvk-þgf J-kvk-þgf, og Á-kk-þgf B-kk-þgf, starfsmanni hjá Umhverfistofnun.

Ekki hafi komið fram í beiðni verkbeiðanda að það væri skilyrði fyrir því að verkið yrði unnið að akstur yrði greiddur af öðrum verkkaupa. Eingöngu hafi verið minnst á að hentugt væri fyrir stefnanda að vinna verkið í sama mund og önnur verk, ef einhver væru á svæðinu.

Engar óskir hafi borist frá verkbeiðanda um ferðamáta og stefnandi hafi því verið knúinn til að skaffa eigin bifreið sem starfsmaður stefnanda hafi ekið norður og hafi sama bifreið einnig verið nýtt við rannsóknir starfsmanns stefnanda og starfsmanns þjóðgarðsins, K-kk-ef K-kk-ef, á ofangreindu svæði.

Stefnandi hafi unnið umbeðið verk á eins hagkvæman hátt og verða mátti á umræddum tíma og hafi sent reikning fyrir unnu starfi að því loknu. Stefnandi hafi ekki fengið greitt fyrir vinnu sína þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og sé því knúinn til að stefna kröfu sinni til greiðslu.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að í byrjun árs 2004 hafi Á-kk-nf B-kk-nf, forstöðumaður hjá Umhverfisstofnun, haft samband við Ó-kk-þf K-kk-þf á heimili hans og óskað eftir því að hann færi um svæðið sunnan við Dettifoss að þjóðvegi nr. 1 ásamt starfsmanni þjóðgarðsins næst þegar hann yrði á ferðinni á svæðinu. Ó-kk-nf hafi stundað rannsóknir á svipuðu svæði, þ.e. svæðinu frá Kverkfjöllum niður í Möðrudal, nánar tiltekið meðfram Jökulsá á Fjöllum. Þar sem ætlunin hafi verið að verkið tengdist öðrum störfum Ó-kk-ef á svæðinu hafi ekki verið samið um tiltekinn tíma til að vinna verkið heldur að hann sinnti verkinu þegar hann ætti næst leið um svæðið vegna starfa sinna þar og því yrði ekki greiddur ferðakostnaður vegna verksins. Ó-kk-nf hafi reiknað með að vera á svæðinu við rannsóknir sumarið 2004. Verkið fólst í að fara með Jökulsá á Fjöllum sunnan Dettifoss að þjóðvegi í samráði við þjóðgarðsvörð í þeim tilgangi að draga fram hvort þar væri eitthvað sem varast skyldi við vegagerð um svæðið og vert væri að vernda. Engin samskipti hafi verið við Ó-kk-þf þar til að hann hafi skyndilega birst þar með konu sinni 17. ágúst 2004 án þess að gera boð á undan sér, hafi tjaldað í þjóðgarðinum og sagst vera kominn til að skoða svæðið milli Dettifoss og þjóðvegar nr. 1. Hafi hann ekki haft nein gögn meðferðis og hafi fengið lánaða hjá þjóðgarðsverði skýrslu um tillögu að matsáætlun Dettifossvegar. Hafi rannsókn Ó-kk-ef tekið tvo daga (16 klukkustundir) og hafi hann m.a. tekið margar myndir sem þó komi ekki fram í skýrslu hans að verki loknu. Í desember sama ár hafi Á-kk-nf B-kk-nf enn hringt heim til Ó-kk-ef og hafi fengið þau svör að Ó-kk-nf væri við vinnu sína í Verslunarskóla Íslands. Hafi Á-kk-nf hringt þangað og náð sambandi við Ó-kk-þf og krafið hann um skil á greinargerð vegna ferðarinnar í lok ágúst. Til að hjálpa Ó-kk-þgf við vinnuna hafi Á-kk-nf sent heim til Ó-kk-ef loftmyndakort frá Vegagerðinni sem sýni veglínur. Bréf Ó-kk-ef, dagsett á gamlársdag 2004, ásamt viðauka, sem telja verði niðurstöðu vettvangsferðarinnar, jafnvel þótt hún sé stíluð á Vegagerðina, og stefnanda verkfræðistofunnar Kletts ehf. sé hvergi getið, sé ótrúlega rýrt og segi lítið eftir dagsferð sérfræðings um svæðið, hvað þá eftir tveggja daga ferð eins og Ó-kk-nf fullyrði að um hafi verið að ræða. Lýsingar hafi verið almenns eðlis og segi fátt annað en ráða megi af skoðun loftmynda. Engar myndir hafi verið í greinargerðinni eða annað til að undirbyggja fullyrðingar og ályktanir í bréfi. Aldrei hafi annað komið fram en að Ó-kk-nf kæmi að málinu sem einstaklingur sem væri við rannsóknir á svæðinu og stefnanda, Verkfræðistofunnar Kletts ehf., hafi aldrei verið getið, hvað þá að Ó-kk-nf nefndi að hann væri starfsmaður stefnanda. Nafn stefnanda hafi fyrst komið fram þegar reikningurinn barst frá stefnanda.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sína á því að um verkið hafi verið beðið af Umhverfisstofnun. Verkið hafi því verið unnið samkvæmt beiðni þar um. Byggir stefnandi á að verkbeiðnin hafi verið staðfest með bréfi Umhverfisstofnunar 7. mars 2005 og hafi stofnunin sönnunarbyrði fyrir því að kostnaðurinn sé ósanngjarn, en stefnandi eigi rétt á verklaunum fyrir verk sitt. Hafi starfsmaður stefnanda, Ó-kk-nf K-kk-nf, hagað vinnunni eins og hann hafi talið nauðsynlegt svo verkið yrði unnið á fullkominn hátt og hafi verkbeiðnin ekki verið skilin á annan hátt en svo skyldi gert.

Skuldin sé samkvæmt reikningi dagsettum 1. febrúar 2005, með eindaga 15 dögum seinna, sem merktur sé stefnanda og stílaður á Umhverfisstofnun. Sé stefnukrafa þannig fundin:

Vinnustundir verkfræðings 48,0 x 7000 336.000 kr.

Dagpeningar 3 dagar x 15.700 47.100 kr.

Akstur 1300 km x 62 80.600 kr.

Vsk. 113.607 kr.

Samtals. 577.307 kr.

Sé reikningurinn byggður á gjaldskrá stofunnar og dagpeningaþóknun og akstur á leiðbeiningum ríkisskattstjóra.

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennum reglum verktakaréttar, kröfuréttar, samningaréttar og meginreglum kauparéttar. Skírskotað er til 45. greinar kaupalaga og til ákvæða VII. kafla laga um þjónustukaup.

Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á aðildarskorti stefnanda að máli þessu. Umhverfisstofnun hafi samið munnlega við Ó-kk-þf K-kk-þf um að vinna fyrir stofnunina tiltekið verk, með tilteknum hætti, og hafi Ó-kk-nf K-kk-nf skilað skýrslu í eigin nafni án þess að senda reikning vegna verksins. Umhverfisstofnun hafi engin samskipti átt við starfsmenn stefnanda, Verkfræðistofuna Klett ehf., vegna verksins.

Varakröfu sína byggir stefndi á að krafa stefnanda um greiðslu fyrir vinnu við skoðun á vegstæði við Jökulsá á Fjöllum sé ekki í samræmi við gangverð fyrir sams konar vinnu og sé krafan bersýnilega ósanngjörn. Niðurstöður stefnanda séu afar rýrar að efni til og ófullkomnar, auk þess að vera í engu samræmi við þá vinnu sem stefnandi telur sig hafa lagt í verkið, alls 32 klukkustundir auk aksturs. Samkomulag hafi verið milli aðila um að stefndi greiddi stefnanda ekki ferðakostnað vegna verkefnisins, heldur kæmi stefnandi sér sjálfur á staðinn stefnda að kostnaðarlausu. Verkið hafi því ekki verið unnið á þann hagkvæmasta hátt sem unnt hafi verið og samkomulag var um. Þá séu útreikningar á dagpeningum og akstursgjaldi rangt reiknaðir að teknu tilliti til þeirra auglýsinga sem í gildi voru er ferðin var farin. Upphafsdegi dráttarvaxtakröfu stefnanda sé jafnframt hafnað sem röngum.

Stefndi byggir kröfur sína á almennum reglum verktakaréttar, kröfuréttar, samningaréttar og meginreglum kauparéttar. Skírskotað er til 45. gr. kaupalaga. Um aðildarskort vísast til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Um dráttarvexti styðst stefndi við 5. og 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001. Kröfur um málskostnað styður stefndi við 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Af hálfu stefnda er því haldið fram og á því byggt að stefnandi sé ekki réttur aðili þessa máls. Umhverfisstofnun hafi samið við Ó-kk-þf K-kk-þf um að vinna tiltekið verk með tilteknum hætti en hafi ekki samið við stefnanda, Verkfræðistofuna Klett ehf. Krefst stefndi því sýknu vegna aðildarskorts.

Fram er komið að á vordögum 2004 leitaði Á-kk-nf B-kk-nf, forstöðumaður náttúruverndar- og útivistarsviðs Umhverfisstofnunar, til Ó-kk-ef K-kk-ef jarðfræðings með beiðni um að Ó-kk-nf skoðaði vegarstæði við Jökulsá á Fjöllum í þeim tilgangi að meta svæðið og draga fram helstu atriði sem á svæðinu eru með tilliti til fyrirhugaðrar vegalagningar. Var um það rætt þeirra í millum að hentugt væri ef þessi rannsókn gæti farið fram í tengslum við aðrar rannsóknir sem Ó-kk-nf væri að vinna að á svæðinu.

Fyrir liggur að Ó-kk-nf mætti á svæðið í ágúst 2004 og hafði samband við þjóðgarðsvörð, S-kvk-þf S-kvk-þf J-kvk-þf, sem bauð Ó-kk-þgf að starfsmaður hennar færi með honum um svæðið. Samkvæmt framburði S-kvk-ef fyrir dómi heyrir starf hennar undir Umhverfisstofnun.

Dráttur varð á því að Ó-kk-nf skilaði skýrslu um rannsókn sína og bar Á-kk-nf B-kk-nf að hann hefði haft samband við Ó-kk-þf 7. desember 2004 til þess að reka á eftir skýrslunni. Kvaðst Á-kk-nf hafa sent Ó-kk-þgf kort með vegalínum til þess að auðvelda honum skýrslugerðina.

Skýrsla Ó-kk-ef barst Umhverfisstofnun í byrjun janúar 2005. Reikningur frá stefnanda er dags. 1. febrúar 2005. Samkvæmt framburði Á-kk-ef B-kk-ef fyrir dómi kom það mjög á óvart að reikningur stafaði frá Verkfræðistofunni Kletti ehf. Innheimtubréf frá lögmanni stefnanda er dags. 28. febrúar 2005. Af hálfu stefnda er sent bréf til lögmanns stefnanda 7. mars 2005 þar sem lýst er óánægju með greinargerð Ó-kk-ef og reikningi mótmælt á þeirri forsendu að hann sé í engu samræmi við það sem um hafi verið rætt og í engu samræmi við þá greinargerð sem Ó-kk-nf hafi gert eftir ferðina. Hinn 7. júní 2005 svarar Ó-kk-nf K-kk-nf þessu bréfi Umhverfisstofnunar.

Fram er komið að starfsmaður Umhverfisstofnunar, Á-kk-nf B-kk-nf, leitaði til Ó-kk-ef K-kk-ef og samdi við hann um það verk sem deilt er um í máli þessu. Bar Á-kk-nf fyrir dómi að samskiptin hefðu farið fram með þeim hætti að hann hefði hringt heim til Ó-kk-ef eða í Verslunarskólann þar sem hann var að kenna. Fram er komið, sbr. framburð Þ-kk-ef E-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda, að Ó-kk-nf hefur starfað hjá stefnanda að einstökum verkefnum sem tengjast sérsviði hans. Hins vegar liggur ekki fyrir að Á-kk-þgf hafi verið kunnugt um það eða að Ó-kk-nf hafi upplýst Á-kk-þf um að hann væri starfsmaður Verkfræðistofunnar Kletts ehf. og að hann kæmi til með að vinna verkið á vegum verkfræðistofunnar. Greinargerð sú sem Ó-kk-nf skilaði af sér er undirrituð af Ó-kk-þgf K-kk-þgf, Fannafold 122, Reykjavík, og ber hún ekki með sér að vera unnin á vegum stefnanda. Athugasemdum Umhverfisstofnunar í bréfi 7. mars 2005 svarar Ó-kk-nf K-kk-nf persónulega, eins og áður er getið.

Þegar þetta er virt þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að hann hafi samið við Umhverfisstofnun um umrætt verk. Gegn andmælum stefnda er ósannað að samningssamband hafi stofnast milli stefnanda og stefnda í máli þessu um það verk er Ó-kk-nf K-kk-nf vann að beiðni Umhverfisstofnunar. Ber því með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem ákveðst 250.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenska ríkið vegna Umhverfisstofnunar, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Verkfræðistofunnar Kletts ehf.

Stefnandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf