E-2288/2017

I.

Mál þetta var höfðað 26. júní 2017 og dómtekið 23. mars 2018. Stefnandi er A-x-x B-x-x, [...], Hafnarfirði. Stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 1.066.062 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 1.066.062 krónum frá 19. október 2016 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar, hver sem úrslit málsins verða, að teknu tilliti til virðisaukaskatts samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að honum verði tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda að mati réttarins.

II.

Málsatvik:

Stefnandi var starfsmaður hjá vátryggingartaka, Serrano Íslandi ehf., þegar atvik áttu sér stað, en fyrirtækið var með slysatryggingu launþega hjá stefnda. Mánudaginn 2. desember 2013 var stefnandi að lyfta 25 kg saltpoka upp á kerru í miðlægu eldhúsi þegar hún varð fyrir meiðslum í baki.

Stefnandi leitaði til læknis á Læknavaktinni að kvöldi þriðjudagsins 3. desember 2013 og reyndist hún vera óvinnufær. Í málinu liggja fyrir sex læknisvottorð, eitt frá Læknavaktinni, dagsett 3. desember 2013, og fimm frá Heilsugæslunni Sólvangi, dagsett 23. desember 2013, 13. janúar 2014, 7. og 24. febrúar 2014 og 28. mars 2014. Í vottorðunum frá 3. og 23. desember 2013 og 28. mars 2014 greinir að ástæða óvinnufærni hafi verið sjúkdómur en í hinum þremur vottorðunum greinir að óvinnufærni hafi verið vegna vinnuslyss.

Að sögn stefnanda lét hún næsta yfirmann sinn, K-kk-þf H-kk-þf, vita að hún væri óvinnufær vegna vinnuslyss 2. desember 2013 og verður ráðið af málatilbúnaði hennar að það hafi verið fljótlega eftir að slysið átti sér stað. Stefnanda var sagt upp störfum með bréfi vátryggingartaka 17. janúar 2014 með eins mánaðar uppsagnarfresti. Í bréfinu var tekið fram að uppsögnin væri vegna skipulagsbreytinga. Stefnandi mætti til vinnu 20. janúar 2014 eftir að hafa verið óvinnufær frá 2. desember 2013. Stefnandi reyndist óvinnufær að nýju frá 7. febrúar 2014, sbr. framangreind læknisvottorð. Eftir tilkynningu um uppsögn óskaði stefnandi eftir fundi með J-kk-þgf R-kk-þgf J-kk-þgf, rekstrarstjóra hjá vátryggingartaka. Á fundinum gerði stefnandi nánari grein fyrir atvikum 2. desember 2013 og naut hún aðstoðar túlks. Í framhaldi af fundinum sendi J-kk-nf R-kk-nf tilkynningu til Vinnueftirlits ríkisins 12. febrúar 2014 með stöðluðu eyðublaði þar sem fram kom að vinnuslys hefði átt sér stað 2. desember 2013, klukkan 11:30, á lager í miðlægu eldhúsi vátryggingartaka. Í tilkynningunni var atvikum lýst nánar með svofelldum hætti: Starfsmaður var að lyfta 25 kg salt poka á kerru, þurfti að lyfta frá gólfi og upp á kerru sem er ca. 20 cm há. Þegar hún var að lyfta pokanum og ætlaði að færa hann upp á kerruna rak hún sig í aðra kerru, skrikaði fótur og fann fyrir hnykk á bakið. Starfsmaður fann ekki fyrir neinum verki fyrst á eftir en þegar leið á daginn fór hún að finna fyrir verkjum í baki.

Stefnandi leitaði til Eflingar-stéttarfélags eftir uppsögnina í tengslum við launagreiðslur samkvæmt veikinda- og slysarétti. Með bréfi starfsmanns Eflingar-stéttarfélags til vátryggingartaka 1. mars 2014 var vísað til þess að stefnandi hefði orðið fyrir vinnuslysi 2. desember 2013. Tekið var fram að óheimilt væri að svipta starfsmann launagreiðslum samkvæmt veikinda- og slysarétti með uppsögn ef um væri að ræða veikindaforföll. Starfsmaður ætti að halda veikindarétti sínum þar til hann yrði vinnufær á ný eða að veikindaréttur yrði tæmdur. Var vísað til ákvæða í kjarasamningi um eins mánaðar veikindarétt og að við þann rétt bættust þrír mánuðir vegna vinnuslyss. Í tölvuskeyti J-kk-ef R-kk-ef, rekstrarstjóra vátryggingartaka, til stéttarfélagsins 5. mars 2014 greinir meðal annars að fyrirtækinu hafi fyrst orðið kunnugt um meint vinnuslys þegar stefnandi hefði ásamt túlki mætt á starfsstöð fyrirtækisins og óskað eftir því að fá að tilkynna atvik 2. desember 2013 sem vinnuslys. Var vísað til læknisvottorða 3. og 23. desember 2013 þar sem fram hefði komið að óvinnufærni stefnanda væri vegna sjúkdóms. Þá var tekið fram að það hefði fyrst komið fram í læknisvottorði 13. janúar 2014 að óvinnufærnin væri vegna vinnuslyss. Samkvæmt tölvuskeyti frá starfsmanni stéttarfélagsins, sem stefnandi lagði fram, gerði vátryggingartaki síðar á árinu upp vinnuslysarétt stefnanda út mars 2014 til samræmis við kröfu stéttarfélagsins.

Í tjónstilkynningu stefnanda til stefnda 2. apríl 2014 var atvikum lýst með sama hætti og greinir í tilkynningu til Vinnueftirlits ríkisins 12. febrúar sama ár. Í tjónstilkynningu J-kk-ef R-kk-ef, rekstrarstjóra vátryggingartaka, til stefnda 25. júní 2014 var atvikum lýst með svofelldum hætti: Að sögn [stefnanda] var hún að lyfta 25 kg salt poka þegar henni skrikar fótur og fær hnikk á bakið. Tekið var fram í tilkynningunni að atvikið hefði verið tilkynnt til vinnueftirlitsins sem vinnuslys 12. febrúar 2014 og tilkynningin hefði verið samkvæmt frásögn stefnanda. Þá var tekið fram í tilkynningunni að vitni, P-x-x R-x-x L-x-x, hefði verið að atvikinu samkvæmt frásögn stefnanda.

Stefnandi aflaði skriflegrar yfirlýsingar frá P-x-x R-x-x L-x-x 30. apríl 2014 þar sem hún staðfesti að hafa verið við störf með stefnanda hjá vátryggingartaka 2. desember 2013 í fyrrgreindu eldhúsi. Þá er í yfirlýsingunni svofelld atvikalýsing: Við tókum kerru og fórum inn á lager. [Stefnandi] beygði sig niður til að taka upp 25 kg. saltpoka úr plasti til að lyfta upp á kerru, sem er ca 25 cm há. [Stefnandi] rekur fótinn í kerru við hliðina á þeirri sem hún [var] að lyfta upp á. Við þetta heyrðist smellur í baki hennar. Kvartaði [stefnandi] í framhaldi um verk í baki.

Í bréfi J-kk-ef R-kk-ef rekstrarstjóra til Vinnueftirlits ríkisins 25. júní 2014, sem einnig var sent í afriti til stefnda og Sjúkratrygginga Íslands, var nánar vikið að fyrrgreindri tilkynningu til vinnueftirlitsins 12. febrúar sama ár. Var tekið fram að J-kk-nf R-kk-nf hefði átt fund með stefnanda, að hennar beiðni, þar sem hún hefði greint frá því að hún hefði orðið fyrir vinnuslysi 2. desember 2013. J-kk-nf R-kk-nf hefði tekið niður lýsingu atvika samkvæmt frásögn hennar. Við nánari eftirgrennslan hjá fyrirtækinu hefði hins vegar komið í ljós að yfirmanni stefnanda hefði ekki verið ljóst, né haft neinar spurnir af því, að stefnandi hefði orðið fyrir slysi á vinnustaðnum. Stefnandi hefði þó verið frá vinnu í veikindaleyfi frá 3. desember 2013 og hún verið sögð óvinnufær vegna sjúkdóms. Sömu skýringar hefðu komið fram í öðrum vottorðum síðar uns nýjar skýringar hefðu komið fram í vottorði útgefnu 13. janúar 2014. Í því vottorði hefði komið fram að óvinnufærni stefnanda væri vegna vinnuslyss. Að þessu virtu hefðu stjórnendur vátryggingartaka ekki haft ástæðu til að ætla annað en að stefnandi væri frá vinnu vegna veikinda. Ekkert hefði gefið til kynna að vinnuslys hefði átt sér stað nema frásögn stefnanda þegar hún tilkynnti um það tveimur mánuðum eftir atvik. J-kk-nf R-kk-nf hefði skráð frásögn stefnanda í góðri trú og sent til vinnueftirlitsins til samræmis við það sem áskilið væri í vinnuverndarlögum og vinnureglum fyrirtækisins.

Með bréfi stefnda 16. júlí 2014 var stefnanda tilkynnt að bótaskyldu úr slysatryggingu launþega væri synjað þar sem ósannað þætti að verkur í mjóbaki yrði rakinn til atviks 2. desember 2013. Stefnandi skaut synjun stefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 9. júlí 2015. Úrskurðarnefndin kvað upp úrskurð 18. ágúst sama ár þess efnis að stefnanda bæri réttur til bóta úr slysatryggingu launþega hjá stefnda vegna meiðsla í baki sem hún hefði hlotið í slysi 2. desember 2013 á vinnustað sínum. Með bréfi stefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 20. ágúst 2015 var tilkynnt um að stefndi yndi ekki úrskurðinum.

Einnig liggur fyrir tilkynning stefnanda um slys til Sjúkratrygginga Íslands 2. apríl 2014 og var hún í samræmi við fyrrgreinda tilkynningu til Vinnueftirlits ríkisins. Í tilkynningu J-kk-ef R-kk-ef, rekstrarstjóra vátryggingartaka, til Sjúkratrygginga Íslands 30. júlí 2014 var atvikum hins vegar lýst með svofelldum hætti: Var [stefnandi] að lyfta 25 kg salt poka upp á kerru sem er ca. 20cm há. Við lyftuna rak hún sig í aðra kerru [og] skrikaði fótur og fann fyrir hnykk á bakið. Þá var tekið fram að lýsingin væri samkvæmt frásögn stefnanda. Með bréfi Sjúkratrygginga Íslands 22. september 2014 var stefnanda tilkynnt að atvik 2. desember 2013 á vinnustað hennar teldist bótaskylt sem slys samkvæmt lögum nr. 100/2007 um almannatryggingar.

Í vottorði Þ-kk-ef G. Ó-kk-ef yfirlæknis við Læknavaktina 5. maí 2014 greinir meðal annars að stefnandi hafi í fyrrgreindu viðtali hjá lækni að kvöldi 3. desember 2013 sagst hafa verið að lyfta saltpoka deginum áður og þá fengið slæman verk hægra megin í mjóbak. Hefði þetta gerst í lok vinnudags. Við læknisskoðun hefði stefnandi verið alveg stíf í mjóbaki, hryggskekkja verið í baki með vinstri sveigju/boga í mjóbaki og hægri sveigju/boga á mótum brjósthryggjar og mjóhryggjar. Stefnandi hefði í eitt skipti áður verið með bakverk, einum mánuði fyrr, og þá hefði verkurinn verið í tvo daga.

Í vottorði G-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, læknis við Heilsugæsluna á Sólvangi, frá 28. júlí 2016 greinir meðal annars nánar frá fyrrgreindum fimm vottorðum heilsugæslunnar um óvinnufærni stefnanda og hvað hafi legið þeim til grundvallar. Til viðbótar greinir frá læknisskoðunum stefnanda á heilsugæslunni 11. desember 2013, 17. janúar 2014, 2. júní 2014, 25. september 2014, 11. nóvember 2014, 21. janúar 2015, í febrúar 2015, 24. febrúar 2016 og 18. apríl sama ár vegna bakverkja o.fl. Í meginniðurstöðu vottorðsins greinir meðal annars að stefnandi hafi tognað illa við vinnu 2. desember 2013 við það að lyfta þungu og það hafi valdið henni verkjum, óþægindum og takmörkun á vinnugetu á rúmlega tveggja og hálfs árs tímabili.

Með bréfi lögmanns stefnanda 30. ágúst 2016 var A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir fenginn til að meta tímabundna óvinnufærni og læknisfræðilega örorku stefnanda vegna umrædds atviks. Í niðurstöðu örorkumatsins frá 30. september 2016 greinir meðal annars að stefnandi hafi hlotið tognun í mjóbaki í tengslum við atvikið 2. desember 2013, tímabundin örorka stefnanda hafi verið 100% frá 3. desember 2013 til 31. mars 2014 og að læknisfræðileg örorka sé 5%. Stefnandi kynnti stefnda niðurstöðu örorkumatsins 5. október 2016. Svar barst frá stefnda 13. sama mánaðar þar sem fyrri afstaða var ítrekuð og bótaskyldu hafnað.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu. Vitnið P-x-x R-x-x L-x-x gaf skýrslu símleiðis frá Póllandi. Þá gáfu skýrslu vitnis J-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf rekstrarstjóri og K-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi yfirmatreiðslumaður.

III.

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda:

Stefnandi byggir á því að hún hafi umræddan dag orðið fyrir vinnuslysi í skilningi laga við störf sín hjá vátryggingartaka. Samstarfsmaður stefnanda, P-x-x R-x-x L-x-x, hafi verið vitni að slysinu. Stefnandi hafi einnig leitað til læknis daginn eftir vegna umrædds slyss. Þá byggir stefnandi á því að hún hafi tilkynnt yfirmanni sínum, K-kk-þgf H-kk-þgf, um óvinnufærni af völdum vinnuslyssins. Stefnandi telur að ranglega hafi verið merkt við óvinnufærni af völdum sjúkdóms í læknisvottorðum, sem annaðhvort megi rekja til mistaka læknis eða tungumálaörðugleika, en hvorki stefnandi né þáverandi eiginmaður hennar, sem hafi fylgt henni til læknis, hafi talað íslensku og enskukunnátta þeirra hafi verið takmörkuð. Stefnandi telur að það liggi fyrir að hún hafi hlotið bakáverka sem nánar greinir í örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis frá 30. september 2016. Tímabundin örorka stefnanda hafi verið metin 100% frá 3. desember 2013 til 31. mars 2014 og varanleg læknisfræðileg örorka hennar hafi verið metin 5%.

Stefnandi byggir á því að fyrir liggi sönnun um orsakatengsl umkvartana stefnanda og vinnuslyss sem hafi átt sér stað 2. desember 2013. Um hafi verið að ræða skyndilegan utanaðkomandi atburð. Öll málsgögn beri að sama brunni, en að mati stefnanda liggi fyrir óræk sönnun um slysatvikið og afleiðingar slyssins. Stefnandi vísar í því sambandi meðal annars til tilkynninga um slysið, yfirlýsingar vitnisins P-x-x R-x-x L-x-x, afstöðu Sjúkratrygginga Íslands, afstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, fjölmargra læknisfræðilegra gagna og síðast en ekki síst niðurstöðu óvilhalls sérfræðings sem hafi gert fyrrgreint örorkumat. Stefnandi telur að gögnum þessum hafi ekki verið hnekkt.

Stefnandi vísar til þess að hún hafi verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi þegar krafa hennar stofnaðist. Um kjör hennar á slysdegi fari því samkvæmt kjarasamningi stéttarfélagsins og Samtaka atvinnulífsins vegna vinnu starfsfólks í veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi. Samkvæmt gr. 9.7 í kjarasamningnum sé atvinnurekanda skylt að tryggja launafólk, meðal annars fyrir varanlegri læknisfræðilegri örorku og/eða tímabundinni örorku af völdum slyss við vinnu. Grunnfjárhæð örorkubóta sé 15.091.083 krónur miðað við vísitölu neysluverðs til verðtryggingar 1. júní 2011 (374,1 stig) þannig að hvert örorkustig greiðist sem 150.911 krónur. Sé um tímabundna örorku að ræða greiðist dagpeningar í hlutfalli við starfsorkumissi fjórum vikum frá því að slys átti sér stað og þar til starfsmaður verði vinnufær eftir slys, eða þar til örorkumat hafi farið fram, þó ekki lengur en í 37 vikur. Stefnandi geri ekki kröfu um dagpeninga vegna tímabundinnar örorku þar sem hún hafi fengið greidd laun til loka tímabils, 31 mars 2014, sem taki til örorku af slíkum toga samkvæmt örorkumati. Vinnuveitandi stefnanda hafi á grundvelli fyrrgreinds kjarasamnings verið með slysatryggingu launþega hjá stefnda og ágreiningslaust sé að tryggingin hafi verið í gildi þegar slysið átti sér stað.

Stefnandi krefst greiðslu bóta vegna varanlegrar læknisfræðilegrar örorku. Hún hafi samkvæmt örorkumati verið metin til 5% örorku og af þeim ástæðum geri hún kröfu um 880.212 krónur (15.091.083 kr./374,1*436,4*5%) í bætur vegna varanlegrar læknisfræðilegrar örorku af völdum vinnuslyssins. Fjárhæð bóta hafi verið uppreiknuð samkvæmt vísitölu neysluverðs til verðtryggingar fram til 5. október 2016, en þann dag hafi stefnda verið kynnt niðurstaða örorkumatsins. Stefnandi krefst einnig greiðslu á nauðsynlegum útlögðum kostnaði, 185.850 krónum, í tengslum við undirbúning og framkvæmd örorkumats, þar af 34.950 krónum vegna öflunar vottorðs frá G-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf lækni og 150.900 krónum vegna örorkumats frá A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf lækni. Stefnandi byggir á því að stefnda sé skylt samkvæmt skilmálum slysatryggingar launþega að greiða nauðsynlegan kostnað við undirbúning og framkvæmd örorkumats. Þá hafi stefnda á öllum stigum verið veitt færi á að gæta hagsmuna sinna í því ferli. Að öllu þessu virtu nemi stefnufjárhæð samtals 1.066.062 krónum.

Stefnandi vísar að öðru leyti til ákvæða fyrrgreinds kjarasamnings, þar með talið 9. kafla samningsins. Þá vísar stefnandi til ákvæða laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, einkum 1. gr. þeirra laga. Ennfremur vísar stefnandi til skilmála slysatryggingar launþega hjá stefnda. Um dráttarvexti vísar stefnandi til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 121. gr. laga nr. 30/2004, en stefnandi krefst dráttarvaxta á dómkröfu að liðnum 14 dögum frá því tímamarki þegar stefndi móttók fyrrgreint örorkumat, eða frá 19. október 2016 að telja. Um málskostnaðarkröfu vísar stefnandi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 129. og 130. gr. þeirra laga. Um kröfu um virðisaukaskatt á lögmannsþóknun vísar stefnandi til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Um varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Helstu málsástæður og lagarök stefnda:

Stefndi reisir sýknukröfu á því að ekki sé sannað að atvik 2. desember 2013 hafi verið slys í skilningi 8. gr. í skilmálum stefnda nr. SÞ20 fyrir slysatryggingu launþega. Atvikið falli ekki undir slysatrygginguna. Stefndi vísar til þess að hugtakið slys samkvæmt 8. gr. slysatryggingarinnar miðist við svofellda skilgreiningu: Með hugtakinu slys er átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð sem veldur meiðslum á líkama þess sem vátryggður er og gerist án vilja hans. Þá vísar stefndi einnig til samsvarandi skilgreiningar á slysahugtaki vátryggingarréttar, auk dómaframkvæmdar, þar sem talið hafi verið að bakmeiðsli eða önnur meiðsli, sem einungis hafi verið rakin til þess að þungum hlut hafi verið lyft eða ýtt, hafi ekki verið felld undir slysahugtakið í skilningi vátryggingarskilmála og vátryggingaréttar, sbr. t.d. hæstaréttardóm frá 2. júní 2005, í máli nr. 37/2005.

Nánar tiltekið byggir stefndi á því að ósannað sé að atvikið 2. desember 2013 hafi verið með þeim hætti sem stefnandi haldi fram, það er að hún hafi rekið sig í aðra kerru þegar hún var að lyfta saltpokanum, skrikað við það fótur og fengið hnykk á bakið. Stefndi byggir á því að aðeins liggi fyrir að baktognun stefnanda hafi hlotist af því einu að lyfta upp saltpoka með tilheyrandi átaki og álagi á bak stefnanda án þess að nokkuð utanaðkomandi ylli tognuninni.

Stefndi byggir á því að sönnunarbyrði um að hugtaksskilyrði slysahugtaksins séu uppfyllt hvíli á stefnanda, þar með talið að um sé að ræða skyndilegan utanaðkomandi atburð í skilningi 8. gr. skilmálanna og vátryggingaréttar. Allan vafa um það hvort umrætt atvik hafi verið skyndilegur utanaðkomandi atburður og þar með slys eigi að meta stefnanda í óhag þar sem hún hafi ekki upplýst yfirmann sinn eða forsvarsmenn vátryggingartaka um meintan slysatburð fyrr en tveimur og hálfum mánuði síðar, en þá hafi verið búið að segja stefnanda upp störfum vegna skipulagsbreytinga. Forsvarsmönnum vátryggingartaka hafi því ekki verið kunnugt um að vinnuslys hefði átt sér stað en þeir talið í ljósi læknisvottorða frá stefnanda að hún væri frá vinnu vegna veikinda. Stefndi telur þannig að stefnandi hafi orðið þess valdandi að vátryggingartaki tilkynnti ekki atvikið strax til Vinnueftirlits ríkisins og það hafi leitt til þess að rannsókn hafi ekki verið gerð á atvikinu hjá vinnueftirlitinu. Þá mótmælir stefndi því sem röngu og ósönnuðu að stefnandi hafi tilkynnt óvinnufærni af völdum vinnuslyss til yfirmanns síns.

Stefndi vísar einnig til þess að í vottorði Þ-kk-ef G. Ó-kk-ef, yfirlæknis við Læknavaktina, frá 5. maí 2014 komi ekkert fram um að stefnandi hafi rekið sig í aðra kerru, skrikað fótur eða fengið hnykk á bakið þegar hún var að lyfta saltpokanum. Þar komi aðeins fram að hún hafi verið að lyfta saltpoka deginum áður og fengið við það slæman verk hægra megin í mjóbaki. Hið sama eigi við um vottorð G-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, læknis við Heilsugæsluna Sólvangi, en þar komi aðeins fram að stefnandi hafi fengi slæman verk og heyrt smell í baki við að lyfta upp þungu og að ljóst sé að hún hafi tognað illilega við umrædda lyftu.

Að mati stefnda verði ekki annað ráðið af þessu en að saga stefnanda sé síðar tilbúin frásögn um það hvernig umrædd atvik hafi átt sér stað. Stefndi telur að stefnandi hafi upphaflega sagt læknum á heilsugæslunni að hún hefði fengið bakverkinn við það að lyfta saltpokanum, eða í öllu falli ekki minnst á annað við læknana. Stefndi vísar í þessu sambandi til tveggja læknisvottorða um óvinnufærni, annars vegar vottorðs frá Læknavaktinni 3. desember 2013 og hins vegar vottorðs frá Heilsugæslunni Sólvangi 23. sama mánaðar, þar sem fram komi að óvinnufærni stefnanda sé vegna sjúkdóms en ekki slyss. Stefndi telur ósannað að um sé að ræða mistök sem rekja megi til mistaka læknis eða tungumálaörðugleika. Bendir hann á að stefnandi hafi flutt til Íslands 1. apríl 2009 og búið hér á landi frá þeim tíma. Þá telur stefndi að engin samtímagögn renni stoðum undir breytta frásögn stefnanda af umræddu atviki.

Stefndi byggir á því að lýsing á atvikum í tilkynningu vátryggingartaka til Vinnueftirlits ríkisins 12. febrúar 2014 og í tilkynningum stefnanda til stefnda og Sjúkratrygginga Íslands 2. apríl 2014, auk tilkynningar vátryggingartaka til stefnda 25. júní sama ár, hafi ekkert sönnunargildi þar sem í þeim gögnum sé byggt á hinni breyttu frásögn stefnanda af atvikum sem ekki hafi stuðning í samtímagögnum, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardóm frá 8. júní 2006, í máli nr. 47/2006. Þá vísar stefndi einnig til sönnunarreglu einkamálaréttarfars um að framburður málsaðila, sem er honum hagfelldur, hafi ekki sönnunargildi, sbr. 50. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir á því að skrifleg yfirlýsing P-x-x R-x-x L-x-x frá 30. apríl 2014 hafi ekkert sönnunargildi. Um sé að ræða vitnisburð í skjali sem hafi verið aflað einhliða af stefnanda. Vitnisburðurinn hafi ekki verið gefinn hjá lögreglu, vinnueftirliti eða öðrum hlutlausum rannsóknaraðila. Þá vísar stefndi að auki til þess að atvikalýsing í skjalinu samrýmist ekki fyrstu atvikalýsingu í læknisvottorðum.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna um sönnun og sönnunarbyrði í vátryggingarétti. Stefndi gerir ekki tölulegar athugasemdir við höfuðstól stefnukröfu, 880.212 krónur, en telur að útlagður kostnaður stefnanda, 185.850 krónur, eigi að falla undir málskostnað. Þá telur stefndi að upphafstíma dráttarvaxta eigi að miða við uppkvaðningu dóms verði fallist á kröfu stefnanda.

IV.

Niðurstaða:

Í málinu er ágreiningslaust að stefnandi hlaut varanlega örorku vegna atviks 2. desember 2013 á vinnustað hennar hjá vátryggingartaka sem nánar greinir í fyrirliggjandi örorkumati. Þá er ágreiningslaust að vinnuveitandi stefnanda var með slysatryggingu hjá stefnda og að tryggingin var í gildi á umræddum tíma. Ágreiningur máls þessa tekur hins vegar til þess hvort umrætt atvik 2. desember 2013 hafi verið með þeim hætti að stefnandi hafi lyfta þungum poka upp á kerru og hún rekið sig í aðra kerru, og skrikað við það fótur, eins og stefnandi heldur fram, eða hvort atvikin hafi aðeins verið með þeim hætti að stefnandi hafi verið að lyfta þungum poka upp á kerru án nokkurs utanaðkomandi atburðar í skilningi slysahugtaksins.

Meðal málsgagna er tilkynning um vinnuslys til Vinnueftirlits ríkisins, dagsett 12. febrúar 2014 og undirrituð af J-kk-þgf R-kk-þgf rekstrarstjóra. Um er að ræða tilkynningu vinnuveitanda samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1940 um aðbúnað, hollustu og öryggi á vinnustöðum, sbr. 37. gr. laga nr. 68/2003. Í tilkynningunni greinir meðal annars að stefnandi hafi umræddan dag á vinnustað sínum verið að lyfta upp poka, rekið sig utan í aðra kerru, skrikað fótur og fundið fyrir hnykk á bakið. Þá greinir í niðurlagi atvikalýsingar að stefnandi hafi ekki fundið fyrir neinum verk fyrst á eftir en þegar leið á daginn hefði hún farið að finna fyrir verkjum í baki. Sömu upplýsingar um atvik o.fl. koma að mestu fram í tjónstilkynningu stefnanda til stefnda 2. apríl 2014 en með þeirri viðbót að hún hafi látið vita af slysinu. Í tilkynningunni 2. apríl 2014 er hins vegar ekki greint frá því að stefnandi hafi ekki fundið fyrir neinum verk fyrst á eftir, eins og fram kom í tilkynningunni til vinnueftirlitsins. Við skýrslugjöf J-kk-ef R-kk-ef fyrir dómi kom meðal annars fram að hann hefði fyllt tilkynninguna til vinnueftirlitsins út samkvæmt frásögn stefnanda, að viðstöddum túlki. Samrýmist sá framburður tölvuskeyti sem J-kk-nf R-kk-nf sendi til starfsmanns Eflingar-stéttarfélags 5. mars 2014 og einnig því sem fram kom í tjónstilkynningu hans, fyrir hönd vátryggingartaka, til stefnda 25. júní 2014. Þá kemur hið sama fram í bréfi hans til Vinnueftirlits ríkisins o.fl. sama dag, auk tilkynningar hans til Sjúkratrygginga Íslands 30. júlí 2014. Að framangreindu virtu þá leggur dómurinn til grundvallar að upphafleg tilkynning vátryggingartaka til vinnueftirlitsins, þar með talin atvikalýsing, sem síðari tilkynningar stefnanda til stefnda o.fl. virðast að mestu hafa tekið mið af, hafi verið samkvæmt frásögn stefnanda. Þá leggur dómurinn jafnframt til grundvallar að með því að skrá atvikalýsinguna og senda á eyðublaði til vinnueftirlitsins hafi vátryggingartaki í raun ekki verið að taka afstöðu til þess á þeim tíma hvort atvikalýsingin væri rétt eða röng.

Meðal málsgagna eru misvísandi læknisvottorð, dagsett 3. og 23. desember 2013, 13. janúar 2014, 7. og 24. febrúar 2014 og 28. mars 2014, um óvinnufærni stefnanda. Við mat á þessum gögnum er til þess að líta að um er að ræða takmörkuð vottorð þar sem meðal annars er gert ráð fyrir staðlaðri merkingu við það hvort óvinnufærni stafi af slysi eða sjúkdómi. Í ítarlegra vottorði Þ-kk-ef G. Ó-kk-ef, yfirlæknis við Læknavaktina, frá 5. maí 2014 er ekki vikið að því hvort bakverkur stefnanda hafi verið vegna sjúkdóms eða slyss en í vottorðinu greinir að það hafi verið unnið upp úr upplýsingum úr sjúkraskrá. Einnig liggur fyrir að það var annar læknir við Læknavaktina, Ó-kk-nf S-kk-nf, sem sinnti stefnanda við komu þangað að kvöldi 3. desember 2013. Í ítarlegu vottorði G-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, læknis við Heilsugæsluna Sólvangi, er ekki vikið að því hvort bakverkur stefnanda hafi verið vegna sjúkdóms eða slyss eða hvers vegna misræmi hafi verið um þetta atriði í eldri vottorðum frá heilsugæslunni um óvinnufærni stefnanda. Fyrir liggur að vottorð G-kk-ef Þ-kk-ef var einnig unnið upp úr upplýsingum úr sjúkraskrá og að það var annar læknir við heilsugæsluna, G-kk-nf B-kk-nf, sem framkvæmdi læknisskoðanir og var í samskiptum við stefnanda, sbr. áðurgreind vottorð um óvinnufærni. Viðkomandi læknar hafa ekki verið leiddir til skýrslugjafar fyrir dóminum til frekari skýringa á vottorðum og samskiptum við stefnanda. Hið sama á við um fyrrverandi eiginmann stefnanda sem mun hafa verið viðstaddur læknisskoðun að kvöldi 3. desember 2013 á Læknavaktinni. Að mati dómsins liggur því ekkert fyrir um það hvort misræmi í skráningu á óvinnufærni stefnanda, ýmist af völdum slyss eða sjúkdóms, stafar af tungumálaörðugleikum í samskiptum við læknana eða hvort það er af öðrum ástæðum. Að framangreindu virtu er það mat dómsins að ekki sé unnt að draga einhlíta ályktun af þessum gögnum um að stefnandi hafi ekki orðið fyrir meiðslum af völdum slyss við vinnu 2. desember 2013 í skilningi vátryggingarskilmála.

Við skýrslugjöf stefnanda fyrir dómi var framburður um atvik 2. desember 2013 að mestu í samræmi við atvikalýsingu í fyrrgreindri tilkynningu til Vinnueftirlits ríkisins og tilkynningar til stefnda o.fl. um það hvernig slysið átti sér stað. Í framburði hennar kom þó ekki fram að henni hefði skrikað fótur við það að reka sig utan í aðra kerru þegar hún var að lyfta pokanum. Það atriði kemur hins vegar fram í umræddum tilkynningum. Þá bar stefnandi um að hún hefði síðar um daginn látið næsta yfirmann sinn, K-kk-þf H-kk-þf, vita um slysið en hann hefði ekkert aðhafst vegna þess að öðru leyti en því að hann hefði sýnt henni væntumþykju og ráðlagt henni að vera ekki að gráta. Meðal málsgagna er yfirlýsing frá vitninu P-x-x R-x-x L-x-x, samstarfskonu stefnanda, frá 30. apríl 2014, um að hún hafi verið við störf ásamt stefnanda í umræddu eldhúsi hjá vátryggingartaka 2. desember 2013 þegar stefnandi hefði verið að lyfta upp 25 kg saltpoka á kerru og hefði rekið fót í aðra nálæga kerru, og við það hefði heyrst smellur í baki hennar og hún í framhaldi kvartað undan verk í baki. Í yfirlýsingunni kemur ekki fram að hún hafi séð stefnanda skrika fótur við það að reka sig í aðra kerru. Við skýrslu af vitninu P-x-x R-x-x við aðalmeðferð kom hið sama fram og staðfesti vitnið yfirlýsinguna. Framburður vitnisins var skýr og greinargóður. Þá var vitnið sérstaklega spurt út í það hvort stefnanda hefði skrikað fótur eða hún runnið til og kannaðist vitnið ekki við að svo hefði verið. Stefnandi hefði hins vegar rekið sig utan í aðra kerru á meðan hún var með pokann í höndunum. Þá bar P-x-x R-x-x einnig um það fyrir dómi að stefnandi hefði síðar um daginn komið að máli við K-kk-þf á vinnustaðnum og greint honum frá því hvað hefði gerst. Það eina sem K-kk-nf hefði gert hefði verið að hugga hana og segja henni að vera ekki að gráta. Við skýrslu af vitninu K-kk-þgf við aðalmeðferð kom meðal annars fram að hann hefði frétt af meintu vinnuslysi stefnanda í lok febrúar eða mars 2014 þegar hún hefði komið að máli við hann og spurt hvort hann myndi eftir því að slysið hefði átt sér stað og hún viljað fá hann til að skrifa undir skjal varðandi slysið. K-kk-nf hefði þá vísað stefnanda á J-kk-þf R-kk-þf rekstrarstjóra. Nánar aðspurður um atvik 2. desember 2013 kvaðst K-kk-nf lítið muna eftir atvikum á þeim degi. Kvaðst hann ekki muna eftir því hvort stefnandi hefði gefið sig á tal við hann þann dag vegna vinnuslyss eða hvort hann hefði huggað hana vegna slíks atviks. K-kk-nf sagði að samskipti þeirra hefðu verið dagleg þar sem hann hefði verið hennar næsti yfirmaður. Aðspurður sagði K-kk-nf að honum hefði verið kunnugt um þá skyldu vinnuveitanda að tilkynna um vinnuslys til Vinnueftirlits ríkisins og tók fram að leiðbeiningar hefðu verið í möppu á vinnustaðnum um hvernig bregðast ætti við þegar slík atvik kæmu upp. Hann tók hins vegar fram að engin slík atvik hefðu komið upp á þeim tíma sem hann hefði starfað hjá fyrirtækinu. Fyrir liggur að vitnið J-kk-nf R-kk-nf rekstrarstjóri var ekki á staðnum umræddan dag og var því ekki vitni að atvikum.

Að mati dómsins samrýmist framburður vitnisins P-x-x R-x-x ekki nægjanlega framburði vitnisins K-kk-ef um að stefnandi hafi greint K-kk-þgf frá umræddu slysi sama dag og atvikið átti sér stað. Þá verður ekki byggt á framburði stefnanda um þetta atriði, sbr. 50. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu virtu telur dómurinn ósannað að stefnandi hafi greint K-kk-þgf frá slysinu fyrr en í fyrsta lagi í febrúar 2014. Að mati dómsins eru atvik málsins ekki flókin og reyndi ekki á notkun sérstaks tækja- eða varnarbúnaðar. Þá er ekki uppi ágreiningur um að kerrur að tiltekinni hæð voru á vinnustaðnum né heldur að umrædd háttsemi stefnanda hafi verið hluti af starfsskyldum hennar. Að þessu virtu verður ekki séð að það hafi sérstaka þýðingu fyrir sönnunarmatið í málinu þótt nokkrar tafir hafi orðið á því að stefnandi tilkynnti vinnuveitanda sínum um að hún hefði orðið fyrir slysi og að ekki hafi farið fram rannsókn af hálfu vinnueftirlitsins. Að þessu virtu og með vísan til yfirlýsingar og framburðar vitnisins P-x-x R-x-x fyrir dómi, þá telur dómurinn sannað að stefnandi hafi í starfi sínu, þegar hún var að lyfta umræddum saltpoka upp á kerru, rekið sig óviljandi utan í aðra nálæga kerru og það hafi orðið til þess að hún fékk hnykk á bakið. Dómurinn telur hins vegar ósannað, þegar litið er til framburðar stefnanda og fyrrgreindrar yfirlýsingar og framburðar vitnisins P-x-x R-x-x fyrir dómi, að stefnanda hafi skrikað fótur á meðan hún var að lyfta pokanum við það að reka sig utan í kerruna.

Samkvæmt 8. gr. vátryggingarskilmála í slysatryggingu launþega, sem málsaðilar vísa til, telst slys vera það þegar skyndilegur utanaðkomandi atburður verður sem veldur meiðslum á líkama þess sem vátryggður er og gerist án vilja hans. Sömu meginsjónarmið liggja til grundvallar slysahugtakinu í vátryggingarétti, sbr. hæstaréttardóm frá 2. júní 2005, í máli nr. 37/2005. Að mati dómsins fellur framangreint atvik, sem dómurinn hefur talið sannað, undir framangreint slysahugtak slysatryggingarinnar en fyrir liggur að stefnandi rak sig óviljandi utan í kerru þegar hún var við störf við það að lyfta poka upp á aðra kerru og það varð til þess að hún fékk hnykk á bakið svo af hlaust varanleg læknisfræðileg örorka samkvæmt fyrirliggjandi örorkumati. Að þessu virtu fellur atvikið undir bótasvið slysatryggingarinnar, sbr. gr. 9.1 og 9.1.1. Þá liggur fyrir að slysatryggingin var hluti af kjarasamningsbundnum réttindum stefnanda, sbr. gr. 9.7 í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar-stéttarfélags o.fl. með gildistíma frá 22. júní 2011 til 31. janúar 2014, og þar með hluti af starfskjörum hennar, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 með síðari breytingum. Að öllu framangreindu virtu verður lagt til grundvallar að stefndi, sem vátryggjandi, beri bótaskyldu gagnvart stefnanda vegna varanlegrar læknisfræðilegrar örorku hennar.

Í málinu er ekki tölulegur ágreiningur um höfuðstól stefnukröfu að því er varðar bætur vegna læknisfræðilegrar örorku, 880.212 krónur. Stefndi telur hins vegar að útlagður kostnaður stefnanda, 185.850 krónur, vegna vottorðs G-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef læknis og vegna örorkumats A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis, sem ekki er ágreiningur um varðandi fjárhæðir, falli undir málskostnað. Stefnandi hefur mótmælt þessu og byggir á því að útlagður kostnaður við framangreinda gagnaöflun komi til viðbótar og teljist vera hluti af höfuðstól stefnukröfu, samtals 1.066.062 krónur. Samkvæmt gr. 9.2 í slysatryggingunni fellur undir bótasvið kostnaður vegna nauðsynlegra læknisvottorða í tengslum við vátryggingaratburð þegar þeirra er aflað að beiðni félagsins. Þá er kveðið á um það í gr. 13.2.7 í. slysatryggingunni að leiði slys til varanlegrar örorku þá skuli vátryggingafélagið og vátryggður koma sér saman um einn hæfan matslækni til þess að meta afleiðingar slyssins. Stefnandi hefur lagt fram útprentanir af tölvuskeytum lögmanns hennar og starfsmanns stefnda í tengslum við aðdraganda og niðurstöðu umrædds örorkumats. Að mati dómsins sýna skjöl þessi að stefnda var gefinn kostur á að koma að og gæta hagsmuna sinna við gerð matsins. Þá var honum tilkynnt um niðurstöðu matsins, ásamt því að honum var sendur reikningur vegna þess. Einnig liggur fyrir af þessum gögnum að læknisvottorð G-kk-ef Þ-kk-ef hafði áður verið sent stefnda ásamt afriti af reikningi. Að mati dómsins er um að ræða kostnað vegna gagna sem voru nauðsynleg til að staðreyna tjón stefnanda og telst kostnaðurinn, sem stofnað var til fyrir málshöfðun, vera hluti af sjúkrakostnaði í skilningi 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardóm frá 16. maí 2013, í máli nr. 748/2012. Að þessu virtu ber að fallast á það með stefnanda að kostnaður vegna framangreindrar gagnaöflunar eigi með réttu að vera hluti af höfuðstól stefnufjárhæðarinnar sem stefnda beri að greiða.

Fyrir liggur að örorkumat var kynnt fyrir stefnda 5. október 2016. Að því virtu og með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 121. gr. laga nr. 30/2004, þá ber að fallast á kröfu stefnanda um að dráttarvextir skuli miðast við tímabilið frá 19. október 2016 til greiðsludags.

Að fenginni framangreindri niðurstöðu, og með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 1. og 3. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991, ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ræðst af málskostnaðarreikningi, sem stefnandi hefur lagt fram, samtals 1.573.187 krónur, þar af 1.519.215 krónur vegna lögmannsþóknunar að meðtöldum virðisaukaskatti og 53.972 krónur vegna útlagðs kostnaðar.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, A-kvk-þgf B-x-x, 1.066.062 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. október 2016 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.573.187 krónur í málskostnað.

D-kk-nf K-kk-nf