E-1250/2012

Mál þetta, sem tekið var til dóms 2. maí síðastliðinn, er höfðað 24. september 2012 af Íslandsbanka hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík á hendur D-kk-þgf Þ-kk-þgf B-kk-þgf, […], […].

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði 753.604 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. nóvember 2011 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður að svo stöddu. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Með úrskurði uppkveðnum 1. mars síðastliðinn var leyst úr frávísunarkröfu stefnda.

I

Með yfirlýsingu, dagsettri 27. apríl 2009, tókst stefndi á hendur sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skuldar tékkareiknings Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. númer 1101-26-5445 hjá stefnanda (áður Byr). Ábyrgð stefnda takmarkaðist við 800.000 krónur. Samkvæmt yfirliti fyrir reikninginn, sem prentað var 3. október 2011, var skuld á reikningum 753.604 krónur. Eigandi reikningsins, Málningarþjónustan Heildarmálun ehf., var úrskurðuð gjaldþrota 8. september 2011.

Með bréfi dagsettu 16. maí 2011 sendi Byr hf. stefnda svonefnda lokaaðvörun fyrir lögfræðiinnheimtu þar sem fram er tekið að skuld umfram heimild sé 753.604 krónur. Þá var stefnda sent innheimtubréf dagsett 3. nóvember 2011.

Stefndi sótti um greiðsluaðlögun hjá umboðsmanni skuldara 30. júní 2011. Með þeirri umsókn komist stefndi í svonefnt greiðsluskjól sem gilti til bráðabirgða fyrir alla þá sem sóttu um greiðsluaðlögun fyrir 1. júlí 2011.

II

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á sjálfskuldarábyrgð sem stefndi tókst á hendur vegna tékkareiknings Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. númer 1101-26-5445. Ábyrgð stefnda takmarkist við 800.000 krónur samkvæmt yfirlýsingu dagsettri 27. apríl 2009. Málningarþjónustunni Heildarmálun ehf. sé ekki stefnt í málinu þar sem hún hafi verið úrskurðuð gjaldþrota 8. september 2011. Stefndi hafi ekki greitt kröfuna þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir.

Stefnandi byggir dómkröfu sína á ákvæðum yfirlýsingar stefnda um sjálfskuldarábyrgðina auk reglna kröfuréttar um skuldbindingargildi ábyrgðaryfirlýsinga. Þá styður stefnandi vaxtakröfu sína við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 10. og 12. gr. og kröfuna um málskostnað við 130., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Við munnlegan flutning málsins vísaði stefnandi til þess að krafa stefnanda á hendur stefnda hefði gjaldfallið þegar bú Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta enda hefðu ekki aðrar tryggingar verið fyrir greiðslu kröfunnar. Efndatími kröfunnar hafi verið kominn og standi 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklina því ekki í vegi að stefnandi leiti dóms fyrir kröfunni, þótt greinin leggi bann við því að gert sé fjárnám hjá skuldara, bú hans sé tekið til gjaldþrotaskipta o.fl. Þá girði greinin ekki fyrir það beiðst sé fjárnáms eða gjaldþrotaskipta á búi skuldara. Þetta hafi Hæstiréttur Íslands staðfest með dómi í málinu nr. 693/2011. Stefndi vísaði enn fremur til forsenda í úrskurði héraðsdóms við úrlausn um kröfu stefnda um frávísun málsins. Kveður stefnandi sömu sjónarmið eiga við um kröfu stefnda um sýknu að svo stöddu og reifuð hafi verið vegna frávísunarkröfu stefnda. Stefndi hafi ekki teflt fram öðrum vörnum og því verði að líta svo á að bæði fjárhæð kröfunnar og yfirlýsing stefnda um sjálfskuldaábyrgðina séu óumdeild.

III

Stefndi byggir á því að um leið og greiðsluskjóli var skotið yfir hann hafi honum orðið óheimilt að greiða af skuldum sínum. Því sé ekki rétt að tala um vanskil á kröfum á hendur honum þann tíma sem hann njóti greiðsluskjólsins. Jafnframt standi greiðsluskjólið því í vegi að kröfuhöfum sé heimilt að krefjast eða taka við greiðslum frá skuldara, gjaldfella skuld, gera fjárnám fyrir skuld, fá bú tekið til gjaldþrotaskipta eða ráðast í hvers konar aðgerðir til innheimtu krafna, sbr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga, þar með taldar aðgerðir til að fá kröfur viðurkenndar. Stefnandi hafi ekki gert neinar ráðstafanir til að innheimta kröfu sína fyrr en 3. nóvember 2011 eða eftir að stefndi komst í greiðsluskjól.

Stefndi byggir enn fremur á því að þau réttaráhrif greiðsluskjólsins, að ekki sé hægt að krefja hann um greiðslu, séu þau sömu og ef efndatími kröfunnar væri ókominn. Hafi greiðsluskjólið í raun þau áhrif að sá tími sem hægt sé að krefja stefnda um efndir frestist. Málsatvik heyri því undir 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála enda sé krafa stefnanda krafa sem mætti krefjast aðfarar til fullnustu á. Að baki þessari reglu búi þau sjónarmið að ekki eigi að leggja kröfu fyrir dómstóla til þess að afla aðfararheimildar fyrr en það tímamark sé komið að fyrir liggi hvort hún verði efnd að fúsum og frjálsum vilja. Af þessum sökum krefjist stefndi sýknu að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir málskostnaðarkröfu sína á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Með skriflegri yfirlýsingu dagsettri 27. apríl 2009 tókst stefndi á hendur sjálfskuldarábyrgð á yfirdráttarskuld á tékkareikningi númer 1101-26-5445 í eigu Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. fyrir 800.000 krónur. Gildistími ábyrgðarinnar var til 27. desember 2012. Krafa stefnanda í máli þessu tekur til þess að stefnandi eigi fjárkröfu á hendur stefnda á grundvelli nefndrar ábyrgðaryfirlýsingar, en bú Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 8. september 2011.

Krafa stefnda um sýknu að svo stöddu er reist á því að stefndi sé í svonefndu greiðsluskjóli á grundvelli umsóknar hans um greiðsluaðlögun til umboðsmanns skuldara. Valdi réttaráhrif skjólsins því að ekki sé að lögum unnt að krefja hann um greiðslu skuldarinnar á meðan skjólsins njóti við. Af þessu leiði að efndatími kröfunnar sé ekki kominn og hafi greiðsluskjólið þau áhrif að sá tími sem unnt sé að krefja stefnda um efndir frestist, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá standi greiðsluskjólið því í vegi að kröfuhöfum sé heimilt að krefjast eða taka við greiðslum frá skuldara, gjaldfella skuld, gera fjárnám fyrir skuld, fá bú skuldara tekið til gjaldþrotaskipta eða ráðast í hvers konar aðgerðir til innheimtu krafna, sbr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga.

Í 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga, sem fjallar um frestun greiðslna á meðan leitað er greiðsluaðlögunar, segir að þegar umboðsmaður skuldara hefur samþykkt umsókn skuldara hefjist tímabundin frestun greiðslna. Á meðan fresturinn er í gildi er lánadrottnum óheimilt að krefjast eða taka við greiðslum á kröfum sínum, gjaldfella skuldir samkvæmt samningsbundnum heimildum, gera fjárnám, kyrrsetja eignir skuldara, taka eignir skuldara í löggeymslu eða fá þær seldar nauðungarsölu. Ennfremur að fá bú skuldara tekið til gjaldþrotaskipta eða krefjast greiðslu hjá ábyrgðarmanni skuldarans, eins og rakið er í a.-g. liðum 1. mgr. 11. gr. laganna. Í athugasemdum með 11. gr. í frumvarpi því er varð að framangreindum lögum nr. 101/2010 segir að þegar umboðsmaður skuldara hafi samþykkt umsókn um greiðsluaðlögun hefjist tímabundin frestun greiðslna og í samræmi við markmið frumvarpsins þyki eðlilegt að skuldara sé veittur frestur á greiðslu viðkomandi skulda á meðan leitað er greiðsluaðlögunar. Í athugasemdunum er nánar skýrt hvað kröfuhöfum er óheimilt að gera á meðan umleitanir vegna greiðsluaðlögunar fara fram. Ekki er þar vikið að því að kröfuhafa sé óheimilt að höfða dómsmál vegna kröfu sinnar.

Stefndi í máli þessu leitaði greiðsluaðlögunar samkvæmt lögunum með umsókn til umboðsmanns skuldara. Í bréfi umboðsmanns, dagsettu 30. apríl 2012, er staðfest að umsókn um greiðsluaðlögun hafi borist 30. júní 2011. Með umsókninni komst stefndi sjálfkrafa í svonefnt greiðsluskjól. Um það er ekki deilt í málinu. Deilt er um það hvort sú staðreynd að stefnandi hóf ekki innheimtuaðgerðir á hendur stefnda fyrr en eftir að stefndi hafði öðlast greiðsluskjól leiði til þess að sýkna beri stefnda að svo stöddu af kröfu stefnanda af þeim sökum þar sem að efndatími kröfunnar sé ekki kominn í skilningi 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála vegna ákvæða í 11. gr. nefndra laga nr. 101/2010

Þrátt fyrir að stefndi njóti tímabundinnar frestunar á greiðslu skulda sinna samkvæmt ákvæðum 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga girðir það að mati dómsins ekki fyrir það að stefnandi geti leitað dóms um kröfu sína á hendur stefnda í málinu. Er því ekki fallist á sjónarmið og kröfur stefnda í þá veru að sýkna eigi hann að svo stöddu af greindum ástæðum. Fram er komið að krafa stefnanda er til komin vegna yfirdráttar á tékkareikningi Málningarþjónustunnar Heildarmálunar ehf. Krafan féll í gjalddaga þegar bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta, sbr. 1. mgr. 99. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Af því leiðir að stefnanda var heimilt að ganga að stefnda sem ábyrgðarmanni kröfunnar. Ákvæði laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga breyta því ekki eða girða fyrir það að krafa stefnanda á hendur stefnda verði dæmd þrátt fyrir tímabundna frestun greiðslna stefnda sem nýtur greiðsluskjóls. Er því ekki fallist á sjónarmið stefnda í málinu eða kröfu um að sýkna beri stefnda að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Afdrif kröfunnar ráðast engu að síður af meðferð á umsókn stefnda hjá umboðsmanni skuldara. Á það við um fjárhæð kröfunnar og mögulegar breytingar á henni vegna greiðsluaðlögunar og hugsanlegra nauðasamninga stefnda við kröfuhafa sína.

Samkvæmt framangreindu verður krafa stefnanda tekin til greina eins og nánar greinir í dómsorði og verður stefnda, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 251.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Stefndi, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, greiði stefnanda, Íslandsbanka hf., 753.604 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. nóvember 2011 til greiðsludags og 251.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf