S-347/2020

Dómur

Mál þetta, sem þingfest var þann 27. ágúst sl., og dómtekið fimmtudaginn 24. september sl., er höfðað með ákæru Héraðssaksóknara þann 28. maí sl., á hendur G-kk-þgf A. B-kk-þgf, […] fyrir skilasvik og peningaþvætti:

I

Fyrir skilasvik með því að hafa eftir töku bús hans til skipta sem þrotabú með úrskurði Héraðsdóms Suðurlands 20. desember 2013 dulið og haldið frá skiptastjóra þrotabúsins neðangreindum eignum sem því tilheyrðu, með því að vanrækja að upplýsa um þær, veita rangar eða villandi upplýsingar um eignarhald þeirra eða með ráðstöfunum varðandi eignirnar, arð af þeim eða andvirði þeirra. Sú háttsemi ákærða miðaði að því, á þann nánari hátt sem lýst er fyrir neðan varðandi einstakar eignir, að eigur eða kröfur þrotabús ákærða, að samanlögðu verðmæti minnst 292.885.389 krónur auk 70.647 Bandaríkjadala, kæmu ekki kröfuhöfum þess að gagni.

A

Fasteignir í Alicante á Spáni og í Flórída og New York í Bandaríkjunum Við úrskurð um gjaldþrotaskipti á búi ákærða 20. desember 2013 átti hann í fyrsta lagi, í eigin nafni, íbúðarhúsnæði í borginni Alicante á Spáni með heimilisfangi […]. Í öðru lagi var hann eini eigandi að bandarísku félagi, C (áður G), skráðu í New York í Bandaríkjunum, en í eigu þess félags var íbúðarhúsnæði í borginni Naples í Flórída í Bandaríkjunum, með heimilisfangi […]. Sú eign hafði áður verið í eigu ákærða persónulega en hann afsalað henni til félagsins með afsali dagsettu 1. janúar 2007 en skrásettu hjá Colliersýslu í Flórída 3. mars 2009. Í þriðja lagi átti fyrrgreint bandarískt félag ákærða C (G), gegnum eignarhlut þess félags í öðru bandarísku félagi, C, allt að 75% hlut, eða minnst 50% hlut, í tveimur íbúðum, auðkenndum nr. […] í New York í Bandaríkjunum, með heimilisfangi […] þar í borg.

Í fyrstu skýrslutöku af ákærða hjá skiptastjóra þrotabús ákærða 21. janúar 2014 upplýsti ákærði ekki um eignarhald sitt á eigninni í Alicante á Spáni né um eignarhald sitt á bandaríska félaginu C (G) eða eignir þess félags í Flórída og New York í Bandaríkjunum. Hann neitaði að auki sérstaklega aðspurður að fyrir hendi væru aðrar eignir heldur en þær sem skýrslutaka skiptastjóra beindist að. Ákærði upplýsti heldur ekki um eignirnar í síðari skýrslutökum hjá skiptastjóra 1. og 4. apríl 2014. Þá veitti ákærði skiptastjóra rangar eða villandi upplýsingar um fasteignirnar og eignarhald þeirra í tölvupósti, dags. 4. febrúar 2015, og í bréfi, dags. 13. febrúar 2015, sem lögmaður ákærða hafði milligöngu um að senda skiptastjóra í tilefni af sérstökum fyrirspurnum skiptastjóra um meðal annars „íbúð í […] Flórída“, „íbúðir […] New York“ og „Hús á Spáni“. Loks stóð ákærði að ráðstöfunum á eignarhaldi eða hagsmunum tengdum fasteignunum í Bandaríkjunum á árunum eftir töku bús ákærða til gjaldþrotaskipta sem miðuðu að eða fólu í sér að eignarhald eða kröfur búsins tengdar þeim fasteignum kæmu kröfuhöfum búsins ekki að gagni. Það gerði ákærði einkum með því að standa að afsali á fasteigninni á Flórída 17. mars 2014 frá G [svo] til annars bandarísks félags, P, sem stofnað var skömmu áður, 29. janúar 2014, og var einnig í raunverulegri eigu ákærða, og með því að standa í janúar 2015 að tilraun til nafnbreytingar og breytinga á gildandi félagasamþykktum B frá 28. mars 2008. Þær breytingar fólu efnislega í sér að rýra eða girða fyrir möguleika og úrræði þrotabús ákærða, gegnum yfirvofandi yfirtöku þess á eignarhaldi ákærða á B (G) og þar með yfirráðum eigna félagsins, til að hafa áhrif á eða koma fram ráðstöfun eignanna, þar meðtalið óbundna sölu þeirra og innlausn andvirðis í þágu búskiptanna.

Ofangreindar fasteignir á Spáni og í Bandaríkjunum hafa síðar fyrir aðgerðir þrotabúsins erlendis komist í umráð þess og verið seldar á þess vegum, þar sem við á að undangenginni yfirtöku þrotabúsins á eignarhaldi ákærða á viðkomandi bandarískum félögum og stjórn þeirra. Af söluandvirði eignanna, að frádregnum áhvílandi skuldum, gjöldum eða kostnaði, hefur samtals jafnvirði 286.637.787 króna runnið til þrotabúsins.

B

Málverkið „Au sein d‘un pays d‘ete“ eftir listamanninn C-x-x Við úrskurð um gjaldþrotaskipti á búi ákærða 20. desember 2013 var í eigu hans málverkið „Au sein d‘un pays d‘ete“ eftir hollenskan listmálara, C-x-x (G-x-x C-x-x v-x-x B-x-x). Ákærði upplýsti skiptastjóra þrotabús ákærða ekki um þessa eign búsins í skýrslutökum hjá skiptastjóra á fyrri hluta árs 2014, sbr. nánar í ákærukafla IA, þar sem hann var meðal annars sérstaklega spurður um verðmætt lausafé í hans eigu. Ákærði staðhæfði þá einnig að hann ætti enga erlenda bankareikninga. Ákærði upplýsti heldur ekki um eignina í skriflegum svörum við fyrirspurnum skiptastjóra í byrjun febrúar 2015, sbr. nánar í ákærukafla IA, en þá kom meðal annars sérstaklega fram í fyrirspurnum skiptastjóra að svör ákærða við spurningum um listaverkaeign þættu hafa verið ófullkomin. Skömmu fyrir síðastgreint tímamark, undir lok janúar 2015, hafði ákærði fengið í tölvupósti frá fulltrúa Christie‘s uppboðshússins í New York verðtillögu á verkinu sem nam 25.000 til 35.000 evrum og vilyrði fyrir að verkið yrði boðið upp hjá Christie‘s í Amsterdam. Fyrir tilstuðlan ákærða var verkið boðið upp hjá Christie‘s í Amsterdam 3. nóvember 2015 en seldist ekki. Fáeinum dögum eftir uppboðið barst tilboð í verkið að fjárhæð 22.000 evrur sem ákærði samþykkti. Söluandvirðið, að frádregnum 75 evrum í kostnað, var allt greitt til ákærða með símgreiðslu Christie‘s Amsterdam 14. desember 2015 inn á bandarískan bankareikning ákærða nr. […] hjá A og nam sú inngreiðsla 23.942 Bandaríkjadölum eða jafnvirði 2.962.344 króna á þágildandi gengi. Frekari ráðstöfun fjárins í vörslum ákærða er ókunn.

C

Eign í bandaríska fjárfestingasjóðnum E

Við úrskurð um gjaldþrotaskipti á búi ákærða 20. desember 2013 var hann eini eigandi bandaríska félagsins C (áður G), sbr. ákærukafla IA, en það félag átti þá eina einingu („Limited Partnership Unit“) í bandarískum fjárfestingasjóði, R Limited Partnership, á vegum bandarísks fjárfestingafélags, E, í Massachusetts í Bandaríkjunum. Ein eining í sjóðnum stóð fyrir upphaflegt eiginfjárframlag að fjárhæð 200.000 Bandaríkjadalir. Ákærði var frá september 2006 skráður fyrir eigninni í eigin nafni en færði hana yfir til G í desember 2009. Í skýrslutökum hjá skiptastjóra á fyrri hluta árs 2014, sbr. nánar í ákærukafla IA, upplýsti ákærði skiptastjóra þrotabús ákærða hvorki um eignarhald sitt á bandaríska félaginu né um eign þess í bandaríska fjárfestingasjóðnum. Við skýrslutökurnar var ákærði meðal annars spurður um sams konar eignir, svo sem eignarhald félaga, verðbréf og kröfur. Ákærði upplýsti heldur ekki um félagið eða umrædda eign þess í skriflegum svörum við fyrirspurnum skiptastjóra í byrjun febrúar 2015, sbr. nánar í ákærukafla IA.

Arður af fjárfestingunni var greiddur út reglulega með ávísunum frá fjárfestingasjóðnum til G [svo]. Á árunum 2014 og 2015 námu slíkar arðgreiðslur til félagsins samanlagt 88.500 Bandaríkjadölum fyrir skatt og voru þær taldar fram sem arðgreiðslur til ákærða á bandarískum skattskýrslum félagsins sömu ár. Frá töku bús ákærða til gjaldþrotaskipta í desember 2013 fram til 9. júlí 2015, þegar þrotabúið fékk með bandarískum dómsúrskurði viðurkenningu gjaldþrotaskiptanna í Bandaríkjunum og þar með yfirráða eigna ákærða þar, voru ávísanir með arðgreiðslum að fjárhæð samtals 70.647 Bandaríkjadalir innleystar á bandaríska bankareikninga félagsins, að stærstum hluta hjá bandaríska bankanum N. Í maí 2017 seldi þrotabúið eign G í fjárfestingarsjóðnum til bandarísks félags á vegum rekstraraðila sjóðsins, fyrrgreinds fjárfestingarfélags R, fyrir 30.993 Bandaríkjadali eða jafnvirði 3.285.258 króna á þágildandi gengi.

II

Fyrir peningaþvætti með því að hafa:

A

Með háttsemi sem lýst er í ákærukafla IA varðandi fasteignir á Spáni og í Bandaríkjunum aflað sér og leynt ávinningi af brotum samkvæmt þeim ákærukafla, að minnsta kosti jafnvirði 286.637.787 króna.

B

Með háttsemi sem lýst er í ákærukafla IB varðandi málverkið „Au sein d‘un pays d‘ete“ eftir listmálarann C-x-x aflað og nýtt sér, umbreytt, geymt og leynt ávinningi af broti samkvæmt þeim ákærukafla, að minnsta kosti jafnvirði 2.962.344 króna.

C

Með háttsemi sem lýst er í ákærukafla IC varðandi eign í bandaríska fjárfestingasjóðnum E aflað sér og leynt ávinningi af broti samkvæmt þeim ákærukafla, sem nam að minnsta kosti 70.647 Bandaríkjadölum auk 3.285.258 króna.

III

Brot ákærða samkvæmt ákærukafla I teljast varða við 3. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Brot ákærða samkvæmt ákærukafla II teljast varða við 2. mgr., sbr. 1. mgr., 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði mætti við þingfestingu málsins ásamt S-kk-þgf G. G-kk-þgf lögmanni, sem skipaður var verjandi ákærða að hans ósk. Ákærði viðurkenndi skýlaust að hafa gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Með vísan til skýlausrar játningar ákærða og þar sem dómari taldi ekki ástæðu til að draga í efa að játning hans væri sannleikanum samkvæm var farið með málið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, eftir að aðilum hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Um málavexti vísast til ákæruskjals. Sannað er að ákærði hefur gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og þar þykir rétt færð til refsiákvæða. Ákærði hefur með háttsemi sinni unnið sér til refsingar. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur sakaferill ákærða ekki áhrif við ákvörðun refsingar í máli þessu. Við ákvörðun refsingar ákærða verður ekki fram hjá því litið að verulegur dráttur varð á rannsókn málsins. Rannsókn á brotum ákærða hófst með tilkynningu frá skiptastjóra þrotabús hans dagsettri þann 22. maí 2015. Ekki var tekin skýrsla af ákærða fyrr en 24. október 2018 og var ákæra loks gefin út í mái 2020, fimm árum eftir að brot ákærða var upphaflega tilkynnt.

Refsing ákærða er hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Að virtum atvikum máls, að teknu tilliti til skýlausrar játningar ákærða og ennfremur að teknu tilliti til þess að verulegur dráttur varð á meðferð máls þessa á rannsóknarstigi án þess að ákærða verði um kennt, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Með vísan til 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, sem er þóknun skipaðs verjanda hans og er hæfilega ákveðin 780.000 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts, auk ferðakostnaðar verjanda sem nemur 26.640 kr.

S-kvk-nf I-kvk-nf, löglærður aðstoðarmaður dómara, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, G-kk-nf A. B-kk-nf, sæti fangelsi í tvö ár, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Ákærði greiði sakarkostnað samtals 806.640 krónur, sem er þóknun skipaðs verjanda hans, S-kk-ef G. G-kk-ef lögmanns, er nemur 780.000 krónum, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og ferðakostnaður verjanda 26.640 krónur.

S-kvk-nf I-kvk-nf. verulegur dráttur varð á meðferð máls þessa á rannsóknarstigi án þess að ákærða verði um kennt, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Með vísan til 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, sem er þóknun skipaðs verjanda hans og er hæfilega ákveðin 780.000 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts, auk ferðakostnaðar verjanda sem nemur 26.640 kr.

S-kvk-nf I-kvk-nf, löglærður aðstoðarmaður dómara, kveður upp dóm þennan.

Ákærði, G-kk-nf A. B-kk-nf, sæti fangelsi í tvö ár, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Ákærði greiði sakarkostnað samtals 806.640 krónur, sem er þóknun skipaðs verjanda hans, S-kk-ef G. G-kk-ef lögmanns, er nemur 780.000 krónum, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og ferðakostnaður verjanda 26.640 krónur.

S-kvk-nf I-kvk-nf.