S-59/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 27. febrúar 2014, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 20. janúar 2014 á hendur A-x-x V-x-x, litháískum ríkisborgara, fæddum 28. júní 1982, fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, með því að hafa, þriðjudaginn 29. október 2013, staðið að innflutningi á um 1.000 ml af vökva sem innihélt metamfetamínbasa, sem hafði 71% styrkleika, ætlaðan til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin flutti ákærði til Íslands í flösku í farangri sínum, sem farþegi með flugi DY-1170 frá Osló í Noregi. Tollverðir fundu flöskuna við leit í farangri ákærða á Keflavíkurflugvelli en áður en þeir gátu kannað innihald hennar henti ákærði flöskunni í gólfið í leitaraðstöðu tollgæslunnar með þeim afleiðingum að flaskan brotnaði og innihald hennar skvettist um gólf og veggi.

Telst þetta varða við 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 64/1974 og 1. gr. laga nr. 32/2001.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einnig er þess krafist að sá hluti fíkniefnanna, sem hald var lagt á, verði gerður upptækur samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001.

Einkaréttarkröfur:

Af hálfu Isavia ohf, kt. 000000-0000, er krafist greiðslu skaðabóta að fjárhæð 719.931 krónur, vegna tjóns í Flugstöð Leifs Eiríkssonar.

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu og að sakarkostnaður, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, greiðist úr ríkissjóði. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að gæsluvarðhald, sem ákærði hefur sætt vegna málsins, komi til frádráttar tildæmdri refsingu með fullri dagatölu. Þá er krafist frávísunar bótakröfu en til vara verulegrar lækkunar hennar.

I

Um málsatvik segir í skýrslum tollgæslunnar á Keflavíkurflugvelli og lögreglustjórans á Suðurnesjum, að þriðjudaginn 29. október 2013 hafi tollverðir verið að fylgjast með farþegum af flugi DY-1170 frá Osló. Inn í tollhlið merkt „Enginn tollskyldur varningur“ hafi komið farþegi, ákærði í máli þessu. Í farangri ákærða hafi meðal annars verið ein rauðvínsflaska. Einhverjar grunsemdir munu hafa vaknað hjá tollvörðum um innihald flöskunnar og munu þeir hafa spurt ákærða hvort hann samþykkti að rauðvínsflaska yrði opnuð. Hafi hann samþykkt það. Þegar tollvörður hafi síðan ætlað að ná í tappatogara hafi ákærði tekið rauðvínsflöskuna, sem stóð á borði fyrir framan hann, og kastað henni af miklu afli í gólfið svo að hún brotnaði og innihald hennar slettist um gólf og veggi. Í kjölfarið mun mikil lykt hafa gosið upp. Erfitt hafi reynst að hreinsa upp efnið og hafi þurft að kalla til eiturefnadeild slökkviliðs. Einhverjir starfsmenn tollsins og lögreglunnar munu hafa þurft að leita sér aðstoða á Landspítala vegna þessa auk þess sem skipta hafi þurft um hluta gólfs og veggja. Ákærði þessa máls var dæmdur í gæsluvarðhald þann 30. október 2013 og hefur setið í gæslu óslitið frá þeim tíma.

Í upplýsingaskýrslu lögreglu kemur fram að eiturefnadeild slökkviliðsins hafi náð upp sýni og sett í lyfjaglas og hafi þeir talið að sýnið væri um 100 ml. Lögreglumaður mun hafa farið með sýnið umsvifalaust til tæknideildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu en við afhendingu þar hafi þess verið óskað að sýnið færi strax til Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði.

Fram kom í matsgerð frá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði að sýnið hafi reynst vera ótær, rauðbrúnn vökvi með glerbrotum. Magn vökvans hafi verið um það bil 70 ml (64,4 g). Með gasgreiningu á súlu, massagreiningu, vökvagreiningu á súlu og ýmsum efnaprófum hafi fundist út að sýnið innihéldi metamfetamínbasa og 1-fenýl-2-própanón (benzýlmetýlketón). Styrkur metamfetamínsbasans hafi verið 71%. Fram kom að 1-fenýl-2-própanón (1-phenyl-2-propanone) væri þekkt upphafsefni eða milliefni í framleiðslu amfetamíns og metamfetamíns og það sé að finna á fylgiskjali II með reglugerð nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni. Þá kom fram að Rannsóknastofan í lyfja- og eiturefnafræði hafi ekki getað gert „Matsgerð II“, þar sem forsendur fyrir götustyrk metamfetamíns væru ekki þekktar. Því hafi ekki verið hægt að reikna út hversu mikið magn metamfetamíns væri hægt að framleiða úr þeim lítra af metamfetamínsbasa sem ákærði hafi haft meðferðis við komuna til Íslands.

Undir rekstri málsins óskaði verjandi ákærða þess með matsbeiðni að skipaður yrði matsmaður til þess að meta hvort uppgufun efna úr vökvablöndunni hafi verið hröð og hvort það gæti haft áhrif á styrkleika metamfetamíns í vökvablöndunni að blandan hafi legið í snertingu við andrúmsloft. Dómari málsins ákvað við lok skýrslutöku þann 19. febrúar sl. að hafna framkominni matsbeiðni en lagði fyrir sækjanda að afla matsgerðar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði um það hvort það fyndust leysiefni eða snefill af þeim í sýni því sem þeim barst vegna rannsóknar þessa máls. Þá skyldi einnig meta hvaða efni væru tilgreind í skjalaskrá lögreglu merkt I-11 bls. 3 og hvort eitthvert þeirra efna sem þar kæmi fram væru leysiefni og/eða rokgjörn efni.

II

Hér verða eftir þörfum raktar skýrslutökur yfir ákærða hjá lögreglu/tollvörðum og framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Í skýrslu tollstjóra dagsett 29. október 2013 kom fram að ákærði hafi aðspurður sagt að þetta væri fyrsta ferð hans til Íslands. Fram kom að vinur hans hafi útvegað honum vinnu hér á landi og að sá aðili kæmi til Íslands deginum síðar. Spurður mun ákærði hafa gefið upp nafn vinar síns, A. Ákærði hafi ætlað að dvelja eina nótt á Bus Hótel og hafi haft meðferðis heimilisfang að [...] í Reykjavík. Vinur hans hafi ætlað að hitta hann þar og koma honum í samband við vinnuveitanda. Farangur ákærða var ein ferðataska og í henni mun hafa verið nýr vinnufatnaður, ásamt öðrum fatnaði, og eins lítra rauðvínsflaska.

Aðspurður um rauðvínsflöskuna hafi ákærði sagst hafa keypt hana sjálfur fyrir sex mánuðum og væru hún ætluð honum sjálfum. Flaskan mun hafa verið mjög dökk og ekki verið hægt að greina innihald hennar nægilega vel. Ekki hafi verið hægt að framkvæma Itimizer-próf utan af flöskunni þar sem tækið hafi verið í viðgerð. Vegna þessa hafi ákærði verið spurður hvort hann samþykkti að flaskan yrði opnuð til að kanna innihald hennar og hafi hann samþykkt það. Hann hafi verið rólegur og yfirvegaður allan tímann. Þá kom fram að við skoðun á flöskunni hafi ekki verið hægt að sjá að átt hafi verið við hana en innihald hennar hafi náð upp að hálsi flöskunnar auk þess sem fram hafi komið á merkingu á flöskunni að innihaldið væri einn lítri. Annar tollvarðanna mun þá hafa farið til þess að sækja tappatogara en hinn staðið fyrir framan leitarborð en þá hafi ákærði skyndilega gripið utan um vínflöskuna með báðum höndum, þar sem hann hafi setið við stól, og hent flöskunni af miklu afli í gólfið þar sem hún hafi mölbrotnað og þá strax komið upp mikil og sterk lykt en innihald flöskunnar, sem hafi verið með rauðleitum lit, farið upp um veggi og gólf. Spurður hvers vegna hann hafi gert þetta hafi ákærði sagst hafa snöggreiðst. Þegar hann hafi verið spurður um innihaldið, sem að mati tollvarðar hafi augljóslega ekki verið rauðvín, hafi hann svarað því til að hann hafi keypt flöskuna sjálfur í búð þar sem hann keypti oft áfengi og hafi sagst nota svona rauðvín reglulega, stundum daglega.

Í fíkniefnaprófi sem framkvæmt mun hafa verið á vettvangi af vökvanum hafi komið svörun á metamfetamín og einnig hafi lazer-efnagreiningartæki gefið svörun á margar efnablöndur sem bent hafi til efna sem ætluð væru til fíkniefnaframleiðslu. Haft hafi verið samband við eiturefnadeild slökkviliðsins sem hafi komið á vettvang þar sem nokkrir tollverðir og rannsóknarlögreglumaður hafi verið farnir að finna fyrir einkennum af sterkri lykt sem hafi komið af vökvanum og hafi fjórir tollverðir og einn lögreglumaður þurft að leita sér aðstoðar á Landspítala vegna þessa, ákærði hafi hins vegar verið fluttur á lögreglustöð.

Í skýrslu lögreglu þann 29. október 2013, kl. 16:53, kom fram að ákærði væri búsettur í Vilnius í Litháen ásamt konu og barni. Hann væri öryrki, væri ekki í vinnu en fengi bætur, en áður hafi hann unnið við byggingarvinnu. Hann hefði komið til Íslands til þess að vinna þar sem hann hafi ekki nógu háar tekjur í Litháen. Einnig hafi hann sagt að hann þekkti ekki neinn á Íslandi. Aðspurður um hvað hafi verið í flöskunni hafi hann sagt það vera Kagor, sætt rauðvín. Spurður um af hverju hann hafi brotið flöskuna hafi hann ekki vitað það, en hann hafi verið mjög stressaður þegar tollverðir hafi farið að spyrja hann um ýmislegt. Spurður af hverju hann hafi verið stressaður sagði hann það vera vegna þess að tollverðir vildu opna flöskuna og smakka á víninu, þá hafi hann orðið pirraður, verið mjög ósáttur. Hann sagðist hafa keypt rauðvínið í búð í byrjun október en hafi ekki tekið kvittun. Aðspurður um hver hafi greitt fyrir ferðina til Íslands upplýsti hann að það væri svili hans, B. Hann hafi lánað honum fyrir fluginu þar sem hann sjálfur hafi ekki átt nóg fyrir flugmiða og dvalarkostnaði. Hann hafi hins vegar átt innistæðu á korti sínu sem hann hafi ætlað að spara. Spurður um hvort hann heimilaði lögreglu að rannsaka farsíma hans, kom fram að hann heimilaði það ekki.

Í skýrslutöku hjá lögreglu þann 8. nóvember 2013, kl. 12:14, var ákærði spurður hvort hann vildi breyta einhverju eða bæta við fyrri framburð sinn. Ákærði svaraði: „Nú veit ég ekkert nýtt svo sem nema það sem ég skil og lögfræðingur minn og allir aðrir segja mér að litið sé á mig sem sökudólg. Ég verð að vera varkár fyrir mig og fjölskyldu mína“. Spurður um hver A væri, hafi ákærði svarað því til að hann væri vinur hans eða fyrrverandi bekkjarfélagi sem hafi búið á Íslandi og þess vegna hafi hann nefnt nafn hans. Ákærði svaraði engu þegar hann var spurður hvort A hafi komið eitthvað að ferð hans til Íslands. Þegar hann var spurður um af hverju hann hafi brotið flöskuna í Flugstöð Leifs Eiríkssonar sagðist hann ekki vita það, hann hafi kannski verið í andlegu ójafnvægi án þess að hann gæti útskýrt það frekar.

Fram kom fram hjá ákærða að gerðar hafi verið læknisfræðilegar rannsóknir á honum, en það hafi aldrei komið fram að hann væri geðveikur eða í andlegu ójafnvægi. Aðspurður um hversu mikið magn hafi verið í flöskunni var svar hans: „Ég hef ekki hugmynd um það“. Spurður um innihald flöskunnar svaraði hann því til að það hefði verið vín sem hann hafi tekið úr hillu í búð og gæti hann ekki útskýrt það nánar en kannski hafi einhver lagt flöskuna í hilluna einni mínútu áður en hann hafi tekið hana, kannski hafi þetta verið skipulagt að hann kæmi í búðina og tæki flöskuna. Ákærði var spurður um hvar hann hafi keypt flöskuna og svaraði hann því til að það hafi verið í búð, hann viti það ekki nákvæmlega og að sjálfsögðu gæti hann ekki sagt til um það hvaða dag eða klukkan hvað það hefði verið en það hafi gerst í október. Þegar ákærði var spurður hvað hann ætlaði að gera með flöskuna á Íslandi, svaraði hann því til að það hafi verið maður sem ætlaði að taka flöskuna hjá honum og hún hefði þá farið á ákveðinn stað en hann hefði fengið vinnu í staðinn á Íslandi. Beðinn um að skýra það nánar sagðist ákærði ekki vilja bæta neinu við. Aðspurður um hver hafi átt að taka við flöskunni svaraði ákærði því til að hann þekkti ekki þá manneskju eða nafn hans. Hann hafi hins vegar átt að hitta manneskjuna á Bus Hótel sem myndi sækja flöskuna þar.

Beðinn um að segja sögu sína frá upphafi kom fram hjá ákærða að hann hafi verið beðinn um að taka flöskuna til Íslands og fyrir það fengi hann vinnu á Íslandi. Hann hafi kynnst manni í líkamsræktarstöð sem hafi beðið hann um þetta. Spurður um hvenær hann hafi fengið flöskuna í hendur og hvaða fyrirmæli hann hafi fengið, þá sagðist hann ekki muna hvenær það hafi verið, hann hafi farið í búð með þessum manni og þeir keypt flöskuna sem hafi átt að vera gjöf og að maður myndi taka við gjöfinni. Fram kom í lok skýrslutökunnar hjá ákærða, spurður um hvort hann vildi bæti einhverju við: „Ég veit ekki hvort það væri betra fyrir mig að segja að ég sé sekur eða saklaus. Ég veit ekki hvað það myndi gera fyrir mig“.

Í skýrslutöku hjá lögreglu þann 11. desember 2013 kl. 12:43 var ákærði spurður hvort hann vildi breyta eða bæta einhverju við fyrri framburð sinn. Kom þá fram hjá ákærða: „Ég ætla engu að breyta en ætla að bæta við. Ég er mjög vonsvikinn að sá aðili sem lét mig hafa flöskuna skuli hafa gert þetta svona án minnar vitundar“. Nánar kom síðan fram að hann hafi keypt flöskuna ásamt öðrum manni sem héti C. Ákærði lýsti C sem manni á hans aldri, hávöxnum, dökkhærðum og dökkur yfirlitum. Ákærði hafi ásamt C keypt flöskuna. Þeir hafi síðan farið heim til C en hann hafi síðan farið heim til sín og taldi hann það mögulegt að skipt hafi verið um flösku einhvern tímann á þessu tímabili. Fram kom að það hefði verið C sem hafi sagt honum að hann fengi vinnu hér á landi. Spurður um þau orð sín í skýrslutöku þann 8. nóvember 2013 að hann yrði að vera varkár fyrir sig og fjölskyldu sína og hvað hann hafi átt við, svaraði ákærði: „Ég er saklaus og settur í þessa stöðu af fólki sem er ekki gott fólk“. Spurður um af hverju hann hafi brotið flöskuna svaraði ákærði: „Því miður, ég get ekki svarað eins og er, ég veit ekki af hverju ég gerði þetta, ég gat ekki hugsað skýrt“.

Ákærði kom fyrir dóm og neitaði sök. Ákærði bar að hann hafi kynnst C í líkamsræktarstöð í Litháen og hafi þeir tekið tal saman. Samræðurnar hafi snúist um útlönd og hvernig hægt væri að fá vinnu erlendis. Hafi C sagt við ákærða að hann ætti kunningja á Íslandi sem gæti útvegað honum vinnu. Ákærði kvaðst hafa látið C fá símanúmer sitt og daginn eftir hafi þeir hist aftur og haldið áfram samræðum sínum um ferðalagið til Íslands. C hafi þá boðið ákærða í heimsókn og hafi þeir farið saman í búð, keypt vín, en síðan farið í íbúðina til C og rætt saman. Ákærði kvað C hafa beðið sig að fara með vínflösku til kunningja hans sem þakkargjöf fyrir að útvega ákærða vinnu. Þegar ákærði var inntur eftir upplýsingum um C, kvað hann C vera hærri en ákærði, með dökkt hár en ákærði kvaðst ekki muna símanúmer hans. Hann gæti þó bent á þann stað sem hann ætti heima. Inntur eftir því hvaða aðila hann hafi átt að hitta hér á landi, kvaðst ákærði engar upplýsingar hafa um kunningja C sem átti að útvega honum vinnu á Íslandi né hvers konar starfi hann ætti að gegna en hann taldi líklegt að það væri við smíðar eða sem atvinnubílstjóri. Þá sagði ákærði að kunningi C myndi hafa samband við sig en ákærði hafi ekki getað haft samband við hann. Ákærði kvaðst hafa klárað smíðanám og hafa unnið við byggingavinnu.

Þegar ákærði var spurður um heilsufar sitt kvað hann ástandið ekki vera gott núna, hann vanti lyf sem hann taki inn reglulega. Jafnframt vildi hann koma því á framfæri að hann væri oft að missa meðvitund. Ákærði kvaðst ekki hafa verið í vinnu í Litháen þar sem erfitt væri að fá vinnu þar. Þegar hann var inntur eftir því hvort hann væri öryrki og þægi örorkubætur í heimalandi sínu svaraði hann því játandi. Ákærði kvaðst hafa komið til Íslands til að vinna. Hann hafi reynt að fá vinnu í Noregi þar sem hluti fjölskyldu hans búi en það hafi ekki gengið og því hafi hann komið til Íslands. Ákærði bar fyrir dómi að honum hafi verið lofuð vinna um langt tímabil hér á landi og að hann hafi ekki átt pantað flug til baka. Aðspurður um fjölskylduhagi sína kvaðst hann eiga tíu ára gamla stúlku frá fyrra sambandi. Hann hafi gift sig aftur og eigi þriggja ára barn með núverandi konu sinni og búi þau í Vilníus.

Þegar ákærði var inntur eftir því hvernig hann hafi greitt fyrir flugmiða sinn til Íslands sagði hann að eiginmaður systur hans hafa lánað honum peninga, en ákærði hafi ekki haft næga inneign á korti sínu til að greiða fyrir flugmiðann sjálfur. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hafi sagt eiginmanni systur sinnar hvert hann væri að fara eða hver tilgangur ferðarinnar hafi verið.

Ákærði kvaðst hafa ætlað að halda til á Bus Hotel í Reykjavík en hann hafi haft upplýsingar um að það væri ódýrasta hótelið í Reykjavík. Hann hafi ekki verið búinn að panta herbergi en hann hafi heyrt að þar væru alltaf laus herbergi. Ákærði kvaðst hafa ætlað að halda til á hótelinu þar til kunningi C myndi hringja í hann og bjóða honum vinnu. Þegar ákærði var spurður að því hvernig væntanlegur vinnuveitandi hefði átt að hafa samband við hann, kvað hann C hafi átt að vera tengiliðinn. Ákærði hafi getað hringt í C sem hefði getað sett hann í samband við kunningja sinn á Íslandi.

Ákærði var spurður um flöskuna sem hann hafði í farangri sínum. Hann upplýsti fyrst að C hefði gefið sér flöskuna sem þakkargjöf handa kunningja sínum á Íslandi. Síðar kvaðst hann sjálfur hafa tekið flöskuna úr íbúð C. Ákærði kvað C ekki hafa sagt neitt sérstakt um flöskuna áður en hann tók hana. Þegar ákærði var inntur eftir upplýsingum um viðbrögð hans við því þegar tollverðir vildu opna flöskuna kvaðst hann hafa verið mjög stressaður og tekið flöskuna og hent henni í gólfið. Hann viti ekki af hverju hann hafi verið svona stressaður en heilsufarið gæti skýrt það. Þegar hann er spurður að því hvort hann hafi kastað flöskunni viljandi, kvaðst hann ekki hafa hugsað skýrt og að djöfullinn hafi verið í honum.

Ákærði var inntur eftir því hvort það hafi alltaf verið skilningur hans að hann hafi komið hingað til lands til að vinna og kvað hann það svo vera. Ákærði sagði jafnframt að það hafi alltaf verið hans skilningur að með því að afhenda rauðvínsflöskuna væri hann að þakka fyrir þá vinnu sem stæði honum til boða. Hann kvaðst ekki hafa haft hugmynd um að í flöskunni hafi verið efni sem mögulega væri hægt að framleiða fíkniefni úr. Hann kvaðst aldrei hafa haft ásetning til að flytja fíkniefni til landsins.

Þegar ákærði var inntur eftir því að samkvæmt skýrslu tollvarða hafi hann greint frá því að A væri væntanlegur næsta dag frá Noregi og hann hafi ætlað að koma honum í samband við vinnuveitanda, kvaðst ákærði ekki muna af hverju hann hafi nefnt þetta nafn en A hafi verið bekkjarbróðir hans. Hann kvað það vera möguleika að hann hafi misskilið spurninguna. Þegar hann var spurður um það hvort hann kannaðist við að hafa tjáð tollvörðum að hann hafi keypt þessa flösku sjálfur sex mánuðum áður en hann kom til Íslands kvaðst hann hafa misskilið spurninguna og gefið upp rangt svar. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hafi sagt að flaskan hafi verið ætluð honum sjálfum til neyslu. Einnig kvaðst hann ekki muna hvort tollverðir hafi leitað eftir samþykki hans til að opna flöskuna. Ákærði var inntur eftir því hvernig skýrslutakan hafi farið fram af hálfu tollvarða og upplýsti ákærði að skýrslutakan hafi farið fram á ensku en hann tali lélega ensku og ekki hafi verið kallaður til túlkur.

Vitnið D aðalvarðstjóri, tollvarðanúmer 8403, bar fyrir dómi að hafa haft afskipti af ákærða við komu hans til landsins. Upplýsti hann að tollvörðurinn E hafi haft fyrstu afskipti af ákærða. E hafi fengið fyrstu upplýsingar frá ákærða um hvaðan hann væri að koma og hver hafi verið tilgangur ferðar hans en hann hafi síðan komið þar að. Vitnið skýrði svo frá að ákærði hafi sagst hafa komið hingað í þeim tilgangi að vinna. Ákærði hafi ekki þekkt þann sem hann átti að vinna fyrir en hafi átt að gista í eina nótt á hóteli í Reykjavík og síðan myndi hann hitta vin sinn daginn eftir sem væri að koma frá Noregi. Ákærði mun hafa sagt vitninu að hann hafi verið að vinna í Noregi og í farangri hans munu hafa fundist miðar sem hafi virst vera yfirlit hans um skattaskil í Noregi. Þannig hafi allt virst eðlilegt en það sem hafi vakið athygli tollvarða hafi verið áfengisflaskan sem hann hafði í fórum sínum. Ákærði mun hafi verið spurður að því hvort þetta væri hans áfengisflaska og hafi hann svara því játandi og hafi hann ætlað að drekka flöskuna sjálfur. Vitnið kvaðst hafa ítrekað við ákærða að hann væri í tollskoðun og hluti af því væri að skoða farþegann með tilliti til fíkniefna. Þá hafi ákærði verið spurður að því hvort hann samþykkti að áfengisflaskan yrði opnuð. Ákærði hafi játað því og hafi tollvörður farið að sækja tappatogara til að opna flöskuna. Í millitíðinni hafi þeir skoðað flöskuna og reynt að greina innihald hennar sem hafi virst vera rauðleitt, þetta hafi verið eins lítra flaska og innihald hennar hafi náð alveg upp í hálsinn á flöskunni. Hins vegar hafi það gerst, þegar verið var að sækja tappatogara, að ákærði hafi gripið flöskuna og kastað henni í gólfið af miklu afli. Það hafi ekki farið á milli mála, út frá þeirri reynslu sem hann hefði af þessum málum sem væru mikil, að ákærði hafi ætlað sér að mölva flöskuna rækilega. Eftir þetta hafi vitnið gripið í ákærða og fært hann inn í annað herbergi. Ákærði hafi ekki sýnt nein viðbrögð við þessu og ekki haft neinar spurningar um það sem hafði gerst. Í framhaldinu kvaðst vitnið hafa spurt ákærða af hverju hann hafi hent flöskunni í gólfið og hann svarað því til að hann hafi verið reiður. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa upplifað ákærða sem reiðan heldur hafi virst sem ákærða væri létt eftir atburðinn.

D kvað samskipti hans við ákærða hafa farið fram á ensku. Inntur eftir því kvaðst hann ekki hafa orðið var við tungumálaörðugleika hjá ákærða og að hann hafi alveg gert sér grein fyrir því um hvað málið snerist. Þá hafi hann ekki séð neina breytingu á ákærða á meðan hann ræddi við hann. Hann hafi virst rólegur og yfirvegaður og hélt sig við ákveðna sögu í gegnum tollskoðunina.

Aðspurður sagði vitnið að tvenns konar sýni hafi verið tekin á staðnum. Fyrst hafi verið tekið ákveðið grunnpróf sem hafi ekki gefið 100% svörun en það hafi sýnt fram á að innihald vökvans gæti verið metamfetamín. Það sýni hafi verið tekið strax eftir að flaskan hafi farið í gólfið. Í framhaldinu hafi verið gerð ítarlegri greining með sýni frá gólfinu og hafi það verið sett í efnagreiningartæki sem væri nokkuð nákvæmt. Það hafi gefið upp ákveðinn lista af ýmiss konar efnum sem væru í metamfetamín- blöndu og það ásamt lyktinni og því hvernig staðið hafi verið að því að brjóta flöskuna hafi staðfest grun tollvarða um að líklega væri um að ræða efni til fíkniefnagerðar.

D kvaðst hafa óskað eftir því að haft yrði samband við slökkvilið og þeir fengnir á staðinn til að þrífa vökvann upp. Í millitíðinni hafi tollverðir á staðnum reynt að þrífa vökvann en þeir hafi verið stöðvaðir í því, enda spurning um heilsu starfsmanna og ákærða. Aðspurður taldi hann að tollvörður og slökkviliðsmaður hafi tekið það sýni þegar slökkviliðið kom á vettvang 40–50 mínútum eftir atburðinn. D kvað lyktina sem gaus upp eftir að flaskan fór í gólfið hafa verið ólýsanlega. Það hafi strax gosið upp mikil lykt sem hann hafi aldrei fundið áður og hafi lyktin ennþá fundist þrátt fyrir að búið væri að skipta um flísar á gólfi.

Vitnið E tollasérfræðingur, tollvarðanúmer 0502, bar fyrir dómi að hafa haft fyrstu afskipti af ákærða við komu hans til landsins. Ákærði hafi lent í úrtaksleit og hafi vitnið spurt ákærða út í ástæðu komu hans til Íslands og skoðað farangur hans. Vitnið kvað ákærða hafa talað um að hann væri hingað kominn til að leita sér að vinnu eða að hann væri kominn með vinnu. Ákærði hafi skýrt frá því að vinur hans sem kæmi næsta dag hafi ætlað að redda honum vinnu og hafi þeir ætlað að fara saman að ræða við tilvonandi vinnuveitanda. Spurt kvaðst vitnið ekki hafa orðið vart við sérstaka tungumálaörðugleika og ákærði hafi gert sig vel skiljanlegan.

E kvað rauðvínsflösku í farangri ákærða hafa vakið athygli hans. Hann hafi ekki tekið eftir neinu óeðlilegu við útlit flöskunnar, hún hafi verið 1000 ml, innsigluð og merkimiði hafi verið framan á henni. Hann kvað vökvann hafa verið fulldökkan og að flaskan hafi verið full upp í háls. Vitnið kvað ákærða hafa ætlað að drekka flöskuna sjálfur og ákærði hafi sagt að hann hafi keypt flöskuna fyrir sex mánuðum, í búð sem hann kaupi oft áfengi í, en þar sem langt hafi verið liðið frá því að hann keypti flöskuna hafi hann ekki átt kvittun fyrir kaupunum. Vitnið kvað ákærða ekki hafa sýnt nein viðbrögð þegar þeir hafi veitt flöskunni sérstaka athygli, ákærði hafi setið kyrr og svarað öllum spurningum pollrólegur.

E kvaðst ekki hafa orðið vitni að því þegar ákærði braut flöskuna, hann hafi verið að sækja tappatogara og heyrt brothljóð og séð þegar flaskan var komin í gólfið. Rauður vökvi hafi verið á gólfinu og upp um alla veggi, á D og ákærða sjálfum. Engin rauðvínslykt hafi verið af vökvanum heldur hafi strax gosið upp mjög sterk lykt og hafi hann fundið til höfuðverkjar við það að vera innan um vökvann. Vitnið kvað ákærða ekki hafa sýnt nein viðbrögð við atburðinn heldur setið kyrr þar til hann var færður inn í annað herbergi og hann kvaðst ekki hafa upplifað neina reiði hjá ákærða.

Vitnið F, rannsóknarlögreglumaður nr. 0223, bar fyrir dómi að hafa haft umsjón með rannsókn málsins og ritað lögregluskýrslu um málið. Hann hafi tekið skýrslu af ákærða daginn sem hann var handtekinn og þann 8. nóvember 2013. Vitnið kvað ákærða hafa haldið því fram að hann væri kominn til Íslands í leit að vinnu og myndi væntanlegur vinnuveitandi hafa samband við hann. Spurður af hverju hann teldi að metamfetamínbasinn sem ákærði flutti með sér til landsins hafi verið ætlaður til söludreifingar kvaðst vitnið byggja mat sitt á því að ákærði hafi haft mikið magn efnisins í vökvaformi og engin tengsl við Ísland. Aðspurt taldi vitnið það magn sem ákærði flutti til landsins með flugi vera mikið.

F kvaðst ekki hafa verið á vettvangi eftir atburðinn og því hafi hann ekki séð þegar sýni var tekið sem sent var til efnagreiningar en G rannsóknarlögreglumaður hafi keyrt með það til Reykjavíkur. Vitnið kvaðst ekki hafa séð flöskuna sjálfur en þeir sem hafi séð hana hafi greint frá því að um eins lítra flösku hafi verið að ræða.

Spurður út í samskipti við erlend lögregluyfirvöld vegna rannsóknar málsins, taldi vitnið að alþjóðadeild lögreglu hafi reynt að sannreyna sögusagnir ákærða um C, en að ekkert hafi komið út úr þeirri rannsókn.

Vitnið H, lögreglufulltrúi nr. 7409, bar fyrir dómi að hafa tekið við tilkynningu frá tollgæslunni og sent G í útkallið. Nokkrum dögum eftir atburðinn hafi hann verið viðstaddur skýrslutökur yfir ákærða og hafi hann talið sakborning vera frekar óstöðugan í framburði. Taldi hann að það gæti hafa helgast af túlkunarerfiðleikum en svörin hafi á margan hátt verið samhengislaus. Vitnið kvað ákærða hafa skýrt frá því að hann hafi leitað til læknis vegna andlegs ójafnvægis en hann hafi ekki fengið sérstaka greiningu. Vitnið kvaðst ekki hafa komið í flugstöðina eftir atburðinn og gat því ekki greint frá því hvernig staðið var að sýnatöku.

Vitnið G, rannsóknarlögreglumaður nr. 0321, bar fyrir dómi að hafa komið að málinu þegar tollverðir hringdu í hann eftir að flaskan var nýbrotin og hafi hann komið fljótt á vettvang. Hann hafi séð um að taka ljósmyndir á vettvangi og ritað upplýsingaskýrslu. Hann kvaðst hafa hringt í slökkviliðið og þeir komið og tekið sýni úr vökvanum sem hann hafi farið með til Reykjavíkur. Hann kvað slökkviliðið hafa komið á vettvang um 30 mínútum eftir að flaskan hafði verið brotin og hafi þeir tekið sýni mjög fljótlega. Sýnatakan hafi farið þannig fram að slökkviliðsmaður í búningi hafi tekið 100 ml sýni og sett í dökka glerkrukku sem hann hafi farið með í efnagreiningu til Háskóla Íslands.

Aðspurt sagði vitnið að fólki hafi verið farið að líða illa á vettvangi, verið flökurt með höfuðverk og svima. Af þeim sökum hafi legið á því að fá úr því skorið hvers konar efni hefði verið í flöskunni. Vitnið kvað lyktina af vökvanum hafa verið mjög sterka efnalykt, einhvers konar ammoníakslykt, en hann hafi aldrei fundið slíka lykt áður. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa tekið myndir af flöskunni enda hafi hann ekki viljað vera lengi innan um efnið. Spurður hvort magnið sem ákærði kom með til landsins hafi verið mikið eða lítið kvað vitnið það vera mikið.

Vitnið I, sérfræðingur hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði vann þær matsgerðir er varða vökvainnihald flöskunnar sem fannst í farangri ákærða. Hann bar fyrir dómi að hafa fengið 70 ml efnissýni til rannsóknar en í því hafi hann fundið efnin metamfetamínbasa og bensínmetalketon og hafi styrkur metamfetamínbasans verið 71%. Spurður kvaðst vitnið ekki geta sagt til um það hvort styrkur metamfetamínbasans væri hár eða lágur þar sem rannsóknarstofan hafi ekki fengið metamfetamínbasa í vökvaformi til skoðunar áður og því væru engin gögn til samanburðar.

I kvað muninn á metamfetamínbasa og amfetamínbasa ekki vera mikinn heldur væri smávægilegur efnafræðilegur munur í efnabyggingunni. Metamfetamín-basi væri með aðeins stærri sameindir en virknin muni vera mjög áþekk. Vitnið var spurt að því hvort það gæti metið hversu mikið magn mætti framleiða úr efninu miðað við neyslustyrkleika en hann kvaðst ekki hafa tölur um neyslustyrkleika metamfetamíns. Vitnið kvaðst hafa sett saman fræðilega spurningu um hversu mikið magn væri hægt að búa til af hreinu metamfetamínklóríði úr 100 ml af slíkum vökva en efnið finnist oftast á götumarkaði í því formi eða saltformi og vitnaði hann þar til erlendra rannsókna. Útreikningur hans var sá að úr vökva sem innihéldi 71% styrkleika af metamfetamínbasa mætti fræðilega útbúa 85 g af hreinu metamfetamínklóríði, en það er það form sem metamfetamín finnst oftast í á götumarkaði. Hann kvað ávallt eitthvað tapast við umbreytingu efnisins í metamfetamínklóríð en bara örfá prósent ef maður kynni til verka og að hans mati aldrei undir 2%. Sé slíkt tekið með í útreikninginn væri fræðilega hægt að útbúa 83 g af hreinu metamfetamínklóríði úr 100 ml af metamfetamínbasa. Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa vitneskju um hversu stórir neysluskammtar metamfetamíns væru enda ekki á fræðasvið vitnisins.

I var spurður að því hvort það gæti haft áhrif á styrkleika vökvans hversu lengi hann hafi legið á gólfinu og hvort efni gætu hafa rokið úr vökvanum. Vitnið kvaðst ekki geta sagt til um hvort leysiefni hafi verið til staðar í efninu en ef svo hafi verið hafi þau væntanlega rokið hratt út. Þá sagði hann að ef leysiefni hafi verið til staðar í flöskunni áður en hún var brotin þá hefði styrkur metamfetamíns mælst lægri en þegar vökvinn hefur legið í gólfinu og leysiefnin rokin út. Hann kvað ósennilegt að mikið magn hafi verið af slíkum leysiefnum í vökvanum því að þegar menn framleiða slíkan vökva reyni þeir að hafa efnin mjög hrein.

Þegar lagt var fyrir vitnið skjal I-3 bls. 3, sem sýnir línurit úr leysiefnatæki sem notað var á vettvangi til bráðabirgða efnagreiningar á sýninu skömmu eftir atburðinn, kvaðst vitnið ekki geta séð að leysiefni hafi verið til staðar. Hann hafi hins vegar ekki þjálfun í að lesa úr tækinu sjálfu. Aðspurður um lyktina af metamfetamínbasa kvað vitnið mikla og slæma lykt vera af honum. Spurður um hvort hugsanlega fyndust enn leysiefni í sýni því sem hann rannsakaði var hann ekki mjög bjartsýnn á þá niðurstöðu. Ef leysiefni hefðu verið í sýninu hefðu þau væntanlega rokið út með þeim afleiðingum að styrkur sýnisins væri meiri en í upphaflega vökvanum en hann gæti ekkert sagt til um hvort þau efni hafi verið í vökvanum eða magn þeirra.

J, sérfræðingur á Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, gaf símaskýrslu fyrir dómi. Hún staðfesti matsgerð „Rannsókn á rauðum vökva“, dagsett 24. febrúar 2013, sem hún vann ásamt K. Rannsókn hennar laut að því að kanna hvort einhver leysiefni hafi verið í sýni sem tekið var úr vökva flöskunnar eftir að hún brotnaði. Hún bar að við rannsóknina hafi fundist vottur af nokkrum leysiefnum, mest af etanóli og hafi efnið mælst 0,3% af vökvanum sem að mati J telst smávægilegt. J greindi frá því að þær aðferðir sem notaðar hafi verið væru mjög næmar og gætu greint leysiefni í afar lágum styrk. Aðspurð sagði hún niðurstöður sínar ekki breyta fyrri niðurstöðu matsgerðar sem liggur fyrir í málinu og sýnir fram á að efnið innihaldi 71% metamfetamínbasa. Hún hafi mælt mjög óverulegt magn af leysiefnum sem hafi haft óveruleg áhrif á styrkinn. Þá lýsti J því að leysiefnin væru rokgjarnari en metamfetamínbasinn. Sem dæmi væri suðumark etanóls 78 gráður og því gufaði það hraðar upp en til dæmis vatn. Hér hefði hitastig og yfirborðsflatarmál áhrif á það hversu hratt leysiefni gufi upp. Þrátt fyrir það hafi svo lítið magn af leysiefnum mælst í vökvanum að jafnvel þó að helmingur þeirra hafi náð að gufa upp væri um óverulegt magn að ræða og var það hennar mat að leysiefnin í vökvanum hafi aldrei verið í miklum mæli í upphafi og þannig haft óveruleg áhrif á styrk efnisins.

Vitnið I, verkefnastjóri hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, bar vitni í annað sinn, nú með símaskýrslu og staðfesti undirritun sína á „Matsgerð II“, dagsett 26. febrúar 2014, varðandi rannsókn á þeim efnum sem fram kæmu á skjali I-3 bls. 3. Vitnið bar að ekkert af þeim efnum sem væru á skjalinu væru þekkt leysiefni. Öll hafi efnin fremur hátt suðumark og megi því ætla að þau væru ekki rokgjörn.

Aðspurður um niðurstöðu matsgerðar á „Rannsókn á rauðum vökva“ upplýsti hann að efnin sem hafi greinst í þeirri rannsókn sé ekki að finna á þeim lista sem hann skoðaði í „Matsgerð II“. Þau efni sem fram komi á skjalinu væru byggingarfræðilega með sama grunn og metamfetamín. Hann taldi ekki að rannsókn sín á sýninu með hliðsjón af niðurstöðum matsgerðar J og K breyttu fyrri niðurstöðu um að styrkleiki metamfetamínbasans hafi verið 71%, enda geti hann aðeins sagt til um styrkleikann í sýninu eins og hann var þegar sýnið komi til hans. Hann kvaðst ekki geta sagt til um hversu mikið af leysiefnum hafi verið í flöskunni áður en hún var brotin né hversu hár styrkleiki metamfetamínbasans hafi verið í upphafi.

III

Niðurstaða:

Í greinargerð ákærða kom fram að orðalag ákæru uppfyllti ekki ákvæði 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Það væri ekki á valdi dómsins að ákvarða magn fíkniefnanna og því ómögulegt að sakfella á grundvelli ákærunnar. Eina magn sem hönd væri á festandi væri sýnisglasið 70 ml. Þá var bent á misræmi á stærð flösku, því að í dómsskjali II-11 bls. 3 kæmi fram að hún hefði verið 0,75 lítra. Ekki hafi verið horft til þessa skjals í málinu og sá sem undirriti skjalið hafi ekki verið kallaður fyrir dóminn.

Í 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kemur fram hvað skuli koma fram í ákæru og að það skuli greina „svo glöggt sem verða má“. Í ákæru kemur fram að ákærði hafi staðið að innflutningi „á um 1.000 ml. af vökva ...“. Í málinu liggur fyrir að ákærði hafi brotið flöskuna sem að sögn vitna var eins lítra flaska og hafi hún verið full upp í háls. Flaskan var ekki komin endanlega í vörslur tollvarða eða lögreglu þegar ákærði ákvað sjálfur að brjóta hana þannig að innihald hennar fór út um gólf og veggi. Ekki reyndist unnt að hreinsa upp efnið fyrr en eiturefnadeild slökkviliðsins var komin á vettvang í sérstökum hlífðarbúningum en þá hafði efnið brennt sig inn í steinsteypt gólf og einangrun í veggjum. Út frá þessum forsendum verður ekki annað ráðið en ákæran hafi verið eins glögg og verða mátti.

Ákærði benti á að í dómsskjali II-11 bls. 3 kæmi fram að flaskan hafi verið 0,75 lítrar. Umrætt skjal er eitt af þeim skjölum sem kröfuhafi lagði fram til stuðnings einkaréttarlegri kröfu sinni og ekki fæst séð hvernig það skjal tengist rannsókn málsins. Ekki er því fallist á það með ákærða að ógerningur hafi verið fyrir hann að grípa til varna.

Í greinargerð og máli ákærða voru gerðar athugasemdir við það að ekkert lægi fyrir um það magn sem framleiða mætti úr vökvanum og því væri málið órannsakað að því leyti og bæri að túlka ákærða það í hag. Í máli ákæruvaldsins kom fram að ákæruvaldið hafi ekki séð ástæðu til að ákæra ákærða fyrir innflutning á metamfetamínbasa sem hafi verið ætlaður til framleiðslu fíkniefna sem síðan hafi verið ætluð til söludreifingar í ágóðaskyni. Metamfetamínbasi gangi almennt ekki kaupum og sölum sem slíkur heldur sé framleitt úr honum neysluhæft fíkniefni sem sé metamfetamínklóríð. Metamfetamínbasi væri hins vegar fíkniefni eins og fram komi í reglum um ávana- og fíkniefni. Þá væri ákæra þessa máls í samræmi við ákærur í dómi Hæstaréttar í máli nr. 716/2010 og dómi Hæstaréttar í máli nr. 420/2006. Ákæruvaldið taldi að miðað við þær upplýsingar sem fengist hefðu í málinu væru ekki til upplýsingar um hvað sé almennur eða algengur styrkleiki metamfetamíns við neyslu þess og af þeim sökum hafi ekki verið hægt að reikna út hversu mikið væri hægt að framleiða af neysluhæfum fíkniefnum úr þeim fíkniefnum sem ákærði flutti til landsins. Hins vegar megi út frá styrkleika basans, sem var 71%, áætla að fræðilega væri hægt að fá 83 g af metamfetamínklóríði úr hverjum 100 ml. Þannig hafi mátt fá úr 1.000 ml af metamfetamínbasa 830 g af hreinu metamfetamínklóríði. Um sé að ræða slíkt magn fíkniefna að ekki sé annað hægt en að ætla að þau hafi verið ætluð til söludreifingar í ágóðaskyni. Verjandi ákærða taldi að ekki væri hægt að byggja á vitnisburði frá Rannsóknastofu Háskóla Íslands enda hefði ekki verið óskað eftir því rannsóknastofan mæti þetta.

Eins og fram hefur komið í málinu þá er metamfetamínbasi lítt eða ekki þekktur sem söluvara hér á landi en óumdeilt er að hægt væri að framleiða úr honum neysluhæft fíkniefni í formi metamfetamínklóríðs. Algengt er í dómsmálum að reiknað sé út það magn sem hægt væri að framleiða til dæmis úr amfetamínbasa og er þá í þeim tilfellum miðað við 10% styrkleika á efnunum. Í þessu máli liggja hins vegar ekki fyrir upplýsingar um almennan eða algengan styrkleika á metamfetamíni við neyslu þess og af þeim sökum var ekki hægt að reikna út hversu mikið magn væri hægt að framleiða af neysluhæfum fíkniefnum úr þeim metamfetamínbasa sem ákærði flutti til landsins. Í máli þessu er ekki ákært fyrir að efnið hafi átt að nota í framleiðslu, og því er það ekki nauðsyn að mati dómsins að upplýsingar um mögulegt framleiðslumagn liggi fyrir í ákærunni eða að þær upplýsingar þurfi að koma fram undir rekstri málsins.

Um almenn sjónarmið á mati á refsifjárhæð er að mati dómsins hægt að horfa til þeirra upplýsinga sem fram hafa komið í málinu að virkni metamfetamínbasa og amfetamínbasa muni vera mjög áþekk.

Í máli þessu hefur einkum á það reynt hvort samsetning á innhaldi flöskunnar hafi breyst við það að liggja á gólfinu í allt að eina klukkustund áður en sýni var sett í lyfjaglas. Að mati ákærða hafði þessi tími þau áhrif að hugsanlega hafi rokgjörn efni eða leysiefni gufað upp sem hafi haft þær afleiðingar að styrkur efnisins sem eftir var hafi orðið meiri fyrir vikið. Dómurinn lagði það fyrir sækjanda að aflað yrði frekari matsgerða í þessu sambandi. Þannig var annars vegar óskað eftir mati á því hvort það væru leysiefni eða snefill af þeim í því sýni sem Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði barst vegna rannsóknar þessa máls og hins vegar hvaða efni væru tilgreind í skjalaskrá lögreglu merkt I-3 bls. 3, en þar var um að ræða útskrift af fíkniefnaprófi sem hafði verið gert á vettvangi.

Í svari Rannsóknastofunnar við fyrri spurningunni kom fram að vottur hafi fundist af nokkrum leysiefnum í sýninu, meðal annars etanóli og hafi magn etanóls í sýninu verið 0,3%. Spurt um þetta fyrir dómi, kom fram hjá vitninu J að svo lítið magn af leysiefnum, þar á meðal etanóli, hafi mælst í vökvanum að jafnvel þó að helmingur þeirra hafi náð að gufa upp hafi það haft óveruleg áhrif á styrk efnisins.

Í svari Rannsóknastofunnar við seinni spurningunni kom fram að úr því sýni sem tekið var skömmu eftir að flaskan brotnaði hafi ekki fundist nein þekkt leysiefni. enda sé viðkomandi tæki ekki sérstakt greiningartæki heldur sé því ætlað að greina ýmis efni á vökvaformi eða föstu, til að mynda sprengiefni, fíkniefni og efnavopn.

Framangreindar matsgerðir breyta því ekki upphaflegri matsgerð að styrkur efnisins hafi verið 71%.

Við mat á því hvort ákærði hafi haft vitneskju um það að hafa haft í fórum sínum fíkniefni, og þar með haft ásetning til verksins, verður gegn neitun ákærða sjálfs að horfa til málsins í heild, aðkomu og framburðar ákærða sjálfs og hversu trúverðugur hann hafi verið.

Ákærði hefur alltaf haldið því fram að innihald flöskunnar hafi verið rauðvín og að hann hafi verið kominn hingað til lands til þess að vinna. Staðreynt er að hann hafi haft meðferðis skattkort og vinnufatnað. Verður ekki annað séð en að ákærði hafi verið trúverðugur um þetta atriði. Hins vegar hefur ákærði verið margsaga um hvernig flaskan hafi komist í hans vörslur og hverjum hún hafi verið ætluð. Í skýrslutöku hjá lögreglu naut ákærði ávallt aðstoðar túlks og lögmanns. Hjá lögreglu bar hann í fyrstu að hafa ætlað að drekka innihald flöskunnar sjálfur og að hann hefði keypt flöskuna í byrjun október. Í skýrslu og vitnisburði tollvarða kom fram að ákærði hafi sagst hafa keypt flöskuna sex mánuðum fyrr. Í skýrslutöku öðru sinni hjá lögreglu eða þann 8. nóvember 2013 upplýsti ákærði að hafa keypt flöskuna í búð og að kannski hafi einhver sett flöskuna í hilluna einni mínútu áður en hann hafi tekið hana og kannski hafi þetta verið skipulagt. Í sömu skýrslutöku breytti ákærði fyrri framburði sínum á þann hátt að flaskan hafi ekki verið ætluð honum sjálfum heldur hefði aðili, sem hann hafi ekki getið gefið nein deili á, átt að taka við flöskunni og hann hefði þá fengið vinnu á Íslandi í staðinn. Einnig kom þá fram sem ekki hafði komið fram áður, að ákærði hafi hitt nafngreindan mann að nafni C í líkamsræktarstöð. Ákærði hafi farið með nefndum C og þeir keypt flöskuna saman sem gjöf fyrir ónefndan mann á Íslandi. Í þriðju skýrslutöku lögreglu af ákærða þann 11. desember 2013 skýrði ákærði svo frá að þeir hafi farið heim til C en ákærði síðan farið heim til sín og hugsanlega hafi verið skipt um flösku frá því að hann keypti hana og þar til hann fór til Íslands. Í skýrslutöku hér fyrir dóminum, aðspurður um flöskuna, upplýsti ákærði að C hafi gefið sér flöskuna sem þakkargjöf handa kunningja sínum á Íslandi. Síðar kvaðst hann sjálfur hafa tekið flöskuna úr íbúð C og C hafi ekki sagt neitt sérstakt um flöskuna áður en hann tók hana.

Þá kom fram fyrir dómi þegar ákærði var spurður hvernig hann gæti haft samband við væntanlegan vinnuveitanda sinn hér á landi að hann hefði ekki getað það. Hann hefði hins vegar getað hringt í C sem hefði þá getað haft samband við þennan aðila. Fyrr í skýrslutökunni yfir ákærða kom hins vegar fram að hann vissi ekki símanúmer C en hann gæti bent á þann stað þar sem hann ætti heima í Litháen.

Verður á það fallist með ákæruvaldinu að framburður ákærða hafi verið óstöðugur og einkennst af misræmi í frásögn.

Sem útskýringu á því athæfi sínu að brjóta flöskuna gaf ákærði meðal annars þá skýringu að hafa snöggreiðst eftir að hafa misskilið tollverðina. Ákærði hefur gefið margar og mismunandi skýringar á þessu athæfi sínu hjá lögreglu, svo sem að hafa verið stressaður, orðið pirraður, verið ósáttur eða kannski að hafa verið í andlegu ójafnvægi. Hér fyrir dómi sagði ákærði að heilsufar hans gæti skýrt háttsemi hans að þessu leyti. Þegar hann var spurður að því fyrir dómi hvort hann hafi kastað flöskunni viljandi, kvaðst hann ekki hafa hugsað skýrt og að djöfullinn hafi verið í honum. Hér verður einnig fallist á það með ákæruvaldinu að framburður ákærða hafi verið óstöðugur og einkennst af misræmi í frásögn.

Við mat á því hvort frásögn ákærða sé trúverðug verður að horfa til málsins í heild og einnig til einstakra atburða. Miðað við síðustu frásagnir ákærða þá hitti hann fyrir tilviljun C í líkamsræktarstöð. C hafi látið hann hafa flösku af rauðvíni sem ákærði átti síðan að afhenda ónefndum aðila á Íslandi sem þakklætisvott fyrir að útvega ákærða vinnu á Íslandi. Ákærði, sem er öryrki og þiggur bætur sem slíkur í heimalandi sínu, fór til Íslands til að vinna, án þess að því er virðist að þekkja nokkurn mann hér á landi eða vita við hvern hann ætti að hafa samband hér á landi og án þess að vita hvar hann ætti að gista nema fyrstu nóttina og án þess að vita yfirleitt hvaða vinna eða kjör stæðu honum til boða hér á landi. Frásögn ákærða þykir ekki trúverðug að mati dómsins.

Einnig verður það háttalag ákærða að brjóta flöskuna eftir að hann hafði gefið tollvörðum leyfi til að opna hana að teljast með ólíkindum, enda kom fram í vitnisburði tollvarða að ákærði hafi virst rólegur og yfirvegaður og kom það vel fram í upptöku sem liggur frammi í málinu. Upptakan byrjar kl. 12:12 og situr ákærði rólegur með flöskuna á borði fyrir framan sig í næstu 14 mínútur. Kl. 12:26 spyr tollvörður hann hvort það sé vín í flöskunni og svarar ákærði því játandi. Hann er þá spurður hvort hann hafi einhver fíkniefni í fórum sínum og svarar hann því neitandi. Í beinu framhaldi af þessari spurningu tollvarðar fer ákærði að líta í kringum sig og nokkrum sekúndum síðar grípur hann flöskuna og brýtur. Hann var þá spurður á ensku af hverju hann hafi gert þetta og svaraði hann: „Because I am angry“. Ekki verður ráðið af þessari upptöku að um tungumálaörðugleika hans hafi verið að ræða og er því framburður hans um annað ótrúverðugur. Þá verður ekki talið að um gáleysisverk hafi verið að ræða, heldur hafi ákærði af ásettu ráði brotið flöskuna. Ekki verður heldur séð að ákærði hafi sýnt nein viðbrögð við þeirri megnu lykt sem aðilar hafa lýst og mun hafa gosið upp þegar flaskan brotnaði þrátt fyrir að hann teldi sjálfur að rauðvín hafi verið í flöskunni. Þessi háttsemi ákærða, ásamt þeim mörgu skýringum sem hann gaf sjálfur fyrir þeirri háttsemi sinni að brjóta flöskuna, þykir að mati dómsins vera til marks um vitneskju ákærða fyrir því að í flöskunni hafi verið fíkniefni.

Þá verður ekki annað ráðið af tilsvörum ákærða hjá lögreglu en hann hafi verið að velta því fyrir sér hvaða upplýsingar hann hafi átt að veita lögreglu og hverjar ekki og því hafi hann vitað meira um málið en hann hafi verið tilbúinn að segja frá.

Framangreind háttsemi og framburður ákærða, að hann hafi ekki vitað um að flaskan innihélt ólögmætt fíkniefni, þykir ótrúverðugur í ljósi gagna málsins. Þegar til alls framangreinds er litið er það niðurstaða dómsins að ákærða hafi verið fullljóst að hann hafi í umrætt sinn verið að flytja ólögleg fíkniefni til landsins. Um er að ræða verulegt magn metamfetamíns af miklum styrkleika. Með vísan til þessa verður ákærði sakfelldur í samræmi við ákæru fyrir brot gegn 173 gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 64/1974, sbr. 1. gr. laga nr. 32/2001.

IV

Ákærði er fæddur í júní 1982. Ákærði hefur ekki hlotið refsingu hér á landi áður. Einhverjar upplýsingar liggja fyrir í málinu um að ákærði hafi hlotið refsidóma erlendis. Þeir dómar hafa ekki áhrif á refsingu ákærða nú. Í 1. mgr. 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 kemur fram að fyrir brot gegn því ákvæði skuli aðilar sæta fangelsi allt að 12 árum. Í 2. mgr. 173. gr. a sömu laga kemur fram að sömu refsingu skuli sá sæta, sem gegn ákvæðum nefndra laga framleiðir, býr til, flytur inn, flytur út, kaupir, lætur af hendi, tekur við eða hefur í vörslum sínum ávana- og fíkniefni. Það er mat dómara að ákærði hafi verið flutningsaðili að þeim efnum sem hann kom með til landsins og er ekkert fram komið í málinu sem tengir hann við framleiðslu eða dreifingu efnanna hér á landi. Á það ber hins vegar að líta að um umtalsvert magn er að ræða af hættulegu fíkniefni og styrkur efnisins er mikill. Út frá því magni verður ekki annað ætlað en efnin hafi verið ætluð til söludreifingar hér á landi. Ákærði hefur verið margsaga um hvernig og hvenær efnið hafi komist í hans vörslur og hefur ekki veitt atbeina sinn að því að upplýsa málið. Þá verður út frá gögnum málsins talið að sú háttsemi hans að brjóta flöskuna, með þeim afleiðingum að hættulegt innihald hennar slettist í allar áttir, hafi skapað hættu fyrir heilsu allra viðstaddra auk þess sem eignartjón hlaust af. Brot ákærða er því stórfellt og á hann sér fáar málsbætur. Að þessu gættu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvö og hálft ár. Skilorðsbinding kemur ekki til greina eins og málum er háttað en draga skal frá refsingu ákærða að fullri dagatölu gæsluvarðhaldsvist hans frá 30. október 2013.

V

Einkaréttarleg krafa:

Isavia ohf., kt. 000000-0000, gerði þá kröfu að ákærða yrði gert að greiða 719.931 krónur með virðisaukaskatti vegna þess tjóns sem félagið hefði orðið fyrir. Skipta hefði þurft um hluta gólfs og veggja þar sem innihald flöskunnar hefði lekið undir flísar og inn í veggi og einangrun. Ekki hefði verið hægt þrátt fyrir þrif að losna við lykt þá sem frá efninu kom. Kröfu sinni til stuðnings vísaði kröfuhafi til 172. og 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og lagði fram greinargerð og reikninga. Ekki kom fram krafa um vexti eða dráttarvexti.

Ákærði mótmælti einkaréttarkröfunni og krafðist þess að henni yrði vísað frá dómi en til vara að hún yrði lækkuð verulega. Ákærði vísaði til þess að ekki fylgdu gögn, svo sem reikningar, fyrir allri kröfunni. Þannig væri ekki hægt að leggja fram yfirlit vinnuskýrslu starfsmanna kröfuhafa í því sambandi. Þá taldi ákærði að þeir reikningar, sem hefðu verið lagðir fram, væru með virðisaukaskatti sem kröfuhafi fengi endurgreiddan í formi innskatts á virðisauka.

Kröfuhafi vísað til greinargerðar sinnar og taldi að framkomin krafa væri ef eitthvað varlega fram sett, tjónið hefði verið meira.

Í 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kemur fram að með greinargerð skuli fylgja þau gögn sem varða málatilbúnað kröfuhafa. Ekki er að finna sundurliðun kröfu í greinargerð kröfuhafa, en í málinu liggja fyrir tveir reikningar fyrir aðkeyptri vinnu, samtals að fjárhæð 225.944 krónur með virðisaukaskatti. Einnig fylgir vinnuskýrsla kröfuhafa að fjárhæð 382.639 krónur með virðisaukaskatti, samtals 608.583 krónur. Ekki liggur fyrir skýring á mismun, 111.348 krónum. Í vinnuskýrslu kröfuhafa er upptalning á þeim starfsmönnum kröfuhafa sem unnu ákveðin verk við endurnýjun gólfs og veggja. Dagvinnutaxti er sagður 4.310 krónur og vinnustundir 32 tímar og yfirvinnutaxti 6.422 krónur og vinnustundir 26 tímar, allt án virðisaukaskatts. Engar frekari skýringar fylgja því hvernig þessar fjárhæðir eru fundnar út. Ofan á samanlagða fjárhæð er síðan lagður virðisaukaskattur eins og um aðkeypta vinnu hafi verið að ræða. Hafi það verið reyndin að starfsmennirnir hafi unnið verkið sem sjálfstæðir verktakar, hefðu þurft að fylgja reikningar frá viðkomandi verktökum.

Ákærði mótmælti því að kröfuhafa yrðu ákvarðaðar bætur með virðisaukaskatti á þeim reikningum sem hefðu þó verið lagðir fram, enda gæti hann sem opinbert hlutafélag innskattað þá reikninga. Kröfuhafi tók ekki afstöðu til þessa og verður því fallist á kröfu ákærða að þessu leyti.

Með vísan til framangreinds er fallist á kröfu kröfuhafa að ákærði greiði 180.035 krónur sem er fjárhæð þeirra tveggja reikninga sem fram voru lagðir, að frádregnum virðisaukaskatti.

VI

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 er gerður upptækur, sá hluti fíkniefnanna sem hald var lagt á við rannsókn málsins.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað fyrir þau brot sem hann er sakfelldur fyrir, sem er samkvæmt yfirliti 133.146 krónur. Ákærði skal greiða þóknun skipaðs verjanda síns fyrir dóminum, H-kk-ef E-kk-ef F-kk-ef hdl., 815.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk aksturskostnaðar 37.365 krónur.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, A-x-x V-x-x, skal sæta fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Gæsluvarðhald, er ákærði hefur sætt óslitið frá 30. október 2013, skal koma til frádráttar refsingunni að fullri dagatölu.

Ákærði skal sæta upptöku á þeim hluta fíkniefnanna, sem hald var lagt á við rannsókn málsins.

Ákærði greiði Isavia ohf., kt. 000000-0000, bætur að fjárhæð 180.035 krónur.

Ákærði greiði sakarkostnað sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, H-kk-ef E-kk-ef F-kk-ef héraðsdómslögmanns, 815.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk aksturskostnaðar 37.365 krónur.

Ákærði greiði 133.416 krónur í annan sakarkostnað.

B-kk-nf H-kk-nf