E-319/2016

Mál þetta var höfðað 9. mars 2016 og dómtekið 5. október s.á. Stefnandi er Límtré Vírnet ehf., Borgarbraut 72, Borgarnesi. Stefndu eru Lindarflöt ehf., Lindarflöt 39, Garðabæ, og V-kk-nf Þ-kk-nf, Hraunprýði 13, Garðabæ.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmdir in solidum til að greiða stefnanda 1.607.954 kr. að viðbættum dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 23. janúar 2015 til 22. apríl 2015, en af 631.238 kr. frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. apríl 2015 að fjárhæð 976.716 kr. Þá gerir stefnandi kröfu um málskostnað.

Stefndi Lindarflöt ehf. krefst sýknu af kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að stefnandi greiði stefnda 121.666 kr. með almennum vöxtum frá 1. febrúar 2015 til greiðsludags. Þá gerir stefndi kröfu um málskostnað.

Stefndi V-kk-nf Þ-kk-nf krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi ella yrði hann sýknaður. Með úrskurði dómara 27. maí 2016 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

I.

Málsatvik eru þau að Sólhraun ehf. keypti vörur og þjónustu af stefnanda á grundvelli tveggja verksamninga, annars vegar dags. 16. desember 2011, vegna raðhúsa að Hraunprýði 6-12 í Garðabæ, og hins vegar dags. 26. október 2012, vegna parhúsa að Hraunprýði 11-13 í Garðabæ. Þá voru keyptar vörur af stefnanda utan þessara samninga, vegna framangreindra fasteigna.

Samkvæmt verksamningnum frá 16. desember 2011 var heildarverð samningsins 17.046.000 kr. með virðisaukaskatti, en heildarverð samningsins frá 26. október 2102 var 8.240.000 kr., samtals 25.286.000 kr.

Stefndi V-kk-nf lýsti því yfir með ábyrgðaryfirlýsingu 16. desember 2011 að hann ábyrgðist, sem sjálfskuldarábyrgðaraðili, öll láns- og reikningsviðskipti sem Sólhraun ehf. myndi eiga við stefnanda samkvæmt verksamningi milli aðila fyrir raðhús að Hraunprýði 6-12 í Garðabæ, allt að fjárhæð 18.000.000 kr. Með sams konar yfirlýsingu 26. október 2012 gekkst stefndi V-kk-nf í ábyrgð vegna láns- og reikningsviðskipta, allt að fjárhæð 8.500.000 kr., vegna viðskipta samkvæmt verksamningi milli aðila fyrir parhús að Hraunprýði 11-13 í Garðabæ.

Stefnandi kveðst hafa uppfyllt skyldur sínar samkvæmt framangreindum verksamningum en greiðslur úr hendi Sólhrauns ehf. hafi ekki skilað sér eins og umsamið hafi verið. Stefnandi kveðst höfða mál þetta, á hendur stefnda Lindarflöt ehf., þar sem félagið hafi með samruna við Sólhraun ehf. tekið yfir öll réttindi og skyldur þess félags, og stefnda V-kk-þgf á grundvelli framangreindra sjálfskuldarábyrgða sem hann hafi tekist á hendur.

I.

Stefnandi byggir á því að Sólhraun ehf., nú Lindarflöt ehf., hafi átt að greiða samkvæmt verksamningnum 16. desember 2011 alla samningsfjárhæðina, 17.046.000 kr., í síðasta lagi 30. apríl 2012. Það hafi dregist og einungis helmingur greiðslunnar verið greiddur, 9.000.000 kr., hinn 30. maí 2012, og í minni greiðslum eftir það.

Seinni verksamninginn, dags. 26. október 2012, vegna Hraunprýði 11-13, hafi átt að greiða í síðasta lagi 31. desember 2012, en ekki hafi heldur verið staðið við það og greitt hafi verið inn á skuldina í smáum hlutum og sjaldnast á gjalddaga.

Stefndi hafi stofnað til frekari viðskipta við stefnanda utan verksamninganna og fengið vörur út í reikning, vegna framangreindra raðhúsa, og hafi heildarúttektir því á endanum numið alls 31.230.889 kr. Verksamningarnir hafi verið byggðir á tilboðsverði, en viðskipti utan samninganna hafi verið á þeim viðskiptakjörum sem í boði hafi verið á hverjum tíma. Þannig hafi stefnandi veitt afslátt af vörukaupum utan samninga allt frá 20% upp í 28,55%. Vörukaup utan samninga sem tilheyrðu Hraunprýði 6-12 hafi verið með 28,55 % afslætti, en vörukaup vegna Hraunprýði 11-13 verið með 20% afslætti.

Stefnandi kveðst ítrekað hafa reynt að fá skuldina greidda en það gengið illa. Það hafi fyrst verið í upphafi árs 2015, þá að liðnum a.m.k. tveimur árum eftir að allar vörur hafi verið afhentar og verkum lokið, að fyrirsvarsmaður Sólhrauns ehf., stefndi V-kk-nf Þ-kk-nf, hafi haldið því fram að félagið ætti rétt til frekari afsláttar. Það hafi komið stefnanda í opna skjöldu enda hafi þeirri mótbáru aldrei fyrr verið hreyft. Stefnandi hafi gengið út frá því frá upphafi að stefndi yndi þeim viðskiptakjörum sem hefðu verið í boði á hverjum tíma og með greiðslu reikninga mótbárulaust hafi réttmæti þeirra verið samþykkt, enda hafi þetta verið bestu kjör. Stefnandi hafi alfarið hafnað því að stefndi ætti rétt til frekari afsláttar, enda þegar fengið alla afslætti sem hægt hafi verið að veita. Þess utan miðist öll afsláttarkjör við að greitt sé á gjalddaga en við það hafi stefndi ekki staðið. Í fyrsta lagi hafi stefnanda ekki verið skylt að veita afslátt af vörukaupum og í öðru lagi ákveði stefnandi sjálfur afsláttarkjör sín á hverjum tíma. Afsláttarkjörin hafi legið fyrir strax í upphafi og stefndi ekki átt neitt réttmætt tilkall til frekari afsláttar en tilgreindur hafi verið þegar viðskiptin áttu sér stað.

Stefnandi tekur fram að í nokkrum tilvikum hafi verið gefnir út reikningar án afsláttarprósentu í tengslum við Hraunprýði 6-12, en það hafi verið vegna þess að þriðji aðili hafi leyst út vörurnar f.h. Sólhrauns ehf., en veittur afsláttur sé trúnaðarmál milli aðila. Kreditreikningur hafi þannig verið gerður eftir á með afslætti vegna þeirra reikninga með tilvísun í þá. Afslátturinn þar hafi verið 28,55%. Þessi reikningur hafi verið að fjárhæð 713.324 kr. og útskýrður sérstaklega fyrir fyrirsvarsmanni stefnda í tölvupósti.

Eftirstöðvar samkvæmt viðskiptayfirliti 31. október 2014 hafi numið 4.160.282 kr. Hvorki hafi gengið né rekið að fá reikninga greidda sem enn hafi verið ógreiddir. Stefnandi kveðst hafa gert stefnda tilboð að undangengnum viðræðum um lúkningu skuldar með því að greiddar yrðu 1.500.000 kr. fyrir 15. nóvember 2014 og 2.076.716 kr. fyrir 30. nóvember 2014, og ef greiðslur myndu ganga eftir yrðu vextir gefnir eftir að fjárhæð 583.566 kr. Þetta boð hafi verið sett fram í tölvupósti 10. nóvember 2014 en stefndi hafi ekki staðið við greiðslufyrirkomulagið og engar greiðslu greitt samkvæmt því. Umsamið greiðslutilboð hafi því fallið um sjálft sig.

Fyrirsvarsmaður stefnda hafi síðan óskað eftir því með bréfi 28. desember 2014 að greiðslusamkomulagið yrði endurvakið og lagt fram nýja greiðsluáætlun. Því hafi stefnandi hafnað með bréfi 29. s.m., enda hafi greiðslusaga stefnda verið með þeim hætti að fátt hafi staðist. Lokafrestur hafi verið veittur til að gera upp skuldina, sem þá hafi staðið í 4.184.18 kr., miðað við 30. nóvember 2014, en við þá fjárhæð hafi átt eftir að bæta vöxtum. Hafi höfuðstóll skuldarinnar náð allt aftur til ársins 2012.

Í framhaldi af því að nýrri tillögu að greiðslufyrirkomulagi hafi verið hafnað af stefnanda hafi stefndi greitt 1.900.000 kr. hinn 30. desember 2014 inn á skuldina. Því hafi fylgt ósk um afslátt af kröfunni, en stefnandi hafi hafnað því. Þannig hafi skuldin við stefnanda hinn 31. desember 2014, að lokinni ofangreindri greiðslu, numið 2.307.954 kr. Stefndi hafi síðan hinn 12. janúar 2015 greitt inn á þá kröfu 700.000 kr., en með því hafi eftirstöðvar krafna numið 1.607.954 kr., en það sé stefnufjárhæð málsins. Frekari greiðslur hafi ekki borist til stefnanda fyrr en stefndi greiddi 976.716 kr. hinn 22. apríl 2015.

Stefnandi gerir kröfu um dráttarvexti frá 23. janúar 2015, en stefndi hafi ekkert greitt inn á skuldina frá þeim tíma, og ekki fyrr en löginnheimta hafi hafist og krafan löngu verið fallin í gjalddaga. Þannig skuli dráttarvextir greiðast af 1.607.954 kr., allt til þess að greitt hafi verið inn á kröfuna 22. apríl 2015, 976.716 kr., en eftir það hafi engar greiðslur borist og eigi dráttarvextir að leggjast á eftirstöðvarnar, 631.238 kr., frá þeim degi til greiðsludags.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og skuldbindingargildi loforða og almennra reglna samningaréttarins. Um sjálfskuldarábyrgð stefnda V-kk-ef vísar stefnandi til meginreglna um ábyrgðir og ábyrgðarskuldbindingar. Enn fremur er vísað til ákvæða kaupalaga nr. 50/2000, aðallega 45. gr., 47. gr. og 49. gr. og 51. gr.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa stefnanda um málskostnað styðst við XXI. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr.

III.

Stefndi Lindarflöt ehf. byggir á því að samhliða umræddum verksamningum hafi verið umsamið og handsalað að kaupandi skyldi njóta bestu kjara vegna annarra kaupa á efni og vinnu frá stefnanda, þ.e. heildsöluverðs stefnanda eins og það hafi verið framkvæmt í viðskiptum við stærri viðskiptaaðila stefnanda, s.s. Byko. Þau kjör, sem stefnda hafi verið vel kunn sem fyrrverandi eigandi stefnanda, skyldu taka til allra efniskaupa utan umræddra verksamninga. Það hafi hins vegar ekki gengið sjálfkrafa fyrir sig að þessir afslættir birtust á reikningum frá stefnanda í samræmi við samkomulagið sem hefði verið gert og hafi stefndi þurft að ganga á eftir því.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings, um afslátt vegna Hraunprýði 6-12, m.a. til kreditnótu stefnanda, dags. 31. ágúst 2012, að fjárhæð 713.324 kr., þar sem segir: „Verð frá smásölu niður í heildsöluverð.“ Stefndi segir að áfram hafi verið haldið í næsta verkefni með sama hætti um einingakaup vegna Hraunprýði 11-13 og bestukjaraverð fyrir efniskaup utan verksamninganna. Stefnandi hafi hins vegar ekki efnt afsláttarsamninga fyrir Hraunprýði 11-13 vegna efniskaupa utan verksamningsins og hafnað beiðni stefnda um kreditnótu sem hefði átt að nema 705.232 kr. Rekið hafi verið á eftir efndum samkomulagsins en þá hafi framkvæmdastjóri stefnanda allt í einu farið að breyta þessu og skilyrða greiðslur og efndir sem honum hafi verið ljóst að gætu ekki orðið með þeim hætti sem krafist hafi verið.

Stefndi kveðst hafa innt af hendir greiðslur eftir bestu getu. Hinn 30. desember 2014 hafi verið greiddar 1.900.000 kr. og 700.000 kr. hinn 23. janúar 2015. Að þeirri greiðslu lokinni hafi skuldin verið að fjárhæð 855.050 kr. ásamt umsömdum vöxtum til 1. febrúar 2015, sem hafi verið ca 4% heildarviðskiptanna frá 2012 til ársloka 2014, viðskipta sem hafi verið í opnum viðskiptareikningi milli aðila, og samið hafi verið um að greiðslur tækju m.a. mið af sölu á fasteignum stefnda en slíkt væri algeng venja í þessum geira. Þá segir stefndi að mýmörg dæmi séu um að öðrum hafi verið sýnd meiri þolinmæði með greiðslur.

Stefndi kveður að í framhaldi af innheimtubréfi lögmanns stefnanda, dags. 31. mars 2015, hafi fyrirsvarsmaður stefnda átt samtöl við lögmanninn sem hafi leitt til þess að hann hafi áttað sig á því að kröfurnar samkvæmt innheimtubréfinu, m.a. um vexti, væru víðs fjarri þeim raunveruleika sem samið hafi verið um. Eftir viðræður við lögmanninn hafi stefndi greitt 976.716 kr., hinn 22. apríl 2015, sem fullnaðargreiðslu. Sú fjárhæð hafi verið grundvölluð á tilboði framkvæmdastjóra stefnanda. Engin viðbrögð hafi komið við þessu frá stefnanda og hafi stefndi því litið svo á að málinu væri lokið. Rúmum átta mánuðum síðar, hinn 16. desember 2015, hafi stefnda svo borist innheimtubréf. Stefndi telur að aðgerðarleysi stefnanda við lokagreiðslu stefnda, sem líta beri á sem nýtt tilboð til að ljúka þrætu aðila, leiði til þess að hafna beri með öllu kröfum stefnanda í máli þessu. Þá telur stefndi að hann hafi greitt til lausnar og sáttar í máli þessu 121.666 kr. umfram það sem honum hafi borið að gera samkvæmt samkomulagi aðila.

IV.

Stefndi V-kk-nf byggir á því að sjálfskuldarábyrgðir hans séu vegna tiltekinna verksamninga sem báðir séu að fullu greiddir og því séu ábyrgðir hans niður fallnar. Stefndi vísar til þess að fyrir liggi yfirlit yfir heildargreiðslur vegna Hraunprýði 6-12 sem hafi verið 20.510.541 kr. og 10.720.348 kr. vegna Hraunprýði 11. Til viðbótar hafi stefndi Lindarflöt ehf. greitt umsamda vexti að fjárhæð 2.527.065 kr. Allir samningar hafi verið efndir af hálfu stefnda Lindarflatar ehf. en út af standi vanefndir stefnanda á umsömdum afslætti.

V.

Í máli þessu er deilt um það hvort Sólhraun ehf., nú Lindarflöt ehf., eigi rétt á frekari afslætti en félagið fékk vegna kaupa á vörum og þjónustu af stefnanda á grundvelli tveggja verksamninga. Um er að ræða annars vegar verksamning frá 16. desember 2011, vegna raðhúsa að Hraunprýði 6-12 í Garðabæ, og hins vegar verksamning frá 26. október 2012, vegna parhúsa að Hraunprýði 11-13 í Garðbæ. Einnig er deilt um það hver afsláttur hafi átt að vera vegna kaupa á vörum utan þessara samninga, vegna framangreindra fasteigna.

Stefnandi hefur skýrt frá því að hann hafi veitt 28,55% afslátt af vörukaupum vegna Hraunprýði 6-12 en 20% vegna Hraunprýði 11-13. Stefndu halda því hins vegar fram að það hafi einnig átt að vera 28,55% afsláttur vegna síðara verkefnisins, Hraunprýði 11-13. Stefndu bera sönnunarbyrði fyrir því að samið hafi verið um að afsláttur ætti einnig að vera 28,55% vegna Hraunprýði 11-13. Þótt kaupanda hafi verið veittur 28,55% afsláttur vegna Hraunprýði 6-12 leiðir það ekki sjálfkrafa til þess að kaupandi eigi rétt á sama afslætti vegna annarra kaupa. Ekkert skriflegt liggur fyrir um að samið hafi verið um 28,55% afslátt vegna síðara verkefnisins og í vitnaskýrslu skrifstofustjóra stefnda Lindarflatar ehf., H-kvk-ef H-kvk-ef, kom fram að engar tölur hefðu verið nefndar við undirritun fyrri verksamningsins. Er því ósannað að kaupandi hafi átt rétt á meiri afslætti en stefnandi veitti honum. Stefnandi gerði kaupanda sáttatilboð í tölvupósti 10. nóvember 2014 en kaupandi efndi ekki það tilboð og er stefnandi því ekki bundinn af því. Stefnandi er heldur ekki bundinn af „tilboði“ kaupanda um að greiða 976.716 kr. sem fullnaðargreiðslu, enda fól tilboðið ekki í sér að litið yrði á þögn stefnanda sem samþykki og slík þögn getur ekki bundið móttakanda nema í algerum undantekningartilvikum.

Með vísan til alls framangreinds ber stefnda Lindarflöt ehf. að greiða kröfu stefnanda, 1.607.954 kr., allt að frádreginni innborgun þann 22. apríl 2015 að fjárhæð 976.716 kr., ásamt dráttarvöxtum, eins og nánar greinir í dómsorði. Af þessu leiðir að því er hafnað að stefndi Lindarflöt ehf. eigi kröfu á hendur stefnanda að fjárhæð 121.666 kr.

Stefndi V-kk-nf er hins vegar sýkn af kröfum stefnanda enda var sjálfskuldarábyrgð hans takmörkuð við ákveðna verksamninga og fjárhæð og hefur stefnandi fengið greitt umfram þá fjárhæð.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnda Lindarflöt ehf. að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 kr. Þá ber stefnanda að greiða stefnda V-kk-þgf málskostnað, sem er ákveðinn 200.000 kr.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi V-kk-nf Þ-kk-nf er sýkn af kröfum stefnanda, Límtrés Vírnets ehf.

Stefndi Lindarflöt ehf. greiði stefnanda 1.607.954 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 23. janúar 2015 til 22. apríl 2015, en af 631.238 kr. frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. apríl 2015 að fjárhæð 976.716 krónur.

Stefnandi greiði stefnda V-kk-þgf 200.000 krónur í málskostnað.

Stefndi Lindarflöt ehf. greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf