E-3744/2012

Mál þetta sem dómtekið var 29. janúar 2014 var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, 8. nóvember 2012, af Dróma hf., Lágmúla 6, Reykjavík, á hendur J-kk-þgf S-kk-þgf S-kk-þgf, Suðurhlíð 38c, Reykjavík. Arion banki hf., Borgartúni 19, Reykjavík, tók við aðild sóknarmegin í málinu af Dróma hf., við aðalmeðferð málsins 29. janúar.

Kröfur aðila

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 191.560,002 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 29. janúar 2010 til greiðsludags að frádregnum 42.000.000 króna sem greiddar hafi verið inn á skuldina 29. janúar 2010.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, ásamt virðisaukaskatti, hvernig sem málið fari, en stefndi sé ekki virðisaukaskattsskyldur.

Atvik máls

Ágreiningur er með aðilum um atvik málsins. Af hálfu stefnanda er atvikum lýst á þann veg að stefndi hafi hinn 18. nóvember 2008 sótt um reikningslán hjá SPRON verðbréfum hf. að fjárhæð 191.560.002 krónur og skyldi lánið, ef veitt yrði, greitt inn á reikning stefnda nr. [...] hjá SPRON hf., móðurfélagi SPRON verðbréfa hf. Honum hafi verið veitt lánið 18. nóvember, í samræmi við lánsbeiðnina, og það verið greitt inn á tilgreindan reikning stefnda. Stefndi hafi sama dag fært stærstan hluta lánsins af framangreindum bankareikningi sínum og lagt inn á fjárvörslureikning sinn hjá SPRON hf. Hinn 9. desember 2008 hafi verið samið um skilmálabreytingu á láninu, hvað vexti varðaði, en skilmálar þess að öðru leyti haldist óbreyttir. Lánið hafi verið með gjalddaga 17. maí 2009 en farið í vanskil. Hinn 29. janúar 2010 hafi stefndi greitt inn á lánið 42.000.000 króna með afsali á fasteign sinni Álftamýri 37 í Reykjavík til Dróma hf. Til grundvallar fjárhæðinni hafi legið mat löggilts fasteignasala. Eftirstöðvar skuldarinnar séu hins vegar í vanskilum.

Hinn 11. febrúar 2009 hafi réttindi SPRON verðbréfa hf. samkvæmt framangreindu reikningsláni verið framseld SPRON hf. Hinn 21. mars 2009 hafi Fjármálaeftirlitið vikið stjórn SPRON hf. frá og skipað félaginu skilanefnd. Hinn 23. júní 2009 hafi Héraðsdómur Reykjavíkur skipað SPRON hf. slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins hafi verið stofnað sérstakt hlutafélag, Drómi hf., í eigu SPRON hf., sem hinn 26. maí 2009, hafi tekið við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengst hafi kröfum SPRON hf. Hinn 28. janúar 2014 hafi stefnandi, Arion banki hf., fengið kröfu Dróma hf. á hendur stefnda samkvæmt framangreindu reikningsláni, framselda.

Af hálfu stefnda er, hvað málsatvik varðar, á því byggt að stefndi hafi aldrei fengi umrætt reikningslán greitt.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á reikningsláni, sem stefndi hafi tekið hjá SPRON verðbréfum hf., 18. nóvember 2008. SPRON verðbréf hf. hafi lánað stefnda 191.560.002 krónur og skyldi lánið endurgreiðast 17. maí 2009. Skuldin hafi borið vexti sem samsvari 6 mánaða REIBOR útlánsvöxtum að viðbættu 5,8% álagi. Lánið hafi verið veitt samkvæmt beiðni stefnda dagsettri 18. nóvember 2008. Hinn 9. desember 2008 hafi stefndi og SPRON verðbréf hf. samið um breytingu á skilmálum lánsins þannig að SPRON verðbréfum hf. væri heimilt að skuldfæra tiltekinn reikning stefnda fyrir greiðslum. Jafnframt hafi verið ákveðið að lánið skyldi bera sérkjaravexti með engu álagi frá 17. nóvember 2008. Hinn 11. febrúar 2009 hafi umræddur lánssamningur og réttindi samkvæmt honum verið framseld frá SPRON verðbréfum hf. til SPRON hf. Hinn 21. mars 2009 hafi Fjármálaeftirlitið vikið stjórn SPRON hf. frá og skipað skilanefnd yfir sparisjóðinn. Hinn 23. júní 2009 hafi Héraðsdómur Reykjavíkur skipað SPRON hf. slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins hafi verið stofnað sérstakt hlutafélag, Drómi hf., í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. (SPRON hf.), sem tekið hafi við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengst hafi kröfum SPRON hf. Hinn 29. janúar 2010 hafi Drómi hf. yfirtekið eign stefnda, Álftamýri 37, Reykjavík. Yfirtökuverð hafi verið 42.000.000 króna, og komi sú fjárhæð til frádráttar skuld stefnda m.v. stöðu á yfirtökudegi. Ekkert hafi annars verið greitt inn á skuldina þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Krafa um málskostnað byggi á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar, sbr. ákvæði laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Stefnandi áskilji sér rétt til að leggja fram málskostnaðarreikning á síðari stigum, ef þurfa þyki. Stefnandi byggi kröfur sínar á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um skuldarbindingargildi samninga og um efndir fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti styðji stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Stefndi byggir á því að hann hafi aldrei fengið neitt um það frá móttakanda lánsbeiðni að hann hafi fengið lán það sem hann hafi sótti um skv. fyrirliggjandi lánsumsókn t.a.m. hafi andvirði þess ekki verið greitt inn á reikning þann sem greiða hafi átt lánið inn á. Stefndi veki athygli á því að ekki sé líklegt að meintur lánveitandi hafi átt fjármuni til að lána á þessum tíma, íslenska bankakerfið fallið að mestu og Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis og Frjálsi fjárfestingarbankinn hf., móðurfélög SPRON verðbréfa hf., í raun gjaldþrota eins og síðar hafi komið í ljós. Stefndi hafi verið krafinn um andvirði hins meinta láns og á árinu 2010 hafi hann greitt inn á hið meinta lán til Dróma hf. í þeirri góðu trú að hann skuldaði andvirði þess, skuldlausa fasteign sína að Álftamýri 37, Reykjavík. Stefndi hafi talið að með greiðslunni væri hann að gera upp andvirði hins meinta láns til fullnaðarloka. Þannig hafi stefndi orðið mjög hvumsa við, þegar stefna í málinu hafi komið fram. Krafa stefnanda sé byggð á lánasamningi en samningurinn sé ekki lagður fram heldur sé lögð fram einhliða yfirlýsing móttakanda lánsbeiðni um að hann hafi veitt stefnda lánið. Þannig sé ekki lagður fram lánssamningur sem byggt sé á í málinu um sönnun á meintri skuld stefnda og ekki séu lögð fram nein gögn um að lánið hafi raunverulega verið greitt út, enda hafi stefndi aldrei fengið neitt um að svo hafi verið og ekki hafi andvirði lánsins verið greitt inn á reikning hans eins og skjöl beri með sér að hafi átt að gera. Þannig telji stefndi að ósannað sé með öllu í málinu að hann skuldi stefnanda og því eigi að sýkna hann af öllum kröfum í málinu. Þá sýnist að stefnandi eða SPRON verðbréf hf. skuldi stefnda andvirði húss hans í Álftamýri. Komi í ljós að stefndi hafi þrátt fyrir allt fengið lán á grundvelli lánsumsóknar sinnar byggi stefndi sýknukröfu sína einnig á því að hann hafi við skuldauppgjör á árinu 2010 afhent stefnanda alla nettó eign sína og eigi hann því rétt á því með vísan ma. til laga nr. 107/2009, m.a. 2. gr., að skuldauppgjöri hans teljist lokið og hann skuldi ekkert vegna þessa. Það athugist að stefnda hafi aldrei verið löglega birt stefna í málinu. Lögmaður stefnda hafi mætt til þingfestingar málsins vegna þess að stefna málsins hafði verið sett í póstkassa stefnda á heimili hans. Stefnan sé birt eins og sjá megi fyrir öðrum stefnuvotti. Stefndi telji þetta löglausa stefnu. Til stuðnings sýknukröfu sinni í málinu vísi stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um efndir loforða og samninga. Einnig til laga nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins. Varðandi málskostnað vísi stefndi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Forsendur og niðurstaða

Í máli þessu greinir aðila á um hvort bindandi lánssamningur hafi komist á milli SPRON verðbréfa hf. og stefnda, í nóvember 2008, um lán til stefnda að fjárhæð 195.560.002 krónur og hvort SPRON verðbréf hf. hafi efnt samninginn fyrir sitt leyti með greiðslu lánsfjárhæðarinnar inn á tilgreindan bankareikning stefnda.

Í málinu liggur fyrir lánsumsókn stefnda til SPRON verðbréfa hf., dagsett 18. nóvember 2008, um lán að fjárhæð 191.560.002 krónur. Þá liggur fyrir í málinu staðfesting SPRON verðbréfa hf., dagsett sama dag og lánsumsóknin, um samþykki á umsókninni. Þá liggur fyrir í málinu samkomulag undirritað af stefnda og SPRON verðbréfum, 9. desember 2008, um breytingar á skilmálum lánsins, þar sem vísað er til láns sem stefnda hafi verið veitt 17. nóvember 2008, að fjárhæð 191.560.002 krónur. Af hálfu stefnanda er því haldið fram að dagsetningin 17. nóvember sé misritun og hafi átt að vera 18. nóvember, í samræmi við framangreinda lánsumsókn stefnda og staðfestingu SPRON verðbréfa hf.

Með framangreindum gögnum telst nægilega sannað, að mati dómsins, að SPRON verðbréf hf. hafi, 18. nóvember 2008, veitt stefnda lán að fjárhæð 191.560.002 krónur.

Af hálfu stefnda er á því byggt að hann hafi aldrei fengið umrædda lánsfjárhæð greidda. Samkvæmt áður tilvitnaðri lánsumsókn og samþykki SPRON verðbréfa hf. fyrir lánsveitingunni, skyldi lánsfjárhæðin greidd inn á reikning stefnda hjá SPRON hf., nr. [...]. Fyrir liggur í málinu yfirlit yfir færslur á framangreindum reikningi stefnda hjá SPRON hf., tímabilið 2. október til 21. desember 2008. Samkvæmt því voru greiddar inn á reikninginn, 18. nóvember 2008, og færðar út af honum sama dag, 191.560.002 krónur. Þá hefur stefnandi lagt fram yfirlit sem sagt er sýna útgreiðslur úr afgreiðslukerfi SPRON hf., 18. nóvember 2008. Samkvæmt yfirlitinu voru 191.560.000 krónur greiddar inn á framangreindan reikning stefnda kl. 13.27.17 hinn 18. október. Þá hefur stefnandi ennfremur lagt fram í málinu yfirlit yfir færslur á fjárvörslureikningi stefnda hjá SPRON hf., tímabilið 16. mars til 31. desember 2008. Samkvæmt því voru 169.448.784 krónur greiddar inn á vörslureikninginn 18. nóvember og fullyrðir stefnandi að um sé að ræða hluta lánsfjárhæðarinnar, sem færð hafi verið út af reikningi stefnda hjá SPRON hf., sama dag.

Að öllu framangreindu virtu og með hliðsjón af því að stefndi gaf ekki aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins telur dómurinn nægilega sannað að SPRON verðbréf hf. hafi, 18. nóvember 2008, greitt stefnda umrædda lánsfjárhæð í samræmi við lánsbeiðni stefnda dagsetta sama dag. Er þeirri málsástæðu stefnda að hann hafi ekki fengið lánið greitt því hafnað.

Stefndi byggir á því að hann hafi við skuldauppgjör á árinu 2010 afhent Dróma hf. alla nettó eign sína þ.e. fasteignina Álftamýri 37, Reykjavík, og eigi hann því rétt á því, með vísan til laga nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja, vegna banka- og gjaldeyrishrunsins, sbr. m.a. 2. gr. laganna, að skuldauppgjöri hans teljist lokið og hann skuldi stefnanda ekkert af þeirri ástæðu. Stefnandi hefur alfarið neitað því að uppgjör stefnda og Dróma hf., vegna sölu umræddrar fasteignar stefnda, hafi falið í sér fullnaðaruppgjör á láni SPRON verðbréfa hf. til stefnda. Þá hafi stefndi ekki farið fram á sértæka skuldaaðlögun samkvæmt Verklagsreglum um sértæka skuldaaðlögun einstaklinga frá 22. desember 2010 og því hafi framsal hans á fasteigninni Álftamýri 37, 29. desember 2010, ekki verið byggt á samkomulagi um skuldaaðlögun samkvæmt verklagsreglunum.

Stefndi hefur engin gögn lagt fram í málinu sem styðja þá staðhæfingu hans að afsal fasteignarinnar Álftamýri 37 til Dróma hf., 29. desember 2010, hafi farið fram á grundvelli samkomulags um sértæka skuldaaðlögun, sbr. 2. gr. laga nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja, vegna banka- og gjaldeyrishrunsins. Þvert á móti segir í fyrirliggjandi kaupsamningi milli Dróma hf. og stefnda, dagsettum 29. desember 2010, að kaupverð eignarinnar greiðist með lækkun skuldar að hluta við SPRON hf. Er framangreindri málsástæðu stefnda því hafnað.

Stefndi byggði á því í greinargerð að sýkna beri hann þar sem honum hafi aldrei verið löglega birt stefna í málinu. Við aðalmeðferð málsins féll lögmaður stefnda frá þessari málsástæðu.

Með vísan til alls framanritaðs verður fallist á höfuðstólskröfu stefnanda í máli þessu. Stefnandi hefur krafist dráttarvaxta af umkrafinni höfuðstólsfjárhæð frá 29. janúar 2010 til greiðsludags. Gjalddagi umrædds láns var 17. maí 2009. Er því fallist á dráttarvaxtakröfuna. Með vísan til framangreindrar niðurstöðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað og þykir hann hæfilega ákveðinn 375.000 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, Arion banka hf., 191.560,002 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 29. janúar 2010 til greiðsludags, að frádregnum 42.000.000 króna, sem greiddar voru inn á skuldina 29. janúar 2010. Stefndi greiði stefnanda 375.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf