E-7294/2006

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 1. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Skyggnu ehf., kt. 000000-0000, Skútuvogi 12 D, Reykjavík, með stefnu þingfestri 30. nóvember 2006, á hendur Símanum hf., kt. 000000-0000, Ármúla 25, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til greiðslu á kr. 2.619.836, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags, auk málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda, en til vara, að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Í báðum tilvikum er gerð krafa um málskostnað að skaðlausu að mati dómsins. Til vara er þess krafizt, að hvor aðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

II

Málavextir

Á vormánuðum 2005 hélt stefnandi ásamt Tæknivörum ehf. kynningu, þar sem meðal annars var kynntur svokallaður „myndakiosk“ eða myndasjálfsali. Um er að ræða sjálfsafgreiðslutæki með sérstökum tölvubúnaði ásamt prentara, innan í sérútbúnum kassa, sem gerir viðskiptavinum kleift að framkalla ljósmyndir, t.d. af tölvutæku formi eða úr farsímum.

Leitaði stefnandi til stefnda um samstarf um notkun myndasjálfsalanna. Hófust viðræður í kjölfarið milli aðila um nánara samstarf.

Stefnandi kveður stefnda hafa gert þá kröfu, að stefnandi myndi ekki bjóða öðrum aðilum búnaðinn til sölu, sem hafi leitt til þess, að stefnandi hafi látið af öllu kynningar- og markaðsstarfi á búnaðinum, m.a. af þeirri fyrirætlun sinni að taka í notkun slíkan sjálfsala hjá Passamyndum ehf. á Hlemmi. Stefndi mótmælir þessari staðhæfingu.

Fóru fram tölvusamskipti milli fyrirsvarsmanns stefnanda og H-kk-ef F. H-kk-ef, starfsmanns stefnda, m.a. um útlit og eiginleika sjálfsalans og með tölvubréfi, dags. 10. júní 2005, samþykkti stefndi að eiga samstarf við stefnanda, en aðila greinir á um þýðingu þess samþykkis. Stefnandi heldur því fram, að þar með hafi verið kominn á skuldbindandi samningur með aðilum, en stefndi heldur því fram, að um samkomulag um samstarf í formi þróunarvinnu vegna mögulegrar innleiðingar tækjabúnaðarins í verzlunum hér á landi hafi verið að ræða. Kveður stefndi, að ekki hafi verið um að ræða samþykki á því, að stefnandi pantaði umræddan tækjabúnað frá Noregi, heldur hafi stefndi viljað „stefna á að prófa“ búnaðinn.

Í framangreindu tölvubréfi segir stefndi svo:

Við viljum spila með, ekki spurning [...] Ég er tilbúinn að testa þetta verkefni í þessum tveimur búðum og taka ákvörðun um framhaldið í kjölfarið. Ertu ekki sammála að byrja á þann hátt?

Stefnandi kveðst hafa í sama mánuði pantað tvo myndasjálfsala frá Noregi, til þess að efna meint samkomulag aðila. Kveður stefnandi S-kk-þf H-kk-þf, arkitekt hjá arkitektastofunni Glámakími, hafa í kjölfarið verið fenginn til þess að finna umræddum tækjum stað í verzlunum stefnda í Smáralind og Kringlunni.

Kveðst stefndi hafa lagt á það áherzlu, að myndasjálfsalana ætti að afhenda sem fyrst. Aðeins útfærsluatriði hafi staðið eftir, og hafi stefnandi þannig minnt stefnda á með tölvupósti, dags. 24. júní 2005, að ADSL tengingar yrðu að vera tilbúnar í þeim verzlunum, þar sem ætlunin væri, að myndasjálfsalarnir yrðu staðsettir við afhendingu í ágústmánuði.

Í júlímánuði hafi verið unnið að því að ljúka hönnun íslensks notendaviðmóts, sem félli að því útliti, sem stefndi hafi falazt eftir. Kveðst stefnandi hafa tekið ríkan þátt í öllum undirbúningi og þróun til þess að fullnægja kröfum stefnda, og hafi hann m.a. tekið að sér að þýða á íslenzku allar notendaleiðbeiningar. Þá hafi verkefnastjóri vefdeildar stefnda, J-kvk-nf B-kvk-nf, tekið að sér að aðstoða við þróun notendaviðmóts og hafi hún fundað með stefnanda til þess að skoða vélbúnaðinn og þá möguleika sem staðið hafi til boða. Komi fram í tölvupósti hennar, dags. 11. júlí 2005, að búið væri að panta tvo myndasjálfsala, sem setja ætti upp í tveimur verzlunum, og að laga ætti umrædda sjálfsala að því útliti, sem stefndi falaðist eftir. Þessi hönnun hafi farið fram með aðstoð framleiðanda tækisins, Digi Kwik, og hafi stefndi falið EnnEmm auglýsingastofu að hanna útlit skjámynda og notendaviðmóts myndasjálfsalanna.

Nokkuð hafi farið að hægjast á framgangi verkefnisins um þetta leyti, m.a. vegna sumarleyfa. Stefnandi hafi athugað stöðu mála með tölvupósti til J-kvk-ef B-kvk-ef, dags. 26. júlí 2005, þar sem m.a. hafi verið rætt um framgang þróunar á notendaviðmóti og ytra útliti sjálfsalanna, auk þess sem stefnandi hafi lýst stöðunni varðandi greiðslukerfi fyrir sjálfsalana. Af því tilefni hafi í kjölfarið verið haldinn fundur hjá stefnanda og staða málsins aftur upplýst með tölvupósti stefnanda, dags. 4. ágúst 2005, þar sem fram hafi komið, að stefnandi væri þegar búinn að leggja út fyrir myndasjálfsölunum og að leysa þyrfti málið vegna þessa.

Með tölvupósti, dags. 24. ágúst 2005, hafi stefnanda verið tilkynnt, að farsímasvið stefnda myndi formlega bera ábyrgð á samningnum við hann og að ganga þyrfti skriflega frá samkomulagi við það svið.

Hinn 30. ágúst 2005 hafi stefnanda verið send drög að skriflegu samkomulagi milli aðila. hafi komð þar fram, að stefnandi myndi veita stefnda afnot af myndasjálfsölum, og skyldi stefndi leigja sjálfsalana gegn ákveðnu mánaðargjaldi og greiða sérstaklega fyrir hverja keypta mynd í viðkomandi sjálfsala. Stefnandi myndi þannig taka að sér að koma fyrir og halda umræddum sjálfsölum við og kenna starfsmönnum stefnda á vélbúnaðinn, en starfsmenn stefnda myndu taka að sér að þrífa sjálfsalana og fylla á pappír í þeim. Stefnandi hafi þegar í júnímánuði sama ár pantað tvo sjálfsala erlendis frá, sem hann kveður hafa verið gert í samræmi við fyrirmæli stefnda, og hafi stefnandi jafnframt tekið að sér umfangsmikla vinnu við aðlögun vélbúnaðarins og útlits hans að þörfum stefnanda.

Þróun á íslenzku viðmóti hafi nálgazt lokastig í byrjun september 2005. Hafi verið boðað til kynningarfundar á því hinn 20. september. Þetta íslenzka viðmót hafi verið sent aðilum til skoðunar með tölvupósti, dags. 27. september 2005, og hafi þá átt eftir að senda það til framleiðanda til þess að uppfæra stýrikerfi og notendaviðmót sjálfsalanna í samræmi við það, en hægt sé að uppfæra myndasjálfsalana, séu þeir tengdir með ADSL tengingu við internetið.

Í októbermánuði 2005 hafi skyndilega komið hik á starfsmenn stefnda, sem stefnandi hafi greint í samtölum við þá. Hafi þá komið upp óvissa um framhaldið í samtölum stefnda við fyrirsvarsmenn stefnanda. Stefndi hafi tilkynnt að leggja ætti verkefnið fyrir fund, þar sem réttum aðilum gæfist kostur á að taka um það ákvörðun. Þetta hafi komið stefnanda á óvart, en hann hafi talið, að fyrir löngu hefði verið búið að taka ákvörðun um viðskiptin, og hafi hann gert framangreindar ráðstafanir, m.a. keypt umrædd sjálfsafgreiðslutæki og lagt á sig umfangsmikla vinnu. Með tölvupósti D-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef, deildarstjóra sölustjórnunar, til stefnanda, dags. 21. október 2005, hafi stefnanda verið tilkynnt, að í ljósi verkefnastöðu stefnda og áherzlna á komandi ári þætti ekki tímabært að fara í uppsetningu á myndasjálfsölum í verzlunum stefnda. Þar sem spurningum hafi þótt ósvarað um framtíðarstefnu stefnda, hafi yfirmenn ekki getað tekið ákvörðun að svo stöddu. Hafi stefnanda verið kurteislega þakkað fyrir þann tíma og áhuga, sem lagður hafði verið í verkefnið. Hafi stefnandi ekki sætt sig við þessi málalok og krafið stefnda strax í kjölfarið um hæfilegar bætur fyrir þann kostnað, sem hann hafði þegar haft vegna verkefnisins, auk þeirrar vinnu, sem í það hafði verið varið.

Stefndi kveður, að fyrir hafi legið, að þar sem stefnandi hafi einnig haft í hyggju að starfrækja búnaðinn sjálfur, eða svo hafi hann a.m.k. tjáð stefnda, gæti hvers konar þróunarvinna, sem yrði hugsanlega unnin, nýtzt báðum aðilum. Hafi stefndi litið svo á, að hvor aðili myndi bera sinn kostnað af þróunarvinnunni, enda hafi aðilarnir haft sameiginlegra hagsmuna að gæta. Hafi enda aldrei verið rætt um mögulega þóknun til handa stefnda eða stefnanda hvor frá öðrum vegna þessarar vinnu.

Í tengslum við mögulega innleiðingu búnaðarins hafi stefndi leitað til auglýsingastofunnar EnnEmm, meðal annars um hönnun íslenzks notendaviðmóts. Að sama skapi hafi stefndi leitað til S-kk-ef H-kk-ef hjá arkitektastofunni Gláma-Kím. Allur kostnaður vegna þessa hafi verið greiddur af stefnda, ekki stefnanda.

Eina þróunarvinnan, sem unnin hafi verið af stefnanda, a.m.k. með vitund stefnda, hafi verið þýðing notendaleiðbeininga, sem hafi kallað á óverulegt vinnuframlag. Að sama skapi hafi starfsmaður stefnanda fundað nokkrum sinnum með starfsmönnum og samstarfsaðilum stefnda vegna hugsanlegrar innleiðingar búnaðarins, en auk þess hafi þeir haft tölvubréfasamskipti.

Stefnanda hafi verið ljóst, gagnstætt því sem hann haldi nú fram, að engin ákvörðun hefði verið tekin um innleiðingu, þ.m.t. kaup eða leigu, búnaðarins af hálfu stefnda, enda hafi það aldrei staðið til fyrr en að allri þróunarvinnu lokinni. Komi þetta afdráttarlaust fram í tölvubréfi stefnanda til stefnda, dags. 30. september 2005, en þar segi svo:

Eins og þú hefur kannski (sic) heyrt þá eru Norðmennirnir sem selja okkur kioskana orðir (sic) mjög stressaðir á að koma málinu áfram þ.e. að afgreiða þá til okkar en við höfum þegar borgað einn og þeir afgreiða ekki fyrr en báðir eru greiddi.. (sic) Við verðum að klára þetta núna fyrir hádegi ef við eigum að vera öruggir um að fá afgreiðslu okkar mála frá þeim. Þess vegna þarf að liggja fyrir frá ykkur staðfesting um að þið ætlið að láta slag standa og við þurfum að landa samningnum okkar í milli (Skyggna Myndverk og Síminn).

Stefndi kveðst hvorki hafa staðfest við stefnanda, að hann hygðist „láta slag standa“, svo sem stefnandi hafi áskilið, né hafi verið gerður neinn samningur milli stefnanda og stefnda. Þrátt fyrir það hafi stefnandi ákveðið einhliða, í kjölfar þessa bréfs, að inna af hendi greiðslur til hins erlenda seljanda, þ.e. án nokkurs samráðs eða vitundar stefnda.

Haustið 2005, í kjölfar þeirrar þróunarvinnu, sem hafði verið unnin, hafi það að endingu verið niðurstaða stefnda að innleiða ekki umræddan tækjabúnað, meðal annars þar sem hann hafi ekki staðizt þær kröfur um gæði, sem stefndi hafi talið nauðsynlegar.

III

Málsástæður stefnanda

Krafa stefnanda byggir á því, að til samnings hafi stofnazt milli aðila, og að stefndi hafi vanefnt þann samning með ólögmætum hætti. Krefji stefnandi stefnda um bætur vegna þess tjóns, sem hann hafi orðið fyrir vegna háttsemi stefnda. Aðilar hafi komizt að þessu samkomulagi í kjölfar tölvupósts stefnda, dags. 10. júní 2005, þar sem H-x-x F. H-x-x lýsi því yfir f.h. stefnda, að hann sé reiðubúinn að „testa þetta verkefni í þessum tveimur búðum og taka ákvörðun um framhaldið í kjölfarið“. Þessi yfirlýsing sé sett fram án skilyrða og án fyrirvara um, að samþykki þurfi að afla frá öðrum aðilum. Hafi hún gefið stefnanda réttmæta ástæðu til þess að ætla, að til samnings hefði stofnazt milli aðila. Stefnandi hafi vitað, eða mátt að minnsta kosti vita, að traust stefnanda hafi staðið til þess, að samningur hefði stofnazt milli aðila með hliðsjón af samskiptum þeirra í milli.

Samkomulagið hafi falið í sér, að stefnandi skyldi panta tvo myndasjálfsala til notkunar í tveimur verzlunum stefnda sem tilraunaverkefni og grundvöll frekara samstarfs. Skyldu þessar vélar m.a. vera með íslenzku notendaviðmóti, með vörumerki stefnda sem upphafsmynd og auglýsingar frá stefnda á skjánum, þegar vélin væri ekki í notkun. Hugmyndin hafi m.a. verið sú, að viðskiptavinurinn gæti prentað út myndir úr síma sínum í viðkomandi myndasjálfsölum, og hafi ætlunin verið að gera sérstök inneignarkort vegna þessa, sbr. tölvupóst H-kk-ef F. H-kk-ef, dags. 5. júlí 2005.

Stefnandi hafi pantað umrædda sjálfsala í trausti þess, að kominn væri á samningur, og hafi hann tekið að sér umfangsmikla vinnu við þróun og aðlögun vélbúnaðarins að kröfum stefnda. Aftur sé staðfest, með tölvupósti J-kvk-ef B-kvk-ef, dags. 11. júlí 2005, að stefnandi hefði pantað tvo myndasjálfsala, sem hafi átt að setja upp í tveimur verzlunum stefnda og laga að kröfum hans. Öll samskipti aðila, sem rakin hafi verið hér að framan, beri með sér, að engin óvissa hafi ríkt um, að samningur hefði verið kominn á um að koma ætti fyrir tveimur myndasjálfsölum í tveimur verzlunum stefnda. Skyldi stefnandi taka að sér vinnu þessu tengda við aðlögun búnaðarins að þörfum og kröfum stefnda. Ákvörðunin um að láta verða af verkefninu hafi verið tekin án nokkurra fyrirvara af hálfu stefnda, og aðilar hafi rætt aðeins framkvæmdaatriði samningsins, s.s. staðsetningu ADSL-tengja í verzlunum stefnda, útlit notendaviðmóts o.s.frv.

Þá telji stefnandi, að þýðingu kunni að hafa, við mat á því, hvort kominn hafi verið á samningur og við mat á réttmætum væntingum stefnanda, sú yfirburðastaða, sem stefndi hafi haft gagnvart stefnanda. Stefndi njóti einokunarstöðu á þeim markaði, sem félagið starfi á, og verði að gera ríkari kröfur til félagsins en hefðbundins aðila í samningssambandi. Eigi þetta einkum við um stöðu stefnda gagnvart litlum félögum á borð við stefnanda, sem grundvallist á vinnuframlagi fárra starfsmanna. Byggi stefnandi á þessu atriði varðandi allar málsástæður sínar.

Krafa stefnanda sé á því byggð, að með tölvupósti D-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef til stefnanda, dags. 21. október 2005, hafi stefndi með ólögmætum hætti vanefnt samning aðila verulega án lögmætrar ástæðu. Þetta hafi orðið þess valdandi, að stefnanda hafi ekki verið unnt að koma umræddum myndasjálfsölum fyrir í verzlunum stefnda og hafa af því arð, og að öll undirbúningsvinna undangenginna mánaða hafi verið runnin út í sandinn. Þessi verulega vanefnd stefnda hafi valdið stefnanda tjóni og veiti honum rétt til þess að krefja stefnda um vangildisbætur, er geri stefnanda eins settan og ef af samningi hefði aldrei orðið.

Verði ekki á framangreindar málsástæður fallizt um að til samnings hafi stofnazt, byggi aðalkrafa stefnanda á því, að krafa hans um bætur eigi engu að síður að ná fram að ganga, þar sem háttsemi stefnda hafi gefið stefnanda til kynna, að engin óvissa væri um, að til samnings myndi stofnast. Öll háttsemi stefnda frá vormánuðum 2005 og þar til hætt hafi verið við verkefnið þann 21. október 2005, hafi gefið stefnanda ástæðu til þess að ætla, að af samningum yrði milli aðila og leitt til þess, að eytt hafi verið umtalsverðum tíma og fjármunum í þróun á umræddum myndasjálfsölum til þess að mæta kröfum stefnanda, ásamt því að lagt hafi verið í kaup á tveimur sjálfsölum, sérstaklega ætluðum stefnda.

Stefndi hafi þannig aldrei gefið stefnanda ástæðu til þess að ætla, að nokkur óvissa væri um framkvæmd verkefnisins eða gefið til kynna að leggja þyrfti málefnið fyrir fund yfirmanna til samþykkis. Engrar óvissu hafi verið getið, þegar stefnandi hafi minnt á, að ADSL tengingar yrðu að vera tilbúnar fyrir búnaðinn, þegar hann kæmi til landsins, sbr. tölvupóst stefnanda til stefnda, dags. 24. júní 2006, og jafnframt hafi ekki verið hreyft nokkrum athugasemdum, þegar stefnda hafi verið tilkynnt, að umræddar vélar hefðu verið pantaðar og væru á leið til landsins, sbr. tölvupóst stefnanda til stefnda dags. 4. júlí 2005.

Stefnandi hefði aldrei lagt í svo umfangsmiklar fjárfestingar og svo yfirgripsmikla vinnu vegna verkefnisins, nema vegna háttsemi stefnda, sem hafi fullvissað stefnanda um, að af framkvæmd verkefnisins yrði. Stefnandi hafi ráðizt í aðgerðir í trausti þess, að hann myndi hafa arð af þátttöku sinni í verkefninu. Þá hafi samstarf stefnanda við stefnda hamlað honum að koma umræddum búnaði á framfæri við aðra aðila, enda hafi stefndi lagt á það ríka áherzlu, að öðrum aðilum yrði ekki boðinn umræddur búnaður.

Með þessu hafi stefndi ekki virt grundvallarreglur samninga- og kröfuréttarins um trúnaðarskyldur milli viðsemjenda, sem veiti stefnanda rétt til bóta á grundvelli reglna kröfuréttarins um bætur vegna árangurslausra samningaviðræðna, þegar slíkar skyldur séu ekki virtar. Stefnda hafi verið fullljóst, að stefnandi hafi gert ráð fyrir því, að samningur kæmist á, og jafnframt hafi verið ljóst, að stefnandi hafi lagt í umtalsverðan kostnað og fjárfestingar vegna þessa. Stefndi hafi, hvað sem öðru líði, ekki mátt búast við því, að stefnandi ætlaðist til þess að leggja alla þá fjármuni og vinnu í verkefnið, sem raunin hafi orðið á, án þess að bera nokkuð úr býtum. Stefnda hafi verið í lófa lagið að gera stefnanda ljósa þá óvissu, sem ríkt hafi um framkvæmd verkefnisins, t.d. með því að stöðva pöntun búnaðar, þegar honum hafi verið ljóst, að hún stæði fyrir dyrum, og óska eftir því að stefnandi innti ekki af hendi svo umfangsmikla vinnu við þróun verkefnisins. Telji stefnandi liggja fyrir, að öll þau grundvallarsjónarmið, er búi að baki framangreindri reglu og skilyrði hennar, eigi við í þessu tilfelli. Krefji hann því stefnda um skaðabætur, er eigi að gera hann eins settan og ef af samningi eða samningaumleitunum aðila hefði aldrei orðið.

Verði ekki á framangreindar málsástæður fallizt, telji stefnandi, að almennar reglur skaðabótaréttarins utan samninga leiði til þess, að á aðalkröfu hans verði fallizt. Háttsemi starfsmanna stefnda, sem rakin hafi verið, hafi gefið stefnanda til kynna, að viðkomandi aðilar hefðu heimild til þess að koma fram fyrir hönd stefnda og taka ákvarðanir fyrir hönd hans. Eins og að framan sé getið hafi til dæmis aldrei verið á það minnzt, að leggja þyrfti málefnið til samþykkis fyrir fund annarra aðila. Stefnandi hafi mátt treysta því, að tekin hefði verið ákvörðun um framkvæmd verkefnisins, sem skuldbindandi væri fyrir stefnda, og hafi öll hans vinna verið unnin í trausti þess.

Með því að taka ákvarðanir fyrir hönd stefnda, án þess hugsanlega að hafa til þess heimild, og fela stefnanda umfangsmikla vinnu og láta hann leggjast í töluverðar fjárfestingar, án þess að gera stefnanda ljósa þá óvissu, sem ríkt hafi um framkvæmd verkefnisins, hafi starfsmenn stefnda valdið stefnanda tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti, enda eðlilegt að gera þessar háttsemiskröfur til stjórnenda hjá stefnda. Stefnandi hefði ekki lagt út í svo umfangsmikla vinnu og fjárfestingar, hefði honum verið gert þetta ljóst. Stefndi beri skaðabótaábyrgð á grundvelli almennra reglna um húsbóndaábyrgð, enda sé háttsemin í nægilegum tengslum við starf viðkomandi aðila innan fyrirtækisins. Stefnandi krefji stefnda því um skaðabætur, er nemi því tjóni, sem hann hafi orðið fyrir vegna fjárfestinga, sem lagt hafi verið út í að beiðni starfsmanna stefnanda, auk tjóns, sem nemi þeirri umfangsmiklu vinnu, sem unnin hafi verið í sama skyni.

Við mat á tjóni sínu telji stefnandi að líta eigi til þess, að hann hafi fjárfest 221.000 norskar krónur í myndasjálfsölum, sem stefndi hafi neitað að taka við, og stefnanda hafi ekki verið unnt að ráðstafa með öðrum hætti. Þetta hefði hann ekki gert, hefði ekki af samningi orðið, eða ef háttsemi starfsmanna stefnda hefði verið með forsvaranlegum hætti. Hér sé bæði átt við brot á trúnaðarskyldum samkvæmt reglum samningaréttarins og saknæma háttsemi samkvæmt reglum skaðabótaréttarins. Þetta hafi verið 2.115.218 íslenzkar krónur, þegar greiðsla fór fram. Vegna örra tækniframfara hafi umræddar vélar lækkað hratt í verði og stefnanda hafi reynzt ómögulegt að ráðstafa þeim til annarra aðila, þrátt fyrir tilraunir. Umræddar vélar séu í reynd verðlausar, og hafi stefnandi tapað allri þeirri fjárfestingu, sem hann hafi lagt í þær. Hinn 24. ágúst 2006 hafi stefnandi móttekið kr. 1.136.082 frá félaginu OAR Capital A/S, sem upphaflega hafi selt umrædd tæki. Hafi hið norska félag fallizt á að kaupa aftur tækin með um 50% afföllum, með hliðsjón af hinni öru tækniþróun. Nemi tap stefnanda vegna kaupa á myndasjálfsölunum því kr. 979.136.

Jafnframt krefjist stefnandi bóta fyrir þá vinnu, sem hann hafi lagt í verkefnið, en ljóst sé, að ef af samningi hefði ekki orðið eða ef háttsemi starfsmanna stefnda hefði verið með forsvaranlegum hætti, hefði stefnandi aldrei lagt á sig svo umfangsmikla vinnu og hefði þess í stað getað hagað tíma sínum með öðrum arðbærum hætti. Við mat á þessari vinnu telji stefnandi að líta beri m.a. til þess, að hann hafi tekið að sér umfangsmikla vinnu við þróun og útfærslu á verkefninu, m.a. varðandi útlit og tæknilegar þarfir, s.s. greiðslufyrirkomulag, og hafi tekið þátt í fundum og samstarfi við auglýsingastofuna EnnEmm, átti samskipti við ýmsa starfsmenn í ýmsum deildum stefnda, og samskipti við framleiðendur umræddra véla, eins og tölvupóstsamskipti málsins beri glöggt með sér. Þá hafi hann jafnframt tekið að sér þýðingar á notendaleiðbeiningum umræddra sjálfsala. Verkefnið hafi staðið yfir frá aprílmánuði 2005 til októbermánaðar 2005 eða um sex mánaða skeið. Stefnandi telji mjög varlegt að áætla, að K-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf, starfsmaður stefnanda, sem hafi annazt vinnu vegna verkefnisins, hafi varið um 300 klst. í verkefnið, sem samsvari um tveggja mánaða vinnu sé unnið í dagvinnu. Í stað þess að fela K-kk-þgf framkvæmd þessa verkefnis, hefði stefnandi getað falið K-kk-þgf önnur störf, sem hann vinni að jafnaði í tímavinnu, s.s. ljósmyndun, myndvinnslu o.s.frv. Tímagjald K-kk-ef sé kr. 5.469 án vsk., samkvæmt gjaldskrá stefnanda (undirbúningsvinna ljósmyndara). Eðlilegt sé, að stefndi greiði stefnanda þessa vinnu á grundvelli tímagjalds, þar sem umræddur K-kk-nf hefði unnið sama tímafjölda í þágu annarra aðila, og þá á grundvelli þessa tímagjalds, ef ekki hefði komið til umrædds samnings eða samningaviðræðna milli aðila og óforsvaranlegrar háttsemi starfsmanna stefnda í tengslum við þetta. Þetta myndi þá gera stefnanda eins settan og ef af samningi eða samningaumleitunum hefði ekki orðið, eða ekki komið til saknæmrar háttsemi starfsmanna stefnda.

Krafa stefnanda sundurliðist svo:

Vinna (300 tímar á kr. 5.469) kr. 1.640.700

Tap vegna kaupa á búnaði kr. 979.136

Samtals kr. 3.755.918

Sé þess jafnframt krafizt, að fjárhæðin beri dráttarvexti frá þeim tíma, sem mál þetta var höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Um lagarök vísi stefnandi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skaðabætur innan og utan samninga. Þá sé byggt á 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 45/2000. Jafnframt vísi stefnandi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um bætur vegna tjóns, sem verði, er samningar komist ekki á og tjón stafi af óforsvaranlegri háttsemi viðsemjanda. Krafa um dráttarvexti byggist á 6. og 9. gr. vaxtalaga nr. 38/2001. Um málskostnað sé vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda

Almennt

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn í fyrsta lagi á því að samningur hafi stofnast milli aðila um að stefnandi skyldi panta tvo myndasjálfsala til notkunar í tveimur verzlunum stefnda sem tilraunaverkefni og grundvöll frekara samstarfs. Stefndi hafi hins vegar vanefnt þann samning með ólögmætum hætti. Verði ekki á þetta fallist byggir stefnandi í öðru lagi á því að krafa hans um bætur eigi allt að einu að ná fram að ganga þar sem háttsemi stefnda hafi gefið stefnanda til kynna að engin óvissa væri um að til samnings hefði stofnast. Hefði stefndi átt að gera stefnanda grein fyrir þeirri óvissu, sem var um framkvæmd verksins, en með því að gera það ekki hafi stefndi brotið gegn grundvallarreglum samninga- og kröfuréttar um trúnaðarskyldur milli viðsemjenda. Verði ekki á þetta fallist byggir stefnandi í þriðja lagi á því að almennar reglur skaðabótaréttar leiði til þess að fallast beri á kröfu hans.

Af hálfu stefnda sé málsástæðum stefnanda, sem byggi á því að samningur hafi stofnazt milli aðila, að stefndi hafi með háttsemi sinni gefið stefnanda til kynna, að engin óvissa væri um, að til samnings hefði stofnazt og að almennar reglur skaðabótaréttar leiði til þess, að fallast beri á kröfur stefnanda, með öllu hafnað.

Samningur þess efnis, sem stefnandi heldur fram, stofnaðist ekki

Stefndi byggir á því, að gögn málsins beri með sér, að stefnanda hafi verið fullkomlega ljóst þann 30. september 2005, eða tæpum fjórum mánuðum eftir tölvubréf stefnda, dags. 10. júní 2005, að enginn samningur hefði stofnazt með aðilum um innleiðingu búnaðarins af hálfu stefnda. Í öllu falli hafi stefnandi verið í verulegum vafa um, að svo væri. Vísist um þetta til tölvubréfs stefnanda til stefnda, dags. 30. september 2005, þar sem fram komi, að það þurfi „að liggja fyrir frá [stefnda] staðfesting um að [stefndi] ætli að láta slag standa og við þurfum að landa samningnum okkar í milli (Skyggna Myndverk og Síminn)“. Að sama skapi sé ljóst, að stefnandi hafi enga ástæðu haft til að ætla, að til samnings hefði stofnazt eftir umrætt tímamark, nema síður væri, enda hafi hvorki fengizt umbeðin staðfesting, né hafi verið gerður neinn samningur með aðilum. Verði þegar af þessum ástæðum að hafna þessari málsástæðu stefnanda.

Stefndi vísi jafnframt til þess, að í samningarétti hafi sú meginregla verið talin gilda, að til þess að samningur verði talinn hafa stofnazt, verði að liggja fyrir samkomulag um helztu meginatriði samnings, svo sem kaupverð og eðli samningssambandsins. Að mati stefnda beri gögn málsins það ótvírætt með sér, að þessum áskilnaði hafi hvergi nærri verið fullnægt. Í stefnu málsins sé t.d. ekki byggt á því, að ákvörðun hafi legið fyrir um þóknun úr hendi stefnda til stefnanda vegna meints samkomulags. Gögn málsins beri slíkt heldur ekki með sér. Stefnandi kveði meint samkomulag aðila hafa falið í sér „að stefnandi skyldi panta tvo myndasjálfsala til notkunar í tveimur verzlunum stefnda“, án þess að láta þess getið, hvort stefnandi skyldi selja stefnda umræddar vélar eða leigja honum þær, en báðar hugmyndir hafi verið ræddar á fyrri stigum, þ.e. kæmi til þess að stefndi myndi ákveða að innleiða búnaðinn í verzlanir sínar. Sé hér einnig, eðli málsins samkvæmt, um grundvallaratriði að ræða. Stefndi vísi í þessu samhengi einnig til þess, að af stefnu málsins verður ráðið, að stefnandi hafi sjálfur ekki haft skýra hugmynd um, hvers efnis meint samkomulag nákvæmlega væri, sbr. kafla VI. í stefnu, þar sem byggt sé „til vara“ á því, að stefndi hafi óskað eftir því, að stefnandi myndi panta umrædd tæki fyrir hönd stefnda og stefnandi lagt út fyrir kaupunum fyrir hans hönd. Að sama skapi sé ljóst, að þegar stofnað sé til gagnkvæms viðskiptasambands milli tveggja lögaðila, sé í langflestum tilvikum gerður samningur þeirra í milli, yfirleitt skriflegur, þar sem skyldur samningsaðila séu ítarlega skilgreindar, þ.m.t. kröfur til eiginleika greiðslna, afhendingartími og -staður, ásamt því að kveðið sé á um atriði á borð við vanefndaúrræði og uppsagnarrétt. Hvorki sé á því byggt, að samkomulag um viðlík atriði hafi náðst, né beri gögn málsins það heldur með sér.

Í tengslum við málsástæðu sína um að samningur hafi stofnzt, byggi stefnandi á því „að þýðingu kunni að hafa, við mat á því hvort kominn hafi verið á samningur og við mat á réttmætum væntingum stefnanda, sú yfirburðarstaða sem stefndi hafði gagnvart stefnanda. Stefndi nýtur einokunarstöðu á þeim markaði sem félagið starfar og verður að gera ríkari kröfur til félagsins en hefðbundins aðila í samningssambandi. Á þetta einkum við um stöðu stefnda gagnvart litlum félögum, á borð við stefnanda, sem grundvallast á vinnuframlagi fárra starfsmanna“. Byggi stefnandi á þessum sjónarmiðum varðandi allar málsástæður sínar.

Af hálfu stefnda sé þessum sjónarmiðum hafnað sem fyrirslætti, en stefndi fái heldur ekki skilið umrædda málsástæðu öðruvísi en svo, að í henni felist viðurkenning stefnanda á því, að hann hefði átt að vita, að enginn samningur lægi fyrir þess efnis, sem hann haldi fram. Það sé alrangt, að stefndi njóti einokunarstöðu á þeim markaði, sem hann starfi á, svo sem öllum sé kunnugt. Að sama skapi sé ljóst, að jafnvel þó svo að annar tveggja lögaðila í samningssambandi sé talinn „stærri“ en hinn, hvíli ekki á honum sérstök „umhyggjuskylda“ gagnvart gagnaðila, svo sem stefnandi virðist telja, nema slíkt verði beinlínis leitt af lögum. Sé slíkri lagaskyldu ekki til að dreifa hér. Í öllu falli verði að gera þá kröfu til stefnanda sem lögaðila, sem starfi á markaði, að hann hafi viðeigandi þekkingu á þeim lögum og reglum, sem á geti reynt í starfsemi hans, þ.m.t. hvenær til samninga stofnist. Geti markaðsstærð gagnaðila ekki firrt hann ábyrgð í þeim efnum.

Ekki brot gegn trúnaðarskyldu

Stefnandi byggir á því, að verði ekki fallizt á, að samningur hafi stofnast milli aðila, eigi krafa hans um bætur allt að einu að ná fram að ganga, þar sem háttsemi stefnda hafi gefið stefnanda til kynna, að engin óvissa væri um að til samnings hefði stofnast. Stefnda hafi verið ljóst að stefnandi liti svo á að samningur væri kominn á. Hefði stefndi átt að gera stefnanda ljóst, að óvissa ríkti um framkvæmd verksins, en með því að gera það ekki, hafi stefndi brotið gegn grundvallarreglum samninga- og kröfuréttar um trúnaðarskyldur milli viðsemjenda.

Rétt sé að árétta, að gögn málsins beri það skýrt með sér, andstætt yfirlýsingum stefnanda nú, að stefnandi hafi ekki litið svo á, að samningur hefði stofnast þess efnis, sem hann nú haldi fram og að engin óvissa væri í þeim efnum, sbr. tölvubréf stefnanda til stefnda, dags. 30. september 2005, sbr. að framan. Þegar af þeirri ástæðu verði að hafna þessari málsástæðu stefnanda.

Stefnanda hafi heldur ekki getað dulizt, að slíkt samkomulag væri ekki í höfn, nema síður væri, enda hafi ekki legið fyrir neitt samkomulag um meginatriði meints samkomulags, þ.m.t. þóknun og eðli samningssambandsins, svo sem um hvort um leigu eða kaup skyldi vera að ræða. Af stefnu málsins verði ráðið, að stefnandi hafi sjálfur ekki haft skýra hugmynd um, hvers efnis meint samkomulag aðila hafi verið. Í viðskiptasamningum lögaðila séu skyldur samningsaðila yfirleitt ítarlega skilgreindar, þ.m.t. kröfur til eiginleika greiðslna, afhendingartími og -staður, ásamt því, að kveðið sé á um atriði á borð við vanefndaúrræði og uppsagnarrétt. Hvorki sé byggt á, að samkomulag um viðlík atriði hafi náðst, né beri gögn málsins það með sér.

Af hálfu stefnda sé, með vísan til framangreindra atriða, með öllu hafnað, að háttsemi hans hafi gefið stefnanda réttmæta ástæðu til að ætla, að til samnings hefði stofnazt þess efnis, sem stefnandi haldi fram og án nokkurrar óvissu. Í ljósa þessa verði sú skylda fráleitt lögð á stefnda að tilkynna stefnanda um slíkt sérstaklega, enda fái vart staðizt, að leggja þá skyldu á lögaðila, að viðlagðri bótaábyrgð, að tilkynna öðrum lögaðilum um atriði, sem hverjum þeim aðila, sem reki atvinnustarfsemi, megi vera fullljós. Markaðsstærð stefnda leggi hvorki sérstakar „umhyggjuskyldur“ á hann gagnvart stefnanda né firri hún stefnanda þeirri ábyrgð að þekkja til helztu laga og reglna, sem reynt geti á í starfsemi hans, þ.m.t. um það, hvenær til samninga stofnist.

Að öðru leyti vísi stefndi til allra þeirra sjónarmiða sem fram komi í fyrri kafla, að breyttum breytanda.

Ekki skaðabótaábyrgð skv. almennum reglum skaðabótaréttar

Stefnandi byggi að síðustu á því, að verði hvorki fallizt á, að samningur milli aðila hafi stofnazt, né að stefndi hafi brotið gegn „trúnaðarskyldum“ sínum, leiði almennar reglur skaðabótaréttar utan samninga til þess að fallast beri á kröfu hans. Vísi stefnandi hér, sem fyrr, til þess, að stefnandi hafi mátt treysta því, að kominn væri á samningur tiltekins efnis, sem skuldbindandi væri fyrir stefnda, og að öll vinna stefnanda hafi verið unnin í trausti þess.

Stefndi hafni því alfarið, að skilyrði skaðabótaábyrgðar séu uppfyllt. Stefndi hafi ekki gerzt sekur um saknæma og ólögmæta háttsemi, sbr. umfjöllun hér að ofan, að breyttu breytanda. Varðandi meint tjón stefnanda vísist til næsta kafla hér að neðan.

Sérstaklega um fjárhæð dómkröfu

Almennt

Stefndi geri að síðustu verulegar athugasemdir við fjárhæð dómkröfu stefnanda, og hafni henni meðal annars sem allt of hárri.

Bætur vegna vinnu

Krafa stefnanda vegna „vinnu“ hljóði upp á kr. 1.640.700, sbr. að framan. Vísi stefnandi til þess, að ef af samningi hefði ekki orðið, eða ef háttsemi starfsmanna stefnda hefði verið með forsvaranlegum hætti, hefði stefnandi aldrei lagt á sig umfangsmikla vinnu og þess í stað getað hagað tíma sínum með öðrum hætti. Kveði stefnandi verkefnið hafa staðið yfir frá aprílmánuði 2005 til októbermánaðar sama árs, eða um sex mánaða skeið. Kveði stefnandi „mjög varlegt að áætla, að K-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf, starfsmaður stefnanda, sem annaðist vinnu vegna verkefnisins, hafi varið um 300 klst. í verkefnið“. Tímagjald K-kk-ef sé kr. 5.469, án virðisaukaskatts. Sé eðlilegt, að stefndi greiði stefnanda fyrir þessa vinnu á grundvelli tímagjalds, þar sem umræddur K-kk-nf hefði að öðrum kosti unnið sama tímafjölda í þágu annarra aðila. Sé ætlunin að gera stefnanda eins settan og ef af samningi eða samningsumleitunum hefði ekki orðið eða ekki hefði komið til saknæmrar háttsemi stefnda.

Við mat á þessari vinnu telji stefnandi að líta beri til þess, að stefnandi hafi tekið að sér „umfangsmikla vinnu við þróun og útfærslu á verkefninu, m.a. varðandi útlit og tæknilegar þarfir, s.s. greiðslufyrirkomulag, og tók þátt í fundum og samstarfi við auglýsingastofuna EnnEmm, átti samskipti við ýmsa starfsmenn í ýmsum deildum stefnda, og samskipti við framleiðendur umræddra véla eins og tölvupóstsamskipti málsins bera glöggt með sér“. Þá hafi stefnandi tekið að sér þýðingar á notendaleiðbeiningum umrædds tækjabúnaðar.

Af hálfu stefnda sé þessum sjónarmiðum harðlega mótmælt.

Svo sem greini að framan, hafi legið fyrir, þegar aðilar sammæltust um að ráðast í ákveðna þróunarvinnu, að stefnandi hafi einnig haft í hyggju að starfrækja búnaðinn sjálfur, eða hann hafi a.m.k. tjáð stefnda slíkt. Hafi hvers konar þróunarvinna, sem yrði hugsanlega unnin, þannig átt að geta nýtzt báðum aðilum. Hafi stefndi litið svo á, að hvor aðili myndi bera sinn kostnað af þróunarvinnunni, enda hafi aðilarnir haft sameiginlegra hagsmuna að gæta. Hafi heldur aldrei verið rætt um mögulega þóknun til handa stefnda eða stefnanda hvor frá öðrum vegna þessarar vinnu, eða hún sérstaklega skilgreind, eins og gögn málsins beri með sér. Hafi stefndi þannig t.a.m. ekki krafið stefnanda um þóknun fyrir þá þróunarvinnu, sem stefndi hafi unnið.

Stefndi telji jafnframt útilokað með öllu, að stefnandi hafi varið um 300 klst. í verkefnið, svo sem byggt sé á í stefnu. Eins og rakið sé að framan, hafi stefndi leitað til auglýsingastofunnar EnnEmm í tengslum við mögulega innleiðingu búnaðarins, meðal annars um hönnun íslenzks notendaviðmóts. Að sama skapi hafi stefndi leitað til S-kk-ef H-kk-ef hjá arkitektastofunni Gláma-Kím. Umrædd vinna hafi að öllu leyti verið á ábyrgð og kostnað stefnda, ekki stefnanda. Eina áþreifanlega þróunarvinnan, sem unnin hafi verið af stefnanda, a.m.k. með vitund stefnda, hafi verið þýðing notendaleiðbeininga, sem hafi vart getað kallað á verulegt vinnuframlag. Að sama skapi hafi starfsmaður stefnanda átt nokkra fundi með starfsmönnum og samstarfsaðilum stefnda vegna hugsanlegrar innleiðingar búnaðarins, auk tölvubréfasamskipta, svo sem fram komi í gögnum málsins. Telji stefndi ríflega áætlað, að stefnandi hafi eytt að hámarki um 30 – 35 klst. í þessa vinnu. Jafnframt sé bent á, að stefnandi krefji stefnda um greiðslu vegna vinnu frá tímabilinu apríl til október 2005. Sé þetta í mótsögn við málatilbúnað stefnanda í málinu að öðru leyti, en stefnandi byggi, sem fyrr segi, á því, að samningur hafi komizt á með aðilum þann 10. júní 2005. Ætti stefnandi því í raun réttri að krefja stefnda um greiðslu frá því tímamarki.

Hvað sem þessu líði, sé í öllu falli ljóst, að mati stefnda, að stefnandi hafi ekki skotið nægilegum stoðum undir umræddan kröfulið, svo sem með útprentun tímaskrár úr verkbókhaldi eða einhvers konar sundurliðun í þeim efnum. Hafi stefnandi jafnframt látið hjá líða að leggja fram afrakstur umræddrar vinnu, t.d. þýðingu á umræddum notendaleiðbeiningum. Verði þegar af þessum ástæðum að sýkna stefnda af hvers konar kröfum stefnanda samkvæmt þessum kröfulið, enda möguleikar stefnda til varna takmarkaðir.

Stefndi telji jafnframt nauðsynlegt, eins og mál þetta sé vaxið, að leggja mat á umfang vinnu stefnanda með matsgerð. Telji stefndi slíkt standa stefnanda, sem bótakrefjanda, nær en stefnda.

Stefndi telji að síðustu ósannað, að stefnandi hefði getað varið umræddum tíma sínum til annarra verka, enda liggi ekkert fyrir um, að verkefnastaða stefnanda hafi boðið upp á slíkt.

Bætur vegna tækjabúnaðar

Til viðbótar kröfu sinni um greiðslu vegna vinnuframlags krefji stefnandi stefnda um greiðslu vegna kaupa á umræddum tækjabúnaði. Hljóði fjárhæð þessa kröfuliðar nú upp á kr. 979.136, þar sem stefnandi hafi nú endurselt tækin með 50% afföllum.

Svo sem rakið sé að framan, hafi stefnandi sent stefnda tölvubréf, dags. 30. september 2005, um að búið væri að greiða annan kassann, en það ætti eftir að greiða hinn. Þyrfti því að liggja fyrir staðfesting frá stefnda um, að hann hygðist láta slag standa, og stefnandi og stefndi þyrftu að landa samningi sín á milli. Stefndi hafi hvorki staðfest við stefnanda, að hann hygðist „láta slag standa“, svo sem stefnandi hafi áskilið, né hafi verið gerður neinn samningur milli stefnanda og stefnda. Allt að einu virðist sem stefnandi hafi innt þessa síðari greiðslu af hendi. Sé undir öllum kringumstæðum ljóst, að sú greiðsla hafi alfarið verið á ábyrgð og áhættu stefnanda. Jafnvel þótt fallizt yrði á framangreindar málsástæður stefnanda, gæti hann því einungis krafið stefnanda um töpuð útgjöld vegna annars af þessum tveimur kössum. Eigi krafa stefnanda samkvæmt þessum kröfulið því að vera a.m.k. helmingi lægri, eða kr. 489.568 (979.163 / 2).

Stefndi telji jafnframt ósannað, að stefnandi hafi ekki átt þess kost að takmarka tjón sitt, svo sem með því að endurselja vélarnar á sama eða hærra verði en hann keypti þær á, eða með því að rifta samningnum við hinn erlenda seljanda. Eins og málatilbúnaði stefnanda sé stillt upp, verði að ætla, að hinum erlenda seljanda tækjabúnaðarins hafi verið, eða mátt vera ljóst, að stefndi hygðist selja hann stefnanda. Um forsendu og ákvörðunarástæðu fyrir kaupunum hafi því verið að ræða af hálfu stefnanda. Þegar sú forsenda hafi brugðizt, hafi stefnanda því verið heimilt að falla frá kaupunum við hinn erlenda seljanda í samræmi við meginreglur samninga- og kröfuréttar. Beri stefnandi sönnunarbyrðina fyrir öðru.

Um lagarök vísi stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar, svo og meginreglna skaðabótaréttar. Kröfu sína um málskostnað styðji stefndi við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Forsendur og niðurstaða

Fyrirsvarsmaður stefnanda, K-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf, gaf skýrslu fyrir dómi, sem og vitnið, H-x-x F-kk-nf H-kk-nf, fyrrum deildarstjóri verzlana stefnda.

Samkvæmt gögnum málsins og framburði aðilans og vitnisins fyrir dómi var aðdragandi samskipta aðila sá, að stefnandi var með kynningu á myndsjálfsala hjá dótturfélagi Símans, Tæknivörum, sem stefnandi hugðist innleiða á íslenzkan markað. Kom þá upp sú hugmynd að setja upp myndsjálfsala í verzlunum Símans. Fóru fram þreifingar milli aðila, m.a. með tölvupósti, en af hálfu stefnda voru það upphaflega D-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-x-x F-kk-nf H-kk-nf, sem sáu um samskiptin, og svo J-kvk-nf B-kvk-nf. Hinn 10. júní 2005 barst stefnanda tölvubréf frá H-x-x F-x-x, svohljóðandi:

Sæll, við viljum spila með, ekki spurning. Ég held við ættum að stefna á að prófa þessa Kioska í Ármúla og Smára og sjá hvað það gerir. Ein spurning: Varðandi Kioskinn sem þú ert með nú þegar, væri ekki viturlegt að koma honum í það horf sem við viljum hafa þá í, í verslunum okkar, þ.e. með endanlegri uppsetningu, eða er það allt gert miðlægt???

Ég er tilbúinn að testa þetta verkefni í þessum tveimur búðum og taka ákvörðun um framhaldið í kjölfarið. Ertu ekki sammála að byrja á þann hátt??

Í svarbréfi stefnanda sama dag, kveðst hann vera mjög ánægður með þessa niðurstöðu og kveðst hefjast handa strax um helgina varðandi þýðingar o.fl.

Í ofangreindu tölvubréfi stefnda felst bindandi yfirlýsing um að taka þátt í verkefninu á tilraunastigi, þ.e. að komið verði upp tveimur kíoskum í verzlunum stefnda. Leggur stefndi jafnframt til, að stefnandi ráðist í tilteknar framkvæmdir í tengslum við verkefnið. Gildir einu þótt ekki hafi á þessu stigi verið samið um greiðslur eða aðra þætti. Liggur enda ekki annað fyrir en að stefnandi hafi mátt ætla, að viðkomandi starfsmaður stefnda hefði heimild til að binda stefnda að þessu leyti.

Í framhaldi af þessu tölvubréfi kveðast báðir aðilar hafa hafið nauðsynlegan undirbúning, svo hrinda mætti verkinu í framkvæmd.

Í greinargerð stefnda kemur fram, að ástæða þess, að fyrirtækið hætti við þátttöku í verkefninu, væri sú m.a., að búnaðurinn hefði ekki staðizt þær kröfur um gæði, sem stefndi hafi talið nauðsynlegar. Vitnið H-x-x F-kk-nf var inntur eftir því fyrir dómi, hvort þetta hefði verið ástæðan, en hann svaraði því svo, að ástæðan hefði kannski frekar verið sú, að þeir hafi talið sig hafa betri lausn fyrir viðskiptavini sína en þessir kíoskar höfðu upp á að bjóða. Þeim hefði ekki fundizt þetta passa inn í það, sem þeir voru að gera í verzlununum, og þetta væri ekki það sem þeir vildu fara út í.

Verður ekki séð, að stefnanda verði á nokkurn hátt um það kennt, að stefndi dró sig út úr verkefninu. Þykir hann því eiga kröfu um bætur vegna þess kostnaðar, sem hann sannanlega bar, eftir að samningur komst á, og sem ekki nýttist honum að öðru leyti.

Fyrir dómi skýrði fyrirsvarsmaður stefnanda svo frá m.a., að fljótlega eftir að viðræður stefnanda og stefnda hófust hefði komið upp sú staða, að menn hefðu viljað hafa einhvers konar „grand opening“, og gera þetta með stæl, sem hefði þýtt, að stefnandi myndi ekki selja þetta öðrum á meðan. Stefnandi hefði á sama hátt sagt, að hann væri þarna með kíosk, sem hann gæti nýtt sér í fyrirtæki sínu, Passamyndum á Hlemmi, og hefði stefnandi verið með vangaveltur um að nota kíoskana einhvern tímann þar. Stefnandi hefði hins vegar sagt, að hann skyldi bíða með að setja inn kíoskinn þar til eftir að stefndi væri búinn að setja þetta á stofn eða opna hjá sér, svo stefnandi myndi ekki taka athyglina frá stefnda.

Þegar stefndi dró sig út úr verkefninu, hætti stefnandi jafnframt við að innleiða kíoskana hjá sér, svo sem framangreindur framburður fyrirsvarsmanns stefnanda gefur til kynni, að þeir hafi haft í hyggju að gera.

Bótakrafa stefnanda er tvíþætt. Annars vegar krefur hann um bætur vegna verðrýrnunar tveggja kíoska, sem hann hafði greitt en séð sig knúinn til að afpanta, og hins vegar vegna kostnaðar við vinnu fyrirsvarsmanns stefnanda vegna verkefnisins, samtals um 300 klst.

Stefnandi pantaði tvo kíoska til landsins í kjölfarið á því, að áðurgreint tölvubréf stefnda frá 10. júní barst honum. Annan kíoskinn greiddi hann hinn 19. júlí en hinn síðari hinn 30. september. Þann sama dag sendi stefnandi tölvubréf til stefnda, þar sem hann leggur áherzlu á, að það þurfi að liggja fyrir staðfesting frá stefnda um að þeir ætli að „láta slag standa“, þar sem það þurfi að greiða síðari kíoskinn fyrir hádegi þann dag. Stefndi mun ekki hafa svarað þessum pósti. Stefnandi beið hins vegar ekki eftir svari en greiddi kíoskinn samdægurs.

Svo sem fram kemur á dskj. nr. 24, höfðu kíoskarnir fallið í verði um 50%, þegar seljandi endurgreiddi stefnanda þá, þannig að tap stefnanda nam kr. 979.136. Með hliðsjón af því, að stefndi mátti gera ráð fyrir því, sbr. framburð fyrirsvarsmanns stefnanda hér að framan, að stefnandi hygðist nýta sér a.m.k. annan kíoskinn í fyrirtæki sínu Passamyndum, og þar sem engin skýring hefur fengizt á því, hvers vegna það var ekki gert, verður stefndi ekki látinn bera allan kostnað vegna verðrýrnunar kíoskanna, við það að stefndi hvarf fyrirvaralaust frá verkefninu. Hins vegar þykir rétt, að stefndi beri helming af tjóni stefnanda vegna verðrýrnunarinnar, þ.e. kr. 489.568, ásamt vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Síðari hluti dómkröfunnar er vegna þróunarvinnu stefnanda við verkefnið. Engin gögn liggja fyrir um þessa vinnu stefnanda. Lýsti fyrirsvarsmaður stefnanda því yfir fyrir dómi, að vinnutímar vegna þessa hefðu verið teknir saman eftir á og væru til hjá fyrirtækinu. Þau gögn hafa þó ekki verið lögð fram. Liggur ekkert fyrir um frá hvaða tíma þessi vinna er reiknuð, svo sem hvort hluti hennar hafi verið unninn áður en samningur telst hafa komizt á með tölvubréfi stefnda þann 10. júní. Þá hefur stefnandi ekki lagt fram nein gögn, sem sýna hvaða vinna fór fram af hans hálfu, svo sem þýðingar, sem stefnandi kveðst hafa tekið að sér. Þá liggur ekki heldur fyrir, hvað af vinnuframlagi stefnanda hefði getað nýtzt honum, hefði hann staðið við þá fyrirætlan sína að koma upp kíosk í fyrirtæki sínu Passamyndum. Þessi kröfuliður stefnanda er þannig algerlega ósannaður og verður ekki tekinn til greina.

Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn kr. 250.000. Ekki hefur verið litið til virðisaukaskatts, enda hefur stefnandi ekki gert grein fyrir virðisaukaskattskyldu sinni.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Síminn hf., greiði stefnanda, Skyggnu ehf., kr. 489.568, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi 30. nóvember 2006 til greiðsludags og kr. 250.000 í málskostnað.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf