Y-1/2008

I.

Mál þetta barst dóminum 7. janúar 2008 og var þingfest 11. febrúar sama ár. Málið var tekið til úrskurðar 30. apríl sl. að lokinni aðalmeðferð.

Sóknaraðili er SR verktakar ehf., kt. 000000-0000, Miðhrauni 22, Garðabæ, en varnaraðili er Timburkurlarinn ehf., kt. 000000-0000, Lækjarási 3, Garðabæ.

Sóknaraðili krefst þess að aðafarargerð sýslumannsins í Hafnarfirði í aðfararmálinu nr. 036-2007-03256, sem fram fór 5. nóvember 2007 að kröfu varnaraðila verði ógilt eða felld niður með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness. Þá er gerð sú krafa að fjárnámi, sem gert var í eignarhluta sóknaraðila að Miðhrauni 22 í Garðabæ fyrir kröfu að fjárhæð 5.562.824, verði aflýst af eigninni. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila að skaðlausu.

Varnaraðili krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hrundið og varnaraðili sýknaður af öllum kröfum sóknaraðila. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að skaðlausu að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

II.

Í málinu liggur frammi afrit leigusamnings milli varnaraðila sem leigusala og Bortækni Karbó ehf. sem leigutaka um leigu á Halla 280 beltavél, Komatsu 240 beltavél og brotfleyg og er leigusamningurinn dagsettur 11. mars 2005. Í samningnum kemur fram að leigutaki lofi að inna af hendi greiðslur fyrir notkun tækjanna á tveggja vikna fresti á meðan á leigutíma stendur en leigutími var að lágmarki miðaður við lok apríl 2005. Þá kemur fram í samningnum að samhliða honum sé gerður kaupsamningur milli varnaraðila og Særósar ehf., sem er fyrirtæki sem Bortækni Karbó ehf. stofnaði, um hluta hins leigða og segir þar að kaupsamningurinn sé skilyrtur réttum efndum leigusamnings þessa. Bortækni Karbó ehf. var síðar lagt niður og sóknaraðili stofnaður.

Þann 12. apríl 2006 gaf sóknaraðili út skuldabréf upphaflega að fjárhæð 3.693.000 krónur en varnaraðili er kröfuhafi samkvæmt bréfinu. Varnaraðili framseldi Landsbanka Íslands hf. skuldabréfið á útgáfudegi þess en leysti síðan til sín kröfu samkvæmt því 2. janúar 2007 eins og bréfið ber með sér.

Í málinu liggur frammi ljósrit af lögregluskýrslu þar sem fram kemur að Þ-kvk-nf R-kvk-nf, starfsmaður sóknarðila, kærir B-kk-þf S-kk-þf, starfsmann varnaraðila, fyrir nytjastuld á Fiat Hitachi beltagröfu og þá liggur fyrir í gögnum málsins kæra sóknaraðila og R-kk-ef Þ-kk-ef dagsett 5. febrúar 2007 á hendur B-kk-þgf S-kk-þgf m.a. fyrir stuld á framangreindu skuldabréfi.

Sóknaraðila var send greiðsluáskorun 17. júlí 2007 þar sem farið fram á greiðslu samkvæmt áðurnefndu skuldabréfi að eftirstöðvum 4.493.688 krónur og var hún birt 27. júlí sama ár. Í kjölfarið var aðfararbeiðni dagsett 24. september sama ár send sýslumanninum í Hafnarfirði. Sýslumaður gaf út boðun vegna fjárnáms 16. október sama ár en þar sem birting hennar tókst ekki var gefin út kvaðning 1. nóvember þar sem sóknaraðili var boðaður til fyrirtöku vegna aðfararbeiðnar varnaraðila sem fara ætti fram 7. nóvember kl. 10:29. Að ábendingu varnaraðila ákvað fulltrúi sýslumannsins hins vegar að láta aðför fara fram 5. nóvember og var þann dag gert fjárnám í eignarhluta sóknaraðila í húseigninni að Miðhrauni 22 í Garðabæ, merktum 224-7221, fyrir kröfu að fjárhæð 5.562.824 krónur samkvæmt framangreindu skuldabréfi. Í texta framlagðs endurrits úr gerðabók sýslumannsins í Hafnarfirði af fjárnámsgerð þessari segir:

„Fyrir gerðarbeiðanda mætir G-kk-nf Á-kk-nf hdl. Gerðarþoli er sjálfur mættur. Gerðarþola er leiðbeint um réttarstöðu sína og kröfu gerðarbeiðanda. Hann segist hafa við kröfu gerðarbeiðanda að athuga en verður ekki við áskorun um að greiða hana. Að ábendingu gerðarbeiðanda, er hér með gert fjárnám fyrir kröfu gerðarbeiðanda í: Miðhraun 22, 224-7221 eignarhluti gerðarþola. Gerðarþola er leiðbeint um þýðingu fjárnámsins. Mættum er kynnt efni þessarar bókunar, sem athugasemdir eru gerðar við, en gerðarþoli neitar þó að undirrita hana“.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur fyrir dóminum þau R-kk-nf Þ-kk-nf, framkvæmdastjóri sóknaraðila, S-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður sóknaraðila, Þ-kvk-nf R-kvk-nf, skrifstofustjóri sóknaraðila, H-kvk-nf G-kvk-nf, eigandi og fyrirsvarsmaður varnaraðila, B-kk-nf S-kk-nf, starfsmaður varnaraðila, og B-kk-nf H-kk-nf, fyrrverandi deildarlögfræðingur hjá sýslumanninum í Hafnarfirði.

III.

Sóknaraðili byggir á því að þann 12. apríl 2006 hafi hann keypt Fiat Hitachi, EB 0489 vél af varnaraðila og hafi umræddu skuldabréfi verið ætlað að vera greiðsla kaupverðs fyrir vélina. B-kk-nf S-kk-nf hafi tekið skuldabréfið og lofað að koma með afsal fyrir umræddri vél en vélin hafi þá verið komin á starfsstöð sóknaraðila að Miðhrauni 22. B-kk-nf hafi aldrei afhent afsalið heldur framselt skuldabréfið og tekið það til ráðstöfunar en nokkru síðar hefði hann jafnframt tekið framangreinda vél. Varnaraðili sé því ekki réttilega að umræddu skuldabréfi kominn heldur hafi hann tekið það í sína vörslu án þess að afhenda á móti eignarheimild fyrir vélinni sem viðskipti aðila hafi átt að grundvallast á. Varnaraðili hafi síðan misnotað skuldabréfið með því að selja það til Landsbanka Íslands hf.

Þá byggir sóknaraðili á því að ekki hafi verið staðið réttilega að framkvæmd aðfarargerðarinnar við embætti sýslumannsins í Hafnarfirði. Aðfarargerðin hafi verið fyrirhuguð 7. nóvember 2007 kl. 10:29 og hafi S-kk-nf G. H-kk-nf, fyrirsvarsmaður sóknaraðila, verið boðaður með kvaðningu og lögregluboðun á þeim tíma. Þegar S-kk-nf hafi mætt á boðuðum tíma hafi honum hins vegar verið tjáð að engin mál væru á dagskrá embættisins þann dag vegna sóknaraðila og jafnframt hefði verið upplýst skömmu síðar að farið hefði fram aðför hjá sóknaraðila að kröfu varnaraðila þann 5. nóvember. Í framlögðu endurriti af gerðinni séu rangfærslur um framvindu hennar en hvorki sé rétt að mætt hafi verið við gerðina af hálfu sóknaraðila né að sá hafi notið leiðbeininga fulltrúa sýslumannsins. Þá hafi fulltrúa sýslumanns borið að tilkynna forsvarsmanni sóknaraðila um að fjárnám hefði verið gert að honum fjarstöddum en það hefði ekki verið gert. Jafnframt hefði sóknaraðili ekki fengið tilkynningu um aðförina en hann hafi síðar gert athugasemdir við embættið vegna framgöngu fulltrúa þess.

Umrædd fjárnámsgerð sé því ekki í samræmi við ákvæði laga um aðför nr. 90/1989 en samkvæmt þeim beri að gera gerðarþola viðvart þegar aðför fer fram þannig að hann geti haft uppi varnir ef hann vill. Í þessu tilviki hagi svo til að þegar fulltrúi gerðarþola hafi mætt á sérstaklega boðuðum tíma hjá sýslumanni vegna aðfarargerðarinnar, hafi honum verið vísað frá en síðar hafi komið í ljós að gerðin hafði farið fram tveimur dögum áður án þess að gerðarþoli hefði um það nokkrar upplýsingar. Við gerðina hafi því ekki verið farið að ákvæðum 21.-25. gr. aðfararlaga og því brotinn á sóknaraðila réttur sem gerðarþola er veittur með vernd ákvæðanna.

Þá bendir sóknaraðili á ákvæði 2. mgr. 92. gr. aðfararlaga varðandi heimild héraðsdómara til að taka ágreining um aðfarargerð fyrir þótt átta vikna frestur samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar sé liðinn. Ljóst sé að fulltrúa sýslumanns hafi borið að tilkynna sóknaraðila um fjárnámið sem gert var án vitundar hans. Beri að miða frest við þann dag sem slík tilkynning barst gerðarþola. Skýra beri ákvæðið þannig að rétti gerðarþola sé ekki spillt eða teflt í tvísýnu.

Þessu til viðbótar vísar sóknaraðili um lagarök til ákvæða 87. gr. og 1. mgr. 93. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 og enn fremur til 118. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Varnaraðili byggir kröfur sínar á því að bæði hann og sýslumaður hafi fullnægt öllum þeim lagaskilyrðum sem fram komi í 21.-25. gr. aðfararlaga nr. 90/1989. Þannig hafi farið fram fullgild aðför í eignarhluta sóknaraðila í Miðhrauni 22. S-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður sóknaraðila, hafi mætt við aðförina og þar með hafi skilyrði 22. og 23. gr. aðfararlaga verið uppfyllt og staðhæfingum um að ekki hafi verið mætt af hálfu sóknaraðila sé því mótmælt sem röngum.

Þá er á því byggt að til grundvallar aðför hafi legið skuldabréf útgefið af sóknaraðila til varnaraðila. Hafið sé yfir vafa að skuldabréfið uppfyllti að öllu leyti skilyrði þess að vera talið fullgilt skuldabréf. Jafnframt liggi fyrir í málinu leigusamningur sem sýni að forveri sóknaraðila leigði vinnuvélar af varnaraðila. Engir reikningar hafi verið lagðir fram sem sýni að sóknaraðili eða forverar hans hafi staðið skil á leigunni með öðrum hætti en með útgáfu skuldabréfsins. Varnaraðili mótmæli sem fjarstæðukenndum ásökunum um að skuldabréfinu hafi verið stolið af skrifstofu sóknaraðila. Þá bendir varnaraðili á að hafi skuldabréfið átt að vera greiðsla fyrir Fiat Hitachi vél sé afar undarlegt að kaupverð hennar hafi átt að vera 3.693.000 krónur enda verði svo nákvæmur útreikningur á kaupverði vélar að teljast óvenjulegur. Hið rétta sé að skuldabréfið hafi verið gefið út af sóknaraðila vegna vanskila félagsins á leigugreiðslum til varnaraðila. Að öðru leyti hvíli á sóknaraðila sönnunarbyrði fyrir því að engin viðskipti hafi staðið að baki skuldabréfinu.

Um lagarök vísar varnaraðili til aðfararlaga nr. 90/1989, einkum 5. kafla þeirra um framkvæmd aðfarar og 15. kafla um úrlausn ágreinings eftir lok aðfarargerðar. Þá vísar varnaraðili til almennra reglna samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og um málskostnað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V.

Umþrætt aðfarargerð fór fram 5. nóvember 2007 en beiðni sóknaraðila um ógildingu hennar barst Héraðsdómi Reykjaness 7. janúar 2008. Dómari ákvað að taka málið fyrir þótt ríflega átta vikur væru liðnar frá aðför þegar beiðnin barst með vísan til ákvæða 2. mgr. 92. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 og þess að í beiðni fullyrti sóknaraðili að hann hefði ekki vitað af aðfarargerðinni fyrr en 7. nóvember sl. þegar hann mætti til gerðarinnar hjá sýslumanninum í Hafnarfirði á áður boðuðum tíma.

Samkvæmt framlögðu endurriti úr gerðabók sýslumannsins í Hafnarfirði frá 5. nóvember 2007 var fjárnám gert að kröfu varnaraðila vegna skuldar samkvæmt skuldabréfi dagsettu 12. apríl 2006 sem R-kk-nf Þ-kk-nf, fyrirsvarsmaður sóknaraðila, undirritaði sem sjáfskuldarábyrgðarmaður og einnig fyrir hönd sóknaraðila sem skuldara bréfsins. Aðila greinir á um það hvort skuldabréfið hafi verið gefið út vegna vangreiddra leigugreiðslna á tveimur beltavélum og brotfleyg eins og varnaraðili heldur fram eða hvort um var að ræða greiðslu vegna kaupa sóknaraðila á Fiat Hitachi/Halla vél af varnaraðila eins og sóknaraðili heldur fram. Þau H-kvk-nf, fyrirsvarsmaður varnaraðila, og vitnið B-kk-nf kváðu skuldabréfið hafa verið gefið út til þess að gera upp leigugreiðslur sem á þeim tíma voru í vanskilum samkvæmt leigusamningnum frá 11. mars 2005. Vitnin R-kk-nf, S-kk-nf og Þ-kvk-nf kváðu á hinn bóginn skuldabréfið hafa verið greiðslu vegna kaupa á Fiat Hitachi/Halla vélinni. Þegar litið er til misvísandi framburðar að þessu leyti og framlagðs leigusamnings um títtnefnda vél og með hliðsjón af því að hvorki var gerður sérstakur kaupsamningur um vélina né var gefið út afsal fyrir henni, verður að telja að ósannað sé að umrætt skuldabréf hafi verið gefið út vegna kaupa á vélinni en sóknaraðili ber sönnunarbyrðina fyrir þeirri fullyrðingu. Verður að miða við að bréfið hafi verið gefið út vegna vangreiddra leigugreiðslna eins og varnaraðili heldur fram. Þá verður gegn mótmælum varnaraðila að telja ósannað að B-kk-nf S-kk-nf hafi tekið skuldabréfið ófrjálsri hendi af skrifstofu sóknaraðila. Loks er til þess að líta að skuldabréfið ber með sér að varnaraðili hafi leyst það til sín frá Landsbanka Íslands hf. með lögformlegum hætti. Fram er komið og óumdeilt að ekki hefur verið greitt af umræddu skuldabréfi.

Óumdeilt er að S-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður sóknaraðila, kom á embætti sýslumannsins í Hafnarfirði 5. nóvember 2007 en ágreiningur er með aðilum um það hvort hann var viðstaddur fjárnámsgerðina eins og skráð er í framlögðu endurriti hennar. B-kk-nf H-kk-nf, fyrrverandi deildarlögfræðingur hjá sýslumanninum í Hafnarfirði, gaf símaskýrslu við aðalmeðferð málsins og staðfesti að framlagt endurrit úr gerðabók sýslumannsins væri rétt að efni til og að S-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður sóknaraðila, hefði verið mættur við aðfarargerðina af hálfu sóknaraðila og að honum hafi verið leiðbeint um réttarstöðu sína. Lýsti vitnið því að eftir að hann hefði fengið upplýsingar frá lögmanni varnaraðila um að sóknaraðili hyggðist selja húseign sína, hefði hann ákveðið að aðfarargerðin færi fram tveimur dögum fyrr en áætlað hafði verið. Hefði hann haft símasamband við S-kk-þf og farið að Miðhrauni 22. Þar hafi fyrirsvarsmaður sóknaraðila ekki hist fyrir en síðan komið á staðinn og verið mjög æstur. Því hafi verið ákveðið að halda gerðinni áfram á skrifstofu vitnisins á sýslumannsembættinu. Þangað hefði fyrirsvarsmaðurinn komið og honum hefði þá verið kynnt efni og skjöl málsins. Hann hefði orðið mjög reiður og neitað að undirrita gerðina. S-kk-nf H-kk-nf kom fyrir dóminn og kvað fulltrúa sýslumanns hafa hringt í sig umrætt sinn en hann hefði neitað því að mæta að Miðhrauni 22 en farið á sýslumannsembættið klukkan fjögur þennan dag og þá verið tjáð að aðfarargerðinni væri lokið.

Eins og áður er rakið ber framlagt endurrit úr gerðabók sýslumannsins með sér að við aðfarargerðina hafi verið mætt af hálfu gerðarþola, sóknaraðila í máli þessu. Endurritið er opinbert skjal í skilningi 3. mgr. 71. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í ljósi þessa og vættis B-kk-ef H-kk-ef um að umrædd aðfarargerð hafi hafist á eigninni að Miðhrauni 22 og að fyrirsvarsmaður sóknaraðila hafi mætt á staðinn og jafnframt þegar litið er til þess sem óumdeilt er að fyrirsvarsmanninum hafi verið gert viðvart um gerðina símleiðis, verður að fallast á það með varnaraðila að sóknaraðila hafi hvorki tekist að sanna að hann hafi ekki verið viðstaddur umrædda aðfarargerð né að hún hafi farið fram í bága við ákvæði 21.-25. gr. aðfararlaga nr. 90/1989.

Með vísan til alls þess sem nú hefur verið rakið er málsástæðum sóknaraðila hafnað og þar með kröfum hans. Samkvæmt þessu og með vísan til 1. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför verður aðfarargerð sýslumannsins í Hafnarfirði nr. 036-2007-03256 frá 5. nóvember 2007 staðfest.

Eftir framangreindum málsúrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 320.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Aðfarargerð nr. 036-2007-03256, sem framkvæmd var af sýslumanninum í Hafnarfirði 5. nóvember 2007, er staðfest.

Sóknaraðili, SR verktakar ehf., greiði varnaraðila, Timburkurlaranum ehf., 320.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf.