E-1054/2008

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 17. október sl., var höfðað fyrir dómþinginu af POM Krapkowice Ltd., Prudnicka, Póllandi, gegn KM Byggingum ehf., Miðvangi 41, Hafnarfirði, með stefnu birtri 7. apríl sl.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 800.616,40 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 94.205,00 evrum frá 29.06.2007 til 18.07.2007, en þá af 165.861,00 evrum frá þeim degi til 21.08.2007, en þá af 211.095,00 evrum frá þeim degi til 24.09.2007, en þá af 214.700,64 evrum frá þeim degi til 01.10.2007, en þá af 287.647,23 evrum frá þeim degi til 05.10.2007, en þá af 363.721,44 evrum frá þeim degi til 06.10.2007, en þá af 413.257,85 evrum frá þeim degi til 08.10.2007, en þá af 463.102,63 evrum frá þeim degi til 11.10.2007, en þá af 504.638,71 evrum frá þeim degi til 14.10.2007, en þá af 549.094,40 evrum frá þeim degi til 15.10.2007, en þá af 595.964,15 evrum frá þeim degi til 20.10.2007, en þá af 631.657,93 evrum frá þeim degi til 21.10.2007, en þá af 671.648,31 evrum frá þeim degi til 22.10.2007, en þá af 713.522,64 evrum frá þeim degi til 28.10.2007, en þá af 753.777,50 evrum frá þeim degi til 29.10.2007, en þá af 783.817,72 evrum frá þeim degi til 03.11.2007, en þá af 807.899,83 evrum frá þeim degi til 04.11.2007, en þá af 839.500,79 evrum frá þeim degi til 05.11.2007, en þá af 867.016,51 evrum frá þeim degi til 17.12.2007, en þá af 868.366,51 evrum frá þeim degi til 31.01.2008, en þá af 800.616,40 evrum frá þeim degi til 01.02.2008, en þá af 800.616,40 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað í samræmi við málskostnaðarreikning.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda. Til vara gerir stefndi kröfu um að teljist eitthvað ógreitt af stefnukröfum komi 10.750.000 krónur til skuldajöfnunar.

II.

Stefnandi er pólskt fyrirtæki sem kveðst sérhæfa sig í framleiðslu og sölu á stáli. Aðilar hafa átt í viðskiptum í nokkur ár og gerði stefndi fyrst samning við stefnanda þann 10. ágúst 2006 um kaup félagsins á nánar tilgreindu magni af stáli. Í kjölfarið voru gerðir fjölmargir samningar um kaup stefnda, nánar dags. 21. september 2006, 15. nóvember 2006, tveir samningar 11. desember 2006, fjórir samningar 16. mars 2007, tveir samningar 15. júní 2007 og 3. ágúst 2007. Samið var um kaupverð, vinnu stefnanda, magn og greiðslufyrirkomulag. Með innheimtubréfi dagsettu 27. febrúar 2008 krafðist stefnandi greiðslu úr hendi stefnda á reikningum útgefnum frá maí til desember 2007 en mál þetta var þingfest 16. apríl 2008.

III.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að frá því í maí 2007 hafi stefndi ekki staðið við samninga sína við stefnanda nema að hluta til og séu vanskil félagsins orðin veruleg. Krafa stefnanda byggi á samningum aðila og útgefnum reikningum vegna kaupanna, samtals að fjárhæð 905.682,88 evrur, sem sundurliðast þannig:

Númer reiknings: Gjalddagi: Fjárhæð:

20/U/06/07 29.06.2007 94.205,00 evrur

22/U/07/07 18.07.2007 71.656,00 evrur

25/U/08/07 21.08.2007 45.234,00 evrur

370/P/09/07 24.09.2007 40.922,01 evrur

373/P/09/07 01.10.2007 38.910,03 evrur

374/P/09/07 01.10.2007 34.036,56 evrur

376/P/09/07 05.10.2007 41.246,82 evrur

377/P/09/07 05.10.2007 34.827,39 evrur

379/P/09/07 06.10.2007 49.536,41 evrur

380/P/09/07 08.10.2007 49.844,78 evrur

383/P/10/07 11.10.2007 41.536,08 evrur

387/P/10/07 14.10.2007 44.455,69 evrur

390/P/10/07 15.10.2007 46.869,75 evrur

395/P/10/07 20.10.2007 35.693,78 evrur

398/P/10/07 21.10.2007 39.990,38 evrur

400/P/10/07 22.10.2007 41.874,33 evrur

405/P/10/07 28.10.2007 40.254,86 evrur

408/P/10/07 29.10.2007 30.040,22 evrur

417/P/10/07 03.11.2007 24.082,11 evrur

418/P/10/07 04.11.2007 31.600,96 evrur

420/P/10/07 05.11.2007 27.515,72 evrur

470/P/12/07 17.12.2007 1.350,00 evrur

Inn á ofangreinda reikninga hafi stefndi greitt samtals 105.066,48 evrur, sem sundurliðast þannig:

Greiðsludagur Fjárhæð:

24.09.2007 37.316,37 evrur

31.01.2008 64.750,11 evrur

01.02.2008 3.000,00 evrur

Stefnandi kveðst í kröfugerð sinni hafa tekið tillit til framangreindra greiðslna og reikninga sem þegar séu að fullu greiddir og því ekki tilgreindir hér að ofan. Þar sem stefndi hafi ekki greitt eftirstöðvar skuldarinnar þrátt fyrir innheimtutilraunir sé málshöfðun þessi nauðsynleg.

Um kröfu sína vísar stefnandi til framangreindra reikninga og sölusamninga. Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samninga-, kaupa- og kröfuréttar um loforð og skuldbindingargildi samninga og um vanefndaúrræði seljanda vegna vanskila kaupanda. Jafnframt vísar stefnandi til VI. og VII. kafla laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Um dráttarvaxtakröfuna vísar stefnandi til laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2004, þ.m.t. 1. mgr. 6. gr.

IV.

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að hann hafi nú þegar greitt skuldir sínar samkvæmt framlögðum reikningum og í raun ofgreitt stefnanda eins og gögn málsins beri með sér. Þegar þær vörur, sem reikningar stefnanda varða, hafi verið seldar stefnda og sendar til Íslands með Eimskipum, hafi þeir samningar verið í gildi milli aðila að vörurnar yrðu ekki afhentar stefnda frá flutningsaðilanum nema þær væru að fullu greiddar. Tollskýrslur beri með sér merkinguna – R – að kröfu stefnanda, sem merki um að vöru megi ekki afhenda stefnda, nema að undangenginni yfirlýsingu hans, svonefndu release, en þá yfirlýsingu hafi stefnandi ætíð gefið út vegna vörureikninganna eftir að stefndi hafði greitt viðkomandi reikningsskuld til stefnanda.

Á yfirliti á dómskjali 10 sé sundurliðun allra þeirra reikninga, sem stefnandi byggi kröfur sínar á og greiðslur stefnda á þeim. Samkvæmt yfirlitinu hafi stefndi ofgreitt stefnanda 45.412,12 € vegna vörukaupareikninganna. Að teknu tilliti til ofgreiðslunnar, umboðslauna sem stefnandi skuldi stefnda að fjárhæð 70.000€ og greiðslu frá JA-verki að fjárhæð 40.000 € sem tók að sér að greiða einn þriggja reikninga, skuldi stefnandi stefnda 44.317,12 € . Byggi stefndi sýknukröfu sína á því að umkrafin stefnukrafa sé fyrir löngu að fullu greidd.

Utan þessa hafi stefnandi ekki gert upp við stefnda skuld við hann vegna samvinnu stefnda við stefnanda við að reisa margar byggingar á Íslandi sem stefndi hafi greitt allan kostnað við. Telji stefndi að kostnaður hans og tjón, sem stefnandi skuldi honum, nemi að minnsta kosti 10.750.000 krónum eins og fram komi í aðilaskýrslu stefnda. Hafi stefndi uppi kröfu sem nemi síðastgreindum fjárhæðum í evrum til skuldajafnaðar í málinu.

Stefndi mótmæli tilvísun stefnanda til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup með vísan til þess að í öllum framlögðum samningum málsaðila segi: “The law for this contract is that in force in Poland”. Um samningssamband málsaðila gildi samkvæmt þessu pólsk lög en stefnandi hafi ekkert upplýst um þær lagareglur og þar sem lagamálið sé íslenska, en framlögð gögn séu á erlendu tungumáli, sé því beint til dómsins hvort hjá því verði komist vísa málinu frá dómi ex officio. Svo sem stefna máls þessa og framlögð gögn af hálfu stefnanda beri með sér sé allur málatilbúnaður hans mjög vanreifaður og í engu samræmi við staðreyndir um greiðslur stefnda. Þá sé kröfugerð stefnanda og málatilbúnaður ótrúverðugur, ruglingslegur og óskýr að öllu leyti og að engu hafandi. Sé á því byggt að eins og á stendur eigi það einnig að leiða til sýknu fyrst stefnandi hafi kosið að gera málatilbúnað sinn svo úr garði sem raun beri vitni. Af hálfu stefnda sé dráttarvaxtakröfu stefnanda sérstaklega mótmælt.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins um stofnun, efndir og lok kröfuréttinda. Kröfu sína um málskostnað byggir stefndi á því, að sá sem tapi máli í öllu verulegu, skuli að jafnaði dæmdur til að greiða gagnaðila sínum málskostnað. Stefnandi hafi höfðað mál þetta að þarflausu og án tilefnis og haft uppi kröfur og staðhæfingar sem hann vissi eða mátti vita að væru rangar eða haldlausar eins og málatilbúnaður hans beri skýr merki um. Málskostnaðarkrafan byggist á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum 129. gr., 1. og 2. mgr. mgr. 130. gr., a- og c-liði 1. mgr. og 2. mgr. 131. gr.

V.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu K-kk-nf M-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda.

Af hálfu stefnda hefur verið á það bent að gögn málsins séu á erlendri tungu og því beint til dómsins hvort hjá því verði komist að vísa málinu frá dómi ex officio. Í málinu liggja frammi samningar milli aðila á ensku. Fram er komið að ágreiningur máls þessa snýst hvorki um efni samninganna né tölulegar staðreyndir auk þess sem óumdeilt er að aðilar áttu í umræddum viðskiptum. Þá byggjast varnir stefnda í máli þessu ekki á efni samninganna og verður því ekki séð að framlagning framangreindra gagna eða tilvísun í samningunum um að um samningana skuli fara eftir pólskum lögum varði frávísun málsins. Þá verður ekki á það fallist með stefnda að kröfugerð stefnanda sé svo óskýr að öðru leyti og vanreifuð að það varði frávísun ex officio eða sýknu.

Fyrirsvarsmaður stefnda kannaðist við það í skýrslu sinni hér fyrir dóminum að stefndi hefði keypt þær vörur og þjónustu af stefnanda, sem umstefndir reikningar voru gerðir fyrir. Þá er óumdeilt að frá miðju ári 2007 voru komnir hnökrar á viðskipti milli aðila og að stefnandi hafi þá neitað að afhenda stefnda vörur nema stefndi innti af hendi greiðslur til stefnanda. Eins og áður er komið fram er heldur ekki deilt um fjárhæðir í máli þessu, hvorki hvað varðar fjárhæðir umstefndra reikninga né þær fjárhæðir, sem gögn bera með sér að stefndi hafi innt af hendi til stefnanda. Hins vegar greinir aðila á um það hvort tilgreindir reikningar hafi verið greiddir eins og stefndi heldur fram eða hvort innborgununum hafi verið ráðstafað inn á eldri skuldir eins og stefnandi byggir á. Stefndi ber sönnunarbyrðina fyrir því að umstefnd skuld hafi verið greidd.

Á framlögðu dómskjali nr. 10, sem stefndi hefur sjálfur útbúið, hefur stefndi tíundað þær greiðslur, sem hann hefur innt af hendi til stefnanda, og eru þær eins og áður greinir ágreiningslausar og fá jafnframt stoð í yfirliti á dómskjali nr. 11 sem stefndi segir stafa frá Landsbanka Íslands. Af hálfu stefnanda er á því byggt að innborgununum hafi verið ráðstafað til greiðslu eldri skulda stefnda við stefnanda en eftir standi þær fjárhæðir sem nú er stefnt fyrir. Hefur stefnandi skorað á stefnda að leggja fram kvittanir sem sýni að umstefndar fjárhæðir séu greiddar en það hefur stefndi ekki gert og hefur fyrirsvarsmaður stefnda fullyrt að slíkar kvittanir hafi ekki borist stefnda. Af gögnum málsins er hins vegar ljóst að tilgreindar innborganir nema ekki sömu fjárhæð og umstefndir reikningar og hefur fyrirsvarsmaður stefnda staðfest hér fyrir dóminum, að innborganirnar hefðu verið „slumpfjárhæðir“. Að þessu virtu verða framangreind dómskjöl nr. 10 og 11 ekki talin vera sönnunargögn um greiðslu umstefndra reikninga gegn mótmælum stefnanda.

Í málinu liggur frammi bréf stefnanda til stefnda dagsett 11. febrúar 2008 þar sem stefndi er beðinn um að staðfesta fjárhæð tilgreindra reikninga miðað við 31. desember 2007 og senda skjalið aftur til stefnanda. Á skjalinu er undirskrift fyrirsvarsmanns stefnda og stimpill stefnda. Fyrirsvarsmaður stefnda kannaðist við það hér fyrir dóminum að hafa ritað nafn sitt á skjalið og kvaðst ekki hafa gert athugasemdir við efni þess. Hins vegar hefði hann með undirritun sinni einungis verið að kvitta fyrir móttöku bréfsins en ekki að viðurkenna skuldina. Fær þessi framburður fyrirsvarsmannsins hvorki stoð í efni skjalsins né öðrum gögnum. Þykir því verða að fallast á það með stefnanda að í áritun fyrirsvarsmannsins á skjalið felist staðfesting stefnda á efni skjalsins eins og um var beðið.

Að öllu framanrituðu virtu þykir stefndi ekki hafa sýnt fram á að umstefnd skuld hafi verið greidd.

Af hálfu stefnda hafa hvorki verið lögð fram gögn til stuðnings þeirri fullyrðingu hans að stefnandi skuldi honum umboðslaun né að hann hafi orðið fyrir kostnaði og tjóni sem stefnandi beri ábyrgð á. Telst kröfugerð stefnda vanreifuð að þessu leyti og verður henni því vísað frá dómi ex officio. Hefur stefnda því ekki tekist að sýna fram á að hann eigi kröfur á hendur stefnanda til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda. Með vísan til alls framanritaðs er það því niðurstaða dómsins að dæma beri stefnda til að greiða stefnanda þá fjárhæð, sem krafist er í stefnu. Mótmæli stefnda gegn dráttarvaxtakröfu stefnanda eru órökstudd og hefur ekki verið varpað frekari ljósi á þau undir rekstri málsins. Verður því ekki til þeirra litið og dráttarvextir dæmdir eins og krafist er og nánar greinir í dómsorði.

Í samræmi við meginreglu 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 280.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, KM byggingar ehf., greiði stefnanda, POM Krapkowice Ltd., 800.616,40 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 94.205,00 evrum frá 29.06.2007 til 18.07.2007, en þá af 165.861,00 evrum frá þeim degi til 21.08.2007, en þá af 211.095,00 evrum frá þeim degi til 24.09.2007, en þá af 214.700,64 evrum frá þeim degi til 01.10.2007, en þá af 287.647,23 evrum frá þeim degi til 05.10.2007, en þá af 363.721,44 evrum frá þeim degi til 06.10.2007, en þá af 413.257,85 evrum frá þeim degi til 08.10.2007, en þá af 463.102,63 evrum frá þeim degi til 11.10.2007, en þá af 504.638,71 evrum frá þeim degi til 14.10.2007, en þá af 549.094,40 evrum frá þeim degi til 15.10.2007, en þá af 595.964,15 evrum frá þeim degi til 20.10.2007, en þá af 631.657,93 evrum frá þeim degi til 21.10.2007, en þá af 671.648,31 evrum frá þeim degi til 22.10.2007, en þá af 713.522,64 evrum frá þeim degi til 28.10.2007, en þá af 753.777,50 evrum frá þeim degi til 29.10.2007, en þá af 783.817,72 evrum frá þeim degi til 03.11.2007, en þá af 807.899,83 evrum frá þeim degi til 04.11.2007, en þá af 839.500,79 evrum frá þeim degi til 05.11.2007, en þá af 867.016,51 evrum frá þeim degi til 17.12.2007, en þá af 868.366,51 evrum frá þeim degi til 31.01.2008, en þá af 800.616,40 evrum frá þeim degi til 01.02.2008, en þá af 800.616,40 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 280.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómur Reykjaness 07.11.2008.