E-154/2019

Mál þetta, sem var dómtekið 15. október 2019, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af A, [...], á hendur íslenska ríkinu, með stefnu birtri 15. janúar 2019.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum samtals 1.000.000 króna ásamt almennum vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 23. júní 2018 til 18. október 2018, en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi. Til vara er krafist verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda og að í því tilfelli verði málskostnaður felldur niður.

I

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var stefnandi stöðvaður við almennt umferðareftirlit og færður á lögreglustöðina hinn 23. júní 2018, kl. 23.45. Samkvæmt skýrslunni hafi hann borið þess merki að vera undir áhrifum ávana og fíkniefna eða annarra lyfja. Blóðsýni hafi verið tekið og óskað eftir þvagsýni hjá stefnanda. Samkvæmt lögregluskýrslu harðneitaði stefnandi að gefa þvagsýni og sagðist aldrei ætla að veita lögreglu það. Þá hafi ítrekað verið útskýrt fyrir stefnanda að samkvæmt 1. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 bæri honum skylda til að láta þvagsýnið í té. Ef hann yrði ekki við því yrði hann sviptur ökurétti til bráðabirgða. Stefnandi hringdi til lögmanns og að því loknu sagðist hann ætla að reyna að gefa þvagsýni og bað um vatn. Þegar það hafði ekki gengið „40 mínútum seinna, 8 vatnsglösum og 4 tilraunum“, eins og segir í skýrslu lögreglu, hafi stefnandi verið sviptur ökurétti til bráðabirgða. Stefnandi var látinn laus kl. 00:51. Hinn 20. ágúst 2018 barst stefnanda tilkynning frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu þess efnis að rannsókn málsins hefði verið hætt, með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008.

II

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt á bótum á grundvelli 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en málið á hendur stefnanda hafi verið fellt niður 20. ágúst 2018. Því sé ljóst að stefnandi hafi verið handtekinn saklaus og látinn sæta lífsýnatöku og auk þess sviptur ökurétti til bráðabirgða að ósekju.

Ákvæði 246. gr. sakamálalaga feli í sér hlutlæga bótaskyldu hins opinbera. Samkvæmt 1. mgr. 246. gr. sml. eigi maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli rétt til bóta skv. 2. mgr. ef mál hans hefur verið fellt niður. Í 2. mgr. sömu greinar segir að dæma skuli bætur vegna aðgerða skv. IX.–XIV. kafla ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi. Samkvæmt 5. mgr. beri að bæta fjártjón og miska.

Handtakan: Stefnandi krefst greiðslu miskabóta að fjárhæð 450.000 kr. og vísar til 90. gr. sakamálalaga þar sem fjallað sé um skilyrði fyrir handtöku. Fyrir liggi að lögreglan hafi handtekið stefnanda á Suðurlandsbraut hinn 23. júní 2018 og vistað hann í fangaklefa vegna gruns um akstur undir áhrifum fíkniefna. Ekkert hafi legið fyrir um sekt stefnanda á þessum tímapunkti, né hafi hann verið undir rökstuddum grun um brot. Stefnandi telji skilyrði handtöku ekki hafa verið uppfyllt enda rökstuddur grunur ekki fyrir hendi og ljóst að stefnandi hafði ekki brotið af sér. Þó skilyrði handtöku hafi verið fullnægt í upphafi sé réttur stefnanda til bóta skýlaus og vísar stefnandi til 2. mgr. 246. gr. sml.

Lífsýnataka: Stefnandi krefst greiðslu miskabóta að fjárhæð 150.000 kr. vegna lífsýnatöku. Um heimild lögreglu til líkamsrannsókna sé fjallað í X. kafla laga um meðferð sakamála og er sérstaklega vísað til 77. gr. Byggist krafa stefnanda á því að hann hafi ekki legið undir rökstuddum grun um að hafa framið brot það sem honum hafi verið gefið að sök þegar líkamsrannsókn fór fram. Þá telji stefnandi að engin þörf hafi verið á að taka slík sýni úr honum. Burtséð frá því hvort skilyrði fyrir framkvæmd líkamsrannsóknar hafi verið uppfyllt á þeim tímapunkti þegar hún fór fram þá sé ljóst að stefnandi hafi mátt þola beitingu þvingunarúrræðis skv. 77. gr. og 78. gr. sml. í umrætt sinn. Eigi stefnandi því skýlausan rétt til bóta samkvæmt sakamálalögum og sé skilyrðum 2. mgr. 246. gr. sml. fullnægt í þessum lið vegna aðgerða sem fjallað sé um í X. kafla sakamálalaga.

Svipting ökuréttar: Stefnandi krefjist greiðslu miskabóta að fjárhæð 400.000 krónur, þar sem hann hafi verið sviptur ökurétti til bráðabirgða, án þess að lagagrundvöllur hafi verið fyrir því. Samkvæmt 103. gr. umfl. nr. 50/1987 sé heimilt að svipta ökumann ökurétti til bráðabirgða ef lögreglustjóri telur skilyrði til sviptingarinnar vera fyrir hendi. Stefnandi telji ljóst að skilyrði sviptingarinnar hafi ekki verið fyrir hendi á þeim tímapunkti er ákvörðun hafi verið tekin um hana og honum í kjölfarið vísað út af lögreglustöðinni. Í frumskýrslu lögreglu komi fram að lögreglan hafi tilkynnt stefnanda að kysi hann að gefa ekki þvagsýni yrði hann sviptur ökurétti til bráðabirgða. Stefnandi hafi hins vegar verið samvinnuþýður og lýst því yfir afdráttarlaust að hann væri reiðubúinn að gefa slíkt sýni. Stefnandi telji að um fljótfærnislega og vanhugsaða ákvörðun hafi verið að ræða hjá lögreglumönnunum sem óskuðu eftir þvagsýni frá honum, enda hafi honum ekki verið gefið færi á að veita sýnið.

Með sviptingunni telji stefnandi að á honum hafi verið brotið með saknæmum og ólögmætum hætti þar sem sú ákvörðun hafi verið byggð á þeim röngu forsendum að hann hefði neitað að láta í té þvagsýni, enda hafi hann verið samvinnuþýður og ekki sett sig upp á móti því. Telji hann að með ákvörðun um bráðabirgðasviptingu hafi lögregla af ásetningi eða í öllu falli gáleysi valdið honum tjóni. Stefnandi bendir á að þegar hann hafi ákveðið að bera lögmæti þessarar ákvörðunar undir héraðsdóm hafi lögreglan ákveðið samstundis að falla frá bráðabirgðasviptingunni þar sem skilyrði hennar hafi augljóslega ekki verið fyrir hendi. Af þessum sökum hafi hann verið án ökuréttar í 48 daga. Í þessu hafi falist ólögmæt meingerð gegn stefnanda sem stefndi beri ábyrgð á. Hafi þetta valdið honum margvíslegu beinu og óbeinu tjóni en í málinu sé aðeins krafist miskabóta vegna þessa þáttar. Af framangreindu megi sjá að í öllum tilfellum sé skilyrðum 1. og 2. mgr. 246. gr. sml. fullnægt og stefnda skylt að greiða stefnanda miskabætur.

Í 2. málslið 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 komi fram sú undantekningarregla að fella megi niður bætur eða lækka þær ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á. Stefnandi telji að túlka beri þetta ákvæði þröngt í ljósi ákvæðis 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar sem kveði á um að hafi maður verið sviptur frelsi að ósekju skuli hann eiga rétt til skaðabóta. Sé sú túlkun einnig í samræmi við ákvæði 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem hafi hlotið lagagildi hér á landi með lögum nr. 62/1994, um að hver maður sé saklaus uns sekt er sönnuð.

Stefnandi telji, með hliðsjón af dómafordæmum, að miski hans vegna málsins nemi ekki minna en 1.000.000 króna og krefst því þeirrar fjárhæðar úr hendi stefnda.

III

Handtaka/lífsýnataka: Sýknukrafa stefnda byggist á því að lögreglumenn hafi talið að stefnandi bæri einkenni þess að vera undir áhrifum fíkniefna þegar honum var gert að stöðva bifreiðina. Akstur undir áhrifum áfengis og fíkniefna sé alvarlegustu brot gegn ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 og séu heimildir laganna til öflunar sönnunargagna vegna rannsókna á slíkum brotum víðtækari en heimildir laga nr. 88/2008. Sérstaklega sé vísað til 47. gr. umferðarlaga.

Í frumskýrslu lögreglu sé því lýst að stefnandi hafi borið þess merki að vera undir áhrifum ávana og fíkniefna eða annarra lyfja. Sviti hafi perlað af andliti hans og augasteinar hans hafi verið mjög stórir og ekki dregist saman við lýsingu frá vasaljósi. Þá hafi hann einnig verið mjög ör og virst eiga erfitt með að halda sér kyrrum, verið þurr í munnvikum og talað samhengislaust. Samkvæmt framangreindu hafi því verið uppi rökstuddur grunur um akstur stefnanda undir áhrifum fíkniefna og hafi aðgerðir lögreglu í tilefni af því byggst á skýrum heimildum umferðarlaga. Stefndi byggi á því að þvingunaraðgerðir lögreglu hafi verið fyllilega lögmætar. Á því sé byggt að rökstuddur grunur hafi legið fyrir. Vísað sé vegna handtöku m.a. til 90. gr. laga nr. 91/1991 og vegna lífsýnatöku til X. kafla laga nr. 88/2008, sérstaklega 77. og 78. gr. laganna.

Svipting ökuréttar: Stefndi bendir á að svipting ökuréttar sé ekki þvingunarráðstöfun skv. lögum nr. 88/2008. Stefndi vísar til 1. mgr. 102 gr. umferðarlaga, en þar segir að hafi stjórnandi vélknúins ökutækis brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 45. gr. eða 45. gr. a eða neitað að veita atbeina sinn við rannsókn máls skv. 3. mgr. 47. gr. skuli hann sviptur ökurétti. Samkvæmt 103. gr. laganna skuli lögreglustjóri svipta ökumann ökurétti til bráðabirgða svo fljótt sem unnt verði telji hann skilyrði vera fyrir hendi. Í stefnu sé því haldið fram að stefnandi hafi verið samvinnuþýður og ákveðið að samþykkja allar beiðnir lögreglu. Jafnframt sé því haldið fram að hann hafi átt erfitt með að veita þvagsýni. Framangreind lýsing stefnanda sé ekki í samræmi við lögregluskýrslu í málinu. Þar segir þvert á móti að þegar stefnandi hafi verið upplýstur um það að honum bæri skylda til að gangast undir próf lögreglu samkvæmt 1. mgr. 47. gr. umferðarlaga hafi hann lýst því yfir að hann ætlaði aldrei að gefa lögreglu þvagsýni. Greint sé frá því að þetta hafi ítrekað verið útskýrt fyrir honum og að neitun hans hefði þær afleiðingar að hann yrði sviptur ökurétti til bráðabirgða. Eftir símtal stefnanda við lögmann hafi hann hins vegar sagst ætla að reyna að veita þvagsýni og beðið um vatn sem hann fékk. Þegar það hafði ekki gengið 40 mínútum seinna hafi verið ákveðið að beita fyrrgreindu ákvæði 1. mgr. 102. gr. umferðarlaga til að svipta hann ökurétti. Samkvæmt framangreindu hafi stefnandi því alls ekki verið samvinnuþýður, eins og hann haldi fram. Byggt sé á því af hálfu stefnda að aðgerðir lögreglu hafi í alla staði verið lögmætar.

Rannsókn málsins hafi verið hætt með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008. Aðgerðir lögreglu hafi byggst á skýrum heimildum umferðarlaga og lögmætum sjónarmiðum. Það hafi ekki skapast bótaskylda vegna þeirra þó að mál stefnanda hafi verið fellt niður. Þá verði ekki fram hjá því litið að stefnandi hafi verið afar ósamvinnuþýður og lýst því yfir strax í byrjun að hann ætlaði ekki að veita þvagsýni. Sé þess sérstaklega getið í skýrslu lögreglu að framkoma stefnanda og framburður hafi þótt ótrúverðugur og að mati hlutaðeigandi lögreglumanna hafi háttsemi hans gefið til kynna að ætlun hans væri að gefa ekki þvagsýni. Stefnanda hafi hins vegar verið gefinn kostur á að veita þvagsýni eftir að hann hafði ráðfært sig við lögmann. Hafi því meðalhófs verið gætt í hvívetna. Að framangreindu virtu sé á því byggt af hálfu stefnda að stefnandi eigi ekki rétt á bótum þar sem hann hafi sjálfur valdið og stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á, sbr. 2. ml. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008.

Stefndi byggir á því að ekki séu skilyrði til að dæma bætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga. Aðgerðir lögreglu hafi byggst á málefnalegum sjónarmiðum og verið að fullu í samræmi við lagaheimildir. Ekki séu heldur skilyrði til að dæma bætur samkvæmt almennu skaðabótareglunni.

IV

Í málinu hefur stefnandi gert kröfu á hendur stefnda til greiðslu miskabóta vegna ætlaðrar ólögmætrar handtöku, ætlaðrar ólögmætrar lífsýnatöku og sviptingar ökuréttar til bráðabirgða að ósekju hinn 23. júní 2018.

Stefnandi byggir á því að rétt hans til bóta leiði af lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála og vísar í 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Einnig vísar hann til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er fjallar um miskabætur. Varðandi lagarök vísar stefnandi meðal annars til 67. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, sbr. 5. og 8. gr. laga nr. 97/1995, og til 5. og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Tekið skal fram að ákvæði 67. og 70.–71. gr. stjórnarskrárinnar og 5. gr. og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, hafa verið skýrð svo af Hæstarétti Íslands að með þeim sé sakborningi ekki veittur ríkari réttur til skaðabóta en mælt sé fyrir um í ákvæðum laga nr. 88/2008.

Í 246. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið á um þau skilyrði sem þarf að uppfylla svo greiddar verði bætur vegna sakamáls, en um hlutlæga ábyrgð er að ræða.

Samkvæmt 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 á maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli rétt til bóta samkvæmt 2. mgr. ef mál hans hefur verið fellt niður eða hann verið sýknaður með endanlegum dómi. Eins og greinir í 2. mgr. 246. gr. skulu bætur dæmdar sakborningi vegna aðgerða skv. IX.–XIV. kafla laganna ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi. Þó er gerð undantekning þar á ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á en í þeim tilvikum má fella bætur niður eða lækka þær.

Vegna sviptingar ökuréttar er bótakrafan byggð á b lið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Samkvæmt 2. og 4. mgr. 44. gr., 45. gr. og 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987 má ökumaður ekki stjórna eða reyna að stjórna ökutæki sé hann undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Og samkvæmt 1. mgr. 47. gr. sömu laga er ökumanni skylt að kröfu lögreglu að gangast undir öndunarpróf og láta í té svita og munnvatnssýni með þeim hætti sem lögregla ákveður ef hann hefur verið stöðvaður við umferðareftirlit. Ökumanni er skylt samkvæmt 3. mgr. 47. gr. að hlíta þeirri meðferð sem er nauðsynleg við rannsókn samkvæmt 2. mgr. Um mat á ástandi ökumanns á vettvangi segir í 3. gr. reglugerðar nr. 301/2008 um töku sýna og rannsókn vegna aksturs undir áhrifum vímuefna að hafa skuli til hliðsjónar atferli og hegðun ökumanns, svo sem lykt, þanin eða samandregin sjáöldur munnþurrk eða kjálkastífni.

Í skýrslu lögreglumanns fyrir dómi staðfesti hann frumskýrslu þá er hann ritaði um atvikið og þá lýsingu sem þar kemur fram um ástand stefnanda við handtökuna. Vitnið áréttaði að stefnandi hefði sýnt einkenni sem bentu til fíkniefna. Báðir lögreglumennirnir er stoppuðu stefnanda voru sammála um að það þyrfti að fá þvagsýni frá stefnanda. Vitnið kvað stefnanda hafa harðneitað því að gefa þvagsýni. Eftir að stefnandi talaði við verjandavaktina hefði honum snúist hugur og sagst ætla að pissa því að hann ætti von á bótum vegna þessa atviks. Hann hafi drukkið mikið og farið afsíðis en aldrei hafi sýnið komið. Upplifun vitnisins hafi verið sú að stefnandi hafi ætlað að tefja tímann á lögreglustöðinni og láta halda sér lengur handteknum því að hann ætti von á bótum. Vitnið ítrekaði að það hefði verið ljóst allan tímann að mætti hefði aldrei ætlað að pissa.

Í skýrslu varðstjóra fyrir dómi kom fram að hann hefði verið kallaður til til þess að ræða við stefnanda. Vitnið kvaðst hafa útskýrt fyrir honum að ef hann gæfi ekki þvagsýni gæti hann verið sviptur ökurétti til bráðabirgða. Samræður við stefnanda hafi gengið brösulega þar sem hann hafi ekki verið samvinnuþýður. Vitnið kveðst hafa túlkað framkomu stefnanda þannig að hann væri undir áhrifum fíkniefna og væri að reyna að komast hjá því að gefa þvagsýni og þar með að veita atbeina sinn við rannsókn málsins. Vitnið kvað nauðsynlegt að fá þvagsýni vegna rannsóknar brota því það sparaði bæði peninga og tíma að það lægi fyrir. Því væri mönnum frekar gefinn góður tími til að koma með sýnið. Væri hins vegar enginn vilji til að gefa sýnið léti lögreglan ekki spila endalaust með sig. Vitnið sagði að þetta hefði verið eins og farsi. Þeir hafi haft það á tilfinningunni að stefnandi vildi ekki gefa þvagsýni þrátt fyrir að hann segði annað. Vitnið kvaðst hafa tekið ákvörðun um sviptingu ökuréttinda til bráðabirgða þar sem fullreynt væri að stefnandi myndi ekki gefa þvagsýni. Vitnið kvað að úrræðið að svipta menn ökurétti til bráðabirgða væri ekki notað nema að það væri ásetningsbrot að gefa ekki þvagsýni.

Akstur bifreiðar undir áhrifum fíkniefna getur leitt til ákæru auk þess sem slíkur akstur getur stefnt lífi fólks í hættu. Þeir lögreglumenn er höfðu samskipti við stefnanda er hann var stöðvaður, sem og varðstjóri á lögreglustöð, töldu að framkoma og ástand stefnanda væri þannig að hann hefði verið undir áhrifum fíkniefna. Leggja verður framburði þeirra til grundvallar og að stefnandi hafi legið undir rökstuddum grun um að hafa ekið bifreið undir áhrifum fíkniefna. Samkvæmt 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga hefur lögreglan heimild til að færa ökumann til blóð og þvagrannsóknar ef ætlað er að ökumaður hafi ekið undir áhrifum fíkniefna. Ökumanni er skylt að verða við því, sbr. 3. mgr. 47. gr. Eins og mál þetta liggur fyrir og með vísan til 47. gr. umferðarlaga, sem og 1. mgr. 90. gr. og 1. mgr. 77. gr. sakamálalaga, er því hafnað að um ólögmæta handtöku hafi verið að ræða og að óheimilt hafi verið að taka blóðsýni úr stefnanda.

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu bóta vegna sviptingar ökuréttar til bráðabirgða. Kröfuna byggir stefnandi á blið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og ber stefnanda að sýna fram á saknæmi og ólögmæti lögreglumannanna sem og miska sinn. Það er sjálfstætt brot að gefa ekki þvagsýni hafi lögregla krafist þess og sé það liður í rannsókn máls, samanber 1. mgr. 102 gr. umferðarlaga, en þar segir að hafi stjórnandi vélknúins ökutækis brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 45. gr. eða 45. gr. a eða neitað að veita atbeina sinn við rannsókn máls skv. 3. mgr. 47. gr. skuli hann sviptur ökurétti og samkvæmt 2. mgr. 102. gr. skal svipting ökuréttar eigi vara skemur en eitt ár.

Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi neitaði hann því að hafa verið undir áhrifum fíkniefna eða lyfja. Hann hafi strax boðist til að gefa blóðsýni, en honum þyki ógeðslegt að gefa þvagsýni. Varðandi ummæli í lögregluskýrslu um að hann hafi verið ör, svitnað á enni, átt erfitt með að halda sér kyrrum, þurr í munnvikum og talað samhengislaust, kveður stefnandi að sér hafi verið mikið niðri fyrir og hann verið stressaður. Á lögreglustöðinni kveðst hann alltaf hafa boðið blóðsýnið en neitað að gefa þvagsýnið fyrr en hann hefði fengið það staðfest að hann ætti að gefa það. Eftir símtal við lögmann hafi hann vitað hann að hann ætti að gefa sýnið en það hafi gengið mjög erfiðlega, þrátt fyrir að hann hafi drukkið mikið vatn. Þetta hafi gengið svona einhverja stund. Síðan hafi lögreglumennirnir hent honum út eins og þeir væru búnir að fá nóg af honum. Stefnandi kveður að þetta hafi verið áfall og það hafi verið hálfgerð frelsissvipting að bíllinn skyldi vera tekinn af honum, en fjölskylda hans búi utan höfuðborgarsvæðisins og þetta hafi skapað óþægindi fyrir hann.

Í frumskýrslu lögreglu sem skrifuð er sama dag og stefnandi var látinn laus kemur fram að eftir að komið var á lögreglustöðina hafi stefnandi haldið áfram að neita að gefa þvagsýni. Honum hafi verið kynntar viðeigandi lagagreinar og þær lesnar fyrir hann en engu að síður hafi hann neitað að gefa sýnið. Varðstjóri hafi komið til hans og reynt að ræða við hann og upplýst hann um það að ef ekki yrði gefið þvagsýni yrði hann sviptur ökuréttindum til bráðabirgða og það væri brot út af fyrir sig. Stefnandi hafi hlegið og talað um hve ósanngjarnt þetta væri og að hann væri ekki sáttur með þetta lögregluríki. Eftir þetta hafi verið hringt á verjandavaktina og hafi stefnandi talað stutt en hann hafi talað um það eftir á að hann ætti von á tæpum 70 þ. kr. vegna ólöglegrar handtöku.

Þegar framburðir fyrir dómi eru metnir, svo og frumskýrsla lögreglu, sem er samtímaheimild, telur dómurinn að stefnandi eigi ekki rétt til bóta samkvæmt blið 26. gr. Framkoma lögreglumannanna hafi hvorki verið saknæm né ólögmæt. Þá hefur ekki verið sýnt fram á ætlaðan miska stefnanda og í hverju hann sé fólginn en engin gögn liggja fyrir um hann.

Svipting ökuréttar fór fram 24. júní 2018. Þó ástæða hennar hafi verið sú að stefnandi gaf ekki umbeðin sýni telur dómurinn að nauðsynlegt hafi verið að bíða eftir niðurstöðu blóðsýnis áður en frekar yrði aðhafst í málinu. Sú niðurstaða lá fyrir 25. júlí 2018. Krafa frá stefnanda kom fram 30. júlí 2018 og hinn 10. ágúst var ákvörðunin um sviptinguna felld niður. Telur dómurinn málsmeðferðina innan eðlilegra tímamarka.

Með vísan til þess sem að framan greinir telur dómurinn að stefnandi hafi sjálfur valdið og stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á, sbr. 2. ml. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 og er stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður. Stefnandi hefur gjafsóknarleyfi dags. 10. desember 2018. Allur kostnaður greiðist því úr ríkissjóði, þ.m.t. málflutningsþóknun lögmanna stefnanda, þeirra A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef og M-kvk-ef K-kvk-ef J-kvk-ef, og þykir hún, miðað við málatilbúnað og umfang málsins, hæfilega ákveðin svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, er sýknaður af kröfum stefnanda, A. Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanna hans, 600.000 krónur.

S-kvk-nf G-kvk-nf