E-2397/2008

Mál þetta var höfðað 17. mars 2008 og tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 4. september 2008. Stefnendur eru R-kk-nf K. M-kk-nf og B-kvk-nf H-kvk-nf, bæði til heimilis að Bergþórshvoli 2, Hvolsvelli en stefndi er E-kk-nf H-kk-nf, Bergþórshvoli 2, Hvolsvelli.

Dómkröfur stefnenda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða þeim 2.744.776 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 3. apríl 2008 til greiðsludags. Þá krefjast stefnendur þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda, eftir atvikum sýknaður að svo stöddu, en til þrautavara að krafa stefnenda verði verulega lækkuð. Þá krefst stefndi þess að stefnendur verði dæmd til að greiða honum málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

Í þessum þætti málsins er eingöngu til úrlausnar krafa stefnda um frávísun málsins. Dómkröfur stefnenda í þessum þætti málsins eru þær að frávísunarkröfu stefnda verði hafnað og honum gert að greiða stefnendum málskostnað.

II

Með kaupsamningi 21. nóvember 2006 keyptu stefnendur af stefnda, jörðina Bergþórshvol 2 í Rangárþingi ásamt öllum mannvirkjum á jörðinni o.fl. en áður höfðu aðilar málsins undirritað kauptilboð vegna fasteignarinnar hinn 23. september 2006.

Í kaupsamningnum var sérákvæði um að seljandi, stefndi þessa máls, mætti búa í íbúðarhúsinu endurgjaldslaust eins lengi og hann óskaði. Þá kom fram í samningnum að íbúðarhúsið væri ekki fullklárað og að kaupendur, stefnendur þessa máls, skuldbyndu sig til að ljúka við það á sinn kostnað innan tveggja ára. Var fasteignin afhent stefnendum 15. nóvember 2006 og fluttu þau lögheimili sitt þangað og tóku við búsforráðum.

Fljótlega eftir að stefnendur fluttu inn kom upp ágreiningur milli þeirra og stefnda. Hugðust stefnendur ráðast í framkvæmdir á húsnæðinu, meðal annars á neðri hæð þess, og tilkynntu stefnda um það. Hann mótmælti þeim ráðagerðum og krafðist þess að framkvæmdum yrði frestað. Við það vildu stefnendur ekki una og réðu iðnaðarmenn og keyptu efni til framkvæmdanna. Stefndi sendi sýslumanninum á Hvolsvelli beiðni um lögbann á framkvæmdirnar og hinn 18. júní 2007 lagði sýslumaður lögbann við fyrirhuguðum framkvæmdum stefnenda á neðri hæð íbúðarhússins.

Hinn 8. júní 2007 höfðaði stefndi mál á hendur stefnendum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur þar sem hann krafðist þess meðal annars að tilboð og kaupsamningur milli aðila um jörðina Bergþórshvol 2 yrðu dæmd óskuldbindandi fyrir stefnda og að viðurkennt yrði með dómi að stefnendum væri skylt að víkja úr íbúðarhúsinu. Til vara gerði hann kröfur um hækkun kaupverðs og að stefnendum væri gert skylt að víkja úr neðri hæð hússins. Þá krafðist stefndi þess að fyrrgreind lögbannsgerð sýslumannsins á Hvolsvelli yrði staðfest. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 18. desember 2007, voru stefnendur sýknaðir af kröfum stefnda og kröfu hans um staðfestingu lögbannsins synjað.

III

Stefnendur krefja stefnda um bætur í máli þessu vegna þess miska og fjártjóns sem lögbannsgerð stefnda hafi valdið þeim. Hinn 18. júní 2007 hafi sex iðnaðarmenn mætt að Bergþórshvoli 2. Hafi allur dagurinn farið í bið eftir úrlausn sýslumannsins á Hvolsvelli á lögbannskröfu stefnda og hafi stefnendur verið krafin um greiðslu á 63 vinnustundum á 4.500 krónur pr. klukkustund, eða samtals 283.500 krónur auk virðisaukaskatts að fjárhæð 69.458 krónur. Þá hafi stefnendur jafnframt verið krafin um greiðslu vegna aksturs iðnaðarmanna, samtals 380 km á 75 krónur pr. km eða samtals 38.500 krónur.

Þá hafi stefnendur keypt eldhúsinnréttingu og eldavél sem ekki muni nýtast þeim í framtíðinni. Geri þau kröfu um að stefndi verði dæmdur til að greiða helming þess kostnaðar sem af þessu hafi orðið eða 100.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Áætlaður kostnaður við annað efni sem ekki hafi nýst, s.s. pípulagnir, gólfdúk, plötur, timbur og einangrun, sé samtals að fjárhæð 50.000 krónur.

Hinn 15. febrúar 2008 þegar lögbannsgerðin hafi verið fallin úr gildi hafi mætt að Bergþórshvoli 2 fjórir iðnaðarmenn. Hafi stefnendur verið krafðir vegna þessa um greiðslu 47 vinnustunda á 4.500 krónur pr. klukkustund eða samtals 211.500 krónur auk virðisaukaskatts að fjárhæð 51.818 krónur.

Hafi stefnendur eytt umtalsverðum tíma í málið sem sé talsvert að umfangi, einkum í fundi og samskipti við lögmann og iðnaðarmenn auk undirbúnings við framkvæmdirnar. Megi áætla að stefnendur hafi eytt vegna þessa samtals 100 klukkustundum og því sé gerð krafa um að stefndi bæti stefnendum vinnutap. Stefnandi R-kk-nf sé verkfræðingur og í stjórnunarstarfi hjá stórri verkfræðistofu og stefnandi B-kvk-nf sé bóndi. Telji stefnendur að leggja verði til grundvallar að hver vinnustund þeirra sé að verðmæti 8.500 krónur og sé tjón þeirra vegna vinnutaps því samtals 850.000 krónur án þess að tekið hafi verið tillit til virðisaukaskatts.

Þá hafi lögbannsgerð stefnda jafnframt leitt til aukins álags á aðra hluta hússins. Ekki hafi verið unnt að ganga frá inngangi í húsið úr útivinnu inn um bílskúr og þvottahús, heldur hafi orðið að fara inn um aðalinngang og því hafi mikil óhreinindi borist inn á parket á gólfinu. Sé tjón á parketi af þessum sökum metið að fjárhæð 100.000 krónur.

Auk framangreinds fjárhagslegs tjóns hafi lögbannsgerðin valdið stefnendum verulegum persónulegum áföllum, en þau hafi þurft að búa við afar ófullkomnar og niðurlægjandi aðstæður á eigin heimili allt til dagsins í dag. Hljóti stefnda að hafa verið ljóst að lögbannsgerðin hafi verið til þess fallin að valda stefnendum miklum andlegum raunum enda hafi honum verið fullkunnugt um aðstæður til búsetu á efri hæð hússins. Beri því að ákvarða stefnendum miskabætur úr hendi stefnda sem stefnendur telji hæfilega áætlaðar 1.000.000 króna. Sé krafa stefnenda því samtals að fjárhæð 2.744.776 krónur.

Að mati stefnenda sé lögbannsgerð neyðarráðstöfun sem einungis skuli beita ef ótvíræð skilyrði séu fyrir hendi. Séu löglíkur fyrir því að slík aðgerð sé til þess fallin að baka þeim tjón sem hún beinist að. Á grunvelli þessa sjónarmiðs hafi löggjafinn bæði gert að skilyrði að trygging sé yfirleitt sett fyrir tjóni sem lögbannsgerð kunni að valda, sbr. 26. gr. og 8. gr. laga nr. 31/1990 og að heimilt sé að dæma skaðabætur að álitum, sbr. 1. mgr. 42. gr. laganna, ef ljóst þyki að fjárhagslegt tjón hafi hlotist af gerðinni án þess að unnt sé að færa nákvæmar sönnur á að svo hafi verið. Verði ekki talið að fullnægjandi sönnur hafi verið færðar fyrir kröfum stefnenda geri þau kröfu um að þeim verði dæmdar bætur að álitum. Stefnendur rökstyðja ákvörðun sína um að höfða málið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með því að þar hafi ágreiningur um lögbannsgerð þá, sem stefnendur kveða hafa leitt til tjóns þeirra, verið til lykta leiddur.

Um lagarök að öðru leyti vísa stefnendur til 43. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. og til XXI. kafla laga nr. 91/1991 varðandi málskostnaðarkröfu.

IV

Stefndi kveður aðalkröfu sína á því reista að stefnendur hafi ekki höfðað mál þetta í þeirri þinghá sem lög geri ráð fyrir. Þannig segi í 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990, um kyrrsetningu, lögbann o.fl., að sjálfstætt mál til heimtu skaðabóta vegna meints tjóns gerðarþola af völdum lögbannsgerðar megi höfða í þeirri þinghá þar sem gerðinni var lokið eða hennar var beiðst. Liggi fyrir að stefnendur vísi til þessarar reglu í stefnu. Hafi stefnendur af einhverjum ástæðum kosið að stefna máli þessu fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur enda þótt fyrir liggi að lögbannsgerðarinnar hafi verið beiðst og henni lokið hjá sýslumanninum á Hvolsvelli. Sé mál þetta því ekki réttilega höfðað af stefnendum og beri því að verða við kröfu um frávísun, enda sé enn fremur ljóst að engin regla í V. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála heimili að málið sé höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

V

Í V. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er fjallað um varnarþing. Í 1. mgr. 32. gr. laganna segir að sækja megi mann fyrir dómi í þinghá þar sem hann á skráð lögheimili eða þar sem hann hefur fasta búsetu, þ.e. á heimilisvarnarþingi hans. Í ákvæði þessu kemur þannig fram sú meginregla að mál á hendur einstaklingi skuli höfða á heimilisvarnarþingi hans. Frá þessari meginreglu má víkja ef aðrar reglur V. kafla laganna heimila málssókn í annarri þinghá. Þá segir í 2. mgr. 43. gr. laganna að ákvæði laganna um varnarþing raski ekki gildi sérreglna um varnarþing eftir öðrum lögum.

Stefnendur rökstyðja ákvörðun sína um að höfða málið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með vísan til 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. en samkvæmt því ákvæði má höfða skaðabótamál vegna lögbannsgerðar í þeirri þinghá þar sem gerðinni var lokið eða hennar beiðst. Í málinu krefja stefnendur stefnda um greiðslu skaðabóta vegna meints tjóns sem þau hafi orðið fyrir vegna lögbanns sem sýslumaðurinn í Hvolsvelli lagði á framkvæmdir stefnenda að Bergþórshvoli 2 hinn 18. júní 2007. Lögbannsgerðarinnar var þannig beiðst og henni lokið hjá sýslumanninum á Hvolsvelli. Skiptir ekki máli hvað þetta snertir þótt dómsmál til staðfestingar á lögbannsgerðinni hafi verið til lykta leitt í Héraðsdómi Reykjavíkur. Er því ljóst að hvorki ákvæði 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990 né ákvæði einkamálalaga um varnarþing heimila stefnendum, gegn andmælum stefnda, að höfða mál þetta annars staðar en á heimilisvarnarþingi stefnda, en óumdeilt er að hann býr á Hvolsvelli. Verður því að fallast á kröfu stefnda um frávísun málsins.

Eftir þessum úrslitum verða stefnendur dæmd til að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnenda flutti málið G-kk-nf S-x-x hdl. en af hálfu stefnda flutti málið T-kk-nf Þ-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnendur, R-kk-nf K. M-kk-nf og B-kvk-nf H-kvk-nf, greiði stefnda E-kk-þgf H-kk-þgf 250.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf