S-370/2021

1 Mál þetta, sem var dómtekið 18. janúar sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 31. ágúst 2021, á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi en til vara líkamsárás, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 17. maí 2020, ráðist að eiginkonu sinni Y, kt. [...], á sameiginlegu heimili þeirra að [...] á Akureyri og kýlt hana í andlitið með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið og síðan sparkað ítrekað í andlit hennar og líkama þar sem hún lá á gólfinu fótbrotin eftir fallið. Við þetta brotnaði brotaþoli á hægra hné og hlaut útbreidda marbletti á báðum höndum og kringum báðar axlir, á framhandleggjum og glóðarauga á báðum augum, mar á enni og kinn og lítið yfirborðssár á vinstri kinn, en ákærði hafði ítrekað í 16 ára hjónabandi þeirra fyrir þennan atburð ráðist að eiginkonu sinni og veitt henni áverka.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum, en til vara við 1. mgr. 218. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa: Í málinu gerir Y, kt. [...], [...], Akureyri, bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 6.000.000-, með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38, 2001, um vexti og verðtryggingu frá 17. maí 2020 til 24. mars 2020[svo]en síðan dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að viðbættum virðisaukaskatti að mati réttarins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi verði slíkur reikningur lagður fram.“

2 Ákærði játar að hafa slegið brotaþola einu sinni með flötum lófa í andlitið með þeim afleiðingum að hún féll og hlaut þá áverka sem liggja fyrir í málinu, en hafnar sakargiftum að öðru leyti og krefst sýknu af þeim. Ákærði krefst lægstu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður greiðist að mestu úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans. Ákærði fellst á bótaskyldu, en krefst verulegrar lækkunar bótakröfu til samræmis við dómvenju í sambærilegum málum.

Málsatvik. Rannsókn. Sönnunarfærsla.

3 Samkvæmt lögregluskýrslu barst lögreglu tilkynning aðfararnótt sunnudagsins 17. maí 2020 um mögulegt heimilisofbeldi á heimili brotaþola og ákærða að [...], Akureyri. Brotaþoli hafi hringt í Securitas með neyðarhnappi. Er lögreglumenn hafi komið á vettvang hafi verið þar fyrir tveir starfsmenn Securitas, ásamt ákærða, brotaþola og sjúkraliði sem hlúði að brotaþola. Sjá hafi mátt áverka á andliti brotaþola, mar og bólgu á vinstri vanga ásamt marblettum á upphandlegg og framhandlegg hægri handar. Henni hafi verið brugðið og hún grátið er lögreglumenn hafi reynt að ræða við hana á vettvangi. Hún hafi sagt ákærða hafa slegið sig alla vega í tvígang þannig að hún hafi fallið í gólfið. Eftir að brotaþoli hafi verið flutt til aðhlynningar á sjúkrahús hafi ákærði verið handtekinn kl. 1:28. Ákærði hafi strax viðurkennt að hafa slegið brotaþola á vinstri vanga með flötum lófa hægri handar. Brotaþoli hafi ásakað ákærða um framhjáhald og þrasað í honum allt kvöldið. Hann hafi svo verið í herbergi við hlið stofunnar að hlusta á tónlist þegar hún hafi komið að hurðinni og haldið áfram að þrasa í honum. Hann hafi þá misst stjórn á sér og slegið hana utan undir þannig að hún hafi fallið á hundahlið á veggnum á gangi íbúðarinnar og lent á vinstri fæti, en fundið til í þeim hægri. Hún hafi einnig fengið áverka við höggið. Hún hafi mjakað sér á rassi numinn í svefnherbergi, þar sem hún hafi ekki getað staðið á fætur vegna sársauka í hægri fæti. Hann hafi þá hringt í Securitas og óskað eftir að þeir hringdu á sjúkrabíl ásamt lögreglu því hann hafi slegið brotaþola.

4 Í málinu liggja fyrir endurrit af samtölum úr neyðarhnappi brotaþola við stjórnstöð Securitas, en um tvær hringingar var að ræða. Eftir að brotaþola studdi fyrra sinni á neyðarhnapp svaraði ákærði og afþakkaði aðstoð með þeim orðum að brotaþoli væri „bara full“. Skömmu síðar var aftur stutt á neyðarhnappinn og þá svaraði ákærði og bað um að sendur yrði sjúkrabíll, þar sem brotaþoli gæti ekki stigið í fótinn. Í skýrslu öryggisvarða Securitas var skráð að tveir öryggisverðir hafi verið sendir á vettvang. Ákærði hafi tekið á móti þeim, en brotaþoli setið á gólfi inni í svefnherbergi. Hún hafi verið marin í framan með glóðarauga á báðum augum. Ákærði hafi strax viðurkennt að hafa slegið hana með opnum lófa og hún fallið og lent illa á hundagirðingu við salernisdyr. Samkvæmt lögregluskýrslu var hliðið 83 cm hátt og 57 cm á breidd.

5 Myndir voru teknar af brotaþola við komu á slysadeild eftir atburðinn 17. maí 2020 og sýna þær mar og bólgu í andliti, einkum í kringum vinstra auga og á nefi milli augna, auk mars á báðum framhandleggjum. Í lögregluskýrslu daginn eftir atvikið kvaðst brotaþoli hafa verið búin að vera leiðinleg við ákærða með orðum, en þau hafi ekki verið búin að rífast neitt þegar ákærði hafi allt í einu umbreyst og ráðist að sér og hún næst munað eftir sér í gólfinu, þar sem hún var að verja andlit sitt, en hún væri með óútskýrða beinþynningu og eigi það til að brotna við minnsta tilefni. Hún hafi verið hrædd við ákærða og því stutt á neyðarhnapp Securitas. Ákærði hafi orðið til svara og fyrst afþakkað aðstoð og sagt allt vera í lagi, en í seinni hringingu hafi hún hrópað hátt að hana vantaði hjálp. Hún hafi fundið mikið til í hægra hné og ekki getað staðið upp. Í skýrslu 15. febrúar 2021, níu mánuðum eftir atburðinn, skýrði brotaþoli frá því að ákærði hefði áður ráðist á sig, en það hafi verið með þeim hætti að hann hafi skellt henni á gólfið og sparkað í bak hennar þannig að hryggjarliðir hafi fallið saman. Hún hafi hins vegar skýrt frá því á slysadeild SAkað hún hafi dottið af stólkolli. Samkvæmt gögnum frá SAk kom brotaþoli þangað til skoðunar 12. september 2014 vegna falls af kolli. Skýrði brotaþoli einnig frá því að ákærði hafi rifið í hár sitt og slegið sig í andlit í útilegu í Vaglaskógi 2007 eða 2008, þar sem þau hafi verið með hjólhýsi á langtímastæði. Loks skýrði brotaþoli frá atviki sem hefði gerst á veitingahúsinu Vélsmiðjunni fyrir nokkrum árum, en þá hafi hún verið að tala við annan mann og ákærði komið og rifið hana á hárinu frá borðinu.

6 Í skýrslu brotaþola kemur einnig fram að hún hafi fallið fram úr sjúkrarúminu um nóttina eftir árásina 17. maí 2020 og hlotið við það opið beinbrot á hægri framhandlegg. Hún hafi fengið sterk verkjalyf fyrir svefninn, en vaknað við martröð um að ákærði væri að elta sig og þá verið í móki og reynt að komast úr sjúkrarúminu en fóturinn hafi gefið sig og hún fallið í gólfið.

7 Fyrir liggur áverkavottorð í málinu, þar sem fram kemur að við komu á slysadeild hafi brotaþoli verið með mikla bólgu í kringum hægra hné. Hún hafi verið með marbletti á höndum, framandleggjum og í kringum axlir. Þá hafi hún verið með glóðarauga á báðum augum, meira vinstra megin og mar á enni og kinn. Loks hafi hún verið með lítið yfirborðssár á vinstri kinn. Röntgenmynd af hægra hné hafi leitt í ljós brot í hnjálið. Einnig er greint frá handleggsbroti því sem brotaþoli hlaut þegar hún reyndi að stíga fram úr sjúkrarúminu nóttina eftir árásina. Þá liggja fyrir vottorð um nokkur tilvik þar sem brotaþoli hefur leitað á sjúkrahús vegna samfallsbrota á hrygg, sem rakin eru til beinþynningar sem brotaþoli hefur átt við að stríða.

8 Í málinu liggur einnig fyrir vottorð A, sjúkraþjálfara, sem meðhöndlaði brotaþola í 20 skipti frá september til desember 2020, eftir að brotið var gróið. Kemur fram í vottorðinu að batinn hafi verið hægur, en hreyfigeta hnésins hafi verið komin í 80°, en allt álag á fótinn hafi orsakað bólgur og því þyrfti brotaþoli að gæta þess að reyna ekki um of á fótinn.

9 Fyrir liggur ennfremur vottorð B sálfræðings, sem meðhöndlaði brotaþola frá 18. júní 2020. Í vottorðinu er lýst vanlíðan og kvíða brotaþola í kjölfar árásarinnar og þeirra breytinga á högum hennar sem af því hlutust, þ. m. t. skilnaður, búferlaflutningar og óvissa um framtíðina. Fram kemur að brotaþoli hafi greinst undir viðmiðum áfallastreituröskunar, en samt sem áður sýnt ýmis einkenni hennar.

10 Í kjölfar árásarinnar gerði lögregla á kærða að sætanálgunarbannigagnvart brotaþola sem staðfest var með úrskurði dómsins 26. maí 2020.

Framburður ákærða fyrir dómi, vitnisburðir og önnur gögn um málsatvik.

11 Auk ákærða gáfu skýrslu fyrir dómi vitnin Y, brotaþoli, D, öryggisvörður, E, F, lögreglumenn nr. 1937 og nr. 0210, G, læknanúmer 1076, bæklunarlæknir á SAk, A, sjúkraþjálfari, B, sálfræðingur. Verða framburðir þeirra nú raktir að því marki sem þýðingu hefur.

12 Ákærði kvaðst játa að hafa slegið brotaþola einu sinni með flötum lófa í andlitið með þeim afleiðingum að hún féll og hlaut þá áverka sem liggja fyrir í málinu, en hafnar sakargiftum að öðru leyti. Var framburður ákærða á sama veg og fyrir lögreglu. Hann hafi ekið litla Eyjafjarðarhringinn með félaga sínum, eftir að þeir borðuðu kvöldmat með brotaþola heima hjá þeim hjónum. Er hann hafi komið til baka hafi brotaþoli verið búin að fá sér bjór og hafi byrjað að þrasa í honum yfir að hafa verið of lengi í bíltúrnum og hafi svo þrasað og verið með leiðindi við sig í 2 – 3 klukkutíma eftir að hann kom heim. Hún hafi í sífellu endurtekið sömu hlutina. Hann hafi staðið upp og farið inn í herbergi til að fá frið, en hún hafi komið á eftir honum og haldið áfram með leiðindi. Hann hafi misst stjórn á sér, sagt henni að hætta þessu og slegið hana utan undir þannig að hún hafi fallið á hundahlið á vegg á gangi íbúðarinnar og lent á fætinum. Hún hafi einnig fengið áverka í andlit við höggið. Hún hafi ekki getað staðið á fætur heldur mjakað sér á rassinum inn í svefnherbergi. Ákærði kvað einungis um eitt högg hafa verið að ræða. Hann hafi hvorki slegið brotaþola oftar né sparkað í hana liggjandi. Þeir áverkar sem hafi verið á framhandleggjum og öxlum hljóti að hafa komið er hann var að reyna að aðstoða hana við að komast á fætur og lyfta henni upp í rúm, en hún fái mjög auðveldlega marbletti. Vildi ákærði þó ekki fullyrða hvernig áverkarnir væru til komnir. Þeir gætu hafa komið er hún féll við eftir höggið. Ákærði kvaðst ekki geta munað nákvæmlega hvers vegna hann hafi afþakkað aðstoð þegar brotaþoli hringdi fyrra sinni með neyðarhnappi Securitas, en hann hafi mikið reynt að rifja það upp. Hann hafi hins vegar óskað eftir aðstoð í seinna skiptið.

13 Aðspurður um önnur atvik sem brotaþoli hafi nefnt um að ákærði hafi beitt hana ofbeldi, kvað ákærði það ekki rétt. Hann hafi verið ósáttur við vin sinn á vínveitingahúsinu Vélsmiðjunni og „tuskast við hann“ eftir að hann hafi kysst brotaþola á dansgólfinu. Hann hafi hins vegar ekki veist að brotaþola. Í Vaglaskógi hafi hún verið að toga í hann og hann hafi rifið sig lausan og rekið olnbogann í hana, en ekki lamið hana. Aðspurður um atvik er brotaþoli hlaut brot á hryggjarlið, kvað ákærði hana ítrekað hafa fengið samfallsbrot á hryggjarliðum, en hún glími við óútskýrða beinþynningu og brotni því við minnsta tilefni. Hann hafi ekki átt hlut að máli. Þau hafi verið gift í 16 ár. Sambandið hafi byrjað vel, en þau hafi hins vegar bæði drukkið of mikið. Stundum hafi komið til ósættis þeirra á milli, að hans mati hafi það verið eilíft þras af hennar hálfu. Það hafi ekki komið til handalögmála fyrir utan atvikið 17. maí 2020. Kvað ákærði samskipti þeirra brotaþola vera góð í dag. Þau séu ágætis vinir. Kvaðst hann sjá mjög eftir þessu atviki.

14 Y, brotaþoli, sagði þau ákærða hafa ætlað að horfa saman á sjónvarpið umrætt kvöld. Vinur ákærða hafi komið í heimsókn og þeir síðan farið saman í burtu. Þegar ákærði hafi komið aftur hafi hún verið ósátt við hann og nöldrað yfir því, þar sem henni hafi fundist hann hafa verið of lengi. Þau hafi ætlað að horfa á sjónvarpið saman, en þátturinn verið búinn er ákærði kom aftur. Ákærði hafi síðan allt í einu komið fyrirvaralaust úr tölvuherbergi sem hann var í og slegið hana hnefahöggi þannig að hún féll í gólfið. Ákærði hafi verið brjálaður og sparkað í hana liggjandi. Ákærði hafi verið í sandölum.

Hann hafi þó ekki sparkað af öllu afli. Hún hafi óttast um líf sitt og hugsað hvort hún gæti ekkert gert og þá munað eftir neyðarhnappinum. Öryggiskerfið hafi farið á og við það hafi bráð af ákærða. Hann hafi hins vegar svarað Securitas fyrst á þann veg að allt væri í góðu. Hún hafi hringt strax aftur og hrópað hátt á hjálp. Þá hafi hún vitað að hún væri hólpin. Brotaþoli kvaðst alveg viss um að hún hafi ekki lent á hundahliðinu er hún féll í gólfið. Um aðdraganda þess að ákærði sló hana, kvað brotaþoli það geta verið að hún hafi hreytt einhverjum illyrðum í hann áður. Nánar aðspurð kvaðst hún ekki muna atvik greinilega eftir að hún féll í gólfið, t. d. muni hún ekki eftir að hafa verið komin inn í svefnherbergi þegar sjúkralið kom á vettvang né að ákærði hafi óskað eftir aðstoð.

Sársaukinn hafi verið það mikill að hún hafi ekki getað munað atvik greinilega.

15 Aðspurð um önnur ofbeldisatvik af hálfu ákærða sagði brotaþoli að umrætt atvik á veitingahúsinu Vélsmiðjunni hafi verið þannig að ákærði hafi togað í hárið á henni, þar sem honum hafi ekki líkað að hún væri að spjalla við annan mann. Kvað hún ákærða hvorki hafa slegið til sín né sparkað.

16 Um atvik í Vaglaskógi, kvað vitnið rifrildi hafa verið á milli þeirra, þar sem ákærði hafi sakað hana um að hafa falið fyrir sér bjórkassa. Þegar faðir ákærða, sem einnig var með þeim í hjólhýsinu hafi sagt ákærða að hann hafi fært bjórinn, hafi ákærði róast, en samt hafi hann enn verið æstur. Þetta hafi endað með því að ákærði hafi snúið brotaþola niður. Hann hafi hvorki slegið né sparkað til hennar.

17 Um samfall í hryggjarlið, skýrði vitnið svo frá að hún teldi það hafakomið til með þeim hætti að ákærði hafi sparkað í hana liggjandi eftir að hafa lagt hana í gólfið þegar til ósættis kom á milli þeirra heima. Þetta hafi verið í fyrsta skiptið er hún fékk samfall í hryggjarlið.

18 Kvað vitnið fyrrnefndu tvö atvikin hafa gerst fyrir meira en 10 árum síðan, en taldi síðastnefnda atvikið hafa átt sér stað fyrir innan við 10 árum, en var ekki viss um hvenær. Vitnið kveður einnig um önnur atvik hafa verið að ræða, en það hafi aðallega verið rifrildi, ljót orð og ógnandi orðalag af hálfu ákærða. Hún hafi einnig rifist við ákærða og notað ljót orð, en ekki notað ógnandi orðalag. Vitnið kvaðst kannast við að hafa sent niðrandi tölvupóst á dóttur ákærða, en hún hafi tekið ósætti sitt við ákærða út á dóttur hans.

19 Kvaðst vitnið vera hættað hitta sálfræðing, en sagðist hitta geðhjúkrunarfræðing tvisvar í mánuði. Hún hafi upplifað varanlega vanlíðan eftir þessa árás. Henni hafi ekki fundist hún geta búið lengur á Akureyri og því flust [...] þar sem dætur hennar búi og hennar bakland sé. Vitnið kannaðist við að hafa átt samskipti við ákærða eftir þetta, en sagði það ekki eins mikil og góð samskipti og ákærði láti í veðri vaka. Aðspurð um gögn um síma samskipti hennar við ákærða árið 2021 sem fyrir liggja í málinu, kvað vitnið þau fyrst og fremst hafa verið vegna bílskúrs hennar sem ákærði hafi þurft að nálgast muni úr. Kvað hún vel geta verið að samskiptin hafi verið annan hvern dag um margra mánaða skeið á árinu 2021, en það hafi aðallega snúið að því að fara í gegnum búslóð þeirra ákærða áður en hún afhenti húsið, en það hafi tekið langan tíma.

20 Vitnið D, öryggisvörður, lýsti aðkomunni er hann kom á vettvang ásamt félaga sínum. Á kærði hafi hleypt þeim inn, en brotaþoli hafi verið inni í svefnherbergi og ekki getað staðið upp. Á kærði hafi verið ímiklu uppnámi andlega og séð eftir þessu. Hann hafi strax sagt þeim að hannhafi slegið brotaþola með flötum lófa og hún fallið við. Þá hafi hann einnig sagt brotaþola hafa beitt sig andlegu ofbeldi og talaði um misnotkun lyfja af hennar hálfu. Hvorugt þeirra hafi borið merki um ölvun.

21 Vitnið E kvaðst hafa verið staddur á veitingastaðnum Vélsmiðjunni fyrir allmörgum árum síðan og verið við barinn er hann sá menn á staðnum taka ákærða tökum, keyra hann aftur og halda honum. Þetta hafi ekki verið dyraverðir heldur gestir. Þeir hafi talað um að ákærði hafi lamið konuna sína, en vitnið hafi ekki séð þaðog ekki séð brotaþola.

22 Vitnið F barum atvik í Vaglaskógi, sem hann kvað hafa verið fyrir a. m. k. 10 árumsíðan. Hann hafi verið þar með hjólhýsi og ætlað að heimsækja föður ákærða, sem staddur hafi verið í hjólhýsi skammt frá ásamt ákærða og brotaþola. Ákærði hafi verið æstur í skapi og þau hjónin verið að rífast. Ákærði hafi hrist brotaþola til. Vitnið hafi boðið henni að gista í hjólhýsi sínu og konunnar sinnar, en brotaþola hafi snúist hugur og haldið aftur í hjólhýsið til ákærða.

23 Vitnið lögreglumaður nr. 1937 staðfesti frumskýrslu sína í málinu. Vitnið kvað ákærða strax hafa sagt lögreglumönnum að hann hafi slegið brotaþola. Vitnið kvað hvorki ákærða né brotaþola hafa sýnt áberandi merki ölvunar.

24 Vitnið G, læknanúmer 1076, bæklunarlæknir á SAk staðfesti áverkavottorð sitt. Taldi hann áverka brotaþola ekki samræmast því að þeir hafi allir komið við fall í gólf. Marblettir á höndum og öxlum geti hafa komið við það að ákærði hafi reynt að hreyfa brotaþola til og lyfta henni eftir fallið. Kvað vitnið eitt högg í andlit geta valdið bólgum og glóðarauga á báðum augum ef það lendi á nefinu eða milli augntófta. Staðfesti vitnið að brotaþoli þjáist af óútskýrðri beinþynningu sem sé þess valdandi að henni hætti til að brotna við lítið átak. Taldi vitnið ósennilegt að högg eða spark aftan í bakið myndi valda samfallsbroti. Það gæti þó verið ef hnykkur fylgdi á eftir. Kvað vitnið það þekkt að sumt fólk geti auðveldlega fengið marbletti, en vitnið hafi ekki upplýsingar um hvort það eigi við um brotaþola. Brotaþoli hafi ekki verið á blóðþynnandi lyfjum samkvæmt sjúkraskrá, en hún sé skráð með ofnæmi fyrir slíkum lyfjum.

25 Vitnið A, sjúkraþjálfari, staðfesti vottorð sittog lýsti meðferð sinni.

26 Vitnið B, sálfræðingur, staðfesti vottorð sitt. Aðspurð kvað hún brotaþola hafa rætt samskipti sín við ákærða eftir atvikið, en brotaþoli hafi upplifað söknuð og erfiðar tilfinningar, enda hafi hún bæði misst eiginmann og vin í framhaldi af atvikinu. Brotaþoli hafi ekki getað rætt þessar tilfinningar við aðra, þar sem mikil andstaða hafi verið við að hún ætti samskipti við ákærða. Staðfesti vitnið að brotaþoli hafi sýnt ýmis merki áfallastreitu, en þó greinst undir viðmiðum um hana. Þá staðfesti vitnið að brotaþoli hafi tjáð sér að ekkert líkamlegt ofbeldi hafi átt sér stað af hálfu ákærða á síðustu 9 árum fyrir atvikið 17. maí 2020 og því hafi þetta komið brotaþoli í opna skjöldu.

Niðurstaða

27 Ákærða er gefið að sök að hafa framið ofbeldisbrot í nánu sambandi en til vara líkamsárás með því að ráðast að brotaþola á sameiginlegu heimili þeirra og kýla hana í andlitið með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið og síðan sparka ítrekað í andlit hennar og líkama þar sem hún lá á gólfinu fótbrotin eftir fallið. Þá er því lýst í ákæru að ákærði hafi í 16 ára hjónabandi þeirra brotaþola fyrir þennan atburð ráðist að eiginkonu sinni og veitt henni áverka. Telur ákæruvaldið þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum, en til vara við 1. mgr. 218. gr. sömu laga. Ákærði hefur játað að hafa slegið brotaþola í andlitið með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru og með því gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 218. gr. laganna, en neitað sök að öðru leyti.

Atburðir kvöldið 17. maí 2020

28 Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um atburði 17. maí 2020. Ákærði skýrði frá því þegar á vettvangi að hann hafi slegið brotaþola einu sinni í andlitið með flötum lófa og hún fallið við. Hann hafi hvorki slegið né sparkað til hennar liggjandi. Hefur framburður ákærða verið stöðugur. Brotaþoli hefur aftur á móti skýrt frá því að ákærði hafi ítrekað sparkað í hana þar sem hún lá í gólfinu, þó það hafi ekki verið af öllu afli. Ekki hafi bráð af honum fyrr en hún ýtti á öryggishnapp. Nokkurrar ónákvæmni gætir í frásögn brotaþola af atburðinum, sem kann að skýrast af því að hún muni atburðinn ekki glöggt vegna sársauka í fætinum, eins og hún skýrði frá fyrir dómi. Engu að síður veikir það nokkuð frásögn brotaþola, gagnvart skýrum og stöðugum framburði ákærða, að framburður hennar hefur verið reikull. Þannig var haft eftir brotaþola í frumskýrslu lögreglu að ákærði hafi slegið hana tvö högg í andlit, en ekki talað um nein spörk. Í áverkavottorði er haft eftir brotaþola að ákærði hafi slegið hana þrisvar sinnum í andlitið og hún dottið illa við síðasta höggið, en ekki er getið um nein spörk. Í bótakröfu brotaþola, sem hún staðfesti að hafa lesið yfir og staðfest sem rétta áður en hún var lögð fram, er talað um eitt högg, en engin spörk. Þá bar brotaþoli fyrir dómi að hún hafi hrópað ítrekað á hjálp í gegnum kallkerfi Securitas, en ákærði ekki. Í endurriti af samtalinu kemur hins vegar ekkert fram um að brotaþoli hafi hrópað á hjálp, en hins vegar kemur skýrt fram að ákærði gerði það í seinna samtalinu. Aðspurð fyrir dómi um þetta misræmi í frásögnum hennar af atvikinu, kvaðst brotaþoli telja skýringuna vera þá að hún „hafi kannski farið að muna atvikið betur eftir því sem lengra leið frá því.“ Með hliðsjón af meginreglunni um að virða beri allan vafa sökunaut í hager ekki unnt að leggja framburð brotaþola til grundvallar gegn eindreginni neitun og stöðugum framburði ákærða. Kemur þá til skoðunar hvort áverkavottorð, sem fyrir liggur í málinu, renni frekari stoðum undir frásögn brotaþola. Eins og rakið var að framan var brotaþoli með áverka á framhandleggjum, öxlum og í andliti, auk hnés. Fyrir dómi staðfesti bæklunarlæknir brotaþola að áverkar á framhandleggjum og öxlum hafi getað komið við það að ákærði hafi verið að reyna að hjálpa brotaþola á fætur. Þá staðfesti hann að áverkar brotaþola hafi getað orsakast af einu höggi og falli í framhaldi af því. Samkvæmt framangreindu getur frásögn ákærða af atburðinum staðist, að öðru leyti en því að hann hlýtur að hafa slegið brotaþola föstu höggi í andlitið á milli augna til þess að valda þeim áverkum sem brotaþoli hlaut, enda hefði lófahögg á vanga ekki getað valdið umræddum áverkum. Með hliðsjón af framansögðu verður lagt til grundvallar að sannað sé að ákærði hafi slegið brotaþola föstu höggi í andlit með þeim afleiðingum sem fyrir liggja í málinu. Gegn eindreginni neitun ákærða hefur ákæruvaldið hins vegar ekki sýnt fram á að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að atlaga ákærða hafi verið umfram þetta eina högg. Með hliðsjón af dómaframkvæmd í málum er varða 1. mgr. 218. gr. b., þykir þetta eina atvik ekki nægja til þess að atlaga ákærða verði felld undir ákvæðið, þrátt fyrir að það auki á alvarleika brotsins að ákærða var kunnugt um beinþynningu brotaþola og hættuna á því að hún gæti hlotið brot við það að hrasa í kjölfar þess að ákærði sló hana. Kemur þá til skoðunar hvort ákæruvaldið hafi sýnt fram á að ákærði hafi endur tekið ógnað lífi, heilsu eða velferð brotaþola, þannig að brot hans verði heimfært undir 1. mgr. 218. gr. b. af þeim sökum.

Meint ofbeldisverk ákærða gagnvart brotaþola frá fyrri tíð

29 Hvað snertir önnur meint ofbeldisverk ákærða í 16 ára hjónabandi hans með brotaþola, laut sönnunarfærsla ákæruvaldsins einkum að þremur tilgreindum atvikum. Um atvik í Vaglaskógi fyrir rúmum 10 árum síðan bar brotaþoli að ákærði hafi snúið sig niður, en hvorki sparkað í sig né slegið. Ákærði sjálfur kannaðist við að þeim hafi lent saman, en hann hafi ekki beitt brotaþola ofbeldi. Vitnið F kvað ákærða hafa hrist brotaþola. Verður lagt til grundvallar að svo hafi verið. Vitnið E, sem bar um atvik á skemmtistaðnum Vélsmiðjunni, kvað stekki hafa séð átök á milli ákærða og brotaþola. Brotaþoli sjálf lýsti því svo að ákærði hafi togað í hár hennar, en ákærði neitar að hafa beitt nokkru ofbeldi. Gegn neitun ákærða er ósannað að hann hafi veist að brotaþola með ofbeldi í umrætt sinn. Um atvik þegar brotaþoli fékk samfall í hryggjarlið, sem samkvæmt gögnum frá SAk var í september 2014, greinir aðila á. Ákærði neitar alfarið að hafa átt hlut að máli, en brotaþoli segir ákærða hafa sparkað í sig með þessum afleiðingum. Hún hafi hins vegar greint frá því á sínum tíma að hún hafi fallið af stólkolli. Bæklunarlæknir brotaþola kvað ósennilegt að samfallsbrot myndi hljótast af sparki í bak, en það gæti þó gerst ef hnykkur fylgdi á eftir. Gegn eindreginni neitun ákærða hefur ákæruvaldið ekki sýnt fram á að ákærði hafi ráðist að brotaþola í umrætt sinn með ofbeldi. Önnur atvik kvað brotaþoli hafa verið rifrildi þeirra á milli, þar sem ákærði hafi notað ógnandi orðalag. Sjálf kannaðist brotaþoli við að hafa látið ljót orð falla í garð ákærða og einnig tekið ósætti sitt út á dóttur hans. Sálfræðingur brotaþola skýrði frá því að brotaþoli hefði tjáð sér að ákærði hafi beitt hana ofbeldi á fyrstu árum hjónabands þeirra, en það hafi verið liðin 9 ár frá því slíkt hafi átt sér stað þegar kom að kvöldinu örlagaríka 17. maí 2020. Ákærði hefur sjálfur greint frá því að hjónaband þeirra hafi gengið vel framan af, en að þau hafi bæði neytt of mikils áfengis og það valdið vandræðum, sem einkum hafi verið stöðugar erjur þeirra á milli, en ekki líkamlegt ofbeldi. Samkvæmt því sem rakið hefur verið hér um önnur atvik sem ákæruvaldið telur þess eðlis að fella beri brot ákærða undir 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga, er það eitt sannað að ákærði hafi hrist brotaþola til á tjaldstæði í Vaglaskógi fyrir rúmum 10 árum síðan. Með hliðsjón af dómaframkvæmd og lögskýringargögnum getur dómurinn ekki fallist á það með ákæruvaldinu að sýnt hafi verið fram á að ákærði hafi „ítrekað í 16 ára hjónabandi þeirra fyrir þennan atburð ráðist að eiginkonu sinni og veitt henni áverka.“

30 Er það niðurstaða dómsins að brot ákærða verði heimfært undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði og brotaþoli voru á umræddum tíma nákomin í skilningi 3. mgr. 70. gr. sömu lagaog vegur það til refsiþyngingar. Ákærða til málsbóta játaði hann strax á vettvangi að hafa slegið brotaþola og lýsti mikilli eftirsjá yfir verknaðinum og hefur gert það síðan. Á sakavottorði ákærða eru ekki tilgreind brot sem hafa ítrekunaráhrif ímáli þessu. Þegar litið er til atvika allra þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 5 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð.

31 Einkaréttarkrafa. Ákærði hefur framið ólögmæta meingerð gegn brotaþola og ber bótaábyrgð á henni. Þegar á allt er horft verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 900.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. maí 2020 til 24. september 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, en bótakrafa mun hafa verið birt ákærða 24. ágúst 2020. Við aðalmeðferð málsins breytti réttargæslumaður brotaþola kröfu fyrir fjárhagslegt tjón á þann veg að hún lækkaði úr einni milljón króna í 45.684 krónur, sem er útlagður kostnaður vegna sjúkrabíls, sjúkraþjálfunar og lyfja, sem fallist er á að ákærði greiði brotaþola. Ber krafan dráttarvexti frá 24. september 2020.

32 Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lögmanns, ákveðast 959.760 krónur og þóknun A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef lögmanns, réttargæslumanns brotaþola, 594.890 krónur. Virðisaukaskattur er í öllum tilvikum meðtalinn. Annar sakarkostnaður nemur samkvæmt gögnum málsins 45.000 krónum. Þegar horft er á ákæruefnin, kröfu um heimfærslu og niðurstöðu málsins þykir rétt að ákærði greiði þriðjung framangreinds kostnaðar en að öðruleyti greiði ríkissjóður kostnaðinn.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X sæti fangelsi í 5 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola 900.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. maí 2020 til 24. september 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi af 945.684 krónum til greiðsludags.

Sakarkostnað málsins, 959.760 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lögmanns; 594.890 króna þóknun A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef lögmanns, réttargæslumanns brotaþola, og 45.000 króna annan sakarkostnað, greiði ákærði að þriðjungi. Að öðruleyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.