S-322/2019

I.

„Fyrir ofbeldis og hótunarbrot í nánu sambandi, með því að hafa, mánudaginn 24. júlí 2017, skallað, sambýliskonu sinni (sic), A, kt. 0000000000, í höfuð hennar á heimili þeirra [...], Reykjanesbæ, rifið í hár hennar, klipið hana í hendina (sic), kastað ókunnum hlut í andlit hennar og sparkað í líkama hennar. Jafnframt á (sic) fyrir að hafa sagt við A á meðan á árásinni stóð „I´m going to kill you, I´m gonna búta þig niður og brenna þig“. Urðu afleiðingar háttsemi ákærða þær að A hlaut kúlu á ennið og rispur á höndum.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 218. gr. b. almennra hegningalaga nr.19/1940.

II.

Fyrir brot á nálgunarbanni, þann 4. ágúst 2017, með því að hafa komið að heimili A, kt. 0000000000, þrátt fyrir að ákærða hefði, með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness nr. [...], dags. [...], verið bannað að vera í sambandi við hana með nokkru móti til 21. nóvember 2017.

Teljast brot ákærða varða við 232. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Í báðum tilvikum er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Málsatvik

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu eru helstu atvik þau að 24. júlí 2017 hafði A, [...], Reykjanesbæ, brotaþoli í máli þessu, samband við lögreglu og sagði að maður hefði rifið utan af henni fötin. Þegar lögreglan kom á vettvang skömmu síðar var A þar fyrir, svo og ákærði í máli þessu, X. Var ákærði ber að ofan, ör og æstur og næstum óviðræðuhæfur. Gengu ásakanir á milli hans og A og reyndi hann ítrekað að komast að henni, en var meinað um það af lögreglu. Var hann handtekinn, grunaður um líkamsárás og heimilisofbeldi. Tekið er fram í skýrslunni að sjá mátti áverka á brotaþola, sem hún sagði vera eftir ákærða. Lögreglan ræddi við brotaþola á vettvangi. Í máli hennar kom fram að ákærði hefði verið sofandi í stofunni þegar hún vaknaði um kl. 11:30. Skömmu síðar hefði ákærði vaknað og farið á eftir henni inn í eldhús, þar sem hann hefði rifið í hár hennar og kallað hana öllum illum nöfnum, klipið í höndina á henni og sparkað í hana. Hefði hún þá farið inn á salerni, en ákærði elt hana og aftur rifið í hárið á henni. Þá hefði hún farið inn í stofu og sest í sófa, en ákærði komið á eftir henni og skallað hana í höfuðið. Tók brotaþoli fram að ákærði hefði meðan á þessu stóð verið mjög æstur og ógnandi og gargað að henni ókvæðisorð.

Daginn eftir, 25. júlí 2017, var tekin skýrsla af brotaþola og greindi hún frá atvikum á sama hátt og áður, en bætti við að ákærði hefði kallað hana ógeðslega bitch, sorp, drasl og hóru og hótað henni lífláti. Þá segði hann margoft við hana „I´m gonna kill you, I‘m gonna búta þig niður og brenna þig“. Um atvikið í stofusófanum sagði hún að ákærði hefði staðið fyrir framan hana þegar hún sat í sófanum, tekið með annarri hendi um hnakkann á henni, en hinni um hálsinn og hert að. Þá hefði hann skallað hana nokkrum sinnum og þess vegna væri hún með kúlu á höfðinu. Loks sagði hún að ákærði hefði kastað einhverju í hana sem lenti rétt ofan við vinstra augað, en ekki vissi hún hvað það var.

Ákærði var einnig yfirheyrður af lögreglu 25. júlí 2017 eftir dvöl í fangageymslu. Hann neitaði því að hafa veitt brotaþola áverka daginn áður, en kannaðist við að hafa tekið í axlir hennar og tuskað hana til. Við það hafi skyrta hennar rifnað. Kvaðst hann hafa orðið reiður vegna þess að heimilislaus kona hefði bankað upp á og beðið brotaþola um að fá að gista og hefði brotaþoli fallist á það.

Meðal gagna málsins er læknisvottorð vegna komu brotaþola á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja 24. júlí 2017. Þar er haft eftir henni að sambýlismaður hennar hafi ráðist á hana í morgun og skallað hana í vinstri hluta ennis og gripið í handlegg hennar. Jafnframt segir þar: „Hún er með kúlu á enninu og einhverjar rispur á höndum sem ég tek mynd af. Áverkar geta samræmst hennar lýsingu.“

Þann 4. ágúst 2017 barst lögreglu tilkynning um að ákærði væri kominn að heimili brotaþola að [...] og væri að brjóta gegn nálgunarbanni sem honum var gert að sæta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness frá [...] til 21. nóvember 2017. Við komu á vettvang sagði brotaþoli að ákærði hefði sent henni gróf SMSskilaboð þar sem hann sagðist ætla að senda menn heim til hennar til þess að nauðga henni. Ákærði hefði einnig reynt að komast inn í íbúðina, en D, sem þar var gestkomandi, hefði varnað honum inngöngu. Fram kemur í lögregluskýrslu að ákærði hafi verið farinn af vettvangi og ekki fundist. Þá segir þar að reynt hafi verið að fá brotaþola í skýrslutöku, en hún hafi skorast undan því og ekki viljað leggja fram kæru á hendur ákærða.

Tekin var skýrsla af ákærða vegna þessa atviks 5. febrúar 2019. Neitaði hann því að hafa haft samband við brotaþola, en sagði að hún hefði hringt í hann og hann aðeins farið að húsinu eftir að hún hafði fengið bréf frá dómstólum um að málinu væri lokið. Jafnframt sagðist hann sjálfur hafa fengið bréf þar sem fram kom að málinu væri lokið.

Framburður fyrir dómi

Ákærði var fyrst spurður um atvik að baki I. lið ákærunnar. Sagðist hann á þessum tíma hafa vaknað við háværa tónlist úr hljómflutningstækjum á heimili brotaþola. Hafi hann margoft beðið brotaþola um að lækka í tónlistinni, en hún ekki sinnt því. Hann hafi því sest í sófann við hlið hennar og áfram beðið hana um að lækka tónlistina. Þegar það bar ekki árangur kvaðst hann hafa staðið upp, gripið um handleggi brotaþola og dregið hana í fang sér. Við það hafi höfuð þeirra rekist saman. Sagði hann að það hafi verið slys og neitaði því að hann hafi ætlað að skalla hana. Einnig neitaði hann því að hafa rifið í hár hennar og sparkað í hana. Sérstaklega spurður hvort hann hefði hótað brotaþola umrætt sinn með þessum orðum: „I´m going to kill you, I´m gonna búta þig niður og brenna þig“, sagðist ákærði hafa misst stjórn á sér og verið gæti að hann hefði notað þessi orð, eða eitthvað í þá veru, en þó ekkert meint með þeim. Ákærði var einnig spurður um samband hans og brotaþola og sagði hann að þau hefðu á þessum tíma búið saman, en ekki eftir þetta atvik. Hins vegar væru þau vinir og kæmi hann stundum í heimsókn til brotaþola þegar brotaþoli bæði hann um það.

Ákærði var því næst spurður um meint brot á nálgunarbanni, sbr. II. lið ákærunnar. Kvaðst hann kannast við að hafa verið úrskurðaður í nálgunarbann, en taldi sig ekki muna hve lengi það hafi átt að standa. Hins vegar kvaðst hann muna eftir því að hafa komið að heimili brotaþola, án þess þó að hann myndi hvenær. Sagði hann að málið hafi þá verið búið og hafi hann fengið bréf þess efnis. Brotaþoli hefði einnig fengið sams konar bréf.

Brotaþoli lýsti í upphafi miklu ofbeldi sem hún sagði ákærða hafa beitt sig um árabil. Hún kvaðst ekki muna hvort þau hafi verið í sambúð á þeim tíma sem hér um ræðir, en ákærði hefði stundum komið til hennar og fengið að búa hjá henni. Síðast hefði hann verið hjá henni fyrir tveimur dögum og kvaðst hún þá hafa hringt í hann og sent honum SMSskilaboð um að hann mætti koma til hennar.

Spurð um atvik 24. júlí 2017 sagði brotaþoli að hún hefði heyrt öskur og brothljóð úr eldhúsinu skömmu eftir að hún vaknaði. Ákærði hefði komið fram þegar hann varð hennar var og farið að kalla hana ýmsum ljótum nöfnum, eins og focking bitch, hóra, devil og J-x-x. Síðan hefði hann rifið í hár hennar, rifið af henni fötin, hent henni í sófann, sparkað í hana og sagst skyldu drepa hana, setja í svartan plastpoka og brenna hana. Þá hefði hann ráðist á hana, tekið hana kyrkingartaki, haldið um höfuð hennar og skallað hana á ennið. Ekki sagðist brotaþoli hafa óttast um líf sitt meðan á þessu stóð, enda taldi hún að ákærði myndi ekki láta verða af hótunum sínum. Hins vegar kvaðst hún hafa verið hrædd við ákærða.

Brotaþoli kannaðist við að ákærði hefði eftir þetta atvik verið úrskurðaður í nálgunarbann. Ekki mundi hún hins vegar hvort ákærði hefði komið á heimili hennar 4. ágúst 2017, en tók fram að hún ætti það til að vorkenna honum og hleypa honum inn á heimilið.

Vitnið B lögreglumaður kvaðst hafa verið kallaður að heimili brotaþola 24. júlí 2017 vegna heimilisofbeldis og hafi hann ritað skýrslu um málið og tekið niður framburð brotaþola. Staðfesti hann að brotaþoli hafi verið með kúlu á höfðinu. Þá kom fram í máli vitnisins að ákærði hefði verið mjög æstur og ógnandi.

Vitnið C lögreglumaður staðfesti að hafa komið á heimili brotaþola 4. ágúst 2017, en þá hafði lögreglunni borist tilkynning um að ákærði væri þar og því að brjóta gegn nálgunarbanni. Ákærði hafi hins vegar verið farinn af heimilinu og hafi hann ekki fundist þrátt fyrir leit lögreglu. Tók vitnið fram að brotaþoli hafi virst allsgáð, en nokkuð skelkuð. Hjá henni hafi þá verið maður að nafni D og hafi hann staðfest frásögn brotaþola um að ákærði hefði komið á heimilið umrætt sinn.

Vitnið E lögreglumaður staðfesti skýrslu sem hann ritaði í kjölfar afskipta sinna af ákærða og brotaþola 24. júlí 2017 og er skýrsla þessi meðal málsgagna.

Loks gaf skýrslu vitnið F læknir og staðfesti hann framlagt læknisvottorð sem hann ritaði um komu brotaþola á Heilsugæsluna í Keflavík og áverka á henni.

Niðurstaða

Fram er komið að ákærði neitar sakargiftum og krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa.

Ákæruliður I.

Lýsingar brotaþola á háttsemi ákærða gagnvart henni að morgni 24. júlí 2017 eru í meginatriðum samhljóða hjá lögreglu og hér fyrir dómi. Þannig lýsti hún því skilmerkilega hvernig ákærði, æstur og ógnandi, réðst að henni, tók hana kyrkingartaki, hélt um höfuð hennar og skallaði hana í ennið þannig að hún hlaut kúlu af. Samrýmist áverkinn framburði þeirra lögreglumanna sem komu á vettvang, svo og framlögðu læknisvottorði. Þykir frásögn hennar trúverðug og verður hún lögð til grundvallar sem sönnun þess að ákærði hafi í umrætt sinn skallað brotaþola. Framburður ákærða þykir á hinn bóginn ótrúverðugur, en eins og rakið er hér að framan er töluvert ósamræmi í frásögn hans af atvikum hjá lögreglu og síðar fyrir dómi. Fyrir dómi viðurkenndi hann þó að hafa misst stjórn á sér, staðið upp úr stofusófanum eftir að hafa margbeðið brotaþola um að lækka tónlist í hljómflutningstækjum, gripið um handleggi hennar og dregið hana í fang sér. Við það hafi höfuð þeirra rekist saman. Sagði hann það hafa verið slys og hafi það ekki verið ætlun hans að skalla hana. Við sama tækifæri sagði hann að verið gæti að hann hafi hótað brotaþola með þeim orðum sem í ákæru greinir, eða eitthvað í þá veru, án þess að nokkur meining hefði þó búið þar að baki.

Þótt ákærði hafi lýst því yfir að hann hafi ekkert meint með þeim hótunum sem hann viðhafði gagnvart brotaþola vöktu þær engu að síður hræðslu hjá brotaþola, enda alvarlegs eðlis og settar fram undir ógn og í geðshræringu ákærða. Er það álit dómsins að hótanir þessar falli að verknaðarlýsingu 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt ofanrituðu þykir sannað að ákærði skallaði brotaþola í höfuðið á heimili hennar að morgni 24. júlí 2017 og hótaði henni jafnframt með þeim orðum sem í ákæru greinir. Verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi og er hún rétt heimfærð til refsiákvæðis. Á hinn bóginn telur dómurinn að ákæruvaldið hafi ekki fært fram fullnægjandi sannanir fyrir því að ákærði hafi við sama tækifæri einnig rifið í hár brotaþola, klipið hana í höndina, kastað ókunnum hlut í andlit hennar og sparkað í líkama hennar. Verður ákærði því sýknaður af þeirri háttsemi.

Ákæruliður II.

Samkvæmt þessum ákærulið er ákærði sakaður um brot á nálgunarbanni með því að hafa 4. ágúst 2017 komið að heimili brotaþola þrátt fyrir að honum hafi með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...] verið gert að sæta nálgunarbanni gagnvart henni frá þeim degi til 21. nóvember 2017.

Fyrir dómi neitaði ákærði sakargiftum. Hið sama gerði hann í skýrslu sinni hjá lögreglu 5. febrúar 2019. Í báðum tilvikum kannaðist hann hins vegar við að hafa komið að heimili brotaþola, en mundi ekki hvenær. Það hafi þó ekki verið fyrr en eftir að hann hafði fengið bréf þar sem fram kom að málinu væri lokið. Fyrir dómi kvaðst brotaþoli ekki muna hvort ákærði hefði komið að heimili hennar 4. ágúst 2017.

Í skýrslu lögreglu, sem rituð var í kjölfar tilkynningar skipaðs lögráðamanns brotaþola 4. ágúst 2017 um að ákærði væri kominn að heimili brotaþola að [...], kemur fram að lögreglumenn hafi hitt á vettvangi brotaþola og mann að nafni D, sem þar var gestkomandi. Hafi brotaþoli sagt þeim að ákærði væri búinn að senda henni mörg gróf SMSskilaboð. Fyrir stuttu hefði hann einnig reynt að komast inn í íbúðina um svalahurð, en D varnað honum inngöngu. Tekið er fram í skýrslunni að ákærði hafi verið farinn af vettvangi og hafi ekki fundist þrátt fyrir leit. Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu 18. febrúar 2019 skoraðist brotaþoli undan því að koma til skýrslutöku vegna máls þessa og kvaðst ekki vilja kæra ákærða vegna þessa atviks. Þá segir í lögregluskýrslu, sem rituð er 27. febrúar 2019 og liggur einnig fyrir í málinu, að tekin hafi verið skýrsla af D, og hafi hann ekki munað neitt eftir þessu atviki.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag á ákæruvaldinu. Í ljósi ofanritaðs og með hliðsjón af 109. gr., sbr. og 1. mgr. 111. gr. áðurnefndra laga, er það mat dómsins að ákæruvaldið hafi ekki axlað sönnunarbyrði um sekt ákærða samkvæmt þessum ákærulið. Fyrir vikið verður ákærði sýknaður af því broti sem hann er þar sakaður um.

Í máli þessu hefur ákærði verið fundinn sekur um ofbeldis og hótunarbrot gagnvart brotaþola, svo sem rakið er hér að framan undir ákærulið I. Með því hefur hann unnið sér til refsingar. Ákærði er fæddur í nóvember 1959 og hefur samkvæmt framlögðu sakavottorði aðeins einu sinni gengist undir sátt vegna umferðarlagabrots. Við ákvörðun refsingar verður til þess litið. Á hinn bóginn ber einnig að líta til þess að brot ákærða sem hann er hér sakfelldur fyrir teljast alvarleg og beindust að sambúðaraðila hans. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 90 daga. Þar sem ekki verður annað ráðið en að ákærði og brotaþoli séu enn í miklum og nánum samskiptum þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar með skilyrðum, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af ákærulið II í máli þessu, en sakfelldur fyrir hluta sakargifta samkvæmt I. ákærulið, verður ákærða með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 gert að greiða helming alls sakarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 758.180 krónum, en hinn helmingurinn greiðist úr ríkissjóði. Af heildarfjárhæð nemur þóknun skipaðs verjanda ákærða, D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 695.640 krónum, að meðtöldum virðisaukaskatti, ferðakostnaður lögmannsins 37.540 krónum og annar sakarkostnaður 25.000 krónum.I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 90 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði helming alls sakarkostnaðar, sem í heild nemur 758.180 krónum, eða 379.090 krónur, en hinn helmingurinn greiðist úr ríkissjóði. Af heildarkostnaði er þóknun skipaðs verjanda ákærða, D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 695.640 krónur, ferðakostnaður lögmannsins 37.540 krónur og annar sakarkostnaður 25.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf vettvangi og hafi ekki fundist þrátt fyrir leit. Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu 18. febrúar 2019 skoraðist brotaþoli undan því að koma til skýrslutöku vegna máls þessa og kvaðst ekki vilja kæra ákærða vegna þessa atviks. Þá segir í lögregluskýrslu, sem rituð er 27. febrúar 2019 og liggur einnig fyrir í málinu, að tekin hafi verið skýrsla af D, og hafi hann ekki munað neitt eftir þessu atviki.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag á ákæruvaldinu. Í ljósi ofanritaðs og með hliðsjón af 109. gr., sbr. og 1. mgr. 111. gr. áðurnefndra laga, er það mat dómsins að ákæruvaldið hafi ekki axlað sönnunarbyrði um sekt ákærða samkvæmt þessum ákærulið. Fyrir vikið verður ákærði sýknaður af því broti sem hann er þar sakaður um.

Í máli þessu hefur ákærði verið fundinn sekur um ofbeldis og hótunarbrot gagnvart brotaþola, svo sem rakið er hér að framan undir ákærulið I. Með því hefur hann unnið sér til refsingar. Ákærði er fæddur í nóvember 1959 og hefur samkvæmt framlögðu sakavottorði aðeins einu sinni gengist undir sátt vegna umferðarlagabrots. Við ákvörðun refsingar verður til þess litið. Á hinn bóginn ber einnig að líta til þess að brot ákærða sem hann er hér sakfelldur fyrir teljast alvarleg og beindust að sambúðaraðila hans. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 90 daga. Þar sem ekki verður annað ráðið en að ákærði og brotaþoli séu enn í miklum og nánum samskiptum þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar með skilyrðum, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af ákærulið II í máli þessu, en sakfelldur fyrir hluta sakargifta samkvæmt I. ákærulið, verður ákærða með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 gert að greiða helming alls sakarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 758.180 krónum, en hinn helmingurinn greiðist úr ríkissjóði. Af heildarfjárhæð nemur þóknun skipaðs verjanda ákærða, D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 695.640 krónum, að meðtöldum virðisaukaskatti, ferðakostnaður lögmannsins 37.540 krónum og annar sakarkostnaður 25.000 krónum.I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Ákærði, X, sæti fangelsi í 90 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði helming alls sakarkostnaðar, sem í heild nemur 758.180 krónum, eða 379.090 krónur, en hinn helmingurinn greiðist úr ríkissjóði. Af heildarkostnaði er þóknun skipaðs verjanda ákærða, D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 695.640 krónur, ferðakostnaður lögmannsins 37.540 krónur og annar sakarkostnaður 25.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf