S-281/2007

Mál þetta, sem þingfest var þann 12. september s.l. og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 9. október s.l., er höfðað með ákæru lögreglustjórans í Vestmannaeyjum, dagsettri 12. júlí 2007 á hendur X,

„fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, eftir hádegi föstudaginn 16. febrúar 2007 ekið sendibifreiðinni Y, vestur eftir Strandvegi í Vestmannaeyjum, án þess að hafa öryggisbelti spennt við aksturinn“.

Ákæruvaldið telur brot ákærða varða við 1. mgr. 71. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga rn. 50/1987 og krefst þess að ákærði verði dæmur til refsingar.

Ákærði mætti við þingfestingu málsins og viðurkenndi að hafa ekið í umrætt sinn án þess að hafa verið með öryggisbelti spennt eins og í ákæru greini en telur undanþágu umferðarlaga hafa gilt um akstur sinn í nefnt sinn.

Málsatvik

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að við umferðareftirlit hafi lögreglumenn, er kyrrstæðir voru við hús nr. 81 á Strandvegi, veitt athygli akstri bifreiðarinnar Y og séð hvar ökumaður hennar hafi ekki verið með spennt öryggisbelti við aksturinn. Hafi bifreiðinni verið veitt eftirför og akstur hennar stöðvaður á Friðarhafnarbryggju, gegnt Skýlinu. Ökumanni bifreiðarinnar hafi verið gerð grein fyrir ástæðu afskipta lögreglu af honum og hefði hann strax viðurkennt að hann hefði ekki verið spenntur í öryggisbelti við aksturinn. Hefði ökumaður sagst vinna við það að aka út vörum í fyrirtæki í bænum og því hefði hann leyfi samkvæmt reglugerð um undanþágu frá notkun öryggisbeltis að aka án þess að vera spenntur í belti. Kvað hann sig og starfsfélaga sína túlka umferðalögin á þann veg.

Skýrsla ákærða fyrir dómi

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann teldi sig þekkja vel til ákvæðis umferðarlaganna þar sem fjallað er um skyldu til að nota öryggisbelti. Sagði ákærði sig jafnframt þekkja undanþáguákvæðið en það hefði verið kennt í ökuskólanum er hann tók meiraprófið. Kvað ákærði sinn skilning á undanþáguákvæðinu vera þann að um sé að ræða undanþágu fyrir sendibílstjóra til notkunar öryggisbeltis. Sagðist ákærði af þeim sökum ekki nota öryggisbelti við vinnu sína en nota öryggisbelti hinsvegar við akstur einkabíls síns. Aðspurður kvaðst ákærði hafa verið á bifreið frá vinnuveitanda sínum í umrætt sinn. Sagðist ákærði hafa starfað hjá S í um 2 ár og starfað á annars vegar lítilli sendibifreið og hins vegar stórri sendibifreið. Taldi ákærði sig hafa ekið í umrætt sinn á um 30 – 40 km/klst. og stöðvað á níu stöðum til að afhenda vörur. Kvað ákærði aksturinn hafa tekið um þrjú korter til klukkutíma. Sagði ákærði sendibílstjóra hjá S almennt ekki nota bílbelti vegna undanþáguákvæðisins en ákærði kvaðst hafa kynnt sér það nokkuð eftir að hann hefði verið stöðvaður vegna þess. Kvaðst ákærði jafnframt hafa leyfi til leigubifreiðaaksturs og kvað hann sömu undanþágu eiga við um slíkan akstur. Þá staðfesti ákærði uppdrátt af akstri sínum, umræddan dag, á korti sem lagt var fyrir hann.

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki ágreiningur um að ákærði ók umræddri bifreið án þess að hafa öryggisbeltið spennt við aksturinn en fyrir liggur játning ákærða þess efnis. Ákærði heldur því fram að sér hafi verið það heimilt með vísan til a-liðs 2. gr. reglna um undanþágu frá notkun öryggisbeltis, nr. 204/1993, sem í gildi voru þegar ætlað brot átti sér stað.

Samkvæmt 1.mgr. 71. gr. umferðarlaga skal hver sá sem situr í sæti bifreiðar sem búið er öryggisbelti nota beltið þegar bifreiðin er á ferð. Samkvæmt 7. mgr. greinarinnar setur ráðherra frekari reglur um gerð og notkun viðurkennds öryggis- og verndarbúnaðar fyrir ökumann og farþega ökutækis. Þá setur ráðherra jafnframt reglur um undanþágu frá skyldu til að nota slíkan búnað, m.a. við sérstakan akstur.

Í e-lið 5. gr. reglugerðar um notkun öryggis- og verndarbúnaðar í ökutækjum, nr. 348/2007, er tók gildi 19. apríl s.l. er nú að finna efnislega samhljóða ákvæði og í nefndum reglum nr. 204/1993. Í e-lið 5. gr. reglugerðar nr. 348/2007 segir: „Ekki er skylt að nota öryggisbelti í ökutæki í eftirfarandi tilvikum: e. Þegar ekið er í atvinnuskyni þar sem hraði er jafnan lítill og fara þarf úr og í ökutæki með stuttu millibili“. Í gögnum málsins liggur fyrir og ákærði staðfesti fyrir dómi að akstursleið ákærða í umrætt sinn var samtals 2910 metrar og námu vegalengdir þær er ákærði ók er hann sinnti þessum erindum sínum allt frá 30 metrum til 1000 metra.

Af framangreindum reglugerðarákvæðum verður ráðið að akstur viðkomandi ökumanns verður að vera í „atvinnuskyni“, hraði ökutækisins þarf að vera „að jafnaði lítill“ og þá þarf ökumaður að fara í og úr ökutækinu með „stuttu millibili“. Fyrir liggur í málinu kort af akstursleið ákærða og kemur þar fram að lengsta leiðin sem hann ók var frá S að Geislanum, eða 1000 metrar í upphafi ferðar og í lok ferðar ók hann 650 metra frá Pennanum að Skýlinu. Þess á milli stöðvaði hann við 8 verslanir í miðbæjarkjarna Vestmannaeyjabæjar og námu eknar vegalengdir á þessum kafla 30-250 metrum. Eins og aðstæðum er háttað er því ekki annað í ljós leitt en að akstur ákærða hafi verið með þeim hætti að framangreindum skilyrðum hafi öllum verið fullnægt. Það er grundvallarsjónarmið í íslenskum refsirétti að manni verði ekki refsað fyrir aðra háttsemi en þá sem refsiverð er lýst í lögum, nema þá á grundvelli fullkominnar lögjöfnunar. Af því leiðir að refsiverðri háttsemi verður að vera lýst á skýran hátt í lögum til að geta orðið grundvöllur refsiákvörðunar. Það er mat dómsins að framangreint ákvæði e-liðar 5. gr. reglugerðar nr. 348/2007 sé svo matskennt og óljóst, að upp sé kominn slíkur vafi um sekt ákærða í máli þessu að sýkna beri hann af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök.

Allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, P-kvk-ef B-kvk-ef, hdl., 112.050 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti greiðist úr ríkissjóði, auk sakarkostnaðar að fjárhæð kr. 39.840 vegna starfa verjanda, J-kk-ef G. V-kk-ef hrl., á rannsóknarstigi málsins.

K-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, sýslumaður, flutti mál þetta af hálfu ákæruvaldsins.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri, kveður upp dóm þennan. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

D ó m s o r ð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, P-kvk-ef B-kvk-ef, hdl., 112.050 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti greiðist úr ríkissjóði, auk sakarkostnaðar að fjárhæð kr. 39.840 vegna starfa verjanda, J-kk-ef G. V-kk-ef hrl., á rannsóknarstigi málsins.

H-kk-nf O. A-kk-nf.