S-22/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 28. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 6. janúar 2021, á hendur X, kt. [...], [...], [...], fyrir eftirtalin brot:

1. Tilraun til ráns og vopnalagabrot, með því að hafa, laugardaginn 25. janúar 2020, í strætisvagni á leið nr. 5 frá [...] og að [...] í Reykjavík, ógnað farþeganum A, kt. [...], með hnífi og krafið hann um fjármuni, en þegar A kvaðst ekki hafa neina fjármuni flúði ákærði á brott. Er lögregla hafði afskipti af ákærða stuttu síðar inni á [...] í Reykjavík fannst við líkamsleit lögreglu á ákærða umræddur hnífur.

Telst brot þetta varða við 252. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

2. Tilraun til ráns, vopnalagabrot og barnaverndarlagabrot, með því að hafa, laugardaginn 25. janúar 2020, fyrir utan veitingastaðinn Hard Rock Café að Lækjargötu 2 í Reykjavík, ógnað B, kt. [...], C, kt. [...], og D, kt. [...], með hnífi og krafið þær um fjármuni, en þær kváðust ekki hafa neina fjármuni og flúðu inn á veitingastaðinn. B, C og D voru á aldrinum 16 og 17 ára þegar brotið átti sér stað og með því beitti ákærði þær ógnunum og syndi þeim yfirgang og ruddalegt athæfi.

Telst brot þetta varða við 252. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

3. Tilraun til ráns og vopnalagabrot, með því að hafa, á sama tíma og greint er í ákærulið 2., í Kirkjustræti við suðvestur horn Austurvallar í Reykjavík, ógnað erlendu ferðamönnunum E, kt. [...], og F, kt. [...], með hnífi og krafið þau um fjármuni, en er þau kváðust ekki hafa neina fjármuni flúði ákærði af vettvangi.

Telst brot þetta varða við 252. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

4. Fíkniefnalagabrot, með því að hafa, laugardagskvöldið 14. mars 2020, er lögregla hafði afskipti af honum á [...] að [...] í Reykjavík, haft í vörslum sínum 0,22 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni sem ákærði framvísaði við lögreglu.

Telst brot þetta varða við 2. gr., sbr. 5. og 6. gr., laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.

5. Þjófnað, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 16. ágúst 2020, brotist inn á veitingastaðinn Duck & Rose að Austurstræti 14 í Reykjavík og stolið þaðan áfengisflösku að óþekktu verðmæti.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

6. Rán, vopnalagabrot og brot í nánu sambandi, með því að hafa, sunnudagskvöldið 6. september 2020, á heimili foreldra sinna að [...] í [...], ógnað foreldrum sínum G, kt. [...], og H, kt. [...], með hnífi og krafið þau um peningagreiðslu eða debetkort og þannig neytt föður sinn til þess að afhenda sér debetkort hans og leyninúmer. Í kjölfarið fór ákærði í hraðbanka og í heimildarleysi tók út af debetkorti föður síns 20.000 krónur.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. og 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998. ruðst inn í móttöku [...], að [...] í Reykjavík, krafið starfsmann [...] um af afhenda sér lyfseðilsskylda læknalyfið Sobril og er starfsmaðurinn hugðist afhenda ákærða eina slíka töflu, hrifsað úr hendi starfsmanns [...] allan kassann af lyfinu er innihélt tvö lyfjaspjöld með samtals 29 stykki af 10 mg töflum og haft með sér á brott.

Telst brot þetta varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

8. Tilraun til ráns og vopnalagabrot, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 26. júlí 2020, utandyra við Laugaveg 77 í Reykjavík, ógnað I, kt. [...], með járnskrúfu og krafið um fjármuni, en er hann kvaðst ekki hafa neina fjármuni flúði ákærði af vettvangi.

Telst brot þetta varða við 252. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

9. Þjófnað, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 16. ágúst 2020, brotist inn á veitingastaðinn Duck & Rose að Austurstræti 14 í Reykjavík, og stolið þaðan áfengisflösku að óþekktu verðmæti.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

10. Líkamsárás og vopnalagabrot, með því að hafa, þriðjudaginn 18. ágúst 2020, utandyra við pylsuvagn Bæjarins Beztu, að Tryggvagötu í Reykjavík, veist með ofbeldi að starfsmanni [...], J, kt. [...], slegið hann með krepptum hnefa hægri handar vinstra megin í andlitið þannig að J féll í jörðina, allt með þeim afleiðingum að J hlaut tognun og ofreynslu á hálshrygg og á vinstri axlarlið, og yfirborðsáverka á vinstri augabrún. Er lögregla hafði afskipti af ákærða í kjölfarið fannst hnífur í fórum ákærða við líkamsleit lögreglu og hald var lagt á umrætt sinn.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

11. Þjófnað, með því að hafa, aðfaranótt föstudagsins 16. október 2020, brotist inn á veitingastaðinn Duck & Rose, að Austurstræti 14 í Reykjavík, og stolið þaðan tveimur áfengisflöskum að óþekktu verðmæti.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

12. Gripdeild, með því að hafa, föstudaginn 16. október 2020, í Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, kt. [...], í heimildarleysi tekið vínflösku að verðmæti 4.520 krónur og gengið framhjá afgreiðslukössum verslunarinnar án þess að greiða fyrir og haft með sér á brott, en starfsmaður verslunarinnar fylgdist með háttsemi ákærða og elti hann út úr versluninni þar sem hann náði þýfinu af ákærða.

Telst brot þetta varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

13. Rán, vopna- og fíkniefnalagabrot, með því að hafa, laugardaginn 17. október 2020, farið inn í verslun Euro Market, að Stakkholti 4 b í Reykjavík, með grímu fyrir vitum sér, ýtt viðskiptavini verslunarinnar K, kt. [...], frá afgreiðsluborði og því næst ógnað afgreiðslustúlkunni L, kt. [...], með oddhvössum síli og skipað henni að afhenda sér fjármuni úr afgreiðslukassa, þaðan sem ákærði tók u. þ. b. 20.000 krónur í reiðufé og hljóp með út úr versluninni. Stuttu síðar hafði lögregla afskipti af ákærða við Austurvöll í Reykjavík, en við líkamsleit á honum fann lögregla 10.000 krónur í reiðufé, oddhvassan síl, dúkahníf auk 2,24 grömm af maríhúana, sem hald var lagt á.

Telst brot þetta varða við 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1. mgr. og b. lið 2. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr. vopnalaga nr. nr. 16/1998 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.

14. Rán, vopnalagabrot og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa, sunnudaginn 18. október 2020, um klukkan 10:50 utandyra við Hlemm mathöll í Reykjavík, ógnað M, kt. [...], með hnífi, hótað því að drepa hann og krafið um fjármuni. Í kjölfarið, reif ákærði af M mittistösku og tók úr henni sígarettupakka, sló M síðan með krepptum hnefa hægri handar eitt högg í andlitið vinstra megin og nokkur högg í bakið og tók hann hálstaki, allt með þeim afleiðingum af M-x-þgf mar hægra megin á hálsi, mar á vinstri upphandlegg, mar á vinstri hlið mjóbaks og þreifieymsli yfir vinstri kjálka. M var 15 ára þegar brotið átti sér stað og með því beitti ákærði hann ógnunum og syndi honum yfirgang og ruddalegt athæfi.

Telst brot þetta varða við 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

15. Rán og vopnalagabrot, með því að hafa, sunnudaginn 18. október 2020, um klukkan 12:00 farið inn í verslunina Krambúðin, að Mávahlíð í Reykjavík, ógnað þar starfsmönnunum N, kt. [...], og P, kt. [...], með hnífi og skipað þeim að afhenda sér fjármuni og þannig fengið starfsmanninn N til að opna afgreiðslukassa verslunarinnar þaðan sem ákærði tók u. þ. b. 30.000 krónur í reiðufé og hljóp með út. Stuttu síðar hafði lögregla afskipti af ákærða í gistiskýlinu að [...], en við líkamsleit á honum fundust 5.000 krónur í reiðufé, sem hald var lagt á.

Telst brot þetta varða við 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

16. Rán og vopnalagabrot, með því að hafa, sunnudaginn 18 október 2020, um klukkan 18:00, bakatil við pylsuvagn Bæjarins Beztu, að Tryggvagötu í Reykjavík, ógnað starfsmanninum O, kt. [...], með hnífi og krafið hann um fjármuni og þannig fengið starfsmanninn til að benda sér á skúffu með peningaseðlum í, þaðan sem ákærði tók u. þ. b. 50.000 krónur í reiðufé og hljóp á brott með. Stuttu síðar hafði lögregla afskipti af ákærða í gistiskýlinu að [...], en við líkamsleit á honum fann lögregla 50.000 krónur í reiðufé og hníf, sem hald var lagt á.

Telst brot þetta varða við 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr., vopnalaga nr. 16/1998.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þess er jafnframt krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta upptöku á 2,24 grömm af maríhúana (efnaskrá lögreglu nr. 44718), sbr. heimild í 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, sbr. 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta upptöku á haldlögðum fjármunum að fjárhæð samtals 65.000 krónur skv. ákærulið 14. - 16., (munaskrá lögreglu nr. 149382, 14941 og 149412), sem er áætlaður ávinningur af broti ákærða skv. ákæruliðum 14. - 16., sbr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Einkaréttarkröfur:

B-kk-nf Þ-kk-nf hrl., gerir þá kröfu fyrir hönd J, kt. [...], (hér eftir kröfuhafi), að ákærða verði gert að greiða honum skaða- og miskabætur að fjárhæð 878.317 krónur ásamt 4,5% vöxtum skv. 16. gr. laga nr. 50/1993 af 12.240 krónum frá 18. ágúst 2020 og þar til einn mánuður er liðinn frá því að krafan hefur verið birt ákærða og með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 866.077 krónum frá 18. ágúst 2020 og þar til einn mánuður er liðinn frá því að krafan hefur verið birt ákærða, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þess að ákærði verði dæmdur til að greiða kröfuhafa kostnað vegna lögmannsaðstoðar að fjárhæð 180.000 krónur auk virðisaukaskatts, ellegar að mati dómsins ef til málsmeðferðar kemur fyrir dómi.

Önnur ákæra var gefin út á hendur ákærða af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 26. janúar sl. fyrir líkamsárás með því að hafa mánudaginn 14. september 2020, utandyra við veitingastaðinn Danska kráin, að Þingholtsstræti í Reykjavík, veist með ofbeldi að Q, kt. [...], slegið hann með krepptum hnefa hægri handar ítrekað í andlit, allt með þeim afleiðingum að R-kk-nf hlaut bólgu, eymsli og opin sár vinstra megin í andliti sem úr blæddi.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Málin voru sameinuð.

Við þingfestingu málsins lýsti sækjandi því að fallið væri frá ákærulið 6 í ákærunni frá 6. janúar 2021 og einnig að ákærulið 9 væri breytt þannig að orðin: „þannig að J féll í jörðina“ falli á brott.

Verjandi ákærða krefst vægustu refsingar sem lög leyfa, lækkunar bótakröfu og hæfilegrar þóknunar sér til handa.

Farið var með mál þetta samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var það tekið til dóms án frekari sönnunarfærslu þegar sækjanda og verjanda ákærða hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Ákærði hefur skýlaust játað brot sín. Sannað er með játningu ákærða og öðrum gögnum málsins að hanner sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur í [...] [...] og var því einungis 17 og 18 ára er hann framdi brot sín. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 5. janúar sl. hefur ákærði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Hann hefur sætt gæsluvarðhaldi frá 18. október 2020.

Ákærði er í máli þessu sakfelldur fyrir fjölmörg brot sem sum hver eru mjög alvarleg. Þann 8. desember 2020 var R geðlæknir dómkvaddur til að leggja mat á þroska og heilbrigðisástand ákærða til að kanna hvort að hann væri sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr.19/1940 eða eftir atvikum hvort ætla megi að refsing geti borið árangur skv. 16. gr. sömu laga. Í matsgerð hans frá 20. janúar sl. er aðstæðum ákærða lýst og rakin sjúkrasaga hans. Í samantekt hans kemur fram að ákærði hafi glímt við margvísleg andleg vandamál allt frá unga aldri. Hann hafi glímt við [...] og hafi snemma lent í ýmsum útistöðum. Hann hafi farið í mikla neyslu vímuefna eftir 14- 15 ára aldur. Skólaganga hans hafi verið brokkgeng og erfið. Greind hans sé í grunninn ágæt, en þó sé töluverð misvísun í henni [...]. Hann sé með gríðarlega hvatvísi sem leiði til þess að hann eigi erfitt með að stjórna gjörðum sínum. Þetta í samblandi við mikla fíkniefnaneyslu, þar sem töluvert samviskuleysi gagnvart afleiðingum gjörða sinna er til staðar, eigi þátt í því að hann virðist gera það sem honum detti í hug í þeim tilgangi að ná í það sem hann vill. Brotavilji hans sé einbeittur og hann lýsi löngun til þess að ná í verðmæti sem ekki séu rekjanleg. Hann hafiekki áhyggjur af afleiðingum gjörða sinna á aðra. Þrátt fyrir ungan aldur verði að ætla að hann sé með verulega hegðunartruflun með sterka vísbendingu um andfélagslega persónuleikaröskun. Ljóst sé að þroski hans liti staf verulegri vímuefnaneyslu og samblandi þessarar vímuefnaneyslu, hvatvísi, ákveðnu samviskuleysi sem sé grundvallarþáttur í hegðun hans og atferli þar sem hann með stjórnlausum hætti virðist sækjast eftir að ná í fjármuni, sem fyrst og fremst sé ætlað að fjármagna vímuefnaneyslu hans. Þrátt fyrir að ítrekað hafi verið reynt að hjálpa honum með sértækri meðferð vegna [...] hafi ekki náðst stjórn á þessum þáttum. Grundvallarþáttur í öllu hans atferli gagnvart þeim brotum sem séu til skoðunar grundvalli st á mikilli vímuefnafíkn samhliða mikilli hvatvísi og andfélagslegum persónuleikaþáttum. Ljóst séað hann viti hvaða afleiðingar séu af hegðun hans. Þá hafi hann ekki verið undir áhrifum í allmörgum af þeim afbrotum sem um ræði og hafi innsýn í gjörðir sínar. Hann hafi þroska, greind og atgervi til að skilja þessa hluti en vandi hans sé að honum sé sama um afleiðingarnar vegna þess að hann vilji einvörðungu ná markmiði sínu. Ekki séu merki um sjúkdóma sem séu til þess fallnir að skýra gjörðir hans eða afsaka. Hann viti og hafi vitað í gjörðum sínum að í þeim fælust brot en það virðist ekki hafa heft framgöngu hans. Verði því að telja að 15. gr. almennra hegningarlaga eigi ekki við um ákærða. Ákærði þurfi áframhaldandi sértæka meðferð vegna [...] auk stuðnings vegna vímuefnafíknar. Þessi meðferð geti farið fram að verulegu leyti í göngudeild. Ákærði viti afleiðingarnar af verkum sínum og geri sér grein fyrir að háttsemi hans geti leitt til fangelsisdóms og/eða skilorðsbundinnar refsingar. Heilsufar hans séekki til þess fallið að koma í veg fyrir að árangur verði af refsingu eins og ætla megi. Það er því niðurstaða matsmannsins að ákærði sé sakhæfur og refsing geti borið árangur.

Með hliðsjón af öllu framangreindu, fjölda og alvarleika ákæruefnanna og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Ekki þykir unnt að skilorðsbinda hluta refsingarinnar en mikilvægt er að ákærði fái notið sérhæfðrar heilbrigðisþjónustu. Vegna þess sem fram er komið um andlega hagi ákærða skal tekið fram að samkvæmt 29. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsinga skulu fangar njóta sambærilegrar heilbrigðisþjónustu og almennt gildir, auk þeirrar sérstöku heilbrigðisþjónustu sem lög og reglur um fanga segja til um. Jafnframt getur Fangelsismálastofnun eftir 22. gr. sömu laga heimilað að fangi sé vistaður um stundarsakir eða allan refsitímann á heilbrigðis- eða meðferðarstofnun.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru frá 6. janúar sl. eru gerð upptæk 2,24 grömm af marijúana og 65.000 krónur sem hald var lagt á við rannsókn málsins.

Af hálfu brotaþolans J er krafist skaða- og miskabóta að fjárhæð 878.317 krónur ásamt vöxtum og málskostnaði.

Krafan sundurliðast þannig:

Útlagður kostnaður kr. 66.077

Þjáningabætur kr. 12.240

Miskabætur kr. 800.000

Samtals kr. 878.317

Krafa um útlagðan kostnað er studd gögnum og verður fallist á hana. Þá liggur fyrir vottorð vinnuveitanda vegna kröfu um þjáningabætur og verður einnig fallist á hana.

Brotaþoli á rétt til miskabóta á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga og þykja þær hæfilega ákveðnar 250.000 krónur. Þá verður ákærða gert að greiða brotaþola málskostnað að fjárhæð 223.200 krónur.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipað verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.018.040 krónur, og þóknun verjenda á rannsóknarstigi, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns 80.290 krónur, og E-kk-ef O-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 68.820 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 560.538 krónur í annan í sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið L-kvk-nf Á-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár. Gæsluvarðhald ákærða frá 18. október 2020 kemur til frádráttar refsingu.

Ákærði sæti upptöku á 2,24 gaf marijúana og 65.000 krónum.

Ákærði greiði J 328.317 krónur með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. laga nr. 50/1993 af 12.240 krónum frá 18. ágúst 2020 til 8. febrúar 2021 og með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 316.077 krónum frá 18. ágúst 2020 til 8. febrúar 2021, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, auk lögmannsþóknunar að fjárhæð 223.200 krónur.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipað verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.018.040 krónur, og þóknun verjenda á rannsóknarstigi, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns 80.290 krónur, og E-kk-ef O-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 68.820 krónur, og 5 60.538 krónur í annan í sakarkostnað.