E-6157/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 2. nóvember sl., var höfðað 7. október 2010.

Stefnandi er M-kvk-nf L-kvk-nf G-kvk-nf, Aratúni 34, Garðabæ.

Stefndi er A-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf, Hringbraut 45, Reykjavík.

Dómkröfur

1. Þess er krafist að eftirfarandi ummæli í stafliðum A til D, sem stefndi er höfundur að og birti á vefsvæðinu www.vrovl.blogspot.com með fyrirsögninni Siðblint ofbeldisfólk og ráðalaus lögregla, mánudaginn 19. júlí 2010, verði dæmd dauð og ómerk.

A. Siðblint ofbeldisfólk

B. B-kvk-nf og K-kk-nf hafi lent í alveg ótrúlegu ofbeldi af hálfu nágranna sinna á Aratúni 34, þeirra… og M-kvk-ef L-kvk-ef G-kvk-ef

C. og núna fyrir tveimur vikum ráðast þau á þau með piparúða, þegar B-kvk-nf er með 2ja ára dóttur sína á fanginu.

D. Hvað er til ráða, þegar lögreglunni er að því er virðist bara skítsama þó börn séu sprautuð með piparúða og fólk barið til óbóta.

2. Þess er krafist að eftirfarandi ummæli í stafliðum A til D, sem stefndi er höfundur að og birti á vefsvæðinu www.facebook.com, á sérstakri vefsíðu sem heitir Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá – Réttlæti fyrir fórnarlömbin, verði dæmd dauð og ómerk.

A. Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá.

B. Ítrekað ofbeldi og einbeittur brotavilji hjónanna í Aratúni á ekki að líðast.

C. Hjónin, sem komust í fjölmiðla í sumar fyrir hrottalegar ofsóknir og ofbeldi á hendur nágrönnum sínum, sem flúðu í kjölfarið heimili sitt, eiga langan brotaferil að baki.

D. Hjónin í Aratúni hafa beitt nágranna sína bæði þar og þar sem þau hafa búið áður grófu ofbeldi ...

3. Gerð er krafa um að stefndi, verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.000.000 króna í miskabætur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 14. nóvember 2010 til greiðsludags.

4. Þess er krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur til að kosta birtingu dóms í málinu, þ.e. forsendna og dómsorðs, í tveimur dagblöðum. Til vara er gerð krafa um birtingarkostnað að álitum.

5. Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdir til greiðslu málskostnaðar samkvæmt síðar framlögðu málskostnaðaryfirliti, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að kröfum samkvæmt kröfuliðum 1A, 1C, 1D og 2A í stefnu verði vísað frá dómi og stefndi sýknaður af öllum öðrum kröfum stefnanda

Til vara er þess krafist að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Í öllum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, sér að skaðlausu, samkvæmt mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi, verði hann lagður fram við aðalmeðferð málsins, eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Hinn 28. mars sl. fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu stefnda. Með úrskurði uppkveðnum 12. apríl 2011 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Málavextir

Málavextir eru þeir að stefndi heldur úti bloggsíðu, www.vrovl.blogspot.com. Kveðst hann birta þar hugrenningar sínar og skoðanir og fjalla um málefni líðandi stundar.

Hinn 19. júlí 2010 birti stefndi umfjöllun undir fyrirsögninni siðblint ofbeldisfólk og ráðalaus lögregla. Þar lýsti hann ofbeldi sem vinafólk hans, B-kvk-nf og K-kk-nf, Aratúni 36, Garðabæ, höfðu sætt af hálfu nágranna sinna að Aratúni 34, stefnanda og fjölskyldu hennar.

Í umfjölluninni fullyrðir stefndi að vinafólk hans hafi sætt ótrúlegu ofbeldi af hálfu stefnanda og fjölskyldu hennar sem hafi meðal annars ráðist að vinkonu hans og tveggja ára dóttur hennar með piparúða. Þá er því lýst hvernig eiginmaður stefnanda og sonur hafi ráðist að vinafólki stefnda með barsmíðum. Síðar í umfjölluninni er þeirri spurningu varpað fram hvað sé til ráða þegar lögreglan láti það afskiptalaust þegar piparúða er sprautað í andlitið á börnum og fólk barið til óbóta.

Með kröfubréfi, dags. 10. september 2010 skoraði lögmaður stefnanda á stefnda að biðjast opinberlega afsökunar á ummælum sínum meðal annars um stefnanda og draga þau til baka auk þess sem krafist var miskabóta til handa stefnanda og fjölskyldu hennar.

Ekki var brugðist við kröfubréfinu af hálfu stefnda en í lok september sama ár stofnaði stefndi vefsíðu á vefsvæðinu www.facebook.com, undir heitinu „Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá - Réttlæti fyrir fórnarlömbin. Þar hélt hann áfram umfjöllun sinni um stefnanda og eiginmann hennar. Segir þar m.a. að ítrekað ofbeldi og einbeittur brotavilji hjónanna eigi ekki að líðast. Jafnframt er þar vísað til umfjöllunar DV um hjónin í Aratúni 34, sem að mati stefnda taki af allan vafa um það hvers lags nágrannar þau séu. Segir þar m.a. að hjónin, sem eigi langan brotaferil að baki, hafi komist í fjölmiðla fyrr um sumarið fyrir hrottalegar ofsóknir og ofbeldi á hendur nágrönnum sínum sem í kjölfarið flúðu heimili sitt.

Þar sem stefndi hafi ekki fengist til að hætta skrifum sínum um stefnanda þrátt fyrir áskoranir þess efnis, og neiti að draga ummæli sín um stefnanda til baka og biðjast afsökunar, þá telur stefnandi nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Stefndi kveður tildrög skrifa sinna hafa verið ofsóknir sem vinafólk hans, K-kk-nf og B-kvk-nf, sem bjuggu að Aratúni 36, Garðabæ, hafi mátt þola af nágrönnum sínum að Aratúni 34, þ.e. stefnanda og fjölskyldu hennar. Kveður hann upphaf málsins mega rekja til þess að vorið 2007 sóttu K-kk-nf og B-kvk-nf um leyfi til að byggja bílskúr. Allir íbúar götunnar, nema nágrannar þeirra, hafi samþykkt byggingaráformin og hafi stefnandi og eiginmaður hennar ítrekað lagt fram mótmæli og kærur innan stjórnsýslunnar m.a. vegna ákvarðana bæjaryfirvalda í Garðabæ. Allt frá því að K-kk-nf og B-kvk-nf sóttu um leyfið árið 2007 hafi fjölskylda þeirra mátt sæta ofsóknum af hendi nágranna sinna. Þau hafi kallað að þeim svívirðingar og hreytt í þau fúkyrðum nær undantekningarlaust þegar þau hittust. Þá hafi verið um að ræða ýmsa aðra óviðurkvæmilega hegðun í garð K-kk-ef og B-kvk-ef sem hafi farið stigvaxandi. Síðastliðið sumar hafi svo steininn tekið úr þegar fjölskylda stefnanda hafi farið að beita fjölskyldu B-kvk-ef líkamlegu ofbeldi. Hafi kærur verið lagðar fram hjá lögregluyfirvöldum vegna líkamsárása. Hafi þetta ástand leitt til þess að K-kk-nf og B-kvk-nf hafi orðið að yfirgefa heimili sitt og hafi þau nú flutt í burtu.

Stefndi kveðst um nokkurt skeið hafa haldið úti bloggsíðu fyrir nánustu ættingja sína og vini á léninu www.vrovl.blogspot.com. Hafi hann birt þar hugrenningar sínar og skoðanir á málefnum líðandi stundar.

Eftir árás fjölskyldu stefnanda á vinafólk stefnda hafi stefnda verið ofboðið. Hafi hann þá skrifað færslu sem hann birti á bloggsíðu sinni. Efni færslunnar hafi verið þær raunir sem vinafólk hans hafi mátt þola og sú ógn sem þau höfðu búið við af hálfu nágranna sinna. Hafi færslan einkum fjallað um vanmátt lögreglu í málinu, áhugaleysi hennar og sér í lagi fullkomið úrræðaleysi. Færsluna hafi hann birt undir fyrirsögninni Siðblint ofbeldisfólk og ráðalaus lögregla. Kvöldið áður hafi hann, hitt B-kvk-þf, K-kk-þf og Ö-kvk-þf, dóttur þeirra, eftir árásir þær sem þau höfðu orðið fyrir af hendi fjölskyldu stefnanda. Hafi þau þá verið nýkomin af Heilsugæslunni í Garðabæ þar sem þau höfðu notið aðhlynningar og þorðu ekki aftur heim til sín. Þau hafi komið við á heimili sínu í fylgd vina, þar sem þau óttuðust að fara þangað ein til að pakka ofan í tösku brýnustu nauðsynjum og hafi þar með flúið heimili sitt. Heimsókn B-kvk-ef og fjölskyldu og frásögn þeirra hafi fengið mjög á stefnda. B-kvk-nf hafi verið blá og svo marin að hún hafi vart getað setið vegna áverkanna og hafi átt í erfiðleikum með að halda á barninu sínu. Þá hafi K-kk-nf verið með stokkbólgin augu.

Engar athugasemdir eða ,,comment“ hafi verið gerðar við færslu stefnda í því formi sem hún birtist hinn 19 júlí. Strax daginn eftir kveðst stefndi hafa breytt bloggfærslunni, án þess að hann teldi sér það skylt, og tekið m.a. út nöfn fjölskyldu stefnanda.

Í september 2010 hafði ekkert dregið til tíðinda í máli B-kvk-ef og K-kk-ef og þau enn verið á vergangi milli vina og ættingja. Um miðjan mánuðinn hafi stefnda borist kröfubréf frá lögmanni f.h. hjónanna S-kk-ef og M-kvk-ef og barna þeirra, S-kk-ef og T-kvk-ef. Þar hafi þess verið krafist að stefndi bæðist opinberlega afsökunar á þar tilgreindum ummælum á bloggsíðu sinni og drægi þau jafnframt til baka.

Seint í september s.á. kveðst stefndi hafa stofnað notanda/síðu eða svokallað ,,málefni“ á vefsvæðinu www.facebook.com undir heitinu ,,Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá - Réttlæti fyrir fórnarlömbin“. Tilgangur hans, og hvatinn að síðunni, hafi verið að vekja athygli á því ófremdarástandi sem vinir hans byggju við, sem enn höfðu engan fastan samastað, þyrðu ekki að snúa til síns heima en allt að einu væri engin lausn í sjónmáli eða nokkrar niðurstöður eða úrræði frá yfirvöldum. Hafi hann viljað hvetja lögregluvöld til umhugsunar og að grípa til aðgerða, eins og lýsing/titill ,,málefnisins“ beri með sér.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveður umstefnd ummæli í kröfulið 1 hafa birst á vefsvæði stefnanda og skrifi hann undir umfjöllunina um stefnanda með skírnarnafni sínu, A-kk-þf, auk þess sem mynd sé af stefnda við umfjöllunina. Hvað varðar ummælin í kröfulið 2 þá upplýsi stefndi á facebook síðu sinni að hann eigi vefsíðuna þar sem ummælin birtust og hann sé stofnandi/höfundur síðunnar enda sé stefndi nafngreindur sem slíkur fullu nafni, A-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf, á vefsíðunni. Stefndi sé því höfundur allra hinna umstefndu ummæla og beri ábyrgð á þeim að lögum.

Ummæli í kröfulið 1

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vegið með alvarlegum hætti að stefnanda með ummælum sínum um hann á vefsvæðinu www.vrovl.blogspot.com, en þar haldi stefndi því fram að stefnandi og fólk henni tengt sé siðblint ofbeldisfólk og stefnandi hafi beitt nágranna sína ótrúlegu ofbeldi. Síðar í umfjölluninni láti stefndi að því liggja að stefnandi hafi gerst sek um að sprauta piparúða á nágranakonu sína þar sem hún var með tveggja ára dóttur sína í fanginu en frásögn stefnda hafi síðan breyst á þá leið að piparúðanum hafi verið sprautað á barnið og foreldrarnir barðir til óbóta.

Í umfjöllun stefnda um stefnanda í heild, einstökum ummælum, fyrirsögn og framsetningu efnis felist ærumeiðandi aðdróttanir í hans garð. Í umfjöllun stefnda um stefnanda sé því ítrekað haldið fram að stefnandi hafi gerst sek um alvarleg ofbeldisbrot sem margra ára fangelsi liggi við að íslenskum lögum, sbr. 217. og 218. gr. almennra hegningarlega nr. 19/1940. Þá séu ásakanir stefnda um ofbeldi gagnvart kornungu barni vinafólks hans grafalvarlegar en hægt sé að fullyrða að engin brot séu jafn svívirðileg í huga almennings og barnaofbeldi, auk þess að vera refsiverð. Stefndi fullyrði að stefnandi sé siðblind ofbeldismanneskja. Þau ummæli séu jafn gildishlaðin og þau séu röng.

Ásakanir stefnda í garð stefnanda eigi ekki við rök að styðjast. Stefnandi og fjölskylda hennar hafi á undanförnum mánuðum átt í útistöðum við nágranna stefnda og séu þær deilur engum til sóma. Það sé hins vegar af og frá að stefnandi hafi gert nokkuð það sem stefndi beri upp í framangreindri umfjöllun. Stefnandi sé ekki með sakarferil eins og sjá megi á framlögðu sakavottorði og engin mál séu til rannsóknar á stefnanda hjá lögreglu, hvorki mál vegna ofbeldisbrota né önnur mál. Ummæli stefnda um stefnanda séu því úr lausu lofti gripin og ekki sannleikanum samkvæm. Það sé því ekkert sem réttlæti umfjöllun stefnda um stefnanda og það að stefndi skuli leyfa sér að kalla stefnanda siðblinda ofbeldismanneskju sem sé einfaldlega ekki rétt.

Ummæli í kröfulið 2

Stefnda hafi ekki fundist nóg að gert að skrifa og birta ummælin á ofangreindu vefsvæði sínu heldur hafi hann séð ástæðu til þess að stofna sérstaka vefsíðu á www.facebook.com, sem heiti Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá – Réttlæti fyrir fórnarlömbin, en á þeirri vefsíðu haldi stefndi áfram að vega að æru stefnanda með ósmekklegum hætti. Á vefsíðunni kalli stefndi stefnanda á nýjan leik ofbeldismanneskju og geri þá kröfu að hún verði fangelsuð. Stefndi haldi síðan áfram að halda því fram að stefnandi hefi gerst sek um ítrekað ofbeldi og brotavilji hennar sé einbeittur. Síðan segi stefndi að stefnandi hafi gerst sek um hrottalegar ofsóknir og ofbeldi á hendur nágrönnum sínum, sem hafi í kjölfarið flúið heimili sitt, og stefnandi eigi langan brotaferil að baki. Þá klikki stefndi út með því að stefnandi hafi beitt nágranna sína nú og áður grófu ofbeldi.

Í umfjöllun stefnda um stefnanda í heild, einstökum ummælum, fyrirsögn og framsetningu efnis felist ærumeiðandi aðdróttanir í hennar garð. Í umfjöllun stefnda um stefnanda sé því ítrekað haldið fram að stefnandi hafi gerst sek um gróf og hrottaleg ofbeldisbrot sem margra ára fangelsi liggi við að íslenskum lögum, sbr. 217. og 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Stefndi fullyrði jafnframt að stefnandi hafi ofsótt nágrana sína og ofsóknirnar hafi verið hrottalegar. Þá sé því haldið fram að ásetningur stefnanda til þessara brota hafi verið einbeittur og afbrotaferill stefnanda sé langur. Af heiti vefsíðunnar og fyrirsögn á umfjöllun stefnda megi síðan ráða að hann telur að stefnandi eigi að fá fangelsisdóm fyrir hin meintu brot sín.

Ásakanir stefnda í garð stefnanda eigi ekki við rök að styðjast. Stefnandi hafi ekki verið kærð fyrir ofbeldisbrot í rúmlega tvo áratugi. Stefnandi og fjölskylda hennar hafi hins vegar á undanförnum mánuðum átt í útistöðum við nágranna stefnda og séu þær deilur engum til sóma. Það sé hins vegar af og frá að stefnandi hafi gert nokkuð það sem stefndi ber upp á hana í framangreindri umfjöllun. Stefnandi sé ekki með sakarferil eins og sjá megi af framlögðu sakavottorði og engin mál séu til rannsóknar á stefnanda hjá lögreglu, hvorki mál vegna ofbeldisbrota né nokkur önnur mál.

Árið 1989 hafi stefnandi hlotið dóm í sakadómi Reykjavíkur sbr. mál dómsins nr. 330-331/1989 fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing stefnanda hafi verið ákveðin varðhald í 15 daga skilorðsbundið til þriggja ára. Brot stefnanda gagnvart brotaþola hafi verið framið eftir að brotaþoli hafði kastað stól í gegnum eldhúsgluggann hjá stefnanda, ruðst inn á heimili hennar og slegið tengdaföður hennar í andlitið og brotið í honum tönn. Árið 1978 gekkst stefnandi undir dómsátt þar sem hún samþykkti að greiða 30.000 króna sekt fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Framangreindur dómur og réttarsátt stefnanda réttlæti ummæli stefnda ekki með nokkru móti, en um sé að ræða atburði sem gerðust fyrir rúmum tuttugu og þrjátíu árum. Í því sambandi sé rétt að ítreka að síðan dómur sakadóms Reykjavíkur var kveðinn upp hafi stefnandi ekki verið kærð til lögreglu, hvorki fyrir ofbeldisbrot né önnur brot.

Í 1. mgr. 5. gr. laga um kosningar til alþingis nr. 24/2000 sé skilgreint hvenær refsiverður dómur hafi flekkun mannorðs í för með sér. Hafi einstaklingur gerst sekur eftir dómi fyrir verk sem teljist vera svívirðilegt að almenningsáliti, þá teljist viðkomandi aðili ekki hafa óflekkað mannorð. Í 2. mgr. 5. gr. sömu laga sé skýrt út hvenær verknaður sé svívirðilegur að almenningsáliti. Þannig þurfi sakborningur að hafa verið fullra 18 ára að aldri þegar brot var framið og dæmd refsing þurfi að vera fjögurra mánaða fangelsi óskilorðsbundið hið minnsta.

Af framansögðu sé ljóst að stefnandi sé með óflekkað mannorð og njóti þar með fullra borgaralegra réttinda og því sé það ærumeiðandi, óviðurkvæmilegt og smekklaust af stefnda að rifja upp, að tilefnislausu, atburði úr lífi stefnanda sem hafi gerst fyrir mörgum áratugum. Því eigi 2. mgr. 238. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 við um ummæli stefnda í stafliðum c og d í kröfulið 1 í garð stefnanda.

Til vara sé byggt á því að 84. gr. almennra hegningarlaga eigi við um refsidóm stefnanda frá 1989 og þar sem stefnandi hafi öðlast uppreisn æru á grundvelli ákvæðisins eigi 2. mgr. 238. gr. almennra hegningarlaga við um ofangreind ummæli stefnda.

Ómerking ummæla

Öll hin umstefndu ummæli í kröfulið 1 og 2 séu ærumeiðandi aðdróttanir og feli í sér brot gegn 235. og 2. mgr. 236. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og því beri að ómerkja ummælin með vísan til 1. mgr. 241. gr. sömu laga. Öll hin umstefndu ummæli séu ósönn, óviðurkvæmileg, tilhæfulaus og smekklaus og til þess fallin að sverta stefnanda. Hagsmunir stefnanda af því að fá ummælin dæmd dauð og ómerk séu því miklir.

Ef ekki verði fallist á að ummælin varði við 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sé til vara byggt á því að þau varði við 234. gr. sömu laga og að á þeim grundvelli verði ummælin dæmd dauð og ómerk. Hvað varðar ummæli í staflið c og d í kröfulið 2 sé til þrautavara byggt á því að ummælin feli í sér brigsl, sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, og verði á þeim grunni dæmd dauð og ómerk.

Um ómerkingu ummæla í staflið c og d í kröfulið 2 sé jafnframt vísað til 2. mgr. 238. gr. almennra hegningarlaga, en þegar stefndi birti ummælin hafi verið liðnir áratugir síðan stefnandi hafði gerst sek um hegningarlagabrot, en brot stefnanda hafi ekki haft í för með sér flekkun mannorðs og því hafi tilvísun stefnda til brotaferils stefnanda verið óviðurkvæmileg, ósmekkleg og ærumeiðandi fyrir hana.

Miskabótakrafa

Stefnandi byggir á því að tilvitnuð ummæli stefnda um stefnanda, sem viðhöfð hafi verið á vefsvæði hans hafi fengið mjög á stefnanda andlega, enda sé um ærumeiðandi aðdróttanir að ræða, sem bæði séu rangar og bornar fram án þess að stefndi hafi nokkuð haft fyrir sér. Einnig sé ljóst að virðing stefnanda hafi beðið hnekki, sem og æra hennar og persóna, þar sem því sé haldið fram um hana að hún sé harðsvíraður og siðblindur ofbeldismaður sem beiti hrottalegu og grófu ofbeldi og ofsóknum og sé best geymd bak við lás á slá, þ.e. í fangelsi. Þá sé stefnanda gefið að sök ofbeldi gagnvart börnum.

Í kjölfar umfjöllunar stefnda um stefnanda hafi stefnandi meðal annars fengið sendar nafnlausar hótanir með smáskilaboðum, eggjum hafi verið kastað í heimili hennar og lausafjármunir verið skemmdir. Stefnandi hafi varla þorað út fyrir hússins dyr vegna umfjöllunar stefnda, hún hafi verið frá vinnu og hafi átt erfitt með svefn. Stefnandi hafi leitaði á Heilsugæsluna í Garðbæ þar sem hún var meðhöndluð vegna kvíða og andlegs álags af læknunum G-kvk-þgf A-kvk-þgf Á-kvk-þgf og Á-kk-þgf J-kk-þgf og hafi fengið kvíðastillandi lyf og svefntöflur.

Útbreiðsla ummæla stefnda hafi verið mikil og í kjölfar þeirra hafi stefndi baðað sig í kastljósi fjölmiðla, meðal annars hafi hann farið í viðtal hjá DV, Pressunni og í útvarpsþættinum Harmageddan á X-inu 977. Þá hafi verið vísað til ummæla stefnda í öðrum fjölmiðlum, s.s. Vísi.is og Stöð 2 sem hafi gjarnan endurbirt ummæli stefnda um stefnanda. Öll rök standi því til þess að dæma stefnanda háar miskabætur. Krafa stefnanda um miskabætur sé byggð á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en ljóst sé að stefndi hafi gerst sekur um ólögmæta meingerð gagnvart stefnanda enda sé um að ræða skýr og ótvíræð brot á réttarreglum sem ætlað sé að vernda æru stefnanda, sbr. 234. til og með 237. gr. almennra hegningarlaga.

Birting dómsins

Þess sé krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða 400.000 krónur til að kosta birtingu dóms í málinu, þ.e. forsendna og dómsorðs, í tveimur dagblöðum, sbr. 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Til vara sé krafist birtingarkostnaðar að álitum. Til stuðnings kröfu stefnanda um birtingarkostnað sé byggt á því að ummæli stefnda hafi fengið mikla útbreiðslu og þau hafa verið endurbirt víða, sbr. umfjöllun um miskabótakröfu stefnanda hér að ofan. Stefnanda sé því nauðsynlegt að fá dæmdan birtingarkostnað til þess að rétta hlut sinn með auglýsingu í fjölmiðlum.

Tjáningarfrelsi stefnda

Hvað varðar tjáningarfrelsi stefnda vísar stefnandi til 2. og 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar, en tjáningarfrelsi njóti ekki verndar þegar brotið sé gegn mannorði annarra manna. Þegar metnar séu þær skorður sem friðhelgi einkalífs setji tjáningarfrelsinu skipti aðalmáli hvort hið birta efni, myndir eða texti, geti talist þáttur í almennri þjóðfélagsumræðu og eigi þannig erindi til almennings. Umfjöllun stefnda um stefnanda tengist á engan hátt slíkri umræðu. Þá eigi 2. mgr. 238. gr. almennra hegningarlaga við um ummæli stefnda í stafliðum c og d í kröfulið 1 í garð stefnanda og því geti stefnandi ekki borið fyrir sig regluna um að sannindi ummæla leiði til sýknu hvað þau varðar.

Dráttarvextir

Hvað varðar kröfu um dráttarvexti á dómkröfur er vísað til IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en krafan um dráttarvexti sé byggð á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. sömu laga, þar sem segi að skaðabótakröfur beri dráttarvexti þegar liðinn sé mánuður frá þeim degi sem kröfuhafi lagði fram upplýsingar til að meta tjón og fjárhæð bóta. Í því tilviki sem hér um ræði sé miðað við þingfestingardag stefnu, 14. október 2010, og sé því krafist dráttarvaxta frá 14. nóvember 2010 til greiðsludags.

Málskostnaðarkrafa

Þess er krafist að stefndi greiði stefnanda málskostnað samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi og sé krafan byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þess sé krafist að dæmdur málskostnaður beri virðisaukaskatt.

Lagarök

Um lagarök vísar stefnandi til 84., 234. 235., 2. mgr. 236., 237., 2. mgr. 238. og 1. og 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Einnig vísar stefnandi til 71. gr. stjórnarskrár og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Krafa stefnanda um dráttarvexti á miskabótakröfu er byggð á lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá er krafa um málskostnað byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991. Einnig er vísað til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, s.s. hvað varðar varnarþing, málsaðild, og málskostnað.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefnandi kefjist ómerkingar ummæla sem viðhöfð voru á vefsíðum, nánar til tekið á bloggsíðu stefnda sem og á svæði hans á samskiptasíðunni Facebook. Stefndi mótmælir öllum málsástæðum stefnanda sem lúta að ómerkingu ummælanna.

Varakröfu sína um sýknu af öllum dómkröfum stefnanda grundvallar stefndi á því að engin hinna umstefndu ummæla geti talist ærumeiðandi og því ekki um brot gegn ákvæði 234.-238. gr. almennra hegningarlaga að ræða í neinu þeirra tilvika sem tilgreind séu í stefnu. Tjáningarfrelsi sé verndað af ákvæði 73. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands þar sem öllum sé veittur réttur til að tjá skoðanir sínar. Stefndi byggir á því að með hinum umstefndu ummælum hafi hann einungis hagnýtt sér það tjáningarfrelsi sem sérstaklega sé verndað með 2. og 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Öll þau ummæli sem hér um ræði rúmist innan þess tjáningarfrelsis sem borgurunum er tryggt með framangreindum ákvæðum enda þurfi mikið til að koma til þess að tjáningarfrelsið sé skert með þeim hætti sem hér sé krafist.

Tilgangur stefnda með skrifum á bloggsíðu sinni þann 19. júlí 2010 hafi verið sá að vekja athygli á því óréttlæti sem honum fannst vinafólk sitt vera beitt og athafnaleysi yfirvalda í málum af þessum toga.

Stefnda hafi ofboðið vanmáttur stofnana þjóðfélagsins og úrræðaleysi yfirvalda í málinu og í raun það áhugaleysi sem lögreglan virtist hafa á hinu grafalvarlega ástandi sem vinafólk hans hafði upplifað og búið við. Þá hafi hann verið reiður og sár út í fjölskyldu stefnanda vegna þeirrar háttsemi sem hún hafði sýnt af sér gagnvart vinum hans. Hafi þá verið svo komið að þau hjónin, B-kvk-nf og K-kk-nf, hafi verið gersamlega uppgefin á líkama og sál og höfðu lýst því yfir að þau hefðu flúið heimili sitt og að þangað færu þau ekki aftur. Það hafi og orðið reyndin. Í örvæntingu þar sem honum fannst lögreglan og yfirvöld ekkert taka á máli fjölskyldunnar, hafi hann viljað vekja yfirvöld til umhugsunar og hvetja lögregluna til aðgerða. Þetta sé sá jarðvegur sem hin umstefndu ummæli bloggfærslu stefnda séu sprottin úr, hvati þeirra, og verði að hafa það hugfast við mat á efni skrifanna.

Umfjöllunarefni stefnda í framangreindum skrifum sé úrræðaleysi lögreglu og yfirvalda í langvinnum deilum nágranna. Það megi hverjum vera ljóst sem lesi textann á bloggfærslu stefnda í heild sinni. Slík umfjöllun verði óumdeilanlega talin vera liður í þjóðfélagsumræðu sem erindi eigi við almenning, enda komi slíkt öllum íbúum þessa lands við. Þannig sé um að ræða ummæli sem látin séu falla í bloggfærslu/skrifum á vefdagbók um samfélagslegt málefni, sem eðlilegt sé að komi til almennrar umræðu. Verði að meta ummælin öll í því ljósi, í samræmi við þróun dómaframkvæmdar Hæstaréttar og Mannréttindadómstóls Evrópu, sbr. t.a.m. dóm MDE í máli L-x-x gegn Austurríki frá 8.7.1986. Þá sé það almennt viðurkennt að réttur borgara til gagnrýni á störf lögreglunnar sé afar ríkur. Um sé að ræða málefni sem varði almenning miklu og mönnum því almennt játað rýmra frelsi til að hafa í frammi skoðanir í slíkri umfjöllun (sbr. t.d. dóm Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu E-129/2004 frá 14.6.2004).

Stefndi telji ummæli þau sem krafist er ómerkingar á ýmist sönn (krafist sé ómerkingar á sannri frásögn) eða að um sé að ræða ummæli sem einungis tjái skoðun hans, sem þannig feli í sér huglægt mat hans eða gildisdóm (e. value judgement), sem ekki sé unnt að krefjast þess að sönnur séu færðar á. Slíkir gildisdómar eru enn fremur varðir af ákvæði stjórnarskrár og annarra laga sem vernda tjáningarfrelsi manna. Þá beri að virða ummælin heildstætt að því virtu að þau fjalli um samfélagslegt málefni, sem eigi fullt erindi við almenning sem liður í umræðu í lýðræðisþjóðfélagi.

Stefndi byggi einnig á hinni fornu reglu að ekki verði refsað fyrir sönn ummæli. Þrátt fyrir að reglan sé ekki orðuð berum orðum í hegningarlögum sé engu að síður ljóst að löggjafinn byggi á henni en reglan birtist óbeint í 237. og 238. gr. hgl. þar sem tekið sé sérstaklega fram að sönnun ummæla leiði ekki til refsileysis. Í greinargerð með 237. gr. hgl. segi, að með reglunni sé gerð undantekning frá þeirri reglu að sönnun leysi undan refsingu.

Í málinu hafi verið um að ræða samblástur fólksins í fjölskyldu stefnanda, sem hafi falist í að láta nágranna sína ekki í friði og koma á viðvarandi og óþolandi ástandi. Skipti því ekki máli hver gerði hvað í hvert sinnið, allt hafi það verið liður í þessu athæfi sem fjölskyldan hafi staðið saman að. Innbyrðis verkaskipting fjölskyldu stefnanda í hvert sinn hafi ekki þýðingu í máli þessu. Fjölskyldan hafi staðið saman í því að gera nágrönnunum, B-kvk-þgf og K-kk-þgf, lífið leitt.

Í lögfræðinni, þ.m.t í refsirétti, sé viðvarandi ólögmætt ástand talið eitt brot, ástandsbrot. Með framhaldandi röð atvika sé jafnframt í sumum tilvikum farið með eins og um eitt brot sé að ræða (framhaldsbrot). B-kvk-nf og K-kk-nf hafi þurft að sæta slíku broti af hálfu nágranna sinna sem hafi varað allt frá vori 2007 fram yfir þann tíma sem hin umstefndu ummæli voru höfð uppi. Stefnandi hafi tekið þátt í þessari samfelldu ólögmætu meingerð gagnvart K-kk-þgf og B-kvk-þgf og sé samsek öðrum sem að þessu stóðu. Hún verði því að þola að vera samsömuð sínu fólki, eins og hún hafi sjálf gert með því að gerast þátttakandi í samfelldri aðför að nágrönnum sínum. Geti hún ekki fengið dómkröfum sínum framgengt með því að vísa til innbyrðis verkaskiptingar þeirra sem að aðförinni stóðu.

Verði nú vikið að einstökum ummælum í sömu röð og þau birtast í stefnu:

Ummæli á www.vrovl.blogspot.com hinn 19. júlí 2010

Ummæli merkt A í kröfulið 1 í stefnu

Ummælin beinist að ofbeldi sem stefndi hafi talið koma úr ákveðinni átt. Hafi hann gert ráð fyrir því að þeir tækju til sín ummælin sem ættu þau. Það hafi verið hugsunin. Hafi hann haft í huga nágrannana sem stóðu að samblæstri gegn K-kk-þgf og B-kvk-þgf en hafi ekki farið í rannsóknarvinnu um það hvernig þau hefðu skipt með sér verkum innbyrðis.

Nágrannar B-kvk-ef og K-kk-ef hafi beitt þau ofbeldi. Til séu áverkavottorð sem staðfesti með óyggjandi hætti að hjónin K-kk-nf og B-kvk-nf hafi orðið fyrir ofbeldi frá nágrönnum í næsta húsi auk þess sem kærur hafi verið lagðar fram vegna líkamsárása þeirra, nýlegustu tilvikin séu kæra öryggisvarðar í Fjarðarkaupum, sem og þeirra B-kvk-ef og K-kk-ef vegna tveggja tilvika.

Til vara byggi stefndi á því að ummæli þessi séu gildisdómur. Þau feli í sér huglægt mat stefnda byggðu á öllu því sem á undan hafi gengið í samskiptum nágranna við vinafólk hans, en ekki sé unnt að gera þá kröfu til stefnda að sanna gildisdóma og því sé ekki hægt að sakfella á þeim grunni að sannleiksgildi ummælanna hafi ekki verið sannreynt, eða sé ekki unnt að sannreyna. Sé almennt talið að slíkir gildisdómar verði að vera algerlega rakalausir og settir fram gegn betri vitund þess sem það gerir svo að til greina komi að telja slíka dóma óheimila, sbr. t.d. dóm Mannréttindadómstóls Evrópu í máli L-x-x gegn Austurríki frá 8.7.1986.

Af öllu ofangreindu leiði að ekki verði séð að efni séu til þess að ómerkja þessi ummæli.

Ummæli merkt B í kröfulið 1 í stefnu

Krafa þessi beinist að ómerkingu ummæla sem beint sé að mörgum aðilum og sé ekki hægt að fallast á kröfur um að þau verði ómerkt í heild sinni enda eigi stefnandi ekki aðild að svo víðtækri kröfugerð. Stefnandi krefjist þess að ummæli verði ómerkt sem beint sé að fleirum en henni sjálfri. Ekki sé hægt að fallast á svo víðtæka kröfu og þarna sé gerð. Það sé stefnanda ekki til bóta að hafa fellt út hluta af setningunni.

Hér sé verið að fjalla um ótrúlegt ofbeldi sem vinir stefnda, B-kvk-nf og K-kk-nf, urðu fyrir af hálfu nágranna sinna. Síðan sé upplýst um hverja sé að ræða. Eins og áður sé getið hafi stefnandi og fjölskylda hennar staðið í sameiningu að samfelldri aðför á hendur nágrönnum sínum.

Þá liggi fyrir að B-kvk-nf og K-kk-nf hafi orðið fyrir ótrúlegu ofbeldi af hendi nágranna sinna, sbr. fyrirliggjandi áverkavottorð, kæruskýrslur og læknabréf sem áður hafi verið vísað til.

Stefndi fái ekki séð hvernig ummæli þessi geti talist ærumeiðandi móðgun eða aðdróttun. Umrædd fjölskylda hafi beitt nágranna sína, B-kvk-þf og K-kk-þf, ofbeldi. Fyrir liggi að B-kvk-nf og K-kk-nf hafi verið lögð í einelti af hálfu stefnanda og fjölskyldu hennar sl. þrjú ár. Samkvæmt Orðabók Menningarsjóðs sé ofbeldi skilgreint sem ofríki eða valdbeiting. Einelti sé þar skilgreint sem sú háttsemi að gefa einhverjum engan frið og þar með að hafa í frammi stöðugar ofsóknir gagnvart einhverjum. Einelti sé ein mynd ofbeldis, og af mörgum talin ein versta mynd þess.

Sýkna verði stefnda af ómerkingu ummælanna, enda hafi stefnandi ekki tilefni til að taka þau til sín með þeim hætti sem gert sé í stefnu. Auk þess séu ummælin sönn og stefndi getur leitt fjölda vitna að ofbeldi fjölskyldu stefnanda í garð B-kvk-ef og K-kk-ef.

Af öllu ofangreindu leiði að ekki verður séð að efni séu til þess að ómerkja ummælin.

Ummæli merkt C í kröfulið 1 í stefnu

Ummælin beinist að tilteknu ofbeldisverki sem stefndi hafi talið koma úr ákveðinni átt. Hafi hann gert ráð fyrir því að þeir tækju til sín ummælin sem ættu þau. Það hafi verið hugsunin. Ekki sé minnst á stefnanda í þessum ummælum.

Ummælin beinist að ótilgreindum aðilum en ekki eigi aðrir aðild að málinu en stefnandi máls þessa. Augljóst sé af orðalaginu að orðum þessum sé ekki beint að stefnanda sérstaklega en sagt sé að ,,þau“ hafi ráðist á þau með piparúða.

Til séu bæði kæruskýrslur og læknaskýrslur um atvikið. Til séu áverkavottorð sem staðfesti að ráðist var að hjónunum K-kk-þgf og B-kvk-þgf og þriggja ára dóttur þeirra með úða í júlí sl. og hafi í fyrstu verið talið að um piparúða hefði verið að ræða, bæði af hálfu þeirra sjálfra sem og starfsmanna heilsugæslunnar í Garðabæ. Breyti þar engu þó að síðar hafi verið upplýst að um annan vökva hafi verið að ræða en dóttir stefnanda hafi játað fyrir lögreglu að hafa úðað „spreyi“ á fjölskylduna.

Í ummælunum felist ekki að því sé haldið fram að stefnandi hafi sprautað á nágrannafjölskylduna. Ummælin vísi til þess hóps í heild sem fjölskylda stefnanda sé. Því sé ekki haldið fram að þau hafi öll fjögur verið með úðabrúsa í hendi. Hér sé því verið að oftúlka orð stefnda. Stefndi verði ekki dæmdur fyrir það sem hann haldi ekki fram.

Þá hafi dóttir stefnanda játað að hafa sprautað yfir fjölskylduna. Játning liggi fyrir um atvikið, og breyti þar engu þó að síðar hafi verið upplýst að ekki hafi verið um piparúða að ræða, heldur smurningsolíu. Barnið sem vísað sé til, A-kvk-nf, sé tveggja ára gömul dóttir K-kk-ef og B-kvk-ef, sem farið var með á slysadeild þegar eftir atvikið. Sé því lýst í læknaskýrslu hvernig hún hafi nuddað augu sín kjökrandi í kjölfarið.

Ekki verður séð að efni séu til þess að ómerkja ummælin.

Ummæli merkt D í kröfulið 1 í stefnu

Stefndi fái ekki með nokkru móti séð hvernig stefnandi geti talið að í orðasambandi þessu geti falist ummæli sem ærumeiðandi séu í garð stefnanda. Ummælin beinist að lögreglunni, sem og reyndar greinin öll. Stefndi sé hér að vísa til þess vanmáttar lögreglunnar að sinna ekki, eða fylgja ekki eftir með aðgerðum eða úrræðum, ítrekuðum útköllum í tilefni árása fjölskyldu stefnanda, þrátt fyrir að sjónarvottar hafi verið að atburðunum og geti vitnað um ofbeldið.

Þarna sé einungis verið að lýsa því sem vinir stefnda hafi mátt þola án þess að stefnandi sé nefndur sérstaklega. Tildrög þess að stefndi ritaði þá færslu sem ummæli þessi séu hluti af, hafi verið rakin, en eftir líkamsárásir nágranna á vini hans hinn 18. júlí hafi honum fallið allur ketill í eld. Þegar ummælin voru látin falla hafi legið fyrir að þrátt fyrir að ofbeldi í garð vina hans hefði gengið svo langt að barnung dóttir K-kk-ef og B-kvk-ef hefði fengið úða í augun og foreldrarnir orðið fyrir barsmíðum, hafði ekki verið gripið til neinna aðgerða af hálfu lögreglu. Tilgangur hans með skrifum á bloggsíðu sinni hinn 19. júlí 2010 hafi verið að vekja athygli á því óréttlæti sem honum fannst og finnst vinafólk sitt vera beitt og einkum athafna- og úrræðaleysi yfirvalda.

Þá hafi stefndi undir höndum sönnunargögn sem sýni fram á sannindi þeirra verknaða sem finnist í yfirlýsingu þessari um athafnaleysi lögreglu. Enn fremur sé til læknaskýrsla um þau atvik sem þarna séu nefnd sem dæmi.

Varðandi þá háttsemi sem lýst sé að lögreglan láti athafnalausa, sé einungis um að ræða háttsemi sem höfð sé eftir hjónunum B-kvk-þgf og K-kk-þgf. Fyrir liggi gögn sem sanni að þau hafi kært fjölskyldu stefnanda fyrir þá háttsemi sem þarna sé lýst: Fyrir að hafa hinn 3. júlí 2010 ráðist að þeim ásamt barni þeirra með piparúða sem reyndist vera smurningsolía. Þá sé það staðreynd að K-kk-nf hafi lagt fram kæru vegna líkamsárásar sem m.a. hafi falist í því að hann var barinn til óbóta af fjölskyldumeðlimum stefnanda hinn 17. júlí s.á. Vísist til þess sem þegar hafi verið rakið hér að framan um barsmíðar af hendi fjölskyldu stefnanda og úðatilvikið í júlí 2010.

Fram hafi komið að hjónin hafi lýst óánægju sinni með sinnuleysi lögreglunnar. Lögreglan hafi stimplað ofbeldisverkin sem nágrannaerjur og kvaðst af þeim sökum lítið getað aðhafst. Hafi skrif stefnda og verið tilefni þess að rætt var við lögreglu í ljósi gagnrýni stefnanda á aðgerðarleysið.

Þá verði að hafa í huga að réttur almennings til að gagnrýna störf lögreglunnar sé afar ríkur. Um sé að ræða málefni sem varði almenning miklu og mönnum því almennt játað rýmra frelsi til að hafa í frammi skoðanir í slíkri umfjöllun.

Til vara byggi stefndi á því að ummæli þessi séu gildisdómur. Þau feli í sér það huglæga mat stefnda, byggðu á öllu því sem á undan hafi gengið, að honum virðist lögreglunni standa á sama þó að því ofbeldi, sem hann lýsi, sé beitt.

Af öllu ofangreindu leiði að ekki verði séð að efni séu til þess að ómerkja ummælin.

Ummæli á vefsvæði inni á www.facebook.com í september 2010

Ummæli merkt A í kröfulið 2 í stefnu

Ummæli þessi séu tvíþætt. Annars vegar sé því haldið fram að hér sé um ofbeldisfólk að ræða og af gögnum málsins megi ráða að þar sé síst ofmælt. Fram sé komið í málinu að ofbeldisfólk búi að Aratúni nr. 34. Vísist um það til þess sem áður sé rakið.

Í annan stað lýsi stefndi þeirri skoðun sinni að ofbeldisfólk eigi heima bak við lás og slá. Stefndi megi hafa þá skoðun og lýsa henni að fólk sem beitir ofbeldi eigi að vera bak við lás og slá. Slíkar skoðanir, sem feli í sér gildisdóm, verði ekki ómerktar með dómi.

Ummæli merkt B í kröfulið 2 í stefnu

Fyrir það fyrsta sé ummælum þessum beint að lögreglunni og hún ein gagnrýnd þarna. Þá hafi hér að framan verið lýst því ofbeldi sem fjölskyldan að Aratúni 34 hafi í sameiningu staðið að gagnvart vinafólki stefnda og öðrum. Ofbeldi sem þau hafi sameiginlega staðið að með einhverri verkaskiptingu sín á milli.

Ekki verði því séð að efni séu til að ómerkja þessi ummæli sem ekki sé beint að stefnanda sérstaklega. Þar að auki sé um gildisdóm að ræða hvað þau varðar sem ekki verði ómerktur.

Ummæli merkt C í kröfulið 2 í stefnu

Það sé staðreynd að þessi hjón, stefnandi og eiginmaður hennar, ásamt öðrum fjölskyldumeðlimum, hafi komist í fjölmiðla þar sem fjölmiðlar lýstu hrottalegum ofsóknum og ofbeldi á hendur bæði nágrönnum þeirra í Aratúni og öðrum. Sé því ekkert ósatt í staðhæfingunni.

Ekki sé ólögmætt að geta um efni fjölmiðlaumfjöllunar og á innihaldi hennar beri stefndi enga ábyrgð. Þar að auki hafi ummælin í fjölmiðlum verið réttmæt. Það sé einnig staðreynd að B-kvk-nf og K-kk-nf hafi flúið heimili sitt af þessum sökum. Það sé einnig staðreynd að þessi hjón eigi langan brotaferil að baki, en sá misskilningur hafi skotið upp kollinum hjá stefnanda að með brotaferli sé einungis átt við refsidóma.

Þótt stefndi þurfi ekki að bera ábyrgð á réttmæti umfjöllunar í fjölmiðlum þá sé hún samt sem áður réttmæt. Þá feli ummæli þessi í sér gildisdóm. Hátternið sem vísað sé til sé hrottalegt í augum þess sem skrifar. Það er skoðun stefnda að þetta sé hrottalegt og að svona eigi menn ekki að koma fram. Það megi hver hafa sína skoðun á því hvort þetta sé hrottalegt eða ekki, gildisdómar um álit á slíku verði ekki ómerktir.

Þegar ummæli þessi voru viðhöfð hafi legið fyrir að B-kvk-nf og K-kk-nf höfðu orðið fyrir hrottalegum ofsóknum og ofbeldi af hendi nágranna sinna. Þá höfðu nokkrir aðilar, fyrrverandi nágrannar hjónanna stigið fram í fjölmiðlum um sumarið og sagt sögu sína. Þannig hafði B-kvk-nf D-kvk-nf, sem búið hafði í fjórbýlishúsi með stefnanda og eiginmanni hennar að Seilugranda, lýst því hvernig þau hjónin bæði höfðu ofsótt sig og sambýlismann sinn, lamið þau og m.a. hellt yfir sig vatni úr skúringarfötu. Þá höfðu birst greinar í dagblöðum um ofbeldi þeirra hjóna í garð annarrar nágrannakonu úr sama húsi, sem leitt hafi til þess að þau hafi hlotið dóm fyrir í sakadómi Reykjavíkur árið 1989 vegna brota á 2. mgr. 217. gr. alm. hgl. Annar íbúi hússins á sama tíma, Á-kk-nf Ó-kk-nf, hafði þá einnig stigið fram og lýst því hvernig hann flúði íbúð sína vegna ofbeldis af hendi stefnanda og eiginmanns hennar. Í greinargerð stefnda sé að nokkru lýst þeim ofsóknum sem vinir stefnda, B-kvk-nf og K-kk-nf, höfðu orðið fyrir af hálfu nágranna sinna, viðvarandi einelti um ríflega þriggja ára skeið. Einelti sé gróft ofbeldi og jafnframt ein versta tegund ofbeldis sem til sé. Í orðabók Menningarsjóðs sé orðið ,,hrottalegt“ skilgreint sem framkoma sem sé tillitslaus, fruntaleg eða óhefluð. Orðið verði því talið lýsa vel því ofbeldi sem vinir stefnda höfðu orðið fyrir og ekkert ofmælt.

Hvað varði ,,hrottalegar ofsóknir“ sé stefndi að lýsa því að fjölskylda stefnanda hafi orðið uppvís að hrottalegum ofsóknum og ofbeldi á hendur nágrönnum sínum, bæði núverandi nágrönnum að Aratúni svo og fyrri nágrönnum, t.a m. á Seilugranda í Reykjavík og í Skipasundi, þar sem þau bjuggu áður.

Fyrir liggi að nágrannar hjónanna hafa flúið heimili sín vegna ofsókna fjölskyldu stefnanda. Þannig liggi fyrir að nágrannar þeirra að Seilugranda, þar sem þau bjuggu áður, seldu íbúðir sínar og fluttu annað, sama gildi um nágranna að Skipasundi. Eins og fram hafi komið hafi þau B-kvk-nf og K-kk-nf einnig flúið heimili sitt í sumar af sömu ástæðum.

Loks feli ummælin í sér að nágrannahjónin eigi langan brotaferil að baki. Í orðinu ,,brotaferill“ þurfi ekki að felast fullyrðing um refsiverða háttsemi, og því síður refsiverða háttsemi sem dæmd hefur verið, heldur feli það í sér að viðkomandi hafi með ólögmætum hætti brotið á fólki. Í tilviki stefnanda sé sá ferill langur og mikill. Þegar hefur verið fjallað um það ástand sem stefnandi hafi tekið þátt í að skapa gagnvart nágrönnum sínum í Aratúni og annars staðar, framlagðar kærur nágranna sem og öryggisvarðar í Fjarðarkaupum. Stefndi telji ljóst að þessi ferill nægi til þess að staðhæfa að viðkomandi hafi ,,langan brotaferil að baki“ og þar sé ekki orðum ofaukið. Framangreind ummæli séu því sönn og þar með að fullu réttlætanleg.

Stefnandi hafi sjálf lagt fram, og í stefnu lýst þeim refsidómi sem hún og eiginmaður hennar hlutu árið 1989 í sakadómi Reykjavíkur sem og dómsátt sem hún gekkst undir árið 1978, en í báðum tilvikum hafi verið um að ræða líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 217. gr. alm. hgl. Stefnandi haldi því ekki fram að tilvik þessi hafi ekki átt sér stað heldur vísi stefnandi til 2. mgr. 238. gr. því til stuðnings að sönnun ummælanna leysi ekki undan refsingu vegna þess hversu langt sé liðið frá málunum.

Stefndi vísar ekki sérstaklega til þessara mála í umfjöllun sinni, hvorki refsidómsins né sáttarinnar. Með þessum ummælum sé stefndi að vísa til alls þess ofbeldis af hendi fjölskyldu stefnanda sem rakið hafi verið. Framangreint leiði til þess að réttlætanlegt sé að halda því fram að hjónin eigi langan brotaferil að baki.

Þá sé því mótmælt að ákvæði 2. mgr. 238. gr. eigi við um dómsáttina og refsidóm stefnanda, en stefnandi hafi aldrei öðlast uppreisn æru. Stefnandi vísi jafnframt til 84. gr. alm. hgl. Þar sem stefnandi hafi öðlast uppreisn æru á grundvelli ákvæðisins eigi 2. mgr. 238. gr. við um ummælin í kröfuliðum 1C, 1D, 2C og 2D. Þessu mótmæli stefndi á þeim grunni að samkvæmt ákvæðinu eigi það einungis við um aðila sem hljóti refsidóm í fyrsta sinn. Þegar stefnandi hlaut dóminn árið 1989 í sakadómi Reykjavíkur hafi hún, eins og fram sé komið áður gengist undir dómsátt þar sem hún gekkst við líkamsárás og þar með broti samkvæmt 217. gr. alm. hgl. Dómsátt í refsimálum hafi sömu réttaráhrif og sakfelling og því beri að líta svo á að stefnandi hafi árið 1989 hlotið sinn annan refsidóm í skilningi 84. gr. Þegar af þeirri ástæðu geti 2. mgr. 238. gr. ekki komið til álita hvað varðar umfjöllum um refsidóminn frá 1989. Ekki verði því séð að efni séu til að ómerkja ofangreind ummæli.

Ummæli merkt D í kröfulið 2 í stefnu

Hvað ummæli þessi varðar vísist til alls sem að framan sé rakið um ofbeldi stefnanda og eiginmanns hennar í garð nágranna sinna, bæði að Aratúni sem og annars staðar.

Í því ljósi sé engin ástæða til að ómerkja ummæli þessi. Það sé mat stefnda að í því sem að framan sé lýst felist gróft ofbeldi. Á því getur hver haft skoðun sem vill. Um sé að ræða gildisdóm.

Þegar ummæli þessi hafi verið viðhöfð hafi legið fyrir að nágrannar stefnanda í Aratúni höfðu orðið fyrir grófu ofbeldi af hendi þeirra hjóna. Þá hafði stefnda borist vitneskja um það að nágrannar hjónanna, þar sem þau bjuggu áður, bæði á Seilugranda í Reykjavík sem og við Skipasund, hefðu einnig orðið fyrir grófu ofbeldi af þeirra hálfu. Nokkrum dögum áður en ummælin voru viðhöfð höfðu fyrrverandi nágrannar þeirra á Seilugranda m.a. stigið fram í fjölmiðlum og sagt sögu sína. Þannig hafði B-kvk-nf D-kvk-nf sem búið hafði í fjórbýlishúsi með stefnanda og eiginmanni hennar lýst því hvernig þau hjónin bæði höfðu ofsótt sig og sambýlismann sinn, lamið þau og m.a. hellt yfir sig vatni úr skúringarfötu. Þá hafi hún verið vitni að ofsóknum og ofbeldi þeirra hjóna í garð annarrar nágrannakonu úr húsinu sem hafi kært þau fyrir líkamsárás og þau hlotið dóm fyrir í sakadómi Reykjavíkur árið 1989. Annar íbúi hússins á sama tíma, Á-kk-nf Ó-kk-nf, hafði þá einnig stigið fram og lýst því hvernig hann flúði íbúð sína vegna ofbeldis af hendi stefnanda og eiginmanns hennar. Kvað hann þau hafa ofsótt sig og kvaðst hafa leitað til lögreglu eftir að hafa verið kýldur. Þá kvað hann þau jafnframt hafa kallað barnabarn sitt ,,hóruunga“ . Þá hafi stefndi frétt af því að nágrannar stefnanda og eiginmanns hennar úr Skipasundi í Reykjavík hefðu svipaða sögu að segja varðandi einelti og ofbeldi af hendi þeirra hjóna.

Í ljósi alls framangreinds verði ekki talið að hér hafi verið ofmælt. Ekki verði því séð að efni séu til að ómerkja ofangreind ummæli.

Miskabótakrafa

Miskabótakröfu stefnanda sé hafnað enda skilyrði 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, um að stefndi beri ábyrgð á ólögmætri meingerð gegn æru stefnanda ekki fullnægt, sbr. þau sjónarmið sem að framan hafi verið rakin. Byggi stefndi þannig einkum á því að ekki hafi verið um að ræða brot gegn ákvæðum 234.-238. gr. alm. hgl.

Til vara byggi stefndi kröfu sína um sýknu á miskabótakröfu á því að miski stefnanda sé með öllu ósannaður en stefnandi hafi ekki fært neitt fram til sönnunar á miska sínum sem rekja megi beint til ummæla stefnda. Fari svo að í einhverjum tilvikum verði hin umstefndu ummæli talin hafa gengið of langt sé sýnt að ummælin hafi ekki valdið stefnanda sérstökum miska. Fjölskylda stefnanda, nágrannar B-kvk-ef og K-kk-ef, hafi skapað viðvarandi ástand sem stefnandi hafi tekið fullan þátt í og beri hún ábyrgð á þátttöku sinni í þeim ofsóknum og einelti sem þar var haft í frammi. Ekki verði séð að þótt stefndi yrði talinn hafa gengið of langt í einhverjum ummælum, að sá svarti blettur sem stefnandi kom á sjálfa sig með þátttöku sinni í samblæstrinum gagnvart nágrönnunum, hafi orðið eitthvað dekkri við það. Sú sönnun þurfi á hinn bóginn að lánast svo að yfirleitt verði hægt að tala um ófjárhagslegt tjón hjá stefnanda.

Hin umstefndu ummæli hafi í fyrsta lagi veið viðhöfð á bloggsíðu stefnda, vefdagbók á léninu www.vrovl.blogspot.is sem stefndi hafi haldið úti fyrir nána kunningja og vini (liðir 1A-1D í dómkröfum í stefnu). Ummælin hafi staðið þannig í rúman sólarhring inni á vefsvæðinu inni á afar fásóttum vef. Þegar hafi því verið lýst að heimsóknir á vefsvæðið voru að jafnaði um sjö talsins á sólarhring. Ummælin, í þeim búningi sem fyrir er stefnt, hafi komið fyrir augu afar fárra einstaklinga. Kröfu sinni til frekari stuðnings bendi stefndi á afar litla útbreiðslu ummælanna í þeim búningi sem stefnt er fyrir, vegna þess að þeim hafi verið verulega breytt þegar daginn eftir og hafi m.a. öll nöfn þá verið tekin út úr færslunni. Þá hafi ummælin nú verið tekin af bloggsíðu stefnda.

Í öðru lagi sé um að ræða ummæli sem viðhöfð voru í september 2010 á Facebook svæði, eða svokölluðu ,,málefni“ á Facebook sem stefndi hafði þar stofnað (liðir 2A-2D í dómkröfum í stefnu).

Til stuðnings kröfu sinni um greiðslu miskabóta hafi stefnandi einkum vísað til hins mikla fréttaflutnings og umræðna sem háttsemi fjölskyldu stefnanda olli, þ.e.a.s. af því ofbeldi sem hafi orðið tilefni hinna umstefndu ummæla. Fulljóst sé að kastljós hefði beinst að stefnanda og fjölskyldu hennar vegna átakanna hvað sem hinum umstefndu ummælum stefnda líði. Það sé með öllu ósannað að bloggfærsla stefnda hafi varðað stefnanda nokkrum álitsspjöllum eða miska. Gildi þar einu hvort um sé að ræða ummælin eins og þau voru í upprunalegri mynd á bloggsíðu stefnda, þar sem þau ummæli voru viðhöfð sem getið sé í liðum 1 A-D í stefnu, né heldur eftir breytingarnar sem gerðar voru hinn19. júlí. Að eigin frumkvæði, og án þess að hann teldi sig þurfa þess, hafi stefndi ákveðið að breyta bloggfærslu sinni og taka út öll nöfn af síðu sinni.

Það sé því með öllu ósannað að blogg stefnanda, og enn síður Facebook svæðið sem komið hafi til nokkru síðar, eða í lok september 2010 og þar með mörgum vikum eftir að málið hafði hlotið umfjöllun fjölmiðla, hafi valdið nokkrum miska sem ekki hefði hlotist af óhjákvæmilegum fréttaflutningi. Verði að líta til þess að hér hafi verið um að ræða grafalvarlegar deilur nágranna sem leiddu til ofbeldis, m.a. meiðsla lítils barns og kæru til lögreglu. Sé vandséð að bloggsíða háskólanema, sem að jafnaði var heimsótt af 3-7 manns á degi hverjum, hafi þar ráðið úrslitum.

Til vara krefjist stefndi lækkunar á miskabótakröfu stefnanda en hún hafi ekki fært fram neitt til sönnunar á miska sínum. Þá sé vísað til dóma Hæstaréttar varðandi fjárhæð miskabóta en ljóst sé að miskabótakrafa stefnanda er langtum hærri en það sem gengur og gerist í málum sem þessum þar sem um er að ræða ummæli sem viðhöfð eru á bloggi, vefdagbók einstaklings í háskólanámi.

Þá sé það ítrekað að stefnandi hafi ekkert lagt fram til sönnunar á orsakasamhengi hinna umstefndu ummæla við þá andlegu vanlíðan sem hún hafi lýst. Þær árásir sem fjölskylda stefnanda hafi staðið fyrir í júlí hlutu óhjákvæmilega að leiða til þeirrar fréttaumfjöllunar sem varð um málið. Ummæli stefnda hafi ekki valdið neinum miska eða álitsspjöllum stefnanda sem ekki hefðu orðið allt að einu. Því sé með öllu ósannað að líðan þessa sé að rekja til skrifa stefnda en ekki afleiðinga af fréttaflutningi þeim sem hafi verið óhjákvæmilegur fylgifiskur háttsemi stefnanda og fjölskyldu hennar.

Krafa um birtingu dómsins og kostnað við birtingu

Kröfum um kostnað og birtingu dóms í tveimur dagblöðum sé hafnað, enda

hafi ummælin aldrei verið birt í dagblaði.

Fari svo að ekki verði fallist á sýknukröfu stefnda væri nægilegt að dómur yrði birtur á sama stað og ummælin birtust. Kostnaður við birtingu á bloggsíðu og/eða Facebook svæði sé enginn og sé kröfu um birtingarkostnað hafnað aðallega á þeim grunni.

Til vara sé byggt á þeirri staðreynd að stefnandi hafi ekki krafist refsingar samkvæmt 235. eða 236. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þar eð ákvæði 241. gr. alm. hgl. vísi eingöngu til þeirra greina laganna, séu, þegar af þeirri ástæðu, ekki réttarfarsleg skilyrði fyrir þessari kröfu stefnanda. Verði ekki á það fallist sé fjárhæð þessarar kröfu mótmælt sérstaklega, þar sem hún sé langt fram úr hófi og þess krafist að hún verði lækkuð umtalsvert.

Lagarök

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi einkum á 234.-241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er vísað til 73. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 sem og 10. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu sbr. lög nr. 62/1994 með síðari breytingum. Kröfu um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Niðurstaða

Mál þetta á rætur að rekja til deilna sem komu upp milli nágranna í Garðabæ. Annars vegar var um að ræða vinafólk stefnda sem bjó að Aratúni 36 og hins vegar fjölskyldu stefnanda sem býr að Aratúni 34.

Stefnandi gaf ekki aðilaskýrslu fyrir dómi.

B-kvk-nf A-kvk-nf S-kvk-nf kom fyrir dóminn og lýsti samskiptum sínum við nágranna sína, fjölskyldu stefnanda. Kvað hún samskipti þeirra hafa verið lítil þar til þau hafi sótt um leyfi til að reisa bílskúr. Nágrannarnir hafi verið á móti því og hafi það leitt til persónulegra árása á sig og fjölskyldu sína. Stefnandi hafi tekið þátt í þeim árásum. Stefnandi hafi kallað þau öllum illum nöfnum og þá hafi þau mokað garðúrgandi í bílskúrsgrunninn. Stefnandi hafi endalaust verið að hvetja fjölskyldu sína til illinda. Þetta hafi síðan endað með líkamsárásum og hafi þau lagt fram kærur á hendur eiginmanni stefnanda og syni.

B-kvk-nf lýsti atviki er átti sér stað 3. júlí 2010. Kvað hún þau hjónin hafa verið að koma að húsi sínu þegar byrjað hafi verið að kalla þau aumingja. Sonur stefnanda hafi ráðist á K-kk-þf sem hélt á dóttur þeirra en hún hafi staðið á tröppunum. K-kk-nf hafi hlaupið með barnið til sín þegar hann hafi séð soninn koma. Þegar hún hafi fengið barnið í fangið hafi hún séð stefnanda standa öskrandi við trjárunnana. B-kvk-nf kvaðst hafa spurt af hverju þau væru að þessu og af hverju þau gætu ekki látið sig í friði. Þá hafi dóttir stefnanda úðað á sig og dótturina vökva sem hún telji að hafi verið piparúði. Lögreglan hafi ekki rannsakað þetta en hún hafi fengið staðfestingu hjúkrunarfólks á því að þetta væri piparúði.

Hinn 18. júlí s.á. hafi þau hjónin verið að vinna í garðinum að morgni dags. Lögregla hafi ráðlagt henni að taka upp þessi fúkyrði stefnanda og fjölskyldu hennar. Hún kvaðst hafa tekið myndavél og hafa tekið upp það sem sagt var. Stefnandi hafi þá öskrað að þau væru að taka mynd af sér í sólbaði og skipað eiginmanni sínum, að ná í myndavélina. Þá hafi sonur stefnanda ráðist á sig og kýlt sig niður og sparkað ítrekað í höfuð sitt. Eiginmaður stefnanda hafi slegist við K-kk-þf og K-kk-þf verið að reyna að ná syni stefnanda af sér. Þá hafi þeir báðir ráðist á K-kk-þf og lamið hann mjög illa. Þegar aðrir nágrannar úr öðrum húsum hafi komið að hafi þeir farið. Sonur stefnanda hafi tekið af honum myndavélina en hún hafi fundist síðar í innkeyrslunni brotin og minniskort horfið. Eftir þetta hafi þau verið marin og bólgin og kvaðst hún hafa tognað í baki og verið í marga mánuði í sjúkraþjálfun.

Eftir þessa árás hafi þau farið í burtu þar sem hún hafi ekki þorað að vera þarna. Hafi þau síðan verið á vergangi í sjö mánuði.

K-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf bar fyrir dómi að nágrannar þeirra hefðu farið að leggja þau hjónin í einelti og verið með skítkast eftir að byrjað var á bílskúrnum. Hafi það þróast í það að nágrannarnir hafi beitt þau ofbeldi og þá hafi þau farið. Stefnandi hafi verið með leiðindi, sprautað á þau vatni, kallað að þeim ókvæðisorðum og sturtaði yfir þau skít og drullu. Þegar þau hafi komið heim á daginn hafi stefnandi komið hlaupandi fyrir húshornið til þess að geta ausið úr skálum reiði sinnar yfir þau út af ýmsum málum. Hafi hún kallað þau svikara og dópista og bar þeim jafnfram á brýn að svindla út bætur. Taldi K-kk-nf að kærur þeirra hjóna hafi beinst að þeim öllum. Taldi hann stefnanda vera geranda í þessu máli og jafnframt forsprakka þeirra. Kvaðst hann telja að hún hafi stjórnað feðgunum og að þeir væru handbendi hennar í einu að öllu. Þeir standi og sitji eins og hún segi og hún hvetji til verkanna og segi þeim hvað þeir eigi að gera.

V-kvk-nf M-kvk-nf E-kvk-nf bar fyrir dómi að hún hefði verið stödd í húsi við Aratún, á móts við húsin Aratún 34 og 36, þar sem hún hafi verið að sinna heimahjúkrun. Hún hafi heyrt öskur og farið út til að athuga málið. Hún hafi farið yfir götuna og séð konu sem var að öskra. Hún hafi séð í bakið á tveimur mönnum sem voru að lemja einhvern mann. Konan hafi titrað af hræðslu. Kvaðst V-kvk-nf M-kvk-nf hafa hlaupið til baka til að hringja á lögregluna. Hún kvaðst ekki hafa séð aðra konu þarna á svæðinu.

Í umfjöllun sinni á bloggsíðunni www.vrovl.blogspot.com nafngreinir stefndi stefnanda, eiginmann og börn hennar og beinast ummæli hans að þeim sem heild. Í færslu sinni á Facebook fjallar stefndi um hjónin í Aratúni 34. Enda þótt umfjöllun stefnda sé með þessum hætti verður að telja að ummælin beinist að stefnanda og að hún geti tekið ummælin til sín. Telst stefnandi því réttilega eiga aðild að máli þessu.

Stefndi ber fyrir sig í málinu að engin hinna umstefndu ummæla geti talist ærumeiðandi. Honum sé rétt að tjá skoðanir sínar og vísar til þess að tjáningarfrelsi sé verndað af 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Öll ummælin rúmist innan þess tjáningarfrelsis sem borgurum sé tryggt með framangreindum ákvæðum. Umfjöllunarefni stefnda í skrifum hans hafi verið úrræðaleysi lögreglunnar og yfirvalda í slíkum nágrannadeilum. Umfjöllun hans hafi verið liður í þjóðfélagsumræðu sem eigi erindi við almenning. Sé almennt viðurkenndur réttur borgara til þess að gagnrýna störf lögreglunnar.

Krafa stefnanda um ómerkingu ummæla í fyrsta kröfulið er til komin vegna umfjöllunar stefnda um stefnanda og fjölskyldu hennar á vefsvæði hans www.vrovl.blogspot.com. Yfirskrift umfjöllunarinnar er Siðblint ofbeldisfólk og ráðalaus lögregla Stefnandi krefst ómerkingar á ummælum Siðblint ofbeldisfólk samkvæmt kröfulið 1A. Í umræddri færslu er eingöngu fjallað um þær útistöður sem stefnandi og fjölskylda hennar hefur átt í við nágranna sína og úrræðaleysi lögreglu í því tiltekna máli. Hefur fyrirsögnin því skírskotun til stefnanda og telst að henni beint. Í kröfulið 1B er krafist ómerkingar á ummælunum B-kvk-nf og K-kk-nf hafa lent í alveg ótrúlegu ofbeldi af hálfu nágranna sinna á Aratúni 34, þeirra…og M-kvk-ef L-kvk-ef G-kvk-ef og í kröfulið 1C er krafist ómerkingar á ummælunum og núna fyrir tveimur vikum ráðast þau á þau með piparúða, þegar B-kvk-nf er með 2ja ára dóttur sína í fanginu“.

Enda þótt ætla verði bloggurum svigrúm til þess að fjalla um málefni sem eiga erindi til almennings og séu hluti af þjóðfélagsumræðu verður að gera þær kröfur til þeirra að umfjöllunarefni þeirra séu sett fram með málefnalegum hætti.

Þótt stefnandi hafi sýnt af sér ólíðandi hegðun í garð nágranna sinna, sbr. það sem rakið er í framburði þeirra hér að framan, þykir ekki hafa verið sýnt fram á af hálfu stefnda að stefnandi hafi sýnt af sér ofbeldi í þeirra garð. Þá liggur fyrir samkvæmt framburði B-kvk-ef hér fyrir dómi að það var ekki stefnandi sem réðist að henni og dóttur hennar með úðabrúsa.

Með ummælum sínum ýjar stefndi að því að stefnandi hafi gerst sek um refsivert athæfi. Kærur sem lagðar voru fram vegna deilnanna beindust ekki að stefnanda. Í ummælunum felst aðdróttun um hegðun sem ósannað er að stefnandi hafi sýnt af sér. Teljast ummælin ærumeiðandi gagnvart stefnanda og ber með vísan til 241. gr. sbr. 235. gr. laga nr. 19/1940 að ómerkja þau.

Í ummælunum Hvað er til ráða, þegar lögreglunni er að því er virðist bara skítsama þó börn séu sprautuð með piparúða og fólk barið til óbóta felast hugrenningar stefnda og beinast þau ekki að stefnanda. Er því ekki fallist á kröfu stefnanda um ómerkingu þeirra.

Í færslu á Facebook síðu stefnda í september 2010 birtust eftirfarandi ummæli:

Ofbeldisfólkið í Aratúni bak við lás og slá.

Ítrekað ofbeldi og einbeittur brotavilji hjónanna í Aratúni á ekki að líðast. Hjónin, sem komust í fjölmiðla í sumar fyrir hrottalegar ofsóknir og ofbeldi á hendur nágrönnum sínum, sem flúðu í kjölfarið heimili sitt, eiga langan brotaferil að baki.

Hjónin í Aratúni hafa beitt nágranna sína bæði þar og þar sem þau hafa búið áður grófu ofbeldi ...

Stefnandi krefst þess að framangreind ummæli verði dæmd dauð og ómerk.

Eins og rakið hefur verið hefur ekki verið sýnt fram á að stefnandi hafi gerst sek um ofbeldisverk eða hrottalegar ofsóknir gagnvart nágrönnum sínum. Ekki liggur fyrir að kæra hafi verið lögð fram á hendur stefnanda vegna umræddra nágrannadeilna. Stefnandi er með hreint sakavottorð. Óumdeilt er að stefnandi hlaut dóm fyrir 20 árum og fyrir 30 árum gekkst stefnandi undir dómsátt, eins og nánar er lýst í kafla um málsástæður stefnanda. Upprifjun stefnda á þessum atburðum í umræddri færslu er tilefnislaus og óviðurkvæmileg. Sú fullyrðing stefnda, að stefnandi eigi langan brotaferil að baki, er úr lausu lofti gripin og er hún ekki sannleikanum samkvæm. Teljast framangreind ummæli ærumeiðandi og til þess fallin að sverta ímynd stefnanda. Ber því með vísan til 241. gr. sbr. 235. gr. laga nr. 19/1940 að ómerkja þau.

Samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er heimilt að láta þann sem ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn æru eða persónu annars manns að greiða miskabætur til þess sem misgert var við. Krafa stefnanda um miskabætur nemur 1.000.000 króna.

Með hliðsjón af því sem rakið hefur verið verður að telja að stefnandi hafi gengið of harkalega fram í skrifum sínum gagnvart stefnanda og eru ummæli hans meiðandi í garð hennar. Telja verður því að skilyrði séu fyrir hendi til að dæma stefnanda miskabætur.

Umstefnd ummæli birtust á vefsíðu stefnda. Hefur ekki verið sýnt fram á að umrædd skrif hans, ein og sér, hafi hlotið mikla útbreiðslu. Umræðan vatt hins vegar upp á sig og var um málið fjallað á ýmsum vefsíðum og í dagblöðum en ekki þykir unnt að taka tillit til þess við ákvörðun miskabóta í þessu máli.

Stefnandi hefur lagt fram vottorð Heilsugæslunnar í Garðabæ þar sem fram kemur að stefnandi leitaði til heilsugæslunnar í júlí og september 2010 vegna mikils kvíða og svefnleysis vegna hótana í garð fjölskyldu hennar vegna nágrannaerja og óvæginnar fjölmiðlaumræðu og hafi hún verið óvinnufær um tíma vegna þessa. Af vottorðinu verður ekki ráðið að hve miklu leyti þessi tilteknu skrif stefnda eiga þátt í því.

Þegar framanritað er virt þykja miskabætur til handa stefnanda hæfilega ákveðnar 300.000 krónur.

Stefnandi krefst 400.000 króna til að kosta birtingu dóms í dagblöðum. Eins og fyrr greinir birtust umstefnd ummæli ekki í dagblaði heldur á vefsvæði stefnda og á Facebook síðu hans. Ekkert liggur fyrir um útbreiðslu þessara tilgreindu ummæla. Eftir atvikum þykja því ekki efni til þess að fallast á kröfu stefnanda um greiðslu kostnaðar við birtingu dóms.

Samkvæmt þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 650.000 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til flutnings um frávísunarkröfu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Framangreind ummæli í kröfuliðum 1A, 1B, 1C, 2A, 2B, 2C og 2D, sem nánar greinir í forsendum dóms þessa, skulu vera dauð og ómerk.

Stefndi, A-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf, greiði stefnanda, M-kvk-þgf L-kvk-þgf G-kvk-þgf, 300.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 14. nóvember 2010 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 650.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf