E-3132/2017

Þetta mál, sem var tekið til dóms 10. apríl 2018, höfðar S-kk-nf P-kk-nf Ó-kk-nf, kt. [...], [...], Reykjavík, með stefnu birtri 2. október 2017 á hendur Reykjavíkurborg, kt. 530269-7609, Tjarnargötu 11, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að dæmd verði ógild sú áminning sem stefndi veitti stefnanda með bréfi, dagsettu 14. júní 2017.

Stefnandi krefst þess jafnframt að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda miskabætur að fjárhæð 2.000.000 kr., auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2017 til greiðsludags.

Stefnandi krefst að auki málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda að meðtöldum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum dómkröfum stefnanda svo og málskostnaðar úr hendi hans.

Málsatvik

Þetta mál varðar gildi áminningar sem stefndi veitti stefnanda sem starfsmanni sínum með bréfi þess efnis, dagsettu 14. júní 2017. Stefnandi hefur unnið við störf tengd fjármálum í 35 ár og hefur gegnt starfi fjármálastjóra Ráðhúss Reykjavíkurborgar í rúm tíu ár, en hefur starfað í ríflega 12 ár fyrir stefnda, frá 1. janúar 2006. Í skipuriti stefnda eru nokkur fagsvið og svo miðlæg stjórnsýsla. Í miðlægri stjórnsýslu eru átta skrifstofur, þar á meðal fjármálaskrifstofa, mannréttindaskrifstofa, skrifstofa borgarstjórnar og skrifstofa borgarstjóra og borgarritara.

Í þessu skipuriti heyrir stefnandi til síðastnefndu skrifstofunnar. Hann kvaðst áður hafa verið staðsettur á fjármálaskrifstofunni en þáverandi borgarritari hafi óskað eftir því að hann yrði staðsettur á þessari skrifstofu og þá hafi hann verið færður. Skrifstofustjóri hennar og um leið næsti yfirmaður stefnanda er kona, sem hefur, eins og stefnandi, starfað hjá Reykjavíkurborg frá árinu 2006 en á þessari skrifstofu frá 1. september 2012. Skrifstofan heyrir undir borgarritara, sem heyrir beint undir borgarstjóra.

Það atriði sem hefur svonefnd réttaráhrif er áminning sem stefnda var veitt á miðju ári 2017 og þau tvö atvik sem þar eru tilgreind sem tilefni áminningarinnar og urðu í febrúar og mars 2017. Af þeim sökum telur dómurinn að það sé hvorki þörf á né eðlilegt að rekja nákvæmlega núning í samskiptum á skrifstofunni eða miðlægri stjórnsýslu í örfá skipti fram að því.

Stefndi tekur fram að yfirmaður stefnanda, skrifstofustjórinn, hafi leitað leiða til að bæta samskiptafærni stefnanda á vinnustað. Haustið 2016 hafi stefnandi jafnframt lýst yfir því við hana að hann teldi sig ekki hafa fengið stuðning frá henni og að hún legði sig í einelti. Hún hefði leiðbeint honum um það hvernig hann ætti að bera sig að í málinu. Hann hafi einnig fengið skriflegar leiðbeiningar frá starfsmannastjóra Reykjavíkurborgar. Hann hafi hins vegar ekki viljað setja fram formlega kvörtun.

Fyrir dómi bar stefnandi að samstarfsmaður hans hefði ráðið honum frá því að leggja fram formlega kvörtun. Af því hefði hann slæma reynslu. Ásökun stefnanda varð þó tilefni þess að skrifstofustjórinn ákvað að leita aðstoðar sálfræðings með það fyrir augum að bæta færni í innbyrðis samskiptum þeirra. Hún kvaðst einnig hafa viljað ræða við stefnanda, með aðstoð þriðja manns, hvað það væri í fari hennar sem hann upplifði sem einelti.

Á tímabilinu frá október 2016 og fram á sumar 2017 fór fram sáttameðferð milli þeirra tveggja. Þau hittu sálfræðing á sáttafundum, bæði hvort í sínu lagi og saman. Í desember 2016 var gert hlé á viðtalstímum og ákveðið að hittast á ný á vordögum til eftirfylgni.

Stöðumat fór fram 9. maí 2017 á skrifstofu sálfræðingsins. Þar eð stefnandi var ósáttur við það að skrifstofustjórinn vildi ræða tiltekin atvik við sálfræðinginn á þeim fundi var ákveðið að stefnandi og skrifstofustjórinn myndu hittast og fara yfir atvikin. Jafnframt var annar tími bókaður hjá sálfræðingnum 7. júní.

Hinn 16. maí 2017 hittust stefnandi og skrifstofustjórinn á fundi sem bar yfirskriftina „Verkefni fjármálastjóra RHUS“. Á fundinum var rætt um umbóta-, samræmingar- og ráðgjafarhlutverk stefnanda í miðlægri stjórnsýslu og sem stjórnanda við að tryggja samræmda framkvæmd á sviði fjármála og reksturs. Stefnandi lýsti því yfir á fundinum að hann væri „í virku samtali“ við fjármálaskrifstofu um framkvæmd fjármála. Þá gerði skrifstofustjórinn grein fyrir því að hún teldi stefnanda þurfa að vera fúsari til samvinnu í þeim þáttum starfslýsingar sem hljóða svo:

Sinnir verkefnum á sviði fjármála fyrir skrifstofu borgarstjóra og borgarritara.

Önnur þau verkefni sem skrifstofustjóri SBB felur fjármálastjóra.

Loks nefndi skrifstofustjórinn að hún þyrfti að breyta fundartíma með sálfræðingnum. Í kjölfar fundarins sendi hún stefnanda tölvubréf með fundarpunktum. Þar var ekki minnst á áform um áminningu.

Í svarbréfi stefnanda til skrifstofustjórans næsta dag kom fram að hann hefði verið fús til samvinnu í þeim þáttum sem taldir voru upp í bréfi hennar og myndi vera það áfram eins og undanfarin 11 ár. Þá taldi hann að hlutverk sitt væri að fara eftir verkferlum og jafnframt benda öðrum starfsmönnum á þessa verkferla. Taldi stefnandi erfitt að finna leiðir fram hjá þessum verkferlum sem búið væri að samþykkja og giltu um alla borgina. Loks lagði hann til að skrifstofustjórinn fyndi nýjan tíma hjá sálfræðingnum.

Skrifstofustjórinn hélt áfram í tölvuskeytum að leita eftir afstöðu hans til tiltekinna þátta í starfslýsingu hans. Þar eð hann svaraði þeim ekki kveðst hún hafa talið fullreynt að hjálpa honum að ná árangri í starfi. Hún hafi litið svo á að þar eð vægari úrræði, svo sem leiðbeiningar, ráðgjöf og formlegt tiltal, megnuðu ekki að koma honum í skilning um þann vanda sem hann ætti við að glíma í starfi sínu sem fjármálastjóri Ráðhúss, og ekki síður tregi hans til að þiggja þá aðstoð sem honum bauðst, hefði hún ekki átt annarra kosta völ en að hefja áminningarferli.

Átta dögum síðar, 24. maí 2017, ritaði skrifstofustjórinn stefnanda bréf þar sem áminning var boðuð „í ljósi hátternis þíns undanfarna mánuði“ eins og það var orðað. Samkvæmt bréfinu var tilefni fyrirhugaðrar áminningar að stefnandi hefði ekki sinnt leiðbeiningarskyldu, að hann hefði ekki farið að fyrirmælum yfirmanns, að hann skorti samskiptafærni, að vinnubrögð væru ekki í samræmi við starfsskyldur og að stefnandi hefði ekki sinnt tilteknum verkefnum þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir þar um. Í bréfinu er sérstaklega byggt á því að komið hafi áður til formlegs „tiltals“ yfirmanns með bréfi, dags. 21. september 2016. Í bréfinu 24. maí 2017 var vísað til þess að sáttaleiðir hefðu ekki leitt til viðunandi úrbóta og þar nefnd aðstoð sérhæfra aðila. Með bréfinu fylgdi greinargerð skrifstofustjórans um atvik máls. Stefnanda var gefið færi á leggja fram andmæli við fyrirhugaða áminningu. Að virtum fyrri samskiptum aðila kom þetta bréf sem þruma úr heiðskíru lofti fyrir hann.

Stefnandi afhenti skrifstofustjóranum ítarleg andmæli og greinargerð, dags. 2. júní 2017. Þar skoraði hann á stefnda að falla frá áformum um áminningu enda væru hvorki efnislegar né lögmætar ástæður fyrir áminningu. Boðað var til fundar hjá stefnda 2. júní. Hann sóttu stefnandi, fulltrúi stéttarfélags hans, skrifstofustjórinn og lögmaður stefnda. Á fundinum var stefnanda gefið færi á því að koma á framfæri andmælum vegna fyrirhugaðrar áminningar.

Með bréfi, dags. 14. júní 2017, veitti skrifstofustjórinn, yfirmaður stefnanda, honum áminningu í starfi. Hann var áminntur fyrir meint brot í starfi; meint brot á hlýðniskyldu við lögmæt fyrirmæli yfirmanns, fyrir óvandvirkni í starfi, ófullnægjandi árangur í starfi, framkomu sem samræmdist ekki starfi og óhlýðni við löglegt boð yfirmanns. Stefndi féll frá því að áminna stefnanda fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að hafa frumkvæði að umbótarverkefnum, innleiða þau og sinna eftirfylgd, svo sem ráðgert hafði verið að áminna fyrir samkvæmt bréfi, dags. 24. maí 2017.

Lögmaður stefnanda ritaði borgarritara, sem yfirmanni skrifstofustjórans, bréf 27. júní 2017. Í því var áminningunni mótmælt harðlega og þess krafist með rökum að stefndi felldi hana þegar úr gildi. Borgarritara var sent bréfið vegna meints vanhæfis skrifstofustjórans í málinu, sem nánar er rakið í bréfinu. Borgarritari svaraði með bréfi, dags. 17. júlí 2017, og hafnaði þeirri kröfu að áminningin yrði felld úr gildi.

Með svarbréfi lögmanns stefnanda til borgarritara, 7. september 2017, var þeim sjónarmiðum sem fram komu í bréfi borgarritara mótmælt og málshöfðun jafnframt boðuð. Stefnandi unir ekki þeirri áminningu sem honum var veitt í starfi og er honum því nauðsynlegt að höfða dómsmál þetta til þess að fá áminninguna fellda úr gildi.

Málsástæður og lagarök stefnanda fyrir ógildingarkröfu sinni

Stefnandi reisir dómkröfur sínar á því að skilyrði hafi skort fyrir því að veita honum þá áminningu sem honum var veitt með bréfi stefnda 14. júní 2017. Hann telur að engar efnislegar eða lögmætar ástæður hafi verið til áminningar. Í það minnsta hafi þær ekki verið nægjanlegar, enda hafi skilyrði þess ákvæðis kjarasamnings og samkomulags sem áminningin byggði á ekki verið uppfyllt, sbr. gr. 9.8.1 í kjarasamningi og 9. gr. í samkomulagi milli stefnda og stéttarfélags stefnanda um réttindi og skyldur starfsmanna stefnda. Stefnandi byggir á því að hann hafi í störfum sínum í engu farið á svig við ákvæði 9. gr. samkomulags um réttindi og skyldur starfsmanna Reykjavíkurborgar og gr. 9.8.1 í kjarasamningi milli stéttarfélags stefnanda og Reykjavíkurborgar. Áminningin hafi einnig verið óréttmæt.

Dómkröfur eru jafnframt byggðar á því að meðferð stefnda á máli stefnanda sé verulega áfátt, enda hafi reglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993 verið þverbrotnar við meðferð þess. Bent er á að allan vafa um það hvort skilyrði áminningar séu uppfyllt verði að skýra stefnanda sem starfsmanni í hag og að sönnunarbyrðin hvíli alfarið á stefnda sem vinnuveitanda um sönnun atvika eða þeirra ávirðinga sem liggi áminningu til grundvallar. Strangar kröfur verði að gera til þess að sannað sé að starfsmaður hafi gerst sekur um þær ávirðingar sem honum séu gefnar að sök. Stefnandi telur að stefnda hafi ekki tekist að sanna meint brot stefnanda á starfsskyldum. Þegar af þeim ástæðum beri að ógilda áminninguna og fallast á miskabætur til stefnanda vegna ógildrar áminningar.

Efni áminningar

Stefnandi byggir á því að þær ávirðingar sem stefndi reisir áminninguna á eigi ekki við rök að styðjast, séu rangar og óréttmætar og geti ekki leitt til áminningar. Stefnandi vekur athygli á því að ekki verði séð að tekið hafi verið tillit til andmæla hans vegna eftirfarandi ávirðinga, sbr. andmælabréf 2. júní 2017 við veitingu áminningar samkvæmt áminningarbréfi.

Meint brot á hlýðniskyldu við lögmæt fyrirmæli yfirmanns

Þessi ávirðing varði meint brot stefnanda í tengslum við beiðni um svar við fyrirspurn um framkvæmd styrkjareglna. Stefnandi byggi á því að ávirðingin eða öllu heldur ásakanir skrifstofustjórans og stefnda í sinn garð séu annaðhvort byggðar á algjörum misskilningi á því hvernig umræddum málum er hagað hjá stefnda eða að ákveðið hafi verið að líta vísvitandi fram hjá þeim staðreyndum. Fráleitt sé að gera megi þessar ávirðingar að áminningarástæðu, eins og rakið verði, en auk þess vísar stefnandi nánar til greinargerðar sinnar með andmælaskjali. Stefnandi mótmælir því alfarið að hafa ekki farið að fyrirmælum, ekki svarað erindum, ekki veitt stuðning eða ráðgjöf, eða ekki sinnt starfsskyldum, eins og stefndi haldi fram.

Ávirðingar undir þessum lið varði nánar tiltekið fyrirspurn fjármálaskrifstofu stefnda um framkvæmd styrkjareglna hjá stefnda. Enginn grundvöllur sé yfirhöfuð til þess að gera svör við fyrirspurninni að áminningarástæðu, enda megi sjá af fyrirspurnarbréfi að því sé alls ekki beint til stefnanda heldur til einstakra skrifstofustjóra hjá stefnda og til borgarritara. Skrifstofurnar hafi sjálfar unnið svörin við fyrirspurninni og sent fjármálaskrifstofu, eins og síðar verði rakið. Stefndi og skrifstofustjórinn líti einnig algjörlega fram hjá því að nokkrum vikum áður, 27. febrúar 2017, hafði stefnandi sent nokkrum skrifstofustjórum miðlægrar stjórnsýslu stefnda, þ.m.t. yfirmanni sínum, tölvuskeyti og beðið þá að svara erindi fjármálaskrifstofu stefnda um framkvæmd styrkjareglna. Stefnandi hafi því sinnt því að óska eftir svörum um framkvæmd styrkjareglna löngu áður en yfirmaður hans hóf að senda honum fyrirspurnir vegna málsins. Því sé sannanlega rangt með farið að stefnandi hafi ekki sinnt beiðnum fjármálaskrifstofu.

Stefnandi tekur fram, eins og hann gerði í greinargerð með andmælabréfi, að venjan hafi ekki verið sú hjá stefnda að stefnanda, sem fjármálastjóra Ráðhúss, væru sendar slíkar beiðnir, heldur hefðu mannréttindaskrifstofa og skrifstofa borgarstjórnar stefnda árlega sent stöðluð svör við stöðluðum spurningum fjármálaskrifstofu stefnda án þess að stefnandi kæmi þar nálægt. A-kvk-nf K-kvk-nf, mannréttindastjóri Reykjavíkurborgar, og einn af skrifstofustjórunum, hafi staðfest þetta í bréfi dags. 7. júní 2017. Hið sama geri H-kvk-nf B-kvk-nf L-kvk-nf, skrifstofustjóri skrifstofu borgarstjórnar, í svari til stefnanda 29. maí 2017. Skrifstofustjórar stefnda hafi viljað svara þessari beiðni fjármálaskrifstofu stefnda sjálfir milliliðalaust og muni fjármálaskrifstofan aldrei hafa gert athugasemdir við það verklag. Þetta muni vera staðlaðar spurningar um framkvæmd reglna hjá hverri og einni skrifstofu fyrir sig, sem varði ekki beint fjármál og þannig ekki verkefni stefnanda í starfi fjármálastjóra Ráðhúss. Stefnandi hafi, sem fjármálastjóri, aldrei tekið við styrkbeiðnum, samþykkt styrki eða tekið þátt í veitingu þeirra, eða eftirfylgd með reglum og framkvæmd samninga, sem fjármálaskrifstofa stefnda óskaði upplýsinga um. Þessu hafi hann gert yfirmanni sínum sérstaka grein fyrir þegar hún leitaði til hans vegna þessa máls, sbr. tölvubréf 27. febrúar og 22. mars 2017.

Stefnandi bendir á að það sé rangt í bréfi skrifstofustjórans, dags. 24. maí 2017, um fyrirhugaða áminningu, að halda því fram að erindi um framkvæmd styrkveitinga snúi að fjármálastjórnun. Þeim mótmælum hafi stefnandi haldið á lofti í greinargerð með andmælabréfi um áminningu en ekki hafi verið tekið tillit til þess við veitingu áminningar. Í framangreindu bréfi skrifstofustjórans segi jafnframt að það sé stefnanda að meta hverju sinni til hverra hann þurfi að leita með aðkomu að svörum. Stefnandi byggir á því að þetta sé nákvæmlega það sem hann hafi gert. Með þessari yfirlýsingu viðurkenni skrifstofustjórinn því, og stefndi um leið, að stefnandi hafi haft ákvörðunarvald og mat um það hvernig bregðast bæri við erindinu. Hann hafi brugðist rétt við og því séu að mati stefnanda engar forsendur til áminningar vegna þessa liðar.

Þá hafnar stefnandi því algjörlega að hafa ekki veitt skrifstofustjóra eða öðrum ráðgjöf vegna þessa. Stefnandi kveðst hafa veitt þá ráðgjöf meðal annars í tölvuskeytum til yfirmanns síns, 27. febrúar og 22. mars 2017. Fullyrðingum stefnda um að stefnandi svari ekki erindum, veiti ekki stuðning eða ráðgjöf, sé því vísað á bug.

Meint óvandvirkni í starfi, ófullnægjandi árangur í starfi, framkoma sem samræmist ekki starfi og óhlýðni við boð yfirmanns

Þessi ávirðing varði meint brot stefnanda í tengslum við vinnslu launaáætlunar hjá stefnda og ráðgjöf í því sambandi. Stefnandi mótmæli því alfarið að hafa ekki af þessu tilefni sinnt starfsskyldum sínum, veitt litla eða enga ráðgjöf og stuðning, sýnt vanrækslu í starfi, óvandvirkni í starfi, ekki náð fullnægjandi árangri í starfi, sýnt óhlýðni við löglegt boð yfirmanns og sýnt framkomu sem samræmist ekki starfinu, eins og stefnandi er sakaður um í áminningarbréfi, sem og bréfi um fyrirhugaða áminningu. Stefnandi telji engar forsendur til þess að gera þessar ávirðingar að áminningarástæðu, eins og hann hafi ítarlega rakið í greinargerð sinni með andmælaskjalinu.

Stefnandi sé sakaður um framangreind brot þar eð hann hafi ekki brugðist (rétt) við þeirri beiðni yfirmanns síns, 21. mars 2017, að kenna samstarfsfólki á launaáætlunarkerfið. Stefnandi hafi lítið kunnað á kerfið á þeim tíma og hafi gert yfirmanninum viðvart um það í tölvubréfi að hann væri að reyna að kynna sér kerfið með sömu leiðbeiningum og aðrir innan skrifstofunnar hefðu fengið og því mælti hann frekar með að starfsmaður á fjármálaskrifstofu stefnda, R-kvk-nf F-kvk-nf, sem gjörþekkti launaáætlunarkerfið og var helsti sérfræðingur stefnda í því, yrði fengin til að kenna á það, sbr. tölvuskeyti 22. mars 2017.

Í þessu sambandi byggir stefnandi á því, eins og viðurkennt sé í stjórnsýslurétti, að geti starfsmaður af einhverjum ástæðum ekki liðsinnt þeim sem leitar til hans, beri honum að leiðbeina viðkomandi um það hvert hann skuli leita með erindi sitt. Þá leiðbeiningarskyldu hafi stefnandi uppfyllt í þessu tilviki. Stefnandi hafi vegna orlofs ekki haft tækifæri til þess að sækja námskeið fjármálaskrifstofu um launaáætlunarkerfið 17. febrúar 2017, sbr. fundarboð H-kvk-ef K-kvk-ef, meðal annars til skrifstofustjórans. Það athugist að skrifstofustjórinn muni ekki hafa sinnt því að sækja þann boðaða fund þrátt fyrir að hafa tekið við ítrekuðu fundarboði. Skrifstofustjórinn hafi einnig verið boðuð á önnur námskeið hjá fjármálaskrifstofu vegna hins sama á árinu 2016. Stefnandi hafi hitt H-kvk-þf, skrifstofustjóra fjármálaskrifstofu stefnda, 23. mars 2017, til þess að læra á launaáætlunarkerfið. Að því búnu hafi stefnandi talið sig hafa öðlast nógu mikið sjálfstraust til þess að geta kennt öðrum á kerfið og hafi hann því boðað til fundar með yfirmanni sínum, og deildarstjórum á sömu skrifstofu, í því skyni að skoða hvernig fylla ætti út í launaáætlunina. Sá fundur hafi farið fram 29. sama mánaðar og telji stefnandi að hann hafi gengið afar vel fyrir sig. Kennsla hafi því farið fram um leið og unnt var.

Stefnandi kveðst hafa svarað öllum tölvubréfum yfirmanns síns og annarra skrifstofa stefnda vegna launaáætlunarinnar eftir bestu getu á hverjum tíma og sótt fundi vegna kerfisins þegar eftir því hafi verið óskað. Stefnandi ber um að hann hafi unnið launaáætlunina eins vel og unnt var að teknu tilliti til þeirra vandamála sem upp hafi komið hjá stefnda með keyrslu kerfisins og að hann hafi þjónustað allar skrifstofur miðlægrar stjórnsýslu o.fl., meðal annars fjármálaskrifstofu, vegna þessa, svo sem honum hafi borið að gera. Að undanskildum yfirmanni stefnanda hafi enginn annar starfsmaður stefnda kvartað undan stefnanda í tengslum við launaáætlunina. Stefnandi vísar því á bug að hann hafi vanrækt skyldur sínar þar að lútandi eða óhlýðnast. Hann telur að með ávirðingum yfirmanns síns og um leið stefnda í sinn garð sé vegið ómaklega og á meiðandi hátt að starfsheiðri sínum og faglegri vinnu.

Í áminningarbréfi og bréfi um fyrirhugaða áminningu sé látið að því liggja að stefnandi hafi vanrækt starfsskyldur sínar með því að hafa ekki unnið launaáætlun. Þessu hafni stefnandi alfarið. Svo hafi háttað til hjá stefnda að hverri og einni skrifstofu innan miðlægrar stjórnsýslu hafi verið gert að vinna sína launaáætlun sjálf eftir að launaáætlunarkerfi sem notað var árið 2017 var tekið í notkun (SAP-hugbúnaður). Á þeirri skrifstofu þar sem stefnandi og yfirmaður hans vinni, þ.e. skrifstofu borgarstjóra og borgarritara, hafi það verið skrifstofustjórinn sjálf sem átti að vinna áætlunina, svo sem hún sjálf hafi staðfest í tölvubréfi til stefnanda 21. mars 2017. Því sé algjörlega úr lausu lofti gripið að ásaka stefnanda um að vinna ekki launaáætlunina eða hafa sýnt vanrækslu í þeim efnum. Stefnandi tekur fram að staðreyndin hafi verið sú að viðkomandi aðilar sem unnu launaáætlanir innan einstakra skrifstofa hafi allir átt í mesta basli við að vinna áætlanirnar þar sem illa hafi gengið að læra á þetta kerfi. Þeir starfsmenn muni þó ekki hafa fengið bágt fyrir með veitingu áminningar fyrir meint brot á starfsskyldum vegna þessa, eins og stefnanda hafi verið gert að þola, heldur muni erfiðleikum þessara starfsmanna hafa verið mætt af skilningi hjá yfirmönnum þeirra. Stefnandi bendir enn fremur á að reynslan af notkun umrædds launaáætlunarkerfis hafi verið það slæm hjá stefnda, og gengið það erfiðlega, að sumarið 2017 hafi stefndi hætt notkun þess.

Áminnt fyrir atvik frá september 2016 og fyrr

Í hvoru tveggja áminningarbréfi og boðunarbréfi um áminningu sé tiltekið að áminningin sé byggð á ávirðingum frá því í septembermánuði 2016 og fyrr, sbr. bréf skrifstofustjórans til stefnanda, dags. 21. september 2016. Svo gömul atvik geti ekki orðið grundvöllur áminningar, eins og dómaframkvæmd sýni. Þá geti umræddar ávirðingar ekki orðið tilefni áminningar af þeirri ástæðu að stefnanda hafi aldrei verið afhentar þær meintu kvartanir sem lágu að baki fundi 24. ágúst 2016, sem umrætt bréf 21. september sama ár vísar til. Stefnandi hafi því aldrei haft undir höndum skriflegar staðfestingar á því að undan honum hefði verið kvartað. Honum hafi ekki heldur gefist nokkurt færi á því að bregðast við meintum kvörtunum í hans garð með því að skila andmælum. Því sé fjarstæðukennt að byggja megi áminningu á ávirðingum sem ekkert liggi fyrir um eða andmælt hafi verið. Að auki er á það bent að stefnandi kveðst hafa komið af fjöllum varðandi þær ávirðingar sem bornar voru á hann í ágúst 2016, hann kannist ekki við þær og mótmæli þeim.

Meintir samstarfsörðugleikar og sáttameðferð

Í bréfi um fyrirhugaða áminningu, sem áminningarbréf vísar til og byggir á, komi fram að áminningin sé byggð á því að sáttamiðlun og fundir aðila hafi ekki skilað tilætluðum árangri og því sé, að mati yfirmanns stefnanda, skrifstofustjórans, fullreynt að ná fram viðunandi úrbótum. Stefnandi mótmælir þessu, enda fari stefndi hvorki rétt með þarna né geti þessi ávirðing orðið að andlagi áminningar.

Sáttameðferðinni milli stefnanda og skrifstofustjórans, með aðstoð sálfræðings sem þau funduðu með, hafi ekki verið lokið þegar áminningin var veitt og hafi því niðurstaða ekki verið komin í þá meðferð eða legið fyrir niðurstaða um það hvort hún skilaði árangri. Þegar af þeirri ástæðu fái áminningin ekki staðist. Eins og rakið sé í lýsingu málavaxta hafi stefnandi og skrifstofustjórinn fundað með sálfræðingi 9. maí 2017. Þar hafi verið ákveðið að þau funduðu að nýju 7. júní, þannig að sáttameðferðinni hafi ekki verið lokið. Þann 16. maí, um viku fyrir boðunarbréf um áminningu, hafi stefnandi og skrifstofustjórinn sent hvort öðru tölvuskeyti þar sem bæði staðfestu að finna yrði nýjan fundartíma með sálfræðingnum. Skrifstofustjórinn hafi einhliða afboðað fyrirhugaðan fund 7. júní. Í þessum tölvuskeytum hafi alls ekki verið látið að því liggja að í vændum væri áminning. Stefnandi beri að ekkert nýtt hafi gerst í málinu eða í sáttameðferðinni frá 16. maí og fram að því að bréfið um fyrirhugaða áminningu var ritað, þ.e. 24. maí 2017. Það bréf hafi því komið eins og þruma úr heiðskíru lofti fyrir stefnanda. Þótt að sáttameðferð stæði enn yfir hefði verið ákveðið að beita áminningu og á þeim yfirlýsta grundvelli að sáttaferli hefði reynst árangurslaust. Því sé áminningin byggð á röngum staðhæfingum að þessu leyti. Áminning sem sé byggð á ávirðingu sem sé ósönn og óréttmæt geti eðli máls samkvæmt ekkert gildi haft.

Stefnandi bendir á það að í bréfi um fyrirhugaða áminningu sé gerð grein fyrir því að á fundi aðila með sálfræðingi 9. maí 2017 hafi borið „nokkuð mikið í milli í sýn aðila á starfsskyldur“ stefnanda samkvæmt fyrirliggjandi starfslýsingu. Að mati stefnanda viðurkenni stefndi með þessari yfirlýsingu sinni að ágreiningurinn felist í ólíkri sýn á starfsskyldur, þ.e. að um skoðanaágreining sé að ræða fremur en brot gegn starfsskyldum. Slíkur faglegur skoðanaágreiningur milli starfsmanna geti hins vegar ekki orðið að áminningarástæðu, hvorki samkvæmt lögum né samningum.

Í bréfi um fyrirhugaða áminningu sé því haldið fram að skrifstofustjórinn hafi leitað skýringa hjá stefnanda, eftir fund þeirra 16. maí 2017, á því af hverju meint „sýn þín á efni og niðurstöðu fundarins var ekki í samræmi við fyrrgreinda skráningu“ skrifstofustjórans á því sem fram fór á fundinum. Stefnandi bendir á að þessi fullyrðing sé staðhæfulaus, enda liggi fyrir í tölvuskeytum milli aðila sama dag athugasemdir og skýringar stefnanda á einstökum liðum í einhliða „skráningu“ skrifstofustjórans á því sem fram fór á fundinum. Tölvusamskipti aðila umræddan dag beri ekki vott um annað en í mesta falli skoðanaágreining milli þeirra, en í tölvuskeytunum komi fram ábendingar beggja um þann skoðanamun. Í engu sé minnst á þær ávirðingar sem rúmri viku síðar séu allt í einu gerðar að áminningartilefni. Í öllu falli verði ekki séð af tölvuskeytunum að neitt tilefni hafi verið til þess að veita áminningu eða að í það hafi stefnt.

Sérstakt hæfi ekki fyrir hendi við ákvörðunartöku.

Stefnandi reisir dómkröfur sínar á því að áminningin sé ógild þar eð þann sem tók stjórnvaldsákvörðun um áminninguna hafi skort sérstakt hæfi að lögum til þess að fara með málið og taka ákvörðunina. Samkvæmt áminningarbréfi sé það skrifstofustjórinn, yfirmaður stefnanda, sem veiti áminninguna. Hún virðist óumdeilanlega, samkvæmt áminningarbréfi, vera eini aðilinn hjá stefnda sem taki ákvörðunina um áminningu, sbr. orðalag á síðustu blaðsíðu áminningarbréfs, um að það sé „niðurstaða undirritaðrar að með framangreindri háttsemi hefur þú brotið starfsskyldur þínar [...]“, en höfundur bréfsins sé skrifstofustjórinn. Vanhæfi til meðferðar máls byggi á 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. sérstaklega 1., 5. og 6. tölulið 1. mgr. 3. gr. Samkvæmt 4. gr. sé þeim sem er vanhæfur óheimilt að taka þátt í undirbúningi meðferð og úrlausn málsins.

Vanhæfi til meðferðar máls helgist af því að áminningartilefnið sé samskipti stefnanda við aðra og samskiptafærni, sbr. áminningarbréf. Í bréfinu sé meðal annars vísað til bréfs skrifstofustjórans til stefnanda, dags. 21. september 2016, þar sem fundið hafi verið að þessu sama. Með því bréfi hafi stefnanda verið boðin ráðgjöf fagaðila. Hann beri um að í kjölfar framangreinds bréfs, dags. 21. september 2016, hafi skrifstofustjórinn lagt afar fast að sér að þau leituðu bæði tvö til ráðgjafa og hittu hann á sameiginlegum sáttafundum í þeim tilgangi að bæta samskipti sín á milli og ná sáttum. Sáttafundir þeirra tveggja með ráðgjafa hafi staðið frá október til og með desember 2016, og aftur um vorið 2017. Þessu ferli sé lýst ítarlega í bréfi skrifstofustjórans til stefnanda um fyrirhugaða áminningu, dags. 24. maí 2017. Af þessu bréfi, sem áminningarbréfið vísi til og byggist á, sé ljóst að áminningin sé meðal annars reist á samskiptum eða meintum samskiptaörðugleikum milli stefnanda og skrifstofustjórans. Þetta staðfesti að skrifstofustjórinn sé í raun aðili að því máli og þeim atvikum sem átt hafi sér stað og hún geri síðar að áminningartilefni. Samkvæmt þessu sé skrifstofustjórinn við málsmeðferð á fyrirhugaðri áminningu og við ákvörðunartöku um áminningu að fella dóm og taka ákvörðun um að áminna starfsmann, meðal annars á þeim grundvelli að hann hafi lent í samskiptaörðugleikum við hana sem yfirmann og fyrir það einnig að hafa ekki náð sáttum við hana með aðkomu ráðgjafa. Að mati stefnanda liggi í augum uppi að skrifstofustjórinn sé fullkomlega vanhæf til þess að fara með málið samkvæmt tilvísaðri lagagrein. Vegna þessara atvika teljist hún í raun aðili máls, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga, en einnig eigi hún hagsmuna að gæta. Því séu fyrir hendi aðstæður sem séu fallnar til þess að draga megi óhlutdrægni hennar í efa með réttu, sbr. 5. og 6. tölulið 3. gr. laganna.

Í ljósi atvika hafi skrifstofustjóranum mátt vera fullkomlega ljóst að hana skorti, við málsmeðferð og töku ákvörðunar, sérstakt hæfi til þess að fara með málið. Í það minnsta hafi henni mátt vera ljóst að draga mætti óhlutdrægni hennar verulega í efa. Með hliðsjón af því hafi henni borið að segja sig frá málinu og vekja athygli yfirmanns síns, borgarritara, á málinu, sbr. 5. gr. stjórnsýslulaga. Þar eð hún kaus að gera það ekki, heldur fara sjálf með málið og taka ákvörðun í því, sem hafi brotið í bága við stjórnsýslulög, sé ákvörðunin um áminningu augljóslega ógild.

Stefnandi kveðst upplifa atvik málsins þannig að skrifstofustjóranum sé illa við sig, eins og síðar greini. Af þeim sökum hafi hún staðið í illvígum deilum við hann, eins og ráða megi af gögnum málsins og atvikum. Stefnandi byggir á því að vegna þessa hafi hún ekki með neinu móti getað fjallað á hlutlausan hátt um mál stefnanda. Einnig þetta hafi henni mátt vera fullkomlega ljóst.

Áminning ekki tæk þar eð áminning kemur ekki þegar í kjölfar meints verknaðar

Stefnandi bendir á þá reglu að til þess að áminning sé gild þurfi að áminna starfsmann strax í kjölfar meints verknaðar en ekki síðar. Í þessu tilviki hafi áminning ekki getað komið til af þeirri ástæðu að hún byggist, samkvæmt áminningarbréfinu, á atvikum sem höfðu átt sér stað í töluvert langan tíma áður en til áminningar kom, með öðrum orðum hafi áform um áminningu ekki komið þegar í kjölfar meints verknaðar. Er þetta staðfest af stefnda sjálfum í fyrstu setningu bréfs skrifstofustjórans um fyrirhugaða áminningu, dags. 24. maí 2017, þar sem er staðfest að áminningin eigi við um „hátterni undanfarna mánuði“, en á innihaldi þess bréfs sé byggt í áminningarbréfi.

Í áminningarbréfinu sé gerð að áminningarástæðu ávirðing á hendur stefnanda frá september 2016 og fyrr, sbr. bréf sem ritað var stefnanda 21. september 2016 vegna meintra atvika og samskipta sem átt höfðu sér stað sumarið 2016 og fyrir það tímamark. Áminning sé ekki boðuð fyrr en með bréfi, dags. 24. maí 2017, um níu mánuðum eftir að þessi atvik áttu sér stað. Svo gömul atvik geti ekki haft neina þýðingu við mat á því, átta mánuðum síðar, hvort tilefni sé til að beita áminningu.

Einnig er gert að áminningartilefni meint brot á hlýðniskyldu við lögmæt fyrirmæli yfirmanns. Í bréfi þar sem áminning er boðuð, dags. 24. maí 2017, og fylgiskjali með því, sé þessu meinta broti lýst nánar. Þar staðfesti skrifstofustjórinn að þau atvik sem ávirðingarnar taki til, hafi gerst á tímabilinu febrúar og til og með miðs mars 2017. Áminningin sé hins vegar ekki boðuð fyrr en meira en tveimur mánuðum eftir að atvik þessi áttu sér stað, með bréfi dags. 24. maí 2017. Þessi atvik hafi ekki getað leitt til áminningar svo löngu eftir að þau áttu sér stað. Það athugist að sú skýring borgarritara í bréfi til lögmanns stefnanda, dags. 17. júlí 2017, að þessi dráttur skýrist af lögbundnum frídögum á tímabilinu sé fráleit. Á þessu tveggja til þriggja mánaða tímabili hafi í mesta lagi verið fimm frídagar. Þeir frídagar geti ekki skýrt þann verulega drátt sem varð á málsmeðferðinni og hvers vegna ekki kom til áminningar þegar í kjölfar meintra atvika.

Í bréfi um fyrirhugaða áminningu, dags. 24. maí 2017, sé bréf stefnda til stefnanda, dags. 21. september 2016, nefnt „formlegt tiltal“ og verði því ekki annað ráðið en að stefndi haldi því fram að með því bréfi hafi átt sér stað „tiltal“ sem hafi réttarþýðingu sem undanfari áminningar. Þessu hafnar stefnandi alfarið. Svokallað „tiltal“ hafi enga þýðingu lagalega eða samkvæmt kjarasamningi/starfssamningum. Hvergi í þeim samningsákvæðum, sem áminning byggist á, sé vísað til þess að tiltal geti leitt til áminningar. Þá hafi tiltal alls ekki sömu merkingu eða þýðingu og áminning, hvorki að lögum né samkvæmt miðlægum samningum.

Ávirðingar afar almenns eðlis.

Í áminningarbréfi og bréfi um fyrirhugaða áminningu séu tíndar til hinar og þessar ávirðingar sem í flestum, ef ekki öllum, tilvikum séu mjög almenns eðlis og einsýnt að geti ekki leitt til áminningar, hvort sem er í heild eða einar og sér. Í því sambandi minnir stefnandi á að áminning verði að byggjast á afmörkuðu atviki eða atvikum en geti ekki byggst á almennri lýsingu á samskiptum, eins og víða gæti í áminningarbréfi. Þessu til viðbótar sé á það bent að þær ávirðingar sem bornar séu á stefnanda og leitt hafa til áminningar séu ekki í neinu tilviki þess eðlis að almennt séð geti leitt til áminningar, sbr. framangreint.

Brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og gegn góðum stjórnsýsluháttum

Stefnandi reisir dómkröfur sínar einnig á því að stefndi hafi með málsmeðferð sinni og ákvörðun í málinu brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, og að málsmeðferðin hafi ekki samræmst góðum stjórnsýsluháttum, sem leiði til þess að ógilda beri áminninguna. Sú ákvörðun stefnda að veita áminningu sé stjórnvaldsákvörðun. Hana verði að byggja á traustum grunni og sá sem hana taki verði að fara í einu og öllu að ákvæðum kjarasamnings, ákvæðum stjórnsýslulaga og öðrum viðurkenndum meginreglum stjórnsýsluréttar. Við mat á því hvort rétt hefði verið að áminna stefnanda hafi stefnda borið að gæta að því að meginreglum stjórnsýslulaga væri fylgt áður en ákvörðun var tekin um jafn íþyngjandi ákvörðun og áminningu. Málsmeðferð stefnda hafi verið verulega ábótavant að þessu leyti.

Brotið gegn lögmætisreglunni og réttmætisreglunni

Stefnandi áréttar að stjórnvald sé bundið af því að taka ákvarðanir sem samræmist lögum. Þegar íþyngjandi ákvarðanir séu teknar séu enn ríkari kröfur gerðar um lögmæti. Nátengd lögmætisreglunni sé önnur meginregla í stjórnsýslurétti, réttmætisreglan. Hún byggi á því að matskenndar stjórnvaldsákvarðanir skuli byggðar á málefnalegum sjónarmiðum. Stefnandi byggir á því að stjórnvaldsákvörðun stefnda um áminningu hafi ekki samræmst þeim lögum sem stjórnvaldinu bar að fara eftir og hafi ekki byggst á málefnalegum sjónarmiðum. Af þeim sökum beri að ógilda hana. Vísast nánar til rökstuðnings þessu til framangreindra málsástæðna. Þá telur stefnandi engan vafa leika á því að áminningin sé byggð á persónulegri óvild yfirmanns síns í sinn garð. Almennt sé viðurkennt í stjórnsýslurétti að ákvarðanir sem byggist á geðþótta, óvild eða öðrum persónulegum sjónarmiðum starfsmanna stjórnsýslunnar séu ómálefnalegar og því ólögmætar. Eins og áður greinir sé það mat stefnanda að áminningin samræmist ekki ákvæðum laga og þeirra samninga sem hún byggist á. Því verði að telja að ákvörðunin um áminninguna feli í sér brot gegn lögmætisreglunni. Brot gegn réttmætisreglunni felist meðal annars í þeim athöfnum stjórnvaldsins, þ.e. stefnda, að taka upp meint eldri atvik, frá árinu 2016 og fyrr, þegar stjórnvaldinu hafi mátt vera ljóst að áminningu var ekki unnt að byggja á svo gömlum atvikum. Ekki geti verið málefnalegar forsendur fyrir því að byggja úrlausn stjórnsýslumáls á eldri málum sem var lokið. Það athugist að skilyrði fyrir endurupptöku stjórnsýslumáls skv. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 voru ekki fyrir hendi í tilviki umrædds máls frá árinu 2016.

Brotið gegn andmælaréttarreglunni

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi við málsmeðferð sína brotið gegn ákvæði 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, um andmælarétt. Eins og að framan greini sé áminningin reist á ávirðingum frá árinu 2016 og fyrr. Bréf sem stefndi ritaði stefnanda, 21. september 2016, vísi til kvartana sem áttu að hafa borist. Stefnandi hafi aldrei fengið að sjá þær kvartanir né önnur skrifleg gögn og aldrei gefist færi á því að andmæla þeim, hvað þá skriflega því bréfi sem honum var sent 21. september 2016. Þá byggir stefnandi á því, svo sem áminningarbréfið sýni einnig, að ekkert tillit hafi verið tekið til andmæla hans vegna fyrirhugaðrar áminningar, þ.e. vegna þeirra ávirðinga sem urðu að áminningu.

Meðalhófsreglan brotin

Stefnandi byggir dómkröfur sínar einnig á því að stefndi hafi við málsmeðferð vegna kvörtunar á hendur stefnanda og við veitingu áminningar brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Samkvæmt ákvæðinu skuli það tryggt að íþyngjandi ákvörðun sé ekki tekin nema því aðeins að nauðsynlegt sé og að markmiði sem að er stefnt verði ekki náð með öðru og vægara móti. Athuga verði að áminning, sem sé veitt á grundvelli þess kjarasamningsákvæðis sem við eigi, sé íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun sem geti haft það í för með sér að viðkomandi starfsmaður verði sviptur starfi sínu og lífsviðurværi. Því verði að túlka þröngt heimild vinnuveitanda til að áminna starfsmann, að því gefnu að fyrir hendi séu efnislegar forsendur til áminningar, auk þess sem gera verði strangar kröfur til málsmeðferðar. Telja verði að stefndi hefði getað gripið til vægari aðgerða gagnvart stefnanda, sem hefðu gengið skemmra en áminning. Þar eð það var ekki gert hafi stefndi farið gegn ákvæði 12. gr. stjórnsýslulaga. Það athugist enn fremur að það samrýmist ekki meðalhófi að skrifstofustjórinn, yfirmaður stefnanda, skuli hafa boðað áminningu einungis viku eftir fund hennar með stefnanda 16. maí 2017, viku eftir að hún ritaði honum tölvubréf, þar sem hún minntist á að finna yrði nýjan tíma með sálfræðingi, en gat þess ekki að til áminningar gæti komið. Sömuleiðis verði að líta til þess hér að ekkert samhengi sé milli þeirrar meintu hegðunar sem áminnt er fyrir annars vegar og þeirra verulega íþyngjandi úrræða sem gripið er til hins vegar, þ.e. áminningar.

Brotið í bága við rannsóknarregluna

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi við meðferð málsins og við töku ákvörðunar brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Stefnandi vísar þessu til stuðnings m.a. til þess sem áður er rakið um efni áminningarinnar, en telja verði að sýnt sé þar fram á að málið hafi á engan hátt verið nægjanlega upplýst áður en ákvörðunartaka fór fram og einnig hversu miklar brotalamir hafi verið á rannsókn þess. Stefnandi bendir á að stefndi hafi enn fremur brotið gegn rannsóknarreglu laganna með því að hafa boðað fyrirhugaða áminningu án þess að málið væri rannsakað að fullu. Brot stefnda gagnvart rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga felist í því að hafa tekið afstöðu til málsins áður en að öll gögn þess lágu til grundvallar og það hafði verið rannsakað. Þá virðist ljóst af áminningarbréfi að andmæli stefnanda gegn þeim ávirðingum sem urðu að áminningarástæðu, sbr. bréf dags. 2. júní 2017, hafi ekki verið tekin til greina eða rannsökuð. Þær skýringar sem stefnandi gaf í andmælabréfinu hafi hið minnsta gefið stefnda fullt tilefni til þess að rannsaka málið betur, svo og hvort einstakar fullyrðingar í andmælabréfi ættu við rök að styðjast. Þetta virðist ekki hafa verið gert. Enn fremur byggir stefnandi á því að rannsóknarreglan hafi verið brotin með því að skrifstofustjórinn hafi sjálf staðið að málsmeðferðinni og að rannsókn máls, þegar hún var sjálf aðili að ágreiningi og sáttameðferð við stefnanda og skorti hæfi til þess að fara með málið, eins og áður greini.

Brot á reglunni um málshraða

Þá byggir stefnandi enn fremur á því að stefndi hafi við málsmeðferð sína farið á svig við 9. gr. stjórnsýslulaga. Í henni sé stjórnvaldi gert skylt að hraða meðferð stjórnsýslumáls eins mikið og unnt sé og leita umsagnar við fyrsta hentugleika. Að framan er vikið að því að áminningin var byggð á ávirðingum og atvikum sem voru hið minnsta tveggja til þriggja mánaða gömul þegar áminning var veitt. Með því að áminning hafi ekki verið boðuð fyrr en svona löngu síðar hafi stefndi þverbrotið regluna um málshraða. Stefndi hafi ekki heldur skýrt stefnanda frá töfum á málsmeðferð eða hvenær ákvörðunar væri að vænta.

Brot á reglunni um tilkynningu um að mál sé í gangi

Til samræmis við það sem fram sé komið byggi stefnandi á því að stefndi hafi brotið í bága við 14. gr. stjórnsýslulaga með því að hafa aldrei tilkynnt stefnanda það, á tímabilinu febrúar til maí 2017, að stjórnsýslumál væri í gangi sem gæti leitt til áminningar. Eins og að framan greini eigi ávirðingar sem áminning byggist á sér rót í atvikum í febrúar og mars 2017, en áminning hafi þó ekki verið áformuð fyrr en með bréfi 24. maí 2017. Samkvæmt þessu hafi því stjórnsýslumál á hendur stefnanda þegar verið í gangi á þessum tíma. Samkvæmt 14. gr. stjórnsýslulaga hafi stefnda borið að upplýsa stefnanda um það.

Brot gegn upplýsingaréttarreglu

Stefnandi telur einnig að stefndi hafi brotið í bága við ákvæði 15. gr. stjórnsýslulaga, með því að hafa ekki veitt stefnanda aðgang að skjölum og öðrum gögnum um málið. Þetta eigi meðal annars við um þær kvartanir og ávirðingar frá árinu 2016 sem leiddu til áminningar. Gögn varðandi þær kvartanir sem stefndi hélt fram að hefðu borist vegna stefnanda og gögn um aðrar ávirðingar sem vísað var til af hálfu stefnda á þeim tíma, hafi aldrei verið afhent stefnanda, hvorki fyrr né síðar, né honum veittur andmælaréttur vegna þeirra.

Um miskabótakröfu

Stefnandi krefst einnig miskabóta, að fjárhæð 2.000.000 kr., auk dráttarvaxta. Ólögmæti áminningarinnar sé augljóst, bæði hvað varði efni hennar og málsmeðferð. Stefnandi telji áminninguna og málsmeðferðina hafa falið í sér ólögmæta meingerð gegn persónu sinni, enda hafi hann orðið fyrir hneisu, álitshnekki og verulegum óþægindum af þessum sökum. Stefnandi bendir á að hann hafi starfað um árabil hjá stefnda og hafi ætíð verið vel liðinn á vinnustað og átt í góðum samskiptum við samstarfsfólk. Stefnandi haldi því fram að yfirmanni sínum, skrifstofustjóranum sem hafi veitt honum áminninguna, hafi verið í nöp við sig frá því að þau byrjuðu að vinna saman og að sú óvild skrifstofustjórans í sinn garð hafi leitt til áminningarinnar. Með áminningunni telur stefnandi að skrifstofustjórinn og stefndi hafi vegið verulega að starfsheiðri sínum. Líta verði til þess hversu þungbærar ásakanirnar séu. Einnig verði að líta til þess hversu íþyngjandi áminningin sé fyrir stefnanda. Í ljósi þessa alls telji hann þá fjárhæð sem hann krefst í miskabætur hóflega. Um lagarök fyrir kröfunni sé vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Auk framangreindra lagaraka vísar stefnandi til almennra reglna kröfuréttar, þar með talið skaðabótaréttar, til samningaréttar, vinnuréttar, stjórnsýsluréttar og sveitarstjórnarréttar. Vísað er til ákvæða stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sérstaklega þeirra sem að framan er getið um. Einnig er vísað til ákvæða kjarasamnings og samnings milli stefnda og stéttarfélags stefnanda, sem áminningin vísar til. Varðandi miskabótakröfu er vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993, ákvæðis 1. mgr. 26. gr. Stefnandi krefst dráttarvaxta, í samræmi við ákvæði 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 4. mgr. 5. gr. s.l., þ.e. frá stefnubirtingardegi, 2. október 2017, til greiðsludags. Krafa hans um málskostnað styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, aðallega 129. og 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt af málskostnaði byggir á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, en stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur og til að tryggja skaðleysi sitt er honum nauðsynlegt að fá skattinn dæmdan úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Það er meginmálsástæða stefnda að ákvörðun hans um að veita stefnanda áminningu hafi verið fyllilega lögmæt enda í samræmi við lög og kjarasamning. Þar eð hvorki séu efni né ástæður til að fallast á dómkröfur stefnanda beri að sýkna stefnda af þeim öllum.

Stefndi vísar í fyrsta lagi til þess að sú ákvörðun hans að veita stefnanda áminningu í starfi hafi grundvallast á grein 9.8.1 í kjarasamningi Reykjavíkurborgar og Kjarafélags viðskiptafræðinga og hagfræðinga, sbr. 9. gr. samkomulags um réttindi og skyldur starfsmanna Reykjavíkurborgar, sem hljóði svo:

Ef starfsmaður hefur sýnt í starfi sínu óstundvísi eða aðra vanrækslu, óhlýðni við löglegt boð eða bann yfirmanns síns, vankunnáttu eða óvandvirkni í starfi, hefur ekki náð fullnægjandi árangri í starfi, hefur verið ölvaður að starfi eða framkoma hans eða athafnir í því þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu skal forstöðumaður stofnunar eða fyrirtæki veita honum skriflega áminningu.

Stefndi telur hafið yfir allan vafa að stefnandi hafi með framferði sínu ítrekað brotið gegn starfsskyldum sínum í skilningi tilvitnaðs ákvæðis. Tilvikin hafi átt sér stað í febrúar og mars 2017.

Einsýnt þyki að stefnandi hafi óhlýðnast löglegum fyrirmælum yfirmanns síns, sem sé skrifstofustjóri skrifstofu borgarstjóra og borgarritara. Verkefnið sem um ræddi hafi varðað greinargerð um framkvæmd styrkjareglna á skrifstofum miðlægrar stjórnsýslu. Erindi þessa efnis hafi borist borgarritara frá fjármálastjóra Reykjavíkurborgar 13. febrúar 2017. Næsta dag hafi stefnandi verið beðinn að setja verkefnið í vinnslu enda hefði hann sinnt því síðastliðin ár. Stefnandi hafi svarað fyrirspurninni 22. sama mánaðar á þann veg að hann minntist þess ekki. Hinn 27. febrúar hafi stefnandi óskað eftir því við fjóra skrifstofustjóra í miðlægri stjórnsýslu, þar á meðal yfirmann sinn, að þeir svöruðu fyrirspurn fjármálaskrifstofu. Sama dag hafi skrifstofustjórinn sent stefnanda tölvuskeyti þar sem sagði:

Mig langar til að biðja þig um að taka á móti þessum svörum og útbúa eitt heildstætt svar. Það væri jafnframt gagnlegt að fá frá þér fyrri svör til að sjá hvernig þetta hefur verið gert síðustu ár.

Á því er byggt að skrifstofustjórinn hafi í umrætt sinn falið stefnanda að sinna ákveðnu verkefni. Réttur hennar til að fela honum verkefnið hafi verið ótvíræður enda hafi það fallið að öllu leyti innan starfslýsingar hans. Nánar er á því byggt að það sé hlutverk skrifstofustjóra skrifstofu borgarstjóra og borgarritara að útdeila verkefnum til starfsfólks. Hún hafi metið það svo, út frá eðli verkefnisins sem og verkefnastöðu á skrifstofunni, að vinnslu svarsins væri best fyrir komið hjá stefnanda. Í stað þess að vinna verkið í samræmi við fyrirmæli hennar hafi stefnandi sent henni tölvuskeyti þar sem fram kom að skrifstofustjórar hefðu unnið sín svör sjálfir undanfarin ár og afhent fjármálaskrifstofu milliliðalaust. Í bréfinu hafi enn fremur staðið að unnt væri að finna gögn fyrri ára í skjalavinnslusafninu GoPro. Í tölvuskeyti til stefnanda 1. mars 2017 hafi skrifstofustjórinn spurt hvort stefnandi hefði tekið málið til vinnslu. Í sama bréfi hafi hún boðað hann á fund daginn eftir, meðal annars til að ræða fyrirkomulag fjármálatengdra fyrirspurna. Þá hafi hún lýst þeirri skoðun sinni að hún teldi að erindi sem sneru að fjármálastjórnun væri best að senda strax til meðferðar hjá stefnanda og að hann mæti hverju sinni til hverra hann þyrfti að leita til að fá svör. Á umræddum fundi hafi skrifstofustjórinn ítrekað við stefnanda að hún ætlaðist til þess að hann tæki saman heildstætt svar og veitti frekari ráðgjöf ef eftir því yrði leitað.

Stefndi leggur áherslu á að á fundinum hafi stefnandi hvorki mótmælt verklaginu né gert athugasemdir við það á neinn hátt. Skrifstofustjórinn hafi því gengið út frá því sem vísu að hann afgreiddi málið eins og fyrir hann hefði verið lagt. Það sem gerðist næst var að 21. sama mánaðar hafi skrifstofustjóranum borist erindi frá borgarritara þar sem spurst var fyrir um afdrif málsins, en tilefni fyrirspurnarinnar var ítrekunarbréf fjármálaskrifstofu til borgarritara. Að vonum hafi erindið komið skrifstofustjóranum í opna skjöldu enda hafi hún staðið í þeirri trú að málið væri til meðferðar hjá stefnanda í samræmi við fyrirmæli hennar. Sendi hún stefnanda þegar í stað fyrirspurn um hvar málið væri statt ásamt því að framsenda ítrekunarbréf fjármálaskrifstofu. Svar stefnanda, sem barst sama dag, var á þá leið að tilteknar skrifstofur, sem væru ábyrgar og hefðu umsjón með umræddum styrkjum og samningum, svöruðu fjármálaskrifstofu milliliðalaust.

Stefndi bendir á að þrátt fyrir skýr fyrirmæli yfirmanns um að vinna ákveðið verk hafi stefnandi engu að síður ákveðið að virða þau að vettugi. Sinnuleysi hans hafi síðan leitt til þess að afgreiðsla málsins dróst óhóflega með tilheyrandi óþægindum fyrir alla hlutaðeigandi. Að mati stefnda sé sú skýring stefnanda að það hafi verið ákvörðun hans og mat hans sem fjármálastjóra að fara gegn fyrirmælum yfirmanns síns og vísa vinnslu svarsins til viðkomandi skrifstofustjóra jafn óskiljanleg og hún sé haldlaus. Sem fjármálastjóri Ráðhúss njóti stefnandi vissulega ákveðins sjálfstæðis í starfi. Að sama skapi sé honum eftirlátið að taka sjálfstæðar ákvarðanir í málum sem lúti forræði hans og grundvallist á þekkingu hans og reynslu á viðkomandi sviði. Það sé hins vegar mikill misskilningur ef stefnandi heldur, eins og hann gerði í umræddu tilviki, að það sé í hans valdi að ákveða hvernig afgreiðslu einstakra mála og verkefna innan skrifstofu borgarstjóra og borgarritara skuli háttað eftir að yfirmaður hans hafi falið honum afgreiðsluna. Í því sambandi vegi stjórnunarréttur yfirmanns stefnanda þyngra á vogarskálunum en sjálfsákvörðunarréttur hans í starfi. Engu breyti í þeim efnum þótt stefnandi telji að verkefni sem honum hafi verið úthlutað rúmist ekki innan starfslýsingar eða séu honum ósamboðin á einhvern hátt. Stefndi undirstrikar að hvorugt hafi átt við í tilviki stefnanda. Svo framarlega sem yfirmaður hans meti hann hæfan til að sinna ákveðnu verkefni og gefi honum fyrirmæli um afgreiðslu þess í krafti stjórnunarréttar síns sé honum undanbragðalaust skylt að hlíta því. Að fara gegn skýrum fyrirmælum yfirmanns síns, eins og stefnandi hafi gert í þessu tilviki, sé augsýnilega ekkert annað en brot á hlýðniskyldu og um leið brot á starfsskyldum. Stefndi haldi því staðfastlega fram að miðað við alvarleika brotsins og afleiðingarnar sem það hafði í för með sér hafi það eitt og sér átt að nægja til áminningar.

Stefnandi hafi jafnframt gerst sekur um önnur brot á starfsskyldum. Vegna misskilnings sem hafi komið upp við vinnslu launaáætlunar skrifstofu borgarstjóra og borgarritara fyrir árið 2017 hafi ekki enn verið farið að vinna áætlunina 21. mars 2017, eða um það leyti sem henni átti að vera lokið. Þann dag hafi skrifstofustjórinn sent stefnanda tölvuskeyti þar sem hann var beðinn um að leiðbeina stjórnendum skrifstofunnar við gerð áætlunarinnar. Erindinu hafi réttilega verið beint til stefnanda en í lýsingu á verksviði og meginverkefnum hans segi meðal annars í starfslýsingu:

Yfirumsjón og ábyrgð á gerð fjárhagsáætlunar innan miðlægra stjórnsýslu þar á meðal launaáætlunar í samráði við stjórnendur.

Ráðgjöf og aðstoð við áætlanagerð og bókhaldsmál til stjórnenda innan miðlægrar stjórnsýslu.

Stefnandi hafi svarað beiðni skrifstofustjórans svo að hann treysti sér ekki til þess þar eð hann kynni lítið í áætluninni. Varðandi aðstoð benti stefnandi skrifstofustjóranum á að leita til tilgreinds sérfræðings á fjármálaskrifstofu. Þegar skrifstofustjórinn hafi spurt hvernig stefnandi sæi hlutverk sitt í þessari vinnu í ljósi þess að hann væri tengiliður skrifstofunnar hafi hann svarað orðrétt: Óttalega er þetta leiðinlegur póstur frá þér. Getum við ekki sest niður og rætt saman?

Vegna yfirlýsingar stefnanda um vankunnáttu á launaáætlunarkerfið hafi skrifstofustjórinn boðað hann með sér á fund deildarstjóra áætlunardeildar fjármálaskrifstofu 23. mars 2017 í þeim tilgangi að hann bætti færni sína og þekkingu á kerfinu. Niðurstaða fundarins hafi verið sú að stefnandi kynni vel á launakerfið, raunar svo vel að hann leiðbeindi deildarstjóranum um aðrar leiðir og aðferðir en hún notaði á fundinum. Stefnandi hafi lýst þekkingu sinni á launakerfinu í andmælabréfi sínu svo:

Það kom mér sjálfum síðan á óvart hvað ég kunni í reynd mikið á fundinum með H-kvk-þgf K-kvk-þgf þann 23. mars. 2017 (fimmtudagur). Fann að ég var komið með nógu mikið sjálfstraust til að geta kennt öðrum, þannig að á mánudaginn 27.03.2017 boðaði ég fund með skrifstofustjóra SBB og deildarstjórum á SBB 29.03.2017 og var efni fundarins var skoða hvernig fylla ætti út launaáætlun í SAP.

Stefndi bendir á að í umfjöllun stefnanda vanti það mikilvæga atriði að strax að loknum fundi hafi skrifstofustjórinn óskað eftir því að hann leiðbeindi henni og öðrum stjórnendum á skrifstofunni við vinnslu áætlunarinnar. Daginn eftir hafi hún ítrekað erindið og óskað eftir upplýsingum um fyrirkomulag vinnunnar og næstu skref. Sama dag hafi stefnandi svarað á þá leið að hann hefði ekki tíma til að spá í þetta og stefndi á næstu viku. Þegar hér var komið sögu hafi skrifstofustjórinn talið fullreynt að fá stefnanda til að fara að fyrirmælum varðandi vinnslu áætlunarinnar. Þar eð hún hafi ekki talið verjandi að bíða lengur með vinnslu hennar hafi hún ákveðið að vinna áætlunina upp á eigin spýtur.

Það að starfsmaður neiti að sinna ákveðnu verkefni sem yfirmaður hafi falið honum þar sem hann treysti sér ekki til þess, til að mynda sökum vanþekkingar ellegar reynsluleysis, geti verið réttlætanlegt í einhverjum tilvikum, einkum og sér í lagi ef verkefnið fellur ekki innan starfslýsingar. Í þessu tilviki hafi það ekki átt við enda hafi komið í ljós að þekking stefnanda og færni í launaáætlunarkerfinu hafi verið mjög góð. Verkefnið hafi ótvírætt fallið undir starfslýsingu stefnanda og þar með verið hluti af starfsskyldum hans. Stefndi byggir á því að þegar skrifstofustjórinn hafi sent stefnanda fyrirmæli um að veita henni og öðrum stjórnendum skrifstofunnar leiðbeiningar og frekari ráðgjöf við vinnslu launaáætlunar 24. mars 2017 hafi legið fyrir að stefnandi væri fullfær um að sinna verkefninu. Enn fremur hafi legið fyrir að vinnslan þyrfti að ganga hratt og örugglega enda komin vel fram yfir skiladag. Nánar er á því byggt, að einu réttu viðbrögðin hjá stefnanda hafi verið að ganga tafarlaust til starfa í samræmi við fyrirmæli skrifstofustjórans. Stefnandi hafi hins vegar kosið að koma sér hjá því að hlíta fyrirmælunum með óafsakanlegum skýringum. Með framferði sínu í umrætt sinn hafi hann brotið gegn starfsskyldum sínum samkvæmt starfslýsingu.

Það sé alvarlegt mál að óhlýðnast löglegu boði yfirmanns. Að mati stefnda sé hitt þó sýnu alvarlega, að á sama tíma og stefnandi hunsaði fyrirmæli skrifstofustjórans um vinnslu launaáætlunarinnar muni hann hafa tekið að sér vinnslu hennar fyrir aðrar starfseiningar miðlægrar stjórnsýslu, t.d. innri endurskoðanda og borgarlögmann. Stefndi telur framkomu stefnanda í umrætt sinn hafa verið ósæmilega, óhæfilega og ósamrýmanlega starfi hans sem fjármálastjóra Ráðhússins. Að auki hafi stefnandi sýnt af sér vanrækslu og óvandvirkni í starfi og ekki náð fullnægjandi árangri við að sinna starfsskyldum sínum.

Í samræmi við reglu í grein 9.8.2 í kjarasamningi hafi stefnanda verið gefinn kostur á að tjá sig um tilefni áminningarinnar og hann lagt fram andmæli sín á fundi 2. júní 2017. Að lokinni skoðun á skýringum og andmælum stefnanda hafi það verið niðurstaða skrifstofustjórans að ekki væri efni til að hverfa frá áformum um veitingu áminningar. Með bréfi, dags. 14. júní 2017, hafi stefnanda verið veitt formlega áminning í starfi vegna nánar tilgreindra brota á starfsskyldum.

Auk framangreindra brota hafi verið til skoðunar að veita stefnanda áminningu fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að hafa frumkvæði að umbótaverkefnum, innleiðingu þeirra og eftirfylgni samkvæmt starfslýsingu. Sú staðreynd að stefnandi sem fjármálastjóri Ráðhússins hafi kosið að koma ekki áherslum er varða fjármálastjórnun miðlægrar stjórnsýslu á framfæri í stefnumótunarvinnu skrifstofu borgarstjóra og borgarrita hafi að mati skrifstofustjórans verið til marks um að stefnandi sinnti ekki starfi sínum á fullnægjandi hátt í skilningi greinar 9.8.1 í kjarasamningi. Að virtum andmælum stefnanda hafi verið ákveðið að falla frá þeirri áminningu. Kom það brot því ekki til skoðunar í málinu.

Stefndi bendir á að ákvörðun um að veita starfsmanni áminningu sé í senn erfið og þungbær, jafnt fyrir starfsmanninn og vinnuveitandann. Ákvörðunin sé ekki tekin af léttúð heldur að afar vel athuguðu máli. Þá sé ekki gripið til slíks úrræðis fyrr en önnur og vægari úrræði hafi verið fullreynd. Í tilviki stefnanda hafi háttað þannig til að hann hafi haft aðra sýn á starfsskyldur sínar en yfirmaður hans. Þar sem afstöðumunurinn hafi komið niður á samskiptum þeirra hafi yfirmaðurinn brugðið á það ráð að leita aðstoðar utanaðkomandi sálfræðings. Viðtalstímarnir hafi gengið út á það að ná sameiginlegri sýn aðila á hlutverk fjármálastjóra Ráðhúss. Hittust aðilar nokkrum sinnum hjá sálfræðingnum um haustið 2016, fyrst hvort í sínu lagi, en síðan saman. Síðasti viðtalstíminn hafi verið 9. maí 2017. Á fundinum hafi skrifstofustjórinn nefnt þau atvik sem höfðu komið upp í febrúar og mars í þeim tilgangi að komast að sameiginlegri sýn á hlutverk stefnanda í þeim verkefnum. Þótt óhlutdrægur aðili með sérþekkingu á vinnustaðasálfræði væri reiðubúinn að rýna tilvikin og veita nauðsynlegar ráðleggingar reyndist stefnandi ekki fáanlegur til að ræða þau til hlítar á fundinum. Afstaða stefnanda verði ekki skilin á annan hátt en þann að hann hafi hvorki viljað kryfja vandann né leggja til leiðir til úrbóta. Að beiðni stefnanda hafi skrifstofustjórinn og stefnandi hist á fundi 16. maí þar sem verkefni fjármálastjóra Ráðhússins voru rædd. Á sama fundi hafi skrifstofustjórinn gert stefnanda grein fyrir því í hvaða þáttum starfslýsingar hún teldi að hann þyrfti að vera fúsari til samvinnu. Svör sem stefnandi sendi daginn eftir hafi verið á þá leið að hann væri fús í samvinnu í þeim þáttum sem um ræddi og myndi vera það áfram eins og undanfarin 11 ár. Vegna afstöðu stefnanda, ekki síst afneitunar á eigin vanda, og viljaleysis til að bæta ráð sitt hafi skrifstofustjórinn talið fullreynt að ná fram sameiginlegri sýn á þær breytingar sem nauðsynlegar voru á starfi hans svo hann gæti uppfyllt starfsskyldur sínar sem fjármálastjóri Ráðhúss. Þar sem vægari úrræði hefðu ekki dugað til hefði skrifstofustjórinn ekki átt annarra kosta völ en að veita honum áminninguna sem um ræðir.

Stefndi bendir á að þess misskilnings gæti hjá stefnanda að áminningin grundvallist á atvikum sem urðu tilefni formlegs tiltals í ágúst 2016. Þetta sé vitaskuld alrangt. Hið rétta sé að ástæða hafi þótt til að upplýsa í andmælabréfi að stefnandi hefði ekkert gert til að bæta ráð sitt þrátt fyrir tiltalið sem hann fékk. Ákvörðun um að veita stefnanda áminningu byggi alfarið og að öllu leyti á atvikum sem áttu sér stað í febrúar og mars 2017 og voru sérstaklega rakin í greinargerð sem fylgdi andmælabréfinu.

Þá verði ekki unnt að fallast á það með stefnanda að áminningin sé ekki tæk þar sem hún hafi ekki komið í kjölfar verknaðar. Stefndi haldi því þvert á móti fram að áminningarferlið hafi hafist eins fljótt og mögulegt hafi verið í ljósi aðstæðna. Fyrra brotið hafi átt sér stað 22. mars 2017 (styrkjareglur) og hið síðara einungis tveimur dögum síðar eða 24. sama mánaðar (launaáætlun). Þar eð stefnandi og skrifstofustjórinn hafi átt pantaðan viðtalstíma hjá sálfræðingnum 19. apríl sama ár hafi skrifstofustjórinn ákveðið að aðhafast ekkert frekar heldur bíða niðurstöðu fundarins. Vegna ástæðna sem vörðuðu sálfræðinginn hafi fundurinn frestast til 9. maí 2017. Sá fundur hafi ekki borið tilætlaðan árangur; ekki frekar en fundur þeirra tveggja 16. sama mánaðar. Við svo búið hafi skrifstofustjórinn talið fullreynt að fá stefnanda til að bæta ráð sitt og hafi hafið áminningarferlið átta dögum síðar. Samkvæmt því sé stefnda fyrirmunað að skilja hvernig stefnandi fái það út að brotið hafi verið gegn málshraðareglu stjórnsýsluréttarins í aðdraganda ákvörðunarinnar.

Jafnframt hafi skrifstofustofustjórinn í senn verið hæf og bær til að veita stefnanda áminninguna. Stefnandi haldi því fram, að því er virðist í fullri alvöru og ætlist til að dómstólar trúi, að áminningin sé tilkomin vegna óvildar skrifstofustjórans í hans garð. Raunar gangi stefnandi svo langt í ásökunum sínum að hann saki skrifstofustjórann um að hafa lagt sig í einelti. Þrátt fyrir ásakanirnar hafi stefnandi hvorki stutt þær með lýsingum né dæmum. Í 9. gr. reglugerðar nr. 1009/2015, um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, sem er sett með heimild í ákvæði laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sé fjallað um tilkynningarskyldu starfsmanna. Orðrétt segi í ákvæðinu:

Starfsmaður sem telur sig hafa orðið fyrir einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni eða ofbeldi á vinnustað eða hafa rökstuddan grun eða vitneskju um slíka hegðun á vinnustað skal upplýsa atvinnurekanda eða vinnuverndarfulltrúa vinnustaðarins um það enda sé ekki gert ráð fyrir að viðkomandi starfsmaður upplýsi annan aðila um það samkvæmt skriflegri áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað, sbr. II. kafla. Skal starfsmaðurinn jafnframt vera reiðubúinn að skýra mál sitt nánar.

Samkvæmt ákvæðinu skuli starfsmaður vera reiðubúinn að skýra frá einstökum tilvikum ellegar nefna dæmi um þá athöfn eða hegðun sem að hans mati falli undir hugtakið einelti. Á því er byggt að meðan stefnandi hafi hvorki lagt fram kvörtun né upplýst nánar í hverju hið meinta einelti yfirmanns hans fólst séu ekki forsendur til að bregðast sérstaklega við, eftir atvikum með því að virkja eineltisáætlun. Allir ættu að geta gert sér í hugarlund hve afdrifaríkar afleiðingar það hefði fyrir stjórnsýsluna, afgreiðslu mála og skilvirkni, ef yfirmaður yrði sjálfkrafa talinn vanhæfur til að fjalla um mál undirmanns í hvert sinn sem stofnaðist til skoðanaágreinings.

Stefndi mótmælir því alfarið að reglur stjórnsýsluréttar hafi verið brotnar. Eins og ráðið verði af fyrirliggjandi gögnum hafi málið verið rannsakað á fullnægjandi hátt. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi notið lögbundins andmælaréttar sem hafi verið bæði fullnægjandi og raunhæfur svo hann gæti komið andmælum á framfæri. Að auki hafi meðalhófs verið gætt jafnt í aðdraganda ákvörðunar sem við ákvörðunartökuna sjálfa og allur vafi túlkaður stefnanda í vil. Þá hafi ákvörðunin byggst á fullnægjandi og réttum upplýsingum.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um miskabætur sérstaklega enda hafi ekki verið sýnt fram á að skilyrði 26. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt í málinu. Stefndi haldi því staðfastlega fram að hann hafi ekki sýnt af sér ásetning um að brjóta rétt á stefnanda eða beitt hann meingerð. Þá mótmælir stefndi sérstaklega fjárhæð miskabótakröfunnar sem allt of hárri, hún sé með öllu órökstudd og ekki í neinu samræmi við dómafordæmi. Jafnframt mótmælir stefndi kröfu um dráttarvexti á miskabætur. Engin lagaskilyrði séu fyrir því að verða við slíkri kröfu.

Með hliðsjón af öllu framangreindu krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi vísar til hlýðniskyldu íslensks vinnuréttar og meginreglunnar um boðvald vinnuveitanda yfir starfsmönnum svo og ákvæða stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá er vísað til skaðabótalaga, einkum 26. gr. laganna, auk kjarasamnings Reykjavíkurborgar og Kjarafélags viðskiptafræðinga og hagfræðinga, einkum 9. kafla. Hann vísar loks til starfsmannastefnu Reykjavíkurborgar. Krafa um málskostnað styðst við 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Þetta mál varðar áminningu sem stefnanda var veitt í starfi 14. júní 2017. Hún er grundvölluð á atvikum sem urðu í febrúar og mars það ár. Atvik frá árinu 2016 eða fyrr um núning í samskiptum stefnanda og annarra starfsmanna stefnda geta ekki komið til skoðunar í þessu máli og hefðu aldrei getað orðið tilefni áminningar í júní 2017. Auk þess var fundur sem stefnandi var boðaður á af því tilefni haldinn í ágúst 2016, löngu áður en honum var sent bréf með boðun um fyrirhugaða áminningu.

Stefnandi byggir á því að áminningin sé bæði haldin formlegum og efnislegum annmörkum.

Atvikin sem áminningin grundvallast á eru tvö. Það fyrra, tengt fyrirspurn fjármálaskrifstofu um eftirfylgni með reglum um styrki, varð á tímabilinu frá febrúar til mars 2017 og það síðara, tengt launaáætlunarkerfi borgarinnar, í mars 2017. Tilkynning um fyrirhugaða áminningu er rituð 24. maí 2017. Að mati dómsins var ekki liðinn of langur tími frá þessum atvikum og þar til áminning var boðuð.

Dómurinn telur ekki annað leitt í ljós en að yfirmaður stefnanda hafi ákveðið eftir fund þeirra 16. maí 2017 að veita honum áminningu og að ekki hafi verið hafinn neinn undirbúningur að stjórnsýslumáli fyrr en þá. Hún sendi honum bréf þess efnis 24. maí að til stæði að áminna hann. Dómurinn telur að með því hafi athygli stefnanda verið vakin innan nógu skamms tíma á því að mál hans væri til meðferðar hjá stefnda.

Stefnanda var gefinn kostur á að andmæla fyrirhugaðri áminningu. Jafnframt fær dómurinn ekki annað séð en að hann hafi haft aðgang að öllum gögnum sem komu til skoðunar vegna áminningarinnar.

Að mati dómsins var því hvorki brotið gegn reglunni um málshraða, né rétti til upplýsinga um að mál sé í gangi, né rétti til aðgangs að gögnum, né andmælareglunni.

Stefnandi byggir einnig á því að formlegri sáttamiðlun hafi ekki verið lokið. Sáttamiðlun hefur yfirleitt litla þýðingu ef annar aðilinn er ekki lengur í henni af heilindum. Eftir fund með stefnanda 16. maí 2017 taldi yfirmaður hans að frekari fundir þeirra hefðu ekki neina þýðingu. Dómurinn telur því að það geti ekki haft nein réttaráhrif í þessu máli hvort henni var formlega lokið eða ekki þar eð sjálfhætt er þegar vilji annars aðilans er þorrinn.

Það hvernig sáttamiðlun lýkur efnislega getur að mati dómsins aldrei orðið grundvöllur áminningar í starfi. Væri það svo væri gengið inn í sáttameðferðina á þeirri forsendu að útkoman úr henni yrði eins og yfirmaðurinn vildi en útkoman væri ekki sameiginleg niðurstaða sem báðir teldu sér til hagsbóta, báðir vildu virða og byggði á gagnkvæmu trausti þeirra. Samtal sem fer fram á þeirri forsendu að annar verði knúinn til að beygja sig undir vilja hins er ekki sáttamiðlun og skiptir þá engu máli hvort hlutlaus þriðji maður hefur verið fenginn til að leiða samtalið. Hafi forsenda sáttamiðlunar milli stefnanda og skrifstofustjórans þ.e. „að ná sameiginlegri sýn aðila á starfsskyldur stefnanda“ efnislega verið sú að stefnandi beygði sig alfarið undir vilja skrifstofustjórans þá var það aldrei sáttamiðlun heldur eitthvað allt annað.

Að mati dómsins getur sáttamiðlunin, hver svo sem forsenda hennar var, eða lyktir hennar ekki haft neina þýðingu fyrir ágreininginn í þessu máli og verður eins og áður segir aldrei grundvöllur áminningar í starfi.

Skrifstofustjórinn veitti stefnanda svokallað tiltal í ágúst 2016 vegna atvika sem varða núning í samskiptum á skrifstofu borgarstjóra og borgarritara. Það tiltal getur ekki haft nokkra þýðingu í þessu máli. Atvik sem varð á árinu 2014 í samskiptum í miðlægri stjórnsýslu getur enn síður haft nokkra þýðingu hér.

Stefnandi telur skrifstofustjórann hafa skort sérstakt hæfi til þess að veita honum áminningu í starfi og telur að 1., 5. og 6. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eiga við um hæfi hennar.

Það er málsástæða stefnanda að áminningin byggist á persónulegri óvild skrifstofustjórans í hans garð og hún hafi af þeim sökum ekki haft sérstakt hæfi til að veita honum áminninguna. Í tengslum við þessa málsástæðu verður ekki hjá því komist að nefna stjórnunaraðferð hennar eins og hún birtist dóminum í framlögðum gögnum og framburði fyrir dómi.

Í aðdraganda þess að skrifstofustjórinn leitaði eftir því að stefnandi leiðbeindi henni við gerð launaáætlunarinnar hafði hún komið sér í þá stöðu, að eigin sögn fyrir misskilning, að hún hafði ekki hafist handa, en fresturinn sem þá var miðað við til að ljúka áætluninni var að renna út. Þá var hún einnig í þeirri stöðu að hún hafði ekki sótt neitt þeirra námskeiða sem fjármálaskrifstofan hafði boðið upp á, fyrst í lok ágúst 2016 og síðan aftur í febrúar 2017.

Eftir námskeið sem sérfræðingur fjármálaskrifstofu hélt fyrir skrifstofustjórann, og fleiri starfsmenn á skrifstofu borgarstjóra og borgarlögmanns, taldi stefnandi sig hafa nægilega kunnáttu á launaáætlunarkerfið til þess að geta kennt á það. Mánudaginn 27. mars boðaði hann þá starfsmenn skrifstofunnar sem þurftu að kunna á kerfið á kennslufund miðvikudaginn 29. mars kl. 13.00. Skrifstofustjórinn samþykkti fundarboðið.

Næsta dag, þriðjudaginn 28. mars, tilkynnti stefnandi kl. 14.00 að frestur til að ljúka launaáætluninni hefði verið framlengdur til 5. apríl.

Þennan dag, daginn fyrir kennslufundinn, kl. 16.34, skrifar skrifstofustjórinn að hún komist ekki á fundinn því það sé deildarfundur sem hafi dottið út úr dagskránni hennar og hún biður um að fundartíminn verði lagaður að sér.

Um klukkustund síðar, kl. 17.32, ritaði skrifstofustjórinn stefnanda aftur tölvuskeyti þar sem segir:

Við nánari umhugsun þá finnst mér ekki vænlegt að færa deildarfundinn á morgun, ég hafði hugsað hann í ákveðin mál og vil halda því til streitu. Ég skil vel að þú getir ekki fært fundinn með G-kvk-þgf [sem átti að vera í beinu framhaldi af kennslufundinum] en í ljósi þess að ég mun ganga frá launaáætlun skrifstofunnar sjálf þá finnst mér við ekki í tímapressu með fundinn á morgun. Ég held líka að það verði gagnlegra að hitta deildarstjórana hvern fyrir sig með þeirra áætlun í ca 30 mín og ná þannig betri vinnu. Annað hvort myndir þú þá hitta deildarstjórana og kenna þeim á kerfið með almennum hætti fyrst og hitta þá svo með mér hvern fyrir sig ef þörf er á eða taka bara 30 mínútna fundina. Þú metur hvað þér finnst betra. Afsakaðu ruglinginn.

Daginn eftir, miðvikudaginn 29. mars, skrifar hún stefnanda úr síma sínum kl. 12.26: Bid þig vinsamlegast að lata mig vita hvernig þu hyggst nálgast þetta. Eg er buin að renna i gegnum allt deildir og laga flest en a eftir nokkur mal sem eg klara vonandi i dag.

Stefnandi svaraði að fundurinn yrði kl. 13.00 þennan dag eins og ákveðið hefði verið.

Fyrir dómi útskýrði skrifstofustjórinn þetta þannig að þegar skilafresturinn hefði verið framlengdur hefði hún nefnt við stefnanda að henni fyndist að ekki væri lengur sami asinn og að það væri jafnvel hægt að hitta hvern fyrir sig og kenna hverjum og einum almennilega. Hún hefði því beðið stefnanda að aflýsa eða fresta fundi til þess að hún kæmist örugglega.

Þegar hún hafi komið til vinnu daginn eftir hafi hún áttað sig á að kennslufundurinn var enn á dagskránni kl. 13.00. Af þeim sökum hafi hún sent honum fyrirspurnina í hádeginu en hann haldið sig við áður ákveðinn fundartíma.

Af því að hann hafi ekki viljað færa fundartímann hafi hún ekki komist almennilega á kennslufundinn. Það hafi henni þótt mjög miður og hafi sent stefnanda póst þess efnis að henni fyndist leitt að hann hefði ekki séð sér fært að breyta fundartímanum. Hún hafi haft þetta launaáætlunarmál í fanginu og hafi verið búin að reyna að fá fund með honum og síðan hafi fundurinn verið haldinn þegar hún komst ekki.

Sérstaklega að því spurð kvaðst hún hafa, í tölvupóstinum kl. 17.32, 28. mars, lagt fyrir stefnanda tvo kosti að velja úr. Annaðhvort ætti að hann fresta sameiginlega fundinum, kl. 13.00, 29. mars eða kenna hverjum og einum deildarstjóra á nokkrum 30 mínútna fundum. Hún hafi hins vegar fastlega gert ráð fyrir því að hann myndi færa fundartímann.

Hún bar að í daglegum samskiptum við fólk notaði hún lítið boðvaldsform en talaði á samráðsnótum um verkefni. Hún hafi þó litið svo á að hún væri í tölvuskeytinu sem hún sendi stefnanda 28. mars, kl. 17.32, að setja honum tvo kosti og hann yrði að velja annan hvorn. Hann hafi greinilega ekki skilið það. Í þessu tilviki hefði hún þurft að segja að hún færi fram á að hann gerði annað hvort af þessu tvennu.

Það er óumdeilt að það var ekki fundur á dagskrá skrifstofustjórans miðvikudaginn 29. mars, kl. 13.00, þegar stefnandi boðaði kennslufundinn á þeim tíma og einnig að skrifstofustjórinn samþykkti fundarboðið. Engu að síður kaus hún að boða á nákvæmlega sama tíma fund sem hafði „dottið út úr“ dagskránni hennar.

Enginn þeirra sem áttu að koma á kennslufundinn sem stefnandi boðaði átti að koma á þann fund sem hún boðaði. Ekki er komið fram hvað það var sem var svo mikilvægt að skrifstofustjórinn varð að funda um það atriði einmitt á þessum sama tíma en ekki kl. 14.00 eða 15.00 þennan dag. Fundurinn sem hún boðaði var þó ekki lengri en svo að hún kom seint á kennslufundinn hjá stefnanda og náði um helmingi hans.

Þótt þetta séu óumdeild atvik sér skrifstofustjórinn þau þannig að stefnandi hafi valið tíma sem útilokað væri að hún kæmist á. Það hafi verið hann sem setti hana í klemmu en ekki hún sjálf.

Dómurinn getur ekki varist því að álykta út frá þessum atvikum að skrifstofustjórinn ætlist til að starfsfólkið, í það minnsta stefnandi, hagi vinnu sinni alfarið á þann hátt sem hentar henni. Af þessum atvikum verður ekki annað ályktað en hún hafi ætlað sér að knýja hann til að láta að vilja hennar og fundist sjálfsagt að hann gerði það, því hún bar fyrir dómi að hún hefði fastlega gert ráð fyrir að hann færði fundartímann þótt hún hefði ekki beðið um það fyrr en að vinnudegi loknum daginn áður.

Þessu til viðbótar vildi skrifstofustjórinn, sem bað um kennslufundinn, stýra því hvernig sá sem hún fól að kenna á launaáætlunarkerfið hagaði kennslunni. Stefnandi hafði ákveðið sameiginlegan fund fyrir fimm starfsmenn skrifstofunnar á sama hátt og sérfræðingar fjármálaskrifstofu höfðu gert en hún vildi að hann fundaði sérstaklega með hverjum og einum.

Um þá skilyrðislausu hlýðni sem skrifstofustjórinn virðist ætlast til af stefnanda verður sagt það eitt að þrátt fyrir stjórnunarrétt annars og hlýðniskyldu hins eru undirmenn ekki dýr í hringleikahúsi yfirmanna sinna. Að mati dómsins er þessi framkoma skrifstofustjórans í það minnsta óvirðing, ef ekki lítilsvirðing við samstarfsmann, sem er auk þess kynslóð eldri en hún og ætti, þó ekki væri nema vegna starfsreynslu sinnar, tilkall til örlítillar virðingar.

Dómurinn telur þó að þessi hegðun verði ekki skilgreind sem óvild eða fjandskapur, fremur einhvers konar blindni. Þrátt fyrir þessa framkomu telur dómurinn skrifstofustjórann ekki hafa misst sérstakt hæfi sitt í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Jafnframt telur dómurinn samskipti stefnanda og skrifstofustjóra ekki hafa verið þess eðlis að 1. töluliður 1. mgr. 6. gr. eigi við. Þótt dómurinn telji augljóst að skrifstofustjórinn treysti því ekki að stefnandi komi fram við hana af heilindum telur dómurinn að áminningin varði hana ekki svo miklu persónulega að það skaði sérstakt hæfi hennar í skilningi 5. töluliðar 1. mgr. 6. gr.

Áminningin grundvallast á tveimur tilgreindum atvikum og telur dómurinn ávirðingarnar ekki almenns eðlis. Annað varðar fyrirspurn frá fjármálaskrifstofu sem borgarritari framsendi skrifstofu borgarstjóra og borgarritara til úrlausnar og hitt varðar kennslu á launaáætlunarkerfi Reykjavíkurborgar. Stefnandi telur stefnda ekki hafa sannað að stefnandi hafi brotið gegn starfsskyldum sínum.

Beiðni um greinargerð um framkvæmd styrkjareglna

Stefnandi var í fyrsta lagi áminntur fyrir brot á hlýðniskyldu við lögmæt fyrirmæli yfirmanns með því annars vegar að fara ekki að fyrirmælum yfirmanns um að halda utan um svör skrifstofu miðlægrar stjórnsýslu til fjármálaskrifstofu um framkvæmd styrkjareglna Reykjavíkurborgar og hins vegar með því að verða ekki við beiðni yfirmanns síns um að veita ráðgjöf og stuðning vegna svarsins í samræmi við starfslýsingu sína.

Í byrjun febrúar 2017 sendi fjármálaskrifstofa Reykjavíkurborgar fimm sviðsstjórum, tveimur skrifstofustjórum skrifstofa í miðlægri stjórnsýslu og borgarritara fyrirspurn um framkvæmd styrkjareglna á árinu 2016. Fyrir dómi kom fram að mannréttindaskrifstofa, sem A-kvk-nf K-kvk-nf stýrir, og skrifstofa borgarstjórnar, sem H-kvk-nf B-kvk-nf L-kvk-nf stýrir, veita árlega styrki og jafnframt gerir borgarritari langtímasamninga við tiltekin samtök. Það væru því þessar þrjár skrifstofur innan miðlægrar stjórnsýslu sem þyrftu að svara fyrirspurninni.

Spurningarnar eru 13 en innan hverrar þarf að svara mörgum atriðum. Séu styrkirnir margir getur svarið orðið efnismikið. Meðal annars átti að svara því hvort styrkþega hefði verið send tilkynning, hvort framvinduskýrslu hefði verið skilað, hvort mat hefði verið lagt á árangur af styrkveitingunni, hvort verkefnið hefði verið kynnt á fagsviði, hvort stefnumörkun borgarinnar hefði verið kynnt styrkþegum, hvort ávinningur væri af styrkjahandbók, hvernig ábendingum fjármálaskrifstofu og innri endurskoðunar um styrkjareglur hefði verið fylgt eftir svo og hvort styrkir hefðu verið bókaðir á rétta bókhaldslykla.

Stefnandi bar fyrir dómi að hann hefði aldrei í starfi sínu komið nálægt veitingu styrkja eða nokkurri vinnu sem tengdist þeim og þekkti yfirhöfuð ekkert til þessa málaflokks nema bókhaldsþætti hans og svaraði fyrirspurnum um þá ef þær bærust.

Fyrir einhvern misskilning var talið, þegar erindið barst skrifstofu borgarstjóra og borgarritara, að stefnandi hefði svarað þessu erindi síðastliðin ár. Verkefnastjóri á skrifstofunni sendi stefnanda tölvuskeyti um miðjan febrúar og fullyrti að hann hefði svarað þessari fyrirspurn árið áður, hann þekki þetta því best, og bað hann að setja hana í vinnslu. Stefnandi, sem mun hafa verið í orlofi þegar erindið barst, svaraði viku síðar, 22. febrúar, að hann minntist þess ekki að hafa unnið verkið árið áður. Verkefnastjórinn framsendi skrifstofustjóranum það svar og spurði hvernig hún vildi bregðast við þessu svari stefnanda.

Fimm dögum eftir það, 27. febrúar, ritaði stefnandi Ö-kvk-þf K-kvk-þf og H-kvk-þf L-kvk-þf, svo og yfirmanni sínum, skeyti og bað skrifstofustjórana að svara erindinu og senda fjármálaskrifstofu eins og undanfarin ár. Í beinu framhaldi skrifaði yfirmaður stefnanda honum og bað hann að taka á móti svörum skrifstofustjóranna „og útbúa eitt heildstætt svar“. Jafnframt óskaði hún eftir „að fá frá þér fyrri svör til þess að sjá hvernig þetta hefur verið gert síðustu ár“. Hann svaraði því þá til að skrifstofustjórarnir svöruðu þessu hver fyrir sína skrifstofu og hefðu ætíð sent fjármálaskrifstofu svörin milliliðalaust. Hann hefði ekki samantektir á svörunum en þau væru sennilega í Go-pro þar sem hægt væri að finna skýrslur síðastliðinna ára. Hún skrifaði þá strax aftur og sagðist ekki hafa fengið slíka beiðni áður og bað um ráðgjöf í þessum efnum.

Þremur dögum síðar, 1. mars, ritaði yfirmaður stefnanda honum og spurði hvort hann hefði ekki tekið „þennan bolta“. Hún vildi gjarna ræða á fundi daginn eftir „fyrirkomulag við svörun erinda sem okkur berast og snúa að fjármálum, þ.m.t. þessa fyrirspurn.“ „Mín sýn er að best sé að senda þetta á þig beint til meðferðar og þú metir hverju sinni til hverra sé best að leita með aðkomu að svörum.“

Þrátt fyrir ítarlegt bókhald um það hvað fólki fer á milli, bæði vegna þess að starfsmenn borgarinnar virðast mestmegnis ræða saman í tölvuskeytum en jafnframt taka niður fundarpunkta, nýtur ekki neinna gagna við um það hvað stefnanda og skrifstofustjóranum fór á milli á þessum fundi. Hitt liggur þó fyrir, að stefnandi vann ekki svarið fyrir skrifstofu borgarstjóra og borgarritara og sendi fjármálaskrifstofu ekki heldur svör annarra skrifstofa í miðlægri stjórnsýslu sem veita styrki.

Fyrirmælin sem stefnanda voru gefin í upphafi voru þau að fullyrt var að hann hefði unnið þetta árið áður og hann beðinn að koma „þessu af stað“. Að mati dómsins felst ekki í þessu að hann eigi að útbúa samræmt svar sem grundvallist á upplýsingum frá þeim skrifstofum sem veita styrki. Þegar hann réttilega neitaði að hafa unnið verk sem þetta áður breyttust fyrirmælin og hann var beðinn að „útbúa eitt heildstætt svar“.

Þótt fyrirmælin hafi verið að útbúa heildstætt svar var hann hins vegar áminntur fyrir að „halda [ekki] utan um svör skrifstofu miðlægrar stjórnsýslu til fjármálaskrifstofu“.

Skrifstofustjórinn bar fyrir dómi að á hennar skrifstofu væru nokkrar stoðþjónustudeildir og því hefði hún ákveðið umboð til þess að fara fram á að vinnubrögð í miðlægri stjórnsýslu væru með ákveðnum hætti. Hún hefði með því að biðja stefnanda að svara heildstætt haft í huga að létta undir með mannréttindaskrifstofu og skrifstofu borgarstjórnar til framtíðar. Hún kvaðst einnig hafa litið til þess að verkefni fjármálastjóra ráðhúss séu á skrifstofu hennar. Þau væru mjög upptekin af samræmingarhlutverki sínu og gætu bætt sig á því sviði í fjármálatengdum verkefnum. Auk þess væri það gott fyrir ásýnd skrifstofunnar og fjármálastjóra að svörin frá skrifstofunni væru heildstæð. Hún hafi verið að vísa til þessa þegar hún bað stefnanda að tryggja að það væri samræmi í svörunum.

Hún bar jafnframt að í því að svara heildstætt geti falist að senda fjármálaskrifstofu bréf og segja: „Hjálögð eru svör skrifstofa á miðlægri stjórnsýslu.“ Að hennar mati hefði það verið nóg. Þetta hefði bara átt að vera einhver heildstæð nálgun. Hún hafi ekki rætt þetta við hina skrifstofustjórana enda hafi henni ekki fundist þetta vera neitt stórmál. Hún hafi alls ekki litið svo á að hún væri að biðja stefnanda að fara inn á starfssvið þeirra.

Á hennar skrifstofu sé einungis einn aðili sem hafi yfirsýn yfir alla kostnaðarliði miðlægrar stjórnsýslu og það sé stefnandi. Hann einn geti, í gegnum Agresso-kerfið, kallað fram samninga. Þaðan hafi komið sú sýn hennar að hann væri best til þess fallinn að svara erindinu, heildstætt.

Hún kvaðst ekki hafa íhugað hvort styrkirnir og skrifstofurnar væru það ólíkar að heildstætt svar væri ekki gerlegt. En væri það svo og það hafi verið afstaða stefnanda hefði hún mögulega fallið frá fyrirmælum um heildstætt svar hefði hann sest niður með henni og gert henni grein fyrir þessu.

Hún kvaðst vita það núna að fyrrverandi borgarritari hefði svarað þessu erindi sjálf en hún vissi ekki hvort einhver starfsmaður hefði unnið það með henni.

Vitnið A-kvk-nf K-kvk-nf bar að fjármálaskrifstofan hefði sent beiðni sem þessa frá því að styrkjareglum borgarinnar var breytt fyrir allmörgum árum og eftirlit var aukið með útdeilingu styrkja. Á hverju ári sé tekin saman greinargerð um það hversu háir styrkir hafi verið og hvernig eftirfylgni hafi verið háttað. Greinargerðin sé send fjármálaskrifstofu og sé síðan lögð fyrir borgarráð.

Að hennar sögn er mannréttindaskrifstofan líkari fagsviði en öðrum skrifstofum miðlægrar stjórnsýslu vegna þess að á henni sé fagráð sem veiti styrki og mannréttindaskrifstofan eigi að gera fjármálaskrifstofunni greinargerð um þá. Henni, sem skrifstofustjóra mannréttindaskrifstofu, beri að taka hana saman. Með greinargerðinni sé hún fyrst og fremst að svara borgarráði því hvaða styrki mannréttindaráð hafi veitt og hvort farið hafi verið að reglum um veitingu þessara styrkja. Það sé því eðlilegt að hún sjálf geri, fyrst fjármálaskrifstofu og síðan borgarráði, grein fyrir þessu.

Nýráðinn starfsmaður hennar, safnafræðingur, hefði unnið svörin fyrir skrifstofuna árið 2017. Þótt fyrirspurnin varði það hvernig reglum um styrki hafi verið fylgt þurfi sá sem svari henni fyrst og fremst að kunna að finna upplýsingarnar í kerfi borgarinnar en ekki neina þekkingu á fjármálum. Svörin séu send milliliðalaust til fjármálaskrifstofu og hafi aldrei verið gerð athugasemd við það.

Vitnið H-kvk-nf B-kvk-nf L-kvk-nf taldi erindi fjármálaskrifstofu um framfylgd styrkjareglna ekki varða fjármál. Það væri venjulegt skrifstofustarf að svara þessari fyrirspurn að öðru leyti en því að væru menn óvissir um hvort einhver útgjöld væru skráð á rétta bókhaldslykla gætu þeir leitað til stefnanda. Á skrifstofu borgarstjórnar hafi stjórnmálafræðingur, verkefnastjóri styrkja, svarað þessu árið 2017 en fram að því hafi venjulegir skrifstofumenn svarað erindinu.

Vitnið kvaðst fara yfir svörin, undirrita og senda þau sjálf til fjármálaskrifstofu. Svona hefði þetta verið unnið frá því áður en hún varð skrifstofustjóri fyrir sex árum og hefði fjármálaskrifstofa aldrei gert athugasemdir við það hvernig svarið væri unnið. Í því tilviki að fjármálaskrifstofan ákvæði að eitthvað annað ætti að felast í þessari greinargerð en það geri núna, til dæmis frekari fjármálaleg vinnsla eða það væri þörf á einhverri samræmingu, kynni stefnandi að þurfa að koma meira að svörunum. Að öðru leyti hafi stefnandi ekkert með þessi svör að gera og hafi aldrei haft. Ætti að breyta því þyrfti hún að óska eftir því en ekki aðrir.

Dómurinn telur nægjanlega í ljós leitt með framburði vitnanna Ö-kvk-ef K-kvk-ef og H-kvk-ef L-kvk-ef að ekki hafi þurft neina fjármálaþekkingu til að svara fyrirspurninni heldur hafi svarandinn einungis þurft að kunna að kalla svörin fram úr bókhaldskerfinu. Því hafi viðfangsefnið ekki varðað fjármál enda hafði það aldrei áður verið hlutverk fjármálastjóra skrifstofu borgarstjóra og borgarritara að svara þessu erindi fjármálaskrifstofu.

Dómurinn telur ekki augljóst hvað felist í þeirri áminningu „að halda [ekki] utan um svör skrifstofu miðlægrar stjórnsýslu til fjármálaskrifstofu“.

Það voru fyrirmæli skrifstofustjórans í tölvupósti 27. mars 2017 að stefnandi ætti að taka á móti svörum og „útbúa heildstætt svar“. Í ljósi framburðar vitnanna Ö-kvk-ef K-kvk-ef og H-kvk-ef L-kvk-ef telur dómurinn að stefnandi hafi ekki haft heimild þeirra til þess að skrifa eitt svar þar sem jafnframt voru veittar upplýsingar sem vörðuðu styrki sem tilheyrðu þeirra skrifstofum. Að mati dómsins voru fyrirmæli um „heildstætt svar“ frá öllum skrifstofum því ekki lögmæt og því hafi ekki verið tilefni til áminningar fyrir að fara ekki að þeim.

Skrifstofustjórinn bar fyrir dómi að það að útbúa heildstætt svar gæti falist í því að senda fjármálaskrifstofu tölvuskeyti, hengja við það greinargerðir skrifstofanna þriggja og tilkynna að hjálögð væru svör skrifstofa á miðlægri stjórnsýslu. Ef stefnandi er einvörðungu áminntur fyrir að fara ekki að þessum fyrirmælum fær dómurinn ekki séð hverju það breytir fyrir fjármálaskrifstofuna að fá þrjú tölvuskeyti, hvert frá sinni skrifstofu með greinargerð hverrar eða eitt tölvuskeyti frá stefnanda með þremur viðhengjum. Í öllu falli getur það eitt að láta hjá líða að vinna verk sem þetta ekki verið nægjanlegur grundvöllur áminningar í starfi.

Þess má jafnframt geta að fjármálaskrifstofan hefur ekki beðið um heildstætt svar frá öllum skrifstofunum sameiginlega og ekki leitt í ljós að það hefði þjónað neinum tilgangi fyrir þá skrifstofu að fá svarið þannig fram sett.

Dómurinn les áminninguna þannig að stefnandi sé ekki áminntur fyrir að vinna ekki svarið fyrir skrifstofu borgarstjóra og borgarritara.

Í þessum lið áminningarinnar er stefnandi jafnframt áminntur fyrir brot á hlýðniskyldu með því að veita yfirmanni sínum ekki ráðgjöf og stuðning vegna þessa svars til fjármálaskrifstofu. Stefnandi svaraði fyrirspurn hennar í tvígang á þann hátt að hver skrifstofa hefði umsjón með sínum styrkjum og væri ábyrg fyrir sínu svari og sendi fjármálaskrifstofu svör sín milliliðalaust. Það er ljóst að umfram þetta vissi stefnandi ekki hvernig þessu erindi hefði verið svarað áður á skrifstofu borgarstjóra og borgarritara. Hefði hann vitað hver hefði gert það hefði hann greint frá því. Nú hefur verið upplýst að það var þáverandi borgarritari. Svör stefnanda má skilja á þann veg að hann leggi til og veiti þá ráðgjöf að fyrirkomulagi næstliðinna ára verði haldið áfram.

Í vitnisburði skrifstofustjórans kom fram að þetta væru ekki svör. Ef stefnandi hefði stjórnunarheimildirnar væru þetta kannski svör en annars ekki.

Í ljósi þessara svara stefnanda hefði skrifstofustjórinn að ósekju mátt rannsaka framkvæmd fyrri ára betur, t.d. með því að hringja í fjármálaskrifstofuna, í stað þess að gera stefnanda alfarið ábyrgan fyrir þekkingarleysi hennar.

Stefnandi bar að hann hefði á þessum tíma verið undir miklu vinnuálagi sem eini fjármálastjórinn í miðlægri stjórnsýslu. Á þessum tíma, í febrúar og mars, séu menn að leggja lokahönd á áramótauppgjörið. Það uppgjör þurfi að afhenda fjármálaeftirlitinu fyrir ákveðinn tíma, sem og ráðuneytinu. Hann hafi einn þurft að vinna allar millifærslur, afstemmingar og annars konar færslur sem tengist áramótauppgjöri. Á þessum tíma hafi hann einnig verið að ráðleggja skrifstofustjórum um ýmislegt tengt fjármálum. Á sama tíma sé hafin áætlunargerð fyrir næsta ár. Fylla þurfi út ákveðið skema fyrir fjármálaskrifstofuna um áhættur og tækifæri næsta árs. Engu þessara verkefna sé hægt að fresta. Þau hafi jafnframt verið að vinna í nýja launaáætlunarlíkaninu sem hafi verið mjög tímafrekt. Stefnandi taldi skrifstofustjórann mega sýna því meiri skilning hvað hann hefði oft mikið að gera.

Dómurinn telur að í ljósi þessa vinnuálags hafi ekki verið hægt að ætlast til þess að stefnandi svaraði öðru til en hann vissi. Ekki hafi verið hægt að ætlast til þess að hann leitaði sér upplýsinga um fyrri framkvæmd í skjalavistunarkerfinu á sama tíma og hann hafði fjöldamörgum öðrum verkefnum að sinna, sem ekki þoldu bið. Hann hafi því veitt skrifstofustjóranum fullnægjandi ráðgjöf miðað við aðstæður.

Dómurinn telur að í þessu ljósi verði hann ekki heldur áminntur fyrir að veita yfirmanni sínum ekki ráðgjöf og stuðning vegna svarsins.

Innleiðing á launakerfi

Stefnandi er í öðru lagi áminntur fyrir óvandvirkni í starfi, ófullnægjandi árangur í starfi, framkomu sem samræmist ekki starfi hans og óhlýðni við löglegt boð yfirmanns.

Eftir að atvik málsins eru rakin í áminningarbréfinu segir enn fremur: „Í þeirri atburðarás sem rakin er hér að ofan sinntir þú ekki starfsskyldum þínum gagnvart skrifstofustjóra borgarstjóra og borgarritara við vinnslu áætlunarinnar þar sem þú hafnaðir því að vinna áætlunina og veittir skrifstofustjóra litla eða enga ráðgjöf og stuðning við vinnsluáætlunarinnar þrátt fyrir ítrekaðar óskir þar um. Þá liggur fyrir að á sama tíma og þú sagðist ekki hafa þekkingu til að veita skrifstofustjóra ráðgjöf og stuðning við vinnslu launaáætlunar, tókstu að þér að vinna launaáætlanir fyrir aðrar starfseiningar í miðlægri stjórnsýslu. Verður ekki annað ráðið en að umrætt framferði þitt teljist til vanrækslu í starfi, að það feli í sér óvandvirkni í starfi og að þú hafir ekki náð fullnægjandi árangri við að sinna starfsskyldum þínum auk þess að vera óhlýðni við löglegt boð yfirmanns sem og framkoma sem samræmist ekki starfi þínu sem fjármálastjóri Ráðhúss.“

Haustið 2016 var ákveðið að innleiða nýtt launaáætlunarkerfi sem var hluti af SAP-mannauðs- og launakerfi sem borgin hóf að innleiða fyrr á árinu 2016. Margvísleg vandamál komu upp og hlé var gert á innleiðingunni þegar liðið var vel á árið en þráðurinn tekinn upp að nýju á nýju ári. Þá var stjórnendum í miðlægri stjórnsýslu, þar á meðal skrifstofustjóranum, og tengiliðum skrifstofa boðið á upprifjunarnámskeið 17. febrúar. Þá var stefnandi í orlofi og gat ekki sótt það námskeið en hann komst á annað skemmra námskeið viku síðar með öðrum hópi.

Dómurinn telur að draga verði fram þá staðreynd að frá upphafi var gert ráð fyrir að yfirmenn skrifstofa ynnu launaáætlun, hver fyrir sína einingu. Þeim var boðið á námskeið og afhentar leiðbeiningar.

Í byrjun var gert ráð fyrir að menn hefðu fyllt launaáætlunina út um miðjan mars. Um það leyti, 19. mars, spurði stefnandi yfirmann sinn hvort skrifstofa borgarstjóra og borgarritara væri langt komin með launaáætlunina. Að kvöldi þriðjudagsins 21. mars skrifaði skrifstofustjórinn stefnanda og kvaðst hafa staðið í þeirri trú að hún fengi einhvers konar fræðslu um þessa vinnslu. Sú fræðsla hafi þó mögulega farið framhjá henni. Hún lagði til að stefnandi hefði námskeið í þeirri viku fyrir hana og deildarstjóra á skrifstofunni.

Hann kvaðst þá kunna lítið og vera eins og aðrir á skrifstofunni að berjast í gegnum leiðbeiningarnar. Sérfræðingar fjármálaskrifstofu gætu hins vegar veitt alvörukennslu og mælti hann með að leitað yrði til þeirra. Það var gert og námskeið haldið 23. mars. Í kjölfar þess hélt stefnandi, þó ekki á þeim degi sem skrifstofustjórinn hefði helst kosið, námskeið fyrir hana og deildarstjórana.

Stefnandi hafði, áður en skrifstofustjórinn leitaði til hans um aðstoð, forunnið launaáætlun fyrir skrifstofu borgarlögmanns, að því er virðist án þess að borgarlögmaður hefði beðið hann um það. Í þeirri forvinnu hans reyndust síðar vera margar villur en grunninn hafði hann lagt. Að hans sögn valdi hann skrifstofu borgarlögmanns til að spreyta sig á þegar hann fór í gegnum leiðbeiningarnar og reyndi að átta sig á kerfinu því þetta væri einfaldasta launaeiningin. Á þeirri skrifstofu ynnu aðeins tíu, einn ritari og níu lögfræðingar sem allir hefðu sama kjarasamninginn. Sérfræðingar fjármálaskrifstofu báru fyrir dómi að skrifstofa borgarlögmanns væri einfaldasta launaeiningin í borgarkerfinu.

Dómurinn telur ekkert tilefni til þess að draga í efa þá frásögn stefnanda að hann hafi, 21. mars, þegar skrifstofustjórinn óskaði eftir því að hann kenndi henni og deildarstjórum á skrifstofunni, alls ekki talið sig hafa næga kunnáttu á kerfið til þess að geta kennt öðrum. Hann hafi síðan á fundi með sérfræðingum fjármálaskrifstofu fimmtudaginn 23. mars áttað sig á því að hann væri ekki mikið verr staddur en þeir og þá fengið sjálfstraustið til að kenna samstarfsmönnum sínum á skrifstofu borgarstjóra og borgarritara.

Að sögn stefnanda kom það fram á námskeiðinu 23. mars að skilafrestur yrði framlengdur fram í apríl 2017. Þennan lengri frest, sem þá hafði verið veittur til 5. apríl, áréttaði hann í tölvuskeyti 28. mars eftir að hann hafði verið á stöðufundi með fjármálastjórum um vinnslu launaáætlunarinnar þann dag.

Dómurinn telur óraunhæft að gera ráð fyrir því að stefnandi héldi námskeið föstudaginn 24. mars. Hinsvegar boðaði hann, 27. mars, námskeið sem skyldi fara fram 29. mars 2017, kl. 13.00, eins og áður er frá greint.

Eins og áður er rakið voru það stjórnendur skrifstofa sem áttu hver að vinna launaáætlun fyrir sína einingu. Dómurinn telur því að stefnandi verði ekki áminntur fyrir að hafna því að vinna áætlunina. Dómurinn fellst ekki á að stefnandi hafi veitt skrifstofustjóra litla eða enga ráðgjöf. Hún átti kost á námskeiði hjá honum, kl. 13.00, 29. mars 2017 en hún ákvað að nýta hluta af þeim tíma í annað, eins og áður er rakið. Það var ekki heldur þannig að skrifstofustjórinn hefði verið algerlega háð stefnanda um kennslu því hún átti kost á námskeiði sem fjármálaskrifstofa hélt árið 2016 og upprifjunarnámskeiði 17. febrúar 2017 og hefði væntanlega getað, eins og stefnandi, komist inn á námskeið sem fjármálaskrifstofan hélt fyrir aðra hópa. Það var því ekki á neinn hátt hans sök að hún hrökk upp við vondan draum að kvöldi 21. mars og hafði hvorki hafist handa við að vinna áætlunina né kynna sér hvernig ætti að gera það.

Vanmetakennd hans kom í veg fyrir að hann gæti liðsinnt henni um leið og hún óskaði þess en þegar hann var kominn yfir vanmetakenndina boðaði hann til kennslufundar með hæfilegum fyrirvara.

Dómurinn telur ekkert ámælisvert við það að stefnandi hafi reynt að kenna sjálfum sér á launaáætlunarkerfið með því að velja einföldustu launaeininguna sem í boði var til þess að æfa sig á.

Að mati dómsins hefur stefndi ekki sýnt fram á að í tengslum við innleiðingu á launaáætlunarkerfi hafi stefnandi verið óvandvirkur í starfi, náð ófullnægjandi árangri, sýnt framkomu sem samræmdist ekki starfi hans eða óhlýðnast löglegu boði yfirmanns.

Dómurinn hefur með þessu hafnað því að uppfyllt séu skilyrði greinar 9.8.1 í kjarasamningi milli Kjarafélags viðskipta- og hagfræðinga og Reykjavíkurborgar og greinar 9 í samkomulagi Reykjavíkurborgar annars vegar og aðildarfélaga BSRB og BHM hins vegar um réttindi og skyldur starfsmanna Reykjavíkurborgar. Af þeim sökum er áminningin sem stefndi veitti stefnanda 14. júní 2017 felld úr gildi.

Dómurinn felst á það að áminningin hafi verið fallin til þess að skaða æru stefnanda. Skrifstofustjórinn sem hana veitti hlaut að sjá í hendi sér að hún væri særandi fyrir stefnanda. Dómurinn telur skilyrði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 því uppfyllt. Þegar litið er til þeirra fjárhæða sem eru greiddar vegna margfalt alvarlegri miska þykir dóminum rétt að miski stefnanda verði bættur með 250.000 krónum. Krafan var sett fram í stefnunni og því þykir rétt að dráttarvextir greiðist frá stefnubirtingardegi.

Með vísan til þessarar niðurstöðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir, að meðtöldum virðisaukaskatti, hæfilega ákveðinn 1.250.000 kr.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

DÓMSORÐ:

Felld er úr gildi skrifleg áminning sem stefndi, Reykjavíkurborg, veitti stefnanda, S-kk-þgf P-kk-þgf Ó-kk-þgf, 14. júní 2017.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2017.

Stefndi greiði stefnanda 1.250.000 krónur í málskostnað og er virðisaukaskattur þá meðtalinn.

I-kvk-nf L-kvk-nf