E-13037/2009

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 8. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af I-kvk-þgf S-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Strandvegi 15, Garðabæ, með stefnu, birtri 10. nóvember 2009, á hendur Vinnumálastofnun höfuðborgarsvæðisins, kt. 000000-0000, Engjateig 11, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi greiði stefnanda kr. 5.113.965 með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 1.497.475 frá 2. desember 2002 til 31. maí 2003, en af kr. 5.113.965 frá þeim degi til 20. september 2009, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafizt málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að stofnunin verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda og stefnandi verði dæmd til að greiða stefndu málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, en til vara, að dómkröfur stefnanda verið lækkaðar verulega og að málskostnaður verið felldur niður.

II

Málavextir

Stefnandi var starfsmaður á skrifstofu Vinnumiðlunar höfuðborgarsvæðisins (nú Vinnumálastofnun höfuðborgarsvæðisins) að Þverholti 32 í Reykjavík. Hún lýsir málavöxtum svo, að þann 2. desember 2002, þegar hún var nýmætt til vinnu um morguninn og var að ganga niður stiga, þar sem hún vann á neðri hæð hússins, hrasaði hún, þegar hún átti eftir nokkrar tröppur niður á þá hæð, þar sem hún hafði starfsaðstöðu. Við það hafi hún misst jafnvægið, en í stað þess að láta sig falla hafi hún í skyndingu ákveðið að stökkva niður síðasta hlutann til þess að forðast að lenda á stórri glerhurð, sem staðsett var við neðstu tröppuna. Í stigaganginum hafi lýsingu verið verulega áfátt. Úti hafi verið niðamyrkur, og því hafi engrar dagsbirtu notið við í stigaganginum, þannig að stefnandi hafi ekki séð nægilega fram fyrir sig. Þegar stefnandi lenti hafi komið hnykkur á bakið, og hafi hún æ síðan fundið fyrir verkjum.

Stefnandi leitaði á slysadeild þann 2. janúar 2003 vegna viðvarandi verkja frá baki, sem leiddu niður í hægri fót. Kveður stefnandi verkina hafa ágerzt og dreifzt, auk þess sem hún hafi fundið fyrir dofa í fætinum. Í ljós hafi komið slæmur tognunaráverki og brjósklos með rótareinkennum, sem leiddu til brjósklosaðgerðar, sem hún gekkst undir tæpum tveimur mánuðum eftir slysið. Stefnandi kveðst hafa búið við viðvarandi verki frá því að slysið átti sér stað, þrátt fyrir aðgerðina.

Stefnandi óskaði eftir því við G-kk-þf B-kk-þf lækni að hann mæti afleiðingar slyssins. Er matsgerð hans dags. 09.09. 2009. Kemst hann að þeirri niðurstöðu, að stöðugleikatímapunktur hafi verið 31. maí 2003. Þá er tímabil tímabundins atvinnutjóns, sbr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 talið vera frá 2. desember 2002 til 31. maí 2003 og þjáningatímabil það sama, þar af 2 dagar rúmliggjandi. Varanlegur miski var talinn nema 15 stigum og varanleg örorka var metin 20%.

Stefndi tilkynnti um vinnuslys stefnanda til Tryggingastofnunar ríkisins þann 14. marz 2003. Þá var slysið einnig tilkynnt af stefnda til Vinnueftirlits ríkisins þann 18. marz 2003. Þann 24. september 2008 sendi lögmaður stefnanda stefnda bréf, þar sem óskað var eftir gögnum vegna slyssins. Þann 5. janúar 2009 barst svar frá stofnuninni, þar sem stefnanda var tjáð, að frekari gagna en stefnandi hefði þegar undir höndum, nyti ekki við, auk þess sem dregið var í efa, að vinnuslys stefnanda hefði raunverulega átt sér stað. Bréfi þessu var svarað af hálfu lögmanns stefnanda þann 17. janúar 2009 og stefnda m.a. tilkynnt, að stefnandi hygðist afla örorkumats hjá G-kk-þgf B-kk-þgf lækni og óskað eftir mögulegum athugasemdum vegna þess. Var síðastnefnda atriðið ítrekað í tölvupósti lögmanns stefnanda þann 21. janúar 2009. Þeim tölvupósti var svarað samdægurs og var svarið á þá leið, að stefndi teldi sig enga bótaábyrgð bera á þessu slysi og hygðist mótmæla hugsanlegu mati. Jafnframt barst annað bréf frá stefnda, dags. 6. febrúar 2009, þar sem bótaskyldu var hafnað. Þann 20. ágúst 2009 var sent kröfubréf til stefnda og var því svarað með bréfi dags. 31. ágúst 2009 þar sem bótaskyldu var enn hafnað.

Ágreiningur er með aðilum um, hvort umræddur atburður hafi átt sér stað, eins og stefnandi lýsir honum, auk þess sem ágreiningur er um hvernig birtuskilyrði voru í stigaganginum umrætt sinn. Þá kveður stefndi rangt, að stór glerhurð hafi verið við neðstu tröppu umrædds stiga, heldur um 1,5 m frá henni.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því, að ljóst sé, að slys stefnanda hafi orðið vegna þess að lýsingu í stigaganginum á vinnustað hennar hafi verið verulega áfátt, og hafi stefnandi og aðrir starfsmenn margoft haft orð á því við yfirmenn stofnunarinnar, án þess að úr því hefði verið bætt. Morguninn, sem slysið varð, hafi verið niðamyrkur úti, enda hafi verið desember, og því hafi engrar dagsbirtu notið við inni í ganginum.

Í fyrsta lagi beri að nefna, að þrátt fyrir slysið hafi hvorki Vinnueftirlit ríkisins né lögreglan verið kölluð til af vinnuveitanda stefnanda, og hafi því ekki verið framkvæmd nein rannsókn á aðdraganda eða atvikum slyssins. Slysið hafi síðar verið tilkynnt til Vinnueftirlits og sé sú tilkynning raunar ódagsett, en það hljóti að teljast nokkuð óæskilegt í ljósi þess hve mikilvægt sé, að slíkar tilkynningar gefi fullnægjandi mynd af tildrögum slysa.

Vinnuveitanda stefnanda hafi borið skylda til að tilkynna slysið án tafar til Vinnueftirlits ríkisins og lögreglu. Hafi þetta verið mikilvægt til þess að fram gæti farið rannsókn á atvikum slyssins. Verði að telja þessa vanrækslu á tilkynningarskyldu afar ámælisverða. Sinnuleysi gagnvart lögbundinni tilkynningarskyldu hafi því komið í veg fyrir, að Vinnueftirlit ríkisins eða lögregla könnuðu tildrög slyssins. Í samræmi við dómafordæmi Hæstaréttar, sbr. t.d. dóm í máli nr. 272/2008 og máli nr. 481/2008, beri stefndi, vinnuveitandi stefnanda, halla af skorti á sönnun um málsatvik, sem telja verði að leiða hefði mátt í ljós við rannsókn Vinnueftirlits ríkisins eða lögreglu. Í þessu sambandi beri til þess að líta, að Vinnueftirliti ríkisins sé ætlað að rannsaka orsakir slysa, sbr. 81. gr. laga nr. 46/1980, með síðari breytingum. Þar sem engin tilkynning hafi borizt stofnuninni, þrátt fyrir lagaskyldu, sbr. 79. gr. sömu laga, hafi engin slík rannsókn farið fram. Til hliðsjónar megi nefna ummæli Hæstaréttar í Hrd. frá 5. febrúar 2009, í máli nr. 272/2008:

„Fallist er á það með héraðsdómi að þar sem engin rannsókn fór fram af hálfu Vinnueftirlits ríkisins, sökum þess að stefndi lét hjá líða að tilkynna eftirlitinu um slysið, verði frásögn áfrýjanda af atvikum lögð til grundvallar sem og þær upplýsingar sem liggja fyrir í málinu.“

Sé það því alfarið á ábyrgð vinnuveitanda að tilkynna viðkomandi yfirvöldum, þegar slys beri að höndum á vinnustað, og beri vinnuveitandi stefnanda allan halla af því, að slysið var ekki rannsakað. Einhvers misskilnings virðist gæta hjá stefnda varðandi það, að stofnunin telji, að ekkert tilefni hafi verið til að kalla Vinnueftirlitið til vegna slyssins. Í 79. gr. laga nr. 46/1980 komi skýrlega fram, að atvinnurekandi skuli, án ástæðulausrar tafar, tilkynna til Vinnueftirlits ríkisins öll slys, þar sem starfsmaður deyr eða verður óvinnufær í einn eða fleiri daga. Ljóst sé, að stefnandi hafi verið óvinnufær í nokkra mánuði, og hafi þessi skylda vinnuveitanda hennar því verið tvímælalaus.

Sé ljóst, að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið allsendis ófullnægjandi og hættulegar vegna skorts á lýsingu í stigaganginum. Einnig beri að taka fram, að um hafi verið að ræða tröppur úr marmara, sem séu einstaklega hálar. Telji stefnandi, að orsök slyssins megi rekja til vanbúnaðar á lýsingu á vinnustaðnum. Á vinnuveitendum hvíli ströng krafa um að tryggja öryggi og gott starfsumhverfi starfsmanna sinna. Í 8. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða, sé lögð sú skylda á vinnuveitendur að tryggja, að rétt lýsingarmagn sé á vinnustöðum. Í 1. mgr. 8. gr. reglnanna segi m.a.:

„Á vinnustöðum skal vera svo mikil dagsbirta sem kostur er. Vinnurými skulu einnig búin nægjanlegri raflýsingu til að tryggja öryggi og heilsu starfsmanna.“

Samkvæmt 13. gr. laga nr. 46/1980 skuli atvinnurekandi tryggja, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Í 37. gr. sömu laga, sbr. einnig 42. gr., segi, að vinnu skuli haga og framkvæma þannig, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Fylgja skuli viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi.

Af framangreindu telji stefnandi því ljóst, að vinnuveitandi hennar hafi vanrækt þær skyldur, sem á honum hvíli varðandi öryggi á vinnustöðum. Telja verði, að slíkt sé sérstaklega ámælisvert í ljósi þess, að áður hafði verið kvartað yfir lélegri lýsingu á stigaganginum. Telji stefnandi, að um saknæma háttsemi sé að ræða, sem stefndi beri ábyrgð á, á grundvelli sakarreglunnar. Í þessu samhengi vísi stefnandi m.a. til Hrd. 1956, bls. 73, þar sem Rafmagnsveitunni hafi verið gert að greiða tjónþola skaðabætur, þegar hann féll í holu fyrir utan Þjóðleikhúsið, þar sem lýsingu hafði verið áfátt.

Með hliðsjón af framangreindu og þeirri staðreynd, að brotið hafi verið gegn skráðum hátternisreglum, sem á starfssviðinu gildi, telji stefnandi, að vinnuveitandi hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi. Á grundvelli sakarreglunnar telji stefnandi, að um sé að ræða bótaskylda háttsemi, og því eigi hún rétt á greiðslu skaðabóta úr hendi stefnda.

Þá árétti stefnandi, að stefndi hafi tilkynnt slys hennar þann 14. marz 2003 til Tryggingastofnunar ríkisins. Á tilkynningunni séu málsatvik nákvæmlega tilgreind, auk þess sem nákvæmlega sé tilgreint, að slysið hafi orðið við vinnu á ákveðnum degi og tíma. Sé tilkynningin undirrituð af vinnuveitanda stefnanda. Sama sé að segja um tilkynningu vinnuveitanda til Vinnueftirlits ríkisins. Verði þessar tilkynningar ekki túlkaðar öðruvísi en svo, að stefndi viðurkenni, að slysið hafi átt sér stað með þeim hætti, sem stefnandi hafi borið til um.

Stefnda stoði ekki að bera fyrir sig rugling á dagsetningum í vottorði slysadeildar, þar sem fram komi í öllum öðrum gögnum málsins, að slys stefnanda hafi átt sér stað þann 2. desember 2002, m.a. í ofangreindum tilkynningum, undirrituðum af vinnuveitanda stefnanda. Séu slíkir útúrsnúningar málstað stofnunarinnar ekki til framdráttar. Þá sé alfarið vísað á bug þeirri staðhæfingu stefnda, að forstöðumaður sá, er undirritaði tilkynningarnar, hafi hvorki getað vefengt né sannreynt frásögn stefnanda og því felist ekki í þeim viðurkenning á, að slysið hafi átt sér stað. Hafi forstöðumanni þótt vafasamt, að stefnandi hafi orðið fyrir slysi, hafi honum verið í lófa lagið að kanna það nánar, ella hefði hann ekki átt að undirrita tilkynningarnar athugasemdalaust. Varðandi orsakasamband milli slyssins og þess tjóns, sem stefnandi varð fyrir, vísist til þeirra ummæla taugaskurðlæknis, að orsakasamhengi milli slyssins og brjóskloseinkenna stefnanda sé ótvírætt.

Enn fremur beri að benda á misvísandi staðhæfingar stefnda í málinu, þar sem því hafi alfarið verið hafnað í upphafi, að um vinnuslys hafi verið að ræða, en síðar sé dregið í land og því haldið fram, að stefndi telji sig enga bótaábyrgð bera á slysinu. Sé með þessu viðurkennt, að slysið hafi átt sér stað. Einnig stoði stefnda lítt að bera fyrir sig fyrningu bótaréttar samkvæmt reglum nr. 30/1990, þar sem stefnandi geri skaðabótakröfu, en slíkar kröfur fyrnist á 10 árum.

Stefnandi telji einnig nauðsynlegt að mótmæla þeim staðhæfingum, sem fram komi í bréfi Acta lögmannsstofu, f.h. stefnda, dags. 16. október 2009. Þar sé tekið fram, að stefnandi hafi lengi unnið í húsinu og hafi átt að gerþekkja aðstæður, auk þess sem henni hefði verið opin önnur gönguleið frá inngangi og að starfsstöð, teldi hún þá leið, sem hún fór umrætt sinn, hættulega. Stefnandi ítreki það, sem áður segi, að oft hafi borizt kvartanir frá starfsmönnum til yfirmanna stofnunarinnar vegna vanbúnaðar á lýsingu í stigaganginum, án þess þó að nokkuð hafi verið að gert. Önnur inngönguleið í húsið hafi verið fær, en starfsfólk hafi þó ætíð þurft að nota stigann sökum þess, að stimpilklukka hafi verið á efri hæðinni og vinnuaðstaðan á þeirri neðri.

Stefnandi geti með engu móti fallizt á þá niðurstöðu stefnda að hafna bótaskyldu. Af þessum sökum sjái hún sér ekki aðra leið færa en að höfða mál á hendur stefnda fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur til að ná fram rétti sínum.

Dómkrafa stefnanda byggi á framlagðri matsgerð og sundurliðist þannig:

1. Bætur skv. 3. gr. kr. 266.400

2 x (1300 x (6802/3282)) = 5.400

180 x (700 x (6802/3282)) = 261.000

2. Bætur skv. 4. gr. kr. 1.231.075

15% af kr. 8.207.166.-

3. Bætur skv. 5.-7. gr. skbl. kr. 3.616.490

(1999) 1.670.082 x 1,07 x 238,5 / 182,0 = 2.341.739

(2000) 1.750.820 x 1,07 x 238,5 / 194,1 = 2.301.909

(2001) 1.909.185 x 1,07 x 238,5 / 211,3 = 2.305.795

6.949.443

6.949.443 / 3 x 7,806 x 20%

SAMTALS kr. 5.113.965

Kröfugerð stefnanda miðist við matsgerð G-kk-ef B-kk-ef læknis, dags. 9. júlí 2009, um afleiðingar slyssins. Sé tekið mið af skaðabótalögum nr. 50/1993, eins og þau voru á slysdeginum.

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggi á 3. gr. skbl. Séu þjáningabæturnar reiknaðar með hliðsjón af matsgerðinni. Samkvæmt því reiknist þjáningabætur í alls 182 daga, þar af tvo daga, þar sem stefnandi var rúmliggjandi í skilningi ákvæðisins. Séu fjárhæðir síðan uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í ágúst 2009, sbr. 15. gr. laganna.

Krafa stefnanda um miskabætur byggist á 4. gr. skaðabótalaganna og áðurgreindu mati um 15% varanlegan miska. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni, kr. 3.960.000, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í ágúst 2009, sbr. 15. gr. skbl.

Krafa um bætur vegna varanlegrar örorku taki einnig mið af framangreindri matsgerð og 5.-7. gr. skbl. Hafi varanleg örorka verið talin hæfilega metin 20% og miðist kröfugerð stefnanda við þá niðurstöðu.

Við ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku hafi verið tekið mið af launum stefnanda samkvæmt skattframtölum síðustu þrjú árin fyrir slysið, sbr. 1. mgr. 7. gr. skbl.

Krafist sé 4,5% vaxta skv. 16. gr. skbl. vegna þjáningabóta og varanlegs miska frá slysdegi, þann 2. desember 2002 fram að stöðugleikatímapunkti, þann 31. maí 2003, en frá þeim degi einnig af bótum vegna varanlegrar örorku, skv. 16. gr. skbl., fram til 20. september 2009, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá þeim degi og fram til greiðsludags.

Kröfur stefnanda styðjist við skaðabótalög nr. 50/1993 með síðari breytingum og almennar ólögfestar reglur íslenzks réttar um skaðabætur, þ.á m. sakarregluna. Einnig vísi stefnandi kröfum sínum til stuðnings til laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.

Um vaxtakröfuna vísi stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Um málskostnað sé vísað til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili skv. lögum nr. 50/1988 og beri því nauðsyn til að tekið verði tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Málsástæður stefnda

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á því einkum, að aðstæður á vettvangi hafi verið forsvaranlegar; að stefnandi beri sjálf sök á tjóni sínu; að stefnandi hafi sýnt af sér slíkt tómlæti við að láta vita af slysinu og að koma fram kröfum sínum, að hún verði að bera hallann af sönnunarskorti; að örorka og orsakasamhengi sé ósönnuð; að tilkynningu stefndu á meintu vinnuslysi hafi ekki verið áfátt; að stefnda hafi aldrei viðurkennt, hvorki tjón né annað, sem leitt geti til bótaskyldu. Skuli þetta leiða til sýknu. Þá sé byggt á því, að stefnandi hafi ekki gert grein fyrir þáttum, sem ráðið geti kröfufjárhæð. Yrði fallizt á bótaskyldu, en sérstök krafa sé ekki gerð um viðurkenningu bótaskyldu, sé tjón stefndu því ósannað. Skuli það leiða til sýknu, ef ekki frávísunar máls, en ekki sé gerð krafa um það að svo stöddu. Skuli nú vikið frekar að framangreindum þáttum:

Aðstæður á vettvangi: Aðstæður á vettvangi séu á engan hátt hættulegar. Um sé að ræða venjulegan stiga, sem þúsundir manna fari um árlega, bæði starfsmenn, þátttakendur á námskeiðum, auk annarra gesta stefnda, og sé ekki vitað til þess að nokkurt slys hafi orðið í þessum stiga. Auk venjulegrar lýsingar, sbr. dskj. nr. 23-25, sé rétt að nefna, að tröppur séu úr venjulegu efni, granítsteini, sem fyllilega sé við hæfi í slíkum stiga, auk þess sem traust og vandað handrið sé til vinstri handar, þegar gengið sé niður, sbr. dskj. nr. 26. Yfir umræddum stiga séu, og hafi verið á þeim tíma, sem hér skipti máli, tvö ljós, svo sem sjá megi af dskj. nr. 23. Þriðja ljósið hafi verið yfir gólfi, milli stigans og glerhurðar í kjallaranum, dskj. nr. 24, og hið fjórða við hlið stigans, dskj. nr. 25. Á þeim tíma, er meint slys varð, hafi þessi ljós verið sílogandi, sbr. yfirlýsingu rafvirkjameistara á dskj. nr. 30, og leiðréttist því hér með misskilningur um tengingu við hreyfiskynjara, sem fram komi í bréfi lögmanns stefnda, dags. 16.10. 2009, dskj. nr. 20. Þótt engrar dagsbirtu njóti við snemma morguns í desember, sé lýsing tryggð í stiganum með umræddum loftljósum og lýsingu því ekki verulega áfátt, eins og segi í stefnu. Sú fullyrðing stefnanda, að hún hafi ekki séð nægjanlega vel fram fyrir sig við göngu sína, standist því ekki. Það veki annars furðu, að málsástæða um ófullnægjandi lýsingu sé fyrst borin fram í bréfi lögmanns stefnanda 09.09. 2009, dskj. nr. 19, löngu eftir að lögmaðurinn fékk málið til meðferðar.

Eigin sök: Hefði stefnandi gengið niður stigann í myrkri, eins og lýst sé í stefnu, væri það hennar val, sem hún yrði að bera ábyrgð á, enda hafi hún átt þess kost að nota lyftu á milli hæða, en sú leið, frá stimpilklukku í rými inn af anddyri á fyrstu hæð og niður í kjallara, sé mun styttri en sú leið, sem farin var, eins og sjáist á teikningum á dskj. nr. 31 og 32. Í þessu sambandi verði að hafa í huga, að stefnandi hafði unnið á viðkomandi starfsstöð frá því í apríl 1996, sbr. dskj. nr. 3. Þá megi heldur ekki gleyma því, að starfsmenn beri einnig ábyrgð á öryggi á vinnustað sínum og sé ekki að sjá, að stefnandi hafi sinnt lögmæltum tilkynningum um nauðsynlegar útbætur, sbr. síðar.

Tómlæti: Stefnandi hafi sýnt af sér margháttað tómlæti við að koma kröfu sinni á framfæri. Ekki sé vitað til þess, að hún hafi tilkynnt nokkrum á vegum stefndu um hið meinta slys, fyrr en í mars 2003, í tengslum við tilkynningu á dskj. nr. 4, meira en tíu vikum eftir að fyrir liggi óvinnufærni vegna brjóskloss frá byrjun ársins. Þá hafi það ekki verið fyrr en með bréfi 24. september 2008, dskj. nr. 9, nærri 6 árum eftir hið meinta slys, sem stefnda hafi mátt vera ljóst, að stefnandi ætlaði að krefja stefndu um bætur vegna meints slyss, og ekki fyrr en með bréfi lögmanns stefnanda hinn 9. september 2009, dskj. 19, nærri 7 árum eftir hið meinta slys, að fyrir liggi, að stefnandi byggi bótakröfu sína á vanbúnaði á vinnustað.

Áhrif tómlætis stefnanda séu þau í öllum tilvikum, að erfiðara sé að átta sig á hugsanlegum bótagrundvelli en ef stefnandi hefði komið fram með kröfur sínar og bótagrundvöll innan eðlilegs tíma. Verði stefnandi að bera hallann af sönnunarskorti við þær aðstæður, sem nú séu til sönnunar. Skuli tómlæti því leiða til þess, að stefnda verði sýknuð af kröfu stefnanda.

Örorka og orsakasamhengi ósönnuð: Stefnda mótmæli niðurstöðum matsgerðar, sem stefnandi hafi aflað sér. Um sé að ræða matsgerð, sem stefnandi hafi einhliða aflað sér. Hafi það verið gert, áður en stefnandi hóf að byggja á sök stefndu í málinu, og hafi því ekki annað legið fyrir en að viðkomandi bótakrafa byggði ekki á sök og væri því fyrnd samkvæmt reglum nr. 30/1990. Þá sé ósannað orsakasamhengi milli hins meinta slyss og ástands stefnanda, og sé mótmælt þeirri fullyrðingu A-kk-ef B-kk-ef læknis í læknisvottorði, dags. 13.09. 2008, á dskj. 8, að brjósklosveikindi stefnanda megi rekja til hins meinta atburðar.

Meint vanræksla á tilkynningu til Vinnueftirlits: Ekki hafi verið tilefni til þess að kalla til Vinnueftirlit á sínum tíma vegna slyssins, enda liggi ekki fyrir, að stefnandi hafi látið vita af því, að slys hefði orðið, fyrr en löngu síðar, og ekki að slysið hafi orðið vegna ófullnægjandi aðstæðna á vinnustaðnum, en ekki vegna óhappatilviks. Hafi stefnanda því ekki mátt vera ljóst, að það hefði þýðingu að kalla til Vinnueftirlitið. Þegar stefnandi bar sig upp við stefndu vegna tilkynningar til Tryggingastofnunar um slys, sbr. dskj. nr. 3, hafi stefnda strax sent tilkynningu um vinnuslys til Vinnueftirlitsins, sem móttekin hafi verið af því hinn 18.03. 2003, dskj. nr. 4. Í þessu sambandi megi nefna, að stefnandi hafi engar sannanir lagt fram um, að hún hafi tilkynnt stefnda um ágalla eða vanbúnað, sem leitt gæti til skerts öryggis á vinnustað. Hafi hún orðið vör við slíkt, hefði hún átt að tilkynna það umsvifalaust öryggisverði, öryggistrúnaðarmanni, verkstjóra eða atvinnurekanda, sbr. 26. gr. l. nr. 46/1980.

Meint viðurkenning á að slys hafi átt sér stað: Því sé alfarið hafnað og mótmælt, sem fram komi í stefnu á bls. 4, að stefndi hafi viðurkennt, að slys hafi orðið með þeim hætti, sem stefnandi hafi borið um. Í þessu sambandi skuli bent á, að tildrögum og meintum ástæðum slyssins sé ekki lýst af hálfu stefnanda fyrr en haustið 2009. Enn fremur sé mótmælt sem útúrsnúningi þeirri staðhæfingu í stefnu á bls. 4, að stefnandi hafi, með því að telja „sig enga bótaábyrgð bera á slysinu“, viðurkennt, að slysið hafi átt sér stað.

Ítrekað sé, að stefnandi hafi ekki greint stefnda frá meintum ástæðum fyrir slysi með þeim hætti, sem greini í stefnu, fyrr en í ágúst 2009. Undirritun undir tilkynningu til Tryggingastofnunar hinn 14.03. 2003, dskj. nr. 3, til þess að gera stefnanda kleift að krefja stofnunina um greiðslu reikninga vegna útlagðs sjúkrakostnaðar frá Tryggingastofnun á grundvelli almannatryggingalaga, feli því ekki í sér viðurkenningu á skaðabótaábyrgð, enda greiðist slíkur kostnaður án tillits til sakar. Ekki skipti lengur máli, hvort slíkt kunni að fela í sér viðurkenningu á bótarétti stefnanda án sakar skv. reglum nr. 30/1990, þar sem slík krafa væri fyrnd. Allt þetta styðji útprentun úr stimpilklukku stefnda, dskj. nr. 33 og læknisvottorð á dskj. nr. 34-36.

Bótaútreikningur: Í stefnu sé gerð krafa um bætur, án þess að grein sé gerð fyrir því, hvort stefnandi hafi fengið greiðslur annars staðar frá, greiðslur, sem draga beri frá skaðabótum skv. 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga.

Um lagarök vísi stefnda einkum til almennu sakarreglunnar og annarra reglna íslenzks skaðabótaréttar, s.s. um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, óhappatilvik, gáleysi og eigin sök stefnanda, auk skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999 o.fl. Þá sé vísað til almennra reglna íslenzks réttar um áhrif tómlætis. Enn fremur vísist til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, þ.m.t. 26. gr. og viðeigandi reglna, sem á þeim byggi, s.s. reglugerðar nr. 612/1989.

IV

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi sem og vitnin, G-kvk-nf A-kvk-nf M-kvk-nf, þjónustufulltrúi Íslandsbanka og fyrrum þjónustufulltrúi hjá stefnda, Þ-kvk-nf P-kvk-nf, afgreiðslustjóri hjá stefnda, H-kvk-nf L-kvk-nf, fulltrúi hjá stefnda, S-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf rafverktaki og H-kvk-nf J-kvk-nf, forstöðumaður hjá stefnda.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því, að slys hennar hafi orðið vegna þess, að lýsingu hafi verið verulega áfátt í stigagangi á vinnustað hennar, þar sem slysið átti sér stað. Þá byggir hún á því, að hvorki Vinnueftirlit ríkisins né lögregla hafi verið kölluð til af vinnuveitanda og beri stefndi hallann af því, að slysið var ekki rannsakað. Einnig nefnir stefnandi, að tröppur í stiga séu úr marmara og því einstaklega hálar.

Dómari fór á vettvang ásamt lögmönnum aðila og stefnanda. Kom það fram, svo sem vitnin Þ-kvk-nf og H-kvk-nf skýrðu einnig frá, að lýsing í stigagangi er óbreytt í dag frá því sem var, þegar slysið varð, fyrir utan öryggisljós á vegg, sem munu hafa komið upp síðar. Þá liggja fyrir myndir af stigaganginum í málinu. Verður ekki séð eða ráðið af þeim gögnum, sem liggja fyrir um lýsinguna, að myrkur hafi verið þar sem stefnandi hrasaði, enda þótt lýsing sé ekki sterk. Þá gat dómari ekki séð að um óvenju brattan eða hættulegan stiga væri að ræða, eins og stefnandi bar fyrir dómi. Þá liggur ekki fyrir, að bleyta eða hálka hafi verið í stiganum, þegar slysið varð, en í stefnu er vakin athygli á gerð stigans og hálkuhættu.

Fyrir dómi lýsti stefnandi slysinu á þann veg, að hún hefði verið að mæta í vinnuna og fóturinn á henni snúizt einhvern veginn, þegar hún gekk niður stigann. Hún hefði ekki náð að grípa í handriðið, og þar sem hún hefði séð fram á, að hún myndi bara rúlla niður stigann í kollhnís, hefði hún tekið þá ákvörðun að stökkva niður stigann. Hún hefði lent á hælunum, þegar hún kom niður. Spurð um ástæðu þess, að fóturinn snerist undir henni, svaraði hún því svo, að hún vissi það ekki, en birtuskilyrði hefðu ekki verið góð í stiganum. Spurð, hvort hún teldi lélega birtu vera ástæðu þess, að fóturinn snerist undir henni, svaraði hún „Nei.“ Aftur var hún spurð, hvort það hefði ekki verið ástæðan, og enn svaraði hún neitandi, þetta hefði bara verið eins og hvert annað slys. Enn spurð, hverja hún teldi hafa verið raunverulega orsök slyssins, svaraði hún, að það hefðu m.a. verið léleg birtuskilyrði í stiganum. Og enn sagði hún, að hún geti ekki svarað fyrir það, af hverju fóturinn snerist nákvæmlega, en hún teldi birtuskilyrði eiga þar hlut að máli. Ítrekað aðspurð fengust ekki svör við því frá stefnanda, á hvern hátt léleg lýsing í stigagangi hefði átt þátt í því, að hún missti fótanna.

Samkvæmt framangreindum svörum stefnanda fyrir dómi liggur ekki fyrir, á hvern hátt lýsingin í stigagangi hafði áhrif á, að stefnandi hrasaði, en sjálf orðaði hún það svo, eins og fyrr er rakið, að þetta hefði bara verið eins og hvert annað slys. Í stefnu lýsir hún því hins vegar svo, að vegna lýsingar í stigaganginum hafi hún ekki séð nægilega fram fyrir sig. Af lýsingu hennar á atvikinu verður þó ekki ráðið, að hún hafi snúið fótinn af þeim sökum, að hún hafi ekki séð fram fyrir sig. Er því ekki unnt að fallast á með stefnanda, að orsakasamhengi sé milli lýsingar yfir stiganum og falls stefnanda, heldur hafi slys hennar verið óhapp, sem stefndi ber ekki ábyrgð á.

Það liggur fyrir, að slysið var ekki tilkynnt til Vinnueftirlitsins fyrr en nokkrum mánuðum eftir slysið. Samkvæmt framburði stefnanda og vitna skýrði stefnandi yfirmanni sínum, H-kvk-þgf J-kvk-þgf, aldrei frá slysinu, heldur mun hún hafa sagt samstarfskonum sínum frá því, að hún hefði dottið, án þess að gera reka að því, að það bærist til yfirmanna hennar, eða óska eftir því, að slysið yrði rannsakað sem vinnuslys. Þá liggur ekki annað fyrir en að stefnandi hafi verið vinnufær allan slysdaginn og næstu vikur á eftir og hafi þannig haft öll skilyrði til að vekja athygli yfirmanna sinna á slysinu. Verður stefndi því ekki látinn bera hallann af því, að slysið var ekki tilkynnt til Vinnueftirlitsins þegar í stað.

Samkvæmt framansögðu ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Eftir atvikum þykir rétt, að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Vinnumálastofnun höfuðborgarsvæðisins, er sýkn af kröfum stefnanda, I-kvk-ef S-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf