E-2/2021

I.

1. Mál þetta, sem dómtekið var 27. maí 2022, hefur A, kt. [...], [...], [...], höfðað gegn B, kt. [...], [...], [...], með stefnu þingfestri 7. janúar 2021.

2. Dómkröfur stefnanda eru þær aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 53.264.814 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. nóvember 2020 til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 5.275.018 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. nóvember 2020 til greiðsludags.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að skaðlausu og þá með hliðsjón af málskostnaðarreikningi.

3. Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda.

Til vara krefst stefndi lækkunar á kröfum stefnanda, og að dráttarvaxtakröfu verði hafnað.

Þá krefst stefndi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins og verkskýrslu.

II.

Helstu málsatvik.

1. Stefnandi er [...]. Hann býr ásamt fjölskyldu sinni á [...].

Samkvæmt málatilbúnaði málsaðila, aðilaskýrslum og framlögðum gögnum, starfaði stefnandi sem fastráðinn starfsmaður hjá stefnda, [...], frá 14. mars 2011, fyrst sem [...]og síðar sem [...]. Hann sagði starfi sínu lausu hjá stefnda þann 31. maí 2017 og hætti að loknum þriggja mánaða uppsagnarfresti þann 31. júlí sama ár.

Hinn 15. ágúst 2017 réð stefnandi sig til starfa hjá C á [...], nú D. Þar gegndi hann í fyrstu starfi [...], en tók eftir það við starfi [...]. Að auki gegndi stefnandi sambærilegu starfi tímabundið hjá E, en einnig hjá F.

Fyrir liggur að þrátt fyrir ofanlýst starfs skipti og viðveru á [...]hélt stefnandi að nokkru áfram búsetu sinni í [...], þar sem eiginkona hans var með lögheimili og búsetu, en einnig [...] börn þeirra.

2. Á árinu 2019 sótti stefnandi um sérhæft starfi hjá hinu stefnda sveitarfélagi, sbr. lið 3 hér á eftir.

Samkvæmt gögnum og aðilaskýrslu stefnanda sagði hann upp starfi sínu hjá Cvorið 2020, og lauk hann þar starfsskyldum sínum í lok júlímánaðar það ár. Þá um haustið var stefnandi ráðinn sem yfirverkstjóri hjá G í heimabyggð sinni, [...]

3. Samkvæmt gögnum auglýsti stefndi, A, þann 10. október 2019 laust til umsóknar starf [...]. Í auglýsingunni kom m. a. fram að um væri að ræða krefjandi starf fyrir öflugan stjórnanda, sem væri ætlað að leiða og veita faglega forystu í [...]sveitarfélagsins. Tekið var fram í auglýsingunni að viðkomandi ætti að hafa yfirumsjón og eftirlit með faglegu starfi og bæri einnig að undirbúa og fylgja eftir þeim málum sem varðaði [...]sveitarfélagsins, sem starfsmaður nefndarinnar.

Í auglýsingunni er helstu verkefnum hins auglýsta starfs nánar lýst svo:

Áætlunargerð og stefnumótun; daglegur rekstur [...]; umsjón og eftirlit með [...]; Yfirumsjón með [...]; yfirumsjón með [...]sveitarfélagsins;

Upplýsingagjöf og samskipti við íbúa, kjörna fulltrúa og aðra hagsmunaaðila.

Þá eru í auglýsingunni skilgreindar eftirfarandi menntunar- og hæfniskröfur: Viðkomandi þarf að uppfylla kröfur eins og þeim er lýst í 7. gr. skipulagslaga nr.

123/2010; reynsla af sambærilegu starfi er kostur;

Reynsla af áætlanagerð s. s. verk-, kostnaðar- og fjárhagsáætlanagerð;

Góð þekking á lögum og reglugerðum tengdum bygginga- og skipulagsmálum er æskileg;

Æskilegt er að umsækjandi uppfylli skilyrði 8. og 25. gr. mannvirkjalaga;

Leiðtogahæfni og framúrskarandi hæfni í mannlegum samskiptum;

Frumkvæði, sjálfstæði og góð samskiptahæfni.

4. Stefnandi var einn fjögurra um sæk jenda um hið auglýsta starf hjá stefnda. Þá var hann annar tveggja um sæk jenda sem boðaðir voru í starfsviðtöl hjá stefnda. Verður ráðið af gögnum að í fyrstu hafi verið litið svo á að aðeins þessir tveir um sæk jendur hefðu uppfyllt fyrrgreindar menntunar- og hæfniskröfur og því eigi aðeins stefnandi, líkt og síðar kom fram í áfangaskýrslu, dagsettri 18. nóvember 2020, sbr. dskj. nr. 22.

Starfsviðtölin voru tekin af þáverandi bæjarstjóra stefnda og starfsmanni ráðgjafar fyrirtækis, en að þeim loknum mun hafa verið haft samband við umsagnaraðila. Á fundi bæjarráðs stefnda þann 26. nóvember 2019 gerði þáverandi bæjarstjóri stefnda grein fyrir umsóknarferlinu og samþykkti bæjarráðið í framhaldi af því að ráða til starfans hinn umsækjandann um starfið, og þar með ekki stefnanda. Ákvörðun bæjarráðs um ráðninguna var staðfest af bæjarstjórn þann 12. desember 2019.

Samkvæmt gögnum óskaði stefnandi strax í kjölfar ráðningarinnar eftir rökstuðningi stefnda, en að auki óskaði hann eftir aðgangi að viðeigandi gögnum. Liggur fyrir að stefnandi fékk sendar skýringar og gögn í nokkrum sendingum frá stefnda á tímabilinu frá 27. nóvember 2019 til 24. febrúar 2020.

Í rökstuðningi stefnda fyrir ráðningunni segir að helsta ástæðan fyrir því að sá umsækjandi, kona, sem hafði verið ráðinn hefði uppfyllt hæfniskröfur samkvæmt heildstæðu mati og þá m. a. í ljósi menntunar og reynslu, frammistöðu í viðtölum og samkvæmt upplýsingum sem fram hefðu komið í umsögnum. Að auki sagði í rökstuðningi stefnda að við ráðninguna hefði verið litið til ákvæða þágildandi jafnréttislaga þar sem hallað hefði á konu rí þeirri starfsgrein sem umrætt starf tilheyrði, og þá einnig á landsvísu.

5. Með bréfi til kærunefndar jafnréttismála, dagsettu 4. maí 2020, kærði stefnandi ákvörðun hins stefnda sveitarfélags fyrir að hafa ráðið umrædda konu í starf [...]sveitarfélags ins, en samkvæmt gögnum hafði hún hafið störf hjá stefnda þann 1. mars 2020.

Í kæru sinni staðhæfir stefnandi m. a. að með nefndri ráðningu hafi hið stefnda sveitarfélag brotið gegn þágildandi lögum nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, sbr. nú lög nr. 150/2020.

Jafnframt byggði stefnandi á því að ekki yrði séð af gögnum að sá umsækjandi, sem ráðinn hafði verið, hefði uppfyllt starfsgengisskilyrði 7. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 um tilskilda menntun, sbr. að því leyti fyrirliggjandi álit þess ráðgjafar fyrirtækis sem leiðbeint hafði stefnda við ráðningarferlið. Í kærunni lét stefnandi það álit einnig í ljós að með ráðningunni hefði stefndi eigi fylgt skráðum og óskráðum reglum stjórnsýsluréttarins, en að auki byggði hann á því að eigi yrði séð af gögnum að hinn ráðni umsækjandi hefði uppfyllt skilyrði 8. og 25. gr. mannvirkjalaga nr. 160/2010, sbr. að því leyti efni fyrrgreindar auglýsingar um starfið.

Við málsmeðferð kærunefndar jafnréttismála lögðu málsaðilar, hvor um sig, m. a. fram greinargerðir máli sínu til stuðnings.

6. Kærunefnd jafnréttismála kvað upp úrskurð sinn í umræddu máli, nr. 10/2020, þann 1. september 2020. Í úrskurðinum er vísað til stefnanda sem kæranda en stefnda sem kærða. Segir þar m. a.:

„ Ágreiningslaust er að sú kona sem starfið hlaut uppfyllti á umræddum tíma ekki hæfisskilyrði 5. mgr. 7. gr. laga nr. 123/2010. Það gerði kærandi aftur á móti.

Þegar opinber veitingarvaldshafi auglýsir starf með fortakslausu hæfisskilyrði verður að telja að honum sé óheimilt að víkja frá því síðar í ráðningarferlinu. Þetta á sérstaklega við þegar hæfisskilyrðið leiðir af lögbundinni skyldu veitingarvaldshafans til að tryggja að sá sem starfinu gegnir búi að tiltekinni menntun og þekkingu. Auglýsing opinberra starfa veitir enda ákveðna forsögn um þær kröfur sem gerðar eru til um sæk jenda og þann matsgrundvöll sem veitingarvaldshafi kemur til með að byggja á til samræmis við þá óskráðu grundvallarreglu stjórnsýsluréttarins að velja skuli hæfasta umsækjandann.

Í hinu fyrirliggjandi máli varð misbrestur á þessu af hálfu kærða. Að mati kærunefndarinnar er ekki unnt að fallast á það sjónarmið kærða að nægjanlegt hafi verið að líta til þess að sú kona sem starfið hlaut myndi síðar ljúka námi og afla sér þannig nauðsynlegra starfsréttinda.

Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 er atvinnurekendum óheimilt að mismuna um sæk jendum um starf á grundvelli kyns. Í 4. mgr. 26. gr. laganna kemur meðal annars fram að séu líkur leiddar að því að við ráðningu hafi einstaklingum verið mismunað á grundvelli kyns skuli atvinnurekandi sýna fram á að aðrar ástæður en kyn hafi legið til grundvallar ákvörðun hans. Samkvæmt 5. mgr. sömu lagagreinar skal kærunefndin við nánara mat á þessu taka mið af menntun, starfsreynslu, sérþekkingu eða öðrum sérstökum hæfileikum sem krafa er gerð um í viðkomandi starfi samkvæmt lögum eða reglugerðum eða telja verður annars að komi að gagni í starfinu.“

Í nánari umfjöllun sinni segir kærunefndin að hinu stefnda sveitarfélagi hafi ekki tekist að dragafram tilgreindan mun á umsókn stefnanda og þess umsækjanda sem ráðinn hafði verið til starfa, og þá ekki með fyrirliggjandi umsögnum eða neikvæðum athugasemdum um fyrri störf stefnanda. Er þetta rakið nánar í úrskurðinum í liðunum 50, 99 og 100, en í hinum síðastnefnda segir m. a.: „ Þegar samantektir um umsagnir þriggja umsagnaraðila eru virtar heildstætt verður ekki önnur ályktun dregin en sú að þær séu í öllum megindráttum jákvæðar. Þannig sé kærandi samviskusamur, góður samstarfsmaður og fagmaður með góða þjónuslund. Umsagnaraðilarnir þrír kváðust allir myndu ráða kæranda aftur til starfa ef á reyndi.“

Í niðurlagi úrskurðarins segir enn fremur:

„ Að öllu framangreindu virtu er það mat kærunefndarinnar að þau sjónarmið sem kærði hefur dregið fram í málinu nægi ekki til þess að ályktað verði að sú sem ráðin var hafi staðið jafnfætis kæranda við ráðningu í umrætt starf. Þá kom ekkert fram í starfsauglýsingu kærða um að markmið með ráðningunni væri að stuðla að jafnari kynjaskiptingu innan starfsgreinarinnar, sbr. 3. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008. Við þessar aðstæður gat ekki komið til þess að kærði gæti réttlætt ráðninguna með vísan til sérstakrar áherslu á að auka hlutfall kvenna í umræddri starfsgrein.

Kærða hefur þannig ekki tekist að sýna fram á að aðrar ástæður en kynferði hafi legið til grundvallar ákvörðun um ráðningu í starf [...]

, sbr. 4. og 5. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008. Telst kærði því hafa brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laganna.“

7. Með bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 8. október 2020, og þá að loknum málskotsfresti stefnda til þess að bera úrskurð kærunefndar jafnréttismála undir dómstóla, var þess krafist með vísan til ákvæðis 31. gr. þágildandi jafnréttislaga nr. 10/2008, að stefndi greiddi skaðabætur, en lagaákvæðið er svohljóðandi:

„ Sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brýtur gegn lögum þessum er skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum. Enn fremur má dæma hlutaðeigandi til að greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska.“

Samkvæmt nefndu bréfi hljóðaði krafa stefnanda annars vegar um greiðslu fjártjóns að fjárhæð 52.264.814 krónur og hins vegnar um greiðslu miska að fjárhæð 1.000.000 króna, sbr. að því leyti ákvæði b-liðar 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en lagaákvæðið er svohljóðandi:

„ Heimilt er að láta þann sem ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði eða æru persónu annars manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við.“

Þá krafðist stefnandi dráttarvaxta frá 8. nóvember 2020 og loks áfallins lögmannskostnaðar að fjárhæð 361.800 krónur.

8. Til rökstuðnings fyrir hinu ætlaða fjártjóni sínu vísar stefnandi í fyrrnefndu kröfubréfi til útreiknings nafngreinds tryggingastærðfræðings, dagsetts 5. október 2020, og þá um áætlaðar ævitekjur sínar, nánar tiltekið frá 1. janúar 2020 til 70 ára aldurs. Einnig vísar hann m. a. til eigin lögheimilisbúsetu í sveitarfélagi stefnda. Í útreikningi sérfræðingsins segir m. a. um nefnda kröfugerð:

„ Tekjumissirinn er vegna stöðu sem hann (stefnandi) sótti um og fékk ekki sem [...]hjá B á sl. ári. Kærunefnd jafnréttismála hefur úrskurðað í málinu nr. 10/2020 að það að ganga fram hjá A hafi verið brot á jafnréttislögum. B mun una þeim úrskurði.

Munur á þeim tekjum sem hann hefur nú og þeim tekjum sem umrætt starf hefði fært honum er kr. 237.501 á mánuði. Staðan var að líkindum veitt frá 1. janúar 2020, og miðum við útreikninga við þann dag. Því þarf að reikna það tjón sem hann hefur orðið fyrir vegna þess að hann fékk ekki umrætt starf allt til 70 ára aldurs.

Forsendur útreiknings taka miðaf lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, tilheyrandi reglugerð og lífs- og örorkulíkur samkvæmt birtingu fjármála- og efnahagsráðherra. Því er miðað við 1,5% launahækkanir á ári, 3,5% ársvexti og lífslíkur samkvæmt reynslu áranna 2014- 2018 hjá íslenskum lífeyrissjóðum örorkulíkur sömuleiðis samkvæmt reynslu lífeyrissjóðanna árin 2010- 2016.

Verðmæti ofangreindra launa ásamt verðmæti eftirlaunaréttinda er reiknað miðað við 1. janúar 2020. Verðmæti efitirlaunaréttinda er metið sem 11,5% af launum (15,5% - 4% framlag launamanns).

Niðurstaða útreikningsins í krónum er:

Mánaðarlaun Verðmæti launa Verðmæti eftirlauna Samtals:

237.501 46.874.272 5.390.541 52.264.814

Verðmæti launa og 11,50% eftirlauna 52.264.814 miðað við 1. janúar 2020.“9. Samkvæmt gögnum féll st stefndi í bréfi til stefnanda, dagsettu 17. október 2020, á að greiða kröfur stefnanda að hluta, þ. e. miskabætur og lögmannskostnað að fullu. Stefndi hafnaði hins vegar kröfunni um bætur vegna fjártjóns; „... skv. 31. gr. laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008 enda eru ekki forsendur til að fallast á kröfuna þar sem A var í starfi sem deildarstjóri [...] hjá C sem gefur sambærilegar tekjur og starf [...] og því er ekki um fjártjón að ræða sem rekja mætti til þess að hann fékk ekki umrædda stöðu hjá sveitarfélaginu.“

10. Stefnandi vísar til þess að sættir hafi eigi tekist með málsaðilum, en af þeim sökum hafi hann höfðað mál þetta á hendur stefnda, í desember 2020.

11. Við rekstur málsins fyrir dómi lögðu málsaðilar fram frekari sýnileg gögn en hér að framan hefur verið vikið að, og þá m. a. vegna gagnkvæmra áskorana.

Af hálfu stefnda voru m. a. lagðar fram fyrrgreindar þrjár umsagnir um stefnanda, sem sendar höfðu verið til sérfræðings þess ráðgjafar fyrirtækis sem komið hafði að umræddu ráðningarferli, en á meðal þeirra er allítarleg umsögn bæjarstjóra sveitarfélagsins C, nú D, sbr. það sem að nokkru var rakið ílið 6 hér að framan. Þá lagði stefndi fram upplýsingar um launakjör þess starfsmanns sem ráðinn hafði verið samkvæmt áðurrakinni auglýsingu, en einnig launatöflu úr kjarasamningi Verkfræðingafélags Íslands og Stéttarfélags byggingar fræðinga frá Sambandi íslenskra sveitafélaga frá 2020- 2023.

Af hálfu stefnanda voru m. a. lögð fram tölvupóstsamskipti fyrrverandi bæjarstjóra stefnda og sérfræðings greinds ráðgjafar fyrirtækis, en þau áttu sér stað í aðdranganda ákvörðunar bæjarstjórnar stefnda um nefnda ráðningu, og eru dagsett á tímabilinu frá 4. til 19. nóvember 2019. Í þessum tölvusamskiptum svarar sérfræðingurinn álitaefnum varðandi það atriði að sá umsækjandi sem síðar var ráðinn hefði eigi lokið námi, en einnig um eftirmála af því að ráða hann til starfa, og þá vegna mögulegra dómsmála og bótagreiðslna. Jafnframt lagði stefnandi fram skattframtöl sín fyrir árin 2017 til 2021, en einnig afrit af launaseðlum á tímabilinu frá apríl 2017 til ágúst 2020 og þá frá fyrrverandi vinnuveitanda sínum, sveitarfélaginu C. Einnig lagði stefnandi fram afrit af launaseðlum frá G, og þá að hluta til frá september 2020 til maí 2021.

III.

Málsástæður stefnanda.

1. Stefnandi byggir mál sitt á því að B, stefndi, hafi með ólögmætum hætti gengið framhjá honum við ráðningu í starf [...] sveitarfélags í nóvembermánuði 2019.

Stefnandi bendir á að samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 10/2008 séu úrskurðir kærunefndar jafnréttismála bindandi gagnvart málsaðilum. Hann bendir einnig á að fyrir liggi að stefndi hafi eigi skotið áðurröktum úrskurði til dómstóla, og byggir á því að af þeim sökum hafi úrskurðurinn haft bindandi réttaráhrif samkvæmt efni sínu.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt framansögðu beri að leggja til grundvallar í málinu að stefndi hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla við ráðningu í fyrrgreint starf [...]

, enda hafi hann eigi borið við nokkrum málsvörnum að því er varði áðurraktar forsendur úrskurðar kærunefndarinnar. Stefnandi segir að í ljósi ofangreinds fjalli mál þetta einungis um bótaskyldu stefnda á grundvelli jafnréttislaga og almennra skaðabótareglna.

2. Stefnandi reisi aðalkröfu sína um bætur úr hendi stefnda á fyrrgreindu ákvæði 31. gr. jafnréttislaganna. Hann bendir á að í lagaákvæðinu sé kveðið á um að sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brjóti gegn lögunum sé skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum.

Stefnandi byggir á því að vegna háttsemi stefnda beri honum að greiða bætur vegna þess fjártjóns sem hafi leitt af ákvörðun hans um ráðninguna í fyrrgreint starf [...], auk bóta vegna miska vegna meingerðar sem hafi falist í háttseminni og þá samkvæmt dóma fordæmum.

Stefnandi byggir á því að úrskurður kærunefndarinnar beri með sér að stefndi hafi brotið gegn honum með þeim hætti að fullnægt sé skilyrðum fyrrgreindrar lagagreinar um bótaskyldu.

Við flutning áréttaði stefnandi, um sakarmatið, það sem rakið var hér að framan úr margnefndum úrskurði, og þá um að sá sem hafi verið ráðinn í starfið hefði ekki uppfyllt lögboðin hæfisskilyrði, en jafnframt að stefndi hefði með háttsemi sinni brotið gegn óskráðum grundvallarreglum stjórnsýsluréttarins, og þá með því að velja ekki hæfasta umsækjandann.

Og nánar um bótagrundvöllinn áréttaði stefnandi að stefndi hefði með framgöngu sinni af ásettu ráði gengið fram hjá honum við hina umþrættu ráðningu, enda hefðu starfs gengisskilyrðin í áðurrakinni atvinnuauglýsingu verið skýr og ótvíræð, sbr. að því leyti það sem rakið var í II. kafla, lið 1, hér að framan. Að þessu leyti vísaði stefnandi einnig til samtíma rafpóstssamskipta milli þáverandi bæjarstjóra stefnda og þess ráðgjafa sem komið hafði að ráðningarferlinu, sbr. það sem að nokkru var rakið í kafla II, lið 11, hér að framan. Vísaði stefnandi tilþessað stefndi hefði í ljósi þessa atferlis sýnt stórkostlega vanrækslu á skyldubundinni rannsóknarskyldu sinni eða vanþekkingu á ákvæðum jafnréttislaganna. Hafi því verið um að ræða saknæma háttsemi af hálfu stefnda.

3. Stefnandi byggir aðalkröfu sína á því að stefnda beri að greiða honum bætur sem nemi tekjum út starfsævina, og þá til 70 ára aldurs hans. Í málflutningi fyrir dómi var af hálfu stefnanda vísað til þess að krafa hans hljóðaði um bætur að fjárhæð 52.264.814 krónur, og um bóta- og lagagrundvöllinn var vísað til þess sem áður var rakið í lið 2 hér að framan.

Að því er varðaði nánari röksemdir og forsendur fyrir aðalkröfunni vísaði stefnandi til fyrrgreinds útreiknings tryggingastærðfræðings, sbr. kafla II, lið 7. Hann bendir á að í útreikningnum sé tekið mið af því launalega tjóni sem hann hefði orðið fyrir við það að fá ekki starfið. Hann bendir á að í forsendum úrtreikningsins sé tekið mið af skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða nr. 129/1997, tilheyrandi reglugerð nr. 391/1998 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og lífs- og örorku líkum samkvæmt birtum gögnum fjármála- og efnahagsráðherra. Þá sé þar tekið mið af 1,5% launahækkunum á ári, 3,5% ársvöxtum og lífslíkum samkvæmt reynslu áranna 2014-2018 hjá íslenskum lífeyrissjóðum.

Stefnandi bendir á að í kjölfar þess að stefndi réði hann ekki til starfa hafi hann ráðið sig til starfa sem yfirverkstjóri hjá G, þrátt fyrir þá launaskerðingu sem því fylgdi. Stefnandi vísar til þess að aðalkrafa hans byggist á þeim mismuni launatekna, þ. e. 237.501 krónum á mánuði, sem hann hefði orðið af og þá miðað við þau laun sem hann hefði fengið í hinu umsótta starfi hjá stefnda og þeim rauntekjum, sem hann hafi haft í starfinu hjá hinum nýja vinnuveitanda, G, sbr. áðurrakinn útreikning sérfræðings, enda hefði í hinu síðarnefnda starfi ekki verið tekið tillit til menntunar hans.

Við flutning málsins var sérstaklega vísað til aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi, en einnig til þeirra launaseðla sem hann hafði lagt fram, svo og til dómafordæma í sambærilegum málum, m. a. til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 23/2020. Þannig hefði launamismunurinn verið áðurgreindar 237.501 króna á mánuði, en að því leyti hefði verið tekið mið af fyrsta viðmiðunarhæfa launaseðli stefnanda hjá G, og síðasta launaseðlinum, sem hann hefði fengið vegna starfa sinna hjá sveitarfélaginu C. Byggir stefnandi á því að hann hefði a. m. k. haft sambærileg laun sem [...] hjá báðum sveitarfélögunum. Launamunurinn hafi þó mögulega verið vanreiknaður enda hafi eigi legið fyrir hvernig honum hefði verið raðað samkvæmt starfsmati, en að því leyti hafi stefndi verið látinn njóta vafans.

Stefnandi byggir á því að það hafi skipt hann og fjölskyldu hans verulegu máli að þau gætu haldið heimili og búið saman í [...] . Vísar stefnandi til þess að þau hjónin hefðu ráðist í kaup og endurbætur á húseign og eigi þrjú börn sem öll sæki skóla í sveitarfélaginu. Þá hafi eiginkonan átt ættir að rekja til sveitarfélagsins og hafi stundað þar atvinnurekstur ásamt fjölskyldu sinni. Í ljósi alls þessa hafi hann eigi haft hug á því að flytja frá [...]

, enda hefðu slíkar ráðstafanir í för með sér verulegt rask fyrir fjölsky I-x-x hans. Í því samhengi bendir stefnandi á að hann búi á afar litlu atvinnusvæði og að næstu atvinnusvæði, þar sem hann geti sótt sambærilegt starf, þar sem menntun hans og starfsreynsla nýtist, sé í um 200- 300 km fjarlægð frá heimili hans á [...] . Vegna þessa liggi það fyrir að hann geti eigi með auðveldum hætti gengið í sambærilegt starf.

Stefnandi byggir á því að í ljósi alls ofangreinds sé réttmætt að aðalfjárkrafa miðist við fyrrgreint fjártjón framreiknað til 70 ára aldurs hans, þ. e. 52.264.814 krónur.

Af hálfu stefnanda var því andmælt að ítarlegri röksemdir hans um saknæmi og hina ólögmætu háttsemi stefnda við flutning málsins fyrir dómi, og þá miðað við stefnu, bæri að líta á sem nýjar málsástæður, enda hefði hann í stefnu vísað til efnisatriða fyrrnefnds úrskurðar jafnréttisnefndarinnar, en einnig í þann laga- og bótagrundvöll sem þar hefði verið vísað til, sbr. að því leyti meginreglur einkamálaréttarfars. Þá vísaði stefnandi til þess að fyrrgreindur útreikningur tryggingastærðfræðings hefði aðeins verið eitt af þeim gögnum sem rétt væri að horfa til við úrlausn máls þessa við matið á fjártjóni hans, og þá til viðbótar við aðilaskýrslu, að því er varði þann launamismun sem framlagðir launaseðlar vísuðu til. Að því leyti vísaði stefnandi m. a. til dómafordæma, sbr. m. a. fyrrnefndan dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 23/2020.

4. Stefnandi byggir varakröfu sína á því að hann eigi rétt á bótum úr hendi stefnda, sem nemi launamun í núverandi starfi hans hjá G og hinu umsótta starfi hjá stefnda í samtals átján mánuði. Við flutning málsins fyrir dómi vísaði stefnandi til áðurgreindra forsendna, og byggði hann á því að réttmætt væri að horfa til þess þegar vinnuveitandi hefði orðið uppvís að ólögmætri uppsögn. Í því ljósi væri fjárhæð skaðabótakröfu hans samkvæmt varakröfunni réttmæt, samtals 4.275.018 krónur. Stefnandi vísaði að þessu leyti einnig til þeirrar dómvenju, sem ríkislögmaður hefði áður staðfest, sbr. að því leyti eftirmálanna vegna úrskurðarmáls kærunefndar jafnréttismála í máli nr. 8/2018.

5. Stefnandi byggir kröfu sína um miskabætur, að fjárhæð 1.000.000 króna, á áðurröktu ákvæði 31. gr. fyrrgreindra laga nr. 10/2008, sbr. og b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi bendir á að ákvæði 31. gr. laga nr. 10/2008 sé samhljóða 28. gr. eldri laga nr. 96/2000 um sama efni. Hann bendir á að í athugasemdum með frumvarpi til 31. g r. laga nr. 10/2008 hafi verið tiltekið að ákvæðið væri efnislega samhljóða orðalagi 22. g r. eldri laga nr. 28/1991 um sama efni, en þar hefði verið tíundað að almennt mætti telja löglíkur fyrir því að einstaklingur, sem mismunað væri vegna kynferðis, biði ófjárhagslegt tjón, hann yrði að þola andlega þjáningu og skapraun, biði álitshnekki og að röskun yrði á stöðu hans og högum, hvort sem mismunun leiddi til fjártjóns eða ekki. Stefnandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir miska vegna brots stefnda, sbr. ákvæði b-liðar 26. gr. skaðabótalaganna, þar sem honum hafi verið mismunað á grundvelli kynferðis, og að í framferði stefnda hafi falist meingerð gegn æru hans og persónu. Stefndi byggir jafnframt á því að hann hafi upplifað mikið áfall þegar gengið hafi verið framhjá honum við umrædda ráðningu og hafi hann orðið fyrir afar sárum vonbrigðum með að verða af starfinu, sérstaklega þar sem sá umsækjandi sem var ráðinn í hans stað hefði ekki einu sinni uppfyllt menntunarskilyrðið samkvæmt starfsauglýsingu. Hann hafi því orðið fyrir álitshnekki við að fá ekki stöðuna. Þetta hafi haft sérstaklega mikil áhrif á hann, enda sé hann búsettur í [...]

, sem sé afar lítið atvinnusvæði og tekjumöguleikar af skornum skammti. Hafi allt þetta fengið mjög á hann, en m. a. hafi heimilishald fjölskyldu hans þurft að líða fyrir háttsemi stefnda. Þannig hafi börn hans skynjað að honum leið illa og að hann hafði orðið fyrir áfalli. Stefndi vísar loks til þess að hann sjái ekki að honum standi til boða önnur störf innan sveitarfélagsins þar sem menntun hans, þekking og reynsla komi að gagni.

Stefnandi byggir á því að líta verði til alls ofangreinds við ákvörðun á fjárhæð miskabóta honum til handa, en við flutning vísaði hann einnig til dómafordæma.

6. Um lagarök vísar stefnandi til áðurgreindra lagagreina laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, en einnig til meginreglna skaðabótaréttar og skaðabótalaga nr. 50/1993, sérstaklega 26. gr.

Að því er varðar kröfu um dráttarvexti vísar stefnandi til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og við flutning vísaði hann um upphafsdag dráttarvaxtanna til fyrrnefnds kröfubréfs, sem hann hefði sent stefnda.

7. Um málskostnað vísar stefnandi til 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, en um varnarþing til 3. mgr. 33. gr. sömu laga. Um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísar stefnandi til laga nr.50/1988.

IV.

Málsástæður og lagarök stefnda.

1. Stefndi, B, bendir á að samkvæmt 60. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sbr. einnig 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, sé heimilt að bera réttarágreining undir endanlegan úrskurð dómstóla. Stefndi bendir á að einnig sé kveðið á um það í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að dómstólar hafi vald til að dæma um hvert það sakarefni sem lög og landsréttur ná til, nema það sé skilið undan lögsögu þeirra samkvæmt lögum, samningi, venju eða eðli sínu. Stefndi vísar til þess að í ljósi þessa verði réttur til að bera réttarágreining undir dómstóla ekki takmarkaður nema með skýrum og ótvíræðum hætti.

Stefndi bendir á að samkvæmt ákvæði 4. mgr. 5. gr. fyrrgreindra laga nr. 10/2008 hafi úrskurðir kærunefndar jafnréttismála bindandi áhrif fyrir aðila máls. Hafi þetta verið nýmæli í lögum, sem hafi verið til þess gerð að veita niðurstöðum nefndarinnar meira vægi og leiða til þess að þær verði virtar.

Stefndi bendir á að hann hafi ekki höfðað dómsmál til ógildingar margnefndum úrskurði kærunefndarinnar. Í ljósi þessa hafi hann fallist á að úrskurðurinn væri bindandi fyrir aðila málsins og þá þannig að hann hefði brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 við ráðningu í starf [...] .

2. Stefndi byggir á því að ofangreind afstaða hans varðandi réttaráhrif úrskurðarins hafi ekki falið í sér viðurkenningu á skaðabótaskyldu í máli þessu.

Stefndi bendir á og áréttar að samkvæmt 31. gr. laga nr. 10/2008 sé sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brjóti gegn lögunum skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum, en í því sambandi bendir hann á að skilyrði almennra skaðabótareglna sé margþætt. Þannig þurfi tjóni að hafa verið valdið með bæði saknæmum og ólögmætum hætti, en að auki verði tjónið að vera sennileg afleiðing hegðunar hins skaðabótaskylda og að hafa raskað hagsmunum sem verndaðir séu af skaðabótareglum.

Stefndi byggir á því að stefnandi verði í máli þessu, og þá til viðbótar kröfunni um ólögmæti, að sanna að hann hafi brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 af ásetningi eða gáleysi. Þá verði stefnandi að hafa orðið fyrir fjárhagslegu tjóni vegna saknæms brots og að tjón hans hafi verið í orsakatengslum við og sennileg afleiðing af háttsemi stefnda.

Stefndi bendir á að samkvæmt ákvæði 31. gr. laga nr. 10/2008 megi einnig greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska. Að þessu leyti tekur stefndi að nokkru undir með stefnanda að því er varðar eldra sambærilegt lagaákvæði og þá varðandi þær athugasemdir sem þar hafi verið hafðar uppi, en einnig að því er varðaði ákvæði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaganna. Stefndi bætir því við að í skilyrðinu um ólögmæta meingerð felist að um saknæma hegðun sé að ræða og þurfi gáleysið að vera verulegt til þess að tjónsatvik verði talin ólögmæt meingerð. Stefndi bendir á að í dómaframkvæmd hafi verið við það miðað að lægsta stig gáleysis fullnægi ekki kröfum ákvæðisins. Vegna þessa þurfi stefnandi í máli þessu, auk framangreinds, að sanna að hann hafi brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 af stórfelldu gáleysi til að öðlast rétt til miskabóta.

3. Stefndi byggir á því að í úrskurði kærunefndar jafnréttismála hafi ekki verið tekið á saknæmisskilyrðum skaðabótaréttarins, enda hafi það ekki verið hlutverk nefndarinnar að fjalla um það atriði eða önnur skilyrði skaðabóta.

Stefndi staðhæfir að stefnandi byggi ekki á öðru í stefnu en að nefndur úrskurður sé bindandi, og sé þar ekki að finna aðrar málsástæður fyrir því en að niðurstaða kærunefndar jafnréttismála beri með sér að stefndi hafi brotið gegn stefnanda með þeim hætti að fullnægt sé skilyrðum 31. gr. laga nr. 10/2008 fyrir skaðabótaskyldu, og þá þannig varðandi bætur fyrir fjártjón, eða af ásettu ráði eða vanrækslu brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laganna, og af ásetningi eða verulegu gáleysi, hvað varðar kröfur um miskabætur. Stefndi kveðst hafna þessum röksemdum stefnanda og byggir hann á því að á hafi skort hjá stefnanda að hann hafi greint málsástæður sem hann byggi málsókn sína á að þessu leyti, og þá um saknæmið, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi fyrst við munnlegan flutning við aðalmeðferð málsins vikið nánar að bótagrundvellinum og þá með því að nefna að hann hefði með stórkostlegum hætti vanrækt skyldubundna rannsóknarskyldu sína við hina umþrættu ráðningu ellegar með því að hafa sýnt af sé vanþekkingu á ákvæðum jafnréttislaganna, og hafi þetta falið í sér hina saknæmu háttsemi. Stefndi byggir á því að hér hafi verið um nýjar málsástæður að ræða af hálfu stefnanda undir rekstri málsins, sem sé í andstöðu við ákvæði 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Því beri að hafna þeim sem of seint fram komnum.

Stefnd byggir á því að ósannað sé að hann hafi sýnt af sér vanrækslu eða stórfellt gáleysi. Að þessu leyti vísar stefndi til þess rökstuðnings sem hann hafi viðhaft vegna hinnar umþrættu ráðningar, sem hann hafi sent stefnanda þann 27. nóvember 2019. Að þessu leyti bendir stefndi á þau sjónarmið sem hann hafi haft uppi í þessum rökstuðningi, þ. á m. að hann hefði unnið að ráðningunni í samstarfi við ráðgjafarfyrirtækið, að framlögð umsóknargögn hefðu verið metin í samræmi við menntunar- og hæfniskröfur auglýsingar og að hann hefði notað skilgreind viðmið og vægi. Þá hefði hann í ráðningarferlinu tekið ákvörðun um að boða þá tvo um sæk jendur, sem helst hefðu verið taldir uppfylla tilgreind skilyrði, í ítarleg og sérsniðin starfsviðtöl og þá með ráðgjafa og bæjarstjóra stefnda. Hafi spurningar í þessum viðtölum verið staðlaðar og samræmdar, en þær hafi enn fremur tekið mið af þeim forsendum sem fram hefðu komið í auglýsingunni um starfið. Þá hefði stefndi í viðtölunum leitast við að meta alla þá hæfnisþætti sem fram hefðu komið í auglýsingunni, m. a. leiðtogahæfni og reynslu af sambærilegum verkefnum, hæfni í mannlegum samskiptum, frumkvæði og sjálfstæði í starfi. Enn fremur hefði verið leitað umsagnar um báða þessa um sæk jendur.

Stefndi bendir á að þegar ofangreindu ferli og rannsókn hafi verið lokið hafi það verið niðurstaðan að báðir um sæk jendur hefðu verið hæfir, en að ekki hefði verið tekið á því sérstaklega að þeir hefðu verið jafnhæfir. Stefndi segir að öllu framangreindu til viðbótar hafi það verið mat hans að taka hefði þurft mið af því að verulega hefði hallað á konur hjá [...] hans, en einnig á landsvísu. Það hefði því verið niðurstaða hans að ráða hinn umsækjandann, konu, og þá með vísan til 1. mgr. 18. gr. fyrrnefndra laga nr. 10/2008. Við flutning var af hálfu stefnda til þess vísað að hann hafi í nefndu ferli vissulega ekki gætt nægjanlega að menntunarkröfum, en í því sambandi fullyrti hann að í fyrrgreindum tölvusamskiptum við ráðninguna, við hinn sérhæfða ráðgjafa, hefði aðeins verið um vangaveltur að ræða af hans hálfu.

Stefndi byggir á því að þrátt fyrir fyrrgreinda vankanta hafi niðurstaða hans varðandi hina umþrættu ráðningu verið byggð á heildstæðu mati á menntun og reynslu, frammistöðu í viðtali og á þeim upplýsingum sem fram hefðu komið við öflun umsagna. Stefndi vísar að þessu leyti til umfjöllunar um greind atriði í úrskurði kærunefndar jafnréttismála, en áréttar að fyrir liggi þó að nefndin hafi á síðari stigum ekki fallist á sjónarmið hans og við það sitji.

Stefndi byggir á því að þrátt fyrir bindandi niðurstöðu kærunefndarinnar hafi hann að öllu ofangreindu virtu í öllu ráðningarferlinu reynt að vanda til verka og hafi því ekki sýnt af sér vanrækslu. Hann áréttar að það sé einmitt skilyrðið fyrir því að fallist verði á að hann beri bótaskyldu á meintu fjártjóni stefnanda á grundvelli almennra reglna. Stefndi áréttar að stefnandi hafi ekki rökstutt nægjanlega í stefnu að þessi skilyrði hafi verið fyrir hendi, og þá ekki að slíkir annmarkar hafi verið í ferlinu að skilyrðinu um verulegt gáleysi sé fullnægt. Því séu ekki efni til að dæma stefnanda miskabætur samkvæmt 31. gr. laganna nr. 10/2008, enda fái sú krafa hans ekki stoð í b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaganna þar sem ólögmætri meingerð gagnvart honum hafi ekki verið til að dreifa.

4. Stefndi vísar til þess að hann hafi í greinargerð haft upp athugasemdir og áskoranir til stefnanda um að leggja fram frekari sýnileg gögn, og þá helst um eigin laun, og þá vegna framsetningar hans á fjárkröfum í stefnu, en einnig í ljósi málsástæðna hans. Stefndi benti á, þ. á m. við flutning málsins, að stefnandi byggi aðal- og varakröfu sína um bætur fyrir fjártjón á áðurröktum útreikningum tryggingastærðfræðings. Stefndi vísar til þess að nefndur sérfræðingur hafi ekki verið dómkvaddur sem matsmaður, en af þeim sökum hafi útreikningur hans ekki verið unninn á grundvelli IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vegna þessa hafi stefndi eigi getað komið að eigin sjónarmiðum vegna þessara útreikninga. Því sé sönnunargildi þeirra takmarkað. Af þeim sökum mótmæli stefndi því að þeir verði lagðir til grundvallar í málinu. Í þessu sambandi bendir stefndi á að enga sundurliðun sé að finna að baki útreikningunum á verðmæti launa og eftirlauna samkvæmt aðalkröfu stefnanda vegna ætlaðs fjártjóns hans, en fullyrt sé að um „ launlegt tjón“ sé að ræða. Frekari gögn um þessi atriði hafi ekki verið að finna í stefnu. Þá hafi heldur ekki verið reifaðar forsendur að baki ætluðum launamismun eða á nefndum útreikningi aðrar en þær að vísað hafi verið til laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða nr. 129/1997, tilheyrandi reglugerðar nr. 391/1998 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og um lífs- og örorkulíkur samkvæmt birtingu fjármála- og efnahagsráðherra. Að auki hafi verið miðað við 1,5% launahækkanir á ári, 3,5% ársvexti og lífslíkur samkvæmt reynslu áranna 2014- 2018 hjá íslenskum lífeyrissjóðum.

Við flutning var af hálfu stefnda vísað til ofangreindra atriða, en jafnframt áréttaði hann að stefnandi hefði fyrst við aðalmeðferð málsins lagt fram upplýsingar og sýnileg gögn um atriði sem hann hefði vísað til í stefnu, sbr. fyrrgreinda útreikninga trygginga sérfræðingsins, að því er varðað hafi hinn umkrafða mánaðar lega launamun, 237.501 krónur. Því hafi í öndverðu verið um vanreifun að ræða hjá stefnanda um hið ætlaða tjón, sbr. ákvæði d - og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi staðhæfir að þetta hafi torveldað honum að grípa til varna í málinu, en hann áréttaði af þessu tilefni eigin orð í greinargerð um að hann gerði eigi kröfu um frávísun málsins, en legði það atriði í mat dómsins, og þá helst í ljósi þess að stefnandi hefði bætt úr vanreifun sinni að nokkru með framlagningu fyrrgreindra launagagna við upphaf aðalmeðferðar, en einnig að virtri aðilaskýslu hans fyrir dómi.

Stefndi bendir á að með framlagningu stefnanda á eigin skattframtölum og nokkrum launaseðlum frá G hafi hann rökstutt hinn fyrrgreinda ætlaða launamun, 237.501 krónur, annars vegar með því að líta bæri varðandi tjón hans til þeirra launa sem hann hefði haft hjá sveitarfélginu C og hins vegar þeirra launa sem hann hefði verið með hjá sveitarfélagi stefnda hefði hann fengið hið umþrætta starf. Í því viðfangi nefnir stefndi að umsækjandinn sem hefði fengið hið umþrætta starf hefði fyrst hafið störf þann 1. mars 2020, en eigi 1. janúar það ár líkt og stefnandi hafi haldið fram og nefndur tryggingasérfræðingur miðað við í útreikningi sínum. Í þessu samhengi byggir stefndi á því að það hafi ekki verið hlutverk sérfræðingsins, líkt og staðið hafi verið að málum, og þá ekki stefnanda að taka afstöðu til þess hvaða launamunur teldist sannaður í máli þessu, enda sé það hlutverk dómsins. Stefndi byggir á því og áréttar að stefnandi hafi ekki sannað að um tiltekinn launamun hafi verið að ræða, en ef svo hafi verið raunin hversu mikill hann hafi þá verið.

5. Stefndi bendir á að aðalkrafa stefnanda um fjártjón grundvallist á því að hann eigi rétt á greiðslu bóta sem nemi tekjum út starfsævina, þá í rúmlega 22 ár ef miðað er við tímabilið frá 1. janúar 2020 þar til stefnandi verður sjötugur í maí 2042. Stefndi mótmælir þessu og byggir á því að stefnandi geti ekki gert ráð fyrir að halda starfi hjá stefnda út starfsævina eða að vera í óbreyttu starfi eða starfi yfir höfuð allan þann tíma. Engin fordæmi séufyrir greiðslu skaðabóta er nemi tekjumissi út starfsævina við sambærilegar kringumstæður og hér séu uppi, jafnvel þótt fallist hafi verið á að með ráðningu hafi verið brotið gegn 1. m gr. 26. gr. laga nr. 10/2008.

Stefndi byggir á því að stefnandi geti heldur ekki með réttu byggt tjón sitt á því að hann búi á litlu atvinnusvæði og að atvinnutækifæri séu þar af skornum skammti, enda sé þetta allt ósannað af hans hálfu. Þar fyrir utan geti stefnandi ekki gengið út frá óbreyttri búsetu hans eða fjölskyldunnar, enda hafi búseta hans tekið ýmsum breytingum á liðnum árum. Þannig liggi fyrir að stefnandi hafi ekki hikað við að sækja um starf utan búsetusvæðis fjölskyldu sinnar, auk þess sem hann hafi samkvæmt framlagðri ferilskrá víðtæka menntun og reynslu sem geti nýst við ýmis störf, bæði á núverandi búsetusvæði hans og annars staðar.

6. Stefndi bendir á að varakrafa stefnanda grundvallist á því að honum beri bætur vegna launataps í 18 mánuði, sem hann fullyrði að sé það tímamark bóta sem ríkislögmaður hafi fallist áí sambærilegum málum, sbr. að því leyti mál jafnréttisnefndar í máli nr. 8/2018. Stefndi byggir á því að stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir þessari staðhæfingu sinni gegn andmælum hans. Stefndi vísar til þess að í því máli sem stefnandi vísi til hafi vissulega verið fallist á bætur vegna launataps í 18 mánuði, en þar hafi komið til málsatvik sem hafi verið afar sérstök. Í því ljósi kveðst stefndi alfarið hafna því að sannað sé að samkomulagsbætur við sambærilegar aðstæður og í málinu sem hér um ræðir hafi verið svo háar og segir að án efa hafi það verið skilyrði að raunverulegt fjárhagslegt tjón hafi verið til staðar. Stefndi byggir á því að vegna þessa verði stefnandi að sanna tilvist venju, en jafnframt hafnar hann fordæmisgildi samninga sem þriðju aðilar hafi gert og engar opinberar upplýsingar liggi fyrir um, og þá t. d. varðandi forsendur, sem legið hafi að baki slíkum samningum, s. s. hvort þeir hafi verið gerðir til þess að forðast fjölmiðlaumfjöllun, aukinn málskostnað eða annað. Slíkir samningar hafi því ekki fordæmisgildi í þessu máli, aðeins dómar. Þá hafnar stefndi því að dómvenja sé til staðar um 18 mánaða laun vegna ólögmætra uppsagna eða því að slík venja hafi þýðingu í máli er varði ólögmæta ráðningu, verði venjan yfir höfuð talin til staðar.

7. Ofangreindu til áréttingar byggir stefndi á því að bætur vegna fjártjóns stefnanda, eigi þær rétt á sér á annað borð, beri eigi að reikna út frá mismun á launum hans í núverandi starfi hjá G og þeim launum sem hann hefði fengið í starfi sem [...] hjá stefnda, og þá hvort sem miðað væri við aðal- eða varakröfu hans.

Í ofangreindu samhengi bendir stefndi á að þegar stefnandi hafi sótt um starfið hjá stefnda hafi hann gegn t starfi deildarstjóra [...] hjá Sveitarfélaginu C og hafi hann haldið áfram að sinna því starfi eftir að í ljós kom að hann fékk ekki starfið hjá stefnda í nóvember 2019, og þá allt þar til hann hafi hætt að eigin ósk, sbr. aðilaskýrslu hans fyrir dómi, sumarið 2020. Í framhaldi af því hafi hann ráðið sig til starfa hjá G. Starfslok stefnanda hjá C hafi þannig ekki verið í orsakasamhengi við það að hann fékk ekki starfið hjá stefnda eða sennileg afleiðing þess. Þar hafi verið um að ræða sjálfstæða ákvörðun stefnanda, u. þ. b. átta mánuðum síðar og ekki í tengslum við ráðningu þriðja aðila hjá stefnda.

Stefndi byggir á því, og þá varðandi hinn ætlaða launamun, að þar beri með réttu að miða við laun stefnanda annars vegar hjá Sveitarfélaginu C og þau laun sem hann hefði haft hjá stefnda í sambæulegu starfi, og því eigi vegna síðara starfs hans hjá G.

Stefndi byggði á því, m. a. við flutning, að miða við þau framlögðu gögn, sem stefnandi hafi lagt fram um síðir varðandi launakjör sín, en þá til samanburðar við ætluð laun hans hjá stefnda, sbr. að því leyti dskj. nr. 13, 16, 17, 28- 32 og 35- 40, hafi hann ekki sannað að hann hefði fengið hærri laun en sá umsækjandi sem ráðinn var samkvæmt áðurrakinni starfsauglýsingu. Stefndi byggir á því að þessu hafi í rauninni verið öfugt farið samkvæmt hans eigin athugun og útreikningum, byggðum á framlögðum launa gögnum, og þá m. a. frá stefnanda, fyrir tímabilið frá 1. janúar til 31. júlí 2020 og hefði þar munað 199.291 krónu. Stefndi bendir á að stefnandi hafi ekki lagt fram gögn sem hnekki þessari niðurstöðu hans.

Í málatilbúnaði sínum og við flutning málsins vísaði stefndi nánar til eigin samantektar og þá á grunni nefndra gagna að því er varðaði ætluð launakjör stefnanda hjá G annars vegar og hins vegar hjá stefnda. Í því sambandi áréttaði hann að stefnandi hefði ekki lagt fram fullnægjandi gögn um launkjör sín fyrir tímabilið frá 1. maí til 31. desember 2020. Stefndi staðhæfði að samkvæmt þessum gögnum hefðu ætluð launakjör stefnanda verið lægri hjá G en hjá stefnda á tímabilinu frá 1. ágúst til 31. desember 2020, en þar hefði munað 144.101 krónu á mánuði. Þá hefðu laun stefnanda einnig verið lægri hjá G en hjá stefnda á tímabilinu frá 1. janúar til 30. apríl 2021, og hefði þar munað 24.357 krónum á mánuði. Hins vegar hefðu laun stefnanda verið hærri hjá G en hjá stefnda á tímabilinu frá 1. janúar til 30. april 2022 og hefði þar munað 64.778 krónum á mánuði.

Stefndi byggir á því aðí ljósi ofangreinds sé það vanreifað af hálfu stefnanda eða með öllu ósannað að munur hafi verið á launum hans hjá G og þeim launum sem hann hefði fengið hjá stefnda, og hefði sá munur a. m. k. alls ekki verið 237.501 króna, líkt og útreikningur fyrrnefnds tryggingastærðfræðings hefðu miðað við og stefnandi byggi mál sitt á. Stefndi segir að stefnandi beri sönnunarbyrðina að þessu leyti, og byggir hann á því að hann hafi ekki axlað hana.

8. Stefndi bendir á að jafnvel þótt C hafi sameinast öðrum sveitarfélögum undir nafninu D, þ. m. t. F, sem sé í um 100 km fjarlægð frá þéttbýlinu á [...], frá og með 1. október 2020, og einhverjar skipulagsbreytingar hafi orðið af þeim sökum, liggi ekkert fyrir um að stefnandi hefði misst starf sitt af þeim sökum, en hann byggi reynda ekki á því í málatilbúnaði sínum. Stefndi bendir á að þar fyrir utan hafi stefnandi hætt störfum hjá C nokkrum mánuðum fyrir sameininguna. Í því sambandi áréttar stefndi enn fremur að í umsögn bæjarstjóra C, nú D, komi fram að hann hefði ráðið stefnanda á ný og alveg sérstaklega í ljósi fyrirhugaðrar sameiningar. Stefnandi byggir á því að þannig liggi ekkert fyrir um annað en að stefnanda hefði staðið áframhaldandi starf til boða, þ. e. hjá D, áður sveitarfélginu C.

Stefndi hafnar sjónarmiðum stefnanda að því er varðar atriði sem vísi til fjölskyldumála hans. Í því sambandi bendir stefndi á að fyrir liggi að stefnandi hafi starfað sem [...]hjá stefnda á árunum fyrir 2017, en hafi kosið að hætta þar störfum og hefja störf hjá C, jafnvel þótt fjölskylda hans væri þá búsett á [...]. Eftir það hafi stefnandi sinnt starfi sínu fyrir C í þrjú ár og hafi verið þar við störf þegar hann hafi sótt um hið umþrætta starf hjá stefnda, og þá jafnframt þegar ákvörðunin hafi verið tekin um ráðningu í starfið í nóvember 2019. Þá hafi stefnandi ekki sagt upp starfi sínu í kjölfar ákvörðunarinnar, en hafi gert það talsvert síðar, og hafi starf slok hans þannig fyrst komið til í júlí 2020.

Stefndi byggir á því að stefnandi geti ekki sagt upp starfi, sem hann hafi gegn t um nokkurra ára skeið, tekið að sér annað lægra launað starf og beint kröfu um fjártjón vegna þeirrar breytingar að stefnda á þeim grundvelli að hann vilji aðeins búa á ákveðnum stað, sem hann hafi reyndar ekki búið á síðustu þrjú árin þar á undan. Þá hafnar stefndi því að sannað sé að stefnandi hafi ekki haft hug á að flytja frá [...]þar sem slíkir flutningar hefðu meira rask en flutningar hafa almennt í för með sér fyrir hann og fjölsky I-x-x hans. Stefndi ítrekar að það hafi stefnandi einmitt gert áður í atvinnuskyni. Stefndi bendir loks á að stefnandi hafi ekki í stefnu eða síðar reifað neinar málsástæður varðandi fyrirhugaða búferlaflutninga.

9. Stefndi vísar almennt um saknæmisskilyrði miskabóta til hinnar almennu umfjöllunar hér að framan, og áréttar að hann byggi á því að þau séu ekki til staðar, og þá ekki á grundvelli 31. gr. laga nr. 10/2008, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi byggir jafnframt á því að jafnvel þótt hann hafi verið tilbúinn til að greiða bætur samkvæmt kröfu stefnanda á fyrri stigum og þá til þess að leysa ágreining þeirra þá bindi það ekki hendur hans þegar því boði hans hafi í raun verið hafnað. Stefndi byggir einnig á því að umrædd kröfufjárhæð sé of há, og sé ekki í samræmi við dóma fordæmi.

10. Stefndi áréttar að aðalkrafa hans feli í sér sýknukröfu af bæði aðal- og varakröfum stefnanda vegna fjártjóns, og vegna kröfunnar um miskabætur, með vísan til áðurrakinna sjónarmiða. Þá segir hann að varakrafan komi aðeins til verði ekki fallist á aðalkröfu hans um sýknu, en að forsendur verði taldar til að fallast á að sýkna hann af annaðhvort kröfunni vegna fjártjóns eða miskabótakröfu ellegar ef forsendur verði taldar til þess að fallast á lægri bætur en aðal- og varakrafa stefnanda um bætur fyrir fjártjón gerir ráð fyrir, t. d. vegna færri mánaða, eða lægri miskabóta.

11. Stefndi byggir á því að dráttarvaxtakrafa stefnanda sé vanreifuð enda sé þar ekki vísað til neinna málsástæðna eða lagaraka er varði upphafstíma. Því beri að hafna henni en til vara að dæma vexti frá síðara tímamarki að mati dómsins, enda liggi fyrir að stefnanda hafi í október 2020 verið boðnar miskabætur í samræmi við eigin kröfur.

12. Stefndi gerir kröfu um greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnanda með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi mótmælir málskostnaðarkröfu stefnanda á hendur sér og þá sérstaklega ef aðeins verði fallist á kröfu hans um greiðslu miskabóta, en öðrum kröfum hafnað. Stefndi áréttar að fyrir liggi að hann hafi á fyrri stigum boðist til að greiða umkrafðar miskabætur og málskostnað þann 17. október 2020, og þá eftir að stefnandi hafði beint að honum kröfum þann 8. sama mánaðar, en að stefnandi hafi um síðir eigi viljað ljúka málinu með þeim hætti.

Um lagarök að öðru leyti vísar stefndi til framangreindrar umfjöllunar, en að auki vísar hann til laga nr. 91/1991 í heild sinni.

V.

Niðurstaða.

1. Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur stefnandi, A, og H, þáverandi bæjarstjóri stefnda.

2. Líkt og fram hefur komið sótti stefnandi um starf

[...]

, sem stefndi hafði auglýst laust til umsóknar haustið 2019. Í auglýsingunni um starfið var getið um helstu verkefni, en að auki voru þar tilgreindar menntunar- og hæfniskröfur. Sagði um það síðastnefnda m. a. að um sæk jendur þyrftu að uppfylla kröfur líkt og þeim væri lýst í 7. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, sbr. það sem rakið er í II. kafla, lið 2, hér að framan.

3. Atvik máls þessa eru að nokkru ágreiningslaus. Að álit dómsins er málsgrundvöllur stefnanda í stefnu nægjanlega skýr, og er ekki fallist á það með stefnda að málsástæður stefnanda séu að hluta of seint fram komnar þegar litið er til atvik mál sog gagna í heild.

4. Þegar ofagngreind atvik gerðust var stefnandi í sambærilegu starfi hjá sveitarfélaginu C, nú D. Hafði hann sinnt því starfi í rúm tvö ár, en hafði á því tímabili að auki tekið að sér sambærileg störf fyrir sveitarfélögin á E og á F, en bæði þessi sveitarfélög tilheyra nú D.

Óumdeilt er að áður en stefnandi tók við fyrrnefndu starfi hjá sveitarfélaginu Chafði hann frá árinu 2011 starfað hjá [...] stefnda á [...]. Samkvæmt aðilaskýrslu stefnanda hafði hann fyrst komið að þessum verkefnum hjá stefnda seinnihluta ársins 2010, og er það í samræmi við framlögð gögn.

Ágreiningslaust er að stefnandi var vegna lýstra starfsskipta á árinu 2017 búsettur að hluta til á [...]. Samhliða þeirri búsetu hélt stefnandi þó einnig heimili í sveitarfélagi stefnda, á [...], en þar hefur eiginkona hans, en einnig þrjú börn þeirra, verið með búsetu og lögheimili um árabil.

5. Samkvæmt gögnum sóttu auk stefnanda þrír aðrir einstaklingar um hið auglýsta starf hjá stefnda haustið 2019. Í ráðningarferlinu sem á eftir fór var stefnandi annar af tveimur um sæk je ndasem boðaðir voru í starfsviðtöl til þáverandi bæjarstjóra stefnda og starfsmanns ráðgjafar fyrirtækis, sem sveitarfélagið hafði leitað til vegna ráðningarinnar. Er til þess að líta í þessu viðfangi, að í áfangaskýrslu um ráðningarferlið, sem dagsett er 18. nóvember 2019, segir að aðeins stefnandi hafi; „... uppfylt skilyrði 7. gr. skipulagsmála. Þar sem sá þáttur er skilyrði mælumst við til þess að gengið verði ekki fram hjá þeim hæfnisþætti.“

Á fundi hjá bæjarráði stefnda þann 26. nóvember 2019 var samþykkt að ráða til starfans hinn umsækjandann um starfið, og þar með ekki stefnanda. Var þessi ákvörðun staðfest af bæjarstjórn stefnda þann 12. desember 2019. Í kjölfarið óskaði stefnandi eftir rökstuðningi stefnda fyrir ákvörðuninni og brást þáverandi bæjarstjóri stefnda þegar við. Í þeim rökstuðningi sem á eftir fylgdi kemur m. a. fram að sá umsækjandi, kona, sem ráðinn hafði verið í hið umþrætta starf hafi uppfylt hæfniskröfur, að ráðning hennar hafi verið byggð á heildstæðu mati, en að auki hafi bæjarráðið við ákvörðun sína litið til ákvæða þágildandi jafnréttislaga þar sem verulega hafi hallað á konur [...]sveitarfélagsins, líkt og reynd ar hafi einnig verið á landsvísu samkvæmt gögnum frá Skipulagsstofnun.

6. Þann 4. maí 2020 kærði stefnandi hina umþrættu ráðningu til kærunefndar jafnréttismála. Í gögnum, sem fylgdu kærunni, segir m. a. að stefnandi byggi m. a. á því að stefndi hafi við ráðninguna eigi farið eftir ákvæðum skipulagslaga nr. 123/2010, þar sem sá umsækjandi sem ráðinn hafði verið hafi eigi uppfyllt starfsgengisskilyrði 7. gr. laganna. Að auki hefði stefndi í ferlinu eigi fylgt skráðum og óskráðum reglum stjórnsýsluréttarins.

7. Í rökstuddum úrskurði kærunefndar jafnréttismála 1. september 2020 komst nefndin að þeirri niðurstöðu að stefndi hefði með ráðningunni í stöðu [...] sveitarfélagsins brotið gegn ákvæðum þágildandi laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, sbr. nú lög nr. 150/2020 um sama efni, hér eftir nefnd jafnréttislögin.

Í rökstuðningi kærunefndarinnar segir m. a. að stefnda hafi verið óheimilt að víkja frá fortakslausu hæfisskilyrði 5. mgr. 7. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, þar sem fyrir hafi legið að sá umsækjandi, kona, sem hafði verið ráðinn, hefði ekki, ólíkt stefnanda, uppfyllt þau skilyrði sem lagagreinin miðaði við. Því hefði stefndi ekki fylgt þeim málsgrundvelli sem honum hafi verið rétt að byggja á samkvæmt óskráðum grundvallarreglum stjórnsýsluréttarins, þ. e. að velja hæfasta umsækjandann.

Í úrskurði kærunefndarinnar er um lýsta háttsemi stefnda vísað til ákvæða 26. gr. þágildandi jafnréttislaga, en þar segir að atvinnurekanda sé óheimilt að mismuna um sæk jendum um starf á grundvelli kyns, og standi líkur til þess að það hafi verið gert verði atvinnurekandinn að sýna fram á að aðrar ástæður en kyn hafi legið til grundvallar ákvörðun hans. Kærunefndin tekur fram í úrskurði sínum að stefnda hafi ekki tekist að sýna fram á framangreint og þá ekki með umsögnum og neikvæðum athugasemdum um hin fyrri störf stefnanda. Segir í úrskurðinum að þvert á móti hafi umsagnirnar um stefnanda í öllum meginatriðum verið jákvæðar. Loks segir í úrskurðinum að þar sem í auglýsingunni um starfið hafi ekkert komið fram um að markmiðið með ráðningu hafi verið að stuðla að jafnari kynjaskiptingu innan þeirrar starfsgreinar, sem það tilheyrði, hafi stefndi ekki getað réttlætt ákvörðun sína með vísan til þess að ætlan hans hafi verið að auka hlutfall kvenna í starfsgreininni.

Í niðurlagsorðum úrskurðarins segir að í ljósi ofangreinds hafi hið stefnda sveitarfélag með ákvörðun sinni og háttsemi brotið gegn ákvæði 1. gr. 26. gr. þágildandi jafnréttislaga nr. 10/2008.

8. Í máli þessu krefst stefnandi skaðabóta vegna fjártjóns, en einnig greiðslu miskabóta úr hendi stefnda.

Mál þetta á samkvæmt framansögðu rætur að rekja til ákvörðunar sveitarstjórnar stefnda um ráðningu í framangreint starf síðla árs 2019.

Í 4. mgr. 5. gr. þágildandi jafnréttislaga nr. 10/2008 segir að úrskurðir kærunefndar jafnréttismála séu bindandi fyrir málsaðila. Fyrir liggur að málsaðilum er engu að síður heimilt að bera úrskurði nefndarinnar undir dómstóla, en það gerði hið stefnda sveitarfélag hins vegar ekki, og í máli þessu hefur það heldur ekki borið fyrir sig að úrskurðurinn sé haldinn annmörkum.

Í ljósi ofangreinds verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að áður rakinn úrskurður kærunefndar jafnréttismála sé bindandi, og að stefndi hafi með ákvörðun sinni um ráðningu í starf [...] brotið gegn ákvæðum laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, líkt og stefnandi máls þessa byggir helst mál sitt á.

9. Ágreiningur er með málsaðilum um kröfur stefnanda um bætur, og þá hvort stefndi sé skaðabótaskyldur gagnvart honum vegna hinnar umþrættu ráðningar. Einnig er ágreiningur um hvort stefnandi eigi rétt á miskabótum úr hendi stefnda vegna brota gegn lögunum nr. 10/2008, og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefndi hafnar í málinu öllum bótakröfum stefnanda, og byggir m. a. á því að sá launamismunur sem hann haldi fram sé með öllu ósannaður.

10. Stefnandi byggði á því í stefnu, en einnig við flutning málsins, að grundvöllurinn fyrir kröfum hans í máli þessu sé reistur á ákvæðum þágildandi jafnréttislaga, einkum ákvæðum 1. mgr. 26. gr. og 31. gr. nr. 10/2008, en um nánari röksemdir vísar hann einnig og ekki síst til efnis áðurrakins úrskurðar kærunefndar jafnréttismála.

Samkvæmt 31. gr. laga nr. 10/2028 er sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brýtur gegn lögunum skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum. Enn fremur má dæma hlutaðeigandi til að greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska samkvæmt almennum reglum.

Stefnandi vísar eins og áður er rakið til efnis nefnds úrskurðar og byggir á því að stefndi hafi með ólögmætum hætti gengið fram hjá honum við hina umþrættu ráðningu. Hann nefnir að auki í því sambandi og þá til viðbótar þau gögn sem til skoðunar voru í ráðningarferlinu.

Að því er varðar kröfu stefnanda um greiðslu skaðabóta er til þess að líta að stefnandi var annar tveggja um sæk jenda sem stefndi mat á endanum að væru hæfir til að vera boðaðir í viðtal vegna starfsins, en hann var síðan ekki ráðinn af bæjarstjórn stefnda þann 12. desember 2019.

Stefndi vísar til áðurrakins ráðningarferlis, og byggir á því að þó svo að sjónarmiðum hans hafi verið hafnað um að réttmætt hafi verið að ráða konu til starfans fari því fjarri að stefnandi hafi sannað að hann hafi í ráðningarferlinu sýnt af sér vanrækslu eða stórfellt gáleysi. Hið sama hafi átt við varðandi það atriði að sá sem stefndi hafði ráðið hafi ekki meðan á ráðningarferlinu stóð verið búinn að ljúka fullgiltu námi, og hafi þar aðeins verið um vangá að ræða, sem síðar hafi verið fullnægt.

11. Eftir almennum reglum ber umsækjandi sönnunarbyrðina fyrir því að hann hafi átt lögvarinn rétt til að fá ráðningu í umrædda stöðu, líkt og atvikum var háttað.

Dómstólar hafa á liðnum árum í málum sem varðar þær aðstæður sem hér eru uppi lagt til grundvallar að veitingavaldshafi hafi ákveðið svigrúm við ráðningu, enda hafi m. a. forsvaranlegar ályktanir verið dregnar af þeim gögnum sem fyrir hafa legið og um hafi verið beðið, og þá ekki síst að því er varði atriði sem taki til samanburðar á hæfni umsækjanda.

Að virtum þeim gögnum sem lögð hafa verið fyrir dóminn í máli þessu verður ekki annað ráðið en að bæjarstjórn stefnda hafi haft undir höndum allar þærupplýsingarsem tekið hafi til mats og samanburðar á hæfni þeirra tveggja um sæk jenda sem til umfjöllunar voru á bæjarstjórnarfundinum þann 12. desember 2019. Á þessum fundi tók bæjarstjórnin hina umþrættu ákvörðun sína um ráðningu í starf [...], sem leiddi til þess að gengið var fram hjá stefnanda. Að þessu leyti verður ekki síst horft til efnis áðurrakinnar starfsauglýsingar og þar með þeirra menntunarkrafna sem þar komu fram. Að þessu virtu, en ekki síst þegar horft er til efnis áfangaskýrslu, dagsettrar 18. nóvember 2019, og þeirra rafpóst samskipta, sem bæjarstjóri stefnda átti aðild að, og dagsett eru fyrir ákvörðun bæjarstjórnarinnar, svo og niðurstöðunnar í hinum bindandi úrskurði kærunefndar jafnréttismála, verður fallist á með stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér stórkostlegan vangáning þegar hann tók hina umþrættu ákvörðun sína. Af þessu leiðir að mati dómsins að stefnanda hefur í máli þessu tekist að sýna fram á að saknæmisskilyrði almennra sakarreglna séu uppfyllt, og þá eftir atvikum að hann geti hafa orðið fyrir tjóni. Af gögnum verður ráðið að sá umsækjandi sem stefndi réð í hið umþrætta starf, sem [...] sveitarfélagsins, hafi hafið störf þann 1. mars 2020, og verður það lagt til grundvallar. Og eins og rakið er í málavaxtalýsingu hér að framan sagði stefnandi fyrst upp starfi sínu hjá sveitarfélaginu C á [...], nú D, sem deildarstjóri á [...], af sjálfsdáðum vorið 2020. Liggur fyrir að hann lauk þar stöfum sínum í lok júlímánaðar það ár, en réð sig í beinu framhaldi af því til starfa hjá G, sem yfirverkstjóri, með aðsetur í heimabyggð fjölskyldu hans, í sveitarfélagi stefnda, [...].

Í máli þessu byggir stefnandi fjártjónskröfu sína á mismun á þeim launum sem hann hefði fengið í starfi hefði hann verið ráðinn í hið umþrætta starf hjá stefnda og þeim launum sem hafi ístarfi sem hann nú gegnir hjá G, sem yfirverkstjóri. Stefnandi byggir á því að þessi launmunur hafi verið 237.501 króna á mánuði. Þannig hafi mismunurinn samkvæmt aðalkröfu hans, og þá út starfsævina, til 70 ára aldurs, verið 52.264.814 krónur. Í var kröfunni byggir stefnandi á sömu forsendum, en þar miðar hann fjárkröfuna við átján mánuði. Máli sínu til staðfestingar og sönnunar hefur stefnandi lagt fram útreikninga tryggingastærðfræðings, en einnig fyrrnefndar launaupplýsingar, þ. á m. launaseðla að hluta til. Stefnandi byggir og á því að hann hefði a. m. k. haft sambærileg laun sem [...] hjá annars vegar sveitarfélaginu C, nú D, og hins vegar hjá sveitarfélagi stefn dá [...].

Stefndi hefur mótmælt málatilbúnaði stefnanda að þessu leyti og ekki síst hinum tölulega útreikningi. Vísar hann helst til þess að stefnanda sé ekki fært að byggja á útreikningum nefnds sérfræðings, enda verði í því efni eigi stuðst við þær fátæklegu forsendur sem þar sé miðað við og stefnandi heldur fram um hið ætlaða „launalega tjón.“ Stefndi bendir sérstaklega á að stefnandi hafi haldið áfram að sinna starfi sínu hjá sveitarfélaginu C eftir að hin umþrætta ákvörðun sveitarstjórnar hans var tekin, og hafi hann síðan hætt þar af sjálfsdáðum. Því sé sá launamismunur sem stefnandi haldi fram með öllu óréttmætur, en einnig ósannaður.

Það er grundvallarregla í réttarfari að sá sem heldur fram staðhæfingu um atvik máls, gegn mótmælum gagnaðila, beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni. Sönnunargildi útreiknings þess sérfræðings sem stefnandi hefur í máli þessu vísað til hefur verið mótmælt af hálfu stefnda. Sérfræðingurinn hefur ekki komið fyrir dóminn, enda standa lög ekki til þess að leidd séu sérfræðivitni, sbr. dómafordæmi þar um.

Að framansögðu virtu er fallist á það með stefnda að stefnandi hafi ekki með framlögðum gögnum og gegn andmælum sannað ætlað fjártjón sitt samkvæmt aðal- og varakröfum. Þá eru nefndra kröfur svo vanreifaðar að öðru leyti að mati dómsins að vísa ber þeim frá dómi, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Krafa stefnanda um miskabætur byggist á því að í ráðningarferlinu hafi hann verið beittur mismunun, en að auki hafi verið gert lítið úr starfsreynslu hans, en í því hafi falist meingerð gegn æru hans og persónu, sbr. 31. gr. laga nr. 10/2008 og b-lið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993.

Eins og hér að framan hefur verið rakið var komist að þeirri niðurstöðu í úrskurði kærunefndar jafnréttismála, að stefndi hafi í ráðningarferlinu mismunað stefnanda á grundvelli kynferðis hans og þannig brotið gegn 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008.

Að ofangreindu virtu og þar sem stefnda mátti að áliti dómsins vera ljóst að með því að ráða ekki hæfasta umsækjandann í starfið gæti það falið í sér álitshnekki fyrir stefnanda og komið niður á orðspori hans. Og samkvæmt því sem hér að framan hefur verið rakið var það niðurstaða dómsins að þessi háttsemi stefnda hafi í ljósi atvika og fyrirliggjandi gagna a. m. k. verið unnin af verulegum vangáningi. Vegna þessa alls eru að áliti dómsins uppfyllt skilyrði sérákvæðis 31. gr. laga nr. 10/2008 um miskabætur og b-liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993 til að dæma stefnanda miskabætur, sem þykja hæfilega ákveðnar 900.000 krónur. Bera bæturnar dráttarvexti frá 8. nóvember 2020 til greiðsludags.

Með hliðsjón af þeim vafaatriðum sem uppi voru í máli þessu, og atvikum öllum, þykir rétt að stefndi greiði hluta málskostnaðar stefnanda sem þykir hæfilega ákveðinn 1.240.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

12. Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf K-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður, en af hálfu stefnda flutti málið E-kvk-nf D-kvk-nf P-kvk-nf lögmaður.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991 fyrir uppkvaðningu dómsins.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Vísað er frá dómi fjártjónskröfum stefnanda samkvæmt aðal- og varakröfum.

Stefndi, B, greiði stefnanda 900.000 krónur í skaðabætur vegna miska, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. nóvember 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.240.000 krónurí málskostnað.