E-4398/2010

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 20. desember 2010, er höfðað af K-kk-þgf S-kk-þgf Lyngmo, Teigaseli 7 í Reykjavík, gegn Öðrum heimi ehf., Tryggvagötu 11 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði sér 150.101 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2010 til greiðsludags. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 1. maí 2011 en síðan árlega þann dag. Stefnandi krefst enn fremur málskostnaðar að mati dómsins auk vaxta af málskostnaði samkvæmt 3. kafla laga nr. 38/2001 frá 15. degi eftir uppkvaðningu dóms til greiðsludags. Þá krefst stefnandi virðisauka af málskostnaði þar sem hann sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að kröfu stefnanda um dráttarvexti verði vísað frá dómi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

II.

Málavextir eru þeir að stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda í apríl 2007 sem grafískur hönnuður. Mánaðarlaun hans voru 300.000 krónur en samkvæmt samkomulagi aðila munu þau hafa lækkað í 277.500 krónur frá á með 1. apríl 2009. Stefnandi lét af störfum hjá stefnda í lok ágúst 2009 samkvæmt samkomulagi aðila.

Auk þess að starfa hjá stefnda sem grafískur hönnuður mun stefnandi hafa unnið við þrif hjá stefnda. Óumdeilt er að fyrir það hafi hann átt að fá 35.000 krónur á mánuði og að greiðsla fyrir þrif í sex mánuði hafi verið óuppgerð við starfslok stefnanda.

Í málinu hefur verið lagt fram tölvubréf frá stefnanda til fyrirsvarsmanns stefnda 29. janúar 2010 þar sem stefnandi heldur því fram að stefndi skuldi sér „c.a. 210 þús. kr.“ fyrir þrif í 6 mánuði. Í bréfinu kemur einnig fram að fyrirsvarsmaður stefnda hafi talað um að stefnandi ætti „einhverja orlofsdaga inni líka“. Hann kvaðst þó ekki vita hvað þeir væru margir en áleit þó að „þrifin plús orlof væri í kringum 250 þús. kr. samanlagt“ eins og fram kemur í tölvubréfinu. Síðan segir þar orðrétt: „Ég er með tilboð fyrir þig. Í staðinn fyrir að þú kaupir tölvuna, sem er búin að hækka í verði síðan við sömdum og kostar núna í kring um 350 þús. þá leggur þú 250 þús. inn á mig fyrir lok dags og málið er dautt. Þannig sparar þú þér 100 þús. og við þurfum ekkert að spá í þessu meir. … Ef ekki þá fer ég með þetta allt saman til VR og læt þá sjá um að innheimta þetta fyrir mig. Ásamt lífeyrissjóðsgreiðslum og öðru slíku sem þú hefur ekki staðið í skilum með heldur.“

Hinn 10. febrúar 2010 gerði stefnandi reikning á hendur Eignarhaldi ehf., Tryggvagötu 17 í Reykjavík, fyrir þrif hjá stefnda í sex mánuði að fjárhæð 250.000 krónur. Eignarhald ehf. greiddi þessa fjárhæð inn á reikning stefnanda 17. febrúar kl. 9:35.

Sama dag ritaði stéttarfélagið VR stefnda bréf þar sem gerð var krafa um uppgjör á áunnu orlofi fyrir tímabilið maí 2009 til ágúst 2009 (8 dagar), desemberuppbót fyrir 2009 og orlofsuppbót fyrir 2010. Fram kom að höfuðstóll kröfunnar væri samtals 150.101 króna og var skorað á stefnda að koma greiðslu eða skriflegri greinargerð til skrifstofu VR innan 10 daga frá dagsetningu bréfsins.

Þessi krafa var ítrekuð 7. apríl 2010 og höfðu þá bæst við kröfuna dráttarvextir, innheimtuþóknun og virðisaukaskattur.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi reisir kröfu sína á því að eftir starfslok hans hjá stefnda hafi hann ekki fengið uppgert áunnið orlof fyrir tímabilið frá maí til ágúst 2009, desemberuppbót eða orlofsuppbót. Vangoldið orlof nemi 102.446 krónum en samtals sé um átta orlofsdaga að ræða. Hafi dagvinnulaun stefnanda verið 12.805 krónur (277.500/21,67). Sú upphæð margfölduð með átta nemi 102.446 krónum.

Í stefnu kemur fram að samkvæmt 1.9 gr. kjarasamnings VR og SA, sem hafi gilt frá febrúar 2008, eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að mánuði þeim lýkur sem laun væru greidd fyrir. Samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA.

Krafan er sundurliðuð þannig í stefnu:

Orlof í maí 2009 – ágúst 2009 102.446,00 krónur

Desemberuppbót 2009 40.288,00 krónur

Orlofsuppbót 2010 7.367,00 krónur

Samtals 150.101,00 krónur

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga um orlof nr. 30/1987, meginreglna kröfuréttar, meginreglna vinnuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókana sem teljast hluti kjarasamninga. Kröfu um dráttarvexti og vaxtavexti kveðst stefnandi styðja við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 4. mgr. 129. gr. laganna um vexti af málskostnaði. Einnig sé krafist virðisaukaskatts af málskostnaði þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa stefnda byggist á því að þegar sé búið að gera upp kröfu stefnanda og að hann eigi ekki rétt á frekari greiðslum úr hendi stefnda. Það liggi fyrir að fyrirsvarsmaður stefnda hafi greitt umrædda kröfu í kjölfar samkomulags um að gera upp útistandandi kröfur stefnanda með greiðslu á 250.000 krónum. Af tölvupóstsendingum stefnanda megi ráða að um fullnaðargreiðslu hafi verið að ræða milli aðila og þar hafi stefnandi viðurkennt að með greiðslunni væri „málið dautt“ og hann myndi ekki fara með kröfuna í innheimtu.

Stefndi reisir kröfu sína um sýknu á því að hann hafi með þessu uppfyllt þá meginskyldu sína sem atvinnurekanda að greiða stefnanda orlof vegna umrædds tímabils sem og aðrar kröfur um orlofs- og desemberuppbót. Hann telur að ekkert í orlofslögum nr. 30/1987 eða kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins komi í veg fyrir að staðið sé að uppgjöri þessara krafna líkt og raunin var í þessu tilviki. Hér hafi einfaldlega verið um að ræða efndir in natura á peningakröfu samkvæmt skriflegu tilboði og kröfu stefnanda. Varðandi desemberuppbót og orlofsuppbót telur stefndi að þar beri að sama brunni, þær kröfur hafi að fullu verið greiddar með framangreindu fullnaðaruppgjöri.

Varakrafa stefnda er reist á því að krafan sé of há og stærsti hluti hennar greiddur með greiðslu á 250.000 krónum sem að framan greini. Því er varakrafa stefnda um lækkun á kröfum stefnanda reist á sömu málsástæðum og aðalkrafa.

Í öllum tilvikum telur stefndi sig eiga kröfu um málskostnað enda sé ljóst að málið sé höfðað að ástæðulausu og ekki sé um veruleg vafaatriði að ræða í málinu hvað stærsta hluta kröfunnar varðar. Hafi stefnanda verið óumdeilanlega kunnugt um að hafa móttekið greiðslu upp á 250.000 krónur áður en málið var höfðað en hafi ákveðið að höfða dómsmál vegna kröfu sem nú þegar sé greidd.

Stefndi vísar kröfum sínum til stuðnings til almennra meginreglna kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og undantekninga frá þeim reglum. Þá vísar hann enn fremur til almennra reglna samninga- og vinnuréttar auk laga um orlof auk meginreglna fjármunaréttarins og kröfuréttar um efndir samninga. Varðandi kröfu hans um málskostnað er vísað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Niðurstaða

Enginn ágreiningur er milli aðila um að við starfslok stefnanda hjá stefnda hafi borið að gera upp við hann orlof fyrir fjóra mánuði sem og desemberuppbót og orlofsuppbót eins og krafa stefnanda lýtur að. Einungis er deilt um hvort þessi krafa hafi verið greidd að öllu leyti eða að hluta með 250.000 króna greiðslu 17. febrúar 2010 til stefnanda. Stefnandi mótmælir því að sú greiðsla hafi þýðingu í málinu. Í því sambandi vísar hann til þess að tilboðið um að gera upp skuld stefnda við stefnanda með 250.000 króna greiðslu hafi verið fallið úr gildi er sú fjárhæð var innt af hendi 17. febrúar 2010. Þá hafi uppgjör á þessum forsendum stangast á við 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda þar sem fram kemur að samningar um lakari kjör en kjarasamningar kveði á um séu ógildir.

Tilboð það sem stefnandi gerði stefnda 29. janúar 2009 virðist hafa tekið bæði til endurgjalds fyrir þrif í sex mánuði, samtals 210.000 krónur, og óuppgerðs orlofs sem stefnandi áætlaði þá að væri u.þ.b. 40.000 krónur. Samkvæmt tilboðinu féll það úr gildi í dagslok þennan sama dag. Ekki liggur fyrir að stefndi hafi brugðist við þessu tilboði innan frestsins. Getur hann því ekki borið það fyrir sig nema að samkomulag hafi náðst um framlengingu á gildistíma þess.

Í málinu liggur fyrir að stefnandi gerði öðrum aðila en stefnda, Eignarhaldi ehf., reikning 10. febrúar 2010 að fjárhæð 250.000 krónur. Í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi kvaðst stefnandi hafa stílað reikninginn á umræddan aðila að beiðni fyrirsvarsmanns stefnda. Á reikningnum er einungis skráð að hann sé gerður vegna þrifa hjá stefnda en ekkert vikið að vangreiddu orlofi. Þó að sama fjárhæð sé á reikningnum og tilboði stefnanda frá 29. janúar 2009 veitir það eitt ekki næga sönnun fyrir því að stefnandi hafi með gerð hans framlengt gildistíma tilboðsins. Hefur stefndi ekki sýnt fram á að tilboð um fullnaðaruppgjör milli aðila, er tæki m.a. til vangreidds orlofs, með greiðslu 250.000 króna inn á reikning stefnanda, hafi verið í gildi þegar Eignarhald ehf. innti greiðsluna af hendi 17. febrúar 2010. Þá er ekki um það deilt að við starfslok stefnanda bar stefnda að standa honum skil á 102.446 krónum í orlof. Samkomulag um að gera upp orlofskröfuna með greiðslu 40.000 króna hefði því verið ógilt samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. enn fremur 2. mgr. 2. gr. laga nr. 30/1987.

Samkvæmt framburði stefnanda sjálfs fyrir dómi og öðrum gögnum málsins gat höfuðstóll kröfu hans um endurgjald fyrir þrif hjá stefnda í sex mánuði ekki verið hærri en 210.000 krónur. Reikningurinn 10. febrúar 2010, sem eins og áður segir ber einungis með sér að vera vegna þrifa í sex mánuði, var að fjárhæð 250.000 krónur. Þess ber þó að geta að hann var greiddur fyrirvaralaust af Eignarhaldi ehf. sjö dögum síðar og hefur stefnda ekki tekist að sýna fram á að hluti þeirrar greiðslu hafi átt að vera fyrir vangreitt orlof, desemberuppbót og/eða orlofsuppbót til stefnanda. Þá hefur stefndi ekki gert gagnkröfu til skuldajafnaðar vegna ofgreiðslu fyrir þrifin. Eins og málið liggur fyrir dóminum er því ekki efni til að líta til umræddrar greiðslu við uppgjör á vangreiddu orlofi, desemberuppbót og orlofsuppbót.

Í þessu ljósi og þar sem ekki er ágreiningur um útreikning orlofs, desemberuppbótar og orlofsuppbótar samkvæmt framlögðum kjarasamningi verður að fallast á fjárkröfu stefnanda eins og hún er fram sett.

Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2010. Starfslok stefnanda voru í ágústlok 2009. Stefnda var sent innheimtubréf sem var dagsett 17. febrúar 2010 en það var ítrekað 7. apríl sama ár. Framsetning dráttarvaxtakröfunnar er ekki haldin neinum þeim annmörkum að fallast beri á frávísunarkröfu stefnda í varakröfu og er ekki efni til annars en að fallast á hana eins og hún er fram sett af hálfu stefnanda.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 segir að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Samkvæmt þessu er óþarfi að kveða á um höfuðstólsfærslu framangreindra vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 280.000 krónur. Í 4. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 kemur fram að dæmdur málskostnaður beri dráttarvexti frá fimmtánda degi eftir uppkvaðningu dóms eða úrskurðar og til greiðsludags. Með vísan til þessa hefur almennt verið litið svo á að ekki þurfi að kveða á um það í dómsorði að málskostnaður beri tiltekna dráttarvexti. Tekur dómsorðið í máli þessu mið af því.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Annar heimur ehf., greiði stefnanda, K-kk-þgf S-kk-þgf L-kk-þgf, 150.101 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 1. maí 2010 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 280.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf