E-498/2012

Mál þetta, sem tekið var til dóms 4. apríl sl., er höfðað með birtingu stefnu 2. apríl 2012.

Stefnandi er þrotabú BFB ehf., Reykjavíkurvegi 60, Hafnarfirði.

Stefndu eru S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, Perlukór 10, Kópavogi, og BF Burst ehf., Stangarhyl 7, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda á hendur BF Burst ehf. eru eftirfarandi:

Að rift verði með dómi gjöf BFB ehf. til BF Burstar ehf. sem fólst í afsali dagsettu hinn 6. apríl 2011, um fasteignir að Tranavogi 5, í Reykjavík sem eru tilgreindar þannig í afsali:

a. Fastanúmer 202-3218, eining 01-0101, sem er 170,4 ferm. vinnustofa.

b. Fastanúmer 225-8373, eining 01-0002, sem er talið vera 269,3 ferm. iðnaðar- og geymsluhúsnæði.

c. Fastanúmer 225-8374, eining 01-0102, sem er 241,4 ferm. verslunar- og lagerhúsnæði.

d. Fastanúmer 225-8375, eining 01-0201, sem er 123,8 ferm. vinnustofa.

e. Fastanúmer 225-8376, eining 01-0202, sem er 296,4 ferm. iðnaðar- og skrifstofuhúsnæði.

Að stefnda BF Burst ehf. verði gert að skila stefnanda ofangreindum fasteignunum að Tranavogi 5, Reykjavík, sem eru:

a. Fastanúmer 202-3218, eining nr. 01-0101.

b. Fastanúmer 225-8373, eining nr. 01-0002.

c. Fastanúmer 225-8374, eining nr. 01-0102.

d. Fastanúmer 225-8375, eining nr. 01-0201.

e. Fastanúmer 225-8376, eining nr. 01-0202.

Að stefndi BF Burst ehf. verði gert að greiða stefnanda 16.879.687 krónur (11.039.974 + kr. 5.839.713), með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 7. mars 2012, til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda BF Burstar ehf. til stefnanda, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af þjónustu lögmanna.

Dómkröfur stefnanda á hendur S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf eru eftirfarandi:

Að stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf verði persónulega og in solidum með hinu stefnda félagi dæmdur til greiðslu bóta að fjárhæð 16.879.687 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 7. mars 2012 til greiðsludags.

Þá verði stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, ennfremur dæmdur til greiðslu málskostnaðar persónulega og in solidum með hinu stefnda félagi, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af þjónustu lögmanna.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnanda í málinu.

Til vara krefst stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf þess að hann verði sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda, en til þrautavara að krafan verði lækkuð verulega.

Þá er gerð krafa um málskostnað úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti.

II.

Málavextir eru þeir að Byr hf. krafðist þess með bréfi, sem móttekið var í Héraðsdómi Reykjavíkur 23. maí 2011, að BFB ehf., áður Byggingafélagið Burst ehf., kt. 000000-0000, yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Af hálfu BFB ehf. var kröfum Byrs hf. mótmælt og að undangengnum munnlegum málflutningi var kveðinn upp úrskurður 21. október 2011 þar sem fallist var á kröfu Byrs hf. og bú BFB ehf. tekið til gjaldþrotaskipta. Var B-kk-nf S. Á-kk-nf hrl. skipaður skiptastjóri í þrotabúinu. Úrskurðurinn var kærður til Hæstaréttar og með dómi réttarins 18. nóvember 2011 í máli nr. 601/2011 var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Samkvæmt framlögðum gögnum var stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf fyrirsvarsmaður BFB ehf. og er nú fyrirsvarsmaður stefnda BF Burstar ehf. sem stofnað var 7. mars 2011.

Hinn 6. apríl 2011 eða um hálfum öðrum mánuði fyrir frestdag 23. maí 2011, gaf BFB ehf. út afsal til stefnda BF Burstar ehf. þar sem eftirtöldum eignum BFB ehf. að Tranavogi 5 í Reykjavík var afsalað til BF Burstar ehf.:

a. Fastanúmer 202-3218, eining 01-0101, sem er 170,4 fermetra vinnustofa.

b. Fastanúmer 225-8373, eining 01-0002, sem er talið vera 269,3 fermetra iðnaðar- og geymsluhúsnæði.

c. Fastanúmer 225-8374, eining 01-0102, sem er 241,4 fermetra verslunar- og lagerhúsnæði.

d. Fastanúmer 225-8375, eining 01-0201, sem er 123,8 fermetra vinnustofa.

e. Fastanúmer 225-8376, eining 01-0202, sem er 296,4 fermetra iðnaðar- og skrifstofuhúsnæði.

Í stefnu segir að ekki hafi verið gerður sérstakur kaupsamningur um kaupin. Í afsalinu hafi ekki verið kveðið á um kaupverð fasteignarinnar, heldur hafi eingöngu verið tekið fram að eignin væri seld í því ástandi sem hún hafi verið í er kaupandi hafi tekið við henni, að hann hafi sætt sig við ástand hennar og að umsamið kaupverð væri að fullu greitt. Einnig hafi verið kveðið á um að kaupandi hirti arð af eigninni frá afhendingardegi, sem hafi verið tilgreindur 6. apríl 2011, og greiddi jafnframt af henni skatta og skyldur frá sama tíma. Þá hafi verið kveðið á um að kaupandi ábyrgðist yfirtöku áhvílandi lána samkvæmt veðbók, dags. 6. apríl 2011, sem lægi frammi við við gerð afsals og að yfirtaka skyldi fara fram innan sex mánaða eða í síðasta lagi við endurútreikning. Ekki hafi þó verið kveðið á um hver veðbönd á eignunum væru.

Stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hafi ritað undir afsalið bæði fyrir hönd seljanda og kaupanda, þ.e. BFB ehf. og BF Burstar ehf. Afsalið hafi verið móttekið til þinglýsingar 8. apríl 2011 og innfært í þinglýsingabækur hjá sýslumanninum í Reykjavík.

Í stefnu segir að samkvæmt veðbandayfirlitum frá 27. október 2011 hvíli á eignunum sex samhliða tryggingarbréf til Byrs, nú Íslandsbanka hf., öll dags. 26. júní 2007 og öll á 1. veðrétti. Fimm þeirra séu að höfuðstól 30.000.000 króna og eitt að höfuðstól 37.200.000 króna. Samkvæmt kröfuskrá þrotabús BFB ehf. nemi lýst skuld á eignirnar að Tranavogi 5 í Reykjavík samtals 302.989.471 krónu.

Lögmaður skiptabeiðanda Byrs hf. hafi hinn 23. nóvember 2010 sent S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf fyrir hönd BFB ehf. áskorun vegna sex gjaldfallinna lánssamninga að höfuðstól 462.200.000 krónur.

Í stefnu segir að fram hafi komið í skýrslutökum af fyrirsvarsmanni hins stefnda félags, S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf, hjá skiptastjóra að hann hafi hinn 21. september 2011, eða um fjórum mánuðum eftir frestdag, selt hlutafé sitt í BFB ehf. og afsalað félaginu til nýrra eigenda. Kaupendur samkvæmt afsali hafi verið H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf G. M-kk-nf. Í framlögðum skýrslum af stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf og áðurgreindum H-kk-þgf H-kk-þgf komi m.a. fram að umræddur H-kk-nf hafi enga vitneskju haft um stöðu eða hag félagsins, svo sem um eignir þess eða skuldir. Þá hafi fyrrgreindur H-kk-nf ekki getað gefið upp kaupverð á hlutunum. Jafnframt hafi bókhald félagsins glatast í vörslum þeirra H-kk-ef og J-kk-ef. Loks muni umræddur J-kk-nf G. M-kk-nf vera fluttur til útlanda og ekki sé vitað hvar hann sé niðurkominn.

Með bréfi 9. febrúar 2012 hafi skiptastjóri sent fyrirsvarsmanni stefnda BF Burstar ehf. ábyrgðarbréf, sem hafi ennfremur hafi verið sent fyrirsvarsmanninum í tölvupósti, en ábyrgðarbréfsins hafi ekki verið vitjað. Það sé á ábyrgð móttakanda. Hins vegar hafi skiptastjóri fengið staðfest að tölvubréfið hafi borist stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf. Í bréfinu hafi verið tilkynnt um riftun, m.a. á fyrrgreindu afsali, þar sem talið væri að um gjafagerning væri að ræða milli nákominna aðila í skilningi gjaldþrotaréttar. Þess hafi verið krafist að eignunum yrði skilað þá þegar til skiptastjóra. Þá hafi verið áskilinn réttur til að krefjast endurgreiðslu arðs, þ.e. hagnaðar af leigutekjum vegna fasteignanna.

Í gildi hafi verið ótímabundinn leigusamningur, dags. 29. apríl 2004, sem þáverandi eigandi, BS-Eignir ehf. hafi gert við Húsasmiðjuna hf. um eignarhluta nr. 202-3218, einingu 01-0101, eignarhluta nr. 225-8373, einingu 01-0002, og eignarhluta nr. 225-8375, einingu 01-0102, að Tranavogi 5. Í stefnu er tekið fram að í húsaleigusamningnum sé eining nr. 225-8373 ranglega tilgreind nr. 0001. Rétt tilgreining sé hins vegar 01-0002 eins og að framan greini, sbr. yfirlýsingu Húsasmiðjunnar hf. á dskj. nr. 15 um höfnun á forkaupsrétti, dags. 16. október 2006, þá er eignirnar voru seldar Byggingarfélaginu Burst ehf., kt. 000000-0000, en þar sé einingin réttilega tilgreind. Grunngjald húsaleigu hafi verið 611.324 krónur á mánuði miðað við grunnvísitölu 230 stig.

Einnig hafi verið í gildi leigusamningur sem BS-Eignir ehf. hafi gert hinn 30. september 2004 við Allegro Suzuki Tónlistarskólann um einingu nr. 01-0202, fastanúmer 225-8376. Grunngjald húsaleigu hafi verið 300.000 á mánuði miðað við grunnvísitölu 302,1 stig.

Í stefnu segir að stefndi BF Burst ehf. hafi ekki orðið við áskorun um að ganga frá riftun og skila eignum og verðmætum. Því hafi verið nauðsynlegt að vísa málinu, sem og bótakröfu á hendur fyrirsvarsmanni til dómstóla.

Stefndu kveða starfsemi BFB ehf., sem hafi falist í fasteignarekstri og útleigu á húsnæði, hafa staðið yfir í nokkur ár. Hafi félagið eignast allmargar fasteignir, sem greitt hafi verið fyrir með eigin fé þess og með lántöku frá viðskiptabanka félagsins, Byr sparisjóði hf. Fyrir tilstilli Byrs sparisjóðs hf. hafi fjármögnun farið fram með gengistryggðum lánssamningum í erlendri mynt.

Í kjölfar efnahagshruns í árslok 2008 og við fall íslensku krónunnar hafi veðlán BFB ehf. hækkað langt umfram raunvirði eigna félagsins þegar miðað hafi verið við gengisútreikning BYRs sparisjóðs hf. Hafi þá orðið ljóst að allar forsendur félagsins hvað varðaði lántökuna og útreikning lánssamninga hafi verið brostnar. Hafi þá hafist viðræður á milli félagsins og BYRs sparisjóðs hf., en á árunum eftir efnahagshrun hafi félagið óskað ítrekað eftir því að hinir erlendu ólögmætu lánssamningar yrðu leiðréttir og lán félagsins endurreiknuð á grundvelli þeirra dóma sem fallið höfðu. Á meðan þessar viðræður hafi staðið yfir og BFB ehf. hafi beðið eftir endurútreikningi á lánunum hafi farið fram hagræðing í rekstri félagsins. Nokkrar eignir hafi verið seldar nýjum félögum, þ. á m. sú sem hér um ræði, með afsali 6. apríl 2011. Einungis hluti eigna félagsins hafi verið seldur á tilteknu sanngjörnu verði, en endurgjaldið hafi í formi yfirtöku á áhvílandi veðskuldum. Aðrar eignir hafi verið áfram í eigu BFB ehf. Til að tryggja sanngjarnt verði hafi félagið stuðst við matsverð fasteignasölu, sem aflað hafi verið af Byr sparisjóði hf. í tengslum við viðræður sparisjóðsins og BFB ehf. um leiðréttingu lánssamninga og endurútreikning veðskulda.

Lögmaður Byrs sparsjóðs hf. hafi sent BFB ehf. áskorun um greiðslu vegna greiðslufalls hinna ólögmætu lánssamninga með erindi dags. 23. nóvember 2010. Fyrirsvarsmaður félagsins hafi talið að um mistök væri að ræða, en hafi þó svarað erindinu bréflega 30. nóvember 2010 og hafi hann talið að þar með hefði þeim misskilningi verið eytt. Byr sparsjóður hf. hafi ekkert aðhafst í kjölfar bréfs síns og svarbréfs BFB ehf. Hálfu ári síðar eða 23. maí 2011 hafi Byr sparisjóður hf. krafist gjaldþrotaskipta á búi BFB ehf. Hafi það komið félaginu í opna skjöldu þar sem ekkert hafi bent til annars en að endurútreikningur hinna ólögmætu myntkörfusamninga væri á næsta leiti.

Áður en fyrirsvarsmaður BFB ehf. hafi fengið veður af beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu hafi hagræðing í rekstri félagsins farið fram með sölu á þeim eignum, sem um sé deilt í málinu. Á haustmánuðum 2011 hafi eigendur BFB ehf. afsalað öllu hlutafé í félaginu til nýrra eigenda, sem hafi séð sér hag í eignum félagsins. Á þessum tíma hafi félagið átt nokkrar fasteignir, sem ekki höfðu verið seldar út úr félaginu.

Fyrir dóminn kom og gaf skýrslu stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf. Þá gaf H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf skýrslu sem vitni.

III.

Stefnandi kveðst telja að fyrirsvarsmanni BFB ehf. hafi verið ljóst að verulega hafi verið farið að halla undan fæti í rekstri félagsins eigi síðar en á árinu 2009. Auk verulegra vanskila vegna lánssamninga við Byr hf. bendir stefnandi á að bæði BFB ehf. og BF Burst ehf. hafi látið hjá líða að greiða fasteignagjöld vegna umræddra eigna og annarra eigna sem hafi verið í eigu BFB ehf. Vanskil vegna eigna sem orðið hafi eftir í BFB ehf. séu að hluta til frá byrjun árs 2009. Hið sama eigi við a.m.k. um hluta þeirra eigna, sem afsalað hafi verið á sams konar hátt á milli félaganna.

Með vísan til áskorunar frá Byr hf. 23. nóvember 2010 hafi fyrirsvarsmanni félagsins verið þetta að fullu ljóst eigi síðar en þá. Stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi þá fljótlega stofnað nýtt félag, BF Burst ehf., eða hinn 7. mars 2011. Það félag hafi verið stofnað í þeim eina tilgangi að færa eignir BFB ehf. yfir til þess félags og skjóta þar með eignum undan. Enn fremur sé það álit stefnanda að stefndu hafi viljað freista þess að ná sem mestum fjármunum út úr BFB ehf., svo sem leigutekjum, sem annars hefðu réttilega tilheyrt þrotabúi BFB ehf. og komið til skipta.

Þá kveðst stefnandi vísa til dæmalausrar og óábyrgrar „sölu“ á BFB ehf. til H-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef og ætlaðrar breytingar á stjórn félagsins og ætlaðs blekkingarleiks stefnda S-kk-ef A-kk-ef í þessu sambandi til að reyna að komast undan ábyrgð. Líta verði á þessa sölu sem málamyndasölu, sem að engu sé hafandi í þessu máli. Það að bókhald BFB ehf. sé sagt glatað sé alfarið á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef. Sú vitneskja að úrskurðar um gjaldþrot félagsins væri að vænta á næstu dögum eftir umrædda „sölu“ auki á skyldur stefnda sem fyrirsvarsmanns BFB ehf. að gæta að hagsmunum félagsins. Með því að gera það ekki hafi hann bakað sér skaðabótaábyrgð.

Stefnandi kveðst telja ljóst að afsal til BF Burstar ehf., dags. 6. apríl 2011, um fasteignirnar að Tranavogi 5, Reykjavík nr. 202-3218, 225-8373, 225-8374, 225-8375 og 225-8376 hafi verið gjafagerningur og til málamynda milli náskyldra aðila, sbr. 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Engin raunveruleg greiðsla hafi gengið á milli aðila og ekkert verðmat hafi legið til grundvallar þessum svokölluðu kaupum.

Í skýrslutöku hjá skiptastjóra hinn 17. nóvember 2011 hafi stefndi S-kk-nf A-kk-nf, aðspurður um greiðslukjör, vísað til áðurgreinds afsals varðandi greiðslufyrirkomulag kaupverðs. Í afsalinu sé hins vegar lítið sem ekkert um fjallað um greiðslukjör. Þá hafi ekki hafi fengist samþykki fyrir skuldskeytingu á áhvílandi lánum og að því leyti verði að líta svo á að skilmálar um greiðslu kaupverðs séu ekki uppfylltir.

Til stuðnings framangreindum sjónarmiðum kveðst stefnandi einnig vísa til sams konar yfirfærslna vegna sjö annarra eigna frá BFB ehf. til BF Burstar ehf., sem átt hafi sér stað sama dag og í sama tilgangi. Afsölin séu öll hliðstæð, dagsett sama dag og undirrituð af stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf beggja vegna borðs. Um eftirfarandi eignir sé að ræða:

a. Fasteign að Vagnhöfða 7, Reykjavík, nr. 204-3110, eining nr. 02-0101.

b. Fjórar eignir að Fálkagötu 26, Reykjavík, nr. 202-8533, íbúð 01-0002, nr. 202-8534, íbúð 01-0102, nr. 202-8535, íbúð nr. 01-0001 og nr. 202-8536, íbúð nr. 01-0101.

c. Tvær eignir að Bæjarlind 14-16 í Kópavogi, nr. 223-5704, eining nr. 01-0301 og nr. 223-5705, eining nr. 01-0302.

Áðurgreint afsal 6. apríl 2011 um fasteignirnar að Tranavogi 5, Reykjavík sé í hreinni andstöðu við eðlileg viðskipti og eðlilega samninga. Eðlileg og góð fasteignakaup felist í því að gera fyrst kaupsamning þar sem verð og greiðslukjör séu tilgreind, sem og áhvílandi lán. Þá sé eðlilegt að gera fyrirvara um yfirtöku lána varðandi samþykki skuldareiganda. Að tilteknum skilyrðum uppfylltum sé síðan gefið út afsal. Allt þetta skorti alfarið í gerninginn.

Til áréttingar og staðfestingar á því að um málamyndagerning sé að ræða kveðst stefnandi benda á að öll afsölin sé gerð sama dag og taki til margra eigna. Þau séu öll sama marki brennd og uppfylli ekki þau skilyrði sem gera verði til eðlilegra vinnubragða og góðra viðskiptahátta við sölu eigna.

Í stefnu er því næst fjallað um leigusamninga, arð og undanskot leigutekna.

Leigutekjur frá Húsasmiðjunni hf. frá maí 2011 til og með mars 2012:

Þar segir að hinn 29. febrúar 2004 hafi BS Eignir ehf., fyrri eigandi fasteignarinnar að Tranavogi 5, gert leigusamning við Húsasmiðjuna hf. um eignarhluta nr. 202-3218, einingu 01-0101, eignarhluta nr. 225-8373, einingu 01-0002) og eignarhluta nr. 225-8375, einingu 01-0102, að Tranavogi 5 í Reykjavík.

Leigusamningurinn hafi fylgt eignunum þrátt yfir eigendaskipti. Leigutíminn hafi verið frá 1. febrúar 2004 og hafi hann verið ótímabundinn. Umsamin húsaleiga hafi verið 611.324 krónur á mánuði miðað við neysluvísitölu í janúar 2004, 230 stig. Leigan hafi verið verðtryggð og breyst mánaðarlega í samræmi við breytingar á neysluvísitölu.

Uppreiknaðar leigutekjur BF Burstar ehf. fyrir tímabilið frá og með næsta mánuði frá afsalsdegi eða frá og með 1. maí 2011 til þess mánaðar er riftun var lýst yfir, þ.e. í febrúar 2012 og að viðbættri leigu í mars 2012, sem hafi verið gjaldfallinn við útgáfu stefnu, sé eftirfarandi:

Grunnleiga m.v. janúar 2004, grunnvísitala 230 stig 611.324 kr.

Vísitöluhækkun frá janúar 2004 til maí 2011, 377,6. stig 392.310 kr.

Leiga á mánuði við afsal til BF Burstar ehf. 1.003.634 kr.

Arður frá maí 2011 til mars 2012, 11 mánuðir 11.039.974 kr.

Leigutekjur frá Allegro Suzuki Tónlistarskólanum frá maí 2011 til og með mars 2012:

Í stefnu segir að hinn 30. september 2004 hafi BS Eignir ehf., fyrri eigandi fasteignarinnar að Tranavogi 5 gert leigusamning við Allegro Suzuki Tónlistarskólann eignarhluta nr. 225-8376, einingu nr. 01-0202. Leigusamningurinn hafi verið tímabundinn frá 1.október 2004 til 30. september 2013.

Umsamin húsaleiga hafi verið 300.000 krónur á mánuði. Leigan hafi verið verðtryggð og breyst mánaðarlega í samræmi við breytingar á byggingavísitölu og hafi verið miðað við grunnvísitölu 302,1 stig.

Uppreiknaðar leigutekjur BF Burstar ehf. fyrir tímabilið frá og með næsta mánuði frá afsalsdegi eða frá og með 1. maí 2011 til þess mánaðar er riftun var lýst yfir, þ.e. í febrúar 2012 og að viðbættri leigu í mars 2012, sem hafi verið gjaldfallinn við útgáfu stefnu sé eftirfarandi:

Grunnleiga m.v. mars 2010, grunnvísitala 302,1 stig 300.000 kr.

Vísitöluhækkun frá mars 2010 til maí 2011, 534,6. stig 230.883 kr.

Leiga á mánuði við afsal til BF Burstar ehf. 530.883 kr.

Arður frá maí 2011 til mars 2012, 11 mánuðir 5.839.713 kr.

Samtals nemi leigutekjur af eignunum 16.879.687 krónum á tímabilinu frá því að eignirnar voru yfirfærðar til BF Burstar ehf. og til riftunardags, að viðbættri húsaleigu í mars 2012, sem fallin hafi verið í gjalddaga frá riftun. Þess sé nú krafist að stefnda BF Burst ehf. verði gert að skila þeim arði, sem félagið hafi haft af eignunum á umræddan tíma, á grundvelli 144. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ennfremur kveðst stefnandi vísa til 142. gr. sömu laga.

Stefnandi kveður kröfu um skil og greiðslu á arði af fasteignunum einnig styðjast við ógildingarreglur samningaréttarins.

Engin fasteignagjöld hafi verið greidd af hálfu BF Burstar ehf. af eignunum til Reykjavíkurborgar á umræddum tíma. Frádráttur vegna þess komi því ekki til álita. Aukin heldur hafi fasteignagjöld, sem og vatns- og fráveitugjöld til Reykjavíkurborgar vegna eignanna, verið í vanskilum, annars vegar frá því í janúar 2009 að því er varðar eignarhluta nr. 225-8373 að Tranavogi 5 og hins vegar frá því í janúar 2010 að því er aðra eignarhluta varði. Að höfuðstól nemi þessi vanskil 6.146.848 króna, auk dráttarvaxta og kostnaðar.

Stefnandi kveðst telja að aðaltilgangur stefndu með því að flytja umræddar eignir frá BFB ehf. til stefnda BF Burstar ehf. hafi verið sá að komast yfir leigutekjur, sem réttilega hafi tilheyrt BFB ehf. og hafi þannig átt að renna inn í þrotbús þess og koma til skipta eftir reglum gjaldþrotaskiptaréttarins.

Varðandi þau skilyrði sem fram komi um gjaldfærni þrotamanns í 2. mgr. 131. gr. og 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga kveðst stefnandi vísa til úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur 21. október 2011, sem staðfestur hafi verið í Hæstarétti 18. nóvember 2011, en þar hafi ógjaldfærni BFB ehf. verið staðfest. Sönnunarbyrðin um hið gagnstæða hvíli á stefnda BF Burst ehf. Með vísan til áðurgreinds dóms Hæstaréttar verði að telja fullvíst og sannað að fyrirsvarsmanni félagsins hafi verið ljóst að við yfirfærslu umræddra eigna yrði félagið ógjaldfært, en það staðfesti enn og aftur ásetning stefnda S-kk-ef A-kk-ef til undanskots eigna.

Hið gjaldþrota félag, BFB ehf., hafi verið þinglýstur eigandi fyrrgreindra fasteigna. Þrotabúið hafi því ríka hagsmuni af því að fá þeim málamyndagerningi, sem felist í afsalinu, rift eða eftir atvikum vikið til hliðar með ógildingu. Meta verði ráðstafanir stefnda S-kk-ef A-kk-ef heildstætt. Með umræddu afsali hafi ásetningur hans verið sá að koma áðurgreindum fasteignum undan fullnustu kröfuhafa í þrotabúinu. Ekki síst eigi veðhafi ríka hagsmuni af málsúrslitum. Líta verður til þeirra heimilda sem skiptastjóra séu fengnar í 129. gr. gjaldþrotaskiptalaga í þessu sambandi gagnvart ófullnægðum veðhöfum. Þrotabú BFB ehf. hafi tekið við hagsmunum BFB ehf., sem seljanda fasteignarinnar að Tranavogi 5, og hafi af því hagsmuni að rifta umræddum gerningi.

Þá kveðst stefnandi telja ljóst að með þessari eignayfirfærslu hafi báðir stefndu ætlað sér að komast yfir leigugreiðslur og þar með arð af eignunum, sem að öðrum kosti hefðu fallið búinu í skaut og komið til skipta þar.

Eins og áður greini hafi sami maður, stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, verið í forsvari fyrir bæði félögin, þ.e. BFB ehf. og BF Burst ehf. Hann hafi ritað undir afsalið fyrir hönd beggja félaganna sem stjórnarmaður og hafi ótvíræða hagsmuni beggja vegna borðs. Báðir stefndu teljist því nákomnir BFB ehf., sbr. 2., 4., 5. og 6. tl. 3. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

Stefndu beri sönnunarbyrðina fyrir því að hér hafi verið um eðlileg viðskipti að ræða, en ekki gjafagerning milli nákominna aðila í skilningi gjaldþrotaskiptalaga. Fyrirsvarsmaður beggja félaganna hafi setið beggja vegna borðs og haft mikla hagsmuni af gerningnum. Fyrrgreindur gerningur, sem felist í afsali 6. apríl 2011 um fasteignir að Tranavogi 5, sé því riftanlegur samkvæmt reglum gjaldþrotaskiptalaga.

Stefnandi kveður stefnda S-kk-þf A-kk-þf hafa með ásetningi bakað BFB ehf. tjón með því að færa eignir frá félaginu á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag og fram að því að félagið var tekið til gjaldþrotaskipta, en honum hafi verið kunnugt um mjög bága stöðu félagsins. Enn fremur með því að greiða ekki lögboðin gjöld af eignunum eins og áður greini. Sala hans á hlutafé í félaginu eftir að beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu hafði komið fram og ábyrgðarleysi hans sem hluthafa og stjórnarmanns í því sambandi sé augljós og styðji það að ásetningur hans hafi staðið til undanskots eigna. Samkvæmt afsali hlutafjár 21. september 2011 hafi hann verið eini hluthafinn í félaginu og með afsalinu hafi hann afsalað öllu hlutafénu í einu lagi. Stefndi hafi ekki gætt upplýsingaskyldu sinnar í þessu sambandi eða varúðarskyldu sem góður og gegn borgari (bonus pater) heldur selt eða að minnsta kosti afsalað hlutafénu til manns, sem lítið sem ekkert þekki til viðskipta. Kaupandinn, H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf, hafi unnið sem eins konar húsvörður hjá BFB ehf., auk þess sem hann hafi unnið við að salta götur í hálku. Stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf hafi því mátt vera ljós fákunnátta kaupanda í þessu efni. Það að bókhald hafi glatast sé alfarið á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef, en ábyrgð hans á því að gæta hagsmuna félagsins og þar með bókhaldsins sé lögbundin og skýlaus.

Með framangreindum athöfnum sínum sem stjórnarmaður hafi S-kk-nf A-kk-nf bakað BFB ehf. tjón, sem og sjálfum sér bótaábyrgð með brotum á 43., 44. og 108. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 og 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Skilyrði fyrir bótaábyrgð gagnvart félaginu samkvæmt 108 gr. 1. mgr. laga 138/1994 sé annars vegar að félagið hafi orðið fyrir tjóni og hins vegar að stjórnarmaður eða framkvæmdastjóri hafi valdið tjóninu í starfi sínu af ásetningi eða gáleysi. Brot stefnda S-kk-ef A-kk-ef séu framin af hreinum ásetningi eða a.m.k. af stórkostlegu gáleysi. Þá sé einnig vísað til tjóns, sem stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi valdið sem hlutahafi samkvæmt 2. mgr. 108. gr. s.l. Ennfremur sé um að ræða brot á 43. og 44. gr. sömu laga. Stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf hafi samkvæmt áðurgreindum lagagreinum borið að hafa hagsmuni félagsins í fyrirrúmi. Hann hafi misnotað stöðu sína sem formaður stjórnar, sbr. 43. gr., og ekki haft nægilegt eftirlit með bókhaldi og fjármunum félagins, sem og að meðferð á eignum félagsins væri með tryggilegum hætti. Þá sé það einnig til að auka ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef að hann hafi látið hjá líða að efna skyldur sínar samkvæmt 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991, þ.e. að gefa bú félagsins upp til gjaldþrotaskipta. Með því hafi hann enn fremur bakað sér bótaábyrgð.

Þá sé stefndi S-kk-nf A-kk-nf ábyrgur samkvæmt almennu skaðabótareglunni (culpareglunni) eða eftir atvikum reglum um ábyrgð forsvarsmanns félagsins vegna tjóns, sem hann hefur valdið með saknæmum og ólögmætum hætti í nafni félagsins.

Háttsemi stefnda hafi annars vegar beinst að BFB ehf. á meðan það hafi enn verið starfandi og síðar þrotabúinu, sem tekið hafi við réttindum og skyldum í þessu sambandi. Þrotabúið eigi því skýlausan rétt til þess að fá dóm á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf um greiðslu skaðabóta, sem nemi a.m.k. jafnvirði þess arðs sem annars hefði gengið til þrotabúsins. Sé þar vísað til tapaðra leigutekna, auk dráttarvaxta og kostnaðar. Óvíst sé um greiðslugetu BF Burstar ehf. og því sé nauðsynlegt og eðlilegt að stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf verði persónulega gert að axla ábyrgð á því tjóni sem hann hefur valdið.

Í stefnu segir að riftunarkrafa stefnanda byggist á því að áðurgreindur gerningur samkvæmt afsali frá 6. apríl 2011 sé riftanlegur á grundvelli 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Gerningurinn hafi falið það í sér að eignirnar hafi verið færðar til stefnda með gjöf í skilningi gjaldþrotaskiptalaga. Samningurinn hafi ekki falið í sér viðskipti heldur gjöf til BF Burstar ehf. Sami fyrirsvarsmaður hafi setið beggja vegna borðsins og haft alla hagsmuni af þessum gerningi. Markmiðið hafi verið að gefa BF Burst ehf. eignir hins gjaldþrota félags án raunverulegs endurgjalds. Samningurinn hafi verið án viðskiptalegs tilgangs og hafi í raun ekki verið ætlað að stofna til réttinda og skyldna aðila. Samningurinn hafi verið gerður í þeim eina tilgangi að ráðstafa eignum frá félagi sem hafi verið á leið í gjaldþrot til BF Burstar ehf. Samningurinn sé því augsýnilega málamyndagerningur. Á þessu beri stefndi S-kk-nf A-kk-nf persónulega ábyrgð sem fyrirsvarsmaður beggja félaganna.

Stefnandi bendir á að samkvæmt 1. mgr. 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga megi krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin er afhent sex mánuðum fyrir frestdag, en það eigi við í þessu tilviki. Þá megi skv. 2. mgr. 131. gr. krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin er afhent sex til tólf mánuðum fyrir frestdag, nema leitt sé í ljós að þrotamaður hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir afhendinguna. Þetta gildi einnig um gjafir til nákominna á síðustu sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestadag. Öll skilyrði til riftunar séu því fyrir hendi í málinu. Gjöfin hafi rýrt eignir félagsins og leitt til auðgunar BF Burstar ehf. Um ógjaldfærni BFB ehf. sé vísað til þess sem að framan geinir. Öll skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt og beri því að rifta fyrrgreindum 22 ráðstöfunum.

Þá sé vísað til 141. gr. s.l. og til öryggis byggt á því að rifta megi umræddri ráðstöfun á grundvelli þessa ákvæðis, en stefnandi telji að skilyrði til riftunar samkvæmt ákvæðinu séu einnig uppfyllt.

Til öryggis kveðst stefnandi einnig vísa til ógildingarreglna samningaréttar. Markmið umræddra gerninga hafi verið að koma eignum frá BFB ehf. til BF Burstar ehf. fyrir gjaldþrot BFB ehf. Vísað sé til þess, sem að framan greinir, að um málamyndagerninga hafi verið að ræða. Kveðst stefnandi krefjast þess að gerningnum verði vikið til hliðar í heild samkvæmt 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Fyrirsvarsmaðurinn hafi ekki verið í góðri trú og hafi vitað eða mátt vita að afsal eignanna fór fram í því skyni að koma fasteigninni að Tranavogi 5, sem og verðmætum í formi leigu, undan kröfuhöfum BFB ehf. Engin greiðsla hafi gengið á milli aðila. Þá sé óheiðarlegt, ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera umrædda gerninga fyrir sig.

Þess sé krafist að BF Burst ehf. skili þeim eignum, sem félagið hafi fengið frá BFB ehf. með fyrrgreindu afsali, sbr. 144. gr. gjaldþrotaskiptalaga, en BF Burst ehf. hafi ekkert greitt fyrir umræddar eignir. Þá sé vísað til þess að ekki hafi fengist heimild til þess að BF Burst ehf. fengi að yfirtaka áhvílandi veðskuldir. Þá hafi stefndi ekki greitt fasteignagjöld vegna eignanna og þá séu áhöld um það hvort hann hafi greitt til húsfélags vegna sameignar og þess háttar. Þá hafi stefndi haft af eignunum talsverðar tekjur. Þess sé krafist að BF Burst ehf. skili hinum afsöluðu fasteignum.

Þá sé þess krafist að stefndi skili stefnda 16.879.687 króna (11.039.974 + 5.839.713), sem séu þær leigutekjur, sem stefndi hafi haft af eignunum eins og áður geti. Um þetta sé einnig vísað til 144. gr. gjaldþrotaskiptalaga, sem og 142. gr. sömu laga. Þá sé vísað til almennra reglna skaðabótarréttar.

Til einföldunar sé krafist dráttarvaxta frá þeim degi er mánuður var liðinn frá því að tilkynnt var um riftun.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum riftunarreglna í XX. kafla laganna. Þá vísar stefnandi til ógildingarreglna samningaréttarins, sbr. einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Varðandi skaðabótakröfu á hendur fyrirsvarsmanni vísar stefnandi til XV. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, sbr. einkum 1. og 2. mgr. 108 gr. þeirra um skaðabótaábyrgð stjórnenda og hluthafa. Jafnframt er vísað til 43. gr. og 44. gr. sömu laga um ábyrgð stjórnarmanna gagnvart félagi því sem þeir gerast stjórnarmenn hjá. Þá vísar stefnandi til 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um skyldur skuldara til að gefa bú sitt upp til gjaldþrotaskipta. Til öryggis sé vísað til almennu skaðabótareglunnar (culpa). Varðandi málshöfðunarfrest vísar stefnandi til 148. gr. gjaldþrotaskiptalaga, sbr. 1. gr. breytingalaga nr. 31/2010.

Stefnandi kveður kröfu um dráttarvexti reista á III. kafla, einkum 1. mgr. 6 gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá vísar stefnandi almennt til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála í héraði og kveður kröfu um málskostnað reista á XXI. kafla þeirra. Um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til laga nr. 50/1988, en stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og sé því nauðsynlegt að fá dæmdan virðisaukaskatt á málflutningsþóknun. Um varnarþing er vísað til laga nr. 91/1991 um heimilisvarnarþing, sbr. 32. gr. og til 34. gr. um réttindi yfir fasteign. Um samlagsaðild stefndu er vísað til 1. tl. 19. gr. laga 91/1991. Dómkröfur eigi rætur að rekja til sömu atvika og löggerninga.

IV.

Stefndu kveðast byggja á því að í afsali 6. apríl 2011 hafi alls ekki falist gjöf heldur hafi verið um að ræða sölu á tiltekinni fasteign gegn endurgjaldi, sem hafi falist í ábyrgð á áhvílandi veðskuldum og yfirtöku á þeim. Í nefndu afsali segi að eignin sé seld í því ástandi sem hún var í er kaupandi tók við henni. Þá sé tiltekið í afsali að kaupverðið sé að fullu greitt en það hafi verið greitt með yfirtöku áhvílandi veðskulda. Þannig sé ekki um riftanlegan gjafagerning að ræða og því beri að sýkna stefndu alfarið af öllum kröfum stefnanda. Öll kröfugerð stefnanda hvíli á þeim grunni að um gjafagerning hafi verið að ræða. Endurgjaldið hafi þó greinilega verið til staðar og skuldbindingar samningsaðila gagnkvæmar. Verði því að telja allan grundvöll undir málatilbúnað stefnanda brostinn.

Fjölmörg dæmi séu til um það að fasteignir séu seldar með þeim hætti sem hér hafi verið gert og um sé deilt í máli þessu, þ.e.a.s. með þeim hætti að kaupverð greiðist að fullu með yfirtöku áhvílandi veðskulda. Slík afsöl séu fullgild og yfirtaka sé jafnframt fullgild greiðsla sé verðmæti fasteignarinnar metið hærra en sem nemur áhvílandi veðskuldum. Því sé engan veginn um gjafagerning að ræða eins og stefnandi haldi fram í stefnu sinni, heldur sölu á fasteign gegn lögmæltu og viðurkenndu endurgjaldi.

Stefnandi fullyrði í stefnu sinni að ekkert verðmat hafi legið til grundvallar kaupunum, en það sé alfarið rangt. Stefndi hafi miðað við verðmat fasteignasala, dags. 11. janúar 2011, sem fenginn hafi verið til að meta eignir BFB ehf. til verðs. Umrætt verðmat ýti enn fremur undir það að viðskiptin hafi ekki verið óvenjuleg heldur þvert á móti af algengu tagi.

Varðandi þá málsástæðu stefnanda að skuldskeyting hafi ekki verið heimiluð og að skilmálar um greiðslu kaupverðs hafi ekki verið uppfylltir kveðst stefndi byggja á því að þar sé við veðhafann sjálfan að sakast, sem hafi ekki enn endurreiknað hina ólögmætu lánssamninga eins og lög geri ráð fyrir. Ef sá útreikningur hefði farið fram hefði kaupandi getað yfirtekið veðskuldir í samræmi við afsal.

Stefndu kveðast einnig byggja á því að stefnandi, sem sé þrotabú, hafi enga hagsmuni af kröfugerð sinni. Verði riftunarkrafa hans tekin til greina renni eignirnar til veðkröfuhafa með framsali úr þrotabúinu eða söluandvirði þeirra að fullu til kröfuhafa. Um sé að ræða yfirveðsettar eignir miðað við stöðu gengislánssamninga. Stefnandi beri ekkert úr býtum hvort sem krafa hans nái fram að ganga eða ekki. Sama eigi við um hugsanlegar tekjur af eignunum, sem búið hefði orðið að ráðastafa til viðhalds og reksturs fasteignanna.

Að því er varði sölu á öðrum eignum frá BFB ehf. til annarra félaga hafi einnig verið um að ræða sölu á eignum gegn endurgjaldi í formi yfirtöku á veðskuldum, en ekki gjafagerninga eins og stefnandi haldi fram. Einungis hluti eigna BFB ehf. hafi hins vegar verið seldur öðrum félögum í hagræðingarskyni, en fjölmargar fasteignir hafi orðið eftir í eigu BFB ehf. Hafi eigendur félagsins ekki séð ástæðu til að selja þær. Hafi tilgangurinn með sölu á eignunum verið sá hinn sami og stefnandi haldi fram, þ.e. að skjóta eignum undan, hefði eigendum BFB ehf. verið í lófa lagið að selja allar eignir félagsins með þessum hætti.

Stefnandi haldi því fram að sala á fasteign með þessum hætti stríði gegn eðlilegum og góðum viðskiptaháttum. Kveðst stefndi mótmæla því að skoðun stefnanda á því hvað séu eðlilegir og góðir viðskiptahættir hafi nokkurt gildi. Alvanalegt sé að kaupsamningar séu gerðir án þess að þeim sé þinglýst og í fjölmörgum tilvikum þar sem ekki sé um að ræða geymdar kaupgreiðslur séu gefin út afsöl til þinglýsingar. Engin sérstök ástæða sé til þess að gera samhljóða kaupsamning og afsal á afsalsdegi.

Af hálfu stefndu er bent á að stefnda BF Burst ehf. hafi ekki haft neina teljandi hagsmuni af kaupum á umræddum eignum. Leigutekjur hafi verið minniháttar og að langmestu leyti runnið til viðhalds á eignunum. Þá hafi nokkur vanskil verið á leigugreiðslum. Hagsmunir stefnda BF Burstar ehf. felist í því að endurútreikningur hinna ólögmætu gengislánasamninga fari fram, en að öðru leyti séu tekjur af eignunum minniháttar og standi ekki undir kostnaði. Nokkur vanskil hafi skapast vegna fasteignagjalda, en stefndi BF Burst ehf. eigi nú í samningaviðræðum um uppgjör þeirra.

Hvað varði tilvísun stefnanda til heimilda skiptastjóra samkvæmt 129. gr. laga nr. 21/1991 þá kveðast stefndu telja að greinin gildi varla þegar veðhafi sé einungis einn, heldur sé tilgangur hennar að gæta réttar ófullnægðra veðhafa.

Stefnandi telji að eignum þeim sem um ræði hafi verið skotið undan gjaldþrotaskiptum. Þetta sé auðvitað rangt, þótt einungis sé miðað við málflutning stefnanda sjálfs. Stefnandi lýsi í stefnu sinni skuldastöðu eignanna, sem hafi verið yfirveðsettar. Samkvæmt því hafi ekki verið um neina raunverulega eign að ræða, þ.e.a.s. engin raunveruleg verðmæti hafi verið falin í hinum yfirveðsettu eignum sem geti gagnast stefnanda sem þrotabúi.

Stefndu halda því fram að sönnunarbyrði fyrir því að um gjafagerning hafi verið að ræða hvíli alfarið á stefnanda. Fyrir liggi að endurgjald skyldi koma fyrir hinar umdeildu eignir og þá liggi það fyrir í afsali að um sölu var að ræða en ekki gjöf. Gjöf sé í eðli sínu einhliða yfirfærsla á verðmætum þar sem ekkert endurgjald komi fyrir. Því sé ekki til að dreifa í í máli þessu.

Þá er því mótmælt af hálfu stefndu að til öryggis megi rifta megi umræddri ráðstöfun sem ótilhlýðilegri, sbr. 141. gr. laga nr. 21/1991, enda rúmist þessi öryggisventill ekki innan kröfugerðar í stefnu, en þar sé einungis krafist riftunar á gjöf. Á sama hátt sé mótmælt tilvísun stefnanda til ógildingarreglna samningaréttarins, einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Kröfugerð stefnanda snúist um riftun á gjafagerningi en lúti ekki að ógildingu. Ógildingareglur samningaréttarins eigi því ekki við enda sé ekki krafist ógildingar.

Stefndu kveðast byggja á því að ekki hafi verið um gjafagerninga að ræða heldur hafi verið um að ræða sölu á eign gegn endurgjaldi. Um hafi verið að ræða venjubundna aðferð við sölu á fasteignum. Af þeirri ástæðu standist kröfugerð stefnanda ekki og beri því að sýkna stefndu. Þá sé á því byggt að stefnandi geti ekki haft hagsmuni af því að rifta sölu á fasteignum þeim sem um ræðir í málinu, en stefnandi sé þrotabú og hinar seldu eignir yfirveðsettar. Verðmæti hinna seldu eigna hafi verið mun minna en sem nemur fjárhæð áhvílandi veðskulda.

Stefndu kveða bótakröfu stefnanda ekki eiga við rök að styðjast enda hafi stefndu ekki valdið stefnanda neinu tjóni. Þær tekjur, sem stefnandi telji stefndu hafa haft af rekstri eignanna, séu órökstuddar en leigutekjum hafi verið ráðstafað til reksturs eignanna og í samræmi við tilgang eiganda þeirra.

Bótakrafa stefnanda á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf byggist á XV. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, 64. gr. laga nr. 21/1991 og almennu skaðabótareglunni til öryggis. Hvað þetta varði kveðst stefndi S-kk-nf A-kk-nf byggja í fyrsta lagi á því að þessar ráðstafanir séu ekki riftanlegar og þar með geti ekki verið um neina skaðabótaskyldu að ræða. Þá sé byggt á því að með sölu eignanna úr BFB ehf. hafi stefndi ekki bakað stefnanda tjón og að auki hafi stefnda ekki borið skylda til að gefa félagið upp til gjaldþrotaskipta. Hér sé vísað til þess að stefndu hafi átt í samningaviðræðum við Byr sparisjóð um leiðréttingu gengislána. Því hafi áður verið lýst að krafa stefnanda byggði á ólögmætum lánssamningum, en stefnandi geti ekki gert réttmæta kröfu til greiðslna samkvæmt ákvæðum samninganna. Jafnframt sé byggt á því að skaðabótaábyrgð geti ekki byggst á lögum nr. 138/1994 enda hafi stefndi ekki bakað félaginu tjón heldur farið í öllu að tilgangi félagsins.

Varðandi sýknukröfu vísa stefndu til meginreglna samninga- og kaupa- og kröfuréttar um samninga og efni þeirra, greiðslu og endurgjald. Varðandi heimilar ráðstafanir þrotamanns, riftun ráðstafana og hagsmuni þrotabús sé vísað til laga nr. 21/1991, einkum XX. kafla. Varðandi ólögmæti erlendra gengislánssamninga sé vísað til laga nr. 38/2001. Þá sé vísað til laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Loks sé vísað til laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 varðandi málskostnað og til laga nr. 50/1988 varðandi virðisaukaskatt á málskostnað og þess að lögmönnum beri að innheimta virðisaukaskatt á málskostnað.

V.

Samkvæmt gögnum málsins sendi sendi Byr hf. hinn 23. nóvember 2010 áskorun samkvæmt 5. tl. 2. mgr. 65. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. til stefnda S-kk-ef A-kk-ef fyrir hönd BFB ehf. þar sem fram kom að lán samkvæmt sex lánssamningum félagsins væru öll gjaldfallin og að vanskilin hefðu varað lengi. Engar greiðslur hefðu borist inn á lánin síðustu misseri þrátt fyrir að félagið hefði haft umtalsverðar tekjur af þeim eignum, sem staðið hefðu til tryggingar greiðslu lánanna. Var skorað á stefnda að lýsa því yfir fyrir hönd félagsins að það væri fært um að greiða skuldina innan skamms tíma, ella yrði litið svo á að félagið væri ógjaldfært og að krafist yrði gjaldþrotaskipta á búi félagsins.

Rúmlega þremur mánuðum síðar eða hinn 7. mars 2011 stofnaði stefndi S-kk-nf A-kk-nf Byggingarfélagið Burst ehf. og kvaðst stefndi í skýrslu sinni fyrir dóminum hafa gert það í því skyni að að færa þær fasteignir, sem ekki hefðu átt að fylgja með síðar við sölu á BFB ehf., yfir til hins nýja félags. Fasteignunum var afsalað af hálfu BFB ehf. til BF Burstar mánuði síðar eða 6. apríl 2011. Um var að ræða fimm eignarhluta í fasteigninni að Tranavogi 5 í Reykjavík, sem um er deilt í máli þessu, auk eignarhluta í fasteigninni að Bæjarlind 14-16 í Kópavogi, Vagnhöfða 7 og Fálkagötu 26 í Reykjavík. Ekki var gerður sérstakur kaupsamningur um kaupin á fasteignunum. Í afsölunum var hvorki kveðið á um kaupverð fasteignanna né hvaða veðbönd á þeim hvíldu. Eingöngu var tekið fram að kaupverð þeirra væri að fullu greitt og að kaupandi ábyrgðist yfirtöku áhvílandi lána, sem skyldi fara fram innan sex mánaða eða í síðasta lagi við endurútreikning.

Í afsölunum var enginn fyrirvara gerður um það að gert væri ráð fyrir að áhvílandi lán yrðu endurreiknuð, en fram kemur í skýrslu stefnda S-kk-ef A-kk-ef hjá skiptastjóra og í skýrslu hans fyrir dóminum að hann hafi átt von á því að lánin yrðu endurreiknuð allt þar til bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta. Þá var enginn fyrirvari gerður um samþykki lánveitanda fyrir yfirtöku áhvílandi lána.

Í skýrslu sinni fyrir dóminum sagði stefndi S-kk-nf A-kk-nf að sala á áðurgreindum fasteignum hefði farið fram í hagræðingarskyni, án þess þó að rökstyðja það nánar í hverju sú hagræðing fólst. Sagði hann að yfirtaka BF Burstar ehf. á fasteignum BFB ehf. og síðar sala á öllu hlutafé í BFB ehf., sem fram fór 21. september 2011, hafi verið lengi í burðarliðnum.

Fyrir liggur að einum og hálfum mánuði eftir að fyrrgreind afsöl voru gefin út eða hinn 23. maí 2011 var krafa Byrs hf. um gjaldþrotaskipti á búi BFB ehf. móttekin í héraðsdómi Reykjavíkur og eins og áður greinir seldi stefndi S-kk-nf A-kk-nf allt hlutafé sitt í BFB ehf. fjórum mánuðum síðar eða réttum mánuði áður en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta.

Í skýrslu sinni fyrir dóminum sagðist stefndi hafa haldið að búið væri að afturkalla beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu þegar hann seldi hlutaféð. Kvaðst hann hafa verið í samningaviðræðum við Byr hf. fyrir hönd félagsins og talið að ekkert yrði aðhafst í skuldamálum félagsins af hálfu lánveitanda fyrr en endurreikningur lána þess lægi fyrir. Dómurinn telur að þessar fullyrðingar stefnda fái ekki staðist með hliðsjón af því sem að framan er rakið, sem og því að rúmlega viku síðar eða 29. september 2011 var ágreiningsmál Byrs hf. og BFB ehf. vegna gjaldþrotaskiptabeiðninnar tekið til úrskurðar.

Ágreiningslaust er að hvorki fór fram endurútreikningur á lánum þeim, sem hvíldu á eignarhlutum BFB ehf. í fasteigninni að Tranavogi 5, né formleg yfirtaka BF Burstar ehf. á áhvílandi lánum, enda hafði lánveitandinn, Byr hf., krafist gjaldþrotaskipta á búi BFB ehf. á grundvelli þess að umrædd lán voru gjaldfallin. Engin raunveruleg greiðsla gekk því á milli BFB ehf. og BF Burstar ehf. vegna kaupanna.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið þykir ljóst að stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf sem fyrirsvarsmanni BFB ehf. og BF Burstar ehf. var fullkunnugt þegar áðurgreind ráðstöfun átti sér stað að skuldastaða BFB ehf. var afar slæm og að rekstur þess stefndi í þrot. Þá er ljóst af áskorun þeirri, sem Byr ehf. sendi stefnda fyrir hönd BFB ehf. í lok nóvember 2010, að ekki stóð til að semja við BFB ehf. um lánssamninga félagsins eins og stefndi hefur haldið fram. Þegar atvik málsins og ráðstafanir stefnda S-kk-ef A-kk-ef eru metin heildstætt þykir ljóst að ásetningur hans stóð til þess að skjóta eignarhlutum BFB ehf. í fasteigninni að Tranavogi 5 og leigutekjum af fasteigninni undan skiptum í þrotabúinu.

Fram er komið að stefndi var stjórnarmaður og framkvæmdastjóri BF Burstar ehf. Stefndi S-kk-nf A-kk-nf og félögin tvö, BFB ehf. og BF Burst ehf., voru því nákomin í skilningi 4. og 5. tl. 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Ljóst þykir að sú ráðstöfun sem fólst í afsali BFB ehf. á eignarhlutum í áðurgreindri fasteign rýrði eignir félagsins og síðar þrotabúsins og leiddi til samsvarandi eignaaukningar BF Burstar ehf. Verður að líta á afsal eignanna sem gjöf í skilningi 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991, sem riftanleg er, en eignatilfærslan fór fram tæplega sjö vikum fyrir frestdag. Samkvæmt þessu er fallist á riftunarkröfu stefnanda.

Með skírskotun til 144. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. er fallist á kröfu stefnanda um að stefnda BF Burst ehf. verði gert að skila umræddri fasteign. Með vísan til lokamálsliðar 1. mgr. 142. gr. sömu laga er stefnda BF Burst ehf. einnig gert að greiða stefnanda skaðabætur, sem nemur fjárhæð þeirra leigutekna, sem BF Burst ehf. hefur haft af fasteignunum frá þeim tíma er þær voru yfirfærðar til BF Burstar og til og með mars 2012, þ.e. 16.879.687 krónur með dráttarvöxtum eins og krafist er í stefnu. Með öllu er ósannað að fjármunir þessir hafi runnið til viðhalds og reksturs á fasteigninni eins og haldið er fram af hálfu stefndu. Þá er ennfremur ljóst af gögnum málsins að fasteignagjöld og önnur opinber gjöld af eigninni á þessum tíma eru í vanskilum.

Eins og áður greinir var stefndi S-kk-nf A-kk-nf stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og eini hluthafinn í BFB ehf. Með hliðsjón af því og öðrum gögnum málsins þykir ljóst að hann bar ábyrgð á þeirri ráðstöfun, sem um er fjallað í málinu. Þegar atvik málsins og ráðstafanir stefnda eru metin heildstætt þykir ljóst að ásetningur stefnda stóð til þess að skjóta áðurgreindum eignum og leigutekjum af þeim undan skiptum í þrotabúinu, en með ráðstöfun þessari braut stefndi gegn skyldum sínum sem fyrirsvarsmaður félagsins, sbr. ákvæði IX. kafla laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Verður stefndi að bera skaðabótaábyrgð á þessum saknæmu og ólögmætu gerðum sínum. Eins og að framan greinir þykir ljóst að tjón stefnanda nemur fjárhæð þeirra leigutekna, sem BF Burst ehf. hefur haft af fasteignunum eins og áður greinir og er stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf gert að greiða stefnanda bætur vegna þess tjóns. Stefndu, BF Burst ehf. og S-kk-þgf A-kk-þgf persónulega, er því gert að greiða stefnanda in solidum 16.879.687 krónur með vöxtum eins og krafist er í stefnu.

Með hliðsjón af málsúrslitum er stefndu gert að greiða stefnanda 423.513 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Uppkvaðning dómsins hefur dregist lítillega vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Rift er gjöf BFB ehf. til stefnda, BF Burstar ehf., sem fólst í afsali útgefnu 6. apríl 2011 um fasteignina að Tranavogi 5 í Reykjavík, fastanúmer 202-3218, einingu 01-0101, fastanúmer 225-8373, einingu 01-0002, fastanúmer 225-8374, einingu nr. 01-0102, fastanúmer 225-8375, einingu 01-0201 og fastanúmer 225-8376, einingu 01-0202.

Stefnda, BF Burst ehf. skili stefnanda, þrotabúi BFB ehf., fasteigninni að Tranavogi 5, Reykjavík, fastanúmer 202-3218, einingu 01-0101, fastanúmer 225-8373, einingu 01-0002, fastanúmer 225-8374, einingu nr. 01-0102, fastanúmer 225-8375, einingu 01-0201 og fastanúmer 225-8376, einingu 01-0202.

Stefndu, BF Burst ehf. og S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, greiði in solidum stefnanda, þrotabúi BFB ehf., 16.879.687 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. mars 2012 til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda 423.513 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

í Héraðsdómi Reykjaness, 6. maí 2013