E-1407/2007

Mál þetta var höfðað 16. febrúar 2007 og dómtekið 7. þ.m.

Stefnandi er G-kk-nf K-kk-nf Ó-kk-nf, Æsufelli 4, Reykjavík. Stefndi er Teitur Jónasson ehf., Dalvegi 22, Kópavogi. Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík er stefnt til réttargæslu.

Stefnandi krefst viðurkenningar á bótaskyldu stefnda vegna tjóns sem hann varð fyrir þegar hann sem starfsmaður á þvottastöð stefnda féll úr stiga á starfsstöð félagsins að Dalvegi 22 í Kópavogi 23. apríl 2004 með þeim afleiðingum að hann hlaut líkamsáverka sem metnir hafa verið til varanlegs miska og varanlegrar örorku. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál en dóms- og kirkjumálaráðuneytið veitti honum gjafsóknarleyfi 22. nóvember 2006.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans en til vara að sök verði skipt og bótaskylda aðeins viðurkennd að hluta en málskostnaður látinn niður falla.

Stefndi hefur með höndum starfrækslu fólksflutningabifreiða. Bifreiðaverkstæði og sjálfvirk bílaþvottastöð fyrirtækisins eru í samliggjandi húseiningum að Dalvegi 22 í Kópavogi. Á þvottastöðinni var á þeim tíma sem hér um ræðir starfsmaðurinn H-kk-nf M-kk-nf Ó-kk-nf. Starf hans var fólgið í því að taka á móti bifreiðum og greiðslum fyrir þvottinn og annast forþvott með tjöruhreinsi ef þurfa þótti. Stefnandi var ráðinn til reynslu 15. apríl 2004 H-kk-þgf Ó-kk-þgf til aðstoðar og var ætlunin að hann tæki við starfi hans en hann hafði tekið til við að aka rútubifreið, fyrst um sinn á morgnana, og kom til starfa á þvottastöðina kl. 9. Stöðin var opin frá kl. 9 til 18 en vinnutími stefnanda var frá kl. 8 til 17.

Föstudaginn 23. apríl 2004, um kl. 7.50, féll stefnandi úr lausum álstiga niður á flísalagt gólfið í þvottastöðinni og eru afleiðingar þess efni máls þessa. Í gögnum málsins er eftir stefnanda haft að hann hafi lítið fundið til í fyrstu og getað gengið inn á verkstæðið en síðan farið að finna fyrir verkjum í vinstri mjöðm. Var hann fluttur á slysadeild LSH í Fossvogi. Í læknisvottorði B-kk-ef Z-kk-ef, dags. 8. júní 2005, segir að stefnandi hafi komið á slysadeild kl. 8.38 hinn 23. apríl 2004. Röntgenmyndir hafi sýnt brot utarlega á lærleggshálsi, svokallað lateral brot. Hann hafi verið lagður inn til aðgerðar sem hafi verið framkvæmd samdægurs. Hann hafi útskrifast 27. apríl 2004, komið til endurmats 3. júní 2004 og muni hafi farið að vinna að nýju 18. júní s.á. Fram er komið að hann hóf ekki störf að nýju hjá stefnda. Stefnandi hefur borið að hann hafi hringt í E-kk-þf R-kk-þf Í-kk-þf, sem þá gegndi starfi aðstoðarframkvæmdastjóra stefnda, að kvöldi 23. apríl er hann hafi rankað við sér eftir aðgerðina og sagt honum hvernig komið væri. Í fyrstu hafði ekki verið talið að slysið væri alvarlegt og lögregla og Vinnueftirlit voru ekki til kvödd. Þremur dögum síðar, eða mánudaginn 26. apríl, hóf lögreglan rannsókn á slysinu og sama dag tilkynnti E-kk-nf R-kk-nf Í-kk-nf Vinnueftirlitinu um slysið. Kom maður frá vinnueftirlitinu á staðinn og afhenti E-kk-þgf R-kk-þgf eyðublað „tilkynningu um vinnuslys“ sem hann útfyllti og sendi Vinnueftirlitinu sem rannsakaði þó ekki tildrög slyssins. Í framangreindri tilkynningu er tildrögum slyssins lýst þannig: „Var að laga hurð, var í stiga og verður fótaskortur og dettur á hliðina niður.“ Vitnið E-kk-nf R-kk-nf Í-kk-nf bar fyrir dóminum að við þessa lýsingu hefði hann farið eftir frásögn stefnanda. Innaksturshurð þvottastöðvarinnar er rafdrifin, mynduð af álflekum sem renna á hjólum eftir þar til gerðri braut.

Vitni voru ekki að slysinu en af hálfu stefnanda er vísað til efnis skýrslu sem hann gaf hjá lögreglunni í Kópavogi 15. mars 2005. Þar segir:

„Þegar slysið varð var ég búinn að vinna hjá T-kk-þgf J-kk-þgf í um tvær vikur á þvottastöð. Hurðin sem um ræðir er austan við húsnæðið og er að þvottaaðstöðu. Á þessum degi var ég nýmættur í vinnu og var eitt af mínum verkum að opna umrædda þvottabílskúrshurð. Hurðin var eitthvað leiðinleg og hafði staðið á sér og var búin að vera slæm í nokkra daga. Ég notaði dísellyftara til að lyfta hurðinni upp að innanverðu en lyftarinn var alltaf tilbúinn til verksins vegna ástands hurðarinnar. Ég tel að ég hafi náð að lyfta hurðinni upp um ca. 40-50 sm þegar ég sá að eitt hjól, sem var í sleðarennunni á bílskúrshurðinni, rann út fyrir sleðann. Ég reyndi þá að slaka hurðinni niður en án árangurs og virkað hurðin föst. Ég fór upp í álstiga sem var við hlið hurðarinnar en hann gegndi sama hlutverki og lyftarinn, þ.e. staðsetning hans var á þessum stað vegna ástands hurðarinnar. Lengd álstigans var ca. 4 metrar. Ég fór upp í stigann þar sem sleðahjólið rann úr sleðanum en það var hægra megin (séð að innanverðu). Ég stóð í stiganum í ca. 150 sm hæð frá jörðu og reyndi að koma hjólinu upp í sleðann en hjólið var í ca. 200 sm hæð frá jörðu. Til verksins notaði ég hamar sem ég var með í hægri hendi en ég er rétthentur. Ég barði í hjólfestinguna og hélt með vinstri hendi í sleðann og reyndi að fá hjólið til að falla í sleðann. Stiginn var stöðugur þar sem ég stóð í honum en stigann reisti ég upp við vegg við hlið hurðarinnar. Ég sló með hamrinum nokkur högg í hjólfestinguna. Ég get ekki útskýrt með öllu hvað gerðist í framhaldi af þessu en finnst sem ég hafi misst jafnvægi/ballans í stiganum með þeim afleiðingum að ég féll úr stiganum og á flísalagt gólfið. Höggið kom á vinstri hlið líkamans og fann ég nokkurn sársauka í fæti. Enginn var vitni að þessu óhappi. Ég gat reist mig við og staulast að viðgerðarhúsi sem er sambyggt hús við hlið þvottastöðvarinnar. Það var enginn mættur í vinnuna á þessum tíma. Ég komst inn í rútubifreið og settist inn og beið þar. Um kl. 8.30 kom starfsmaður í vinnunna og að mér þar sem ég sat inni í rútubifreiðinni en ég man ekki nafn hans en þá var ég búinn að vera inni í rútunni ca. 10 mínútur. Starfsmaðurinn hjálpaði mér úr vinnugallanum en þá var ég byrjaður að finna verulega til í fætinum. Í framhaldi af þessu var mér ekið af starfsmanni T-kk-ef á slysadeild. Eftir myndatöku kom í ljós að ég var lærbrotinn.. . “

R-kk-nf J-kk-nf læknir og I-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður voru fengnir til að meta afleiðingar slyssins. Í matsgerð þeirra, dags. 4. apríl 2006, segir m.a.: „Í vinnuslysinu 23.04.2004 hefur G-kk-nf fengið brot á vinstri lærleggsháls. Brotið lá utarlega. Eðli þessa brots er slíkt að nánast engin hætta er á blóðrásartruflunum í lærleggshausnum eins og getur gerst við brot sem liggja innar á lærleggshálsinum. Við röntgenrannsóknir hafa ekki komið í ljós nein merki um blóðrásartruflun eða brjóskskemmdir í mjaðmaliðnum og er ekki að finna slík einkenni við skoðun heldur.“ Niðurstöður matsins:

„1. Tímabundið atvinnutjón (óvinnufærni) skv. 2. gr. frá 23.04.2004 – 18.06.2004 100% (ekkert læknisvottorð fyrirliggjandi sem staðfestir þessa óvinnufærni).

2. Þjáningabætur skv. 3. gr. G-kk-nf telst hafa verið veikur í skilningi skaðabótalaga frá 23.04.2004 – 18.06.2004, þar af rúmfastur frá 23.04.2004 – 27.04.2004.

3. Varanlegur miski skv. 4. gr. 5 stig.

4. Varanleg örorka skv. 5. gr. 5%.

5. Ekki var að vænta frekari bata eftir 30.10.2004.“

Með bréfi, dags. 27. maí 2004, leitaði lögmaður stefnanda eftir afstöðu stefnda til bótaskylda vegna slyssins og með bréfi, dags. 14. desember 2004, var þess óskað að ábyrgðartryggjandi stefnda, réttargæslustefndi, tæki afstöðu til bótaskyldu en henni var hafnað með bréfi tryggingafélagsins 30. maí 2005.

Stefnandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni vegna þeirra áverka sem hann hlaut í umræddu slysi og beri stefndi bótaábyrgð samkvæmt almennu skaðabótareglunni og/eða húsbóndaábyrgðarreglu skaðabótaréttarins.

Stefnandi byggir á því að það hafi verið í hans verkahring, ekki síður en annarra starfsmanna, að opna og loka dyrum þvottastöðvar stefnda. Þegar hann hafi fallið hafi hann verið staddur í stiga að baksa við að lagfæra hurðina sem hafi farið út af braut sinni og setið föst í dyraopinu. Við þá vinnu, við óforsvaranlegar aðstæður, hafi hann fallið niður um tvo metra og lærbrotnað.

Það er málsástæða af hálfu stefnanda að öryggi og aðbúnaði á vinnustað hafi verið ábótavant og að slíkur vanbúnaður sé á ábyrgð vinnuveitanda. Ástand hurðarinnar og þær aðferðir, sem þurft hafi að beita til að opna dyrnar, hafi skert öryggi starfsmanna og brotið gegn ákvæðum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðum settum á grundvelli þeirra laga. Verði vafi talinn leika á því hvort rekja megi orsakir slyssins til aðbúnaðar á vinnustaðnum verði stefndi að bera hallann af því að hafa dregið að tilkynna slysið og óska ekki rannsóknar Vinnueftirlitsins.

Sýknukrafa stefnda er byggð á því að stefndi eða starfsmenn hans eigi enga sök á slysi stefnanda sem hins vegar megi að öllu leyti rekja til gáleysis hans sjálfs. Upplýsingar frá fyrirtækinu Crawford, sem hafi séð um viðgerðir á hurðum stefnda ásamt starfsmönnum hans sjálfs, bendi ekki til þess að hurð þvottastöðvarinnar hafi verið biluð um það leyti sem slysið varð. Ekki sé saknæmt eða brot á lögum eða reglugerðum um aðbúnað og öryggi á vinnustöðum að hurðabúnaður á rennihurð þvottastöðvar bili eða hjól á hurð fari upp úr hjólasleða. Slysið verði heldur ekki rakið til þessa heldur þess að stefnandi fór upp í álstiga til að losa hurðina án heimildar eða fyrirmæla og utan starfssviðs síns og gætti ekki að sér, með þeim afleiðingum að hann missti jafnvægið og féll til jarðar.

Varakrafa stefnda er reist á því að stefnandi eigi sjálfur meginsök á slysi sínu með því að hafa farið að nauðsynjalausu og upp á sitt eindæmi upp í álstigann til að fást við hurðina í stað þess að kveðja til viðgerðarmenn af verkstæðinu og gæta síðan ekki betur að sér en svo að hann missti jafnvægið og datt. Aldrei geti því komið til þess að stefndi beri bótaábyrgð á slysi stefnanda nema að litlum hluta.

Vitnið H-kk-nf M-kk-nf Ó-kk-nf kvað stefnanda ekki hafa haft leyfi til þess að lyfta upp umræddri hurð. Hann hafi sjálfur séð um það og hafi ólag verið á hurðinni hafi stefnandi ekki haft leyfi til að reyna að laga hana. Hans hlutverk hafi þá verið að kalla til menn sem höfðu kunnáttu til viðgerða „og þá kallaði ég til S-kk-ef“.

Vitnið Þ-kk-nf J-kk-nf, verkstæðisformaður á bílaverkstæði stefnda á þeim tíma sem hér um ræðir, kvað rafmagnsbúnað hurðarinnar stundum hafa verið í ólagi. Þá hafi svokölluðum neyðarrofa verið slegið út og hurðin opnuð með handafli. Oft hafi verið stigi á þvottastöðinni til að komast að við að ýta hjólum í sleðafestingar ef bilaði en hjólin, u.þ.b. tuttugu talsins, hafi átt það til að brotna og þá hafi þurft að skipta um þau. Hann kvaðst ekki muna hvort ólag hefði verið á hjólafestingum á þeim tíma sem hér um ræðir en enda þótt hjól brotnuðu í sleðafestingu hafi átt að vera hægt að opna hurðina. Verkstæðisstarfsmenn á rútuverkstæðinu hafi lagfært hurðir ef þær biluðu en einnig hafi verið fengnir til verksins þjónustustarfsmenn sem sérhæfa sig í viðgerðum á bílskúrshurðum.

Af hálfu dómsins er fallist á röksemdir stefnda sem fram eru færðar sem málsástæður hans fyrir sýknu. Ekkert er fram komið um að það hafi heyrt til verksviðs stefnanda að opna dyr þvottastöðvarinnar fremur en að taka aðrar ákvarðanir að eigin frumkvæði. Af gögnum málsins verður ráðið að enn síður hafi það verið eðlilegt verkefni hans að gera við. Slysið verður þannig ekki rakið til ófullnægjandi verkstjórnar eða leiðbeiningar af hálfu yfirmanna hans eða skorts á öryggisráðstöfunum og viðunandi aðbúnaði. Engin efni eru því til að ábyrgð á tjóni stefnanda verði lögð á stefnda heldur verður slysið rakið til óhappatilviks sem orsakaðist af ónógri aðgæslu stefnanda.

Samkvæmt framangreindu er niðurstaða dómsins sú að sýkna beri stefnda af kröfum stefnanda. Ákveðið er að málskostnaður skuli falla niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. málflutningsþóknun (a.m.t. vsk.) lögmanns hans, J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð

Stefndi, Teitur Jónasson ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef K-kk-ef Ó-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur.

S-kk-nf H. S-kk-nf