E-489/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 19. október sl., var höfðað 16. febrúar 2010.

Stefnandi er Á-kk-nf K-kk-nf, Hólabergi 18, Reykjavík.

Stefndi er Normi ehf., Hraunholti 1, Vogum.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 337.798 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. október 2009 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar er taki mið af því að stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfu stefnanda, en til vara lækkunar og að tekið verði tillit til gagnkröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 52.200 krónur. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til heimtu launa í uppsagnarfresti og ógreiddrar yfirvinnu tveggja mánaða. Málsatvik eru þau að stefnandi réð sig til starfa hjá stefnda sem tæknifræðingur frá 1. júlí 2009. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur. Umsamin laun voru 450.000 krónur á mánuði. Stefnandi starfaði hjá stefnda í júlí og ágústmánuði 2009 en þann 1. september sagði hann starfi sínu lausu. Í uppsagnarbréfi stefnanda kemur fram að hann telji hið stefnda félag ekki hafa staðið við munnlegt samkomulag sem hann hafi gert við það og að samskiptaörðugleikar hafi verið á milli stefnanda og fyrirsvarsmanns félagsins. Hafi hann því ákveðið að segja starfi sínu lausu. Fram kemur að stefnandi vinni út kjarasamningsbundinn uppsagnarfrest nema þess sé óskað að hann hætti fyrr.

Stefnandi kveðst hafa talið framkomu S-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda, eftir að hann hafi afhent honum uppsagnarbréf sitt, gefa skýrt til kynna að ekki væri óskað eftir vinnuframlagi hans á uppsagnarfresti. Hann hafi því hætt störfum umræddan dag, en eftir starfslok hafi hann aðstoðað núverandi starfsmenn hins stefnda félags við ýmis verkefni sem hann hafi séð um er hann var í vinnu hjá félaginu.

Í uppsagnarbréfi stefnanda var gerð krafa um að hið stefnda félag myndi greiða fyrir vinnustundir sem unnar hafi verið umfram þær sem samið hafi verið um, auk þess sem gerð var krafa um greiðslu fyrir akstur eigin bifreiðar, þar sem stefnandi var búsettur á höfuðborgarsvæðinu en vinnustaður hans var í Vogum, Reykjanesbæ. Hið stefnda félag varð ekki við kröfum stefnanda.

Í kjölfar þessa leitaði stefnandi sér lögmannsaðstoðar fyrir atbeina Tæknifræðingafélags Íslands. Með bréfi 17. nóvember 2009 var skorað á hið stefnda félag að greiða stefnanda laun í uppsagnarfresti, ógreidda yfirvinnu í júlí og ágúst (40,5 klst), kostnað vegna aksturs eigin bifreiðar, orlof og mótframlag vinnuveitenda í lífeyrissjóð. Með bréfi 24. nóvember 2009 hafnaði stefndi greiðsluskyldu, meðal annars á þeirri forsendu að stefnandi hefði aldrei framvísað nauðsynlegum gögnum varðandi menntun sína sem véltæknifræðingur og þar sem stefnandi hefði kosið að vinna ekki í uppsagnarfresti.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á meginreglu vinnuréttar um að starfsmenn ávinni sér uppsagnarfrest í samræmi við gildandi lög og kjarasamninga. Krafa stefnanda um einnar viku uppsagnarfrest byggist á meginreglum vinnuréttar og grein 1.2.2 í kjarasamningi Félags ráðgjafarverkfræðinga og Stéttarfélags verkfræðinga og Kjarafélags Tæknifræðingafélags Íslands.

Stefnukröfu sína sundurliðar stefnandi með eftirfarandi hætti;

1) Einnar viku uppsagnarfrestur miðað við kr. 450.000.- mánaðarlaun: kr. 104.400.-

2) Ógreidd yfirvinna í júlí og ágúst (40,5 klst.): kr. 189.267.-

3) Orlof (13,04%) af launum í uppsagnarfresti og yfirvinnu: kr. 38.294.-

4) Mótframlag vinnuveitenda í lífeyrissjóð, 8% af liðum 1 og 2: kr. 23.493.-

Samtals: kr. 337.798.-

Á tímaskýrslu stefnanda sjáist að hann hafi unnið 40,5 yfirvinnustundir. Stefndi hafi aldrei gert kröfu um að stefnandi stimplaði sig inn með stimpilklukku. Stefnandi hafi því skráð vinnutíma sína sjálfur. Geri hann kröfu um að hið stefnda félag greiði honum fyrir yfirvinnu í samræmi við grein 8.3.2 í fyrrgreindum kjarasamningi, en þar segi að tímakaup fyrir yfirvinnu sé 1,0385% af mánaðarlaunum starfsmanns. Krafa um yfirvinnu sundurliðist þannig: 450.0000 krónur * 1,0385% * 40,5 = 189.267 krónur.

Krafa um orlof styðjist við ákvæði laga nr. 30/1987 um orlof og 4. gr. í fyrrgreindum kjarasamningi. Stefnandi gerir kröfu um umsamið orlof 13,04% samkvæmt launaseðlum hins stefnda félags, vegna launa í uppsagnarfresti og ógreiddrar yfirvinnu.

Krafa um mótframlag vinnuveitenda í lífeyrissjóð styðst við ákvæði laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og grein 8.4 í fyrrgreindum ráðningarsamningi.

Stefnandi segir óumdeilt að hann hafi starfað hjá hinu stefnda félagi, sbr. launaseðla félagsins sem lagðir séu fram. Þar sem hið stefnda félag hafi vanrækt að gera ráðningarsamning við hann, þrátt fyrir fortakslausa skyldu samkvæmt meginreglum vinnuréttar og grein 1.2.1 í fyrrgreindum kjarasamningi, sé ljóst að það hafi veruleg áhrif á sönnunarstöðuna í málinu, á þann veg að ef ágreiningur sé um staðreyndir eða efni ráðningarsamnings, til að mynda um upphaf starfstíma, vinnutíma eða lok hans, beri að túlka þann vafa starfsmanni í hag.

Krafa um dráttarvexti byggist á 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. grein 8.5.1 í fyrrgreindum kjarasamningi, þar sem laun og aðrar greiðslur til stefnanda hafi borið að greiða eftir á, 1. vinnudag hvers mánaðar. Til vara sé gerð krafa um dráttarvexti frá 17. desember 2009, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, þ.e. þegar liðinn var mánuður frá því að hið stefnda félag var sannanlega krafið um greiðslu á stefnufjárhæðinni.

Um lagarök vísar stefnandi til kjarasamnings Félags ráðgjafarverkfræðinga og Stéttarfélags verkfræðinga og Kjarafélags Tæknifræðingafélags Íslands og meginreglna vinnuréttar um rétt launþega til launa í uppsagnarfresti, auk þeirra reglna sem vísað er til hér að framan.

III

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi verið ráðinn sem tæknifræðingur til þriggja mánað eins og venja sé á reynslutíma. Á reynslutímanum hafi hann verið settur í rangan launaflokk sem véltæknifræðingur en hann hafi átt að vera mörgum launaflokkum neðar. Vinna hafi verið hafin við gerð ráðningarsamnings en upp hafi komið efasemdir um starfshæfni stefnanda og hafi endanlegum frágangi ráðningarsamningsins verið frestað. Stefnandi hafi aldrei lagt fram nauðsynleg gögn varðandi menntun sína sem véltæknifræðingur, þrátt fyrir ítrekanir þar um. Hann hafi því aldrei fullnægt kröfum sem gerðar hafi verið til hans í auglýsingu um starf tæknifræðings.

Stefndi styður sýknukröfu sína í fyrsta lagi þeim rökum að stefnanda hafi staðið til boða að vinna út uppsagnarfrest sinn en hann hafi sjálfur kosið að hætta 1. september 2009 eftir að hafa afhent uppsagnarbréf sitt. Ekkert hafi komið fram um að ekki hafi verið óskað eftir vinnuframlagi stefnanda í uppsagnarfresti. Hafi honum borið að vinna út uppsagnarfrest sinn, sem hafi verið vika samkvæmt kjarasamningi. Miðað við formælingar stefnanda í garð eiganda stefnda í uppsagnarbréfinu megi leiða líkur að því að stefnandi hafi ekki ætlað sér að vinna út uppsagnarfrestinn. Eigi hann því enga kröfu til greiðslu launa í uppsagnarfresti. Hefði hann þurft að fá skrifleg fyrirmæli um það frá forsvarsmanni stefnda ef ekki væri óskað eftir starfskröftum hans í uppsagnarfresti.

Í öðru lagi byggist sýknukrafa stefnda á því að við upphaf ráðningar stefnanda hafi verið tekið fram að ekki væri um yfirvinnu að ræða. Hafi verið stuðst við vinnureglur stjórnenda hjá fyrirtækjum sem stefndi vinni fyrir, þar á meðal ÍSAL. Þess hafi skilyrðislaust verið krafist að stefnandi notaði stimpilklukku við upphaf og lok vinnudags eins og aðrir starfsmenn hafi gert. Stefnandi hafi trassað að stimpla sig inn og út og því brotið starfsreglur stefnda að þessu leyti. Stefnandi hafi óskað eftir breytilegum vinnutíma vegna heimilisaðstæðna og hafi verið fallist á það. Það hafi þó ekki breytt því að stefnandi hafi átt að stimpla sig inn og út. Hann hafi ekki gert það þrátt fyrir ítrekuð tilmæli. Ef um yfirvinnu hefði verið að ræða hefði hún sést á stimpilklukkunni. Í stað hennar hafi stefnandi hins vegar útbúið sjálfur yfirlit yfir unna yfirvinnutíma án samráðs eða samþykkis stefnda. Sé þessum eftir á tilbúnu yfirvinnutímum mótmælt af hálfu stefnda sem röngum, enda hafi engin yfirvinna verið greidd fyrir júlímánuð samkvæmt launaseðli. Þá hafi stefnandi enga kröfu gert um greiðslu yfirvinnu fyrir júlímánuð þegar hann hafi fengið launaseðilinn í hendur í byrjun ágúst 2009. Ef stefnandi telji sig hafa átt að fá greidda yfirvinnu fyrir júlí hafi hann sýnt af sér stórkostlegt tómlæti að hafa ekki krafið um yfirvinnuna fyrir júlímánuð fyrr en mánuði síðar í uppsagnarbréfi sínu. Sömu rök eigi við um sýknu af kröfu um orlof og mótframlag vinnuveitanda.

Varakrafa stefnda byggir á sömu málsástæðum og aðalkrafa. Þá er að auki vísað til 1. mgr. 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928. Stefnandi hafi ekki unnið út uppsagnarfrest og beri því að greiða stefnda bætur sem svari til 2½ dags sem sé helmingur af viku uppsagnarfresti. Samkvæmt stefnu sé einnar viku uppsagnarfrestur miðað við 450.000 króna mánaðarlaun 104.400 krónur. Sé helmingur af því gagnkrafa stefnda til skuldajafnaðar eða 52.200 krónur. Starfsmönnum sé óheimilt að hlaupast á brott úr starfi og beri að vinna uppsagnarfrest sinn, en að öðrum kosti þurfi þeir að greiða bætur fyrir ólögmætt brotthlaup sitt.

Stefndi vísar einkum til reglna um skuldbindingargildi samninga, um loforð og efndir og reglur framlagðs kjarasamnings um viku uppsagnarfrest í grein 1.2.2 og almennar reglur vinnuréttar um vinnu í uppsagnarfresti. Þá er vísað til 1. mgr. 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928. Krafa um málskostnað byggir á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Við aðalmeðferð málsins gáfu stefnandi, fyrirsvarsmaður stefnda og I-kvk-nf Þ-kvk-nf starfsmaður stefnda skýrslur.

Stefnandi bar fyrir dóminum að ekki hafi verið gerð nein krafa um að hann skilaði gögnum um menntun sína, enda hafi hann tekið fram í umsókn sinni að hann hefði ekki lokið námi en stefndi að því að taka lokaprófið í lok ágúst. Hann kvaðst hafa vilja gera ráðningarsamning við stefnda en því hafi verið hafnað. Hann hafi samið við stefnda um 450.000 króna mánaðarlaun fyrir utan yfirvinnu. Það sem hann hefði unnið umfram hefðbundinn vinnutíma skyldi greitt út í frídögum. Hann hefði átt að vinna að ákveðnum verkefnum og nýta þann tíma sem hann þyrfti til þess. Hann kvaðst upphaflega hafa átt að vinna að mestu í Sigöldu þar sem ekki væri stimpilklukka. Fyrirsvarsmaður stefnda, S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, hafi sagt honum að hann réði því hvort hann notaði stimpilklukkuna þegar hann væri á starfsstöð félagsins í Vogum. Hann skyldi halda utan um tímana sína sjálfur. Aldrei hafi verið gerð krafa af hálfu stefnda um að hann stimplaði sig inn. Hann hafi þó ekki skilað tímaskýrslu vegna yfirvinnu fyrr en við uppsögnina. Ekki hafi verið farið fram á það.

Stefnandi kvaðst hafa afhent S-kk-þgf uppsagnarbréf sitt fyrir framan tvo starfsmenn stefnda, I-kvk-þf Þ-kvk-þf og K-kk-þf V-kk-þf B-kk-þf. S-kk-nf hefði brugðist ókvæða við og sagt hann vera að reyna að stela fyrirtækinu. Hann ætlaði aldrei að borga kröfu hans. Hann hafi svo sagt sér að snáfa út og láta aldrei sjá sig framar. S-kk-nf hafi svo endað á því þegar hann hafi strunsað út að segja honum að fara til helvítis. Stefnandi kvaðst hafa rætt við þau I-kvk-þf og K-kk-þf eftir þetta. Hann hafi spurt þau hvort þeim fyndist mega skilja það á einhvern hátt að S-kk-nf óskaði eftir því að hann ynni lengur. Þau hafi verið sammála honum um að ekki væri hægt að skilja viðbrögð S-kk-ef á annan hátt en að hann óskaði ekki eftir því að hann ynni þarna lengur. Hann hafi þó eftir að hann hafi hætt aðstoðað starfsmenn stefnda við verkefni sem hann hafi unnið við.

S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, bar að stefndi gerði alltaf skriflega ráðningarsamninga við starfsfólk. Í tilviki stefnanda hafi það verið erfitt þar sem ekki hafi verið hægt að sýna fram á menntun hans. Það hafi verið unnið að því en svo hafi komið í ljós að þetta gengi sennilega ekki. Hann kvað laun stefnanda hafa verið miðuð við ýmsa aðila sem þeir hafi unnið fyrir. Þar séu tæknimenn við störf sem hafi þannig kerfi að vinni menn yfirvinnu sé tekið frí á móti. Þannig kerfi hafi hann ætlað að hafa. Stefnandi hafi aldrei verið beðinn um að vinna yfirvinnu en hafi haft leyfi til þess. Samið hefði verið við hann um breytilegan vinnutíma. Hins vegar væri grunnatriði að öll vinna væri skráð hjá fyrirtækinu. Allir starfsmenn hafi þurft að nota stimpilklukku. Það væri því ótrúlegt að hann hafi samþykkt að stefnandi þyrfti ekki að skrá sig. Það hafi komið honum algerlega á óvart að stefnandi hafi komið með kröfu um greiðslu yfirvinnu þegar hann hafi afhent uppsagnarbréfið. Hann hafi orðið mjög reiður vegna þessa. Hann kvaðst ekki muna nákvæmlega hvað hann hefði sagt. Hann gæti ekki staðfest að hann hafi ekki sagt stefnanda að snáfa út og ekki láta sjá sig framar en treysti sér ekki til að játa að hafa sagt þetta án þess að muna það. Hann kvaðst telja að ef hann vildi að stefnandi færi yrði hann að óska þess skriflega. Það hafi hann ekki gert. Stefnanda hafi því staðið til boða að vinna út uppsagnarfrestinn. Hann sagðist aldrei hafa haft samband við stefnanda eftir þetta en ekki fundist skrítið að hann hafi ekki mætt.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf kvaðst hafa starfað hjá stefnda síðan 2004 við skrifstofuvinnu, meðal annars bókhald og launaútreikninga. Hún hafi verið viðstödd þegar stefnandi hafi afhent S-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf uppsagnarbréf sitt. Hún sagði viðbrögð S-kk-ef hafa verið ansi mikil. Hann hefði reiðst og rokið upp. Hann hefði sagt stefnanda að koma sér út og hefði hálf rekið hann út. Hún var ekki viss um hvort stefnandi hefði borið undir sig hvort hún teldi hann eiga að mæta aftur. Það gæti verið, en það hafi ekki verið hennar að svara því.

V

Ágreiningur aðila í máli þessu er tvíþættur. Snýst hann annars vegar um það hvort stefnanda hafi borið laun í uppsagnarfresti og hins vegar um það hvort greiða eigi honum fyrir yfirvinnu á starfstíma hans. Ágreiningslaust er að stefnanda hafi borið einnar viku uppsagnarfrestur er hann sagði upp störfum 1. september sama ár. Aðilar deila hins vegar um skyldu stefnda til að greiða laun á þessum tíma, en stefnandi starfaði ekki á uppsagnarfresti.

Við aðalmeðferð málsins hélt lögmaður stefnda því fram að kjarasamningur sá sem lagður væri fram í málinu og byggt væri á ætti ekki við í málinu. Hann hefði einungis gilt til apríl 2009. Þá hefði ekkert komið fram um að stefnandi væri félagsmaður í skilningi samningsins. Þykir þessi málsástæða of seint fram komin og verður ekki byggt á henni. Þá hefur stefndi sjálfur vísað til umrædds kjarasamnings í greinargerð sinni.

Stefndi hefur haldið því fram að stefnandi hafi aldrei fullnægt kröfum þess starfs sem hann hafi verið ráðinn til að gegna. Auglýst hafi verið eftir tæknifræðingi, en stefnandi hafi ekki fengið réttindi til að kalla sig tæknifræðing fyrr en í mars 2010. Í atvinnuumsókn stefnanda kemur hins vegar skýrt fram að hann hafði ekki lokið námi þegar hann sótti um starfið, en gerði ráð fyrir því að það gæti orðið í ágúst sama ár. Var hann þrátt fyrir þetta ráðinn til starfa hjá stefnda. Stoðar stefnda því ekki að bera það fyrir sig að stefnandi hafi ekki uppfyllt hæfniskröfur.

Eins og fyrr greinir starfaði stefnandi ekki á uppsagnarfresti. Ber hann sönnunarbyrði fyrir því að honum hafi verið gert að hætta þegar störfum við uppsögn sína. Í uppsagnarbréfi stefnanda kemur fram að hann muni „að sjálfsögðu vinna þann uppsagnarfrest sem lögboðinn er samkvæmt kjarasamningum, nema þú óskir eftir því sérstaklega að ég hætti störfum fyrr“. Stefnandi hefur haldið því fram að fyrirsvarsmaður stefnda, S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, hafi sagt honum að fara út og láta ekki sjá sig framar. S-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði reiðst en gat ekki munað hvað hann hefði sagt. I-kvk-nf Þ-kvk-nf starfsmaður stefnda var vitni að samskiptum aðila og staðfesti að S-kk-nf hefði sagt stefnanda að koma sér út. Með framburðum stefnanda og vitnisins, sem raktir hafa verið nánar að framan, þykir sannað að stefnanda hafi verið sagt að fara út. Þá var aldrei skorað á hann að mæta til vinnu á uppsagnarfresti. Verður talið að honum hafi verið rétt að líta svo á að vinnuframlagi hans á uppsagnarfresti væri hafnað. Verður því fallist á að stefnandi eigi rétt til launa á uppsagnarfresti.

Af framansögðu leiðir að frádráttur launa á grundvelli 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928 kemur ekki til álita þar sem ekki var um að ræða ólögmætt brotthlaup stefnanda úr vinnu.

Stefnandi hefur krafist greiðslu yfirvinnu samkvæmt framlögðu yfirliti. Fram kom hjá aðilum fyrir dóminum að samið hafi verið svo að stefnandi skyldi fá greitt fyrir unna yfirvinnu með fríi. Það liggur fyrir að stefnandi starfaði í fyrstu að mestu leyti á starfsstöð stefnda þar sem ekki var stimpilklukka, en færði sig svo alfarið á starfsstöð í Vogum. Fyrirsvarsmaður stefnda bar að stefnanda hafi borið að stimpla sig inn þar eins og öllum öðrum starfsmönnum. Það liggur hins vegar fyrir að aldrei var gerð sérstök krafa um að stefnandi stimplaði sig inn og að laun vegna júlímánaðar voru greidd athugasemdalaust. Verður því sönnunarbyrði fyrir þeirri fullyrðingu stefnda að stefnandi hafi ekki unnið umrædda tíma, heldur útbúið yfirlit eftir á, talin hvíla á stefnda. Ekkert hefur komið fram í málinu sem styður þetta og telst það því ósannað. Þó fallst megi á að stefnanda hefði verið rétt að skila yfirvinnutímum sínum við launaútborgun 1. ágúst verður ekki talið að það leiði til þess að krafa hans falli niður fyrir tómlæti þó hún hafi ekki verið gerð fyrr en einum mánuði síðar. Verður krafa stefnanda vegna ógreiddrar yfirvinnu fyrir júlí og ágúst 2009 því tekin til greina.

Samkvæmt öllu framanrituðu er fallist á kröfu stefnanda og verður stefndi dæmdur til að greiða honum 337.798 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. október 2009 til greiðsludags.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Normi ehf., greiði stefnanda, Á-kk-þgf K-kk-þgf, 337.798 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. október 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.