S-3197/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 21. september sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 28. júní 2022, á hendur X, kt. [...], [...], Reykjavík, „fyrir umferðalagabrot með því að hafa sunnudaginn 6. mars 2022 ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis (í blóðsýni mældist vínandamagn 1,74‰) um göngugötu á Laugavegi við Smiðjustíg þar sem lögreglan stöðvaði aksturinn.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 10. gr. og 1., sbr. 3. mgr. 49. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakar-kostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu, en til varaað honum verði ekki gerð refsing og til þrautavara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann málsvarnarlauna sér til handa sem greidd verði úr ríkissjóði.

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglu voru lögreglumenn við eftirlit þegar þeir veittu athygli bifreiðinni [...]sem ekið var á göngugötu á Laugavegi við Smiðjustíg í Reykjavík. Ákveðið var að kanna ástand og réttindi ökumanns. Ökumanni var gefið stöðvunarmerki með bláum forgangsljósum og stöðvaði hann bifreiðina. Ökumaðurinn reyndist vera ákærði, en í viðræðum við hann vaknaði grunur um að hann væri undir áhrifum áfengis. Hann var fenginn til að blása í Drager- öndunarmæli og sýndi mælirinn 1,59‰. Ákærði var fluttur á lögreglustöð til blóðsýnatöku. Vakthafandi hjúkrunarfræðingur kom á lögreglustöðina og dró blóð úr ákærða. Ákærði gekkst við því að hafa ekið á göngugötu en kvað það hafa verið óvart, hann hefði ekki vitað að um göngugötu væri að ræða.

Í málinu liggur fyrir niðurstaða Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 10. mars 2022, um magn alkóhóls í blóði ákærða. Var það niðurstaðan að í blóði ákærða mældist vínandamagn 1,74‰.

Undir meðferð málsins var A geðlæknir dómkvaddur til að gera geðrannsókn á ákærða að hans beiðni. Samkvæmt matsgerð hans, dags. 18. maí 2023, telur hann hvorki 15. né 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eiga við um ákærða.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði greindi frá því að hann hefði takmarkað minni frá þeim degi sem um ræði. Hann myndi eftir því að lögreglan hefði stöðvað hann við akstur. Hann hefði verið á göngugötu en ekki gert sér grein fyrir því að búið væri að breyta henni og banna akstur bifreiða þar. Hann hefði verið drukkinn umrætt sinn. Hann hefði drukkið bjór en gerði sér ekki grein fyrir hve langt hefði verið um liðið frá drykkjunni þar sem dagarnir hefðu verið í móðu en hann hefði verið í „kasti“ á þessum tíma. Þegar hann fengi þessi köst svæfi hann ekki í einhverja daga, væri mjög þreyttur og endaði á að drekka þar til hann sofnaði. Meðan köstin stæðu yfir væri hann ekki alltaf meðvitaður um hvað hann væri að gera. Hann hefði reynt ýmislegt til að vinna á þessum köstum en það hefði ekki gengið. Staða hans væri þó betri í dag, hann hefði betri stjórn á köstunum og væri á leið til Bandaríkjanna í svefnmeðferð. Þá greindi hann frá því að hann hefði farið í herþjónustu þar sem hann hefði stundum upplifað líf sitt í hættu og tengdi köstin sem hann ætti við að stríða við áföll vegna þess.

Lögreglumaður nr. B kvaðst hafa verið við eftirlit þegar hún hefði orðið vör við bifreið sem ekið var eftir göngugötu. Ökumanni hefði verið gefið merki um að stöðva. R ætt hefði verið við ökumanninn sem reyndist vera ákærði. Við samtalið hefði vaknað grunur um að hann væri ölvaður og hann hefði því verið látinn blása í mæli. Hann hefði mælst undir áhrifum og því hefði verið farið með hann á lögreglustöð þar sem hjúkrunar-fræðingur hefði komið og dregið blóð, en vitnið hefði jafnframt verið viðstödd. Einnig hefði verið skrifuð skýrsla vegna göngugötubrotsins. Göngugatan hefði verið sérstaklega rauðmerkt og merkt með skilti sem göngugata. Þar hefðu margir gangandi vegfarendur verið á ferli. Engu að síður væri algengt að ekið væri þangað inn. Vitnið kvað ákærða ekki hafa verið áberandi mikið ölvaðan. Hægt hefði verið að eiga samræður við hann og hann hefði skilið allt sem útskýrt hefði verið fyrir honum, þrátt fyrir að hann hefði mælst hátt í öndunarmæli. Hana minnti einnig að ákærði hefði verið rólegu rog samvinnufús.

Lögreglumaður nr. C kvaðst hafa verið stjórnandi á lögreglubíl sem var við eftirlit í miðbænum er hún hefði séð bifreið aka á göngugötu. Rætt hefði verið við ökumann, en hún hefði sjálf ekki farið út úr bílnum. Göngugatan sem um ræði hefði áður verið opin fyrir umferð og hún líti því út eins og venjuleg gata en hafi nú verið aðgreind að hluta sem göngugata. Vitnið kvaðst hafa verið viðstödd blóðsýnatöku en mundi ekki hvert ástand ákærða hafði verið.

D, verkefnastjóri hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, staðfesti matsgerð vegna blóðrannsóknar á ákærða. Hann lýsti nánar hvernig rannsóknin færi fram, en hún væri gerð með gasgreiningu á súlum, sem væri sú aðferð sem notast væri við um öll Norðurlöndin. Spurður um nokkuð aðra niðurstöðu með blástursmæli sagði hann ekki hægt að bera þá mælingu saman við blóðmælinguna.

A, geðlæknir og dómkvaddur matsmaður, gerði grein fyrir geðrannsókn sinni á ákærða. Hann kvað ákærða hafa fjölbreytileg einkenni sem áfengi geti hugsanlega espað upp eða valdið. Óljóst væri hvort kæmi á undan. Þá nótt sem um ræði hefði áfengið líklega haft þessi áhrif þótt ekki væri alveg útilokað að um svefntruflanir væri að ræða. Ákærði hefði ekki farið í „blackout“ en hann hefði óljóst minni frá atburðinum. Það hefði tekið hann langan tíma að greina frá atvikum og hann hefði týnt sér í smáatriðum. Ákærði talaði sjálfur um að festast í hlutum en hvort tveggja væri þráhyggjulegt. Enginn vafi væri á sakhæfi ákærða að mati vitnisins.

Niðurstaða

Ákærða eru gefin að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis um göngugötu. Ákærði neitar sök. Hann hefur engu að síður gengist við því að hafa verið við akstur undir áhrifum áfengis umrætt sinn og að hafa ekið eftir göngugötu. Hann kvaðst ekki muna eftir atvikum fyrr en hann hefði rankað við sér er lögregla stöðvaði hann. Þá hefur hann lýst slæmu andlegu ástandi á þeim tíma sem um ræði og telur að hann hafi á þessu tímabili ekki alltaf gert sér grein fyrir gerðum sínum.

Hann telur að flókinni áfallastreitu sé líklega um að kenna.

Lögreglumenn komu fyrir dóminn og staðfestu skýrslur sínar í málinu. Þá liggur fyrir matsgerð frá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði um magn alkóhóls í blóði ákærða sem ekki hefur verið dregin í efa. Með hliðsjón af því, gögnum málsins og framburði ákærða sjálfs er sannað að hann hefur gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sökí ákæru.

Ákærði telur að sýkna beri hann þar sem hann hafi ekki verið sakhæfur á þeim tíma sem um ræði eða að refsing geti ekki borið árangur, sbr. 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og að framan greinir var A geðlæknir dómkvaddur í málinu til að gera geðrannsókn á ákærða. Í matsgerð hans, dags. 18. maí 2023, kemur fram að ákærði hafi átt við svefntruflanir að stríða frá 2013 eða 2014. Virðist sem þær hafi byrjað í kjölfar þess að hann hafi verið að þjálfa fimleika langt fram á kvöld og oft ekki getað sofnað þegar hann kom heim. Vökuástandið hafi lengst og hann í framhaldi af því farið að vaka stundum í 2– 3 sólarhringa með flóknum og sérkennilegum einkennum. Ákærði hafi farið í ítarlegar svefnrannsóknir á vegum svefnrannsóknadeildar Landspítalans án þess að ákveðin niðurstaða hafi komið út úr því. Þá hafi hann undanfarin sjö ár verið af og til í viðtölum hjá sálfræðingi en þar hafi heldur ekki fundist góðar skýringar á svefntruflununum. Ákærði hafi nú í hyggju að leita til sérfræðinga erlendis. Hann hafi stundum notað áfengi til að reyna að bæta svefninn. Áfengi sé mjög slæmt svefnlyf og geti orsakað sérstök vandamál. Drykkja ákærði hafi á köflum verið töluverð og hann hafi tvívegis farið í áfengismeðferð, árin 2016 og 2018. Áfengisneyslan bæti alls ekkisvefn-truflanir ákærða heldur geri þær verri. Þegar drykkjan sé veruleg geti komið fram fjöl-breytileg einkenni. Allar líkur séu á því að megnið af einkennum ákærða stafi af mikilli ölvun hans og þá sérstaklega þegar hann hafi verið tekinn verulega ölvaður undir stýri 6. mars 2022. Ekkert bendi til þess að ákærði hafi verið haldinn neinum þeim einkennum sem talin eru upp í 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 umræddan dag. Þá komi ekkert í veg fyrir að refsing kunni að geta borið árangur, sbr. 16. gr. sömu laga.

Matsmaðurinn staðfesti matsgerð sína fyrir dóminum og var afdráttarlaus í niður-stöðu sinni um að enginn vafi væri á sakhæfi ákærða. Eru ekki forsendur til að hnekkja þessu mati og er því ekki hægt að fallast á að 15. eða 16. gr. almennra hegningarlaga geti átt við um ákærða.

Ákærði byggir jafnframt á því að 17. gr. sömu laga geti átt við um ástand hans þar sem um fullkomið rænuleysi hans hafi verið að ræða. Vísar hann í því sambandi til þess að umtalsvert áfengismagn hafi mælst í blóði hans og að minni hans frá atburðinum sé óljóst. Þá hefði hannekki sofið í tvo sólarhringa á undan og verið í manísku kasti. Eins og fram hefur komið man ákærði eftir því að hafa drukkið áfengi áður en hann ók bif-reiðinni og man eftir að hafa verið stöðvaður af lögreglu. Lögreglumaður sem stöðvaði ákærða lýsti því að hægt hefði verið að eiga samræður við ákærða sem hefði verið sam-vinnuþýður og skilið það sem sagt var við hann. Er alveg ljóst að ákærði var ekki fullkomlega rænulaus, sbr. 2. ml. 17. gr. almennra hegningarlaga, þegar hann framdi brotið. Þá stoðar ákærða ekki að bera fyrir sig að hann hafi ekki haft ásetning til brotanna.

Í samræmi viðalltframangreint verður ákærði sakfelldur fyrir það sem honum er gefið að sök í ákæru og eru brot hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði hans, dags. 27. júní 2022, hefur hann tvisvar sinnum gengist undir viðurlagaákvörðun vegna umferðarlagabrota. Verður nú við það miðað að ákærði hafi í þriðja sinn innan ítrekunar tíma gerst sekur um akstur undir áhrifum. Með hliðsjón af skýrri dómvenju um refsingar vegna umferðarlagabrota verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í 30 daga.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er ákærði sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.416.204 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 506.000 krónur í annan sakar-kostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið G-kvk-nf A-kvk-nf A-kvk-nf saksóknar-fulltrúi.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.416.204 krónur og 506.000 krónur í annan sakarkostnað.

B-kvk-nf B-kvk-nf