E-5001/2019

Dómur

1. Mál þetta var höfðað 13. september 2019. Stefnandi er Blikksmiðja Guðmundar ehf., Akursbraut 11b á Akranesi. Stefndi er SA Byggingar ehf., Desjamýri 8, í Mosfellsbæ. Aðalmeðferð málsins fór fram 21. september 2020 og var málið dómtekið að henni lokinni.

2. Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 7.203.172 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.985.664 krónum frá 28. febrúar 2019 til 17. apríl 2019 og frá þeim degi af 3.019.143 krónum til 13. maí 2019 og frá þeim degi af 5.578.683 krónum til 31. maí 2019 og frá þeim degi af 6.678.275 krónum til 9. júlí 2019 og frá þeim degi af 6.823.620 krónum til 6. september 2019 en þá af 7.203.172 krónum til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 201925630, uppkveðin 6. september 2019 verði staðfest þannig að kyrrsett verði réttindi stefnda í fasteigninni að Hverfisgötu 9496, þ.e. réttur til kaupsamningsgreiðslna samkvæmt þinglýstum kaupsamningi Hverfisstígs ehf., kt. 7103161470, frá 25. nóvember 2016, þinglýst skjal nr. 441B016400/2016, og nái til fasteignarinnar sjálfrar falli hið samþykkta kauptilboð niður. Þá krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða honum 2.034.173 krónur í málskostnað. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar að skaðlausu úr hendi hans að mati dómsins.

3. Ágreiningur aðila snýst um hvort stefnda sé skylt að greiða stefnanda vangoldna reikninga sem stefnandi gerði vegna efniskostnaðar og vinnu sem stefnandi innti af hendi á árinu 2019 við byggingarframkvæmdir að Hverfisgötu 94–96 í Reykjavík. Aðila greinir á um hvort stefndi, SA Byggingar ehf., og stefnandi, Blikksmiðja Guðmundar ehf., hafi verið í viðskiptasambandi vegna fyrrgreindra byggingarframkvæmda. Stefndi, SA Byggingar ehf., var lóðarhafi og byggingarleyfishafi vegna framkvæmda á umræddri lóð en SA Verk ehf. (hið fyrra) annaðist í fyrstu framkvæmdir. SA Verk var yfirtekið 4. maí 2016 af félaginu H96 ehf. sem fór eftir það með framkvæmdir fyrir stefnda uns H96 ehf. var lagt niður í ársbyrjun 2018 og annað félag, SA verk ehf. (hið síðara), þá nýstofnað, tók við byggingarframkvæmdunum.

4. Ágreiningslaust er að stefnandi, Blikksmiðja Guðmundar ehf., kom að tilteknum verkþáttum í þessum framkvæmdum og var fyrirsvarsmaður félagsins tilgreindur sem blikksmíðameistari á byggingarleyfi stefnda. Í ársbyrjun 2018 fékk stefnandi greitt fyrir verkið frá H96 ehf. á grundvelli útgefinna reikninga sem var beint að því félagi. Síðar á því sama ári og í byrjun þess næsta fékk stefnandi greitt fyrir verkið frá SA verki ehf. (hinu síðara) samkvæmt reikningum sem beint var að því félagi. Stefnandi gaf í framhaldi út átta reikninga á tímabilinu frá 28. febrúar 2019 til 9. júlí sama ár sem einnig var beint að SA verki ehf. (hinu síðara) sem greiðanda. Reikningarnir fengust hins vegar ekki greiddir. Um svipað leyti afsalaði stefndi, SA Byggingar ehf., þrettán hlutum í umræddri fasteign til Hverfisstígs ehf. en því til grundvallar var kaupsamningur, frá 25. nóvember 2016. Stefnandi, Blikksmiðja Guðmundar ehf., bakfærði þá nefnda ógreidda reikninga á hendur SA verki ehf. samhliða því að félagið gaf út nýjan reikning á hendur stefnda með sömu fjárkröfum, auk innheimtuviðvörunar 29. júlí 2019, og innheimtubréfs 20. ágúst sama ár. Þann 20. ágúst 2019 sagði fyrirsvarsmaður stefnanda sig frá verkinu sem iðnmeistari vegna fyrrgreindra vanefnda. Með tölvuskeytum til stefnanda, 21. og 26. ágúst 2019, hafnaði stefndi, SA Byggingar ehf., greiðsluskyldu og krafðist bakfærslu fyrrgreindra reikninga.

5. Með erindi stefnanda til sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu, 29. ágúst 2019, var óskað eftir kyrrsetningu á réttindum stefnda í umræddri fasteign, þ.e. í rétti til greiðslna samkvæmt fyrrgreindum kaupsamningi, þinglýstum með nánar tilgreindu þinglýsingarnúmeri, auk þess sem óskað var eftir því að kyrrsetning næði til allra eignarhluta gerðarþola í sömu fasteign félli samþykkt kauptilboð niður. Samkvæmt gerðarbók sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu fór kyrrsetning fram 6. september 2019 á lögheimili gerðarþola. Þar greinir að beiðni um kyrrsetningu og fylgigögn hafi verið lögð fram og bókað um kröfu gerðarbeiðanda vegna nánar tilgreindrar skuldar gerðarþola. Gerðarbeiðandi hafi vísað til beiðninnar varðandi málsatvik og hann lagt fram tryggingu til bráðabirgða, sbr. 3. mgr. 8. gr. laga nr. 31/1990. Fyrirtaka beiðninnar hafi verið án sérstakrar boðunar gerðarþola og bókað að gerðarþoli hefði ekki hist fyrir né heldur nokkur sem málstað hans gæti tekið. Bókað var að gerðarbeiðandi hefði ítrekað kröfuna og að sýslumaður hefði talið að skilyrðum 5. gr. laga nr. 31/1990 væri fullnægt, auk þess sem trygging til bráðabirgða hefði verið metin fullnægjandi, sbr. 4. mgr. 16. gr. sömu laga. Í framhaldi hafi gerðin farið fram samkvæmt kröfu gerðarbeiðanda.

6. Með erindi stefnda, sem gerðarþola, til sýslumanns 17. september 2019, var krafist endurupptöku á fyrrgreindri kyrrsetningu. Í erindinu var meðal annars vísað til þess að ekkert samningssamband hefði verið milli gerðarþola og gerðarbeiðanda og hinum síðarnefnda hefði verið fullkunnugt um það. Því hefði beiðni stefnanda, sem gerðarbeiðanda, um kyrrsetningu verið efnislega röng. Fjallað var um aðkomu SA Verks ehf. (hins fyrra), síðar H96 ehf., að byggingarframkvæmdunum og tekið fram að um hefði verið að ræða alverktöku og að gerðarbeiðandi hefði verið að vinna fyrir þann lögaðila sem verktaki. Hann hefði lotið hans verkstjórn og gert honum reikninga. Þá var vikið að fyrrgreindum málsatvikum varðandi útgáfu reikninga, sem hefðu framan af fengist greiddir, en síðar útgáfu kreditreikninga og nýrra reikninga á hendur gerðarþola, auk fyrrgreindra innheimtubréfa, með afturvirkum dagsetningum, þegar fyrri reikningar á hendur alverktaka fengust ekki greiddir. Þessu til viðbótar var bent á það að gerðarbeiðandi hefði í beiðni um kyrrsetningu látið hjá líða að upplýsa sýslumann um framangreind málsatvik sem hefðu haft mikla þýðingu varðandi það hvort gerðin næði fram að ganga. Gerðarþoli hefði í raun haft stöðu þriðja manns, sem eigandi umræddrar fasteignar, en ágreiningur gerðarbeiðanda við viðsemjanda sinn, eða mögulegur greiðsludráttur viðsemjanda gagnvart gerðarbeiðanda, gæti ekki skapað gerðarbeiðanda þann rétt að hann gæti beint kröfum að gerðarþola. Þá hefði eignarhald gerðarþola á umræddri fasteign enga þýðingu í framangreindu tilliti. Með ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 25. september 2019, var kröfu um endurupptöku kyrrsetningargerðarinnar hafnað þar sem lagaskilyrði voru ekki talin vera uppfyllt. Með úrskurði héraðsdóms Reykjavíkur 30. apríl 2020 var ákvörðun sýslumanns um að hafna kröfu stefnda um endurupptöku kyrrsetningargerðarinnar staðfest.

7. Stefnandi byggir á því að aðkoma hans að byggingarframkvæmdum stefnda að Hverfisgötu 9496 í Reykjavík hafi verið á grundvelli samkomulags stefnda og fyrirsvarsmanns stefnanda, S-kk-ef J-kk-ef um að hann tæki að sér verkefni iðnmeistara við nefndar byggingarframkvæmdir stefnda en stefndi hafði keypt lóðarréttindi ásamt tilheyrandi byggingarrétti árið 2015. Stefnandi hafi komið að tilteknum verkþáttum við byggingarframkvæmdirnar að beiðni S-kk-ef A-kk-ef eiganda stefnda. Þetta megi glöggt ráða af því að á byggingarleyfi sem gefið var út þann 12. september 2017 er fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf J-kk-nf, skráður blikksmíðameistari en byggingarleyfishafi er stefndi, SA Byggingar ehf. Stefnanda telur með vísan til þessa að krafa hans um greiðsluskyldu stefnda á umþrættum reikningum sé ótvíræð. Fyrirsvarsmaður stefnanda er uppáskrifaður iðnmeistari á byggingarleyfi því sem gefið var út til handa stefnda og hefur verið iðnmeistari á verkinu þar til hann sagði sig af því hjá embætti byggingarfulltrúans í Reykjavík 20. ágúst 2019 vegna vanefnda stefnda. Með hliðsjón af framangreindu og í ljósi almennra reglna kröfuréttarins byggir stefnandi á því að stefnda beri að greiða þau verklaun sem stefnandi hefur krafist. Það að stefnandi hafi að tilvísan fyrirsvarsmanna stefnda fallist á að gera reikninga vegna verksins á önnur félög á vegum sömu aðila vegna einstakra þátta verksins hafi ekki áhrif á það að verksamningur hans hafi verið við stefnda sem beri endanlega ábyrgð á því gagnvart stefnanda að greiða fyrir verk þau sem stefnandi vann í þágu stefnda og sem enginn ágreiningur er um að voru unnin. Þá hefur heldur enginn ágreiningur verið gerður um að fjárhæð nefndra reikninga sé sanngjörn og eðlileg.

8. Stefndi mótmælir málatilbúnaði stefnanda sem röngum og villandi. Stefnandi eigi alls ekki í viðskiptasambandi við stefnda. Stefndi sé lóðarhafi að Hverfisgötu 9496 og hafi fengið leyfi til byggingar fasteignar þar í september 2017. Annað félag, SA Verk ehf., kt. 6602130820, sem yfirtekið var af H96 ehf. þann 4. maí 2016 hafi tekið að sér byggingarframkvæmdir á lóðinni og haft þar með höndum byggingarstjórn, ráðið til sín iðnmeistara og undirverktaka eftir þörfum á eigin ábyrgð og kostnað. Þetta félag hafi eitt komið fram sem viðsemjandi stefnanda þar til SA Verk ehf., kt. 4902180330 var stofnað, en eftir það hafi samningssamband stefnanda verið við það félag og stefnandi eingöngu átt í viðskiptum við það félag og gert því reikninga í samræmi við það. Viðskiptasamband stefnanda við H96 ehf. og SA Verk ehf. lúti einkum að kaupum þeirra félaga á efni og vinnu er varðar blikksmíði vegna byggingarframkvæmda. Hafi stefnandi átt í talsvert umfangsmiklu viðskiptasambandi við félögin vegna ýmissa fasteigna, þar með talið vegna fasteignarinnar að Hverfisgötu 9496. Á engu stigi hafi stefnandi hins vegar átt í viðskiptasambandi við stefnda.

9. Stefndi byggir á því að í samræmi við framangreint hafi stefnandi gert framangreindum viðsemjendum sínum, sem fóru með byggingarstjórn, sáu um framkvæmdir og réðu til sín iðnmeistara, mánuðum saman reikninga vegna vinnu sinnar og vörusölu og fengið greiðslu úr þeirra hendi athugasemdalaust. Þá reikninga sem stefnandi krefur stefnda um greiðslu á í máli þessu hafi stefnandi gefið alla út á fyrra tímamarki til SA Verks ehf. eins og aðra reikninga sem stefnandi hafi gert vegna sölu á efni eða þjónustu og lúta að fasteigninni að Hverfisgötu 9496. Þegar greiðsla fékkst ekki hjá SA Verki ehf. hafi stefnandi kosið að innheimta ekki skuldina eins og lög bjóða heldur gefa út kreditreikninga og nýja reikninga á nafn stefnda þótt engu samningssambandi hafi verið til að dreifa. Stefndi hafi fyrst heyrt af þessum reikningum í ágúst 2019 og fengið innheimtubréf nánast samtímis. Stefndi hafi þegar í stað hafnað greiðslu og krafist bakfærslu reikninganna en stefnandi hafi farið fram á og fengið kyrrsetningu í eigum stefnda. Gerðin, sem byggð sé á efnislega röngum forsendum, hafi farið fram án vitundar stefnda.

10. Stefndi byggir sýknukröfu sína einkum á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991. Aðilar máls hafi ekki á neinu stigi átt í samningssambandi og stefndi beri enga greiðsluskyldu gagnvart stefnanda vegna reikninga sem honum hafi ranglega verið gerðir í kjölfar þess að stefnanda tókst ekki að innheimta kröfur hjá sínum viðsemjanda. Stefnandi hafi tekið að sér tiltekin störf og efnissölu til verktaka sem stóðu að byggingarframkvæmdum fyrir stefnda í alverktöku. Öll samskipti stefnandi vegna sölu á efni og þjónustu er laut að verkinu að Hverfisgötu 9496 hafi verið við við SA Verk ehf. Hann hafi tekið við pöntunum og fyrirmælum frá starfsmönnum SA Verks ehf., enda verið ráðinn til starfa í þágu og á ábyrgð þess félags. SA Verk ehf. eða einstakir starfsmenn þess félags hafi ekki komið fram gagnvart stefnanda í umboði stefnda eða sem milligönguaðili af einhverju tagi og stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir hinu gagnstæða. Þá hafi stefndi aldrei undirgengist ábyrgð á greiðslum til stefnanda vegna krafna hans á hendur SA Verki ehf. og það varði ágreiningsefnið í engu að meðal skyldna stefnanda í samningssambandi hans við SA Verk ehf. hafi verið að koma fram sem blikksmíðameistari vegna verkefnisins að Hverfisgötu 9496. Þetta geti ekki leitt til greiðsluskyldu stefnda. Með vísan til alls framangreinds eigi stefnandi ekki kröfu á hendur stefnda og því hafi í öndverðu brostið skilyrði til kyrrsetningar eigna stefnda, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga um kyrrsetningu, lögbann o.fl., nr. 31/1990. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af kröfu um staðfestingu kyrrsetningargerðar sýslumanns frá 6. september 2019.

11. Samkvæmt því sem fram kom í aðilaskýrslu eiganda og fyrirsvarsmanns stefnanda, S-kk-ef J-kk-ef, var það byggingastjóri SA bygginga ehf. sem bað hann að vinna við byggingarframkvæmdirnar að Hverfisgötu 94 – 96. Þessu hefur ekki verið andmælt af hálfu stefnda en fyrirsvarsmenn stefnda gáfu ekki skýrslu fyrir dómi. Þá hefur þessi málatilbúnaður einnig stuðning af þeirri staðreynd að fyrirsvarsmaður stefnanda er skráður iðnmeistari á byggingarleyfi það sem stefndi fékk út gefið vegna verksins. Frásögn stefnanda hefur og stuðning af því sem fram kom hjá vitninu Ó-kk-þgf Ó-kk-þgf pípulagningameistara sem einnig vann að verkinu og var meðal skráðra iðnmeistara á byggingarleyfi. Þá verður með vísan til reglna mannvirkjalaga nr. 160/2010, og þá einkum 29. gr., að fallast á það með stefnanda að honum hafi verið rétt að líta svo á að hann hafi verið ráðinn til starfa í þágu stefnda af aðila sem til þess hafði umboð. Það að stefnandi hafi samkvæmt tilmælum stefnda eða eftir hans tilvísan gefið út reikninga vegna verksins til ýmissa félaga á vegum eða í eigu eða undir stjórn stefnda eða aðila tengdra honum, getur að mati dómsins eins og hér stendur á ekki leitt til þess að stefndi geti komist hjá því að vera greiðsluskyldur fyrir verklaunum stefnanda. Þannig verður ekki séð að stefnandi hafi afsalað sér rétti til að krefja stefnda um réttar efndir samningsskuldbindinga þó að hann hafi fallist á tilvísun stefnda um að beina í fyrstu reikningsgerð að öðrum aðila. Þá er engin sönnun fram komin um að stefndi hafi falið öðrum aðilum alverktöku vegna framkvæmdanna eins og hann heldur fram en sönnunarbyrði um það hvílir á stefnda. Verk stefnanda var sannanlega unnið í þágu stefnda og ekki liggur annað fyrir en verkið hafi gagnast stefnda. Með vísan til þess sem að framan er rakið, þykir verða að fallast á kröfu stefnanda og dæma stefnda til greiðslu hennar auk dráttarvaxta og málskostnaðar eins og fram kemur í dómsorði. Sömuleiðis verður staðfest gildi hinnar umþrættu kyrrsetningargerðar. Af hálfu stefnanda flutti málið L-kk-nf D-kk-nf lögmaður en J-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, SA Byggingar ehf., greiði stefnanda, Blikksmiðju Guðmundar ehf., 7.203.172 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.985.664 krónum frá 28. febrúar 2019 til 17. apríl 2019 og frá þeim degi af 3.019.143 krónum til 13. maí 2019 og frá þeim degi af 5.578.683 krónum til 31. maí 2019 og frá þeim degi af 6.678.275 krónum til 9. júlí 2019 og frá þeim degi af 6.823.620 krónum til 6. september 2019 en þá af 7.203.172 krónum til greiðsludags. Kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 201925630, uppkveðin 6. september 2019 er staðfest þannig að kyrrsett eru réttindi stefnda í fasteigninni að Hverfisgötu 9496, þ.e. réttur til kaupsamningsgreiðslna samkvæmt þinglýstum kaupsamningi við Hverfisstíg ehf., kt. 7103161470, frá 25. nóvember 2016, þinglýst skjal nr. 441B016400/2016. Kyrrsetningin nær til fasteignarinnar sjálfrar falli hið samþykkta kauptilboð niður. Þá skal stefndi greiða stefnanda 2.034.173 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf geti komist hjá því að vera greiðsluskyldur fyrir verklaunum stefnanda. Þannig verður ekki séð að stefnandi hafi afsalað sér rétti til að krefja stefnda um réttar efndir samningsskuldbindinga þó að hann hafi fallist á tilvísun stefnda um að beina í fyrstu reikningsgerð að öðrum aðila. Þá er engin sönnun fram komin um að stefndi hafi falið öðrum aðilum alverktöku vegna framkvæmdanna eins og hann heldur fram en sönnunarbyrði um það hvílir á stefnda. Verk stefnanda var sannanlega unnið í þágu stefnda og ekki liggur annað fyrir en verkið hafi gagnast stefnda. Með vísan til þess sem að framan er rakið, þykir verða að fallast á kröfu stefnanda og dæma stefnda til greiðslu hennar auk dráttarvaxta og málskostnaðar eins og fram kemur í dómsorði. Sömuleiðis verður staðfest gildi hinnar umþrættu kyrrsetningargerðar. Af hálfu stefnanda flutti málið L-kk-nf D-kk-nf lögmaður en J-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Stefndi, SA Byggingar ehf., greiði stefnanda, Blikksmiðju Guðmundar ehf., 7.203.172 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.985.664 krónum frá 28. febrúar 2019 til 17. apríl 2019 og frá þeim degi af 3.019.143 krónum til 13. maí 2019 og frá þeim degi af 5.578.683 krónum til 31. maí 2019 og frá þeim degi af 6.678.275 krónum til 9. júlí 2019 og frá þeim degi af 6.823.620 krónum til 6. september 2019 en þá af 7.203.172 krónum til greiðsludags. Kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 201925630, uppkveðin 6. september 2019 er staðfest þannig að kyrrsett eru réttindi stefnda í fasteigninni að Hverfisgötu 9496, þ.e. réttur til kaupsamningsgreiðslna samkvæmt þinglýstum kaupsamningi við Hverfisstíg ehf., kt. 7103161470, frá 25. nóvember 2016, þinglýst skjal nr. 441B016400/2016. Kyrrsetningin nær til fasteignarinnar sjálfrar falli hið samþykkta kauptilboð niður. Þá skal stefndi greiða stefnanda 2.034.173 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf