S-1930/2006

Ár 2007, mánudaginn 26. mars, er dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur háð í Dómhúsinu við Lækjartorg af J-kk-þgf J-kk-þgf héraðsdómara og dómur kveðinn upp í máli nr. S-1930/2006: Ákæruvaldið gegn X, sem dómtekið var 20. sama mánaðar að loknum munnlegum málflutningi.

Ríkissaksóknari höfðaði málið með ákæru útgefinni 1. nóvember 2006 á hendur ákærða, X, [fæddum 1983], til refsingar „fyrir stórfellda líkamsárás, aðfaranótt sunnudagsins 9. október 2005, við veitingastaðinn Hlöllabáta, Hafnarstræti 4, Reykjavík, með því að hafa slegið Y hnefahögg í höfuðið með þeim afleiðingum að hann hlaut mar í sjónhimnu, glerhlaupslos og varanlegan sjónsviðsgalla á hægra auga“. Er háttsemin talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 20/1981 og 111. gr. laga nr. 82/1998.

Í ákæru er tekin upp krafa Y um bætur úr hendi ákærða að fjárhæð 1.527.317 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af refsikröfunni, til vara að honum verði ekki gerð refsing, en að því frágengnu verði hann dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann frávísunar á bótakröfunni, en ellegar að bætur verði lækkaðar verulega.

I.

Aðfaranótt sunnudagsins 9. október 2005 renndi bifreið upp að veitingastaðnum Hlöllabátum við Ingólfstorg. A steig út og pantaði skyndibita við afgreiðslulúgu staðarins, en Y eiginmaður hennar sat eftir í bifreiðinni ásamt ökumanni, B. Á sama tíma var ákærði að bíða eftir afgreiðslu. Hann var með áfengisáhrifum. Ákærði áreitti A í orði og verki, lét sér ekki segjast þótt hún bæði hann ítrekað að láta hana í friði og kleip meðal annars í rass hennar. Við svo búið snaraðist Y út úr bifreiðinni og blandaði sér í málið. Hófst þannig atburðarás, sem varð til þess að lögregla var kvödd á staðinn kl. 02:28 vegna líkamsárásar. Þar ræddi hún fyrst við hjónin og síðan ákærða, sem stóð álengdar og át skyndibita í makindum. Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir hjónunum að ákærði hafi ekki orðið við tilmælum Y um að láta A í friði. Sökum þessa hafi Y ýtt við ákærða, hann brugðist hart við og greitt Y högg á hægra auga. Segir í frumskýrslunni að mar hafi verið byrjað að myndast við augað. Í sömu skýrslu er haft eftir ákærða að Y hafi ýtt við honum og hann svarað fyrir sig með því að slá til Y. Þar segir einnig að ákærði hafi þrætt fyrir áreitni í garð A og sagt þau hjónin hafa verið með leiðindi og frekju gagnvart honum.

Y fór á slysadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss (LSH) um hádegi sama dag. Í læknisvottorði E-kk-ef H-kk-ef er lýst mari, hliðlægt á hægra augnloki og talsvert stóru sári á hornhimnu augans, en auk þessa mun Y hafa kvartað undan sjóntruflunum. Segir í vottorðinu að nefndir áverkar samrýmist frásögn Y um högg á auga þáliðna nótt.

Y lagði fram kæru hjá lögreglu 10. október 2005. Hann kvaðst hafa setið í bifreiðinni fyrir utan Hlöllabáta umrædda nótt og séð ákærða áreita A, klípa í rass hennar og stjaka við henni. Y hefði því snarast út úr bifreiðinni, slegið ákærða laust í hægri síðu og ýtt honum frá A, með þeim orðum að hann ætti að láta hana í friði. Ákærði hefði brugðist harkalega við og greitt honum fast högg í andlitið. Við svo búið hefði Y gengið að bifreiðinni og hringt í lögreglu.

A gaf skýrslu vitnis sama dag. Hún kvaðst hafa staðið í biðröð við Hlöllabáta umrædda nótt og verið önnur í röðinni þegar maðurinn fyrir aftan hana, ákærði, hefði byrjað að tala til hennar og spyrja hvort hann ætti að „buffa“ hana. Jafnframt hefði hann nuddað sér upp að henni og sagst vera hommi. Að sögn A hefði hún margbeðið ákærða að hætta þessu og láta hana í friði, en hann ekki látið sér segjast og byrjað að káfa á rassi hennar. Þegar hún hefði síðan verið að taka við gosdrykk í afgreiðslulúgunni hefði ákærði tekið drykkinn og gert sig líklegan til að neyta hans. Í framhaldi hefði Y komið á vettvang og sagt ákærða að láta hana í friði. A kvaðst ekki hafa séð ákærða slá til Y, en hún hefði heyrt eitthvað hljóð, snúið sér við og þá séð að lítil kúla hafði myndast við hægra auga Y. Fram kom í máli A að starfsmaður Hlöllabáta hefði spurt hana hvort ákærði gæti ekki látið hana í friði og hefði hún svarað því til að hún væri orðin ansi þreytt á manninum.

Næst gerðist það í málinu 22. febrúar 2006 að ákærði var kallaður til yfirheyrslu hjá lögreglu. Hann kvaðst hafa verið mjög ölvaður umrætt sinn og muna lítið eftir atburðarás. Ákærða var því kynntur vitnisburður A og að hann hefði slegið til Y fyrir utan Hlöllabáta. Í framhaldi kvað ákærði að sig rámaði í að Y hefði ýtt honum og því hefði hann sennilega slegið til Y. Hann sagði að sér þætti þetta afar miður, gat þess að þegar hann hefði áttað sig á þessu daginn eftir hefði hann verið í miklu „sjokki“ og ekki neytt áfengis síðan. Ákærða var og sýnt fyrrgreint áverkavottorð frá LSH og kvaðst hann ekki hreyfa mótmælum við efni þess. Hann sagðist eftir atvikum vera reiðubúinn að bæta fyrir tjón af háttsemi sinni, en gat þess jafnframt að hann væri atvinnulaus og hefði því lítið fé milli handa.

Hinn 29. mars 2006 kannaði lögregla hvort einhver starfsmaður Hlöllabáta myndi eftir því atviki, sem hér er til umfjöllunar, en fékk þau svör að pústrar væru tíðir fyrir framan veitingastaðinn og því myndi enginn eftir þessum tiltekna atburði. Sama dag var rætt við B, en hann mun ekki hafa orðið vitni að samskiptum ákærða og hjónanna.

Ákærði var yfirheyrður að nýju 11. apríl 2006. Aðspurður kvaðst hann ekkert hafa við fyrri framburð að bæta, en sagði þó að hann hefði slegið „eitthvað létt“ til Y með öðru handarbaki, eftir að Y hefði ýtt við honum. Ákærða mun í framhaldi hafa verið kynnt bótakrafa Y, hann sagt fjárhæð hennar fráleita og því hafnað henni alfarið.

Í málinu liggur fyrir bótakrafa Y, dagsett 23. október 2006, ásamt vottorðum Þ-kk-ef S-kk-ef og G-kvk-ef B-kvk-ef augnlækna og öðrum fylgigögnum. Þ-kk-nf bar vitni fyrir dómi. Verður vikið að vætti hans hér á eftir, sem og vitnisburði E-kk-ef S-kk-ef augnlæknis, sem dómkvaddur var 29. janúar 2007 til að skoða og meta ætlaðar afleiðingar tjónsatburðarins.

II.

Á dómþingi 8. desember 2006 gekkst ákærði við því að hafa slæmt annarri hendi í höfuð Y fyrir utan Hlöllabáta umrædda nótt, en sagði Y hafa átt upptökin með því að ýta honum harkalega út úr biðröð fyrir framan veitingastaðinn. Við aðalmeðferð málsins greindi ákærði frá því að hann hefði verið að gantast við A í röðinni og ekki vitað fyrr en Y hefði komið hlaupandi að og, án nokkurra orðaskipta, hrint honum svo harkalega að ákærði hefði tekið bakfall. Í sömu andrá hefði hann baðað út höndum og danglað út í loftið með þeim afleiðingum að önnur hönd hans hefði óvart rekist í höfuð Y. Ákærði kvaðst ekki hafa verið „rosalega“ ölvaður umrætt sinn og sagðist nú muna betur eftir atburðarás. Hann þrætti ekki fyrir að hafa angrað A og klipið í rass hennar og ítrekaði að hann hefði ekki haft minnsta ásetning til að snerta Y, hvað þá valda honum líkamstjóni. Fram kom í máli ákærða að hann hefði þegar greitt Y 150.000 krónur til að bæta fyrir tjónið, án viðurkenningar á sök, enda teldi ákærði að um óhappatilvik væri að ræða.

A bar fyrir dómi að hún hefði beðið afgreiðslu á Hlöllabátum þegar ákærði hefði byrjað að áreita hana með orðum og káfa á rassi hennar. Hún hefði margbeðið hann að hætta og ýtt við honum. Í framhaldi hefði hann þrifið gosdrykk hennar við afgreiðsluborðið og hún enn beðið hann að láta hana í friði. Ákærði hefði þá sagst vera hommi, hún sagt að það væri hans mál og hann næst spurt hvort hann ætti að „buffa“ hana. Ákærði hefði síðan ýtt við henni. Í kjölfar þessa hefði Y borið að og hann smokrað sér á milli hennar og ákærða. Jafnframt hefði Y ýtt lauslega í öxl ákærða til að koma honum í burtu, en í sömu andrá hefði hún séð ákærða greiða Y eitt högg í andlitið, með þeim afleiðingum að lítil kúla eða „blóðhlaup“ hefði myndast við hægra auga. Þau hjónin hefðu síðan hringt í lögreglu. A kvaðst aðeins hafa drukkið tvo bjóra umrætt kvöld og nótt. Hún kvaðst ekki vita hvort ákærði hefði verið ölvaður, en bar að hann hefði verið undir annarlegum áhrifum, virst vera að leita eftir vandræðum og ekki haft sig á brott þegar lögregla hefði komið á vettvang.

Y bar fyrir dómi að hann hefði séð ákærða taka gosdrykk A við afgreiðslulúgu Hlöllabáta, ýta þar við henni og káfa á rassi hennar. Y hefði þá verið nóg boðið, hann snarast út úr bifreiðinni og, án nokkurra orðaskipta, ýtt ákærða í burtu frá A. Í sömu andrá hefði ákærði greitt honum þungt högg í höfuðið, Y „séð glæringar“ og hörfað frá. Hann kvaðst ekki vita hvort um hnefahögg hefði verið að ræða, en hann hefði vankast við höggið og sagði vafalaust að ákærði hefði slegið hann af ásetningi. Y bar að ákærði hefði annars verið rólegur og ekki farið á brott þrátt fyrir að lögregla kæmi á vettvang. Aðspurður kvaðst Y aðeins hafa drukkið þrjá bjóra umrætt kvöld og nótt og því hefði hann verið allsgáður þegar atburðir gerðust. Hann kvaðst enn hafa verki í hægra auga, vera með viðvarandi seiðing og sjá flekki, sem dansa fyrir auganu.

III.

Þ-kk-nf S-kk-nf augnlæknir skoðaði Y á augndeild LSH 10. og 11. október 2005. Í vottorði Þ-kk-ef 6. apríl 2006, sem hann staðfesti fyrir dómi, er því lýst að Y hafi kvartað um „svartan blett til hliðar“ í hægra auga. Við skoðun hafi þó hvorki sést blæðingar né önnur áverkamerki.

G-kvk-nf B-kvk-nf augnlæknir skoðaði Y 10. október og 14. nóvember 2005 og enn 16. janúar og 8. febrúar 2006. Í vottorði G-kvk-ef 10. febrúar 2006 er staðfest yfirborðsrispa á hornhimnu hægra auga við fyrstu skoðun og getið um hugsanlegt mar á sjónhimnu (Berlins ödem), en Y kvartaði undan því að sjá „svart ský“ á hreyfingu fyrir framan augað. Y bar með líkum hætti við seinni skoðanir og mun sjónsviðsmæling hafa sýnt skert sjónsvið á hægra auga. Þá er í vottorðinu getið um „einkenni um glerhlaupsþéttingar/glerhlaupslos og saga um glæringar og skugga í byrjun styðja þetta frekar“. Niðurstaða G-kvk-ef var því sú að Y hefði hlotið mar á sjónhimnu og glerhlaupslos á hægra auga eftir upphaflegan áverka, auk sjónsviðsgalla, sem ólíklegt sé að gangi til baka. Er óumdeilt að áverkalýsing í ákæru byggir eingöngu á vottorði G-kvk-ef, en hún kom ekki fyrir dóm vegna málsins.

Í vitnisburði Þ-kk-ef kom meðal annars fram að ekkert mar eða blæðing hefði greinst við augnbotnsskoðun. Svokallað Berlins ödem væri óskyldur hlutur, sem fælist í vökvaleka úr æðakerfi augans og eftir atvikum bjúgmyndun, en slíkt hreinsi sig ávallt og skilji ekki eftir nein ummerki eða örmyndun. Umræddur áverki hefði því verið minni háttar og væri rangt að halda því fram að Y hefði marist á sjónhimnu hægra auga, enda þýddi mar hið sama og blæðing. Þ-kk-nf bar jafnframt að hann hefði ekki greint glerhlaupslos í hægra auga Y og sagði hann vera með fulla sjón, en væri þó töluvert fjarsýnn og því eðlilegt að hann sé þreyttur í auganu og ætti að ganga með gleraugu. Þ-kk-nf kvað hins vegar staðreynd að Y hefði fengið sár á hornhimnu augans. Því fylgdi ávallt mikill verkur í nokkra daga, en greri síðan án ummerkja. Hann kvað umrætt sár ekki vera dæmigert fyrir beint högg á auga, heldur fremur stafa af klóri eða skafi, líkt og þegar óviti klórar foreldri sitt í ógáti.

E-kk-nf S-kk-nf prófessor í augnlækningum við Háskóla Íslands staðfesti matsgerð sína fyrir dómi, en hann skoðaði Y 22. febrúar 2007 og kvaðst fremur hallast á sveif með áliti G-kvk-ef B-kvk-ef um að Y hefði hlotið mar á sjónhimnu hægra auga, sem hefði skilið eftir sig væga sjónsviðsskerðingu. Hann kvaðst hins vegar ekki geta staðfest að Y væri með glerhlaupslos, en sagði slíkt ástand í senn ekki óeðlilegt og algengt af nátturlegum orsökum hjá fólki eftir miðjan aldur. Þá hefði Y hlotið sár á hornhimnu, sem væri óþægilegt í 2-3 daga, en greri síðan án frekari afleiðinga. Nánar aðspurður bar E-kk-nf að sjónsviðsmæling hefði leitt í ljós skugga í efri og innri hluta sjónsviðs hægra auga, sem væri nokkuð greinilega afleiðing af upphaflegum áverka. Hann kvað ólíklegt að um þungt högg hefði verið að ræða og sagði líklegra að áverkinn hefði komið á augað sjálft. Rispan á hornhimnu styddi slíka ályktun, en hún væri dæmigerð fyrir væga snertingu, eins og klór eða pot í auga, til dæmis í körfuboltaleik. Fram kom í máli E-kk-ef að sjónsviðsmælingin byggði á samspili mælitækis og upplýsinga frá viðkomandi sjúklingi og fæli því ekki í sér einhlíta niðurstöðu. Y hefði sjálfur sagst finna fyrir skerðingu og lýsti breytingu á sjónsviði hægra auga. Niðurstaðan væri að nokkru háð því að Y segði réttilega frá þeim einkennum. Að sögn E-kk-ef teldi hann umrædda skerðingu vera væga, en líklega varanlega. Á hinn bóginn hefði slíkur áverki engin raunhæf áhrif á starfsgetu Y eða lífsgæði. E-kk-nf kvaðst hafa greint eina flygsu neðarlega í glerhlaupi hægra auga, en hún hefði verið svo utarlega að ólíklegt væri að hún hefði nokkur áhrif. Hann kvað augnþreytu Y og sjóntruflanir við lestur kunna að stafa af vægri fjarsýni og minnkandi nærstillingu vegna aldurs og sagði ómögulegt að fullyrða um bein tengsl milli þessa og upphaflegs áverka. Hann ráðlegði því Y að fá sér gleraugu.

IV.

Samkvæmt 1. mgr. 135. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skulu röksemdir dómara lúta að því hvað teljist sannað og með hverjum hætti. Um sönnun fer annars eftir reglum 45.-48. gr. laganna. Í því sambandi ber að meta skynsamlegan vafa til hagsbóta fyrir ákærða, bæði um atriði er varða sekt hans og önnur, sem telja má honum í óhag. Sönnunarbyrði hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 45. gr., en sönnunarmat dómara er frjálst, þó þannig að dómur skal fyrst og fremst reistur á sönnunargögnum, sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 48. gr.

Í máli því, sem hér er til meðferðar, veltur niðurstaða á því hvort ákæruvaldinu hafi tekist að sanna, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærði hafi umrædda nótt, fyrir sakir ásetnings, „slegið Y hnefahögg í höfuðið með þeim afleiðingum að hann hlaut mar í sjónhimnu, glerhlaupslos og varanlegan sjónsviðsgalla á hægra auga“. Ákærði byggir málsvörn sína á því að um óviljaverk hafi verið að ræða, í kjölfar þess að Y ýtti harkalega við honum, svo sem ákærði lýsti nánar fyrir dómi. Komi til sakaráfellis samkvæmt ákæru á hann yfir höfði sér allt að 16 ára fangelsi samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum.

Er lögregla kom á vettvang um nóttina ræddi hún annars vegar við hjónin Y og A og hins vegar við ákærða, sem var hinn rólegasti og gæddi sér á Hlöllabát. Ekki var talin ástæða til handtöku og frumskýrsla var ekki gerð um málið fyrr en 18. nóvember 2005. Í henni er ekki getið um ölvun ákærða eða hjónanna. Daginn eftir ætlaða líkamsárás greindi A lögreglu frá því að starfsmaður Hlöllabáta hefði orðið var við áreitni ákærða í hennar garð. Var þetta atriði þó ekki kannað fyrr en rúmum fjórum mánuðum síðar, en þá fannst enginn sem mundi eftir hinum tiltekna atburði. Ákærði og hjónin eru því ein til frásagnar um atburðarás eftir að Y snaraðist út úr bifreið B.

Ákærði hefur ekki dregið dul á að hann hafi áreitt A fyrir utan veitingastaðinn og meðal annars klipið hana í rassinn. Hann greindi frá því við tvennar yfirheyrslur hjá lögreglu að hann hefði verið mjög drukkinn umrætt sinn, en fyrir dómi gerði hann minna úr ölvunarástandi sínu. Ákærði hefur þó ávallt haldið fast við þann framburð að Y hafi ýtt við honum og í kjölfarið hafi hann slegið til Y með öðru handarbaki. Af lögregluskýrslum ákærða verður ekki ráðið að hann hafi verið beðinn um að útskýra þetta nánar, en fyrir dómi greindi ákærði skilmerkilega frá því að Y hefði hlaupið að honum og án nokkurs fyrirvara ýtt honum svo harkalega að ákærði hefði tekið bakfall og slæmt annarri hendi óvart í höfuð Y. Kom ekki til frekari stimpinga milli þeirra. Y greindi lögreglu frá því að hann hefði slegið ákærða fyrirvaralaust í hægri síðu og ýtt honum frá A. Í sömu andrá hefði ákærði greitt honum þungt högg í höfuðið. Y bar með líkum hætti fyrir dómi, án þess að fram kæmi að hann hefði slegið ákærða í síðuna. Hann kvaðst hafa séð glæringar við höggið frá ákærða og vankast. A bar hjá lögreglu að eiginmaður hennar hefði beðið ákærða að láta hana í friði og sagðist ekki hafa séð ákærða slá Y. Fyrir dómi kvaðst hún hafa séð ákærða greiða honum eitt högg í andlitið, en örskömmu áður hefði Y ýtt lauslega í öxl ákærða til að koma honum í burtu. Hún kvað litla kúlu hafa myndast við hægra auga Y, svo sem hún hafði áður borið hjá lögreglu. Er slíks áverka ekki getið með beinum hætti í vottorði E-kk-ef H-kk-ef læknis, sem skoðaði Y samdægurs.

Við sönnunarmat er óhjákvæmilegt að líta til þess að einu sjónarvottarnir að atburðum eru hjón og fara hagsmunir þeirra eðlilega saman. Hvorugt þeirra hefur borið að ákærði hafi greitt Y hnefahögg í höfðuðið, svo sem ákært er fyrir og stenst ákæra ekki að því leyti. Þá hefur A verið tvísaga um hvort hún hafi í raun séð ákærða slá Y. Verður því ekki byggt á vitnisburði hennar um þetta atriði, svo öruggt sé. Hitt er ljóst að Y ýtti eða hrinti ákærða, að því er virðist fyrirvaralaust, örskömmu áður en hann hlaut högg frá hendi ákærða. Ekki er ólíklegt að ákærði hafi haft ásetning til að greiða Y umrætt högg. Eins og sakargögnum er farið er á hinn bóginn heldur ekki unnt að útiloka að atvik hafi verið með þeim hætti, sem ákærði heldur fram og að höggið hafi verið óviljaverk, í beinu framhaldi af hrindingu Y. Vitnisburður augnlæknanna Þ-kk-ef S-kk-ef og E-kk-ef S-kk-ef, sér í lagi um sár á hornhimnu hægra auga Y, styður fremur frásögn ákærða um að hann hafi slæmt hendi til Y og hún rekist í hægra auga hans með greindum afleiðingum, sem ekki er þó ákært fyrir í málinu. Þótt vitnisburður læknanna feli aðeins í sér óbeina sönnun um staðreyndir málsins, sbr. 47. gr. laganna um meðferð opinberra mála, er erfitt framhjá því að líta að frásögn Y um þungt högg á eða við hægra auga nýtur ekki stuðnings í vætti þeirra. Þ-kk-þgf og E-kk-þgf ber saman um að ekki sé staðreynt glerhlaupslos í hægra auga Y. Telst slíkt því ósannað í málinu. Þá greinir hins vegar á um hvort Y hafi marist á sjónhimnu og hlotið varanlega sjónsviðsskerðingu við högg frá ákærða. Hefur Þ-kk-nf borið því í móti, en E-kk-nf komist að öndverðri niðurstöðu, þótt ekki sé hún vafalaus að hans mati. Hvað sem þessu líður telur dómurinn samkvæmt framansögðu að skynsamlegur vafi leiki á því hvort ákærði hafi, fyrir sakir ásetnings, slegið Y í höfðið umrædda nótt. Ber ákærða að njóta þess vafa, sbr. 45.-46. gr. tilvitnaðra laga. Gegn eindreginni sakarneitun fyrir dómi ber því að sýkna hann af líkamsárás.

Samkvæmt greindum málsúrslitum og með skírskotun til 3. mgr. 172. gr. laga um meðferð opinberra mála ber að vísa bótakröfu Y frá dómi. Þá ber samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laganna að fella allan sakarkostnað á ríkissjóð, en til hans telst útlagður kostnaður samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins að fjárhæð krónur 59.100, sem og málsvarnarlaun Á-kvk-ef J. R-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs verjanda ákærða fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda og tvískiptrar aðalmeðferðar þykja málsvarnarlaunin hæfilega ákveðin 278.880 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti

R-kvk-nf B-kvk-nf fulltrúi Ríkissaksóknara sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

DÓMSORÐ:

Ákærði, X, er sýkn sakar.

Bótakröfu Y er vísað frá dómi.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 278.880 króna málsvarnarlaun Á-kvk-ef J. R-kk-ef hæstaréttarlögmanns.

J-kk-nf J-kk-nf