E-3331/2017

Mál þetta var höfðað 17. október 2017 og tekið til dóms 12. nóvember 2018. Stefnendur eru Blomstra ehf., Síðumúla 34 í Reykjavík og O-kk-nf H-kk-nf, Fannafold 162 í Reykjavík. Stefndu eru Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra, Suðurgötu 1, Sauðárkróki, íslenska ríkið, Sölvhólsgötu 7, Reykjavík og Skotfélagið Markviss, Skúlabraut 9 á Blönduósi. Þá er Blönduósbæ, Hnjúkabyggð 33 á Blönduósi stefnt til réttargæslu.

Stefnendur krefjast þess að felld verði úr gildi stjórnvaldsákvörðun stefnda, Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra, 30. janúar 2017 þar sem stefnda, Skotfélaginu Markviss, var veitt leyfisbréf sem viðurkenndi og heimilaði æfinga- og keppnissvæði félagsins til 30. janúar 2027. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefndu að mati dómsins. Ekki eru gerðar kröfur á hendur réttargæslustefnda. Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnenda og málskostnaðar að mati dómsins. Réttargæslustefndi, Blönduósbær, hefur kosið að láta málið ekki til sín taka.

Stefnendur eru núverandi eigendur jarðarinnar Hjaltabakka í Húnavatnshreppi sunnan Blönduóss. Með samningi um girðingar, sem gerður var 21. nóvember 1931 milli þáverandi eiganda jarðarinnar og Blönduóshrepps, var spilda úr landi Hjaltabakka heimiluð Blönduóshreppi til ævarandi nota án sérstaks endurgjalds með tilteknum skilyrðum. Frá því um 1990 hefur Skotfélagið Markviss með leyfi Blönduóshrepps haft til afnota skotæfingasvæði sem að verulegu leyti er á nefndri landspildu. Árið 2016 kröfðust eigendur jarðarinnar Hjaltabakka þess að skotsvæðinu yrði lokað en því var hafnað af hálfu embættis Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra. Þá áréttuðu eigendur jarðarinnar Hjaltabakka að þeir féllust ekki á að þágildandi leyfi til reksturs skotsvæðisins yrði framlengt er það rynni út í maímánuði 2017. Þann 30. janúar 2017 gaf Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra út nýtt leyfisbréf fyrir æfinga- og keppnissvæði Skotfélagsins Markviss sem gildir til 2027 en það er sú stjórnvaldsákvörðun sem krafist er í máli þessu að verði ógilt.

Stefnendur telja að leyfi það sem stefndi, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra, gaf stefnda, Skotfélaginu Markviss, til reksturs skotæfinga- og keppnissvæðis 30. janúar 2017 sé haldið ýmsum ágöllum, bæði formlegum og efnislegum sem leiði til þess að fella beri það úr gildi. Þannig hafi ekki verið fengið samþykki frá þeim sem eigendum jarðarinnar sem þó sé lögskylt. Stefnendur eigi enda stærstan hluta þess landsvæðis sem skotsvæðið er á. Deilur aðila um inntak eignarréttar yfir svæðinu og sá málatilbúnaður stefndu að Blönduósbær eigi afnotarétt af landspildunni samkvæmt samningi frá 1931 breyti ekki þeirri staðreynd að það séu stefnendur sem fari með frumeignarrétt yfir landinu. Stefnendur telja að skjalið frá 1931 uppfylli á engan hátt skilyrði þess að geta talist afsal. Þannig séu afnotarétti Blönduósbæjar sett ýmis skilyrði í samningnum. Þá séu þar tilgreind ýmis tilvik sem leitt geti til uppsagnar eða niðurfellingar samningsins. Þessa skilmála telja stefnendur leiða til þess að ekki geti talist hafa verið um afsal að ræða. Þá telja stefnendur ósamrýmanlegt skilmálum samningsins að hægt sé að afsala afnotarétti samkvæmt honum til annarra. Þeir árétta að allar forsendur samningsins séu nú löngu horfnar eða brostnar og aðstæður allar aðrar. Þannig hafi samningurinn í öndverðu verið gerður til að fá sveitarfélagið til að girða af land stefnenda og hindra ágang búfjár en slík skylda til að girða land sveitarfélagsins sé nú lögbundin. Þá sé fjarlægt að ætla að afnotaréttur sá sem Blönduóshreppi var fenginn með samningunum heimili framsal hans til afnota fyrir skotæfingasvæði.

Stefnendur telja og að leyfisbréf stefnda, Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra, sé ólögmætt samkvæmt efni sínu. Þannig skorti á að leyfisbréfið tiltaki sjálft þau inntaksatriði sem það á að geyma. Þannig sé þar ekkert að finna um legu eða staðsetningu skotæfingasvæðisins. Engin ákvæði um heimila notkun svæðisins eða takmarkanir á heimilli notkun, engin tímamörk eða öryggisráðstafanir. Leyfisbréfið tilgreini því ekki um grundvallaratriði eða skilmála heimilda Markviss. Þá hafi umsókn stefnda, Skotfélagsins Markviss, sem varð grundvöllur leyfisveitingarinnar, verið öllum sömu annmörkum háð. Vísa stefnendur í reglugerð nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri og fleira og þá sérstaklega 16. grein sem tiltaki hvaða upplýsingar eigi að fylgja slíkri umsókn. Telja þeir að í öllu verulegu hafi þær upplýsingar sem samkvæmt greininni eiga að koma fram með umsókn ekki fylgt umsókn stefnda, Skotfélagsins Markviss. Eigi að síður hafi stefndi, lögreglustjórinn, tekið við umsókninni og samþykkt hana sama dag án frekari rannsóknar. Þetta telja stefnendur augljóst brot á rannsóknarreglu. Vísa þeir til 17. gr. fyrrnefndrar reglugerðar um hvert skyldi vera inntak rannsóknar lögreglustjóra. Stefnendur telja að stefndi, lögreglustjórinn, hafi ekkert gert af því sem hann átti að gera til að undirbúa afgreiðslu á umsókn stefnda, Skotfélagsins Markviss. Leyfið hafi því verið gefið út með ólögmætum hætti og beri að ógilda það.

Stefnendur hafna þeim málatilbúnaði stefndu að málsmeðferð stefnda, lögreglustjórans, hafi verið fullnægjandi með því að um endurnýjun leyfis hafi verið að ræða. Stefnendur telja enga lagastoð fyrir því að gera megi minni kröfur til meðferðar máls þegar um endurnýjun leyfis sé að ræða. Þá geti venja um slíka stjórnsýsluhætti, sem auk þess sé ekki sönnuð, ekki leitt til þess að stjórnvöld verði undanþegin lögum eða reglum. Hér hafi verið um að ræða tímabundið leyfi til hættulegrar starfsemi sem eðlilegt sé að reglulega sé farið yfir með tilliti til þess hvernig staðið er að starfseminni. Þá telja stefnendur ótrúverðugan þann málatilbúnað stefndu að lögreglustjóri hafi tekið svæðið út. Þeir vísa til þess að engin skráning slíkrar athugunar liggi fyrir samanber 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012. Þá beri leyfisbréfið sjálft þetta heldur ekki með sér. Þá hafi engin skýrsla verið tekin af lögreglustjóranum til að staðfesta frásögn stefndu. Stefnendur vísa til 18. gr. reglugerðar nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri og fleira, um skyldu lögreglustjóra til að gera árlega skoðun á skotsvæðum. Ekki verður að mati stefnenda séð að þetta hafi verið gert og engin gögn lögð fram um þetta af hálfu stefndu. Það að lögreglan noti sjálf svæðið til skotæfinga kemur, að mati stefnenda, ekki í stað slíkrar árlegrar skoðunar.

Stefnendur vísa til þess að samkvæmt 24. gr. vopnalaga nr. 16/1998 sé óheimilt að efna til skotkeppni eða skotæfinga á öðru svæði en lögreglustjóri hefur leyft að notað verði til slíkrar starfsemi. Þá sé lögreglustjóra samkvæmt 3. mgr. 24. gr. vopnalaga skylt að leita umsagnar sveitarstjórnar, Vinnueftirlits ríkisins og Brunamálastofnunar ríkisins áður en leyfi er veitt. Þetta felur að mati stefnenda í sér lögbundna skyldu til álitsumleitunar sem fyrir liggi að ekki hafi verið sinnt í þessu máli. Þannig hafi hvorki verið aflað umsagnar Vinnueftirlits ríkisins né Brunamálastofnunar ríkisins áður en leyfi stefnda Skotfélagsins Markviss var veitt. Slíkt hefði þó að mati stefnenda verið nauðsynleg forsenda lögmætrar stjórnsýsluákvörðunar stefnda, Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra. Þá liggi engin gögn fyrir um að slíkra umsagna hafi nokkru sinni verið aflað við afgreiðslu fyrri umsókna stefnda, Skotfélagsins Markviss.

Stefndu, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra og íslenska ríkið, vísa til þess að fyrirliggjandi samningur þáverandi eigenda Hjaltabakka og Blönduóshrepps frá 1931 feli í sér algjört afsal eigenda Hjaltabakka til afskipta af hinni umdeildu landspildu. Samningnum hafi ekki verið rift og hann sé ekki úr gildi fallinn. Ekkert dómsmál hafi verið höfðað til að fá samninginn felldan úr gildi. Samkvæmt samningnum hafi ekkert endurgjald átt að koma fyrir afnot Blönduóshrepps og ekkert sé fram komið um að Blönduóshreppur eða síðar Blönduósbær hafi ekki fullnægt skilmálum samningsins. Takmarkanir á nýtingarheimildum Blönduóshrepps samkvæmt samningnum hafi ekki verið aðrar en þær að þar mátti ekki láta fé ganga laust. Af þessu leiði að stefnendur hafi engan rétt til afskipta af málum sem varði heimildir til nýtingar hinnar umþrættu landspildu.

Stefndu, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra og íslenska ríkið, vísa til þess að afnot stefnda, Skotfélagsins Markviss, af hinni umþrættu landspildu séu byggð á samningi félagsins við Blönduósbæ frá 1989 og að skotsvæði hafi verið starfrækt á landinu í 30 ár án þess að andmæli hafi komið frá eigendum Hjaltabakka fyrr en með bréfi eins af eigendum jarðarinnar í maí 2016. Telja stefndu að af þessu leiði að hafi eigendur Hjaltabakka einhvern tíma haft rétt til að andmæla þessari notkun svæðisins, sem stefndu fallast raunar ekki á, þá sé slíkur réttur fyrir löngu niður fallinn fyrir tómlæti. Stefndu fullyrða að sótt hafi verið um endurnýjun hins umþrætta leyfis með umsókn sem hafi borist embætti Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra 24. janúar 2017. Um þetta sé skráð í upplýsingakerfum embættisins þó að umsóknin sé, í leyfinu sjálfu, sögð dagsett 30. janúar 2017. Endurrit úr upplýsingakerfinu, þessu til staðfestingar, sé hins vegar ekki tiltækt. Leyfið sjálft hafi verið gefið út 30. janúar 2017. Málið hafi því verið rannsakað í viku en ekki gefið út sama dag og umsóknin kom fram. Þá hafi fylgt umsókninni afrit fyrra leyfisbréfs frá 2007, staðfesting Blönduósbæjar, uppdrættir af skotpöllum, staðfesting aðildar Skotfélagsins Markviss að Skotíþróttasambandi Íslands og staðfesting gæðaviðurkenningar Skotfélagsins Markviss frá Íþróttasambandi Íslands. Stefndi, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra, hafi, í ljósi fyrrnefnds samnings Blönduóshrepps og landeigenda frá 1931, ekki talið þörf á að afla frekari gagna eða leita umsagnar stefnenda. Þannig hafi Blönduóshreppur og síðar Blönduósbær farið með eignarráð hins umþrætta lands, í raun, í 90 ár. Þá hafi afstaða stefnenda auk þess legið fyrir eftir fyrrnefnt bréf eins af eigendum jarðarinnar í maí 2016. Með umsögn Blönduósbæjar hafi verið fullnægt skilmálum um umsögn eiganda og sveitarstjórnar.

Stefndu, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra og íslenska ríkið, vísa því á bug að leitt geti til ógildingar hins umdeilda leyfis að ekki var óskað umsagnar Brunamálastofnunar og Vinnueftirlits. Telja stefndu að í framkvæmd sé þetta ekki gert við veitingu leyfa fyrir skotsvæðum hér á landi ef um er að ræða svæði þar sem starfsmenn eru alla jafna ekki við störf og þar sem ekki stendur til að koma fyrir geymslum fyrir skotvopn eða skotfæri. Svona sé einmitt aðstaðan að því er varðar skotsvæði Skotfélagsins Markviss. Þá telja stefndu að aðstaða þeirra frá nágrannasjónarmiði leiði ekki til þess að veita hefði átt þeim umsagnarrétt áður en leyfi var gefið fyrir skotsvæðinu. Vísa þeir til þess að engin föst búseta sé á jörðinni Hjaltabakka og til yfirlýsinga sem lagðar hafa verið fram, en ekki staðfestar fyrir dómi, frá fyrri ábúendum og fyrrum veiðileiðsögumanni við Laxá á Ásum um að ekkert ónæði stafi af skotsvæðinu. Þá fullyrða stefndu að svæðið hafi verið skoðað 24. janúar 2017 áður en leyfið var gefið út og að árlegar skoðanir fari fram enda stundi lögreglumenn þarna æfingar. Hvorki séu þó til gögn um skoðunina 24. janúar 2017 né hinar árlegu skoðanir. Vísar stefndi, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra, til þess að leyfið hafi samkvæmt hefð verið gefið út á grundvelli eldra leyfis og sem er enn óbreytt og að ekki hafi verið taldar forsendur til annars en að verða við beiðni um endurnýjun starfsleyfis. Þá áréttar hann að ef kæmi til þess að starfsemi á skotsvæðinu yrði breytt til að mynda með gerð riffilsvæðis, eins og hugmyndir hafa verið uppi um, þá þyrfti að sækja um sérstakt nýtt leyfi. Með vísan til alls ofangreinds telja stefndu, Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra og íslenska ríkið, að hvorki hafi verið brotið gegn rannsóknarreglu né andmælarétti stefnenda við veitingu leyfis fyrir skotsvæði stefnda, Skotfélagsins Markviss, 30. janúar 2017.

Stefndi, Skotfélagið Markviss, tekur undir málatilbúnað annarra stefndu. Hann áréttar að samningur þáverandi eigenda Hjaltabakka og Blönduóshrepps frá 1931 feli í sér algjört afsal eigenda Hjaltabakka til afskipta af hinni umdeildu landspildu. Í ljósi þessa telur stefndi, Skotfélagið Markviss, að ekki liggi fyrir með hvaða hætti stefnendur eigi aðild að máli þessu. Það leiði til sýknu. Stefnendur hafa heldur ekki að mati stefnda, Skotfélagsins Markviss, lögvarða hagsmuni af því að fá dóm í málinu. Jafnvel þó að stefnendur teldust fara með grunneignarrétt yfir hinu umdeilda landi liggi fyrir að stefnendur eða þeir sem þeir leiða rétt sinn frá hafi afsalað sér öllum raunverulegum eignarráðum og hafi því engan rétt til afskipta. Þá telur stefndi, Skotfélagið Markviss, að hið umdeilda leyfisbréf varði endurnýjun leyfis til starfrækslu sem staðið hafi athugasemdalaust í 30 ár. Leyfið varði aðeins haglabyssuskotvöll með skotstefnu í átt að Blönduósi en ekki Hjaltabakka. Þá hafi fyrirhuguð riffilbraut enn ekki verið samþykkt. Þá er að mati stefnda engin sjónmengun eða önnur truflun af svæðinu.

Niðurstaða

Af dómaframkvæmd verður ráðið að 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála í héraði beri að skilja svo að máli skuli að meginreglu beint að íslenska ríkinu þótt það varði atriði, sem heyri undir sérstaka stofnun þess, enda sé ekki mælt á annan veg í lögum eða viðkomandi stofnun lúti sérstakri stjórn. Samkvæmt því var nægjanlegt að beina kröfum í máli þessu að íslenska ríkinu og óþarft að stefna Lögreglustjóranum á Norðurlandi vestra til fyrirsvars í málinu við hlið íslenska ríkisins.

Óumdeilt er með málsaðilum að með samningi sem gerður var 21. nóvember 1931 milli þáverandi eiganda jarðarinnar Hjaltabakka og Blönduóshrepps hafi hreppurinn eignast óbeinan eignarrétt að spildu þeirri úr landi Hjaltabakka sem deila málsaðila hverfist um. Með samningnum voru enda Blönduóshreppi heimiluð ævarandi not landspildunnar án sérstaks endurgjalds en með tilteknum skilyrðum. Þrátt fyrir þetta er það enn svo að formlegir eigendur landsins eru eigendur jarðarinnar Hjaltabakka sem nú eru stefnendur í máli þessu. Í þessu máli eru ekki til úrlausnar deilur stefnenda og stefnda, Blönduóshrepps, um gildi eða stöðu samningsins og eignarhald að landsvæðinu enda eru ekki hafðar uppi kröfur í málinu sem varða þær. Hins vegar leiðir af ofangreindri aðstöðu að fallast verður á að stefnendur eigi aðild að málinu og hafi hagsmuni af úrlausn þess sem eigendur hins umdeilda lands.

Samkvæmt vopnalögum nr. 16 frá 1998 er það hlutverk lögreglustjóra í hverju umdæmi fyrir sig að veita viðtöku og taka afstöðu til umsókna um rekstur skotæfingasvæða. Samanber og g-lið 2. mgr. 1. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Um meðferð umsókna og skilyrði þess að unnt sé að veita slík leyfi eru nánari fyrirmæli í reglugerð nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri og fleira sem sett er með heimild í vopnalögum. Vafalaust er að umsýsla lögreglustjóra um meðferð slíkra umsókna er stjórnsýsluathöfn. Lögreglustjóri er því við þá málsmeðferð alla bundinn af almennum reglum stjórnsýsluréttar, og þar á meðal stjórnsýslulaga, um meðferð þess valds sem honum er trúað fyrir í vopnalögum. Leyfisbréf sem lögreglustjóri gefur út til reksturs skotsvæðis er opinbert skilríki sem leyfishafi getur framvísað til sönnunar þess að hann njóti heimildar til reksturs slíks svæðis. Í leyfisbréfi verður því að koma fram svo ekki verði um villst hvert efni hinnar opinberu heimildar er sem veitt hefur verið og hvaða takmörkunum leyfið er háð. Engin lagaheimild eða annað efni er til þess að telja að lögreglustjóri geti hagað stjórnsýslu sinni á annan hátt eða að efni leyfisbréfs geti verið annað þó að um endurnýjun eldra leyfis sé að ræða.

Þegar Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra veitti viðtöku umsókn stefnda, Skotfélagsins Markviss, um endurnýjun leyfis til reksturs á skotsvæði félagsins á hinu umþrætta landi úr jörð stefnenda bar honum meðal annars að gæta að því hvort fyrir lægi leyfi landeigenda til að nota umrætt land undir rekstur skotsvæðisins. Í ljósi þess að fyrri leyfi höfðu verið gefin út með samþykki stefnda, Blönduósbæjar, ekki aðeins sem sveitarfélags heldur einnig sem eiganda eða umráðamanns landsins án þess að það hafi sætt andmælum eða athugasemdum þáverandi eigenda Hjaltabakka og án þess að stefnendur hafi gert reka að því að fá heimildum stefnda, Blönduósbæjar, til að ráðstafa landinu á þennan hátt, hnekkt fyrir dómi var Lögreglustjóranum á Norðurlandi vestra, að mati dómsins heimilt að líta svo á að fullnægjandi samþykki landeiganda lægi fyrir. Verður því ekki fallist á þann málatilbúnað stefnenda að fella beri hið umdeilda leyfi úr gildi á þeim grundvelli að samþykki þeirra sem landeigenda lá ekki fyrir.

Meðal þeirra málsmeðferðaratriða sem Lögreglustjóranum á Norðurlandi vestra, bar að gæta að við meðferð umsóknar stefnda, Skotfélagsins Markviss, til endurnýjunar leyfis til reksturs skotsvæðis félagsins var sú lögbundna skylda skv. 3. mgr. 24. gr. vopnalaga nr. 16/1998 að leita umsagnar sveitarstjórnar, Vinnueftirlits ríkisins og Brunamálastofnunar ríkisins, áður en leyfið yrði veitt. Fyrir liggur að með umsókn stefnda, Skotfélagsins Markviss, fylgdi umsögn sveitarstjórnar en að umsagna Vinnueftirlits ríkisins og Brunamálastofnunar ríkisins var ekki aflað. Stefndu byggja á því að í framkvæmd sé þetta ekki gert við veitingu leyfa fyrir skotsvæðum hér á landi ef um er að ræða svæði þar sem starfsmenn eru alla jafna ekki við störf og þar sem ekki stendur til að koma fyrir geymslum fyrir skotvopn eða skotfæri. Á þennan málatilbúnað verður ekki fallist. Þannig verður ekki séð að í lögum sé afmarkað hvaða atriði það eru sem umsagnir Vinnueftirlits og Brunamálastofnunar eiga að taka til. Dómurinn getur ekki útilokað að stofnanirnar kynnu að hafa athugasemdir um atriði sem falla utan þeirra sem stefndu hafa nefnt. Þannig kynnu stofnanirnar að þurfa að gæta að atriðum sem varða öryggi notenda skotsvæðisins eða annarra sem þar gætu átt leið um eða að atriðum sem varða mengun frá svæðinu Þannig getur dómurinn ekki fullyrt að leyfið hefði verið gefið út hvað sem liði því sem hugsanlega hefði komið fram frá nefndum umsagnaraðilum.

Samkvæmt framansögðu er það mat dómsins að málsmeðferð Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra, hafi verið haldin ýmsum annmörkum. Þannig er hið umþrætta leyfisbréf, til endurnýjunar leyfis til reksturs skotsvæðis stefnda, Skotfélagsins Markviss, efnislega ófullnægjandi. Á skortir að leyfisbréfið tiltaki sjálft hvert efni þess er eða hvaða takmörkunum leyfið sé háð. Við undirbúning ákvörðunar Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra, um leyfisveitinguna var ekki gætt lögbundinnar skyldu til að afla umsagna Vinnueftirlits og Brunamálastofnunar. Þá eru fram komnar veigamiklar vísbendingar aðrar um að lögreglustjórinn hafi ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni með fullnægjandi hætti. Með vísan til þessa er óhjákvæmilegt að fallast á dómkröfu stefnenda um að hið umþrætta leyfi verði fellt úr gildi. Eftir þessum úrslitum verður stefnda, íslenska ríkinu, gert að greiða stefnendum málskostnað eins og greinir í dómsorði. Eins og atvikum er háttað og í ljósi niðurstöðu málsins þykja ekki efni til að dæma málskostnað úr hendi stefnda, Skotfélagsins Markviss. Af hálfu stefnenda flutti málið D-kk-nf I-kk-nf Á-kk-nf lögmaður. Af hálfu stefndu, Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra og íslenska ríkisins, flutti málið G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda, Skotfélagsins Markviss, flutti málið S-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður. Málið dæmdi Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð

Felld er úr gildi stjórnvaldsákvörðun stefnda, Lögreglustjórans á Norðurlandi vestra, 30. janúar 2017, þar sem stefnda, Skotfélaginu Markviss, var veitt leyfisbréf sem viðurkenndi og heimilaði æfinga- og keppnissvæði félagsins til 30. janúar 2027. Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnendum óskipt, 1.500.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf