S-198/2013

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 29. júní, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Akureyri, útgefinni 1. nóvember 2013, á hendur X, „fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa fimmtudaginn 11. apríl 2013, eftir að eftirlitsmenn Vegagerðarinnar stöðvuðu akstur hans á vörubifreiðinni RE-B38, með festivagninn AO-748, á vigtarplani á Hringveginum við býlið Dvergastein í Hörgársveit, neitað að hlíta skýrum fyrirmælum eftirlitsmannanna um að aka upp á þartilgerðar vogir sem notaðar eru til að mæla þunga ökutækjanna og meta þannig hvort brot hafi verið framið og jafnframt neitað að sýna ökuskírteini sitt þegar nefndir eftirlitsmenn Vegagerðarinnar kröfðu hann um það. Telst þetta varða við 3. mgr. 5. gr., 1. mgr. 48. gr. og 4. mgr. 68. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“ Ákærði krefst sýknu en til vara vægustu refsingar. Hann krefst þess að sakarkostnaður verði allur greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu hafði starfsmaður Vegagerðarinnar, D, samband við lögreglu hinn 11. apríl 2013 og óskaði aðstoðar við vigtarplanið við hringveginn, norðan við Dvergastein í Hörgárbyggð. Þar hefðu vegagerðarmenn stöðvað vörubifreið frá fyrirtækinu ... ehf. og væri þörf á lögreglu á staðinn vegna ágreinings sem þar væri uppi. Á vettvangi hafi lögregla svo hitt fyrir tvo starfsmenn Vegagerðarinnar, D og B ásamt ákærða og A, framkvæmdastjóra ... ehf. Vegagerðarmennirnir hafi verið búnir að stilla upp vigtum fyrir framan hjól vörubifreiðarinnar en ákærði hafi neitað að aka bifreiðinni þar á. Hann hafi hins vegar sagt vegagerðarmönnunum frjálst að gera svo. Þá hafi vegagerðarmennirnir beðið ákærða um að sýna sér ökuskírteini sitt en hann neitað. Hann hafi hins vegar sýnt lögreglu skírteinið en jafnframt farið fram á að lögregla upplýsti vegagerðarmennina ekki um nafn sitt. Fram kemur í skýrslunni að lögreglumenn á vettvangi hafi símleiðis leitað fyrirmæla yfirlögregluþjóns og að þeim fengnum hafi verið tilkynnt að lögregla myndi ekki hafast frekar að.

Hinn 12. apríl 2013 kærði Vegagerðin ákærða til lögreglu fyrir brot gegn 1. mgr. 48. og 3. og 4. mgr. 68. gr. umferðarlaga.

Skýrsla ákærða og framburður vitna fyrir dómi

Ákærði sagði að eftirlitsmenn Vegagerðarinnar hefðu stillt vigtum upp fyrir framan öll hjól bifreiðar hans, um 10 cm frá þeim, en engin skýr fyrirmæli gefið sér. Þeir hefðu spurt hvort hann ætlaði að aka bifreiðinni upp á vigtarnar en því hefði hann ekki svarað. Þeir hefðu sagzt ætla að vigta bifreiðina og það hefði hann sagt þeim vera heimilt að gera. Þeir hefðu sagt við sig, að hann mætti aka upp á vigtarnar, en það hefði hann ekki tekið sem skýrum fyrirmælum. Hefði hann spurt þá hvort þetta væru fyrirmæli þeirra, en þeir hefðu neitað því.

Ákærði sagði að eftirlitsmennirnir hefðu spurt hvort þeir mættu sjá skilríki en hann hefði ekki heldur svarað því enda teldi hann sig ekki þurfa að sýna þeim skilríki. Hann hefði hins vegar sýnt lögreglu ökuskírteini þegar hún hefði farið fram á það.

Vitnið B eftirlitsmaður Vegagerðarinnar sagði að í þetta sinn „neitaði hann algjörlega um það að vigta, bílstjórinn [ákærði].“ Hefðu eftirlitsmennirnir þá óskað eftir að lögregla kæmi á svæðið og einnig að hún fjarlægði af svæðinu A, eiganda ... ehf., sem þarna hefði verið og hindra þá í starfi. Vitnið sagði að eftirlitsmennirnir hefðu gefið ákærða fyrirmæli um að aka bifreiðinni upp á vigtarnar en hann hefði neitað að verða við því og borið því við að hann fremdi lögbrot ef hann gerði slíkt, þar eð vigtarnar væru ekki löggiltar. Ákærði hefði hins vegar boðið eftirlitsmönnunum að setjast undir stýri og aka sjálfir upp á vigtarnar. Slíkt gerðu eftirlitsmenn hins vegar ekki. Kvaðst vitnið ekki hafa réttindi til að aka slíkri bifreið en félagi sinn á vettvangi, D, hefði þau.

Vitnið sagði að þeir hefðu krafið ákærða um persónuskilríki en kvaðst ekki muna hvort þeir hefðu farið fram á að hann framvísaði ökuskírteini.

Vitnið K lögregluþjónn sagði að þegar lögregla hefði komið á vettvang hefði þar verið „allt stopp“. Ákærði hefði neitað að aka bifreið sinni upp á vigtarnar en sagt að eftirlitsmennirnir mættu aka henni sjálfir. Þeir hefðu sagt að slíkt gerðu þeir ekki. Þá kvaðst vitnið hafa heyrt að eftirlitsmennirnir sögðu ákærða að framvísa ökuskírteini en hann hefði neitað því. Ákærði hefði hins vegar sýnt lögreglu skírteinið.

Vitnið sagði að A, eigandi ... ehf., hefði verið á vettvangi. Hann hefði löngum haldið því fram að vogirnar, sem notaðar væru, væru ekki löglegar og að halli væri á planinu þar sem vigtað væri. Kvaðst vitnið ekki muna hvort A hefði talað um þessi atriði í þetta sinn, en hann hefði „alltaf haldið þessu fram.“ Vitnið sagði að eftir samráð við yfirlögregluþjón hefði lögreglan ákveðið að hafast ekki frekar að.

Vitnið J lögregluþjónn sagði eftirlitsmennina hafa sagt á vettvangi að þeir hefðu beðið ákærða um að aka upp á vigtarnar en hann hefði neitað því. Vitnið kvaðst hins vegar ekki muna hvort það hefði sjálft heyrt eftirlitsmennina biðja ákærða um þetta. Sama væri að segja um það hvort þeir hefðu beðið hann um að framvísa ökuskírteini. Þeir hefðu sagzt hafa gert svo, en vitnið myndi ekki hvort það hefði sjálft heyrt þau tilmæli borin fram.

Vitnið sagðist hafa verið „búinn að lenda í nokkurum svona málum“ og þá hefði löggildingu voga oft borið á góma.

Vitnið A sagðist hafa komið á vettvang á eigin bifreið og hafa lagt henni nokkura metra fyrir aftan vörubifreiðina. Hefði hann svo farið og fylgzt með því sem fram hefði farið, skráð niður og myndað. Eftirlitsmennirnir hefðu tilkynnt ákærða að þeir hygðust vigta bifreið hans og beðið hann um að aka henni ofurlítið aftur á bak, og hefði hann gert svo. Vitnið og eftirlitsmennirnir hefðu því næst rætt „aðeins saman um þetta, hvað væri í vændum þarna“, en eftir nokkur orðaskipti hefðu eftirlitsmennirnir beðið ákærða um að aka bifreiðinni upp á vigtarnar en hann hefði á móti boðið þeim að gera það sjálfir, „þeim væri frjálst að fara inn í bílinn og aka upp á“. Ákærði hefði aldrei neitað að aka bifreiðinni. Annar eftirlitsmaðurinnn hefði sagt að þeir hygðust ekki aka bifreiðinni og hefði sagzt hringja á lögreglu.

Vitnið sagðist hafa talið augljóst að vigtarnar yrðu að vera löggiltar auk þess sem eftirlitsmennirnir stæðu rangt að framkvæmd vigtunarinnar.

Vitnið D eftirlitsmaður Vegagerðarinnar sagði þá hafa gefið ákærða skýr fyrirmæli um að aka upp á vogirnar og hann hefði neitað að gera það. Þeir hefðu einnig farið fram á að hann sýndi þeim ökuskírteini eða önnur skilríki, en hann hefði einnig neitað því. Hefðu þeir þá kallað lögreglu til.

Vitnið sagði að ákærði hefði boðið eftirlitsmönnunum að aka sjálfir bifreiðinni upp á vogirnar en þeir hefðu neitað að gera það, enda hefði ákærði verið stjórnandi ökutækisins.

Vitnið sagðist hafa réttindi til að aka bifreið eins og þarna hefði átt í hlut en það hefði hins vegar ekki gert slíkt í um þrjátíu ár og kvaðst ekki treysta sér til slíks.

Vitnið sagði að á vettvangi hefði verið A, eigandi ... ehf., og hefði hann haft uppi athugasemdir um vogirnar. Að mati A hafi allt verið „ólöglegt sem að við vorum að gera og þeir tækju ekki þátt í að fremja lögbrot með okkur.“ Hefði A jafnan staðið fyrir framan vitnið á vettvangi, „hvert einasta skref sem að maður færði sig, þá var hann alltaf fyrir framan mig“, sagði vitnið. Hefðu eftirlitsmennirni ekki náð „neinu sambandi við bílstjórann, ekki neinu vitrænu sambandi“. Þegar lögregla hefði komið á staðinn hefði vitnið, sem stjórnandi á vettvangi, óskað eftir að lögreglan fjarlægði A, en hún hefði ekki orðið við því.

Niðurstaða

Samkvæmt 4. mgr. 68. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 er ökumanni vöruflutningabifreiðar skylt að stöðva hana þegar eftirlitsmaður gefur stöðvunarmerki. Honum er skylt að hlíta því að eftirlitsmaður skoði stærð, heildarþyngd og ásþunga ökutækis, sem og hleðslu þess, frágang og merkingu farms, og skal veita honum aðgang að upplýsingum sem varðveittar eru í ökurita ökutækis, á ökuritakorti, eða með öðrum hætti. Tekur þessi grein til þess eftirlits sem málið varðar.

Eins og hér kemur fram er ökumanni skylt að hlíta því að eftirlitsmaður skoði heildarþyngd og ásþunga ökutækis. Sú skoðun skyldi í þetta sinn fara þannig fram að vigtum var stillt upp fyrir framan hjól ökutækisins og því skyldi síðan ekið upp á vigtarnar. Verður að telja að í skyldu ökumanns til að hlíta því að eftirlitsmaður kanni heildarþyngd og ásþunga ökutæksisins felist að hann aki bifreiðinni upp á vigtarnar sem þannig hefur verið stillt upp fyrir framan bifreiðina.

Ákærði bar fyrir dómi að eftirlitsmennirnir hefðu sagt sér að hann mætti aka upp á vigtarnar en hann hefði ekki tekið því sem skýrum fyrirmælum.

Fyrir dómi sagði vitnið K lögregluþjónn að ákærði hefði neitað að aka bifreiðinni upp á vigtarnar og vitnið J lögregluþjónn sagði að eftirlitsmennirnir hefðu á vettvangi sagt að þeir hefðu lagt fyrir ákærða að aka upp á vigtarnar.

Eftirlitsmennirnir stilltu vigtunum upp við hjól bifreiðarinnar. Þegar ekkert varð af því að bifreiðinni yrði ekið upp á vigtarnar kölluðu þeir lögreglu til aðstoðar. Verður að telja að ákærða hafi hlotið að vera ljóst að eftirlitsmennirnir ætluðust til að hann æki bifreiðinni upp á vigtarnar og þykir enginn skynsamlegur vafi á að það hafi hann í raun neitað að gera. Hefur hann með því brotið gegn 4. mgr. 68. gr. sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga svo sem honum er gefið að sök í ákæru.

Ákærða er einnig gefið að sök brot gegn 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Eftirlitsmenn Vegagerðarinnar höfðu með höndum sérstakt eftirlit með tilteknum þáttum. Þeir höfðu ekki það hlutverk að kanna ökurétt ökumanna og verður ekki talið að með því að sýna þeim ekki ökuskírteini, jafnvel þótt þeir kunni að hafa farið fram á það, hafi ákærði brotið gegn 1. mgr. 48. gr. laganna. Þá þykir hann ekki heldur hafa brotið gegn 3. mgr. 5. gr. laganna.

Ákærða hefur ekki verið gerð refsing svo vitað sé. Þegar á allt er horft þykir rétt að fresta ákvörðun refsingar hans og falli hún niður að liðum tveimur árum haldi hann almennt skilorð. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 476.160 krónur, 198.400 króna þóknun J-kk-ef S-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef hdl. sem áður hafði verið skipaður verjandi ákærða að hans ósk, og 25.100 króna annan sakarkostnað greiði ákærði að hálfu og ríkissjóður að hálfu. Virðisaukaskattur er innifalinn í þóknun lögmannanna. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi lögreglustjóra fór með málið af hálfu ákæruvaldsins.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákvörðun um refsingu ákærða, X, er frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 476.160 krónur, 198.400 króna þóknun J-kk-ef S-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef hdl., og 25.100 króna annan sakarkostnað, greiði ákærði að hálfu og ríkissjóður að hálfu.