S-1033/2019

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjaness 3. desember 2019 í máli nr. S1033/2019:

Ákæruvaldið

(M-kvk-nf O-kvk-nf saksóknarfulltrúi) gegn

X

(U-kk-nf Ö-kk-nf E-kk-nf lögmaður)

Mál þetta, sem dómtekið var 6. nóvember sl., höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 8. ágúst sl. á hendur ákærða, X, kt. 0000000000, [...] í [...]:

„fyrir nauðgun, með því að hafa aðfaranótt 26. ágúst 2015, að [...], [...], haft samræði við A, kt. 0000000000, án hennar samþykkis með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung, en eftir að ákærði hafði kysst A þar sem þau sátu á rúmi í svefnherbergi hennar og hún gert honum ljóst að hún vildi það ekki með orðum og athöfnum, tók ákærði í hana, hélt henni niðri og hafði við hana samfarir og lét ekki af háttseminni þrátt fyrir að A hefði ítrekað sagt honum að hætta.

Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. 0000000000, er gerð krafa um miskabætur úr hendi ákærða að fjárhæð 2.500.000 kr. auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 26. ágúst 2015, þar til mánuður er liðinn frá því að ákærða var kynnt bótakrafa þessi, en dráttarvaxta skv. III. kafla vaxtalaga frá þeim degi til greiðsludags, sbr. 9. gr. sömu laga. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómara eða samkvæmt síðar framlögðum reikningi, auk virðisaukaskatts á málskostnað.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara er krafist vægustu refsingar er lög leyfa. Í báðum tilvikum er þess krafist að bótakröfu verði aðallega vísað frá dómi, en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð verulega. Loks er þess krafist að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I 2

Tildrög málsins eru þau að 28. desember 2017 lagði brotaþoli fram kæru hjá lögreglu á hendur ákærða fyrir nauðgun, sem hún segir að hafi átt sér stað aðfaranótt 26. ágúst 2015, en fyrr um kvöldið hafi hún sótt svokallað bjórkvöld ásamt vinkonum sínum. Fyrir liggur að ákærði og brotaþoli bjuggu í sömu götu í [...] og höfðu verið par í grunnskóla, en meint brot á að hafa verið framið eftir að því sambandi lauk, þ.e. um það leyti sem brotaþoli hóf nám í menntaskóla. Ákærða og brotaþola ber saman um að þau hafi haft samræði í eitt skipti, þ.e. fyrr um sumarið 2015, með vilja þeirra beggja en þau greinir verulega á um málsatvik eftir það. Þannig kveðst ákærði ekki hafa nokkru sinni farið heim til brotaþola eftir fyrrgreint samræði. Hafnar hann þannig algjörlega frásögn brotaþola af meintu atviki.

Við rannsókn málsins tók lögregla skýrslur af ákærða, brotaþola, B, móður brotaþola, C, vinkonu brotaþola, og D, vinkonu brotaþola. Þá aflaði lögregla vottorðs E, félagsráðgjafa hjá Barnahúsi.

Eftir að rannsókn lögreglu á málinu lauk var málið sent héraðssaksóknara sem felldi málið niður 7. mars 2019 á þeirri forsendu að það sem fram væri komið í málinu væri ekki nægilegt eða líklegt til sakfellis. Hinn 13. júní 2019 felldi ríkissaksóknari þá ákvörðun úr gildi með vísan til nýrra upplýsinga í greinargerð brotaþola. Var einkum vísað til þess að taka þyrfti skýrslur af fleiri vitnum í málinu, einu nafngreindu en öðru ónafngreindu. Í kjölfarið tók lögregla skýrslur af fjórum fyrrum vinum ákærða í júlí 2019, þeim F, G, H og I. Ákæra í málinu var síðan gefin út 8. ágúst 2019.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrir dómi ákærði, brotaþoli, J, móðir ákærða, K, faðir ákærða, og öll fyrrgreind vitni sem gefið höfðu skýrslu hjá lögreglu að I undanskildum.

II

Ákærði neitar sök í málinu. Fyrir dómi lýsti ákærði atvikum máls á þann veg að hann og brotaþoli hefðu verið par í grunnskóla um stutt skeið. Þau hefðu átt í einhverjum samskiptum eftir að því sambandi lauk. Áður en meint atvik á samkvæmt brotaþola að hafa átt sér stað kvaðst ákærði hafa hitt brotaþola. Þetta hefði verið fyrr um sumarið 2015, líklega í lok júní. Hún hefði komið heim til hans á virkum degi og þau hefðu stundað kynlíf með fullum vilja þeirra beggja. Þau hefðu verið í litlum samskiptum eftir það. Ákærði þvertók fyrir það að hafa nokkru sinni komið heim til brotaþola eftir þessi samskipti heima hjá honum. Hafnaði hann þannig með öllu frásögn brotaþola af meintu atviki. 3

Almennt um samskipti ákærða við brotaþola sagði hann að frumkvæðið að samskiptum þeirra á milli hefði yfirleitt verið hjá brotaþola og vísaði hann í þeim efnum til fyrirliggjandi Facebookskilaboða.

Aðspurður kvaðst ákærði hafa rekist á brotaþola á skólaböllum. Ekki kannaðist hann þó við að hafa átt í samskiptum við brotaþola á menntaskólaböllum. Hann kannaðist þó aðspurður við það að hafa sótt tiltekið ball á þriðja ári sínu í menntaskólanum. Ákærði hefði þá verið mjög ölvaður og ekki í „góðu ástandi“. Þáverandi kærasti brotaþola hefði mætt og kýlt ákærða í andlitið. Hefði ákærði verið settur í herbergi sem kennt hefði verið við áfengisdauða. Kvaðst hann ekki kannast við að hafa „hent“ sér á rúðu þegar hann yfirgaf ballið, ólíkt því sem vitnið C, vinkona brotaþola, hefði haldið fram í skýrslutöku hjá lögreglu.

Borin voru undir ákærða samskipti hans við brotaþola á Facebook frá árinu 2013 um það leyti sem ákærði og brotaþoli höfðu hætt saman sem par í grunnskóla. Staðfesti hann að samskiptin væru á milli þeirra. Aðspurður um hvort hann hefði farið yfir „mörk“ brotaþola í samskiptum þeirra þegar þau voru par í grunnskóla hafnaði hann því alfarið. Borin voru undir ákærða ummæli hans í umræddum skilaboðum á Facebook um að ákærði hefði hætt með brotaþola vegna hennar hagsmuna, hann hefði ekki verið „góður gæi“, þau hefðu átt einhverja „ástarleiki“ sem brotaþoli hefði ekki viljað og að hann hefði ekki getað haft stjórn á sér með henni og hefði eflaust farið að „pressa“ á hana að stunda samfarir „eða einhvern fjandann“ ef þau hefðu verið áfram par. Um þessi samskipti sagði ákærði að hann kannaðist ekki við tilvik þar sem brotaþoli hefði beðið hann um að hætta einhverri háttsemi í samskiptum þeirra í grunnskóla. Í þeim samskiptum hefði hann snert læri hennar utanklæða og fært höndina aðeins upp nárann. Hann hefði þó séð að henni leið ekki vel þannig að hann hefði hætt.

Aðspurður um hvort ákærði hefði vitað að brotaþoli væri að fara að hefja nám í sama menntaskóla og hann gekk í staðfesti hann það. Þá staðfesti ákærði að hann og brotaþoli hefðu verið „vinir“ á Snapchat. Hann hefði þó ekki sent henni skilaboð um það leyti sem brotaþoli héldi fram.

Árið 2016 hefði ákærði farið að heyra sögusagnir af því að hann hefði brotið kynferðislega gegn brotaþola. Staðfesti hann að þessu leyti Facebookskilaboð milli sín og brotaþola frá 21. október 2016 þar sem hann lýsti því að sú „saga“ sem brotaþoli væri að dreifa gengi ekki og að þau þyrftu að hittast til að ræða málin. 4

Aðspurður um meint atvik frá árinu 2017 þar sem ákærði hefði að sögn brotaþola ekið heim á eftir henni svaraði ákærði því til að þau byggju í sömu götu. Ekkert óeðlilegt væri því, ef þau kláruðu skóladaginn samtímis, að þau lentu á svipuðum slóðum í umferð á leiðinni heim. Umrætt sinn hefði brotaþoli komið „brjáluð“ út úr bifreið sinni og öskrað á ákærða. Hann hefði þó ekki verið að ögra henni. Hann ætti einfaldlega einnig heima í umræddri götu.

Sækjandi bar undir ákærða framburð vitnanna F og G hjá lögreglu. Sagði ákærða þá ljúga. Lýsti hann því síðan að vinslit hefðu átt sér stað á milli sín og vitnanna árið 2017. Nefndi hann í þessu samhengi tvö tilvik sem átt hefðu sér stað í kjölfar vinslitanna. Í öðru tilvikanna hefði hann verið á leið í kvikmyndahús og þá verið eltur af piltum í bifreið sem G hefði ekið. Síðan hefði verið hringt úr síma G og ákærði hvattur til þess að fremja sjálfsvíg. Í hinu tilvikinu hefði vitnið F haft í hótunum við ákærða fyrir utan tiltekna verslun. Sagði ákærði að vinslit hans og umræddra vitna hefðu orðið árið 2017 eftir að ásökun hefði komið fram um að ákærði hefði áreitt yngri systur eins pilts í vinahópnum. Kannaðist ákærði ekki við sérstakar umræður í vinahópnum um orðróminn sem fór af stað um ásökun brotaþola í hans garð. Útilokaði hann þó ekki að hafa verið spurður út í orðróminn en honum hefði hann alfarið neitað.

Að lokum lýsti ákærði því að mál þetta hefði reynst sér þungbært. Hann hefði þurft að sitja undir ásökun brotaþola í langan tíma og hefði leitað sér sálfræðiaðstoðar af þeim sökum.

III

Brotaþoli bar fyrir dómi að hún og ákærði hefðu verið par í grunnskóla. Þau hefðu ekki kynnst fyrr en brotaþoli hefði verið komin í 7. bekk, en ákærði hefði þá verið í 8. bekk. Hann hefði þá farið að veita henni athygli. Þau hefðu kynnst í skólanum og auk þess búið í sömu götu. Sumarið eftir 7. bekk hefðu þau byrjað saman en hætt saman fyrir jól sama ár. Sumarið eftir 8. bekk hefðu þau byrjað aftur saman en sambandið hefði ekki varað lengi. Ákærði hefði eignast aðra kærustu í kjölfarið og sú stúlka hefði beðið hann um að hætta samskiptum við brotaþola á samfélagsmiðlum. Hefði hann orðið við þeirri beiðni. Eftir grunnskóla hefði brotaþoli ákveðið að hefja nám í sama menntaskóla og ákærði gekk þá í. Hann hefði haft samband við hana um sumarið. Þau hefðu farið saman í bíltúr og allt hefði verið í lagi. Þau hefðu sofið saman heima hjá ákærða með samþykki beggja aðila um þetta leyti. Brotaþoli hefði 5 ætlað að gefa ákærða annan „séns“. Í kjölfarið hefði ákærði hætt að tala við hana. Brot ákærða hefði átt sér stað síðar, þ.e. eftir svokallað bjórkvöld sem fram hefði farið „föstudaginn“ 25. ágúst 2015. Brotaþoli hefði farið á bjórkvöldið með vinkonum sínum úr skólanum. Hún hefði þó ekki neytt áfengis. Ákærði hefði fyrstu vikuna í skólanum farið að hafa aftur samband við hana. Umrætt kvöld hefði hann sent henni ótal skilaboð í gegnum Snapchat. Hún hefði hunsað skilaboðin en á endanum hefði hún sagt honum að láta sig í friði og að hún væri upptekin með vinkonum sínum og nennti ekki að ræða við hann. Eftir miðnætti, líklega á milli kl. 1:30 og 2:00, hefði brotaþoli komið heim til sín og ætlað að fara í háttinn. Hún hefði verið í nærbuxum og síðum bol. Herbergi brotaþola væri á jarðhæð heimilis hennar. Ákærði hefði allt í einu bankað á gluggann hennar. Hann hefði verið á stuttbuxum og í stuttermabol. Brotaþoli hefði ekki viljað hleypa honum inn. Ákærði hefði sagt að honum liði mjög illa og vildi tala við hana. Að lokum hefði brotaþoli gefið eftir og hleypt honum inn með því skilyrði að hann yrði ekki lengur en í fimm mínútur hjá henni. Brotaþoli hefði sest á rúm sitt upp við vegg og ákærði hefði sest á enda rúmsins. Ákærði hefði byrjað að tala um eiginlega ekki neitt. Síðan hefði hann fært sig nær brotaþola og byrjað að kyssa hana. Hún hefði sagt honum að hætta. Hann hefði lagst ofan á hana. Brotaþoli hefði aftur beðið hann um að hætta. Hann hefði þó ekki hætt og náð fram vilja sínum en brotaþoli hefði legið „frosin“ á meðan. Eftir að ákærði hefði lokið sér af þá hefði hann sest upp og sagt: „Fuck, hvað er ég búinn að gera?“ Hann hefði síðan farið en brotaþoli hefði legið eftir grátandi alla nóttina. Eftir þetta atvik hefði brotaþola liðið mjög illa og dregið sig í hlé, en áður hefði hún verið mikil félagsvera. Síðar hefði brotaþoli farið að heyra sögur af fleiri brotum ákærða. Aðspurð um tímalengd meints brots ákærða svaraði brotaþoli því til að hún vissi það ekki. Hún hefði einfaldlega frosið. Öll fjölskylda hennar hefði verið heima umrædda nótt en ekki orðið vör við neitt. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki telja að ákærði hefði verið undir áhrifum áfengis umrætt sinn.

Aðspurð um samskipti við ákærða meðan þau voru par í grunnskóla sagði brotaþoli að ákærði hefði ekki virt mörk hennar meðan á því sambandi stóð. Hann hefði tekið í hönd hennar og sett hana inn á hann. Hann hefði einnig átt það til að ýta höfði hennar í átt að klofi hans. Til frekara marks um þetta væri að finna viðurkenningu ákærða til hennar í gegnum Facebook um „ástarleiki“ sem hann hefði vitað að hún vildi ekki og að hann gæti ekki haft stjórn á sjálfum sér í kringum hana. 6

Aðspurð um af hverju hún hefði ekki lagt fram kæru á hendur ákærða fyrr svaraði brotaþoli því til að upphaflega hefði hún ekki ætlað að kæra hann. Hann byggi nálægt heimili hennar og brotaþola hefði ekki hugnast að þurfa hugsanlega að horfast í augu við ákærða fyrir dómi. Þetta hefði þó alltaf truflað hana. Síðan hefði hún frétt af broti ákærða gegn öðrum einstaklingi og ákveðið í kjölfarið að leggja fram kæru. Til viðbótar þá hefðu áreiti og ögranir af hálfu ákærða orðið henni hvatning til að fylgja málinu eftir með kæru. Nefndi hún í þessum efnum tvö atvik. Annars vegar hefði ákærði veitt henni eftirför á bifreið eitt sinn á leiðinni heim úr skólanum. Hann hefði keyrt „í rassgatinu“ á bifreið brotaþola á afmælisdeginum hennar árið 2017. Hún hefði þá ákveðið að láta hann heyra það og spurt hvort hann gæti ekki látið hana í friði. Hann hefði svarað því neitandi. Hitt atvikið hefði átt sér stað á skólaballi. Ákærði hefði verið ölvaður. Honum hefði verið hent út af ballinu eftir að hafa verið að ögra henni. Þá hefði hann komið upp að rúðu þar sem brotaþoli stóð fyrir innan. Hefði ákærði þá lamið í gluggann og gefið henni „fuck you“ merki.

Nokkrum vikum eftir meint brot ákærða í málinu, líklega tveimur til þremur vikum síðar, hefði brotaþoli sagt tveimur vinkonum sínum í skólanum frá atvikinu, þ.e. þeim C og D. Þær hefðu verið saman á veitingastaðnum [...] umrætt sinn.

Í desember 2015 hefði brotaþoli sagt móður sinni frá atvikinu. Fram að því hefði brotaþoli verið í ákveðinni afneitun og efast um sjálfa sig. Hún hefði velt því fyrir sér hvort hún væri að missa vitið. Ákærði hefði enda látið eins og ekkert hefði gerst. Síðan hefði hún frétt frá vinum ákærða að þeir hefðu heyrt af öðrum stúlkum sem ákærði hefði brotið á. Umræddir vinir hefðu hvatt hana til að segja móður hennar frá þessu.

Aðspurð um Facebookskilaboð sem ákærði sendi henni í október 2016 um að þau þyrftu að hittast og ræða málin og að sú saga sem brotaþoli væri að dreifa gengi ekki, lýsti brotaþoli því að þetta hefðu verið skilaboð sem ákærði hefði sent henni eftir fyrrgreint skólaball.

B, móðir brotaþola, bar fyrir dómi að hún hefði heyrt af ákærða þegar brotaþoli hefði verið í 7. bekk í grunnskóla. Ákærði og brotaþoli hefðu verið par í stuttan tíma meðan brotaþoli hefði verið í 8. bekk. Vitnið hefði ráðlagt brotaþola að hætta samskiptum við ákærða því að henni hefði þótt ákærði vera örlítið að leika sér að brotaþola. Þegar í ljós hefði komið að brotaþoli myndi ganga í sama menntaskóla og ákærði gekk í þá hefði vitnið orðið vör við kvíða hjá brotaþola. Brotaþoli hefði þó ákveðið að láta það ekki trufla sig. Vitnið kvaðst minnast þess að daginn eftir meint 7 brot ákærða hefði brotaþoli legið í rúminu allan daginn. Henni hefði liðið mjög illa, hún hefði grátið og sagst vera „drusla“. Vitnið hefði verið mikið frá vegna vinnu á umræddum tíma. Vinkona brotaþola hefði stuttu síðar haft samband við vitnið og sagt henni að ákærði hefði nauðgað brotaþola. Vitnið hefði reynt að ganga á brotaþola en sú síðarnefnda hefði ekki opnað sig gagnvart vitninu fyrr en í desember sama ár. Vitnið lýsti frásögn brotaþola á meintu broti ákærða með þeim hætti að brotaþoli hefði verið á skólaskemmtun. Ákærði hefði verið að senda henni skilaboð en hún hefði ekki viljað tala við hann. Síðar um kvöldið hefði brotaþoli komið heim. Þegar hún hefði verið búin að hátta sig þá hefði ákærði bankað á glugga. Eftir að brotaþoli hefði hleypt honum inn hefði hann gengið á hana og nauðgað henni. Í beinu framhaldi hefði ákærði sagt eitthvað á þessa leið: „Shit, hvað er ég búinn að gera?“ Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vör við neitt umrædda nótt. Í kjölfarið hefðu fylgt mjög erfiðir tímar hjá brotaþola.

Aðspurt kannaðist vitnið við að atvik hefði komið upp á skólaballi. Brotaþoli hefði farið með yngri systur sinni á ballið. Þær hefðu komið heim hágrátandi. Ákærði hefði að þeirra sögn verið ógnandi og fjarlægður af lögreglu. Brotaþoli hefði óttast hann. Aðspurt um hvort þáverandi kærasti brotaþola hefði ráðist á ákærða á ballinu svaraði vitnið því til að það teldi að hann hefði kýlt ákærða.

C, vinkona brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hún hafa fengið skilaboð frá brotaþola um að eitthvað hefði átt sér stað, líklega umrætt kvöld, en brotaþoli hefði ekki sagt nánar frá því í skilaboðunum. Næsta virka dag hefðu þær hist á veitingastaðnum [...] í hádegishléi ásamt D, vinkonu þeirra. Vitnið væri ekki visst um það hvort aðrar vinkonur hefðu verið þar með í för, en þarna hefðu hugsanlega verið tvær vinkonur til viðbótar. Brotaþoli hefði þá brotnað niður og sagt þeim frá meintu broti ákærða. Aðspurð hefði brotaþoli tjáð vitninu að ákærði hefði komið og bankað á gluggann á herbergi brotaþola á heimili hennar. Hann hefði reynt að kyssa brotaþola eftir að hún hleypti honum inn í herbergið. Hún hefði sagt honum að hætta þar til hún fraus. Ákærði hefði náð fram vilja sínum en síðar látið eins og ekkert hefði í skorist. Raunar hefði vitnið grunað að eitthvað hefði gerst sem tengdist ákærða þar sem sameiginleg vinkona þeirra hefði tjáð henni að brotaþoli hefði brotnað algjörlega niður þegar hún hefði hitt ákærða niðri í bæ. Líklega hefði það verið á menningarnótt 2015.

Aðspurt um líðan brotaþola eftir atvikið lýsti vitnið því að það teldi hana hafa orðið þunglynda. Aðspurt um atvik á skólaballi á öðru ári þeirra í menntaskóla svaraði vitnið því til að brotaþoli hefði komið hágrátandi til vitnisins og tjáð því að ákærði 8 hefði sagt hana vera að ljúga upp á sig. Öryggisverðir hefðu fært ákærða í herbergi fyrir þá sem væru áfengisdauðir. Þegar ákærði hefði síðan verið að fara af ballinu hefði hann gefið þeim illt augnaráð og „bombað“ í glerið næst þeim en við það hefði brotaþoli komist í mikið uppnám. Aðspurt kvaðst vitnið ekki vita til annarra áfalla en meints brots ákærða sem skýrt gætu vanlíðan brotaþola. Aðspurt kvaðst vitnið ekki þekkja ákærða.

D, vinkona brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hún því að brotaþoli hefði sagt henni og vinkonu þeirra, C, frá meintu broti ákærða á mánudeginum eftir brotið. Þetta hefði brotaþoli gert á veitingastaðnum [...] í hádegishléi og líklega hefði önnur vinkona þeirra einnig verið með í för. Ákærði hefði að sögn brotaþola komið að heimili hennar í stuttermabol og stuttbuxum. Hann hefði gengið að glugganum á herberginu hennar. Hún hefði ekki viljað hleypa honum inn en síðan gefið sig og hleypt honum inn. Þegar inn var komið hefðu þau spjallað aðeins en síðan hefði ákærði fært sig nær og hún hefði strax sagt „nei“ við hann. Þetta hefði hún ítrekað. Svo hefði ákærði farið ofan á hana. Síðan hefði brotaþoli frosið og ákærði hefði komið vilja sínum fram gagnvart henni. Eftir það hefði hann sagt eitthvað á þessa leið: „Shit, hvað gerði ég?“ Stuttu síðar hefði ákærði farið. Meðan brotaþoli hefði sagt vitninu frá þessum atburði hefði brotaþoli verið mjög stressuð og hefði brostið í grát. Í kjölfarið hefði brotaþoli virst þunglynd. Aðspurt kvaðst vitnið ekki vita til annarra áfalla en meints brots ákærða sem skýrt gætu vanlíðan brotaþola. Aðspurt kannaðist vitnið við atvik á skólaballi. Brotaþoli hefði komið hágrátandi til vitnisins og sagt því að ákærði hefði verið að áreita hana. Síðar um kvöldið hefði ákærði lamið í rúðuna beint fyrir framan þær. Vitnið kvaðst ekki þekkja ákærða.

F, fyrrum vinur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Fór hann ekki leynt með að hann bæri þungan hug til ákærða, en það sagði hann að væri vegna annars atviks sem tengdist systur vinar þeirra. Sagði vitnið að hann og ákærði hefðu verið góðir vinir á þeim tíma er meint brot ákærða hefði átt sér stað. Vitnið kvaðst minnast þess að hafa verið á rúntinum með öðrum vini sínum. Ekki kvaðst vitnið geta tímasett bíltúrinn. Þeir hefðu sótt brotaþola og hún hefði opnað sig um meint brot ákærða. Aðspurt um lýsingu hennar á atvikinu kvaðst vitnið ekki muna það nægilega vel, enda væri langt síðan. Ákærði hefði átt að hafa komið að glugga heima hjá brotaþola og hún hleypt honum inn. Síðan hefði eitthvað átt að hafa gerst en vitnið myndi þetta ekki nógu vel. Vitnið kvaðst hafa spurt ákærða út í þetta, en ákærði hefði neitað þessu. Þeir hefðu ekki sest niður og rætt málin, heldur hefði ákærði einhvern tímann verið spurður út í 9 þetta og þá sagt að þetta væri ekki satt. Kvaðst vitnið ekki geta tímasett samtalið. Annar þáverandi vinur ákærða, G, hefði þá verið viðstaddur. Aðspurt kvaðst vitnið ekki minnast þess að í samtalinu við ákærða hefði komið fram hvort ákærði hefði farið heim til brotaþola á þeim tíma sem meint brot hans hefði átt að hafa verið framið. Aðspurt um tímasetningu vinslita vitnisins og ákærða svaraði vitnið því til að það hefði verið á síðasta ári eða árinu þar á undan, en þetta myndi vitnið ekki vel. Aðspurt um hvort vitnið hefði átt í hótunum við ákærða nýtti vitnið sér rétt sinn samkvæmt 1. mgr. 118. gr. laga nr. 88/2008 til að skorast undan því að svara spurningunni.

G, fyrrum vinur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann þekkja kærasta brotaþola en ekki vera í neinu sambandi við hana í dag. Hann hefði verið í sama grunnskóla og hún. Þau hefðu ekki verið sérstakir vinir. Vitnið og ákærði hefðu aftur á móti verið góðir vinir. Vinslit hefðu orðið í lok apríl 2017 eftir að ásökun hefði komið fram um brot ákærða gegn systur eins pilts í vinahópnum. Fór vitnið ekki leynt með að það bæri þungan hug til ákærða. Vitnið kvaðst hafa heyrt orðróm um ásökun brotaþola í garð ákærða. Ekki gat hann tímasett þetta. Orðrómurinn hefði verið um að ákærði hefði brotið kynferðislega gegn brotaþola. Um staðsetningu kvaðst vitnið ekki vera viss en sagðist telja að sagan hefði verið sú að þetta hefði átt sér stað á heimili brotaþola. Vitnið kvaðst ekki hafa rætt málið við brotaþola. Vitnið hefði aftur á móti ásamt vitninu F og vini þeirra, I, átt stutt orðaskipti við ákærða um þetta eitt sinn. Ekki myndi vitnið hver hefði átt frumkvæði að þeim orðaskiptum. Ákærði hefði sagt að hann og brotaþoli hefðu sofið saman. Hann hefði ekki lýst þessu nánar. Vitnið var ekki viss um að ákærði hefði sagt hvar þetta hefði átt sér stað. Nánar aðspurt um hvort ákærði hefði sagst hafa farið heim til brotaþola umrætt sinn eða hvenær dags þetta hefði verið svaraði vitnið því til að þetta myndi það ekki. Borin var undir vitnið frásögn ákærða af atviki eftir vinslitin þar sem ákærði hefði verið á leið í kvikmyndahús. Vitnið kannaðist við að hafa ekið bifreið sem veitti ákærða eftirför umrætt sinn en sagðist þó ekki hafa átt frumkvæði að því.

H, fyrrum vinur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Sagðist hann hafa verið í sama vinahópi og ákærði þegar meint brot ákærða hefði átt sér stað, en þó ekki verið jafn náinn honum og vitnin G og F. Vinslit hefðu síðar orðið á milli þeirra, en það hefði fremur tengst öðru atviki sem varðaði brot ákærða gegn systur eins vinar þeirra. Fór vitnið ekki leynt með að það bæri þungan hug til ákærða. Vitnið kvaðst eitt sinn hafa verið í bíltúr með vini sínum, L, og brotaþola. Vitnið hefði vitað að brotaþoli hefði haft eitthvað á móti ákærða en hefði þó ekki vitað ástæðu þess. Í bíltúrnum hefði 10 vitnið verið með misheppnað grín í tengslum við þetta og spurt hvort ákærði hefði nauðgað henni. Þá hefði brotaþoli brotnað niður. Hún hefði á endanum viðurkennt að ákærði hefði nauðgað henni en ekki lýst því neitt nánar. Vitnið kvaðst ekki hafa rætt þetta mál við ákærða, en það hefði þó spurt aðra vini sína, vitnin G og F, út í þetta og þeir hefðu haft eftir ákærða að hann neitaði þessu.

J, móðir ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hún því að málið hefði lagst þungt í son hennar. Móðir brotaþola hefði haft samband við vitnið eftir skólaball og beðið um að ákærði myndi láta brotaþola í friði. Móðir brotaþola hefði þá lýst ásökun brotaþola í garð ákærða. Vitnið hefði síðar borið þetta undir ákærða sem hefði neitað þessu og beygt af. Lýsti hún einnig samskiptum við móður vitnisins G vegna frásagnar ákærða af áðurnefndri ferð hans í kvikmyndahús. Þá lýsti hún frásögn ákærða af samskiptum við vitnið F.

K, faðir ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hann því að hann og ákærði hefðu a.m.k. tvívegis rætt ásökun brotaþola í máli þessu og hefði ákærði neitað þessu í bæði skiptin. Lýsti hann einnig frásögn ákærða af því þegar vitnið G og fleiri hefðu elt hann eitt sinn þegar hann var á leið í kvikmyndahús og síðan haft uppi ummæli sem skilja mætti á þann veg að betra væri ef ákærði væri dauður fremur en lifandi. Auk þess hefði vitnið F sagt bróður ákærða að hann hataði ákærða.

E, félagsráðgjafi hjá Barnahúsi, gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti fyrirliggjandi vottorð sitt, dags. 28. janúar 2018. Fyrir ritun vottorðsins kvaðst hún hafa hitt brotaþola 29 sinnum en síðan hefðu fjögur viðtöl bæst við eftir að vottorðið var ritað. Brotaþoli hefði verið samkvæm sjálfri sér í viðtölunum en slíkt væri erfitt ef fólk væri að segja ósatt. Brotaþoli hefði sýnt af sér mikla forðun í upphafi, en síðan verið staðráðin í að ná tökum á vandanum og farið að mæta reglulega til vitnisins. Brotaþoli hafi verið greind með þunglyndi og skorað í öllum fjórum flokkum áfallastreitu. Útskýrði vitnið skilmerkilega hvern og einn þessara þátta. Brotaþoli hefði nú ekki komið til vitnisins lengi, en framan af hefði vandinn gjarnan falist í nálægð heimilis hennar við heimili ákærða sem viðhaldið hefði einkennum. Engin saga um önnur áföll hefði komið fram sem skýrt gæti einkenni brotaþola og væri það mat vitnisins að brotaþoli væri trúverðug.

Í fyrrgreindu vottorði vitnisins kemur fram að brotaþoli hafi haft mörg þeirra einkenna sem algeng séu meðal þolenda kynferðisofbeldis. Hún hafi skorað langt yfir klínísk mörk á sjálfsmatslista sem mæli einkenni áfallastreitu auk þess sem hún hafi margoft greint frá slíkum einkennum í meðferðarviðtölum. Í vottorðinu er einnig 11 greint frá frásögn brotaþola í lok október 2016 af ógnandi hegðun ákærða í hennar garð á skólaballi. Haft er eftir brotaþola að ákærði hefði sakað hana um að vera að bera út sögur um sig. Honum hefði síðan verið vísað út og að hann hefði þá horft á hana með ógnandi hætti og slegið í glugga nálægt henni. Einnig er haft eftir brotaþola að í mars 2017 hefði ákærði ekið beint á eftir henni alla leiðina heim úr skólanum. Að endingu er greint frá því í vottorðinu að hafa beri í huga að kynferðisbrot geti haft langvarandi áhrif á þolendur. Því sé ekki unnt að útiloka að brotaþoli muni þurfa á frekari meðferð að halda vegna meints brots. Ekki sé óalgengt að afleiðingar slíkra brota komi aftur upp síðar á lífsleiðinni.

IV

Ákærða er eins og áður segir gefin að sök nauðgun aðfaranótt 26. ágúst 2015 á heimili brotaþola með því að hafa haft samræði við hana án hennar samþykkis, með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung, eins og nánar er rakið í ákæru. Samkvæmt ákæru er meint brot ákærða talið varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði neitar alfarið sök í málinu og heldur því fram að hann hafi ekki farið heim til brotaþola umrætt sinn. Hið rétta sé að þau hafi eitt sinn haft samræði, en það hafi verið á heimili ákærða fyrr um sumarið 2015. Brotaþoli bar raunar einnig fyrir dómi að hún og ákærði hefðu átt samræði á heimili ákærða með vilja þeirra beggja fyrr umrætt sumar, en að kæran sem hún lagði fram hefði verið vegna atviks heima hjá henni síðar um sumarið.

Ákæruvaldið byggir á því að framburður ákærða í málinu sé ótrúverðugur, meðal annars þar sem ákærði hafi þvertekið fyrir að hafa farið heim til brotaþola umrætt sinn. Telur ákæruvaldið að framburður vitnanna G og F, sem eru fyrrum vinir ákærða, hjá lögreglu renni stoðum undir þá frásögn brotaþola að ákærði hafi í reynd farið heim til brotaþola umrætt sinn. Fyrir dómi minntist hvorugt vitnið þess aftur á móti að í samtali þeirra við ákærða hefði komið fram hvort ákærði hefði farið heim til brotaþola umrætt sinn. Innan við fjórir mánuðir liðu frá skýrslutöku af umræddum vitnum hjá lögreglu og þar til skýrsla var tekin af þeim við aðalmeðferð í málinu. Þá settu vitnin mikla fyrirvara við framburð sinn hjá lögreglu vegna þess að þau kváðust ekki muna atvik nægilega vel. Auk þess fá tímasetningar í framburði vitnisins G hjá lögreglu ekki staðist miðað við önnur gögn málsins, þ.e. þegar hann lýsti því að samtal sitt við ákærða hefði líklega átt sér stað í ágúst eða september 2015, en þá hefði vitnið 12 verið búið að heyra orðróm um þetta í nokkurn tíma. Við allt þetta bætist að bæði vitnin eru fyrrum vinir ákærða sem fóru ekki dult með þungan hug sinn í garð ákærða, en það virtist að meginstefnu stafa af meintu kynferðisofbeldi ákærða gegn annarri stúlku. Urðu vinslit af þessari ástæðu á milli vitnanna og ákærða um mitt ár 2017. Ákærði lýsti því fyrir dómi að vitnið F hefði haft í hótunum við sig í verslun eftir vinslitin og skoraðist vitnið undan því að svara spurningu um það atriði fyrir dómi eftir að dómari benti vitninu á heimild þess í þeim efnum samkvæmt 1. mgr. 118. gr. laga nr. 88/2008. Þá lýsti ákærði því að eitt sinn eftir vinslitin hefði hann verið eltur af piltum í bifreið þegar hann hefði verið á leið í kvikmyndahús, en þar á meðal hefði verið vitnið G. Síðan hefði verið hringt úr síma vitnisins í ákærða og hann hvattur til þess að fremja sjálfsvíg. Vitnið kannaðist við að hafa ekið bifreiðinni sem veitti ákærða eftirför umrætt sinn, enda þótt vitnið segðist ekki hafa átt frumkvæði að afskiptum piltanna af ákærða umrætt sinn.

Að öllu framangreindu virtu verður óljós framburður vitnanna tveggja hjá lögreglu um fyrrgreint samtal þeirra við ákærða ekki lagður til grundvallar við úrlausn málsins.

Ákæruvaldið vísaði einnig í málatilbúnaði sínum til atviks á skólaballi í október 2016. Með framburði brotaþola og vinkvenna hennar, C og D, telst sannað að ákærði hafi sýnt þar af sér ógnandi hegðun þegar hann lamdi í rúðu nálægt brotaþola og vinkonum hennar er hann yfirgaf ballið. Ákærði kannaðist ekki við þetta atvik fyrir dómi en kvaðst hafa verið mjög ölvaður á umræddu balli. Við mat á þýðingu þessa atviks við úrlausn málsins verður ekki fram hjá því litið að með framburði brotaþola og ákærða hefur verið leitt í ljós að þáverandi kærasti brotaþola reiddi ákærða hnefahögg fyrr um kvöldið. Þá bar vitnið C fyrir dómi að brotaþoli hefði sagt sér að ákærði hefði lýst óánægju sinni fyrr um kvöldið með það að hún væri að „ljúga“ upp á hann. Fyrirliggjandi Facebooksamskipti ákærða og brotaþola frá október 2016 í kjölfar skólaballsins gefa einnig til kynna að ákærði hafi verið ósáttur við orðróm sem hann hafi heyrt um frásögn hennar af meintu kynferðisofbeldi hans í hennar garð. Rennir háttsemi ákærða á skólaballinu því ekki stoðum undir annað en að ákærði, sem þá var ungur að árum, hafi verið ósáttur við að sitja undir orðrómi um ásökun brotaþola í hans garð, en í því felst ekki sönnun á því að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru eða að framburður hans í málinu verði af þessum sökum talinn ótrúverðugur. 13

Þá byggir ákæruvaldið á því að tiltekin samskipti ákærða og brotaþola á Facebook frá árinu 2013 styðji málatilbúnað ákæruvaldsins. Í þessum efnum verður þó að líta til þess að mati dómsins að umrædd samskipti áttu sér stað löngu áður en meint brot ákærða á að hafa verið framið, þ.e. í júní 2013 þegar ákærði var 15 ára. Ákærði hefur fyrir dómi gefið skýringar á þeim ummælum og verða ekki dregnar svo víðtækar ályktanir af ummælunum sem ákæruvaldið hefur haldið fram að gera beri.

Langt er um liðið frá því að ákærði á að hafa framið meint brot sitt. Engir sjónarvottar voru að meintri heimsókn ákærða til brotaþola umrætt sinn. Þá liggja engin gögn fyrir í málinu sem renna stoðum undir þá staðhæfingu hennar að ákærði hafi sent henni skilaboð umrætt kvöld. Var kæra ekki lögð fram af hálfu brotaþola fyrr en rúmlega tveimur árum og fjórum mánuðum eftir meint brot ákærða. Raunar kemur tímasetning brotaþola á meintu broti ákærða ekki fyllilega heim og saman við staðreyndir málsins. Þannig lýsti brotaþoli því hjá lögreglu og fyrir dómi að hún hefði farið út að skemmta sér „föstudagskvöldið“ 25. ágúst 2015, en í reynd var sú dagsetning þriðjudagur.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Ákærði hefur staðfastlega neitað sakargiftum í málinu. Framburður ákærða fyrir dómi og hjá lögreglu hefur verið stöðugur og telst ekkert fram komið sem er sérstaklega til þess fallið að rýra trúverðugleika hans. Enda þótt brotaþoli hafi virst einlæg í framburði sínum þá verður ekki talið gegn eindreginni neitun ákærða að fram sé komin lögfull sönnun um að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, en eins og atvikum er háttað hrófla ekki við þeirri niðurstöðu gögn um áfallastreituröskun brotaþola og framburður vitna sem greint hafa frá líðan brotaþola eða frásögn hennar af meintu atviki. Að öllu framangreindu virtu telst ákæruvaldið ekki hafa axlað þá sönnunarbyrði, sem á því hvílir samkvæmt 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008, að sýna fram á að ákærði hafi framið það brot sem hann er sakaður um í ákæru. Ber því að sýkna hann af kröfum ákæruvaldsins.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu og í samræmi við 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 ber að vísa einkaréttarkröfu brotaþola frá dómi.

Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 greiðist allur sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef 14

Á-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu brotaþola, A, er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.517.760 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef Á-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, 685.100 krónur.

14

Á-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu brotaþola, A, er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.517.760 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef Á-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, 685.100 krónur.