E-4390/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 18. maí 2015, var höfðað með stefnu sem þingfest var í Héraðsdómi Reykjavíkur 18. desember 2012 af North Team Invest ehf., Bergsmára 13, 201 Kópavogi, á hendur P-x-x M-x-x, búsettri í Ísrael.

Dómkröfur stefnanda í aðalsök eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 9.573.053 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20.2.2012 til greiðsludags. Jafnframt er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. sömu laga, er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

Þá krefst stefnandi staðfestingar á kyrrsetningu sem gerð var af Sýslumanninum í Reykjavík þann 20. apríl 2012 í málinu nr. K-11/2012 fyrir 11.017.779 kr. í fasteign stefndu að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík, fnr. 200-9319 og 200-9320.

Í öllum tilvikum krefst stefnandi þess að stefnda verði dæmd til að greiða málskostnað, þ.m.t. kostnað af rekstri kyrrsetningarmáls nr. K-11/2012 og þinglýsingu kyrrsetningargerðar skv. framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins.

Af hálfu stefndu í aðalsök er þess aðallega krafist, að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst hún þess að kröfu stefnanda um staðfestingu ákvörðunar Sýslumannsins í Reykjavík þann 20. apríl 2012 í máli nr. K-11/2012, um kyrrsetningu fyrir 11.017.779 kr. í fasteign stefndu að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík, verði hafnað.

Til vara krefst stefnda þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar.

Þá krefst stefnda málskostnaðar.

Með gagnstefnu, þingfestri þann 22. janúar 2013, höfðaði P-x-x M-x-x gagnsök á hendur aðalstefnanda, North Team Invest ehf., til vara gegn G-kk-þgf G-kk-þgf, Bergsmára 13, 201 Kópavogi, og til þrautavara G-kk-þgf G-kk-þgf, Naustabryggju 36, 110 Reykjavík, og til réttargæslu Verði tryggingum hf. Borgartúni 25, 105 Reykjavík, vegna starfsábyrgðartryggingar byggingarstjórans G-kk-ef G-kk-ef.

Í gagnsök gerir gagnstefnandi aðallega kröfu til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda í aðalsök, að svo miklu leyti sem með þarf, en að öðru leyti til sjálfstæðs dóms, að gagnstefndi North Team Invest ehf. verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 50.101.907 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingu gagnstefnu til greiðsludags.

Verði gagnstefndi sýknaður af aðalkröfu er gerð sú krafa að varastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði aðalkröfu.

Verði varastefndi G-kk-nf G-kk-nf sýknaður af aðalkröfu er gerð sú krafa að þrautavarastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði aðalkröfu.

1. varakrafa

Þess er krafist að gagnstefndi verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 15.892.907 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingu gagnstefnu til greiðsludags.

Verði gagnstefndi sýknaður af 1. varakröfu er gerð sú krafa að varastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði 1. varakröfu.

Verði varastefndi, G-kk-nf G-kk-nf, sýknaður af 1. varakröfu er gerð sú krafa að þrautavarastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði 1. varakröfu.

2. varakrafa

Þess er krafist að gagnstefndi verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 9.331.907 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingu gagnstefnu til greiðsludags.

Verði gagnstefndi sýknaður af 2. varakröfu er gerð sú krafa að varastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði 2. varakröfu.

Verði varastefndi G-kk-nf G-kk-nf sýknaður af 2. varakröfu er gerð sú krafa að þrautavarastefndi G-kk-nf G-kk-nf greiði 2. varakröfu.

Gagnstefnandi krefst í öllum tilvikum málskostnaðar.

Engar sjálfstæðar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda Verði tryggingum hf.

Gagnstefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum gagnstefnanda og að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða sér málskostnað.

Til vara krefst gagnstefndi þess að kröfur gagnstefnanda verði stórlega lækkaðar og í því tilviki verði málskostnaður felldur niður.

Af hálfu varagagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef var í greinarðgerð í gagnsök aðallega krafist frávísunar á kröfum gagnstefnanda, en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum gagnstefnanda. Í aðal- og varakröfum fer varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf fram á, að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða sér málskostnað að skaðlausu.

Til þrautavara krefst varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf þess að kröfur gagnstefnanda verði stórlega lækkaðar og í því tilviki verði málskostnaður látinn falla niður.

Af hálfu þrautavaragagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef var í greinargerð þess aðallega krafist að málinu yrði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum gagnstefnanda. Í báðum tilvikum er þess krafist, að þrautavaragagnstefnda G-kk-þgf G-kk-þgf verði tildæmdur málskostnaður úr hendi gagnstefnanda að mati dómsins.

Réttargæslustefndi í gagnsök, Vörður tryggingar hf., hefur ekki uppi efnislegar kröfur, en krefst málskostnaðar.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur þann 5. desember 2013 var kröfum varagagnstefndu, G-kk-ef G-kk-ef og G-kk-ef G-kk-ef, um frávísun málsins hvað þá varðar hafnað.

Í þinghaldi þann 7. nóvember 2013 hafnaði dómari framkominni beiðni stefnda um skiptingu sakarefnis skv. 2. mgr. 41. gr. laga nr. 31/1990.

Lögmaður gagnstefnda og varagagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef lagði í þinghaldi 22. janúar 2013 fram kröfu um að gagnstefnanda yrði gert að setja málskostnaðartryggingu. Þeirri kröfu var hafnað með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 8. mars 2013.

II.

Málsatvik

Atvik máls þessa eru þau, að aðalstefnandi og gagnstefnandi gerðu með sér skriflegan verksamning í júlí 2011 um breytingar á húsinu nr. 27 við Sóleyjargötu. Samkvæmt 1. gr. verksamningsins fólst verk aðalstefnanda í því að breyta húsnæðinu að Sóleyjargötu 27 í gistiheimili í samræmi við teikningar þrautavaragagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef arkitekts og annast allar breytingar innanhúss, auk þess sem séð verði um samskipti við byggingaryfirvöld varðandi úttekir, lög og reglur. Varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf hafði umsjón með verkinu sem byggingarstjóri, en hann var jafnframt forsvarsmaður aðalstefnanda. Í öðrum ákvæðum samningsins eru svo lýsingar á einstökum verkþáttum. Fyrir verkþættina, sem lýst er í verksamningi, átti gagnstefnandi að greiða 220.000 evrur. Fyrsta greiðsla átti að nema 10% af verkfjárhæð, en síðan skyldi greiða eftir því sem verkinu miðaði. Lokagreiðsla átti að nema 10% af verkfjárhæð, sem skyldi greidd við lokaúttekt (final inspection) þegar verki væri lokið að fullu. Samkvæmt verksamningi bar gagnstefnanda að tilnefna hæfan einstakling til að framkvæmda eftirlit með verkinu við hverja greiðslu vegna verksins.

Verksamningur gerði ráð fyrir að verkinu yrði að fullu lokið 1. september 2011 eða eigi síðar en 15. september 2011, en það var þó háð því að unnt væri að hefja verkið fyrir 5. júlí s.á. að fenginni 1. útborgun frá verkkaupa. Við gerð verksamnings var umsókn um byggingarleyfi í ferli hjá byggingaryfirvöldum, en það fékkst þó ekki útgefið fyrr en 30. ágúst 2011 og fyrr var ekki heimilt að hefja verkið. Þá urðu tafir á verkinu vegna þess, að af hálfu gagnstefnanda var óskað breytinga, þar sem hún óskaði eftir því að hafa ekki Assa skrár í hurðum eins og tiltekið var í verksamningi, heldur svokallaðar hótelskrár. Gagnstefnandi lét síðan í té hótelskrár 1. nóvember 2011, en þær þurftu að liggja fyrir svo unnt væri að taka úr fyrir þeim skrám á hurðum. Innréttingar bárust síðan ekki til landsins fyrr en 12. desember 2011, en umræddar hurðir voru hluti af innréttingum samkvæmt samningi. Í nóvember 2011 fór að bera á tregðu á greiðslu fyrir verkið eftir sem því miðaði og þá hafði gagnstefnandi heldur ekki tilnefnt úttektaraðila eins og kveðið var á um í verksamningi. Þegar hyllti undir lok verks á síðustu dögum ársins 2012 hafnaði gagnstefnandi alfarið að greiða lokagreiðslu. Við úttekt að Sóleyjargötu 27, sem fór fram þann 9. janúar 2012, voru viðstaddir sonur gagnstefnanda, aðalstefnandi og úttektaraðili, sem gagnstefnandi hafði þá skipað. Engar athugasemdir komu þá fram af hálfu gagnstefnanda eða úttektaraðila. Úttektaraðili sendi síðar athugasemdir varðandi atriði sem aðalstefnandi bætti síðan úr og var því verki lokið 16. janúar 2012. Í framhaldi af því lét gagnstefnandi framkvæma nýja úttekt umfram þá lokaskoðun sem farið hafði fram skv. verksamningi þann 19. janúar 2012. Þann 20. janúar 2012 gaf aðalstefnandi síðan út lokareikning ásamt reikningi vegna aukaverka, sem gagnstefnandi greiddi ekki. Þann 3. febrúar 2012 ritaði lögmaður aðalstefnanda innheimtubréf til gagnstefnanda, sem ekki var svarað.

Gagnstefnandi lagði síðan fram matsbeiðni í Héraðsdómi Reykjavíkur, dags. 28. mars 2012, en beiðnin var tekin fyrir þann 1. júní 2012. Matsþolar samkvæmt matsbeiðni voru varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf, sem byggingarstjóri og forsvarsmaður aðalstefnanda, og Vátryggingafélag Íslands hf., tryggingafélag byggingarstjóra.

Dómkvaddur matsmaður átti að leggja mat á eftirtalin atriði:

Parket. Hvort faglega hafi verið staðið að undirbúningi og lagningu parketsins og kostnað sem færi í að endurbæta gallann og nýtt parket af sambærilegum gæðum.

Flísalagning. Umfang gallans, orsök og afleiðingar, hvort flísalagningin hafi samræmst teikningum, faglegum vinnubrögðum og byggingareglugerð.

Hurðir. Hvort hurðar, útidyrahurð og innihurðar, sem settar voru í, stæðust hefðbundnar gæðakröfur miðað við aðstæður hér á landi og hvað nýjar hurðar sem standast myndu gæðakröfur kosti. Jafnframt óskað mats á því hvort útihurð á fyrstu hæð og svalahurð hafi verið faglega frágengnar og hver væri orsök leka. Óskað var eftir mati á umfangi gallans, orsök og afleiðingum. Jafnframt óskað eftir að matsmaður skoðaði allar hurðar og hvort frágangur samræmdist vönduðum vinnubrögðum.

Bílskúr. Gagnstefnandi féll frá þessum lið á fyrsta matsfundi.

Uppsteypa veggja og stiga. Hvort uppsteypan utandyra að kjallarahurð samræmdist teikningum, faglegum vinnubrögðum og byggingareglugerð. Óskað var eftir mati á umgangi gallans, orsök og afleiðingum.

Raflagnir. Mats var óskað á því að skilja rafmagn fyrir hvora hæð og koma fyrir töflu á neðri hæð þar sem við endurnýjun raflagna voru stofnar sem lágu á mismunandi hæðir sameinaðir í eina rafmagnstöflu.

Baðherbergi, vaskar, klósett ofl. Óskað eftir samanburði og mati á gæðum þess búnaðar sem skv. samningi áttu að vera Grohe eða af sambærilegum gæðum og þess sem sett var í baðherbergin og þá hvað það kosti að kaupa Grohe eða aðra sambærilega vöru. Jafnframt hvort frágangur sturtuklefa og fjölda niðurfalla samræmdist góðum og vönduðum vinnubrögðum og byggingareglugerð.

Tafabætur, kostnaður o.fl. Meta átti hæfilegar dagsektir frá umsömdum lokadegi. Að tafabætur yrðu reiknaðar annars vegar til 4. janúar 2012 og hins vegar að tekið verði mið af þeim tíma sem lagfæringar standi yfir og þær komnar í samt ástand á ný og tafabætur reiknaðar til þess tíma. Nefnt að fasteignin átti að vera tekjuskapandi gistiheimili. Þá var óskað mats á kostnaði við þrif og frágang.

Með kyrrsetningarbeiðni, dags. 30. mars 2012, krafðist aðalstefnandi kyrrsetningar í eignum gagnstefnanda til tryggingar greiðslu á tveimur reikningum, samtals að fjárhæð 9.553.003 krónur, að viðbættum kostnaði vegna innheimtubréfs 950 krónur og kostnað við kyrrsetningabeiðni, samtals 9.573.053 krónur auk dráttarvaxta skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Með kyrrsetningarbeiðni krafðist stefnandi jafnframt innheimtuþóknunar að fjárhæð 1.326.242 krónur. Kyrrsetning var síðan gerð af Sýslumanninum í Reykjavík þann 20. apríl 2012 í málinu nr. K-11/2012 fyrir 11.017.799 kr. í fasteign stefndu að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík, fnr. 200-9319 og 200-9320.

Með réttarstefnu, útgefinni 27. apríl 2012, höfðaði aðalstefnandi síðan mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur gegn gagnstefnanda til innheimtu framangreindrar skuldar og krafðist jafnframt staðfestingar á framangreindri kyrrsetningu og var málið þingfest 18. desember 2012.

Samkvæmt niðurstöðum dómkvadds matsmanns, B-kk-ef G-kk-ef byggingarverkfræðings samkvæmt matsgerð, dags. í október 2012, námu gallar á eigninni og vanefndir samtals með tafabótum 49.093.000 krónum, sem sundurliðist þannig:

Gagnstefnandi höfðaði síðan mál í gagnsök gegn aðalstefnanda, varagagnstefndu og réttargæslustefnda í gagnsök með gagnstefnu, dags. 16. janúar 2013, sem þingfest var 22. janúar 2013.

Þann 20. janúar 2014 lögðu varastefndi í gagnsök, G-kk-nf G-kk-nf, og réttargæslustefndi í gagnsök, Vörður tryggingar hf., fram yfirmatsbeiðni. Niðurstaða dómkvaddra yfirmatsmanna, J-kk-ef Á-kk-ef P-kk-ef byggingatæknifræðings, og húsasmiðs og A-kk-ef E-kk-ef, byggingafræðings og húsasmíðameistara, með yfirmatsgerð dagsettri 18. nóvember 2014, var sem hér segir:

a) Parketlögn, vinna 252.000 kr., efni/tæki 37.800 kr., samtals 289.800 kr.

b) Flísalögn, vinna 359.000 kr., efni/tæki 199.500, samtals 558.600 kr.

c) Hurðir, vinna 296.100 kr., efni/tæki 216.000 kr., samtals 512.100 kr.

d) Enginn kostnaður metinn.

e) Uppsteypa veggja og stiga, vinna 126.000 kr., efni/tæki 22.300 kr., samtals 148.300 kr.

f) Raflagnir, vinna 125.000 kr., efni/tæki 30.000 kr., samtals 155.000 kr.

g) Baðherbergi, mismunur á verði á salernisskálum og stólum 621.700 kr.

Mismunur á verði á handlaugum, 216.000 kr., samtals 837.700 kr.

h) Tafabætur, enginn kostnaður metinn.

Niðurstaða kostnaðarmats yfirmatsmanna var þannig 2.501.500 kr. á verðlagi í nóvember 2014 með 25,5 % virðisaukaskatti á efni og vinnu.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda í aðalsök

Aðalstefnandi byggir kröfur sínar á reikningum nr. 27 og 28, sem lagðir eru fram í málinu, samtals að fjárhæð 9.553.003 kr. Við bætist kostnaður vegna innheimtubréfs 950 kr., og kostnaður vegna kyrrsetningarbeiðni 19.100 kr. Höfuðstóll skuldar sé þannig 9.573.053 kr. og krafa um dráttarvexti byggi á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Með kyrrsetningarbeiðni hafi aðalstefnandi krafist innheimtuþóknunar 1.326.242 kr. Um sundurliðun krafna vísar aðalstefnandi til dskj. nr. 7, nr. 8, nr. 26 og nr. 32.

Kröfu um staðfestingu kyrrsetningar á byggir aðalstefnandi á því að hann hafi lokið miklum breytingum á fasteign gagnstefnanda að Sóleyjargötu 27 án þess að fá greiddar allar samningsbundnar greiðslur. Gagnstefnandi sé þinglýstur eigandi nefndrar fasteignar, sem sé veðbandalaus. Gagnstefnandi sé búsettur í Ísrael og hafi á verktíma nær ekkert verið hér á landi. Því sé veruleg hætta á að kröfur hans muni ekki innheimtast verði eignir gagnstefnanda ekki kyrrsettar. Það taki tíma að fá dóm fyrir kröfunni og gera aðför hjá gagnstefnanda. Ljóst sé að á þeim tíma geti gagnstefnandi hæglega selt eignir sínar hér á landi eða flutt þær yfir á annan aðila eða félag í sinni eigu. Því sé nauðsynlegt fyrir aðalstefnanda að tryggja hagsmuni sína með kyrrsetningu á eignum gagnstefnanda að því marki sem þær nægja til þess að tryggja kröfur hans. Krafa sín sé skýr og ótvíræð, byggi á útgefnum reikningum sem byggi einkum á verksamningi milli sín og gagnstefnanda. Þá byggir aðalstefnandi á meginreglum samninga- og verktakaréttar og að uppfyllt séu skilyrði 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann fyrir kyrrsetningunni. Hér sé um að ræða kröfu um greiðslu peninga og afar sennilegt að draga myndi verulega úr líkindum á fullnustu hennar eða hún yrði verulega örðugri ef beðið væri dóms um kröfur aðalstefnanda. Þá sé það ekki skilyrði fyrir kyrrsetningu að hann leiði sönnur á réttmæti kröfu sinnar, sbr. 2. mgr. 5. gr. fyrrgreindra laga. Aðalstefnandi bendir á að gagnstefnandi sé erlendur aðili, sem eigi ekki lögheimili á Íslandi, og það eitt feli í sér að erfitt verði fyrir aðalstefnanda að fá fullnustu á kröfum sínum.

Aðalstefnandi kveður kröfu sína um lokagreiðslu vera byggða á reikningi útgefnum 20. janúar 2012 og hann byggi á verksamningi milli aðila, en hann kveði á um greiðslu þessarar kröfu eftir „final inspection“ eða lokaskoðun í umræddu verki. Sú skoðun hafi farið fram þann 9. janúar 2012 og viðstaddir hana hafi verið auk fyrirsvarsmanns aðalstefnanda, fulltrúi gagnstefnanda, úttektaraðili gagnstefnanda og fulltrúi frá verkfræðistofunni Ferli. Viðbótarlokaskoðun hafi farið fram 10. janúar 2012, en þá hafi aðalstefnandi verið búinn að bæta úr þeim atriðum sem fram hafi komið á athugasemdalista gagnstefnanda. Af þeim sökum eigi aðalstefnandi rétt á greiðslu umrædds reiknings, sbr. dskj. nr. 7. Aðalstefnandi mótmælir því að hann hafi ekki lokið verki sínu skv. verksamningi aðila eða að hann hafi leitast við að sameina fastanúmer fasteignarinnar.

Aðalstefnandi byggir kröfur sínar vegna viðabótar- og aukaverka á meginreglum verktakaréttar og beiðnum stefndu um breytingar á ýmsum verkþáttum og vísar til tölvuskeyta gagnstefnanda, sem lögð hafi verið fram í málinu. Aðalstefnanda hafi borið að vinna verkið eftir teikningum arkitekts og þeim breytingum sem hafi verið gerðar á þeim. Þá byggi kröfur um viðbótar- og aukaverk á sundurliðun þriðja aðila, verkfræðistofunnar Ferils, sem hann hafi fengið til að fara sérstaklega yfir allt verkið.

Varðandi réttarheimildir þá byggir aðalstefnandi á almennum meginreglum kröfu- og fjármunaréttar um ábyrgð og efndir samninga og fjárskuldbindinga og almennum reglum samningaréttar, auk almennra reglna um verksamninga. Þá vísar aðalstefnandi til II. og VI. kafla laga nr. 31/1990 um staðfestingu á kyrrsetningu. Kröfu um dráttarvexti styður aðalstefnandi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 5. gr., 1. mgr. 6. gr. og 12. gr. og kröfu um málskostnað við XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr. laganna.

Málsástæður og lagarök gagnstefnanda í aðalsök

Gagnstefnandi byggir sýknukröfu sína á þeirri málsástæðu að aðalstefnandi hafi ekki lokið við það verk sem honum bar að inna af hendi. Lokaskoðun hafi af þeim sökum ekki farið fram eins og kveðið sé á um í samningi milli aðila og því hafi greiðsluskylda gagnstefnanda á lokagreiðslu samkvæmt verksamningi ekki stofnast. Í því sambandi vísar gagnstefnandi til þess sem segi í verksamningi og mótmælir því að lokaúttekt hafi farið fram þann 9. janúar 2012. Þá telji aðalstefnandi að skoðun aðila málsins þann 10. janúar 2012 hafi verið viðbótarlokaskoðun og hann hafi lagað allt það sem gerðar voru athugasemdir við án þess að færa sönnur fyrir því að það hafi verið gert. Lokaskoðun hafi ekki farið fram, skoðun á verkinu þann 9. og 10. janúar 2012 hafi verið forskoðun þar sem margvíslegar athugasemdir hafi verið gerðar við verkið og frágang framkvæmda. Forskoðun, þar sem athugasemdir í 17 liðum séu gerðar, feli ekki í sér lokaskoðun og að verkið hafi á þeim tíma talist fullklárað. Lokaúttekt hafi því enn ekki farið fram og ástæða þess sé að aðalstefnandi hafi ekki skilað verkinu af sér fullkláruðu. Í málinu liggi fyrir matsgerð, sem staðfesti að aðalstefnandi hefur ekki lokið verkinu í samræmi við verksamning aðila. Með hliðsjón af þessu hafi enginn greiðsludráttur orðið á lokagreiðslu samkvæmt verksamningi aðila og því beri að sýkna gagnstefnanda af kröfu stefnanda um lokagreiðslu.

Gagnstefnandi hafnar alfarið reikningi aðalstefnanda vegna viðbótar- og aukaverka. Í fyrsta lagi byggir krafa aðalstefnanda um aukaverk á kostnaðaráætlun, dags. 29. nóvember 2011, en á þeim degi hafi ekki verið búið að framkvæma alla þá verkliði sem þar séu tilgreindir. Krafan sé því ekki byggð á rauntölum og sé af þeim sökum vanreifuð.

Gagnstefnandi mótmælir því að framlagt fylgiskjal með reikningi, sbr. dómskjal nr. 8, frá verkfræðistofunni Ferli ehf., hafi sjálfstætt sönnunargildi í málinu, enda sé eingöngu um að ræða samantekt að beiðni aðalstefnanda án aðkomu gagnstefnanda og sé því eingöngu fullyrðing um kostnað við meint aukaverk sem séu með öllu ósönnuð í málinu.

Aðalstefnandi byggir sýknukröfu sína í öðru lagi á því að hann hafi hvorki óskað eftir viðbótar- eða aukaverkum þeim sem aðalstefnandi haldi fram né samþykkt þau. Meginreglan í verktakarétti sé sú að verktaki megi engin aukaverk vinna nema samkvæmt staðfestum fyrirmælum verkkaupa, sbr. m.a. 8. gr. laga nr. 42/2000 og 16. gr. ÍST 30. Aðalstefnandi hafi ekki fært sönnun á að gagnstefnandi hafi óskað eftir aukaverkum þeim sem aðalstefnandi haldi fram að hafi verið viðbót við verksamning aðila. Við verkframkvæmd, eins og þá sem mál þetta fjalli um, komi alltaf upp fjöldi atriða sem þurfi að útfæra nánar en teikningar og framkvæmdaráætlun segi til um. Samskipti aðila í tölvupóstum hafi einmitt verið til þess að útfæra verkið nánar. Því sé ekki hægt að bera því við að einstakir tölvupóstar sem liggi fyrir í málinu feli í sér beiðni eða óskir af hálfu gagnstefnanda um aukaverk og þeirri málsástæðu aðalstefnanda sé alfarið hafnað.

Í þriðja lagi telur gagnstefnandi að öll þau verk sem aðalstefnandi telji vera viðbótarverk séu hluti af verksamningi aðila og því ekki um nein viðbótarverk að ræða. Aðalstefnandi hafi ekki sýnt fram á hvers vegna umræddir verkliðir séu aukaverk og ekki innifalin í samningsverkinu. Í verksamningi aðila komi skýrt fram að hita-, raf- og pípulagnir verði endurnýjaðar og því sérkennilegt að aðalstefnandi geri viðbótarreikning vegna þessara verka. Það sama eigi við um innréttingar, hurðir og þvottaaðstöðu. Verksamningurinn sé aðalatriðið í samskiptum milli aðila. Aðalstefnanda hefði verið í lófa lagið að gera athugasemdir og tilkynna gagnstefnanda að tilteknir þættir og atriði væru fyrir utan samninginn og því væri um viðbótarverk að ræða sem gagnstefnandi gæti þá lagt mat á og samþykkt eða synjað. Aðalstefnandi hafi aldrei tilkynnt gagnstefnanda að ákveðnir verkþættir væru fyrir utan verksamninginn. Gagnstefnandi hafi ekki sérfræðiþekkingu á þeim framkvæmdum sem aðalstefnandi hefði tekið að sér og hann hafi því haft ríkari skyldu til að upplýsa gagnstefnanda um gang mála. Samningurinn sé einfaldur og almennt orðaður. Aðalstefnandi hafi lagt mat á umfang og kostnað við verkið, samið samninginn og hafði hann yfirburðastöðu gagnvart gagnstefnanda til að meta einstaka verkþætti út frá sérfræðiþekkingu sinni og beri hann því hallann af því að hafa misreiknað umfang verksins. Aðalstefnandi sé að reyna að varpa kostnaði og ábyrgð yfir á gagnstefnanda með útgáfu reiknings vegna aukaverka.

Krafa gagnstefnanda um sýknu byggir jafnframt á því að viðurkennd verði skuldajafnaðarkrafa hans í gagnsök að því leyti sem þörf krefji. Aðalstefnandi hafi vanefnt verksamninginn vegna margvíslegra galla sem séu á verkinu og vegna þeirra tafa sem orðið hafi á verkinu. Um gagnkröfu gagnstefnanda vísar hann til gagnsakar samkvæmt gagnstefnu.

Gagnstefnandi krefst þess að kröfu aðalstefnanda um staðfestingu kyrrsetningar verði hafnað. Skilyrði kyrrsetningar séu ekki uppfyllt, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990, og beri því að fella kyrrsetningargerð nr. K-11/2012 úr gildi. Kyrrsetning sé bráðabirgðagerð sem sé mjög íþyngjandi fyrir gerðarþola þar sem eignarétti hans séu settar skorður á grundvelli ódæmdrar og óstaðfestrar kröfu gerðarbeiðanda. Af þeim sökum séu skilyrði fyrir kyrrsetningu ströng og beri að túlka allan vafa gerðarþola í hag. Skoða verði 1. mgr. 5. gr. kyrrsetningalaga í þessu ljósi. Gagnstefnandi telur að skilyrði fyrir framgangi kyrrsetningargerðar skv. 1. mgr. 5. gr. nefndra laga hafi frá upphafi ekki verið uppfyllt. Þá mótmælir gagnstefnandi því að nái kyrrsetning ekki fram að ganga muni fullnusta krafna verða verulega örðugri. Gagnstefnandi eigi skuldlausa eign að Sóleyjargötu 27, Reykjavík, og ekkert bendi til annars en að eignin muni verða í eigu hans um langa framtíð. Frá upphafi samskipta aðila hafi legið fyrir að gagnstefnandi sé ekki íslenskur ríkisborgari og ekki búsettur á Íslandi og það hafi ekki staðið í vegi fyrir því að aðalstefnandi gengi til samninga við sig um verk að fjárhæð EUR 220.000, enda hafi gagnstefnandi greitt skv. samningnum um 90% fjárhæðar hans, en haldið réttilega eftir greiðslu á um 10% af fjárhæðinni vegna þess að lokaúttekt hafi ekki farið fram. Ágreiningur aðila snúi því til viðbótar að göllum og tjóni sem stefnandi hafi valdið gagnstefnanda, sbr. kröfur í gagnstefnu. Þá bendi ekkert til þess að aðalstefnandi megi vænta þess eða telja líklegt, ef krafa hans verður ekki staðfest, að mjög muni draga úr líkindum þess að fullnusta hennar takist eða fullnustan verði mun örðugri. Gagnstefnandi hafi aldrei átt lögheimili á Íslandi og ekkert gefi tilefni til ætla megi að athafnir hans séu til þess fallnar að telja megi að skilyrði 1. mgr. 5. gr. kyrrsetningalaga séu uppfyllt. Í Hæstaréttardómi nr. 223/2011 frá 19. janúar 2012, sem aðalstefnandi vísi til í kyrrsetningarbeiðni, hafi brottflutningur gerðarþola af landi rennt stoðum undir að skilyrðum 1. mgr. 5. nefndra laga væri fullnægt. Í því máli hafi þannig verið um að ræða tiltekna beina athöfn af hálfu gerðarþola um að flytjast af landi brott, en því sé ekki eins farið í þessu máli og fordæmisgildi því alfarið hafnað. Þá bendir gagnstefnandi á, að ef aðrar reglur og strangari eigi að gilda um þá sem séu erlendir ríkisborgarar eða ekki búsettir á landinu, þá hefði slík mismunun þurft að koma skýrlega fram í lögunum. Jafnvel þó veittur væri afsláttur til að fullnægja skilyrðum 1. mgr. 5. gr. nefndra laga þegar erlendir aðilar ættu í hlut, mætti vera ljóst að það væri verulegum vafa undirorpið hvort slík ómálefnaleg mismunun stæðist 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrár Íslands, sem kveði á um bann við mismun á grundvelli þjóðernisuppruna. Gagnstefnandi hafi hagræði af því að fá sem allra fyrst leyst úr mótmælum gegn staðfestingu kyrrsetningar þar sem líkur séu á að rekstur málsins, með hliðsjón af aðalsök og gagnsök, verði flóknari og tímafrekari en úrlausn máls um skilyrði kyrrsetningarinnar. Sé því óskað eftir því, á grundvelli 2. mgr. 41. gr. laga nr. 31/1990, að sakarefni verði skipt þannig að niðurstaða fáist fyrst um þann hluta málsins, er varði staðfestingu gerðarinnar.

Gagnstefnandi byggir varakröfu sína á sömu rökum og nefnd hafa verið í tengslum við aðalkröfu. Verði krafa aðalstefnanda um greiðslu lokareiknings að öllu eða einhverju leyti tekin til greina þá beri að líta til þess sem gagnstefnandi hafi þegar greitt aðalstefnda í evrum talið eða alls EUR 199.171, sbr. dómskjal nr. 39, um yfirlit yfir greiðslu til aðalstefnanda, borðið saman við heildarfjárhæð samningsins í íslenskum krónum, þannig að ógreiddur mismunur í evrum sé lægri en fram komi í reikningi stefnanda.

Kröfu aðalstefnanda um vexti og dráttarvexti er hafnað. Þá er kröfu um kostnað af rekstri kyrrsetningarmáls mómælt.

Til stuðnings kröfum sínum vísar gagnstefnandi til almennra meginreglna kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og til laga um þjónustukaup nr. 42/2000, einkum 8. gr., sem og til almennra reglna um verksamninga, sbr. ÍST 30 og 35 sem almennra útboðs- og samningsskilmála um verkframkvæmdir. Þá vísar gagnstefnandi til laga um kyrrsetningu, lögbann o.fl., nr. 31/1990, einkum 1. mgr. 5. gr.

Varðandi gagnkröfu til skuldajafnaðar er vísað til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og meginreglna kröfuréttar um skuldajöfnuð. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málástæður og lagarök gagnstefnanda í gagnsök

Gagnstefnandi telur sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að fasteign hans sé gölluð vegna framkvæmda og hann hafi orðið fyrir tjóni vegna tafa sem urðu á verkinu enda megi af matsgerðinni ráða að framkvæmd, frágangi og hönnun hafi verið verulega ábótavant.

Varðandi aðalkröfu þá hafi aðalstefnandi með verksamningi milli aðila tekið að sér verktöku á framkvæmdum að Sóleyjargötu 27 og átt að skila af sér fullbúnum og uppgerðum gististað. Umræddir ágallar á eigninni og tafir á framkvæmdunum séu á ábyrgð aðalstefnanda og hann beri fébótaábyrgð gagnvart gagnstefnanda vegna umfangsmikilla galla á fasteigninni og þeirra tafa sem sýnt sé fram á í matsgerð.

Tjón gagnstefnanda vegna vanefnda og galla af hálfu aðalstefnanda sé rakið í matsgerð og annars vegar sé um að ræða verðmætarýrnun fasteignarinnar vegna galla að fjárhæð 8.323.000 kr. og hins vegar vegna tafa á verkinu að fjárhæð 40.770.000 kr. Í kröfugerðinni sé bætt við kostnaði vegna öflunar matsgerðarinnar. Tafabótum í matsgerð sé skipt upp í tvö tímabil, annars vegar frá 15. október 2011 til 4. janúar 2012, 6.561.0000 kr., og hins vegar frá 4. janúar 2012 til 31. desember 2012, 34.209.000 kr. og gagnstefndi beri ábyrgð á öllum þessum töfum. Aðalstefnanda hafi borið að haga framkvæmdum þannig að verkinu eða einstökum hlutum þess yrði lokið fyrir 15. september 2011 eins og kveðið hafi verið á um í verksamningi. Í matsgerð sé ranglega tiltekið að gagnstefnandi hafi samþykkt í tölvupósti að verklok yrðu 15. október 2011. Kröfugerð vegna tafabóta sé þó ekki breytt af þeim sökum.

Gagnstefnandi byggir á því að tafir fram til 4. janúar 2012 hafi m.a. orðið vegna þess að aðalstefnandi hafi ekki útvegað leyfi til framkvæmdanna á réttum tíma. Í verksamningi milli aðila sé skýrt tekið fram að umsókn um leyfi sé alfarið á könnu og ábyrgð aðalstefnanda. Þá hafi verið tafir um haustið vegna þess að aðalstefnandi útvegaði ekki efni til verksins á tilskildum tíma. Þá hafi hann almennt ekki hagað framkvæmdum í samræmi við verkáætlun sem gerði ráð fyrir verklokum 15. september 2011. Tafir á verkinu eftir 4. janúar 2012 séu vegna galla sem ekki hafi verið lagfærðir og sökum þess að lokaúttekt hafi ekki farið fram, þetta séu hvort tveggja tafir sem aðalstefnandi beri ábyrgð á.

Gagnstefnandi byggir á því að lokaúttekt byggingafulltrúa geti ekki farið fram fyrr en þinglýst hafi verið yfirlýsingu um samruna eigna. Aldrei hafi staðið til af hálfu gagnstefnanda að eignarhlutar fasteignarinnar yrðu tveir. Umsókn um byggingarleyfi hafi engu að síður gert ráð fyrir því að eignarhlutar yrðu sameinaðir og byggingarleyfi af þeim sökum verið afgreitt á þeirri forsendu. Af þessu hafi hlotist tafir með tilheyrandi tjóni fyrir gagnstefnanda meðan forsendum byggingarleyfisins var ekki breytt hjá skipulagsyfirvöldum. Aðalstefnandi hafi borið ábyrgð á umsókn byggingaleyfa samkvæmt verksamningi aðila og beri af þeirri ástæðu ábyrgð á þeim töfum sem orðið hafi af þessum sökum.

Gagnstefnandi byggir á því að varagagnstefndi, G-kk-nf G-kk-nf byggingarstjóri, beri skaðabótaábyrgð á umræddum göllum og töfum á grundvelli reglna skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð og sem byggingarstjóri. Byggingarframkvæmdin hafi í mörgum tilvikum ekki verið með tæknilega og faglega fullnægjandi hætti og því fari fjarri að við framkvæmdina hafi verið gætt fullnægjandi faglegra vinnubragða. Byggingarstjóri beri ábyrgð á því að byggingarframkvæmd sé í samræmi við fagleg vinnubrögð.

Gagnstefnandi leggur áherslu á að með mannvirkjalögum nr. 160/2010 séu lagðar ríkar skyldur á byggingarstjóra til að hafa yfirumsjón og eftirlit með byggingarframkvæmdum þeim sem hann stýrir, þar á meðal því að iðnmeistarar þeir, sem að verkinu komi fyrir hans atbeina, sinni sínum skyldum og að framkvæmdin sé með tæknilega og faglega fullnægjandi hætti. Vanræki byggingarstjóri þessa umsjónar- og eftirlitsskyldu sína með saknæmum hætti geti hann orðið skaðabótaskyldur gagnvart eiganda mannvirkis vegna tjóns sem af því hljótist. Þá telur gagnstefnandi að strangt sakarmat gildi um byggingarstjóra sem eigi að vera sérfræðingar við mannvirkjagerð. Byggingarstjóra beri að vera viðstaddur úttektir byggingarfulltrúa og svara fyrir verk þeirra starfsmanna sem hann hefur fengið til verksins, en lokaúttekt hafi ekki enn farið fram. Ástæðuna fyrir því megi rekja til rangra og gallaðra hönnunargagna þar sem gert hafi verið ráð fyrir því að fasteignin væri einn eignarhluti þrátt fyrir að ljóst hafi verið að hún samanstandi af tveimur eignarhlutum.

Gagnstefnandi telur að varagagnstefndi G-kk-nf hafi fylgt athugasemdalaust röngum og gölluðum hönnunargögnum þrátt fyrir að honum hafi mátt vera ljóst að þau voru í andstöðu við gildandi skráningu og fyrirmæli verkkaupa. Í þessu sambandi byggir gagnstefnandi á því að byggingarstjóri geti ekki leyft sér að byggja í blindni og athugasemdalaust eftir uppdráttum án tillits til þess hvort meiri eða minni háttar galla sé að finna í uppdráttum, enda hvílir sú skylda á góðum og gegnum byggingarstjóra að byggt sé í samræmi við lög og reglugerðir. Þannig hefði honum verið í lófa lagið að koma í veg fyrir tjón gagnstefnanda með því m.a. að sinna skyldu sinni við úttektir.

Með vísan til þessa og með hliðsjón af matsgerð hins dómkvadda matsmanns telur gagnstefnandi að varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf hafi sýnt af sér vanrækslu í störfum sínum sem byggingarstjóri fasteignarinnar og beri af þeim sökum skaðabótaábyrgð á tjóni hans.

Kröfu sína á hendur þrautavarastefnda G-kk-þgf G-kk-þgf byggir gagnstefnandi á því að hann, sem hönnuður verksins, beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hlotist hafi vegna tafa á framkvæmdum á grundvelli reglna skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð með því að leggja til rangar og gallaðar teikningar. Til grundvallar leyfisveitingu byggingaryfirvalda fyrir framkvæmdunum hafi verið teikningar sem þrautavarastefndi hafi gert og í þeim teikningum sé lagt til grundvallar að fasteignin að Sóleyjargötu 27 sé einn eignarhluti, en ljóst sé að fasteignin skiptist í tvo eignarhluta, annars vegar fastanúmer 200-9319, merking 01 0101, og hins vegar fastanúmer 200-9320, merking 01 0301.

Frá upphafi hafi fyrirmæli gagnstefnanda verið skýr um að hann vildi láta útbúa gistirými til útleigu á fyrst þremur hæðunum (kjallara, 1. hæð og 2. hæð) til útleigu en í risi væri íbúð til einkanota. Engin ástæða væri því fyrir sameinuðum eignarhlutum. Þvert á móti hefði gagnstefnandi hagræði af því að hafa fasteignina áfram í tveimur eignarhlutum svo að aðskilnaður milli einkanota og rekstrar væri skýr. Eftir þessum fyrirmælum hafi þrautavarstefndi ekki farið og beri af þeim sökum ábyrgð á því tjóni sem þetta hafi valdið gagnstefnanda.

Tjónið felist í því að öll framkvæmdin hafi verið unnin eftir teikningum sem hafi verið rangar og gallaðar. Lokaúttekt byggingarfulltrúa geti ekki farið fram fyrr en þinglýst verði yfirlýsingu um samruna eigna. Breyta þurfi því teikningum og sækja um breytingu á leyfi fyrir framkvæmdinni til borgaryfirvalda með tilheyrandi töfum og kostnaði fyrir gagnstefnanda. Samkvæmt því sé ljóst að tafir á framkvæmdunum séu á ábyrgð þrautavaragagnstefnda. Í lögum nr. 160/2012 sé lögð rík skylda og ábyrgð á hönnuði um að teikningar þeirra, verklýsing og skrifleg fyrirmæli séu faglega unnin, sbr. V. kafla laganna. Hönnuður beri jafnframt ábyrgð á því að hönnun teikninga uppfylli þær kröfur sem séu í samræmi við ætluð not af fasteigninni. Það hafi þrautavaragagnstefndi ekki gert þegar hann útbjó teikningarnar. Þá telur gagnstefnandi að strangt sakarmat gildi um hönnuði sem eigi að vera sérfræðingar við mannvirkjagerð. Þrautavaragagnstefndi G-kk-nf hafi verið ráðgjafi gagnstefnanda á undirbúningsstigi framkvæmdanna og gagnstefnandi mátt treysta sérfræðiþekkingu hans og að hann viðhefði fagleg vinnubrögð. Með vísan til þessa og með hliðsjón af matsgerð hins dómkvadda matsmanns telur gagnstefnandi að þrautavaragagnstefndi hafi sýnt af sér vanrækslu í störfum sínum sem hönnuður framkvæmdanna í umræddri fasteign og beri af þeim sökum skaðabótaábyrgð á tjóni gagnstefnanda.

Varðandi aðild réttargæslustefnda Varðar trygginga hf. í gagnsök, sem vátryggjanda varagagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef, telur gagnstefnandi rétt að gefa honum kost á því að gæta réttar síns, en ekki verði gerðar sérstakar kröfur á hendur honum í máli þessu. Gagnstefnandi skorar á réttargæslustefnda að láta málið til sín taka og gæta réttar síns ef félaginu sýnist svo. Samkvæmt upplýsingum frá réttargæslustefnda Verði tryggingum hf. hafi varastefndi G-kk-nf verið með starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra hjá Verði á árunum 2011 og 2012, þ.e. þegar atvik þessa máls komu upp. Byggingarstjóra beri skylda til að hafa ábyrgðartryggingu og gildi slík trygging í fimm ár frá lokum framkvæmda. Samkvæmt 7. mgr. 29. gr. mannvirkjalaga nr. 160/2010 beri byggingarstjóri skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann valdi í starfi sínu sem byggingarstjóri. Með hliðsjón af matsgerð B-kk-ef G-kk-ef sé ljóst að orsök og afleiðingar framangreindra galla megi rekja til gáleysislegrar háttsemi og/eða vanrækslu þrautavaragagnstefnda G-kk-ef á eftirlitsskyldu þeirri er hvílir á byggingarstjórum við verkframkvæmdir. Því sé Verði tryggingum hf. stefnt til réttargæslu þar sem reikna megi með því að gerð verði krafa af hálfu gagnstefnanda í samræmi við ofangreind ákvæði mannvirkjalaga um bætur úr ábyrgðartryggingu byggingarstjóra hjá Verði tryggingum hf. í samræmi við matsgerð dómkvadds matsmanns.

Aðalkrafa gagnstefnanda byggir á niðurstöðum matsgerðar um kostnað við að bæta úr göllum með tafabótum eða samtals að fjárhæð 50.101.907 kr. Um sundurliðun kröfunnar er vísað til niðurstöðu matsgerðar varðandi fjárhagslegt tjón gagnstefnanda vegna allra matsliða en það nemi alls 49.093.000 kr. Einnig er gerð krafa um greiðslu vegna starfa dómkvadds matsmanns að fjárhæð 1.008.907 kr. Varakröfur taki mið af sundurliðun kröfunnar í matsgerð. Þannig miðist fyrsta varakrafa við að sýknað verði vegna kröfu um tafabætur eftir 4. janúar 2012. Önnur varakrafa miðast þá við að sýknað verði vegna allra tafabóta.

Til stuðnings kröfum sínum vísar gagnstefnandi til almennra meginreglna kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og til laga um þjónustukaup nr. 42/2000, laga nr. 160/2010 um mannvirkjagerð, sérstaklaga V. og VI. kafla, sem og almennra reglna um verksamninga, sbr. ÍST 30 og 35 sem almenna útboðs- og samningsskilmála um verkframkvæmdir og hönnun.

Varðandi gagnkröfu vísar gagnstefnandi til 2. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og meginreglna kröfuréttar um skuldajöfnuð. Um aðilasamlag vísast til 19. gr. laga nr. 91/1991. Um heimild til að stefna fyrrgreindum aðila til réttargæslu er vísað til 21. gr. laga nr. 91/1991.

Kröfu um dráttarvexti, styður gagnstefnandi við reglur III. og IV. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 með síðari breytingum.

Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísast til 1. mgr. 32. gr. og 1. mgr. og 2. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök aðalstefnanda í gagnsök

Varðandi aðalkröfu byggir aðalstefnandi á því að gagnsakarmálið sé eingöngu tilkomið vegna matsgerðar dómkvadds matsmanns og byggi eingöngu á niðurstöðum hennar. Aðalstefnandi byggir sýknukröfu sína á því að gagnstefnandi hafi engan lögmætan grundvöll fyrir gagnkröfu sinni. Matsmaður hafi verið dómkvaddur til að vinna mat gagnvart varagagnstefnda G-kk-þgf G-kk-þgf og réttargæslustefnda Verði tryggingum hf. Aðalstefnandi hafi ekki verið matsþoli í umræddu mati og því sé ekki unnt að gera dómkröfur sem einungis séu byggðar á því mati á hendur gagnstefnda. Umrædd matsgerð hafi ekkert sönnunargildi gagnvart aðalstefnanda í málinu þar sem hann hafi ekki verið aðili að matinu og því beri að sýkna hann.

Telji dómurinn hins vegar unnt að leggja hið dómkvadda mat til grundvallar kröfum á hendur aðalstefnanda þrátt fyrir að gagnstefndi sé ekki aðili að því mati byggir aðalstefnandi á því að tilgangur matsgerðarinnar sé einungis tilkominn til að leita uppi ágalla og freista þess að varpa ábyrgð á aðalstefnanda og varagagnstefnda á þáttum sem gagnstefnandi beri einn ábyrgð á. Við úttekt gagnstefnanda í janúar 2012 hafi af hans hálfu engar athugasemdir verið gerðar við parket eða að ekki hafi verið staðið faglega að undirbúningi eða lagningu þess, sem bendi skýrt til þess að ekkert hafi verið að umræddu parketi. Aðalstefnandi telur að matsgerðin sé meingölluð og í matsbeiðni sé matsmaður til að mynda beðinn um að taka til skoðunar þætti sem ekki hafi tilheyrt umræddu verki, t.d. hvort hurðir, útihurðir og innihurðir, standist hefðbundnar gæðakröfur, en þær hafi að takmörkuðu leyti verið hluti af umræddu verki. Þá sé óskað mats á kostnaði við að skilja að rafmagn milli hæða í húsinu en engin tengsl séu milli þessa liðar og umþrætts verks. Þá séu ýmsir liðir matsins vanreifaðir og erfitt að gera sér grein fyrir forsendum og grundvelli matsmanns. Þannig staðfesti matsgerðin ekki galla á verkþáttum sem aðalstefnandi eða varagagnstefndi hafi borið ábyrgð á. Því sé sérstaklega mótmælt að a-liður, sem fjalli um lagningu parkets, leiði til ábyrgðar aðalstefnanda eða varagagnstefnda. Sönnunarfærsla fyrir dómi muni leið í ljós að orsakir bólgnunar parkets hafi stafað frá utanaðkomandi leka sem hafi komist inn frá svölum og í kjallara. Gagnstefndi mótmælir þeirri ályktun matsmanns að skipta þurfi út parketi þar sem hvergi sé gegnheilt parket. Þá komi fram í dómskjölum nr. 56, 57 og 69 staðfesting á því að gagnstefnandi hafi sjálfur óskað eftir öðru parketi. Í öðru lagi byggir aðalstefnandi á því að allir verkþættir sem tilheyrt hafi verkinu og tilgreindir séu í verksamningi aðila hafi verið faglega unnir og þeim verið lokið að fullu. Í kjölfar lokaskoðunar þann 9. janúar 2012 hafi gagnstefnandi gert tilteknar athugasemdir og úr þeim hafi verið bætt af hálfu aðalstefnanda í þeim tilvikum sem umræddar athugasemdir tilheyrðu sannanlega verkinu. Þá mótmælir aðalstefnandi því að minni háttar frávik í heildarverkinu geti talist til bótaskyldra galla, svo sem dæmi um rangar áfellur við hurðir, meintir ágallar við uppsteypu í kjallara og athugasemdir við flísar. Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að um galla sé að ræða, sé þess krafist að aðalstefnanda og eftir atvikum varagagnstefnda beri að bæta úr göllum í stað þess að sæta skuldajöfnuði gegn lögmætum reikningskröfum sínum.

Þá mótmælir aðalstefnandi því að gagnstefnandi eigi rétt á tafabótum hvort sem litið sé til tafabótakröfu vegna fyrra eða síðara tímabils sem tilgreind sé í gagnstefnu. Tafabætur komi ekki til greina nema gagnstefnandi hafi sýnt fram á að tafir verði raktar til athafna eða athafnaleysis aðalstefnanda, sem valdið hafi verið með saknæmum hætti eða tafirnar snerti beinlínis verkþætti sem aðalstefnandi beri ábyrgð á. Þá verði töfin að hafa valdið tjóni. Ekkert þessara skilyrða sé fyrir hendi og vísar gagnstefndi til þess er um þetta segi í réttarstefnu í aðalsök. Aðalstefnandi hafi tekið að sér það verk sem lýst sé í verksamningi aðila og samkvæmt verklýsingu samningsins hafi honum borið að gera skilgreindar breytingar á fasteigninni Sóleyjargötu 27 samkvæmt teikningum G-x-x G-kk-ef arkitekts. Umsækjandi byggingarleyfis hafi verið gagnstefnandi og G-kk-nf G-kk-nf sem aðalhönnuður. Það að byggingarleyfi hafi ekki fengist fyrr en 30. ágúst 2011 geti ekki verið á ábyrgð aðalstefnanda og því sé mótmælt sem röngu í gagnstefnu að aðalstefnandi hafi átt að útvega leyfi fyrir framkvæmdunum.

Þá hafi óvænt atvik komið upp við framkvæmd verksins, sem ekki hafi verið fyrirsjáanleg. Gagnstefnandi hafi krafist síkkunar kjallaragólfs, en í ljós hafi komið að gólfplata hússins var í raun tvöföld með miklu magni járnabindingar. Þá staðfesti gögn málsins að gagnstefnandi hafi gert ýmsar breytingar sem hafi leitt til þess að framkvæmdir tóku lengri tíma. Innréttingar í verkinu hafi verið innfluttar og hafi átt að vera með Assa skrá með lykli. Gagnstefnandi hafi breytt þessu og viljað setja hótelskrár í hurðar. Slík skrá hafi ekki borist fyrr en 1. nóvember 2011 og því ekki verið hægt að taka úr hurðum fyrir skrám fyrr en skrá hefði borist. Þess vegna hafi öllum innréttingum seinkað. Þessum töfum beri gagnstefnandi ábyrgð á, sérstaklega þar sem engin ákvæði séu um tafabætur í umræddum verksamningi. Þá byggir aðalstefnandi, og eftir atvikum varagagnstefndi, á því að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á neitt tjón. Aðalstefnandi geti ekki borið ábyrgð á ósönnuðu tjóni sem í engu hafi verið reynt að koma í veg fyrir af hálfu gagnstefnanda þar sem fyrir hafi legið frá upphafi að unnt hafi verið að koma fasteigninni í rekstrarhæft ástand sem gistiheimili með þinglýsingu samrunavottorðs. Gagnstefnanda beri samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar að takmarka tjón sitt.

Í þessu sambandi mótmælir aðalstefnandi tafabótakröfu vegna síðara tímabils, en hún byggi á því einu að það sé á ábyrgð aðalstefnanda og eftir atvikum varagagnstefnda að ekki hafi farið fram lokaúttekt. Slíkt standist ekki þar sem umsækjandi byggingarleyfis hafi verið gagnstefnandi sjálfur og fyrir hafi legið frá upphafi að byggingarleyfi var skilyrt við þinglýsingu samrunavottorðs. Þá byggir aðalstefnandi á þeirri almennu reglu verktakaréttar að tafir á verki leiði ekki til tafabóta nema um þær sé samið. Þá mótmælir aðalstefnandi grundvelli og forsendum tafabótakröfu gagnstefnanda og telur hana vanreifaða, forsendur matsgerðar varðandi tafabætur séu vanreifaðar og án rökstuðnings.

Varakröfu sína byggir aðalstefnandi á því að lækka beri kröfur gagnstefnda verulega og vísar til þeirra málsástæðna sem reifaðar séu varðandi aðalkröfu. Verði ekki fallist á aðalkröfu geti í besta falli komið til greiðsluskyldu vegna annarra liða en parkets og tafabóta. Þannig komi helst til greiðsluskylda á grundvelli krafna um flísar, uppsteypu veggja, vaska og klósetta, en þessir liðir hafi verið metnir með afslætti í matsgerð. Þá byggir aðalstefnandi á því að ekki sé réttmætt að dæma bætur á þeim grundvelli að taka þurfi upp parketið á Sóleyjargötu 27 þar sem fyrir liggi lögfull sönnun um að gagnstefnandi hafi óskað sérstaklega eftir öðru en gegnheilu parketi og aldrei hafi verið um það deilt að parket hafi átt að vera fljótandi. Þá geti tafabætur ekki komið til nema að takmörkuðu leyti og þá beri að leggja til grundvallar lægri fjárhæð dagsektargreiðslu en gert sé í matsgerð

Gagnstefndi vísar til meginreglna verktakaréttar, meginreglna samnings- og kröfuréttar, meginákvæða ÍST 30:2003, laga nr. 30/2007 um vátryggingasamninga, laga nr. 85/2007 um veitingastaði og skemmtanahald og laga nr. 160/2010 um mannvirki.

Málskostnaðarkröfur gagnstefnda byggja á 130. gr., einkum 1. mgr. 130. gr., sbr. 129. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök varagagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef

Varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf mótmælir atvikalýsingu í gagnstefnu og ýmsum röngum fullyrðingum sem þar séu fram settar. Sérstaklega mótmælir hann þeirri fullyrðingu að umsókn allra byggingarleyfa hafi verið á ábyrgð sína eða þrautavaragagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef. Þessi málatilbúnaður sé rangur, en jafnframt stangist hann á við annan málatilbúnað í gagnstefnu, þar sem fullyrt sé að þrautavaragagnstefndi, G-kk-nf G-kk-nf arkitekt, hafi annast umsókn byggingarleyfa. Um aðkomu sína að verkinu, framkvæmd þess og umfang vísar hann til greinargóðrar lýsingar varagagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef, sem lögð hafi verið fram í málinu.

Varðandi sýknukröfu sína vísar varagagnstefndi til umfjöllunar gagnstefnda að breyttum breytanda.

Varðandi þrautavarakröfu vísar varagagnstefndi til umfjöllunar gagnstefnda um varakröfu gagnstefnda að breyttum breytanda.

Varagagnstefndi vísar til sömu lagaákvæða og réttarheimilda og gagnstefndi.

Málsástæður og lagarök þrautavaragagnstefnda G-kk-ef G-kk-ef

Þrautavaragagnstefndi mótmælir atvikalýsingu gagnstefnanda bæði í greinargerð í aðalsök og gagnstefnu. Hann kvaðst hafa tekið að sér hönnun og teikningu þeirra breytinga sem ráðast átti í á húseign gagnstefnanda að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík. Hann hafi þegar í upphafi gert gagnstefnanda grein fyrir því að mikið mál væri að breyta húsnæðinu í gistiheimili og ekki að því hlaupið að afla allra leyfa sem nauðsynleg væru. Hann hafi síðan gert allt sem í hans valdi stóð til að flýta ferlinu.

Með tölvupósti, dags. 31. maí 2011, hafi gagnstefnandi samþykkt fyrirhugaða teikningu svokallaðrar heimagistingar þar sem gert var ráð fyrir að eigandinn myndi búa í risíbúðinni, en leigja út fyrstu og aðra hæðina.

Við fyrstu skoðun hússins kvaðst hann hafa rætt við fyrri eiganda hússins varðandi rishæðina. Þá hafi verið upplýst að á rishæðinni hafði aldrei verið aðskilin íbúð, enda væri gengið upp í risið í gegnum herbergi á 2. hæð hússins og aðstæður byðu ekki upp á fullnægjandi eldvarnir. Það hafi því verið ljóst, að fasteignin hafi fyrir kaup gagnstefnanda verið skráð sem tveir eignarhlutar þó að svo hafi aldrei verið í raun. Í kjölfar þessarar skoðunar hafi hann gert talsverðar breytingar og við þær breytingar hafi gagnstefnandi gert þær athugasemdir að hún vildi fá bað og eldhúskrók í hvert herbergjanna. Þetta hafi kallað á kostnaðarsamar breytingar og afla hafi þurft samþykkis nágranna eða fara í grenndarkynningu.

Með tölvupósti, dags. 29. júní 2011, hafi hann gert gagnstefnanda grein fyrir vandamálum varðandi leyfisveitinguna og jafnframt því að húsnæðið gæti ekki fallið undir flokk heimagistingar. Engar athugasemdir hafi verið gerðar af hálfu gagnstefnanda.

Með tölvupósti, dags. 15. júlí 2011, kveðst hann hafa tilkynnt skipulags- og byggingarsviði Reykjavíkurborgar að gagnstefnandi væri ákveðinn varðandi lækkun kjallaragólfs og vildi sækja um leyfi fyrir því og sér hefði verið falið að koma teikningum hússins eins hratt áfram í kerfinu og hægt væri. Með tölvupósti, dags. 12. ágúst 2011, kveðst hann hafa gert gagnstefnanda grein fyrir mikilli vinnu við að afla samþykkis þeirra nágranna sem áskilið var.

Byggingarleyfi hafi síðan fengist 30. ágúst 2011 með sérstökum áskilnaði um að samrunavottorði yrði þinglýst eigi síðar en við lokaúttekt.

Þrautavarastefndi byggir á því að aldrei á nokkrum stigum málsins hafi gagnstefnandi farið þess á leit að risíbúð hússins yrði skráð sem séreining innan hússins með sérrafmagns- og/eða hitakerfi og mótmælir öllum fullyrðingum gagnstefnanda þar um sem röngum og ósönnuðum. Þá hafi með bréfi sviðsstjóra Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins, dags. 2. maí 2012, verið staðfest að óraunhæft hafi verið að fara fram á að byggingin að Sóleyjargötu yrði skráð sem tveir eignarhlutar.

Þrautavaragagnstefndi byggir sýknukröfu sína á aðildarskorti. Ljóst megi vera að gagnstefndi hafi einn borið fulla ábyrgð á verkinu og framkvæmd verksamnings gagnvart gagnstefnanda. Allar kröfur gagnstefnanda á hendur sér grundvallist með einum eða öðrum hætti á umræddum verksamningi. Gallakröfur byggi á meintum vanefndum samningsins eða göllum á verkum er unnin hafi verið samkvæmt honum og tafabætur hafi grundvallast á umsömdum verklokum. Kröfum sé því ranglega beint að sér og því beri að sýkna sig vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í öðru lagi byggir sýknukrafa á því að grundvöllur skaðabótaábyrgðar þrautavaragagnstefnda sé ósannaður. Sönnunarbyrði um meinta sök hans hvíli alfarið á gagnstefnanda, að eitthvert tjón hafi orðið og umfang þess. Sök sé með öllu ósönnuð og byggi ekki á öðru en matsgerð í matsmáli M-29/2012, sem hann hafi ekki átt aðild að og hafi því ekkert sönnunargildi gagnvart sér. Matsgerðin hafi verið ætluð til þess að meta tjón gagnstefnanda vegna framkvæmda og efnda gagnstefnda á verksamningi. Málatilbúnaður gagnstefnanda sé óljós og virðist helst byggja á kröfum á hendur sér um að fasteignin að Sóleyjargötu 27 yrði einn eignarhlutur eftir breytingar. Þetta hafi verið gert í bága við fyrirmæli gagnstefnanda og valdið töfum sem hafi bakað gagnstefnanda tjón sem þrautavaragagnstefndi beri ábyrgð á. Ósannað sé einnig að tjón hafi orðið af því að um einn eignarhlut í stað tveggja var að ræða.

Þá hafi ris hússins Sóleyjargötu 27 aldrei verið notað sem sérstök íbúð og uppfylli ekki skilyrði til skráningar sem sérstakur eignarhluti. Íbúðin fengi ekki samþykkt sem sérstakur eignarhluti án verulegra breytinga vegna ákvæða í byggingarreglugerð og sérstökum reglum um eldvarnir.

Þrautavaragagnstefndi byggir kröfur sínar á almennum reglum skaðabótaréttar, byggingarreglugerð nr. 112/2012 og lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Þrautavaragagnstefndi telur málið höfðað á hendur sér að þarflausu og án tilefnis. Kröfur á hendur sér og staðhæfingar séu rangar og haldlausar og því einsýnt að dæma eigi gagnstefnanda til að greiða sér málskostnað sama hvernig máli fari auk álags á málskostnað skv. 129., 130. og 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Þá krefst hann álags vegna virðisaukaskatts á málskostnað þar sem hann sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Málsástæður og lagarök réttargæslustefnda í gagnsök

Réttargæslustefndi telur að lítt eða ekki reyni á hugsanlega ábyrgð byggingarstjóra. Efnisval sé ekki á ábyrgð byggingarstjóra og hann beri ekki ábyrgð á því hvaða parket sé hagnýtt, hvaða tæki á baði séu notuð, hvaða tegund loftaplatna sé notuð eða hvernig læsingum hurða sé fyrirkomið. Þetta eigi allt að vera samkvæmt hönnun eða í samræmi við verksamning eða samkomulag verkkaupa og verksala. Meðan þess sé gætt að byggt sé í samræmi við teikningar og hönnun hafi varagagnstefndi staðið rétt að hlutum, sbr. 2. málslið 7. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010.

Þá telur réttargæslustefndi ósannað að bleyta, sem parket hafi orðið fyrir, eigi rót að rekja til framkvæmda við fasteignina þannig að á ábyrgð byggingarstjóra reyni og þá verði kostnaðarmunur sem felist í verðmun á gegnheilu parketi og fljótandi parketi seint talinn til tjóns sem hann beri ábyrgð á sem byggingarstjóri. Sama eigi við um ágalla sem matsmaður telji fyrirliggjandi á baðherbergjum. Þá falli val á loftaklæðningu, sem keypt hafi verið og valin í samræmi við óskir verkkaupa eða í samræmi við fyrirmæli hönnuðar, ekki undir ábyrgð byggingarstjóra. Í því sambandi vísar réttargæslustefndi til þess að það standi ekki upp á byggingarstjóra að viðlagðri skaðabótaábyrgð að einstakir iðnmeistarar eða hönnuðir uppfylli skyldur sínar samkvæmt verksamningi, sbr. 60. gr. laga nr. 160/2010 og grein 4.7.7 í byggingarreglugerð nr. 112/2012, sbr. 60. gr. laga nr. 160/2010. Sama eigi við um minni háttar frávik í verklegum frágangi, eins og fúgun flísa og falli undir eðlilegan úrbótarétt verktaka. Þá komi ekki til álita að byggingarstjóri geti borið ábyrgð á óloknum verkum, hann fari ekki með slíkt verkstjórnarvald.

Þá áréttar réttargæslustefndi að vátrygging byggingarstjóra takmarkist við vátryggingafjárhæð sem skilgreind sé í vátryggingaskírteini. Að öðru leyti er vísað til málsástæðna í stefnu í aðalsök og greinargerðar í gagnsök að breyttu breytanda.

Réttargæslustefndi styður kröfu sína um málskostnað við 130. gr. eml. nr. 91/1991.

Niðurstaða

Í aðalsök er deilt um það hvort aðalstefnandi hafi lokið með fullnægjandi hætti því sem honum bar að gera samkvæmt verksamningi aðila og gagnstefnandi byggir á að ýmsir gallar hafi verið á verkinu. Varðandi verksamninginn, sem er ódagsettur, virðist vera um bráðabirgðaverksamning að ræða, en í fyrstu málsgrein samningsins kemur fram að endanlegur samningur verði gerður milli aðila í júlí þegar gagnstefnandi komi til Íslands. Í þeim samningi yrði kveðið á um efnisval í samráði við eiganda og arkitekt og nánari verklýsingu. Í samningi aðila er hvorki vísað til laga um útboðsmál né reglugerða (ÍST 30). Þá eru hvergi gefin upp vikmörk eða nákvæmniskröfur fyrir einstaka verkþætti, heldur er aðeins vísað í tiltekinnar byggingar sem verktaki hafði áður byggt. Þá er aðeins vísað til ákveðinna vörumerkja til viðmiðunar um gæði. Þrátt fyrir að í verksamningi sé kveðið á um að verkkaupi skuli tilnefna hæfan aðila til að framkvæma eftirlit við hverja greiðslu þá tilnefndi hann ekki fulltrúa fyrir sig til að hafa eftirlit með framkvæmdum og reka verksamninginn fyrir sína hönd.

Á því er byggt af aðalstefnanda að hann hafi ekki verið aðili að mati sem fram fór skv. matsbeiðni, dags. 28. mars 2012. Í matsbeiðni eru matsþolar tilgreindir og sagðir vera varagagnstefndi G-kk-nf G-kk-nf sem byggingastjóri og forsvarsmaður verktakans North Team Invest ehf., aðalstefnanda í máli þessu. Í endurriti þinghalds þann 1. júní 2012, er matsbeiðnin var tekin fyrir, er bókað að North Team Invest sem varnaraðili mótmæli henni sem þarflausri og félagið síðan titlað matsþoli. Af þessu verður ekki annað ráðið en að aðalstefnandi hafi verið aðili að þessu mati og varagagnstefndi hafi síðan mætt fyrir hans hönd á matsfundi. Þá er Vátryggingafélag Íslands hf. tilgreint sem matsþoli sem tryggingafélag byggingastjóra, sem síðar kom í ljós að var Vörður tryggingar hf.

Í aðalsök byggir gagnstefnandi sýknukröfu sína á því að aðalstefnandi hafi ekki lokið verki skv. samningi aðila þar sem lokaskoðun í samræmi við ákvæði samnings hafi ekki farið fram og því ekki um greiðsludrátt af sinni hálfu að ræða. Samkvæmt samningi er kveðið á um að lokaúttekt eigi að fara fram þegar verk er fullunnið og að því loknu skuli lokagreiðsla innt af hendi. Dómurinn telur ekki að hér sé átt við lokaúttekt byggingarfulltrúa, heldur úttekt samningsaðila á því að verksamningi sé lokið. Tvær slíkar úttektir virðast hafa farið fram þar sem fram komu athugasemdir af hálfu fulltrúa gagnstefnanda, sem aðalstefnandi telur sig hafa bætt úr. Telja verður því að lokaúttekt hafi þannig farið fram í samræmi við ákvæði samnings þann 19. janúar 2012.

Þá vísar gagnstefnandi jafnframt til matsgerðar dómkvadds matsmanns, dags. í október 2012, varðandi ágalla á verkinu og byggir á því að viðurkennd verði skuldajafnaðarkrafa gagnstefnda í gagnsök að því leyti sem þörf er á. Um þetta atriði verður fjallað hér á eftir í umfjöllun um gagnsök.

Varðandi reikning fyrir viðbótarverk þá mótmælir gagnstefnandi honum sem vanreifuðum þar sem hann byggi ekki á rauntölum heldur kostnaðaráætlun Ferlis verkfræðiskrifstofu, dags. 29. nóvember 2011. Við aðalmeðferð málsins gaf vitnaskýrslu E-kk-nf M-kk-nf, verkfræðingur hjá Ferli, sem vann umrædda kostnaðaráætlun, og staðfesti áætlun sína. Vitnið kvaðst hafa lagt til grundvallar verksamning, teikningar frá lagnahönnuði og einingaverð í sambærilegum verkum á sambærilegum tíma. Mörg af þessum viðbótarverkum hefðu þegar verið framkvæmd þegar áætlunin var gerð, en hann hafi gengið úr skugga um að allir verkþættir hafi að lokum verið framkvæmdir. Fylgiskjal með umræddum reikningi er vel fram sett, en ekki vel stutt fylgiskjölum. Gagnstefnandi hefur hins vegar ekki hrakið reikninginn, en telur allt hafa átt að vera innifalið í verksamningi. Á það getur dómurinn þó ekki fallist.

Í gagnsök gerir aðalstefnandi í gagnsök aðallega kröfu um skuldajöfnuð við kröfur aðalstefnanda í aðalsök að svo miklu leyti sem til þarf, en að öðru leyti til sjálfstæðs dóms um að aðalstefnandi verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 50.101.907 kr. ásamt dráttarvöxtum og byggir hann kröfur sínar á framangreindri matsgerð dómkvadds matsmanns, dags. í október 2012.

G-kk-nf G-kk-nf, varastefndi í gagnsök, og Vörður tryggingar hf., réttargæslustefndi í gagnsök, kröfðust yfirmats með matsbeiðni, dags. 20. janúar 2014. Þess var krafist að metnir yrðu þeir þættir sem metnir voru með undirmatsgerð. Í yfirmatsgerð, dags. 18. nóvember 2014, er í mörgum atriðum komist að annarri niðurstöðu en í undirmatsgerð. Yfirmatsmenn, J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf byggingatæknifræðingur og A-kk-nf E-kk-nf byggingafræðingur, komu fyrir dóm og staðfestu matsgerð sína við aðalmeðferð. Dómurinn leggur yfirmatsgerð þeirra til grundvallar niðurstöðu sinni í meginatriðum og nánar sem hér segir:

a. Lagfæringar á parketlögn við hurðargöt 289.800 kr.

b. Flísalagnir, lagfæringar 558.600 kr.

c. Hurðir, lagfæringar 512.100 kr.

e. Uppsteypa veggja og stiga, lagfæringar 148.300 kr.

f. Varðandi raflagnir, þá er fallist á að umræddir verkþættir falli ekki undir verksamning og þar af leiðandi ekki á ábyrgð verktaka.

g. Baðherbergi, vaskar, klósett og fleira. Verksamningur er mjög óljós hvað þetta varðar. Vísað er til grohe eða sambærilegra vörumerkja varðandi gæði án frekari skýringar. Í skýrslu þrautavarastefnda í gagnsök kom fram að horfið hafi verið frá notkun haldlauga sem hafi verið í viðmiðunarbyggingu vegna slæmrar reynslu af þeim og að gagnstefnandi hafi samþykkt breytingarnar. Á þeim gögnum sem fyrir liggja í málinu telur dómurinn að ekki verði fallist á bótakröfu vegna mismunar á gæðum hreinlætistækja þar sem grunnviðmið eru óljós og ekkert liggur fyrir um að gagnstefnandi hafi ekki verið með í ráðum varðandi breytingar.

e. Dómurinn er sammála niðurstöðu yfirmatsmanna um nálgun þeirra á útreikningi tafabóta. Þá verður að telja að tafir verði hvorki taldar á ábyrgð aðalstefnanda né varastefnda og þrautavarastefnda í gagnsök. Dráttur á því að hægt væri að hefjast handa við verkið varð af þeim sökum að byggingarleyfi lá ekki fyrir. Þá tafði það afgreiðslu á innréttingum að hluti þeirra voru hurðir sem upphaflega áttu að vera með hefðbundnum Assa skrám, en gagnstefnandi gerði í staðinn kröfur um hótelskrár. Þetta tafði framkvæmdir um a.m.k. tvo mánuði. Framkvæmdir í kjallara urðu mun umfangsmeiri en ráð var fyrir gert þar sem gólfplata sem fjarlægja átti vegna lækkunar kjallaragólfs reyndust í raun vera tvær gólfplötur mikið járnabundnar. Í aðilaskýrslu gagnstefnanda við aðalmeðferð staðfesti hann að hafa gert sér grein fyrir því að þessi verkliður gæti tekið allt að tvo mánuði. Þá byggir gagnstefnandi á því að tafir á því að lokaúttekt byggingarfulltrúa hafi ekki getað farið fram sé að teikningar hafi sýnt eignina sem einn eignarhluta, en hún hafi falið arkitekt að hafa eignina áfram sem tvo eignarhluta eins og verið hafi. Þrautavarastefndi í gagnsök gaf skýrslu við aðalmeðferð og kvað gagnstefnanda aldrei hafa óskað eftir því að eignin ætti að vera tveir eignarhlutar, slíkt hafi í raun verið óframkvæmanlegt þar sem það sé í raun krafa um sameign í byggingarleyfi. Gagnstefnandi hefur ekki fært sönnur á staðhæfingu sína um þetta.

Stefndu í gagnsök verða því ekki taldir bera ábyrgð á töfum af þessum sökum og þess utan eru engin ákvæði um tafabætur í verksamningi.

Samkvæmt framansögðu fellst dómurinn á að kostnaður vegna ágalla á verki aðalstefnanda nemi samtals 1.508.800 kr. á verðlagi í nóvember 2014.

Niðurstaða dómsins, bæði í aðalsök og gagnsök, er sú að til frádráttar kröfum aðalstefnanda í aðalsök komi til skuldajafnaðar ofangreind fjárhæð þannig að gagnstefnandi greiði aðalstefnanda 9.573.053 kr. með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir frá 20. febrúar 2012, en til skuldajafnaðar komi 1.508.800 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. desember 2014, það er mánuði eftir að yfirmatsgerð lá fyrir, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Að fenginni þessari niðurstöðu og með hliðsjón af umfangi málsins ber að dæma gagnstefnanda til að greiða aðalstefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Með vísan til framangreinds og skuldajöfnuðar á kröfu gagnstefnanda við kröfu aðalstefnanda ber að sýkna varagagnstefnda af kröfum gagnstefnanda í máli þessu.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber gagnstefnanda að greiða varastefnda í gagnsök málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn eins og kveðið er á um í dómsorði.

Ekki voru gerðar kröfur á hendur réttargæslustefnda, en honum var stefnt í gagnsök vegna starfsábyrgðartryggingar byggingastjóra, varagagnstefnda. Þá ber gagnstefnanda að fenginni framangreindri niðurstöðu að greiða réttargæslustefnda 500.000 kr. í málskostnað.

Grundvöllur gagnstefnanda varðandi kröfur á hendur þrautavarastefnda í gagnsök er í gagnstefnu óskýr og ekki verður talið að úr því hafi verið bætt undir meðferð málsins fyrir dómi. Ekki hefur verið skýrt á hvaða grundvelli kröfur á hendur þrautavarastefnda í gagnsök eru byggðar og þá varla á verksamningi og matsgerð sem hann var ekki aðili að eða reifað á fullnægjandi hátt að hvaða leyti teikningum hans hafi verið ábótavant eða hvaða tjón hafi hlotist af athöfnum hans eða athafnaleysi. Málatilbúnaður gagnstefnanda uppfyllir þannig ekki skilyrði einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málatilbúnað, sbr. 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og er kröfum gagnstefnanda á hendur þrautavarastefnda vísað frá dómi eins og krafa var gerð um af hans hálfu í öndverðu.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber gagnstefnanda að greiða þrautavarastefnda í gagnsök málskostnað eins og kveðið er á um í dómsorði.

Aðalstefnandi krefst staðfestingar á kyrrsetningu, sem gerð var af Sýslumanninum í Reykjavík þann 20. apríl 2012 í málinu nr. K-11/2012 fyrir 11.017.779 kr. í fasteign gagnstefnanda að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík, fnr. 200-9319 og 200-9320. Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. má kyrrsetja eignir skuldara til tryggingar fullnustu lögvarinnar kröfu um greiðslu peninga ef henni verður ekki þegar fullnægt með aðför og sennilegt má telja, ef kyrrsetning fer ekki fram, að draga muni mjög úr líkindum til að fullnusta hennar takist eða að fullnusta verði verulega örðugri. Ekki er það skilyrði kyrrsetningar að gerðarbeiðandi leiði sönnur að réttmæti kröfu sinnar, en synja skal um kyrrsetningu ef ætla verður af fyrirliggjandi gögnum að hann eigi ekki þau réttindi sem hann hyggst tryggja.

Með réttarstefnu, útgefinni 27. apríl 2012, höfðaði aðalstefnandi síðan mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur gegn gagnstefnanda til innheimtu framangreindrar skuldar og krafðist jafnframt staðfestingar á framangreindri kyrrsetningu.

Aðalstefnandi byggir, eins og rakið hefur verið, á því að krafa sín sé skýr og byggi á útgefnum reikningum sem einkum séu byggðir á verksamningi milli sín og gagnstefnanda og að uppfyllt séu skilyrði 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann fyrir kyrrsetningunni. Um sé að ræða kröfu um greiðslu peninga og mjög sennilegt að draga myndi verulega úr líkindum á fullnustu hennar eða hún verða verulega örðugri ef beðið yrði dóms um kröfur aðalstefnanda. Gagnstefnandi sé erlendur ríkisborgari sem sé búsettur í Ísrael og eigi ekki lögheimili á Íslandi. Veruleg hætta sé á að kröfur aðalstefnanda muni ekki innheimtast verði eignir gagnstefnanda ekki kyrrsettar. Það taki tíma að fá dóm fyrir kröfunni og gera aðför hjá gagnstefnanda. Gagnstefnandi geti á meðan selt eignir sínar hér á landi og því sé nauðsynlegt fyrir hann að tryggja hagsmuni sína með kyrrsetningu á eignum gagnstefnanda að því marki sem þær nægja til þess að tryggja kröfur hans. Gagnstefnandi byggir kröfu sína um að kyrrsetningargerðinni verði hafnað á því að hann sé þinglýstur eigandi andlags kyrrsetningarinnar sem sé veðbandalaust. Ekkert bendi til annars en að eignin verði í hans eigu um langa framtíð. Skilyrði kyrrsetningar séu ekki uppfyllt, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990, og beri því að fella kyrrsetningargerð nr. K-11/2012 úr gildi. Kyrrsetning sé bráðabirgðagerð sem sé mjög íþyngjandi fyrir gerðarþola þar sem eignarrétti hans séu settar skorður á grundvelli ódæmdrar og óstaðfestrar kröfu gerðarbeiðanda. Þá bendi ekkert til þess að aðalstefnandi megi vænta þess eða telja líklegt, ef krafa hans verður ekki staðfest, að mjög muni draga úr líkindum þess að fullnusta hennar takist eða fullnustan verði verulega örðugri.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið hefur gagnstefnandi ekki fært fram haldbær rök fyrir því að hafna beri staðfestingu kyrrsetningarinnar. Verður að fallast á það með aðalstefnanda að ástæða hafi verið til að ætla að án kyrrsetningar dragi mjög úr líkindum á því að kröfu stefnanda verði fullnægt og telja megi sennilegt að fullnusta yrði verulega örðugri. Dómurinn telur því skilyrði kyrrsetningar samkvæmt 5. gr. laga nr. 31/1990 vera fyrir hendi.

Samkvæmt framansögðu ber að staðfesta kyrrsetningargerð þá sem sýslumaðurinn í Reykjavík framkvæmdi þann 20. apríl 2012 í fasteign gagnstefnanda að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík eins og nánar greinir í dómsorði.

Uppkvaðning dóms hefur vegna embættisanna dómara dregist umfram frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en aðilar eru sammála dómara um að ekki sé þörf á endurflutningi.

Dóminn kveður upp Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari ásamt meðdómendunum Á-kk-þgf Þ-kk-þgf byggingafræðingi og Á-kk-þgf M-kk-þgf byggingatæknifræðingi.

Dómsorð:

Gagnstefnandi, P-x-x M-x-x, greiði aðalstefnanda, North Team Invest ehf., 9.573.053 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20.2.2012 til greiðsludags og vaxtavöxtum skv. 12. gr. sömu laga, er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Til frádráttar með skuldajöfnuði komi 1.508.800 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. desember 2014 til greiðsludags.

Gagnstefnandi greiði aðalstefnanda 3.000.000 kr. í málskostnað

Varagagnstefndi, G-kk-nf G-kk-nf, er sýkn af kröfum gagnstefnanda.

Gagnstefnandi greiði varagagnstefnda 2.000.000 kr. í málskostnað.

Kröfum gagnstefnanda á hendur þrautavarastefnda í gagnsök, G-kk-þgf G-kk-þgf, er vísað frá dómi.

Gagnstefnandi greiði þrautavarastefnda í gagnsök 1,100.000 kr. í málskostnað.

Gagnstefnandi greiði réttargæslustefnda, Verði tryggingum hf., 500.000 kr. í málskostnað.

Staðfest er kyrrsetning nr. K-11/2012, sem sýslumaðurinn í Reykjavík framkvæmdi þann 20. apríl 2012 í fasteign gagnstefnanda að Sóleyjargötu 27 í Reykjavík, fnr. 200-9319 og 200-9320.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf

Á-kk-nf Þ-kk-nf

Á-kk-nf M-kk-nf