S-245/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 4. febrúar sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 22. desember 2014, á hendur X;

„fyrir eftirtalin hegningarlagabrot:

1. Fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa í eitt skipti þann 18. desember 2013 í [...] skammt frá [...skóla], tekið hönd [A], sem þá var 14 ára,

og látið hana fróa sér uns ákærði hafði sáðlát.

Telst þetta varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Fyrir kynferðislega áreitni, með því að hafa ítrekað í janúar 2014 í samskiptum við [B], sem þá var 14 ára, í gegnum samskiptavefsíðuna

facebook, viðhaft kynferðislegt tal og rætt um að hitta [B] í því skyni að hún

myndi fróa ákærða og falast eftir því að hún veitti ákærða munnmök.

Telst þetta aðallega varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 88/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu [C] og [D], sem gera kröfu fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, [B], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða brotaþola kr. 500.000 í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 18. desember 2013 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er kynnt sakborningi, en með dráttarvöxtum frá þeim degi skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga til greiðsludags. Auk þess er gerð krafa um þóknun vegna réttargæslu að viðbættum virðisaukaskatti að mati réttarins eða skv. málskostnaðarreikningi.“

Dómkröfur skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hdl., eru þær að ákærða verði ekki gerð refsing, en til vara að refsingin verði eins væg og lög leyfa og þá skilorðsbundin. Þá krefst verjandinn þess að einkaréttarkrafa samkvæmt ákæru verði stórlega lækkuð. Loks krefst verjandinn hæfilegrar málflutningsþóknunar.

A

Samkvæmt rannsóknargögnum komu brotaþolar, stúlkurnar A og B, á lögreglustöðina á ... ásamt foreldrum sínum, þann 22. janúar 2014, og báru fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot. Í erindinu var til þess vísað að ákærði, sem væri skólabróðir þeirra, en árinu eldri, hefði um nokkurra vikna skeið stöðugt haft samskipti við þær og þá jafnan viðhaft kynferðislega orðræðu og tilburði.

Brotaþolar greindu nánar frá því að í lok árs 2013, þann 18. desember, hefði ákærði fengið þær til að hitta sig við hverfisskóla þeirra. Eftir það hefðu þær fylgt ákærða á afvikinn stað þar nærri, en að þar hefði það atvik gerst, gagnvart stúlkunni A, sem lýst er í 1. kafla ákæru. Brotaþolar greindu frá því að eftir þennan atburð hefði A lokað fyrir öll samskipti við ákærða og þar á meðal á Facebook. Ákærði hefði hins vegar í nokkur skipti haft samskipti við stúlkuna B á Facebook og þá viðhaft þá háttsemi sem lýst er í 2. kafla ákærunnar.

Við rannsókn lögreglu var ákærði yfirheyrður um kæruefnið þann 22., 29. og 31. janúar 2014, að viðstöddum forráðamanni, skipuðum verjanda og fulltrúa barnaverndarnefndar. Að beiðni lögreglustjórans á ... voru auk þess teknar dómskýrslur af greindum stúlkum þann 23. janúar 2014, en á meðal viðstaddra var m.a. réttargæslumaður þeirra. Skýrslutökurnar voru teknar upp með hljóði og mynd. Eru þau gögn á meðal málsskjala, en einnig gögn sem lögreglan aflaði um tölvusamskipti ákærða og brotaþola.

Samkvæmt gögnum sendi nefndur réttargæslumaður brotaþolans B embætti ríkissaksóknara þá einkaréttarkröfu sem lýst er í ákæru, en krafan er dagsett 15. desember 2014. Ákæra ríkissaksóknara var útgefin 22. desember sama ár, en hún barst héraðsdómi 29. sama mánaðar. Ákæran og bótakrafan voru birtar ákærða 13. janúar sl., en málið var þingfest fyrir héraðsdómi 20. sama mánaðar. Ákærði lýsti afstöðu sinni til sakargifta í þinghaldi 4. febrúar sl. og gerði þá grein fyrir afstöðu sinni til einkaréttarkröfu.

B

Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað þá háttsemi sem lýst er í 1. og 2. kafla ákæru. Hann staðfesti einnig efni þeirra gagna sem lögregla lagði hald á, en einnig efni eigin framburðarskýrslna hjá lögreglu.

Játning ákærða fyrir dómi er í aðalatriðum í samræmi við trúverðuga vitnisburði brotaþola, en einnig fyrrnefnd rannsóknargögn lögreglu.

C

Í ákæru er brot ákærða samkvæmt 1. kafla talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en þar segir: „Hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við barn, yngra en 15 ára, skal sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Lækka má refsingu eða láta hana falla niður, ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi.“

Í 2. kafla ákæru eru brot ákærða talin varða við 2. mgr. 202. gr. hegningarlaga, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002. Í 2. mgr. 202 gr. hegningarlaga segir að önnur kynferðisleg áreitni en sú sem greinir í 1. mgr. lagagreinarinnar varði fangelsi allt að 6 árum. Í 209. gr. laganna segir að hver sem með lostugu athæfi særi blygðunarsemi manna eða efni til opinbers hneykslis skuli sæta fangelsi allt að 4 árum, en fangelsi allt að 6 mánuðum eða sektum ef brot er smávægilegt. Þá segir í 3. mgr. 99. barnaverndarlaga nr. 80, 2002 að hver sá sem sýnir barni yfirgang, ruddalegt eða ósiðlegt athæfi, særi það eða móðgar, skuli sæta sektum eða fangelsi allt að 2 árum.

Samkvæmt framansögðu hefur ákærði játað að hafa látið stúlkuna A fróa sér uns honum varð sáðlát. Fyrir liggur að er þetta gerðist var stúlkan rétt 14 ára og níu mánaða, en ákærði 15 ára og sex mánaða.

Þegar ofangreint er virt er að áliti dómsins nægilega sannað að ákærði hafi með lýstu athæfi gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Eins og áður er rakið hefur ákærði játað að hafa ítrekað í janúarmánuði 2014 áreitt stúlkuna B með því að viðhafa kynferðislegt tal við hana, eins og nánar er lýst í 2. kafla ákæru. Að mati dómsins er nægilega sannað að ákærði hafi með þessu athæfi gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 202. gr. hegningarlaganna, en ákvæðinu er sérstaklega ætlað að vernda börn og unglinga gegn m.a. kynferðislegri áreitni.

D

Ákærði, sem er 16 ára, hefur samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins ekki áður sætt refsingu.

Í máli þessu hefur ákærði gerst sekur um kynferðisbrot og kynferðislega áreitni gagnvart unglingsstúlkum, sem báðar voru fjórtán ára á verknaðarstundu. Þegar ákærði framdi brot sín var hann fimmtán ára, en samkvæmt 14. og 18. gr. almennra hegningarlaga uppfyllir hann saknæmisskilyrði og var sakhæfur. Við alla meðferð málsins játaði ákærði skýlaust brot sín og skýrði hreinskilnislega frá. Fyrir dómi lýsti ákærði jafnframt yfir iðran og að hann hefði haft vilja til að biðja brotaþola afsökunar á framferði sínu, en verið ráðlagt að hafa ekki samband við þær á meðan málið væri enn óútkljáð hjá lögreglu og ákæruvaldi. Ákærði lýst enn fremur högum sínum nánar.

Samkvæmt framansögðu er ákærði sjálfur barn í skilningi laga. Gilda því sérstök sjónarmið til lækkunar við ákvörðun refsingar í máli hans, en samkvæmt 2. ml. 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga má lækka refsingu eða láta hana niður falla ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi.

Með hliðsjón af alvarleika brotanna kemur að áliti dómsins ekki til álita að láta refsingu ákærða niður falla, sbr. að því leyti ákvæði 1. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar ber við ákvörðun refsingar hans að líta til áðurrakinna sjónarmiða, en einnig ungs aldurs og skýlausrar játningar, sbr. 2. ml. 1. mgr. 202. gr. og 4. tl. og 5. tl. 1. mgr. 70. gr. og 2. og 9. tl. 74. gr. hegningarlaganna, og að ákærði hefur fallist á skaðabótaskyldu og að hann hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi.

Að öllu ofangreindu virtu og eins og sakarefninu er lýst í ákæru þykir eins og hér stendur á fært að fresta ákvörðun um refsingu ákærða og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

A-kvk-nf H-kvk-nf F-kvk-nf héraðsdómslögmaður lagði eins og áður er rakið fram einkaréttarkröfu við meðferð málsins hjá ákæruvaldi, en henni er lýst hér að framan. Lögmaðurinn rökstuddi kröfuna einnig fyrir dómi og vísaði m.a. til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993.

Fyrir dómi hefur ákærði fallist á að greiða skaðabætur til brotaþolans B vegna þess verknaðar sem lýst er í 2. tl. ákæru, en krafist lækkunar á bótafjárhæð.

Nefnd stúlka á að áliti dómsins rétt á miskabótum úr hendi ákærða vegna þeirra brota sem hann hefur verið sakfelldur fyrir, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993, þrátt fyrir að ekki liggi fyrir gögn sérfræðinga um tjón hennar. Að þessu virtu og í ljósi háttsemi ákærða þykja bæturnar hæfilega ákveðnar 75.000 krónur, ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Í samræmi við málsúrslit, sbr. 1. mgr. 216. gr. og 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála, verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað, 389.360 krónur. Er um að ræða málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola við meðferð málsins á rannsóknarstigi og fyrir dómi. Greiðslur þessar eru ákveðnar, að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir. Sakarkostnaður ákæruvalds var enginn í málinu samkvæmt yfirlýsingu sækjanda.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákvörðun refsingar ákærða, X, er frestað og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955, með því að fremja ekki nýtt brot á skilorðstímanum.

Ákærði greiði C og D, f.h. dóttur þeirra B, 75.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 1. febrúar 2014 til 13. febrúar 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 389.360 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 225.680 krónur, auk réttargæslulauna A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 163.680 krónur.