E-32/2007

Mál þetta, sem tekið var til dóms 5. þessa mánaðar, er höfðað 22. febrúar sl. af BBH-útgerð ehf., Melavegi 9, Hvammstanga, gegn Meleyri ehf., Hafnarbraut 5, Hvammstanga.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 341.049 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 329.114 krónum frá 1. febrúar 2005 til 1. október 2005 en af 341.049 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans að mati dómsins.

II

Málavextir

Að sögn stefnda annaðist hann löndunarþjónustu fyrir Fiskmarkað Íslands hf. á Hvammstanga á tímabilinu mars til desember 2004. Segir stefndi þjónustuna hafa falist í því að hann, fyrir hönd Fiskmarkaðs Íslands hf., sá um að koma þeim fiski sem landað var á Hvammstanga á vegum markaðarins á vöruflutningabifreiðir. Við þetta verk kveðst stefndi hafa lagt til lyftara og starfsmann. Stefndi segir að Fiskmarkaður Íslands hf. hafi greitt honum fyrir þessa vinnu en Fiskmarkaður Íslands hf. hafi sent honum lista yfir þann afla sem landað var á vegum markaðarins á Hvammstanga. Í framhaldi af því hafi stefndi gert markaðnum reikning í samræmi við þær upplýsingar sem komu frá fiskmarkaðnum sem síðan hafi greitt reikningana. Þá segir stefndi að stefnandi hafi keypt af honum ís í desember 2004 og á árinu 2005 auk þjónustu tengda þeim viðskiptum.

Í nóvember 2005 ritaði stefnandi stefnda bréf þar sem fram kemur að stefnandi hafi greitt stefnda reikning vegna kaupa á ís en jafnframt er gerður fyrirvari um endurgreiðslu reikningsins þar sem stefnandi hafi aldrei keypt löndunarþjónustu af stefnda né samþykkt að Fiskmarkaður Íslands hf. greiddi fyrir hans hönd fyrir löndunarþjónustu. Í bréfinu kemur fram að stefnandi kveðst tilbúinn til að greiða stefnda fyrir þann ís sem hann hafði keypt af stefnda og fyrir lyftaraþjónustu ef um slíkt hefði verið að ræða.

Stefndi kveður stefnanda ekki hafa gert neitt í málinu fyrr en stefna og greiðsluáskorun var birt í byrjun þessa árs. Ekkert hafi hins vegar orðið af þingfestingu þeirrar stefnu. Stefna máls þessa hafi síðan verið þingfest í byrjun mars sl.

III

Málsástæður og lagarök

Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi annars vegar dregið 329.114 krónur af reikningi hans við löndun á Faxamarkaði hinn 31. desember 2004 og hins vegar 11.935 krónur af reikningi dagsettum 8. ágúst 2005 vegna lyftara og útseldrar vinnu. Stefnandi kveðst aldrei hafa samþykkt að greiða þessi gjöld og því sé hann nú að endurkrefja stefnda um þessar fjárhæðir en samtala þeirra nemi stefnufjárhæð máls þessa.

Stefnandi heldur því fram að hann hafi gert samning við stefnda um að stefndi greiddi honum ákveðnar fjárhæðir fyrir þann afla sem stefnandi landaði hjá stefnda. Þetta hafi stefndi gert þar til hann dró frá hinn 31. desember 341.049 krónur án þess að gera stefnanda viðvart eða áskilja sér sérstaka þóknun vegna lyftara eða annars. Hið sama eigi við um síðari greiðsluna í ágúst 2005. Stefnandi kveðst ekki hafa gert sér grein fyrir þessum frádrætti stefnda fyrr en bókari hans vakti athygli á þessu og þá þegar hafi hann gert athugasemdir við stefnda og gert honum grein fyrir því að hann væri að áskilja sér greiðslur langt umfram það sem samið hafði verið um. Stefnandi heldur því fram að stefndi geti ekki einhliða ákveðið viðbótargjöld eða kostnað og síðan dregið tilgreindan kostnað af honum án hans vitundar og samþykkis. Stefnandi byggir á því að stefnda hafi borið að gera formlega kröfu á hendur honum og þá hefði hann átt þess kost að halda viðskiptum við stefnda áfram eða flytja þau annað. Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi ekki fært fram nein gögn sem réttlæti þá gjaldtöku sem mál þetta snýst um.

Stefndi kveður kröfu stefnanda vera tvíþætta. Annars vegar sé á því byggt að stefnandi hafi ofgreitt stefnda þóknun vegna löndunarþjónustu á árinu 2004 að fjárhæð 329.114 krónur og að þessi fjárhæð hafi verið dregin af löndun stefnanda á Faxamarkaði hinn 31. desember 2004. Stefndi segir að svo virðist sem stefnandi byggi á því að stefndi hafi dregið sér þessa þóknun án þess að gera stefnanda viðvart og án þess að stefnandi samþykkti slíka þóknun. Hins vegar sé stefnukrafan á því byggð að stefnandi hafi ofgreitt stefnda kostnað vegna lyftara og útseldrar vinnu við afgreiðslu á ís frá stefnda til stefnanda í júní 2005 en sú krafa nemi 11.935 krónum. Stefnandi haldi því fram að hann hafi aldrei samþykkt að greiða þessi gjöld.

Að mati stefnda er málatilbúnaður stefnanda mjög óljós og erfitt að átta sig á þeim málsástæðum sem fram koma í stefnu. Því sé haldið fram í lýsingu málavaxta í stefnu að stefnandi hafi aldrei samþykkt að greiða stefnda fyrrgreind gjöld vegna löndunar eða vegna lyftaravinnu. Þegar stefnandi geri grein fyrir málsástæðum sínum sé því haldið fram að stefnandi hafi gert samning við stefnda um að greiða honum ákveðnar fjárhæðir fyrir þann afla sem stefnandi landaði hjá stefnda, án þess að stefnandi skýri hvers efnis sá samningur hafi verið. Jafnframt haldi stefnandi því fram að hann hafi greitt stefnda ákveðna fjárhæð í samræmi við samning aðila allt þar til stefndi hafi hinn 31. desember 2004 dregið frá stefnanda 341.049 krónur án þess að gera stefnanda viðvart eða áskilja sér sérstaka þóknun vegna lyftara eða annars. Stefnandi haldi því þannig fram að stefndi hafi áskilið sér greiðslu langt umfram það sem samið hafi verið um milli aðila. Stefnandi útskýri hins vegar ekki um hvað hafi verið samið eða hvað hafi verið greitt.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann standi ekki í nokkurri skuld við stefnanda. Raunar sér málum þannig háttað að stefnandi skuldi stefnda 257.059 krónur að viðbættum dráttarvöxtum og kostnaði vegna viðskipta með ís á árunum 2004 og 2005. Stefndi heldur því fram að hann hafi aldrei annast löndunarþjónustu fyrir stefnanda. Af þeirri ástæðu beini stefnandi kröfum sínum að röngum aðila. Stefndi segir fullyrðingar stefnanda um sérstakan samning milli aðila um ákveðna fjárhæð fyrir landaðan afla með miklum ólíkindum. Stefnandi hafi aldrei landað nokkrum afla hjá stefnda og þá hafi aðilar heldur ekki gert neinn samning um landaðan afla eða löndunarþjónustu, enda hafi aðilar ekki átt í slíkum viðskiptum. Í greinargerð sinni skoraði stefndi á stefnanda að upplýsa um innihald samnings aðila og hvort stefnandi hafi greitt einhverjar fjárhæðir beint til stefnda vegna löndunar.

Stefndi heldur því fram að viðskipti stefnanda um afla og löndun hafi verið við Faxamarkað Íslands hf. en ekki stefnda. Stefndi kveðst hins vegar sjálfur hafa verið í beinu viðskiptasambandi við Fiskmarkað Íslands um löndunarþjónustu varðandi þann afla sem fór í gegnum markaðinn og landað var á Hvammstanga. Fyrir vinnu og þjónustu stefnda hafi fiskmarkaðurinn greitt í samræmi við reikninga sem byggðust á upplýsingum frá fiskmarkaðnum um hversu miklum afla var landað á hans vegum í hverjum mánuði.

Stefndi byggir á því að það hafi verið í höndum Fiskmarkaðar Íslands hf. að ákveða hvort og með hvaða hætti markaðurinn tæki gjald, vegna þess kostnaðar sem féll til við löndun á Hvammstanga, af viðskiptavinum sínum líkt og markaðurinn hafi væntanlega gert með annan kostnað eins og söluþóknun. Af þessum sökum telur stefndi að stefnanda beri að beina athugasemdum sínum við gjaldtökuna og endurkröfu sinni að Fiskmarkaði Íslands hf., enda hafi ekkert samningssamband verið milli aðila þessa máls. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi sjálfur lýst því yfir í bréfi til stefnda dagsettu 4. nóvember 2005 að hann hafi aldrei keypt löndunarþjónustu af stefnda. Þá bendir stefndi á að uppgjörsblað milli stefnanda og Fiskmarkaðar Íslands vegna viðskipta þeirra, sem liggur frammi í málinu, beri með sér að löndunarkostnaður á Hvammstanga sé einn af frádráttarliðum í uppgjöri fiskmarkaðarins gagnvart stefnanda. Hafi stefnandi athugasemdir við þennan frádrátt eigi hann að snúa sér til fiskmarkaðarins en ekki að stefnda. Stefndi kveðst ekki hafa verið aðili að þeim viðskiptum sem áttu sér stað á milli stefnanda og hins títtnefnda fiskmarkaðar. Stefndi bendir á að fjöldi báta hafi verið í viðskiptum við Fiskmarkað Íslands á Hvammstanga og enginn þeirra hafi greitt stefnda fyrir vinnu við löndun, enda hafi enginn þeirra verið í samskiptum við hann. Þeir hafi aftur á móti verið í samningssambandi við fiskmarkaðinn með sama hætti og stefnandi. Af þessum sökum telur stefndi að með vísan til 2. mgr. 16. laga um meðferð einkamála beri að sýkna hann af kröfum stefnanda varðandi kostnað vegna löndunar sökum aðildarskorts.

Stefndi segir annan lið kröfu stefnanda varða 11.935 krónur sem stefnandi telji að hann hafi ofgreitt stefnda vegna reiknings frá 8. ágúst 2005 sem alls var að fjárhæð 80.160 krónur. Þessi reikningur hafi verið vegna sölu á ís til stefnanda í júní 2005 auk útseldrar vinnu vegna lyftara og starfsmanns stefnda Stefndi segir stefnanda krefjast endurgreiðslu á tveimur liðum reikningsins, þ.e. 4.235 krónum fyrir vinnu starfsmanns stefnda í dagvinnu og kostnaði upp á 7.700 krónur vegna lyftara. Hins vegar sé ekki krafist endurgreiðslu á yfirvinnu starfsmanns við afgreiðslu á ís eða virðisaukaskatti af þeim liðum sem krafist var endurgreiðslu á. Stefndi hafnar því alfarið að þeir liðir reikningsins sem endurgreiðslu er krafist á séu á einhvern hátt óeðlilegir. Reikningurinn í heild hafi verið fyrir sölu á ís og þjónustu í sambandi við þá sölu. Stefndi segir stefnanda hafa mátt vera það ljóst að þjónustan væri honum ekki að kostnaðarlausu. Reikningurinn sé sundurliðaður varðandi þá þjónustu sem veitt var og hvenær hún var innt af hendi. Stefnanda beri að greiða fyrir þá þjónustu sem hann bað um og fékk. Þá heldur stefndi því fram að stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir því ef hann telji reikninginn eða einstaka liði hans ranga eða ósanngjarna. Stefnandi hafi hins vegar ekki fært fram nein rök máli sínu til stuðnings né önnur rök sem leiða eigi til þess að honum beri ekki að greiða þennan kostnað. Gögn málsins beri ekki með sér að stefnandi hafi mótmælt því að umrædd þjónusta hafi verið veitt og þá hafi hann heldur ekki sýnt fram á að reikningurinn eða einstakir liðir hans séu rangir eða ósanngjarnir. Stefndi heldur því fram að reikningurinn sé sanngjarn þegar tekið er tillit til þeirrar þjónustu sem veitt var.

Varðandi þennan lið vísar stefndi til þeirra grunnsjónarmiða sem fram koma í 11. og 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og til 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og byggir á því að ef ekki hafi verið samið sérstaklega um verð vöru eða þjónustu skuli sanngjarnt verð greitt fyrir hana þegar tekið hefur verið tillit til þess hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var. Stefndi kveðst hafa lagt fram greinargóða sundurliðun á þjónustu þeirri sem veitt var og stefnandi hafi ekki sýnt fram á að uppsett verð hafi verið ósanngjarnt. Stefndi hafnar því að um viðbótargjöld hafi verið að ræða eða kostnað sem ekki hafi verið samþykktur af stefnanda. Hér hafi einfaldlega verið um að ræða sanngjarnan og eðlilegan kostnað fyrir umbeðna þjónustu.

Verði ekki fallist á framangreind sjónarmið krefst stefndi þess að 11.935 krónum verði skuldajafnað á móti þeirri skuld sem stefnandi er í við stefnda vegna viðskipta á árunum 2004 og 2005. Telur stefndi öll skilyrði skuldajafnaðar vera fyrir hendi, þ.e. kröfurnar séu á milli sömu aðila, þær séu samkynja og hæfar til að mætast hvað greiðslutíma varðar.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda og vekur athygli á því að dráttarvaxta sé krafist frá 1. október 2005 af þeim hluta kröfunnar sem varðar endurgreiðslu á hluta þess reiknings sem stefnandi greiddi 4. nóvember 2005. Í samræmi við 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 verði dráttarvaxta ekki krafist fyrr en frá og með þeim degi sem dómsmál þetta var höfðað.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, 11. og 45. gr. laga nr. 50/2000 og til 28. gr. laga nr. 42/2000, svo og til meginreglna samninga- og kröfuréttarins um skuldbindingargildi samninga og réttar efndir. Málskostnaðarkröfu sína styður stefnandi við 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Stefnandi heldur því fram að hann hafi ofgreitt stefnda ákveðna fjárhæð vegna löndunar á Hvammstanga á ákveðnum tíma og þá heldur hann því fram í stefnu sinni að samningur hafi tekist milli aðila um greiðslu stefnanda til stefnda fyrir þann afla sem stefnandi landaði hjá stefnda. Engin gögn hafa verið lögð fram í málinu um að aðilar hafi gert með sér samning vegna löndunarþjónustu. Þá hafa heldur engin gögn verið lögð fram sem bera með sér að stefnandi hafi yfir höfuð greitt stefnda fyrir löndunarþjónustu. Öll þau gögn sem fram hafa verið lögð um kostnað vegna löndunar bera með sér að stefnandi hafi landað afla hjá Fiskmarkaði Íslands hf. og þar hafi farið fram uppgjör vegna aflans. Af yfirliti frá Fiskmarkaði Íslands hf. má sjá að margvísleg gjöld hafi verið dregin frá þeirri upphæð sem aflinn var keyptur á. Má þar nefna gjald vegna greiðslumiðlunar, gjald til Vátryggingasjóðs LÍÚ og kostnað við löndun á Hvammstanga. Fjárhæð sú sem dregin var af stefnanda vegna löndunar nemur sömu fjárhæð og stefnandi krefst nú endurgreiðslu á frá stefnda vegna löndunar. Þannig var það ekki stefndi sem dró af reikningi stefnanda eins og stefnandi heldur fram heldur var það gert af Fiskmarkaði Íslands hf. sem síðan greiddi stefnda fyrir löndunina. Verður því ekki annað ráðið en ekkert samningssamband hafi verið á milli stefnanda og stefnda varðandi löndun. Telji stefnandi að hann hafi ekki samið um að greiða fyrir þessa þjónustu þá bar honum að snúa sér til Fiskmarkaðar Íslands hf. en leggja verður til grundvallar að stefnandi hafi ákveðið að landa afla sínum hjá markaðnum. Með vísan til þessa verður fallist á með stefnda að sökum aðildarskorts beri að sýkna hann af þessum kröfulið stefnanda.

Varðandi kröfu stefnanda um endurgreiðslu vegna kaupa hans á ís þá hefur stefnandi ekki á nokkurn hátt sýnt fram á að krafa stefnda samkvæmt framlögðum reikningi sé á einhvern hátt ósanngjörn. Þá hefur hann heldur ekki á nokkurn hátt gert grein fyrir því hvers vegna hann eigi ekki að greiða fyrir þjónustu með lyftara og vinnu starfsmanns vegna þessara viðskipta. Þar sem ekkert hefur komið fram í málinu sem bendir til þess að reikningur stefnda fyrir sölu á ís sé á einhvern rangur eða ósanngjarn, verður stefndi því sýknaður af þessari kröfu stefnanda.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 175.000 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til þess tíma sem fór í ferðalag lögmanns stefnda við rekstur málsins.

Af hálfu stefnanda flutti málið J-kk-nf M-kk-nf hrl. en af hálfu stefnda B-kk-nf J-kk-nf hdl.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Fasteignafélagið Meleyri ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, BBH útgerðar ehf.

Stefnandi greiði stefnda 175.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf H-kk-nf