E-35/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 15. júní sl., er höfðað af Íbúðalánasjóði, Borgartúni 21, Reykjavík, á hendur H-kk-þgf B-kk-þgf og S-kvk-þgf M-kvk-þgf M-kvk-þgf, báðum til heimilis að Álmskógum 14, Akranesi, með stefnu birtri 6. mars 2015.

Stefnandi krefst þess að ógilt verði með dómi ákvörðun umsjónarmanns með greiðsluaðlögun stefndu, dags. 9. nóvember 2010, um að greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna skyldi komast á vegna fasteignarinnar að Álmskógum 14 á Akranesi, með fastanúmerið 230-0420, samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna. Stefnandi krefst og málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins.

Stefndu krefjast sýknu af kröfu stefnanda, auk málskostnaðar að mati dómsins.

Með úrskurði Héraðsdóms Vesturlands, uppkveðnum 3. september 2010, var stefndu veitt heimild til að leita tímabundinnar greiðsluaðlögunar fasteignaveðkrafna vegna íbúðarhúsnæðis síns að Álmskógum 14, Akranesi, samkvæmt lögum nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði. Hinn 30. september 2010 ákvað skipaður umsjónarmaður að greiðsluaðlögun fyrir stefndu, sem gilda skyldi í fimm ár, skyldi komast á og var sú ákvörðun tilkynnt veðhöfum sama dag og aftur 25. október sama ár. Þar sem engar athugasemdir bárust frá veðhöfum, og málið var ekki borið undir héraðsdóm, taldist greiðsluaðlögunin komin á, sbr. 7. mgr. 8. gr. laga nr. 50/2009.

Stefnandi kveðst eiga veðkröfu á hendur stefndu að fjárhæð 25.231.294 krónur, með veði í Álmskógum 14, en heildarveðskuldir stefndu hafi verið 55.082.062 krónur. Samkvæmt greiðsluaðlöguninni skyldu stefndu greiða veðhöfum alls 130.000 krónur á mánuði í fimm ár og skyldu greiðslurnar bundnar launavísitölu. Þar af skyldu stefndu greiða stefnanda mánaðarlega 104.471 krónu út tímabilið.

Stefnandi vísar til þess að vanskil hafi orðið á greiðslum til hans samkvæmt ákvörðun umsjónarmanns frá og með gjalddaganum 1. desember 2013 og séu þau enn ógreidd, þrátt fyrir ítrekaðar greiðsluáskoranir. Hafi stefnandi því verið nauðbeygður til að höfða mál þetta til ógildingar á ákvörðun umsjónarmanns á grundvelli heimildar þar um í 2. mgr. 11. gr. laga nr. 50/2009, en vanskilin verði að teljast veruleg í skilningi 3. tl. 1. mgr. 1. gr. 62. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Í greinargerð sinni tefla stefndu ekki fram öðrum rökum en þeim að óviðráðanlegar aðstæður, þar á meðal atvinnumissir stefnda H-kk-ef, hafi leitt til vanskila þeirra á greiðslum til stefnanda. Stefndi H-kk-nf hafi nú fengið vinnu að nýju og standi vilji stefndu til þess að endursemja við kröfuhafa um greiðslur. Þá benti stefndi á það við munnlegan flutning málsins að gildistími umræddrar greiðsluaðlögunar fasteignakrafna fyrir stefndu hafi liðið í nóvember 2015. Hefði stefnandi því ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um ógildingu hennar, sem þar með hlyti að leiða til frávísunar málsins frá dómi án kröfu. Stefnandi mótmælti frávísun málsins á þessum forsendum, enda hefði hann hagsmuni af því að fá dóm í málinu vegna reglna um útreikning vaxta á vanskil stefndu.

Niðurstaða

Eins og fram er komið lýtur dómkrafa stefnanda að því að fá ógilta með dómi ákvörðun umsjónarmanns vegna greiðsluaðlögunar fasteignaveðkrafna stefndu, sem gilda skyldi í fimm ár frá nóvember 2010. Samkvæmt því liggur fyrir að gildistími greiðsluaðlögunarinnar rann út í nóvember 2015. Heldur stefndi því nú fram að með tilliti til þess að greiðsluaðlögunin sé úr gildi fallin hafi stefnandi ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómsins um þessa dómkröfu sína. Stefnandi hefur hins vegar vísað til þess að komi ekki til ógildingar á greiðsluaðlöguninni muni réttarstaða hans vegna innheimtu á skuld stefndu við sjóðinn, með tilliti til útreiknings á gjaldföllnum eftirstöðvum skuldar stefndu, verða lakari en verði dómkrafa hans tekin til greina.

Fram kemur í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 50/2009 að komist greiðsluaðlögun á hafi hún þau áhrif meðan á henni stendur að skuldir sem undir hana eigi beri aðeins þá vexti og eftir atvikum verðtryggingu sem þær hefðu borið í skilum án tillits til gjalddaga. Þá kemur og fram í ákvæðinu að á greiðsluaðlögunartímanum falli ekki heldur á þær skuldir krafa um innheimtukostnað eða annan kostnað sem stafi af vanskilum. Í 2. mgr. 11. gr. sömu laga er kveðið á um að meðan á tíma greiðsluaðlögunar standi geti veðhafi, sem af henni er bundinn, leitað eftir ógildingu hennar eftir sömu reglum og gilda um ógildingu nauðasamnings.

Í 1. mgr. 62. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. er tiltekið að meðan nauðasamningur hafi ekki verið efndur að fullu megi ógilda hann með dómi í máli sem einhver sá, sem eigi samningskröfu, höfði á hendur skuldaranum, meðal annars þegar svo standi á að skuldarinn hafi vanefnt verulega skuldbindingar sínar samkvæmt nauðasamningnum. Þá segir í 1. mgr. 63. gr. sömu laga að falli nauðasamningur úr gildi skv. 62. gr. rakni við réttur lánardrottna skuldarans til að krefja hann um efndir samningskrafna eins og nauðasamningurinn hefði aldrei verið gerður.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið verður að fallast á það með stefnanda að komi ekki til ógildingar á fyrrgreindri greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna fyrir stefndu sé stefnandi bundinn af þeim breytingum sem orðið hafi með henni á skuldbindingum þeirra, jafnvel þótt gildistími hennar sé liðinn. Verður hann því talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að fá efnisúrslausn um dómkröfu sína í máli þessu.

Eins og fyrr segir hafa stefndu ekki uppi neinar efnislegar varnir við kröfu stefnanda en vísa einungis til þess að vegna óviðráðanlegra aðstæðna, þar á meðal atvinnumissis stefnda H-kk-ef, hafi þau ekki getað staðið undir afborgunum í samræmi við ákvörðun umsjónarmanns um greiðsluaðlögun stefndu. Samkvæmt því, og með vísan til fyrrgreindrar lagaheimildar í 2. mgr. 11. gr. laga nr. 50/2009, sbr. 1. mgr. 62. gr. laga nr. 21/1991, verður krafa stefnanda tekin til greina.

Stefndu greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Dóm þennan kveður upp Á-kk-nf M-kk-nf dómstjóri.

Dómsorð:

Ógilt er greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna fyrir stefndu H-kk-þf B-kk-þf og S-kvk-þf M-kvk-þf M-kvk-þf vegna fasteignarinnar að Álmskógum 14, Akranesi, fastanúmer 230-0420, sbr. yfirlýsingu umsjónarmanns, dags. 9. nóvember 2010.

Stefndu greiði stefnanda, Íbúðalánasjóði, óskipt 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf