S-192/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 23. nóvember sl., er höfðað með ákæru útgefinni af embætti sérstaks saksóknara 10. febrúar 2014, á hendur L-kk-þgf W-x-x, [...], J-kk-þgf B-kk-þgf, [...], og Þ-kk-þgf L-kk-þgf S-kk-þgf, [...], fyrir eftirtalin brot gegn almennum hegningarlögum:

I

Á hendur ákærða L-kk-þgf fyrir umboðssvik, með því að hafa 16. nóvember 2007 sem forstjóri og formaður áhættunefndar Glitnis banka hf., kt. 550500-3530, Kirkjusandi í Reykjavík misnotað aðstöðu sína með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga og stefna fjármunum bankans í verulega hættu þegar hann lét bankann veita FS 37 ehf. kt. [...], (16. nóvember 2007 var nafni félagsins breytt í Stím ehf.) 19.538.481.818 króna lán, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur bankans, þar sem lánið rúmaðist ekki innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og ákærði gátu ákveðið.

Á fundi áhættunefndar Glitnis banka hf., 12. nóvember 2007, sem ákærði tók þátt í, hafði nefndin samþykkt að FS 37 ehf. væri í áhættuflokki 7 samkvæmt reglum bankans. Samþykkti nefndin þá að lána FS 37 ehf. allt að 24.000.000.000 króna til að fjármagna kaup á hlutum í Glitni banka hf. og FL Group hf., stærsta eiganda bankans.

Samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007 og lánareglum bankans gat áhættunefnd tekið ákvörðun um viðskiptamörk lántaka í áhættuflokki 7 sem námu allt að 8% af eiginfjárgrunni (CAD-hlutfalli) bankans á samstæðugrundvelli. Eiginfjárgrunnur bankans nam 215.036.000.000 krónum samkvæmt síðasta ársfjórðungsuppgjöri bankans vegna þriðja ársfjórðungs 2007, birt 30. október sama ár. Samkvæmt því voru heimildir áhættunefndar og ákærða í stöðu sinni vegna lánveitinga til FS 37 ehf. takmarkaðar við 17.202.880.000 króna viðskiptamörk. Stjórn bankans var ein bær til þess að samþykkja hærri viðskiptamörk vegna lánveitinga til FS 37 ehf. samkvæmt framangreindum reglum. Bar ákærða, áður en lánið var veitt, að leita eftir samþykki stjórnar Glitnis banka hf. fyrir viðskiptamörkum vegna lánsins til FS 37 ehf. en ákærði brást þeirri skyldu sinni.

Ákærði undirritaði fyrir hönd Glitnis banka hf. lánssamning við FS 37 ehf., dagsettan 16. nóvember 2007, þar sem bankinn veitti félaginu fyrrnefnt 19.538.481.818 króna lán. Lánið var til eins árs og veitt í þeim tilgangi að fjármagna um 78% af kaupverði FS 37 ehf. á um 4,3% hlut í Glitni banka hf. og um 4,1% hlut í FL Group hf. Hlutabréfin keypti félagið af Glitni banka hf. sjálfum með kaupsamningi dagsettum 14. nóvember 2007, alls 640.000.000 hluti í Glitni banka hf. á 25,5 krónur á hvern hlut, og 380.000.000 hluti í FL Group hf. á 22,05 krónur á hvern hlut. Hlutabréfaviðskiptin námu alls 25.038.481.818 krónum. Viðskiptadagur var 13. nóvember 2007 og uppgjörsdagur 16. nóvember 2007. Af láni Glitnis banka hf. til FS 37 ehf. var 19.343.097.000 krónum ráðstafað, 19. nóvember 2007, upp í greiðslu fyrir hlutina inn á reikning FS 37 ehf. hjá Glitni banka hf.

Til tryggingar láni Glitnis banka hf. til FS 37 ehf., samkvæmt lánssamningnum 16. nóvember 2007, voru bankanum sett að veði hlutabréfin í FL Group hf. og allt hlutafé FS 37 ehf. Hlutabréf FS 37 ehf. í Glitni banka hf. voru háð sölu- og veðsetningarbanni. Í lánssamningnum kom jafnframt fram að lántakinn FS 37 myndi skuldbinda sig til þess að hafa stöðu eigna félagsins á móti samanlögðum uppreiknuðum eftirstöðvum lánsins samkvæmt samningnum að minnsta kosti 125%. Vegna gengislækkunar hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. fram að útborgunardegi lánsins 19. nóvember 2007 voru eignir FS 37 ehf. þá þegar komnar undir þetta áskilda eignahlutfall en þær námu þá um 123,6% af lánsfjárhæðinni. Eiginlegar tryggingar fyrir lánveitingunni voru því ófullnægjandi og fjártjónshætta veruleg.

Hinn 28. mars 2008 var um 80% af eignum Stíms ehf. (áður FS 37 ehf.) skipt niður á fjögur ný félög sem voru öll í 100% eigu Stíms ehf. Lánaði Glitnir hverju dótturfélaganna um 2,7 milljarða króna og var þeim fjármunum, alls um 10,9 milljörðum varið í að kaupa af Stími ehf. alls 511.000.000 hluti í Glitni á genginu 17,15 krónur fyrir hvern hlut og 340.370.000 hluti í FL Group á genginu 6,27 krónur fyrir hvern hlut. Verðmæti allra eigna Stíms ehf. og dótturfélaganna fjögurra var á þessum tíma komið niður í um 15 milljarða króna en skuldir þeirra við Glitni banka hf. voru komnar upp í um 23 milljarða króna. Þrátt fyrir framangreinda uppskiptingu eigna og skulda Stíms ehf., varð engin breyting á áhættu Glitnis banka hf. vegna þessara lánaviðskipta enda engar viðbótartryggingar lagðar fram og félögin öll í 100% eigu Stíms ehf. Sama dag og eignauppskiptingin átti sér stað, 28. mars 2008, barst Glitni banka hf. greiðsla inn á lánið sem ákærði hafði látið Glitni banka hf. veita FS 37 ehf. 16. nóvember 2007. Var um að ræða arðgreiðslu vegna hlutafjáreignar Stíms ehf. í Glitni banka hf., alls 210.520.000 krónur, sem greiddar voru inn á lánið.

Bú Stíms ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 24. maí 2012 og lauk skiptum 30. ágúst 2013. Lýstar almennar kröfur í þrotabúið námu alls 24.028.696.069 krónum, þar af lýsti slitastjórn Glitnis banka hf. alls 24.028.503.834 króna kröfu vegna lánssamningsins frá 16. nóvember 2007. Samkvæmt úthlutunargerð þrotabús Stíms ehf. fengust 15.213.669 krónur, eða 0,06%, upp í almennar kröfur, þar af fékk Glitnir banki hf. úthlutað 15.213.547 krónum upp í kröfu sína. Slitastjórn Glitnis banka hf. lýsti alls um 17,7 milljarða króna almennum kröfum í þrotabú fyrrgreindra fjögurra dótturfélaga Stíms ehf., vegna áðurnefndra lána bankans til þeirra frá 28. mars 2008. Skiptum á þrotabúunum lauk 19. maí 2011 án þess að nokkuð fengist greitt upp í kröfurnar. Samkvæmt þessu verður að telja kröfur slitastjórnar Glitnis banka hf., vegna framangreindra lánveitinga, með öllu tapaðar og leiðir það tjón af háttsemi ákærða.

II

Á hendur ákærða L-kk-þgf fyrir umboðssvik, með því að hafa 4. janúar 2008 sem forstjóri og formaður áhættunefndar Glitnis banka hf., kt. [...], Kirkjusandi í Reykjavík, misnotað aðstöðu sína með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga og stefna fjármunum bankans í verulega hættu þegar hann lét Glitni banka hf. veita Stími ehf., kt. 661007-2140, 725.733.870 króna peningamarkaðslán, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur bankans, þar sem lánið rúmaðist ekki innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og ákærði gátu ákveðið.

Ákærði lét bankann veita lánið þrátt fyrir að samanlögð áhætta Glitnis banka hf. vegna Stíms ehf. rúmaðist ekki innan þeirra viðskiptamarka sem áhættunefndinni var heimilt að ákveða og ákærða í stöðu sinni. Þegar ákærði tók ákvörðun um veitingu peningamarkaðslánsins til Stíms ehf. var Stím ehf. flokkað í áhættuflokk 7 samkvæmt reglum bankans. Samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007 og lánareglum bankans gat áhættunefnd tekið ákvörðun um viðskiptamörk lántaka í áhættuflokki 7 vegna lánveitinga allt að 8% af eiginfjárgrunni (CAD-hlutfalli) bankans á samstæðugrundvelli. Eiginfjárgrunnur bankans nam 215.036.000.000 krónum samkvæmt ársfjórðungsuppgjöri bankans vegna þriðja ársfjórðungs 2007, birtu 30. október sama ár. Samkvæmt því voru heimildir áhættunefndar og ákærða í stöðu sinni vegna lánveitinga til Stím ehf. takmarkaðar við 17.202.880.000 króna viðskiptamörk. Til þess að veita lánið þurfti samþykki stjórnar bankans fyrir viðskiptamörkum lántakandans Stíms ehf. Bar ákærða, áður en lánið var veitt, að leita eftir samþykki stjórnar Glitnis banka hf. fyrir viðskiptamörkum vegna lánsins en ákærði brást þeirri skyldu sinni.

Ákærði veitti samþykki sitt fyrir lánveitingunni milli funda áhættunefndar Glitnis banka hf. Lánið var til viðbótar lánveitingu bankans til Stíms ehf. frá 16. nóvember 2007 sem þá stóð í tæpum 20 milljörðum króna. Samkvæmt lánsbeiðni var tilgangur þess að fjármagna, til tveggja vikna, frekari kaup Stíms ehf. á hlutabréfum í FL Group hf., sem félagið hafði skráð sig fyrir 14. desember 2007 í hlutafjárútboði FL Group hf. Í lánsbeiðninni kom fram að markaðsvirði hlutabréfanna væri þá þegar komið 10% niður fyrir útboðsgengi þeirra.

Sama dag og lánið var veitt, 4. janúar 2008, ráðstafaði Glitnir banki hf. fyrir hönd Stíms ehf. allri lánsfjárhæðinni, 725.733.870 krónum, til Kaupþings banka hf. til greiðslu á 49.369.651 hlutum í FL Group hf. en sá banki hafði umsjón með hlutafjárútboðinu.

Til tryggingar endurgreiðslu lánsins voru einungis hin keyptu hlutabréf. Stím ehf. keypti hlutabréfin á 14,7 krónur á hvern hlut samkvæmt hlutafjárútboðinu. Gengi þeirra 4. janúar 2008 nam 13,2 krónum á hvern hlut samkvæmt upplýsingum sem ákærði fékk. Var verðmæti hinna veðsettu hluta því aðeins um 90% af lánsfjárhæðinni við útgreiðslu peningamarkaðslánsins.

Ákærði lét bankann veita lánið þótt ekki væru fyrir hendi fullnægjandi tryggingar fyrir endurgreiðslu þess og heildarskuldir félagsins langt umfram verðmæti eigna. Í lánsbeiðninni kom fram að útistandandi lánveiting Glitnis banka hf. til Stíms ehf., næmi alls 19.996.000.000 krónum og að veðþekja fyrir henni væri 93% miðað við að markaðsvirði hvers hlutar í FL Group hf. væri 13,2 krónur og hvers hlutar í Glitni banka hf. 21,3 krónur. Með ákvörðun um veitingu peningamarkaðslánsins olli ákærði þannig Glitni banka hf. verulegri fjártjónshættu og jók auk þess án heimildar heildaráhættu bankans af lánveitingum til Stíms ehf., sem fór við lánveitinguna upp í um 20,7 milljarða króna.

Lánið til Stíms ehf. var veitt til tveggja vikna. Það var síðan framlengt í þrígang án frekari trygginga, fyrst frá 18. janúar 2008 til og með 2. febrúar s.á., því næst frá 2. febrúar s.á., og að lokum frá 18. febrúar 2008 til og með 7. nóvember 2008, en til greiðslu á síðastnefndum gjalddaga voru 829.709.795 krónur. Í nóvember 2008 voru greiddar alls um 467.000.000 krónur upp í peningamarkaðslánið en sú greiðsla kom til vegna skuldajöfnuðar. Bú Stíms ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 24. maí 2012 og lauk skiptum 30. ágúst 2013, eins og nánar er rakið í I. ákærulið. Eftirstöðvar peningamarkaðsláns Glitnis banka hf. til Stíms ehf. sem ákærði samþykkti 4. janúar 2008 nema í það minnsta um 360.000.000 króna og verður að telja þær með öllu tapaðar bankanum.

III

Á hendur ákærða J-kk-þgf fyrir umboðssvik, sem framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Glitnis banka hf., kt. [...], Kirkjusandi í Reykjavík, og ákærða Þ-kk-þgf L-kk-þgf, sem forstjóra og hluthafa í Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., kt. [...], Hafnarstræti 53 á Akureyri, fyrir hlutdeild í umboðssvikum ákærða J-kk-ef.

GLB FX fagfjárfestasjóðurinn, kt. [...], Kirkjusandi í Reykjavík var í vörslu Glitnis banka hf. samkvæmt sérstökum samningi og heyrði undir Glitni sjóði hf., kt. [...]. Sjóðnum var stýrt af undirmönnum ákærða J-kk-ef á markaðsviðskiptasviði bankans. Umboðssvik ákærða J-kk-ef fólust í því að hann misnotaði aðstöðu sína og stefndi fjármunum GLB FX fagfjárfestasjóðsins í verulega hættu þegar hann gaf undirmanni sínum fyrirmæli á tímabilinu 6. til 29. ágúst 2008 um að sjóðurinn keypti víkjandi skuldabréf að fjárhæð 1.004.131.944 krónur í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., útgefið af Stími ehf. með útgáfudegi 26. nóvember 2007, þótt skuldabréfið væri án fullnægjandi trygginga og skuldir Stíms ehf. langt umfram verðmæti eigna. Kaupin voru gerð 28. eða 29. ágúst 2008 með undirritun samnings um framvirk kaup GLB FX fagfjárfestasjóðsins á víkjandi skuldabréfinu. Samningurinn var dagsettur 18. ágúst 2008 og með lokadegi 19. nóvember 2008 en á þeim degi greiddi sjóðurinn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. alls 1.221.485.090 krónur fyrir skuldabréfið. Eignir GLB FX fagfjárfestasjóðsins, 28. ágúst 2008, voru að markaðsvirði 8.099.770.274 krónur og hinn 29. ágúst 2008, 8.275.477.126 krónur. Námu kaupin á skuldabréfinu því um 15% af heildareignum GLB FX fagfjárfestasjóðsins.

Hið víkjandi skuldabréf Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á hendur Stími ehf. kom í stað víkjandi lánssamnings milli sömu aðila frá 16. nóvember 2007 að fjárhæð 1.000.000.000 króna. Sá lánssamningur var með gjalddaga 19. nóvember 2008 og var liður í fjármögnun kaupa FS 37 ehf. (síðar Stíms ehf.), á hlutum í Glitni banka hf. og FL Group hf. sem fjallað er um í I. ákærulið. Greiðsluskuldbinding Stíms ehf. gagnvart Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., samkvæmt skuldabréfinu, var víkjandi gagnvart 19.538.481.818 króna láni Glitnis banka hf. til Stíms ehf. sem fjallað er um í I. ákærulið. Sú lánveiting var þannig forgangslán gagnvart láni Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. til Stíms ehf. Tryggingar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fyrir fjárkröfu samkvæmt skuldabréfinu voru áðurnefnd hlutabréf Stíms ehf. í Glitni og FL Group, sbr. ákæruliðir I og II. Þær urðu ekki virkar fyrr en að forgangsláninu uppgreiddu auk þess sem Stími ehf. var óheimilt að greiða inn á kröfu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fyrr en forgangslánið var uppgreitt.

Þegar ákærði J-kk-nf lét GLB FX fagfjárfestasjóðinn kaupa hið víkjandi skuldabréf í ágúst 2008 vissu ákærðu eða máttu vita að eigið fé skuldarans Stíms ehf. var neikvætt og eignir félagsins höfðu rýrnað verulega. Þannig lá fyrir að síðasta skráða gengi hluta í FL Group hf., áður en ákærði J-kk-nf gaf fyrirmæli um kaupin var 6,58, en það var 6. júní 2008 þegar félagið var afskráð af hlutabréfamarkaði. Á þeim degi sem samningur um framvirk kaup á víkjandi skuldabréfinu var dagsettur, 18. ágúst 2008, var dagslokagengi í Glitni banka hf. 15,75. Eins og verðmæti eigna Stíms ehf. var þegar viðskiptin áttu sér stað og vegna víkjandi stöðu skuldabréfsins gagnvart forgangsláni Glitnis banka hf. fékk GLB FX fagfjárfestasjóðurinn ekki fullnægjandi tryggingar fyrir greiðslu skuldabréfsins. Ákærðu var því báðum ljóst eða mátti vera ljóst að yfirgnæfandi líkur voru á því að hið víkjandi skuldabréf á hendur Stími ehf. fengist ekki greitt á gjalddaga 19. nóvember 2008, sem var jafnframt lokadagur framvirka samningsins.

Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf var forstjóri og stærsti einstaki hluthafi í Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Hlutdeildarbrot hans fólst í því að hann sótti á og hvatti ákærða J-kk-þf til að finna kaupanda að hinu víkjandi skuldabréfi í því skyni að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur Stími ehf. Hafði ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf samráð við ákærða J-kk-þf sem miðaði að því að Glitnir banki hf. myndi sjá til þess að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar. Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf vissi eða mátti vita að langlíklegast væri að krafan samkvæmt skuldabréfinu myndi ekki fást greidd af skuldara þess, Stími ehf., á gjalddaga 19. nóvember 2008. Einnig átti Saga Capital, og ákærði fyrir hönd bankans, aðkomu að Stími ehf. frá upphafi viðskipta þess félags með hlutina í Glitni og FL Group. Með efndum GLB FX fagfjárfestasjóðsins, 19. nóvember 2008, á framvirka samningnum um kaup á víkjandi skuldabréfinu, fékk Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fjárkröfu sína á hendur Stími ehf. að fullu greidda frá GLB FX fagfjárfestasjóðnum.

Með háttsemi sinni stefndu ákærðu fjármunum GLB FX fagfjárfestasjóðsins í verulega hættu enda var þannig velt yfir á sjóðinn allri áhættu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. sem eiganda fjárkröfunnar á hendur Stími ehf. samkvæmt skuldabréfinu. Krafan fékkst ekki greidd á gjalddaga skuldabréfsins 19. nóvember 2008 og er nú töpuð vegna gjaldþrots Stíms ehf., sbr. I. ákærulið. Tjón GLB FX fagfjárfestasjóðsins vegna framangreindrar háttsemi ákærðu nemur 1.221.485.090 krónum.

IV

Háttsemi ákærða L-kk-ef, samkvæmt I. og II. ákærulið, og háttsemi ákærða J-kk-ef, samkvæmt III. ákærulið, er talin varða við 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Háttsemi ákærða Þ-kk-ef L-kk-ef, samkvæmt III. ákærulið, er talin varða við 249. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 22. gr. þeirra laga.

Er þess krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærðu neita sök. Af hálfu verjenda er krafist sýknu og að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

Mál þetta var upphaflega dæmt í héraði 21. desember 2015 að lokinni aðalmeðferð. Var málinu áfrýjað til Hæstaréttar. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 90/2016, sem upp var kveðinn 1. júní sl., var hinn áfrýjaði dómur ómerktur ásamt meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar og því vísað heim í hérað til úrlausnar á ný.

I

a. Slit Glitnis banka hf.

Íslandsbankinn var stofnaður 7. júní 1904 og var bankinn í eigu ríkisins. Á árinu 1930 var nafni bankans breytt í Útvegsbanki Íslands og hét bankinn því nafni allt til ársins 1990, er nafni hans var á ný breytt í Íslandsbanka. Vorið 1997 var Fjárfestingarbanki atvinnulífsins hf. stofnaður og tók bankinn við öllum eignum, skuldum og skuldbindingum Fiskveiðasjóðs Íslands, Iðnlánasjóðs, Útflutningslánasjóðs og Iðnþróunarsjóðs, öðrum en þeim sem ráðstafað var með öðrum hætti samkvæmt lögum um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins. Ríkissjóður var eigandi alls hlutafjár í bankanum við stofnun hans. Á árinu 1998 hófst einkavæðing ríkisbankanna og lauk henni í nóvember 1999 að því er varðaði Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf. Á árinu 2000 sameinuðust Íslandsbanka hf., sem þá hafði verið einkavæddur, og Fjárfestingarbanki atvinnulífsins hf. Nafni bankans var nokkru síðar breytt í Glitni banka hf. Samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, tók Fjármálaeftirlitið 7. október 2008 yfir vald hluthafafundar í Glitni banka hf., vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 14. sama mánaðar var eignum Glitnis banka hf. með nánar tilteknum undantekningum ráðstafað til nýs banka, sem nú ber heitið Íslandsbanki hf.

b. Upphaf rannsóknar málsins

1. Lánveitingar Glitnis banka hf. til Stíms ehf.

Upphaf rannsóknar þess sakamáls sem hér er til úrlausnar má rekja til þess að með bréfi 4. desember 2009 vísaði Fjármálaeftirlitið til embættis sérstaks saksóknara rannsókn Fjármálaeftirlitsins á kaupum Stíms ehf. á hlutabréfum í Glitni banka hf. og FL Group hf. og tengdum ráðstöfunum. Í kærunni kemur fram að árið 2007 hafi Glitnir banki hf. átt mikið af eigin hlutabréfum og hlutabréfum FL Group hf., stærsta eiganda sínum. Fram kemur að krosseignarhald þyki almennt óæskilegt, bæði að mati yfirvalda sem og af hálfu erlendra matsfyrirtækja. Þá væru takmörk fyrir heimildum fjármálafyrirtækja til að kaupa eigin bréf samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki. Því hafi verið mikilvægt fyrir bankann að geta selt þessi bréf. Samkvæmt upplýsingum Fjármálaeftirlitsins hafi Glitnir banki hf. boðið útvöldum viðskiptavinum að fjárfesta í einkahlutafélaginu Stími, en félaginu hafi verið ætlað að vera eignarhaldsfélag um stóran hlut í Glitni banka hf. og FL Group hf. Félagið hafi upphaflega borið nafnið FS 37 ehf. Í nóvember 2007 hafi Stím ehf. keypt 4,1% hlut í FL Group hf. og 4,3% hlut í Glitni banka hf., fyrir samtals um 25 milljarða króna. Stærstur hluti þeirra hlutabréfa sem Stím ehf. hafi keypt hafi komið úr eigin bókum Glitnis banka hf. Hluthafar í Stími ehf. hafi samtals lagt fram 2 milljarða króna í hlutafé, en Glitnir banki hf. og aðrir aðilar lánað félaginu það sem á hafi vantað, eða um 23 milljarða króna. Tryggingin sem lögð hafi verið fram fyrir láni Glitnis banka hf. til Stíms ehf., auk eigin fjár félagsins, hafi verið hlutabréf sem Stím ehf. hafi keypt í FL Group hf., auk sölu og veðsetningarbanns á eignum félagsins. Glitni banka hf. hafi ekki tekist að selja nema 67,5% hlutafjár Stíms ehf. en bankinn hafi sjálfur lagt fram 32,5% hlutafjár í félaginu.

Í kæru Fjármálaeftirlitsins kemur fram að Glitnir banki hf. hafi fengið Fons hf. til að vera milligönguaðila um frekari fyrirgreiðslu Glitnis banka hf. við Stím ehf. til þess að félagið gæti keypt hlutabréf í FL Group hf. og Glitni banka hf. Framkvæmdin hafi verið sú að Glitnir banki hf. hafi lánað Fons hf. sem lánað hafi Stími ehf. í gegnum eignarhaldsfélag í eigu Fons hf. Svo virðist sem að það hafi verið til þess að komast hjá því að áhættuskuldbindingar Stíms ehf. birtust á lista yfir stórar áhættuskuldbindingar hjá bankanum. Skömmu eftir viðskiptin hafi gengi hlutabréfa Glitnis banka hf. og FL Group hf. lækkað svo verðmæti trygginga Stíms ehf. hafi farið niður fyrir samningsbundið lágmark. Glitnir banki hf. hafi í desember 2007 gert tilraun til veðkalls með því að hvetja Stím ehf. til þess að lagfæra stöðuna, annað hvort með því að bæta við tryggingum eða greiða inn á lánið um þremur vikum eftir að viðskiptin höfðu átt sér stað. Samið hafi verið um frest og virðist sem Glitnir banki hf. hafi ekki gert frekari reka að veðköllum eftir það. Sem dæmi um fjárhagslega stöðu Stíms ehf. megi nefna að aðeins þremur vikum eftir að Stím ehf. hafi keypt áðurnefnd hlutabréf hafi gengi þeirra lækkað það mikið að eiginfjárstaða félagsins hafi farið úr því að vera 2 milljarðar króna í að vera neikvæð um rúmlega 2 milljarða króna. Eigið fé Stíms ehf. hafi því tapast með öllu á innan við þremur vikum frá því félagið var stofnað en eftir það hafi lánveitendur verið með yfirráð yfir félaginu.

Í janúar 2008 hafi verið hlutafjáraukning í FL Group hf. Hafi Glitnir banki hf. veitt Stími ehf. viðbótarlán fyrir 725 milljónum króna, með veði í hlutabréfum í FL Group hf, svo Stím ehf. gæti tekið þátt í útboðinu. Eftir því sem gengi hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. hafi lækkað hafi orðið ljóst að Stím ehf. gæti ekki staðið við skuldbindingar sínar. Í mars 2008 hafi Stím ehf. selt hluta af eignum sínum til fjögurra félaga í eigu Stíms ehf., sem Stím ehf. hafi ætlað að selja hvert fyrir sig. Það hafi ekki borið árangur. Félögin hafi borið nöfnin Yfir heiðar ehf., Hnokki ehf., Hvannborg ehf. og Skarfhóll ehf. Félögin hafi eftir stofnun virst vera keypt af Glitni banka hf. Ekkert félaganna hafi lagt fram auknar tryggingar en gerður hafi verið samningur um hagnaðarhlutdeild milli lántakendanna og Glitnis banka hf. Glitnir banki hf. hafi ekki tengt saman skuldbindingar Stíms ehf. og tengdra aðila í skýrslu yfir stórar áhættuskuldbindingar bankans. Svo virðist sem sú ráðstöfun að selja hluta eigna Stíms ehf. til hinna fjögurra félaga hafi verið gerð til þess að fela vægi áhættuskuldbindingarinnar gagnvart Fjármálaeftirlitinu. Glitnir banki hf. hafi fært óverulegt afskriftarframlag vegna skuldbindinga Stíms ehf. þrátt fyrir að stjórnendum bankans hafi verið ljóst að verðmæti undirliggjandi trygginga væri komið langt niður fyrir virði skuldbindinga og skilmála lánssamninga.

Fjármálaeftirlitið telji að háttsemi Glitnis banka hf. og stjórnenda bankans í tengslum við kaup Stíms ehf. á hlutabréfum í bankanum og FL Group hf. hafi á allan hátt orðið til þess að valda bankanum fjárhagslegu tjóni og verið liður í því að halda verði hlutabréfa uppi. Fjármálaeftirlitið telji ljóst af atvikum að aðgerðir Glitnis banka hf. hafi ekki þjónað viðskiptalegum tilgangi og að í þeim hafi falist alvarleg brot gegn eðlilegum og heilbrigðum viðskiptaháttum og venjum á fjármálamarkaði.

2. Kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á skuldabréfi útgefnu af Stími ehf.

Með annarri kæru Fjármálaeftirlitsins frá 30. desember 2009 vísaði Fjármálaeftirlitið til embættis sérstaks saksóknara rannsókn vegna kaupa GLB FX fagfjárfestasjóðs á víkjandi skuldabréfi útgefnu af Stími ehf. að fjárhæð 1.221.485.000 krónur af Saga Capital fjárfestingarbanka hf. samkvæmt framvirkum samningi 18. ágúst 2008. Í kærunni kemur fram að uppi væri grunur um refsiverða háttsemi stjórnar Glitnis sjóða hf., sjóðsstjóra GLB FX fagfjárfestasjóðs og hugsanlega stjórnenda Glitnis banka hf. og annarra aðila.

Í kærunni er því lýst að GLB FX fagfjárfestasjóður hafi verið stofnaður 16. febrúar 2007 en sjóðnum hafi verið slitið í desember 2008 og eignir verið greiddar út til hlutdeildarskírteinishafa. Fjárfestingastefna sjóðsins hafi komið fram í reglum fagfjárfestasjóðsins. Hafi Glitnir banki hf. annast vörslu sjóðsins samkvæmt samningi á milli bankans og Glitnis sjóða hf. Fjármálaeftirlitið hafi upphaflega hafið rannsókn á tengslum Stíms ehf. við Glitni banka hf., í nóvember 2007, skömmu eftir að Stím ehf. hafi verið stofnað. Í kjölfar þess að Glitnir banki hf. hafi verið tekinn yfir af Fjármálaeftirlitinu í lok október 2008 hafi Fjármálaeftirlitið hafið rannsókn á málefnum Stíms ehf. að nýju. Sú rannsókn hafi einkum lotið að fjármögnun félagsins og ráðstöfunum sem fylgt hafi í kjölfar stofnunar þess. Þeirri rannsókn hafi lokið með kæru Fjármálaeftirlitsins til embættis sérstaks saksóknara 4. desember 2009.

Meðal þess sem vakið hafi athygli Fjármálaeftirlitsins hafi verið aðkoma Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að viðskiptunum, sem borið hafi þess merki að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi ekki átt að bera fjárhagslega áhættu af lánveitingum til Stíms ehf. Fjármálaeftirlitið hafi þó ekki undir höndum samninga um skaðleysið í þessum viðskiptum en telji þó sterkar vísbendingar um að skaðleysi af lánveitingum til Stíms ehf. hafi verið lofað með einhverjum hætti. Aðkoma Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að Stími ehf. hafi verið tvíþætt. Annars vegar hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. keypt 15% hlut í Stími ehf. en selt 10% hlut áfram til annarra aðila. Í árslok 2007 hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. metið félagið Stím ehf. verðlaust og afskrifað eign sína í því að nær fullu. Hins vegar hafi fjárfestingarbankinn lánað Stími ehf. 1 milljarð króna til eins árs, 19. nóvember 2007. Til tryggingar hafi verið allar eignir félagsins á eftir skuldum við Glitni banka hf. að fjárhæð 19,6 milljarða króna. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi 18. ágúst 2008 selt einum af sjóðum Glitnis banka hf., GLB FX fagfjárfestasjóði, skuldabréfið án affalla. Rannsóknin á skuldabréfaviðskiptunum lúti að því að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn hafi ekki keypt skuldabréfið á eðlilegum viðskiptalegum forsendum en þar með hafi hagsmunir hlutdeildarskírteinishafa sjóðsins verið virtir að vettugi sem ollið hafi þeim miklu fjárhagslegu tjóni.

3. Rannsóknaraðgerðir lögreglu

Í kjölfar kæru Fjármálaeftirlitsins voru á tímabilinu frá 16. nóvember 2010 til 5. september 2012 teknar skýrslur af ákærðu í málinu. Þannig voru skýrslur teknar af ákærða L-kk-þgf, 16. og 18. nóvember 2010, 31. nóvember 2011, 30. maí 2012 og loks 5. september 2012. Skýrslur voru teknar af ákærða J-kk-þgf 16. nóvember 2010, 15. júní 2011, 16. júní 2011, 2. desember 2011 og 30. maí 2012. Loks voru skýrslur teknar af ákærða Þ-kk-þgf 16. nóvember 2010, 16. mars 2011, 16. júní 2011, 30. maí 2011, 5. desember 2011 og 30. maí 2012. Voru vitni yfirheyrð á tímabilinu frá 19. nóvember 2010 til 31. ágúst 2012.

Í þágu rannsóknar málsins var farið í húsleitir 16. nóvember 2010. Gagnaöflun í þágu rannsóknarinnar var mikil. Í fyrsta lagi var um að ræða gögn sem afhent voru lögreglu. Í öðru lagi var um að ræða gögn sem undanskilin voru bankaleynd á grundvelli laga nr. 135/2008. Í þriðja lagi var um að ræða gögn sem lagt var hald á í húsleitaraðgerðum. Í nóvember 2010 lagði embætti sérstaks saksóknara hald á tölvupósta 40 starfsmanna Glitnis banka hf. frá tímabilinu 1. janúar 2007 til 31. desember 2008. Jafnframt var lagt hald á gögn af heimasvæðum sömu aðila frá sama tíma sem og af sameiginlegum heimasvæðum og ,,SharePoint“ svæðum. Þá var speglað haldlagt afrit af hörðum diskum borðtölva og fartölva starfsmanna. Voru gögnin flutt á rafræna gagnageymslu embættisins. Tölvupóstar voru gerðir aðgengilegir til úrvinnslu í gegnum leitarforritið Clearwell. Þá fóru fram á tímabilum á árunum 2010 og 2011 símahlustanir í þágu rannsóknar málsins hjá ákærðu og vitnum. Engar af upptökum úr símtölum voru taldar hafa sérstakt sönnunargildi í málinu og var öllum upptökunum eytt í framhaldi. Krafist var gæsluvarðhalds yfir ákærðu L-kk-þgf og J-kk-þgf vegna málsins. Ákærðu L-kk-nf og J-kk-nf voru úrskurðaðir í gæsluvarðhald frá 30. nóvember 2011 til og með 7. desember 2011.

Rannsóknargögn lögreglu telja samtals um 9350 blaðsíður. Ástæða er ekki talin til að gera skil hér í dómi nema á hluta af þessum rannsóknargögnum. Ákærðu og vitni gáfu skýrslur hjá lögreglu. Skýrslur ákærðu og vitna þar verða ekki raktar í dóminum. Hins vegar verður gerð grein framburðum ákærðu og vitna hér fyrir dóminum, að því marki sem máli skiptir fyrir niðurstöðu málsins.

II

a. Gengi hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf.

Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis, sem út var gefin á árinu 2010, kemur fram að hlutabréfaverð í Glitni banka hf. hafi hækkað mjög mikið fram á mitt ár 2007 og það hafi náð hámarki í 30,90 krónum á hlut, 20. júlí það ár. Þá hafi þau byrjað að lækka og lækkað nær samfellt fram í október 2008 þegar bankinn hafi fallið. FL Group hf. hafi verið stærsti hluthafi í Glitni banka hf. á árinu 2007 og fram að falli bankans. FL Group hf. birti fréttatilkynningu 2. nóvember 2007 þar sem fram kom að afkoma félagsins væri neikvæð um 4 milljarða króna fyrstu níu mánuði ársins og neikvæð um 27,1 milljarð á þriðja ársfjórðungi. Ákvað félagið að færa allar skráðar eignir félagsins á markaðsvirði.

b. Hluthafafundargerð FS37 ehf. og samþykktir fyrir Stím ehf.

Meðal gagna málsins er óundirrituð hluthafafundargerð fyrir FS37 ehf. Samkvæmt fundargerðinni var hluthafafundur haldinn 10. nóvember 2007. Mættur var Y í umboði allra hluthafa. Á fundinum var samþykkt að breyta nafni félagsins í Stím ehf. Þá var heimilisfangi félagsins breytt og skyldi það framvegis vera að Hafnarstræti 53 á Akureyri. Hluthafar samþykktu að setja í stjórn sem stjórnarmann, Y, og meðstjórnanda, C. Framkvæmdastjóri var kjörinn Y og skyldi hann jafnframt vera prókúruhafi. Samþykktu hluthafar að hækka hlutafé félagsins um 2 milljarða króna og skyldi það vera í heildina 2.000.500.000 krónur. Óundirritaðar samþykktir fyrir Stím ehf. eru á meðal gagna málsins og eru þær dagsettar 14. nóvember 2007.

III

a. Lán Glitnis banka hf. til Stíms ehf. skv. I. kafla ákæru

Málsatvik að baki I. og II. kafla ákæru eru að mestu óumdeild. Ákærði L-kk-nf lýsti því fyrir dómi að síðla árs 2007 hafi þær hugmyndir orðið til innan Glitnis banka hf. að stofna skuldsett eignarhaldsfélag sem halda myndi utan um hlutabréf í Glitni banka hf. og FL Group hf. Að verkefninu yrðu fengnir fagfjárfestar. Ekki kvaðst ákærði viss um hvort einhver einn hafi í upphafi átt hugmyndina að viðskiptunum en hugmyndin hafi þróast innan bankans í samstarfi starfsmanna. Hafi hugmyndin meðal annars verið rædd í ferð yfirmanna innan bankans til Rússlands síðla árs 2007. Ákærði hafi komið að þessari vinnu. Hafi hann meðal annars rætt þá hugmynd við ákærða Þ-kk-þf hvort Saga Capital fjárfestingarbanki hf. vildi koma að verkefninu með þeim hætti að finna fjárfesta fyrir norðan sem kæmu inn með fjármagn. Eftir fyrstu hugmyndir hafi verkefnið þróast áfram og einhverjir þeirra fjárfesta sem upphaflega hafi verið með helst úr lestinni. Það hafi leitt til þess að Glitnir banki hf. hafi sjálfur komið að verkefninu með því að eignast 32,5% hlut í Stími ehf. í gegnum dótturfélag bankans STM ehf. Lánveiting til FS37 ehf., sem síðar hafi orðið Stím ehf., hafi verið tekin upp í áhættunefnd 12. nóvember 2007. Á þeim fundi hafi verið samþykkt lánveiting til félagsins allt að 24 milljörðum króna. FS37 ehf. hafi verið flokkað í áhættuflokki 7, samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007 og lánareglum bankans. Miðað við þá flokkun og eiginfjárgrunn bankans hafi lánveitingin verið rétt yfir þeim mörkum sem áhættunefnd hafi getað ákveðið. Við slíkar aðstæður hafi áhættunefnd sent mál fyrir stjórn Glitnis banka hf. sem tekið hafi ákvörðun um viðskiptamörk einstakra viðskiptavina. Hafi stjórn bankans ein getað hækkað viðskiptamörkin. Engin nefndarmanna í áhættunefnd hafi veitt því athygli að samþykkt áhættunefndar hafi verið umfram þau mörk sem nefndinni hafi verið heimilt að samþykkja. Þá hafi enginn annar er setið hafi fund nefndarinnar, svo sem fulltrúar áhættustýringar bankans, lánastjóri eða framkvæmdastjóri lögfræðisviðs veitt þessu athygli. Hafi verið um hreina yfirsjón að ræða hjá öllum er setið hafi fundinn. Ákærði hafi litið svo á að það hafi fremur verið áhættustýringar, lánastjóra eða framkvæmdastjóra lögfræðisviðs að fylgjast með mörkum fyrir áhættunefnd í hverju og einu máli. Áhættunefnd hafi einnig, með millifundarsamþykkt, samþykkt lánveitingar til Stíms ehf., 4. janúar 2008, að fjárhæð ríflega 750 milljóna króna. Með sama hætti og varðandi fund í áhættunefnd 12. nóvember 2007 hafi áhættunefnd yfirsést að verið væri að veita samþykki fyrir lánveitingu sem verið hafi umfram heimildir áhættunefndar. Það hafi einnig verið yfirsjón og enginn nefndarmanna eða annarra á fundi veitt þessu athygli.

Í gögnum málsins kemur fram að áhættunefnd Glitnis banka hf. hafi verið æðsta lánanefnd bankans. Í nóvember 2007 áttu sæti í nefndinni ákærði L-kk-nf, sem forstjóri bankans og var hann jafnframt formaður nefndarinnar, Ó, fjármálastjóri bankans, P, Q, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs bankans, S af fyrirtækjasviði og R af fyrirtækjasviði. Fundi nefndarinnar, án atkvæðisréttar, sátu Z, yfirmaður áhættustýringar Glitnis banka hf., og O, framkvæmdastjóri lögfræðisviðs bankans. Á fundum nefndarinnar voru að auki, og án atkvæðisréttar, lánastjórar er fóru með einstök lánamál fyrir nefndina. Í framburði ákærða L-kk-ef og meðlima áhættunefndar fyrir dóminum kom fram að áhættunefnd hafi getað afgreitt einstök lánamál utan funda og hafi til þess þurft samþykki tveggja áhættunefndarmanna og hafi annar þeirra þurft að vera formaður eða varaformaður nefndarinnar.

Samkvæmt gögnum málsins sendi Þ, lánastjóri ákærða, L-kk-þgf tölvupóst föstudaginn 9. nóvember 2007 sem bar yfirskriftina ,,project Stím“. Segist lánastjórinn vera með nokkrar spurningar. Hana vanti upplýsingar um hver sé mótaðili eða tengiliður vegna pappíra, hvert sé nafn félagsins, hverjir séu stjórnarmenn í félaginu, hver sé prókúruhafi, hvaðan bréfin komi, þ.e. hvort eigendur eignarhaldsfélagsins eigi einhver bréf sem þurfi að koma á móti eða hvort T1 miðlari eigi að finna þau, hvað verði keypt mikið í hvoru félagi, þ.e. Glitni banka hf. og FL Group hf., hvort það nemi 4,9% og hvort ákærði hafi einhverja skoðun á kjörum.

Fyrstu merki þess að lánveitingar til félagsins FS37 ehf., sem síðar varð Stím ehf., hafi verið bornar upp í áhættunefnd Glitnis banka hf., eru frá því er Z, yfirmaður áhættustýringar Glitnis banka hf., sendi áhættunefnd bankans tölvupóst mánudaginn 12. nóvember 2007 vegna fundar í áhættunefnd sama dag. Á meðal fundarefnis var ,,project Stím“. Ákærði L-kk-nf sat fundi í áhættunefndinni þennan dag. Undir 2. tl. í fundargerð frá áhættunefnd frá þessum degi er tekið fyrir að nýtt eignarhaldsfélag, FS37 ehf., í eigu Samherja hf. að 45%, Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að 25%, C að 20% og X að 10% sé að vinna að kaupum á hlutabréfum í Glitni banka hf. og FL Group hf., 4,9% hlut í hvoru félagi. Félagið heiti í upphafi FS37 ehf. en nafni félagsins verði breytt fljótlega. Félagið hafi óskað eftir allt að 80% fjármögnun á kaupum á hlutabréfum, en líklegast verði það tæp 78%. Á bilinu 20-22% kæmu í eigin fé annars vegar og hins vegar víkjandi lánum frá Fons ehf., Byr sparisjóði, Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og jafnvel Icebank hf. Óskað sé eftir heimild til að lána FS37 ehf. allt að 80% af kaupverði 4,9% hlutar í Glitni banka hf. og 4,9% hlutar í FL Group hf. með lánsfjárhæð allt að 24 milljörðum króna. Til tryggingar láninu verði sett að veði hin keyptu hlutabréf í FL Group hf., allt hlutafé í FS37 ehf., auk sölu- og veðsetningarbanns á öðrum eignum félagsins. Inn í samþykktum félagsins verði ákvæði um að stjórn félagsins, eða öðrum þeim sem heimild hafi til að binda félagið, sé óheimilt að samþykkja hvers konar fjárfestingar eða skuldsetningu án þess að hafa áður aflað skriflegs samþykkis lánveitenda félagsins á hverjum tíma eða önnur ákvæði sem tryggi sömu niðurstöðu. Í lok lánamálsins er samþykkt að ljúka málinu á þeim nótum sem lagt var fram.

Mánudaginn 12. nóvember 2007 sendi X tölvupóst til ákærða L-kk-ef þess efnis að hann hefði ekki áhuga á því að taka þátt í Stím-viðskiptunum. Fram kemur að X lítist illa á markaðinn sem stendur og hann haldi að hann þurfi að eyða þó nokkru fé umfram þetta til að bæta ,,margin calls“ ef fyrirtækin fylgi markaði og ef markaðurinn taki dýfu eins og X haldi að búast megi við. Fimmtudaginn 15. nóvember 2007 sendi fjármálastjóri Samherja hf. Þ, lánastjóra í Glitni banka hf., tölvupóst varðandi verkefnið Stím. Er því lýst að Samherji hf. sé ekki reiðubúinn að taka þátt í verkefninu. Fyrir því eru tilgreindar nokkrar ástæður, þ. á m. að Samherji hf. eigi erfitt að sjá hagnaðarvon í verkefninu þar sem hækkun á gengi bréfa Glitnis banka hf. og FL Group hf. þurfi að lágmarki að vera 18,5% p.a. til að standa undir vöxtum og kostnaði og lán frá Glitni banka hf. og Sögu Capital fjárafestingarbanka hf. gangi fyrir við uppgjör á félaginu eftir tvö ár. Þá hafi upphaflegar forsendur breyst verulega þar sem Samherji hf. sé nú sá eini af upphaflegum hluthöfum með 45% hlut.

Með kaupsamningi 14. nóvember 2007 seldi markaðssvið Glitnis banka hf. einkahlutafélaginu FS37 um 4,3% af skráðum hlutabréfum á nafnvirði 640.000.000 í Glitni banka hf. Gengi bréfanna var 25,5. Jafnframt var félaginu selt um 4,1% af skráðu hlutafé í FL Group hf. á nafnvirði 380.000.000 á genginu 22,05. Kaupverð var nálægt skráðu gengi bréfanna á þeim tíma í Kauphöll Íslands. Sama dag tilkynnti Glitnir banki hf. Kauphöllinni um viðskipti FS37ehf. með 640.000.000 hluti í Glitni banka hf. og 380.000.000 hluti í FL Group hf. Sama dag keypti Glitnir banki hf. allt hlutafé í einkahlutafélaginu FS39, að nafnvirði 500.000 krónur. Seljandi var CF Fyrirtækjasala ehf. Einkahlutafélagið FS39 varð síðar að STM ehf., sem átti 32,5% hlut í Stími ehf.

Lánssamningur á milli Glitnis banka hf. sem lánveitanda og FS 37 ehf. er dagsettur 16. nóvember 2007. Með samningnum lánaði Glitnir banki hf. félaginu 19.538.481.818 krónur vegna kaupa á 4.1% hlut í FL Group hf. og 4.3% hlut í Glitni banka hf. Undir lánssamninginn rita fyrir hönd lánveitanda ákærði L-kk-nf og Q framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs Glitnis banka hf. Sama dag voru undirritaðar yfirlýsingar og handveðsyfirlýsingar hluthafa í FS37 ehf. þar sem hluthafarnir settu Glitni banka hf. að handveði 100% hlutafjár í FS37 ehf. að nafnverði 2.000.500.000 krónur. Sama dag veittu hluthafar FS37 ehf. Glitni banka hf. umboð til þess, yrði lán Glitnis banka hf. gjaldfellt, að selja hlutabréf í eigu félagsins í heild eða að hluta á verðbréfamarkaði. Náði umboðið til að ráðstafa söluandvirðinu til greiðslu á eftirstöðvum lánssamningsins.

Mánudaginn 19. nóvember 2007 sendi Á1, þá framkvæmdastjóri Glitnis fjárfestinga, ákærða L-kk-þgf tölvupóst með fjárfestingartillögu sem gerði ráð fyrir að félagið STM ehf., sem áður hét FS39 ehf., eignaðist 32,5% hlut í Stím ehf. Ákærði L-kk-nf samþykkti fjárfestingartillöguna samdægurs í tölvupósti. Q, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs bankans og fulltrúi í áhættunefnd hans, Ó fjármálastjóri bankans og fulltrúi í áhættunefnd og S, fulltrúi í áhættunefnd, samþykktu fjárfestingartillöguna í tölvupóstum þennan dag. Sama dag sendi Þ lánastjóri tölvupóst til T1, miðlara í Glitni banka hf., þess efnis að láta þyrfti hluthafa í FS37 ehf. vita um hvaða fjárhæðir sé að tefla og hvert þeir eigi að borga sinn hlut. Sama dag sendi T1 miðlari tölvupóst með skilaboðum um að Glitnir banki hf. láni BLÓ ehf., félagi í eigu D, peningamarkaðslán yfir nóttu til að ljúka fjármögnun hlutafjárframlags hluthafa í FS38 ehf.

Þriðjudaginn 20. nóvember 2007 sendi Þ lánastjóri tölvupóst til Z, yfirmanns áhættustýringar, með uppfærðum upplýsingum um hvernig Stím-viðskiptin hefðu endað, sem lagt hafi verið fyrir fund áhættunefndar, mánudaginn 12. nóvember 2009, til samþykktar. Yfirmaður áhættustýringar svarar lánastjóranum samdægurs og spyr hvort þess sé óskað að málið verði tekið fyrir á fundi næsta dag. Lánastjórinn svarar um hæl og kveður ákærða L-kk-þf ætla að fara í gegnum málið svo allir væru á sömu blaðsíðu um hvernig málið hafi endað.

Lánveitingar til Stíms ehf. voru aftur bornar upp í áhættunefnd Glitnis banka hf., 20. nóvember 2007. Í fundargerð frá þeim degi, en ákærði L-kk-nf sat fundinn, er fært að áhættunefnd hafi á fundi 12. nóvember 2007 samþykkt lánamál vegna kaupa FS37 ehf. á hlutum í FL Group hf. og Glitni banka hf., allt að 4,9% í hvoru félagi. Nokkrar breytingar hafi orðið á málinu í vinnslu en nýtt eignarhaldsfélag FS37 ehf., sem verði Stím ehf., hafi keypt 4,1% hlut í FL Group hf. og 4,3% hlut í Glitni banka hf. Eigendur félagsins séu C og félagar að 32,5%, Saga Capital fjárfestingarbanki hf. að 15%, SPV fjárfestingar að 10%, félagið BLÓ ehf. í eigu D að 10% og STM ehf. að 32,5%. STM ehf. sé nú í eigu Glitnis banka hf. en hluturinn sé ætlaður til sölu og sé unnið að því að finna fjárfesta til að taka hlutinn. Kaupverð og þóknanir nemi samtals 25 milljörðum króna og ,,senior“ lán frá Glitni banka hf. að fjárhæð 19,5 milljarðar króna. Víkjandi lán sé frá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og FS38 ehf., sem sé að öllu leyti í eigu Fons ehf., upp á 3,5 milljarða króna. Eigið fé sé 2 milljarðar króna. Lagt sé fram til staðfestingar frá áhættunefnd lán til FS37 ehf. að fjárhæð 19,6 milljarðar króna, með lánstíma 1 ár, sem sé ráðstafað til kaupa á 4,1% hlut í FL Group hf. og 4,3% hlut í Glitni banka hf. Lánshlutfall sé 78%. Veðköll séu í 85% miðað við 118% þekju og í 90% miðað við 111% þekju. Til tryggingar séu settir 380 milljón hlutir í FL Group hf. sem séu allir hinir keyptu hlutir, allt hlutafé í FS37 ehf., auk sölu- og veðsetningarbanns á öðrum eignum félagsins. Inni í samþykktum félagsins sé ákvæði um að stjórn félagsins eða öðrum þeim sem heimild hafi til að binda félagið, sé óheimilt að samþykkja hvers konar fjárfestingar eða skuldsetningu án þess að hafa áður aflað skriflegs samþykkis lánveitenda félagsins á hverjum tíma. Málið var samþykkt í áhættunefnd á þann veg.

b. Lán Glitnis banka hf. til Stíms ehf. skv. II. kafla ákæru

Þriðjudaginn 4. desember 2007 birtist fréttatilkynning í Kauphöll Íslands þess efnis að I, sem verið hefði aðstoðarforstjóri FL Group hf. frá árinu 2006, hefði tekið við starfi sem forstjóri félagsins af U1, sem léti af störfum. Þá var tilkynnt að FL Group hf. hefði ákveðið að ráðast í hlutafjárútboð til að auka hlutafé félagsins. Samkvæmt áskriftareyðublaði frá 17. desember 2007 skráði Stím ehf. sig fyrir 49.369.651 hlut í hlutafjárútboði FL Group hf. fyrir 725.733.870 milljónir króna. Í tilboðinu kemur fram að gjalddagi greiðslunnar sé föstudagurinn 4. janúar 2008, kl. 16.00. Kaupþing banki hf. sjái um hlutafjárútboðið fyrir hönd FL Group hf. Undir eyðublaðið ritar Y fyrir hönd Stíms ehf.

Þriðjudaginn 18. desember 2007 sendi Þ lánastjóri tölvupóst til Y, starfsmanns Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og framkvæmdastjóra Stíms ehf. Ber pósturinn yfirskriftina veðkall. Kveðst lánastjórinn vera að senda veðkall frá 6. desember. Fram kemur að lánastjórinn láti einnig fylgja drög að bréfi frá Stími ehf. með beiðni um að tryggingar verði ekki seldar. Lánastjórinn þurfi að fá þetta undirritað til baka. Í viðhengi með tölvupóstinum er veðkall dagsett 6. desember 2007 til Stíms ehf. Í veðkallinu kemur fram að samkvæmt lánssamningi frá 16. nóvember 2007 sé hlutfall trygginga komið niður fyrir skilgreind mörk. Er viðskiptavinurinn hvattur til að lagfæra stöðuna, annað hvort með því að bæta við tryggingum eða greiða inn á lánið. Fram kemur að lánið hafi numið 19.725.182.866 krónum en nemi nú 21.457.959.558 krónum. Greiða þurfi inn á lánið 3.198.519.024 krónur. Með tölvupóstinum fylgdi einnig yfirlýsing vegna stöðu trygginga hjá Stími ehf. vegna frestunar á innlausn trygginga. Í bréfinu kemur m.a. fram að lántaka sé ljóst, að veðhlutfall samkvæmt samningi sé nú komið undir tilskilin mörk, eða niður í 108,8% og hafi bankinn sett fram veðkall. Af þessu tilefni lýsi lántaki því yfir að fyrir brýna beiðni hans hafi bankinn fallist á að réttur til sölu á hlutabréfasafninu verði ekki nýttur að svo stöddu. Um leið leysi lántaki bankann undan ábyrgð á hvers konar tjóni, beinu sem afleiddu, sem kunni að hljótast af frestun á sölu hlutabréfasafnsins.

Miðvikudaginn 19. desember 2007 sendi Á1, yfirmaður Glitnis fjárfestinga, tölvupóst á S áhættunefndarmann og starfsmann á fyrirtækjasviði bankans með yfirskriftinni ,,GPH“. Í póstinum kemur fram að bankinn sé að taka á sig tap upp á um 650 milljónir króna vegna FS39 ehf. S svarar Á1 næsta dag og spyr hvort Á1 sjái fyrir sér að bankinn skrifi FS39 ehf. niður. Á1 svarar um hæl að félagið sé 0 króna virði. Ö framkvæmdastjóri fyrirtækjaráðgjafar svarar þessum tölvupósti og leggur til í framhaldi að fjárfestingin verði afskrifuð strax.

Föstudaginn 4. janúar 2008, kl. 13.51, sendi Þ lánastjóri tölvupóst til áhættunefndar Glitnis banka hf. með tillögu um lánveitingu til Stíms ehf. að upphæð 753 milljónir króna. Tekið er fram að þess sé farið á leit að umsóknin verði afgreidd milli funda í áhættunefnd. Er þess óskað að peningamarkaðslán verði veitt vegna þátttöku Stíms ehf. í hlutafjárútboði FL Group hf. Gjalddagi greiðslunnar sé sama dag. Í lánamáli, sem umsókninni fylgdi, kemur meðal annars fram að 4. janúar 2008 hafi tryggingaleg staða láns Glitnis banka hf. að fjárhæð 19,5 milljarðar króna verið 93% miðað við markaðsvirði hlutabréfa í FL Group hf. og Glitni banka hf.

Sama dag kl. 13.55 sendi Y, starfsmaður Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og framkvæmdastjóri Stíms ehf., tölvupóst á Þ lánastjóra þar sem þess er óskað að Glitnir banki hf. fjármagni kaup Stíms ehf. á ríflega 49 milljónum hluta í FL Group hf. sem félaginu hafi verið úthlutað í desember 2007. Miðað við gengi á útboðsdegi sé heildarfjármögnunin sem óskað sé eftir lánveitingu 725.733.870 krónur.

Síðar sama dag kl. 14.39 sendi ákærði L-kk-nf tölvupóst á Þ lánastjóra og til fulltrúa í áhættunefnd Glitnis banka hf. þar sem ákærði lýsir því að hann sé tilneyddur til að samþykkja þessa skammtímalánveitingu í ljósi þess hve eigendahópur Stíms ehf. sé sterkur. Eigendur þurfi hins vegar að ,,flip this“ eins fljótt og þeir geti. Þennan sama dag kl. 15.50 sendi P, meðlimur í áhættunefnd bankans, tölvupóst á áhættunefnd og Þ lánastjóra þar sem P lýsir þeirri skoðun sinni að í ljósi þess hve eignastaða Stíms ehf. sé veik þurfi hann frekari útskýringar áður en slíkt lán sé samþykkt. Ef ekki komi til beinn fjárstuðningur frá hluthöfum muni félagið ekki geta staðið í skilum, nema miklar breytingar verði á íslenskum hlutabréfamarkaði. Þennan sama dag, kl. 16.21, sendi Þ lánastjóri tölvupóst á P og aðra meðlimi áhættunefndar þar sem hún gerir grein fyrir því að þar sem greiða hafi þurft út fjárhæðina þennan dag hafi hún sett greiðsluna af stað með skriflegt samþykki ákærða L-kk-ef og fjármálastjóra bankans í hendi og munnlegt samþykki framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs bankans. Miðað við núverandi stöðu á hlutabréfamarkaði sé eignastaða Stíms ehf. í mínus. Ekki hafi verið ræddur frekari stuðningur hluthafa. Leggi hún til að málið verði rætt frekar á fundi í áhættunefnd næsta miðvikudag. P svarar um hæl og kveður áhættunefnd þurfa að ræða Stím ehf. þar sem vindur sé úr seglum. Ó fjármálastjóri sendi skriflegt samþykki sitt í tölvupósti næsta morgun. Fram kemur að samþykkið þarfnist samþykkis stjórnar Glitnis banka hf. og muni ákærði L-kk-nf taka það til athugunar.

Z, yfirmaður áhættustýringar Glitnis banka hf., sendi tölvupóst föstudaginn 4. janúar 2008, kl. 16.55, til ákærða L-kk-ef og Ó fjármálastjóra þar sem fram kemur að málið hafi farið svo hratt í gegn að Z hafi ekki séð að það þarfnaðist staðfestingar stjórnar Glitnis banka hf. miðað við áhættuflokk Stíms ehf. Mörk fyrir áhættuflokk 7 séu 8% af eiginfjárgrunni, um 16 milljarðar króna. Félagið sé með þessu að fara í tæpan 21 milljarð króna. Z spyr ákærða L-kk-þf og Ó hvað þeir vilji gera.

Á1, yfirmaður Glitnis fjárfestinga, sendi Þ lánastjóra tölvupóst, 6. janúar 2008, í tilefni af beiðni Stíms ehf. um lánafyrirgreiðslu vegna þátttöku í hlutafjárútboði FL Group hf. frá í desember 2007. Í póstinum kemur meðal annars fram að dótturfélag Glitnis banka hf. eigi 32,5% hlut í Stími ehf. Þessi eignarhlutur hafi verið færður niður í desember 2007 í ljósi verðþróunar á mörkuðum.

Miðvikudaginn 9. janúar 2008 var fundur í áhættunefnd Glitnis banka hf. Á meðal fundarefna var lánamál Stíms ehf., sem þá var komið í áhættuflokk 8. Er lagt til að félaginu verði veitt lán að fjárhæð 753 milljónir króna til kaupa á hlutabréfum vegna hlutafjárútboðs í FL Group hf. Í fundargerð kemur fram að mörk fyrir síðustu lánveitingar hafi ekki verið skráð, en það lán hafi numið 20 milljörðum króna. Mörk sem þurfi fyrir þessa lánveitingu séu 760 milljónir króna. Lagt sé til að mörkin verði 20.760.000.000 króna til að hin eldri mörk verði skráð. Er í niðurlagi bókað að málinu sé vísað til stjórnar Glitnis banka hf. Sama dag kl. 11.13 sendi Þ lánastjóri tölvupóst til ákærða L-kk-ef þar sem hún leitar upplýsinga um hvort ákærði hafi farið með lánveitingu til Stíms ehf. fyrir stjórn bankans. Ef svo sé ekki sé spurning hvort þau ættu ekki að bæta inn útlánaígildum vegna skuldastýringar. Hafi ákærði J-kk-nf mikinn áhuga á því að fá félagið í skuldastýringu. Ákærði L-kk-nf svarar tölvupóstinum, föstudaginn 11. janúar 2008, með þeim skilaboðum að fara þurfi í allsherjar yfirhalningu á málinu, sem ákærði hafi beðið Á1, yfirmann í Glitni fjárfestingum, að kíkja á. Áhættunefnd hafi ekki verið mjög jákvæð á skuldastýringuna.

Þriðjudaginn 15. janúar 2008 sendi Á1 tölvupóst á ákærða L-kk-þf og Ó, fjármálastjóra Glitnis banka hf., þar sem Á1 lýsir því að staða Stíms ehf. eftir þennan dag sé þannig að eigið fé félagsins sé neikvætt um 6,8 milljarða króna. Ein leið væri hugsanleg en hún sé að fara í fjárhagslega endurskipulagningu félagsins, sem feli í sér niðurfærslu á hlutafé félagsins helst niður í 0 krónur, bæði eldra og yngra víkjandi láni yrði breytt í hlutafé, láni frá Glitni banka hf. upp á 1000 milljónir yrði breytt í hlutafé og hluta af forgangsláni Glitnis banka hf. yrði breytt í forgangshlutabréf. Á1 kveðst þurfa að fá athugasemdir við hugmyndirnar frá ákærða og Ó til að geta reifað þær við fulltrúa Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á fundi næsta dag. Önnur leið, sem ekki sé vinsæl, sé að allir sem eigi tapaða peninga í félaginu afskrifi þá.

Glitnir banki hf., Saga Capital fjárfestingarbanki hf. og Stím ehf., gerðu með sér hagnaðarhlutdeildarsamninga 28. janúar 2008. Í inngangi kemur fram að Glitnir banki hf. og Stím ehf. hafi gert með sér 19,5 milljarða króna og 725 milljónir króna lánssamninga vegna kaupa á hlutabréfum í Glitni banka hf. og FL Group hf. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi jafnframt gert lánssamning við Stím ehf., upphaflega að fjárhæð 1 milljarður króna. Glitnir banki hf. og Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi óskað eftir við Stím ehf. að félagið legði fram frekari tryggingar til að mæta þeim mismun sem sé annars vegar á uppgreiðsluverðmæti lána til þeirra og markaðsverðmæti hlutabréfanna. Hafi Glitnir banki hf. og Stím ehf. komið sér saman um að gerð samnings um hagnaðarhlutdeild sem Stím ehf. gefi út til Glitnis banka hf. annars vegar og Saga Capital fjárafestingarbanka hf. hins vegar. Samþykkir Stím ehf. að greiða Glitni banka hf. 100% af þeim hagnaði sem myndist hjá lántaka í tvö ár frá gildistöku samningsins.

Sunnudaginn 27. janúar 2008 sendi Z, yfirmaður áhættustýringar Glitnis banka hf., tölvupóst á meðlimi áhættunefndar þar sem óskað er samþykkis milli funda á lánamáli til Stíms ehf. Með tölvupóstinum fylgdu í viðhengi skjöl varðandi lánamálið. Þar kemur meðal annars fram að þess hafi verið óskað af Stími ehf. að félagið færi í skuldastýringu hjá Glitni banka hf. Farið sé fram á 500 milljóna króna lán vegna skuldastýringarinnar. Þá hafi lán til Stíms ehf. í janúar, að fjárhæð 735 milljónir króna, verið í formi peningamarkaðsláns til tveggja vikna með framlengingu til 3ja mánaða. Ætlunin hafi verið að selja hlutabréf sem keypt hafi verið. Í ljósi verðfalls á hlutabréfum sé þess nú óskað að peningamarkaðslánið verði framlengt í um 10 mánuði. Loks sé óskað 500 milljóna króna lánveitingar til að dekka vexti lánsins sem tekið hafi verið í nóvember 2007. Í skjölum lánamálsins kemur fram að 25. janúar 2008 sé tryggingarstaða forgangslánsins frá í nóvember 87% miðað við gengi hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. Sama dag sendi P meðlimur í áhættunefnd tölvupóst til annarra meðlima áhættunefndar og yfirmanns áhættustýringar varðandi millifundarsamþykktina. Kveðst P greiða atkvæði gegn lánveitingunni. Bankinn hafi þegar tapað bæði á eignarhlut í Stím ehf. og eins varðandi forgangslánið. Ekki sé ástæða til að fresta vandamálinu, auk þess sem ekki sé ástæða til að auka áhættu lántakandans. Í beinu framhaldi þessa sendi yfirmaður áhættustýringar tölvupóst á ákærða L-kk-þf með þeim skilaboðum að ákærði verði að ræða við P þar sem P sé búinn að neita. Ákærði svarar um hæl og kveðst vera að reyna að ná af P. Yfirmaður áhættustýringar svarar því til að ákærði verði að muna eftir því að málið þurfi síðan að fara fyrir stjórn aftur ef verið sé að hækka mörkin og örugglega ef ákærði sé ekki þegar búinn að því nú þegar. Ákærði svarar og kveðst fara með málið næsta þriðjudag. Ákærði sendi síðan tölvupóst á P með þeim skilaboðum að P eigi að hringja í ákærða. Síðar þennan dag sendi P tölvupóst á meðlimi áhættunefndar og yfirmann áhættustýringar með þeim skilaboðum að hann samþykki lánamálið, eftir að hafa betur áttað sig á því hverju bankinn væri að reyna að ná fram með lánveitingunni.

Samkvæmt fundargerð stjórnar Glitnis banka hf., frá mánudeginum 28. janúar 2008, var undir liðnum ýmis mál tekin fyrir beiðni Stíms ehf. um viðskiptamörk. Í fundargerðinni kemur fram að ákærði L-kk-nf hafi kynnt tillögu um að hækka viðskiptamörk Stíms ehf. vegna skuldastýringar sem félagið væri að ganga inn í gagnvart Glitni banka hf. Hækka þurfi mörkin um 500 milljónir króna vegna þeirrar ráðagerðar. Þau viðskiptamörk sem gerð hafi verið tillaga um hafi þess vegna verið 21,8 milljarður króna sem sé fyrir neðan CAD hlutfall sem Glitnir banki hf. miði við sem hámark gagnvart einum mótaðila, en fari fram úr heimild áhættunefndar. Stjórn Glitni banka hf. samþykkti tillöguna.

Meðal gagna málsins eru hluthafafundargerðir vegna félaganna Hnokka ehf., Hvannborga ehf., Skarfhóls ehf. og Yfir heiðar ehf., en fundargerðirnar eru allar samhljóða og dagsettar 28. mars 2008. Samkvæmt fundargerðunum var mættur á fund C, stjórnarmaður í Stími ehf., eina hluthafa félagsins. Samþykkt var að breyta nafni Stíms ehf. í Hnokka ehf., Hvannborgir ehf., Skarfhól ehf. og Yfir heiðar ehf. Í stað núverandi stjórnarmanna tók E1 sæti í stjórn félaganna sem stjórnarformaður en F1 varð varamaður í stjórn. Sama dag voru undirritaðir nýir lánssamningar milli Glitnis banka hf. og þessara félaga þar sem hvert og eitt félag tók að láni 2,7 milljarða króna. Til tryggingar voru sett hlutabréf í FL Group hf., sem keypt væru fyrir andvirði lánsins, allt hlutafé í félögunum, auk þess sem sölu- og veðsetningarbann var sett á aðrar eignir félaganna. Undir lánssamninga ritar ákærði L-kk-nf fyrir hönd Glitnis banka hf. en C fyrir hönd félaganna.

Með kaupsamningi 28. mars 2008 seldi Glitnir banki hf. allt hlutafé í eignarhaldsfélaginu STM ehf. til Gnúps fjárfestingarfélags ehf. Kaupverðið var 1.000 krónur. Með yfirlýsingum 24. júní 2008 lýsti ákærði L-kk-nf yfir, fyrir hönd Glitnis banka hf., að bankinn, sem eini kröfuhafi einkahlutafélaganna Hnokka, Hvannborga, Skarfhóls og Yfir heiðar, að bankanum væri fullkunnugt um fjárhagsstöðu félaganna. Afsalaði bankinn sér öllum kröfum á hendur stjórnarmönnunum, E1 og F1, vegna ábyrgðar þeirra sem stjórnarmanna að því er varðaði samninga sem félagið hefði gert og varðaði skyldur til aðgerða sem hvíldu á stjórnarmönnum lögum samkvæmt til þess að tilkynna félagið til gjaldþrotaskipta ef og þegar það ætti við. Skuldbatt bankinn sig til að framselja ekki lán félaganna til þriðja aðila án skriflegs samþykkis stjórnarmannanna. Þá skuldbatt bankinn sig til þess að óska ekki eftir gjaldþrotaskiptum á búi félaganna, enda myndu stjórnarmenn ekki skuldbinda félögin með frekari fjárfestingum. Loks ábyrgðist bankinn greiðslu kostnaðar vegna færslu bókhalds, endurskoðunar og annars lögmælts kostnaðar sem félli á félögin til að standa fyrir lögmæltum skilum á skattskýrslum og ársreikningum. Með úrskurðum Héraðsdóms Reykjavíkur 9. febrúar 2011 voru bú félaganna Hnokka ehf., Hvannborga ehf., Skarfhóls ehf. og Yfir heiðar ehf. tekin til gjaldþrotaskipta. Glitnir banki hf. lýsti kröfum í öll þrotabúin. Var skiptum á þessum félögum lokið á grundvelli 155. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991 þar sem engar eignir fundust í þessum búum.

c. Innri reglur Glitnis banka hf. um lánveitingar

1. Reglur stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007

Almennar reglur Glitnis banka hf. um útlán og markaðsáhættu voru samþykktar í stjórn Glitnis banka hf. 2. október 2007. Reglurnar varða lánastefnu bankans, útlánareglur og útlánaferla, lánanefndir, markaðsáhættu, heimildamörk, útlánaheimildir og mörk, vanskil, vanefndir og viðurlög. Í reglunum kemur fram að Glitnir banki hf. leitist við að takmarka stórar útlánaáhættur. Þannig megi engin einstök langtímaútlánaáhætta vera hærri en 20% af eiginfjárgrunni bankans á samstæðugrundvelli. Langtímamörk fyrir einstaka stóra útlánaáhættu skuli takmarkast við viðskiptavini sem eru í áhættuflokkum 1-5 miðað við áhættumatslíkan bankans. Sérstaklega skuli þess gætt að meta lánshæfi viðskiptavinar, gæði trygginga eða annarra áhættuþátta, sem og eðli útlánaáhættunnar og eðlilega áhættu hennar. Fram kemur að áhættunefnd sé skipuð af framkvæmdastjóra. Beri áhættunefnd ábyrgð á stjórnun og eftirliti með allri útlánaáhættu, markaðsáhættu og mótaðilaáhættu Glitnis banka hf. á samstæðugrundvelli. Geri áhættunefnd tillögur um útlánaheimildamörk fyrir útlánanefndir bankans og ákveði útlánareglur. Setji áhættunefnd útlánaheimildir fyrir viðskiptavini bankans og ákveði útlánaheimildir viðskiptavina í samræmi við samþykkt heimildamörk, sem séu hluti af reglunum. Í ákvæðum um heimildamörk kemur fram að áhættunefnd og útlánanefndir hafi heimild til að samþykkja lánveitingar og markaðsáhættumál eftir töflu sem fram kemur í reglunum. Um sé að ræða hámarksheimildamörk sem stjórn hafi samþykkt. Í reglunum kemur m.a. fram að fyrir viðskiptavin í áhættuflokki 7 miðist heimild áhættunefndar við 8% af eiginfjárgrunni. Viðskiptamörk skuli taka til heildarskuldbindinga viðskiptavinar ásamt fjárhagslega tengdum aðilum. Leiki vafi á hvort skuldbinding samrýmist lánastefnu bankans eða lánareglum skuli leitað til lánaeftirlits til að staðfesta ákvörðun. Stjórn Glitnis banka hf. leggi ríka áherslu á að reglunum verði fylgt og líti á það sem algert forgangsatriði að allir starfsmenn hlíti þeim. Brot á reglunum geti varðað áminningu og geti leitt til brottreksturs. Reglurnar séu gefnar út samkvæmt lögum um viðskiptabanka, nr. 161/2002.

2. Útlánahandbók

Útlánahandbók Glitnis banka hf. er ætlað að veita heildarsýn yfir útlánastýringarskipulag og útlánaafgreiðsluferli Glitnis banka hf. Gildir handbókin fyrir alla starfsemi og rekstur Glitnis banka hf. Samkvæmt ákvæðum um viðskiptamörk skal Glitnir banki hf. leitast við að takmarka mikla útlánaáhættu, þ.e. útlánaáhættu sem sé meiri en 10% af reglubundnu eiginfjárhlutfalli. Þannig megi engin einstök langtímaútlánaáhætta vera hærri en 20% af vegnu eiginfjárhlutfalli Glitnis banka hf. á samstæðugrundvelli. Sérstaklega skuli þess gætt að meta lánshæfi viðskiptavinar, endurgreiðslugetu, gæði trygginga eða annarra áhættuþátta, sem og eðli útlánaáhættu og eðlilega áhættu hennar. Allar áhættur séu metnar á samstæðugrundvelli hvað varði viðskiptamörk. Óheimilt sé að draga frá vegna veða eða annarra trygginga. Áhættunefnd hafi heimild til að samþykkja útlánabeiðnir í samræmi við heimildatöflu sem stjórn samþykki. Viðskiptamörk séu hlutfall af CAD eigin fé og endurspegli hæstu viðskiptamörk. Í reglunum kemur fram að stjórn Glitnis banka hf. hafi endanlegt vald varðandi lánveitingar og mótaðilaáhættu. Hafi stjórnin umsjón með og beri ábyrgð á að fylgjast með útlánastarfsemi bankans á samstæðugrundvelli og beri ábyrgð gagnvart hluthöfum og eftirlitsaðilum. Stjórnin hafi endanlegt ákvörðunarvald í Glitni banka hf. um lánveitingaákvarðanir sem séu umfram mörk áhættunefndar. Þegar sérstaklega sé þörf og eingöngu ef viðskiptahagsmunir Glitnis banka hf. knýi á um ákvörðunina, áður en komi að næsta reglulega stjórnarfundi Glitnis banka hf., sé formanni stjórnar heimilt að samþykkja einstök viðskiptamörk á grundvelli tillagna áhættustýringar. Slíkar ákvarðanir beri að staðfesta og færa í fundargerð næsta stjórnarfundar. Almennt skuli bankinn kappkosta að draga úr áhættu að því marki sem mögulegt sé með formlegum veðum, tryggingum, samningum og öðrum mildandi þáttum. Trygging sé metin á markaðsvirði eða kaupverði, eftir því hvort sé lægra. Áskilji Glitnir banki hf. sér þann rétt að leita eftir óháðu mati á veðsettum eignum nema viðskipti með þær séu víðtæk. Virði veðsettra trygginga skuli endurmetið við árlega endurskoðun lánsins. Þess skuli gætt að meta ábyrgðaraðila og fjárhagsstöðu þeirra og taka tillit til binditímayfirlits tryggingarinnar og viðkomandi upphæðar. Ef arðsöm veðbréf séu veðsett skuli nota rauntíma til að virkja veðköll og gæta þess að fylgjast vel með slíku veði.

3. Handbók Glitnis banka hf. um lánshæfismat og handbók um lánamál.

Áhættunefnd Glitnis banka hf. samþykkti handbók fyrir bankann um lánshæfismat á fundi sínum 7. nóvember 2007. Þá gaf Glitnir banki hf. út handbók um lánamál á árinu 2004. Í handbókinni er vikið að helstu starfsreglum, útlánategundum, afleiðusamningum, tryggingum, einstaklingslánum, fjármögnun fyrirtækja, lánum til húsfélaga, flokkun og greiningu útlána, frágang lánsskjala og tryggingarskjala, vanskilum og loks greiðslukortum. Í þeim kafla handbókarinnar er fjallar um ábyrgðir kemur fram að til að tryggja greiðslu skuldar í samræmi við lánareglur Glitnis banka hf. fari bankinn nánast án undantekninga fram á að settar séu tryggingar sem felist annars vegar í veðrétti og hins vegar í ábyrgð þriðja aðila. Í ákvæðum um útreikning á útlánaígildi afleiðusamninga kemur fram að afleiðuviðskipti feli í sér mótaðilaáhættu. Þessi áhætta felist einkum í breytingum sem kunni að verða á undirliggjandi þáttum á samningstímabilinu ef viðskiptavinir standi ekki við gerða samninga. Til að mæla þá áhættu sé notast við hugtak sem kallað sé útlánaígildi sem metið sé sem ákveðið hlutfall af nafnvirði samnings.

d. Kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á skuldabréfi útgefnu af Stími ehf. skv. III. kafla ákæru

Reglur GLB FX fagfjárfestasjóðs eru frá 16. febrúar 2007. Fram kemur að rekstrarfélag sjóðsins sé Glitnir sjóðir hf. Sé fagfjárfestasjóðurinn rekinn af rekstrarfélagi verðbréfasjóða samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. GLB FX fagfjárfestasjóðurinn sé sjóður um sameiginlega fjárfestingu. Sé sjóðurinn rekinn sem ein heild. Séu fjárfestingar fjármagnaðar með útgáfu hlutdeildarskírteina og útgáfu skuldaviðurkenninga. Ábyrgð á greiðslu á skuldbindingum sjóðsins sé fólgin í þeim eignum sem sjóðurinn eigi hverju sinni. Beri rekstrarfélag, vörslufyrirtæki eða viðskiptabanki sjóðsins ekki ábyrgð á skuldbindingum sjóðsins. Markmið sjóðsins sé langtímahækkun eigna með fjárfestingum í gjaldmiðlum og stefnt sé að hærri ávöxtun en endurhverfir vextir Seðlabanka Íslands hverju sinni. Verði notast við samninga um stundarviðskipti, framvirka samninga og samninga með afleiðuviðskipti. Sé heimilt að fjárfesta í fjármálagerningum tengdum gjaldmiðlum, s.s. vaxtaafleiðum, skuldabréfum, víxlum, peningamarkaðsskjölum og verðbréfasjóðum. Sé heimilt að nota allt að tuttugufalda ,,gírun“ en stefnt sé að þrefaldri til fimmfaldri ,,gírun“ að meðaltali. Skuli daglegur rekstur sjóðsins vera í höndum rekstrarfélags sjóðsins. Hafi rekstrarfélag sjóðsins gert samkomulag við FX Advisory sem einnig sé innan Glitnis banka hf. um umsjón með fjárfestingum sjóðsins. Hafa Glitnir sjóðir hf. gert samning við Glitni banka hf. um vörslu og umsjá eigna sjóðsins. Gefi rekstrarfélag sjóðsins út hlutdeildarskírteini fyrir eignarréttindum í sjóðnum í formi hlutdeildarskírteina til þeirra sem fái sjóðnum fjármuni til ávöxtunar. Hlutdeildarskírteini skuli hljóða á nafn. Fram kemur í 12. gr. reglna sjóðsins að hlutdeildarskírteinishafar séu eigendur sjóðsins.

Þann 26. nóvember 2007 gaf Stím ehf. út víkjandi skuldabréf að fjárhæð 1.004.131.944 krónur til Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Samkvæmt skuldabréfinu skyldi höfuðstóll skuldarinnar, sem var í íslenskum krónum, endurgreiðast með einni afborgun 19. nóvember 2008. Vextir skyldu vera 3ja mánaða REIBOR eins og þeir væru skráðir af Seðlabanka Íslands á hverjum tíma, að viðbættu föstu 7.00% vaxtaálagi. Forsendur skuldabréfsins voru að útgefandi nýtti andvirði skuldabréfsins, ásamt öðrum lánum og eigin fé, til að kaupa hlutabréf í Glitni banka hf. og FL Group hf., samtals að fjárhæð 25 milljarðar króna. Yrðu þessi hlutabréf eina eign útgefanda. Ætti kröfuhafi rétt til 4% af þeim hagnaði, að frádregnum fjármagnskostnaði, sem myndast hefði hjá útgefanda, 19. nóvember 2008. Við útreikning hagnaðarhlutdeildar skyldi markaðsvirði hlutabréfanna leiðrétt vegna hækkunar eða lækkunar hlutafjár og skiptingar eða samruna viðkomandi, ef við ætti. Skyldi hagnaðarhlutdeildin greidd með reiðufé fimm virkum dögum eftir það tímamark, ef réttur til hennar myndaðist. Skuldabréfið skyldi vera víkjandi gagnvart láni útgefanda, Stíms ehf., upphaflega við Glitni banka hf. að fjárhæð allt að jafnvirði 19,6 milljarðar króna. Í því fælist að ekki væri heimilt að greiða nokkrar greiðslur á grundvelli skuldabréfsins í heild eða að hluta eða greiða vexti án þess að forgangslánið væri uppgreitt eða að fyrir lægi skriflegt samþykki lánveitanda forgangslánsins. Væri kröfuhafa og útgefanda óheimilt að breyta eðli skuldabréfsins sem víkjandi láns án þess að fyrir lægi skriflegt samþykki lánveitanda forgangslánsins. Undir skuldabréfið ritar sem stjórnarmaður, fyrir hönd Stíms ehf., Y.

Undir rannsókn málsins afhenti ákærði, Þ-kk-nf L-kk-nf, lögreglu handritaða vinnudagbók sína. Samkvæmt afriti úr vinnudagbók ákærða frá 11. desember 2007 hefur ákærði, að því er ætla verður, rætt þann dag við ákærða J-kk-þf um stöðu FS37 ehf. gagnvart lánadrottnum og hugsanlegt fjárinnstreymi í félagið. Fram kemur að staða Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. sé sú að hlutabréf bankans í félaginu sé tapað og að 80% af hinu víkjandi láni sé tapað. Viðfangsefnið sé bókhaldsleg staða um áramót.

Þriðjudaginn 15. janúar 2008 sendi Á1, yfirmaður Glitnis fjárfestinga, Q, framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Glitnis banka hf., tölvupóst varðandi málefni Stíms ehf. Í tölvupóstinum kemur fram að ákærði Þ-kk-nf sé að koma næsta dag til að ræða málefni Stíms ehf. Hafi ákærði J-kk-nf óskað eftir nærveru Á1, auk annarra starfsmanna Glitnis banka hf. Telji Á1 rétt að Q viti af fundinum ef hann vilji setja einhverja línu fyrir fundinn.

Í vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef, frá 16. janúar 2008, er skráður fundur í Glitni banka hf. um málefni Stíms ehf. Fram kemur að einhugur sé um að breyta lánssamningi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. gagnvart Stími ehf. í óskráð skuldabréf sem sett verði í veltubók. Æ, lögfræðingur í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf., fari í málið. Tiltekinn starfsmaður Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. muni sinna málinu fyrir bankann.

Undir rannsókn málsins aflaði lögregla minnispunkta endurskoðenda Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., en KPMG ehf. annaðist endurskoðun fyrir bankann. Í dagbók B1 endurskoðanda er ritað, 13. febrúar 2008, að málefni Stíms ehf. séu til meðferðar. Ætli ákærði Þ-kk-nf að útvega óyggjandi staðfestingu á ábyrgð á útláni bankans. Ef slík staðfesting kæmi ætti það að vera í lagi. Næst ritar endurskoðandinn minnispunkta varðandi málefni Stíms ehf., 22. febrúar 2008. Er ritað að við skoðun á virði skuldabréfs frá Stími ehf. hafi vaknað spurningar um tryggingar eða virði bréfsins. Fram hafi komið að Stím ehf. hafi einungis verið stofnað um kaup á hlutum í Glitni banka hf. og FL Group hf. Ljóst megi vera að eigið fé félagsins sé brunnið upp við markaðsaðstæður í árslok og að líkur séu á að hluti skulda félagsins verði ekki endurgreiddar. Í ljósi þessa hafi hlutafé Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., að fjárhæð 125 milljónir króna, verið fært niður í 12 þúsund krónur. Til að tryggja sér endurgreiðslu láns bankans til félagsins hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. gert samning um hagnað af hlutdeild við Glitni banka hf. Samkvæmt útreikningi sérfræðings Glitnis banka hf. sé verulegt virði í þessum samningi. Eins hafi V, framkvæmdastjóri áhættustýringar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., verið fenginn til að reikna út virði samkomulagsins. Hafi hann metið það á 4240 milljónir króna. Þessi trygging leiði til þess að ekki sé talin ástæða til að færa niður skuldabréfið, auk yfirlýsingar ákærða Þ-kk-ef þar sem hann fullyrði að Glitnir banki hf. muni ekki láta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. verða fyrir áföllum vegna þessa.

Ú1 einn endurskoðenda Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. sendi ákærða Þ-kk-þgf tölvupóst 14. febrúar 2008 í framhaldi af fundi þeirra sama morgun, með beiðni um gögn sem vanti vegna staðfestingar á ársreikningi. Staðfestingu vanti frá Glitni banka hf. vegna Stíms skuldabréfsins, þ.e.a.s. að Glitnir banki hf. ábyrgist að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. verði skaðlaus komi til greiðslufalls á bréfinu.

Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf sendi B1 endurskoðanda tölvupóst 22. febrúar 2008 varðandi málefni Stíms ehf. Í tölvupóstinum tekur ákærði fram að samkvæmt virðismati Glitnis banka hf. og áhættustýringar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. séu verðmæti fólgin í vilnunareignum Stíms ehf. sem tryggja ætti skilvísa greiðslu þeirra krafna sem Saga Capital fjárfestingarbanki hf. eigi á hendur Stími ehf., kæmi til slita á félaginu. Þessi vilnun sé metin á rúmlega 4 milljarða króna. Sé horft fram hjá áætlaðri eign félagsins í vilnunum horfi Saga Capital fjárfestingarbanki hf., við mat á greiðslufallsáhættu, til þess að Stím ehf. sé að stórum hluta í eigu Glitnis banka hf., að ein helsta eign félagsins sé í Glitni banka hf., að einn stærsti kröfuhafi á hendur félaginu sé Glitnir banki hf. og að félagið sé í skuldastýringu innan fjárstýringar hjá Glitni banka hf. Af því megi ljóst vera að ólíklegt megi telja að félagið virði ekki skuldbindingar sínar gagnvart Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., miðað við eignir, skuldir og hluthafasamsetningu þess félags.

Endurskoðendur Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. rituðu minnispunkta, 18. febrúar 2011, vegna vinnu við endurskoðun ársreiknings 2007 og könnun á árshlutareikningi 2008 við mat á kröfum bankans á hendur félaginu Stími ehf. Endurspegla minnispunktar þessir handritaða minnispunkta endurskoðandans B1 frá árinu 2008, sem fyrir liggja í gögnum málsins. Fram kemur að þær kröfur sem væru til umfjöllunar væru annars vegar hlutafjáreign bankans í Stími ehf. að fjárhæð 125 milljónir króna og víkjandi skuldabréf Stíms ehf. að fjárhæð 1004 milljónir króna, hins vegar. Í minnispunktunum kemur fram að til að tryggja endurgreiðslu lánsins hafi bankinn gert samkomulag um hagnaðarhlutdeild við Glitni banka hf. en samkvæmt útreikningi sérfræðings Glitnis banka hf. hafi verið verulegt virði í samningnum. Yfirmaður áhættustýringar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi staðfest það. Jafnframt hafi ákærði Þ-kk-nf í samtölum við endurskoðendur sagt að hann teldi að Glitnir banki hf. myndi ekki láta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. verða fyrir áföllum vegna þessa og hafi verið farið fram á staðfestingu frá Glitni banka hf. um það. Þann 6. mars 2008 hafi borist óundirritað bréf frá ákærða J-kk-þgf framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Glitnis banka hf. um að bankinn myndi ekki gjaldfella lán sín og ganga að eignum Stíms ehf., fram að gjalddaga lána félagsins við Glitni banka hf., án þess að fyrirliggjandi væri samþykki Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Einnig hafi verið tilgreindar fleiri aðgerðir sem stefnt hafi að því að létta skuldabyrði Stíms ehf. Á fundi B1 endurskoðanda með ákærða Þ-kk-þgf, 16. apríl 2008, þar sem málefni Stíms ehf. hafi verið rædd, hafi komið fram að ákærði væri þess fullviss að bankinn fengi skuldabréfið greitt. Hann gæti þó ekki ábyrgst það með öðrum hætti en með yfirlýsingu Glitnis banka hf. auk þess sem fjárfestingarbankinn hefði gert samning um hagnaðarhlutdeild sem ætti að tryggja endurgreiðslu. Á fundinum hafi ákærði Þ-kk-nf rætt við ákærða L-kk-þf í síma um málið og að sögn ákærða Þ-kk-ef hafi það verið niðurstaða samtalsins að ákærði Þ-kk-nf myndi búa til texta þar sem ákærði L-kk-nf myndi staðfesta með formlegum hætti að Glitnir banki hf. myndi sjá til þess að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. yrði skaðlaus af viðskiptum sínum við Stím ehf. Degi síðar hafi komið bréf frá ákærða J-kk-þgf, vegna Stíms ehf., þar sem fram hafi komið að Stím ehf. hafi verið sett í skuldastýringu hjá Glitni banka hf. í samræmi við sérstakan samning þar að lútandi. Skuldastýringin miðaði við að tryggja kröfuhöfum bætta stöðu og á endanum skilvísa endurgreiðslu krafna. Í vinnu við könnun árshlutareiknings 2008 hafi komið í ljós að skuldabréf Stíms ehf. hafi enn verið í bókum bankans. Þar sem að mati endurskoðenda hafi ekki legið fyrir skrifleg staðfesting frá Glitni banka hf. um að þeir ábyrgðust greiðslu á skuldabréfi Stíms ehf. og að mikil óvissa hafi verið um hver raunveruleg fjárhagsstaða Stíms ehf. hafi verið þá hafi það verið mat endurskoðenda að skoða þyrfti hvort ekki þyrfti að endurmeta verðmæti skuldabréfaeignar Stíms ehf. Ákærði Þ-kk-nf hafi sagt að hann vildi skoða málið frekar og þann 29. ágúst 2008 hafi komið tölvupóstur frá honum með undirrituðum samningi um framvirk kaup á víkjandi skuldabréfi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Glitnir sjóðir hf. hafi keypt skuldabréfið með óafturkallanlegum hætti og ljóst að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi fengið greitt og skuldabréfið verið fært miðað við samningsbundnar forsendur.

Samkvæmt gögnum málsins ræddu ákærði J-kk-nf og ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf í síma, 16. apríl 2008, um skuldastöðu Stíms ehf. Í samtalinu lýsir ákærði J-kk-nf því að það sé ekki neitt sem lagi þessa stöðu af neinu viti. Spurning sé hvort hægt sé að ,,funky-shitta“ eitthvað.

Í vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef frá 4. maí 2008 er skráð að málefni Stíms ehf. hafi verið til skoðunar. Ber dagbókin með sér að um málefnið hafi fundað ákærðu L-kk-nf og Þ-kk-nf og Á1, forstöðumaður Glitnis fjárfestinga. Hafi úrlausnir verið ræddar, svo sem skaðleysisyfirlýsing, söluréttur og rýmkun veðrýmis eða tilfærsla kröfuréttar. Í dagbókinni er sérstaklega merkt við skaðleysisyfirlýsingu.

V, framkvæmdastjóri áhættustýringar hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., sendi ákærða Þ-kk-þgf L-kk-þgf tölvupóst, 28. júlí 2008, varðandi málefni Stíms ehf. Í póstinum kemur fram að eftir bestu vitund séu eignir Stíms ehf. 12,72 milljarðar króna. Skuldir félagsins við Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og Glitni banka hf. nemi 22,72 milljörðum króna og sé félagið 10 milljarða í mínus. Að auki séu skuldir við aðra að fjárhæð 2,83 milljarðar króna. Aukatryggingar, sem Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi fengið, séu lítils virði, 1,17 milljarðar króna.

Næst eru málefni Stíms ehf. færð í vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef, 6. ágúst 2008. Fram kemur að skuldastýring hafi bætt stöðu félagsins um 2 milljarða króna. Kostir hafi verið ræddir eins og yfirlýsing með sterkara orðalagi, að forgangsröðun forgangsláns og víkjandi láns sé skoðað eða að lánið verði selt framvirkt. Velt er upp mótaðila varðandi sölu skuldabréfsins og ,,Red Square“ nefnt eða GLB FX fagfjárfestasjóðurinn.

Ákærði J-kk-nf sendi Æ, lögfræðingi fyrirtækja-ráðgjafar Glitnis banka hf. tölvupóst, 11. ágúst 2008, með þeim skilaboðum hvort Æ væri búinn að finna Sögu Capital skuldabréfið. Æ svarar ákærða næsta dag og segir skuldabréfið aftast í viðhengi, auk þess sem frumrit nokkurra skjala séu með. Um er að ræða samninga um hagnaðarhlutdeild frá 28. janúar 2008 og samkomulag um útgáfu víkjandi skuldabréfs frá 26. nóvember 2007. Ákærði J-kk-nf sendi tölvupóst á ákærða Þ-kk-þf L-kk-þf, fimmtudaginn 14. ágúst 2008, með skilaboðunum ,,GLB FX (Glitnir sjóðir hf., FLB FX)“ og kennitala sjóðsins. Sama dag framsendi ákærði Þ-kk-nf tölvupóst ákærða J-kk-ef til starfsmanna Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. með orðunum ,,Victory!“. Þennan sama dag sendi ákærði Þ-kk-nf tölvupóst til Ú, yfirmanns eigin viðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., með þeim boðum að Ú eigi að setja upp framvirkan samning á GLB FX fagfjárfestasjóð til gjalddaga Stíms bréfsins. Skuldabréfið sé selt framvirkt á vöxtum sem eðlilegir séu, en þó lægri en sem nemi vaxtatekjum Stíms bréfsins, enda lántakinn af betra ,,kvaliteti.“

Mánudaginn 18. ágúst 2008 sendi Ú, yfirmaður eigin viðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., tölvupóst til ákærða J-kk-ef þar sem sendur er framvirkur samningur samkvæmt samtali við ákærða Þ-kk-þf. Undirrita þurfi töluvert af skjölum eins og sjá megi. Sama dag framsendi ákærði J-kk-nf umræddan tölvupóst til Á, forstöðumanns eigin viðskipta Glitnis banka hf. og gjaldeyrisstýringar, og A1, starfsmanns í gjaldeyrisstýringu Glitnis banka hf. Fimmtudaginn 21. ágúst 2008 sendi Ú yfirmaður eigin viðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. tölvupóst til ákærða Þ-kk-ef varðandi Stím ehf. Kveður hann ákærða J-kk-þf vera í fríi og því hafi Ú ekki fengið nein viðbrögð varðandi framvirka bréfið. Muni Ú hringja í ákærða aftur eftir helgi. Þriðjudaginn 26. ágúst 2008 sendi Ú tölvupóst til ákærða J-kk-ef þar sem Ú grennslast fyrir um stöðuna á málinu. Ákærði svarar sama dag með þeim skilaboðum að málið sé í vinnslu. Ákærði verði í sambandi síðar sama dag. Miðvikudaginn 27. ágúst 2008 framsendi ákærði J-kk-nf tölvupóstinn til Á þar sem ákærði spyr Á hvort hann sé búinn að skoða þetta. Á svarar ákærða sama dag og spyr hvort þeir eigi ekki að tala saman í síma um þetta, en slökkt hafi verið hjá ákærða þegar Á hafi reynt að hringja í hann. Ákærði J-kk-nf svarar síðar þennan dag og kveðst hringja næsta morgun.

Fimmtudaginn 28. ágúst 2008 sendi ákærði J-kk-nf tölvupóst til Á með viðhengjum merkt lokaeintök. Ákærði kveður bréfið vera aftast í skjalinu. Þá voru vaxtakjör tilgreind. Sama dag sendi ákærði J-kk-nf tölvupóst á Ú, forstöðumann eigin viðskipta hjá Söga Capital fjárfestingarbanka hf., með þeim skilaboðum að verið sé að vinna í undirskriftum. Muni ákærði hringja þegar hann hafi frekari upplýsingar. Sama dag kl. 22.08 sendi Á tölvupóst á ákærða J-kk-þf um að pappírar hafi verið kláraðir þennan sama dag. Ætti að vera hægt að ,,keyra í gegn“ næsta morgun.

Með samningi um framvirk kaup á víkjandi skuldabréfi á milli Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og Glitnis sjóða hf., sem dagsettur er 18. ágúst 2008, keyptu Glitnir sjóðir hf. skuldabréf útgefið af Stími ehf., 26. nóvember 2007, að nafnverði 1.004.131.944 krónur á 1.167.936.617 krónur. Samkvæmt viðbótarskilmálum í skuldabréfinu lýstu Glitnir sjóðir hf. því yfir að sjóðurinn væri fagfjárfestir. Hefði sjóðurinn kynnt sér málefni útgefanda hins víkjandi skuldabréfs og þekkti forsögu að stofnun útgefanda, eignir og skuldir útgefanda og aðrar skuldbindingar útgefanda, þær breytingar sem gerðar hefðu verið á eignum, skuldum og skuldbindingum útgefanda frá stofnun hans og fram til þess dags sem bréfið væri selt. Glitnir sjóðir hf. hefðu ennfremur kynnt sér ákvæði hins víkjandi skuldabréfs í þaula og væru þess meðvitaðir að um væri að ræða víkjandi skuldabréf gagnvart láni útgefanda við Glitni banka hf. að fjárhæð 19,6 milljarðar króna. Þá væri viðskiptamanni kunnugt um að hið víkjandi skuldabréf væri án trygginga, að útgefandi ætti ekki eignir til þess að tryggja greiðslu þess og að svo kynni að fara að hið víkjandi skuldabréf fengist ekki greitt. Gætu Glitnir sjóðir hf. engar kröfur gert á hendur Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. kæmi til greiðslufalls á hinu víkjandi skuldabréfi, breytingar yrðu á verðmæti þess eða öðru sem varðaði hið víkjandi skuldabréf. Undir samninginn ritar fyrir hönd Glitnis sjóða hf., Á, en fyrir hönd Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., Ú.

Meðal gagna málsins er umboð vegna skilmála fyrir viðskiptavini Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Fram kemur að á fundi stjórnar Glitnis sjóða hf., GLB FX fagfjárfestasjóðs, hafi verið ákveðið að starfsmenn Glitnis banka hf. úr gjaldeyrisstýringu, þeir Á, V1 og A1, gætu gert samninga á grundvelli almennra skilmála fyrir viðskiptavini markaðsviðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. sem undirritaðir hafi verið af stjórn félagsins. Það sem nefndir starfsmenn gerðu samkvæmt umboðinu skyldi vera jafngilt og stjórn félagsins hefði gert það sjálf. Yrðu gerðar breytingar á útgefnum umboðum yrði það tilkynnt bankanum. Félagið yrði bundið af öllum samningum sem þessir einstaklingar kynnu að stofna til þar til gild afturköllun bærist bankanum. Undir umboðin rituðu úr stjórn Glitnis sjóða hf., I1 og S1.

Samkvæmt endurskoðunarskýrslu fyrir Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., fyrir árið 2007, námu útlán bankans samtals 3.656 milljónum króna í árslok 2007. Fjáreignir í árslok námu 6.039 milljónum króna. Nam víkjandi skuldabréf Stíms ehf. 1.014 milljónum króna og var 17% af heildarfjáreignum félagsins. Nam eigið fé bankans í árslok 2007 samtals 9.750 milljónum króna eða 25,4% af niðurstöðu efnahagsreiknings. Samkvæmt árshlutareikningi Glitnis sjóða hf., fyrir fyrri hluta árs 2008, var hrein eign hlutdeildarskírteinishafa 8.010 milljónir króna.

IV

Skýrslur fyrir dómi

a. Ákærðu

Ákærði L-kk-nf W-x-x kvaðst hafa tekið til starfa sem forstjóri Glitnis banka hf. 1. maí 2007. Áður hafi hann starfað í um 10 ár í íslensku bankakerfi. Hafi hann starfað sem forstjóri Glitnis banka hf. í 17 mánuði eða þangað til bankinn hafi fallið í október 2008. Ákærði kvaðst hafa setið í áhættunefnd bankans og verið formaður nefndarinnar. Sem formaður hafi hann skipað aðra nefndarmenn til setu í nefndinni. Þá hafi ákærði setið í fjárfestingaráði bankans og fleiri nefndum á vegum bankans. Að því er áhættunefnd bankans varðaði hafi lánastjórar jafnan komið með einstök lánamál inn á borð nefndarinnar. Á fundum nefndarinnar hafi verið fulltrúi frá áhættustýringu, auk þess sem yfirlögfræðingur bankans hafi setið fundi. Yfirlögfræðingurinn hafi ritað fundargerðir nefndarinnar. Hafi áhættustýring átt að flagga því ef nefndin færi út fyrir heimildir sínar. Áhættunefnd hafi þurft að vera einróma í niðurstöðum sínum. Unnt hafi verið að afgreiða mál á milli funda. Til þess hafi þurft samþykki formanns eða varaformanns til viðbótar við einn nefndarmann. Slíkar ákvarðanir hafi verið staðfestar á næsta fundi nefndarinnar. Á árinu 2007 hafi verið nokkuð algengt að lánamál hafi verið samþykkt á milli nefndarfunda. Stjórn bankans hafi hist á fundum. Á þeim fundum hafi lánamörk einstakra viðskiptavina verið til meðferðar. Stjórn bankans hafi ekki afgreitt einstaka lánsumsóknir viðskiptavina, heldur einungis fjallað um lánamörkin.

Ákærði kvaðst telja að hugmyndin að svokölluðu Stím verkefni hafi komið frá markaðsviðskiptum Glitnis banka hf. eða verið einhvers konar samstarfsverkefni á milli markaðsviðskipta og fyrirtækjaráðgjafar Glitnis banka hf. Nokkrir viðskiptavinir bankans hafi haft áhuga á að eignast hlut í bankanum. Settur hafi verið saman hópur hluthafa í félaginu. Sá hópur hafi tekið breytingum frá fyrstu hugmyndum. Hafi málefnið verið tekið upp í áhættunefnd bankans og hugmyndin verið samþykkt þar. Glitnir banki hf. hafi á þessum tíma átt töluvert af hlutabréfum í FL Group hf. Ýmsir hafi komið að málinu fyrir hönd Glitnis banka hf. Ákærði kvaðst ekki hafa leitt þetta verkefni en komið að því. Hann hafi, ásamt öðrum starfsmönnum bankans, farið í viðskiptaferð til Rússlands í nóvember 2007 þar sem þetta mál hafi sennilega verið rætt. Málið hafi verið í vinnslu á þeim tíma. Ákærði kvaðst telja að hann hafi á sínum tíma metið það svo að þær tryggingar sem Stím ehf. hafi reitt fram vegna viðskiptanna hafi verið ásættanlegar fyrir bankann.

Ákærði kvaðst, í störfum sínum fyrir bankann sem forstjóri, hafa tekið allar ákvarðanir í þágu bankans sjálfs. Hafi hann farið eftir ferlum bankans og lánareglum, og aldrei hafi verið annar ásetningur en að taka ákvörðun sem væri best fyrir bankann. Aldrei hafi ákærði haft persónulegan ávinning af slíkum ákvörðunum enda hafi hann ekki átt hlutabréf í bankanum. Ákærða hafi á engan hátt verið ljóst hvernig hlutabréfaverð myndi þróast eftir 16. nóvember 2007. Í nóvember 2007 hafi vissulega verið blikur á lofti, ekki ósvipaðar og gerst hafi snemma árs 2006. Öllum hljóti að vera ljóst að ómögulegt hafi verið að vita með vissu hvort hlutabréf myndu hækka eða lækka. Ákærði kvaðst hafa gert sér sérstakt far um að leita ráða hjá alþjóðlegum ráðgjafa bankans þegar fjármálakerfi heimsins hafi byrjað að riða. Eins hafi ákærði reynt að hafa fullt samráð við Fjármálaeftirlitið, Seðlabanka Íslands og stjórnkerfið.

Ákvörðun um að veita félaginu Stími ehf. lán hafi verið tekin fyrir á fundi áhættunefndar bankans, en nefndin hafi verið æðsta lánanefnd bankans. Lánveiting til félagsins, í nóvember 2007, hafi verið samþykkt af sex fulltrúum í áhættunefnd. Meðal þeirra hafi verið fulltrúar áhættustýringar og útlánaeftirlits bankans. Enginn hafi hreyft athugasemdum við lánveitingunni. Við ráðstöfunina hafi dregið úr fjárhagslegri áhættu Glitnis banka hf. Efnahagur bankans, þar með talið eiginfjárhlutfall, hafi styrkst með henni. Umtalsverðir fjármunir hafi streymt inn til bankans. Hafi fjárfestar þeir sem komið hafi að verkefninu lagt hátt í fimm milljarða í eigið fé og víkjandi lán inn í verkefnið. Hljóti þeir að hafa vænst þess að hlutabréf myndu hækka. Kaupin hafi verið fjármögnuð með 3,5 milljarða víkjandi láni og 2 milljörðum króna í hlutafé sem lagt hafi verið inn í Stím ehf. Samtals hafi mögulegt tap eða fjártjónshætta Glitnis banka hf. um 4,8 milljarða króna við viðskiptin. Ef ákveðið hafi verið að ráðast ekki í Stím viðskiptin og Glitnir banki hf. áfram átt hlutabréfin hefði bankinn líklega tapað að minnsta kosti 2,3 milljörðum króna meira en bankinn hafi endað á að tapa. Hafi þá verið tekið tillit til 2,5 milljarða láns sem Glitnir banki hf. hafi veitt Fons hf. í tengslum við viðskiptin.

Ákvörðun um að lána félaginu Stími ehf., í janúar 2008, hafi verið tekin við aðstæður þar sem áhættunefnd hafi staðið frammi fyrir því að velja á milli tveggja kosta, að lána eða lána ekki. Hvorugur kosturinn hafi verið spennandi. Að lána félaginu ekki vegna skuldbindinga þess í tengslum við hlutafjáraukningu í FL Group hf., hafi ekki verið nein lausn á þeim vanda sem bankinn hafi staðið frammi fyrir. Viðskiptaleg ákvörðun hafir verið tekin og hafi hún verið rökrétt í stöðunni. Ákvörðunin hafi þjónað þeim tilgangi að tryggja stöðu Glitnis banka hf. og vernda hagsmuni bankans. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi staðið að baki Stími ehf., auk þess sem hluthafar í félaginu hafi komið inn með stóran hlut í hlutafé. Allt þetta hafi aukið líkur á að félagið gæti staðið að baki fjárskuldbindingum sínum. Bankanum hafi hreinlega borið að taka þessa ákvörðun í þeirri stöðu er upp hafi verið komin.

Rétt sé að ákvarðanir áhættunefndar í báðum þessum tilvikum hafi verið utan heimilda. Því hafi ekki verið flaggað og um eins konar yfirsjón að ræða hjá áhættunefnd. Ákærði kvaðst ekki hafa komið að þeirri ákvörðun að Stím ehf. tæki þátt í hlutafjárútboði FL Group hf. Hann kvaðst muna eftir samskiptum við P sem setið hafi í áhættunefnd. P hafi ekki verið sáttur við viðbótarlánveitingu til Stíms ehf. Það hafi verið skiljanlegt. Ákærði og P hafi farið yfir málið og orðið ásáttir um niðurstöðu í ljósi þeirra aðstæðna er uppi hafi verið.

Miðað við að Stím ehf. hafi verið í áhættuflokki 7 hafi heimild áhættunefndar miðast við 8% af áhættugrunni. Lán það sem veitt hafi verið í nóvember 2007 hafi numið um 9% af áhættugrunni og því verið lítillega utan þessa viðmiðs. Hefði lánið verið í áhættuflokki 6 hefði það verið innan marka, því í flokki 6 hafi áhættan verið 10% af áhættugrunni. Rétt væri að lánveitingin í nóvember 2007 hafi verið utan þeirra heimilda er þá hafi gilt. Hafi verið um eins konar yfirsjón að ræða að áhættunefnd hafi ekki áttað sig á því að lánveitingin færi umfram mörk nefndarinnar. Reglur og ákvarðanir um áhættuflokkun hafi verið í höndum áhættunefndarinnar sjálfrar. Ákvörðunin hafi verið langt innan þeirra reglna sem bankanum hafi verið settar af Fjármáleftirlitinu en þær hafi miðast við 25% af eiginfjárgrunni. Tilgangur áhættuflokkunarkerfis hafi verið að tryggja að eigið fé bankans væri bundið í samræmi við áhættu og að verðlagning til viðskiptavina endurspeglaði það. Til viðbótar hafi kerfið verið notað til að stýra heimildum til áhættutöku innan bankans. Bæði áhættustýringu og útlánaeftirliti virðist hafa yfirsést að þessi ákvörðun félli lítillega utan viðmiðanna fyrir áhættuflokk 7. Um leið og áhættustýring hafi bent áhættunefnd á það atriði hafi þetta verið leiðrétt. Ný viðskiptamörk hafi fengið samþykki stjórnar án athugasemda, á næsta reglulega fundi í stjórn í lok janúar 2008. Þetta formsatriði hafi því verið leiðrétt. Ákærði hafi enga persónulega hagsmuni haft af þessu. Að því er varðaði einstakar bókanir af fundum áhættunefndar kvaðst ákærði í dag ekki muna sérstaklega eftir umræddum fundum, en ritaðar fundargerðir yrðu að standa fyrir þeim ákvörðunum sem teknar hafi verið. Hið svokallaða Stím mál hafi ekki verið neitt sérstaklega stórt mál í bankanum. Ákærði kvaðst ekki muna af hvaða ástæðu lánveitingin, 16. nóvember 2007, hafi verið nokkru lægri en sú heimild er áhættunefnd hafi verið búin að samþykkja nokkrum dögum fyrr. Ástæðan geti þó einfaldlega verið sú að ákveðið hafi verið að kaupa minna af hlutabréfum þegar upp var staðið. Ákærði kvaðst ekki muna ástæðu þess að félaginu Stími ehf. hafi á árinu 2008 verið skipt upp í nokkur félög. Sjálfsagt hafi sú ákvörðun verið fyrsti þáttur í endurskipulagningu mála félagsins. Það að skipta félaginu upp hafi eitt og sér ekki breytt neinu varðandi áhættu af félaginu. Meira hafi þurft að koma til sem sjálfsagt hafi verið ætlunin að vinna að. Þá kvaðst ákærði ekki muna eftir eða þekkja atvik að baki því að félagið FS39 ehf. hafi orðið að STM ehf. Ákærði kvaðst ekki hafa komið að samningagerð um hagnaðarhlutdeild vegna Stíms ehf. Þá kvaðst ákærði aldrei hafa lofað Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. skaðleysi af þátttöku í Stím verkefninu.

Ákærði J-kk-nf B-kk-nf kvaðst hafa starfað sem framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Glitnis banka hf. á árunum 2007 og 2008. Innan þeirrar einingar hafi verið verðbréfamiðlun, gjaldeyrismiðlun, gjaldeyrisstýring, afleiðuborð og greiningardeild. Lánveitingar hafi ekki verið til afgreiðslu markaðsviðskipta í bankanum, en þær hafi verið í viðskiptabankanum og á fyrirtækjasviði. Fjárfestingar í óskráðum hlutabréfum hafi verið inni í fjárfestingarbankanum. Á hafi verið forstöðumaður eigin viðskipta Glitnis banka hf. og gjaldeyrisstýringar og undirmaður ákærða í þessum störfum. Á hafi einnig verið yfirmaður svonefndrar FX advisory og stýrt þar fjárfestingum. Í því starfi hafi ákærði ekki verið yfirmaður Á og hafi hann aldrei sagt honum fyrir verkum að því leyti. FX advisory hafi fallið innan Glitnis sjóða hf. og hafi yfirmenn þeirra sjóða getað gefið Á fyrirmæli varðandi fjárfestingar þar á bæ.

Ákærði kvaðst hafa fært það í tal við Á hvort til greina kæmi að GLB FX fagfjárfestasjóður, sem tilheyrt hafi Glitni sjóðum hf., myndi kaupa skuldabréf útgefið af Stími ehf. í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Á hafi í framhaldi af því tekið ákvörðun um þau kaup. Hafi ákærði engin áhrif haft þar á, enda ekki í stöðu til þess gagnvart Á. Hafi ákærði gengið út frá því að Á myndi skoða undirliggjandi þætti sem gerðu kaupin fýsileg og hvernig þau myndu passa inn í fjárfestingastefnu Á fyrir hönd sjóðsins. Ákærði kvaðst hafa verið fjarverandi dagana 20. til 23. ágúst 2008, að báðum dögum meðtöldum. Hafi ákærði þá verið staddur í Selá í Vopnafirði, en þar hafi ekki verið neitt símasamband. Dagana 25. ágúst 2008 til 2. september, hafi ákærði síðan verið staddur í San Sebastian á Spáni. Af þessum ástæðum standist ekki sá framburður Á að hann hafi átt fund með ákærða daginn áður en Á hafi keypt umrætt skuldabréf. Einhverju eftir þessi kaup hafi ákærði rætt þessi mál við Á í síma og Á þar viðurkennt að hafa keypt bréfið sjálfur. Lögregla hafi eytt því samtali síðar. Ákærði kvaðst hafa átt töluverða hagsmuni inni í GLB FX fagfjárfestasjóðnum, en fjárfesting ákærða þar inni hafi numið um 30 milljónum króna á árinu 2008. Sé því augljóst að ákærði hafi viljað sjá jákvæða en ekki neikvæða ávöxtun sjóðsins.

Ákærði kvaðst hafa þekkt meðákærða Þ-kk-þf L-kk-þf frá því þeir hafi verið ungir menn. Þeir væru vinir. Ákærði kvaðst sennilega hafa þekkt umræðuna um svonefnd Stím-viðskipti á sínum tíma. Hann hafi farið í ferð til Rússlands haustið 2007 þar sem þessi málefni hafi sennilega borið á góma. Kvaðst ákærði telja að hugmyndin hafi orðið til í viðræðum á milli margra manna og þá einkum innan úr fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf. Sú hugmynd hafi síðan þróast áfram. Glitnir banki hf. hafi verið búinn að safna bréfum í FL Group hf. fyrir einhvern viðskiptavin sem síðar hafi gengið úr skaftinu. Ákærði hafi hins vegar ekki þekkt hver hafi verið með þetta mál á sínu borði innan Glitnis banka hf. Hafi ákærði ekki komið að því að setja upp Stím-strúktúrinn.

Ákærði kvaðst hafa staðið í þeirri trú að hann hafi fyrstur manna nefnt þessa hugmynd við meðákærða Þ-kk-þf L-kk-þf um að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. kæmi að Stím-viðskiptunum. Hann hafi síðar frétt að sennilega hafi miðlari innan Glitnis banka hf. rætt þetta fyrstur manna við meðákærða. Ákærði hafi þó rætt þetta við meðákærða áður en málið hafi farið af stað. Hafi meðákærði spurt að því hvort Saga Capital fjárfestingarbanki hf. kæmist ekki inn í lánveitingu til félagsins. Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi verið í mun að komast að málinu og tilkynna um viðskiptin. Með því hafi bankinn viljað sýna aukna hlutdeild á markaði. Í upphafi hafi verið rætt um að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. myndi finna fjárfesta í verkefnið. Bankinn hafi hins vegar viljað eiga beina aðkomu sjálfur. Í ljósi alls þessa hafi verið ákveðið að skipta þóknun vegna viðskiptanna þannig að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengi hluta af þóknuninni.

Ákærði kvaðst hafa átt marga fundi um málefni Stíms ehf. með fulltrúum Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Vegna tengsla við meðákærða Þ-kk-þf L-kk-þf hafi Þ-kk-nf oft haft samband við ákærða til að óska eftir fundum um málefni. Hafi ákærði þá oft haft með það að gera að hafa milligöngu um að stofna til funda á milli meðákærða og starfsmanna Glitnis banka hf. Ákærði myndi ekki í dag eftir því sem rætt hafi verið en ljóst væri að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi haft áhyggjur af þróun mála í ljósi gengisfalls hlutabréfa og þess að bankinn hafi verið með víkjandi lán gagnvart láni Glitnis banka hf. Á einhverjum tímapunkti hafi fulltrúar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. rætt um hvort til greina kæmi að breyta láni sínu í skuldabréf. Það hafi verið samþykkt af hálfu Glitnis banka hf., enda ekki skipt máli fyrir bankann.

Ákærði kvaðst ekki hafa komið að gerð svonefndra hagnaðarhlutdeildarsamninga á milli Glitnis banka hf., Stíms ehf. og Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Sérfræðingar á afleiðudeild innan markaðsviðskipta Glitnis banka hf. hafi komið að því að verðmeta svonefnda ,,optiona“ á Glitni banka hf. og FL Group hf. Það mat hafi verið fræðilega unnið. Þeir hafi ekki mátt hafa allar upplýsingar að baki þar sem það hafi getað verið verðmótandi, sem ekki hafi verið heimilt. Fyrirsvarsmenn í bankageiranum hafi allt árið 2008 talið að botni í hlutabréfaverðum væri náð og að verð myndi fara að rísa aftur. Hafi ákærða sjálfum fundist það líklegt. Staða Stíms ehf. hafi ekki verið góð á árinu 2008. Skuldastýring félagsins hafi þó skilað árangri. Ákærði hafi undirritað yfirlýsingu til Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. vegna Stíms ehf. Það hafi verið á sama tíma og félagið hafi farið í skuldastýringu. Hafi Á annast um skuldastýringuna. Ákærði kvaðst ekki muna sérstaklega eftir fundi með meðákærða þar sem kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á skuldabréfi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi m.a. borist í tal. Vel geti verið að slíkt hafi verið rætt. Ákærði hafi átt marga fundi um málefni Stíms ehf. Ákærði kvaðst ekki kannast við að Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. eða öðrum hafi verið lofað skaðleysi vegna hinna svokölluðu Stím-viðskipta.

Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf kvaðst hafa verið einn af stofnendum Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Bankinn hafi verið stofnaður í lok árs 2006. Hafi ákærði starfað sem forstjóri bankans á árunum 2007 og 2008 og allar götur þar til í febrúar 2011 er hann hafi látið af störfum. Á þeim tíma sem ákærði hafi starfað sem forstjóri bankans hafi hann átt um 10 til 12% hlut í bankanum. Hafi hluthafar í bankanum gert kröfu um slíkan eignarhlut ákærða. Það hafi verið sameiginleg ákvörðun ákærða og stjórnar bankans að hann léti af störfum í ljósi þess að hann væri með réttarstöðu sakbornings í því máli sem hér sé til meðferðar. Bankinn hafi verið lítill í upphafi starfseminnar og starfsmenn fáir og hafi þau einungis verið fjögur í upphafi.

Ákærði kvaðst lítið hafa þekkt meðákærða L-kk-þf, en meðákærða J-kk-þf hafi ákærði þekkt vel á þessum tíma og þar verið bæði um viðskipta- og vinatengsl að ræða. Ákærða hafi ekki þótt neitt óeðlilegt standa að baki þeirri ákvörðun GLB FX fagfjárfestasjóðs að kaupa víkjandi skuldabréf að fjárhæð ríflega 1 milljarður króna útgefið af Stími ehf. 26. nóvember 2007 í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Samningar um peningaþvætti og almenna viðskiptaskilmála, sem hafi verið forsenda þess að sjóðurinn mætti eiga viðskipti við fjárfestingarbankann, hafi verið undirritaðir af stjórn Glitnis sjóða hf. Samskipti starfsmanna Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., við sjóðsstjóra GLB FX fjárfestingasjóðs og stjórnarmenn, hafi aldrei gefið til kynna að neitt óeðlilegt væri á seyði. Ákærði hafi aldrei rætt við þessa einstaklinga. Eftir að starfsmönnum Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi orðið það ljóst að GLB FX fagfjárfestasjóður hafi í raun verið sami aðili og séð hafi um skuldastýringu fyrir útgefanda skuldabréfsins, hafi þeim orðið ljóst að kaup á hávaxtaskuldabréfi, útgefnu af Stími ehf. sem þá hafi verið í skuldastýringu, gæti verið eðlilegur hlutur í því að létta skuldabyrði félagsins. Upplýsingar um fjárhagsstöðu Stíms ehf. hafi ekki legið fyrir hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Þannig hafi bankinn ekki haft mikla hagsmuni af því að félagið Stím ehf. héldi áfram starfsemi. Frá öndverðu hafi hagsmunir Glitnis banka hf. verið í öndvegi. Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi orðið ljóst að margar þær forsendur, sem í upphafi hafi verið lagðar til grundvallar af hálfu Glitnis banka hf. varðandi félagið, hafi ekki staðist og þróast á annan veg en upp hafi verið lagt með. Gögn málsins leiði í ljós að 3. október 2008 hafi hagnaður af skortstöðu Stíms ehf. numið um 8 milljörðum króna. Hafi félagið hagnast um þá fjárhæð. Fyrirsvarsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi engar upplýsingar haft um það á þeim tíma. GLB FX fagfjárfestasjóður hafi því haft mun betri upplýsingar um stöðu Stíms ehf. en fjárfestingarbankinn.

Að því er varðaði ástæðu þess að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi tekið þátt í fjárfestingu í Stími ehf. og svo fjárfestingum Stíms ehf., þá hafi það verið á mjög skýrum forsendum. Hafi bankinn tekið bæði þátt í lánveitingu og jafnframt í hlutafjárþátttöku. Allt árið 2007, eftir því sem að markaðir hafi farið að falla frá miðju ári 2007 og til hausts, hafi fjárfestingabankinn losað umtalsvert af eigin hlutabréfaáhættu á innlendum markaði. Hafi bankinn verið búinn að losa megnið af hlutabréfaáhættu sinni þegar þarna var komið við sögu. Miðlari innan Glitnis banka hf. hafi haft samband og boðið fjárfestingarbankanum að taka þátt í ,,gíruðu“, eða skuldsettu eignarhaldsfélagi með undirliggjandi hlutabréfaáhættu á íslenskum markaði. Það myndi henta ,,prófíl“ bankans á þessum tímapunkti að fara í hávaxtabréf. Hafi bankinn verið að leita að hávaxtabréfum. Bankinn hafi nýlega verið byrjaður og átt gríðarlega mikið af eigið fé. Mjög þröngt hafi verið um ávöxtunarkosti á þessum tímapunkti og raunverulegt vandamál hjá bankanum að ávaxta þetta eigið fé.

Upphafleg hugmynd hafi verið í þá veru að um skuldsett eignarhaldsfélag yrði að ræða og myndi það fjárfesta í hlutabréfum í Glitni banka hf. og FL Group hf. Á þeim tíma hafi hugmyndin verið sú að fjárfestar í félaginu yrðu Ó-kk-nf J-kk-nf Ó-kk-nf, Samherji hf., Byr fjárfestingabanki og fleiri. Hafi málið í framhaldi verið rætt innan Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Hafi niðurstaðan orðið sú að bankinn tæki áhættu með því að eignast hlut í félaginu Stími ehf. að 6,25% hluta, auk þess sem bankinn myndi veita félaginu lán upp á um 1 milljarð króna. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi átt mikið eigið fé á þessum tíma og bankinn verið að leita að góðum ávöxtunarmöguleika. Verð hlutabréfa hafi fallið nánast samfellt frá því um mitt ár 2007. Hafi það verið trú fyrirsvarsmanna Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að það verðfall myndi stöðvast. Af þeim ástæðum hafi þátttaka í Stím verkefninu getað skilað bankanum góðri ávöxtun. Ákærði kvaðst sennilega hafa þekkt hvernig tryggingum bankans vegna viðskiptanna yrði háttað á sínum tíma. Hafi ákærði t.d. vitað að lán fjárfestingarbankans yrði víkjandi gagnvart láni Glitnis banka hf. til Stíms ehf.

Hlutabréfin hafi haldið áfram að lækka og ljóst orðið að grípa hafi þurft til einhvers konar aðgerða eða gera eitthvað til þess að tryggja stöðu lánveitenda. Eiginfjár hluturinn hafi fljótlega orðið verðlítill eða verðlaus eða allavega lítil ábatavon í honum, nema verulegur viðsnúningur yrði. Ákærði kvaðst hafa sent tölvupóst til yfirmanns útlánasviðs Glitnis banka hf., 5. desember 2007, í því skyni að fá upplýsingar um hvers vegna ekki hafi verið gert veðkall gagnvart Stími ehf. Næsta dag, eða 6. desember 2007, hafi ákærði síðan leitað eftir fundi með fyrirsvarsmönnum Glitnis banka hf. vegna málefna Stíms ehf. Hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. haft áhyggjur af stöðu mála og verið að leita upplýsinga um ástæður þess að ekki hafi verið hafist handa gagnvart Stími ehf. Ákærði kvaðst ekki hafa vitað af því að samkomulag hafi verið gert á milli Glitnis banka hf. og Stíms ehf., í lok nóvember 2007 eða byrjun desember, um það að lán á félagið yrðu ekki gjaldfelld í framhaldi af veðkallinu. Ákærði kvaðst hafa haldið vinnudagbók vegna starfa sinna í bankanum. Til að öll atvik málsins yrðu upplýst hafi ákærði, undir rannsókn málsins, að eigin frumkvæði látið lögreglu dagbókina í té, en lögreglu hafi láðst að haldleggja dagbókina í húsleit sem framkvæmd hafi verið í höfuðstöðvum Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ákærði hafi fært í dagbókina athugasemd um fund 11. desember 2007. Það hafi sennilega verið gert vegna fundar í Glitni banka hf. vegna málefna Stíms ehf. Ákærði hafi sennilega rætt málið við meðákærða J-kk-þf, þó svo ákærði myndi ekki hvað þeim hafi farið á milli. Slæm staða Stíms ehf. hafi sennilega verið rædd. Í dagbókinni komi fram að 16. janúar 2008 hafi aftur verið fundað vegna Stíms ehf. Þá hafi vinna verið í gangi við að breyta því láni, sem Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi veitt Stími ehf., í óskráð skuldabréf sem sett yrði í veltubók bankans. Hafi ákærði, svo sem dagbók hans bæri með sér, sennilega rætt þetta mál við lögfræðing í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi metið það sem svo að það væri betra fyrir bankann að breyta láninu í skuldabréf, sem þá væri framseljanlegt, kysi bankinn að nýta sér það. Það breyti því ekki að hvað svo sem því líði hafi ákærði ávallt staðið í þeirri trú að Saga Capital fjárfestingarbanki myndi fá fullar efndir kröfu sinnar á hendur Stími ehf. Ástæður þess hafi verið þær í fyrsta lagi að Glitnir banki hf. hafi verið stærsti hluthafinn í Stími ehf. Í öðru lagi hafi Glitnir banki hf. verið stærsti lánveitandinn gagnvart félaginu. Í þriðja lagi hafi Glitnir banki hf. tekið Stím ehf. í skuldastýringu. Í fjórða lagi hafi hlutabréfin í Glitni banka hf. verið stærsta veðandlagið í Stími ehf. Allt þetta myndi leiða til þess að Glitnir banki hf. myndi verja félagið.

Ákærði kvaðst ekki hafa komið að gerð hagnaðarhlutdeildarsamninga á milli Glitnis banka hf., Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og Stíms ehf. Ákærði hafi þó vitað af gerð samninganna. Þessir samningar hafi veitt ákveðið traust. Fyrirsvarsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi haft miklar áhyggjur af því að bankinn hefði takmarkaðar upplýsingar um fjárhagsstöðu Stíms ehf. Það hafi bæði verið rætt innan bankans, auk þess sem það hafi komið fram í samtölum við endurskoðendur Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., en þar hafi málið talsvert verið rætt. Niðurstaðan hafi orðið sú að hlutafjáreign bankans í Stími ehf. hafi verið færð niður úr 125 milljónum króna í 1 milljón króna. Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi aldrei verið lofað skaðleysi af þátttöku í Stím-verkefninu. Stím-verkefnið hafi hins vegar verið eitt fyrsta verkefni Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á þessum nótum. Bankinn hafi ákveðið að taka þátt og það verið ákveðið að bankinn myndi þjónusta félagið og búa því heimilisfesti. Í þessum tilgangi hafi fulltrúi bankans tekið sæti í stjórn og verið framkvæmdastjóri félagsins. Hafi það fallið í hlut Y starfsmanns bankans, sem skömmu áður hafi komið nýr inn í bankann. Y hafi hins vegar litlar sem engar upplýsingar fengið um félagið. Ákærði vissi ekki til þess að hluthafafundir hefðu verið haldnir í Stími ehf. á þeim tíma sem Y hafi starfað í félaginu. Í apríl 2008 hafi Glitnir banki hf. útbúið yfirlýsingu til Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. vegna verðfalls á eignum Stíms ehf. Hafi yfirlýsingin verið útbúin til að friðþægja starfsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og átt að staðfesta að eitthvað væri verið að vinna í málefnum félagsins. Hlutabréf FL Group hf. hafi verið afskráð í Kauphöllinni í maí 2008 og það örugglega skipt máli í þessu sambandi.

Staða Stíms ehf. hafi verið rædd fram eftir árinu 2008. Beri dagbók ákærða þess merki. Hann hafi sennilega rætt málefnin við meðákærða J-kk-þf og fleiri innan Glitnis banka hf. Samskiptin hafi þó sennilega mest verið við meðákærða J-kk-þf um hvaða kostir væru í stöðunni. Allt hafi á þessum tíma gengið út á að finna kaupanda að skuldabréfi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ákærði hafi farið þess á leit við meðákærða J-kk-þf að hann hefði upp á slíkum kaupanda. Glitnir banki hf. hafi verið með allar upplýsingar hjá sér varðandi fjárhagsstöðu Stíms ehf. Þegar þar var komið hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. viljað selja áhættuna frá sér. Meðákærði J-kk-nf hafi í tölvupósti 14. ágúst 2008 sagt að hann væri kominn með kaupanda að skuldabréfinu, án þess að ákærði vissi hver það væri. Í framhaldi af því hafi ákærði sent samstarfsmönnum sínum tölvupóst þar sem þessu hafi verið fagnað. Með sölunni hafi mikilli óvissu verið létt af bankanum. Einungis viðskiptalegar forsendur hafi legið að baki þessum viðskiptum. Er kaupandi hafi verið fundinn hafi ákærði farið þess á leit við starfsmann sinn framkvæmdastjóra eigin viðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., að hann myndi leggja fram drög að framvirkum sölusamningi. T lögfræðingur hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. hafi samið sérstakan fyrirvara í sölusamninginn. Hafi það verið gert í ljósi þess að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi aldrei fengið þær upplýsingar um málefni Stíms ehf. sem stefnt hafi verið að. Þær upplýsingar hafi allar legið hjá Glitni banka hf. Seljandi hafi því verið með vöru í höndum sem hann hafi ekki þekkt til hlítar. Sala skuldabréfsins hafi skipt miklu máli fyrir Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ef salan hefði ekki átt sér stað og bankinn tapað kröfunni hefði sennilega þurft að afskrifa fjármunina og staða Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fallið niður í um 30% eiginfjárhlutfall. Ákærði hafi aldrei lagt að eða þrýst á meðákærða J-kk-þf að láta GLB FX fagfjárfestasjóðinn kaupa umrætt skuldabréf. Hafi ákærði á engan hátt stuðlað að því að nákvæmlega þessi kaupandi kæmi að málinu. Þá hafi aldrei hvarflað að ákærða að fjárfestingarbankinn eða ákærði hafi gert nokkuð rangt varðandi sölu skuldabréfsins til fjárfestingarsjóðsins.

a. Vitni

Fjárfestar sem þátt tóku í Stím verkefninu, eða voru með slíka þátttöku til skoðunar, gáfu skýrslu fyrir dóminum, en um er að ræða vitnin C, D, E og F. Ekki er ástæða til að gera grein fyrir framburðum þessara vitna nema í stuttu máli.

Vitnið C kvaðst halda að Á hafi á sínum tíma kynnt fyrir sér hugmyndina að Stím-viðskiptunum. Eftir það hafi T1 verðbréfamiðlari að mestu verið í sambandi við vitnið vegna verkefnisins. Kvaðst vitnið muna að Samherji hf. hafi á sínum tíma stefnt að því að vera hluthafi í Stími ehf. Vitnið kvaðst hafa orðið stjórnarformaður Stíms ehf. Þrátt fyrir það hafi vitnið í reynd ekki stjórnað félaginu og ekki vitað hver hefði gert það. Engir stjórnarfundir hafi verið haldnir í félaginu. Þá kvaðst vitnið ekki muna eftir neinum samskiptum við Y, skráðan framkvæmdastjóra Stíms ehf. Vitnið kvaðst hafa tekið ákvörðun um að Stím ehf. tæki þátt í hlutafjárútboði FL Group hf. sem fram fór í desember 2007. Sú ákvörðun hafi sennilega verið eina ákvörðun vitnisins varðandi félagið. Vitnið kvaðst muna eftir að hafa ritað undir beiðni um skuldastýringu fyrir Stím ehf. en ekki fylgst með afkomu hennar. Hann kvaðst ekki muna eftir að honum eða öðrum hafi verið lofað skaðleysi af þátttöku í Stím-verkefninu. Vitnið hafi verið með félög á sínum vegum í skulda- eða gjaldeyrisstýringu hjá Glitni banka hf. Hafi Á hafi verið með þau félög á sínu borði. Hann hafi ekki oft rætt við Á um hvernig stýringin gengi.

Vitnið D bar að honum hafi verið boðið að fjárfesta í félaginu FS37 ehf. Hafi hann, í gegnum félag á sínum vegum, lagt 200 milljónir króna sem hlutafé inn í félagið. Starfsmaður frá Glitni banka hf. hafi haft samband og boðið þennan kost. Ákærði L-kk-nf hefði ítrekað þetta boð síðar og hann ákveðið að taka þátt. Hluthafahópur hafi ekki verið kynntur á þeim tíma að öðru leyti en því að einhver listi hafi legið fyrir. Hann hafi ekki þekkt hver hafi stjórnað félaginu og ekki hafi hann verið boðaður á hluthafafundi í félaginu. Hlutaféð hafi tapast.

Vitnið F kvaðst hafa verið sparisjóðsstjóri Byrs á árinu 2007. Stím-verkefnið hafi verið kynnt fyrir bankanum. Sennilega hafi borist tölvupóstar með hugmyndum um að sparisjóðurinn myndi að einhverju leyti fjármagna verkefnið. Einhver samskipti hafi vitnið átt við ákærða L-kk-þf um málefnið. Ákvörðun hafi verið tekin hjá Byr að sparisjóðurinn myndi ekki lána í verkefnið, en dótturfélag Byrs, SPV fjárfestingarfélag hafi hins vegar lánað. Verkefninu hafi verið lýst sem góðum fjárfestingakosti. Ábyrgð hafi ekki verið tekin á fjárfestingunni, þó svo forstjóri Glitnis banka hf. hafi sagt að á henni myndi félagið ekki tapa.

Fyrrverandi stjórnarmenn í Glitni banka hf. komu fyrir dóminn, en um er að ræða vitnin H, I, J, K, L og M.

Vitnið H kvaðst hafa sest í stjórn Glitnis banka hf. í apríl 2007 og setið allt til síðla febrúar 2008. Hann hafi verið stjórnarformaður bankans og setið í stjórn Glitnis banka hf. í umboði FL Group hf. Forstjóri Glitnis banka hf. hafi borið mál upp í stjórn er komið hafi frá áhættunefnd bankans. Dagskrá stjórnar hafi oftast verið ákveðin af vitninu eða ákærða L-kk-þgf, sem forstjóra bankans. Lánamál hafi komið fyrir stjórn ef einstök lán fóru yfir lánamörk viðkomandi viðskiptamanns hjá áhættunefnd. Hafi forstjóri bankans komið með slík mál á fund stjórnar. Áhættunefnd hafi ekki verið heimilt að afgreiða einstök lánamál fyrr en stjórn bankans hafi hækkað lánamörk viðkomandi viðskiptavinar. Ekki hafi verið til staðar undanþáguheimildir frá því milli funda. Vitnið kvaðst ekki muna sérstaklega eftir málefnum Stíms ehf. á fundum í stjórn. Af fundargerð stjórnar frá því í janúar 2008 megi ráða að vitnið hafi setið þann stjórnarfund. Ekki hafi verið kynnt fyrir stjórn sú ákvörðun áhættunefndar, frá 12. nóvember 2007, um að veita 24 milljarða króna lán til Stíms ehf., eða ákvörðun um lánveitingu upp á 19,5 milljarða króna, 16. nóvember 2007. Stjórnin hafi ekki heldur komið að ákvörðun um lánveitingu 4. janúar 2008 til Stíms ehf., að fjárhæð 725 milljónir króna. Eina aðkoma stjórnar að málefnum Stíms ehf. hafi verið á stjórnarfundinum 28. janúar 2008.

Vitnið I kvaðst hafa setið í stjórn Glitnis banka hf. frá sumri 2006 þar til í október 2008. Hafi vitnið setið í stjórn í umboði FL Group hf. Almennt hafi ekki verið fjallað um einstök lánamál í stjórn bankans. Áhættunefnd hafi hins vegar getað óskað eftir breyttum viðskiptamörkum einstakra viðskiptavina og hafi stjórn í framhaldi fjallað um slík mál.

Vitnið J kvaðst hafa sest í stjórn í apríl 2007 og setið fram að falli bankans í október 2008. Vitnið hafi setið í stjórn í umboði Saxbygg ehf. Samkvæmt fundargerð frá 28. janúar 2008 hafi vitnið setið stjórnarfund þann dag. Stjórn bankans hafi ekki tekið ákvarðanir um einstaka lánveitingar viðskiptavina, heldur hafi stjórnin haft það hlutverk að lyfta mörkum. Á fundinum 28. janúar 2008 hafi stjórn verið að lyfta mörkum gagnvart Stími ehf. þar sem krónan hafi verið sveiflukennd. Stjórn hafi ekki með ákvörðun sinni verið að samþykkja fyrri lánveitingar bankans gagnvart Stími ehf.

Vitnið K kvaðst hafa setið í stjórn frá því í ágúst 2007 þar til í janúar 2008. Það hafi hann gert í umboði hluthafa bankans. Hann myndi ekki eftir málefnum Stíms ehf. á stjórnarfundum.

Vitnið L kvaðst hafa setið sem óháður stjórnarmaður í stjórn Glitnis banka hf. frá því í apríl 2005 til síðla febrúar 2008. Á stjórnarfundi 28. janúar 2008 hafi stjórn verið að hækka mörk Stíms ehf. vegna skuldastýringar sem félagið hafi verið sett í. Dekka hafi þurft gengissveiflur varðandi fjárfestingar félagsins. Einstaka lánveitingar hafi ekki verið ræddar í stjórn bankans.

Vitnið M kvaðst hafa setið sem varamaður í stjórn Glitnis banka hf. frá því í lok árs 2007 þar til bankinn hafi fallið í október 2008. Hann myndi ekki eftir málefnum Stíms ehf. Af fundargerðum stjórnar gæti hann þó séð að lánamörk Stíms ehf. hafi verið hækkuð á stjórnarfundi.

Vitnið O kvaðst hafa starfað sem yfirlögfræðingur Glitnis banka hf. og verið ritari stjórnar á árunum 2007 og 2008. Þá hafi hann séð um regluvörslu fyrir bankann. Hafi hann heyrt beint undir forstjóra bankans. Vitnið kvaðst hafa ritað fundargerðir stjórnar bankans. Ritari forstjóra bankans hafi séð um að senda fundargögn út fyrir stjórnarfundi, en forstjórinn hafi undirbúið dagskrá funda. Mál sem komið hafi frá áhættunefnd bankans, sem hafi verið æðsta lánanefnd hans, í málum sem ekki þyrftu að fara fyrir stjórn, hafi ekki farið í gegnum ritara heldur hafi þau yfirleitt komið frá formanni áhættunefndar bankans sem væri forstjóri bankans. Yfirlögfræðingur bankans hefði haft það hlutverk að veita lögfræðilega ráðgjöf. Yfirlögfræðingur hafi setið fundi áhættunefndar og verið án atkvæðisréttar. Áhættunefnd hafi sjálf átt að gæta að viðskiptamörkum og getað leitað álits yfirlögfræðings ef um álitamál væri að ræða.

Fyrir dóminn komu fulltrúar í áhættunefnd Glitnis banka hf., en um er að ræða vitnin Ó, P, Q, R og S.

Vitnið Ó kvaðst hafa verið fjármálastjóri Glitnis banka hf. á árinu 2007 og 2008, auk þess að hafa setið í áhættunefnd bankans. Vitnið kvaðst líta svo á að áhættunefnd hafi á fundi sínum 12. nóvember 2007 verið að leggja almenna línu varðandi Stím-viðskiptin. Samþykktur hafi verið rammi til að vinna eftir. Af gögnum málsins mætti sjá í lánveitingum til Stíms ehf., í nóvember 2007 og janúar 2008, að veðþekja hafi þótt ásættanleg. Vitnið myndi eftir því að töluverð umræða hafi verð um lánamál Stíms ehf. Andstaða hafi verið hjá einhverjum lánanefndarmanna en á endanum hafi lánamál verið samþykkt. Allar ákvarðanir hafi verið teknar á viðskiptalegum forsendum. Staða Glitnis banka hf. í eigin bréfum hafi ekki gefið mikið svigrúm. Lánahandbók Glitnis banka hf. hafi verið áhættunefnd til hliðsjónar við einstök lánamál og nefndin helst bundin af henni. Vitnið myndi ekki eftir umræðu um að ákvörðun nefndarinnar 12. nóvember 2007, hafi verið utan við þau mörk sem heimiluð hafi verið varðandi Stím ehf. Það hafi helst verið áhættunefndarinnar sjálfrar og lánastjóra að gæta að því að lánamörk væru virt. Vitnið kvaðst minnast þess að ákærði L-kk-nf hafi lýst því að Stím ehf. hafi í janúar 2008 verið búið að skuldbinda sig vegna hlutafjáraukningar í FL Group hf. Það mál hafi lent á borði Glitnis banka hf. sem setið hafi uppi með vandamálið.

Vitnið P kvaðst hafa setið í áhættunefnd Glitnis banka hf. til vors 2008. Áhættunefnd hafi hist reglulega, auk þess sem boðað hafi verið til aukafunda ef ástæða var til. Mál hafi einnig verið afgreidd milli funda. Í því tilviki hafi tveir nefndarmanna þurft að samþykkja lánveitingu og annar þeirra þurft að vera formaður eða varaformaður áhættunefndar. Vitnið kvaðst ekki muna eftir miklum umræðum um lánamál Stíms ehf. á árinu 2007. Myndi vitnið t.d. ekki eftir umræðu um að lánamál Stíms ehf. frá því í nóvember 2007 þyrftu fyrir stjórn. Gæti það hafa verið mistök að málið hafi ekki farið fyrir stjórn. Það hafi verið hlutverk þess sem sat í forsæti áhættunefndar að vísa málum til stjórnar bankans sem þurft hafi að fara þá leið. Annars hafi það almennt verið hlutverk lánaeftirlits að fylgjast með því að mörk væru virt. Að því er varðaði lánveitingu í janúar 2008, í tengslum við hlutafjáraukningu FL Group hf., þá hafi vitnið gert athugasemd við lánveitingu í því tilviki. Vitninu hafi fundist eigið fé Stíms ehf. vera veikt og að ekki væri ástæða til að bæta meira af hlutabréfum við í safn félagsins. Vitnið hafi gert athugasemdir vegna lánveitingarinnar og kallað eftir svörum. Ákærði L-kk-nf hafi rætt málið við vitnið og skýrt ástæður þess að skynsamlegt væri fyrir Glitni banka hf. að lána félaginu vegna hlutafjáraukningarinnar og hafi vitnið fallist á þau rök. Lánaeftirlit bankans hafi síðar bent á að lánveitingar hafi farið yfir mörk og að málið þyrfti að fara fyrir stjórn bankans. Lán til Stíms ehf. hafi verið veitt á viðskiptalegum forsendum.

Vitnið Q kvaðst hafa verið framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs Glitnis banka hf. og nefndarmaður í áhættunefnd bankans á árinu 2007. Áhættunefnd hafi samþykkt að veita Stími ehf. lánafyrirgreiðslu á fundi sínum 12. nóvember 2007. Þá hafi málið ekki verið komið í endanlega útfærslu og áhættunefndin samþykkt að halda málinu áfram á þessum sömu nótum og að hafi verið stefnt. Vitnið kvaðst hafa ritað undir lánveitingu til Stíms ehf. 16. nóvember 2007, ásamt ákærða L-kk-þgf. Vitnið myndi þó ekkert eftir lánveitingunni sem slíkri. Áhættunefnd hafi farið yfir mörk í ákvörðun sinni 12. nóvember 2007 miðað við áhættuflokkun lántaka. Enginn nefndarmaður hafi veitt því athygli og það verið óviljaverk. Kvaðst vitnið hafa litið svo á að það hafi verið hlutverk áhættustýringar og lánastjóra að benda á slíkt. Það hafi verið á hendi forstjóra bankans að fara með mál frá áhættunefnd fyrir stjórn bankans. Skuldsetningarhlutfall í lánveitingum til Stíms ehf. hafi ekki verið óvenjulegt.

Vitnið R kvaðst hafa átt sæti í áhættunefnd Glitnis banka hf. Nefndin hafi getað samþykkt lánveitingar á milli funda en þá þurft samþykki tveggja nefndarmanna og annar þurft að vera formaður eða varaformaður nefndarinnar. Vitnið kvaðst ekki muna í dag eftir afgreiðslum áhættunefndar, frá árunum 2007 eða 2008, að því marki sem þær hafi varðað Stím ehf. Áhættunefnd hafi farið eftir innri reglum bankans varðandi þætti eins og veðþekju og önnur viðmið. Kvaðst vitnið telja að veðþekjan í Stím viðskiptunum hafi ekki verið óvenjuleg á þeim tíma. Nefndin hafi haft ákveðið svigrúm í þessum efnum og reglurnar því ekki verið bindandi. Allir nefndarmenn í áhættunefnd hafi átt að gæta að því að farið væri eftir reglum og lánamörk virt. Enginn hafi borið ríkari skyldur í því efni umfram aðra. Eins hafi aðallögfræðingur bankans og yfirmaður áhættustýringar átt að gæta að þessu en þeir hafi verið áhættunefnd til ráðgjafar. Áhættustýring hafi þó oft flaggað ef lánamál fóru að nálgast lánamörk. Enginn hafi flaggað því þegar nefndin hafi farið yfir lánamörkin varðandi lánveitingar til Stíms ehf. í nóvember 2007 og janúar 2008. Sennilega hafi verið um mannleg mistök að ræða.

Vitnið S kvaðst hafa setið í áhættunefnd á árunum 2007 og 2008. Allir nefndarmenn hafi þurft að samþykkja einstök lánamál. Ekki myndi vitnið sérstaklega eftir lánveitingum til Stíms ehf. eða umræðum í tengslum við þær.

Fyrrverandi starfsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. komu fyrir dóminn en um er að ræða vitnin T, U, Ú, V og Y.

Vitnið T kvaðst hafa starfað sem framkvæmdastjóri lögfræðisviðs Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á árinu 2007. Vitnið hafi komið að skjalagerð tengdri Stím-viðskiptunum. Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf hafi kynnt verkefnið fyrir henni. Eftir að upphaflegur hópur hluthafa hafi verið kynntur hafi Samherji hf. helst úr lestinni. Það hafi skipt máli þar sem Samherji hf. hafi verið fjársterkur hluthafi. Upphaflegar hugmyndir hafi gert ráð fyrir að Samherji ætti 45% hlut í Stími ehf. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi veitt Stími ehf. lán að fjárhæð ríflega 1 milljarði króna. Hafi það lán verið hluti af heildarviðskiptunum. Vitnið kvaðst sennilega að mestu hafa verið í sambandi við Æ, lögfræðing í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf., og Þ lánastjóra varðandi frágang málsins, en töluverð vinna hafi verið í skjalagerð í málinu. Ákveðið hafi verið að heimilisfesti Stíms ehf. yrði hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og að starfsmaður bankans Y yrði gerður að framkvæmdastjóra Stíms ehf. Upphaflegar ráðagerðir hafi gert ráð fyrir að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. yrði eini bankinn sem kæmi að þessu verkefni. Forsendur hafi hins vegar breyst eftir því sem verkinu hafi miðað áfram. Vitnið kvaðst hafa skynjað hlutina þannig að fulltrúar Glitnis banka hf. hafi tekið allar ákvarðanir varðandi félagið. Þannig hafi öll skjöl sem framkvæmdastjóri hafi þurft að undirrita komið frá starfsmönnum Glitnis banka hf. Ekki hafi gengið fyrir Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að fá nauðsynlegar upplýsingar um Stím ehf. frá Glitni banka hf. til að fjárfestingarbankinn gæti sinnt hlutverki sínu við að þjónusta félagið. Oftsinnis hafi verið gengið eftir upplýsingum og starfsmenn Glitnis banka hf. sífellt verið að lofa því að gögn yrðu send. Það hafi aldrei gengið eftir. Að endingu hafi verið ákveðið að Y myndi hætta sem framkvæmdastjóri.

Staða Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. gagnvart Stími ehf. hafi verið þannig að bankinn hafi bæði lánað félaginu og átt hlutafé í því. Staða Stíms ehf. hafi versnað eftir því sem á leið. Hafi það farið í skuldastýringu hjá Glitni banka hf. Takmarkaðar upplýsingar hafi borist um hvernig skuldastýringin gekk, þrátt fyrir að óskað hafi verið eftir upplýsingum um það. Óskað hafi verið eftir fundum með fulltrúum Glitnis banka hf. til að málin yrðu rædd. Láni Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. til Stíms ehf. hafi verið breytt í víkjandi skuldabréf. Sala hafi að lokum gengið eftir og þar með óvissu um skuldabréfið verið eytt. Vitnið kvaðst hafa samið viðbótarskilmála í kaupsamning um skuldabréfið þar sem seljandi hafi verið að tryggja sig gagnvart söluvörunni. Það hafi verið gert þar sem Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi aldrei fengið þær upplýsingar sem óskað hafi verið eftir varðandi Stím ehf. og því viljað fría sig ábyrgð gagnvart nýjum eiganda.

Vitnið U kvaðst hafa starfað sem lögfræðingur hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. árið 2008. Yfirmaður vitnisins hafi verið T framkvæmdastjóri lögfræðisviðs bankans. Vitnið kvaðst hafa lesið yfir skjöl varðandi sölu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á skuldabréfi til GLB FX fagfjárfestasjóðs. Hafi vitnið að mestu verið í samskiptum við starfsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. vegna málsins en einnig hugsanlega Á, forstöðumann hjá Glitni banka hf.

Vitnið Ú kvaðst hafa starfað sem yfirmaður eigin viðskipta Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á árunum 2007 og 2008. Eigin viðskipti bankans hafi haldið utan um eignarhlut bankans í Stími ehf. Vitnið kvaðst hafa ritað undir samkomulag 26. nóvember 2007 á milli fjárfestingarbankans, Stíms ehf., Glitnis banka hf. og FS38 ehf. um að láni fjárfestingarbankans til Stíms ehf. yrði breytt í víkjandi skuldabréf. Ekki kvaðst vitnið muna eftir tildrögum þess að sá samningur hafi verið gerður. Stím viðskiptin hafi ekki verið sérstaklega stór áhætta fyrir fjárfestingarbankann. Vitnið kvaðst hafa ritað undir sölu á skuldabréfinu til GLB FX fagfjárfestasjóðs. Á forstöðumaður hjá Glitni banka hf. hafi komið fram fyrir hönd kaupanda. Hafi Á átt að vita um stöðu seljandans Stíms ehf. þar sem það félag hafi verið í skuldastýringu hjá Glitni banka hf. Vitnið kvaðst aldrei hafa fengið upplýsingar um að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. ætti að vera skaðlaus vegna sölu á skuldabréfinu.

Vitnið V kvaðst hafa starfað sem framkvæmdastjóri áhættustýringar hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á árinu 2008. Er ráðist hafi verið í Stím viðskiptin hafi eigið fé fjárfestingarbankans verið um 10 milljarðar króna. Lán bankans inn í viðskiptin hafi numið um milljarði króna. Hafi það flokkast sem stór áhættuskuldbinding. Láninu hafi síðar verið breytt í víkjandi skuldabréf. Ekki hafi verið litið á Stím viðskiptin sem skaðlaus viðskipti fyrir fjárfestingarbankann. Vitnið hafi sent ákærða Þ-kk-þgf tölvupóst 28. janúar 2008, varðandi Stím ehf. Hafi vitnið verið að ganga frá eiginfjárskýrslu og stórum áhættuskuldbindingum fyrir bankann. Ákærði Þ-kk-nf hafi staðfest að rétt væri að afskrifa hlut bankans í Stími ehf. Á þessum tíma hafi bankinn verið að ganga frá skýrslu til Fjármálaeftirlitsins. Saga Capital fjárfestingarbanki hf. hafi sótt hart að Glitni banka hf. að fá upplýsingar um virði Stíms ehf. Það hafi gengið illa og fjárfestingarbankinn því litið svo á að skuldabréf bankans sem Stím ehf. hafi verið skuldari að væri lítils virði. Hafi bankinn t.a.m. ekki vitað um skuldastýringu sem félagið hafi verið í og útkomu úr henni. Framkvæmdastjóri Stíms, Y hafi haft takmörkuð gögn um Stím ehf. og ekkert sem nýst hafi í mati á félaginu. Hafi virst eins og Þ-kk-nf hafi ekkert haft með stjórn félagsins að gera. Bankinn hafi þó litið svo á að bréfið væri að fullu tryggt. Hafi bankinn sótt það fast í júlí og ágúst 2008 að selja umrætt skuldabréf. Hagnaðarhlutdeildarsamningur hafi verið gerður milli Glitnis banka hf., Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og Stíms ehf. Hafi samningurinn verið gerður þar sem eignir Stíms ehf. hafi lækkað í verði og krafa fjárfestingarbankans því ekki eins vel tryggð. Hafi bankinn viljað einhverjar tryggingar gagnvart kröfu sinni. Vitnið hafi lagt mat á virði þessa samnings. Vitnið staðfesti að hafa unnið greinargerð og mat fyrir ákærða L-kk-þf í málinu.

Vitnið Y kvaðst hafa starfað sem forstöðumaður fjárstýringar í Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. í nóvember 2007. Eins hafi vitnið verið framkvæmdastjóri Stíms ehf. Ákærði Þ-kk-nf hafi kynnt fyrir vitninu Stím-verkefnið og beðið vitnið um að taka stöðu framkvæmdastjóra í félaginu. Hafi vitnið litið svo á að það tæki það að sér vegna stöðu vitnisins hjá fjárfestingarbankanum. Allir pappírar sem unnir hafi verið vegna félagsins hafi komið frá starfsmönnum Glitnis banka hf. Vitnið hafi tekið á móti þessum pappírum og ritað undir þá eftir að hafa ráðfært sig við lögfræðinga hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Vitnið hafi ekki tekið neinar ákvarðanir varðandi málefni Stíms ehf. og viti ekki hver hafi tekið þær ákvarðanir. Glitnir banki hf. hafi gefið út veðkall vegna lækkandi tryggingar félagsins. Krafa um auknar tryggingar af hálfu bankans hafi ekki komið fram. Vitnið hafi ekki tekið ákvarðanir varðandi þátttöku Stíms ehf. í hlutafjárútboði FL Group hf. í desember 2007 og viti ekki hver hafi tekið þá ákvörðun. Ekki hafi vitnið tekið ákvarðanir varðandi fjármögnun kaupa á hlutum í hlutafjárútboðinu. Þar sem ekki hafi gengið fyrir vitnið eða starfsmenn Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að fá neinar upplýsingar um málefni Stíms ehf. hafi vitnið viljað losna úr stjórn félagsins. Það hafi orðið í ágúst 2008. Vitnið kvaðst ekki hafa neitt haft að gera með kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á hinu víkjandi skuldabréfi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. sem Stím ehf. var skuldari að.

Vitnið Z kvaðst hafa starfað sem forstöðumaður áhættustýringar Glitnis banka hf. síðla árs 2007 og á árinu 2008. Áhættustýring hafi verið innan fjármálasviðs bankans og Ó fjármálastjóri Glitnis banka hf. verið yfirmaður vitnisins. Vitnið kvaðst hafa verið ritari áhættunefndar frá vori 2007 fram til sumars 2008. Í þeim tilgangi að reglur um varnarlínur bankans yrðu sem skilvirkastar hafi vitnið óskað eftir því á þessum tíma að forstöðumaður áhættustýringar ætti sæti í áhættunefnd til að nefndin hefði góða sýn á afgreiðslur nefndarinnar. Vitnið hafi ekki farið með atkvæði á fundum en það hafi getað tjáð sig um einstök mál. Það hafi verð hlutverk allra nefndarmanna að taka einstakar ákvarðanir. Engum einum hafi verið falið að bera ábyrgð á lánamáli. Áhættustýring hafi leitt vinnu við styrkingu innviða bankans og fært reglur í form til að móta áhættustefnu bankans. Reglur um eiginfjárþörf bankans hafi verið endurskoðaðar. Vinnu við nýjar reglur um áhættunefnd og áhættustýringu hafi lokið í október/nóvember 2007. Vitnið kvaðst hafa ritað fundargerð áhættunefndar vegna fundar 12. nóvember 2007. Skilja verði þessa fundargerð eftir orðanna hljóðan. Varðandi fundargerð áhættunefndar, frá 25. nóvember 2007, þá hafi áhættunefnd væntanlega verið að fara yfir veðstöðu í mörgum málum bankans vegna veðkalla. Komið hafi verið að veðkalli gagnvart Stími ehf. vegna stöðu samkvæmt veðsamningi. Vitnið staðfesti að hafa sent ákærða L-kk-þgf og fjármálastjóra bankans tölvupóst 4. janúar 2008 þar sem gerð hafi verið grein fyrir því að samþykki stjórnar hafi skort fyrir samþykki áhættunefndar til lánveitingar til Stíms ehf. Lánið hafi verið búið að greiða út. Hafi vitnið leitað eftir leiðbeiningum með framhaldið. Þær hafi komið næsta dag. Þá hafi fjármálastjóri sagt að málið yrði að fara fyrir stjórn bankans og að ákærði L-kk-nf yrði að sjá um það. Á fundi áhættunefndar, 9. janúar 2008, hafi verið færð til bókar millifundasamþykkt nefndarinnar þar sem lánveiting til Stíms ehf., að fjárhæð 725 milljónir króna, hafi verið ákveðin. Máli hafi skipt fyrir Glitni banka hf. hvernig fjármögnun Stím-viðskipta hafi verið hagað. Hluthafar Stíms ehf. hafi komið með eigið fé í viðskiptin, auk þess sem lán frá utanaðkomandi aðila hafi komið til. Allt þetta hafi dregið úr áhættu bankans. Svonefnt CAD hlutfall hafi verið eiginfjárgrunnur bankans sem hlutfall af áhættugrunni hans, en það hafi myndað CAD hlutfallið. Eiginfjárhlutfall væri í dag mælikvarði á áhættustýringu banka. Væri eiginfjárhlutfall mælikvarði á fjárhagslegan styrkleika fjármálafyrirtækis. Sýndi hlutfallið þol fjármálafyrirtækis til að taka áhættu, eða svonefnt tapsþol. Stím-viðskiptin hafi haft jákvæð áhrif á eiginfjárhlutfall bankans. Hafi það verið vísbending um að úr áhættu bankans hafi dregið við viðskiptin. Sennilega hafi verið um mistök að ræða þegar áhættunefnd hafi heimilað lánveitingar til Stíms ehf. í nóvember 2007 og janúar 2008 sem hafi verið umfram viðmiðunarmörk lántaka. Þekkti vitnið ekki til þess að farið hafi verið fram úr lánaheimildum af ásettu ráði.

Vitnið Þ kvaðst hafa starfað sem lánastjóri í Glitni banka hf. í nóvember 2007 og janúar 2008. Hlutverk lánastjóra hafi verið að vinna með lánamál einstakra viðskiptavina og fara með lánamál fyrir nefndir innan bankans. Hafi verið lánastjóra og meðlima áhættunefndar að gæta að því að lánamál færu ekki umfram heimildir áhættunefndar. Ekki kvaðst vitnið muna eftir hvernig Stím-viðskiptin hafi komið til. Vitnið hafi unnið ýmsa pappírsvinnu tengda lánveitingum til félagsins og einungis unnið að lánahlið mála félagsins. Vitnið T1 miðlari hafi komið að málefnum Stíms og Þ unnið að málefnum félagsins ásamt T1. Æ lögfræðingur í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf. hafi án vafa komið að skjalagerð tengdri málinu. Vitnið kvaðst ekki muna í dag hvert það hefði leitað ef skort hefði upplýsingar varðandi málefni félagsins. Gögn málsins leiddu þó í ljós að vitnið hefði eitthvað leitað til ákærða L-kk-ef varðandi slíkar upplýsingar. Vitnið kvaðst ekki telja að ákærði hefði stýrt málinu. Vitnið kvaðst ekki hafa komið að þeirri ákvörðun að Stím ehf. tæki þátt í hlutafárútboði FL Group hf. í desember 2007.

Vitnið Æ kvaðst hafa starfað sem lögfræðingur í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf. í nóvember 2007 og fram til september 2008. Yfirmaður vitnisins hafi verið Ö framkvæmdastjóri fyrirtækjaráðgjafar. Hlutverk vitnisins í Stím-málinu hafi verið að setja saman ýmis skjöl tengd viðskiptunum. Hafi vitnið ekki þekkt forsögu málsins eða aðdraganda þessara viðskipta. Kvaðst vitnið telja að það hafi fengið þær upplýsingar, sem það hafi þurft í skjalagerð málsins um atriði tengd viðskiptunum, frá Ö. Stím-viðskiptin hafi verið í höndum margra innan bankans. Viðskiptunum hafi verið stillt þannig upp að Stím ehf. myndi ábyrgjast skuldir sínar með eignum sínum. Hluthafar myndu ábyrgjast greiðslu hlutafjárins. Vitnið hafi tekið þátt í ýmsum fundum vegna Stíms ehf. án þess að muna efni þeirra funda í dag. Ábyrgðum Stíms ehf. hafi verið skipt upp síðar með því að dótturfélög hafi verið stofnuð. Það hafi verið gert til að minnka umfang skulda Stíms ehf. þannig að hvert og eitt félag væri með minni skuldir. Vitnið kvaðst hafa samið drög að samningum um hagnaðarhlutdeild varðandi Stím ehf. en ekki átt hugmyndina. Hún hafi komið innan úr Glitni banka hf. Vitnið kvaðst ekki hafa átt aðkomu að kaupum GLB FX fagfjárfestasjóðs á skuldabréfi útgefnu af Stími ehf. í lok ágúst 2008. Vitnið kvaðst ekki muna eftir umræðu um það að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. ætti að vera skaðlaus af Stím-viðskiptunum. Glitnir banki hf. hafi tekið veð í hlutabréfum í FS37 ehf., síðar Stími ehf. Það hafi leitt til þess að hefði veðþekja farið niður fyrir ákveðin mörk hefði Glitnir banki hf. getað gengið að hlutabréfunum í Stími ehf. Undirliggjandi eign hafi þar með verið komin á forræði bankans.

Vitnið Ö kvaðst hafa verið forstöðumaður fyrirtækjaráðgjafar Glitnis banka hf. á árinu 2007 og allt til vorsins 2008. Hafi vitnið verið í hópi starfsmanna Glitnis banka hf. þar sem Stím-viðskiptin hafi verið rædd. Í þeim hópi hafi ákærði L-kk-nf verið. Eins hafi vitnið komið að því að kanna hug fjárfesta til verkefnisins. Ákveðið hafi verið að fyrirtækjaráðgjöfin myndi setja viðskiptin upp. Vitnið hafi í framhaldi tekið málið og rætt það við starfsfólk í fyrirtækjaráðgjöfinni. Æ lögfræðingur á sviðinu hafi komið að málinu. Eftir að Samherji hf. hafi dottið út úr hópi fjárfesta hafi Glitnir banki hf. komið inn í staðinn og lánað í strúktúrinn um 78%, en 80% lánshlutfall hafi verið nokkuð staðlað á þeim tíma. Hafi vitnið væntanlega unnið að útreikningum á ávöxtun af viðskiptunum. Vitnið myndi þó ekki sérstaklega eftir því í dag. Ekkert óvenjulegt hafi verið uppi í þessum viðskiptum og lánsfjárhlutfallið eðlilegt. Ekki kvaðst vitnið kannast við að rætt hafi verið um skaðleysi í þessum viðskiptum. Vitnið kvaðst muna eftir því að Fjármálaeftirlitið hafi skoðað þessi viðskipti er þau hafi farið í loftið. Vitnið kvaðst geta staðfest að þá hafi það greint frá því að hugmyndin að Stím-viðskiptunum hafi komið innan úr fyrirtækjaráðgjöfinni.

Vitnið Á kvaðst hafa verið forstöðumaður eigin viðskipta og gjaldeyrisstýringar innan Glitnis banka hf. á árunum 2007 og 2008. Þá hafi vitnið haft yfirumsjón með GLB FX fagfjárfestasjóði, auk þess að vera með fjölmörg önnur verkefni innan bankans. Næsti yfirmaður vitnisins hafi verið ákærði J-kk-nf, sem framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Glitnis banka hf. Á sínum tíma hafi rekstrarfélag verið stofnað í tengslum við fjárfestingar innan Glitnis banka hf. Þannig hafi Glitnir sjóðir hf. og Glitnir banki hf., sem FX Advisory, gert með sér samning um rekstur fagfjárfestasjóðsins GLB FX. Vitnið hafi ásamt öðrum verið með umboð til fjárfestinga fyrir sjóðinn. Vitnið kvaðst hafa farið í ferð til Rússlands á árinu 2007 þar sem borið hafi á góma svonefnd Stím-viðskipti. Í þeirri ferð hafi einnig verið ákærðu, L-kk-nf og J-kk-nf, og hafi þessi mál hafi verið rædd þar. Einhverjir af upphaflegu fjárfestunum hafi síðar dottið út úr verkefninu. Ákærði L-kk-nf hafi varpað til vitnisins hvort hann hefði einhverja fjárfesta í huga fyrir verkefnið. Verkefnið hafi síðan verið sett á laggirnar.

Einhverju síðar hafi félagið Stím ehf. farið í skuldastýringu. Félagið hafi sennilega verið komið á jákvætt ról áður en Glitnir banki hf. hafi fallið haustið 2008. Að því er varðaði kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á hinu víkjandi skuldabréfi af Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., í ágúst 2008, þá hafi vitnið verið í veiði á þeim tíma er það mál hafi komið upp. Ákærði J-kk-nf hafi hringt í vitnið þar sem ákærði hafi rætt kaup GLB FX fagfjárfestasjóðsins á umræddu bréfi. Komið hafi fram í máli ákærða að búið væri að lofa Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. þessum kaupum. Vitnið kvaðst lítið hafa gefið út á þetta á þessum tíma, en hafa sagt að það myndi skoða þetta. Er vitnið hafi skoðað málið hafi því ekki litist á kaupin þar sem verð fyrir skuldabréfið hafi verið of hátt. Vitnið hafi ekki verið sérfræðingur í kaupum á skuldabréfum þar sem GLB FX fagfjárfestasjóðurinn hafi almennt ekki verið að kaupa skuldabréf á þessum tíma. Eftir að vitnið var komið aftur til vinnu hafi ákærði spurst fyrir um málið og þeir rætt málið öðru hvoru. Þrýstingur hafi aukist af hálfu ákærða J-kk-ef fram til undir lok ágúst 2008. Hafi þetta endað með því að ákærði J-kk-nf hafi átt fund með vitninu þar sem kastast hafi í kekki þeirra í milli þar sem vitnið hafi ekki viljað kaupa hið víkjandi skuldabréf. Hið raunverulega virði skuldabréfsins hafi ekki verið metið, en vitnið hafi talið bréfið verðlítið.

Á þeim tíma hafi krónan heldur verið að styrkjast og engin ástæða til að kaupa víkjandi skuldabréf. Vitnið hafi þekkt félagið Stím ehf. Kaup á skuldabréfinu yrðu ekki góð fyrir fjárfestingasjóðinn. Vitnið hafi viljað ræða þetta nánar í síma og sent ákærða J-kk-þgf tölvupóst þess efnis 27. ágúst 2008. Málið hafi verið þess eðlis að ekki hafi verið hægt að rita um það tölvupóst sem seinna yrði hægt að skoða. Að endingu hafi vitnið spurt ákærða um afleiðingarnar. Ákærði hafi sagt að vitnið yrði að segja að ákærði hafi ákveðið þetta. Kvaðst vitnið þrátt fyrir þetta hafa verið í þeirri stöðu að forminu til að það hefði getað neitað þessu. Í raun hafi ekki verið um eiginlegar hótanir að ræða af hálfu ákærða. Vitnið hafi hins vegar skynjað að kaupin ættu að verða.

Vitnið kvaðst á þessum tíma hafa treyst ákærða J-kk-þgf. Ef ákærði hafi verið búinn að lofa þessum viðskiptum yrði að standa við það. Engar viðskiptalegar forsendur hafi réttlætt kaupin. Öll skjöl málsins hafi komið inn á borð vitnisins til undirritunar. Hafi vitnið látið þau liggja á borðhorninu í einhvern tíma áður en það hafi ritað undir skjölin í lok dags. Þessi kaup hafi svo sem ekki haft mikil áhrif á GLB FX fagfjárfestasjóðinn. Það kæmi til af því að sjóðurinn hefði ekki virkað þannig að einsök viðskipti hefðu verið tekin út úr honum, heldur hefðu fjárfestingarnar myndað eina heild. Aðrir hlutir hefðu verið gerðir á sama tíma til mótvægis. Þá hafi legið fyrir að fara á móti krónunni. Skuldabréfið hafi verið í krónum. Hefði vitnið náð að bjarga því að sjóðurinn yrði fyrir miklu tjóni vegna kaupanna. Kaupin á skuldabréfinu hefðu verið staða á móti krónunni. Misjafnt hefði verið hvað gert hefði verið í skuldastýringu hjá Glitni banka hf. gagnvart einstökum viðskiptavinum. Venjulega hefðu hlutir verið ,,fínpússaðir“ og unnið með gengiskörfur o.fl. Ekki hafi verið venjan að ,,treida“ í skuldastýringum. Skuldastýring Stíms ehf. hafi verið nokkurs konar sérverkefni hjá vitninu. Hafi vitnið stundum fengið sérvalda viðskiptavini í hendur. Sjóður eins og GLB FX fagfjárfestasjóðurinn hafi verið áhættusækinn sjóður. Þannig hafi til að mynda verið unnið með marga gjaldmiðla í honum. Fleiri en vitnið, innan Glitnis banka hf., hafi unnið með skuldastýringar. Þeir aðilar sem verið hafi í skuldastýringu hjá vitninu hafi verið viðskiptavinir hjá Glitni banka hf. Vitnið hafi örugglega að einhverju leyti séð um fjárfestingar fyrir þessa aðila. Öll þau viðskipti sem vitnið hafi haft með höndum hafi verið á viðskiptalegum forsendum.

Á þeim tíma sem vitnið hafi verið að vinna með fjárfestingar fyrir viðskiptavini hafi stöður oft verið opnar og þeim ekki endilega lokað á gengi þess dags sem þeim hafi verið lokað. Samningar hafi verið teknir saman margir í einu og lokað saman. Tekið hafi verið meðalgengi margra daga o.s.frv. Það hafi verið viðurkennd aðferð í bankageiranum á þeim tíma. Vitnið hafi aldrei í störfum sínum haft samninga einhverra vildarvina opna og lokað þeim þannig að einhverjir aðrir viðskiptavinir myndu tapa og vildarvinir hagnast. Vitnið hafi ætíð í störfum sínum gætt að hagsmunum allra viðskiptavina sinna. Sveiflur hafi hins vegar verið miklar í ljósi sveiflna á markaði og hárra fjárfestinga. Vitnið hafi ekki komið hlutum þannig fyrir að Stím ehf. myndi tapa á fjárfestingum til hagsbóta fyrir tiltekna viðskiptavini.

Vitnið kvaðst ættað frá Bolungarvík. Samstarfsmaður þess, A1, væri einnig ættaður þaðan. Vitnið kvaðst þekkja fjárfesta frá Bolungarvík, einstaklingana C, A og B. Þessir einstaklingar væru þrátt fyrir það ekki æskufélagar vitnisins. Í störfum sínum hafi vitnið ekki dregið taum þessara einstaklinga eða félaga á þeirra vegum. Innan Glitnis banka hf. hafi verið eftirlit með fjárfestingum, en það hafi verið í höndum áhættustýringar. Áhættustýring hafi getað séð öll viðskipti.

Vitnið hafi hitt ákærða J-kk-þf í desember 2009. Hafi vitnið grunað að þessi viðskipti yrðu til rannsóknar og spurt ákærða hvernig hann ætlaði að bregðast við málinu. Hafi þeir rætt saman um að reyna að verja málið og hvernig púsla mætti því saman. Vitnið hafi í tvígang farið í skýrslutökur hjá embætti sérstaks saksóknara. Í þeim yfirheyrslum hafi vitnið hengt sig á að ekkert tjón hefði orðið af viðskiptunum. Í seinni yfirheyrslunni, sem verið hafi í desember 2011, hafi vitnið fundið að það hefði ,,tapað“ málinu. Ekki hafi verið hægt að verja kaupin á skuldabréfinu. Eftir yfirheyrsluna hafi vitnið hitt ákærða J-kk-þf og sagt honum að því litist ekki á málið. Hafi vitnið eftir þennan fund velt fyrir sér hvort það ætti að breyta framburði sínum. Eftir umhugsun hafi vitnið ákveðið að segja eins og var. Hafi það, ásamt verjanda sínum, óskað eftir fundi með embætti sérstaks saksóknara þar sem vitnið hafi sagt að það ætlaði að segja alla söguna. Hafi vitnið um leið óskað eftir því að fá að njóta verndar samkvæmt 5. gr. laga um embætti sérstaks saksóknara. Í framhaldi hafi vitnið gefið skýrslu 23. nóvember 2011 þar sem það hafi breytt fyrri framburði sínum og sagt eins og var.

Vitnið A1 kvaðst, á árunum 2007 og 2008, hafa starfað í gjaldeyrisstýringu hjá Glitni banka hf. Á hafi verið næsti yfirmaður vitnisins. Vitnið hafi verið Á mikið til aðstoðar í bankanum. Þannig hafi vitnið oft gengið frá málum sem Á hafi verið búinn að klára. Í lok ágúst 2008 hafi vitnið og Á átt einhver samtöl um kaup GLB FX fagfjárfestasjóðs á skuldabréfi í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ekki kvaðst vitnið þekkja hvort Á hafi verið undir þrýstingi að kaupa umrætt skuldabréf. Hafi vitnið þekkt það að ákærði, J-kk-nf og Á, hafi rætt kaup á umræddu skuldabréfi. Á og ákærði J-kk-nf hafi unnið mjög náið saman í bankanum verið nánast saman hlið við hlið. Hafi þeir rætt saman oft á dag. Hafi Á gengið frá kaupum á bréfinu í lok ágúst 2008. Vitnið kvaðst ekki muna eftir því að einhver starfsmanna Sögu Capital fjárfestingarbanka hafi verið í sambandi við vitnið eða Á vegna kaupa á skuldabréfinu. Vitnið hafi hins vegar verið í sambandi við starfsmenn bankans þegar kaupin hafi verið gerð upp.

Vitnið hafi ekki heyrt að fjárfestingarbankanum hafi verið lofað skaðleysi vegna þátttöku í Stím-viðskiptunum. Vitnið kvaðst hafa metið það svo að Á hafi ekki verið áfjáður varðandi kaup á nefndu skuldabréfi. Hafi Á nefnt það að hann hafi rætt þessi viðskipti við ákærða J-kk-þf. Um hafi verið að ræða óskráð verðbréf, sem hafi verið óvenjulegt en sjóðurinn hafi ekki fjárfest í slíkum bréfum. Þannig hafi andrúmsloftið verið. Á hafi ekki undirritað nauðsynleg skjöl vegna viðskiptanna strax. Vitnið og Á hafi verið saman í opnu rými í bankanum og setið hvor á móti öðrum. Í viðskiptum í gjaldeyrisstýringu hafi nokkur viðskipti oft verið tekin saman. Það hafi leitt til þess að framvirkum samningum hafi ekki endilega verið lokað á því gengi sem verið hafi þann dag. Auk þess hafi gengi flökt mikið á þessum tímum. Ekki kvaðst vitnið kannast við að Stím ehf. hafi verið látið tapa á viðskiptum til að mynda hagnað fyrir einhverja aðra aðila í bankanum.

Vitnið T1 kvaðst hafa verið hafa starfað sem hlutabréfamiðlari í verðbréfamiðlun Glitnis banka hf. í nóvember 2007. Yfirmaður vitnisins hafi verið U1. Á sínum tíma hafi vitnið komið að svonefndum Stím-viðskiptum. Hafi U1 upphaflega orðað þessa hugmynd við vitnið og tengt hana við Æ lögfræðing í fyrirtækjaráðgjöf Glitnis banka hf. Innan fyrirtækjaráðgjafar hafi hugmyndin verið til umræðu. Þegar vitnið hafi komið að málinu hafi verið búið að búa til strúktúrinn í kringum viðskiptin. Hafi vitnið komið að framkvæmd viðskiptanna og þannig verið í sambandi við hugsanlega fjárfesta. Þegar hafi verið búið að ræða við einhverja þeirra. Hluti þeirra hafi verið svokallaðir ,,Vestfirðingar“ og hafi Á rætt við einhverja þeirra. Vitnið kvaðst hafa haft samband við einhvern hjá Samherja hf. sem til hafi staðið að yrðu með. Þeir hafi síðan dottið út. Samherji hafi hafi átt að vera stór hluthafi og þurft að finna annan stóran í þeirra stað. Í þessum viðskiptum hafi ,,gírun“ ekki verið meiri en tíðkast hafi á þessum tíma. Vitnið hafi síðan verið eins konar ,,milliliður“ í öllu ferlinu og komið boðum á milli. Hafi vitnið ekki tekið neinar ákvarðanir varðandi stærri hlutina í viðskiptunum. Yrði að skoða öll samskipti vitnisins við aðra, sem fram kæmu í gögnum málsins, í því ljósi. Ástand á mörkuðum hafi verið orðið erfiðara á þessum tíma og stundum þurft að laða að viðskiptum. Viðskipti eins og Stím-viðskiptin hafi verið stór og þurft að klára nokkuð hratt áður en þau spyrðust út á markað. Eftir að þau yrðu kynnt væri erfiðara að bakka út.

Vitnið U1 kvaðst hafa verið forstöðumaður verðbréfamiðlunar Glitnis banka hf. í nóvember 2007 og janúar 2008. Yfirmaður vitnisins hafi verið ákærði J-kk-nf B-kk-nf. Vitnið kvaðst hafa farið í ferð til Moskvu á árinu 2007 þar sem Stím-viðskiptin hafi borið á góma. Geti það hafa verið upphaf þeirra viðskipta. Ekki hafi vitnið tekið þátt í að setja upp Stím-strúktúrinn. Vitnið kvaðst muna eftir því að Glitnir banki hf. hafi á árinu 2007 verið að safna hlutabréfum í FL Group hf. Hafi bankinn verið að safna bréfum fyrir kaupanda, sem hafi verið Gnúpur fjárfestingarfélag ehf. Fjárfestingarfélagið hafi síðan hætt við þau kaup og bankinn setið uppi með bréfin. Þessi hlutabréf hafi síðan sennilega farið inn í Stím-viðskiptin. Bréfin hafi verið ,,stór staða“ og því erfitt að selja bréfin á einu bretti.

Vitnið Á1 kvaðst hafa tekið við sem fjármálastjóri Glitnis banka hf. í lok maí 2008. Fyrir þann tíma hafi vitnið starfað sem yfirmaður Glitnis fjárfestinga innan bankans, en sú deild hafi fjárfest í óskráðum bréfum. Seinni hluta nóvember 2007 hafi ákærði L-kk-nf beðið vitnið um að líta á Stím-málið. Það hafi sjálfsagt komið til þar sem Glitnir banki hf. hafi átt hlut í Stími ehf. í gegnum STM ehf. sem komið hafi inn gegnum Glitni fjárfestingar. Einhverjir hluthafar í Stími ehf. hafi verið að detta út og hugmyndin verið að Glitnir banki hf. kæmi inn með eigið fé sem hluthafi. Aðdragandi að þessu hafi ekki verið mikill. Hlutur Glitnis banka hf. í gegnum STM ehf. hafi orðið einskis virði við fall hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. Vitnið kvað málefni Stíms ehf. ekki hafa verið inni á borði vitnisins, þar sem málið hafi heyrt undir fyrirtækjasvið bankans. Hafi þess verið farið á leit við vitnið að það kæmi að endurskipulagningu málefna Stíms ehf. og hafi vitnið veitt fyrirtækjasviði ráðgjöf í framhaldi. Vitnið hafi unnið með mörgum að málefnum Stíms ehf. Mætti þar nefna Æ, lögfræðing í fyrirtækjaráðgjöf, og Þ, lánastjóra á fyrirtækjasviði. Í endurskipulagningunni hafi komið upp hugmynd að hagnaðarhlutdeildarsamningum Glitnis banka hf. gagnvart Stími ehf. og Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ekki myndi vitnið hver hafi átt hugmyndina að þeim samningi né hver hafi átt hugmyndina að því að skipta áhættu Stíms ehf. upp á fjögur dótturfélög Stíms ehf. Vitnið kvaðst ekki hafa borið ábyrgð á eða stjórnað málefnum Stíms ehf. innan Glitnis banka hf. Kvaðst vitnið hafa setið fund starfsmanna Glitnis banka hf. með starfsmönnum Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., þar á meðal ákærða Þ-kk-þgf, þar sem málefni Stíms ehf. hafi verið til umræðu.

Endurskoðendur Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., vitnin B1 og C1 komu fyrir dóminn.

Vitnið B1 kvaðst vera löggiltur endurskoðandi að mennt, en vitnið hafi verið endurskoðandi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fyrir rekstrarárin 2007 og 2008. Vinnan hafi verið unnin í samstarfi við C1 endurskoðanda, sem unnið hafi á starfsstöð KPMG ehf. í Reykjavík. Vitnið hafi unnið árshlutauppgjör 2008 fyrir Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Í þeirri vinnu hafi meðal annars falist að meta virði víkjandi skuldabréfs í eigu bankans þar sem Stím ehf. hafi verið skuldari. Uppi hafi verið vafi um verðmæti bréfsins. Hafi vitnið kallað eftir upplýsingum frá ákærða Þ-kk-þgf til að unnt yrði að meta verðmætið. Litlar upplýsingar hafi verið að hafa um fjárhagslegan styrkleika Stíms ehf. Undir lokin hafi endurskoðendur loks fengið upplýsingar sem bent hafi til þess að skuldabréfið væri í lagi. Hafi vitnið vitað að um víkjandi skuldabréf væri að ræða. Hafi því verið haldið fram af ákærða Þ-kk-þgf að Glitnir banki hf. myndi sjá til þess að fjárfestingarbankinn tapaði ekki á skuldabréfinu. Um hafi verið að ræða eins konar skaðleysi. Hafi vitnið ritað minnispunkta vegna þessarar endurskoðunarvinnu. Þar komi fram að vitnið hafi viljað fá einhvers konar skjal sem myndi staðfesta þetta. Um yrði að ræða staðfestingu frá Glitni banka hf. um að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. yrði ekki fyrir skaða vegna bréfsins. Kvaðst vitnið muna eftir því að ákærði Þ-kk-nf hafi, að vitninu viðstöddu, rætt í síma við ákærða L-kk-þf vegna þessa atriðis. Á þeim tíma hafi vitnið og ákærði Þ-kk-nf verið staddir á skrifstofu í fjárfestingarbankanum. Þar hafi verið rætt um að ákærði Þ-kk-nf myndi útbúa texta sem ákærði L-kk-nf myndi samþykkja. Hlutafjáreign Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. í Stími ehf. hafi á endanum verið afskrifuð.

Vitnið C1 kvaðst, ásamt B1, hafa verið endurskoðandi fyrir Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Hafi vitnið komið að gerð árshlutauppgjörs fyrir bankann fyrir árið 2008. Vitnið hafi þekkt að bankinn hafi átt víkjandi skuldabréf á Stím ehf. Kvaðst vitnið muna eftir því að verðmæti skuldabréfsins hafi verið rætt í endurskoðunarvinnunni. C1 hafi að mestu unnið endurskoðunarvinnuna fyrir fjárfestingarbankann en vitnið meira verið C1 til aðstoðar.

Vitnið G1 kvaðst hafa starfað innan áhættustýringar Glitnis banka hf. Hafi vitnið fylgst með stöðu bankans í eigin bréfum og bréfum í FL Group hf. Metin hafi verið staðan í veltubók bankans og miðlunarbók. Þá hafi áhættustýring séð stöðu bankans í bókum markaðsviðskipta sem hafi verið há. Staðan hafi verið rædd í markaðsáhættunefnd bankans. Þeir sem þar hafi átt sæti hafi lagt misjafnan skilning í eign bankans í eigin bréfum. Hafi verið skilningur áhættustýringar að bankinn yrði að selja eigin bréf ef þau væru komin yfir ákveðin mörk.

Vitnið I1 í stjórn Glitnis sjóða hf. kvaðst hafa fyrir hönd Glitnis sjóða hf. ritað undir samning um stýringu á GLB FX fagfjárfestasjóði gagnvart Glitni banka hf. 14. febrúar 2007. Sjóðurinn, sem hafi verið sjálfstæður lögaðili, hafi mátt fjárfesta í gjaldeyri, skuldabréfum og afleiðum. Hafi skuldabréfin mátt vera íslensk. Ekki kvaðst vitnið þekkja til þess er sjóðurinn keypti skuldabréf af Sögu Capital fjárafestingarbanka hf. í lok ágúst 2008. Fjárfestingar hafi verið útvistaðar hjá Glitni banka hf. undir formerkjum FX Advisory. Þó svo sjóðsstjórar sjóða hafi borið ábyrgð á þeim hafi þeir ekki komið að einstaka fjárfestingum fyrir hönd sjóðsins. Þekki vitnið ekki hve stór hluti sjóðsins hafi verið undir í viðskiptum þegar skuldabréfið hafi verið keypt í lok ágúst 2008. Æ forstöðumaður í Glitni banka hf. hafi meðal annarra fjárfest fyrir hönd sjóðsins. Ákærði J-kk-nf hafi ekki haft umboð til þess eða sérstaka stöðu gagnvart sjóðnum.

Vitnið K-x-nf kvaðst á árunum 2007 og 2008 hafa starfað innan lánastýringar Glitnis banka hf. Hafi vitnið meðal annars haft að starfi að færa inn lánamörk á viðskiptavini í kerfum bankans. Hafi vitnið fengið í hendur bókanir varðandi lánamál og skráð inn mörk eftir þeim.

Vitnið N1 kvaðst hafa starfað í skuldabréfamiðlun Glitnis banka hf. á árunum 2007 og 2008. Hafi vitnið átt viðskipti við GLB FX fagfjárfestasjóðinn. Hafi sjóðurinn meðal annars keypt víkjandi skuldabréf úr útgáfulýsingu Baugs hf. frá árinu 2007.

Vitnið Ó1 staðfesti mat á dskj. nr. 25.

Fyrir dóminn komu lögreglumennirnir S-kk-nf I-kk-nf M-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf. Gerðu lögreglumennirnir grein fyrir einstökum þáttum í rannsókn málsins. Eins kom fyrir dóminn V1 er staðfesti aðkomu sína að rannsókn á gögnum varðandi GLB FX fjárfestingarsjóðinn.

V

Niðurstaða

I. kafli ákæru

a.

Ákærða L-kk-þgf eru í I. kafla ákæru gefin að sök umboðssvik með því að hafa sem forstjóri Glitnis banka hf. og formaður áhættunefndar bankans misnotað aðstöðu sína með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga og stefna fjármunum bankans í verulega hættu þegar hann lét bankann veita FS37 ehf., sem síðar varð Stím ehf., 19.538.481.818 króna lán, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur hans, þar sem lánið hafi ekki rúmast innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og ákærði hafi getað ákveðið.

Af hálfu ákæruvalds er á því byggt að samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf., um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007 og lánareglum bankans, hafi áhættunefnd getað tekið ákvörðun um viðskiptamörk lántaka í áhættuflokki 7 sem numið hafi allt að 8% af eiginfjárgrunni bankans, eða svonefndu CAD hlutfalli, á samstæðugrundvelli. Eiginfjárgrunnur bankans hafi numið 215.036.000.000 krónum samkvæmt síðasta árfjórðungsuppgjöri bankans vegna þriðja ársfjórðungs 2007. Samkvæmt því hafi heimildir áhættunefndar og ákærða, í stöðu sinni til lánveitinga til FS37 ehf., verið takmarkaðar við 17.202.880.000 króna viðskiptamörk. Áhættunefnd hafi á fundi sínum 12. nóvember 2007, sem ákærði tók þátt í, samþykkt að veita FS37 ehf. lán, allt að 24 milljörðum króna, til að fjármagna kaup á hlutum í Glitni banka hf. og FL Group hf., sem hafi verið stærsti eigandi bankans. Stjórn Glitnis banka hf. hafi verið ein bær til þess að samþykkja hærri viðskiptamörk vegna lánveitinga til FS37 ehf. Hafi ákærða, áður en lánið var veitt, borið að leita eftir samþykki stjórnar Glitnis banka hf. fyrir viðskiptamörkum vegna lánsins. Ákærði hafi brugðist þeirri skyldu sinni.

Til tryggingar láninu hafi Glitni banka hf. verið sett að veði hlutabréfin í FL Group hf. og allt hlutafé FS37 ehf. Hlutabréf FS37 ehf. í Glitni banka hf. hafi verið háð sölu- og veðsetningarbanni. Í lánssamningi á milli Glitnis banka hf. og FS37 ehf. hafi komið fram að FS37 ehf. myndi skuldbinda sig til þess að hafa stöðu eigna félagsins á móti samanlögðum uppreiknuðum eftirstöðvum lánsins, samkvæmt lánssamningi, að minnsta kosti 125%. Fram að útborgunardegi lánsins, sem hafi verið 19. nóvember 2007, hafi eignir FS37 ehf. þá þegar verið komnar undir hið áskilda eignahlutfall, vegna gengislækkunar hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf., en þær hafi þá numið 123,6% af lánsfjárhæðinni. Eiginlegar tryggingar fyrir lánveitingunni hafi því verið ófullnægjandi og fjártjónshætta veruleg.

Bú Stíms ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 24. maí 2012 og skiptum lokið 30. ágúst 2013. Hafi slitastjórn Glitnis banka hf. lýst 24.028.503.834 króna kröfu vegna lánssamningsins frá 16. nóvember 2007. Slitastjórn hafi fengið úthlutað 15.213.547 krónum upp í kröfu sína. Slitastjórnin hafi lýst um 17,7 milljarða króna kröfu í þrotabú þeirra fjögurra dótturfélaga Stíms ehf., vegna lána frá 28. mars 2008. Skiptum á þrotabúunum hafi lokið 19. maí 2011 án þess að nokkuð fengist greitt upp í kröfurnar. Kröfur slitastjórnar hafi tapast en það tjón leiði af háttsemi ákærða.

b.

Ákærði hefur viðurkennt að lán til Stíms ehf. frá 16. nóvember 2007 hafi farið upp úr þeim heimildum sem ákveðnar hefðu verið fyrir áhættunefnd Glitnis banka hf. Varnir ákærða byggja á því í fyrsta lagi að lánveitingin hafi verið samþykkt í fjölskipaðri áhættunefnd og nákvæm útfærsla síðan verið staðfest í nefndinni einróma og án athugasemda. Að ákvörðuninni hafi staðið sex áhættunefndarmenn, þar á meðal sumir af æðstu stjórnendum bankans á sviði áhættustýringar og útlánaeftirlits. Enginn hafi hreyft mótmælum og enginn vakið athygli á að lánveitingin kynni að fara fram úr heimildum áhættunefndar og að hún þarfnaðist samþykkis stjórnar. Fimm áhættunefndarmenn hafi síðar samþykkt hina endanlegu útfærslu lánveitingarinnar án athugasemda. Engan hafi grunað að í láninu gæti falist trúnaðarbrot gagnvart Glitni banka hf. eða misnotkun á aðstöðu þeirra starfsmanna sem að láninu stóðu, hvað þá refsiverðum verknaði.

Í annan stað hafi lánveitingin falið í sér óverulegt frávik frá þeim heimildum sem ákveðnar hefðu verið fyrir áhættunefnd. Heimildir áhættunefndar til lánveitinga lántaka í flokki 7 hafi verið takmarkaðar við 17,2 milljarða króna. Lánið til Stíms ehf. hafi numið ríflega 19,5 milljörðum króna. Hafi það numið um 9% af eiginfjárgrunni Glitnis banka hf. Lánið hafi því aðeins farið 13% fram úr heimildum áhættunefndar, auk þess sem það hafi verið óverulegt sem hlutfall af heildareignum bankans. Mörk áhættunefndar Glitnis banka hf. hafi falið í sér innri viðmið bankans um útlánaheimildir. Lánveitingin hafi hins vegar rúmast innan þeirra 25% marka sem gilt hafi samkvæmt 1. mgr. 30. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 3. gr. reglna Fjármálaeftirlitsins nr. 216/2007. Loks sé til þess að líta að lánið hafi ekki falið í sér nýja áhættu á efnahag Glitnis banka hf. heldur áframhaldandi en takmarkaðri áhættu á undirliggjandi eignir Stíms ehf.

Í þriðja lagi hafi ákærða verið alls ókunnugt um að ákvörðunin væri utan heimilda áhættunefndar og ekki verið sérstakt hlutverk ákærða að hafa eftirlit með því. Það hafi verið á herðum annarra. Miðað við reglur útlánahandbókar Glitnis banka hf. hafi það verið hlutverk áhættustýringar, útlánastýringar og lánastjóra að tryggja að til staðar væru upplýsingar um heildarmörk og að nefndir sem færu með útlánaheimildir brytu ekki gegn þeim. Hafi ákærði enga ástæðu haft til annars en að ætla að sú tillaga sem fyrir hann hafi verið lögð uppfyllti skilyrði sem sett hafi verið í lánareglur bankans. Hafi ákærði mátt treysta því að mál sem borin væru undir hann og aðra í áhættunefnd féllu innan heimilda nefndarinnar.

Í fjórða lagi hafi stjórn Glitnis banka hf., 28. janúar 2008, samþykkt aukin áhættumörk fyrir Stím ehf. sem hafi verið nægjanleg til að rúma lánið. Í því hafi óbeint falist eftirfarandi samþykki til ráðstöfunarinnar.

Í fimmta lagi hafi lánveitingin, samkvæmt viðskiptalegu mati ákærða, þjónað hagsmunum Glitnis banka hf. og dregið úr fjárhagslegri áhættu bankans. Mat ákærða hafi verið forsvaranlegt. Stím-viðskiptin hafi dregið úr fjárhagslegri áhættu bankans og styrkt eiginfjárhlutfall hans. Engin fjártjónshætta í skilningi 249. gr. laga nr. 19/1940 hafi verið til staðar. Sérhverri lánveitingu fylgi áhætta þar sem lánastarfsemi sé áhættusöm í eðli sínu. Á stjórn Glitnis banka hf. hafi hvílt sú skylda að marka stefnu bankans hvað útlánaáhættu varðaði. Vegna þessa hefðu ýmsar reglur um útlánaáhættu, útlánaferla og eftirlit með áhættu verið samþykktar í stjórn bankans og áhættunefnd. Ákvæði almennra reglna Glitnis banka hf. um útlán og markaðsáhættu og ákvæði útlánahandbókar hafi falið í sér reglur um takmarkanir á stórum áhættum. Fyrirmæli verði að setja í samhengi við það að Glitnir banki hf. hafi starfað sem viðskiptabanki. Engin krafa hafi verið gerð um að tryggingar stæðu lánum til fullnustu enda hafi verið algengt að svo væri ekki. Þá verði að líta til þess að með sölu- og veðsetningarbanni á hlutum Stíms ehf. í Glitni banka hf. hafi verð ljóst að bankinn hafi verið að styrkja stöðu sína gagnvart Stími ehf.

Mat ákæruvalds á fjártjónshættu Glitnis banka hf. sé bersýnilega rangt. Hafi ákæruvaldi yfirsést að taka tillit til hlutabréfaviðskiptanna sem lánveitingin hafi órjúfanlega verið hluti af og stöðu Glitnis banka hf. fyrir og eftir viðskiptin. Viðskiptin hafi dregið úr fjárhagslegri áhættu Glitnis banka hf. Óhjákvæmilegt sé að komast að þeirri niðurstöðu þegar borin sé saman fjárhagsleg áhætta Glitnis banka hf. sem fylgt hafi eignarhaldi á hlutabréfunum í Glitni banka hf. og FL Group hf. fyrir viðskiptin og fjárhagslegri áhættu Glitnis banka hf. sem fylgt hafi láninu til Stíms ehf., láni til Fons hf. og hlutafjárframlagi til Stím ehf. eftir viðskiptin. Fram hjá því hafi verið horft. Hafi ráðstöfunin haft jákvæð áhrif á eiginfjárhlutfall Glitnis banka hf.

Í sjötta og síðasta lagi séu engar vísbendingar um að nokkur leynd hafi hvílt yfir málinu eða því vísvitandi verið haldið frá stjórn bankans. Hafi málið fengið hefðbundna meðferð og afgreiðslu innan Glitnis banka hf. Að því hafi komið fjölmargir starfsmenn Glitnis banka hf.

c.

Samkvæmt 249. gr. laga nr. 19/1940 varðar það fangelsi allt að 2 árum, ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað sem annar maður verður bundinn við eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína. Þyngja má refsingu í allt að 6 ára fangelsi, ef mjög miklar sakir eru. Helsta einkenni umboðssvika er misnotkun á þeim trúnaði sem felst í ákveðinni aðstöðu með fjárhagslegri ráðstöfun í skjóli aðstöðunnar í því skyni að afla sér eða öðrum fjárvinnings á kostnað annarra. Ásetningur þarf að taka til allra þátta verknaðarlýsingar ákvæðisins og auk þess er auðgunarásetningur skilyrði refsinæmis, sbr. 243. gr. laga nr. 19/1940. Umboðssvik eru fullframin við ólögmæta ráðstöfun fjárverðmæta, svo sem við ólögmæta samþykkt skuldbindingar fyrir hönd lögaðila. Til að brot sé fullframið nægir að sýna fram á fjártjónshættu án tillits til raunverulegs fjártjóns.

Sem viðskiptamaður var FS37 ehf. í áhættuflokki 7 innan Glitnis banka hf. er lánveitingin 16. nóvember 2007 fór fram. Samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu frá 2. október 2007 gat áhættunefnd Glitnis banka hf., sem ákærði sat í, tekið ákvörðun um lánveitingu til lántaka í áhættuflokki 7 sem námu allt að 8% af eiginfjárgrunni bankans á samstæðugrundvelli. Ekki var heimilt að veita lán umfram þessi mörk og var stjórn bankans einni heimilt að hækka mörkin til þess að slíkri lánveitingu yrði við komið. Eiginfjárgrunnur bankans nam á þessum tíma ríflega 215 milljörðum króna og heimild til lánveitinga gagnvart viðskiptamanni í áhættuflokki 7 voru takmörkuð við 17,2 milljarða króna. Lán til FS37 ehf. 16. nóvember 2007 að fjárhæð 19,5 milljarðar króna var því vel umfram þessi mörk.

Á þeim tíma er hið svokallaða ,,Stím verkefni“, eins og það var kallað, og lán til FS37 ehf. var til meðferðar í Glitni banka hf. var ákærði forstjóri bankans, en við því starfi hafði hann tekið 1. maí 2007. Frá þeim tíma er ákærði tók við því starfi og þar til um miðjan nóvember 2007 höfðu allar innri reglur bankans tengdar áhættu við lánveitingar sætt gagngerri endurskoðun í því augnamiði að styrkja innviði bankans. Höfðu meðal annars verið teknar upp varnarlínur innan bankans til að tryggja að allar ákvarðanir tengdar lánveitingum væru innan heimilda. Lán Glitnis banka hf. til FS37 ehf. nam verulegri fjárhæð, í öllu tilliti séð. Í ljósi stöðu sinnar sem forstjóri bankans og þess að innri reglur bankans um lán og markaðsáhættu höfðu nýlega, í umboði hans, sætt endurskoðun gat ákærða ekki dulist að lánveiting til félagsins færi umfram þær heimildir er stjórn bankans hafði heimilað. Fór ákærði með þessu út fyrir heimildir sínar til lánveitinga fyrir hönd bankans er hann lánaði FS37 ehf. ríflega 19,5 milljarða króna, 16. nóvember 2007. Er ekki stoð í þeirri málsvörn ákærða að um yfirsjón hafi verið að ræða. Í ljósi þeirra fjárhæða er um ræðir og þess er áður var sagt um vinnu við endurskoðun innri reglna bankans tengdum áhættu er framburður ákærða að mati dómsins ótrúverðugur að þessu leyti, en ganga verður út frá því að forstjóri gæti sérstakrar varúðar þegar viðlíka fjárhæðir eru undirliggjandi. Gildir hið sama um framburði annarra meðlima áhættunefndar og áhættustýringar er borið hafa fyrir dómi að um yfirsjón hafi verið að ræða. Í því sambandi verður að gæta að því að þessir einstaklingar tóku þátt í afgreiðslu málsins. Þá hefur einnig þýðingu að tveir stórir fjárfestar höfðu hætt við fjárfestingu sína í verkinu þegar hér var komið sögu.

Í ákæru er við það miðað að lán þetta hafi verið án fullnægjandi trygginga og að lánveitingin hafi skapað fjártjónshættu fyrir Glitni banka hf. Fyrir liggur að Stím ehf. setti að veði fyrir lánveitingunni 380.000.000 hluti í FL Group hf., þar sem hver hlutur var metinn á 22,05 krónur. Eins var sett að veði allt hlutafé í FS37 ehf. Í dómsmálum sem rekin hafa verið eftir efnahagshrunið hefur því verið slegið föstu að gengi hlutabréfa félaga hafi tekið að lækka upp úr miðju ári 2007. Á þann veg þróaðist gengi hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. Kreppa var á alþjóðlegum fjármálamörkuðum. Skömmu fyrir lánveitinguna hafði FL Group hf. birt fréttatilkynningu 2. nóvember 2007 þar sem fram kom að afkoma félagsins væri neikvæð um 4 milljarða króna fyrstu níu mánuði ársins og neikvæð um 27,1 milljarð á þriðja ársfjórðungi. Jafnframt var tilkynnt um að allar skráðar eignir félagsins yrðu færðar á markaðsvirði. Ákærða var þetta ljóst. Ákærða mátti því vera ljóst að takmarkaðar tryggingar væru í hlutabréfunum í FL Group hf. þar sem allar líkur væru á því að virði þeirra myndi lækka hratt. Í ljósi lánsfjárhæðarinnar var takmörkuð trygging í hlutafé í FS37 ehf., sem einungis nam ríflega 2 milljörðum króna. Reglur stjórnar Glitnis banka hf. um lán og markaðsáhættu, sem og útlánahandbók Glitnis banka hf. og handbók Glitnis banka um lánshæfismat samþykktar af áhættunefnd mæltu allar fyrir um mikilvægi trygginga við lánveitingar. Ákærða mátti því vera ljóst, í ljósi lánsfjárhæðarinnar, að mikilvægt væri að haldgóðar tryggingar stæðu að baki lánveitingunni.

Að því er skilyrði um fjártjónshættu samkvæmt 249. gr. laga nr. 19/1940 varðar er til þess að líta að Hæstiréttur Íslands hefur í öðrum dómsmálum, þar sem ákært hefur verið fyrir umboðssvik í því tilviki er fjármálastofnanir veittu kaupendum hlutabréfa lán fyrir kaupunum gegn veði í hlutabréfunum, slegið föstu við mat á fjártjónshættu, að miða beri við að hlutabréfin hafi verið venjubundin eign í skilningi laga og haft verðgildi miðað við gengi bréfanna þegar til kaupanna var stofnað. Mikil verðmæti voru fólgin í hlutabréfum í Glitni banka hf. og FL Group hf. sem Glitnir banki hf. seldi Stími ehf., 19. nóvember 2007. Glitnir banki hf. hafði um hríð safnað hlutabréfum í FL Group hf. fyrir áhugasaman kaupanda, sem síðar gekk úr skaftinu. Fóru þessi hlutabréf að stofni til inn í Stím-viðskiptin. Miðað við þá stöðu verður ekki fullyrt að útilokað hefði verið fyrir Glitni banka hf. að selja hlutabréfin öðrum á markaði eftir gangverði þeirra. Af þessu leiðir að ekki er unnt að líta til síðara tímamarks, eins og markaðsvirði hlutabréfanna þróuðust og urðu að lokum verðlaus. Út frá þessu verður ekki séð að betra hefði verið fyrir Glitni banka hf. að selja eigin hlutabréf og hlutabréf í FL Group hf. en að hafa þau áfram í eigin eignasafni þar sem gengi bréfanna hafi verið á hraðri niðurleið.

Eins og áður sagði voru hlutabréfin við Stím-viðskiptin seld úr eignasafni bankans á markaðsvirði. Á sama tíma lánaði Glitnir banki hf. Stími ehf. fyrir 78% af kaupverði bréfanna. Verður með engu móti á þá málsvörn ákærða fallist að Glitnir banki hf. hafi verið betur settur með lánveitingunni þar sem inn í bankann hafi komið fjármunir á sama tíma og bankinn hafi losnað við eigin hlutabréf og hlutabréf í FL Group hf. sem síðar urðu verðlaus. Stjórn Glitnis banka hf. hafði ekki það hlutverk með höndum að samþykkja einstaka lánveitingu viðskiptamanna. Ákvörðun stjórnar Glitnis banka hf., varðandi breytt mörk Stíms ehf. 28. janúar 2008, breytti því engu um heimildarlausa lánveitingu ákærða. Að þessu virtu verður ákærði L-kk-nf sakfelldur fyrir umboðssvik samkvæmt I. kafla ákæru og er háttsemi hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

II. kafli ákæru

a.

Ákærða L-kk-þgf eru í II. kafla ákæru gefin að sök umboðssvik með því að hafa 4. janúar 2008, sem forstjóri og formaður áhættunefndar Glitnis banka hf., misnotað aðstöðu sína með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga og stefna fjármunum bankans í verulega hættu þegar hann lét Glitni banka hf. veita Stími ehf. 725.733.870 króna peningamarkaðslán, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur hans, þar sem lánið hafi ekki rúmast innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og ákærði hafi getað ákveðið.

Sem fyrr byggir ákæruvald á því að samkvæmt reglum stjórnar Glitnis banka hf., um lán og markaðsáhættu, frá 2. október 2007, og lánareglum bankans, hafi áhættunefnd getað tekið ákvörðun um viðskiptamörk lántaka í áhættuflokki 7 sem numið hafi allt að 8% af eiginfjárgrunni bankans á samstæðugrundvelli. Samkvæmt því hafi heimildir áhættunefndar og ákærða í stöðu sinni til lánveitinga til FS37 ehf. verið takmarkaðar við 17.202.880.000 króna viðskiptamörk. Stjórn Glitnis banka hf. hafi verið ein bær til þess að samþykkja hærri viðskiptamörk vegna lánveitinga til FS37 ehf. Hafi ákærða, áður en lánið var veitt, borið að leita eftir samþykki stjórnar Glitnis banka hf. fyrir viðskiptamörkum vegna lánsins. Ákærði hafi brugðist þeirri skyldu sinni.

Ákærði hafi veitt samþykki sitt fyrir lánveitingunni á milli funda áhættunefndar Glitnis banka hf. en það hafi verið til viðbótar lánveitingu bankans til Stíms ehf. 16. nóvember 2007, sem þá hafi staðið í tæpum 20 milljörðum króna. Til tryggingar endurgreiðslu lánsins hafi einungis verið hlutabréf sem Stím ehf. hafi skráð sig fyrir í hlutafjárúrboði FL Group hf. 14. desember 2007 og greitt fyrir 4. janúar 2008, en um hafi verið að ræða 49.369.651 hluti í FL Group hf. Sökum verðfalls hlutabréfanna, frá 14. desember 2007 til greiðslu fyrir þau 4. janúar 2008, hafi verðmæti hinna veðsettu hluta einungis numið um 90% af lánsfjárhæðinni. Lánið hafi verið veitt til tveggja vikna, en síðan verið framlengt í þrígang án frekari trygginga. Í nóvember 2008 hafi verið greiddar um 467 milljónir króna upp í peningamarkaðslánið en sú greiðsla hafi komið til vegna skuldajöfnunar. Bú Stíms ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta eins og áður var rakið. Eftirstöðvar peningamarkaðslánsins nemi í það minnsta 360 milljónum króna, sem verði að telja tapaðar.

b.

Ákærði hefur viðurkennt að lán til Stíms ehf., frá 4. janúar 2008, hafi farið upp úr þeim heimildum sem ákveðnar hefðu verið fyrir áhættunefnd Glitnis banka hf. Varnir ákærða byggja sem fyrr á því að hann hafi ekki einn samþykkt lánið 4. janúar 2008. Í öðru lagi hafi lánveitingin hlutfallslega falið í sér óverulega viðbót við fyrri lán Glitnis banka hf. til Stíms ehf. Í þriðja lagi hafi ákærða verið alls ókunnugt um að lánveitingin væri utan heimilda áhættunefndar. Í fjórða lagi hafi stjórn Glitnis banka hf. óbeint samþykkt lánveitinguna eftirá. Í fimmta lagi hafi lánveitingin þjónað hagsmunum Glitnis banka hf. Að lána ekki hefði að mati ákærða jafngilt því að viðurkenna greiðsluþrot Stíms ehf., gefa eftir möguleika að hafa áhrif á málefni félagsins í stað þess að freista þess að fá sem mest upp í kröfur á hendur félaginu við gjaldþrotaskipti. Fjármögnun áskriftar í hlutafjárútboði FL Group hf. hafi gefið Glitni banka hf. kost á að halda áfram að vinna með málefni Stíms ehf. og ákveðið svigrúm í tíma til að leysa úr fjárhagslegum vandræðum félagsins.

c.

Að því er niðurstöðu þessa ákæruliðar varðar er vísað til þess sem fram kemur í niðurstöðu undir I. kafla ákæru. Stjórn Glitnis banka hf. hafði engar breytingar gert á útlánamörkum Stíms ehf. 4. febrúar 2008. Samkvæmt þeim skjölum er útbúin voru við stofnun Stíms ehf. var félaginu óheimilt að stofna til stórra skuldbindinga. Þátttaka félagsins í hlutafjárútboði FL Group hf. var í andstöðu við samþykktir félagsins.

Var ákvörðun ákærða um lánveitinguna 4. janúar 2008 því í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur hans og mátti ákærða sem forstjóra bankans vera það ljóst. Hafði hann einungis örfáum dögum áður veitt Stími ehf. lán sem var umfram heimildir áhættunefndar. Getur því ekki komið að haldi málsvörn ákærða um að yfirsjón megi um kenna. Er framburður hans og meðlima áhættunefndar og fjárstýringar ótrúverðugur að því leyti. Verðmæti hlutabréfa FL Group hf. féll hratt í árslok 2007 og byrjun árs 2008. Sem fyrr var rakið hafði FL Group hf. birt afkomuviðvörun í byrjun nóvember 2007 og fært niður eignir félagsins. Ákærða var það ljóst. Voru tryggingar Glitnis banka hf. í hlutabréfum í FL Group hf. því ekki fullnægjandi og í andstöðu við reglur stjórnar bankans og lánareglur bankans. Með hliðsjón af þessu verður ákærði sakfelldur samkvæmt II. kafla ákæru og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

III. kafli ákæru

a.

Í III. kafla ákæru er ákærða J-kk-þgf gefin að sök umboðssvik, sem framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Glitnis banka hf. með því að láta GLB FX fagfjárfestasjóðinn, sem var í vörslu Glitnis banka hf. samkvæmt sérstökum samningi og heyrði undir Glitni sjóði hf., kaupa víkjandi skuldabréf útgefið af Stími ehf. 26. nóvember 2007 að fjárhæð 1.004.131.944 krónur, í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Er í ákæru miðað við að ákærði hafi misnotað aðstöðu sína og stefnt fjármunum GLB FX fagfjárfestasjóðsins í verulega hættu. Hafi ákærði gefið undirmanni sínum fyrirmæli á tímabilinu 6. til. 29. ágúst 2008 um að sjóðurinn keypti hið víkjandi skuldabréf, þótt skuldabréfið væri án fullnægjandi trygginga og skuldir Stíms ehf. langt umfram verðmæti eigna. Kaupin hafi verið gerð 28. eða 29. ágúst 2008, með undirritun samnings um framvirk kaup fagfjárfestasjóðsins á hinu víkjandi skuldabréfi en sjóðurinn hafi greitt Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. 1.221.485.090 krónur fyrir skuldabréfið. Eignir GLB FX fagfjárfestasjóðs 28. ágúst 2008 hafi að markaðsvirði numið 8.099.770.274 krónum en 8.275.477.126 krónum 29. ágúst s.á. Hafi kaupin á skuldabréfinu því numið um 15% af heildareignum GLB FX fagfjárfestasjóðsins.

Í ákæru er miðað við að hið víkjandi skuldabréf Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. á hendur Stími ehf. hafi komið í stað víkjandi lánssamnings milli sömu aðila frá 16. nóvember 2007 að fjárhæð 1 milljarður króna. Sá lánssamningur hafi verið með gjalddaga 19. nóvember 2008 og verið liður í fjármögnun kaupa FS37 ehf. á hlutum í Glitni banka hf. og FL Group hf. samkvæmt I. kafla ákæru. Hafi greiðsluskuldbindingin verið víkjandi gagnvart 19,5 milljarða króna láni Glitnis banka hf. til Stíms ehf. frá 16. nóvember 2007. Tryggingar Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fyrir fjárkröfu samkvæmt skuldabréfinu hafi verið hlutabréf Stíms ehf. í Glitni hf. og FL Group hf. Þær hafi ekki orðið virkar fyrr en að forgangsláninu uppgreiddu, auk þess sem Stími ehf. hafi verið óheimilt að greiða inn á kröfu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. fyrr en að forgangsláninu uppgreiddu. Þegar ákærði J-kk-nf hafi látið GLB FX fagfjárfestasjóðinn kaupa hið víkjandi skuldabréf hafi ákærði vitað, eða mátt vita, að eigið fé Stíms ehf. hafi verið neikvætt og eignir félagsins rýrnað verulega. Eins og verðmæti eigna Stíms ehf. hafi verið háttað þegar viðskiptin áttu sér stað og vegna víkjandi stöðu skuldabréfsins gagnvart forgangsláni Glitnis banka hf. hafi GLB FX fagfjárfestasjóðurinn ekki fengið fullnægjandi tryggingar fyrir greiðslu skuldabréfsins. Ákærða hafi mátt vera ljóst að yfirgnæfandi lýkur væru á því að hið víkjandi skuldabréf á hendur Stími ehf. fengist ekki greitt á gjalddaga 19. nóvember 2008, en það hafi verið lokadagur framvirka samningsins.

Ákærða Þ-kk-þgf L-kk-þgf er sem forstjóra og hluthafa í Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. gefin að sök hlutdeild í umboðssvikum meðákærða J-kk-ef. Hlutdeildarbrot ákærða eru talin hafa falist í því að hafa sótt á og hvatt meðákærða J-kk-þf til að finna kaupanda að hinu víkjandi skuldabréfi í því skyni að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur Stími ehf. Hafi ákærði Þ-kk-nf vitað eða mátt vita að langlíklegast væri að krafan samkvæmt skuldabréfinu myndi ekki fást greidd af skuldara þess, Stími ehf., á gjalddaga skuldabréfsins. Með efndum GLB FX fagfjárfestasjóðsins á framvirka samningnum um kaup á hinu víkjandi skuldabréfi hafi Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengið fjárkröfu sína á hendur Stími ehf. að fullu greidda frá GLB FX fagfjárfestasjóðnum.

Ákærðu hafi sameiginlega stefnt fjármunum GLB FX fagfjárfestasjóðsins í verulega hættu enda velt yfir á sjóðinn allri áhættu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf., sem eiganda kröfunnar á hendur Stími ehf. samkvæmt skuldabréfinu. Krafan hafi ekki fengist greidd á gjalddaga skuldabréfsins og hún tapast vegna gjaldþrots Stíms ehf. Tjón GLB FX fagfjárfestasjóðsins vegna háttsemi ákærðu nemi 1.221.485.090 krónum.

b.

Ákærði J-kk-nf krefst frávísunar málsins frá dómi að því er ákærða varðar á þeim grunni að lögregla hafi eytt símtölum sem tekin voru upp og hlustað var á undir rannsókn málsins sem leitt hefðu getað í ljós staðhæfingu sína um að ákærði hafi ekki tekið ákvörðun um eða þrýst á um að GLB FX fjárfestingarsjóðurinn keypti hið víkjandi skuldabréf af Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Fari gegn ákvæðum 70. gr. stjórnarskrár og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um réttláta málsmeðferð að sakfella ákærða þegar þannig háttar til. Að því er þessa kröfu ákærða varðar er til þess að líta að Hæstiréttur Íslands hefur í öðrum dómsmálum er varða hið íslenska efnahagshrun leyst úr sambærilegri kröfu og hér er komin fram. Hefur ekki verið talið brjóta gegn ákvæðum stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu um réttláta málsmeðferð þó svo símtölum sem tekin voru upp og hlustað var á undir rannsókn mála hafi verið eytt. Er niðurstaða þessa dóms á sama veg, enda hvílir á ákæruvaldi að sanna sök. Leiðir vafi í þeim efnum til sýknu í refsidómi. Er kröfu ákærða um frávísun málsins að því er ákærða varðar hafnað.

Varnir ákærða J-kk-ef byggja á því að hann hafi ekki tekið ákvörðun um kaup GLB FX fagfjárfestasjóðsins á hinu víkjandi skuldabréfi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Ákærði hafi unnið að því að finna kaupanda að skuldabréfinu og leitað eftir því við Á, sem fjárfest hafi fyrir sjóðinn samkvæmt sérstöku umboði frá sjóðnum, hvort til greina kæmi að sjóðurinn keypti bréfið. Það hafi alfarið verið ákvörðun Á að kaupa skuldabréfið, enda ákærði ekkert umboð haft til að skuldbinda sjóðinn.

Varnir ákærða Þ-kk-ef byggja á því að hann hafi ekki sótt á eða hvatt neinn til að kaupa umrætt bréf. Ákærði hafi vissulega rætt þessi mál við meðákærða J-kk-þf og möguleikum verið velt upp varðandi kaup á bréfinu. Meðákærði hafi síðar gefið ákærða upp nafn á kaupanda bréfsins.

c.

Á, fékk undir rannsókn málsins, fráfall saksóknar á grundvelli 5. gr. laga nr. 161/2002. Í tveimur fyrstu yfirheyrslum hjá lögreglu bar Á afdráttarlaust að hann hafi einn tekið ákvörðun um að kaupa hið víkjandi skuldabréf í eigu Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Við þriðju yfirheyrslu hvarf hann frá fyrri framburði og bar á þann veg að ákærði J-kk-nf hafi þrýst á hann um að kaupa skuldabréfið. Líta verður til þess að á því stigi hafði lögregla kynnt honum gögn sem þóttu leiða í ljós sekt Á. Á því stigi hafði lögregla jafnframt kynnt honum þá tilgátu að til hafi komið þrýstingur frá yfirmanni hans um að samþykkja kaupin. Svo sem hér greinir hefur Á orðið missaga undir meðförum málsins. Dómurinn telur að skoða verði framburð Á í þessu ljósi sem og sönnunargildi framburðar hans

Skuldabréf það er Stím ehf. gaf út 26. nóvember 2007 til Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. að fjárhæð 1.004.131.944 krónur var víkjandi gagnvart 19,6 milljarða króna láni Glitnis banka hf. til Stíms ehf. 16. nóvember 2007. Þegar til svonefndra Stím-viðskipta var stofnað um miðjan nóvember 2007 voru eignir Stíms ehf. hlutafé félagsins, auk hlutabréfaeignar í Glitni banka hf. og FL Group hf. Þ, þá lánastjóri í Glitni banka hf., sendi Y starfsmanni Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og framkvæmdastjóra Stíms ehf., tölvupóst þriðjudaginn 18. desember 2007. Í viðhengi með tölvupóstinum var veðkall. Í því kemur fram að samkvæmt lánssamningi, frá 16. nóvember 2007, sé hlutfall trygginga komið niður fyrir skilgreind mörk. Fram kemur að lánið hafi numið 19.725.182.866 krónum en nemi nú 21.457.959.558 krónum. Greiða þurfi inn á lánið 3.198.519.024 krónur. Með tölvupóstinum fylgdi einnig yfirlýsing vegna stöðu trygginga hjá Stími ehf. vegna frestunar á innlausn trygginga. Í bréfinu kemur m.a. fram að lántaka sé ljóst, að veðhlutfall samkvæmt samningi sé nú komið undir tilskilin mörk, eða niður í 108,8% og hafi bankinn sett fram veðkall. Á sama tíma og veðkall þetta var sent var verðmæti hlutabréfa í Glitni banka hf. og FL Group hf. á hraðri niðurleið. Seinni hluta desember 2007 var því ljóst að litlar líkur væru á því að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. fengi efndir kröfu sinnar á hendur Stími ehf., samkvæmt hinu víkjandi skuldabréfi.

Gögn málsins bera með sér að ákærði Þ-kk-nf hafi, allt frá því fyrstu hugmyndir að verkefninu urðu til, reglulega átt fundi með starfsmönnum Glitnis banka hf. vegna málefna Stíms ehf. Þá leiða minnispunktar í vinnudagbók ákærða, tölvupóstar og minnispunktar endurskoðenda Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. í ljós að staða hins víkjandi skuldabréfs hefur talsvert verið rædd. Má af þessum gögnum ráða að ákærði Þ-kk-nf hafi talið sig hafa eins konar vilyrði frá Glitni banka hf. um að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. myndi ekki tapa á hinu víkjandi skuldabréfi. Eins má af þessum gögnum ráða að ákærði hafi einkum rætt þessi mál við ákærða J-kk-þf, þegar ljóst var að krafa bankans kynni að vera í hættu.

Fyrstu merki um samskipti ákærðu vegna þessa eru frá 11. desember 2007 er ákærðu ræða stöðu FS37 ehf. Í vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef er ritað að hlutafjáreign Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. í Stími ehf. sé töpuð, auk þess sem 80% af hinu víkjandi láni sé tapað. Þá kemur fram í tölvupósti Á1 yfirmanns Glitnis fjárfestinga 15. janúar 2008 að ákærði Þ-kk-nf sé á leið suður til að ræða málefni Stíms ehf. Hafi ákærði J-kk-nf óskað eftir nærveru Á1 á þeim fundi. Í minnispunktum endurskoðenda Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. frá í febrúar 2008 kemur fram að ákærði Þ-kk-nf ætli að útvega óyggjandi staðfestingar Glitnis banka hf. á ábyrgð á útláni bankans. Í minnispunktum endurskoðendanna kemur jafnframt fram að 6. mars 2008 hafi borist óundirritað bréf frá ákærða J-kk-þgf um að Glitnir banki hf. muni ekki gjaldfella lán sín gagnvart Stími ehf. án þess að fyrir liggi samþykki Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Samkvæmt gögnum málsins ræddu ákærðu Þ-kk-nf og J-kk-nf saman í síma 16. apríl 2008 þar sem rætt var um skuldastöðu Stíms ehf. Velti ákærði J-kk-nf því upp hvort unnt væri að ,,funky-shitta“ eitthvað.

Vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef frá 4. maí 2008 ber aftur með sér að ákærði Þ-kk-nf og ákærði J-kk-nf hafi enn á ný rætt málefni Stíms ehf. Að málinu hafi þá einnig komið ákærði L-kk-nf og Á1. Á ný kemur fram að rætt sé um skaðleysisyfirlýsingu. Aftur ber vinnudagbók ákærða Þ-kk-ef með sér þann 6. ágúst 2008 að málefni Stíms ehf. hafi verið rædd og er þá fyrst að sjá merki þeirrar hugmyndar að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn kaupi skuldabréfið. Eftir þessa færslu í dagbókina fer af stað atburðarás sem endar með því að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn kaupir umrætt skuldabréf í lok ágúst 2008. Ákærði J-kk-nf sendi ákærða Þ-kk-þgf tölvupóst 14. ágúst 2008 með skilaboðum sem ekki verða skilin á annan hátt en að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn verði kaupandi að skuldabréfinu. Ákærði Þ-kk-nf fagnar þessum áfanga sama dag með því að senda skilaboð um sigur til samstarfsmanna sinna. Eftir þetta eiga sér stað ýmis tölvupóstsamskipti á milli Ú yfirmanns eigin viðskipta hjá Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. og ákærða J-kk-ef þar sem Ú er að þrýsta á um frágang málsins. Eru þeir tölvupóstar frá 18. og 26. ágúst 2008.

Fyrstu merki þess að Á tengist kaupum á skuldabréfinu er þegar ákærði J-kk-nf framsendi Á tölvupóst Ú frá 18. ágúst 2008 og áður var nefndur. Ákærði J-kk-nf spyr Á aftur í tölvupósti 27. ágúst 2008 hvort hann sé búinn að skoða þetta. Á svarar ákærða sama dag og spyr hvort þeir eigi ekki að ræða saman í síma. Næsta dag sendi ákærði J-kk-nf, Á tölvupóst, með frágengnum skjölum í viðhengi, varðandi kaup GLB FX fagfjárfestasjóðsins á hinu víkjandi skuldabréfi. Að kvöldi þessa dags sendi Á tölvupóst á ákærða J-kk-þf um að pappírar verði kláraðir og að unnt ætti að vera að ganga frá málinu næsta dag.

Þegar þessi gögn málsins eru virt, sem rakin hafa verið, telur dómurinn einsýnt að ákærðu J-kk-nf og Þ-kk-nf hafi í sameiningu unnið að því að Saga Capital fjárfestingarbanki hf. yrði ekki fyrir fjárhagslegu tjóni vegna lánveitingar sinnar til Stíms ehf., sem síðar varð að hinu víkjandi skuldabréfi. Í þeim ráðagerðum hafi komið upp sú hugmynd að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn, sem vistaður var hjá Glitni banka hf. samkvæmt sérstökum samningi og starfsmenn markaðsviðskipta önnuðust fjárfestingar fyrir, yrði kaupandi að skuldabréfinu. Þegar þeim hugmyndum var hrint í framkvæmd hafði bréfið takmarkað ef nokkuð verðgildi, svo sem endurskoðendur Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. höfðu fært í vinnubækur sínar. Það var einnig viðhorf ákærða Þ-kk-ef samkvæmt því er hann ritaði í vinnudagbók sína 11. desember 2007 og áður var gert grein fyrir. Gögn málsins bera ekki með sér að Á hafi tengst viðræðum um hvernig Glitnir banki hf. gæti komið að málum til að tryggja Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. efndir kröfu sinnar á hendur Stími ehf. Eru fyrstu merki þess að hann tengist umræðu um kaup GLB FX fagfestingasjóðsins á skuldabréfinu eftir að ákærði J-kk-nf tilkynnti ákærða Þ-kk-þgf að fagfjárfestasjóðurinn myndi kaupa skuldabréfið og ákærði Þ-kk-nf fagnaði þeirri ákvörðun. Dómurinn leggur áherslu á að fyrstu merki þess að hann tengist umræðu um kaup GLB FX fagfestingasjóðsins á skuldabréfinu eru eftir að ákærði J-kk-nf tilkynnti ákærða Þ-kk-þgf að fagfjárfestasjóðurinn myndi kaupa skuldabréfið og ákærði Þ-kk-nf fagnaði þeirri ákvörðun með orðunum ,,victory“.

Á hefur lýst því að ákærði J-kk-nf hafi þrýst mjög á sig um að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn myndi kaupa umrætt skuldabréf. Hafi ákærði J-kk-nf verið búinn að lofa Sögu Capital fjárfestingarbanka því. Framburður Á er að þessu leyti í samræmi við áðurgreind tölvupóstsamskipti á milli ákærðu J-kk-ef og Þ-kk-ef. Taldi Á sig ekki hafa átt annan kost en að efna það loforð, þó svo það hafi verið þvert um hug hans og ekki í samræmi við hagsmuni fagfjárfestasjóðsins. Hefur A1, sem einnig annaðist fjárfestingar fyrir GLB FX fagfjárfestasjóðinn staðfest að Á hafi ekki virst áfjáður í að kaupa skuldabréfið.

Glitnir sjóðir hf. höfðu gert samning við Glitni banka hf. um vörslu og fjárfestingar fyrir fagfjárfestasjóðinn. Sú deild er hafði það hlutverk með höndum, svonefnt FX Advisory, var innan markaðsviðskipta Glitnis banka hf. Ákærði J-kk-nf var yfirmaður markaðsviðskipta. Þegar þau atvik málsins eru virt sem hér að framan hefur verið gerð grein fyrir telur dómurinn hafið yfir allan vafa að ákærði J-kk-nf hafi, sem framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Glitnis banka hf. og yfirmaður Á, misnotað aðstöðu sína og í krafti yfirmannsstöðu sinnar, látið Á kaupa umrætt skuldabréf. Ákærði þrýsti á Á með þeim hætti að Á mátti ætla að ekki kæmi annað til greina en að verða við þessari beiðni. Skuldabréf þetta var án fullnægjandi trygginga og skuldir Stíms ehf. á þeim tíma langt umfram verðmæti eigna og engar líkur á að skuldabréfið yrði greitt á gjalddaga þess. Kaup skuldabréfsins námu um 15% af heildareignum GLB FX fagfjárfestasjóðsins. Krafan var ekki greidd á gjalddaga og tapaðist krafa samkvæmt skuldabréfinu við gjaldþrot Stíms ehf. Þó svo ákærði J-kk-nf hafi ekki haft formlegt umboð til að skuldbinda GLB FX fagfjárfestasjóðinn misnotaði hann aðstöðu sína sem yfirmaður Á og fékk hann til að kaupa bréfið. Með því hefur ákærði J-kk-nf gerst sekur um umboðssvik. Verður hann samkvæmt því sakfelldur samkvæmt III. kafa ákæru og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Svo sem áður var rakið þrýsti ákærði Þ-kk-nf mjög á um að Glitnir banki hf. myndi tryggja skaðleysi Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. af lánveitingu sinni. Lagði hann á ráðin með meðákærða um að tryggja hagsmuni Sögu Capital fjárfestingarbanka, sem hann sjálfur átti stóran hlut í, og var þess meðvitaður að GLB FX fagfjárfestasjóðurinn yrði kaupandi að bréfinu. Ákærði tók við starfi sem forstjóri Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. í lok árs 2006. Í ljósi stöðu sinnar og þekkingar mátti honum vera ljóst að kaupandi að umræddu skuldabréfi væri að fá verðlítið, ef ekki verðlaust, skuldabréf í hendur. Engu að síður var skuldabréfið selt fullu verði GLB FX fagfjárfestasjóðnum. Nam söluverðið ríflega 1,2 milljarði króna, sem var veruleg fjárhæð. Ákærða mátti vera ljóst að slík kaup næmu mjög stórum hluta af fjárfestingum sjóðsins og stefndu ávöxtun eigenda hans í hættu. Mátti ákærða Þ-kk-þgf jafnframt vera ljóst að meðákærði J-kk-nf væri að misnota aðstöðu sína og fara út fyrir heimildir sínar er meðákærði gaf undirmanni sínum, sem hafði umboð til að fjárfesta fyrir fjárfestingarsjóðinn, fyrirmæli um að sjóðurinn keypti bréfið. Miðað við gögn málsins var ákærða ljóst að fjárhagsstaða Stíms ehf. varð slæm fljótlega eftir að til lánveitinga í nóvember 2007 var stofnað. Er ekki hald í þeirri málsvörn ákærða að hann hafi ekkert þekkt til skuldastöðu félagsins. Ákærði Þ-kk-nf hefur með þessari háttsemi sinni gerst sekur um hlutdeild í broti meðákærða J-kk-ef. Verður hann einnig sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemi hans rétt heimfærð til refsiákvæða.

Einn dómenda, I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari, er ósammála niðurstöðu meirihluta dómenda um sakfellingu ákærðu J-kk-ef B-kk-ef og Þ-kk-ef L-kk-ef S-kk-ef samkvæmt þessum ákærulið. Er afstaða hans rökstudd með því að hvorki skrifleg gögn málsins né framburður vitna fyrir dómi, að undanskildum framburði Æ, styðji fullyrðingu ákæruvaldsins um að ákærði J-kk-nf hafi gefið undirmanni sínum fyrirmæli um að fagfjárfestasjóðurinn GLB FX keypti umrætt skuldabréf og hafi hann þannig misnotað aðstöðu sína og stefnt fjármunum sjóðsins í verulega hættu. Jafnframt leggur hann áherslu á að óumdeilt sé að ákærði J-kk-nf hafði enga heimild til að skuldbinda umræddan sjóð eða taka nokkrar ákvarðanir um fjárfestingar hans. Því beri að sýkna ákærða J-kk-þf af því broti sem hann er hér sakaður um, svo og ákærða Þ-kk-þf L-kk-þf, sem ákærður er fyrir hlutdeild í broti J-kk-ef.

VI.

Refsingar

Ákærði L-kk-nf er fæddur í desember 1976. Hann var með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 24. nóvember 2016 dæmdur í fangelsi í 1 ár fyrir umboðssvik. Var sá dómur hegningarauki við hinn ómerkta héraðsdóm í þessu máli. Eins og málið liggur nú fyrir er sá dómur sem nú er kveðinn upp hegningarauki við refsidóminn 24. nóvember 2016. Ákærði J-kk-nf er fæddur í nóvember 1971. Hann var með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, 23. júní 2014, dæmdur í 5 ára fangelsi fyrir umboðssvik og markaðsmisnotkun. Með dómi Hæstaréttar Íslands, 3. desember 2015, var dómur héraðsdóms staðfestur en refsing ákærða ákveðin fangelsi í 3 ár. Ákærði Þ-kk-nf er fæddur í júní 1971. Sakaferill hans hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar.

Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess að umboðssvik ákærða L-kk-ef samkvæmt I. og II. kafla ákæru snérust um gífurlegar fjárhæðir. Fól háttsemi ákærða í sér alvarlegt trúnaðarbrot gagnvart stóru almenningshlutafélagi og leiddi til stórfellds fjártjóns. Brot ákærðu J-kk-ef og Þ-kk-ef samkvæmt III. kafla ákæru snérust einnig um verulegar fjárhæðir og leiddu til mikils fjártjóns. Er einnig til þess að líta að brot ákærða Þ-kk-ef var framið í því skyni að afla honum persónulegs ávinnings þar sem hann átti persónulega á milli 11 og 12% hlut í Sögu Capital fjárfestingarbanka hf. Til málsbóta er til þess að líta að ákærði afhenti lögreglu óumbeðinn undir rannsókn málsins vinnudagbók sína. Ákærðu L-kk-nf og J-kk-nf eiga sér engar málsbætur. Við ákvörðun refsingar ákærða L-kk-ef ber að ákvarða refsingu með hliðsjón af 78. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 77. gr. lagana. Brot ákærða J-kk-ef er hegningarauki við dóm héraðsdóms 23. júní 2014 og verður refsing ákveðin eftir 78. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 77. gr. laganna. Brot gegn 249. gr. laga nr. 19/1940 varða allt að 6 ára fangelsi, ef sakir eru miklar. Samkvæmt 1. mgr. 22. gr. laga nr. 19/1940 varðar hlutdeild í broti gegn lögunum sömu refsingu og við brotinu er lögð. Sakir allra ákærðu eru vissulega miklar. Að öllu framangreindu virtu skal ákærði L-kk-nf sæta fangelsi í 5 ár, ákærði J-kk-nf fangelsi í 2 ár og ákærði Þ-kk-nf fangelsi í 18 mánuði. Til frádráttar refsingu ákærða L-kk-ef kemur gæsluvarðahald hans frá 30. nóvember 2011 til 7. desember sama ár.

VII

Sakarkostnaður

Ekki hefur annan sakarkostnað leitt af máli þessu en kostnað við vörn ákærðu. Við fyrri meðferð þessa máls voru ákærðu dæmdir til að greiða málsvarnarlaun verjenda sinna. Við ómerkingu kvað Hæstiréttur einvörðungu á um greiðslu áfrýjunarkostnaðar. Málskostnaður verður ákvarðaður með þeim hætti að ákærðu greiði málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna af fyrri meðferð málsins, en úr ríkissjóði greiðast málsvarnarlaun verjendanna við hina endurteknu málsmeðferð. Ákærðu greiði málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna og útlagðan kostnað þeirra, með þeim hætti er í dómsorði er mælt fyrir um. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Mál þetta dæma S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, og meðdómsmennirnir I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari og H-kvk-nf S-kvk-nf B-kvk-nf viðskiptafræðingur.

D ó m s o r ð :

Ákærði L-kk-nf W-x-x sæti fangelsi í 5 ár. Til frádráttar refsingu kemur gæsluvarðahald ákærða frá 30. nóvember 2011 til 7. desember sama ár.

Ákærði J-kk-nf B-kk-nf sæti fangelsi í 2 ár.

Ákærði Þ-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærði L-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 14.894.880 krónur og útlagðan kostnað verjandans að fjárhæð 1.711.953 krónur. Úr ríkissjóði greiðast til viðbótar málsvarnarlaun verjandans að fjárhæð 11.681.730 krónur og útlagður kostnaður verjandans að fjárhæð 35.947 krónur.

Ákærði J-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, R-kk-ef S-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 15.508.680 krónur. Úr ríkissjóði greiðast til viðbótar málsvarnarlaun verjandans að fjárhæð 7.356.920 krónur.

Ákærði Þ-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 15.406.380 krónur. Úr ríkissjóði greiðast til viðbótar málsvarnarlaun verjandans að fjárhæð 5.775.920 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf

I-kk-nf E-kk-nf

H-kvk-nf S-kvk-nf B-kvk-nf