S-477/2007

Mál þetta, sem þingfest var þann 17. janúar sl. og dómtekið 31. janúar sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 14. nóvember 2007, á hendur A-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Yrsufelli 1, Reykjavík, en til dvalar að Skútuhrauni 7, Hafnarfirði,

„fyrir umferðarlagabrot

með því að hafa, föstudaginn 7. september 2007, ekið bifreiðinni EL-694, vestur Eyrarbakkaveg, við veitingahúsið Hafið Bláa, Sveitarfélaginu Ölfusi, óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannabínólsýru.

Telst brot ákærða varða við1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50, 1987 sbr. 5. gr. laga nr. 66, 2006, sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 44, 1993, lög nr. 57, 1997, lög nr. 23, 1998, lög nr. 132, 2003, lög nr. 84, 2004 og lög nr. 66, 2006.“

Ákærði mætti við þingfestingu málsins og kvaðst hafa ekið í umrætt sinn en neitaði að hafa verið óhæfur til að stjórna ökutækinu. Fór aðalmeðferð fram þann 31. janúar sl., þar sem verjandi ákærða krafðist sýknu og að málsvarnarlaun yrðu lögð á ríkissjóð. Ekki er ágreiningur um að ákærði hafi ekið í umrætt sinn.

Verjandi ákærða krafðist sýknu á þeim forsendum að tetrahýdrókannabínólsýra væri umbrotsefni kannabis og væri ekki á bannlista yfir fíkniefni. Þá vitnaði hann til dóms Héraðsdóms Suðurlands í málinu S-143/2007 þar sem haft er eftir J-kk-þgf K-kk-þgf dósent að tetrahýdrókannabínólsýra sé umbrotsefni í þvagi og óvirkt efni. Kvað verjandinn sýruna ekki vera sama efni og kannabis eða hass og því bæri að sýkna ákærða. Krafðist verjandinn þess að ef ákærði yrði ekki sýknaður af kröfum ákæruvaldsins þá yrði hann ekki sviptur ökurétti. Ef sú krafa yrði ekki tekin til greina þá ættu fyrri brot ákærða ekki að hafa áhrif við ákvörðun refsingar því brot gegn 45. gr. a umferðarlaga hefðu verið refsilaus þegar ákærða var síðast gerð refsing fyrir ölvunarakstur, á árinu 2003.

Niðurstöður:

Eins og að ofan segir er ekki ágreiningur um að ákærði hafi ekið í umrætt sinn, heldur hvort það sé refsivert að aka með umbrotsefni kannabis í þvagi og ef svo er þá eigi fyrri ölvunarakstursbrot ekki að hafa ítrekunaráhrif.

Í matsgerð sem liggur fyrir í málinu frá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands kemur fram að í þvagi hafi fundist tetrahýdrókannabínólsýra. Engin önnur ávana- og fíkniefni hafi fundist í þvagi en tetrahýdrókannabínól hafi ekki mælst í blóði. Þá segir að tetrahýdrókannabínól sé hið virka efni í kannabis en tetrahýdrókannabínólsýra sé óvirkt umbrotsefni þess í þvagi. Þá segir ennfremur að tetrahýdrókannabínólsýra í þvagi, án þess að tetrahýdrókannabínól sé að finna í blóði, bendi til þess að ökumaður hafi neytt kannabis, en ekki verið lengur undir áhrifum efnisins þegar blóðsýni var tekið. Að lokum kemur fram í matsgerðinni að tetrahýdrókannabínólsýra sé í flokki ávana- og fíkniefna, sem óheimil séu á íslensku forráðasvæði. Ökumaður hafi því talist hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar blóð- og þvagsýnin voru tekin.

Fyrir liggur að tetrahýdrókannabínólsýra er umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls sem er hið virka efni kannabis. Sýran kemur fram í þvagi og er algjörlega óvirk og getur komið fram lengi eftir að kannabis hefur verið neytt.

Í reglugerð nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni kemur fram í fylgiskjali I að tetrahýdrókannabínól og ísómer séu bönnuð á íslensku yfirráðasvæði, sbr. 2. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 með síðari breytingum. Í reglugerð nr. 848/2002 um breytingu á reglugerð nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni kemur fram í 2. gr. (fylgiskjali I) að tetrahýdrókannabínól og öll ísómer þess og afleiður séu bönnuð á íslensku yfirráðasvæði. Tetrahýdrókannabínólsýra er umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls sem verður til við niðurbrot þess síðara. Tetrahýdrókannabínólsýra er því „isomer“ (myndbrigði) tetrahýdrókannabínóls og afleiða þess í niðurbrotsferlinu. Er tetrahýdrókannabínólsýra því ólögleg á íslensku yfirráðasvæði. Tetrahýdrókannabínólsýra getur fundist lengi í þvagi, heimildir eru til um sex til átta vikur en að öllu jöfnu eru það um ein til tvær vikur. Niðurstaða matsgerðarinnar er sú að tetrahýdrókannabínólsýra sé í flokki ávana- og fíkniefna, sem séu óheimil á íslensku forráðasvæði og ökumaður teljist því hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar þvag- og blóðsýni voru tekin, sbr. 45. gr. a. umferðarlaga. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem er réttilega færð til refsiákvæða.

Verjandi ákærða kvað ákærða hafa verið fullfæran um að stjórna ökutækinu í umrætt sinn og því eigi ekki að svipta hann ökurétti eins og krafa er gerð um.

Í 1. mgr. 102. gr. umferðarlaga segir að nú hafi stjórnandi vélknúins ökutækis brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 45. gr. eða 45. gr. a. eða neitað að veita atbeina sinn við rannsókn máls skv. 3. mgr. 47. gr. og skal hann þá sviptur ökurétti. Ef sérstakar málsbætur séu og ökumaður hefur ekki áður gerst sekur um sams konar brot eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem ökumaður megi sleppa sviptingu ökuréttar vegna brota á ákvæðum 1. mgr. 45. gr., sbr. 2. mgr. þeirrar greinar, eða 45. gr. a. Ákærði hefur í máli þessu verið sakfelldur fyrir brot gegn 45. gr. a. umferðarlaga og ber því að svipta hann ökurétti, sbr. 1. mgr. 102. gr. umferðarlaga. Samkvæmt sakavottorði ákærða var hann dæmdur 2. desember 2003 fyrir brot gegn 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga og 4. mgr. 44. gr. sömu laga. Eldri brot ákærða gegn umferðarlögum hafa ekki ítrekunaráhrif í máli þessu. Þar sem ákærði hefur áður gerst brotlegur gegn umferðarlögum, og það vegna ölvunar- og lyfjaaksturs, þykja ekki skilyrði til að milda refsinguna eða viðurlögin. Skal af þessum sökum því svipta ákærða ökurétti.

Þá segir í 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga að nú hafi stjórnandi vélknúins ökutækis áður brotið gegn ákvæðum 45. gr. eða 45. gr. a eða neitað að veita atbeina sinn við rannsókn máls skv. 3. mgr. 47. gr. og hann gerist sekur um eitthvert þessara brota og skal svipting ökuréttar þá eigi vara skemur en tvö ár og allt að fimm árum eftir alvarleika brots og magni vínanda eða ávana- og fíkniefna í ökumanni við síðara brotið. Varði síðara brotið við 3. mgr. 45. gr. skal svipting ökuréttar eigi vara skemur en þrjú ár. Við ákvörðun refsingar krafðist verjandi ákærða þess að fyrra brot ákærða hefði ekki ítrekunaráhrif þar sem það var framið fyrir setningu laga nr. 66/2006. Í 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga segir eingöngu að hafi stjórnandi vélknúins ökutækis áður brotið gegn ákvæðum 45. gr. eða 45. gr. a, þá skuli ökuréttarsvipting eigi vara skemur en tvö ár og allt að fimm árum eftir alvarleika brots og magni vínanda eða ávana- og fíkniefna í ökumanni við síðara brotið. Lögin gera því ráð fyrir að fyrri ölvunarakstursbrot, þó svo þau séu framin fyrir setningu laga nr. 66/2006, skuli hafa ítrekunaráhrif. Í greinargerð með 14. gr. laga nr. 66/2006 segir m.a. að lagt sé til að sömu refsingar gildi varðandi ítrekunaráhrif þeirra brota sem hér um ræðir, hvort sem um áfengis- eða ávana- og fíkniefnabrot er að ræða, sbr. 6. mgr. greinarinnar. Er ljóst samkvæmt ofangreindu að vilji löggjafans stendur til þess að fyrri ölvunarakstursbrot hafi ítrekunaráhrif á síðari brot gegn 45. gr. a. umferðarlaga. Verður refsing ákærða því ákvörðuð með hliðsjón af sakarferli hans.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin 180.000 króna sekt í ríkissjóð, sem ákærða ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæta ella fangelsi í 14 daga.

Þá ber að svipta ákærða ökurétti í tvö ár frá birtingu dóms að telja.

Með vísan til 165. gr. laga um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað sem er samkvæmt yfirliti yfir sakarkostnað 83.879 krónur vegna blóðrannsóknar og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 111.552 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf flutti mál þetta af hálfu ákæruvaldsins.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, A-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, greiði 180.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms að telja en sæti ella fangelsi í fjórtán daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í 2 ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði sakarkostnað, 195.431 krónu, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 111.552 krónur.

Á-kvk-nf G-kvk-nf