S-56/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 11. nóvember sl., er höfðað með ákæru Ríkissaksóknara 20. maí 2010 á hendur X, [kt. og heimilisfang], „fyrir stórfellda líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 27. desember 2009, utandyra við skemmtistaðinn B við […], skallað A í andlitið sem við höggið féll meðvitundarlaus til jarðar. Afleiðingar árásarinnar urðu þær að A hlaut þrjá skurði á hnakka, bólgu yfir vinstra kinnbeini, á báðum vörum, yfir kinnbeini undir hægra auga, á tannholdi, auk þess sem hann hlaut tannbrot, los á þremur tönnum, skurð á innanverðri neðri vör, eymsli á kvið og beinbrot og liðbandsáverka á hægri ökla.“

Í ákæruskjali er háttsemin talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði krefst sýknu og að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þar meðtalin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda, ásamt ferða- og dvalarkostnaði.

Mál þetta var upphaflega höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjaness með ákæru 27. apríl 2010. Hinn 19. maí 2010, eftir að ákærði upplýsti að hann hefði flutt lögheimili sitt til […], var ákæran afturkölluð og málið höfðað að nýju fyrir Héraðsdómi Austurlands með þeirri ákæru sem hér er til meðferðar.

I

Málsatvik eru þau að klukkan 04:20 sunnudaginn 27. desember 2009 var lögregla á vettvangi við skemmtistaðinn B, […], en þar mun skemmtun hafa verið nýlokið. Nokkuð var af fólki á svæðinu. Þeir atburðir sem hér eru til umfjöllunar áttu sér stað handan við götuna en þar áttu þeir orðastað A E-kk-nf og ákærði. Kemur fram í gögnum að auk þeirra hafi fleiri verið sömu megin götunnar, en nánari lýsingu þessara aðstæðna má sjá í lýsingu á framburði vitna hér síðar. Lauk orðaskiptum A og ákærða með því að höfuð þeirra rákust harkalega saman og er meginágreiningsefni máls þessa með hvaða hætti það gerðist. Er óumdeilt að við þetta missti A meðvitund og féll í götuna. Í fallinu fékk hann áverka á ökkla og höfuð hans slóst í brunnlok á götunni og olli það áverkum á hnakka hans. Við samstuðið fékk A áverka í munni og á andliti en ákærði hlaut skurð á höfði, en áverkum verður lýst nánar hér síðar. Báðir voru þeir fluttir á heilsugæslustöð til aðhlynningar. Voru á heilsugæslustöð teknar myndir af áverkum þeirra og liggja þær fyrir í málinu. Fyrir liggur í málinu vottorð D læknis sem tók á móti þeim á heilsugæslustöð og ritaði læknabréf vegna þeirra beggja sem liggja fyrir í málinu. Er í læknabréfi vegna A ritað varðandi slysið eftirfarandi:

„Hann lendir í líkamsárás fyrir utan B, […]. Lendir í slagsmálum, reynir að flýja og snýr upp á hægri ökklann á sér og fellur. Hann stendur upp og er skallaður eða sleginn sem veldur því að hann fellur aftur á bak og lendir með hnakkann á brunnlok. Meðan hann liggur niðri, man hann eftir að sparkað var tvisvar í andlitið á honum og við síðara sparkið missir hann meðvitund. Ekki er vitað hvað hann var meðvitundarlaus lengi, en um 5 mínútur eru vitni sammála um. Lögregla segir að hægri ökklinn á honum hafi verið í vinkil og þeir hafi átt við hann á slysstað til að minnka verki í honum og við það hafi hann smollið til baka. Hann er fluttur með sjúkrabíl upp á heilsugæslustöð þar sem ég tek á móti honum.“

Þá kemur fram að A sé „vakandi og […] vel með, veit hvað gerðist, man allt að seinna sparki.“

Þá er lýst þeim áverkum sem verið hafi á A. Kemur fram að mikil blæðing hafi verið frá hnakka, en þar hafi verið 3 stórir um það bil 5 millimetra djúpir og 2 sentimetra langir skurðir. Hann hafi verið mjög bólginn yfir vinstra kinnbeini, efri og neðri vör, efra gómi og fyrir ofan hægri augnbrún. Um tennur segir að í efri gómi sé framtönn hægra megin smá brotin, framtönn vinstra megin laus en á sínum stað. Tannhold og efri vör séu mikið bólgin. „Gat ekki hreyft eftri góminn frá höfuðkúpunni.“ Um neðri góm segir að framtennur séu báðar lausar en á sínum stað. Neðri vör mikið bólgin og 2 sentimetra langur skurður að innanverðu en mjög grunnur. Hægri ökkli hafi verið bólginn en ekki afmyndaður.

Þá er því lýst að röntgenmyndir hafi verið teknar af ökla og höfuðkúpu, saumað hafi verið í hnakka og ökkli settur í spelku. Þess getið að mikil óhreinindi hafi verið í sárum í hnakka, en þau hafi verið hreinsuð eftir bestu getu. Þess er loks getið að A hafi verið fluttur með sjúkraflugi á bráðadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss þar sem sneiðmynd hafi verið tekin af höfði og hann hafi gengist undir aðgerð á ökkla. D staðfesti vottorð sitt fyrir dómi og tjáði sig um efni þess eins og nánar verður rakið síðar. Hún kvað að frásögn um hvernig slysið hafi átt sér stað hafi verið skráð beint niður eftir A.

Tvö læknisvottorð liggja fyrir frá Landspítala Háskólasjúkrahúsi og er í báðum vottorðunum rakin í stórum dráttum sama saga sjúklings um tilkomu áverkanna og hér fyrr kemur fram. Þykir ekki ástæða til að rekja vottorðin nákvæmlega en þau eru keimlík. Er þar sagt að áverki á ökkla hafi reynst alvarlegur og m.a. hafi verið um brot að ræða og gera hafi þurft aðgerð vegna þessa. Þá er lýst áverkum á hnakka A og andliti með svipuðum hætti og í hinu fyrra vottorði. Fram kom að sneiðmyndataka af höfði hefði ekki sýnt brot á andlitsbeinum eða aðra innri áverka á höfði.

Þá er rétt að geta vottorðs E tannlæknis en samkvæmt því kom A til skoðunar 29. desember 2009 (ranglega sagt 2010 í vottorði). Kemur fram í vottorðinu að vinstri hliðarframtönn efri góms (tönn 22) hafi verið þversprungin um miðbik krónuhluta tannarinnar og hafi einnig verið laus eftir högg. Vinstri miðframtönn efri góms (tönn 21) hafi einnig verið laus og hafi færst innar. Tannhold hafi verið rifið út frá miðri tönn 21, um 1 sentimetra upp í vararbotn. Tannstæði hafi verið bólgið gómsmegin við sömu tvær tennur. Neðri vör hafi verið rifin og verið hafi um það bil 1,5 sentimetra skurður innanvert við vinstri hliðarframtönn neðri góms (tönn 32) og talsverð bólga. Engin brot hafi sést í röntgen.

Í málinu liggur einnig fyrir læknabréf D vegna áverka á ákærða. Er þar bókað að ákærði hafi lent í áflogum utan við B og að hann hafi fengið högg hátt á ennið og hafi aðspurður ekki verið viss um hvernig það hafi gerst. Sagt er að hann sé með Y laga skurð, um það bil 1 sentimetra á alla vegu og 4 millimetra djúpan. Skurðurinn er sagður 2 sentimetra inni í hársverði hátt á miðju enni. Þess er geti að skurðurinn hafi verið saumaður með 10 sporum. Af myndum af ákærða sem teknar voru á heilsugæslustöð má sjá að nokkuð blæddi úr framangreindum skurði, eins og nánar kemur fram hér síðar.

II

Hér verða raktar skýrslur vitna og vísað til framburðar hvers og eins hjá lögreglu eftir því sem ástæða er til.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu og lýsti þar atburðum mjög með svipuðum hætti og fyrir dómi. Er ekki tilefni til að gera sérstaklega grein fyrir skýrslunni hér utan að þar kemur fram að ákærði er 183 sentimetrar á hæð.

Í skýrslu sinn fyrir dómi kvað ákærði að hann hefði umrætt kvöld verið að koma út af dansleik á B. Honum hafi fundist læti fyrir utan skemmtistaðinn og hafi ákveðið að færa sig yfir götuna að húsi Málaraþjónustunnar. Þegar hann hafi verið á leiðinni þangað hafi A komið að honum, hafi verið að ýta í hann og hafi viljað stofna til einhverra rifrilda. Hann hafi beðið A vinsamlegast að fara en hann hafi haldið áfram að garga á hann. Ákærði kvaðst hafa ítrekað við A oft að hann ætti að fara. Þetta hafi gengið nokkra stund. Á endanum heldur ákærði að A sé farinn í burtu og snúi sér frá honum. Þá komi A æðandi að ákærða og hann svona beygi sig niður í vörn og reyni að setja hendurnar fyrir sig. Svo viti ákærði ekki fyrr til en þeir skelli saman og hann finni högg. Hann hafi ekki vitað nákvæmlega hvað hafi gerst. Hann hafi fengið skurð ofan á höfuðið og það hafi verið farið með hann á slysavarðstofu þar sem hann hafi verið saumaður. Aðspurður um það hvað A hafi viljað ræða við hann kvaðst ákærði ekki muna það og hafi alls ekki viljað fara í neitt orðaskak við hann. A verði að svara því sjálfur hvað hann hafi viljað ræða. Borið var undir ákærða að vitni hefðu borið að þeir hafi staðið þarna hvor fyrir framan annan og verið að rífast. Staðið þétt saman. Ákærði kvað A hafa komi þarna vaðandi að honum, en kannski ekki hlaupandi, þetta hafi gerst nokkuð hratt. Ákærði kvað sér hafa brugðið við. Hann kvaðst bara hafa beygt sig. Honum hafi brugðið og hafi lotið höfði og hafi reynt að setja fyrir sig hendurnar. Hann hafi beygt sig niður og A hafa bara komið vaðandi á hann. Kvaðst ákærði ekki hafa skallað A af ásetningi hann gæti alveg sagt það. Þeir hafi þarna skollið saman. Mest af öllu hefði hann bara viljað fá að vera í friði þarna. Það sé náttúrulega ekki gott þegar fólk slasist en þetta hafi bara verið alger varnarviðbrögð hjá honum þarna að reyna einhvern veginn að fela höfuðið. Aðspurður um það hvort hans varnarviðbrögð hafi verið að setja höfuðið niður og í áttina að honum, kvaðst hann hafa reynt að standa af sér. Það hafi verið að koma „trukkur“ á móti honum. Hann hafi þarna verið nýbúinn að snúa sér við og það hafi komið þarna askvaðandi maður risastór og hann hafi reynt einhvern veginn að beygja sig og þeir hafi skollið saman. Það sé bara svoleiðis. Aðspurður um það hvað hafi skeð eftir að höfðuðið á ákærða hafi lent í höfðinu á A kvað ákærði að það hafi verið farið með hann á slysavarðstofu og hann saumaður. Hann kvaðst ekki hafa veitt A sérstaka athygli eftir að þetta. Hann hafi sjálfur verið vankaður og það hafi blætt í augun á honum. Aðspurður kvaðst ákærði ekki gera sér nákvæmlega grein fyrir því hvað gerst hafi strax eftir höggið, hvort hann hafi hrökklast nokkur skref aftur eða hvað, en það næsta sem hann viti sé að blóð sé að leka í augun á honum. Hann kvað aðspurður að þetta hefði verið töluvert þungt högg. Ákærði kvaðst aðeins hafa verið búinn að drekka áfengi en kvaðst alls ekki hafa verið í neinu ofurölvunarástandi. Ákærði kvað að hann hafi marg oft verið búinn að reyna að ganga í burtu frá A og hafi verið búinn að biðja hann um að fara. A hafi svona ýtt í bakið á honum en þetta hafi ekki verið neitt alvarlegt og hafi að hans mati verið meira svona til að reyna að ná athygli og hvetja hann til rifrildis. Hann kvaðst aldrei hafa ýtt við A. Beðinn um að lýsa nánar aðdraganda þess að þeir hafi skollið saman kvað hann að A hafi ýtt við honum og hafi verið að hvetja til rifrildis og ákærði hafi snúið sér við og hafi snúið baki í hann. Þegar hann hafi snúið sér aftur við þá hafi A verið að koma æðandi að honum og það næsta sem gerist sé að þeir hafi skollið saman. A hafi ekki verið að hlaupa, en æðandi, hann viti ekki alveg hvernig hann eigi að lýsa því. Hann hafi bara upplifað það að A hafi gnæft yfir hann og hafi komið að honum. A sé hærri en ákærði. Aðspurður um hvort honum hafi fundist A ógnandi kvað hann A hafa sýnt ógnandi tilburði.

Hér að framan er gerð grein fyrir því orðrétt hvernig læknir skráði málsatvik eftir A. Er þessi lýsing málsatvika í samræmi í þeim þremur læknisvottorðum er fyrir liggja í málinu. D læknir bar fyrir dómi að hennar skráning málsatvika hafi verið höfð beint eftir A, en hennar læknisvottorð er elst. Ekki voru teknar skýrslur af þeim læknum öðrum sem gáfu út vottorð og liggur því ekki fyrir hvort þær lýsingar á málsatvikum sem þar koma fram byggi á frásögn A sjálfs eða hvort þeir hafi tekið frásögnina úr vottorði D.

Í skýrslu fyrir lögreglu lýsti A atburðum með þeim hætti að hann hafi rekist utan í ákærða fyrir tilviljun á planinu við C og í framhaldi hafi þeir átt einhver orðaskipti í tengslum við nánar tilgreind „gömul mál“. Eftir að hafa verið hjá ákærða í nokkra stund að ræða þessi „gömlu mál“ kvað A að hann hefði skyndilega fengið högg í andlitið þegar hann hafi verið að snúa sér undan og fara í burtu. Hann hafi ekki séð höggið koma og t.a.m. ekki séð hvort hann hafi verið skallaður eða kýldur en hann viti þó að það hafi verið ákærði sem komið hafi á hann högginu þar sem enginn annar hafi verið nógu nálægt til að geta komið á hann höggi á þessum tímapunkti. Þá er haft eftir A að hann hafi „dottið út“ við höggið og hafi ekki komist til almennilegrar rænu fyrr en hann hafi verið kominn á heilsugæslustöðina á […]. Hann hafi þó sagt að hann myndi óljóst eftir öðru höggi á andlitið sem hann hafi fengið eftir að hann hafi fallið í götuna. Hann ímyndi sér að þetta hafi verið spark en geti þó ekki fullyrt um það. Hann kvaðst aðspurður vera 191 sentimetri á hæð.

A gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Kvað hann að á umræddum tíma hafi hann verið að skemmta sér. Síðan hafi þeir, hann og ákærði hist og hafi farið að rífast. Þetta hafi verið eftir ballið fyrir utan húsið úti á götu, en þeir hafi ekkert verið búnir að hittast áður. Það sé ekki miklu að segja frá annað en það að þeir hafi rifist og svo hafi hann bara verið skallaður. Kvaðst A ekkert muna eftir að höggið hafi komið. Aðspurður um hvað þeir hafi verið að rífast kvað hann að það hefði verið um fortíðina og hann viti ekki hvernig hann eigi að skýra það nánar. Aðspurður kvað hann þá báða hafa rifist og annar hafi ekki haft frumkvæði frekar en hinn. Þeim hafi bara ekki komið vel saman. Kvað hann þá ekki hafa verið að ýta eða toga hvor í annan og þetta hafi bara verið rifrildi. Aðspurður um það hversu nálægt þeir hafi staðið hvor öðrum kvaðst hann ekki viss en teldi þá hafa verið nokkuð nálægt, 30 sentimetra kannski. Það hefði verið búið að standa í smá tíma en þá hafi hann verið skallaður í andlitið, fyrirvaralaust. Eftir það hafi hann dottið út og muni voða lítið eftir sér, fyrr en á spítala í Reykjavík. Þá er borið undir hann að hann hafi sagt læknunum í upphafi allt aðra sögu m.a. að það hafi verið sparkað í hann og hann spurður hvort hann gæti gefið einhverjar skýringar á því. Kvaðst A hafa fengið högg framan í sig og við það falli hann aftur fyrir sig og hafi fallið frekar fast með höfuðið í jörðina. Það hafi komið skurðir og hafi rifnað upp á honum höfuðleður og læknarnir skýri það þannig út að þegar hann skelli niður þá finnist honum eins og það hafi verið sparkað í hann. Það hafi hins vegar ekki gerst. Aðspurður um það hvort hann geti, þegar hann sé að rifja þetta upp núna séð „skallann“ koma og hvort hann geti sagt með fullri vissu að hann hafi verið skallaður. Kvaðst hann vera fullviss um þetta. Kvaðst hann aðspurður ekki hafa getað borið fyrir sig hendur eða beygt sig frá þar sem þeir hafi staðið það nálægt hvor öðrum. Aðspurður um hvaða áverka hann hafi fengið kvað hann að það hafi rifnað upp tannhold og það hafi brotnað upp tönn, hún sé dauð, og ekki hægt að gera við hana. Áverki hafi komið á kinnbein, það hafi bólgnað og það sé ennþá svona smádoði í kinnbeininu. Svo hafi hann ökklabrotnað og það hafi þurft að skrúfa það allt saman og svo náttúrulega skurður á höfði, aftan í hvirflinum. Hann kvaðst vera 191 á hæð og kvaðst hafa verið 117 kg. á þeim tíma sem þetta hafi gerst. Kvaðst A ekki hafa jafnað sig að fullu eftir áverkana, ökklinn sé enn að hrjá hann og hann geti ekki labbað mjög lengi því þá byrji að nuddast í og smella í öklanum og muni ekki lagast í bráð. Svo fái hann aldrei tilfinningu í tönnina aftur. Aðspurður um hvort hann væri enn hjá læknum út af ökklanum kvaðst hann vera að taka lyf og svo væri hann á endurhæfingarörorku líka. A kvað að aðrir hefðu verið þarna nánast allt í kring um hann og ákærða. Hann kvaðst aðspurður ekki hafa verið mikið ölvaður þegar þetta hafi átt sér stað. Þá var hann beðinn að skýra nánar augnablikin áður en þeir hafi skollið saman. Kvað hann að þeir hafi staðið andspænis hvor öðrum og verið kyrrir og hafi verið að rífast allt þar til höggið hafi komið. Höggið hafi verið þannig að ákærði hafi staðið beint fyrir framan hann og hafi rekið ennið í hann. Þegar borin var undir hann atvikalýsing úr læknisvottorðum kvað hann að þetta væri ekki í samræmi við það sem hann hafi sagt. A kannaðist við að ákærði hefði beðið hann um að fara en að hann hefði ekki orðið við því. Hann hafnaði því hins vegar að hann hafi ætlað sér að slást við ákærða.

F lögregluvarðstjóri gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann muna atburði þessa vel og hafa farið yfir skýrslur sem liggi fyrir í málinu og hann telji að þar sé atvikum skilmerkilega lýst. Þeir lögreglumenn hafi verið við vinnu við B þetta kvöld á bifreiðastæðinu fyrir framan húsið og hafi verið að sinn þar öðru máli en hér sé til úrslausnar. F og G sem hafi verið að starfa þarna með honum hafi verið að taka niður nöfn vitna og þess háttar. Þeir hafi bara verið á bílastæðinu þegar þeir hafi fengið ábendingu um það að það væri eitthvað að gerjast hinum megin við götuna. Þar hafi hann séð nokkra aðila, þar á meðal ákærða og A og það hafi verið nokkuð ljóst að eitthvað væri að gerjast þar. Hann hafi heyrt að ákærði hafi sagt A að koma sér í burtu og þeir hafi svona staðið andspænis hvor öðrum og einhver ágreiningur hafi verið þeirra í milli. Hann hafi ekki séð neitt nema kannski þennan ágreining og kannski hendur að sveiflast eða eitthvað slíkt. F hafi þá litið eftir félaga sínum og hafi kallað til hans að líklega þyrfti að kíkja yfir götuna, það væri eitthvað í uppsiglingu þar. Þá annnaðhvort heyri hann eitthvað eða verði var við eitthvað og líti snöggt yfir og þá sjái hann hvar ákærði sé að hrökklast aftur á bak. Kvað hann að hann hafi veifað höndunum eins og hann væri að reyna að ná jafnvægi aftur á bak og hafi svona hrasað við eða hálf dottið. A hafi verið eins og hann væri meðvitundarlaus eða rotaður og hafi sigið niður. Hann hafi bara verið þráðbeinn og hafi sigið niður á lappirnar sem bögglast hafi undir hann og þegar hann hafi komið niður á lappirnar þá hafi hann dottið aftur fyrir sig og skollið í jörðina. Þeir hafi hlaupið yfir og F hafi farið á eftir ákærða sem hafi verið að fara frá, en G hafi sinnt A sem legið hafi óvígur eftir. F hafi farið að ákærða og hafi skipað honum að leggjast niður því hann hafi ætlað að handtaka hann. Ákærði hafi virkað á hann eins og hann væri ekki alveg eins og hann ætti að sér að vera og hann hafi maldað aðeins í móinn. Þá hafi hann gefið honum aðra skipun og þá hafi ákærði hlýtt samviskusamlega og hafi lagst niður. Þá hafi hann veitt því athygli að það hafi verið farið að blæða mikið úr andliti ákærða og hann hafi séð á ákærða að honum hafi verið brugðið út af því. Ákærði hafi verið rólegur og samvinnufús þannig að hann hafi fallið frá því að ástæða væri til handtöku og hafi frekar farið að aðstoða hann. Í framhaldi hafi ákærði fengið aðstoð við að komast undir læknishendur. Kvaðst F aldrei hafa sinnt A sjálfur þar sem hann hafi verið að huga að ákærða. Í framhaldi hafi verið kallað eftir sjúkrabíl og aðstoð frá fleiri lögreglumönnum. Þeir hafi síðar komið og hugað að A. F kvað það alveg skýrt að hann hafi ekki séð hvað þarna hafi nákvæmlega gerst. Hann hafi verið að horfa á ákærða og A og hafi síðan litið annað. Þetta hafi gerst nokkrum sekúndum seinna. Kvað hann að eftir á þarna á vettvangi hafi komið til hans vitnið I og hafi hálfhvíslað því að honum að ákærði hefði skallað A og hann vildi hvergi koma nálægt þessu máli. Ekki hafi gefist ráðrúm til að fylgja þessu eftir þarna á vettvangi. Aðspurður um hvort hann vissi ástæðu þess að vitnið hefði sagt þetta kvað hann vitnið hafa gefið í skyn að ákærði hefði það orð á sér að hann vildi ekki koma nálægt þessu. Hann kvað aðspurður að A væri ekki ofbeldismaður. Aðspurður um hvað hann hefði verið langt frá þeim stað þar sem þetta gerðist kvað hann að það hafi verið á að giska tíu til tólf metrar. Fólk hafi verið á víð og dreif þarna.

G, héraðslögreglumaður, gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann á umræddum tíma hafa verið staddur á plani við veitingastaðinn B og hann og F lögregluvarðstjóri hafi staðið þarna hlið við hlið. Þeir hafi svo séð hinum megin við götuna hóp af fólki og þar hafi verið háreysti og rifrildi. Hann hafi ekki heyrt hvað það hafi verið en F hafi kallað í hann og sagt að þeir skyldu fara yfir því eitthvað kynni að vera að fara að gerast. Þá hafi eitthvað gerst og hann hafi litið upp og yfir götuna og þá hafi hann séð A detta aftur fyrir sig og ákærða labba svona tvö skref aftur á bak og detta aftur fyrir sig. G hafi farið yfir götuna. F hafi farið að tala við ákærða og G hafi farið beint að A þar sem hann hafi legið. A hafi verið meðvitundarlaus og hann hafi engu sambandi náð við hann. Kvaðst G hafa allan tímann verið yfir A og hafi verið að reyna að ná sambandi við hann. Annar lögreglumaður H hafi síðan komið og þeir hafi haldið áfram að stumra yfir A. Hann hafi komið til rænu og þeir hafi reynt að hjálpa honum upp. Þá hafi hann kvartað mikið yfir fætinum á sér og þá hafi verið hringt á sjúkrabíl. Aðspurður hvort hann hafi séð ökklann á honum og hvort ökklinn hafi verið eðlilegur kvað hann að svo hefði eiginlega ekki verið. A hafi legið á hnjánum og svo aftur fyrir sig, eins og hann væri kattliðugur og lappirnar hafi verið undir honum. Eins og hann hafi farið niður á hnén og svo aftur á bak. Hann hafi því verið útskeifur báðum megin á ökklunum. Hann hafi kvartað mikið útaf fætinum. Hann kvaðst ekki hafa séð þegar höfuðin á A og ákærða hafi rekist saman og viti ekki með hvaða hætti það hafi gerst. Kvaðst hann hafa verið búinn að fylgjast eitthvað með en hann hafi litið yfir götuna og hafi séð að þeir hafi verið eitthvað að skiptast á orðum. Hann kvað þá hafa staðið með svona hálfs metra bili og hafi staðið hvor á móti öðrum og hafi verið að rífast. Hann kvað þá ekki hafa haldið hvorn í annan. Þetta hafi gerst svona 30 sekúndum seinna á meðan hann hafi verið að snúa sér að öðrum. Hann kvaðst ekkert frekar hafa komið að rannsókn málsins.

H lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann hafa komið á vettvang eftir atburðinn og hafi tekið þátt í að hlúa að A, þar sem hann hafi legið í götunni á bakinu og með áverka á hnakka. Fæturnir hafi verið krumpaðir undir honum. Hann hafi síðan verið sendur á heilsugæslustöð með sjúkrabíl. Kvað hann að þarna í framhaldi hafi komið að honum vitnið I og hafi sagt við hann að ákærði hafi skallað A. I hafi ekki virst mjög ölvaður og hafi bara verið eins og hann eigi að sér að vera. Ekki hafi verið aðstæður til að ganga frekar eftir upplýsingum frá I. Kvað hann aðspurður að I hefði sagt þegar hann hafi gengið í burtu að hann óskaði eftir því að nafn hans yrði ekki nefnt í þessu sambandi. Hann hafi sagt: Þetta kemur ekki frá mér. Síðan hafi hann gengið í burtu. Kvaðst H aðspurður hafa komið að rannsókn málsins með því að hann hefði tekið fyrstu vitnaskýrslu af vitninu K og hafi að því er hann minnti gert samantekt um þá skýrslu. Nánar aðspurður um fyrstu skýrslutöku af K kvað hann að honum hafi verið mjög brugðið og mjög mikið niðri fyrir út af þessu og hafi sagst hafa séð þessa árás og að mati lögreglumannsins hafi framburður hans verið mjög trúverðugur. Hann hafi lýst þessu nákvæmlega og það hafi verið farið yfir þetta. Lögreglumaðurinn hafi dregið saman og K hafi sagt þetta aftur og hafi að mati H verið trúverðugur í sinni frásögn. Hafi hann lýst þessu sem grófri árás og það sé eins og hann rámi í að K hafi lýst því eins og hrútur hafi verið að stanga. Hann kvaðst ekki hafa komið að því þegar K hefði gefið skýrslu að nýju. Hann kvað aðspurður að rannsóknin hefði gengið bærilegu utan að K hafi breytt framburði sínum og I hafi við skýrslutöku ekki kannast við það sem hann hafi sagt þeim þarna á vettvangi.

I gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann á umræddum tíma hafa verið þarna fyrir utan og hafi séð þá tvo A og ákærða standa hvorn gegnt öðrum hinum megin við götuna. Síðan hafi allt í einu allir verið að hlaupa í áttina að þeim og þeir hafi báðir legið á jörðinni. Hann kvaðst ekki hafa séð hvað hafi skeð. Aðspurður um það hvort þeir hafi verið að rífast þegar hann hafi séð þá kvað hann að þeir hafi náttúrulega verið hinum megin við götuna, en þeir hafi verið að rífast fyrr um kvöldið. Þeir hafi verið þarna 15 til 20 metra í burtu. Aðspurður um hversu langt hafi verið á milli þeirra kvaðst hann ekki viss en taldi kannski að það hefði verið um það bil metri. Þá var borið undir hann að samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu hafi hann komið til þeirra á vettvangi og hafi sagt þá að ákærði hafi skallað A. Kvaðst hann ekki kannast við þetta. Hann hafi reyndar verið mjög ölvaður þarna Það gæti verið að hann hafi sagt við lögregluna eitthvað um að það hefði verið eitthvað pex þarna hinum megin við götuna. Lögreglan hafi verið að sinna öðru þarna fyrir framan skemmtistaðinn og hann hafi hugsanlega verið að benda þeim á að eitthvað kynni að vera í uppsiglingu hinum megin við götuna.

J gaf skýrslu fyrir dómi. Kvað hann að það hefði verið búið að vera ball á B, sem hafi verið lokið og búið að loka. Allir hafi verið fyrir utan. Hann hafi verið þarna ásamt fleirum m.a. ákærða. A hafi komið þarna að og hafi byrjað að ýta í ákærða og rífast í honum út af einhverju gömlu máli, en ákærði hafi sagt það vera búið og gleymt. A hafi haldið áfram að ýta ákærða og svo hafi þeir byrjað að toga hvor í annan og hafi síðan skollið saman að hans mati. Þeir hafi síðan báðir dottið svona aftur á bak. Kvað hann að þeir hafi snúið hvor á móti öðrum og haldið hvor í annan, en A hafi verið búinn að ýta í ákærða eitthvað á undan. Kvað hann að hann hefði hugsanlega verið búinn að missa af einhverju en þetta hafi verið eins og hann hafi upplifað þetta. Kvað hann að A hafi komið labbandi þarna að og hafi verið að elta ákærða og verið eitthvað að röfla í honum. Nánar aðspurður um það hvernig þeir hafi skollið saman og hvað það hafi verið fast kvað hann að það hefði allavega heyrst dynkur. Þá var hann beðinn að lýsa hvað hafi gerst í kjölfar þess að þeir skullu saman. Kvað hann að þeir hefðu báðir dottið svona aftur á bak og síðan hafi löggan komið og hafi ýtt öllum í burtu. Hann hafi ekki tekið eftir því hvað hafi skeð eftir það. Aðspurður um hvort hann gæti áttað sig á því hver hafi skallað hvern kvaðst hann ekki geta sagt það. Eins og hann upplifi þetta þá hafi þeir bara skollið saman. Hann kvaðst nánar aðspurður hafa verið með bróður sínum og M bróður ákærða. Þeir hafi staðið þarna og hafi horft yfir í átt að B og hafi verið að tala saman. A hafi komið þarna og hafi verið að elta ákærða og eitthvað að toga aftan í hann og hafi virst eiga eitthvað vantalað við hann. Hann kvaðst hafa staðið alveg við hliðina á þeim þegar þeir hafi skollið saman, en hann hafi séð þetta meira útundan sér en að hann hafi verið að horfa beint á þetta þegar þetta hafi gerst. Fram kom hjá honum að ákærði hafi beðið A nokkrum sinnum að láta sig í friði. Aðspurður um það, þegar þeir hafi skollið saman, hvort þeir hafi þá haldið hvor í annan kvaðst hann telja það. Hann kvaðst ekki hafa séð hvaða hluti höfuðs hvors hafi lent í hinum. Hann hafi bara séð ákærða á eftir og það hafi blætt úr andliti hans. Hann kvaðst ekki hafa séð hvar á andlitið á A höggið hafi komið.

Þann 30. desember 2009 var tekin skýrsla af K hjá lögreglunni á […]. Kemur fram í skýrslunni að hann hafi staðið um það bil 10 metra frá ákærða og A. Hann hafi séð ákærða og A vera að ræðast við, frekar ákveðið, þó að hvorugur þeirra hafi verið að snerta hinn. Ákærði hafi svo bakkað eilítið og svo skallað A með þeim afleiðingum að A hafi fallið samstundis til jarðar aftur fyrir sig. Hann kvaðst hafa séð að A hafi verið nokkurn veginn rænulaus og blóðugur í munninum og ákærði hafi verið nokkuð blóðugur, ofarlega á enninu. Eftir K er síðan höfð nokkur lýsing á aðdraganda atburða, en svo er bókað eftir honum er hann var aðspurður nánar um hvernig „skallinn“ hefði átt sér stað: „Gerðist mjög snöggt, [X] bakkaði eilítið og það má eiginlega segja að skallinn hafi verið eins og hrútur væri að stanga einhvern. Hann stangaði hann [A] en hann [X] hneigði ekki bakið aftur og setti höfuðið fram, hann [X] stangaði hann [A] bara. Hann [X] steig aftur á bak og hann [X] notaði efsta partinn á enninu til þess að hnubba sig áfram.“ Ekki þykir ástæða til að rekja þessa skýrslu K frekar. K var boðaður til skýrslutöku að nýju 12. febrúar 2010. Kom fram hjá honum strax í upphafi skýrslutöku að síðasta skýrsla hans hefði verið lituð af því að hann þekki A og ekki hafi allt verið rétt sem hann hafi sagt við fyrri yfirheyrsluna. Það sem hann hafi í raun séð hafi bara verið þegar A hafi fallið aftur á bak og X fram fyrir sig. Er þá haft eftir K að hann hafi ekki séð þegar A hafi fengið höggið heldur hafi hann heyrt fólk á vettvangi hrópa að ákærði hefði skallað A. Kvaðst K hafa fyllst reiði og hafa vitnað á þennan veg. Ekki þykir ástæða til að rekja skýrslu hans frekar.

K gaf skýrslu fyrir dómi. Kvað hann að þetta væri frekar móðukennt en hann hafi verið töluvert drukkinn. Það eina sem hann muni sé það að hann hafi séð ákærða og A eiga einhver orðaskipti. Það hafi verið mikið af fólki þarna og hann hafi verið að tala við eitthvað fólk. Síðan sé honum litið aftur og þá sjái hann að A liggur og lögreglan að tala við ákærða. Þetta hafi verið það sem hann hafi séð. Þá var borið undir hann hvort skýrsla sem hann hafi gefið lögreglu þann 30. desember 2009 hvort hún sé þá röng. Kvaðst hann ekki muna hvað hann hafi sagt í þeirri skýrslu en hann viti að hann hafi sagt þá að hann hafi séð þetta, en þegar hann hafi litið aftur til baka í huganum þá hafi þetta einfaldlega verið of þokukennt til að hann gæti sagt það með vissu að hann hefði séð þetta. Hann muni ekki hvernig þetta hafi verið nákvæmlega. Aðspurður um það hvort hann haldi að hann hafi munað þetta betur strax á eftir, kvað hann að sökum þess að hann hafi verið mjög drukkinn þetta kvöld þá einfaldlega séu of margar eyður þarna til að hann geti sagt til um það. Þá var borið undir hann að skýrslan sem hann hafi gefið hjá lögreglu hafi verið mjög ítarleg og nákvæm og hann hafi sagt að ákærði hafi verið að ræða við A og hann hafi síðan bakkað, eða sett höfuðið aðeins aftur og síðan skallað hann í andlitið og hann hafi lýst þessu mjög vel. Kvað K að þegar hann hafi verið kallaður til skýrslutöku í annað sinn hafi hann verið búinn að fara yfir þetta í huganum og hafi hann komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði ekki séð þetta brot. Hann kvaðst ekki hafa séð höggið en að hann hafi séð þá og kvaðst hann telja að það gæti hafi verið 30 sekúndum eða einhverjum mínútum áður. Hann geti bara ekki verið viss um það þar sem hann hafi verið ölvaður. Aðspurður um hvað þeir hafi verið að gera þá kvað hann að þeir hafi verið að tala saman og hafi verið eitthvað að kýta að því er hann haldi. Þeir hafi staðið hvor á móti öðrum að því er hann telji, en þeir hafi allavega verið nálægt hvor öðrum. Þá kvað hann aðspurður um þann mun sem væri á framburði hans nú og í fyrri skýrslutöku hjá lögreglu að á þeim tíma sem hann hafi gefið skýrsluna þá hafi hann talið að hann hefði séð eitthvað, en að sama skapi þegar hann hafi farið yfir þetta í huganum þá geti það allt eins hafa verið að einhver hafi verið að tala um atvikið. Þetta hafi verið hröð atburðarás vissulega og hann hafi þarna horft á þá tala saman og hafi verið að tala við eitthvað fólk. Síðan sjái hann að A liggi. Taldi K að miðað við ástand hans gæti hann ekki verið viss um að hann hafi séð nokkurn skapaðan hlut. Aðspurður um það af hverju hann hafi þá sagt lögreglu þetta kvað hann að það væri vegna þess að hann hafi talið sig hafa séð þetta. Kvaðst hann nánar aðspurður hafa séð þegar þeir hafi fallið eins og komi fram í skýrslu hans fyrir lögreglu. Kvað hann að það gæti verið að hann hafi verið að draga ályktun af því að hafa séð mennina falla. Kvað hann að hann hefði séð A detta en hann hafi verið sama og liggjandi. Aðspurður um það hvernig A hafi dottið kvað hann að hann hefði dottið aftur fyrir sig. Aðspurður um hvernig fæturnir hafi verið þegar hann hafi dottið og kvaðst hann ekki muna það þegar hann hugsi til baka. Ítrekað voru borin undir K atriði úr fyrri lögregluskýrslu hans. Voru það einkum þau atriði sem rakin eru úr skýrslunni hér að framan. Hann kvað að þetta sem þarna sé haft eftir honum hafi verið það sem hann hafi trúað að hann hafi séð en hann kvaðst vera alveg viss um það í dag að hann hafi ekki séð þetta högg sem ákærði eigi að hafa gefið.

L gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann hafa umrætt kvöld séð að A hafi eitthvað verið að toga í ákærða. Hann kvaðst hins vegar hafa farið og ekki verið á staðnum þegar ákærði og A hafi skollið saman.

D gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hún staðfesta læknisvottorð sem hún hafi gefið vegna ákærða og A en hún var sá læknir sem tók á móti þeim á Heilsugæslustöðinni á […] í beinu framhaldi af þeim atburðum sem hér eru til umfjöllunar. Þá var borið undir hana að það liggi fyrir í málinu að höfuð ákærða og A hafi með einhverjum hætti rekist saman en ennið á ákæra lendi á munninn eða það svæði á A og hún spurð hvort þessir áverkar hafi samræmst því. Kvað hún að áverkinn á X sé náttúrulega sprunga á enni Y lagað sprungusár, þetta sé ekki hreinn skurður, þetta sé svona meira rifa, sem s.s. gæti myndast við þungt högg á eitthvað fast en samt ekkert sem geti skorið. En áverkarnir á A hafi verið töluvert flóknari og þegar hún hafi ekki séð slysið þá sé erfitt að átta sig á því en það sé eins og hann fái þungt högg á munninn sem valdi því að það séu tennur sem losni og brotni og skurður innarlega á neðri vör en þegar hann hafi komið til hennar þá hafi hann einnig verið mikið bólginn í andliti, en hvort það hafi verið eitthvað sem verið hafi komið áður viti hún ekki. Aðspurð um það hvort það hafi verið þungt högg sem valdið hafi þessum áverkum þá kvað hún þurfa þó nokkuð þungt högg til að losa tennur. Þá var hún spurð hvort hún gæti eitthvað sagt um það hvort svona áverkar geti átt sér stað ef að tveir menn rekast óviljandi saman. Kvað hún að það þyrfti ákveðið mikinn kraft til að húð springi og tennur losni þannig að þetta geti gerst óviljandi en þá þurfi að vera ákveðið mikill hraði og ákveðið mikill kraftur fyrir hendi til að valda þessum áverka. Þá var borið undir hana að í læknabréfi hennar varðandi A þá sé höfð yfir lýsing á atvikum og hún spurð hvort hún myndi eftir því hvað A hafi sagt henni og kvað hún að hún hafi skrifað nákvæmlega niður það sem hann hafi sagt henni. Hann hafi verið með meðvitund þegar hann hafi komið til hennar en hafi samt verið nokkuð ringlaður en hún hafi skrifað niður það sem hann hafi sagt henni.

M kom fyrir dóminn við aðalmeðferð sem vitni. Hann er bróðir ákærða og kaus að nýta sér rétt sinn skv. b. lið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að skorast undan vitnaskyldu.

III

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu. Segir í 1. mgr. 109. gr. sömu laga að dómari meti hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varði sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sönnunargögn.

Ekki er í máli þessu deilt um að höfuð ákærða og A skullu saman. Þá er ekki deilt um það að við höggið missti A meðvitund og féll í götuna. Þá hafa heldur ekki af hálfu ákærða verið bornar brigður á að við þetta hafi A fengið þá áverka sem í ákæru greinir og lýst er í læknisvottorðum. Hefur því verið lýst skilmerkilega af vitnum fyrir dómi að A hafi hnigið niður og síðan fallið aftur fyrir sig og skollið með höfuðið í brunnlok. Þá kemur einnig fram hjá vitnum að A lá þannig að hann lá flatur á bakinu en fætur voru bognir um hné og í afkáralegri stöðu eða „eins og hann væri kattliðugur“ eins og vitnið G héraðslögreglumaður lýsti því. Samræmist þetta að mati dómsins því að A hafi hnigið beint niður á hnén og síðan aftur fyrir sig í jörðina. Er það og í samræmi við lýsingu vitna. Þá lýsa vitni því að ákærði hafi farið aftur á bak eftir höggið. Ákærði lýsir því þannig að A hafi sótt að honum til að ræða einhver gömul mál en hann ekki viljað það og hafi beðið A ítrekað að fara. Hann hafi svo talið að A væri farinn og hafi snúið sér frá honum. Síðan hafi hann litið við og séð A koma „askvaðandi“ að sér. Kvaðst ákærði hafa beygt sig aðeins saman til að verjast ákærða og þá hafi þeir skollið saman. Frásögn ákærða af þessu er í stórum dráttum á sama veg við skýrslutöku hjá lögreglu og hér fyrir dómi. Fyrir liggur að A er 191 sentimetri á hæð og kvaðst hann hafa verið 117 kg. þegar þetta atvik átti sér stað, en vera um 130 kg. nú. Ákærði er 183 sentimetrar að hæð og frekar grannvaxinn. A er því umtalsvert hærri og þyngri en ákærði. Ákærði hefur ávallt hafnað því staðfastlega að hann hafi haft ásetning til að valda A líkamstjóni og hefur einnig hafnað því að hafa „skallað“ hann. Af vitnaskýrslum má ráða að A fékk ekki, að því er best verður séð, önnur högg en það sem varð er höfuð þeirra, hans og ákærða, skullu saman. Hins vegar lýsti hann allt annarri atburðarás fyrir lækni, eins og rakið er orðrétt hér að framan þar sem gerð er grein fyrir læknisvottorði. Fyrir lögreglu bar hann með svipuðum hætti og hér fyrir dómi en var þá þó ekki viss um hvernig það högg hefði verið sem hann hefði fengið en þar er haft eftir honum að það hljóti að hafa komið frá ákærða þar sem hann hafi verið sá eini sem staðið hafi nægilega nálægt til að slá hann. Hér fyrir dóminum kvaðst A þess fullviss að ákærði hefði „skallað“ hann í umrætt skipti. Með hliðsjón af þessu er ekki unnt að leggja til grundvallar að framburður A hafi verið stöðugur í málinu. Engu vitni er til að dreifa sem sá nákvæmlega hvernig ákærði og A skullu saman. Af hálfu ákæruvaldsins hefur ekki verið sýnt fram á það með haldbærum sönnunargögnum að ákverkar sem A hlaut í andlit hafi ekki getað komið með þeim hætti sem ákærði lýsir og nægja ekki í þessu efni óljósar vangaveltur lækna um þetta atriði. Er því ekki unnt að fallast á það með ákæruvaldinu að skýring ákærða á því hvernig þetta átti sér stað sé svo fjarri lagi að horfa beri framhjá henni. Fær hún einnig beina stoð í framburði vitnisins J sem kvaðst hafa séð útundan sér þegar þeir hafi skollið saman og að hann gæti ekki áttað sig á því hvor hafi skallað hvorn. Kvað hann að eins og hann hafi upplifað þetta þá hafi þeir bara skollið saman. Sönnunarbyrði um það hver atvik voru hvílir á ákæruvaldinu og ber að túlka allan vafa í þeim efnum ákærða í hag, sbr. fyrrnefnda 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá ber samkvæmt 1. mgr. 111. gr. sömu laga að reisa dóm á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Frá þessu eru gerðar þröngar undantekningar í 2. og 3. mgr. sama lagaákvæðis. Skiptir hér einkum máli 3. mgr. ákvæðisins þar sem segir að hafi vitni ekki komið fyrir dóm og þess sé ekki kostur við meðferð máls, en skýrsla hafi verið gefin hjá lögreglu eða öðrum stjórnvöldum meðan málið var til rannsóknar, og meti dómari þá hvort slík skýrsla hafi sönnunargildi og hvert það sé. Er að mati dómsins ekki unnt að fallast á með ákæruvaldinu að fyrirliggjandi myndbandsupptaka af framburði K sem hann gaf fyrir lögreglu 30. desember 2009 og lýst er nánar hér fyrr, verði lögð til grundvallar í máli þessu sem sönnunargagn um sekt ákærða. Rúmast slík niðurstaða að mati dómsins ekki innan framangreindrar heimildar 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 til eð leggja til grundvallar skýrslu vitnis fyrir lögreglu, enda kom vitnið fyrir dóm og dró framburð sinn til baka og lýsti atvikum á annan veg. Fullyrti vitnið hér fyrir dómi að það hefði ekki séð þegar þeir rákust saman ákærði og A. Þá er enn síður unnt að byggja sönnun í málinu á orðum sem lögreglumenn hafa eftir vitninu I á vettvangi, enda hefur hann hvorki fengist til að staðfesta þau orð við skýrslugjöf hjá lögreglu eða hér fyrir dómi.

Með vísan til alls þess sem að framan greinir er það mat dómsins að ákæruvaldinu hafi ekki tekist sönnun þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að hann hafi af ásetningi „skallað“ A í umrætt skipti. Ber þegar af þeirri ástæðu að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði og eru þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns sem þykja hæfilega ákveðin 276.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, sem og ferða- og dvalarkostnaður verjandans samkvæmt framlögðum reikningum samtals að fjárhæð 25.950 krónur.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15 fimmtudaginn 9. desember 2010.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu. Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns sem þykir hæfilega ákveðin 276.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, sem og ferða- og dvalarkostnaður verjandans samtals að fjárhæð 25.950 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf