S-477/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 2. desember 2016, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 30. nóvember 2015, á hendur X, kennitala 000000-0000, [...], Reykjanesbæ, „fyrir stórfelldar ærumeiðingar gegn þáverandi eiginkonu sinni, A, með því að hafa, mánudaginn 3. júní 2013, ritað og birt eftirfarandi ummæli sem birtust á Facebook samskiptasíðu hennar, en með háttseminni móðgaði ákærði og smánaði A ítrekað.

you dont have endo you have i need attention and someone to feel sorry for me bullshit the cops are coming to [...] and [...] place tomorrow to pick up my car, debed card and house key, your crap is going to be in the dumbster tomor around noon

your crap is going to the dumpster tomorrow sorry i miss spelled it.

get the rest of your fucking crap of the street and give me back the money you stole form me whore

hahaha the bullshitt she has been feeding you should be on guiness world records...cry me a fucking river Endo loosers

well well guess nobody cares for a lying girl that steels cars and money do they and try to blame there husband for doing them wrong,,hope you have nice time in jail

wow hvað það er gott að vera loksins laus við þennan drama og aumingjaskap sem getur fylgt einni konu,,sem er reyndar þjófur og lygari en hvað um það A vonandi verðuru fyrir öllu þvi helviti sem þú oskar engum og rotnar í helviti druslan þín...og borgaði mer svo til baka þvi sem þú stalst af mer,,,fokking fake hora

i am glad i finaly got rid of your stupid ass fucking crybaby way i hope to got that you will rot in yhell and never see you child again since you will never be anything except a lying whore and a criminal that steels money from people that you pretent to care for hiding behind some face ass endo fucking pain that you dont have so have a nice life bitch hope you choke on a pain pill whore

Telst þetta varða við 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Af hálfu A, kt. 000000-0000, er gerð krafa um að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur ásamt vöxtum skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 1. júní 2013, þar til mánuður er liðinn frá því að ákærða var kynnt bótakrafan en með dráttarvöxtum skv.1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krafðist H-kvk-nf V-kvk-nf H-kvk-nf hdl., skipaður réttargæslumaður brotaþola, þóknunar sér til handa úr ríkissjóði, samkvæmt framlagðri tímaskýrslu.

Ákærði krefst þess aðallega að verða sýknaður af refsikröfu, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og að sú refsing verði skilorðsbundin að öllu leyti eða felld niður. Þá krefst ákærði þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara hann verði sýknaður af henni, en til þrautavara að bótakrafan verði lækkuð verulega. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda, skv. framlagðri tímaskýrslu.

I

Málsatvik

Brotaþoli mætti á lögreglustöð þann 5. júní 2013 og gaf skýrslu vegna meintrar refsiverðrar háttsemi ákærða, fyrrverandi maka hennar, gegn henni. Í framhaldi af því lét hún lögreglu í té afrit af þeim Facebook-samskiptum sem getur um í ákæru málsins.

Ákærði kom í skýrslutöku hjá lögreglu þann 28. júní 2013, og kvaðst hafa verið drukkinn og reiður vegna þess að brotaþoli hefði stolið frá honum munum og peningum og því hefði hann látið ýmislegt frá sér sem hann sæi eftir.

Auk framangreindra lögregluskýrslna og afrita af Facebook-samskiptum, liggur fyrir skaðabótakrafa brotaþola dags. 30. nóvember 2015, yfirlit sakarkostnaðar, ákvörðun lögreglustjóra um að hætta rannsókn málsins, og ákvörðun ríkissaksóknara um að lögreglustjóri skuli taka málið aftur til frekari rannsóknar.

II

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði, X, kom fyrir dóminn og kvaðst hafa sett inn á Facebook þau sjö ummæli sem fram komi í ákæru og hafi ummælin verið sett inn undir hans notandanafni. Taldi ákærði að eingöngu vinir hans hefðu séð ummælin og hugsanlega væru þeir um 50 talsins. Fram kom í máli ákærða að brotaþoli væri fyrrverandi eiginkona hans og hafi þau verið gift í tvö til þrjú ár en skilið á árinu 2013. Við skilnað þeirra hafi tekið við erfiðir tímar og hann verið langt niðri. Ákærði kvað ummælin hafa verið sett fram þegar hann var ölvaður, en ekki hafi staðið til að særa neinn og ekki hafi staðið til að móðga eða gera lítið úr brotaþola. Aðspurður um hvers vegna ummælin hafi verið viðhöfð þann 3. júní 2013, bar ákærði að það hafi verið þá sem brotaþoli hafi flutt út og þau slitið samvistum.

Spurt hvað „Endo“ ætti að merkja í skilaboðum hans, sagði ákærði að þar væri hann að vísa til sjúkdóms sem brotaþoli hafi þóst vera með og ætti að vera þess valdandi að brotaþoli gæti ekkert unnið. Spurður um þau ummæli að brotaþoli væri „hóra, drusla, lygari og þjófur“, bar ákærði að þegar eitthvað væri tekið frá manni án leyfis þá væri það þjófnaður og refsivert athæfi. Þá hafi brotaþoli logið til um að hún hefði ekki stolið frá honum. Hafi brotaþoli, þegar hún fór út af heimilinu, tekið vegabréf hans og bifreið og auk þess debetkort hans sem hún hafi notað til þess að taka út peninga. Ákærði kvaðst vegna þessa hafi verið í miklu uppnámi þetta kvöld, en sjái eftir því að hafa látið ummælin falla.

Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu þann 28. júní 2013: „Þú ert náttúrulega að ráðast þarna svolítið á æru hennar“ og svarar ákærði: „Já, já“. Bar ákærði að það hafi ekki verið tilgangur hans að ráðast á æru hennar, „en að sjálfsögðu gerði ég það með þessum orðum, og sé ég eftir því“.

Vitnið, A brotaþoli í máli þessu, kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Bar vitnið að hún hafi verið gift ákærða frá september 2011 en skilnaður þeirra hafi ekki verið endanlegur fyrr en í janúar 2015. Spurt hvort hún myndi eftir þeim ummælum sem hefðu komið fram á Facebook og getið væri í ákæru, kvaðst brotaþoli muna að um hefði verið að ræða mörg ærumeiðandi ummæli um hana, sem hafi verið sett fram til þess að meiða og særa hana og gera lítið úr henni. Ljóst hafi verið að þau hafi komið frá ákærða þar sem notandanafn hans hefði komið fram og hafi hún komið afritum af þeim samskiptum til lögmanns hennar. Brotaþoli taldi að skilaboðin hefðu öll verið send sem „public“ og „friends of friends“. Brotaþoli vissi ekki hve margir hafi séð skilaboðin en hún ætti yfir 100 vini á Facebook.

Spurt hvað „Endo“ merki í skilaboðunum bar brotaþoli að þar væri vísað til sjúkdóms hennar, „legslímuflakks“ eða endómetríósa og Endo væri ensk stytting á þeim sjúkdómi. Kvaðst brotaþoli sjálf ekki hafa farið leynt með sjúkdóm sinn og margir vinir hennar á Facebook væru hluti af stuðningshópi vegna þess. Spurt hvernig hún hafi brugðist við þessum ummælum, bar brotaþoli að hafa brugðist við eins og allir hefðu gert, hún hafi fundið fyrir reiði og verið særð. Hafi ummælin haft áhrif á traust hennar til annarra, enda hafi nákominn aðili brugðist henni og ásakað hana um lygar. Spurt af sækjanda hvort brotaþoli hafi upplifað smán, móðgun og niðurlægingu með þessari háttsemi, svaraði brotaþoli því játandi.

Brotaþoli bar að þegar ummælin hafi verið viðhöfð hafi hún og ákærði verið búin að slíta samvistum og hún verið farin af heimili þeirra. Spurt hvort hún hafi þegar hún fór út af heimilinu tekið muni í eigu ákærða með sér, bar brotaþoli að hafa ekki viljandi tekið neitt frá honum. Spurt hvort hún hafi tekið bifreið ákærða og vegabréf hans, kvaðst hún ekki hafa tekið vegabréf hans en hún hafi farið á bifreiðinni, enda hafi ákærði ekki verið með ökuréttindi á þeim tíma. Hins vegar hafi bankakort ákærða óvart verið í tösku hennar þegar hún fór og hafi hún tekið út 20-25 þúsund krónur af kortinu, enda alveg peningalaus og þurft að kaupa lyf og sjálf ekki mátt eiga bankakort á Íslandi.

III

Niðurstaða

Í 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 segir að sá sem móðgar eða smánar maka sinn eða fyrrverandi maka, barn sitt eða annan mann sem er nákominn geranda, og verknaður verður talinn fela í sér stórfelldar ærumeiðingar, skal sæta fangelsi allt að tveimur árum.

Ákærði hefur játað að hafa sent brotaþola þau skilaboð sem um getur í ákæru. Ákærði og brotaþoli voru gift á þeim tíma sem skilaboðin voru send og voru þau því nákomin í skilningi framangreinds ákvæðis. Brotaþoli upplýsti fyrir dómi að hún hafi vegna ummælanna upplifað móðgun og smánun.

Ákærði upplýsti fyrir dómi að ekki hafi staðið til að móðga eða smána brotaþola en bar jafnframt að hann hefði gert það með þeim orðum sem fram koma í ákæru málsins, og sjái hann eftir því.

Umfjöllun ákærða um sjúkdóm brotaþola, eins og hún er fram sett, er móðgandi og til smánunar, enda ekkert sem styður fullyrðingar hans. Þá verða orðin „drusla“ og endurtekin orð hans um „hóru“ með sama hætti talin móðgandi og til smánunar. Eru framangreind ummæli því ærumeiðandi.

Samkvæmt 233. gr. b. almennra hegningarlaga þarf verknaður ákærða að hafa falið í sér stórfelldar ærumeiðingar svo að hann sé refsiverður. Í athugasemdum með ákvæðinu, sem komu fram með 3. gr. laga nr. 27/2006, segir að mat á stórfelldri ærumeiðingu fari eftir almennum og hlutlægum mælikvarða. Stórfelldar ærumeiðingar geti beinst m.a. að útliti, persónulegum eiginleika eða hátterni brotaþola. Meiri líkur verði taldar á því að fullnægt sé skilyrðinu um stórfelldar ærumeiðingar að þær séu endurteknar eða að aðstæður séu að öðru leyti þess eðlis að móðgun eða smánun verði talin alvarleg skerðing á friðhelgi brotaþola.

Upplýsingar um sjúkdóma njóta friðhelgi að því marki sem þær eru ekki nauðsynlegar fagfólki. Má nefna að í lögum nr. 55/2009 um sjúkraskrá talað um sjálfsákvörðunarrétt og mannhelgi sjúklinga varðandi þær upplýsingar. Jafnvel þótt brotaþoli hafi almennt ekki farið leynt með sjúkdóm sinn, varða ummæli ákærða mjög nána persónulega hagi hennar og eru ummælin brot á friðhelgi hennar. Þau ummæli ásamt endurteknum ummælum um „hóru“ verða samkvæmt framangreindu talin stórfelld ærumeiðing.

Ákærði hefur með þeim ummælum sem um getur í ákæru gerst brotlegur við ákvæði 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og er brot ákærða samkvæmt framangreindu réttilega heimfært til nefndra refsiákvæða í ákæru.

IV

Refsing

Ákærði er fæddur í [...] árið 1981. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur honum sjö sinnum verið gerð refsing, í öllum tilfellum fyrir auðgunarbrot eða brot gegn umferðarlögum. Hafa þau brot ekki áhrif við ákvörðun refsingar nú, nema að því leyti að ákærði var dæmdur til tveggja ára fangelsisvistar í [...] þann 27. nóvember 2015 fyrir auðgunarbrot og ber því skv. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að gera ákærða hegningarauka.

Í máli ákærða kom fram að rétt væri að láta refsingu hans falla alveg niður, enda ættu við ákvæði 4. tl. 1. mgr. 74. gr., sbr. 2. mgr. 74. gr. laga nr. 19/1940. Skilyrði nefndra ákvæða er að háttsemi ákærða megi rekja til ólögmætrar árásar eða stórfelldrar móðgunar af hálfu brotaþola. Hvorugt á við í þessu máli. Við ákvörðun refsingar þykir hins vegar mega horfa til þess, með vísan til 7. tl. 70. gr. laga nr. 19/1940, enda fékk það stoð í málinu, að ummælin hafi verið viðhöfð við samvistarslit og í framhaldi af því að brotaþoli hafði án leyfis tekið eigur ákærða og tekið út peninga af bankakorti hans.

Ákærði hefur játað fyrir dómi og á rannsóknarstigi að hafa sent brotaþola þau ummæli sem getur í ákæru, og að hann sjái eftir þeim. Ber að virða ákærða það til málsbóta. Kæra var lögð fram hjá lögreglu þann 5. júní 2013, en ákæra var ekki gefin út fyrr en 30. nóvember 2015 og er sá dráttur á málinu óhæfilegur og ekki við ákærða að sakast í þeim efnum.

Með vísan til alls framangreinds og 77. gr. almennra hegningarlaga þykir mega fresta ákvörðun um refsingu ákærða eins og nánar greinir í dómsorði.

V

Einkaréttarkrafa

Af hálfu brotaþola er í ákæru gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða henni 1.500.000 krónur í miskabætur. Ákærða var birt framkomin skaðabótakrafa þann 20. október 2016.

Æra brotaþola nýtur verndar skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með broti því sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola. Við ákvörðun miskabóta verður eingöngu horft til þeirrar háttsemi sem ákærði er sakfelldur fyrir og með hliðsjón af málsatvikum öllum. Ekki liggja fyrir gögn um andlegar afleiðingar af háttsemi ákærða, en ganga má út frá því að brot gegn æru manna hafi í för með sér andlegar þjáningar. Þá verður að hafa í huga að ákærði er fyrrverandi eiginmaður brotaþola, sem hefur að mati dómsins aukið á andlegar afleiðingar brotsins.

Miski brotaþola þykir hæfilega metinn 300.000 krónur og ber að dæma ákærða til þess að greiða brotaþola þá fjárhæð ásamt vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

VI

Sakarkostnaður

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða, í ljósi niðurstöðu dómsins, gert að greiða sakarkostnað málsins sem er, samkvæmt yfirliti sækjanda, 39.550 krónur. Þá verður ákærða gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir dóminum, D-kk-ef R-kk-ef hdl., 511.500 krónur, og útlagðan kostnað hans vegna aksturs, 27.840 krónur. Einnig verður ákærða gert að greiða þóknun til skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-þgf hdl., sem hæfileg þykir 179.025 krónur. Þóknun til skipaðs réttargæslumanns brotaþola að fjárhæð 537.075 krónur greiðast úr ríkissjóði.

Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð

Frestað er ákvörðun refsingar ákærða, X, skilorðsbundið í tvö ár frá uppsögu dómsins að telja og skal hún falla niður að þeim tíma liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A miskabætur að fjárhæð 300.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. júní 2013 til 20. nóvember 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði í sakarkostnað 757.915 krónur, en þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, D-kk-ef R-kk-ef héraðsdómslögmanns, 511.500 krónur og útlagður kostnaður hans 27.840 krónur og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 179.025 krónur.

Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, að fjárhæð 537.075 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

B-kk-nf H-kk-nf