E-664/2012

Mál þetta sem dómtekið var 8. janúar 2013 var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 7. febrúar 2012 af G-kk-þgf Þ-kk-þgf Á-kk-þgf, Álfaborgum 3, Reykjavík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Kröfur aðila

Stefnandi gerir þær dómkröfur, aðallega að hið stefnda félag verði dæmt til þess að greiða honum 26.660.737 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með áorðnum breytingum, frá 2. febrúar 2012 til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 25.427.198 krónur, auk dráttarvaxta skv. l. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með áorðnum breytingum, frá 1. júlí 2011 til greiðsludags.

Til þrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til þess að greiða honum 17.063.065 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með áorðnum breytingum, frá 2. febrúar 2012 til greiðsludags. Til þrautaþrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1.958.111 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 28. maí 2010 til greiðsludags. Í öllum tilvikum er gerð krafa um greiðslu málskostnaðar skv. málskostnaðarreikningi, sem lagður verður fram á síðari stigum málsins.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins en til vara að stefnukröfur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Atvik máls

Hinn 3. júlí 2006 var stefnandi að aka á bifhjóli sínu BA-770 vestur Kirkjubraut á Akranesi er hann missti stjórn á hjólinu með þeim afleiðingum að hann féll af hjólinu og skall í götuna. Stefnandi sem var 22 ára á slysdegi hlaut við slysið háorkuáverka m.a. höfuð- og andlitsáverka, heilaáverka, brot á miðhandarbeini og hnykk á mjóbak. Stefnandi var fyrst fluttur með sjúkrabifreið á Sjúkrahúsið á Akranesi og þaðan á Landspítala háskólasjúkrahús í Reykjavík, þar sem hann gekkst undir margvíslegar aðgerðir og var í framhaldi í endurhæfingu á Grensásdeild Landspítala háskólasjúkrahúss. Stefnandi hafði þegar slysið varð lögboðna slysatryggingu ökumanns hjá stefnda og greiddi félagið bætur inn á væntanlegt tjón meðan beðið var mats á afleiðingum slyssins. Stefnandi óskaði eftir áliti Örorkunefndar á varanlegri örorku og miskastigi af völdum slyssins. Skilaði nefndin áliti 26. janúar 2010. Að álitinu stóðu læknarnir B-kk-nf Z-kk-nf og M-kk-nf Ó-kk-nf ásamt S-kk-þgf S-kk-þgf hrl. Mátu þeir varanlegan miska stefnanda 60% og varanlega örorku hans 50%. Stöðugleikapunkt töldu þeir vera 3. júlí 2007. Á grundvelli framangreinds álits Örorkunefndar, greiddi stefndi stefnanda 28. maí 2010, samkvæmt fullnaðaruppgjöri dagsettu 21. maí, bætur vegna tímabundins atvinnutjóns, þjáninga, varanlegs miska og varanlegrar örorku, samtals 27.997.561 krónu auk kostnaðar. Lögmaður stefnanda veitti bótunum móttöku með fyrirvara um frádrátt og niðurstöðu örorkumats, hvað greiðslu vegna þjáninga, varanlegs miska og varanlegrar örorku varðaði og almennum fyrirvara vegna greiðslu fyrir tímabundið atvinnutjón. Áður hafði stefndi greitt samtals 6.700.000 krónur inn á tjón stefnanda. Í framhaldi af áðurgreindu mati Örorkunefndar aflaði stefnandi álits S-kk-ef B-kk-ef, læknis, sérfræðings í heila- og taugafræði á heilsufarslegu ástandi stefnanda og afleiðingum slyssins 3. júlí 2006. Samkvæmt greinargerð læknisins, dagsettri 15. nóv. 2010, taldi hann afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda vanmetnar og líkur á að hann yrði vinnufær í framtíðinni litlar. Var það álit hans að miskastig væri að lágmarki 75 stig og rétt að meta varanlega örorku 65%. Að fengnu þessu áliti lagði stefnandi málið að nýju fyrir Örorkunefnd með beiðni um endurmat þar sem stefnandi áliti að miski og varanleg örokra hans hefðu verið vanmetin í mati nefndarinnar frá 26. janúar 2010. Örorkunefnd skilaði álitsgerð 25. maí 2011. Mat nefndin varanlegan miska stefnanda sem fyrr 60% en varanlega örorku 75% í stað 50% áður. Með bréfi 30. maí 2011 óskaði stefnandi þess að stefndi gerði upp bætur við stefnanda í samræmi við álit Örorkunefndar frá 25. maí 2011. Með bréfi 13. september 2011 hafnaði stefndi frekari greiðsluskyldu með vísan til 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með því ekki væri sýnt fram á að ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari tjónþola, þannig að ætla mætti að miskastig eða örorkustig væri verulega hærra en áður hefði verið talið. Með matsbeiðni dagsettri 20. september 2011 fór stefnandi þess á leit við Héraðsdóm Reykjavíkur að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að skoða og meta hvert væri tímabil þjáningabóta matsbeiðanda vegna slyssins 3. júlí 2006, hvert væri miskastig matsbeiðanda vegna varanlegs miska og hvert væri örorkustig matsbeiðanda vegna varanlegrar örorku. Voru dómkvaddir til verksins þeir dr. med. S-kk-nf T-kk-nf, sérfræðingur í heila- og taugasjúkdómum og G-kk-nf P-kk-nf hrl. Er matsgerð þeirra dagsett 14. desember 2011. Töldu hinir dómkvöddu matsmenn varanlegan miska stefnanda af völdum slyssins hæfilega metinn 65 stig og varanlega örorku hæfilega metna 65%. Tímabil þjáningabóta mátu þeir eitt ár, frá slysdegi 3. júlí 2006 til stöðugleikapunts 3. júlí 2007. Stefnandi höfðaði mál þetta 7. febrúar 2012. Krefur stefnandi stefnda um greiðslu á 26.660.737 krónum til viðbótar áður greiddum bótum. Byggir hann kröfu um frekari örorkubætur á áliti Örorkunefndar frá 25. maí 2011, en kröfu um frekari miskabætur, þjáningabætur og bætur fyrir tímabundið atvinnutjón á matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna. Krefst hann bóta fyrir tímabundið tekjutap í eitt ár og þjáningabóta í 288 daga. Hinar uppgerðu bætur samkvæmt bótauppgjörinu 28. maí 2010 reiknar hann sem innborgun upp í heildar stefnukröfuna. Þá setur hann fram varakröfu byggða á síðara áliti Örorkunefndar og þrautavarakröfu byggða á mati hinna dómkvöddu matsmanna. Loks hefur hann uppi þrautaþrautavarakröfu byggða á því að útreikningar tímabundins og varanlegs örorkutjóns sem og þjáningabóta sé rangur í bótauppgjörinu frá 28. maí 2010. Af hálfu stefnda hefur öllum kröfum og málsástæðum stefnanda mótmælt.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu sína. Við gerð álitsgerðar Örorkunefndar frá 25. maí 2011, í málinu nr. 21/2011, hafi legið fyrir ítarleg greinargerð S-kk-ef B-kk-ef, læknis, sérfræðings í heila- og taugafræði, þar sem lýst hafi verið ítarlega afleiðingum slyss stefnanda á heilsufar hans. Telji læknirinn miska og örorkustig vanmetið og varanlegur miski sé verulega hærri en fram komi í niðurstöðu nefndarinnar frá 26. janúar 2010 og litlar líkur á að stefnandi verði vinnufær að nýju. Sé það að meginstefnu staðfest í niðurstöðu Örorkunefndar frá 25. maí 2011. Með greinargerð framangreinds sérfræðings, mati Örorkunefndar frá 25. maí 2011, og matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna, hafi stefnandi sýnt fram á að varanlegur miski og varanleg örorka sé mun meiri en þær bætur sem stefndi hafi greitt miðist við. Tjón hans sé þar af leiðandi mun meira. Stefnanda beri fullar bætur samkvæmt reglu skaðabótaréttarins um fullar bætur fyrir tjón. Aðalkrafa stefnanda sé byggð á álitsgerð Örorkunefndar frá 25. maí 2011 að því er varði varanlega örorku og matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna frá 14. des. 2011 að því er varði varanlegan miska, og sundurliðist þannig:

1. Tímabundið tekjutap í eitt ár kr. 1.748.213,-

Árslaun 3.632.618,- -1.884.403,-- gr. frá Tr. o.fl.

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 326.233,-

2. Þjáningabætur (2.480,- x 77, 1.530,- x 288) kr. 659.320,-

Vextir frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 155.785,-

3. Varanlegur miski 65% kr. 5.676.125,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 1.059.213,-

4. Varanleg örorka 75% kr. 44.465.079,-

(4.969.874,- x15.793 x 75% - frádr. 14.401.836,-) kr. 6.025.531,-

Samtals kr. 60.115.499,-

5. Innborganir fram til 21. maí 2010 samtals kr. 6.700.000,-

Vextir 4,5% á innborganir skv. útr. stefnda kr. 660.376,-

6. Innborgun stefnda 28. maí 2010 kr. 27.997.561,-

kr. 24.757.562,-

7. Vextir 4,5% frá 28. maí 2010 til útgáfudags

stefnu 2. febrúar 2012 kr. 1.903.175,-

Stefnufjárhæð aðalkröfu kr. 26.660.737,-

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnanda sé þess krafist að stefnanda verði dæmdar bætur skv. varakröfu málsins sem byggð sé á álitsgerð Örorkunefndar frá 25. maí 2011. Þegar greinargerð ofangreinds sérfræðings hafi legið fyrir hafi málið verið lagt fyrir Örorkunefndina að nýju, sem að undangenginni skoðun á stefnanda, hafi breytt fyrra mati til hækkunar og eigi sömu málsástæður við að öðru leyti og um aðalkröfu. Krafan sundurliðist þannig:

1. Tímabundið tekjutap í eitt ár kr. 1.748.213,-

Árslaun 3.632.618,--1.884.403,- gr. frá Tr. o.fl.

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 326.233,-

2. Þjáningabætur kr. 659.320,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 155.785,-

3. Varanlegur miski 60% kr. 5.239.500,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 977.741,-

4. Varanleg örorka 75% kr. 44.465.079,-

(4.969.874,- x15.793 x 75% - frádr. 14.401.836,-)

Vextir 4,5% frá 3. júlí 2007 til 21. maí 2010 kr. 6.025.531,-

Samtals kr. 59.597.402,-

5. Innborganir fram til 21. maí 2010 kr. 6.700.000,-

Vextir 4,5% á innborganir skv. útr. stefnda kr. 660.376,-

6. Innborgun stefnda 28. maí 2010 kr. 27.997.561,-

kr. 24.239.465,-

7. Vextir 4,5% frá 28. maí 2010 til 1. júlí 2011 kr. 1.187.733,-

Stefnufjárhæð varakröfu kr. 25.427.198,-

Vextir skv. lið 7 séu reiknaðir frá greiðslu stefnda 28. maí 2010 til 1. júlí 2011, en þann dag hafi mánuður verið liðinn frá því stefndi hafi fengið álitsgerð Örorkunefndar, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Dráttarvextir reiknist frá 1. júlí 2011. Þar sem hið stefnda vátryggingafélag hafi neitað allri frekari greiðsluskyldu hafi verið aflað matsgerðar tveggja dómkvaddra matsmanna. Þrautavarakrafan sé reist á því mati og tjónsútreikningi tryggingastærðfræðings. Verði ekki fallist á framangreindar dómkröfur stefnanda sé þess krafist að tjón hans verði metið á grundvelli mats hinna dómkvöddu matsmanna. Krafan sundurliðist þannig:

1. Tímabundið tekjutap í eitt ár kr. 1.748.213,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 326.233,-

2. Þjáningabætur (2.840,- x 77, 1.530,- x 288) kr. 659.320,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 155.785,-

3. Varanlegur miski 65% kr. 5.676.125,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 1.059.213,-

4. Varanleg örorka 65% kr. 36.616.157,-

(4.969.874,- x15.793 x 65% - frádr. 14.401.836,-)

Vextir 4,5% frá 3. júlí 2007 til 21.maí 2010 kr. 4.961.911,-

Samtals kr. 51.202.957,-

5. Innborganir samtals fram til 21. maí 2010 kr. 6.700.000,-

Vextir 4,5% á innborganir skv. útr. VÍS kr. 660.376,-

6. Greiðsla stefnda 28. maí 2010 kr. 27.997.561,-

kr. 15.845.020,-

Vextir 4,5% frá 28. maí 2010 til útgáfudags

stefnu 2. febrúar 2012 kr. 1.218.045,-

Stefnufjárhæð þrautavarakröfu kr. 17.063.065,-

Þrautaþrautavarakrafa sé byggð á álitsgerð Örorkunefndar í málinu nr. 76/2009, en á því byggt að útreikningur tímabundins örorkutjóns sé rangur. Í fyrirliggjandi uppgjöri stefnda frá 21. maí 2010 komi fram að tímabundið atvinnutjón byggi á mánaðarlaunum 302.718 krónum eða fyrir árið 3.632.618 krónum, frá dragist greiðslur frá Tryggingastofnun, lífeyrissjóði og vinnuveitanda, samtals 1.884.403 krónur = 1.748.215, en stefndi hafi greitt 1.100.659 krónur. Stöðugleikapunktur sé í álitsgerðum og matsgerð dómkvaddra matsmanna 3. júlí 2007 og beri að miða lok tímabundins atvinnutjóns við þann dag, þar sem stefnandi hafi verið óvinnufær frá

slysi. Þrautaþrautavarakrafan sé byggð á áliti Örorkunefndar frá 26. jan. 2010, mál nr. 76/2009, og sé þannig fundin:

1. Tímabundið tekjutap kr. 1.748.213,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 326.233,-

2. Þjáningabætur (2.840,- x 77, 1.530,- x 288) kr. 659.320,-

Vextir frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 155.785,-

3. Varanlegur miski 60% kr. 5.239.500,-

Vextir 4,5% frá slysdegi til 21. maí 2010 kr. 977.741,-

4. Varanleg örorka 50% kr. 24.842.774,-

(4.969.874,- x15.793 x 50% 14.401.836,-)

Vextir 4,5% frá 3. júlí 2007 til 21. maí 2010 kr. 3.366.482,-

Samtals kr. 37.316.048,-

5. Innborganir samtals til 21. maí 2010 kr. 6.700.000,-

Vextir 4,5% á innborganir skv. útr. VÍS kr. 660.376,-

Innborgun stefnda 28. maí 2010 kr. 27.997.561,-

kr. 1.958.111,-

4,5% vextir í kröfuliðum 1- 4 í framangreindum dómkröfum séu reiknaðir fram til 21. maí 2010 sem sé útreikningsdagur skv. uppgjöri stefnda þann dag. Þjáningabætur í uppgjöri stefnda séu byggðar á röngum forsendum. Skv. læknisvottorði G-kk-ef E-kk-ef yfirlæknis og matsgerð dómkvaddra matsmann hafi stefnandi verið veikur og rúmliggjandi til 18. september 2006 en ekki sé gert ráð fyrir því í uppgjöri stefnda. Loks sé útreikningur varanlegs örorkutjóns rangur. Samkvæmt fyrirliggjandi útreikningi V-kk-ef Á-kk-ef tryggingastærðfræðings beri að bæta greiðslum sem stefnandi hafi fengið í fæðingarorlofi við launatekjur sem geri viðmiðunarlaun 4.969.874 krónur og sé á því byggt í framangreindum dómkröfum stefnanda. Stefnandi byggi kröfur sínar á reglu skaðabótaréttarins um fullar bætur fyrir tjón. Vísað sé til 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, reglugerðar nr. 424/2008 og laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga. Krafan um dráttarvexti byggi á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 með áorðnum breytingum. Krafa um málskostnað byggi á 129. gr., sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988, með áorðnum breytingum.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Stefndi kveður sýknukröfu sína á því byggða að stefnandi eigi ekki lögvarinn rétt til frekari skaðabóta úr hendi stefnda vegna slyssins 3. júlí 2006 en gerðar hafi verið upp við hann með bótauppgjöri 28. maí 2010. Því til stuðnings sé bent á eftirfarandi.

Samkvæmt bótauppgjörinu 28. maí 2010 hafi stefnandi móttekið bæturnar sem „fullar og endanlegar bætur“ vegna slyssins. Hafi stefnandi einungis gert fyrirvara um „frádrátt og niðurstöður örorkumats“. Sé stefnandi því að öðru leyti bundinn við bótauppgjörið. Eigi stefnandi þegar af þeim ástæðum engan rétt til frekari bóta fyrir þjáningar og varanlegan miska. Af sömu ástæðum geti stefnandi ekki haft uppi frekari kröfur fyrir tímabundið atvinnutjón. Verði því ekki byggt á lengri þjáningartíma og lengra tímabili tímabundins atvinnutjóns en gert hafi verið við bótauppgjörið 28. maí 2010, á grundvelli álits Örorkunefndar frá 26. jan. 2010. Af sömu ástæðum geti stefnandi ekki byggt á öðrum stöðugleikapunkti eða öðrum viðmiðunartekjum og viðmiðunartölum en gert hafi verið við bótauppgjörið. Þá sé ósannað að varanleg örorka stefnanda af völdum slyssins sé meiri en 50% eða varanlegur miski hans meiri en 60%, sem lagt hafi verið til grundvallar við bótauppgjörið og byggst hafi á áliti Örorkunefndar frá 26. jan. 2010. Hafi hið endurskoðaða álit Örorkunefndar frá 25. maí 2011 um að varanleg örorka stefnanda af völdum slyssins sé 75%, ekkert sönnunargildi, þar sem álit nefndarinnar í því efni sé órökstutt með öllu. Segi aðeins í álitinu að nefndin telji fyrirséð að stefnandi geti ekki unnið við það sem hann sé að læra til og að nefndin telji þannig að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið hjá tjónþola vegna afleiðinga slyssins, en nefndin færi ekki fram nein rök fyrir þessari skoðun sinni. Í ljósi mats hinna dómkvöddu matsmanna fái þessi skoðun nefndarinnar ekki staðist. Hins vegar sanni mat hinna dómkvöddu matsmanna frá 14. desember 2011 ekki, að varanlegur miski og varanleg örorka stefnanda af völdum slyssins sé í raun meiri en miðað sé við í bótauppgjörinu. Séu matsgerðir um örorku og miska í líkamstjónamálum ekki nein nákvæmnisvísindi og byggist meira og minna á huglægum viðhorfum matsmanna, þar sem munað geti verulegu á niðurstöðum eftir matsmönnum, þótt verið sé að meta sömu einkenni og aðstæður. Sé í öllum matsgerðunum þremur verið að leggja mat á sömu einkenni og aðstæður, en engar nýjar og ófyrirsjáanlegar afleiðingar slyssins hafi komið fram eftir að bótauppgjörið 28. maí 2010 hafi verið gert. Segi líka í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna frá 12. desember 2011, að stefnanda finnist ástand sitt nú hafa verið óbreytt í um það bil þrjú ár. Sé oftar en ekki að mat í líkamstjónamálum hækki með nýrri matsgerð og nýjum matsmönnum, þó engar nýjar afleiðingar hafi komið fram og verið sé að meta sömu einkenni. Það veiki og mat hinna dómkvöddu matsmanna, að aðeins einn læknisfróður maður hafi staðið að matinu ásamt lögfræðingi. Loks byggi stefndi sýknukröfu sína á því, að hvað sem öðru líði eigi stefnandi ekki rétt til frekari bóta, en stefndi hafi þegar bætt, þar sem skilyrði 11. gr. skaðabótalaga til endurupptöku bótauppgjörs á líkamstjóni séu ekki til staðar, en þau skilyrði séu að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður hafi verið talið. Þurfi bæði skilyrðin að vera uppfyllt. Verði ekki séð af fyrirliggjandi matsgerðum og læknisvottorðum, að neinar ófyrirsjáanlegar og verulegar breytingar til hins verra hafi orðið á heilsufari stefnanda frá því bótauppgjörið hafi farið fram. Hins vegar sé ljóst af þessum gögnum, að hinir ýmsu matsmenn leggi mismunandi mat á sömu einkenni stefnanda af völdum slyssins og afleiðingar þeirra, en það sé annar handleggur. Byggi stefndi á því, að ekki sé hægt að komast fram hjá 11. gr. skaðabótalaga með því einu að gera fyrirvara við fullnaðar bótauppgjör. Ef það væri tilfellið liggi beint við að tjónþolar geri fyrirvara við öll bótauppgjör. Væri tilvist 11. gr. skaðabótalaga þá næsta þýðingarlaus. Varla hafi það verið tilgangur löggjafans. Að öllu framangreindur virtu telji stefndi að sýkna beri hann af öllum kröfum stefnanda. Verði ekki á sýknukröfu fallist byggi stefndi á því, að stórlækka beri kröfur stefnanda. Sé þeim sérstaklega andmælt sem allt of háum. Beri sem áður að hafna alfarið kröfum stefnanda um frekari bætur fyrir þjáningar, varanlegan miska og tímabundið atvinnutjón með því að um hafi verið að ræða fullnaðaruppgjör án fyrirvara um þessa kröfuliði. Þá beri alfarið að hafna kröfu stefnanda um bætur fyrir 75% varanlega örorku á grundvelli síðara álits örorkunefndar frá 25. maí 2011, þar sem það álit sé órökstutt með öllu og því hafi verið hnekkt með mati hinna dómkvöddu matsmanna, sem metið hafi örorkuna 65%. Hafi stefndi þegar bætt varanlegt 50% örorkutjón stefnanda og eigi stefnandi því aðeins óbætt tjón fyrir 15% varanlega örorku. Beri að lækka kröfur stefnanda í takt við það. Ekki fái heldur staðist, að stefnandi geti vinsað úr fyrirliggjandi mötum þær matstölur sem séu hæstar en hafnað hinum. Hafi stefnandi ekki fært fram nein rök fyrir því af hverju byggja eigi á 75% örorkumati Örorkunefndar en ekki 60% miskamati nefndarinnar, heldur á 65% miskamati hinna dómkvöddu matsmanna, en hins vegar ekki á 65% örorkumati þeirra. Þá hafi stefnandi engan rétt til þess að taka sem innborgun upp í heildarkröfur sínar fullnaðar bótagreiðslu stefnda frá 28. maí 2010, en þar sé eyrnamerkt hvaða einstöku bótaliði verið sé að bæta. Meginregla kröfuréttar sé, að skuldari ráði því til hvaða einstöku kröfuliða greiðsla hans skuli ganga. Hafi stefnandi og engan fyrirvara gert í þá átt við bótauppgjörið, að við bótunum væri tekið sem innborgun upp í heildartjón. Sé reglan sú, að einungis sé unnt að krefjast bóta fyrir það, sem sannarlega sé óbætt umfram þegar greiddar bætur. Gildi það um alla kröfuliði í líkamstjónamálum, þ.m.t. vexti og kostnað. Beri að leiðrétta og lækka kröfur stefnanda í takt við þetta. Stefnandi hafi heldur ekki gert neinn fyrirvara við bótauppgjörið um viðmiðunartekjur við útreikning bótanna né aðrar viðmiðunartölur. Verði því aðeins byggt á þeim viðmiðunartekjum og öðrum viðmiðunartölum, sem notaðar hafi verið við bótauppgjörið. Beri að lækka kröfur stefnanda í takt við það.

Loks verði ekki séð að frádráttur skv. bótauppgjörinu í maí 2010 sé rangur. Ekki hafi heldur verið gerður neinn fyrirvari við bótauppgjörið varðandi útreikning tímabundins atvinnutjóns og varanlegs örorkutjóns, eða í þá veru að útreikningarnir væru rangir. Sama gildi um útreikning þjáningarbóta. Sé stefnandi því bundinn við útreikningana skv. bótauppgjörinu eins og aðra þætti uppgjörsins, sem ekki hafi verið gerður um sérstakur fyrirvari. Almennur, óafmarkaður og óskilgreindur fyrirvari við bótauppgjör eins og t. d. „m/fyrirvara“ hafi ekkert gildi. Vaxtakröfum stefnanda sé mótmælt. Séu eldri vextir en 4 ára frá birtingardegi stefnu fyrndir og upphafstíma dráttarvaxta sé andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi. Fyrr verður ekki séð, hvort stefnandi eigi rétt til einhverra frekari bóta en þegar hafi verið bætt. Til vara sé upphafstíma dráttarvaxta mótmælt frá fyrri tíma en mánuði eftir þingfestingu málsins, en þá fyrst hafi stefndi séð sundurliðaða kröfugerð stefnanda og getað tekið afstöðu til hennar.

Forsendur og niðurstaða

Skaðabótaskylda stefnda í máli þessu er óumdeild. Hins vegar er deilt um miska- og örorkustig stefnanda og hvort uppgjör stefnanda og stefnda 28. maí 2010 girði fyrir að stefnandi geti krafist frekari bóta úr hendi stefnda fyrir tímabundið atvinnutjón, þjáningar og varanlega miska. Þá er ágreiningur um vexti.

Eins og áður hefur verið rakið veitti lögmaður stefnanda, hinn 28. maí 2010, móttöku fullum og endanlegum bótum úr hendi stefnda vegna slyssins 3. júlí 2006, sbr. fullnaðaruppgjör stefnda frá 21. maí 2010. Um var að ræða bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, þjáningabætur, bætur vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku auk lögmannskostnaðar. Á tjónskvittun vegna móttöku á bótum vegna þjáninga, miska og örorku er í hinum prentaða texta ritað: „Lögmaður gerir fyrirvara um frádrátt og niðurstöður örorkumats“. Ofan við eiginhandar undirritun lögmannsins er handskrifað: „m/fyrirvara“. Á kvittun vegna móttöku greiðslu fyrir tímabundið atvinnutjón er ofan við eiginhandar undirritun lögmannsins handskrifað: „m/fyrirvara“.

Í málinu er deilt um lögfræðilega þýðingu framangreindra fyrirvara. Af hálfu stefnda er á því byggt að samkvæmt bótauppgjörinu 28. maí 2010 hafi stefnandi móttekið þær bætur sem í uppgjörinu fólust sem „fullar og endanlegar bætur“ vegna slyssins 3. júlí 2006. Hafi stefnandi einungis gert fyrirvara um „frádrátt og niðurstöður örorkumats“. Sé stefnandi því að öðru leyti bundinn við bótauppgjörið. Eigi stefnandi þegar af þeirri ástæðu engan rétt til frekari bóta fyrir þjáningar og varanlegan miska. Af sömu ástæðu geti stefnandi ekki haft uppi frekari kröfur fyrir tímabundið atvinnutjón. Verði því ekki byggt á lengri þjáningartíma og lengra tímabili tímabundins atvinnutjóns en gert hafi verið við bótauppgjörið 28. maí 2010, á grundvelli álits Örorkunefndar frá 26. jan. 2010. Af sömu ástæðu geti stefnandi ekki byggt á öðrum stöðugleikapunkti eða öðrum viðmiðunartekjum og viðmiðunartölum en gert hafi verið við bótauppgjörið. Af hálfu stefnanda er því alfarið hafnað að skýra beri umrædda fyrirvara með þeim hætti sem stefndi byggi á. Þvert á móti hafi öllum bótagreiðslum verið veitt móttaka með nægilegum fyrirvara, sem réttlæti þær viðbótarkröfur sem hafðar séu uppi í málinu á hendur stefnda.

Skilja verður hinn handskrifaða fyrirvara lögmanns stefnanda á tjónskvittun frá 28. maí 2010, vegna móttöku bóta fyrir þjáningar, miska og örorku, sem tilvísun til hins prentaða fyrirvara en eins og að framan greinir segir í honum að lögmaður geri fyrirvara um „frádrátt og niðurstöður örorkumats“. Fyrirvara við bótauppgjör af því tagi sem hér er til umfjöllunar ber að skýra þröngt og gera kröfu til þess að þeir séu nægilega efnislega afmarkaðir og skýrir enda slíkt ekki neinum vandkvæðum bundið a.m.k. ef tjónþoli nýtur lögmannsaðstoðar við uppgjörið og samningu fyrirvara eins og hér var raunin. Styðst sú niðurstaða við almennar reglur fjármunaréttar og þá heimild sem tjónþola er veitt samkvæmt ákvæðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til að fá ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur endurupptekna að þeim skilyrðum uppfylltum sem í ákvæðinu greinir. Ef fyrirvara við bótauppgjör er ætlað að veita tjónþola rýmri rétt til endurupptöku verður hann að vera efnislega skýr og nægilega afmarkaður. Ef á það væri fallist að hægt væri að halda bótauppgjörum opnum með almennum og efnislega óafmörkuðum fyrirvörum hefði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í sjálfu sér enga þýðingu auk þess sem slíkur almennur og óafmarkaður fyrirvari gæti skapað verulega óvissu, meðan kröfur eru ófyrndar, um endanlegar niðurstöður bótauppgjörs með afleiddum kostnaði og óvissu fyrir tryggingartaka.

Framangreindur fyrirvari um „frádrátt og örorkumat“ er hvað frádrátt varðar með öllu óljós. Þannig er í fyrirvaranum ekki skilgreint hvort honum sé ætlað að ná til frádráttar í heild eða einstakra frádráttarliða og ef svo er þá til hvaða liða. Ekki er heldur ljóst hvort tilvísun til örorkumats vísar til álits um stöðugleikapunkt,varanlegs miska eða varanlegrar örorku eða hvoru tveggja. Sönnunarbyrði um efnislegt inntak fyrirvaranna verður að leggja á stefnanda.

Fallist er á það með stefnda að nærtækast sé að skýra umræddan fyrirvara, með hliðsjón af orðalagi hans, sem fyrirvara um það örorkustig sem lagt var til grundvallar í uppgjöri stefnanda og stefnda 28. maí 2010 en fyrirvari um frádrátt hafi ekki sjálfstæða þýðingu. Að því virtu verður ekki fallist á að fyrirvari stefnanda nái til móttekinnar greiðslu vegna þjáninga eða varanlegs miska né með sömu röksemdum til greiðslu vegna tímabundins atvinnutjóns. Um stöðugleikapunkt er ekki ágreiningur.

Eins og áður greinir var við aðdraganda að málsókn þessari staðið þannig að verki að fyrst var leitað álitsgerðar Örorkunefndar um miskastig og örorkustig stefnanda, sbr. álitgerð nefndarinnar frá 26. janúar 2010. Í framhaldi af þeirri álitsgerð leitaði stefnandi eftir áliti S-kk-ef B-kk-ef, sérfræðings í heila- og taugafræði, sbr. greinargerð hans frá 15. nóvember 2010 en að því fengnu fór hann fram á endurmat hjá Örorkunefnd, sbr. álit nefndarinnar frá 25. maí 2011. Að því áliti fengnu fór stefnandi fram á dómkvaðningu matsmanna til að meta miska og örorku stefnanda.

Eins og rakið hefur verið var niðurstaða Örorkunefndar í álitinu frá 25. maí 2011 að varanlegur miski stefnanda vegna slyssins 3. júlí 2006 væri 60 stig en varanleg örorka stefnanda 75%. Niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna var hins vegar að varanlegur miski væri 65 stig en varanleg örorka 65%.

Það fellur í hlut dómsins að skera úr um sönnunargildi framangreindra álita og matsgerðar eftir almennum reglum, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, enda leiða engar réttarreglur til þeirrar niðurstöðu að meira hald sé til sönnunar í öðru hvoru, matsgerð dómkvaddra matsmanna eða álitsgerð Örorkunefndar.

Niðurstaða dómkvaddra matsmanna um örorkustig stefnanda er mun ítarlegar rökstudd en síðara mat Örorkunefndar um sama efni. Hefur áliti hinna dómkvöddu matsmanna ekki verið hrundið með yfirmati.Verður því niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna um örorkustigið lögð til grundvallar í máli þessu. Verður stefnda í samræmi við það gert að greiða stefnanda bætur sem nema hækkun örorkustigsins úr 50 stigum í 65 stig eða 11.461.553 krónur (4.838.242 x 15.79300 x 15%) með vöxtum eins og síðar greinir.

Skilja verður málatilbúnað stefnanda, hvað kröfu um hækkun bóta vegna miska varðar, á þann veg að auk fyrirvara, sem áður hefur verið fjallað um, sé á því byggt að stefnandi eigi rétt til hækkunar miskabóta samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1003, sbr. tilvísun stefnanda, hvað aðal- og varakröfu varðar, til álits Örorkunefndar frá 25. maí 2011. Af hálfu stefnda er á því byggt að krafa stefnanda um hækkun bóta vegna varanlegs miska uppfylli ekki þau skilyrði 11. gr. laga nr. 50/1993 að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda og að ætla megi að miskastig sé af þeirri ástæðu verulega hærra en áður hafi verið talið.

Um endurupptöku ákvörðunar bóta fyrir líkamstjón fer samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Skilyrði slíkrar endurupptöku eru tvíþætt, að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola og af því leiði að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið. Eins og rakið hefur verið fól niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna í sér hækkun á miskastigi úr 60 stigum í 65 stig, miðað við álit Örorkunefndar frá 25. maí 2011 og 26. janúar 2010. Sú breyting er ekki veruleg í skilningi 11. gr. laga nr. 50/1993, sbr. dómafordæmi Hæstaréttar í máli nr. 516/2009 og þá dóma réttarins sem sérstaklega er vísað til í þeim dómi og er stefnandi þegar af þeirri ástæðu bundinn af uppgjörinu við stefnda hvað varðar bætur fyrir varanlegan miska.

Stefndi mómælir sérstaklega vaxtakröfu stefnanda og ber fyrir sig að hún sé að hluta fyrnd. Greiðsla til stefnanda 28. maí 2010 og fyrri greiðslur inn á tjón stefnanda 2006 fólu ekki í sér viðurkenningu á þeim kröfum, sem stefnandi hefur uppi í máli þessu, og slitu ekki fyrningu samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu kröfuréttinda. Mál þetta var höfðað 7. febrúar 2012 og eru því vextir sem krafan bar fram til 7. febrúar 2008 fyrndir, sbr. 2. tl. 3. gr. laga nr. 14/1905, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Dráttarvextir verða dæmdir frá 7. mars 2012 en þá var mánuður liðinn frá því að stefna í máli þessu var birt fyrir stefnda.

Með hliðsjón af niðurstöðu máls þessa og með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 1.100.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnda, G-kk-þgf Þ-kk-þgf Á-kk-þgf, 11.461.553 krónur með 4.5% ársvöxtum frá 7. febrúar 2008 til 7. mars 2012 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 1.100.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf