X-38/2010

Mál þetta sem tekið var til úrskurðar 1. febrúar sl., var þingfest 21. maí 2010.

Sóknaraðili er S-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, Hvassaleiti 145, Reykjavík.

Varnaraðili er Sparisjóðabanki Íslands hf., Reykjavík.

Sóknaraðili lýsti kröfu í þrotabú varnaraðila að fjárhæð 12.841.141 króna, en gerir ekki athugasemdir við þá afstöðu slitastjórnar að viðurkenna einungis höfuðstól launa í uppsagnarfresti auk orlofs, þ.e. 11.394.483 króna og krefst þess að krafa hans verði viðurkennd sem forgangskrafa.

Sóknaraðili krefst málskostnaðar úr hendi varnaraðila að mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðaryfirliti, auk virðisaukaskatts.

Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað og að staðfest verði sú niðurstaða varnaraðila að krafa sóknaraðila njóti rétthæðar sem almenn krafa.

Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að skaðlausu að mati dómsins, auk virðisaukaskatts.

Málsatvik

Sóknaraðili var ráðinn til starfa hjá varnaraðila með ráðningarsamningi dagsettum 1. desember. 2007. Á þeim tíma hét varnaraðili Icebank hf. Ráðning sóknaraðila tengdist kaupum varnaraðila á Behrens fyrirtækjaráðgjöf hf. í september 2007, en sóknaraðili var einn af eigendum þess félags.

Sóknaraðili var ráðinn sem forstöðumaður fyrirtækjaráðgjafar varnaraðila og heyrði undir framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs. Í 2. gr. ráðningarsamningsins er helstu verkefnum sóknaraðila lýst þannig að hann stjórni daglegri starfsemi varnaraðila í málaflokknum í nánu samráði við framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs, sinni samskiptum við viðskiptamenn, afli nýrra viðskiptamanna, hafi frumkvæði að nýjungum, taki þátt í að móta verklagsreglur og verkferla í málaflokknum og sinna starfsmannastjórnun innan fyrirtækjaráðgjafar. Einnig er tekið fram að sóknaraðili sitji reglulega samráðsfundi bankastjóra og framkvæmdastjóra tekjusviða um framþróun varnaraðila.

Í desember 2007 eignaðist einkahlutafélagið Infestus Holding ehf., kt. 600907-0500, 51.326.821 hluti að nafnvirði eða 4,50% af heildarhlutafé í varnaraðila og varð einkahlutafélagið að sögn varnaraðila þar með einn af tíu stærstu hluthöfum varnaraðila. Sóknaraðili er eigandi einkahlutafélagsins.

Nýr ráðningarsamningur var gerður við sóknaraðila 14. janúar 2008. Samkvæmt þeim samningi var sóknaraðili ráðinn sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs varnaraðila og heyrði undir bankastjóra varnaraðila og skyldi hafa náið samstarf við hann um málefni sviðsins. Í 2. gr. samningsins er helstu verkefnum sóknaraðila lýst á þann hátt að hann stjórni daglegri starfsemi varnaraðila í þeim málaflokkum sem undir sviðið falli og taki þátt í að móta stefnu varnaraðila, markmið og áætlanir á sviðinu og hrindi þeim í framkvæmd. Að öðru leyti er helstu verkefnum sóknaraðila lýst með sama hætti og áður, þó þannig að ekki er sérstaklega tekið fram að hann sitji samráðsfundi með bankastjóra varnaraðila og framkvæmdastjórum tekjusviða. Sóknaraðili sat jafnframt í fjármálanefnd bankans og lánanefnd hans.

Hinn 21. mars 2009 ákvað Fjármálaeftirlitið að taka yfir vald hluthafafundar varnaraðila og víkja stjórn hans frá störfum og 28. mars s.á. skipaði Fjármálaeftirlitið skilanefnd yfir varnaraðila. Var þetta gert í samræmi við þágildandi ákvæði 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Í millitíðinni, eða 23. mars s.á., var varnaraðila veitt greiðslustöðvun sem standa átti til 15. júní s.á., en áður en sá tími var á enda var honum skipuð slitastjórn 19. maí s.á. samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009 og 4. tl. ákvæðis II til bráðabirgða við þau lög.

Skilanefnd varnaraðila sagði sóknaraðila upp störfum með bréfi dagsettu 20. apríl 2009 og var þess getið að vinnuframlags hans væri ekki óskað í uppsagnarfresti. Með bréfi dagsettu 28. apríl s.á. óskaði skilanefnd varnaraðila eftir vinnuframlagi sóknaraðila a.m.k. í maí 2009 og var honum tilkynnt að honum yrðu greidd laun 1. maí 2009 eða í þann tíma sem óskað yrði eftir vinnuframlagi af hans hálfu. Jafnframt var sóknaraðila gerð grein fyrir þeirri afstöðu skilanefndar að fyrrum bankastjórar og framkvæmdastjórar nytu ekki forgangsréttar til launa, sbr. 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., og því ætti ekki að greiða þessum stjórnendum laun í uppsagnarfresti, sbr. 21. gr. sömu laga.

Sóknaraðili lýsti kröfu að höfuðstólsfjárhæð 11.394.483 krónur vegna launa í uppsagnarfresti í fimm mánuði og vegna orlofs á árunum 2008 og 2009, auk dráttarvaxta og innheimtuþóknunar, sem móttekin var hjá varnaraðila þann 18. september 2009. Krafa sóknaraðila er nr. 20 á skrá yfir lýstar kröfur í bú varnaraðila. Sóknaraðili lýsti kröfunni sem forgangskröfu sem skipað skyldi í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Slitastjórn varnaraðila hafnaði því að krafa sóknaraðila teldist forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 en samþykkti hana sem almenna kröfu samkvæmt 113. gr. sömu laga, með fyrirvara um laun/orlof í uppsagnarfresti og/eða reiknað endurgjald. Þá hafnaði slitastjórn kröfu sóknaraðila um innheimtukostnað og dráttarvexti. Var tölvuskeyti þess efnis sent lögmanni sóknaraðila 3. desember 2009. Sóknaraðili mótmælti afstöðu slitastjórnar varnaraðila með tölvuskeyti 4. desember s.á. Fundur var haldinn 11. desember s.á. vegna ágreinings um afstöðu slitastjórnar varnaraðila til viðurkenningar á kröfu sóknaraðila en ekki tókst að jafna ágreining aðila á þeim fundi. Ákvað slitastjórn varnaraðila því með vísan til 120. gr. laga nr. 21/1991 að beina ágreiningsefninu til Héraðsdóms Reykjavíkur.

Hvorki er ágreiningur um að sóknaraðili eigi kröfu í bú varnaraðila né tölulegur ágreiningur milli aðila málsins. Eingöngu er deilt um rétthæð kröfu sóknaraðila.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslu sóknaraðili málsins og A-kk-nf H-kk-nf.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili byggir á því að krafa hans um laun út uppsagnarfrest samkvæmt ráðningarsamningi sé forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Það að varnaraðili hafi fengið heimild til greiðslustöðvunar og honum síðan skipuð slitastjórn breyti engu um þá staðreynd. Þá byggir sóknaraðili á því að 3. mgr. 112. gr. laganna standi því ekki í vegi að hann njóti réttar til launa í uppsagnarfresti.

Sóknaraðili byggir á því að hann hafi verið launamaður hjá varnaraðila. Engu skipti í þessu tilliti hvort sóknaraðili hafi borið starfstitilinn framkvæmdastjóri eða forstöðumaður. Hvort sóknaraðili falli undir hugtakið ,,framkvæmdastjóri” í 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 ráðist af hinu efnislega inntaki starfsins og þeim heimildum sem reglur varnaraðila setji. Þannig hafi störf sóknaraðila ekki verið í samræmi við hugtakið framkvæmdastjóri samkvæmt 3. mgr. 112 gr. laga nr. 21/1991 og snúi að beinni framkvæmdastjórn félags. Til fyllingar hugtakinu beri svo að líta til ákvæða laga nr. 2/1995 um hlutafélög um framkvæmdastjóra hlutafélaga.

Sóknaraðili kveður að þrátt fyrir að starfsheiti hans hafi verið framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, hafi hann ekki verið framkvæmdastjóri í skilningi laga nr. 2/1995 eða laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Samkvæmt 65. gr. laga um hlutfélög nr. 2/1995 skuli hlutafélög ráða sér einn til þrjá framkvæmdastjóra. Í samræmi við það sé í 5. tl. 13. gr. samþykkta varnaraðila mælt fyrir um skipan framkvæmdastjóra félagsins. Samkvæmt því ráði bankaráð framkvæmdastjóra félagsins sem nefnist bankastjóri. Í 15. gr. samþykktanna segi að bankastjóri fari með ákvörðunarvald um öll málefni varnaraðila sem ekki séu falin öðrum samkvæmt lögum eða samþykktum félagsins. Ljóst sé af þessu að varnaraðili hafi falið einum bankastjóra vald framkvæmdastjóra samkvæmt ákvæðum hlutfélagalaga.

Sóknaraðili fullyrðir að hann geti ekki fallið undir fyrrgreinda skilgreiningu á framkvæmdastjóra varnaraðila. Hann hafi ekki borið titilinn bankastjóri, ekki haft heimildir sem slíkur og ekki verið sett erindisbréf sem slíkur. Í samræmi við það sé skýrt tekið fram í ráðningarsamningi sóknaraðila frá 14. janúar 2008 að hann heyri undir bankastjóra. Sóknaraðili hefði ekkert fyrirsvar haft gagnvart stjórn varnaraðila og hafi ekki setið stjórnarfundi félagsins. Eina fyrirsvar sóknaraðila gagnvart stjórn varnaraðila hafi verið að vinna að stefnu og markmiðum varnaraðila eins og venja sé um alla starfsmenn hlutafélaga. Þá hafi verksvið sóknaraðila ekki verið verksvið framkvæmdastjóra í skilningi laga nr. 2/1995, sbr. 68. gr. laganna. Sóknaraðili hafi frá upphafi starfað undir stjórn annarra í störfum sínum fyrir varnaraðila og hafi aldrei notið þess sjálfstæðis sem kveðið sé á um í samþykktum varnaraðila og hlutafélagalögum til þess að geta talist framkvæmdastjóri varnaraðila.

Sóknaraðili vísar til þess að skilanefnd varnaraðila hafi í uppsagnarbréfi til sóknaraðila frá 20. apríl 2009 viðurkennt skyldu sína til að gera upp laun við sóknaraðila í samræmi við kröfu hans í þessu máli. Þá skyldu hafi skilanefndin viðurkennt í verki með greiðslu til sóknaraðila 1. maí 2009. Á þeim tíma þegar bréfið sé ritað og greiðslan innt af hendi hafi allar forsendur um störf sóknaraðila legið fyrir og hafi skilanefnd varnaraðila þá þegar verið kunnugt um alla þá þætti er skipt gætu máli um rétt sóknaraðila til launa út uppsagnarfrest.

Sóknaraðili byggir á því að 3. mgr. 112. gr. laga um gjaldþrotaskipti standi því ekki í vegi að krafa hans njóti forgangs við skipti á búi varnaraðila. Í 112. gr. laganna birtist sú meginregla að starfsmenn eigi forgangskröfu í þrotabú vegna útistandandi vinnulauna sinna. Reglunni sé ætlað að vernda launafólk fyrir auknum tekjumissi en orðið hafi eftir þrot vinnuveitanda. Ákvæði 3. mgr. 112. gr. um lægri rétthæð krafna framkvæmdastjóra sé undantekning frá þeirri meginreglu og verði ekki fallist á að starfsheiti sóknaraðila geti eitt og sér talist tæk ástaða til að synja sóknaraðila um forgangskröfu sína í þrotabúið. Ætla verði að ekki hafi staðið vilji til þess að svipta launamenn forgangsrétti til launa úr þrotabúi, þótt þeir hafi haft á hendi stjórn yfir ákveðnum sviðum hlutafélags. Ákvæðið sé ekki refsiákvæði heldur sett til að koma í veg fyrir misnotkun aðstöðu sem menn kunni að hafa í krafti stöðu sinnar, þ.e. að þeir sem fari með raunverulega stjórn fjármála nýti sér ekki þá stöðu sjálfum sér til góðs. Tilgangurinn geti ekki verið sá að setja alla út af borðinu sem beri einhvern tiltekinn starfstitil eða starfsheiti. Líta verði til áskilnaðar hlutafélagalaga um að viðkomandi framkvæmdastjóri hafi ráðið yfir daglegum rekstri félags, hafi átt sæti í félagsstjórn og hafi komið fram fyrir félag út á við. Rekstrarleg ábyrgð hafi hvílt á framkvæmdastjóra og hann hafi haft yfirsýn yfir fjárreiður varnaraðila. Sóknaraðili hafi í sínum störfum ekki haft heimildir til að ráða hagsmunum varnaraðila. Þá hafi sóknaraðili ekki haft yfirsýn yfir fjárhagslega hagsmuni varnaraðila. Fyrrgreindur skilningur á inntaki framkvæmdastjórastarfa sé í samræmi við ákvæði 10. gr. laga nr. 88/2003 um ábyrgðarsjóð launa, sem sé samhljóða ákvæði 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Í greinargerð með frumvarpi sem varð að lögum nr. 88/2003 sé vísað til þess að líta beri til inntaks starfs í þessu samhengi og skuli horft til 68. gr. laga um hlutafélög við mat á því hvort um framkvæmdastjóra sé að ræða eða ekki.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili byggir kröfu sína um að hafna beri launakröfu sóknaraðila sem forgangskröfu á 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Varnaraðili vísar til þess að sóknaraðili hafi verið einn af stærstu hluthöfum varnaraðila og hafi hann gegnt stöðu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs hjá varnaraðila frá janúar 2008 til apríl 2009 er honum hafi verið sagt upp störfum. Samkvæmt 3. mgr. 112. gr. gjaldþrotalaga, eins og hún hafi hljóðað fyrir breytingu með 19. gr. laga nr. 95/2010, njóti þeir sem nákomnir séu þrotamanni ekki réttar skv. 1.-3. tl. ákvæðisins fyrir kröfum sínum og ekki heldur þeir sem setið hafi í stjórn eða haft með höndum framkvæmdastjórn félags eða stofnunar sem sé til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili hafnar þeirri röksemd sóknaraðila að ákvæði 3. mgr. 112. gr. gildi eingöngu um þann aðila sem sinnt hafi framkvæmdastjórastöðu samkvæmt skilgreiningu 68. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, eða bankastjórastöðu í tilfelli varnaraðila. Í athugasemdum við 3. mgr. 112. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 21/1991 segi að með ákvæðunum sé lagt til að tekin verði upp regla að danskri fyrirmynd til að fyrirbyggja að forráðamenn gjaldþrota félaga og menn nákomnir þrotamanni geti notið forgangsréttar fyrir kröfum sínum um vinnulaun, laun í uppsagnarfresti og orlofsfé. Af þessu megi ráða að ekki sé eingöngu átt við þann sem að forminu til sé titlaður framkvæmdastjóri í samræmi við 68. gr. hlutafélagalaga nr. 2/1995, heldur eigi ákvæðið einnig við þann forráðamann félags sem hafi raunverulega yfirmannsstöðu með höndum. Tilkynning til hlutafélagaskrár breyti engu þar um.

Varnaraðili mótmælir þeirri staðhæfingu sóknaraðila að í greinargerð með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 88/2003 um Ábyrgðarsjóð launa sé tiltekið að horfa beri til fyrrgreindrar 68. gr. laga um hlutafélög við mat á því hvort um framkvæmdastjóra sé að ræða eða ekki. Í athugasemdum með 10. gr. laga nr. 88/2003 segi orðrétt að „um hlutverk og ábyrgð félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar er m.a. fjallað í 68. gr. laga um hlutafélög nr. 2/1995.“ Í athugasemdunum komi enn fremur fram að „hin rekstrarlega ábyrgð hvíli á stjórnendum hins gjaldþrota fyrirtækis auk þess sem þeir eiga að hafa yfirsýn yfir fjárhagsstöðu félagsins“. Varnaraðili kveðst vekja athygli á að rætt sé um stjórnendur í þessu samhengi. Það staðfesti enn frekar að hugtakið framkvæmdastjóri geti náð yfir fleiri en þann sem skilgreindur sé sem framkvæmdastjóri samkvæmt 68. gr. laga um hlutafélög.

Varnaraðili byggir á því að við mat á því hvort sóknaraðili hafi gegnt raunverulegri yfirmannsstöðu beri að líta til raunverulegra áhrifa hans innan bankans, stjórnarvalds og verksviðs hans sem og launakjara og meta þannig á hlutlægan hátt hvort sóknaraðili hafi haft með höndum sannanlega framkvæmdastjórn. Varnaraðili mótmælir því að sóknaraðili hafi verið venjulegur launamaður hjá varnaraðila með tilliti til þeirra verkefna sem sóknaraðili hafi sinnt í starfi sínu hjá varnaraðila.

Sóknaraðili hafi sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs séð um daglegan rekstur sviðsins, s.s. öll mannaforráð, umsjón með bókhaldi og fjárreiðum og samskipti við viðskiptamenn. Framkvæmdastjóri hafi borið ábyrgð á útlánum varnaraðila og þeirri vinnu er að þeim hafi snúið, s.s. skilmálabreytingum og fjárhagslegri endurskipulagningu. Þá hafi sóknaraðili enn fremur sinnt ýmsum fjárfestingarverkefnum er varnaraðili hafi ráðist í hérlendis og erlendis á árinu 2008.

Sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs hafi sóknaraðili setið í fjármálanefnd og lánanefnd varnaraðila. Samkvæmt starfsreglum fyrir fjármálanefnd hafi hlutverk nefndarinnar verið að fjalla almennt um fjármögnun bankans, fjárstýringu, stöðutöku og áhættustýringu innan bankans. Sóknaraðili hafi sem nefndarmaður í lánanefnd tekið þátt í umfjöllun um einstakar lánveitingar, innheimtu lána, áhættustýringu, útlánaramma og vaxtakjör auk eftirlits með útlánum. Þá hafi sóknaraðili einnig setið vikulega fundi framkvæmdastjóra varnaraðila ásamt bankastjóra hans, þar sem miðlað hafi verið upplýsingum um starfssvið varnaraðila og stöðu hans almennt og ákvarðanir teknar m.a. um stefnur og markmið í rekstri.

Sóknaraðili hafi á starfstímabili sínu verið þriðji launahæsti starfsmaður varnaraðila ásamt framkvæmdastjóra fyrirtækjaráðgjafar.

Varnaraðili telur að í ljósi heildstæðs samningssambands sóknaraðila við varnaraðila og þeirrar staðreyndar að sóknaraðili hafi getað haft veruleg áhrif á stefnumótun hans og ákvarðanatöku verði að telja að sóknaraðili hafi gegnt raunverulegri yfirmannsstöðu innan bankans og þannig haft með höndum framkvæmdastjórn í skilningi 3. mgr. 112. gr. gjaldþrotalaga. Varnaraðili telur það ekki skipta máli að sóknaraðili hafi heyrt beint undir bankastjóra þegar lagt sé hlutlægt mat á hvort hann hafi gegnt raunverulegri yfirmannsstöðu.

Varnaraðili byggir einnig á því að sóknaraðili hafi verið nákominn aðili í skilningi 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. gr. sömu laga. Varnaraðili kveður að sóknaraðili hafi í október 2007 eignast 4,5% eignarhlut í varnaraðila í gegnum einkahlutafélag í sinni eigu, Infestus Holding ehf. Þó að ekki hafi verið um verulegan hlut að ræða þá hafi sóknaraðili verið í hópi tíu stærstu hluthafa varnaraðila og þar með venslaður aðili samkvæmt skilgreiningu Fjármálaeftirlitsins. Líklegt verði að telja að í krafti eignaraðildar sinnar hafi sóknaraðili komist í hóp lykilstjórnenda bankans.

Varnaraðili fullyrðir að skýring á hugtakinu „nákomnir“ í lögum nr. 21/1991 eins og það sé skilgreint í 1.-6. tl. 3. gr. laganna, leiði til sömu niðurstöðu. Lögð sé áhersla á hlutlægt mat við mat á tengslum á milli aðila þannig að horfa beri til mögulegra áhrifa viðkomandi á ákvarðanatöku og hvert sé hans raunverulega valdssvið.

Varnaraðili kveður að með ákvæði 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 sé vissum kröfum skipað framar öðrum í réttindaröð. Með því sé vikið frá grundvallarreglu laganna um jafnræði lánardrottna við gjaldþrotaskipti. Þar sem um undantekningu sé að ræða þurfi að skýra það þröngt hverjir falli undir hana. Þar af leiði sé ekki unnt að fallast á sjónarmið sóknaraðila um að eingöngu framkvæmdastjórar samkvæmt 68. gr. laga um hlutafélög falli undir ákvæðið. Sú túlkun leiði til þess að mun fleiri aðilar kunni að eiga forgangsrétt, en það fari gegn tilgangi ákvæðisins.

Varnaraðili andmælir þeirri málsástæðu sóknaraðila að skilanefnd varnaraðila hafi viðurkennt kröfu hans í orði og verki. Varnaraðili vísar til þess að sóknaraðila hafi verið sagt upp störfum með bréfi dagsettu 20. apríl 2009 og hafi sérstaklega verið tekið fram að vinnuframlags hans væri ekki óskað. Með bréfi 28. apríl s.á. hafi sérstaklega verið tekið fram að skilanefnd varnaraðila teldi nauðsynlegt að leita eftir vinnuframlagi hans a.m.k. í maí 2009 og honum yrðu greidd laun þann tíma sem óskað yrði eftir hans vinnuframlagi. Í samræmi við framangreinda kröfu hafi sóknaraðili fengið laun greidd vegna maí fyrsta dag þess mánaðar. Það sé síðan slitastjórnar varnaraðila að taka afstöðu til lýstra krafna sem hún hafi gert.

Um lagarök vísar varnaraðili til ákvæða 3. gr. og 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og til meginreglna gjaldþrotaréttarins. Málskostnaðarkröfu sína byggir sóknaraðili á 21. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sérstaklega á 130. gr. Krafa varnaraðila um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki ágreiningur um fjárhæð kröfu sóknaraðila, eingöngu er deilt um hvort krafa sóknaraðila sé forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., eða sé almenn krafa samkvæmt 113. gr. laganna.

Fyrir liggur að sóknaraðili var starfsmaður varnaraðila þar til honum var sagt upp störfum með bréfi dagsettu 20. apríl 2009. Óumdeilt er að sóknaraðili á rétt á launum í uppsagnarfresti í sex mánuði auk orlofs úr hendi varnaraðila. Sóknaraðili gerir kröfu um laun í fimm mánuði auk orlofs.

Í málinu er ekkert fram komið um að skilanefnd varnaraðila hafi viðurkennt kröfu sóknaraðila í orði eða verki. Eftir vinnuframlagi sóknaraðila var leitað vegna maí 2009 og fékk sóknaraðili greidd laun fyrir þann mánuð. Slitastjórn tók síðan afstöðu til lýstrar kröfu sóknaraðila og hafnaði henni sem forgangskröfu.

Í 2. og 3. tl. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 er kveðið á um forgang krafna um bætur vegna slita á vinnusamningi og krafna um orlofsfé eða orlofslaun sem réttur hefur unnist til. Í 3. mgr. 112. gr. laganna er hinsvegar gerð undantekning á forgangsrétti starfsmanna og báðir aðilar máls þessa vísa til þess ákvæðis. Niðurstaða málsins ræðst því af túlkun ákvæðisins.

Ákvæðinu var breytt með lögum nr. 95/2010, en samkvæmt 22. gr. þeirra laga gildir breytta ákvæðið ekki um kröfur sem féllu í gjalddaga fyrir gildistöku þeirra laga. Því verður að líta til ákvæðisins eins og það var fyrir gildistöku laga nr. 95/2010. Fyrir gildistöku laga nr. 95/2010 var 3. mgr. 112. gr. svohljóðandi: ,,Hvorki njóta þeir sem eru nákomnir þrotamanni réttar skv. 1.–3. tölul. 1. mgr. fyrir kröfum sínum né þeir sem hafa átt sæti í stjórn eða haft með höndum framkvæmdastjórn félags eða stofnunar sem er til gjaldþrotaskipta.“

Fyrir liggur að sóknaraðili var ráðinn framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs 14. janúar 2008 og heyrði beint undir bankastjóra varnaraðila. Þetta kemur einnig fram í skipuriti varnaraðila frá janúar 2008. Í vitnisburði A-kk-ef H-kk-ef bankastjóra fyrir dóminum kom fram að fyrirtækjasvið hafi haft með höndum allar langtímalánveitingar bankans. Hann bar einnig að sóknaraðili hefði verið einn af lykilstjórnendum bankans. Spurður um hvort einhver innan bankans hefði haft hærri mánaðarlaun en sóknaraðili kvað vitnið að það hefði þá einungis verið bankastjórinn sjálfur. Hann kvað og að sóknaraðili hefði sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs haft útlánaheimild allt að 250 milljónum.

Í starfi sóknaraðila sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs stjórnaði hann daglegri starfsemi varnaraðila í þeim málaflokkum sem undir fyrirtækjasviðið féllu og tók þátt í að móta stefnu varnaraðila, setja markmið, gera áætlanir á sviðinu og hrinda þeim í framkvæmd. Í starfi hans fólst einnig að sinna samskiptum við viðskiptamenn og afla nýrra viðskiptamanna, hafa frumkvæði að nýjungum, bæta þjónustu bankans og auka hagkvæmni þar, taka þátt í að móta verklagsreglur og verkferla í málaflokknum og sinna starfsmannastjórnun. Þá liggur fyrir að sóknaraðili sat fundi framkvæmdastjóra varnaraðila sem haldnir voru u.þ.b. vikulega og sat í fjármálanefnd og lánanefnd. Samkvæmt starfsreglum fyrir fjármálanefnd fjallar nefndin almennt um fjármögnun varnaraðila, fjárstýringu, stöðutöku og áhættutöku, eins og nánar er fjallað um í reglunum. Samkvæmt starfsreglum fyrir lánanefnd fjallar nefndin almennt um lánastarfsemi varnaraðila og fjárfestingar í eignum sem falli á eðlilegan hátt að lánastarfsemi hans, eins og nánar er fjallað um í reglunum. Var hlutverk fjármálanefndar og lánanefndar þó aðeins ráðgefandi, en af framburði A-kk-ef H-kk-ef bankastjóra varð ráðið á að á fundum lánanefndar hafi verið rætt um þau verkefni sem rétt þótt að ráðast í og fulltrúar fyrirtækjasviðs settu þar fram sínar skoðanir á málunum. Sóknaraðili hafði samkvæmt ofangreindu í krafti framkvæmdastjórastöðu sinnar völd og raunveruleg áhrif innan bankans, m.a. á stefnu bankans og markmið, verkefni, fjármögnun, fjárstýringu og fjárfestingar. Hann hafði með höndum mannaforráð og stjórnunarheimildir og jafnvel þótt hann hafi heyrt undir bankastjóra naut hann ákveðins sjálfstæðis í störfum sínum sem einungis æðstu stjórnendum fyrirtækja er falið.

Með vísan til framangreinds er ljóst að sóknaraðili hefur í raun gegnt yfirmannsstöðu hjá varnaraðila og hafði áhrif á starfsemi hans. Mánaðarleg laun hans, 1.500.000 krónur, benda og til þess að hann hafi verið með æðstu stjórnendum varnaraðila, enda staðfesti vitnið A-kk-nf H-kk-nf það fyrir dómi. Auk þessa átti einkahlutafélag í eigu sóknaraðila, Infestus Holding ehf., 4,5% eignarhlut í varnaraðila.

Þegar allt framangreint er virt og það metið heildstætt hvort sóknaraðili hafi átt þess raunverulegan kost að hafa áhrif innan bankans, hverjar stjórnunarheimildir hans voru og verksvið, og litið er til dóms Hæstaréttar frá 1. febrúar sl. í máli nr. 709/2011, fellur sóknaraðili ótvírætt undir ákvæði 3. mgr. 112. gr. gjaldþrotalaga og nýtur krafa hans því ekki forgangs samkvæmt 2. og. 3. tl. 1. mgr. 112. gr. laganna. Ber því að hafna kröfu sóknaraðila og staðfesta afstöðu slitastjórnar varnaraðila til kröfu hans.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir eftir atvikum rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið B-kvk-nf I-kvk-nf hdl., en af hálfu varnaraðila flutti málið B-kvk-nf S-kvk-nf hrl.

I-kvk-nf E-kvk-nf kveður upp þennan úrskurð.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Krafa sóknaraðila, S-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef, að fjárhæð 11.394.483 krónur er viðurkennd sem almenn krafa við slitameðferð varnaraðila, Sparisjóðabanka Íslands hf., en hafnað er að viðurkenna hana sem forgangskröfu.

Málskostnaður fellur niður.

I-kvk-nf E-kvk-nf