S-24/2021

I.

1. Mál þetta, sem dómtekið var 16. apríl 2021, höfðaði lögreglustjórinn á Austurlandi með ákæru, útgefinn 10. febrúar sl., á hendur A, kennitala [...], nú til heimilis að [...], [...], en áður búsettur í [...];

„fyrir umferðarlagabrot í Fjarðabyggð, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 1. febrúar 2020, undir áhrifum áfengis, ekið bifreiðinni [...], frá [...] á [...], sem leið liggur, að sjúkrahúsinu, [...], þar sem hann stöðvaði bifreiðina, framan við sjúkrahúsið, uppi á gangstétt og olli með því hættu og óþarfa óþægindum fyrir aðra umferð, en engin leið var fyrir gangandi vegfarendur að komast eftir gagnstéttinni. Vínandamagn í blóði kærða mældist 1,21 ‰.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 49. gr. og 1. mgr. 28. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“2. Við aðalmeðferð málsins hafði fulltrúi ákæruvaldsins uppi sömu dómkröfur og greinir í ákæru, en um heimfærslu til laga vísaði hann að auki til 94. gr. umferðarlaganna, og leiðrétti ákæruna að því leyti. Við flutning málsins hafnaði hann auk þess frávísunarkröfu skipaðs verjanda ákærða, sem fyrst kom fram í málflutningsræðu.

Ákærði neitar sök. Skipaður verjandi, S-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf lögmaður, krefst þess fyrir hönd ákærða að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst verjandinn þess að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds, en að auki andmælir hann tilvísun og viðbót ákæruvalds, að því er varðar heimfærslu til 94. gr. umferðarlaganna, sem of seint fram kominni. Loks krefst verjandinn þess að allur málskostnaður falli á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun hans svo og útlagður kostnaður hans.

II.

1. Samkvæmt frumskýrslu B lögreglumanns var hann við störf á Sjúkrahúsinu í [...], við [...], aðfaranótt laugardagsins 1. febrúar 2020, kl. 04:25. Tilefnið var að vitnið C hafði fyrr um nóttina verið færður þangað vegna andlegs ójafnvægis og ölvunarástands.

Óumdeilt er að umrædda nótt hafði C verið að skemmta sér á [...], ásamt þáverandi unnusta sínum, ákærða í máli þessu, og neyttu þeir þá báðir áfengis. Samkvæmt gögnum komu þeir tveir þá um nóttina á heimili sitt að [...] í [...], á milli kl. 02 og 03. Verður ráðið að C hafi er þetta gerðist verið undir miklum áfengisáhrifum, en einnig í andlegu ójafnvægi. Leiddi þetta ástand til þess að hann lagði leið sína niður í fjöru, þar við heimilið, og viðhafði jafnframt orð um sjálfsskaða.

Liggur fyrir að vegna lýsts atburðar kallaði ákærði eftir aðstoð, og leiddi það til þess að nefndur lögreglumaður kom á vettvang, en einnig lögregluvarðstjórinn D, og í kjölfarið mun hinn fyrrnefndi lögreglumaður hafa fylgt C á nefnt sjúkrahús, sem er við [...].

2. Samkvæmt gögnum voru ákærði og vitnið C í kjölfar ofangreinds atburðar í gagnkvæmum netsamskiptum, og er óumdeilt að í þeim samskiptum fór vitnið þess á leit að ákærði myndi sækja sig á sjúkrahúsið.

3. Frumskýrsla lögreglu er dagsett 2. febrúar nefnt ár, kl. 06:15. Skýrslan var hins vegar undirrituð af lögreglumanninum B þann 23. ágúst sama ár.

Í skýrslunni er m. a. staðhæft að í kjölfar lýstra netsamskipta hafi ákærði lagt leið sína að sjúkrahúsinu, og hefði þá verið við akstur á hvítri fólksbifreið, [...]. Skráð er að þetta hafi gerst umrædda nótt á milli kl. 04:45 og 04:55. Tekið er fram að ákærði hafi lagt bifreiðinni á gangstétt „ofan við sjúkrahúsið“ en í framhaldi af því hafi hann komið inn í bygginguna, en þá verið sýnilega ölvaður. Um þetta atriði og um orð ákærða á sjúkrahúsinu segir nánar í skýrslunni: „... játaði hann (ákærði) að hafa ekið bifreiðinni... heiman frá sér, [...], og að sjúkrahúsinu eftir að hafa drukkið áfengi.“ Í skýrslunni segir enn fremur að eftir komu ákærða í sjúkrahúsbygginguna hafi komið til atgangs með honum og C og hafi nefndur lögreglumaður af þeim sökum þurft að bregðast við, en þá sérstaklega gagnvart hinum síðarnefnda.

Í frumskýrslunni greinir nefndur lögreglumaður frá því að þegar atvik máls gerðust hafi hann þekkt vel til ákærða og hafi hann farið fram á það við hann að hann drægi sig í hlé, en samhliða lagt að honum að aka ekki nefndri bifreið frá sjúkrahúsbyggingunni. Segir frá því að samhliða þessum orðaskiptum hafi ákærði afhent lögreglumanninum kveikjuláslykla bifreiðarinnar, en í kjölfarið vikið af vettvangi. Fram kemur að vegna þessa atviks hafi lögreglumaðurinn óskað eftir skjótri aðstoð bakvaktar lögreglumanns, áðurnefnds D, en um leið gert honum grein fyrir atvikum máls, og þá um hinn ætlaða ölvunarakstur ákærða.

4. Í frumskýrslunni er skráð að D lögreglumaður hafi komið á vettvang umrædda nótt kl. 05:36, og að hann hafi hitt ákærða fyrir þar sem hann hafi verið í anddyri sjúkrahússbyggingarinnar. Tekið er fram að ákærði hafi strax verið handtekinn og kynnt réttarstaða sakbornings, en í framhaldi af því hafi hann verið færður á lögreglustöð til blóðsýnatöku. Fram kemur að vegna ástands C hafi hann einnig verið handtekinn og færður á lögreglustöðina.

5. Í frumskýrslu lögreglu segir frá því að akstursskilyrði umrædda nótt hafi verið með þeim hætti að myrkur hafi verið á vettvangi, en góð lýsing og lítil umferð. Þá hafi snjóþekja verið á jörðu, þurrt veður en þungskýjað.

Með skýrslunni eru innfelldar ljósmyndir, sem sýna hvíta bifreið, sem er kyrrstæð, en er að verulegu leyti uppi á gangstétt. Einnig er ljósmynd af skófari, og er fullyrt í myndtexta að það hafi verið af skófari ákærða fyrir utan sjúkrahúsið. Þá er í skýrslunni innfelld ljósmynd af skófari, og er fullyrt að það hafi einnig verið af skófari ákærða, en þá við lögreglustöðina. Fram kemur að lögreglumaðurinn D hafi tekið nefndar ljósmyndir, en fullyrt er að nefndar myndir hafi m. a. verið af sama skófarinu, og þá eftir skóbúnað ákærða.

6. Í frumskýrslunni segir frá því að eftir að ákærði hafði verið færður á lögreglustöðina hafi hann verið órólegur og æstur, en jafnframt að hann hafi þá játað að hafa ekið undir áhrifum áfengis. Og í handtökuskýrslu lögreglumannsins B segir frá því, að ákærði hafi verið sýnilega ölvaður og í annarlegu ástandi og með samandregin sjáöldur. Að auki hafi jafnvægi hans verið óstöðugt, framburðurinn ruglingslegur og málfarið óskýrt.

7. Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu gaf ákærði þvagsýni nr. 106897 á lögreglustöðinni kl. 06:04. Þá kemur fram í gögnum lögreglu að læknir hafi verið kvaddur til, sem hafi dregið blóðsýni nr. 106896 úr ákærða, kl. 06:24, en að hann hafi í framhaldi af því verið vistaður í fangaklefa, kl. 06:27. Loks segir frá því að annað blóðsýni, nr. 106898, hafi verið tekið úr ákærða, kl. 07:30, en jafnframt að hann hafi eftir það enn verið vistaður í fangaklefa.

8. Í vottorði og álitsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dagsettum 6. febrúar og 3. mars 2020, er svarað tilteknum spurningum lögreglu um fyrrnefnd sýni, að gefnum tilteknum forsendum. Segir nánar þar um:

„Sýnin voru rannsökuð á Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði þann 6. febrúar 2020 (rannsókna númer RLE 200401). Etanólstyrkurí blóðsýni 106896 mældist 1,34 ‰, 1,00 ‰ í sýni 106898 og 1,93 ‰ í þvaginu (endanlegar niðurstöður 1,21 ‰, 0,90 ‰ og 1,78 ‰). Blóðsýni 106896 var tekið kl. 06:24, 106898 kl. 07:30 og þvagið tekið kl. 06:04. Spurt er um ölvunarástand hlutaðeigandi, þá um morguninn kl. 04:45 til 04:50. Ökumaður, 173 sm grannvaxinn karlmaður, segist ekki hafa drukkið eftir að akstri lauk, en hafa drukkið a. m. k. fjóra stóra bjóra milli kl. 22:00 og 02:00.

Niðurstöður úr etanólmælingunum sýna að etanólstyrkur hefur náð hámarki í blóði viðkomandi kl. 06:24. Það styður annars vegar niðurstaðan úr síðara blóðsýninu (106898) og hins vegar hlutfall milli þvags og blóðs (1,44). Út frá niðurstöðum úr fyrra og seinna blóðsýni má sjá að brotthvarfshraði úr blóðinu er 0,31

‰ á klst. ((1,34

‰- 1,00

‰

)*60/66). Ef reiknað er til baka með brotthvarfshraðanum (0,31

‰

/klst), þá hefur etanólstyrkur í blóðinu verið 1,8

‰ um 1 klukkustund og 35 mín. fyrir fyrri blóðsýnistöku að því gefnu að lítil sem engin drykkja hafí átt sér stað eftir kl. 04. Ökumaðurinn hefur því verið ölvaður, þegar meintur ölvunarakstur átti sér stað um kl. 04:50. Drykkja 70 kg karlmanns á tveimur lítrum af 5 % bjór gæti hækkað styrk í blóði um 1,3

‰ til 2,2

‰ . Þessi styrkur ætti að vera á bilinu 0,4

‰ til 1,3

‰ um það leyti sem fyrsta blóðsýnið var tekið.“

Við meðferð málsins fyrir dómi og samkvæmt beiðni þar um endurtóku sérfræðingar rannsóknastofunnar fyrrgreindar etanól- og alkóhólmælingar. Í bréfi stofnunarinnar, dagsettu 8. apríl 2021, segir um þá rannsókn m. a.:

„

Sýnin voru áður rannsökuð 4. febrúar 2020. Etanól mældist þá 1,21

‰í sýni 106896 og 0,90

‰ í sýni 106898 (endanlegar niðurstöður). Þann 6. apríl 2021 voru etanólmælingar á ofangreindum blóðsýnum endurteknar. Etanól mælist þá 1,12

‰í sýni 106896 og 0,84

‰ í sýni 106898 (endanlegar niðurstöður). Síðari mælingar eru um 7 % lægri og er það innan þeirra marka sem búast mætti við um etanólmælingar á blóðsýnum endurteknar um 14 mánuðum síðar, eftir geymslu við 4- 5°C. Mælingar 6. apríl 2021 staðfesta því fyrri niðurstöður frá 4. febrúar 2020. Endurtekningarniðurstöðurnar eru því eingöngu til staðfestingar á fyrri mælingum.“

III.

1. Við lögreglurannsókn málsins gaf ákærði skýrsluum sakarefni máls þessa, nánar tiltekið að morgni umrædds dags, 1. febrúar 2020, kl. 11:08- 11:16. Yfirheyrsluna annaðist E, lögreglumaður nr. [...]. Skýrslutakan var tekin upp í hljóði og mynd.

Í upphafi yfirheyrslunnar var gætt viðeigandi réttarfarsákvæða og þá um réttindi ákærða, en í framhaldi af því var honum gefinn kostur á að greina frá atvikum máls. Ákærði áréttaði að nokkru það sem hér að framan var rakið, þ. á m. að hann hefði kvöldið áður verið að skemmta sér á [...]ásamt unnusta sínum, C, en sagði jafnfram að þegar liðið hafi á nóttina hefði unnusti hans farið að hegða sér undarlega og m. a. verið með orð um sjálfsskaða. Bar ákærði að þessi hegðan unnusta hans hefði haldið áfram eftir að þeir voru komnir á heimili þeirra í [...], að [...], en af þeim sökum hefði hann óskað eftir aðstoð. Ákærði skýrði frá því að eftir að lögreglan hafði lokið aðgerðum sínum á vettvangi og farið með unnusta hans á sjúkrahús hefði hann setið einn eftir á heimilinu og verið andlega miður sín, en bar að hann hefði þó verið í gagnkvæmum símasamskiptum við unnusta sinn. Ákærði skýrði frá því að í þessum samskiptum hefði unnusti hans leitað eftir því að hann kæmi og næði í sig á sjúkrahúsið, en um líðan sína og viðbrögð á nefndri stundu hafði ákærði svofelld orð: „... þetta var bara svona móment þar sem að maður bara hugsar ekki. Það er bara þannig. Það var algerlega þannig og ég veit alveg að maður á ekki að keyra undir áhrifum og allt það sko, þannig að, en þetta gerðist, eða ég gerði þetta,...

“

Aðspurður af yfirheyranda um nánari atvik skýrði ákærði frá því að hann hefði verið eigandi bifreiðarinnar [...], en um kæruefnið og um ætlaða akstursleið sagði hann: „Bara heiman frá mér, [...], að sjúkrahúsinu í [...].... Hoppaði inn í bíl í bara einhverri geðshræringu, keyrði af stað og lagði honum en hugsaði samt, ég sendi honum meira að segja skilaboð, „..., viltu, ertu að segja mér að ég eigi að koma og hætta á að missa bílprófið?“ Bílprófið er... mikilvægt fyrir mig.... ég man að ég var bara alveg sko gersamlega í stresskasti yfir þessu þegar ég var að þessu og hugsaði bara, þú veist, að ég ætlaði að labba heim, skilur þú og henti meira að segja, þú veist, ég vissi alveg að svona var þetta bara, ég vissi alveg um leið og ég var kominn á sjúkrahúsið sko, bara ok, ég er búinn að fokka upp, skilur þú, ég vissi alveg strax, henti meira að segja lyklunum í lögguna sem var þarna, bara henti lyklunum í hana og sagði bara eitthvað „Taktu lyklana.“ Og svo þegar hann kom þarna hinn, löggan, þá, þetta var bara einhvern veginn svona, bara, maður vissi alveg hvað var að... það var bara þannig.“

Nánar aðspurður við lögregluyfirheyrsluna skýrði ákærði frá því að hann hefði byrjað áfengisdrykkju kvöldið áður, um kl. 22, og drukkið fjóra bjóra, en því til viðbótar,, sötrað“ eitthvað. Þá kvaðst ákærði ætla að hann hefði komið á heimili sitt um kl. 02 þá um nóttina og sagði: „... og þá drakk ég ekkert meira eftir það sko.“ Og nánar aðspurður af yfirheyranda svaraði ákærði því neitandi að hann hefði drukkið eftir að akstri hans lauk í greint sinn, þ. e. eftir að hann,, parkeraði bílnum.“ Og aðspurður hvort hann hefði fundið til áfengisáhrifa við akstur bifreiðarinnar í greint sinn svaraði ákærði: „... ég get ekki sagt að ég hafi fundið fyrir, þótt ég vissi alveg að ég var undir áhrifum þegar ég settist undir stýri, þetta er alveg, ég vissi alveg af þessu, ég vissi alveg að ég, vissi alveg hvað ég var að gera.... ég hugsaði bara „Ok, ég er bara að fara að keyra að sjúkrahúsinu og svo löbbum við til baka .

““

2. Á meðal rannsóknargagna er upplýsingaskýrsla lögreglumannsins B, sem er dagsett 22. september 2020. Í skýrslunni er vísað til viðtals sem lögreglumaðurinn hafði átt við F hjúkrunarfræðing nefndan dag. Um tilefnið er vísað til þess að F hafi verið við störf á [...] í [...] aðfaranótt 1. febrúar sama ár. Í upphafsorðum skýrslunnar er tekið fram að nokkur tími væri liðin frá atvikum máls, og að F hafi því „eðlilega“ átt „örlítið erfitt með [að] rifja upp kvöldið.“ Í skýrslunnier skráð eftir vitninu að það hafi eigi séð ákærða aka bifreið umrædda nótt, en að hún minntist þess að hann hefði komið inn á deild sjúkrahússins, en þá jafnframt veitt því eftirtekt að bifreið hans hafði verið lagt á gangstéttina þar fyrir utan, en að bifreiðin hefði ekki verið þar fyrir komu hans.

3. Samkvæmt rannsóknargögnum var vitnið C yfirheyrt þann 25. nóvember 2020 í gegnum fjarfundarbúnað. Skýrslan, sem gerð var af E lögreglumanni, var hjóðrituð og er hljóðdiskur á meðal rannsóknargagna málsins. Við yfirheyrsluna var eigi gætt ákvæða 2. mgr. 65. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Vitnið lýsti atvikum í aðalatriðum á þann veg að það hefði verið að skemmta sér ásamt ákærða umrætt kvöld og nótt, en misst minnið að nokkru sökum áfengisdrykkju.

Vitnið kvaðst þó minnast veru sinnar á [...] í [...] og jafnframt að hafa verið í netsamskiptum við ákærða. Vitnið staðhæfði að ákærði hefði neytt áfengis umrædda nótt og sagði að hann hefði verið handtekinn vegna ætlaðs ölvunaraksturs.

4. Samkvæmt rannsóknargögnum bauð lögreglustjórinn á Austurlandi ákærða með sektargerð, dagsettri 7. desember 2020, að ljúka málinu með sektargreiðslu og tímabundinni ökuréttarsviptingu. Samkvæmt áritun, sem dagsett er 4. febrúar 2021, hafnaði ákærði boðinu.

IV.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

1. Ákærði, A, neitaði sakargiftum samkvæmt ákæru við þingfestingu málsins fyrir dómi, þann 5. mars sl., og þá að því er varðaði ætlaðan akstur á eigin bifreið, [...], aðfaranótt 1. febrúar 2020.

Aðspurður skýrði ákærði frá þvíað hann hefði enga vitneskju um hver hefði ekið bifreið hans í greint sinn. Ákærði neitaði að greina frá því á hvern hátt hann hefði farið að [...]í [...]umrædda nótt, en enn fremur kvaðst hann ekki minnast þess að hafa afhent lögreglumanni kveikjuláslykla bifreiðarinnar eftir að hann kom á sjúkrahúsið umrædda nótt, en hann kannaðist við að hafa á þeirri stundu verið undir áhrifum áfengis og vefengdi að því leyti eigi rannsóknarniðurstöður Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði á blóðsýnum, sbr. kafla II., liði 7- 8, hér að framan.

Í nefndu þinghaldi áréttaði ákærði að nokkru eigin frásögn hjá lögreglu, og þá m. a. að hann hefði umrædda nótt verið í andlegu ójafnvægi. Þá staðhæfði ákærði að fyrir hina formlegu skýrslugjöf hans á lögreglustöð daginn eftir hefði sá lögreglumaður sem annaðist gerð hennar látið þau orð falla í hans eyru, og þá vegna eigin fyrirspurnar, að ef hann játaði ölvunarakstur myndi hann fá vægari refsingu. Loks staðhæfði ákærði að þáverandi unnusti hans, C, hefði haldið framhjá honum með einum af þeim lögreglumönnum sem afskipti hefðu haft af honum vegna hins ætlaða brots, en bar að það atvik hefði reyndar gerst u. þ. b. einum mánuði eftir þá atburði sem hér eru til umfjöllunar.

Við aðalmeðferð málsins, þann 16. apríl sl., áréttaði ákærði fyrri frásögn sína hjá lögreglu að því er varðaði eigin skemmtan, ásamt þáverandi unnusta, C, aðfaranótt 1. febrúar 2020, en einnig að því er varðaði áfengisdrykkju, andlegt ójafnvægi unnusta hans og loks aðkomu og aðstoð lögreglu og í framhaldi af því flutning unnusta hans á sjúkrahús. Ákærði áréttaði einnig fyrri frásögn að því er varðaði eigin líðan vegna þessa atburðar og hann kvaðst og minnast þess að hafa rætt við lögreglumann á heimili sínu af þeim sökum.

Ákærði skýrði frá því að þegar hann hafi verið orðinn einn á heimili sínu hefði hann reynt að róa hugann, en vísaði að nokkru um nánari atvik til eigin minnisglapa. Ákærði kvaðst þó minnast þess að hafa farið út af heimili sínu, til þess að reykja, og bar að við þær aðstæður hefði hann séð til ferða þriggja manna, sem hefðu verið á gangi nærri húseigninni, þ. e. á [...]. Ákærði kvaðst hafa kannast við einn úr þessum hópi, en sagði að sá aðili hefði þó ekki beinlínis verið með hinum tveimur. Ákærði kvaðst hafa kastað kveðju á þennan kunningja sinn, sem hann ætlaði að hefði borið nafnið G eða H, og sagði að þeir tveir hefðu í framhaldi af því tekið tal saman. Í þeim samræðum kvaðst ákærði hafa innt kunningja sinn eftir því hvort hann vildi aka bifreið hans. Ákærði staðhæfði að í fyrstu hefði kunning hans hafnað beiðninni, en síðan samþykkt að verða við henni, og bar að það hefði gerst eftir að hann hafði látið svofelld orð falla: „... að ég myndi bara taka á mig allt ef að til kæmi, ef eitthvað myndi gerast... ef hann myndi verða stoppaður, hann var líka ölvaður, ég vildi ekki koma honum í vandræði.“

Ákærði sagði að þessi kunningi hans hefði í kjölfar nefndra orðaskipta ekið bifreiðinni [...] frá heimilinu og síðan sem leið lá að [...] í [...]. Á þeirri akstursleið kvaðst ákærði hafa setið í framfarþegasæti bifreiðarinnar. Ákærði staðhæfði að kunningi hans hefði neitað að leggja bifreiðinni fyrir framan sjúkrahúsbygginguna, enda hefði lögreglubifreið á þeirri stundu verið þar fyrir utan. Ákærði sagði að kunningi hans hefði því stöðvað akstur bifreiðarinnar fyrir ofan sjúkrahúsið og þá með þeim orðum að hann vildi ekki aka lengra. Ákærði sagði að eftir þetta hefðu leiðir þeirra tveggja skilið, en hann kvaðst hafa farið út úr bifreiðinni um farþegahurðina. Í framhaldi af því kvaðst ákærði hafa farið einsamall inn í sjúkrahúsbygginguna, en sagði einnig: „Ég reyndar gleymdi lyklunum inn í bílnum,... hann var bara í svissinum,... en sótti þá síðan og rétti löggunni lyklana.“ Ákærði sagði að í kjölfar þess hefði hann lagt leið sína á efri hæð sjúkrahússins, og þá hitt fyrir þáverandi unnusta sinn, C, en einnig hjúkrunarkonu og lögreglumanninn B, en bar að skömmu síðar hefði „allt farið í háa loft“ og sagði að hann hefði í framhaldi af því afhent lögreglumanninn bíllyklana. Að því loknu hefði hann farið á neðri hæð sjúkrahússins og beðið þar „alveg heillengi.“ Við nefndar aðstæður kvaðst ákærði hafa hitt fyrir lögreglumanninn D, og bar að hann hefði í framhaldi af því verið handtekinn og færður á lögreglustöðina, en um framhaldið sagði hann: „... og ég bara gerði eins og ég var búinn að lofa“ fyrrnefndum kunningja, m. ö. o. kvaðst hann hafa játað ölvunarakstur á eigin bifreið í greint sinn.

Ákærði staðhæfði að hann hefði í raun ekki vitað fullt nafn nefnds kunningja síns, enda ekki þekkt vel til hans, aðeins spjallað við hann nokkrum sinnum fyrir umræddan atburð og þá m. a. í [...]. Ákærði áréttaði að kunninginn hefði verið kallaður G eða H. Ákærði kvaðst á síðari stigum hafa reynt að grennslast frekar fyrir um kunningjann, en án árangurs.

Fyrir dómi var ákærði inntur eftir ætluðu misræmi í frásögn hans fyrir dómi miðað við ætluð orð hans við lögreglumenn á vettvangi umrædda nótt, en einnig samkvæmt hinni hljóðrituðu yfirheyrsluskýrslu hans hjá lögreglu, sbr. kafla III., lið 1, hér að framan. Af þessu tilefni áréttaði ákærði hin fyrri orð sín, að því er varðaði lýst samskipti við kunningja sinn og sagði: „Ég bara gerði það sem ég var búinn að lofa.... Af því að ég einhvern veginn bjóst ekki við því að þetta yrði svona mikið case, já.... Ég vildi ekki koma honum í vandræði, af því að hann gerði mér svo mikinn greiða.“ Þá kvaðst ákærði ekki hafa viljað greina frá hlut kunningja síns á fyrri stigum og þá sökum þess að hann hefði viljað hafa uppi á honum og þá með þeirri ætlan að kunningi hans myndi eftir atvikum sjálfviljugur vilja skýra frá sínum hlut og atvikum máls.

Fyrir dómi var ákærða kynnt fyrrgreind rannsóknargögn lögreglu, þ. á m. ljósmyndir af fótspori við bifreiðina [...] umrædda nótt. Ákærði endurtók af því tilefni hinn fyrri framburð sinn hér að framan, og þar á meðal að hann hefði sótt kveikjuláslyklana í eigin bifreið, en einnig áréttaði hann í aðalatriðum orð sín um áfengisdrykkju, andlega vanlíðan og ölvunarástand við handtöku. Þá kvaðst ákærði að auki hafa verið í miður góðu ástandi þegar hann var yfirheyrður af lögreglu nokkru fyrir hádegi umræddan dag. Eftir að ákærða hafði verið sýnt myndskeið af lögregluyfirheyrslunni vísaði hann til minnisglapa og hafði á orði að við yfirheyrsluna hefði hann „gjörsamlega bara verið út úr heiminum þegar þessi skýrslutaka var tekin.“Fyrir dómi skýrði ákærði frá því að hann hefði þekkt vel til þess lögreglumanns, sem hefði haft afskipti af honum á [...] í [...] umrædda nótt, þ. e. B, enda hefðu þeir verið vinir allt frá grunnskólaaldri. Ákærði sagði að í raun hefði verið um vináttu að ræða og bar að hún hefði haldist þrátt fyrir fyrrgreind lögregluafskipti. Þá vísaði ákærði til þess að nefndur lögreglumaður hefði á þeim tíma sem atvik máls gerðust verið búsettur á efri hæð þeirrar húseignar sem hann var þá búsettur í, þ. e. [...], ásamt þáverandi unnusta, vitninu C. Sagði ákærði að af þessum sökum hefðu verið talsverð samskipti með þeim þremur. Ákærði sagði að rof hefði orðið á vinskapnum eftir að haldið hefði verið hóf, þann 10. apríl 2020, og þá í kjölfar þess að hann hefði komist að því að náin samskipti hefðu verið með unnusta hans og nefndum lögreglumanni. Ákærði sagði að þessi atburður og vitneskja hefði leitt til þess að slitnað hefði endanlega upp úr sambandi hans við unnusta sinn, enda hefði hann afráðið að fara strax úr byggðarlaginu. Og í raun kvaðst ákærði engin samskipti hafa haft við nefnda aðila frá þessari stundu. Að því leytinu andmælti ákærði frásögn vitnisins C fyrir dómi um að hann hefði í orðræðu þeirra tveggja fyrst á þessu ári, 2021, minnst á og nefnt nafn hins óþekkta kunningja, sem ekið hefði fyrir hann bifreiðinni [...] aðfaranótt 1. febrúar 2020. Ákærði staðhæfði að það hefði hann gert árinu fyrr.

2. Vitnið C lýsti atvikum máls að því er varðaði eigin skemmtan ásamt þáverandi unnusta, ákærða, á [...] aðfaranótt 1. febrúar 2020, en einnig að því er varðaði tildrög þess að það var fært á [...] í [...], með líkum hætti og það hafði áður gert hjá lögreglu, sbr. kafla III., 1- 2, hér að framan. Vitnið skýrði og frá því að eftir að það var komið á sjúkrahúsið hefði það sent ákærða símaskilaboð og þá um að hann skyldi koma og sækja sig á spítalann. Vitnið sagði að ákærði hefði hlýtt tilmælum þess, en bar að eftir það hefði í raun allt farið úr böndunum þeirra í millum, sem hefði endað með því að þeir hefðu báðir verið vistaðir í fangaklefa. Aðspurt kvaðst vitnið enga hugmynd hafa haft um hvernig ákærði kom á sjúkrahúsið í greint sinn, en það kvaðst m. a. ekki hafa séð hann aka bifreið, en sagði þar um nánar: „Hann (ákærði) talaði um að G vinur sinn hefði komið eða skutlað honum.“ Vitnið kvaðst fyrst hafa heyrt frásögn ákærða um hlut þessa vinar ákærða á árinu 2021, en það kvaðst ekkert hafa vitað um eða þekkt til hans áður. Vitnið skýrði frá því að sambúð þess og ákærða hefði lokið í apríl 2020, og bar að það hefði komið til vegna sambands þess við tiltekinn lögreglumann.

3. Vitnið B, lögreglumaður nr. [...], greindi frá því fyrir dómi að það hefði verið á vakt í [...] aðfaranótt 1. febrúar 2020 þegar tilkynning hefði borist um að karlmaður hefði farið út í grjótgarðinn við húseignina að [...], og að hann væri þar í annarlegu ástandi. Vitnið kvaðst hafa brugðist við og farið á vettvang, en þá hitt fyrir viðkomandi aðila, þ. e. C, og í framhaldi af því fært hann á sjúkrahús bæjarins vegna ætlaðs höfuðáverka. Að ósk lækna og hjúkrunarfólks kvaðst vitnið hafa haldið kyrru fyrir á sjúkrahúsinu vegna óstöðugs ástands C, og þá til þess að tryggja öryggi á stofnuninni.

Vitnið skýrði frá því að á vettvangi í greint sinn, þ. e. við húseignina [...], hefði það hitt fyrir unnusta C, ákærða, og staðfesti vitnið hin fyrri orð í frumskýrslu um að þeir tveir hefðu þekkst vel. Vitnið bar enn fremur að þegar atburður þessi gerðist hefði það verið búsett í nefndri húseign, en af þeim sökum kvaðst það hafa kynnst C þegar hann fluttist í íbúð unnusta síns, ákærða, þann 1. janúar nefnt ár.

Vitnið skýrði frá því að það hefði haft gætur á C á sjúkrahúsinu umrædda nótt, en af þeim sökum fylgst með því þegar hann hefði átt í netsamskiptum við ákærða, og þess vegna verið kunnugt um að hann hefði lagt að ákærða að koma á sjúkrahúsið og sækja sig. Vitnið sagði að ákærði hefði orðið við þessar beiðni. Var það ætlan þess að þegar ákærði kom á sjúkahúsið hefðu verið liðnar um tvær klukkustundir frá hinu fyrrnefnda útkalli. Vitnið kvaðst í greint sinn hafa veitt því eftirtekt að ákærði var sýnilega mikið ölvaður, en einnig í miklu uppnámi. Þá kvaðst vitnið hafa túlkað orð ákærða í greint sinn á þann veg að hann hefði ekið eigin bifreið að sjúkrahúsinu, og bar að ákærði hefði og verið með vörslur á kveikjuláslyklum. Vitnið sagði að ákærði hefði rétt því lyklana þegar það hefði haft orð á því að hann skyldi ekki aka frá sjúkrahúsinu. Vitnið sagði að þessi síðastgreindu samskipti hefðu átt sér stað eftir að komið hafði til átaka með C og ákærða á sjúkrastofnuninni, en af þeim sökum kvaðst það hafa beðið þann síðarnefna að fara af vettvangi. Vitnið tók fram að það hefði ekki séð ákærða aka bifreiðinni [...] í greint sinn.

Vitnið greindi frá því að vegna ofangreindrar atburðarásar hefði það afráðið að kalla eftir aðstoð D, lögregluvarðstjóra á [...]. Var það ætlan vitnisins að varðstjórinn hefði komið á vettvang eftir um 10- 15 mínútur og bar að hann hefði þá strax handtekið ákærða og farið með hann á lögreglustöðina. Vitnið kvaðst skömmu eftir þetta einnig hafa fært C á lögreglustöðina, og þá vegna tilmæla hjúkrunarfólks.

Vitnið kvaðst lítil samskipti hafa haft við ákærða eftir að það kom á lögreglustöðina, en minntist þess að hafa heyrt hann endurtaka hinn fyrri orð, þ. e. að hann hefði ekið bifreið í greint sinn.

Vitnið kvaðst ekki hafa rannsakað vettvang við sjúkrahúsið umrædda nótt og þá ekki við bifreið ákærða, sem þar hefði verið kyrrstæð. Vitnið kvaðst á hinn bóginn hafa skoðað þær ljósmyndir sem nefndur lögregluvarðstjóri hafði tekið af skóförum, sbr. áðurrakta frumskýrslu lögreglu, og bar að það hefði komist að sömu niðurstöðu og þar er lýst.

Fyrir dómi staðfesti vitnið efni áðurnefndra gagna og þar á meðal efni handtökuskýrslu og upplýsingaskýrslu af frásögn hjúkrunarfærðings. Vitnið staðfesti einnig efni fyrrnefndrar frumskýrslu. Það var ætlan vitnisins að það hefði ritað skýrsluna strax daginn eftir umræddan atburð, sbr. áritaða dagsetningu þar um. Vitnið hafði á hinn bóginn ekki eiginlega skýringu á því hvers vegna skýrslan var endanlega dagsett 23. ágúst nefnt ár, en nefndi helst í því samabandi að skýrslan hefði verið endurprentuð og undirrituð þann dag.

Fyrir dómi áréttaði vitnið hin fyrri orð sín, að þegar nefndur atburður gerðist hefði það verið með íbúð í sama húsnæði og fyrrgreindir aðilar, þ. e. ákærði og vitnið C. Vitnið kvaðst hafa verið búsett í íbúð á efstu hæð eignarinnar, en nefndir aðilar verið með íbúð á þeirri neðstu. Vitnið sagði að þeir hefðu allir verið félagar, en af þeim sökum hefðu og verið nokkur samskipti með þeim, og þá eftir að vitnið C fluttist til ákærða í byrjun árs 2020. Vitnið staðhæfði að það hefði ítrekað gerst að C hefði sent því símaskilaboð og þá með boði um að koma í íbúðina á neðstu hæðinni „... til þess að stunda einhvern „þríleik“... og svo bað hann oft um að fá að koma upp til mín.“ Vitnið kvaðst ávallt hafa neitað þessum tilmælum og óskum, en bar að í eitt skiptið hefði C-x-nf upp í íbúð þess mjög ölvaður og vakið það. Vitnið sagði að þessi síðastgreindi atburður hefði gerst löngu eftir að það mál sem hér er til umfjöllunar kom til, og staðhæfði að því hefði í raun engin tenging verið þar í millum. Vitnið kvaðst eigi hafa upplýst yfirmann sinn um greind samskipti og tengsl. Aðspurt treysti vitnið sér ekki til að tímasetja hinn síðastnefnda atburð nánar, og þá ekki frekar en hér að framan var rakið.

4. Vitnið D, lögreglumaður nr. [...], kvaðst hafa verið kvatt til starfa umrædda nótt og staðfesti að tilefnið hefði verið ólæti á [...]í [...]eftir að ákærði hafði lagt leið sína á stofnunina til þess að hitta þáverandi unnusta sinn, C. Vitnið kvaðst strax hafa verið upplýst um kæruefnið, að ákærði hefði ekið bifreið frá eigin heimili að sjúkrahúsinu, og að af þeim sökum hefðu verið grunsemdir um ölvunarakstur hans.

Vitnið skýrði frá því að fyrr þessa nótt hefði það verið í samskiptum við ákærða við heimili hans, en þá vegna ástands nefnds unnusta hans. Við það tækifæri kvaðst vitnið hafa veitt því eftirtekt að bifreið ákærða var þar við heimilið, og bar að það hefði af þeim sökum lagt að ákærða að halda kyrru fyrir á heimilinu, þ. e. eftir að unnusti hans hafði verið færður á [...]í [...].

Vitnið skýrði frá því að það hefði verið komið að sjúkrahúsinu um 20 til 30 mínútum eftir fyrrnefnt útkall og þá strax farið inn um svonefndan sjúkrabíla inngang, en þar á ganginum hitt fyrir ákærða á nýjan leik. Vitnið sagði að ákærði hefði á þeirri stundu verið frekar ölvaður, en því til viðbótar í nokkru uppnámi. Var það ætlan vitnisins að þegar þetta gerðist hefði verið liðin tæp klukkustund frá því að það hafði fyrrgreind samskipti við ákærða á heimili hans. Vitnið kvaðst strax hafa handtekið ákærða og þá vegna hins ætlað ölvunaraksturs, en í framhaldi af því fært hann á lögreglustöðina í bæjarfélaginu.

Vitnið sagði að eftir þetta hefði það viðhaft tíðkanlegt vinnulag við meðferð slíkra mála, og staðhæfði að ákærði hefði m. a. játað kæruefnið, þ. e. að hafa ekið bifreið að sjúkrahúsbyggingunni.

Fyrir dómi staðfesti vitnið áðurrakin gögn lögreglu, en þá helst þau sem greina frá vettvangsathugun og ljósmyndatöku við bifreiðina [...], en einnig samanburðarathugun þess af skóförum ákærða við bifreiðina og við innganginn að lögreglustöðinni. Ítrekað aðspurt staðhæfði vitnið að við athugun þess á vettvangi í greint sinn, og þá við bifreið ákærða, hefði það aðeins séð skóför eftir einn einstakling og bar að þau hefðu legið „... frá bílstjórahurðinni, og þau lágu að sjúkrahúsinu, og svo tók ég einnig ljósmynd af samskonar skófari við lögreglustöðina, sem var skófar eftir A, þannig að það var ljóst að A ók bifreiðinni þessa nótt, og var aldrei umdeilt.“ Vitnið sagði að um sjónskoðun hefði verið að ræða, að því er varðaði samanburð á fyrrnefndum skóförum í snjónum og þá við þann skóbúnað sem ákærði hafði verið íklæddur greint sinn. Vitnið kvaðst þannig ekki hafa gert sérstakar mælingar.

Vitnið skýrði frá því að þegar atvik máls gerðust hefði það eigi séð til annarrar umferðar í bæjarfélaginu og þá ekki gangandi vegfarenda, og staðhæfði jafnframt að engin önnur fótspor hefðu verið sýnileg á gangstéttinni við bifreið ákærða. Þar um vísaði vitnið til aðstæðna á vettvangi.

Nánar aðspurt um nefndar aðstæður sagði vitnið að umrædda nótt hefði verið snjóföl og lausamjöll á jörðu og bar að á vettvangi hefði þannig verið nýfallinn snjór. Vitnið áréttaði jafnframt að hin sýnilegu skóför hefðu verið mjög greinileg, m. a. við bifreið ákærða, og staðhæfði að í ljósi áralangrar reynslu af lögreglustörfum, og þá af málum sem þessum, hefði það gætt sérstaklega að verksummerkjum. Vitnið áréttaði að aðeins hefðu verið um þessi einu fótspor að ræða, og ítrekaði að þau hefðu verið við bílstjórahurðina, en að engin slík hefðu verið við farþegahurðir bifreiðarinnar. Vitnið kvaðst hafa fullvissað sig um að ákærði hefði verið einn í bifreiðinni í greint sinn. Og sérstaklega aðspurt staðhæfði vitnið að útilokað hefði verið að ákærði hefði lagt leið sína aftur að bifreiðinni. Andmælti vitnið að því leyti frásögn ákærða fyrir dómi. Vitnið staðhæfði jafnframt að vegna lýstra aðstæðna hefði verið útilokað að fennt hefði yfir önnur fótspor á vettvangi. Vitnið sagði að vettvangsathugun þess hefði í raun verið í samræmi við frásögn ákærða, og bar að af þeim sökum hefði heldur aldrei verið grunsemdir um annað en að ákærði hefði verið einn á ferð í greint sinn, og að hann hefði þá jafnframt lagt bifreiðinni uppi á gangstétt, og þannig hindrað för gangandi vegfarenda.

5. Vitnið F hjúkrunarfræðingur skýrði frá því fyrir dómi að það hefði verið á vakt á [...] í [...] umrædda nótt og bar að það hefði verið hlutverk þess að sinna vitninu C. Vitnið sagði að C hefði haft á orði við nefndar aðstæður að vilji hans stæði til þess að fara aftur til síns heima. Vitnið sagði að þegar C hefði upplýst um þennan vilja sinn hefði hann þegar verið búinn að hringja í unnusta sinn. Og vegna þessara orða kvaðst vitnið hafa innt hann eftir því hver myndi koma og sækja hann, og hvort það væri þá unnusti hans. Vitnið sagði að C hefði svarað því til að unnusti hans gæti ekki sótt hann á sjúkrahúsið á bifreið sökum þess að hann hefði neytt áfengis. Vitnið kvaðst skömmu eftir þessi orðaskipti hafa verið statt í setustofu sjúkrahússins, þar sem útsýni hefði verið yfir bifreiðastæðin, en þá séð til kyrrstæðrar bifreiðar. Af þeim sökum kvaðst það hafa ályktað að unnusti C hefði þrátt fyrir allt komið eða a. m. k. einhver annar, og þá til þess að sækja C. Vitnið vísaði til þess að það hefði gætt að umferð aðeins áður en þetta gerðist, en þá eigi séð umrædda bifreið á vettvangi. Vitnið sagðiað skömmu eftir að það varð vart við nefnda bifreið hefði unnusti C birst innandyra, en það kvaðst í raun ekkert hafa þekkt til hans, og þar á meðal ekki vitað nafn hans, en á hinn bóginn virst sem hann væri klárlega undir áhrifum. Vitnið kvaðst aldrei hafa séð umrædda bifreið í akstri.

Fyrir dómi var vitninu kynnt efni fyrrnefndrar upplýsingaskýrslu lögreglu, dagsettrar 22. september 2020, þar sem m. a. er minnst á að bifreið ákærða hafi verið fyrir utan sjúkrahúsið. Vitnið sagði af þessu tilefni að það hefði í raun eigi haft vitneskju um að sú bifreið sem það sá kyrrstæða við sjúkrahúsið í greint sinn hefði verið bifreið ákærða, en staðfesti að öðru leyti efni skýrslunnar.

6. Vitnið I læknir staðfesti áðurgreindar blóðsýnatökur úr ákærða margnefnda nótt. Vitnið minntist þess að er atvik gerðust hefði ákærði verið mjög rólegur í fasi og samvinnuþýður, en sagði nánar aðspurt um ástand hans: „Hann var sjáanlega ekki undir áhrifum þá, en það var allavegana smá áfengislykt af honum, en hann var allavega ekkert ofurölvi þegar ég hitti hann. Og svo fór ég heim aftur og kom aftur að beiðni lögreglu síðar og tók seinni blóðprufuna, sem gekk svo sem mjög vel líka.“ Vitnið kvaðst hafa veitt því eftirtekt í greint sinn að ákærði átti í samræðum við báða þá lögreglumenn sem voru að störfum á lögreglustöðinni, og bar að hann hefði m. a. ávarpað þá með fornöfnum. Var það ætlan vitnisins að ákærði hefði helst verið að lýsa yfir óánægju sinni með þá ákvörðun lögreglumannanna að hann yrði vistaður í fangaklefa.

7. Vitnið E, lögreglumaður nr. [...], staðfesti gerð áðurrakinnar framburðarskýrslu ákærða við lögreglurannsókn málsins, og staðhæfði að lögum samkvæmt hefði ákærða fyrir yfirheyrsluna verið kynnt viðeigandi réttindaákvæði, en að því leyti andmælti vitnið orðum ákærða um að ef hann játaði sök væru líkur til þess að hann fengi vægari refsingu. Vitnið staðhæfði að við upphaf yfirheyrslunnar hefði ákærði „verið alveg ágætlega viðræðuhæfur“ en sagði nánar um ástand hans: „... en auðvitað leið honum ekki vel eftir að hafa gengið í gegnum þetta sem gekk á um nóttina.“ Vitnið kvaðst ekki hafa verið í vafa í greint sinn um að tímabært hefði verið að taka umrædda framburðarskýrslu af ákærða, og sagði að það hefði alls ekki gert það ef það hefði metið það svo að hann hefði enn verið ölvaður. Vitnið tók og fram að vilji ákærða hefði staðið til þess að komast úr þeim aðstæðum sem hann var í. Vitnið kvaðst við rannsókn málsins einnig hafa tekið skýrslu af vitninu C.

8. Vitnin J verkefnastjóri og K sviðsstjóri, sem eru sérfræðingar á Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, staðfestu bæði fyrir dómi efni áðurrakinna vottorða og álitsgerða stofnunarinnar.

V.

Niðurstaða.

1. Í ákæru lögreglustjórans á Austurlandi er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr., 49. gr. og 1. mgr. 28. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr., umferðarlaga nr. 77/2019. Við munnlegan flutning var af hálfu sækjanda einnig vísað til 94. gr. sömu laga, að því er varðaði refsiákvæði, og þá með vísan til þess að ákvæðið hefði fallið niður í ákæru fyrir vangá.

Af hálfu ákæruvalds er saksóknin byggð á þeim rannsóknargögnum lögreglu, sem rakin hafa verið hér að framan.

Ákærði neitar sök. Við aðalmeðferð málsins fyrir dómi krafðist ákærði frávísunar málsins, en til vara að hann yrði sýknaður af sakargiftum.

2. Ákærði byggir frávísunarkröfu sína á því lögreglumaðurinn B hafi verið vanhæfur til að hafa aðkomu og rannsaka mál hans. Þar um vísar ákærði til þess að lögreglumaðurinn hafi verið í nánum samskiptum og kynnum við þáverandi unnusta sinn, vitnið C, fyrri hluta ársins 2020. Um hafi verið að ræða eitt tilvik, sem hafi gerst eftir hið ætlaða brot hans samkvæmt ákæru, og þá eftir atvikum þann 10. apríl það ár. Að þessu leyti vísar ákærði til fyrrnefndra rannsóknargagna, þ. e. handtökuskýrslu, frumskýrslu lögreglu, sem endanlega hafi verið undirrituð þann 23. ágúst 2020, en einnig upplýsingaskýrslu um frásögn vitnis, sem rituð hafi verið 22. september sama ár. Máli sínu til stuðnings vísar ákærði til 3. mgr. 26. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, en einnig til 7. töluliðar 8. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Ákærði byggir á því að hann hafi með réttu mátt draga óhlutdrægni lögreglumannsins í efa, enda verði hagsmunir hans ekki taldir smávægilegir, sbr. til hliðsjónar ákvæði 2. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaganna. Þá hafi aðkoma lögreglumannsins eigi verið lítilfjörleg, sé litið til efnisinnihalds áðurgreindra gagna.

Ákærði byggir sýknukröfu sína á því ákæruvaldinu hafi ekki tekist, gegn neitun hans fyrir dómi, að sanna svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að hann hafi verið ökumaður bifreiðarinnar [...] umrædda nótt. Ákærði bendi m. a. á að hann hafi útskýrt breyttan framburð sinn fyrir dómi, og þá miðað við skýrslu hans hjá lögreglu, og hafi útskýringar hans m. a. stoð í frásögn vitnisins C. Af þeim sökum verði ekki byggt á fyrrgreindri lögregluyfirheyrslu einni, og þá alls ekki í ljósi aðstæðna og ölvunarástands hans, og þá m. a. við lögregluyfirheyrsluna. Ákærði bendir einnig á að engin vitni hafi borið um hinn ætlaða akstur hans, en því til viðbótar hafi rannsókn lögreglu og þar á meðal á vettvangi verið alls ófullnægjandi.

Af hálfu ákæruvalds hefur ofangreindum sjónarmiðum og lagatúlkunum ákærða alfarið verið andmælt.

3. Samkvæmt ákvæði 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. að því leyti ákvæði 110. gr. og 1. mgr. 111. gr., en einnig í 108. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, hvílir sönnunarbyrðin um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og er dómi skylt að meta hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði, sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða og vitna hafi, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg gögn. Þá er í 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 mælt fyrir um að dómur meti hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal, en ályktanir megi leiða af um það. Í þessu viðfangi ber einnig að líta til annarra atriða og þá m. a. að því er varðar sönnunargildi vitnisburðar, en þar ber að lögum, sbr. ákvæði 126. gr. laga nr. 88/2008, að huga að afstöðu vitnis til ákærða. Loks ber í dómi að meta við úrlausn máls sönnunargildi framburðar ákærða, þar á meðal trúverðugleika hans. Í því sambandi skal meðal annars hugað að ástandi og hegðun ákærða við skýrslugjöf og stöðugleika í frásögn hans, sbr. ákvæði 1. mgr. 115. gr. nefndra laga. Hið sama gildir um mat á framburði vitna, sbr. ákvæði 126. gr. laganna.

Samkvæmt ofansögðu og þá ekki síst samkvæmt áðurnefndri 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, en þó ber að skoða málsmeðferðina í heild, og þá hvort réttindi vitna og ákærða hafi verið nægjanlega tryggð, og þá m. a. þess síðarnefnda til þess að halda uppi vörnum og hnekkja sönnunargögnum sem ákæruvaldið byggir sakargiftir sínar á.

Í velkunnum dómum Mannréttindadómstóls Evrópu hefur verið kveðið á um að þótt styðjast megi við yfirheyrsluskýrslur hjá lögreglu til fyllingar við sönnunarmat geti þær ekki einar og sér ráðið niðurstöðu um sakfellingu.

4. Samkvæmt þeim gögnum sem ákæruvaldið byggir á í máli þessu fóru B-kk-nf og D lögregluvarðstjóri aðfaranótt 1. febrúar 2020 að heimili ákærða, [...] í [...], eftir að ákærði hafði óskað eftir skyndiaðstoð vegna andlegs ójafnvægis þáverandi unnusta hans, vitnisins C.

Ráðið verður af gögnum að í kjölfar útkallsins og afskipta hafi lögreglumaðurinn B farið með C á [...]í [...] til aðhlynningar. Fyrir liggur að lögreglumaðurinn hélt kyrru fyrir á sjúkrahúsinu að beiðni hjúkrunarfólks og þá til þess að gæta öryggis á stofnuninni. Var lögreglumaðurinn því við skyldustörf þegar ákærði birtist á sjúkrahúsinu, á milli kl. 04:45 til 04:55, umrædda nótt.

Óumdeilt er að ákærði kom að sjúkrahúsinu í eigin bifreið og þá frá fyrrnefndri húseign við [...].

Samkvæmt þeirri frumskýrslu, sem lögreglumaðurinn B ritaði af ofangreindu tilefni, hafði hann ákærða strax við komu á sjúkrahúsið grunaðan um að hafa ekið ölvaður á eigin bifreið nefnda akstursleið. Af þessu tilefni m. a. kvaddi hann lögregluvarðstjórann D á ný til starfa, en hann var þá staddur í nálægum þéttbýliskjarna. Lögregluvarðstjórinn sinnti erindinu, og við komu á sjúkrahúsið handtók hann ákærða, kl. 05:36, og færði á lögreglustöð, en annaðist í framhaldi af því vettvangsrannsókn og ljósmyndatöku.

Við frumrannsókn máls þessa ritaði lögreglumaðurinn B áðurrakta frumskýrslu, sbr. kafla I, liði 1- 6, hér að framan, en einnig gerði hann svonefnda handtökuskýrslu. Dagsetning og tími handtökuskýrslunnar er skráð 2. febrúar, kl. 21:16. Þá er skráð að frumskýrslan hafi verið rituð þann sama dag, kl. 06:15. Fyrir dómi hefur nefndur lögreglumaður staðfest efni þessara skýrslna, en jafnframt borið að frumskýrslan hafi verið endurprentuð og undirrituð af hans hálfu 23. ágúst nefnt ár. Að mati dómsins eru ekki efni til að véfengja frásögn lögreglumannsins að þessu leyti og verður hún lögð til grundvallar.

Önnur þau gögn, sem gerð voru við frumrannsókn máls þessa eru á meðal málsgagna. Er þar einkum um að ræða vottorð læknis vegna blóðsýnatöku og álitsgerð og vottorð sérfræðinga Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Þessi gögn eru dagsett 1. og 6. febrúar og 3. mars 2020. Loks liggur fyrir skýrsla, sem E-kk-nf gerði þegar hann yfirheyrði ákærða um kæruefnið, og þá eftir dvöl hans í fangaklefa, þann 1. febrúar nefnt ár, á tímabilinu frá kl. 11:08- 11:16, sbr. kafla III hér að framan. Skýrslan var tekin upp í hljóði og mynd, og var myndskeiðið sýnt við meðferð málsins fyrir dómi.

Nokkurt hlé virðist hafa orðið á rannsókn málsins eftir ofangreindar aðgerðir. Þannig gerði B lögreglumaður fyrst upplýsingaskýrslu um frásögn hjúkrunarfræðings þann 22. september 2020, en einnig ritaði E lögreglumaður framburðarskýrslu vinisins C þann 25. nóvember sama ár, sbr. kafla III, liði 2- 3, hér að framan.

5. Við meðferð máls þessa fyrir dómi var upplýst að þegar atvik máls þessa gerðust hafði verið til staðar áralangur vinskapur með ákærða og lögreglumanninum B, en einnig að þeir voru þá með sitt hvora íbúðina í fyrrnefndri húseign að [...], og loks að nokkur samskipti voru með þeim á þessum tíma, en þá einnig með vitninu C og þá eftir að vitnið fluttist og hóf sambúð með ákærða í byrjun árs 2020. Samkvæmt frásögn ákærða fyrir dómi hélst þessi vinskapur óbreyttur eftir þann atburð sem hér er til umfjöllunar og þá í um þrjá mánuði, en að þá varð rof þar á. Samhljómur er í frásögn ákærða og vitnisins C, en einnig að nokkru hjá B, um að tilefni vinslitanna hafi komið til af tilteknum samskiptum með síðastnefndu aðilunum, í eitt skipti í aprílmánuði 2020, og verður það lagt til grundvallar.

6. Samkvæmt 1. málslið 7. mgr. 8. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 mega lögreglustjórar og aðrir sem fara með lögregluvald ekki rannsaka brot ef þeir eru vanhæfir til þess samkvæmt stjórnsýslulögum, sbr. þó 5. mgr. 5. gr. laganna. Samkvæmt 5. og 6. tölulið 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 veldur það vanhæfi starfsmanns ef hann á sjálfur sérstakra og verulegra hagsmuna að gæta, og einnig ef að öðru leyti eru fyrir hendi þær aðstæður sem eru fallnar til þess að draga úr óhlutdrægni hans.

Að mati dómsins getur lögreglustjórinn á Austurlandi hvorki talist aðili máls né átti hann sérstakra eða verulegra hagmuna að gæta við rannsókn á hinum ætluðu umferðarlagabrotum ákærða í máli þessu. Á það sama við um áðurgreinda lögreglumenn þegar þeir unnu að frumrannsókn máls þessa, enda brýnt að tryggja rannsóknarhagsmuni. Að því leyti verður því eigi vefengt að nefndur lögreglustjóri hafi verið hæfur til þess að meta skilyrði málshöfðunar, sbr. m. a. ákvæði 1. mgr. 53. gr. og 145. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Aftur á móti lítur dómurinn svo á að lögreglumaðurinn B hafi í ljósi aðstæðna, og þó svo að hagsmunir hans teljist hafa verið óverulegir, eigi átt að annast frekari rannsókn málsins, og þá með gerð fyrrnefndrar upplýsingaskýrslu, dagsettrar 22. september 2020. Verður því eigi horft til hennar við úrlausn málsins, og hefur hún í raun ekkert sönnunargildi, eins og hér stendur á.

Í þessu viðfangi er til þess að líta að dómur í máli þessu verður reistur á sönnunargögnum, sem færð hafa verið fram fyrir dóminn, en eigi á lögreglurannsókn umfram það sem heimilað er í 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008, sbr. og það sem rakið var í 3. lið hér að framan.

Samkvæmt öllu framansögðu verður ekki fallist á að þeir annmarkar séu á rannsókn málsins að varði frávísun þess, og er kröfu ákærða að því leyti því hafnað.

7. Í máli þessu er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 1. febrúar 2020 ekið eigin bifreið, [...], undir áhrifum áfengis, frá þáverandi heimili sínu, [...], að sjúkrahúsinu, [...], í [...], og að hafa stöðvað bifreiðina þar uppi á gangstétt.

Fyrir liggur að ákærði var einn í íbúð sinni umrædda nótt eftir að fyrrnefndir lögreglumenn höfðu sinnt beiðni hans um bráðaaðstoð, þ. e. eftir að vitnið C hafði verið fært til aðhlynningar á fyrrnefnt sjúkrahús. Þá er óumdeilt að eftir þessar aðgerðir voru ákærði og nefnt vitni í símasamskiptum og að vitnið leitaði þá eftir því að ákærði legði leið sína einnig á sjúkrahúsið, þrátt fyrir að hann væri ölvaður.

Af gögnum verður ráðið að nokkur tími hafi liðið frá lýstum samskiptum þar til ákærði lagði leið sína á sjúkrahúsið, en ágreiningslaust er að hann var þá ölvaður. Leiddi þetta til þess að ákærði var handtekinn vegna ætlaðs ölvunaraksturs á nefndri bifreið og í framhaldi af því færður á lögreglustöð. Hann gaf síðan áðurrakta framburðarskýrslu skömmu fyrir hádegið. Við yfirheyrsluna var gætt viðeigandi réttarfarsákvæða sakamálalaga nr. 88/2008, en ákærði óskaði ekki eftir tilnefningu verjanda. Eftir skýrslugjöfina var ákærða sleppt úr haldi, og þá án frekari aðgerða af hálfu rannsóknaraðila.

Fyrir dómi hefur ákærði neitað sök. Og við aðalmeðferð málsins greindi hann í fyrsta skiptið frá því að tiltekinn kunningi hans hefði ekið bifreið hans umrædda akstursleið, sem er um 1,6 km. Ákærði kvaðst nánar aðspurður lítt hafa þekkt til þessa kunningja síns, en þó gefið honum vilyrði fyrir því að hann myndi eigi segja til hans og þá vegna þeirrar greiðasemi sem kunninginn hafði viðhaft, en á síðari stigum eigi haft uppi á honum þrátt fyrir eftirgrennslan.

Að virtum gögnum, þ. á m. vitnisburði lögreglumanna fyrir dómi, er ofangreind frásögn ákærða að mati dómsins með nokkrum ólíkindablæ. Hins vegar er hún ekki með öllu útilokuð.

Er til þess að líta að engin vitni voru að hinum ætlaða akstri ákærða umrædda nótt. Og samkvæmt vætti hjúkrunarfræðings fyrir dómi, sem hlýtt hafði á fyrrgreind símasamskipti vitnisins C við ákærða, kom m. a. fram að eftir þau samskipti C haft á orði að ákærði hefði ekki tök á því að koma á eigin bifreið að sjúkrahúsinu vegna eigin ölvunarástands.

Af hálfu ákæruvalds er um ætluð atvik máls og til sönnunar fyrir sekt ákærða m. a. vísað til fyrrnefndrar vettvangsathugunar og ljósmynda lögreglu umrædda nótt, en gögnin voru staðfest fyrir dómi. Að áliti dómsins eru gögn þessi, sem unnin voru af einum lögreglumanni, fremur óskýr, en þau eru einnig án allra mælikvarða. Þá eru í raun engin gögn framlögð sem lýsa eða sýnaskóbúnaðþann sem ákærði var íklæddur í greint sinn. Það er niðurstaða dómsins að gögn þessi megni ekki ein og sér að hnekkja frásögn ákærða og neitun hans fyrir dómi.

Að ofangreindu virtu nýtur í raun ekki við annarra sönnunargagna en nefndrar skýrslu ákærða fyrir lögreglu þar sem hann játar brot sitt. Játninguna dró hann hins vegar til baka fyrir dómi, svo sem áður greinir.

Og að öllu ofangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að ákæruvaldinu hafi ekki að lögum tekist, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að færa sönnur á að ákærði hafi gerst sekur um þau umferðarlagabrot, sem ákært er fyrir í máli þessu. Ber því að sýkna hann af þeirri háttsemi.

8. Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 68. gr. laga nr. 49/2016, og þá í ljósi ofangreindrar niðurstöðu, ber að fella allan sakarkostnað á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 848.160 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, en að auki fellur þar undir ferðakostnaður verjandans, sem þykir hæfilega ákveðinn 38.941 króna.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð.

Ákærði, A, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 848.160 krónur, en einnig ferðakostnaður hans, 32.885 krónur, greiðist úr ríkissjóði.