S-400/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 9. júní sl., hefur lögreglustjórinn á Akureyri höfðað hér fyrir dómi með ákæru, útgefinni 17. desember 2008 á hendur X, […];

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa miðvikudaginn 25. júlí 2007, ekið bifreiðinni […], suður Ólafsfjarðarveg, með allt að 137 kílómetra hraða miðað við klukkustund eftir vegarkafla við býlið Stóru Hámundarstaði í Dalvíkurbyggð, en þar er leyfilegur hámarkshraði 90 kílómetrar.

Telst þetta varða við 2. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.“

Af hálfu ákærða er krafist sýknu svo og greiðslu alls málskostnaðar, þ.á m. málsvarnarlauna skipaðs verjanda.

I.

Miðvikudaginn 25. júlí 2007 var A lögregluvarðstjóri í Dalvíkurbyggð við umferðareftirlit og hraðamælingar á Ólafsfjarðarvegi nokkru vestan Dalvíkurbæjar, nánar tiltekið við býlið Stóru-Hámundarstaði. Hafði varðstjórinn lagt lögreglubifreið við vegöxl með akstursstefnu til suðurs, en mældi umferð ökutækja úr báðum akstursáttum.

Í skýrslu lögregluvarðstjórans, sem rituð er 26. júlí nefnt ár, segir að bifreiðin […], Mitsubishi Lancer fólksbifreið, hafi þann 25. júlí, kl. 08:33, verið ekið suður nefnda akbraut og hafi sú ratsjá er mældi aftur frá lögreglubifreiðinni mælt ökuhraða hennar 137 kílómetra miðað við klukkustund (km/klst.). Segir í skýrslunni að akstur ökumanns bifreiðarinnar, ákærða X, hafi verið stöðvaður við lögreglubifreiðina og að haft hafi verið tal af honum „í lögreglubifreiðinni, þar sem honum var kynntur mældur hraði. Ökumaður viðurkenndi ekki brotið og sagði orðrétt; „Bíllinn kemst ekki svona hratt““. Í lögregluskýrslu segir og að er atvik gerðust hafi verið dagsbirta, að yfirborð vegar hafi þurr olíumöl, að umferð hafi verið lítil og að veður hafi verið þurrt en skýjað.

Á meðal gagna málsins er handrituð vettvangsskýrsla nefnds lögregluvarðstjóra um hið ætlaða umferðarlagabrot ákærða, en skýrslan er dagsett 25. júlí sama ár. Auk þeirra atriða sem getið var um í fyrrgreindri lögregluskýrslu er atvikum í vettvangsskýrslunni nánar lýst og segir þar m.a. að leyfður ökuhraði á akbraut hafi verið 90 km/klst. Þá er í skýrslunni hakað við staðlaðar setningar, m.a. að mælt hafi verið úr kyrrstæðri lögreglubifreið, að nefnd hraðatala hafi verið læst á skjá mælitækis, að ákærða hafi verið sýnd hraðatalan á skjá mælitækisins, að ákærði hafi ekki viðurkennt brot sitt á vettvangi, en í framhaldi af því er haft eftir ákærða og það handritað: „Bíllinn kemst ekki svona hratt“.

Samkvæmt gögnum var ákærða sent vegna hins ætlaða hraðakstursbrots tíðkanlegt sektarboð lögreglustjóra þann 8. ágúst 2007. Var það ítrekað 17. september sama ár. Ákærði sinnti ekki boðunum og gaf lögreglustjóri þá út fyrrgreint ákæruskjal, þann 17. desember sl. Tókst að birta ákærða ákæruskjalið 29. janúar sl. og var málið í framhaldi af því þingfest þann 3. febrúar sl. Ákærði neitaði sakarefninu og skilaði greinargerð, sbr. ákvæði 165. gr. laga nr. 88, 2008.

Við aðalmeðferð málsins fyrir dómi þann 9. júní sl., neitaði ákærði sakargiftum, líkt og hann hafði áður gert fyrir dómi hinn 24. mars sl.

Fyrir dómi hefur ákærði skýrt svo frá að umræddan morgun hafi hann verið á leið frá Ólafsfirði til Akureyrar. Hann hafi ekið nefndri bifreið, sem hann hefði þekkt vel og margoft ekið, enda hún lengi verið í eigu föður hans. Hann hafi ekki verið á sérstakri hraðferð, en ekið sem leið lá eftir Ólafsfjarðarveginum og upp Hámundarstaðahálsinn að vestan og fyrst séð til blikkandi ljósa lögreglubifreiðar skömmu er að hann hafði ekið yfir háhálsinn. Ákærði bar að hann hefði fylgst með ökuhraðamæli bifreiðarinnar af og til á fyrrnefndri akstursleið og staðhæfði að þegar atvik gerðust hefði hann ekið bifreiðinni með um 90 km/klst. hraða og nýlega verið kominn í fimmta gangstig. Kvaðst hann í samræðum við lögregluvarðstjórann á vettvangi strax hafa andmælt þeim hraða sem nefndur hefði verið, 137 km/klst. og kannaðist jafnframt við að hafa haft á orði að bifreiðin […] væri orðin mjög gömul, en með því hefði hann verið að vísa til þess að hún gæti ekki komist á svo mikinn ökuhraða sem varðstjórinn hefði tiltekið. Ákærði kannaðist við að hafa fylgt lögregluvarðstjóranum inn í lögreglubifreiðina og að hafa þar ritað undir fyrrnefnda vettvangsskýrslu um umferðalagabrot. Ákærði bar að við undirritun skýrslunnar hefði honum yfirsést að hakað hefði verið við staðlaða setningu um að honum hefði sýnd umrædd hraðatala á skjá mælitækis. Staðhæfði ákærði að það hefði alls ekki verið raunin.

Vitnið A lögregluvarðstjóri kvaðst hafa verið einn að störfum við umferðareftirlit við býlið Stóru-Hámundarstaði í Dalvíkurbyggð er atvik máls þessa gerðust. Hann kvað lögreglubifreiðina hafa verið kyrrstæða, með akstursstefnu til suðurs, en hann hefði verið með tvo ratsjármæla við umferðareftirlitið. Hann kvaðst fyrst hafa séð til ferða bifreiðarinnar […] í baksýnisspegli er henni hafði verið ekið yfir háhæðina á Hámundarstaðahálsi. Hann kvaðst ekkert hafa séð athugavert við aksturslag bifreiðarinnar, en séð á ratsjá umræddan ökuhraða, 137 km/klst. Hann kvaðst hafa læst hraðatöluna á skjá mælitækisins en í framhaldi af því kveikt á stöðvunarljósum, farið út og stöðvað akstur ákærða. Staðhæfði hann að ekkert annað ökutæki hefði verið nálægt mælingarstaðnum er atburðurinn gerðist. Á vettvangi kvaðst hann hafa skýrt ákærða frá hinum mælda ökuhraða og í framhaldi af því farið þess á leit að hann fylgdi honum inn í lögreglubifreiðina. Staðhæfði hann að þar hefði hann sýnt ákærða hina mældu tölu, sem enn hefði verið blikkandi á ratsjárskjánum. Vegna viðbragða ákærða kvaðst hann hafa skráð fyrrnefnda athugasemd og neitun í vettvangsskýrsluna og ákærði í framhaldi af því ritað nafn sitt þar undir, en með því hefði viðskiptum þeirra lokið.

Fyrir dómi greindi lögregluvarðstjórinn frá því að hann hefði áratuga reynslu af ratsjármælingum og hefði farið á fjölda námskeiða um það efni. Skýrði hann frá því að er nefnd hraðamæling var gerð og lýst samskipti við ákærða átt sér stað hefði hljóðupptökubúnaður í lögreglubifreiðinni ekki verið virkur. Þá kvað hann myndbandsupptökubúnað ekki verið tengdan við það ratsjártæki sem mælt hefði hraða bifreiðarinnar […]. Fyrir og eftir hraðamælinguna kvaðst hann hins vegar hafa prófað ratsjártækið með tíðkanlegum hætti, en fyrir mistök ekki getið þess með viðeigandi merkingu í hinni handskrifuðu vettvangsskýrslu.

II.

Óumdeilt er í máli þessu að ákærði ók, líkt og lýst er í ákæru, fólksbifreiðinni […] suður Ólafsfjarðarveg að morgni dags þann 25. júlí 2007. Nánar tiltekið ók ákærði um Hámundarstaðaháls og var hann þar stöðvaður af lögreglu á vegarkafla við býlið Stóru-Hámundarstaði í Dalvíkurbyggð. Tilefni þessa var að áðurnefndur lögregluvarðstjóri hafði mælt ökuhraða bifreiðarinnar með ratsjá.

Skráð er í lögregluskýrslur að ökuhraði bifreiðar ákærða hafi verið 137 km/klst. en þar er jafnframt tiltekið að ákærði hafi strax á vettvangi haft uppi andmæli.

Fyrir liggur að ákærði fór að boði varðstjórans, sem var einn að störfum, inn í lögreglubifreið á vettvangi og ritaði þar eigin hendi undir vettvangsskýrslu um umferðarlagabrot. Á meðal staðlaðra setninga í skýrslu þessari er setning þar sem segir að ökumanni hafi verið sýnd hraðatala á skjá mælitækis. Er hakað við hana með krossi. Eins og áður er fram komið er ekki hakað við setningu í skýrslu þessari þar sem segir að ratsjáin hafi verið prófuð fyrir og eftir hraðamælinguna.

Óumdeilt er að hljóð- og myndupptökubúnaður lögreglubifreiðarinnar var ekki í notkun er atvik máls þessa gerðust. Fyrir útgáfu ákæru var ákærði ekki yfirheyrður frekar um kæruefnið, og ekki hafði hann sjálfur fyrir því að halda upp öðrum andmælum en áður er lýst, þrátt fyrir ítrekuð sektarboð lögreglustjóra.

Hér fyrir dómi hefur ákærði alfarið andmælt sakargiftum. Hann hefur jafnframt andmælt því að hann hafi á vettvangi fengið að sjá hina umþrættu hraðatölu á skjá ratsjártækis í lögreglubifreið. Er í því viðfangi til þess að líta að í lögregluskýrslu sem lögregluvarðstjórinn ritaði daginn eftir umræddan atburð er m.a. skráð að ákærða hafi verið „kynntur mældur hraði“.

Eins og áður var rakið er í hinni handrituðu vettvangsskýrslu lögreglu ekkert skráð um prófun ratsjártækis, hvorki fyrir eða eftir umrædda hraðamælingu. Fyrir dómi hefur lögregluvarðstjórinn á hinn bóginn staðfastlega borið að prófanir þessar hafi farið fram, enda séu það tíðkanleg vinnubrögð.

Samkvæmt 108. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88, 2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu. Þá segir í 109. gr. sömu laga:

„Dómari metur hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn.

Dómari metur það enn fremur ef þörf krefur hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það.“

Þrátt fyrir að ekkert sé fram komið í málinu sem bendir til þess að ranglega hafi verið staðið að þeirri lögregluaðgerð sem hér um ræðir verður að áliti dómsins ekki fram hjá því horft að ekkert er skráð í gögnum um prófun ratsjártækis við hraðamælinguna. Þá virðist annar búnaður, þ.á m. hljóð- og myndupptökubúnaður í lögreglubifreiðinni ekki hafa verið tiltækur eða í notkun í greint sinn.

Að þessu virtu og gegn staðfastri neitun ákærða er að áliti dómsins ekki fram komin lögfull sönnun fyrir sekt hans. Ber því að sýkna hann af þeim sakargiftum sem lýst er í ákæruskjali.

Eftir þessum úrslitum verður allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 93.375 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, lagður á ríkissjóð.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds í máli þessu.

Allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 93.375 krónur, greiðist úr ríkissjóði.