E-4766/2011

Mál þetta höfðaði A með stefnu birtri 7. desember 2011, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík. Málið var dómtekið 18. apríl sl.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda Palla ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi þann 6. maí 2008 og bótaskylda stefnda úr frjálsri ábyrgðartryggingu Palla ehf., sem í gildi var á slysdegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, til vara að bótaskylda verði einungis viðurkennd að hluta. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Stefnandi kveðst hafa slasast er hann féll um járnrör við stiga í húsakynnum vinnuveitanda síns, Öryggismiðstöðvarinnar hf. í Borgartúni þann 6. maí 2008. Byggir hann á því að Pallar ehf., sem hann segir að hafi unnið að uppsetningu vinnupalla við húsið, séu bótaskyldir vegna slyssins og krefst hann bóta úr hendi stefnda Vátryggingafélags Íslands, sem selt hafði félaginu ábyrgðartryggingu. Bú Palla ehf. hefur verið tekið til gjaldþrotaskipta og er skiptum lokið.

Fyrir dómi sagði stefnandi að upp úr hádegi þennan dag hefði hann farið niður á lager Öryggismiðstöðvarinnar til að sækja búnað, sem hann ætlaði að setja upp hjá fyrirtæki úti í bæ. Við stigaopið niður á lagerinn hafi verið kominn vinnupallur öðrum megin, en stæða af pallaefni verið hinum megin. Hafi gangvegurinn verið þrengri en venjulega vegna þessa. Hann hafi tekið tvo þunga kassa á lagernum og haldið á þeim upp. Hann hafi ekki séð fram fyrir sig, en hafi þekkt stigann mjög vel. Þegar hann kom upp hafi hann dottið og borið fyrir sig hendurnar. Hafi baugfingur vinstri handar klemmst undir öðrum kassanum. Þegar hann hafi svo skoðað aðstæður hafi hann séð stöng standa út úr vinnupallastæðunni. Stöngin hafi staðið um 30-40 cm út úr stæðunni. Þykktin hafi verið um 3-4 cm. Hringur til að festa við palla hafi verið á endanum. Hún hafi verið í u.þ.b. ökklahæð. Hann hafi ekki tekið eftir henni þegar hann fór niður á lagerinn. Það hafi verið unnið að því að reisa vinnupalla við húsið. Hafi stæður verið á brettum, m.a. þarna við innganginn að lagernum. Hann sagði að leiðin væri sú eina sem starfsmenn gætu farið inn á lagerinn. Það væri alltaf talsverð umferð þarna.

Stefnandi kvaðst hafa fundið mikið til í fingrinum á eftir, en ekki í úlnliðnum. Hann hafi því haldið áfram vinnu. Um kvöldið hafi hann farið niður á slysadeild, en þá hafi úlnliðurinn verið orðinn bólginn.

Lýsing slyssins sem fram kemur í vottorði slysadeildar er ekki í samræmi við það sem stefnandi lýsti fyrir dómi, en hann kvaðst ekki geta skýrt þetta misræmi. Hann hafi á slysadeildinni lýst atvikum á sama hátt og hann gerði fyrir dómi.

D-kk-nf H-kk-nf, verkefnastjóri hjá Öryggismiðstöðinni, gaf skýrslu fyrir dómi. Hann sagðist hafa frétt af slysinu samdægurs. Hann lýsti aðstæðum við stigaopið á sama veg og stefnandi. Vinnupallaefnið hefði þrengt að og þverstífa hefði skagað út af pallinum, hálfan metra fyrir framan stigaopið, um 20 cm hátt. Hann sagði einnig að alltaf væri talsverð umferð inn og út af lagernum. Menn væru oft með kassa í höndunum á þessari leið.

D-kk-nf undirritaði tilkynningu um slysið til Vinnueftirlitsins, sem var send 7. maí. Þar segir orðrétt: „Verið var að reisa vinnupalla við húsið, gangvegur frá inngangi í lager var þrengdur vegna vinnupalls öðru megin og stæðu efnis til að byggja vinnupalla hinum megin. Úr stæðunni stóð járnstöng út í þrenginguna. Starfsmaður var að bera vörur úr lagernum sá ekki stöngina vegna þess að hann hélt á vörum. Hann hrasaði um stöngina og braut bein í úlnlið og í fingri.“

M-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf var öryggistrúnaðarmaður hjá Öryggismiðstöðinni þegar slysið varð. Hann sagði fyrir dómi að hann hefði frétt af slysinu sama dag. Hann hefði skoðað aðstæður. Vinnupallur hefði verið við norðurhlið og stafli af ósamsettu pallaefni hinum megin. Það hefði þurft að fara þarna á milli til að komast niður á lagerinn. Járnstöng, hluti af pallaefninu, hefði staðið út úr stæðunni, ca. hálfan til einn metra, í um 20 cm hæð.

Í stefnu er fullyrt að uppsetning vinnupallanna hafi verið í höndum fyrirtækisins Palla ehf. Þessu er ekki mótmælt í greinargerð stefnda. Í munnlegum málflutningi hreyfði lögmaður stefnda því hins vegar að ósannað væri að uppsetning vinnupallanna hefði verið á vegum Palla ehf. Gögn um þetta atriði hafa ekki verið lögð fram.

Í læknisvottorði Landspítalans, dags. 29. júlí 2010, er lýst komu stefnanda á slysadeild 6. maí 2008 og síðari rannsóknum á meiðslum hans. Ekki kemur skýrt fram að um beinbrot hafi verið að ræða, en sjúkdómsgreining er orðuð sem „grunur um brot á hægra nökkvabeini og á neðri enda sveifar.“

G-kk-nf B-kk-nf læknir mat örorku stefnanda. Í matsgerð, dags. 6. ágúst 2011, telur hann að tímabundin læknisfræðileg örorka vegna slyssins sé 100% frá 6. maí 2008 til 16. júní 2008. Varanlega læknisfræðilega örorku taldi hann 5%.

Stefnandi krafði stefnda um afstöðu til málsins með bréfi dags. 23. september 2010. Með bréfi, dags. 9. febrúar 2011, hafnaði stefndi skaðabótaábyrgð. Skaut stefnandi þá málinu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Í úrskurði dags. 17. mal 2011 komst nefndin að þeirri niðurstöðu að ekki væri sýnt fram á að um bótaskylt tjón væri að ræða, sem Pallar ehf. bæru ábyrgð á.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi telur að slysið megi rekja til þess að frágangur starfsmanna Palla ehf. á vinnusvæði fyrir utan húsnæði Öryggismiðstöðvarinnar hafi verið óviðunandi og valdið slysahættu fyrir þá sem leið áttu um svæðið. Á þeirri vanrækslu starfsmanna sinna beri Pallar ehf. skaðabótaábyrgð og því sé bótaskylda fyrir hendi úr frjálsri ábyrgðartryggingu Palla ehf., sem hafi verið í gildi hjá stefnda á slysdegi. Byggir stefnandi á sakarreglunni og reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Þar sem Pallar ehf. hafi verið með ábyrgðartryggingu í gildi hjá stefnda á slysdegi eigi hann rétt á fullum bótum frá stefnda.

Stefnandi beinir kröfum sínum eingöngu að stefnda þar sem bú Palla ehf var tekið til gjaldþrotaskipta 13. janúar 2009. Hann vísar hér til 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004.

Stefnandi telur að sannað sé að hann hafi slasast á þann hátt sem hann lýsi í stefnu. Hann mótmælir því áliti Úrskurðarnefndarinnar að ósamræmi sé í lýsingu hans sjálfs og þeirri lýsingu er fram kemur í læknisvottorði S-kk-ef B-kk-ef. Þá bendir hann á að hann hafi strax eftir slysið látið lagerstjóra Öryggismiðstöðvarinnar vita af slysinu. Hann hafi leitað til læknis um kvöldið og tilkynnt yfirmanni sínum um slysið er hann kom til vinnu daginn eftir. Í tilkynningu til Vinnueftirlits ríkisins sé málsatvikalýsing í samræmi við lýsingu stefnanda á tildrögum slyssins. Stefnandi hafi loks gefið skýrslu hjá lögreglu þann 8. maí 2008, tveimur dögum eftir slysið. Þá hafi slysið verið tilkynnt til stefnda þar sem Öryggismiðstöðin var með slysatryggingu launþega í gildi hjá stefnda á slysdegi. Stefnandi kveðst hafa fengið greiddar bætur úr slysatryggingu launþega frá stefnda án þess að nokkur athugasemd hafi verið gerð við málsatvikalýsingu hans.

Stefnandi byggir á því að frágangur starfsmanna Palla ehf. á vinnusvæði við húsnæði Öryggismiðstöðvarinnar í Borgartúni 31 hafi verið óviðunandi og valdið slysahættu. Pallar ehf. hafi séð um uppsetningu vinnupalla við húsnæðið og ljóst sé að stæðan af pallaefni, sem járnstöngin stóð út úr, hafi verið á vegum fyrirtækisins. Stæðan hafi verið staðsett við gönguleið að lager Öryggismiðstöðvarinnar í kjallara Borgartúns 31. Járnstöngin hafi staðið út í gönguleiðina í um 10-15 cm hæð frá jörðu og því hafi verið erfitt að sjá hana, sérstaklega þegar menn hafi borið eitthvað í fanginu. Þetta hafi verið slysagildra.

Stefnandi vísar í skyldur atvinnurekanda samkvæmt 13. gr. laga nr. 46/1980, sbr. og 8. gr. reglna nr. 547/1996 og viðauka IV við þær reglur. Telur stefnandi ljóst að lágmarks öryggiskröfur sem kveðið sé á um hafi ekki verið uppfylltar af hálfu starfsmanna Palla ehf. Á því beri fyrirtækið ábyrgð samkvæmt meginreglu íslensks skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð.

Stefnandi mótmælir því í stefnu að hann eigi sjálfur sök á slysinu. Framkvæmdir hafi verið um það bil að hefjast og pallaefnið hafi verið þarna í skamman tíma. Hann hafi ekki vitað um hættuna, en hafi átt að geta treyst því að engin fyrirstaða væri á venjulegri gönguleið út af lagernum. Þá eigi það ekki að leiða til eigin sakar að hann hafi borið tvo kassa í fanginu.

Stefnandi kveðst hafa orðið fyrir töluverðu líkamstjóni í slysinu, bæði tímabundnu og varanlegu. Hann hafi brotnað á hægra nökkvabeini og neðri enda sveifar. Hann vísar til örorkumats G-kk-ef B-kk-ef læknis, sem telji hann hafa hlotið 5% varanlega læknisfræðilega örorku í slysinu.

Stefnandi kveðst hafa kröfu sína uppi sem viðurkenningarkröfu samkvæmt heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Hann hafi sýnt fram á tjón sitt og þar með hagsmuni af málshöfðun með áðurnefndu örorkumati.

Auk áðurgreindra lagareglna vísar stefnandi til skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi segir að stefnandi hafi lýst slysinu á tvo mismunandi vegu, annars vegar fyrir lækni á slysadeild og hins vegar hjá lögreglu. Fyrirtækið Pallar ehf., sem stefnandi telji bera skaðabótaábyrgð á hinu umræddu slysi, hafi ekki verið látið vita um slysið. Stefnda hafi ekki verið tilkynnt um slysið fyrr en löngu síðar.

Stefndi byggir á því, að ekki sé sannað að slys stefnanda hafi orðið með þeim hætti sem haldið sé fram. Þá sé ósannað að Pallar ehf. eða starfmenn þess eigi sök. Eins og áður segir hreyfði stefndi því í málflutningi að ósannað væri að Pallar ehf. hefðu reist umrædda vinnupalla.

Stefndi byggir á því að stefnandi beri sönnunarbyrði um málsatvik og meinta sök Palla ehf. Hann bendir á að fyrirtækinu hafi ekki verið tilkynnt um slysið og hafi því ekki getað hlutast til um rannsókn á því eða gætt hagsmuna sinna. Þá hafi stefnandi ekki látið vinnuveitanda sinn vita um slysið fyrr en daginn eftir að það átti sér stað. Það hafi orðið til þess að Vinnueftirlitið rannsakaði ekki slysið. Verði stefnandi að bera allan halla af vafaatriðum og skorti á sönnun í málinu.

Stefndi segir ósannað að stefnandi hafi fallið um járnstöng eins og lýst sé í stefnu. Ekkert komi fram um þessa stöng í lýsingu stefnanda á slysinu fyrir lækni á slysadeild. Þar komi fram að hann hafi haldið á þungum hlut sem hann hafi misst ofan á baugfingur vinstri handar. Engin vitni hafi verið að slysinu. Sagan um járnstöngina komi fyrst fram daginn eftir slysið.

Stefndi byggir á því að frásögn af slysinu í tilkynningum til Vinnueftirlitsins sé höfð eftir stefnanda. Þessi frásögn og framburður stefnanda hjá lögreglu hafi lítið sönnunargildi. Þá hafi Pöllum ehf. ekki verið tilkynnt um slysið.

Stefndi segir ósannað að gönguleiðin frá lagernum hafi þrengst með uppsetningu vinnupalls, þannig að brotið hafi verið í bága við þau ákvæði laga og reglugerðar um öryggi á vinnustöðum, sem stefnandi vísi til. Þá sé ósannað að járnstöng hafi staðið út úr pallaefnisstæðunni. Þó svo hafi verið sé ósannað að starfsmenn P-kk-ef hafi skilið þannig við stæðuna.

Stefndi mótmælir því að uppgjör hans á slysabótum úr launþegatryggingu bindi hann á einhvern hátt í þessu máli. Þá bindi það uppgjör ekki Palla ehf.

Loks telur stefndi að álit Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum vegi hér þungt. Í henni sitji þrír lögfræðingar, þrautreyndir á þessu sviði. Hafi ekki verið sýnt fram á að álit þeirra sé rangt.

Til vara byggir stefndi á því að skipta beri sök á slysinu. Stefnandi hafi áður en hann féll gengið þessa sömu leið og hefði átt að sjá járnstöngina hafi hún verið þarna. Hann hafi því ekki gætt þeirrar varúðar sem krefjast verði af honum.

Niðurstaða

Sannað er að stefnandi hefur hlotið áverka. Vitni sáu ekki er stefnandi hlaut áverka sína. Hann hefur frá byrjun borið á sama veg um atvik, að hann hafi dottið um járnstöng sem hann sá ekki er hann kom út af lagernum með tvo kassa í höndunum. Samstarfsmenn hans bera að hann hafi þeim sagt frá óhappinu sama dag. Áverkar stefnanda voru ekki miklir að sjá og því skiljanlegt að hann hafi ekki leitað strax á slysadeild. Hann fór þangað um kvöldið. Verður að leggja til grundvallar að stefnandi hafi hlotið áverka sína með þeim hætti sem hann lýsir, að hann hafi hrasað um járnstöng sem skagaði út úr stæðu af pallaefni. Ekki er unnt að byggja sérstaklega á því að lýsing atviksins í vottorði slysadeildar sé ekki samhljóða öðrum lýsingum. Á slysadeild er sjónum einkum beint að áverkum viðkomandi, en ekki nákvæmlega að aðdraganda slyss.

Frágangur pallaefnisins með þeim hætti sem stefnandi og vitni lýsa, að járnstöng hafi skagað út úr stæðunni skammt frá stiga sem lá niður á lagerinn, er óforsvaranlegur og skapaði slysahættu. Þessi frágangur varð til þess að stefnandi hlaut áverka og hefur þeim verið valdið af gáleysislegum frágangi pallaefnisins. Á stefnandi bótakröfu á hendur þeim sem olli slysinu.

Stefnandi var við störf er slysið varð. Hann hélt á tveimur pökkum í höndunum og telur að hann hafi ekki séð járnstöngina vegna þess. Að þessu virtu er ekki hægt að segja að hann hafi sjálfur sýnt af sér gáleysi. Þá er ósannað að hann hafi verið búinn að sjá stöngina. Verður bótakrafa hans ekki lækkuð vegna eigin sakar.

Í greinargerð er því ekki mótmælt að Pallar ehf. hafi unnið að uppsetningu vinnupalla við húsið. Of seint var að mótmæla því í munnlegum málflutningi og verður þessum mótmælum því ekki sinnt.

Pöllum ehf. var ekki tilkynnt um slysið, en skylda til þess að tilkynna þeim hvíldi ekki á stefnanda. Yfirmenn stefnanda fengu vitneskju um slysið og sinnti vinnuveitandi hans skyldu sinni til að tilkynna Vinnueftirlitinu. Getur stefndi ekki borið fyrir sig að gera beri strangari sönnunarkröfur hér. Er fram komin næg sönnun atvika.

Stefndi ber fyrir sig að ósannað sé að starfsmenn P-kk-ef eigi sök á umræddum frágangi stæðunnar. Leggja verður hér til grundvallar að starfsmenn fyrirtækisins hafi komið pallaefninu á staðinn og verður stefndi því að sanna að aðrir en þeir hafi átt sök á hinum óforsvaranlega frágangi.

Stefnandi krefst einungis viðurkenningar bótaskyldu, svo sem honum er heimilt samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Lagt er til grundvallar að Pallar ehf. hafi borið bótaábyrgð á hendur stefnanda samkvæmt reglunni um húsbóndaábyrgð. Stefndi hafði selt Pöllum ehf. ábyrgðartryggingu og mótmæla því ekki að hún nái til þessa tilviks. Verður því viðurkennd bótaskylda stefnda eins og krafist er, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004.

Ekki er unnt að mæla fyrir um viðurkenningu bótaskyldu Palla ehf. í dómsorði, þótt í niðurstöðu málsins felist að félagið hafi verið bótaskylt. Pöllum ehf. var ekki stefnt til aðildar í málinu, enda skiptum á þrotabúi félagsins lokið.

Stefnda verður gert að greiða stefnanda 700.000 krónur í málskostnað, en þá hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu Palla ehf., vegna líkamstjóns sem stefnandi, A, hlaut í vinnuslysi þann 6. maí 2008.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf F-kk-nf