S-113/2008

Ár 2008, föstudaginn 7. mars, er dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur háð í Dómhúsinu við Lækjartorg af J-kk-þgf J-kk-þgf héraðsdómara og dómur kveðinn upp í máli nr. S-113/2008: Ákæruvaldið gegn B-kk-þgf R-kk-þgf G-kk-þgf, sem dómtekið var 27. fyrra mánaðar að loknum munnlegum málflutningi.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu höfðaði málið með ákæru útgefinni 29. janúar 2008 á hendur ákærða, B-kk-þgf R-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Flókagötu 27, Reykjavík, fyrir brot á 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, með því að hafa, laugardaginn 14. október 2006, ekið bifreiðinni TD-600 undir áhrifum áfengis, með 2,88‰ alkóhóls í blóði, á bifreiðastæði við Kötlufell 5-7, Reykjavík og svo óvarlega að hann ók á bifreiðina TF-054, sem lagt hafði verið á stæðinu. Auk refsingar er þess krafist að ákærði verði sviptur ökurétti samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga með áorðnum breytingum.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en ellegar vægustu refsingar og sviptingar ökuréttar sem lög leyfa.

I.

Laugardaginn 14. október 2006 kl. 17:04 var tilkynnt um ölvaðan ökumann á bifreiðastæði við Kötlufell 5-7. Lögreglumennirnir L-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf og H-kk-nf G-kk-nf voru mættir á staðinn innan örfárra mínútna og sáu hinn grunaða, ákærða í málinu, fyrir utan fjölbýlishúsið. Með honum var tilkynnandi, H-kvk-nf E-kvk-nf Á-kvk-nf. Ákærði var færður inn í lögreglubifreið um kl. 17:08. Liggja fyrir hljóð- og myndupptökur af samskiptum hans við L-kk-þf G-kk-þf og H-kk-þf í bifreiðinni. Þannig var ákærði beðinn að blása í öndunarmæli, sem gaf til kynna að hann væri ölvaður. Ákærði samsinnti því, kvaðst reyndar vera vel drukkinn og bætti við: „Ég aðeins kom við þennan bíl, það sér ekki á honum.“ Í framhaldi var ákærða kynnt að hann væri handtekinn vegna gruns um ölvunarakstur og játti, aðspurður, að hafa „bakkað bifreiðinni aðeins“, en sagðist síðan hafa ekið aftan á bifreiðina TF-054. Í kjölfarið var honum kynnt að hann yrði færður á lögreglustöð til blóðsýnatöku. Að því tilefni sagði ákærði: „Er ekki nóg fyrir mig að kvitta það bara að ég sé blindfullur.“ Honum hugnaðist ekki að fara niður í miðbæ, spurði hvort ekki væri stöð í Breiðholti og bætti því við: „Ég játa mitt brot maður, kerlingin gerði það maður, hún benti bara á mig og ókei, allt í lagi. Þó ég hefði aldrei bakkað á nokkurn bíl eða nokkuð gert, þá er henni bara svo í nöp við mig. Ég tel mig bara nokkuð góðan bara að sleppa með þetta strákar, enda sér ekkert á bílnum.“ Ákærði var færður á lögreglustöðina við Hverfisgötu og þar fyrir Á-kk-nf B-kk-nf, sem hlýddi á játningu hans um ölvunarakstur. Í óstaðfestri varðstjóraskýrslu Á-kk-ef kemur meðal annars fram að ákærði hafi ekki vitað hvert hann hefði ætlað að fara í TD-600. Honum var dregið blóð til alkóhólrannsókna kl. 17:57 og 19:07, en var síðan frjáls ferða sinna. Samkvæmt fyrra blóðsýni reyndist magn alkóhóls 2,88‰, en í hinu síðara 2,73‰.

II.

Leið nú og beið uns 4. september 2007, þá er ákærði var yfirheyrður um sakarefni með formlegum hætti. Hann kvaðst hafa verið heima hjá H-kvk-þgf E-kvk-þgf að Kötlufelli föstudagskvöldið 13. október, þau farið að rífast, hann rokið burt í bifreiðinni TD-600, allsgáður, haldið niður í bæ og farið á fyllirí með félögum sínum. Daginn eftir hefði hann ekið aftur í Kötlufell og haldið áfram drykkju á heimili H-kk-ef E-kvk-ef. Þau hefðu rifist á ný, hann flúið út í bifreið, hún fylgt á eftir og sagst vera búin að hringja í lögreglu. Við svo búið hefði ákærði stigið út og verið fyrir utan húsið þegar lögreglu hefði borið að. Hann kvaðst ekki hafa gangsett bifreiðina, en játti að hafa viðurkennt ölvunarakstur á vettvangi og sagðist hafa gert það í því skyni að komast burt frá konunni, sem hefði verið „kolvitlaus“ og hann því séð tækifæri til að fá ókeypis akstur af staðnum með því að játa á sig sök.

H-kvk-nf E-kvk-nf gaf skýrslu vitnis 5. september 2007. Hún kvaðst hafa verið að drekka áfengi með ákærða á heimili sínu að kvöldi 13. október, þau farið að rífast og hann rokið á dyr. Daginn eftir hefði hann komið til baka, ölvaður og haldið áfram drykkju heima hjá henni. Fljótlega hefði komið til deilna, ákærði orðið æstur og rokið út í bifreið sína, en áður hefði hún sagst hringja í lögreglu ef hann æki á brott. Í framhaldi hefði ákærði gangsett bifreiðina og ýtt lítillega við TF-054, sem lagt hefði verið fyrir framan TD-600. H-kvk-nf E-kvk-nf hefði farið út, sagt lögreglu vera á leiðinni, ákærði þá drepið á aflvélinni og stigið út. Þau hefðu síðan verið fyrir utan húsið þegar lögregla kom á staðinn.

Sama dag var rætt við L-kk-þf G-kk-þf og H-kk-þf, sem kváðust muna vel eftir málinu og sögðu að ákærði hefði strax viðurkennt akstur TD-600. Þá kvaðst L-kk-nf G-kk-nf hafa athugað hreyfil bifreiðarinnar og sagði hann hafa verið heitan viðkomu.

III.

Fyrir dómi neitaði ákærði sök. Hann kvaðst hafa verið eigandi og umráðamaður TD-600, sem væri sjálfskipt, af gerðinni Toyota Corolla. Að sögn ákærða hefði hann ekið bifreiðinni að Kötlufelli 5-7 umræddan laugardag, farið inn til H-kvk-ef E-kvk-ef og sest að sumbli. Einhverjum klukkustundum síðar hefði komið til harkalegs rifrildis þeirra í milli, hann rokið út í fússi og ætlað brott í TD-600. H-kvk-nf E-kvk-nf hefði elt hann, sagst vera búin að hringja í lögreglu og hann þá hunskast til að stíga út úr bifreiðinni. Ákærði kvaðst reyndar ekki muna hvort hann hefði sest undir stýri, en H-kvk-nf E-kvk-nf hefði tjáð honum það. Þá ræki hann ekki minni til þess að hafa gangsett bifreiðina, en hafi svo verið gæti aflvélin ekki hafa hitnað við það eitt, enda hefði hann verið búinn að þjóra í nokkrar klukkustundir inni hjá konunni. Ákærði þrætti þó ekki fyrir gangsetningu, en fullyrti að hann hefði ekki hreyft bifreiðina úr stað. Sem fyrr kannaðist hann við að hafa játað á sig sök á vettvangi, áréttaði að hann hefði gert þetta til þess eins að komast burt frá H-kvk-þgf E-kvk-þgf og sagðist ekki hafa gert sér grein fyrir alvöru málsins á þeirri stundu. Ákærði kvaðst einnig muna eftir játningu sakar hjá varðstjóra, en þá hefði hann gengist við ölvunarakstri til að sleppa út og geta haldið áfram að drekka.

H-kvk-nf E-kvk-nf bar að ákærði hefði komið heim til hennar á laugardeginum, líklega milli kl. 11 og 12, og verið svolítið ölvaður. Þau hefðu fengið sér aðeins í glas og byrjað að rífast, en sökum þess hefði ákærði rokið út í TD-600 og ætlað að aka á brott. Hún hefði elt hann út og séð hann sitja undir stýri. Ákærði hefði verið búinn að gangsetja bifreiðina og staðhæfði H-kvk-nf E-kvk-nf að hún hefði verið í nokkurra metra fjarlægð þegar hún hefði séð bifreiðina hreyfast úr stað og rekast aftan á TF-054. Að sögn H-kk-ef E-kvk-ef hefði hún þá sagst hringja í lögreglu, ákærði þá drepið á aflvélinni og stigið út. Hún kvaðst í framhaldi hafa kallað til eiganda TF-054, hann komið út og hvorugt þeirra séð minnstu ákomu á þeirri bifreið.

Fyrir dóminn komu einnig lögreglumennirnir L-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf og Á-kk-nf, en hann kvaðst ekki muna eftir málinu og vísaði til varðstjóraskýrslu sinnar. L-kk-þgf G-kk-þgf og H-kk-þgf bar saman um að ákærði hefði verið áberandi ölvaður á vettvangi, hann gengist greiðlega við akstri TD-600 undir áhrifum áfengis og tilkynnandi staðfest þá frásögn. L-kk-nf G-kk-nf bar enn fremur að hann hefði þreifað á púströri og vélarpönnu bifreiðarinnar og hefði hvoru tveggja verið heitt viðkomu, þó ekki þannig að brennt gæti fingur. Hann kvaðst ekki muna eftir fasi ákærða, en H-kk-nf bar að bæði ákærði og tilkynnandi hefðu verið í uppnámi og taldi að þau hefðu verið að rífast skömmu áður.

IV.

Samkvæmt 1. mgr. 135. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skulu röksemdir dómara lúta að því hvað teljist sannað og með hverjum hætti. Um sönnun fer annars eftir reglum 45.-48. gr. laganna. Í því sambandi ber að meta skynsamlegan vafa til hagsbóta fyrir ákærða, bæði um atriði er varða sekt hans og önnur, sem telja má honum í óhag. Sönnunarbyrði hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 45. gr., en sönnunarmat dómara er frjálst, þó þannig að dómur skal fyrst og fremst reistur á sönnunargögnum, sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 48. gr.

Í málinu liggur fyrir mynd- og hljóðupptaka af því er ákærði játaði, í lögreglubifreið á vettvangi, að hafa ekið TD-600 undir áhrifum áfengis og aftan á bifreiðina TF-054. Upptakan var sýnd við aðalmeðferð máls og þannig færð fram sem sönnunargagn í skilningi 1. mgr. 48. gr. téðra laga. Við mat á sönnunargildi játningarinnar, sem og játningar ákærða á lögreglustöð, ber að hafa í huga að hann var afar ölvaður. Fyrir dómi hefur ákærði gefið þá skýringu á fyrri játningunni að hún hafi verið gefin til þess eins að losna undan H-kvk-þgf E-kvk-þgf. Seinni játningin hafi síðan verið gefin til að losna úr haldi lögreglu. Eru þetta hæpnar skýringar að mati dómsins og fara á skjön við þá beiðni ákærða í lögreglubifreiðinni að kvitta bara fyrir að hann væri blindfullur og að hann hefði ekið aftan á aðra bifreið, en í framhaldi opnaði ákærði afturdyr lögreglubifreiðarinnar og gerði sig líklegan til að stíga út fyrir framan heimili H-kvk-ef E-kvk-ef. Sem fyrr má þó ekki gleyma því að ákærði var ölvaður og því ekki í góðu ástandi til að tjá sig um sakarefni. Að því gættu ber einnig að meta með varúð þann framburð ákærða fyrir dómi að hann muni hvorki eftir að hafa sest undir stýri TD-600 né að hafa gangsett aflvél bifreiðarinnar. Nýtur í þessu sambandi stöðugs vitnisburðar H-kvk-ef E-kvk-ef, hjá lögreglu og fyrir dómi, en hún er vinkona ákærða og hefur, að því er ætla verður, enga hagsmuni af því að bera á hann rangar sakir. Þá nýtur vættis L-kk-ef G-kk-ef lögreglumanns um að vél og púströr TD-600 hafi verið heit viðkomu og rennir það stoðum undir téðan vitnisburð konunnar, sem einnig hefur staðhæft fyrir dómi að hún hafi staðið í nokkurra metra fjarlægð frá nefndri bifreið, séð hana hreyfast úr stað og fara aftan á TF-054 fyrir tilverknað ákærða. Er ekkert fram komið í málinu, sem hnekkir þeim vitnisburði eða veikir, svo nokkru nemi, en sakarneitun ákærða fyrir dómi þykir engu breyta í þessu sambandi. Játning hans á vettvangi og ummæli í lögreglubifreiðinni styðja á hinn bóginn skilmerkilega og að mati dómsins trúverðuga frásögn H-kvk-ef E-kvk-ef um að ákærði hafi stjórnað eða reynt að stjórna bifreiðinni TD-600 í skilningi 1. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með þeim afleiðingum að hún hreyfðist úr stað fyrir eigin vélarafli. Þykir því mega leggja þann vitnisburð hennar til grundvallar í málinu. Bifreiðin var sjálfskipt og því er einsætt að hún gat ekki hrokkið aftan á TF-054 fyrir slysni, eins og mögulegt kynni að teljast ef um beinskipta bifreið hefði verið að ræða. Að virtum þessum atriðum og með hliðsjón af alkóhólmagni í blóði ákærða leikur enginn skynsamlegur vafi á því að hann hafi gerst sekur um brot á 1., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga, sbr. 1. gr. laga nr. 48/1997. Ber því að sakfella ákærða fyrir þá háttsemi, sem honum er gefin að sök í ákæru og varðar hún refsingu samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðarlaganna.

V.

Ákærði er 53 ára. Samkvæmt sakavottorði var hann 5. janúar 2007 dæmdur í 130.000 króna sekt fyrir brot á 1., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga og sviptur ökurétti í tólf mánuði, frá og með dómsbirtingu 29. janúar sama ár. Hann öðlaðist því ökurétt að nýju sama dag og ákæra í þessu máli var gefin út á hendur honum, vegna afbrots sem framið var 14. október 2006 og virtist skýlaust játað samdægurs. Engu að síður liðu rúmlega fimmtán mánuðir án þess að ákæra liti dagsins ljós. Hefur engin skýring fengist á hinum óhóflega drætti, önnur en sú að málið hafi legið í dvala hjá lögreglu. Hefur þannig verið brotið gegn rétti ákærða til réttlátrar málsmeðferðar innan hæfilegs tíma í skilningi 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, en undir eðlilegum kringumstæðum hefði ákærði átt að svara til saka fyrir bæði ölvunarakstursbrotin í einu og sama málinu. Er óhjákvæmilegt að líta til þessa við ákvörðun refsingar og ökuréttarsviptingar fyrir seinna brotið, sem framið var fyrir uppsögu fyrrnefnds dóms, en samkvæmt því á að dæma ákærða hegningarauka, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þó með tilliti til 5. mgr. 100. gr. umferðarlaga, eins og þau stóðu í október 2006, sbr. 1. mgr. 2. gr. hegningarlaganna. Með sama hætti bæri, undir eðlilegum kringumstæðum, að svipta ákærða ökurétti að nýju samkvæmt þágildandi 101. og 102. gr. umferðarlaga. Aðstæður eru hins vegar afar óeðlilegar. Því til samræmis þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 70.000 króna sekt til ríkissjóðs, sem ákærði greiði innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu, en sæti ella fangelsi í sex daga.

Ökuréttur er hverjum þeim manni afar mikilvægur, sem réttarins nýtur á annað borð og felur nánast í sér mannhelgi. Ákærði öðlaðist ökurétt að nýju 29. janúar 2008, sama dag og mál þetta var höfðað á hendur honum, eftir að hafa sætt tólf mánaða ökuréttarsviptingu samkvæmt dómi 5. janúar 2007. Hefði ákærði að réttu lagi átt að taka út slík viðurlög í samfellu. Þar sem lögregla brást því hlutverki sínu að hraða rannsókn máls og útgáfa ákæru dróst úr hömlu þykir í senn óeðlilegt og óréttlátt að kveða nú á um sviptingu ökuréttar á nýjan leik. Verður ákærða því ekki gerð slík svipting í máli þessu.

Samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar, en til hans telst útlagður rannsóknarkostnaður að fjárhæð krónur 47.784 og málsvarnarlaun H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs verjanda ákærða fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda þykja þau laun hæfilega ákveðin 171.063 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ó-kk-nf I-kk-nf Ó-kk-nf fulltrúi lögreglustjóra sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

DÓMSORÐ:

Ákærði, B-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, greiði 70.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu, en sæti ella fangelsi í sex daga.

Ákærði greiði 218.847 krónur í sakarkostnað, þar með talin 171.063 króna málsvarnarlaun H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns.

J-kk-nf J-kk-nf