S-119/2010

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 25. júní 2010, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 8. apríl, á hendur X,

„aðallega fyrir brennu, en til vara eignaspjöll, með því að hafa, á Ólafsfirði, aðfaranótt laugardagsins 9. janúar 2010:

1. Lagt eld að bifreiðinni VU-964 þar sem hún var staðsett um 2,3 metra frá húsi nr. 22 við Strandgötu sem er sambyggt húsi nr. 20 við sömu götu, og valdið með því eldsvoða sem hafði í för með sér almannahættu og eignatjón auk hættu á yfirgripsmikilli eyðingu eigna annarra hefði eldurinn náð að breiðast frekar út. Bifreiðin skemmdist töluvert að innan við brunann.

2. Lagt eld að bifreiðinni SL-818 þar sem hún var staðsett um 1,6 metra frá eina inngangi húss nr. 16 við Kirkjuveg og valdið með því eldsvoða sem hafði í för með sér almannahættu og eignatjón auk hættu á yfirgripsmikilli eyðingu eigna annarra og líftjóni ef eldurinn hefði náð að breiðast frekar út en íbúi í húsinu, [A], var þar sofandi þegar eldurinn kom upp. Bifreiðin eyðilagðist í brunanum.

Telst þetta aðallega varða við 1.m, sbr. 2. mgr. 164. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 1 mgr. 257. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði kom fyrir dóm og kvaðst þar ekkert muna eftir atvikum málsins. Gæti hann hvorki játað sök né neitað. Verjandi hans hefur með heimild í 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála lagt fram greinargerð fyrir hans hönd. Krefst hann þess þar að ákærði verði sýknaður en til vara að refsing hans verði ákveðin svo væg sem lög frekast leyfi. Þá er þess krafizt að sakarkostnaður greiðist allur úr ríkissjóði, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda. Í greinargerðinni segir að ákærði telji meint brot ekki sönnuð. Hafi engin gögn, önnur en skýrslur vitna, verið lögð fram af hálfu ákæruvaldsins sem tengi hann við umrædda atburði. Hafi aðeins eitt vitni séð er kveikt hafi verið í bifreiðinni SL-818 og talið sig hafa fylgzt með þeim er það hafi gert, en það vitni virðist þó ekki hafa þekkt manninn. Annað vitni, sem hafi talið sig kenna ákærða, hafi ekki séð hann kveikja í bifreiðinni. Engin vitni séu að íkveikjunni í bifreiðinni VU-964. Þá segir að varakrafa sé byggð á því, að heimfæra eigi brotin undir 257. gr. almennra hegningarlaga en ekki 164. gr. laganna. Sé ósannað að brunarnir hafi valdið almannahættu. Sé sérstaklega bent á niðurstöður dómkvaddra matsmanna sem sé um fyrri ákærulið þannig að ekki sé hægt að segja með vissu hvort almannahætta hafi skapazt, og um síðari ákærulið að afar litlar líkur séu á að almannahætta hafi skapazt.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu sem liggur fyrir í málinu var lögreglunni á Dalvík, aðfaranótt 9. janúar 2010, klukkan 00:37, tilkynnt um tilraun til að kveikja í bifreiðinni ZV-026, þar sem hún hafi staðið við Kirkjuveg ... á Ólafsfirði. Hafi lögreglan farið á staðinn, rætt við eiganda bifreiðarinnar, B, en engan geranda séð á vettvangi. Þar hafi hins vegar fundizt svo kallaðir „froskar“, skoteldar, við hlið ökutækisins og jafnframt er haft eftir B að hann séð mann reynt að setja slíka í eldsneytistank bifreiðarinnar. Enginn líklegur gerandi hafi sézt á vettvangi og hafi lögregla horfið brott við svo búið. Þá segir í skýrslunni að kl. 01:27 hafi lögreglu verið tilkynnt um að kveikt hefði verið í bifreið við Strandgötu 22 og kl. 01:38 annarri við Kirkjuveg 16. Er lögregla hefði komið á vettvang hefði henni verið sagt að meintur gerandi væri á flótta og hefði sézt á Vesturgötu. Þar hafi lögregla séð til ferða manns sem hafi verið í grárri hettupeysu með útflúri og í dökkum „gallabuxum“. Hafi sá maður verið tekinn fastur og reynzt vera X, ákærði í máli þessu. Við handtökuna hafi ákærði farið úr hettupeysunni og hafi peysan verið sýnd vitni á staðnum sem hafi sagt hana eins og þá sem meintur gerandi hefði verið í.

Í skýrslunni segir að kl. 00:30 um nóttina hafi verið tilkynnt að lagður hafi verið eldur að kjallarahurð á Kirkjuvegi 12. Hurðin hafi verið bundin aftur en bandið brennt í sundur. Haft er eftir húseiganda að ekki séu merki um að nokkur hafi farið inn.

Í annarri lögregluskýrslu er liggur fyrir í málinu segir að lögregla hafi hinn 9. janúar 2010, gert húsleit á heimili ákærða, að fengnu leyfi hans. Hafi ákærði þar vísað á geymslu þar sem hafi fundizt „18 stk. froskasprengjur, 12 stk. kínverjar, 1 pk. stormeldspýtur, 1 pk stjörnublys og 1 stk. lítil raketta.“

Göturnar Strandgata, Kirkjuvegur og Vesturgata eru samsíða í þessari röð.

Þeir C verkfræðingur og D tæknifræðingur og fyrrverandi slökkviliðsstjóri voru dómkvaddir til að meta almannahættu af þeim ætluðu íkveikjum sem raktar hafa verið. Í niðurstöðum matsmanna, að því er varðar ákæruefni þessa máls, segir í fyrsta lagi:

Að því er varðar mat á almannahættu „við atvikið þegar kveikt var í bifreiðinni VU-964 aðfararnótt 9. janúar 2010 þar sem hún stóð fyrir utan Strandgötu ... .

Við ákvörðun á almannahættu er einkum litið til eftirfarandi þátta:

a. Hættu á að hagsmunir, þ.e. líf manna og heilsa eða fjárhagshagsmunir sem bundnir voru við eignina sem kviknaði í færu forgörðum eða spilltust og hvort mönnum hafi verið bersýnilegur lífsháski búinn af eldsvoðanum.

b. Hættu á að hagsmunir, þ.e. líf manna og heilsa eða fjárhagshagsmunir sem voru utan þeirrar eignar sem kviknaði í færu forgörðum eða spilltust og hvort mönnum hafi verið bersýnilegur lífsháski búinn af eldsvoðanum.

Þegar almannahætta er metin samkvæmt lið a. hér að ofan er eignin sem kveikt var í talin vera bifreiðin VU-964. Almannahætta samkvæmt þessum lið er ekki til staðar. Þegar almannahætta er metin samkvæmt lið b. hér að ofan þarf að meta mögulega útbreiðslu eldsins til nærliggjandi húss og áhrif þess á fólk og eignir.

Þegar íkveikjan átti sér stað var vélaverkstæðið lokað og mannlaust. Fólk var á ferli í bænum á þessum tíma, þannig að fljótt var hringt í Neyðarlínuna. Slökkviliðsmenn brugðust skjótt við og einn þeirra var starfsmaður á Vélaverkstæði Árna Helga og gat þar náð í brunaslöngu og slökkt eldinn í bílnum, áður en hann magnaðist upp og skapaði umtalsverða hættu fyrir aðlæg hús. Hins vegar má spyrja hvað hefði gerst, ef eldsvoðinn hefði ekki uppgötvast eins snemma og raun varð á.

Bifreiðin, sem hér um ræðir er stór með stórum gluggum. Hún stóð skáhalt upp að húsinu og áætluð meðalfjarlægð frá vegg er um 2,3 metrar [...]. Miðað við útreikninga á geislunarmagni [...] eru útreiknuð geislunaráhrif á gluggann um 27 kW á hvern fermetra gluggans en um 15 kW/ m2 á milligólfið. Með tilvísan í töflu 2.5 bls. 52 í bókinni „Brandföropp“ eftir J-x-x O-x-x L-x-x jan. 1990 LTH þarf geislunin ein að vera 29 kW/m2 til að sjálfsíkviknun verði í timbri. Með vísan í veðurvottorð var vindur að snúast úr NA í S á þessum tíma. Því er óljóst hvernig vindur stóð þegar íkveikjan átti sér stað og hver áhrif vindsins hefðu orðið á geislunina. Í versta tilfelli hefði vindur getað staðið upp á húsvegginn og þá eru líkur á að geislunin hefði farið yfir umrædd mörk (29 kW/m2) og valdið íkveikju í glugganum og síðar inni í húsinu, sem leitt hefði til almannahættu.“

Í öðru lagi er í matsgerðinni fjallað um almannahættu „við atvikið þegar kveikt var í bifreiðinni SL-818 aðfararnótt 9. janúar 2010 þar sem hún stóð við húsið Kirkjuvegur [...].“ Segjast matsmenn að við ákvörðun á almannahættu sé litið til sömu a og b liðar og raktir voru vegna atviksins við Strandgötu 22. Segir svo:

„Þegar almannahætta er metin samkvæmt lið a. hér að ofan er eignin sem kveikt var í talin vera bifreiðin SL-818. Almannahætta samkvæmt þessum lið er því ekki til staðar.

Þegar almannahætta er metin samkvæmt lið b. hér að ofan þarf að meta mögulega útbreiðslu eldsins til nærliggjandi húss og áhrif þess á fólk og eignir. Þegar eldur var borinn að bílnum var einn maður sofandi í íbúðinni. Vitni voru að atburðinum, sem hringdu strax í Neyðarlínuna. Slökkvilið staðarins var í viðbragðsstöðu vegna annars útkalls skömmu áður og brást því skjótt við og slökkti eldinn, sem hafði magnast töluvert. Hins vegar má spyrja, hvað hefði gerst, ef eldsvoðinn hefði ekki uppgötvast eins snemma og raun varð á.

Fjarlægð milli bifreiðar og hússins var um 1,6 til 1,7 m þar sem hann stóð fyrir utan forstofudyrnar, en það er eini útgangur úr íbúðinni sem er í austurenda 1. hæðar. Áður hefur komið fram að engin björgunarop eru á gluggum íbúðarinnar. Það er því ljóst í okkar huga að eldurinn í bifreiðinni hefði lokað íbúa íbúðarinnar inni um tíma a.m.k. ef slökkviliðið hefði ekki verið mætt á staðinn áður en bifreiðin var alelda.

Núgildandi byggingarreglugerð nr. 441/1998 mælir fyrir um að alltaf séu a.m.k. tvær fullgildar flóttaleiðir frá hverri íbúð þannig að hægt sé að flýja úr íbúðinni þótt önnur leiðin lokist. Hér er ekki um aðrar dyr að ræða frá íbúðinni og heldur ekki um opnanlega glugga (bjö[r]gunarop) sem hægt væri að komast út um. Í mikilli neyð er möguleiki að brjóta glugga en því samfara er veruleg slysahætta vegna glerbrota sem hægt er að skera sig á. Það er auk heldur óvíst að viðkomandi hefði komið það til hugar. Maður sem vaknar upp úr fasta svefni bregst ekki alltaf rétt við. Í loftinu á ganginum var reykskynjari sem varað hefði við áður en manninum væri bráð hætta búin, en þá má gera ráð fyrir [að] flóttaleiðin um forstofuna og útihurðina hafi verið illfær eða orðin ófær.

Miðað við útreikninga á geislunarmagni [...] eru útreiknuð geislunaráhrif á hurðina um 14 kW á hvern fermetra. Með tilvísan í töflu 2.5 bls. 52 í bókinni „Brandföropp“ eftir J-x-x O-x-x L-x-x jan. 1990 LTH þarf geislunin ein að vera 29 kW/m2 til að sjálfsíkviknun verði í timbri. Með vísan í veðurvottorð var vindur að snúast úr NA í S á þessum tíma. Því er óljóst hvernig vindur stóð þegar íkveikjan átti sér stað og hver áhrif vindsins hefðu orðið á geislunina. Í versta tilfelli hefði vindur getað staðið upp á húsvegginn en samt eru afar litlar líkur á að geislunin hefði farið upp í umrædd mörk (29 kW/m2) og valdið íkveikju í glugganum og síðar inn í húsinu, sem leitt hefði til almannahættu.“

Í málinu liggja fyrir lögregluskýrslur þar sem greint er frá samtali lögreglunnar við E, fyrirsvarsmann Árna Helgasonar ehf., eiganda bifreiðarinnar VU-964, og F, sem sagður er tengiliður Metrostav á Íslandi, eiganda bifreiðarinnar SL-818. Samkvæmt skýrslunum gerir hvor bifreiðareigandinn refsikröfu á hendur ákærða.

Verður nú rakinn framburður vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði kaus að gefa ekki skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Vitnið G aðstoðarvarðstjóri sagði að tilkynnt hefði verið að reynt hefði verið að kveikja í bifreið við Kirkjuveg ... Bifreiðin hefði staðið við húsið og hefði eigandi, B, sagzt hafa séð mann, sem hann ekki þekkti, við eldsneytisgeymslulok bifreiðarinnar. Búið hefði verið að taka tappann úr, og hefði bifreiðareigandinn sýnt vitninu „svo kallaða froska“, flugelda, og sagzt hafa tekið úr rásinni að eldsneytistankinum. Ekki hefði kviknað í þeim, en vitnið hefði séð nokkura slíka, brunna, beint fyrir neðan tankinn. Eftir þetta hefði lögreglan þurft að yfirgefa vettvang og halda til Dalvíkur. Þegar þeir hefðu verið komnir suður fyrir göng hefði borizt ný tilkynning um bifreið sem kveikt hefði verið í. Kvað vitnið sig minna að sú bifreið hefði verið skammt frá slökkvistöðinni. Á leið þangað hefði kona nokkur hringt, H að nafni, og sagzt hafa orðið vitni að því er kveikt hefði verið í bifreiðinni og hafa fylgzt með ferðum brennumanns. Stuttu síðar hefði verið kveikt í annarri bifreið.

Vitnið kvað bifreiðirnar hafa brunnið að innan og rúður verið farnar að brotna, en slökkvilið hefði komið mjög fljótt á vettvang.

Vitnið sagði að lögreglan hefði fengið samfelldar fregnir af ferðum manns, sem vitni hefðu fylgzt með. Hefði hann verið handtekinn í næstu götu. Þeir, sem fylgzt hefðu með manninum, hefðu tekið eftir peysu sem hann hefði verið klæddur, og eftir handtökuna hefði peysa hins handtekna verið sýnd því fólki og komið á daginn að um samskonar peysu væri að ræða. Maðurinn hefði við handtökuna verið „illa áttaður“ og við leit á honum hefði, að því er vitnið kvaðst minna, fundizt kveikjari.

Vitnið sagði veður hafa verið mjög gott. Rökkur hefði verið en lýsing væri ágæt þarna.

Vitnið staðfesti lögregluskýrslu sína. Vitnið sagði að myndir í skýrslunni af bifreiðinni SL-818 hefðu verið teknar áður en hún hefði verið dregin í brott. Bifreiðin VU-964 hefði verið tekin frá húsinu, við slökkvistarfið.

Vitnið H kvaðst hafa verið heima hjá sér, á Kirkjuvegi ..., ásamt vinkonum sínum. Ein þeirra, I, hefði farið heim til sín, en lóðir húsa þeirra sneru saman. I hefði því næst hringt í vitnið og sagt að einhver væri að „fikta í bílnum hjá N-x-x“, en það væri A kallaður. Hefði I beðið vitnið að fylgjast með úr eldhúsglugga sínum. Það hefði vitnið gert og séð einhvern mann „sem bograr sér svona inn í farþegamegin á bílnum og er að gera eitthvað.“ Maðurinn hefði því næst rétt úr sér og hefði vitnið þá þekkt hann sem ákærða. Vitnið hefði þá hringt í lögreglu, og hefði á sama tíma séð ákærða ganga fram fyrir bifreiðina, opna bílstjóradyrnar og hefði vitnið þá séð ljósflökt, svo sem á kerti. Eftir það hefði ákærði skjögrað burt. Næst hefði vitnið farið út og séð þá að kveikt hefði verið í bifreiðinni og séð ákærða hlaupa, eftir mætti, yfir götuna, milli húss vitnisins og annarra húsa og yfir í næstu götu. Vitnið hefði þá misst sjónar af honum um stund, en hefði næst séð hann koma gangandi niður Kirkjuveg. Vitnið kvaðst hafa þekkt ákærða frá fæðingu hans. Hefði vitnið engan annan séð á ferli. Ákærði hefði verið í „gallabuxum“, grárri hettupeysu með dökku mynstri á öxlum og á hvítum strigaskóm. Vitnið hefði séð ákærða handtekinn og hefði hann þá verið farinn úr peysunni en verið á hvítum stuttermabol.

Vitnið kvaðst hafa talið hættu á því að eldurinn bærist í húsið sem bifreiðin hefði staðið við, en þar á milli hefði verið einn til einn og hálfur metri. Kvaðst vitnið þekkja vel til í því húsi og hefði A sofið við vegginn, sem bifreiðin hefði staðið við. Slökkviliðið hefði verið fljótt á staðinn, en síðar hefði vitnið frétt að skömmu áður hefði verið kveikt í annarri bifreið í næstu götu, næstum því fyrir utan slökkvistöðina.

Veðrið hefði verið mjög gott og lítill vindur.

Vitnið I kvaðst hafa verið heima hjá sér er maður þess hefði kallað til þess og sagzt hafa heyrt eins og sprengju hefði verið kastað sprengju, og hefði það verið við Kirkjuveg ... . Vitnið hefði næst séð út um glugga að lögregla væri komin á staðinn og að ræða við B, íbúa þar. B hefði síðan gengið inn til sín, en vitninu hefði þókt þetta allt málum blandið og hefði fylgzt með áfram úr sínum glugga. Hefði vitnið þá séð mann koma út úr íbúð ákærða og ganga að Kirkjuvegi ... og ganga þar í kring um bifreið. Næst hefði maður þessi gengið yfir í Strandgötu. Nokkuru síðar hefði hann komið aftur og tekið að „vesenast í bílnum“. Hefði vitnið þá hringt til vitnisins H og beðið hana að fylgjast með frá sér. Næst hefði vitnið séð eld. Umræddur maður hefði næst hlaupið yfir í Vesturgötu, þar sem vitnið ætti heima, og hefði vitnið þá fylgzt með honum úr öðrum glugga. Maðurinn hefði numið staðar í götunni drjúga stund en ekkert gert þar. Næst hefði hann hlaupið að húsi einu og gengið í kring um bifreið þar. Næst hefði hann farið yfir „barnagarðinn“ og yfir á Kirkjuveg og þá hefði lögregla komið aðvífandi og lögregluþjónn hlaupið á eftir manninum. Hefði vitnið þá þekkt manninn sem ákærða. Kvaðst vitnið þekkja hann vel og væri enginn vafi í sínum huga á þessu. Hefði vitnið ekki misst sjónar á honum nema um fimm til tíu mínútna skeið er hann hefði farið yfir í Strandgötu. Hefði maðurinn verið í grárri hettupeysu og hefði vitnið engan annan séð á ferli. Íkveikju í Strandgötu hefði vitnið ekki séð, en þá hefði „hann [verið] kominn fyrir bak við hús“.

Vitnið sagði bifreiðina við Kirkjuveg 16 hafa staðið mjög nálægt húsinu og hefði vitnið talið „líklegast“ að eldur bærist í húsið.

Vitnið J kvaðst eiga heima á Kirkjuvegi ... en hafa umrædd kvöld verið gestkomandi hjá H á númer ... . Á leiðinni heim til sín hefði i vitnið séð ákærða koma niður götuna. Þegar vitnið hefði verið komið heim og háttað hefði það heyrt köll vinkvenna sinna, litið út og séð H koma hlaupandi út úr húsi sínu en úti verið skíðlogandi bifreið. Hefði vitnið séð mann standa við Vesturgötu ..., en svo hefði hann gengið „yfir barnagarðinn“ og þá hefði lögregla komið á vettvang. Hefði vitnið þá séð að maður þessi væri ákærði. Kvaðst vitnið þekkja ákærða mjög vel og væri hann heimagangur hjá vitninu. Væri „því miður“ enginn vafi á því að ákærði hefði verið á ferð.

Bifreiðin sem brann hefði verið einn til tvo metra frá næsta húsi. Slökkviliðið hefði verið fljótt að slökkva eldinn. Vitnið hefði ekki orðið vart sprengingar.

Vitnið K sagðist hafa setið með vinkonum sínum, vitnunum H og L, þegar í þær hefði hringt vitnið I og sagt að verið væri að bjástra við bifreiðar fyrir utan. Þær út í glugga og þar hefðu þær séð dreng vera við eina bifreiðina og vera búinn að opna dyr og eldsneytisgeymslulok. Vitnið hefði fært sig að öðrum glugga en vitnið H hefði hringt til lögreglu og því næst hlaupið út. Strákur hefði þá verið hlaupinn burt og farið milli húsanna, hálffallið á svellbunka en svo stöðvað, snúið sér við og virt fyrir sér eldinn sem þá hafi verið að byrja að blossa upp. Vitnið H hefði hrópað inn fyrirmæli um að hringt skyldi á slökkvilið því drengurinn hefði kveikt í bifreiðinni. Þá hefði vitnið séð manninn hlaupa út í Vesturgötu. Vitnið L hefði sagt vitninu I það í símann og hefði vitnið I fylgzt með honum þaðan og þar til hann hefði verið handtekinn. Vitnið kvaðst aldrei hafa séð með vissu hver maðurinn var, en hann hefði verið í „gallabuxum“ og grárri hettupeysu.

Eldurinn hefði verið mikill og blossað hratt upp. Bifreiðin hefði staðið fjögur til fimm skref frá næsta húsi, mjög nálægt útidyrahurð.

Vitnið L kvaðst hafa séð út um glugga að maður fiktaði í bifreið sem hefði staðið þétt upp við útidyrahurð hússins Kirkjuveg ... . Næst hefði vitnið séð blossa og kvikna í bifreiðinni. Maðurinn hefði hlaupið í burtu en vitnið hringt í Neyðarlínuna. Vitnið hefði þá farið í annan glugga og þá séð manninn í Vesturgötu og loks á Kirkjuvegi. Vitnið kvaðst ekki hafa þekkt manninn en hann hefði verið í hettupeysu. Þá hefði vitnið séð manninn handtekinn og hefði það verið sami maður.

Vitnið A kvaðst hafa verið nýkominn á heimili sitt, Kirkjuveg ... þegar það hafi út um eldhúsgluggann séð blossa í kring um bifreið sína. „Einhver mannvera“ hafi valdið þessu og verið beint fyrir framan opinn eldsneytistank bifreiðarinnar. Vitnið hefði bankað í rúðuna en maðurinn þá hlaupið burt. Vitnið hefði sjálft farið út og séð aftan á manninn en ekki meir. Vitnið hefði hringt á lögregluna og næst séð að reynt hefði verið að troða „froski“, púðurkerlingu, ofan í tankinn en hún ekki sprungið. Nokkuru síðar hefðu einhverjir menn komið akandi og staðið upp við hús vitnisins, svo sem þeir biðu einhvers. Næst hefði [...], ákærði, komið skokkandi og hefði verið „í þannig ástandi að ég var ekkert að eiga við hann“, [...]. Lögreglan hefði loks komið en ekki hafzt neitt sérstakt að.

Um hálfri klukkustund síðar hefði nágrannakona knúið dyra hjá sér og beðið sig um að koma út, en þá hefði slökkvilið verið að slökkva eld í bifreið. Hefði vitnið ekki orðið vart við neitt þar.

Vitnið C verkfræðingur staðfesti matsgerð er vitnið hefði unnið. Vitið kvað útreiknuð geislunaráhrif við Strandgötu ... hafi orðið 27 kW en 29 kW hefðu valdið íkveikjuhættu. Þyrfti lítið til að fara úr 27 kW í 29. Væri þetta alveg „á grensunni“. Hefði bifreiðin staðið 10 cm nær húsinu en gert hefði verið ráð fyrir í matsgerð, hefði sjálfsíkveikjumörkum verið náð. Við Kirkjuveg ... hefðu geislunaráhrifin verið mæld 14 kW og kæmi munurinn til af því að bifreiðin SL-818 hefði verið mun minni en VU-964. Þótt bifreiðin hefði brunnið óáreitt um nóttina hefði það ekki valdið hættu í húsinu, nema utanaðkomandi atriði hefðu komið til, svo sem vindur og neistaflug, í framhaldi af því að gluggi í húsinu hefði sprungið. Kvaðst vitnið ekki telja miklar líkur á því að gluggi í húsinu hefði sprungið.

Vitnið D tæknifræðingur og fyrrverandi slökkviliðsstjóri staðfesti matsgerð er það hefði unnið.

Vitnið kvað útreikninga geislahættu við Kirkjuveg ... hafa leitt í ljós að hún hefði ekki náð sjálfsíkveikjumörkum. Hefði vindur staðið af bifreiðinni og á húsið hefðu mál getað horft öðruvísi við, en ekkert hefði verið reiknað um það. Gögn matsmanna frá veðurstofu sýndu ekki slíkan vind, en gögnin væru stopul.

Vitnið sagði að bifreiðin hefði þurft að brenna töluverða stund, svo sprenging gæti orðið í eldsneytisgeymi. Til þess að eldsneytið brynni þyrfti að myndast eldfimt gas. Slíkt gæti gerzt ef tankurinn hitnaði nægilega að utanverðu, en ekki væri þá sjálfgefið að hann spryngi. Væri það þá „mjög seint í ferlinum“.

Vitnið sagði að engin hitamerki hefðu sézt á útihurð hússins númer 16 við Kirkjuveg. Áraun á hurðina hefði verið innan við helmingur þess sem þurft hefði til sjálfsíkveikju.

Vitnið sagði að við Strandgötu ... hefði ekki þurft miklar breytingar frá því sem gert væri ráð fyrir í matsgerð, til að almannahætta hefði skapazt. Vindur af bifreiðinni á húsið hefði til dæmis valdið nýjum niðurstöðum í útreikningi geislunaráhrifa, en vitnið kvaðst ekki getað fullyrt að slíkt hefði valdið íkveikjuhættu.

Vitnið kvaðst hafa töluverða reynslu af bifreiðabruna og væri sjaldgæft að eldsneytistankur spryngi. Yfirleitt væri slökkvilið búið að slökkva eld áður en til slíks kæmi.

Vitnið sagði að ekki væru gengnar vaktir að nóttu í slökkviliðinu á Ólafsfirði.

Niðurstaða

Ákærði kveðst ekkert muna eftir þeim atburðum er málið varðar og neita hvorki né játa sök. Hann krefst sýknu, eins og áður er rakið.

Nokkur vitni hafa fyrir dómi borið um ferðir ákærða um nóttina. Að mati dómsins er sannað, fyrst og fremst með vitnisburði vitnisins H, að ákærði hafi borið eld að bifreiðinni SL-818, en vitnið kvaðst hafa séð ákærða opna bílstjóradyrnar, séð ljósflökt og örskömmu síðar hefði vitnið séð að búið var að kveikja í bifreiðinni. Hefði það engan annan séð á ferli. Þessi framburður vitnisins H fær að mati dómsins stoð í framburði vitnisins I, sem kvaðst hafa séð mann „vesenast“ í umræddri bifreið örskömmu áður en vitnið hefði séð eld. Kvaðst vitnið I engan annan hafa séð á ferli og væri vitnið ekki í vafa um að ákærði hefði verið á ferð, en bæði það og vitnið H kváðust þekkja hann vel.

Engin vitni eru að því er kveikt var í bifreiðinni VU-964. Í málinu liggur eins og áður segir lögregluskýrsla um leit á heimili ákærða og samkvæmt henni fundust þar „froskasprengjur“ og „kínverjar“. Þá liggur fyrir í málinu að við bifreiðina ZV-026, sem ljóst þykir að reynt hafi verið að kveikja í þessa nótt, fundust svo kallaðir „froskar“ og eigandi bifreiðarinnar, vitnið B, bar fyrir dómi að reynt hefði verið að troða slíkum „froski“ í eldsneytisgeymi hennar. Lögregluþjónninn, sem skrifaði umrædda skýrslu, var ekki leiddur fyrir dóminn, en skýrslunni hefur ekki verið mótmælt og ekki bornar brigður á að umræddir hlutir hafi fundizt hjá ákærða. Þykir mega ætla að umræddir hlutir hafi fundizt við húsleit hjá ákærða. Mynd af þeim liggur fyrir í málinu og svipar „froskunum“ mjög til þeirra „froska“ sem fundust við bifreiðina ZV-026.

Eins og áður segir bera ýmis vitni um ferðir ákærða um nóttina. Má af þeim vitnisburði ráða að ákærði hafi um nóttina farið um Kirkjuveg, Vesturgötu og Strandgötu, meðal annars milli húsa og gegn um svo nefndan „barnagarð“.

Þegar horft er á það, að sannað þykir að ákærði hafi borið eld að bifreiðinni SL-818 einhvern tíma á öðrum tímanum umrædda nótt, og að sannað þykir að heima hjá ákærða hafi fundizt samskonar hlutir og ætla má að hafi komið við sögu í árangurslausri tilraun til að kveikja í bifreiðinni ZV-026 skömmu áður, þykir dóminum í ljósi alls framanritaðs mega slá því föstu að ákærði sé einnig sá sem borið hafi eld að bifreiðinni VU-964.

Kemur þá til skoðunar hvort sannað sé að með þeirri háttsemi hafi ákærði brotið gegn 1. sbr. 2. mgr. 164. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og áður segir voru þeir C verkfræðingur og D tæknifræðingur og fyrrverandi slökkviliðsstjóri dómkvaddir til að meta almannahættu af þessum íkveikjum. Niðurstöður þeirra hafa verið raktar, en báðir staðfestu matsgerð sína fyrir dóminum. Í matsgerð sinni fullyrða þeir ekki að almannahætta hafi orðið, við þær aðstæður sem vitað sé til að hafi verið á vettvangi. Hins vegar segja þeir að hefði vindur staðið frá bifreiðinni VU-964 upp á nálægan húsvegg væru líkur á að geislun færi yfir þau mörk sem valdið hefði getað íkveikju í glugganum og síðar húsinu. Fyrir dómi kvað matsmaðurinn C að mjög naumt hefði þarna staðið, og þetta verið „á grensunni“. Matsmaðurinn D sagði fyrir dómi að slíkur vindur hefði valdið nýjum niðurstöðum en hann kvaðst ekki treysta sér til að fullyrða um íkveikjuhættu.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og annað, sem honum er í óhag, á ákæruvaldinu.

Við matsgerð sína urðu matsmenn að áætla stöðu bifreiðanna, miðað við upplýsingar sem þeir fengu, meðal annars frá slökkviliðinu á Ólafsfirði. Allan vafa þar um er skylt að skýra ákærða í hag. Þegar horft er á allt framanritað er það mat dómsins að ekki hafi tekizt að færa fram þær sönnur á að með umræddum íkveikjum hafi skapazt almannahætta í skilningi 164. gr. almennra hegningarlaga, svo að ákærði verði sakfelldur fyrir brot gegn þeirri lagagrein. Hins vegar álítur dómurinn að háttsemi ákærða varði við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga, svo sem getið er í ákæru til vara. Uppfyllt eru í málinu skilyrði 4. mgr. þeirrar greinar og hefur af hálfu ákærða ekki verið efazt um það.

Samkvæmt framanrituðu er ákærði sannur að sök samkvæmt ákæru og telst háttsemi hans varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Frá því ákærði náði átján ára aldri er sakaferill hans sá, að í desember 2008 var hann dæmdur til greiðslu 110.000 króna sektar fyrir brot gegn 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga og sviptur ökurétti í átta mánuði.

Ákærði hefur í máli þessu verið sakfelldur fyrir að bera eld að tveimur bifreiðum og varð verulegt tjón af, einkum á bifreiðinni SL-818 sem eyðilagðist. Þetta gerði ákærði að nóttu til í bæjarfélagi þar sem ekki er regluleg næturvakt slökkviliðs. Er brot hans alvarlegt. Verður hann dæmdur til sex mánaða fangelsis en rétt þykir að fresta fullnustu þeirrar refsingar og falli hún niður að liðnum þremur árum haldi ákærði almennt skilorð.

Samkvæmt yfirliti sýslumannsins á Akureyri nemur sakarkostnaður 230.000 krónum. Hefur yfirlitinu ekki verið mótmælt. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, ákveðast 169.435 krónur og hefur þá verið litið til reglna um virðisaukaskatt. Í ljósi málsúrslita verður ákveðið að ákærði greiði tvo þriðju framangreinds kostnaðar en ríkissjóður þriðjung. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi lögreglustjórans á Akureyri með málið.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, sæti fangelsi í sex mánuði. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum þremur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Sakarkostnað, 230.000 krónur samkvæmt yfirliti sýslumannsins á Akureyri og 169.435 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, greiði ákærði að tveimur þriðju hlutum en ríkissjóður að þriðjungi.