E-508/2006

Mál þetta var dómtekið 26. október s.l. að loknum munnlegum málflutningi.

Stefnandi er J-kk-nf G-kk-nf E-kk-nf, kt. 000000-0000, Heiðarholti 26g, Keflavík, en stefndi er Ebba ehf., útgerðarfélag, kt. 000000-0000, Hvassabergi 2, Hafnarfirði.

Lögmaður stefnanda er L-kvk-nf V. J-kvk-nf hrl., en lögmaður stefnda er Ó-kk-nf G-kk-nf hrl.

I. Dómkröfur.

1. Stefnandi gerir kröfu um að stefndi greiði honum skuld að fjárhæð 900.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 sem ákvarðast þannig:

af kr. 60.000 frá 02/12'05 til 09/12'05

" " 120.000 " 09/12'05 " 16/12'05

" " 180.000 " 16/12'05 " 23/12'05

" " 240.000 " 23/12'05 " 30/12'05

" " 300.000 " 30/12'05 " 06/01'06

" " 360.000 " 06/01'05 " 13/01'06

" " 420.000 " 13/01'06 " 20/01'06

" " 480.000 " 20/01'06 " 27/01'06

" " 540.000 " 27/01'06 " 03/02'06

" " 600.000 " 03/02'06 " 10/02'06

" " 660.000 " 10/02'06 " 17/02'06

" " 720.000 " 17/02'06 " 24/02'06

" " 780.000 " 24/02'06 " 03/03'06

" " 840.000 " 03/03'06 " 10/03'06

" " 900.000 " 10/03'06 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar í samræmi við framlagðan málskostnaðarreikning og leggist virðisaukaskattur á málflutningsþóknun samkvæmt lögum nr. 50/1988.

2. Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara er krafist verulegrar lækkunar á kröfunum.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins og með tilliti til framlagðs málskostnaðarreiknings og leggist dráttarvextir á hann frá 15. degi eftir uppkvaðningu dóms til greiðsludags.

II. Málavextir.

Stefnandi var ráðinn háseti um borð í bátinn Sóleyju ÍS-651 í lok október 2005. Í lok október s.á. lenti hann í vinnuslysi, sem var með þeim hætti að hann fékk öngul í gegnum þumalfingur og nögl og varð af mikið sár, sem sýking hljóp í og hefur stefnandi verið óvinnufær frá þeim tíma. Stefnandi kveðst ekki hafa fengið nein laun eftir slysið, en í kjölfar þess hafi honum verið sagt upp störfum, er hann hafi leitað eftir greiðslum vegna slysapeninga. Fram kemur samt hjá stefnda, að Kópur KE-8 ehf., sem þá hafi rekið bátinn, hafi eftir slysið tvívegis greitt inn á reikning stefnanda, þ.e. annarsvegar 25.000 krónur og hinsvegar 30.000 krónur og hafi það verið gert umfram skyldu til að binda enda á mikinn þrýsting frá stefnanda.

Báturinn Sóley ÍS-651, skráningarnúmer 2080 er skráður 9,54 metrar að lengd, 3,35 metrar á breidd og er 13 rúmlestir, 5,99 eða 9,45 brúttó tonn. Skipstjóri á bátnum var R-kk-nf G-kk-nf, kt. 000000-0000 og hefur hann staðfest ráðningu stefnanda á bátinn í lok október 2005. Hann skyldi vera með tryggingu upp á 60.000 krónur á viku, en hann hafi orðið að hætta störfum vegna meiðsla sem hann hafi orðið fyrir um borð í lok nóvember 2005. Þá kemur fram á símbréfi frá Siglingastofnun til lögmanns stefnanda að á tímabilinu frá 2. september 2005 til 31. desember s.á. hafi verið skráðar tryggingar fyrir tvo menn hjá Sjóvá á bátinn. Fram kemur hjá stefnda að báturinn Sóley ÍS-651 hafi á sínum tíma verið í eigu félags að nafni Kópur KE-8 ehf., sem sé í eigu og rekið af sömu aðilum og stefnda Ebba ehf. og þann 15. október 2005 var Sóley ÍS-651 seld stefnda, sem frá og með þeim degi var skráður útgerðaraðili hjá Fiskistofu, en rekstur bátsins var samt eins og áður Kópur KE-8 ehf., sem tryggði bátinn og gerði hann út, en gert var ráð fyrir að stefndi tæki formlega við rekstrinum í lok vertíðar. Vísað er til samkomulags sem útgerðaraðili bátsins hafi gert við skipstjóra hans R-kk-þf G-kk-þf, um að hann tæki að sér róður Sóleyjar ÍS-651 frá 1. september 2005 til loka febrúar 2006, þannig að hann bæri ábyrgð á öllum róðri, en skyldi í staðinn fá greiddar 24.000 krónur fyrir hvert tonn sem væri veitt á bátinn og greiddi Kópur KE-8 ehf. vikulega inn á reikning R-kk-ef í samræmi við hvernig veiðar gengu. R-kk-nf hafi samkvæmt samkomulaginu haft heimild til að haga róðrum á þann hátt sem hann vildi, einn eða með fleirum og ráða til sín þá menn sem hann óskaði og hafi slíkar aðgerðir verið á Kóp KE-8 ehf. óviðkomandi.

Þá hefur verið lagt fram samkomulag milli stefnda og Kóps KE-8 ehf. um rekstur m/v Sóleyjar ÍS 651, skráningarnúmer 2080, þar sem fram kemur að Kópur KE-8 ehf. sjá um alla sölu á fiski og allan rekstur svo sem laun, tryggingar, viðhald, kvótaleigu og allt annað sem til muni falla við rekstur bátsins fram til 1. febrúar 2006.

III. Málsástæður og lagarök.

1. Stefnandi byggir á 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985, en samkvæmt 1. og 3. mgr. greinarinnar eigi stefnandi rétt á óskertum launum í einn mánuð í framhaldi af vinnuslysinu, þar sem hann hafði þá einungis verið í starfi í einn mánuð, en eftir þann tíma eigi hann rétt á kauptryggingu í þrjá mánuði til viðbótar eða þar til hann verði vinnufær að nýju.

Þar sem hann sé enn óvinnufær er gerð krafa um greiðslu launa allt fram til birtingar stefnu.

Svo virðist hafa verið samið með aðilum að stefnandi fengi greiddar kr. 60.000 á viku og er litið svo á að það sé kauptrygging. Krafan sé því til greiðslu launa fyrir þann tíma sem liðinn sé, þ.e. tímabilið frá lokum nóvember og fram til birtingar stefnu. Jafnframt er krafist dráttarvaxta. Gerð sé krafa um dráttarvexti frá gjalddaga hverrar launagreiðslu til greiðsludags.

Krafan sundurliðast þannig:

Höfulstóll 60.000x15 vikur kr. 900.000

Þar sem stefnandi er enn óvinnufær vegna slyssins og á enn rétt á greiðslum launa vegna slyssins megibúast við viðbótarstefnu.

Að öðru leyti vísast í reglur samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga vinnuréttarins um að virða beri kjarasamninga.

Varðandi kröfu um dráttarvexti er krafist dráttarvaxta frá gjalddaga launa og til greiðsludags sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Byggir stefnandi á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna.

Málskostnaðarkrafa byggir á 1. mgr. 130. gr. eml. nr. 91/1991.

Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað byggir á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Varðandi varnaraþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991. Um réttarfar vísast að öðru leyti til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2. Stefndi byggir kröfur sínar á þessum atriðum.

a. Sýkna vegna aðildarskorts

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að ekkert réttarsamband sé milli hans og stefnanda, og því beri að sýkna hann vegna aðildarskorts. Svo sem fram hafi komið hafi félagið Kópur Ke 8 ehf. Alfarið séð um rekstur útgerðar skipsins Sóley ÍS-651, enda skráður útgerðaraðili framan af og skyldi reka útgerðina fram að vertíðarlokum. Kópur Ke 8 ehf. hafi m.a. séð um alla sölu aflans og greiðslur til R-kk-ef H-kk-ef G-kk-ef.

Stefndi í málinu, Ebba ehf. hafir aldrei ráðið til sín starfsmenn, enda liggi hvorki frammi í málinu ráðningarsamningur við stefnanda eða upplýsingar um launagreiðslur frá stefnda til hans. Stefndi hafi heldur ekki verið viðsemjandi R-kk-ef H-kk-ef, enda engar greiðslur gengið til hans frá stefnda. Þess þá síður hafi stefndi haft skyldur gagnvart þeim manni sem R-kk-nf H-kk-nf réði til sín á bátinn, stefnanda, enda hafi R-kk-nf H-kk-nf engar heimildir haft til að skuldbinda stefnda á einn eða annan hátt gagnvart þriðja manni.

R-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf sé eini einstaklingurinn sem hafi fengið greitt fyrir róður á Sóleyju. Samkvæmt samkomulagi um störf hans skyldi hann, eins og áður hafi komið fram, fá greiddar, frá Kóp Ke 8 ehf., kr. 24.000 á hvert veitt tonn. Hann hafi síðan haft heimild til að ráða sér menn á bátinn eftir því sem hann taldi þurfa, en hefði þá sjálfur verið ábyrgur fyrir greiðslum til þeirra og þeir því verið starfsmenn hans. Því verði að líta svo á, og sé það í samræmi yfirlýsingar R-kk-ef H-kk-ef, bæði á dómskjali nr. 3 og 8, að réttur launagreiðandi stefnanda vegna róðurs á S-kvk-þf, ef einhver er, sé R-kk-nf H-kk-nf.

Af ofangreindu er ljóst að sýkna ber stefnda í málinu vegna aðildarskorts, enda ekkert réttarsamband milli stefnda og stefnanda.

b. Lækkun dómkrafna

Varakröfu um lækkun dómkrafna byggir stefndi á því að þær kröfur sem gerðar séu í málinu, um kr. 60.000 á viku í kauptryggingu, sé langt umfram það sem eðlilegt væri að greiða stefnanda í fjarveru sinni frá hásetastörfum.

Stefndi heldur því því fram að vilji svo ólíklega til að dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að R-kk-nf H-kk-nf hafi haft nokkuð umboð til að skuldbinda stefnda gagnvart þriðja manni, verði að líta svo á að hann hafi með loforði um greiðslu að þessari fjárhæð a.m.k. farið langt út fyrir umboð sitt.

Í fyrsta lagi hafi stefnandi einungis farið í 4 róðra með S-kvk-þgf og því fráleitt að halda því fram að hann hafi verið í fullri vinnu á bátnum í heilan mánuð og unnið sér inn réttindi skv. því. Taka verði tillit til þessa við ákvörðun greiðslna á meðan á fjarveru vegna slyssins átti sér stað og tildæma honum bætur að álitum.

Þá sé í öðru lagi á því byggt að hafi átt að greiða stefnanda vikulega skv. kauptryggingu og aflahlut en ekki einungis á róður séu kr. 60.000 langt umfram það sem eðlilegt sé fyrir háseta við sambærileg störf. Venjuleg kauptrygging, fyrir háseta skráða á bát í fullri vinnu og á launum hjá útgerð, séu í kringum kr. 25.000 á viku, og þá á stærri bát en Sóleyju. Sé niðurstaða dómsins að stefnda beri skylda til að greiða stefnanda í forföllum sínum eins og um vinnuréttarsamband hafi verið að ræða á milli þeirra, með ákveðinni kauptryggingu á viku, verði að lækka kröfur stefnanda í samræmi við ofangreint. Kauptryggingin sé umfram það sem sanngjarnt geti talist að greiða fyrir sömu störf og þá jafnframt umfram það sem má telja að R-kk-nf H-kk-nf hafi haft umboð til að semja um.

Stefndi vísar ofangreindu til stuðnings til 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þá er vísað til meginreglna vinnuréttarins m.a. um að samningar milli launþega og vinnuveitanda um kaup og kjör skuli skriflegir.

Krafa um málskostnað er reist á 1. mgr. 130. gr. eml. Um dráttarvaxtakröfu af málskostnaði vísast til III. kafla laga nr. 38/2001.

IV. Sönnunarfærsla.

Í málinu gáfu aðalstefnandi, stjórnarformaður stefnda S-kk-nf A-kk-nf, kt. 000000-0000, Hvassabergi 2, Hafnarfirði og K-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf, kt. 000000-0000, Birkiholti 3, Bessastaðahreppi, en vitni var R-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, kt. 000000-0000, Kirkjuvegi 34, Keflavík.

S-kk-nf A-kk-nf kvaðst hafa gengið frá eigendaskiptum á bátnum Sóleyju ÍS-651 og sendi tilkynningar í því sambandi. Hann hafði og séð um að gera leigusamning milli Ebbu ehf. og Kóps ehf. um áframhaldandi útgerð Kóps KE-8 ehf. á bátnum. Hann kvaðst ekki hafa tilkynnt um það til Fiskistofu eins og venja væri við eignaskiptingu, þar sem sami útgerðaraðili var enn að bátnum, en um hafi verið að ræða um 6 rúmlesta bát, en hann kvaðst hins vegar hafa tilkynnt um breytta útgerð bátsins þegar Kópur Ke 8 ehf. hafi keypt hann. Eftir að Kópur Ke 8 ehf. hafi selt stefnda bátinn hafi stefnda samt á engan hátt komið að útgerðinni á bátnum. Eignaraðildin á bátnum hafi skarast hjá þeim, sem gerðu hann út, sem áttu bara hlut í honum og þá verið ákveðið að Ebba ehf. yrði eignaraðili að bátnum. Þegar breyta eigi um útgerð þurfi að senda sérstakt tilkynningarform til Fiskistofu, en ekki verið talin þörf á því í þessu tilviki. Hann kvaðst hafa farið með skjal til Siglingastofnunar um breytta eignaraðild að bátnum til að fá nýtt mælibréf, en engin beiðni hafi verið gefin út um að breyta úrgerðaraðild bátsins og hafi þeir gefið sér það hjá Siglingastofnun að eigandi bátsins gerði hann út. Hann kvað Ebbu ehf. ekki hafa verið í neinu sambandi við R-kk-þf G-kk-þf og ekki gert neina samninga í sambandi við útgerð bátsins, en R-kk-nf hafi hins vegar gert samning við Kóp Ke 8 ehf., sem hafi verið tryggingaraðili að því að tryggja tvo menn á Sóleyju ÍS-651, en það hafi verið gert til að fá haffærisskírteini fyrir bátinn, en trygging hafi ekki þurft að vera bundin við ákveðna persónu, eða að skipverji væri lögskráður. Hann kvað hvorki eiganda bátsins, stefnda, né Kóps KE-8 ehf., hafa gert ráðningarsamning við stefnanda, heldur hafi R-kk-nf gert við hann ráðningarsamning. Hann kvað R-kk-þf hafa gert samning við hann út af slysinu, en hann kvað menn vera venjulega frá vinnu í 7-14 daga út af svona slysi. Hann kvaðst hafa vísað á R-kk-þf, sem verktaka hjá Kópi ehf., en kvað Kóp ehf. hafa greitt stefnanda í allt 55.000 krónur, þrátt fyrir að félagið teldi sér það ekki skylt. Hann kvað 60.000 krónur í tryggingu á viku vera allt of háa m/v að stefnandi hefði ekki tilskilin leyfi til að vera skipverju á bátnum, hann hefði t.d. ekki farið í öryggisskóla sjómanna.

K-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf kvaðst hafa verið framkvæmdastjóri Ebbu ehf. frá miðju ári 2005 og komið að sölu Sóleyjar ÍS-651, en hins vegar ekkert komið nálægt ráðningu stefnanda. Hann kvað Ebbu ehf. hafa verið eignarhaldsfélag um bátinn, en Kópur Ke 8 ehf. hafi séð um rekstur og útgerð bátsins og það hafi ekki einu sinni verið til ávísanareikningur í nafni Ebbu ehf. Hann kvað það misskilning eða mistök, að Ebba ehf. hafi verið skráð útgerðaraðili að bátnum hjá Siglingastofnun. Hann kvað R-kk-þf hafa verið fenginn til að róa bátnum og hann fengið til þess ákveðið fé og hann verið verktaki hjá Kópi ehf. Hann hafi enga heimild haft til að skuldbinda stefnda eða ráða skipverja í nafni félagsins. Hann kvaðst ekki hafa hitt stefnanda, en vitað að hann var um borð í bátnum og í vinnu hjá R-kk-þgf. Hann kvað Ebbu ehf. aldrei hafa greitt stefnanda neitt.

Vitnið R-kk-nf kvaðst ekki eiga neinn hlut í stefnda eða Kóp KE-8 ehf. Það kvaðst hafa tekið að róa bátnum Sóley ÍS-651 fyrir Kóp Ke 8 ehf. fyrir norðan land og mátt taka með sér þá menn sem hann vildi og það samið um það við Kóp Ke 8 ehf. að það fengi 24.000 krónur fyrir hvert tonn sem það veiddi, en það hafi engar greiðslur fengið frá stefnda. Það kvaðst hafa hringt í stefnanda og samið við hann upp á 12.000 krónur á tonnið. Hann skyldi koma sjálfur án ábyrgar frá Kóp Ke 8 ehf. og fengið 50-60 þúsund á viku en svo átt að gera upp við hann í lok úthaldsins. Það kvað stefnda ekki hafa greitt honum neitt. Vitnið kannaðist við að hafa skrifað undir dskj. nr. 2, svo að stefnandi gæti fengið bætur m/v hvað hann var að fá í laun. Það kvað hafa verið góð laun í september og þeir verið að veiða allt að 35 tonnum á viku. Það staðfesti og dskj. nr. 7. Það kvaðst ekki hafa haft samband við stefnanda eftir að hann hætti þar sem það taldi hann hafa blekkt sig til að skrifa undir dskj. nr. 2. Það kvað ekki hafa verið gerðan skriflegan samning er það réðst sem skipstjóri á bátinn og það bara verið í samskiptum við Kóp Ke 8 ehf. og sent þangað reikninga. Það kannaðist ekki við tilvist Ebbu ehf.

V. Niðurstöður.

Í máli þessu verður að líta til þess að eigendur stefnda og Kóps KE-8 ehf. munu að mestu vera sömu aðilar og verður framlagt samkomulag um rekstur Sóleyjar ÍS-651 nokkuð að skoðast í því ljósi, en Kópur KE 8 ehf. hafði annast rekstur bátsins fyrir eigendaskiptin.

Aflakvóti tilheyri venjulega hlutaðeigandi bát og fylgir honum við eigendaskipti nema honum sé með sérstökum hætti ráðstafað á annan bát og því eðlilegast að hinn nýji eigandi báts fari með útgerð hans, þ.e. í þessu tilviki Ebba ehf. og beri ábyrgð á henni samkvæmt IX kafla siglingalaga. Kaupsamningur var gerður um kaup stefnda á bátnum Sóleyju ÍS-651 af Kóp KE-8 ehf. 29. september 2005 og skrifar S-kk-nf A-kk-nf undir samninginn fyrir báða aðila. Fram kemur að bátnum fylgi gilt veiðileyfi í kvótaaflamarkaðskerfi, en engar aflaheimildir eða aflamark. Í skipaskrá kemur fram að Sóley ÍS-651 er skráður í eigu stefnda tímabilið 5. október 2005 til 16. febrúar 2006 og jafnframt sé stefndi skráður útgerðaraðili samkvæmt þinglýstu afsali. Í mælibréfi og skrárningarskírteini kemur og fram að stefndi er útgerðaraðili bátsins og þá kemur og fram í afsali dags. 9. febrúar 2006, þar sem stefndi afsalar bátnum til Mardísar ehf. að stefndi er útgerðaraðili bátsins.

Hins vegar er svo af stefnda vísað til samkomulags um útgerðaraðild dskj. nr. 9, þar sem fram kemur, að stefndi semur við Kóp KE-8 ehf., um að Kópur KE-8 ehf., sjái um aflasölu á fiski svo og allan rekstur svo sem laun, tryggingar, viðhald, kvótaleigu og allt annað sem til muni falla við rekstur bátsins og gildi samkomulagið til 1. febrúar, en það er dags. 21. september 2005 eða degi áður en kaupsamningurinn um sölu bátsins til stefnda var gerður og eru ýmis framlögð gögn því til styrktar að Kópur ehf. hafi annast útgerð bátsins. Samkomulagið var lagt fram hér í réttinum 27. júní s.l. rúmum 1 1/2 mánuði eftir að greinargerð var lögð fram í málinu, en það var dags. 28. september 2005 og hefði því verið eðlilegt að það fylgdi greinargerðinni, þar sem málsvörn stefnda byggði á því, að hann hafi ekki annast útgerð Sóleyjar ÍS-651. Þessu samkomulagi hefur ekki verið hnekkt eða það gert ótrúverðugt. Fyrirsvarsmaður stefnda og fyrirsvarsmaður Kóps KE-8 ehf., hafa staðfest það og það fær stoð í vætti vitnisins R-kk-ef G-kk-ef og önnur framlögð gögn eru því til styrktar. Það þykir því ekki verða hjá því komist að byggja á því, að Kópur KE-8 ehf., sé útgerðaraðili bátsins, þrátt fyrir að stefndi hafi verið skráður útgerðaraðili í sambandi við eigendaskipti að bátnum.

Stefnandi byggir kröfu sína á að útgerðaraðili bátsins Sóleyjar ÍS-651, sé stefndi og honum beri að greiða kröfur stefnanda vegna líkamstjóns sem hann hafi orðið fyrir í sambandi við útgerð bátsins sbr. 172. gr. siglingalga. Telja verður fram komið þrátt fyrir skráningu um annað að Kópur KE-8 ehf., hafi verið útgerðaraðili bátsins það tímabil sem varðar kröfur stefnanda og því ber að sýkna stefnda vegna aðildarskorts.

Stefndi hefur gert kröfu um málskostnað í málinu en í sambandi við hana er til þess að líta að skráning stefnda sem útgerðaraðila bátsins verður aðallega að skrifast á reikning stefnda, sbr. afsöl og skráningu hjá Siglingastofnun, en stefndi fékk mælingabréfið um bátinn í hendur eftir eigendaskiptin og var í lófa lagið að leiðrétta það ef hann teldi að skráningu útgerðar væri röng fyrir mistök. Að þessu athuguðu þykir rétt að málskostnaður falli niður í málinu.

Dóm þennan kveður upp G-kk-nf L. J-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Stefndi, Ebba ehf. útgerðarfélag, er sýkn af kröfum stefnanda, J-kk-ef G-kk-ef E-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

G-kk-nf L. J-kk-nf