E-1809/2015

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 6. maí sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af Endurskoðendaþjónustunni ehf., Skipholti 50d, Reykjavík, á hendur Nýborg ehf., Súlunesi 19, Garðabæ, með stefnu áritaðri um birtingu, 20. maí 2015.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda 1.882.500 krónur, auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. september 2014 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Hinn 22. ágúst 2014, gaf stefnandi út reikning nr. 15895 að fjárhæð 1.882.500 krónur, fyrir vinnu J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, löggilts endurskoðanda og fyrrum starfsmanns stefnanda, og var fjárhæðin áætluð 500.000 krónur á ári í þrjú ár. Reikningurinn er sundurliðaður þannig: „Vinna JTK við ársreikningagerð o.fl. árin 2011-2013.“ Með reikningnum fylgdi bréf frá stefnanda til útskýringar. Í bréfinu er því lýst að hlutverk J-kk-ef T-kk-ef hafi verið að útbúa handrit af reikningum frá stefnanda vegna vinnu sinnar og starfsmanna stofunnar vegna verkefna er hann vann og stjórnaði vinnu við. Svo virtist sem J-kk-nf T-kk-nf hefði ekki gert reikninga vegna eigin vinnu fyrir stefnanda vegna áranna 2011-2013. Vinnan hafi falið í sér ársreikningagerð og aðra þjónustu er J-kk-nf T-kk-nf hafi innt af hendi fyrir stefnanda á tímabilinu. Þessi vinna hafi verið innt af hendi af starfsmanni og launþega stefnanda. Ársreikningur, bréf og öll önnur þau gögn er vörðuðu stefnanda hafi verið send út merkt og í nafni stefnanda, Endurskoðendaþjónustunnar ehf. Einnig hafi öll samskipti við skattayfirvöld farið í gegnum stefnanda.

Stefnandi heldur því fram að engir reikningar eða hlutareikningar hafi verið gefnir út vegna vinnu J-kk-ef T-kk-ef við gerð ársreikninga fyrir stefnda, árin 2012-2013, þrátt fyrir að sú vinna hafi verið sams konar og fyrri ár enda hafi stefndi verið í þjónustu hjá stefnanda í fjöldamörg ár. Allir ársreikningar stefnda hafi verið gerðir í nafni stefnanda til ársins 2013 en þrátt fyrir það hafi stefndi gefið út verktakamiða til félagsins Hér og þar ehf., sem sé félag í eigu J-kk-ef T-kk-ef, vegna reikningslegrar aðstoðar en J-kk-nf T-kk-nf hafi verið í fullu starfi hjá stefnanda til loka árs 2013. Stefndi hefur andmælt þessu sem röngu þar sem ekkert komi fram í verktakamiðunum um reikningslega aðstoð.

Stefnandi sendi stefnda innheimtuviðvörun, dagsetta 9. apríl 2015, og innheimtubréf, 24. apríl 2014.

Í bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 11. september 2014, er öllum kröfum stefnanda á hendur stefnda hafnað.

III

Stefnandi reisir kröfu sína á þeirri meginreglu kröfuréttar að kröfuhafi sem ekki hafi fengið fullar efndir, eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt sé en þessari meginreglu hafi verið slegið fastri í nýlegum dómum Hæstaréttar, t.d. í málum nr. 600/2012, 464/2012 og 50/2013. Það liggi fyrir samkvæmt tímaskýrslum og þegar útgefnum reikningum að tímar J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, löggilts endurskoðanda og fyrrum starfsmanns stefnanda, hafi ekki verið reikningsfærðir og því hafi stefnandi gefið út reikning til þess að krefjast fullra efnda á ógreiddri vinnu hans. Stefndi hafi ekki mótmælt því að þessi vinna starfsmannsins hafi verið innt af hendi í hans þágu. Frá meginreglunni séu undantekningar meðal annars um að fullnaðarkvittun geti, að vissum skilyrðum fullnægðum, valdið því að kröfuhafi glati frekari kröfu, en tilkalli hans um viðbótargreiðslu verði af þeim sökum þó einungis hafnað við sérstakar aðstæður. Fyrst og fremst beri að líta til þess hvort skuldari hafi verið í góðri trú og hvorki vitað né mátt vita að greiðsla hans hafi verið ófullnægjandi þegar hann innti hana af hendi.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki verið í góðri trú um að hann hafi innt af hendi fullnaðargreiðslu, meðal annars vegna þess að stefnandi hafi ekki gefið út reikninga, eða aðeins hlutareikninga, árin 2011-2013. Stefndi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi greitt fyrir þessa þjónustu með öðrum hætti. Stefndi hafi verið í þjónustu hjá stefnanda frá árinu 2005 eða fyrr til loka árs 2013, þegar þáverandi starfsmaður stefnanda hætti störfum, en hann hafði annast alla uppgjörsþjónustu fyrir stefnda í nafni stefnanda. Ársreikningar vegna áranna 2008 til 2012 hafi verið gerðir í nafni stefnanda og því hafi stefnda verið ljóst að hann væri að kaupa þjónustu af stefnanda þrátt fyrir að J-kk-nf T-kk-nf hafi annast gerð þeirra fyrir hönd vinnuveitanda síns.

Þegar J-kk-nf T-kk-nf hafi hætt störfum hjá stefnanda í desember 2013 hafi stefnandi strax hafist handa við að yfirfara alla reikningagerð hans enda hafi stefnanda grunað að ekki væri allt með felldu við reikningagerð og reikningaútgáfu starfsmannsins. Eftir þessa skoðun stefnanda hafi verið gefinn út reikningur vegna vinnu J-kk-ef T-kk-ef fyrir stefnda í ágúst 2014. Stefnandi hafi því ekki sýnt af sér tómlæti vegna útgáfu reikninganna, enda hafi strax verið hafist handa við innheimtu þeirra.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um skuldbindingargildi loforða og réttar efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000 og 28. gr. laga nr. 42/2000. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum.

IV

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu aðallega á því að engin vinna J-kk-ef T-kk-ef fyrir ársreikningagerð á umræddu tímabili sé óreikningsfærð eða óuppgerð. Stefndi hafi þegar staðið skil á öllum greiðslum vegna ársreikningagerðar J-kk-ef T-kk-ef fyrir sig. Í stefnu málsins komi eftirfarandi fram: „Ástæða þess að tímarnir voru ekki reikningsfærðir fyrr er sú að þáverandi starfsmaður stefnanda, J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf, hafði óskað eftir því að hann annaðist sjálfur utanumhald og reikningsútskrift vegna þeirra verkefna sem hann hafði með höndum hjá stefnanda. Var honum treyst fyrir því.“

Í fyrsta lagi sé ljóst af þessum staðhæfingum stefnanda að J-kk-nf T-kk-nf hafi haft fullt umboð frá stefnanda til að ákveða hvort eða um hvaða fjárhæð ætti að rukka stefnda fyrir vinnu. Sé þessi yfirlýsing bindandi fyrir stefnanda og beri stefnandi því ábyrgð á háttsemi og yfirlýsingum J-kk-ef T-kk-ef sem hann kunni að hafa gefið sem starfsmaður og eigandi stefnanda. Óumdeilt sé að J-kk-nf T-kk-nf sé enn einn af eigendum stefnanda og hafi einnig verið starfsmaður stefnanda fram til loka desember 2013. Hafi J-kk-nf T-kk-nf lýst því yfir við stefnda að hann hafi borið persónulega ábyrgð á þessari vinnu og hann hafi ekki unnið neina vinnu fyrir stefnda sem hafi verið óreikningsfærð eða ógreidd hjá stefnanda þegar hann hætti þar störfum. Öll hans vinna við ársreikningagerð og önnur verkefni fyrir stefnda á þessu tímabili hafi verið að fullu reikningsfærð og uppgerð af stefnda með greiðslu reikninga frá stefnanda og Hér og þar ehf.

Í öðru lagi liggi fyrir að stefndi hafi á árunum 2011-2013 greitt umtalsverðar fjárhæðir vegna reikningshalds, ársreikningagerðar og ýmissar þjónustu með greiðslum reikninga frá stefnanda og Hér og þar ehf. Þessar greiðslur hafi verið fullnaðargreiðslur vegna reikningshalds og gerð ársreikninga fyrir árin 2010-2012 samkvæmt samkomulagi stefnda við J-kk-þf T-kk-þf og hafi reikningar ekki gefið annað til kynna. Stefnandi geti ekki mörgum árum eftir að meint vinna hafi farið fram sent stefnda viðbótarreikninga og áætlað viðbótarfjárhæð fyrir vinnu J-kk-ef T-kk-ef vegna innbyrðis deilna stefnanda við J-kk-þf T-kk-þf. Þessar deilur séu stefnda með öllu óviðkomandi. Stefndi hafi í upphafi leitað til J-kk-ef T-kk-ef sem endurskoðanda en ekki stefnanda og hafi því ávallt litið á J-kk-þf T-kk-þf sem sinn endurskoðanda og ráðgjafa og að öll sín viðskipti væru við J-kk-þf T-kk-þf en ekki stefnanda. Stefnda hafi ekki verið kunnugt um hvernig samnings- eða starfssambandi J-kk-ef T-kk-ef og stefnanda hafi verið háttað, hvort J-kk-nf T-kk-nf hafi verið eigandi stefnanda eða starfsmaður eða hvort J-kk-nf T-kk-nf hafi starfað sjálfstætt undir nafni stefnanda eða starfaði í eigin nafni og haft aðstöðu hjá stefnanda. Í öllu falli telur stefndi að það sé honum með öllu óviðkomandi hvernig sambandi stefnanda og J-kk-ef T-kk-ef hafi verið háttað og stefndi geti ekki borið ábyrgð á því hvernig J-kk-nf T-kk-nf innheimti tekjur sínar eða hvernig samkomulag milli hans og stefnanda hafi verið um störf hans eða tekjuskiptingu vegna verkefna J-kk-ef T-kk-ef. Stefndi hafi greitt alla reikninga sem honum hafi borist í góðri trú um að þeir væru fullnaðargreiðslur fyrir alla þjónustu J-kk-ef T-kk-ef enda hafi enginn þeirra reikninga sem stefnda hafi borist vegna vinnunnar gefið annað til kynna en að um fullnaðargreiðslur væri að ræða.

Af öllu þessu sé ljóst að ef stefnandi telur sig eiga kröfu vegna vinnu J-kk-ef T-kk-ef fyrir umrætt tímabil verði hann að beina slíkri kröfu að J-kk-þgf T-kk-þgf en ekki stefnda og beri af þeim sökum að sýkna stefnda vegna aðildarskorts.

Þá byggir stefndi á því að stefnandi hvorki rökstyðji kröfu sína né styðji hana gögnum sem sýnt geti fram á réttmæti hennar, öðrum en reikningi nr. 15895, dagsettum 22. ágúst 2014. Stefnandi byggi einungis á vinnu J-kk-ef T-kk-ef við ársreikningsgerð árin 2011-2013 og segi umfang þessarar vinnu vera 500.000 kr. á ári, umfram það sem þegar hafi verið reikningsfært og greitt, án þess að færð séu frekari rök fyrir þeirri fjárhæð, t.d. lögð fram tíma- eða verkskýrsla eða verðskrá. Þess í stað segi stefnandi að fjárhæðin sé áætluð. Ljóst sé að stefnandi geti ekki einhliða, án nokkurra gagna, krafið stefnda um viðbótargreiðslu að fjárhæð 500.000 krónur á ári fyrir áætlaða vinnu J-kk-ef T-kk-ef vegna þessara ára. Auk þess hafi J-kk-nf T-kk-nf sjálfur staðfest við stefnda að vinnan við ársreikningagerð og önnur verkefni á þessu tímabili hafi verið að fullu reikningsfærð og uppgerð með greiðslu reikninga frá stefnanda og Hér og þar ehf.

Þá vísi stefnandi ítrekað til þess í stefnu sinni að tímar J-kk-ef T-kk-ef vegna vinnu fyrir stefnda hafi ekki verið reikningsfærðir. Þrátt fyrir það leggi stefnandi ekki fram tímaskýrslu eða yfirlit yfir unna tíma J-kk-ef T-kk-ef á umræddu tímabili. Að sögn J-kk-ef T-kk-ef hafi hann aldrei skráð niður tíma vegna ársreikningagerðar eða uppgjörsvinnu fyrir stefnda heldur byggt verð fyrir slíka vinnu á samkomulagi hverju sinni. Ekki liggi því fyrir til hvaða gagna stefnandi sé að vísa í þessu samhengi en gera verði þá lágmarkskröfu að stefnandi leggi fram þau gögn er hann vísi til í málatilbúnaði sínum.

Þá byggir stefndi enn fremur á því að stefnandi virðist á engan hátt í kröfugerð sinni taka tillit til þeirra greiðslna sem stefndi hafi þegar innt af hendi við stefnanda. Fyrir liggi að stefndi hafi greitt stefnanda meðal annars 390.900 krónur auk virðisaukaskatts, árið 2013. Þar með talið hafi verið greiðslur fyrir reikningslega aðstoð vegna ársins 2012. Árið 2012 hafi stefndi svo greitt stefnanda 392.350 krónur, auk virðisaukaskatts. Þar með talið hafi verið greiðslur sem telja megi að séu fyrir reikningslega aðstoð vegna ársins 2011. Árið 2010 hafi stefndi greitt stefnanda 221.600 krónur, auk virðisaukaskatts, þar með talið greiðslur fyrir reikningslega aðstoð vegna ársins 2009. Árið 2009 hafi stefndi greitt stefnanda 579.200 krónur, þar með talið greiðslur fyrir reikningslega aðstoð vegna ársins 2009. Af þessu megi glöggt sjá að það sé beinlínis rangt hjá stefnanda að greiðslur á árunum 2011-2013 hafi verið lægri en fyrri ár. Þá beri að nefna að hér séu frátaldar allar greiðslur er stefndi hafi greitt Hér og þar ehf. á umræddu tímabili.

Stefndi telur að jafnframt verði að hafa í huga að vinna við ársreikningagerð og uppgjör stefnda árin 2011-2013 hafi verið umtalsvert minni en fyrri ár þar sem stefndi hafði selt stóran hluta af rekstrinum, sem hafi verið rekstur Smárahótels í Kópavogi. Þessu til staðfestingar bendir stefndi á framlagðan ársreikning 2011, þar sem fram komi að tekjur af hótelrekstri falli út. Eftir þetta hafi rekstur stefnda verið mun einfaldari í sniðum og öll vinna við uppgjör þar af leiðandi minni en áður. Þá sé ljóst að vinna við endurskoðun geti verið æði misjöfn milli ára og geti stefnandi því ekki byggt á því að vinnan hafi verið sams konar og fyrri ár og áætlað einhliða einhverja fjárhæð fyrir slíka vinnu aftur í tímann.

Stefndi telur það ekki standast skoðun að stefnandi geti gefið út viðbótarreikning fyrir meinta vinnu J-kk-ef T-kk-ef í þágu stefnda mörgum árum eftir að vinnan eigi að hafa farið fram án þess að leggja fram nokkur gögn til stuðnings á umfangi eða fjárhæð fyrir slíka vinnu, heldur áætla aðeins fjárhæðina 500.000 krónur á ári. Stefnandi hafi því ekki á nokkurn hátt fært sönnur á tilvist eða fjárhæð kröfu sinnar og af þeim ástæðum sé ekki annað hægt en að sýkna stefnda. Stefnandi verði að bera hallann af því sé hann ósáttur við þá fjárhæð er rukkuð hafi verið fyrir þessa vinnu, enda hafi enginn þeirra reikninga sem hann hafi sent stefnda borið annað með sér en að um fullnaðargreiðslu væri að ræða og hafi stefnandi tekið athugasemdalaust við greiðslum allra reikninga frá stefnda. Stefndi kveðst hafa samið við J-kk-þf T-kk-þf um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar fyrir þjónustu sem hann hafi veitt og fyrir liggi að J-kk-nf T-kk-nf hafi haft fullt umboð til þess frá stefnanda. Allir reikningar sem stefndi hafi fengið fyrir þessa þjónustu hafi verið í samræmi við það og í raun nokkuð hærri en stefndi hafi talið eðlilegt miðað við umfang vinnunnar.

Þá byggir stefndi á því að krafa stefnanda sé ótrúverðug í meira lagi. Í fyrsta lagi sé krafan fyrir hluta af vinnu J-kk-ef T-kk-ef vegna ársreikningagerðar frá árinu 2011, að því er virðist. Þóknun fyrir þessa meintu vinnu sé áætluð 500.000 krónur á ári án þess að stefnandi færi nokkur rök fyrir því hvers vegna hann telji vinnuna nema sléttum 500.000 krónum á ári eða leggi fram nokkur gögn því til stuðnings, til dæmis tíma- eða vinnuskýrslur J-kk-ef T-kk-ef. Fjárhæð kröfu stefnanda sé því með öllu ósönnuð og ekki annað hægt en að sýkna stefnda af þeim sökum. Þá sé það mjög einkennilegt að stefnandi, sem eigi að vera sérfræðifyrirtæki í reikningshaldi og endurskoðun, haldi ekki utan um unna tíma sína með nokkrum hætti eða geti sýnt fram á gögn til stuðnings kröfunni með einhverjum hætti.

Þá skjóti nokkuð skökku við að utanumhald og skipulag á tímaskráningu og reikningsútskrift hjá stefnanda, sem eigi að vera sérfræðifyrirtæki í reikningshaldi og endurskoðun, sé ekki betra en svo að ekki komi í ljós fyrr en um fjórum árum síðar að til staðar sé óbókuð og óreikningsfærð vinna í þágu stefnda frá árinu 2011.

Í þriðja lagi geti það varla talist tilviljun að þessir óreikningsfærðu tímar komi í ljós og séu settir fram rúmum átta mánuðum eftir að J-kk-nf T-kk-nf hafi hætt störfum hjá stefnanda, en stefnandi virðist bera mikinn kala til J-kk-ef T-kk-ef og vega á óvæginn og ósanngjarnan hátt að mannorði hans. Krafa stefnanda og framsetning málsástæðna í stefnu beri þess óneitanlega merki að markmið þessarar málshöfðunar sé það að koma höggi á J-kk-þf T-kk-þf fremur en að fá kröfuna greidda.

Í fjórða lagi sé óeðlilegt að stefnandi hafi í nokkur ár sent stefnda reikninga fyrir vinnu við ársreikningagerð en aldrei á þessum árum hafi stefnandi séð neitt athugavert við fjárhæð reikninganna eða greiðslur frá stefnda og krafist viðbótargreiðslu. Þetta sé sér í lagi sérkennilegt í ljósi þess að stefnandi vilji nú meina að fjárhæð fyrir vinnu við ársreikningagerð umræddra ára hafi í raun átt að vera þrefalt hærri.

Stefndi kveður að í stefnu sé að finna ýmsar rangfærslur um grundvöll kröfunnar. Þar haldi stefnandi því fram að „engir reikningar eða hlutareikningar“ hafi verið gefnir út vegna vinnu J-kk-ef T-kk-ef fyrir stefnda. Þetta sé rangt og sjáist það á gögnum málsins. Þá komi enn fremur fram í stefnunni að stefndi hafi gefið út verktakamiða til félagsins Hér og þar ehf. vegna reikningslegrar aðstoðar. Á umræddum verktakamiðum sé hvergi minnst á reikningslega aðstoð og því sé fyrrgreind fullyrðing stefnanda villandi.

Þegar litið sé heildstætt til allra atriða málsins, auk fjárhæðar kröfunnar, liggi fyrir að krafa stefnanda sé einfaldlega mjög ótrúverðug og ósennileg og ekki verði annað séð en hún sé hreinn tilbúningur. Beri af þeim sökum að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Stefndi byggir jafnframt á því að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti við innheimtu og sé krafa hans af þeim sökum fallin niður. Krafa stefnanda grundvallist á meintri vinnu í þágu stefnda frá árinu 2011. Stefnandi hafi engan reka gert að því að aðhafast nokkuð til fá þessa meintu vinnu greidda fyrr en um fjórum árum eftir að vinnan átti að hafa farið fram. Fyrir liggi í málinu að stefnandi hafi fyrst farið fram á greiðslu fyrir þessa meintu vinnu þegar reikningur nr. 15895 hafi verið gefinn út, 22. ágúst 2014. Stefnandi geti ekki borið fyrir sig að meint óreikningsfærð vinna í þágu stefnda hafi ekki uppgötvast fyrr en eftir starfslok J-kk-ef T-kk-ef og að hann hafi ekki getað krafist greiðslu hennar fyrir þann tíma. Stefnanda hefði mátt vera kunnugt um þetta strax eftir að umrædd vinna hafi verið innt af hendi og þá strax átt að krefjast greiðslu. Hann verði að bera hallann af því að hafa ekki uppgötvað þetta fyrr. Enn ríkari skylda hvíli á stefnanda, sem endurskoðendafyrirtækis, til að halda vel utan um slíka innheimtu óreikningsfærðrar vinnu. Því verði að gera enn ríkari kröfur til stefnanda um að sýna ekki af sér tómlæti.

Í stefnu komi fram að stefnandi hafi yfirfarið alla reikningagerð J-kk-ef T-kk-ef strax í desember 2013 þar sem stefnandi hafi talið að ekki væri allt með felldu við reikningagerð og reikningaútgáfu hans. Þrátt fyrir þá yfirferð, í desember 2013, hafi stefnandi ekki gefið út reikning á stefnda fyrr en rúmum átta mánuðum síðar, eða 22. ágúst 2014. Enga útskýringu sé að finna í stefnu á því hvers vegna reikningurinn hafi ekki verið gefinn út strax í desember 2013 þegar fyrrgreind yfirferð stefnanda hafi farið fram.

Verði ekki fallist á það að krafa stefnanda sé fallin niður vegna tómlætis byggir stefndi á því að sá hluti kröfunnar kunni að vera fyrndur. Óljóst sé í kröfugerð stefnanda hvort vinnan hafi farið fram á árinu 2011. Þar sem hvorki tímaskýrslur né önnur gögn séu lögð fram til stuðnings kröfunni sé heldur ekki ljóst hvenær á árinu 2011 sú vinna eigi að hafa farið fram. Fyrningarfrestur fyrir þessa vinnu hafi byrjað að líða strax eftir að hún hafi verið unnin, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007, og krafa stefnanda fyrnist á fjórum árum, sbr. 3. gr. sömu laga. Stefnandi hafi þó ekki slitið fyrningu fyrr en með birtingu stefnu, 20. maí 2015. Því sé ljóst að sá hluti kröfu stefnanda sem byggi á vinnu sem innt var af hendi fyrir 20. maí 2011 hafi þá verið orðinn eldri en fjögurra ára og sé því fyrndur.

Þá byggir stefndi á því að tilvísun stefnanda til meginreglu kröfuréttar, um að kröfuhafi sem ekki hafi fengið fullar efndir eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt hafi verið, sé algjörlega haldlaus og eigi á engan hátt við í þessu máli.

Í fyrsta lagi liggi fyrir að stefnandi hafi krafið stefnda um greiðslur fyrir vinnu í hans þágu með útsendum reikningum sem stefnandi hafi sjálfur gefið út og að fjárhæð sem stefnandi hafi einhliða ákveðið. Þessa reikninga hafi stefndi greitt að fullu og hafi stefnandi tekið athugasemdalaust við öllum greiðslum frá stefnda og ekki gert athugasemdir við greiðslur hans fyrr en um fjórum árum eftir að hann tók við þeim. Slík háttsemi stefnanda jafngildi því að stefnandi hafi gefið út fullnaðarkvittun um greiðslu og glati því rétti sínum til frekari efnda.

Í öðru lagi hafi stefndi verið í góðri trú um að greiðslur hans væru réttar og fælu í sér fullar efndir. Stefndi hafi greitt fyrir alla þjónustu J-kk-ef T-kk-ef með greiðslu reikninga frá stefnanda og Hér og þar ehf. Þar sem J-kk-nf T-kk-nf hafi verið endurskoðandi stefnda og séð um alla vinnu er tengdist uppgjöri, reikningshaldi eða ársreikningagerð hafi stefndi alltaf litið svo á að hann væri í viðskiptum við J-kk-þf T-kk-þf en ekki stefnanda. Stefnda hafi ekki verið kunnugt um hvernig réttar- eða samningssambandi stefnanda og J-kk-ef T-kk-ef hafi verið háttað og geti stefndi ekki borið ábyrgð á því hvernig J-kk-nf T-kk-nf hafi kosið að haga innheimtu fyrir þessa þjónustu sína. Stefnandi verði því að beina kröfu sinni að J-kk-þgf T-kk-þgf þar sem fyrir liggi að stefndi hafi þegar að fullu greitt fyrir þjónustu J-kk-ef T-kk-ef í góðri trú um að greiðslan væri fullnaðaruppgjör.

Í þriðja lagi bendir stefndi á að hafi stefnandi ekki uppgötvað það fyrr en mörgum árum síðar að hann teldi sig ekki hafa fengið fullnaðargreiðslu frá stefnda sé það stórkostlegt hirðuleysi stefnanda en ekki röngum lagaskilningi um að kenna, líkt og í tilvitnuðum hæstaréttardómum. Því sé ljóst að með slíkri háttsemi, einni og sér, hafi stefnandi fyrirgert rétti sínum til viðbótargreiðslu. Þá verði að gera enn ríkari kröfur til stefnanda í þessum efnum þar sem stefnandi sé sérfræðifyrirtæki á sviði bókhalds og endurskoðunar.

Stefnandi taki fram í stefnu að J-kk-nf T-kk-nf hafi notið fulls trausts hjá stefnanda til þess að annast utanumhald og reikningsútskrift vegna vinnu sinnar fyrir stefnda. Stefnandi virðist byggja kröfugerð sína á því að J-kk-nf T-kk-nf hafi innheimt greiðslur í gegnum Hér og þar ehf., sem að mati stefnanda hafi átt að greiðast til hans. Ef stefnandi telur sig eiga kröfu vegna fyrrgreinds verði hann að beina slíkri kröfu að J-kk-þgf T-kk-þgf en ekki að stefnda. Því beri að sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts.

Þá byggi stefnandi á því að ársreikningar stefnda fyrir árin 2008 til 2012 hafi verið gerðir í nafni stefnanda og af þeim sökum sé ljóst að stefndi hafi keypt þjónustu af stefnanda. Þrátt fyrir að J-kk-nf T-kk-nf hafi annast gerð ársreikninganna hafi hann gert það sem starfsmaður stefnanda og fyrir hönd stefnanda. Stefndi hafnar slíkum staðhæfingum stefnanda með öllu. Stefndi hafi litið svo á að hann hafi verið í viðskiptum við J-kk-þf T-kk-þf sem löggiltan endurskoðanda en ekki stefnanda. Fyrir þjónustu J-kk-ef T-kk-ef hafi stefndi greitt bæði stefnanda og Hér og þar ehf. og því ekkert athugavert við það að ársreikningum kunni að hafa verið skilað í nafni stefnanda. Stefnda hafi þó aldrei verið kunnugt um það hvernig ársreikningar hafi verið gerðir, settir fram eða þeim skilað. Slíkt hafi, eðli málsins samkvæmt, verið á ábyrgð J-kk-ef T-kk-ef, sem endurskoðanda stefnda, og hafi stefndi treyst honum fullkomlega til þess. Umræddir ársreikningar séu hvorki undirritaðir af stefnda né J-kk-þgf T-kk-þgf og séu því engin sönnun á því að ársreikningum þessara ára hafi verið skilað í nafni stefnanda. Þessir ársreikningar virðist eingöngu hafa verið útbúnir, prentaðir á bréfsefni og með auðkenningu stefnanda, sérstaklega fyrir höfðun þessa máls. Því til staðfestingar bendir stefndi á að ársreikningum stefnda, sem skilað hafi verið til ríkisskattsstjóra og ársreikningaskrár öll þessi ár hafi ekki verið skilað á bréfsefni stefnanda. Með slíkri staðhæfingu fallist stefnandi á að J-kk-nf T-kk-nf hafi einn annast gerð ársreikninganna og staðfesti sú staðhæfing, með vísan til þess sem þegar sé fram komið, enn frekar að J-kk-nf T-kk-nf hafi séð um alla vinnu fyrir stefnda og borið ábyrgð á henni og innheimtu hennar, með fullu samþykki og vitund stefnanda.

Verði ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu byggir stefndi á því að lækka eigi kröfu stefnanda verulega. Stefndi byggir kröfu sína um verulega lækkun stefnufjárhæðarinnar á öllum sömu málsástæðum og kröfu sína um sýknu. Til stuðnings lækkunarkröfu sinni vísar stefndi sérstaklega til þess hve óljós og illa sundurliðuð krafa stefnanda sé og hve langur tími hafi liðið frá því að meint vinna átti að hafa verið unnin þar til stefnandi krafðist greiðslu. Stærsti hluti kröfu stefnanda sé því fallinn niður fyrir tómlæti.

Stefndi krefst þess í öllum tilfellum að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að skaðlausu með vísan til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Stefndi byggir á því að stefnanda verði, með vísan til 2. mgr. 131. gr., sbr. a- og c-lið 1 mgr. 131. gr. í lögum nr. 91/1991, gert að greiða álag á málskostnað. Stefndi telur málsókn þessa með öllu þarflausa þar sem stefnandi hafi aldrei sent fyrirspurnir til J-kk-ef T-kk-ef varðandi meinta óreikningsfærða vinnu fyrir stefnda. Þá hafi stefndi áður verið búinn að benda stefnanda á að hann hefði að fullu greitt J-kk-þgf T-kk-þgf sem endurskoðanda sínum fyrir alla vinnu og J-kk-nf T-kk-nf hafi staðfest við sig að svo væri. Hafi stefnandi þrátt fyrir þetta kosið að beina máli þessu að tilefnislausu að sér og dregið sig að þarflausu inn í deilur sínar við J-kk-þf T-kk-þf í stað þess að beina kröfu sinni beint að J-kk-þgf T-kk-þgf.

Um lagarök vísar stefndi sérstaklega til meginreglna samningaréttar og kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, laga um þjónustukaup nr. 42/2000, innheimtulaga nr. 95/2008, laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

V

Í máli þessu deila aðilar um hvort stefndi hafi greitt stefnanda með fullnægjandi hætti fyrir þjónustu stefnanda í þágu stefnda. Stefnandi heldur því fram að vinna J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef fyrir stefnda árin 2011-2013 sé vangreidd. Stefndi hafnar greiðsluskyldu og kveðst hafa greitt fyrir þjónustuna samkvæmt samkomulagi sem hann hafi gert við J-kk-þf T-kk-þf K-kk-þf, löggiltan endurskoðanda, sem stefndi telur vera þann aðila sem hann hafi átt í viðskiptum við.

Í skýrslutöku fyrir dóminum staðfesti S-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri og aðaleigandi stefnanda, að J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf hefði verið starfsmaður og launþegi hjá stefnanda til fjölda ára. Í kringum árið 2005 hafi J-kk-nf T-kk-nf að auki verið skráður 10% hluthafi í stefnanda að hans ósk. S-kk-nf bar að J-kk-nf T-kk-nf hefði skrifað tímaskýrslur í upphafi en á árinu 2005 hafi hann farið að vinna alfarið í verkefnum sem hann sjálfur hafi komið með til stefnanda og haldið utan um tímaskráningar og reikningsútskriftir vegna þeirra. S-kk-nf lýsti því þannig að J-kk-nf T-kk-nf hefði gert handrit að reikningi, sem síðan hafi verið útbúinn af starfsmönnum stefnanda. Hann kvað J-kk-þf T-kk-þf hafa haft takmarkað svigrúm til þess að veita afslátt af vinnu sinni og jafnframt kvaðst hann aldrei hafa gefið J-kk-þgf T-kk-þgf leyfi til þess að taka að sér aukaverk samhliða starfi sínu hjá stefnanda. Þó hafi ekki verið gerður skriflegur samningur sem bannaði J-kk-þgf T-kk-þgf að taka að sér önnur verkefni.

J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf bar fyrir dóminum að frá árinu 2004 hefði hann ekki unnið fyrir fyrirsvarsmann stefnanda heldur eingöngu fengist við eigin verkefni. Þá hafi hann í lok árs 2013 hætt störfum hjá stefnanda. J-kk-nf kvaðst hafa hagað verkefnum sínum eins og hann vildi en hvorki munnlegt né skriflegt samkomulag hafi verið gert milli hans og S-kk-ef um það hvernig þeirra starfssambandi væri háttað. J-kk-nf T-kk-nf hélt því fram að hann hefði verið algjörlega sjálfstæður í verkefnum sínum og að hann hafi aldrei litið svo á að S-kk-nf hefði boðvald yfir sér. Þá kvaðst hann hafa stjórnað því hvernig hann innheimti fyrir þjónustuna sem hann hefði látið í té og að hann hefði aldrei fengið tilmæli um það, hvernig ætti að rukka fyrir þau verkefni sem hann hafi haft umsjón með. Hann hafi skrifað reikninga og miðað gjaldið við það sem hann hafi metið eðlilegt. Þá hafi hann aldrei skrifað tímaskýrslur eða miðað við ákveðna taxta. Hann kvaðst stundum hafa áætlað einhverja fjárhæð fyrir vinnu starfsmanna stefnanda og að það hafi þá bæst við upphæð reikningsins sem hann hafi gefið út. J-kk-nf T-kk-nf kvað fyrirsvarsmenn þeirra félaga sem hann vann fyrir gjarnan hafa komið heim á skrifstofuna hans.

Af framburði þeirra S-kk-ef S-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, og J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef fyrir dóminum má ráða að þegjandi samkomulag hafi ríkt á milli þeirra um að J-kk-nf T-kk-nf héldi utan um sín verkefni sjálfur. Ljóst þykir að honum hafi verið treyst til þess að sjá um reikningagerð vegna þeirra félaga sem hann hafði umsjón með og að honum hafi ekki verið veitt tilmæli frá fyrirsvarsmanni stefnanda um hvernig staðið skyldi að henni. Verður því að líta svo á að J-kk-nf T-kk-nf hafi haft stöðuumboð til þess að útbúa og gefa út reikninga til þeirra viðskiptavina sem hann vann fyrir en samkvæmt framburði J-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi áætlaði hann upphæð reiknings út frá þeirri vinnu sem unnin var. Þá verður að telja að fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf S-kk-nf, hafi ekki haft yfirsýn yfir þau verkefni sem J-kk-nf T-kk-nf vann fyrir stefnda en samkvæmt gögnum málsins gerði hann fyrst athugasemdir við störf J-kk-ef T-kk-ef í þágu stefnda á árinu 2013. Þá er jafnframt ljóst að reikningurinn, sem stefnandi krefur stefnda um greiðslu á vegna vinnu J-kk-ef T-kk-ef, á tímabilinu 2011-2013, er áætlaður af fyrirsvarsmanni stefnanda og útbúinn eftir á.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki greitt þá reikninga sem honum bárust vegna þjónustu J-kk-ef T-kk-ef frá félagi hans, Hér og þar ehf., í góðri trú um að það væri fullnaðargreiðsla fyrir þá þjónustu sem J-kk-nf T-kk-nf lét stefnda í té, sem starfsmaður stefnanda. S-kk-nf A-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, bar fyrir dómi að hann hefði ávallt litið svo á að hann ætti í viðskiptum við J-kk-þf T-kk-þf K-kk-þf en ekki stefnanda. Breytti engu þar um að nafn stefnanda birtist á framlögðum ársreikningum stefnda. Þá bar S-kk-nf enn fremur að hann hefði ekki þekkt hvernig innra skipulagi stefnanda væri háttað og að hann hefði aldrei hitt fyrirsvarsmann stefnanda. S-kk-nf sagðist hafa treyst J-kk-þgf T-kk-þgf og því borgað þá reikninga sem stefnda bárust frá honum. Taldi hann að stefndi væri búinn að fullgreiða fyrir þjónustuna sem J-kk-nf T-kk-nf lét stefnda í té en í henni hafi einnig falist ráðgjöf fyrir stefnda. Loks kvað S-kk-nf rekstur Smárahótels hafa verið keyptan út úr félaginu í kringum árið 2010 og að stefndi hefði bókara í vinnu, sem þýddi að vinna endurskoðanda væri lítil fyrir vikið.

Þegar allt framangreint er virt er ekki unnt að fallast á það með stefnanda, gegn neitun stefnda, að stefndi hafi ekki greitt Hér og þar ehf. í góðri trú um að þar með hefði hann greitt að fullu fyrir þjónustu J-kk-ef T-kk-ef. Skiptir í þessu sambandi hvorki máli að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi hitt J-kk-þf T-kk-þf í einhver skipti í húsnæði stefnanda að Skipholti né að nafn stefnanda standi á framlögðum ársreikningum stefnda. J-kk-nf T-kk-nf staðfesti fyrir dóminum að bókhald stefnda hefði borist honum næstum fullunnið á árunum 2011-2013. Þá hafi þær greiðslur sem stefndi innti af hendi við Hér og þar ehf. fyrir veitta þjónustu verið fullnaðargreiðslur. Þá verður ekki séð af umkröfðum reikningi stefnanda nr. 15895, að tekið hafi verið tillit til þeirra greiðslna sem stefndi hefur þegar greitt stefnanda á tímabilinu frá 2011 til 2013 en í málinu liggja fyrir reikningar frá stefnanda sem gefnir voru út á tímabilinu og óumdeilt er að stefndi greiddi. Hvað sem líður ætlaðri grandsemi stefnda um hvort hann hafi vitað eða mátt vita að greiðslan væri ófullnægjandi þegar hann innti hana af hendi verður ekki fram hjá því horft að stefnandi, sem er endurskoðunarfyrirtæki, hófst handa við að innheimta fyrir ætlaða vangreidda vinnu í lok mars 2014, en þá voru liðin þrjú ár frá því vinnan átti að hafa hafist.

Eins og áður greinir hafði J-kk-nf T-kk-nf umboð til þess að ákveða þá þóknun sem stefndi skyldi greiða fyrir þjónustuna og var honum enn fremur treyst til þess af stefnanda. Þegar það er virt verður að leggja sönnunarbyrði fyrir því, að greiðslan hafi ekki falið í sér fullnaðaruppgjör milli aðila, á stefnanda. Slík sönnun er ekki komin fram í málinu.

Með vísan til þess sem að framan hefur verið rakið verður ekki talið að stefnandi hafi fært fram haldbærar sannanir fyrir grundvelli kröfu sinnar um að stefndi hafi vangreitt fyrir þá þjónustu sem honum var veitt af starfsmönnum stefnanda. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Við aðalmeðferð málsins hélt stefnandi því fram að félag J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, Hér og þar ehf., hefði ekki verið réttur aðili til þess að taka á móti greiðslum frá stefnda. Stefndi mótmælti þessu og taldi að hér væri ný málsástæða fram komin. Stefnandi heldur því fram í stefnu að stefnda hafi borið að greiða stefnanda fyrir endurskoðunarþjónustu í hans garð en ekki félagi J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, Hér og þar ehf. Verður því að líta svo á að umrædd málsástæða sé ekki ný og þar með of seint fram komin.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefnandi, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, gert að greiða stefnda málskostnað. Við ákvörðun fjárhæðarinnar verður litið til þess að mál þetta er eitt af ellefu málum, sem stefnandi höfðaði og rekin hafa verið samhliða fyrir dóminum vegna sams konar eða sambærilegra krafna. Í því ljósi þykir málskostnaður hæfilega ákveðinn 200.000 krónur, en ekki þykir ástæða til að beita heimild í 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Nýborg ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Endurskoðendaþjónustunnar ehf.

Stefnandi greiði stefnda, 200.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf