E-6324/2005

Mál þetta sem dómtekið var föstudaginn 7. apríl sl., endurupptekið 25. s.m. og dómtekið á ný 11. maí sl., höfðaði K-kk-nf J-kk-nf, Hraunbæ 96, Reykjavík gegn Myllunni-Brauði ehf., Tunguhálsi 11, Reykjavík með stefnu birtri 6. október 2005.

Dómkröfur stefnanda eru þær að viðurkennt verði með dómi að hann eigi skaðabótarétt á hendur stefnda vegna tjóns sem hann hafi orðið fyrir í vinnuslysi 24. janúar 2005 er hann hafi runnið til á vörulyftu öktækisins AB-578 og fallið við það og slasast á vinstra fæti.

Þá krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða málskostnað og við þá ákvörðun verði tekið tillit til þess að hann sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og hann dæmdur til að greiða málskostnað. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður látinn falla niður.

II

Stefnandi var starfsmaður stefnda í vöruafgreiðslu hans í Skeifunni 19 í Reykjavík. Hann var aðstoðarmaður J-kk-ef J-kk-ef, ökumanns og eiganda bifreiðinnar AB-578, við fermingu hennar, útakstur og affermingu. Bifreiðinni hafði verið ekið aftur á bak með opinn vörukassann að dyrum vöruafgreiðslunnar hinn 24. janúar 2005, en þar fyrir innan var svokallaður „rampur“. Taka átti vörur af bílnum og hlaða hann að nýju. Lyfta, sem er aftan á vörukassanum, hafði verið látin síga niður á gólf rampsins og var á henni halli frá bílpallinum niður á gólfið. Klaki eða snjór var fyrir framan dyrnar sem bíllinn stóð við og mun hann af þeim sökum hafa staðið nokkru hærra en þegar snjólaust var. Því var meiri halli á vörulyftunni en venjulega, en hann mun alltaf hafa verið einhver. Stefnandi gekk upp eftir vörulyftunni áleiðis inn á bílpallinn, féll við það og brotnaði vinstri fótur hans um ökklann. Lögreglan og vinnueftirlitið komu á staðinn skömmu seinna. Í skýrslu vinnueftirlitsins segir að hált hafi verið á gólfi í rampi 5 og á vörulyftu bílsins vegna fitu sem „sennilega stafi frá afurðum verksmiðjunnar, brauðum og kökum.“ Þá segir í skýrslunni: „meginorsök slyssins má helst rekja til hálku á gólfi rampsins og á vörulyftu bílsins.“ Vinnueftirlitið gaf þau fyrirmæli að gripið yrði til ráðstafana til að draga úr hálku á gólfi í rampi 5. Í skýrslu lögreglu er sagt að stefnandi hafi verið fluttur með sjúkrabifreið á slysadeild Landspítalans í Fossvogi til rannsóknar, en hann hafi kvartað um verki í vinstra fæti.

III

Stefnandi kom fyrir dóminn og skýrði frá því að hann hefði byrjað að vinna hjá stefnda 11. maí 2001. Áður hefði hann unnið hjá fyrirtækinu Flytjanda við flokkun og pökkun á vörum í vöruhúsi en ekki útkeyrslu. Hann hefði byrjað að vinna í þvottahúsi stefnda en síðan, eða einhvern tíma á árinu 2003, hefði hann verið fluttur til og þá aðstoðað bílstjóra á frystibíl sem hafi verið notaður til þess að keyra út brauð. Það starf hefði verið svipað frá degi til dags. Á morgnana hefðu þeir ekið frosnum brauðum á flokkunarstöð hjá Eimskip og flokkað brauðin þar eftir því til hverra þau áttu að fara og síðan ekið þeim þangað ef þeir staðir voru innanbæjar. Brauðin hefðu verið í pappakössum og sumir kassarnir settir á palla sem ekið hefði verið upp á bílinn með handlyftara en aðrir bornir í fanginu. Hann hefði byrjað á því að taka til vörurnar og síðan hefði hann og bílstjórinn sett þær á bílinn. Þegar slysið varð hafi þeir aftur á móti ætlað að taka afgangsvörur af bílnum og setja inn í húsið að Skeifunni 19. Á rampgólfinu, sem sé úr krossviði, hefði verið saggi og drulla sem hefði fest neðan í skóna en fyrir því hefði hann ekki gert sér grein. Hann hefði af þessum sökum runnið á bíllyftunni á leið upp á bílpallinn, dottið og slasað sig á vinstra fæti. Stefnandi kvaðst ekki hafa verið með neitt í fanginu þegar þetta varð. Stefnandi taldi lyftuna á bílnum vera yfir metra á lengd. Stefnandi kvaðst hafa verið í strigaskóm með grófum sóla. Þetta hefðu verið svipaðir skór og hann hefði áður verið í við vinnu sína. Stefnandi mundi ekki hvort hann hefði stigið hægri eða vinstri fæti fyrst upp á lyftuna, hann hefði verið búinn að taka eitt skref og verið u.þ.b. á lyftunni miðri. Rampurinn sé óupphitaður eins og allt húsið. Stefnandi taldi að aðstæðurnar hefðu verið óvenjulegar að því leyti að á rampinum hefði verið meiri drulla og bleyta en venjulega, en bleyta bærist inn um dyrnar þegar þær stæðu opnar. Þessi rampur væri hreinsaður kannske vikulega og myndi hann segja að óhreinindin hefðu verið að safnast upp á rampinum. Óhreinindi hefðu verið á lyftunni sjálfri, s.s. hveiti, og bleyta hefði borist af rampinum með skóm sínum. Klaki hefði verið undir bílnum og hann staðið hærra en venjulega, ca 12 cm, og hallinn á lyftunni inn á gólf rampsins því meiri. Venjulega lægi lyftan lárétt inn á rampinn. Aldrei hefði verið hreinsað af planinu fyrr en í óefni hefði verið komið. Stefnandi kvaðst hafa kvartað undan þessum aðstæðum við verkstjórann, J-kk-þf H-kk-þf, en kvartanir hefðu verið illa séðar hjá stefnda.

Vitnið, Ó-kk-nf J-kk-nf, gaf skýrslu fyrir dóminum. Vitnið kvaðst muna eftir slysinu, en hann hafi þá verið og sé enn verkstjóri hjá stefnda. Hann kvað verksvið stefnanda hafa verið það að tína til vörur út úr frosti og aðstoða bílstjóra við að aka þeim til verslana. Yfirleit væru tvær ferðir farnar á dag en stundum þrjár. Þegar slysið varð hafi stefnandi og bílstjórinn sennilega verið að ná í vörur til þess að fara með niður í Eimskip og hafi það væntanlega verið önnur ferðin þann dag. Vitnið sagði að verktaki mokaði kring um allt húsið um leið og eitthvað snjóaði og kæmi hann ótilkvaddur um leið og þörf væri á að hans dómi. Vitnið kvaðst ekki muna eftir því hvort bíllinn hefði staðið á klaka og því hærra en venjulega. Vitnið kvaðst ekki kannast við að stefnandi hefði kvartað við sig um að mikill halli væri á lyftu bílsins. Í hvert skipti, eftir að bíll hefði verið fermdur, væri gólf rampsins þrifið eða tvisvar á dag. Það væri gert með vélum. Vitnið sagði að þrifastjórinn hefði eftirlit með þessu. Vitnið sagði að alltaf væri halli á lyftunni inn á rampinn, hún væri aldrei lárétt. Eftir myndum að dæma væri ekki meiri halli á lyftunni en venjulega væri. Sú bleyta sem í rampinum væri kæmi inn þegar verið væri að ferma bílana, stæði rigning inn um dyrnar. Húsið sjálft læki alls ekki. Vitnið sagði að ekki hefðu orðið önnur slys þarna á staðnum.

Vitnið, J-kk-nf J-kk-nf, gaf skýrslu fyrir dóminum, en hann er eigandi frystibílsins AB-578. Stefnandi aðstoðaði hann við útkeyrsluna. Vitnið fullyrti að bíllinn hefði staðið hærra en venjulega vegna þess að svell hefði verið yfir öllu planinu við húsið. Meiri halli hefði því verið á vörulyftunni en venjulega en á henni væri alltaf einhver halli. Hurðirnar á bílnum væri venjulega hægt að opna inn í rampinn, en af myndum sæist að þær hefðu verið lagðar upp að hliðum bílsins sem væri vegna þess að bíllinn hefði staðið það hátt að ekki hefði verið hægt að opna þær inn í rampinn. Í þetta skipti hafi þeir verið byrja á að taka brauð út úr bílnum sem gengið hafi af til þess að fara með þau inn í frost. Síðan hafi staðið til að ferma bílinn. Vitnið kvaðst hafa heyrt dynk þegar stefnandi féll en ekki séð hann falla. Vitnið sagði að gólf rampsins hefði verið blautt í þetta skipti. Gólfið væri stundum þurrt og stundum blautt og kæmi bleytan að utan. Bleytan væri út við dyr en hún bærist inn eftir gólfinu við umferð um það. Vitnið kvaðst ekki hafa hugmynd um hvernig þrifum á rampinum væri háttað. Stundum gæti verið einhvers konar fita, brauðfita, sem bærist með hjólunum á tjökkunum. Vitnið kvaðst ekki muna hvort rampurinn hefði verið blautari eða óhreinni þennan dag en aðra daga, þetta hafi ekki verið neitt sérstaklega öðru vísi en venjulega. Vitnið kvað þá stefnanda hafa unnið við sams konar aðstæður og voru í þetta skipti, þeir hefðu verið vanir að vinna saman og þetta hefði verið rútínuvinna. Það eina sem óvenjulegt hefði verið væri að bíllinn stóð hærra en vant var. Vitnið sagði planið stundum hafa verið mokað en ekki hreinsað niður í malbik.

Vitnið, J-kk-nf H-kk-nf I-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda, kvaðst sjálfur ekki hafa verið í húsinu þegar slysið varð en muna eftir atvikinu. Stefnandi hafi unnið undir sinni stjórn. Vitnið kvað rampinn þrifinn á morgnana eftir dreifingu. Ekki sé mikið um að vera eftir morgundreifinguna en rampurinn sé þrifinn síðdegis, sé þess talin þörf. Fylgst sé með því hvort rampurinn er óhreinn og hann þá þrifinn þegar svo sé. Klaki geti sest á planið fyrir utan húsið og séu það þekktar aðstæður sem menn séu vanir að vinna við. Alltaf sé einhver halli á vörulyftunni, en hann geti verið mismunandi eftir því hvort bíllinn sé hlaðinn eða tómur. Vitnið kvaðst ekki kannast við að kvartað hefði verið við sig yfir því að í þetta skipti væri hallinn á lyftunni meiri en venjulega. Vitnið sagði að þar sem um frystibíl væri að ræða gæti lyftan verið blaut og því hál. Gólf rampsins séu úr riffluðum dekkkrossviði og ætti því ekki að vera hált þó að á því væri einhver bleyta.

Lögmenn aðila og dómarinn gengu á vettvang 25. apríl sl. og skoðuðu rampinn þar sem slysið varð, undir leiðsögn verkstjórans Ó-kk-ef J-kk-ef. Rampurinn er ystur 5 slíkra sem byggðir eru út úr húsinu að Skeifunni 19. Er því annar hliðarveggur hans útveggur og mun vera einangraður, svo og loftið yfir honum. Á gólfinu er vatnsheldur krossviður og er yfirborð hans örlítið upphleypt eins og væri með þéttriðnu neti sem gerir viðinn stamari en annars væri. Þar sem umferðin er mest um gólfið er krossviðurinn slitinn. Rennihurð er fyrir dyrum og gengur hún niður á planið fyrir utan. Gólf rampsins er í nokkurri hæð frá planinu og nær ekki alveg út að hurðinni. Þessa aðstöðu verður að telja góða fyrir þá vinnu sem þar fer fram. Þá var lögmönnum og dómara sýnd vélknúin ryksuga með sóp sem notuð er til þess að þrífa rampana og þeim tjáð að einnig væri notuð til þrifanna vélknúin þvottavél þegar þurfa þætti.

IV

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að aðstæður á vinnustað stefnanda, þegar hann varð fyrir slysinu, hafi verið óvenjulegar og því ólíkar þeim sem hann hafi átt að venjast við vinnu sína. Vörubíllinn hafi staðið á klakabunka og því hærra en venjulega og hallinn á vörulyftunni inn á gólfið því meiri. Stefndi hafi vanrækt að láta hreinsa klakann úti fyrir dyrunum eins og honum hafi borið að gera og auðvelt hafi verið. Þá hafi verið óvenju mikil óhreinindaskán, fita og bleyta, á gólfi rampsins sem stefnandi hafi borið með sér neðan í skóm sínum og hafi það, ásamt hallanum á lyftunni, leitt til þess að hann hafi runnið til, dottið og slasast, eins og komi fram í vottorði vinnueftirlitsins og vitnisburði þess starfsmanns sem hafi komið á vettvang og gert skýrslu um slysið. Vinnuaðstæður stefnanda hafi því verið óvenjulegar, ófullnægjandi og hættulegar. Þótt stefndi hafi ekki verið eigandi frystibílsins beri hann ábyrgð gagnvart stefnanda á því að bíllinn, sem hafi verið hluti af vinnustað stefnanda, væri í fullnægjandi ástandi. Stefndi hafi samkvæmt því sem að framan segi ekki tryggt að aðbúnaður á vinnustaðnum væri með þeim hætti sem lög áskildu, einkum 13. og 42. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og 3. og 6. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða. Um saknæmt athæfi sé að ræða sem leiði til þess að stefndi beri bótaábyrgð á því tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir.

Af hálfu stefnda er því andmælt að aðbúnaði á vinnustað stefnanda hafi í nokkru verið ábótavant eða aðstæður ófullnægjandi. Ágreiningslaust sé að einhver hálka kunni að hafa verið á vinnustaðnum enda þótt hann hafi verið þrifinn reglulega og nýbúið að þrífa hann í þetta skipti. Hálku sé þó ekki hægt að sjá á þeim myndum sem lagðar hafi verið fram í málinu. Útilokað sé að koma í veg fyrir alla hálku miðað við þá starfsemi sem þarna fari fram. Hláka hafi verið utan dyra síðustu tvo sólarhringana áður en slysið varð en planið í kringum húsið sé hreinsað reglulega þó að ekki sé það skrapað niður í malbik. Vinnueftirlitið nefni ekki að bíllinn hafi staðið hátt en það skipti ekki sköpum þótt bíllinn hafi staðið hærra en vant var því að stefnandi hafi margsinnis unnið við slíkar aðstæður. Þetta hafi starfsmaður vinnueftirlitsins staðfest fyrir dómi. Þeir starfsmenn stefnda hafi verið búnir að fara eina ferð um morguninn og stefnandi hafi þá gert sér grein fyrir hallanum á bíllyftunni. Engar kvartanir hafi borist stefnda vegna aðstæðna á vinnustaðnum og ekkert liggi fyrir um það að bleyta hafi verið á gólfi rampsins. Þess beri að gæta að stefndi eigi ekki frystibílinn og beri því ekki ábyrgð á ástandi hans.

Slysið verði aðeins rakið til óaðgæslu stefnda eða óhappatilviks hans. Verk stefnanda hafi verið einfalt og hafi hann í hundruð skipta unnið við sömu aðstæður. Því sé mótmælt af hálfu stefnda að hann hafi brotið lög, eins og stefnandi haldi fram. Stefnandi vísi til almennra ákvæða laga sem ekki eigi við í því tilviki sem hér um ræði. Allri sök sé því mótmælt af hálfu stefnda og kröfum stefnanda alfarið hafnað.

V

Það er upplýst að stefnandi var búinn að vinna við útkeyrslu brauða hjá stefnda í a.m.k. eitt og hálft ár áður en slysið varð. Hann hlaut því að vera kunnugur öllum aðstæðum á vinnustaðnum, sem í sjálfu sér eru einfaldar, sem og verkið sem hann vann. Það er enda svo að slysið verður ekki vegna þess að eitthvað óvænt hafi borið að höndum heldur vegna þess að stefnanda varð fótaskortur á leið sinni upp á bílpallinn til þess að ná í vörur sem þar voru. Hann var í þetta skiptið ekki með vörur í fanginu eða á bretti, eins og vörurnar munu yfirleitt vera fluttar á upp á bílinn. Það er mjög líklegt að vegna klaka á planinu hafi bíllinn staðið hærra en þegar planið er autt, og því meiri halli á vörulyftunni fyrir vikið. Af myndum að dæma er hallinn á vörulyftunni ekki óeðlilega mikill og starfsmaður Vinnueftirlits ríkisins var þeirrar skoðunar enda gerði hann ekki athugasemdir við hallann á vörulyftunni í skýrslu sinni um slysið og aðstæður á vettvangi. Stefnanda hlaut og að vera auðvelt að gera sér grein fyrir þeim halla sem á vörulyftunni var og haga göngu sinni í samræmi við það. Verður ekki fallist á að þessar aðstæður út af fyrir sig hafi leitt til slyssins og verða þær því ekki metnar stefnda til sakar. Þá þykir ekki skipta máli varðandi ábyrgð á slysinu, eins og það vildi til, þótt vörulyftan hafi verið á bíl sem ekki er í eigu stefnda.

Stefnandi hefur borið að ástæða slyssins hafi verið sú að á gólfi rampsins hafi verið „saggi og drulla“ sem hefði fest neðan í skóna. Fyrir þessu hafi hann ekki getað gert sér grein og því hafi farið sem fór.

Vitnið, J-kk-nf H-kk-nf I-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda, kvað rampinn þrifinn á morgnana eftir dreifingu, svo og síðdegis sé þess talin þörf. Fylgst sé með því hvort rampurinn er óhreinn og hann þá þrifinn þegar svo sé. Ekki er sérstaklega upplýst hvernig þrifum var háttað daginn sem slysið varð. Upplýst er að stefnandi og bílstjórinn, sem hann vann með, voru að koma úr fyrri ferð dagsins og til þess að skila vörum og búa sig undir að fara síðari ferðina. Samkvæmt framangreindum upplýsingum verkstjórans hefði rampurinn samkvæmt venju þá átt að vera þrifinn eftir morgunferðina.

Vitnið, S-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður vinnueftirlitsins, sagði að rampurinn hafi ekki virst neitt óeðlilega óhreinn en hann treysti sér ekki til að leggja mat á það hvort gólfið hafi verið nýþrifið eins og verkstjórinn, J-kk-nf H-kk-nf, gerði ráð fyrir í vitnisburði sínum. Verður að miða við að ofmælt sé hjá stefnanda að „drulla“ hafi verið á gólfinu og byggja á því sem vitnið, S-kk-nf H-kk-nf, segir að það hafi ekki verið óeðlilega óhreint. Hitt er svo aftur annað að samkvæmt framburði sama vitnis var gólfið frekar hált án þess þó að sú hálka væri sýnileg og taldi vitnið hálkuna stafa af fituhúð eða smiti af fitu á gólfinu sem borist hefði upp á vörulyftuna og valdið því að stefnandi datt þar. Vitnið taldi að hægt væri að varast slíka hálku með betri þrifum og sérstakri meðhöndlun á yfirborði gólfs. Vera kann að einhver bleyta hafi átt þátt í því að stefnandi datt þótt ekki komi það fram í skýrslu vinnueftirlitsins eða vitnisburði starfsmannsins, enda þótt hann minnti að örlítil bleyta hafi verið fremst í rampinum. Þetta verður þó að telja óupplýst.

Eins og fyrr greinir hafði stefnandi unnið sama starf á sama stað í a.m.k. eitt og hálft ár þegar slysið varð. Miðað við að starfið er unnið á sama stað og virðist, samkvæmt skýrslum þeirra sem komu fyrir dóminn, vera með sama hætti frá degi til dags er annað nánast útilokað en stefnandi hafi verið kunnugur þeim aðstæðum sem hann vann við daginn sem slysið varð, m.a. þeim að fita gat verið á gólfinu sem bar að varast. Þá verður og til þess að líta að menn geta hagað göngu sinni þannig að þeir detti án þess að utanaðkomandi atvik hafi leitt til þess. Fallið getur þannig orðið vegna óhappatilviljunar. Í þessu máli verður að telja að miklar líkur séu á að hér hafi komið til óhappatilviljun, en þó verður ekki fram hjá því litið að telja verður í ljós leitt að fita var á gólfi rampsins sem verulegar líkur eru til að hafi átt sinn þátt í því að stefnandi féll. Niðurstaða vinnueftirlitsins er sú að gólfið hefði átt að þrífa af þessari fitu og það gaf fyrirmæli um að svo yrði gert framvegis. Niðurstaða dómsins er sú, með vísan til þess sem að framan segir, að ekki séu efni til að leggja fulla sök á stefnda, Mylluna-Brauð ehf., heldur verði stefnandi að bera hana að hluta. Verður stefnandi þannig að bera tvo þriðju hluta sakar en stefndi, Myllan-Brauð ehf., þriðjung. Stefnandi á því rétt til skaðabóta úr hendi stefnda, Myllunar – Brauðs ehf., sem nemur þriðjungi af því tjóni hans sem rekja má til slyssins 24. janúar 2005.

Málskostnaður, sem stefndi greiði stefnanda, þykir hæfilega ákveðinn kr. 250.000, þ.m.t. virðisaukaskattur.

F-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð.

Stefnandi, K-kk-nf J-kk-nf, á rétt til skaðabóta úr hendi stefnda, Myllunar – Brauðs ehf., sem nemur þriðjungi af því tjóni hans sem rekja má til slyssins sem hann varð fyrir 24. janúar 2005.

Stefndi greiði stefnanda kr. 250.000 í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskatt.

F-kk-nf B-kk-nf.