E-353/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 22. september sl. er höfðað af G-kvk-þgf I-kvk-þgf A-kvk-þgf, kt. 040282-5729, Laufrima 18, Reykjavík, með stefnu birtri 10. janúar sl., á hendur Lífi og heilsu ehf., kt. 600904-2210, Engjateigi 5, Reykjavík.

Stefnandi geri þær kröfur í málinu, að stefnda verði dæmt til að greiða sér skuld að fjárhæð 980.808 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 28/2001 um vexti og verðtryggingu, af 393.093 krónum frá 1. júlí 2010 til 1. ágúst 2010, en af 980.808 krónum frá 1. ágúst 2010 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara er þess krafist, að krafa stefnanda verði lækkuð sem nemur kröfum stefnanda í þrotabú Lystar ehf. Þá er krafist málskostnaðar.

Meðal gagna málsins er að finna yfirlit yfir samþykktar kröfur í þrotabú Lystar ehf., en þar má greina, að krafa stefnanda vegna vangreidds orlofs, að fjárhæð 464.069 krónur, er viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

I

Helstu málavextir eru þeir, að stefnandi réði sig til starfa á veitingastaðnum McDonald's haustið 2003, sem þá var rekinn af Lyst ehf., en nafn veitingastaðarins breyttist í Metro árið 2009. Stefnandi starfaði lengst af sem rekstrarstjóri starfsstöðvar Lystar ehf. í Kringlunni, en fluttist þó eitthvað milli starfsstöðva, einkum til tímabundinna afleysinga. Hinn 9. maí 2010 var stefnanda og öðru starfsfólki á starfsstöð Lystar ehf. í Kringlunni tilkynnt að loka ætti staðnum daginn eftir. Í kjölfarið mætti stefnandi til starfa á starfsstöð Lystar ehf. að Suðurlandsbraut. Stefnandi, sem var ófrísk, veiktist 21. sama mánuðar og varð óvinnufær, þar til hún eignaðist barn 30. júlí um sumarið. Fékk hún greidd laun frá Lyst ehf. fyrir maímánuð, launatímabilið 28. apríl til 27. maí 2010, en fékk engar launagreiðslur eftir það. Lyst ehf. var úrskurðað gjaldþrota 9. júlí 2010. Var stefnanda aldrei sagt upp störfum skriflega, hvorki af hálfu Lystar ehf. né stefnda.

Áður hafði Lyst ehf. gert tvo samninga um sölu á vörulager og lausafé á starfsstöðvum sínum. Hinn fyrri, frá 30. apríl 2010, er kaupsamningur milli Lystar ehf. og Bryggjuhússins ehf., þar sem Lyst ehf. seldi þar til greind áhöld og tæki samkvæmt tækjalista til veitingarekstrar, sem voru staðsett á starfsstöð Lystar ehf. í Kringlunni. Hinn síðari, frá 4. maí 2010, er kaupsamningur og afsal milli Lystar ehf. og stefnda í máli þessu, þar sem stefnda kaupir allan lager og allan búnað seljanda til reksturs veitingahúsa, þ.e. vörulager, lausafé, vélar, áhöld og tæki. Í samningnum er tekið fram, að kaupandi, stefnda, taki yfir skuldbindingar seljanda vegna starfsmanna hans, sem hefji störf hjá kaupanda við upphaf rekstrar, en uppgjör átti að miða við 5. júní 2010, sem var sá dagur, sem kaupandi tæki við hinu keypta og þeim starfsmönnum seljanda, sem störfuðu á starfsstöðvum seljanda að Suðurlandsbraut í Reykjavík og Smáratorgi í Kópavogi, sem það kysu. Sambærileg ákvæði er ekki að finna í fyrri samningnum, en Bryggjuhúsið ehf. réði þó til sín hluta af þeim starfsmönnum, sem starfað höfðu á starfsstöð Lystar ehf. í Kringlunni. Fyrir liggur í málinu, að stefnda tók við rekstri ofangreindra starfsstöðva samkvæmt kaupsamningi 2. júní 2010.

Stefnandi leitaði til stéttarfélags síns, sem sendi stefnda bréf 8. júlí 2010, þar sem gerð var krafa um greiðslu launa vegna júnímánuðar og þriggja mánuða uppsagnarfrests, auk orlofs og uppbóta. Var krafan fengin lögmanni til innheimtu, sem sendi stefnda innheimtubréf 21. júlí, 6. og 27. október 2010.

Stefnandi og framkvæmdastjóri stefnda, Á-kvk-nf G-kvk-nf, gáfu skýrslu fyrir dómi, auk vitnanna M-kk-ef Ö-kk-ef, Þ-kk-ef B-kk-ef, sem gaf símaskýrslu, og J-kk-ef G-x-x Ö-kk-ef, sem er fyrrverandi eigandi og framkvæmdastjóri Lystar ehf., en núverandi rekstrarstjóri stefnda.

II

Stefnandi kveðst hafa ráðið sig til starfa á veitingastaðnum McDonald's árið 2003, sem rekinn var af Lyst ehf., og starfað sem rekstrarstjóri á veitingastað Lystar ehf. í Kringlunni en síðar hafi nafni veitingastaðarins verið breytt í Metro. Hinn 9. maí 2010 hafi starfsfólki þar verið tilkynnt að loka ætti staðnum strax daginn eftir. Í kjölfarið hafi stefnandi starfað á veitingastaðnum Metro í Skeifunni. Stefnandi, sem hafi verið ófrísk, hafi veikst 21. maí 2010 og verið óvinnufær í kjölfarið, þar til hún hafi eignast barn 30. júlí 2010. Hinn 2. júní 2010 hafi nýr aðili, stefnda, tekið við rekstri veitingarstaðarins Metro. Félagið Lyst ehf. hafi verið úrskurðað gjaldþrota 9. júlí 2010. Stefnandi kveðst hafa fengið greidd laun sín fyrir maímánuð, þ.e. launatímabilið 28. apríl til 27. maí 2010, frá Lyst ehf., en þar sem engar launagreiðslur hafi borist fyrir júnímánuð, hafi hún haft samband við stjórnarmann Lystar ehf., M-kk-þf Ö-kk-þf, sem hafi tjáð henni, að Lyst ehf. væri á leið í þrot og því fengi hún engin laun greidd. Í kjölfarið hafi hún leitað til Eflingar-stéttarfélags, sem hafi sent stefnda bréf, dagsett 8. júlí 2010, þar sem gerð hafi verið krafa um greiðslu vangreiddra launa, orlofs og uppbóta. Engin viðbrögð hafi orðið við kröfunni og hafi hún því verið afhent lögmanni stéttarfélagsins til innheimtu. Innheimtubréf hafi verið send 21. júlí, 6. október og 27. október 2010, en engin viðbrögð hafi orðið við þeim bréfum. Því hafi stefnandi ekki átt annarra kosta völ en að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu vangreiddra launa í júní og júlí 2010, orlofs og uppbóta og byggir stefnandi kröfu sína á ákvæðum laga og kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, launaseðlum og bankayfirliti stefnanda. Er sérstaklega bent á, telji stefnda, að ráðningarsambandi stefnanda og stefnda hafi verið rift, að óheimilt hafi verið að segja stefnanda upp störfum, bæði með vísan til 4. gr. laga um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum og 30. gr. laga nr. 95/200 um fæðingar- og foreldraorlof.

Í málinu gerir stefnandi kröfu um greiðslu vangreiddra veikindalauna í júní- og júlímánuði 2010. Samkvæmt læknisvottorði, dagsettu 21. maí 2010, hafi stefnandi orðið óvinnufær þann dag og þar til hún hafi eignast barn 30. júlí 2010. Samkvæmt ákvæði 9.1.6. í kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús hafi stefnandi átt samtals fjögurra mánuða veikindarétt. Um starfstíma sinn vísar stefnandi til laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti af fyrirtækjum. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laganna hafi öll réttindi og allar skyldur Lystar ehf. samkvæmt ráðningarsambandi fluttst yfir til stefnda við aðilaskiptin að fyrirtækinu. Þannig hafi stefnandi átt að halda áunnum veikindarétti sínum hjá stefnda. Þá hafi gjaldþrot Lystar ehf. hér engin áhrif, því samkvæmt 3. mgr. 3. gr. eigi lögin við um aðilaskipti að fyrirtækjum áður en þau eru úrskurðuð gjaldþrota, en aðilaskiptin hafi orðið 2. júní 2010 samkvæmt upplýsingum, sem J-kk-nf G-kk-nf Ö-kk-nf, framkvæmdastjóri Lystar ehf., hafi veitt Eflingu-stéttarfélagi. Lyst ehf. hafi hins vegar ekki verið úrskurðað gjaldþrota fyrr en 9. júlí 2010. Þannig hafi stefnda borið að greiða stefnanda laun í veikindum í júní og júlí 2010. Samkvæmt launaseðli stefnanda fyrir maímánuð hafi mánaðarlaun hennar numið samtals 393.093 krónum. Er krafa vegna vangreiddra launa því samtals að fjárhæð 786.186 krónur.

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu orlofs á laun í maí og öll vangreidd laun, 10,64%. Byggir stefnandi kröfuna á ákvæðum 5. kafla kjarasamnings Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, og ákvæðum laga um orlof nr. 30/1987. Samkvæmt ákvæði 5.1.2. í framangreindum kjarasamningi eigi starfsmaður, sem unnið hafi í fimm ár hjá sama fyrirtæki, rétt á orlofslaunum sem nemi 10,64%. Um starfstíma sinn vísar stefnandi hér einnig til þess, sem að ofan greinir varðandi aðilaskipti að fyrirtækjum. Að því er varðar kröfu um vangreitt orlof fyrir maímánuð vísar stefnandi til framangreindra reglna um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, en orlofið gjaldfalli eftir þann tíma, er stefnda hafi tekið við rekstri Metro. Samtals er krafa vegna vangreidds orlofs 125.475 krónur.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu orlofsuppbóta vegna orlofsársins, sem hófst 1. maí 2010, og vísar til þess, að samkvæmt ákvæði 1.5.2. í kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, skuli starfsfólk, sem áunnið hafi sér fullan orlofsrétt með starfi hjá sama vinnuveitanda næstliðið orlofsár og sé í starfi síðustu viku í apríl eða fyrstu viku í maí, fá við upphaf orlofstöku eða eigi síðar en 15. ágúst, greidda sérstaka eingreiðslu, orlofsuppbót að fjárhæð 25.800 krónur, fyrir orlofsárið, sem hafi hafist 1. maí 2010, miðað við fullt starf, en hlutfallslega miðað við starfshlutafall og starfstíma. Fullt starf í þessu sambandi teljist 45 unnar vikur. Áunna orlofsuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum, verði þau fyrir gjalddaga uppbótarinnar. Samkvæmt ákvæði 1.5.3. í framangreindum kjarasamningi teljist fjarvistir vegna lögbundins fæðingarorlofs til starfstíma við útreikning uppbótarinnar. Þannig hafi stefnandi áunnið sér rétt til greiðslu uppbótar fyrir 9 mánaða (9 * 4,33 vikur = 39 vikur) starf (maí, júní og júlí auk 6 mánaða lögbundins fæðingarorlofs). Samtals er því gerð krafa um greiðslu á 22.347 krónum vegna orlofsuppbótar.

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu desemberuppbótar vegna ársins 2010. Byggir stefnandi kröfuna á kafla 1.5. í kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús. Uppbótina, sem hafi verið 46.800 krónur vegna ársins 2010, skuli greiða eigi síðar en 15. desember ár hvert, miðað við starfshlutfall og starfstíma, öllum starfsmönnum, sem verið hafi samfellt í starfi hjá atvinnurekanda í 12 vikur á síðustu 12 mánuðum eða séu í starfi fyrstu viku í desember. Uppgjörstímabil sé almanaksárið og teljist fullt starf í þessu sambandi 45 unnar vikur eða meira, fyrir utan orlof. Starfsfólk með skemmri starfstíma skuli fá greitt hlutfallslega miðað við starfstíma sinn. Áunna desemberuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum, verði þau fyrir gjalddaga uppbótarinnar. Við útreikning kröfunnar sé miðað við, að stefnandi eigi rétt á fullri uppbót. Samkvæmt ákvæði 1.5.3. í framangreindum kjarasamningi teljist fjarvistir vegna lögbundins fæðingarorlofs til starfstíma við útreikning uppbótarinnar. Er því gerð krafa um greiðslu 46.800 króna vegna desemberuppbótar.

Krafa stefnanda sundurliðast svo:

Vangreidd laun

Júní 2010

- Mánaðarlaun kr. 393.093,-

Júlí 2010

- Mánaðarlaun kr. 393.093,-

Samtals kr. 786.186,-

Vangreitt orlof

- Maí 2010 kr. 41.825,-

- Vangreidd laun 786.186 kr. * 10,64% kr. 83.650,-

Samtals kr. 125.475,-

Orlofsuppbót

- 25.800 kr. / 45 vikur * 39 vikur kr. 22.347,-

Desemberuppbót

- 46.800 kr. kr. 46.800,-

Samtals kr. 980.808,-

Stefnandi kveður skuldina ekki hafa fengist greidda þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi kveðst hafa verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili, er krafan hafi stofnast, og vísar hún til meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Er vísað um réttindi hennar aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins og jafnframt til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr., laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7. og 8. gr., laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl., laga nr. 95/200 um fæðingar- og foreldraorlof og laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Byggir stefnandi á því, að stefnda hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við sig með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum sé greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun sé jafnframt vísað til stjórnunarréttar stefnda og bókhaldsskyldu að lögum.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. og V. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Kröfu um málskostnað styður hann við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988, en stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyld og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

III

Í greinargerð stefnda er málavöxtum lýst svo, að stefnandi hafi ráðið sig til starfa á veitingastaðnum McDonald's árið 2003, sem rekinn hafi verið af Lyst ehf., og hafi starfað fyrir Lyst ehf. sem rekstrarstjóri í Kringlunni. Hinn 9. maí 2010 hafi stefnanda verið sagt upp störfum, þar sem Lyst ehf. hafi ætlað að loka veitingastaðnum strax daginn eftir. Félagið Lyst ehf. hafi svo verið úrskurðað gjaldþrota 9. júlí 2010. Stefnandi hafi fengið greidd laun frá Lyst ehf. fyrir launatímabilið 28. apríl til 27. maí 2010. Stefnandi hafi krafist ógreiddra launa vegna júnímánuðar og því leitað til stjórnenda Lystar ehf. Í kjölfar gjaldþrots Lystar ehf. hafi stefnandi gert kröfu um greiðslu orlofs/launa úr þrotabúinu og hafi hún verið samþykkt sem forgangskrafa.

Með samningi, dagsettum 4. maí 2010, hafi stefnda keypt lausafé ásamt vörulager af Lyst ehf. og hafi kaupin verið bundin við vörulager og lausafé, sem tengdist veitingarekstri að Suðurlandsbraut 56, Reykjavík, Eldshöfða 16, Reykjavík, og Smáratorgi 5, Kópavogi. Stefnda hafi ekki keypt lausafé né vörulager, sem tengdist starfsstöð Kringlunnar. Á sama tíma hafi stefnandi starfað fyrir Lyst ehf. í Kringlunni. Reksturinn í Kringlunni hafi hins vegar verið seldur Bryggjuhúsinu ehf., sem hafi tekið yfir allt lausafé, sem tengdist Kringlunni, ásamt starfsstöð. Þá hafi starfsfólk þeirrar starfsstöðvar að hluta verið ráðið til Bryggjuhússins.

Lög nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum hafi samkvæmt athugasemdum með frumvarpi til þeirra laga m.a. verið sett í því skyni að innleiða tilskipun nr. 2001/23/EB um samræmingu á lögum aðildarríkjanna um vernd launamanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, atvinnurekstri eða hluta fyrirtækja eða atvinnurekstrar, sbr. tilskipun nr. 77/187/EBE og tilskipun nr. 98/50/EB. Jafnframt komi fram í athugasemdunum, að meginmarkmið laganna hafi verið að setja ákvæði til að tryggja réttindi launamanna, þegar nýir vinnuveitendur taki við starfsemi.

Í tilviki stefnda eigi lög nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum ekki við, sbr. 3. gr. laganna, enda hafi stefnda ekki keypt rekstur Lystar ehf. Með kaupsamningi, dagsettum 4. maí 2010, hafi stefnda keypt vörulager og lausafé af Lyst ehf. Umrædd kaup hafi eingöngu átt við um vörulager og lausafé, sem tengdist veitingarekstri að Suðurlandsbraut 56, Reykjavík, Eldshöfða 16, Reykjavík, og Smáratorgi 5, Kópavogi. Jafnframt segi í 3. gr. kaupsamnings, að stefnda taki eingöngu við þeim starfsmönnum seljanda, sem starfi á starfsstöðvum seljanda að Suðurlandsbraut 56, Reykjavík og Smáratorgi 5, Kópavogi, sem það kjósi. Stefnda hafi ekki keypt rekstur Lystar ehf. heldur lausafé þess. Stefnda hafi síðan gert leigusamning við eigendur starfsstöðva seljanda að Suðurlandsbraut 56, Reykjavík, Eldshöfða 16, Reykjavík og Smáratorgi 5, Kópavogi. Stefnda hafi svo ráðið til sín hluta af þeim starfsmönnum, sem áður hafi unnið á nefndum starfsstöðvum. Aldrei hafi verið ætlunin að gera ráðningarsamning við stefnanda, enda hafi hún tilheyrt starfsstöð Kringlunnar, sem á þessum tíma hafi verið komin í hendur Bryggjuhússins ehf.

Með vísan til þessa og til laga nr. 72/2002 sé ljóst, að stefnandi beini kröfu sinni ranglega að stefnda. Sé krafa um sýknu því byggð á því, að stefnda eigi ekki aðild að þessu máli.

Verði ekki fallist á sýknu á ofangreindum grundvelli, þá styður stefnda sýknukröfu sína einnig þeim rökum, að stefnandi hafi nú þegar fengið samþykkta kröfu sína um greiðslu orlofs/launa úr þrotabúi Lystar ehf. Leiki því vafi á um rétt stefnanda til að beina fjárkröfu sinni að þriðja aðila, þegar sama krafan hefur verið samþykkt sem forgangskrafa í bú fyrrverandi vinnuveitanda stefnanda. Stefnda hafi ekki aðild að því máli, sbr. III. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Varakröfu sína byggir stefnda á því, að stefnandi hafi nú þegar fengið samþykkt kröfu sína í þrotabú Lystar ehf. Þyki því rétt, að krafan taki mið af þeirri greiðslu og verði lækkuð um 464.069 krónur.

Málatilbúnaður stefnda er fyrst og fremst byggður á lögum um meðferð einkamála nr. 91/1991 og laga um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum nr. 72/2002. Málskostnaðarkrafan byggir á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. aðallega 130. gr.

IV

Í máli þessu lýtur ágreiningur aðila aðallega að því, hvort stefnda beri ábyrgð á umkröfðum greiðslum til stefnanda eða hvort stefnanda hafi borið að beina kröfum sínum að öðrum aðila. Ber stefnda fyrir sig aðildarskorti í málinu, en gerir þá varakröfu, að krafa stefnanda verði lækkuð, sem nemur kröfum stefnanda í þrotabú Lystar ehf., samtals 464.069 krónum. Að öðru leyti er ekki uppi ágreiningur um fjárhæðir, útreikning þeirra eða áunnin réttindi stefnanda í starfi.

Stefnandi starfaði hjá Lyst ehf. frá því í október 2003, en ekki virðist hafa verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við hana. Hóf hún störf á veitingastað Lystar ehf. á Suðurlandsbraut, sem þá hét McDonald's en breyttist síðar í Metro. Starfaði hún svo um tíma á starfsstöð félagsins í Kringlunni, þá Kópavogi og svo aftur í Kringlunni, sem var hennar aðalstarfsstöð. Í fyrstu starfaði hún við almenn störf, en fékk svo stöðu vaktstjóra og síðar rekstrarstjóra á starfsstöð Lystar ehf. í Kringlunni.

Í áðurgreindum samningi Lystar ehf. og Bryggjuhússins ehf. frá 30. apríl 2010 um sölu á áhöldum og tækjum þess fyrrnefnda, sem staðsett voru í Kringlunni, er þess hvergi getið, að hið síðarnefnda taki yfir rekstur Lystar ehf. í Kringlunni eða taki við starfsmönnum Lystar ehf., sem þar störfuðu. Fær sú niðurstaða m.a. stoð í framburði vitnanna Þ-kk-ef B-kk-ef, eiganda Bryggjuhússins, og J-kk-ef G-x-x Ö-kk-ef, þáverandi framkvæmdastjóra og eiganda Lystar ehf., fyrir dómi. Áréttar Þ-kk-nf, að samningurinn hafi aðeins snúið að kaupum á áhöldum og tækjum, en ekki yfirtöku á rekstri. Þó hafi Bryggjuhúsið boðið nokkrum starfsmönnum Lystar ehf. í Kringlunni starf hjá sér, en ekki öllum, og hafi ekki komið til álita að ráða stefnanda til starfa. Fyrir dómi bar J-kk-nf G-kk-nf, að hann hefði selt öll tæki og tól í Kringlunni, en veitt forsvarsmönnum Bryggjuhússins leyfi til að ræða við starfsmenn sína þar til að kynna fyrirætlanir sínar, sem hafi svo ráðið nokkra til starfa í kjölfarið. Verður því ekki talið, að við sölu Lystar ehf. á áhöldum og tækjum til Bryggjuhússins ehf., hafi hið síðarnefnda tekið yfir rekstur starfsstöðvarinnar í Kringlunni og þar með þeim réttindum og skyldum Lystar ehf., sem fylgdu ráðningarsamningum starfsmannanna þar, enda þótt Bryggjuhúsið ehf. hafi síðar tekið á leigu sama rými og Lyst ehf. hafði þar til veitingareksturs.

Ráðningarsamband var milli Lystar ehf. og stefnanda. Stefnda heldur því fram, að við tilkynningu til starfsmanna sinna um lokun starfsstöðvar Lystar ehf. í Kringlunni 10. maí 2010, hafi Lyst ehf. sagt öllu starfsfólki á starfsstöð sinni í Kringlunni upp. Hefur stefnandi borið fyrir dómi, að sumum þeirra hafi verið sagt upp, en öðrum ekki, og hafi hún verið í hópi þeirra síðarnefndu. Hafi þessum starfsmönnum verið afhent uppsagnarbréf, sem hún hafi séð, en sjálf hafi hún ekkert slíkt bréf fengið í hendur.

Samkvæmt 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979 skal uppsögn vera skrifleg og miðast við mánaðamót. Hefur engin slík uppsögn verið lögð fram í málinu. Fullyrðing stefnda, að stefnanda hafi verið sagt upp á umræddum tíma, nýtur ekki stuðnings í gögnum málsins eða framburði vitna og verður stefnda að bera hallann af því. Sá sönnunarskortur leiðir til þess, að lagt verður hér til grundvallar, að engin slík uppsögn hafi átt sér stað við lokun veitingastaðar Lystar ehf. í Kringlunni í maí 2010. Var ráðningarsamband milli Lystar ehf. og stefnanda því enn í gildi eftir það.

Samkvæmt framburði J-kk-ef G-kk-ef Ö-kk-ef, fyrrverandi eiganda og framkvæmdastjóra Lystar ehf., þá voru starfsmenn félagsins sérstaklega ráðnir til ákveðinna starfsstöðva, en voru lítið að flytjast milli þeirra, þótt það hafi komið fyrir. Hafi þetta komið fram í ráðningarsamningi hvers og eins, að hann væri ráðinn á ákveðna starfsstöð. Í málinu hefur ekki verið lagður fram slíkur ráðningarsamningur og ganga aðilar málsins út frá því, að enginn skriflegur ráðningarsamningur hafi verið gerður við stefnanda.

Lyst ehf. rak fjóra veitingastaði undir merkjum Metro, þegar ákvörðun var tekin um lokun veitingastaðarins í Kringlunni. Stefnandi starfaði hjá Lyst ehf., sem gat flutt starfsmenn milli staða og gerði í einhverjum tilvikum. Þegar Lyst ehf. lokaði veitingastað sínum í Kringlunni, þá var stefnanda ekki sagt upp störfum og ráðningarsambandið því enn virkt. Mátti stefnandi þá búast við því, að halda áfram störfum sínum fyrir Lyst ehf. á einhverri annarri starfsstöð en þeirri, sem lokað hafði verið. Við lokun veitingastaðarins í Kringlunni mætti stefnandi til starfa á veitingastað Lystar ehf. á Suðurlandsbraut. Var hún sett þar á vaktir af rekstrarstjóra staðarins og starfaði þar athugasemdalaust til 20. maí 2010, þegar hún veiktist og var frá vinnu, þar til hún eignaðist barn 31. júlí sama ár og fór í fæðingarorlof. Vitnið J-kk-nf G-kk-nf Ö-kk-nf lýsir því svo, að á þessum tíma hafi verið nokkurt rót á starfseminni, þar sem búið var að loka Kringlunni og fólk eflaust ekki öruggt um, hvaða starfsmenn kæmu til starfa á veitingastaðnum, en hann sagði aldrei hafa komið til, að stefnandi yrði á vöktum. Verður stefnandi, sem mætti til starfa í góðri trú, ekki látin bera hallann af því.

Stefnda keypti allan lager og allan búnað Lystar ehf. til reksturs veitingahúsa með nefndum samningi frá 4. maí 2010 og er þar í 1. gr. vísað til vörulagers seljanda, lausafés, véla, áhalda og tækja til reksturs veitingahúsa, skrifstofu- og lagerhalds o.fl. Þá segir í samningnum, að kaupandi muni gera leigusamninga við eigendur starfsstöðvar seljanda að Suðurlandsbraut 56 og Eldshöfða 16 í Reykjavík og að Smáratorgi 5, Kópavogi. Í 2. gr. samningsins segir svo, að kaupverðið verði m.a. greitt „með yfirtöku skuldbindinga seljanda vegna orlofs, vetrarorlofs, desemberuppbótar ofl. vegna starfsmanna seljanda, sem hefja störf hjá kaupanda við upphaf rekstar seljanda“ (sic.). Þá segir í 3. gr., að kaupandi taki við hinu keypta eigi síðar en 5. júní og á sama tíma taki kaupandi við þeim starfsmönnum seljanda, sem starfi á starfsstöðvum seljanda að Suðurlandsbraut 56, Reykjavík, og Smáratorgi 5, Kópavogi, en upplýst er í málinu, að engin starfsemi var þá á vegum Lystar ehf. að Eldshöfða 16. Eins og áður segir, er miðað við tímamarkið 2. júní 2010 í þessu tilliti.

Með þessum gerningi yfirtók stefnda allan rekstur Lystar ehf. á þeim starfsstöðvum, sem enn voru í rekstri, og hefur haldið áfram rekstri veitingastaðarins Metro síðan, en Lyst ehf. varð gjaldþrota 9. júlí 2010.

Stefnandi heldur því fram, að með þessum gerningi hafi orðið aðilaskipti í skilningi laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum og því sé kröfu stefnanda réttilega beint að stefnda, sem hafi tekið við öllum réttindum og skyldum Lystar ehf. Stefnda heldur því fram, að ákvæði laganna eigi ekki við í þessu tilliti, þar sem stefnda hafi ekki tekið yfir rekstur Lystar ehf. á starfsstöð félagsins í Kringlunni, heldur hafi stefnda tekið yfir vörulager og lausafé Lystar ehf. á öðrum starfsstöðvum. Þannig hafi stefnda ekki tekið yfir reksturinn í heild sinni, heldur aðeins hluta hans, eða rekstur veitingastaðarins Metro, sem þá hafi verið rekinn á tveimur starfsstöðvum.

Lög nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum voru, samkvæmt athugasemdum með frumvarpi til þeirra laga, m.a. sett í því skyni að innleiða tilskipun nr. 2001/23/EB um samræmingu á lögum aðildarríkjanna um vernd launamanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, atvinnurekstri eða hluta fyrirtækja eða atvinnurekstrar, sbr. tilskipanir nr. 77/187/EBE og 98/50/EB. Í athugasemdunum kemur fram, að meginmarkmið laganna hafi verið að setja ákvæði til að tryggja réttindi launamanna, þegar nýr vinnuveitandi tekur við starfsemi. Aðilaskipti eru skilgreind svo í 4. tl. 2. gr. laganna, að þau séu aðilaskipti á efnahagslegri einingu, sem haldi einkennum sínum, þ.e. skipulagðri heild verðmæta, sem notuð verði í efnahagslegum tilgangi, hvort sem um er að ræða aðal- eða stoðstarfsemi. Við mat á því, hvort fyrirtæki haldi einkennum sínum getur þurft að líta til margra þátta, s.s. hvort áþreifanleg verðmæti eru framseld, hvert verðgildi óhlutbundinna verðmæta sé, hvort meirihluti starfsmanna flytjist til nýja vinnuveitandans, hvort sami hópur viðskiptavina haldist og hvort reksturinn sé sambærilegur fyrir og eftir aðilaskiptin. Verður ekkert eitt þessara atriða talið veigameira en annað og verður niðurstaðan að byggjast á heildstæðu mati.

Þegar litið er til ákvæða samnings Lystar ehf. og stefnda um yfirtöku á rekstri veitingastaðarins Metro, þykir ótvírætt, að um aðilaskipti sé að ræða í skilningi laga nr. 72/2002, og hefur stefnda haldið rekstrinum áfram og undir sömu merkjum. Verður ekki fallist á, að stefnda hafi með því aðeins tekið yfir hluta af rekstrinum heldur allan veitingarekstur Lystar ehf., sem hélt ekki áfram rekstri eftir þetta og var lýst gjaldþrota 9. júlí 2010.

Í 1. mgr. 3. gr. laga nr. 72/2002, eins og hún hljóðaði fyrir breytingu, sem gerð var með 2. gr. laga nr. 81/2010 og tók gildi 1. júlí 2010, sagði, að réttindi og skyldur framseljanda samkvæmt ráðningarsamningi eða ráðningarsambandi, sem fyrir hendi sé á þeim degi, sem aðilaskipti eigi sér stað, færist yfir til framsalshafa. Gildandi ákvæði 1. mgr. 3. gr., eftir nefnda breytingu, gerir hins vegar ráð fyrir, að við aðilaskipti færist slíkar vanefndir framseljanda á skyldum sínum yfir til framsalshafa. Verður ákvæðið ekki skilið öðruvísi en svo, að með aðilaskiptunum flytjist öll réttindi og skyldur framseljanda samkvæmt ráðningarsambandi, þ.m.t. þau réttindi, sem starfsmaður hefur áunnið sér í starfi, yfir til hins nýja vinnuveitanda.

Það er veigamikið atriði, að stefnda hafi með samningi við Lyst ehf. tekið yfir skyldur þess síðarnefnda gagnvart starfsmönnum sínum. Í samningnum er þess þó getið, að stefnda taki við þeim starfsmönnum, sem starfi á starfsstöðvunum að Suðurlandsbraut í Reykjavík og Smáratorgi í Kópavogi. Þegar hefur því verið slegið föstu, að sala Lystar ehf. á áhöldum og tækjum á starfsstöð félagsins í Kringlunni hafi ekki falið í sér aðilaskipti að rekstrinum og var stefnandi því enn starfsmaður Lystar ehf., þegar til sjálfra aðilaskiptanna kom milli Lystar ehf. og stefnda á rekstri þess fyrrnefnda. Þá starfaði stefnandi á starfsstöð Lystar ehf. að Suðurlandsbraut eftir lokun starfsstöðvarinnar í Kringlunni í þeirri trú, að um væri að ræða áframhaldandi störf. Samkvæmt áðurgreindri 1. mgr. 3. gr. laga nr. 72/2002 færast réttindi og skyldur framseljanda samkvæmt ráðningarsamningi eða ráðningarsambandi yfir til framsalshafa, þegar aðilaskipti eiga sér stað. Getur framsalshafi því ekki takmarkað skyldur sínar í þeim efnum við ákveðna starfsmenn eða starfsstöðvar og alls ekki, þegar um yfirtöku á öllum rekstri er að ræða. Þá girðir 1. mgr. 4. gr. laganna fyrir uppsögn starfsmanna að nokkru, þegar um aðilaskipti er að ræða. Stefnandi gekk auk þess með barn á þessum tíma og girðir 30. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof fyrir uppsögn barnshafandi konu, nema gildar ástæður séu fyrir henni og skal þá skriflegur rökstuðningur fylgja uppsögninni. Verður því hvorki fallist á, að Lyst ehf. né stefnda hafi sagt stefnanda upp störfum vegna aðilaskipta, enda mundu ákvæði laga hafa staðið í vegi fyrir því.

Breytir það ekki skyldu stefnda samkvæmt ráðningarsambandi Lystar ehf. við stefnanda, sem færðist yfir til félagsins við aðilaskiptin, að aðeins hafi verið ráðnir starfsmenn Lystar ehf. af veitingastöðunum á Suðurlandsbraut og Smáratorgi og gerðir hafi verið skriflegir ráðningarsamningar við alla þá, sem ráðnir voru, eins og fyrirsvarsmaður stefnda, Á-kvk-nf G-kvk-nf, bar fyrir dómi.

Að öllu þessu virtu verður talið, að við aðilaskiptin hafi stefnda tekið yfir öll réttindi og skyldur samkvæmt ráðningarsambandi Lystar ehf. við stefnanda. Er kröfu stefnanda því réttilega beint að stefnda í máli þessu og verður ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sökum aðildarskorts.

Við flutning málsins var fallist á af hálfu stefnda, að krafa stefnanda í þrotabú Lystar ehf. væri vegna fyrri tímabils í starfi stefnanda hjá Lyst ehf. en um ræðir í máli þessu. Engu að síður heldur stefnda sig fast við varakröfu sína. Er varakrafan hvorki studd nægilegum gögnum né rökum, öðrum en þeim, að fjárhæð kröfunnar hafi verið samþykkt í þrotabú Lystar ehf. og hefur ekki verið gerð grein fyrir því, hvers vegna lækka skuli kröfur stefnanda um þá fjárhæð, þegar tekið er tillit til þess, að krafan sé vegna orlofskröfu stefnanda í þrotabú Lystar ehf. vegna eldra tímabils. Er krafan að þessu leyti svo vanreifuð, að hún kemur ekki til álita í málinu.

Að öðru leyti er ekki uppi ágreiningur í málinu um tölulegar fjárhæðir, útreikning stefnanda á kröfum sínum eða önnur atriði í dómkröfum stefnanda. Verður því fallist á dómkröfur stefnanda eins og nánar greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda dæmt til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til reglna um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Af hálfu stefnanda flutti málið A-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf, hdl., en af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, hdl.

Dóm þennan kveður upp H-kk-nf M-kk-nf S. H-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S o r ð :

Stefnda, Líf og heilsa ehf., kt. 600904-2210, greiði G-kvk-þgf I-kvk-þgf A-kvk-þgf, 980.808 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 393.093 krónum frá 1. júlí 2010 til 1. ágúst 2010, og af 980.808 krónum frá 1. ágúst 2010 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf M-kk-nf S. H-kk-nf.