E-14174/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 28. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af B-kk-þgf G-kk-þgf, búsettum í Bretlandi, með stefnu birtri 10. desember 2009, á hendur MP fjárfestingabanka hf., Skipholti 50d, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að endurgreiða stefnanda 2.098.234 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. og 12. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. september 2008 til greiðsludags. Til vara er þess krafist að dæmt verði, að ógildur sé gagnvart stefnanda „Slitasamningur um fjármálagerning“ að auðkenni 2008-97-2-1 útbúinn af stefnda og áritaður af honum 19. ágúst 2008 og skv. tölvubréfi 29. ágúst 2008 og að stefnda beri að greiða stefnanda í skaðabætur 2.098.234 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. vaxtalaga frá 1. september 2008 til 17. desember 2009 og dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. og 12. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

II

Málavextir

Stefndi er banki og áttu hann og stefnandi í viðskiptum með ýmsa fjármálagerninga. Hinn 19. maí 2008 gerðu þeir skiptasamning sem bar auðkennið 2008-97-2-0. Stefnandi skuldbatt sig samkvæmt skiptasamningnum til að greiða stefnda tiltekna fjárhæð í bandaríkjadollurum auk vaxta, þóknana og kostnaðar en stefndi skuldbatt sig til að afhenda viðmiðunarbréfin, tiltekna hluti í rússneskum fjárfestingasjóði. Afhending á greiðslum stefnda og stefnanda átti að eiga sér stað á lokadegi hans sem var tilgreindur 19. ágúst 2008. Ágreiningur aðila snýst um hvort samningurinn hafi verið framlengdur. Aðilar eru sammála um að stefnandi hafi fengið í hendur nýjan samning, sem bar auðkennið 2008-97-2-1, en hann hafi verið bakfærður. Stefndi kannast hins vegar ekki við að hafa fengið í hendur samning, sem bar auðkennið 2008-97-2-2, sem stefndi byggir uppgjör sitt á. Telur stefnandi að miða eigi uppgjör aðila við 19. ágúst 2008 en stefndi við 8. október sama ár en þá hafi síðastgreindur samningur verið gjaldfelldur þar sem stefnandi hafi ekki orðið við kröfum stefnda um að viðhalda tiltekinni tryggingaþekju. Krefst stefnandi þess að stefndi endurgreiði sér fé er stefndi hélt eftir vegna uppgjörs samningsins.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að skiptasamningurinn hafi ekki verið framlengdur. Stefnandi kannast við að hafa fengið í hendur samning, með auðkenninu 2008-97-2-1, en hann hafi verið bakfærður og því ekki orðið af frekari viðskiptum aðila á milli. Telur stefnandi að uppgjör sem stefndi hafi sent honum 1. september sama ár staðfesti að framlenging hafi ekki stofnast heldur að samningssambandinu hafi verið slitið.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna í íslenskum samningarétti, einkum laga nr. 7/1936 og kröfuréttar. Stefndi hafa haft af sér fé vegna gernings sem ekki hafi stofnast milli aðila. Til vara byggir stefnandi á sjónarmiðum um ógildingu og sjónarmiðum um skaðabætur innan samninga. Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 30/2008, kröfu um málskostnað við 129. gr. sbr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og kröfu um virðisaukaskatt við lög nr. 50/1987 um virðisaukaskatt.

Málsástæður stefnda

Af hálfu stefnda er á því byggt að komist hafi á bindandi samningur milli aðila um að framlengja skiptasamninginn. Samkvæmt 7. gr. samningsins sé heimilt að framlengja hann með samþykki beggja aðila og sé þá gerður nýr samningur sem miði við sömu viðmiðunarbréf. Ástæða þess sé meðal annars sú að heimild til framlengingar geri ráð fyrir að fyrri samningi sé lokað og nýr gerður. Uppgjörsmáti geti verið á tvo vegu. Annaðhvort þannig að höfuðstóll skuldbindingar þess sem hafi tapað á samningnum sé færður niður sem tapinu, vöxtum og kostnaði nemi og mismunurinn gerður upp eða þannig að ekkert raunverulegt uppgjör fari fram og skiptasamningurinn framlengdur með stöðu eins og það sé kallað. Stefndi hafi gert athugasemdir við efni skiptasamnings 2008-97-2-1 en uppgjör samkvæmt honum hafi verið eftir fyrri aðferðinni. Hafi sá samningur verið bakfærður og stefnanda sendur nýr samningur (2008-97-2-2) þar sem uppgjör hafi verið framlengt með síðari aðferðinni, þ.e. stöðu. Hinn 16. september 2008 hafi stefnanda verið sent veðkall. Hann hafi ekki svarað því þrátt fyrir ítrekanir og hafi því skiptasamningnum verið lokað þann 8. október 2008. Stefndi bendir á að af númerum framangreindra samninga megi ráða að um framlengingu sé að ræða en aftasta talan kveði á um hvort um upphaflegan samning sé að ræða (0) eða framlengingu, þ.e. talan einn og hærri. Þrátt fyrir að skiptasamningur sé framlengdur sendi stefndi viðskiptamönnum ætíð uppgjör á lokadegi þeirra.

Stefndi bendir á að miðað við þær forsendur sem stefnandi leggi upp með í málinu, þ.e. að skiptasamningar 2008-97-2-1 og 2008-97-2-2 séu ekki skuldbindandi fyrir stefnanda og gera eigi upp miðað við markaðsaðstæður á lokadegi skiptasamnings 2008-97-2-0, standi stefnandi í skuld við stefnda vegna þessara viðskipta. Stefnda geti því ekki verið gert að greiða stefnanda þennan mismun enda myndi reikningur stefnanda hjá stefnda þá enda í neikvæðri stöðu og stefndi yrði þannig dæmdur til að veita stefnanda lán. Stefndi lýsi því yfir skuldajöfnuði.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða. Heimild sína til gjaldfellingar skiptasamnings 2008-97-2-2 þann 8. október 2008 byggir stefndi á 7. gr. samningsins og 14. og 16 gr. markaðsskilmála stefnda. Um málskostnað vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísast til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Niðurstaða

Fyrir liggur að málsaðilar gerðu með sér skiptasamning um fjármálagerning hinn 19. maí 2008 sem bar auðkennið 2008-97-2-0. Lokadagur hans var 19. ágúst sama ár og áttu greiðslur að fara fram þá. Málsaðilar eru sammála um að nýr samningur (2008-97-2-1) hafi verið sendur stefnanda en hann hafi verið bakfærður. Ber stefndi að eftir það hafi stefnanda verið sendur annar samningur (2008-97-2-2) þar sem uppgjör hafi farið fram í samræmi við óskir stefnanda, þ.e. svokallað uppgjör með stöðu. Umræddir samningar liggja frammi í málinu og af efni þeirra má sjá að sínum uppgjörsmátanum hefur verið beitt í hvorum. Þá ber að líta til þess að samningarnir eru tímabundnir, þ.e. með lokadag, samkvæmt orðanna hljóðan og því rökrétt að þeir séu gerðir upp í lok hvers tímabils. Er því ekki fallist á þá málsástæðu stefnanda að það að uppgjör hafi verið sent sanni að ekki hafi átt að framlengja skiptasamninginn.

Fyrir liggur í málinu hljóðritun af símtali starfsmanns stefnda og stefnanda sem átti sér stað hinn 28. ágúst 2008. Í símtalinu kemur að mati dómsins skýrt fram að vilji stefnanda stendur til að framlengja skiptasamninginn frá því 19. maí 2008 en að hann óskar þess jafnframt að stefndi komi til móts við hann við gerð nýs samnings þar sem ágóði af samningnum hafi ekki orðið eins og vonir stefnanda stóðu til. Fær þessi niðurstaða og stuðning af tölvupósti sem fram fór á milli sömu aðila daginn eftir en þar kemur m.a. fram að starfsmaður stefnda ætli að bakfæra þessa framlengingu (2008-97-2-1) og senda nýja. Hinn 1. september sendi stefndi tölvupóst á netfang stefnanda sem ber yfirskriftina (e:subject) skiptasamningur við MP fjárfestingabanka. Í texta skjalsins segir: „vinsamlega sendið okkur undirritað frumrit innan tveggja daga frá móttöku þessa tölvupósts“. Af hálfu stefnda er því haldið fram að með tölvupóstinum hafi fylgt nýr skiptasamningur (2008-97-2-2) sem aðilar ræddu um í símtalinu og tölvupóstinum frá 29. ágúst. Stefnandi heldur því hins vegar fram að sér hafi ekki borist þessi samningur.

Við ákvörðun á því hvort bindandi samningur hafi komist á milli aðila um að framlengja skiptasamninginn frá 19. maí 2008 ber að horfa til þess að í grein 6.1. í viðskiptaskilmálum stefnanda er m.a. kveðið á um að beiðni um viðskipti geti borist hvort heldur sem er skriflega eða munnlega. Beiðni um viðskipti sé skuldbindandi fyrir viðskiptamann frá þeim tíma sem hún sé móttekin nema um annað sé samið sérstaklega. Samkvæmt þessu verður að byggja á því að í símtalinu frá 28. ágúst 2008 hafi komist á bindandi samningur milli málsaðila þess efnis að framlengja skyldi skiptasamninginn frá 18. maí sama ár, en því hefur ekki verið haldið fram af hálfu stefnanda að einungis skriflegir og undirritaðir samningar gildi. Til þess er enn fremur að líta að hinn 8. október 2008 sendi stefndi stefnanda sem viðhengi í tölvupósti uppgjör samnings 2008-97-2-2 sem hann bað stefnda um að undirrita og senda til baka. Póstinn áframsendi stefnandi lögmanni sínum hinn 10. september 2009 með textanum „sjá viðhengið BG“ og því ljóst að stefnandi fékk sannanlega í hendur uppgjörið. Stefnandi virðist hins vegar ekki hafa gert athugasemdir við stefnda vegna þess eða borið því við að hann teldi sig ekki bundinn af samningnum er uppgjörið varðaði fyrr en um ári eftir að honum barst það. Athafnaleysi stefnanda að þessu leyti styður þá niðurstöðu að stefndi hafi með réttu mátt líta svo á að stefnandi teldi sig bundinn af samningum. Af framangreindu leiðir að sýkna ber stefnda af aðalkröfu stefnanda um endurgreiðslu á 2.098.234 kr.

Varakröfu sína um ógildingu samnings með auðkenninu 2008-97-2-1 styður stefnandi í greinargerð á eftirfarandi hátt: „Með vísan til þess hæstaréttardóms, sem lagður er fram sem dskj. nr. 11, er til vara byggt á sjónarmiðum um ógildingu og á sjónarmiðum um skaðabætur innan samninga.“ Krafan er ekki rökstudd að öðru leyti. Þá snýr krafan að ógildingu samnings með auðkenninu 2008-97-2-1 en ljóst er að stefndi byggir kröfu sína ekki á þeim samningi heldur samningi með auðkenninu 2008-97-2-2. Er varakrafan því svo vanreifuð að óhjákvæmilegt er að vísa henni frá dómi án kröfu.

Með hliðsjón af framangreindum úrslitum málsins ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 650.000 kr. og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

K-kvk-nf S-kvk-nf settur héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Varakröfu stefnanda, B-kk-ef G-kk-ef, um ógildingu samnings og skaðabætur er vísað frá dómi. Stefndi, MP Fjárfestingabanki hf., er sýknaður af aðalkröfu stefnanda um endurgreiðslu á 2.098.234 krónum. Stefnandi greiði stefnda 650.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf S-kvk-nf