E-2643/2022

I.

Mál þetta var höfðað með birtingu stefnu þann 2. júní 2022 og þingfest þann 9. sama mánaðar. Stefnandi er Ó-kvk-nf F-kvk-nf, [...]. Stefndi er Bílabúð Benna ehf., kt. 711292-2929, með aðsetur að Krókhálsi 9 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að hinu stefnda félagi verði gert að greiða stefnanda 691.252 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. júní 2022 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara verulegrar lækkunar á þeim. Krefst stefndi einnig skuldajöfnunar á móti kröfum stefnanda. Loks krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt síðar framlögðu málskostnaðaryfirliti eða samkvæmt mati dómsins.

II.

Í málinu eru atvik í meginatriðum þau stefnandi festi kaup á bifreið af gerðinni Porsche Cayenne af stefnda með skráningarnúmerið [...]. Taldi stefnandi bifreiðina haldna göllum og lýsti yfir riftun kaupanna þann 9. október 20218. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. júlí 2020 var kaupum stefnanda á bifreiðinni rift. Var stefnda auk þess gert að endurgreiða kaupverð bifreiðarinnar að frádreginni verðrýrnun og kostnað vegna greiðslna af henni vegna trygginga og bifreiðagjalda eftir riftunardag. Var dómurinn staðfestur af Landsrétti þann 21. janúar 2022 í málinu nr. 510/2020. Er dómur Landsréttar endanlegur, en Hæstiréttur hafnaði beiðni stefnda um leyfi til að áfrýja honum með ákvörðun réttarins frá 9. maí 2022.

Stefnandi greinir svo frá að eftir að hún hafi höfðað fyrrgreint mál á hendur stefnda 26. júní 2019 hafi hún áfram greitt ábyrgðar, bílrúðu- og kaskótryggingar, bifreiðagjöld, úrvinnslugjöld og önnur gjöld sem hafi verið lögð á hana sem skráðan eiganda bifreiðarinnar. Telur stefnandi að stefndi hefði að réttu lagi átt að greiða þau gjöld frá riftunardegi enda hafi riftunin verið staðfest. Tiltekur stefnandi að samanlögð fjárhæð þeirra trygginga og gjalda sem hún hafi innt af hendi frá því hið fyrra mál hafi verið höfðað 26. júní 2019 nemi 691.252 krónum. Liggur fyrir að stefnandi skoraði á stefnda að geiða kröfuna 18. maí 2022 en stefndi hefur ekki orðið við þeirri áskorun.

Stefndi bendir á að bifreiðin hafi verið í vörslu GB tjónaviðgerða í október 2018 þegar stefnandi hafi lýst yfir riftun. Kveður stefndi stefnanda hafa neitað að hafa nokkur afskipti af bifreiðinni eftir riftunina. Tjónaverkstæðið hafi ekkert svigrúm haft til að geyma bifreiðna og hafi stefndi því fallist á að færa mætti hana á bílaplan á hans vegum. en tekið fram að stefndi bæri ekki ábyrgð á henni. Stefndi hafi ákveðið að hlaða rafhlöðu bifreiðarinnar til að koma í veg fyrir að hún eyðilagðist og gæta þannig að takmörkun tjóns fyrir báða aðila. Tekur stefndi fram að eftir að Hæsti réttur hafi synjað um leyfi til að áfrýja dómi Landsréttar hafi stefndi gengið í að fá afsal fyrir bifreiðinni úr hendi stefnanda, sem töluverðan tíma hafi tekið en að endingu hafi það verið gefið út.

Sakarefni málsins tengist því sem leyst var úr með fyrrgreindum dómi Landsréttar. Deila málsaðilar í máli þessu um hvort stefndi beri ábyrgð á kostnaði vegna trygginga og gjalda af bifreiðinni sem stefn andi telur að stefndi hefði að réttu lagi átt að greiða, en stefndi hafi neitað að taka við bifreiðinni íkjölfar riftunarinnar og stefnandi hafi því lagt út fyrir þessum kostnaði.

III.

Dómkrafa stefnanda er á því byggð að stefnandi endurgreiði þennan kostnað auk dráttarvaxta og málskostnaðar. Hefur stefnandi sundurliðað kröfur sínar í stefnu en nánar tiltekið eru þær sprottnar af greiðslu trygginga, jafnt ábyrgðartrygginga, kaskótrygginga og bílrúðutrygginga, en einnig úrvinnslugjalda, gjalds vegna óskoðaðs ökutækis og bifreiðagjalda. Hafi gjöld þessi verið gjaldkræf frá 1. nóvember 2 019 og allt fram til loka októbermánaðar 2022.

Stefnandi byggir á því að skyldur aðila til að efna kaupsamning um bifreiðina hafi fallið niður í kjölfar þess að hún lýsti yfir riftun kaupanna 9. október 2018, sbr. 1. og 2. mgr. 49. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Stefnda hafi því borið að taka við bifreiðinni umræddan dag. Þar sem stefndi hafi neitað að taka við bifreiðinni hafi stefnandi þurft að leggja út fyrir ofangreindum gjöldum sem stefndi hefði að réttu lagi átt að greiða. Aðþví er snertir kaskótryggingu bifreiðarinnar byggir stefnandi á því að sér hafi verið nauðsynlegt að tryggja bifreiðina fyrir tjóni þar sem stefndi hafi neitað að fallast á riftunina og neitað að bera ábyrgð á henni. Með vísan til þessa byggir stefnandi á því að stefnda beri að endurgreiða sér þær tryggingar og gjöld sem hún hafi staðið skil á vegna bifreiðarinnar en stefnda beri að réttu lagi að greiða. Á þessa greiðsluskyldu stefnda hafi verið fallist í fyrrgreindum dómi Landsréttar fyrir tímabilið 1. nóvember 2018 til 30. október 2019 auk bifreiða- og úrvinnslugjalda fyrir árið 2019. Byggir stefnandi kröfu sína á þeim kostnaði sem hún hafi lagt út fyrir vegna umræddra gjalda. Sundurliðar stefnandi kröfur sínar vegna þessara greiðslna nánar í stefnu og tilgreinir þau tímabil sem gjöldin hafi fallið til.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnandi til almennra reglna kröfu- og samningaréttar og ákvæða laga um neytendakaup nr. 48/2003. Þá er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi telur að krafa stefnanda sé ekki rökstudd með vísan til lagaákvæða og að óljóst sé á hverju hún byggi. Ekki liggi fyrir hvort um sé að ræða skaðabótakröfu eða hvort hún hvíli á öðrum grunni. Af þessum ástæðum komi til álita að vísa málinu frá dómi enda sé grundvöllur málsins á huldu. Stefndi gangi þó út frá því að um skaðabótakröfu sé að ræða þar til annað komi í ljós.

Stefndi byggir í meginatriðum á því að bifreiðin hafi verið í vörslu bifreiðaverkstæðis í október 2018 þegar stefnandi hafi lýst yfir riftun kaupanna og hafi neitað af hafa af henni nokkur afskipti. Þar sem ekki hafi verið unnt af hálfu verkstæðisins að geyma bifreiðina hafi stefndi fallist á að hún mætti standa á bílaplani á vegum félagsins án þess þó að það tæki á henni ábyrgð. Stefndi hafi þó ákveðið að hlaða rafhlöðu bifreiðarinnar til að koma í veg fyrir að hún eyðilagðist. Byggir stefndi á því að það hafi verið á ábyrgð stefnanda sem skráður eigandi bifreiðarinnar allan þann tíma sem deila og dómsmál aðila stóð yfirað taka hana af númerum og leggja þau inn svo ekki þyrfti að greiða tryggingar og bifreiðagjöld af henni á meðan. Hefði kostnaður sá sem endurkrafinn er með málsókn þessari þá ekki fallið til. Stefnanda hafi því verið skylt að takmarka tjón sitt, sbr. 54. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Stefndi hafi gert allt sem í hans valdi stóð til að takmarka tjón, meðal annars með því að hafa bifreiðina í hleðslu. Stefnandi hafi einnig þrátt fyrir tillögur stefnda vanrækt að takmarka tjón sitt. Stefndi hafi mótmælt riftunaryfirlýsingu og lýst því yfir að bifreiðin væri ekki á ábyrgð félagins. Stefndi byggir á því að ekki aðeins hafi stefnandi vanrækt að grípa til ráðstafana sem henni hafi verið skylt að lögum til að takmarka tjón sitt heldur hafi hún hafnað öllum tillögum stefnda um að takmarka tjón sitt með sölu bifreiðarinnar. Tiltekur stefndi í greinargerð tilraunir félagins til að ná samkomulagi við stefnanda en þær hafi ekki borið árangur. Nefnir stefndi sérstaklega að í maí 2019 hafi lögmenn aðila ræðst við um möguleikann á að selja bifreiðina en stefnandi hafi viljað fara þá óvenjulegu leið að stefndi keypti bifreiðina á ákveðnu umsömdu verði þrátt fyrir ágreining aðila. Bent hafi verið á að bifreiðin hafi ekki annað gert en að falla í verði. Ekki hafi náðst samkomulag um þetta þar sem stefnandi hafi gert kröfur um að stefndi skráði bifreiðina á sig í stað þess að það væri stefnandi sem væri að selja bifreiðina og hins vegar að stefndi þyrftir að greiða stefnanda lágmarksverð fyrir bifreiðina í stað þess að hún yrði seldá markaðsverði. Vandséð sé að stefndi hefði þá lengur getað haldið í mótbárur sínar gagnvart riftun kaupanna.

Stefndi hafi aftur lagt til að bifreiðin yrði seld. sbr. tölvupóst frá 9. nóvember 2021, og rökstutt það ítarlega þar sem hvorugur aðila hafi ætlað sér að eiga bifreiðina. Eðlilegast hafi þá verið að hún yrði seld og andvirði hennar ráðstafað á reikning sem rynni til stefnanda hvernig sem málið færi. Reifar stefndi í þessu efni hvernig þetta hefði gerst og með hvaða réttaráhrifum – sala á bifreiðinni yrði eingöngu aðgerð til að lágmarka tjónsáhættu beggja aðila. Stefnandi hafi enn verið afsalshafi bifreiðarinnar og skráður eigandi hennar á þessum tíma og hafi stefnandi því verið skylt að mati stefnda að samþykkja þessa ráðstöfun með vísan til 54. gr. laga nr. 48/2003. Þessu hafi stefnandi hins vegar hafnað og tjónið því aukist og bifreiðin orðið verðminni þegar málin var lokið en ef hún hefði selst fyrr. Á þessu beri stefnandi ábyrgð og beri að draga það frá dómkröfu.

Þar sem stefnandi hafi neitað að selja bifreiðina í tvígang til að takmarka tjón hafi hún borið ábyrgð á þeirri verðrýrnun sem orðið hafi frá því að riftun var lýst yfir og þar til henni var afsalað til stefnda eftir að málaferlunum lauk. Hafi legið fyrir að stefnandi hafiekki ætlað að eiga bifreiðina hvernig sem færi. Stefndi bendir á að fyrir liggi álit dómkvaddra manna í fyrra máli um að verðrýrnun bifreiðarinna hafi verið um 10% af verðmæti hennar á ári. Samkvæmt því hlaupi það á milljónum.

Stefndi byggir á því að þegar eftir dóm Landsréttar hafi verið gengið í það að skila bifreiðinni til stefnda, færa yfir eignarrétt o. s. frv. Eitt af því sem fylgt hafi bifreiðinni sé hleðslustöð til að hlaða rafhlöðu, en slík hleðslustöð fylgi öllum Porsche bifreiðum með rafhlöðu. Stefnandi hafi ekki komið með hleðslustöðina fyrr en ári eftir að hún hafi lýst yfir riftun kaupanna eða í september 2019. Stefndi hafi ætlað að nota þá hleðslustöð en komið hafi í ljós að hún virkaði ekki. Hafi hún eftir prófanir verið dæmd ónýt. Stefndi verði að útvega nýja hleðslustöð með bifreiðinni til nýs eiganda en verð mæti slíkrar stöðvar í dag sé um 390.000 krónur. Hver bera myndi þetta tjón hafi ekki verið ljóst fyrri en málið hafi verið til lykta leitt og að það væri stefndi sem þyrfti að selja bifreiðina. Hafi því ekki verið unnt að krefja um þetta fyrr en stefnandi hafi verið ljóst frá í september 2019 að stöðin væri ónýt. Gerir stefndi kröfu um að dómkrafan lækki um þessa fjárhæð enda ljóst að hleðslustöðin hafi eyðilagst í vörslu stefnanda og hún beri ábyrgð á því.

Krefst stefndi skuldajöfnuðar á móti öllum kröfum stefnanda með heimild í 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Varakröfu um lækkun byggir stefndi á framangreindum málsástæðum. Þess utan byggir stefndi á 2. mgr. 54. gr. laga nr. 48/2003 þar sem fram komi að skaðabætur megi læk ka ef þær teljist ósanngjarnar fyrir hinn bótaskylda þegar litið sé til fjárhæðar tjónsins í samanburði við það fjártjón sem venjulega verði í sambærilegum tilvikum og atvikum að öðru leyti. Mótmælir stefndi loks vaxtakröfu stefnanda og byggir málskostnaðarkröfu sína á 129. - 132. gr. laga nr. 91/1991.

I V.

Þann 18. október 2022 kvað dómstjórinn við Héraðsdóms Reykjavíkur upp úrskurð þess efnis að allir dómarar við dómstólinn skyldu víkja sæti í máli þessu. Er til þess vísað í úrskurðinum að H-kk-nf S-kk-nf, héraðsdómari við Héraðsdóm Reykjavíkur, sé eiginmaður stefnanda. Af þeim ástæðum var litið svo á með vísan til g liðar 2. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991 að fyrir hendi væru atvik sem geri það að verkum að ástæða væri til að draga óhlutdrægni dómara við Héraðsdóm Reykjavíkur í efa. Úrskurður dómstjóra mun hafa byggst á 1. málslið 1. mgr. 34. gr. laga nr. 50/12016 um dómstóla. Með bréfi dómstólasýslunnar frá 1. nóvember 2022 var dómara málsins falin meðferð þess samkvæmt 6. mgr. 30. gr. sömu laga. Með úrskurði dómsins 20. febrúar síðastliðinn var hafnað kröfu stefnda um að dómari sá sem úthlutað fékk málinu viki sæti í því.

Aðalmeðferð málsins fór fram hinn 1. júní síðastliðinn og var málið dómtekið að henni lokinni.

V.

Með dómi Landsréttar í máli aðila frá 21. janúar 2022 stóð dómur héraðsdóms óraskaður um að staðfesta riftun stefnanda á kaupum á Porsche Cayenne bifreið með skráningarnúmerið [...]. Þá var stefnda með dóminum gert að endurgreiða kaupverð bifreiðarinnar að frádregnum afföllum og til að greiða stefnanda kostnað vegna trygginga bifreiðarinnar og bifreiðagjöld eftir riftunardag. Kemur fram í forsendum héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna um þetta atriði að í ljósi yfirlýsingar af hálfu stefnda í tölvubréfi 1. nóvember 2018, um að stefndi myndi ekki ábyrgjast hugsanlegt tjón á bifreiðinni eftir riftun, hafi stefnanda verið rétt að sjá til þess að bifreiðin væri tryggð og að bifreiðagjöld greidd af henni á tímabilinu. Ætti stefnandi rétt til endurgreiðslu þeirra fjárhæða í samræmi við kröfugerð hennar í stefnu ásamt vöxtum. Viðbótarkröfum sem munu hafa verið af sama meiði var á hinn bóginn vísað frá dómi samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þar sem stefndi hefði ekki samþykkt að þær kæmust að. Er frávísun þeirra krafna þó ekki getið í dómsorði.

Kröfur stefnanda í málinu eru sprottnar af ábyrgðartryggingu, bílrúðutryggingu og kaskótryggingu sem stefnandi greiddi af á tímabilinu frá 1. nóvember 2019 til 31. október 2022. Einnig krefur stefnandi stefnda um greiðslu á gjöldum sem stefnandi greiddi á tímabilinu frá 1. janúar 2020 til 30. júní 2022, nánar tiltekið bifreiðagjald, úrvinnslugjald og gjalds vegna óskoðaðs ökutækis 31. október 2020. Nemur krafan samtals 691.252 krónum. Eru kröfurnar studdar gögnum um að stefnandi hafi innt þessar greiðslur af hendi og er ekki að sjá tölulegan ágreining í vörnum stefnda. Verður ekki séð að kröfur eða málatilbúnaður stefnanda sé vanreifaður þannig að frávísun varði.

Stefndi byggir einkum á því að það hafi verið á ábyrgð stefnanda, sem verið hafi skráður eigandi hennar allan þann tíma sem málaferli aðila stóðu yfir, að taka bifreiðina af númerum og leggja þau inn, svo ekki þyrfti að greiða tryggingar og bifreiðagjöld af henni meðan málið væri rekið fyrir dómstólum. Þá hefði kostnaður vegna þessa ekki fallið til. Stefndi hafi ekki getað skráð bifreiðina af númerum.

Fyrir liggur endanlegur dómur þar sem staðfest var að kaupum á bifreiðinni hefði verið rift 9. október 2018. Yfirlýsing um riftun þann dag var ákvöð og hafði réttaráhrif miðað við það. Frá því tímamarki færðist áhættan af hinni seldu bifreiða aftur til stefnda og er óumdeilt að stefndi hafði vörslur bifreiðarinnar á þeim tíma sem stefnandi innti af hendi tryggingar og þau gjöld önnur sem krafan er sprottin af. Er fram komið að stefndi hafi eftir að bifreiðin var færð yfir á umráðasvæði félagsins hlaðið rafhlöðu hennar. Hafði stefndi áður lýst því yfir að félagið tæki ekki ábyrgð á bifreiðinni.

Á sama hátt og lagt var til grundvallar í dómi Landsréttar var stefnanda rétt við þessar aðstæður að greiða af bifreiðinni gjöld og tryggingar. Hvergi er komið fram að stefndi hafi boðist til að greiða þessi gjöld og trygginga reftir atvikum með fyrirvara, leitast við að láta taka bifreiðina af númerum eða farið fram á við stefnanda að það yrði gert. Stóð stefnda þetta nær í ljósi þess að réttaráhrif riftunar voru komin fram samkvæmt meginreglum kröfuréttar og hafði stefndi bifreiðina til ráðstöfunar frá riftunardegi, svo sem fram kemur í nefndum dómi Landsréttar. Verður með hliðsjón af þessu og þeim réttaráhrifum sem bundin voru við riftun kaupanna ekki fallist á málsástæður stefnda um að stefnanda hafi borið skylda til að hlutast til um sölu bifreiðarinnar og takmarka með því tjón vegna vanefnda stefnda. Eins og lagt er til grundvallar í dómi Landsréttar á stefnandi í ljósi þessa rétt til endurgreiðslu umræddra fjárhæða, en stefndi hefur ekki gert athugasemd eða borið við lækkun vegna greiðslu af kaskótryggingu sérstaklega.

Stefndi hefur sett fram málsástæður sem skilja verður sem gagnkröfur á grundvelli 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 og/eða til lækkunar á kröfum stefnanda. Eru málsástæður þessar einkum tvenns konar, annars vegar um það að stefnandi beri ábyrgð á verðrýrnun sem orðið hafi á bifreiðinni. Miðað við matsgerð í fyrri málaferlum vegna riftunarinnar sé verðrýrnun um 10% á ári og hlaupi því á milljónum króna. Í annan stað styður stefndi gagnkröfur sínar við það að hleðslustöð hafi ekki verið skilað til stefnda fyrr en ári eftir að riftun hafi verið lýst yfir eða í september 2019 en þá hafi hún ekki virkað og síðar verið talin ónýt. Byggir stefndi á að stefnandi verði að útvega nýja hleðslustöð með bifreiðinni til nýs eiganda hennar, en verðmæti slíkrar stöðvar sé um 390.000 krónur. Ekki hafi verið ljóst fyrr en málið var endanlega til lykta leitt hver ætti að bera þetta tjón og því ekki unnt að krefja um það fyrr. Stefnanda hafi hins vegar verið ljóst frá september 2019 að stöðin væri ónýt.

Engin haldbær gögn liggja fyrir um ætlaða verðrýrnun bifreiðarinnar í máli þessu umfram það sem dæmt var um með dómi Landsréttar frá 21. janúar 2022, en þar var metin verðrýrnun miðað við riftunardag. Verðurekki séð hvernig verðrýrnun gat verið á ábyrgð stefnanda eftir riftun kaupanna. Í stefnu er fullyrt að hleðslustöð kosti 390.000 krónur en í tölvupósti starfsmanns stefnda er hún sögð kosta „282 þúsund... 13.09.2019.“ Virðist þar vísað til útprentunar úr viðgerðarlýsingu. Er þar sagt að hleðslutækið hafi komið í viðgerð 13. september 2019, en tölvupóstur starfsmannsins virðist frá septembermánuði 2022. Verður ekki slegið föstu í málinu hvenær hleðslustöðin hafi bilað eða að það hafi gerst af völdum stefnanda. Einhliða upplýsingar um verðmæti hleðslustöðvar eru á reiki svo miklu muna rog er ekki fyrir að fara í stefnu nánari lýsingu á hvers konar hleðslustöð miðað er við eða hverrar tegundar þannig að stefnandi komi einhverjum vörnum við.

Þar sem málsástæður stefnda um framangreindar kröfur eru ekki studdar haldbærum gögnum eða rökstuðningi teljast þær vanreifaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. og 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og ber að hafna því að þær geti komið til lækkunar eða verið skuldajafnað á móti kröfum stefnanda í máli þessu.

Samkvæmt framansögðu eru kröfur stefnanda teknar til greina og ber auk þess að dæma stefnda til að greiða stefnanda dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu svo sem í dómsorði greinir, en rétt er að upphafstími dráttarvaxtanna ákvarðist mánuði frá þingfestingu málsins.

Í samræmi við þessi úrslit málsins ber stefnda að greiða stefnan da málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og telst hann hæfilega ákveðinn 700.000 krónur að teknu tillititil virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

E-kk-nf K-x-x H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Bílabúð Benna ehf., greiði stefnanda, Ó-kvk-þgf F-kvk-þgf, 691.252 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtrygging u frá 9. júlí 2022 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf