A-26/2010

Sóknaraðili er Lýsing hf., kt. 000000-0000, Ármúla 3, 108 Reykjavík, en varnaraðili er Kerfi fyrirtækjaþjónusta ehf., kt. 000000-0000, Flatahrauni 5b, Hafnarfirði.

Endanlegar kröfur sóknaraðila eru að hann krefst dómsúrskurðar um að eftirtaldar vélar verði teknar með beinni aðfarargerð úr vörslum gerðarþola og fengnar sóknaraðila:

Þá er krafðist málskostnaðar úr hendi gerðarþola skv. mati dómsins.

Varnaraðili krefst þess að öllum kröfum sóknaraðila í máli þessu verði hafnað. Þá krefst hann þess að sóknaraðila verð gert að greiða varnaraðila málskostnað. Til vara krefst varnaraðili þess að fallist dómurinn á kröfur sóknaraðila þá verði kveðið á um það í úrskurði héraðsdóms að málskot til Hæstaréttar fresti framkvæmd hans þar til dómur liggur fyrir, sbr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Mál þetta var þingfest 8. apríl og tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 11. júní sl.

Málavextir.

Í upphaflegri beiðni sóknaraðila, sem barst dóminum þann 23. mars sl., óskaði hann eftir því að heimilað væri að 121 stk. Jede Komo kaffivélar yrðu teknar úr vörslum varnaraðila, 143 stk. YLR vatnsvélar, 1 stk. Bravilor Freshmore kaffivél, 37 stk. Necta Koro kaffivélar, 3 stk. Jede Colibri kaffivélar, 16 stk. af Jede Xplore kaffivélum, 10. stk. af Bonamat (Bravilor) TH kaffivélum, 50 stk. af Kosmologik sódavélum og 15 stk. Barista kaffivélar. Fyrir munnlegan málflutning málsins, þann 11. júní sl., dró sóknaraðili úr kröfugerð sinni og kvað það vera til þess gert að einfalda flutning málsins þar sem 13. kafli laga nr. 90/1989 gerði ráð fyrir takmarkaðri sönnunarfærslu við flutning mála sem þessara. Breyting á kröfugerð sóknaraðila felst í því að nú er eingöngu krafist innsetningar í 91 vél en áður laut krafan að 396 vélum. Allar þær vélar sem krafist er innsetningar í og taldar eru upp í hinni breyttu dómkröfu eru jafnframt taldar upp í aðfararbeiðni dags. 22. mars sl. Í breytingu á kröfugerð kveður sóknaraðili þó enga viðurkenningu felast á því að þær kröfur gerðarbeiðanda sem fram komi í aðfararbeiðni hans dags. 22. mars sl. eigi ekki rétt á sér. Krafa gerðarbeiðanda líti nú eingöngu að 91 kaffi- og vatnsvélum sem gerðarþoli hafi ekki skilað til gerðarbeiðanda.

Sóknaraðili kveðst hafa gert fjóra fjármögnunarleigusamninga við fyrirtækið Kerfi ehf., kt. 000000-0000, á árunum 2007 til 2008, vegna ýmissa drykkjarvéla en þeir séu eftirfarandi: Samningsnúmer 140175-176, kaffi- og vatnsvélar árgerð 2007. Samningsnúmer 140640-641, 50 stk. kaffivélar árgerð 2007, samningsnúmer 146630-631, kaffi- og vatnsvélar árgerð 2008 og samningsnúmer 148000-001, 143 vatnskælar og 55 stk. kaffivélar árgerð 2008. Í beiðni sóknaraðila er fjöldi hverrar tegundar útskýrður nánar. Samningar þessir hafi falið í sér að sóknaraðili hafi upphaflega keypt ofangreindar drykkjarvélar af Kerfi ehf. fyrir 37.466.759 krónur og leigt félaginu þær aftur, ýmist til fjögurra eða fimm ára. Kerfi ehf. hafi með kaupsamningi þann 24. október 2008 selt allan rekstur og lausafé sitt til varnaraðila. Þann 16. janúar sl. hafi Kerfi ehf. verið tekið til gjaldþrotaskipta. Sóknaraðili hafi lýst kröfu í þrotabúið og krafist þess í framhaldi að fá fyrrgreindar 493 vélar afhentar samkvæmt ákvæði í fjármögnunarleigusamningunum. Aðeins hluta af vélunum eða 404 stk. hafi verið skilað og hafi 307 framleiðslunúmer á þeim ekki passað við framleiðslunúmer sem koma fram á reikningum er fylgja fjármögnunarleigusamningunum. Í mörgum tilvikum passi þó framleiðslunúmer skv. reikningi við númer sem finna megi á límmiðum á vélunum.

Í gögnum málsins liggur fyrir tölvubréf frá lögmanni Kerfis ehf. sent þann 6. maí 2009. Kemur þar fram að Kerfi ehf. lagði til hugmynd um lausn á málum aðila vegna veða sem sóknaraðili hafi í vélum þrotabús Kerfis ehf. og Kerfis fyrirtækjaþjónustu. Er í tölvupóstinum tekið fram að um sé að ræða hugleiðingar af hálfu lögmanns varnaraðila með þeim fyrirvara að ekki sé um neins konar viðurkenningu að ræða á sök eða greiðsluskyldu ef ekki næst samkomulag um lausn á málinu. Í tölvupóstinum kemur fram að varnaraðili býðst til þess að afhenda sóknaraðila sambærilegar vélar við Jede Coma og Jede Xplore 400 kaffivélarnar á næstu 6-8 vikum en greiða þeim 2.500.000 milljónir vegna Kosmologik sódavatnsvélanna sem vantaði inn í það vélasafn sem afhent hafi verið skv. yfirliti frá sóknaraðila. Myndi það þá teljast fullnægjandi skil leigumuna skv. eignaleigu- og þjónustusamningum Lýsingar. Þá bauðst varnaraðili til að greiða 2.500.000 krónur fyrir vatnshreinsi- og átöppunarvél sem veðsett var Lýsingu með tryggingabréfi, gegn afléttingu veðsins. Greiðslur í peningum myndu greiðast með átta jöfnum mánaðarlegum greiðslum, fyrst 15. maí 2009. Voru þessar hugmyndir settar fram af hálfu varnaraðila í þeim tilgangi að ljúka málum við Lýsingu í góðri sátt.

Með bréfi, dagsettu 10. júní 2009, skoraði sóknaraðili á varnaraðila að skila nánar tilgreindum vélum samkvæmt fjórum samningum milli aðila innan sjö daga.

Með bréfi, dagsettu 17. júní 2009, frá lögmanni varnaraðila til lögmanns sóknaraðila er málavöxtum lögmanns sóknaraðila í bréfi frá 10. júní 2009 mótmælt og því mótmælt að varnaraðili hafi skilað inn gömlum vélum í stað þeirra véla sem tilgreindar voru í leigusamningum. Þá er því mótmælt í bréfinu að vélar hafi verið fluttar úr landi en um sé að ræða örfáar vélar sem hafi verið haldnar galla og innkallaðar hafi verið af framleiðanda til viðgerðar. Tekið er fram í bréfinu að því sé ekki mótmælt að allir leigumunir hafi ekki verið afhentir en í einhverjum tilfellum finnist leigumunir ekki og kunni það að skýrast af því að varnaraðili hafi á tímabili verið með á annað þúsund véla í rekstri og útleigu. Einhverjar vélar hafi bilað og eyðilagst eins og verða vilji, þeim hafi verið skipt út, fluttar á milli leigjenda og nú reynist varnaraðila ómögulegt að sannreyna staðsetningu allra vélanna, enda megi gera ráð fyrir að margar þeirra séu hreinlega ónýtar og hafi verið hent af þeim sökum.

Með bréfi, dagsettu 4. mars 2010, skoraði sóknaraðili á varnaraðila að skila 493 vélum, sem eru tilgreindar í bréfinu, innan tíu daga.

Í málinu liggur fyrir afrit af kaupsamningi, dagsettum 24. október 2008, á milli varnaraðila og Kerfis ehf. þar sem Kerfi ehf. er seljandi en varnaraðili kaupandi. Í lið 1.1 í kaupsamningnum segir að allur rekstur seljanda ásamt öllu tilheyrandi lausafé sé selt, einnig öll viðskiptavild, öll vörumerki rekstrarins og sé verðið fyrir lausafé og viðskiptavild 40.000.000 króna. Í lið 1.2 í kaupsamningnum er tekið fram að sjálfvirk tölvustýrð vatnshreinsivél ásamt þvottavél og sjálfvirk áfyllingarvél frá Quidi Electric Group sé hluti af því lausafé sem fylgi sölunni og sé ofangreint lausafé veðsett Lýsingu. Í lið 1.3 segir að til hinnar yfirteknu viðskiptavildar teljist m.a. öll réttindi seljanda samkvæmt þjónustusamningum seljanda við viðskiptamenn sína og er vísað til fylgiskjals með samningnum. Í lið 1.4 kemur fram að allar útistandandi viðskiptakröfur seljanda, skv. fylgiskjali, fylgi en áætlað verðmæti sé rúmlega 23.000.000 króna. Í lið 1.5 kemur fram að kaupandi kaupi hluta vörubirgða seljanda og í lið 1.6 segir að hinu selda fylgi engar aðrar eignir, s.s. vörulager, að öðru leyti en greini í lið 1.5.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila.

Sóknaraðili byggir á fjórum samningum aðila sem gerðir voru á árunum 2007 og 2008 um ákveðin tæki sem eru nánar tilgreind á fylgiskjali með hverjum samningi. Sóknaraðili hafi gert samninga um fjármögnunarleigu við Kerfi ehf. Kerfi ehf. hafi selt varnaraðila allan rekstur sinn og hafi í sölunni þær vélar og þau tæki sem Kerfi ehf. hafði í sinni umsjá samkvæmt samningi við sóknaraðila yfirfærst til varnaraðila. Varnaraðili hafi ekki mótmælt því eins og komi fram í gögnum málsins en ágreiningur hafi staðið um hvort varnaraðili hafi afhent honum allar þær vélar sem sóknaraðili telji að Kerfi ehf. hafi haft undir höndum þegar það var tekið til gjaldþrotaskipta. Varnaraðili hafi afhent sóknaraðila vélar með röngum framleiðslunúmerum eða 307 vélar en framleiðslunúmer þeirra véla passi ekki við framleiðslunúmer á reikningum sóknaraðila samkvæmt samningum við Kerfi ehf. Í 1. mgr. 15. gr. samnings aðila segi að sóknaraðili sé eigandi hins leigða. Þá komi fram að leigutaka sé óheimilt að stofna til hvers kyns löggerninga um hið leigða. Þá megi leigutaki ekki veita öðrum aðila afnot af hinu leigða, né afhenda það með öðrum hætti, nema með samþykki sóknaraðila en það hafi Kerfi ehf. gert án samráðs eða samþykkis sóknaraðila. Þá sé eignaréttur sóknaraðila óumdeildur að þeim vélum sem krafist er innsetningar á. Um það sé ekki ágreiningur og ómótmælt af hálfu varnaraðila. Varnaraðili hafi einnig óbeint viðurkennt umráð sín yfir ofangreindum vélum þar sem hann hafi boðið sóknaraðila greiðslu fyrir þau tæki sem ekki hafi verið afhent.

Þá sé aðfararbeiðni þessari beint að varnaraðila sökum þess að félagið hafi keypt rekstur og allar eignir Kerfis ehf., áður en Kerfi ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta. Sóknaraðili telji að varnaraðili leigi nú út vélar sínar og hafi af þeim tekjur sem sóknaraðili njóti ekki góðs af.

Sóknaraðili byggir kröfugerð sína á 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Þá krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að greiða sér málskostnað ásamt virðisaukaskatti á málskostnað en sóknaraðili sé ekki virðisaukaskattsskyldur. Sóknaraðili mótmælir þeirri kröfu varnaraðila, verði krafa sóknaraðila tekin til greina, að kæra til Hæstaréttar fresti aðför. Sóknaraðili mótmælti málsástæðum varnaraðila í greinargerð hans um að hann geti borið fyrir sig að honum sé ómögulegt að afhenda umbeðnar vélar.

Málsástæður og lagarök varnaraðila.

Varnaraðili byggir kröfu sína um að öllum kröfum gerðarbeiðanda verði hafnað í fyrsta lagi á því að skilyrðum 78. gr. laga nr. 90/1989 sé ekki fullnægt. Það skilyrði 78. gr. að sóknaraðila sé með ólögmætum hætti aftrað að neyta réttinda sinna eigi ekki við í þessu máli. Varnaraðili, og eftir atvikum þrotabú Kerfis ehf., hafi afhent sóknaraðila öll þau tæki sem umræddir fjármögnunarleigusamningar taki til og hafi verið í umráðum félaganna. Önnur tæki samkvæmt umræddum samningum finnist ekki og hafi varnaraðili boðið sóknaraðila önnur tæki eða greiðslu í stað þeirra. Varnaraðili sé því ekki með ólögmætum hætti að aftra sóknaraðila að leysa til sín tækin. Varnaraðili byggir á því að réttur sóknaraðila sé ekki skýr og uppfylli því ekki ákvæði 78. gr. laganna. Í máli þessu liggi fyrir að varnaraðili hafi afhent sóknaraðila 404 vélar af þeim 493 vélum sem komi fram í umræddum fjármögnunarleigusamningum. Sóknaraðili hafi tekið athugasemdalaust við umræddum vélum og samkvæmt upplýsingum varnaraðila hafi sóknaraðili selt vélarnar. Sóknaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn er staðreyna að umræddar 404 vélar séu ekki þær vélar sem fram komi í umræddum fjármögnunarsamningum. Ef rétt sé að vélarnar hafi verið seldar verði það heldur ekki staðreynt. Sóknaraðili fullyrði að 307 af þeim 404 vélum sem skilað var séu ekki þær vélar sem standi að baki leigusamningi aðila. Ef svo sé séu umráð sóknaraðila á vélunum ólögmæt með öllu og hafi sala farið fram sé hún einnig óheimil. Leiða megi líkur að því að athugasemdalaus móttaka umræddra véla og sala þeirra í kjölfarið brjóti í bága við ákvæði XXVI. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem fjalli um auðgunarbrot. Telji varnaraðili það leiða til þess að réttur sóknaraðila sé í besta falli umdeilanlegur og ekki sé hægt að jafna rétti hans til þess að dómur gangi um réttinn. Önnur tæki en þegar hafi verið afhent sóknaraðila hafi varnaraðili upplýst um að hann geti ekki afhent. Þrátt fyrir að fallist verði á kröfur sóknaraðila breyti það því ekki að varnaraðila sé ómögulegt að afhenda þær vélar sem ekki séu í umráðum hans. Kveður varnaraðili að ákvæði 78. gr. laganna séu sett til hagsbóta fyrir aðila sem hafi ótvíræðar skjallegar sannanir fyrir rétti sem þeim sé aftrað að neyta. Sé þar um undantekningu að ræða frá þeirri meginreglu að fullnægjandi aðfararheimild skv. 1. gr. laganna þurfi að liggja fyrir áður en aðfarargerð sé heimiluð. Undantekningu þessa verði að skýra þröngt og leiki einhver vafi á réttindum sóknaraðila beri að hafna kröfu um innsetningu á grundvelli 78. gr. Sé það sérstaklega áréttað í 2. málslið 3. mgr. 83. gr. laganna að aðfararbeiðni skuli að jafnaði hafnað ef varhugavert verði talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem heimilt sé að afla samkvæmt greininni. Telur varnaraðili að ekkert í þessu máli réttlæti þá flýtimeðferð sem felist í 78. gr. laganna.

Varnaraðili kveður Kerfi ehf. hafa gert á árunum 2007 og 2008 fjóra fjármögnunarleigusamninga við sóknaraðila. Áður höfðu fyrirtækin um langt skeið átt farsælt viðskiptasamband og gert fjölda fjármögnunarleigusamninga á nokkurra ára tímabili. Hafi samningarnir verið með stöðluðu sniði og gerðir eftir því sem þörf krafði í rekstri Kerfis ehf. Hafi samningarnir þar ýmist verið gerðir í tengslum við kaup á nýjum vélum eða gerðir til að afla fjár til annarra verkefna í rekstri félagsins. Í einhverjum tilvikum hafi vélar í eigu Kerfis ehf. verið settar sem trygging fyrir réttum efndum. Hafi þá í mörgum tilvikum verið um eldri og notaðar vélar að ræða, svo sem sóknaraðila hafi verið vel kunnugt um, enda hafi árgerð vélanna ekki verið tilgreind nema á tveimur samningum en í þeim tilvikum hafi verið um mistök að ræða sem fyrirsvarsmönnum Kerfis ehf. hafi yfirsést að lagfæra við samningsgerðina. Þetta megi m.a. staðreyna í bókhaldi félagsins þar sem engar vatnsvélar hafi verið keyptar til félagsins eftir árið 2006, þrátt fyrir að samningarnir tveir sem tilgreina árgerð vísi til ártalanna 2007 og 2008. Þá mótmæli varnaraðili því sem ósönnuðu að Kerfi ehf. hafi skilað inn eldri tækjum sem ekki hafi verið á leigusamningum en haldið eftir nýrri tækjum eins og sóknaraðili heldur fram. Samningar hafi að nokkru leyti verið gerðir um eldri tæki sem þegar hafi verið í eigu Kerfis ehf. Hefðu tækin fengið ákveðin númer sem félagið hafi notað í rekstri sínum og til hægðarauka hafi umrædd númer verið notuð þegar fjármögnunarleigusamningarnir voru gerðir. Þau tæki sem Kerfi ehf hafi þegar skilað til sóknaraðila séu þau tæki sem um er rætt í fjármögnunarleigusamningunum. Segir varnaraðili að hann hafi keypt rekstur og lausafé í eigu Kerfis ehf. Þau tæki sem Kerfi ehf. hafi þegar skilað sóknaraðila séu þau tæki sem fjármögnunarleigusamningarnir tilgreina og séu þau tæki ekki í vörslum varnaraðila. Þá kveður varnaraðili að í einhverjum tilfellum finnist umræddir leigumunir því miður ekki.

Varnaraðili telur að með vísan til alls ofangreinds sé varhugavert í skilningi 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 að gerðin fari fram.

Að lokum krefst varnaraðili þess, nái gerðin fram að ganga, að gerðinni verði frestað þar til Hæstiréttur Íslands hafi komist að niðurstöðu í málinu. Byggir varnaraðili á því að málið sé gríðarlega fordæmisgefandi og því séu ríkir hagsmunir fólgnir í því að varnaraðili haldi umráðum sínum yfir andlagi gerðarinnar þar til Hæstiréttur hefur kveðið upp dóm í málinu.

Niðurstöður:

Óumdeilt er í máli þessu að sóknaraðili og varnaraðili gerðu með sér þá samninga sem byggt er á í máli þessu. Þá er ekki ágreiningur um aðild varnaraðila og þann kaupsamning milli varnaraðila og Kerfis ehf. sem liggur frammi í málinu.

Samkvæmt 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 getur héraðsdómari úrskurðað að fullnægt verði með aðfarargerð rétti manns sem honum er aftrað að neyta og sem hann telur sig eiga og vera svo ljósan, að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum, sem aflað verður samkvæmt 83. gr. laganna. Héraðsdómari skal að jafnaði hafna aðfararbeiðni, ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna, sem heimilt er að afla. Í úrskurði dómara um hvort bein aðfarargerð fái fram að fara skal leysa úr ágreiningi um umráðarétt en eigi skal slá föstu neinu um hugsanlegan bótarétt, heimild til riftunar eða eignarrétt aðila. Þá er eigi gerð sú krafa að sýnt sé fram á að réttindi gerðarbeiðanda séu í hættu.

Í máli þessu liggur fyrir að sóknaraðili er eigandi þeirra tækja sem hann tilgreinir í beiðni sinni. Ágreiningur aðila snýst aðallega um það hvort þau tæki sem sóknaraðili krefst afhendingar á séu í vörslum varnaraðila eða ekki. Mótbárur varnaraðila lúta m.a. að því að hann hafa afhent sóknaraðila þau tæki sem tiltæk séu af hans hálfu en önnur tæki séu ýmist týnd, ónýt, gölluð eða innleyst af framleiðanda. Þar af leiðandi sé honum ómögulegt að afhenda þau. Varnaraðili hafi boðið sóknaraðila greiðslur fyrir þau tæki sem upp á vanti en sóknaraðili ekki samþykkt það boð. Varnaraðili heldur því m.a. einnig fram að í mörgum tilvikum hafi verið um eldri og notaðar vélar að ræða sem sóknaraðila hafi verið vel kunnugt um, enda hafi árgerð vélanna ekki verið tilgreind nema á tveimur samningum en í þeim tilvikum hafi verið um mistök að ræða sem fyrirsvarsmönnum Kerfis ehf. hafi yfirsést að lagfæra við samningsgerðina. Þetta megi m.a. staðreyna í bókhaldi félagsins þar sem engar vatnsvélar hafi verið keyptar til félagsins eftir árið 2006, þrátt fyrir að samningarnir tveir sem tilgreina árgerð vísi til ártalanna 2007 og 2008. Verður að telja þessa fullyrðingu varnaraðila ósannaða þar sem fyrir dóminum liggja undirritaðir samningar, dagsettir á árunum 2007 og 2008, um vatnsvélar og þær tilgreindar sérstaklega með seríalnúmerum.

Þær málsástæður varnaraðila um að tækin sem deilt sé um séu ýmist týnd, ónýt, gölluð eða innleyst af framleiðanda eru að mati dómsins ósannaðar og þar með ósannaður ómöguleiki varnaraðila.Varnaraðili hlýtur að bera ábyrgð á því að hafa slíka skráningu á þeim tækjum er hann leigir af sóknaraðila að honum sé fært að gera grein fyrir hverri og einni, sé þess krafist af sóknaraðila. Ekki þýðir að bera fyrir sig að umfang rekstrar hans sé svo mikið að skiljanlega fari einhverjar vélar forgörðum eins og hann segir í greinargerð sinni, þ.e. að einhverjar vélar hafi bilað og eyðilagst eins og verða vill, þeim skipt út eða fluttar á milli leigjenda o.fl. sem hafi orðið til þess að varnaraðila sé nú nánast ómögulegt að afhenda tækin. Eignaréttur sóknaraðila í máli þessu er óumdeildur. Þær varnir sem varnaraðili byggir mál sitt á eru með öllu ósannaðar og verður ekki viðkomið í máli þessu. Sóknaraðili hefur sýnt fram á með framlögðum samningum, undirrituðum af forsvarsmönnum Kerfis ehf. og sóknaraðila, að umþrætt tæki voru afhent Kerfi ehf. Varnaraðili hefur bæði með boðum sínum til sóknaraðila, um að afhenda önnur tæki en umkrafin eru eða greiðslur fyrir þau, viðurkennt að bera ábyrgð á þeim. Að mati dómsins eru skilyrði 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför o.fl. uppfyllt. Verður því ekki talið óvarlegt að hin umbeðna gerð fari fram.

Varakrafa varnaraðila lýtur að því að málskot til æðri dóms fresti gerðinni. Gegn mótmælum sóknaraðila við þeirri kröfu, verður ekki talin ástæða til að fallast á hana.

Sóknaraðili hefur krafist málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti þar sem sóknaraðili er ekki virðisaukaskattsskyldur. Með vísan til umfangs og tilurðar málsins verður varnaraðili dæmdur til að greiða sóknaraðila 200.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Hin umkrafða aðfarargerð má fara fram.

Varnaraðili, Kerfi fyrirtækjaþjónusta ehf., greiði sóknaraðila, Lýsingu ehf., 200.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 13.7. 2010.