E-6575/2006

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 8. júní sl., var höfðað fyrir dómþinginu af G-kvk-þgf Á-kvk-þgf L-kvk-þgf, Blöndubakka 7, Reykjavík, á hendur E-kvk-þgf M-kvk-þgf, Funalind 7, Kópavogi og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu hinn 25. nóvember 2006.

Dómkröfur stefnanda eru þær aðallega, að stefndu verði in solidum dæmd til þess að greiða stefnanda 3.321.081 krónur, með 2% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, frá 26. október 2002 til 26. október 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, en til vara að stefndu verði in solidum dæmd til þess að greiða stefnanda 1.250.751 krónur með 2% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, frá 26. október 2002 til 26. október 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun, úr hendi stefndu, að skaðlausu.

Stefndu krefjast þess aðallega, að verða sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmd til að greiða stefndu málskostnað.

Stefndu krefjast þess til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

II

Málsatvik eru þau, að stefnandi varð fyrir umferðarslysi hinn 10. nóvember 1996. Slysið varð með þeim hætti að bifreið, sem stefnandi var framsætisfarþegi í, ók á kyrrstæða vörubifreið er hún var að fara fram úr annarri bifreið. Var stefnandi í öryggisbelti og kastaðist fram án þess þó að reka sig í mælaborð bifreiðarinnar. Stefnandi kveðst hafa vankast við áreksturinn og verið nokkuð dofin og óglatt. Hún var flutt af slysstað í lögreglubifreið á Sjúkrahús Húsavíkur. Kveðst stefnandi hafa haft óþægindi í hálsi, efri hluta brjósthryggjar, hægri öxl og kjálka.

Við skoðun á heilsugæslustöðinni hafi stefnandi verið sljó, syfjuð og dofin auk þess að finna fyrir verk í hálsi. Stefnandi fór daginn eftir slysið til Reykjavíkur og á slysadeild Landspítala sama dag auk þess að mæta þangað reglulega í endurkomur fyrst á eftir. Í læknisvottorði frá slysadeildinni er áverkum stefnanda lýst þannig að hún sé með dreifð festueymsli bæði á hálsi, hnakka og herðum og umhverfis allt hægra herðablað auk þess að vera með eymsli yfir framanverðri öxl hægra megin og einnig yfir spraspinatus hægra megin. Þá hafi hún verið með dreifð eymsli yfir kjálkaliðum og taugaopum fyrir ofan augntóftir og neðan við augntóftir og yfir tyggingarvöðvum. Stefnandi var í eftirliti hjá bæklunarlæknunum R-kk-þgf J-kk-þgf og Á-kk-þgf K-kk-þgf fyrsta árið eftir slysið. A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf bæklunarlæknir framkvæmdi á henni örorkumat, dagsett 23. mars 1998.

Í örorkumati A-kk-ef Ó-kk-ef kemur fram að stefnandi hafi tognað á hálsi og hægri öxl og hafi haft veruleg óþægindi allar götur síðan slysið varð. Fram kemur í örorkumatinu að í sjúkraskrá bæklunardeildar Sjúkrahúss Reykjavíkur komi fram að við endurkomu hinn 15. sama mánaðar hafi stefnandi kvartað undan höfuðverk og óþægindum hægra megin í hálsi og náladofa í hægri hendi. Þar kemur einnig fram að við skoðun hafi verið eymsli yfir 5.-7. hálshryggjartindi og aðlægum langvöðvum í hálsi.

Niðurstöður matsins eru þær að stefnandi hafi hlotið 15% varanlegan miska og 5% varanlega örorku. Eru rökin fyrir mati læknisins á örorku stefnanda í þá veru að tekið sé mið af því að hún vinni tiltölulega einhæfa vinnu við tölvu og bókhald, en betur myndi henta ef hún ynni við breytilegri vinnuaðstæður, en óvíst sé hversu vel gangi að finna slíkt starf. Þá er tekið fram að stefnandi sé alvarlega að hugsa um að breyta um starf vegna óþæginda sinna. Segir síðan að í ljósi þess að hún eigi erfitt með að vinna þá vinnu sem hún vinni nú við og óvissa hvort hún geti unnið mjög langan vinnudag eða yfirvinnu í framtíðinni, sé litið svo á að atvinnumöguleikar hennar séu örlítið skertir og kunni að hafa áhrif á vinnugetu hennar til að afla tekna. Varanleg örorka var metin 5%.

Á grundvelli örorkumats A-kk-ef gekk síðan fyrri lögmaður stefnanda frá bótauppgjöri við Sjóvá-Almennar tryggingar hinn 20. apríl 1998.

Er stefnandi varð fyrir slysinu starfaði hún á skrifstofu hjá Nóa-Síríusi hf., en þá hafði hún bæði lokið stúdentsprófi og 5 mánaða námi í tölvu- og skrifstofutækni. Skömmu eftir slysið hóf hún síðan störf í innkaupadeild Hagkaupa. Vorið 2002 fór stefnandi síðan að vinna sem skrifstofu- og fjármálastjóri hjá fyrirtækinu Gripið og greitt og var þar í fullu starfi. Um áramótin 2002/2003 var stefnanda boðin staða framkvæmdastjóra hjá fyrirtækinu og sinnti hún því starfi fram til ársloka 2005. Síðan starfaði stefnandi sem fjármálastjóri hjá hugbúnaðarfyrirtækinu Betware á Íslandi. Ásamt ofannefndum störfum stundaði stefnandi háskólanám við Háskólann í Reykjavík meðfram vinnu frá 2001 og lauk þaðan prófi 2003. Að því námi loknu hóf hún fjarnám við Háskólann á Akureyri í viðskiptafræði og lauk því nú í byrjun sumars.

Stefnandi kveðst hafa fundið fyrir því að smátt og smátt hafi afleiðingar umferðarslyssins á heilsufar hennar aukist. Henni hefur jafnt og þétt versnað og á árinu 2005 hafi hún velt því fyrir sér hvort hún ætti einhvern frekari bótarétt vegna afleiðinga slyssins, enda líðan hennar þá orðin verulega verri en á árinu 1998, auk þess sem hún hafi séð fram á að ráða ekki lengur við það starf sem hún var í og myndi neyðast til að fara í annað starf sem ekki gæfi jafn góðar tekjur.

Stefnandi leitaði til núverandi lögmanns síns á árinu 2005. Óskaði hann eftir því með beiðni til örorkunefndar, dags. 29. nóvember 2005, að nefndin léti í té álit á afleiðingum slyssins samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Nefndin skilaði álitsgerð hinn 4. apríl 2006 og eru helstu niðurstöður hennar þær að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins sé 15% og varanleg örorka 10%.

Lögmaður stefnanda sendi stefnda, Sjóvá- Almennum tryggingum hf., kröfubréf hinn 25. apríl 2006, þar sem gerð var krafa um greiðslu bóta með vísan til áðurnefndrar álitsgerðar örorkunefndar. Var erindinu svarað af hálfu stefnda 25. ágúst 2006, þar sem fram kom að hið stefnda félag taldi að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga um endurupptöku væri ekki fullnægt og hafnaði það því öllum frekari kröfum vegna slyssins.

III

Stefnandi byggir í fyrsta lagi á því að skilyrði séu til endurupptöku málsins á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í ljós sé komið með álitsgerð örorkunefndar að varanleg örorka stefnanda hafi breyst úr 5% í 10% eða um 100%. Af gögnum málsins verður ekki annað séð en að breytingar þessar hafi verið ófyrirsjáanlegar við bótauppgjörið í apríl 1998. Þá feli breytingin augljóslega í sér verulega hækkun á örorkustigi stefnanda frá því sem áður var talið og er skilyrðum 11. gr. skaðabótalaganna þannig augljóslega fullnægt.

Stefnandi telur í öðru lagi að brostnar forsendur séu fyrir bótauppgjörinu dags. 20. apríl 1998 milli stefnanda og stefnda og byggir kröfugerð sína á því að uppgjörið sé óskuldbindandi fyrir sig, a.m.k. að því marki að hún geti sótt frekari bótakröfur gagnvart stefnanda vegna útlagðs kostnaðar sem til hafi fallið frá uppgjörinu í apríl 1998 og vegna varanlegrar örorku. Í ljós sé komið að stefnandi hafi, vegna afleiðinga slyssins, þurft að hætta í verulega tekjuháu starfi sem framkvæmdastjóri Gripið og greitt ehf. og fara í annað starf sem gefi u.þ.b. 20% lægri tekjur, sem fjármálastjóri hjá hugbúnaðarfyrirtækinu Betware. Í þessari breytingu á tekjum stefnanda felist í raun vísbending um að slysið muni valda stefnanda mun meiri tekjuskerðingu en gert hafi verið ráð fyrir af A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf í örorkumati hans, dagsettu 23. mars 1998. Stefnandi byggir þessa málsástæðu sína á almennum reglum samningaréttarins um brostnar forsendur auk þess sem hún vísar til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með síðari breytingum, einkum III. kafla laganna um ógilda löggerninga, sérstaklega 36. gr. laganna.

Þá byggir stefnandi á því að uppgjörið í apríl 1998 sé óskuldbindandi vegna þess að það hafi farið fram á grundvelli sönnunargagns sem ólögmætt sé og óeðlilegt að leggja til grundvallar uppgjöri skaðabóta samkvæmt íslenskum rétti. Í matinu sjálfu komi fram að stefnandi hafi verið til læknismeðferðar hjá A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf sjálfum frá 13. febrúar 1998, en matið sé eins og fyrr segir dagsett 23. mars 1998 og stefnandi mætti til hans til skoðunar og viðtals hinn 18. mars 1998. Það sé beinlínis ósanngjarnt eða jafnvel óheiðarlegt í skilningi 33. og 36. gr. samningalaganna af hálfu stefnda að bera fyrir sig lokauppgjör sem framkvæmt sé á grundvelli slíks örorkumats, enda geti matsmaðurinn ekki talist hlutlaust þegar hann hafi haft tjónþola til læknismeðferðar þegar matið var framkvæmt. Alkunna sé að vanhæfi eða hlutdrægni af því tagi sem átt hafi sér stað við mat stefnanda geti verkað í báðar áttir, þ.e. verið matsþolanum til hagsbóta, en allt eins líklegt er að hinn vanhæfi matsmaður sé svo mikið að gæta sín að halli á matsþolann.

Stefnandi byggir á því að hvað sem öðru líði hafi stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., skuldbundið sig til að hlíta mati örorkunefndar á því hvort skilyrði endurupptöku væru fyrir hendi er félagið hafi fallist á að endurmeta afleiðingar slyssins hjá örorkunefnd, eins og fram komi í bréfi nefndarinnar sjálfrar, dagsettu 22. júní 2006, en þar segi um þetta: „Nefndin tekur til skoðunar mál sem til hennar er beint af báðum aðilum um endurmat á áður fengnum niðurstöðum. Lítur nefndin svo á að þá sé ákvörðun komin um að mál verði endurupptekið að því gefnu að endurmat leiði til breyttrar niðurstöðu á miska og/eða örorku. Í tilfelli G-kvk-ef Á-kvk-ef lítur örorkunefnd svo á að með samþykki sínu á endurmati hafi Sjóvá Almennar hf. samþykkt endurupptöku málsins að því gefnu að breyting yrði á örorku og miska frá fyrra mati. Sú var niðurstaðan í máli G-kvk-ef Á-kvk-ef. Samkvæmt því ætti nýtt uppgjör að fara fram á grundvelli hins nýja mats.“

Stefnandi hefur sundurliðað dómkröfur sínar með eftirgreindum hætti í stefnu:

Aðalkröfu:

1. v/útlagðs kostnaðar/annars fjártjóns skv. 1. gr. skbl. kr. 215.586

2. Varanleg örorka skv. 5.-7. gr. skbl. kr. 3.105.495

1.312.526 x 6% framl. í lífeyrissj. = 78.752

1.391.278/ 3524 x 5244 = 2.070.331

2.070.331 x 10 x 5% = 1.035.165

1.035.165 x 3 = 2.070.330

Samtals kr. 3.321.081

Varakrafa:

1. v/útlagðs kostnaðar/annars fjártjóns skv. 1. gr. skbl. kr. 215.586

2. Varanleg örorka skv. 5.-7. gr. skbl. kr. 1.035.165

1.312.526 x 6% framl. í lífeyrissj. = 78.752.

1.391.278 / 3524 x 5244 = 2.070.331

2.070.330 x 10 x 5% = 1.035.165

Samtals kr. 1.250.751

Stefnandi kveður muninn á aðalkröfunni og varakröfunni felast í því að munur sé á bótum fyrir varanlega örorku. Byggi varakrafan á álitsgerð örorkunefndar um 10% varanlega örorku, en aðalkrafan á því að varanleg örorka stefnanda sé 20%. Telur stefnandi varlegast að haga kröfugerð sinni þannig enda telji hún að varanleg örorka hennar vegna afleiðinga slyssins sé í raun a.m.k. 20%.

Krafa stefnanda um bætur vegna útlagðs kostnaðar / annars fjártjóns vegna beggja dómkrafnanna séu endurgreiðslu á margvíslegum kostnaði, sem stefnandi hafi orðið fyrir, bæði til þess að afla sér læknishjálpar, sjúkraþjálfunar og lyfja auk kostnaðar við að afla vottorða lækna, sjúkraþjálfara og álitsgerðar örorkunefndar.

Þá sé gerð krafa um bætur vegna varanlegrar örorku á grundvelli 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og álitsgerðar örorkunefndar. Taki báðar kröfur stefnanda mið af 1. mgr. 7. gr. um árslaunaviðmiðun eins og hefðbundið sé.

Vaxta er krafist frá 26. október 2002 til stefnubirtingardags, en dráttarvaxta er krafist frá þeim degi til greiðsludags.

Um ábyrgð stefndu vísar stefnandi til 88., 90., 91, og 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Um bótakröfurnar er vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993 auk almennra ólögfestra reglna íslensks skaðabótaréttar. Þá er vísað til almennra reglna íslensks samningaréttar og laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum III. kafla laganna.

Kröfu um vexti byggir stefnandi á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á III. kafla laga nr. 25/1987 og 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á lögum um meðferð einkamála nr. 90/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

IV

Krafa stefndu um sýknu af dómkröfum stefnanda er í fyrsta lagi reist á því að fram hafi farið fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör milli stefnanda og stefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf., hinn 20. apríl 1998 á grundvelli bótatilboðs stefnda. Lögmaður stefnanda undirritaði greiðslukvittun uppgjörsins þess efnis að greiðsla stefnda væri fullnaðar- og lokagreiðsla vegna þess slyss sem stefnandi varð fyrir 10. nóvember 1996. Í uppgjörinu er sérstaklega áréttað að með greiðslunni sé lokið öllum kröfum á hendur félaginu vegna slyssins, nema endurupptaka sé heimil samkvæmt skaðabótalögum.

Byggja stefndu á því að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til endurupptöku ákvörðunar bóta séu ekki uppfyllt. Stefndu telja að ekki hafi orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda frá því að uppgjörið fór fram. Í álitsgerð örorkunefndar, dagsettri 4. apríl 2006, sé tekið fram að heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt 1. nóvember 1997, þ.e. fyrir örorkumat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, dagsett 23. mars 1998. Ekkert komi fram í álitsgerð örorkunefndar sem bendir til þess að einkenni stefnanda hafi óvænt versnað eða að ný einkenni hafi komið fram eftir að fyrra örorkumat fór fram. Þá hafna stefndu því alfarið að ætla megi að örorkustig stefnanda sé verulega hærra en talið var í örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis, dagsettu 23. mars 1998. Því til stuðnings vísa stefndu til þess að þótt varanleg örorka hafi hækkað úr 5% í 10% sé skilyrði 11. gr. skaðabótalaga um verulega hækkun ekki með nokkru móti fullnægt.

Stefndu mótmæla því að stefnandi hafi orðið fyrir meira líkamstjóni en niðurstaða A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef kveður á um og greitt var eftir hinn 20. apríl 1998. Álitsgerð örorkunefndar, dagsett 4. apríl 2006, hnekki ekki fyrrnefndu örorkumati sem lagt var til grundvallar við uppgjör bóta til stefnanda.

Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga séu skilyrði endurupptöku um ákvörðun bóta þau að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig sé verulega hærra en áður var talið. Þau skilyrði eru ekki uppfyllt í máli stefnanda og verði þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefndu.

Þá mótmæla stefndu aðalkröfu stefnanda sem ósannaðri, þar sem hún byggir á því að varanleg örorka stefnanda sé 20%. Hafi stefnandi ekki sýnt fram á að varanleg örorka sé meiri en lagt var til grundvallar í áðurnefndu lokauppgjöri til stefnanda.

Stefndu mótmæla því að reglur samningaréttar um brostnar og rangar forsendur eigi við eða geti vikið til hliðar skýru ákvæði 11. gr. skaðabótalaga sem setji ströng skilyrði fyrir endurupptöku fyrirvaralauss bótauppgjörs. Stefndu telja að ekki séu skilyrði til að víkja bótauppgjörinu frá 20. apríl 1998 til hliðar á grundvelli 33. gr. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Skilyrði þess að svo megi gera sé, að það sé óheiðarlegt, ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera bótauppgjörið fyrir sig. Því sé ekki að heilsa í tilviki stefnanda. Stefnandi hafi notið lögmannsaðstoðar við bótauppgjörið og bótauppgjörið hafi verið hefðbundið og í takt við uppgjörsvenjur síns tíma, en það hafi verið byggt á örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis, dagsettu 23. mars 1998. Hafi ekki komið til umræðu eða álita að gera einhvern fyrirvara við bótauppgjörið. Vegna þessa sé af og frá að uppgjörið sé ósanngjarnt gagnvart stefnanda eða að það hafi ekki verið í samræmi við góðar viðskiptavenjur. Ef svo hefði verið hefði lögmaður stefnanda hæglega getað borið því við þegar uppgjörið átti sér stað.

Með sömu rökum mótmæla stefndu málsástæðu stefnanda sem rangri og haldslausri um að uppgjörið frá 20. apríl 1998 sé óskuldbindandi fyrir stefnanda vegna þess að það hafi verið reist á örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis. Stefndu byggja á því að ekki sé ástæða til að ætla að matið hafi ekki verið framkvæmt með hlutlausum og sanngjörnum hætti þótt A-kk-nf Þ-kk-nf hafi haft stefnanda til meðferðar einu sinni áður en skoðun á stefnanda og viðtal við hana vegna örorkumatsins fór fram. Stefnandi hafi notið lögmannsaðstoðar við bótauppgjörið. Þáverandi lögmaður stefnanda hafi sjálfur beðið A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf um matið, sbr. bréf hans, dagsett 25. febrúar 1998, og hafi hann því talið A-kk-þf Þ-kk-þf hæfan sem matsmann enda þótt stefnandi hafi komið til meðferðar hjá honum áður en matið var framkvæmt.

Stefndu mótmæla því harðlega sem röngu að stefndi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., hafi skuldbundið sig til að hlíta mati örorkunefndar um það hvort skilyrði til endurupptöku á ákvörðun bóta væru fyrir hendi þegar félagið féllst á að örorkunefnd endurmæti afleiðingar slyssins. Hafi hið stefnda félag ekki átt aðra aðkomu að matsbeiðni til nefndarinnar en að rita undir yfirlýsingu þess efnis að það hefði öll framlögð gögn málsins undir höndum og þyrfti ekki að koma að frekari gögnum. Stefndu byggja jafnframt á því að slík afstaða örorkunefndar samræmist ekki hlutverki hennar eins og það sé afmarkað í skaðabótalögum nr. 50/1993 og reglugerð nr. 335/1993 um starfsháttu örorkunefndar. Þvert á móti séu álit nefndarinnar ekki bindandi og af þeirri ástæðu einni hafi þessi afstaða nefndarinnar ekki endanleg úrslitaáhrif í máli þessu. Stefndu vísa jafnframt til þess að það séu venjubundnir starfshættir stefnda, Sjóvá- Almennra trygginga hf., að taka ekki endanlega afstöðu til kröfu um endurupptöku fyrr en mat á áhrifum meintra breytinga á heilsu tjónþola liggi fyrir.

Stefndu mótmæla því og, sem ósönnuðu, að orsakasamhengi sé milli slyssins árið 1996 og varanlegrar örorku stefnanda í dag 10 árum eftir að slysið varð. Útilokað sé að gera sér grein fyrir því, þegar svo langt sé um liðið frá slysdegi, hvort og þá að hvaða marki sjúkdómar, önnur slys, óhöpp eða önnur atriði sem stefnandi kunni að hafa orðið fyrir á þessu langa tímabili, hafi orsakað aukna varanlega örorku stefnanda.

Stefndu byggja einnig á því að skaðabótakrafa stefnanda á hendur stefndu sé fyrnd á grundvelli 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 enda hafi verið meira en fjögur ár liðin á stefnubirtingardegi frá lokum þess almanaksárs sem stefnandi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.

Varakröfu sína um lækkun byggja stefndu á málsástæðum sem fram hafa verið færðar, til stuðnings aðalkröfu sinni.

Stefndu mótmæla og tölulegum grundvelli bótakröfu stefnanda, þar sem ekki verði séð að hann sé að fullu í samræmi við ákvæði skaðabótalaga og annarra laga. Stefndu byggja á því að lækka beri kröfufjárhæð stefnanda í aðal- og varakröfu um 6% með vísan til 9. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og ákvæðið hafi hljóðað þegar slysið bar að höndum í nóvember 1996.

Stefndu byggja á því, að samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga sé aðeins heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku. Ekki sé unnt að taka nýja ákvörðun um bætur vegna annars fjártjóns. Beri þegar af þessari ástæðu að hafna kröfu stefnanda um nefndar bætur. Stefndu mótmæla jafnframt kröfu um bætur vegna annars fjártjóns sem ósannaðri.

Loks mótmæla stefndu því að dráttarvextir leggist við höfuðstól bótagreiðslna við fyrra tímamark en 2. desember 2006, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en þá hafi mánuður verið liðinn frá þingfestingardegi og krefjast þau þess að dráttarvextir byrji ekki að falla á stefnufjárhæðina á fyrra tímamarki en á dómsuppsögudegi, sbr. til hliðsjónar 9. gr. laga nr. 38/2001.

Til vara krefjast stefndu þess að dráttarvextir byrji ekki að falla á fyrr en í nóvember 2006, þar sem dómkrafa stefnanda taki mið af lánskjaravísitölu í október 2006 og ekki sé unnt að krefjast dráttarvaxta af fjárhæð sem reiknuð hafi verið með tilliti til þeirrar vísitölu.

Um lagarök vísa stefndu einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda.

Kröfu um vexti byggja stefndu á 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggja stefndu á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Í máli þessu gerir stefnandi kröfur á hendur stefndu um bætur fyrir tjón, sem stefnandi varð fyrir af völdum umferðarslyss í nóvember 1996. Samkvæmt örorkumati var varanleg örorka stefnanda af völdum slyssins metin 5% og varanlegur miski 15%, hinn 23. mars 1998. Eins og fram hefur komið greiddi stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., stefnanda bætur vegna slyssins hinn 20. apríl 1998. Samkvæmt framlagðri kvittun greiddi stefndi stefnanda 1.808.766 krónur vegna tjónsins. Undir uppgjörið, þar sem segir: „Ofangreind bótafjárhæð er fullnaðar- og lokagreiðsla vegna slyss G-kvk-ef A. L-kvk-ef, kt. 191264-4449, þann 10/11 1996. Með greiðslunni er lokið öllum kröfum á hendur félaginu (og eða tjónvaldi) vegna slyssins“, ritaði þáverandi lögmaður stefnanda f.h. stefnanda.

Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur stefndu annars vegar á því, að heilsu stefnanda hafi hrakað og örorka hennar orðið meiri á árinu 2005 og hins vegar á því, að brostnar séu forsendur fyrir bótauppgjörinu frá 1998 og uppgjörið sé óskuldbindandi fyrir sig bæði á þeim grunni sem og sökum þess að það hafi farið fram á grundvelli ólögmæts sönnunargagns og sé því ósanngjarnt og jafnvel óheiðarlegt af stefndu að bera fyrir sig að lokauppgjör hafi farið fram. Telur stefnandi að stefndu hafi, með því að fallast á að örorkunefnd endurmæti afleiðingar slyssins, skuldbundið sig til að hlíta mati nefndarinnar.

Samkvæmt áðurnefndu uppgjöri frá 1998 þáði stefnandi boð stefndu um greiðslu á bótum. Í skriflegu samkomulagi um þetta uppgjör var sem fyrr segir tekið sérstaklega fram að það fæli í sér lokauppgjör vegna slyssins. Enginn fyrirvari var gerður af hálfu stefnanda þegar greiðsla samkvæmt uppgjörinu var innt af hendi, en stefnandi naut við það aðstoðar lögmanns síns. Stefnandi er því bundinn af þessu nema heimild í 11. gr. skaðabótalaga standi til að taka upp að nýju ákvörðun bóta. Samkvæmt því ákvæði er það skilyrði fyrir slíkri endurupptöku að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsufari tjónþola þannig að ætla megi að örorku- og miskastig sé verulega hærra en áður var talið.

Síðla árs árið 2005 óskaði stefnandi eftir því við örorkunefnd að hún léti í ljós álit á afleiðingum umferðarslyssins. Nefndin skilaði áliti sínu í apríl 2006, þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri óbreyttur en varanleg örorka hennar væri rétt metin 10%. Taldi nefndin að eftir 1. nóvember 1997 hefði stefnandi ekki getað vænst frekari bata en þá var orðinn og hafi miskinn verið hæfilega metinn 15% eins og gert var í áðurnefndu örorkumati. Hins vegar taldi nefndin varanlega örorku vegna afleiðinga slyssins hæfilega metna 10%, þar sem í ljós hefði komið að stefnandi hefði ekki getað stundað þau störf sem best hefðu gefið henni atvinnutekjur, eftir að hún aflaði sér frekri menntunar eftir slysið. Byggðist málssókn stefnanda á þessari álitsgerð.

Stefndu mótmæltu þessari niðurstöðu og óskuðu, undir rekstri málsins, eftir dómkvaðningu matsmanna til að meta hvort ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari stefnanda eftir matið 23. mars 1998. Niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna var sú, að ekki væri um að ræða ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsufari stefnanda eða stærri breytingar á heilsufari eða líðan hennar. Töldu matsmenn að einkenni stefnanda hefðu ekki haft aukin eða ófyrirséð áhrif á störf hennar, nám eða fjölskylduhagi, þannig að ætla mætti að miskastig eða örorkustig væri verulega hærra en áður hefði verið talið.

Fyrir liggur að stefnandi var í háskólanámi á sama tíma og hún varð framkvæmdastjóri á árinu 2003 og lauk hún því námi nú í vor. Tekjur hennar minnkuðu og einkenni hennar jukust á þeim árum sem hún stundaði háskólanám af alvöru á árunum 2005 til 2007, eins og hún bar fyrir dómi. Eins verður að ætla að vinnuálag á stefnanda hafi ekki minnkað þó svo að hún hafi minnkað við sig launaða vinnu, þar eð hún stundaði jafnframt háskólanám.

Þegar framangreint er virt og samkvæmt matsgerðinni, sem ekki hefur verið hnekkt með yfirmati eða á annan hátt, og þegar litið er til álits örorkunefndar, þar sem miskastig stefnanda vegna slyssins er það sama og áður var metið, verður ekki talið að stefnanda hafi tekist að sanna að verulegar breytingar hafi orðið á heilsu hennar af völdum slyssins, sem ekki hafi verið unnt að sjá fyrir er hún samdi um fullnaðarbætur við hið stefnda félag.

Samkvæmt framansögðu er stefnanda ekki heimilt á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993, að hafa uppi frekari kröfur, án tillits til fyrirvaralauss samkomulags um lokauppgjör bóta. Vitneskja eða samþykki stefnda á því að stefnandi leitaði eftir áliti örorkunefndar verður og ekki talin fela í sér samþykki á því að hlíta niðurstöðu nefndarinnar eða að skaðabótalög standi til þeirrar túlkunar stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu sína jafnframt á því að víkja beri nefndu uppgjöri til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með áorðnum breytingum, enda verði að telja uppgjörið afar ósanngjarnt.

Við samningsgerðina naut stefnandi aðstoðar lögmanns og greiddi hið stefnda félag stefnanda 1.808.766 krónur í skaðabætur í samræmi við fyrirliggjandi matsgerð. Liggur og ekkert annað fyrir í málinu en að útreikningur bóta hafi verið í samræmi við þá matsgerð og þau gögn sem stefnandi lagði fram til útreiknings bótanna, m.a. matsgerð frá þeim lækni, sem hún óskaði eftir að myndi meta tjón hennar. Með því að svo var gert getur stefnandi ekki nú krafist þess að tjónsuppgjörið verði talið óskuldbindandi fyrir hana þó svo að hún hafi skömmu fyrir matið, leitað læknisaðstoðar hjá matsmanninum. Að þessu virtu verður ekki fallist á að víkja beri samningi aðila til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 eða að óheiðarlegt sé af stefndu að bera fyrir sig lokauppgjörið samkvæmt 33. gr. laga nr. 7/1936, og er stefnandi samkvæmt almennri reglu kröfuréttar bundinn við bótauppgjör lögmanns síns, sem var án fyrirvara.

Samkvæmt framansögðu ber því, þegar af þeim ástæðum, að sýkna stefndu af kröfum stefnanda.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt að hver aðila beri sinn kostnað af málinu. Krafa stefnanda um greiðslu á kostnaði m.a. við að leita álits örorkunefndar telst til málskostnaðar hennar, sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Dóminn kvað upp H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, ásamt læknunum R-kk-þgf S-kk-þgf og S-kk-þgf Á-kk-þgf K-kk-þgf, sem meðdómendum.

DÓMSORÐ:

Stefndu, E-kvk-nf M-kvk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýkn af kröfum stefnanda, G-kvk-ef Á-kvk-ef L-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf

R-kk-nf S-kk-nf

S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf