E-93/2008

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 3. júní 2008, er höfðað með stefnu, birtri 7. febrúar 2008, af A-kk-þgf Þ-kk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 4, Akureyri, A-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 8, Akureyri, H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 8, Akureyri og K-kk-þgf B-kk-þgf Á-kk-þgf, kt. 000000-0000, Flögusíðu 2, Akureyri, á hendur Akureyrarkaupstað, kt. 000000-0000, Geislagötu 9, Akureyri. Fyrir hönd hins stefnda sveitarfélags er stefnt bæjarstjóra S-kvk-þgf B-kvk-þgf J-kvk-þgf.

Dómkröfur

Stefnendur gera þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða þeim 1.521.032 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar að skaðlausu og að við ákvörðun hans verði litið til skyldu þeirra til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að kröfum stefnenda verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi sýknu af kröfunum. Þrautavarakrafa stefnda er að kröfur stefnenda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefnda mótmæltu stefnendur kröfunni og kröfðust þess að ákvörðun málskostnaðar biði efnisdóms í málinu.

Málavextir

Sumarið 2005 fór fram útdráttur umsækjenda um einbýlishúsalóðir í Naustahverfi á Akureyri. Eftir hann var samþykkt að veita annars vegar S-kvk-þgf M-kvk-þgf S-kvk-þgf og stefnandanum K-kk-þgf B-kk-þgf Á-kk-þgf lóðina Sómatún 4 og hins vegar stefnendunum A-kk-þgf J-kk-þgf og H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf lóðina Sómatún 8.

Hinn 24. maí 2006 veitti skipulagsstjóri stefnda, Akureyrarkaupstaðar, byggingarleyfi vegna einbýlishúss, sem að hluta skyldi vera á tveimur hæðum, að Sómatúni 6. Hinn 28. ágúst 2006 kærðu stefnendurnir K-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf og H-kvk-nf M-kvk-nf leyfisveitinguna sameiginlega til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála en nefndin vísaði kærunni frá, með því bæjarstjórn stefnda hefði ekki staðfest leyfið. Það gerði bæjarstjórnin í framhaldi frávísunar nefndarinnar, og kærðu fyrrgreindir þrír stefnendur leyfið þá að nýju hinn 19. október 2006. Hinn 27. október 2006 felldi nefndin byggingarleyfið úr gildi.

Í marz 2007 ákvað bæjarstjórn að auglýsa nýja deiliskipulagstillögu og yrði þar heimiluð eins til tveggja hæða einbýlishús að Sómatúni 4, 6 og 8 af gerðinni HIII í stað einnar hæðar húsa af gerðinni HI. Bæjarstjórn staðfesti skipulagsbreytinguna á fundi hinn 22. maí 2007.

Stefnendur kærðu þessa ákvörðun sameiginlega til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála hinn 9. júlí 2007 og með úrskurði nefndarinnar hinn 23. október var framangreind ákvörðun bæjarstjórnar felld úr gildi.

Í málinu liggja fyrir 4 reikningar. Tveir eru dagsettir 1. desember 2006 og er hvortveggi sagður tilkominn vegna nýbyggingar við Sómatún 6, og bera með sér að vera vegna lögfræðivinnu. Er annar reikningur gefinn út á stefnandann A-kk-þf en hinn á stefnandann E-kk-þf, og er hvor reikningur að fjárhæð 129.013 krónur. Tveir síðari reikningarnir eru dagsettir 20. nóvember 2007 og sagðir vegna deiliskipulags Sómatúns 4, 6 og 8 og ágreinings vegna byggingarleyfis fyrir Sómatún 6, og bera með sér að vera vegna lögfræðivinnu. Er hvor reikningur að fjárhæð 131.503 krónur og er annar gefinn út á stefnandann K-kk-þf B-kk-þf og hinn á stefnandann E-kk-þf.

Málsástæður

Stefndi rökstyður frávísunarkröfu sína annars vegar með því, að hugtaksskilyrði samlagsaðildar, samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 skorti í málinu, og hins vegar með því, að stefnendur skorti lögvarða hagsmuni samkvæmt 24. gr. sömu laga.

Stefndi segir að mál þetta sé skaðabótamál og skilgreini stefnendur það svo í stefnu sinni að þeir hafi orðið fyrir tjóni er nemi 1.521.032 krónum vegna ólögmætra ákvarðana stefnda. Sé sú kröfugerð svo tvíþætt samkvæmt stefnu, annars vegar útlagður lögfræðikostnaður samkvæmt fjórum reikningum, alls 521.032 krónur; hins vegar miskabótakrafa að fjárhæð ein miljón króna. Stefndi kveður að ekki sé uppfyllt það skilyrði 19. gr. laga nr. 91/1991 að dómkröfurnar séu af sömu rót runnar. Fyrir liggi að krafa um skaðabætur vegna áfallins lögfræðikostnaðar sé sprottin af fjórum útgefnum reikningum, tveimur útgefnum hinn 1. desember 2006 og tveimur hinn 5. nóvember 2007. Séu þrír einstaklingar tilgreindir sem greiðendur þessara reikninga, einn á hverjum. Sé því grundvallarskilyrðið um sömu rót krafnanna ekki uppfyllt.

Stefndi segir að ekki tjói stefnendum að vísa til þess að lögfræðireikningar þessir feli allir í sér þóknun til sama lögmannsins vegna máls er lúti að skipulagsmálum, tengdum þeim hluta deiliskipulags er lúti að lóðunum Sómatúni 4, 6 og 8. Hafi aðkoma hvers stefnanda að ágreiningnum verið ólík annarra, en þeir hafi átt ólíkra hagsmuna að gæta, eftir því hvort þeir leiði rétt sinn af réttindum að lóð nr. 4 eða 8, eða hvort einstakur stefnandi sé núverandi eða fyrrvarandi lóðarréttarhafi.

Þá kveður stefndi að stefnendur geti ekki sótt í félagi þá kröfu sem þeir eigi ekki sameiginlega. Segist stefndi nefna í dæmaskyni að stefnandinn E-kk-nf sé sagður greiðandi tveggja reikninga, samtals að fjárhæð 260.516 krónur, og þá sé stefnandinn H-kvk-nf M-kvk-nf ekki tilgreind sem greiðandi nokkurs reikninganna. Þegar af þessari ástæðu verði dómur ekki lagður á kröfugerð stefnenda enda eigi enginn þeirra lögvarinn rétt á greiðslu 521.032 króna vegna greiddar lögfræðiþóknunar, og hafi enginn þeirra greitt slíka kröfu. Ekki verði hjá því komizt að horfa á reikningana því engin önnur gögn liggi fyrir um að stefnendur hafi orðið fyrir fjártjóni.

Loks segir stefndi, að stefnendur hafi ekki lögvarða hagsmuni af dómkröfu um miskabætur. Aðstaðan í þeim ágreiningi, sem stefnendur hafi efnt til við stefnda í skipulags- og byggingarmálum, falli ekki að hugtaksskilyrðum miskabótaákvæðis 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá liggi í engu fyrir á hvern hátt hver og einn stefnandi sé kominn að þessari kröfu, svo sem umfram aðra eigendur Sómatúns 4 og 8 sem ekki séu meðal stefnenda, og nefnir stefndi sérstaklega að annar eigandi Sómatúns 4, S-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf, sé ekki aðili að málinu. Loks sé ekki skilgreint í stefnu hver aðkoma stefnandans A-kk-ef Þ-kk-ef að málinu sé.

Stefnendur mótmæla frávísunarkröfu stefnda. Þeir segja að málið snúist ekki um greinda reikninga fyrir lögmannsþjónustu og sé ekki verið að innheimta þá. Stefnendur telji sig hafa orðið fyrir tjóni vegna ólögmætrar málsmeðferðar og reikningarnir séu lagðir fram sem sönnun tjónsins. Innbyrðis uppgjör stefnenda skipti hér engu máli.

Þá telja stefnendur uppfyllt skilyrði 19. gr. laga nr. 91/1991 um sameiginlega rót krafna. Sömu atvik standi að baki aðild allra stefnenda að málinu, sömu ákvarðanir stefnda og sömu aðstæður. Stefnendur hafi allir verið aðilar að kærum til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála.

Stefnendur segja, að ekki hafi verið gefinn út reikningur á stefnandann H-kvk-þf M-kvk-þf, heldur hafi hann verið skráður á eiginmann hennar. Fyrrnefnd S-kvk-nf M-kvk-nf hafi hins vegar ekkert komið að umræddum kærumálum.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna óskuðu stefnendur bókað að þeir væru sammála um að dæmd miskabótakrafa myndi skiptast milli þeirra að jöfnu. Stefndi óskaði þá bókað að þessar upplýsingar væru of seint fram komnar.

Niðurstaða

Í stefnu sinni segjast stefnendur sækja kröfur sínar í félagi með vísan til heimildar 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna var því lýst yfir af hálfu stefnenda að milli þeirra væri samkomulag um jafna hlutdeild í miskabótum, án þess að það væri reifað frekar, og í framhaldi þessa voru gerðar framangreindar bókanir.

Stefndi heldur því fram, að hugtaksskilyrði samlagsaðildar stefnenda samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 skorti, en dómkröfur eigi ekki sömu rót. Krafa vegna lögfræðikostnaðar sé sprottin af fjórum reikningum, og séu þrír einstaklingar tilgreindir sem greiðendur þeirra, einn á hverjum. Ekki tjái að bera því við að reikningarnir séu allir vegna vinnu lögmanns vegna umræddra skipulagsmála þar sem aðkoma hvers og eins stefnenda að þeim ágreiningi hafi verið ólík annarra og þeir átt mismunandi hagsmuna að gæta. Þá geti fjórir stefnendur ekki sótt í félagi kröfur sem þeir eigi ekki sameiginlega. Einn stefnenda sé skráður greiðandi tveggja reikninga en annar einskis reiknings og eigi enginn stefnenda lögvarinn rétt á því að fá sér dæmdar 521.032 krónur í skaðabætur vegna greiddrar lögfræðivinnu þar sem enginn þeirra hafi greitt slíka kröfu.

Upphaf málarekstrar þessa er sú breyting sem gerð var á deiliskipulagi, eins og áður hefur verið rakið. Telja allir stefnendur sig hafa orðið fyrir fjártjóni og miska af henni, þar eð þessi skipulagsbreyting hafi knúið þau til að gæta hagsmuna sinna með kostnaðarsömum kærumálum. Verður að líta svo á, að uppfyllt sé það skilyrði 19. gr. laga nr. 91/1991 fyrir samlagsaðild að dómkröfur eigi rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings.

Stefnendur telja sig hafa orðið fyrir fjártjóni vegna skipulagsbreytingar stefnda, og telja stefnda skaðabótaskyldan þess vegna. Verður að telja að stefnendur hafi lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn slíkra krafna og sé heimilt að hafa samlagsaðild við málarekstur til heimtu þeirra. Það fyrirkomulag sem haft hefur verið á útgáfu reikninganna þykir ekki eitt og sér varða frávísun málsins.

Stefndi hefur bent á að S-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf, sem sé einn eiganda Sómatúns 4, sé ekki aðili að málinu. Mál þetta er höfðað af fjórum einstaklingum sem stóðu að kærum á hendur stefnda vegna skipulagsákvarðana sem stefndi tók, en stefnendur telja stefnda skaðabótaskyldan vegna kostnaðar og miska sem þeir hafi haft af. Að mati dómsins ber ekki nauðsyn til þess að nefnd S-kvk-nf M-kvk-nf eigi aðild að málarekstri vegna þeirra krafna, auk þess sem ekkert liggur fyrir um að hún hafi átt hlut að greindum kærum.

Þá segir stefndi að ekki sé í stefnu skilgreint hver aðkoma stefnandans A-kk-ef sé að málinu. Í stefnu kemur fram, að stefnendur hafi mótmælt deiliskipulagstillögu og kært ákvörðun bæjarstjórnar um staðfestingu hennar til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála. Á sú lýsing í stefnu jafnt um stefnandann A-kk-þf og aðra stefnendur og verður málinu ekki vísað frá á þeim forsendum að alls óvíst sé um aðkomu hans að málinu.

Það er álit dómsins að stefnendum hafi verið heimilt að hafa með sér aðilasamlag. En úr því stefnendur ákváðu að sækja kröfur sínar með þeim hætti, bar þeim að gera hverjum um sig sjálfstæða kröfu á hendur stefnda. Krafa stefnenda skiptist annars vegar í kröfu um miskabætur og hins vegar um skaðabætur vegna kostnaðar við að halda fram rétti sínum á stjórnsýslustigi. Síðargreind krafa er ósundurgreind að því leyti, að ekki getið um það hvern kostnað hver og einn stefnenda telur sig hafa haft af málarekstrinum, en einungis þriggja stefnenda er getið á framlögðum reikningum, eins á hverjum. Um þennan hluta dómkröfu stefnenda hafa þeir enga yfirlýsingu gefið til skýringar, þrátt fyrir að greinargerð stefnda hafi gefið tilefni til. Hins vegar gáfu stefnendur út áðurgreinda yfirlýsingu um jafna hlutdeild sína í miskabótakröfu. Skaðabótakrafa þeirra vegna útlagðs kostnaðar hvers um sig er ekki sundurgreind í stefnu og ekki heldur krafa þeirra um miskabætur, ef undan er skilin yfirlýsing þeirra undir rekstri málsins um þá hlutdeild sem hver fengi í sinn hlut, fengjust miskabætur dæmdar.

Eins og áður greinir, verða þeir sem ætla að sækja kröfur sínar með samlagsaðild að gera hver um sig sjálfstæða kröfu á hendur stefnda. Það er álit dómsins, að eins og dómkröfur eru úr garði gerðar í máli þessu, sé það skilyrði ekki nægilega uppfyllt, þrátt fyrir framangreinda yfirlýsingu sem aðeins veit að hluta dómkröfu. Sé því rétt að vísa málinu frá dómi í heild, en jafnframt rétt að málskostnaður falli niður.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.