E-50/2014

Mál þetta, sem tekið var til dóms 4. febrúar 2015, höfðaði stefnandi, T-kk-nf Þ-kk-nf F-kk-nf, Fákaleiru 2b, Höfn í Hornafirði, hinn 14. maí 2014 gegn stefnda, Sveitarfélaginu Hornafirði, Hafnarbraut 27, Höfn í Hornafirði.

Stefnandi krefst þess í fyrsta lagi að ógilt verði með dómi skrifleg áminning sem forstöðumaður Hornafjarðarhafnar veitti honum hinn 28. janúar 2014, á grundvelli gr. 11.1.6.2 kjarasamnings Sambands íslenskra sveitarfélaga og Samflots bæjarstarfsmanna með gildistíma 1. maí 2011 til 30. september 2014. Í öðru lagi krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð 300.000 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá stefnubirtingardegi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst þess að verða alfarið sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Við aðalmeðferð málsins gekk dómari á vettvang í dráttarbátnum Birni Lóðs í Hornafjarðarhöfn, ásamt lögmönnum aðila og stefnanda málsins.

I

Málsatvik

Helstu málsatvik eru þau að þann 28. nóvember 2013 var stefnandi við störf um borð í dráttarbátnum Birni Lóðs, skipaskrárnúmer 2042, er lá við bryggju í Hornafjarðarhöfn. Mun stefnandi hafa starfað sem hafnsögumaður hjá Hornafjarðarhöfn um árabil, eða frá árinu 1987 og hafa bæði skipstjórnar- og vélstjórnarréttindi, samkvæmt því sem í stefnu greinir. Auk stefnanda var um borð í bátnum starfsmaður rafverktakafyrirtækis, O-kk-nf H-kk-nf að nafni, og var hann við vinnu í vélarrúmi bátsins. Lýsir stefnandi atvikum svo að hann hafi verið við störf í brú bátsins og opnað þar stjórnkassa á vegg í því skyni að aðgæta með „rele“ sem hann hafi talið þurfa að skipta um. Á veggnum séu tveir kassar hlið við hlið, annar fyrir aðalvélar og hinn fyrir neyðarvarnarkerfi bátsins. Kveðst stefnandi fyrir misgáning hafa opnað þann kassa sem stýri neyðarvarnarkerfinu. Um leið og sá kassi sé opnaður fari af stað hljóðmerki niðri í vélarrúmi bátsins og heyrist það greinilega upp í brú. Hafi honum verið brugðið er hann heyrði hljóðmerkið og ætlað að stöðva það, en í stað þess að ýta á hnapp sem staðsettur sé inni í kassanum og stöðvi hljóðmerkið hafi hann gripið í annan rofa sem sé við hlið hans inni í kassanum. Er stefnandi hafi snúið þeim rofa hafi slökkvikerfi í vélarrúmi bátsins farið í gang. Um svokallað argonite slökkvikerfi sé að ræða. Þegar það sé ræst sé argonite hleypt úr hylkjum sem staðsett séu niðri í vélarrúminu.

Í greinargerð stefnda kemur fram að er slökkvikerfið fór í gang hafi starfsmanni rafverktakafyrirtækisins brugðið verulega og hafi hann hlaupið upp tröppur sem liggi úr vélarúminu og upp í brú. Það hafi orðið starfsmanninum til happs að greiður aðgangur hafi verið upp í brú skipsins. Hafi eigandi rafverktakafyrirtækisins tilkynnt atvikið til lögreglu samdægurs.

Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu og greinargerð er ágreiningslaust að slökkvikerfið um borð í Birni Lóðs sé hannað til þess að draga úr súrefnisinnihaldi andrúmslofts í vélarúminu þannig að eldur kafni. Er í stefnu vísað til þess að í skýrslu lögreglu um atvikið segi að kerfið dragi nægjanlega úr súrefni andrúmsloftsins til þess að geta slökkt flesta elda á skömmum tíma, þó án þess að setja fólk sem statt sé í rýminu í hættu. Í greinargerð stefnda er hins vegar vísað til þess að í sömu lögregluskýrslu komi fram að illa hefði getað farið ef viðkomandi starfsmaður hefði dottið á leið sinni út úr vélarýminu eða ef rýmið hefði verið lokað. Bendir stefndi á að súrefnisinnihald andrúmsloftsins sé að jafnaði um 21% og fari það niður fyrir 18% minnki líkamleg og andleg færni án þess að viðkomandi finni fyrir því. Fari það niður fyrir 10% leiði það til meðvitundarleysis á mjög skömmum tíma. Við 15% geti fólk lifað í u.þ.b. 30 mínútur.

Með bréfi forstöðumanns Hornafjarðarhafnar, dags. 30. desember 2013, var stefnanda tilkynnt að til skoðunar væri að veita honum skriflega áminningu fyrir háttsemi í starfi sem hefði ekki samræmst starfsskyldum hans. Var þar annars vegar vísað til skýrslu lögreglu um atvikið um borð í Birni Lóðs 28. nóvember 2013 og hins vegar til kvörtunar sem borist hefði forstöðumanni Hornafjarðarhafnar 10. desember s.á., alls ótengdri hinu fyrra atviki. Í bréfinu var jafnframt vísað til greinar 11.1.6 í kjarasamningi Samflots bæjarstarfsmannafélaga og Sambands íslenskra sveitarfélaga (hér eftir nefndur „kjarasamningurinn“), og tekið fram að sú háttsemi sem til skoðunar væri tengdist síðasta hluta þeirrar greinar kjarasamningsins þ.e. orðunum „eða framkoma hans eða athafnir í því þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu“.

Með bréfinu 30. desember 2013 var stefnandi boðaður til fundar með forstöðumanni hafnarinnar og lögfræðingi sveitarfélagsins af framangreindu tilefni. Stóð til að fundurinn færi fram 9. janúar 2014, en hann fór þó ekki fram fyrr en 21. s.m., samkvæmt fyrirliggjandi fundargerð. Mætti stefnandi til fundarins ásamt lögmanni sínum. Er í fundargerð bókað um að stefnandi hafi gefið þá skýringu að um algert óviljaverk hafi verið að ræða er hann opnaði rangan stjórnkassa og ræsti slökkvikerfið. Er jafnframt bókað um að forstöðumaður hafnarinnar taki skýringar stefnanda trúanlegar. Ber fundargerðin með sér að hafa verið undirrituð af öllum fundarmönnum samdægurs. Er þess getið í niðurlagi fundargerðarinnar að ákvörðun um hvort áminnt yrði eða ekki myndi liggja fyrir í síðasta lagi 28. s.m.

Með bréfi, dags. 28. janúar 2014, var stefnanda veitt skrifleg áminning fyrir háttsemi sem ekki samræmdist starfsskyldum hans, sbr. gr. 11.1.6.2 kjarasamningsins, og var þar sérstaklega vísað til síðasta hluta kjarasamningsgreinarinnar, líkt og í bréfinu 30. desember 2013. Er í bréfinu vísað til þess að stefnandi hafi brotið starfsskyldur sínar með því að ræsa slökkvikerfi dráttarbátsins Birni Lóðs á sama tíma og starfsmaður rafverktakafyrirtækis var þar við störf í vélarúmi. Hafi stefnandi með þessu valdið starfsmanninum hættu og töluverðum óþægindum og auk þess valdið Hornafjarðarhöfn fjártjóni, sem metið sé á 319.000 krónur. Í bréfinu er ræsikerfi slökkvikerfisins lýst. Þá er þar vikið að þeim áhrifum slökkviefnisins að lækka súrefnisinnihald andrúmsloftsins og áhrifum þess á fólk. Er í neðanmálsgrein í sambandi við síðastnefnt vísað til upplýsinga sem sóttar hafi verið á tiltekna heimasíðu sama dag og bréfið er dagsett.

Leitast stefnandi með málssókn þessari við að fá framangreindri áminningu hnekkt fyrir dómi, auk þess sem hann krefst miskabóta.

Meðal framlagðra gagna málsins er óundirrituð skýrsla lögreglu um atvikið, dags. 5. desember 2013, auk ljósmynda lögreglu sem teknar voru í brú bátsins og vélarrúmi. Jafnframt hefur stefndi lagt fram fleiri ljósmyndir af umræddum stjórnkössum í brú bátsins. Þá liggur fyrir stutt skýrsla Vinnueftirlitsins um svokallaða „takmarkaða úttekt“, dags. 5. desember 2013. Kemur þar fram að búnaður og frágangur ræsikerfis fyrir argonite slökkvikerfi bátsins gefi ekki tilefni til athugasemda. Ennfremur liggur fyrir fjöldi gagna um eiginleika argonite slökkvikerfa og áhrif súrefnisskorts á mannfólk, mestmegnis á ensku, en hluti gagnanna hefur verið þýddur. Einnig liggja fyrir ýmsar námskeiðslýsingar öryggisfræðslu til lögskráninga í skipsrúm smábáta og staðfesting þess að stefnandi hafi sótt endurmenntun á því sviði á árinu 2011.

Í stefnu og greinargerð er málsatvikum og aðstæðum í dráttarbátnum Birni Lóðs ítarlega lýst, en ekki þykir þörf á að rekja frekar hér úr þeim lýsingum.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu. Þá gáfu skýrslu sem vitni K-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, forstöðumaður Hornafjarðarhafnar, Þ-kk-nf P. H-kk-nf, svæðisstjóri Vinnueftirlitsins á Austurlandi, H-kk-nf S-kk-nf, skólastjóri Slysavarnarskóla sjómanna, Ó-kk-nf E-kk-nf E-kk-nf, O-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf J. G-kk-nf og F-kk-nf J-kk-nf F-kk-nf. Verður einungis vikið að framburði aðila og vitna eftir því sem þörf er á í niðurstöðukafla dómsins.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar annars vegar á því að verulegir annmarkar hafi verið á málsmeðferð stefnda við undirbúning og töku ákvörðunar um að veita stefnanda skriflega áminningu. Þannig hafi stefndi brotið lögfestar málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993 sem borið hafi að fylgja við ákvörðunina. Af þeim sökum verði ekki hjá því komist að fella ákvörðunina úr gildi með dómi. Hins vegar byggi stefnandi á að ekki hafi verið til staðar efnisleg skilyrði til að veita honum skriflega áminningu á grundvelli lokamálsliðar gr. 11.1.6.2 í kjarasamningi. Kröfu sína um miskabætur byggi stefnandi á því að stefndi hafi með ólögmætum hætti valdið honum álitshnekki og óþægindum og þannig skaðað æru hans. Stefnandi eigi því rétt á miskabótum úr hendi stefnda, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Nánar kveðst stefnandi kveðst rökstyðja mál sitt svo:

1. Andmælaréttur og rannsóknarreglan.

Í áminningarbréfinu, dags. 28. janúar 2014, komi skýrt fram að ákvörðun stefnda um hina skriflegu áminningu sé m.a. byggð á gögnum og upplýsingum sem sóttar hafi verið á tiltekna heimasíðu þann 28. janúar 2014, þ.e. sama dag og ákvörðunin hafi verið tekin. Sérstaklega sé vísað til þessara gagna í neðanmálsgrein í áminningarbréfinu. Af áminningarbréfinu megi ráða að þessi nýju gögn hafi haft verulega þýðingu við úrlausn málsins. Þannig sé því slegið föstu, með vísan til þeirra gagna, að stefnandi hafi valdið starfsmanni rafverktakafyrirtækisins hættu með þeirri háttsemi sem til skoðunar var.

Stefnandi bendi sérstaklega á að í þeim gögnum sem hann hafi fengið afrit af frá stefnda og legið hafi fyrir á fundinum þann 21. janúar 2014 komi skýrt fram að slökkvikerfið í Birni Lóðs sé hættulaust fólki. Á fundinum hafi í engu verið vikið að því að starfsmaður rafverktakafyrirtækisins, sem staddur hafi verið niðri í vélarými bátsins er slökkvikerfið fór í gang, hafi verið í hættu staddur.

Þá bendi stefnandi á að það hafi fyrst verið á nefndum fundi, 21. janúar 2014, sem því hafi verið teflt fram af hálfu stefnda að stefnandi hafi valdið stefnda fjárhagstjóni og að það hefði sérstaka þýðingu í málinu. Hafi því verið haldið fram á fundinum að upphæð tjónsins næmi 420.000 krónum. Engin gögn hafi þó legið fyrir um þetta, hvorki áður en fundurinn var haldinn né hafi þau verið lögð fram á fundinum. Af hálfu stefnanda hafi verið gerð sérstök athugasemd á fundinum við þessi vinnubrögð stefnda. Í áminningarbréfinu, dags. 28. janúar 2014, segi aftur á móti að stefnandi hafi valdið Hornafjarðarhöfn fjárhagstjóni sem metið sé á 319.000 krónur og megi af því ráða að það sé önnur af tveimur meginástæðum ákvörðunarinnar.

Stefnanda hafi með öllu verið ókunnugt um þessi nýju gögn í málinu sem stefndi hafi aflað að eigin frumkvæði sama dag og ákvörðun hafi verið tekin um að veita honum skriflega áminningu. Stefnanda hafi ekki verið gefinn kostur á að kynna sér umrædd viðbótargögn í málinu og tjá sig um þau og engin gögn hafi verið lögð fram til skýringa á hinu meinta fjárhagstjóni fyrr en við afhendingu áminningarbréfsins. Við þær aðstæður hafi stefnda verið óheimilt að taka ákvörðun í málinu. Stefndi hafi þannig brotið freklega gegn reglunni um andmælarétt sem lögfest sé í 13. gr. stjórnsýslulaga. Stefndi hafi með þessu jafnframt brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. sömu laga, en sú regla tengist náið reglunni um andmælarétt. Af þessum sökum sé ákvörðun stefnda ólögmæt og beri því að ógilda hana með dómi.

2. Meðalhóf.

Stefnandi byggi einnig á því að stefndi hafi ekki gætt meðalhófs við afgreiðslu málsins. Skrifleg áminning sé verulega íþyngjandi fyrir stefnanda. Eins og atvikum sé háttað blasi við að stefndi hafi gripið til harkalegri aðgerða gagnvart stefnanda en nauðsyn hafi borið til vegna þess tilviks sem um ræði. Þá verði ekki hjá því litið að stefndi hafi ekki fylgt sínum eigin verklagsreglum við meðferð málsins, eins og honum hafi borið að gera.

Stefnandi vísi í þessu sambandi sérstaklega til starfsmannastefnu Sveitarfélagsins Hornafjarðar, nánar tiltekið til viðauka III, sem beri yfirskriftina „Verklagsreglur um áminningu og brottvísun starfsmanna“. Samkvæmt 3. gr. verklagsreglnanna sé það skylda forstöðumanns viðkomandi stofnunar að veita starfsmanni munnlega áminningu gerist starfsmaður sveitarfélagsins sekur um brot á siðareglum sveitarfélagsins eða öðrum skyldum starfs síns. Breyti starfsmaður ekki hegðun sinni í samræmi við áminninguna skuli forstöðumaður tilkynna viðkomandi að hann eigi von á skriflegri áminningu innan sjö daga bæti hann ekki ráð sitt á þeim tíma.

Stefnanda hafi ekki verið veitt munnleg áminning vegna þess atviks sem leitt hafi til hinnar skriflegu áminningar. Ekkert í málinu hafi gefið tilefni til að fara strangar í sakirnar en verklagsreglurnar segi til um. Þetta staðfesti að mati stefnanda að ekki hafi verið gætt meðalhófs við úrlausn og afgreiðslu málsins af hálfu stefnda. Hvað þetta varði sé um verulegan annmarka að ræða á málsmeðferð stefnda á málinu.

Með þessu hafi stefndi farið offari gagnvart stefnanda og hafi ekki aðeins brotið eigin verklagsreglur heldur einnig gegn meginreglu stjórnsýsluréttarins um meðalhóf.

3. Jafnræði.

Þá byggi stefnandi á því að jafnræðis hafi ekki verið gætt við úrlausn málsins. Stefndi sé stór vinnuveitandi og hafi um áratugaskeið haft fjölda starfsfólks á sínum snærum. Stefnanda sé kunnugt um tilvik þar sem starfsmenn stefnda hafi lent í atvikum sem líkja megi við það atvik sem stefnandi hafi nú verið áminntur fyrir. Nægi þar að nefna ýmis atvik er varði skemmdir og tjón á eigum stefnda, s.s. í tengslum við notkun ökutækja og vinnuvéla. Stefnanda sé ekki kunnugt um dæmi þess að starfsmenn stefnda sem orðið hafi fyrir slíku í gegnum árin hafi verið áminntir skriflega fram að þessu. Sé það aftur á móti venjan hjá stefnda að áminna starfsfólk í slíkum tilvikum sé skorað á stefnda að upplýsa um slík tilvik.

4. Efnislegar forsendur ekki til staðar.

Stefnandi byggi jafnframt á því að efnislegar forsendur til að veita skriflega áminningu á grundvelli lokamálsliðar gr. 11.1.6.2 kjarasamningsins hafi ekki verið til staðar.

Frá upphafi hafi legið fyrir að atvik það sem áminnt sé fyrir hafi ekki verið unnið af ráðnum hug eða ásetningi heldur hafi verið um að ræða misgáning sem ekki geti á nokkurn hátt fallið undir ósæmilega eða óhæfilega framkomu eða athafnir í starfi eða ósamrýmanlegar því. Á fundinum þann 21. janúar 2014 hafi stefnandi skýrt með ítarlegum hætti hvernig það hafi atvikast að slökkvikerfið í Birni Lóðs fór í gang fyrir slysni. Forstöðumaður Hornafjarðarhafnar hafi sérstaklega tekið fram á umræddum fundi að hann tæki skýringar stefnanda á atvikinu trúanlegar. Ekkert liggi fyrir í málinu sem bendi til annars en að umrætt atvik hafi verið algert óhapp. Slík atvik verði að skoðast í réttu ljósi. Fráleitt verði að telja að starfsmaður verði við slíkar aðstæður látinn þola skriflega áminningu fyrir ósæmilega eða óhæfilega framkomu eða athafnir í starfi. Breyti þar engu um þótt fjárhagstjón kunni að hafa hlotist af vegna óhappsins.

Stefnandi hafi einfaldlega verið við vinnu sína um borð í dráttarbátnum þegar umrætt atvik átti sér stað. Atvikið hafi átt sér stað er stefnandi vann við búnað um borð í bátnum og opnaði fyrir mistök rangan stjórnkassa. Þetta hafi gerst í beinu samhengi við verkefni sem stefnandi hafi verið að vinna að í þágu stefnda. Um hafi verið að ræða algjört óhapp og óviljaverk sem ekki verði á nokkurn hátt fellt undir lokamálslið gr. 11.1.6.2 kjarasamningsins.

Stefnandi bendi á að eins og málið sé vaxið sé honum í raun ómögulegt að „bæta ráð sitt“ eins og skorað sé á hann að gera í áminningarbréfinu. Það sé hvorki á valdi stefnanda né í mannlegu valdi almennt að haga gjörðum sínum og athöfnum með þeim hætti að koma megi í veg fyrir öll mistök eða óhöpp í lífi og starfi. Af því leiði að stefnandi sé nú í þeirri stöðu að það sé í raun ekki í hans höndum hvort honum takist að „bæta ráð sitt“ og komast þannig hjá uppsögn.

Augljóst hljóti að teljast að ákvæðum gr. 11.1.6.2 í kjarasamningi aðila sé ekki ætlað að veita vinnuveitanda frjálsar hendur eða geðþóttavald til að veita skriflegar áminningar. Fyrir slíkum ákvörðunum verði að liggja málefnalegar ástæður og efnislegar forsendur þurfi að vera til staðar.

Stefnda hafi ekki tekist að sýna fram á það í málinu að stefnandi hafi vísvitandi ræst slökkvikerfið í dráttarbátnum umrætt sinn. Ekkert í gögnum málsins bendi til annars en að um óhapp hafi verið að ræða, eins og stefnandi hafi upplýst frá upphafi. Skrifleg áminning í slíku tilviki verði að mati stefnanda ekki undir nokkrum kringumstæðum talin byggð á málefnalegum sjónarmiðum og sé hún af þeim sökum haldin verulegum annmarka sem leiða eigi til ógildingar. Gera verði ríkar sönnunarkröfur til stefnda um að atvik hafi verið með þeim hætti að þau geti gefið tilefni til skriflegrar áminningar á þeim grundvelli sem byggt sé á.

Með vísan til alls þessa telji stefnandi að fallast beri á kröfu hans um ógilda hina skriflega áminningu.

Stefnandi krefjist miskabóta úr hendi stefnda, með vísan til b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, vegna ólögmætrar meingerðar. Ákvörðun stefnda um að veita stefnanda skriflega áminningu hafi valdið stefnanda álitshnekki og verulegum óþægindum og sett skugga á orðspor hans. Þá sé áminningin sérstaklega særandi fyrir stefnanda þar sem hann hafi starfað í fjölda ára hjá stefnda við góðan orðstír og verið farsæll í starfi. Ákvörðun stefnda um skriflega áminningu hafi verið ólögmæt og beri stefndi því ábyrgð á þeim miska sem hann hafi valdið stefnanda með háttsemi sinni. Kröfufjárhæðin sé að álitum og telji stefnandi hana hóflega og í samræmi við dómafordæmi í viðlíka málum.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til stjórnsýslulaga nr. 37/1993 einkum 10., 11., 12. og 13. gr. laganna, sem og óskráðra meginreglna stjórnsýsluréttarins. Einnig sé vísað til meginreglna starfsmannaréttar. Krafa um miskabætur byggist á b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá sé krafa um málskostnað studd við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt byggist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Við munnlegan flutning málsins mótmælti lögmaður stefnanda öllum málsástæðum stefnda og hafnaði sérstaklega málsástæðu um aðildarskort stefnda. Þá var því sérstaklega mótmælt, sem byggt er á í greinargerð stefnda, að stefndi eigi gagnkröfu á hendur stefnanda vegna áfyllingar slökkviefniskúta.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst í fyrsta lagi krefjast sýknu á grundvelli aðildarskorts. Stefnandi sé starfsmaður Hornarfjarðarhafnar og þó svo að stefndi sé eigandi hafnarinnar þá fari hann ekki með framkvæmdastjórn hafnarmála. Dagleg stjórnun hafnarinnar sé í höndum hafnarstjóra í umboði hafnarstjórnar, samkvæmt 4. gr. hafnarreglugerðar fyrir Hornafjarðarhöfn. Í raun sé það svo að dagleg stjórn hafnarinnar, þá sérstaklega varðandi starfsmannamál, sé í höndum forstöðumanns hafnarinnar. Rétt sé að geta þess að Hornafjarðarhöfn sé með kennitölu 650371-2409. Stofnunin njóti því aðildarhæfis og hefði því með réttu átt að beina dómkröfum í málinu að Hornafjarðarhöfn, en ekki að stefnda, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Verði ekki fallist á sýknu á grundvelli aðildarskorts byggi stefndi á því að stefnandi hafi, með því að ræsa slökkvikerfi bátsins, farið út fyrir starfsskyldur sínar og valdið hættu, auk þess að valda stefnda fjárhagslegu tjóni. Stefndi byggi á því að þessi háttsemi stefnanda hafi verið ósamrýmanleg starfi hans. Stefnanda hafi hlotið að vera ljóst, hvort sem vísað sé til almennrar skynsemi, menntunar, þekkingar og reynslu stefnanda að tjón myndi hljótast af háttsemi hans og að mögulega myndi skapast hættuástand.

Af framangreindum ástæðum sé áminning sú sem stefnanda hafi verið veitt gild að formi og efni. Stefnanda hafi verið veittur kostur á að tali máli sínu og það hafi hann gert. Það mat forstöðumanns hafnarinnar að veita bæri áminningu vegna háttsemi stefnanda hafi verið rétt og í samræmi við lög.

Stefndi mótmæli því að ekki hafi verið gætt andmælaréttar stefnanda í samræmi við 13. gr. stjórnsýslulaga. Stefndi hafi lýst sjónarmiðum sínum vegna hinnar fyrirhuguðu áminningar munnlega þann 10. og 13. desember 2013 og þá hafi stefnanda verið tilkynnt að til skoðunar væri að veita honum áminningu, fyrst munnlega þann 13. desember 2013 og svo skriflega þann 30. desember 2013. Með því bréfi hafi stefnandi verið boðaður á fund þar sem honum hafi verið gefinn kostur á að tjá sig um málið. Sá fundur hafi verið haldinn 21. janúar 2014 og á fundinn hafi mætt með honum lögmaður hans. Samkvæmt gr. 11.1.6.2 kjarasamningsins skuli starfsmanni gefinn kostur á að tala máli sínu áður en honum sé veitt skrifleg áminning. Í þessu máli hátti svo til að stefndi hafi virt þá reglu og gengið í raun lengra en kveðið sé á um í kjarasamningnum. Stefnanda hafi gefist nægt tækifæri til að tala máli sínu og koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Þar á meðal hafi hann getað leitað til trúnaðarmanns eða fulltrúa stéttarfélags. Stefndi mótmæli því sem röngu að efni fyrirhugaðrar áminningar hafi ekki komið til tals á fundinum. Stefnandi hafi lýst því yfir að um óhappatilvik hafi verið að ræða og ásetningur hafi ekki staðið til þess að kveikja á áðurnefndu slökkvikerfi. Stefndi hafi ekki getað fallist á þessar skýringar stefnanda, enda séu þær í ósamræmi við vitnisburð stefnanda hjá lögreglu. Ljóst sé því að ekki hafi verið brotið gegn andmælarétti stefnanda og þar með ekki gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, enda hafi afstaða hans og rök legið fyrir vegna ofangreindra atriða frá upphafi. Auk þess hafi stefnandi tjáð sig sérstaklega um þessi atriði á fundinum 21. janúar 2014. Þá sé rétt að taka það fram að sú háttsemi stefnanda að ræsa slökkvikerfi bátsins, sem eingöngu sé ætlað til að nota í neyðatilvikum, hafi ein og sér uppfyllt skilyrði gr. 11.1.6.2. gr. til að veita stefnanda skriflega áminningu.

Stefndi mótmæli því að ekki hafi verið gætt meðalhófs gagnvart stefnanda, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga. Því sé og hafnað að ekki hafi verið gætt að verklagsreglum stefnda. Í fyrsta lagi byggi stefndi á því að tilkynningar stefnda til stefnanda þann 10. og 13. desember hafi verið ígildi munnlegrar áminningar í skilningi 3. gr. verklagreglnanna. Þá sé byggt á því að háttsemi stefnanda hafi verið þess eðlis, og það mikið frávik frá starfsskyldum hans, að réttlætanlegt hafi verið að veita stefnanda skriflega áminningu, án undanfarandi munnlegrar áminningar. Jafnvel hafi verið grundvöllur til fyrirvaralausrar brottvísunar úr starfi, samkvæmt ákvæðum kjarasamningsins og áðurnefndum verklagsreglum. Verklagsreglur þær sem stefnandi vísi til geti ekki gilt í tilvikum sem þessum og þannig takmarkað rétt stefnda til að veita skriflega áminningu í samræmi við kjarasamninga. Umrætt atvik sé það alvarlegt að munnleg áminning ein og sér myndi aldrei ná þeim markmiðum sem stefnt sé að með áminningum. Augljóst sé að munnlegum áminningum samkvæmt verklagsreglum sveitarfélagsins sé ætlað að taka á smærri frávikum í starfi, eins og óstundvísi, ókurteisi o.s.frv.

Stefndi mótmæli því að með áminningunni hafi ekki verið gætt jafnræðis gagnvart stefnanda í skilningi 11. gr. stjórnsýslulaga. Fullyrðingar stefnanda séu með öllu ósannaðar en hann beri sönnunarbyrði fyrir þeim. Stefndi telji þetta mál ekki eiga sér hliðstæðu, a.m.k. sé stefnda ekki kunnugt um að starfsmaður á hans vegum hafi verið að fikta við öryggisbúnað báta sveitarfélagsins, með fyrrnefndum afleiðingum.

Líkt og komi fram í stefnu þá sé stefnandi reyndur sjómaður og búi yfir mikilli reynslu til sjós. Hann hafi sótt fjölmörg námskeið á vegum Slysavarnarskóla sjómanna og hafi fyrr á árinu 2013 lokið brunaæfingu um borð í skipinu. Á þeirri æfingu hafi verið sérstaklega æft hvað gera skyldi þegar eldur kviknar í vélarúmi. Á hurðinni á skápnum þar sem finna megi rofann sé sérstaklega tekið fram í leiðarvísi um notkun kerfisins að ganga skuli úr skugga um að vélarúmið sé mannlaust áður en kerfið sé ræst. Þær skýringar stefnanda að atvikið hafi verið algjört óhapp og óviljaverk séu ótrúverðugar. Vísist til þess sem áður hafi verið sagt um aðkomu og frágang ræsikerfis slökkvikerfisins, en ræsikerfið sé hannað á þann hátt að ómögulegt sé að ræsa slökkvikerfið óvart. Vinnueftirlitið hafi engar athugasemdir gert við búnað og frágang ræsikerfis fyrir argonite slökkvikerfið í skýrslu sinni, dags. 5. desember 2013.

Í ljósi reynslu stefnanda, þekkingar og menntunar hafi honum mátt vera ljóst hverjar afleiðingar gerða hans gætu orðið, þ.e. að slökkvihylkin í vélarúmi bátsins myndu hleypa argonite inn í rýmið þar sem starfsmaður rafverktakans hafi verið við vinnu sína, með tilheyrandi hættu fyrir hann og fjárhagstjóni fyrir stefnda.

Stefndi byggi á því að af framangreindum ástæðum sé áminning sú sem stefnanda hafi verið veitt gild að formi og efni. Stefnanda hafi verið veittur kostur á að tala máli sínu og það hafi hann gert. Það mat forstöðumanns hafnarinnar að veita bæri áminningu vegna athafnar stefnanda hafi verið rétt og í samræmi við lög og kjarasamningsbundin réttindi.

Stefndi andmæli miskabótakröfu stefnanda. Skilyrði miskabóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu ekki uppfyllt, enda hafi ákvörðun stefnda um að veita stefnanda áminningu verið lögmæt. Meðferð máls stefnanda hafi í alla staði verið eðlileg eins og liggi fyrir í gögnum málsins. Ljóst sé að stefndi hafi á engan hátt komið með meiðandi hætti fram gagnvart stefnanda og því séu ekki lagaskilyrði fyrir greiðslu miskabóta. Þá sé fullyrðingum stefnanda um að skriflega áminningin hafi valdið honum álitshnekkjum, verulegum óþægindum eða vegið að hans æru, mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Miskabótakröfunni sé einnig andmælt sem of hárri.

Verði einhverra hluta vegna fallist á miskabótakröfu stefnanda þá telji stefndi að sýkna beri hann af þeirri kröfu á grundvelli gagnkröfu sem hann eigi á hendur stefnanda til skuldajafnaðar að fjárhæð 319.000 krónur. Gagnkrafa stefnda sundurliðist svo samkvæmt reikningum:

Flutningur hylkja 12.529,- krónur

Þolprófun og áfylling 306.471,- krónur

Samtals: 319.000,- krónur

Stefnanda hafi frá upphafi verið ljóst að háttsemi hans hafi valdið stefnda fjárhagstjóni. Gerð hafi verið grein fyrir mögulegu umfangi tjónsins á fundi aðila þann 21. janúar 2014 og endanlega hafi verið gerð grein fyrir tjóninu í áminningarbréfinu þann 28. janúar 2014. Þar sem háttsemi stefnanda hafi verið það mikið frávik frá starfsskyldum hans beri hann ábyrgð á þessu tjóni gagnvart stefnda, samkvæmt sakarreglu skaðabótaréttar. Vísist til ólögfestra meginreglna skaðabótaréttar í þessu samhengi og til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, um skilyrði til að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar án sjálfstæðs dóms.

Til stuðnings kröfum stefnda um málskostnað sé vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr. laganna.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu leitast stefnandi, sem er starfsmaður Hornafjarðarhafnar, við að hnekkja gildi skriflegrar áminningar sem forstöðumaður hafnarinnar veitti honum 28. janúar 2014 í tilefni atviks um borð í dráttarbátnum Birni Lóðs í Hornafjarðarhöfn, er stefnandi ræsti slökkvikerfi bátsins á meðan annar maður var að störfum í vélarúmi bátsins. Liggur ekki annað fyrir en að viðkomandi hafi komist greiðlega upp úr vélarúminu og ekki orðið meint af.

Hið stefnda sveitarfélag byggir kröfu um sýknu í fyrsta lagi á aðildarskorti. Er á því byggt að borið hafi að stefna Hornafjarðarhöfn fremur en sveitarfélaginu, enda sé stefnandi starfsmaður hafnarinnar og geti höfnin talist njóta aðildarhæfis. Samkvæmt 2. gr. hafnarreglugerðar fyrir Hornafjarðarhöfn nr. 584/2005, sem sett er á grundvelli 4. gr. hafnalaga nr. 61/2003 og 17. gr. laga nr. 41/2003 um vaktstöð siglinga, er Sveitarfélagið Hornafjörður eigandi hafnarinnar og fer sveitarstjórn með yfirstjórn hafnarmála. Þá liggur fyrir að sveitarfélagið greiðir laun stefnanda. Verður því að telja að sveitarfélaginu sé réttilega stefnt í þessu máli. Vísast hér ennfremur til dóms Hæstaréttar frá 28. nóvember 2002 í máli nr. 228/2002, þar sem höfn var ekki talin hafa þá sérstöðu innan sveitarfélags að helgað gæti sjálfstæða aðild hennar að dómsmáli. Verður málsástæðu um aðildarskort stefnda því hafnað.

Stefnandi byggir á því að ákvörðun forstöðumanns Hornafjarðarhafnar um að veita honum skriflega áminningu sé haldin annmörkum bæði að formi og efni til, og vísar þar einkum til 10., 11., 12. og 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og óskráðra meginreglna stjórnsýsluréttar. Verður hér fyrst vikið að ætluðum formannmörkum.

Hin skriflega áminning var, samkvæmt því sem í henni greinir, veitt á grundvelli gr. 11.1.6.2 kjarasamnings Samflots bæjarstarfsmannafélaga og Sambands íslenskra sveitarfélaga, með gildistíma frá 1. maí 2011 til 30. september 2014, sem er svohljóðandi:

„Ef starfsmaður hefur sýnt í starfi sínu óstundvísi eða aðra vanrækslu, óhlýðni við löglegt boð eða bann yfirmanns síns, vankunnáttu eða óvandvirkni í starfi, hefur ekki náð fullnægjandi árangri í starfi, hefur verið ölvaður að starfi eða framkoma hans eða athafnir í því þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu skal vinnuveitandi veita honum skriflega áminningu.“

Nánar tiltekið er í áminningarbréfi vísað til þess að háttsemi stefnanda hafi farið gegn þeim orðum kjarasamningsgreinarinnar sem skáletruð eru í tilvitnuðum texta hér að framan.

Við túlkun tilvitnaðrar kjarasamningsgreinar er til þess að líta að greinin er nánast samhljóða ákvæði 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Stefnanda var kynnt bréflega 30. desember 2013 að til skoðunar væri að veita honum áminningu á grundvelli gr. 11.1.6 kjarasamningsins. Var þar sérstaklega vísað til þess að háttsemi stefnda tengdist síðasta hluta tilvitnaðrar kjarasamningsgreinar, þ.e. orðanna „eða framkoma hans eða athafnir í því þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu“. Kom þar skýrt fram að til grundvallar þeirri athugun lægi sú háttsemi hans að ræsa slökkvikerfi dráttarbátsins, á meðan maður var staddur niðri í vélarúmi bátsins. Var þar að auki vísað til kvörtunar sem forstöðumanni hafnarinnar hefði borist yfir framkomu stefnanda, en sú kvörtun hefur ekki þýðingu í máli þessu, enda var ekki á henni byggt við veitingu áminningarinnar.

Í fundargerð sem rituð var vegna fundar sem stefnandi var boðaður til með forstöðumanni hafnarinnar og sem fram fór 21. janúar 2014, var tekið fram að háttsemin hafi valdið manninum í vélarúminu „töluverðum óþægindum“ og auk þess fjárhagstjóni fyrir Hornafjarðarhöfn. Er þar lýst virkni slökkvikerfisins og þeim áhrifum þess að súrefnisinnihald andrúmsloftsins minnki. Þá kemur þar fram að fjárhagstjón Hornafjarðarhafnar sé metið að fjárhæð 420.000 krónur, þ.e. 140.000 krónur vegna hvers hinna þriggja kúta slökkvikerfisins sem hleypt var af.

Í áminningarbréfinu til stefnanda, dags. 28. janúar 2014, er tekið er fram að háttsemin hafi valdið starfsmanni í vélarúmi „hættu og töluverðum óþægindum“, en síðan tekið fram að „ef hurðin upp í brú bátsins hefði verið lokuð eða aðgengi að stiga torvelt þá hefði getað skapast mikil hætta fyrir starfsmanninn“. Er þar í neðanmálsgrein vísað til upplýsinga sem sóttar hafi verið á tilgreinda heimasíðu sama dag og bréfið er dagsett. Byggir stefnandi á því að þetta sýni að ákvörðun um að veita honum áminningu hafi verið byggð á gögnum sem honum hafi ekki verið kynnt, en sem hafi haft verulega þýðingu í málinu.

Ekki verður annað séð en að þær upplýsingar sem vísað er til í neðanmálsgreinin í áminningarbréfinu séu upplýsingar almenns eðlis um áhrif súrefnisskorts í andrúmslofti, en sömu upplýsingar virðast liggja fyrir í málinu á dskj. nr. 19. Þegar litið er til þess að í fundargerð fundarins 21. janúar 2014 er áhrifum og virkni slökkvikerfisins lýst og þess sem fram kom í framburði bæði stefnanda og forstöðumanns hafnarinnar fyrir dómi um vitneskju þeirra um virkni og hættueiginleika slökkvikerfisins, verður ekki séð þessar tilteknu upplýsingar sem vísað er til í neðanmálsgreininni hafi haft verulega þýðingu við ákvörðun forstöðumannsins um að áminna stefnanda skriflega, umfram þær upplýsingar sem þegar lágu fyrir.

Þá lá samkvæmt fundargerðinni fyrir þegar við upphaf fundarins 21. janúar 2014 í hverju fjárhagstjón hafnarinnar væri falið og hverrar fjárhæðar það væri. Lækkaði sú fjárhæð þegar reikningar vegna áfyllingar slökkviefniskútanna lágu fyrir, áður en ákvörðun um áminningu var tekin. Hefur stefnandi ekki við rekstur þessa dómsmáls hreyft neinum efnislegum mótmælum við því að kostnaður hafi hlotist af ræsingu slökkvikerfisins eða við fjárhæðir reikninga vegna þessa og mátti honum vera það ljóst frá upphafi að einhver kostnaður hlyti að hafa hlotist af háttsemi hans.

Samkvæmt framanrituðu verður ekki á það fallist að við málsmeðferðina hafi borið nauðsyn til þess að gefa stefnanda sérstakt færi á að tjá sig um þær upplýsingar sem vísað var til í neðanmálsgrein áminningarbréfsins eða um reikninga vegna áfyllingar slökkviefniskúta. Verður því að hafna þeirri málsástæðu stefnanda að brotið hafi verið gegn andmælarétti hans, sbr. 13. gr. stjórnsýslulaga. Jafnframt verður hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að brotið hafi verið gegn rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, við málsmeðferðina, enda hefur þeirri málsástæðu einungis verið haldið fram í tengslum við málsástæðu um andmælarétt en ekki sjálfstætt, samkvæmt því sem ráðið verður af stefnu og munnlegum málflutningi stefnanda.

Verður þá vikið að málsástæðum stefnanda um ætlaða efnisannmarka. Byggir stefnandi á því að við ákvörðun um að veita honum skriflega áminningu hafi verið brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga, sem og verklagsreglum stefnda sjálfs um áminningu og brottvísun starfsmanna. Ná þær verklagsreglur, sem liggja fyrir í málinu, yfir allar stofnanir og vinnustaði hins stefnda sveitarfélags, sbr. 1. gr. þeirra, og er í reglunum gert ráð fyrir því að munnleg áminning sé undanfari skriflegrar áminningar, sbr. 3. og 4. gr. þeirra. Þá byggir stefnandi á því að efnislegar forsendur hafi ekki verið til staðar til að veita honum skriflega áminningu, enda sé um eitt tilvik, óviljaverk, að ræða, sem ekki verði fellt undir lokamálslið gr. 11.1.6.2 í kjarasamningnum.

Sú málsástæða stefnda að stefnanda hafi verið veitt munnleg áminning í samtölum við forstöðumann hafnarinnar 10. og 13. desember 2013, áður en skrifleg áminning var veitt, er haldlaus þegar af þeirri ástæðu að upplýst er, m.a. með framburði forstöðumannsins, að þau samtöl vörðuðu sama atvik og skriflega áminningin, þ.e. atvikið í dráttarbátnum. Þegar af þeirri ástæðu geta þau samtöl ekki talist hafa falið í sér munnlega áminningu, enda þarf eitthvað nýtt að koma til svo að starfsmaður teljist hafa virt munnlega áminningu að vettugi.

Stefndi byggir jafnframt á því að háttsemi stefnanda hafi verið svo alvarlegs eðlis og „það mikið frávik frá starfsskyldum hans“ að réttlætanlegt hafi verið að veita honum strax skriflega áminningu á grundvelli kjarasamningsins, í stað munnlegrar áminningar.

Eins og fyrr kom fram er í áminningarbréfinu, dags. 28. janúar 2014, vísað til þess að háttsemi stefnanda umrætt sinn hafi farið gegn niðurlagsorðum gr. 11.1.6.2 kjarasamningsins, þ.e. að athafnir hans hafi verið „að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu“. Ekki er þar til að mynda vísað til þess að stefnandi hafi sýnt af sér „óvandvirkni í starfi“, sem jafnframt getur leitt til áminningar samkvæmt nefndri grein kjarasamningsins. Hefur allur málatilbúnaður stefnda fyrir dómi miðast við að stefnandi hafi vísvitandi ræst slökkvibúnaðinn. Er því m.a. sérstaklega mótmælt í greinargerð stefnda að ekki hafi verið um ásetningsverk að ræða og því mótmælt sem ósönnuðu að stefnandi hafi fyrir mistök opnað rangan stjórnkassa á vegg og síðan óvart ræst slökkvikerfið í fáti þegar hljóðmerki barst frá slökkvikerfinu. Samræmist þetta því sem kom fram í framburði K-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef, forstöðumanns Hornafjarðarhafnar, fyrir dómi, en hann kvaðst hafa talið þær skýringar stefnanda að um óviljaverk hafi verið að ræða ótrúverðugar, enda þótt bókað hafi verið í fundargerð fundarins sem haldinn var 21. janúar 2014 að hann tæki þær skýringar trúanlegar.

Samkvæmt framanrituðu verður að leggja til grundvallar við úrlausn málsins að ákvörðun um að áminna stefnanda skriflega vegna atviksins hafi ekki aðeins byggst á forsendum um hættu eða hættueiginleika háttseminnar og fjárhagstjón af völdum hennar, heldur einnig á því að sú skýring stefnanda að um óviljaverk hafi verið að ræða hafi ekki verið tekin trúanleg.

Staðhæfing stefnanda um að hafa ræst slökkvikerfið í ógáti fékk fyrir dómi stoð í framburði vitnisins O-kk-ef H-kk-ef, starfsmannsins í vélarúminu, en hann kvað stefnanda hafa skýrt svo frá strax á vettvangi að um óviljaverk hafi verið að ræða. Kvaðst vitnið ekki draga þá skýringu stefnanda í efa. Þá ber lögregluskýrsla um atvikið með sér að stefnandi hafi frá upphafi skýrt svo frá að það hafi alls ekki verið ásetningur hans að ræsa slökkvikerfið. Verða að áliti dómsins ekki með réttu dregnar neinar ályktanir um annað af fyrirliggjandi lögregluskýrslu. Ennfremur hefur þeirri staðhæfingu stefnanda að hann hafi ætlað að skipta um „rele“ í stjórnkassa við hlið stjórnkassa slökkvikerfisins ekki verið hnekkt. Gegn mótmælum stefnanda telst alls ósannað annað en að um óviljaverk hafi verið að ræða er stefnandi opnaði rangan stjórnkassa og ræsti slökkvibúnaðinn umrætt sinn.

Samkvæmt framanrituðu verður stefndi að bera hallann af því að ósannað telst að ákvörðun um að áminna stefnanda skriflega hafi verið reist á efnislega réttri forsendu að því leyti sem hún byggðist á því að ekki gæti hafa verið um óviljaverk að ræða. Telst ákvörðunin að því leyti haldin efnisannmarka.

Að framanrituðu virtu hefur stefnda heldur ekki tekist að sýna fram á að háttsemi stefnanda hafi verið svo alvarleg, hvað sem líður óumdeilanlegum hættueiginleikum slökkvikerfis dráttarbátsins, að réttlætanlegt hafi verið að víkja frá vinnureglum sveitarfélagsins um að munnleg áminning sé undanfari skriflegrar áminningar og að meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar hafi verið gætt við ákvörðunina. Telst ákvörðun um að veita stefnanda skriflega áminningu einnig haldin efnisannmarka að því leyti.

Þegar af þeim ástæðum sem að framan greinir þykir ákvörðun um að veita stefnanda skriflega áminningu 28. janúar 2014 hafa verið haldin slíkum efnisannmörkum að rétt sé að fallast á kröfu stefnanda um að áminningin verði lýst ógild. Gerist því ekki þörf á að taka afstöðu til þeirrar málsástæðu stefnanda að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar við veitingu áminningarinnar.

Stefnandi krefst miskabóta á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna hinnar ólögmætu áminningar. Í ljósi þess hver grundvöllur var lagður að áminningunni, sbr. framanritað, verður á það fallist með stefnanda að hún hafi verið meiðandi og falið í sér meingerð í hans garð. Eru því uppfyllt lagaskilyrði til þess að dæma stefnda til greiðslu miskabóta. Við ákvörðun um fjárhæð miskabóta verður hins vegar ekki hjá því litið að stefnandi sýndi af sér gáleysi umrætt sinn og að það var ekki að ófyrirsynju sem forstöðumaður hafnarinnar tók málið til athugunar. Að þessu virtu þykja miskabætur til handa stefnanda hæfilega ákveðnar að fjárhæð 200.000 krónur.

Í málinu heldur stefndi fram gagnkröfu til skuldajafnaðar, með vísan til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að fjárhæð 319.000 krónur, sem er sú fjárhæð sem stefndi þurfti, samkvæmt reikningum, að greiða fyrir þolprófun, áfyllingu og flutning hylkja í slökkvikerfi bátsins eftir atvikið. Byggir stefndi á því að háttsemi stefnanda umrætt sinn hafi falið í sér slíkt frávik frá starfsskyldum hans að hann beri ábyrgð á tjóni stefnda samkvæmt almennri sakarreglu skaðabótaréttar. Fyrir þeirri staðhæfingu ber stefndi sönnunarbyrði. Eins og fyrr sagði er annað ósannað en að stefnandi hafi verið að sinna störfum sínum um borð í dráttarbátnum og að um óviljaverk hafi verið að ræða er hann opnaði rangan stjórnkassa og ræsti slökkvikerfið í fáti er það gaf frá sér hljóðmerki. Af ákvæðum 23. gr. skaðabótalaga leiðir að mikið þarf til að koma til þess að vinnuveitandi geti krafið starfsmann um bætur fyrir tjón sem starfsmaður veldur af gáleysi í starfi sínu. Hefur stefndi ekki sýnt fram á það í máli þessu að hann eigi gagnkröfu um skaðabætur á hendur stefnanda vegna atviksins. Verður þeirri málsástæðu því hafnað.

Dráttarvaxtakröfu stefnanda hefur ekki verið sérstaklega mótmælt en krafist er dráttarvaxta frá „stefnubirtingardegi“. Verður krafan tekin til greina, þó þannig að upphafstími dráttarvaxta verður miðaður við þann dag er mánuður var liðinn frá birtingu stefnunnar, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Með hliðsjón af úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn, eftir efni og umfangi málsins, að fjárhæð 950.000 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Voru lögmenn aðila og dómari sammála um að ekki væri þörf á endurflutningi málsins þrátt fyrir þann drátt sem varð á dómsuppsögu fram yfir lögbundinn frest, sem helgaðist af embættisönnum dómarans.

Dómsorð:

Viðurkennt er að skrifleg áminning sem forstöðumaður Hornafjarðarhafnar veitti stefnanda, T-kk-þgf Þ-kk-þgf F-kk-þgf, hinn 28. janúar 2014, á grundvelli gr. 11.1.6.2 kjarasamnings Sambands íslenskra sveitarfélaga og Samflots bæjarstarfsmanna, með gildistíma 1. maí 2011 til 30. september 2014, sé ógild.

Stefndi, Sveitarfélagið Hornafjörður, greiði stefnanda 200.000 krónur í miskabætur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 14. júní 2014 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf