S-1053/2023

I Mál þetta, sem dómtekið var 28. ágúst 2023, að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru dags. 3. apríl 2023 á hendur ákærða X, kt. 000000- 0000, [...], [...].

Ákærða er gefið að sök hegningarlagabrot, semhér segir;

A. Fyrir brot í nánu sambandi á tímabilinu frá 1. janúar 2021 til 3. febrúar 2022, með því að hafa endurtekið og á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð fyrrverandi sambýliskonu sinnar, A, kt. 000000- 0000, með líkamlegu og andlegu ofbeldi, m. a. sem hér nánar greinir:

A. I.

Með því að hafa, í eitt skipti í janúar 2021, á þáverandi heimili þeirra að [...], [...], slegið A einu sinni með flötum lófa í andlitið.

A. I I.

Með því að hafa, í eitt skipti í júní 2021, á þáverandi dvalarstað þeirra í [...], tekið A hálstaki með annarri höndinni og slegið hana einu sinni í andlitið með hinni höndinni.

A. III.

Með því að hafa, þann 2. febrúar 2022, á þáverandi heimili þeirra að [...], [...], tekið A hálstaki með annarri höndinni, slegið hana einu sinni í andlitið með krepptum hnefa og sagt við hana að hann ætlaði að berja hana betur.

A. IV.

Með því að hafa, þann 3. febrúar 2022, á þáverandi heimili þeirra að [..], [...], hrint A harkalega með þeim afleiðingum að hún lenti á sófaborði sem og vínflöskum sem lágu á gólfi íbúðarinnar.

Telst framangreind háttsemi ákærða í kafla A., sbr. liði A. I. - A. IV. varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Telst framangreind háttsemi ákærða í lið A. I. til vara varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Telst framangreind háttsemi ákærða í lið A. II. til vara varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Telst framangreind háttsemi ákærða í lið A. III. til vara varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Telst framangreind háttsemi ákærða í lið A. IV. til vara varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu krefst brotaþoli, A, kt. 000000- 0000, þess að ákærða verði gert að greiða henni skaða- og miskabætur að fjárhæð kr. 1.500.000,- með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 03. febrúar 2022, þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Ennfremur er krafist lögmannsþóknunar skv. mati dómsins eða síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Þegar skýrslutökum var lokið við aðalmeðferð málsins féll ákæruvaldið frá ákærulið A. I.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að hann verði sýknaður en til vara, komi til sakfellingar, er krafist vægustu refsingar sem lög frekast leyfa. Þá er þess krafist aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til varaað dæmdar bætur verði verulega lægri en krafist er. Loks er þess krafist að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans samkvæmt málskostnaðarreikningi.

II

Ákæruliður A. II.

Málavextir.

Brotaþoli, A, lýsti því í skýrslutöku hjá lögreglu 4. febrúar 2022 að hún og ákærði hafi búið saman frá því í maí 2019. Hann hafi nokkrum sinnum lagt á hana hendur og eitt skiptið hafi verið þegar þau hafi búið í [...]. Í skýrslutöku hjá lögreglu 5. febrúar 2022 lýsti brotaþoli því að þegar hún og ákærði hafi búið í [...]hafi hann,, stokkið á hálsinn á henni og kýlt hana í andlitið.“ Hún hafi sagt eitthvað vitlaust sem hafi orðið til þess að ákærði hafi ráðist á hana.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 5. febrúar 2022. Hann kvaðst aldrei hafa beitt brotaþola ofbeldi.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði sagði að hann og brotaþoli hafi byrjað að búa saman um mitt ár 2019 en sambúðinni hafi lokið á fyrri helmingi ársins 2022 þ. e. eftir síðustu afskipti lögreglu af þeim. Meðan á sambúðinni hafi staðið hafi bæði ákærði og brotaþoli verið í slæmri áfengisneyslu en ákærði muni vel eftir öllu. Ákærði sagði það ekki rétt sem lýst væri í ákærulið A. II. og hann viti ekki hvað um sé að ræða. Hann kvaðst aldrei hafa beitt brotaþola ofbeldi hvorki þegar þau hafi búið í [...]né annars staðar en þau hafi ef til vill rifist. Sonur brotaþola hafi búið hjá henni og ákærða og hann hafi ekki flutt út þegar þau hafi búið í [...].

Brotaþoli kvaðst muna eftir þessu atviki og það hafi gerst skömmu eftir að hún og ákærði hafi flutt í [...]. Hún hafi setið í sófa þegar ákærði hafi stokkið á hana, tekið hana hálstaki með annarri hendinni og slegið hana með flötum lófa með hinni hendinni. Hún kvaðst ekki muna eftir sérstökum aðdraganda að þessuen sonur hennar hafi séð þetta. Brotaþoli kvaðst ekki hafa fengið áverka við þetta en henni hafi liðið illa andlega og líkamlega eftir atvikið. Brotaþoli kvaðst hafa verið lítið ölvuð í umrætt sinn en ákærði hafi verið meira ölvaður. Hún kvaðst hins vegar muna þetta frekar illa vegna ölvunar.

Vitnið, B sonur brotaþola, kvaðst hafa búið hjá henni og ákærða í [...] og í [...] árið 2021. Vitnið hafi einu sinni séð ofbeldi af hálfu ákærða gagnvart brotaþola þegar þau hafi búið í [...]. Vitnið kvaðst hafi verið inní herbergi og heyrt rifrildi á milli ákærða og brotaþola. Vitnið hafi síðan séð, í gegnum opna hurð, aðra hendi ákærða fara um háls brotaþola og ákærði hafi slegið brotaþola með hinni hendinni. Vitnið sagði að brotaþoli hafi fengið áfall við þetta og fundið til sársauka. Vitnið sagði að ákærði hafi verið ölvaður eins og hann hafi yfirleitt verið. Brotaþoli hafi einnig verið ölvuð en ekki jafn mikið og ákærði. Vitnið mundi ekki hvenær þetta hafi verið en kvaðst geta séð það af myndum í síma vitnisins. Þegar vitnið hafði skoðað símann sagði það að þetta hafi verið í júní eða júlí 2021. Vitnið sagði að þetta hafi verið í eina skiptið sem það hafi séð ákærða beita brotaþola líkamlegu ofbeldi. Það kvaðst hafa haft grun um meira ofbeldi en það viti ekki meira um það. Ákærði hafi oft sagt brotaþola að halda kjafti og þau hafi endað sem drykkjufélagar áður en sambúð þeirra hafi lokið.

Niðurstaða.

Ákærði neitar sök en brotaþoli hefur lýst því að ákærði hafi tekið hana hálstaki og slegið hana þegar þau hafi búið í [...]. Framburður brotaþola fær stuðning í framburði vitnisins B og ekkert þykir fram komið sem bendir til þess að framburður brotaþola sé rangur um það sem mestu máli skiptir. Þá er heldur ekkert sem bendir til þess að brotaþoli sé að bera ákærða röngum sökum. Ekki verður fullyrt nákvæmlega um það hvenær brot ákærða átti sér stað en það getur engu breytt um sakfellingu hans, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Enda varð vörn ákærða ekki áfátt vegna þessa.

Með vísan til ofanritaðs og rannsóknargagna málsins telst hafið yfir skynsamlegan vafa og þar með sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákærulið A. II. Í ákæru er háttsemi ákærða aðallega talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 217. gr. laganna. Með hliðsjón af verknaðarlýsingu 1. mgr. 218. b hegningarlaganna og eins og háttseminni er lýst í ákæru og loks með hliðsjón af atvikum málsins að öðru leyti getur háttsemi ákærða ekki varðað við 1. mgr. 218. gr. b heldur varðar hún við 217. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruliður A. III.

Málavextir.

Brotaþoli lýsti því í skýrslutöku hjá lögreglu 4. febrúar 2022 að ákærði hafi kýlt hana og tekið hana hálstaki 2. febrúar sama ár. Ákærði hafi einnig sagst hafa ætlað að berja brotaþola aftur.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 5. febrúar 2022. Hann kvaðst aldrei hafa beitt brotaþola ofbeldi.

Framburður ákærða og brotaþola fyrir dómi.

Ákærði sagði að þetta hafi ekki gerst en hugsanlega hafi hann og brotaþoli rifist. Þá hafi ákærði ekki sagt að hann ætlaði að berja brotaþola aftur. Ákærði kýli ekki fólk og alls ekki konur. Hann og brotaþoli hafi á þessum tíma verið meira og minna ölvuð. Ákærði hafi verið ósáttur við að brotaþoli hafi farið mikið á veitingastaði í [...] og ákærða hafi verið farið að gruna að brotaþoli væri með öðrum manni sem hafi reynst rétt.

Brotaþoli kvaðst ekki muna eftir þessu atviki en á þessum tíma hafi hún og ákærði drukkið mikið. Brotaþoli mundi ekki eftir því að hafa lýst þessu atviki hjá lögreglu.

Niðurstaða.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu. Dómari metur það síðan hverju sinni hvort nægileg sönnun, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt ákærða, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Þá skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laganna.

Hvorki brotaþoli né önnur vitni hafa borið um það atvik sem lýst er í ákærulið A. III. fyrir dómi og ákærði neitar sök. Ákæruvaldið hefur því ekki axlað sönnunarbyrði sína. Með vísan til þess verður ákærði sýknaður af ákærulið A. III.

Ákæruliður A. IV.

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu hafði starfsmaður á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja (HSS) samband við lögreglu síðdegis 4. febrúar 2022 vegna brotaþola. Hún hafði leitað á HSS vegna áverka eftir heimilisofbeldi. Brotaþoli hafi þó tekið fram að hún vildi ekki leggja fram kæru. Í viðræðum við lögreglu lýsti hún því að sambýlismaður hennar, ákærði í máli þessu, hafi hrint henni á sófaborð daginn áður. Brotaþoli kvaðst vera aum í rifbeinum og framhandlegg. Læknir skoðaði brotaþola en hún fór síðan á lögreglustöð til skýrslutöku.

Læknir á HSS skoðaði brotaþola og samkvæmt læknisvottorði voru ekki sjáanleg áverkamerki á henni en hún kveinkaði sér og fann fyrir verk við þreifingu yfir vinstra kinnbeini og í kringum vinstri rifjaboga.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 5. febrúar 2022. Hann kvaðst ekki hafa hrint brotaþola á sófaborð og hann minntist þess ekki að hún hafi dottið á borðið.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði sagði að systir brotaþola hafi komið heim til hennar og ákærða. Brotaþoli hafi verið með leiðindi og ákærði hafi ýtt við henni en ekki hrint henni. Við það hafi brotaþoli látið sig falla leikrænt á stofuborð og gripið með báðum höndum um borðbrúnina. Brotaþoli hafi lent á borðinu og tveimur tómum vínflöskum á gólfinu. Ekki hafi verið um ofbeldi að ræða af hálfu ákærða og brotaþoli hafi ekki fengið áverka við þetta. Ákærði kvaðst hafa verið ölvaður en muna samt vel eftir þessu.

Brotaþoli sagði að í umrætt sinn hafi systir hennar komið heim til brotaþola og ákærða og orðið vitni að því sem gerðist. Ákærði hafi hrint brotaþola og hún lent á sófaborði og flöskum en hún mundi þetta ekki mjög vel. Við þetta hafi rifbein brákast. Brotaþoli og ákærði hafi verið bæði drukkin og sambúð þeirra hafi litast mjög af drykkju. Brotaþoli kvaðst hafa þurft að sinna ákærða í tíma og ótíma. Ofbeldi hans hafi haft mikil áhrif á brotaþola, hún hafi verið með kvíða og óttaslegin. Þetta hafi enn þá áhrif á hana.

Vitnið, C systir brotaþola, kvaðst hafa verið í litlum sem engum samskiptum við brotaþola og ákærða. Í þetta skipti hafi vitnið komið heim til þeirra og brotaþoli hafi komið til dyra þegar vitnið hafi komið þangað. Brotaþoli hafi síðan verið að ganga framhjá ákærða þegar hann hafi ýtt við brotaþola og við það hafi hún fallið á flöskur á gólfinu. Vitnið kvaðst ekki séð að brotaþoli hafi lent á borði. Brotaþoli hafi sagt að ákærði hafi lamið hana kvöldið áður og hann hafi sagt við vitnið að hann hafi lamið brotaþola og hann ætlaði að gera það aftur. Bæði brotaþoli og ákærði hafi verið mjög drukkin. Vitnið kvaðst hafa tekið upp á síma sinn eftir að ákærði hafi ýtt við brotaþola.

Niðurstaða.

Ákærði hefur játað að hafa ýtt við brotaþola en hann hafi ekki hrint henni. Við það hafi hún látið sig falla á stofuborð. Ákærði kvaðst muna vel eftir atvikum. Á upptöku vitnisins C, sem er meðal gagna málsins, má sjá þar sem ákærði liggur, líklega nakinn, í sófa og undir sæng. Á upptökunni má ráða að ákærði hefur verið mjög drukkinn og því er dregið í efa að hann muni atvik vel. Framburður hans þykir því ekki trúverðugur hvað það varðar.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa ýtt við brotaþola sem hafi við það látið sig falla. Hún hefur lýst því að ákærði hafi hrint henni og hún lent á sófaborði og flöskum. Framburður hennar fær stoð í frumskýrslu lögreglu, læknisvottorði og framburði vitnisins C. Með hliðsjón af játningu ákærða að hluta til, framburðar brotaþola og systur hennar þykir ekki varhugavert að telja hafið yfir skynsamlegan vafa og þar með sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákærulið A. IV. Það telst reyndar ekki sannað að um harkalega hrindingu hafi verið að ræða heldur hafi ákærði frekar ýtt við brotaþola með þeim afleiðingum að hún féll.

Í ákæru er háttsemi ákærða aðallega talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 217. gr. laganna. Ekki er talið sannað að ákærði hafi hrint brotaþola harkalega heldur ýtt við henni. Þá hefur ákærði aðeins verið sakfelldur fyrir tvö ákveðin tilvik þar sem hann braut gegn brotaþola. Með hliðsjón af verknaðarlýsingu 1. mgr. 218. b hegningarlaganna og eins og háttsemi ákærða er lýst í ákæru og loks með hliðsjón af atvikum málsins að öðru leyti getur háttsemin ekki varðað við 1. mgr. 218. gr. b heldur varðar hún við 217. gr. almennra hegningarlaga.

III

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og unnið sér til refsingar samkvæmt því. Ákærði hefur ekki áður hlotið refsidóm og verður tekið tillit til þess við ákvörðun refsingar í þessu máli. Við ákvörðun refsingar verður litið til 1. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til þessa þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en þar sem ákærði hefur ekki áður hlotið refsingu þykir mega ákveða að fullnustu refsingarinnar skuli fresta og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Brotaþoli gerir kröfu til þess að ákærði greiði sér miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur. Ákærði hefur gerst sekur um meingerð gagnvart brotaþola og á hún því rétt á miskabótum, sbr. b.– lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með vísan til atvika málsins þykja þær hæfilega ákveðnar 500.000 krónur auk vaxta og dráttarvaxta eins og nánar greinir í dómsorði. Ekki verður séð að bótakrafan hafi verið birt ákærða fyrr en við birtingu ákæru og tekur ákvörðun um dráttarvexti mið af því.

Ákæruvaldið féll frá einum ákærulið eftir skýrslutökur við aðalmeðferð málsins og ákærði hefur verið sýknaður af öðrum ákærulið. Með vísan til þess þykir rétt að ákærði greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns og helming þóknunar skipaðs réttargæslumanns brotaþola. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögmanns, þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af umfangi málsins og málskostnaðarreikningi samtals 1.054.620 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði helming þeirrar fjárhæðar en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, þykir hæfilega ákveðin með hliðsjón af umfangi málsins og málskostnaðarreikningi 596.640 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði helming þeirrar fjárhæð en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Þóknunin tekur einnig til starfa réttargæslumannsins á rannsóknarstigi málsins. Ákærði greiði aksturskostnað réttargæslumannsins 33.768 krónur og annan sakarkostnað 35.000 krónur.

Af hálfu ákæruvalds sótti málið D-kk-nf R-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þess að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 500.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. febrúar 2022 til 2. júní 2023, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði helming málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögmanns, sem samtals eru 1.054.620 krónur en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Ákærði greiði helming þóknunar skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-þgf A-kvk-þgf lögmanns, sem samtals er 596.640 krónur en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Ákærði greiði aksturskostnað réttargæslumannsins 33.768 krónur og annan sakarkostnað 35.000 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf