E-1517/2018

Þetta mál, sem var tekið til dóms 8. júní 2022, höfða B, kt. [...], og C, kt.[...], bæði til heimilis að [...], [...], fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar A-x-ef. [...], til heimilis að sama stað, með stefnu birtri 26. apríl 2018, á hendur íslenska ríkinu, kt. [...], Arnarhvoli, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að stefndi beri skaðabóta-ábyrgð á tjóni sem hún hlaut á hægri fæti vegna blóðsega sem myndaðist í skurðaðgerð 2. apríl 2007.

Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu að teknu tilliti til virðisaukaskatts, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda svo og málskostnaðar að skað-lausu úr hendi stefnanda.

Til vara krefst stefndi þess að málskostnaður milli aðila verði látinn falla niður.

Málsatvik

Þetta mál varðar afleiðingar aðgerðar sem stefnandi fór í á Landspítala- Háskóla-sjúkrahúsi, 2. apríl 2007, þriggja vikna gömul. Í aðgerðinni fékk hún blóðtappa í hægri fótlegg. Það olli því að fótleggurinn lengdist hvorki né þroskaðist eðlilega. Hún hefur farið í margar aðgerðir til þess að lengja fótlegginn. Hún notar nú þegar gerv il im en síðar á þessu ári stendur til að lengja hægri lærlegg þannig að hann nái lengd þess vinstri en taka fótlegginn að öðru leyti af við hné. Heildartjón hennar er því ekki fyllilega komið fram.

Málið varðar það einkum hvort starfsmönnum sjúkrahússins hafi orðið á saknæm mistök við aðgerðina þannig að stefndi beri ábyrgð á tjóninu sem vinnuveitandi þeirra.

Stefnandi telur mistökin einkum af þrennum toga, í fyrsta lagi að besta faglega verklagi hafi ekki verið beitt þegar settur var upp leggur í æð hennar fyrir aðgerðina, í öðru lagi að skylt hefði verið að fylgjast með f ótleggstefnanda í aðgerðinni og í þriðja lagi að skylt hefði verið að fylgjast betur með henni eftir aðgerðina, annars vegar hafi myndgreining á heila hennar 5. apríl 2007 verið röng með þeim afleiðingum að Klexane - blóðþynningar-meðferð hafi ranglega verið hætt þann dag, en í það minnsta hefði átt að hefja meðferðina að nýju fyrr en gert var. Hins vegar hafi ástand fótleggsins ekki verið greint með tækju men þannig hefði meðferð stefnanda orðið markvissari.

Aðgerð á fósturæð

Stefnandi er þríburi sem fæddist 13. mars 2007, eftir tæplega 27 vikna meðgöngu. Á meðgöngunni kom fram veruleg vaxtarskerðing hjá einu fóstranna og því voru börnin tekin með keisaraskurði svo löngu fyrir tímann. Stefnandi fæddist fyrst og var fæðingar-þyngd hennar 912 g og lengd 36 cm Systur hennar voru léttari.

Fyrst eftir fæðingu var stefnandi nokkuð spræk, en var þó með umtalsverða önd-unarerfiðleika. Því þurfti, fljótlega eftir að hún kom á vökudeild, að setja hana í öndunar-vél. Henni var gefið lyfið S urfactant ofan í lungun tvívegis fyrsta sólarhringinn. Húnsvar-aði þeirri meðferð vel og var tekin af öndunarvél tveimur dögum síðar og sett á síblástur (CPAP, e. continuous positive airway pressure).

Allar stúlkurnar þrjár voru með opna fósturæð ( PDA, patent ductus a rteriousus. Fósturæðin liggur frá ósæð í lungnaslagæð. Hún er hjárás fram hjá ónotuðum lungum fóstursins, sem eru full af vatni fram að fæðingu. Við fæðingu á þessi hjáleið að lokast og lungun taka til starfa með tilheyrandi blóðflæði um þau.

Þegar stefnandi var þriggja daga gömul,16. mars 2007, var henni gefið lyfið Indo-metacin til að freista þess að loka fósturæðinni. Rúmum sólarhring síðar var kviður s-kk-ef orðinn þaninn og varhúnþákomin með frítt loft í kviðarhol vegna gats á smágirni. Af þeim sökum fór hún íaðgerð 18. mars 2007.

Starfsfólk vökudeildar færði stefnanda á skurðstofu þann dag en hafði áður settupp slagæðalegg í handlegg hennar. Rofið á smágirni var fjarlægt, þarmarnir tengdir saman og aðgerðin tókst vel. Fóstur slagæðin reyndist enn opin. Ekki þótti ráðlegt að gefa stefnanda fleiri skammta af lyfinu I ndometacin, þar eð rofið á þarminum var talið geta stafað af lyfinu. Frekari lyfjameðferð í því skyni að loka fósturslagæðvar talin geta valdið öðru rofi á þörmum. Þar eð stefnandi var með einkenni hjartabilunar vegnaopinnarfóst-urslagæðar var ákveðið að hún færi í aðgerð 2. apríl 2007 þar sem átti að reyna að loka æðinni.

Starfsfólk vökudeildarfærðistefnandaeinnig á skurðstofu þann dag. Þá hafði ekki verið settu r uppslag æðaleggur í æ-x-x og gert hafði verið fyrir aðgerðina 18. mars.

Aðgerðin 2. apríl var brýn og áhættusöm. Nauðsynlegt var að hafa legg í slagæð svo stöðugt mætti mæla blóðþrýsting og fylgjast með sýrustigi blóðs og blóðgösum. Þegar stefnandi var komin inn á skurðdeild reyndi svæfingalæknir að þræða æðalegg í slagæðar við úlnlið (a. radialis). Þar eð ekki tókst að koma leggnum fyrir með því að stinga í gegnum húðina, (e. transcutan) var brugðið á það ráð að koma leggnum fyrir með því að skera niður á æðina þar sem fylgst var með því sjónrænt beint, en ekki aðeins stuðst við ljós gegnumlýsingu eða ómskoðun, að leggurinn rataði nákvæmlega inn í æðina. Sú þræð-ing gaf ekki þrýstingsmælingar, æðin var samfallin og ekkert blóð kom úr leggnum. Hann var því fjarlægður þaðan og þess í stað farið í nárann. Ekki gekk heldur vel að koma leggnum fyrir í náraslagæðinni með því að stinga í gegnum húðina, þrátt fyrir endurteknar tilraunir. Því var einnig skorið niður að hægri náraslagæð (a. femoralis) og leggnum komið fyrir í æðinni. Þá loks fengust stöðugar mælingar og leggurinn starfaði eins og ætlast er til.

Samkvæmt hjúkrunarskýrslu stefnanda kom hún inn á skurðstofuna kl. 9:07, var svæfð kl. 9:15 og aðgerðin sjálf hófst kl. 9:45. Að sögn stefnda var æðaleggnum komið fyrir í náraslagæðinni á þeim tíma sem leið frá svæfingunni og þar til aðgerðin hófst, semvoru 30 mínútur. Í svæfingar- og aðgerðarskýrslum er ekki skráð sérstaklega hvenær skurður niður að æðum hófst og hvenær honum lauk. Samkvæmt hjúkrunarskýrslu var aðgerð lokið kl. 12:30. Aðgerðin sjálftókþvítvær klukkustundir og 45 mínútur, en sjúkl-ingurinn var hins vegar á skurðstofunni í rúmar fjórar klukkustundir. Aðgerðin á fóstur-æðinnigekkvelog var æðinni lokað.

Vöktun hægri fótlegg sí aðgerðinni

Starfsmenn stefnda segja að gengið hafi verið þannig frá hægri fótleggstefnandafyrir aðgerðina að ekki hafi verið hægt að fylgjast með ástandi hans og útliti meðan á henni stóð.

Eftir að slagæðaleggnum hafði verið komið fyrir í náraslagæð hægri fótleggs stefnanda hófst hin eiginlega aðgerð. Stefnandi var lögð í aðgerðarstöðu og dekkuð upp á hefðbundinn hátt og aðgerð hófst. Stefnandi lá á hægri hliðinni því brjóstkassinn er opnaður ofarlega á vinstri hlið. Í greinargerð þáverandi yfirlæknis vökudeildar, kemur fram aðþar eð stefnandi var fulldekkuð aðgerðarlökum og vinnuborð skurðstofuhjúkrun-arfræðings var yfir neðri hluta líkama hennar hafi aðgengi að fæti í aðgerðinni verið lítið. Að hans mati hafi ekki komið til álita að fjarlægja lök og flytja vinnuborðið til þess að fylgjast með útliti fótleggsins á meðan á aðgerðinni stóð. Í greinargerð hans kemur hins vegar fram að stöðugt hafi verið fylgst með blóðþrýstingi í fætinum í gegnum eðlilega starfandi slagæðalegg meðan á aðgerð stóð og að slagæða kúrfa hafi allan tímann verið eðlileg og blóðþrýstingur viðunandi, sem hafi bent til þess að slagæðakerfi til fótleggsins væri eðlilegt.

Eftir aðgerðina, þegar fótleggur stefnanda var afhjúpaður, leit hann mjög illa út.

Hann var blár og þrútinn, sem benti til þess að blóðrás í fætinum væri verulega skert og bláæðablóð rynni ekkifrá honum. Æðaleggurinn var þá fjarlægður úr slagæðinni, en legg-urinn hafði verið í æðinni þann tíma sem aðgerðin tók, eða í um tvær klukkustundir og 45 mínútur.

Í aðgerðinni hafði myndast blóðsegi (thrombosis), sem skerti flæði bláæðablóðs í fætinum. Í skýrslum starfsmanna stefnda kemur fram að það hafi orðið vegna æðaleggsins í náraslagæðinni (a. femoralis). Starfsmenn stefnda fylgdust einungis með blóðþrýstings-mælingum frá slagæðaleggnum. Þær mælingar, þ. e. slagæða kúrfa og blóðþrýstingur, bentu til þess að slagæða flæði til fótleggsins hefði verið eðlilegt. Hins vegar var aðgerðin ekki stöðvuð þannig að lyfta mætti aðgerðar dúknum upp og athugað hvort útlit fótleggs-ins hefði breyst eftir að leggurinn var settur upp. Ekki var heldur fylgst með blóðrás í bláæðum en í þeim myndaðist blóðseginn. Ekkert var heldur fylgst með blóðrás lengra úti í fætinum heldur eingöngu á stungustað. Á meðan á aðgerð stóð var súrefnismettun-arsívaki( mó nitor) á hægri hendi og vinstri fæti stefnanda.

Eftirmeðferð

Eftir aðgerðina var stefnandi færð á vökudeildina og þar var settur upp slagæða-leggur í handlegg( a. radialis), án vandkvæða. Hægri fótleggur var hins vega renn þrútinn og blár. Leitað var ráða hjá æðaskurðlækni og lýtalækni sem töldu að aðgerð myndi ekki hjálpa stefnanda. Til þess að auka blóðrás í fætinum var vinstri fótleggurinn hitaðu rí því skyni að reyna að víkka æðar og auka blóðflæði í hinum fætinum. Ástand fótarins batnaði þó ekkert að marki við þetta. Þá var hægri fótleggurinn kældur um tíma í þeim tilgangi að minnka súrefnisþörf í vefjum hans.

Möguleikar á bættri blóðrás með segaleysandi meðferð og/eða blóðþynnandi meðferð eftir aðgerðina voru ræddir. Hvorugt var talið ráðlegt vegna blæðingarhættu þareð skammt var liðið frá aðgerðinni en einnig vegna þess að slík meðferð yki hættu á heilablæðingu hjá fyrirburum.

Í dagál sjúkraskrár 4. apríl 2007 segir að þann dag sé fóturinn töluvert blár en þó með rauðum skellum inni á milli. Læknarh afi velt fyrir sérhvað væri hægt að gera í þeirri stöðu en að áliti skurðlæknisins væri varla mögulegt að gera nokkuð annað en að horfa á og vona að blóðrásin ykist.

Engu að síður var ákveðið, 4. apríl 2007, að setja stefnanda á meðferð með blóðþynningarlyfinu Klexane undir húð. Hún fékk einn skammt að kvöldi þess dags og annan að morgni 5. apríl. Þ ann dagversnaði ástandstefnandaogvarhúnsend í ómskoðun. Ómskoðun 5. apríl virtist sýna að stefnandi væri komin með annarrar gráðu (II°) heila-blæðingu, 2 mm, í vinstra heilahvel og blóð í vinstra heilahólf. Klexane- meðferðinni var af þeim sökum hætt þann dag.

Áfram var stöðugt fylgst með útliti hægri fótleggs stefnanda og kælingu sem hófst 4. apríl haldið áfram. Samkvæmt skráningu hjúkrunar 6.– 8. apríl virtist ástand fótleggsins batna hægt en örlítið fram til 13. apríl.

Frá 5. apríl var blæðing í heila stefnandaekki skoðuð fyrr ení ómskoðun 13. apríl. Sú skoðun sýndi ekki merki um heilablæðingu. Síðar hefur verið leitt í ljós að ómtækið var í það sinn ekki rétt stillt, þ. e. það var stillt á skoðun kviðarhols í staðinn fyrir skoðun á heila ungbarns. Sama dag voru bæði slag- og bláæðar í nára stefnanda í fyrsta sinn ómskoðaðar af myndgreiningarlækni, þar með talið með d oppler- skoðun. Sú rannsókn sýndi flæði í náraslagæð en ekki sást flæði í bláæð í nára. Einnig skoðaði hjúkrunarfræð-ingur slagæðar hægri fótleggsmeðeinfaldarad oppler- tæki. Sú skoðun sýndi blóðflæði í náraslagæð niður í fót. Ellefu dögum eftir aðgerðina var því staðfest að blóðtappinn væri í bláæð. Þá fyrst var fótleggurinn settur í hálegu.

Fram kemur í skráningu hjúkrunar 13. apríl að bjúgur hafi snaraukist og daginn eftir, 14. apríl, er skráð að blöðrur og sár séu að myndast á fætinum. Þar er skráð 15. apríl að gífurlegur bjúgur sé í fætinum og að fleiri blöðrur séu að opnast sem töluvert vessi úr.

Þar eð ástand fótleggsins hafði versnað verulega var ákveðið að hefja meðferð með Klex-ane á ný 15. apríl 2007. Henni var haldið áfram allt til 26. maí sama ár. Stefnandi fór aftur í ómskoðun á heila 17. apríl og þá sáust ekki heldur ummerki um blæðingu í heilahólfi.

Stefnandi tekur fram að 4. apríl 2007 hafi systir hennar, D, farið í skurðaðgerð þar sem fóstur æðinni var lokað. Starfsfólk vökudeildar hafði þá sett upp slagæða legg í hand-legg hennar. Því hafi verið hægt að hefja svæfingu og skurðaðgerð strax og hún kom á skurðstofu. Sú aðgerð stóð í 2 klst. og 20 mín og tókst vel. Jafnframt hafi systir hennar, E, farið ísamskonarskurðaðgerð 20. apríl 2007. Starfsfólk vökudeildar hafði þá sett upp slagæðalegg. Því hafi verið hægt að hefja svæfingu og skurðaðgerð strax og hún var komin á skurðstofu. Aðgerðin stóð í 2 klst. og 45 mín og tókst vel.

Blóðrás í hægri fótlegg stefnanda varð hægt og hægt eðlileg en fótleggurinn óx ekki eins og sá vinstri og stöðugtjókstþroskamunur fótleggjanna. Eins og fyrr sagði hefur stefnandi þegar farið í nokkrar aðgerðir af þeim sökum og er enn ekki séð fyrir endann á því ferli.

Önnur atvik

Stefnandi sótti um bætur úr sjúklingatryggingu 3. ágúst 2007. Sjúkratryggingar (SÍ) rannsökuðu mál hennarog öfluðu sérfræðiálits nýburalæknis, dags. 22. janúar 2008. Með ákvörðun, 3. janúar 2012, var fallist á að greiða stefnandab æ t urúr sjúklingatrygg-ingu. Hún fékk greiddar hámarksbætur vegna tjónsins samkvæmt lögum um sjúklinga-tryggingu nr. 111/2000.

Lögmaður stefnanda sendi landlækni kvörtun 19. september 2012 vegna meintra mistaka og vanrækslu þegar stefnanda var veitt heilbrigðisþjónusta á Landspítala við skurðaðgerð 2. apríl 2007. Við meðferð málsins hjá landlækni var aflað greinargerða frá Landspítala, auk þess sem fengin var umsögn óháðs nýburalæknis. Í umsögn hans kom meðal annars fram að miðað við „ríkjandi praxis 2008 sé ég ekki merki um beina van-rækslu eða mistök í þessu tilfelli“. Í áliti landlæknis, dags. 30. maí 2014, var komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hefði fengið eðlilega meðferð í samræmi við sannreynda læknisfræðilega þekkingu og að ekki yrði séð að mistök eða vanræksla hefði átt sér stað.

Stefnandi fékk gjafsókn 26. ágúst 2015. H únlagði fram matsbeiðni 1. júní 2016 í Héraðsdómi Norðurlands eystra og 27. júní sama ár voru dómkvaddir tveir matsmenn, bæði sérfræðingar í nýburalækningum. Í matsbeiðni voru lagðar fyrir matsmenn 14 spurninga rog þess óskað að þ eir létu í té skrifleg og rökstudd svör, miðað við bestu þekk-ingu og vinnubrögð á þeim tíma sem aðgerðin fór fram, eðaá árinu 2007. Matsgerð þeirra er ódagsett en mun hafa verið afhent stefnanda síðla árs 2016.

Að fengnum atinu sendi lögmaður stefnanda ríkislögmanni bréf, dags. 31. janúar 2017, þar sem þess var óskað að ríkið viðurkenndi bótakröfu stefnanda til þess að rjúfa fyrningu, sbr. 1. gr. laga um fyrningu nr. 10/1905. Í svari ríkislögmanns, dags. 2. febrúar 2017, er bótaskyldu ríkisins hafnað, þar eð matsgerðin sýni hvorki fram ásök starfsmanna Landspítala né að orsakasamband sé á milli háttsemi þeirra og þeirra afleiðinga sem stefn-andi búi við. Í bréfinu var þó tekið fram að fyrningu yrði ekki borið við yrði dómsmál höfðað innan sex mánaða frá dagsetningu bréfsins.

Stefnandi höfðaði mál með stefnu birtri í júní 2017 og þingfestri í lok þess mán-aðar. Það mál var fellt niður og nýtt mál höfðað með stefnu birtri 26. apríl 2018. Til grundvallar því máli lagði stefnandi niðurstöður matsmanna semhöfðu verið dómkvaddir 1. júní 2016.

Á dómþingi 8. maí 2018 lagði stefndi fram greinargerð. Með henni var lagður fram verulegur hluti sjúkraskrár stefnanda sem lögmanni hennar hafði ekki borist í upp-hafi. Þennan hluta sjúkraskrárinnar höfðu undirmatsmenn því ekki þegar þeir unnu mat sitt. Meðal þeirra gagna sem stefndi lagði fram í maí 2018 voru myndgreiningarsvör vegna ómskoðunar á höfði stefnanda sem fór fram átta sinnum á tímabilinu 14. mars til og með 21. júní 2007. Þó voru ekki í gögnunum þær ómmyndir sem til voru og voru teknar í ómskoðun 13. apríl og 21. júní 2007.

Á dómþingi 5. október 2018 voru að beiðni stefnda dómkvaddir sem yfirmats-menn skurð- og æðaskurðlæknir, nýburalæknir og svæfingalæknir. Mat þeirra var lagt fram á dómþingi 7. febrúar 2019.

Á dómþingi 20. september 2019 var að beiðni stefnda dómkvaddur sérfræðingur í myndgreiningum til þess að svara viðbótarspurningum(viðbótar undirmat) sem einkum vörðuðu ómskoðunina 5. apríl 2007. Svör hans voru lögð fram á dómþingi 1. mars 2021. Hann mun ekki frekar en aðrir dómkvaddir matsmenn hafa haft undir höndum myndir sem voru teknar í ómskoðunum 13. apríl og 21. júní 2007. Stefndi lagði þær myndir ekki fram fyrr en við aðalmeðferð en þær höfðu þó borist lögmanni stefnanda nokkru fyrr.

Að efni matsgerðanna verður vikið síðar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Ábyrgðargrunnur og sönnun

Stefnandi kveðst byggja á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem hún hlaut af blóðseganum í hægri fæti. Skaðabótaskyldan byggist á sakarreglunni og hús-bóndaábyrgð stefnda, íslenska ríkisins, á saknæmum skaðaverkum starfsmanna sinna. Þessar skaðabótareglur séu ekki lögfestar. Þau skilyrði sakarreglunnar sem skoða þurfi, séu hvort athafnaleysi eða athafnir starfsmanna stefnda hafi verið ólögmætar og sak-næmar.

Lagaleg sök, sem leiði til skaðabótaskyldu, feli st í því að tjónvaldur hafi ekki upp-fyllt þær skyldur sem á honum hvílduviðtjónþolaþegar tjónsatvikið varð. Stefnandi teljiað stefnda hafi verið skylt að láta a) hæfasta aðilann setja upp æðalegginn við bestu aðstæðurnar, skylt hafi verið að b) fylgjast með ástandi fótarins í aðgerðinni og að skylt hafi verið að c) fylgjast með ástandi heilablæðingar svo Klexane - meðferðin gæti hafist eins skjótt aftur og mögulegt var. Stefnandi telji starfsmenn stefnda hafa brugðist þessum skyldum sínum við hana og í því felist lagaleg sök þeirra. Þar með sé uppfyllt ábyrgðar-skilyrði almennu skaðabótareglunnar um ólögmæti og saknæmi. Með öðrum orðum hafi verklag starfsmanna stefnda ekki verið rétt. Mat á því hvort vinnubrögð þeirra hafi verið saknæm sé heildarmat sem ráðist af aðstæðum öllum.

Stefnandi hafi fengið dómkvadda matsmenn til þess að meta hvort starfsmenn stefnda hafi beitt réttum vinnubrögðum. Þeir telji vinnubrögðin ekki hafaverið rétt, eins og síðar verði rakið. Stefnandi telji þau því saknæm og á því beri stefndi ábyrgð.

Stefnandi byggi einnigá því aðafþremur öðrum aðgerðum, sem fóru framá svip-uðum tíma, megiráðahvert sé fyrirmyndarverk lag. Það sé í aðgerð sem stefnandi gekkst sjálf undir 18. mars 2007 þar sem smágirnið var lagað og svo í ductus- aðgerðum á systrum hennar, sem fóru fram 4. og 20. apríl 2007 og voru nákvæmlega eins og sú sem stefnandi gekkst sjálf undir 2. apríl 2007 og sé grundvöllur þessa máls. Það sé afar óeðlilegt að aðgerðarferlið hafi ekki verið það sama í öllum tilfellum. Frávik hafi valdið stefnanda tjóni. Þetta sýni og sanni að hegðun hafiekki verið rétt og háttsemin því saknæm.

Ástæður tjónsins

Stefnandi hafi hlotið tjón vegna blóðsegans í hægri fæti. Hún telji hann hafa myndast vegna þess að slagæðaleggur var ekki settur upp í handlegg eins og fyrirhugað var. Blóðseginn hafi komist á mjög alvarlegt stig því aðgerðin tók afar langan tíma og starfsmenn stefnda höfðu ekki hugmynd um myndun hans allan þann tíma og hafi því ekki brugðist við fyrr en eftir aðgerðina.

Meta þurfi hvort starfsmenn stefnda hafi átt sök á blóðseganum, hvort vinnubrögð þeirra hefðu átt að vera önnur, hvort þeir hafi brugðist skyldum sínum við stefnanda. Skurðaðgerðin hafi verið hættuleg og óvíst með niðurstöðu hennar en komast hefði mátt hjá tjóninu með réttu verklagi og á því beri stefndi skaðabótaábyrgð.

Verklag á vökudeild

Stefnandi áréttar að í aðgerð á henni 13. mars 2007, og systrum hennar 4. og 20. aprílhafiæðaleggirverið setti rupp af nýbura sérfræðingum á vökudeild áður en farið var með sjúklingana inn á skurðstofuna. Vitað hafi verið að afar mikilvægt væri að koma upp slagæðalegg annars staðar en í nára, sbr. t. d. ummæli í sérfræðiáliti nýburalæknis sem Sjúkratryggingar öfluðu. Í matsgerð undirmatsmanna segi að bestu og áhættuminnstu kostirnir séu tvær æðar í handlegg ( a. radialis og a. ulnaris) og ein í fæti við ökkla (a. tibialis). Í matsgerðinni segi einnig „blóðsegamyndun er einn algengasti fylgikvilli slagæðaleggja og geta stöðvað blóðflæði í viðkomandi útlim“.

Stefnandi telji það ó tvírætt betra verklag að setja upp æðaleggi á vökudeild. Í fyrsta lagi hefði það stytt aðgerðartímann, sem hefði dregið úr líkum á blóðsega. Í aðgerð-arlýsingu vegna systur stefnanda, D, segi skurðlæknirinn að það flýti mjög fyrir á skurðstofu séu æðaleggir setti rupp á vökudeildinni áður sjúklingur sé færður á skurð-stofu. Aðgerð stefnanda hafi staðið í 4 klst. en aðgerð systra hennar í 2 klst. og 20 mín og 2 klst. og 45 mín.

Í öðru lagi hljóti eðli málsins samkvæm tað vera meiri líkur til þess að nýburasér-fræðingi á vökudeild, sem hafi áður sett upp æðalegg hjá stefnanda, tækist að setja upp æðalegg í handlegg fyrirbura en lækni á skurðstofu, sem hafi ef til vill enga reynslu af slíku og sé auk þess að meðhöndla stefnanda í fyrsta sinn. Stefnandi bendi á að fyrir aðgerðirnar 13. mars, 4. aprílog 20. apríl hafi verið settur upp æðaleggur í handleggbarn-anna á vökudeild. Æðaleggur hafi auk þess verið settur upp í handlegg stefnanda vand-kvæðalaust á vökudeildinni strax eftir aðgerðina 2. apríl 2007 og því líklegt að það hefði tekist fyriraðgerðinahefðiþað verið reynt. Nýbura sérfræðingarnir á vökudeild hafi þekkt stefnanda og höfðu sett upp æðalegg hjá henni áður og því hafi verið meiri líkur til að þeim tækist það aftur í þetta sinn. Stefnandi teljia ð stefndi hafi valið ranga starfsmenn í verkið (culpa in eligendo) og að stefndi beri ábyrgð á athafnaleysi starfsfólks á vöku-deildinni, sem virðist hafa gleymt að setja upp æðalegg hjá stefnanda áður en farið var með hana á skurðdeildina. Þetta hafi valdið tjóninu, þ. e. að æðaleggur var settur upp í náraslagæð sem líklega hefði ella ekki verið gert.

Skortur á föstum starfsvenjum, þ. e. að setja þar stundum upp æðalegg í sjúklingi en stundum ekki, valdi í sjálfu sér hættu, þ. e. óvissu á skurðdeildinni. Læknar þar viti ekki á hverju þeir eigi von. Svæfingalæknir sem tók að sér verkið hafi að líkindum ekki haft sömu færni og læknar á vökudeild oghafi þvíekki tekist að setja upp slagæðalegg á besta stað heldur hafi valið hættulegan stað, þ. e. í náraslagæð (a. femoralis). Þessi skortur á færni jafngildi sök (imperitia culpa adnumeratur).

Stefnandi telji að við þessar aðstæður hvíli á stefnda sönnunarbyrði fyrir því að réttmætt hafi verið að bregða út af augljóslega betra verkferli, sem var fylgt í áðurnefndum þremur aðgerðum, sem fóru fram bæði fyrir og eftir aðgerð stefnanda 2. apríl 2007.

Skortur á eftirliti og þar af leiðandi sein viðbrögð við blóðsega Stefnandi vísar til þess að þeir sem s kipulö g ðuaðgerðina 2. apríl 2007 hafi trúlega gert ráð fyrir að stefnandi kæmi á skurðstofu með æðalegg í handlegg. Það hafi hún ekki veriðogekki hafi tekist að setja upp æðalegg í handlegg heldur hafiæðaleggurinnverið settur upp í hægri fót [svo]. Þá hefði átt að breyta aðgerðaráætlun, eins og t. d. frágangi hægri fótleggsins, en það var ekki gert. Í undirmati segi að á flestum vökudeildum séu verkferlar um það hvernig fylgjast eigi vandlega með slagæðaleggjum vegna þess að blóðsegamyndun er einn algengasti fylgikvilli slagæðaleggja og geti stöðvað blóðflæði í viðkomandi útlim. Æðar í litlum börnum séu litlar og vandlega þurfi að fylgjast með þeim. Þar eðaðgerðintók svo langan tíma hefði þurft að gera ráðstafanir til þess að geta fylgst reglulega með fótleggnum og sérstaklega með tilliti til þess að stefnandi lá á fótleggnum með slagæðanálinni í. Hefði það verið gert hefði að öllum líkindum nálin verið fjarlægð um leið og litabreytinga á fótleggnum varð vart.

Stefnandi byggi á því að slíkir verkferlarhafiekkiveriðtil á Landspítalanum eða þeim hafi ekki verið fylgt og það sé saknæmt. Auðvelt hefði verið að láta einhvern af vökudeild fylgja stefnanda til þess að hjálpa til við að koma upp æðalegg og fylgjast með útlim vegna hættu á blóðsegamyndun. Nauðsynlegt hefði veriðað fylgjast sjónrænt með ástandi þess útlims sem æðaleggur var settur upp í, þ. e. í þessu tilviki hægri fóta r.

Það hafi ekki verið gert heldur hafi upphaflegri áætlun verið haldið. Starfsmenn stefnda segi að búið hafi verið þannig um fótinn að ekki hafi verið hægt að fylgjast með ástandi hans, þ. e. upphaflegri áætlun haldið sem gerði ráð fyrir slagæðalegg í handlegg. Auk þess hafi sí vaki (mónitor) sem fylgdist með súrefnismettun ver ið tengdur við vinstri fótinn en ekki þann hægri. Eina eftirlitið sem starfsmenn stefnda segi st hafa haft með ástandi fótarins hafi verið um blóðþrýstingsmæli í slagæðaleggnum. Í undirmati segi að ekki sé hægt að nota blóðþrýstingsmælingar frá slagæðaleggnum sem nægilegt eftirlit með blóðsegamyndun og ástandi útlimsins því blóðseginn myndi st lengra úti í útlimum (handan stungustaðarins). Því geti mælingar í slagæðaleggnum verið eðlilegar þrátt fyrir mikla blóðrásartruflun í útlimnum.

Undirmatsme nnhafi því talið að nauðsynlegt hefði verið að fylgjast vandlega með slagæðaleggnum vegna hættu á blóðsega en það hafi ekki verið gert. Því hafi ekki verið brugðist við blóðseganum fyrr en að lokinni allt of langri 4 klst. skurðaðgerð auk þess sem sjúklingur hafi allan aðgerðartímann verið látinn liggja á fætinum, sem æðaleggurinn hafði verið settur upp í.

Réttu viðbrögðin við blóðseganum hefðu meðal annars verið að fjarlægja slag-æðalegginn, eins og matsmenn hafi bent á. Það hafi hins vegar ekki verið gert og eina afsökun starfsmanna stefnda séað þeir hafi ekki vitað af blóðseganum vegna þess að þeir höfðu ekki nægilegt eftirlit með fætinum. Eftirlitsleysið afsaki þeir með því að þeir hafi sjálfir gengið þannig frá fætinum að ekki hafi verið mögulegt að fylgjast með ástandi hans. Þessar afsakanir nægi ekki. Þeim hafi verið skylt að fylgjast með ástandi fótarins vegna þess hættuástands sem fylgdi því að æðaleggur var í fætinumsem stefnandi lá áog aðgerð var afar löng. Þar af leiðandi hafi þeim vitanlega líka verið skylt að ganga þannig frá fætinum að eftirlit væri mögulegt. Auk þess sem hægt hefði verið að kanna ástand fótarins þrátt fyrir þann frágang sem lýst er.

Stefnandi ítrekar að það afsaki alls ekki eftirlitsleysið að hafa gert eftirlit ómögu-legt, eins og starfsmenn stefnda segi st hafa gert, heldur geri það sök þeirra meiri. Hafi eftirlitið verið ómögulegt stafi það af verklagi starfsmanna stefnda og beri þeir ábyrgð á því að hafa ekki breytt því til þess að gera mögulegt að fylgjast með ástandinu eins og nauðsynlegt var. Auk þess hefðu þeir vitanlega átt að breyta aðgerðaráætlun og tengja fyrrnefnt mælitæki við þann fót sem slagæðaleggurinn var settur upp í. Ennmeiri ástæða var til eftirlits vegna þess að aðgerðin var afar löng og stefnandi lá á fætinum sem æða-leggurinn var í.

Þess megi geta að ekki löngu eftir aðgerðina, eða í janúar 2008, hafi nýburalæknir ritað í skýrslu til Sjúkratrygginga dags. 22. janúar 2008 að athyglisvert sé í þessu tilfelli að aðgerðin hafi veriðmjög löng (4 klst.) og ekki liggi fyrir hvernig fylgst hafi verið með hægri ganglim meðan á aðgerð stóð. Í niðurstöðu sinni í skýrslunni ítreki hann að óneit-anlega vakni spurningar um hvernig fylgst var með fætinum meðan á aðgerðinni stóð.

Eftirmeðferð

Stefnandi bendi í þriðja lagi á að Klexane - meðferð hafi ekki hafist fyrr en 5. apríl en hefði átt að hefjast strax og blóðsegi var staðfestur, þ. e. 2. apríl, eins og komi fram í áliti undirmatsmanna. Klexane - meðferð hafi verið hætt samdægurs vegna þess að vart varð við heilablæðingu. Þá hafi verið mikilvægt að fylgjast með heilablæðingunni til þess að hefja Klexane - meðferð um leið og blæðingin hætti. Það hafi ekki verið gert heldur beðið með það að því er virðist til 13. apríl 2008. Sú rannsókn virðist ekki hafi sýnt nein merki um heilablæðingu en Klexane - meðferð hafi ekki verið framhaldið fyrr en kl. 23:00,15. apríl.

Samkvæmt svörum undirmatsmanna við spurningum nr. 11 og 13 sé þessi hegðun röng og þar með sé hún saknæm. Þeir telji að Klexane- lyfjagjöf frá því að blóðsegi var staðfestur hefði hugsanlega getað minnkað skaðann. Heilablæðing sé hins vegar algjör frábending því Klexane - meðferðin hefði getað aukið heilablæðinguna og valdið heila-skaða. Því hafi verið rétt að stöðva meðferðina um leið og heilablæðingarinnar varð vart, þó hún hafi verið lítil. Ómun af heila daglega/annan hvern dag þangað til að öruggt varað heilablæðingin stækkaði ekki hefði verið óskandi. Þegar heilablæðingin var orðin „stöðug“ hefði mögulega verið hægt að hefja Klexane - meðferð á ný og þá jafnframt með daglegum ómskoðunum til að fylgjast með blæðingunni í byrjun meðferðar. H ugsanlegtséað það hefði minnkað skaðann en ekki sé hægt að segja fyrir um það með vissu.

Það sé einnig mat þeirra að fylgjast hefði mátt nánar með þróun heilablæðing-arinnar svo að Klexane - meðferð hefði ef til vill getað hafist að nýju fyrr en gert var.

Stefnandi byggi á því að með réttu verklagi hefði mátt takmarka tjón hennar og jafnvel koma í veg fyrir það. Sá þáttur sé þó ekki til umfjöllunar í þessu máli heldur einungis hvort verklag starfsmanna stefnda hafi verið rangt eða rétt miðað við aðstæður. Samkvæmt niðurstöðu matsmanna hafi það verið rangt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst mótmæla eindregið málatilbúnaði stefnanda og kröfum reistum á honum. Háttsemi starfsmanna stefnda hafi hvorki verið saknæm né ólögmæt. Þá er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu að heilsutjón stefnanda verði rakið til háttsemi starfs-manna stefnda. Þeim hafi hvorki orðið á saknæm né ólögmæt mistök eða vanræksla, sem geti orðið grundvöllur bótaábyrgðar. Þá séu ekki uppfyllt skilyrði um orsakatengsl og sennilega afleiðingu.

Uppsetning slagæðaleggs

Stefnandi haldi því fram að það sé ó tvírætt betra verklag að setja upp æðaleggi á vökudeildum. Því til stuðnings vísi húntil þriggja annarra aðgerða, þar sem slagæðaleggir voru settir upp á vökudeild, sem séu dæmi um fyrirmyndarverklag. Þetta séu aðgerðin sem stefnandi gekkst sjálf undir 18. mars 2007 til að laga smágirni og svo ductus- aðgerðir systra stefnanda sem fóru fram 4. og 20. apríl 2007.

Stefndi hafnar því alfarið að sýnt hafi verið fram á aðþað sébetra verklag að fela nýburalæknum að setja upp æðaleggi á vökudeildum fremur en barna svæfingalæknum inni á skurðstofu. Á þessum tíma hafi verið algengt að barnasvæfingalæknar settu upp slíka æðaleggi á skurðstofu, eftir að sjúklingur var svæfður. Svæfing auðveldi ísetningu því barnið finni ekki til og hreyfi sig ekki. Þegarbarnsésofandi í öndunarvél séu þó dæmi um að slagæðaleggir séu settir upp á vökudeild, áður en farið er með sjúkling inná skurð-stofu, sbr. áðurnefnd tilvik. Það geti vissulega flýtt fyrirá skurðstofu eins og komi fram í aðgerða lýsingu vegna aðgerðar á systur stefnanda, D. Stefndi mótmæli því hins vegar að uppsetning slagæða leggs á vökudeild stytti aðgerðartímann sem slíkan, heldur geti það stytt heildartímann sem sjúklingur dvelji á skurðstofunni. Eins og rakið hafi verið hafi liðið 30 mínútur frá því að stefnandi var svæfð og þar til aðgerðin hófst og á því tímabili hafi æðaleggurinn verið settur upp. Athygli veki hins vegar, þegar hjúkrunarskýrslur systra stefnanda séu skoðaðar, að í báðum tilvikum hafi liðið lengri tími frá svæfingu og þar til aðgerð hófst en í tilviki stefnanda, þ. e. annars vegar 50 mínútur og hins vegar 60 mínútur. Það virðist því ekki hafa verið ástæða fyrir styttri veru systra stefnanda á skurð-stofunni að þær kæmu þangað með uppsettan slagæðalegg. Stefndi byggi á því að upp-setning æðaleggsins hafi engin áhrif haft á lengd aðgerðarinnar, enda hafi aðgerðin sjálf ekki hafist fyrr en eftir uppsetningu leggsins, eins og rakið hafi verið. Ætla megi að tilfelli stefnanda hafi verið flóknara en tilvik systra hennar og því hafi aðgerðin sjálf tekið lengri tíma en hjá systrum hennar (tók 80 mínútur í tilviki D og 100 mínútur í tilviki E ). Slíku verði þó ekki slegið föstu án þess að skoða ítarlega sjúkraskrár systranna. Taka verði framað barn sé ekki sett í aðgerðarstöðu fyrr en rétt áður en aðgerð hefjist og eftir að æðaleggir hafa verið settir upp.

Stefndi telji haldlausa þá fullyrðingu stefnanda að meiri líkur séu til þess að nýbura sérfræðingi á vökudeild (nýburagjörgæslu) takist að setja upp æðalegg í handlegg fyrirbura en svæfingalækni á skurðstofu. Á Landspítala starfi barnasvæfingalæknar sem séu sérhæfðir og menntaðir í svæfingum barna, þar á meðal fyrirbura. Reynsla þeirra sé víðtæk og þeir séu þaulreyndir í því að setja upp leggi í bæði bláæðar og slagæðar barna. Þeir barnasvæfingalæknar sem sinntu stefnanda séu á meðal reyndustu slíkra lækna á Landspítala, sem margoft höfðu sett upp slíka leggi í fyrirburum. Stefndi vísi því alfarið á bug að þeir hafi ekki verið starfi sínu vaxnir eða síður til þess fallnir en nýburalæknar á vökudeild.

Stefnandi vísi til þess að nýburalækni hafi gengið auðveldlega að setja upp æða-legg í handlegg stefnanda eftir aðgerðina, þ. e. þegar stefnandi kom aftur á vökudeildina. Stefndi telji það ekki segjatil um það hvort nýburalækni hefði tekist betur til við uppsetn-ingu leggsins fyrir aðgerð. Uppsetning æðaleggja hjá litlum börnum, einkum fyrirburum, sé afar erfið og mikið nákvæmnisverk og geti jafnvel færustu sérfræðingum reynst erfitt að setja upp æðaleggi í sumum tilfellum. Í undirmati hafi matsmenn verið inntir að því hvort einhver annar sérfræðingur hefði verið betur til þess fallinn að setja upp slagæða-legg, svo sem æðaskurðlæknir eða sérfræðingur í nýbura- eða fyrirburalækningum. Í svari sínu segimatsm ann að stundum gagni stað fá annan lækni til þess, en að æðaskurðlæknar séu ekki „rútíneraðir“ í að setja upp æðaleggi hjá fyrirburum. Svo segi að nýburalæknar og margir svæfingalæknar séu þeir sem hafi mesta reynslu í þessum efnum og jafnframt benda matsmennirnir á að þegar stefnandi veiktist af sýkingu á vökudeildinni hafi nýburalæknum ekki tekist að koma upp slagæðalegg hjá henni. Allt beri þetta að þeim sama brunni að verkið sé vandasamt og krefjist mikillar nákvæmni. Þeir sérfræðingar sem séu best til þess fallnir séu annars vegar barnasvæfingalæknar og hins vegar nýbura-læknar, en samkvæmt matsgerð verði ekki byggt á því að nýburalæknar hafi verið hæfari en svæfingalæknar. Á þeim tíma sem aðgerðin fór framhafi það verið meginregla á Land-spítala að æðaleggir voru settir upp á skurðstofu eftir svæfingu, nema hugsanlega í þeim tilvikum þegar sjúklingur var sofandi í öndunarvél á vökudeild, þá hafi æðaleggir stundum verið settir uppá þeirri deild.

Með þessum rökum hafni stefndi því alfarið að réttara verklag við uppsetningu æðaleggsins hefði verið að fela það sérfræðingi í nýburalækningum. Barnasvæfingalækn-irinn sem setti legginn upp hafi verið þrautreyndur og hafi margoft sett upp slíka leggi í fyrirburum. Þótt lækninum hafi gengið illa að setja legginn upp í æð stefnanda hafi þaðekkert tengst meintri vanhæfni hansog ekki hafi verið sýnt fram á að nýburalækni hefði gengið betur við uppsetninguna fyrir aðgerðina, eins og rakið hafi verið um fyrri erfið-leika nýburalækna við uppsetningu slíks æðaleggs í stefnanda.

Vegna sjónarmiða stefnanda um staðsetningu slagæðaleggs ins árétti stefndi að aðgerðin hafi verið stefnanda lífsnauðsynleg. Æðaleggurinn hafi jafnframt verið bráð-nauðsynlegur í svo stórri aðgerð, svo hægt væri að mæla stöðugt blóðþrýsting og fylgjast með sýrustigi blóðs og blóðgösum. Þetta sé staðfest í gögnum málsins, meðal annars í sérfræðiáliti nýburalæknis fyrir Sjúkratryggingar og í greinargerðum þáverandi yfir-læknis vökudeildar. Jafnframt komi fram í undirmati, í svari við spurningu 6, að bestu og áhættuminnstu kostirnir fyrir slíkan slagæðalegg séu í útlimi (úlnlið og ökkla fyrst og fremst) en takist það ekki og „slagæðaleggurinn er lífsnauðsynlegur er náraslagæðin skásti kosturinn“. Eins og rakið hafi verið hafislagæðaleggurinnveriðlífsnauðsynlegur, þar eð „ekki er hægt að leggja í brjóstholsaðgerð á sjúklingnum án slagæðaleggs“. Í svari matsmanna við spurningu 7 komi fram að það sé alls ekki óalgengt að það þurfi margar tilraunir til að koma upp æðalegg í smáum veikum börnum. Þeir segi jafnframt að engar rannsóknir séu til sem sýnt hafi fram á aukna áhættu á segamyndun við endurteknar æða-leggs tilraunir/stungur á fyrirburum.

Stefndi telji allt framangreint sýna að rétt hafi verið staðið að uppsetningu æða-leggs ins. Starfsmenn stefnda hafi haft rétta og fullnægjandi menntun og reynslu og ekkert saknæmt hafi verið við staðsetningu leggsins, en hann hafi verið stefnanda lífsnauðsyn-legur í aðgerðinni. Starfsmenn stefnda hafi því ekki sýnt af sér neina sök.

Eftirlit í aðgerð

Stefnandi haldi því fram að þeir sem skipulögðu aðgerðina hafi trúlega gert ráð fyrir því að stefnandi kæmi á skurðstofu með æðalegg settan upp í æð í handlegg. Eins og rakið hafi verið sé misjafnt hvort æðaleggir séu settir upp á vökudeild eða skurðstofu, allt eftir aðstæðum hverju sinni. Árið 2007 hafiþað einnig oftast komið í hlut barnasvæf-ingalækna að setja upp æðaleggi í aðgerðum sem þessum, eins og segi í áliti landlæknis. Starfsmenn skurðstofu hafi því ekki haft neina ástæðu tilþessað halda að stefnandi kæmi með uppsetta æðaleggi fyrir aðgerð. Enn og aftur verði að ítreka að uppsetning æðaleggs -ins hafði engin áhrif á aðgerðartímann sjálfan, heldur aðeins skurðstofu tímann.

Stefnandi haldi því einnig fram að þar eð settur var upp æðaleggur í náraslagæð, hafi borið að breyta verklagi á skurðstofu svo unnt væri að fylgjast með fæti stefnanda meðan á aðgerð stóð með tilliti til mögulegs blóðsega og vísi í svar við spurningu nr. 9 í matsgerð, þ. e. að gera hefði þurft ráðstafanir til að geta fylgst reglulega með fótleggnum og að hefði slíkt verið gert hefði nálin, þ. e. æðaleggurinn, að öllum líkindum verið fjar-lægð/ur um leið og vart hefði orðið við litabreytingar á fótleggnum. Þessari málsástæðu andmæli stefndi.

Stefndi leggi áherslu á að í svæfingu kólni sjúklingar mjög hratt og það eigi sér-staklega við um fyrirbura. Þ vísémikilvægt að breiða vel yfir allan sjúklinginn, auk þess sem nauðsynlegt séað dúka hann allan vegna sýkingarhættu. Hafa beri í huga að stefnandi var fyrirburi og vó aðeins rétt um 900 grömm þegar aðgerðin var gerð. Vegna smæðar hennar hafi því allur líkaminn verið mjög nálægt aðgerðarsvæðinu. Ekki hafi komið til greina að stöðva aðgerðina reglulega, eins og lagt sétil í matsgerð, til þess að skoða fót-inn. Slík röskun á aðgerðinni hefði verið til einskis, því þótt blóðrásartruflun hefði greinst, hefði slagæðaleggurinn ekki verið fjarlægður, þar sem hann var stefnanda lífsnauðsyn-legur á meðan á aðgerðinni stóð. Hefði slagæða leggurinn verið fjarlægður í miðri aðgerð, hefði það lagt stefnanda í lífshættu, enda hefði þá ekki verið unnt að fylgjast með blóð-þrýstingi hennar á viðunandi hátt. Auk þessa verði að árétta að aðgerðin sem stefnandi gekkst undir var henni lífsnauðsynleg, sbr. greinargerð yfirlæknis vökudeildar. Jafnframt sé nauðsynlegt að benda á það mikilvæga atriði, að blóðseginn hafi ekki verið í nára-slagæð (arteria femoralis) heldur í nárabláæð (vena femoralis), en það sjáist af því að fótleggur stefnanda var blár og þrútinn eftir aðgerð, sem sé merki um blóðsega í bláæð. Hefði verið blóðsegi í slagæð hefði fóturinn hins vegar verið fölur eftir aðgerðina. Stefndi telji því ljóst að þótt leggurinn hefði verið fjarlægður úr náraslagæðinni fyrr hefði það hvorki bætt blóðrás niður í fótinn um nára slagæðina né frá fætinum um nára bláæðina. Ísvari matsmanna við spurningu 2 í matsgerð komi raunar fram að ekki sé hægtað fullyrða að hægt hefði verið að hindra/minnka skaðann þótt séð hefði verið til þess að hægt væri að fylgjast með hægri fótlegg stefnanda á meðan á aðgerðinni stóð „því einkenni blóðsega koma einungis í ljós eftir að hann myndast og því alls óvíst að skaðinn hefði orðið minni þrátt fyrir að slagæðaleggurinn hefði verið fjarlægður fyrr en gert var“.

Jafnframt sé rétt að hafa í huga að sömu sjónarmið og rakin hafa verið um sýk-ingarhættu og nauðsyn þess að halda hita á sjúklingi eigi við þegar slagæðaleggir séu settir upp í handlegg. Það hefði því verið gengið eins frá sjúklingi fyrir aðgerðina, þ. e. allur líkaminn hefði verið dúkaður, ekki síst vegna sýkingarhættunnar, og ekki hefði heldur verið hægt að stöðva aðgerð til að lyfta upp sótthreinsuðum dúk og athuga æða-legginn. Staðsetning æðaleggsins í handlegg hefði því ekki leitt til þess að hægt hefði verið að fylgjast betur með leggnum og sé þetta í raun staðfest af matsmönnum í svari þeirra við spurningu 10.

M eð hliðsjón af framansögðu telji stefndi að réttilega hafi verið staðið að aðgerð-inni á stefnanda og að ekki hefði verið hægt að stöðva aðgerðina í miðjum klíðum til þess að fylgjast með fæti stefnanda, auk þess sem það hefði enga þýðingu haft að fjarlægja æðalegginn fyrr úr slagæðinni, þar eð blóðseginn myndaðist í bláæð en ekki slagæð.

Eftirmeðferð

Stefnandi haldi því fram að ekki liggi fyrir gögn um að Klexane - meðferð hafi hafist fyrr en 5. apríl 2007. Þessu andmæli stefndi því í skráningu hjúkrunar fyrir 4. apríl 2007 komi fram að stefnandi var „sett fast á Klexan x 2“. Stefndi vísar jafnframt til lyfja-blaðs, þar sem segi skýrt að stefnandi fékk einn skammt af Klexane, kl. 21:30, 4. apríl og annan skammt kl. 11:00, 5. apríl.

Þá haldi stefnandi því einnig fram að Klexane - meðferð hefði átt að hefjast strax og blóðsegi var staðfestur 2. apríl 2007. Þessu hafni stefndi og vísi til greinargerðar þáverandi yfirlæknis vökudeildar frá 14. desember 2010. Þ ar segi: „Möguleikar á bættri blóðrás með segaleysandi meðferð og eða blóðþynnandi meðferð voru ræddir en ekki var talið ráðlegt að setja stúlkuna á blóðþynningu né lyf sem leysa upp blóðsega (thrombo-lysis) vegna blæðingarhættu, þar sem svo stutt var um liðið frá aðgerðinni, auk þess sem slík meðferð eykur verulega hættu á heilablæðingu hjá fyrirburum.“ Það hafi því verið mat lækna stefnanda að blæðingarhætta væri of mikil þegar svo stutt var liðið frá aðgerð -inni, auk hættunnar á heilablæðingu.

Klexane - meðferð var hins vegar reynd tveimur dögum eftir aðgerðina, þar sem ástand fótarins gaf tilefni til þess. Við ómskoðun af heila 5. apríl, þegar stefnandi hafði fengið tvo skammta af Klexane undir húð 4. og 5. apríl, kom hins vegar í ljós, eins og óttast hafði verið, að stefnandi þyldi þessa meðferð illa, því myndatakan sýndi heilablæð-ingu sem varð til þess að meðferðinni var hætt. Það sé alltaf matsatriði hvenær óhætt séað hefja blóðþynnandi meðferð eftirað heilablæðing hafi orðið. Það hafi verið mat starfs-manna stefnda að sárið hefði þurft tíma til að gróa og að ómskoðanir daglega eða annan hvern dag hefðu ekki sagt til um hvort óhætt var að hefja aftur meðferð með Klexane, því þótt heilablæðing sé orðin stöðug segi það ekki til um hvort óhætt væri að hefja blóð-þynningu að nýju. Þá hafi ástand fótarins á þessu tímabili verið batnandi, eins og bókað sé í hjúkrunarskýrslur.

Blóðþynning hafi verið hafin á ný tveimur dögum eftir að heilaómun sýndi ekki lengur blóð í hliðarheilahólfi, eða 15. apríl 2007. Í sjúkragögnum stefnanda séu ekki beinar útskýringar á því hvers vegna beðið var í tvo daga frá myndatökunni þar til með-ferðin hófst á ný. Lýtalæknar hafi skoðað fótinn sama dag og heila ómskoðunin var gerð, sbr. dagál 13. apríl. Þeir hafi ráðlagt sérstaka legu fótarins svo unnt væri að tryggja að bláæða blóðflæði „dreneraðist“ og að blóðflæði í fótinn væri gott. Hjúkrunarfræðingar hafi skoðað fótinn með „doppler“- tæki og hafi þá greint blóðflæði niður í fótinn. S tarfs-menn stefnda hafi á þeim tíma talið að þessi meðferð hefði verið nægjanleg og að ekki væri ástæða til að taka frekari áhættu með Klexane - meðferð. Dagáll F frá 15. apríl 2007 sýni að læknar veltu því fyrir sér hvort óhætt væri að hefja meðferð með Klexane. Vegna mjög versnandi útlits fótarins þann dag hafi verið ákveðið, að höfðu samráði við aðra sérfræðinga, meðal annars skurðlækninn sem framkvæmdi aðgerðina á stefnanda, að hefja á ný meðferð með K-hk-þgf, þar eð aðrir möguleikar þóttu ekki koma til greina. Þeirri meðferð hafi veriðhaldið áfram næstu vikur þar eð engin ný merki um heilablæð-ingu greindust.

Stefnandi byggi á því að framangreind viðbrögð starfsmanna stefnda hafi verið röng og vísi í því sambandi til matsgerðar, einkum svara við spurningum 11 og 13 í mats-gerð. Að mati stefnda dragi stefnandi allt of eindregnar ályktanir af svörum matsmanna við þessum spurningum. Matsmenn svari spurningunum engan veginn afdráttarlaust á þann veg sem stefnandi vill leggja út af. Í svari við spurningu 11 segi að Klexane - lyfjagjöf frá því blóðsegi var staðfestur „hefði hugsanlega getað minnkað skaðann“.

Hins vegar segi í beinu framhaldi að heilablæðing sé „algjör frábending þar sem Klexane - meðferðin hefði getað aukið heilablæðinguna og valdið heilaskaða og því alveg hárrétt staðið að málum þegar meðferð var stöðvuð um leið og heilablæðingarinnar var vart, þótt hún hafi verið lítil“. Jafnframt segi að ómun af heila daglega/annan hvern dag hefði verið „óskandi“ þar til staðfest væri að heilablæðing væri ekki stækkandi og að þegar blæðingin hefði verið „orðin „stöðug“ hefði mögulega verið hægt að hefja Klexane -meðferð á ný og þá með daglegum ómskoðunum til að fylgjast með blæðingunni í byrjun meðferðar. Það sé hugsanlegt að það hefði minnkað skaðann en engan veginn hægt að segja það með vissu.“ Í svari við spurningu 13 í matsgerðinni segir að það hefði mátt fylgjast betur með fótleggnum í aðgerðinni og fylgjast betur með þróun heilablæðingar-innar „svo að Klexan meðferð hefði ef til vill getað hafist að nýju fyrr en gert var. Að því sögðu er ekki hægt að fullyrða að það hefði minnkað tjónið sem A varð fyrir enað sama skapi ekki hægt að útiloka að það hefði dregið úr skaðanum.“

Stefndi telur svör matsmanna við framangreindum spurningum alls ekki afdrátt-arlaus á þann veg að verklagstarfsma nna stefnda í aðgerðinni eða við eftirmeðferð stefn-andahafi verið saknæmt. Þvertá móti telji stefndi að ekki sé hægt að draga þær ályktanir af matsgerðinni sem stefnandi geri. Um séað ræða mat, sem byggja þurfi á öllum gögnum og aðstæðum sem fyrir hendi eru. Læknar hafi metið ástand stefnanda klínískt og það hafi verið mat læknanna að of mikil áhætta væri að hefja strax meðferð með Klexane - lyfjagjöf og jafnframt að eftir að heilablæðing hafði greinst hafi verið nauðsynlegt að bíða átekta og reyna annars konar meðferð, áður en lyfjagjöfin hófst á ný. Stefndi mótmæli því að liðið hafi of langur tími þar til lyfjameðferð með Klexane hófst á ný. Engin sönnun sé komin fram um að ástæða hafi verið til að hefja meðferðina fyrr en gert var eða að það hefði breytt einhverju eða komið í veg fyrir tjón. Ó ljósar vangaveltur um slíkt í matsgerð séu síður en svo sönnun þessaðstarfsmenn stefnda hafi sýnt af sér sök.

Athugasemdir við matsgerð

Stefndi ítrekar þá afstöðu sína að niðurstöður matsgerðar staðfesti ekki á neinnh átt mistök eða vanrækslu starfsmanna stefnda í aðgerð og við eftirmeðferð stefnanda. Hvergi sé fullyrt í matsgerðinni að önnur meðferð eða eftirfylgni með stefnanda hefði leitt til takmörkunar á tjóni stefnanda eða komið í veg fyrir það. Þvert á móti komi fram að alls óvíst sé að skaðinn hefði orðið minni þótt slagæða leggurinn hefði verið fjarlægður fyrr en gert var (sbr. svar við spurningu 2). Þá sé ekki heldur fullyrt í matsgerðinni að nýburalæknar séu betur til þess fallnir að setja upp slagæðaleggi í fyrirburum heldur en svæfingalæknar (sbr. svar við spurningu 4) og enn fremur komi fram að ekki sé hægt að fullyrða að það hefði komið í veg fyrir eða minnkað skaðann þótt Klexane - lyfjagjöf hefði hafist fyrr en raun varð á, þótt ekki sé hægt að útiloka það (sbr. svör við spurningum 11 og 13).

Stefndi telji hins vegar óhjákvæmilegt að gera þá athugasemd við matsgerðina að matsmennirnir virðist gefa sér eða hafi litið svo á að blóðseginn hafi verið í slagæðakerf-inu en ekki í bláæðakerfinu, eins og hann var. Stefnandi dragi þá ályktun af þeim vanga-veltum í matsgerðinni að ef til vill hefði verið hægt að hindra eða minnka skaðann semvarð, ef séð hefði verið til þess að hægt væri að fylgjast með fætinum í aðgerðinni (sbr. svar við spurningu 2) og að leggurinn hefði að öllum líkindum verið fjarlægður „um leið og vart verður við litabreytingar á fótleggnum og mögulega getað takmarkað tjónið“(svar við spurningu 9).

Einsog rakið hafi verið hafni stefndi því alfarið að það hafi verið raunhæfur kostur að stöðva aðgerðina reglulega til að lyfta upp sótthreinsuðum dúkum af stefnanda, ekki síst með hliðsjón af sýkingarhættu. Stefndi hafni því enn fremur að það hefði haft nokkra þýðingu að fjarlægja æðalegginn úr slagæðinni fyrr en gert var, þar eð blóðseginn var ekki í slagæð heldur í bláæð, eins og rakið hafi verið. Þess utan hafi slagæðaleggurinn verið stefnanda lífsnauðsynlegur á meðan á aðgerðinni stóð og því hefði aldrei komið til greina að taka legginn úr slagæðinni í aðgerðinni.

Með vísan til alls þess sem rakið hafi verið telji stefndi að ekki hafi verið sýnt fram á sök starfsmanna stefnda né skilyrði almennra bótareglna um orsakasamband og sennilega afleiðingu. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir öllu sem kröfu hennar viðkom iog verði að bera hallann af því að ekki sé fullnægt skilyrðum skaðabótaréttar fyrir kröfu stefnanda. Að mati stefnda hafi meðferð og eftirfylgni með stefnanda á engan hátt verið ábótavant og unnið hafi verið samkvæmt þeirri bestu þekkingu sem lá fyrir. Stefndi mót-mælikröfum og málsástæðum stefnanda í heild sinni.

Til stuðnings kröfum stefnda um málskostnað vísast til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Matsgerðir

Eins og áður greinir liggja fyrir þrjár matsgerðir dómkvaddra matsmanna; þ. e. undirmatsgerð tveggja nýburalækna, G og H, yfirmatsgerð þriggja sérfræðilækna, I, almenns skurðlæknis og æðaskurðlæknis, J nýburalæknis og K svæfingalæknis og loks undirmatsgerð L, sérfræðings í myndgreiningu, sem aflað var til viðbótar fyrri undirmatsgerð. Hann var einungis beðinn að svara fjórum spurningum sem tengjast ómskoðun á heila stefnanda 5. apríl 2007.

Verða nú rakin svör matsmanna við hverri matsspurningu fyrir sigog eru svör Laftast.

Spurning 1. Hvað olli heilsutjóninu sem A býr nú við og lýst hefur verið?

Svar undirmatsmanna (1). Afleiðingar aðgerðar sem A þurfti að fara í sem má rekja til þess að hún er mikill fyrirburi.

Svar yfirmatsmanna: (1). Heilsutjón A er vegna blóðtappa sem leiddi til mikillar blóðþurrðar í hægri ganglim. Matsmenn telja flest benda til þess að blóðtappinn hafi myndast í bláæðum ganglimsins á meðan hún gekkst undir aðgerð vegna opinnar fóstur-æðar 2. apríl 2007. Ómskoðun og doppler rannsókn af æðum í hægri nára var ekki fram-kvæmd fyrr en 13. apríl og því ómögulegt að fullyrða að þetta hafi verið raunin. Rann-sóknir snemma í ferlinu hefði getað greint hvaða æð eða æðar voru lokað ar og hvort lok-unin var að hluta til eða algjör. Lýsingar á útliti gagnlimsins benda þó sterklega til að hér hafi verið um að ræða phlegmisma, sem er mjög alvarlegur bjúgur og þroti frá fæti til nára vegna blóðtappa í bláæðum sem getur valdið blóðþurrð og í verstu tilfellum tapi á útlim. Talað er um phlegmasia alba dolens þegar útlimurinn er bólginn og fölur eða hvítur og plegmacia cerulea dolens á seinni stigum, þegar bólgan er orðin mjög mikil og litur húðar svarblár.

Spurning 2. Hefði verið hægt að takmarka eða komast hjá umræddu heilsutjóni A ? a. Ef svarað er já: Hvað hefði þurft að gera öðruvísi til að ekkert heilsutjón eða minna hefði orðið? b. Ef svarað er nei: Hvað var það í tilfelli A sem leiddi til þess að ekki var hægt að komast hjá öllu því heilsutjóni semvarð.

Svar undirmatsmanna(2). Þessari spurningu er erfitt að svara. Ef til vill hefði verið hægt að hindra/minnka skaðann ef séð hefði verið til þess að hægt væri að fylgjast með hægri fótlegg á meðan á langri aðgerð stóð og enn fremur með tilliti til þess að hún lá á hægri hlið (og þar með hægri fótlegg) í 4 klst. Það er hins vegar ekki hægt að fullyrða það því einkenni blóðsega koma einungis í ljós eftir að hann þegar hefur myndast og því alls óvíst að skaðinn hefði orðið minni þráttfyrir að slagæðaleggurinn hefði verið fjarlægður fyrr en gert var.

Ekki er hægt að nota blóðþrýstingsmælingar frá slagæðaleggnum sem nægilegt eftirlit hvað varðar blóðsegamyndun og ástand útlimsins því blóðseginn myndast lengra út í út limnum (handan stungustaðarins). Því geta mælingar í slagæðaleggnum verið eðlilegar þrátt fyrir mikla blóðrás truflun handan við slagæðalegginn í útlimnum.

Svar yfirmatsmanna(2): Matsmenn geta ekki svarað þessari spurningu með já eða nei.

Spurning 3. Hvað má ætla um ástæður þess að ekki tókst að setja upp legginn annars staðar en í náraslagæð fyrir aðgerðina í ljósi að strax eftir að A var komin á Vökudeildina var settur upp æðaleggur í arteria radialis án vandkvæða?

Svar undirmatsmanna(3): Í mjög litlum börnum getur verið erfitt að setja upp æðalegg. Það getur farið eftir ástandi barnsins á hverjum tíma. Við svæfingu víkka æðar og yfirleitt er auðveldara að setja æðaleggi hjá svæfðum börnum. Fyrir aðgerðina var ekki reynt að setja slagæðalegg í hægri radialis. Það er vel þekkt að það getur þurft endurteknar tilraunir til að koma upp æðalegg, sérstaklega hjá mjög litlum veikum börnum.

Svar yfirmatsmanna(3): Það eru margar ástæður fyrir því að ekki tekst alltaf að setja upp æðalegg í æð sem fyrst verður fyrir valinu og slíkt gerist oft og iðulega. Gögn í málinu gefa ekki ástæðu til að ætla annað en að það hafi verið staðið faglega að verki við upp-setningu æðaleggs fyrir aðgerð.

Spurning 4. Hefði einhver annar sérfræðingur verið betur til þess fallinn að setja upp slagæðalegg, eins og t. d. æðaskurðlæknir eða sérfræðingur í nýbura- eða fyrirburalækn-ingum?

Svar undirmatsmanna (4): Stundum gagnast að skipta um lækni, æðaskurðlæknar eru ekki “rútíneraðir" í að setja upp æðaleggi hjá fyrirburum. Nýburalæknir og margir svæf-ingarlæknar eru þeir sem hafa mesta reynslu. í því samhengi má benda á að þegar A-x-x af sýkingu á vökudeildinni tókst nýburalæknum ekki að koma upp slagæðanál hjá A og fékk hún "transkutan" mæli í staðinn sem hjálpar en gefi ekki jafn nákvæmar mæl-ingarog slagæðaleggur, er ekki hægt að nota til að draga blóðprufur eins og hægt er með slagæðaleggina og ekki hægt að fylgjast með blóðþrýstingi.

Svar yfirmatsmanna (4): Ekkert bendir til þess að annar sérfræðingur hefði verið betur til þess fallinn að setjaupp slagæðalegg í þessu tilviki.

Spurning 5. Telja matsmenn, að það hafi verið ómögulegt að setja slagæðalegginn upp fyrir aðgerðina í handlegg, þ. e. í a. radialis eða a. ulnariseins og reynt var í upphafi, þ. e. ekki bara ómögulegt fyrir lækninn, sem reyndi það, heldur fyrir alla?

Svar undirmatsmanna (5): Það er engan veginn hægt að svara þeirri spurningu, mögulega hefði verið hægt að gera það á vökudeildinni fyrir aðgerð en engan veginn hægt að spá fyrir um hvort það hefði tekist.

Svar yfirmatsmanna (5): Það er ekki hægt að fullyrða að það hafi verið ómögulegt að setja upp slagæðalegg fyrr en raunin varð og í aðra æð, svo sem a. radialis eða a. u-e-x. Hins vegar er algengt í stærri skurðaðgerðum að setja upp slagæðalegg á skurðstofu, eftir að svæfing er innleidd og áður en skurðaðgerð hefst. Matsmenn telja að getgátur um þetta atriðið hafi enga þýðingu.

Spurning 6. Hefði verið betra (minni hætta á því tjóni sem varð) að setja upp slagæða-legginn annars staðar en í náraslagæð (arteria femoralis)? a. Og ef svo er hvers vegna er ekki ákjósanlegt að setja upp legginn í náraslagæð?

Svar undirmatsmanna (6): Eins og M hefir áður bent á í sinni greinargerð eru bestu og áhættuminnstu kostirnir a. radialis, a. ulnaris eða a. tibialis. Takist það ekki og slagæða-leggurinn er lífsnauðsynlegur er náraslagæðin skásti kosturinn.

Svar yfirmatsmanna (6): Öllum slagæðaleggjum fylgir einhver áhætta. Matsmenn telja að hætta á tjóni hefði ekki verið minni ef önnur æð en náraslagæð hefði orðið fyrir valinu.

Spurning 7. Er mögulegt að þær mörgu tilraunir sem gerðar voru til að setja upp æðalegg „með ástungum á öllum algengustu slagæðum“ þar á meðal í a. femoralis, og stóðu í langan tíma eins og segir í gögnum málsins, hafi aukið líkurnar á blóðsegamyndun?

Svar undirmatsmanna (7): Það er alls ekki óalgengt að það þurfi margar tilraunir til að koma upp æðalegg í smáum veikum börnum. Það s em engar rannsóknir til sem sýnt hafa fram á aukna áhættu á segamyndun við endurteknar æðarleggjar- tilraunir/stungur á fyrir-burum.

Svar yfirmatsmanna (7): Það er mögulegt að endurteknar tilraunir til uppsetningar á æða-legg hafi t. d. valdið áverka á æðaþel og bjúg eða blæðingu í eð avið æðavegginn og þannig aukið hættu á blóðsegamyndun. Hins vegar var vart ásættanlegt að gera aðgerðina án slagæðar leggs.

Spurning 8. Er mögulegt að það hafi aukið líkurnar á blóðsegamyndun að gripið var til þess ráðs að opna æðina og leggnum komið fyrir með skurðaðgerð en ekki ástungu?

Svar undirmatsmanna (8): Það verður að teljast ólíklegt þar sem það eykur aðgengi að æðinni en hefur ekki áhrif á æðina að öðru leiti. Engar rannsóknir eru til um samanburð á þessu.

Svar yfirmatsmanna (8): Þegar settur er upp æðaleggur er yfirleitt fyrst reynt að stinga með nál í gegnum húð og inn í æð og þræða svo legg inn í æðina. Takist það ekki getur þurft að opna inn að æð með litlum skurði, stinga svo nál í æðina og þræða inn æðalegg.

Áverkar á vefi, svo sem við margendurteknar stungur og það að opna inn að æð geta valdið bjúg eða blæðingu sem aftur getur valdið þrengingu á holrúmi bláæðar og þannig mögulega truflað blóðflæði og aukið líkur á blóðsegamyndun. Matsmenn fundu ekki rannsóknir sem benda til að hætta á blóðsegamyndun sé meiri þegar æðalegg er komið fyrr með skurðaðgerð, borið saman víð ástungu.

Spurning 9. Hefði verið mögulegt að haga aðgerðinni þannig að hægt hefði verið að fylgjast með ástandi fótarins á meðan á aðgerðinni stóð og ef svo þá hvernig? a. Hefði slíkt verið líklegt til að takmarka eða koma í veg fyrir tjónið?

Svar undirmatsmanna (9): Á flestum vökudeildum eru til verkferlar um hvernig fylgjast á vandlega með slagæðaleggjum vegna þess að blóðsegamyndun er einn algengasti fyl gi-kvilli slagæðaleggja og geta stöðvað blóðflæði í viðkomandi útlim. Í litlum börnum eru þetta litlar æðar sem þarf að fylgjast með vandlega. Fyrst aðgerðin var svona löng hefði þurft að gera ráðstafanir til að geta fylgst reglulega með fótleggnum og sérstaklega með tilliti til þess að A lá á fótleggnum með slagæðanálinni í. Hefði slíkt verið gert hefði að öllum líkindum nálin verið fjarlægð um leið og vart verður við litabreytingar á fót-leggnum og mögulega getað takmarkað tjónið (sjá svar 2).

Svar yfirmatsmanna (9): A gekkst undir aðgerð vegna opinnar fósturæðar. Hjá barni sem er undir 1 kg að þyngd er ómögulegt að hafa fótlegg í sjónmáli þegar gerð er slík aðgerð, þar sem dúkar þekja allt nema höfuðið.

Spurning 10. Er auðveldara aðfylgjast með ástandi handar ef æðaleggurinn er þar?

Svar undirmatsmanna (10): Það verður að teljast ólíklegt. Benda verður á að A var mjög lítil þegar aðgerðin var framkvæmd og því var allur líkaminn í rauninni nálægt aðgerðar-svæðinu og því ólíklegt að það hefði gengið betur. í báðum tilvikum hefði þurft að taka ákvörðun um að gera stutta pásu á aðgerðinni til að kanna ástand útlimsins.

Svar yfirmatsmanna (10): Í aðgerðinni liggur barnið á hægri hlið og brjóstkassinn er opnaður ofarlega á vinstri hlið. Handleggir vísa fram. Dúkað er yfir barnið, en þó þannig að hægt sé að komast að andliti til að fylgjast með barkarennu. Aðgengi að höndum er lítið sem ekkert og ekki auðveldara að fylgjast með ástandi þeirra en fóta.

Spurning 11. Hefði eftirfylgnin getað verið betri og ef svo þá hvernig? a. Hefði betri eftirfylgni, t. d. Klexane lyfjagjöf frá því strax eftir aðgerðina, hugsanlega getað takmarkað eða komið í veg fyrir tjónið? b. Hefði verið rétt að gefa Klexane strax eftir aðgerðina og hverju hefði það getað breytt?c. Var Klexane gefið nægilega snemma, hefði verið hægt að gefa það um leið og heilablæðingin stöðvaðist eða var hún kannski svo smávægileg að ekki var ástæða til að stöðva Klexane meðferðina?d. Var fylgst nægi-lega vel með heilablæðingunni með tilliti til þess að hún var látin ráða Klexane gjöfinni? e. Hvenær vissu læknar að heilablæðing var ekki fyrir hendi lengur? Hefði verið rétt að hefja þá þegar gjöf með Klexane?f. Er hugsanlegt að það hefði mátt koma í veg fyrir eða takmarka heilsutjón A ef Klexane hefði verið gefið strax 13. apríl en ekki beðið þar til að kvöldi 15. apríl?

Svar undirmatsmanna (11): Klexan lyfjagjöf frá því að blóðsegi var staðfestur hefði hugs-anlega getað minnkað skaðann. Heilablæðing er hins vegar algjör frábending þar sem Klexan meðferðin hefði getað aukið heilablæðinguna og valdið heilaskaða og því alveg hárétt staðið að málum þegar meðferð var stöðvuð um leið og heilablæðingarinnar var vart, þó að hún hafi verið lítil. Ómun af heila daglega/annan hvern dag þangað til að öruggt er að heilablæðingin er ekki stækkandi hefði verið óskandi. Þegar heilablæðingin er orðin "stöðug" hefði mögulega verið hægt að hefja Klexan meðferð á ný og þá með daglegum ómskoðunum til að fylgjast með blæðingunni í byrjun meðferðar. Það er hugs-anlegt að það hefði minnkað skaðann en engan veginn hægt að segja fyrir um það með vissu.

Svar yfirmatsmanna (11): a. Matsmenn telja að það hafi verið fullt tilefni til að rannsaka fyrr og betur hvað um var að ræða og fá strax álit annarra sérfræðinga. Hálega á gagnlim getur hjálpað til að draga úr einkennum phlegmisma. Segaleysandi meðferð (e. thrombolysis) og skurðað-gerð til að fjarlægja blóðsega (e. thrombectomy) hefði vart komið til greina í þessu tilfelli, en blóðþynning var líklega kjörmeðferð. Bestur árangur næst af blóðþynningu ef hún er byrjuð snemma. Þannig er hugsanlegt og jafnvel líklegt að Klexane lyfjagjöf strax eftir aðgerðina hefði getað takmarkað tjónið, en nákvæmara svar er ekki hægt að gefa. b. Klexane meðferð var hafin að kvöldi 4. apríl. Lyfið var gefið aftur næsta morgun, en svo varð hlé á meðferð eftir að niðurstaða ómskoðunar af heila lá fyrir. Þannig leið tveir og hálfur sólahringur frá því að umræddur heilsuvandi kom í ljós þar til kjör-meðferð hófst. Ákvörðun um meðferð byggir m. a. á fyrirliggjandi rannsóknum og samtali við aðstandendur. Mikilvægt er að vega og meta gagnsemi og áhættu, en það getur verið vandasamt þegar um er að ræða sjaldgæf vandamál sem ekki hafa verið rannsökuð mikið hjá fyrirburum. Alvarleg vandamál vegna blóðtappa hjá fyrirburum eru tiltölulega sjald-gæf og ekki til neinar vandaðar rannsóknir sem bera saman mismunandi meðferðarúrræði. Meðferðin er því samkvæmt bestu vitund þess teymis sem meðhöndlar sjúklinginn og ekki studd með sterkum vísindalegum rökum. Reynsla af notkun Klexane í þessum sjúkl-ingahópi var takmörkuð árið 2007, en matsmenn telja að það hafi verið ábending fyrir blóðþynningu með Klexane og mikilvægt að hefja þá meðferð sem fyrst. Fyrirliggjandi rannsóknir á þessum tíma bentu til umtalsverðrar hættu á alvarlegum blæðingum samfara Klexane meðferð. Barnið var með marga áhættuþætti, hún var fyrirburi, hafði nýlega gengist undir skurðaðgerð og var með mjög háan blóðþrýsting. Einnig var sá möguleiki að ástand ganglimsins myndi smám saman lagast, t. d. ef orsökin var mikill samdráttur (spasmi) í náraslagæð. Matsmenn telja að það hefði verið of áhættusamt að gefa Klexane strax eftir að gerðina og að það hafi verið góð ákvörðun að hefja blóðþynningu þann 4. apríl. c. Fyrirburar fá alloft blæðingar í heila. Slíkar blæðingar eiga sér oftast stað á fyrstu viku ævinnar og í tengslum við alvarleg veikindi eða stórar aðgerðir. Virk heila-blæðing er algjör frábending við gjöf Klexane. Ómskoðun af heila 26. mars sýndi mögu-lega eftirstöðvar eftir litla blæðingu vinstra megin og ekkert benti til virkrar heilablæð-ingar 2. apríl. Þann 5. apríl varð skyndileg versnun á ástandi stúlkunnar. Blóðgös versnuðu til muna og auka þurfti öndunaraðstoð. Þetta leiddi til þess að gerð var ómskoðun af heila sama dag. Niðurstaðan var sem hér segir:„Hægra hliðarhólf er eðlilega vítt. Vinstra hlið-arhólfið afmarkast ekki vel þar sem innihaldið er ekki ósvipað og heilavefur. Virðist sem blætt hafi inn í heilahólfið. 2 mm ómrík breyting sést á kí msvæði vi. megin, útlitið sam-rýmist subependymal blæðingu. Útlitið samrýmist þannig 2° blæðingu. Svolítið ómríki sést periventriculert vi. megin sbr. við hægri hlið. Þýðing þess er óviss á þessu stigi. Ekkert annað athugavert greinist. Niðurstaða: 2° intracranial blæðing. Engar myndir fengust við þessa rannsókn.“

Sérfræðilæknirinn sem framkvæmdi rannsóknina hafði mikla reynslu af ómskoðunum á heila nýbura. Þegar þessi niðurstaða lá fyrir kom ekkert annað til greina en að hætta Klexanemeðferð. d. Læknar á Vökudeild höfðu ekki ástæðu til að efast um áreiðanleika þeirrar niðurstöðu sem fékkst við ómskoðun á heila þann 5. apríl. Því var ekki sérstök ástæða til að endurtaka rannsóknina fyrr en eftir 1- 2 vikur. e. Blóð sem safnast inn í heilahólf brotnar smám saman niður. Eftir 2- 3 vikur má sjá við ómskoðun að blóðið er byrjað að leysast upp og eftir 2- 3 mánuði eru ummerki um það yfirleitt horfin. Ómskoðun var næst framkvæmd 13. apríl og aftur 17. apríl. Í hvorugt skiptið sáust merki um blæðingu í heilahólf. Þannig má draga þá ályktun að niðurstaða rannsóknarinnar 5. apríl hafi verið röng. Þann 13. apríl vissu læknar að heilablæðing var ekki fyrir hendi. Á þeim tímapunkti hefði verið rétt að hefja Klexane gjöf að nýju. f. Nei, skaðinn þegar orðinn og ólíklegt að Klexangjöf 13. apríl í stað 15. apríl hefði breytt nokkru.

Spurning 12. Hvernig hefði fyrirmyndar aðgerð a. gengið fyrir sig og eftirfylgni? a. Brá umrædd læknisaðgerð að b. einhverju leyti út frá því hvernig fyrirmyndaraðgerð hefði átt að vera? b. Hvernig er vinnuferli Landspítala núna í svona málum, var einhverju breytt vegna tilviks A, t. d. vinnuferlum Svar undirmatsmanna (12): Á stærri sjúkrahúsum þar sem aðgerð á fósturæð er rútína tekur ferlið yfirleitt ekki meira en 1- 1,5 klukkustundir þar með talinn undirbúningur fyrir og eftir aðgerð. Hafa verður í huga að Ísland er lítið land og ekki margar slíkar aðgerðar framkvæmdar árlega. Lokun fósturæðar með aðgerð getur því ekki talist rútínuaðgerð og gera verður því ráð fyrir að hún taki lengri tíma. Einnig verður að taka fram að aðgerðar-tækni hefur fleygt fram síðasta áratuginn og aðgerðir að þessu tagi taka nú mun styttri tíma en áður. 4 tímar eru engu að síður mjög langur aðgerðartími. Á mörgum stórum sjúkrahúsum er aðgerðin gerð á vökudeildinni með starfsfólk vökudeildarinnar tiltækt ef á þarf að halda. Þar sem við vinnum ekki á Landspítalanum og höfum ekki gert það í allmörg ár getum við ekki tjáð okkur um hvernig vinnuferlum er háttað þar í dag.

Svar yfirmatsmanna (12): a. Ekkert bendir til annars en að ísetning æðaleggs í nára hafi verið til fyrirmyndar. b. Matsmenn búa ekki yfir upplýsingum umþessi atriði.

Spurning 13. Hefði eitthvað mátt betur fara við þá þjónustu sem A fékk á Landspítalanum vegna læknisaðgerðarinnar?a. Ef svo er, þá hvað?b. Hefði betri þjónusta líklega leitttil takmarkaðs tjóns eða jafnvel alveg komið í veg fyrir það?

Svar undirmatsmanna (13): Það hefði mátt fylgjast betur með fótleggnum þar sem þetta var löng aðgerð og fylgjast nánar með þróun heilablæðingarinnar svo að Klexan meðferð hefði ef til vill getað hafist að nýju fyrr en gert var. Að því sögðu er ekkí hægt að fullyrða að það hefði minnkað tjónið sem A varð fyrir en að sama skapi ekki hægt að útiloka að það hefði dregið úr skaðanum.

Svar yfirmatsmanna (13): a. Matsmenn telja að greining og meðferð skerts blóðflæðis niður í hægri ganglim hafi ekki verið eins og best var á kosið. Sérfræðilæknar Vökudeildar vissu ekki hvort um var að ræða sega eða blóðrek í slagæðum, bláæðum, eða bæði í slag- og bláæðum og virðast vart hafa séð annað í stöðunni til að byrja með en að horfa á og vona að ástandið lagaðist. Doppler rannsókn og ómskoðun á æðum í vinstri nára voru t. d. ekki fram-kvæmdar fyrr en 11 dögum eftir upphaf einkenna. Skjót og nákvæm greining hefði líklega leitt til markvissari meðferðar og hugsanlega betri árangurs. b. Matsmenn telja að niðurstaða ómskoðunar á heila þann 5. apríl hafi verið röng. Með ómskoðun getur verið vandasamt að greina með vissu heilablæðingar á 1. og 2. stigi, en stærri blæðingar er auðvelt að greina. Hér var um að ræða óvenjulegt tilvik og læknar Vökudeildar höfðu örugglega miklar áhyggjur af hættu á heilablæðingu vegna blóðþynn-ingar, enda eru slíkar blæðingar oft mjög stórar og valda miklum einkennum. Niðurstaða ómskoðunar af heila 5. apríl var að um 2. gráðu heilablæðingu værir að ræða. Sú stað-reynd að blóðsöfnun sást ekki í heilahólfum við síðari rannsóknir útilokar að um 2. gráðu blæðingu hafi verið að ræða. Það geta verið margar skýringar á þessu. Það getur verið munur á því hvernig tveir læknar túlka sömu mynd, ómtæki eru misgóð og stundum reynist erfitt að ná góðum myndum. í þessu tilviki var röntgenlæknirinn sérfræðilæknir með mikla reynslu af ómskoðunum á heila nýbura. Matsmenn hafa óskað eftir myndum frá þessari rannsókn, en þær hafa ekki fengist og eru líklega ekki til. Niðurstaða þessarar rannsóknar leiddi til þess að blóðþynning með Klexane var stöðvuð. Klexane gjöf var hafin að nýju 15. apríl. Matsmenn telja líklegt að samfelld Kl exane meðferð hefðí tak-markað það tjón sem varð en ekki komið alveg í veg fyrir það.

Spurning 14. Hafa matsmenn fleiru við að bæta, sem skiptir máli við mat á því hvort rétt var staðið að umræddri læknisaðgerð og eftirfylgni vegna vandamála sem sköpuðust í aðgerðinni, sbr. t. d. upptalningu á þeim atriðum sem áættað er að sanna með matsgerð þessari?

Svar undirmatsmanna (14): Stuðst er við heimildir sem voru aðgengilegar á þeim tíma sem aðgerðin fór fram.

Svar yfirmatsmanna (14): Nei.

Viðbótarundirmatsgerð L :

1. Hversu langan tíma tekur almennt fyrir ummerki intracranial bæðingar í heila-hólfum að hverfa, þannig að engin ummerki sjáist um slíka blæðingu við ómskoðun á heila?

Svar: Þetta fer eftir umfangi blæðingar eða stigi. Stig 1 (grade 1), sem er vægast og oftast hefur engan eftirmála. Venjulega er að finna eftirstöðvar lengur en eina viku (8 daga). Oft eru sjáanleg eftir merki, blöðrur og/eða endurvarp, á ómskoðun í lengri tíma. Stig 2, sem að einkennist að blæðingu inn í vökvahólf (ventricle) heilans, tekur lengur að hverfa. Blóðseginn í vökvahólfunum tekur nokkrar vikur að hverfa en þetta fer eftir magni b læð-ingarinnar og einnig getur verið erfitt að greina þessar eftirstöðvar. Venjulega sjást ummerki í 6 til 8 vikur í heilavef. (44). Hinsvegar ber þess að geta að ómskoðun almennt séð er einstakling s bundinn hvað varðar ómskoðara.

2. Er hugsanlegt að ummerki um slíka blæðingu geti verið farin á 8 dögum, þ. e. þeim tíma sem leið frá ómskoðuninni 5. apríl og fram að ómskoðuninni 13. apríl 2007?

Svar: Það er líklegt að ummerki stigs 1 og 2 séu enn til staðar að 8 dögum liðnum. Oftast tekur það lengur fyrir blóðsegann að hverfa en sérstaklega eru eftirstöðvar blæðingarinnar sem að sést í heilavefnum (parenchyma) lengur að hverfa.

3. Breytti það einhverju í þessu samþandi ef um hefði verið að ræða 1 grad intracranial blæðingu?

Svar: Stig 1 hverfur fyrr en stig 2 sem almenn regla.

4. Hefur það þýðingu við mat á þessu, að um var að ræða fyrirbura sem fæddist eftir 2 6 vikna meðgöngu, ein af þríburum og vó einungis um 912 g við fæðingu?

Svar: Blæðing í kímsvæði heila á sér fyrst og fremst stað hjá fyrirburum fæddum fyrir 30. viku meðgöngu og hjá fyrirburum sem vega minna en 1500 g við fæðingu. Um það bil 67% fyrirburða fæddir innan 32 vikna hafa sýnilegar blæðingar en aðeins 5% þeirra sem eru fullgengnir við fæðingu.

Niðurstaða

Í málinu er deilt um það hvort starfsfólki Landspítala – Háskólasjúkrahúss hafi orðið á saknæm mistök við svokallaða „ductus“ aðgerð sem stefnandi gekkst undir 2. apríl 2007, í aðdraganda aðgerðarinnar eða við læknismeðferð stefnanda eftir aðgerðina, þannig að stefnandi eigi rétt til skaðabóta. Nægilega er í ljós leitt að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni strax í kjölfar aðgerðarinnar til þess að hún teljist eiga lögvarða hagsmuni af viðurkenningarkröfu sinni. Í þessu máli er ekki deilt um umfang tjóns hennar og að hve miklu leyti það standi í orsakasamhengi við og teljist sennileg afleiðing af ætlaðri saknæmri háttsemi sem stefndi ber vinnuveitendaábyrgð á heldur einungis um það hvort saknæm háttsemi hafi átt sér stað sem staðið getur í orsakasamhengi við tjónið.

Við mat á því hvort háttsemi sé saknæm og varði bótaskyldu er í fræðum og dóma-framkvæmd litið til þess hve mikil hætta var á að tjón hlytist af háttseminni, hve mikið tjón var líklegt að af henni hlytist, hversu auðvelt eða erfitt var fyrir tjónvald að gera sér grein fyrir hættu á tjóni og hvaða ráðstafanir var unnt að gera til þess að koma í veg fyrir tjón. Þá eru ríkari kröfur gerðar til sumra starfstétta, svo sem heilbrigðisstarfsmanna sem gjarnan eru sérfræðingar, bæði hvað varðar hlutlæga þætti svo sem vinnubrögð og verk-ferla og huglæga þætti, þ. e. hvað sérfræðingurinn mátti sjá fyrir að gæti hlotist af verkum hans. Staða tjónþola getur haft áhrif, svo sem þegar um barn er að ræða, eins og í þessu tilviki. Þá gætir vissra sérsjónarmiða við beitingu sönnunarreglna í málum af þessu tagi, þ. e. skaðabótamálum þar sem reynir á sérfræðiábyrgð.

Mikilvægustu sönnunargögnin í málum af þessu tagi eru gjarnan matsgerðir dóm-kvaddra matsmanna. Eins og rakið hefur verið hafa málsaðilar aflað þriggja slíkra mats-gerða. Allir matsmennirnir staðfestu matsgerðir sínar fyrir dómi og svöruðu spurningum um efni þeirra. Verður hér á eftir vikið að framburði þeirra eftir því sem þurfa þykir. Að öllu jöfnu er sönnunargildi yfirmats ríkara en undirmats nema sýnt hafi verið fram á ann-marka á yfirmati, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 11. nóvember 2021 í máli nr. 21/2021.

Uppsetning æðaleggsins

Eins og kemur fram í lýsingu málavaxta hafði æðaleggur ekki verið settur upp í æð hjá stefnanda þegar hún var flutt af vökudeild inn á skurðdeild. Tveir barnasvæfinga-læknar gerðu ítrekaðar tilraunir til þess að koma leggnum fyrir í æðum handleggja og nára með því að stinga í gegnum húð og inn í æð en það tókst ekki. Brugðið var á það ráð að skurðlæknirinn, sem átti að skera stefnanda upp, skar innað hægri náraslagæðinni og kom leggnum þannig fyrir í henni.

Stefnandi byggir á því að það hafi verið rangt verklag að láta aðra en lækna á vökudeild setja upp slagæðalegginn fyrir aðgerðina 2. apríl 2007. Hún telur að æðaskurð-læknir eða sérfræðingur í nýbura- eða fyrirburalækningum hefði verið betur til þess fall-inn að setja legginn upp. Það hefði jafnframt verið betra að æðaleggurinn hefði verið settur upp á vökudeildinni. Að auki hafi verið rangt að setja hann upp í slagæð í nára.

Að þessum atriðum lúta svör undir- og yfirmatsmanna við matsspurningum 3 til 8 sem tekin eru orðrétt upp hér að framan. Eins og þar kemur fram er ágætur samhljómur með niðurstöðum undir- og yfirmatsmanna. Allir benda þeir á að erfitt geti verið að setja upp æðalegg í mjög litlum börnum. Yfirmatsmenn taka fram að gögn málsins gefi ekki ástæðu til að ætla annað en að faglega hafi verið staðið að uppsetningu æðaleggsins fyrir aðgerðina og ekkert bendi til þess að annar sérfræðingur hefði verið betur til þess fallinn að setja upp slagæðalegg í þessu tilviki.

Matsmennirnir eru allir sammála um að einhver áhætta fylgi því að setja upp æða-legg, sem geti þó verið lífnauðsynlegt við skurðaðgerð. Yfirmatsmenn telja að hætta á tjóni hefði ekki verið minni hefði önnur æð en náraslagæð orðið fyrir valinu. Þeir útiloka ekki að endurteknar tilraunirtil þess að setja upp æðalegg geti valdið áverka á æðaþeli og bjúg eða blæðingu í eða við æðavegginn og þannig aukið hættu á myndun blóðsega. Þeir árétta þó að aðgerðin á stefnanda hefði vart verið gerð án æðaleggsins. Þeir taka einnig fram að þeir hafi ekki fundið neinar rannsóknir sem bendi til þess að meiri hætta sé á myndun blóðsega þegar æðalegg er komið fyrir með skurðaðgerð en ástungu.

Með vísan til niðurstaðna og röksemda sem færðar eru fram í yfirmati, sem samræma st jafnframt í meginatriðum undirmati, telur dómurinn ósannað að sérfræðingur í nýbura- eða fyrirbura lækningum eða æðaskurðlæknir hafi verið betur til þess fallinn að setja upp æðalegg í stefnanda en almennur skurðlæknir. Dómurinn telur einnig ósannað að meiri líkur hafi verið á segamyndun í náraslagæð en öðrum æðum sem til greina komu fyrir æðalegginn og ekki hafi heldur verið sýnt fram áað meiri líkur væru á segamyndun þegar æðalegg væri komið fyrir með skurðaðgerð en með ástungu.

Eftirlit með hægri fæti stefnanda við skurðaðgerðina Stefnandi byggir á því að eftirliti með blóðflæði í útlimum hennar vegna slagæða-leggs sem settur var í nára hennar hafi verið áfátt. Nánar byggir hún á að borið hafi að líta undir aðgerðardúkinn nokkrum sinnum í aðgerðinni til þess að fylgjast með fætinum. Því til stuðnings vísar hún til sjónarmiða undirmatsmanna. Matsspurningar 9 og 10 og svör undir- og yfirmatsmanna við þeim lúta að þessum atriðum.

Í þessu efni er nokkur munur á niðurstöðum undir- og yfirmatsmanna. Yfirmats-menn telja að í aðgerð vegna opinnar fósturæðar á barni sem er léttara en 1 kgséómögu-legt að hafa fótlegg í sjónmáli þar eð dúkar þeki allt nema höfuðið. Þeir ben daá að barnið hafi legið á hægri hlið þar eð brjóstkassinn væri opnaður ofarlega á vinstri hlið. Hand-leggir vísuðu fram. Dúkað hafi veriðyfir barnið en þó þannig að lyfta mætti dúk af andliti til þess að fylgjast með barkarennu. Aðgengi að höndum barnsins hafi því lítið sem ekkert verið og því ekki auðveldara að fylgjast með æðaleggjum í höndum en fótum.

Í framburði yfirmatsmanna fyrir dómi kom fram að það færi eftir atvikum hverju sinni hvort unnt væri að fylgjast með slagæðaleggjum í aðgerð á svo smáu barni. Nauð-synlegt væri að hafa rými í kringum skurðlækna og skurðhjúkrunarfræðinga og aðra starfsmenn í aðgerðinni sem ekki væri hróflað við. Þeir töldu að það hefði verið vanda-samt í þessu tilviki að koma því við að lyfta aðgerðar dúknum upp reglubundið til þess að athuga mætti útlit fótleggsins.

Í skýrslu yfirmatsmanns, K, barna- og svæfingalæknis, fyrir dómi kom einnig fram að erfitt væri að meta hvort æðaleggur yrði tekinn úr slagæð í miðri aðgerð. Þá væri hætta á að það blæddi mikið og erfitt væri að halda þrýstingi á stungustað í miðri aðgerð.

Hann taldi að íhuga þyrfti slíka ákvörðun vel.

Í undirmatsgerð kemur einnig framað ekki hefði verið auðveldara að fylgjast með æðalegg í handleggjum stefnanda í aðgerðinni en í fótleggjum. Hvort sem æðaleggurinn hefði legið í hendi eða fæti hefði þurft að stöðva aðgerðina um stund til þess að kanna ástand útlimsins. Í undirmatsgerð er hins vegar lögð áhersla á hversu löng aðgerðin var. Vegna lengdar hennarhefði þurft að gera ráðstafanir til þess að unnt væri að fylgjast með fótleggnum sem æðaleggurinn var í, ekki hvað síst vegna þess að stefnandi lá á honum í aðgerðinni. Hefði það verið gert hefði slagæðaleggurinn að öllum líkindum verið fjar-lægður um leið og litabreytingar hefðu sést. Það hefði mögulega takmarkað tjónið.

Ljóst er að íþessu efni lögðu undirmatsmenn ranglega til grundvallar að aðgerðin hefði tekið heilar fjórar klukkustundir og skýrðist við skýrslutökur fyrir dómi að þeir hefðu sennilega ekki haft alla sjúkraskrá stefnanda við matið, þar á meðal hjúkrunar-skýrslu vegna aðgerðarinnar þar sem tími á skurðstofu er sundurliðaður, en þar kemur fram að aðgerð hófst 9: 45 og lauk 12: 30. Þrátt fyrir að undirmatsmenn hafi í mati sínu talið að æðaleggurinn hefði að öllum líkindum verið fjarlægður um leið og litabreytinga yrði vart kom þó fram í skýrslum þeirra fyrir dómi að það væri mjög vandasamt að taka slíka ákvörðun og að ekki mætti leika nokkur vafi á því að sjúklingurinn þyldi það inngrip. Undirmatsmaðurinn G bar fyrir dómi að í opinni skurðaðgerð sem væri nálægt hjartanu, eins og þessari, yrðu þeir skurðlæknar/sér fræðingar sem að henni stæðu að vega og meta áhættuna fyrir sjúklinginn af því að taka æðalegg úr slagæð í miðri aðgerð. Það gæti verið rétt ákvörðun að halda leggnum þótt búast mætti við tjóni á útlim yrði það talið nauðsynlegt til þess að bjarga lífi sjúklingsins. Hann tók þó fram að í tilviki stefnanda hefði tjónið á fæti hennar ekki hlotist af slíkri meðvitaðri ákvörðun. Undirmatsmaðurinn H bar að í það minnsta hefði verið hægt að hagræða barninu hefðu menn áttað sig á því í aðgerðinni að blóðsegi væri kominn í æð, þannig að barnið lægi síður á þeim fæti þar sem seginn væri.

Að mati dómsins eru niðurstöður undirmatsmanna ekki til þess fallnar að varpa rýrð á niðurstöður yfirmatsmanna í þessu efni. Með vísan til yfirmatsgerðar var hvorki hægt að haga legu stefnanda né dúkun á líkama hennar á annan hátt en gert var enda var hún mjög smá og ógerlegt að hafa fótlegg hennar eða annan útlim stöðugt í sjónmáli.

Einnig verður að árétta að mælingar frá slagæðalegg eru mjög mikilvægar fyrir öryggi sjúklingsins í aðgerðinni ogekkiertalið verjandi að leggja í opna ductus- aðgerð án hans. Fallist er á það með yfirmatsmönnum að það hefði verið torvelt að fylgjast með æðaleggnum í fæti stefnanda í aðgerðinni. Þótt það hefði verið gert og litabreyting sést á fæti stefnanda séu verulegar líkur á að ekki hefði verið tekin sú áhætta að fjarlægja legginn vegna þess hversu smá og veikburða stefnandi var. Einnig verður að telja óvíst að það hefði komiðí veg fyrir tjónið því, hvað sem öðru líður, hefur seginn myndast áður en ummerkin um hann sjást. Þótt ekki hafi verið skipulagt neitt hlé á aðgerðinni til að fylgjast með fótlegg stefnanda verður því ekki talin fram komin sönnun um saknæma háttsemi þeirra sérfræðinga sem að aðgerðinni komu.

Meðferð stefnanda eftir aðgerðina

Stefnandi byggir í þriðja lagi á því að ýmsu hafi verið ábótavant við meðferð hennar eftir aðgerðina. Hún byggir annars vegar á því að unnt hefði verið að hefja Klex-ane- meðferðina fyrr eftir aðgerðina og jafnframt að unnt hefði verið að hefja K lexane meðferð að nýju, eftir að henni var hætt 5. apríl 2007, fyrr en gert var, en henni var haldið áfram 15. apríl. Við aðalmeðferð málsins var jafnframt byggt á því að ekki hefði átt að hætta K lexane gjöfinni 5. apríl en það hefði verið „... gert vegna mistaka, þ. e. röng niður-staða ómskoðunar“, eins og segir í málflutningsyfirliti lögmanns stefnanda. Jafnframt hefði þurft að rannsaka fótlegg stefnanda betur þegar eftir aðgerðina 2. apríl til þess að læknar og hjúkrunarfræðingar vissu nákvæmlega í hverju vandinn fælist. Hefði það verið gert hefði verið hægt að draga úr tjóninu með markvissari meðferð.

Matsspurningar nr. 11 til 14 og svör undir- og yfirmatsmanna við þeim lúta að þessum atriðum, en það var fyrst í yfirmatsgerð sem fram kom sú ályktun yfirmatsmanna að niðurstaða um annarrar gráðu heilablæðingu sem fékkst við myndgreiningu 5. apríl 2007 hefði verið röng. Framangreind málsástæða stefnanda sem að þessu lýtur kom fyrst fram við aðalmeðferð málsins 8. júní sl., enda var fyrst tilefni til að byggja á henni þegar yfirmatsgerð lá fyrir. Engin mótmæli voru höfð uppi af hálfu stefnda við því að málsástæða þessi kæmist að í málinu. Þótt málsástæðuna hefði vissulega mátt hafa uppi fyrr, í ljósi þess að málið var tekið fyrir nokkrum sinnum eftir að yfirmatsgerð var lögð fram, þá er ljóst að það hefur ekki komið niður á vörnum stefnda að það var ekki gert, enda aflaði stefndi viðbótar undirmats beinlínis í tilefni af þessari niðurstöðu yfirmats-manna. Verður málsástæðan því tekin til umfjöllunar og telst ekki of seint fram komin.

Klexane- meðferð

Matsmenn eru allir sammála um að Klexane- lyfjagjöf hefði hugsanlega getað minnkað skaðann vegna blóðsegans. Yfirmatsmenn taka fram að slík lyfjagjöf hefði talist kjörmeðferð en jafnframt að líta hafi þurft til þess að stefnandi var fyrirburi, hafði nýlega gengist undir skurðaðgerð og var með mjög háan blóðþrýsting. Það hafi einnig verið mögulegt að ástand fótleggsins myndi smámsaman lagast, til dæmis ef orsök útlits hans var mikill samdráttur (spasmi) í náraslagæð. Með hliðsjón af þessu telja þeir að það hefði verið of áhættusamt að hefja Klexane- meðferð strax eftir aðgerðina og það hafi verið góð ákvörðun að hefja blóðþynningu 4. apríl eins og gert var. Undirmatsgerð er ekki skýr um hvenær í fyrsta lagi hefði mátt hefja Klexane- meðferð en undirmatsmenn taka fram að heilablæðing hafi verið „algjör frábending“.

Ómskoðun á heila stefnanda 5. apríl 2007 er ákveðinn vendipunktur í málinu og því þykir nauðsynlegt að gera allnokkra grein fyrir niðurstöðum ómskoðana sem hún fór í. Sex þessara ómskoðana voru gerðar með tæki á vökudeild en tvær, 13. apríl og 21. júní, voru gerðar með ómtæki röntgendeildar því í þeim skoðunum átti einnig að skoða blóð-flæði í æðum fóta. Einungis eru til myndir úr ómskoðunum gerðum með tæki röntgen-deildar. Myndir sem voru teknar á tæki vökudeildar munu ekki hafa varðveist. Um þaðsem kom fram í þeim ómskoðunum eru því aðeins bókanir myndgreiningarlækna, mynd-greiningarsvör.

Í ómskoðun 14. mars komu ekki fram merki um blæðingu en hægra hliðarhólf var aðeins víðara en það vinstra. Í myndgreiningarsvari af ómskoðun 19. mars segirað daufur ómríkur blettur hafi sést á kímsvæði vinstra megin. Hægra hliðarhólf sýndist aðeins víð-ara en það vinstra. Mögulega fyrstu gráðu (I°) blæðing. Í ómskoðun 26. mars kemur framað daufur ómríkur flekkur sé á kímsvæði vinstra megin.

Sérfræðingur í myndgreiningu var kallaður út 5. apríl 2007 til þess að óma heila stefnanda. Ástand hennar hafði þá versnað, blóðgös versnuðu til muna og auka þurfti öndunaraðstoð. Í myndgreiningar svari vegna ómunar þann dagkom framað ómríki væri á kímsvæði vinstra megin og ómríkt innihald í vinstra hliðarhólfi. Þetta samsvaraði ann-arrar gráðu blæðingu (II°).

Vegna þessarar greiningar var Klexane- meðferð stefnanda hætt 5. apríl. Undir-matsmenn gengu út frá því að þessi niðurstaða myndgreiningar væri rétt en töldu „óskandi“ að ómun af heila stefnanda hefði farið fram daglega eða annan hvern dag þar til öruggt hefði verið að blæðingin stækkaði ekki og að þegar heilablæðingin hefði á ný verið orðin „stöðug“ hefði verið hægt að hefja Klexane- meðferð á ný.

Höfuð stefnanda var ekki ómað fyrr en átta dögum síðar, 13. apríl. Í myndgrein-ingarsvari vegna þeirrar ómunar kom fram að engin örugg merki væru um blæðingu. Hægra hliðarhólf væri aðeins víðara en það vinstra. Mynd er til af þessari ómskoðun. Samkvæmt þeirri mynd var ómtækið ekki stillt á stillingu fyrir höfuð nýbura heldur fasta upphafsstillingu tækisins sem er fyrir ómun kviðarhols.

Fjórum dögum síðar, 17. apríl, var höfuð stefnanda ómað á ný. Þá sást ómríki á kímsvæði vinstra megin en ekki voru merki um blæðingu í heilahólf. Hægra hliðarhólf var aðeins víðara en það vinstra. Í myndgreiningarsvari segir orðrétt: „Það sést votta fyrir ómríkum breytingum á chymsvæði vi. megin eins og sást við skoðun 05.04.07.“Sérfræð-ingurinn hafði þó engar myndir frá 5. apríl 2007 til samanburðar, enda þær ekki til.

Tíu dögum síðar, 27. apríl, sáust ekki merki um blæðingu á kímsvæði. Hægra hliðarhólf virtist aðeins víðara en það vinstra.

Í yfirmati taka yfirmatsmenn fram að blóð sem safnist inn í heilahólf brotni smám saman niður. Eftir tvær til þrjár vikur megi við ómskoðun sjá að blóðið sé farið að leysast upp og eftir tvo til þrjá mánuði séu ummerki um það yfirleitt horfin. Yfirmatsmenn benda á að ómskoðun eftir 5. apríl hafi ekki farið fram fyrr en 13. apríl og á ný 17. apríl. Í hvorugt skiptið hafi sést merki um blæðingu í heilahólf. Af því megi draga þá ályktun að niðurstaða ómskoðunar 5. apríl hafi verið röng. Þeir árétta þó að með ómskoðun geti verið vandasamt að greina með vissu heilablæðingar á fyrsta og öðru stigi en stærri blæðingar sé auðvelt að greina. Sú staðreynd að blóðsöfnun hafi ekki sést í heilahólfum við rann-sóknir eftir 5. apríl útiloki að þann dag hafi stefnandi verið með annarrar gráðu (II°) heila-blæðingu. Á þessari misgreiningu geti verið margar skýringar, sem raktar eru í svörum þeirra Hins vegar hafi myndgreiningar sérfræðingurinn haft mikla reynslu af ómskoð-unum á heila nýbura og læknar vökudeildar hafi því ekki haft ástæðu til að efast um áreiðanleika niðurstöðu myndgreiningarinnar. Því hafi ekki verið sérstök ástæða til að endurtaka rannsóknina fyrr en eftir eina til tvær vikur. Yfirmatsmenn taka fram að þeir hafi óskað eftir myndum af skoðuninni 5. apríl en þær virðist ekki vera til.

Yfirmatsmenn benda á að Klexane- gjöf hafi ekki verið hafin að nýju fyrr en tíu dögum síðar, 15. apríl. Það var álit þeirra að samfelld Klexane- meðferð hefði takmarkað það tjón sem varð en ekki alveg komið í veg fyrir það.

Að fenginni yfirmatsgerð fékk stefndi dómkvaddan sérfræðing í myndgreiningu til þess að svara fjórum viðbótarspurningum, sem vörðuðu sérstaklega myndgreininguna 5. apríl 2007. Spurningarnar og svör matsmannsins, L, sérfræðings í myndgreiningum, eru rakin hér að framan. Eins og þar kemur fram má finna eftirstöðvar fyrstu gráðu (I°) blæðingar lengur en í átta daga. Oft séu ummerki um hana sjáanleg í enn lengri tíma. Annarrar gráðu (II°) blæðing sé blæðing inn í vökvahólf heilans (e. ventricle) og sé lengur að hverfa. Það taki blóðsegann nokkrar vikur að hverfa úr vökvahólfi en það fari eftir magni blæðingar. Venjulega sjáist ummerki um annarrar gráðu blæðingu í sex til átta vikur í heilavef.

Eins og áður greinir var höfuð stefnanda ómað átta sinnum frá fæðingu og þar til að hún útskrifaðist af Landspítala 27. júní 2007. Af þessum átta skiptum eru einungis til myndir af tveimur, þ. e. ómun 13. apríl og 21. júní 2007. Þá mun hún hafa verið ómuð í tækjum röntgendeildar. Við aðalmeðferð kom fram hjá vitninu N að ómtæki vökudeildar hlyti að hafa verið bilað á þessum tíma þannig að myndir sem voru teknar á það fluttust ekki yfir í svokallað „arkív“.

Að lokinni ómskoðun á höfði stefnanda 5. apríl varákveðið að hætta að gefa henni Klexane þar eð talið var að blóð sæist bæði á kímsvæði heilans svo og í heilahólfum.

Höfuð stefnanda var ekki ómað aftur fyrr en 13. apríl 2007 og þá sáust ekki ummerki um blóð, hvorki á kímsvæði né í heilahólfum.

Yfirmatsmenn draga eins og fyrr segir í efa að niðurstaða ómskoðunar 5. apríl hafi verið rétt og segir raunar í matsgerð þeirra að niðurstaðan sé röng og að útilokað sé að um annarrar gráðu(II°) blæðingu hafi verið að ræða. Þá ályktun draga þeir meðal annars af þeim ómskoðunum sem síðar voru gerðar á heila stefnanda og hér hafa verið raktar.

Svör myndgreiningar læknis sem stefndi fékk dómkvaddan að fenginni yfirmatsgerð og hafa verið rakin styðja þessa ályktun yfirmatsmanna.

Á hinn bóginn liggur fyrir að yfirmatsmenn höfðu ekki aðgang að myndum frá ómskoðuninni 13. apríl 2007 þegar þeir unnu mat sitt, ekki frekar en allir undirmatsmenn-irnir. Þær myndir voru fyrst lagðar fyrir dóminn á síðari stigum málsins. Eins og fram kemur á þeim myndum, og bent er á í gögnum frá vitninu N, var tækið ranglega stillt á „abdomen“ og 5 Mhz þegar ómskoðun fór fram 13. apríl 2007 í stað „N eo H ead“ og 10 Mhz. Í framburði L, sérfræðings í myndgreiningum, kom meðal annars fram að 5 Mhz stillingin sé ætluð fyri r grófari skoðun en 10 MHz sem gefi hærri upplausn. Þá séu stillingar möguleikar ómskoðunartækja hannaðir fyrir sérstök líffærakerfi eða líkamssvæði og það dragi úr greiningarmöguleikum tækisins ef stillingar þess eru ekki rétt notaðar. Ekki liggur fyrir hvernig tæki voru stillt við aðrar ómskoðanir en þar sem myndir liggja fyrir, þ. e. 13. apríl og 21. júní 2007, en ekki var sjáanleg blæðing í heilahólfi við ómskoðun 17. apríl s. á. Að áliti dómsins verður ekki fram hjá þessu litið við mat á sönnunargildi framangreindrar niðurstöðu yfirmatsmanna. Hvað sem því líður verður að telja að á því leiki vafi hvort um hafi verið að ræða annarrar gráðu(II°) heilablæðingu 5. apríl 2007, með vísan til þeirra röksemda yfirmatsmanna og undirmatsmannsins L að almennt líði nokkrar vikur þar til ummerki annarrar gráðu (II°) heilablæðingar séu ekki lengur sjáanleg við ómskoðun.

Væru myndiraf ómskoðununum til, sérstaklega þær sem eiga að hafa verið teknar 5. apríl 2007, væri hægt að ganga úr skugga um hvort sú greining sem þá fór fram og lá því til grundvallar að Klexane- gjöf var hætt væri rétt.

Sönnunarstaðan er því sú að ekki er hægt að afla fullnægjandi sönnunargagna um það hvort yfirhöfuð var blæðing í heila stefnanda 5. apríl. Því er ekki hægt að fá óyggjandi mynd af atvikum málsins. Ástæðan kann að vera sú að ekki hafi verið teknar myndir þegar ómskoðun fór fram eða sú að tækið var bilað og sendi myndirnar ekki frá sér í „arkív ið“. Hvort heldur semervarbæði starfsfólkið og tækjabúnaðurinn á ábyrgð stefnda. Sönnunarbyrðina af því að þessi nauðsynlegu gögn eru ekki til í fórum stefnda verður að leggja á hann. Þar eð þessi gögn vantar og í ljósi þess vafa sem upp er kominn leggurd ómurinn til grundvallar að það sé ósannað að um annarrar gráðu (II°) heilablæðingu hafi verið að ræða hjá stefnanda 5. apríl 2007. Af því leiðir að stefnandi fékk ekki tímanlega kjörmeðferð við bráðum vanda vegna blóðsegans. Þótt sú ákvörðun að hætta Klexane-meðferð 5. apríl hafi í sjálfu sér verið fagleg og rétt út frá þeim forsendum sem þá lágu fyrir, þá er hér lagt til grundvallar að þær forsendur hafi ekki reynst réttar og að á því verði stefndi að bera ábyrgð.

Önnur meðferð

Yfirmatsmenn telja tjón stefnanda stafa af blóðtappa sem hafi valdið mikill blóð-þurrð í hægri fótlegg hennar og gögn, svo sem skráning hjúkrunar og ljósmyndir af fót -leggnum, bendi til þess að tappinn hafi myndast í bláæðum fótleggsins. Þetta hafi gerst 2. apríl 2007 en hins vegar hafi ómskoðun af æðum í hægri nára stefnanda og doppler- rann-sókn ekki farið fram fyrr en 13. apríl, 11 dögum eftir að ummerki um tappann sáust. Þeir taka fram að hefðu menn gert þessar rannsóknir strax hefði mátt greina hvaða æð eða æðar voru lokaðar og hvort þær eða sú voru lokaðar að fullu eða aðeins að hluta. Lýsingar á útliti fótleggsins bendi sterklega til „phlegmisma“. Það sé mjög alvarlegur bjúgur og þroti frá fæti til nára vegna blóðtappa í bláæðum sem geti valdið blóðþurrð og í verstu tilfellum tapi á útlim.

Að þeirra mati var fullt tilefni til þess að rannsaka fyrr og betur hvað hefði komið fyrir í fótlegg stefnanda og fá strax álit annarra sérfræðinga. Þeir taka fram að hálega á ganglim geti hjálpað til við að draga úr einkennum phlegmisma. Segaleysandi meðferð (e. thrombolysis) og skurðaðgerð til að fjarlægja blóðsega (e. thrombectomy) hefðu vart komið til greina í þessu tilviki en blóðþynning hefði verið kjörmeðferð.

Yfirmatsmenn benda á að sérfræðingar vökudeildar hafi hvorki vitað hvort orsökin væri segi eða blóðrek í slagæðum, bláæðum eða bæði slag- og bláæðum. Þeir virðist ekki hafa séð annað í stöðunni til að byrja með en að horfa á og vona að ástandið lagaðist. Doppler- rannsókn og ómskoðun á æðum í vinstri nára hafi til dæmis ekki farið fram fyrr en 11 dögum eftir að einkennin sáust, strax eftir aðgerðina. Skjót og nákvæm greining hefði líklega leitt til markvissari meðferðar og hugsanlega betri árangurs.

Í framburði I yfirmatsmanns kom fram að hefðu læknar stefnanda þegar beitt þeim rannsóknarúrræðum sem þeir höfðu, ómun af fætinum og skoðun með doppler- tæki, hefðu þeir undir eins komist að því hvar vandinn lá, þ. e. a. s. í bláæðinni. Þá þegar hefðu þeir getað sett fótinn í hálegu og vafið hann upp með teygjubindi til þess að auka blóð-rennslið í bláæðinni. Hann tók fram að áður en blóðþynningarlyf eins og Klexane komu til sögunnar hafi hálega verið viðurkennd meðferð við blóðsega í bláæð og talin vera líklegust til þess að geta gert eitthvert gagn þótt erfitt væri að staðhæfa hversu mikið.

Hefðu menn jafnframt haft réttar upplýsingar um blæðingu í heila hefði átt að beita þessu öllu þrennu til þess að reyna að draga eins og kostur var úr afleiðingum blóð-segans fyrir stefnanda.

Samkvæmt hjúkrunarskýrslum var fótleggurinn vel vaktaður og ástand hans skráð kerfisbundið. Samkvæmt þeirri skráningu samsvaraði útlit fótleggsins eftir aðgerðina því að í honum væri mjög alvarlegur bjúgur og þroti frá fæti til nára vegna blóðtappa í blá-æðum. Þetta ástand getur valdið blóðþurrð og í verstu tilfellum því að taka þurfi útlim af sjúklingnum. Miðað við slæmt útlit fótleggsins var nánast öruggt að tjón hlytist af því að gera lítið sem ekki neitt. Einnig var líklegt aðaf því hlyti stafar mikið tjón.

Að mati dómsins var auðvelt fyrir lækna Landspítala, hvort heldur nýburalækna eða aðra sérfræðinga sem önnuðust stefnanda, að gera sér grein fyrir því hversu alvarlegt líkamstjón kynni að vera í uppsiglingu yrði ekki brugðist við. Engu að síður gerðu þeir ekkert til þess að grafast nánar fyrir um hvar seginn væri í fótleggnum, svo sem með ómskoðun. Þeir notuðu hvorki myndræna d oppler- skoðunnéd oppler- tæki sem gefur frá sér hljóðmerki sem samsvarar flæðismynstri blóðsins. Bæði tækin voru við höndina og báðar skoðanirnar eru einfaldar og algerlega sársaukalausar fyrir sjúklinginn. Hefðu þeir gert það hefðu þeir betur vitað við hvað var að glíma.

Eins og fram kemur í yfirmati hefði skjót og nákvæm greining líklega leitt til markvissari meðferða rog hugsanlega betri árangurs. Vísast hér einnig til framburðaryfir-matsmannsins I sem áður er get iðum að unnt hefði verið að lyfta fætinum upp því hálega á fæti geti hjálpað til við að draga úr einkennum phlegmisma. Einnig hefði verið unnt að binda utan um fótlegginn til þess að halda góðum þrýstingi í æðum hans. Til viðbótar Klexane- meðferð voru því við höndina einföld úrræði sem hefðu verið til þess fallin að dragaúr áhrifum blóðsegans sem myndaðist við aðgerðina 2. apríl 2007.

Það var nánast öruggt aða far afdrifaríkt tjón hlytist af blóðrásartrufluninni og því að kjörmeðferð með Klexane var ekki talin koma til greina eftir 5. apríl vegna blæðing-arhættu. Einnig liggur fyrir að auðvelt var að bregðast við og beita mátti einföldum úrræðum þegar í stað til þess að reyna að minnka skaðann. Þegar litið er til þessa telur dómurinn það hafa verið saknæmt að beita ekki öllum öðrum tiltækum ráðum, svo sem hálegu á fótlegg og því að vefja legginn stuðningsvafningi í stað þess að láta sitja við tilraunir með að kæla á víxl hægri fótlegg og hita þann vinstri og athuga hvort sá hægri spjaraði sig. Á þessu saknæma verklagi starfsmanna Landspítala– Háskólasjúkrahúss ber stefndi ábyrgð samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og reglunni um vinnuveit-endaábyrgð.

Samandregið

Samkvæmt öllu framansögðu telur dómurinn því að frumorsök tjóns stefnanda, að blóðsegi myndaðist í æðum hægri fótleggs hennar í aðgerð 2. apríl 2007, verði ekki rakin til saknæms verklags starfsmanna stefnda við aðgerðina eða í aðdraganda hennar, þar á meðal tengt ísetningu æðaleggjar. Hins vegar telur dómurinn að nokkuð hafi farið úrskeiðis eftir að blóðseginn uppgötvaðist þannig að til skaðabótaábyrgðar hafi stofnast. Í fyrsta lagi verður stefndi að bera hallann af því að ósannað er að nauðsynlegt hafi verið að hætta blóðþynningu með Klexane 5. apríl 2007. Í öðru lagi var ekkert gert til þess að ganga úr skugga um það hvar í fætinum blóðseginn væri þótt slík skoðun væri einföld og sársaukalaus fyrir barnið og væri jafnframt forsenda réttra viðbragða við blóðseganum.

Samkvæmt yfirmatsgerð hefði viðhlítandi meðferð stefnanda eftir aðgerðina getað takmarkað það tjón sem varð en ekki komið alveg í veg fyrir það. Það er eins og áður sagði ekki verkefni dómsins í þessu máli að skera úr um umfang þess tjóns sem rekja má til saknæmrar háttsemi sem stefndi ber ábyrgð á, eins og málið er lagt fyrir dóminn.

Vegna eðlis þessa máls þykir rétt að hvor málsaðila um sig beri sinn kostnað af málinu.

Stefnanda var með bréfi innanríkisráðuneytisins, 26. ágúst 2015, veitt gjafsókn til þess að höfða þetta mál og reka fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður hennar, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef H-kk-ef, greiðist úr ríkissjóði. Þegar litið er til eðlis og umfangs málsins þykir málflutningsþóknun hæfilega ákveðin 6.000.000 kr. Undir málskostnað samkvæmt 129. gr. laga nr. 91/1991 fellur ekki kostn-aður af máli á stjórnsýslustigi. Samkvæmt dómvenju í gjafsóknarmálum er virðisauka-skattur ekki meðtalinn í fjárhæðinni. Samkvæmt 2. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 tekur dómurinn ekki afstöðu til útlagðs kostnaðar en hann skal greiddur úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómarar og S-kk-nf K-kk-nf, læknir og sérfræðingur í myndgreiningu, kveða upp þennan dóm, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

DÓMSORÐ

Viðurkennt er að stefndi, íslenska ríkið, beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem stefnandi, A, hlaut á hægri fótlegg vegna blóðsega sem myndaðist í skurðaðgerð 2. apríl 2007.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef H-kk-ef, 6.000.000 króna, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf

H-kvk-nf B-kvk-nf

S-kk-nf K-kk-nf