E-1570/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 14. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af B-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, Melgötu 4b, Grenivík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu á kr. 7.195.207.-, með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 1.868.917.- frá 1. febrúar 2007 til 15. september 2007, en þá af kr. 8.233.702.- frá þeim degi til 13. desember 2008, en þá með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til 7. janúar 2009, en þá af kr. 7.195.207.- frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins, en til vara að sök verði skipt í málinu, stefnukröfur lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Málsatvik

Málsatvik eru þau að stefnandi slasaðist við vinnu sína hjá GV Gröfum hf., þann 1. febrúar 2007. Atvik voru nánar þau að stefnandi var ásamt öðrum starfsmanni að festa DOKA plötur í hurðargat í nýbyggingu fyrirtækisins að Frostagötu 4 á Akureyri. Ástæða verksins var sú að festingabúnaður fyrir hurðina var ókominn og var því ekki hægt að koma hurðinni fyrir. Var hurðargatinu því lokað með þessum hætti. Þegar slysið varð voru stefnandi og samstarfsmaður hans að bera plötu á milli sín upp tvo álstiga sem var stillt upp sitt hvorum megin við opið. Hvor starfsmaður hélt um sinn enda plötunnar og saman fikruðu þeir sig upp stigana til að festa plötuna fyrir opið. Þegar stefnandi var í um það bil tveggja metra hæð fór stiginn sem hann var í að riða og kveðst hann þá hafa neyðst til að stökkva úr stiganum til að forða því að lenda á steypustyrktarjárnum sem voru fyrir neðan stigann. Stefnandi lenti á hægri fæti, sem snerist undir honum um ökkla.

Stefnandi var fluttur á slysadeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri (FSA). Í læknisvottorði Ó-kk-ef Þ. Á-kk-ef læknis á bæklunarskurðdeild FSA kemur fram að við skoðun á slysadeild þann 1. febrúar 2007 hafi stefnandi verið talsvert bólginn á hægri fæti. Lögð var gipsspekla á ökkla. Daginn eftir fór stefnandi í röntgenmyndatöku sem sýndi brot í völubeini og tölvusneiðmyndarannsókn staðfesti það. Ákveðið var að stefnandi færi í gips og ástig ekki leyft. Í framhaldi var stefnandi hafður undir eftirliti á göngudeild. Gipsmeðferð var lokið 26. mars 2007 en þá var mikill stirðleiki í fætinum. Stefnandi fór í sjúkraþjálfun og kláraði hana í byrjun sumars 2007. Hann leitaði á slysadeild FSA þann 30. ágúst 2007 vegna verkja og óþæginda. Hann var með verki, bólgu og óstöðugleika í hægri fæti og honum hafði verið ómögulegt að hefja störf á ný. Stefnandi fór í röntgenmyndatöku sem sýndi gróið brot. Stefnandi fór að nýju í sjúkraþjálfun og fékk bólgueyðandi lyf. Þann 27. september 2007 fór stefnandi í segulómskoðun sem sýndi að brotið var að mestu gróið í ágætri stöðu. Það var væg óregla í liðfleti við bátsbeinið og einnig óregla á neðri borði völubeinsins og ennþá bjúgmyndun í beininu. Stefnandi fór aftur í segulómskoðun sem sýndi versnandi ástand með skemmdum í ökklaliðnum og einnig í lið milli völubeins og hælbeins. Stefnandi hefur stöðugan seyðing og verki í hægri fæti. Hann er ætíð haltur og getur gengið að hámarki í hálfa klukkustund en hann getur ekki hlaupið. Einnig á stefnandi mjög erfitt með að ganga á ósléttu og það er nánast útilokað fyrir hann. Þá bólgnar hann stundum á háristinni. Stefnandi stundaði fótbolta og körfubolta fyrir slysið en hann hefur ekki getað stundað þessar íþróttir eftir slysið. Það sama á við um notkun bifhjóls og ástundun hestamennsku og sveitamennsku en tengdafaðir stefnanda er fjárbóndi. Stefnandi hefur tök á að sinna flestum heimilisstörfum en forðast að bogra.

Vegna ofangreinds slyss var farið þess á leit við R-kk-þf J-kk-þf lækni og S-kk-þf B. H-kk-þf hrl. að þeir legðu mat á afleiðingar þess á heilsu stefnanda með tilliti til skaðabótalaga nr. 50/1993. Matsgerðin er dags. 7. nóvember 2008. Í henni kemur fram að stefnandi hafi veruleg einkenni frá hægri fæti. Hann hafi einkenni um þróun slitbreytinga í liði milli völubeins og bátsbeins í ristinni og einnig í liði milli völubeins og hælbeins. Jafnframt kemur fram að það sé mjög líklegt að síðar þurfi að gera aðgerð þar sem þurfi að stífa lið milli völubeins og hælbeins fari svo að einkenni versni, en það sé fremur líklegt. Einnig sé ekki útilokað að stífa þurfi lið milli völubeins og bátsbeins í ristinni. Niðurstaða matsins var m.a. sú að stefnandi hafi í vinnuslysinu þann 1. febrúar 2007 hlotið 15 stiga varanlegan miska og 15% varanlega örorku.

Með bréfi, dags. 20. júní 2008, hafnaði stefndi bótaskyldu í málinu.

Stefnandi hefur höfðað mál þetta á hendur stefnda til greiðslu skaðabóta vegna slyssins með vísan til 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi telur að rekja megi slysið til saknæmrar háttsemi stefnda og starfsmanna félagsins. Stefnandi hafi unnið verkið nákvæmlega eins og honum var upp á lagt. Stefnandi telur hins vegar að starfsaðstæður hafi verið alls ófullnægjandi og ekki í samræmi við reglur. Hann vísar um þetta fyrst og fremst til laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980 með síðari breytingum, og reglna sem á þeim lögum byggja.

Á því sé byggt að aðstæður á vinnustað hafi verið með öllu óforsvaranlegar og jafnframt að skortur hafi verið á verkstjórn og leiðbeiningum til handa stefnanda.

Stiginn sem notaður var við verkið hafi verið alls ófullnægjandi en honum var komið fyrir á moldar- eða malargólfi enda átti eftir að steypa í gólf fasteignarinnar þar sem slysið átti sér stað. Hafi hann þegar af þeirri ástæðu verið óstöðugur enda hentaði hann alls ekki til verksins, þ.m.t. fætur stigans. Þá sé á því byggt að nauðsynlegt hafi verið að hafa palla eða aðrar tryggar undirstöður til að standa á. Jafnframt telur stefnandi að nauðsynlegt hefði verið að hafa fullnægjandi fallvarnir enda opið sem loka átti í nokkurra metra hæð.

Þá sé á því byggt að gálaust verði talið að fela starfsmönnum að annast framkvæmd verksins úr tveimur lausum stigum enda megi ljóst vera að ekki sé unnt að halda sér í stigann um leið og haldið sé á stórri plötu, gengið sé upp stigann og/eða reynt að koma henni fyrir. Þannig hafi lítið þurft út af að bera til þess að stefnandi eða samstarfsmaður hans féllu niður, annar eða báðir, enda hefði ójafnvægi annars leitt til þess að hinn starfsmaðurinn hefði verið í verulegri hættu með hendur á plötunni og standandi í lausum stiga.

Enn fremur sé á því byggt að rekja megi slysið til mistaka samstarfsmanns stefnanda sem hafi sleppt plötunni eða misst hana og við það hafi stigi sem stefnandi stóð í fallið. Félagið beri skaðabótaábyrgð á mistökum starfsmanna sinna leiði þau til tjóns, eins og raunin varð í tilviki stefnanda, samkvæmt reglum íslensks réttar um vinnuveitendaábyrgð.

Rétt þyki að árétta að stefnandi hafi verið ráðinn hjá félaginu við lagnavinnu. Sé hann alls ómenntaður til vinnu við húsasmíði og með mjög takmarkaða reynslu til slíkra starfa. Þegar af þeirri ástæðu hafi verið sérstök ástæða til leiðbeininga og fullnægjandi verkstjórnar.

Á því sé byggt að GV Gröfur ehf. beri skaðabótaábyrgð vegna þessarar vanrækslu, þ.á m. vegna mistaka starfsmanna, ófullnægjandi vinnuaðstæðna og skorts á eftirliti, verkstjórn og leiðbeiningum, samkvæmt reglum skaðabótaréttarins þ.á m reglum um vinnuveitendaábyrgð.

Þá beri sérstaklega að líta til þess að vinnuveitandi hans hafi hvorki tilkynnt slysið til lögreglu né Vinnueftirlits ríkisins, þrátt fyrir að fyrirtækinu sé það skylt að lögum. Slysið hafi fyrst verið tilkynnt, ári eftir að það átti sér stað, af stefnanda sjálfum þegar honum var ljóst að félagið hafði vanrækt skyldu sína, sbr. 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustað. Sinnuleysi vinnuveitanda stefnanda gagnvart tilkynningaskyldu sinni hafi komið í veg fyrir að Vinnueftirlit ríkisins eða lögregla kannaði tildrög og orsakir slyssins en það hafi verið með öllu ómögulegt þegar tilkynningin barst löngu síðar. Fyrir liggi að reglur um tilkynningu hafi verið þverbrotnar en í samræmi við dómafordæmi beri stefndi halla af skorti á sönnun um málsatvik sem telja verði að leiða hefði mátt í ljós við rannsókn Vinnueftirlits ríkisins eða lögreglu. Í þessu sambandi beri til þess að líta að Vinnueftirlit ríkisins sé ætlað að rannsaka orsakir slyss, sbr. 81. gr. laga nr. 46/1980, með síðari breytingum. Þar sem engin tilkynning hafi borist stofnuninni, þrátt fyrir lagaskyldu, hafi engin slík rannsókn farið fram.

Slys það sem stefnandi varð fyrir hafi haft áhrif á heilsu hans, eins og að ofan greinir. Áverkar þessir hafi haft víðtæk áhrif á líkamlegt ástand hans og getu til að starfa og sinna áhugamálum sínum.

Þar sem vinnuveitandi stefnanda, GV Gröfur hf., hafði á slysdeginum gilda ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., hafi kröfubréf verið sent félaginu sem byggir á niðurstöðu ofangreindrar matsgerðar. Þar sem stefndi hafi hafnað greiðslu bóta úr umræddri tryggingu, vegna afleiðinga slyssins, sé málshöfðun þessi nauðsynleg. Aðild stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., ráðist af 44. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004.

Dómkrafa stefnanda sundurliðast þannig:

1. Bætur skv. 2. gr. skbl. kr. 430.717.-

2. Bætur skv. 3. gr. skbl. kr. 299.250.-

225 x 1.330

3. Bætur skv. 4. gr. skbl. kr. 1.138.950.-

15% af 7.593.000.-

4. Bætur skv. 5.-7. gr. skbl. kr. 6.364.785.-

2.607.060 (217.255 x 12) x 1,07 = 2.789.554

2.789.554 x 15,211 x 15%

5. Til frádráttar koma bætur greiddar stefnanda 7.1.2009 úr

slysatryggingu launþega.................................. kr. 1.038.495.-

Samtals kr. 7.195.207.-

Kröfugerð stefnanda miðist við matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. um afleiðingar slyssins, sem taki mið af skaðabótalögum nr. 50/1993, eins og þau voru á slysdeginum.

Krafist sé bóta vegna tímabundins atvinnutjóns á grundvelli 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í matsgerð komi fram að tímabil óvinnufærni nemi 212 dögum, þ.e. frá 1. febrúar 2007 til 15. september 2007, og miðist kröfugerð stefnanda við það. Við útreikning kröfu vegna tímabundins atvinnutjóns beri til þess að líta að stefnandi hóf vinnu hjá fyrirtækinu nokkrum vikum fyrir slysið. Í janúar 2007 fékk stefnandi greiddar samtals kr. 88.588 í laun fyrir 88 klukkustunda vinnu og 25 tíma yfirvinnu. Að teknu tilliti til fullrar vinnuviku (160 klst.) séu laun hans kr. 850 x 160 = 136.000. Meðaltal yfirvinnu nemi u.þ.b. 2 tímum á dag = 40 tímar á mánuði x 1.530 = 61.200. Samtals mánaðarlaun hans námu því kr. 197.200 að viðbættu orlofi 10,17 eða kr. 217.255 sem sé grundvöllur kröfu stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns. Samkvæmt fyrirliggjandi mati hafi stefnandi verið óvinnufær frá 1. febrúar til 15. september 2007 eða í 7 ½ mánuð. Tekjur hans samkvæmt framangreindu hefðu verið kr. 1.629.412 á þessu tímabili ef ekki hefði komið til slyssins. Stefnandi hafi á sama tíma fengið greiddar kr. 1.198.695 frá vinnuveitanda sínum og þriðja aðila sem komi til frádráttar. Óbætt tjón stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns nemi samkvæmt framangreindu kr. 430.717.

Krafa stefnanda um þjáningabætur sé byggð á 3. gr. skbl. Þjáningabætur honum til handa séu reiknaðar með hliðsjón af áðurgreindu mati S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. og R-kk-ef J-kk-ef læknis. Samkvæmt því reiknist þjáningabætur 212 daga. Fyrir hvern dag sem stefnandi hafi verið veikur í skilningi ákvæðisins án rúmlegu reiknist kr. 1.330,- eftir að fjárhæðir í 3. gr. skbl. hafi verið uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í nóvember 2008, sbr. 15. gr. laganna.

Krafa stefnanda um miskabætur byggir á 4. gr. skaðabótalaganna og áðurgreindu mati um 15% varanlegan miska. Fjárhæð bótanna tekur mið af grunfjárhæðinni kr. 4.000.000,- uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í nóvember 2008, sbr. 15. gr. skbl.

Krafa um bætur vegna varanlegrar örorku taki einnig mið af framangreindri matsgerð og 5. – 7. gr. skbl. Matsmenn hafi litið til þess að ekkert bendi til annars en að stefnandi hefði haft fulla atvinnuþátttöku út starfsævina og að líklegt sé að hann hefði starfað áfram við ýmis verkamannastörf líkt og hann hafði gert í mörg ár áður en hann lenti í slysinu. Matsmenn telja ljóst að afleiðingar slyssins hafi haft áhrif á starfsgetu stefnanda og þrengi starfsval hans. Telja þeir líklegt að stefnandi muni í framtíðinni starfa við almenn störf sem krefjist ekki menntunar en telja þó að afleiðingar slyssins skerði álagsgetu og úthaldsþol hans til líkamlega krefjandi starfa. Telja þeir varanlega örorku hæfilega metna 15% og miðist kröfugerð stefnanda við þá niðurstöðu.

Við ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku sé ekki mögulegt að taka mið af tekjum stefnanda þremur árum fyrir slysið, sbr. 1. mgr. 7. gr. skbl. enda hafi orðið breytingar á starfshögum hans skömmu fyrir slysið þegar hann flutti úr fámennri byggð, þar sem atvinnuástandið var slæmt, og til Akureyrar. Verði því að meta árslaun hans sérstaklega með vísan til 2. mgr. 7. gr. skbl. Við útreikning launa þykir nærtækast að notast við sama útreikning og hér að framan vegna tímabundins atvinnutjóns þannig að notast sé við tímagjald og það fært upp í fulla vinnuviku og tekið tillit til meðaltals yfirvinnu. Að teknu tilliti til framangreinds séu mánaðarlaun kr. 217.255.- eða kr. 2.607.060,- í árslaun. Við þá fjárhæð bætist 7% framlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð, samtals kr. 2.789.554.

Framangreind tekjuviðmiðun fái enn fremur stoð í meðaltekjum verkamanna en á því sé byggt að sú tekjuviðmiðun verði höfð til hliðsjónar vegna starfa stefnanda á slysdeginum og fyrir slysið. Samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands voru meðaltekjur verkamanna árið 2006 kr. 193.000 á mánuði eða 2.316.000 krónur á ári. Að teknu tilliti til breytinga á launavísitölu á miðju ári 2006 (295,4 stig) fram til stöðugleikatímamarks þann 15. september 2007 (323,1 stig) voru árslaun kr. 2.533.174 (2.316.000 /295,4 x 323.1) að viðbættu 7% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð eða samtals kr. 2.710.496. Gefi þessi tekjuviðmiðun nánast sömu niðurstöðu og fyrrnefnda tekjuviðmiðunin sem byggir á rauntekjum stefnanda.

Í kröfugerð hafi verið tekið tillit til greiðslu stefnda til handa stefnanda þann 7. janúar 2009 að fjárhæð kr. 1.038.495 úr slysatryggingu launþega.

Krafist sé 4,5% vaxta skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og dráttarvaxta skv. 1. mgr. 16. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá því að mánuður var liðinn frá því að krafan var fyrst sett fram með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda dags. 13. nóvember 2008.

Kröfur stefnanda styðjist við skaðabótalög nr. 50/1993, með síðari breytingum og almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur, þ.á m. reglur um vinnuveitendaábyrgð. Einnig vísar stefnandi, kröfum sínum til stuðnings, til laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980 og reglna sem á þeim lögum byggja.

Um vaxtakröfuna vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skbl. nr. 50/1993 og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi byggi bótakröfu sína gagnvart stefnda á saknæmri háttsemi starfsmanna stefnda og að því er virðist á eftirtöldum atriðum: Að rangur búnaður hafi verið notaður við verkið og öryggi ekki tryggt, stefndi hafi látið viðgangast að röng tæki væru notuð og að stefndi hafi vanrækt leiðbeiningar- og eftirlitsskyldu sína.

Af hálfu stefnda er öllum kröfum og málsástæðum stefnanda mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Í fyrsta lagi liggi ekkert fyrir í málinu sem styðji fullyrðingar stefnanda um ábyrgð stefnda á óhappi því sem málið sé sprottið af. Um skaðabótaábyrgð á slysinu fari eftir sakarreglunni og hvíli sönnunarbyrðin óskipt á stefnanda um meinta sök stefnda og orsakatengsl. Sé ósannað að stefndi, eða starfsmaður á hans vegum, eigi nokkra sök á slysi stefnanda, sem alfarið megi rekja til gáleysis hans sjálfs eða óhappatilviljunar.

Engin sérstök hætta hafi fylgt starfanum sem sé einfalt og endurtekið reglulega á vinnustaðnum, m.a. af stefnanda. Framkvæmdin hafi verið eins um nokkurt skeið og ekki hlotist slys af áður eða menn talið sig í sérstakri hættu við starfann. Í svari forsvarsmanns GV Grafna ehf. til stefnda 17. apríl 2008 komi jafnframt fram að ekkert hafi verið athugunarvert við verkstjórn eða aðbúnað við verkið. Starf stefnanda umrætt sinn hafi verið einfalt og falist í því að aðstoða annan mann við að koma plötum fyrir í hurðargati. Slík störf séu í engu hættulegri eða erfiðari en gengur og gerist með almenn störf sem jafnaldrar stefnanda hafi stundað til sjós og lands í gegnum tíðina.

Í öðru lagi sé því mótmælt að rangur búnaður hafi verið notaður við verkið, enda í engu rökstutt í hverju slíkt brot hafi falist, t.d. brot á lögum eða reglugerðum, í stefnu.

Í þriðja lagi vísar stefndi til þess að enginn sönnun eða vísbending sé komin fram um það að samstarfsmaður stefnanda hafi misst umrædda plötu eða á nokkurn hátt átt þátt í því að stefnandi féll/datt/stökk úr stiganum. Stiginn hafi ekki fallið eða runnið, eins og haldið sé fram í stefnu.

Í fjórða lagi sé því mótmælt að starfssvið stefnanda hafi ekki verið almenn verkamannastörf, heldur sérhæfð lagnavinna, eins og segir í stefnu. Til þess hafði stefnandi hvort sem er enga menntun eða áþreifanlega reynslu.

Í fimmta lagi sé því hafnað að starfsmenn eða verkstjóri stefnda hafi ekki sinnt leiðbeiningar- eða eftirlitsskyldu sinni við verkið. Ekkert sé athugavert við verklagið eitt og sér og því hafnað að stefndi hafi brotið nokkur lög eða verklagsreglur við framkvæmd starfans. Liggi ákvörðunartaka um framkvæmd þessa verks hjá þeim starfsmanni sem hafi farið upp í stigann (þ.á m. stefnanda), enda ekki um að ræða flókið verk. Komi þannig hvorki ungur aldur eða meint reynsluleysi stefnanda í veg fyrir almenna og eðlilega aðgæslu við verkið. Ekkert liggi fyrir í málinu um að annað starfsfólk eða verkstjóri hefði getað gripið til einhverra ráðstafana til þess að koma í veg fyrir óhappið og verði að árétta að stefnandi hafi átt að gera sér fullkomna grein fyrir hvort og þá hvernig sú hætta skapaðist sem lýst sé í stefnu, hafi hún verið til staðar.

Sé óhappið því alfarið að kenna skorti á aðgæslu af hálfu stefnanda og/eða óhappatilviljun. Leggja verði áherslu á að ekki sé hægt að leggja lýsingar stefnanda sjálfs til grundvallar, án þess að hafa í huga að stefnandi hafi persónulega mikla hagsmuni af því að óhappið verði rakið til sakar annars manns en hans sjálfs.

Verði ekki á sýknukröfu fallist sé varakrafa stefnda byggð á því að dómkröfur beri að lækka og skipta beri sök í málinu og leggja meginhluta sakar á slysinu á stefnanda sjálfan. Um eigin sök stefnanda vísist til þess, sem reifað sé um það atriði hér að framan og þess að stefnandi hafi sjálfur ákveðið að fara upp í stigann og ekki gætt betur að sér uppi í stiganum en svo, að missa þar jafnvægið og detta niður á gólf. Geti því aldrei komið til þess að stefndi beri bótaábyrgð á slysi stefnanda, nema að litlum hluta, hvað sem öðru líði.

Telji dómurinn að leggja eigi til grundvallar að stefndi beri að einhverju leyti ábyrgð á óhappi stefnanda, vill stefndi taka eftirfarandi fram um fjárhæð stefnukröfu.

Á það sé bent að lækka beri stefnukröfur verulega þar sem útreikningar í stefnu byggi á röngum forsendum.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu bóta á grundvelli matsgerðar í málinu og 3., 4. og 5. - 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Stefndi gerir ekki athugasemdir við útreikning þjáningarbóta eða miskabóta. Stefndi áskilur sér þó að lækka miskabótakröfu, leiði ný gögn í ljós að miski sé ofmetinn.

Stefndi hafnar hins vegar alfarið útreikningi stefnanda á varanlegri örorku í aðalkröfu. Í stefnu komi fram að krafan sé miðuð við hlutatekjur stefnanda í janúar 2007 og síðan sé beitt sérdeilis furðulegri aðferðafræði við að reikna út mánaðarlaun stefnanda ásamt áætlaðri yfirvinnu og sú fjárhæð margfölduð með 12 til þess að finna árslaunaviðmiðið.

Meginregla 5. - 7. gr. skaðabótalaga mælir fyrir um að meta skuli hlutlægt stöðu tjónþola á þeim degi sem tjónsatvik á sér stað og sé meginreglan í 1. mgr. 7. gr. skbl. miðuð við tekjur tjónþola 3 ár fyrir atvikið.

Furðuleg sé sú túlkun stefnanda að hægt sé að velja hluta úr einum mánuði og halda því fram að sá hluti eigi að vera viðmið um fjárhagslega örorku stefnanda til frambúðar. Fyrir því sé engin lagastoð og hafnar stefndi túlkun stefnanda á umræddum lagagreinum. Undantekningu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga beri að skýra þröngt og sé við það miðað að staða tjónþola á tjónsdegi sé óvenjuleg eða breytingar hafi orðið á högum tjónþola. Þannig metið hafi á engan hátt verið sýnt fram á það að staða stefnanda hafi á tjónsdegi verið óvenjuleg eða tekjur hans þannig að óréttmætt væri að miða við tekjusögu hans. Ef túlkun stefnanda væri lögð til grundvallar, mætti ætla að nær allir sem starfa sem ófaglærðir myndu hafa eða teljast hafa óvenjulegar tekjur.

Samkvæmt skattframtölum stefnanda fyrir árin 2004-06, sem séu viðmiðunarár tekjusögu hans, hafði stefnandi alls í tekjur þessi ár kr. 2.647.728 (920.172+564.830+1.403.310), eða 882.576 kr. á ári. Sé bætt við 7% í lífeyrissjóð verða árslaunin kr. 944.356. Örorka stefnanda verði því alls kr. 2.154.69 (944.356*15.211*0,15). Verði því að lækka kröfu stefnanda í samræmi við það.

Þá hafnar stefndi einnig því að vangreiddar séu bætur til stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns. Af skattframtali stefnanda sjáist greinilega að stefnandi hafi fengið greiddar alls kr. 618.740 frá vinnuveitanda og auk þess kr. 1.038.495 frá stefnda, alls kr. 1.657.235, sem sé hærra en stefnukrafa málsins.

Auk þess hafi stefnandi fengið samanlagt kr. 504.606 frá Tryggingastofnun (væntanlega dagpeningar) og Einingu-Iðju í sjúkradagpeninga.

Stefndi vísar einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, almennra reglna skaðabótaréttar um saknæmi, orsakasamhengi, sönnunarbyrði, gáleysi og eigin sök tjónþola.

Kröfu um dráttarvexti sé andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, enda liggi ekki fyrir um endanlegt tjón stefnanda fyrr en að dómi gengnum.

Krafa stefnda um málskostnað sé reist á 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr., báðar greinar í lögum nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt á málskostnað sé vísað til laga nr. 50/1988.

Niðurstaða

Stefnandi hafði verið starfsmaður hjá fyrirtækinu GV Gröfum ehf. í skamman tíma þegar slysið varð. Hafði hann einu sinni áður unnið við að loka hurðargatinu í nýbyggingu fyrirtækisins með DOKA plötum ásamt öðrum starfsmanni. Plötur þessar eru um það bil 4 metra langar, 50 cm breiðar og 16 – 20 mm á þykkt. Samkvæmt gögnum máls var verkið framkvæmt þannig að plötunum var raðað hverri ofan á aðra neðan frá eins hátt upp og hægt var frá gólfi og þær festar með skrúfum. Til að koma efstu plötunum fyrir þurfti að nota stiga. Notaðir voru tveir lausir álstigar sem var stillt upp við vegginn sitt hvorum megin við opið. Hvor starfsmaður hélt um sinn enda plötunnar með báðum höndum og saman fikruðu þeir sig upp stigana til að koma plötunni fyrir. Stefnandi lýsti tildrögum slyssins þannig fyrir dómi að þeir hafi fikrað sig upp stigana, með plötuna á milli sín, samstíga þrep eftir þrep. Í um það bil tveggja metra hæð hafi komið slinkur á plötuna og stiginn byrjað að riða og kvaðst stefnandi hafa verið við það að detta og því stokkið úr stiganum. Stefnandi kom illa niður á hægri fæti og hlaut brot í ökkla, eins og gerð er grein fyrir í framlögðum læknisvottorðum.

Slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins í samræmi við ákvæði 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og fór því ekki fram rannsókn af hálfu þess um orsakir slyssins, sbr. 81. gr. sömu laga.

Fyrir liggur að undirstaðan sem stigarnir stóðu á var malar- eða moldargólf og heldur stefnandi því fram að þegar stiginn fór að riða hafi hann stungist niður öðrum megin og staðið á öðrum fæti þegar stefnandi hoppaði úr honum. Eins og aðstæður voru og framkvæmd verksins var háttað, samkvæmt gögnum máls, þegar stefnandi slasaðist, verður að telja að vinnu hafi ekki verið hagað þannig að fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar hafi verið gætt, sbr. ákvæði 13. og 37. gr. laga nr. 46/1980. Allan vafa í þessu efni ber að túlka vinnuveitanda stefnanda í óhag, sem vanrækti að tilkynna Vinnueftirliti ríkisins um slysið, eins og fyrr greinir. Verður því fallist á að GV Gröfur ehf. beri sem vinnuveitandi skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda vegna slyssins. Telja verður að orsakir slyssins sé fyrst og fremst að rekja til aðbúnaðar á vinnustað við framkvæmd verksins, sem vinnuveitandi stefnanda bar ábyrgð á. Ósannað er að stefnandi, sem vann verkið samkvæmt fyrirmælum, hafi sýnt af sér óaðgætni, sem leiða eigi til sakarskiptingar. Telst vinnuveitandi stefnanda, GV Gröfur ehf., því bera óskipta bótaábyrgð vegna slyss stefnanda.

Fyrir liggur að vinnuveitandi stefnanda, GV Gröfur ehf., hafði á slysdegi gilda ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Málshöfðun er því réttilega beint að stefnda með vísan til 44. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004.

Kröfugerð stefnanda tekur mið af matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., dags. 7. nóvember 2008, um afleiðingar slyssins á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993. Samkvæmt því mati hlaut stefnandi 15% varanlegan miska og 15% varanlega örorku. Stefndi gerir ekki athugasemdir við útreikning þjáningarbóta samkvæmt kröfulið 2 að fjárhæð kr. 299.250 og útreikning miskabóta samkvæmt kröfulið 3 að fjárhæð kr. 1.138.950. Stefndi telur hins vegar að við útreikning á varanlegri örorku stefnanda skuli taka mið af meðalvinnutekjum stefnanda næstu þrjú árin fyrir slysið samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga en árslaunin skuli ekki meta á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, eins og stefnandi gerir. Fallist er á með stefnanda að tekjur hans síðustu þrjú árin fyrir slysið geti ekki talist rétt viðmiðun við ákvörðun bóta honum til handa vegna varanlegrar örorku, eins og högum hans var þá háttað. Ber því að meta honum árslaun sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Ekki verður þó fallist á þann útreikning sem stefnandi beitir í kröfugerð sinni, en rétt þykir að taka mið af meðaltekjum verkamanna í samræmi við þann útreikning sem fram kemur í stefnu og ekki hefur sætt tölulegum andmælum. Samkvæmt því er miðað við árslaun kr. 2.710.496 og verða bætur vegna varanlegrar örorku því kr. 6.184.403 ( 2.710.496 x 15.211 x 0.15). Stefndi hefur mótmælt kröfu stefnanda um bætur vegna tímabundins atvinnutjóns, þar sem hann hafi fengið greiðslur sem nemi hærri fjárhæð en því tjóni nemur. Stefnandi telur að tekjur hans fyrir tímabilið, sem hann var óvinnufær vegna slyssins, frá 1. febrúar 2007 til 15. september 2007, hefðu numið kr. 1.629.412. Fyrir liggur samkvæmt gögnum máls að stefnandi fékk á sama tíma greiðslur frá vinnuveitanda og öðrum að fjárhæð kr. 1.198.695, sem koma skulu til frádráttar skaðabótum samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1993. Verður því einnig fallist á kröfu stefnanda um bætur vegna tímabundins atvinnutjóns samkvæmt kröfulið 1 að fjárhæð kr. 430.717.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda í bætur kr. 8.053.320 (299.250 + 1.138.950 + 6.184.403 + 430.717) en til frádráttar koma bætur sem greiddar voru stefnanda úr slysatryggingu launþega 7. janúar 2009 að fjárhæð kr. 1.038.495, eins og fram kemur í sundurliðun kröfugerðar. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda kr. 7.014.825 með vöxtum eins og krafist er og nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum málsins ber að dæma stefnda til að greiða málskostnað sem ákveðst kr. 535.350 og rennur í ríkissjóð. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns stefnanda, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 535.350 kr. með virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, B-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, kr. 7.014.825.-, með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 1.868.917.- frá 1. febrúar 2007 til 15. september 2007, en þá af kr. 8.053.320.- frá þeim degi til 13. desember 2008, en þá með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til 7. janúar 2009, en þá af kr. 7.014.825.- frá þeim degi til greiðsludags og kr. 535.350 í málskostnað, sem rennur í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns stefnanda, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 535.350 kr. með virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

E-kk-nf Ó-kk-nf