E-1241/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 17. nóvember sl., var höfðað með stefnu birtri 29. apríl sl. Stefnandi er K-kk-nf G-kk-nf, kt. 000000-0000, Smárahvammi 5, Hafnarfirði, en stefndi er Gler og brautir ehf., kt. 000000-0000, Dalshrauni 10, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru:

Að stefnda verði gert að greiða stefnanda 365.170 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2009 til greiðsludags skv. III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Einnig er krafist virðisaukaskatts af málskostnaði þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur.

Dómkröfur stefnda:

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Til vara krefst stefndi þess að hann verði ekki dæmdur til að greiða hærri fjárhæð en 120.484 krónur með dráttarvöxtum frá dómsuppsögu. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar stefnda að skaðlausu.

Málsatvik.

Ekki er ágreiningur um að stefnandi hafi verið ráðinn til starfa hjá stefnda í maí 2007. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur milli aðila. Stefnanda var síðan sagt upp störfum í október 2008 með þriggja mánaða uppsagnarfresti en stefnandi vann uppsagnarfrestinn til loka janúar 2009. Föst mánaðarlaun stefnanda voru í upphafi 400.000 krónur en þann 1. mars 2008 hækkuðu föst mánaðarlaun upp í 420.000 krónur. Á launaseðlum frá júní 2007 til febrúar 2008 kemur fram að orlofstímar séu reiknaðir 10,17% sem gerði 20,34 einingar mánaðarlega. Á launaseðlum frá mars 2008 til starfsloka kemur fram að orlofstímar eru reiknaðir 10,17% sem gera 21,36 einingar mánaðarlega. Stefnanda var ekki greitt áunnið orlof mánaðarlega. Þá liggur fyrir að stefnandi hélt sjálfur utan um töku orlofs og gerði stefndi ekki athugasemdir við það. Stefnandi kvaðst, vegna mikilla verkefna hjá stefnda, aðeins hafa getað tekið orlof í tvær vikur sumarið 2008 og tvær vikur eftir lok sumarleyfistíma það ár eða eina viku í nóvember og aðra í desember 2008. Á launaseðli fyrir febrúar 2009 kemur fram að stefndi fékk greitt orlof, 0,75 einingar eða 315.000 krónur af 420.000 krónum. Þann 13. mars 2009 sendi fagfélag stefnanda stefnda bréf þar sem krafist var uppgjörs á orlofi auk áunninnar orlofs- og desemberuppbótar. Var þeirri kröfu mótmælt af hálfu stefnda. Með bréfi dagsettu 19. maí 2009 krafði fagfélag stefnanda stefnda enn um uppgjör sem stefndi hafnaði. Þann 24. júní 2009 var stefnda sent innheimtubréf frá lögmanni stefnanda. Stefnandi kveðst hafa átt að fá 11,59% orlof á laun sín fyrir tímabilið maí 2007 til loka þess orlofsárs eða til og með apríl 2008 en 12,07% orlof frá og með maí 2008 til loka uppsagnarfrests stefnanda.

Dómkrafa stefnanda er byggð á útreikningum fagfélagsins og sundurliðast þannig:

Orlof fyrir maí 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir júní 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir júlí 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir ágúst 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir september 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir október 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir nóvember 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir desember 2007, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir janúar 2008, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir febrúar 2008, 11,59% af 400.000,- kr. 46.360,-

Orlof fyrir mars 2008, 11,59% af 440.000,- kr. 50.996,-

Orlof fyrir apríl 2008, 11,59% af 420.000,- kr. 48.678,-

Orlof fyrir maí 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir júní 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir júlí 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir ágúst 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir september 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir október 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir nóvember 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir desember 2008, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Orlof fyrir janúar 2009, 12,07% af 420.000,- kr. 50.694,-

Ógreidd orlofsuppbót 2009 kr. 1.300,-

Áunnin orlofsuppbót við starfslok 38 vikur á 560,0 kr. 21.280,-

Áunnin desemberuppbót við starfslok 8 vikur á 1013, kr. 8.104,-

Samtals kr. 1.050.204,-

Úttekið orlof í 20 daga á árinu 2008 kr. - 368.000,-

Greitt orlof 6. mars 2009 kr. - 315.000,-

Samtals ógreitt kr. 367.204,-

Við aðalmeðferð málsins leiðrétti stefnandi stefnufjárhæðina þannig að krafist er greiðslu á 365.170 krónum ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2009 til greiðsludags skv. III. kafla vaxtalaga nr. Skýrist sú breyting á því að stefnandi fékk greiddar 2.034 krónur í orlof þann 30. júní 2008 og beri að draga þá fjárhæð frá.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir kröfur sínar á ráðningarsamningi aðila og rétti stefnanda til endurgjalds fyrir vinnu sína í þágu stefnda. Þá byggir stefnandi kröfu sína einnig á meginreglu samningaréttar um skyldu til efnda gerðra samninga. Ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda, þrátt fyrir skyldu stefnda til þess samkvæmt grein 1.11 í kjarasamningi Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins og beri því að túlka allan vafa um inntak ráðningarsamningsins stefnanda í hag. Stefnandi, sem sé trésmiður, hafi verið ráðinn til starfa sem slíkur hjá stefnda. Þegar stefnandi hóf störf hjá stefnda hafði hann starfað lengur en 5 ár í iðn sinni. Samkvæmt gr. 4.3.2.1 í kjarasamningi skuli lágmarksorlof byggingamanna sem starfað hafi lengur en 5 ár í grein sinni vera 12,07% en þrátt fyrir það hafi stefnanda aðeins verið reiknað 10,17% orlof á laun allan starfstíma hans hjá stefnda. Krafa stéttarfélagsins um 11,59% orlof út orlofsárið sem hafi lokið þann 30. apríl 2008 miðist við ákvæði fyrri kjarasamnings um 11,59% orlof eftir 5 ár í iðngrein. Í samræmi við þetta sé gerð krafa um leiðréttingu orlofsgreiðslna á starfstíma hans. Stefnandi hafi aðeins tekið orlof í tvær vikur sumarið 2008 og tvær vikur eftir lok sumarleyfistíma það ár eða eina viku í nóvember og aðra í desember 2008. Samkvæmt gr. 4.3.2.4 í kjarasamningi beri að veita starfsmanni a.m.k. 20 virka daga í orlof á tímabilinu frá 2. maí til 25. september. Orlof umfram það megi veita utan þess tímabils og ákvarðist þá með a.m.k. mánaðar fyrirvara. Stefnandi hafi fengið samtals 20 daga í orlof árið 2008 og hafi fengið laun á þeim tíma. Stefnandi hafi því fengið sem nemi 368.000 krónum í orlofsgreiðslu vegna þess og sé sú fjárhæð því dregin af kröfu hans. Þá hafi stefnanda verið greitt orlof, 315.000 krónur, í mars 2009 en við útreikning kröfunnar hafi verið tekið mið af þeirri greiðslu til lækkunar heildarkröfunni. Stefnandi byggir kröfu sína um orlofsuppbót fyrir árið 2008 á ákvæði 1.1.4.2 í kjarasamningi, en samkvæmt því skyldi full orlofsuppbót sem greiða átti þann 30. maí 2008 vera 24.300 krónur. Stefnandi hafi þá starfað fullt orlofsár hjá stefnda og því unnið sér inn þennan rétt. Engu að síður hafi honum aðeins verið greiddar 23.000 krónur. Samkvæmt fyrrgreindu kjarasamningsákvæði hafi borið að gera upp við stefnanda við starfslok, áunninn rétt hans til greiðslu orlofsuppbótar sem hafi verið með gjalddaga þann 1. maí 2009. Full orlofsuppbót 2009 hafi numið 25.200 krónum og fullt ár í þessu samhengi teljist 45 vikur. Stefnandi hafði starfað í 38 vikur af orlofsárinu þegar starfslok urðu og hafi því átt rétt á 38/45 af fullri orlofsuppbót eða 21.280 krónum. Krafa stefnanda um greiðslu desemberuppbótar við starfslok byggist á ákvæði 1.1.4.1 í kjarasamningi sem reiknist með sama hætti og orlofsuppbót en þá sé miðað við tímabilið frá 1. desember. Stefnandi hafði við starfslok, áunnið sér rétt til 8/45 fullrar desemberuppbótar fyrir árið 2009 sem þá var 45.600 krónur. Hafði stefnandi því öðlast rétt til kr. 8.104,- við starfslok. Kröfur stefnanda séu allar um lágmarkskjör og vísar hann í því sambandi til 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938.

Stefnandi vísar til meginreglna samningaréttar um skyldu til efnda samninga og vinnuréttar um réttar efndir ráðningarsamninga. Þá vísar hann til laga nr. 55/1980, laga nr. 30/1987 um orlof, laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur sem og laga nr. 27/1930 um greiðslu verkkaups. Kröfur um vexti og vaxtavexti styðjast við III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafa stefnanda um málskostnað styðst við 130. gr. laga nr. 91/1991 og krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun styðst við lög nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að stefnandi hafi verið ráðinn á föstum mánaðarlaunum, sem hafi verið 420.000 krónur við uppsögn stefnanda. Vinnutími stefnanda hafi verið frá klukkan 8.00 til 19.00 þrjá daga í viku, 8.00 til 17.00 tvo daga og annan hvern laugardag frá klukkan 8.00 til 16.00. Stefnandi hafi átt að vinna út uppsagnarfrestinn en viðvera hans á þeim tíma hafi verið óveruleg þar sem hann hafi verið að taka út orlofsdaga, sem hann hafi átt óunna, en ótekna. Stefnandi hafi fengið umsamin mánaðarlaun greidd út allan uppsagnarfrestinn og þar með hafi stefnandi tekið sitt orlof skv. kjarasamningi og fengið allt umsamið orlof greitt með þeim hætti. Hann eigi því ekki rétt á neinum greiðslum og hafi stefnanda í raun verið ofgreiddar 315.000 krónur í laun sem honum voru greiddar í mars 2009. Hafi þar verið komið til móts við kröfur stefnanda þar sem hann hafi haldið því fram að hann hefði ekki tekið fullt orlof. Meginreglan sé að óheimilt sé að flytja orlofsrétt milli ára og sé undantekningin að launamaður hafi vegna veikinda ekki getað fullnýtt sér orlofsrétt sinn. Þá sé útreikningur kröfu stefnanda rangur og sé kröfugerð og málatilbúnaði stefnanda mótmælt sérstaklega. Stefnandi reikni orlofsprósentu ofan á umsamin mánaðarlaun. Stefnandi hafi verið á föstum mánaðarlaunum og hafi því aðeins átt rétt til greiðslu umsaminna mánaðarlauna þegar hann hafi verið í orlofi sem stefnandi hafi fengið að fullu greidd. Þá mótmælir stefndi upphafsdegi dráttarvaxtakröfu stefnanda sérstaklega. Stefndi vísar til meginreglna samninga- og kröfuréttarins um skuldbindingargildi vinnusamninga, laga nr. 30/1987 um orlof og til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi skýrir varakröfu sína svo að stefnandi reikni með 18.400 krónum í laun á dag orlofsárið 20. maí 2007 til 30. apríl 2008 og virðist miða við 264 virka daga við útreikning það árið. Ógreiddir fjórir dagar séu 73.600 krónur. Orlofsárið 30. maí 2008 til 30. janúar 2009 séu laun stefnanda 3.780.000 krónur eða 180 virkir dagar sem komi út með 21.000 krónum á dag. Átján dagar séu ógreiddir eða 331.200 krónur. Þar af hafi stefnandi fengið greiddar 315.000 krónur og séu því eftir 16.200 krónur ógreiddar. Auk þess sé orlofsuppbót fyrir árin 2008 og 2009 auk desemberuppbótar 2009 samtals 30.684 krónur.

Forsendur og niðurstaða.

Ekki er ágreiningur í máli þessu um að stefnandi hafi verið ráðinn til starfa hjá stefnda í maí 2007 og hafi þá haft fimm ára starfsreynslu við upphaf starfstímans. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur og ber stefndi hallann af því. Þá kom fram við aðilaskýrslur fyrir dóminum að stefnandi hafi sjálfur séð um skráningu á orlofstöku sinni og gerði stefndi ekki athugasemdir við það. Hefur sá tími sem stefnandi kveðst hafa tekið í orlof á starfstímanum ekki verið véfengdur. Stefnandi var með í föst mánaðarlaun 400.000 krónur frá maí 2007 til og með mars 2008 en 420.000 krónur í mánaðarlaun eftir þann tíma. Samkvæmt launaseðlum var stefnanda reiknað 10,17% orlof af mánaðarlaunum sínum allan starfstímann. Samkvæmt kjarasamningi milli samtaka atvinnulífsins annars vegar og Samiðnar-sambands iðnfélaga f.h. aðildarfélaga í málmiðnaði, byggingariðnaði og skrúðgarðyrkju hins vegar frá 26. apríl 2004, grein 4.3.2.1. áttu þeir sem höfðu starfað lengur en fimm ár í iðn sinni að fá í heild tuttugu og sjö daga í orlof á orlofsárinu og hafa orlofsprósentu 11,59%. Þá segir í samningi milli sömu aðila sem gilti frá 1. febrúar 2008, grein 4.3.2.1., að þeir sem hafi starfað lengur en fimm ár í iðn sinni skuli frá í heild tuttugu og átta daga í orlof og hafa orlofsprósentu 12,07%. Segir í samningnum að þegar komi að greiðslu orlofsins sé upphæð orlofslaunanna fundin með því að margfalda saman orlofstímana, sem starfsmaðurinn hafi unnið sér inn, með dagvinnukaupinu sem gildi þegar viðkomandi fari í orlof sitt. Í 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof segir að ljúki ráðningarsamningi launþega og vinnuveitanda, skuli vinnuveitandi við lok ráðningartímans greiða launþeganum öll áunnin orlofslaun hans samkvæmt reglunni í 2. mgr. 7. gr. laganna. Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laganna er orlofsárið frá 1. maí til 30. apríl. Þegar stefnandi hóf störf hjá stefnda í maí 2008 var áunninn orlofsréttur hans sannanlega 11,59% af launum hans sem voru umsamin 400.000 krónur á mánuði fram til 1. mars er laun hans hækkuðu í 420.000 krónur á mánuði auk þess sem stefnandi fékk 20.000 krónur í bónus í marsmánuði 2008. Þá hækkaði orlofsprósentan 1. febrúar 2008 í 12,07%. Hins vegar er fyrst krafist 12,07% af launum stefnanda fyrr maí 2008. Fyrir dóminum gat stefndi ekki skýrt það hvers vegna stefnanda höfðu verið greiddar 315.000 krónur í orlof en hann hafði talið það vera lokauppgjör til stefnanda. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að það hafi verið umsamin lokagreiðsla, enda bera gögn málsins með sér að stefnandi reyndi ítrekað að fá lokauppgjör frá stefnanda án árangurs.

Óheimilt er að semja um lakari kjör en kjarasamningar aðila segja til um. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að áunnið orlof hafi verið innifalið í föstum mánaðarlaunum stefnanda. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda það orlof sem samið var um í samningum aðila á vinnumarkaði á hverjum tíma. Útreikningur á stefnukröfu stefnanda er í samræmi við ofangreint og verður hún því tekin til greina að frádregnum 2.034 krónur er stefnandi fékk greitt í orlof þann 30. júní 2008 og ekki er tekið tillit til í stefnufjárhæð. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda endanlega dómkröfu ásamt dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði. Með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda 376.500 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Gler og brautir ehf., kt. 000000-0000, greiði stefnanda, K-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 211169-443, 365.170 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 376.500 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 8.12. 2010.