E-1124/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 17. desember 2013, var höfðað með stefnu birtri 3. september sama ár. Stefnandi er A hf., [...] Reykjavík. Stefndu eru B og C, bæði til heimilis að [...], Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 7.500.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. apríl 2013 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega þess að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefjast stefndu sýknu af öllum kröfum stefnanda en til þrautavara að stefnukröfur verði lækkaðar verulega. Jafnframt krefjast stefndu þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað.

Í þinghaldi í málinu 19. nóvember 2013 var ekki mætt af hálfu stefndu og var málinu frestað að beiðni stefnanda til 17. desember en þá var málið dómtekið.

I.

Stefnandi kveður kröfu sína byggða á uppsafnaðri skuld félagsins D ehf., kt. 000000-0000, við stefnanda á veltureikningi nr. 0000-00-0000. Umræddur reikningur tilheyri útibúi stefnanda og sé skuldin til komin vegna yfirdráttarheimildar sem samþykkt hafi verið af hálfu stefnanda að ósk reikningseiganda. Heimild til yfirdráttar hafi fallið niður 20. apríl 2013, án þess að til framlengingar hennar kæmi og hafi því stefndu borið að greiða kröfuna á þeim degi. Skuldin hafi ekki verið greidd á gjalddaga og hafi því reikningnum verið lokað 30. apríl 2013. Heildarfjárhæð skuldar á veltureikningnum hafi þá numið 7.927.891 krónu. Stefndu hafi reglulega verið send yfirlit frá stefnanda um stöðu reikningsins á hverjum tíma en stefnandi viti ekki til þess að gerðar hafi verið athugasemdir við þau yfirlit. Stefndu hafi þann 6. október 2010 ritað undir yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð vegna yfirdráttarheimildar á framangreindum veltureikningi. Með þeirri yfirlýsingu hafi þau gengið í ábyrgð til tryggingar efndum á skuldbindingum reikningseiganda, líkt og um sé að ræða þeirra eigin skuld við stefnanda. Hámarksfjárhæð sjálfskuldarábyrgðarinnar hafi numið 7.500.000 krónum auk vaxta, dráttarvaxta og kostnaðar.

Stefnandi kveður að skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Félagið D ehf. hafi verið úrskurðað gjaldþrota og sé því ekki stefnt að svo stöddu. Fyrirséð þyki að ekkert muni fást greitt upp í almennar kröfur úr þrotabúi félagsins.

Stefnandi vísar til almennra reglna kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga en þessar reglur fái meðal annars stoð í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Kröfu um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti, styður stefnandi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað er studd við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísast til 32. gr. sömu laga.

II.

Í greinargerð sinni greina stefndu frá því að þegar þau hafi undirritað áðurnefnda yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð hafi ekki farið fram mat á greiðslugetu reikningshafa. Þar af leiðandi hafi stefndu ekki getað metið greiðslugetu hans líkt og rétt hefði verið að gera. Þá halda stefndu því fram að þau hafi ekki fengið sendar neinar tilkynningar um vanskil skuldarinnar fyrr en stefna í þessu máli hafi verið birt þeim.

Þá kemur fram í greinargerð stefndu að þau byggja frávísunarkröfu sína á því að krafa stefnanda sé vanreifuð að því leyti að ekki sé gerð grein fyrir úttektum reikningseiganda í gögnum málsins. Með vísan til þess telja stefndu að stefnandi hafi getað sett inn hvaða fjárhæð sem er inn á yfirlit um veltureikning nr. 0000-00-0000 sem krafa hans sé byggð á.

Þá byggja stefndu á því að þau hafi fengið loforð útibússtjóra stefnanda, þar sem yfirdráttarlán samkvæmt ábyrgðinni hafi verið veitt, um að ekki yrði gengið að hinni ætluðu ábyrgð þótt reikningseigandi myndi ekki reynast greiðslufær.

Með vísan til alls framangreinds telja stefndu að krafa stefnanda sé svo vanreifuð að það varði frávísun og verði henni ekki vísað frá eigi að sýkna stefndu af dómkröfum stefnanda vegna þess að þau beri ekki ábyrgð á skuldinni, hver svo sem hún sé.

Um lagarök varðandi frávísun vísa stefndu til 2. mgr. 16. gr. og e- og g-liða 1. mgr. 80. gr. og 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Til stuðnings sýknu- og lækkunarkröfu sinni vísa stefndu til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um efndir loforða og samninga. Krafa um málskostnað byggja stefndu á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Frávísunarkrafa stefndu er byggð á því að krafa stefnanda sé vanreifuð þar sem ekki sé gerð grein fyrir úttektum reikningseiganda í gögnum málsins. Þetta atriði getur ekki varðað frávísun og hafa verður í huga að gagnaframlagningu var ekki lokið þegar útivist varð af hálfu stefndu. Eru engir annmarkar á málinu sem geta leitt til þess að málinu verði vísað frá dómi.

Stefndu reisa sýknukröfu sína meðal annars á því að ekki hafi farið fram mat á greiðslugetu reikningshafa og þar af leiðandi hafi stefndu ekki getað metið greiðslugetu hans. Í greinargerð stefndu er þessi málsástæða ekki rökstudd frekar eða gerð grein fyrir lagarökum að baki henni. Samkomulag um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001 getur ekki átt við í máli þessu þar sem eigandi reiknings nr. 0000-00-0000 var einkahlutafélag, en samkvæmt heiti sínu og 3. gr. samkomulagsins um gildissvið þess á það ekki við í þeim tilvikum er einstaklingur gengur í ábyrgð fyrir skuld rekstraraðila. Stefnanda var þannig ekki skylt samkvæmt téðu samkomulagi að meta greiðslugetu reikningshafa. Þá hefur dómaframkvæmd verið á þá leið að þótt fyrir liggi að sérstakt mat á greiðslugetu hafi ekki farið fram, samkvæmt reglum samkomulagsins, hefur það ekki sjálfkrafa í för með sér ógildi ábyrgðaryfirlýsingar, heldur verður að finna slíkri ógildingu stoð í reglum samningaréttar ef leysa á ábyrgðarmann undan skyldum sínum, sbr. t.d. ákvæði 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Það sama gildir um lög nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn, en í þeim eru engar reglur sem mæla fyrir um ógildi samnings í þeim tilvikum þegar lánveitandi hefur ekki upplýst ábyrgðarmann skriflega um þá áhættu sem ábyrgð er samfara. Í máli því sem hér er til úrlausnar hafa stefndu ekki leitast við að sýna fram á að beita megi ákvæðum laga nr. 7/1936. Þá er ósönnuð sú málsástæða stefndu að útibússtjóri stefnanda hafi lofað að ekki yrði gengið að ábyrgðinni.

Með vísan til alls framangreinds, dóma Hæstaréttar t.d. í málum nr. 322/2013 og 213/2012, og 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður fallist á kröfu stefnanda, eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndu, B og C, greiði óskipt stefnanda, A hf., 7.500.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. apríl 2013 til greiðsludags.

Stefndu greiði óskipt stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf