S-157/2018

Dómur

Mál þetta er höfðað með ákæru Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum 28. júní 2018, á hendur X [...]

„fyrir umferðarlagabrot með því að hafa síðdegis laugardaginn 15. apríl 2017 ekið bifreiðinni [...] eftir Reykjanesbraut til austurs frá afleggjaranum við Voga, Vatnsleysuströnd, óhæf til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa áfengis (vínandamagn í blóði mældist 1,53 ‰) en lögregla stöðvaði akstur bifreiðarinnar á Reykjanesbraut til móts við álverið í Straumsvík í Hafnarfirði.

(Mál nr. 007201719529)

Telst þetta varða við 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga.“

Ákærða neitar sök.

Af hálfu ákæruvalds eru þær dómkröfur gerðar sem að ofan greinir.

Af hálfu ákærðu er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, óháð málsúrslitum, að meðtöldum hæfilegum málsvarnarlaunum fyrir skipaðan verjanda ákærðu að teknu tilliti til virðisaukaskatts, en til vara að sakarkostnaðurinn greiðist úr ríkissjóði að hluta.

Aðalmeðferð hófst 11. nóvember 2020 en varð þá ekki lokið og var henni fram haldið og lokið 1. desember 2020 og málið þá tekið til dóms.

Upphaflega var í máli þessu gefið út útivistarfyrirkall og málið þingfest og dómtekið 13. september 2018. Var kveðinn upp í málinu dómur þann 21. september 2018 og ákærðu gert að greiða 160.000 kr. fésekt til ríkissjóðs innan 4 vikna, en sæta ella fangelsi í 12 daga og var ákærða jafnframt svipt ökurétti og gert að greiða sakarkostnað. Dómi héraðsdóms var áfrýjað til Landsréttar og með úrskurði réttarins í máli nr. 476/2019 þann 7. febrúar 2020 var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Var héraðsdómurinn ómerktur á þeim forsendum að birting fyrirkalls og ákæru hafi ekki verið lögum samkvæm.

Var gefið út nýtt fyrirkall og það birt fyrir ákærðu 26. mars 2020 og var málið tekið fyrir þann 14. maí 2020 og kom þá ákærða fyrir dóminn og óskaði eftir fresti til að taka afstöðu til sakargifta og ráðfæra sig við lögmann. Var málið næst tekið fyrir þann 11. júní 2020, en þá kom ákærða fyrir dóminn og neitaði sök. Var ákærðu skipaður verjandi í því þinghaldi.

Aðalmeðferð málsins hófst 11. nóvember 2020, en varð þá ekki lokið og var henni fram haldið 1. desember 2020 og var málið dómtekið að henni lokinni.

Við aðalmeðferð var tekin skýrsla af ákærðu en ekki voru leidd vitni.

Fyrir uppkvaðningu var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning um aksturslag bifreiðarinnar [...] þann 15. apríl 2017. Hafði lögregla afskipti af bifreiðinni og var ákærða ökumaður hennar. Lagði áfengisþef úr bifreiðinni og var ákærða mjög ölvuð að sjá og var hún færð á lögreglustöð í Hafnarfirði. Þar var dregið úr henni blóð. Var hún vistuð í fangageymslu eftir það.

Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja og eiturefnafræðum, dags. 2. maí 2017, var 1,53 promille alkóhóls í blóðsýni ákærðu.

Ekki var tekin framburðarskýrsla af ákærðu vegna þessa.

Í rannsóknargögnum er bréf Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum, dags. 8. janúar 2018, undirritað af fulltrúa lögreglustjóra þar sem ákærðu er tilkynnt að henni sé boðið að ljúka málinu með undirritun sektargerðar og fylgir sektargerðin einnig með rannsóknargögnum og er hún einnig dagsett 8. janúar 2018, undirrituð af sama fulltrúa Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum, þar sem ákærðu er boðið að ljúka málinu með því að gangast undir greiðslu fésektar í ríkissjóð kr. 160.000 og sæta ökuréttarsviptingu í 18 mánuði ásamt greiðslu sakarkostnaðar. Er sektargerðin ekki undirrituð af ákærðu. Þá liggja fyrir 2 óundirritaðar ítrekanir til ákærðu um sektargerð þessa, dags. 12. og 14. mars 2018. Ekkert þessara skjala kveðst ákærða nokkru sinni hafa séð eða fengið sent, en að sögn sækjanda málsins voru þau send ákærðu í almennum pósti á ofangreint heimilisfang hennar.

Framburður við aðalmeðferð

Ákærða kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og kannaðist við að hafa ekið umræddri bifreið á þeim stað og tíma sem greinir í ákæru. Kvaðst ákærða ekki gera neinar athugasemdir við niðurstöðu rannsóknar á áfengisinnihaldi í blóðsýni hennar. Kannaðist við að hafa verið við akstur undir áhrifum áfengis og lýsti því að hafa verið í miklu andlegu ójafnvægi. Atvikum sé í rauninni rétt lýst í ákæru. Þegar hún hafi verið látin laus hafi hún spurt lögreglumanninn hvort hún ætti ekki að skila ökuskírteininu, en hann hafi neitað því og sagt að þetta væri bara ákveðið ferli. Ákærða lýsti því að henni hafi fundist að það ætti að kalla til verjanda, en það hafi ekki verið gert.

Aðspurð um framhald þessa kvaðst ákærða hafa áttað sig af því að hafa þarna gerst sek um ölvunarakstur. Kvað ákærða að sér hafi liðið mjög illa með þetta allt saman og farið á lögreglustöðina í Hafnarfirði, u.þ.b. í maí eða júní sama ár, til að spyrja hvað hún ætti að gera með þetta og hvort lögregla vilji ekki fá ökuskírteinið eða yfir höfuð hvernig þetta gangi fyrir sig og hvort hún eigi að mæta fyrir dóm o.s.frv. Hún hafi ekki vitað neitt um væntanlegan framgang málsins. Lögreglumaðurinn hafi flett þessu upp og sagt henni að hafa ekki áhyggjur af þessu, en þetta tæki allt sinn tíma og geti skipt mánuðum. Það yrði haft samband við hana. Hún hafi líka haft af því áhyggjur hvort hún mætti vera með barn sitt í æfingarakstri vegna þessa máls og hafi lögreglumaðurinn sagt henni að hafa engar áhyggjur af því. Þetta myndi taka einhverja mánuði og haft yrði samband við hana með bréfi eða á annan hátt. Aldrei hafi hún fengið neitt bréf eftir það út af þessu, fyrr en hún hafi fengið bréf frá Lögreglustjóranum í Vestmannaeyjum á árinu 2020 eftir að ákærða hafi sent erindi til nefndar um eftirlit með lögreglu. Hún hafi líka fengið bréf frá eftirlitsnefndinni, en önnur bréf hafi hún ekki fengið út af þessu máli.

Aðspurð um sektargerð lögreglu 8. janúar 2018 kvað ákærða að sektargerðin hafi aldrei komið til hennar. Jafnframt kannaðist ákærða ekki við að hafa fengið ítrekun sektargerðar, dags. 12. mars 2018. Þetta bréf hafi aldrei komið til hennar og hún hafi heldur ekki fengið ítrekunina 14. mars 2018. Kvaðst ákærða aldrei hafa frétt eða fengið að vita neitt um að málið væri í gangi fyrr en dómurinn frá 21. september 2018 hafi verið birtur henni á Seyðisfirði þann 19. mars 2019. Það hafi verið í fyrsta skipti sem hún hafi fengið að vita eitthvað um framgang málsins. Hún hafi orðið hissa á því að fá dóm þar sem þetta hafi verið hennar fyrsta brot, en lögreglumaðurinn hafi sagt henni að það væri sjálfsagt þar sem mikið áfengismagn hafi mælst í henni. Hafi ákærða þarna tekið sér áfrýjunarfrest.

Eftir að úrskurður Landsréttar hafi verið kveðinn upp hafi hún farið að athuga þetta og sent tölvupóst til fulltrúa Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum þann 6. mars 2020 þar sem hún hafi óskað eftir að fá að vita hvernig sektarboðið og ítrekanirnar hafi verið sent. Kvaðst líka hafa rætt símleiðis við fulltrúann, sem hafi sagt að sektargerðin hafi verið send í bréfpósti, þ.e. A pósti, en ítrekanirnar hafi bara verið prentaðar út á lögreglustöðinni til að setja inn í gögn málsins og hafi aldrei verið sendar. Hafi fulltrúinn líka sagt að eitt af þessum bréfum hafi verið sent frá einhverri sektamiðstöð og hafi því ákærða hringt þangað til að spyrjast fyrir um þetta og hafi henni þar verið sagt að þaðan hafi aldrei verið sent neitt til ákærðu og að ekkert væri um ákærðu í kerfum þar. Í framhaldi þessa, sama dag, hafi ákærða sent tölvupóst til Innheimtumiðstöðvar sekta og sakarkostnaðar hjá Sýslumanninum á Norðurlandi vestra til að fá þetta staðfest. Hafi þessum tölvupósti verið svarað með tölvupósti 9. mars 2020 og þar hafi verið upplýst að engin merki sæjust um að ákærðu hafi verið sent neitt á þessum tíma, en jafnframt að öll bréf þaðan séu send með almennum pósti.

Þá staðfesti ákærða að henni hafi aldrei verið birt ákæra í málinu þrátt fyrir að sagt hafi verið að ákæran hafi verið skilin eftir í húsinu, en það sé ekki heldur rétt. Það hafi ekkert slíkt komið í húsið og hún hafi þar af leiðandi ekki haft neina möguleika á að bregðast við þessu. Á þeim tíma sem reynt hafi verið að birta henni ákæruna hafi hún verið í fríi erlendis, en það hafi verið farið fyrir hana nokkrum sinnum í húsið til að kanna með póst og slíkt og það hafi aldrei verið neinn póstur til ákærðu frá lögreglu og ekki þessi ákæra. Þannig hafi henni ekki verið birt ákæra, hún hafi ekki fengið boð um sektargerð og hún hafi ekki fengið þær tvær ítrekanir sem rætt sé um. Það fyrsta sem hún hafi fengið um málið hafi verið 19. mars 2019 þegar henni hafi verið birtur dómur Héraðsdóms Suðurlands frá 21. september 2018. Fyrr hafi hún ekki haft vitneskju um tilvist málsins, umfram augljósa vitneskju sína um atvikið sjálft.

Aðspurð kvaðst ákærða hafa haft aðgang að lögheimili sínu að [...] á þessum tíma. Ef ákæra hefði verið skilin eftir þarna þá hefði hún fengið hana enda hafi verið fylgst með pósti fyrir hana. Sama eigi við um sektargerðina og ítrekanirnar.

Þá lýsti ákærða því að hafa þótt undarlegar dagsetningar á ítrekunum, þ.e. 12. og 14. mars 2018, enda hafi verið sagt í ítrekununum að hún ætti að mæta hjá lögreglustjóra til að undirrita sektargerðina eigi síðar en 19. febrúar 2018 sem hafi þá verið liðinn.

Þá kvaðst ákærða aldrei hafa fengið um það tilkynningu að hún væri svipt ökurétti fyrr en við birtingu dóms þann 19. mars 2019. Þá hafi hún aukinheldur skilið lögreglumanninn svo að hún mætti aka meðan á áfrýjunarfresti stæði.

Nýtt fyrirkall hafi svo verið birt henni á lögreglustöð í Hafnarfirði 26. mars 2020, en þá hafi hún verið búin að spyrjast fyrir um þetta hingað og þangað án þess að fá svör um stöðu málsins. Kvaðst ákærða þykja hún hafa tekið út refsingu sína margfalt, enda séu að verða 4 ár liðin frá atvikinu og hafi málinu verið klúðrað. Ef hún hefði fengið sektargerðina á sínum tíma þá hefði hún án vafa samþykkt hana, enda hafi hún viljað ljúka þessu og ekki haft nokkurn áhuga á að vera dregin gegnum dómskerfið fram og aftur.

Aðspurð um búsetu sína þegar dómur gekk í september 2018 kvað ákærða að þá hafi hún verið nýlega komin til landsins eftir að hafa verið víðsvegar um Evrópu um sumarið 2018. Hún hafi haft lögheimili í Vestmannaeyjum og búið þar, en dvalið sumpart annars staðar, en kvaðst ekki muna nákvæmlega dagsetningar í því sambandi. Hún hafi þó búið í Vestmannaeyjum og þar hafi búslóð hennar og allt hafurtask verið. Hún hafi t.a.m. dvalið á Akureyri við nám og í Keflavík þar sem börn hennar búi. Það sé alrangt að hún hafi verið á flótta undan lögreglu eða í einhvers konar felum.

Forsendur og niðurstaða

Í máli þessu er ákærðu gefinn að sök ölvunarakstur þann 15. apríl 2017, allt eins og nánar greinir í ákæru. Hefur ákærða játað þá háttsemi sína skýlaust og ber hún engar brigður á niðurstöðu rannsóknar á blóðsýni og áfengismagni í því. Er játning ákærðu í samræmi við gögn málsins og er með þessu hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hefur gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákærunni.

Brot ákærðu var framið 15. apríl 2017 eins og áður segir. Samkvæmt framlögðu sakavottorði ákærðu hefur hún aldrei hlotið viðurlög fyrir refsiverðan verknað eða gerst sek um slíkt. Má því ljóst vera að sú refsing sem vænta mátti gat aldrei farið fram úr fésekt, en jafnframt mátti gera ráð fyrir ökuréttarsviptingu.

Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrnist sök á 2 árum þegar ekki liggur þyngri refsing við broti en 1 árs fangelsi eða refsing sú, sem til er unnið, fer ekki fram úr sektum. Á þetta ákvæði við um háttsemi ákærðu, en eins og áður segir ljóst að sú refsing sem til var unnið færi ekki fram úr sektum.

Samkvæmt 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 rofnar fyrningarfrestur þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsóknara gegn manni sem sakborningi. Í málum, sem lögreglan má samkvæmt lögum ljúka með sátt, rofnar fyrningarfrestur þegar lögreglan sakar mann um brot og kynnir honum sáttaboð. Í 5. mgr. 82. gr. laganna kemur fram að rannsókn skv. 4. mgr. rýfur ekki fyrningarfrest ef rannsóknari hættir rannsókninni, ákærandi ákveður að höfða ekki sakamál gegn sakborningi eða ákærandi afturkallar ákæru. Stöðvist rannsókn máls um óákveðinn tíma rýfur rannsóknin heldur ekki fyrningarfrest. Stöðvist rannsókn máls af því að sakborningur hefur komið sér undan rannsókn rýfur rannsóknin fyrningarfrest, en sá tími sem rannsóknin stóð yfir telst ekki til fyrningartímans.

Rannsókn í máli ákærðu hófst strax sama dag og aksturinn átti sér stað. Þann dag var einnig send beiðni um alkóhólrannsókn á blóðsýni ákærðu. Eftir það verður ekki séð að rannsókn hafi farið fram í málinu, en niðurstaða alkóhólrannsóknar er dagsett 2. maí 2017 og var málið sent frá Lögreglustjóranum á Höfuðborgarsvæðinu til Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum 29. nóvember 2017.

Í málinu liggur fyrir sektargerð, undirrituð af fulltrúa Lögreglustjórans í Vestmannaeyjum, dags. 8. janúar 2018. Er því haldið fram af ákæruvaldinu að sektargerð þessi hafi verið send til ákærðu á lögheimili hennar, með venjulegum bréfpósti, sem og ítrekanir við sektargerðina, dagsettar 12. og 14. mars 2018. Ekkert af þessu kveðst ákærða hafa fengið og hafi þó verið fylgst fyrir hana með pósti sem borist hafi á heimilið þegar hún hafi verið fjarverandi. Gegn andmælum og framburði ákærðu er ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að póstar þessir hafi verið sendir til ákærðu. Er þannig ósannað að ákærðu hafi verið boðið að ljúka málinu með sektargerð og að hún hafi með slíkri sendingu verið sökuð um brotið.

Fyrir liggur samkvæmt úrskurði Landsréttar nr. 476/2019 í máli ákærðu að birting ákæru og fyrirkalls þann 3. september 2018 var ekki lögmæt, en aukinheldur liggur fyrir í framburði ákærðu, sem ekki hefur verið hnekkt, að hún vissi ekkert um birtinguna, ákæruna og dómsmeðferðina fyrr en henni var birtur dómurinn frá 21. september 2018, þann 19. mars 2019. Af þessum sökum verða engin réttaráhrif, sem varða rof á fyrningu, talin geta hafa myndast við birtingu fyrirkalls og ákæru þann 3. september 2018. Ekki er heldur unnt að líta svo á að fyrning hafi rofnað við birtingu hins fyrri dóms þann 19. mars 2019, enda fellur birting dóms ekki undir þau tilvik sem rakin eru í 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður það ákvæði ekki skýrt ákærðu í óhag hvað þetta varðar.

Sem fyrr segir var ákæra og fyrirkall birt ákærðu þann 26. mars 2020, en fyrningarfrestur hafði þá staðið órofinn a.m.k. frá 29. nóvember 2017, eða meira en 2 ár. Var því brot ákærðu þá fyrnt, sbr. 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt framansögðu verður ákærða sýknuð af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Samkvæmt 2. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 verður ákærðu ekki gert að greiða sakarkostnað í málinu og fellur hann á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, kr. 963.480 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, ásamt ferðakostnaði verjandans, kr. 88.904.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærða, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvalds.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, kr. 963.480 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og ferðakostnaður verjandans, kr. 88.904.

S-kk-nf G. G-kk-nf

Fyrir liggur samkvæmt úrskurði Landsréttar nr. 476/2019 í máli ákærðu að birting ákæru og fyrirkalls þann 3. september 2018 var ekki lögmæt, en aukinheldur liggur fyrir í framburði ákærðu, sem ekki hefur verið hnekkt, að hún vissi ekkert um birtinguna, ákæruna og dómsmeðferðina fyrr en henni var birtur dómurinn frá 21. september 2018, þann 19. mars 2019. Af þessum sökum verða engin réttaráhrif, sem varða rof á fyrningu, talin geta hafa myndast við birtingu fyrirkalls og ákæru þann 3. september 2018. Ekki er heldur unnt að líta svo á að fyrning hafi rofnað við birtingu hins fyrri dóms þann 19. mars 2019, enda fellur birting dóms ekki undir þau tilvik sem rakin eru í 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður það ákvæði ekki skýrt ákærðu í óhag hvað þetta varðar.

Sem fyrr segir var ákæra og fyrirkall birt ákærðu þann 26. mars 2020, en fyrningarfrestur hafði þá staðið órofinn a.m.k. frá 29. nóvember 2017, eða meira en 2 ár. Var því brot ákærðu þá fyrnt, sbr. 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt framansögðu verður ákærða sýknuð af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Samkvæmt 2. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 verður ákærðu ekki gert að greiða sakarkostnað í málinu og fellur hann á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, kr. 963.480 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, ásamt ferðakostnaði verjandans, kr. 88.904.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærða, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvalds.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, kr. 963.480 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og ferðakostnaður verjandans, kr. 88.904.

S-kk-nf G. G-kk-nf