S-280/2022

I Mál þetta, sem dómtekið var 13. maí 2022., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu með ákæru útgefinni 8. febrúar 2022 á hendur ákærða M-x-x U-x-x, kt. 000000- 0000, [...], fyrir líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 10. mars 2019, utandyra við veitingastaðinn Spot, [...] í Kópavogi, veist að A, kt. 000000- 0000, með ofbeldi og skallað hann í andlitið með þeim afleiðingum að A hlaut nefbeinabrot og sár á nefi.

Undir rekstri málsins var gefin út ný ákæra dags. 23. mars 2022 þar sem tekin var upp einkaréttarkrafa en það hafði láðst að taka hana með í upphaflegu ákærunni. Að öðru leyti var ákæran óbreytt. Samkvæmt einkaréttarkröfunni krefst brotaþoli A þess að ákærði verði dæmdur til að greiða honum skaða- og miskabætur að fjárhæð 3.915.136 krónur auk vaxta, dráttarvaxta og lögmannsþóknunar.

Verjandi ákærða gerir aðallega þá kröfu að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins og allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans samkvæmt mati dómsins. Til vara, komi til sakfellingar, er þess krafist að ákærða verði gerð sú vægasta refsing sem lög frekast heimila og hún verði þá skilorðsbundin að öllu leyti. Þá er þess krafist aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að dæmdar bætur verði verulega lægri en krafist er.

II

Málavextir:

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var óskað eftir aðstoð lögreglu að veitingastaðnum Spot í Kópavogi aðfararnótt sunnudagsins 10. mars 2019 vegna líkamsárásar. Þegar lögreglumenn komu á vettvang voru brotaþoli og ákærði þar. Brotaþoli kvaðst hafa verið að ræða við ókunnugan mann fyrir framan veitingastaðinn þegar maður, ákærði í máli þessu, hafi skallað brotaþola tvívegis í andlitið. Hann hafi reynt að verjast og skalla til baka en án árangurs. Brotaþoli var með áverka á nefi, bólginn og blóðugur. Nef hans virtist afskræmt líkt og það væri brotið. Brotaþoli var fluttur á slysa- og bráðamóttöku.

Dyraverðir á veitingastaðnum vísuðu lögreglumönnum á árásarmanninn, ákærða í máli þessu, sem var með ákomu á enni og blóð var á peysu hans. Hann var handtekinn og fluttur í fangageymslu. Í seðlaveski ákærða fannst smelluláspoki með ætluðu amfetamíni.

Við skýrslutöku hjá lögreglu daginn eftir sagði ákærði að hann hafi verið búinn að drekka nokkra drykki og farið út af skemmtistaðnum en viljað inn aftur en þá hafi ókunnugur maður komið og skallað ákærða í andlitið. Hann sagði það ekki rétt að hann hafi skallað mann tvívegis fyrir utan skemmtistaðinn heldur hafi maðurinn skallað ákærða fyrst en hann varið sig. Ákærði kvaðst ekki þekkja brotaþola.

Samkvæmt vottorði B sérfræðilæknis á slysa- og bráðadeild LSH dags. 14. apríl 2018 (á að vera 2019) kom brotaþoli þangað aðfararnótt 10. mars 2019. Skoðun leiddi í ljós greinilega áverka á nefi sem gat verið eftir högg eins og brotaþoli hafi verið skallaður í andlitið. Hann var með grunnt sár eða hrufl 2- 3 mm yfir miðri nefrótinni sem ekki þurfti að sauma. Nefið, bæði nefbroddurinn og miðsnesið, virtist aðeins sveigt yfir til hægri. Erfitt sé að meta slíkt þegar um sé að ræða bólgu. Tennur voru heilar og engir áverkar annars staðar í andliti. Klíniskur grunur var um brot á nefi og því hafi verið bókaður tími hjá HNE- læknum nokkrum dögur seinna. Greining var nefbeinabrot, S02.02 og sár á nefi, S01.2. Tveimur dögum seinna kom brotaþoli á göngudeild háls- nef og eyrnadeildar. Þá var hann enn þá nokkuð bólginn og talið of snemmt að reyna að rétta nefið. Honum var því gefinn tími nokkrum dögum seinna en hann mætti ekki í þann tíma.

Vottorð C læknis er dags. 14. nóvember 2019. Brotaþoli leitaði til C 16. maí 2019 eða rúmlega tveimur mánuðum eftir atvikið vegna óánægju með nefið. Í vottorðinu segir að brotaþoli hafi verið skallaður tvívegis í andlitið og fengið við það greinilegan áverka á nefið. Það hafi verið skakkt og loftflæði í gegnum það hafði versnað. Þá kemur fram að brotaþoli hafi leitað til læknisins í nóvember 2017 vegna skerts loftflæðis í gegnum nefið sem hann hafi talið vera vegna höggs sem hann hafi fengið á nefið í slagsmálum á tvítugsaldri. Við skoðun þá hafi verið greind skekkja á miðnesi til vinstri og fyrirferðamikil neðsta nefskel hægra megin gengt skekkjunni. Í nótu vegna þessarar heimsóknar hafi ekki verið lýst skekkju á nefbeini. Í heimsókninni 16. maí 2019 hafi brotaþoli greint frá því að nefið hafi verið enn skakkara strax eftir atvikið 10. mars 2019 en hann hafi sjálfur náð að grófrétta það. Við skoðun hafi virst hófleg skekkja á nefbeininu til hægri og líkt og við skoðun árið 2017 hafi sést kröftug miðnesskekkja til vinstri og stór neðsta nefskel hægra megin. Brotaþola hafi verið boðinn tími í miðnesréttingaraðgerð sem hann hafi þegið. Hann hafi hins vegar ekki haft áhuga á því að nefbeinið væri brotið upp og reynd lagfæring á því í leiðinni enda um tiltölulega væga nefbeins aflögun að ræða. Nefaðgerð hafi verið framkvæmd 20. júní 2019 og þá hafi auk miðnesréttingar verið gerð minnkandi aðgerð á neðstu nefskeljum. Þá segir í vottorðinu að áður en brotaþoli hafi verið skallaður hafi hann verið með aflögun á miðnesi eftir eldri áverka en nefbeinið virðist hafa brotnað og skekkst til hægri. Venjulega sé hægt að rétta skekkt nefbein með lokaðri aðgerð innan 2- 3 vikna eftir áverka, áður en beinið grær fast og best sé að bíða með það í nokkra daga eftir áverkann þegar bólgur hafi að mestu gengið yfir. Í tilfelli brotaþola hafi skekkjan verið væg og þannig hóflegt lýti. Það hafi ekki reynt á það hvort lokuð rétting myndi gagnast þar sem brotaþoli hafi ekki mætt í endurkomutíma þar sem hægt hefði verið að beita slíkri aðferð sex dögum eftir nefáverkann. Læknirinn segir síðan að hann sé á því að miðnesskekkjan hafi að mestu eða öllu leyti verið frá fyrri áverka en erfitt sé að segja til um það með vissu.

D læknir gerði álitsgerð, sem er dags. 25. nóvember 2020, vegna læknisfræðilegrar örorku brotaþola í kjölfar atviksins sem mál þetta varðar. Í álitsgerðinni kemur fram að tölvusneiðmynd hafi verið tekin af heila og andlitsbeinum brotaþola vor eða sumar 2019 sem hafi verið eðlileg. Þá kemur fram að afleiðingar líkamsárásarinnar séu fyrst og fremst eftirstöðvar nefbrots með vægri skekkju og óþægindum og aukin andleg álagseinkenni.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði, M-x-x U-x-x, kvaðst ekki muna eftir atvikinu en ef til vill hafi maður ráðist á ákærða og hann verið að verja sig. Ákærði kvaðst ekki hafa ráðist á neinn heldur hafi verið ráðist á hann. Ákærði sagði að hann væri á ljósmyndum sem eru á meðal rannsóknargagna og hann hafi verið með þá áverka sem þar sjást á andliti hans. Ákærði kvaðst vera með versnandi flogaveiki sem m. a. valdi minnisleysi.

Vitnið og brotaþolinn, A, kvaðst hafa staðið fyrir utan veitingastaðinn Spot að ræða við fólk. Þá hafi ákærði komið allt í einu og rekist utan í fólk. Vitnið hafi þá litið til hliðar en verið fyrirvaralaust skallaður í andlitið, það fengið svima og séð illa. Vitnið hafi þó séð út undan sér mann miða á andlit sitt og vitnið verið skallað aftur. Vitnið kvaðst ekki hafa snert ákærða áður en hann skallaði vitnið. Nef vitnisins hafi brotnað og blóð verið út um allt. Vitnið hafi orðið máttlaust í fótum, gripið í ákærða, togað í hann og þeir fallið í jörðina. Þá hafi dyraverðir og fleiri komið en ákærði og félagar hans hafi hlaupið inn á veitingastaðinn. Vitnið kvaðst hafa rétt nefið á sér en síðan farið á slysadeild. Nokkru eftir atvikið hafi vitnið fengið glóðarauga á bæði augu. Afleiðingar áverkans hafi verið þeir að vitnið hafi fengið höfuðverk og farið í veikindaleyfi en síðan verið sagt upp starfi um einum og hálfum mánuði eftir atvikið. Vitnið kvaðst nánast hafa verið rúmliggjandi eftir þetta og það geti m. a. ekki setið við tölvu. Vitnið kvaðst hafa farið í aðgerð á nefi þar sem reynt hafi verið að laga það. Vitnið kannaðist ekki við að hafa leitað til læknis á árinu 2017 vegna nefáverka.

Vitnið, E, skýrði svo frá að það hafi verið fyrir utan veitingastaðinn Spot og staðið þar við hlið brotaþola þegar hann hafi allt í einu verið skallaður af manni sem hafi gengið framhjá þeim. Vitnið sagði að einhver orðaskipti hafi átt sér stað á milli brotaþola og þess sem skallaði hann áður en maðurinn hafi skallað brotaþola. Vitnið kvaðst ekki vita hvers vegna maðurinn hafi skallað brotaþola. Eftir að maðurinn hafi skallað brotaþola hafi nef hans verið skakkt og blóðugt og líklega hafi hann verið nefbrotinn. Eftir að maðurinn skallaði brotaþola hafi dyraverðir komið og árásarmaðurinn farið inn á veitingastaðinn. Vitnið kvaðst ekki vita hvað maðurinn hafi skallað brotaþola oft.

Vitnið, lögreglumaður nr. F, mundi ekki eftir atvikinu en staðfesti frumskýrslu og að hafa tekið ljósmyndir af ákærða í kjölfar atviksins.

Vitnið, lögreglumaður nr. G, mundi ekki eftir að hafa tekið skýrslu af ákærða eftir atvikið en staðfesti að hafa gert það eftir að hafaséð framburðarskýrslu ákærða.

Vitnið, B læknir, sagði að brotaþoli hafi verið bólginn og nef hans sveigt til hægri þegar hann hafi leitað á bráða- og slysadeild. Læknar hafi verði sammála um að hann hafi verið nefbrotinn þegar nef hans hafi verið skoðar síðar. Venjulega sé ekki tekin röntgenmynd í tilfellum sem þessum en ef nef sé sveigt sé það brotið.

Vitnið, C læknir, sagði erfitt að meta það hvort nef væri brotið þegar það væri bólgið. Á tölvusneiðmynd í júní 2019 hafi sést greinilegt nefbrot og þá líklega eftir árásina í mars sama ár. Hins vegar sé ekki hægt að segja nákvæmlega til um það hvenær nefið hafi brotnað.

Vitnið, D læknir, sagði að nef brotaþola hafi verið skakkt til hægri en þó ekki áberandi. Hægt sé að tengja þessa skekkju við árásina samkvæmt gögnum málsins.

IV

Niðurstaða:

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði véfengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Þá gildir og sú meginregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008.

Fyrir dómi kvaðst ákærði ekki muna eftir atvikum en hjá lögreglu viðurkenndi hann að hafa skallað mann en hann hafi verið að verja sig og maðurinn hafi fyrst skallað ákærða. Ekkert er fram komið í málinu sem styður það að ákærði hafi verið skallaður áður en hann skallaði brotaþola. Ákærði var með áverka á enni eftir atvikið og hann var í kjölfar þess handtekinn og fluttur í fangageymslu.

Brotaþoli lýsti því að ákærði hafi skallað brotaþola tvívegis fyrirvaralaust í andlitið.

Vitni lýsti því að brotaþoli hafi verið skallaður fyrirvaralaust í andlitið af manni sem hafi gengið framhjá honum en vitnið þekkti hvorugan þeirra.

Með vísan til ofanritaðs þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi skallað brotaþola í umrætt sinn í andlitið sem hlaut við það áverka á nefi og þar með hefur ákærði gerst sekur um líkamsárás.

Samkvæmt læknisvottorði vegna komu brotaþola á slysa- og bráðadeild LSH eftir atvikið var klínískur grunur um brot á nefi og greiningin var nefbeinsbrot og sár á nefi. Læknirinn, sem gerði vottorðið, sagði fyrir dómi að ekki hafi verið tekin mynd af nefi brotaþola og það væri venjulega ekki gert í tilfellum sem þessum. Því hafi það ekki verið staðfest með myndatöku að brotaþoli væri nefbrotinn en ef nef er sveigt sé það brotið. Önnur gögn málsins er varða áverka brotaþola staðfesta ekki að nef hans hafi brotnað í umrætt sinn þó töluverðar líkur séu á því að svo hafi verið. Klínisk greining á nefbroti ein og sér dugar ekki til þess að hægt sé að fullyrða að nef hafi verið brotið.

Brot ákærða telst því varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en ekki 1. mgr. 218. gr. laganna eins og talið er í ákæru þar sem ákæruvaldið hefur ekki axlað sönnunarbyrði sína hvað það varðar.

Af hálfu ákærða var því haldið fram að brot hans gæti ekki varðað við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og haldið er fram í ákæru, heldur myndi brot hans, ef sannað yrði, varða við 1. mgr. 217. gr. laganna. Brot gegn þeirri grein myndi fyrnast á tveimur árum og því væri hugsanlegt brot ákærða fyrnt því það hafi liðið meiri en tvö ár frá því brotið átti sér stað og þar til ákæra var gefin út.

Samkvæmt gögnum málsins sendi lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu ákærða bréf dags. 18. júní 2020 og tilkynnti honum að rannsókn málsins hafi verið hætt en kæmu fram ný sakargögn í málinu væri hægt að taka rannsóknina upp að nýju, sbr. 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með bréfi lögreglustjóra dags. 10. júlí 2020 var ákærða tilkynnt að daginn áður hafi verið tekin skýrsla af vitni að atvikinu og þær upplýsingar, sem fram komi í þeirri skýrslu, teldust vera ný sakargögn í málinu. Í ljósi þess hafi rannsókn málsins verið tekin upp að nýju. Með bréfi lögreglustjóra dags. 6. september 2021 var brotaþola aftur tilkynnt að rannsókn málsins hafi verið hætt þar sem ekki væri grundvöllur fyrir að halda henni áfram. Brotaþoli kærði þá ákvörðun til ríkissaksóknara og með bréfi hans dags. 9. desember 2021 lagði hann fyrir lögreglustjóra að gefa út ákæru í málinu.

Eins og fram er komið var ákærða tilkynnt 10. júlí 2020 að rannsókn málsins hafi verið tekin upp að nýju og sú ákvörðun rauf fyrningu málsins. Brot ákærða var því ekki fyrnt þegar ákæra í málinu var gefin út.

Einkaréttarkrafa:

Eins og fram er komið var ekki getið um einkaréttarkröfu í upphaflegri ákæru málsins en úr því var bætt undir rekstri málsins með því að gefa út nýja ákæru í málinu og í henni var einkaréttarkrafan tekin upp. Í ljósi þessa þykir ekki ástæða til að vísa kröfunni frá dómi.

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir líkamsárás gegn brotaþola sem á því rétt á miskabótum, sbr. b.- lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með hliðsjón af áverkum brotaþola þykja þær hæfilega ákveðnar 400.000 krónur. Þá er gerð krafa um greiðslu sjúkrakostnaðar að fjárhæð 21.274 krónur og skal ákærði greiða þá fjárhæð. Brotaþoli gerir kröfu um þjáningarbætur 284.902 krónur en skilyrði eru ekki fyrir þeim kröfulið og er honum því hafnað. Loks gerir brotaþoli kröfu vegna tjóns á fatnaði að fjárhæð 108.960 krónur. Engin staðfesting liggur fyrir um það að fatnaður brotaþola hafi eyðilagst og verður þessum lið því hafnað. Samkvæmt þessu skal ákærði greiða brotaþola samtals 421.274 krónur auk vaxta eins og í dómsorði greinir. Svo virðist sem bótakrafan hafi ekki verið birt ákærða fyrr en við birtingu ákæru og verða dráttarvextir dæmdir í samræmi við það. Þá skal ákærði greiða brotaþola 400.000 krónur í málskostnað.

V.

Refsing og sakarkostnaður:

Samkvæmt sakavottorði ákærða gekkst hann undir sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar í júlí 2014 fyrir umferðarlagabrot m. a. ölvunarakstur. Í maí 2019 gekkst ákærði undir sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar fyrir umferðarlagabrot m. a. ölvunarakstur. Í júlí 2020 var ákærði dæmdur til sektargreiðslu fyrir akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi. Í ágúst 2020 var ákærði tvívegis dæmdur til sektargreiðslu fyrir sams konar brot. Í október 2020 var ákærði dæmdur í 75 daga fangelsi og sviptur ökurétti fyrir umferðarlagabrot m. a. ölvunarakstur og akstur sviptur ökurétti. Loks gekkst ákærði undir sektargreiðslu í október 2020 fyrir akstur sviptur ökurétti.

Brot ákærða, sem hann hefur nú verið sakfelldur fyrir, var framið áður en hann hlaut ofangreindar refsingar á árunum 2019 og 2020 og því er um hegningarauka að ræða, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing ákærða verður því ákveðin í samræmi við það.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þar sem brot ákærða er talið varða við aðra lagagrein en talið er í ákæru þykir rétt að honum verði gert að greiða helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda hans, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns, en helmingur þeirra skal greiðast úr ríkissjóði. Málsvarnarlaunin þykja hæfilega ákveðin samtals 627.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og því skal ákærði greiða 313.875 krónur en sama fjárhæð greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði greiði annan sakarkostnað 138.530 krónur.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið B-kk-nf E-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, M-x-x U-x-x, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 421.274 í skaðabætur auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 10. mars 2019 til 25. mars 2022 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði greiði A 400.000 krónur í málskostnað.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns, eru samtals 627.750 krónur og skal ákærði greiða 313.875 krónur en sama fjárhæð greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði annan sakarkostnað 138.530 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf