E-195/2016

Mál þetta, sem tekið var til dóms að lokinni aðalmeðferð þann 27. febrúar 2017, er höfðað með stefnu birtri 15. júní 2016.

Stefnandi er Melgras ehf., Hrauntungu 46, Kópavogi, en fyrrsvarsmaður félagsins er G-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, til heimilis á sama stað.

Stefndi er H-kk-nf R-kk-nf H-kk-nf, Lindarbraut 1b, Laugarvatni.

Dómkröfur stefnanda eru stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 350.600 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. febrúar 2016 til 2. maí 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Dómkröfur stefnda eru að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Við aðalmeðferð gáfu skýrslur framangreindur fyrirsvarsmaður stefnanda og stefndi ásamt vitnunum G-kk-nf B-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, L-kvk-nf B-kvk-nf Þ-kvk-nf, og Þ-kk-nf I-kk-nf K-kk-nf.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Málavextir

Þann 12. febrúar 2016 ók fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf I-kk-nf, bifreiðinni KG-195, af gerðinni Ford F350, sem er í eigu stefnanda, eftir sumarhúsavegi í sumarbústaðahverfinu í Útey, þar sem hann á sumarbústað. Liggur vegurinn frá þjóðvegi 364 í átt að sumarbústað við enda götunnar. Snjór var á jörðu og orðið skuggsýnt.

Ók G-kk-nf að lítilli fólksbifreið sem sat föst út í vegkanti og kvaðst ökumaður hennar hafa fest sig við að snúa við er hann hætti við að keyra veginn vegna snjóskafls sem þveraði veginn skammt frá. Að sögn stefnanda hafði ökumaðurinn óttast að komast ekki yfir skaflinn, en sú bifreið var lítil og lágt frá vegi. G-kk-nf kveðst hafa aðstoðað ökumann fólksbílsins við að losa sína bifreið svo hann gæti snúið við og haldið leiðar sinnar.

Kveður stefnandi að skaflinn hafi verið vel sýnilegur í bílljósunum, en hann hafi verið um 30 metra frá þeim stað þar sem fólksbifreiðin sat föst. Skaflinn hafi litið út eins og grannur skafrenningsskafl sem teygði sig frá skógi yfir á veginn. Hafi fyrirsvarsmaðurinn ekki talið skafl þennan geta orðið sér hindrun enda bifreiðin stór, sérútbúin og á 37“ negldum vetrardekkjum. Hafi hann því haldið áfram förinnni og ætlað að aka gegnum eða yfir skaflinn, en í stað þess hafi bifreiðin tekist á loft og skollið harkalega niður á grjótharðan „skaflinn“, en þá hafi komið í ljós að ekki var um að ræða snjóskafl heldur frosinn jarðveg sem snjóað hafði yfir þannig að hvergi sást í jarðveginn. Fyrir aftan „skaflinn“ var svo skurður þvert yfir veginn, um 30-35 cm djúpur frá vegi. Kveður stefnandi að frá efstu brún þessa uppmoksturs niður í botn á skurði hafi verið um 70 cm. Bifreiðin hafi kastast til hægri við þetta og hægra framdekk skorðast ofan í þröngum skurðinum, en jafnframt hafi mikið högg komið undir framstuðara bifreiðarinnar.

Var bifreiðin dregin burtu daginn eftir og var heildartjón á henni um 900 þúsund krónur, en af því þurfti stefnandi að greiða sjálfsábyrgð kaskótryggingar að fjárhæð kr. 350.600 kr. og er þar komin stefnufjárhæðin, en stefndi hefur ekki viljað greiða hana.

Fram hefur komið að framkvæmdir hafi staðið yfir við lagnir í sumarhúsahverfinu og þess vegna m.a. þurft að grafa umrædda rás eða skurð í umræddan veg. Hafði stefndi verkið með höndum. Kveðst stefndi hafa komið fyrir gulum borða sem þveraði veginn til að vara við framkvæmdunum og að umferð um hann væri bönnuð á meðan á framkvæmdunum stæði. Hafi stefndi sett borðann upp um miðjan desember 2015 og hafi hann verið þar uppi þar til fyrir svarsmaður stefnanda hafi keyrt borðann niður þann 12. febrúar 2016 og valdið með því tjóni á bifreiðinni með því að keyra yfir framkvæmdasvæðið. Á ljósmyndum sem fyrirsvarsmaður stefnanda tók daginn eftir má sjá slitur af gula borðanum hanga í hornstaur við veginn skammt frá þeim stað þar sem óhappið varð. Kveður stefndi að umræddar framkvæmdir á veginum hafi verið vel kunnugar stefnanda, enda hafi hann verið einn af greiðendum verksins.

Þá liggur fyrir að þann 12. desember 2015 var ákveðið að fresta frekari framkvæmdum við verkið vegna vetraraðstæðna. Liggur fyrir að í bréfi K-kk-ef B-kk-ef fyrirsvarsmanns verkkaupans Hitaveitufélags Úteyjar, til stefnda daginn eftir var áskilið að mokað yrði yfir vegþveranir þannig að akfært yrði um hverfið, en stefndi kveður hafa verið munnlegt samkomulag um að ekki yrði mokað yfir eða ofan í þessa tilteknu þverun.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína um greiðslu bóta á sakarreglu skaðabótaréttarins, enda hafi stefndi eða starfsmenn hans með saknæmum og ólögmætum hætti valdið stefnanda því tjóni sem hann hafi orðið fyrir er bifreiðin KG-195 hafi skemmst.

Kveður stefnandi að hin saknæma og ólögmæta háttsemi sé fólgin í því að merkingar svæðisins hafi með öllu verið ófullnægjandi. Við mat á saknæmi og ólögmæti beri að líta til gildandi reglna á þessu sviði sem stefnanda hafi hlotið að vera kunnugt um eða mátt að minnsta kosti vera það. Áréttar stefnandi að stefndi sé sérfræðingur á því sviði sem um sé að ræða. Skortur á merkingum með hliðsjón af gildandi réttarreglum og því sem almennt verði talið forsvaranlegur frágangur, hafi orðið þess valdandi að þrátt fyrir fulla varkárni ökumannsins G-kk-ef I-kk-ef hafi bifreið stefnanda lent í umræddum með þeim afleiðingum að tjón hafi af hlotist.

Kveður stefnandi að vegna hvers kyns framkvæmda sem unnar eru á vegum gildi sérstakar reglur um merkingar og aðvaranir. Vísar stefnandi til reglugerðar um umferðarmerki og notkun þeirra nr. 289/1995 og reglugerðar um merkingu og aðrar öryggisráðstafanir vegna framkvæmda á og við veg nr. 492/2009. Við mat á háttsemi stefnda eða aðgerðarleysi hans verði m.a. að líta til þessara reglna.

Byggir stefnandi á því að reglugerð nr. 492/2009 gildi um vinnusvæði á og við veg þegar framkvæmdir geta valdið tímabundinni röskun og hættu á því svæði sem unnið er á, sbr. 1. mgr. 2. gr. Um öryggi á vinnusvæðum skv. 1. mgr. gildi, auk ákvæða umferðarlaga og vegalaga, ákvæði skipulags- og byggingarlaga og reglugerða sem settar eru samkvæmt þeim, ákvæði lögreglusamþykkta eða reglugerðar um lögreglusamþykktir og ákvæði laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum ásamt reglum settum á grundvelli þeirra, sbr. 2. mgr. 2. greinar. Um merkingar á svæðinu þar sem tjónið hafi orðið fari því einkum skv. reglugerð nr. 492/2009.

Kveður stefnandi vandséð hvernig frekari truflun geti orðið á umferð, eða hætta skapast af henni, heldur en ef grafinn er skurður þvert í gegnum veg svo ófær verði. Ef truflun eða hætta geti stafað af framkvæmdum þá sé þeim sem stjórnar verki skylt að sjá um að staðurinn sé merktur á fullnægjandi hátt frá upphafi verks, sbr. 1. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 492/2009. Þar segi jafnframt að umferðarmerki skuli vera að öllu leyti í samræmi við reglugerð um umferðarmerki og notkun þeirra og skuli þeim komið þannig fyrir að þau séu stöðug, vel sýnileg og ekki hættuleg fyrir starfsmenn eða vegfarendur og ávallt skuli þeim haldið hreinum. Um merkingar svæðisins gildi því reglugerð nr. 289/1995 um umferðarmerki og notkun þeirra.

Þá lýsir stefnandi því að í reglugerð nr. 289/1995 séu mismunandi tegundir umferðarmerkja. Engin viðvörunarmerki skv. þeirri reglugerð hafi verið notuð á slysstað þótt augljóslega hafi borið að gera það í samræmi við vinnu- og verklegsreglur Vegagerðar (9. útg.), sbr. 11. gr. reglugerðar nr. 492/2009. Til dæmis hafi ekki verið þar merki A17.11 í 3. gr. reglugerðar nr. 289/1995, sem eigi þó að nota ef vegaframkvæmdir eiga sér stað, sbr. og til hliðsjónar einkum kafla 2 og 3 í vinnu- og verklagsreglum og umfjöllun þar um lokun vegar. Með hliðsjón af þeim skurði sem um ræði hafi aðstæður verið þannig að nauðsynlegt hafi verið að gefa skýrlega til kynna að vegur væri lokaður og akstur þannig bannaður. Stefnda hafi því borið að nota bannmerki, sbr. 4. gr. reglugerðarinnar, til að gefa til kynna að akstur væri óheimill, sbr. B01.11 í 5. gr., enda hafi akstur þarna verið stórhættulegur. Lokun hefði þó einnig átt að gefa til kynna með t.d. lokunarþverslá, sbr. K32.11 í 18. gr. reglugerðarinnar eða lokunarþverslá, sbr. K 21.21 í 6. gr. reglugerðar nr. 595/2013 sem sé ætlað að nota til að árétta að vegur sé lokaður. Þar að auki hafi stefnda borið að beina umferð um aðra leið sem fær hafi verið, sbr. 8. gr. reglugerðar nr. 492/2009.

Þá kveður stefnandi að eðlilegt hefði verið að nota undirmerkið J01.11 eða J42.11 í 17. gr. reglugerð 289/1995 til að vara við lokun vegarins og eða gefa til kynna að ekki væri unnt að aka þann veg sem framundan var. Þá hafi borið að hafa merki sem bannaði umferð með öllu um veginn sem næst þeim stað sem lokaður var.

Stefnandi kveður að staðsetning merkja skipti miklu máli. Merkjum til að banna umferð hafi borið að koma fyrir á veginum sjálfum til að tryggja að umferð færi þar ekki um. Þetta megi m.a. sjá á vinnu- og verklagsreglum Vegagerðarinnar, en af þeim má glögglega sjá að merkjum beri að koma fyrir á veginum sjálfum til lokunar, sbr. einkum kafla 2 og 3, til að tryggja að umferð fari ekki um hann án vitneskju um framkvæmdir og hættu. Einnig megi benda á að sé svæði óupplýst beri jafnframt að koma fyrir ljósum. Með hliðsjón af aðstæðum hefði vegartálmi verið eðlileg ráðstöfun.

Engum skiltum af framangreindu tagi, eða öðrum merkingum hafi hins vegar verið komið fyrir. Eina merking svæðisins sem hafi einhvern tíma verið fyrir hendi hafi verið borði langt frá skurðinum sem hafi líklega einhvern tíma verið strengdur yfir veginn, en hafi löngu verið farinn niður og grafinn undir snjó. Slík merking hafi verið óforsvaranleg. Í því sambandi beri að hafa í huga að umferðarmerkjum við vegaframkvæmdir beri að koma þannig fyrir að þau séu stöðug og vel sýnileg, sbr. 6. gr. reglugerðar nr. 492/2009. Þá skuli þau jafnframt glituð svo þau sjáist í myrkri, sbr. 19. gr. reglugerðar nr. 289/1995 og haldið hreinum. Skyldur stefnda séu enn augljósari að virtri 20. gr. síðarnefndu reglugerðarinnar sem kveði á um að merki skuli fest á jarðfasta stöng.

Kveður stefnandi að veigalítill borði, sem hengdur sé í girðingu, sé ekki í samræmi við kröfur reglugerða og vinnu- og verklagsreglna og uppfylli augljóslega ekki tilvitnaðar kröfur eða þær sem verði almennt gerðar að öðru leyti. Ekki hafi annað sést af borðanum í dagsbirtu daginn eftir en endi hans sem hafi verið vinstra megin við akstursstefnu G-kk-ef, fjarri vegbrún. Slíkum borða sé hætt við að slitna og undir hælinn lagt hvort hann sé til staðar, t.d. vegna vindasamrar veðráttu eða snjóalaga, en sú skylda hafi hvílt á stefnda að tryggja að merkingar væru í fullnægjandi ástandi frá degi til dags. Það leiði af tilvitnuðum ákvæðum og verklagsreglum sem gefi skyldu hans skýrlega til kynna.

Hafi því stefndi sýnt af sér alvarlega vanrækslu og ekki sinnt skyldum sínum sem hafi leitt af lögum, reglugerðum og almennum reglum. Háttsemin hafi því verið saknæm og ólögmæt og sé tjón stefnanda bein afleiðing þessa. Af þeim sökum beri að dæma stefnda til greiðslu stefnufjárhæðar.

Stefnandi kveður kröfu sína vera skaðabótakröfu og sé því krafist vaxta samkvæmt 8. gr. vaxtalaga frá 12. febrúar 2016 er tjónið hafi átt sér stað en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laganna sé krafist frá 2. maí 2016 er stefnda hafi verið send sérstök greiðsluáskorun að undangengnu símtali þar sem hann hafi verið krafinn um stefnufjárhæðina.

Varðandi bótakröfu sína kveðst stefnandi vísa til ólögfestra reglna skaðabótaréttarins, ákvæða reglugerðar nr. 492/2009, 289/1995 og 595/2013, ákvæða skipulagslaga nr. 123/2010, vegalaga nr. 80/2007 og umferðarlaga nr. 50/1987.

Krafa um vexti byggir á 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 og krafa um dráttarvexti byggir á sömu lögum, sbr. III. kafla laganna, einkum 1. mgr. 6. greinar.

Krafa um málskostnað styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, aðallega 129. og 130. gr.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að hann hafi fullnægt skyldum sínum til aðvörunar með þeim gula borða sem strengdur hafi verið yfir veginn og beri því að sýkna hann af kröfum stefnanda í málinu.

Kveður stefndi að vitni geti staðfest að viðvörunarborðinn hafi verið þarna allan þann tíma sem um ræði, frá því að hann hafi verið settur upp um miðjan desember 2016 fram til 12. febrúar 2016 þegar tjónið hafi orðið.

Stefndi telur stefnanda sjálfan bera ábyrgð á öllu tjóni sínu og beri því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu. Telur stefndi ljóst að stefnandi hafi sjáfur keyrt niður borðann sem fyrir veginum var.

Vísar stefndi til þess að ljósmyndir stefnda sýni glöggt að þarna séu skurðir og hafi slíkt ekki átt að geta dulist ökumönnum um svæðið. Sömuleiðis geti vitni borið um það að stefnandi hafi almennt ekki sýnt af sér gott aksturslag um sumarbústaðahverfið.

Telur stefndi að orsakir tjóns stefnanda megi rekja til óvarfærnislegs aksturslags hans sjálfs, stefnandi hafi sjálfur keyrt niður borðann sem fyrir veginum var og sjálfum verið vel kunnugt um framkvæmdir þær sem þarna hafi staðið yfir sem einn af greiðendum verksins. Stefnandi hafi því sjálfur átt sök á tjóni sínu og stefndi geti ekki verið ábyrgur fyrir tjóni hans af þeim sökum.

Vísar stefndi til ólögfestra reglna skaðabótaréttarins um eigin sök, og ákvæða umferðarlaga nr. 50/1987.

Um málskostnað vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum ákvæða 1. mgr. 130. gr.

Forsendur og niðurstaða

Í málinu er óumdeilt að framangreint tjón varð á bifreiðinni umrætt sinn og er hvorki deilt um það né heldur um fjárhæð þess tjóns sem stefnandi varð sjálfur að bera.

Þá er jafnframt óumdeilt að stefndi hafði framangreindar framkvæmdir með höndum og gróf sjálfur umræddan skurð og gekk frá honum. Stefndi kom fyrir dóminn og lýsti því að hafa strengt gulan plastborða yfir veginn eins og að framan greinir, en ekki kveðst hann hafa gert neinar aðrar ráðstafanir og gat ekki sagt til um það hvenær hann hefði séð borðann hangandi eða strengdan yfir veginn eftir 12. desember 2015. Kvaðst stefndi ekki hafa fylgst með því hvernig borðanum hafi reitt af.

Stefndi kveðst ekki hafa látið eigendur sumarbústaða í hverfinu vita um þverunina eða framkvæmdirnar en það hafi verið gert af hálfu sumarbústaðafélagsins með tölvupóstum, en ekki hafa þeir tölvupóstar verið lagðir fram í málinu og kveðst fyrirsvarsmaður stefnanda ekkert hafa vitað um þær, en hann hafi komið þarna síðast að sumri til og þá hafi engar slíkar framkvæmdir verið sjáanlegar. Í framburði vitnanna G-kk-ef B-kk-ef og H-kk-ef H-kk-ef, sem báðir eiga sumarbústað í hverfinu, kom fram að allir eigendur hafi vitað af framkvæmdunum og allir hafi fengið senda innheimtu sem hafi verið aukin vegna framkvæmdanna. Ekki hefur verið lagt fram neitt um þetta og gegn andmælum fyrirvarsmanns stefnanda verður að telja ósannað að hann hafi vitað um framkvæmdirnar, en hvort heldur sem var þá liggur ekkert fyrir um að eigendum sumarbústaða hafi verið kynnt að umrædd þverun yrði skilin eftir í því horfi sem áður greinir, um ótiltekinn tíma um veturinn, meðan gert var hlé á framkvæmdunum.

Ekki hefur verið færð fram um það nein sönnun í málinu af hálfu stefnda að framangreindur gulur plastborði hafi verið strengdur yfir veginn þegar umrætt atvik varð, en þvert á móti hefur komið fram í trúverðuðugum framburði vitnanna L-kvk-ef B-kvk-ef Þ-kvk-ef og Þ-kk-ef I-kk-ef K-kk-ef, sem komu að þveruninni örstuttu á undan fyrirsvarsmanni stefnanda, að enginn borði hafi verið sjáanlegur og engin önnur viðvörun sem benti til að vegurinn væri ekki fær eða að vegfarendum væri bent á að aka aðra leið. Stefndi hefur byggt á því að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sjálfur ekið niður gula borðann, en um það er allt ósannað og verður því hafnað. Verður byggt á því að enginn gulur borði hafi verið strengdur yfir veginn eða að nokkur önnur viðvörun hafi verið til staðar.

Stefndi hefur byggt á því að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi ekið óvarlega en um það nýtur einskis við og verður því hafnað. Þá verður því sömuleiðis hafnað að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi átt að sjá þverunina, en af ljósmyndum verður ekki annað ráðið en að uppgröfturinn, þakinn snjó, hafi litið út eins og snjóskafl sem hafi myndast við að skafið hafi yfir veginn, og að skaflinn hafi skyggt á skurðinn svo að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi ekki getað séð hann. Verður þannig hafnað öllum málsástæðum stefnda um að óhappið megi rekja til óvarfærni fyrirsvarsmanns stefnanda sjálfs.

Stefndi hefur byggt á því að með því að strengja gulan borða yfir veginn hafi hann fullnægt öllum sínum skyldum og beri því að sýkna hann í málinu. Ekki er deilt um að stefndi hafi strengt borðann yfir veginn, en á hinn bóginn er ósannað að borðinn hafi verið strengdur yfir veginn þegar óhappið varð. Það er álit dómsins að þessi frágangur stefnda, sem bar ábyrgð á verkinu og sá um alla framkvæmd þess, hafi verið óforsvaranlegur og að langlíklegast væri að margnefndur plastborði myndi ekki halda mánuðum saman, heldur væri langlíklegast að hann myndi slitna. Bar stefnda að gera traustari ráðstafanir til að tryggja það að vegfarendur sæju að vegurinn væri ófær, en ella mátti gera ráð fyrir því að óhapp yrði eins og raunin varð á, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 492/2009 um merkingu og aðrar öryggisráðstafanir vegna framkvæmda á og við veg bar stefnda að sjá um að staðurinn væri merktur á fullnægjandi hátt frá upphafi verks.

Samkvæmt framansögðu og með vísun til ólögfestra reglna skaðabótaréttarins ber stefndi skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda umrætt sinn og verður því fallist á kröfu stefnanda í málinu, en hvorki er deilt um fjárhæðir, vexti né dráttarvexti.

Rétt er að stefndi greiði stefnanda kr. 500.000 í málskostnað.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, H-kk-nf R-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnanda, Melgrasi ehf., 350.600 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. febrúar 2016 til 2. maí 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf G. G-kk-nf