E-5874/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 27. september 2022, var höfðað 7. desember 2021 af hálfu félagsins Vinnumenn ehf., Ásbúð 48, Garðabæ, á hendur félaginu Reykjavík design ehf. Síðumúla 21, Reykjavík, „vegna ógreiddrar kröfu“.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar, aðallega að fjárhæð 1.442.135 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. nóvember 2021 til greiðsludags, að frá-dreginni innborgun þann 2. desember 2021 að fjárhæð 957.479 krónur, en til vara að fjárhæð sem talin er hæfileg að mati dómsins. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Stefndi krefst aðallega sýknu af dómkröfum stefnanda en lækkunar á þeim til vara, auk málskostnaðar úr hendi stefnanda sér að skaðlausu.

Við meðferð málsins ákvað dómari að skipta sakarefni málsins, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991, þannig að fyrst verði dæmt sérstaklega um þær málsástæður stefnda fyrir sýknukröfu sem byggjast á aðildarskorti stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. sömu laga, og eru þau atriði hér til úrlausnar.

Stefnandi krefst þess í þessum þætti málsins að sýknukröfu á grundvelli aðildar-skorts verði hafnað, en stefndi krefst sýknu vegna aðildarskorts stefnanda. Af hálfu beggja aðila er krafist málskostnaðar úr hendi gagnaðila sér að skaðlausu.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Töluvert ósamræmi er í lýsingum á málsatvikum, annars vegar í stefnu og hins vegar ígreinargerð. Mótmælir stefndi málsatvikalýsingu stefnanda í grundvallaratriðum og telur ýmsar staðhæfingar í lýsingu málavaxta í stefnu ekki eiga sér stoð í gögnum málsins.

Verða málsatvik sem varða þann þátt sakarefnisins sem hér er til úrlausnar rakin eins og þau birtast í gögn ummálsins.

Samkvæmt því sem af gögnum verður ráðið leitaði fyrirsvarsmaður stefnda, K-kk-nf B-kk-nf, eftir tilboði í að láta fræsa fyrir gólfhita í um 200 fermetra rými á jarðhæð við Síðumúla til G ólfhitalausna ehf. með tölvuskeyti á netfangið golfhitalausnir@gmail. comþann 12. október 2021. Óskað var eftir þrískiptu tilboði, 1) hönnun og fræsing fyrir öllum lögnum, 2) niðurlögn á rörum og 3) flotun. K-kk-þgf barst svar frá V-kk-þgf S-kk-þgf framkvæmdastjóra félagsins daginn eftir. Í svarinu fólst verðtilboð í gólfhitafræsingumeð niðurkomnum rörum fyrir 800.000 krónur auk virðisaukaskatts. Þá kosti vinna við flotun 2.500 krónur, auk virðisaukaskatts, hver fermetri og pokinn af floti kosti 2.820 krónur stykkið, auk virðisaukaskatts. Að meðaltali fari einn poki af floti í hverja fimm fermetra, en það geti breyst eftir því hversu skakkt gólfið kunni að vera. Loks var tekið fram að innifaldar væru teiknaðar slaufur á gólfin fyrir fræsingu. Þann 19. október 2021 gekk stefndi að tilboðinu með þeim orðum K-kk-ef B-kk-ef í tölvuskeyti til V-kk-ef S-kk-ef hjá Gólfhitalögnumehf.: „Vil endilega fá þig til að fræsa, leggja lagnir og flota.“

Gögn málsins bera með sér að þeir K-kk-nf og V-kk-nf voru í tölvupóstssamskiptum um framkvæmd verksins meðan á því stóð. Þar kemur meðal annars fram að fleiri hafi unnið að verkinu með því að V-kk-nf hafði milligöngu um aðgengi fyrir „strákana“ og umfjöllun um hvað þeir væru að gera. Föstudaginn 29. október 2021 áttu þeir K-kk-nf og V-kk-nf síðast í samskiptum og þá um útgáfu reiknings vegna gólfhitafræsingar og fram kom að krafa hefði verið stofnuð í heimabanka með eindaga 13. nóvember s. á. Óumdeilt er að sú krafa, samtals að fjárhæð 992.000 krónur, var greidd af hálfu stefnda án athuga-semda.

Í kjölfar þessara samskipta, sunnudaginn 31. október 2021, barst K-kk-þgf B-kk-þgf annar reikningur, að fjárhæð 1.442.135 krónur, í viðhengi með tölvuskeyti frá netfanginu vinnumenn@gmail. com. Efni skeytisins var „Reikningur v. flotun í Síðumúla“ og undirritun þess„ Bkv. Vinnumenn“. Í gögnum málsins kemur framað næstu daga, frá og með 1. nóvember 2021 til og með 3. nóvember s. á., átti K-kk-nf í tölvupóstssamskiptum um þetta netfang við aðila sem kvaðst heita E-kk-nf. Af þeim má ráða að E-kk-nf þessi og maður að nafni M-kk-nf hafi komið að verkinu og verið í samskiptum við þá K-kk-þf og V-kk-þf meðan á því stóð. Þessi tölvupóstssamskipti snerust um fjárhæð reikningsins og athugasemdir K-kk-ef við þá fjárhæð, sem hann taldi ekki vera í samræmi við verðtilboð í verkið.

Þáverandi lögmaður stefnanda mun hafa sent stefnda innheimtuviðvörun 22. nóvember 2021 og krafist greiðslu reikningsins innan tíu daga. Í tölvupósti K-kk-ef B-kk-ef til lögmannsins 2. desember s. á. kemur fram að honum finnist eðlilegast að reyna að finna sanngjarna lausn á málinu. Hann hafi vegna flutninga ekki fundið bréfið fyrr en þann dag og óski eftir fresti til að afla sér aðstoðar. Lögmaðurinn svaraði því til að stefna færi út daginn eftir yrði krafan enn ógreidd næsta morgun. Samdægurs skýrði K-kk-nf í svarskeyti nánar athugasemdir sínar við ósamræmi milli reiknings og tilboðs Gólfhitalausna ehf. Því svaraði lögmaðurinn um hæl og lagði það til að K-kk-nf greiddi það sem hann teldi að honum bæri að greiða inn á tilgreindan reikning. Það gerði K-kk-nf þegar í stað með millifærslu á 957.479 krónum inn á vörslureikning lögmannsins og skýrði í tölvuskeyti hvernig sú fjárhæð væri fundin miðað við fermetra og efni. Tveimur dögum seinna bauð lögmaðurinn K-kk-þgf að greiða eftirstöðvar reiknings stefnanda án lögmannskostnaðar, en með vöxtum. Þ ví tilboði hafnaði K-kk-nf með tölvuskeyti 6. desember 2021 og ítrekaði athugasemdir sínar um að með reikningnum væri honum gert að greiða fyrir meira en fjórfalt meira efni en gert hefði verið ráð fyrir í tilboði Gólfhitalausna ehf. Stefna máls þessa var birt stefnd a daginneftir.

Ágreiningur aðila í þeim hluta málsins sem hér er til úrlausnar lýtur að því hvort stefnandi eigi aðild að kröfu um greiðslu fyrir verk, sem stefndi kveðst hafa samið um við annan aðila en stefnanda.

Við aðalmeðferð gaf K-kk-nf B-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, aðilaskýrslu fyrir dómi.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður kröfu sína byggjast á skuld stefnda samkvæmt reikningi útgefnum af stefnanda vegna umbeðins verks af hálfu stefnda, dags. 31. október 2021, og kveðst stefnandi hafna málsástæðu stefnda umaðildarskortstefnanda að sakarefninu.

Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga beri stefnda að greiða kröf-una. Skuld þessi hafiekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsyn-legt að höfða mál til greiðslu hennar. Krafist sé dráttarvaxta mánuði frá gjalddaga reiknings, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnanda sé þess farið á leit að stefnanda verði dæmd sú fjárhæð er dómurinn telji hæfilega, að teknu tilliti til þess reiknings sem fyrir liggi í málinu sem og umfangs verks. Stefndi hafi þegar greitt stefnanda 957.479 krónur þann 2. desember 2021.

Vísað sé til almennra reglna kröfuréttarins og meginreglu samningaréttarins um skuldbindingar gildi loforða og skyldu til að efna samninga, en þessar reglur fái meðal annars stoð í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Kröfur um dráttarvexti styðji stefnandi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa um málskostnað styðjist við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og varðandi varnarþing sé vísað til 1. mgr. 33. gr. sömu laga.

Málsástæðu rog lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda í þessum hluta málsins byggist á því að stefnandi eigi ekki þá hagsmuni sem undir séu í málinu. S tefnandi sé ekki réttur aðili að málinu og því beri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi hafi, á grundvelli sérstaks tilboðs sem aflað hafi verið, gengið til samninga við Gólf hitalausir ehf. og hafialdrei verið upplýstur um að stefnandi væri sá sem innti verkið af hendi. Stefndi hafi því gengið út frá því að þeir menn sem komið hafi með V-kk-þgf S-kk-þgf, framkvæmdastjóra Gólfhitalausna ehf., væru starfsmenn hans eða í öllu falli undirverktakar. Samningssambandið hafi þar af leiðandi verið á milli stefnda og Gólfhitalausna ehf. eingöngu, en ekkert samningssamband sé fyrir hendi á milli stefnda og stefnanda.

Það hafi ekki verið fyrr en við útgáfu reiknings 31. október 2021 sem stefnda hafi orðið ljóst að til væri félag að nafni Vinnumenn ehf. Aðkoma stefnanda að verkinu sé honum í raun óviðkomandi þar sem samið hafi verið við Gólfhitalausnir ehf. Telji stefnandi sig eiga kröfu á hendur einhverjum hljóti það að vera á hendur Gólfhitalausnum ehf., sem virðist hafa fengið stefnanda til verksins sem eins konar undirverktaka. Stefndi séekki í neinni aðstöðu til þess að upplýsa um það með hvaða hætti Gólfhitalausnir ehf. hafi samið um aðkomu stefnanda að verkinu eða hvaða forsendur hafi legið þar til grundvallar. Hins vegar séljóst og á því sé byggt að það sé á ábyrgð Gólfhitalausna ehf. ef forsendur hins samþykkta tilboðs hafi ekki staðist og ef samið hafi verið um aðkomu stefnanda á öðrum forsendum enþeim semkomið hafi fram í hinu samþykkta tilboði.

Málshöfðun stefnanda samkvæmt stefnu byggist eingöngu á því að um greiðslu skuldar sé að ræða. Ekki séá því byggt að forsendur samnings hafi breyst á nokkurn hátt eða að um aukaverk hafi verið að ræða sem kunni að réttlæta aukna greiðslu eða á því að slík ætluð aukaverk hafi verið samþykkt af hálfu stefnda. Stefnandi verði að bera hallann af því að hafa ekki haft uppi aðrar málsástæður í stefnu og komist ekki aðrar að í málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi hafi óskað eftir tilboði í hönnun, fræsingu fyrir lögnum, niðurlögn á rörum og flotun fyrir húsnæði sitt í Síðumúla og borist tilboð hinn 13. október 2021 sem hann hafi svo samþykkt hinn 19. október 2021. Á þeim tímapunkti hafi komist á bindandi samningur milli stefnda og Gólfhitalausna ehf., sem hafi verið efndur í framhaldinu af báðum aðilum. Annars vegar af Gólfhitalausnum ehf. og aðilum á vegum þess félags með vinnu við verkið og hins vegar af stefnda með greiðslu peninga hinn 2. desember 2021. Ekkert samningssamband hafi nokkurn tímann komist á milli stefnda og stefnanda, en verkið sé að fullu greitt af hálfu stefnda.

Því sé mótmælt að samningur hafi komist á milli aðila um aukinn efniskostnað, en stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að samningur hafi komist á umfram það sem komið hafi fram í tilboðinu sem samþykkt hafi verið 19. október 2021. Það sé meginregla í verktakarétti að verktaki geti ekki tekið ákvörðun um breytingar og viðbætur á kostnað verkkaupa nema fá fyrir því samþykki, eða a. m. k. tilkynna um slíkt. Slíkt hafi hvorki verið gert af hálfu Gólfhitalausna ehf. né stefnanda og því sé engin viðbótarkrafa til. Einnig sé verktaka skylt að tryggja sér sönnun fyrir réttmæti viðbótakrafna og hærra endurgjalds en um hafi verið samið og hvíli sönnunarbyrði um samþykki fyrir aukaverki og viðbótarkostnaði ótvírætt á Gólfhitalausnum ehf. eða stefnanda, en málsástæða í þá veru komist þó ekki að í málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Ekki hafi komist á samningur um aðra viðbót en þriggja millimetra sjónflot sem stefndi hafi samþykkt sérstaklega á sömu forsendum og lágu til grundvallar hinu samþykkta tilboði. Staðfest hafi verið að stefndi þyrfti ekki að greiða hærra verð fyrir efniskostnað eftir að í ljós hafi komið að Gólfhitalausnir ehf. hygðust fá steypubíl í verkið, enda hafi það auðveldað verkið til muna. Hefðu forsendur við efniskostnað verksins breyst hefðu Gólfhitalausnir ehf. átt að gera stefnda grein fyrir því og afla samþykkis hans fyrirfram, en það hafi ekki verið gert. Samningur stefnda hafi verið við Gólfhitalausnir ehf. og hafi stefndi engar upplýsingar um með hvaða hætti eða á hvað forsendum stefnandi hafi verið fenginn til verksins af Gólfhitalausnum ehf. Ljóst sé að samningar um slíka aðkomu stefnanda séu alfarið á ábyrgð og kostnað Gólfhitalausna ehf. Stefndi hafi ekki verið upplýstur um aðkomu stefnanda að verkinu og hafi þegar greitt að fullu kröfu Gólfhitalausna ehf. samkvæmt hinu samþykkta tilboði.

Varðandi umkrafða fjárhæð fyrir flotun byggi stefndi á því að fyrirsvarsmaður Gólfhitalausna ehf., sem sé sérfræðingur í flotun gólfa, hafi sérstaklega komið á staðinn áður en verkið hófst til þess að meta aðstæður. Við þá skoðun hafi ekkert komið fram sem gæfi ástæðu til þess að uppfæra tilboðið eða upplýsa stefnda um að ástand gólfsins væri þess eðlis að þörf væri á meiri efnisnotkun en samkvæmt uppgefinni formúlu. Stefndi hafi hvorki verið látinn vita af breytingum á efniskostnaði né hafi hann samþykkt neinar slíkar breytingar meðan á verki stóð. Stefndi hafi leitað tilboða frá fleiri aðilum og ein helsta forsenda þess að hann hafi gengið til samninga við Gólfhitalausnir ehf. hafi verið það verð sem honum hafi verið gefið upp í tilboðinu 13. október 2021. Ef tilboðið hefði hljóðað upp á nærri fimmfalt hærri efniskostnað, líkt og reikningur stefnanda geri, sé alls óvíst að stefndi hefði gengið að tilboði Gólfhitalausna ehf. S líkur mismunur geti hvorki talist eðlilegur né sanngjarn gagnvart stefnda sem leitaði tilboðs hjá sérfræðingi, sbr. til hliðsjónar ákvæði 29. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Verði þrátt fyrir mótmæli stefnda talið að til samningssambands hafi stofnast á milli stefnda og stefnanda byggir stefndi á því samhliða öðrum málsástæðum og með sjálfstæðum hætti að gallar hafi verið á verkinu og hann eigi því gagnkröfu á hendur stefnanda til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi vísi til almennra reglna kröfuréttar og samningaréttar og til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum ákvæða 30. gr. og 33. gr. Enn fremur vísi hanntil laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum ákvæða 2. mgr. 16. gr., 2. mgr. 25. gr., 28. gr., 1. mgr. 80. gr. og 5. mgr. 101. gr. og styðjist krafan um málskostnað við 1. mgr. 130. gr., sbr. 4. mgr. 129. gr. sömu laga.

Niðurstaða

Hér er til úrlausnar ágreiningur aðila um það hvort stefnandi geti átt aðild að málinu og krafið stefnda um greiðslu reiknings fyrir verk sem unnið varfyrir stefnda. Um málsatvik vísast nánar til lýsingar í sérstökum kafla hér að framan.

Því er haldið fram í stefnu að stefndi hafi leitað til stefnanda um flotun á gólfi í húsnæði stefnda og að stefnandi hafi lagt inn tilboð þar sem ákveðnar forsendur hafi verið lagðar til grundvallar vinnunni. Stefndi kveðst ekki hafa verið upplýstur um að-komu stefnanda að verkinu og kveðst þegar hafa greitt að fullu kröfu Gólfhitalausna ehf. samkvæmt samþykktu tilboði. Fullyrðingar stefnanda um að stefndi hafi leitað til hans og fengið tilboð frá honum, sem mótmælt er í greinargerð stefnda og samræmast ekki framburði fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi, eiga sér enga stoð í gögnum málsins.

Gögn málsins styðja eindregið frásögn fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi um að hannhafi leitað til Gólfhitalausna ehf. og óskað eftir tilboði í verkið, þar á meðal „flotun“, og að það félag hafi gert stefnda tilboð, meðal annars um flot un með tilteknum forsendum fyrir ætluðum kostnaði, sem stefndi hafi gengið að. Í því fólst samningur stefnda og félagsins Gólfhitalausnir ehf. um verkið, sem óumdeilt er að var unnið meðal annars af þeim mönnum sem fyrirsvarsmaður stefnda var í samskiptum við í byrjun nóvember 2021 um verð fyrir þessa flotun. Í þeim samskiptum, sem stefnandi lagði fram með stefnu í málinu, e r ítrekað vísað til tilboðs frá Víði, sem samdi við stefnda um verkið fyrir hönd Gólfhitalausna ehf., og rætt hvort umkrafin fjárhæð, sem stefndi mótmælti, væri í samræmi við það tilboð. Í samskiptum þann 3. nóvember 2021 kveður aðili, sem kynnti sig sem E-kk-þf, V-kk-þf hafa sagt sér að fyrirsvarsmaður stefnda væri ósáttur við efniskostnað og í framhaldinu tekur sá aðili meðal annars svo til orða: „Höfum aldrei gert endanlegt tilboð í efni bara gefið upp verð fyrir poka/kg.“ Þ essi samskipti gáfu stefnda tilefni til þess að ætla að E-kk-nf þessi kæmi þar fram fyrir hönd verktakans sem stefndi samdi við.

Stefnandi hafnar málsástæðu stefnda um aðildarskort stefnanda að sakarefninu og kveður stefnda þegar hafa greitt sér 957.479 krónur þann 2. desember 2021. Stefndi greiddi þá fjárhæð inn á vörslureikning lögmanns með skýringum sem ótvírætt eiga við um tilboð Gólfhitalausna ehf., sem fyrrnefnd samskipti við téðan E-kk-þf snerust einnig um. Telur stefndi sig, svo sem fram er komið, þar með hafa greitt að fullu kröfu Gólfhita-lausna ehf. samkvæmt hinu samþykkta tilboði. Eins og atvikum er háttað getur umrædd greiðsla stefnda til lögmanns, sem fór með innheimtu fyrir verkþátt sem var hluti af samningi stefnda við Gólfhitalausnir ehf., ekki jafngilt viðurkenningu stefnda á aðild stefnanda að þeim samningi eða að kröfugerð á grundvelli þess samnings.

Ekkert er fram komið sem dregur úr trúverðugleika framburðar fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi um að hann hafi talið þá menn, sem unnu að verkinu og hann átti í fyrrgreindum samskiptum við um greiðslu fyrir það, vera á vegum V-kk-ef S-kk-ef, framkvæmdastjóra Gólfhitalausna ehf.

Í stefnu er ekki getið fyrirsvarsmanns stefnanda, svo sem gera ber samkvæmt b-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þáhefur það ekki verið upplýst við meðferð málsins hver fyrirsvarsmaður stefnanda sé og hvorki hefur stefnandi með skýrslugjöf fyrir dómi né framlagningu gagna skýrt aðild sína að kröfu um greiðslu fyrir umræddan verkþátt.

Er það því, að virtu öllu framangreindu, niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af dómkröfum stefnanda vegna aðildarskorts stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Þar sem sakarefni málsins var skipt koma ekki hér til úrlausnar aðrar málsástæður sem fram eru bornar í málinu en þær sem varða aðildarskort stefnanda, svo sem um verðlagningu verksins, hvort fyrir það hafi verið að fullu greitt eða hvort á því hafi verið gallar. Dómurinn taldi að sérkunnáttu væri þörf í dómi til að leysa úr þeim atriðum og til grundvallar ákvörðun um sakarskiptingu lá ekki síst hagræði sem felst í því að taka til úrlausnar varnir um aðildarskort áður en kvaddur yrði til setu í dómi meðdómandi sem hefði slíka kunnáttu og felur niðurstaða dómsins um aðildarskort stefnanda ekki í sér neitt álit á þeim atriðum.

Með vísun til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og niðurstöðu málsins verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem hæfilegur er ákveðinn 6 00.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Reykjavík design ehf., er sýknaður af kröfum stefnanda, Vinnumanna ehf.

Stefnandi greiði stefnda 6 00.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf