S-113/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 23. september sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara 23. júní sl. á hendur X;

„fyrir neðangreind brot gegn valdstjórninni, framin aðfaranótt laugardagsins 2. nóvember 2013 á Akureyri:

1. Með því að hafa í lögreglubifreið sem lagt var í námunda við Bifreiðastöð Oddeyrar við Strandgötu, hótað héraðslögreglumanninum [A], sem var við skyldustörf, líkamsmeiðingum.

2. Með því að hafa nokkru síðar í fangaklefa á lögreglustöðinni við Þórunnarstræti, hótað lögreglumanninum [B]lífláti.

Teljast brot ákærða varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/140.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Skipaður verjandi ákærða, A-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður, hefur fyrir hönd ákærða krafist þess að máli þessu verði vísað frá dómi, en til vara að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvalds, en ella dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess krafist að allur málskostnaður greiðist úr ríkissjóði, og þ. á m. hæfileg málsvarnarlaun verjandans.

I.

1. Samkvæmt rannsóknargögnum hafði lögregla samskipti við ákærða laugardaginn 2. nóvember 2013, kl. 05:05, í miðbæ Akureyrar, þar sem hann var um síðir handtekinn og færður á lögreglustöð. Vegna þessara samskipta liggja fyrir í málinu rannsóknarskýrslur þeirra lögreglumanna er afskipti höfðu af ákærða, en þ. á m. er frumskýrsla B og skýrsla A, en þær eru dagsettar 2. nóvember og 23. nóvember 2013. Að auki liggja fyrir í málinu yfirheyrsluskýrsla af ákærða, sem dagsett er 2. nóvember sama ár, og vistunarskýrsla fangavarðar.

Nefnd gögn lögreglustjórans á Akureyri voru send embætti ríkissaksóknara, sem gaf út fyrrnefnda ákæru þann 23. júní 2014. Málið var þingfest fyrir héraðsdómi 15. júlí, en enn fremur var þingað í málinu 11. ágúst sl., en þá lýsti ákærði því yfir að hann gæti hvorki játað né neitað sakargiftum vegna minnisglapa sökum ölvunarástands umrædda nótt. Vegna þessarar lýsingar og afstöðu ákærða krafðist fulltrúi ákæruvalds að fram færi aðalmeðferð málsins með vitnaleiðslum, og fór hún fram 23. september sl.

Við flutning máls við lok aðalmeðferðar var af hálfu skipaðs verjanda ákærða höfð uppi krafa um að málinu yrði vísað frá dómi. Var sú krafa einkum reist á því að lögreglustjórinn á Akureyri hefði verið vanhæfur til að stjórna rannsókn málsins, þar eð ætluð brot vörðuðu starfsmenn embættis hans og hefðu verið rannsökuð af þeim. Af málatilbúnaði þessum var helst ráðið að af þessum sökum yrði óhlutdrægni lögreglumanna sem önnuðust rannsókn málsins og yfirmanns þeirra dregin í efa.

Að mati dómsins hefur ekkert komið fram í máli þessu sem veldur því að draga megi með réttu í efa óhlutdrægni lögreglustjóra eða þeirra lögreglumanna sem unnu að rannsókn málsins. Þá er málið höfðað af embætti ríkissaksóknara og sótt af saksóknara þess embættis. Að þessu virtu og með vísan til dóma Hæstaréttar Íslands, m.a. í máli nr. 74/2011, er málsástæðu ákærða um frávísun málsins hafnað.

2. Samkvæmt frumskýrslu B lögreglumanns var ástæða handtöku ákærða í greint sinn ætlað brot hans á allsherjarreglu, en einnig vegna brota á áfengislögum svo og vegna „ofbeldis gagnvart opinberum starfsmanni“, þ.e. hótun um ofbeldi gagnvart lögreglumanni. Sama kæruefni kemur fram í skýrslu A lögreglumanns.

Í nefndri lögregluskýrslu segir frá því að er nefndir lögreglumenn voru að störfum í miðbæ Akureyrar hafi verið óskað eftir aðstoð þeirra í afgreiðslu Bifreiðastöðvar Oddeyrar (BSO) vegna ölvaðs manns er lægi þar afvelta á gólfinu. Því er lýst í skýrslunni að er lögreglumennirnir komu á vettvang hafi ákærði verið þar fyrir, hjá hinum ölvaða aðila. Segir að ákærði hafi borið greinileg merki mikillar ölvunar og hafi honum verið gert að víkja frá. Segir frá því að ákærði hefði um síðir hlýtt tilmælunum, en í framhaldi af því farið inn í verslun í næsta nágrenni. Greint er frá því í skýrslunni að starfsfólk verslunarinnar hafi vakið athygli lögreglumannanna á því að ákærði var með ýfingar gagnvart öðrum viðskiptavinum. Af þeim sökum hafi lögreglumennirnir á ný haft tal af ákærða og hafi honum verið gert að yfirgefa verslunina. Greint er frá því að ákærði hafi tekið þeim tilmælum illa og haft uppi svigurmæli. Af þeim sökum hafi ákærða verið ráðlagt að láta af skemmtan sinni og yfirgefa miðbæinn ella yrði hann handtekinn. Tekið er fram að ákærði hafi ekki látið sér segjast, en að vinir hans hafi fylgt honum á ný að BSO með þeim orðum að þeir ætluðu að koma honum í leigubifreið. Greint er frá því að skömmu eftir þetta hafi lögreglumennirnir veitt því eftirtekt hvar ákærði og félagi hans, vitnið C, voru í stimpingum fyrir utan afgreiðslu BSO. Segir að vegna þessa alls hefði verið ákveðið að handtaka ákærða, og hafi hann í framhaldi af því verið færður í lögreglubifreið. Fram kemur í lögregluskýrslunni að er nefnt vitni hafi séð ástæðu til að láta til sín taka vegna aðgerða lögreglu hafi það verið handtekið.

Í frumskýrslu lögreglu er því lýst, að eftir að ákærði hafði verið færður í lögreglubifreið við BSO hafi A lögreglumaður setið við hlið hans. Skráð er að við þær aðstæður hafi ákærði haft orð á því að hann ætlaði að fara á heimili lögreglumannsins og berja hann. Að auki er greint frá því að í lögreglubifreiðinni hafi ákærði sparkað frá sér, og hafi þurft að halda honum föstum á meðan hann var fluttur á lögreglustöðina á Akureyri, og færður fangaklefa. Greint er frá því í skýrslunni að þegar verið var að færa ákærða úr handjárnum hafi hann hótað lögreglumanninum B lífláti.

Í handtökuskýrslu B lögreglumanns er ástandi ákærða nánar lýst þannig að hann hafi verið mjög ölvaður og í annarlegu ástandi. Er þessi lýsing í samræmi við vistunarskýrslu fangavarðar.

Auk áðurgreindra skýrslna rituðu nefndir lögreglumenn skýrslur um ætluð brot ákærða gegn ákvæði 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Í skýrslu A lögreglumanns, sem dagsett er 23. nóvember 2013, er stuttlega lýst tilefni afskipta lögreglu af ákærða umrædda nótt. Er skýrslan efnislega í samræmi við það sem hér að framan hefur verið rakið. Í skýrslunni er því og lýst, að eftir að ákærði hafði verið handtekinn og færður í handjárn og komið fyrir í aftursæti lögreglubifreiðar hafi hann verið spenntur í bílbelti, en eftir það hafi lögreglumaðurinn setið við hlið hans. Greint er frá því að ákærði hafi við nefndar aðstæður m.a. reynt að losa bílbeltið, en að auki haft uppi tilburði um að sparka og hrækja í lögreglumanninn, en af þeim sökum hafi höfði hans verið haldið til hliðar. Greint er frá því að ákærði hefði verið stóryrtur, og m.a. haft á orði að hann ætlaði að fara heim til lögreglumannsins og berja hann þar. Greint er frá því í skýrslunni að í fangaklefa hefði ákærði hótað lögreglumanninum B lífláti.

Í skýrslu B lögreglumanns, sem dagsett er 21. nóvember 2013, er atvikum máls í umræddum fangaklefa lýst með líkum hætti og hér að framan hefur verið rakið, og er m.a. staðhæft að ákærði hefði hótað lögreglumanninum lífláti.

Samkvæmt rannsóknargögnum var ákærði yfirheyrður um kæruefnið eftir vist í fangaklefa þann 2. nóvember 2013, kl. 12:13, að viðstöddum tilnefndum verjanda. Í yfirheyrsluskýrslunni er haft eftir ákærða að hann hafi verið að skemmta sér þá um nóttina, en muni harla lítið eftir atvikum sökum ölvunar, að öðru leyti en því að hann hafi verið í fylgd vinar síns, vitnisins C. Ákærði kannaðist við að hafa átt í samskiptum við lögreglumenn, en treysti sér ekki til að lýsa þeim frekar. Nánar aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa þekkt til A lögreglumanns, en fyrir liggur að þeir tveir eiga lögheimili í sama bæjarfélagi. Við yfirheyrsluna var ákærða kynnt efni frumskýrslu lögreglu, en hann svaraði því þá til að orð hans gagnvart lögreglumönnunum hefðu verið meiningarlaus og staðhæfði hann jafnframt að hann hefði ekki í hyggju að fylgja þeim eftir. Þá er haft eftir ákærða að hann sæi eftir athæfi sínu.

3. Eins og fyrr var rakið lýsti ákærði við þingfestingu málsins og við síðari fyrirtöku fyrir dómi yfir algjöru minnisleysi um atvik máls umrædda nótt. Vegna þessa kvaðst hann hvorki geta játað né neitað sakargiftum samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru ríkissaksóknara.

Við aðalmeðferð málsins vísaði ákærði til fyrri framburðar hjá lögreglu um minnisleysi vegna ölvunarástands í greint sinn. Ákærði lýsti atvikum máls nánar svo að hann hefði verið að halda upp á tvítugsafmæli sitt og drukkið áfengi í of miklu magni. Ákærði lýsti að öðru leyti atvikum á sama veg og hjá lögreglu. Hann kvaðst m.a. ekkert hafa þekkt til þeirra lögreglumanna sem afskipti höfðu af honum og því ekki átt neitt sökótt við þá. Ákærði lýsti yfir iðran vegna gjörða sinna og bar að hann hefði aldrei áður misst stjórn á skapi sínu, líkt og umrædda nótt.

Vitnið B lögreglumaður kvaðst hafa verið við eftirlitsstörf í miðbæ Akureyrar er það veitti ákærða athygli þar sem hann var mjög æstur og ölvaður. Vitnið lýsti atvikum máls með líkum hætti og áður er rakið í skýrslum hér að framan og þ. á m. að ástæða hefði þótt til að hafa afskipti og handtaka ákærða vegna háttsemi hans. Vitnið bar að í lögreglubifreið hefði ákærði sagt berum orðum við X lögreglumann: „Ég ætla að berja þig“. Staðhæfði vitnið að ákærði hefði að auki vísað til heimilis lögreglumannsins. Þá staðhæfði vitnið að ákærði hefði í fangaklefa beinlínis beint orðum sínum að því er hann sagði: „Ég ætla að drepa þig“. Vitnið bar að auk þessara orða hefði ákærði viðhaft mikil blótsyrði og verið mjög reiður. Vegna þessa alls kvaðst vitnið hafa talið ástæðu til að kanna feril ákærða og í framhaldi af því ritað fyrrnefndar kæruskýrslur.

Vitnið A lögreglumaður lýsti fyrir dómi afskiptum lögreglu af ákærða umrædda nótt og bar að ástæða afskiptanna hefðu verið dólgslæti og ryskingar hans í miðbænum. Eftir handtöku og er ákærði hafði verið færður í lögreglubifreið kvaðst vitnið hafa hlýtt á fyrrgreind hótunarorð ákærða. Vitnið kvaðst hafa litið á orð ákærða sem skýra hótun, en vegna þeirra hefði það m.a. hugsað til fjölskyldu sinnar. Vitni kvaðst enn fremur hafa hlýtt á líflátshótun ákærða í fangaklefa og bar að þá hefði ákærði sérstaklega beint þeim orðum sínum að B lögreglumanni.

Vitnið D lögreglumaður kvaðst hafa farið í fangaklefa til að aðstoða lögreglumennina B og A er verið var að færa ákærða úr handjárnum. Við þær aðstæður kvaðst vitnið hafa heyrt ákærða beina orðum sínum að B og m.a. heyrt hann hóta lögreglumanninum lífláti.

Vitnið C greindi frá því fyrir dómi að umrædda nótt hefði það verið með vini sínum, ákærða í máli þessu, í miðbæ Akureyrar. Vitnið bar að þeir hefðu m.a. verið við BSO, en þar kvaðst það hafa reynt að fá ákærða til að ganga að þáverandi dvalarstað ákærða, enda hefði heimilið einungis verið í um fimm mínútna göngufæri. Vitnið minntist þess að lögreglan hefði komið á vettvang, en það kvaðst ekki hafa heyrt ákærða viðhafa hótunarorð í garð lögreglumanna. Vitnið kvaðst reyndar ekki hafa fylgst sérstaklega vel með samskiptum ákærða og lögreglumannanna.

II.

Í 1. tl. ákæru ríkissaksóknara er ákærða gefið að sök að hafa hótað lögreglumanni, sem var við skyldustörf sín í miðbæ Akureyrar, líkamsmeiðingum. Ákærði hefur fyrir dómi, líkt og hjá lögreglu, borið við minnisleysi um gjörðir sínar umrædda nótt, en af frásögnum hans verður ráðið að hann vefengi í sjálfu sér ekki frásögn lögreglumannanna.

Lögreglumennirnir, B og A, sem afskipti höfðu af ákærða, komu fyrir dóminn og báru hvor um sig að ákærði hefði í umrætt sinn hótað þeim síðarnefnda líkamsmeiðingum, og sagt að það myndi hann gera á heimili hans.

Að mati dómsins er framburður lögreglumannanna skýr og greinargóður. Er ekki efni til annars en að líta svo á að nefnd orð ákærða hafi falið í sér hótun um ofbeldi í skilningi 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 með síðari breytingum. Ber því að sakfella ákærða fyrir það brot sem honum er gefið að sök í nefndum ákærulið.

Í 2. ákærulið er ákærða gefið að sök að hafa í fangaklefa hótað lögreglumanninum B lífláti. Með framburði áðurnefndra lögreglumanna, en einnig lögreglumannsins D, verður þessi háttsemi ákærða metin nægjanlega sönnuð. Er háttsemin metin ákærða sem ofbeldi gegn nefndum lögreglumanni í skilningi 1. mgr. 106. gr. hegningarlaganna með síðari breytingum. Er ákærði þannig sannur að sök.

III.

Ákærði, sem er tvítugur að aldri, hefur samkvæmt sakavottorði ekki áður sætt refsingu. Að mati dómsins eru hótunarorð og brot ákærða alvarleg. Getur kærði ekki borið fyrir sig ölvunarástand eða réttlætt gjörðir sínar með þeim hætti, sbr. ákvæði 17. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940. Til þess er hins vegar að líta að ákærði er ungur að árum og hefur við alla meðferð málsins lýst yfir eftirsjá og iðran. Var framkoma hans í dómsal að þessu leyti til fyrirmyndar, en hann bað þar m.a. viðkomandi lögreglumenn afsökunar á gjörðum sínum með handabandi. Að þessu virtu, sbr. til hliðsjónar viðeigandi ákvæði 70. gr. og 74. gr. laga nr. 19, 1940, þykir eftir atvikum fært að fresta því skilorðsbundið að ákveða refsingu ákærða eins og nánar greinir í dómsorði.

Dæma ber ákærða til að greiða sakarkostnað, en þar er eingöngu um að tefla málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem ákveðast í einu lagi á rannsóknar- og dómstigi, með virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákvörðun refsingar ákærða, X, er frestað og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955, með því að fremja ekki nýtt brot á skilorðstímanum.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef héraðsdómslögmanns, 263.500 krónur.