E-2199/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 29. apríl 2011, er höfðað 9. mars 2010 af HBH Framkvæmdum ehf., kt. …, Skógarhlíð 10 í Reykjavík, gegn H-kk-þgf Þ-kk-þgf B-kk-þgf, kt. …, þá til heimilis að Frostaskjóli 93 í Reykjavík, nú búsettum í Sviss.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum 3.117.663 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 2.437.649 krónum frá 30. september 2008 til 31. október 2008 ef af 3.117.663 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar „samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, allt að frádreginni innborgun þann 12. janúar 2010 að fjárhæð 1.363.891 krónu, sem dragist frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi“.

Í greinargerð stefnda er þess aðallega krafist að málinu verði vísað frá dómi en til vara að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt málskostnaðarreikningi eða mati dómsins að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Til þrautavara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega, „en málskostnaður í því tilviki verði felldur niður, og að tekin sé til greina gagnkrafa hans til skuldajöfnuðar“.

Í þinghaldi í málinu 9. júní 2010 upplýsti lögmaður stefnanda að HBH Framkvæmdir ehf., hefði tekið upp nýtt nafn, BÍÞ verktakar ehf., sem og að félagið hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta, sbr. úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2010. Við það tók þrotabú félagsins við aðild málsins, sbr. 3. mgr. 22. gr. laga nr. 91/1991. Óskaði þáverandi lögmaður stefnanda eftir fresti til að athuga afstöðu skiptastjóra til áframhaldandi reksturs málsins. Í næsta þinghaldi fór lögmaður stefnda fram á að stefnandi legði fram tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í samræmi við b-lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Þeirri kröfu var mótmælt af hálfu stefnanda. Úrskurður gekk um þennan þátt málsins 2. júlí 2010 þar sem fallist var á að stefnandi setti málskostnaðartryggingu að fjárhæð 400.000 krónur. Með úrskurði 7. október 2010 var frávísunarkröfu stefnda síðan hafnað.

II.

Stefndi er eigandi húseignarinnar að Smáragötu 9 í Reykjavík. Um er að ræða norðurhelming parhúss sem stendur austan megin götunnar. Húsið er steinsteypt og tvílyft og steinað með kvartsi og tinnu. Húsið er teiknað af E-kk-þgf S-kk-þgf arkitekt og var reist árið 1937. Samkvæmt því sem fram kom í framburði S-kvk-ef H-kvk-ef Í-kvk-ef, eiginkonu stefnda, festu þau kaup á fasteigninni í júlí 2008. Mun upphafleg hugmynd þeirra hafa verið að reyna að eignast allt húsið, gera það upp og nýta fyrir fjölskylduna.

Eftir kaupin óskaði S-kvk-nf eftir því við verktakafyrirtækið HBH Framkvæmdir ehf. að það tæki að sér tilgreind verk á lóð, þakkanti og svölum fasteignarinnar, en vart hafði verið við leka í stofunni neðan við svalirnar. Ekki er ágreiningur um að umbeðin verk hafi verið unnin síðla sumars 2008. Aðila greinir hins vegar á um hvort gengið hafi verið lengra við vinnu við húseignina en óskað hafði verið eftir. Samkvæmt því sem fram er komið í málinu munu stefndi og S-kvk-nf, eiginkona hans, hafa dvalið erlendis meðan umrætt verk var unnið.

HBH Framkvæmdir ehf. gáfu út sex reikninga á nafn stefnda vegna vinnu við húseignina. Bókunardagsetning fyrstu tveggja reikninganna er 31. ágúst 2008 og er óumdeilt að stefndi greiddi þá. Annar þeirra (SR800786) ber með sér að hafa verið gefinn út í tilefni af viðgerð „vegna leka“ og er hann að fjárhæð 79.496 krónur með virðisaukaskatti. Númer verksins samkvæmt þeim reikningi er 1396. Síðari reikningurinn (SR800801) er vegna verks númer 1397 „Smáragata 9 … Hellulögn, tyrfing o.fl. á lóð“. Fjárhæð hans var 310.385 krónur með virðisaukaskatti.

Ágreiningur máls þessa snýst um fjóra síðustu reikningana. Tveir af þessum reikningum eru dagsettir 30. september 2008 og eru komnir til út af verki nr. 1396 „Smáragata 9 … Múrviðgerðir á húsi“ annars vegar að fjárhæð 2.393.215 krónur (SR800847) og hins vegar að fjárhæð 44.434 krónur (SR800907) í báðum tilvikum að meðtöldum virðisaukaskatti. Bókunardagsetningar tveggja síðustu reikninganna er 31. október 2008. Annar þeirra (SR800936) er út af verki nr. 1396 „Smáragata 9 … Múrviðgerðir á húsi“ að fjárhæð 32.986 krónur með virðisaukaskatti. Hinn (SR800935) ber með sér að hafa verið gefinn út vegna verks nr. 1397 „Smáragata 9 … Hellulögn, tyrfing o.fl. á lóð“ að fjárhæð 647.028 krónur. Samtala þessara fjögurra reikninga nemur stefnufjárhæð málsins.

Hinn 12. janúar 2010 sendi stefndi fjármálastjóra HBH Framkvæmda ehf. tvö tölvubréf. Með fyrra bréfinu fylgdi yfirlit yfir tíma sem stefndi kvaðst hafa unnið fyrir HBH Framkvæmdir ehf., samtals 61 klukkustund. Kom þar fram að reikningur að fjárhæð 1.753.110 krónur vegna þessarar vinnu væri í pósti. Þar sagði síðan orðrétt: „Ég mun svo greiða HBH mismuninn á upphæðinni í ofangreindum reikningi og þeirri upphæð sem HBH vill halda fram að ég skuldi félaginu sem er um 1,3 mkr. Þessi greiðsla er hins vegar engin staðfesting á því að ég viðurkenni núverandi skuld við HBH en ég tel eins og áður hefur komið fram að verkið sem unnið var er ekki í samræmi við verkbeiðnina og því sé krafa HBH á mig alltof há.“ Í síðara tölvubréfinu sama dag segir eftirfarandi: „Ég var að millifæra ISK 1.363.891 sem uppgjör á reikningi mínum. Samkvæmt bókum ykkar þá stendur reikningurinn í ISK 3.117.000 og ég skuldajafna skuld HBH Framkvæmda við mig vegna minnar vinnu að upphæð ISK 1.753.110.“

Í málinu liggur enn fremur fyrir kvittun, dags. 12. janúar 2010 fyrir millifærslu framangreindrar fjárhæðar af reikningi stefnda inn á reikning HBH Framkvæmda ehf. Einnig liggur fyrir í málinu reikningur sem stefndi gaf út á hendur HBH Framkvæmdum ehf. 11. mars 2010 að fjárhæð 1.753.110 krónur með virðisaukaskatti. Fram kemur á reikningnum að hann sé vegna „ráðgjafavinnu samkvæmt sundurliðun sent til HBH Framkvæmda þann 12. janúar 2010“. Í umræddri sundurliðun kemur eftirfarandi fram:

Tímabil Lýsing Tímar

Júlí Undirbúningur vegna fundar með Heritable 3

Júlí Fundur í London hjá Heritable Bank 6

Júlí Fundur með ráðgjafa vegna fjármögnunar De Vere Gardens 4

Júlí/ágúst Vinna við að skoða endurfjármögnun De Vere Gardens 9

Júlí/ágúst Samskipti við fasteignasala hjá Savills og Knight and Frank 4

September Fundur með Heritable í London 4

September Aðstoð vegna uppgjörs HBH við Heritable 4

September Aðstoð við að skoða sameiningu við Sökkul 16

Sept./okt. Ráðgjöf vegna fjárhagslegrar endurskipulagningar HBH 11

Samtals 61

Með innheimtubréfi lögmanns HBH Framkvæmda ehf., dags. 13. janúar 2010, var skorað á stefnda að greiða kröfu að höfuðstól 3.117.663 krónur vegna þeirra fjögurra reikninga sem mál þetta snýst um.

Með bréfi HBH Framkvæmda ehf. 2. apríl 2010 var því hafnað að fyrirtækinu bæri að greiða reikning stefnda, dags. 11. mars 2010. Þar var talið að hann væri „algjörlega tilhæfulaus“ og að félagið hefði aldrei beðið um þá ráðgjöf sem þar væri verið að krefjast greiðslu fyrir. Í málinu liggur enn fremur fyrir bréf stefnda til HBH Framkvæmda ehf., dags. 14. maí 2010, þar sem stefndi gerir grein fyrir þeirri vinnu sem hann segir að hafi legið að baki reikningsgerðinni.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að krafan sé vegna kaupa stefnda á vinnu og þjónustu af stefnanda. Hafi nýjar þakrennur verið steyptar þar sem við skoðun hefði komið í ljós að stór steypustykki höfðu brotnað úr þeim og fallið til jarðar. Þá hafi múr verið brotinn og steypa í svalahandriðum, steypujárn verið ryðvarið og flöturinn sléttpússaður og gerður klár undir steiningu. Auk þess hafi verið unnið við hellulögn á bílastæði og þökulögn.

Í stefnu er krafan sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

Dómskj. nr. Vöruheiti Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

3 Lyfta, vörubíll með krana, 30.09.2008 30.09.2008 2.393.215

vinna starfsmanna, akstur,

útlagður kostnaður og

verkfæragjald

4 Útlagður kostnaður 30.09.2008 30.09.2008 44.434

5 Vinna starfsmanna, akstur 31.10.2008 31.10.2008 32.986

og verkfæragjald

6 Vinna starfsmanna, akstur, 31.10.2008 31.10.2008 647.058

útlagður kostnaður og

verkfæragjald

Samtals kr: 3.117.693

Við munnlegan málflutning vísaði stefnandi til þess að reikningum þessum hafi ekki verið mótmælt. Þá hafi ekkert komið fram í málinu sem bendi til þess að þeir séu ósanngjarnir, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um greiðslu skulda og skuldbindingargildi loforða. Stefnandi kveðst einnig byggja á kaupalögum nr. 50/2000, sérstaklega vegna VI. kafla þeirra. Kröfu um málskostnað kveðst stefnandir styðja við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og um dráttarvexti vísar stefnandi til III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001.

Við munnlegan málflutning var gagnkröfu stefnda mótmælt. Vísaði stefnandi til þess að hluti þeirrar vinnu, sem stefndi krefjist greiðslu fyrir, hefði verið unnin í þágu enska félagsins HH Developments, sem var í eigu nokkurra íslenskra aðila, þar á meðal HBH Framkvæmda ehf. Hafi félagið verið stofnað til að gera upp fasteign við De Vere Gardens í Lundúnum sem það hafði fest kaup á með það í huga að selja með hagnaði. Hefði verið rétt að beina þeim hluta kröfunnar að HH Developments en ekki HBH Framkvæmdum. Þá teldur stefndi að umfang þeirrar aðstoðar og ráðgjafar, sem stefndi eigi samkvæmt samantektinni að hafa látið HBH Framkvæmdum ehf. í té í tengslum við mögulega sameiningu félagsins við annað félag og fjárhagslega endurskipulagningu þess, sé algerlega út í hött. Auk þess mótmælir hann umkröfðu tímagjaldi sem ósanngjörnu.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er því haldið fram að óskað hafi verið eftir því að HBH Framkvæmdir ehf. tæki að sér frágang á hellum og bílastæði, sem og tyrfingu á lóðinni við Smáragötu 9. Þá hafi jafnframt verið óskað eftir því að HBH Framkvæmdir ehf. tækju að sér að stöðva leka út frá sprungum á svölum hússins, kanna hvort kantur á þakskeggi væri laus og banka hann niður ef svo væri. Stefndi byggir á því að ekki hafi verið óskað eftir frekari verkum eða viðgerðum á fasteigninni. Eftir að HBH Framkvæmdir ehf. hafi lokið störfum hafi stefnda orðið ljóst að unnin höfðu verið verk umfram það sem óskað hafði verið eftir. Þannig hafi verið steyptar nýjar þakrennur á húsið og svalahandrið brotið upp og endursteypt. Reikningar vegna lekaviðgerða, hellulagnar og tyrfingar nemi samtals 1.037.809 krónum. Stefndi hafi hins vegar greitt alls 1.674.576 krónur vegna vinnunnar, annars vegar með greiðslu tveggja fyrstu reikninganna og hins vegar með millifærslu að fjárhæð 1.363.891 króna.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að krafa stefnanda eigi sér ekki stoð í nokkrum löggerningi milli stefnanda og stefnda. Ekkert sem lagt hafi verið fram í málinu geti rennt stoðum undir það að krafa stefnanda sé á rökum reist. Þá uppfylli vinna stefnanda ekki skilyrði laga um þjónustukaup vegna aukaverka án samþykkis þjónustukaupanda.

Stefndi kveður stefnanda ekki hafa lagt fram nein gögn er sýni fram á að stefndi hafi óskað eftir því að stefnandi tæki að sér þær múrviðgerðir á fasteigninni að Smáragötu 9 sem lýst sé í stefnu. Hafi stefndi mótmælt reikningum fyrir þau verk, þar sem hann hafi ekki óskað eftir þeim.

Stefndi byggir á því að í verklýsingu, sem hafi verið beint til K-kk-ef Ó-kk-ef J-kk-ef, verkefnisstjóra stefnanda, hafi komið skýrt fram að þær lekaviðgerðir, sem óskað væri eftir á húsinu, ættu að vera til bráðabirgða. Jafnframt hafi komið fram að til stæði að halda verkkostnaði í algeru lágmarki enda væri það ætlun stefnda að koma húsinu í útleigu svo fljótt sem auðið væri með lágmarks tilkostnaði. Ekki hafi verið óskað eftir því að þakrennur hússins eða svalahandrið yrðu brotin upp og endursteypt. Mótmælir stefndi því að nokkur steypustykki hafi brotnað úr þakrennu og fallið til jarðar.

Varðandi viðgerð á þakrennum dregur stefndi þá ályktun af ummælum í stefnu að það liggi fyrir að stefndi hafi ekki óskað eftir því að HBH Framkvæmdir ehf. ynni það verk. Því hafi aukaverkið verið unnið á grundvelli sjálfstæðrar ákvörðunar stefndanda enda sé hvergi vísað til þess að stefndi hafi óskað eftir umræddu verki. Þá liggi ekki fyrir af hvaða ástæðu stefnandi hafi brotið upp svalahandrið en stefnandi hafi ekki gefið neinar skýringar á því framferði.

Stefndi byggir á því að í tilvikum sem að ofan greini sé þjónustuveitanda aðeins heimilt að vinna verkið án samþykkis þjónustukaupanda ef viðbótarkostnaður er óverulegur miðað við verð þjónustu sem samið hafi verið um, ef sérstakar ástæður mæla með því að þjónustukaupandi vilji láta vinna viðbótarverkið í tengslum við kaup hans á þjónustunni eða ef ekki er unnt að fresta því vegna hættu sem af því getur stafað, sbr. 1. til 3. tölul. 2. mgr. 8. gr. laga um þjónustukaup.

Stefndi byggir á því að hvorki hafi verið gerð tilraun til að bera niðurstöður skoðunar stefnanda undir stefnda né að leita samþykkis stefnda fyrir þeim aukaverkum sem stefnandi hafi ákveðið að vinna við fasteignina. Þá telur stefndi að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að skilyrði 2. mgr. 8. gr. laga um þjónustukaup hafi verið uppfyllt áður en ráðist var í viðgerðina á þakrennum og svalahandriði.

Stefndi vísar enn fremur til þess að ef til hefði staðið að ráðast í múrviðgerðir á húsinu hefði þurft að liggja fyrir töluverður undirbúningur að slíku verki og að ekki sé unnt að ráðast í verkið án samráðs við stefnda. Í því sambandi bendir stefndi í fyrsta lagi á að fasteignin að Smáragötu 9 sé parhús og því hefði verið nauðsynlegt að hafa samráð við nágranna og meðeiganda áður en ráðist hefði verið í framkvæmdir, sbr. 4. tölul. 3. mgr. 1. gr. og 39. gr. laga nr. 26/1994 og hafi stefnanda mátt vera það ljóst. Í öðru lagi sé fasteignin steint hús. Viðgerðir á blettum á steindum húsum séu nær ómögulegar og því þurfi að öllu jöfnu að endurnýja alla klæðningu á slíkum húsum þegar viðgerð er framkvæmd á slíkri klæðningu. Um það vísar stefndi til skýrslu Húsfriðunarnefndar ríkisins frá 2003 um steinuð hús. Í þriðja lagi sé fasteignin innan svæðis sem sé á varðveisluskrá Reykjavíkur. Húsið sé talið endurspegla merkar skipulagshugmyndir 3. áratugar 20. aldar og talið mikilvægt í götumynd Smáragötu. Sýna þurfi sérstaka aðgát, undirbúning og vandvirkni við viðhald og viðgerð slíkra húsa.

Í þessu ljósi byggir stefndi á því að krafa stefnanda eigi rætur sínar að rekja til óumbeðinnar vinnu stefnanda, sem stefndi hafi hvorki beðið um né haft vitneskju um að stefndi hefði unnið.

Varakrafa stefnda um lækkun á kröfu stefnanda styðst eftir því sem við á við sömu rök og fram koma varðandi frávísunar- og sýknukröfu stefnda. Þá vísar stefndi til þess að hann eigi kröfu á hendur stefnanda vegna ráðgjafarvinnu að fjárhæð 1.753.110 krónur. Sú krafa sé gjaldfallin og skilyrði skuldajöfnuðar séu fyrir hendi, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Fer hann fram á að kröfunni verði skuldajafnað á móti kröfum stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttar og ákvæða laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sérstaklega 8. gr. laganna. Þá vísar stefndi til laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Varakröfu um lækkun á kröfu stefnanda kveður hann enn fremur vera reista á 6. gr. laga um þjónustukaup. Þá sé málskostnaðarkrafa stefnda byggð á 129. gr., sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

1. Endurgjald fyrir vinnu við húseignina að Smáragötu 9

Gengið var á vettvang að Smáragötu 9 fyrir aðalmeðferð málsins. Á húseigninni, sem eins og áður segir er steinsteypt og steinað, tvílyft parhús, er steypt þakskegg með rennu sem tekur við regnvatni af þakinu. Niðurfall er á framhlið hússins sem liggur ofan af þakskegginu um niðurfallsop hægra megin við svalaútgang. Liggur niðurfallið síðan í kverk þar sem bogadregið útskot nemur við útvegg hússins. Ofan á útskotinu eru svalir með steinsteyptu handriði og liggur niðurfall af svölunum sem tengist niðurfallinu ofan af þaki. Undir svölunum er stofa.

Stefndi og eiginkona hans, S-kvk-nf H-kvk-nf Í-kvk-nf, gáfu skýrslu fyrir dómi, ásamt H-kk-þgf B-kk-þgf H-kk-þgf, fyrrverandi framkvæmdastjóra HBH Framkvæmda ehf., V-kk-þgf Ó-kk-þgf, húsasmíðameistara og fyrrverandi verkstjóra hjá sama félagi, og K-kk-þgf Ó-kk-þgf J-kk-þgf, húsasmíðameistara og fyrrverandi verkefnisstjóra félagsins.

Í málinu krefur stefnandi stefnda um endurgjald fyrir vinnu HBH Framkvæmda ehf. að Smáragötu 9, sem fólust meðal annars í múrviðgerðum á þakkanti og svölum húseignarinnar, en ágreiningur aðila snýr að þeim verkþáttum. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið milli aðila og ekki liggja fyrir nein skrifleg samtímagögn sem geta varpað ljósi á hvaða verk stefndi eða eiginkona hans, S-kvk-nf, óskuðu eftir að HBH Framkvæmdir ehf. tækju að sér að vinna við húseignina.

Af framburði aðila og vitna verður ráðið að S-kvk-nf, eiginkona stefnda, hafi að öllu leyti annast samskipti við starfsmenn HBH Framkvæmda ehf. í tengslum við verkið. Hún skýrði svo frá fyrir dómi að framkvæmdastjóri HBH Framkvæmda ehf., H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, hefði skoðað húsið áður en þau festu kaup á fasteigninni. Ráða má af framburði hennar að hún hafi gert sér grein fyrir að ráðast þyrfti í framkvæmdir í garðinum auk þess sem hún vildi koma í veg fyrir leka sem ummerki voru um í stofunni. Eftir að hafa fengið fasteignina afhenta kveðst hún hafa haft samband við K-kk-þf Ó-kk-þf J-kk-þf hjá HBH Framkvæmdum ehf. og óskað eftir því að fyrirtækið annaðist nauðsynlegar framkvæmdir. Hún greindi svo frá að hún hefði síðan hitt K-kk-þf Ó-kk-þf ásamt garðverktaka og þau farið yfir hvað þyrfti að gera í garðinum. Því næst hafi hún og K-kk-nf Ó-kk-nf skoðað húsið og hún óskað eftir því að þakkanturinn á húsinu yrði „bankaður“ til að athuga hvort klæðningin þar væri laus. Þau hafi síðan skoðað svalir sem voru fyrir ofan stofuna. Hafi þau talið að lekinn kæmi þaðan og að líklegast lægi orsökin í stífluðu niðurfalli. Kveðst hún hafa óskað eftir því að hellurnar á svölunum yrðu teknar upp og niðurfallið hreinsað og að sett yrði bráðabirgðafyllingarefni í sprungur sem kynnu að vera í kverkinni upp við vegginn. Hún kveðst hafa ítrekað að kostnaður ætti að vera í lágmarki og að viðgerðin ætti að vera til bráðabirgða. Fljótlega eftir þetta hafi hún farið til Lundúna þar sem hún og stefndi hafi þá verið búsett. Kveðst hún hafa haft samband við K-kk-þf Ó-kk-þf tveimur til þremur vikum síðar og innt hann eftir því hvað hefði komið „út úr þessu“ með svalirnar. Hafi hann skýrt henni frá því að niðurfallið hefði verið stíflað og það mögulega valdið lekanum en jafnframt farið að ræða um að ef til vill væri þörf á frekari viðgerðum á svölunum. Hún hafi þá ítrekað fyrri fyrirmæli um verkið og að ekki ætti að víkja frá upphaflegri áætlun. Hún þvertók fyrir að hafa nokkurn tíma óskað eftir því að þakkantur og svalahandrið yrðu brotin og endursteypt. Þá hafi það verið fjarri lagi að hún hafi gefið fyrirmæli um að setja ætti múrpússningu á svalir, sem ætti að „flútta við“ klæðninguna sem fyrir var, og flöturinn undirbúinn undir steinun.

H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, framkvæmdastjóri HBH Framkvæmda ehf., skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði skoðað húseignina áður en stefndi og S-kvk-nf keyptu hana. Hann hafi síðan tekið við verkbeiðni símleiðis frá þeim og komið á fundi þeirra og tveggja starfsmanna HBH Framkvæmda ehf. Þegar hann hafi komið á verkstað hafi hann sjálfur séð að múrpússning á þakskegginu var laus og skapaði hættu. Þá hafi hann ásamt V-kk-þgf Ó-kk-þgf og K-kk-þgf Ó-kk-þgf skoðað lekann af svölunum og talið ljóst að ástæða hans væri laus pússning og sprungur í steypu í svalahandriði. Kvaðst hann hafa talað við húseigendur í síma í kjölfarið og taldi sig hafa rætt um þetta við þá en vísaði síðan á V-kk-þf Ó-kk-þf sem S-kvk-nf hefði verið í miklum samskiptum við vegna verksins. Fullyrti hann að S-kk-nf hefði óskað eftir því að gert yrði við þakkantinn þannig að ekki skapaðist hætta af honum og að þeir fletir, sem gert yrði við, yrðu „filteraðir“ þannig að flöturinn yrði tilbúinn fyrir steiningu.

V-kk-nf Ó-kk-nf, sem annaðist verkstjórn á verkstað, skýrði frá því fyrir dómi að hann hefði hitt S-kvk-þf einu sinni ásamt K-kk-þgf Ó-kk-þgf áður en verkið hófst. Kom fram hjá honum að steypustykki hefðu fallið úr þakkantinum og taldi hann að það hefði verið ástæða þess að S-kvk-nf óskaði eftir viðgerð á honum. Á þeim fundi hafi hann farið yfir það með S-kvk-þgf að réttast væri að brjóta þakkantinn upp og endursteypa en það hafi hún ekki viljað heldur hafi hún einungis óskað eftir því að farið yrði í múrviðgerðir. Þegar hafist hafi verið handa við þá vinnu hafi þeir hlutar kantsins sem voru lausir verið fjarlægðir með veigalitlum brotverkfærum og múrað yfir. V-kk-nf tók jafnframt fram að við skoðun á svölunum hefði komið í ljós að steypan í svalavegg hefði verið farin að morkna og stykki brotnað úr honum. Fullyrti hann að S-kvk-nf hefði óskað eftir því að farið yrði í viðgerð á svalaveggnum. Við framkvæmd á þeim verkþætti hafi verið gætt að því að fjarlægja aðeins það sem var laust en ekki brjóta handriðið niður og steypa það upp að nýju. Þetta hafi bara verið múrviðgerðir. Hafi S-kvk-nf sérstaklega tekið fram að það væri í lagi að viðgerðin væri í sama fleti og klæðningin sem fyrir var því hugsanlega yrði „dregið á húsið“ innan nokkurra ára og það „heilsteinað“ að nýju. Ekki hafi verið tekið fram af hennar hálfu hversu umfangsmiklar viðgerðirnar mættu vera nema að þeir fletir sem gera þyrfti við ættu að vera tilbúnir undir steiningu. Hann taldi að hann hefði einungis rætt einu sinni um verkið við S-kvk-þf.

K-kk-nf Ó-kk-nf J-kk-nf greindi frá því fyrir dómi að S-kvk-nf hefði haft samband við HBH Framkvæmdir ehf. vegna fyrirhugaðra lóðarframkvæmda og viðgerða á húsinu vegna leka inn í stofu af svalagólfi. Kvaðst hann hafa hitt S-kk-þf í kjölfarið til að skoða aðstæður. Taldi hann sig hafa hitt hana tvisvar áður en hafist var handa og áleit að V-kk-nf hefði þá einnig verið viðstaddur a.m.k. í annað skiptið. Greindi hann frá því að á staðnum hefði komið í ljós að það „pusaðist“ vatn úr rennunni og niður á stéttina fyrir neðan stigann ofan við innganginn. Þar hafi greinilega verið laus steypa og einhver steypubrot hafi hangið þar laus og hafi þetta valdið hættu á hruni. Um það hafi verið rætt á staðnum að þar þyrfti að gera ráðstafanir til að koma í veg fyrir slysahættu. Við þessa skoðun hafi ekki verið hægt að gera sér grein fyrir hversu umfangsmikil viðgerðin þyrfti að vera á þakkantinum. Skýrði hann frá því að af hálfu S-kvk-ef hefði komið fram að einungis ætti að gera það sem nauðsynlegt væri til að koma í veg fyrir þessa slysahættu. Við skoðun á svölunum hafi útfellingar verið greinilegar á svalahandriðinu auk þess sem þar voru sjáanlegar sprungur. Kvað hann það hafa verið mat þeirra að vatn kæmist í gegnum svalavegginn og inn undir þéttidúk sem var á svalagólfinu. Í stað þess að fara í óljósar framkvæmdir við að rífa upp hellur og skoða dúkinn hafi verið ákveðið að ráðast fremur í viðgerð á svalaveggnum þar sem orsök lekans lægi að öllum líkindum þar. Hann kvaðst hafa gert grein fyrir því á staðnum að nauðsynlegt væri að brjóta múrpússninguna af svalahandriðinu til að komast að sprungunum til að sjá hversu víðfeðmar þær væru. Hafi S-kvk-nf tekið fram að ekki ætti að steina viðgerðirnar þar sem húsið yrði steinað í heild síðar. Engin verðáætlun hafi verið gerð og minntist hann þess ekki að óskað hefði verið eftir verðhugmyndum. Þá mundi hann ekki til þess að hafa verið í samskiptum við S-kvk-þf eftir fund þeirra að Smáragötu 9.

Við mat á sönnunargildi ofangreindra vitnisburða er óhjákvæmilegt að taka tillit til þess að ekkert liggur fyrir um að vitnin V-kk-nf, K-kk-nf Ó-kk-nf eða H-kk-nf B-kk-nf eigi sérstakra hagsmuna að gæta af málsúrslitum. Það sama á ekki við um vitnið S-kvk-þf sem er eiginkona stefnda. Er þá jafnframt til þess að líta að ekki liggur fyrir í framlögðum gögnum málsins að stefndi eða eiginkona hans hafi sannanlega gert athugasemdir við útgáfu reikninganna sem deilt er um fyrr en í janúar 2010 eða meira en ári eftir að þeir voru gefnir út.

Bæði V-kk-nf og K-kk-nf Ó-kk-nf báru fyrir dómi að við skoðun á staðnum, þar sem S-kvk-nf var viðstödd, hafi verið ljóst að þakkanturinn þarfnaðist lagfæringar og að hætta væri á að brotnaði úr honum. Kom skýrt fram hjá þeim báðum að S-kvk-nf hefði óskað eftir því, eða að minnsta kosti samþykkt á staðnum, að ráðist yrði í nauðsynlegar múrviðgerðir á þakkantinum til að koma í veg fyrir þá hættu sem af þessu hlytist. Ber að leggja það til grundvallar við úrlausn málsins. Ekki liggur annað fyrir en að veigalitlum brotverkfærum hafi verið beitt til að fjarlægja lausan múr og ónýta steypu í þakkantinum. Hefur stefndi ekki fært sönnur á að gengið hafi verið lengra við þá viðgerð en ætlast var til miðað við framangreinda beiðni húseiganda. Ekki var því um aukaverk að ræða í skilningi 8. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Þá liggur ekki fyrir að starfsmönnum HBH Framkvæmda ehf. hafi eftir ofangreindan fund með húseiganda verið skylt að bera verkið undir hann meðan á því stóð.

Í skýrslum V-kk-ef og K-kk-ef Ó-kk-ef kom einnig skýrt fram að við sömu skoðun hafi þeir talið að líklegasta ástæða lekans í stofunni væri að vatn næði að komast inn um sprungur í svalaveggnum og undir dúkinn á svalagólfinu. Hvorugur gat þess að orsaka hans væri að leita í stífluðu niðurfalli eins og S-kk-nf hefur haldið fram. Af framburði þeirra beggja verður jafnframt ráðið að S-kvk-nf hafi samþykkt að ráðist yrði í nauðsynlegar múrviðgerðir á svalaveggnum til að koma í veg fyrir lekann. Hefur K-kk-nf Ó-kk-nf enn fremur borið að hann hafi við sama tækifæri gert grein fyrir því að við framkvæmd verksins þyrfti að brjóta múrinn af til að kanna umfang skemmdanna. Þá kom skýrt fram hjá bæði K-kk-þgf Ó-kk-þgf og V-hk-þgf að S-kvk-nf hefði tekið fram að ganga ætti frá viðgerðinni þannig að flöturinn væri tilbúinn fyrir steinun á húsinu. Með vísan til þess sem að framan greinir verður að leggja þennan framburð til grundvallar. Hefur stefndi ekki fært sönnur á að við framkvæmd þessa verks hafi verið gengið lengra en ætlast var til miðað við óskir húseiganda. Ekki var því um aukaverk að ræða í skilningi 8. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og ekki upplýst að skylt hafi verið að bera framvindu verksins undir húseiganda eftir áðurgreindan fund með honum.

Af hálfu stefnda hefur því ekki verið haldið fram að samið hafi verið um fast verð fyrir verkið. Þá hafa ekki verið bornar brigður á að endurgjald fyrir hinar umsömdu múrviðgerðir og lóðaframkvæmdir samkvæmt framlögðum reikningum hafi verið sanngjarnt að teknu tilliti til umfangs verksins og þess tímagjalds sem reikningarnir taka mið af. Ber því að fallast á að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda fyrir vangreitt endurgjald vegna umræddrar vinnu sem nemur stefnufjárhæðinni að teknu tilliti til innborgunar.

2. Gagnkrafa stefnda til skuldajafnaðar

Eins og fram hefur komið greiddi stefndi HBH Framkvæmdum ehf. 1.363.891 krónu rúmu ári eftir útgáfu reikninganna eða 12. janúar 2010. Á sama tíma lýsti stefndi yfir skuldajöfnuði milli þess sem hann áleit eftirstöðvar kröfunnar og gagnkröfu sem hann taldi sig eiga á hendur HBH Framkvæmdum ehf. Vísaði stefndi þar til ráðgjafarvinnu samkvæmt yfirliti sem hann sendi fjármálastjóra fyrirtækisins. Reikningur vegna þeirrar vinnu er dagsettur 11. mars 2010. HBH Framkvæmdir ehf. mótmælti réttmæti kröfunnar með bréfi 2. apríl 2010.

Í varakröfu stefnda er þess krafist að þessi gagnkrafa komi til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Rökstuðningur fyrir kröfunni er ekki reifaður nema að takmörkuðu leyti í greinargerð. Nánari grein er þó gerð fyrir henni í framlögðum gögnum málsins auk þess sem stefndi og H-kk-nf B-kk-nf, fyrrverandi framkvæmdastjóri HBH Framkvæmda ehf., gerðu í skýrslum sínum fyrir dómi nokkra grein fyrir atvikum að baki kröfunni.

Hluti gagnkröfunnar er reistur á ráðgjöf sem stefndi á að hafa veitt í júlí, ágúst og september 2009 í tengslum við sölu og endurfjármögnum á fasteign í De Vere Gardens í Lundunúnum. Fasteign þessi var í eigu félags sem ber heitið HH Development en fyrir liggur að HBH Framkvæmdir ehf. átti 25% hlut í því félagi. Samkvæmt framlagðri sundurliðun er um að ræða vinnu af hálfu stefnda í samtals 34 klukkustundir við framangreint verkefni. H-kk-nf B-kk-nf staðfesti fyrir dómi að stefndi hefði sannanlega komið að þessari vinnu en taldi að kröfunni væri beint að röngum aðila enda hefði hún verið unnin í þágu HH Developments en ekki HBH Framkvæmda ehf.

Í málinu hafa verið lögð fram tölvupóstsamskipti, annars vegar frá því í mars 2009 og hins vegar frá septembermánuði sama ár. Öll þessi samskipti lúta að umræddri fasteign í Lundúnum, mögulegri sölu hennar og endurfjármögnun á lánum HH Developments. Af þeim má ráða að stefndi hafi verið í samskiptum við framkvæmdastjóra HBH Framkvæmda ehf., H-kk-þf B-kk-þf, sem og fjármálastjóra félagsins, Á-kk-þf H-kk-þf H-kk-þf, um málefni HH Developments. Í skýrslu H-kk-ef B-kk-ef kom einnig fram að hann hefði óskað eftir því að stefndi veitti aðstoð í tengslum við umrætt fasteignaverkefni árið 2009. Engin gögn hafa verið lögð fram til stuðnings því að það hafi hann gert í umboði HH Developsments eða með samþykki fyrirsvarsmanna þess félags. Þá staðfesti hann fyrir dómi að HBH Framkvæmdir ehf. hefðu átt kröfu á hendur HH Developments vegna endurbóta á umræddri fasteign í Lundúnum sem hafi numið nálægt 135.000 breskum sterlingspundum. Hann staðfesti einnig að HBH Framkvæmdir ehf. hefðu ásamt öðrum eigendum HH Developments verið í ábyrgð fyrir endurgreiðslu á fasteignaveðláni sem félagið hafði tekið til að fjármagna kaupin og endurbætur á umræddri fasteign. Með þetta í huga verður ekki hjá því komist að draga þá ályktun að HBH Framkvæmdir ehf. hafi átt sérstakra hagsmuna að gæta af því að finna hagstæða lausn á rekstri HH Developments í tengslum við umrædda fasteign og fjármögnun hennar. Í þessu ljósi verður að leggja til grundvallar að stefndi hafi veitt þessa ráðgjöf að beiðni og í þágu HBH Framkvæmda ehf. Stefndi starfaði á þessum tíma við ráðgjöf á sviði fjármála. Gat HBH Framkvæmdir ehf. ekki vænst þess að sú ráðgjöf sem hann veitti í tengslum við framangreint fasteignaverkefni yrði veitt endurgjaldslaust.

Hinn hluti kröfunnar lýtur að ráðgjöf vegna mögulegrar sameiningar HBH Framkvæmda ehf. við annað félag og fjárhagslega endurskipulagningu félagsins. Samkvæmt samantektinni mun þessi vinna hafa verið innt af hendi í september og október 2009 og krefst stefndi greiðslu fyrir samtals 27 klukkustunda vinnu við þessi verkefni. Fram kom af hálfu H-kk-ef B-kk-ef, fyrrverandi framkvæmdastjóra HBH Framkvæmda ehf., fyrir dómi að hann hefði fengið stefnda til að lesa yfir gögn í tengslum við framangreind atriði. Hann tók enn fremur fram að hann hefði verið sannfærður um félagið þyrfti að greiða honum eitthvað fyrir þá ráðgjöf og að „þetta yrði kannski skuldajafnað“ á móti kröfum sem félagið ætti á hendur stefnda. Því er upplýst að stefndi, sem eins og áður greinir starfaði við ráðgjöf á sviði fjármála, veitti HBH Framkvæmdum ehf. ráðgjöf á því sviði í tengslum við mögulega sameiningu við annað félag og fjárhagslega endurskipulagningu félagsins.

Ljóst er að ekki var samið um tiltekið endurgjald fyrir þá ráðgjöf sem stefndi veitti HBH Framkvæmdum ehf. árið 2009 eða umfang hennar. Skýrsla H-kk-ef B-kk-ef gefur vísbendingu um að félagið kunni að hafa leitað aðstoðar stefnda meðal annars vegna þess að félagið átti ógreidda kröfu á hendur honum sem unnt var að nota til að skuldajafna á móti endurgjaldi fyrir ráðgjöfina. Athugasemdir stefnanda við þá tíma, sem stefndi varði til þessara verkefna, eða við það tímagjald sem reikningurinn er reistur á, eru ekki studdar haldbærum sönnunargögnum. Verður stefnandi að bera hallann af því og ber því að fallast á gagnkröfu stefnda.

Umrædd vinna stefnda í þágu HBH Framkvæmda ehf. var innt af hendi árið 2009. Ekki er ágreiningur um að kröfur aðila, sem um er deilt í máli þessu, hafi verið hæfar til að mætast er stefndi lýsti yfir skuldajöfnuði í tölvubréfi til fjármálastjóra HBH Framkvæmda ehf. 12. janúar 2010. Samkvæmt framansögðu verður fallist á réttmæti gagnkröfu stefnda að fjárhæð 1.753.110 krónur sem fyrrgreind yfirlýsing um skuldajöfnuð lýtur að.

3. Niðurstaða, dráttarvextir, málskostnaður o.fl.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu stefnanda um að stefnda beri að greiða honum 3.117.663 krónur. Stefnandi krefur stefnda um nánar tilgreinda dráttarvexti frá 30. september 2008. Með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu verður fallist á dráttarvaxtakröfuna frá þeim tíma sem í dómsorði greinir. Við úrlausn málsins ber að líta svo á að innborgun stefnda 12. janúar 2010 inn á kröfu stefnanda vegna múrviðgerða að Smáragötu 9 hafi annars vegar falist í greiðslu á 1.363.891 krónu inn á reikning HBH Framkvæmda ehf. og hins vegar í skuldajöfnuði með fyrrgreindri gagnkröfu stefnda að fjárhæð 1.753.110 krónur. Samtals nam fjárhæð innborgunarinnar 12. janúar 2010 því 3.117.001 krónu sem dregst frá kröfu stefnanda miðað við stöðu hennar á þeim degi.

Í ljósi niðurstöðu ágreiningsmáls þessa þykir rétt að hvor aðila beri sinn hluta af kostnaði af rekstri málsins fyrir dómi, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O RÐ :

Stefndi, H-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, greiði stefnanda, þrotabúi BÍÞ verktaka ehf., 3.117.663 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.437.649 krónum frá 1. nóvember 2008 til 1. desember 2008 en af 3.117.663 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar kemur innborgun 12. janúar 2010 að fjárhæð 3.117.001 króna sem dregst frá kröfu stefnanda miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Á-kk-nf H-kk-nf.