E-1072/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 1. nóvember sl., var höfðað 22. janúar sl. af Horna á milli ehf., Rjúpnasölum 8, Kópavogi, gegn L 94 ehf., Drápuhlíð 13, Reykjavík, og J-kvk-þgf S.B. Ó-x-x, Skipholti 57, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda 2.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 10. nóvember 2006 til greiðsludags. Krafist er vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndu krefjast þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar í 70.000 krónur og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi hefur höfðað mál þetta á hendur stefndu vegna víxils sem stefnandi fékk sem greiðslu vegna viðskipta við Ice holding á Íslandi ehf. Málið höfðaði hann gegn stefnda L 94 ehf. sem samþykkjanda víxilsins en stefnda J-kvk-nf er útgefandi hans og framseljandi. Stefnandi rekur málið sem víxilmál samkvæmt XVII. kafla laga um meðferð einkamála. Stefnandi hefur ekki samþykkt að aðrar varnir komist að í málinu en þær sem komast að í víxilmáli.

Stefndu telja víxilinn þegar greiddan en samkvæmt kaupsamningi um Austurmörk 18 hafi skuld, sem komið hafi til af því að dregist hafi að afhenda eignina og vegna málskostnaðar í útburðarmáli, átt að koma til frádráttar víxilskuldinni. Skuldajöfnuður hafi farið fram í samræmi við það og standi þá eftir af víxilskuldinni 70.000 krónur. Þetta hafi stefnandi vitað eða mátt vita þegar hann eignaðist víxilinn.

Af hálfu stefnanda er því mótmælt að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi nokkuð vitað um viðskipin að baki víxlinum nema að þau væru vegna sölu fyrri eiganda víxilsins á húsinu Austurmörk 18 í Hveragerði.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi lýsir kröfunni þannig að hún sé byggð á víxli nr. 37000 sem gefinn hafi verið út og framseldur af stefndu J-kvk-þgf í Reykjavík 10. maí 2006. Víxillinn hafi verið samþykktur til greiðslu í Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis í Reykjavík 10. nóvember sama ár með 2.000.000 króna af stefnda L 94 ehf. Víxillinn sé án afsagnar og beri áritunina „Tryggingarvíxill v/Austurmörk 18“. Stefnandi hafi átt í viðskiptum við Ice holding ehf. sem hafi greitt vegna þeirra með víxlinum og sé stefnandi því eigandi hans. Þegar stefnandi fékk víxilinn í hendur hafi hann ekki vitað annað en að víxilskuldin yrði greidd á gjalddaga. Víxillinn hafi verið settur í banka 3. október s.á., en hann hafi hvorki verið greiddur á gjalddaga né síðar.

Stefnandi vísi til víxillaga nr. 93/1933, einkum 7. kafla laganna, um fullnustu vegna greiðslufalls. Víxillinn sé formlega réttur og stefnandi hafi verið grandlaus um nokkur atvik sem gætu leitt til þess að víxilrétturinn væri ekki fyrir hendi en málið sé rekið samkvæmt 17. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnandi mótmæli því að aðrar varnir komist að í málinu er þær sem komist að í víxilmáli.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísist til 32. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefndu

Af hálfu stefndu er vísað til þess að með kaupsamningi 10. maí 2006, sbr. afsal sama dag, hafi stefnda L 94 ehf. keypt fasteignina Austurmörk 18 í Hveragerði af Ice holding á Íslandi ehf. Kaupverð fasteignarinnar hafi verið 29.000.000 króna er skyldi greiða samkvæmt kaupsamningnum með eftirfarandi hætti:

1. Með láni frá Frjálsa fjárfestingarbankanum 24.433.650 krónur

2. Með peningum við undirritun kaupsamnings 2.566.350 “

3. Með peningum 10. nóvember 2006 2.000.000 “

Til tryggingar lokagreiðslu samkvæmt 3. tl. hafi stefnda L 94 ehf. afhent Ice holding á Íslandi tryggingarvíxil, að fjárhæð 2.000.000 króna, en á framhlið víxilsins sé skrifað „Tryggingarvíxill v/Austurmörk 18“. Stefnda J-kvk-nf sé útgefandi víxilsins en hún tengdist ekki lögskiptunum sem búi að baki víxlinum með öðrum hætti. Í kaupsamningnum segi að Ice holding á Íslandi hafi 30 daga frest frá 10. maí 2006 til þess að tæma eignina og lóð hennar. Þar segi jafnframt að hafi eignin ekki verið tæmd á tilskildum tíma þurfi Ice holding að greiða stefnda L 94 ehf. 300.000 krónur á mánuði í leigu þar til eignin hafi verið tæmd, og komi þær greiðslur til frádráttar lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi. Ice holding hafi borið að tæma eignina 10. júní 2006.

Með kröfubréfi 18. október s.á. hafi verið skorað á seljanda að efna kaupsamninginn in natura og tæma eignina, en að öðrum kosti yrði krafist útburðar. Samhliða hafi verið upplýst að skuld Ice holding við stefnda L 94 ehf. vegna vanefnda á kaupsamningnum væri 1.500.000 krónur og yrði hún dregin frá lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi. Þessu kröfubréfi hafi I-x-x h-e-x ekki svarað.

Með aðfararbeiðni til héraðsdóms Suðurlands 3. nóvember s.á. hafi stefnda L 94 ehf. krafist þess að Ice holding á Íslandi yrði borið af eigninni. Beiðnin hafi verið tekin fyrir 20. nóvember og ákveðið að munnlegur málflutningur færi fram 8. desember. Í millitíðinni, eða 10. nóvember, hafi verið haldinn sáttafundur með stefnda L 94 ehf. og Ice holding í starfsstöð lögmanns stefnanda, en hann sé jafnframt lögmaður Ice holding, þar sem greint hafi verið frá því að samkvæmt efni kaupsamnings næmi krafa stefnda L 94 ehf. á hendur Ice holding, vegna vanefnda á kaupsamningnum, 1.800.000 krónum. Lýst hafi verið yfir skuldajöfnuði við lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi. Framangreindur sáttafundur hafi ekki borið árangur og því hafi útburðarmálið verið rekið áfram.

Með símskeyti 15. nóvember 2006 til framkvæmdastjóra Ice holding hafi framangreind yfirlýsing um skuldajöfnuð verið ítrekuð og því lýst yfir að eftirstöðvar lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi yrði greidd til seljenda þegar kaupsamningurinn hefði verið efndur in natura. Engin svör hafi borist við símskeytinu.

Þegar málsaðilar mættu til munnlegs málflutnings í dóminum 8. desember s.á. hafi framkvæmdastjóri Ice holding upplýst að búið væri að rýma fasteignina. Sú frásögn hafi jafnframt fengið stoð í skýrslu lögreglunnar á Selfossi og verið staðfest af umboðsmanni stefnda L 94 ehf. Málinu hafi því verið lokið með réttarsátt sem hafi falið í sér að stefnda L 94 ehf. afturkallaði aðfararbeiðnina gegn því að Ice holding greiddi 130.000 krónur í málskostnað. Því hafi umsvifalaust verið lýst yfir við fyrirsvarsmann Ice holding að málskostnaði þessum væri skuldajafnað upp í eftirstöðvar lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi sem þá hafi verið 200.000 krónur. Þar með hafi skuld stefnda L 94 ehf. við Ice holding vegna lokagreiðslu kaupsamningsins verið komin niður í 70.000 krónur.

Með bréfi 6. desember s.á. hafi stefnda L 94 ehf. borist greiðsluáskorun frá lögmanni stefnanda, þar sem krafist var greiðslu á ofangreindum tryggingarvíxli. Þessu bréfi hafi lögmaður stefnda L 94 ehf. svarað 4. janúar 2007 og upplýst að víxillinn væri greiddur að stærstum hluta. Boðin hafi verið fram greiðsla á eftirstöðvunum, 70.000 krónum, með nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum. Þessu greiðslutilboði hafi ekki verið svarað af hálfu lögmanns stefnanda.

Stefndu byggi á því að á framhlið tryggingarvíxilsins standi skýrum stöfum að honum sé ætlað á tryggja tiltekin lögskipti vegna fasteignarinnar Austurmarkar 18. Vegna þessarar áletrunar hafi stefnanda borið að kanna lögskiptin að baki tryggingarvíxlinum og afla sér vitneskju um það hvort fullar efndir hefðu átt sér stað á samningnum um fasteignina.

Á því sé einnig byggt að framsalið á tryggingarvíxlinum sé málamyndaframsal, þar sem lögmanni stefnanda og þá um leið stefnanda sjálfum hafi verið fullkunnugt um það að víxilfjárhæðin hafi verið greidd að stærstum hluta þegar framsalið átti sér stað, eða 1.800.000 krónur af 2.000.000 króna með yfirlýsingu um skuldajöfnuð á gjalddaga víxilsins 10. nóvember 2006, á fundi á starfsstöð lögmanns stefnanda, sem jafnframt sé lögmaður framseljanda víxilsins, Ice holding á Íslandi.

Stefndu byggi á því að greiðslan í fasteignaviðskiptunum vegna Austurmarkar 18, að fjárhæð 2.000.000 króna, sem tryggingarvíxlinum hafi verið ætlað að tryggja, hafi verið greidd að langstærstum hluta, en 10. nóvember 2006, á sáttafundi á lögmannsstofu stefnanda hafi verið lýst yfir skuldajöfnuði upp á 1.800.000 krónur og enn fremur hafi 130.000 krónum verið skuldajafnað við fyrirtöku í Héraðsdómi Suðurlands sem hafi verið málskostnaður samkvæmt réttarsátt. Með bréfi 4. janúar 2007 hafi síðan verið boðin fram greiðsla á eftirstöðvunum, 70.000 krónum, en því bréfi hafi ekki verið svarað. Víxilkrafa stefnanda geti því aldrei numið hærri fjárhæð en 70.000 krónum, þar sem víxillinn hafi verið greiddur að undanskilinni þeirri fjárhæð.

Við munnlegan málflutning var því haldið fram af hálfu stefndu að málatilbúnaður stefnanda gæfi til kynna að stefnandi teldi að aðrar varnir stefndu en þær sem heimilt væri að hafa upp í víxilmáli kæmust að í málinu. Með vísan til þess var þess krafist að allar varnir stefndu kæmust að í málinu.

Málskostnaðar- og dráttarvaxtakröfu stefnanda sé sérstaklega mótmælt, en boðin hafi verið fram greiðsla á eftirstöðvum víxilskuldarinnar og því hafi málshöfðun stefnanda verið óþörf. Stefndu krefjist málskostnaður úr hendi stefnanda en sú krafa sé byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndu vísi til víxillaga nr. 93/1933 og til almennra reglna í íslenskum fjármunarétti um skilyrði skuldajafnaðar.

Niðurstaða

Við úrlausn málsins verður byggt á því að um víxilskuld sé að ræða samkvæmt því sem lýst er af hálfu stefnanda í málatilbúnaði hans. Fyrirsvarsmaður stefnanda hefur lýst því að stefnandi hafi eignast víxilinn sem um ræðir í viðskiptum við Ice holding ehf. er stefnandi seldi fyrirtækinu frystiskápa. Víxilinn hafi stefnandi fengið sem greiðslu 1. júní 2006. Hann lýsti því einnig að hann hefði fengið þær upplýsingar hjá fasteignasölunni, sem hafi séð um sölu á fasteigninni Austurmörk 18 í Hveragerði, að víxillinn væri vegna lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi. Ekki hafi annað komið fram en að víxillin yrði greiddur á gjalddaga en það hafi ekki gengið eftir og þess vegna hafi hann farið í innheimtu.

Ósannað er að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi haft eða mátt hafa haft vitneskju um hinn meinta skuldajöfnuð, sem stefndu vísa til, þegar stefnandi eignaðist víxilinn 1. júní 2006, enda er byggt á því af hálfu stefndu að skuldajöfnuðurinn hafi farið fram um haustið. Með vísan til þess og annarra atvika málsins, sem hér hafa verið raktir, verður ekki fallist á að stefnandi hafi af ásettu ráði viljað baka skuldurum víxilsins tjón þegar stefnandi eignaðist víxilinn.

Aðrar varnir stefnda verða ekki bornar fram í málinu samkvæmt 17. gr. víxillaga. Ber með vísan til þessa að dæma stefndu til að greiða stefnanda in solidum hina umræddu skuld, að fjárhæð 2.000.000 króna, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. nóvember 2006 til greiðsludags sem leggjast við höfuðstól á 12 mánaða fresti, eins og krafist er.

Stefndu ber einnig samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála að greiða stefnanda málskostnað in solidum sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

Dóminn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, L 94 ehf. og J-kvk-nf S.B. Ó-kvk-nf, greiði stefnanda, Horna á milli ehf., 2.000.000 króna in solidum ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. nóvember 2006 til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf I-kvk-nf.