S-517/2021

1 Mál þetta, sem var dómtekið 16. mars sl., var höfðað með þremur ákærum lögreglustjórans á Norðurlandi eystra á hendur J-x-x A-x-x S-x-x, [...].

2 Fyrsta ákæran er dagsett 1. desember 2021. Þar eru ákærða gefin að sök „brot á lögum um ávana- og fíkniefni og peningaþvætti:

I. Fíkniefnalagabrot.

Með því að hafa mánudaginn 5. júlí 2021, verið með í söluskyni í vörslum sínum 70 stykki af lyfinu Xanax (virkt efni alprazolamum), 2 stykki af lyfinu Tafil (virkt efni alprazolamum), 5 stykki Rivotril (virkt efni clonazepamum) 2 stykki LSD, 12,79 grömm af amfetamíni og 18,30 grömm af kókaíni, en efni þessi og lyf fann lögregla í bakpoka sem ákærði henti frá sér þegar hann varð var við eftirför lögreglu í Skarðshlíð og Áshlíð á Akureyri þar sem hann var á ferð á hlaupahjóli, en bakpokann fann lögreglan á bak við tré í garði við Áshlíð 8.

Telst þetta varða við 2. gr. og 3. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14. gr., reglugerðar um ávana og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

II. Peningaþvætti.

Með því að hafa mánudaginn 5. júlí 2021, þegar lögreglan reyndi að handtaka hann vegna gruns um fíkniefnamisferli, sbr. ákærulið I, verið með í nefndum bakpoka sem hann henti frá sér 380.000 krónur í peningaseðlum en fjármuna þessa hafði ákærði aflað sér með sölu ávana- og fíkniefna eða annarra eftirlitsskyldra lyfja eða með öðrum ólögmætum hætti.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

III. Fíkniefnalagabrot.

Með því að hafa miðvikudagskvöldið 3. mars 2021, verið með í vörslum sínum 0,66 grömm af kókaíni, en efni þessi fann lögreglan á ákærða þegar lögreglan stöðvaði för bifreiðarinnar [...]á Þórunnarstrætinu á Akureyri og ákærði var farþegi í þessari bifreið.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14. gr., reglugerðar um ávana og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

IV. Fíkniefnalagabrot.

Með því að hafa föstudaginn 20. ágúst 2021, verið með í vörslum sínum 0,80 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni og 5 stykki af fíknilyfinu Xanax (virkt efniðalprazolam krka), en efni þessi og lyf fann lögreglan á ákærða þegar afskipti voru höfð af honum á Hamarkotstúninu á Akureyri.

Telst þetta varða við 2. gr. og 3. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14. gr., reglugerðar um ávana og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og jafnframt til að sæta upptöku á efnum og lyfjum, sem lögreglan lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrám nr. 45.557, 46.371, 46.614 og haldlagða kvörn/blandara, samkvæmt 6. mgr. og 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001. Jafnframt er gerð krafa um að ákærði sæti upptöku til ríkissjóðs á ávinningi af framangreindri brotastarfsemi sinni að fjárhæð kr. 380.000, samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum og 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974.“

Önnur ákæran er dagsett 7. október 2022, gegn ákærða og X, kt. [...]. Er ákærða þar gefið að sök brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, „fyrir að hafa [28. apríl 2020] verið með í vörslum sínum 17 grömm af amfetamíni fali í ísskáp/frystihólfi á ofangreindu heimili meðákærða X [...], sem á þeim tíma var dvalarstaður hans. Telst brot þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á því efni sem lögreglan lagði hald á.“

Þriðja ákæran er einnig dagsett 7. október 2022. Þar eru ákærða gefin að sök „ umferðarlaga- og fíkniefnalagabrot:

I.

Með því að hafa að þriðjudagsmorguninn 18. maí 2021, ekið hlaupahjóli af gerðinni Zero 10 X, án ökuréttar, án þess að afturhemill ökutækisins væri í lögmæltu ástandi og hafa vanrækt skráningarskyldu ökutækisins, norður Þórunnarstræti á Akureyri og að Hamarskotstúni þar sem hann missti stjórn á ökutækinu og féll í götuna.

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 58. gr., 1. mgr., 2. mgr. og 3. mgr. 69. gr., og 1. mgr. 72. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, með síðari breytingum og. 1. tl. 20. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 822/2004 um gerð og búnað ökutækja með síðari breytingum og 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751/2003 um skráningu ökutækja nr. 751/2003.

II.

Með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 3. apríl 2022, verið með í vörslum sínum 4,94 grömm af kókaíni, en ákærði framvísaði efnunum eftir að lögreglan hafði afskipti af honum á Strandgötu við Landsbankann á Akureyri.

Telst brot þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14 gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á efni því, sem lögreglan lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrá nr. 47.824, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

3 Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði bundin skilorði. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda hans.

Ákæra dagsett 1. desember 2021

Ákæruliðir I og II

4 Ákærði krefst sýknu af þeirri háttsemi sem lýst er í framangreindum tveimur ákæruliðum. Þótt um tvö brot sé að ræða fer sönnun þar um alfarið saman og verður fjallað um þessa tvo liði í einu lagi.

Málsatvik

5 Í skýrslu lögreglu kemur fram að klukkan 4:50 þann 5. júlí 2021 hafi lögreglumenn nr. H1564 og nr. 2205 verið við eftirlit á lögreglubifreið. Þau hafi veitt athygli tveimur mönnum á rafmagnshlaupahjólum við Skarðshlíð, norðan við Höfðahlíð. Þau hafi þekkt annan þeirra sem ákærða þar sem þau hafi verið búin að hafa afskipti af honum fyrr um daginn, og hann þá verið eins klæddur. Mennirnir hafi beygt snögglega inn á göngustíg til vesturs í átt að Áshlíð. Þau hafi tekið eftir því að ákærði væri með bakpoka. Þau hafi þá ekið suður Höfðahlíð og tekið eftir ákærða aka hlaupahjólinu norður Áshlíð, þá búinn að losa sig við bakpokann. Ákærði hafi farið af götunni inn á grasflöt norðan hennar, í átt að Skarðshlíð. Þau hafi því ákveðið að svipast um eftir bakpokanum og fundið hann bak við tré í garði við Áshlíð 8. Við leit hafi strax sést krukka með hvítu dufti í framhólfi og lítil fartölvutaska sem ákærði hafi verið með sér þegar höfð voru afskipti af honum fyrr um kvöldið. Pokinn hafi ekki verið skoðaður frekar á vettvangi en farið með hann á lögreglustöðina. Við frekari leit hafi fundist talsvert magn ýmis konar fíkniefna, 380.000 krónur í reiðufé, áhöld og umbúðir til fíkniefnasölu og neyslu, fartölva og tvær ipad spjaldtölvur.

Framburðir ákærða og vitna

6 Ákærði kvaðst ekki kannast við þau atvik sem lýst er í þessum liðum ákærunnar. Hann kvaðst muna að lögreglan hafði afskipti af honum fyrr sama dag þar sem hann hafði sofnað í Veganesti. Honum hafi verið skutlað heim til móður sinnar en muni ekkert meira eftir þeim degi. Hann kvaðst hafa séð mynd af umræddum bakpoka hjá lögreglunni en ekkert kannast við hann eða innihald hans. Hann hafi enga vitneskju um þennan bakpoka. 7 Vitnið lögreglumaður nr. A kvaðst hafa verið við eftirlit í lögreglubifreið umrætt kvöld. Á hringtorgi við Bónus í Langholti hafi hún og félagi hennar séð tvo stráka koma niður Skarðshlíð á hlaupahjól um. Hún hafi spurt lögreglumann nr. B hvort þetta væri ekki ákærði því hún hafi kannast við klæðnaðinn vegna afskipta af honum fyrr sama kvöld þar sem hann var sofnaður ölvunarsvefni inni á veitingastað. Félagi hennar hafi samsinnt því. Þeim hafi þótt áhugavert að mennirnir hafi snúið við og beygt inn á gangstíg þegar þeir urðu lögreglu varir. Þau hafi ekið í sömu átt og þeir, eftir akbrautum þó, og komið auga á þá við enda þarnæstu þvergötu. Þau hafi veitt því athygli að ákærði hafi þá ekki lengur verið með bakpoka sem hann hafði verið með þegar þau sáu hann örstuttu áður. Mennirnirhafi farið á hlaupahjólunum inn á milli trjáa, yfir grasflöt, og því ekki hægt að elta þá á bifreið. Þau hafi farið að leita að bakpokanum ogfélagi hennar fundið hann inni í runna við enda götunnar og göngustígsins sem mennirnir höfðu farið. Hún kvaðst hafaséð skýrt að þetta var ákærði, þau hafi þekkt hann á klæðnaðinum og hárinu. Þá hafi í bakpokanum verið bleik, áberandi fartölvutaska sem ákærði hafði verið með við fyrri afskipti þeirra þetta kvöld. Hún kvaðst vera viss um að bakpokinn sem þau fundu hafi verið sá sami og þau sáu ákærða með. Vitnið kvað þau hafa misst sjónar á ákærða og félaga hans í á að giska 15- 20 sekúndur. Aðspurt kvað vitnið mennina hafa verið um 70 metra frá bifreiðinni þegar þau sáu þá, þau hafi nálgast þá frekar og þeir snúið við um leið og þeir urðu lögreglu vari rog farið inn á göngustíginn. Vitnið kvaðst ekki vita hvort frekari rannsókn hafi farið fram á innihaldi bakpokans en rannsókn á þeim fíkniefnum sem þar voru.

8 Vitnið lögreglumaður nr. B kvaðst hafa verið í eftirlitsferð. Við hringtorgið hafi þau séð tvo menn koma niður Skarðshlíð og strax þekkt ákærða, m. a. því þau hefðu haft afskipti af honum fyrr sama dag þar sem hann hafi verið í annarlegu ástandi í Veganesti. Í seinna skiptið hafi hann verið í sömu fötum og með bakpoka. Þeim hafi þótt mennirnir flóttalegir þar sem þeir hafi breytt um stefnu og farið inn á göngustíg þegar þeir urðu lögreglu varir. Þau hafi þá ekið upp Höfðahlíð, litið inn Áshlíð og ekki séð þá þar, ekið áfram að hinum gatnamótum Áshlíðar og þá séð mennina inni á grasflöt í enda götunnar. Ekki hafi verið hægt að elta þá þangað á bifreið en þau hafi séð að ákærði var ekki lengur með bakpokann. Þau hafi þá afráðið að leita að bakpokanum og fundið hann í runna við Áshlíð 8. Vitnið kvað „nokkuð góðar líkur“ á að bakpokinn sem þau fundu hafi verið sami pokinn og ákærði hafði verið með á bakinu. Aðspurt hvort vitnið hafi tengt innihald bakpokans sérstaklega við ákærða kvaðst hann minna að þar hafi eitthvað verið þar sem tengdist fyrri afskiptum sama dag. Vitnið kvaðst ekki vita um frekari rannsóknir á innihaldi bakpokans.

Niðurstaða

9 Ákærði neitaði sök og kvaðst ekkert kannast við þann bakpoka sem fannst eða innihald hans. Þeir lögreglumenn sem báru vitni fyrir dómi kváðust vissir um að það hefði verið ákærði sem var á ferð umrætt sinn. Hann hafi verið með bakpoka fyrst þegar þau sáu hann en verið búinn að losa sig við hann þegar þau sáu hann aftur. Lögreglumaður nr. Avar viss um að sá bakpoki hafi verið sá sami og þau síðan fundu. Vísað hún meðal annars til þess að í bakpokanum hafi verið auðþekkjanleg fartölvutaska sem hún taldi þá sömu og ákærði hafi haft meðferðis þegar þau höfðu afskipti af honum fyrra sinni. Lögreglumaður nr. B kvað nokkuð góðar líkur á að sá bakpoki sem þau fundu væri sá sami og þau höfðu séð ákærða með og minnti að eitthvað hafi verið í pokanum sem tengdist fyrri afskiptum af ákærða sama dag.

10 Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og samkvæmt 1. mgr. 111. gr. sömu laga skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

11 Framburður þeirra lögreglumanna sem báru vitni var greinargóður og trúverðugur. Á hinn bóginn er ekkert annað fram komið í málinu sem tengir ákærða við bakpokann eða innihald hans. Að áliti dómsins verður því að teljaað ekki sé komin fram nægileg sönnun um sekt ákærða, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Verður því að sýkna ákærða af sakargiftum samkvæmt liðum I og II í þessari ákæru.

Ákæruliðir III og IV

12 Ákærði hefur skýlaust játað brot sín samkvæmt þessum liðum ákærunnar. Er sannað með játningu hans og öðrum gögnum málsins að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem þar er lýst og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákæra dagsett 7. október 2022

13 Ákæran var gefin út á hendur ákærða og meðákærða X. Háttsemi þeirra var aðgreind í ákærunni og voru málin skilin að.

14 Ákærði hefur kannast við þá háttsemi sem honum er þar gefin að sök en krefst sýknu á þeim grundvelli að sök sé fyrnd. Brotið var framið 28. apríl 2020 og gekkst ákærði við því við yfirheyrslu lögreglu 5. maí sama ár. Ákæra var gefin út 7. október 2022, nær tveimur og hálfu ári síðar.

15 Sakarefnið í þessum ákærulið eru vörslur á 17 grömmum af amfetamíni. Samkvæmt dómaframkvæmd varðar slíkt brot sektum. Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrnist sök á tveimur árum þegar ekki liggur þyngri refsing við broti en eins árs fangelsi eða refsing sú, sem til er unnið, fer ekki fram úr sektum. Í 3. mgr. 81. gr. segir að gerist maður sekur um háttsemi, sem varðar við fleiri en eitt refsiákvæði, skuli miða fyrningarfrest brotanna við það ákvæði, er geymir þyngsta refsingu. Ákvæði 3. mgr. á aðeins við þegar maður gerist sekur um verknað sem felur í sér brot gegn fleiri en einu refsiákvæði. Hins vegar gildir sú meginregla, þegar fleiri en eitt afbrot koma til refsiákvörðunar í einu lagi samkvæmt 77. gr. eða 78. gr. almennra hegningarlaga, að hvert brot er metið sjálfstætt með tilliti til fyrningar. Með vísan til framangreinds hafa önnur ákæruatriði í máli þessu ekki áhrif við mat á því hvort brot þetta er fyrnt.

16 Eins og áður greinir varðar brot það sem í ákærunni er lýst sektum. Málið var höfðað nær tveimur og hálfu ári eftir að það var framið. Telst sök því fyrnd og verður ákærði sýknaður af sakargiftum samkvæmt þessari ákæru.

Ákæra dagsett 7. október 2022

Ákæruliður I

17 Ákærði hefur játað skýlaust þá háttsemi sem lýst er í ákærunni en krefst sýknu af sakargiftum er lúta að því að afturhemill væri ekki í lögmæltu ástandi og að hann hafi vanrækt skráningarskyldu þar sem það hafi ekki verið á hans ábyrgð að gæta að þessu heldur eiganda ökutækisins.

18 Varðandi hemla ökutækisins er í ákæru vísað til 1., 2. og 3. mgr. 69. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Samkvæmt 1. mgr. 69. gr. skal ökutæki svo gert og því haldið í þannig ástandi að nota megi án þess að af því leiði hætta eða óþægindi fyrir aðra eða skemmd á vegi og það valdi ekki óþarfa hávaða eða mengun. Samkvæmt 2. mgr. ber eigandi (umráða-maður) ábyrgð á að ökutæki sé í lögmæltu ástandi skv. 1. mgr. og í samræmi við þær reglur sem ráðherra setur á grundvelli 4. mgr. Samkvæmt 3. mgr. skal ökumaður gæta þess að ökutæki sé í góðu ástandi. Sérstaklega skal þess gætt að stýrisbúnaður, hemlar og ljósa- og merkja búnaður, svo sem öryggis- og verndarbúnaður, ökutækis sé í lögmæltu ástandi og virki örugglega.

19 Í 3. mgr. 69. gr. kemur þannig skýrt fram að sú skylda hvílir á ökumanni að gæta þess að hemlar ökutækis séu í lögmæltu ástandi og virki örugglega. Þykja því skilyrði fyrir refsiábyrgð ákærða uppfyllt hvað hemlabúnaðinn varðar.

20 Um skráningu ökutækis og skráningarmerki er fjallað í 72. gr. umferðarlaga. Þar kemur fram að eigandi (umráðamaður) ber ábyrgð á skráningu ökutækis í ökutækjaskrá og að skráningarmerki sé sett á það áður en það er tekið í notkun. Samkvæmt gögnum málsins var ökutækið í eigu annars manns. Þykja ekki skilyrði til að sakfella ákærða fyrir brot á 72. gr. umferðarlaga.

21 Ákærði játaði skýlaust að hafa ekið án ökuréttar í umrætt sinn. Með vísan til þess og framangreindrar umfjöllunar um hemla ökutæksins verður ákærði sakfelldur fyrir að hafa ekið án ökuréttar og án þess að afturhemill ökutækisins væri í lögmæltu ástandi. Varða brotin við 1. mgr. 58. gr. og 1. mgr., sbr. 3. mgr. 69. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákæruliður II

22 Ákærði hefur skýlaust játað brot sín samkvæmt þessum lið ákærunnar. Er sannað með játningu hans og öðrum gögnum málsins að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem greinir í ákæru og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Viðurlög og sakarkostnaður

23 Ákærði er sakfelldur fyrir að hafa í þrjú aðgreind skipti haft í sínum vörslum samanlagt 5,6 grömm af kókaíni, 0,8 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni og 5 Xanax töflur og að hafa ekið hlaupahjóli án ökuréttinda og án þess að afturhemill væri í lögmæltu ástandi. Þann 7. október 2021 var ákærði sakfelldur fyrir vörslur fíkniefna í söluskyni og refsing ákveðin fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þau brot sem ákærði er nú sakfelldur fyrir framdi hann fyrir uppsögu þess dóms, að undanskildu broti er lýtur að vörslum á 4,94 grömmum af kókaíni 3. apríl 2022. Ber því að dæma ákærða hegningarauka sem samsvari þeirri þynging hegningarinnar sem kynni að hafa orðið ef dæmt hefði verið um öll brotin, önnur en það síðastgreinda, í fyrra máli, sbr. 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að áliti dómsins hefðu þau fíkniefna lagabrot sem ákærði er nú sakfelldur fyrirog voru framin fyrir uppsögu dómsins 7. október 2021, ekki leitt til þess að hann fengi þar þyngri refsingu en honum var gerð. Með heimild í 60. gr. almennra hegningarlaga þykir því rétt að láta skilorðsdóminn haldast en gera ákærða refsingu sér í lagi vegna fíkniefnalagabrotsins sem síðar var framið og umferðarlaga-brotanna, sbr. einnig 4. mgr. 77. gr. sömu laga hvað þau varðar. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 135.000 króna sekt til ríkissjóðs. Skal 10 daga fangelsi koma í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

24 Að kröfu ákæruvalds og með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001 eru gerð upptæk þau fíkniefni sem í dómsorði greinir.

25 Sakarkostnað í málinu má nær alfarið rekja til þeirra ákæruatriða sem ákærði er sýknaður af. Þykir því rétt að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun, ferðakostnaður og dagpeningar skipaðs verjanda ákærða, Ó-kk-ef V-kk-ef T-kk-ef lögmanns. Málsvarnarlaun ákvarðast eins og í dómsorði greinir að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð :

Ákærði, J-x-x A-x-x S-x-x, greiði 135.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 10 daga.

Gerð eru upptæk 5,6 grömm af kókaíni, 0,8 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni, 5 Xanax töflu rog 17 grömm af amfetamíni.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Ó-kk-ef V-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 1.235.412 krónur, ferðakostnaður hans,103.716 krónur og 34.500 króna dagpeningar hans.

A-kvk-nf S-kvk-nf