S-2303/2020

Dómur:

I

Mál þetta, sem dómtekið var 15. janúar sl., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru útgefinni 31. ágúst 2020 á hendur X, kt. 0000000000, [...], og Y, kt. 0000000000, [...]:

,,fyrir brot á lögum um útlendinga, með því að hafa í félagi skipulagt og/eða aðstoðað A, fd. [...], og dætur hennar B, fd. [...] og C, fd. [...], allar ríkisborgarar D, við að koma til Íslands miðvikudaginn 26. júní 2019 í þeim tilgangi að sækja um hæli hér á landi en ákærðu útbjuggu, og fengu staðfest af sýslumanni, boðsbréf fyrir A, B og C í þeim tilgangi að þær fengju vegabréfsáritun sem ferðamenn til Íslands auk þess sem ákærðu greiddu hluta ferðakostnaðar þeirra mæðgna til Íslands. Með háttsemi sinni aðstoðuðu ákærðu þær A, B og C við að koma ólöglega til Íslands og sækja um hæli hér á landi.

Telst háttsemi ákærðu varða við f.lið 2. mgr. 116. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við upphaf munnlegs málflutnings féll sækjandi málsins frá þessum lið í ákærunni,, í þeim tilgangi að þær fengju vegabréfsáritun sem ferðamenn til Íslands ……..“

Verjendur beggja ákærðu krefjast þess aðallega að ákærðu verði sýknaðir en til vara, komi til sakfellingar, krefjast þeir vægustu refsinga sem lög frekast heimila, og verði dæmd fangelsisrefsing að þá verði hún skilorðsbundin. Verjendurnir krefjast þess að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun verjendanna skv. málskostnaðarreikningum.

II

Lögreglan á Suðunesjum stöðvaði bifreiðina [...] við almennt umferðareftirlit 26. júní 2019 en ökumaður hennar var ákærði X en í framsæti bifreiðarinnar var ákærði Y. Í aftursæti voru kona að nafni A fædd [...] og tvær dætur hennar fæddar [...] og [...] frá D. A sagðist vera nýkomin til landsins ásamt dætrum sínum og ætlaði að ferðast með þeim um landið í einn mánuð. Hún sagði að ákærði X væri vinur sinn og hann hafi boðið þeim mæðgum hingað til lands. Hjá lögreglu vaknaði grunur um að ákærðu hefðu aðstoðað mæðgurnar við að komast ólöglega til Íslands í þeim tilgangi að sækja um alþjóðlega vernd. Ákærðu og mæðgurnar voru því flutt á lögreglustöð og þar óskaði A eftir alþjóðlegri vernd hér á landi fyrir sig og dætur sínar. Skráður eigandi bifreiðarinnar [...] var E fyrrum sambýlismaður ákærða X.

Ákærði X sagði við skýrslutöku hjá lögreglu að ákærði Y, eiginmaður sinn, hafi sagt ákærða X frá vinkonu sinni í D fyrir um 11 mánuðum. Ákærði Y hafi beðið ákærða X að útbúa boðsbréf fyrir hana til þess að hún kæmist til Íslands og beðið hann að greiða fyrir farseðla fyrir mæðgurnar frá Madrid til Íslands. Hann sagði að tilgangur ferðar þeirra mæðgna til Íslands væri að sækja um hæli hér á landi. Ákærði kvaðst hafa útbúið boðsbréfið og fengið það stimplað hjá sýslumanni og í bréfinu hafi komið fram að þær mæðgur myndu dvelja hjá ákærðu og fá þar húsnæði og fæði.

Ákærði Y sagði við skýrslutöku hjá lögreglu að hann væri búinn að þekkja A lengi og tilgangur með ferð þeirra mæðgna til Íslands hafi verið að sækja um hæli af mannúðarástæðum.

A skýrði lögreglu svo frá að hún hafi ákveðið að koma til Íslands og dvelja hjá vini sínum í einn mánuð en sækja síðan um hæli hér á landi ef henni myndi líka landið.

Ákærðu sátu um tíma í gæsluvarðhaldi vegna málsins.

III

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi:

Ákærði X skýrði svo frá að meðákærði Y hafi beðið ákærða X að útbúa boðsbréf fyrir A og dætur hennar þar sem fram kæmi að þær mættu koma til Íslands og greiða fargjaldið fyrir þær frá Spáni til Íslands. Á þeim tíma hafi ákærðu verið í hjónabandi. Ákærði kvaðst ekki hafa vitað hver tilgangur A og dætra hennar væri með ferðinni hingað til lands og ákærði hafi ekkert komið að skipulagningu ferðar þeirra mæðgna hingað til lands og hann hafi ekki þekkt A þegar hann gerði þetta fyrir utan það að hafa heyrt af henni í gegnum meðákærða. Ákærði sagði að A hefði sjálf greitt fargjaldið frá D til Spánar en hann hafi greitt farmiða fyrir mæðgurnar frá Spáni til Íslands samkvæmt beiðni meðákærða. En meðákærði hafi ekki getað gert þetta þar sem hann hafi ekki verið með pappíra í Evrópu til að gera þetta og hann hafi ekki haft kreditkort til að greiða fyrir farmiðana. Ákærði kvaðst hafa verið að lána meðákærða pening en ekki A þegar ákærði greiddi fyrir farmiðana. Boðsbréfið hafi verið gert til þess að mæðgunum yrði ekki vísað frá Spáni aftur til D en innflytjendalöggjöf á Spáni vilji hafa þetta svona og þá geti íbúar D þurft að gefa upp ástæðu fyrir ferð þeirra út úr landinu. Vegna þessa hafi sýslumaður verið fenginn til að staðfesta boðsbréfið. Ákærði sagði að tilgangur ferðar A til Íslands hafi verið sá að hún vildi kynnast landinu og ef henni líkaði það ætlaði hún að sækja um hæli hér á landi. En meðákærði hafi sagt ákærða þetta og það yrði ákvörðun A hvort hún myndi sækja um hæli hér á landi. Ákærði kvaðst ekki hafa ætlað að hafa nein afskipti af því hvort A myndi sækja um hæli hér á landi. Ákærði sagði að hann og meðákærði hafi síðan sótt þær mæðgur út á Keflavíkurflugvöll og verið stöðvaðir af lögreglu þegar þeir hafi verið að koma til baka vegna bilunar í ljósabúnaði á bifreið þeirra.

Ákærði Y kvaðst ekki hafa skipulagt ferð mæðgnanna til Íslands heldur bara hjálpað þeim. En A hafi sagt upp starfi sínu í D til að geta keypt farmiða og hún hafi sagt ákærða hvaða daga þær mæðgur ætluðu að fljúga. En þær hafi komið til Íslands vegna slæms ástands í heimalandi þeirra D og af þeim sökum hafi ákærði ákveðið að aðstoða þær við að koma hingað til lands þar sem þær hafi ætlað að sækja um hæli. Ákærði sagði að A hafi ekki beðið um aðstoð við að sækja um hæli hér á landi en hún hafi sagst ætla að gera það. Ákærði sagði að A hafi keypt farmiðana frá D til Madridar en hún hafi sagt að hún ætti ekki pening til að greiða farmiðana frá Madrid til Íslands en ákærði kveðst þá hafa sagt A að hann skyldi greiða fyrir miðana. Meðákærði X hafi lánað ákærða pening fyrir miðunum vegna þess að ákærði hafi ekki átt kreditkort né verið með íslenska kennitölu. Ákærði sagði að meðákærði hafi sagt að þeir skyldu útbúa boðsbréfið og þeir hafi síðan bara gert það. Ákærði sagðist hafa vitað að boðsbréfið væri skilyrði þess að þær mæðgur kæmust frá D en yfirvöld þar vilji ekki að íbúar þar fari úr landi. Ákærði kvaðst hins vegar ekki hafa trúað því að A væri að koma ólöglega til Íslands enda ekkert verið ólöglegt við komu mæðgnanna hingað til lands. Ákærði kvaðst hafa verið einn í sambandi við A áður en hún kom til Íslands. Hann kvaðst hafa flutt til hennar eftir að hann skildi við meðákærða meðan hann hafi verið að leita sér að öðru húsnæði. Ákærði sagði að meðákærði hafi ekki þekkt A áður en hún kom til Íslands. Ákærði sagði að hann og A hafi verið kærustupar í um eitt ár í D fyrir um fjórum árum en nú séu þau bara vinir. Hann sagði ákærðu hafa verið par þegar málið kom upp.

Vitnið, A, kvaðst hafa ákveðið að fara frá D vegna ástandsins þar. Hún og ákærði Y hafi rætt um að hún væri í mikilli neyð og henni hafi litast vel á að fara til Íslands en ákærði Y hafi ekki sagt vitninu að koma til Íslands en þau hafi skipulagt ferðina saman. Vitnið sagði að það hafi verið hennar ákvörðun að koma til Íslands og hún hafi greitt fyrir farmiðana frá D til Madridar en ákærði Y hafi hjálpað henni að greiða fyrir farið frá Madrid til Íslands. Ákærði X hafi greitt fyrir miðana því ákærði Y hafi ekki getað það. Vitnið sagði að ákærði X hafi útbúið boðsbréfið en það hafi verið gert svo hún kæmist frá D en sé slíkt bréf ekki til staðar geti verið vandamál að komast úr úr landinu. Vitnið kvaðst hafa fengið boðsbréfið í tölvupósti, prentað það út og sýnt það þegar hún fór frá D. Vitnið sagði að tilgangur ferðar hennar hafi verið að sleppa þaðan og sækja um hæli hér á landi og það hafi hún gert í kjölfar þess að lögreglan hafi stöðvað för þeirra þegar þau hafi verið að koma frá flugvellinum. Vitnið kvaðst ekki hafa þekkt ákærða X áður en hún kom til Íslands og samskipti við hann hafi farið í gegnum ákærða Y. Vitnið sagðist hafa verið í sambandi við ákærða Y í D en þau hafi ekki búið saman. Vitnið sagði að hann hafi búið hjá vitninu í nokkra daga eftir að málið kom upp en þau séu ekki par.

Lögreglumenn sem komu að málinu staðfestu skýrslur sínar en ekki þykir ástæða til að gera nánari grein fyrir framburðum þeirra né framburði vitnisins E.

IV

Niðurstaða:

Ákærðu er gefið að sök brot á lögum um útlendinga með því að hafa í félagi skipulagt og/eða aðstoðað mæðgur frá D við að koma til Íslands í þeim tilgangi að sækja um hæli hér á landi. Í ákæru kemur fram að ákærðu hafi útbúið boðsbréf,,í þeim tilgangi að þær fengju vegabréfsáritun sem ferðamenn til Íslands ……..“ En eins og fram er komið féll sækjandi frá þessum lið ákærunnar við upphaf munnlegs málflutnings. Með því að falla frá þessum lið ákærunnar má segja að ákæruvaldið hafi dregið töluvert í land í lýsingu á hinni meintu refsiverðu háttsemi ákærðu. En eftir þessa breytingu stendur aðeins eftir að brot ákærðu er talið felast í því að hafa skipulagt og/eða aðstoðað mæðgurnar við að koma til Íslands og skipulagningin/aðstoðin hafi verið fólgin í því að útbúa boðsbréf og greiða hluta ferðakostnaðar þeirra. En með því hafi ákærðu aðstoðað mæðgurnar við að koma ólöglega til Íslands og sækja um hæli hér á landi. Þessi háttsemi ákærðu er talin varða við f.lið 2. mgr. 116. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. En samkvæmt tilvitnuðu ákvæði varðar það sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum ef maður af ásetningi eða stórfelldu gáleysi aðstoðar útlendinga við að koma ólöglega hingað til lands eða til annars ríkis.

Ákærðu kannast við að hafa útbúið svokallað boðsbréf fyrir mæðgurnar í þeim tilgangi að þær kæmust frá D til Spánar og þá hafi ákærði X samkvæmt beiðni ákærða Y greitt farmiða fyrir mæðgurnar frá Spáni til Íslands. Ákærðu hafa hins vegar báðir neitað því að hafa með ólöglegum hætti skipulagt ferð mæðgnanna hingað til lands og hvað þá gert það í þeim tilgangi að þær myndu sækja um hæli hér á landi. Vitnið A segir að ákærði Y hafi ekki sagt vitninu að koma til Íslands en ákærði X kveðst ekki hafa þekkt A né haft samskipti við hana áður en hún kom til Íslands.

Ekki liggur fyrir að umrætt boðsbréf hafi verið algert skilyrði fyrir því að þær mæðgur kæmust hingað til lands og ekki verður séð að það að greiða farmiða fyrir þær frá Spáni til Íslands hafi verið ólöglegt eins og atvikum málsins er háttað. En ekki verður annað séð en mæðgurnar hafi ferðast hingað til lands á eigin nöfnum, með eigin vegabréf og þá verður ekki séð að ákærðu hafi aðhafast eitthvað í þá átt að villa um fyrir yfirvöldum beinlínis í þeim tilgangi að koma mæðgunum ólöglega til Íslands. En líkur standa til þess að mæðgurnar hefðu getað komið hingað til lands án þess að ákærðu hefðu aðstoðað þær með einhverjum hætti hefðu þær haft fjármuni til að greiða fargjaldið frá Spáni til Íslands. Því verður ekki fullyrt að ákærðu hafi aðstoðað mæðgurnar með ólöglegum hætti við að koma hingað til lands í þeim tilgangi að sækja hér um hæli og þar með gerst sekir um refsiverða háttsemi.

Þá er einnig að líta til þess að í fyrrgreindu ákvæði, sem meint brot ákærðu er talið varða við, er því ekki lýst í hverju sú aðstoð getur verið fólgin sem telst refsiverð í skilningi ákvæðisins. Því verður það að vera hafið yfir allan vafa að sú háttsemi, sem er talin varða við ákvæðið, geti talist refsiverð. En í þessu sambandi er og að líta til þess að samkvæmt 1. mgr. 1. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal ekki refsa manni, nema hann hafi gerst sekur um háttsemi, sem refsing er lögð við í lögum, eða má öldungis jafna til hegðunar, sem þar er afbrot talin. Þá verða ákærðu ekki dæmdir fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur má dæma aðrar kröfur á hendur þeim, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til ofanritaðs verður ekki talið, gegn eindreginni neitun ákærðu, að ákæruvaldinu hafi tekist að axla sönnunarbyrði sína, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferða sakamála og allan vafa um sekt ákærðu ber að skýra þeim í hag. Verða báðir ákærðu því sýknaðir af refsikröfu ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærða X, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, kr. 1.101.120 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti og ferðakostnað verjandans 70.760 kr. og málsvarnarlaun verjanda ákærða Y, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, kr. 762.755 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti og ferðakostnað verjandans 53.128 kr. Einnig greiðist úr ríkissjóði túlkaþjónusta sem verjandi ákærða Y hefur greitt að fjárhæð 58.660 kr.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærðu, X og Y, eru sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærða X, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, kr. 1.101.120 kr., og ferðakostnaður verjandans 70.760 kr., og málsvarnarlaun verjanda ákærða, Y, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, kr. 762.755 kr. og ferðakostnaður verjandans 53.128 kr. Einnig greiðist úr ríkissjóði túlkaþjónusta sem verjandi ákærða Y hefur greitt að fjárhæð 58.660 kr.

I-kk-nf T-kk-nf skilningi ákvæðisins. Því verður það að vera hafið yfir allan vafa að sú háttsemi, sem er talin varða við ákvæðið, geti talist refsiverð. En í þessu sambandi er og að líta til þess að samkvæmt 1. mgr. 1. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal ekki refsa manni, nema hann hafi gerst sekur um háttsemi, sem refsing er lögð við í lögum, eða má öldungis jafna til hegðunar, sem þar er afbrot talin. Þá verða ákærðu ekki dæmdir fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur má dæma aðrar kröfur á hendur þeim, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til ofanritaðs verður ekki talið, gegn eindreginni neitun ákærðu, að ákæruvaldinu hafi tekist að axla sönnunarbyrði sína, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferða sakamála og allan vafa um sekt ákærðu ber að skýra þeim í hag. Verða báðir ákærðu því sýknaðir af refsikröfu ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærða X, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, kr. 1.101.120 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti og ferðakostnað verjandans 70.760 kr. og málsvarnarlaun verjanda ákærða Y, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, kr. 762.755 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti og ferðakostnað verjandans 53.128 kr. Einnig greiðist úr ríkissjóði túlkaþjónusta sem verjandi ákærða Y hefur greitt að fjárhæð 58.660 kr.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærðu, X og Y, eru sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærða X, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, kr. 1.101.120 kr., og ferðakostnaður verjandans 70.760 kr., og málsvarnarlaun verjanda ákærða, Y, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, kr. 762.755 kr. og ferðakostnaður verjandans 53.128 kr. Einnig greiðist úr ríkissjóði túlkaþjónusta sem verjandi ákærða Y hefur greitt að fjárhæð 58.660 kr.

I-kk-nf T-kk-nf