S-206/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 22. maí síðastliðinn, var höfðað með ákæru sérstaks saksóknara, útgefinni 15. mars 2013, á hendur eftirtöldum:

„H-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 191170-5719, með lögheimili í Lúxemborg,

S-kk-þgf E-kk-þgf, kt. 190960-2269, með lögheimili í Bretlandi,

I-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 041067-5279, með lögheimili í Lúxemborg,

E-kk-þgf P-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 160867-5079, Hrísrima 36, Reykjavík,

B-kk-þgf S-x-x B-kk-þgf, kt. 231279-3269, Haustakri 7, Garðabæ,

P-kk-þgf K-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 251278-4669, Tröllateigi 51, Mosfellsbæ,

M-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 110470-4019, með lögheimili í Lúxemborg,

B-kk-þf H. D-kk-þf, kt. 190368-3009, Lálandi 5, Reykjavík, og

B-kvk-nf Þ-kvk-nf, kt. 250264-4619, Lóuási 17, Hafnarfirði,

fyrir eftirtalin brot gegn almennum hegningarlögum og lögum um verðbréfaviðskipti:

I

Á hendur ákærðu H-kk-þgf M-kk-þgf sem forstjóra Kaupþings banka hf., kt. 560882-0419, Borgartúni 19, 105 Reykjavík (hér eftir einnig Kaupþing), S-kk-þgf sem starfandi stjórnarformanni bankans, I-kk-þgf sem forstjóra bankans á Íslandi, E-kk-þgf P-kk-þgf sem forstöðumanni eigin viðskipta bankans og B-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf K-kk-þgf sem starfsmönnum eigin viðskipta bankans, fyrir að hafa í sameiningu stundað markaðsmisnotkun, með hlutabréf útgefin af bankanum sjálfum, á tímabilinu frá og með 1. nóvember 2007 til og með 8. október 2008, í samtals 229 viðskiptadaga á íslenska markaðnum og 234 viðskiptadaga á þeim sænska, með því að setja fram tilboð og eiga viðskipti í viðskiptakerfi Nasdaq OMX Iceland hf. (hér eftir Kauphöllin) og Nasdaq OMX Stockholm AB (hér eftir kauphöllin í Svíþjóð) sem tryggðu óeðlilegt verð, bjuggu til verð á hlutabréfunum og gáfu eða voru líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfanna ranglega og misvísandi til kynna.

Markaðsmisnotkunin var framkvæmd af ákærðu, B-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf K-kk-þgf, að undirlagi ákærðu H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef og E-kk-ef P-kk-ef. Lögðu ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, fyrir hönd Kaupþings, fram í upphafi hvers viðskiptadags röð stórra kauptilboða í hlutabréf í Kaupþingi með litlu innbyrðis verðbili í tilboðabækur kauphallanna. Þegar framboð á hlutabréfunum varð meira en eftirspurn annarra markaðsaðila en Kaupþings mættu ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, því að jafnaði með því að bæta við nýjum kauptilboðum jafnharðan og fyrri tilboðum þeirra var tekið og hægðu þannig á eða stöðvuðu verðlækkun hlutabréfanna. Þá hækkaði að jafnaði hlutfall kaupa þeirra á hlutabréfunum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum við lok viðskiptadags, þ.e. við lok samfellda viðskiptatímabilsins og í lokunaruppboðum í kauphöllunum, og höfðu ákærðu þannig áhrif á dagslokaverð hlutabréfanna.

Kaup eigin viðskipta Kaupþings á hlutabréfum í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum á tímabilinu voru umfangsmikil og kerfisbundin enda voru þau verulegur hluti af heildarveltu með hlutabréf í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum á tímabilinu. Eigin viðskipti Kaupþings keyptu 134.455.761 hlut af þeim 318.115.120 hlutum í Kaupþingi sem viðskipti voru með í sjálfvirkum pörunarviðskiptum á íslenska markaðnum á tímabilinu, sem eru 42,3% af heildarveltu með hlutabréf í Kaupþingi á íslenska markaðnum. Þá keyptu eigin viðskipti Kaupþings 53.260.560 hluti af þeim 172.427.515 hlutum í Kaupþingi sem viðskipti voru með í sjálfvirkum pörunarviðskiptum á sænska markaðnum á tímabilinu, sem eru 30,9% af heildarveltu með hlutabréf í Kaupþingi á sænska markaðnum. Á sama tímabili seldu eigin viðskipti Kaupþings 4.757.618 hluti eða sem nemur 1,5% af heildarveltu með hlutabréf í Kaupþingi á íslenska markaðnum og 13.172.526 hluti eða sem nemur 7,6% af heildarveltu með hlutabréf í Kaupþingi á þeim sænska.

Kaup eigin viðskipta umfram sölu á íslenska markaðnum námu 41% af heildarveltunni í sjálfvirkum pörunarviðskiptum með hlutabréf í Kaupþingi, eða samtals 129.698.143 hlutum sem voru að verðmæti samtals 93.944.124.700 krónur að markaðsvirði. Þar af voru kaup umfram sölu í opnunaruppboðum 55% af heildarveltunni með hlutabréf í Kaupþingi í opnunaruppboðum og 43% af heildarveltunni í lokunaruppboðum en í lokunaruppboðum er unnt að hafa mikil áhrif á verðmyndun hlutabréfa með tiltölulega litlum viðskiptum. Á sama tímabili var nafnverð kauptilboða eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi 37% af heildarnafnverði kauptilboða í hlutabréfin en nafnverð sölutilboða eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi aðeins 3% af heildarnafnverði sölutilboða í hlutabréfin.

Kaup umfram sölu á sænska markaðnum námu 23% af heildarveltunni í sjálfvirkum pörunarviðskiptum með hlutabréf í Kaupþingi, eða samtals 40.088.034 hlutum sem voru að verðmæti samtals 2.549.389.845 sænskar krónur að markaðsvirði. Þar af voru kaup umfram sölu í opnunaruppboðum 30% af heildarveltunni með hlutabréf í Kaupþingi í opnunaruppboðum og 34% af heildarveltunni í lokunaruppboðum. Á sama tímabili var nafnverð kauptilboða eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi 30% af heildarnafnverði kauptilboða í hlutabréfin en nafnverð sölutilboða eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi 12% af heildarnafnverði sölutilboða í hlutabréfin.

Með þessum umfangsmiklu kauptilboðum og kaupum, en óverulegu magni sölutilboða og sölu í sjálfvirkum pörunarviðskiptum, komu ákærðu ýmist í veg fyrir eða hægðu á lækkun á verði hlutabréfa í Kaupþingi og mynduðu þannig gólf í verðmyndun á hlutabréfunum. Um var að ræða ólögmæt inngrip í gangverk markaðarins sem höfðu áhrif á markaðsgengi hlutabréfa í Kaupþingi, tryggðu óeðlilegt verð á hlutabréfunum á tímabilinu, bjuggu til verð á hlutabréfunum og gáfu eða voru líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfanna ranglega og misvísandi til kynna. Með háttsemi sinni röskuðu ákærðu þeim forsendum og lögmálum sem liggja að baki eðlilegri verðmyndun á skipulegum verðbréfamarkaði með því að auka seljanleika hlutabréfa bankans með ólögmætum hætti.

Framangreindum viðskiptum og tilboðum eigin viðskipta Kaupþings með hlutabréf í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum á tímabilinu er lýst í eftirfarandi töflum, annars vegar fyrir íslenska markaðinn og hins vegar þann sænska (neikvæð gildi merkja nettó sölu, þ.e. sölu umfram kaup, eigin viðskipti Kaupþings eru skammstöfuð EVK):

Viðskiptum og tilboðum ákærða B-kk-ef S-kk-ef fyrir hönd eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi á íslenska og sænska markaðnum á tímabilinu er lýst í eftirfarandi töflum (nafn hans er skammstafað BSB):

Viðskiptum og tilboðum ákærða P-kk-ef K-kk-ef fyrir hönd eigin viðskipta Kaupþings í hlutabréf í Kaupþingi á íslenska og sænska markaðnum á tímabilinu er lýst í eftirfarandi töflum (nafn hans er skammstafað PKG):

Viðskiptum eigin viðskipta Kaupþings með hlutabréf í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum ásamt sundurliðun á viðskiptum ákærðu, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef, fyrir hvern viðskiptadag á íslenska markaðnum á tímabilinu frá og með 1. nóvember 2007 til og með 3. október 2008 er lýst í eftirfarandi töflu:

Viðskiptum eigin viðskipta Kaupþings með hlutabréf í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum ásamt sundurliðun á viðskiptum ákærðu, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef, fyrir hvern viðskiptadag á sænska markaðnum á tímabilinu frá og með 1. nóvember 2007 til og með 8. október 2008 er lýst í eftirfarandi töflu:

Hin miklu kaup eigin viðskipta Kaupþings á hlutabréfum í bankanum sjálfum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum umfram sölu leiddu til þess að hlutabréfin söfnuðust upp hjá bankanum. Vegna lögbundinna takmarkana á eignarhaldi fjármálafyrirtækja á eigin hlutabréfum, reglna um flöggunarskyldu og neikvæðra áhrifa á eiginfjárhlutfall Kaupþings þurfti að losa bankann við hlutabréfin til þess að unnt væri að halda áfram umfangsmiklum kaupum á hlutabréfum í bankanum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum. Það var gert með sölu á hlutabréfum í bankanum í stórum utanþingsviðskiptum, fyrir tilstilli hlutabréfamiðlunar Kaupþings, sem fjármögnuð voru af Kaupþingi. Ákært er fyrir slík hlutabréfaviðskipti og fjármögnun þeirra í II. og III. kafla ákærunnar.

II

A

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf og M-kk-þgf, fyrir markaðsmisnotkun, með því að hafa í sameiningu komið á viðskiptum með hluti í Kaupþingi sem ranglega létu líta svo út að félag skráð á Bresku Jómfrúaeyjum, Holt Investment Group Ltd., kt. 450405-9810, hefði í febrúar og september 2008 lagt fé til kaupa á samtals 25.700.000 hlutum í bankanum og borið af þeim fulla markaðsáhættu þegar kaup félagsins voru í raun fjármögnuð að fullu með lánveitingum frá bankanum sem bar þannig, sem lánveitandi og seljandi hlutanna, áfram fulla markaðsáhættu af hlutunum, þar sem mjög litlar eða engar aðrar tryggingar voru fyrir hendi en hinir seldu hlutir, og voru viðskiptin, sem byggðust á blekkingum og sýndarmennsku, þannig líkleg til að gefa eftirspurn eftir hlutum í bankanum ranglega og misvísandi til kynna.

Viðskiptin, sem voru tilkynnt íslensku kauphöllinni, sundurliðast þannig:

Holt Holding S.A., félag í eigu S-kk-ef Þ-kk-ef, átti Holt Investment Group Ltd. Áður en til viðskiptanna með hlutina kom átti Holt Investment Group Ltd. eingöngu Sýrey ehf., félag með lítil umsvif og neikvætt eigið fé í lok árs 2007.

Viðskiptin komu til vegna ákvörðunar ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef og I-kk-ef, um að selja skyldi hluti í bankanum með fullri fjármögnun bankans og að þeirra undirlagi bar ákærði M-kk-nf í febrúar 2008 tilboð um kaup á hlutum í Kaupþingi, með fullri fjármögnun bankans, undir eiganda félagsins, S-kk-þf Þ-kk-þf. Kom M-kk-nf þannig fram fyrir hönd Kaupþings banka hf. Í framhaldinu fól ákærði I-kk-nf yfirmanni hlutabréfamiðlunar hjá Kaupþingi að framkvæma viðskiptin og tilkynna þau til kauphallar.

B

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf og M-kk-þgf, fyrir markaðsmisnotkun, með því að hafa í sameiningu komið á viðskiptum með hluti í Kaupþingi sem ranglega létu líta svo út að Fjárfestingafélagið Mata ehf., kt. 701296-5249, hefði hinn 25. mars 2008 lagt fé til kaupa á 5.000.000 hlutum í bankanum og borið af þeim fulla markaðsáhættu þegar kaup félagsins voru í raun fjármögnuð að fullu með lánveitingu frá bankanum sem bar þannig, sem lánveitandi og seljandi hlutanna, áfram fulla markaðsáhættu af hlutunum, þar sem ekki voru fyrir hendi aðrar tryggingar en hinir seldu hlutir, og voru viðskiptin, sem byggðust á blekkingum og sýndarmennsku, þannig líkleg til að gefa eftirspurn eftir hlutum í bankanum ranglega og misvísandi til kynna.

Viðskiptin komu til vegna ákvörðunar ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef og I-kk-ef, um að selja skyldi hluti í bankanum með fullri fjármögnun bankans og að þeirra undirlagi bar ákærði M-kk-þf upp úr miðjum mars 2008 tilboð um kaup á hlutum í Kaupþingi, með fullri fjármögnun bankans, undir G-kk-þf Þ-kk-þf G-kk-þf, sem var stjórnarmaður í einkahlutafélaginu, en það var með neikvætt eigið fé að fjárhæð rúmlega 37,5 milljónir króna í lok árs 2007. Kom M-kk-nf þannig fram fyrir hönd Kaupþings banka hf.

Í framhaldinu fól ákærði I-kk-nf yfirmanni hlutabréfamiðlunar hjá Kaupþingi að framkvæma viðskiptin og tilkynna þau til Kauphallarinnar og voru hlutirnir seldir á genginu 715 krónur á hlut. Nam andvirði viðskiptanna því 3.575.000.000 krónum, auk 0,4% þóknunar og afgreiðslugjalds. Voru viðskiptin gerð upp 27. mars 2008 en þá fékk félagið peningamarkaðslán frá bankanum að fjárhæð 3.592.875.350 krónur.

C

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf og M-kk-þgf, fyrir markaðsmisnotkun, með því að hafa í sameiningu komið á viðskiptum með hluti í Kaupþingi sem ranglega létu líta svo út að kýpverska félagið Desulo Trading Limited, kt. 440608-9570, hefði í maí, júní, júlí, ágúst og september 2008 lagt fé til kaupa á samtals 17.849.500 hlutum í bankanum og borið af þeim fulla markaðsáhættu þegar kaup félagsins voru í raun fjármögnuð að fullu með lánveitingum frá bankanum sem bar þannig, sem lánveitandi og seljandi hlutanna, áfram fulla markaðsáhættu af hlutunum, þar sem ekki voru fyrir hendi aðrar tryggingar en hinir seldu hlutir, og voru viðskiptin, sem byggðust á blekkingum og sýndarmennsku, þannig líkleg til að gefa eftirspurn eftir hlutum í bankanum ranglega og misvísandi til kynna.

Viðskipti, sem voru tilkynnt sænsku kauphöllinni, sundurliðast þannig:

Viðskipti, sem voru tilkynnt íslensku kauphöllinni, sundurliðast þannig:

Viðskiptin komu til vegna ákvörðunar ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef og I-kk-ef, um að selja skyldi hluti í bankanum með fullri fjármögnun bankans og að þeirra undirlagi lét ákærði M-kk-nf starfsmann Kaupthing Bank Luxembourg S.A. bjóða eiganda Desulo Trading Limited, A-kk-þgf Á-kk-þgf, að kaupa hluti í bankanum með fullri fjármögnun bankans, en félagið var eignalaust. Kom M-kk-nf þannig fram fyrir hönd Kaupþings banka hf. Í framhaldinu fól ákærði I-kk-nf yfirmanni hlutabréfamiðlunar hjá Kaupþingi að framkvæma viðskiptin og tilkynna þau til kauphallar.

III

A

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, M-kk-þgf, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, fyrir umboðssvik, með því að hafa árið 2008 misnotað aðstöðu sína hjá Kaupþingi, H-kk-nf M-kk-nf sem forstjóri bankans og nefndarmaður í lánanefnd samstæðu, S-kk-nf sem starfandi stjórnarformaður bankans, I-kk-nf sem forstjóri Kaupþings á Íslandi, M-kk-nf sem forstjóri Kaupthing Bank Luxembourg S.A., B-kk-nf sem framkvæmdastjóri útlána og nefndarmaður í lánanefnd samstæðu og B-kvk-nf sem nefndarmaður í lánanefnd samstæðu, og stefnt fé bankans í verulega hættu þegar þau fóru út fyrir heimildir til lánveitinga og veittu félagi með takmarkaðri ábyrgð skráðu á Bresku Jómfrúaeyjum, Holt Investment Group Ltd., eftirfarandi lán til að fjármagna að fullu kaup á hlutum í Kaupþingi, án þess að fyrir lægi samþykki þar til bærrar lánanefndar, án þess að endurgreiðslur lánanna væru tryggðar í samræmi við ákvæði reglubókar bankans um töku trygginga fyrir útlánum og án þess að meta á nokkurn hátt greiðslugetu og eignastöðu lánþegans. Nánar tiltekið:

i) Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, M-kk-þgf og B-kk-þgf, fyrir að hafa hinn 15. febrúar 2008 í sameiningu veitt félaginu peningamarkaðslán að fjárhæð 12.050.000.000 krónur en láninu var varið til að fjármagna að fullu kaup félagsins á hlutum í Kaupþingi dagana 8. og 12. febrúar 2008.

ii) Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, M-kk-þgf og B-kk-þgf, fyrir að hafa hinn 10. mars 2008 í sameiningu veitt félaginu peningamarkaðslán að fjárhæð 3.629.460.000 krónur en láninu var varið til að fjármagna að fullu kaup félagsins á hlutum í Kaupþingi hinn 29. febrúar 2008.

iii) Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, M-kk-þgf, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, fyrir að hafa í september 2008 í sameiningu veitt félaginu lán að fjárhæð 2.563.293.785 krónur. Skrifað var undir lánssamning þess efnis 18. september 2008 og var lánið greitt út 19. september 2008. Var láninu varið til að fjármagna að fullu kaup félagsins á hlutum í Kaupþingi hinn 11. september 2008.

Lánið sem veitt var 15. febrúar 2008, sbr. lið i, var á gjalddaga 25. febrúar 2008 en það var framlengt fimm sinnum: 26. febrúar 2008, 3. mars 2008, 10. mars 2008, 17. mars 2008 og 26. mars 2008. Hinn 31. mars 2008 var láninu skipt upp með þeim hætti að annars vegar var gerður lánssamningur á milli félagsins og bankans að fjárhæð 5.500.000.000 krónur á gjalddaga 30. apríl 2008 en hins vegar var afganginum haldið áfram í formi peningamarkaðsláns að fjárhæð 6.841.324.836 krónur.

Lánið sem veitt var 10. mars 2008, sbr. lið ii, var á gjalddaga 14. mars 2008 en það var framlengt þrisvar sinnum: 19. mars 2008, 26. mars 2008 og 31. mars 2008. Þann dag sem lánið var síðast framlengt höfðu verið greiddar inn á lánið 375.995.537 krónur en þar af voru 374.000.000 krónur arður af hlutabréfum í Kaupþingi. Afgangurinn virðist hafa verið endurgreiðsla á ofgreiddu láni til félagsins.

Hinn 3. apríl 2008 voru tvö útistandandi peningamarkaðslán til félagsins sameinuð í eitt peningamarkaðslán að fjárhæð 10.153.763.399 krónur. Var það framlengt sex sinnum: 2. maí 2008, 5. maí 2008, 19. maí 2008, 30. maí 2008, 10. júní 2008 og 19. júní 2008. Hinn 25. júní 2008 var formi útistandandi lána félagsins breytt í lánssamning að fjárhæð 16.325.962.087 krónur. Var gjalddagi samningsins 2. júlí 2009.

Lánið sem veitt var 19. september 2008, sbr. lið iii, var á gjalddaga 2. júlí 2009. Hinn 22. september 2008 voru hlutirnir hins vegar seldir. Var söluandvirðið annars vegar notað til að greiða upp lánið frá 19. september 2008, og hins vegar var söluhagnaði og óráðstöfuðu fé, samtals upp á 58.400.000 krónur, ráðstafað inn á lán félagsins. Verður að telja lán Kaupþings til félagsins að öðru leyti að fullu glötuð.

B

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf og M-kk-þgf, fyrir umboðssvik, með því að hafa í mars 2008 misnotað aðstöðu sína hjá Kaupþingi og stefnt fé hans í verulega hættu þegar þeir fóru út fyrir heimildir til lánveitinga og veittu í sameiningu Fjárfestingafélaginu Mata ehf. 3.592.875.350 króna peningamarkaðslán til að fjármagna að fullu kaup á hlutum í Kaupþingi án þess að fyrir lægi samþykki þar til bærrar lánanefndar, án þess að endurgreiðsla lánanna væri tryggð í samræmi við ákvæði reglubókar bankans um töku trygginga fyrir útlánum og án þess að meta á nokkurn hátt greiðslugetu og eignastöðu lánþegans en eiginfjárstaða félagsins var neikvæð.

Lánveiting bankans var hærri en sem nam fjárþörf félagsins vegna hlutabréfakaupanna og myndaðist því handbært fé á reikningum þess að fjárhæð 3.575.000 krónur. Var fénu komið fyrir í peningamarkaðssjóði í nafni félagsins hjá bankanum.

Peningamarkaðslánið var greitt út hinn 27. mars 2008 og var á gjalddaga 31. mars 2008. Á gjalddaga var því skipt upp í tvö lán. Annars vegar var gerður lánssamningur á milli félagsins og Kaupþings að fjárhæð 3.000.000.000 krónur. Lánssamningurinn var á gjalddaga 30. apríl 2008 en þann dag lenti lánið í vanskilum. Hins vegar var afgangurinn hafður áfram í formi peningamarkaðsláns að fjárhæð 615.410.507 krónur. Það var framlengt sex sinnum: 3. apríl 2008, 5. maí 2008, 13. maí 2008, 30. maí 2008, 9. júní 2008 og 19. júní 2008. Hinn 25. júní 2008 voru skuldir Fjárfestingafélagsins Mata ehf. við Kaupþing settar saman í einn lánssamning að fjárhæð 3.775.253.345 krónur en það lán var kúlulán á gjalddaga 2. júlí 2009. Lánið hefur frá þeim degi verið í vanskilum að frátalinni innborgun þegar framangreind eign félagsins í peningamarkaðssjóði var innleyst við fall bankans. Verður að telja lánið Kaupþingi að öðru leyti að fullu glatað.

C

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, M-kk-þgf, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, fyrir umboðssvik, með því að hafa í júní, ágúst og september 2008 misnotað aðstöðu sína hjá Kaupþingi og stefnt fé hans í verulega hættu þegar þau fóru út fyrir heimildir til lánveitinga og veittu í sameiningu kýpversku félagi með takmarkaðri ábyrgð, Desulo Trading Limited, alls fimm lán til að fjármagna að fullu kaup á hlutum í Kaupþingi, án þess að endurgreiðsla lánanna væri tryggð í samræmi við ákvæði reglubókar bankans um töku trygginga fyrir útlánum og án þess að meta á nokkurn hátt greiðslugetu og eignastöðu lánþegans. Nánar tiltekið:

i) Tvö lán, annað að fjárhæð 150.534.840 sænskar krónur en hitt að fjárhæð 4.994.883.619 íslenskar krónur sem bæði voru samþykkt af ákærðu, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, í lánanefnd samstæðu hinn 5. júní 2008, og veitt að undirlagi og með samþykki meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef og M-kk-ef. Skrifað var undir lánssamninga við Desulo Trading Limited hinn 11. júní 2008, og voru lánin greidd inn á reikninga félagsins hjá Kaupþingi banka hf. hinn 13. júní 2008 og þaðan inn á reikning félagsins hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hinn 16. júní 2008. Var lánið í sænsku krónunum notað til að greiða fyrir viðskipti félagsins með hluti í Kaupþingi í sænsku kauphöllinni á tímabilinu 14. maí 2008 til 21. maí 2008 en lánið í íslensku krónunum var notað til að greiða fyrir viðskipti félagsins með hluti í Kaupþingi í íslensku kauphöllinni dagana 28. maí 2008 og 4. júní 2008, hvort tveggja að meðtöldum lántökukostnaði. Bæði lánin voru á gjalddaga hinn 13. desember 2008. Lánin hafa frá þeim degi verið í vanskilum og verður að telja þau Kaupþingi að fullu glötuð.

ii) Lán að fjárhæð 767.680.000 krónur sem samþykkt var af ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, í lánanefnd samstæðu hinn 19. júní 2008, og veitt að undirlagi og með samþykki meðákærðu, S-kk-ef, I-kk-ef og M-kk-ef. Skrifað var undir lánssamning við Desulo Trading Limited hinn 20. júní 2008, og var lánið greitt inn á reikning félagsins hjá Kaupþingi banka hf. hinn 25. júní 2008 og þaðan inn á reikning félagsins hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hinn 3. júlí 2008. Var lánið notað til að greiða fyrir viðskipti félagsins með hluti í Kaupþingi hinn 11. júní 2008, að meðtöldum lántökukostnaði. Var lánið á gjalddaga hinn 13. desember 2008. Lánið hefur frá þeim degi verið í vanskilum og verður að telja það Kaupþingi að fullu glatað.

iii) Lán að fjárhæð 1.442.552.700 krónur sem samþykkt var af ákærðu, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, í lánanefnd samstæðu hinn 7. ágúst 2008, og veitt að undirlagi og með samþykki meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef og M-kk-ef. Skrifað var undir lánssamning við Desulo Trading Limited hinn 8. ágúst 2008, og var lánið greitt inn á reikning félagsins hjá Kaupþingi banka hf. hinn 8. ágúst 2008 og þaðan inn á reikning félagsins hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hinn 12. ágúst 2008. Var lánið notað til að greiða fyrir viðskipti félagsins með hluti í Kaupþingi dagana 31. júlí 2008 og 1. ágúst 2008 að meðtöldum lántökukostnaði. Var lánið á gjalddaga hinn 13. desember 2008. Lánið hefur frá þeim degi verið í vanskilum og verður að telja það Kaupþingi að fullu glatað.

iv) Lán að fjárhæð 4.130.000.000 krónur sem samþykkt var af ákærðu, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, í lánanefnd samstæðu hinn 25. september 2008, og veitt að undirlagi og með samþykki meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef og M-kk-ef. Skrifað var undir lánssamning við Desulo Trading Limited hinn 26. september 2008 og var lánið greitt inn á reikning félagsins hjá Kaupþingi banka hf. hinn 30. september 2008. Var lánið notað til að greiða fyrir viðskipti félagsins með hluti í Kaupþingi dagana 16., 17. og 18. september 2008, að meðtöldum lántökukostnaði. Var lánið á gjalddaga hinn 13. desember 2008. Lánið hefur frá þeim degi verið í vanskilum og verður að telja það Kaupþingi að fullu glatað.

D

Á hendur ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf og S-kk-þgf, fyrir umboðssvik, með því að hafa í ágúst 2008 misnotað aðstöðu sína hjá Kaupþingi og stefnt fé hans í verulega hættu þegar þeir fóru út fyrir heimildir til lánveitinga og veittu í sameiningu K-x-x G-x-x S-x-x, kt. 290760-2169, búsettum í Bretlandi, 12.445.518.000 króna peningamarkaðslán til að fjármagna að fullu kaup á hlutum í Kaupþingi án þess að fyrir lægi samþykki þar til bærrar lánanefndar bankans og án þess að endurgreiðsla lánsins væri tryggð í samræmi við ákvæði reglubókar bankans um töku trygginga fyrir útlánum þótt þeir vissu að fjárhagsstaða lánþegans væri slæm. Lánið var veitt hinn 19. ágúst 2008 og lánsfjárhæðin sama dag lögð inn á reikning lánþega í Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til uppgjörs á viðskiptum með hluti í Kaupþingi.

Peningamarkaðslánið var á gjalddaga 2. september 2008. Það var þá framlengt til 30. september 2008 og síðan til 30. október 2008. Lánið hefur síðan verið í vanskilum og verður að telja það Kaupþingi að fullu glatað.

IV

Brot ákærðu H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef, E-kk-ef P-kk-ef, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef í I. kafla ákæru, teljast varða við a- og b-lið 1. tölul. 1. mgr. 117. gr., sbr. 1. tölul. 146. gr. laga um verðbréfaviðskipti, nr. 108/2007.

Brot ákærðu H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef og M-kk-ef í A, B og C-lið II. kafla ákæru, teljast varða við a-lið 1. tölul. og 2. tölul. 1. mgr. 117. gr., sbr. 1. tölul. 146. gr. laga um verðbréfaviðskipti, nr. 108/2007.

Brot ákærðu H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef, I-kk-ef, M-kk-ef, B-kk-ef og B-kvk-ef í A, B, C og D-lið III. kafla ákæru, teljast varða við 249. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

V

Með úrskurði 13. júní 2013 var ákæru á hendur ákærðu B-kvk-þgf í ákærulið III C vísað frá dómi. Við upphaf aðalmeðferðar féll ákæruvaldið frá þeim hluta ákæruliðar C í II. kafla ákæru sem varðar viðskipti með 2.349.500 hluti í félaginu Desulo og tilkynnt voru í sænsku kauphöllinni.

Ákærðu neita öll sök. Ákærðu, S-kk-nf, I-kk-nf og B-kk-nf, krefjast aðallega frávísunar en til vara að þeir verði sýknaðir. Ákærði M-kk-nf krefst þess að ákæru á hendur honum í a- og c- lið II. kafla ákæru verði vísað frá dómi en hann sýknaður að öðru leyti. Önnur ákærðu krefjast sýknu. Öll ákærðu krefjast þess að sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjenda.

II

Með bréfi 1. október 2009 kærði Fjármálaeftirlitið menn þá, sem ákærðir eru í I. kafla ákæru, til sérstaks saksóknara vegna gruns um meiri háttar brot gegn lögum um verðbréfaviðskipti. Kærunni var einnig beint að allmörgum öðrum fyrrum starfsmönnum Kaupþings banka hf. (hér eftir Kaupþing) sem ekki voru ákærðir. Í bréfinu kemur fram að Fjármálaeftirlitið hafi hafið athugun eftir að Kauphöllin hafði vakið athygli þess á „grunsamlegum viðskiptum í aðdraganda falls viðskiptabankanna þriggja.“ Í bréfinu segir að þegar Fjármálaeftirlitið hafi hafið rannsókn hafi verið komnar fram vísbendingar um afmörkuð tilvik meintrar markaðsmisnotkunar. Fljótlega hefði hins vegar vaknað grunur um að deild eigin viðskipta Kaupþings „hafi verið beitt með skipulögðum hætti í þeim tilgangi að hækka eða styðja við gengi hlutabréfa sem gefin voru út af Kaupþingi, yfir margra ára tímabil en ekki einungis í aðdraganda bankahrunsins.“ Síðan segir í bréfinu að þetta atferli hafi verið til þess fallið að skekkja eðlilega verðmyndun á hlutabréfum útgefnum af bankanum.

Rannsókn sérstaks saksóknara beindist fljótlega að því tímabili er í ákæru getur og byggir ákæran á þeirri rannsókn. Ákæruvaldið heldur því fram að á vegum Kaupþings hafi deild eigin viðskipta keypt mikinn fjölda hlutabréfa í bankanum í þeim tilgangi að halda uppi verði þeirra og er þessu lýst í I. kafla ákæru. Þessi kaup hafi valdið því að hlutabréf í Kaupþingi hafi safnast fyrir hjá bankanum sem hafi selt þau til fjárfesta eins og lýst er í II. og III. kafla ákæru. Ákæruvaldið heldur því hins vegar fram að ekki hafi verið um eiginlega sölu að ræða þar eð bankinn hafi lánað fyrir kaupverðinu eins og lýst sé í ákærunni. Út á við hafi þetta hins vegar litið út eins og fjárfestar væru að leggja fé í bankann, en reyndin hafi verið sú að bankinn hafi fjármagnað kaupin og borið alla áhættu af þeirri fjármögnun.

Af hálfu ákærðu er því ekki mótmælt að deild eigin viðskipta hafi keypt og selt hlutabréf í Kaupþingi í umtalsverðum mæli. Þetta hafi verið gert til þess að tryggja seljanleika hlutabréfanna og meðal annars valdið því að allir fjárfestar hafi, hvenær sem var, getað selt bréf sín. Ákærðu halda því fram að þessi starfsemi hafi verið fyllilega lögmæt og í samræmi við það sem hliðstæðar deildir banka hafi gert, bæði hérlendis og erlendis, um langt árabil. Þá er því ómótmælt af hálfu ákærðu að Kaupþing hafi lánað fyrir hlutabréfakaupum eins og rakið er í II. og III. kafla ákæru.

Á þeim tíma sem hér um ræðir var ákærði S-kk-nf starfandi stjórnarformaður Kaupþings banka hf. Ákærði H-kk-nf M-kk-nf var forstjóri samstæðunnar og undir honum starfaði ákærði I-kk-nf sem var forstjóri bankans á Íslandi. Undir ákærða I-kk-þf heyrði meðal annars Fjárstýring bankans sem G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf var framkvæmdastjóri fyrir. Undir hann var framangreind deild eigin viðskipta sett en framkvæmdastjóri hennar var ákærði E-kk-nf P-kk-nf. Ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, störfuðu sem sérfræðingar hjá deildinni og voru undirmenn ákærða, E-kk-ef P-kk-ef.

Í greinargerð ákærða E-kk-ef P-kk-ef er starfsemi deildar eigin viðskipta (EVK), að því er varðar hlutabréfaviðskipti, lýst á þann hátt að deildinni hafi verið „falið að mynda markað með hlutabréf, þar á meðal hlutabréf bankans, en í því fólst að leggja fram kaup- og sölutilboð í því skyni að auka dýpt markaðarins (e. market making). EVK átti í öðru lagi að vera mótaðili viðskiptavina hlutabréfamiðlunar bankans er þeir óskuðu eftir því að eiga viðskipti með mikinn fjölda hlutabréfa (e. client facilitation). Í þriðja lagi átti EVK að stunda kaup og sölu hlutabréfa í því skyni að hagnast á slíkum viðskiptum (e. proprietary trading).“

Í framangreindu bréfi Fjármálaeftirlitsins er fjallað um viðskiptavaka fjármálafyrirtækja. Eftir að hafa gert grein fyrir heimildum 116. gr. laga um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007 segir meðal annars í bréfinu að samkvæmt upplýsingum frá Kauphöllinni hafi Landsbankinn og Glitnir verið skráðir viðskiptavakar í hlutabréfum Kaupþings en bankinn hafi ekki verið skráður viðskiptavaki í sjálfum sér. Lögin geri ekki ráð fyrir að útgefandi fjármálagerninga sé viðskiptavaki í sjálfum sér auk þess sem slíkt myndi „skapa hagsmunaárekstra og auka hættuna á markaðsmisnotkun“. Í lokin á umfjöllun um þetta segir í bréfinu að kaup- og sölumagn hjá viðskiptavaka ætti „að jafnast út þar sem viðskiptavaki leitast ekki við að safna að sér ofgnótt af hlutabréfum hjá útgefanda sem hann er viðskiptavaki fyrir. Í þessu máli keypti EVK mun meira af hlutabréfum Kaupþings heldur en það seldi á samfelldu tímabili, í hverjum mánuði í mörg ár.“

Í II. kafla ákæru eru ákærðir framangreindir H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf og I-kk-nf. Auk þeirra er ákærður M-kk-nf G-kk-nf, sem var forstjóri dótturfélags Kaupþings banka hf. í Lúxemborg, Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Ákærði starfaði í Lúxemborg og var búsettur þar. Bankinn sem hann veitti forstöðu var sjálfstæður banki þótt hann væri að öllu leyti í eigu Kaupþings.

Í III. kafla ákæru eru ákærð, auk framangreindra, B-kk-nf H. D-kk-nf, sem var framkvæmdastjóri útlána hjá Kaupþingi og nefndarmaður í lánanefnd samstæðu, og B-kvk-nf Þ-kvk-nf, er var nefndarmaður í lánanefnd samstæðu.

Í bankanum voru starfandi allmargar lánanefndir. Hér verður gerð grein fyrir þremur þeirra sem koma við sögu málsins. Fyrst skal nefna lánanefnd stjórnar (BCC). Hún var skipuð formanni stjórnar bankans, sem var formaður nefndarinnar, tveimur fulltrúum stjórnar bankans og forstjóra samstæðunnar, sem var varaformaður nefndarinnar. Nefndin tók ákvarðanir um lán sem voru hærri en 165 milljónir evra. Þá segir í reglum um nefndina að engin áhætta gagnvart einstökum mótaðila eða hópi fjárhagslegra tengdum aðilum megi vera hærri en sem nemi 25% af eiginfjárgrunni. Önnur nefndin var lánanefnd samstæðu (GCC). Hún var skipuð forstjóra samstæðu Kaupþings banka, sem var formaður nefndarinnar, yfirmanni útlánasviðs, sem var varaformaður hennar, og framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs. Yfirmaður áhættustýringar sat fundi nefndarinnar en tók ekki þátt í að ákveða útlán. Nefndin var „heimilt að samþykkja ný lán til aðila sem nema alls EUR 165 milljónum, þar á meðal til tengdra aðila.“ Loks skal getið íslensku lánanefndarinnar (ICC) en í henni sátu forstjóri Kaupþings á Íslandi, yfirmaður lánasviðs framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs og framkvæmdastjóri sérverkefna. Nefndin hafði heimild til að samþykkja ný lán að fjárhæð einum milljarði íslenskra króna. Lánin máttu vera til tengdra aðila.

Að öðru leyti, en nú hefur verið rakið, koma málavextir fram í ákæru og í næsta kafla dómsins þar sem rakinn verður framburður ákærðu og vitna.

III

Í þessum kafla verður fyrst rakinn framburður ákærðu í stórum dráttum og því næst framburður vitna eftir því sem þurfa þykir til skýringar á málavöxtum. Þess skal getið að í IV. kafla verður vísað til gagna, þar með talinn framburð vitna, þótt þau séu ekki sérstaklega reifuð í þessum kafla.

Ákærði H-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf var forstjóri Kaupþings banka á ákærutímanum. Varðandi sakarefni I. kafla ákæru kvað ákærði aðkomu sína að deild eigin viðskipta hafa verið litla sem enga. Hann hafi aldrei verið upplýstur um fjölda tilboða eða fjárhæð þeirra. Aldrei hafi hann verið beðinn að samþykkja viðskipti eða tilboð og aldrei hafi hann gefið fyrirmæli um þau. Þá hafi hann heldur ekki gefið sjóðsstjórum verbréfasjóða bankans fyrirmæli um viðskipti með eignir sjóðanna og heldur ekki gefið þeim fyrirmæli um að eiga viðskipti með hlutabréf í bankanum. Þá hafnaði ákærði því að starfsmenn deildarinnar hefðu stundað markaðsmisnotkun. Á ákærutímabilinu hefðu þeir starfað með þeim sama hætti og þeir hefðu starfað frá skráningu bankans á hlutabréfamarkað. Algjörlega útilokað væri að starfsmennirnir hefðu stundað kerfisbundna markaðsmisnotkun með hlutabréf í bankanum í áratug. Það fyrirkomulag, sem bankinn viðhafði, hafði verið stundað allt frá árdögum kauphallar hér á landi og hafi verið ljóst, bæði eftirlitsaðilum og þeim sem stunduðu viðskipti á þessum markaði. Um sakarefni II. kafla ákæru kvað ákærði það rangt að hann og meðákærðu hefðu komið þessum viðskiptum á í sameiningu. Hann kvaðst ekki hafa komið að sölu á hlutabréfum til þessara félaga og hann kvaðst geta fullyrt að á starfstíma sínum hjá Kaupþingi hefði hann aldrei komið að sameiginlegri ákvörðun með meðákærðu um sölu á hlutabréfum í bankanum. Hann kvaðst hvorki hafa verið upplýstur áður en salan fór fram um magn né verð hlutabréfanna og heldur ekki tekið ákvörðun um það. Varðandi lánveitingar, sem um er fjallað í III. kafla ákærunnar, benti ákærði á að aðkoma hans að lánamálum hans hjá bankanum hefði verið bundin við hlutverk hans sem lánanefndarmaður samstæðu og lánanefndarmaður stjórnar. Þar hafi hann ekki tekið einn ákvörðun heldur átt þar atkvæði eins og aðrir lánanefndarmenn. Einnig benti ákærði á að á ákærutímanum hefði fjármálafyrirtækjum verið heimilt að kaupa eigin bréf. Þeim hefði einnig verið heimilt að lána til slíkra kaupa og lánin, sem fjallað er um í III. kafla ákæru, hafi ekki verið málamyndagerningar heldur raunveruleg viðskipti þar sem hlutabréf skiptu um eigendur og áhætta bankans breyttist. Ákærði kvaðst hafa tekið ákvarðanir í lánaefnd samstæðu með meðákærðu, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, og eins hefði hann tekið ákvarðanir með meðákærða S-kk-þgf og tveimur stjórnarmönnum í lánanefnd samstæðu. Hann hefði hins vegar aldrei tekið lánaákvarðanir með meðákærða I-kk-þgf og því síður með meðákærða M-kk-þgf er verið hefði forstjóri annars banka. Ákærði ítrekaði að hann hefði, sem forstjóri Kaupþings, aldrei veitt lán heldur einungis sem lánanefndarmaður. Hann kvaðst ekki hafa gefið fyrirmæli um lánveitingar utan lánanefnda eða að ferlum um lánveitingar skyldi ekki gætt. Allar lánveitingar sem hann hefði samþykkt hefðu farið í gegnum lánanefndafundi en þær nefndir höfðu umboð til að veita lán.

Ákærði kvaðst sem forstjóri bankans hafa tekið við fyrirmælum frá stjórninni. Hann kvaðst ekki hafa tekið við fyrirmælum frá meðákærða S-kk-þgf E-kk-þgf öðruvísi en svo að hann hafi verið formaður stjórnar. Hann kvað sig og meðákærða hafa haft mikil samskipti á þeim tíma sem þeir störfuðu í bankanum.

Ákærði kvað deild eigin viðskipta hafa stundað viðskipti með skráð verðbréf, bæði á Íslandi og í Evrópu. Til þess hafi deildin fengið fjármagn frá bankanum og hafi markmiðið með starfsemi hennar verið að hagnast fyrir hönd bankans. Á ákærutímabilinu hefðu verið miklar lækkanir á verðbréfamörkuðum í heiminum. Þá lýsti ákærði starfsemi eftirlitsaðila innan bankans, svo sem regluvarðar og innri endurskoðunar. Hann kvað þessa aðila hafa verið mjög sjálfstæða í störfum sínum og hafa fylgst náið með starfsemi starfsmanna bankans. Ákærði kvaðst hafa haft mjög lítil samskipti við starfsmenn deildar eigin viðskipta en hann hefði haft yfirsýn yfir hversu mikið deildin keypti af hlutabréfum í Kaupþingi. Einnig hefði hann fylgst náið með þróun hlutabréfaverðs í bankanum. Hins vegar hefði ekki verið haft samráð við sig um kaup og sölur á hlutabréfum. Nánar útskýrði ákærði þetta svo að bankinn hefði verið viðskiptavaki með hlutabréfin og á lækkandi markaði þá sé meira selt inn til viðskiptavaka heldur en þegar markaðir eru að hækka. Um hafi verið að ræða einstakar viðskiptaákvarðanir sem starfsmenn eigin viðskipta hafi tekið. Ákærði kannaðist ekki við að þeir hefðu unnið eftir einhverri línu eða eftir niðurstöðum einhverra funda. Ákærði kvaðst heldur ekki muna eftir neinum umræðum um að það yrði að kaupa bréf þegar um meiri söluþrýsting væri að ræða. Hvað meðákærði I-kk-nf hafi ákveðið að gera kvaðst ákærði ekkert geta borið um en starfsmenn eigin viðskipta hefðu verið allsjálfstæðir í sínum störfum. Í raun og veru kvaðst hann ekki hafa haft nein afskipti af deildinni og kannaðist ekki við að starfsmönnum hennar hefðu verið gefin fyrirmæli um að auka kaup, til dæmis til að mæta aukinni eftirspurn viðskiptavina er beint hafi verið til sín eða meðákærða S-kk-ef. Bornar voru undir ákærða skýrslur sem áhættustýring hafði gefið út í lok hvers mánaðar. Í skýrslunum er staðan á heimildum eigin viðskipta eða hlutur á skuldabréfum listaður upp og þar kemur einnig fram markaðsvirði hluta- og skuldabréfa og hversu mikið hafi verið nýtt í lok hvers mánaðar. Ákærði kannaðist við skýrslur sem voru bornar undir hann frá desember 2007 til og með ágúst 2008 og kvaðst hann halda að hann hefði samþykkt þessar heimildir hverju sinni. Hann mundi ekki eftir því að hafa gert athugasemdir við niðurstöðu áhættustýringar. Hann kvaðst telja að það hafi verið samkomulag á milli áhættustýringar og eigin viðskipta hvort sótt var um hækkun eða lækkun heimilda.

Ákærði kvaðst hafa haft mikil samskipti við meðákærða I-kk-þf er hafi stýrt bankanum á Íslandi og þar með gengið inn í það starf er ákærði hafði áður sinnt. Undir ákærða var borinn framburður meðákærða I-kk-ef um að hann hefði borið allar stærri ákvarðanir undir ákærða eða meðákærða S-kk-þf og kvað ákærði það geta verið rétt en hann vildi ekki fullyrða það. Undir ákærða voru bornar töflurnar í I. kafla ákæru og kvaðst hann ekki þekkja til þeirra. Hann kvaðst ekki hafa farið yfir ákæruna með það í huga að athuga hvort þar væri rétt eða rangt frá skýrt, hann hefði bara enga skoðun á þessum töflum. Töflurnar í I. kafla ákærunnar voru bornar undir hann og hann svaraði að hann gæti hvorki samþykkt þessar tölur sem þar koma fram né gefið álit sitt á þeim. Þá var borin undir ákærða niðurstaða ákæruvaldsins um að kauptilboð eigin viðskipta á hlutabréfum í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum hefðu verið mun fleiri en sölutilboð með þeirri einu undantekningu að í apríl 2008 hefði fjöldi kaup- og sölutilboða í Svíþjóð verið svipaður. Ákærði var spurður hvort honum hefði verið kunnugt um þetta og svaraði hann því neitandi. Hann var spurður hvort hann hefði rætt þetta við meðákærðu, I-kk-þf og S-kk-þf, og svaraði hann því einnig neitandi. Ákærði ítrekaði að hann hefði enga aðkomu haft að því hvernig deild eigin viðskipti átti viðskipti í Kauphöllinni. Almennt svaraði ákærði því að hann hefði ekki vitað til eða þekkt til hvernig starfsemi deildar eigin viðskipta var á ákærutímabilinu og hann kvaðst engin fyrirmæli hafa gefið starfsmönnum deildarinnar um það hvernig þeir ættu að hegða sér í starfi. Þá ítrekaði hann, það sem hann hafði borið hjá lögreglu, að hann hefði ekki skilið hvað yfirheyrendur höfðu átt við með opnunar- og lokunartilboðum. Þá var borið undir ákærða að tap eigin viðskipta vegna viðskipta með hlutabréf í Kaupþingi á ákærutímabilinu hefði verið 6,3 milljarðar. Ákærði ítrekaði að hann hefði engin samskipti átt við starfsmenn deildar eigin viðskipta vegna hlutabréfakaupa og eins benti hann á að eigið fé bankans hefði verið 8.500 milljarðar þannig að 6,3 milljarðar hefði verið minna en 0.1% af eignum bankans. Þótt þetta sé mjög há tala þá hafi hún verið frekar lág miðað við eignir bankans. Nauðsynlegt sé að setja þessar tölur í samhengi við rekstur hans.

Ákærði kvaðst ekki muna til þess hvort gripið hefði verið til sérstakra úrræða þegar eign bankans í eigin hlutabréfum hefði nálgast annars vegar 5% og hins vegar 10%. Þá var hann spurður hvort það hefði verið hlutverk verðbréfamiðlunar bankans að losa eigin viðskipti við hlutafé til þess að forðast að viðskipti færu yfir þessi mörk. Hann kvaðst ekki halda það. Þá hefði það heldur ekki verið sitt hlutverk að finna leiðir til þess að losa eigin viðskipti við hlutabréf þegar eignin fór að nálgast þessi mörk. Það hefði heldur ekki verið hlutverk meðákærða S-kk-ef. Þá kvað ákærði kaup bankans sem viðskiptavaka á hlutabréfum hafa verið raunverulega eftirspurn. Undir ákærða voru borin viðskiptin sem lýst er í I. kafla ákæru og kvaðst hann ekki þekkja til þeirra og ekki geta svarað því af hverju keypt var og selt eins og þar er lýst.

Þá var spiluð fyrir hann upptaka af samtali meðákærða E-kk-ef P-kk-ef við starfsmenn innri endurskoðunar bankans. Í samtalinu kemur fram að aðalstaða eigin viðskipta, það er 80% af stöðunni, er bara í Kaupþingi og það helgist af því að deild eigin viðskipta hafi verið að sjá til þess að bréfin lækki ekki of mikið og of hratt. Ákærði var spurður hvort þetta hefði verið rætt við hann og kvaðst hann ekki minnast þess. Ákærða var bent á að hann hefði í upphafi yfirheyrslunnar fyrir dómi borið að starfsmenn deildar eigin viðskipta hefðu ekki reynt að koma í veg fyrir að hlutabréfin í Kaupþingi lækkuðu. Hann var spurður hvort hann vildi gera athugasemdir við framangreint samtal meðákærða og kvaðst hann engu hafa við fyrri framburð að bæta. Hann kvaðst ekki muna til þess að hafa vitað að starfsmenn eigin viðskipta vildu ekki kaupa eins mikið af hlutabréfum í Kaupþingi og raun varð á. Ákærði kvaðst ekki muna eftir því að hafa verið í beinum samskiptum við meðákærða E-kk-þf P-kk-þf varðandi kaup á hlutabréfum í Kaupþingi. Hann kvaðst ekki minnast þess að hafa nokkurn tímann rætt við meðákærða E-kk-þf P-kk-þf um hlutabréf í Kaupþingi. Undir ákærða voru bornir tölvupóstar frá febrúar 2008 þar sem meðákærði er að senda stöðuna á hlutabréfamörkuðum til ákærða og meðákærða I-kk-ef. Ákærði var spurður hvort hann hefði fengið þessar upplýsingar og kvaðst hann ekki muna eftir því. Honum var bent á að honum hefðu stundum verið sendar upplýsingar tvisvar á dag og var hann spurður hvernig á því hefði staðið en hann kvaðst ekki muna eftir því. Fleiri póstar sama eðlis voru bornir undir hann og ákærði gaf sömu svör, að hann myndi ekki eftir þeim. Á sama hátt voru bornir undir ákærða tölvupóstar frá meðákærða B-kk-þgf S-kk-þgf þar sem eru yfirlit yfir viðskipti hvers dags og getið um kaup á eigin hlutabréfum auk annars. Ákærði kvaðst ekki geta staðfest að hafa lesið þessa pósta en taldi sig hafa fengið þá. Hann kvaðst halda að meðákærði hefði byrjað að senda svona yfirlit yfir yfirstjórnarsafn en hann hafði umsjón með því. Ákærði kvaðst alveg örugglega hafa rætt við meðákærða I-kk-þf um kaup á eigin bréfum og stöðu eigin hlutabréfa, en honum kvað sér ekki hafa verið kunnugt um samskipti meðákærða S-kk-ef við meðákærða I-kk-þf. Borinn var undir ákærða tölvupóstur frá mars 2008 um kaup í hlutabréfum í Kaupþingi í Stokkhólmi þar sem meðákærði I-kk-nf sendir honum upplýsingar og kvaðst ákærði halda að meðákærði hefði viljað hafa hann upplýstan um þetta en hann kvaðst ekki hafa óskað eftir þessum upplýsingum. Meðákærði hefði sent honum þetta að eigin frumkvæði. Undir ákærða voru borin mikil kaup eigin viðskipta á hlutabréfum í Kaupþingi eftir fall Glitnis banka. Honum var skýrt frá framburði meðákærða E-kk-ef P-kk-ef um að starfsmenn deildar eigin viðskipta hefðu engu ráðið um þessi kaup og hefði meðákærði bent á meðákærða I-kk-þf. Meðákærði I-kk-nf hefði viðurkennt þessi kaup og að starfsmennirnir hefðu fengið fyrirmæli um þau frá sér en jafnframt hefði meðákærði I-kk-nf borið að hann hefði haldið ákærða og meðákærða S-kk-þgf að fullu upplýstum, bæði um þessi kaup og hversu miklu fé hefði verið eytt í þau. Ákærði kvaðst ekki minnast þess að hafa verið upplýstur um þau. Hann kvaðst hafa haldið að starfsmenn eigin viðskipta hefðu verið að vinna innan þess ramma sem þeim hefði verið settur. Að öðru leyti kvaðst hann ekki geta getið sér til um á hverju aðrir menn byggðu ákvarðanir sínar.

Varðandi sakarefni II. og III. kafla ákæru bar ákærði að ekki væri hægt að segja neitt almennt um sölurnar sem þar er fjallað um. Þær hefðu verið eins misjafnar og þær væru margar. Aðspurður hverjir hefðu tekið ákvörðun um að selja þessi bréf svaraði hann því til að deild eigin viðskipta hefði getað tekið ákvörðun um að selja og eins taldi hann meðákærða I-kk-þf hafa getað tekið þá ákvörðun og þeir ákveðið verðið í viðskiptunum. Varðandi söluna til Holts kvaðst hann hafa verið í fríi þegar ákvörðun var tekin um þau viðskipti. Þá bar ákærði að ástæða þess að leitað hefði verið til Kaupþings Lúxemborgar um milligöngu um sölu hefði verið sú að bankinn hefði rekið mjög stóra einkabankaþjónustu og verið með fjársterka fjárfesta í viðskiptum eins og þá sem nefndir eru í ákærunni. Ákærði kvaðst hafa komið að viðskiptunum við K-x-x S-x-x en ekki hafa komið að viðskiptum H-kk-ef, Mata og D-x-x. Ákærði ítrekaði að hann hefði ekki haft heimild til að veita lán og hann hefði aldrei veitt lán. Varðandi K-x-x S-x-x kvað ákærði hann hafa sóst eftir því að kaupa hlutabréf og að bankinn myndi fjármagna þau kaup. Ákærði kvaðst hafa gefið honum vilyrði fyrir því en jafnframt tjáð honum að það væri ekki þar með sagt að hann hefði lofað honum láni. Það hefði ekki verið hægt fyrr en lánanefnd hefði samþykkt það. Reglurnar voru þannig að ákærði hefði ekki getað veitt lán. Ákærði neitaði því að í einhverjum tilfellum hefði hann verið búinn að gefa loforð fyrir lánveitingum án þess að það hefði farið fyrir lánanefnd. Þá tók ákærði fram að hann teldi að peningamarkaðslán hefði ekki falið í sér mikla áhættu fyrir bankann og benti á að bankinn hefði haft haldsrétt í bréfunum til tryggingar fyrir láninu.

Borið var undir ákærða það sem fram kemur í símtali tveggja manna, að undir lok starfsemi bankans hafi forstjórinn verið búinn að selja hlutabréf og aðrir starfsmenn hefðu við það verið settir í erfiða stöðu þegar búið hafði verið að ákveða viðskiptin. Ákærði sagðist ekki kannast við þetta og kvaðst ekki muna til þess að þrýstingur hefði verið settur á lánanefndarmenn að samþykkja lánveitingar. Þá kannaðist ákærði heldur ekki við að hann og meðákærði S-kk-nf, sem raunverulega hefðu stýrt bankanum að mati meðákærða B-kk-ef, eins og hann bar í skýrslutöku hjá lögreglu, hefðu stýrt lánveitingum til hlutabréfakaupa. Hann kvaðst heldur ekki muna eftir því að hann og meðákærði S-kk-nf hefðu boðið einstaklingum að kaupa hluti í bankanum með fullri fjármögnun og takmarkaðri ábyrgð. Ákærði kannaðist heldur ekki við að bréf hefðu safnast fyrir inn á veltubók sem síðan hafi þurft að losna við. Aftur var borinn undir ákærða bútur úr samtali milli meðákærða B-kk-ef og G-kk-ef H-kk-ef þar sem meðákærði segir að forstjórinn, það er ákærði H-kk-nf M-kk-nf, hafi verið búinn að selja einhverju félagi hluti, það hafi bara verið búið að keyra viðskiptin. Ákærði kvaðst ekki vita um hvað meðákærði væri að tala og ítrekaði að lánanefnd hefði þurft að taka ákvörðun um hvort hefði átt að lána eða ekki. Ákærði ítrekaði að í hlutabréfaviðskiptum væri um tvær ákvarðanir að ræða, annars vegar væri það salan sem eigin viðskipti hefðu getað ákveðið og hins vegar lánveitingin og það væri hlutverk lánanefndar að taka ákvörðun um hana. Ákærði kvaðst telja líklegt að hann hefði nefnt við K-x-x S-x-x að kaupa bréfin og að þau kaup yrðu fjármögnuð af bankanum. Hann var spurður hvort hann hefði getað gefið honum lánsloforð og svaraði því til að hann hefði ekki getað veitt lán og ekki getað lofað honum láni. Nánar spurður sagði ákærði að K-x-x hefði óskað eftir þessum viðskiptum og það eina sem hann hefði getað sagt við hann væri að ákærði teldi að þetta yrði samþykkt. Varðandi þær sölur, sem ákært er fyrir, kvað ákærði að þær hefðu ekki fyrir fram verið bornar undir hann. Þá kvaðst ákærði ekki muna eftir umræðu á þessum tíma um hvort bankinn hefði verið búinn að taka of mörg hlutabréf í sjálfum sér að veði og að áhætta bankans vegna eigin bréfa væri orðin of mikil. Borinn var undir ákærða tölvupóstur milli tveggja starfsmanna bankans þar sem fram kemur að bankinn sé með of hátt hlutfall bréfa að veði í sjálfum sér. Ákærði kveðst ekki kannast við þetta. Þá var borið undir ákærða símtal þeirra G-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef K-kk-ef þar sem þeir ræða um virði hlutabréfa í Kaupþingi sem veð og eru sammála um að þau hafi ekkert virði sem slíkt. Ákærði kvaðst vera þessu ósammála enda hefðu bréfin verið skráð á hlutabréfamarkaði og taldi hann að þeir hefðu verið að ræða um hlutabréf í öðrum banka.

Reifuð voru ákvæði í reglubók Kaupþings um að veð beri að taka fyrir útláni á grundvelli lánstíma og lánshæfismats lántaka og var ákærði spurður hvort þessari reglu hefði verið fylgt. Hann svaraði því til að hann teldi að ekki hefði alltaf verið útbúin lánshæfiseinkunn. Þá var ákærða bent á reglur um lágmarks eigið fé fyrirtækja sem tóku lán hjá bankanum og lágmarks eigið fé miðast við lánshæfiseinkunn lántakans. Ákærði var spurður hvort lántaki hefði ekki alltaf þurft að eiga eitthvert eigið fé áður en honum voru veitt stór lán. Ákærði svaraði því til að hann teldi það ekki hafa verið og benti á ýmis dæmi erlendis frá um félög sem höfðu talist vera eignalaus áður en þeim var veitt lán. Einnig benti hann á að eignir hefðu verið settar inn í sérstök eignarhaldsfélög sem síðan tóku lán og hver hefði þá verið áhættan. Áhættan hefði verið undirliggjandi eign. Þá kvað hann hafa verið mörg dæmi þess hjá bankanum, sérstaklega í verðbréfafjármögnun, að ekki hefði verið lagt mat á lánshæfið einfaldlega vegna þess að kerfi til þess var ekki til. Það hafi ekki verið til lánshæfismatskerfi fyrir fyrirtæki sem hafi verið að taka lán vegna verðbréfakaupa og þess vegna hafi verið búinn til svonefndur undanþágulisti. Einnig benti ákærði á að eignarhaldsfélög, sem séu eignalaus í upphafi, séu það ekki eftir að hafa keypt hlutabréfin þótt þau séu sett að veði. Ákærði ítrekaði að eignalausum eignarhaldsfélögum hefði ekki verið veitt peningamarkaðslán og reglur bankans hefðu ekki verið brotnar þótt lánanefnd hefði ákveðið að lána þessum félögum peninga og taka veð í hlutabréfunum, hvort sem lánin hefðu verið bókuð sem peningamarkaðslán, yfirdráttur eða lánasamningur.

Ákærði var spurður út í viðskiptin við Holt Investment, hann kvaðst enga aðkomu hafa haft að hlutabréfakaupum félagsins og hvorki þekkja aðdraganda þeirra né hver átti frumkvæðið að þeim. Þá kvaðst hann heldur ekki vita af hverju ákveðið hefði verið að bjóða eiganda félagsins að kaupa bréf og heldur ekki hver hafi samið við hann um kaupin. Ákærði kvaðst hins vegar hafa vitað af þessum viðskiptum eftir á, hann hefði komið að þessum málum sem lánanefndarmaður en fyrir söluna hefði hann ekki verið upplýstur og hann hafi engar ákvarðanir tekið um val á bréfunum eða verð á þeim. Ítrekað aðspurður neitaði ákærði að hafa komið nokkuð nálægt þessum viðskiptum. Honum var bent á framburð meðákærða I-kk-ef þar sem hann segist hafa borið viðskipti af þessari stærð undir ákærða eða meðákærða S-kk-þf. Ákærði svarar, „eða S-kk-þf. Hann bar þetta ekki undir mig, þessar sölur. Hann segir það hvergi.“ Ákærða var bent á að samkvæmt gögnum málsins hefði H-x-x verið sett á undanþágulista hjá áhættustýringu bankans. Ákærði kvað undanþágulista hafa verið varðandi lánshæfismat og lán til verðbréfakaupa hafi almennt verið á undanþágulista. Þetta hafi verið vegna þess að tölvukerfið sem átti að smíða til að útbúa lánshæfismat hafi ekki verið tilbúið.

Undir ákærða var borin fundargerð lánanefndar samstæðu Kaupþings þar sem fjallað var um lán til Holts en ákærði kvaðst ekki kannast við það. Hins vegar kvaðst hann hafa vitað til þess að lánanefnd stjórnar hefði samþykkt lánið. Hann var spurður hvort hann hefði samþykkt að lánið yrði greitt til félagsins án samþykkis og kvaðst hann ekki minnast þess. Lántökur og afgreiðslur bankans og starfsmanna hans vegna viðskiptanna við Holt voru bornar undir ákærða og hann kannaðist ekki við að hafa átt neina aðkomu að þeim.

Ákærði var spurður út í viðskiptin við Fjárfestingafélagið Mata sem ákært er fyrir í II. og III. kafla ákærunnar. Hann kvaðst enga aðkomu hafa haft að þeim viðskiptum. Ákærða var bent á að meðákærði M-kk-nf hefði borið að meðákærðu, I-kk-nf og S-kk-nf, eða ákærði hefðu venjulega haft samband við sig vegna svona kaupa. Ákærði ítrekaði að hann hefði ekki komið nálægt þeim. Ákærða var bent á að meðákærði I-kk-nf hefði sagt að hann hefði örugglega upplýst ákærða um þessi viðskipti og ákærði svaraði sem fyrr að hann hefði ekki haft neina aðkomu að þessum viðskiptum. Einnig var borinn undir ákærða framburður meðákærða I-kk-ef þar sem hann segist ekki hafa tekið ákvörðun um viðskipti sem þessi án samráðs við yfirmenn sína og vildi ákærði ekkert tjá sig um þá fullyrðingu. Ákærða var bent á að lánið til Mata hefði verið greitt út sem tryggingarlaust peningamarkaðslán og án þess að fyrir lægi samþykki lánanefndar og hann spurður um aðkomu sína að því. Hann kvaðst enga aðkomu hafa átt að þessu og ekki vera viss um að lánið hafi verið tryggingarlaust. Ákærði var ítrekað spurður um viðskiptin við Mata og lánveitinguna og ítrekaði hann að hann hefði enga aðkomu haft að þessum viðskiptum og gæti ekki um þau borið.

Varðandi viðskiptin við Desulo kvaðst ákærði ekki þekkja hver hefði átt frumkvæðið að þeim og hann kvaðst ekki hafa ákveðið fjármögnun þessara kaupa. Hann kvaðst hins vegar hafa tekið ákvörðun á lánanefndarfundi um eitt lán. Þá kvaðst hann ekki útiloka að hann hefði vitað af þessum viðskiptum þegar þau hafi komið inn á borð lánanefndarinnar. Ákærði kvaðst oft hafa vitað um viðskipti áður en þau komu inn á fundi lánanefndar. Þá kvaðst ákærði aldrei hafa rætt við E-kk-þf Á-kk-þf, eiganda Desulo, og hann kvaðst ekki muna eftir að hafa rætt þessi lánamál við meðákærða M-kk-þf.

Ákærði var spurður að því hvort það hafi verið hluti af stefnu bankans að fá fjársterka aðila til þess að fjárfesta í honum en hann kvað svo ekki hafa verið. Ákærði var spurður hvort hann vissi hverjir hefðu ákveðið fjölda bréfanna og verðið í viðskiptunum við D-x-x en hann kvaðst ekki þekkja það. Þá var borinn undir hann framburður meðákærða I-kk-ef þar sem hann var spurður að því hver hefði ákveðið hvað ætti að selja mikið og hefði hann þá svarað að það hafi verið hann eða í samstarfi við yfirmenn sína, ákærða H-kk-þf M-kk-þf og meðákærða S-kk-þf. Ákærði var spurður hvað hann vildi segja um þennan framburð meðákærða og hann svaraði að þetta væri rétt hjá meðákærða. Framburður E-kk-ef Á-kk-ef um að hann hefði ekki haft áhuga á að kaupa hlutabréf í bankanum nema að það væri án áhættu fyrir hann, var borinn undir ákærða og hann ítrekaði að hann hefði ekki verið í neinu sambandi við E-kk-þf. Þá kvaðst ákærði ekki heldur hafa rætt við viðskiptastjóra E-kk-ef, E-kk-þf B-kk-þf. Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði, sem nefndarmaður í lánanefnd, tekið ákvörðun um að lána til hlutabréfakaupa og til grundvallar því mati að taka ekki önnur veð en hlutabréfin sjálf, hafi meðal annars legið að lántakinn var að leggja til orðspor sitt við lántökuna. Nánar tiltekið að fjársterkur aðili myndi ekki hlaupa frá skuldbindingum sínum því það myndi hafa alvarleg áhrif á önnur bankaviðskipti hans. Þá benti ákærði á að þegar bankinn seldi bréf í svona stórri sölu þá breyttist áhættan og bankinn fengi auk þess vaxtatekjur. Ákærði var spurður um aðkomu sína að kaupum Desulo og kvað hann sem fyrr hana enga hafa verið en hann hefði setið í lánanefnd þegar ákvarðanir voru teknar um lánveitinguna til félagsins. Þá kvaðst ákærði ekki muna eftir því hvort félaginu hefði verið gefið vilyrði fyrir lánunum áður en málið kom til umfjöllunar lánanefndar.

Varðandi viðskiptin við K-x-x S-x-x þá kvað ákærði aðdragandann hafa verið þann að K-x-x hefði óskað eftir því að kaupa hlutabréf vorið 2008 og kvaðst ákærði hafa sagt honum að bankinn myndi selja honum hlutabréf með fjármögnun. Ákærði kvaðst hins vegar ekki hafa gengið frá neinum lánum og ekki veitt honum lán vegna þessara viðskipta. Ákærði kvað bankann hafa haldið hlutabréfunum sem tryggingu og einnig fengið tryggingar í öðrum eignum K-kk-ef sem hafi átt mjög miklar eignir. Ákærði kvaðst hafa metið það svo að þetta væru ágætis viðskipti fyrir bankann að fá þennan mann sem stóran hluthafa og síðan að lána honum fé með vöxtum. Hér hefði verið um að ræða stóreignamann sem hefði verið persónulega ábyrgur fyrir láninu en ákærði ítrekaði að hann hefði ekki tekið ákvörðunina um að lána K-x-x. Ákærði kvað að loforð sitt til K-kk-ef um að kaup hans yrðu fjármögnuð hafi að sjálfsögðu verið með fyrirvara um samþykki lánanefndar og svo hefði lánveitingin þurft að fara í eðlilegt ferli innan bankans eins og var með aðrar sambærilegar sölur. Ákærði kvaðst ekki vita til peningamarkaðsláns sem K-x-x S-x-x var veitt og það hafi ekki verið að hans fyrirmælum. Ákærði ítrekaði að viðskiptastjórar hefðu borið ábyrgð á að útbúa lánabeiðnir, fá samþykki lánanefndar og gæta þess að greiða ekki út lán fyrr en lánanefnd hafi verið búin að samþykkja. Ákærði var spurður hvaða mat hefði farið fram á gjaldfærni K-kk-ef S-x-x og stöðu hans fyrir lánveitinguna. Hann kvaðst halda að ekki hefði farið fram neitt slíkt mat og ekki hefði verið gerð nein lánabeiðni sem hefði verið send til lánanefndar, en hann ítrekaði það mat sitt að K-x-x S-x-x hefði verið eignamaður þótt hann hefði einnig skuldað mikið.

Ákærði, S-kk-nf E-kk-nf, var stjórnarformaður Kaupþings banka frá 2003. Hann kvaðst vera þjóðhagfræðingur að mennt og auk þess með verðbréfamiðlararéttindi. Hann skýrði svo frá að hlutverk hans sem stjórnarformanns hefði verið að stýra stjórnarfundum og taka ákvarðanir með öðrum stjórnarmönnum á þeim fundum. Boðvald sitt innan bankans hefði byggst á rétti hans til þess að bera upp mál í stjórninni og taka afstöðu til þeirra þar ásamt öðrum stjórnarmönnum. Ákærði kvaðst einnig hafa verið ráðinn starfsmaður með afmarkað hlutverk í ráðningarsamningi. Í samningnum komi fram að starfsstöð hans hafi verið í Lundúnum og hlutverk hans hafi verið að samræma starfsemi bankans í einstökum löndum. Þá kvaðst hann hafa setið í lánanefnd stjórnar bankans og tekið ákvarðanir í þeim málum sem borin voru upp við lánanefndina. Ákærði tók fram að í lögum um fjármálafyrirtæki hafi sér, sem stjórnarmanni, verið bannað að taka einstaka ákvarðanir um einstök viðskipti bankans og lánveitingar. Hann kvaðst ekki hafa tekið og ekki getað tekið neina þá ákvörðun sem hann sé ákærður fyrir í þessu máli. Sem stjórnarformaður hafi hann reynt að fylgjast með rekstri bankans alls staðar eins og hann hefði haft tök á. Ákærði kvaðst hafa þekkt til starfsemi deildar eigin viðskipta bankans á Íslandi og að þar hafi verið stuðlað að því að hluthafar bankans og aðrir á markaðnum gætu hverju sinni keypt eða selt hlutabréf í bankanum á markaðsverði. Þá kvaðst ákærði hafa vitað að í gildi voru reglur um að bankinn mætti ekki eiga meira en 10% af eigin hlutabréfum. Hins vegar kvaðst hann ekki hafa vitað hvernig þetta var útfært en taldi starfsmenn deildarinnar hafa getað sinnt því, enda hefðu þeir verið hæfir menn. Á sama hátt kvaðst ákærði ekki muna til þess að hafa komið að sölu hlutabréfanna sem ákært er fyrir í málinu. Vafalaust hefði hann á einhverju stigi fengið vitneskju um stór kaup í bankanum eins og fjallað er um í ákærunni en hann kveðst ekki kannast við að það hafi gerst fyrr en eftir á. Hið sama gildi um fjármögnun kaupanna. Hann kvaðst ekkert hafa þekkt til þeirrar útfærslu umfram þau mál er komið hefðu á borð lánanefndar stjórnar.

Ákærði kvað laun sín hjá bankanum hafa verið bundin afkomu bankans og eins hefði hann fengið kaupauka samkvæmt nánar tilteknum reglum. Upplýsingar úr málinu um hlutabréfaeign ákærða í bankanum voru bornar undir hann og kvað hann þar rétt frá skýrt. Þá var borin undir ákærða starfslýsing í ráðningarsamningi hans og kvað hann rétt vera, að þar kæmi fram að hann hefði verið ráðinn til að samhæfa starfsemi bankans á erlendum vettvangi og eins að vinna að stefnumótun bankans og framtíðarskipulagi.

Ákærði kvaðst að sjálfsögðu hafa rætt við meðákærða, I-kk-þf, um mál er snertu bankann. Hann kvaðst hins vegar ekki hafa rætt við hann um málefni deildar eigin viðskipta bankans umfram önnur mál. Hann gat ekki tjáð sig um það hversu oft hann hefði verið í samskiptum við meðákærða en þeir hefðu rætt um starfsemi bankans á breiðum grundvelli.

Varðandi samskiptin við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf kvað hann þau hafa verið ágæt en meðákærði hefði lagt mál fyrir stjórnarfundi, svo sem skipulagsmál og stærri ákvarðanir, og þar kvaðst ákærði hafa tekið ákvarðanir um þau ásamt öðrum stjórnarmönnum.

Ákærði bar að meginhlutverk deildar eigin viðskipta bankans hefði verið að stuðla að því að hluthafar bankans og aðrir á markaðnum gætu hverju sinni keypt og selt hlutabréf í bankanum á markaðsverði. Ákærði kvaðst ekki hafa haft yfirsýn yfir kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í bankanum á ákærutímabilinu. Ákærða var bent á að samkvæmt gögnum málsins hefði hann haft aðgang að tölvukerfum sem áttu að veita upplýsingar um þróun á mörkuðum en hann kvaðst ekki minnast þess að hafa notað þessi kerfi. Þá kvaðst hann ekki geta lýst í smáatriðum hvernig starfsemi deildar eigin viðskipta fór fram. Eina ákvörðunin sem hann vissi til að tekin hefði verið var sú að eignarhlutur bankans í eigin bréfum færi ekki yfir 10%.

Ákærða var bent á að meðákærði I-kk-nf hefði haldið því fram að ákærði og meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefðu lagt línu með að eignarhluti bankans ætti ekki að fara yfir 5%. Ákærði kvaðst ekki kannast við það.

Ákærði kannaðist við að yfir bankanum hefði verið mynduð óformleg yfirstjórn sem í hefðu setið, auk hans, meðákærði H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf P-kk-nf K-kk-nf. Þessi stjórn hefði átt að auðvelda meðákærða I-kk-þgf stjórn bankans og auðvelda greiningu á afkomu bankans á Íslandi. Þetta hefði verið hugsað sem undirbúningur að nýju stjórnskipulagi bankans sem ekki hefði náðst að ljúka við. Ákærði kvaðst ekki geta munað núna hvað rætt hefði verið á fundum þessarar óformlegu stjórnar. Ákærði var spurður um svokallaða yfirstjórnarbók og hvort deild eigin viðskipta hefði verið falin stjórn hennar. Hann kvaðst ekki vera viss um að deildinni hefði verið falin stjórn hennar, það mætti kannski segja að bókin hefði verið í umsjón þeirra. Á þessari bók voru geymd bréf bankans, til dæmis í Storebrand og Sampo. Ákærði kvaðst ekkert hafa komið að stjórnun þessarar bókar. Það hefði yfirstjórn bankans gert, væntanlega meðákærði H-kk-nf M-kk-nf og aðrir framkvæmdastjórar en hann kvaðst ekki vita nákvæmlega hverjir það voru.

Ákærði kvaðst ekki halda að hann hefði átt samskipti við starfsmenn verðbréfasviðs og fyrirtækjasviðs varðandi kaup og sölu á hlutabréfum í Kaupþingi. Þá kvaðst hann ekki muna eftir því að hafa fengið upplýsingar um heimildir deildar eigin viðskipta til kaupa á hlutabréfum í Kaupþingi, en á stjórnarfundum hefði komið fram hverju sinni hversu mikið bankinn átti í eigin bréfum. Þá kannaðist ákærði ekki við að meðákærði I-kk-nf og hann hefðu rætt þessi mál.

Töflur í I. kafla ákæru voru bornar undir ákærða og hann spurður hvort hann teldi þar rétt frá skýrt. Hann kvaðst engar forsendur hafa til þess en tók fram að hann gerði ráð fyrir því að þetta væri rétt hjá ákæruvaldinu og að utanþingsviðskipti væru þarna með. Sækjandinn upplýsti að utanþingsviðskipti væru ekki þarna með og þá kvað ákærði forsendurnar vera rangar. Sækjandinn spurði ákærða hvort hann teldi þessar töflur réttar miðað við forsendurnar sem þar kæmu fram en hann kvaðst ekki geta tjáð sig um það. Borin var undir ákærða tafla um viðskipti í Kauphöllinni í Svíþjóð en hann kvaðst ekki hafa forsendur til þess að taka afstöðu til þess hvort þar væri rétt eða rangt frá skýrt. Allar töflur í I. kafla ákæru voru bornar undir ákærða og svaraði hann alltaf á sömu lund, að hann hefði ekki forsendur til að taka afstöðu til þessara taflna. Greining ákæruvaldsins á viðskiptunum, sem lýst er í I. kafla ákæru, var borin undir ákærða og endurtók hann að hún væri, að sínu mati, augljóslega röng þar eð utanþingsviðskipti væru ekki þarna með. Ákærða var bent á að hér væri um svonefnda sjálfvirka pörun að ræða og kvað hann það ekki segja sér neitt. Ákærði tók fram að eigi að skoða hlutabréfaviðskipti þá verði að skoða öll viðskipti, bæði í sjálfvirkri pörun, í utanþingsviðskiptum og innanþingsviðskiptum. Þessi viðskipti með bréf myndi verð á markaði. Neitaði ákærði að hafa gefið fyrirmæli um að auka viðskipti þegar framboð jókst umfram eftirspurn á hlutabréfamarkaði og söluþrýstingur myndaðist. Þá kvaðst ákærði ekkert hafa verið inni í svokölluðum opnunar- og lokunaruppboðum og ekkert hafa vitað um þau. Eins kvað hann ekki hafa verið rætt sérstaklega við sig hvort tap hefði orðið á viðskiptum deildar eigin viðskipta með hlutabréf. Ákærða var bent á að meðákærði I-kk-nf hefði haldið því fram að ákærði og meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefðu báðir fengið upplýsingar um tap á viðskiptum deildar eigin viðskipta með hlutabréf en hann kvaðst ekki minnast þess að það hafi verið eitthvað sérstaklega ógnvekjandi eins og hann orðaði það.

Ákærði kvað stjórn félagsins hafa sinnt lögbundnu eftirlitshlutverki sínu og fundað að lágmarki mánaðarlega, stundum oftar. Fyrir stjórnarfundi hafi verið lagt gríðarlegt magn af upplýsingum en hann kvaðst ekki minnast þess að stjórnarmenn hefðu rætt formlega eða óformlega um gengi hlutabréfa í bankanum. Eins kvaðst hann ekki minnast þess að stjórnarmenn hefðu haft áhyggjur af hlutabréfaverði bankans þegar það hefði farið lækkandi. Þá benti hann á að í uppgjöri bankans hefði komið fram hver staða bankans í eigin bréfum hefði verið á hverjum tíma. Enn fremur bar hann að stjórn bankans hefði verið kunnugt um hvað bankinn átti í eigin bréfum á hverjum tíma. Eins hefði ekki verið rætt um hagnað eða tap deildar eigin viðskipta vegna viðskipta með hlutabréf bankans. Þá kvaðst hann heldur ekki hafa rætt þessi mál reglulega við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og I-kk-þf. Ákærði var spurður hvort deild eigin viðskipta hefði verið að kaupa hlutabréf í einhverjum tilvikum til þess að hann og meðákærði H-kk-nf M-kk-nf gætu fundið fjárfesta sem myndu kaupa hlutabréf í stærri skömmtum. Hann kvaðst ekki minnast þess og benti á að hann hefði ekki selt hlutabréf og ekki veitt lán, til þess hefði hann ekki haft heimild sem stjórnarformaður en hann hefði getað kynnt bankann. Þá kvað ákærði að í sínum huga hefði ekki skipt neinu máli hvort eign bankans í eigin hlutabréfum hefði farið yfir 5% mörkin eða ekki, hefði eignarhluturinn farið yfir þessi mörk þá hefði þurft að flagga sem kallað er en sér hefði verið alveg sama um það. Þá kvaðst hann telja að bankinn hefði aldrei nálgast 10% mörkin. Þá tók ákærði fram að öllum hefði verið ljóst að um væri að ræða viðskiptavakt og með öllum hefði hann átt við kauphöllina, fagfjárfesta og almenna fjárfesta, enda hefði hann gert ráð fyrir að þeir hefðu verið upplýstir af sínum verðbréfafyrirtækjum. Þá kvaðst hann ekki muna hverjir hefðu verið viðskiptavakar í hlutabréfum Kaupþings. Ákærða var bent á að daglega hefðu verið sendar út skýrslur áhættustýringar og hann spurður hvort hann hefði fengið slíkar. Hann kvaðst ekki muna það en benti á að hægt væri að sjá það í pósthólfi hans.

Undir ákærða var borin sú fullyrðing ákæruvaldsins að myndað hefði verið svokallað verðgólf í upphafi hvers dags, eins og rakið er í I. kafla ákæru. Ákærði svaraði því til að hann hefði ekki verið inní tilboðum eða öðru slíku í deild eigin viðskipta dagsdaglega.

Ákærða var bent á að meðákærði B-kk-nf S-kk-nf hefði sent tölvupósta frá því í febrúar 2008 og þar á meðal til hans um stöðu hlutabréfanna. Ákærði kannaðist ekki við að hafa fengið þessa pósta.

Sakarefni II. og III. kafla ákæru var borið undir ákærða og hann spurður hvað hann vildi segja almennt um sölu bankans á eigin bréfum til eignarhaldsfélaga sem fjármögnuð voru af bankanum. Ákærði kvað ekki hægt að segja neitt almennt um þetta. Þetta hafi væntanlega verið talið viðskiptalega hagkvæmt á sínum tíma. Undir ákærða var borinn framburður meðákærða I-kk-ef um að ákærði og meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefðu verið upplýstir um allar stærri hreyfingar inn og út úr eignasafni bankans. Enn fremur að bankinn hefði ekki ætlað að eiga meira en 5% í sjálfum sér og vildi hafa sem breiðastan hóp hluthafa. Ákærði svaraði því til, eins og að framan hefur verið rakið, að hann hafi verið upplýstur um stöðu mála. Þá ítrekaði hann að hann hefði unnið mikið að því að kynna bankann fyrir mögulegum fjárfestum. Þá ítrekaði ákærði að ekki hefði verið um sameiginlega ákvörðun að ræða þegar þeim aðilum, sem nefndir eru í þessum ákæruköflum, voru seld hlutabréf. Hver sem er af starfsmönnum bankans hefði getað kynnt hann og spurt fjárfesta hvort þeir hefðu áhuga á að fjárfesta í honum. Það væri tvennt ólíkt eða aðskilið, annars vegar að kynna bankann og hins vegar að selja bréf í honum. Svo væri það önnur ákvörðun að fjármagna kaupin ef til þess kæmi. Slíkt færi í gegnum lánanefnd sem hefði ekkert að gera með sölu bréfa í bankanum. Hafni lánanefndir fjármögnun þá detti kaupin um sjálf sig eðli málsins samkvæmt. Alveg sé sama hvort búið sé að lofa viðskiptum eða ekki, hafni lánanefndin að lána verði ekki af slíkum viðskiptum. Ákærði ítrekaði að hann hefði væntanlega verið upplýstur um viðskiptin sem fjallað er um í þessum köflum, en það hefði verið eftir að þau áttu sér stað. Ákærða var bent á framburð meðákærða I-kk-ef um að hann hefði upplýst ákærða og meðákærða H-kk-þf M-kk-þf um þessi viðskipti. Ákærði svaraði því til að hann hefði átt í miklum samskiptum við meðákærða I-kk-þf og leitast við, sem stjórnarformaður, að vera eins vel upplýstur og hann hefði getað en það væri langur vegur frá því til þess að taka ákvörðun um einstök viðskipti sem hann hefði ekki haft heimild til. Þá kvaðst hann ekki vita hvort þessar sölur hefðu alltaf verið að frumkvæði bankans en taldi að svo hefði ekki verið. Sér hefði hins vegar alltaf verið kunnugt um fjármögnun stórra viðskipta bankans þegar þau hefðu komið til kasta lánanefndar. Ákærði kvaðst ekki minnast þess sérstaklega að hafa rætt fjármögnun þessara kaupa við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf, I-kk-þf, M-kk-þf eða B-kk-þf, áður en málin voru tekin fyrir í lánanefnd. Hann kvað sér hafa verið kunnugt um tilfelli þar sem bankinn lánaði sjálfur að fullu til eignarhaldsfélaga til hlutabréfakaupa með veði í bréfunum sjálfum. Það hefði verið með ýmsu móti hvort lántakendurnir hefðu lagt fram eigið fé eða tryggingar. Ákærði hafnaði því alfarið að hann hefði haft svo mikil völd í málefnum bankans að hann hefði getað ráðið því hvaða lán hefðu verið veitt og hver ekki og eins hafnaði hann því að meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefði borið stærri ákvarðanir undir sig. Einnig benti ákærði á að bankinn hefði í sjálfu sér getað sleppt því að taka veð í eigin bréfum vegna þess að lánanefndir höfðu heimild til þess að veita lán án þess að taka nokkur veð en þá hefði bankinn varla verið betur settur.

Undir ákærða voru borin ákvæði reglubókar bankans um útlán og hann spurður að því hvort reglunum hefði verið fylgt við þær lánveitingar sem ákært er fyrir. Ákærði kvað ljóst að í einstaka tilvikum hefði orðið einhver misbrestur á því og viðskiptastjórar hefðu beðið um útgreiðslur án þess að lán hefði farið fyrir lánanefnd. Hann kvaðst þekkja tvö eða þrjú dæmi um slíkt. Ákærði benti hinsvegar á að hann hefði ekki verið í daglegum rekstri og því ekki fylgst með frágangi skjala í starfi sínu. Hann hefði hins vegar setið í lánanefnd stjórnar þar sem stærstu lánin hefðu verið tekin fyrir. Þá kom fram hjá ákærða að lánanefndin hefði getað lánað án allra reglna ef hún hefði samþykkt það. Framangreindar reglur hafi fyrst og fremst verið hugsaðar fyrir útibústjóra bankans og deildarstjóra, en lánaefndinni hafi verið algjörlega í sjálfsvald sett hvernig hún lánaði. Hún hefði hins vegar alltaf haft hagsmuni bankans að leiðarljósi.

Ákærði var spurður um sölu hlutabréfa til Holt Investment og kannaðist hann ekki við að hafa komið að þeirri sölu á neinn hátt. Hann kannaðist heldur ekki við að hafa haft samband við meðákærða M-kk-þf vegna þessara viðskipta. Undir ákærða var borinn framburður meðákærða I-kk-ef um að hann hefði upplýst ákærða um söluna til Holts en ákærði ítrekaði fyrra svar að hann hefði ekki komið nálægt þessari sölu. Þessi viðskipti hefðu getað átt sér stað án hans vitneskju. Ákærði var spurður um lánveitinguna til fjárfestingafélagsins Mata og svaraði hann á sama hátt að hann hefði ekki komið að þeim viðskiptum, hvorki sölunni né lánveitingunni. Ákærði var spurður út í viðskiptin við D-x-x og svaraði hann sem fyrr að hann hefði ekkert haft með þau að gera. Jafnframt benti hann á að hann hefði fyrst heyrt D-x-x nefnt á nafn í yfirheyrslum hjá sérstökum saksóknara á sínum tíma. Ákærði var ítrekað spurður um viðskiptin við Desulo, kvaðst hann ekkert hafa þekkt til þessa fyrirtækis. Loks var hann spurður um lánveitingu til K-kk-ef S-x-x og svaraði hann því til að aðkoma sín að henni hefði engin verið. Meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefði þó lagt þetta lán fyrir stjórnina sem stór viðskipti og ákærði hefði komið að þessu sem stjórnarformaður.

Ákærði, I-kk-nf H-kk-nf, kvaðst hafa útskrifast úr viðskiptafræði árið 1993 og hlotið löggildingu í verðbréfamiðlun árið 1998. Hann kvaðst hafa hafið störf hjá Kaupþingi árið 1993 og starfað við ráðgjöf um kaup og sölu verðbréfa. Hann kvaðst hafa orðið framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Kaupþings árið 1998 og unnið við það til ársins 2005 er hann hafi tekið við sem forstjóri Kaupþings á Íslandi. Því starfi sinnti hann til haustsins 2008. Hann kvaðst ekki hafa verið forstjóri í skilningi hlutafélagalaganna heldur hafi Kaupþing banki á Íslandi aðeins verið ein deild innan móðurfélags Kaupþings. Forstjóri móðurfélagsins hafi verið meðákærði H-kk-nf M-kk-nf og hafi hann einnig verið yfirmaður sinn. Stjórn, sem skipuð var meðákærðu S-kk-þgf og H-kk-þgf M-kk-þgf auk S-kk-ef P-kk-ef K-kk-ef hafi verið starfandi hjá félaginu. Ákærði var spurður um starfsemi deildar eigin viðskipta og kvað hann tilgang og markmið hennar hafa verið að hagnast, einnig að stunda viðskiptavakt í ýmsum flokkum verðbréfa. Hann kvaðst hafa fylgst með deildinni og verið í sambandi við starfsmenn, meðákærðu E-kk-þf P-kk-þf, P-kk-þf K-kk-þf og B-kk-þgf S-kk-þgf. Sér hafi verið kunnugt um verkaskiptingu þeirra. Samskiptin við þá voru ýmist í formi tölvupósta eða símtala en ákærði kvað samskiptin á ákærutímabilinu ekki hafa breyst frá því sem áður var. Undir hann var borið það sem meðákærði E-kk-nf P-kk-nf hafði borið um að þau hefðu aukist eftir því sem á leið og kvað ákærði að hver og einn myndi svona hluti sjálfur, en þegar meira hefði verið að gerast þá hefðu samskiptin verið tíðari. Þá var einnig borið undir hann það sem meðákærði hafði borið fyrir dómi, að ákærði hefði í raun stjórnað viðskiptum eigin viðskipta hvað varðaði kaup á eigin bréfum bankans, bæði hvað varðaði magn og hvernig tilboð voru sett fram á hverjum degi. Ákærði bar sem fyrr að meðákærðu hefðu lýst þessu eins og það hefði blasað við þeim. Það hefði hins vegar ekki verið þannig að hann hefði verið með puttana í einstökum tilboðum. Hann hefði spjallað um þetta við meðákærðu og oft hefði það komið fram að mikið var um að vera við upphaf viðskipta og eins þegar leið á daginn og verðmyndun varð talsverð þegar kom að lokum viðskipta. Síðan sagði hann orðrétt, „ég lagði þessar almennu línu mjög oft já en það var ekkert alltaf og ekki alla daga.“ Spurður nánar um þessa almennu línu svaraði ákærði: „við ræddum saman fyrir opnun – mjög oft, eins og fram hefur komið og er hér í gögnum málsins, skiptumst á skoðunum um hvað hafði verið að gerast á öðrum mörkuðum, hverja við teldum vera líklega þróun markaða dagsins og í framhaldinu urðu til einhverjar ákvarðanir. Ég gat komið með hugmynd, þeir gátu komið með hugmyndir um hvar við staðsetjum okkur á markaði fyrir opnun.“ Saksóknari vakti athygli ákærða á fjöldamörgum símtölum sem eru endurrituð meðal gagna málsins og hélt því fram að svo virtist sem ákærði væri að gefa fyrirmæli til meðákærðu um hvernig þeir ættu að haga sér. Ákærði svaraði því til að það hefðu verið meðákærðu sem hefðu komið með hugmyndir sem síðan hefur verið ræddar, fyrirmæli í þessum skilningi væri of vítt hugtak. Saksóknari ítrekaði að það væri ekki einungis ákæruvaldið sem héldi þessu fram, heldur einnig meðákærðu og svaraði ákærði því til að það væri ákæruvaldið sem hefði frá upphafi haldið þessu fram að þetta hefðu allt verið fyrirmæli. Hann ítrekaði að þetta hefðu ekki verið fyrirmæli heldur hugmyndir sem hefðu verið ræddar og síðan komist að niðurstöðu. Ákærði kvaðst hafa fylgst mjög vel með mörkuðum enda hefði bakgrunnur hans í starfi verið á því sviði. Þá kvaðst ákærði hafa veitt meðákærðu heimildir til þess að kaupa eigin bréf í Kaupþingi og hann hefði markað stefnuna um það hvað bankinn vildi eignast mikið af bréfum hverju sinni. Hann kvaðst einnig hafa tekið stærri ákvarðanir varðandi það hvað bankinn vildi eiga mikið í sjálfum sér hverju sinni. Hann kvaðst hafa rætt við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf, á framangreindum fundum en dagleg afskipti þeirra af deild eigin viðskipta hefðu ekki verið mikil. Þeir hefðu falið honum að sjá um þessa deild og þar með talið viðskipti með hlutabréf í Kaupþingi. Nánar bar ákærði að hann hefði fengið fyrirmæli frá meðákærðu, S-kk-þgf og H-kk-þgf M-kk-þgf, um að sjá um deild eigin viðskipta hjá Kaupþingi en það hefði verið hluthafafundur bankans sem hefði ákveðið hvað bankinn mátti eiga í sjálfum sér. Bankinn mátti ekki eiga meira en 5%, ef hann hefði eignast meira þá hefði orðið að flagga þeirri stöðu. Hann kvaðst hafa, sem yfirmaður deildarinnar, ítrekað fyrir meðákærðu, starfsmönnum hennar, að vinna samkvæmt lögum og reglum og ákærði mótmælti því að nokkuð óeðlilegt hefði verið við starfsemi hennar. Þá kvað ákærði meðákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf og S-kk-þgf, hafa verið kunnugt um hvað var að gerast með viðskipti eigin bréfa hjá deild eigin viðskipta í bankanum á öllu ákærutímabilinu. Hann kvaðst hins vegar ekki hafa leitað til þeirra með einstakar ákvarðanir hvað kaup deildarinnar varðaði. Þeir hefðu ekki haft afskipti af daglegri starfsemi hennar og hann hefði ekki þurft að leita mikið til þeirra. Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu þar sem hann lýsti samskiptum sínum við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf, en þar komi fram að hann hefði meira leitað til og verið í meiri samskiptum við meðákærða S-kk-þf en meðákærða H-kk-þf M-kk-þf. Ákærði var spurður að því hvort þetta væri rétt og kvað hann svo hafa verið. Hann hefði frekar leitað til meðákærða S-kk-ef varðandi deild eigin viðskipta. Hann tók fram að ekki hefði verið mikið um dagleg samskipti við meðákærðu. Honum var bent á að hjá lögreglu hefði hann borið að þetta hefðu verið frekar dagleg samskipti en vikuleg og staðfesti hann að það væri rétt. Þessi samskipti hefðu verið um fjölmarga hluti enda hefði meðákærði verið með honum í stjórn bankans. Hann kvaðst líka hafa átt samskipti við meðákærða um eigin bréf bankans. Nánar aðspurður kvaðst hann hafa upplýst meðákærða S-kk-þf um stóru myndina, eins og hann orðaði það. Eins hefðu þeir oft rætt um eigin viðskipti bankans með hlutabréf í Kaupþingi, það er þessa óformlegu viðskiptavakt. Ákærði var spurður hvort hann teldi að meðákærða S-kk-þgf hefði verið kunnugt um hvernig viðskipti voru framkvæmd í eigin viðskiptum Kaupþings og svaraði hann því að það væri alveg klárt. Þótt samskiptin við meðákærða S-kk-þf hafi verið tíðari þá hefði meðákærði H-kk-nf M-kk-nf einnig verið upplýstur. Varðandi það hvort hann hefði fengið fyrirmæli frá meðákærðu svaraði hann því til að menn hefðu haft skoðanir en hvað varðar framkvæmdina sjálfa snerti þá hefði það verið í meginatriðum hans að ákveða hana. Ákærði kvað stóru myndina hafa verið þá að aðalfundur félagsins hefði ákveðið hámarkið en ákærðu hefðu sameiginlega ákveðið hvað þeir vildu eiga að hámarki hverju sinni burtséð frá heimild bankans. Markmiðið var, burtséð frá heimild bankans, að fara ekki yfir 5% af eignarhlut „það var þessi stóra mynd sem ég kalla“ sagði ákærði. Ákærði kvað meðákærðu H-kk-þf og S-kk-þf hafa verið upplýsta um það hvað deild eigin viðskipta átti mikið af bréfum hverju sinni. Það kunni að vera að þeir hafi komið inn í umræðu um hvað deildin mátti eiga mikið en ákærði kvaðst ekki muna sérstaklega eftir því, heimildarrammi deildarinnar þróaðist eftir aðstæðum á markaði og hvaða viðskiptalegu ákvarðanir voru teknar á hverjum degi. Hann kvað líklegt að hann hefði rætt þetta við meðákærðu S-kk-þf og H-kk-þf M-kk-þf. Hann ítrekaði að meðákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, hefðu aðeins haft vitneskju um stóru myndina. Hann sjálfur hefði ákveðið hvernig tilboðum var háttað og til dæmis hvernig tilboðin voru lögð fram í upphafi dags.

Nánar varðandi sambandið við meðákærðu, E-kk-þf P-kk-þf, P-kk-þf K-kk-þf og B-kk-þgf S-kk-þgf, þá ítrekaði hann það sem hann hafði áður sagt, að hann hefði haft samband að morgni dags eða þeir hefðu haft samband við hann, stundum hefðu þeir ekkert samband haft og þá hefðu meðákærðu bara lagt fram sín tilboð. Ef þeir höfðu samband kvaðst ákærði oft hafa haft skoðanir á starfseminni. Meðákærðu hafi verið sjálfstæðir í sínum störfum en þeim hafi verið kunnug hin almenna lína sem ákærði I-kk-nf hafi lagt. Hann ítrekaði einnig að hann hefði ekki verið að skipta sér af einstökum tilboðum í bankanum allan daginn þótt að hann hefði rætt málin við meðákærðu enda hefðu þeir verið hæfir starfsmenn og sinnt sínu starfi vel. Það hefði hins vegar verið hann sem hefði borið ábyrgðina á heildarstöðunni hverju sinni í bankanum.

Ákærði kvað það hafa verið hluta af starfsemi Kaupþings að vera mjög virkt á hlutabréfamarkaði í öllum verðflokkum og einnig í eigin bréfum. Þetta hefði verið hluti af stefnunni, þetta hafi verið hluti af þeim viðskiptum sem bankinn sinnti í gengum árin og nái langt út fyrir ákærutímabilið. Þetta hafi meðal annars falist í því að veita hlutabréfunum seljanleika. Ákærði tók fram að bankinn hefði ekki verið formlegur viðskiptavaki á Íslandi en deild eigin viðskipta hefði talið sig vera það sem á ensku er nefnt market maker. Deildin hafi hins vegar verið formlegur viðskiptavaki í Kauphöllinni í Stokkhólmi. Ákærði var spurður að því hvernig á því hefði staðið að hann hefði haft beint samband við meðákærðu, P-kk-þf K-kk-þf og B-kk-þf S-kk-þf, en ekki yfirmann þeirra, meðákærða E-kk-þf P-kk-þf. Ákærði svaraði því til að á tímabili meðan yfirmannaskipti yfir deildinni stóðu yfir hefði hann haft bein samskipti við meðákærðu og síðan hefði það haldið áfram. Starfsmenn Kaupþings hafi ekki verið sérstaklega uppteknir af því að fara nákvæmlega eftir skipuritum, það hafi verið innbyggt í starfshætti bankans og átti ekkert sérstaklega við um deild eigin viðskipta frekar en aðra. Ákærði var spurður að því hvort það hefði ekki verið sérstakt að hann, sem stöðu sinnar samkvæmt var að einhverju leyti yfir „kínamúrunum“ í bankanum, hefði svona bein afskipti af kaupum á hlutabréfum í Kaupþingi. Hann kvað sér ekki hafa fundist það. Regluvörður hafði átt nokkur samtöl við meðákærða E-kk-þf P-kk-þf og ítrekai við hann að honum þætti eðlilegt að ákærði, sem hefði langa og mikla reynslu af þessum viðskiptum, kynni að fara með trúnaðarupplýsingar. Síðan sagði hann orðrétt, „það er alltaf einhver uppá kínamúrnum, það er bara þannig.“ Varðandi heimildir starfsmanna eigin viðskipta til að kaupa hlutabréf í Kaupþingi á ákærutímabilinu kvað ákærði það hafa verið þannig að þeir hefðu sótt um heimild til sín og áhættustýring hefði samþykkt hana í flestum tilfellum. Síðan hefði forstjóri samstæðunnar samþykkt þennan heimildarramma, bæði hvað varðaði eigin viðskipti Kaupþings og aðrar heimildir. Þetta hefði hann gert einu sinni í mánuði og oftar ef urðu breytingar á heimildum. Ákæruvaldið benti á að þetta hefði farið hæst í 35 milljónir hluta og ákærði sagði að þeir hefðu getað keypt meira ef það hefði verið ákveðið. Hann benti á að bankinn hefði ekki haft áhuga á að eiga meira en 5% í sjálfum sér þótt hann hefði mátt eiga allt að 10%.

Undir ákærða voru bornar töflur í ákærunni sem sýna viðskipti eigin viðskipta í Kauphöllunum á Íslandi og í Stokkhólmi og var ákærði spurður hvort hann hefði athugasemdir við þær. Ákærði, sem hafði hlýtt á yfirheyrslu yfir meðákæra P-kk-þgf K-kk-þgf, vísaði í hans svör og gerði hans orð að sínum.

Ákærði kvað öllum hafa átt að vera ljóst að Kaupþing stundaði viðskipti með eigin bréf. Það hafi verið kappsmál bankans að allir gætu keypt og selt hlutabréf í bankanum og bæði almennir fjárfestar og fagfjárfestar hefðu átt alla möguleika á að kaupa og selja hlutabréf í bankanum hvar sem hann hafði afgreiðslustað. Það hafi verið yfirlýst stefna bankans í mörg ár að hann ætlaði að eiga viðskipti með eigin bréf og kvað ákærði ekkert óeðlilegt hafa verið við það. Ákærði var spurður hvort meðákærðu, E-kk-nf P-kk-nf, P-kk-nf K-kk-nf og B-kk-nf S-kk-nf, hefðu fengið fyrirmæli frá honum um að kaupa þetta mikið magn hlutabréf í sjálfvirkum pörunarviðskiptum. Ákærði svaraði að þeir hefðu ræðst við, það hefði komið fyrir að þeir hefðu getað litið á þetta sem bein fyrirmæli frá honum. Þá hefðu þeir leitað til hans og stungið upp á einhverjum hugmyndum um viðskipti eða stungið uppá hugmyndum um hvernig þeir vildu stilla upp tilboðabók dagsins. Yfirleitt hafi þeir verið búnir að stilla upp tilboðabókinni þegar ákærði hefði rætt við þá og sjaldnast hefði hann gert breytingar á því. Hann ítrekaði að hann hefði átt fjölmörg samtöl við meðákærðu, starfsmenn eigin viðskipta. Ákærði var spurður hvernig stóð á því að ekki hefði verið selt meira af hlutabréfum í Kaupþingi og svaraði hann því til að markaðsaðstæður hefðu verið með ýmsum hætti á þessu tímabili og fyrir því hefðu verið ýmsar aðrar viðskiptalegar forsendur. Þá hefði og komið fyrir að þeir hefðu ekki viljað selja á því verði sem boðið var upp á en þá hefði yfirleitt verið nægir aðrir til að selja og gott jafnvægi á markaðnum. Ákærði kannaðist við að hafa gefið fyrirmæli um að selja ekki þótt starfsmenn eigin viðskipta hefðu viljað selja. Þetta kunni að hafa komið fyrir þótt að yfirmaður eigin viðskipta, meðákærði E-kk-nf P-kk-nf, hefði verið þessu ósammála. Ákærði neitaði að hann hefði einhvern tímann gefið bein fyrirmæli um að hlutabréf í Kaupþingi mættu ekki lækka niður fyrir eitthvert ákveðið gengi. Þá kvaðst hann ekki muna eftir því að gengi hlutabréfa hefði verið rætt sérstaklega á fundum eða utan funda milli sín og meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef og S-kk-ef. Menn hefðu fylgst náið með hlutabréfaviðskiptum og vitað hvert gengið var á hverjum tíma. Hann kvað bankann frekar hafa viljað kaupa vegna þess að þeir hefðu talið það vera góða hegðun á markaði að vera frekar inni með kauptilboð og láta aðra taka ákvarðanir um hvort þeir vildu selja eða ekki. Færa svo þessi kauptilboð til eftir því hvernig markaðsaðstæður voru hverju sinni.

Ákærði kvað að sér hefði verið fullkunnugt um tap sem var á viðskiptum með eigin bréf Kaupþings og meðákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, hefðu verið upplýstir um það. Ákærði benti á að í áranna rás hefði bankinn stundað þessi viðskipti og oft með góðum árangri. Þegar fer að líða að lokum starfsemi bankans þá myndast þetta tap og á bak við það hafi verið viðskiptalegar forsendur, enginn hefði átt von á því að bankinn myndi falla haustið 2008. Ákærði var spurður hvernig á því hefði staðið að Kaupþing hefði alltaf verið tilbúið að kaupa hlutabréf ef einhver vildi selja Hann sagði að það hefði verið yfirlýst markmið bankans að hlutabréf í honum væru góður fjárfestingarkostur. Ákærði var spurður hvort eigin viðskipti hefðu verið að kaupa á markaði til þess að meðákærðu, S-kk-nf og H-kk-nf, gætu síðan fundið fjárfesta sem keyptu í stærri skömmtum og hann svaraði að þetta hefði verið svona samhangandi mynd. Meðákærðu hefðu eytt talsverðum tíma í það í störfum sínum að finna fjárfesta, stækka og styrkja hluthafahópinn með langtímafjárfestum. Þetta væri bara eitt af verkefnum æðstu yfirmanna í hverju skráðu félagi.

Ákærða var bent á af ákæruvaldinu að alla viðskiptadaga á ákærutímabilinu hefðu verið sett inn nokkur kauptilboð í upphafi hvers dags og var hann spurður að því hverjar ástæðurnar hefðu verið fyrir þeirri hegðun. Ákærði svaraði að á þessu sama tímabili hefði oft verið sett inn sölutilboð en ekki alltaf. Hann kvað ástæðuna hafa verið þá að í upphafi dags var verið að fara inn á markaðinn, vega og meta hvernig gengi dagsins á undan hefði verið hvað hefði gerst á öðrum mörkuðum, hvað væri í fréttum og svo framvegis. Síðan hefðu verið lögð fram kaup og sölutilboð eftir atvikum. Menn hefðu svo metið það hvernig líklegast væri að viðskipti hæfust með tiltekin verðbréf, þar með talið hlutabréf í Kaupþingi. Lögð hefðu verið inn kauptilboð á mismunandi verði frá einhverju tilteknu verði og niður úr. Þegar menn voru með sölutilboð var það með sama hætti á einhverju tilteknu verði og uppúr. Þetta hafði verið gert til þess að mynda verðið eins og venjulega. Ákærði kvað þetta hafa verið gert í samvinnu sinni og meðákærðu, starfsmanna eigin viðskipta, eins og áður hefur verið lýst.

Fyrir ákærða voru spiluð allnokkur símtöl þar sem bæði hann ræðir við starfsmenn eigin viðskipta og þeir ræða sín á milli. Í einu samtalinu ræðast þeir við ákærði og meðákærði B-kk-nf S-kk-nf og þar kemur fram að ákærði segir „við skulum vera tiltölulega firm“ og er hann spurður hvað það þýði, svarar ákærði að þetta sé hugtak og orð sem hafi oft komið fyrir í þessum símtölum og lýsi yfir einhvers konar kaupvilja án þess að gera einhverja vitleysu, eins og hann orðaði það. Þetta þýði í raun að haga viðskiptum með góðum hætti og gera allt samkvæmt lögum og reglum. Spiluð var hljóðupptaka þar sem ákærði ræðir við meðákærða E-kk-þf P-kk-þf og í samtalinu segir hann „við skulum mynda verðið eins og fyrri daginn“ og ákærði svarar að þarna séu þeir að vinna eins og viðskiptavakar, market makerar eða hvað við köllum þá. Þeir hafi haldið áfram að taka þátt í markaðnum en þarna hafi verið að eiga sér stað greinilega miklar sveiflur. Það hafi verið miklar verðbreytingar milli þessara daga en samtalið er frá 21. janúar 2008. Síðan segir hann „við tökum þátt í markaðnum og færum okkur til“. Hann bætti við að þeim, það er ákærðu, hafi fundist mjög mikilvægt að haga sér alltaf með sambærilegum hætti og það er það sem hann kvaðst eiga við í samtalinu þegar hann segir eins og fyrri daginn það er með sambærilegum hætti og áður hafði verið unnið. Í þessu samtali kemur einnig fram að þeir ætli að vera svolítið þéttir á þessu og hann var spurður hvað hann ætti við. Hann kvað þetta vera tungutak sem starfsmenn Kaupþings notuðu, og þýddi það að vera á markaðinum og ef markaðsaðstæður breyttust þá ætti að endurmeta verð og tilboð hverju sinni. Ákærði kvaðst hafa haft þá trú að það væri betra fyrir Kaupþing, það væri betri verðmyndun, að vera með kauptilboð frekar en að taka sölutilboði. Þetta hefði verið hans afstaða og þetta hefði verið rauði þráðurinn í öllum samskiptum hans við hina meðákærðu starfsmenn eigin viðskipta. Undir ákærða var borinn tölvupóstur frá 11. febrúar 2008 og honum bent á að upp frá þessum degi hefði hann, meðákærðu H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, og S-kk-nf K-kk-nf farið að fá reglulegar póstsendingar með stöðu bréfa frá meðákærða B-kk-þgf S-kk-þgf beint í lok hvers dags. Hann var spurður hver hefði verið kveikjan að því en hann sagðist ekki muna það sérstaklega, þetta verði að skoðast í því ljósi að þessir menn, sem upp voru taldir, hafi verið í stjórn Kaupþings á Íslandi ásamt sér. Hann kvaðst hafa litið á þá sem yfirmenn sína og væntanlega séu þeir bara að fylgjast með stöðu mála með þeim hætti eins og fram hefur komið.

Ákærði var spurður um ákæruefni II. og III. kafla ákæru. Hann vísaði til fyrri umfjöllunar um aðkomu sína að lánamálum en sagði stefnu bankans í hlutabréfakaupum hafa verið sú að fara ekki yfir 5% eign í sjálfum sér en bankinn mátti ekki eiga meira en 10%. 5% markið hafi hins vegar ekki verið ófrávíkjanleg lína og hægt hefði verið að fara yfir hana. Ákærði kvað meðákærðu, S-kk-þf og H-kk-þf M-kk-þf, hafa mikið verið erlendis og þeirra tími hafi að einhverju leyti farið í það að kynna bankann og leita að erlendum fjárfestum. Hans aðkoma að þessum málum hefði hinsvegar aðallega verið hér heima þar sem hann hafi átt fundi með fjárfestum og ýmsum forstöðumönnum fjármálafyrirtækja. Ákærði kvaðst ekki hafa haft yfirsýn yfir lánveitingar bankans til hlutabréfakaupa, það hafi hinsvegar forstjórinn haft sem hafi verið fyrir ofan sig og átti hann þá við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf. Þá hefði meðákærði S-kk-nf, sem stjórnarformaður, einnig haft þessa yfirsýn. Hann tók fram að sjálfur hefði hann ekki haft hana. Ákærði kvaðst hafa rætt þessi mál við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf, enda hafi þeir verið yfirmenn hans. Einnig kvaðst hann hafa átt fjölmörg samtöl við meðákærða M-kk-þf um þetta og boðið honum eftir atvikum hlutabréf til sölu eða kaups. Þá tók ákærði fram að meðákærðu H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf hefðu vitað af þeim sölum á hlutabréfum sem hann annaðist. Væru meðákærðu erlendis hefði hann hringt í þá, væru þeir hér á landi hefði hann hitt þá og rætt þessi mál eins og önnur. Ákærði kvaðst ekki hafa vitað hvernig kaup bankans á eigin bréfum voru fjármögnuð og hann kvaðst ekki hafa komið að því að veita kaupendum hlutabréfa í þessum stóru viðskiptum lán. Ítrekað spurður um hlutabréfasölur bankans og lánveitingar tengdum þeim ítrekaði ákærði að hann hefði haft heimildir til þess að selja hluti og haft um það samstarf við yfirmenn sína eða spurt þá hvort hann mætti selja en hann ítrekaði að hann hefði ekki lánað fyrir kaupunum, enda hefði hann ekki haft heimildir til slíks.

Lánveitingarnar til Holt Investment voru bornar undir ákærða og sá framburður meðákærða M-kk-ef að það hefði annaðhvort verið ákærði eða meðákærði S-kk-nf sem hefðu hringt í hann í byrjun febrúar 2008 vegna áhuga S-kk-ef Þ-kk-ef á að kaupa hlutabréf í bankanum. Ákærði kvaðst hafa átt mörg samtöl við meðákærða M-kk-þf og rætt við hann um hlutabréf í Kaupþingi og hvort meðákærði væri með einhverja fjárfesta. Út úr því hefðu komið einhverjar sölur en á bakvið þær hafi ekki verið nein sameiginleg ákvörðun og kvaðst ákærði ekki hafa komið að fjármögnun viðskiptanna enda hefði hann ekki getað það. Það kunni vel að vera að hann hafi rætt þessi viðskipti við meðákærðu, S-kk-þf og H-kk-þf M-kk-þf, enda væru þau af þeirri stærðargráðu að það hefði orðið að upplýsa þá eða leita samþykkis þeirra en það sé ekki það sama og að taka sameiginlega ákvörðun. Varðandi einstök lán þá benti ákærði á að hann hefði varla getað komið að lántökunni 15. febrúar 2008, enda hefði hann verið í fríi frá 12-18 sama mánaðar og með takmarkað tölvusamband. Ákærði ítrekaði að umfang þessara viðskipta hefði verið það að æðstu menn bankans hlytu að hafa vitað af þeim. Sala á hlutabréfum til Holt Investment 8. febrúar 2008 var borin undir ákærða og kvað hann mjög líklegt að hann hefði ákveðið hversu mikið hefði verið selt þá og hann hefði örugglega komið að því að ákveða verðið. Nánar aðspurður svaraði ákærði að hann væri ekki alveg með það á hreinu að hvaða viðskiptum hann hefði komið sem lýst er í II. og III. kafla ákæru en hann hefði komið að þeim flestum. Varðandi kaupin 12. febrúar kvaðst ákærði lítið geta upplýst enda hefði hann verið í fríi. Honum var bent á að F-kk-nf R-kk-nf R-kk-nf segðist alltaf hafa verið í sambandi við hann og kvaðst ákærði ekki rengja það. Varðandi kaupin 29. febrúar var ákærða bent á framburð F-kk-ef hjá lögreglu sem benti á hann varðandi viðskiptin og kvaðst ákærði ekki hafna því að hann hefði komið að frágangi þessara mála. Ákærði kvaðst ekki vita hver fjárhagsstaða Holts hefði verið á þessum tíma. Lánið sem veitt var Holt Investment í september 2008 var borið undir ákærða og kvað hann það geta verið að hann hefði verið í sambandi við Kaupþing í Lúxemborg vegna þessa og hefði það þá verið með sama hætti og að framan er lýst varðandi önnur lán til þessa fyrirtækis. Framburður F-kk-ef R-kk-ef hjá lögreglu var borinn undir hann en þar sagði F-kk-nf að ákærði hefði verið sá eini sem hefði verið í sambandi við hann út af þessum viðskiptum og kvað ákærði það hafa verið mjög líklegt. Hann kvað einnig líklegt að hann hefði ákveðið verðið. Spurður um viðskiptalegar forsendur á bakvið þessi viðskipti tók ákærði fram að hann hefði ekki komið að þeim ákvörðunum.

Varðandi viðskiptin við Fjárfestingafélagið Mata kvaðst ákærði hafa átt samtal við meðákærða M-kk-þf þar sem hann hefði boðið honum hluti til kaups. Hann hefði látið meðákærða vita að bankinn hefði áhuga á að selja hluti í sjálfum sér. Það hafi verið hans aðkoma að málinu og síðan hafi þessi viðskipti komist á í framhaldinu. Ákærði kvaðst ekki muna sérstaklega hvort hann hafi átt frumkvæði að þessu en þetta samtal við meðákærða hafi verið eitt af þessum samtölum við meðákærða M-kk-þf þar sem ákærði hafi verið að bjóða honum bréf til kaups. Ákærði kvaðst eingöngu hafa haft samskipti við meðákærða, hann hafi engin samskipti átt við forsvarsmenn félagsins. Hann kvaðst ekki hafa gefið meðákærða vilyrði fyrir því að kaup eiganda félagsins yrðu fjármögnuð að fullu. Ákærði neitaði að hafa beðið meðákærða að bjóða félaginu að kaupa hlut í bankanum með fullri fjármögnun bankans sjálfs. Hann ítrekaði að hann hefði haft heimild til að bjóða hlutabréf til kaups en hann hefði ekki haft heimild til að lána fyrir þeim kaupum. Ákærði kvað bréf þessi hafa komið úr bók eigin viðskipta. Ákærði kvaðst ekki hafa skoðað fjárhagsstöðu Fjárfestingafélagsins Mata áður en lánið var veitt eða tekið þátt í að kanna hana.

Kaup félagsins Desulo Trading voru borin undir ákærða og kvaðst hann hafa haft svipaða aðkomu að þeim og lýst var að framan varðandi félagið Holt. Hann hefði í einhverjum tilfellum komið að því að bjóða Kaupþingi í Lúxemborg bréf til kaups en kvaðst ekki muna nákvæmlega hvaða viðskipti hefðu komist á fyrir hans tilstuðlan. Frumkvæðið gæti hafa komið frá Lúxemborg sem hefði fundið kaupendur en hann kvaðst ekki muna hver hefði átt frumkvæðið að viðskiptunum við D-x-x. Hann kvaðst ekki hafa átt þá hugmynd að bjóða eiganda Desulo að kaupa bréf með fullri fjármögnun án veða. Ákærði kvaðst ekki muna eftir því að hafa rætt þessi viðskipti við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf og hann kvaðst ekki vita hvort meðákærði S-kk-nf hafi átt einhverja aðkomu að þessum viðskiptum. Þá kvaðst ákærði ekki hafa komið neitt að fjármögnun þessara kaupa, þetta hafi verið yfir hans heimildum. Ákærði var spurður um einstök kaup félagsins og svaraði hann því til að hann væri ekki klár á því hvaða viðskiptum hann hefði komið nákvæmlega að, en taldi sig hafa komið að einhverjum þeirra. Hann ítrekaði að hann hefði ekki komið að lánamálum. Ákærði var spurður um lánin til Desulo og voru svör hans varðandi þau á sömu lund og áður, hann hefði ekki komið að lánamálum en hann kynni að hafa bent starfsmönnum Kaupþings í Lúxemborg á viðskiptamöguleika.

Ákærði var spurður um lán til K-x-x S-x-x í ágúst 2008 og kvaðst hann enga aðkomu hafa átt að því.

Ákærði E-kk-nf P-kk-nf var forstöðumaður deildar eigin viðskipta Kaupþings á ákærutímabilinu. Hann er viðskiptafræðingur og hefur auk þess réttindi sem verðbréfamiðlari. Hann kvað deild eigin viðskipta hafa heyrt undir fjárstýringu á Íslandi. Sú deild hefði skipst í 3 hluta, það er afleiður, gjaldeyri og svo verðbréf. Deild eigin viðskipta tilheyrði verðbréfahlutanum. Starfsmenn voru 7 og þeir áttu að sjá um viðskipti í skuldabréfum, hlutabréfum, afleiðum eða ákveðnum tegundum af afleiðum. Framkvæmdastjóri fjárstýringar hefði verið G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf. Meðákærðu, P-kk-nf K-kk-nf og B-kk-nf S-kk-nf, voru starfsmenn deildarinnar. Þeir höfðu með hlutabréf að gera og skiptu þar verkum sín á milli. Þeir voru starfandi í deildinni þegar ákærði kom þar til starfa í apríl 2007 og starf þeirra breyttist ekki við komu hans.

Ákærði lýsti störfum meðákærðu og sagði að þau hefðu meðal annars falist í því að kaupa og selja hlutabréf á Íslandi og eins erlendis, þar á meðal í Kauphöllinni í Stokkhólmi. Ákærði kvaðst hafa haft mikil samskipti við meðákærða I-kk-þf og þau hefðu aukist eftir því sem leið á ákærutímabilið. Til að byrja með hefði meðákærði haft afskipti af viðskiptum með hlutabréf í Kaupþingi en þau hefðu aukist eftir því sem leið á ákærutímabilið. Ákærði kvaðst hins vegar hafa haft mjög lítil samskipti við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf.

Ákærði var spurður um fyrirmæli og afskipti meðákærða I-kk-ef varðandi hlutabréf í Kaupþingi og í hverju þau hefðu verið fólgin og svaraði því til að hann hefði lagt línuna almennt. Síðan sagði ákærði að það væri rétt að hafa í huga að starfsemi deildar eigin viðskipta hefði verið mjög fjölbreytt á ákærutímabilinu og bankinn hefði verið langstærsti aðili á hlutabréfamarkaði á Íslandi. Varðandi hlutverk bankans hvað snertir kaup og sölu hlutabréfa í bankanum sjálfum vildi ákærði benda á að það væru einkum þrjú hlutverk sem deildin hefði gegnt varðandi hlutabréfin. Í fyrsta lagi að tryggja seljanleika, það er að vera með óformlega viðskiptavakt, í öðru lagi var stöðutaka sem hefði getað verið innan dags, viku eða einhverra mánaða eða til lengri tíma og loks var það aðstoð við miðlun bankans og aðstoð við stærri sölur. Stærsti liðurinn í þessu hefði verið hin öfluga viðskiptavakt, til að tryggja seljanleika hlutabréfanna. Það var kannski línan sem ákærði kvaðst hafa fengið í deild eigin viðskipta. Stöðutakan hefði hins vegar verið mismunandi frá tímabili til tímabils. Það hefði ekki alltaf verið ljóst hver mörkin voru þarna á milli. Til dæmis þegar verið var að safna hlutabréfum saman í stóra sölu. Komið hefði fyrir að bankinn hefði stefnt að því að eiga birgðir, allt að 2% til að geta selt stórum fjárfestum. Ákærði kvað sig og meðákærðu, P-kk-þf K-kk-þf og B-kk-þgf S-kk-þgf, hafa rætt þessi auknu hlutabréfakaup en það hefði ekki verið á formlegum fundum heldur bara í vinnunni eins og gengur. Ákærði kvaðst hafa rætt við regluvörð bankans um hvort hann ætti að taka við fyrirmælum frá meðákærða I-kk-þgf. Regluvörðurinn hefði svarað að samkvæmt skipulaginu ætti hann að taka við fyrirmælum frá honum. Hann kvaðst hafa haft áhyggjur af þessu vegna þess að meðákærði hefði einnig verið settur yfir aðrar deildir. Regluvörðurinn hefði svarað sér að hann þyrfti ekki að hafa áhyggjur af því vegna þess að meðákærði ætti að sjá um að þessir hlutir væru í lagi hjá sér. Ákærði kvað það hafa verið stefnu bankans að vera með öfluga viðskiptavakt eða seljanleika í hlutabréfunum. Þetta hafi tíðkast lengi, sennilega í 5-10 ár. Hann kvað meðákærða I-kk-þf hafa verið í sambandi við starfsmenn deildar eigin viðskipta flesta daga og hafa oft og tíðum gefið nákvæm fyrirmæli um hvernig skyldi kaupa og selja.

Undir ákærða voru bornar töflurnar í I. kafla ákæru og hann spurður hvort hann hefði einhverjar athugasemdir við tölur eða hlutföll sem koma fram í þessum töflum. Ákærði kvaðst gera sömu athugasemdir og meðákærðu, P-kk-nf K-kk-nf og B-kk-nf S-kk-nf , hefðu gert og frá verður greint hér á eftir þegar framburður þeirra verður rakinn. Hann kvaðst ekki hafa getað sannreynt hvort tölurnar í ákæru væru réttar en hann treysti því. Athugasemdirnar kvað hann lúta að því að ákæruvaldið birti ekki svokölluð utanþingsviðskipti, það er bein viðskipti. Hann líkti þessu við verslun sem seldi bæði yfir búðarborðið og eins á netinu og í heildarsölu hennar væri ekki tekið með það sem selt væri á netinu. Ákærði var spurður hvort starfsmenn deildar eigin viðskipta hefðu vitað hverju sinni hvort þeir væru í stöðutöku eða sem óformlegur viðskiptavaki að eiga viðskipti. Ákærði kvað þetta geta blandast og það hefði gert það. Það megi líka segja að ef banki er með öfluga viðskiptavakt og verið er að selja inn á hann þá endi það sem stöðutaka nema selt sé út. Hann bætti við að ef bankinn væri með öfluga og óformlega viðskiptavakt á lækkandi markaði þá hækkaði staðan og viðskipti ykjust. Eins sé það þannig að þeim gat sýnst stöðutakan vera að aukast þegar verðið lækkaði og síðan gætu komið reglulega stórar sölur út úr bankanum en starfsmenn eigin viðskipta hefðu ekki getað vitað hvort verið væri að safna upp í einhverja slíkar sölur eða ekki. Ákærði var spurður hvort hægt væri að kalla það viðskiptavakt þegar bara væri keypt og ekki lögð fram sölutilboð. Hann kvað hugmyndafræðina á þessum tíma hafa verið þá að þunginn hefði frekar legið í kaupum heldur en sölum. Það verði að segjast eins og er, þótt það hljómi kannski undarlega í dag, að á þessum tíma hefðu menn haft áhyggjur af skortsölum. Erlendir aðilar voru taldir vera að reyna að knésetja bankana hér. Síðan hefði verið önnur ástæða, sem sé sú að á lækkandi markaði séu yfirleitt minni fjárfestar að selja og þeir selji þá í Kauphöllinni. Stærri fjárfestar selja yfirleitt í utanþingsviðskiptum. Ákærði var ítrekað spurður hvort viðskiptavaki ætti bara að annast kaup. Hann kvaðst ekki geta réttlætt það en benti á framangreindar skýringar. Ákærði kvað það vera þannig með hlutabréfaviðskipti að langmestu viðskiptin ættu sér stað strax að morgni dags í kringum opnun og svo í lok dags. Hann kvaðst ekki kunna skýringu á þessu en bætti við að meðákærði I-kk-nf hefði talað mest við starfsmenn deildar eigin viðskipta á þessum tíma. Ákærði kvað að í kaupum deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í bankanum hafi verið miðað við það að eignarhlutur hans færi ekki yfir 5% til að ekki þyrfti að flagga. Ákærði var spurður hvort viðskiptavaki ætti ekki að leitast við að laga tilboð sín að markaðnum og svaraði hann því játandi. Hann benti á að hlutabréf í Kaupþingi hefðu lækkað jafn mikið og eða meira en aðrir sambærilegir aðilar.

Undir ákærða var borið það sem segir í ákæru að langflesta viðskiptadagana hafi starfsmenn deildar eigin viðskipta sett inn röð kauptilboða í upphafi dags, bæði í íslensku kauphöllinni og þeirri sænsku og var hann spurður hver ástæðan hefði verið fyrir því. Hann svaraði því til að það hafi verið greinilegur vilji að vera með mjög öflugan seljanleika og hafi þetta verið fyrirmæli frá meðákærða I-kk-þgf. Hann tók þó fram að þetta hefði alltaf verið svona. Hann kvað einu sinni hafa komið fyrirmæli frá meðákærða H-kk-þgf í þessa átt og hafi þá meðákærði I-kk-nf verið í fríi.

Undir ákærða voru borin fjölmörg símtöl sem hann hafði átt við meðákærðu, P-kk-þf K-kk-þf, B-kk-þgf S-kk-þgf og I-kk-þf, um viðskiptin hjá deild eigin viðskipta. Einnig voru tölvupóstar bornir undir hann. Í þessum símtölum og þessum tölvupóstum er verið að ræða um stöðu markaða og til hvaða aðgerða ákærði eigi að grípa til þess að varðveita seljanleika, tryggja seljanleika hlutabréfa í Kaupþingi. Í þessum símtölum kemur iðulega fram að markaðir eru að lækka og þá þurfi að grípa inn í og setja inn tilboð.

Spiluð var upptaka af samtali starfsmanna innri endurskoðunar bankans við ákærða þar sem hann segir orðrétt, „eins aðalkrafa okkar í dag er 80% af stöðunni í dag er bara Kaupþing, það helgast bara af því að Kaupþing hefur verið svona hvað eigum við að segja í raun og veru að sjá til þess að bréfin lækki ekki of mikið of hratt. Það er ekki útaf því að okkur langi að kaupa Kaupþing svo mikið alls ekki.“ Ákærði kvaðst hafa verið að útskýra fyrir starfsmönnum innri endurskoðunar hvað deild eigin viðskipta væri að gera og bætti því við að það hefði ekki verið hans ákvörðun eða deildarinnar að eiga bréf í Kaupþingi. Varðandi það þegar hann segi að deild eigin viðskipta hafi verið að sjá til þess að bréfin lækkuðu ekki of hratt þá svaraði hann að það sé lágmarkskrafa fyrir viðskiptavaka að haldið sé uppi öflugum seljanleika. Viðskiptavaki muni alltaf draga úr lækkunum tímabundið og öfugt þegar bréf hækka. Þetta sé til þess að allir geti keypt og selt hlutabréf í Kaupþingi. Ákærði var spurður hvort hægt væri að tala um viðskiptavakt þegar staðan væri orðin svona stór í Kaupþingi, það er að sennilega 80% af allri hlutabréfaeign eigin viðskipta væru í bankanum. Ákærði kvaðst ekki hafa gert þetta en hann og starfsmenn deildar eigin viðskipta hefðu skilið það svo að það hefði verið þeirra hlutverk að sjá um seljanleika. Hann kvað deild eigin viðskipta hefði með þessu verið að sjá til þess að bréfin lækkuðu ekki of mikið of hratt. Nánar útskýrði ákærði þetta þannig að það sé lágmark að viðskiptavaki taki mestu sveiflurnar eins og hann orðaði það, hann minnki sveiflurnar. Ef gengið sveiflist upp þá vilji yfirleitt enginn eiga viðskipti. Samkvæmt þessu eigi menn að geta komið og selt töluvert magn án þess að verð hreyfist mikið eða keypt og það verði ekki of mikill kostnaður. Þá komi allir sem vilji selja eða flestir geti þá selt og það felst í þessu. Síðan bætti ákærði við að hann gæti ekki varið stefnu bankans í þessu en sér hefði ekki fundist þetta vera ólögmætt.

Ákærði, B-kk-nf S-kk-nf, sem er viðskiptafræðingur að mennt, kvaðst hafa starfað hjá deild eigin viðskipta frá 2005 og allt þar til bankinn hætti starfsemi.

Ákærði kvað yfirmann sinn hafa verið meðákærða E-kk-þf P-kk-þf en einnig hefði hann haft mikil samskipti við forstjóra bankans, meðákærða I-kk-þf. Um hefði verið að ræða samskipti í gegnum síma, póst og smáskilaboð. Hann kvaðst ekki geta svarað því með vissu hvort samskiptin við meðákærða I-kk-þf hefðu aukist á ákærutímabilinu. Þá kvaðst ákærði hafa átt nokkur samskipti við forstjóra samstæðunnar, meðákærða H-kk-þf M-kk-þf. Þau hafi verið tengd viðskiptum með svonefnt yfirstjórnarsafn hlutabréfa. Hann kvaðst hins vegar engin samskipti hafa átt við meðákærða S-kk-þf E-kk-þf.

Ákærði kvað hlutverk deildar eigin viðskipta hafa verið að eiga viðskipti með verðbréf, hvort sem það hafi verið skuldabréf, hlutabréf eða afleiður. Þarna hafi verið 7 starfsmenn og yfirmaður verið meðákærði E-kk-nf P-kk-nf. Hann kvað sitt hlutverk innan deildarinnar hafa verið að eiga viðskipti með hlutabréf og sinna vöktun. Aðallega hefði það þó verið meðákærði P-kk-nf K-kk-nf sem hefði átt viðskipti með hlutabréf í Kaupþingi. Ákærði kvaðst frekar hafa átt viðskipti á Íslandi og meðákærði í Svíþjóð en það hefði þó ekki verið algilt. Ákærði kvað sig og meðákærða hafa haft samráð eins og eðlilegt sé og miðlað fyrirmælum hvor til annars. Ákærði kannaðist við að hann hefði fengið fyrirmæli um hvernig hann skyldi haga tilboðum í hlutabréf og átti þá við að það væri gert til að tryggja seljanleika. Í einhverjum tilfellum hafi hann og meðákærði átt að kaupa hlutabréf í Kaupþingi og það hefði getað leitt af sér að þeir hefðu sett inn fleiri tilboð eða færri. Hann kvað erfitt að lýsa þessu en þeir hafi verið að tryggja seljanleika bréfanna. Það hefði verið helsta hlutverk deildar eigin viðskipta að halda góðum seljanleika bréfanna. Góður seljanleiki leiði til góðrar verðmyndunar, það er að geta átt í viðskiptum með hlutabréf eða aðra fjármálagerninga án þess að viðskiptakostnaðurinn verði of mikill. Þetta sé það sem markaðurinn sé í raun að gera, það er að finna rétt verð. Deild eigin viðskipta hafi komið þarna inn til þess að verðið yrði sem best. Deildin hefði sett inn tilboð eftir markaðsaðstæðum. Ákærði kvaðst hafa fengið bein fyrirmæli um að kaupa hlutabréf í Kaupþingi á starfstíma sínum og hefðu þau fyrirmæli þá komið frá meðákærðu, E-kk-þgf P-kk-þgf eða I-kk-þgf. Þetta hefði oft gerst. Ákærði kvaðst ekki hafa komið að stórum utanþingssölum á hlutabréfum Kaupþings og ekki vitað hvernig þær voru fjármagnaðar. Varðandi heimildir eigin viðskipta til þess að eiga viðskipti með hlutabréf í Kaupþingi kvað ákærði, að sótt hefði verið um heimildir til forstjórans, meðákærða I-kk-ef, og ef hann samþykkti þær þá var það áhættustýring sem ákvað heimildir fyrir deild eigin viðskipta. Hann kvað sig og meðákærða P-kk-þf K-kk-þf hafa haft frjálsar hendur innan þessara heimilda. Ákærði kvað sig og meðákærða P-kk-þf K-kk-þf hafa fengið fyrirmæli frá meðákærðu, E-kk-þgf P-kk-þgf og I-kk-þgf, um að selja ekki hlutabréf í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum. Hann kvað það ekki hafa verið óeðlilegt vegna þess að seljanleikinn væri „þar með fínn á söluhliðinni“ eins og hann orðaði það. Nánar svaraði ákærði þessu svo „að ef það væri seljanleiki á markaðinum þá væri kannski ekki þörf á að vera með sölutilboð ef þú ert að kaupa“.

Ákærða var bent á að þá mánuði sem hlutabréfaverð lækkaði hefði deild eigin viðskipta aukið kaupin á hlutabréfum í Kaupþingi jafnt og þétt og þegar verð þeirra hækkaði þá hefðu kaupin minnkað. Hann var spurður að því hvernig á þessu hefði staðið og svaraði hann því til að þeir hefðu verið að auka seljanleika, auk þess sem þeir hefðu verið að kaupa bréf. Hann var þá spurður af hverju ekki hefði verið selt í sjálfvirkum pörunarviðskiptum þegar verðið hækkaði og svaraði hann „að það hefði ekki verið stefnan“.

Ákærði var spurður um viðskiptavaka með hlutabréf í Kaupþingi og svaraði hann því til að hlutverk deildar eigin viðskipta hefði verið að tryggja góðan seljanleika. Þetta sé það sem kallað sé „market making“ og það sé ekki endilega bundið við formlega viðskiptavakt, það er að segja að skapa seljanleika. Viðskiptavakt deildar eigin viðskipta hafi verið óformleg en munurinn á óformlegum og formlegum viðskiptavaka sé ekki eins mikill og af sé látið. Hann kvað deild eigin viðskipta hafa hagað sér eins og formlegur viðskiptavaki, á einhverjum stundum að minnsta kosti, það er í þeim tilgangi að veita seljanleika með hlutabréf í Kaupþingi. Þá kvað ákærði það einnig ljóst að á ákærutímabilinu hefði deild eigin viðskipta keypt meira af hlutabréfum í Kaupþingi heldur en í hinum bönkunum.

Ákærði var spurður hver ástæðan hafi verið fyrir því að starfsmenn deildar eigin viðskipta hefðu sett inn röð kauptilboða í upphafi dags á íslenska og sænska markaðnum. Hann svaraði að það hefði verið til að eiga viðskipti, veita seljanleika og gefa til kynna að verðmyndun væri í lagi. Hann benti á að Kaupþing hefði veitt seljanleika í eigin hlutabréfum til fjölda ára. Ákærða var bent á að samkvæmt gögnum málsins hefðu hann og meðákærði P-kk-nf K-kk-nf sett inn kauptilboð á milli kauptilboða sem fyrir voru á markaðinum, þétt tilboðin. Hann var spurður hvenær það hefði helst gerst og hvað hefði ráðið því en hann kvaðst illa geta útskýrt það núna, á sínum tíma hefðu verið góðar ástæður fyrir því, hverjar sem þær svo hefðu verið. Þá var honum bent á að kauphlutfall starfsmanna deildar eigin viðskipta, og þar með ákærðu, P-kk-ef K-kk-ef, E-kk-ef P-kk-ef og hans, hefði hækkað í sjálfvirkri pörun í lok viðskiptadags og þannig, að því er virtist, haft áhrif á gengi hlutabréfa til hækkunar. Ákærði kvaðst ekki hafa aðrar skýringar á því heldur en þær að markaðir væru oft þannig að meira væri um viðskipti í byrjun viðskiptadags og seinnihluta dagsins. Þannig að það þurfi að skoða öll viðskipti í samhengi.

Undir ákærða voru bornar töflurnar í I. kafla ákæru þar sem fram koma viðskipti fyrir hvern dag á íslenska og sænska markaðinum, eins og rakið hefur verið. Ákærði kvaðst gera sama fyrirvara og meðákærði P-kk-nf K-kk-nf við þessar töflur, það er að aðskilja markaðinn milli sjálfvirkra pörunarviðskipta og utanþingsviðskipta. Einnig að telja heildarveltuna á nýjan máta, en það hafi verið sér framandi.

Undir ákærða voru borin ýmis símtöl, sem hljóðrituð höfðu verið, og hann átti ýmist við meðákærðu, E-kk-þf P-kk-þf eða P-kk-þf K-kk-þf. Einnig voru borin undir hann símtöl sem aðrir en hann áttu. Ákærði var spurður um ýmislegt sem fram kemur í þessum símtölum, eins og til dæmis það sem viðmælendur ræðast við um verð og hvað það sé og hvað þurfi að gera varðandi kaup á markaðnum. Hann er til dæmis spurður hvað það þýði að styðja við stokkinn og hann svaraði því til að það sé að veita stokknum á Íslandi stuðning á móti eftirspurn erlendis. Þá var ákærði spurður um ýmis samtöl sem hann var ekki aðili að og vísaði hann á þá sem þar ræddust við um skýringar á þeim símtölum. Ákærði var spurður að því hvað það þýddi að vera „firm“, að vera „tiltölulega firm“ og svaraði hann því til að það þýddi að seljanleikinn ætti að vera sæmilegur. Þá voru bornir undir ákærða tölvupóstar, þar á meðal til meðákærða I-kk-ef, þar sem fjallað var um kaup á hlutabréfum. Ákærði var spurður hvort meðákærði hefði fylgst nákvæmlega með hvað fór inn og út af Kaupþingsbréfum og svaraði hann því játandi. Þá var borið undir ákærða annað símtal við meðákærða þar sem segir „láttu vaða aðeins inn í þetta, það kemur þá bara inn á okkur“ og kvaðst ákærði gera ráð fyrir að þarna væri meðákærði að tala um að kaupa enn meira af hlutabréfum í Kaupþingi.

Undir ákærða var borinn tölvupóstur frá 20. febrúar 2008 en þar sendir meðákærði H-kk-nf M-kk-nf honum póst og yfirskriftin er, hvernig eru markaðir. Ákærði kvað meðákærða í einhverjum tilfellum hafa spurt sig beint um ástandið á mörkuðunum. Þá voru bornir undir ákærða tölvupóstar frá byrjun maí 2008 en þeir voru sendir til meðákærðu, I-kk-ef, H-kk-ef M-kk-ef og S-kk-ef, auk þess til S-kk-ef K-kk-ef sem var forstöðumaður áhættustýringar bankans. Viðskipti margra daga á ákærutímabilinu voru borin undir ákærða eins og þeim er lýst í ákærunni og kannaðist hann við að hafa komið að þeim öllum þegar það átti við. Hann var meðal annars spurður um viðskipti 13. júní 2008 og honum bent á að í lok dagsins setji hann inn 29 kauptilboð sem innihaldi allt að 300.000 hluti hvert um sig og gengið hafi hækkað úr 746 í 745. Ákærði var spurður hvort hann hefði skýringu á því af hverju hefði verið keypt svona mikið í lok dags og hann svaraði að hann hefði væntanlega fengið fyrirmæli þess efnis. Sama svar gaf hann varðandi viðskipti sem lýst var 30. júní.

Ákærði, P-kk-nf K-kk-nf, kvaðst hafa unnið í deild eigin viðskipta frá árslokum 2005 og þar til bankinn hætti störfum. Ákærði kvaðst hafa B.S. próf í viðskiptafræði og auk þess löggildingu sem verðbréfamiðlari auk annarrar menntunar. Ákærði kvað það hafa verið helsta hlutverk deildar eigin viðskipta með hlutabréf Kaupþings að tryggja seljanleika bréfanna á markaði. Þetta hafi verið og sé alþekkt öllum þeim sem störfuðu eða fylgdust með markaðnum svo og eftirlitsaðilum. Seljanleiki hafi verið forsenda þess að viðskipti gætu orðið og að markaðurinn væri skilvirkur. Svona hafi þetta verið löngu áður en hann hefði komið til starfa í bankanum, þetta hefði verið viðtekin markaðsvenja. Deild eigin viðskipta hafi einnig stundað stöðutöku á markaðnum og í Kaupþingi. Þessi stöðutaka hefði tekið mið af þeim heimildum sem deildin hefði fengið frá forstjóra, fyrirmælum sem hann kvaðst hafa fengið frá sínum yfirmönnum og markaðsaðstæðum hverju sinni. Þá kvað ákærði hlutabréf hafa verið seld úr eignasafni deildar eigin viðskipta án þess að hann vissi eða hefði aðkomu að því. Hann kvaðst ekki hafa komið að þeirri ákvarðanatöku og ekki vitað af þessum viðskiptum fyrr en þeim var lokið. Hann kvaðst hins vegar hafa litið með velþóknun á þessa sölu enda hefði hún borið með sér að bankinn væri öruggur og góður fjárfestingarkostur.

Ákærði var spurður nánar um við hvað hann ætti með að halda seljanleika á markaði og svaraði hann því til að í því felist að hafa tilboð inni á markaðnum svo aðilar sem þurfi að selja geti selt, að verðmyndunin sé skilvirk. Þetta hafi verið til staðar löngu fyrir árið 2007, að viðhalda seljanleika sem sé í raun bara skilvirk verðmyndun á hlutabréfum. Um sé að ræða ákveðna þjónustu við hlutahafa sem felist í því að hluthafar geti hvenær sem er annaðhvort aukið við sig hlutabréf eða selt þau.

Ákærði kvað meðákærða E-kk-þf P-kk-þf hafa verið yfirmann sinn allan ákærutímann. Forstjóri bankans á Íslandi hefði verið meðákærði I-kk-nf og kom það fram hjá ákærða að hann hefði verið í miklu sambandi við hann og hefði meðákærði I-kk-nf gefið starfsmönnum deildar eigin viðskipta fyrirmæli, jafnvel um einstök viðskipti. Hins vegar hefði hann lítil sem engin samskipti haft við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf þótt hann hefði sent honum einhverja upplýsingapósta. Á sama hátt kunni meðákærði S-kk-nf að hafa fengið afrit af einhverjum póstum. Ekki kvaðst ákærði muna af hverju þessir meðákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, hefðu fengið send afrit af þessum póstum. Ákærði kvað meðákærða I-kk-þf hafa lagt línurnar um fjárfestingar deildar eigin viðskipta í bankanum á ákærutímabilinu en hann gat ekki fullyrt um að meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefði átt þar hlut að máli. Þessi fyrirmæli hefðu allavega komið frá meðákærða I-kk-þgf. Ákærði kvað þessi fyrirmæli hafa komið oft, stundum oft á dag. Þá kvað hann meðákærða I-kk-þf hafa fylgst mjög vel með þróun mála á markaðnum á netinu og hann hefði strax haft samband við deild eigin viðskipta ef eitthvað var að gerast. Ákærði kvaðst einnig hafa fengið bein fyrirmæli frá meðákærðu, E-kk-þgf P-kk-þgf og I-kk-þgf, um að kaupa tiltekin bréf á markaðnum en ekki mundi hann eftir einstökum tilvikum þar sem honum höfðu verið gefin bein fyrirmæli um að kaupa hlutabréf í Kaupþingi. Ákærði var ítrekað spurður hvort það hefði verið markmið deildarinnar að styðja við gengi hlutabréfa í Kaupþingi og svaraði hann því til að það hefði verið markmiðið að fjárfesta í hlutabréfum í bankanum. Heimildir til þess hefðu þeir fengið frá meðákærða I-kk-þgf. Nánar um heimildir deildar eigin viðskipta til hlutabréfakaupa kvað ákærði starfsmenn deildarinnar hafa sótt um þær til meðákærða I-kk-ef á þriggja mánaða fresti. Inn á milli hafi svo oft myndast góð kauptækifæri og þá hefði verið sótt um auknar heimildir til meðákærða. Ákærði benti á að bankinn hefði mátt eiga allt að 10% í sjálfum sér.

Ákærði var spurður hvernig verð myndaðist á hlutabréfamarkaði og kvað hann það myndast þar sem kaupandi og seljandi sammæltust um að skiptast á bréfum á tilteknu verði. Þetta væri nákvæmlega eins í sjálfvirkri pörun viðskipta. Þá kvað ákærði utanþingsviðskipti einnig hafa áhrif á verðið.

Töflur í I. kafla ákæru voru bornar undir ákærða og hann spurður hvort hann hefði athugasemdir við þær. Ákærði kvað þessar tölur ekki rétt reiknaðar út. Ekki væri um að ræða rétt reiknaða hlutdeild eins og Kauphöllin reikni út hlutdeild og tilkynni markaðnum. Þetta sé ekki rétt reiknuð hlutdeild eins og hann líti á hana. Þá benti ákærði á að í ákærunni standi að um sé að ræða heildarveltu en það sé ekki heildarvelta. Þetta sé velta í þingviðskiptum sem sé ekki heildarvelta. Sækjandinn bar undir ákærða skýrslu, sem er meðal gagna málsins, og er greining á viðskiptum og tilboðum starfsmanna deildar eigin viðskipta í hlutabréfum Kaupþings á Íslandi og í Svíþjóð í sjálfvirkri pörun á ákærutímabilinu. Sækjandinn benti á að ef farið væri yfir skýrsluna kæmi í ljós að kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í Kaupþingi í sjálfvirkum pörunarviðskiptum hefðu verið mun meiri en salan. Eina undantekningin væru kaup í Svíþjóð en þar hefði verið selt meira í apríl og maí 2008 heldur en keypt. Ákærði var spurður hvernig á þessu stæði, að kaup deildar eigin viðskipta í sjálfvirkum pörunarviðskiptum hefðu verið svona mikil. Hann svaraði því til að þeir hefðu verið mjög stórir á þinginu. Kaupþing hefði verið mjög stór markaðsaðili og þar hefði verið mesta veltan. Hann kvað deild eigin viðskipti hafa keypt mjög mikið á markaði en þeir hefðu líka selt mikið. Ákærða var bent á að þegar framboð hlutabréfa hefði aukist og verð þeirra lækkaði, hefðu kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í Kaupþingi aukist og kvað hann þetta vera lýsandi mynd fyrir market maker. Deild eigin viðskipta hafi verið að skapa seljanleika á markaðnum og þegar lækkun hefði byrjað þá hefði myndast óðagot á hinum litla hlutabréfamarkaði á Íslandi og allir farið út en eftir sitji market makerarnir. Ekki færu þó allir út því að eftir sætu þeir sem veittu seljanleika á lækkandi markaði. Ákærði benti á að verðið á bankanum hefði aldrei verið misvísandi eða óeðlilegt. Það hefði verið fullkomlega eðlilegt að kaupa á lækkandi markaði þar sem verið sé að sinna seljanleika hlutverki og þá eðlilega hækki fjöldi viðskiptanna sem stundaður sé. Ákærði var spurður hvort viðskiptavaki seldi ekki meira þegar verðið hækkaði og benti hann á framgreint um Svíþjóð þar sem selt var í apríl og maí, þar hefðu verið gríðarlega miklar sölur. Ákærði ítrekaði að deild eigin viðskipta hefði ekki eingöngu keypt hlutabréf. Þau hefðu einnig verið seld og benti hann á það sem um er fjallaði í ákæruköflum II og III máli sínu til stuðnings. Sækjandinn benti honum á að deild eigin viðskipta hefðu ekki selt þetta en ákærði svaraði því til að bréfin hefðu vissulega farið út úr safni deildarinnar.

Undir ákærða voru borin opnunar- og lokunaruppboð í Kauphöllinni. Hann útskýrði þessi fyrirbæri þannig að þegar opnað væri fyrir viðskipti að deginum þá lægju fyrir upplýsingar um það sem hefði gerst á erlendum mörkuðum nóttina og kvöldið áður. Að morgni dags væru lögð fram tilboð sem byggðust á þessum upplýsingum. Lokunaruppboð eigi sér stað á nákvæmlega sama hátt og sé þá byggt á því sem gerst hafi yfir daginn. Þá benti ákærði á að á ákærutímanum hefðu eigin viðskipti tekið þátt í opnunum í 30% af tímanum þannig að á 70% af tímanum hefðu þeir ekki tekið þátt. Í lokunaruppboðum hefðu þeir tekið þátt í 48%, eða um helmingi tímans. Í Svíþjóð hefðu eigin viðskipti tekið þátt í 44% tilvika í opnunum og lokunum. Hann benti þannig á að meiri hluta tímans, hvort sem var á Íslandi eða Svíþjóð, hefðu eigin viðskipti ekki tekið þátt í lokunar- og opnunartilboðum.

Undir ákærða var borið það sem í ákæru er kallað verðgólf og hann spurður að því hvernig á því hefði staðið að starfsmenn eigin viðskipta hefðu í upphafi hvers dags sett inn röð kauptilboða. Ákærði svaraði því til að þetta hefði verið eins og hjá öðrum viðskiptavökum, að það hafi átt að halda við kaupum og sölum. Þeir hafi haft þessi tilboð inni til þess að hafa meiri seljanleika, það hafi verið markmiðið. Fyrirmælin um þetta hefðu komið frá yfirmönnunum, meðákærðu E-kk-þgf P-kk-þgf og I-kk-þgf, yfirleitt frá I-kk-þgf. Undir ákærða var borið atvik er gerðist 3. apríl 2008, en þann dag hafði hann sofið yfir sig og orðið of seinn í vinnuna. Þetta varð þess valdandi, að sögn sækjanda, að ekki voru sett inn tilboð í upphafi dagsins. Spilað var símtal er ákærði átti við F-kk-þf R-kk-þf R-kk-þf og segir hann ákærða að stokkurinn hafi farið niður um 4%. Sækjandinn varpaði fram þeirri fullyrðingu að ef ekki væri sett inn tilboð í upphafi hvers dags væri hættan sú að gengið myndi lækka. Ákærði sagði að það hefði verið eitthvert flökt á markaðnum. F-kk-nf R-kk-nf hefði hringt í sig og sagt að stokkurinn færi niður um 4%. Sjálfur kvaðst hann ekki hafa haft hugmynd um tilboð í viðskiptin umfram það sem F-kk-nf hafði sagt honum. Ákærði var spurður hvort þetta sýndi ekki í raun hvað gerðist ef ekki væru sett inn tilboð á markaðinn í upphafi hvers dags en hann sagði að þetta væri ekki tilvísun í það. Hann kvað útilokað að segja hvað gerst hefði ef hann hefði mætt í vinnuna þennan dag á tilsettum tíma. Nánar spurður um þetta og það sem F-kk-nf R-kk-nf segir í símtalinu „að kallinn sé ekki með púlsinn á puttanum þá sé stokkurinn dauður“ svaraði ákærði að hann ætti við lítinn seljanleika. Einnig benti hann á að þegar stokkurinn lækkaði um 4% þá gæfi það gott kauptækifæri. Ákærði var spurður hvort eðlilegt væri að útgefendur ættu að kaupa í eigin bréfum og kaupa þegar markaðir væru að lækka. Honum var bent á símtal hans og meðákærða, E-kk-ef P-kk-ef, þar sem fram komi að þeir hafi ákveðið að kaupa þegar markaður fór lækkandi. Var hann þá spurður hvort það hefði getað verið á viðskiptalegum forsendum og svaraði hann að það væru auðvitað bestu kaupin sem gerð væru þegar markaðir væru að lækka. Í þessum viðskiptum leikist á bæði seljanleiki og stöðutaka. Deild eigin viðskipta hafi átt að vera inni á markaðinum og skapa góðan seljanleika og svo hefðu þeim verið fyrirskipað að kaupa meira og meira og þá hefði þetta orðið stöðutaka auk seljanleikans. Á hverjum degi hefðu þeir verið að hugsa um markaðinn og hvort hann væri að hækka eða lækka og þótt þeir hefðu hugað mikið að seljanleikanum þá hafi stöðutakan einnig verið á bak við eyrun. Ákærði bætti því við að það stöðvaði enginn frjálst fall á hlutabréfamarkaði. Fari markaðurinn upp eða niður þá fari hann þangað og enginn einn aðili geti stöðvað það.

Borin voru undir ákærða ýmis símtöl sem hann átti við meðákærða, E-kk-þf P-kk-þf. Í símtali frá 23. nóvember 2007 er ákærði spurður hvað meðákærði eigi við þegar hann segi „eigum við ekki bara að láta þetta enda í 900“ og ákærði svarar að þetta þýði „viltu ekki setja kauptilboð á 900“. Í símtalinu segir ákærði að það sé „helvíti flott“ og ákærði er spurður hvað meðákærði eigi við þegar hann spyrji hvort þeir eigi ekki að hífa Kaupþing upp í 900 kall. Ákærði svarar: „Þarna erum við að tala um að kaupa, hífa þýðir bara að kaupa og kaupa þá á „askinu“ af því að þegar þú ert að ganga á „askið“ þá er verðið að öllum líkindum að hækka“. Í annarri símhlustun frá 26. nóvember heyrist meðákærði, E-kk-nf P-kk-nf, segja við ákærða að þeir eigi að vera svona sterkir í byrjun. Ákærði er spurður hvað það þýði. Einnig var honum bent á að hann, ásamt meðákærða, B-kk-þgf S-kk-þgf, hefði sett inn 9 tilboð á sænska markaðinn í upphafi þessa dags og hann spurður hvort það myndi teljast að vera sterkur í byrjun. „Er þetta að vera sterkur í byrjun eða er þetta bara eðlilegt?“ spurði sækjandinn og ákærði svaraði að það gæti verið alveg eðlilegt. Þá kemur fram í samtalinu að þeir eigi að vera „firm“ á verðinu og ákærði spurður hvað það þýðir og hann svarar að „firm“ sé bara að vera með kauptilboð, tilbúinn að kaupa. Ákærði tók fram að meðákærði, E-kk-nf P-kk-nf, hefði ekki sagt vertu „firm“ á verðinu heldur hefði hann sagt vertu „firm“. Í öðru símtali segir meðákærði að hann haldi að þeir eigi bara að leyfa Kaupþingi að fara með markaðinn og ákærði svarar því játandi. Ákærði útskýrir þetta þannig að þeir hefðu bara ætlað að sjá hvað gerðist með hlutabréfin. Hann tók fram að þeir stjórnuðu ekki stokknum eins og hann orðaði það. Þetta símtal þeirra lýsti bara talsmáta þeirra sem vinnufélaga.

Í ákærunni eru töflur yfir viðskipti á íslenska og sænska markaðnum á ákærutímabilinu. Þessar töflur byggja á gögnum sem eru á meðal gagna málsins og var farið yfir þessi gögn með ákærða frá degi til dags þegar hann hafði átt viðskipti. Ákærði gerði ekki athugasemdir við það sem fram kom í þessum gögnum að öðru leyti en að hann setti þann fyrirvara er hann hafði áður sett um að þarna væru ekki tekin með utanþingsviðskipti. Ákærði kannaðist við að hafa lagt fram þessi tilboð, sem greinir í gögnunum, en tók fram að gögnin sýndu að það væri horft á markaðinn eins og í gegnum þrönga linsu. Þegar starfsmenn eigin viðskipta horfðu á markaðinn þá horfðu þeir á öll tilboðin, það er að segja heildarsamhengið og ákærði velti því fyrir sér hvort það væri í rauninni rétt að gera þetta svona eins og ákæruvaldið gerði. Ákærði tók fram að það væri eins og það væri verið að taka háttsemi ákærðu út úr samhengi við aðra á markaði.

Ákærði kvaðst aldrei hafa tekið við fyrirmælum frá meðákærða I-kk-þgf um að hækka gengi Kaupþings eða mynda verðgólf á markaði og þá kvað hann það hafa verið hlutverk deildar eigin viðskipta allan þann tíma sem hann vann þar að tryggja seljanleika hlutabréfa bankans. Hann fullyrti að Kauphöllin hefði vitað af þessu og auk þess Fjármálaeftirlitið.

Hann kvaðst hafa verið í litlum samskiptum við meðákærða, H-kk-þf M-kk-þf, og aldrei tekið við fyrirmælum frá honum varðandi störf sín. Hann kvaðst engin samskipti hafa átt við meðákærða S-kk-þf utan það að senda honum afrit af tölvupóstum. Þá kvaðst hann aldrei hafa hitt meðákærða S-kk-þf. Varðandi meðákærða I-kk-þf kvaðst ákærði vissulega hafa fengið fyrirmæli frá honum um að kaupa í bankanum en markmiðið hefði ekki verið að hækka verð bréfanna heldur að kaupa þau. Í sumum tilvikum kvaðst hann hafa fengið tilmæli um að kaupa á hærra gengi en það sem fyrir var á markaði.

Ákærði M-kk-nf G-kk-nf, sem er viðskiptafræðingur, kvaðst hafa hafið störf hjá Kaupþingi á Íslandi 1994. Á árinu 1997 hafi hann hafið undirbúning stofnunar Kaupþings í Lúxemborg sem hafi svo verið stofnað árið eftir. Hann kvaðst hafa verið bankastjóri þess banka allt þar til bankahrunið varð en frá hruni hefði hann unnið með tilsjónarmönnum bankans þar til hann var seldur til nýrra eigenda sem síðan hefðu ráðið hann sem bankastjóra. Því starfi hefði hann gegnt þar til hann var handtekinn og settur í gæsluvarðhald á Íslandi í maí 2010. Ákærði var spurður um samskipti sín við meðákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf, og kvað hann þá báða hafa setið í stjórn Kaupþings banka í Lúxemborg. Þess utan hefði hann átt samskipti við þá og meiri samskipti við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf enda hefðu þeir verið vinir. Hann var spurður hvort hann hefði fengið fyrirmæli frá forsvarsmönnum móðurbankans en hann svaraði því til að einu yfirmenn hans hefðu verið stjórn bankans í Lúxemborg. Hann var spurður hvort hann hefði verið í sambandi við aðra starfsmenn móðurbankans í störfum sínum og sagðist hann hafa verið í sambandi við þá sem hann þurfti að vera í sambandi við.

Varðandi samskipti við forsvarsmenn þeirra fyrirtækja sem nefnd eru í II. og III. kafla ákærunnar, þá kvaðst ákærði hafa talað mjög oft við S-kk-þf Þ-kk-þf, forsvarsmann Holt Investment og G-kk-þf G-kk-þf, forsvarsmann Mata, en hann hefði aldrei talað við E-kk-þf Á-kk-þf, forsvarsmann Desulo. Hann kvað ýmsa hafa verið í viðskiptum við bankann í Lúxemborg og hefði hann litið á sig sem fulltrúa þeirra viðskiptavina. Síðan hefði hann haft margt starfsfólk á sínum snærum sem hefði sinnt viðskiptum fyrir þessa viðskiptavini. Hann hefði aldrei gefið þeim fyrirmæli um hvað þeir ættu að gera fyrir viðskiptavini bankans.

Spurður um félagið Holt Investment kvað ákærði það hafa verið í eigu S-kk-ef Þ-kk-ef sem hefði verið viðskiptavinur bankans í Lúxemborg. Hann kvaðst oft og tíðum hafa sinnt viðskiptum fyrir S-kk-þf og gætt hagsmuna hans sem og annarra viðskiptavina innan bankans. Hann kvað það hafa farið eftir eðli viðskiptanna hvort hann eða viðskiptastjóri S-kk-ef hefði sinnt viðskiptunum. Varðandi kaup S-kk-ef á hlutabréfum í Kaupþingi, sem ákært er fyrir, kvað ákærði S-kk-þf hafa lagt fram verulega fjármuni þegar hann keypti hlutabréfin, meira en 1.000 milljónir sem hann hefði svo tapað vegna viðskiptanna. Borin voru undir ákærða kaup Holt Investment í febrúar og hann spurður hvort hann vissi hvernig það hefði komið til að fyrirtækið hefði keypt þessa hluti. Ákærði kvað hafa verið hringt í sig frá móðurfélaginu og hann spurður hvort hann héldi að S-kk-nf myndi vilja verða stærri hluthafi í Kaupþingi. Í framhaldinu hefði hann hringt í S-kk-þf og komið þessum boðum áleiðis til hans. Ákærði kvaðst ekki geta munað hver hefði hringt í sig frá Kaupþingi. Undir ákærða var borið það sem hann hafði áður sagt um að þessi boð hefðu komið annaðhvort frá meðákærðu, I-kk-þgf, H-kk-þgf M-kk-þgf eða S-kk-þgf. Ákærði ítrekaði að hann gæti ekki sagt það með óyggjandi hætti hver þessa þriggja hefði borið sér þessi boð. Ákærði kvaðst ekki muna hvern hann lét vita í móðurbankanum af því þegar S-kk-nf hafði fallist á tilboðið. Ákærði ítrekaði að í þessu máli hefði hann verið að gæta hagsmuna Kaupþings Lúxemborgar og S-kk-ef Þ-kk-ef en ekki Kaupþings banka hf. Ákærði kvaðst einnig hafa borið S-kk-þgf þau boð að Kaupþing banki myndi lána fyrir hlutabréfunum. Þetta hefði hann ekki sagt S-kk-þgf nema sér hefði áður verið sagt þetta. Bankinn væri tilbúinn að fjármagna viðskiptin gegn því að S-kk-nf kæmi með 5% hlut sinn í Símanum sem tryggingu. Aftur kom fram hjá ákærða að hann hefði bara verið að bera skilaboð áleiðis. Þá kvaðst ákærði engan greinarmun gera á peningamarkaðsmálum og öðrum lánum. Hann kvaðst ekkert hafa vitað hvers eðlis lánin voru, S-kk-nf hefði bara fengið lán og þar með var það mál búið. Borinn var undir ákærða tölvupóstur frá meðákærða B-kk-þgf varðandi lánveitingarnar þar sem meðákærði segir að aðeins eigi eftir að fara með lánsbeiðnina formlega fyrir lánanefnd, en málið sé að öðru leyti afgreitt og kannaðist ákærði við að hafa fengið þann póst. Önnur viðskipti Holt Investment við Kaupþing banka voru borin undir ákærða en hann kvaðst ekkert kannast við þau.

Varðandi viðskiptin við Fjárfestingafélagið Mata og aðkomu sína að því kvað ákærði meðákærða I-kk-þf hafa hringt í sig og spurt hvort hann teldi að forsvarsmaður Mata eða fjölskylda hans hefðu áhuga á að verða stærri hluthafi í bankanum. Ákærði kvaðst hafa hringt í forsvarsmanninn og spurt hvort hann hefði áhuga á að kaupa hlutabréf í bankanum. Í framhaldinu hefði hann sent tölvupóst til meðákærða I-kk-ef. Ákærði kvaðst í þessum viðskiptum aðeins hafa verið að bera boð á milli, hann hefði ekki haft heimild til að bjóða eitt eða neitt og forsvarsmaðurinn hefði ekki getað litið á þetta tilboð frá sér sem bindandi á nokkurn hátt. Hann kvaðst ekki hafa haft frekari samskipti við forsvarsmann Mata. Þá kvaðst hann ekki vita um fjármögnun þessara kaupa.

Varðandi viðskiptin við D-x-x kvað hann hafa verið hringt í sig frá Kaupþingi banka og hann spurður hvort hann teldi að eigandi fyrirtækisins hefði áhuga á að gerast hluthafi í bankanum. Ákærði kvaðst ekki hafa þekkt eigandann, þannig að hann hefði ekki treyst sér til að hringja beint í hann heldur beðið viðskiptastjóra hans að gera það. Ákærði kvaðst ekki muna með öruggum hætti hver hefði hringt í sig frá bankanum á Íslandi. Hann kvaðst ekki hafa fengið neinar upplýsingar um fjármögnun eða annað til Desulo, það hefði bara verið spurt hvort eigandi félagsins hefði áhuga á að gerast hluthafi í bankanum. Undir ákærða var borinn framburður viðskiptastjóra D-x-x sem hafði sagt við yfirheyrslur að ákærði hefði borið honum þau boð að lánið ætti að vera fjármagnað og hýst á Íslandi og ekki nein veð. Ákærði kvaðst enga heimild hafa haft til að veita neitt slíkt og benti á að það væru lánanefndir sem einar gætu veitt slík lán. Ákærði ítrekaði að hann hefði engin samskipti átt við eiganda Desulo. Ákærða var bent á að hann hefði í yfirheyrslum sagt að það hefði verið annar hvor þeirra meðákærðu I-kk-ef eða H-kk-ef M-kk-ef sem hefði haft samband við hann, en ákærði ítrekaði að hann myndi ekki hvor þeirra það var sem hefði haft samband við sig. Ákærði kvaðst hafa heimilað að D-x-x drægi á viðskiptareikning sinn hjá Kaupþingi í Lúxemborg gegn því loforði að Kaupþing myndi lána fyrir þessum viðskiptum. Þetta hefði verið gert vegna þess að D-x-x hafði hvorki íslenska kennitölu né íslenskan bankareikning.

Ákærði var spurður um aðkomu meðákærða B-kk-ef að þessum málum og meðal annars hvort hann hefði haft þá upplifun af samskiptunum við meðákærða að búið hefði verið að eiga viðskiptin áður en hann hefði vitað af lánamálunum og kvað hann svo ekki hafa verið.

Ákærði kvaðst ekki hafa komið að kaupum K-x-x S-x-x á hlutabréfum í Kaupþingi en hann kvaðst halda að fjárhagsstaða hans hefði verið býsna góð á þessum tíma.

Ákærði B-kk-nf H. D-kk-nf kvaðst hafa starfað sem framkvæmdastjóri útlána á ákærutímabilinu og hefðu yfirmenn hans verið meðákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og I-kk-nf. Einnig hefði hann haft fleiri yfirmenn þar eð útlánastarfsemi bankans hefði heyrt undir fleiri svið hans hér á landi. Hann kvað meðákærða I-kk-þf ekki hafa getað gefið sér fyrirmæli um lánveitingar og slíkt. Undirmenn hans hefðu meðal annars verið G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf.

Ákærði lagði í upphafi áherslu á að þegar hann hefði komið að þeim málum, sem hann er ákærður fyrir, hefði verið búið að ákveða sölu á hlutum í bankanum til viðskiptavina gegn fjármunum. Í tilfelli Holt Investment hefðu kaupin verið fjármögnuð og tryggð að fullu með hlutabréfunum sem voru seld. Auk þess hefði félagið lagt fram tryggingu í hlutum í fyrirtæki sem heitir Skipti og voru metin á þeim tíma á 1 milljarð króna. Í tilviki D-x-x hefði verið lögð fram 100% trygging vegna fjármögnunar hins selda. Ákærði kvaðst hvergi hafa komið nærri þessum viðskiptum. Þegar viðskiptin voru orðin að veruleika hefði myndast krafa á hendur kaupendum bréfanna sem bankinn var búinn að selja. Þegar uppgjör þessara viðskipta átti sér stað hefði myndast skuld á vörslureikningi kaupanda og þetta lánamál sé því óvenjulegt að mörgu leyti. Ákærði benti á að skuldbindingin hafi verið orðin til, skuldbindingin hefði verið orðin að veruleika og ákvarðanir lánanefndar hefðu lotið að staðfestingu þess sem var um að ræða. Um hafi verið að ræða sölu á eignum bankans og þess vegna hefðu engir fjármunir farið út úr bankanum. Hlutverk lána- og fyrirtækjasviðs við þessar aðstæður sé að sjá til þess að málið fari í eðlilegan farveg innan bankans, þ.e.a.s. það fari fyrir réttar lánanefndir og sjá til þess að meðan skuldbindingin sé til staðar, skuldbinding sem þegar hafi verið stofnað til, þá fari engir fjármunir út úr bankanum. Ákærði kvað starfsmenn útlána- og fyrirtækjasviðs hafi tryggt hvoru tveggja. Þá kvað ákærði því ítrekað haldið fram í ákæru að hann hafi komið að því að greiða út lán, svokölluð peningamarkaðslán. Hann hafni þessu og kvað enga útgreiðslu lána hafa átt sér stað. Það fari engir fjármunir út úr bankanum fyrir hans tilstuðlan, hvorki með beinum né óbeinum hætti. Ákærði lagði áherslu á að við þessi viðskipti væru hin seldu hlutabréf vistuð á vörslureikningi í bankanum og það myndaðist skuld á þessum sama vörslureikningi þegar hlutabréfin væru lögð inn á hann, það myndist krafa á hendur kaupandanum. Bankinn eigi kröfu á móti og hún sé í rauninni bara færð milli kerfa innan bankans, það eina sem breytist við þessar ráðstafanir er að eignarhald á hlutabréfunum skipti um hendur. Bankinn hafi átt hlutabréf og þau séu færð til viðskiptavinar og allt fari þetta fram innan bankans, inn á vörslureikning innan bankans. Loks benti ákærði á að hlutabréfin, sem bankinn átti áður, séu á vörslureikningi viðskiptavinarins. Reikningurinn sé undirorpinn haldsrétti bankans og með því sé tryggt að þessi hlutabréf fari ekki neitt. Ákærði kvaðst ekki hafa setið í lánanefnd stjórnar og þess vegna hefði hann ekki haft heimild til þess að lána Holt Investment fé, enda hefði félagið skuldað of mikið til þess. Þá kvað hann beinlínis rangt að hann hefði veitt félaginu svokallað peningamarkaðslán án þess að fyrir lægi samþykki lánanefndar. Hann kvaðst aldrei hafa veitt peningamarkaðslán. Það liggi hins vegar fyrir í málinu að hann hafi sent tölvupósta með staðfestingu til starfsmanna fjárstýringar sem hann hefði ekki haft neitt boðvald yfir. Hann hefði ekki getað sagt þeim hvað þeir hefðu átt að gera og það sem mestu skipti í þessu er að þetta hefði ekki verið peningamarkaðslán.

Varðandi lánveitinguna til Desulo þá kvaðst ákærði hafa verið í lánanefnd samstæðu og komið að lánveitingunni á þann hátt. Hann kvað félagið ekki hafa verið með neinar aðrar skuldbindingar þannig að lánveiting til þess hafi átt undir lánanefnd samstæðu. Hann benti á að þegar málið hefði komið til kasta nefndarinnar hefði þegar verið stofnuð krafa á hendur félaginu vegna hlutabréfakaupanna. Það hefði verið búið að selja því hlutabréfin. Lánveitingin var óvenjuleg að mati ákærða, vegna þess að við söluna hefðu engir peningar farið út úr bankanum og það væri verið að selja eign hans. Hlutabréfin hafi alltaf verið tryggð með haldsrétti og handveði af hálfu bankans og þannig sé tryggt að þau fari ekki neitt. Þá kvað hann lánveitinguna til D-x-x hafa verið í samræmi við stefnu æðstu yfirmanna bankans sem hafi verið sú að selja hlutabréf í bankanum til fjárfesta, eftir atvikum með fjármögnun. Ákvörðunin um söluna og lánveitinguna til Desulo hafi verið algjörlega í samræmi við þessa stefnu. Þessir yfirmenn hefðu haft yfirsýn yfir starfsemi bankans og þeir hefðu best getað metið hverjir væru góðir fjárfestar og hverjir ekki. Ákærði kvaðst sjálfur ekki hafa haft sömu yfirsýn og þar afleiðandi ekki forsendur til að ganga gegn þessu viðskiptalega mati æðstu stjórnenda bankans. Hann kvaðst hins vegar leggja mat, í lánanefnd stjórnar, á trygginguna í hinu selda og kvað lánið til D-x-x ekki hafa verið veitt án tryggingar, það sé 100% trygging. Það sé hins vegar rétt að ekki hafi verið um neina umfram tryggingu að ræða. Benti ákærði á að þessi lánveiting hefði ekki stangast með nokkrum hætti á við handbók bankans eða verkferla. Fullar heimildir hefðu verið fyrir lánveitingunni, hún hefði verið óvenjuleg en hún væri lögleg.

Ákærði var spurður almennt um sölu bankans á hlutabréfum í sjálfum sér til eignarhaldsfélaga og svaraði hann því til að hann hefði aldrei komið að þeim sölum. Sölurnar, sem fjallað er um í ákæru, voru bornar undir ákærða og hann kvaðst ekki hafa komið að þeim og ekki verið upplýstur um þær fyrr en eftir á. Þá kvaðst hann ekki hafa verið í neinum samskiptum við viðskiptavini Kaupþings Lúxemborg. Ákærði var spurður hvort hægt hefði verið að veita Holt Investment og Desulo lán án þess að það hefði verið borið upp við þar til bærar lánanefndir. Hann ítrekaði að það hefði ekki verið veitt neitt lán til þessara fyrirtækja fyrr en ákvörðun hefði verið tekin í þar til bærum lánanefndum, en áður en til þess kom hefði stofnast skuldbinding. Framburður meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef og I-kk-ef, var borinn undir ákærða en allir höfðu borið um að lán hefði ekki legið fyrir fyrr en þar til bær lánanefnd hefði tekið um það ákvörðun. Ákærði kvað svolítið erfitt að svara þessu vegna þess að þá þyrfti fyrst að skilgreina hvað sé lán. Skuldbindingin hafi verið til staðar en ákvarðanir um lánveitingu hafi verið teknar af réttum lánanefndum. Hann var spurður hverjir hefðu getað stofnað til slíkra skuldbindinga og svaraði hann að það hefðu verið mjög margir innan bankans. Ákærði var spurður hverjir hefðu tekið ákvarðanir um að selja svona stóra hluti í bankanum með fullri fjármögnun. Hann kvaðst ekki vita það nákvæmlega og ekki hafa gert það sjálfur. Borið var undir ákærða hlerað símtal þar sem hann heldur því fram að það hefði aldrei verið gert að fá samþykki til lána eftir á, nema meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefði verið búinn að samþykkja það og það hefði þótt svolítið bratt fyrir hann. Ákærði kvaðst hafa verið að lýsa því að þegar lægi á að veita lán til að svara veðköllum eða einhverju slíku og það þurfi að gerast strax, þá þurfi að koma til millifundarsamþykktir og þá hefðu viðskiptastjórar haft samband við meðákærða vegna þessa, en hann hafi verið í lánanefnd stjórnar. Þeir hafi svo treyst því að komin væri millifundarsamþykkt og taldi ákærði þetta vera lýsingu á því. Undir ákærða var aftur borin sú fullyrðing hans að það hefði verið búið að stofna til skuldbindingar með því að lofa félögunum láni áður en það kom til kasta lánanefndar. Einnig var borið undir hann það sem meðákærðu, S-kk-nf, H-kk-nf M-kk-nf og I-kk-nf, höfðu borið að þeir teldu að lánanefndirnar hefðu í raun haft ákvörðun um hvort átt hefði að veita lánin eða ekki. Ákærði svaraði því til að lánanefnd hefði í rauninni ákvörðunarvald um lánveitinguna en það sé náttúrulega byggt á þeim aðstæðum sem voru til staðar, það hafi verið búið að stofna til skuldbindingarinnar. Ákærði tók fram að lánanefndir skiptu vissulega máli. En ákvörðun hefði verið tekin út frá þeim forsendum og þeirri stöðu sem hefði verið til staðar, það er að segja að selja hlutina með 100% fjármögnun.

Ákærði var spurður um aðkomu sína að kaupum Holt Investment á hlutabréfum í bankanum og kvaðst hann ekki hafa þekkt aðdraganda þeirra og ekki hver hefði átt frumkvæði að þeim viðskiptum eða hver hefði tekið ákvörðun um þau. Hann kvaðst ekki vita hvaðan bréfin hefðu komið nema að þetta hefðu verið eigin bréf bankans en ekki vissi hann hvernig bankinn hefði eignast þau. Þá kvaðst ákærði ekki vita hvort eða hvernig meðákærðu, S-kk-nf, H-kk-nf M-kk-nf og I-kk-nf, hefðu komið að sölu þessara hluta.

Undir ákærða var borin fyrsta lánveitingin til Holt Investment í III. kafla ákæru. Honum var sýndur tölvupóstur varðandi þessa lánveitingu þar sem kemur fram orðið „staðfest“ frá honum og hann spurður hvort hann hefði tekið ákvörðun um að veita þetta lán. Ákærði svaraði að þetta væri ekki lánveiting, hann hefði verið að staðfesta að það megi færa skuldbindingu, sem hafi fallið til á vörslureikningi viðskiptavinarins, yfir í svokallað infinity kerfi fjárstýringar. Hin raunverulega skuldbinding hafi orðið til þegar viðskiptin áttu sér stað. Viðskiptin verði 8. febrúar 2008 og þá verði krafan til og 15. sama mánaðar fari uppgjörið fram. Ákærði kvað að ef ekki koma peningar inn í bankann fyrir þessi kaup þá fari vörslureikningurinn, sem bréfin voru færð á, í mínus og það myndist yfirdráttarskuldbinding hjá honum. Ákærði var spurður hvernig hann vissi að bankinn hefði ætlað að lána fyrir þessu á þessum tíma. Honum var bent á lánanefndarfund 14. febrúar 2008 sem sátu auk hans, meðákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og B-kvk-nf. Hann kvaðst líta svo á að þarna hefði hann fengið staðfestingu á milli funda og þetta komi til með að fara til lánanefndar stjórnar og vera samþykkt þar. Hann vakti hins vegar athygli á því að það væri ekki um neina útgreiðslu að ræða, það sé ekki verið að lána neitt. Ákærði var spurður að því hvort það hefði legið fyrir með fullri vissu að bankinn ætlaði að lána fyrir þessum bréfum og svaraði hann því til að það hefði verið búið að lofa því. Ákærði ítrekaði að það hefði verið búið að lofa fjármögnun í þessu tilfelli en ekki sé alveg ljóst hver hefði gert það. Hann hefði ekki gert það. Búið hefði verið að tala við S-kk-þf Þ-kk-þf og hann hefði átt að fá fjármögnun á þessi hlutabréf. Ákærði var spurður hvernig vilyrði fyrir lánsloforðinu hefði borist til hans og svaraði hann að hann vissi það ekki. Hann hefði hins vegar verið kominn með staðfestingu á því að þegar lánveitingin verði í raun ákveðin formlega innan bankans, það er á fundi lánanefndar stjórnar, verði hún samþykkt þar og þar með verði skuldbindingin að veruleika. Hann var spurður hver hefði sagt honum þetta og sagðist hann ekki vera viss um það en benti á að meðákærði H-kk-nf M-kk-nf hefði setið fundinn og hann hafi líka verið í lánanefnd stjórnar. Hann kvað þetta vera rökrétta ályktun hjá sér en mundi ekki eftir því hvort meðákærði hefði sagt sér þetta sérstaklega. Ákæruvaldið hélt því fram við ákærða að þessu máli hefði verið vísað áfram til lánanefndar sem ekki hefði verið búin að taka ákvörðun. Ákærði svaraði „lánanefnd stjórnar er rétti vettvangurinn en enn og aftur verð ég að árétta að það er engin greiðsla út úr bankanum. Það eru engir fjármunir að fara út úr bankanum og það er ekki verið að taka sem sagt það er ekki búið að taka ákvörðun um lánveitingu á þessum tíma.“ Ákærði ítrekaði að hann hefði ekki komið að þeirri ákvörðun að lána. Hann var spurður hvaða þýðingu framangreind staðfesting hans í tölvupóstinum hefði haft og svaraði hann að hún hefði haft þá þýðingu að yfirdráttarskuldbindingin, sem stofnað hefði verið til á vörslureikningi Holts Investment, hefði farið í svokallað infinity kerfi fjárstýringar. Ákærði var spurður hvað hefði gerst ef lánanefnd stjórnar hefði hafnað lánveitingunni og benti hann á að bankinn hefði haft haldsrétt í bréfunum og hefði getað selt þau og greitt niður skuldbindinguna.

Önnur lánveitingin var borin undir ákærða og kvað hann skuldbindinguna hafa verið fallna til þegar þessi viðskipti hefðu átt sér stað. Ákærða var bent á tölvupóst þar sem sagt er frá þessu láni og að Holt Investment sé að bæta við sig hlutabréfum. Í þessum tölvupósti spyr ákærði F-kk-þf R-kk-þf R-kk-þf að því hvort hann ætli að lána fyrir þessum hlutabréfum og þegar F-kk-nf svarar neitandi bætir hann við „kemur frá IH, ef þú vilt ekki lána verður hann að gera það“, og á þar með við ákærða B-kk-þf. Ákærða er bent á að samkvæmt póstinum sé algjörlega ljóst að bankanum beri að lána fyrir þessum viðskiptum og hann er spurður hvernig á því standi. Ákærði svarar að hann hugsi að meðákærði I-kk-nf hafi verið búinn að tala við sína yfirmenn um það en hann hafi ekki talað við sig. Á endanum hefði það svo verið lánanefnd stjórnar sem ákvað hvort það yrði lánað fyrir þessari kröfu eða ekki. Undir ákærða var borinn tölvupóstur frá 10. mars 2008 þar sem R-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf biður hann að staðfesta að Kaupþing banki veiti Holt Investment peningamarkaðslán í viku frá og með 7. mars vegna kaupa á hlutabréfum. Þarna er einnig tölvupóstur frá ákærða þar sem stendur, staðfest. Ákærði kvaðst hafa staðfest þetta og það sem gerðist í framhaldinu hefði verið að skuldbindingin er færð yfir á svonefnt infinity kerfi í fjárstýringu. Ákærði var spurður hvernig hann hefði vitað að bankinn myndi lána fyrir þessu og svaraði hann því til að hann væri ekki að taka neinar ákvarðanir um útgreiðslur, en hann hafi ályktað sem svo að þetta yrði samþykkt í lánanefnd stjórnar vegna þess að komið væri fram millifundarsamþykki. Það væri búið að senda beiðnina og ekki langt þar til fundurinn yrði haldinn. Þá hefði meðákærði H-kk-nf M-kk-nf verið upplýstur og hann hefði setið á fundinum,

Þriðja lánveitingin til Holts sem um er fjallað í III. kafla ákæru var borin undir ákærða. Hann kvað tryggingar fyrir láninu hafa verið nægjanlegar eða 100%. Borinn var undir ákærða tölvupóstur frá R-kk-þgf M-kk-þgf J-kk-þgf frá 18. september 2008 þar sem hann spyr hvort ákærði og meðákærða B-kvk-nf samþykki að lánið til Holts sé greitt út þrátt fyrir að það eigi eftir að bóka þetta á lánanefnd stjórnar. Ákærði svarar þessu samdægurs og segir „samþykkt“. Ákærði ítrekaði að hér hefði ekkert verið greitt út og þrátt fyrir að R-kk-nf M-kk-nf vísi til þess að ákærðu samþykki að þetta sé greitt út þá eigi engin útgreiðsla sér stað. Þá kvað hann lánanefnd samstæðu hafa fundað áður en þessir tölvupóstar voru sendir og þar hefði verið samþykkt að vísa málinu til lánanefndar samstæðu. Hann kvaðst hafa litið svo á að komið væri á millifundarsamþykki og benti á að meðákærðu, S-kk-nf og H-kk-nf M-kk-nf, hefðu vitað af þessu. Þá endurtók ákærði að það hefðu engir nýir peningar farið út úr bankanum. Þetta væri skuldbinding sem þegar hefði orðið til. Í þessu ljósi hefði hann sent út þennan tölvupóst vegna þess að það hefði verið gengið frá lánssamningi í krafti þess að komin hefði verið á millifundarsamþykkt. Veðin fyrir þessu hefðu verið hin seldu hlutabréf í Kaupþingi og hlutir í Skiptum sem síðar hefðu breyst í hlutabréf í Exista.

Ákærði var spurður út í lán til Desulo Trading, sem um er fjallað í C- lið III. kafla ákæru. Hann kvaðst ekki hafa þekkt aðdraganda þessara viðskipta á þessum tíma og ekki hver hefði átt frumkvæði að þeim og heldur ekki vitað að bankinn myndi að fullu fjármagna kaupin. Hið fyrst sem ákærði kvaðst hafa heyrt af hugsanlegri lánveitingu til Desulo hafi verið tölvupóstur frá meðákærða M-kk-þgf þar sem hann hefði spurst fyrir um hvort komin væri kredit lína fyrir félag í eigu E-kk-ef Á-kk-ef. Ákærði kvaðst á þessum tíma ekki hafa haft upplýsingar um þetta. Honum var bent á að meðákærði segi að ef þetta fari ekki í gegn þá sé betra að vita það strax. Ákærði kvaðst hafa sagt að málið myndi ekki mæta mikilli andstöðu og kvaðst hafa gert ráð fyrir að hann hefði heyrt í einhverjum yfirmönnum sínum um hvort af þessari lánveitingu yrði eða ekki. Fyrirvarar hans hefðu lotið að því að hann hefði vantað allar grunnupplýsingar. Ákærði kvaðst ekki frekar geta borið um aðkomu meðákærða M-kk-ef að þessum viðskiptum. Þá kvaðst hann hafa átt samskipti við meðákærða og viðskiptastjóra Desulo til að afla upplýsinga um lánið. Hann kvaðst gera ráð fyrir því að á þessum tíma hefði hann haft einhverjar hugmyndir um fjármögnun hlutabréfakaupa D-x-x. Hann kvaðst líklega hafa gert ráð fyrir því að þetta yrði fjármagnað af móðurfélaginu og taldi sig líklega hafa verið búinn að ræða þau mál við meðákærða H-kk-þf M-kk-þf. Ákærði kvaðst hafa haft það frá meðákærða H-kk-þgf M-kk-þgf að sem trygging fyrir láninu til Desulo hafi átt að vera veð í bréfunum sjálfum. Hann kvað þessa lánveitingu hafa verið til samræmis við stefnu æðstu yfirmanna bankans sem hefðu haft mestu yfirsýn yfir starfsemi hans og þá um leið best tök á því að sjá hvort gild rök væru fyrir slíkum lánveitingum. Þetta væri algjörlega í samræmi við það að selja hluti í bankanum til fjárfesta, eftir atvikum með fjármögnun eins og áður hefur verið lýst og ákærði kvaðst ekki hafa haft neinar forsendur til að ganga gegn því mati. Undir ákærða var borinn tölvupóstur frá E-kk-þgf B-kk-þgf S-kk-þgf þar sem hann spyr hvort eitthvað vanti fleira til að ganga frá láninu og hvenær hægt verði að keyra viðskiptin til Íslands. Ákærði svarar „ég held að ég sé kominn með allt frá ykkur, það þarf að ganga frá samþykki lánanefndar áður en við getum keyrt viðskiptin“. Ákærði var spurður um þetta og hann svaraði að þarna hafi hann verið búinn að heyra í forstjóra bankans og formanni lánanefndar samstæðu sem væri eðlilegur framgangsmáti við svona stærri lánveitingar. Búið sé að staðfesta við hann að það verði engar frekari tryggingar en bréfin sjálf.

Ákærði var spurður um lán til fjárfestingarfélagsins Mata og kvaðst hann enga aðkomu hafa haft að hlutabréfakaupunum eða fjármögnun þeirra. Einnig var hann spurður um lánveitinguna til K-kk-ef S-x-x og kvaðst hann enga aðkomu hafa haft að henni og engin samskipti hafa haft við K-x-x eða einhvern meðákærðu vegna þessarar lánveitingar.

Ákærða B-kvk-nf Þ-kvk-nf lýsti sig saklausa og kvað ákæruna á misskilningi byggða. Hún kvaðst vera ákærð sem lánanefndarmaður fyrir að hafa farið út fyrir heimildir sínar, en ef betur væri að gáð þá hefði sú lánanefnd, sem hún hefði setið í, það er lánanefnd samstæðu, ekki haft heimildir til að samþykkja umrætt lán til Holt Investment. Nefndin hefði enda réttilega vísað málinu til lánanefndar stjórnar. Ákærða kvaðst í starfi sínu engar útlánaheimildir hafa haft ein og sér. Allar lánabeiðnir fyrirtækja hefðu farið fyrir viðeigandi nefndir og hefði hún átt sæti í þremur lánanefndum sem ýmist funduðu daglega, einu sinni eða tvisvar sinnum í viku. Tugir lánabeiðna hefðu farið í gegnum lánanefndina í viku hverri og hefðu þær verið meðhöndlaðar samkvæmt ákvæði reglubókar og undir eftirliti áhættustýringar bankans. Samþykki erinda milli funda lánanefnda var leyfilegt með þeim skilyrðum er reglubók setji. Einkum hefði slíkt verið nauðsynlegt þegar lánanefndir höfðu ekki fastan fundartíma. Þetta hefði gilt um lánanefnd stjórnar sem á árinu 2008 hefði fundað með margra mánaða millibili. Ákærða kvaðst ekki hafa komið að kaupunum á hlutabréfum Holt Investment enda hefði það hvorki verið í sínum verkahring, né hefði hún sem starfsmaður lánasviðs fyrirtækjasviðs á Íslandi, haft heimild til að horfa yfir „kínamúra“ inn í markaðsviðskipti eða hlutast til um verðbréfaviðskipti. Hún ítrekaði að hún hefði ekki verið í aðstöðu til að skuldbinda Kaupþing með umræddri lánveitingu til Holts í september 2008. Lánanefnd stjórnar hefði verið ein bær til þess og hún hefði ekki setið í henni. Ákærða kvað sig því hvorki hafa verið í aðstöðu til að skuldbinda bankann né misnotað aðstöðu sína, hvorki sem lánanefndarmaður né með tölvubréfi 19. september 2008. Ástæða þess að hún hefði svarað tölvupósti viðskiptastjóra með samþykki fyrir sitt leyti hafi verið sú að hún hefði talið að millifundarsamþykki lánanefndar stjórnar lægi fyrir eftir að hún hefði ráðfært sig við yfirmann eða yfirmenn. Millifundasamþykki hefðu verið viðhöfð þegar mál þoldu ekki bið eða ef langt var til næsta lánanefndarfundar. Lánanefnd stjórnar hefði staðfest þessa ákvörðun með formlegri bókun 24. september 2008 í London og ekki gert athugasemdir við tryggingar eða skilmála lánsins á fundi sínum. Sjálf kvaðst ákærða enga hagsmuni hafa haft af því að lánið yrði afgreitt án samþykkis stjórnar. Ákærða tók fram að Kaupþing hefði ekki orðið fyrir fjártjóni vegna þessa tiltekna láns til Holt Investment. Lánið hefði greiðst upp einum bankadegi eftir afgreiðslu þess.

Ákærða var spurð hvenær hún hefði fyrst frétt af láninu frá 19. september 2008, en það er eini liðurinn sem hún er ákærð fyrir. Hún kvaðst ekki hafa hugmynd um það en benti á að hún fengi gögn til sín sem lánanefndarmaður að jafnaði tveimur dögum fyrir fund. Hún kvað það rétt að Holt Investment hefði verið á svonefndum undanþágulista, enda væru öll eignarhaldsfélög á honum. Hún var nánar spurð um tölvupósta þar sem koma fram upplýsingar um veðþekju vegna lánsins og hún kvað það ekki hafa verið skoðað vegna þess að þessu hefði verið vísað áfram til lánanefndar stjórnar. Þá voru lögð fyrir ákærðu tölvupóstsamskipti milli hennar, meðákærða B-kk-ef og R-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef, frá 18. september 2008. Hún kvað lánanefnd samstæðu hafa verið búna að funda þennan sama dag og hefði hún vísað málinu til stjórnar. Í millitíðinni komi póstur þar sem hún og meðákærði B-kk-nf samþykki orðalag hans. Hún bendir á að nefndur R-kk-nf M-kk-nf segir: „nú eru viðskipti Holt Investment á gjalddaga á morgun, gefið þið samþykki fyrir því að þetta sé greitt út þrátt fyrir að það eigi eftir að bóka þetta á BCC.“ Hún kvaðst hafa svarað póstinum daginn eftir og vera sannfærð um að hún hefði rætt þetta við sinn yfirmann, meðákærða B-kk-þf, en ekki vissi hún hvort hún hefði rætt þetta við meðákærða I-kk-þf. Hún taldi sig hafa fengið upplýsingar um að lánanefnd stjórnar væri búin að samþykkja þetta og þetta yrði bókað á næsta fundi nefndarinnar í London 24. september 2008. Taldi hún sig vera að staðfesta það. Ákærða kvaðst telja að hún hefði fengið upplýsingar frá meðákærða B-kk-þgf að lánanefnd stjórnar væri þessari lánveitingu samþykk. Ákærða kvaðst enga vitneskju hafa haft um að viðskiptavinum bankans hefði verið lofað fjármögnun til að kaupa hlutabréfin áður en til samþykkis lánanefndar hefði komið. Hún kvaðst aldrei hafa hitt forsvarsmenn Holt Investment og forsvarsmenn Mata en hún hefði hitt forsvarsmann Desulo. Hún tók fram að viðskiptasambandið hefði verið við Lúxemborg og hún hefði komið að málefnum Holt Investment sem lánanefndarmaður. Spurð að því hvort tryggingarnar að baki láninu til Holt Investment hefðu verið fullnægjandi svaraði hún að það hefði bara verið viðskiptalegt mat hverju sinni. Það hefði mátt lána án veða.

S-kk-nf P-kk-nf K-kk-nf var yfirmaður áhættustýringar samstæðunnar á ákærutímabilinu. Hann kvað deild eigin viðskipta hafa verið með óformlega viðskiptavakt í eigin bréfum allt frá því að hlutabréfin í bankanum voru skráð á markað árið 1998 eða 1999, en ekki kvaðst hann vita hvernig ákvörðun um það hefði verið tekin á sínum tíma. Fjármálafyrirtæki á íslenska markaðnum hefðu frekar nýtt sér óformlega viðskiptavakt en formlega. Hann kvað engar reglur hafa verið fyrir hina óformlegu viðskiptavakt í eigin bréfum bankans en heimildir hefðu verið notaðar til að halda utan um hana. Áhættustýringin hefði fylgst með því að stöður deildarinnar í eigin hlutabréfum bankans væru innan heimilda. Hann kvað starfsmenn deildarinnar hafa sent tölvupóst á annan hvorn ákærðu, H-kk-þf M-kk-þf eða I-kk-þf, en þeir hefðu haft heimild til að samþykkja heimildir deildarinnar til að kaupa hlutabréf í bankanum. Sjálfur kvaðst hann hafa getað samþykkt skammtímaheimild handa deildinni, væru ákærðu ekki við.

Hann kvaðst ekki hafa setið í lánanefndum bankans en setið lánanefndafundi vegna starfa sinna hjá áhættustýringu. Hann hefði því ekki tekið þátt í ákvörðunum nefndanna. Þá kvaðst hann kannast við að hringt hefði verið í lánanefndarmenn og samþykki þeirra fyrir lánum fengið utan funda.

G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf var framkvæmdastjóri fjárstýringar bankans á ákærutímanum. Yfirmaður hans var ákærði I-kk-nf. Hann kvaðst hafa haft samskipti við ákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og I-kk-þf, varðandi störf sín, en ekki við ákærða S-kk-þf nema þá að senda honum tölvupósta varðandi laust fé bankans og því um líkt. Hann kvað fjárstýringu hafa skipst í þrjár deildir, það er eiginlega fjárstýringu, afleiðuviðskipti og deild eigin viðskipta.

G-kk-nf kvaðst ekki hafa komið að daglegum störfum deildar eigin viðskipta en að sjálfsögðu verið í samskiptum við yfirmann deildarinnar, ákærða E-kk-þf P-kk-þf. Hann kvað deild eigin viðskipta hafa stundað viðskipti með hlutabréf í bankanum samkvæmt heimildum er gefnar hafi verið út ársfjórðungslega. Þá kom fram hjá honum að starfsmennirnir hefðu haft minna sjálfstæði í störfum en hann hefði haldið. Þá hefði komið fram í samtölum hans við ákærða, E-kk-þf P-kk-þf, að ákærði I-kk-nf hefði gefið starfsmönnum deildarinnar fyrirmæli. Hann kvaðst því hafa litið svo á að þau viðskipti væru á hans ábyrgð. Hann kvaðst hins vegar aldrei hafa orðið vitni að því að ákærði I-kk-nf gæfi fyrirmæli um að kaupa ákveðið mörg hlutabréf eða á tilteknu verði. G-kk-nf kvaðst ekki hafa fylgst mikið með starfsemi deildarinnar enda verið upptekinn við önnur störf. Hann kvaðst ekki vita til þess hvernig ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, hefðu fylgst með stöðu bankans í eigin bréfum. Hann kvaðst ekki geta borið um sölur á hlutabréfum sem ákært er fyrir í II. og III. kafla ákæru.

F-kk-nf R-kk-nf R-kk-nf var forstöðumaður hlutabréfamiðlunar Kaupþings á ákærutímabilinu. Hann kvað viðskiptavaka gegna því hlutverki að halda veltu í þeim félögum þar sem þeir sinna viðskiptum. Væru þeir ekki að störfum myndi seljanleiki bréfanna minnka og jafnvel hverfa. Borið var undir F-kk-þf símtal milli hans og ákærða P-kk-ef K-kk-ef daginn sem ákærði hafi sofið yfir sig og áður getur. Hann var spurður hvað það þýddi þegar hann sagði við ákærða „skrúfaðu þetta upp“ og kvað hann það þýða að kaupa ætti bréf.

F-kk-nf kvaðst hafa tilkynnt hlutabréfakaupin, sem um er fjallað í III. kafla ákæru, til Kauphallarinnar að beiðni ákærða I-kk-ef. Hann hefði fengið upplýsingar um viðskiptamagn og verð eða gengi. Annað kvaðst hann ekki vita um þessi kaup og þar með ekki hvernig þau hefðu verið fjármögnuð. Hann hefði þó, að beiðni ákærða I-kk-ef, haft samband við ákærða M-kk-þf vegna kaupa Desulo. Öll fyrirmæli varðandi þessi viðskipti hefði hann fengið frá ákærða I-kk-þgf.

I-kk-nf V-kk-nf var framkvæmdastjóri markaðsviðskipta hjá bankanum á ákærutímabilinu. Yfirmaður hans var ákærði I-kk-nf. I-kk-nf var spurður almennt um fjármögnun kaupa viðskiptavina bankans og viðskiptavakt. Hann kvaðst ekki minnast þess að viðskipti hefðu verið keyrð án þess að búið væri að fjármagna kaup. Hann kvaðst hins vegar yfirleitt ekki hafa vitað hvernig þau voru fjármögnuð. Þá kvað hann sér hafa verið kunnugt um að bankinn hefði verið með óformlega viðskiptavakt í sjálfum sér. Hann kvaðst ekki hafa vitað betur en að það hefði verið löglegt. Hann kvað sér hafa verið vel kunnugt um þá stefnu bankans að eiga ekki meira en 5% í sjálfum sér. Hann kvaðst ekki hafa vitað til þess að yfirstjórn bankans hefði haft afskipti af kaupum deildar eigin viðskipta í hlutabréfum í bankanum. Yfirstjórnin hefði hins vegar fylgst vel með eigin viðskiptum bankans. I-kk-nf staðfesti að ákærði I-kk-nf hefði óskað eftir viðskiptunum sem tengdust Desulo. Beðið hefði verið um viðskiptin fyrir Kaupþing í Lúxemborg en hann kvaðst ekki hafa vitað hvernig þau voru fjármögnuð. Samkvæmt tölvupósti, sem honum var sýndur, kvað hann að svo virtist sem hann hefði verið í samskiptum við ákærða M-kk-þf vegna þessara mála en ekki mundi hann eftir að greina frá þeim. Í þessum sama tölvupósti segir I-kk-nf við ákærða B-kk-þf að hann eigi að koma með aura inn fyrir viðskiptunum og gerði I-kk-nf ráð fyrir að þar eð ákærði hefði verið yfir útlánasviði ætti hann að sjá um fjármögnunina. Frekar kvaðst hann ekki muna að greina frá atvikum, nema að vel gæti verið að viðskiptin við Desulo hefðu verið afgreidd í gegnum Kaupþing í Lúxemborg vegna þess að félagið hafði ekki íslenska kennitölu.

D-kk-nf G-kk-nf starfaði í deild eigin viðskipta frá nóvember 2007 og fram í ágúst 2008. Hann bar að fram á mitt ár 2007 hefðu starfsmenn deildarinnar ákveðið stefnu hennar í kaupum á hlutabréfum í bankanum. Þá hefði farið að halla undan fæti á hlutabréfamarkaði og þá hefði ákvarðanatakan færst ofar í röðina innan bankans. Yfirstjórnin hefði farið að taka þessar ákvarðanir og með yfirstjórn ætti hann við ákærðu, H-kk-þf M-kk-þf, S-kk-þf og I-kk-þf. D-kk-nf gat hins vegar ekki lýst því hvernig þessi lína hefði verið lögð af yfirstjórninni og síðar í skýrslutökunni kvaðst hann engin samskipti hafa átt við ákærðu, H-kk-þf M-kk-þf og S-kk-þf. Þá kvaðst hann ekki hafa fengið fyrirmæli um að gengi hlutabréfa mætti ekki fara niður fyrir ákveðið verð. Hugsanleg hefðu aðrir starfsmenn deildarinnar fengið slík fyrirmæli.

F-kk-nf H-kk-nf hóf störf hjá bankanum 2003 en fór síðan í nám og kom aftur til starfa 2006. Hann vann þá í deild eigin viðskipta undir stjórn ákærða E-kk-ef P-kk-ef. Hann kvað deildina hafa verið með viðskiptavakt í eigin bréfum bankans eins og í öðrum verðbréfum. Hann lýsti starfseminni svo: „Það var á hverjum morgni þá mættum við í vinnuna og lögðum inn tilboð í fjölda hlutabréfa, afleiða, verðbréfasjóði og vorum með tilboð og héldum úti viðskiptavakt.“ Hann kvað þetta hafa verið svona er hann hefði komið til starfa í deildinni. Þá kvaðst hann ekki hafa orðið var við að framkvæmdin hefði verið öðruvísi varðandi hlutabréf í bankanum en önnur hlutabréf.

G-kvk-nf H-kvk-nf, sem starfaði í áhættustýringu Kaupþings á ákærutímabilinu, kvaðst hafa unnið fyrir lánanefndir bankans. Hún kvaðst hafa boðað til funda, tekið til gögn fyrir fundina og ritað fundargerðir. Hún kannaðist við að nefndirnar hefðu samþykkt mál milli funda með tölvupóstum. Vinnureglan hefði verið sú að mál, sem samþykkt höfðu verið milli funda, hefðu verið bókuð á næsta fundi.

S-kk-nf Þ-kk-nf, eigandi Holt Investment Group, kvað ákærða M-kk-þf hafa hringt í sig í byrjun febrúar 2008 og viljað fá sig sem hlutahafa í bankanum. Nánar tiltekið hefði hann sagt að stjórnendur bankans hefðu viljað fá sig í hluthafahópinn. Ákærði hefði sagt sér að bankinn væri tilbúinn að lána fyrir andvirði hlutabréfanna gegn því að hann legði fram viðbótartryggingu, hlutabréf í Exista að verðmæti tæpur milljarður króna. S-kk-nf kvaðst ekki hafa verið í sambandi við aðra ákærðu vegna þessara kaupa. S-kk-nf kvaðst hafa haft viðskiptastjóra hjá Kaupþingi í Lúxemborg, auk þess sem ákærði M-kk-nf hefði gegnt því hlutverki og komið með hugmyndir að einstaka verkefnum. Hann kvaðst ekki vita hver hefði samþykkt lánveitinguna hjá Kaupþingi til félagsins Holt.

G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, stjórnarmaður í Fjárfestingafélaginu MATA ehf., kvað ákærða I-kk-þf hafa hringt í sig og boðið sér að kaupa hlutabréf í Kaupþingi. Það hefði fylgt með að bankinn myndi fjármagna kaupin að öllu leyti til að byrja með. Honum var bent á að í lögregluskýrslu, er hafði verið tekin af honum, hefði hann borið að ákærði M-kk-nf hefði boðið honum þessi viðskipti. G-kk-nf Þ-kk-nf svaraði að hann hefði átt viðskipti við Kaupþing á Íslandi. Ítrekað spurður taldi hann þó að ákærði M-kk-nf hefði fyrst haft samband við sig og á eftir hefði ákærði I-kk-nf hringt og gert sér framangreint boð. Þeir hefðu samið um magn og verð. Hann kvaðst ekki hafa litið á tilboðið frá ákærða M-kk-þgf sem bindandi. Til að byrja með hefðu kaupin verið fjármögnuð með peningamarkaðsláni en síðan hefði starfsmaður bankans haft samband við sig varðandi frágang lánamála. Hann kvað bankann ekki hafa óskað eftir upplýsingum um eignir fjárfestingarfélagsins, en það hefði ekki átt miklar eignir. Félagið hefði ekki tekið aðra áhættu í viðskiptunum en svonefnda orðsporsáhættu.

E-kk-nf Á-kk-nf, eigandi Desulo Trading, kvað viðskiptastjóra sinn hjá Kaupþingi Lúxemborg hafa haft samband við sig og sagt sér að ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og M-kk-nf, vildu fá hann í hluthafahóp Kaupþings. Sjálfur kvaðst hann aldrei hafa haft samband við ákærðu eða þeir við hann. E-kk-nf kvaðst ekki hafa haft áhuga á að kaupa bréf á þessum tíma og þá hefði viðskiptastjórinn boðið sér hlutabréf með veði í bréfunum og hann hefði ekki þurft að leggja fram aðrar tryggingar, enda hefði slíkt ekki komið til greina af sinni hálfu. Hann kvað viðskiptastjórann alfarið hafa séð um þessi mál og hefði hann sjálfur ekki skrifað undir neitt, engin yfirlit fengið og yfirhöfuð ekkert vitað um félagið. Á sama hátt hefði hann engin afskipti haft af lánamálunum. Varðandi viðskiptin í júní og september kvaðst hann fyrst hafa fengið vitneskju um þau er hann hefði lesið rannsóknarskýrslu Alþingis.

Þ-kk-nf E-kk-nf Ó-kk-nf, sem var viðskiptastjóri S-kk-ef Þ-kk-ef, eiganda Holt Investment Group, hjá Kaupþingi í Lúxemborg, kvað starf sitt hafa verið fólgið í því að halda utan um viðskiptatengsl S-kk-ef við bankann, upplýsa hann og ræða við hann um fjárfestingakosti. Bankinn hefði haft frumkvæði að fjárfestingum varðandi þann hluta eignasafnsins sem var í dreifðum fjárfestingum en sértækar fjárfestingar og stærri ákvarðanir hefðu verið bornar undir eigandann. Það hefði þó verið metið hverju sinni. Þ-kk-nf kvað það hafa komið fyrir að fjárfestingahugmyndir hefðu komið frá ákærða M-kk-þgf og hefðu þær þá verið ræddar við eigandann. Varðandi fyrstu kaup Holts á hlutabréfum í Kaupþingi kvað viðskiptastjórinn ákærða M-kk-þf hafa sagt sér eftir á að hann hefði borið hugmyndina um að félagið fjárfesti í Kaupþingi undir eigandann. Viðskiptastjórinn kvaðst telja að ákærði M-kk-nf hefði sagt sér hvernig kaup félagsins yrðu fjármögnuð. Viðskiptastjórinn kvaðst ekki hafa vitað hvernig fjármögnunin yrði og kvaðst einungis hafa verið í sambandi við bankann á Íslandi til að veita lánadeildinni upplýsingar. Hann kvaðst hafa gætt hagsmuna eiganda félagsins gagnvart viðsemjendum þess og hið sama hefði ákærði M-kk-nf gert.

E-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf, sem var viðskiptastjóri E-kk-ef Á-kk-ef, eiganda Desulo Trading, kvað frumkvæði að viðskiptum félagsins hafa komið frá ákærða M-kk-þgf í samstarfi við Ísland eins og hann orðaði það. Hann kvað ákærða M-kk-þf hafa haft samband við sig vorið 2008 og nefnt að „þeir“ vildu bjóða eigandanum að kaupa 1% í Kaupþingi og hefði eigandinn samþykkt það. Þá hefði verið stofnað félag til að setja eignarhlutann inn í. Hann var spurður hverjir „þeir“ hefðu verið og kvaðst hann muna eftir ákærða H-kk-þgf M-kk-þgf en ekki öðrum. Þá hefði komið fram að kaupin hefðu átt að vera með fullri fjármögnun og ekki hefði þurft að leggja fram eigið fé. Síðar hefði D-x-x keypt meira af hlutabréfum og hefði ákærði M-kk-nf beðið sig að spyrja eigandann hvort hann vildi kaupa meira. Gangur mála hefði svo verið með sama hætti og lýst var. Hann kvað eiganda Desulo ekki hafa verið í þessum samskiptum en hann hefði rætt viðskiptin við hann. Eftir kaupin hefðu hlutabréfin í Kaupþingi verið eina eign félagsins. Viðskiptastjórinn kvaðst hafa verið í samskiptum við starfsmenn Kaupþings á Íslandi vegna lánamála og hefði enginn annar en ákærði M-kk-nf getað veitt sér upplýsingar um við hverja hann hefði átt að hafa samband. Viðskiptastjórinn tók fram að í þessum viðskiptum hefði hann verið að vinna í umboði eiganda Desulo.

B-kk-nf H. Ó-kk-nf, sem sat í stjórn bankans frá 2003 og til þess að hann féll, kvað stjórnina ekki hafa rætt kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í bankanum. Stjórnin hefði þó fylgst með að eignarhlutur bankans í sjálfum sér væri innan marka. Hann kvaðst ekki muna að rætt hefði verið að deildin væri með óformlega viðskiptavakt í hlutabréfum bankans eða væri að auka seljanleika þeirra. Þá kvað hann stjórninni ekki hafa verið kunnugt að bankinn hefði lánað fyrir kaupum á hlutabréfum, jafnvel að fullu, án þess að um veð hefði verið að ræða. Alltaf hefðu verið tekin veð og hann kvaðst ekki muna til þess að gerðar hefðu verið minni kröfur til veða þegar bankinn hefði verið að selja eigin bréf. Þá hefði stjórnin reglulega fengið svonefndar áhættuskýrslu er yfirmaður áhættustýringar hefði kynnt henni.

G-kk-nf P-kk-nf P-kk-nf sat í stjórn bankans frá 2001 og til loka starfsemi hans. Hann kvað stjórnina hafa rætt að deild eigin viðskipta væri með viðskiptavaka í hlutabréfum í bankanum en kaup deildarinnar á bréfum í bankanum hefðu ekki verið rædd sérstaklega. Þá kvaðst hann muna til þess að ákveðið hefði verið að afla erlendra hluthafa og stjórnarformaður og forstjóri hefðu ætlað að vinna að þeim málum.

H-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf hafði lengi verið í stjórn bankans og var það allt til loka starfseminnar. Hann kvað lánamál aldrei hafa verið rædd á stjórnarfundum. Hann minntist þess ekki að stór viðskipti með hlutabréf í bankanum hefðu verið rædd utan ein viðskipti sem ekki eru til umfjöllunar í málinu. Kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum í bankanum hefðu ekki verið rædd en stjórnin hefði fengið skýrslur frá áhættustýringu og þar kynni þeirra að hafa verið getið. Hann minntist þess ekki að rætt hefði verið að deildin væri með óformlega viðskiptavakt eða ynni að því að auka seljanleika bréfanna. H-kk-nf kannaðist við umræður í stjórninni um að fá fjársterka erlenda fjárfesta til að kaupa bréf í bankanum.

Ekki er ástæða til að rekja framburð annarra stjórnarmanna er komu fyrir dóm.

B-kk-nf T-kk-nf, starfsmaður Kauphallarinnar, bar að það hefði verið viðurkennt á markaðnum að bankarnir hefðu átt talsverð viðskipti með eigin hlutabréf. Hann kvað markaðnum hafa verið það ljóst að deild eigin viðskipta væri mögulega með óformlega viðskiptavakt í hlutabréfum bankans. Hann var spurður hvað það myndi fela í sér og hann svaraði „að þeir væru að hegða sér eins og viðskiptavaki þó að það væri ekki formlegur samningur um viðskiptavakt.“ Bankinn hefði verið með kaup- og sölutilboð í tilboðabókinni til að liðka fyrir viðskiptum. Hann var spurður nánar um þetta og svaraði: „Svona almenn hegðun viðskiptavaka er yfirleitt þannig að þeir reyna að svona selja svipað magn og þeir kaupa. Að vera –stilla sitt verðbil þannig af að það séu jafnmiklar líkur á að kauphliðin sé slegin eins og söluhliðin. Þannig að þetta snýst yfirleitt um það að vera bara að bjóða tilboðin en vera ekki ráðandi í ferlinu þannig að ég myndi svo sem segja að miðað við þær upplýsingar sem maður hefur séð eftir á að þetta var nú svona ekki fyllilega í samræmi við allavega svona almenna hegðun viðskiptavaka.“

IV

Með bréfi 2. júní 2009 vísaði Fjármálaeftirlitið til sérstaks saksóknara rannsókn á kaupum S-kk-ef Þ-kk-ef á hlutabréfum í Kaupþingi í gegnum eignarhaldsfélag hans, Holt Investment Group Ltd. Í bréfinu segir að Fjármálaeftirlitið telji að um aðskilin mál sé að ræða. Annars vegar hugsanleg brot stjórnenda við lánveitingar Kaupþings og hins vegar hugsanlega markaðsmisnotkun bankans. Síðan segir orðrétt í bréfinu: „Fyrra málið kann að varða almenn hegningarlög nr. 19/1940 og því rannsókn þess vísað til embættis sérstaks saksóknara. Hvað hugsanlega markaðsmisnotkun varðar lítur Fjármálaeftirlitið svo á að umrædd viðskipti og lánveitingar séu einungis hluti af mun umfangsmeira máli, en ekki hefur að svo stöddu verið ákveðið hvort það mál skuli kært til embættis sérstaks saksóknara, sbr. 2. mgr. 148. gr. laga um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007“.

Með bréfi 13. ágúst 2009 vísaði Fjármálaeftirlitið til sérstaks saksóknara rannsókn á sölu og fjármögnun hlutabréfa Kaupþings til Desulo Trading Ltd. sem var í eigu E-kk-ef Á-kk-ef. Í bréfi þessu er á sama hátt gerð grein fyrir ætluðum sakarefnum og í fyrra bréfinu. Jafnframt er þar tekið fram, í fyrra bréfinu, að Fjármálaeftirlitið hafi ekki ákveðið hvort ætluð brot á lögum nr. 108/2007 verði kærð til sérstaks saksóknara.

Með bréfi 1. október 2009 kærði Fjármálaeftirlitið ákærðu, H-kk-þf M-kk-þf, S-kk-þf, I-kk-þf, E-kk-þf P-kk-þf, B-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þf K-kk-þf, til sérstaks saksóknara fyrir ætluð brot gegn 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Auk ákærðu voru fleiri menn kærðir og auk þess var kært vegna ætlaðra annarra brota. Í bréfi þessu er gerð grein fyrir sakarefni því sem ákært er fyrir í I. kafla ákæru. Þá er gerð grein fyrir því að hlutabréf, sem deild eigin viðskipta hafi keypt, hafi verið „seld í gegnum verðbréfamiðlun bankans, oft á tíðum í stórum utanþingsvipskiptum til viðskiptavina bankans og voru í mörgum tilvikum fjármögnuð af bankanum sjálfum.“ Í kærunni eru talin upp framangreind félög, Holt og Desulo, og auk þess Fjárfestingafélagið Mata ehf. er áður hét Nýrækt ehf.

Loks er að geta bréfs frá 1. apríl 2011 en með því kærir Fjármálaeftirlitið ákærðu, I-kk-þf og M-kk-þf, til sérstaks saksóknara fyrir ætluð brot gegn 1. tl. 2. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Kært var vegna kaupa Fjárfestingafélagsins Mata ehf. og taldi Fjármálaeftirlitið að um markaðsmisnotkun hefði verið að ræða.

Samkvæmt því sem nú hefur verið rakið hefur Fjármálaeftirlitið kært alla ákærðu til sérstaks saksóknara fyrir háttsemi þá sem þeim er gefin að sök í I. og II. kafla ákæru, nema hvað ákærði M-kk-nf hefur aðeins verið kærður fyrir það sem honum er gefið að sök í B-lið II. kafla ákæru. Samkvæmt 1. mgr. 148. gr. laga nr. 108/2007 sæta brot gegn lögunum aðeins rannsókn að undangenginni kæru Fjármálaeftirlitsins. Ákærði M-kk-nf var ekki kærður fyrir það sem honum er gefið að sök í A- og C-liðum II. kafla ákæru og verður ákærunni að þessu leyti vísað frá dómi. Að öðru leyti verður einstökum ákæruliðum ekki vísað frá dómi vegna þess að Fjármálaeftirlitið hafi ekki kært háttsemina.

Í I. kafla ákæru er ákærðu, sem þar eru nefndir, gefið að sök „að setja fram tilboð og eiga viðskipti í viðskiptakerfi Nasdaq OMX Iceland hf. (hér eftir Kauphöllin) og Nasdaq OMX Stockholm AB (hér eftir kauphöllin í Svíþjóð) sem tryggðu óeðlilegt verð, bjuggu til verð á hlutabréfunum og gáfu eða voru líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfanna ranglega og misvísandi til kynna.“ Ákærðu voru hér á landi þegar þeir áttu viðskipti í kauphöllinni í Stokkhólmi og hafi þeir gerst brotlegir með þeim varða brotin við íslensk lög. Það var því engin þörf á að kanna sænsk lög um starfsemina eða að sænsk yfirvöld þyrftu að hafa aðkomu að kæru á hendur ákærðu. Það kemur því ekki til álita að vísa málinu frá dómi af þessum orsökum.

Ákærði S-kk-nf krafðist þess með bókun, er lögð var fram 5. maí síðastliðinn, að málinu yrði vísað frá hvað hann varðaði. Frávísunarkrafan er á því byggð að þegar aðalmeðferð málsins fór fram hafi ákærði verið í afplánun á Kvíabryggju. Hann hefði óskað eftir því að vera fluttur að morgni hvers dags til Reykjavíkur til að fylgjast með aðalmeðferðinni og aftur til baka að kvöldi. Þessu hefði Fangelsismálastofnun hafnað en kvaðst geta vistað ákærða í Hegningarhúsinu við Skólavörðustíg þann tíma sem aðalmeðferðin stæði yfir. Ákærði kvað sér ómögulegt að dvelja þar, enda næði hann ekki að hvílast við þær aðstæður er honum yrðu þar búnar. Þá fór ákærði fram á við Fangelsismálastofnun að hann fengi að hitta verjanda sinn á skrifstofu hans hálfan dag til að undirbúa skýrslugjöf sína í málinu. Þessu var einnig hafnað og boðið upp á aðstöðu í fangelsi fyrir ákærða og verjanda hans. Ákærði byggir kröfu sína á 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög. nr. 6/1994. Hann kveður að þar sé mælt fyrir um að sakaður maður skuli eiga rétt á réttlátri málsmeðferð fyrir dómi. Í henni felist meðal annars réttur til verja sig sjálfur eða með aðstoð verjanda. Honum hafi verið gert þetta ókleift eins og að framan var rakið.

Ákæruvaldið hefur krafist þess að frávísunarkröfu ákærða verði hafnað.

Þegar aðalmeðferð málsins fór fram var ákærði í fangelsi. Um fanga og vistun þeirra í fangelsum gilda lög nr. 49/2005 og reglur settar samkvæmt þeim. Samkvæmt 14. gr. laganna ákveður Fangelsismálastofnun hvar fangi er vistaður. Ágreiningur um vistunarstað verður ekki borinn upp í þessu máli. Hann getur því engin áhrif haft á úrslit þess og verður frávísunarkröfu ákærða því hafnað.

Ákærði I-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá hvað hann varðar. Hann byggir frávísunarkröfuna á því að gengið hafi verið á rétt hans til réttlátrar málsmeðferðar með því að fella niður skipun þess verjanda er hann hafði valið sér. Tildrög þessa eru þau að við þingfestingu málsins var J-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf hrl. skipaður verjandi ákærða að hans ósk. Í þinghaldi 17. febrúar 2014 bókaði dómarinn að hann hefði orðið þess áskynja að meðal gagna málsins væri hljóðritað símtal milli verjandans og ákærða B-kk-ef. Af því tilefni spurði dómarinn sækjandann hvort hann hygðist draga skjalið til baka og lýsa því yfir að hann myndi ekki leiða verjandann sem vitni. Sækjandinn kvaðst ekki ætla að draga skjalið til baka og þótt hann ætlaði sér ekki nú að leiða verjandann sem vitni kvaðst hann ekki geta útilokað að til þess kæmi. Í framhaldinu felldi dómarinn niður skipun verjandans með vísun til 4. mgr. 33. gr. laga nr. 88/2008. Verjandinn krafðist úrskurðar og féll hann 21. sama mánaðar þar sem skipun verjandans var felld úr gildi. Hæstiréttur staðfesti úrskurðinn 25. sama mánaðar. Í þinghaldi 17. mars var ákærða skipaður nýr verjandi. Þá byggir ákærði á því að einn af dómurum Hæstaréttar er staðfesti brottvikningu verjanda hans hafi, sem héraðsdómari, heimilað hlerun síma ákærða B-kk-ef og því verið vanhæfur til að fjalla um málið í Hæstarétti.

Ákæruvaldið hefur krafist þess að frávísunarkröfu ákærða verði hafnað.

Samkvæmt nefndu ákvæði sakamálalaganna má ekki skipa þann mann verjanda er kann að verða kvaddur til að gefa skýrslu í máli. Þannig stóð á með lögmanninn, er upphaflega var skipaður verjandi ákærða, eins og rakið var. Það voru því ekki lagaskilyrði til að hann gæti gegnt stöðu verjanda og var skipun hans felld niður og ákærða skipaður nýr verjandi. Þetta getur ekki varðað frávísun og er kröfu ákærða um hana hafnað. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 88/2008 gætir dómari sjálfur að hæfi sínu en aðili getur krafist þess að hann víki sæti og úrskurðar þá viðkomandi dómari um það. Ætlað vanhæfi Hæstaréttardómara getur því ekki á nokkurn hátt komið til álita fyrir héraðsdómi og því síður getur það varðað frávísun málsins. Samkvæmt öllu framanrituðu er frávísunarkröfum ákærða I-kk-ef hafnað.

Í greinargerð ákærða B-kk-ef og við aðalmeðferð var aðalkrafa hans að málinu yrði, hvað hann varðaði, vísað frá dómi. Í greinargerðinni vísar ákærði til bókunar er hann lagði fram 14. janúar 2014 en í henni krafðist hann frávísunar vegna þess að við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómstólum, bæði á rannsóknarstigi og eins eftir útgáfu ákæru, hefði verið brotið gegn rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt ákvæðum stjórnarskrár, mannréttindasáttmála og laga um meðferð sakamála. Ákærði kvað símtöl sín við verjanda sinn hafa verið hleruð og auk þess símtöl sín og annarra lögmanna. Hann kvað þetta vera andstætt ákvæðum sakamálalaganna. Með úrskurði 4. febrúar sama ár var frávísunarkröfu ákærða hafnað. Segir í úrskurðinum að meðal gagna málsins séu endurrit af símtölum ákærða B-kk-ef við lögmenn. Það hafi þegar verið heimilað að leggja þessi gögn fram í málinu. Þegar af þeirri ástæðu verði ákærunni ekki vísað frá dómi vegna þess að þessi endurrit séu meðal gagna málsins. Komi í ljós að ákæruvaldið hafi ekki eytt símtölum, eins og ber að gera samkvæmt 1. mgr. 85. gr., sbr. 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008, komi til úrlausnar við efnismeðferð málsins hvaða afleiðingar það geti haft. Þetta geti hins vegar ekki valdið frávísun málsins. Þessar málsástæður ákærða geta ekki nú, frekar en þá, valdið frávísun málsins og er þeirri kröfu ákærða því hafnað.

Í I. kafla ákæru er ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf, E-kk-þgf P-kk-þgf, B-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf K-kk-þgf, gefin að sök markaðsmisnotkun með hlutabréf útgefin af bankanum sjálfum. Þeim er gefið að sök að hafa stundað hana í sameiningu á tímabilinu frá og með 1. nóvember 2007 til og með 8. október 2008. Í ákærukaflanum er ætlaðri háttsemi ákærðu lýst og heldur ákæruvaldið því fram að ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, hafi framkvæmt markaðsmisnotkunina að undirlagi meðákærðu. Þá er því þar og lýst hvernig ákæruvaldið telur að ákærðu hafi staðið að háttseminni og hvert umfang hennar var. Ákæruvaldið telur brot ákærðu varða við a- og b-lið 1. mgr. 117. gr. laga um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007.

Ákærðu neita sök og í kaflanum hér að framan var rakinn framburður þeirra um sakarefnið. Þar kemur fram að deild eigin viðskipta hafi verið óformlegur viðskiptavaki með hlutabréf í Kaupþingi á ákærutímabilinu. Þar kom og fram að þetta hafi verið til þess gert að tryggja seljanleika hlutabréfanna. Eigendur hlutabréfa hefðu, hvenær sem var, getað komið í hvaða afgreiðslustað bankans sem var og selt þar hlutabréf í honum. Um þetta hafi eftirlitsaðilum verið kunnugt, svo og öllum þeim er áttu viðskipti á fjármálamarkaði. Þá kom og fram hjá ákærðu að þannig hafi viðskiptum með hlutabréf Kaupþings verið háttað allt frá því að þau voru sett á markað.

Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. framangreindra laga um verðbréfaviðskipti getur fjármálafyrirtæki, sem hefur heimild til verðbréfaviðskipta, skuldbundið sig með samningi við útgefanda fjármálagerninga til að vera viðskiptavaki, það er að kaupa og selja fyrir eigin reikning, eða reikning útgefanda, tiltekna fjármálagerninga í því skyni að markaðsverð skapist á þeim. Í 2. mgr. segir að viðskiptavaki skuli tilkynna um samninginn til skipulegs verðbréfamarkaðar þar sem viðkomandi fjármálagerningar hafa verið teknir til viðskipta. Þá eru ákvæði um hvað eigi að tilkynna. Í 3. mgr. eru ákvæði um hvernig viðskiptavaki skuli standa að kaup- og sölutilboðum dag hvern. Í 4. mgr. segir að geri fjármálafyrirtæki viðskiptavakasamning um viðskipti fyrir reikning útgefanda skuli tryggt að útgefanda sé ekki unnt að hafa áhrif á ákvarðanir um viðskipti á grundvelli samningsins.

Deild eigin viðskipta hafði ekki gert samning við bankann um að deildin væri viðskiptavaki með hlutabréf í honum, enda hefði slíkt fyrirkomulag ekki samrýmst ákvæðum nefndrar 4. mgr. 116. gr. laganna. Í málinu liggur fyrir að í útgáfulýsingu Kaupþings hafi komið fram að deild eigin viðskipta væri viðskiptavaki með hlutabréf bankans en slík yfirlýsing er ekki ígildi samnings.

Í ákærunni er gerð grein fyrir viðskiptum deildar eigin viðskipta með hlutabréf í bankanum á ákærutímabilinu. Það sem þar kemur fram um viðskipti deildarinnar styðst við gögn málsins og samkvæmt þeim var umfang viðskiptanna mikið og deildin tók daglega þátt í markaðnum með því að setja fram tilboð. Þá verður dregin sú ályktun af þessum gögnum að deildin hafi verið verðmyndandi. Þetta lýsti sér á þann hátt að marga viðskiptadaga var hún með hátt hlutfall kauptilboða í hlutabréf bankans en engin eða mjög fá sölutilboð. Aðrir aðilar á markaðnum gátu ekki vitað að tilboðin væru frá deildinni. Á þessum sömu viðskiptadögum voru mörg sölutilboð inni á markaðnum frá öðrum en fá eða engin kauptilboð. Af þessu verður sú ályktun dregin að meira framboð hafi verið á hlutabréfum í bankanum en eftirspurn, frá öðrum aðilum á markaðnum en deild eigin viðskipta. Þessu framboði mætti deildin með því að setja fram kauptilboð. Fyrir aðra aðila á markaðnum gat þetta litið út þannig að jafnvægi væri í framboði og eftirspurn eftir hlutabréfunum, þegar í raun hafi framboðið verið frá öðrum aðilum á markaði en deild eigin viðskipta, en eftirspurnin nær eingöngu frá deildinni.

Eins og áður sagði er ákærðu gefið að sök að hafa brotið gegn framangreindum ákvæðum 117. gr. laga um verðbréfaviðskipti. Í 1. mgr. greinarinnar segir að markaðsmisnotkun sé óheimil. Í 1. tölulið a segir að með markaðsmisnotkun sé átt við að eiga viðskipti eða gera tilboð sem gefa eða eru líkleg til að gefa framboð, eftirspurn eða verð fjármálagerninga ranglega eða misvísandi til kynna. Í b-lið töluliðsins segir að með markaðsmisnotkun sé átt við að eiga viðskipti eða gera tilboð sem tryggja óeðlilegt verð eða búa til verð á einum eða fleiri fjármálagerningum, nema aðilinn sem átti viðskiptin eða gaf fyrirmælin um þau geti sýnt fram á að ástæður að baki þeim séu lögmætar og að viðskiptin eða fyrirmælin hafi verið í samræmi við viðurkennda markaðsframkvæmd á viðkomandi skipulegum verðbréfamarkaði.

Meðal gagna málsins er fjöldi hljóðritaðra símtala og tölvupósta milli starfsmanna deildar eigin viðskipta, ákærðu E-kk-ef P-kk-ef, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef. Einnig er um að ræða gögn varðandi samskipti þeirra við ákærða I-kk-þf. Víða var vitnað til þessara gagna er framburður ákærðu var reifaður í III. kafla hér að framan. Það er niðurstaða dómsins, með vísun til þess er fram kemur í þessum gögnum og rakið hefur verið, að í deild eigin viðskipta í Kaupþingi hafi, á ákærutímabilinu, verið stunduð stórfelld markaðsmisnotkun með því að sett voru inn mörg kauptilboð í hlutabréf, eins og lýst var, og með því var ranglega gefið til kynna að eftirspurn væri eftir bréfunum. Eftirspurnin kom hins vegar nær öll frá bankanum sjálfum en ekki frá aðilum á verðbréfamarkaði. Af hálfu ákærðu hefur því verið haldið fram að framanlýst starfsemi deildar eigin viðskipta hafi verið óbreytt frá upphafi kauphallarstarfsemi á Íslandi. Þetta hafi öllum verið kunnugt um, bæði aðilum á markaði og eins eftirlitsaðilum sem hafi látið þessa starfsemi átölulausa. Ákærðu hafi því ekki getað vitað annað en að starfsemin væri innan ramma laganna. Á þetta er ekki hægt að fallast. Hér að framan var starfseminni lýst og komist að þeirri niðurstöðu að um markaðsmisnotkun hefði verið að ræða. Við mat á því skiptir engu máli hvað öðrum kann að hafa verið kunnugt um og heldur ekki hvort eftirlitsaðilar hafi séð ástæðu til afskipta af starfseminni eða ekki. Hið sama á við um ætlað afskiptaleysi eftirlitsstofnana bankans sjálfs, regluvarðar og innri endurskoðunar.

Í ákærunni er ákærðu, B-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf K-kk-þgf, gefið að sök að hafa framkvæmt markaðsmisnotkunina að undirlagi meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef og I-kk-ef. Með vísun til framburðar ákærðu, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef, sem styðst við framburð meðákærðu, I-kk-ef og E-kk-ef P-kk-ef, er sannað að ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, framkvæmdu markaðsmisnotkunina á þann hátt sem lýst er í ákæru. Á sama hátt er sannað að þetta var gert að undirlagi meðákærðu, I-kk-ef og E-kk-ef P-kk-ef. Ákærði H-kk-nf M-kk-nf bar að hann hefði haft yfirsýn yfir hversu mikið deild eigin viðskipta keypti af hlutabréfum í bankanum og eins hefði hann fylgst með verðþróun bréfanna. Í framburði ákærða S-kk-ef kom fram að hann hefði þekkt til starfsemi deildarinnar og hvert markmiðið var með henni, eins og rakið var. Þá hefur ákærði I-kk-nf borið um aðkomu meðákærðu, H-kk-ef M-kk-ef og S-kk-ef, að starfsemi deildar eigin viðskipta, eins og rakið var. Með vísun til þessa og þegar höfð er í huga staða ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef og S-kk-ef, í bankanum er ekki óvarlegt að telja sannað, þrátt fyrir neitun þeirra, að markaðsmisnotkunin hafi einnig verið að undirlagi þeirra. Hér verður að hafa í huga að hún stóð yfir allt ákærutímabilið og fram hefur komið í málinu að deild eigin viðskipta hafi unnið á sama hátt allt frá því að hlutabréf bankans voru sett á markað. Að mati dómsins er mjög ótrúverðugt að æðstu stjórnendum bankans hafi ekki verið kunnugt um hvernig deildin vann. Ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, verða því einnig sakfelldir fyrir það sem þeim er gefið að sök í I. kafla ákærunnar.

Samkvæmt öllu framansögðu er það niðurstaða dómsins að sakfella ákærðu fyrir markaðsmisnotkun, eins og þeim er gefið að sök í I. kafla ákæru og er brot þeirra rétt fært til refsiákvæðis í ákærunni.

Af hálfu ákæruvaldsins er því haldið fram að kaup deildar eigin viðskipta á hlutabréfum, sem um var fjallað í kaflanum hér að framan, hafi valdið því að hlutabréf söfnuðust fyrir í bankanum. Þessi hlutabréf hafi síðan verið seld fjárfestum í stórum utanþingsviðskiptum og þar á meðal þeim þremur sem nefndir eru í II. og III. kafla ákæru, auk hins fjórða sem nefndur er í síðari kaflanum. Í II. kafla er ákærðu gefin að sök markaðsmisnotkun en umboðssvik í III. kafla, eins og rakið er í ákærunni.

Hér að framan var gerð grein fyrir framburði eigenda og forsvarsmanna þeirra þriggja félaga sem um getur í II. kafla ákæru. Þeim ber öllum saman um að haft hafi verið samband við þá af hálfu Kaupþings banka í Lúxemborg og þeim boðið að kaupa hlutabréf í Kaupþingi á Íslandi. Það hafi fylgt með að bankinn myndi að fullu fjármagna kaupin með lánum og ekki yrði krafist viðbótartrygginga. Holt Investment setti þó að veði hlutabréf í Exista að verðmæti einn milljarður króna auk bréfanna sjálfra. Ákærði M-kk-nf bar að í öllum tilvikum, sem um getur í II. kafla ákæru, hefði verið haft samband við sig frá bankanum á Íslandi og spurt hvort forsvarsmenn þessara félaga hefðu áhuga á að kaupa hlutabréf. Forsvarsmenn félaganna voru allir í viðskiptum við bankann í Lúxemborg. Í tilviki Holts kvaðst ákærði hafa borið þau boð að bankinn myndi lána fyrir kaupunum, en ekki vissi hann hvernig fjármögnun hinna var háttað. Þessi framburður ákærða fær stoð í framburði tveggja viðskiptastjóra bankans í Lúxemborg er rakinn hefur verið. Raunar er það óumdeilt í málinu að þessi þrjú félög hafi keypt hlutabréf í bankanum, eins og rakið er í ákærukaflanum, og þau kaup hafi að fullu verið fjármögnuð af Kaupþingi. Aðeins í einu tilfelli hafi verið lögð fram viðbótartrygging.

Í ákæru er ákærðu, H-kk-þgf M-kk-þgf, S-kk-þgf, I-kk-þgf og M-kk-þgf, gefin að sök markaðsmisnotkun eins og lýst er í II. kafla ákæru. Brot þeirra eru talin varða við a-lið 1. töluliðs og 2. tölulið 2. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Í ákærunni er ætlaðri markaðsmisnotkun ákærðu lýst á þann veg að kaupin hafi byggst á blekkingum og sýndarmennsku. Ákærðu hafi ranglega látið líta svo út sem félögin væru að kaupa hluti í bankanum þegar í raun hefðu kaupin að fullu verið fjármögnuð af honum sem hafi þannig borið af þeim alla markaðsáhættu. Þá hafi aðeins í tilviki Holts verið um viðbótartryggingu að ræða, að öðru leyti hefðu hlutabréfin ein verið til tryggingar lánunum. Í a-lið 1. töluliðs greinarinnar segir að með markaðsmisnotkun sé átt við að eiga viðskipti eða gera tilboð sem gefa eða eru líkleg til að gefa framboð, eftirspurn eða verð fjármálagerninga ranglega eða misvísandi til kynna. Í 2. tölulið segir að með markaðsmisnotkun sé átt við að eiga viðskipti eða gera tilboð sem byggð eru á tilbúningi eða þar sem notuð eru einhver form blekkingar eða sýndarmennsku. Þegar framangreint er virt er það niðurstaða dómsins að með því að selja hlutabréf í Kaupþingi á þann hátt, sem lýst var, hafi framboð og eftirspurn eftir bréfunum verið gefin ranglega til kynna, með því að bankinn hafði forgöngu um sölurnar á nefndum kjörum. Þá hafi einnig verið beitt blekkingum með því að kaupendurnir tóku enga fjárhagslega áhættu sjálfir, fyrir utan Holt, aðra en svonefnda orðsporsáhættu. Áhættan var öll Kaupþings sem hafði ekki aðrar tryggingar en bréf í sjálfu sér. Samkvæmt þessu var hér um markaðsmisnotkun að ræða og varðar hún við lagaákvæði þau sem tilgreind eru í ákærunni.

Ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, neita báðir sök og kváðust ekki hafa komið að sölunum, enda hefði það ekki verið á verksviði þeirra hjá bankanum. Ekkert vitni, hvorki forsvarsmenn kaupenda né starfsmenn bankanna, Kaupþings á Íslandi og Kaupþings í Lúxemborg, hafa borið um aðkomu ákærðu að kaupunum. Þá eru heldur ekki önnur gögn í málinu er sýna fram á að þeir hafi komið að sölu á hlutabréfum til þessara félaga. Á rannsóknarstigi hafði meðákærði M-kk-nf borið um aðkomu ákærðu að sölunum, en fyrir dómi kvaðst hann ekki geta staðfest það, eins og rakið var. Þá var framburður meðákærða I-kk-ef um aðkomu ákærðu að sölunum óljós eins og rakið var. Var framburður meðákærða meira almenns eðlis um það er hann hafði rætt við ákærðu sem yfirmenn sína. Samkvæmt þessu er ósannað, gegn neitun ákærðu, að þeir hafi gerst sekir um markaðsmisnotkun eins og þeim er gefið að sök í II. kafla ákæru og verða þeir sýknaðir af því sem þeir eru þar sakaðir um.

Ákærði I-kk-nf hefur kannast við að hafa verið í sambandi við meðákærða M-kk-þf varðandi sölurnar og hefur meðákærði staðfest það eins og rakið var. Fyrir dómi bar meðákærði reyndar að hann gæti ekki með óyggjandi hætti sagt til um hver þeirra ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef, S-kk-ef eða I-kk-ef, hefði haft samband við sig vegna sölunnar til Holts. Varðandi söluna til Desulo kvað hann annan hvorn þeirra ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef eða I-kk-ef, hafa haft samband við sig vegna hennar. Þá hafa vitni borið um aðkomu ákærða I-kk-ef að þessum sölum eins og rakið var. Samkvæmt þessu verður ákærði I-kk-nf sakfelldur fyrir markaðsmisnotkun eins og honum er gefið að sök í II. kafla ákæru að undanskildum þeim hluta hennar er ákæruvaldið hafði fallið frá. Brot hans er rétt fært til refsiákvæðis í ákærunni.

Hér fyrr var ákæru á hendur ákærða M-kk-þgf í A- og C-liðum II. kafla ákæru vísað frá dómi. Eftir stendur þá að komast að því hvort ákærði hafi gerst sekur um markaðsmisnotkun vegna þess sem hann er sakaður um í B-lið kaflans, það er sölu á hlutabréfum í Kaupþingi til Fjárfestingafélagsins Mata ehf. Ákærði hefur kannast við að hafa hringt í forsvarsmann félagsins eftir að meðákærði I-kk-nf hafði hringt í sig eins og rakið var. Ákærði neitar sök og kveðst einungis hafa verið að bera boð á milli manna, enda hefði hann ekki haft heimild til að bjóða eitt né neitt. Þetta fær stuðning í framburði forsvarsmanns félagsins þótt óljós sé. Samkvæmt þessu er það niðurstaða dómsins að aðkoma ákærða að þessari sölu hafi ekki verið með þeim hætti að hann hafi með henni brotið gegn nefndri lagagrein og verður hann því sýknaður af því sem hann er sakaður um í B-lið II. kafla ákæru.

Í umfjöllun um II. kafla ákæru hér framan var þess getið að Kaupþing banki hefði selt hlutabréf til stórra fjárfesta og var komist að þeirri niðurstöðu að um markaðsmisnotkun hefði verið að ræða. Á meðal fjárfestanna voru þau þrjú félög sem um getur í III. kafla ákæru. Ákærðu, sem nefnd eru í upphafi III. kafla, eru ákærð fyrir umboðssvik vegna lánveitinga til þessara félaga og auk þess eru tveir hinna ákærðu ákærðir fyrir lánveitingu til einstaklings, eins og þeim er gefið að sök í D-lið ákærukaflans. Í II. kafla hér að framan var gerð grein fyrir stöðu hvers og eins hinna ákærðu hjá bankanum og skipun lánanefnda. Hér á eftir verður fjallað um hverja lánveitingu fyrir sig og aðkomu ákærðu að þeim.

Í 1. lið A-kafla eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt Holt Investment Group peningamarkaðslán 15. febrúar 2008. Samkvæmt gögnum málsins keypti félagið hlutabréf í bankanum 8. og 12. febrúar 2008. Það sótti um lán til að greiða fyrir bréfin og var það samþykkt af lánanefnd samstæðu á fundi 14. febrúar með fyrirvara um samþykki lánanefndar stjórnar. Ekki verður séð að lánið hafi komið til umfjöllunar hjá lánanefnd stjórnar en á fundinum 14. febrúar sátu ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf og B-kvk-nf, en hún er ekki ákærð vegna þessa láns. Þá er meðal gagna málsins tölvupóstur frá einum starfsmanna bankans til annars og afrit var sent ákærða B-kk-þgf. Í póstinum segir að lána þurfi félaginu 12.050.000.000 króna með peningamarkaðsláni í 10 daga og greiða inn á vörslureikning þess. Í póstinum er ákærði B-kk-nf beðinn um að staðfesta þetta og gerir hann það með svarpósti skömmu síðar. Með tölvupósti 17. febrúar spyr ákærði M-kk-nf meðákærða B-kk-þf hvort þetta sé klárt fyrir S-kk-þf. Ákærði B-kk-nf svarar sama dag og segir orðrétt í póstinum: „Á eftir að klára að fara með lánsbeiðnina formlega fyrir lánanefnd stjórnar – en afgreitt að öðru leyti.“ Í ákærunni er frekari afgreiðsla og meðferð lánsins rakin en ekki er þörf á að gera grein fyrir því. Þá verður ekki af gögnum málsins ráðið að aðrir ákærðu hafi komið að þessari lánveitingu en ákærði B-kk-nf.

Í 2. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf ákærðir fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt framangreindu félagi peningamarkaðslán 10. mars 2008. Samkvæmt gögnum málsins var lánið greitt inn á reikning félagsins þennan dag og tengdist það, eins og í lið 1, hlutbréfakaupum þess. Meðal gagna málsins eru tölvupóstsamskipti milli ákærða B-kk-ef og starfsmanna bankans um undirbúning lánveitingarinnar. Þar kemur meðal annars fram að beiðni um lánveitinguna virðist hafa komið frá meðákærða I-kk-þgf. Þá er póstur frá ákærða B-kk-þgf til starfsmanna bankans um að vörslureikningur félagsins sé kominn í mínus og það þurfi að fá peningamarkaðslán í viku vegna þess. Í svarpósti biður starfsmaður bankans ákærða B-kk-þf um að staðfesta að bankinn veiti félaginu peningamarkaðslán í viku vegna hlutabréfakaupa að þeirri fjárhæð sem í ákæruliðnum greinir. Ákærði B-kk-nf svarar samdægurs „staðfest“. Sem fyrr er í ákærunni frekari afgreiðsla og meðferð lánsins rakin en ekki er þörf á að gera grein fyrir því. Þá verður ekki af gögnum málsins ráðið að aðrir ákærðu hafi komið að þessari lánveitingu en ákærði B-kk-nf auk þess sem minnst er á ákærða I-kk-þf eins og rakið var.

Í 3. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf, B-kk-nf og B-kvk-nf, ákærð fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt framangreindu félagi lán í september 2008 eins og rakið er í ákæruliðnum. Sem fyrr tengdist lánið hlutabréfakaupum félagsins. Samkvæmt gögnum málsins var lánsbeiðnin tekin fyrir í lánanefnd samstæðu 18. september 2008 og voru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf og B-kvk-nf, á fundinum. Lánanefndin samþykkti að vísa málinu til lánanefndar stjórnar bankans. Sama dag sendi starfsmaður bankans ákærðu, B-kk-þgf og B-kvk-þgf, svohljóðandi tölvupóst: „Nú eru viðskipti Holt Investment á gjalddaga á morgun. gefið þið samþykki fyrir að þetta sé greitt út þrátt fyrir að það eigi eftir að bóka þetta á BCC?“, það er lánanefnd stjórnar. Ákærði B-kk-nf svaraði samdægurs „samþykkt“ og ákærða B-kvk-nf svaraði daginn eftir „samþykkt fyrir mitt leyti“. Lánanefnd stjórnar tók málið fyrir á fundi 24. september og sátu ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, fundinn auk annarra. Nefndin samþykkti að lána félaginu allt að 2.570 milljónir króna til að kaupa hlutabréf í bankanum. Tryggingar voru öll hlutabréf félagsins, það er í bankanum og Exista. Ekki verður séð af gögnum málsins að ákærðu, I-kk-nf og M-kk-nf, hafi átt aðkomu að þessari lánveitingu.

Í B-kafla eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf og M-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt Fjárfestingafélaginu Mata ehf. peningamarkaðslán til hlutabréfakaupa í bankanum eins og nánar er rakið í ákæruliðnum. Meðal gagna málsins er tölvupóstur frá ákærða M-kk-þgf til ákærða I-kk-ef 24. mars 2008 þar sem hinn fyrrnefndi sendir hinum síðarnefnda upplýsingar um Fjárfestingafélagið Mata ehf. og segir jafnframt að forsvarsmaðurinn vilji nota það til kaupanna, en ekki segir í póstinum hvað það sé sem hann er að kaupa. Af samhenginu má þó ljóst vera að um hlutabréf er að ræða. Ákærði I-kk-nf framsendir þennan póst daginn eftir til starfsmanns bankans og segir að það sé samkvæmt samtali. Starfsmaðurinn er síðan í sambandi við annan starfsmann sem ekki kannast við málið en síðan kemur í ljós að viðskiptastjóri á fyrirtækjasviði hafði beðið um þetta og upphæðin, sem í ákæru getur, yrði að koma inn á reikning félagsins þennan sama dag eða 27. mars. Það gekk síðan eftir og er í ákæruliðnum greint frá afdrifum lánsins.

Í C-kafla voru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf, B-kk-nf og B-kvk-nf, ákærð fyrir markaðsmisnotkun varðandi lánveitingar til félagsins Desulo eins og greinir í ákæruliðnum. Ákæru hefur verið vísað frá hvað varðar ákærðu B-kvk-þf eins og að framan getur.

Í 1. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt framangreindu félagi tvö lán eins og greinir í ákæruliðnum. Á fundi lánanefndar samstæðu 5. júní 2008, en hann sátu ákærðu, B-kk-nf og B-kvk-nf, var samþykkt að veita félaginu tvö lán, annað að fjárhæð 140.382.625 sænskar krónur og hitt að fjárhæð 4.912.500.000 íslenskar krónur. Bæði lánin voru til að kaupa hlutabréf í bankanum og til tryggingar voru hlutabréfin. Samkvæmt lánssamningum frá 11. júní, sem undirritaðir eru af ákærðu, eru veitt lán að þeim fjárhæðum sem í ákæru greinir. Afdrif lánanna voru svo með þeim hætti er í ákæruliðnum greinir.

Í 2. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik vegna láns til félagsins að fjárhæð 767.680.000 krónur. Lánveitingin var samþykkt af lánanefnd samstæðu 19. júní 2008. Fund nefndarinnar sátu ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og B-kk-nf, auk ákærðu B-kvk-ef. Lánið var veitt til að kaupa hlutabréf í bankanum og voru hlutabréf að veði fyrir láninu. Ferill lánsins var síðan með þeim hætti er í ákæruliðnum greinir.

Í 3. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik vegna láns til félagsins að fjárhæð 1.442.552.700 krónur. Lánveitingin var samþykkt af lánanefnd samstæðu 7. ágúst 2008. Ákærði B-kk-nf sat fund nefndarinnar og með honum ákærða B-kvk-nf. Lánið var veitt til að kaupa hlutabréf í bankanum og voru hlutabréf að veði fyrir láninu. Ferill lánsins var síðan með þeim hætti er í ákæruliðnum greinir.

Í 4. lið kaflans eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf, I-kk-nf, M-kk-nf og B-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik vegna láns að fjárhæð 4.140.000.000 krónur. Lánveitingin var samþykkt af lánanefnd samstæðu 25. september 2008. Ákærði B-kk-nf sat fund nefndarinnar og með honum ákærða B-kvk-nf. Lánið var veitt til að kaupa hlutabréf í bankanum og voru hlutabréf að veði fyrir láninu. Ferill lánsins var síðan með þeim hætti er í ákæruliðnum greinir en samkvæmt þar greindum lánssamningi var fjárhæð lánsins sú sem í ákæru getur.

Í D-lið eru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, ákærðir fyrir umboðssvik með því að hafa í sameiningu veitt K-x-x G-x-x S-x-x peningamarkaðslán í ágúst 2008 eins og nánar greinir í ákæruliðnum. Meðal gagna málsins er tölvupóstur frá viðskiptastjóra á fyrirtækjasviði bankans til annars starfsmanns þar sem viðskiptastjórinn biður um að nefndum lántaka sé veitt peningamarkaðslán í tvær vikur að framangreindri fjárhæð. Við yfirheyrslu hjá lögreglu kvaðst viðskiptastjórinn hafa fengið fyrirmæli um lánveitinguna annaðhvort frá ákærða H-kk-þgf M-kk-þgf eða ákærða B-kk-þgf. Hann hefði ekki gert þetta nema með þeim, eins og hann orðaði það. Fyrir dómi kvaðst hann ekki muna eftir þessu en hugsaði að þetta væri rétt sem hann hefði sagt þá. Við yfirheyrslur hjá lögreglu hafði ákærði H-kk-nf M-kk-nf borið að eftir allnokkra umhugsun hefði verið ákveðið að lána nefndum manni fyrir hlutabréfakaupum. Þá kvað hann líklegt að hann hefði rætt þessi lánamál við meðákærða S-kk-þf. Við aðalmeðferð kvaðst ákærði ekki hafa komið að því að veita lán vegna þessara kaupa eins og rakið var. Ákærði S-kk-nf kvaðst ekki hafa komið að þessu láni en vitað um það sem stjórnarformaður.

Samkvæmt gögnum málsins var tilgangur framangreindra félaga ekki annar en að kaupa og eiga hlutabréfin. Kaupþing lánaði fyrir kaupunum og tók ekki önnur veð en hlutabréfin, að undanskildu viðbótarveði frá Holti í bréfum í Exista eins og rakið var. Félögin höfðu ekki rekstur með höndum og því ekki aðrar tekjur en væntanlegan arð af hlutafjáreigninni. Ákærðu er gefið að sök að hafa misnotað aðstöðu sína hjá Kaupþingi og stefnt fé bankans í verulega hættu með þessum lánveitingum eins og nánar er rakið í upphafi hvers liðar III. kafla ákærunnar. Brot ákærðu eru talin varða við 249. gr. almennra hegningarlaga. Í þeirri grein er lögð refsing við því ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína.

Það er niðurstaða dómsins að með því að lána félögum, sem hvorki áttu aðrar eignir en hlutabréfin né höfðu rekstur með höndum, hafi verið framin umboðssvik með því að aðstaðan var misnotuð og fjármunum bankans stefnt í verulega hættu. Breytir engu um þessa niðurstöðu hvort lánareglur voru brotnar eða ekki vegna þess að innan umboðs síns hjá bankanum bar ákærðu að hegða sér með hagsmuni hans í huga. Í því felst meðal annars að sjá til þess að lán séu tryggð með nægjanlegum og gildum tryggingum, greiðslugeta lántaka sé könnuð svo og eignastaða. Við framangreindar lánveitingar voru ekki sett önnur veð en hin keyptu hlutabréf, með einni undantekningu. Ákærðu hlaut að vera ljóst að félögin höfðu ekki aðra starfsemi með höndum en að eiga hlutabréfin og greiðslugeta lántakanna væri því takmörkuð við tekjur af þeim. Við lánveitinguna til K-x-x S-x-x virðist eignastaða hans og möguleikar á endurgreiðslu heldur ekki hafa verið ítarlega kannaðir. Með því, sem nú hefur verið rakið, var fé bankans stefnt í verulega hættu. Ákærðu misnotuðu aðstöðu sína í trúnaðarstörfum hjá Kaupþingi með því að gæta ekki við lánveitingarnar að framangreindum atriðum.

Í ákæru er ákærðu gefið að sök að hafa í sameiningu veitt lánin sem um ræðir í III. kafla ákærunnar. Hér að framan var gerð grein fyrir hverju láni um sig og hvernig hver og einn hinna ákærðu tengdist hverri lánveitingu. Þá var og vitnað til 249. gr. almennra hegningarlaga þar sem segir að hafi maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, misnotað aðstöðu sína þá varði það refsingu. Við mat á sök ákærðu verður því að leggja til grundvallar að hver og einn hafi, stöðu sinni samkvæmt hjá bankanum, haft umboð til að binda hann eins og áskilið er í ákvæðinu. Dómurinn fellst hins vegar ekki á að atbeini ákærðu við sölu hlutabréfanna jafngildi á einhvern hátt því að þeir hafi jafnframt átt þátt í að lána fyrir kaupunum.

Samkvæmt þessu verður ákærði B-kk-nf einn sakfelldur fyrir lánveitingarnar í 1. og 2. lið A-kafla ákærukaflans, en aðrir ákærðu sýknaðir. Í 3. lið var lánsbeiðnin tekin fyrir í lánanefnd samstæðu og var samþykkt að vísa henni til lánanefndar stjórnar sem samþykkti lánið eins og rakið var. Ákærðu, B-kk-nf og B-kvk-nf, tóku því ekki ákvörðun um lánveitinguna. Á þeim fundi voru ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf, og verða þeir sakfelldir fyrir lánveitinguna, en aðrir ákærðu sýknaðir. Ósannað er að ákærðu hafi veitt lán til Fjárfestingafélagsins Mata ehf. eins og þeim er gefið að sök í B-lið ákærukaflans. Hér að framan var gerð grein fyrir aðkomu ákærðu, I-kk-ef og M-kk-ef, að lánveitingunni en hvorugur þeirra hafði umboð til að skuldbinda Kaupþing banka með þeim hætti sem ákæruliðurinn fjallar um og var ákærði M-kk-nf raunar ekki starfandi hjá bankanum. Samkvæmt þessu verða ákærðu sýknaðir af því sem þeim er gefið að sök í þessum ákærulið. Ákærði B-kk-nf verður sakfelldur fyrir allar lánveitingarnar, sem um er fjallað í C-lið ákærukaflans, enda samþykkti hann þær allar sem lánanefndarmaður eins og rakið var. Þá verður ákærði H-kk-nf M-kk-nf sakfelldur fyrir lánveitinguna í 2. lið, en ákærðu sýknaðir að öðru leyti. Þá verður ákærði H-kk-nf M-kk-nf sakfelldur fyrir lánveitinguna í D-lið með vísun til framburðar hans hjá lögreglu sem styðst við önnur gögn eins og rakið var. Ákærði S-kk-nf verður hins vegar sýknaður, enda ósannað, gegn neitun hans, að hann hafi tekið þátt í að veita lánið eins og honum er gefið að sök.

Brot ákærðu eru rétt færð til refsiákvæðis í ákærunni.

Ákærði H-kk-nf M-kk-nf var dæmdur í 5 ára og 6 mánaða fangelsi í Hæstarétti 12. febrúar 2015 fyrir umboðssvik og markaðsmisnotkun. Honum verður gerð refsing samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga. Refsing hans nú verður hegningarauki, sbr. 78. gr. laganna, og eru ekki efni til að gera ákærða frekari refsingu.

Ákærði S-kk-nf var dæmdur í 4 ára fangelsi í Hæstarétti 12. febrúar 2015 fyrir umboðssvik og markaðsmisnotkun. Honum verður gerð refsing samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga. Refsing hans nú verður hegningarauki, sbr. 78. gr. laganna, og er hún hæfilega ákveðin fangelsi í 1 ár.

Ákærða I-kk-þgf hefur ekki áður verið refsað. Refsing hans verður ákveðin samkvæmt 77. gr. nefndra laga. Með vísun til umfangs brota þeirra, er ákærði hefur verið sakfelldur fyrir og stöðu hans í bankanum, er refsing hans hæfilega ákveðin 4 ára og 6 mánaða fangelsi en til frádráttar skal koma gæsluvarðhaldsvist eins og í dómsorði greinir.

Ákærða E-kk-þgf P-kk-þgf hefur ekki áður verið refsað. Refsing hans er hæfilega ákveðin 2 ára fangelsi.

Ákærða B-kk-þgf S-kk-þgf hefur ekki áður verið refsað. Refsing hans er hæfilega ákveðin 18 mánaða fangelsi.

Ákærða P-kk-þgf K-kk-þgf hefur ekki áður verið refsað. Refsing hans er hæfilega ákveðin 18 mánaða fangelsi.

Af gögnum málsins verður ráðið að þegar ákærðu, E-kk-nf P-kk-nf, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, hófu störf í bankanum hafi starfsemi deildar eigin viðskipta fyrir allnokkru verið komin í það horf sem lýst var. Þá voru ákærðu, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, undirmenn er tóku við fyrirmælum frá öðrum varðandi störf sín. Þá er til þess að líta, að þrátt fyrir að hafa verið yfirmaður deildarinnar virðist staða ákærða E-kk-ef P-kk-ef innan hennar hafa verið svipuð stöðu meðákærðu. Þá er langt síðan atburðir þeir urðu sem ákært er fyrir. Að öllu þessu virtu þykir mega ákveða að fresta fullnustu refsinga ákærðu eins og í dómsorði greinir.

Ákærða B-kk-þgf hefur ekki áður verið refsað. Refsing hans verður ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga. Með vísun til umfangs brota þeirra er ákærði hefur verið sakfelldur fyrir og stöðu hans í bankanum er refsing hans hæfilega ákveðin 2 ára og 6 mánaða fangelsi.

Framangreindum ákæruliðum á hendur ákærðu, M-kk-þgf og B-kvk-þgf, hefur verið vísað frá dómi. Að öðru leyti hafa þau verið sýknuð. Samkvæmt því skulu málsvarnarlaun verjenda þeirra greidd úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði. Ákærðu, E-kk-nf P-kk-nf, B-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-kk-nf, verða dæmdir til að greiða málsvarnarlaun verjenda sinna eins og í dómsorði segir. Aðrir ákærðu verða dæmdir til að greiða málsvarnarlaun verjenda sinna sem hér segir en að öðru leyti skulu þau greidd úr ríkissjóði. Ákærðu, H-kk-nf M-kk-nf, S-kk-nf og I-kk-nf, skulu, hver um sig, greiða málsvarnarlaun verjenda sinna að tveimur þriðju hlutum, en að einum þriðja hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði. Ákærði B-kk-nf skal greiða málsvarnarlaun verjanda síns að þremur fjórðu hlutum en að einum fjórða skulu þau greidd úr ríkissjóði. Einnig verður ákærði B-kk-nf dæmdur til að greiða þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi.

Ákærða I-kk-þgf var við þingfestingu skipaður annar verjandi en honum var vikið frá störfum eins og rakið hefur verið. Við þingfestingu málsins hreyfði ákæruvaldið engum mótmælum við skipan verjanda ákærða þótt þá hljóti að hafa verið ljóst að verjandinn gat komið til greina sem vitni í málinu. Ákæruvaldið vildi á síðari stigum ekki lýsa því yfir að verjandinn yrði ekki kvaddur til sem vitni við aðalmeðferð. Til þess kom þó ekki að verjandinn yrði kvaddur fyrir dóm sem vitni. Dómurinn lítur svo á að með því að ákæruvaldinu var ljós staða verjandans við þingfestingu hefði það átt að vekja athygli dómsins á því. Má geta þess að ákæruvaldið mótmælti við þingfestingu skipun verjanda ákærða S-kk-ef og gekk um skipun hans úrskurður og síðar dómur í Hæstarétti. Samkvæmt þessu skal þóknun fyrri verjanda ákærða greidd úr ríkissjóði.

Málsvarnarlaun, eins og þau eru ákvörðuð í dómsorði, eru að meðtöldum virðisaukaskatti.

Rétt er að gera grein fyrir rekstri málsins. Ákæran var gefin út 15. mars 2013 og barst hún dóminum sama dag. Málið var þingfest 24. apríl sama ár og ákærðu skipaðir verjendur. Þá þegar og næstu vikur á eftir voru kveðnir upp allnokkrir úrskurðir sem flestir voru kærðir til Hæstaréttar. Í þinghaldi 13. júní var málinu frestað til 14. janúar 2014 og var gert ráð fyrir að þann dag myndu verjendur skila greinargerðum. Til þess kom þó ekki því nefndan dag lögðu flestir verjendanna fram kröfur um frávísun málsins. Munnlegur flutningur um frávísunarkröfurnar fór fram 27. janúar og var úrskurður kveðinn upp 4. febrúar og frávísunarkröfunum hafnað. Í þinghaldi 17. febrúar var bókað um ætlað vanhæfi eins verjenda, eins og að framan greinir. Skipun verjandans var felld úr gildi með úrskurði 21. febrúar er staðfestur var í Hæstarétti 25. sama mánaðar. Í þinghaldi 17. mars var skipaður nýr verjandi sem, ásamt fleiri verjendum, lagði fram matsbeiðni í þinghaldi 7. maí. Þeirri beiðni var hafnað með úrskurði 21. maí. Hæstiréttur staðfesti úrskurðinn 5. júní. Í þinghaldi 12. sama mánaðar var ákveðið að fresta málinu til 28. október og myndu verjendur þá skila greinargerðum. Þá var jafnframt ákveðið að aðalmeðferð hæfist 19. janúar 2015.

Í þinghaldinu 28. október var eftirfarandi bókað: Dómarinn lætur þess getið að í þinghaldi 12. júní síðastliðinn hafi verið ákveðið að miða að því að aðalmeðferð málsins hæfist 19. janúar 2015. Nú í september bárust dómaranum upplýsingar um að Hæstiréttur hefði ákveðið málflutning í Hæstaréttarmálinu nr. 145/2014 26. og 27. janúar nk. Í því máli eru þrír menn ákærðir sem einnig eru ákærðir í þessu máli og verjendur tveggja þeirra eru einnig verjendur í þessu máli. Samkvæmt upplýsingum frá Hæstarétti var það að beiðni verjenda ákærðu í málinu nr. 145/2014 sem málið var sett á dagskrá réttarins á þessum tíma, en beiðni hafði borist frá þeim um að það yrði í fyrsta lagi 21. janúar eða tveimur dögum eftir að aðalmeðferð þessa máls átti að hefjast. Það er því ljóst að ekkert verður af því að aðalmeðferð hefjist 19. janúar nk.

Verjendur ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef og M-kk-ef, kváðust ekki kannast við að hafa beint þessari ósk til Hæstaréttar.

Dómsuppsaga hefur dregist lítillega fram yfir leyfilegan tíma og stafar það af umfangi málsins. Dómendur og málflytjendur töldu ekki þörf á endurflutningi.

Dóminn kváðu upp héraðsdómararnir A-kk-nf Í-kk-nf, dómsformaður, og H-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf E-kk-nf viðskiptafræðingur.

D ó m s o r ð :

Ákæruliðum A og C í II. kafla ákæru á hendur ákærða, M-kk-þgf G-kk-þgf, er vísað frá dómi.

Ákærða, H-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, er ekki gerð frekari refsing.

Ákærði, S-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 1 ár.

Ákærði, I-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 4 ár og 6 mánuði en til frádráttar skal koma gæsluvarðhaldsvist ákærða frá 11. til 17. maí 2010.

Ákærði, E-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 2 ár.

Ákærði, B-kk-nf S-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærði, P-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærði, M-kk-nf G-kk-nf, er sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði, B-kk-nf H. D-kk-nf, sæti fangelsi í 2 ár og 6 mánuði.

Ákærða, B-kvk-nf Þ-kvk-nf, er sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.

Fresta skal fullnustu refsinga ákærðu, E-kk-ef P-kk-ef, B-kk-ef S-kk-ef og P-kk-ef K-kk-ef, og skulu þær falla niður að liðnum 2 árum frá deginum í dag að telja haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði H-kk-nf M-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kk-ef F-kk-ef H-kk-ef hrl., 47.948.010 krónur að tveimur þriðju hlutum en að einum þriðja hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði.

Ákærði S-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, G-kk-ef J-kk-ef hrl., 35.119.590 krónur að tveimur þriðju hlutum en að einum þriðja hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði.

Ákærði I-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, G-kk-ef S-kk-ef hrl., 41.283.165 krónur að tveimur þriðju hlutum en að einum þriðja hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði. Laun fyrri verjanda ákærða, J-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef hrl., 17.201.745 krónur skulu greidd úr ríkissjóði.

Ákærði E-kk-nf P-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, G-kk-ef B-kk-ef hrl., 14.613.555 krónur.

Ákærði B-kk-nf S-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kk-ef J-kk-ef hrl., 24.603.150 krónur.

Ákærði P-kk-nf K-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef hrl., 24.603.150 krónur.

Málsvarnarlaun verjanda ákærða M-kk-ef, K-kvk-ef E-kvk-ef hrl., 19.856.430 krónur, skulu greidd úr ríkissjóði.

Ákærði B-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, J-kk-ef S-kk-ef hrl., 25.232.295 krónur að þremur fjórðu hlutum en að einum fjórða hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði. Ákærði greiði þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi, B-kk-ef N-kk-ef hrl., 1.636.800 kr.

Málsvarnarlaun verjanda ákærðu B-kvk-ef, H-kk-ef J-kk-ef hrl., 10.761.960 krónur, skulu greidd úr ríkissjóði.

A-kk-nf Í-kk-nf

H-kk-nf B-kk-nf

S-kk-nf E-kk-nf