S-1573/2011

Mál þetta var höfðað með ákæru ríkissaksóknara, dags. 13. október 2011, á hendur A.

Ákærði er talinn hafa gerst sekur um

áfengislagabrot og nauðgun, með því að hafa aðfaranótt mánudagsins 11. maí 2009, með ólögmætri nauðung haft samræði og önnur kynferðismök við B, þá 16 ára, en ákærði veitti stúlkunni áfengi, fór með hana um borð í bátinn … sem staðsettur var við Grandagarð í Reykjavíkurhöfn, og kom fram vilja sínum við stúlkuna með því að nýta sér yfirburði sína vegna aldurs-, þroska- og aflsmunar, notfæra sér þær aðstæður sem voru fyrir hendi í bátnum og sumpart notfæra sér ölvunarástand stúlkunnar.

Þetta er talið varða við 18. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998 og aðallega við 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, til vara við 3. mgr. 202. gr. laganna.

Ákæruvald krefst refsingar og greiðslu sakarkostnaðar.

B krefst skaðabóta að fjárhæð 3.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. maí 2009 til 30. desember 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst réttargæslumaður hennar þóknunar.

Ákærði krefst sýknu af ákæru fyrir brot gegn 194. eða 202. gr. almennra hegningarlaga, en vægustu refsingar er lög leyfa fyrir brot gegn áfengislögum. Verjandi hans krefst málsvarnarlauna.

Brotaþoli leitaði til Neyðarmóttökunnar á Landspítalanum að kvöldi 11. maí 2009. Í skýrslu um skoðunina kemur fram að hún hefði verið í SMS-sambandi við mann sem væri 37 ára gamall. Þau hefðu hist kvöldið áður og hann gefið henni áfengi. Þau hafi farið út á Granda og um borð í trillu er þar lá. Hefði hún verið orðin ofurölvi og orðið alveg máttlaus. Hann hefði byrjað að káfa á henni og síðan háttað hana og haft við hana kynmök. Hún hefði bara legið og beðið eftir því að þessu lyki. Á eftir hefði hann keyrt hana heim. Hann hefði einnig sent henni SMS-skeyti.

Brotaþoli leitaði fljótlega til lögreglu og er formleg kæra skráð 18. maí, en sama dag gaf hún skýrslu. Hún þekkti þá ekki nafn ákærða, en taldi að hann héti C. Beindist rannsóknin í fyrstu að C. Hann neitaði sök og sýndi DNA-rannsókn að sáðfrumuhluti sýna sem tekin höfðu verið úr nærbuxum brotaþola og af leggangsopi og ytri börmum innihéldu ekki DNA-snið C. Var rannsókn málsins hætt og brotaþola tilkynnt sú ákvörðun 6. ágúst 2010.

Ákvörðunin um að hætta rannsókn málsins var kærð til ríkissaksóknara. Var hún felld úr gildi 2. október 2010.

Myndsakbending hafði verið gerð 14. júlí 2009. Á spjaldinu sem brotaþola var sýnt var mynd af áðurnefndum C, en ekki af ákærða. Brotaþoli þekkti engan á myndunum.

Ákærði kom fyrst til skýrslutöku hjá lögreglu 30. nóvember 2010. Þá bar hann að hann og brotaþoli hefðu átt í samskiptum í gegnum vefsíðuna einkamál.is. Þau hefðu hist umrætt kvöld. Hann hefði sótt hana í … í Hafnarfirði og þau ekið víða um borgina. Hann hefði keypt handa henni 2 eða 3 flöskur af Bacardi Breezer á veitingastað við Laugaveg. Þau hefðu loks farið niður að höfn og um borð í bátinn …, en hann hafi enn lykla að bátnum sem hann hafi verið með nokkrum árum áður. Þau hefðu haft kynmök í bátnum. Það hefði verið með vilja þeirra beggja. Hann hefði svo keyrt hana aftur að … í Hafnarfirði.

Fyrir dómi sagði ákærði að þau hefðu um skeið spjallað saman með SMS-skeytum. Það hafi verið almennt spjall, en talsvert kynferðislegt. Umrætt kvöld hafi hann verið staddur á verkstæði í Hafnarfirði og spurt B hvort hann mætti hitta hana. Hann hafi svo sótt hana. Þau hafi ekið til Reykjavíkur. Hann hafi keypt inneign á síma B uppi á Ártúnshöfða og eitthvað handa henni að borða. Svo hafi hann keypt fyrir hana áfengi á veitingastað. Hann hafi keypt 4 Bacardi Breezer, hann hafi ekki átt peninga fyrir meiru. Þau hafi verið búin að tala um að fara niður í bátinn og hafa kynmök, en hún hafi sagt að hún þyrði ekki að gera neitt nema hún væri búin að fá sér eitthvað að drekka. Er þau voru komin niður að höfn hafi hann dregið bátinn að og haldið í hann á meðan hún kom niður stigann. Það hafi verið þrír metrar niður í bátinn af bryggjunni. Hann hafi tekið á móti henni þegar hún kom niður. Fyrst hafi þau setið í stýrishúsinu og spjallað. Hann hafi spurt hana hvort hann mætti kyssa hana og hafi hún viljað það. Þau hafi síðan fært sig niður í lúkar og gælt hvort við annað og haft kynmök. Hann sagði að B hefði klætt sig úr sjálf að ofan, en hann hefði hjálpað henni úr buxunum, sem hafi verið þröngar. Þau hafi bæði verið kviknakin. Þetta hafi verið alveg eðlilegt kynlíf.

Ákærði kvaðst hafa kallað sig D [millinafn ákærða] í samskiptum sínum við B. Venjulega noti hann [fornafnið]. D sé netnafn, en hann hafi líka verið að halda því leyndu fyrir konunni sinni að hann væri að halda fram hjá henni.

Ákærði sagði að B hefði verið búin að fá sér þrjá Breezera þegar þau höfðu kynmök. Hún hafi ekki verið ölvuð, en kannski verið byrjuð að finna á sér.

Ákærði staðfesti að hann hefði sent B SMS-skeyti, sem er skráð sent kl. 03.18 þessa nótt. Hún hefði svarað skeytinu.

Aðspurður hvort þau hefðu á ferð sinni stoppað einhvers staðar á Kleppsvegi mundi ákærði ekki eftir því. Hann minntist þess ekki að hún hefði farið út úr bílnum á leiðinni.

Fyrir dómi sagði brotaþoli að hún hefði fengið mörg SMS-skeyti frá ákærða. Hún mundi ekki hvernig samband komst á milli þeirra. Hún kvaðst hafa haldið að hann væri á sama aldri og hún sjálf. Hún hafi svo hitt hann og þá séð að hann var ekkert á aldur við hana sjálfa. Hún kvaðst hafa farið með honum í bílnum og verið sífellt að reyna að losna frá honum, en hann hafi sífellt verið að tala um kynlíf.

Brotaþoli sagði að ákærði hefði keypt sex Breezera sem hún hafi drukkið mjög hratt. Hann hafi farið með hana inn á Kleppsveg og þar hafi hann spurt hvort hún vildi sjá á honum typpið. Hún hafi neitað því en sagst þurfa að pissa. Þau hafi farið á N1 á Ártúnshöfða og þar hafi hún hringt í E, vinkonu sína. Hún hafi reynst vera sofandi. Hún hafi þá stungið upp á því að þau færu út á Granda, en sér hafi dottið í hug að pabbi hennar, sem væri sjómaður, væri kannski að koma inn. Þá hafi ákærði sagt að hann ætti bát þar og hvort hún vildi sjá hann. Hún hafi reynt að afsaka sig með lofthræðslu, en hann hafi stutt hana niður í bátinn. Hann hafi alltaf verið að reyna að kyssa hana, en hún hafi gefið í skyn að hún vildi það ekki með því að snúa sér undan. Hann hafi farið með hana niður í káetu, tekið hana úr buxum og nærbuxum og lokið sér af. Hún hafi bara frosið, ekki sagt neitt við hann og verið alveg grafkyrr undir honum. Hún sagði að ákærði hefði ekki klætt hana úr skónum, það hafi ekki þurft því buxurnar hafi ekki verið mjög þröngar.

Brotaþoli sagði að sér hefði liðið ömurlega á eftir. Hún hafi beðið hann að keyra sig heim.

Brotaþoli kvaðst hafa farið heim til sín. Hún hefði hringt í F daginn eftir. Sér hefði liðið illa, það hefði verið eins og hún hefði ekki gert neitt til að verjast ákærða.

Brotaþoli kannaðist við að hafa svarað SMS-skeyti ákærða eftir atvikið með orðinu THX, sem þýði „thanks“. Hún hafi skrifað það bara til að skrifa eitthvað.

Brotaþoli kvaðst ekki hafa séð auglýsingar frá ákærða á einkamál.is.

Brotaþoli kvaðst einhvern tímann hafa sagt ákærða að hún væri 16 ára. Hann hafi aldrei sagt henni hvað hann væri gamall.

Vitnið E staðfesti að brotaþoli hefði hringt í síg um kvöld. Hún hafi verið sofandi og þær hafi ákveðið að hittast daginn eftir. Þær hafi farið á kaffihús og þar hafi brotaþoli brotnað niður.

Vitnið F er frænka brotaþola. Hún sagði að brotaþoli hefði komið til hennar daginn eftir atvikið. Hún hefði fyrst drukkið einn bjór, en svo brotnað niður og sagt að sér hefði verið nauðgað. F kvaðst hafa farið með hana á slysadeild.

Vitnið G, móðir brotaþola, sagðist hafa farið til Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef sálfræðings, en dóttir hennar var komin þangað. Henni hefði þar verið sagt frá atvikinu. Hún sagði að dóttir sín hefði verið langt niðri eftir þetta, en hafi nú eins og unnið sig frá því.

Vitnið H er fyrrum unnusti brotaþola. Hann kvaðst hafa verið á sjó þegar atvikið átti sér stað. Þau hefðu talað saman í síma daginn eftir og þá hafi hún verið dauf, eins og eitthvað væri að. Hún hafi verið þannig í nokkra daga. Hún hefði sagt sér frá þessu eftir nokkra daga. Hún hafi orðið bæld og þunglynd eftir þetta og farið að drekka mjög mikið.

Eins og áður segir leitaði brotaþoli til Neyðarmóttökunnar á Landspítalanum í Fossvogi. Í skýrslu móttökunnar kemur fram að sýni voru tekin eins og venja er. Áverkar sáust ekki á brotaþola, en fram kemur að henni hafi liðið ömurlega.

A-kk-nf H-kk-nf læknir staðfesti skýrsluna fyrir dóminum.

Ó-kk-nf Ö-kk-nf B-kk-nf sálfræðingur ritaði greinargerð að beiðni lögreglunnar. Þar kemur fram að hann hafi verið sálfræðingur brotaþola frá byrjun árs 2007, er hún var vistuð á meðferðarheimilinu Árbót. Í greinargerð hans segir:

„B á langa sögu um erfiðleika með sjálfsstjórn og samskiptavanda. Þá hefur hún einnig sýnt af sér bæði athyglisbrest og hvatvísi. Dregið hefur úr hvatvísi og samskiptavanda hennar síðastliðin ár og hefur hún átt nokkuð langt stöðugleikatímabil sem spannar nokkra mánuði. Þrjú ár eru liðin síðan vitsmunaþroski B var síðast mældur og reyndist hann vera innan eðlilegra marka. …

B svaraði undanlátssemisprófinu hjá undirrituðum í lok maí sl. og benda niðurstöður til þess að samanborið við íslenskar stúlkur í framhaldsskóla séu aðeins 6% stúlkna undanlátssamari en hún. Miðað við fyrirliggjandi gögn, þ.e. bæði hegðun B og sjálfsfrásögn hennar, má draga þá ályktun að hún hafi sterka tilhneigingu til að vera undanlátssöm.“ …

Um viðtöl sem Ó-kk-nf átti við B eftir atvik málsins segir að hún hafi lýst „… tilfinningalegri óreiðu þar sem ótti, óöryggi, sektarkennd og depurð voru ráðandi tilfinningar. Auk þess forðaðist hún að hugsa um atburðinn en þó sóttu minningar um atburðinn á hana bæði í svefni og vöku. Þarna var um greinanlega breytingu á líðan B að merkja.“

Í lok greinargerðarinnar segir að ljóst sé að einkenni áfallastreituröskunar hafi verið til staðar dögum eftir meint brot.

Ó-kk-nf Ö-kk-nf kom fyrir dóm og staðfesti greinargerð sína. Hann sagði að ólíklegt væri að fólk sem hitti B í fyrsta sinn tæki eftir því hvað hún er undanlátssöm. Hún hefði bæði verið hrædd við að hitta ákærða aftur, en einnig hafi sjálfsásökun verið áberandi.

Vitnið B-kvk-nf G-kvk-nf sálfræðingur sagði að hún hefði rætt stuttlega við B seinni hluta maí 2009, eftir að hún kom á Neyðarmóttökuna. Í janúar 2011 hefði réttargæslumaður B haft samband við sig vegna vanlíðunar hennar. Hún hafi hitt hana fjórum sinum í febrúar og mars 2011. Þá hafi hún greint meðferðarþörf B. Hennar aðalvandi hafi verið áfallastreituröskun. Útilokað væri að orsök hennar væri annað en meint kynferðisbrot.

Niðurstaða

Skýrslur ákærða og brotaþola eru samhljóða að talsverðu leyti um atvik þangað til komið er út á Grandagarð. Um einstök atriði skilur á milli, eins og fjölda flaskna af Breezer sem ákærði keypti og hvort komið hafi verið við á einhverjum stað nálægt Kleppsvegi. Af þessum mun á skýrslum verða engar öruggar ályktanir dregnar. Það athugast í þessu sambandi að skýrsla var ekki tekin af ákærða fyrr en rúmlega einu og hálfu ári eftir að meint brot á að hafa verið framið og ekki kemur fram að honum hafi verið kunnugt um rannsókn málsins fyrr en þá.

Brotaþoli telur að ákærði hafi fengið sig til að fara niður í bátinn, en ákærði segir að hún hafi farið sjálfviljug. Sýnt er fram á að brotaþoli er leiðitöm, en hún ber ekki um að ákærði hafi þvingað hana á einhvern hátt eða beitt hótunum. Er því ekki sýnt fram á að ákærði hafi neytt hana til að fara niður í bátinn. Hún ber að hún hafi reynt að koma sér undan áleitni ákærða þegar þau voru komin um borð í bátinn og kveðst hafa reynt með því að sýna að hún hefði ekki áhuga á kynmökum með ákærða. Framburður ákærða er á allt annan veg. Hann ber að þau hafi haft kynmök með vilja beggja.

Brotaþoli var mjög ung, en ákærði rúmlega fertugur að aldri. Þá er fram komið að brotaþoli er óvenju leiðitöm. Ekki er sýnt fram á að ákærða hafi mátt vera þetta ljóst. Í skýrslu Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef kom fram að ólíklegt væri að fólk tæki eftir því strax að hún væri mjög undanlátssöm.

Ákærði keypti áfengi fyrir brotaþola. Hann segir það hafa verið að frumkvæði hennar, en hún ber ekki beinlínis um það atriði. Segir þó að hún hafi ekki þekkt áður til þess staðar þar sem áfengið var keypt, en ákærði kveðst sjálfur ekki hafa vitað hvar væri hægt að kaupa áfengi á þessum tíma. Er ekki unnt að byggja á því að ákærði hafi keypt áfengið og veitt henni í þeim tilgangi að tæla hana til kynmaka.

Ákærða og brotaþola ber ekki saman um hve mikið hún drakk af áfengi. Sjálf kveðst hún hafa drukkið sex flöskur, en ákærði telur þær hafa verið þrjár. Hann segir að hún hafi ekki verið ölvuð, en brotaþoli ber að hún hafi verið orðin ofurölvi. Hvorugt þeirra er ótrúverðugt í framburði sínum. Gegn neitun ákærða er því ósannað að ástand brotaþola hafi verið með þeim hætti að hún hafi ekki getað spornað við kynmökum eða að ákærði hafi notfært sér ölvunarástand hennar til að hafa við hana kynmök. Þá er ekki sýnt fram á að ákærði hafi með einhverjum hætti notfært sér aðstæður um borð í bátnum til koma fram vilja sínum, eða nýtt sér yfirburði sína vegna aldurs-, þroska- eða aflsmunar. Verður að sýkna hann af ákæru fyrir brot gegn 194. gr. almennra hegningarlaga. Sömuleiðis er ósannað að atvik hafi verið með þeim hætti að ákærði verði talinn hafa tælt stúlkuna til kynmaka eins og lýst er í 3. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Verður að sýkna ákærða af þessum hluta ákærunnar.

Ákærði játar að hafa keypt áfengi og veitt B. Jafnframt játar hann að hafa gert sér grein fyrir því að hún væri ekki orðin 20 ára gömul. Með þessu hefur hann brotið gegn 18. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998. Refsing hans fyrir þetta brot er hæfilega ákveðin 30.000 króna sekt. Vararefsing skal vera fangelsi í 4 daga.

Sakarkostnaður greiðist allur úr ríkissjóði. Þóknun verjanda ákærða er ákveðin 426.700 krónur, en þóknun réttargæslumanns brotaþola 564.775 krónur. Í báðum tilvikum er tekið tillit til virðisaukaskatts.

Mál þetta dæma héraðsdómararnir J-kk-nf F-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

D ó m s o r ð

Ákærði, A, greiði 30.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna, en sæti ella fangelsi í 4 daga.

Bótakröfu B er vísað frá dómi.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærða, 426.700 krónur, og þóknun réttargæslumanns, 564.775 krónur.

J-kk-nf F-kk-nf

A-kvk-nf E-kvk-nf

R-kvk-nf H-kvk-nf