E-819/2021

Mál þetta, sem höfðað var 3. febrúar 2021, var dómtekið 23. september sl. Stefnandi er A., [...], en stefndi er B, [...].

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 1.372.107 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 367.273 krónum frá 1. janúar 2020 til 7. febrúar 2020 enaf 1.372.107 krónum frá 7. febrúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Málavextir

Stefnandi rekur bílaleigu og snýst mál þetta um uppgjör leigusamnings vegna bifreiðarinnar [...]. Leigusamningur um hana var gerður 10. nóvember 2015 á milli stefnanda, sem leigusala, og D, sem leigutaka, og skyldi hann gilda frá 15. janúar 2016 til 31. janúar 2019. Samkvæmt ákvæðum samningsins skyldi mánaðarlegt leigugjald vera 333.560 krónur, með virðisaukaskatti, og tæki það breytingum miðað við vísitölu neysluverðs. Leiguna skyldi greiða 1. hvers mánaðar og væri eindagi 10. dag mánaðarins. Þá skyldu dráttarvextir reiknast á vanskil leigu frá gjalddaga hefði greiðsla ekki borist á eindaga. Samkvæmt 7. gr. samningsins skyldi 20.000 km akstur á ári vera innifalinn í leigugjaldi en ef ekið væri umfram það skyldi leigutaki greiða 25 krónur, án virðisaukaskatts, fyrir hvern ekinn km og yrði þetta innheimt í síðasta lagi við skil bifreiðarinnar.

Í stefnu og greinargerð er greint svo frá að leigusamningurinn hafiverið færður yfir eða framseldur C. 21. mars 2018 og það félag tekið yfir leigusamninginn sem leigutaki. Með tölvupósti starfsmanns D þann dag er óskað eftir að bifreiðin verði færð yfir á áðurnefnt félag og áform þar um að skrifað verði undir „nýja samninga“.

Í byrjun árs 2020 er stefndi í samskiptum við starfsmenn stefnanda vegna leigusamningsins um bifreiðina. Fram kemur í gögnum málsins að til hafi staðið hjá stefnda að stofna nýtt félag sem tæki yfir skuldbindingar vegna leigusamningsins. Í tölvupósti stefnda til stefnanda 9. janúar 2020 segir: „Ég greiði á minni kt nýja reikning á meðan og skal henda inn á skuldina um leið og endurskoðandi segir ok (þótt að nýja kt, sé ekki klár).“ Í tölvupósti stefnda 13. janúar 20202 segir: „Kennitalan verður klár í þessari viku. Ég mun greiða inn á skuld C frá minni kennitölu, ca 1.0 millj (áður en kt hins nýja félags liggur fyrir/[...]) Þegar hún er klár greiði ég rest í tveimur hlutum. Greiði svo núna janúar leiguna frá minni kennitölu og eftir það mun ég skila bílnum (í lok jan).“

Stefnandi gengur eftir svörum frá stefnda um stöðu málsins í tölvupósti 5. mars 2020 þar sem fram kemur að ekkert hafi heyrst af greiðsluplani stefnda eða nýrri kennitölu. Þar segir. „Útistandandi er því bæði á kt C og þinni eigin kt. Greiðslur þurfa að berast án tafar.“ Er pósturinn ítrekaður 11. sama mánaðar og spurt um stöðu málsins í tölvupósti 27. maí 2020.

Í tölvupósti starfsmanns stefnanda 8. júní 2020 kemur fram að ekkert hafi „borist frá þér eða félagi þínu vegna Porsche bifreiðarinnar, og ekki hefur verið staðið við gefin loforð undanfarin ár!“. Er svo nánar tilgreint að útistandandi sé á félag stefnda 5.421.083 krónur og á hans kennitölu 1.372.107 krónur. Þá segir að greiðsla ásamt plani þurfi að berast fyrir vikulok og það þurfi „að greiða úr þessum málum fyrir fullt og allt“. Í svarpósti sama dag segir stefndi: „Ég mun klára þetta eins og áður lofað og ítreka það hér með. [...] Sendi planið fyrir vikulok.“

Stefnandi kveður stefnda ekki hafa greitt umkrafða reikninga þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og sé honum því nauðugur sá kostur að höfða mál þetta til innheimtu þeirra.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á hendur stefnda á ógreiddum reikningum vegna leigu hansá bifreiðinni [...]með fastnúmerið [...]. Forsögu málsins lýsir stefnandi svo að samningur um leigu bifreiðarinnar hafi upphaflega verið gerður milli hans og D, fasteignasölu. Stefndi hafi þá verið starfsmaður fasteignasölunnar og bifreiðin verið tekin á leigu til notkunar fyrir hann. Stefndi hafiverið skráður sem tengiliður leigutaka í 1. gr. samningsins og þá hafi hann vottað undirskriftir samningsaðila. Samningurinn hafi svo síðar verið færður yfir á félagið C sem hafi tekið samninginn yfir, leigt bifreiðina á þeim skilmálum sem samningurinn sagði til um og því tekið við öllum réttindum og skyldum leigutaka samkvæmt ákvæðum hans. Stefndi hafi verið stjórnarmaður og framkvæmdastjóri C Bifreiðin hafi því enn veriðí umráðum stefnda eftir yfirtöku samningsins.

Stefnandi kveður að ítrekað hafi orðið dráttur á leigugreiðslum C Félagið hafi verið úrskurðað gjaldþrota 27. nóvember 2019. Bifreiðin hafi þá enn verið í vörslu stefnda. Stefnandi hafi óskað eftir því að stefndi skilaði bifreiðinni. Stefndi hafi með tölvupósti 9. janúar 2020 tjáð stefnanda að hann væri að stofna nýtt félag sem myndi greiða upp hina útistandandi skuld. Í millitíðinni, þangað til að hið nýja félag yrði stofnað, skyldi stefndi greiða reikning vegnar janúar „á sinni eigin kt.“. Með tölvupósti 13. janúar 2020 hafi stefndi ítrekað við stefnanda að hann hygðist greiða leigu fyrir janúar „frá sinni eigin kennitölu“. Í samræmi við loforð stefnda hafi samningurinn verið færður yfir á hans kennitöluo g reikningur vegna janúar sendur á stefnda. Stefndi hafi því yfirtekið leigusamninginn og tekið persónulega við þeim réttindum og skyldum sem honum fylgdu.

Í lok janúar 2020 hafi stefndi svo skilað bifreiðinni til stefnanda. Þá hafi komiðí ljós að bifreiðinni hafi verið ekið umfram hámark akstursheimildar hvers ár samkvæmt samningi. Bifreiðin hafi verið í leigu í fjögurár. Samkvæmt samningi hafi mátt aka henni samtals 80.000 km yfir þennan tíma. Þegar stefndi hafi skilað bifreiðinni hafi henni verið ekið samtals 112.414 km, eða 32.414 km yfir heimild samkvæmt samningi. Stefnandi hafi gefið út reikning á hendur stefnda vegna yfirkeyrslunnar.

Í tölvupósti til stefnda 8. júní 2020 hafi stefnandi ítrekað að stefndi hafi ekki greitt fyrir leigu bifreiðarinnar og að útistandandi skuld á hann persónulega næmi 1.372.107 krónum. Stefndi hafi svarað stefnanda á þann veg að hann hygðist greiða þetta eins og hann hefði áður lofað.

Stefnandi kveður umrædda reikninga enn vera ógreidda. Um sé að ræða reikning að fjárhæð 367.273 krónur, gefinn út 1. janúar 2020 og með gjalddaga sama dag, og reikning að fjárhæð 1.004.834 krónur, gefinn út 7. febrúar 2020 og með gjalddaga sama dag. Stefnufjárhæð nemi samtölu reikninganna eða 1.372.107 krónum.

Stefnandi byggi á því að stefndi hafi í janúar 2020 yfirtekið leigusamning á milli stefnanda og félagsins C og með því hafi hann tekið við þeim réttindum og skyldum sem samningnum fylgdu. Stefnda beri því skylda til að efna samninginn samkvæmt efni hans. Stefnandi hafnar sjónarmiðum stefnda um aðildarskort. Stefndi hafi ákveðið að hafa bifreiðina áfram á leigu og greiða fyrir það.

Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefnandi hafigert ítrekaðar tilraunir til innheimtu skuldarinnar hjá stefnda fyrir löginnheimtu, eins og framlögð skjöl bera með sér. Því sé þess krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar sem stefnandi hafiorðið fyrir vegna innheimtu skuldarinnar, sem stofnaðist til áður en hún var send í löginnheimtu, í samræmi við 12. gr. innheimtulaga nr. 95/2008.

Stefnandi kveðst vísa til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fáim. a. stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá sé vísað til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Þá byggi stefnandi kröfu sína einnig á ólögfestri meginreglu samningaréttar „pacta sunt servanda“. Kröfu um dráttarvexti styðji stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, sérstaklega 1. mgr. 6. gr. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um að tekið verði tillit til áfallins innheimtukostnaðar styðjist við 7. og. 12. gr. laga nr. 95/2008. Varðandi varnarþing vísi st til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að kröfur hans verði lækkaðar. Sýknukrafa stefnda byggir á aðildarskorti. Stefndi hafi á þeim tíma sem kröfur stefnanda nái til ekki verið aðili að leigusamningnum um bifreiðina. Hann hafi hvorki verið leigutaki að bifreiðinni né með nokkrum hætti aðili að leigusamningnum eða borið með nokkrum hætti ábyrgð á skuldbindingum samkvæmt samningnum. Tengingar stefnda við leigumál þau sem mál þetta snúist um séu því ekki kröfuréttarlegs eðlis heldur eingöngu þær að hann hafi annars vegar verið starfsmaður fyrri leigutaka og fyrirsvarsmaður hins síðari og hins vegar umráðamaður hinnar leigðu bifreiðar í tilviki beggja leigutaka.

Eins og sjá megi af gögnum málsins hafi stefndi verið að reyna að koma því í kring að nýtt félag tæki yfir samning um leigu bifreiðarinnar við stefnanda. Í því skyni hafi hann boðist til þess að greiða sjálfur reikning vegna leigu fyrir janúar 2020. Þetta hafi hann verið að bjóðast til að gera í tölvupósti til stefnanda 13. janúar 2020. Reikningurinn beri þaðmeð sér að vera dagsettur aftur í tímann, hann hafi augljóslega ekki verið gefi nn út 1. janúar 2020. Stefndi hafi aldrei yfirtekið leigusamninginn persónulega, þvert á móti komi það ítrekað fram í samskiptum hans við stefnanda að hann muni koma með nýtt félag sem verði leigjandi bifreiðarinnar. Nánar tiltekið hafi það komið skýrt fram að hann hefði um það áform að félagið shs 21 fasteignafélag ehf. myndi yfirtaka leigusamninginn. Stefndi hafi því ekki yfirtekið þá skuldbindingu C, að greiða leigu vegna janúar 2020. Hann hafi aðeins verið að bjóðast til þess að greiða persónulega reikning vegna janúar 2020, ef það yrði til þess að hið nýja félag fengi að yfirtaka leigusamninginn. Af því hafi svo ekki orðið.

Því fari víðs fjarri að stefndi hafi, með því að bjóðast til þess að greiða reikning vegna janúar 2020, verið að taka yfir leigusamninginn í heild sinni og skuldbindingar samkvæmt honum eða einhverjar frekari skuldbindingar en „akkúrat þá mánaðargreiðslu“. Stefnandi hafiþví enga sönnun fært fram um það að skuldbinding um greiðslu vegna svokallaðrar „yfirkeyrslu“, samkvæmt reikningi sem dagsettur er 7. febrúar 2020, eigi að falla á stefnda. Hvernig það megi vera sé með öllu órökstutt af hálfu stefnanda.

Sé um þessa kröfu annars vegar vísað til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins, sem og 16. gr. l. nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en í 2. mgr. ákvæðisins er kveðið á um að varnir byggðar á aðildarskorti leiði til sýknu ef fallist er áþær.

Krafa um lækkun kröfu byggir á sömu sjónarmiðum og rakin eru til stuðnings sýknukröfu. Sé varakrafan sett fram ef sú staða er uppi að dómari fallist á að stefndi hafi tekið á sig að greiða reikning vegna janúar 2020 þá sé það nokkuð augljóst að það eigi ekki við um reikning stefnanda frá 7. febrúar 2020.

Krafa um málskostnað sé byggð á 129.- 132. gr. l. nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu tveggja reikninga vegna leigu á bifreiðinni [...]. Annars vegar er um að ræða reikning að fjárhæð 367.273 krónur vegna leigu bifreiðarinnar í janúar 2020 og hins vegar reikning að fjárhæð 1.004.834 krónur frá febrúar 2020 vegna uppgjörs við skil bifreiðarinnar. Mun þar vera um að ræða uppgjör vegna aksturs umfram hámarksheimild samkvæmt samningi.

Fram er komið í málinu að félagið D tók bifreiðina upphaflega á leigu hjá stefnanda en síðar mun félagið C hafa tekið yfir réttindi og skyldur leigutaka samkvæmt ákvæðum samningsins. Ekki liggur fyrir í málinu afrit af samningi síðarnefnda félagsins við stefnanda eða önnur gögn um að skuldaraskipti hafi farið fram en enginn sérstakur ágreiningur mun vera um það með aðilum að félagið hafi tekið við skyldum fyrri leigutaka gagnvart stefnanda. Fram er komið að stefndi var í báðum tilvikum umráðamaður bifreiðarinnar og að hann var starfsmaður fyrrnefnda félagsins og stjórnarmaður og framkvæmdastjóri þess síðarnefnda.

Í stefnu er á því byggt „að stefndi hafi yfirtekið leigusamning á milli stefnanda og félagsins C í janúar 2020. Með því tók hann við þeim réttindum og skyldum sem samningnum fylgdi. Stefnda ber því skylda að efna samninginn samkvæmt efni sínu.“ Í „samræmi við loforð stefnda var samningurinn færður yfir á hans persónulegu kt. og reikningur vegna janúarmánaðar sendur á stefnda“. Af framsetningu í stefnu verður þannig ekki annað ráðið en á því sé byggt af hálfu stefnanda að stefndi hafi í samskiptum við aðila í janúar 2020 tekið persónulega á sig allar skyldur samkvæmt leigusamningi um bifreiðina. Dómurinn fær ekki séð að þetta fái nokkra stoð í gögnum málsins. Bera þau þannig ekki með sér að stefndi hafi með formlegum hætti tekið yfir leigusamninginn og þannig borið skyldur sem leigutaki gagnvart stefnanda. Hefur stefnanda ekki lánast sönnun þar að lútandi.

Gögn málsins bera á hinn bóginn með sér að stefndi hafi með tölvupósti 9. janúar 2020 lofað að greiða stefnanda skuld vegna leigu bifreiðarinnar í janúar 2020. Þetta ítrekaði stefndi í tölvupósti til stefnanda 13. janúar 2020 og aftur 8. júní 2020. Líta verður svo á að stefndi hafi með því gefið stefnanda bindandi loforð um að hann myndi standa skil á leigugreiðslu vegna janúar 2020 sem nam samkvæmt útgefnum reikningi 367.273 krónum.

Málatilbúnaður stefnanda um þetta mætti að ósekju vera skýrari. Telur dómurinn þó unnt að líta svo á aðá því sé nægilega byggt af hálfu stefnanda að stefndi hafi gefið stefnanda bindandi loforð um greiðslu leigu vegna janúar 2020. Verður því ekki fallist á sjónarmið stefnda um aðildarskort. Framangreint loforð bar stefnda að efna, og verður honum því gert að standa stefnanda skil á greiðslu vegna reiknings þar að lútandi að fjárhæð 367.273 krónur. Stefndi hefur ekki mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda með skýrum hætti. Með hliðsjón af atvikum öllum og loforði stefnanda hvað þennan reikning varðar verður fallist á að fjárhæðin beri dráttarvexti frá 1. janúar 2020 eins og krafist er í málinu.

Hvað varðar þann þátt kröfu stefnanda sem lýtur að reikningi frá 7. febrúar 2020 að fjárhæð 1.004.834 krónur tekur dómurinn fram að nokkurs óskýrleika gætir einnig í málatilbúnaði stefnanda að þessu leyti. Þannig verður ekki nægilega ráðið af stefnu að krafa vegna þess reiknings byggi með skýrum hætti á greiðsluloforði stefnda. Verður því ekki annað séð en að eingöngu sé byggt á því að greiðsluskylda stefnda að þessu leyti hvíli á því að stefndi hafi yfirtekið samning stefnanda og C og beri því skylda til að efna samninginn samkvæmt efni sínu. Sjónarmiðum stefnanda um að stefndi hafi persónulega yfirtekið samning leigutakans C hefur dómurinn þegar hafnað. Er því ekki annað unnt en að sýkna stefnda af þeim hluta kröfu stefnanda er varðar ofangreindan reikning sem er að fjárhæð 1.004.834 krónur. Auk þess tekur dómurinn fram að raunar verði ekki séð að stefndi hafi í samskiptum við stefnanda í janúar 2020 gefið bindandi loforð um greiðslu þessa tiltekna reiknings sem varðar uppgjör vegna umframaksturs, og er til kominn síðar. Þá eru samskipti aðila í júní 2020 alls ekki skýr að þessu leyti að mati dómsins.

Samkvæmt ofansögðu er það því niðurstaða dómsins að stefnda beri að greiða stefnanda umkrafinn reikning, að fjárhæð 367.273 krónur, með dráttarvöxtum eins og áður greinir. Á hinn bóginn er ekki fallist á að kröfu stefnanda á hendur stefnda vegna reiknings að fjárhæð 1.004.864 krónur. Með hliðsjón af þessari niðurstöðu telur dómurinn þó rétt að gera stefnda að greiða stefnanda málskostnað, á grundvelli 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Telst hann, með hliðsjón af atvikum öllum, og að teknu tilliti til innheimtu stefnanda sem stefndi brást ekki við, hæfilega ákveðinn 3 0 0.000 krónur.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómar inntók við meðferð málsins 7. apríl 2021 en hafði ekki afskipti af því fyrir þann tíma.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 367.273 krónur ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. janúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 3 0 0.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf