S-290/2007

Mál þetta höfðaði ríkislögreglustjóri með ákærum 16. október 2007 og 1. september 2008 á hendur ákærðu, M-kvk-þgf S-kvk-þgf, kt. ..., og P-kk-þgf L-kk-þgf, kt. .... Ákærðu eru hjón og búa að Bárugötu 19 á Akranesi. Málið var dómtekið 3. nóvember 2008.

Í ákæruskjali 16. október 2007 er ákærðu gefin að sök skatta- og hegningarlagabrot framin í rekstri fyrirtækjanna Akrasels ehf. og Stillholts ehf., en bæði félögin voru tekin til gjaldþrotaskipta með úrskurði dómsins 21. september sama ár. Í ákæruskjalinu er verknaðarlýsing og heimfærsla til refsilaga svohljóðandi:

„A. Vegna einkahlutafélagsins Akrasels.

I. Fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa, ákærða M-kvk-nf sem stjórnarmaður með prókúruumboð og ákærði P-kk-nf sem starfandi framkvæmdastjóri, eigi afhent á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslur og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins uppgjörstímabilin mars-apríl rekstrarárið 2004 til og með september-október rekstrarárið 2005, samtals að fjárhæð kr. 15.476.851,- og sundurliðast sem hér greinir:

Telst þetta varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

II. Fyrir brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa, ákærðu M-kvk-nf og P-kk-nf í störfum sínum fyrir einkahlutafélagið sem að framan greinir, eigi afhent á lögmæltum tíma skilagreinar staðgreiðslu opinberra gjalda og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna janúar til og með október 2005, samtals að fjárhæð kr. 4.468.202,- og sundurliðast sem hér greinir:

Telst þetta varða við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr.1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998

B. Vegna einkahlutafélagsins Stillholts.

I. Fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa, ákærða M-kvk-nf sem stjórnarmaður með prókúruumboð og ákærði P-kk-nf sem starfandi framkvæmdastjóri, eigi afhent á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslur og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins uppgjörstímabilin janúar-febrúar rekstrarárið 2004 til og með september-október rekstrarárið 2005, samtals að fjárhæð kr. 7.415.362,- og sundurliðast sem hér greinir:

Telst þetta varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998

II. Fyrir brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa, ákærðu M-kvk-nf og P-kk-nf í störfum sínum fyrir einkahlutafélagið sem að framan greinir, eigi afhent á lögmæltum tíma skilagreinar staðgreiðslu opinberra gjalda og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna janúar til og með október 2005, samtals að fjárhæð kr. 2.155.446,- og sundurliðast sem hér greinir:

Telst þetta varða við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr.1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.“

Í ákæruskjali 1. september 2008 er ákærðu gefin að sök skatta- og hegningarlagabrot framin í rekstri sömu einkahlutafélaga. Tekið er fram í ákærunni að ákærða M-kvk-nf hafi í báðum félögunum verið stjórnarmaður með prókúruumboð, en ákærði P-kk-nf verið starfandi framkvæmdastjóri. Efni ákærunnar er svohljóðandi:

„A. Vegna einkahlutafélagsins Akrasels.

1. Eigi afhent á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslur vegna uppgjörstímabilanna nóvember-desember 2005, janúar-febrúar, maí-júní, júlí-ágúst og nóvember-desember 2006 og janúar-febrúar 2007 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna sömu uppgjörstímabila, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 7.284.675, sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Eigi staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna tímabilanna nóvember og desember 2005, janúar til og með desember 2006, og janúar 2007 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli í III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna sömu tímabila, samtals að fjárhæð kr. 4.769.856, sem sundurliðast sem hér greinir:

B. Vegna einkahlutafélagsins Stillholts.

1. Eigi afhent á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslur vegna uppgjörstímabilanna maí-júní, júlí-ágúst og nóvember-desember 2006 og janúar-febrúar 2007 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna sömu uppgjörstímabila, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 3.778.063, sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Eigi staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna tímabilanna febrúar til og með desember 2006, og janúar 2007 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli í III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna sömu tímabila, samtals að fjárhæð kr. 1.289.806, sem sundurliðast sem hér greinir:

Framangreind brot ákærðu teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar 1. töluliði A og B hluta ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar 2. töluliði A og B hluta ákæru.“

Í ákærum er gerð sú krafa að ákærðu verði dæmd til refsingar.

Ákærða M-kvk-nf krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að henni verið gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa. Einnig krefst ákærða þess að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Ákærði P-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að ákærða verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa. Þess er jafnframt krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I.

Tildrög málsins.

Hinn 6. desember 2005 var ákærðu M-kvk-þgf send tilkynning um að skattrannsóknarstjóri ríkisins hefði hafið rannsókn á bókhaldi og skattskilum Akrasels ehf. vegna rekstartímabilsins janúar 2004 til og með október 2005. Skömmu síðar eða 17. janúar 2006 var ákærða P-kk-þgf tilkynnt að rannsókn væri einnig hafin á bókhaldi og skattskilum Stillholts ehf. vegna rekstrartímabilsins janúar 2004 til og með október 2005.

Ákærða M-kvk-nf var stjórnarformaður beggja félaganna en ákærði P-kk-nf annaðist framkvæmdastjórn. Samkvæmt vottorði hlutafélagaskrár var tilgangur Akrasels ehf. almennur veitingarekstur, rekstur fasteigna, lánastarfsemi og önnur skyld starfsemi. Tilgangur Stillholts ehf. var rekstur smásölu, veitingastarfsemi, rekstur fasteigna, lánastarfsemi og skyldur rekstur. Fyrirtæki þessi voru rekin samhliða og fólst starfsemin aðallega í rekstri veitingahúsa og mötuneytis. Bæði félögin voru tekin til gjaldþrotaskipta með úrskurði dómsins 21. september 2007, svo sem áður er getið. Félögin voru eignalaus og lauk skiptum þeirra 30. apríl 2008.

Skattrannsóknarstjóri ríkisins lauk rannsókn sinni á málefnum félaganna 15. júní 2006. Í skýrslum hans er því haldið fram að rannsóknin hafi meðal annars leitt í ljós að vanrækt hafi verið að standa skil á virðisaukaskattsskýrslum á lögboðnum tíma vegna félaganna frá júlí 2004 til október 2005, útskattur og innskattur hafi verið vantalinn og að ekki hafi að fullu verið staðin skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda á árinu 2005.

Með bréfum skattrannsóknarstjóra ríkisins 19. júní 2006 voru skýrslur hans vegna félaganna sendar ríkisskattstjóra til ákvörðunar um endurálagningu, auk þess sem ákærðu var tilkynnt um að til stæði af hálfu skattyfirvalda að taka ákvörðun um refsimeðferð málsins. Með bréfi skattrannsóknarstjóra 8. júní 2007 til ríkislögreglustjóra var málinu vísað til opinberrar rannsóknar og var ákærðu tilkynnt um þá afgreiðslu með bréfi sama dag. Að þeirri rannsókn lokinni var fyrri ákæra málsins gefin út 16. október 2007.

Með bréfi sýslumannsins á Akranesi 5. september 2007 var skattrannsóknarstjóra ríkisins tilkynnt um vanskil félaganna á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Af því tilefni var ákveðið að hefja rannsókn á skattskilum félaganna á tímabilinu frá nóvember 2005 til janúar 2007.

Skattrannsóknarstjóri lauk rannsókn sinni 11. febrúar 2008. Í skýrslum hans er komist að þeirri niðurstöðu að vanrækt hafi verið að skila virðisaukaskattsskýrslu og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda innan lögmælts frests, auk þess sem ekki hefðu verið gerð skil á gjöldum þessum.

Hinn 12. febrúar 2008 var ákærðu tilkynnt að fyrirhugað væri að taka ákvörðun um refsimeðferð málsins og var málinu síðan vísað til opinberrar rannsóknar með bréfi ríkisskattstjóra 1. apríl sama ár. Var ákærðu tilkynnt um þá málsmeðferð með bréfi sama dag. Síðari ákæra málsins frá 1. september 2008 er reist á þeirri rannsókn.

II.

Ákæra 16. október 2007.

A.

Akrasel ehf.

1.

Virðisaukaskattur

Álagning virðisaukaskatts á Akrasel ehf. á tímabilinu mars 2004 til október 2005 var reist á virðisaukaskattsskýrslu félagsins, en þær voru svohljóðandi og var skilað á þeim tíma sem hér segir:

Greiðslutímabil Skýrslu skilað Álagning

Mars/apríl 2004 27. ágúst 2004 kr. 584.285

Maí/júní 2004 27. ágúst 2004 kr. 249.620

Júlí/ágúst 2004 8. maí 2006 kr. 435.184

Sept/okt 2004 8. maí 2006 kr. 620.418

Nóv/des 2004 8. maí 2006 kr. 841.995

Janúar/febrúar 2005 8. maí 2006 kr. 1.454.482

Mars/apríl 2005 8. maí 2006 kr. 1.798.365

Maí/júní 2005 8. maí 2006 kr. 2.911.888

Júlí/ágúst 8. maí 2006 kr. 3.133.537

Sept/okt 8. maí 2006 kr. 3.447.679

Samtals kr. 15.745.851

Í gögnum málsins er að finna svohljóðandi sundurliðun á ráðstöfunum innheimtumanns ríkissjóðs á greiðslum frá Akraseli ehf. vegna virðisaukaskatts:

Tímabil 2004 Eindagi Greiðslutímabil Höfuðstóll Álag Dr.vextir Kostn. Samtals

Mars/apríl 7/6 '04 27/8 '04 584.281 40.894 11.726 11.500 684.401

Maí/júní 5/8 '04 5/10 – 6/12 '04 249.619 24.961 13.707 10.600 298.887

Júlí/ágúst 5/10 '04 10/5 – 6/6 '06 302.109 43.777 102.171 0 448.057

Sept/okt 6/12 '04 10/5 – 6/6 '06 484.745 62.041 155.201 0 701.987

Nóv/des 7/2 '04 10/5 – 6/6 '06 705.717 84.138 205.235 0 995.090

Samtals 2.326.471 255.811 488.040 22.100 3.092.422

Tímabil 2005 Eindagi Greiðslutímabil Höfuðstóll Álag Dr.vextir Kostn. Samtals

Janúar/febrúar 5/4 '05 10/5 – 25/10 '06 1.318.810 145.447 364.740 0 1.828.997

Mars/apríl 6/6 '05 11/5 – 5/6 '06 1.116.062 179.837 750.300 0 2.046.199

Maí/júní 5/8 '05 7/9 '05 135.666 16.115 0 0 151.781

Júlí/ágúst 5/10 '05 30/11 '05 135.666 17.814 0 0 153.480

Sept/okt 5/12 '05 4/4 – 14/12 '06 389.916 344.564 750.969 0 1.485.449

Samtals 3.096.120 703.777 1.866.009 0 5.665.906

2.

Staðgreiðsla opinberra gjalda

Hinn 18. janúar 2006 var skilað inn til skattrannsóknarstjóra ríkisins skilagreinum vegna afdreginna opinberra gjalda Akrasels ehf. af launum starfsmanna félagsins fyrir tímabilið janúar til október 2005. Skilagreinar þessar voru síðan lagðar inn hjá skattstjóra 31. sama mánaðar. Samtals var haldið eftir af launum starfsmanna 4.468.202 krónum, svo sem nánar er sundurliðað í A-hluta ákæru, lið II.

Í málinu liggur fyrir yfirlit um ráðstöfun innheimtumanns á greiðslu frá Akraseli ehf. vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Þar kemur fram að félagið hafi á tímabilinu 31. mars 2005 til 21. nóvember 2006 samtals greitt 4.878.660 krónur upp í skuldina sem samtals nam 5.729.251 krónu að meðtöldu álagi að fjárhæð 446.817 og dráttarvöxtum að fjárhæð 814.232 krónur. Eftirstöðvar nema því 850.591 krónu.

B.

Stillholt ehf.

1.

Virðisaukaskattur

Álagning virðisaukaskatts á Stillholts ehf. á tímabilinu janúar 2004 til október 2005 var reist á virðisaukaskattsskýrslu félagsins, en þær voru svohljóðandi og var skilað á þeim tíma sem hér segir:

Greiðslutímabil Skýrslu skilað Álagning

Janúar/febrúar 2004 27. ágúst 2004 kr. 535.194

Mars/apríl 2004 27. ágúst 2004 kr. 439.292

Maí/júní 2004 27. ágúst 2004 kr. 559.025

Júlí/ágúst 2004 8. maí 2006 kr. 178.806

Sept/okt 2004 8. maí 2006 kr. 610.543

Nóv/des 2004 8. maí 2006 kr. 589.718

Janúar/febrúar 2005 8. maí 2006 kr. 575.190

Mars/apríl 2005 8. maí 2006 kr. 646.348

Maí/júní 2005 8. maí 2006 kr. 452.929

Júlí/ágúst 8. maí 2006 kr. 1.343.366

Sept/okt 8. maí 2006 kr. 1.484.950

Samtals kr. 7.415.361

Meðal gagna málsins er að finna svohljóðandi sundurliðun á ráðstöfunum innheimtumanns ríkissjóðs á greiðslum frá Stillholti ehf. vegna virðisaukaskatts:

Tímabil 2004 Eindagi Greiðslutímabil Höfuðstóll Álag Dr.vextir Kostn. Samtals

Janúar/febrúar 5/4 '04 20/10 – 13/11 '04 535.192 53.519 82.728 11.500 682.939

Mars/apríl 7/6 '04 4/11 '04 – 18/4 '05 439.289 43.928 53.852 0 537.069

Maí/júní 5/8 '04 20/10 '04 – 4/10 '05 559.033 55.903 118.614 0 733.550

Júlí/ágúst 5/10 '04 13/6 '05 – 11/5 '06 178.805 17.880 45.380 0 242.065

Sept/okt 6/12 '04 13/6 '05 – 11/5 '06 610.531 61.053 117.285 0 788.869

Nóv/des 7/2 '04 13/6 '05 – 11/5 '06 589.711 58.971 95.531 0 744.213

Samtals 2.912.561 291.254 513.390 11.500 3.728.705

Tímabil 2005 Eindagi Greiðslutímabil Höfuðstóll Álag Dr.vextir Kostn. Samtals

Janúar/febrúar 5/4 '05 13/6 '05 – 6/6 '06 575.189 57.518 97.132 0 729.839

Mars/apríl 6/6 '05 30/11 '05 – 6/6 '06 646.345 64.634 96.298 0 807.277

Maí/júní 5/8 '05 10/1 '06 – 11/5 '05 452.927 45.292 63.233 0 561.452

Júlí/ágúst 5/10 '05 10/1 '06 – 5/6 '07 1.289.731 134.304 337.779 0 1.761.814

Sept/okt 5/12 '05 14/3 '06 – 7/7 '06 1.484.958 148.495 187.255 0 1.820.708

Samtals 4.449.150 450.243 781.697 0 5.681.090

2.

Staðgreiðsla opinberra gjalda

Hinn 18. janúar 2006 var skilað inn til skattrannsóknarstjóra skilagreinum vegna afdreginna opinberra gjalda Stillholts ehf. af launum starfsmanna félagsins fyrir tímabilið janúar til október 2005. Skilagreinar þessar voru síðan lagðar inn hjá skattstjóra 31. sama mánaðar. Samtals var haldið eftir af launum starfsmanna 2.155.446 krónum, svo sem nánar er sundurliðað í B-hluta ákæru, lið II. Er þá ekki meðtalið það sem haldið var eftir af launum ákærðu sjálfra til greiðslu opinberra gjalda.

Í málinu liggur fyrir yfirlit um ráðstöfun innheimtumans á greiðslu frá Stillholti ehf. vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Þar kemur fram að félagið hafi á tímabilinu 5. apríl 2005 til 15. febrúar 2006 samtals greitt 2.618.083 krónur upp í skuldina sem samtals nam 2.608.103 krónur að meðtöldu álagi að fjárhæð 216.542 og dráttarvöxtum að fjárhæð 236.115 krónur. Samkvæmt þessu nam umframgreiðsla 9.980 krónum.

III.

Ákæra 1. september 2008.

A.

Akrasel ehf.

1.

Virðisaukaskattur

Álagning virðisaukaskatts á Akrasel ehf. á tímabilinu nóvember til desember 2005, janúar til febrúar 2006, maí til ágúst sama ár, nóvember til desember sama ár og janúar til febrúar 2007 var reist á virðisaukaskattsskýrslu félagsins, en þær voru svohljóðandi og var skilað á þeim tíma sem hér segir:

Greiðslutímabil Skýrslu skilað Álagning

Nóv/des 2005 7. mars 2005 kr. 3.508.695

Janúar/febrúar 2006 8. maí 2006 kr. 644.856

Maí/júní 2006 2. janúar 2007 kr. 911.417

Júlí/ágúst 2006 2. janúar 2007 kr. 761.001

Nóv/des 2006 30. apríl 2007 kr. 703.068

Janúar/febrúar 2007 30. apríl 2007 kr. 755.638

Samtals 7.284.675

Í málinu liggur fyrir að upp í þessa skuld Akrasels ehf. á virðisaukaskatti hefur innheimtumaður ráðstafað 12.700 krónum. Að öðru leyti er krafan ógreidd.

2.

Staðgreiðsla opinberra gjalda

Hinn 31. janúar 2006 var skilað inn hjá skattstjóra skilagreinum vegna afdreginna opinberra gjalda Akrasels ehf. fyrir nóvember og desember 2005. Næst voru lagðar inn skilagreinar 8. maí 2006 vegna janúar til mars á því ári. Hinn 9. október 2006 voru síðan lagðar inn hjá skattstjóra skilagreinar vegna apríl til júlí sama ár. Þessu næst voru skilagreinar lagðar inn hjá skattstjóra 24. janúar 2007 vegna desember 2006. Loks voru lagðar inn skilagreinar 30. apríl 2007 vegna ágúst til nóvember 2006 og janúar 2007.

Samkvæmt þessum skilagreinum var samtals haldið eftir af launum starfsmanna 5.204.081 krónu og var ekkert greitt upp í þá skuld. Aftur á móti liggur fyrir að nokkrir starfsmenn lýstu kröfu í búið vegna vangreiddra launa en af þeim nemur staðgreiðsla vegna opinberra gjalda 434.225 krónum. Hefur sú fjárhæð verið dregin af greiðslu hvers mánaðar eins og gjöldin eru sundurliðuð í A-hluta ákæru, lið 2.

B.

Stillholt ehf.

1.

Virðisaukaskattur

Álagning virðisaukaskatts á Stillholt ehf. á tímabilinu maí til ágúst 2006, nóvember til desember sama ár og janúar til febrúar 2007 var reist á virðisaukaskattsskýrslu félagsins, en skýrslum þessum var öllum skilað til skattstjóra 30. apríl 2007. Samtals nemur fjárhæð virðisaukaskatts á þessum tímabilum 3.778.063, en sundurliðun eftir tímabilum er að finna í B-hluta ákæru, lið 2. Ekkert hefur verið greitt upp í skuldina.

2.

Staðgreiðsla opinberra gjalda

Hinn 8. maí 2006 var skilað inn hjá skattstjóra skilagreinum vegna afdreginna opinberra gjalda Stillholts ehf. fyrir febrúar og mars 2006. Næst voru lagðar inn skilagreinar 9. október 2006 vegna apríl til júlí á því ári. Þessu næst voru skilagreinar lagðar inn hjá skattstjóra 2. janúar 2007 vegna ágúst til nóvember það ár. Þá var lögð inn skilagrein 24. janúar 2007 vegna desember 2006 og loks var lögð inn skilagrein 30. apríl 2007 vegna janúar það ár.

Samkvæmt þessum skilagreinum var samtals haldið eftir af launum starfsmanna 1.289.806 krónur og var ekkert greitt upp í þá skuld. Af þeirri fjárhæð nemur frádráttur vegna staðgreiddra opinberra gjalda ákærða P-kk-ef 176.680 krónum og ákærðu M-kvk-nf 260.507 krónum. Gjöld þessi eru sundurliðuð eftir mánuðum í B-hluta ákæru, lið 2.

IV.

Greiðsla opinberra gjalda.

A.

Akrasel ehf.

Meðal gagna málsins er yfirlit skattrannsóknarstjóra ríkisins yfir greiðslur Akrasels ehf. á opinberum gjöldum á tímabilinu frá 8. mars 2006 til 22. ágúst 2007. Samkvæmt yfirlitinu nam greiðsla félagsins á virðisaukaskatti 4.046.027 krónum að höfuðstól og 3.472.452 krónum í álag, vexti og kostnað eða samtals 7.518.479 krónum. Af þeirri fjárhæð er endurgreiðsla til félagsins úr ríkissjóði sögð hafa numið 5.466.487 krónum. Einnig kemur fram að félagið hafi á umræddu tímabili greitt í staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna 2.724.832 krónur að höfuðstól en 1.247.094 krónur í álag, vexti og kostnað eða samtals 3.971.926 krónur. Þá segir að félagið hafi á tímabilinu greitt upp í opinber gjöld og tryggingagjald 3.261.185 krónur að höfuðstól og 619.372 krónur í álag, vexti og kostnað eða samtals 3.880.557 krónur. Samtals námu því heildargreiðslur félagins 15.370.962 krónum sem skiptist í höfuðstól að fjárhæð 10.032.044 krónur og í álag, vexti og kostnað 5.338.918 krónur.

Einnig liggur fyrir í málinu yfirlit frá skattrannsóknarstjóra ríkisins yfir greiðslur félagsins á tímabilinu 15. desember 2005 til 3. október 2007. Samkvæmt því námu heildargreiðslur félagsins á öllum opinberum gjöldum 15.825.458 krónum sem skiptist í höfuðstól að fjárhæð 9.795.443 krónur og álag, vexti og kostnað að fjárhæð 6.030.015 krónur.

B.

Stillholt ehf.

Í málsgögnum er að finna yfirlit skattrannsóknarstjóra ríkisins yfir greiðslur Stillholts ehf. á opinberum gjöldum á tímabilinu frá 5. apríl 2004 til 22. ágúst 2007. Á yfirlitinu kemur fram að greiðsla fyrirtækisins á virðisaukaskatti hafi numið 8.189.571 krónu að höfuðstól en álag, vextir og kostnaður verið 2.188.129 krónur. Samtals hafi því verið greiddar 10.377.700 krónur en þar er endurgreiðsla til félagsins úr ríkissjóði sögð hafa verið samtals 4.296.352 krónur. Samkvæmt yfirlitinu greiddi félagið í staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna 4.342.360 krónur að höfuðstól og 899.389 krónur í álag, vexti og kostnað eða samtals 5.241.749 krónur. Loks segir að opinber gjöld og tryggingagjald á þessu tímabili hafi verið 3.960.851 króna að höfuðstól og 739.645 krónur í álag, vexti og kostnað eða samtals 4.700.496 krónur. Alls eru því greiðslur félagsins á opinberum gjöldum sagðar hafa numið 20.319.945 krónum sem skiptist í höfuðstól að fjárhæð 16.492.782 krónur og álag, vexti og kostnað að fjárhæð 3.827.163 krónur.

V.

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði P-kk-nf L-kk-nf greindi frá því fyrir dómi að hann hefði verið framkvæmdastjóri beggja félaganna og stýrt rekstri þeirra. Aftur á móti hefði eiginkona hans, ákærða M-kvk-nf, verið skráð í fyrirsvari á pappírum þar sem ákærði var undir gjaldþrotaskiptum. Hún hefði hins vegar ekkert komið að fjármálastjórn eða skattskilum en þau málefni hefðu verið á hendi ákærða. Ákærði tók fram að ástæða þess að virðisaukaskattsskýrslum var ekki skilað á réttum tíma hefði verið að hann vildi skila skýrslum og peningum samtímis. Einnig kannaðist ákærði við að hafa látið undir höfuð leggjast að taka saman skilgreinar vegna staðgreiðslu opinberra gjalda vegna starfsmanna en fjöldi þeirra hefði verið um 30 til 40. Aðspurður staðfesti ákærði P-kk-nf að allar fjárhæðir sem greinir í ákærum málsins væru í samræmi við virðisaukaskattsskýrslur og skilagreinar félaganna.

Ákærði P-kk-nf lagði áherslu á að virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum hefði að lokum verið skilað inn og taldi ákærði sig hafa gert viðhlítandi ráðstafanir til að gerð yrðu skil á öllum gjöldum. Í því sambandi tók ákærði fram að haustið 2004 hefði hann gert samkomulag við B-kk-þf J-kk-þf, útibússtjóra hjá Landsbankanum á Akranesi, sem var viðskiptabanki félaganna, um að greiðslur frá Ístak hf. vegna verksamnings færu um bankann. Þeim greiðslum hefði síðan að hluta til átt að ráðstafa inn á sérstakan reikning í bankanum þannig að nægt fé yrði fyrir hendi til að gera upp opinber gjöld. Þetta hefði hins vegar ekki gengið eftir. Í þessu sambandi benti ákærði á að hann hefði gert hliðstætt samkomulag árið 2005 vegna Stillholts ehf. við Sparisjóð Mýrasýslu og það hefði gengið eftir. Þá greindi ákærði frá því að hann hefði árið 2006 gert samkomulag við Ó-kk-þf B-kk-þf, sem leigt hefði Akraseli ehf. húsnæði að Suðurlandsbraut 12 í Reykjavík, auk þess að lána félögunum fé, um að allar greiðslur til félaganna með greiðslukortum, um 75% af veltunni, rynnu beint til Ó-kk-ef en þó þannig að hann ráðstafaði 250.000 krónum af þeim fjármunum til sýslumanns upp í opinber gjöld. Þetta hefði gengið eftir í fyrstu en síðan hefði Ó-kk-nf ekki staðið við samkomulagið.

Ákærða M-kvk-nf S-kvk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að hún hefði verið stjórnarmaður félaganna og prókúruhafi að formi til sökum þess að bú eiginmanns hennar, meðákærða P-kk-ef, hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Ákærða tók fram að hún hefði ekki komið nálægt fjármálum og skattskilum, en þau málefni hefðu verið á hendi ákærða P-kk-ef. Ákærða kvaðst hins vegar hafa starfað á veitingahúsunum við framreiðslu og annað tilfallandi. Ákærða tók fram að sér hefði ekki verið kunnugt nákvæmlega um uppgjörið gagnvart sýslumanni en talið að þetta væri í lagi með samkomulaginu um greiðslur frá Ístaki hf. og Ó-kk-þgf B-kk-þgf. Síðar kvaðst ákærða svo hafa haft að því fréttir að hvorugt hefði gengið eftir.

Fyrir dóminn kom Ó-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf, sýslumaður á Akranesi, og greindi frá því að ákærði P-kk-nf hefði verið í samskiptum við embættið um greiðslur opinberra gjalda félaganna. Sýslumaður kannaðist ekki við að gert hefði verið samkomulag við Landsbankann um greiðslur beint til embættisins á opinberum gjöldum félaganna. Aftur á móti sagði sýslumaður að ákærði hefði greint sér frá því að innkoma af greiðslukortum færi um bankann. Einnig sagði sýslumaður að ákærði hefði stofnað bankareikning til að stýra að hluta til greiðslum frá Ístak hf. til að þeim yrði ráðstafað upp í opinber gjöld. Þetta gekk tvívegis eftir þannig að greiðslur komu af þessum reikningi en síðan ekki söguna meir. Þá greindi sýslumaður frá því að ákærði og Ó-kk-nf B-kk-nf hefði komið að máli við sig og rætt um að Ó-kk-nf ætlaði að koma til aðstoðar. Ákærði hefði síðan sagt sér að þetta hefði ekki gengið eftir og að Ó-kk-nf hefði fyrst og fremst verið að tryggja eigin innheimtu á leigugreiðslum. Um ráðstöfun upp í opinber gjöld sagði sýslumaður að þau færu venjulega þannig fram að greitt væri inn á elstu skuldina, fyrst dráttarvextir og síðan höfuðstóll. Að því loknu væri greiðslum ráðstafað upp í næsta tímabil. Varðandi Stillholt ehf. og Akrasel ehf. tók sýslumaður fram að álagning virðisaukaskatts hefði verið endurskoðuð seint á árinu 2006 vegna eldri tímabila og þá hefði skatturinn hækkað. Ef þetta hefði legið fyrir á þeim tíma þegar greiðslur bárust hefði greiðslum hugsanlega verið ráðstafað frekar inn á þessi gjöld.

Vitni B-kk-nf J-kk-nf, sem var útibússtjóri Landsbanka Íslands á Akranesi, bar fyrir dómi að hann hefði oft haft samskipti við ákærða P-kk-þf um fjármál Akrasels ehf. og Stillholts ehf. Vitnið sagði að öðru hvoru hefðu verið gerð plön með ákærða P-kk-þgf, meðal annars um að ráðstafa greiðslum hingað og þangað. Hins vegar kannaðist vitnið ekki við að bankinn hefði tekið að sér sérstaklega að ráðstafa greiðslum sem bárust félögunum inn á tiltekinn reikning fyrir opinberum gjöldum félaganna.

VI.

Niðurstaða.

A.

Krafa ákærða P-kk-ef um frávísun var fyrst höfð uppi við munnlegan flutning málsins. Sú krafa er reist á því að ekki sé fullt samræmi tölulega með innborgunum Akrasels ehf. samkvæmt yfirlitum skattrannsóknarstjóra ríkisins fyrir tímabilið frá 8. mars 2006 til 22. ágúst 2007 annars vegar og fyrir tímabilið 15. desember 2005 til 3. október 2007 hins vegar. Í fyrra yfirlitinu eru heildargreiðslu félagsins sagðar nema 15.370.962 krónum en í því síðara 15.825.458 krónum. Hér skeikar því ekki miklu og er þess þá að gæta að yfirlitið sem tilgreinir hærri innborgun nær yfir lengra tímabil. Að þessu gættu og þegar virt er að tölulegt ósamræmi milli þessara yfirlita er óverulegt verður þessi frávísunarástæða talin haldlaus. Að því marki sem innborganir frá félaginu geta haft áhrif á úrslit málsins ber á hinn bóginn að virða vafa í þessum efnum ákærðu í hag.

Í annan stað reisir ákærði P-kk-nf kröfu um frávísun á því að ekki hafi verið upplýst í málinu hvað fyrirtækin Akrasel ehf. og Stillholt ehf. hafi greitt í heild sinni til innheimtumanns vegna opinberra gjalda á árunum 2004 og 2005. Hvorki við rannsókn málsins hjá skattyfirvöldum eða lögreglu né hér fyrir dómi var óskað eftir að þetta yrði upplýst. Jafnframt var ákærða í lófa lagið að afla þessara upplýsinga sjálfur ef hann taldi þær skipta máli fyrir vörn sína fyrir dómi. Þá verður talið óhætt að slá því föstu að þessar upplýsingar geti engu breytt um saknæmi þeirra brota sem ákærðu eru gefin að sök. Þessari frávísunarástæðu verður því einnig hafnað.

B.

Í ákærum málsins er ákærðu gefið að sök að hafa í rekstri fyrirtækjanna Akrasels ehf. og Stillholts ehf. vanrækt að afhenda á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslu vegna nánar tilgreindra gjaldatímabila á árunum 2004 til 2007. Jafnframt er ákærðu gefið að sök að hafa ekki á sama tíma staðið skil á virðisaukaskatti vegna Akrasels ehf. samtals að fjárhæð 22.761.526 krónur (15.476.851 + 7.284.675) og vegna Stillholts ehf. samtals að fjárhæð 11.193.424 krónur (7.415.361 + 3.778.063). Þá er ákærðu gefið að sök að hafa ekki afhent á lögmæltum tíma skilagreinar vegna staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna félaganna á árunum 2005 til 2007, svo sem nánar er rakið í ákærum, og staðið skil á þessum gjöldum, en fjárhæð þeirra hjá Akraseli ehf. nemur 9.238.058 krónum (4.468.202 + 4.769.856) og hjá Stillholti ehf. 3.445.252 krónum (2.155.446 + 1.289.806).

Í málinu liggur fyrir að virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna var hvorki skilað á réttum tíma né greiðslur inntar af hendi á lögbundnum gjalddaga. Fjárhæðir eru ágreiningslausar en þær miða við skýrslur og skilagreinar félaganna.

Ákærði P-kk-nf hefur staðfest fyrir dómi að hann hafi verið framkvæmdastjóri beggja félaganna og stýrt rekstri þeirra. Á ákærða hvíldi því sú skylda að sjá svo um ótilkvaddur að virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda yrði skilað á lögmæltum tíma og að gerð yrðu skil á innheimtum skatti og fé sem haldið var eftir af launum starfsmanna. Fær engu breytt um þessa ábyrgð sem hvíldi á ákærða sjálfum sú viðbára að hann hafi stýrt tekjum til viðskiptabanka og lánardrottins gegn því að tryggt yrði að fé yrði handbært fyrir þessum gjaldaliðum. Með vanrækslu sinni hefur ákærði gerst sekur um þau brot sem honum eru gefin að sök í ákærum málsins og varða brotin við þau ákvæði laga um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, og laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45/1987, sem greinir í ákærum.

Ákærða M-kvk-nf var stjórnarmaður beggja félaganna á því tímabili sem saksóknin tekur til. Ákærðu hafa bæði skýrt svo frá að ákærða M-kvk-nf hafi verið skráð í stjórn fyrirtækjanna til málamynda af þeirri ástæðu að ákærði P-kk-nf hafi ekki getað verið í fyrirsvari þar sem bú hans hafi verið undir gjaldþrotaskiptum. Fjármál fyrirtækjanna hafi hins vegar verið á hans hendi og ákærða hvergi komið þar nærri. Engin ástæða er til að vefengja þessa frásögn ákærðu sem fær stoð í því samhljóða vætti innheimtumanns og þáverandi útibússtjóra viðskiptabanka félaganna að ákærði P-kk-nf hafi verið í fyrirsvari. Allt að einu hvíldi sú skylda á ákærðu að fara með mál félagsins og annast um að skipulag þess og starfsemi væri jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga um einkahlutafélög, nr. 138/1994. Þá bar ákærðu að annast að nægjanlegt eftirlit væri haft með fjármunum félaganna, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Í lögskiptum vegna félaganna út á við var ákærða í fyrirsvari og bar því refsiábyrgð vegna þeirra brota sem ákært er fyrir og framin voru í starfsemi félaganna. Verður hún því sakfelld fyrir að hafa með stórkostlegu hirðuleysi brotið gegn skyldum sínum til að hlutast um að skilagreinum og virðisaukaskattsskýrslum yrði skilað og gjöldin og skatturinn greiddur. Varða brotin við sömu lög og áður getur svo sem nánar er lýst í ákæru.

Svo sem hér hefur verið rakið voru þau brot sem ákærðu hafa verið sakfelld fyrir framin á þriggja ára tímabili. Einnig er um að tefla verulegar fjárhæðir og fékkst umtalsverður hluti þeirra ekki greiddur, svo sem hér hefur nánar verið rakið. Að þessu virtu verða brot ákærðu beggja einnig talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga.

C.

Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, og 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45/1987, skulu sektir nema allt að tífaldri þeirri fjárhæð sem vanrækt var að standa skil á og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri skattfjárhæðinni. Svo sem þessum lögum var breytt með lögum nr. 134/2005 á þetta fésektarlágmark þó ekki við hafi brot einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindum virðisaukaskatti samkvæmt virðisaukaskattsskýrslu eða staðgreiðslu samkvæmt skilagrein, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðarinnar eða málsbætur eru miklar. Í dómaframkvæmd hefur verið lagt til grundvallar að greiða þurfi fyrir útgáfu ákæru að minnsta kosti þriðjung skuldar inn á gjaldatímabil svo vikið verði frá sektarlágmarki hvað það tímabil varðar. Á því lágmarkið við um önnur gjaldatímabil sem eru ógreidd eða innborgun nær ekki þessu marki. Um þetta vísast til dóms Hæstaréttar 30. mars 2006 í máli nr. 428/2005.

Í málinu liggur fyrir að greiðslur sem ná umræddu marki bárust inn á öll gjaldatímabil sem ákæra 16. október 2007 tekur til að frátöldum virðisaukaskatti fyrirtækisins Akrasels ehf., sbr. a-hluta ákæru, lið I. Hvað þann skatt varðar náðu innborganir þessu marki nema á gjaldatímabilinu maí til júní og júlí til ágúst 2005. Virðisaukaskattur vegna fyrra tímabilsins nam 2.911.888 krónum en inn á það var greitt 151.781 króna og skatturinn á síðara tímabilinu nam 3.133.537 krónum en inn á það var greitt 153.480 krónur. Í samræmi við fordæmi í refsimálum af þessu tagi, sbr. til að mynda fyrrgreindan Hæstaréttardóm, ber að reikna álag á vanskilafé til lækkunar á höfuðstól og dráttarvöxtum. Þetta álag vegna Akrasels ehf. nam 959.588 krónum vegna áranna 2004 og 2005. Sú fjárhæð auk innborgunar inn á fyrrgreint gjaldatímabilið fyrir maí til júní 2004 nemur ríflega þriðjungi skattsins á því tímabili og á refsilágmarkið því ekki við um það tímabil. Hins vegar á refsilágmarkið við um gjaldatímabilið fyrir júlí til ágúst sama ár en þá nam skatturinn 3.133.537 krónum, svo sem áður getur.

Að því er varðar skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna, sem ákæra 1. september 2008 tekur til, bárust ekki greiðslur inn á neitt gjaldatímabil sem talið verður greiðsla á verulegum hluta skuldar. Er þá jafnframt til þess að líta að ekkert hefur komið fram sem bendir til að innheimtumaður hafi ráðstafað greiðslu frá fyrirtækjunum í ósamræmi við tilmæli greiðanda, en þeirri haldlausu vörn var hreyft við munnlegan flutning málsins. Samkvæmt þessu á refsilágmarkið við að öllu leyti um þá ákæru en samtals nema þau vanskil sem hún tekur til 17.122.400 krónum. Alls nemur því fjárhæð sem refsilágmarkið nær til samkvæmt báðum ákærum málsins 20.255.937 krónum. Frá þeirri fjárhæð ber þó að draga staðgreiðslu opinberra gjalda af launum ákærðu sjálfra hjá Stillholti ehf. á tímabilinu sem fellur undir ákæru 1. september 2008, en gjöldin hjá ákærða P-kk-þgf voru 176.680 krónur og ákærðu M-kvk-nf 260.507 krónur.

Við ákvörðun refsingar er til þess að líta að ákærðu bæði eru með hreint sakavottorð. Þá horfir það ákærðu M-kvk-nf til málsbóta að brotin verða ekki virt henni til ásetnings heldur til stórkostlegs gáleysis. Verður heldur ekki litið hjá því að vandkvæði hennar voru mikil og augljós þegar ákærða P-kk-þgf var ókleift að vera í fyrirsvari fyrir þann rekstur þar sem þau störfuðu bæði og áttu allt sitt undir. Að þessu virtu þykja ekki efni til að gera ákærðu M-kvk-þgf fangelsisrefsingu. Hins vegar er ekki fyrir hendi heimild til að víkja frá sektarlágmarki hvað hana varðar umfram það sem leiðir af framansögðu.

Refsinga ákærða P-kk-ef þykir hæfilega ákveðin 6 mánaða fangelsi en rétt þykir að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Í samræmi við dómvenju um skiptingu sektargreiðslna verður ákærðu hvoru um sig gert að greiða 21.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs og komi 6 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Um málsvarnarlaun fer sem í dómsorði greinir.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, P-kk-nf L-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940.

Ákærði og ákærða M-kvk-nf S-kvk-nf greiði hvort um sig 21.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins, en sæti ella 6 mánaða fangelsi.

Ákærði P-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, B-kk-ef Þ-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, og ákærða M-kvk-nf málsvarnarlaun verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, en laun til hvors þeirra eru ákveðin 697.200 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf B-kk-nf