Z-3/2019

Ú R S K U R Ð U R

Héraðsdóms Reykjavíkur miðvikudaginn 19. júní 2019 í máli nr. Z3/2019:

A

(K-kk-nf S-kk-nf lögmaður) gegn

B og

(G-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf lögmaður)

C

(B-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður)

Mál þetta hófst með kröfuskjali lögmanns sóknaraðila dagsettu 18. mars sl. sem barst dómnum sama dag. Sóknaraðili er A, búsett í útlöndum, og varnaraðilar B, […], […] Reykjavík, og C, […], […] Reykjavík. Málið var tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu annars varnaraðila eftir málflutning […]. júní sl.

Í málinu sjálfu gerir sóknaraðili þá kröfu að nauðungarsala á 90% eignarhluta sóknaraðila í fasteigninni að […], fastanúmer […][…], […] Reykjavík, númer […][…], er fram fór […]. […] 2019 verði ógilt. Þá krefst hún málskostnaðar úr hendi varnaraðila. Varnaraðili B krefst þess aðallega að kröfunni verði vísað frá dómi en til vara að henni verði hafnað. Hann krefst og málskostnaðar. Varnaraðili C krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað og málskostnaðar. Hann tekur ekki afstöðu til frávísunarkröfunnar en krefst málskostnaðar ef fallist verður á kröfuna.

Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um frávísun málsins verði hafnað.

Úrskurður þessi fjallar einungis um frávísunarþátt málsins.

------

2

Ekki er ástæða til að hafa mörg orð um málsatvik í umfjöllun um frávísunarkröfuna, þar sem krafan byggist einvörðungu á hæfi sóknaraðila til að fara með mál þetta fyrir dómi. Í örstuttu máli snýr efnisþáttur málsins að því að varnaraðili, C, er einkasonur sóknaraðila. Sóknaraðili og B munu hafa verið í sambúð frá árinu 2002. Þau gengu í hjónaband […]. […] 2009 og gerðu með sér kaupmála […]. […] 2009.

Með dómi Hæstaréttar nr. […]/[…] var staðfestur úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur, um gjaldþrotaskipti á búi D. Varnaraðilinn, B, höfðaði riftunarmál á hendur sóknaraðila á ráðstöfunum samkvæmt kaupmála. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. […]/[…] var riftunarkrafa þrotabúsins tekin til greina og sóknaraðila gert að greiða samtals […] kr. í málskostnað. Til innheimtu málskostnaðarins fór þrotabúið, sem gerðarbeiðandi, fram á að gert yrði fjárnám hjá sóknaraðila á grundvelli dóms Hæstaréttar nr. […]/[…] með aðfararbeiðni 6. júlí 2017.

Fjárnám var gert hjá sóknaraðila þann […] .

[…]

2017 að beiðni

B .

Í kjölfarið fór fram nauðungarsöluferli á eignarhlutanum og við framhald uppboðs […] .

[…]

2019 átti varnaraðili

C hæsta boð í fasteignina […] eða 36.000.000 kr .

Hæstbjóðandi kveðst hafa innt af hendi greiðslu í samræmi við skilmála uppboðsins.

------

Varnaraðili B krefst þess að máli þessu verði vísað frá dómi eða að dómari taki strax afstöðu til þess hvort sóknaraðili hafi málflutningshæfi til að koma fram í máli þessu lögum samkvæmt, áður en lengra er haldið.

Í kröfuskjali málsins, um úrlausn héraðsdóms á gildi nauðungarsölu, ritaðri af lögmanni, í umboði sóknaraðila segi skýrum stöfum: „Þar að auki er sóknaraðili alvarlega veik, haldin heilabilun og því ekki í færum að gæta hagsmuna sinna.“

Varnaraðili telur þessa yfirlýsinu mjög afdráttarlausa um ástand sóknaraðila og telur óumdeilanlegt að í henni felist viðurkenning á því að sóknaraðili geti ekki notið málflutningshæfis en jafnframt að sóknaraðili sé bundin við þessa yfirlýsingu sína, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þannig að ef lögmaður telur allt 3 að einu sóknaraðila njóta málflutningshæfis þrátt fyrir þessa yfirlýsingu hafi honum borið að færa sönnur á það, t.d. með ítarlegum vottorðum lækna um ástand sóknaraðila, en það hafi hann ekki gert. Í öðrum þeim málum sem rekin hafa verið milli sóknaraðila og varnaraðila allt frá árinu 2014 hafi lögmenn á vegum sóknaraðila haft það á orði að sóknaraðili væri ekki heil heilsu, en svo afdráttarlaus skrifleg yfirlýsing um heilsufar hennar hafi ekki verið gefin áður.

Eins og bókað hafi verið í fyrstu fyrirtekt þessa máls hafi varnaraðilinn C beint þeirri áskorun til lögmanns sóknaraðila að upplýst yrði fyrir hvern mál þetta væri höfðað og að lagt yrði fram umboð lögmanns sóknaraðila til málshöfðunarinnar. Eins og málum sé hér háttað sé stöðuumboð lögmanns ekki nægjanlegt, að mati varnaraðila, til að dómurinn geti verið fullviss um málflutningshæfi og vilja sóknaraðila eða heimildir lögmanns hennar til þessarar málshöfðunar.

Með vísan til gagna málsins og yfirlýsingar lögmanns sóknaraðila um andlega heilsu hennar verði að telja komnar fram fullnægjandi upplýsingar um að sóknaraðili hafi ekki málsóknarhæfi í skilningi 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991, né neinn annar fyrir hennar hönd.

Af ofangreindu virtu verði ekki komist hjá því að vísa máli þessu frá dómi.

------

Eins og að framan greinir kaus varnaraðilinn C að tjá sig ekki um frávísunarkröfu málsins og hvorki mótmælti henni né lýsti sig samþykkan.

------

Lögmaður sóknaraðila benti á að hann hefði flutt þrjú mál fyrir sóknaraðila á þessu ári án athugasemda, tveimur hefði lokið með dómum og einu máli með sátt.

Skjólstæðingur sinn hafi vissulega verið greind með alzheimer sjúkdóm , en hafi ekki verið svipt lögræði og geti sinnt daglegum málum , eins og að taka ákvörðun um málshöfðun sem þessa.

Hún hafi falið öðrum að annast mál sín og líta verði svo á að lögmaður hafi í máli eins og þessu stöðuumboð eins og endranær. Lögmaðurinn taldi 4 engu breyta að framvísað yrði málflutningsumboði eins og krafist hafi verið í málinu.

Þá benti lögmaðurinn á að […]

, fulltrúi sýslumanns

, hefði rætt við sóknaraðila fyrir uppboð . Þá taldi lögmaðurinn það skipta máli í þessu sambandi um hvers konar efniságreining væri hér að ræða.

------

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem hér verður beitt, sbr. 4. mgr. 84. gr. laga um nauðungarsölu nr. 90/1991, kemur maður sjálfur fram í máli sínu ef hann er hæfur að lögum til að ráðstafa sakarefninu. Samkvæmt 3. mgr. sömu lagagreinar kemur lögráðamaður fram sem fyrirsvarsmaður ólögráða manns sem á aðild að máli og brestur hæfi til að ráða sakarefninu.

Eins og að framan greinir þá liggur fyrir yfirlýsing lögmanns sóknaraðila um að skjólstæðingur hans sé alvarlega veik, haldin heilabilun og því ekki fær um að gæta hagsmuna sinna. Fallast verður á með lögmanni varnaraðila þrotabúsins að þetta sé mjög afdráttarlaus yfirlýsing.

Undir þessum kringumstæðum telur dómurinn að brýnt hafi verið að þessi staða yrði útskýrð nánar. Engin slík tilraun hefur verið gerð þótt ádráttur hafi verið um það í þinghaldi í málinu […]. maí sl. að ráðist yrði í slíka sönnunarfærslu.

Dómurinn telur ljóst að málflutningshæfi einstaklinga geti verið skert og jafnvel alls ekki fyrir hendi þótt ekki sé svo komið að viðkomandi hafi verið sviptur lögræði, enda verður að telja að 1. mgr. 17. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 hefði þá verið orðuð öðrum hætti, sbr. og 3. mgr. ákvæðisins, ef litið væri svo á að ætíð þyrfti til að koma lögræðissvipting svo viðkomandi væri orðinn óhæfur til að ráðstafa sakarefni.

Alla jafnan er eðli máls samkvæmt gengið út frá því að einstaklingar sem eiga í málarekstri fyrir dómstólum uppfylli skilyrði 1. mgr. 17. gr. og ekki þannig sérstaklega leitað upplýsinga um það og hvað þá leitað eftir sönnun þess. Í þessu máli háttar hins vegar svo til að lögmaður sóknaraðila hefur sagt það með nokkuð skýrum hætti, eða a.m.k. gefið það mjög ákveðið til kynna, að sóknaraðili sé ófær um að ráðstafa málum sínum. Við þær aðstæður telur dómurinn að lögmaðurinn og skjólstæðingur hans hefðu þurft að leggja fram gögn sem sýndu fram á hæfi sóknaraðila að þessu leyti. 5

Lögráða maður sem vegna andlegra veikinda eða annars svipaðs ástands er ekki fær um að taka afstöðu til sakarefnis á skynsamlegan hátt getur ekki komið fram í eigin nafni í dómsmáli. Með vísan til gagna málsins og frásagnar lögmanns sóknaraðila um andlega heilsu sóknaraðila telur dómurinn komnar fram fullnægjandi upplýsingar um að sóknaraðili hafi ekki málsóknarhæfi í skilningi 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991. Verður málinu af þessum sökum vísað frá dómi.

Dómurinn telur rétt, í ljósi þessarar niðurstöðu og miðað við kröfugerð aðila, að málskostnaður falli niður.

P-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir G-kk-þf Á-kk-þf J-kk-þf lögmann og skiptastjóra varnaraðila B

, um frávísunarkröfu varnaraðila. Til varnar kröfunni flutti málið fyrir sóknaraðila K-kk-þf S-kk-ef son lögmaður .

Hagsmuna

C gætti B-kk-nf

Ó-kk-nf lögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

5

Lögráða maður sem vegna andlegra veikinda eða annars svipaðs ástands er ekki fær um að taka afstöðu til sakarefnis á skynsamlegan hátt getur ekki komið fram í eigin nafni í dómsmáli. Með vísan til gagna málsins og frásagnar lögmanns sóknaraðila um andlega heilsu sóknaraðila telur dómurinn komnar fram fullnægjandi upplýsingar um að sóknaraðili hafi ekki málsóknarhæfi í skilningi 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991. Verður málinu af þessum sökum vísað frá dómi.

Dómurinn telur rétt, í ljósi þessarar niðurstöðu og miðað við kröfugerð aðila, að málskostnaður falli niður.

P-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir G-kk-þf Á-kk-þf J-kk-þf lögmann og skiptastjóra varnaraðila B

, um frávísunarkröfu varnaraðila. Til varnar kröfunni flutti málið fyrir sóknaraðila K-kk-þf S-kk-ef son lögmaður .

Hagsmuna

C gætti B-kk-nf

Ó-kk-nf lögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.