S-199/2010

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 24. maí, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 2. júlí 2010, á hendur X, og Z,

„fyrir blygðunarsemisbrot og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa á tímabilinu frá janúar til 1. apríl 2010, staðið saman að töku á samtals 64 myndum af neðangreindum stúlkum, sem allar voru leikmenn knattspyrnudeildar […] á […], þar sem þær voru fáklæddar eða naktar í sturtu eða búningsklefum, m.a. á […],[…]og […]. Með þeirri háttsemi særðu ákærðu blygðunarsemi stúlknanna.

a. Samtals 11 myndir af A.

b. Samtals 5 myndir af B.

c. Samtals 8 myndir af C.

d. Samtals 6 myndir af D.

e. Samtals 4 myndir af E.

f. Samtals 11 myndir af F.

g. Samtals 10 myndir af G.

h. Samtals 3 myndir af H.

i. Samtals 3 myndir I.

j. Samtals 3 myndir af J.

Myndirnar fundust á Nokia farsíma og fartölvu af gerðinni Innspirion í eigu ákærðu X og voru munirnir afhentir lögreglu þann 1. apríl 2010. Bæði ákærðu eru ákærð fyrir að hafa skipulagt töku myndanna. Ákærða X fyrir að hafa tekið myndirnar á farsíma sinn og afhent meðákærða þær og ákærði Z fyrir að hafa gefið meðákærðu X fyrirmæli um myndatökurnar og hafa síðan móttekið myndirnar frá henni og geymt hluta þeirra á heimili sínu í ofangreindri fartölvu af gerðinni Innspirion.

Telst þetta varða við 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og hvað varðar brot gegn F, G, H, I og J, einnig gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur: Þess er krafist að ákærðu verði gert að greiða neðangreindum einstaklingum skaða- og miskabætur hverjum um sig að fjárhæð kr. 750.000 auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 27. mars 2010, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. III. kafli sömu laga til greiðsludags:

1. A, kennitala 000000-0000.

2. B, kennitala 000000-0000.

3. D, kennitala 000000-0000.

4. E, kennitala 000000-0000.

5. K, kennitala 000000-0000 og L, kennitala 000000-0000, vegna ólögráða dóttur þeirra, F, kennitala 000000-0000.

6. M, kennitala 000000-0000 og N, kennitala 000000-0000, vegna ólögráða dóttur þeirra, G, kt. 000000-0000.

7. O, kennitala 000000-0000 og P, kennitala 000000-0000, vegna ólögráða dóttur þeirra, H, kennitala 000000-0000.

8. R, kennitala 000000-0000 og S, kennitala 000000-0000, vegna ólögráða dóttur þeirra, J, kennitala 000000-0000.“

Undir rekstri málsins varð F lögráða og gerði eftir það kröfu sína í eigin nafni.

Ákærði Z krefst sýknu og að bótakröfum á hendur honum verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög frekast leyfi og verulegrar lækkunar bótakrafna. Verjandi hans krefst málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Fyrir dómi játaði ákærða X sök samkvæmt ákæru. Hún krefst vægustu refsingar sem lög frekast leyfi og þess að bótakröfum verði vísað frá dómi. Verjandi hennar krefst málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu sem liggur fyrir í málinu hafði T, formaður knattspyrnuráðs íþróttafélagsins […] […], samband við lögregluna á […]hinn 1. apríl 2010 og sagði að leikmaður í [...] félagsins í kvennaknattspyrnu, X, ákærða í máli þessu, hefði viðurkennt að hafa tekið á síma sinn ljósmyndir í búningsklefa félagsins af liðsfélögum sínum nöktum. Hefði hún látið unnusta sinn, Z, ákærða í máli þessu, fá símann til þess að hlaða myndunum niður á tölvu sína.

Eftir þessa tilkynningu hafi lögregla farið á fund ákærða sem hafi verið staddur heima hjá nafngreindum vini sínum. Hafi hann fyrst neitað að kannast við málið og sagzt enga tölvu eiga þar sem sín hefði nýlega eyðilagzt, en þegar hann „fór síðan að gera sér grein fyrir alvöru málsins játaði hann að myndirnar væru í tölvu“ ákærðu. Lagði lögregla hald á tölvuna.

Fyrir dómi neitaði ákærði sök samkvæmt ákæru. Þykir rétt að rekja hér framburð sem hafður er eftir honum í lögregluskýrslu sem tekin var hinn 2. apríl 2010. Er í skýrslunni haft eftir ákærða að hann sjái „núna, að gjörðir hans og [ákærðu] hafi verið algjört bull og segist [ákærði] sjá alveg hrikalega eftir þessu uppátæki sem sé sér til skammar.“ Er haft eftir honum að samband þeirra ákærðu hafi verið stormasamt og hvort ásakað hitt um trúnaðarbrest. Segir svo í skýrslunni: „Síðar hafi sú fáránlega hugmynd þeirra beggja verið rædd án þess að nokkur alvara væri á ferðum að [ákærða] gæti tekið myndir af vinkonum sínum í fótbolta handa [ákærða] til að bæta honum þetta upp. Hægt væri að mynda stúlkur berar í sturtu og í búningsklefum á keppnisferðum. Hér kveðst [ákærði] þó vilja taka fram að hann sé ekki að færa nokkra sök af sér yfir á [ákærðu], þessi fáránlega hugmynd hafi verið rædd af þeim báðum. [Ákærða] hafi síðan komið með fyrstu myndirnar heim um miðjan febrúar 2010 og hafi þetta staðið yfir fram í um miðjan mars. [Ákærði] segir að ekki sé um margar stelpur að ræða heldur nokkrar myndir af sömu stúlkunum. Segir [ákærði] að [ákærða] hafi komið með myndir á símanum sínum til [ákærða] í svona 5-10 skipti og segist mætti geta ímyndað sér að myndirnar hafi verið samtals um 50 stk. [Ákærði] segir að í upphafi hafi hann hlaðið myndunum í sína eigin tölvu svona 30-35 myndum en fyrir um 3 vikum síðan hafi sú tölva orðið ónýt þegar hún fór í gólfið og ljóst hafi verið að vélbúnaður hennar og harður diskur voru algjörlega ónýtur.“ Síðar er haft eftir ákærða að hann „hafi síðan fengið tölvu [ákærðu] lánaða, og verið með hana síðan, eða í um 2-3 vikur. Aðspurður segir [ákærði] að í vél [ákærðu] séu nú 10-15 myndir og kveðst geta fullyrt það að engar myndanna hafi farið út af hörðu diskum þessara tölva og engir hafi séð þær aðrir en [þau ákærða].“ Hafi engum myndum verið dreift áfram, hvorki á net né til þriðja manns. Þá er haft eftir ákærða að „hann og [ákærða] hafi mikið rifist og mikið hafi gengið á. [Ákærði] segir að þessi hugmynd ef hugmynd megi kalla hafi komið upp í einhverju rifrildiskastinu í fíflaskap, án nokkurs ásetnings um að fara að taka myndir. En síðan hafi það bara gerst að myndir hafi verið teknar á síma [ákærðu] og sú atburðarás sem að ofan er lýst hafi farið af stað. [Ákærði] segist alls ekki hafa þvingað eða hótað [ákærðu] nokkru ef hún tæki ekki umræddar myndir, þetta hafi verið sameiginlegt rugl þeirra beggja, en [ákærði] muni þó axla sína ábyrgð í málinu undanbragðalaust. Aðspurður kveðst [ákærði] í raun ekki hafa liðið vel með það að eiga þessar myndir en samt hafi hann eða þau ekki tekið þá réttu ákvörðun [að] bara hætta þessu rugli, heldur haldið áfram og síðan hafi allt endað eins og ljóst [sé] orðið. Aðspurður hvort [ákærði] hafi á einhverju stigi beðið [ákærðu] um að útvega mynd af einhverri fyrirfram ákveðinni stúlku, segir [ákærði] það vera rétt, og [ákærða] hafi myndað einhverja sem hann hafi nefnt. [Ákærði] kveðst vera algjörlega miður sín útaf þessum atburðum og segir að öll sín hegðun og þeirra [ákærðu] beggja hafi verið fáránleg og algjört rugl að ræða. [Ákærði] kveðst helst mundi vilja geta með einhverju móti hitt það fólk sem um er að ræða til þess eins að biðjast afsökunar og óska fyrirgefningar á háttsemi sinni, og þá sérstaklega ef lögregla gæti komið einhverju svoleiðis ferli af stað.“

Ákærði ritar undir skýrsluna í lok hennar. Ekki var verjandi með ákærða við skýrslugjöfina en í upphafi er bókað að honum hafi verið kynntur réttur sinn til að fá tilnefndan verjanda og haft eftir honum að hann telji sig ekki þurfa aðstoð verjanda.

Í málinu liggur lögregluskýrsla sem greinir tvö símaskilaboð sem hafi verið send úr síma ákærða Z í síma móður ákærðu X. Fyrri boðin eru sögð send kl. 16:54 hinn 2. apríl 2010 og segi þar meðal annars: „Og eg mundi aldrei reyna að klina thessu a [X]. Eg elska hana.“ Í síðara skeytinu, sem sagt er sent kl. 16:57 hinn sama dag segi: „[X] gerdi soldid gagnhvart mer en eg fyrirgaf henni. Vildi bara ad henni leid eins og mer leid. Thetta atti ad ganga svona langt, [sic] get bara sagt fyrirgefdu.“

Í málinu liggja fyrir tvær lögregluskýrslur um ljósmyndir af stúlkunum og fjallar önnur um myndir af stúlkum sem voru lögráða er myndir voru teknar og hin um myndir af stúlkum sem voru það ekki. Segir í fyrrnefndri skýrslu að fjöldi mynda af hverri og einni sé sem hér segir: „A 11 myndir. B 5 myndir. C 8 myndir. D 6 myndir og E 4 myndir.“ Í síðarnefndri skýrslu segir að myndafjöldi sé sem hér segir: „F, 11 myndir. G, 10 myndir. H, 3 myndir. I, 3 myndir og J, 3 myndir.“ Alls greina skýrslurnar þannig frá 64 myndum.

Með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 614/2010 var verjanda ákærðu veitt heimild til að kynna sér þær myndir sem ákæra í málinu væri reist á, en synjað var um afhendingu myndanna. Eftir athugasemdir verjanda í framhaldi af því að hann kynnti sér myndirnar bókaði ákæruvaldið að það hefði útbúið tölvudisk sem geymdi allar þær 64 myndir sem ákært væri fyrir og nöfn hverrar og einnar stúlku sem ákæruvaldið teldi vera á myndunum. Var verjanda heimilað að kynna sér efni disksins með sama hætti og áður.

Verður nú rakinn skýrsla ákærðu og framburður vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærða X sagði þau meðákærða hafa verið par um tíma, þó þau hefðu ekki sagt öðru fólki frá því. Í dag væru þau skilin að þeim skiptum. Hún sagði „ágreiningsmál“ hafa komið upp milli sín og meðákærða Z og hefði hann beðið sig um að taka myndirnar sem ákært er fyrir í málinu. Meðákærði hefði haft það „á“ ákærðu, að hún hefði gert á hlut hans, en hann hefði talið hana hafa verið sér ótrúa, og hefði viljað að hún tæki myndirnar til að bæta fyrir það. Ákærða hefði fyrst neitað nokkurum sinnum, en í miðjum janúar eða byrjun febrúar hefði hún byrjað að taka myndirnar. Kvaðst hún ekki vita hversu mörg skiptin hefðu verið. Myndirnar hefði hún tekið í sundlauginni á […] og í búningsaðstöðu á […] og á […]. Ákærða var nánar spurð um hversu fast ákærði hefði sókt myndatökurnar og kvað hún hann hafa beðið um þær og jafnframt „ýtt á“ ákærðu að taka myndirnar. Hefði ákærðu liðið mjög illa á þessum tíma og hefði sér fundizt meðákærði beita sig „einhverju“ andlegu ofbeldi. Meðákærði hefði talað illa til sín og ekki viljað vera góður við sig.

Þegar ákærða hefði verið búin að taka myndirnar hefði hún flutt þær úr síma sínum í tölvu sína og sent meðákærða þær, áður en tölva hans hefði eyðilagzt. Þegar hann hefði verið með tölvu hennar, hefði hún sett myndirnar beint í tölvuna, en hann hefði mikið verið með tölvuna. Ákærða sagðist aldrei hafa skoðað myndirnar og ekki hafa haft aðgang að þeim eftir að meðákærði hefði fengið þær afhentar. Hefði hún ekki vitað hvar í tölvunni hann geymdi þær. Meðákærði hefði ekki skoðað myndirnar fyrir framan ákærðu og hefði hún ekki vitað hvers vegna hann vildi fá þær, en hann hefði gefið ákærðu þá skýringu að hann vildi fá þær til að hefna sín á ákærðu.

Ákærða sagði að meðákærði hefði nefnt sex stúlkur, A, B, C, D, F og G, og óskað eftir myndum af þeim. Hefði ákærða ætlað að taka myndir af þeim en myndir af öðrum stúlkum hefðu flotið með.

Ákærða kvaðst telja sig hafa brotið á stúlkunum með því að mynda þær. Hefði hún beðið þær afsökunar á fundi sem […] hefði haldið að sinni beiðni eftir að málið hefði komið upp.

Ákærða kvaðst eiga heima […] en vera hætt knattspyrnuiðkun. Liði sér mjög illa vegna þessa máls. Í tvo til þrjá mánuði eftir að málið hefði komið upp hefði ákærða ekki farið út úr húsi. Þá hefði sér gengið mun verr í skóla en áður. Kvaðst hún iðrast þessara gjörða sinna „virkilega mikið“.

Ákærða staðfesti lögregluskýrslu sem hún gaf og kvað rétt eftir sér haft.

Ákærði Z kvaðst ekki hafa beðið meðákærðu X að taka umræddar myndir og hefði hann margspurt sig að því hvers vegna hún hefði gert það. Einhverjir erfiðleikar hefðu verið í sambandi þeirra og hugsanlega hefði hún tekið myndirnar í þeirri von að það myndi bæta sambandið. Sjálfur hefði hann aldrei þrýst á hana í því skyni og ekki tekið þátt í neinni skipulagningu vegna þessa og sjálfsagt ekki meðákærða heldur. Ákærði hefði fengið lítinn hluta myndanna í tölvu sína og hefði hann þegar í stað eytt þeim myndum, enda hefði hann ekki kært sig um að vera með slíkar myndir í skólanum. Skömmu síðar hefði tölvan eyðilagzt. Hann hefði verið með tölvu meðákærðu þegar lögregla hefði handtekið sig, en það hefði ekki verið vegna myndanna heldur vegna þess að sjálfur hefði ákærði ekki átt tölvu þá. Hann hefði verið „í miðjum tölvuleik við vin [sinn]“ þegar lögreglan hefði komið að, en meðákærða hefði þá verið utanbæjar og hefði lánað sér tölvuna til leiksins.

Ákærði var spurður hvort hann teldi sig eiga einhvern þátt í myndatökunum. Kvaðst hann telja svo vera, en hann hefði séð eitthvað af myndunum, sem meðákærða hefði komið með í nokkurum skömmtum. Ákærði kvaðst hvorki hafa sagt ákærðu að hann vildi fá myndirnar né að hann vildi það ekki. Hann kvaðst ekki hafa talið myndirnar sem hann hefði séð, en þær hefðu ekki verið eins margar og rakið er í ákæru.

Ákærði kvað málið hafa haft „hræðileg“ áhrif á líf og sitt og síðastliðið ár verið „viðbjóður“. Bærinn væri fámennur og almannadómur þar mjög harður. Gengju um sig allskyns sögur, svo sem um að hann hefði haldið meðákærðu í gíslingu. Hann hefði fengið hótanir, verið kýldur og ein stúlknanna hefði hrækt á sig. Síðast fyrir viku hefðu tvær stúlknanna öskrað opinberlega að meðákærðu þar sem hún hefði verið stödd á veitingahúsi. Hefði ákærði flutt úr bænum um tíma.

Ákærði kvaðst hafa verið kallaður til skýrslutöku daginn eftir handtöku sína og hefði hann þá verið „ónýtur“, ósofinn og „í sjokki“. Honum hefði þókt mjög vænt um X og ekki þókt rétt að „kenna henni um allt“. Hefði hann viljað taka eitthvað af sökinni á sig. Ákærði kvaðst ekki muna hvort hann hefði lesið lögregluskýrslu sína yfir á lögreglustöð fyrir undirritun. Hann kvað rangt í skýrslunni að hann hefði verið með tölvu meðákærðu í tvær til þrjár vikur. Þá voru borin undir hann þau orð í lögregluskýrslu að hann hefði beðið meðákærðu um að mynda tilteknar stúlkur, en hann kvað þetta ekki rétt. Í yfirheyrslunni hefði sér verið sama um allt. Sér hefði verið ljóst að í huga fólks í bænum væri alveg nægilegt að hann hefði séð myndirnar, aukaatriði væri hvort hann hefði neytt meðákærðu til myndatökunnar.

Ákærði kvaðst engum hafa sýnt myndirnar. Hefðu þær ekki farið lengra.

Vitnið D kvaðst fyrst hafa frétt af myndatökunum þegar F hefði hringt í sig og sagt að komizt hefði upp að ákærða X hefði tekið mynd af […]. Vitnið væri ekki í [þeim hópi] en hefði farið með ákærðu í sund. Daginn eftir að vitnið hefði komizt að þessu hefðu þær F farið til ákærðu og spurt hana hvort hún hefði tekið myndir af þeim og hún játað því. Jafnframt hefði hún játað því að ákærði Z hefði séð myndirnar. Þær hefðu þá spurt hana hvers vegna hún hefði tekið myndirnar og hún þá sagt að ákærði Z hefði „verið vondur við sig“ og hún gert þetta fyrir hann samkvæmt beiðni hans. Ákærða hefði sagt að ákærði Z ætti nektarmynd af ákærðu, sem ákærða hefði sent honum, en hann hefði hins vegar ekki hótað ákærðu neinu.

Vitninu hefði liðið mjög illa eftir þetta og fundizt það illa svikið. Byggi það jafnan við ótta um að myndirnar kæmust til almennrar dreifingar. Hefði blygðunarsemi sín verið særð með myndatökunum.

Vitnið F kvaðst hafa frétt af myndatökunum daginn eftir að upp um þær hefði komizt [...]. Hefði sér þá strax verið hugsað til sundferða sinna með ákærðu, en sjálft væri vitnið ekki í [hópnum]. Hefði vitnið farið með vitninu D til ákærðu og hafði eftir ákærðu að skýring myndatökunnar hefði verið sú að ákærði Z hefði verið vondur við ákærðu X, en ekki beitt hana hótunum til að fá hana til myndatökunnar. Hann ætti hins vegar nektarmynd af ákærðu.

Vitnið sagði að þær ákærða X hefðu verið nánar æskuvinkonur og hefði sér verið þetta mikið áfall. Ættu þær margar sameiginlegar vinkonur sem gerði málið erfiðara. Vitninu hefði mjög lengi liðið mjög illa vegna þessa og verið mjög hrædd um að myndirnar birtust á netinu.

Vitnið sagði að þær ákærða X hefðu talað saman um páskana og ákærða þá lýst iðrun vegna málsins en ekki beðið um fyrirgefningu. Hefði ákærða orðið hissa og þakklát vitninu fyrir að tala við sig, en hinar stúlkurnar hefðu ekki gert það.

Vitnið sagði að um páskana hefði ákærði Z einnig komið til vitnisins og unnusta þess, játað sök sína, lýst eftirsjá sinni vegna málsins og beðið fyrirgefningar.

Vitnið T kennari og formaður knattspyrnuráðs […] sagðist hafa komið í íþróttahúsið […] til að fylgjast með kvennaliði […] og hefðu þá tvær stúlkur í liðinu komið til sín og sagzt hafa grun um að ákærða X hefði tekið myndir í búningsklefa stúlknanna. Eftir leikinn hefði vitnið spurt ákærðu um þetta og hefði hún þá brotnað saman svo mjög að vitnið óttaðist að hún fengi taugaáfall, viðurkennt að hafa tekið myndir og samþykkt að afhenda vitninu síma sinn. Hefði ákærða vísað til þrýstings frá ákærða Z. Vitnið hefði svo afhent lögreglunni símann.

Vitnið A sagði að B hefði haft það eftir G að G hefði séð ákærðu taka myndir. Hefði það verið þremur dögum áður en sími ákærðu hefði verið tekinn í […]. Vitnið og C hefðu skoðað síma ákærðu á meðan leikið var í […], séð þar myndir og gert T aðvart.

Vitnið sagðist hafa mætt á fund sem […] hefði haldið vegna málsins nokkuru eftir að málið hefði komið upp. Þar hefði ákærða X gefið þá skýringu að ákærði Z beitti sig andlegu ofbeldi og að hann hefði neytt hana til að taka myndirnar.

Vitnið sagði að sér liði mjög illa vegna málsins og óttaðist jafnan að myndirnar birtust opinberlega. Hefði myndatakan sært blygðunarsemi sína verulega.

Vitnið B sagðist hafa á miðvikudegi dymbilviku hafa séð ákærðu taka mynd af C á síma sinn. Vitnið hefði sagt G frá þessu og daginn eftir hefðu tvær stúlkur í liðinu skoðað síma ákærðu, fundið myndirnar og látið T vita. Vitnið sagði að ákærða hefði sent öllum stúlkunum „póst á facebook“, þar sem hún hefði reynt að biðjast afsökunar og hefði talað um að ákærði Z hefði sagt sér að gera þetta, hún ekki vitað hvað hún hefði átt að gera og ekki vita hvers vegna hún hefði gert þetta. Kvað vitnið sér líða mjög illa yfir þessu og hefði blygðunarsemi sín verið særð.

Vitnið C sagði ákærðu hafa sent sér tölvupóst þar sem hún hefði beðizt afsökunar og sagt að ákærði Z hefði kúgað sig til að taka myndirnar. Sama hefði ákærða sagt á fundi sem haldinn hefði verið með stúlkunum. Vitnið hefði einu sinni rekizt á ákærða Z á förnum vegi og hefði þá spurt hvers vegna hann hefði „gert þetta“. Hefði hann sagzt ekki vita það og beðizt afsökunar. Vitninu hefði liðið illa yfir málinu og þækti mjög óþægilegt að vita ekki hvort ákærði Z ætti enn eintök af myndunum. Hefðu myndirnar sært blygðunarsemi sína.

Vitnið E sagði að ákærða X hefði á fundi með stúlkunum beðið þær fyrirgefningar og sagt að ákærði Z hefði stjórnað sér með andlegu ofbeldi. Vitnið sagði að sér hefði liðið mjög illa vegna málsins fyrst eftir að það kom upp og óttast um dreifingu þeirra. Kvað vitnið blygðunarsemi sína hafa verið særða.

Vitnið G sagði að ákærða X hefði sagt stúlkunum á fundi að þær vissu ekki hvernig ákærði Z væri, hann hefði beitt sig andlegu ofbeldi og „pínt hana í þetta“. Vitnið sagði að sér þækti málið mjög óþægilegt og hefði blygðunarsemi sín verið særð.

Vitnið H sagði að ákærða X hefði komið á fund með liðsfélögum sínum, viku eða tveimur eftir að málið hefði komið upp, og hefði þar sagt að ákærði Z hefði „eitthvað á hana“ og hefði kúgað hana til að taka myndirnar. Hefði ákærða X „eiginlega“ kennt ákærða um myndatökurnar.

Vitnið sagði að sér hefði liðið mjög illa vegna málsins og líta svo á að ákærðu hefði brotið gegn sér.

Vitnið I sagði að ákærða X hefði komið á fund og sagt að ákærði Z hefði „haft eitthvað á hana þannig að hún hafi gert þetta“. Vitnið sagði að málið hefði fyrst verið fyrir sér „eins og heimsendir“ og það hefði óttazt dreifingu myndanna. Vitnið kvað brotið hafa verið gegn blygðunarsemi sinni með myndatökunum.

Vitnið J sagði að ákærða X hefði komið á fund með liðsfélögum og hefði þar borið „mikið andlegt ofbeldi“ á ákærða Z, en hefði ekki útskýrt það nánar. Vitnið kvað sér líða mjög illa yfir málinu og að ákærðu hefðu brotið gegn sér.

Vitnið U lögregluþjónn sagði að T hefði tilkynnt lögreglunni á […] um málið og leitað ráða um viðbrögð. J-kk-nf hefði jafnframt haft eftir ákærðu að hugsanlega væru myndir komnar í tölvu sem ákærði Z hefði undir höndum á […]. Lögreglan hefði þegar farið á fund ákærða, sem hefði verið staddur með tölvuna í íbúð félaga síns. Fyrstu viðbrögð ákærða hefðu verið þau, að hann „þóttist vera hissa og neitaði í upphafi“, en eftir nokkurra mínútna viðræður hefði hann vísað á myndirnar í tölvunni og hefði verið lagt hald á þær. Ákærði hefði verið „í gríðarlegu uppnámi og hreinlega áfalli“ þegar hann „áttar sig á því að þetta er komið upp“. Hefði vitnið talið ákærða leggja öll spil á borðið og að ekki þyrfti að yfirheyra hann sérstaklega þá þegar. Sagan hefði farið um bæinn sem eldibrandur og allir þyrftu að fá „að ná andanum“.

Daginn eftir hefði vitnið yfirheyrt ákærða og hefði hann þá verið „í miklu betra ástandi“. Þegar vitnið hefði boðað ákærða til skýrslutökunnar símleiðis hefði ákærði verið á þeim buxunum að fara suður þá þegar, en vitnið hefði kvatt hann til að ljúka frekar skýrslutökunni af og kynni það að vera honum gott að létta á sér þar. Ákærði hefði eftir stutta umhugsun svarað á þá leið að hann vildi koma og greina frá því sem um væri að ræða. Vitnið sagði að sér hefði þókt ákærði „mjög trúverðugur“ í skýrslutökunni. Hann hefði ekki verið áfjáður í að játa og að mati vitnisins „af og frá“ að ákærði hefði verið í því að taka á sig annarra sök. Skýrslutakan hefði verið eðlileg og ákærði alveg óþvingaður. Hefði vitnið verið lögregluþjónn í tæplega 23 ár.

Niðurstaða

Ljóst er að teknar voru myndir af stúlkunum nöktum eða klæðlitlum án þeirra leyfis, svo sem greint er í ákæru. Við munnlegan flutning málsins var reifað var af hálfu ákærðu að meint háttsemi, ef sönnuð væri, myndi, eftir gildistöku laga nr. 61/2007 falla undir 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en ekki 209. gr. laganna svo sem ákært er fyrir. Dómurinn álítur að ekki verði á þetta fallizt. Þótt fallast megi á, að með lögum nr. 61/2007 hafi skilgreining kynferðislegrar áreitni verið rýmkuð á kostnað brota gegn blygðunarsemi, þykir sem ætluð brot í máli þessu felist hvorki í líkamlegri snertingu né meiðandi orðbragði og táknrænni hegðun, og verði slík myndataka, sem mál þetta snýst um, enn talin falla undir brot gegn blygðunarsemi. Þá þykir slík háttsemi einnig eiga undir 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 vegna þeirra stúlkna sem ekki voru lögráða er þær voru myndaðar.

Með játningu ákærðu X, sem fær stoð í gögnum málsins og ekki þykir ástæða til að draga í efa, er hún sönn að sök samkvæmt ákæru, að því er hana sjálfa varðar, og hefur unnið sér til refsingar.

Fyrir dómi neitaði ákærði sök. Áður hafði hann hjá lögreglu borið með þeim hætti sem rakið var. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Fyrir dómi bar ákærða X að meðákærði Z hefði beðið sig um að taka myndirnar og hefur hún allt frá því málið kom upp haldið því fram, fyrst fyrir vitninu T samkvæmt framburði þess fyrir dómi. Fyrir dómi bar ákærði að meðákærða hefði komið með myndirnar í nokkurum skömmtum og hann hvorki beðið um þær né beðið um að fá þær ekki. Fyrir dómi bar vitnið U lögregluþjónn að ákærði hefði verið mjög trúverðugur við fyrrgreinda lögregluyfirheyrslu og kvaðst vitnið telja það „af og frá“ að ákærði tæki þar á sig annars sök. Vitnið U hefur langa reynslu af lögregluþjónsstarfi.

Framburður ákærða fyrir lögreglu, daginn eftir að upp komst um myndatökurnar, er í verulegu samræmi við framburð meðákærðu hjá lögreglu sama dag og framburð hennar fyrir dómi. Fyrir dómi gaf ákærði þá skýringu á framburði sínum hjá lögreglu, að þá hefði hann verið í verulegu uppnámi og sama um allt. Að mati dómsins er ekki ólíklegt að ákærði hafi, þegar þarna var komið, verið í uppnámi og örvæntingarfullur en það breytir ekki því að sú saga, sem eftir honum er höfð, er í verulegu samræmi við sögu meðákærðu X þá og síðar. Ekkert er komið fram í málinu um að þau hafi sammælzt um þá sögu sem segja skyldi hjá lögreglu. Rakinn var texti úr símaskilaboðum sem ákærði sendi móður meðákærðu. Móðirin var ekki leidd fyrir dóminn og síminn ekki lagður fram en af hálfu ákærða var lýst yfir að ekki væri vefengt að boðin hefðu verið send svo sem rakið væri í lögregluskýrslu, og verður byggt á því. Texti skilaboðanna styður að mati dómsins við frásögn ákærðu X. Þá verður að mati dómsins ekki horft fram hjá því að ákærði bar fyrir dómi að meðákærða hefði komið með myndirnar í nokkurum skömmtum, án þess að hann hefði andmælt því, og gat hann, að sögn vitnisins U vísað lögreglu á hluta myndanna á tölvu ákærðu, sem ákærði hafði í sinni vörzlu. Ef að ákærði hefði í raun ekki viljað að slíkar myndir yrðu teknar og færðar sér, hefði honum verið í lófa lagið að biðja ákærðu X um að láta af því. Þykir þetta styðja þann framburð ákærðu X að myndirnar hafi verið teknar að beiðni ákærða Z og afhentar honum. Þegar á framanritað er horft, þykir verða að leggja til grundvallar, fyrst og fremst með framburði ákærðu X sem fær þær stoðir sem raktar hafa verið, að umræddar myndatökur hafi verið samantekin ráð ákærðu beggja. Ekki verður hins vegar talið sannað að ákærði Z hafi gefið meðákærðu X fyrirmæli um myndatökurnar, svo sem haldið er fram í ákæru, en sjálf tók hún ekki svo sterkt til orða fyrir dómi. Með því að skipuleggja umræddar myndatökur af stúlkunum nöktum eða klæðlitlum, framkvæma þær eins og ákærða X gerði, og hafa ólöglega slíkar myndir undir höndum, þykja ákærðu hafa brotið gegn blygðunarsemi og auk þess, gagnvart þeim stúlkum sem voru ólögráða þegar myndirnar voru teknar, sýnt af sér ósiðlegt athæfi.

Á því var byggt fyrir dómi af hálfu verjanda ákærðu X að ásetningur hennar hefði einungis staðið til að mynda hluta stúlknanna, þær sem ákærði hefði nefnt, en myndir af öðrum hefðu flotið með án ásetnings. Telja verður að þar sem ákærða eyddi ekki slíkum myndum þegar í stað heldur afhenti þær með öðrum myndum, verði ekki gerður greinarmunur þar á. Eru ákærðu sönn að sök samkvæmt ákæru, að því frátöldu að ekki verður talið sannað í máli þessu að ákærði hafi gefið fyrirmæli um myndatökurnar, og hafa unnið sér til refsingar en háttsemi þeirra er í ákærðu rétt færð til refsiheimilda.

Við refsiákvörðun verður að horfa til þess að ákærðu standa saman að brotunum þótt framkvæmdin verði eðli málsins samkvæmt í höndum þess þeirra sem aðstöðuna hafði til. Myndirnar voru teknar á laun af stúlkum á stöðum þar sem þær áttu ekki að þurfa að óttast slíkt, af félaga sínum. Þá verður að horfa til þess, að brotin eru framin í nokkur skipti, hér og hvar á landinu, en verða á engan hátt afsökuð sem augnabliksdómgreindarleysi. Þáttur ákærðu X er að því leyti alvarlegri en ákærða Z að hún sá um framkvæmdina og án hennar hefðu brotin ekki getað verið framin.

Á hinn bóginn verður horft til þess að ákærðu eru bæði ung að árum, sérstaklega ákærða X sem ekki var orðin átján ára er hún framdi brot sín. Hvorugu þeirra hefur áður verið gerð refsing. Þá verður ekki efast um að ákærðu bæði hafi orðið fyrir verulegum óþægindum vegna málsins og vafalaust sérstaklega þungbærum fyrir ungt fólk. Ákærði lýsti því fyrir dómi að hann hefði um tíma flutt burt frá […] eftir að málið kom upp. Ákærða X játaði brot sín skýlaust fyrir dómi og hefur lýst mikilli og trúverðugri iðrun vegna þeirra. Hefur hún leitað sér sálfræðiaðstoðar eftir að málið kom upp.

Þegar á allt er horft verða ákærðu bæði dæmd til að sæta þriggja mánaða fangelsi en í ljósi þess sem rakið hefur verið þeim til málsbóta verður ákveðið að fullnustu refsingar hvors um sig verði frestað og falli niður að liðnum tveimur árum haldi það almennt skilorð.

Í málinu liggja fyrir bótakröfur frá átta stúlkum, eða forráðamönnum þeirra, sem myndaðar voru. Er þar krafizt þess að „ákærðu verði gert að greiða“ skaða- og miskabætur „hverjum um sig að fjárhæð 750.000 krónur“ auk vaxta, svo sem rakið var. Engin gögn liggja fyrir um að stúlkurnar hafi orðið fyrir fjártjóni vegna málsins og verður skaðabótakröfum þeirra vísað frá dómi. Ekki er vafi á því að málið hefur valdið stúlkunum ama og verulegu hugarangri auk eðlilegrar áhyggju af því að myndirnar komist í víðtæka dreifingu. Kom glöggt fram við aðalmeðferð málsins að sú áhyggja er ekki úti enn. Við munnlegan flutning málsins kvað réttargæzlumaður hverja körfu vera um 750.000 krónur á ákærðu in solidum en af hálfu ákærðu var byggt á því að í kröfugerð væri ekki gerð krafa um bótaskyldu in solidum og væri úr seint að gera við því í munnlegum málflutningi. Bæri því að líta svo á krafan væri pro rata. Dómurinn álítur að skilja beri hverja kröfu svo, að í raun sé krafizt 750.000 króna af ákærðu in solidum en ekki 750.000 króna af þeim pro rata. Þá er gerð krafa um að ákærðu verði dæmd til að greiða stúlkunum þóknun vegna starfa réttargæzlumanns en í ljósi niðurlags 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður ekki orðið við því.

Þegar á allt er horft verða ákærðu dæmd til að greiða in solidum hverjum og einum bótakrefjanda miskabætur að fjárhæð 200.000 krónur. Ákærða Z voru kynntar bótakröfur 18. maí 2010 en lögráðamönnum ákærðu X degi síðar. Fer um dráttarvexti eins og í dómsorði greinir, en tilvísun í bótakröfu til 9. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 þykir nægja til að dráttarvextir verði ákveðnir. Í upphafi málsins fyrir dómi óskuðu ákærðu sameiginlega eftir því að V-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf hæstaréttarlögmaður yrði skipaður verjandi þeirra og var svo gert. Gætti hann hagsmuna þeirra í upphafi dómsmeðferðar og gerði meðal annars fyrir þeirra hönd kröfu um aðgang að ljósmyndum og kærði úrskurð héraðsdóms þar um til Hæstaréttar Íslands. Síðar sagði lögmaðurinn sig frá hlutverki verjanda ákærðu X og var honum veitt lausn frá starfanum en S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður skipaður í hans stað, að hennar ósk. Málsvarnarlaun V-kk-ef H-kk-ef ákveðast alls 878.500 krónur og verður ákveðið að 627.500 krónur greiði ákærðu in solidum með vísan til 1. mgr. 219. gr. laga nr. 88/2008 en ákærði Z einn að öðru leyti. Ákærða X verður dæmd til að greiða skipuðum verjanda sínum 251.000 króna málsvarnarlaun. Þá verða ákærðu dæmd til að greiða in solidum þóknun skipaðs réttargæzlumanns, A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, alls 376.500 krónur. Við ákvörðun hverrar þóknunar var litið til reglna um virðisaukaskatt og er skatturinn innifalinn. Útlagður kostnaður verjenda er 135.680 krónur V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef og 33.140 krónur S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef. Kostnaður V-kk-ef H-kk-ef féll að stærstum hluta til meðan hann gegndi verjandastörfum fyrir ákærðu bæði og fer um greiðslu hans eins og segir í dómsorði. Að öðru leyti greina gögn málsins ekki frá sakarkostnaði.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi lögreglustjórans á Akureyri. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærða X sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði Z sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærðu greiði in solidum J, D, A, F, B, G, E og H 200.000 krónur hverri, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2010 til 19. júní 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærðu greiði in solidum 627.500 króna málsvarnarlaun V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns og 104.440 króna útlagðan kostnað hans.

Ákærði Z greiði auk þess 251.000 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og 31.240 króna útlagðan kostnað hans.

Ákærða X greiði 251.000 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og 33.140 króna útlagðan kostnað hans.

Ákærðu greiði in solidum þóknun skipaðs réttargæzlumanns, A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 376.500 krónur.