S-224/2018

Mál þetta, sem þingfest var 22. nóvember 2018 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 21. febrúar 2019, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dagsettri 2. október 2018, á hendur G-kk-þgf Í-kk-þgf M-kk-þgf,

„fyrir líkamsárás

með því að hafa, aðfaranótt laugardagsins 13. maí 2017, utandyra við skemmtistaðinn Svarta sauðinn við Unubakka 4 í Þorlákshöfn, veist að A, og slegið hann hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að A hlaut nefbrot og eymsli yfir nefbeini.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er tekin upp einkaréttarkrafa A og er krafan svohljóðandi:

„Í málinu gerir J-kk-nf P-kk-nf H-kk-nf hdl. kröfu fyrir hönd brotaþola A, um að ákærða verði með dómi gert að greiða honum bætur að fjárhæð kr. 913.202,- með vöxtum skv. 8. gr., sbr. 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001, frá 13. maí 2017 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist greiðslu kostnaðar vegna starfa réttargæslumanns, verði orðið við kröfu um skipun réttargæslumanns, ella lögmannskostnaðar brotaþola við að koma bótakröfu á framfæri og vegna hagsmunagæslu við meðferð máls fyrir dómi, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.“

Mætt var af hálfu ákærða við þingfestingu málsins þann 22. nóvember 2018. Vegna framkominnar bótakröfu sótti J-kk-nf P-kk-nf H-kk-nf lögmaður þing og óskaði eftir skipun réttargæslumanns sem var hafnað. Málinu var frestað til 13. desember sama ár. Vegna ákærða mætti þá M-kk-nf D-kk-nf N-kk-nf lögmaður sem skipaður var verjandi ákærða að hans ósk. Fékk verjandi frest til skila á greinargerð sem lögð var fram 17. janúar sl. Aðalmeðferð málsins fór fram þann 21. febrúar sl., og var málið dómtekið að loknum munnlegum málflutningi.

Ákæruvaldið gerir þær kröfur sem í ákæru greinir.

Ákærði krefst sýknu í máli þessu og byggir á því að athafnir hans í umrætt sinn hafi verið refsilausar með vísan til 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Til vara krefst ákærði þess að honum verði ekki gerð refsing fyrir þá háttsemi sem sannað þykir að hann hafi framið. Til þrautavara er þess krafist að ákærði verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög frekast leyfa. Ákærði krefst þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, en til vara að ákærði verði sýknaður af henni. Til þrautavara er þess krafist að einkaréttarkrafan verði lækkuð stórlega.

Verjandi ákærða krefst málsvarnarlauna og að þau og annar sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

Málsatvik

Þann 18. maí 2017 kom A, brotaþoli í máli þessu, á lögreglustöðina á Selfossi og lagði fram kæru á hendur ákærða í máli þessu fyrir líkamsárás fyrir utan skemmtistaðinn Svarta sauðinn í Þorlákshöfn 13. sama mánaðar. Meðal rannsóknargagna er læknisvottorð frá Landspítala, háls, nef- og eyrnalækningum, dags. 12. júní 2017. Þar segir. „A leitaði á göngudeild háls, nef og eyrnalækninga þann 18. maí 2017 vegna ofangreinds áverka. Hann var í þeirri komu greindur klínískt með nefbrot sem var rétt af í staðdeyfingu.“ Í upplýsingum úr sjúkraskrá vegna þeirrar komu kemur fram að brotaþoli hafi fengið högg á nefið 12. sama mánaðar. Hafi blætt hressilega fyrst en ekki síðan þá. Um aðra áverka hafi ekki verið að ræða. Þá segir um skoðun: „Ekki merki um margúl á miðsnesi (septal hematona.) Ekki mikil bólga í kringum nefið. Ekki klínískur grunur um önnur andlitsbeinbrot. Vægt innkýlt hægra megin og töluvert aumur þar yfir. Einnig aumur yfir vinstra nefbeini og þreyfast smá hak þar.“

Skýrsla var tekin af brotaþola 26. maí 2017 og af ákærða 27. mars 2018. Þá voru teknar skýrslur af vitnum í október 2017 og í mars 2018.

Auk ákærða gáfu skýrslu fyrir dómi brotaþoli, A, og vitnin B, C, D, E og F læknir. Framburður ákærðu og vitna verður ekki rakinn, en vikið að honum í niðurstöðukafla að því leyti sem þörf krefur til úrlausnar málsins.

Forsendur og niðurstaða

Ákærða er gefin að sök líkamsárás gagnvart brotaþola, A, fyrir utan skemmtistað í Þorlákshöfn, með því að hafa veist að brotaþola og slegið hann hnefahögg í andlitið með þeim afleiðingum að brotaþoli nefbrotnaði og hlaut eymsli yfir nefbeini.

Samkvæmt framburði ákærða og vitna liggur fyrir að umrætt sinn hafi fámennur hópur manna staðið fyrir utan umræddan skemmtistað. Í þeim hópi var ákærði og vitnið E, frændi ákærða. Þar var brotaþoli einnig staddur ásamt vinum sínum, vitnunum C, D og B. Brotaþoli og áðurnefnd fjögur vitni, sem öll búa í Þorlákshöfn, hafa þekkst frá gunnskólaaldri. Brotaþoli og vitnin C, D og B eru vinir. Brotaþoli og vitnin C, D og B þekktu ákærða hins vegar ekki að því undanskildu að þeim var kunnugt um að hann væri frændi vitnisins E. Fyrir dómi kom fram að ákærði, brotaþoli og önnur vitni, að undanskildu vitninu C, voru undir áhrifum áfengis umrædda nótt.

Ákærða og brotaþola ber hvorki saman um aðdraganda hinnar ætluðu árásar né hver hafi átt upptökin. Ákærði lýsti atvikum þannig fyrir dómi að brotaþoli hafa ónáðað sig allt kvöldið og kvaðst ákærði margoft hafa flúið undan brotaþola inni á skemmtistaðnum. Brotaþoli hafi síðan veist að sér fyrir utan skemmtistaðinn með því að ganga harkalega á öxl ákærða, og hafi ákærði, sem sé veill í baki, við það fengið slink á bakið, fundið fyrir ólýsanlegum sársauka, fallið niður á hnén og slegið frá sér. Þegar ákærði lýsti framangreindu lyfti hann hægri hendi með krepptum hnefa. Aðspurður hvort hnefi hans hafi verið krepptur umrætt sinn kvaðst ákærði ekki geta sagt til um það með vissu, „þetta hafi gerst einn, tveir þrír [...] og aðeins verið eitt högg.“ Nánar aðspurður um hina meintu atlögu brotaþola svaraði ákærði. „Hann [þ.e. brotaþoli, innskot dómara] gekk mig niður og ég vissi ekki hvort hann ætlaði að halda áfram eða hvað hann ætlaði að gera, ég bara sló frá mér.“ Kvaðst ákærði hafa upplifað þetta sem árás og brugðist við með því að slá frá sér. Aðspurður hvort hann hafi slegið frá sér þegar hann hafi verið niðri á hnjánum ítrekaði ákærði að atburðarásin hafi verið hröð, en þó kom fram hjá ákærða að hann hafi örugglega reist sig upp. Ákærði staðfesti það sem fram kemur í samantekt lögreglu af yfirheyrslu yfir honum, að hann hafi snöggreiðst, slegið til hliðar á kinn eða nef brotaþola, en eins og hjá lögreglu kvaðst ákærði ekki vita hvar höggið hafi nákvæmlega lent á brotaþola. Ákærði kvaðst ekki hafa séð hvort brotaþoli hafi hlotið áverka umrætt sinn en rætt hafi verið um að brotaþoli hafi fengið blóðnasir.

Brotaþoli lýsti atvikum umrætt sinn þannig fyrir dómi. Brotaþoli kvaðst hafa rætt við ákærða fyrr um kvöldið en minnist þess ekki að hafa móðgað hann. Nánar aðspurður af verjanda sagði brotaþoli. „Fyrst að hann lamdi mig hlýt ég að hafa sagt eitthvað við hann“ og var brotaþoli þá að vísa til samskipta þeirra fyrr um kvöldið inni á skemmtistaðnum. Hinni meintu atlögu lýsti brotaþoli þannig að ákærði hafi allt í einu komið að honum, tekið í sig og kýlt í andlitið. Kvaðst brotaþoli muna eftir fyrsta högginu, þ.e. þegar hnefi ákærði hafi komið að honum. Höggið hafi komið frá hlið og kvaðst brotaþoli hafa séð hnefann. Hann hafi fundið til í nefinu og hafi þetta högg gert mestan skaða. Tók ákærði fram að fleiri högg frá ákærða hafi fylgt á eftir. Ákærði hafi haldið í úlpu brotaþola og við það að brotaþoli hafi reynt að rífa sig lausan hafi ákærði dottið. Hafnaði brotaþoli lýsingum ákærða fyrir dómi á atvikum umrætt sinn, kvaðst hvorki hafa snert ákærða né rætt við hann áður en ákærði veitt honum umrætt högg.

Vitnin D og B kváðu ákærða og brotaþola hafa rætt saman fyrr um kvöldið. Venjulegar samræður, eins og vitnið B orðaði það, engin illindi og kvaðst vitnið hafa heyrt þá ræða saman um vinnu. Aðspurð hvort brotaþoli hafi áreitt ákærða fyrir utan skemmtistaðinn kvað vitnið C brotaþola geta verið svolítið uppáþrengjandi. Nánar aðspurð kvað hún brotaþola vera ákafan og þegar hann sé undir áhrifum áfengis reyni hann að fá alla til líka vel við sig. Vitnið E var inntur eftir því hvort brotaþoli hafi verið að áreita ákærða um kvöldið. Vitnið kvað brotaþola ekki hafa látið þá frændur í friði, hann hafi verið með leiðindi eins og oftast þegar brotaþoli neyti áfengis.

Vitnið B kvað ákærða hafa sagt upp úr þurru „ég skal sjá um þetta“, snúið sér við, gripið í þrotaþola og kýlt hann. Kvaðst vitnið ekki hafa séð hvar fyrsta höggið hafi lent en ákærði, sem hafi staðið í fæturna, hafi slegið brotaþola hnefahögg í maga og andlit og kvaðst vitnið hafa séð blóð leka niður andlit brotaþola. Vitnið kvað brotaþola ekkert hafa gert ákærða, það sem gerðist hafi komið öllum á óvart. Vitnið C kvað ákærða, sem hafi staðið nærri brotaþola, hafa komið frá vinstri að brotaþola og „hann bara kom, hann bara sagði ég er búinn að fá nóg og labbaði upp að honum og lamdi hann.“ Vitnið mundi ekki hvar fyrsta höggið lenti en þetta hafi verið nokkur högg og brotaþoli fengið blóðnasir. Lýsti vitnið aðstæðum þannig að ekkert hafi gengið á milli ákærða og brotaþola, brotaþoli hafi verið að spjalla en ekki með leiðindi. Ákærði hafi verið pirraður því brotaþoli geti verið svolítið uppáþrengjandi. Vitnið D kvaðst hafa skotið gríni á ákærða eða vitnið E en þá hafi brotaþoli, að því er vitnið minnti, staðið upp við vegg. Hafi ákærði ætlað að ráðast á vitnið en vitnið E stoppað það en ákærði þá farið að brotaþola, sem hafi ekkert gert á hlut ákærða, og ráðist á brotaþola. Kvaðst vitnið muna eftir einu höggi í andlit brotaþola. Vitnið E tók fram í upphafi yfirheyrslu að hann myndi ekkert eftir atvikum umrætt sinn, hann hafi verið dauðadrukkinn. Þó kom fram hjá vitninu að það myndi eftir einhverjum „pörtum“, t.d. þegar vitnið hafi hoppað á ákærða þar sem vitni hafi staðið í þeirri trú að átök væru að fara af stað milli ákærða og brotaþola. Hafi brotaþoli átt að vera að æsa vitnið í að berja vitnið D, eins og vitnið orðaði það. Ákærði hafi beðið brotaþola að hætta en hann haldið áfram og þá hafi þetta brotist út. Þá sagði vitnið fyrir dómi: „Eins og ég hef heyrt þetta þá labbaði brotaþoli á ákærða.“ Eftir að vitninu hafði verið bent á að segja eingöngu frá því sem hann sjálfur hafi séð og heyrt kvaðst vitnið hafa séð ákærða fara niður á hnén þegar brotaþoli hafi gengið fram hjá ákærða en ekki vita hvort brotaþoli hafi slegið ákærða. Tók vitnið fram að ekki hefði ákærði dottið niður á hnén af engu. Við þetta hafi fokið í ákærða og hann slegið brotaþola. Ítrekað aðspurður kvaðst vitnið hvorki hafa séð högg né blóð. Vitninu var bent á að í samantekt lögreglu af skýrslutöku hjá lögreglu tíu mánuðum eftir atburðinn hafi ekki komið fram að ákærði hafi fallið niður á hnén. Kvaðst vitnið ekki hafa greint frá þessu hjá lögreglu, hann hafi ekki verið með þetta á hreinu. Nú sé langt um liðið og hann hafi sett brot saman, eins og vitnið orðaði það.

Eins og áður greinir neitar ákærði sök. Ákærði hefur viðurkennt að hafa slegið til brotaþola í kjölfar þess að brotaþoli hafi gengið hann niður en framangreinda háttsemi kvaðst ákærði hafa upplifað sem árás af hendi brotaþola og krefst ákærði sýknu með vísan til 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Eins og að framan er rakið lýstu brotaþoli og vitnin C, D og B því fyrir dómi að ákærði hafi slegið brotaþola fyrirvaralaust í andlitið. Brotaþoli og vitnin C og D staðfestu fyrir dómi að brotaþoli hafi leitað til Heilbrigðisstofnunar Suðurlands á Selfossi umrædda nótt. Vitnið C kvað brotaþola hafa fengið blóðnasir og nef hans hafi verið skakkt og vitnið D kvað brotaþola hafa haldið um nefið á leiðinni á sjúkrahúsið. Áverkum, sem brotaþoli fékk umrætt sinn, er lýst í læknisvottorði sem vitnið F, læknir, staðfesti fyrir dómi að hafa greint við skoðun á göngudeild háls, nef- og eyralækninga Landspítala. Í framburði vitnisins kom fram að við klíníska greiningu hafi nef brotaþola reynst brotið og verið rétt í staðdeyfingu.

Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er það verk, sem menn vinna af neyðarvörn refsilaust, að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta. Þá segir í 2. mgr. 12. gr. að hafi maður farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar og ástæðan til þess er sú, að hann hefur orðið svo skelfdur eða forviða, að hann gat ekki fullkomlega gætt sín, skal honum ekki refsað.

Sá framburður ákærða, að brotaþoli hafi ráðist að honum með því að rekast harkalega í öxl ákærða með þeim afleiðingum að ákærði hafi fallið niður á hnén, fær hvorki stoð í framburði brotaþola né vitnanna C, B og D fyrir dómi sem að framan hefur verið rakinn. Þó svo að fyrir liggi að vitnin séu öll í vinahóp brotaþola er það mat dómsins að framburður þeirra hafi verið skýr og trúverðugur og í öllum meginatriðum samhljóða framburði þeirra hjá lögreglu sem dómari hefur kynnt sér. Það verður á hinn bóginn ekki sagt um framburð vitnisins E, frænda ákærða, sem var á nokkuð annan veg fyrir dómi en í skýrslutöku hjá lögreglu sem dómari hefur kynnt sér, þ.e. vitnið gat þess ekki í skýrslutöku hjá lögreglu að brotaþoli hafi gengið að ákærða og ákærði í framhaldi af því fallið niður á hnén. Vitnið kvaðst bæði fyrir dómi og hjá lögreglu hafa verið nokkuð ölvaður umrætt sinn og kom fram hjá vitninu í skýrslutöku hjá lögreglu að hann hafa leitað eftir upplýsingum um atburðarásina umrætt sinn.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið, framburða brotaþola og vitnanna C, D og B um aðdraganda að atlögu ákærða að brotaþola, fellst dómurinn ekki á það með ákærða að sú háttsemi hans umrætt sinn að slá brotaþola í andlitið hafi verið nauðsynleg til að verjast eða afstýra ólögmætri árás brotaþola þannig að sýkna beri ákærða af ákæru í máli þessu með vísan til 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þykir engu breyta þó svo brotaþoli kunni að hafa verið uppáþrengjandi gagnvart ákærða fyrr um kvöldið. Ákærði hefur viðurkennt að hafa slegið brotaþola umrætt sinn. Með vísan til þess og framburðar brotaþola og vitnanna C, D og E um atlöguna sjálfa þykir framkomin lögfull sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, fyrir því að ákærði hafi veist að brotaþola og slegið hann hnefahögg í andlitið með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir og þannig brotið gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvörðun refsingar

Ákærði hefur verið fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 4. október 2018, og yfirlýsingu fulltrúa ákæruvaldsins við lok aðalmeðferðar, hefur ákærði ekki sætt refsingum. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi 60 daga, en rétt þykir með vísan til þess að ákærði hefur ekki áður sætt refsingu fyrir líkamsárás og þess dráttar sem gögn málsins bera með sér að hafi verið á meðferð máls þessa hjá lögreglu og ákæruvaldi og ekkert er fram komið um að hafi verið ákærða um að kenna, að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum, frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Einkaréttarkrafa

Brotaþoli, A, gerir kröfu um að ákærði greiði honum samtals 913.202 krónur og sundurliðast kröfugerðinni þannig:

1. Miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga kr. 900.000

2. Sjúkrakostnaður kr. 13.202

Samtals kr. 913.202

Auk þess krefst brotaþoli vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. maí 2017 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 16. gr., sbr. 9. gr. áðurnefndra laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst brotaþoli þess að ákærði greiði lögmannskostnað brotaþola við að koma bótakröfunni á framfæri og vegna hagsmunagæslu við meðferð málsins fyrir dómi samkvæmt tímaskýrslu og málskostnaðarreikningi.

Brotaþoli vísar til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 varðandi kröfu um miskabætur sem og almennra reglna skaðabótaréttarins, einkum sakarreglunnar. Krafa um bætur fyrir útlagðan sjúkrakostnað sé til komin vegna komu brotaþola á Heilbrigðisstofnun Suðurlands og á göngudeild háls, nef- og eyrnadeildar Landspítalans.

Bótakröfunni er mótmælt af hálfu ákærða, m.a. sem of hárri.

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir líkamsárás gagnvart brotaþola. Fallist er á að ákærði hafi með þeirri háttsemi sinni bakað sér skyldu til að greiða brotaþola miskabætur samkvæmt 26. gr. laga nr. 50/1993, sem þykja hæfilega ákveðnar 300.000 krónur. Um vexti vísast til þess sem í dómsorði segir. Samþykkt er krafa brotaþola um sjúkrakostnað að fjárhæð 13.202 krónur, sem studd er reikningum. Þá ber ákærða með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að greiða þóknun lögmanns brotaþola, 590.240 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Sakarkostnaður.

Með vísan til niðurstöðu málsins, sbr. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, skal ákærði greiða allan sakarkostnað, þ.e. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, M-kk-ef D-kk-ef N-kk-ef lögmanns, 653.480 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum. Engin sakarkostnaður hlaust af máli þess á rannsóknarstigi.

E-kk-nf H-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Suðurlandi, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf Í-kk-nf M-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A, 313.202 krónur í miska- og skaðabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 sem hér segir: Af 300.000 krónum frá 13. maí 2017 til 29. maí 2017, en af 307.002 krónum frá þeim degi til 30. maí 2017, en af 313.202 krónum frá þeim degi til 27. apríl 2018, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði ákærði A 590.240 krónur í kostnað vegna þjónustu lögmanns að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði greiði samtals 653.480 krónur í sakarkostnað þ.e. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, M-kk-ef D-kk-ef N-kk-ef, 653.480 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf T-kvk-nf.