E-576/2007

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 10. janúar sl., er höfðað með stefnu, birtri 22. janúar 2007.

Stefnandi er Seabait Co. I/S, Trafikhavnskaj 19, Esbjerg, Danmörku, en stefndi er Dímon beita ehf., Tunguhálsi 8, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð USD 736.357,39 (sic) auk 1,5% dráttarvaxta á mánuði af USD 8.473,80 frá 17. nóvember 2005 til 15. júní 2006, en af USD 736.357,84 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum kreditreikningum að fjárhæð USD 2.680,95, dags. 17. nóvember 2005, og að fjárhæð USD 485.955,10, dags. 11. september 2006, sem dragast frá skuldinni miðað við stöðu hennar á útgáfudegi kreditreikninga.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi, að mati dómsins. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar og stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað, einnig að mati dómsins. Til þrautavara gerir stefndi þá kröfu að stefnukröfur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Stefnandi, Seabait Co. I/S, er fyrirtæki í Danmörku sem stundar m.a. viðskipti með beitu. Stefndi, Dímon beita ehf., átti 50% eignarhlut í stefnanda á móti öðru fyrirtæki, að nafni Wellamix Holdings Aps. Með afsali 29. maí 2006 afsalaði stefndi 50% eignarhlut sínum í stefnanda til Intercargo Coldstores A/S, Danmörku. Í afsalsbréfinu, sem ritað er á dönsku, segir m.a. svo í íslenskri þýðingu: „Afsalið fer fram án greiðslu, og skuldbindingar DIMON EHF v/ A-kk-nf S-kk-nf falla skv. lögum um sameignarfélög samtímis úr gildi.“ Undir afsalið rita A-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri og stjórnarmaður stefnda, og S-x-x N-x-x, f.h. Intercargo Coldstores A/S. Í stefnu kemur fram að Intercargo Coldstores A/S reki kæligeymslur, þar sem vörur eru geymdar þangað til þær eru fluttar á áfangastað, þ.á m. fryst beita. Jafnframt er tekið fram að fyrirtækið sé að mestu leyti í eigu S-x-x N-x-x.

Stefnandi kveður kröfu sína vera vegna kaupa stefnda á beitu samkvæmt reikningum sem sundurliðist þannig:

Reikningar: Útgáfud.: Gjaldd.: Upphæð í USD:

Reikn. nr. 6 17.11.2005 17.11.2005 8.473,80

K-reikn. nr. 106 17.11.2005 17.11.2005 -2.680,95

Reikn. nr. 71 01.06.2006 15.06.2006 25.255,72

Reikn. nr. 72 01.06.2006 15.06.2006 702.628,32

K-reikn. nr. 124 11.09.2006 11.09.2006 -485.955,10

Samtala reikninga nr. 6, 71 og 72 er 736.357,84 Bandaríkjadalir (USD), en 247.721,79 Bandaríkjadalir (USD) að frádregnum kreditreikningum nr. 106 og 124.

Af stefnu og framlögðum gögnum má ráða að stefnandi hefur ítrekað krafið stefnda um greiðslu reikninganna, en stefndi jafnóðum neitað að greiða þá og talið skuldina sér óviðkomandi að mestu leyti.

II.

Verða nú rakin viðskipti aðila samkvæmt ofangreindum reikningum og málsástæður þeirra.

1. Reikningur nr. 6, útg. 17. nóvember 2005, að fjárhæð USD 8.473,80.

Reikningurinn er vegna kaupa stefnda á frystum makrílbróður af stefnanda. Stefndi kveðst aldrei hafa fengið þennan reikning í hendur og ekki kannast við nein viðskipti að baki honum. Bendir hann á að engin stuðningsgögn fylgi honum, svo sem pöntun stefnda eða flutningsgögn, sem staðfest gætu móttöku hans á vörunni.

2. Kreditreikningur nr. 106, útg. 17. nóvember 2005, að fjárhæð USD 2.680,95.

Reikningur þessi er leiðrétting á reikningi nr. 6. Stefndi kveðst hvorki kannast við að hafa fengið þennan reikning í hendur né efni hans.

3. Reikningur nr. 71, útg. 1. júní 2006, að fjárhæð USD 25.255,72.

Reikningurinn er vegna kaupa stefnda á frystum makrílbróður. Stefndi hefur viðurkennt að honum beri að greiða reikninginn, en áskilið sér rétt til að skuldajafna fjárhæð hans við reikning stefnda á hendur stefnanda að fjárhæð USD 56.743,30, útg. 23. ágúst 2006. Sá reikningur er sundurliðaður og er annars vegar vegna ógreiddra sölulauna til Dímons að fjárhæð USD 20.000,00 og hins vegar USD 36.743,30, með eftirfarandi skýringu: „Gámur af smokkfiski 200-300 gr. sendur til (sic) september 2005 án nokkurrar staðfestingar eða vitundar starfsfólks eða eiganda Dímon. Verðmæti gámsins var dregið frá sölulaunum í eigu Seabait.“ Reikningurinn er stílaður á Seabait Ltd., og heldur stefndi því fram að það hafi verið fyrir mistök, enda hafi Seabait I/S tekið við öllum viðskiptum fyrrnefnda félagsins og búið að leggja starfsemi þess niður þegar reikningur hafi verið gefinn út. Til stuðnings fyrri lið reikningsins, þ.e. sölulaunum til stefnda, telur stefndi að stefnandi hafi þegar viðurkennt þá skuld og bendir í því sambandi á reikning stefnanda nr. 72. Byggir stefndi á því að honum sé í þessu tilviki heimilt að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar, sbr. 28. gr. laga nr. 91/1991, enda sé um samkynja kröfu að ræða milli sömu aðila, báðar kröfurnar séu fallnar í gjalddaga og að öðru leyti hæfar til að mætast. Stefnandi mótmælir sem tilhæfulausum skýringum stefnda vegna kröfu hans um sölulaun, samkvæmt fyrri lið reikningsins. Telur hann að krafan feli þó í sér viðurkenningu stefnda á reikningi stefnanda nr. 72, en í þeim reikningi dragi stefnandi umboðslaun að fjárhæð USD 20.000,00 frá reikningsfjárhæðinni. Þá hafnar stefnandi því að honum beri að öðru leyti að greiða umræddan reikning frá stefnda. Reikningurinn sé stílaður á Seabait Ltd., sem hafi verið lagt niður er Seabait Co. I/S hafi verið stofnað í október 2005. Sá gámur af beitu, sem nefndur sé í reikningi stefnda, hafi verið sendur stefnda í september 2005 af Seabait Ltd. og viti stefnandi ekki betur en að stefndi hafi selt beituna til Grænlands. Heldur stefnandi því fram að engin heimild standi til þess að skuldajafna kröfu stefnda við kröfur stefnanda. Krafa stefnda sé hvorki raunveruleg né beint að réttum aðila, og að auki sé hún fallin niður fyrir tómlæti stefnda. Til viðbótar sé reikningurinn umdeilanlegur og leiði það eitt til þess að honum verði ekki skuldajafnað.

4. Reikningur nr. 72, útg. 1. júní 2006, að fjárhæð USD 702.628,32.

Aðilar deila sérstaklega um þennan reikning, sem sagður er vegna kaupa stefnda á smokkfiski og makrílbróður, samtals 686.968,06 kg. Til frádráttar eru á reikningi færð sölulaun fram til 29. maí 2006, USD 20.000,00.

Til stuðnings kröfu sinni byggir stefnandi hér á því að við afsal stefnda á 50% eignarhlut sínum í stefnanda hafi stefnandi og stefndi gert með sér munnlegt samkomulag um að stefndi keypti helming af birgðum stefnanda, eins og þær stóðu 1. júní 2006. Um hafi verið ræða 686.968,06 kg af smokkfiski og makrílbróður og hafi verðið verið ákveðið USD 702.628. Hafi þetta verið gert í því skyni að Intercargo Coldstores A/S yrði skaðlaust af afsali stefnda, en stefnandi hafi þá verið búinn að fjárfesta í þessum birgðum.

Meðal gagna málsins er ódagsett bréf, sem stefnandi segir að sent hafi verið stefnda. Má skilja upphaf þess þannig að þar sé greint frá því að stefnandi selji til stefnda 50% af smokkfiski og makríl, sem geymt sé hjá Intercargo Coldstores A/S. Í bréfinu er sundurliðað magn hinna seldu birgða og kostnaðarverð. Til frádráttar heildarverði eru 20.000,00 USD, sem sagt er 50% ágóði hjá Seabait Co. I/S. Í bréfinu segir enn fremur að fyrrnefnt magn verði flutt og geymt í nafni Dímon ehf., Reykjavík. Bréf þetta er undirritað af S-x-x N-x-x, f.h. stefnanda, en óundirritað af stefnda.

Í stefnu er því haldið fram að samkomulag hafi orðið með málsaðilum um að Intercargo Coldstores A/S fjármagnaði kaup stefnda á umræddum birgðum með sama hætti og gert hefði verið áður, með samningi sem nefndur væri „Warehouse Financing Contract“. Í kjölfar afsals stefnda 29. maí 2006 hafi því slíkur samningur verið útbúinn um kaupin og fjármögnun þeirra og birgðunum komið fyrir í geymslu hjá Intercargo Coldstores A/S, eins og fram komi í samningnum. Samningurinn hafi um leið verið sendur stefnda til undirritunar. Samningsuppkast þetta liggur frammi í málinu, dagsett 1. júní 2006, en óundirritað, bæði af hálfu stefnda og Intercargo Coldstores A/S.

Stefnandi heldur því fram að það sanni tilvist þessa samkomulags aðila að starfsmaður stefnda hafi með bréfi 14. júní 2006 óskað eftir því við starfsmann stefnanda að ráðstafa úr birgðunum 40 feta gámi af makrílbróður sem senda átti til Færeyja, en reikninginn skyldi senda til stefnda. Í ódagsettu skjali frá Intercargo Coldstores A/S, sem stefnandi heldur fram að sent hafi verið stefnda, og ber að túlka sem innborgun á áðurnefndan samning (Warehouse Financing Contract), dagsettan 1. júní 2006, kemur m.a. fram að 22. júní 2006 hafi verið lestaður 23.883 kg farmur af makríl, sem geymdur hafi verið í nafni stefnda og fjármagnaður af Intercargo Coldstores A/S. Um leið hafi verið búinn til málamyndareikningur á stefnda að fjárhæð USD 22.209,75. Er því haldið fram að stefndi hafi móttekið farminn, skjölin og reikninga, án andmæla um að hann væri að taka út hluta af birgðum sínum hjá Intercargo Coldstores A/S.

Stefndi kveðst ávallt hafa mótmælt þessum reikningi, enda hafi hann aldrei gert neitt samkomulag um að kaupa helming af birgðum stefnanda eða um fjármögnun þeirra birgða, hvorki munnlega né skriflega. Samningsdrög með yfirskriftinni „Warehouse Financing Contract“ hafi hér ekkert gildi, enda hafi stefndi ítrekað neitað að undirrita það skjal, þar sem birgðir stefnanda væru honum óviðkomandi og bæri honum því engin skylda til að fjármagna kaup þeirra. Afsal stefnda á helmingshlut sínum í stefnanda 29. maí 2006 kveði heldur ekkert á um meint kaup stefnda á birgðunum eða fjármögnun þeirra. Þvert á móti segi í afsalinu að stefndi sé með því leystur undan öllum skuldbindingum sínum samkvæmt lögum um sameignarfélög. Vísi það bæði til ábyrgða og skuldbindinga milli samningsaðila, sem og yfirtöku ábyrgða sem stefndi kynni að standa í gagnvart þriðja aðila. Þá telur stefndi fráleitt að túlka bréf starfsmanns stefnda frá 14. júní 2006 um kaup á beitu á þann hátt að í því felist viðurkenning á samkomulagi aðila. Til frekari stuðnings sjónarmiðum sínum bendir stefndi á að í yfirliti stefnanda um viðskipti stefnda sé reikningur nr. 72 gjaldfærður 1. júní 2006, en jafnframt bakfærður sama dag. Heldur stefndi því fram að eina skýring þessa hljóti að vera sú að engin skuld liggi að baki reikningnum, ella stæði reikningurinn ógreiddur í viðskiptayfirliti stefnanda.

5. Kreditreikningur nr. 124, útg. 11. september 2006, að fjárhæð USD 485.955,10.

Samkvæmt stefnu er reikningurinn vegna kaupa stefnanda á birgðum stefnda samkvæmt reikningi nr. 72, en komi til lækkunar á honum. Þar sem stefndi hafi neitað að greiða birgðirnar hafi stefnandi neyðst til að leysa þær til sín til þess að takmarka tjón sitt. Áður hafi hann þó leitað tilboða í birgðirnar, en talið þau of lág. Heldur stefnandi því fram að kaupverð samkvæmt reikningnum sé mun hærra en þau tilboð sem honum hafi borist. Stefndi mótmælir þessum kreditreikningi og heldur því fram að honum hafi verið ókunnugt um hann og þau viðskipti sem sögð eru vera að baki honum.

Stefnandi reisir kröfur sínar á þeirri almennu reglu samninga- og kröfuréttar að gerða samninga skuli halda. Kröfu sína um 1,5% dráttarvexti á mánuði kveðst stefnandi byggja á samkomulagi við stefnda og reglum III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Jafnframt vísar hann til áskilnaðar síns um dráttarvexti í bréfum til stefnda, sem stefndi hafi ekki mótmælt. Kröfu um málskostnað reisir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um greiðsluloforð, skuldajöfnuð og efndir fjárskuldbindinga, sbr. einkum lög nr. 7/1936, svo og til almennra reglna um sameignarfélög. Þá vísar hann einnig til 28. gr. laga nr. 91/1991. Vegna vaxtakröfu er vísað til 5. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Mótmælir hann dráttarvaxtakröfu stefnanda, bæði upphafstíma og hundraðshluta hennar. Krafa hans um málskostnað er reist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur fyrir dóminum S-x-x N-x-x, forstjóri stefnanda, og A-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda. Einnig gáfu skýrslu sem vitni J-x-x P-x-x, starfsmaður Intercargo Coldstores A/S, B-kk-nf S-kk-nf, fyrrverandi starfsmaður stefnda, og J-kvk-nf T-kvk-nf J-kvk-nf, fyrrverandi starfsmaður stefnanda og Intercargo Coldstores A/S.

Í framburðarskýrslu sinni sagði S-x-x N-x-x að hann og A-kk-nf S-kk-nf hefðu átt með sér fundi í Reykjavík í maímánuði 2006. Á þeim fundi hefði verið rætt um afsal stefnda á hlut hans í stefnanda. Þar hefði einnig komið fram að stefnandi ætti um 1.500 tonn af beitu, sem væri í geymslu hjá hjá Intercargo Coldstores A/S, og hefði orðið að samkomulagi að skipta þeim á milli aðila. Því hefði 1. júní 2006 helmingi birgðanna verið ráðstafað til stefnda og honum um leið gerður reikningur fyrir þeim hluta, reikningur nr. 72, að fjárhæð USD 702.628,32. Til þess að fjármagna birgðakaupin kvaðst S-x-x hafa boðið A-kk-þgf samning, sem nefndur væri „Warehouse Financing Contract“, en samkvæmt honum lánaði Intercargo Coldstores A/S stefnda alla reikningsfjárhæðina og greiddi hana til stefnanda, en fengi í staðinn veð í birgðum stefnda. Lánið átti síðan að endurgreiða í hvert sinn sem stefndi tæki beitu úr vörubirgðunum, allt þar til skuldin væri að fullu greidd. Tók S-x-x N-x-x fram að af hans hálfu hafi það verið forsenda fyrir undirritun hans á afsalið að stefndi keypti helming birgðanna.

Spurður að því hvers vegna umræddur samningur hafi ekki verið undirritaður sagðist hann ótal sinnum hafa beðið A-kk-þf um það, en það hafi engan árangur borið. Í máli S-kk-ef kom einnig fram að reikningur nr. 72 væri greiddur, Intercargo Coldstores A/S hefði greitt hann í samræmi við lánssamninginn.

Í skýrslu sinni fyrir dómi sagði A-kk-nf S-kk-nf að með afsalinu frá 29. maí 2006 hefði hann afsalað 50% eignarhlut stefnda í stefnanda. Með því hefði hann talið að allar skuldbindingar og ábyrgðir stefnanda væru stefnda óviðkomandi og hvorugur ætti kröfur á hendur hinum. Hafi stefnandi þá engar kröfur átt á hendur stefnda. Spurður um reikning nr. 72, sagði hann fráleitt að hann hefði nokkurn tíma viðurkennt þá skuld eða að hafa skuldbundið stefnda til að kaupa helming birgða stefnanda. Af þeirri ástæðu hafi sér ekki komið til hugar að undirrita þann samning sem nefndur sé „Warehouse Financing Contract“.

Vitnið J-x-x P-x-x kvaðst hafa vitað um afsal stefnda á hlut sínum í stefnanda og hafi aðilarnir um leið orðið sammála um að skipta vörubirgðum stefnanda til helminga.

Vitnið J-kvk-nf T-kvk-nf J-kvk-nf, fyrrverandi fjármálastjóri og bókhaldari hjá Seabait Co. I/S og Intercargo Coldstores A/S, kvaðst hafa haft vitneskju um afsal stefnda á hlut sínum í stefnanda. Sagði hún að ástæðan fyrir afsalinu hafi verið sú að S-x-x N-x-x vildi einn eignast allt fyrirtækið, þ.e. Seabait Co. I/S. Í afsalinu hafi falist fullnaðaruppgjör milli fyrirtækjanna og kvaðst hún ekki vita til þess að stefndi hafi skuldbundið sig til að kaupa þær birgðir sem hann sé krafinn um á reikningi nr. 72.

Ekki er ástæða til að rekja frekar munnlegar skýrslur fyrir dóminum.

IV.

Í margnefndu afsali, sem dagsett er 29. maí 2006, kemur fram að stefndi afsalar sér 50% eignarhlut í stefnanda til Intercargo Coldstores A/S, án greiðslu. Jafnframt er þar tekið fram að samtímis falli úr gildi skuldbindingar stefnda samkvæmt lögum um sameignarfélög. Efni skjalsins verður ekki skilið á annan veg en þann að með afsalinu lýsi samningsaðilar því yfir að stefndi beri enga ábyrgð á skuldbindingum stefnanda frá þeim degi að telja, og um leið að hvorugur þeirra eigi nokkrar kröfur á hendur hinum.

Framkvæmdastjóri stefnanda, S-x-x N-x-x, hefur haldið því fram að á sama tíma og afsalið var gert hafi stefnandi átt um 1.500 tonn af beitu, sem aðilar hafi orðið ásáttir um að skipta á milli sín til helminga, þó þannig að stefndi keypti sinn helming og fjármagnaði þau kaup með láni frá Intercargo Coldstores A/S. Hafi þetta gengið eftir, eins og kæmi fram á reikningi nr. 72, sem gefinn var út 1. júní 2006, að fjárhæð USD 702.628,32. Þessu hefur framkvæmdastjóri stefnda, A-kk-nf S-kk-nf, alfarið neitað.

Í engu er getið um þetta samkomulag aðila í ofangreindu afsali og verður að telja harla ólíklegt að það væri svo orðað, ef því ætti að fylgja skuldbinding stefnda um kaup á helmingi af birgðum stefnanda. Þá dregur það úr trúverðugleika um tilvist samkomulagsins að stefndi hefur aldrei samþykkt að undirrita þann samning sem stefnandi heldur fram að aðilar hafi gert með sér um fjármögnun kaupanna og nefndur er „Warehouse Financing Contract“. Pöntun starfsmanns stefnda á 40 feta gámi af makrílbróður, sem barst stefnanda í tölvubréfi 14. júní 2006, rennir heldur engum stoðum undir tilvist þessa samkomulags, enda er hvergi í því bréfi minnst á að taka eigi pöntunina úr birgðum stefnda. Þvert á móti er þar sagt að reikninginn skuli senda til stefnda. Verður að telja ósennilegt að stefndi hafi óskað eftir reikningi frá stefnanda fyrir úttekt af eigin birgðum. Að þessu sögðu, og með hliðsjón af eindreginni neitun stefnda, verður að telja ósannað að stefndi hafi fallist á að kaupa helming umræddra birgða af stefnanda. Því verður honum ekki gert að greiða reikning nr. 72, eða eftirstöðvar hans samkvæmt kreditreikningi á móti honum, nr. 124.

Eins og áður hefur komið fram, fólst í afsali stefnda á eignarhlut hans í stefnanda, að hvorugur aðila ætti frá þeim tíma kröfu á hendur hinum. Reikningur nr. 6, að fjárhæð USD 8.473,80 og kreditreikningur nr. 106, að fjárhæð USD 2.680,95, voru báðir gefnir út 17. nóvember 2005. Stefndi hefur mótmælt þessum reikningum og kveðst ekki kannast við nein viðskipti að baki þeim. Þar sem reikningarnir voru gefnir út mörgum mánuðum fyrir útgáfu umrædds afsals, verður að líta svo á að með afsalinu hafi greiðsluskylda stefnda á eftirstöðvum þeirra fallið niður. Verður stefnda því ekki gert að greiða þann reikning.

Stefndi hefur viðurkennt að skulda stefnanda reikning nr. 71, að fjárhæð USD 25.255,72, sem gefinn var út 1. júní 2006, en jafnframt haldið því fram að honum sé heimilt að skuldajafna fjárhæðinni við fjárhæð reiknings síns á hendur stefnanda, að fjárhæð USD 56.743.30, gefinn út 23. ágúst 2006. Þessu hefur stefnandi mótmælt og telur ekki skilyrði til skuldajafnaðar þar sem reikningurinn sé gefinn út á nafn Seabait Ltd., en ekki á nafn stefnanda.

Fallist er á það með stefnanda að skilyrði skuldajafnaðar séu ekki fyrir hendi, enda kröfurnar ekki milli sömu aðila. Ber því að taka til greina kröfu stefnanda samkvæmt þessum reikningi. Gjalddagi reikningsins er ákveðinn 15. júní 2006. Þar sem aðilar hafa hvorki fært á það sönnur að samið hafi verið um að dráttarvextir skyldu ekki reiknaðir af vangoldnum kröfum, né að hundraðshluti þeirra skyldi vera annar en lög nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, mæla fyrir um, verður stefndi dæmdur til greiðslu dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, frá gjalddaga reikningsins til greiðsludags.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Dímon beita ehf., greiði stefnanda, Seabait Co. I/S, 25.255,72 Bandaríkjadali, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 15. júní 2006 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

I-kk-nf E-kk-nf