E-185/2011

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 9. nóvember sl., er höfðað með stefnu birtri 5. maí 2011.

Stefnandi er G-kk-nf P-kk-nf, kt. 000000-0000, Blikahjalla 13, Kópavogi.

Stefndi er E-kvk-nf H. S-kvk-nf, kt. 000000-0000, Lækjarmóti, Selfossi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði gert að greiða stefnanda kr. 2.000.000 auk vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1.11.2007 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu.

Stefnda krefst aðallega frávísunar, en til vara sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til þrautavara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst stefnda málskostnaðar, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Í þessum þætti málsins er frávísunarkrafa stefndu tekin til úrlausnar. Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu stefndu verði hafnað.

Málavextir

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að þann 30. júlí 2007 hafi aðilar gert með sér kaupsamning um að stefnda myndi, ásamt Fasteignaveri ehf., kaupa allt hlutafé stefnanda í Slitlagi ehf., eða 37% af heildarhlutafé félagsins. Hafi kaupverð verið kr. 6.000.000 og skyldu greiðast kr. 2.000.000 við undirritun, kr. 2.000.000 þann 1. ágúst 2007 og kr. 2.000.000 eigi síðar en 1. nóvember 2007. Kveður stefnandi stefndu ekki hafa staðið skil á lokagreiðslunni og hafi henni verið send innheimtuviðvörun 25. febrúar 2011. Þar sem viðvöruninni hafi ekki verið svarað hafi verið sent innheimtubréf 17. mars 2011. Hafi stefnda ekki orðið við áskorun stefnanda um greiðslu kröfunnar og sé því málshöfðun óhjákvæmileg.

Í greinargerð stefndu er því lýst að fyrir undirritun kaupsamnings þess sem að ofan er lýst og aðilar eru sammála um, hafi stefnandi lýst því yfir að félagið væri vel statt, að hlutafé þess væri kr. 4.000.000 og að rekstur þess væri að öllu leyti til fyrirmyndar. Eftir kaupin hafi stefnda þó orðið þess áskynja að starfsemi félagsins væri ekki svo sem lýst hafi verið. Hlutafé hafi einungis verið um kr. 400.000 og verulega hafi skort á að fullnægt væri kröfum laga um hlutafélög nr. 2/1995 og kröfu laga um ársreikninga nr. 3/2006, enda hafi ársreikningar ekki verið gerðir og bókhald í miklum ólestri. Hafi verið ljóst að stjórn Slitlags ehf. hafi ekki viðhaft eðlilegt eftirlit með bókhaldi og fjármunum félagsins. Sá grunnur sem talið hafi verið að unnt væri að byggja á úr bókhaldi og fyrri ársreikningum við gerð ársreikninga fyrir árin 2008 og 2009 hafi reynst þurfa nánari skoðunar við. Engin gögn eða uppgjör hafi borist vegna fjármuna sem hefðu verið færðir úr sjóðum félagsins. Stefnandi, ásamt S-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf, eiganda Fasteignavers ehf. og framkvæmdastjóra Slitlags ehf., hafi markvisst haldið bókhaldsgögnum frá öðrum stjórnarmönnum, þ. á m. stefndu.

Þegar ljóst hafi verið orðið að ekki væri allt með felldu í rekstrinum hafi stefnda farið þess á leit að umsamið kaupverð yrði lækkað. Hafi aðilar náð samkomulagi um að litið yrði á þær greiðslur sem þegar hefðu verið greiddar sem fullnaðargreiðslu eða a.m.k. að kaupverð yrði lækkað til muna. Hafi verið afráðið að lokagreiðslan yrði ekki greidd í samræmi við ákvæði samningsins heldur yrði gengið frá nýju samkomulagi um efndir.

Í ljósi ofangreinds hafi stefnandi látið hjá líða að krefja stefndu og Fasteignaver ehf. um lokagreiðslu og engar innheimtuaðgerðir farið fram næstu árin. Í febrúar 2011 hafi stefnda hins vegar fengið áskorun um að greiða lokagreiðsluna, en skömmu áður hafi Slitlag ehf. verið tekið til gjaldþrotaskipta. Á þessum tíma hafi stefnandi hins vegar engan reka gert að því að ganga frá fyrirhuguðu og áður nefndu samkomulagi og hafi stefnda því talið að stefnandi hafi litið á greiðsluna 1. ágúst 2007 sem fullnaðargreiðslu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Kveðst stefnandi byggja kröfur sínar á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi loforða, en krafa um dráttarvexti styðjist við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Um málskostnað vísar stefnandi til XXI. kafla laga nr. 91/1991, en krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggi á lögum nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Málsástæður og lagarök stefndu

Vegna frávísunarkröfu sinnar vísar stefnda til þess að málatilbúnaður stefnanda sé vanreifaður og óljós. Sé málatilbúnaðurinn í augljósri andstöðu við meginreglur einkamálaréttarfars um glöggan og ljósan málatilbúnað sbr. e lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Í stefnu sé krafist greiðslu á kr. 2.000.000, sem sé ógreidd lokagreiðsla samkvæmt nefndum samningi. Í engu sé hins vegar getið samkomulags aðila, sem komist hafi á eftir að fyrstu tvær greiðslurnar höfðu verið inntar af hendi, um að endurskoða kaupverðið. Hafi það verið gagnkvæmur skilningur stefnanda og stefndu að kaupverðið hafi verið of hátt vegna þess sem að framan greinir og að rétt væri að líta á greiðsluna 1. ágúst 2007 sem fullnaðargreiðslu eða a.m.k. að lækka kaupverð til muna. Hafi stefnda þess vegna staðið í þeirri trú að vikið yrði frá hinu umsamda verði og gengið yrði frá nýju greiðslufyrirkomulagi, annað hvort með eftirgjöf lokagreiðslunnar eða verulegri lækkun.

Bendir stefnda á að í fundargerð Slitlags ehf. 13. maí 2009 komi fram berum orðum að stefnt sé að því að ganga frá greiðsluáætlun vegna umræddrar skuldar. Í stefnunni sé aðeins um það getið að stefnda hafi ekki staðið við lokagreiðslu 1. nóvember 2007 án þess að nokkur grein sé gerð fyrir umræddu samkomulagi. Sé málatilbúnaðurinn því ekki í samræmi við staðreyndir málsins og stórlega vanreifað að þessu leyti og í andstöðu við e lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Í öðru lagi styður stefnda frávísunarkröfu sína þeim rökum að þörf hafi verið á samaðild stefnda og Fasteignavers ehf. Stefnandi beini kröfum sínum í málinu aðeins að stefndu en um sé að ræða greiðslu sem hafi verið samkvæmt samningi þar sem bæði stefnda og Fasteignaver ehf. hafi verið skuldarar. Í 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 sé kveðið á um það að eigi fleiri en einn óskipt réttindi eða beri óskipta skyldu skuli þeir eiga óskipta aðild, en í 2. mgr. 18. gr. laganna sé kveðið á um það að sé ekki stefnt saman þeim sem beri óskipta skyldu skuli vísa máli frá dómi. Stefnandi hafi ekki skýrt það hvers vegna hann stefni ekki báðum, þar sem Fasteignaver ehf. hafi verið aðili að samningnum og hljóti að hafa verulega hagsmuni af efnisúrlausn málsins. Þar sem samningurinn hafi ekki kveðið á um sameiginlega ábyrgð stefndu og Fasteignavers ehf., hafi verið sérstök þörf á að stefnandi rökstyddi hvers vegna hægt væri að líta svo á að aðild stefndu væri nægileg til að leysa úr málinu. Kveðst stefnda árétta það að dómur um sakarefnið hafi áhrif á Fasteignaver ehf. og því ekki unnt að stefna henni einni í málinu. Í því sambandi bendir stefnda á að sýknukrafa hennar byggi m.a. á því að komist hafi á samkomulag milli stefnanda og stefndu um niðurfellingu eða lækkun eftirstöðvanna. Vísar stefnda líka til þess að hið keypta hafi ekki fullnægt þeim kröfum sem leiddi af samningi sbr. 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og því hafi henni verið rétt að halda eftir hluta kaupverðsins. Verði niðurstaðan sú að sýkna stefndu eða lækka kröfu stefnanda hafi sú niðurstaða áhrif á Fasteignaver ehf. enda lækki þá endurkrafan sem stefnda eigi á hendur félaginu samkvæmt almennum reglum kröfuréttarins og hafi því niðurstaðan ótvíræð áhrif á réttarstöðu Fasteignavers ehf. Þess vegna geti stefnandi ekki byggt á því að um sé að ræða skyldu sem stefnda geti efnt upp á sitt eindæmi og í öllu falli hefði stefnandi þurft að sýna fram á að Fasteignaver ehf. hafi ekki hagsmuni af málinu, en það hafi stefnandi ekki gert. Sé því óhjákvæmilegt að vísa málinu frá.

Niðurstaða

Ekki er það óvenjulegt í dómsmálum að aðilar líti hvor sínum augum á málavexti og greini frá þeim á ólíkan hátt, án þess að það sé óeðlilegt eða jafngildi því að mál sé vanreifað. Í þessu máli er það svo að meðal þeirra varna sem stefnda færir fram er það samkomulag sem hún kveður hafa orðið um að greiðslan sem innt var af hendi 1. ágúst 2007 yrði talin vera fullnaðargreiðsla, eða að kaupverðið yrði a.m.k. lækkað. Miðað við kröfugerð stefnanda er ljóst að hann byggir ekki á því að slíkt samkomulag hafi tekist. Verður það ekki lagt stefnanda og málatilbúnaði hans til lasts, svo að jafngildi vanreifun, að hann hafi ekki lýst í stefnu því samkomulagi sem stefnda kveður hafa orðið með aðilum um þetta. Er ekki við því að búast að stefnandi færi fram í stefnu þær málsástæður sem stefnda byggir varnir sínar á. Er það álit dómsins að málið sé ekki vanreifað af þessum sökum.

Stefndi krefst jafnframt frávísunar vegna þess að óhjákvæmilegt og skylt hafi verið að stefna til greiðslu bæði stefndu sem og hinum kaupandanum, þ.e. Fasteignaveri ehf., sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Á þetta fellst dómurinn ekki. Við mat á því hvort óhjákvæmilegt og nauðsynlegt sé að stefna fleirum saman á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 verður að líta til þess hvers efnis sú skylda er sem krafist er efnda á. Í þessu tilfelli er staðan sú að skyldan er þess eðlis að hvor skuldaranna um sig getur efnt skylduna upp á sitt eindæmi og í þágu beggja. Í kaupsamningi sem liggur til grundvallar er ekki kveðið á um að stefnda og Fasteignaver ehf. skuli greiða kaupverðið í tilteknum hlutföllum og því ekki óeðlilegt af hálfu stefnanda að líta svo á að þeir beri solidariska ábyrgð á greiðslu kaupverðsins, en að því frágengnu getur þá komið til uppgjörs þeirra í milli, en það er þessu máli óviðkomandi. Verður þannig ekki talið varða frávísun málsins að stefnandi hafi kosið að beina kröfum sínum aðeins að stefndu í málinu, en telja verður að það sé honum heimilt.

Er það þannig mat dómsins samkvæmt framansögðu að ekki séu efni til að vísa máli þessu frá dómi og er kröfu stefndu um það því hafnað.

Rétt þykir að málskostnaðarákvörðun bíði efnisdóms í málinu.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Frávísunarkröfu stefndu er hafnað.

Ákvörðun um málskostnað bíður efnisdóms.

S-kk-nf G. G-kk-nf