E-3490/2017

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð þann 11. apríl sl., er höfðað af Landsbankanum hf., Austurstræti 11, 155 Reykjavík, með stefnu birtri 23., og 24. október 2017 á hendur stefndu, Viðskipta- og ferðaþjónustunni, Fjarðargötu 13–15, 220 Hafnarfirði, og Ú-kk-þgf I-kk-þgf Þ-kk-þgf, Bergstaðastræti 46, 101 Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi, Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 2.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 15. september 2015 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að mati dómsins og að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf krefst sýknu af kröfu stefnanda auk málskostnaðar.

Upphaflega beindust dómkröfur stefnanda í máli þessu einnig að Viðskipta- og ferðaþjónustunni ehf., en sá stefndi hefur ekki látið málið til sín taka á neinu stigi þess. Undir aðalmeðferð málsins var því síðan lýst yfir af hálfu stefnanda að fallið væri frá öllum dómkröfum á hendur stefnda, Viðskipta- og ferðaþjónustunni ehf., í þessu máli.

Ágreiningsefni og málsatvik

Þann 6. maí 2009 gaf félagið Viðskipta- og ferðaþjónustan ehf., (áður IS info ehf., þar áður Þingrétta ehf.) út skuldabréf nr. 101-36-76875 þar sem félagið viðurkenndi að það skuldaði stefnanda 8.000.000 króna. Lánstími skyldi vera fimm ár, fjöldi afborgana fimm, greiðsludagur fyrstu afborgunar skyldi vera þann 15. september 2010 og mánuðir á milli gjalddaga skyldu vera 12. Vextir skyldu reiknast frá 15. september 2009. Kjörvextir skyldu vera 6,80%, flokkur vaxtaálags nr. 1 og vaxtaálag 0,75%, eða samtals 7,55% við undirritun. Lánið var bundið vísitölu neysluverðs til verðtryggingar með grunnvísitöluna 334,5 stig, þannig að höfuðstóll skuldarinnar breyttist í samræmi við breytingar á vísitölunni frá grunnvísitölunni til gjalddaga á hverjum tíma. Af láninu skyldu greiðast breytilegir ársvextir, eins og þeir eru ákveðnir á hverjum tíma af bankanum, og skyldi það taka jafnt til kjörvaxta og vaxtaálags. Vextir skyldu greiðast eftir á, á sömu gjalddögum og afborganir, nema um annað yrði samið. Lánveitanda var gert heimilt hvenær sem var á lánstíma að hækka eða lækka vexti, þar með talið vaxtaálag, í samræmi við vaxtaákvarðanir bankans á hverjum tíma og eða færa lánið á milli vaxtaflokka, svo sem ef breytingar yrðu á fjárhagsstöðu og endurgreiðslumöguleikum útgefanda, eða breytingar yrðu á kjörvaxtakerfi bankans.

Þann 6. maí 2009 tókst stefndi, Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, á hendur sjálfskuldarábyrgð vegna skuldabréfsins, en ábyrgðin takmarkaðist við 2.000.000 króna auk vaxta og kostnaðar. Númer ábyrgðarinnar er 0101-63-112970 og er hún á sérstöku skjali.

Þann 29. nóvember 2012 var síðan gerð breyting á greiðsluskilmálum skulda- bréfsins þar sem meðal annars var samþykkt að lánstími skyldi vera þrjú ár með fyrsta gjalddaga 15. september 2013, en að 12 mánuðir skyldu líða á milli afborgana. Liggur fyrir í málinu að fyrirliggjandi ábyrgðar stefnda varðandi skuldabréfið er hvergi getið í skilmálabreytingunni né hafði stefndi nokkra aðkomu að því að samþykkja breytinguna.

Elsti ógreiddi gjalddagi bréfsins er þann 15. september 2015. Stefnandi kveðst hafa sent bæði aðalskuldara, Viðskipta- og ferðaþjónustunni ehf., og ábyrgðarmanni, stefnda Ú-kk-þgf I-kk-þgf Þ-kk-þgf, fyrirliggjandi greiðsluáskorun, dags 8. apríl 2016, birta stefnda 24. mars 2017, þar sem skorað var á þá að greiða gjaldfellda eftirstæða skuld að höfuðstól 2.062.900 krónur, ásamt með vöxtum og kostnaði, en skuldin hafi ekki fengist greidd, þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnanda

Byggt sé á því að 6. maí 2009 hafi Viðskipta- og ferðaþjónustan ehf. (áður IS info ehf. og þar áður Þingrétta ehf.) gefið út skuldabréf nr. 101-36-76875 þar sem félagið hafi viðurkennt að skulda stefnanda 8.000.000 króna. Lánstími skyldi vera fimm ár, fjöldi afborgana fimm, greiðsludagur fyrstu afborgunar 15. september 2010 og mánuðir á milli gjalddaga 12. Vextir skyldu reiknast frá 15. september 2009. Kjörvextir skyldu vera 6,80%, flokkur vaxtaálags nr. 1, vaxtaálag 0,75%, eða samtals 7,55% við undirritun. Lánið hafi verið bundið vísitölu neysluverðs til verðtryggingar með grunnvísitöluna 334,5 stig, þannig að höfuðstóll skuldarinnar breyttist í samræmi við breytingar á vísitölunni frá grunnvísitölunni til gjalddaga á hverjum tíma. Af láninu skyldu greiðast breytilegir ársvextir, eins og þeir séu ákveðnir á hverjum tíma af bankanum, og skyldi það taka jafnt til kjörvaxta og vaxtaálags. Vextir skyldu greiðast eftir á, á sömu gjalddögum og afborganir, nema um annað yrði samið. Lánveitanda hafi verið gert heimilt hvenær sem var á lánstímanum að hækka eða lækka vexti, þar með talið vaxtaálag, í samræmi við vaxtaákvarðanir bankans og eða færa lánið á milli vaxtaflokka, svo sem ef breytingar yrðu á fjárhagsstöðu og endurgreiðslumöguleikum útgefanda, eða ef breytingar yrðu á kjörvaxtakerfi bankans.

Skyldi bankinn ákveða breytingar í samræmi við 2. tölulið í skilmálum skulda- bréfsins og útgefanda tilkynnt um það sérstaklega eða með auglýsingu á heimasíðu bankans. Skyldi útgefandi ekki vilja una breytingu hafi honum verið heimilt að greiða skuldina upp með því vaxtaálagi er í gildi hafi verið fram að breytingu, enda hefði hann þá að fullu greitt skuldina innan 30 daga frá dagsetningu tilkynningar bankans. Yrði dráttur á greiðslu afborgana, vaxta og eða vísitöluálags lánsins hafi bankanum verið heimilt að gjaldfella skuldina fyrirvaralaust og án uppsagnar.

Þann 6. maí 2009 hafi stefndi, Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð vegna skuldabréfsins, en ábyrgðin takmarkast við 2.000.000 króna auk vaxta og kostnaðar.

Þann 29. nóvember 2012 hafi verið gerð breyting á skilmálum skuldabréfsins þar sem meðal annars hafi verið samþykkt að lánstími skyldi vera þrjú ár með fyrsta gjalddaga 15. september 2013 og 12 mánuði á milli afborgana. Elsti ógreiddi gjalddagi skuldabréfsins sé 15. september 2015. Aðalskuldara og stefnda hafi verið sendar greiðsluáskoranir þar sem skorað hafi verið á þá að greiða gjaldfellda skuld að höfuðstól 2.062.900 krónur, sem hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Vísað sé til meginreglna samningsréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til þess að efna samninga. Einnig sé vísað til vanefndaákvæða skuldabréfsins sjálfs. Málið sé rekið samkvæmt 17. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kröfur um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti, styðji stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri honum því nauðsyn til þess að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísist til skilmála skuldabréfsins og 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnda

Byggt sé á því að stefndi, Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, hafi gengist í sjálfskuldarábyrgð vegna umrædds skuldabréfs pro rata eða allt að fjárhæð 2.000.000 króna, auk vaxta og annars kostnaðar. Númer ábyrgðarinnar sé 0101-63-112970 og hafi hún verið undirrituð þann 6. maí 2009, líkt og rakið sé í stefnu málsins.

Þann 29. nóvember 2012 hafi framangreint skuldabréf verið áritað um skilmálabreytingu. Samkvæmt skilmálabreytingunni hafi sjálfskuldarábyrgð stefnda verið felld niður og merkt í sérstakan reit þess efnis á fyrirliggjandi skjali um skilmálabreytinguna. Sé þess hvergi getið í skilmálabreytingunni að skuldabréfið sé tryggt með sjálfskuldarábyrgð stefnda og nafns hans sé þar hvergi getið.

Samkvæmt því hafi stefndi ekki undirritað skilmálabreytingu dags. 29. nóvember 2012 og ekki lýst nauðsynlegu samþykki sínu fyrir skilmálabreytingunni, sem hefði verið honum í óhag sem ábyrgðarmanni, þar sem lánstími skuldabréfsins hefði verið lengdur og áhætta stefnda sem ábyrgðarmanns hefði þá aukist samhliða því.

Stefndi byggi í fyrsta lagi á því að hann hafi orðið laus undan sjálfskuldarábyrgð sinni með framangreindri skilmálabreytingu sem gerð hafi verið 29. nóvember 2012. Með henni hafi verið gerð sú breyting á greiðsluskilmálum skuldabréfsins að merkt hafi verið þar við reit þar sem standi „skuldabréfið er án trygginga“. Þá sé ekki merkt í þar til gerðan reit þess efnis að skuld samkvæmt skuldabréfinu sé tryggð með sjálfskuldarábyrgð, eins og glöggt megi ráða af skilmálabreytingu skuldabréfsins. Að öðru leyti en því hafi ákvæði skuldabréfsins haldist óbreytt.

Stefndi telji því að stefnandi hafi með umræddri skilmálabreytingu firrt sig öllum rétti til þess að sækja á hann sem ábyrgðarmann, þar sem tekið sé sérstaklega fram að skuldabréfið sé án trygginga og enn fremur séu engir ábyrgðarmenn þar tilgreindir. Því hafi stefnandi með aðgerðum sínum við áritun skilmálabreytingarinnar fellt niður sjálfskuldarábyrgð stefnda sem hann hafi gengist undir þann 6. maí 2009.

Í öðru lagi byggi stefndi á því sjálfskuldarábyrgðin sé fallin úr gildi með vísan til laga nr. 32/2009, þar sem stefndi hafi ekki samþykkt með undirritun sinni breytingar þær sem gerðar hafi verið á skilmálum skuldabréfsins þann 29. nóvember 2012, honum í óhag. Um sjálfskuldarábyrgð gildi lög nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn. Ákvæði 2. mgr. 6. gr. laganna gildi um skilmálabreytingar sem þessar, en þar komi fram að ekki sé unnt að breyta skilmálum einhliða ábyrgðarmanni í óhag.

Stefndi bendi á að krafa um fjárhagslega ábyrgð sé þess eðlis að til hennar verði ekki stofnað, eða henni breytt, nema með samþykki ábyrgðarmanns. Það sé því ekki á valdi lánveitanda eða útgefanda að breyta eða auka einhliða við rétt sinn gagnvart ábyrgðarmanni. Sé það ólögfest en viðurkennd meginregla að íþyngjandi breytingar á ábyrgð séu háðar samþykki ábyrgðarmanns. Þessi meginregla fjármunaréttar hafi verið sérstaklega fest í lög með fyrrnefndu ákvæði 2. mgr. 6. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn. Sé tekin ákvörðun um breytingu er hafi íþyngjandi áhrif á ábyrgðar- mann þá leysi ákvæðið lánveitanda ekki undan því að leita samþykkis ábyrgðarmanns.

Sú skilmálabreyting sem hafi verið gerð 29. nóvember 2012 sé íþyngjandi fyrir stefnda sem ábyrgðarmann enda verið að lengja lánstíma. Lenging á lánstíma auki þann tíma sem ábyrgðarmaður sé í ábyrgð og sé því íþyngjandi fyrir hann þar sem áhætta hans aukist samhliða því. Áritun skuldabréfsins um skilmálabreytingu hafi verið gerð honum í óhag og án hans samþykkis eins og skilmálabreytingin beri skýrlega með sér. Stefndi telji vafalaust að lenging á lánstíma sé skilmálabreyting á láni. Þá komi fram í athugasemdum greinargerðar með frumvarpi því sem hafi orðið að lögum nr. 32/2009, um ákvæði 2. mgr. 6. gr. laganna, að byggt sé á því að breyting á láni sem ábyrgð sé ætlað að tryggja jafngildi breytingum á skilmálum ábyrgðar.

Samkvæmt ofangreindu byggi stefndi á því að hann sé ekki lengur í ábyrgð pro rata þar sem samþykki hans sem ábyrgðarmanns skorti fyrir skilmálabreytingu skuldabréfsins og ábyrgð hans sé því fallin niður samkvæmt skilmálum ábyrgðar yfir- lýsingarinnar. Stefndi byggi þessa málsástæðu á 2. mgr. 6. gr. laga nr. 32/2009 sem kveði skýrt á um það að lánveitanda eða útgefanda sé ekki heimilt að breyta skilmálum ábyrgðar einhliða ábyrgðarmanni í óhag líkt og gert hafi verið í máli þessu.

Stefndi bendi einnig á það að rauði þráðurinn í lögum um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 sé sá að lögð sé sú skylda á lánveitendur að viðhafa vissa formfestu við undirbúning, stofnun og framkvæmd samninga um ábyrgðir. Því hafi ekki verið fyrir að fara þegar framangreint skuldabréf hafi verið áritað um skilmálabreytingu þann 29. nóvember 2012. Í þessu sambandi byggi stefndi einnig á því að til ábyrgðarinnar hafi ekki verið stofnað með þeim hætti sem kveðið sé á um í lögum nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn, en lögin kveði skýrt á um að ábyrgðarsamningur skuli vera skriflegur, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna. Skorti nauðsynlega undirritun stefnda á breytingar þær sem gerðar hafi verið á skilmálum skuldabréfsins, líkt og lög nr. 32/2009 áskilja.

Þá byggir stefndi á því að ábyrgð hans sé fallin niður vegna vanrækslu stefnanda á upplýsingaskyldu, sbr. 7. gr. laga nr. 32/2009. Stefndi byggir á því að samkvæmt meginsjónarmiði þess ákvæðis sé ótvíræð skylda lögð á lánveitanda að upplýsa ábyrgðarmann um öll atvik sem áhrif geti haft á forsendur ábyrgðar ábyrgðarmanni í óhag. Sú staða sé uppi í þessu máli að með áritun skuldabréfsins um skilmálabreytingu hafi verið höfð áhrif á forsendur ábyrgðar stefnda í óhag og því hafi stefnanda ótvírætt borið að tilkynna stefnda um slíka breytingu hafi stefnandi litið svo á að sjálfskuldarábyrgð stefnda væri enn í gildi. Slík tilkynning hafi ekki borist stefnda. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 skuli ábyrgðarmaður vera skaðlaus af van- rækslu lánveitanda á tilkynningarskyldu og sé vanræksla veruleg falli ábyrgð niður.

Stefndi telji ákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna leiða til þess að hann sé skaðlaus sem ábyrgðarmaður vegna vanrækslu stefnanda í þessum efnum og að sjálfskuldarábyrgð hans sé því fallin niður af þeim sökum. Stefndi telji ótvírætt samkvæmt lögum um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 að ábyrgðarmaður skuli upplýstur um allar breytingar sem verði á forsendum láns, svo sem vegna skilmálabreytinga. Gera verði ríkar kröfur til fjármálafyrirtækja er hafi atvinnu af því að lána fjármagn til einstaklinga og lögaðila.

Þá byggi stefndi á því að stefnandi hafi ekki sinnt tilkynningarskyldu gagnvart stefnda vegna vanskila aðalskuldara. Af stefnu málsins megi ráða að vanskil aðalskuldara hafi staðið frá 15. september 2015. Greiðsluáskorun hafi hins vegar ekki borist stefnda fyrr en 20. mars 2017, eða þegar tæp tvö ár hafi verið liðin frá því að skuldabréfið hafi farið í vanskil. Samkvæmt a-lið 7. gr. laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 skuli lánveitandi senda ábyrgðarmanni tilkynningu skriflega svo fljótt sem kostur sé um vanefndir lántaka. Samkvæmt því telji stefndi að stefnandi hafi ekki uppfyllt tilkynningarskyldu samkvæmt ákvæðinu og hann sem ábyrgðarmaður skuli vera skaðlaus af vanrækslu lánveitanda á henni, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009.

Í þriðja lagi byggi stefndi einnig á því að víkja eigi ábyrgðinni til hliðar með vísan til 33. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Stefnanda hafi borið að upplýsa stefnda sem ábyrgðarmann um að lánstími skuldabréfsins hefði verið lengdur við skilmálabreytinguna árið 2012. Eðli máls samkvæmt telji stefndi sig hafa haft mikla hagsmuni af því að fá slíkar upplýsingar. Þá verði ekki litið fram hjá því að ekki hafi verið leitað eftir því að fá samþykki ábyrgðarmannsins vegna þessa. Stefndi telji ákvæði 33. gr. laga nr. 7/1936 ógilda sjálfskuldarábyrgð sína enda sé óheiðarlegt að bera fyrir sig sjálfskuldarábyrgð sem hafi verið skilmálabreytt í andstöðu við lög nr. 32/2009, ábyrgðarmanni í óhag og án nauðsynlegs samþykkis hans, auk þess sem stefnda hafi aldrei verið tilkynnt um slíkar ráðstafanir.

Ef ekki verður fallist á að víkja eigi sjálfskuldarábyrgðinni til hliðar á grundvelli 33. gr. laga nr. 7/1936 telji stefndi hana í öllu falli ógilda á grundvelli 36. gr. sömu laga, enda ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera sjálfskuldarábyrgð stefnda fyrir sig. Stefndi hafi gengist undir sjálfskuldarábyrgð með undirritun árið 2009. Samkvæmt þeirri ábyrgð hafi hún átt að vera til tiltekins tíma en skuldabréfið hafi verið til fimm ára með fimm afborgunum. Með skilmálabreytingu árið 2012 hafi lánstími skuldabréfsins verið lengdur, stefnda sem ábyrgðarmanni í óhag. Þá hafi ekki verið leitast við að hafa samband við stefnda eða leita samþykkis hans fyrir slíkum ráðstöfunum, sem hafi verið nauðsyn hefði hann átt að vera bundinn við þær, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 32/2009. Stefndi telji það andstætt góðri viðskiptavenju í skilningi 36. gr. samningalaga að bera fyrir sig sjálfskuldarábyrgð þá sem um ræðir og að stefnandi hafi ekki gætt þeirrar sanngirni og heiðarleika sem af honum verði krafist.

Þá hafi verið aðstöðumunur með aðilum, en samkvæmt 19. gr. laga um fjármála- fyrirtæki nr. 161/2002 skuli fjármálafyrirtæki starfa í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur á fjármálamarkaði. Stefndi telji framgöngu stefnanda við þessa innheimtu andstæða því ákvæði og verði ekki talið til heilbrigðra og eðlilegra viðskiptahátta að reyna innheimtu fjárkröfu vegna sjálfskuldarábyrgðar sem hafi verið breytt ábyrgðarmanni í óhag og án samþykkis. Þá hafi stefnda aldrei borist tilkynningar um skilmálabreytingar. Stefndi vísi til þess að hann hafi átt rétt á því að fá nauðsynlegar upplýsingar sem gætu haft áhrif á fjárhag hans til framtíðar.

Vísað sé til meginreglu fjármunaréttar um samþykki ábyrgðaraðila, 6. og 7. gr. laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009, 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga,19. gr. laga nr. 161/2002, en um málskostnað til 130. gr. laga nr. 91/1991, og um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun til laga nr. 50/1988.

Niðurstaða.

Málavextir eru í megindráttum óumdeildir en mál þetta varðar kröfu stefnanda á hendur stefnda samkvæmt skuldabréfi og er rekið samkvæmt 17. kafla laga nr. 91/1991. Krafan á hendur stefnda Ú-kk-þgf I-kk-þgf Þ-kk-þgf byggir annars vegar á fyrirliggjandi sjálfskuldarábyrgð hans, dags. 6. maí 2009, þar sem stefndi Ú-kk-nf I-kk-nf ábyrgðist greiðslu á fyrirliggjandi skuldabréfi í eigu stefnanda nr. 101-36-76875, sem gefið var út sama dag af Þingréttu ehf., er síðar fékk heitið Viðskipta- og ferðaþjónustan ehf., að hluta eða allt að fjárhæð 2.000.000 króna, með vöxtum og kostnaði, en eins og lýst er hér að framansögðu var umrætt skuldabréf upphaflega að fjárhæð 8.000.000 króna. Vangoldnar eftirstöðvar af höfuðstól skuldabréfsins, að teknu tilliti til þeirra skilmálabreytinga sem gerðar voru á efni þess þann 29. nóvember 2012, eru 2.172.096 krónur, en dómkrafa stefnanda hér á hendur stefnda tekur mið af framangreindu ábyrgðarhámarki hvað hann varðar. Ágreiningur í málinu byggir á því að stefndi Ú-kk-nf I-kk-nf telur sig óbundinn af kröfum stefnanda á hendur honum eins og mál hafa síðar þróast varðandi framangreinda ábyrgðaryfirlýsingu og skuldabréf.

Í fyrsta lagi byggir stefndi þá hér á því að stefnandi beini kröfum ranglega að honum þar sem sjálfskuldarábyrgð hans sé fallin niður, en við gerð skilmálabreytinga á skuldabréfinu, 29. nóvember 2012, hafi ekkert samráð verið haft við stefnda og hans þar að engu getið, en það skjal og öll umgjörð við gerð þess beri með sér að felld hafi þá verið niður ábyrgð sú er tekið hafi mið af upphaflegu skuldabréfi dags 6. maí 2009.

Í öðru lagi byggir stefndi á því að umrædd ábyrgð hans teljist þá enn fremur eiga að falla niður samkvæmt lögum nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn, sbr. einkum 2. mgr. 6. gr. þeirra, um að ekki sé unnt að breyta skilmálum einhliða ábyrgðarmanni í óhag. En auk þess vísar stefndi til 2. mgr. 7. gr. sömu laga um verulega vanrækslu stefnanda á tilkynningum til hans, sem leiða eigi til þess að umrædd ábyrgð hans falli niður.

Í þriðja lagi byggir stefndi loks á ákvæðum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936, auk þess að aðstöðumunur hafi verið með samningsaðilum, sbr. 19. gr. laga nr. 161/2002.

Í málinu liggur fyrir að félag það er síðar fékk heitið Viðskipta- og ferðaþjónustan ehf. var stofnað í apríl 2009 í kringum rekstur á Hótel Valhöll á Þingvöllum, en stefndi átti lítinn hlut í félaginu og sá um daglegan rekstur þess þar til byggingin brann til grunna í júlí sama ár 2009 og lauk með því starfi stefnda. Þá liggur fyrir að stefndi afsalaði hlut sínum í félaginu í september 2010 til annarra hluthafa og dró sig alfarið út úr rekstri þess, sbr. tilkynningu þess efnis til fyrirtækjaskrár, dags 22. mars 2011.

Í málinu liggur enn fremur fyrir að þegar framangreind breyting á skilmálum umrædds skuldabréfs í eigu stefnanda nr. 101-36-76875 var gerð með samkomulagi stefnanda og þeirra sem þá voru orðið í fyrirsvari fyrir Viðskipta- og ferðaþjónustuna ehf., þann 29. nóvember 2012, var ekkert samráð haft við stefnda sem ábyrgðarmann samkvæmt undirritun hans á ábyrgðaryfirlýsingu nr. 010163112970 frá 6. maí 2009.

Sé litið til umræddrar skilmálabreytingar, sem gerð var 29. nóvember 2012, þá felur hún ótvírætt í sér að lánstími samkvæmt skuldabréfinu var lengdur um eitt ár, vextir voru lækkaðir, auk þess sem þá gjaldfallinni afborgun að fjárhæð 1.600.000 krónur var bætt við höfuðstól lánsins, þannig að eftirstöðvar voru þá 5.751.175 krónur.

Auk framangreinds sést einnig í skjalinu frá 29. nóvember 2012, sem telst viðauki við framangreint skuldabréf, að hakað er í reit um að skuldabréfið sé nú án tryggingar, en í línu þar sem gert er ráð fyrir samþykki sjálfskuldarábyrgðaraðila að ofanskráðu er engin undirritun af hálfu stefnda eða annarra. Er þessi staða í samræmi við framburð vitnisins G-kvk-ef M-kvk-ef, sem stóð að gerð skilmálabreytingarinnar fyrir hönd aðalskuldarans, Viðskipta- og ferðaþjónustunnar ehf., um að á þessu stigi hafi hvorki sá aðalskuldari né stefnandi virst gera sérstaklega ráð fyrir frekari aðkomu stefnda sem ábyrgðarmanns. Liggur jafnframt fyrir í framburði stefnda sjálfs að honum hafi verið alls ókunnugt um framangreindar skilmálabreytingar eða þá um að skuldabréfið hefði ekki verið greitt í skilum uns hann fékk loks greiðsluáskorun frá stefnanda árið 2017.

Með hliðsjón af framangreindu, og einnig því að stefnandi er fjármálafyrirtæki sem annaðist alfarið um fyrrgreinda skjalagerð, þá er það mat dómsins að fallast verði á þá málsástæðu stefnda að með skilmálabreytingunni 29. nóvember 2012 hljóti einnig að teljast hafa verið felld niður sjálfskuldarábyrgð stefnda er tók mið af upphaflegum skilmálum skuldabréfs nr. 101-36-76875. Er þá litið bæði til þess sem skjalið sjálft virðist bera með sér, auk þess sem liggur fyrir um samningsgerðina í tengslum við skilmálabreytinguna 29. nóvember 2012 og styður þessa málsástæðu stefnda. Þá er heldur ekki sýnt fram á, eins og stefnandi hefur haldið fram, að framangreindar skil- málabreytingar hafi ekki getað talist í einhverjum skilningi íþyngjandi fyrir stefnda.

Ber því með hliðsjón af öllu framangreindu þegar af þessari ástæðu að sýkna stefnda, Ú-kk-þf I-kk-þf Þ-kk-þf, af öllum dómkröfum stefnanda í máli þessu.

Með hliðsjón af framangreindu, sbr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, þykir enn fremur vera rétt að stefnanda verði hér gert að greiða stefnda málskostnað, sem telst vera hæfilega ákveðinn 1.171.800 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málið flutti H-kk-nf J-kk-nf H-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda, Landsbankann hf., en L-kk-nf D-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda, Ú-kk-þf I-kk-þf Þ-kk-þf.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndi, Ú-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, er sýknaður af kröfu stefnanda, Landsbankans hf.

Stefnandi greiði stefnda, Ú-kk-þgf I-kk-þgf Þ-kk-þgf, 1.171.800 krónur í málskostnað.

Dóminn kveður upp P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari.