S-867/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 14. janúar sl., er höfðað með ákæru útgefinni af ríkislögreglustjóra 3. september sl. á hendur S-kk-þgf G-kk-þgf, kennitala 000000-0000, Löngulínu 34, Garðabæ, fyrir eftirtalin meiri háttar brot gegn skattalögum og lögum um bókhald:

A.

Sem daglegur stjórnandi og eini stjórnarmaður einkahlutafélagsins Framlands, áður STG International, kennitala 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi skilað virðisaukaskattsskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna frá janúar 2003 til og með desember 2003 og hafa skilað röngum virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna frá janúar 2005 til og með desember 2005 og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins á umræddum tímabilum, samtals að fjárhæð kr. 4.674.659,- og sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil:

Árið 2003

Janúar – febrúar kr. 1.282.704

Mars – apríl kr. 1.613.590

Maí – júní kr. 141.915

Júlí – ágúst kr. 418.304

September – október kr. 194.596

Nóvember – desember kr. 134.289 kr. 3.785.398

Árið 2005

Janúar – febrúar kr. 53.658

Mars – apríl kr. 201.313

Maí – júní kr. 307.173

Júlí – ágúst kr. 114.296

September – október kr. 33.361

Nóvember – desember kr. 179.460 kr. 889.261

Samtals: kr. 4.674.659

2. Látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna starfsemi félagsins árin 2003 og 2005.

B.

Sem daglegur stjórnandi og eini stjórnarmaður einkahlutafélagsins SI, áður STG International, kennitala 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi skilað virðisaukaskattsskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna nóvember–desember 1999, mars-apríl til og með september-október 2000 og júlí-ágúst 2001 til og með júlí-ágúst 2002 og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins vegna sömu uppgjörstímabila, samtals að fjárhæð kr. 17.498.800,- og sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil:

Árið 1999

Nóvember – desember kr. 836.720 kr. 836.720

Árið 2000

Mars – apríl kr. 715.140

Maí – júní kr. 384.975

Júlí – ágúst kr. 3.734.852

September – október kr. 4.963.570 kr. 9.798.537

Árið 2001

Júlí – ágúst kr. 2.517.903

September – október kr. 259.857

Nóvember – desember kr. 1.929.653 kr. 4.707.413

Árið 2002

Janúar – febrúar kr. 1.293.429

Mars – apríl kr. 255.325

Maí – júní kr. 507.829

Júlí – ágúst kr. 99.547 kr. 2.156.130

Samtals: kr. 17.498.800

2. Látið eyðileggja bókhald og bókhaldsgögn vegna starfsemi félagsins árin 1999 til 2002.

C.

Sem daglegur stjórnandi og eini stjórnarmaður einkahlutafélagsins HV, áður Hljóðvist, kennitala 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi skilað virðisaukaskattsskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna nóvember–desember 1999, janúar-febrúar til og með maí-júní 2000, nóvember-desember 2000 og nóvember-desember 2001 til og með maí-júní 2002 og hafa eigi staðið ríkissjóði, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins vegna sömu uppgjörstímabila, samtals að fjárhæð kr. 7.503.458,- og sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil:

Árið 1999

Nóvember – desember kr. 846.056 kr. 846.056

Árið 2000

Janúar – febrúar kr. 676.098

Mars – apríl kr. 1.476.492

Maí – júní kr. 1.128.263

Nóvember – desember kr. 119.479 kr. 3.400.332

Árið 2001

Nóvember – desember kr. 93.906 kr. 93.906

Árið 2002

Janúar – febrúar kr. 903.976

Mars – apríl kr. 1.805.950

Maí – júní kr. 453.238 kr. 3.163.164

Samtals: kr. 7.503.458

2. Látið eyðileggja bókhald og bókhaldsgögn vegna starfsemi félagsins árin 1999 til 2002.

Framangreind brot ákærða samkvæmt liðum A 1, B 1 og C 1 teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005.

Framangreind brot ákærða samkvæmt liðum A 2, B 2 og C 2 teljast varða við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. 2. og 4. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að ákærða verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa. Loks krefst verjandi hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins.

I.

Með bréfi, dagsettu 10. október 2008, vísaði Skattrannsóknarstjóri ríkisins máli ákærða til Ríkislögreglustjóra, vegna meintra brota á ákvæðum laga um bókhald, virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda og eftir atvikum almennra hegningarlaga, sem talið var að hefðu verið framin í tengslum við rekstur einkahlutafélaganna Framlands, SI og HV. Í kæru er rakið að skattrannsóknarstjóri hafi að eigin frumkvæði hafið rannsókn á bókhaldi og skattskilum Framlands ehf. vegna rekstraráranna 2003 og 2005. Tilefni rannsóknar á skilum á innheimtum virðisaukaskatti SI ehf. og HV ehf. megi rekja til ábendingar fulltrúa tollstjórans í Reykjavík og hafi tekið til rekstraáranna 1999, 2000, 2001 og 2002. Samkvæmt vottorðum Fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra var skráður tilgangur félaganna þriggja einkum sala og þjónusta á hátæknibúnaði á sviði raftækni og skyldum sviðum. Var ákærði skráður forsvarsmaður félaganna. Voru SI ehf. og HV ehf. úrskurðuð gjaldþrota 15. janúar 2004, en Framland ehf. 11. apríl 2007.

Ákæra í máli þessu var gefin út 3. september 2009. Við þingfestingu málsins 17. nóvember sl. játaði ákærði sök samkvæmt öllum ákæruliðum, en fól verjanda sínum að fjalla um fjárhæðir að því er varðaði ákærulið C.1. Í þinghaldinu lagði verjandi ákærða fram ódagsett afrit úrskurðar Skattstjórans í Reykjavík um endurákvörðun opinberra gjalda ákærða vegna gjaldáranna 2000, 2001 og 2002. Lýtur úrskurðurinn að breytingu á reiknuðu endurgjaldi, úttektum og lánum frá einkahlutafélögunum HV ehf., áður Hljóðvist ehf., og SI ehf., áður STG International ehf. Niðurstaða skattstjórans var sú að skattstofnar ákærða væru vantaldir. Var fjárhæð tekju- og fjármagnstekjuskattsstofn vegna fyrrnefndra gjaldára endurákvörðuð og stofn til álagningar fjármagnstekjuskatts gjaldárin 2000 og 2001 ákvarðaður með 25% álagi.

Við þingfestingu málsins óskaði verjandi ákærða eftir því að skoðað yrði hvort ákærða hefði þegar verið refsað vegna einhvers þess sem ákæran tekur til. Var bókað að sækjandi myndi hlutast til um umbeðna athugun. Var málinu frestað til 1. desember sl., en í því þinghaldi var málinu frestað til munnlegs málflutnings sem fór fram 14. janúar 2010. Krafðist verjandi þess aðallega í málflutningi að málinu yrði vísað frá dómi. Af hálfu ákæruvaldsins var þess krafist að frávísunarkröfu ákærða yrði hafnað og refsikrafa ítrekuð.

Verður nú gerð grein fyrir röksemdum ákærða fyrir frávísun, andsvörum ákæruvaldsins og niðurstöðum dómsins.

II.

Krafa ákærða er á því reist að refsikrafa í málinu sé andstæð banni við því að leggja oftar en einu sinni refsingu á aðila fyrir sömu háttsemi, sbr. 4. gr. samningsviðauka nr. 7 við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 með áorðnum breytingum. Skattyfirvöld hafi haft bókhald félaganna sem um ræðir til rannsóknar frá því snemma árs 2001. Hafi rannsókninni lokið með fyrrnefndum úrskurði Skattstjórans í Reykjavík, þar sem tekju- og fjármagnstekjuskattsstofn var endurákvarðaður með álagi, svo sem rakið hefur verið. Hafi ákærði að fullu greitt þau opinberu gjöld sem honum voru með því ákvörðuð. Eftir þetta hafi skattrannsóknarstjóri hafið rannsókn sem laut á skilum á virðisaukaskatti sem innheimtur hefði verið í rekstri félaga ákærða. Sú rannsókn hafi að miklu leyti varðað sömu fjármuni og rannsókn skattstjóra laut að. Hafi ákærða með úrskurði skattstjóra verið refsað fyrir að vantelja tekjur sínar sem af þeim stöfuðu. Yrði honum því ekki jafnframt gerð refsing fyrir að standa ekki skil á virðisaukaskatti vegna þeirra. Vísar ákærði í því sambandi til dóms Mannréttindadómstóls Evrópu frá 10. febrúar sl. í málinu S-x-x Z-x-x gegn Rússlandi [GC], nr. 14939/03, en af honum megi draga þá ályktun að nægilegt sé að málsmeðferð í síðara máli varði sömu eða samsvarandi atvik og lágu til grundvallar refsingu í fyrra máli til að um brot á 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka teljist vera að ræða.

Sækjandi hafnaði túlkun ákærða á nefndum dómi mannréttindadómstólsins og vísaði því á bug að í máli Z-x-x væri vikið frá fyrri fordæmum um túlkun á skilyrðinu um sama brot í skilningi 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka.

Niðurstaða:

Þótt ákærði krefjist frávísunar málsins í heild liggur fyrir að röksemdir sem færðar hafa verið fyrir kröfunni lúta einvörðungu að þeim þáttum ákæru sem varða meint vanskil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni SI ehf., áður STG International ehf., og HV ehf., áður Hljóðlist ehf., sbr. ákæruliði B.1. og C.1.

Sem fyrr segir liggur fyrir í málinu úrskurður Skattstjórans í Reykjavík um endurákvörðun tekju- og fjármagnstekjuskattsstofns ákærða með álagi, sbr. 5. mgr. 96. gr. og 3. mgr. 108. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003. Úrskurðurinn er ódagsettur og óstaðfestur, en hefur ekki verið véfengdur af hálfu ákæruvaldsins. Lýtur úrskurðurinn að vantöldum gjaldstofnum tekjuskatts vegna starfa ákærða fyrir félögin sem um ræðir gjaldárin 2000 til og með 2002.

Af gögnum málsins verður ráðið að skattbreyting ákærða stafaði m.a. af því að ákærði var talinn hafa vantalið laun sem hann hefði þegið hjá félögunum vegna sölu ráðgjafar hans sem verkfræðings, sbr. 2. mgr. 1. tl. A-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003. Eftir sem áður bar ákærða að standa ríkissjóði skil á virðisaukaskatti vegna hinnar útseldu vinnu, sbr. 1. tl. 1. mgr. 3. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988 að viðlagðri refsiábyrgð, sbr. 40. gr. sömu laga. Óumdeilt er í málinu að álagsbeiting skattyfirvalda eins og í tilviki ákærða getur talist refsing í skilningi mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. þar um dóm Hæstaréttar Íslands 8. júní 2006 í málinu nr. 248/2006. Það breytir því þó ekki að ákærði sætti þeim viðurlögum vegna annars brots en ákært er fyrir í máli þessu. Verður ekki fallist á það með ákærða að sömu eða samskonar atvik liggi til grundvallar háttsemi hans sem umrædd mál hafa hlotist af. Samkvæmt framansögðu er því hafnað að refsikrafa í málinu sé andstæð banni við því að leggja oftar en einu sinni refsingu á aðila fyrir sömu háttsemi, sbr. 4. gr. samningsviðauka nr. 7 við mannréttindasáttmála Evrópu. Ber því að hafna kröfu ákærða um að vísa málinu frá dómi.

III.

Ákærði játar sök. Þá rengir ákærði ekki fjárhæðir sem í ákæru getur að öðru leyti en því sem rakið hefur verið um frávísunarkröfu. Með játningu ákærða, sem er í samræmi við gögn málsins, er sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefið að sök í ákæru og eru brot hans þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í maí 1940 og hefur hann ekki sætt refsingu svo vitað sé. Hann hefur játað brot sitt greiðlega og horfir það til málsbóta. Þá verður litið til þess við ákvörðun refsingar að langt er um liðið síðan brotin voru framin. Ákærði er sakfelldur fyrir stórfelld brot gegn skatta- og bókhaldslögum í tengslum við rekstur þriggja einkahlutafélaga um lengri tíma. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en rétt þykir að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 2 árum frá birtingu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Með hliðsjón af 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988 verður ákærði jafnframt dæmdur til að greiða 54.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs og komi 6 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, R-kk-ef H. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Á-kk-nf saksóknarfulltrúi.

R-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 2 árum frá birtingu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði 54.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs og komi 6 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, R-kk-ef H. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur.

R-kvk-nf H-kvk-nf