E-1924/2022

M ál þetta, sem dómtekið var 1 7. febrúarsl., höfðaði D-x-x P-x-x, [...], 22. apríl 2022 á hendur 100 Iceland ehf., Laugavegi 100, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 184.484 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. janúar 2019 af 20.931 krónu til 1. febrúar 2019 og frá þeim degi af 34.519 krónum til 1. mars 2019 og frá þeim degi af 35.288 krónum til 1. apríl 2019 og frá þeim degi af 35.657 krónum til 1. maí 2019 og frá þeim degi af 37.395 krónum til 1. júní 2019 og frá þeim degi af 37.387 krónum til 1. júlí 2019 og frá þeim degi af 46.188 krónum til 1. ágúst 2019 og frá þeim degi af 54.327 krónum til 1. september 2019 og frá þeim degi af 62.319 krónum til 1. október 2019 og frá þeim degi af 70.781 krónu til 1. nóvember 2019 og frá þeim degi af 78.914 krónum til 1. desember 2019 og frá þeim degi af 184.484 krónum til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar með tilliti til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskatts skyldur aðili.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar. Til vara krefst stefnandi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði látinn falla niður.

I Málsatvik

Stefndi rekur hót elí Reykjavík. Stefnandi hóf störf hjá stefnda í desember 2018 og vann þar fram í nóvember 2019. Á hóteli stefnda munu vera 18 herbergi og á jarðhæð gestamóttaka og veitingasalur. Fram kemur í stefnu að stefnandi hafi starfað í gestamóttöku en sinnt þrifum samhliða því. Óumdeilt er í málinu að stefnandi sinnti ekki herbergisþrifum. Stefnandi kveðst hafa verið ráðinn til starfa í gestamóttöku hótels stefnda og það hafi verið aðalstarf hans en hann hafi einnig sinnt verkum sem lutu að aðstoð á hlaðborði sem gestum og öðrum var boðið upp á að morgni, í hádeginu og á kvöldin, sem fólst m. a. í því að bæta á hlaðborðin, ganga þar frá og taka við greiðslum frá gestum, auk þess að þrífa í kringum og halda gestamóttöku snyrtilegri og svæðinu þar í kring. Þá er óumdeilt að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda en hann fékk greidd laun eins og hann væri í vaktavinnu samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi, sem hér eftir verður vísað til sem „kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar“. Laun stefnanda voru 1.571 króna á klukkustund í dagvinnu, 2.089 krónur á klukkustund með 33% vaktaálagi, 2.278 krónur á klukkustund með 45% vaktaálagi og 2.985 krónur á klukkustund fyrir yfirvinnu.

Sem fyrr greinir lét stefnandi af störfum hjá stefnda í nóvember 2019. Hinn 5. febrúar 2020 sendu LAG lögmenn stefnda innheimtubréf fyrir hönd stefnanda vegna vangreiddra launa og orlofs á tímabilinu frá desember 2018 til nóvember 2019. Byggði stefnandi á því að hann ætti rétt á launum samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar um dagvinnu og yfirvinnu.

Stefnandi leitaði síðar til VR þar sem hann taldi að laun hans hefðu ekki átt að fara eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar því aðalstarf hans hjá stefnda hefði verið í gestamóttöku. VR sendi stefnda bréf 22. nóvember 2021 og krafði hann um greiðslu vangoldinna launa og vetrarfrís fyrir hönd stefnanda. Í bréfinu kom fram að störf stefnanda í þágu stefnda heyrðu undir sérkjarasamning VR og Samtaka atvinnulífsins um störf þeirra sem starfi í gestamóttöku. Það helgaðist af því að samkvæmt ákvæði í grein 1.4 í nefndum kjarasamningi skuli starfsmaður sem gegnir mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki fá greidd laun miðað við hærra launaða starfið. Laun stefnanda hafi því verið röng frá upphafi og undir lágmarkstaxta fyrrnefnds sérkjarasamnings.

Stefnandi ítrekaði launakröfu sína með bréfi 21. desember 2021 og höfðaði síðar mál þetta til heimtu vangreiddra launa, orlofs o. fl.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi átt að fá greidd laun fyrir störf sín hjá stefnda í samræmi við lágmarkstaxta launa samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem gildi um störf þeirra sem starfi í gestamóttöku. Við endurmat og nánari skoðun á réttarstöðu stefnanda hafi komið í ljós að þótt stefnandi gengi að jafnaði í önnur störf hjá stefnda hafi hans aðalstarf verið í gestamóttökunni. Því ætti kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflinga rekki við um störf hans heldur kjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins.

Störf í gestamóttöku falli undir gildissvið sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins sem kveði á um lágmarkskjör í starfsgreininni í samræmi við 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Það hafi engin áhrif á lágmarkskjör starfsmanna þótt þeir gegni fleiri störfum samhliða störfum í gestamóttöku, svo sem þrifum. Fram komi í grein 1.4 í umræddum kjarasamningi að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Því komi aðrir kjarasamningar ekki til skoðunar.

Stefndi hafi því greitt stefnanda laun undir lágmarkskjörum samkvæmt sérkjara-samningi VR og Samtaka atvinnulífsins en stefnandi byggir á því að samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en kjarasamningar kveði á um séu ógildir. Atvinnurekandi geti því ekki byggt á slíkum samningi.

Stefndi hafi byggt á því í málinu að stefnandi hafi verið ráðinn sem almennur hótelstarfsmaður, sinnt ýmsum blönduðum störfum á hóteli stefnda en starf í gesta-móttöku hafi einungis verið lítill hluti starfsins. Þessu hafnar stefnandi sem kveðst hafa verið ráðinn til að starfa í gestamóttöku og það hafi verið meginhluti starfs hans hjá stefnda. Hann hafi svo sinnt öðrum tilfallandi verkefnum við hlaðborðin þegar tími hafi verið til. Stefnandi bendir á að óumdeilt sé að ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningar-samningur við hann þrátt fyrir kjarasamningsbundna skyldu vinnuveitanda til þess. Stefndi verði því að bera hallann af sönnunarskorti um það um hvað var samið.

Með vísan til lágmarkstaxta sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins hafi laun stefnanda við upphaf ráðningar átt að vera 1.681,48 krónur í dagvinnu, 2.236,37 krónur með 33% álagi, 2.438,14 krónur með 45% álagi, og 2.968,57 krónur á klukkustund fyrir yfirvinnu. Byggi krafa stefnanda á framangreindu.

Stefnandi hafi samtals fengið greiddar 1.330.189 krónur vegna tímabilsins frá og með desember 2018 til og með mars 2019 en samkvæmt gildandi kjörum hafi hann átt að fá greiddar 1.365.846 krónur fyrir vinnu á því tímabili. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar vegna tímabilsins að fjárhæð 35.657 krónur. Einnig sé gerð krafa um mismun á orlofi að fjárhæð 3.626 krónur (35.657 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu A megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum. Í töflu B geti að líta útreikning miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil stefnanda:

Tafla A.

Tímar:

Tafla B.

Útreikningur:

Þá hafi stefnandi átt rétt á að laun hans tækju kjarasamningsbundnum hækkunum samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Laun stefnanda hafi því átt að hækka 1. apríl 2019 og verða 1.785,05 krónur í dagvinnu, 2.374,12 krónur á tímann með 33% álagi, 2.588,33 krónur á tímann með 45% álagi og 3.151,42 krónur á tímann fyrir yfirvinnu.

Vegna tímabilsins apríl og maí 2019 hafi stefnandi samtals fengið greiddar 849.546 krónur en samkvæmt gildandi kjörum hafi hann átt að fá greiddar 851.277 krónur fyrir vinnu á því tímabili. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar vegna tímabilsins að fjárhæð 1.731 króna. Einnig sé gerð krafa um mismun á orlofi að fjárhæð 176 krónur (1.731 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu C megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum og í töflu D sé útreikningur miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla C.

Tímar:

Tafla D.

Útreikningur:

Laun stefnanda hafi samkvæmt kjarasamningi átt að hækka að nýju í júní 2019 eftir sex mánuði í starfi og verða 1.811,22 krónur á klukkustund fyrir dagvinnu, 2.408,92 á klukkustund með 33% álagi, 2.626,27 krónur á klukkustund með 45% álagi og 3.197,61 króna á klukkustund í yfirvinnu.

Vegna vinnu á tímabilinu frá og með júní 2019 til og með nóvember 2019 hafi stefnandi fengið samtals greiddar 3.127.016 krónur samkvæmt launaseðlum en sam-kvæmt gildandi kjörum hafi hann átt rétt á 3.175.742 krónum. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar að fjárhæð 48.726 krónur. Einnig sé gerð krafa um greiðslu mismunar á orlofi, sem nemi 4.955 krónum (48.726 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu E megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum og í töflu F sé útreikningur miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla E.

Tímar

Tafla F.

Útreikningur:

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu vangoldins vetrarfrís. Í sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sé kveðið á um að starfsmenn í gestamóttöku sem vinni vaktavinnu skuli fyrir ársstarf fá vetrarfrí samtals 12 daga á ári, eða 96 vinnu-skyldustundir miðað við fullt starf, vegna vinnu á frídögum og stórhátíðardögum samkvæmt greinum 2.3.1 og 2.3.2 í aðalsamningi, sem falli á mánudaga til föstudaga.

Líkt og gögn málsins beri með sér hafi stefnandi ekki fengið greitt vetrarfrí að fullu. Hann hafi unnið hjá stefnda frá desember 2018 til nóvember 2019. Á því tímabili hafi hann unnið 2.273,75 klukkustundir í heildina eða 189,48 klukkustundir á mánuði að meðaltali. Starfshlutfall stefnanda hafi því verið 111% og hann hafi því átt vetrarfrí sem nemi 111% af heildar stundum, eða alls 96 tíma í vetrarfrí, samtals að fjárhæð 173.877 krónur (96 x 1.811,22). Stefnandi hafi samkvæmt launaseðli fengið greiddar 131.276 krónur vegna vetrarfrís sem komi til frádráttar kröfunni.

Orlofsuppbót árið 2020 hafi samkvæmt kjarasamningi verið 51.000 krónur miðað við 45 unnar vikur. Samkvæmt útgefnum launaseðlum hafi stefnandi unnið sér inn hlutfall af orlofsuppbót fyrir unnar 41,48 vikur og því sé gerð krafa um það, samtals að fjárhæð 47.012 krónur ((51.000/45) x 41,48).

Í samræmi við framangreint sundurliðist krafa stefnanda því sem hér segi:

Mismunur á laun v/desember 2018 til nóvember 2019 86.113 krónur Orlof á mismun launa v/desember 2018 til nóvember 2019 8.758 krónur

Vetrarfrí 173.877 krónur

Orlofsuppbót 47.012 krónur

Höfuðstóll 315.760 krónur

Innborgunv/vetrarfrís - 131.276 krónur

Samtals 184.484 krónur Samkvæmt grein 1.9 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að þeim mánuði lýkur sem laun eru greidd fyrir. Að auki skuli vinnuveitandi greiða áunnið orlof til launþega við lok ráðningarsambands samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Þá telur stefnandi þau sjónarmið stefnda firru að verði fallist á kröfur stefnanda í málinu eigi sérkjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins við í öllum tilvikum á litlum hótelum eða gistiheimilum þar sem starfsmenn gangi í öll verk og vinna við inn-og útritun gesta sé einungis hluti af verkum starfsmanna. Ekkert standi því í vegi að vinnuveitandi geri ráðningarsamning um að starfsmaður sinni störfum eins og almennur hótelstarfsmaður og um starf viðkomandi fari eftir samningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. En þegar fólk sé ráðið til að starfa í gestamóttöku og sú vinna séum 80–90% af starfinu, þá bara gildi sérkjarasamningurinn fullum fetum, hafi vinnuveitandi ekki samið með skýrum hætti um annað. Þá bendir stefnandi á að grein 1.4 í aðalkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sem sérkjarasamningurinn sé hluti af, standi því til fyllingar að greiða beri eftir sérkjarasamningnum þrátt fyrir að starfsmaður sinni blönduðu starfi. Hafnar stefnandi sjónarmiðum stefnda um að grein 1.4 komi ekki til álita eða geti ekki átt við í máli þessu.

Þar sem innheimtutilraunir hafi reynst árangurslausar sé málshöfðun nauðsynleg og geri stefnandi ý trustu kröfur samkvæmt lögum og kjarasamningum.

III

Málsástæður stefnda

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Byggir stefndi sýknukröfu sína á því að honum hafi verið rétt og skylt að greiða laun samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar enda sé hann almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Stefnanda hafi verið greidd laun í samræmi við þetta og eigi hann því ekki frekari kröfu á stefnda.

Einnig vísar stefndi til þess að samkvæmt 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags sé tilgangur félagsins meðal annars að ákveða kaupgjald og vinna að öðrum hagsmunum verkafólks í tilgreindum starfsgreinum. Veitinga- og gististaðir séu sérstaklega nefndir í i-lið greinarinnar. Þá sé tekið fram í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar að samningurinn taki til vinnu félagsmanna Eflingar á veitinga-, gisti-, þjónustu- og greiðasölustöðum, afþreyingarfyrirtækjum og við hliðstæða starfsemi, sbr. grein 1.1 um gildissvið samningsins. Í grein 1.2.1 sé fjallað um launaflokk 5, sem taki til almenns starfsfólks veitinga- og gistihúsa, og launaflokk 6 en í hann falli sérþjálfaðir starfsmenn veitinga- og gistihúsa.

Samkvæmt framangreindu sé kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein á því svæði sem samningurinn taki til. Samningurinn fjalli beinlínis um veitinga- og gististaði. Þar að auki sé sérstakur tilgangur Eflingar stéttarfélags að vinna að hag starfsmanna sem vinna í þeirri starfsgrein. Þegar litið sé til heitis kjarasamningsins, „Kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi“, og gildissviðs hans í grein 1.1 sé ljóst að hann eigi við um störf stefnanda og teljist almennur kjarasamningur í starfsgreininni.

Samningur stefnda og stefnanda um kjör mæli ekki fyrir um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar og því sé ekki tilefni til að ógilda hann með vísan til 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. einnig 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags og grein 1.1 í kjarasamningnum. Því sé ótækt að fallast á kröfu sem lúti að vangreiddum launum á þeim grundvelli að ekki hafi verið greidd lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningum.

Stefndi vísar einnig til þess að gestamóttaka sé ekki sérstaklega undanskilin í kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. Því verði að telja, sér í lagi með vísan til framangreindra röksemda stefnda, að sá kjarasamningur mæli fyrir um lág-markslaun fyrir þá starfsgrein. Óljóst sé hvernig stefndi hefði með sanngjörnum hætti átt að vita að honum bæri að greiða eftir kjarasamningi annars stéttarfélags, sem taki hvorki berum orðum til gistiþjónustu í lögum sínum né gefi sig út fyrir að vinna sérstaklega að hag starfsfólks í slíkri starfsemi.

Stefndi bendir á að í 2. gr. laga VR sé tekið fram að tilgangur félagsins sé að efla og styðja hag verslunar-, þjónustu- og skrifstofufólks. Ljóst sé að kjarasamningur Eflingar sé einnig hinn rétti kjarasamningur þegar litið sé til yfirlýsts tilgangs stéttarfélagsins. Að auki bendi eðli málsins og sanngirnisrök til þess að fara eigi eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar.

Þá bendir stefndi á meginreglur samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, samningsfrelsi og gagnkvæma tillitsskyldu aðila. Stefnandi hafi starfað samkvæmt umsömdum kjörum, þ. e. kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar, í um það bil ár. Stefnda hafi ekki verið gerð grein fyrir áðurnefndum sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku, sem liggi til grundvallar kröfum stefnanda, fyrr en löngu eftir að vinnusambandi þeirra hafi lokið. Þegar stefnandi hafi starfað hjá stefnda hafi hann aldrei hreyft neinum andmælum við launakjörum sínum með vísan til þess að hann ætti rétt á launum samkvæmt öðrum kjarasamningi. Þvert á móti hafi hann tekið við launagreiðslum fyrirvaralaust. Því hafi stefnandi enn fremur glatað kröfu sinni fyrir tómlætis sakir.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að sérkjarasamningur VR og Sam-taka atvinnulífsins eigi ekki við um störf stefnanda sem hafi verið almennur starfs-maður á litlu hóteli og ekki haft starf í gestamóttöku sem aðalstarf. Það sé rangt og því mótmælt sem stefnandi haldi fram í stefnu, að aðalstarf hans hjá stefnda hafi verið í gestamóttökunni en að hann hafi samhliða því sinnt þrifum. Starfsemi stefnda felist í rekstri lítils gistiheimilis og verkaskiptingin sé mun minni en á stærri hótelum þar sem starfsfólk sé sérstaklega ráðið til að starfa í gestamóttöku sem aðalstarf. Á gistiheimili stefnda séu aðeins nokkur stöðugildi. Þar starfi kokkur, þernur sem sjái um þrif á herbergjum og svo almennir hótelstarfsmenn sem sinni öllum öðrum störfum á hótelinu.

Stefndi hafi ráðið stefnanda sem almennan hótelstarfsmann. Eins og komið hafi fram séu aðeins 18 herbergi á hótelinu og því fari lítill hluti dags í inn- og útritun gesta á herbergi. Þegar stefnandi hafi unnið hjá stefnda hafi verið boðið upp á morgunverðar-, hádegis- og kvöldverðarhlaðborð fyrir gesti og gangandi. Umfangs-mestu verkefni almennra hótelstarfsmanna yfir daginn, þ. á m. stefnanda, hafi verið að undirbúa og sjá um hlaðborðin, auk þrifa á veitingasalnum og öðrum rýmum en herbergjum.

Stefnandi haldi því fram í stefnu að þótt starfsmenn gegni fleiri störfum sam-hliða vinnu í gestamóttöku, eins og þrifum, hafi það engin áhrif á lágmarkskjör þeirra. Það byggi stefnandi á því sem komi fram í grein 1.4 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Stefndi bendir á að ekki sé um mismunandi launaðar stöður hjá sér að ræða heldur eitt stöðugildi, það er stöðugildi almenns hótelstarfsmanns, og greitt sé fyrir þau störf samkvæmt gildandi kjarasamningi. Stöðugildi almenns hótelstarfsmanns falli undir kjarasamning Samtaka atvinnulífsins og Eflingar og laun ákvarðist samkvæmt honum.

Þá tekur stefndi fram að verði fallist á kröfu stefnanda í málinu sé staðan sú að á öllum litlum hótelum eða gistiheimilum, þar sem ekki þurfi sérstakan starfsmann í gestamóttöku og starfsmenn gangi bara í öll verk, beri alltaf að fara eftir sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, bara vegna þess að einhver hluti starfsins feli í sér inn- og útritun gesta, en starfsmaðurinn sé þó að mestu leyti að sinna öðrum verkum. Það geti hreinlega ekki staðist nema bara á stærri hótelum.

Loks hafnar stefndi kröfu stefnanda um vangoldið vetrarfrí að fjárhæð 173.877 krónur að frádregnum 131.276 krónum og orlofsuppbót að fjárhæð 47.012 krónur. Ósannað sé að stefnandi eigi rétt á þessum greiðslum.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslna úr hendi stefnda vegna vangreiddra launa, orlofs, orlofsuppbótar og vetrarfrís á starfstíma sínum hjá stefnda frá desember 2018 til nóvember 2019. Stefnandi byggir á því að laun hans hjá stefnda hafi farið samkvæmt röngum kjarasamningi. Óumdeilt er að stefndi greiddi stefnanda laun samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins vegna vinnu starfsfólks í veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi. Stefnandi telur að þar sem aðalstarf hans hjá stefnda hafi verið í gestamóttöku hafi um kjör hans átt að fara samkvæmt sérkjara-samningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku. Hann hafi því á starfstíma sínum hjá stefnda notið lægri kjara en honum bar samkvæmt hinum síðar-nefnda kjarasamningi og því í raun fengið greitt undir lágmarkstaxta sem sé óheimilt samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyris-réttinda. Fer stefnandi með kröfugerð sinni hér fyrir dóminum því fram á leiðréttingu á kjörum sínum þann tíma sem hann starfaði hjá stefnda með umkröfðum greiðslum í málinu. Stefndi hafnar sjónarmiðum stefnanda. Hann telur ljóst að stefnandi hafi fengið greitt samkvæmt réttum kjarasamningi, laun hans séu að fullu greidd og hann eigi engar frekari kröfur á hendur stefnda vegna vangoldinna launa, orlofs eða annarra greiðslna. Verði fallist á að stefnandi hafi átt einhverjar kröfur á stefnda byggir stefndi á því að þær séu fallnar niður vegna tómlætis.

Stefnandi byggir á því í málinu að hann hafi verið ráðinn til starfa í gestamóttöku á hóteli í eigu stefnda og það hafi verið hans aðalstarf. Hann hafi jafnframt sinnt öðrum tilfallandi verkefnum, helst í tengslum við hlaðborð sem boðið var upp á hótelinu, á morgnana, í hádeginu og á kvöldin. Hafi þau verk helst falist í því að fylla á hlaðborðið, tiltekt í kringum það í lok dags og að taka við greiðslum frá þeim sem nýttu sér þessa þjónustu. Þá hafi hann sinnt þrifum við gestamóttöku en óumdeilt er að almenn herbergisþrif voru ekki á könnu stefnanda. Stefndi byggir aftur á móti á því að stefnandi hafi verið ráðinn sem almennur hótelstarfsmaður og sem slíkur fengið greitt eftir kjara-samningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins sem fyrr er getið.

Með málshöfðun þessari hefur stefnandi borið mál sitt undir almennan dómstól sem honum er og heimilt. Niðurstaða þess ræðst því af almennum sönnunarkröfum í einkamáli þar sem við úrlausn krafna hans er horft til atvika og gagna sem við eiga í þessu máli.

Aðila greinir á um til hvaða starfa stefnandi var ráðinn og hver hafi verið meginhluti starfs hans fyrir stefnda. Óumdeilt er í málinu að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda þrátt fyrir skýr ákvæði í kjarasamningi um skyldu þar að lútandi, hvort sem litið er til kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins eða VR og Samtaka atvinnulífsins. Liggur því engin eiginleg starfslýsing fyrir í málinu um þau störf sem stefnandi var ráðinn til að sinna hjá stefnda. Stefndi verður sem vinnu-veitandi að bera hallann af skorti á sönnun um starfssvið og ráðningarkjör eins og margoft hefur verið dæmt í dómum Hæstaréttar í tilvikum þegar skriflegur ráðningarsamningur við starfsmann er ekki fyrir hendi.

Við aðalmeðferð málsins lagði stefnandi fram ljósrit af vinnustaðaskírteini sem hann kvaðst hafa fengið í starfi sínu hjá stefnda þar sem fram kemur nafn stefnanda og kennitala auk heitis hótelsins og kennitölu stefnda. Á skírteininu er stefnandi titlaður „Receptionist“. Stefnandi telur þetta gagn styðja málatilbúnað sinn um að hann hafi starfað í gestamóttöku á hóteli stefnda. Tveir fyrirsvarsmenn stefnda gáfu skýrslu fyrir dóminum. Annar þeirra kannaðist ekki við slíkt skírteini en fram kom í skýrslutöku af hinum að hann kannaðist við umrætt skírteini, hefði útbúið það sjálfur og afhent stefnanda.

Stefndi mótmælti ekki framlagningu umrædds gagns sem slíkri en hann telur þó að hér sé um að ræða málsástæðu sem ekki rúmist innan málatilbúnaðar í stefnu þar sem ekki sé þar fjallað um vinnustaðaskírteini á nokkurn hátt eða hvaða þýðingu slíkt skírteini eigi að hafa fyrir kröfur stefnanda. Þetta sé því málsástæða sem sé of seint fram komin. Þessu hafnar stefnandi og telur ljóst að á því sé byggt að hann hafi verið ráðinn til að sinna starfi í gestamóttöku á hóteli stefnda, það hafi verið meginhluti starfs hans og efni skírteinisins styðji augljóslega við þann málatilbúnað hans. Ekki hafi verið gerðurskrif-legur ráðningarsamningur við stefnda og önnur starfslýsing en sú sem þó felist í efni skírteinisins liggi ekki fyrir í málinu.

Eins og sönnunarstaðan er í máli þessu telur dómurinn óhjákvæmilegt að horfa til þessa gagns við úrlausn málsins. Lítur dómurinn því svo á að hér sé um að ræða lið í sönnunarfærslu stefnanda um að hann hafi verið starfsmaður í gestamóttöku á hóteli stefnda, að umrætt skjal sé til fyllingar á málatilbúnaði stefnanda og styrki þau sjónarmið sem hann hefur haldið fram í málinu. Hafnar dómurinn því að um sé að ræða málsástæðu sem sé of seint fram komin.

Í samræmi við framangreint, og eins og málum er hér háttað, er ekki annað fært en að fallast á sjónarmið stefnanda um að hann hafi haft gestamóttöku á hóteli stefnda að aðalstarfi og að um launakjör stefnanda og önnur kjör sem starfsmanns í gestamóttöku á hóteli stefnda hafi átt að fara samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Þá kemur sú staðreynd að stefnandi gegndi einnig öðrum tilfallandi störfum við hlaðborð á hóteli stefnda ekki í veg fyrir þá niðurstöðu þegar horft er til greinar 1.4 í almennum kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem samkvæmt skýrri tilvísun í 1. gr. sér-kjarasamningsins um gildissvið er hluti aðalkjarasamnings sömu aðila. Er sjónarmiðum stefnda þar að lútandi hafnað. Það er niðurstaða dómsins að stefndi hafi ekki fært sönnur á það að stefnandi hafi verið ráðinn til starfa á hóteli hans sem almennur hótelstarfsmaður og að um kjör hans hafi því farið samkvæmt kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnu-lífsins. Tekur dómurinn fram að ekki breytir þessari niðurstöðu þótt stefnandi hafi í einhverju tilviki vegna forfalla aðstoðað við að kaupa vörur til nota á hlaðborðinu eins og stefndi hefur haldið fram.

Þá tekur dómurinn einnig fram að yfirlýsing og framburður fyrrum starfsmanns stefnda, sem vann sem kokkur á hótelinu og sá þar um umrædd hlaðborð, um að með honum hefðu starfað þrír pólskir þjónar, þ. á m. stefnandi, og að þeir hefðu aðallega starfað við veitingaþjónustu á hóteli stefnda, breytir ekki þessari niðurstöðu. Óumdeilt er að stefnandi sinnti öðrum tilfallandi verkefnum með starfi sínu í gestamóttökunni, þ. á m. að aðstoða við hlaðborðin. Í ljósi þeirrar staðreyndar að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda getur túlkun þessa fyrrum samstarfsmanns stefnanda og starfsmanns stefnda á því að stefnandi hafi aðallega starfað við veitingaþjónustu ekki breytt sönnunarstöðu í málinu. Auk þess hefur því ekki verið haldið fram af stefnda í málinu að stefnandi hafi starfað sem þjónn á hóteli stefnda eins og í yfirlýsingu samstarfs-mannsins greinir.

Verður með vísan til framangreinds ekki fallist á sýknukröfu stefnda á þessum forsendum. Þá hafnar dómurinn því að krafa stefnanda sé niður fallin fyrir tómlæti. Verður hér að hafa í huga að í kröfugerð stefnanda felst leiðrétting á kjörum hans þann tíma er hann starfaði fyrir stefnda þar sem hann naut ekki þeirra lágmarksgreiðslna sem honum bar samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sbr. og inntak 1. gr. laga nr. 55/1980. Stefnanda ber því greiðslur úr hendi stefnda til að rétta hlut hans að þessu leyti. Er sjónarmiðum stefnda um sýknu á grundvelli tómlætis því einnig hafnað.

Eins og ítarlega er rakið í kafla um málsástæður stefnanda krefst hann van-greiddra launa auk orlofs á laun, orlofsuppbótar og vetrarfrísgreiðslu úr hendi stefnda að teknu tilliti til greiðslu sem stefndi hefur þegar innt af hendi. Höfuðstóll kröfu hans nemur 184.484 krónum. Krafa hans vegna vangreiddra launa nemur 86.113 krónum og vegna orlofs á laun 8.758 krónum. Verður fallist á þessa kröfuliði stefnanda enda verður ekki betur séð en að þeir séu í samræmi við gögn málsins. Þá krefst stefnandi orlofsuppbótar að fjárhæð 47.012 krónur og vetrarfrísgreiðslu að fjárhæð 173.877 krónur að frádregnum 131.276 krónum.

Stefndi gerir varakröfu um lækkun krafna stefnanda. Hann hafnar kröfum stefnanda vegna vetrarfrís og orlofsuppbótar. Varakrafan er ekki frekar reifuð í greinargerð. Stefnandi hefur þegar dregið frá kröfu sinni þá vetrarfrísgreiðslu sem stefndi hefur innt af hendi og nemur 131.276 krónum. Verður talið að stefnandi hafi að öðru leyti sýnt nægilega fram á rétt sinn til greiðslu vetrarfrís samkvæmt ákvæðum sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins og verður fallist á þennan hluta kröfu hans sem stefndi hefur ekki hnekkt. Þá virðist stefndi ekki hafa innt af hendi til stefnanda fulla greiðslu orlofsuppbótar og verður fallist á kröfulið stefnanda vegna þess sem nemur 47.012 krónum enda hefur stefndi ekki sýnt fram á að rök standi til annars.

Að öllu framangreindu virtu verður fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð samtals 184.484 krónur með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Í samræmi við úrslit málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað. Fjárhæð hans þykir, að virðisaukaskatti meðtöldum, hæfilega ákveðin 300.000 krónur og er þá horft til hagræðis af því að samhliða þessu máli eru rekin tvö önnur samkynja mál gegn stefnda.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf lögmaður fyrir G-kk-þf B. Ó-kk-þf lögmann en af hálfu stefnda S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. júlí 2022.

Dómsorð:

Stefndi, 100 Iceland ehf., greiði stefnanda D-x-x P-x-x, 184.484 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 20.931 krónu frá 1. janúar 2019 til 1. febrúar 2019, af 34.519 krónum frá þeim degi til 1. mars 2019, af 35.288 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2019, af 35.657 krónum frá þeim degi til 1. maí 2019, af 37.395 krónum frá þeim degi til 1. júní 2019, af 37.387 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2019, af 46.188 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2019, af 54.327 krónum frá þeim degi til 1. september 2019, af 62.319 krónum frá þeim degi til 1. október 2019, af 70.781 krónu frá þeim degi til 1. nóvember 2019, af 78.914 krónum frá þeim degi til 1. desember 2019 og af 184.484 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf

Staðfest rétt endurrit:

Héraðsdómi Reykjavíkur, 10.03.2023