E-1057/2015

Mál þetta var höfðað 18. mars 2015 af B-kk-þgf M-kk-þgf Þ-kk-þgf, Bjallavaði 3, 110 Reykjavík gegn íslenska ríkinu. Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð þess 6. apríl sl.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 3.000.000 króna, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 25. maí 2012 til 5. mars 2015, en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001, til greiðsludags.

Þá krefst hann málskostnaðar að mati dómsins auk virðisaukaskatts eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af kröfu stefnanda og málskostnaðar, en til vara lækkunar á stefnukröfum og að málskostnaður verði þá látinn niður falla.

I.

Mál þetta má rekja til sameiginlegrar rannsóknar nokkurra lögregluliða á Norðurlöndunum á ætluðum innflutningi á miklu magni fíkniefna frá Spáni til Danmerkur, Íslands og Noregs. Einn grunaðra var bróðir stefnanda og var aflað heimildar til að hlusta á síma sem hann var með í sínum vörslum. Hlustun hófst 25. maí 2012. Síðar kom í ljós að símanúmerið var í eigu stefnanda og var þá fengin ný heimild héraðsdóms, 22. júní 2012, til að hlera númer stefnanda. Þessar hlustanir stóðu á grundvelli tveggja annarra úrskurða, 19. júlí og 17. ágúst, til 14. september 2012. Stefnanda var tilkynnt um þessar hlustanir 12. desember sama ár.

Í fyrsta úrskurðinum er umfjöllun um að hinn grunaði bróðir stefnanda treysti honum best, og talið að stefnandi ætti að taka við talsverðum peningafjárhæðum vegna fíkniefnaviðskiptanna. Í síðari úrskurðum er minna vikið að hlut stefnanda, en hann sagður samstarfsmaður bróður síns.

Við hlustun lögreglu í íbúð systur stefnanda vöknuðu grunsemdir um að stefnandi væri, ásamt bróður sínum, að setja íblöndunarefni í fíkniefni og pakka í neytendaumbúðir eins og það er orðað.

Rannsókn málsins leiddi síðan til handtöku þriggja manna og sakfellingar fyrir vörslu og innflutning á tugum kílóa amfetamíns. Bróðir stefnanda var dæmdur til tólf ára fangelsisvistar.

Rannsakendur málsins töldu ekki óhætt, vegna rannsóknarhagsmuna, að greina stefnanda frá því að rannsókn hefði verið hætt á hendur honum fyrr en með bréfi 19. mars 2014. Þá var talið nauðsynlegt að klára fyrst skýrslutökur af sakborningum fyrir dómi. Stefnandi kveðst hins vegar hafa frétt af niðurfellingu frá lögmanni sínum 2. júní 2014 þegar sá kynnti honum bréf lögreglu þess efnis frá 28. maí 2014.

Stefnandi þvertók fyrir það í skýrslu fyrir dómi að hafa verið viðriðinn umrædd fíkniefnaviðskipti, eða að hann hafi innheimt skuldir vegna fíkniefnaviðskipta.

II.

Stefnandi kveðst byggja á því að rannsóknaraðgerðir lögreglu gagnvart honum hafi verið ólögmætar og valdið honum miska og telji hann sig eiga rétt á skaðabótum.

Stefnandi kveðst vísa um bótagrundvöll til 2. mgr. 228. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, en í 1. mgr. sömu greinar komi fram að maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli eigi rétt til bóta skv. 2. mgr. hafi mál hans verið fellt niður. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins skuli dæma bætur vegna aðgerða samkvæmt IX.–XIV. kafla laganna ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi. Regla 228. gr. feli í sér hlutlæga bótaábyrgð stefnda. Ótvírætt sé að því skilyrði greinarinnar, um að mál gagnvart stefnanda hafi verið fellt niður, sé fullnægt.

Stefnandi telur og skýrt orðalag ákvæðisins leiða til þess að sök starfsmanna stefnda eða lögmæti símahlerananna skipti ekki máli varðandi bótagrundvöllinn en hafi hins vegar þýðingu við mat á miska stefnanda.

Stefnandi kveðst byggja á því að undantekningarákvæði 2. málsliðar, 2. mgr. ákvæðisins beri að skýra þröngt og ekki sé sýnt fram á að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að því að nauðsynlegt væri talið að hlera síma hans. Ekkert hafi því komið fram í málinu sem geti réttlætt að bætur til hans verði lækkaðar, hvað þá felldar niður að öllu leyti.

Stefnandi byggi og á því að skaðabótaskylda stefnda sé einnig til staðar samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar, bæði með vísan til 228. gr. og á grundvelli sakarábyrgðar stefnda.

Stefnandi vísi til 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 en þar sé kveðið á um að allir skuli njóta friðhelgi einkalífs, heimilis og fjölskyldu. Í 2. mgr. sömu greinar segi að ekki megi rannsaka símtöl og önnur fjarskipti né skerða á sambærilegan hátt einkalíf manns nema samkvæmt dómsúrskurði eða sérstakri lagaheimild. Slík lagaheimild hafi ekki verið til staðar. Þá blasi við að símhlustun fór fram án dómsúrskurðar frá 25. maí til 22. júní 2012. Enn fremur telji stefnandi að dómsúrskurðir 22. júní 2012, 19. júlí 2012 og 17. ágúst 2012, hafi ekki verið á réttum rökum reistir. Hafi skilyrði símhlustunar skv. XI. kafla laga nr. 88/2088, því ekki verið fyrir hendi í neinu þessara tilvika.

Þetta sé vafalaust um símhlustunina 25. maí til 22. júní, þar sem engum úrskurði var til að dreifa. Aðrar hlustanir hafi verið byggðar á veikburða rökum þótt aflað hafi verið úrskurða.

Stefnandi áréttar um leið að allar lagaheimildir til símhlustana verði að túlka þröngt í ljósi 2. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og með vísan til þess að friðhelgi einkalífs hans, heimilis og fjölskyldu sé vernduð af 1. mgr. sömu greinar og 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Telur stefnandi að lagaskilyrði XI. kafla laga nr. 88/2008 fyrir símhlerun séu of rúm og óskýr til þess að á þeim sé hægt að byggja við úrskurð um símhlustun, án þess að brjóta gegn framangreindum reglum um friðhelgi einkalífs. Var því brotið gegn friðhelgi einkalífs stefnanda með úrskurðum héraðsdóms um símhlustanir sem og með framkvæmd símhlustana.

Stefnandi byggir á því að við meðferð málsins hjá héraðsdómi í framangreindum símhlustunarmálum hafi verið brotinn réttur hans til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Dómstóllinn fallist nær undantekningarlaust á kröfu lögreglu um símhlustun, ekki sé gert ráð fyrir neinum málsvara stefnanda andspænis fulltrúa lögreglu við meðferð slíkra mála fyrir héraðsdómi og eðli máls samkvæmt hafi málin því ekki sætt endurskoðun á æðra dómstigi, enda slíkur réttur einungis hjá lögreglu, ef ekki yrði fallist á kröfu hans. Því hafi verið brotið gegn jafnræði aðila við málsmeðferðina.

Stefnandi kveðst byggja á því að brotin hafi verið meðalhófsregla stjórnsýslu- og lögregluréttar, samanber 14. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, þar sem símhlustun hafi verið framkvæmd að nauðsynjalausu, gengið hafi verið mun lengra og í lengri tíma en nauðsynlegt hafi verið miðað við staðreyndir málsins.

Stefnandi kveðst og gera kröfu um miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þvingunarráðstafanir gegn stefnanda hafi verið óþarfar og falið í sér ólögmætt inngrip í friðhelgi einkalífs hans, heimilis og fjölskyldu sem vernduð er af 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Ráðstafanirnar hafi falið í sér ólögmæta meingerð gegn frelsi, friði, æru og persónu stefnanda.

Stefnandi kveðst einungis gera kröfu um miskabætur en við ákvörðun á fjárhæð þeirra verði að hafa í huga það sem að framan er rakið. Við ákvörðun bótanna verði og að hafa í huga að þær feli í sér varnaðaráhrif gegn því að ríkisvaldið og lögregla gangi með ólögmætum hætti sem þessum gegn borgurum sínum.

Stefnandi hafi verið saklaus í umræddu sakamáli en þrátt fyrir það sætt alvarlegum þvingunarráðstöfunum. Þá hafi stefnanda verið haldið í algerri óvissu um hvort eða hvenær hann kynni að verða ákærður, þar sem honum hafi ekki verið tilkynnt um niðurfellingu málsins fyrr en rúmum 15 mánuðum eftir að honum var tilkynnt um hlustanirnar og a.m.k. tæpum 22 mánuðum eftir að hann fékk réttarstöðu sakbornings. Þá hafi verið brotinn réttur á ákærða með því að tilkynna honum ekki um símhlustanirnar fyrr en löngu eftir að þeim lauk, eða um þremur mánuðum síðar. Sé þetta brot á 2. mgr. 85. gr. laga nr. 88/2008. Stefndi beri sönnunarbyrðina fyrir því, haldi hann því fram, að það hefði skaðað rannsókn málsins ef stefnanda hefði verið tilkynnt um símhlustunina fyrr en 12. desember 2012. Með þessum óhæfilega drætti á rannsókn málsins telur stefnandi að brotið hafi verið á rétti sínum til réttlátrar og hraðrar málsmeðferðar.

Einnig hafi það valdið stefnanda hugarangri að hafa ekki upplýsingar um hverjir eða a.m.k. hversu margir hlustuðu og lásu afar persónuleg samtöl hans mánuðum saman. Telur stefnandi að umfang aðgerðanna hafi verið mjög mikið og margir haft aðgang að upplýsingum um ótalmörg viðkvæm samtöl hans.

Hafa verði í huga að mál þetta sé nær einsdæmi hvað varði tímalengd símhlustunar eða fjórir mánuðir þar sem hluti tímans hafi verið án dómsúrskurðar. Þetta eigi að leiða til hækkunar bóta. Með vísan til framangreinds verði miski stefnanda ekki bættur með lægri upphæð en 3.000.000 króna. Stefnandi kveðst gera kröfu um dráttarvexti frá þeim degi er mánuður var liðinn frá þingfestingu máls þessa, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Til viðbótar öðrum lagarökum kveðst stefnandi vísa til meginreglna skaðabóta- og refsiréttar auk meginreglna opinbers réttarfars og stjórnarskrár lýðveldisins um þvingunaraðgerðir.

Þá vísi stefnandi til 70. og 71. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 til stuðnings kröfu sinni. Loks vísi hann til 6. og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Kröfur um málskostnað séu studdar við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, og um vexti og dráttarvexti sé vísað til III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum.

III.

Stefndi kveðst benda á að við rannsókn málsins kom fram að stefnandi hefði greitt fyrir flugmiða grunaðs bróður síns og annars sakbornings í málinu, þegar þeir hafi unnið að skipulagningu, kaupum, flutningi og sölu á miklu magni fíkniefna. Í framburði sakborninga hafi komið fram að stefnandi hefði séð um innheimtu skulda fyrir bróður sinn vegna fíkniefnaviðskipta. Komið hafi fram hjá einum sakborningi að stefnandi hefði leitað atbeina hans um innheimtu á tveggja milljóna króna skuld sem hefði líklega stafað frá viðskiptum með eitt kíló af amfetamíni. Þessi aðkoma stefnanda að málum sé staðfest af fleiri sakborningum. Þá hafi hlustun í íbúð gefið til kynna að stefnandi og bróðir hans væru þar að meðhöndla og pakka fíkniefnum. Framangreint leiði til þess að mati stefnda að líta beri svo á að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfur sínar á.

Stefndi kveðst taka undir að bótaregla 228. gr. laga nr. 88/2008 sé hlutlæg, en byggi á því að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann byggi bótakröfu sína á, samanber framangreint, í skilningi 2. mgr. og eigi því ekki rétt á bótum samkvæmt 1. mgr. 228. gr. laganna. Þar af leiðandi sé krafist sýknu af hálfu stefnda í málinu.

Stefndi kveðst mótmæla öllum öðrum tilvísuðum réttarheimildum stefnanda sem þýðingarlausum. Aðgerðir lögreglu hafi allar verið byggðar á ákvæðum laga nr. 88/2008 og viðeigandi úrskurðum Héraðsdóms Reykjavíkur. Jafnvel fyrsta hlustun á síma stefnanda sem vísað sé til í stefnu málsins hafi verið lögmæt þar sem hún hafi einnig verið byggð á úrskurði viðkomandi dómstóls, skýringarnar hafi verið þær að höfuðpaur málsins, bróðir stefnanda, hafði gefið viðkomandi númer upp sem sitt númer í farbókun hjá flugfélagi. Lögmætir úrskurðir hafi því verið fyrir allri hlustun lögreglu frá upphafi til enda hlerunar, og hin formlega heimild lögreglu því fyrir hendi.

Stefnandi telur að engar upplýsingar liggi fyrir í málinu sem bendi til þess að stefnandi hafi hlotið skaða af þeim rannsóknaraðgerðum sem beindust að honum. Þær hafi verið í alla staði lögformlegar og tilefni skýrt. Sakargrundvöllur sem byggi á fyrrgreindum réttarheimildum og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eftir atvikum, sé því ekki fyrir hendi í málinu. Á þeim grundvelli verði skaðabætur ekki dæmdar í málinu.

Stefndi kveðst mótmæla alfarið fjárhæð bótakröfu stefnanda. Ekkert liggi fyrir um tjón hans annað en fullyrðingar hans sjálfs.

Til vara krefjist stefnandi lækkunar á dómkröfum stefnanda. Varakrafan sé sett fram ef dómurinn kemst að þeirri niðurstöðu að hin hlutlæga regla sakamálalaga eigi hér við. Bætur verði að taka mið af aðstæðum og þá ekki síður aðstöðu lögreglunnar við rannsókn mála. Stefnandi hafi verið sterklega grunaður um þátttöku í mjög stóru fíkniefnamáli þar sem samstarfsmenn hans hafi fengið þunga dóma. Nauðsynlegt hafi þótt að rannsaka þátt stefnanda í málinu, m.a. með hlerun á síma hans. Mál gegn honum hafi þó verið fellt niður vegna ríkrar sönnunarbyrði ákæruvaldsins. Þetta verði að hafa í huga verði bætur dæmdar auk þess sem bætur verði að endurspegla eðlilegt tjón stefnanda með hliðsjón af dómaframkvæmd í sambærilegum málum.

IV.

Í 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 segir að maður, sem borinn hefur verið sökum í sakamáli, eigi rétt til bóta eftir 2. mgr. sömu lagagreinar, meðal annars ef mál hans hefur verið fellt niður. Samkvæmt fyrri málslið 2. mgr. greinarinnar má dæma bætur vegna aðgerða eftir IX. til XIV. kafla laganna ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi, en eftir síðari málslið málsgreinarinnar má þó fella þær niður eða lækka ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á. Ekki eru sett frekari skilyrði fyrir hinni hlutlægu bótaábyrgð samkvæmt XXXVII. kafla laga nr. 88/2008 og skiptir ekki máli í því sambandi varðandi bótagrundvöllinn, hvort lögmæt skilyrði hefur brostið til aðgerða sem haft hafa í för með sér tjón eða ekki hefur verið, eins og á stóð, nægilegt tilefni til að grípa til þeirra eða þær verið framkvæmdar á óþarflega hættulegan, særandi eða móðgandi hátt.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfur sínar á. Því eigi 2. málsliður 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 við og skuli fella bætur niður með öllu. Þrjú atriði eru einkum nefnd þessu til stuðnings. Í fyrsta lagi hafi komið í ljós að stefnandi greiddi flugmiða fyrir tvo af þeim sem sættu rannsókn og voru síðar sakfelldir fyrir þau brot sem rannsóknin og aðgerðir gagnvart stefnanda beindust að. Þá hafi lögregla ætlað samkvæmt framburði að stefnandi væri að innheimta fíkniefnaskuldir fyrir bróður sinn sem sé höfuðpaurinn í málinu. Þriðja atriði er að lögreglan hafi ætlað, af hlerun í íbúð systur þeirra bræðra 18. júní 2012, að þeir hafi verið að meðhöndla fíkniefni. Þessu er lýst svo af lögreglu í samantekt úr skýrslum af helstu atvikum málsins: „G-kk-nf I-kk-nf biður B-kk-þf M-kk-þf um að fara með eitt stk. á verkstæðið og geyma eitt heilt í frystikistunni. G-kk-nf I-kk-nf talar um að hann þurfi að fá þrjár og hálfa fyrir og skipta í evrur.“ Í téðri samantekt má einnig finna vangaveltur lögreglu um önnur tengsl stefnanda við málið, þar sem á stundum virðist sem getið sé nokkuð hraustlega í eyðurnar.

Ekki verður talið að nokkur rök standi til þess að framangreind atvik eigi að leiða til niðurfellingar bóta með öllu til handa stefnanda. Þau eru þess eðlis að mati dómsins að tengsl stefnanda við bróður sinn leiða, að því er virðist, öðru fremur til þess að ákveðið er að hlera símtæki stefnanda. Málsgögn benda eindregið til þess að lögreglan hafi á þessum tíma haft mun viðameiri og sterkari gögn um aðkomu G-kk-ef I-kk-ef að þessum stórfelldu fíkniefnaviðskiptum og það hafi leitt til þess að talið var nauðsynlegt að fylgjast jafnframt með stefnanda. Er það enda svo að í úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 22. júní 2012, þar sem fyrsta hlustun og hljóðritun á símtölum úr og í númer stefnanda var heimiluð, þ.e. eftir að áður hafði verið talið að símanúmerið 615 3200 væri númer í notkun G-kk-ef I-kk-ef, er næstum einvörðungu fjallað um þátt annarra. Eina umfjöllunin um stefnanda er sú að G-kk-nf I-kk-nf treysti honum best að mati lögreglu, en jafnframt að stefnandi ætti að taka við umtalsverðum peningum vegna fíkniefnaviðskipta. Á þessum grundvelli er hlerun heimiluð í fyrstu. Ekki hafa verið lögð fram í máli þessu gögn um á hverju síðastnefnda staðhæfingin byggi nákvæmlega, enda er sú ástæða heldur ekki tilgreind til stuðnings sýknukröfu stefnda. Það vekur eftirtekt að þess virðist ekki getið í kröfu lögreglu, um framangreinda hlustun og hljóðritun, að sama símanúmer hafði þá þegar verið hlerað um fjögurra vikna skeið eða síðan 25. maí 2012. Fór sú hlerun fram á grundvelli úrskurðar sem beindist að G-kk-þgf I-kk-þgf, vegna þess að lögregla taldi G-kk-þf I-kk-þf hafa umráð símans, þar sem hann hafði gefið upp þetta númer við bókun á flugfari. Stefnandi var hvergi nefndur á nafn í þeim úrskurði. Engin umfjöllun er síðan, hvorki í umræddum úrskurði né greinargerð stefnda, um það hvers vegna lögregla taldi nauðsynlegt að hlera síma stefnanda frá 22. júní og allt til 14. september 2012. Í úrskurðum, annars vegar frá 19. júlí um hlerun frá 20. júlí til 17. ágúst 2012 og hins vegar frá 17. ágúst um hlerun frá þeim degi til lokadags hlerunar 14. september 2012, er engin umfjöllun um það hvað kalli sérstaklega að mati lögreglu á frekari hleranir. Í framlögðum gögnum þessa máls kemur heldur ekkert fram sem rökstyður það hvers vegna talin var þörf á hlustun og hljóðritun eftir 20. júlí. Öll þau atvik sem talin voru tengja stefnanda við málið gerðust fyrir 22. júní og er aðkomu stefnanda í samantekt lögreglu eftir þann dag í engu getið. Þá verður horft til þess að ekkert þeirra atvika sem lögreglan taldi bendla stefnanda við málið kom til vitneskju lögreglu fyrir tilstilli hlerunar á stefnanda. Þá sýni engin gögn fram á að hún hafi orðið að einhverju gagni við rannsókn málsins, og raunar bendi ekkert til þess að hlerun hafi skilað nokkrum sköpuðum hlut.

Telja verður æskilegt að þegar byggt er á sjónarmiðum sem þeim sem gert er í þessu máli, verði að leggja fram ítarlegri gögn en einhliða stutta samantekt lögreglumanns upp úr viðamikilli rannsókn. Dómurinn þurfi að eiga þess kost að meta slík gögn heildstætt. Sönnunarbyrðin fyrir því að sakborningur hafi valdið eða stuðlað að rannsóknaraðgerðum hvílir ótvírætt á stefnda og telur dómurinn að ósannað sé að þessi hafi verið raunin. Meira þurfi að koma til, þannig að hafi áhrif á mjög ríkan bótarétt sakborninga samkvæmt 228. gr. Hinu verður slegið föstu að ekkert í málinu bendir til þess að lögregla hafi haft ástæðu til að hlusta og hljóðrita símtöl stefnanda eftir 20. júlí 2012 og líkur standa raunar til þess að hætta hefði átt hlustun mun fyrr, jafnvel fljótlega eftir að hlustun hófst 22. júní. Á þessu tímabili og allt þar til hlustun lauk er því vafalaust að stefnandi gaf sjálfur, með hátterni sínu, lögreglu enga ástæðu til þessara inngripa í einkalíf hans. Að öllu framangreindu virtu er sýknukröfu stefnda hafnað en einnig er talið ósannað að skilyrðum 2. ml. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 til að lækka bætur sé fullnægt.

-------

Því er fallist á að stefndi íslenska ríkið beri bótaábyrgð gagnvart stefnanda eftir 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 og að ekki séu skilyrði til að fella niður bætur eða lækka á grundvelli 2. ml. 2. mgr. ákvæðisins. Dómurinn telur að ekki séu uppfyllt skilyrði í málinu til að dæma stefnanda bætur á grundvelli sakarreglunnar, eða 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eða annarra réttarheimilda sem stefnandi tilgreinir í stefnu málsins.

Burt séð frá því hvort líta beri yfirhöfuð til slíkra þátta þegar tekin er ákvörðun um fjárhæð bóta í málum sem þessum þar sem bótaskylda er reist á 1. og 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 liggur fyrir, að mati dómsins, að engar aðgerðir réttarvörsluaðila hafi verið þeirrar gerðar í þessu máli, þrátt fyrir að standa yfir of lengi, að þær bökuðu stefnanda óþarfa miska eða tjón umfram það sem óhjákvæmilega hlýst jafnan af aðgerðum sem þessum og ekki er deilt um. Skilyrðum 1. mgr. og 2. mgr. 228 gr. er hins vegar fullnægt og bótaskylda því ótvíræð að mati dómsins enda ágreiningslaust að rannsóknaraðgerðir lögreglu leiddu ekki til neins, rannsókn var hætt og mál á stefnanda því fellt niður sbr. grunnskilyrði bóta í 1. mgr.

Ekki er gerð krafa vegna fjártjóns heldur einvörðungu krafist miskabóta. Engin gögn hafa verið lögð fram sem staðreyna hvaða áhrif framangreind atvik og hin bótaskylda háttsemi hafði á stefnanda, utan þeirrar skýrslu sem stefnandi sjálfur gaf fyrir dómi. Þar lýsti hann því að hann væri óöruggari með sig, nagaði neglur, hefði jafnan dregið fyrir í íbúð sinni og hefði ætíð varann á sér þegar hann notaði síma því hann grunaði að hann væri hleraður. Í stefnu málsins kom einnig fram að stefnandi hefði upplifað djúpa vanlíðan eftir að honum var tilkynnt um þessar aðgerðir lögreglu. Þrátt fyrir skort á öðrum gögnum verður ekki dregið í efa að miðað við atvik máls hafi þetta óvænta og alvarlega inngrip í einkalíf stefnanda hlotið að hafa áhrif á hans hagi.

Við ákvörðun bóta verður litið til þess tíma sem rannsóknaraðgerðir stóðu yfir gagnvart stefnanda og hvernig staðið var að hlerun í upphafi og bætur dæmdar að álitum með hliðsjón af dómaframkvæmd.

Að öllu framangreindu virtu telur dómurinn að miskabætur til stefnanda skuli vera 600.000 krónur.

Fallist verður á vaxtakröfur stefnanda eins og þær voru settar fram, nema um upphafstíma dráttarvaxta, sem ákveðst með hliðsjón af 9. gr. laga nr. 38/2001 en þó einkum rökstuðningi stefnanda sjálfs í stefnu málsins þar sem hann krefst dráttarvaxta einum mánuði eftir þingfestingu málsins. Svo virðist, miðað við sundurliðun kröfugerðar, sem áform hafi verið uppi um þingfestingu fyrr en raunin varð. Málið var hins vegar þingfest 19. mars 2015 og dæmast því vextir frá 19. apríl það ár.

Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu samkvæmt gjafsóknarleyfi, útgefnu 8. september 2014, og eru því ekki efni til að dæma stefnda til greiðslu málskostnaðar. Verður hann því felldur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans sem telst, miðað við umfang málsins og rekstur þess, hæfilega ákveðin 600.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið O-kk-nf E-kk-nf hæstaréttarlögmaður og af hálfu stefnda G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf hæstaréttarlögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómari fékk málinu úthlutað 15. september sl. og hafði þá ekki komið að því áður.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, B-kk-þgf M-kk-þgf Þ-kk-þgf, 600.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 25. maí 2012 til 19. apríl 2015, en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001, til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hans, 600.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

L-kk-nf K-kk-nf (sign.)