S-1/2017

Mál þetta, sem var dómtekið 16. maí höfðaði héraðssaksóknari hér fyrir dómi 22. desember 2016 með ákæru á hendur Ö, kennitala 000000-0000, ..., ...,

,, fyrir kynferðisbrot gegn þremur barnabörnum hans, X, Y og Z, er þær voru börn að aldri, og hótanir, sem hér greinir:

A.

Kynferðisbrot gegn X, kt. ..., með því að hafa í fjölda skipta frá því að stúlkan var 6 ára þar til hún var 11 ára, á tímabili frá árinu 1997 eða 1998 til ársins 2002 eða 2003, áreitt hana kynferðislega og haft við hana önnur kynferðismök en samræði, með því að hafa snert kynfæri stúlkunnar, fróað henni og látið hana snerta kynfæri hans, með því að nýta sér yfirburði sína gagnvart stúlkunni og traust hennar og trúnað til hans sem afa hennar, en brotin framdi hann á eftirtöldum stöðum:

1. Í eitt skipti á heimili ákærða að A eða B, en þar bjó ákærði frá ágúst 1997 til október 1999, þegar X var 6 til 8 ára, en þá lét ákærði telpuna horfa á klámmyndbönd með sér, fróaði sér fyrir framan hana og lét hana aðstoða hann við að fróa honum.

2. Á heimili hennar að C en þangað flutti X í október 1997, er hún var 6 ára.

3. Á heimili ákærða að D en þar bjó ákærði frá október 1999 til október 2002, en þá var X 8 til 11 ára.

4. Á heimili ákærða að E, í eitt skipti, en þar bjó ákærði frá október 2002 til júní 2003, en þá var X 11 ára.

Telst háttsemin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr., sbr. áður 195. gr., 1. mgr. 200. gr. og 1. málsl. 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

B.

Kynferðisbrot og hótanir gegn Y, kt. ..., með því að hafa margsinnis á nokkurra vikna tímabili haustið 1999, er stúlkan var 7 til 8 ára og dvalarstaður hennar var á þáverandi heimili ákærða að D, áreitt stúlkuna kynferðislega og haft við hana önnur kynferðismök en samræði með því að nýta sér yfirburði sína gagnvart stúlkunni og traust hennar og trúnað til hans sem afa hennar, en ákærði strauk líkama Y og kynfæri, talaði til hennar á ósiðlegan og kynferðislegan hátt, fróaði henni, setti fingur í leggöng hennar, lét hana fróa honum uns hann hafði sáðlát og fróaði sjálfum sér á meðan hann fróaði henni, en ákærði ýmist vakti stúlkuna þar sem hún lá sofandi í rúmi sínu til þess að brjóta gegn henni og eða braut gegn henni á daginn. Í eitt skipti setti ákærði nuddtæki á kynfæri Y og kveikti á því og byrjaði að afklæða sig, en þurfti að hætta vegna þess að bróðir hennar kom í heimsókn, og hótaði henni þá að meiða bróður hennar ef hún segði frá. Á tímabilinu hótaði ákærði ítrekað stúlkunni að meiða [móður] hennar ef hún segði frá.

Telst háttsemin varða við 194. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr., sbr. áður 195. gr., 1. og 2. mgr. 200. gr. og 1. og 2. málsl. 1. mgr. 202. gr., og 233. gr. almennra hegningarlaga.

C.

Kynferðisbrot gegn Z, kt. ...., með því að hafa í fjölda skipta þegar stúlkan var á aldrinum 6 til 13 eða 14 ára, á tímabili frá árinu 2000 til ársins 2007 eða 2008, á eftirtöldum stöðum á og við F, með því að nýta sér yfirburði sína gagnvart stúlkunni og traust hennar og trúnað til hans sem afa hennar, sem hér greinir:

1. Á heimili ákærða að D, á tímabili frá því snemma árs 2000 þar til hann flutti þaðan í október 2002, en þá var Z 6 til 8 ára, haft við stúlkuna önnur kynferðismök en samræði, með því að hafa að minnsta kosti í eitt skipti fróað henni.

2. Á heimili ákærða að G, en þar bjó ákærði frá júní 2003 til desember 2005, en þá var Z 9 til 11 ára, áreitt stúlkuna kynferðislega og haft við hana önnur kynferðismök en samræði, með því að hafa margsinnis sleikt kynfæri hennar og í að minnsta kosti eitt skipti sýnt henni klámmyndbönd í sjónvarpstæki.

3. Á heimili ákærða að H, en þar bjó ákærði frá desember 2005 til ágúst 2006, en þá var Z 12 ára, haft við stúlkuna önnur kynferðismök en samræði með því að hafa í eitt til tvö skipti sleikt kynfæri hennar.

4. Á heimili ákærða að I, frá því að hann flutti þangað í ágúst 2006 og til ársins 2007 eða 2008, en þá var Z 12 til 13 eða 14 ára, áreitt stúlkuna kynferðislega og haft við hana önnur kynferðismök en samræði, með því að hafa margsinnis fróað henni og sleikt kynfæri hennar, og að hafa í eitt skipti, sem var jafnframt síðasta skiptið, girt niður um sig og fróað sér fyrir framan stúlkuna uns hann hafði sáðlát.

5. Í bifreið ákærða í fjöru skammt frá F, haft önnur kynferðismök en samræði við Z, en þangað ók ákærði með hana í tvö skipti á ofangreindu tímabili og sleikti kynfæri hennar.

Telst háttsemin samkvæmt 1. til 5. tl. varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr., sbr. áður 195. gr., 1. mgr. 200. gr. og 1. málsl. 1. mgr. 202. gr. en síðar 1. mgr. sömu greinar almennra hegningarlaga. Háttsemin samkvæmt 2. og 4. tl. telst þar að auki varða við 2. mgr. 202. gr., sbr. áður 2. mgr. 200. gr. og 2. málsl. 1. mgr. 202. gr. en síðar 2. mgr. sömu greinar almennra hegningarlaga.

6. Í sveit skammt frá F, áreitt Z kynferðislega, en þangað ók ákærði einu sinni á ofangreindu tímabili með hana og sýndi henni getnaðarlimi á hestum, talaði við hana um hversu stórir getnaðarlimir þeirra væru og sýndi henni hesta hafa samræði.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. sbr. áður 2. mgr. 200. gr. og 2. málsl. 1. mgr. 202. gr. en síðar 2. mgr. sömu greinar almennra hegningarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur:

Af hálfu Y, kt. ...., er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaða- og miskabætur, samtals að fjárhæð kr. 3.000.000 að viðbættum vöxtum skv. 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. febrúar 2015 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Af hálfu Z, kt. ......, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur, samtals að fjárhæð kr. 3.000.000 að viðbættum vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. ágúst 2014 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar en með dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

Ákærði krefst sýknu. Til vara krefst hann þess að sér verði dæmd vægasta refsing sem lög heimila. Skipaður verjandi krefst málsvarnarlauna sér til handa, sem greiðist úr ríkissjóði.

Kröfu ákærða um að málinu yrði vísað frá dómi var hrundið með úrskurði 28. febrúar.

I

Í upphafi síðasta áratugar 20. aldar bjó ákærði á J. Þann 13. júní 1996 var lögheimili hans skráð í K. Þann 20. júní 1996 var það skráð á L, þann 1. desember sama ár aftur á J, þann 19. ágúst 1997 á M, fyrst við A, en 17. desember 1997 við B. Þaðan flutti hann 5. október 1999 til F og bjó þar til 30. september 2009, fyrst að D, flutti að E þann 5. október 2002, síðan að G þann 16. júní 2003, þaðan að H þann 1. desember 2005 og loks að I þann 15. ágúst 2006.

Þegar Y var að verða 8 ára gömul fluttu foreldrar hennar með hana frá L til F.

Þann 29. nóvember 2006 leitaði Y í fylgd móður sinnar til AE, barna- og unglingageðlæknis, [...]. Samkvæmt læknabréfi AE til heilsugæslustöðvar og heilbrigðisstofnunar á F snerist samtal þeirra Y fyrst um kvíða sem hún ætti við að glíma og vanlíðun í skóla. Síðan lýsti hún því að hún hefði reynt að fyrirfara sér. Loks upplýsti hún að ákærði hefði áreitt hana kynferðislega í þrjú ár, þegar hún hefði verið í 3.-5. bekk. Þá hefði hún þurft að fara daglega til móðurforeldra sinna að skóladegi loknum. Ákærði hefði notað tækifærið svo fljótt sem amma hennar hefði þurft að bregða sér frá. Þetta hefði gerst oft í hverri viku. Þá sagði hún að ákærði hefði áreitt eldri systur hennar og einnig tvær frænkur hennar. Eftir móður sinni hafði hún að hann hefði áreitt allar móðursysturnar, en sjálf myndi móðirin ekki eftir að hafa orðið fyrir áreitni.

Þá segir í bréfinu að læknirinn hafi rætt við móðurina eina. Hún hafi staðfest frásögn stúlkunnar um eðli ákærða og hegðun hans. Hún hafi sagt að vegna fjölskyldu sinnar gæti hún ekkert gert, annað en að sjá til þess að dóttir sín fengi aðstoð. Svo mætti ákærði ,,[...]“.

Y kom til AK sálfræðings [...] 15. janúar 2007. Í dagál segir að hún hafi verið spurð um kynferðislega áreitni ákærða. Hún hafi sagt frá með brostinni rödd, verið niðurlút og haldið aftur af gráti. Hún hafi sagt að hann hefði misnotað hana kynferðislega þegar hún hafi verið í 3.-5. bekk. Enn væri hann ,,ógeðslegur“ og óviðeigandi í tali þegar hún væri ein með honum. Hann hafi káfað á henni innan klæða, snert eigin kynfæri fyrir framan hana og látlaust verið grófur í tali, m.a. um líkama hennar. Hún segist vita að hann hafi áreitt systur hennar og móðursystur kynferðislega.

Sálfræðingurinn tekur fram að það hafi verið gegn vilja móður Y sem hún hafi tilkynnt barnaverndaryfirvöldum um málið. Það mun hafa verið gert með símtali. Starfsmaður fjölskylduþjónustu N ræddi við Y, en hún vildi ekki tjá sig. Gekk svo tvisvar. Þá var tilteknum kennara falið að ræða við stúlkuna. Um haustið flutti móðir Y með hana til K. Varð ekki af frekari könnun barnaverndaryfirvalda.

Í málinu liggur frammi listi yfir lögheimili Z frá byrjun ársins 2000. Hún bjó á F þá og til byrjunar ársins 2010, er hún flutti til K.

AG barnageðlæknir hafði Z til meðferðar frá júlí 2011 til janúar 2012. Ritaði hann vottorð um meðferðina 21. nóvember 2014. Í viðtölum í desember og janúar opnaði hún sig fyrst um að hafa orðið fyrir einhvers konar kynferðislegu áreiti eða ofbeldi frá 7 til 13 ára aldurs.

AI sálfræðingur tók í september 2013 þrjú viðtöl við Z. Liggur fyrir vottorð hans ritað 2. október 2014. Hann segir að í síðasta viðtalinu hafi hún greint frá því að þráhyggjukenndar hugsanir sínar væru vegna þess að hún hefði verið misnotuð af afa sínum. Hún myndi ekki bernsku sína, en tvö atvik kæmu reglulega upp sem myndir og væru mjög truflandi. Hún vissi ekki hvenær misnotkun hefði hafist, en henni hefði lokið þegar hún hefði verið í 7. bekk og staðið föst á að neita honum. Hún hefði eingöngu sagt unnusta sínum frá þessu. Væri henni mjög í mun að misnotkunin kæmist ekki í hámæli innan fjölskyldunnar og treysti sér ekki til að vinna úr þessum vanda. Segir í vottorðinu að frásögnin hafi verið trúverðug og Z verið mjög miður sín. Vegna þessa hafi verið gerður fyrirvari við ADHD greiningu og henni bent á AJ sálfræðing.

Samkvæmt vottorði AJ leitaði Z til hans og kom fyrst í viðtal í byrjun ársins 2014. Hafði hún komið í 13 viðtöl þegar vottorðið var ritað 12. október 2014. Hún greindi frá því í fyrsta viðtalinu að hún hefði orðið fyrir kynferðisbrotum af hálfu afa síns. Hún teldi að hún hefði verið 5-7 ára gömul þegar hann byrjaði að brjóta á henni. Hann hefði hætt því þegar hún hefði verið 12-14 ára gömul. Það hefði gerst í tengslum við umræðu í skóla um kynferðislega misnotkun. Þá hefði hún öðlast styrk til að stöðva brotin, með því að hætta að heimsækja ömmu sína og afa ein síns liðs. Hún sagði að hann hefði einkum brotið á henni þar heima. Einnig myndi hún eftir því að það hefði gerst í bifreið hans, niður við strönd nálægt F. Hann hefði þuklað á kynfærum hennar, haft við hana munnmök og sýnt henni klám á myndbandsspólum. Oftast hefði þetta gerst þannig að hún hefði komið til þeirra ömmu sinnar og afa í pössun, eða í heimsókn. Hún hefði setið um stund og horft á sjónvarp með ömmu sinni, en síðan farið inn í herbergi til afa síns, þar sem hann hefði þvingað hana til kynferðislegra athafna.

X bjó á J í ársbyrjun 1993. Þann 1. maí 1994 var lögheimili hennar flutt til F, þar sem hún bjó til 1. janúar 2010. Þá flutti hún til K.

X kærði ákærða ekki að fyrra bragði. Hún gerir ekki bótakröfu í þessu máli. Engin læknisfræðileg eða sálfræðileg gögn liggja fyrir sem varða hana. Sakargiftir á hendur ákærða í ákæru að því er hana og aðra brotaþola varðar eru fyrst og fremst reistar á framburði þeirra fyrir lögreglu. Z kom að fyrra bragði til lögreglu 12. ágúst 2014 og kærði ákærða. Y bar sakir á ákærða hvað sig varðaði þann 17. febrúar 2015 í skýrslutöku sem hún hafði verið boðuð til. Var það fjórum dögum eftir að X hafði gefið skýrslu fyrir lögreglu og borið um brot ákærða gegn sér.

Við rannsókn málsins var meðal annarra yfirheyrð sem vitni O, systir Y. Bar hún þá um að ákærði hefði brotið kynferðislega gegn sér þegar hann var búsettur á J. Rannsókn á þessum þætti leiddi ekki til ákæru þar sem sök var talin fyrnd.

II, 1

Ákærði neitar alfarið sök. Hann ber fyrir dómi að hann geti ekki sagt mikið um málið. Hann hafi umgengist alla sína fjölskyldu og samskipti verið góð. Kona hans hafi gætt þessara barna oft og honum hafi þótt mjög vænt um þau, en hann hafi ekki komið mikið að gæslu þeirra. Ákærði segir að þau hafi flutt til F til að vera nær fjórum börnum sínum, sem hafi búið þar. Fjölskyldan hafi alltaf verið samhent, en P dóttir hans, móðir Y, hafi þó ekki haft samband í tvö ár. Samgangur við hana og fjölskyldu hennar hafi ekki verið eins mikill og við önnur börn ákærða. Hann skilji ekki ástæður þess að sakir eru bornar á hann og hann kunni enga skýringu á því. Hann hafi ekki haft hugmynd um þessar ásakanir fyrr en í fermingarveislu systur X og Z, þann 6. apríl 2014. Þá hafi X ekki viljað heilsa honum. Ásakanir kvennanna séu ,,rugl og vitleysa“ og fyrir ofan hans skilning.

Ákærði var spurður um einstök ákæruatriði. Hann kveðst fátt hafa um þau að segja, nema að þau kona hans hafi verið að reyna að hjálpa X, með því að lána henni peninga til að kaupa tölvu og síma, eftir að þau hafi verið flutt til K frá J. Hann tekur fram að þau hjónin hafi alltaf farið saman í heimsóknir til móður X. Hann hafi aldrei verið þar einsamall. Hann kveðst ekki muna hvenær hann hafi hitt X síðast.

Hvað varðar Y kveðst ákærði ekki minnast þess að hún hafi búið á heimili hans. Hann kveðst ekki ansa þeim ásökunum sem eftir henni eru hafðar. Er sama að segja um þær sem hafðar eru eftir Z. Hún hafi ætíð stokkið upp um hálsinn á honum þegar hann hafi komið í heimsókn.

Ákærði kveðst aldrei hafa haft klámspólur undir höndum.

II, 2

Y ber fyrir dómi að hún hafi flutt frá L til F um haustið 1999. Fyrst hafi fjölskyldan dvalið hjá ákærða og ömmu hennar. Foreldrar sínir hafi síðan farið til L að sækja búslóð. Hafi hún þá dvalið hjá ákærða og ömmu sinni. Foreldrar sínir hafi komið undir lok október. Faðir sinn hafi farið aftur og þær mæðgur þá dvalið hjá ákærða og ömmu vitnisins.

Á þessum tíma hafi ákærði oft brotið gegn henni. Hann hafi komið inn í herbergi hennar, til að láta hana hjálpa honum að ,,gera sínar þarfir“. Nánar spurð segir hún að það hafi falist í að fróa honum.

Hún muni vel hvernig hún hafi horft á lampa á náttborði til að forðast augnsamband við ákærða. Hún hafi síðan alltaf verið látin fara inn á baðherbergi til að þvo af sér það sem frá honum hafi komið. Nánar spurð segir hún það það hafi verið eftir að honum hafi orðið sáðlát. Hún muni sérstaklega eftir að hann hafi fellt sæði í náttkjól sem hún hafi alltaf notað, hvítan með grænum stjörnum. Hann hafi þá tekið hann. Hún hafi fengið kjólinn aftur, en hún viti ekki hvað hann hafi gert við hann.

Hann hafi vakið sig á morgnana til sams konar athafna.

Ákærði hafi verið klúr í tali. Hann hafi farið með hendurnar inn á hana. Hann hafi núið kynfæri hennar og sett fingur inn í þau. Þetta hafi oft gerst þegar þau hafi setið í stofu og horft á sjónvarp. S-x-x minni að amma hennar hafi þá jafnan verið að heiman.

Einu atviki muni hún eftir þegar hún hafi komið heim að kvöldi og hann verið einn heima. Hann hafi sagt sér að koma inn í hjónaherbergi til sín, því hann vildi sýna sér svolítið. Þarna hafi verið svört nudddýna, sem hafi verið hægt að stilla með fjarstýringu. Sér hafi þótt dýnan mjög spennandi. Hann hafi afklætt hana og komið með hvítt nuddtæki sem hann hafi sett milli fóta hennar. Hann hafi afklæðst að neðan. Bróðir hennar, þrem árum eldri, hafi þá komið og heyrst ganga inn og kalla að hann væri kominn. Þá hafi ákærði hysjað upp um sig.

Í byrjun nóvember hafi fjölskylda hennar fengið íbúð. Hún hafi flutt frá ákærða og ömmu sinni í nóvember, eða e.t.v. í desember þegar þau hafi fengið stærri íbúð. Eftir það hafi hún átt að fara til ákærða og ömmu sinnar í eina klukkustund eftir skóla. Hún hafi gjarnan kosið fremur að sitja úti í nístingskulda. Foreldrar hennar hafi síðan skilið sumarið eftir og faðir hennar þá flutt til L á ný.

Ákærði og amma hennar hafi búið að D á þessum tíma. Hún hafi verið í herbergi ,,alveg upp við stigann.“ Hún staðfesti uppdrátt af íbúðinni sem hún gerði við skýrslutöku hjá lögreglu.

Y segir að ákærði hafi hótað að meiða móður hennar og bróður, segði hún frá.

Hún kveðst muna að þær X og Q hafi verið á skólalóðinni og þá hafi hún spurt hvort þær ættu leyndarmál með ákærða. S-x-x minni að X hafi neitað því, en Q sagt að hún hafi stundum lent í einhverju af hans hálfu. Aðspurð segir hún að Q sé einnig dótturdóttir ákærða. Hún telur að hún hafi verið á níunda ári þegar þetta var.

Y rekur aðspurð að þegar hún hafi verið komin í fimmta eða sjötta bekk, eða jafnvel lengra, hafi hún sagt vinkonum sínum, R og S, frá þessu. Hún hafi einnig sagt ,,T“ vinkonu sinni frá, en aldrei í einstökum atriðum, fremur en öðrum. Þegar hún hafi verið komin í 10. bekk hafi hún sagt móður sinni frá þessu. Móðirin hafi sagst vita hvað hún væri að tala um, því systir hennar hefði lent í þessu líka. Faðir hennar hafi samdægurs komið akandi frá L. Þau hafi hist heima hjá O systur hennar. Oft eftir þetta hafi hún rifist við móður sína, viljað kæra ákærða, móðir hennar hafi grátið yfir því og hún hafi á endanum ekki treyst sér til þess, en viljað fá aðstoð til að vinna úr þessu. Hún hafi verið send til geðlæknis á M tvívegis. S-x-x minni að hún hafi sagt að hún vildi ekki að þetta færi lengra og læknirinn heitið því. Síðar hafi hún rætt við konu, sem hafi sagst verða að kæra. Sér hafi orðið það afar þungbært vegna loforðsins sem hún hafi gefið móður sinni. Hún muni ekki nákvæmlega hvað hafi farið á eftir, en kveðst þó minnast símtals sem hún hafi heyrt móður sína eiga, sem hún hafi talið vera vegna þessa. Sér hafi fundist sem þar hafi komið til tals að hún yrði tekin af móður sinni. Vegna þessa hafi hún ákveðið að minnast aldrei á þetta framar við nokkurn mann.

Deildarstjóri sinn í skóla, U, hafi sent sig til konu í ráðhúsinu, V. Hún muni ekki hvort hún hafi sagt eitthvað um þetta við hana.

Spurð hvað hún viti um mál Z og X kveðst Y ekki hafa vitað neitt um þá fyrrnefndu fyrir víst. Hin síðarnefnda hafi ætíð verið mjög reið og hún hafi sagt að ákærði hefði brotið á sér, en aldrei neitt nánara en það. O hafi reynt að ræða þetta við sig en hún hafi aldrei ljáð máls á að ræða þetta. Síðar, árið 2012, hafi hún reynt á ný, en Y kveðst einnig hafa forðast það þá.

Y kveðst ekki hafa leitað sér aðstoðar, þrátt fyrir mikla vanlíðun. Hún segir að hún geti engum karlmanni treyst. Bindi hún trúss við einhvern bíði hún eftir því að sá geri henni eitthvað. Hún sé skapstór og leið, en hún dylji það bak við grímu. Hún glími við kvíðaröskun hvern dag. Sé sama hvað hún taki sér fyrir hendur, þá óttist hún að hún geti ekki leyst það nægilega vel af hendi. Hún skammist sín fyrir að líða illa. Hún kveðst unna ömmu sinni, en ekki hafa talað við hana síðan daginn áður en hún gaf skýrslu fyrir lögreglu. Hún kveðst ekki hafa haft samskipti við ákærða um langa hríð. Þá getur hún þess að sér hafi orðið það afar þungbært þegar hún las fréttir um ákæru í þessu máli, þar sem meintum brotum gegn henni var lýst ítarlega.

II, 3

X skýrir svo frá að samskipti innan fjölskyldunnar hafi almennt verið góð. Ákærði og amma sín hafi flutt til F og eftir það hafi samskipti verið nánast dagleg. Þau hafi oft gætt hennar, því foreldrar hennar hafi unnið mikið á kvöldin.

Fyrst hafi ákærði leitað á hana á J, þegar fjölskyldan hafi verið þar í heimsókn. Hún hafi verið um 6 ára gömul. Hún muni þetta ekki vel, því hún hafi verið svo lítil, en hún muni að hann hafi verið með hana inni á baðherbergi og verið að snerta hana. Næstu tilvik hafi verið á M. Þar hafi ákærði búið í einhverri blokk. Þá hafi hann notað allt sem titraði til að snerta hana með, nuddtæki og nudddýnur, fitlað við hana með þessu og sett upp í leggöng hennar. Nokkur tilvik hafi verið, bæði hafi þau átt sér stað í herbergi ákærða og ömmu hennar og í geymslu þar sem hann hafi sett hana upp á frystikistu. Hann hafi gjarnan notað þessi nuddtæki til að hún fengi fullnægingu. Það hafi verið takmark hans. Á myndbandaleigu á M, sem frænka hennar hafi átt, hafi hann fróað sér og látið hana fróa sér uns honum hafi orðið sáðlát í öskubakka. Klámmynd hafi verið í gangi á meðan. Eftir að hann hafi flutt til F hafi tilvikum fjölgað mjög. Hún hafi farið að forðast að vera heima hjá sér og heima hjá ákærða, nema amma hennar væri heima. Tengsl við hana hafi verið mjög góð. Atvik hafi gerst heima hjá henni þegar ákærði hafi verið einn að gæta hennar. Þá hafi hann sett systur hennar í háttinn. Bróðir hennar hafi líklega verið úti að leika sér. Þá hafi hann fróað henni og m.a. sett fingur í leggöng. Hann hafi ekki hætt fyrr en hún hafi fengið fullnægingu. Hann hafi fróað sér og orðið sáðlát. Hún hafi verið farin að leitast við að fara sem oftast út í sveit með vinkonu sinni, eða gista hjá öðrum vinkonum, til að forðast ákærða. Miklu oftar hafi þetta gerst heima hjá honum. Þar hafi hann dregið hana inn í hjónaherbergi. Hún segir að þetta hafi verið þegar ákærði hafi búið að D, rétt hjá skólanum. Hafi þær Y oft farið þangað saman.

Síðar hafi ákærði búið að E. Þangað hafi hún oft farið eftir skóla líka. Síðar hafi hann búið við G. Það hafi verið þar sem hún hafi hótað að skjóta hann ef hann myndi snerta hana framar eða kæmi nálægt yngri systur hennar. Hún hafi verið að horfa á sjónvarp inni í herbergi. Ákærði hafi komið inn og verið með nuddtæki. Hún hafi slegið til hans þegar hann hafi sett hendi á læri hennar. Þá hafi hún hótað þessu.

Spurð um líðan sína segir hún að sér hafi ekki liðið vel. Hún hafi gjarnan verið reið, einkum við móður sína.

Hún kveðst muna að Y hafi einhvern tíma hótað að kæra, en þær hafi verið talaðar niður. Móðursystir sín, Þ, hafi sagt sér að segja móður sinni ekki frá þessu. Þetta hafi verið þaggað niður ,,eins og allt annað“. Hafi þeim hafi verið sagt að ein móðursystir þeirra myndi fyrirfara sér ella og þetta myndi ganga af ömmu þeirra dauðri. Y hafi fyrst nefnt sína reynslu við hana þegar þær hafi verið í 6. bekk. Hún hafi spurt hvort ákærði hefði einhvern tíma snert hana. Þær hafi síðan oft talað um þetta. Hún hafi sagt vinkonum sínum, Æ, Á og É, frá þessu, e.t.v. Í og síðar unnusta sínum, Ó, þegar hún hafi verið 17 ára gömul. Síðar hafi hún, 18 ára gömul, rætt þetta við frænkur sínar, Ú og AA. Þær hafi vitað af þessu öllu. Spurð hvort þær hefðu deilt einhverju kveðst X vilja virða það að þær vilji ekki að neitt komi fram varðandi þær.

X kveðst ekki hafa leitað sér neinnar aðstoðar. Hún hugsi oft um það, en sér vaxi það í augum. Hún kveðst fá kvíðaköst af minnsta tilefni. Hún kveðst hafa tekið ,,sobril“ um nokkra hríð. Hún kveðst vera félagsfælin og eiga erfitt með að vera innan um fólk.

Hún kveðst hafa misst samband við marga úr fjölskyldunni vegna þessa, þ. á m. síðastnefndar frænkur sínar. Margir fleiri í fjölskyldunni standi með ákærða. Talað hafi verið illa um systur hennar fyrir að hafa kært. Hún sé ýmist kölluð lygari, eða sagt af þeim sem viti betur að hún hefði átt að leyfa honum að fara með þetta í gröfina sem leyndarmál. S-kk-þf hafi ekki langað til að vitna gegn honum, en hún geti ekki annað, úr því að systir hennar hafi kært hann.

II, 4

Z ber að ákærði og amma sín hafi flutt til F, þar sem foreldrar hennar hafi búið. Fjölskyldan hafi verið samhent og samskipti mikil.

Fyrsta minning sín um brot af hálfu ákærða sé frá þeim tíma þegar litla systir hennar hafi verið að fæðast. Þá hafi ákærði búið að D. Hún muni vel eftir herberginu þar eins og öllum þar sem ákærði hafi gert eitthvað við hana, en hún muni atvik ekki vel, enda hafi hún aðeins verið sjö ára gömul. Atvik hafi yfirleitt verið svipuð og falist í því að ákærði hafi sleikt kynfæri hennar. Einnig hafi hann notað fingur til að fróa henni. Hún hafi oft verið í gæslu hjá ömmu sinni og ákærða, yfirleitt að degi til. Hún hafi reynt að dreifa huganum með því að horfa í kringum sig, meðan ákærði hafi verið að brjóta gegn henni. Sé hugsanlegt að hún muni svona vel eftir hverju herbergi þess vegna.

Z segir að þegar ákærði og amma sín hafi búið að G hafi hún oft komið þangað. Þar hafi ákærði dregið fyrir glugga og sýnt henni klámmyndir, áður en hann hafi gert það sama við hana og hún hafi áður lýst. S-x-x minni að í þetta sinn hafi amma hennar verið heima, en verið í steypibaði. Oft hafi þróunin verið sú að amma hennar hafi verið frammi að horfa á sjónvarp, en Z síðan farið inn til ákærða. Hún kveðst telja að amma sín hafi ekki gert sér neina grein fyrir því hvað fram fór.

Z segist ekki muna mikið eftir tilvikum sem hafi orðið þegar ákærði og amma sín bjuggu við H. Hún tekur fram að húsin hafi verið mörg.

Z segist muna vel eftir síðasta tilvikinu. Þá hafi ákærði og amma sín búið við I. Raunar muni hún eftir mörgum tilvikum þar, sem yfirleitt hafi verið með sama hætti, ákærði hafi fróað henni og sleikt kynfæri hennar. Henni sé líka minnisstætt hve hún hafi fundið mikinn viðbjóð í hvert sinn þegar atvik var yfirstaðið. Síðasta tilvikið hafi verið þannig að ákærði hafi farið með hana inn á baðherbergi og fróað sér til að sýna henni hvernig það væri gert. Honum hafi orðið sáðlát. Hún kveðst telja að hún hafi þá verið um það bil á fermingaraldri. Eftir þetta hafi hún gert sér far um að forðast ákærða. Hún kveðst ekki hafa greint neinum frá, vegna þess að hún hafi blygðast sín og þetta hafi verið leyndarmál.

Z kveðst muna eftir tilviki í bifreið niður við fjöru. Ákærði hafi gert það sama við hana og venjulega. Hún kveðst ekki muna þetta í smáatriðum. Þá kveðst hún muna að ákærði hafi farið með hana út í sveit og sýnt henni getnaðarlimi á hestum og talað um hve stórir þeir væru. Þá hafi hann sýnt henni hesta hafa samfarir.

Þegar hún hafi verið orðin eldri hafi hann hvíslað að henni að bólur í andliti hennar væru ,,greddubólur“. Hann hafi verið klúr í tali við hana, en hún muni ekki eftir fleiri dæmum um það.

Þá segist hún hafa, 15-16 ára gömul, búið við mikla vanlíðan og foreldrar hennar hafi farið með hana til sálfræðings. Sá hafi ýtt mjög á hana að segja frá og viljað tilkynna sjálfur. Hún hafi ekki verið reiðubúin til þess og hætt að ganga til hans. Síðar hafi hún kynnst þeim sem nú er eiginmaður hennar. Samband þeirra hafi verið við það að bresta vegna vanlíðunar hennar. Loks hafi hún greint honum frá brotum ákærða gegn henni. Seinna hafi hún farið til ,,ADHD sálfræðings“, sem hafi vísað henni til AJ.

Z kveðst hafa haft á tilfinningunni að ákærði hefði brotið gegn fleirum í fjölskyldunni, en enga vissu. Hún hafi þó farið til O og sagt henni að hún hygðist kæra ákærða. O hafi sagt að ákærði hefði brotið gegn sér og sagst hafa ritað ömmu þeirra bréf. Atvikið í fermingarveislunni, þegar Z hafi vísað ákærða á bug er hann vildi heilsa henni, hafi komið umræðu í fjölskyldu hennar af stað. Eftir að hún hafi kært hafi hún skynjað reiði frá móðursystkinum sínum og sumum börnum þeirra. Hún kveðst lítið hafa rætt um þetta við Y og X.

Z kveður minningar um brot ákærða hafa verið sér þungbærar. Hún hafi oft grátið sig í svefn vegna þeirra og tilkynnt veikindaforföll.

II, 5

Vitnið AB, faðir X og Z, ber að hann hafi orðið heyrt fyrst af meintum brotum ákærða þegar Z hafi sagt sér frá þeim. Það hafi verið töluvert fyrr en hún kærði. Hann geti ekki sagt að þetta hafi komið sér á óvart. Fyrir allnokkrum árum, líklega 2001-2003 hafi AC, elsta dóttir ákærða sagt honum að gæta dætra sinna fyrir ákærða. Hann hafi reynt að fá útskýrt hvað hún ætti við og talað við dætur sínar, en ekki komist að neinu og þetta hafi síðan fjarað út.

Spurður hvort Z hafi sagt honum hvað ákærði hafi gert, segir hann svo vera, að minnsta kosti að hluta. Hún hafi sagt að hann hafi snert hana, með fingrum og tungu.

Vitnið segir að þegar Z var barn og unglingur hafi hún verið mjög kvíðin. Hún hafi ekki viljað segja foreldrum sínum frá neinu.

Vitnið segir að eiginkona sín sé mjög niðurdregin vegna þessa máls. Hann hafi reynt að ræða við hana þegar eftir að Z hafði greint honum frá meintum brotum. Þá hafi hún verið búin að loka sig af úti í bílskúr og grátið þar allt kvöldið. Líðan hennar hafi meira og minna verið svipuð síðan.

Vitnið telur að Z hafi sagt sér frá meintum brotum gegn X. Hann hafi reynt að ræða þetta við hina síðarnefndu, en hún hafi ekki viljað það, þótt hún hafi staðfest að eitthvað hefði gerst.

Vitnið segir að þau eiginkona sín hafi bæði unnið mikið þegar þau bjuggu á F og þurft á barnagæslu að halda. Ákærði og kona hans hafi því oft gætt dætranna.

Vitnið segir að eiginkona sín og systur hennar hafi lagt að sér að hafa áhrif á stúlkurnar til að bera ekki sakir á ákærða.

II, 6

Vitnið O segir að hún hafi frétt af meintum brotum ákærða gegn Y árið 2006. Það hafi verið í tengslum við að hún sjálf hugleiddi að kæra ákærða, sem Y hafi sagt sér frá þessu. Hún hafi sjálf ekki öðlast styrk til að kæra, sér hafi verið ógnað með því að það myndi eyðileggja líf ömmu hennar. Sama hafi verið um Y að segja. Vitnið kveðst hafa löngu fyrr, líklega árið 2001, sagt foreldrum sínum frá því að ákærði hefði brotið gegn vitninu. Vitnið lýsir því að í fyrsta sinnið hafi ákærði, á [...], klætt hana úr að neðanverðu og fróað sér yfir hana. Önnur tvö tilvik hafi falist í þukli, a.m.k. hið fyrra, hið síðara muni hún ekki vel að öðru leyti en því að það hafi verið í bifreið. Hún kveðst líklega hafa verið sex ára gömul.

Vitnið segist árið 2006 hafa vitað af tveimur frænkum sínum, öðrum en X og Z, sem hafi sagt sér frá samskonar brotum ákærða gagnvart þeim. Hún staðfestir að hafa ritað ömmu sinni skilaboð á rafrænum miðli, einhverjum árum fyrr en Z kærði, til að útskýra skort á ræktarsemi í hennar garð. Þar hafi hún greint frá því að ákærði hefði brotið gegn sér kynferðislega. Hún hafi ekki fengið viðbrögð frá ömmu sinni, en móðir sín hafi hringt og móðursystir sín heimsótt sig í kjölfarið til að athuga um sig.

Vitnið segir að í heild hafi hún heyrt um níu börn og barnabörn ákærða sem hann hafi brotið gegn, að sér og brotaþolum í þessu máli meðtöldum.

II, 7

Vitnið Ó var eitt sinn unnusti X, að hann segir 2008-2009. Segir hann að hún hafi sagt sér að ákærði hefði misnotað sig í mörg ár. Hann hafi ráðlagt henni að kæra hann, en hún hafi ekki viljað það, þar sem hún hafi ekki viljað spilla neinu. Hann hafi nefnt þetta við bróður hennar, sem hafi brugðist illa við, en síðan sagt viku seinna að hann hefði vitað af þessu.

II, 8

Vitnið AD staðfestir vottorð sem hann ritaði um heilsufar ákærða. Verður þess nánar getið síðar.

II, 9

Vitnið V félagsráðgjafi staðfestir að hafa haft afskipti af máli Y á sínum tíma. Hún segist hafa fengið símhringingu frá sálfræðingi á M, sem hafi sagst vera með barn til meðferðar sem hafi sagt frá kynferðisbrotum af hálfu afa síns. Hún hafi beðið um skriflega tilkynningu, en ekki fengið hana. Ákveðið hafi verið að hafa samband við móðurina samt sem áður og ræða við dótturina, sem hafi enn verið á grunnskólaaldri. Illa hafi gengið að ná sambandi við dótturina. Þegar á hólminn hafi verið komið hafi stúlkan ekki opnað munninn. Ákveðið hafi verið að ræða við kennara hennar, U, og athuga hvort hún næði einhverju sambandi, en síðan hafi hún ekkert frétt. Síðar hafi stúlkan flutt úr sveitarfélaginu og ekkert hafi verið aðhafst frekar í máli hennar.

II, 10

Vitnið AE staðfestir læknabréf varðandi Y, sem að framan er að nokkru rakið, en kveðst ekkert muna eftir atvikum.

II, 11

Vitnið U kveðst hafa verið deildarstjóri við ..skóla þegar Y var í 9. – 10. bekk. Hún hafi skynjað að stúlkunni liði ekki alltaf vel. Vitnið hafi þurft að ræða við hana um mætingar. Þá hafi hún sagt að hún hefði orðið fyrir kynferðisofbeldi á einhverju tímabili og að hún hefði áhyggjur af frænkum sínum á svipuðum aldri. Vitnið segir að í framhaldi af þessu hafi stúlkan farið til sálfræðings á M. Vitnið segir að barnaverndarnefnd hafi verið upplýst um þetta.

II, 12

Vitnið Í kveðst hafa verið bekkjarsystir Y í grunnskóla og þær hafi orðið vinkonur. Þær hafi verið mjög samheldnar þegar þær hafi verið í 8.-10. bekk. Hún kveðst muna og það hafi líklega verið þegar þær voru í 8. bekk að Y hafi sagst hafa misst meydóminn af völdum afa síns. Hún hafi ekki greint nánar frá. Vitnið kveðst muna að fleiri vinkonur hafi vitað um þetta. Hún hafi ekki greint neinum fullorðnum frá þessu. Hún kveðst einnig þekkja X, en þær hafi ekki verið miklir vinir. Hún muni að hafa setið á tröppum ..skóla og spurt hana hvort þetta væri rétt með Y. X hafi brugðist einkennilega við og sagt þetta vera ósatt.

II, 13

Vitnið AF, faðir Y, segir að þegar fjölskyldan flutti frá L til F hafi hann orðið eftir á L í fyrstu. Y hafi þá búið hjá ákærða og ömmu sinni. Eftir að [til F] hafi komið hafi hann unnið fram eftir á kvöldin og eiginkona sín einnig. Dóttir þeirra hafi því verið mikið hjá ákærða og ömmu sinni.

Vitnið segir að það hafi verið öðru hvorum megin við áramót 2001-2002, sem fyrrverandi eiginkona hans hafi sagt honum að O segði ákærða hafa brotið gegn sér. Fyrrverandi eiginkona hans hafi því miður þaggað þetta niður, af tillitssemi við móður sína. Hann hafi fengið símtal frá eiginkonunni fyrrverandi árið 2006 um að Y segðist hafa orðið fyrir brotum. Hann hafi farið norður samdægurs og rætt við Y. Hún hafi ekki sagt honum hvað ákærði hefði gert, um fram það að hún hafi sagst hafa orðið fyrir misnotkun. Spurður hvers vegna ekki hafi gerst neitt í framhaldi af þessu segir hann að dætur ákærða hafi viljað hlífa honum og þó einkum móður sinni við því að hann sætti rannsókn. Hann hafi verið ósáttur við þessa niðurstöðu, en þó ekki aðhafst neitt upp á eigin spýtur.

II, 14

Vitnið AG barna- og unglingageðlæknir staðfestir læknabréf sem hann ritaði varðandi Z árið 2014. Segir hann að hún hafi gengið til sín 2011-2012. Hún hafi opnað sig um meint brot í síðustu viðtölunum, en ekki greint frá einstökum atriðum. Hún hafi sagt að þau hafi verið framin þegar hún var 7-13 ára gömul. Hún hafi greinst með kvíðaröskun og væg þunglyndiseinkenni, jafnvel sjálfskaðandi hegðun um tíma. Hann kveðst hafa ráðlagt henni að kæra meint brot, en ekki muna hvernig hún brást við því. Hann kveðst ekki hafa haft neina ástæðu til að rengja það sem hún sagði.

II, 15

Vitnið R kveðst hafa verið vinkona Y síðan þær voru í grunnskóla. Hún kveðst hafa komist á snoðir um meint brot ákærða gegn Y þegar þær hafi verið um tvítugt. Þá hafi Y sagt sér frá þeim í tengslum við það að þær hafi rætt um brot sem vitnið hafi orðið fyrir. Hún kveðst þó hafa orðið þessa áskynja með einhverjum hætti þegar þær hafi verið í grunnskóla, það hafi verið einhver vitneskja í vinkvennahópnum. Síðar, þ.e. árið 2015, hafi þær rætt þetta nánar. Y hafi þó ekki rætt einstök atriði. Vitnið kveður X hafa verið í vinkvennahópnum. Y hafi sagt vitninu að hún hefði einnig orðið fyrir brotum. X hafi aldrei rætt þetta við vitnið.

II, 16

Vitnið AH er eiginmaður Z. Hann segir að þegar þau hafi verið að kynnast, fyrir um fimm árum, hafi hann orðið þess var að það væri eitthvað mikið að hjá henni. Hún hafi verið hætt að vinna. Hann hafi iðulega komið að henni þar sem hún hafi setið auðum höndum og starað út í loftið. Hann hafi metið það svo að samband þeirra myndi ekki ganga nema hún gerði grein fyrir því hvað væri að angra hana. Þá hafi hún sagt honum frá meintum brotum gegn henni. Hún hafi ekki lýst þeim í neinum smáatriðum.

II, 17

Vitnið AI sálfræðingur staðfestir vottorð sem hann ritaði varðandi Z árið 2014. Hann kveður hana hafa byrjað að ganga til sín árið 2013, þegar hún hafi verið tæplega tvítug, vegna ADHD greiningar. Hún hafi lýst kvíða og alls konar hugsunum. Þegar vitnið hafi verið að ljúka við skýrslu um greiningu hafi hún lýst því að hún hefði orðið fyrir kynferðisbrotum í æsku af hálfu afa síns. Vitnið hafi ráðlagt henni að vinna úr þessu og vísað henni til AJ. Vitnið segir að sér hafi þótt frásögnin trúverðug. Z hafi brotnað niður við að segja frá þessu, en hún hafi ekki farið út í nein smáatriði.

II, 18

Vitnið AJ sálfræðingur staðfestir vottorð sem hann ritaði varðandi Z. Hún hafi byrjað að koma í viðtöl í byrjun árs 2014 og viljað vinna úr því að hafa orðið fyrir kynferðisbrotum í æsku. Vitnið hafi verulega reynslu af að vinna með þolendum slíkra brota og beiti berskjöldunaraðferð. Tvisvar til þrisvar hafi hann látið hana rita upp nákvæma frásögn í smáatriðum. Þannig hafi rifjast upp fyrir henni að herbergisdyr hafi verið opnar og amma hennar hafi verið frammi. Frásögn hennar hafi verið stöðug. Í fyrstu hafi hún þó einungis greint frá káfi, en síðan hafi hún greint frá munnmökum sem ákærði hafi fullnægt henni með. Hún hafi greint frá því að hafa orðið fyrir einelti í 8.-10. bekk. Hún hafi tekið miklum framförum er á meðferðina hafi liðið. Þau hafi unnið fram á sumar og byrjað aftur í október 2014. Síðast hafi hún komið til hans í nóvember 2016 eftir að hafa gefið skýrslu fyrir lögreglu. Eftir því sem á meðferðina hafi liðið hafi hún talað um að kæra. Vitnið hafi ráðlagt henni að ná betra jafnvægi fyrst. Vitnið kveðst hafa greint hana með áfallastreituröskun í öndverðu.

II, 19

Vitnið AK sálfræðingur staðfestir dagál sem hún ritaði varðandi Y. Hún kveðst muna eftir samtali við hana í grófum dráttum, því þetta hafi verið eina tilvikið sem hún hafi talið sér skylt að tilkynna barnaverndaryfirvöldum. Þetta hafi verið mjög erfitt vegna fjölskyldutengsla. Y hafi verið sár og reið. Vitnið segir að hún hafi talað um að gerandinn hafi farið undir föt hennar og fróað sjálfum sér að henni viðstaddri.

II, 20

Auk framangreindra vitna voru kvaddar fyrir dóm eiginkona ákærða, mæður brotaþola, ein mæðrasystir þeirra og þrjár frænkur þeirra, dætradætur ákærða. Öll þessi vitni nema eiginkonan og önnur móðirin skoruðust undan vitnaskyldu fyrir lögreglu og greindu sumar þeirra boðunarmanni frá því að þær neituðu að gefa skýrslu fyrir dómi. Eiginkona ákærða kom fyrir dóm og skoraðist undan vitnaskyldu. Dómurinn náði símasambandi við hinar, að tveimur frátöldum, og skoruðust þær einnig undan vitnaskyldu. Var ekki lögð áhersla á að færa þær tvær fyrir dóminn sem ekki náðist til, með vísan til þess að báðar eru í hópi þeirra sem höfðu sagt boðunarmanni að þær neituðu að koma fyrir dóm.

III

Með bréfi 22. desember 2016 tilkynnti héraðssaksóknari ákærða að ætluð kynferðisbrot hans gegn O teldust fyrnd og væri málið því fellt niður.

Ákærði byggir sýknukröfu sína á því fyrst og fremst að ákæruvaldinu hafi ekki tekist sönnun sakarinnar. Standa orð hans gegn orðum brotaþola.

Samkvæmt vottorði AD sérfræðings í almennum skurðlækningum og þvagfæraskurðlækningum hefur ákærði sagst hafa átt við ristruflun að stríða. Tekur læknirinn fram að þótt hann hafi nefnt þetta sem vandamál við eftirlit og skoðanir segi það ekkert um hæfni hans ,,fyrir þau atvik sem nefnd eru í þessu ákveðna lögreglumáli“. Staðfestir AD þetta fyrir dómi. Verður ekkert af þessu ráðið um að ákærða hafi líkamlega verið ómöguleg sú háttsemi sem brotaþolar lýsa.

Sú aðstaða er hér uppi að fjögur barnabörn ákærða hafa borið fyrir dómnum að hann hafi brotið gegn þeim. Ekki verður með nokkru móti ráðið að þau hafi haft einhvers konar sammæli um þetta. Er frásögn hverrar og einnar sjálfstæð og tengd við tímabil og staði í öllum aðalatriðum. Hér að framan hefur verið rakið hvernig brotaþolar greindu vinum, foreldrum, læknum og sálfræðingum frá brotum ákærða gegn sér. Má hér sérstaklega nefna vottorð AJ og læknabréf AE. Lýsir hinn síðarnefndi frásögn Y í nóvember 2006 og sama gerir AK sálfræðingur. Hinn fyrrnefndi lýsir frásögn Z frá því í byrjun árs 2014. Augljóst er af þessum gögnum og framburði þeirra sem þau rita að frásögnin hefur verið brotaþolum þungbær. Skýrslugjöf fyrir dómi virtist vera þeim öllum erfið. Fyrrum unnusti X kveður hana hafa sagt sér á árunum 2008-2009 að ákærði hefði misnotað hana í mörg ár. Vinkona Y úr grunnskóla segir hana hafa sagt sér að ákærði hefði svipt hana meydómi. Ekkert liggur fyrir sem bent getur til að brotaþolar beri rangt, annað en neitun ákærða. Þegar framburður brotaþola er virtur með þetta allt í huga þykir hann svo trúverðugur að hann verður lagður til grundvallar dómi og talið sannað með honum að ákærði hafi framið þá verknaði sem honum eru gefnir að sök í ákæru, þó með þeim undantekningum að fyrir dómi kvaðst Z ekki muna mikið eftir tilvikum sem hafi gerst á heimili ákærða að H. Verður ákærði því sýknaður af sakargiftum í 3. tl. C liðar í ákæru. Þá þykir ekki felast kynferðisleg áreitni í því út af fyrir sig, þótt barni séu í eitt sinn sýnd dýr eðla sig úti í náttúrunni. Breytir engu um það þótt brotaþola hafi þótt það óþægilegt. Verður ákærði því einnig sýknaður af þeim þætti sakargifta. Enn fremur er til þess að líta að brotaþolinn Y ber að ákærði hafi hótað sér, en þess finnst ekki staður í skýrslum þeirra sem hún greindi frá brotum hans gegn sér, að hún hafi jafnframt greint frá hótunarbroti. Þykir ekki nægilega sannað að ákærði hafi hótað brotaþola og verður hann því sýknaður af því að hafa brotið gegn 233. gr. almennra hegningarlaga.

Sú háttsemi sem ákærði er hér sakfelldur fyrir varðar við tilgreind refsiákvæði í ákærunni.

IV

Á það verður fallist með ákæruvaldinu að miða beri upphaf fyrningarfrests við það tímamark þegar brotum ákærða gegn hverri brotaþola um sig lauk. Að því gættu eru brot hans ekki fyrnd.

Ákærði er nær áttræður. Samkvæmt læknisvottorðum er hann fjölveikur og notar fjölda lyfja. Verður litið til aldurs hans við ákvörðun refsingar, sbr. 4. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt sakavottorði hefur hann ekki sætt refsingum.

Ákærði er hér fundinn sekur um alvarleg brot gegn þremur barnabörnum sínum. Refsingu ber að tiltaka samkvæmt reglum 77. gr. almennra hegningarlaga. Ber að gæta ákvæða 1. tl. og 3. tl. 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Þá á ákvæði 3. mgr. sömu greinar við, hvað varðar brot samkvæmt 4. tl. C kafla ákæru.

Að þessu öllu gættu ákveðst refsing ákærða fangelsi í fjögur ár.

Ákærði hefur bakað sér skyldu gagnvart brotaþolum til greiðslu miskabóta. Eins og áður segir krefjast tvær þeirra bóta. Ákveðast þær 1.800.000 krónur til hvorrar um sig, með vöxtum eins og krafist er og nánar er greint í dómsorði.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan kostnað sakarinnar. Samkvæmt yfirliti sækjanda nemur hann 462.553 krónum. Þá verður hann dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem ákveðast eins og greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum. G-kk-nf heitinn S-kk-nf hæstaréttarlögmaður gætti hagsmuna ákærða í öndverðu á rannsóknarstigi. Verður dánarbúi hans dæmd þóknun vegna þess eins og greinir í dómsorði, að virðisaukaskatti meðtöldum. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða réttargæsluþóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Á-kvk-ef G-kvk-ef héraðsdómslögmanns, sem ákveðast eins og greinir í dómsorði, að virðisaukaskatti meðtöldum.

Málið dæma héraðsdómararnir E-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf Ó-kk-nf og Þ-kk-nf D-kk-nf. Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, Ö, sæti fangelsi í fjögur ár.

Ákærði greiði Y 1.800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. febrúar 2015 til 26. mars 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði Z 1.800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. ágúst 2014 til 14. nóvember 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 3.267.687 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. þóknun til dánarbús G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 210.800 krónur, málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 1.686.400 krónur, þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Á-kvk-ef G-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 843.200 krónur og ferðakostnað hennar, 64.734 krónur.