S-150/2021

1 Mál þetta, sem var dómtekið 29. apríl sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 22. febrúar 2021, en meðferð málsins fyrir dómi hefur tafist af ýmsum ástæðum.

2 Með ákærunni var höfðað mál á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, og Y, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir eftirtalin brot á ávana- og fíkniefnalögum og gegn X fyrir peningaþvætti:

I Gegn ákærða X fyrir að hafa á árinu 2017, ræktað um 700 grömm af maríhúana á heimili sínu að [...], [...] á Akureyri, en þetta var uppskeran af tveimur ræktunum sem annars vegar var tilbúin um mánaðarmótin júlí/ágúst 2017 og hins vegar um áramótin 2017/2018, en mest af framgreindri uppskeru seldi hann meðákærða Y.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14 gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

II

Gegn ákærða X fyrir að hafa laugardaginn 30. júní 2018, veriðmeð í vörslum sínum á heimili sínu að [...] á Akureyri, 115,62 grömm af kannabislaufum og 1,26 grömm af marihúana.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14 gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

III

Gegn ákærða Y, fyrir að hafa um mánaðarmótin júlí/ágúst 2017 og síðan aftur um áramótin 2017/2018, keypt í söluskyni af meðákærða X um 700 grömm af maríhúana.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14 gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

[ IV]

Gegn ákærða X fyrir að hafa frá miðju ári 2017 og fram yfir áramótin 201//2018 aflað sér ávinnings með sölu 700 gramma af marihúana til meðákærða Y en hagnaður hans af þessari starfsemi var 1.240.000 krónur.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og ákærði X til að sæta upptöku á efnum sem lögreglan lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrá nr. 38.392 og einnig er gerð krafa um að hann sæti upptöku á 2. stk. Lumatek 600 w gróður lampa perum, 4 stk. eins lítra brúsum af plöntunæringu, 1 stk. Lucalox 400 w gróður lampa peru, 1 stk. ómerktri gróður lampa peru, 1 stk. raka- og hitamæli og 1 stk. gróðurtjaldi, samkvæmt 6. mgr. og 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.

Jafnframt er gerð krafa um að hann sæti jafnvirðisupptöku á 1.240.000 krónum sem hann hagnaðist um á brotum sínum með vísun til 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 1. mgr. 69. gr. og 1. mgr. 69. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.“

3 Ákærði X krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi að því er hann varðar, til vara sýknu, til þrautavara að honum verði ekki gerð refsing, en til þrautaþrautavara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda.

4 Ákærði Y krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvalds, til vara að honum verði ekki gerð sérstök refsing en til þrautavara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda auk útlagðs kostnaðar hans.

Málsatvik

5 Lögregla hóf rannsókn á kannabisræktun í lok júní 2018 þar sem ákærði X var meðal sakborninga. Verður ráðið af gögnum málsins að hann hafi verið handtekinn 29. júní 2018 og í kjölfarið sætt gæsluvarðhaldi til 3. júlí. Hann heimilaði lögreglu að skoða síma sinn 29. júní og húsleit var gerð á heimili hans 30. júní. Þar fannst búnaður til ræktunar, ætlað kannabis og ætlaðar kannabis lei far. Meðal þess sem lögregla skoðaði í síma ákærða var samtal hans við „[...]“ á forritinu Telegram. Þann 2. júlí 2018 staðfesti símafyrirtæki að rétthafi þess númers sem tengdist „[...]“ væri ákærði Y. Á kærði X var yfirheyrður 29. júní, 2. júlí og 3. júlí 2018. Efnaskýrsla vegna rannsóknar á þeim efn umsem fundust við húsleit á heimili ákærða er dagsett 29. ágúst 2018.

6 Það næsta sem virðist gerast í rannsókn málsins er að lögreglumaður skrifar skýrslu um rannsókn á síma ákærða X, sem er dagsett 27. júní 2019. Þann 9. júlí 2019 var bókað hjá lögreglu að ákveðið væri að kljúfa þann hluta sem hér er til meðferðar og varðar kannabisræktun á heimili ákærða, frá rannsókn á kannabisræktun hans á öðrum stað. Ákæra vegna þeirrar ræktunar var gefin út 24. júlí 2019 á hendur ákærða X og föður og bróður ákærða Y. D ómur var kveðinn upp í héraðsdómi Norðurlands eystra 5. febrúar 2020 og játuðu allir ákærðu sök. Var ákærði X sakfelldur fyrir að hafa 28. júní 2018, í félagi við áðurnefnda menn, staðið að ræktun á kannabisplöntum og haft vörslur kannabisplantna í söluskyni. Ákærði var dæmdur til að sæta fangelsi í tvo mánuði, en fullnustu refsingar hans frestað skilorðsbundið í tvö ár.

7 Ákærði Y var yfirheyrður 7. október 2020 og hefur ekki verið útskýrt hverju þessi töf sætti. Ákæra í þessu máli vargefin út 22. febrúar 2021.

Krafa ákærða X um að málinu verði vísað frá dómi

8 Ákærði X krefst þess að málinu verði, að því er hans þátt varðar, vísað frá dómi. Byggir hann á því að í ákæru í áðurgreindu máli, útgefinni 24. júlí 2019, hafi falist yfirlýsing um að rannsókn væri lokið. Í ákærunni hafi verið tæmandi lýsing á þeirri háttsemi sem ákært var fyrir. Í ákærunni hafi því falist yfirlýsing um að rannsókn annarrar háttsemi eða atvika sem voru til rannsóknar, en ekki var ákært fyrir, væri lokið, henni hætt eða ekki hafi verið tilefni til að gefa út ákæru vegna annarrar háttsemi en þar var lýst. Þá er vísað til þess, að hafi maður gerst uppvís að fleiri en einu broti, skuli gefa út ákæru í einu máli. Almennt verði að telja óheimilt að höfða mörg mál út af brotum sama sakbornings þegar skilyrði 77. gr. almennra hegningarlaga séu fyrir hendi, og dreifa þannig óþægindunum á lengri tíma og valda hættu á óhagstæðari málalokum en annars hefðu orðið.

9 Ef maður er saksóttur fyrir fleiri en eitt brot skal það gert í einu máli eftir því sem við verður komið, sbr. 1. mgr. 143. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verði maður, meðan á sama málinu stendur, uppvís að því að hafa framið fleiri brot en eitt, skal tiltaka refsingu í einu lagi, sbr. 1. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ýmsar ástæður geta þó verið fyrir því að ákærur gegn sama manni verði fleiri en ein, svo sem ef mál eru til rannsóknar hjá fleiri en einu lögreglustjóraembætti eða um er að ræða misumfangsmikil mál.

10 Eins og rakið er að framan var húsleit gerð hjá ákærða 30. júní 2018. Við yfirheyrslu 3. júlí 2018 gekkst hann við þeim brotum sem nú er ákært fyrir, samhliða því að kannast við aðkomu sína að því máli sem þegar hefur verið lokið með dómi. Niðurstaða greiningar á þeim efnum, sem fundust á heimili hans, lá fyrir 29. ágúst 2018.

11 Með ákæru dags. 24. júlí 2019 var hann ákærður fyrir brot í félagi við föður og bróður ákærða Y, í máli þar sem ákærði Y var á lista yfir vitni. Það var ekki fyrr en 22. febrúar 2021, meira en einu og hálfu ári síðar, að ákæra máls þessa var gefin út. Samkvæmt þeim gögnum sem fyrir liggja var þó ekkert því til fyrirstöðu að ljúka rannsókn þessa máls sem hér er til meðferðar áður en fyrri ákæran var gefin út, og ljúka báðum málum á sama tíma.

12 Bæði málin varða ræktun og vörslur kannabisefna. Atvik málanna skarast í tíma og ákærðu báðir koma við sögu í báðum málum. Rannsókn málanna hófst samtímis og var meðhöndluð sem eitt mál þar til rúmu ári eftir að rannsókn hófst. Rannsókn var þannig mjög samofin og til að mynda var ákærði yfirheyrður vegna beggja mála í einu 3. júlí 2018 en aldrei sérstaklega vegna þess máls sem hér er til meðferðar. Ekki er um að ræða umfangsmikið eða flókið mál, rannsóknargögn er varða þátt ákærða lágu fyrir í lok ágúst 2018 og dráttur á því að ljúka rannsókn og gefa út ákæru í þessu máli hefur ekki verið útskýrður. Því verður að fallast á að með þessari málsmeðferð hafi verið brotið gegn rétti ákærða til að dæmt yrði um allar sakir á hendur honum í einu lagi.

13 Á hinn bóginn er til þess að líta að fíkniefni og ræktunarbúnaður fannst á heimili ákærða þannig að hann mátti ætla að málum hans væri ekki að fullu lokið. Þá vegur hér enn fremur þungt að ákvæði 78. gr. almennra hegningarlaga er ætlað að tryggja að við slíkar aðstæður verði málalok ekki óhagsstæðari fyrir ákærða en ef málin eru dæmd í einu lagi. Verður kröfu ákærða um frávísun því hafnað en þessi atriði koma á hinn bóginn til skoðunar í sambandi við refsiákvörðun verði hann sakfelldur.

Ákæruliðir I, IIIog IV

14 Sönnunarfærsla vegna ákæruliða I, III og IVer nátengd og verður hér fjallað um þá liði ákærunnar í einu lagi.

15 Ákærða X er, í lið I, gefið að sök að hafa á árinu 2017 ræktað um 700 grömm af marijúana á heimili sínu, í tvennu lagi, annars vegar ræktun sem var tilbúin um mánaðamótin júlí/ágúst og hins vegar um áramót 2017/2018, sem hann hafi að mestu selt meðákærða Y. Í lið III er ákærða Y gefið að sök að hafa um mánaðamótin júlí/ágúst 2017 og áramót 2017/2018 keypt, í söluskyni, af meðákærða X, um 700 grömm af mari júana. Í lið IV er ákærða X gefið að sök að hafa frá miðju ári 2017 og fram yfir áramótin 2017/2018 aflað sér ávinnings með sölu á 700 grömmum af marijúana til meðákærða Y, en hagnaðurinn hafi numið 1.240.000 krónum. Ákærðu neita sök.

16 Málatilbúnaður ákæruvalds í þessum ákæruliðum byggir á ljósmyndum af samskiptum ákærða X við „[...]“ á samskiptaforritinu Telegram og framburði ákærða X hjá lögreglu 3. júlí 2018.

17 Gögn úr síma ákærða X voru unnin þannig að teknar voru ljósmyndir af símanum, en hann var ekki afritaður með þar til gerðu tölvuforriti. Ekki liggur fyrir hvenær lögregla myndaði símann en skýrsla um rannsóknina er dagsett 27. júní 2019. Á myndunum sjást sums staðar dagsetningar samskiptanna, en þá án ártals. Röð mynda er á köflum ruglingsleg og ekki útilokað að einhver skilaboð vanti þar inn á milli. Af samskiptunum verður þó ráð iðað rætt hafi verið um ræktun og viðskipti með kannabis.

18 Á kærði X bar að það geti verið að hann hafi átt í þeim samskiptum sem myndirnar sýna, en hann hafi aldrei afhent meðákærða fíkniefni.

19 Ákærði Y hefur frá upphafi neitað að hafa keypt marijúana af meðákærða og að vera „ [...]“. Fyrir dómi kannaðist hann við að vera handhafi þess númers sem „[...]“ virðist tengjast. Hann kvaðst þó ekki vera [...] og ekki hafa skýringar á tengingunni við hans símanúmer. Kvaðst hann fyrst hafa frétt af þessu máli þegar hann var kvaddur til yfirheyrslu 2020 og hann hafi þá ekki verið beðinn um að heimila rannsókn á síma sínum. Aðspurður kannaðist ákærði Y við að hafa unnið í [...]árið 2018, búa í [...] og eiga kærustu í [...]. Þá kvaðst hann hafa unnið í [...], en í frekar stuttan tíma. Er þannig ýmislegt í samskiptunum sem tengir ákærða Y við „[...]“.

20 Samkvæmt 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 skulu þeir sem rannsaka sakamál vinna að því að hið sanna og rétta komi í ljós og gæta jafnt að þeim atriðum sem horfa til sýknu og sektar. Samkvæmt 1. mgr. 68. gr. sömu laga leggja hald á muni, meðal annars ef ætla má að þeir hafi að geyma upplýsingar sem hafi sönnunargildi í sakamáli. Þ áttur í því að rannsókn gangi vel er að hún gangi nokkuð hratt fyrir sig, og getur löng töf bæði dregið úr líkum á að brot upplýsist, en einnig möguleikum sakaðs manns til að draga fram atriði sem horfa til sýknu hans.

21 Lögregla tók ekki skýrslu af ákærða Y fyrr en í október 2020, meira en tveimur árum eftir að nafn hans var tengt við umræddan aðgang að Telegram. Y var þó vitni í máli sem var, eins og að framan greinir, rannsakað samhliða þessu máli. Hafa engar skýringar verið gefnar á þeim drætti. Ljóst er að það hefði getað verið upplýsandi að haldleggja og rannsaka síma ákærða Y í upphafi rannsóknar, sbr. framangreind ákvæði laga nr. 88/2008. Þegar ákærði var loks yfirheyrður neitaði hann að vera „[...]“ og kvaðst ekki kunna skýringar á því að hans númer virtist tengt þeim Telegram aðgangi. Kom fram að hann væri enn með sama síma. Hann var þó ekki beðinn um að veita heimild til rannsóknar á honum þá.

22 Skilja verður samantekt lögreglu á skýrslutöku af ákærða X, 3. júlí 2018 svo að hann hafi sjálfur nefnt þessi 700 grömm og söluverð. Þar sem um samantekt er að ræða er þó ekki tryggt að skýrslan gefi þar rétta mynd. Fyrir dómi kvaðst ákærði ekki hafa ræktað svo mikið magn, hann hafi aðeins ræktað fyrir sjálfan sig og vini sína og aldrei afhent meðákærða fíkniefni. Hann gaf þær skýringar á framburði sínum hjá lögreglu, að þegar umrædd skýrsla var tekin hafi hann verið búinn að sitja í gæsluvarðhaldi í nokkra daga, eftir að hafa verið í stöðugri neyslu fíkniefna í tíu ár. Honum hafi liðið illa og sagt hvað sem var til að komast út. Gaf hann einnig þær skýringar á þessum framburði sínum að hafa verið undir áhrifum við skýrslutökuna.

23 Skýringar ákærða á því hvers vegna hann hafi borið á þennan veg hjá lögreglu eru að mati dómsins ekki mjög trúverðugar, og þá sérstaklega ekki að hann hafi verið undir áhrifum í skýrslutöku 3. júlí 2018 eftir að hafa setið í gæsluvarðhaldi í fjóra daga.

24 Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. sömu laga skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Ákærðu báðir neita sök. Er staðan sú að í raun liggja ekki fyrir önnur gögn til stuðnings framburði ákærða X hjá lögreglu en framangreindar myndir af síma hans, en eins og að framan greinir var símarannsókn ekki sem best yrði á kosið. Þá virðast aðrir menn sem nefndir eru í þessum samskiptum ákærða við „[...]“ ekki hafa verið yfirheyrðir.

25 Samkvæmt framangreindu verður ekki talið, gegn eindreginni neitun ákærðu, að ákæruvaldinu hafi tekist að færa sönnur á það að ákærðu hafi gerst seki rum þá háttsemi sem lýst er í þessum ákæruliðum. Verða þeir því ákærðu báðir sýknaði af sakargiftum samkvæmt liðum I, III og IV í ákæru.

Ákæruliður II

26 Í þessum ákærulið er ákærða X gefið að sök að hafa laugardaginn 30. júní 2018 verið með í vörslum sínum 115,62 grömm af kannabislaufum og 1,26 grömm af marijúana. Um er að ræða efni sem fannst við húsleit á heimili hans, þar sem verjandi hans var viðstaddur. Liggja fyrir myndir af vettvangi og efnaskýrsla tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Fyrir dómi bar ákærði að þetta gæti alveg passað, þarna hafi verið „eitthvað rusl og afgangar.“ Með vísan til framangreinds verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem greinir í þessum ákærulið.

Ákvörðun refsingar, önnur viðurlög og sakarkostnaður

27 Ákærði X er sakfelldur fyrir að hafa haft í sínum vörslum 115,62 grömm af kannabislaufum og 1,26 grömm af marijúana. Þann 5. febrúar 2020 var hann dæmdur í tveggja mánaða fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir ræktun og vörslur kannabis í söluskyni, eins og að framan er rakið. Með vísan til þess að um hegningarauka við þann dóm er að ræða, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þess að ákærði hefur staðist skilorð þess dóms, og í ljósi þess mikla dráttar sem varð á útgáfu ákæru, þrátt fyrir rétt ákærða til að fá málum sínum lokið í einu lagi, verður ákærða ekki gerð sérstök refsing nú.

28 Að kröfu ákæruvalds, og með heimild í 6. mgr. og 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, skal ákærði X sæta upptöku þeirra efna og muna sem í dómsorði greinir.

29 Í ljósi málsúrslita, og atvika allra, greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði, þ. e. málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu, sem eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði. G-kk-nf S-x-x R-kk-nf lögmaður sinnti málsvörn ákærða Y í upphafi en V-kk-nf H. V-kk-nf tók svo við málinu.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Fyrir dómsuppsögu var gætt ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð :

Ákærð a, X, er ekki gerð sérstök refsing.

Ákærði, Y, er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Gerð eru upptæk 115,62 grömm af kannabislaufum, 1,26 grömm af marijúana, tvær Lumatek 600 w gróður lampa perur, ein Lucalox 400 w gróður lampa pera, ein ómerkt gróður lampa pera, fjórir eins lítra brúsar af plöntunæringu, einn raka- og hitamælir og eitt gróðurtjald.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða X, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lögmanns, 418.500 krónur, og verjenda ákærða Y, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 139.500 krónur og V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 697.500 krónur, og 65.840 króna ferðakostnaður hans.