S-191/2022

I Mál þetta, sem dómtekið var 23. nóvember 2022, að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af héraðssaksóknara með ákæru útgefinni 27. janúar 2022 á hendur ákærða H-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000- 0000, [...].

Málið er höfðað gegn ákærða fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Tölvuteks ehf., kt. 000000- 0000, nú afskráð, með því að hafa:1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri Tölvuteks ehf. uppgjörstímabilin janúar – febrúar og mars – apríl rekstrarárið 2019 á lögmæltum tíma, í samræmi við IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð 14.577.703 krónur, sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Eigi staðið skil á staðgreiðsluskilagreinum Tölvuteks ehf. á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna október rekstrarárið 2018 og febrúar, apríl og maí rekstrarárið samræmi við fyrirmæli III. kafla laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, 2019

Janúar - febrúar kr. 8.254.906

Mars - apríl kr. 6.322.797 kr. 14.577.703 sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna mars, júní, ágúst, september og október rekstrarárið 2018 og febrúar til og með maí rekstraráið 2019, samtals að fjárhæð 35.586.326 krónur, sem sundurliðast sem hér greinir:

2018

Mars kr. 3.458.165

Júní kr. 4.337.941

Ágúst kr. 4.106.330

September kr. 4.199.296

Október kr. 3.699.207 kr. 19.800.939

2019

Febrúar kr. 3.631.009

Mars kr. 3.137.122

Apríl kr. 4.310.327

Maí kr. 4.706.929 kr. 15.785.387

Samtals kr. 35.586.326

Framangreind brot ákærða samkvæmt 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, Framangreind brot ákærða samkvæmt 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

II

Málavextir:

Skattrannsóknarstjóri tók til rannsóknar skil afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda og innheimts virðisaukaskatts hjá Tölvutek ehf. árin 2018 og 2019. Rannsóknin hófst 3. október 2019 með því að tilkynning var send skiptastjóra þrotabús Tölvuteks ehf. en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 3. júlí 2019. Ákærði var meðstjórnandi og framkvæmdastjóri með prókúru Tölvuteks ehf. frá 1. maí 2009 til og með 30. september 2018 en frá því stjórnarmaður og framkvæmdastjóri með prókúru.

Niðurstaða rannsóknar skattrannsóknarstjóra var sú að ekki hafi verið staðin skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda til ríkissjóðs innan lögboðins frests fyrir tímabilin mars, júní, ágúst, september og október 2018 og frá febrúar til og með maí 2019. Skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir október 2018 og febrúar, apríl og maí 2019 var ekki skilað á lögmæltum tíma. Þá voru ekki staðin skil á virðisaukaskatti inn lögboðins frests til ríkissjóðs fyrir tímabilin janúar- febrúar og mars-apríl 2019. Vangoldin staðgreiðsla var talin vera samtals 39.151.657 krónur árin 2018 og 2019 og ógreiddur virðisaukaskattur fyrir nefnd tímabil var talinn vera 14.577.703 krónur.

Með bréfi dags. 12. febrúar 2020 vísaði skattrannsóknarstjóri málinu til héraðssaksóknara til ákvörðunar um refsimeðferð.

Ákærði gaf ekki skýrslu hjá héraðssaksóknara en hann gaf skýrslu hjá skattrannsóknarstjóra 31. október 2019. Hann kvaðst hafa stofnað Tölvutek ehf. ásamt fleirum í ágúst 2006 og félagið hafi opnað verslun í desember sama ár. Fyrirtækið hafi vaxið mjög hratt og árið 2012 hafi það verið með 50- 60 starfsmenn, ársvelta verið um 1,3 milljarðar og fyrirtækið skilað hagnaði. Fjármálastjóri, sem hafi verið eiginkona ákærða, hafi stýrt fjármálum fyrirtækisins með mikilli aðstoð ákærða og hún hafi í raun aðeins verið bókari. Ákærði hafi m. a. verið tengdur inn í markaðsdeild, þjónustu, sölu og fjármálaáætlanir. Hann hafi tekið ákvarðanir um ráðstöfun fjármuna og beðið fjármálastjóra um að greiða reikninga. Ákærði sagði að innsendar skilagreinar vegna staðgreiðslu opinberra gjalda sem ákæra byggir á væru réttar og gæfu rétta mynd af launagreiðslum Tölvuteks ehf. Skilagreinum vegna október 2018 og febrúar, mars, apríl og maí 2019 hafi ekki verið skilað á réttum tíma og staðgreiðsla samkvæmt þeim ekki greidd vegna lausafjárskorts hjá fyrirtækinu sem hafi komið til vegna breyttrar stefnu viðskiptabanka félagsins. Þrátt fyrir umfangsmiklar aðgerðir í því skyni að bjarga félaginu frá gjaldþroti hafi það ekki tekist.

Ákærði kvaðst vilja segja að það hafi verið Landsbankinn sem hafi tekið ákvörðun um að greiða ekki staðgreiðsluna og fjármunir sem hafi verið ætlaðir til að greiða hana hafi farið til bankans en laun til og með júní 2019 hafi verið greidd að fullu. Ákærði taldi að skýrslur um virðisaukaskatt gæfu rétta mynd af rekstri Tölvuteks ehf. en Landsbankinn hafi sömuleiðis tekið fjármunina sem hafi verið ætlaðir til að greiða skattinn og það hafi í raun verið bankinn sem hafi tekið ákvörðun um að greiða ekki skattinn. Ákærði sagði að greiðslur til innheimtumanns ríkissjóðs áður en Tölvutek ehf. hafi farið í gjaldþrot hafi verið samkvæmt samkomulagi við Skattinn. Ákærði kvaðst hafa óskað eftir því að greiðslur færu fyrst inn á elstu skuldir en ekki hafi verið orðið við því.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði kvaðst hafa stofnað Tölvutek ehf. ásamt fleirum í ágúst 2006 og í desember sama ár hafi félagið opnað verslun. Ákærði kvaðst hafa verið stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins frá stofnun þess og einnig m. a. unnið að markaðs- og sölumálum og innkaupum. Hann hafi stjórnað daglegum rekstri félagsins og komið að því hvernig fjármunum hafi verið ráðstafað. Eiginkona ákærða, sem sé viðurkenndur bókari, hafi annast bókhald frá desember 2006 og seinna hafi þrír til fjórir starfsmenn verið henni til aðstoðar við það. Starfsmenn í bókhaldi hafi greitt reikninga en þegar það hafi þurft að velja hvað yrði greitt hafi ákærði komið að því. Hann hafi einnig ráðið skattskilum félagsins.

Ákærði sagði að Tölvutek ehf. hafi stækkað úr því að vera með fimm starfsmann upp í að vera með um 60 starfsmenn. Reksturinn hafi gengið vel allt til ársins 2013 en þá hafi verið ráðist í stækkun á húsnæði og millistjórnendur verið ráðnir. Á sama tíma hafi orðið miklar breytingar á markaði m. a. vegna tæknibreytinga og fartölvumarkaður hafi nánast horfið. Eftir það hafi Tölvutek ehf. átt við fjárhagserfiðleika að stríða en þar hafi aðallega verið um lausafjárskort að ræða. Árið 2018 hafi verið farið í aðgerðir til að reyna að tryggja áframhaldandi rekstur og þá hafi m. a. í samráði við eiganda húsnæðisins, sem Tölvutek ehf. hafi verið í, húsaleigu í 10 mánuði verið breytt í hlutafé. Þá hafi ákærði og eiginkona hans tekið á sig verulega launalækkun en þrátt fyrir það tekið á sig mjög aukna vinnu. Starfandi hluthafar hafi einnig breytt kröfum sínum á félagið í hlutafé. Þetta hafi allt verið gert til að reyna að bjarga Tölvutek ehf. Þetta hafi ekki dugað til og félagið sjálft gert kröfu til þess að bú þess yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Ákærði kvaðst, áðuren það hafi verið gert, hafa greitt öllum starfsmönnum laun og iðgjöld í lífeyrissjóð hafi einnig verið greidd. Hann kvaðst hafa ákveðið að greiða þetta vegna hagsmuna starfsmannanna þó hann hafi vitað að það að greiða ekki opinber gjöld gæti haft áhrif á hans persónulegu hagi. Ákærði sagði að bókhald Tölvuteks ehf. hafi verið fært fram að gjaldþroti og skiptastjóri hafi fengið aðstoð frá bókara félagsins til að klára bókhaldið.

Ákærði sagði að á árinu 2019 hafi Tölvutek ehf. verið með samning við skattinn um greiðslu opinberra gjalda en þá hafi viðskiptabanki félagsins lækkað heimild þess. Það hafi leitt til þess að ekki hafi verið hægt að greiða allan kostnað og ákærði þá tekið ákvörðun um að greiða ekki virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda. Hann sagði að skilagreinum staðgreiðslu hafi í nokkrum tilvikum verið skilað nokkrum dögum of seint en það hafi verið vegna mistaka. Ákærði sagði að fjárhæðir í ákæru varðandi staðgreiðslu opinberra gjalda sem ekki hafi verið skilað á réttum tíma væru réttar. Hann gerði ekki athugasemdir við fjárhæðir virðisaukaskatts í ákæru.

Ákærði sagði að Tölvutek ehf. hafi keypti Tölvuvirkni ehf. eða öllu heldur tekið það yfir líklega árið 2014 vegna mikilla skulda félagsins við Tölvutek ehf. Í árslok 2018 hafi skuld Tölvuvirkni ehf. við Tölvutek ehf. verið um 46.000.000 króna og þá hafi Tölvutek ehf. afskrifað þá skuld samkvæmt ráðleggingum endurskoðanda félagsins. Þegar Tölvutek ehf. hafi orðið gjaldþrota hafi hins vegar ekki verið búið að taka tillit til afskriftarinnar hvað virðisaukaskatt varðar þ. e. að fá til baka útskatt sem Tölvutek ehf. hafi greitt í viðskiptum sínum við Tölvuvirkni ehf. Bókhald Tölvuvirkni ehf. hafi hins vegar ekki verið klárað og því hafi í apríl 2019 í bókhaldi þess verið skráð skuld félagsins við Tölvutek ehf. 47.637.153 krónur.

Ákærði kvaðst hafa tekið lán og veðsett einbýlishús sitt og eiginkonu sinnar árið 2012 vegna Tölvuteks ehf. sem hafi orðið til þess að þau hafi þurft að selja húsið og nú eigi þau íbúð í fjölbýlishúsi. Síðasta arðgreiðsla Tölvuteks ehf. hafi verið árið 2012. Origo hafi keypt þrotabú Tölvuteks ehf. sem nú skili hagnaði og þar starfi ákærði. Þá upplýsti ákærði að hann væri með [... ]

Vitnið, A eiginkona ákærða, kvaðst hafa starfað við bókhald og fjármál Tölvuteks ehf. frá stofnun félagsins. Vitnið og eiginmaður hennar hafi lagt allt sitt í félagið og tekið á sig launalækkun til að reyna að bjarga því. Erfiðleikar í rekstri félagsins hafi byrjað þegar það hafi flutt starfsemina í stærra húsnæði. Í maí 2019 hafi viðskiptabanki félagsins lækkað heimild þess og þá orðið ljóst að ekki væri hægt að greiða allan rekstrarkostnað en laun og iðgjöld í lífeyrissjóð hafi verið greitt. Vitnið sagði að Tölvutek ehf. hafi afskrifað skuld Tölvuvirkni ehf. í árslok 2018 sem hafi verið um 46.000.000 króna og staðið hafi til að bakfæra virðisaukaskatt vegna viðskipta félaganna þegar það yrði hægt samkvæmt lögum. Vitnið kvaðst hafa tekið saman lista yfir ógreiddar viðskiptakröfur Tölvuteks ehf. þegar það hafi farið í gjaldþrot.

Vitnið, B lögmaður, var skiptastjóri í þrotabúi Tölvuteks ehf. Vitnið sagði að bókhald félagsins hafi verið fært fram að gjaldþroti. Þrotabúið hafi verið í góðu horfi þ. e. ekki verið óreiða á málefnum Tölvuteks ehf. Þá hafi gengið vel að fá upplýsingar frá forsvarsmönnum félagsins og skiptastjóri hafi fengið góða aðstoð frá þeim. Vitnið sagði að útistandandi kröfur félagsins við gjaldþrot hafi ekki verið miklar en um hafi verið að ræða marga aðila. Það hafi ekki gengið vel að innheimta þetta og vitnið mundi ekki hvað mikið hafi tekist að innheimta. Það gæti verið að það væri það sem nefnt væri innborganir í úthlutunargerð úr þrotabúinu eða 1.000.729 krónur. Síðan hafi verið talið að það svaraði ekki kostnaði að halda innheimtuaðgerðum áfram. Vitnið sagði að Tölvutek ehf. hafi átt Tölvuvirkni ehf. og fleiri félög og þrotabú Tölvuteks ehf. hafi farið fram á gjaldþrotaskipti á þeim félögum sem öll hafi verið eignalaus. Eina krafan í þrotabú Tölvuvirkni ehf. hafi líklega verið frá Skattinum. Vitnið sagði að innborgun á virðisaukaskatt Tölvuteks ehf. samkvæmt gögnum úr innheimtukerfi ríkisins hafi líklega verið vegna óheimils skuldajafnaðar. Um hafi verði að ræða innskatt á virðisaukaskattsnúmer þrotabúsins en það hafi fyrst verið tekið inn á skuld á eldra virðisaukaskattsnúmeri Tölvuteks ehf. en það síðan verið leiðrétt og greitt til þrotabúsins. Vitnið sagði að launakröfur, sem lýst hafi verið í þrotabúið, hafi verið vegna orlofs og launa á uppsagnarfresti en ekki hafi verið um ógreidd laun að ræða.

Vitnið C lögmaður, var skiptastjóri í þrotabúi Tölvuvirkni ehf. Vitnið kvaðst ekki þekkja til skuldar félagsins við Tölvutek ehf. þ. e. hvernig hafi verið með afskrift á þeirri kröfu.

Vitnið, D, er starfsmaður á Magna lögmannsstofu. Vitnið kvaðst aðeins hafa komið að þrotabúi Tölvuteks ehf. m. a. athugað með útistandandi kröfu og fengið send gögn frá fyrrverandi starfsmönnum félagsins vegna þess. Þá kvaðst vitnið hafa sent héraðssaksóknara gögn varðandi þrotabúið samkvæmt beiðnum þar um.

IV

Kröfur og sjónarmið ákærða:

Verjandi ákærða skilaði greinargerð oggerir aðallega þá kröfu að ákærði verði sýknaður og þá krefst hann þess að honum verði ekki gerð refsing í málinu. Til vara, komi til sakfellingar, er krafist vægust refsingar sem lög frekast heimila. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð þ. m. t málsvarnarlaun verjandans samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Í greinargerðinni kemur fram að ákærði viðurkennir að hafa ekki greitt hluta virðisaukaskatts fyrir janúar til apríl 2019 á réttum tíma en hann mótmælir því að fjárhæðin hafi verið 14.577.703 krónur eins og greinir í ákæru. Fjárhæðin sé mun lægri m. a. vegna þess að stórar viðskiptakröfur Tölvuteks ehf. og síðar þrotabús félagsins hafi tapast og verið afskrifaðar. Einnig hafi verið greitt inn á skuldina. Ákærði telur að málatilbúnaður ákæruvaldsins sé gallaður og rannsóknir skattrannsóknarstjóra og héraðssaksóknara séu ófullnægjandi. Ákærði tekur sérstaklega fram að taka þurfi tillit til þess að Tölvutek ehf. hafi afskrifað skuld Tölvuvirkni ehf. að fjárhæð 46.498.152 krónur og afskrifaður virðisaukaskattur sé 11.159.556 krónur. Því beri að lækka fjárhæð vangoldins virðisaukaskatts um þá fjárhæð.

Ákærði viðurkennir að Tölvutek ehf. hafi ekki staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda á ákærutímabilinu og fjárhæð skilagreina á tímabilinu hafi verið 35.586.326 krónur. Ákærði segir að inn á skuldina hafi verið greiddar 1.000.000 króna vegna ágúst 2018 og 1.000.000 króna vegna febrúar 2019. Þá viðurkennir ákærði að skilagreinum hafi verið skilað of seint eins og lýst er í ákæru en þar sé um óverulegan drátt að ræða og þess er því krafist að ákærða verði ekki gerð refsing vegna þess.

Í greinargerðinni er rakið að ákærði eigi sér miklar málsbætur. Í því sambandi er nefnt að greitt hafi verið inn á skuld vegna virðisaukaskatts og ekki hafi verið farið að fyrirmælum ákærða hvernig ráðstafa ætti innborgunum. Starfsmönnum Tölvuteks ehf. hafi verið greidd öll laun og iðgjöld í lífeyrissjóð hafi einnig verið greidd. Ákærði hafi ákveðið að greiða þetta til hagsbóta fyrir starfsmenn í stað þess að greiða staðgreiðslu og virðisaukaskatt sem hefði komið sér betur fyrir ákærða. Þá tekur ákærði fram að hann og eiginkona hans hafi tekið á sig umtalsverða launalækkun í ársbyrjun 2018 og hafi það verið framlag þeirra til félagsins. Þrátt fyrir það hafi þau tekið á sig aukna vinnu einnig til hagsbóta fyrir félagið. Þá tekur ákærði fram að hann hafi lagt allt sitt í Tölvutek ehf. og sé nú eignalaus. Þá fer ákærði fram á að tekið verði tillit til heilsufars hans þegar komist verður að niðurstöðu í málinu.

Loks tekur ákærði fram að með vísan til laga nr. 29/2021 beri að sýkna hann af broti gegn 262. gr. almennra hegningarlaga þar sem brot hans teljist ekki stórfellt. En til að brot hans teljist vera stórfellt þurfi fjárhæð samanlagðra vangreiddra skatta eða gjalda að vera yfir 50.000.000 króna. Fjárhæðin í ákæru sé of há og nái því ekki þessu lágmarki.

V Niðurstaða:

Ákærði er gefið að sök að hafa sem forsvarsmaður Tölvuteks ehf. ekki staðið skil á virðisaukaskatti í rekstri félagsins í janúar til apríl 2019 að höfuðstól 14.577.703 krónur og að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda í mars, júní, ágúst, september og október 2018 og frá febrúar til maí 2019 samtals að höfuðstól 35.586.326 krónur. Ákærða er einnig gefið að sök að hafa ekki staðið skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda á réttum tíma fyrir október 2018 og febrúar, apríl og maí árið 2019.

Ákærði hefur viðurkennt að fjárhæðir staðgreiðslu opinberra gjalda í ákæru séu réttar enda byggja þær á gögnum frá Tölvutek ehf. og hann véfengir ekki fjárhæðir varðandi virðisaukaskatt í ákæru þó hann hafi ekki staðreynt þær en fjárhæðirnar byggja einnig á gögnum frá félaginu. Í raun er því ekki tölulegur ágreiningur í málinu og ákærði hefur viðurkennt að skilagreinum vegna staðgreiðslu hafi verið skilað of seint þá mánuði sem tilgreindir eru í ákæru. Ákærði telur hins vegar að það beri að sýkna hann af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru.

Samkvæmt rannsóknargögnum málsins var virðisaukaskattur Tölvuteks ehf. samkvæmt innsendum skýrslum fyrir tímabilin janúar til febrúar og mars til apríl 2019 ekki greiddur á réttum tíma þ. e. á eindaga. Virðisaukaskattur sem standa skyldi skil á samkvæmt skýrslunum var samtals 14.577.703 krónur og þegar skatturinn var ekki greiddur á eindaga var brot ákærða á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988 fullframið. Engin gögn liggja fyrir um það að skattur þessi hafi verið greiddur á réttum tíma.

Skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir október 2018 og febrúar, apríl og maí 2019 var ekki skilað á réttum tíma og ekki var staðið skil á staðgreiðslu samkvæmt innsendum skilagreinum fyrir mars, júní, ágúst september og október 2018 og frá febrúar til og með maí árið 2019. Staðgreiðslan, sem ekki var staðið skil á fyrir nefnda mánuði, var samtals að fjárhæð 35.586.326 krónur. Þegar skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda var ekki skilað á réttum tíma og staðgreiðsla ekki innt af hendi á eindaga í kjölfar þess að skilagreinum var skilað var brot ákærða á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987 fullframið. Ekkert er komið fram um það að staðgreiðsla þessi hafi verið greidd á réttum tíma.

Ákærði heldur því m. a. fram að innborganir eftir eindaga á þá skatta sem ákært er vegna og tapaðar kröfur eigi að hafa áhrif á refsinæmi verknaðar ákærða. Fullyrðir ákærði að stórar viðskiptakröfur Tölvuteks ehf. og síðar þrotabús félagsins hafi verið afskrifaðar þar sem ekki hafi verið unnt að innheimta þær. Í dómaframkvæmd hefur verið litið svo á að innborganir eftir eindaga og tapaðar kröfur leiði ekki til lækkunar á fjárhæðum í ákæruskjali, sbr. dóm Hæstaréttar 19. janúar 2012 í máli réttarins nr. 413/2011. Samkvæmt 2. tölulið 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 1. gr. laga nr. 124/2014, er seljanda heimilt að draga frá við uppgjör á skattskyldri veltu 80,65% af töpuðum útistandandi viðskiptaskuldum. Er þá skilyrði að hin tapaða fjárhæð hafi áður verið talin til skattskyldrar veltu. Þessarar heimildar má neyta á því uppgjörstímabili þegar í ljós er leitt að krafa er töpuð en það er þegar bú viðkomandi skuldunauts hefur verið tekið til gjaldþrotaskipta eða gert hefur verið hjá honum árangurslaust fjárnám. Heimild til að nýta slíkan frádrátt leysir á hinn bóginn ekki þann sem innheimtir virðisaukaskatt undan þeirri skyldu að standa skil á skattinum til samræmis við veltu sína og án tillits til innheimtu útgefinna reikninga jafnharðan og skatturinn er réttilega kominn á gjalddaga hverju sinni. Samkvæmt þessu verður ekki fallist á að efni séu til að lækka fjárhæðir í ákæru þótt kröfur séu sannanlega tapaðar, heldur getur verið rétt að taka tillit til þess við ákvörðun refsingar, sbr. síðar.

Sama gildir um staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatt að innborganir eftir eindaga geta engu breytt um refsinæmi verknaðar ákærða en hann telur að innborganir að fjárhæð 2.000.000 króna eigi að hafa áhrif á fjárhæðir í ákæru hvað staðgreiðsluna varðar.

Við munnlegan málflutning kom fram sú afstaða ákærða að til lækkunar á höfuðstól virðisaukaskatts í ákæru eigi að koma bakfærsla á greiddum virðisaukaskatti til innheimtumanns ríkissjóðs að fjárhæð 3.350.070 krónur. Þessi fjárhæð hafi verið færð sem innborgun á ógreiddan virðisaukaskatt Tölvuteks ehf. í janúar til apríl 2019 en síðan verið bakfærð. Samkvæmt gögnum málsins er skýringin á þessu sú að þrotabú Tölvuteks ehf. fékk nýtt virðisaukaskattsnúmer á kennitölu félagsins vegna reksturs þrotabúsins. Innskattur á það númer var í fyrstu færður sem innborgun á eldri virðisaukaskattskuld Tölvuteks ehf. en síðan var færslan bakfærð þegar í ljós kom að innskatturinn tilheyrði þrotabúinu en ekki rekstri Tölvuteks ehf. Þetta getur því engu breytt um refsinæmi verknaðar ákærða.

Það leiðir af eðli máls og er í samræmi við lög að skattgreiðslur gangi fyrst upp í eldri skuldir, en álag og dráttarvextir eru lögbundnar greiðslur, sem ber að greiða eftir ákveðnum reglum, og verða hluti viðeigandi skattskuldar. Ekki verður annað ráðið af rannsóknargögnum málsins en ávallt hafi verið til staðar eldri skuld við innheimtumann ríkissjóðs þegar Tölvutek ehf. innti af hendi greiðslur inn á opinber gjöld. Þá verður ekki ráðið af gögnum málsins að greiðslum Tölvuteks ehf. til innheimtumanns ríkissjóðs hafi verið ráðstafað í andstöðu við reglur nr. 797/2016. Í öllu falli getur ráðstöfun þeirra ekki haft áhrif á refsinæmi verknaðar ákærða sem lýst er í ákæru eins og haldið var fram af hálfu ákærða við munnlegan málflutning.

Þó að dráttur á skilum á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda sem tilgreindur er í ákæru hafi verið óverulegur breytir það engu um refsinæmi verknaðar ákærða en getur komið til athugunar þegar kemur að ákvörðun refsingar í málinu.

Stjórnarmenn einkahlutafélaga bera almennt ábyrgð á því að skipulag félags og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 1. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, þar á meðal að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins. Framkvæmdastjórar einkahlutafélaga bera einnig ábyrgð samkvæmt tilvitnaðri lagagrein. Framkvæmdastjóri skal m. a. annast daglegan rekstur og sjá til þess að bókhald sé fært í samræmi við lög og venjur og að meðferð eigna félagsins sé með tryggilegum hætti. Ákærði var framkvæmdastjóri Tölvuteks ehf. allt þar til félagið varð gjaldþrota og er það í samræmi við framburð hans fyrir dóminum. Hann viðurkenndi einnig að hann hafi tekið ákvarðanir um að virðisaukaskattur og staðgreiðsla opinberra gjalda félagsins var ekki greitt og að fjármunum félagsins hafi verið varið í að greiða annan kostnað. Ákærði var því ábyrgur fyrir gagnaskilum til skattyfirvalda vegna Tölvuteks ehf. og fyrir því að skattar og gjöld væri greitt á réttu tímamarki en þannig var málum ekki háttað eins og rakið hefur verið. Lausafjárskortur eða aðrar neikvæðar aðstæður í rekstri Tölvuteks ehf. geta því engu breytt um refsinæmi verknaðar ákærða.

Eins og rakið hefur verið var ákærði í forsvari fyrir Tölvutek ehf. á því tímabili sem ákært er vegna og honum bar því að skila skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir félagið á réttum tíma og sjá til þess að virðisaukaskattur og staðgreiðsla væri greitt á eindaga í samræmi við innsend gögn. Skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda var skilað of seint fyrir október 2018 og febrúar, apríl og maí 2019 og þar með var staðgreiðsla samkvæmt skilagreinunum ekki greidd á réttum tíma. Skýrslum um virðisaukaskatt fyrir janúar til apríl 2019 var skilað á réttum tíma en skattur samkvæmt þeim var ekki greiddur á tilskildum tíma. Með því að greiða ekki virðisaukaskattinn á eindaga, né skila skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á réttum tíma né standa skil á staðgreiðslu samkvæmt þeim á eindaga gerðist ákærði, sem forsvarsmaður Tölvuteks ehf., sekur um alvarlegt hirðuleysi. Þá lýtur brot ákærða að töluverðum fjárhæðum. Í slíkum tilfellum hefur verið litið svo á að brot viðkomandi varði við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hefur ákærði því brotið gegn þeirri lagagrein.

Með lögum nr. 29/2021, sem tóku gildi 1. maí 2021, voru gerðar breytingar á lögum er varðar rannsókn og saksókn skattalagabrota og í kjölfar þeirra setti ríkissaksóknari fyrirmæli nr. 6/2011. Tekið skal fram að þessi lagabreyting hefur ekki þýðingu í máli þessu enda breytti hún engu um refsinæmi þeirra brota sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir eða lögbundin viðurlög við þeim.

Með vísan til ofanritaðs og með hliðsjón af rannsóknargögnum málsins telst hafið yfir skynsamlegan vafa og þar með sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða. Ákærði hefur því gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður sætt refsingu. Í málum sem þessum er venja fyrir því að gera sakborningi refsingu bæði í formi fangelsisvistar og sektar. Ákærði á sér talsverðar málsbætur en hann var samvinnuþýður við rannsókn málsins bæði hjá skattrannsóknarstjóra og fyrir dómi. Hann gaf og greinargóðar skýrslur sem voru í góðu samræmi við rannsóknargögn málsins og í raun viðurkenndi hann þá háttsemi sem honum er gefin að sök þó hann telji að sýkna eigi hann af sakargiftum eins og rakið hefur verið. Þá kom fram að málefni Tölvuteks ehf. hafi verið í góðu horfi þegar félagið varð gjaldþrota þ. m. t. hafði bókhald verið fært og ákærði var til góðrar samvinnu við skiptastjóra þrotabús félagsins. Þá verður ekki annað ráðið af rannsóknargögnum málsins en ákærði hafi gert allt sem hann gat til þess að koma rekstri Tölvuteks ehf. í rétt horf aftur eftir að félagið lenti í rekstrarerfiðleikum með það í huga að félagið gæti staðið við skuldbindingar sínar. Þá var dráttur á skilum þeirra skilagreina staðgreiðslu opinberra gjalda sem skilað var of seint óverulegur. Refsing ákærða verður ákveðin með hliðsjón af þessu og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þykir hæfilegt að hann sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu þessa hluta refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og fram er komið er rekstraraðila heimilt að draga frá tekjum 80,65% af töpuðum kröfum, sbr. 2. tölulið 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Samkvæmt gögnum málsins afskrifaði Tölvutek ehf. viðskiptakröfu félagsins að fjárhæð 46.000.040 krónur á hendur Tölvuvirkni ehf. 31. desember 2018. Tölvuvirkni ehf., sem var í eigu Tölvuteks ehf., var úrskurðað gjaldþrota 5. maí 2020. Skiptum á þrotabúinu lauk 24. júlí sama ár og var búið eignalaust. Samkvæmt þessu þykir rétt, ákærða til hagsbóta, að draga frá ógreiddum virðisaukaskatti samkvæmt ákæru við ákvörðun sektarrefsingar í málinu 7.180.000 krónur þannig að ógreiddur virðisaukaskattur er talinn vera 7.397.703 krónur (14.577.703 – 7.180.000). Að þessu frátöldu verður ákærða gerð sekt sem nemur því sem næst tvöfaldri þeirri skattfjárhæð sem undan var dregin. Samkvæmt því skal ákærði greiða sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 86.000.000 krónur sem greiða skal innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja ella sæti ákærði fangelsi í 12 mánuði. Það skal tekið fram að annað sem fram er komið í málinu þykir ekki geta haft áhrif við ákvörðun sektarrefsingar í málinu.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef E-kk-ef lögmanns, sem teljast hæfilega ákveðin með hliðsjón af tímaskýrslu verjandans og umfangi málsins 2.371.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Málsvarnarlaunin taka einnig til starfa verjandans á rannsóknarstigi málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins sótti málið S-kvk-nf Á-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að tveimur árum liðnum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 86.000.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 12 mánuði.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 2.371.500 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf