E-4143/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 10. apríl sl., er höfðað af Einhamri Seafood ehf., Verbraut 3a, Grindavík, á hendur íslenska ríkinu, með stefnu birtri 25. október 2011.

Stefnandi gerir þá kröfu að dæmd verði ógild ákvörðun sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins, frá 22. febrúar 2011, um að svipta skipið Gísla Súrsson GK-8, með skipaskrárnúmer 2608, leyfi til veiða í atvinnuskyni í eina viku, frá 23. febrúar til og með 1. mars 2011.

Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Málavextir

Með bréfi Fiskistofu til stefnanda 8. nóvember 2010 voru skipverjar á Gísla Súrssyni GK-8, með skipaskrárnúmer 2608, sakaðir um brottkast á afla 26. október 2010. Í bréfinu komi fram, að um kl. 14:20 ofangreindan dag hafi eftirlitsmenn Fiskistofu verið staddir á ytri bryggjunni á Stöðvarfirði og fylgst með í sjónauka er bátsverjar á Gísla Súrssyni GK-8 drógu línu inn fjörðinn.

Samkvæmt skýrslu A og B eftirlitsmanna Fiskistofu um atvikið, dagsettri 1. nóvember 2011, kemur fram að báturinn hafi snúið stjórnborðshlið að eftirlitsmönnunum. Skyggni hafi verið gott, sjór sléttur og aðeins gola. Fjarlægð í bátinn hafi samkvæmt fjareftirliti verið 460–600 metrar. Þá segir í skýrslunni að eftirlitsmaður hafi, með sjónauka, séð einn mann á dekki við að stjórna línudrætti og hafi hann barið fimm fiska af línunni með goggnum þannig að þeir féllu í sjóinn. Einnig hafi eftirlitsmaður séð sama mann gogga í fisk og sveifla honum um borð til að koma í veg fyrir að sá fiskur félli í sjóinn. Þá hafi eftirlitsmaður séð hvar maður þessi sveiflaði goggnum fram fyrir sig í rennu, þaðan sem fiskurinn fer frá línu í slítarann, þar sem hann losnar af línunni. Hafi maður þessi kastað fjórum fiskum út með goggnum. Hinn eftirlitsmaðurinn hafi þá tekið við sjónaukanum og séð manninn berja fimm fiska af línunni. Einnig hafi hann séð í gegnum sjónaukann hvar annar maður kom út á dekkið og kom sér fyrir framan við blóðgunarkassa um borð í bátnum. Sá hafi farið að blóðga fisk og hafi eftirlitsmaður þá séð tíu fiska falla út á milli veðurskýlis og lunningar framan við línuspilið. Þá segir í skýrslunni að eftirlitsmenn hafi tekið á móti bátnum er hann kom að landi og hafi þeir þá séð hvar tveir nýveiddir þorskar voru klemmdir milli veðurskýlis og lunningar. Samtals hafi eftirlitsmenn fylgst með línudrættinum frá kl. 14.20 til 14.40 en þá gátu þeir ekki lengur, vegna fjarlægðar, greint með vissu hvað færi í sjóinn. Á þessum tímabili hafi þeir séð alls 24 fiska falla í sjóinn.

Í stefnu lýsir stefnandi aðstæðum svo að línan sé dregin á miklum hraða inn í bátinn, eða um 50-60 krókar á mínútu, vegna þess að frekar grunnt sé inni á firðinum og mikið um þara ásamt öðrum sjávargróðri og ýmsum sjávardýrum sem annars kæmu á línuna. Línan sé jafnframt dregin í gegnum slítara um borð í bátnum þannig að fiskurinn losnar af krókunum á línunni og á síðan að fara í rennu og þaðan í blóðgunarkassa. Komi sjávargróður og sjávardýr upp með línunni sé hætt við að þau fari í gegnum slítarann og spilið án þess að losna af. Við það geti línan aflagast og krókar slitnað og skekkst. Línudrátturinn stöðvist ef ekki er barið af línunni og sé þetta verklag því viðhaft úti á sjó, sérstaklega inni í fjörðum. Í undantekningartilvikum geti smáfiskur sveiflast upp þannig að hann fari yfir slítarann án þess að lenda í blóðgunarkassanum og renni út í sjó. Venjulega þegar áhöfn bátsins dragi línuna inn sé maður á dekki sem goggi stærri fiskana, sem séu að losna af krókunum, inn fyrir línurúlluna, upp á rennuna, og í slítarann og þaðan renni fiskurinn í blóðgunarkassann. Einnig geti smáfiskur farið í gegnum slítarann án þess að slitna af, runnið í blóðgunarkassann, endað í burstum aftan við slítarann og slitnað þar af. Þaðan renni fiskurinn beint í sjóinn ásamt afbeitu, krossfiski og öðrum sjávargróðri og sjávardýrum (á milli veðurskýlis og lunningar) sem gæti hafa gerst í tilviki stefnanda (10 fiskar) án þess að um brottkast hafi verið að ræða. Stærri fiskar komist í gegnum slítarann án þess að slitna af en dæmi séu um að slítarinn opnist og þá geti stærri fiskar farið í gegn, t.d. ef hnútur kemst á rekkaskilin og mikið högg komi á slítarann. Áhöfnin verði þess þó yfirleitt vör og komi í veg fyrir slíkt.

Með bréfi 18. desember 2010, hafnaði stefnandi því að um brottkast hefði verið að ræða og sagði að eftirlitsmaður Fiskistofu hefði umrætt sinn séð þegar þaraflækjum, þönglum o.fl. hafi verið hent.

Með bréfi dagsettu 11. janúar 2011 ákvað Fiskistofa að svipta Gísla Súrsson GK-8 leyfi til veiða í atvinnuskyni í eina viku frá 13. febrúar 2011 til og með 19. febrúar 2011.

Stefnandi kærði ákvörðun Fiskistofu til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins með bréfi dagsettu 24. janúar 2011. Fiskistofa sendi umsögn um stjórnsýslukæru stefnanda með bréfi dagsettu 27. janúar 2011. Ráðuneytið kvað upp úrskurð í málinu 22. febrúar 2011 og staðfesti ákvörðun Fiskistofu um að svipta Gísla Súrsson GK-8 veiðileyfi í eina viku en upphafstíma sviptingar var seinkað til 23. febrúar 2011.

Í forsendum úrskurðarins segir:

„Eins og fram kemur í hinni kærðu ákvörðun Fiskistofu voru tveir eftirlitsmenn staddir í 460-600 metra fjarlægð þar sem þeir fylgdust með [í] sjónauka með vinnubrögðum um borð í bátnum Gísla Súrssyni GK-8 (2608) en einnig kemur þar fram að skyggni var gott, sjór sléttur og aðeins gola. Ekkert hefur komið fram í málinu sem gefur tilefni til að ætla að aðstæður hafi verið með þeim hætti að líkur séu á að umræddir tveir eftirlitsmenn Fiskistofu hafi ekki séð skýrt atvik á vettvangi úr framangreindri fjarlægð. Samkvæmt því fellst ráðuneytið á það með Fiskistofu að það sé hafið yfir allan vafa að eftirlitsmenn stofnunarinnar hafi gert greinarmun á fiski og þara við þær aðstæður sem þar voru og að um það efni beri að leggja til grundvallar skýrslu eftirlitsmanna Fiskistofu, dags. 1. nóvember 2010, við ákvörðun um niðurstöðu í máli þessu. Einnig fellst ráðuneytið á það með Fiskistofu með vísan til þess rökstuðnings sem kemur fram í hinni kærðu ákvörðun dags. 11. janúar 2011 og gögnum málsins að það sé hafið yfir allan skynsamlegan vafa að eftirlitsmenn Fiskistofu hafi séð varpað fyrir borð a.m.k. 24 fiskum á 20 mínútna tímabili af bátnum Gísla Súrssyni GK-8 (2608) í umræddri veiðiferð sem lauk með löndun á Stöðvarfirði 26. október 2010.“

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu C, framkvæmdastjóri og eigandi stefnanda, D, skipstjóri á Gísla Súrssyni, E, fyrrum vélstjóri á Gísla Súrssyni, F, háseti á Gísla Súrssyni, G áhugaljósmyndari, og A og B, eftirlitsmenn hjá Fiskistofu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi telur að rökstuðningur sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins fyrir ákvörðun sinni í úrskurði dagsettum 22. febrúar 2011, þar sem ákvörðun Fiskistofu um sviptingu veiðileyfis var staðfest, standist ekki traustar, tíðkanlegar og lögmætar sönnunarreglur þar sem hafið sé yfir vafa að meint fiskveiðibrot hafi átt sér stað. Sönnunin um brottkastið hafi byggst á því að eftirlitsmaður Fiskistofu hafi horft „að hans sögn“ í gegnum sjónauka frá landi úr 460-600 metra eða lengri fjarlægð á meint brot eiga sér stað. Jafnframt sé því haldið fram í ákvörðun stefnda að umrædd brot hafi verið framin af ásetningi og að þau geti ekki talist minni háttar í skilningi 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996. Samkvæmt því var það mat ráðuneytisins að ekki væru skilyrði til að beita áminningu í málinu heldur hafi Fiskistofu borið að beita 2. mgr. 15. gr. sömu laga um sviptingu leyfis til veiða í atvinnuskyni.

Stefnandi byggir kröfu sína um ógildingu úrskurðarins í fyrsta lagi á því að hann telji að fjarlægð frá landi hafi verið of mikil, 460-600 metrar eða meira, til að eftirlitsmaður Fiskistofu gæti með sjónauka mögulega séð hvað fram fór um borð í bátnum. Engin gögn hafi verið lögð fram af Fiskistofu sem staðfesti fjarlægðina né hvaða tegund af fisk átti að hafa verið barin af línunni. Af skýrslu eftirlitsmanna megi ráða að um einn sjónauka hafi verið að ræða sem horft hafi verið í gegnum frá ytri bryggjunni á Stöðvarfirði og því hafi einungis annar eftirlitsmannanna getað horft í gegnum sjónaukann í einu og þannig verið til vitnis um atburði um borð í bátnum. Telur stefnandi að vægi eins vitnis með sjónauka í þessu sambandi sé ekki nægilegt til sönnunar í málinu. Í skýrslu eftirlitsmanna komi ekki fram hvernig sjónauka hafi verið um að ræða né fylgdi mynd af sjónaukanum sem hefði verið nauðsynlegt til að færa sönnur á að eftirlitsmenn hefðu verið með sjónauka þennan dag. Samkvæmt framlagðri yfirlýsingu D, skipstjóra á Gísla Súrssyni GK-8, og E vélstjóra komi fram að þegar báturinn kom í land hafi þeir ekki séð sjónauka í fórum eftirlitsmanna heldur einungis myndavél. Í nefndri yfirlýsingu segi um þetta atriði „Þegar [E] er í krananum á bryggjunni sveiflar fiskistofumaður myndavél að honum og segir að hér sé sönnun um að brottkast hafi átt sér stað í veiðiferðinni“. Að öðru leyti hafi engin sönnunargögn verið lögð fram um brottkast nema vitnisburður eftirlitsmanns úr 460-600 metra eða lengri fjarlægð og sé því alfarið hafnað af hálfu stefnanda að brottkast hafi átt sér stað 26. október 2010.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að samkvæmt framlögðum ljósmyndum sem teknar hafi verið af atvinnuljósmyndara, sem mældi fjarlægðina miðað við venjulega stærð af sjónauka, sjáist að nær ógjörningur hafi verið að sjá á hverju maðurinn á myndinni haldi, bæði þegar hann var í 450 metra fjarlægð og 550 metra fjarlægð. Dragi stefnandi því í efa að eftirlitsmennirnir hafi getað séð hvort fiski hafi verið hent í sjóinn. Allur vafi um brot eigi að vera stefnanda í hag þegar íþyngjandi refsi- og viðurlagaheimildir séu við broti, sbr. lög nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar.

Þá byggir stefnandi í þriðja lagi á því að af framlögðu myndbandi sem sýni veiðar í Stöðvarfirði, sjáist að mikið af fjörugróðri komi upp úr sjónum með línunni þegar hún er dregin um borð, t.d. þari, þarakönglar, hrossaþari, gras, krossfiskar, sæbjúgu og krabbi. Þetta verði bátsverjar að berja af önglunum á línunni.

Í fjórða lagi byggir stefnandi á því að bit smáfisks og sérstaklega smáþorsks sé mjög sterkt. D skipstjóri og E vélstjóri á Gísla Súrssyni GK-8 fullyrða í framlagðri yfirlýsingu að ekki sé hægt að berja smáfisk (smáþorsk) af línunni þegar verið sé að draga 60 króka á mínútu eins og gert hafi verið 26. október 2010. Þarann, annan gróður og aðskotadýr sé hægt að slá af og mjög mikilvægt sé að slíkt sé gert til að burstar sem krókar fari í gegnum eftir að fiskur hefur dottið af krókunum stíflist ekki en það geti valdið því að krókar slitni og/eða aflagist og línudráttur stöðvist. Eins og sjá megi af mynd sem er fylgiskjal með skýrslu Fiskistofu og er af smáþorski sem farið hefur í gegnum slítara sé hann með brotin kjálkabein sem sýni hið sterka bit hans. Um bit smáþorsksins segi í skýrslu eftirlitsmanna: „Lengdarmældum við þorskana 31 og 35 cm., kjálkabein þeirra voru klofin og benti það eindregið til þess að þeir hafi farið í gegnum slítarann á línuspilinu.“ Þetta þýði að bit smáþorsks og annarra smáfiska sé svo sterkt að sumir þeirra sem ekki losni af króknum kjálkabrotni þegar þeir fari í gegnum slítarann og lendi annars staðar en í blóðgunarkassanum, kastist t.d. út í sjó eða lendi hvar sem er í bátnum. Þetta sé ástæða þess að ekki sé reynt að berja smáfisk af línunni, enda ólögmætt. Vegna þess hve hratt línan sé dregin inn á firðinum og vegna smæðar fisksins geti fiskur auðveldlega flækst og kastast á óæskilega staði, þess vegna útbyrðis. Hafi áhöfnin í nokkur skipti týnt fiska af þaki bátsins.

Þá byggir stefnandi í fimmta lagi á því að ástæða þess að báturinn fór inn á Stöðvarfjörð til veiða þennan dag hafi verið sú að mikil bræla hafi verið fyrir utan fjörðinn og því betra að veiða inni á firðinum, þótt aðallega væri þar að finna smáan fisk, og um það hafi áhöfn Gísla Súrssonar GK-8 verið fullkunnugt. Verðmæti afla fyrir áhöfnina hafi því m.a. legið í veiddum undirmálsafla og VS-afla. Sé því fráleitt að áhöfnin hafi verið að berja 14 fiska af línunni ef veiðin þennan dag samanstóð hvort sem er af smáfiski, en eins og framlagt aflayfirlit sýni hafi samsetning aflans verið eftirfarandi:

Lýsa/óslægð 7

Steinbítur/ósl./VS (Hafró) 22

Ufsi/óslægður 5

Ýsa/óslægð 1.198

Ýsa–undirmáls/óslægð 142

Þorskur/óslægður 288

Þorskur/ósl./VS (Hafró) 180

Þorskur–undirmálsafli 198

Skarkoli/slægður 2

Þá vísar stefnandi til þess að í 9. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 sé ákvæði um VS-afla eða svokallaðan Hafróafla, en þar segi að skipstjóra fiskiskips sé heimilt að ákveða að hluti af afla skipsins reiknist ekki til aflamarks þess. Sá hluti skuli þó aldrei nema meira en 0,5% af uppsjávarafla og 5% af öðrum sjávarafla sem skip veiði á hverju fiskveiðiári. Heimildin sé háð ákveðnum skilyrðum og fái útgerð skipsins 20% af andvirði selds afla sem skiptist á milli útgerðar og áhafnar samkvæmt samningum þar um. Ástæða þess að um töluverðan Hafróafla hafi verið að ræða, sérstaklega inni á fjörðum, sé sú að fiskur sem er á mörkunum að vera undirmálsafli sé flokkaður um borð sem Hafróafli til að réttra reglna sé gætt en reglur um undirmálsafla séu mjög stífar. Róður sá sem farinn hafi verið á Gísla Súrssyni GK-8 í Stöðvarfjörðinn 26. október 2010, hafi gert samtals t.d. þorskafla upp á 666 kg. Þar af hafi VS-afli samkvæmt 9. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 verið 180 kg og landaður undirmálsþorskur 198 kg. Heimildin til löndunar undirmálsafla án frádráttar frá aflamarki sé 10% af heildarveiði ákveðinnar tegundar samkvæmt 4. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 742/2008 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011, þ.e. að heimildin t.d. í þorski hafi verið fullnýtt í 66 kg, þ.e. 10% af heildarveiði þorskafla bátsins sem hafi verið 666 kg óslægt. Af þessu megi sjá að stefnandi hafi ekki verið að henda t.d. þorski sem hafi verið umfram 66 kg heimildina heldur komið með allt að landi þótt til frádráttar aflamarki kæmu 132 kg af smáþorski (198-66=132) sem sé vissulega ekki eins verðmætur og stór þorskur. Sama eigi við t.d. um ýsu. Samkvæmt framangreindu sé því meint „brottkast“ upp á 14 fiska, auk 10 fiska sem eiga að hafa runnið í sjóinn, algjörlega á skjön við það sem raunverulega hafi verið veitt inni á Stöðvarfirði þennan dag og komið með að landi, þ.e. smáfisk. Þetta hafi einnig verið peningar fyrir áhöfnina/útgerðina og því hafi ekki verið ástæða til að berja fiska af línunni og henda þeim í sjóinn.

Stefnandi bendi á að af aflayfirliti megi sjá að báturinn hafi verið að veiðum inni á Stöðvarfirði bæði fyrir og eftir 26. október 2010. Á aflayfirlitinu sjáist að 25. október og síðan, 28. og 29. október og 1.-5. nóvember 2010 hafi áhöfnin verið að veiða undirmálsafla og VS-afla, samhliða öðrum afla, sem bendi til þess að stefnandi stundi ekki brottkast og þess vegna séu ásakanir eftirlitsmanna Fiskistofu, og ákvörðun og úrskurður Fiskistofu og stefnda um annað fráleitar. VS-aflaheimild stefnanda 9. júní 2011, þ.e. á fiskveiðiárinu 2010/2011, hafi verið 37.526 kg og því næg heimild til að veiða smáfisk og koma með að landi, án þess að það reiknaðist til aflamarks bátsins. Gísli Súrsson GK-8, búi yfir rúmum aflaheimildum í öllum tegundum sem séu kvótasettar. Landaður afli á fiskveiðiárinu 2009/2010 hafi verið rétt tæp 1.000 tonn af óslægðum afla. Landað undirmál á því fiskveiðiári hafi verið 35 tonn og landaður VS-afli (Hafró) 40,6 tonn og annað eins á fiskveiðiárinu 2010/2011. Af framangreindu megi sjá að komið hafi verið er með allan afla að landi og ekki sé stundað brottkast hjá stefnanda.

Í sjötta lagi byggir stefnandi á því að samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 2. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar, sbr. 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 601/2003, um nýtingu afla og aukaafurða, sé skylt að hirða og landa öllum afla sem komi í veiðarfæri fiskiskipa. Samkvæmt framangreindu telur stefnandi sig hafa uppfyllt þessa lagareglu við veiðar 26. október 2010. Sönnunarbyrði um annað hvíli alfarið á stefnda og eftir atvikum Fiskistofu og telja verði að einn eftirlitsmaður með sjónauka á 460-600 metra eða lengra færi sé ótrúverðugt vitni og ekki gott sönnunargagn um atburði um borð í Gísla Súrssyni GK-8 þennan umrædda dag. Strangt tiltekið liggi ekki fyrir að viðkomandi eftirlitsmaður/menn hafi verið með sjónauka þennan dag, en eina sem komið hafi fram um tækjakost eftirlitsmanna Fiskistofu þennan dag sé myndavél, sem veifað hafi verið framan í skipstjóra og vélstjóra G-kk-ef S-kk-ef GK-8 við komuna í land. Að öðru leyti teljist magn meintra 24 „fiska“ sem eigi að hafa fallið útbyrðis ósannað.

Loks bendi stefnandi á að í dómi Hæstaréttar í máli nr. 496/2003, dómi Héraðsdóms Vestfjarða í máli nr. S-111/2000, dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. S-723/2002 og úrskurði sjávarútvegsráðuneytisins frá 23. mars 2004, hafi atvik verið með þeim hætti að sönnun um brottkast hafi verið skýr og hafin yfir vafa, jafnframt því sem viðurkenning skipverja hafi legið fyrir. Í þessu máli sé ágreiningur um atvikalýsingu, hvort brottkast hafi í raun átt sér stað, en engin gögn sýni að fiski hafi verið varpað fyrir borð eða hve mörgum fiskum hafi verið varpað fyrir borð eða runnið fyrir borð, en fráleitt sé að áhöfninni hafi verið uppálagt að berja fisk af línunni þar sem skipið hafi hvort sem er verið að koma með mikinn undirmálsafla til löndunar. Breyttu 14 (eða samtals 24) fiskar þar engu. Gegn neitun áhafnar á Gísla Súrssyni GK-8 á brottkasti, með vísan til framangreinds rökstuðnings og þess hvernig sönnun um brottkast er hagað í þeim dómum sem gengið hafi beri að ógilda framangreindan úrskurð ráðuneytisins.

Stefnandi byggir kröfur sínar á 2. mgr. 2. gr. laga nr. 57/1996 um nytjastofna sjávar, sbr. 1. mgr. 1. gr. reglugerðar um nýtingu afla og aukaafurða nr. 601/2003 um löndun á öllum afla.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að ekkert tilefni sé til að ógilda nefndan úrskurð. Sannast hafi að afla hafi verið kastað fyrir borð andstætt lögum. Stefndi telji að þar sem eftirlitsmenn Fiskistofu hafi verið tveir að störfum, og með hliðsjón af öðrum atvikum, hafi stefnandi á engan hátt hrakið vitnisburð þeirra, ákvörðun Fiskistofu eða úrskurð ráðuneytisins. Breyti þá engu þótt aðeins einn sjónauki hafi verið meðferðis. Báðir eftirlitsmennirnir fylgdust með ætluðu broti áhafnar bátsins, fyrst A, síðan B.

Þá vísar stefndi til þess að samkvæmt talningu eftirlitsmanna Fiskistofu hafi 24 fiskum verið kastað og því hafi verið brotið gegn 2. mgr. 2. gr. laga nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, sbr. og 1. mgr. 1. gr. þágildandi reglugerðar nr. 601/2003 um nýtingu afla og aukaafurða. Stefndi leggi ríka áherslu á að löggjafinn líti brottkast mjög alvarlegum augum. Þá byggi stefndi á því að beitt hafi verið vikulangri veiðileyfissviptingu, sem sé lágmarks svipting samkvæmt 15. gr. laga nr. 57/1996. Í ljósi markmiða sem byggt hafi verið á við setningu laga nr. 57/1996, atvika málsins, og með vísan til skýrslu eftirlitsmanna Fiskistofu, dagsettrar 1. nóvember 2010, hafi á engan hátt verið hrakið að umrædd brot hafi verið framin af ásetningi. Er á því byggt, svo sem lagt sé til grundvallar í úrskurðinum, að brotið hafi ekki getað talist minni háttar í skilningi 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996. Þannig hafi ekki verið skilyrði til að beita áminningu í málinu heldur hafi borið að beita 2. mgr. 15. gr. sömu laga um sviptingu leyfis til veiða í atvinnuskyni.

Stefndi mótmælir þeirri alhæfingu stefnanda að eitt vitni sé ótrúverðugt, að eftirlitsmennirnir hafi ekki haft neinn sjónauka í fórum sínum og jafnvel að með sjónauka hafi þeir ekki getað séð hvað hafi farið fram. Tveir eftirlitsmenn Fiskistofu hafi verið vitni að brottkastinu og því sé ekki hægt að halda því fram að þeir séu ótrúverðug vitni. Allar bifreiðar eftirlitsmanna Fiskistofu séu útbúnar með sjónauka ásamt öðrum búnaði. Þótt þeir hafi ekki verið með sjónauka á sér þegar Gísli Súrsson GK-8 kom í land, sanni það ekki að sjónaukinn hafi ekki verið í bifreiðinni eða verið notaður. Stefndi byggir á því að hafið sé yfir allan vafa að umræddir eftirlitsmenn Fiskistofu hafi verið með sjónauka umræddan dag og að fram komi á lista yfir búnað sem sé í bifreiðum eftirlitsmanna Fiskistofu að þar á meðal séu myndavélar og sjónauki. Þótt einungis hafi verið einn sjónauki í bifreiðinni hafi báðir eftirlitsmennirnir séð brottkastið. Þeir hafi notað góðan sjónauka og skyggni hafi verið gott eins og segi í skýrslu þeirra, sléttur sjór og aðeins gola. Tóku þeir einnig sérstaklega fram hve lengi þeir hefðu fylgst með og hvenær ekki hafi verið hægt að greina lengur með vissu hvað færi í sjóinn vegna fjarlægðar. Þá tóku eftirlitsmenn einnig sérstaklega fram að þeir gerðu greinarmun á því þegar fiskum hafi verið hent og þegar þang og þararæmur féllu út.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi í engu hrakið skýrslu eftirlitsmanna Fiskistofu eða úrskurð ráðuneytis. Starfsmenn Fiskistofu séu ríkisstarfsmenn og vinni á grundvelli laga og erindisbréfs, þar sem mælt sé fyrir um ströng hæfisskilyrði, auk þess sem umræddir menn hafi verið með reynslu og menntun til starfans. Skýrsla þeirra sé opinbert skjal í skilningi réttarfarslaga og hafi stefnandi ekki fært nokkuð það fram sem geti vefengt skýrslugerð þeirra eða frásagnir. Þá sé að nefna að í andmælabréfum stefnanda hafi brottkastinu ekki verið neitað staðfastlega. Að mati stefnda sé því hafið yfir allan vafa að eftirlitsmenn Fiskistofu sáu brottkast afla af bátnum umræddan dag og að alls hafi verið varpað fyrir borð a.m.k. 24 fiskum á því 20 mínútna tímabili er þeir fylgdust með.

Þá bendir stefndi á, varðandi þá fullyrðingu stefnanda að eftirlitsmenn Fiskistofu hafi ekki tilgreint hvaða fisktegund áhöfn Gísla Súrssonar GK-8 hafi hent fyrir borð að brottkast á fiski sé ólöglegt, hvaða nafni sem fiskurinn nefnist. Ákvæðin séu skýr um að skylt sé að koma með allan fisk að landi, sbr. sérstaklega 2. mgr. 2. gr. laga nr. 57/1996, um umgengi um nytjastofna sjávar, með síðari breytingum og 1. gr. reglugerðar nr. 601/2003, um nýtingu afla og aukaafurða, með síðari breytingum.

Stefndi efast stórlega um að hægt sé að bera saman linsur úr myndavél og sjónauka eins og stefnandi gerir. Eins og áður hafi komið fram sé sjónauki hluti af þeim tækjabúnaði sem sé í bifreiðum eftirlitsmanna Fiskistofu. Sjónauki þessi sé af gerðinni Bushnell 7 x 50 með stillanlegum fókus. Ekki komi fram í stefnu hvers lags sjónauka stefnandi noti við prófanir sínar. Að mati stefnda sé engum vafa undirorpið að glögglega megi sjá í sjónauka af þeirri tegund og styrkleika sem eftirlitsmenn Fiskistofu notuðu hvort brottkast hafi átt sér stað.

Einnig mótmælir stefndi því að reyndir eftirlitsmenn Fiskistofu þekki ekki muninn á þara og öðrum sjárvargróðri og spriklandi fiski. Í þeirri fjarlægð sem um ræðir í þessu máli sjáist vel með sjónauka eins og eftirlitsmenn Fiskistofu hafi yfir að ráða hvort um sé að ræða spriklandi fisk eða dauðan hlut eins og sjávargróður. Staðhæfing um að ekki sé hægt að slá smáþorsk af línu en unnt sé á hinn bóginn að slá þara og annan gróður stenst ekki að mati stefnda. Það að smáþorskur bíti fastar á línukróka en stærri fiskur eða annar fiskur sé heldur ekki sannað. Það sé almenn þekking á meðal sjómanna sem hafa stundað línuveiðar að línudráttur upp á 60 króka á mínútu standist engan veginn. Eins og fram komi í stefnunni hafi ýsa verið uppistaða landaðs afla í umræddri veiðiferð. Landaður afli 26. október 2010 hafi verið 2.042 kg. þar af hafi ýsa verið 1.198 kg og undirmálsýsa 142 kg, eða samtals 1.340 kg. af ýsu eða um 65.6% aflans. Vitað sé meðal þeirra sem hafi verið á línuveiðum að þegar vænta megi mikils ýsuafla sé ekki rétt að draga hratt og ekki meira en 35 króka á mínútu en ekki 60 króka á mínútu. Að mati stefnda sé óraunhæft með öllu að línan hafi verið dregin svo hratt sem stefnandi haldi fram og að fiskar hafi henst út um allt. Hafi stefndi hrakið þetta sérstaklega í máli þessu.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt afladagbók Gísla Súrssonar GK-8 hafi báturinn verið á línuveiðum 26. október 2010 og þann dag hafi verið lögð í sjó lína af alls 14 rekkum, með um það bil 1050 krókum hver rekki, samtals 14.700 krókar. Samkvæmt upplýsingum skipstjóra Gísla Súrssonar GK-8 sé fjarlægð milli króka á uppsettri línu um 1,3 metrar og megi því áætla að heildarlengd línunnar sem lögð hafi verið þennan dag hafi verið um það bil 19 km eða um það bil 10,2 sjómílur. Við skoðun í ferilvöktunarkerfi Landhelgisgæslunnar sé unnt að ráða að Gísli Súrsson GK-8 hafi verið við veiðar inni á Stöðvarfirði umræddan dag. Í kerfinu sé staðsetning, tími, stefna og hraði skipsins skráð á einnar mínútu fresti og af þeirri skráningu sjáist að haldið hafi verið til veiða frá höfninni á Stöðvarfirði kl. 06:55 og komið til baka úr veiðiferðinni í sömu höfn kl. 15:11 umræddan dag. Samanburður á ferilskrá og ferlum í útprentuðu korti úr sama kerfi sýni að byrjað hafi verið að leggja línuna um kl. 06:59 og því lokið um kl. 08:59. Þá megi sjá að dráttur línunnar hafi hafist um kl. 09:29 og honum hafi lokið um kl. 15:03. Samkvæmt framansögðu megi ráða að það hafi tekið um 5 klukkustundir og 34 mínútur að draga línuna. Miðað við að krókafjöldinn hafi verið 14.700 í veiðiferðinni, hafa verið dregnir alls um 44 krókar á mínútu. Hafi hins vegar verið dregnir 60 krókar á mínútu, líkt og stefnandi hefur haldið fram, megi ætla að þessi línudráttur hefði tekið um 4 klukkustundir og 5 mínútur sem sé um 1 klukkustund og 29 mínútum styttri tími en upplýsingar úr ferilvöktunarkerfi gefi til kynna. Slíkar tafir á drættinum verði vart skýrðar með töfum við dráttinn sjálfan þar sem dregið hafi verið mjög jafnt og óhikað líkt og stefna og hraði bátsins úr ferilvöktunarkerfi gefi til kynna. Samkvæmt þessu standist ekki skýring stefnanda um að áhöfnin hafi dregið 60 króka á mínútu, þegar tölur fengnar úr afladagbók bátsins og upplýsingar frá Landhelgisgæslunni sýni rúmlega 40 króka á mínútu.

Þá bendir stefndi á að samkvæmt stefnu sé vísað til þess að heimildin til löndunar undirmálsafla án frádráttar frá aflamarki sé 10% af heildarveiði ákveðinnar tegundar samkvæmt 4. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 742/2008 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011. Í þessu samhengi vilji stefndi benda á að umrætt brot stefnanda hafi átt sér stað í október 2010, en þá hafi verið í gildi reglugerð nr. 662 frá 18. ágúst 2010, um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011. Þar segi í 4. mgr. 7. gr. „Þorskur styttri en 50 sm (27 sm hausaður) og ufsi styttri en 50 sm (31 sm hausaður), ýsa styttri en 45 sm (26,5 sm hausuð) og karfi styttri en 33 sm teljast að hálfu til aflamarks, enda fari afli undir áðurgreindum stærðarmörkum ekki yfir 10% af viðkomandi tegund í veiðiferð. Undirmálsafla skal haldið aðskildum frá öðrum afla bátsins og hann veginn sérstaklega af löggiltum vigtarmanni. Þó er heimilt að ákvarða magn undirmáls í gull- og djúpkarfaafla við endurvigtun í vinnsluhúsi. Skal gullkarfa og djúpkarfa sem þannig er og sem flokkaður er frá í vinnsluhúsi til ákvörðunar á magni undirmáls, haldið aðgreindum frá öðrum afla. Ákvæði þessarar málsgreinar gilda þó ekki um afla sem flakaður er um borð í veiðiskipi. Hausaðan fisk skal mæla frá sporðsenda að gotrauf.“ Af aflayfirliti G-kk-ef S-kk-ef GK-8 sé ljóst að í umræddri veiðiferð hafi verið komið að landi með undirmálsafla sem og svonefndan VS-afla. Nefnt ákvæði reglugerðar 662/2011 ráðgeri að það sé til hagsbóta fyrir útgerðir að flokka undirmálsafla frá stórum fiski, halda honum aðskildum frá öðrum afla og vigta hann sérstaklega af löggiltum vigtarmanni. Með því að gera þetta teljist undirmálsaflinn að hálfu til aflamarks. Eins og fram komi í stefnu hafi útgerð Gísla Súrssonar GK-8 nýtt sér ákvæðið.

Stefndi byggir einnig á því að samkvæmt aflanótu frá umræddum degi sé ljóst að ákvæði 4. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 662/2010 voru fullnýtt og rúmlega það í þorski og ýsu. Ljóst sé að það hafi ekki verið til hagsbóta fyrir áhöfn Gísla Súrssonar GK-8 að koma með meiri undirmálsafla í land þar sem búið hafi verið að fylla upp í svokallaða 10% mörk og allur undirmálsafli umfram það myndi teljast að fullu til aflamarks bátsins en ekki til hálfs. Alkunna er að aflaverðmæti undirmálsfisks sé umtalsvert lægra en á fiski sem stenst mál. Það sé nokkuð ljóst að báturinn hafi nýtt alla sína möguleika. Áhöfnin hafi komið með undirmálsfisk í land og haldið honum aðskildum frá öðrum afla og sett afla í VS-afla, sbr. 9. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, sbr. 6. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 689/2011, um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2011/2012, með síðari breytingum. Samkvæmt vigtarnótu umræddrar veiðiferðar landaði G-kk-nf S-kk-nf GK-8 1.340 kg af ýsu þar af 142 kg af undirmálsýsu. Samkvæmt 4. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 662/2010 varð báturinn að landa að minnsta kosti 134 kg eða 10% til þess að fullnýta heimildina. Samkvæmt fyrrgreindu ákvæði verði 67 kg af óslægðum afla utan kvóta, sem jafngildi um 56 kg af slægðum afla utan kvóta.

Stefndi mótmælir því að ekki hafi verið gætt meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 þar sem leyfissviptingin varði aðeins eina viku sem sé stysti lögmælti tími samkvæmt 15. gr. laga nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, en ákvæði reglugerðar nr. 601/2003, um nýtingu afla og aukaafurða sé sett með heimild í þeim lögum.

Til stuðnings kröfum stefnda um málskostnað vísast í öllum tilvikum til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er krafist ógildingar á úrskurði sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins frá 22. febrúar 2011 en með honum var staðfest ákvörðun Fiskistofu frá 11. janúar 2011 um að svipta Gísla Súrsson GK-8 leyfi til veiða í atvinnuskyni frá 23. febrúar til 1. mars 2011. Byggir stefnandi kröfu sína aðallega á því að skilyrði sviptingar hafi ekki verið uppfyllt þar sem ósannað sé að brottkast hafi átt sér stað. Samkvæmt 20. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni við nytjastofna sjávar má bera ákvarðanir stjórnvalda á grundvelli laganna undir dómstóla.

Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. tilvitnaðra laga er skylt að hirða og landa öllum afla sem kemur í veiðarfæri fiskiskipa. Einu undantekningar frá þessari reglu komu fram í þágildandi reglugerð um nýtingu afla og aukaafurða nr. 601/2003 en ekki reynir á ákvæði hennar í máli þessu. Í 1. mgr. 15. gr. laganna segir að svipta skuli skip leyfi til veiða í atvinnuskyni hafi útgerð eða áhöfn skips eða aðrir sem starfa í þágu útgerðar brotið gegn ákvæðum laganna eða reglum settum samkvæmt þeim. Í 2. mgr. 15. gr. kemur fram að lágmarkssvipting er ein vika og samkvæmt 3. mgr. skal fyrsta minni háttar broti lokið með áminningu Fiskistofu.

Ekki er ágreiningur um að eftirlitsmenn Fiskistofu fylgdust með línudrætti frá landi. Framlögð gögn, sem byggja á upplýsingum úr fjareftirliti Landhelgisgæslu, staðfesta að fjarlægðin milli eftirlitsmannanna og bátsins hafi verið á bilinu 460 til 830 metrar á milli kl. 14.20 og 14.40 miðað við að eftirlitsmenn hafi verið á ytri bryggjunni á Stöðvarfirði.

Stefnandi byggir á því að engin ástæða hafi verið til brottkasts, annars vegar þar sem báturinn hafi haft nægilegan kvóta og hins vegar þar sem einnig séu verðmæti í smáfiski. Af aflayfirliti vegna veiðiferðarinnar megi ráða að komið hafi verið með allan afla að landi og ljóst hafi verið að aflinn yrði að mestu smáfiskur. Samkvæmt 9. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða er skipstjóra fiskiskips heimilt að ákveða að hluti af afla skipsins reiknist ekki til aflamarks þess (VS-afli, Hafróafli) en sá hluti skal þó aldrei nema meira en 0,5% af uppsjávarafla og 5% af öðrum sjávarafla sem hlutaðeigandi skip veiðir á hverju tímabili. Heimild þessi er háð þeim skilyrðum að aflanum sé haldið aðskildum frá öðrum afla skipsins, hann sé veginn sérstaklega, skráður, og seldur á viðurkenndum uppboðsmarkaði fyrir sjávarafurðir og að andvirði hans renni til sérstaks sjóðs, utan þeirra 20% sem skiptast milli útgerðar og sjómanna. Stefnandi byggir á því að sá fiskur sem sé á mörkunum að teljast vera undirmálsfiskur hafi farið í þennan flokk. Samkvæmt 4. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 742/2008 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011 var heimilt að landa undirmálsafla sem nemur 10% af heildarveiði ákveðinnar tegundar án frádráttar frá aflamarki. Heildarveiði þorsks hafi verið 666 kg og því heimilt að koma með 66 kg af undirmálsþorski að landi. Heildarveiði ýsu hafi verið 1340 kg og því heimilt að koma með 134 kg af undirmálsýsu að landi. Miðað við aflayfirlit var heimild til að koma með undirmálsfisk af þessum tveim tegundum meira en fullnýtt í þessari veiðiferð, en ekki liggur fyrir hvernig staða bátsins var þá gagnvart heimildum til að flokka fisk sem Hafróafla. Þrátt fyrir að hægt sé að taka undir það með stefnanda að einnig geti falist verðmæti í undirmálsfisk er ljóst að aflinn er verðmætari eftir því sem fiskurinn er stærri og að bátsverjar hafa vegna uppbyggingar launa sinna hagsmuni af verðmæti aflans. Verður þetta þó ekki talið hafa sérstaka þýðingu við mat á því hvort brottkast hafi átt sér stað í umrætt sinn né heldur samsetning afla að öðru leyti í umræddri veiðiferð eða samsetning hans í þeim túrum sem farnir voru dagana á undan og eftir.

Stefnandi byggir á því að línan hafi í umrætt sinn verið dregin hratt, allt að 60 krókar hafi verið dregnir á mínútu. Með hliðsjón af þeim útreikningum sem stefndi hefur lagt fram er því hafnað að línan hafi verið dregin svo hratt þar sem drátturinn hefði þá átt að taka um einnar og hálfrar klukkustundar skemmri tíma en raunin var samkvæmt framlögðum gögnum úr fjareftirliti Landhelgisgæslunnar. Þá er til þess að líta að bátsverjar lýstu því ekki í skýrslum sínum að í umrætt sinn hefðu þeir séð fiska fara fyrir borð af þessum ástæðum heldur kom fram í málatilbúnaði stefnanda að þetta væri hugsanleg skýring. Af þeim sökum er því hafnað að línudráttur upp á 60 króka á mínútu geti skýrt þann afla sem fór aftur útbyrðis. Einnig er málsástæðum stefnanda um að bit smáþorsks sé svo fast að það geti leitt til þess að þeir losni ekki af króki og endi annars staðar en í blóðgunarkassanum, hafnað sem ósönnuðum.

Stefnandi byggir á því að eftirlitsmennirnir hafi ekki getað séð hvað átti sér stað um borð í bátunum með sjónauka úr 460-600 metra fjarlægð og því sé ósannað að um brottkast hafi verið að ræða. Þessu til stuðnings lagði stefnandi fram ljósmyndir sem reyndur áhugaljósmyndari, G, tók. Í skýrslu sem G gaf við aðalmeðferð málsins kom fram að hann teldi að aðdrátturinn við myndatökuna hefði verið sambærilegur þeim aðdrætti sem hægt væri að ná með þeim sjónauka sem stefndi byggir á að notaður hafi verið í umrætt sinn og sé af gerðinni Bushnell 7 x 50. G var fenginn einhliða af stefnanda til þess að kanna hvort eftirlitsmenn hefðu getað séð það sem gerðist í bátnum með sjónauka af þessari tegund. Við meðferð málsins setti stefnandi fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns til að meta þetta sama atriði, en afturkallaði matið eftir að matsmaður hafði verið dómkvaddur. Gegn mótmælum stefnda verður ekki byggt á því að ljósmyndir, greinargerð og framburður G sýni að eftirlitsmennirnir hafi ekki getað séð hvað fór fram um borð í bátnum í umrætt sinn.

Við aðalmeðferð málsins gáfu einnig skýrslu A og B, eftirlitsmenn hjá Fiskistofu. Fram kom hjá þeim að þeir hafi skipst á að nota sjónaukann í umrætt sinn, eins og þeir lýstu í eftirlitsskýrslu. A staðfesti það sem fram kom í skýrslu og sagði að bátsverjar hefðu verið að kasta fiski. Þeir hafi séð að ýmist var ýtt undir eða goggað í fiska til að ná þeim upp eða að þeir voru slegnir í hausinn til að kasta þeim út aftur. Þá sagði hann þá hafa getað séð mun á fiski og þara og séð þara koma upp annað slagið. Þeir hafi ekki getað séð af hvaða tegund fiskarnir sem kastað var voru en að um hafi verið að ræða bolfisk. Þegar þeir hafi hætt að sjá bátinn vegna fjarlægðar hafi þeir hætt eftirlitinu. Í skýrslu B kom fram að þeir hafi getað séð án kíkis að eitthvað fór í sjóinn en ekki hvað það var. Hafi þeir ekki verið fullkomlega vissir um hvort fiski hafi verið kastað skrifuðu þeir það ekki niður. Sagði hann einnig að goggnum hefði verið beitt öðruvísi þegar verið var að slá fisk af línu en þegar fiski var hjálpað um borð. Báðir eftirlitsmennirnir töldu að línan hafi verið dregin inn á minni hraða en 60 krókum á mínútu. Skýrslur þeirra við aðalmeðferð voru í samræmi við þá eftirlitsskýrslu sem svipting veiðileyfis var byggð á. Þá staðfestu þeir að sjónaukinn sem þeir notuðu í umrætt sinn hafi verið af gerðinni Bushnell 7 x 50. Um er að ræða opinbera eftirlitsmenn sem hafa bæði reynslu og þekkingu af sjómennsku, þar á meðal línuveiðum, auk þess sem þeir hafa nokkurra ára reynslu sem eftirlitsmenn. Þá hafa þeir enga beina hagsmuni af því að upp komst um ætlað brot. Þrátt fyrir að einungis annar eftirlitsmannanna hafi fylgst með atvikum í gegnum sjónaukann hverju sinni skráði hinn eftirlitsmaðurinn á sama tíma upplýsingar um það sem var að gerast. Verður á því byggt að atvik hafi gerst með þeim hætti sem þeir lýsa.

Af hálfu stefnanda var lagt fram myndband sem ætlað er að sýna að í Stöðvarfirði sé mikill sjávargróður, en stefnandi byggir á því að eftirlitsmenn hafi ekki getað greint á milli gróðurs og fisks. Er því hafnað að myndbandið hafi nokkurt sönnunargildi í málinu þegar af þeirri ástæðu að ekki liggur fyrir hvenær upptakan fór fram og því alveg óvíst hvort aðstæður þá hafi verið sambærilegar þeim aðstæðum sem voru 26. október 2010. Með hliðsjón af þessu og skýrum framburði eftirlitsmannanna fyrir dómi er því hafnað að sýnt hafi verið fram á að eftirlitsmenn hafi mistalið sjávargróður fyrir fisk.

Málsástæður stefnanda, byggðar á því að ekki hafi verið farið eftir rannsóknarreglu stjórnsýslulaga við meðferð málsins, meðalhófs hafi ekki verið gætt, að liggja þurfi fyrir tímasetning og staðsetning á því hvenær hverjum einstökum fiski á að hafa verið kastað og að eftirlit frá landi sé óheimilt, komu fyrst fram við aðalmeðferð málsins og var sérstaklega mótmælt af hálfu stefnda. Fullt tilefni var til þess að málsástæðurnar kæmu fram í stefnu hafi ætlunin verið að byggja á þeim og teljast þær því vera of seint fram komnar, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, og verður því ekki tekin afstaða til þeirra.

Samkvæmt greinargerð með frumvarpi sem varð að lögum nr. 163/2006 er breyttu 15. gr. laga nr. 57/1996 í núverandi mynd kemur fram að við ákvörðun þess hvort um minni háttar brot teljist vera að ræða, í skilningi ákvæðisins, sé eðlilegt að líta m.a. til þess hvort ætla megi að brot hafi í för með sér umtalsverðan ávinning fyrir hlutaðeigandi útgerð og/eða tengda aðila, hversu mikilvægum hagsmunum brot ógnar og hvort það hafi verið framið af ásetningi eða gáleysi. Ekki liggur fyrir hver beinn ávinningur útgerðar eða annarra hagsmunaaðila var vegna brottkastsins. Samkvæmt 1. gr. laganna er markmið þeirra m.a. að bæta umgengni við nytjastofna sjávar og stuðla að því að þeir verði nýttir með sjálfbærum hætti. Áður en 2. gr. laganna var breytt með lögum nr. 13/2002 var undantekning í 2. mgr. ákvæðisins en samkvæmt henni mátti varpa fyrir borð sýktum afla, selbitnum afla eða afla sem var skemmdur á annan hátt. Með lögum nr. 13/2002 var ákvæðinu breytt á þann veg að nú er skylt að landa öllum afla. Samkvæmt greinargerð sem fylgdi frumvarpi sem varð að lögunum gátu þeir sem uppvísir urðu að brottkasti haldið því fram að fiskur sem hent var hafi verið sýktur eða skemmdur á annan hátt. Sönnunarbyrðin um að svo hafi ekki verið hvíldi á eftirlitsaðila og sé augljóst að mjög erfitt er, og jafnvel ómögulegt, að koma fullri sönnun við í slíkum tilvikum. Ákvæðum laganna um bann við brottkasti er því ætlað að vernda mikilvæga hagsmuni. Er þá bæði horft til slæmrar meðferðar á auðlindinni og aðgerðum sem miða að því að eftirlit með meðferð hennar sé mögulegt. Þrátt fyrir að einungis verði fullyrt að 24 fiskum hafi verið kastað útbyrðis þá átti brottkastið sér stað á stuttum tíma eða 20 mínútna tímabili. Auk þess ber að líta til þess að þær lýsingar sem fram koma hjá eftirlitsmönnum bæði í eftirlitsskýrslu og framburði þeirra fyrir dómi um það hvernig bátsverjar báru sig að benda skýrt til þess að ásetningur bátsverja hafi verið að kasta afla. Er því ekki talið að um minni háttar brot hafi verið að ræða í skilningi 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996 og er því tekið undir það með stefnda að ekki hafi verið skilyrði til að ljúka málinu með áminningu.

Eftir framangreindu verður ekki talið að efni séu til að verða við kröfu stefnanda um að ógilda ákvörðun sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins frá 22. febrúar 2011 um að staðfesta þá ákvörðun Fiskistofu að svipta Gísla Súrsson GK-8 leyfi til veiða í atvinnuskyni í eina viku frá 23. febrúar 2011.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 600.000 krónur.

Vegna anna dómara hefur dómsuppkvaðning dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari töldu hins vegar ekki þörf á því að málið yrði flutt að nýju.

Af hálfu stefnenda flutti málið Þ-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf hdl. og af hálfu stefnda flutti málið E-kk-nf K. H-kk-nf hrl.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum stefnanda Einhamars Seafood ehf.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf