E-2027/2018

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjavíkur 13. júní 2019 í máli nr. E2027/2018:

Scandic Import ehf.

(S-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf hdl.) gegn

Eirberg ehf.

(J-kk-nf G-kk-nf Á-kk-nf hdl)

Mál þetta, sem var höfðað 14. júní 2018, var dómtekið 7. maí 2019. Stefnandi er Scandic Import ehf., Stangarhyl 4, Reykjavík, en stefndi er Eirberg ehf., Stórhöfða 25, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.500.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 5. maí 2017 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu, auk málskostnaðar.

I.

1.

Í máli þessu er deilt um skyldu stefnda til að greiða stefnanda 1.500.000 krónur samkvæmt samningi málsaðila í tengslum við yfirtöku stefnda frá Scandic P Heildverslun ehf. á umboði og dreifingu á Íslandi á vörumerkinu TomTom.

Forsaga málsins er sú að með samningi, dags. 3. nóvember 2016, gerðu stefndi og Scandic P Heildverslun ehf. með sér samkomulag um að stefndi yfirtæki umboðs og dreifingarsamning fyrir Ísland sem Scandic P Heildverslun ehf. og TomTom International B.V. höfðu gert sín á milli. Segir í samningnum að um leið og skriflegur (exclusive) samningur TomTom International B.V. við Eirberg ehf. liggi fyrir þá muni Eirberg ehf. greiða Scandic P Heildverslun ehf. 1.500.000 krónur. Auk þess skuli greiðsla samkvæmt kostnaðarverði TomTombirgða, sem var skv. skjali yfir birgðaverðmæti frá 26. október sl. um 2.500.000 krónur, greiðast við afhendingu birgðanna, eigi síðar en 15. nóvember. 2

Stefndi greiddi stefnda fyrir vörubirgðirnar, en hefur hafnað því að greiða fyrrgreinda fjárhæð, 1.500.000 krónur, þar sem skriflegur (exclusive) samningur við TomTom International B.V. hafi ekki verið gerður.

2)

Hinn 30. janúar 2017 ritaði framkvæmdastjóri stefnda, að ósk fulltrúa Scandic P Heildverslunar ehf. undir yfirlýsingu til Íslandsbanka um að fyrrgreind fjárhæð, 1.500.000 krónur, yrði lögð inn á handveðsettan reikning Scandic P Heildverslunar ehf. hjá Íslandsbanka hf. Í yfirlýsingunni segir orðrétt svo:

Eirberg ehf. staðfestir hér vegna sölu á Tom Tom samningi, að um leið og skriflegur (exclusive) samningur Tom Tom International BV. við Eirberg liggur fyrir þá mun Eirberg greiða Scandic heildverslun ehf. kr. 1.500.000, verða lagðar inn á reikning Scandic P. heildverslun ehf. nr. 526261691. Reikningurinn er handveðsettur Íslandsbanka hf.

3)

Stefnandi málsins er Scandic Import ehf. Samkvæmt tveimur Sölusamningum, dags. 6. mars 2017, sem stefnandi lagði fram við fyrirtöku málsins 25. október 2018, kemur fram að stefnandi „yfirtaki núgildandi umboðs og dreifingarsamninga fyrir Ísland sem Scandic P Heildverslun hefur annast“. Sömu aðilar standa að báðum félögunum og eru sölusamningarnir undirritaðir af D-kvk-þgf S. G-kvk-þgf f.h. Scandic P Heildverslunar ehf. og R-kvk-þgf E-kvk-ef f.h. stefnanda.

Í umræddu þinghaldi 25. október 2018 lagði lögmaður stefnanda einnig fram dómskjal, með fyrirsögninni Framsal kröfu. Er í skjalinu, sem dagsett er 3. maí 2017 og undirritað af sömu aðilum og sölusamningarnir, vísað til fyrrgreindrar yfirtöku stefnanda á sölusamningnum 6. mars 2017. Segir m.a. svo í skjalinu:

Sem hluti af tilvitnuðum Sölusamningi, framselur Scandic P Heildverslun ehf. til Scandic Import ehf., kröfu á hendur Eirberg ehf., að fjárhæð kr. 1.500.000, vegna kaupa Eirberg ehf. á umboði Tom Tom vara á Íslandi samkvæmt samningi dags. 3. nóvember 2016 sbr. og yfirlýsingu Eirberg ehf., dags. 30. janúar sl. Krafan er handveðsett Íslandsbanka hf.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu fyrir dóminum R-kvk-nf E-kvk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda.

3

II.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi reisir kröfu sína á samningi aðila frá 3. nóvember 2016. Telur stefnandi að hann hafi selt og afhent til stefnda öll þau réttindi sem stefnandi hafði yfirráð yfir og varða viðskipti við TomTom. Leggur stefnandi á það áherslu að Scandic P Heildverslun ehf. hafi ekki lofað tímabundnum samningi við TomTom International. Þá sé samningurinn frá 3. nóvember 2016 saminn af forsvarsmönnum stefnda og orðalagið skriflegur (exclusive) sé frá þeim komið. Telur stefnandi að stefnda hafi verið fullkunnugt bæði við samningsgerðina um kaupin og eftir samskipti við TomTom í Svíþjóð um það hvernig TomTom hafi staðið að veitingu einkaumboðs TomTomvara í þessu tilviki á Norðurlöndum. Stefndi hafi nú í rúmt ár selt og dreift TomTomvörum á Íslandi á grundvelli samningsins frá 3. nóvember 2016 án þess að bjóða fram greiðslu á kaupverðinu eða að krefjast riftunar vegna vanefnda stefnanda og ljóst sé að stefndi hafi eingöngu hagnast á gerð samningsins frá 3. nóvember 2016. Þá telur stefnandi að ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eigi við um háttsemi stefnda. Það sé því ljóst að stefndi hafi vanrækt samninginn og því sé krafa stefnanda réttmæt.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda Stefndi telur að sýkna beri hann af kröfu stefnanda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Tekur stefndi fram að í stefnu sé fullyrt að stefnandi hafi fengið meinta kröfu framselda vorið 2017 frá Scandic P Heildverslun ehf. Enga nánari skýringu á meintu framsali sé að finna í stefnu og engin gögn hafi heldur verið lögð fram við þingfestingu málsins að þessu leyti. Það hafi fyrst gerst eftir að lögmaður stefnda spurðist fyrir hjá lögmanni stefnanda að upp úr krafsinu hafi komið svokallað Framsal kröfu, dags. 3. maí 2017. Þetta framsal sé að engu hafandi, auk þess sem meint krafa Scandic P Heildverslunar ehf. á hendur stefnda hafi verið veðsett Íslandsbanka hf., sbr. tryggingarbréf, dags. 10. september 2015. Samkvæmt tryggingarbréfinu sé allt framsal Scandic P Heildverslunar ehf. á veðsettum eignum óheimilt án samþykkis bankans. Engin gögn hafi legið fyrir við þingfestingu málsins um hið meinta framsal. Þá telur stefndi að tölvuskeyti starfsmanns Íslandsbanka 5. desember 2018 hafi ekkert sönnunargildi um annað en að bankinn hafi ekki samþykkt framsal meintrar kröfu á sínum tíma. Telur stefndi, með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 343/2003, að ekki verði byggt á skjalinu við úrlausn málsins, þar sem það hafi 4 verið útbúið í tengslum við rekstur málsins. Þá tekur stefndi fram að framkvæmdastjóri stefnda hafi undirritað yfirlýsingu til Íslandsbanka hf. hinn 30. janúar 2017, þar sem hann skuldbatt sig til að greiða hina meintu kröfu inn á tiltekinn bankareikning sem handveðsettur hafi verið bankanum. Eini staðurinn sem stefndi hafi getað greitt á til að losna undan meintri skuld hafi verið umræddur reikningur. Þessi bankareikningur tilheyri ekki stefnanda, enda hafi hann tilheyrt Scandic P Heildverslun ehf., sem tekin var til gjaldþrotaskipta með úrskurði 21. júní 2017 og hafi skiptum verið lokið 16. nóvember s.á. Handveðsetning reikningsins og fyrrnefnd yfirlýsing stefnda hafi í raun haft þau áhrif að Íslandsbanki hf. eigi ráðstöfunarréttinn á hinni meintu kröfu, sbr. dóm Hæstaréttar 30. janúar 1997 í máli nr. 100/1996. Samkvæmt almennum reglum eigi stefndi á hættu að þurfa að tvígreiða meinta kröfu verði hann dæmdur til að greiða stefnanda hana. Verði ekki fallist á sýknu á grundvelli aðildarskorts byggir stefndi á því að framangreint hljóti að teljast veruleg vanreifun á aðild til sóknar sem leiði til þess að vísa beri málinu frá dómi án kröfu.

Verði ekki fallist á sýknu vegna aðildarskorts byggir stefndi m.a. á því að ekki hafi stofnast til greiðsluskyldu stefnda samkvæmt samningnum, þar sem einkaréttarsamningur hafi ekki verið undirritaður á milli stefnda og TomTom International í Hollandi. Skilyrði samningsins frá 3. nóvember 2016, um skriflegan (exclusive) samning, hafi verið á því byggt að stefndi og TomTom International B.V. myndu undirrita samning um einkarétt. Það hafi ekki gengið eftir og því hafi engri skyldu stefnda til greiðslu samkvæmt samningnum verið fyrir að fara. Samkvæmt upplýsingum sem stefndi hafi aflað frá TomTom í Svíþjóð og í Hollandi, þá hafi komið í ljós, þvert á það sem haldið hafi verið fram af stefnanda, að ekki hefði verið gerður slíkur samningur við stefnanda og að slíkur samningur yrði ekki heldur gerður við stefnda. Samkvæmt tölvuskeyti sem stefndi hafi fengið um þetta atriði hafi komið fram í tölvuskeyti frá tengilið TomTom í Svíþjóð að þeir myndu ekki selja vörur til annarra aðila á Íslandi en stefnda, en að það fyrirkomulag yrði endurskoðað árlega. Þar sem ekki hafi orðið af undirritun einkaréttarsamnings á milli stefnda og TomTom International B.V., hafi Scandic P Heildverslun ehf. ekki efnt sinn hluta samningsins. Þar af leiðandi hafi ekki stofnast til efndaskyldu stefnda.

III.

Með samningi um Framsal kröfu milli Scandic P Heildverslunar ehf. og stefnanda, dags. 3. maí 2017, var hin umdeilda fjárkrafa framseld til stefnanda. Í 5 samningnum er tekið fram að krafan hafi verið handveðsett Íslandsbanka hf. Þremur mánuðum áður, eða þann 30. janúar 2017, ritaði stefndi undir yfirlýsingu til sama banka um að hin umdeilda fjárhæð yrði lögð inn á hinn handveðsetta reikning að nánari skilyrðum fullnægðum.

Samkvæmt framansögðu hefur hin umþrætta krafa verið veðsett Íslandsbanka hf. Er stefnandi málsins bundinn af þeirri veðsetningu og nær hún til allrar kröfunnar. Engin gögn liggja fyrir um að Íslandsbanki hf. hafi aflétt handveðsetningunni. Stefnandi er því ekki réttur aðili að hinni meintu fjárkröfu og þar með réttur móttakandi andvirðis stefnukröfunnar. Að þessu virtu og með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er stefndi þegar af þessum ástæðum sýknaður af kröfu stefnanda vegna aðildarskorts til sóknar.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda 700.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda.

J-kk-nf G-kk-nf Á-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Eirberg ehf., er sýknaður af kröfum stefnanda, Scandic Import ehf.

Stefnanda ber að greiða stefnda 700.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf.

5 samningnum er tekið fram að krafan hafi verið handveðsett Íslandsbanka hf. Þremur mánuðum áður, eða þann 30. janúar 2017, ritaði stefndi undir yfirlýsingu til sama banka um að hin umdeilda fjárhæð yrði lögð inn á hinn handveðsetta reikning að nánari skilyrðum fullnægðum.

Samkvæmt framansögðu hefur hin umþrætta krafa verið veðsett Íslandsbanka hf. Er stefnandi málsins bundinn af þeirri veðsetningu og nær hún til allrar kröfunnar. Engin gögn liggja fyrir um að Íslandsbanki hf. hafi aflétt handveðsetningunni. Stefnandi er því ekki réttur aðili að hinni meintu fjárkröfu og þar með réttur móttakandi andvirðis stefnukröfunnar. Að þessu virtu og með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er stefndi þegar af þessum ástæðum sýknaður af kröfu stefnanda vegna aðildarskorts til sóknar.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda 700.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda.

J-kk-nf G-kk-nf Á-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Stefndi, Eirberg ehf., er sýknaður af kröfum stefnanda, Scandic Import ehf.

Stefnanda ber að greiða stefnda 700.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf.