E-6633/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 18. febrúar 2010, er höfðað 15. maí 2009.

Stefnandi er A-kk-nf E-x-x W-x-x, Hrannargötu 5, Keflavík.

Stefndi er Flugþjónustan á Keflavíkurflugvelli ehf., Byggingu 11, Keflavíkurflugvelli.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 2.946.052 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 22. ágúst 2007 til 26. febrúar 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 26. febrúar 2009 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, auk virðisaukaskatts.

Stefndi gerir þær kröfur aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að honum verði tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins, en til vara að sök verði skipt í málinu og bótaskylda verði aðeins viðurkennd að hluta, en málskostnaður látinn niður falla.

Málavextir

Stefndi annast flugvallarþjónustu við flugfélög og farþega á Keflavíkurflugvelli. Stefnandi hóf störf 14. apríl 2006 hjá stefnda og starfar í hlaðdeild.

Hinn 22. ágúst 2007 slasaðist stefnandi við vinnu sína. Hann vann þá við að hlaða farangri í Boeing 757-300 flugvél Flugleiða. Lýsir stefnandi aðdraganda slyssins þannig að hann hafi verið í farangursrými flugvélarinnar og tekið á móti farangri og raðað honum í farangursrýmið. Farangurinn var fluttur með færibandi frá hlaði og upp í farangursrými vélarinnar. Stefnandi kveðst hafa verið búinn að hlaða síðustu töskunni, sem kom með færibandinu, þegar hún féll niður úr vélinni. Hann hafi þá ætlað niður færibandið til að sækja hana þar sem samstarfsmenn á flughlaði hafi verið farnir frá. Færibandið hafi ekki verið á hreyfingu. Bar stefnandi að hann hefði staðið efst á færibandinu, á miðju þess, þegar hann féll skyndilega niður af því. Telur hann að um tveggja metra fall hafi verið að ræða.

Vinnueftirlitinu barst tilkynning frá lögreglunni á Suðurnesjum um slys stefnanda um kl. 10:30 og fór þegar á staðinn og rannsakaði vettvanginn.

Eftir að vinnuslysið átti sér stað voru afleiðingar þess metnar samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 af matsmönnunum I-kk-þgf S-kk-þgf hrl. og S-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarlækni, með matsgerð, dags. 13. janúar 2009. Matsgerðarinnar var aflað í samráði við Sjóvá-Almennar tryggingar hf. vegna slysatryggingar launþega sem Flugþjónustan hafði keypt fyrir starfsmenn sína og var í gildi þegar stefnandi slasaðist.

Matsmenn komust að þeirri niðurstöðu að tímabundið atvinnutjón stefnanda samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga væri fyrir tímabilið 22. ágúst 2007 til 24. febrúar 2008, að þjáningatímabil samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga, án rúmlegu, væri 187 dagar, að varanlegur miski hans samkvæmt 4. gr. laganna væri 10 stig og að varanleg örorka samkvæmt 5.-7. gr. laganna væri 10%.

Í kjölfar matsgerðarinnar greiddi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. slysatryggingabætur að fjárhæð 642.918 krónur vegna slysatryggingar launþegar sem Flugþjónustan hafði hjá tryggingafélaginu. Tekið var við þeim bótum með fyrirvara af hálfu stefnanda. Fyrir liggur að stefnandi á ekki rétt á bótum vegna slyssins frá Sjúkratryggingum Íslands, sbr. bréf dags. 12. janúar 2009.

Hinn 26. janúar 2009 krafði lögmaður stefnanda stefnda um viðurkenningu á skaðabótaskyldu og skyldu til að greiða skaðabætur. Kveður stefnandi því bréfi ekki hafa verið svarað.

Í ljósi þess að stefndi hafi ekki viðurkennt skaðabótaskyldu sína og neitað að greiða skaðabætur samkvæmt kröfubréfi, dags. 26. janúar 2009, telur stefnandi nauðsynlegt að höfða þetta dómsmál.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sínar á sakarreglunni, hinni almennu skaðabótareglu, reglunni um vinnuveitendaábyrgð, sem og ströngum bótareglum um skaðabótaábyrgð vegna hættulegs vinnuumhverfis.

Málið lúti að því hvort stefndi hafi sýnt af sér gáleysi sem leitt hafi til vinnuslyssins með því að láta hættulegt verklag og vinnuaðstæður viðgangast og vanrækja upplýsinga- og leiðbeiningaskyldu sína.

Flugþjónustan lét hættulegt verklag viðgangast við fermingu flugvéla

Í fyrsta lagi byggir stefnandi á því að þegar slysið átti sér stað hafi hættulegt verklag við fermingu flugvéla verið látið viðgangast af hálfu stefnda og beinlínis ætlast til þess að því væri beitt. Samkvæmt 13. gr. og 37. gr. laga nr. 46/1980 skuli atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Þess hafi stefndi ekki gætt og því hafi starfsmenn beinlínis verið í hættu þegar þeir þurftu að fara upp eða niður færibandið meðan á fermingu flugvéla stóð.

Stefndi beri ábyrgð á fermingu flugvéla samkvæmt 21. og 23. gr. laga nr. 46/1980, en þar komi fram að fulltrúi atvinnurekanda á vinnustað sé verkstjóri og hann sjái um að öruggt skipulag sé þar ríkjandi. Þannig sé það í verkahring og á ábyrgð verkstjóra að ákveða hvernig verk séu unnin, hvaða starfsmenn vinni verkin og hvaða búnaði, tækni og aðferðum sé beitt við vinnuna. Allar ákvarðanir um framkvæmd verka á vinnustað séu því á ábyrgð atvinnurekanda og verkstjóra.

Sambærileg slys hafi orðið við fermingu flugvéla hjá stefnda.

Í skýrslu Vinnueftirlitsins frá 25. október 2006 segi á bls. 3: „Mat Vinnueftirlitsins er að til þess að aðstæður séu forsvaranlegar verði að tryggja að umferð starfsmanna sé einungis heimiluð eftir sjálfu bandinu eftir að það hefur verið tæmt töskum og vörum og það stöðvað, þannig að leið sé örugg og greið við allar aðstæður.“

Þrátt fyrir þessi fyrirmæli frá Vinnueftirlitinu hafi verklagi ekki verið breytt hjá stefnda. Umferð hafi verið heimiluð af hálfu stefnda eftir sjálfu bandinu og hafi starfsmenn beinlínis verið hvattir til þessa verklags.

Af gögnum vegna slyssins árið 2005, lögregluskýrslu og skýrslu Vinnueftirlitsins sé ljóst að vitað hafi verið að hætta stafaði af færibandi og fermingu flugvélanna. Slys stefnanda árið 2007, og vinnuslysið 2005, sem lýst sé í skýrslu Vinnueftirlitsins frá 25. október 2006, hafi bæði átt sér stað við sama færibandið, færiband númer 57. Í því ljósi, að slys hafði áður átt sér stað við þetta tiltekna færiband, hafi verið rík ástæða fyrir stefnda að grípa til einhverra úrræða til að fyrirbyggja slysahættu.

Stefndi hefði því átt að leggja bann við því að starfsmenn gengju með fram færiböndum. Í raun hefði átt að fara rækilega yfir öryggi hlaðmanna hjá stefnda og gefa út skýrar verklagsreglur. Það hafi þó ekki verið gert.

Í skýrslu Vinnueftirlitsins, vegna vinnuslyss A-kk-ef, dags. 22. ágúst 2007, komi fram skýr fyrirmæli um úrbætur. Þar segi Vinnueftirlitið að gera þurfi sérstakt áhættumat um þessa vinnutilhögun.

Enn fremur hafi stefndi brotið gegn skyldu sinni til að gæta öryggis í starfsemi sinni samkvæmt reglum nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar. Samkvæmt 2. gr. reglnanna gildi þær um það þegar starfsmenn ýta, draga, bera eða færa til byrði. Í 3. gr. reglnanna segi svo að atvinnurekandi, þ.e. stefndi, skuli skipuleggja vinnuaðstæður, nota viðeigandi búnað eða sjá starfsmönnum fyrir hjálpartækjum til að draga úr hættu á starfi þeirra þegar byrðar eru handleiknar. Enn fremur segi í 6. gr. reglna nr. 499/1994 að vinnuaðstæður þar sem byrðar eru handleiknar skuli vera eins góðar og kostur er. Sérstaklega sé áréttað að umferðarleiðir skuli vera greiðfærar til að koma í veg fyrir að starfsmenn renni til, hrasi o.s.frv.

Ljóst sé að stefndi og starfsmenn sem hann beri ábyrgð á, hafi vanrækt skyldur sínar og látið hættulegt verklag viðgangast við fermingu flugvéla. Vinnuslys A-kk-ef sé því bein afleiðing af þeirri vanrækslu stefnda að gæta þess ekki að vinnutilhögun, vinnutæki, skipulag vinnu og verkstjórn uppfyllti framangreindar reglur um öryggi og vinnuvernd. Auðvelt hefði verið að komast hjá hættu með því að útbúa færibönd þannig að hægt væri að komast niður um þau meðan á hleðslu stendur, auk þess að breyta verklagi með tilliti til öryggis hlaðmanna. Með lyftupalli eða stiga hefði mátt koma starfsmönnum stefnda slysalaust upp og niður farangurslestina. Augljóst sé að stefndi hafi vanrækt þessar skyldur sínar og beri því ábyrgð á tjóni A-kk-ef.

Loks hafi stefndi beinlínis viðurkennt að A-kk-nf beri enga ábyrgð á orsökum vinnuslyssins. Þetta sé fullyrt af verkstjóra stefnda í tilkynningu til Sjóvár-Almennra trygginga hf. um vinnuslysið, dags. 11. október 2007.

Af þessu leiði að stefnandi beri enga meðábyrgð, eigin sök, vegna vinnuslyssins að mati stefnda. Ekki sé hægt að skýra þessa yfirlýsingu með öðrum hætti en að sú stórhættulega vinnuaðferð, sem viðhöfð var, og stefndi beri alla ábyrgð á, hafi verið eina orsök slyssins. Stefndi beri því skaðabótaábyrgð á afleiðingum slyssins.

Brot Flugþjónustunnar á sérstökum leiðbeiningar- og upplýsingaskyldum sínum

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að stefndi hafi brotið sérstakar leiðbeininga- og upplýsingaskyldur sínar. Sérstök skylda hvíli á atvinnurekanda samkvæmt 14. gr. laga nr. 46/1980 að gera starfsmönnum sínum ljósa slysa- og sjúkdómshættu sem kunni að vera bundin við starf þeirra. Jafnframt eigi atvinnurekandi að sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín þannig að ekki stafi hætta af.

Þegar hlaðmenn hjá stefnda hófu störf, þ.m.t. stefnandi, þá hafi þeir ekki fengið fullnægjandi leiðbeiningar um vinnu sína við fermingu flugvéla. Þeir hafi fengið skriflegar leiðbeiningar um umgengni á flugvellinum sjálfum. Í því skyni hafi starfsmönnum verið lauslega kynntur upplýsingabæklingurinn Öryggi á hlaði. Í þessum upplýsingabæklingi séu engar leiðbeiningar til hlaðmanna hvernig þeir eigi að bera sig að þegar verið sé að ferma flugvélar, en það sé ríkur þáttur í starfsemi stefnda. Það hefði verið hægur vandi fyrir stefnda að upplýsa starfsfólk sitt einnig um örugga vinnuaðferð við fermingu flugvélanna, og leggja skýrt bann við hættulegum aðferðum, einkum því að slys hafi áður átt sér stað við fermingu flugvéla.

Á grundvelli laga nr. 46/1980 hafi verið sett reglugerð nr. 367/2006 um notkun tækja og hafi sú reglugerð verið í gildi þegar vinnuslysið varð. Samkvæmt 4., 7. og 8. gr. reglugerðarinnar skuli atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að starfsmenn fái tilhlýðilega þjálfun og nægilegar upplýsingar og þar sem við eigi, ritaðar leiðbeiningar um þau tæki sem notuð séu á vinnustað. Þær upplýsingar og leiðbeiningar verði að fela í sér nægilegar ábendingar um öryggi og hollustu er snerti notkunarskilyrði tækjanna og óvenjulegar aðstæður sem hægt sé að sjá fyrir. Sérstök skylda hvíli einnig á atvinnurekanda að benda starfsmönnum á hættur sem þeim geti stafað af tækjum í nánasta vinnuumhverfi þeirra.

Ljóst sé að Flugþjónustan hafi ekki kynnt stefnanda skráðar verklagsreglur sem mælt hafi fyrir um örugg vinnubrögð við fermingu flugvéla. Stefnda hafi verið í lófa lagið að hafa til reiðu skráðar verklagsreglur í bæklingnum Öryggi á hlaði og halda sérstakt námskeið í öruggum vinnubrögðum hlaðmanna. Stefndi hafi hins vegar ekki gert það. Hann hafi þvert á móti látið viðgangast að hlaðmenn viðhefðu hættuleg vinnubrögð svo að ferming flugvéla gengi sem hraðast fyrir sig. Þá hafi hlaðmenn sérstaklega verið áminntir ef fyrirsvarsmenn stefnda töldu fermingu flugvéla ganga hægt.

Ef stefndi hefði sett lögboðnar, öruggar og fullnægjandi verklagsreglur um vinnubrögð hlaðmanna og framfylgt þeim af festu hefði mátt koma í veg fyrir vinnuslys stefnanda. Þessi vanræksla stefnda leiði til bótaábyrgðar á tjóni stefnanda.

Flugþjónustan braut gegn lögboðnum skyldum sínum um að hafa til reiðu áætlun um öryggi og áhættumat á vinnustaðnum

Í þriðja lagi byggir stefnandi á því að stefndi hafi brotið gegn skyldum sínum samkvæmt reglugerð um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum nr. 920/2006. Samkvæmt þeirri reglugerð hafi stefndi átt að tilnefna öryggisvörð, sjá um að koma á fót öryggisnefnd og sjá um að starfsmenn tilnefndu öryggistrúnaðarmann.

Öryggisnefnd, öryggistrúnaðarmaður og öryggisvörður, samkvæmt IV. og V. kafla reglugerðar nr. 920/2006, beri að fylgjast með því að aðbúnaður, hollustuhættir og öryggi á vinnustað séu í samræmi við lög nr. 46/1980, reglugerðir og reglur samkvæmt þeim. Þessir öryggisaðilar eigi að fara í eftirlitsferðir um vinnusvæði fyrirtækisins og sérstaklega aðgæta m.a. að vélar og starfsaðferðir stofni ekki lífi og heilsu starfsmanna í hættu, að öryggisbúnaður og persónuhlífar séu til staðar í góðu ástandi og séu notaðar af starfsmönnum, að starfsmenn fái nauðsynlega fræðslu og þjálfun með tilliti til aðbúnaðar, hollustuhátta og öryggis.

Ef stefndi hefði séð til þess að þessir öryggisaðilar hefðu sinnt lögbundnu hlutverki sínu hefði mátt draga úr þeim verulegu hættum sem hafi verið í vinnuumhverfi hlaðmanna. Koma hefði mátt í veg fyrir hættulegt verklag við fermingu flugvéla og þannig afstýra vinnuslysi stefnanda.

Í skýrslu Vinnueftirlitsins um vinnuslysið er sérstaklega mælt fyrir um úrbætur þannig að stefnda sé gert að láta framkvæma sérstakt áhættumat við störf hlaðmanna.

Ljóst sé að með fullnægjandi starfrækslu fyrrnefndra öryggisaðila og gerð sérstaks áhættumats fyrir slysið að auki samkvæmt XI. kafla laga nr. 46/1980, líkt og Vinnueftirlitið hafi bent á í skýrslu sinni, hefði Flugþjónustan að öllum líkindum getað komið í veg fyrir vinnuslys A-kk-ef. Það hafi fyrirtækið ekki gert og beri því ábyrgð á afleiðingunum.

Samantekt á saknæmri og ólögmætri háttsemi Flugþjónustunnar

Af lögum nr. 46/1980 og reglum settum samkvæmt þeim sé ljóst að strangar skyldur hvíli á atvinnurekendum um að gæta að öryggi og hafa eftirlit með starfsmönnum sínum. Atvinnurekendur beri höfuðábyrgð á því vinnuumhverfi sem þeir búi starfsmönnum sínum og því hvernig vinnan er framkvæmd. Ef vinnuveitandi vanræki að gefa starfsmönnum sínum fyrirmæli um rétt vinnubrögð og gæta fyllsta öryggis þá sé það á hans ábyrgð.

Mat á gáleysi sé sjaldan jafn ljóst og þegar laga- eða reglugerðarákvæði séu brotin. Af þessu megi sjá að stefndi hafi brotið gegn eftirtöldum lagareglum um vinnuvernd:

1) 13. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

2) 37. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

3) 21. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

4) 23. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

5) 14. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

6) IV. og V. kaflar reglugerðar um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum nr. 920/2006

7) XI. kafli laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

8) 46. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum

9) 4. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja

10) 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja

11) 8. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja

12) 3. gr. reglna nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar

13) 6. gr. reglna nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar

Þannig liggi fyrir að forsvarsmenn stefnda hafi virt að vettugi þær skyldur sínar sem þessar lagareglur kveði á um. Þess vegna hafi stefnandi slasast og því beri stefndi skaðabótaábyrgð á tjóni hans.

Markmið framangreindra reglna sé að tryggja öryggi og forðast líkamstjón starfsmanna. Þess vegna hafi það mikla þýðingu við sakarmat atvinnurekanda hvort farið hafi verið eftir reglunum. Í skaðabótarétti sé meginreglan sú að eftir því sem slíkar reglur séu sértækari hafi þær meiri þýðingu við sakarmatið. Að framan hafi verið vitnað í sértækar reglur laga nr. 46/1980 og reglna og reglugerða um öryggi á vinnustöðum, og því lýst hvernig brotið hafi verið gegn ákvæðum þeirra.

Með vísan til alls framangreinds sé ótvírætt að stefndi beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda af völdum vinnuslyss hans hinn 22. ágúst 2007.

Bótaútreikningur og bótafjárhæð

Stefnukrafan byggst á niðurstöðum matsmannanna I-kk-ef S-kk-ef hrl. og S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 13. janúar 2009, vegna afleiðinga vinnuslyss A-kk-ef þann 22. ágúst 2007.

Skaðabótakrafan sé í samræmi við skaðabótalög nr. 50/1993 og skiptist í eftirfarandi þætti:

Annað fjártjón samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga

Stefnandi hafi orðið fyrir ýmiss konar útgjöldum vegna afleiðinga slyssins, s.s. lækniskostnaði, ferðakostnaði vegna ferða frá Keflavík til Reykjavíkur til sérfræðilækna, kaupa á verkjalyfjum o.fl. Hér sé um að ræða kostnað sem honum sé örðugt að sýna fram á með framvísun reikninga. Í sáttaskyni er krafist greiðslu á 70.000 krónum vegna þessa þáttar.

Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr. skaðabótalaga

Matsmenn telji að tímabundið atvinnutjón stefnanda sé fyrir tímabilið 22. ágúst 2007 til 24. febrúar 2008. Alls 6 mánuðir. Meðallaun stefnanda síðustu þrjá mánuði fyrir slysið hafi verið 430.050 krónur. Á fyrrgreindu tímabili hefði stefnandi því átt að fá í laun 2.580.300 krónur en hafi aðeins fengið 2.306.540 krónur í veikindalaun og önnur laun. Mismunurinn, 273.760 krónur, sé krafa stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns.

Þjáningabætur skv. 3. gr. skaðabótalaga

Matsmenn telji að stefnandi hafi verið veikur án rúmlegu í 187 daga. Samtals sé því krafist vegna þessa þáttar 187 x 1380 = 258.060 króna.

Varanlegur miski skv. 4. gr. skaðabótalaga

Varanlegur miski af völdum slyssins sé metinn 10 stig. Vegna þessa þáttar sé því krafist 10% x 7.890.500 krónur = 789.050 króna.

Varanleg örorka skv. 5 -7. gr. skaðabótalaga

Varanleg örorka sé metin 10%. Við mat á árslaunum til ákvörðunar bóta vegna þessa þáttar sé miðað við atvinnutekjur A-kk-ef á slysárinu, samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skuli árslaun „metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola“. Í frumvarpi til laga nr. 37/1999, sem breyttu skaðabótalögum nr. 50/1993, segi orðrétt í athugasemdum við 6. gr. (um breytingar á 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga):

Launatekjur liðinna ára eru hins vegar ekki góður mælikvarði ef breytingar höfðu orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys varð eða þegar fullyrða má að slíkar breytingar standi fyrir dyrum. Má nefna sem dæmi að tjónþoli hafi skipt um starf þannig að breyting hafi orðið á tekjum eða látið af starfi og hafið töku lífeyris. Í slíkum tilvikum er eðlilegra að ákveða viðmiðunarlaunin miðað við nýjar aðstæður. Á sama hátt yrði tekjuviðmiðun námsmanns, sem væri að ljúka starfsréttindanámi, eðlilegust miðað við það starf, sbr. umfjöllun um 8. gr.

Þá er gerð tillaga um að 2. mgr. 7. gr. verði rýmkuð þannig að mati verði beitt í þeim tilvikum þegar viðmiðun við síðustu þrjú tekjuár fyrir slys þykir af einhverjum ástæðum ekki réttmæt.

Stefnandi telji, með vísan til tekjuöflun sinnar fyrir og eftir slysið, að árslaunaviðmiðun þrjú tekjuár fyrir slys sé ekki réttmæt viðmiðun eða sönnun um framtíðartekjutap hans. Ástæðan sé sú að síðustu þrjú árin fyrir slysið hafi hann skipt ítrekað um störf og hafi auk þess verið atvinnulaus. Þannig sé ljóst að síðastliðin 3 ár fyrir slys hafi óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga verið fyrir hendi. Tekjur síðastliðinna þriggja almanaksára fyrir slysið gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans.

Eitt höfuðmarkmið skaðabótalaga sé að tjónþolar fái fullar bætur fyrir fjárhagslegt tjón og til að ná því eigi bætur fyrir varanlega örorku að bæta tjónþola líklega skerðingu á framtíðaratvinnutekjum. Því sé ljóst af tekjum áranna 2007 og 2008 að rétt sé, við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku, að miða við tekjur ársins 2007. Viðmiðunarárslaun séu því 4.718.801 króna að meðtöldu 6% framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs.

Stöðugleikatímapunktur sé talinn 25. febrúar 2008. Þá hafi stefnandi verið 39 ára og 17 daga gamall. Margfeldisstuðull samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga sé því 17/365 af mismuninum á margföldunarstuðli 39 árs manns og 40 ára manns. Stuðullinn sé því 10,775 (10,784 - 10,577 = 0,207 x 17/365 = 0,009, 10,784 – 0,009 = 10,775). Samkvæmt því sé bótakrafan vegna varanlegrar örorku reiknuð á eftirfarandi hátt: 4.718.801 króna x 10,775 x 10% = 5.084.508 krónur, en Sjóvá-Almennar tryggingar hf. hafi þegar greitt 642.918 krónur vegna slysatryggingar launþega, sem komi til frádráttar. Krafan vegna þessa bótaþáttar sé því 4.441.590 krónur.

Stefnandi njóti engra réttinda hjá almannatryggingum vegna slyssins, sbr. bréf

Sjúkratrygginga Íslands, dags. 12. janúar 2009.

Bótafjárhæð stefnanda sundurliðist þannig:

Annað fjártjón kr. 70.000,-

Tímabundið atvinnutjón kr. 273.760,-

Þjáningabætur kr. 258.060,-

Bætur vegna varanlegs miska kr. 789.050,-

Bætur vegna varanlegrar örorku kr. 4.441.590,-

Samtals kr. 5.832.460,-

Málskostnaðarkrafa sé byggð á 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Málskostnaðarkrafan byggi á gjaldskrá Landslaga – lögfræðistofu ehf.

Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Um varnarþing vísist til 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefnandi krefjist viðurkenningar á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á slysinu. Byggi stefnandi kröfu sína á því að stefndi hafi sýnt af sér gáleysi sem leitt hafi til vinnuslyss stefnanda með því að láta hættulegt verklag og vinnuaðstæður viðgangast og vanrækja upplýsinga- og leiðbeiningaskyldu sína auk þess sem hann hafi brotið gegn lögboðnum skyldum sínum um að hafa til reiðu áætlun um öryggi og áhættumat á vinnustaðnum.

Stefndi mótmæli öllum kröfum og málsástæðum stefnanda sem röngum og ósönnuðum. Það liggi ekkert fyrir í málinu sem styðji fullyrðingar stefnanda um ábyrgð stefnda á því óhappi sem málið sé sprottið af.

Um skaðabótaábyrgð á slysi stefnanda fari eftir sakarreglunni og hvíli sönnunarbyrðin óskipt á stefnanda um meinta sök stefnda og orsakatengsl. Sé sýknukrafa stefnda byggð á því að stefndi, eða starfsmenn hans, eigi enga sök á slysi stefnanda sem hins vegar megi alfarið rekja til óhappatilviks eða gáleysis hans sjálfs er hann hafi brotið verklagsreglur fyrirtækisins. Því til stuðnings sé bent á eftirfarandi:

Í fyrsta lagi liggi ekkert fyrir um það að stefndi hafi látið hættulegt verklag og vinnuaðstæður viðgangast eða beinlínis ætlast til þess að hættulegu verklagi yrði beitt. Því sé hafnað sem ósönnuðu að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið saknæmar eða brotið í bága við almenn eða sértæk ákvæði laga eða reglugerða um aðbúnað og öryggi á vinnustöðum og að slysið megi rekja til þess. Fullyrðingar í stefnu séu auk þess ýmist á þá leið að starfsmönnum hafi verið uppálagt að fylgja ákveðnum verklagsreglum sem þar sé lýst eða að þeir hafi ekki fengið nægilegar leiðbeiningar um sömu hluti en hvorutveggja sé rangt.

Árið 2005 hafi verið gert áhættumat með öryggistrúnaðarmanni og verkstjóra um verk hlaðdeildar, sem síðar hafi verið reglulega uppfært. Það sé sett upp á vegg í aðstöðu hlaðmanna, og reyndar sérstaklega kynnt á fundi með starfsfólki. Verklagsreglur hlaðmanna og verkþjálfun taki auk þess mið af þessu mati.

Færibandið sem um ræði hafi verið skoðað af Vinnueftirlitinu sem hafi engar athugasemdir gert við það. Eftirlitsaðilar hafi aldrei gert kröfu um handrið á bandinu. Slíkt teljist ekki lögskylt enda væri óhægt um vik að hafa slíkt handrið sem myndi valda því að töskur festust og stífluðu bandið. Þær aðferðir sem stefndi noti við að ferma flugvélar gefi ekki kost á lyftipalli eða stiga við færibandið. Slík tæki við færibönd séu hvergi notuð í flugþjónustugeiranum. Fyrirtækið hafi hins vegar sett skýrar reglur um hvernig hlaðmenn eigi að bera sig að við fermingu flugvéla þar sem höfuðáhersla sé lögð á að starfsmenn eigi ekki að ferðast niður færibönd með fram farangri eða frakt. Ekki sé gert ráð fyrir því að starfsmenn fari upp og niður færiband á meðan á fermingu standi, heldur fyrir og að lokinni fermingu vélar. Því sé haldið fram í stefnu að auðvelt sé að útbúa færiböndin á þann hátt að auðvelt sé að komast niður þau á meðan á hleðslu stendur. Þessari fullyrðingu sé mótmælt. Hún sé ekki studd neinum rökum eða gögnum enda ekki gert ráð fyrir að menn ferðist á böndunum á meðan á hleðslu stendur, hvorki hjá stefnda né almennt við sama verk annars staðar.

Ákveðnar reglur gildi um hvernig eigi að fara upp og niður færibönd eins og það sem um ræði. Í gegnum þessar reglur sé farið í verklegri þjálfun starfsmanna þar sem þeim sé uppálagt að 1) sitja á bandinu miðju og láta það bera sig upp og niður eða 2) hafa slökkt á bandinu og ganga þá upp og niður eftir því miðju. Hægt sé að gangsetja og slökkva á færibandinu á báðum endum þess. Þær reglur feli það einnig í sér að ef taska falli niður af bandinu þá sé hún sett upp á bandið af starfsmönnum á niðri á hlaði en starfsmenn sem taki á móti töskunum uppi í vél fari ekki niður bandið til að sækja þær. Stefnandi fullyrði að stefndi hafi átt að leggja bann við að starfsmenn gengju með fram færiböndum. Framangreindar verklagsreglur stefnda séu skriflegar og jafnframt sé farið yfir þær í verkþjálfun. Þær feli í sér ákveðið verklag sem sé viðhaft af hlaðmönnum margoft dag hvern. Það samanstandi af einföldum reglum, en hlaðmenn verði almennt að viðhafa eðlilega aðgæslu við störf sín og ekki hægt að ætlast til að sértækar reglur séu settar sem banna alla mögulega og ómögulega hluti. Þess í stað sé ætlast til þess, eins og við störf almennt, að menn noti þekkingu sína og þjálfun til að takast á við dagleg verkefni og atvik sem komi upp hverju sinni í samræmi við þær reglur sem gilda.

Það beri að árétta að óhappið hafi ekki orðið við óvenjulegar eða erfiðar aðstæður heldur hafi stefnandi margoft verið í sambærilegum aðstæðum við færibandið, við að ganga frá töskum, en hafi sjálfur ákveðið að ganga á brún færibandsins í stað þess að fylgja skýrum verklagsreglum. Stefndi hafi margra ára reynslu af fermingu flugvéla og sé ferlið vel skipulagt. Það verklag sem stefndi hafi mótað í þessu sambandi hafi viðgengist lengi með góðum árangri. Því sé mótmælt sem ósönnuðu að sambærileg slys hafi orðið við færiböndin eins og það sé orðað í stefnu. Því sé einnig mótmælt að stefndi hafi vitað að hætta stafaði af færibandinu og fermingu flugvélanna. Stefnandi vísi í eitt slys við færiband árið 2005 þar sem starfsmaður hlaðdeildar stefnda átti í hlut. Það slys hafi þó ekki verið sambærilegt við það sem hér um ræði þar sem meginorsök slyssins hér hafi verið sú að stefnandi steig í bleytu og hafi ekki fylgt skýrum verklagsreglum auk þess sem aðstæður, þegar slysið frá 2005 átti sér stað, hafi verið aðrar (bandið m.a. fullt af töskum).

Í stefnu sé vísað í skýrslu Vinnueftirlitsins frá 25. október 2006, bls. 3, um mat á forsvaranlegum aðstæðum þar sem segi að tryggja þurfi að umferð starfsmanna sé einungis heimiluð eftir sjálfu bandinu eftir að það hafi verið tæmt töskum og vörum og það stöðvað. Sú lýsing Vinnueftirlitsins sé í fullu samræmi við það verklag sem sé kennt sé í verklegri þjálfun starfsmanna stefnda og flokkstjórar og eftirlitsaðilar fylgi eftir. Í þessu sambandi megi benda á að árið 2007, sama ár og slysið varð, hafi stefndi þjónustað 8813 flugvélar, þar af 6900 vélar sem séu eins og sú sem slys stefnanda varð við (Boeing 757). Skráð óhöpp á færiböndum séu samtals þrjú, þar af tvö þeirra þar sem viðkomandi féll á færibandinu en ekki af því. Við hverja afgreiðslu gangi starfsmenn a.m.k. upp færiband við hvora lest fjórum sinnum (2 starfsmenn í lest). Þetta geri samtals 55.200 ferðir og því augljóst að hættulegt verklag hafi ekki tíðkast við fermingu flugvéla. Það sé aldrei hægt að koma algjörlega í veg fyrir að bleyta myndist á vinnusvæði hlaðmanna utandyra.

Í samræmi við þær verklagsreglur stefnda, sem raktar hafi verið, og þjálfun hlaðmanna fyrirtækisins, þá hafi stefndi ekki brotið gegn skyldum sínum samkvæmt reglum nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar séu handleiknar. Við þá umfjöllun megi bæta að ýmis búnaður sé til staðar fyrir hlaðmenn þegar byrðar séu handleiknar. Þar megi nefna rúllubönd, litlar trillur og færanlegt gólf vélanna. Einnig séu vaktir skipulagðar á þann hátt að umfram fjöldi starfsmanna sé í lest svo þeir geti skipst á og hvílt sig inn á milli. Í þessu sambandi beri að árétta að færiböndin við vélarnar teljist ekki umferðarleiðir fyrir starfsmenn heldur fyrir farangur og vörur. Í samræmi við verklagsreglur stefnda eiga starfsmenn aðeins að ferðast um böndin fyrir og eftir hleðslu þegar þau eru tóm og leiðin greiðfær. Auk þess sé ósannað að nokkuð hafi verið á færibandinu þegar slysið átti sér stað, eða að farangur eða annað hafi valdið því að stefnandi féll, heldur komi skýrt fram að hann hafi stigið í bleytu og fallið.

Því sé haldið fram í stefnu að stefndi hafi viðurkennt að stefnandi beri enga ábyrgð á orsökum vinnuslyssins og það sé fullyrt af verkstjóra stefnda í tilkynningu til Sjóvár. Sami maður, sem hafi verið vitni að slysinu, segi berum orðum að orsök slyssins hafi verið sú að stefnandi hafi runnið til í bleytu. Því sé haldið fram í stefnu að um sé að ræða yfirlýsingu stefnda um að hann beri alla ábyrgð á þeirri vinnuaðferð sem hafi verið viðhöfð og hún hafi verið eina orsök slyssins. Þessari túlkun stefnanda sé alfarið hafnað enda gildi hennar ekkert samanborið við skýrslur sama vitnis sem lýsi atvikinu í orðum.

Í öðru lagi sé því mótmælt að stefndi hafi brotið sérstakar leiðbeiningar- og upplýsingaskyldur sínar. Starfsmönnum sé leiðbeint með verklegri kennslu í upphafi starfs og námskeiði sem heitir Öryggi á hlaði, sjá einnig bækling þar um. Auk þess séu fleiri handbærar upplýsingar til staðar fyrir hlaðmenn sem varða öryggi þeirra. Í þessu sambandi megi nefna að í hvíldaraðstöðu hlaðmanna og hjá verkstjórum séu til handbækur frá árinu 1999 frá Icelandair og frá árinu 2005 frá stefnda sem fjalli um verkferla innan fyrirtækisins. Í verklegri kennslu sé hlaðmönnum leiðbeint um það hvernig eigi að vinna við fermingu véla. Þar sé lögð áhersla á að ekki sé leyfilegt að hlaðmenn fari niður úr lestinni á meðan á fermingu flugvéla stendur. Umferð á bandinu sé aðeins heimiluð eftir að það hefur verið tæmt og það stöðvað þannig að leiðin sé örugg og greið við allar aðstæður. Ákveðnar reglur gildi síðan fyrir hlaðmenn um hvernig eigi að fara upp og niður færibönd, eins og áður hafi komið fram.

Þegar hleðsla flugvéla eigi sér stað hjá stefnda sé alltaf til staðar verkstjóri eða flokkstjóri við vél sem sé ábyrgur fyrir vinnunni við hana. Stefnandi sé sjálfur flokkstjóri og hafði starfað í marga mánuði sem hlaðmaður og hafi því átt að vera fullkunnugt um þær reglur sem gildi við fermingu flugvéla. Hlaðmenn vinni margoft á hverjum einasta degi út frá þeim verkreglum sem hér hafi verið lýst við sambærilegar flugvélar. Stefnanda hafi því verið fullkunnugt um hvernig hann hefði átt að bera sig að. Reglurnar sem gildi um hlaðmenn við færibandið séu auk þess hvorki flóknar né aðstæður erfiðar eða hættulegar þegar réttu verklagi sé beitt. Stefndi hafi farið á námskeið áður en hann hóf störf, um öryggi á hlaði og þjálfun á vinnustað, fyrstu dagana í starfi. Hann hafi einnig farið í gegnum vinnuvélanámskeið á vegum Vinnueftirlits Ríkisins.

Það sé rangt og ósannað sem haldið sé fram í stefnu að hlaðmenn hafi verið áminntir ef fyrirsvarsmenn stefnda töldu fermingu flugvéla ganga hægt.

Í þriðja lagi hafi stefndi ekki brotið gegn lögboðnum skyldum sínum um að hafa til reiðu áætlun um öryggi og áhættumat á vinnustaðnum. Öryggistrúnaðarmaður og öryggisnefnd hafi verið starfandi hjá fyrirtækinu frá árinu 2001 eða frá stofnun stefnda. Störf þeirra fullnægi ákvæðum reglugerðar um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum nr. 920/2006 sem stefndi vitni til. G-x-x L-x-x hafi verið öryggistrúnaðarmaður hlaðdeildar á þeim tíma er slysið varð. Þeir öryggisaðilar sem fullyrt sé í stefnu að hafi ekki verið starfandi hafi því verið til staðar auk þess sem áhættumat hafi verið gert fyrir hlaðdeild stefnda eins og áður hafi komið fram. Slíkir aðilar geti þó aldrei komið alfarið í veg fyrir að mönnum skriki fótur í bleytu á vinnusvæðinu þótt verklagsreglur taki mið af þeim aðstæðum sem geti skapast við slíkar aðstæður. Stefnandi eigi þannig alla sök á slysi sínu og beri að hafna kröfum hans. Ekki sé hægt að fallast á lýsingu stefnanda sjálfs á atvikum þar sem hann hafi persónulega mikilla hagsmuna að gæta heldur beri að leggja til grundvallar lýsingu vitnis. Óhappið sé alfarið komið til vegna skorts á aðgæslu af hálfu stefnanda og/eða óhappatilviljunar.

Þá bendi stefndi á að samkvæmt 1. og 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga eigi tjónþoli ekki að fá metnar eða greiddar bætur vegna örorku nema það dragi úr getu hans til þess að afla sér tekna. Gögn í málinu leiði ekki til þess að ætla að stefnandi hafi orðið fyrir skerðingu á að afla tekna og breyti matgerðin þeirri staðreynd ekki. Þvert á móti hafi stefnandi aukið tekjur sínar jafnt og þétt. Hafi hann m.a. stundað 100% starf hjá stefnda síðan óhappið varð og auk þess tekið allar aukavaktir sem honum hafi boðist og hafi m.a. unnið 768 klst. í auka- og yfirvinnu árið 2008. Ósannað sé að hann hefði haft öðruvísi og tekjuhærri störf hefði hann ekki lent í óhappi hjá stefnda 2007.

Varakrafa um lækkun á stefnukröfum

Verði ekki á sýknukröfu fallist sé varakrafa stefnda byggð á því að dómkröfur eigi að lækka og skipta beri sök í málinu og leggja meginhluta sakar á slysinu á stefnanda sjálfan. Um eigin sök stefnanda vísist til þess sem fram hafi komið hér að framan og þess að stefnandi hafi brotið gegn verklagsreglum stefnda miðað við atvik og framburð vitna í stað þess að fylgja reglum hlaðmanna sem áður hafi verið lýst. Geti því aldrei komið til þess að stefndi beri bótaábyrgð á slysi stefnanda, nema að litlum hluta, hvað sem öðru líði.

Stefnandi geri kröfu um greiðslu bóta á grundvelli matsgerðar í málinu og 1.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Telji héraðsdómur að leggja eigi til grundvallar að stefndi beri að einhverju leyti ábyrgð á óhappi stefnanda vilji stefndi taka eftirfarandi fram um fjárhæð stefnukröfu. Bent sé á að lækka beri stefnukröfur þar sem útreikningar í stefnu byggi á röngum forsendum. Kröfu vegna annars fjártjóns samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 70.000 krónur sé hafnað enda sé hún hvorki rökstudd né gögn lögð fram til stuðnings henni. Krafan sé sögð byggja á útgjöldum vegna afleiðinga slyssins, s.s. lækniskostnaði, ferðakostnaði sem tengist læknaheimsóknum og kaupa á verkjalyfjum. Þarna komi fram upptalning á dæmigerðum sjúkrakostnaði sem mikilvægt sé að aðgreina frá öðru fjártjóni þó slíkur kostnaður geti skarast. Um sönnun sjúkrakostnaðar gildi venjulegar sönnunarreglur. Stefnandi þurfi því að sýna fram á að skilyrði og fjárhæð kostnaðarins séu fyrir hendi sem hann hafi ekki gert.

Kröfu vegna tímabundins atvinnutjóns samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga sé mótmælt. Matsmenn meti tímabundið atvinnutjón stefnanda 100% fyrir tímabilið 22. ágúst 2007 til 24. febrúar 2008. Stuðst sé við meðallaun síðustu þriggja mánaða fyrir slysið í stefnukröfu. Stefndi telji sérlega mikilvægt að meta tímabundið atvinnutjón út frá tekjum stefnda 12 mánuði aftur í tímann í ljósi þess starfs og starfsumhverfis sem stefnandi starfi í. Starf stefnanda tengist ferðaþjónustu þar sem álag og umferð um flugvelli sé sveiflukennt og árstíðabundið. Þar sem tekjur hans fyrir slysið séu mjög misjafnar, án þess að það sé skýrt nánar, sé nauðsynlegt að eyða slíkum sveiflum út með því að skoða allavega meðaltal 12 mánaða. Þau gögn séu hins vegar ekki tiltæk en kröfu hans hafnað á þeim grundvelli að miða eigi við síðustu 3 mánuði fyrir slysið heldur eigi að taka mið af 12 mánuðum fyrir slysið.

Kröfu vegna þjáningabóta samkvæmt. 3. gr. skaðabótalaga sé mótmælt sem of hárri.

Kröfu vegna varanlegs miska samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga er mótmælt sem of hárri.

Stefndi hafni alfarið útreikningi stefnanda á varanlegri örorku. Í stefnu komi fram að krafan sé miðuð við atvinnutekjur stefnda á slysárinu samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Meginregla 5.-7. gr. skaðabótalaga mæli hins vegar fyrir um að meta skuli hlutlægt stöðu tjónþola á þeim degi sem tjónsatvik á sér stað og sé miðað við tekjur tjónþola 3 ár fyrir atvikið. Undantekningu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga beri að túlka þröngt og sé við það miðað að staða tjónþola á tjónsdegi sé óvenjuleg eða breytingar hafi orðið á högum tjónþola. Ekki hafi verið sýnt fram á að staða stefnanda hafi verið óvenjuleg á tjónsdegi eða tekjur hans þannig að óréttmætt væri að miða við tekjusögu hans. Skýring stefnanda á þessu viðmiði sé sú að síðustu þrjú árin fyrir slysið hafi stefnandi skipt ítrekað um störf og auk þess verið atvinnulaus. Þessar fullyrðingar séu í engu studdar gögnum heldur látið við það sitja að miða við 1 ár af tekjum stefnanda án þess að aðrar upplýsingar eða gögn séu lögð fram því til stuðnings. Ef fallist væri á kröfu stefnanda að þessu leyti, án nokkurra sönnunargagna, yrði 2. mgr. 7. gr. fljótt meginreglan um tekjuviðmið en ekki undantekning, sérstaklega í árferði eins og nú ríki. Auk þess liggi ekki fyrir upplýsingar um árslaun stefnanda fyrir árin 2004-2006 sem séu viðmiðunarár tekjusögu hans og því ekki hægt að taka afstöðu til kröfu hans með fullnægjandi hætti.

Stefndi vísar einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, almennra reglna skaðabótaréttar um saknæmi, orsakasamhengi, sönnunarbyrði, gáleysi, óhappatilvik og eigin sök tjónþola.

Kröfu um dráttarvexti er andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi enda liggi endanlegt tjón stefnanda ekki fyrir fyrr en að dómi gengnum. Krafa stefnda um málskostnað er reist á 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr., báðar greinar í lögum nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt á málskostnað vísast til laga nr. 50/1998.

Niðurstaða

Stefnandi er starfsmaður stefnda og vinnur sem hlaðmaður við að hlaða farangri farþega í flugvélar stefnda. Við þessa vinnu er notaður færibandsvagn með beltabúnaði. Er vagninum ekið að farangursrými flugvélarinnar og farangurinn fluttur með færibandinu ýmist upp í farangursrýmið eða niður úr því.

Hinn 22. ágúst 2007 slasaðist stefnandi við vinnu sína. Hann vann þá við að hlaða farangri í Boeing 757-300 flugvél Flugleiða. Fyrir dómi lýsti hann aðdraganda slyssins þannig að hann hefði verið í farangursrými flugvélarinnar og tekið á móti farangri og raðað honum í farangursrýmið. Hann hafi verið búinn að hlaða síðustu töskunni, sem kom með færibandinu, þegar hún féll niður úr vélinni. Hann hafi þá ætlað niður færibandið til að sækja hana þar sem samstarfsmenn á flughlaði hafi verið farnir frá. Færibandið hafi ekki verið á hreyfingu. Bar stefnandi að hann hefði staðið efst á færibandinu, á miðju þess, þegar hann féll skyndilega niður af því. Taldi stefnandi að um tveggja metra fall hefði verið að ræða.

S-kk-nf T-kk-nf T-kk-nf vann sem hlaðmaður og flokksstjóri hjá stefnda á umræddum tíma. Varð hann vitni að umræddum atburði. S-kk-nf bar fyrir dómi að vélin hefði verið tilbúin til að fara, búið að loka vélinni og raninn farinn frá, þegar inn úr töskusal hafi komið 5-10 töskur og stefnandi hafi hlaðið þeim um borð. Síðan hafi taska dottið niður og A-kk-nf hafi ætlað að ná í hana en dottið og lent illa. Í tilkynningu til Vinnueftirlitsins, sem dagsett er sama dag og slysið varð, og sem S-kk-nf kveðst hafa skrifað, segir að stefnandi hafi verið að ganga frá síðustu tösku um borð þegar hann rennur og dettur niður og lendir á hendinni.

G-kk-nf S-kk-nf, forstöðumaður gæða- og eftirlitsmála hjá stefnda, kom einnig fyrir dóm. Hann staðfesti undirritun sína á framangreinda tilkynningu til Vinnueftirlitsins. Hann lýsti framkvæmd þeirrar vinnu sem stefnandi vann þannig að færibandið sé keyrt að vél og því lyft upp þannig að unnt sé að ferma og afferma vélina. Til þess að komast upp í farangursrýmið þá sé um tvennt að ræða, annað hvort setjist hlaðmenn á færibandið og keyri það upp eða slökkt sé á færibandinu og menn gangi eftir færibandinu, ef það er tómt, upp í farangursrýmið. Starfsmenn sem taki á móti töskunum séu inni í farangursrýminu. Færibandið flytji töskurnar inn í farangursrýmið. Það fari eftir vélum hvort einn starfsmaður er í farangursrými og einn á hlaði eða tveir á hvorum stað.

Aðspurður um færibönd með handriði kvað hann þau óhentug fyrir farangur sem sé af ýmsum stærðum og gerðum, t.d. bretti o. fl. sem nái út fyrir færibandið. Kvað hann ekki hafa verið skilgreint til hverra nota þau eru.

G-kk-nf bar að stefndi legði til öryggisskó með stáltá og sólum með góðu gripi því þarna séu alls konar aðstæður sem menn séu að vinna við, bæði úti og inni. Starfsmaður láti vita ef endurnýja þurfi búnað. Kvað hann það vera á ábyrgð starfsmanna að nota þann búnað sem þeir fái.

Í skýrslu Vinnueftirlitsins, sem kom á vettvang eftir slysið, segir að stefnandi hafi farið niður með hægri kanti á færibandsvagninum þegar hann ætlaði að sækja töskuna sem féll. Þá segir að á leið sinni niður hafi hann runnið til á blautu en grófjöfnuðu járnundirlagi. Við það hafi hann misst jafnvægið og fallið fram af færibandsvagninum úr ca 150 cm hæð ofan á steypulagðan gólfflöt.Varðandi orsök slyssins segir í skýrslunni að ætla megi að samverkandi þættir séu orsök slyssins. Engar fallvarnir séu til staðar á færibandsvagninum. Þegar stefnandi fór niður með hægri hlið færibandsins hafi verið bleyta á grófjöfnuðu járnundirlagi sem hafi valdið því að honum skrikaði fótur og féll fram af. Fyrirmæli Vinnueftirlitsins um úrbætur eru þau að gera þurfi sérstakt áhættumat hvað slysið varðar, þegar gengið er upp og niður færibandið.

Þegar framanritað er virt þykir upplýst að umrætt slys hafi orðið með þeim hætti að stefnandi hafi runnið til á færibandinu og fallið niður af því.

Stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem stefnandi hlaut í slysinu. Hafi stefndi sýnt af sér gáleysi með því að láta hættulegt verklag og vinnuaðstæður viðgangast og vanrækja upplýsinga- og leiðbeiningaskyldu sína.

Stefnandi hafði unnið í hálft ár sem hlaðmaður hjá stefnda þegar slysið varð. Fyrir liggur að hann tók þátt í námskeiði hjá stefnda um öryggismál o.fl. 12. apríl 2006. Telst ósannað að stefnandi hafi ekki hlotið þjálfun til starfans. Hann var flokksstjóri og bar sem slíkur ábyrgð á þeirri vinnu sem þarna fór fram. Er því ósönnuð sú fullyrðing stefnanda að hann hafi lotið fyrirmælum einhvers er hann ákvað að sækja töskuna sem féll niður af færibandinu.

Fram hefur komið að stefndi hefur sett reglur um það hvernig hlaðmenn eigi að bera sig að við fermingu flugvélar, sbr. framburð G-kk-ef S-kk-ef hér að framan. Er lögð áhersla á að hlaðmenn ferðist ekki um færiböndin meðan á fermingu stendur, með fram farangri eða frakt. Starfsmönnum er uppálagt að sitja á miðju færibandinu og láta það bera sig upp og niður eða hafa slökkt á bandinu og ganga þá upp og niður eftir því miðju. Stefnandi var flokksstjóri, eins og áður segir, og var vanur hlaðmaður. Hefur ekki verið sýnt fram á annað í málinu en að stefnandi hafi farið að settum verklagsreglum.

Stefnandi þykir ekki hafa sýnt fram á, eða rökstutt, að hættulegu verklagi hafi verið beitt við umrætt starf. Í skýrslu Vinnueftirlitsins segir um orsakir slyss að ætla megi að samverkandi þættir hafi verið orsök slyssins. Þá segir að engar fallvarnir séu til staðar á færibandsvagninum. Í fyrirmælum um úrbætur er ekki vikið að þessu atriði enda liggur ekki fyrir að lögskylt sé að hafa slíkan búnað. Varðandi úrbætur segir í skýrslu Vinnueftirlitsins að gera þurfi sérstakt áhættumat hvað slysið varðar þegar gengið sé upp og niður færibandið en engar athugasemdir eru gerðar um verklag eða aðstæður að öðru leyti.

Í tilkynningu til Sjóvár-Almennra trygginga hf. er að finna spurningu um það hvort tjónþoli eigi sjálfur sök á slysinu. Er því svarað neitandi af hálfu stefnda. Er ekki fallist á að í þessu svari felist yfirlýsing af hálfu stefnda um að hann eigi sök á slysinu eða beri bótaábyrgð á því.

Þegar virt er það sem fram hefur komið í málinu þykir upplýst að stefnandi hafi runnið til á færibandinu og síðan fallið niður af því. Af hálfu stefnanda hefur ekki verið sýnt fram á að óforsvaranlegum aðferðum hafi verið beitt við vinnulag eða að tæki sem notuð voru í umrætt sinn hafi verið hættuleg eða ekki uppfyllt skilyrði laga og reglna. Samkvæmt því sem fram hefur komið hefur öryggistrúnaðarmaður og öryggisnefnd verið starfandi hjá stefnda. Er því ósannað að stefndi hafi ekki virt ákvæði reglugerðar um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, sbr. reglugerð nr. 920/2006. Hefur ekki verið sýnt fram á það í málinu að stefndi eða starfsmenn hans hafi með saknæmum eða ólögmætum hætti stuðlað að því slysi sem stefnandi varð fyrir eða beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir í umrætt sinn. Telja verður því, samkvæmt því sem fram hefur komið, að slys stefnanda verði rakið til óaðgæslu hans sjálfs eða óhappatilviljunar.

Ber því að sýkna stefnda af skaðabótakröfu stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Flugþjónustan á Keflavíkurflugvelli ehf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, A-kk-ef E-x-x W-x-x.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf