E-4528/2009

Mál þetta var tekið til úrskurðar 9. desember sl. en það var höfðað 2. apríl sl. af Þyrpingu hf., Hátúni 2b, Reykjavík, gegn Glitni banka hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík. Slitastjórn stefnda var skipuð 12. maí sl. og hefur hún tekið við fyrirsvari í málinu fyrir stefnda undir rekstri þess.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða skuld að fjárhæð 8.978.402 krónur vegna vangoldinnar húsaleigu og rekstrarkostnaðar samkvæmt leigusamningi um 4. hæð og hluta 5. hæðar Borgartúns 26 fyrir október og nóvember 2008 auk dráttarvaxta samkvæmt 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. nóvember 2008 til greiðsludags. Stefnandi krefst einnig skaðabóta að fjárhæð 626.869.300 krónur vegna ólögmætrar riftunar á leigusamningi um jarðhæð, 4. hæð og hluta 5. hæðar í sama húsi auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu frá 1. desember 2008 til 26. mars 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 8.978.402 krónur vegna vangoldinnar húsaleigu og rekstrarkostnaðar samkvæmt leigusamningi um 4. hæð og hluta 5. hæðar Borgartúns 26 fyrir október og nóvember 2008 auk dráttarvaxta samkvæmt 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. nóvember 2008 til greiðsludags. Stefnandi krefst einnig að stefnda verði gert að greiða bætur vegna leigu í uppsagnarfresti, að fjárhæð 43.838.295 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu af 8.767.659 krónum frá 1. desember 2008 til 1. janúar 2009, en af 17.535.318 krónum frá þeim degi til 1. febrúar s.á., en af 26.302.977 krónum frá þeim degi til 1. mars s.á., en af 35.070.636 krónum frá þeim degi til 1. apríl s.á., en af 43.838.295 krónum frá þeim degi greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Af hálfu stefnda er þess aðallega krafist að málinu verði vísað frá dómi. Til vara er krafist sýknu af kröfum stefnanda, að frátalinni kröfu um greiðslu skuldar að fjárhæð 8.978.402 krónur. Krafist er málskostnaðar að mati dómsins.

Úrskurðurinn er kveðinn upp til úrlausnar á frávísunarkröfu stefnda. Af hálfu stefnanda er þess krafist að frávísunarkröfunni verði hafnað og að málið verði tekið til efnislegrar meðferðar. Báðir málsaðilar krefjast málskostnaðar að mati dómsins. Verði málinu vísað frá dómi er þess krafist af hálfu stefnanda að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Af hálfu stefnda er vísað til þess að honum hafi verið veitt heimild til greiðslustöðvunar með úrskurði dómsins 24. nóvember 2008. Málið hafi verið höfðað 2. apríl sl., en á þeim tíma hafi verið óheimilt að höfða mál gegn stefnda þar sem dómsmál verði ekki höfðað gegn fjármálafyrirtæki meðan á greiðslustöðvun þess standi samkvæmt 5. mgr. 98. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 2. gr. laga nr. 129/2008. Við túlkun á lagaákvæðinu verði að líta til markmiðsins með því en það sé að tryggja að fjármálafyrirtæki í greiðslustöðvun þurfi ekki að óttast málshöfðun íslenskra eða erlendra kröfuhafa meðan á greiðslustöðvun standi og unnið sé að því að tryggja verðmæti eigna fyrirtækisins. Orðalag ákvæðisins sé sótt í 116. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en það sé sambærilegt ákvæði og varði þrotabú.

Stefnda hafi verið skipuð slitastjórn 12. maí sl. samkvæmt ákvæðum laga um fjármálafyrirtæki. Engum hagsmunum væri ógnað með málshöfðunarbanninu en lög um slitameðferð og gjaldþrotaskipti myndu leiða mál til lykta. Með töku bús stefnda til slitaskipta hafi þeir sem þurftu að þola málssóknarbann samkvæmt framangreindu lagaákvæði öðlast rétt til að lýsa kröfum sínum fyrir slitastjórn. Bannið hafi staðið í stuttan tíma og það hafi skilað því sem til var ætlast.

Stefnandi hafi lýst kröfunni fyrir slitastjórn og þar muni hún hljóta málsmeðferð í samræmi við reglur gjaldþrotaskiptalaga þar sem allir kröfuhafar njóti jafnræðis. Fjöldi krafna hefði borist slitastjórn og af þeim sökum hefði verið frestað að taka afstöðu til þeirra. Stefnandi geti ekki rekið málið á þann hátt sem hann geri, bæði sem einkamál fyrir dómi og með því að lýsa kröfu fyrir slitastjórn. Með því að lýsa kröfunni hafi stefnandi tekið þá afstöðu að falla frá málssókninni hér. Óhjákvæmilegt sé því að vísa málinu frá dómi með vísan til 2. mgr. 24. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Verði það ekki gert kynni það að raska stöðu kröfuhafa.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna var þess krafist að skaðabótakröfu stefnanda yrði vísað frá dómi vegna vanreifunar. Skaðabótakrafan væri verulega vanreifuð og því ætti að vísa henni frá dómi ex officio.

II.

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að þrátt fyrir ákvæði 5. mgr. 98. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. lög nr. 129/2008, hafi stefnanda verið heimilt að höfða málið. Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. laga nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu eigi stefnandi lögvarinn rétt til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi innan hæfilegs tíma. Þessi réttur verði ekki afnuminn með lögum enda sé hann rétthærri en umrætt lagaákvæði. Með úrskurði dómsins 9. febrúar sl. hafi verið leyst úr því að lagaákvæðið gengi gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og að réttindum, sem stjórnarskránni sé ætlað að tryggja, yrði ekki breytt eða þau felld úr gildi með almennri lagasetningu. Í úrskurði dómsins segði jafnframt að framangreint ákvæði stjórnarskrárinnar væri fortakslaust og breytti engu þótt það hefði verið sett við aðstæður sem telist óvenjulegar í þjóðfélaginu.

Af hálfu stefnanda er kröfu stefnda og málsástæðum um að skaðabótakröfu stefnanda verði vísað frá dómi vegna vanreifunar mótmælt sem of seint fram kominni, en sú krafa hafi fyrst komið fram við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefnda. Einnig sé of seint fram komin sú málsástæða stefnda að vísa eigi málinu frá dómi á grundvelli 116. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem kröfu stefnanda hafi verið lýst fyrir slitastjórn stefnda. Með því að vísa málinu frá dómi sé stefnanda meinaður aðgangur að dómstólum.

III.

Þegar stefnandi höfðaði málið 2. apríl sl. var í gildi ákvæði 5. mgr. 98. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002, sbr. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 129/2008. Samkvæmt því mátti ekki höfða mál gegn fjármálafyrirtæki á meðan greiðslustöðvun þess stóð nema við ættu undantekningar sem tilgreindar eru þar en eiga ekki við hér. Bú stefnda var tekið til skipta til slita á stefnda samkvæmt ákvæðum 102. gr. laga um fjármálafyrirtæki, sbr. 9. gr. laga nr. 130/2004, og því skipuð slitastjórn 12. maí sl., eins og þegar hefur komið fram. Almennar reglur laga um gjaldþrotaskipti o.fl. gilda um framkvæmd skipta á búi fjármálafyrirtækis samkvæmt 103. gr. sömu laga um fjármálafyrirtæki, eins og nánar greinir í lagaákvæðinu.

Ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu, sem stefnandi vísar til um réttinn til réttlátrar málsmeðferð fyrir dómi innan hæfilegs tíma, verða ekki túlkuð þannig að stefnandi geti vegna þeirra komist hjá að fylgja lagaákvæðum sem mæla fyrir um aðferðir sem þarf að viðhafa til að fá dómsúrlausn um kröfur eins og hér um ræðir. Stefnandi verður hér eins og endranær að hlíta almennum reglum sem gilda um það hvernig mál verði lögð fyrir dóm. Við úrlausn á ágreiningi málsaðila í þessum þætti málsins verður einnig að líta til þeirrar stöðu sem komin var upp eftir að málið var höfðað þegar bú stefnda var tekið til skipta til slita á stefnda. Málsástæður stefnda hvað þetta varðar voru hafðar uppi strax og tilefni gafst til. Enn fremur er um að ræða atvik sem líta verður til við úrlausn á því hvort málið hefur verið lagt rétt fyrir dóminn samkvæmt ófrávíkjanlegum ákvæðum réttarfarslaga. Þessar málsástæður stefnda eru því ekki of seint fram komnar.

Eins og rakið hefur verið var í gildi bann við málshöfðun gegn stefnda þegar stefnandi höfðaði málið. Samkvæmt 1. mgr. 117. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. skal sá sem vill halda uppi kröfu á hendur þrotabúi, og getur ekki fylgt henni eftir samkvæmt 116. gr., lýsa henni fyrir skiptastjóra. Þar sem málið var höfðað á þeim tíma þegar málshöfðun varð ekki við komið samkvæmt lögum og bú stefnda hefur verið tekið til skipta, eins og að framan greinir, verður að líta svo á að stefnandi geti aðeins haldið þessum kröfum uppi samkvæmt 117. gr. gjaldþrotaskiptalaga o.fl. en ekki 116. gr. laganna. Stefnandi hefur lýst kröfunum fyrir slitastjórn, en þar er málið rekið samkvæmt ákvæðum réttarfarslaga og verður leyst úr því í samræmi við það. Verður þegar af þessum ástæðum og með vísan til 2. mgr. 24. gr. laga um meðferð einkamál að vísa málinu í heild frá dómi.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

Úrskurðinn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Þyrping hf., greiði stefnda, Glitni banka hf., 200.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf I-kvk-nf.