S-68/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 14. júní sl., höfðaði lögreglustjórinn í Borgarnesi með ákæru 21. janúar 2010 á hendur ákærða, F-kk-þgf T-kk-þgf H-kk-þgf, kt. …, til heimilis að Skúlagötu 19a, Borgarnesi;

„... fyrir brot gegn lögum um lax og silungsveiði og reglugerðum settum samkvæmt þeim, með því að hafa fimmtudaginn 11. júní 2009, haft, í sjónum við svo kallað Jónssker norð-vestan við Litlu-Brákarey við Borgarnes, silungsnet, sem við mælingu reyndist vera 27 metra langt, 1,6 metra á dýpt og með möskvastærð 45 mm. Netið var fest við sjávarbotn með grjóti og haldið uppi af floti, en bauja var á útendanum. Netið var merkt F-kk-þgf T-kk-þgf H-kk-þgf, Skúlagötu 19a. Eftirlitsmaður Fiskistofu fann netið á eftirlitsferð sinni þann 11. júní 2009 ca. kl. 21:00 og tók það upp og kom því til lögreglunnar. Árin 2009 og 2010 er öll netaveiði göngusilungs í sjó bönnuð á tímabilinu 10. júní til 10. ágúst á svæði með strandlengjunni í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu frá friðunarsvæði Hítarár í norðri að Suðurflös á Akranesi í suðri.

Telst þetta varða við 1. gr., sbr. 2. gr., Reglugerðar nr. 367/2009 um bann við netaveiði göngusilungs við Faxaflóa, sbr. c. lið 1. mgr. 50. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum, og 4. tl., sbr. 9. tl., Reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó, sbr. d. lið 1. mgr. 50. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá er þess krafist að gerð verði upptæk með dómi silungsnet, sem við mælingu reyndist vera 27 metra langt, 1,6 metra á dýpt og með möskvastærð 45 mm, sem eftirlitsmaður Fiskistofu fann á eftirlitsferð sinni þann 11. júní 2009 og kom til lögreglu. Upptökukrafan styðst við 1. mgr. 53. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum.“

Kröfur ákærða í málinu eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds og allur sakarkostnaður, þar með talinn hæfileg þóknun til handa skipuðum verjanda, verði felldur á ríkissjóð.

I.

Samkvæmt framlagðri skýrslu R-kk-ef R-kk-ef veiðieftirlitsmanns kom hann 11. júní 2009, um kl. 21:00, að neti í sjónum við svokallað Jónssker, norðvestur af Litlu-Brákarey í Borgarfirði. Á grundvelli ákvæða reglugerðar nr. 367/2009 tók veiðieftirlitsmaðurinn netið upp og í sínar vörslur. Í tilvitnaðri skýrslu eftirlitsmannsins kemur fram að netið hafi verið merkt F-kk-þgf T-kk-þgf S-kk-þgf (sic), Skúlagötu 19a, og að í netinu hafi engin veiði verið að undanskildu lítilræði af kola.

Í skýrslu J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns, dagsettri 14. júní 2009, kemur fram að R-kk-nf R-kk-nf veiðieftirlitsmaður hafi haft samband við lögreglu 11. júní 2009, um kl. 20:45, og óskað eftir liðsinni hennar vegna meintrar ólöglegrar netalagnar við Litlu-Brákarey. Er í skýrslunni bókað að lögregla hafi tjáð R-kk-þgf að hún myndi taka við kæruskýrslu frá honum og haldleggja umrædd veiðarfæri. R-kk-nf mun í kjölfarið hafa afhent lögreglu silunganet merkt ákærða, sem og kæruskýrslu sína.

Hinn 15. júní 2009 var tekin skýrsla af ákærða hjá lögreglu. Var honum kynnt framkomin kæra veiðieftirlitsmannsins. Ákærði gerði við skýrslutökuna athugasemdir við rangfærslur sem hann kvað vera í kæruskýrslunni, en tjáði sig að öðru leyti ekki um málsatvik.

Samkvæmt annarri skýrslu áðurnefnds lögreglumanns, en sú skýrsla er dagsett 19. júní 2009, mældi lögregla hið haldlagða net og „... voru leggir og síður möskva 45 mm, netið var 27 metra langt og 1,5 metrar að dýpt.“ Í þessu sambandi skal tekið fram að í þinghléi undir aðalmeðferð málsins mældi lögreglumaður net ákærða að dómara, sækjanda, ákærða og skipuðum verjanda viðstöddum. Vegna þeirrar mælingar óskaði sækjandi bókunar þess efnis „... að lögreglumaður hafi mælt hið haldlagða net blautt í nýloknu þinghléi og niðurstöður mælingarinnar hafi verið að tveir möskvar hafi reynst 45 mm og einn 46 mm.“

Með bréfi B-kk-ef J-kk-ef 17. ágúst 2009 til sýslumannsins í Borgarnesi setti Fiskistofa fram kröfu þess efnis „... að sýslumaður taki mál þetta til meðferðar og komi fram lögmætri refsingu lögum samkvæmt og að hin haldlögð (sic) veiðitæki verði gerð upptæk.“ Er í bréfi Fiskistofu meðal annars vísað til áðurrakinnar skýrslu R-kk-ef R-kk-ef veiðieftirlitsmanns, sem og skýrslna lögreglu af honum og ákærða vegna rannsóknar máls nr. 013-2009-1625, en þær skýrslur liggja ekki fyrir í máli þessu.

Ekki verður séð að frekari rannsókn hafi farið fram í málinu en þegar hefur verið frá greint. Ríkissaksóknari fékk málið frá lögreglustjóranum í Borgarnesi til meðferðar 25. júní 2009 og endursendi það lögreglustjóra 29. sama mánaðar með fyrirmælum um að höfða sakamál á hendur ákærða. Höfðaði lögreglustjóri mál þetta á hendur ákærða með ákæru 21. janúar 2010. Dómari gaf út fyrirkall 1. febrúar 2010 en ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu 18. þess mánaðar vegna utanferðar ákærða. Var málið því ekki þingfest fyrr en 7. maí 2010. Það var síðan dómtekið að lokinni aðalmeðferð 14. júní sl.

II.

Ákærði kom fyrir dóm 7. maí sl. og sagði lýsingu málsatvika í ákæru rétta að því undanskildu að ekki hefði verið bauja á netinu, einungis hefði verið dufl á útenda netsins. Þá mótmælti ákærði því að net hans hefði verið með 45 mm möskvastærð og að stærð möskva hefði því verið ólögleg. Kvaðst ákærði neita sök í málinu, meðal annars á þeim grunni að ekki væri til staðar viðhlítandi refsigrundvöllur.

Við aðalmeðferð málsins sagði ákærði framangreinda afstöðu sína óbreytta. Í upphafi lét ákærði þess getið að net það sem mál þetta varðaði, og hann kvað vera orðið gamalt, væri hið sama og lögregla hefði haldlagt í júní 2008 og verið hefði í hennar vörslum fram eftir vetrinum 2008/2009. Af þeim sökum kæmi það ákærða mjög á óvart, reyndist það rétt sem haldið væri fram í ákæru, að möskvar netsins væru ólöglegir, en netinu hefði lögregla skilað til ákærða án nokkurra athugasemda. Tók ákærði og fram í þessu sambandi að hann hefði ekki verið viðstaddur mælingu lögreglu og enginn fyrir hans hönd.

Ákærði bar að hann hefði lagt umrætt net fyrir 10. júní 2009 í þeim tilgangi að veiða silung. Hann hefði ákveðið að taka netið ekki upp fyrir nefndan dag þar sem honum hefðu ofboðið aðferðir stjórnvalda við setningu reglna um bann við netaveiði göngusilungs við Faxaflóa, fyrst reglna nr. 372/2004 og síðar reglna nr. 367/2009. Með því að láta net sitt liggja áfram hefði ákærði viljað láta reyna á gildi reglna nr. 367/2009. Reglurnar kvaðst ákærði telja ólögmætar og vísaði meðal annars til álits umboðsmanns Alþingis í málum nr. 4340/2005 og 4341/2005 þeirri skoðun sinni til stuðnings.

Sérstaklega spurður sagði ákærði ekkert samband hafa verið við sig haft af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiða hans, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður. Sagðist ákærði ekki vita til þess að Fiskistofa hefði haft samband við aðra netaveiðimenn á svæðinu, en virkar silungsveiðilagnir við Borgarnes kvaðst ákærði telja vera fimm að tölu.

Ákærði sagði ljóst að fyrir kæmi stöku sinnum að lax flæktist í silunganet. Það gerðu einnig stöku fuglar. En að lax kæmi í silunganet í þeim mæli að áhrif gæti haft á laxgengd á umræddu svæði kvað ákærði af og frá. Fullyrðingar um hið gagnstæða fengju með engu móti staðist.

Upphaf nýtingar sinnar á umræddri lögn sagði ákærði hafa verið ábendingu veiðieftirlitsmannsins R-kk-ef R-kk-ef um að lögnin væri ekki í notkun. Lögnina kvað ákærði vera við Jónssker, fram af Vesturnesinu, og væri hún merkt með tölunni 9 á framlögðum uppdrætti. Kvaðst ákærði vita að lögnin væri mjög gömul. Í kjölfar fyrrgreindrar ábendingar kvaðst ákærði hafa fengið skriflega nýtingarheimild frá S-kk-þgf Þ-kk-þgf, íbúa í sama húsi og sömu íbúð og J-kk-nf E-kk-nf hefði áður búið í, en J-kk-nf hefði verið sá sem áður nýtti lögnina. Hefði S-kk-nf tjáð ákærða það álit sitt að lögnin fylgdi húsinu. Nýtingu sína á lögninni sagði ákærði aldrei hafa sætt athugasemdum.

III.

R-kk-nf R-kk-nf veiðieftirlitsmaður greindi svo frá fyrir dómi hann hefði að morgni 11. júní 2009 fengið ábendingu um að net lægi í sjónum við Vesturnes. Þegar vitnið hefði gætt að hefði þar ekkert net verið en vitnið hins vegar séð net úti í Jónsskeri. Vitnið hefði þá haft samband við lögreglu og síðan farið á báti og tekið netið upp. Í kjölfarið hefði vitnið séð til ferða ákærða og farið og rætt við hann. Hefði ákærði í því samtali ranglega haldið því fram að vitnið skorti heimild til upptöku netsins. Þegar vitnið hefði komið til baka að bryggju hefði lögregla verið þar stödd og tekið við netinu.

Aðspurt kvaðst vitnið hafa tekið upp net sem lax hefði verið í á umræddu svæði, bæði við Rauðanes og Brákarey. Sagðist vitnið muna eftir sjö eða átta löxum í einu silunganeti í Rauðanesi. Kom fram hjá vitninu að það gerði skýrslu um öll net sem það tæki upp. Þær skýrslur færu allar til lögreglu og einnig til Fiskistofu.

H-kk-nf H-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði til afnota og nýtti í tómstundum sínum silungsveiðilögn við Litlu-Brákarey, merkta með tölunni 8 á framlögðum uppdrætti. Vitnið sagði frænda sinn, F-kk-þf Á-kk-þf, fæddan 1911, sem búið hefði að Sæunnargötu 6 í Borgarnesi, hafa nýtt lögn þessa alla sína æfi, en lögninni hefði F-kk-nf tekið við af föður sínum. Kom fram hjá vitninu að það hefði upp úr 1980 tekið að aðstoða frænda sinn við að sinna lögninni og það síðan í framhaldinu tekið við henni.

Veiði í lögnina undanfarin ár kvað vitnið hafa verið silung, kola og einnig, þegar mögulegt hafi verið að byrja snemma á vorin, hefði veiðst grásleppa og rauðmagi. Mjög lítið hefði komið af laxi í net vitnisins, enda um silunganet að ræða, og nefndi vitnið 1-3 laxa yfir sumarið í því sambandi fyrir setningu nýju reglnanna, þ.e. fyrir 2004.

Lagnar J-kk-ef E-kk-ef, þeirrar er ákærði nýti nú, kvaðst vitnið þekkja til. Hún hefði, líkt og lögn vitnisins, verið nýtt af fyrrnefndum F-kk-þgf og þar áður föður hans, en F-kk-nf hefði fyrir mörgum áratugum látið J-kk-þgf eftir lögnina „... með vitund og vilja allra.“ Sagði vitnið J-kk-þf hafa vitjað um lögnina fyrstu árin eftir að vitnið tók að sinna lögninni við Litlu-Brákarey.

Aðspurt kvað vitnið aldrei hafa verið haft samband við sig af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiða sinna, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður.

Fram kom hjá vitninu að Borgarbyggð væri eigandi Litlu-Brákareyjar. Fyrir nokkrum árum kvaðst vitnið hafa sett sig í samband við sveitarstjórn og bæjarráð og spurst fyrir um hvort þeim aðilum væri kunnugt um umrædda lögn og þeirri fyrirspurn verið svarað játandi. Í kjölfarið hefði vitnið ritað sveitarfélaginu bréf vegna nýtingar sinnar á lögninni. Sveitarfélagið hefði tekið sér góðan tíma til að svara erindi vitnisins og meðal annars leitað sér lögmannsaðstoðar. Vitninu hefði síðan borist bréf þess efnis að það hefði fullt leyfi frá sveitarfélaginu til nýtingar lagnarinnar.

H-kk-nf M-kk-nf A-kk-nf bar fyrir dómi að hann nýtti silungsveiðilögn við Borgarfjörð, nánar tiltekið fyrir utan heimili sitt að Kjartansgötu 1 í Borgarnesi, merkta með tölunni 15 á framlögðum uppdrætti. Vitnið kvaðst hafa keypt nefnda fasteign vorið 1994 og hefði seljanda eignarinnar, H-kk-þgf G-kk-þgf, verið mjög umhugað um að lögnin yrði áfram nytjuð og hefði H-kk-nf aðstoðað vitnið við að sinna henni fyrsta sumarið. Hvað rétt til veiðanna varðaði tók vitnið fram að veiðar þess, sem sveitarfélaginu væri fullkunnugt um, hefðu engum athugasemdum sætt. Þvert á móti vissi vitnið til þess að sveitarfélagið hefði í tvígang staðfest rétt viðkomandi veiðimanna til umræddra veiða

Veiði í lögn sína sagði vitnið hafa verið litla eftir setningu reglna nr. 372/2004, innan við tíu silunga yfir sumarið. Lax hefði ekki komið í netið á þessu tímabili. Á árunum 1994 til 2004 sagði vitnið hins vegar hafa komið fyrir að lax slæddist í netin, allt að 10-20 fiskar á sumri.

Fram kom hjá vitninu að ekki hefði verið haft samband við það af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiða þess, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður.

G-kk-nf V-kk-nf sagðist telja silungsveiðilagnir sínar fyrir Rauðanesi II vera tvær, nærri merkingunni II-8 á framlögðum uppdrætti. Nefnda jörð kvað vitnið í sinni eigu og sagði silungsveiði vera skráða í fasteignamat eignarinnar.

Veiði í lagnirnar undanfarin ár kvað vitnið hafa verið frekar litla, kannski 40-60 fiska yfir sumarið. Besta veiðitímann sagði vitnið falla innan friðunartíma reglna nr. 372/2004 og 367/2009. Tók vitnið fram í því sambandi að lagnirnar hefðu ekki verið nýttar í atvinnuskyni. Kvað vitnið veiðina bæði hafa verið sjóbirting og bleikju. Vitnið sagði hendingu hafa verið ef lax slæddist í silunganetin og fullyrti að það hefði ekki verið í miklum mæli.

Aðspurt kvaðst vitnið ekki minnast þess að haft hefði verið samband við sig af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiðanna, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður.

G-kk-nf H-kk-nf Ó-kk-nf greindi svo frá fyrir dómi að hann væri með silungalögn fyrir jörð sinni Höfn II í Borgarfirði. Veiði í lögnina undanfarin ár sagði vitnið hafa verið svolitla, aðallega hefði veiðst sjóbleikja. Lax kvað vitnið ekki hafa veiðst. Rak vitnið minni til þess að fyrir 2004 hefði eitt sinn flækst lax í net vitnisins, en það náð að sleppa honum lifandi.

Fram kom hjá vitninu að aldrei hefði verið haft samband við það af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiða fyrir jörð þess, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður.

Á-kk-nf Í-kk-nf, forstöðumaður lax- og silungsveiðisviðs Fiskistofu, kvað fyrir hafa legið að lax hefði verið að veiðast í silungalagnir. Var á vitninu að skilja að einn tilgangur reglna nr. 367/2009, sem og eldri reglna frá 2004, hefði verið að koma í veg fyrir þá „blóraveiði“ á laxi. Sagði vitnið ítrekað hafa komið fyrir við eftirlit veiðieftirlitsmanns að lax hefði verið í silunganetum. Aðspurt kvað vitnið ekki hafa farið fram sérstaka skoðun á umfangi laxveiða í silunganet á vegum Fiskistofu, en hins vegar hefði legið fyrir „... skráning á því sem hafði verið ...“. Spurt um umfangið kvaðst vitnið ekki hafa þær upplýsingar á takteinum. Sagði vitnið eðlilegt „... að draga úr þessu“ á þeim tíma sem laxgengd væri sem mest. Annað atriði sem sérstaklega ætti við um Borgarfjörðinn kvað vitnið bága stöðu bleikjustofna á svæðinu.

Innt eftir því hvort Fiskistofa hefði gert sérstaka rannsókn á fjölda netalagna við Borgarfjörð vísaði vitnið til þess að til væru gamlar lagnaskrár, unnar af T-kk-þgf J-kk-þgf, sem Fiskistofa byggði að mestu á hvað varðaði umrætt svæði. Tók vitnið fram að réttur til silungsveiði í net í sjó væri talsvert flókið fyrirbæri og því sæktist skráning Fiskistofu skv. 12. og 15. gr. laga nr. 61/2006 hægt, en hún væri þó í gangi.

Ó-kk-nf S-kk-nf, formaður Landssambands veiðifélaga, kvaðst þekkja það til aðdraganda setningar reglna nr. 372/2004 og 367/2009 að Veiðifélag Borgarfjarðar hefði fjallað um málið á fundi, fyrir árið 2004, og óskað eftir því við veiðimálastjóra að sett yrði reglugerð um friðun göngusilungs á umræddu svæði á helsta göngutíma laxins. Sagðist vitnið reikna með því að reglur nr. 372/2004 hefðu verið viðbrögð við því erindi veiðifélagsins.

Ástæðu óskar veiðifélagsins sagði vitnið hafa verið þá að á umræddum tíma hefðu verið starfrækt þó nokkuð mörg silunganet á svæðinu sem óhjákvæmilega hefði einnig veiðst lax í. Tilgangurinn hefði því verið að koma í veg fyrir blóraveiði á laxi.

Fram kom hjá vitninu að það hefði fyrir 1991 stundað netaveiði fyrir jörðinni Einarsnesi, en hún er skammt frá þéttbýlinu í Borgarnesi. Fullyrti vitnið að í silunganet veiddist lax alveg jafnt og silungur þó svo að möskvastærðin í silunganetum væri minni en í þeim netum sem sérstaklega væru ætluð til laxveiða.

Aðspurt um laxagengd á umræddu svæði bar vitnið að hún gæti verið frá 5000-7000 löxum og allt upp í 25.000 laxa á einu sumri.

Þá gaf einnig skýrslu við aðalmeðferð málsins G-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, yfirlögfræðingur Fiskistofu, en ekki þykir ástæða til að rekja framburð hans sérstaklega.

IV.

Fyrir liggur í málinu að fimmtudaginn 11. júní 2009 tók R-kk-nf R-kk-nf, veiðieftirlitsmaður Fiskistofu, upp silunganet í eigu ákærða við svokallað Jónssker út af Vesturnesi í Borgarnesi. Við aðalmeðferð málsins bar ákærði að hann hefði lagt netið fyrir 10. júní 2009 í þeim tilgangi að veiða silung.

Skv. 1. gr. reglna nr. 367/2009 um bann við netaveiði göngusilungs við Faxaflóa er netaveiði göngusilungs í sjó bönnuð árin 2009 og 2010 frá og með 10. júní til og með 10. ágúst með strandlengju í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu frá friðunarsvæði Hítarár í norðri að Suðurflös á Akranesi í suðri. Fram kom hjá ákærða fyrir dómi að hann hefði ákveðið að taka silunganet sitt ekki upp umrætt sinn í samræmi við ákvæði tilvitnaðra reglna þar sem honum hefðu ofboðið aðferðir stjórnvalda við setningu reglna um bann við netaveiði göngusilungs við Faxaflóa, fyrst reglna nr. 372/2004 og síðar reglna nr. 367/2009. Með því að láta net sitt liggja áfram hefði hann viljað láta reyna á gildi reglna nr. 367/2009 sem ákærði kvaðst telja ólögmætar.

Í 3. gr. reglna nr. 367/2009 segir að reglurnar séu settar samkvæmt heimild í 5. mgr. 15. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði með síðari breytingum. Í tilvitnuðu lagaákvæði er Fiskistofu að eigin frumkvæði eða samkvæmt beiðni veiðifélaga eða veiðiréttarhafa, þar sem ekki eru veiðifélög, sem hagsmuna eiga að gæta, heimilað með reglum að takmarka eða banna á tilteknum svæðum og um tiltekinn tíma veiði silungs samkvæmt 15. gr. laganna, ef slíkt er nauðsynlegt, til þess að tryggja fiskigengd í nærliggjandi veiðivötn.

Í málinu liggur frammi uppdráttur af silungsveiðilögnum á umræddu svæði sem talinn er hafa verið gerður af T-kk-þgf J-kk-þgf, fyrrverandi veiðieftirlitsmanni. Fyrir dómi kvað ákærði virkar silungsveiðilagnir við Borgarnes vera talsvert færri en þær lagnir sem merktar væru inn á uppdráttinn, eða fimm að tölu. Þá kom fram hjá Á-kk-þgf Í-kk-þgf, forstöðumanni lax- og silungsveiðisviðs Fiskistofu, að stofnunin byggði að mestu á gömlum lagnaskrám, unnum af nefndum T-kk-þgf J-kk-þgf, hvað varðaði umrætt svæði.

Við aðalmeðferð málsins komu fyrir dóminn fjögur vitni, er leyfi hafa haft til og stundað silungsveiðar í net á umræddu svæði. Vitnin báru öll, líkt og ákærði, að ekkert samband hefði verið við þau haft af hálfu Fiskistofu vegna silungsveiða þeirra, hvorki í aðdraganda setningar reglna nr. 367/2009 né áður. Þá má af framburði vitnanna ráða að lax hafi í litlum mæli slæðst í silunganet þeirra, þó svo að það hafi vissulega gerst annað slagið. Framburður vitnisins Ó-kk-ef S-kk-ef var um þetta atriði nokkuð á aðra lund en hann kvaðst fyrir 1991 hafa stundað netaveiði fyrir jörðinni Einarsnesi og fullyrti að í silunganet veiddist lax alveg jafnt og silungur. Þá verður af framburði R-kk-ef R-kk-ef veiðieftirlitsmanns ráðið að eitthvað af laxi komi í silunganet.

Hjá Ó-kk-þgf S-kk-þgf kom einnig fram að hann þekkti til aðdraganda setningar reglna nr. 372/2004 og 367/2009. Sagði hann Veiðifélag Borgarfjarðar hafa fjallað um málið á fundi, fyrir árið 2004, og óskað eftir því við veiðimálastjóra að sett yrði reglugerð um friðun göngusilungs á umræddu svæði á helsta göngutíma laxins. Kvaðst Ó-kk-nf reikna með því að reglur nr. 372/2004 hefðu verið viðbrögð við því erindi veiðifélagsins.

Óumdeilt er í málinu að árlega ganga þúsundir laxa upp í ár á umræddu svæði og nefndi vitnið Ó-kk-nf S-kk-nf í því sambandi allt frá 5.000-7.000 löxum og upp í 25.000 laxa. Fyrrnefndur Á-kk-nf Í-kk-nf bar um tilurð hinna umdeildu reglna að fyrir hefði legið að lax hefði verið að veiðast í silungalagnir og var á honum að skilja að einn tilgangur reglna nr. 367/2009, sem og eldri reglna frá 2004, hefði verið að koma í veg fyrir þá veiði. Vísaði vitnið til þess að ítrekað hefði komið fyrir við eftirlit veiðieftirlitsmanns að lax hefði verið í silunganetum. Annað atriði sem sérstaklega ætti við um Borgarfjörðinn sagði Á-kk-nf bága stöðu bleikjustofna á svæðinu.

Sérstaklega aðspurður fyrir dómi kvað Á-kk-nf Í-kk-nf ekki hafa farið fram sérstaka skoðun á umfangi laxveiða í silunganet á vegum Fiskistofu, en hins vegar hefði legið fyrir „... skráning á því sem hafði verið ...“. Spurður um umfangið kvaðst hann ekki hafa þær upplýsingar á takteinum. Inntur eftir því hvort Fiskistofa hefði gert sérstaka rannsókn á fjölda netalagna við Borgarfjörð vísaði Á-kk-nf til þess að til væru gamlar lagnaskrár, unnar af T-kk-þgf J-kk-þgf, sem Fiskistofa byggði að mestu á hvað varðaði umrætt svæði.

Fyrir liggur í málinu bréf sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins til verjanda ákærða frá 17. maí 2008, en bréf þetta er svar ráðuneytisins við bréfi sem lögmaðurinn ritaði því fyrir hönd H-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef H-kk-ef Ó-kk-ef. Fylgigögn dómskjals þessa eru tvö bréf Á-kk-ef Í-kk-ef, dagsett 25. febrúar 2008, þar sem hann óskar umsagna, annars vegar Veiðimálastofnunar og hins vegar Landssambands veiðifélaga, um tvær reglugerðir „... um bann við netaveiðum göngusilunga í sjó, annarsvegar á Faxaflóasvæðinu og hinsvegar við Skjálfanda og Þistilfjörð, sem ætlað er að koma í stað reglna nr. 372/2004 um sama efni. Megin tilgangur umræddra reglugerða er að koma í veg fyrir blóraveiði á laxi í silunganet, sem er vel þekkt vandamál á göngutíma laxins.“ Engin gögn hafa verið lög fram í málinu um hvort, og þá eftir atvikum með hvaða hætti, bréfum þessum hafi verið svarað.

Í 1. mgr. 15. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði segir að ekki megi veiða göngusilung í sjó. Slíkar veiðar séu þó heimilar í netlögum sjávarjarða og skuli þær hlíta sömu reglum og veiði silungs í ósöltu vatni eftir því sem við geti átt. Reglur settar skv. 5. mgr. 15. gr. takmarka möguleika rétthafa slíkra veiðiréttinda sem hér um ræðir til nýtingar þeirra. Slá þykir mega því föstu samkvæmt framangreindum vitnisburðum að fyrir setningu reglna nr. 367/2009 hafi Fiskistofa í engu kallað eftir upplýsingum um það í hvaða mæli lax kæmi í silunganet frá þeim sem nýttu rétt til silungsveiða í sjó. Verður þó ekki annað séð í ljósi tilvistar fyrrgreinds uppdráttar T-kk-ef J-kk-ef af netalögnum og tilvísunar forstöðumanns lax- og silungsveiðisviðs Fiskistofu til gamalla lagnaskráa, unnar af nefndum manni, en að það hefði stofnuninni verið í lófa lagið að gera. Jafnframt verður ekki fram hjá því litið að ákæruvaldið hefur ekki séð ástæðu til þess að leggja fram nein þau gögn sem mögulega lágu fyrir, sbr. áður tilvitnuð bréf vitnisins Á-kk-ef Í-kk-ef frá 25. febrúar 2008 og fullyrðingu hans um bága stöðu bleikjustofna á umræddu svæði, þegar ákveðið var af hálfu Fiskistofu að setja hinar umdeildu reglur. Þá gat nefnt vitni, sem samkvæmt áðursögðu er forstöðumaður lax- og silungsveiðisviðs Fiskistofu og ritaði ásamt fiskistofustjóra undir reglurnar, engar haldbærar upplýsingar gefið um það fyrir dómi í hve miklum mæli lax hefði veiðst í silunganet á umræddu svæði.

Að öllu framangreindu heildstætt virtu er það niðurstaða dómsins að því fari fjarri að sýnt hafi verið fram á það af ákæruvaldsins hálfu að nauðsyn hafi borið til setningar reglna nr. 367/2009 til þess að tryggja fiskigengd í nærliggjandi veiðivötn. Reglurnar geta því ekki talist viðhlítandi refsiheimild og ber því að sýkna ákærða af sakargiftum sem á þeim byggjast.

Auk brots gegn ákvæðum reglna nr. 367/2009 er ákærða í málinu gefið að sök „... brot gegn lögum um lax og silungsveiði og reglugerðum settum samkvæmt þeim, með því að hafa fimmtudaginn 11. júní 2009, haft, í sjónum við svo kallað Jónssker norð-vestan við Litlu-Brákarey við Borgarnes, silungsnet, sem við mælingu reyndist vera ... með möskvastærð 45 mm.“ Í ákæru er lýst brot ákærða talið varða við 4. tölulið, sbr. 9. tölulið, reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó, sem settar voru með stoð í ákvæðum eldri laga um lax- og silungsveiði nr. 76/1970, sbr. og d-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 61/2006. Halda tilvitnaðar reglur gildi sínu þrátt fyrir brottfall laga nr. 76/1970, enda samrýmast þær að efni til nýjum lögum um sama efni nr. 61/2006. Lagastoð til setningar reglna sem þessara er nú að finna í 7. mgr. 15. gr. laga nr. 61/2006. Verður ekki talið að með því að fela Fiskistofu að setja nánari reglur um netaveiði göngusilungs í sjó hafi löggjafinn gengið svo langt að gegn ákvæði 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar fari.

Í 4. tölulið reglna nr. 261/1996 segir meðal annars svo: „Netið skal hins vegar eigi vera stórriðnaðra en svo að 4,0 cm (leyfilegt frávik +/- 0,2 cm) séu milli hnúta (8,0) ...“. Fallast má á það með ákærða að verknaðarlýsingu í ákæruskjali hvað umrætt sakaratriði varðar hefði mátt gera betur úr garði. Hins vegar verður ekki á það fallist með ákærða að í tilvitnuðum orðum í ákæru felist ekki lýsing á broti gegn 4., sbr. 9., tölulið reglna nr. 261/1996, sbr. d-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 61/2006. Svo sem áður var getið mældi lögreglumaður, í þinghléi undir aðalmeðferð málsins, net ákærða blautt, að dómara, sækjanda, ákærða og skipuðum verjanda viðstöddum. Niðurstöður þeirrar mælingar voru að 4,5-4,6 cm væru milli hnúta netsins. Samkvæmt því þykir sannað, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi gerst brotlegur gegn 4., sbr. 9., tölulið reglna nr. 261/1996, sbr. d-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 61/2006.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða ekki áður verið gerð refsing.

Að broti ákærða og öllum atvikum málsins virtum þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 10.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tveggja daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Samkvæmt framangreindri niðurstöðu dómsins og með vísan til 1. mgr. 53. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði verður fallist á upptökukröfu ákæruvalds.

Ekki verður annað ráðið af framlögðum gögnum en að sakarkostnaður í málinu sé eingöngu þóknun skipaðs verjanda ákærða. Með vísan til niðurstöðu dómsins um sýknu ákærða að hluta og að því virtu að nær allur hans málatilbúnaður laut að þeim sakargiftum þykir rétt, sbr. og ákvæði 1. og 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að öll þóknun skipaðs verjanda greiðist úr ríkissjóði, en þóknun hans þykir, eftir umfangi málsins og samkvæmt fyrirliggjandi tímaskýrslu, hæfilega ákveðin svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, F-kk-nf T-kk-nf H-kk-nf, greiði 10.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tveggja daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Þóknun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef hdl., 426.700 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði sæti upptöku á silunganeti því sem veiðieftirlitsmaður Fiskistofu tók upp 11. júní 2009 og haldlagt var samdægurs af lögreglu.

K-kk-nf H-kk-nf