S-896/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 18. október sl., er höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 5. júní 2007 á hendur A-x-x R-x-x Z-x-x, íranskum ríkisborgara, fæddum 21. mars 1966, Andrésbrunni 16, Reykjavík, fyrir skjalafals með því að hafa, 14. desember 2005, framvísað til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, Skuggasundi 3, Reykjavík, með umsókn sinni til ráðuneytisins um íslenskan ríkisborgararétt og beiðni um nafnbreytingu, ljósriti af írönsku fæðingarvottorði, sögðu útgefnu 11. apríl 1966, sem ákærði hafði látið falsa þannig efnislega að ákærði héti M-x-x Z-x-x og væri fæddur 11.03.1347 samkvæmt írönsku tímatali, sem samsvari 1. júní 1968 samkvæmt gregorísku tímatali.

Er þetta talið varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Af hálfu ákærða er krafist sýknu og að málsvarnarlaun verjanda greiðist úr ríkissjóði.

Málavextir.

Með bréfi, dags. 19. október 2006, fór dóms- og kirkjumálaráðuneytið þess á leit við lögreglustjórann í Reykjavík að hann tæki til rannsóknar það athæfi ákærða að afhenda ráðuneytinu ljósrit af írönsku fæðingarvottorði fyrir ákærða þar sem breytt hafi verið nafni og fæðingardegi og hvort með þessu hefði verið framið refsivert athæfi. Í bréfinu segir að ákærði hafi sótt um íslenskan ríkisborgararétt 14. desember 2005 og að með umsókninni hafi fylgt tilgreint ljósrit þar sem fram hafi komið nafnið M-x-x Z-x-x og fæðingardagurinn 1. júní 1968, ásamt þýðingu vottorðsins yfir á íslensku. Með bréfi 21. febrúar 2006 hafi ráðuneytið óskað eftir því að umsækjandi afhenti ráðuneytinu frumrit af fæðingarvottorðinu og hafi ákærði hinn 5. júlí það ár afhent það auk þýðingar og bréfs frá ákærða. Hafi vottorðið þá reynst vera fyrir A-x-x R-x-x Z-x-x, fæddan 21. mars 1966.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum kom ákærði fyrst til landsins 5. febrúar 1999, frá Bretlandi, og framvísaði þá portúgölsku vegabréfi. Samkvæmt fyrrnefndu bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins var honum veitt dvalarleyfi á Íslandi af mannúðarástæðum.

Í málinu liggja frammi ljósrit af fæðingarvottorðunum tveimur og af umsókn ákærða um íslenskt ríkisfang og um nafnbreytingu. Ljósrit af fæðingarvottorðinu, sem fyrr var lagt fram og ákært er vegna, er gefið út á M-x-x Z-x-x og er fæðingardagur sagður vera 11/3/1347 samkvæmt persnesku sólaralmanaki, sem sé 1. júní 1968 samkvæmt gregorísku tímatali.

Í umsögn Útlendingastofnunar, dags. 3. maí 2006, var ekki mælt með því að ákærði fengi íslenskan ríkisborgararétt þar sem hann hefði aldrei sýnt fram á með óyggjandi hætti hver hann væri. Hefði hann ekki lagt fram skilríki eða staðfestingu íranskra yfirvalda sem sönnuðu að hann væri sá sem hann segðist vera.

Ákærði ritaði dóms- og kirkjumálaráðuneytinu bréf 5. júlí 2006 og fylgdi því frumrit fæðingarvottorðs. Í bréfinu segir orðrétt „Ástæða þess að ég lagði það ekki fram fyrr er sú að þar er rétt fornafn mitt skráð og óttaðist ég að það ylli vandræðum. Ég hef gengið í gegnum mjög erfiða reynslu, er því marki brenndur, t.d. er ég haldinn miklum kvíða. Því hef ég forðast að aðhafast nokkuð það sem gæti leitt til þess að ég yrði sendur aftur til Íran, það sem ég flýði í upphafi.“ Í fæðingarvottorðinu, þýðingu á því, segir að nafn ákærða sé A-x-x R-x-x og eftirnafn hans Zohreh-talab en að fæðingardagur sé 21. mars 1966, eða 01/01/1345 samkvæmt persnesku sólaralmanaki.

Útlendingastofnun ritaði umsögn 28. ágúst 2006 til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins þar sem fram kemur að stofnunin sjái sér ekki fært að mælast fyrir um að ákærða verði veittur íslenskur ríkisborgararéttur, þar sem nafn og fæðingardagur hans komi ekki heim og saman við það nafn og fæðingardag sem umsækjandi hafi áður notast við í samskiptum við stofnunina.

Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglu í janúar 2007. Sýndi hann lögreglunni vegabréf útgefið í Kaupmannahöfn 15. nóvember 2006 með sömu upplýsingum um nafn og fæðingardag og fram koma í frumriti fæðingarvottorðs. Er þar haft eftir ákærða að aðstæður í Íran hafi breyst til hins betra og vegna þrýstings frá íslenskum stjórnvöldum hafi hann sótt um vegabréf.

Fram fór rannsókn á vegabréfi ákærða sem gefið var út í Kaupmannahöfn. Var niðurstaða rannsóknarinnar að það væri ósvikið. Um fæðingarvottorðið sem ákærði skilaði til ráðuneytisins 5. júlí 2006 segir að ekki sé sjáanlegt að átt hafi verið við vottorðið og beri það flest þau öryggisatriði sem sá er gerði rannsóknina hafi vitneskju um.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði viðurkenndi að hafa framvísað til dóms- og kirkjumálaráðuneytis ljósriti því sem lýst er í ákæru ásamt umsókn um íslenskan ríkisborgararétt. Kvaðst hann ekki hafa búið sjálfur til umrætt ljósrit en hann hefði vitað að það hefði ekki réttar upplýsingar að geyma. Ekki hafi þó verið ætlan sín að blekkja íslensk stjórnvöld. Skjalið hafi verið útbúið í Bretlandi, á svipuðum tíma og portúgalskt vegabréf sem hann framvísaði við komuna til Íslands.

Ákærði kvað nafn sitt og fæðingardag vera réttilega tilgreint í ákæru sem A-x-x R-x-x Z-x-x. Hann hefði hins vegar notað nafnið M-x-x, bæði í samskiptum sínum við íslensk stjórnvöld og í daglegu lífi, þar sem hann hefði verið í lífshættu. Ástæður þess skýrði ákærði með þeim hætti að lögreglan í Íran hefði á sínum tíma sakað hann um að vera í andspyrnuhreyfingu og hafi hann því verið handtekinn og pyntaður. Hann hafi þó losnað úr fangelsi gegn tryggingu en átt að mæta aftur fyrir dóm. Hafi hann þá farið úr landi, til Bretlands, enda vel þekkt að flestir sem handteknir væru í Íran á grundvelli slíkra ásakana kæmu ekki tilbaka. Kvaðst ákærði hafa haft spurnir af því að það gæti sett líf hans í hættu ef hann fyndist hér á landi. Hætta væri á að hann yrði drepinn eða sendur aftur til Íran. Sagði ákærði mikið álag og kvíða hafa fylgt því að vera á flótta undan yfirvöldum í Íran.

Vitnið L-x-x Z-x-x B-x-x sagðist hafa kynnst ákærða 2001, en hann væri sambýlismaður móður sinnar, Z-x-x C-x-x. Hafi ákærði gengið undir nafninu M-x-x og hún ekki komist að því hvert væri hans rétta nafn væri fyrr en hann fékk bréf á árinu 2006, stílað á A-x-x R-x-x, sem hún þýddi fyrir hann. Hafi henni brugðið nokkuð við þetta.

Vitnið Z-x-x C-x-x sagði að hún væri í óvígðri sambúð með ákærða en þau hafi kynnst 2001. Hún kvaðst hafa þekkt hann undir nafninu M-x-x allt þar til hann hefði þurft að framvísa réttu fæðingarvottorði til stjórnvaldi vegna umsóknar hans um ríkisborgararétt.

Niðurstaða.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa vitað að ljósrit af fæðingarvottorði, sem hann framvísaði til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, ásamt umsókn um íslenskan ríkisborgararétt, hafi innhaldið falsaðar upplýsingar um nafn hans og fæðingardag. Enda þótt aðeins hafi verið um ljósrit fæðingarvottorðs að ræða verður þó að telja að með framvísun þess hjá umræddu ráðuneyti hafi vakað fyrir ákærða að hafa áhrif á niðurstöðu þess með hvaða hætti ríkisborgararétturinn yrði veittur. Var þannig tilgreint á umsóknareyðublaði að slíkri umsókn skyldi annað hvort fylgja fæðingarvottorð eða staðfest ljósrit vegabréfs. Ákærði telst því með framangreindri háttsemi sinni hafa notað falsað skjal til að blekkja með því í lögskiptum og með því gerst brotlegur við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Breytir engu í því sambandi sú málsvörn ákærða að skjalinu hafi ekki verið framvísað í þeim tilgangi að afla honum fjárhagslegra gæða enda slíkur tilgangur ekki nauðsynlegur þáttur fullframins brots samkvæmt greindu lagaákvæði.

Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði ekki áður verið fundinn sekur um refsivert brot. Ákærði notaði skjal það sem um ræðir sem opinbert skjal og verður það metið honum til refsiþyngingar samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga. Til refsilækkunar horfir hins vegar að ákærði hefur upplýst greiðlega um öll atvik máls og að ekkert tjón hlaust af háttsemi hans. Ákærði hefur lýst ástæðum þess að hann hafi kynnt sig með fölsku nafni. Hefur dómurinn ekki forsendur til að draga frásögn hans um þetta í efa og fær hún stuðning í framburði sambýliskonu hans og dóttur hennar um að hann hafi ekki einu sinni sagt nánustu fjölskyldu sitt rétta nafn. Þá hefur ákærði síðar lagt fram bæði vegabréf og rétt fæðingarvottorð. Loks þykir hér verða til þess að líta að ekkert liggur fyrir um að þau atriði sem breytt var í hinu falsaða skjali hafi getað haft einhverja þýðingu um það hvort ákærði gæti fengið útgefinn ríkisborgararétt eða ekki. Með vísan til þess sem að ofan greinir er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingar og hún falla niður að 2 árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, F-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef héraðsdómslögmanns, 154.380 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

D ó m s o r ð:

Ákærði, A-x-x R-x-x Z-x-x, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingar og hún falla niður að 2 árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, F-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef héraðsdómslögmanns, 154.380 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf