S-114/2015

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 21. marz 2017, er höfðað með tveimur ákærum lögreglustjórans á Norðurlandi eystra á hendur X, kt. 000000-0000, ..., Akureyri. Fyrri ákæra er gefin út 29. september 2015 og er „fyrir umferðarlagabrot: með því að hafa þriðjudaginn 23. júní 2015, ekið vagnlestinni AA-000/BB-000 um bryggjusvæðið á Krossanesi á Akureyri, án þess að skjólborð eða styttur væru notaðar til varnar hliðarskriði farms. Telst brot þetta varða við 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671/2008 um hleðslu, frágang og merkingu farms, sbr. 3. og 4. mgr. 73. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með síðari breytingum. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“ Síðari ákæra er gefin út 23. janúar 2017 og er „fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa, þriðjudaginn 17. maí 2016, ekið bifreiðinni CC-000, um götur Akureyrarbæjar og Eyjafjarðarbraut vestri, í Eyjafjarðarsveit, án þess að farmurinn, 17 áburðarpokar, væri festur við ökutækið og án þess að notaður væri búnaður til að varna því að farmurinn gæti hreyfst til eða fallið af ökutækinu. Telst brot þetta varða við 3. og 4. mgr. 73. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með síðari breytingum, sbr. 1. mgr. 2. gr.. sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671/2008 um hleðslu, frágang og merkingu farms, allt sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“ Ákærði neitar sök og krefst sýknu.

Málin voru sameinuð.

Málavextir

Fyrri ákæra

Hinn 15. júlí 2015 kærði Samgöngustofa ákærða til lögreglu vegna brota sem hún kvað hann hafa framið á reglugerð nr. 671/2008. Í kærunni segir að þriðjudaginn 23. júní hafi eftirlitsmenn stöðvað vagnlestina AA-000/BB-000, sem ákærði hafi þá ekið. Við athugun hafi komið í ljós brot á reglum um hleðslu, frágang og merkingu farms. Í vettvangsskýrslu eftirlitsmanns, sem fylgir kærunni, segir að brotið hafi verið gegn 2. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar, en engar styttur hafi verið til varnar hliðarskriði. Farmur vagnlestarinnar hafi verið túnþökurúllur. Eftir ákærða er í skýrslunni haft eftirfarandi: „Ökumaður kveðst sammála því að binda megi betur farminn á pallinn.“ Eftirlitsmaður undirritar skýrsluna en tekið er fram að ákærði hafi neitað að undirrita hana.

Með skýrslunni fylgja tvær ljósmyndir og sýna þær tvær raðir af túnþökurúllum á vagnlestinni. Báðar myndirnar eru teknar vinstra megin frá vagnlestinni þannig að einungis sú rúlluröð, sem nær er, sést til fulls. Sjást á myndunum alls tíu rúllur í þeirri röð sem nær er, en sex sjást í þeirri sem fjær er. Sést ekki á myndunum hvort fleiri rúllur hafa verið í þeirri röð.

Síðari ákæra

Samkvæmt lögregluskýrslu voru lögregluþjónar staddir á Glerárgötu, norðan við Þórunnarstræti, þegar þeir sáu bifreiðina CC-000 á Tryggvabraut við mót Glerárgötu/Hörgárbrautar og Borgarbrautar. Hafi bifreiðin flutt áburð í pokum. Sjáanlega hafi farmurinn ekki verið bundinn við bifreiðina og engar styttur eða skjólborð verið á pallinum. Hafi verið ákveðið að stöðva bifreiðina og hafi það verið gert á áfangastað hennar, ... í Eyjafjarðarsveit. Hafi ökumaður, ákærði, þar tjáð lögreglu að farmurinn væri 17 pokar, hver 600 kg og allir bundnir saman í toppinn. Í skýrslunni segir að ákærða hafi verið tjáð að samkvæmt reglugerð nr. 671/2008 væri skylt að vera með styttur eða skjólborð við slíkan flutning og skylt að binda farminn við bifreiðina. Þar sem bifreiðin væri ekki með skjólborð eða styttur og farmurinn ekki bundinn við hana yrði gerð skýrsla um málið. Segir svo: „Aðspurður viðurkenndi ökumaður að þetta væri bara leti og kæruleysi í sér að binda ekki farminn niður.“

Skýrslur fyrir dómi

Fyrri ákæra

Ákærði sagðist hafa sjálfur sett farminn á bifreiðina en vildi ekki svara hvar það hefði verið gert. Hann sagði að búnaður hefði verið á pallinum til varnar hliðarskriði og kvaðst telja, með tilliti til viðauka við reglugerðar nr. 671/2008, að ekki þyrfti að setja spennubönd yfir, þegar búið væri að varna hliðarskriði. Farmurinn hefði verið skorðaður tryggilega en ekki festur við ökutækið. Alltaf mæti ganga betur frá farmi og í þessu tilfelli hefði mátt gera það með því að setja yfir hann strekkibönd, en ekki hefði verið ástæða til þess. Vísaði ákærði til þess að samkvæmt viðauka við reglugerð nr. 671/2008, töflu 5, þyrfti ekki strekkibönd ef hæð deilt með breidd væri minna en tveir. Tæki umrædd tafla til varnar við veltu, en ekki varnar við hliðarskriði.

Ákærði var spurður um það sem eftir honum er haft í vettvangsskýrslu vegagerðarinnar, um að hann væri „sammála því að binda megi betur farminn á pallinn.“ Skýrði ákærði orðin þannig að alltaf megi binda betur og að aldrei verði ofbundið, en hann kvaðst telja nægilega hafa verið bundið.

Vitnið A sagðist hafa séð ákærða aka norður Krossanesveg og ákveðið að fara á eftir honum niður að bryggju á Krossanesi. Þar hefði verið haft tal af honum. Farmur ákærða hefði verið rúllur af torfi, algjörlega óbundnar, engar styttur eða slíkt. Ákærði hefði tekið athugasemdum vel og aðspurður verið sammála því að binda mætti farminn á pallinn. Ákærði hefði ekkert sagt í þá veru að hann gengi betur frá farmi en reglugerð kvæði á um.

Síðari ákæra

Ákærði kvaðst standa betur að verki en reglugerð kvæði á um. Vísaði hann sérstaklega til þess atviks, er fjallað er um í síðari ákæru, og kvaðst „binda sekkina saman í toppinn, á eina staðnum sem að þolir álag. Þar sem er toppurinn, þar sem að hankinn er til þess að hífa pokann á. Það að nota styttur eða bönd, og að það komi álag á hluta sekkjanna sem ekki eru ætlaðir til þess að þola álag, veldur hættu, sérstaklega ef það kemur fyrir eitthvert slys, útafakstur eða árekstur, því ef að pokarnir lenda á strekkiböndum eða styttum þá geta þeir rifnað og áburður er ekki efni sem við viljum fá niður í stóru magni á einhverjum stað. [...] Með því að binda þá saman í toppinn þá myndar hlassið allt saman eina heild og styður hver eining við hverja aðra.“ Ákærði sagði að farmurinn hefði verið skorðaður tryggilega en ekki festur við ökutækið. Hefði frágangur farmsins verið fullnægjandi að sínu mati „þó svo hann uppfylli ekki fyllstu ákvæði þessarar reglugerðar. En það er skýrt kveðið á um það í umferðarlögum að maður eigi ekki að valda umferðartöfum eða öðru tjóni og ég tel að það hafi verið fyllilega gert.“ Ákærði sagði að á pallinum hefði verið fjögurra cm kantur til varnar hliðarskriði og gæti farmurinn ekki skriðið yfir hann. Hefði ákærði útbúið þetta sjálfur. Ákærði hefði séð einhvers staðar í reglugerð „að þar var talað um tíu centimetra kant, ég finn það ekki aftur, ég hélt það væri í reglugerð 671 en ég finn það ekki, en í hlutarins eðli, að það sem að stoppar á tíu centimetrum það stoppar líka á fjórum centimetrum.“ Ákærði var spurður um þau orð, sem eftir honum eru höfð í lögregluskýrslu, að leti væri og kæruleysi hjá sér að binda ekki farminn niður. Ákærði sagði að vel mætti vera að hann hefði sagt þetta, en meiningin verið allt önnur. Orðalag sitt hefði verið óheppilegt. Nánar spurður sagði hann: „Það er náttúrulega leti og kæruleysi að að setja ekki fullt af strekkiböndum á þetta, en ég er búinn að hafa fyrir því, sem er meira verk, að binda saman pokana heldur en að hafa styttur og strekkibönd utan um þetta, ef ég hef styttur og strekkibönd utan með þá geng ég frá því heima á bænum, strekkiborðana og hef stytturnar og þetta allt saman þrætt saman og lyfti síðan farminum yfir strekkiborðana þegar ég lesta á bílinn. Þarna þá þarf ég að fara upp á bílinn og binda þá saman til þess að þeir séu öruggir, með því að nota þessa aðferð og það er töluvert meira verk heldur en að vera latur og lofa styttunum að standa og borðunum og láta skeika bara á sköpuðu hvort að þetta tolli eða ekki.“ Ákærði kvaðst telja að hann stæði betur að málum en reglugerðin kvæði á um. Nefndi hann sérstaklega að ef hann notaði strekkibönd og styttur en óhapp yrði, „ef að ég keyri út af eða bíllinn veltur eða hvernig það er, að þá er nokkuð öruggt ef það eru styttur að þær lendi í farminum einhvers staðar og rífi hann og skemmi og þá verður [...] töluvert mengunarslys, en ef að þetta er bundið allt saman og þetta fer af í heilu lagi, hvergi neinn agnúi eða neitt á bílnum sem að rífur þetta, kanturinn varnar því að þetta skríði til hliðar þangað til að, ja orðinn fimmtíu sextíu gráða halli á pallinum og eftir það er nú ekki mikið um akstur.“ Ákærði sagðist hafa oft þurft að sæta eftirliti vegagerðarmanna og þeir hefðu „nú talað saman [hann] og eftirlitið á hverju einasta ári.“ Sagðist hann telja víst að þeir eftirlitsmennirnir hefðu í öll skiptin gert athugasemdir við frágang farms, „oft með bölvað nöldur.“ Loks hefði ákærði ekki nennt „að standa í þessu lengur“ og hefði farið „að setja strekkibönd yfir og því miður þá komu fram skemmdir á áburði vegna strekkibandanna.“ Mikil hætta væri af því ef áburður læki á veginn því hann væri mjög háll.

Ákærði sagði að við áburðarflutning stæðu flestir flutningabifreiðarstjórar að „eins og reglugerðin segir til um, að binda ekki pokana saman og nota styttur og borða. Sem að ég tel ekki vera fullnægjandi frágang þó að reglugerðin segi þannig. Og framleiðandi áburðarins, allavega þess áburðar sem ég flyt, hann fer fram á það að áburðurinn sé festur saman á hönkunum sem þeir eru hífðir á og ef að er notaður hliðarvarnarbúnaður að þá sé það kantur á bílnum eða skjólborð. Ekki styttur og borðar.“

Vitnið A, lögregluþjónn og fv. vegaeftirlitsmaður samgöngustofu, sagðist hafa séð ákærða koma af Tryggvabraut og aka Glerárgötu til suðurs. Farið hefði verið á eftir honum eftir Drottningarbraut og inn í Eyjafjarðarsveit og afskipti höfð af honum þegar hann hefði stöðvað bifreið sína við .... Farmur ákærða hefði verið áburðarpokar, „allt óbundið og engar styttur eða neitt til varnar hliðarskriði eða neitt svoleiðis.“ Vitnið kvaðst ekki muna til þess að skoðað hefði verið hvort pokarnir hefðu veri bundnir saman að ofanverðu.

Þegar ákærða hefði verið tjáð að farmurinn væri ekki nægilega fastur hefði hann sagt það vera kæruleysi af sér að binda ekki farminn niður. Vitnið sagðist ekki muna til þess að ákærði hefði sagt að hann gengi betur frá farmi en reglugerð kvæði á um. Slíkra orða hefði væntanlega verið getið í skýrslu.

Vitnið sagðist ekki hafa séð farminn hreyfast til.

Vitnið sagði að ekki hefði verið farið upp á pallinn og athugað hvort farmurinn hefði verið bundinn saman að ofanverðu.

Vitnið sagði að það hefði starfað við eftirlitsstörf frá árinu 2012, fyrst á vegum samgöngustofu en síðar hjá lögreglu.

Vitnið B lögregluþjónn sagði frágangi farmsins hafa verið þannig háttað að pokarnir hefðu staðið óbundnir á pallinum og að mati lögregluþjónanna hefði ekkert verið til varnar hliðarskriði. Viðbrögð ákærða við afskiptum þeirra hefðu verið góð og hann jákvæður, ákærði hefði talið það „gleymsku hjá sér eða leti að nenna ekki að binda farminn“. Vitnið sagðist hafa skilið ákærða þannig að hann liti svo á að farmurinn ætti að vera bundinn betur.

Vitnið sagðist ekki muna til þess að ákærði hefði talað um að hann gengi betur frá farmi en reglugerð kvæði á um. Slíkra athugasemda hefði verið getið í skýrslu. Ákærði hefði hins vegar sagt eitthvað um að pokarnir væru bundnir saman í toppinn. Vitnið hefði sjálft ekki tekið eftir hvernig pokarnir væru bundnir saman.

Vitnið C bifreiðarstjóri kvaðst hafa unnið fyrir ákærða sem undirverktaki. Kvað vitnið ákærða hafa neytt sig til að fara upp á sekkina og binda alla pokana saman. Væri það afar leiðinlegur starfi. Vildi ákærði að „allir hankar [væru] bundnir saman í kross fremst og krossbundnir aftast svo þeir falli síður af. Þá er búið að binda þá alla.“ Hefði þetta gefið mjög góða raun. Einnig væri „alltaf hent yfir strekkjurum, eins og tonnatala strekkjara [segði] til um að [þyrfti].“ Vitnið sagði að mun auðveldara væri að binda farm með borðum og styttum en að nota þá aðferð sem ákærði mælti fyrir um. Aðferð ákærða væri í senn öruggust og erfiðust. Ef farmurinn færi á stað breyttu borðar og styttur engu en væri farmurinn bundinn saman í toppinn hreyfðist hann síður eða alls ekkert.

Niðurstaða

Í máli þessu er lítt deilt um atvik. Þannig er óumdeilt að í hvorugu tilvikinu, sem ákærur málsins taka til, voru strekkibönd notuð og í hvorugu tilviki var farmurinn festur við ökutækið. Ákærði byggir hins vegar á því í málinu að hann hafi gætt öryggis nægilega og að þær aðferðir sem hann notist við séu öruggari en þær sem mælt sé fyrir um í reglugerð nr. 671/2008.

Um hleðslu og frágang farms við flutning eins og þann sem ákærði stundaði í þeim tilvikum sem hér er fjallað um, gildir reglugerð nr. 671/2008, sbr. 4. mgr. 73. gr. laga nr. 50/1987 Í 1. mgr. 6. gr. reglugerðarinnar segir að til varnar hliðarskriði skuli vera klossar eða styttur, að minnsta kosti 100 mm á hæð, og einnig skuli binda farminn tryggilega. Ákærði sagði fyrir dómi að hliðarskriði hefði verið varnað með fjögurra cm háum kanti á pallinum. Slíkur kantur uppfyllir ekki áðurgreind fyrirmæli reglugerðarinnar. Er óhætt að líta svo á í málinu að óumdeilt sé og sannað að í því tilviki, sem fjallað er um í fyrri ákæru, hafi ekki verið notuð klossar eða styttur sem verið hafi að minnsta kosti tíu cm á hæð, svo sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 671/2008.

Í 1. mgr. 2. gr. reglugerðarinnar segir að farm skuli skorða tryggilega og festa við ökutæki. Óumdeilt er í málinu að farmurinn hafi, í því tilviki sem fjallað er um í síðari ákæru, ekki verið festur við ökutækið. Fyrir dómi sagði ákærði farminn hafa verið fluttan með fullnægjandi hætti þó það hafi ekki verið gert í samræmi við reglugerðina. Með reglugerð nr. 671/2008 hefur þar til bær aðili, samgönguráðherra, sett þær reglur sem fylgja ber við flutning farms og ber ökumönnum að fylgja þeim. Eiga ökumenn þar ekki sjálfdæmi og er ekki á þeirra valdi að velja milli þeirra ráðstafana sem reglugerðin mælir fyrir um og svo annarra aðferða sem þeir sjálfir kunna að telja hentari. Ekkert er því hins vegar til fyrirstöðu að ökumaður auki á öryggi við flutning með því að gera frekari öryggisráðstafanir en mælt er fyrir um í reglugerðinni, svo lengi sem hann gætir þess að nota einnig þær ráðstafanir sem reglugerð áskilur og gætir þess að viðbótarráðstafanir hans sjálfs dragi ekki úr gagnsemi þeirra sem reglugerðin kveður á um.

Í hvorugt skiptanna sem fjallað er um í ákærum málsins var farmurinn vigtaður. Við vitnaleiðslur kom fram hjá ákærða að farmurinn í tilviki síðari ákæru hefði verið 10,2 tonn að þyngd og þykir engin ástæða vera til að draga það í efa.

Samkvæmt 14. gr. reglugerðarinnar fylgir henni viðauki og telst hann hluti hennar. Í viðaukanum er fjallað um útreikning á fjölda spennubanda. Í almennu ákvæði segir að ákvörðun um fjölda spennubanda skuli miðast við hærri tölu sem fáist við útreikning hliðarskriðs og veltu. Þá er í viðaukanum tafla nr. 1 og tilgreinir hún lágmarksfjölda spennubanda eftir þyngd farms, með tilliti til varna gegn hliðarskriði. Af henni verður ráðið að við þyngd farms, allt að hálfu þriðja tonni, skuli vera að minnsta kosti eitt spennuband. Sé farmur tíu tonn að þyngd skuli lágmarksfjöldi spennubanda vera fjögur eða níu og fer eftir undirlagi því er farmurinn hvílir á, sbr. töflu 2 í viðaukanum, hvort lágmarkið á við hverju sinni. Tafla 5 í viðaukanum, sem ákærði vísaði til fyrir dómi, tekur til varna gegn veltu en ekki hliðarskriði.

Ákærði lýsti fyrir dómi þeirri skoðun sinni að farmur, sem bundinn væri saman, héldist betur á vörubifreiðarpalli en óbundinn farmur þótt sá óbundni væri festur með böndum og styttum. Við aðalmeðferð málsins sýndi ákærði, með heimatilbúnum útbúnaði, þann mun sem hann teldi vera á þessum tveimur aðferðum. Að mati dómsins sannaðist ekkert, sem máli skiptir um úrslit málsins, með þessum hætti.

Þegar á allt framanritað er horft verður að miða við í málinu að með því að hafa, í tilviki fyrri ákæru, flutt farm sinn án þess að nota styttur eða klossa sem væru að minnsta kosti 10 cm á hæð, hafi ákærði brotið gegn 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671/2008 um hleðslu, frágang og merkingu farms, sbr. 3. og 4. mgr. 73. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, svo sem honum er gefið að sök í fyrri ákæru, og með því að hafa í tilviki síðari ákæru flutt farm sinn án spennubanda og án þess að festa hann við ökutækið brotið gegn 3. mgr. 73. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 2. gr.. sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671/2008, svo sem honum er gefið að sök í síðari ákæru. Ákærði hefur hins vegar ekki framið brot gegn 4. mgr. 73. gr. umferðarlaga. Samkvæmt þessu er ákærði sannur að sök samkvæmt ákærum og hefur unnið sér til refsingar.

Sakaferill ákærða hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar sem ákveðst 80.000 króna sekt í ríkissjóð en sex daga fangelsi komi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

A-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf ftr. fór með mál þetta af hálfu ákæruvaldsins. Ákærði annaðist sjálfur vörn sína. Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, greiði 80.000 króna sekt í ríkissjóð en sex daga fangelsi komi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.