E-1655/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 29. maí sl., er höfðað 4. mars 2008.

Stefnandi er Ó-kk-nf E-kk-nf E-kk-nf, Hjarðarhvoli, Egilsstöðum.

Stefndi er Myllan ehf., Miðási 12, Egilsstöðum.

Dómkröfur stefnanda

Stefnandi höfðaði framhaldssök með framhaldsstefnu þingfestri 13. janúar 2009. Er aðalmeðferð fór fram lagði stefnandi fram endanlega kröfugerð þar sem lagðar voru saman kröfur í aðalsök og framhaldssök.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru því þær að Myllan ehf. verði dæmd til þess að greiða stefnanda skaðabætur:

- aðallega að fjárhæð kr. 47.365.274 með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 10.679 frá 19. október 2005 til 12. desember 2007, en af kr. 9.307.719 frá þeim degi til 21. janúar 2008, en þá af kr. 7.876.303 frá þeim degi til 31. maí 2008, en þá af kr. 47.365.274 frá þeim degi til 13. janúar 2009, en þá með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

- til vara að fjárhæð kr. 44.802.436  með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 10.679.307 frá 19. október 2005 til 12. desember 2007, þá af kr. 9.307.719 frá þeim degi til 21. janúar 2008, en þá af 7.876.303 frá þeim degi til 31. maí 2008, en þá af kr. 44.802 frá þeim degi til 13. janúar 2009, en þá með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

- til þrautavara að fjárhæð kr. 36.321.395 með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, með síðari breytingum, af kr. 10.679.307 frá 19. október 2005 til 12. desember 2007, en af kr. 9.307.719 frá þeim degi til 21. janúar 2008, en þá af kr. 7.876.603 frá þeim degi til 31. maí 2008, en þá af kr. 36.321.395 frá þeim degi til 13. janúar 2009, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu ásamt virðisaukaskatti, eins og ef mál þetta væri eigi gjafsóknarmál

Þá er Sjóvá Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, stefnt til réttargæslu.

Dómkröfur stefnda

Aðalkrafa:

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Varakrafa:

Stefndi krefst þess til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Af hálfu réttargæslustefnda eru engar kröfur gerðar en réttargæslustefndi styður kröfur og málflutning stefnda.

Málavextir

Dómkrafa stefnanda á rætur að rekja til vinnuslyss er hann varð fyrir þann 19. október 2005, þegar hann fékk planka í höfuðið með alvarlegum afleiðingum. Atvik voru nánar þau að stefnandi vann sem tækjamaður hjá stefnda, Myllunni ehf., en fyrirtækið var á slysdeginum að vinna við lagningu háspennuvírs í Áreyjadal á Þórdalsheiði við Reyðarfjörð.

Framkvæmd verksins var með þeim hætti að stór og þung kefli með háspennuvír voru flutt á þann stað þar sem leggja átti vírinn í skurð. Áður en hægt var að hefjast handa við lagningu strengsins þurfti að losa tréklæðningu utan af keflunum. Var tréklæðningin ekki fjarlægð af keflunum fyrr en rétt áður en að lagningu strengsins kom til að koma í veg fyrir skemmdir á honum. Þegar tréklæðningin var losuð var keflinu lyft örlítið frá jörðu með hjólaskóflu sem búin var sérstökum keflishaldara. Fyrstu tvö borðin í klæðningu keflanna þurfti að brjóta úr með kúbeini en síðan var þeim krækt úr rauf á keflinu. Telur stefndi að hvert borð hafi verið um 5 kg þungt og að um 70 borð hafi verið á hverju kefli.

Við verkið störfuðu venjulega þrír til fjórir menn. Einn til tveir voru fyrir framan keflið, þeir sáu um að losa af því borðin og hjálpuðu einnig við að snúa keflinu með því að toga í brún þess. Hinir tveir voru staðsettir hvor við sína hlið keflisins. Þeir notuðu planka, sem höfðu verið losaðir utan af keflinu og stungu þeim í raufar á hlið keflisins ofan eða neðan við bita keflishaldarans, eftir snúningsátt, til þess að halda keflinu stöðugu og snúa því með vogarafli eftir þörfum.

Stefndi heldur því fram að þessari sömu aðferð hefði verið beitt við 41 kefli án

nokkurra vandkvæða og hafi þetta verið sú aðferð sem talin hafi verið gefið besta raun.

Vegna þunga keflisins og hjámiðju þegar hluti þess léttist leituðu keflin alltaf við að snúast þegar einhver fjöldi borða höfðu verið losuð utan af þeim og endi kapalsins var hinum megin. Stefndi heldur því fram að lagt hafi verið fyrir starfsmenn að þegar keflin fóru að snúast skyldu þeir færa sig frá og bíða þess að keflið stoppaði sjálft, þegar mesti þunginn vísaði niður og byrja aftur að losa af því. Jafnframt hafi verið lagt fyrir starfsmenn að þeir gættu þess, þegar haldið var á móti keflinu, að plankinn væri réttum megin við bita keflishaldarans, svo ekki væri hætta á að plankinn slægist í viðkomandi. Alls ekki hafi mátt reyna að stinga plankanum í raufar og halda á móti með handafli þegar keflið var byrjað að snúast. Hafi starfsmenn sérstaklega verið varaðir við hættum sem því kynnu að fylgja ef þessa væri ekki gætt.

Stefnandi kveðst eiga erfitt með að muna slysatburðinn vegna afleiðinga slyssins. Hann telur hins vegar, m.a. að teknu tilliti til frásagna starfsmanna eftir slysið, að hann hafi verið með plankann upp við grind sem keflið hangir í og enda plankans inni í hlið keflisins þegar keflið skyndilega snérist með þeim afleiðingum að plankinn slóst í höfuð hans og fleygði honum í jörðina. Kveðst hann hafa rotast við atburðinn. Skömmu eftir að hann raknaði úr rotinu hafi hann verið með stöðugt versnandi höfuðverk. Síðan hafi komið í ljós að hann hafi ekkert munað síðan snemma þennan morgun sem slysið varð.

Verkstjóri við verkið var K-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf en samstarfsmenn stefnanda í umrætt sinn voru G-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður RARIK, og H-kk-nf Þ-kk-nf, starfsmaður stefnda.

Engin vitni voru að atvikinu sjálfu, en G-kk-nf, samstarfsmaður stefnanda, stóð framan við keflið og varð var við slysið. Af hálfu stefnda er því haldið fram að samstarfsmenn stefnanda telji ljóst að stefnandi hafi, þrátt fyrir framangreind fyrirmæli, stungið planka inn í hlið keflisins, öfugu megin við bita keflishaldarans miðað við snúningsstefnu keflisins, með þeim afleiðingum að plankinn hafi slegið hann og kastað honum í framdekk vinnuvélarinnar. Hafi K-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf verkstjóri og G-kk-nf H-kk-nf, samstarfsmaður stefnanda, margsinnis fyrir slysið verið búnir að ræða þessa hættu við stefnanda og aðra, sem að þessu starfi komu og veitt leiðbeiningar um verklag.

Stefnandi gegndi stöðu tækjamanns hjá stefnda og hafði starfað hjá fyrirtækinu frá 10. júní 2003, og hafði aðstoðað við ýmis verk. Stefndi heldur því fram að skylt hafi verið að bera öryggishjálma á svæðinu og hafi hjálmar verið aðgengilegir öllum starfsmönnum á verkstað. Samstarfsmenn stefnanda hafi báðir verið með hjálm í umrætt sinn.

Stefnandi kveðst, skömmu eftir að hann raknaði úr rotinu, hafa verið með stöðugt versnandi höfuðverk en í ljós hafi komið að hann mundi ekkert síðan snemma um morguninn. Vegna kvartana hans hafi starfsmenn stefnda flutt hann á heilsugæslustöðina á Reyðarfirði, sbr. vottorð H-kvk-ef B-kvk-ef E-kvk-ef læknis, dags. 4. apríl 2006. Í vottorði kemur fram að stefnandi hafi fengið ,,... talsvert högg á höfuð parietalt vi. megin og hægra megin á kjálka. Rotast og er miðvitundarlaus í um 5 mín ... Mar og eymsli á téðum svæðum. Otoscopia neg. Væg eymsli í hálsi, ekki bankaeymsli yfir hryggjartindum ... Við klukkustundar observation er stöðug versnun á höfuðverk og því sendur til FSN til frekari observationar”.

Í vottorði B-kk-ef M-kk-ef læknis, á Fjórðungssjúkrahúsinu á Neskaupsstað, dags. 20. febrúar 2006, kemur fram að stefnandi hafi verið lagður inn á sjúkrahúsið til eftirlits þann 19. október 2005 eftir að hann hafði hlotið þungt höfuðhögg. Í vottorðinu kemur fram að fylgst hafi verið með honum yfir nótt en daginn eftir hafi hann nokkurn veginn verið laus við höfuðverk og óþægindi og því verið útskrifaður.

Stefnandi kveðst hafa farið til vinnu að nýju tveimur dögum síðar. Honum hafi hins vegar orðið mjög lítið úr verki og hafi verið frá vinnu dagsparta, heila daga og jafnvel nokkra daga samfellt eða allt að heilli viku vegna mikillar vanlíðunar sem rekja megi til slyssins, þ.m.t. flökurleika, þreytu og höfuðverkja. Eftir 27. nóvember s.á. kveðst hann alveg hafa verið óvinnufær. Hafi svo verið komið fyrir honum að hann hafi jafnvel sofið í sólarhring og hafi ekki haft rænu á að leita sér aðstoðar eða ganga eftir vangreiddum launum frá stefnda. Með aðstoð ættingja hafi honum verið komið undir læknishendur.

Stefnandi kveðst m.a. hafa verið í meðferð hjá M-kk-þgf P. H-kk-þgf taugasjúkdómalækni. Í vottorði hans, dags. 14. febrúar 2006, kemur fram að einkenni hans vegna slyssins lýsi sér m.a. í óbærilegum höfuðverkjum allan daginn. Hann hafi vaknað á morgnanna með flökurleika og hafi kastað upp og verið óbærilega þreyttur og hafi helst alltaf viljað sofa. Þá hafi orðið á honum persónuleikabreytingar en niðurstaðan er sú að hann hafi hlotið svokallað post concussion syndrome.

Í vottorði S-kk-ef S-kk-ef heimilislæknis, dags. 22. maí 2007, kemur fram að stefnandi hafi ekki getað stundað vinnu vegna þreytu, höfuðverkja, hávaðaóþols og ljósfælni. Eðlilegur svefn hafi ekki lengur verið fyrir hendi auk þess sem úthald, andlegt og líkamlegt hafi verið mjög slæmt. Stefnandi geti ekki einbeitt sér nema stutt í einu, muni illa manna- og staðarnöfn og eigi til að missa stjórn á skapi sínu alveg gagnstætt því sem var fyrir slysið. Þá eigi hann til sofa hátt í sólarhring í senn eftir 2 – 3 daga vökur.

Þar sem grunur var um að stefnandi hefði við höggið hlotið heilaskaða var þess farið á leit við Þ-kvk-þf J. J-kvk-þf taugasálfræðing að hún tæki stefnanda til skoðunar. Í vottorði hennar, dags. 13. maí 2007, er að finna ítarlega umfjöllun um afleiðingar slyssins, breytingar á félagslegri stöðu vegna slyssins o.fl. Í niðurstöðu á bls. 8 í matsgerð hennar kemur fram að það sé hafið yfir allan vafa að Ó-kk-nf E-kk-nf E-kk-nf hafi hlotið meðalalvarlegan heilaskaða í kjölfar vinnuslyssins.

Með matsbeiðni, dags. 13. júní 2007, var þess farið á leit við læknana J-kk-þf H-kk-þf og S-kk-þf T-kk-þf, að þeir mætu afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda með tilliti til skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum. Áttu þeir viðtal við stefnanda þann 5. september 2007, þar sem jafnframt fór fram ítarleg skoðun á honum. Er matsgerðin dags. 9. október 2007. Niðurstaða matslæknanna er að stefnandi hafi afleiðingar heilahristings á nokkuð háu stigi og minnistap. Þá hái honum birtuóþol auk þess sem hann hafi fengið væga hálstognun í slysinu. Við mat á miska líta matsmenn til miskatöflu Örorkunefndar um vitræna skerðingu eftir heilaskaða þar sem vitræn skerðing sem hefur áhrif á daglega færni er metin allt að 25% og telja matsmenn hæfilegt að meta miska stefnanda út frá því 20%. Afleiðingar vægrar hálstognunar meta þeir til 3% miska eða samtals miska 23%. Matmenn álita stefnanda hins vegar hafa misst um það bil 40% af starfsorku sinni og færni til tekjuöflunar og miða mat á örorku við þá prósentu.

Hinn 30. október 2008 voru dómkvaddir þeir T-kk-nf M-kk-nf, sérfræðingur í taugalækningum og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, prófessor í lögfræði, til þess að meta tjón stefnanda.

Í niðurstöðu í matsgerð þeirra segir m.a. að stefnandi hafi verið frískur er hann lenti í vinnuslysinu. Í slysinu hafi hann fengið högg vinstra megin á höfuð og kjálka hægra megin. Hafi hann rotast og verið meðvitundarlaus í um 5 mínútur. Hann hafi haft afturvirkt óminni sennilega í fjórar til fimm klukkustundir og framvirkt óminni fram á næsta dag. Í kjölfar slyssins hafi hann fengið umtalsverð líkamleg einkenni í formi höfuðverkjar, ljósfælni, hljóðfælni, ógleði, svima og jafnvægisleysis og auk þess verki í hálsi. Jafnframt hafi komið fram persónuleikabreytingar og minnisskerðing, óþol fyrir áfengi og veruleg svefntruflun. Einkenni stefnanda bendi eindregið til þess að hann hafi fengið heilaáverka, sem einkum hafi orðið á framheila.

Einkenni stefnanda hafi batnað hægt fyrstu mánuðina eftir slysið, en nokkur breyting virðist þó hafa orðið þar á, sennilega upp úr sumri 2007. Um haustið hafi hann farið á Reykjalund og finnist að það hafi gert sér gott. Í framhaldi af því hafi hann verið í endurhæfingu sem hann telji hafa skilað góðum árangri, þótt enn sé talsvert í land með að hann nái fullri heilsu. Þá þurfi að hafa í huga við mat á núverandi einkennum að stefnandi sé nú í starfsendurhæfingu í vernduðu umhverfi.

Stefndi kveðst hafa fengið tilkynningu um slysið frá sjúkraflutningamanni en þar sem slysið hafi verið talið minniháttar hafi ekki verið talin þörf á frekari rannsókn. Stefnandi hafi strax gert lítið úr afleiðingum slyssins og einnig þegar hann kom aftur til vinnu. Engin sjáanleg áverkamerki muni hafa verið á höfði stefnanda á vettvangi. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi verið frá vinnu í einn dag eftir slysdaginn og sótt fulla vinnu eftir það í tvær vikur í sama verkefni án þess að nokkur breyting yrði á hegðun hans. Eftir það var hann sendur til starfa á Neskaupstað, en þann 6. nóvember 2005 hafi hann veikst og farið í veikindaleyfi til 23. nóvember. Frá 27. nóvember 2005 hafi stefnandi ekki mætt til vinnu og hafi ekki gefið neinar skýringar á fjarvistum sínum né sagt starfi sínu lausu.

Með bréfi, dags. 18. nóvember 2007, krafði stefnandi stefnda og réttargæslustefnda um bætur vegna slyssins. Var bótagreiðslu úr ábyrgðartryggingu stefnda hafnað þar sem slysið væri ekki að rekja til atvika sem stefndi bæri skaðabótaábyrgð á. Fallist var á greiðsluskyldu úr slysatryggingu launþega og voru bætur að fjárhæð 1.371.588 kr. greiddar út þann 12. desember 2007.

Málsástæður stefnanda og lagarök í aðalsök og framhaldssök Stefnandi telur að rekja megi slysið til saknæmrar háttsemi stefnda og starfsmanna félagsins. Stefnandi hafi unnið verkið nákvæmlega eins og honum hafi verið upp á lagt. Stefnandi telur hins vegar að starfsaðstæður hafi verið alls ófullnægjandi og ekki í samræmi við reglur. Hann vísar um þetta fyrst og fremst til laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980 með síðari breytingum, og reglna sem á þeim lögum byggjast.

Þá telur stefnandi að verkstjórn hafi verið ófullnægjandi en verið var að vinna hættulegt verk og nauðsynlegt að verkstjóri væri á staðnum og stýrði verkinu en enginn verkstjóri var nálægur þegar slysið átti sér stað.

Jafnframt er á því byggt að öryggiseftirlit hafi ekki verið fullnægjandi. Þá er á því byggt að skort hafi öryggisbúnað, þ.m.t. hjálma, og tækjabúnað, en á því er byggt að óforsvaranlegt hafi verið að hafa ekki tækjabúnað sem snúið hefði getað keflinu enda fráleitt að láta starfsmenn annast það verk með timburplönkum.

Auk þess telur stefnandi samstarfsmann sinn, sem stóð við hina hlið keflisins hafa sýnt af sér gálausa háttsemi, þar sem keflið hafi að öllum líkindum farið að snúast annaðhvort vegna þess að samstarfsmaður hans sleppti keflinu eða þar sem hann snéri því án þess að vara stefnanda við því.

Þá telur stefnandi sérstaklega gálaust að ætla honum að halda við eða snúa umræddu kefli með timburplanka en af samskiptum við réttargæslustefnda sé ljóst að fyrirsvarmönnum stefnda hafi verið ljós hættan af verkinu. Segi nánar í bréfi starfsmanns réttargæslustefnda, dags. 28. febrúar sl.:

,,Það mun iðulega hafa gerst að keflið færi að snúast í aðra hvora áttina, en það gerðist af völdum hjámiðju, þegar búið var að losa utan af hluta keflisins og endi kapalsins var hinu megin, en þá snerist keflið þar til þyngsti hluti þess vísaði niður. Ef halda átti á móti keflinu, þurfti að gæta þess að plankinn væri réttu megin við bita keflishaldarans, því annars var hætta á að plankinn slægist í viðkomandi. Að sögn verkstjóra og samstarfsmanna mátti hins vegar alls ekki reyna að stöðva keflið með handafli/planka eftir að það var byrjað að snúast, enda gæti hlotist slysahætta af því og slíkar tilraunir auk þess tilgangslausar vegna mikils þunga keflisins. Hafði slíkt verið reynt í upphafi verks en án árangurs.”

Af framangreindri lýsingu sé fullkomlega ljóst að verkið hafi verið stórhættulegt, því fylgjandi hafi verið mikil slysahætta, sem stefnda hafi borið að upplýsa stefnanda um sérstaklega, m.a. með hliðsjón af ungum aldri hans, en á því er byggt að aðferðin sem var viðhöfð hjá fyrirtækinu hafi verið óforsvaranleg. Allt hafi gengið út á að ekki mætti leggja niður keflið eftir að byrjað var að taka utan af því. Á því er byggt að auðveldlega hefði mátt koma því við að setja eitthvað undir keflið þannig að unnt væri að leggja það niður án þess að tjón yrði á kaplinum. Jafnframt er á því byggt að engin hætta hafi verið á skemmdum á kaplinum þrátt fyrir að keflið hefði verið lagt niður enda kapallinn langt innan ystu brúnar keflisins. Stefndi hafi hins vegar lagt blátt bann við því, en með því hefði mátt koma í veg fyrir slysahættuna sem hafi fylgt því að ætla að halda keflinu og/eða snúa því með handafli þegar fyrir liggi að þyngd keflisins var slík að tveir starfsmenn höfðu ekki roð við að halda við það. Í fyrrgreindu bréfi sé slysinu nánar lýst svo:

,,Telja samstarfsmenn tjónþola hins vegar ljóst að hann hafi þrátt fyrir framangreind fyrirmæli stungið planka inn í hlið keflisins, öfugu megin við bita keflishaldarans mv. snúningsstefnu keflisins, með þeim afleiðingum að plankinn hafi slegið hann og þeytt honum í framdekk vinnuvélarinnar. Kveðast bæði verkstjóri og samstarfmaður tjónþola margsinnis fyrir slysið hafa verið búnir að ræða þessa hættu við tjónþola og aðra, sem að þessu starfi komu og veitt leiðbeiningar um verklag.”

Staðfesti þessi lýsing enn frekar hversu hættulegt verkið var en á því er byggt, eins og fyrr greini, að verkframkvæmd hafi verið með öllu óforsvaranleg. Stefnandi telur hins vegar rétt að mótmæla því, sem fram komi í bréfi réttargæslustefnda, að hann hafi með einhverjum hætti sýnt af sér gáleysi eða unnið verkið með öðrum hætti en honum hafi verið upp á lagt. Einnig sé á það bent að keflið gat snúist í hvora áttina um sig. Þannig sé fráleitt að tala um að plankinn hafi verið öfugu megin miðað við snúningsátt keflisins. Þá sé auk þess mótmælt að veittar hafi verið einhverjar leiðbeiningar um framkvæmd verksins og/eða að hann hafi ekki farið eftir leiðbeiningum en á því er byggt að sérstök ástæða hafi verið til að leiðbeina stefnanda m.a. með hliðsjón af ungum aldri hans. Jafnframt er því mótmælt, sem haldið er fram í bréfi réttargæslustefnda, að stefnandi hafi neitað að notast við hjálm enda hafi hjálmur ekki verið tiltækur fyrir stefnanda. Þá sé fráleitt að stefnandi hafi neitað að nota slíkt öryggistæki auk þess sem stefnda hefði þá borið að útiloka hann frá hættulegum störfum.

Þá er á því byggt að skort hafi leiðbeiningar um framkvæmd verksins. Einkum í ljósi hættueiginleika þess og að teknu tilliti til þeirrar staðreyndar að stefnda virðist hafa verið ljós hin mikla slysahætta.

Á því er byggt að stefndi, Myllan ehf., beri skaðabótaábyrgð vegna þessarar vanrækslu, þ.á m. vegna mistaka starfsmanna, ófullnægjandi vinnuaðstæðna, skorts á eftirliti, verkstjórn og leiðbeiningum, samkvæmt reglum skaðabótaréttarins þ.á m. samkvæmt reglum um vinnuveitendaábyrgð.

Þá heldur stefnandi því fram að við hinar erfiðu aðstæður á vinnustaðnum, sæti mat á skaðabótaábyrgð stefnda strangari mælikvarða en almennt gerist, þar sem um sé að ræða hættulegar vinnuaðstæður starfsmanna.

Þá beri sérstaklega að líta til þess að stefndi hafi hvorki tilkynnt slysið til lögreglu né Vinnueftirlits ríkisins, þrátt fyrir að fyrirtækinu sé það skylt að lögum. Fyrir liggi að stefnandi slasaðist hinn 19. október 2005. Þrátt fyrir það hafi slysið ekki verið tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins fyrr en u.þ.b. fimm mánuðum síðar eða eftir að bréf hafði verið ritað réttargæslustefnda þar sem félagið var krafið um afstöðu til bótaskyldu. Sé því ljóst að stefndi hafi vanrækt lagaskyldu sína um tilkynningu slyssins en félaginu hafi verið ljóst að stefnandi hafði slasast það alvarlega að hann þurfti læknisaðstoð enda rotaður í u.þ.b. fimm mínútur og þá minnislaus um hvað hefði gerst á síðustu klukkustundum. Jafnframt hafi félaginu verið ljóst að stefnandi var óvinnufær í tvo daga og að eftir það hafi hann átt mjög erfitt með störf og að hann hafi verið alveg óvinnufær frá 27. nóvember 2005. Í niðurstöðu matsmanna komi fram að stefnandi hafi verið með öllu óvinnufær í eitt ár.

Af gögnum málsins virðist sú afstaða hafa verið tekin að tilkynna slysið hvorki til lögreglu né Vinnueftirlits ríkisins. Ekki hafi verið vikið frá þeirri afstöðu á síðari stigum þegar augljóst mátti vera hversu alvarlegt slysið var í raun. Þannig hafi tilkynningin ekki átt sér stað fyrr en 3. mars 2006 (ranglega dagsett 2005) samhliða því að slysið var tilkynnt réttargæslustefnda en væntanlega hafi réttargæslustefndi óskað eftir afstöðu stefnda til bótaskyldu í kjölfar bréfs lögmanns stefnanda til réttargæslustefnda, dags. 14. febrúar 2006. Sinnuleysi gagnvart lögbundinni tilkynningarskyldu hafi komið í veg fyrir að Vinnueftirlit ríkisins eða lögregla kannaði tildrög slyssins en það hafi verið með öllu ómögulegt þegar tilkynningin barst u.þ.b. fimm mánuðum eftir slysið. Í tilkynningunni til Vinnueftirlits ríkisins segi m.a. að stefnandi hafi fengið högg á höndina og fallið í jörðina og rotast. Þessi lýsing sé í andstöðu við önnur gögn málsins, þ.m.t. lögregluskýrslu, dags. 4. mars 2006, þar sem haft hafi verið eftir einhverjum starfsmanni stefnda að stefnandi hefði fengið planka í höfuðið. Fyrir liggi að reglur um tilkynningu hafi verið þverbrotnar en í samræmi við dómafordæmi beri stefndi halla af skorti á sönnun um málsatvik sem telja verði að leiða hefði mátt í ljós við rannsókn Vinnueftirlits ríkisins eða lögreglu. Í þessu sambandi beri til þess að líta að Vinnueftirliti ríkisins sé ætlað að rannsaka orsakir slyss, sbr. 81. gr. l. nr. 46/1980, með síðari breytingum. Þar sem engin tilkynning barst stofnuninni, þrátt fyrir lagaskyldu, hafi engin slík rannsókn farið fram.

Stefnandi kveður umrætt slys hafa haft afgerandi áhrif á heilsu sína, en áverkar þeir sem hann hlaut hafi haft víðtæk áhrif á líkamlegt og andlegt ástand hans og getu til þess að starfa og sinna áhugamálum. Þar sem stefndi, Myllan ehf., hafi, á slysdeginum, haft gilda ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda, Sjóvá Almennum tryggingum hf., hafi félaginu verið sent kröfubréf þann 18. október 2007, sem byggist á niðurstöðu ofangreinds mats J-kk-ef H-kk-ef og S-kk-ef T-kk-ef. Var það gert þar sem stefndi hafi hafnað bótaskyldu vegna afleiðinga slyssins.

Í fyrirtöku málsins þann 30. október 2008 lögðu stefndu fram matsbeiðni þar sem þess var óskað að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að leggja mat á afleiðingar slyss stefnanda í starfi hjá stefnda þann 19. október 2005. Var annars vegar óskað eftir mati á sömu þáttum og metnir höfðu verið af læknunum J-kk-þgf H-kk-þgf og S-kk-þgf T-kk-þgf, sbr. matsgerð þeirra dags. 9. október 2007, og hins vegar á því hvort stefnandi hafi á stöðugleikatímapunkti og síðar uppfyllt skilyrði til að eiga rétt til örorkulífeyris eða örorkustyrks frá Tryggingastofnun ríkisins.

Til að framkvæma hið umbeðna mat voru dómkvaddir þeir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf lagaprófessor og T-kk-nf M-kk-nf, sérfræðingur í taugalækningum. Í tilefni matsins fór fram matsfundur þann 3. desember 2008. Niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna er að finna í matsgerð, dags. 29. desember sl. Staðfestu þeir niðurstöðu J-kk-ef H-kk-ef og S-kk-ef T-kk-ef um mat á varanlegri örorku og miska en komust að annarri niðurstöðu um stöðugleikatímamark, þjáningatímabil og tímabundið atvinnutjón, sbr. umfjöllun hér að neðan. Þá var niðurstaða þeirra sú að stefndi eigi ekki rétt á örorkulífeyris eða örorkustyrk frá Tryggingastofnun ríkisins.

Niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna hafi verið sú að frá slysdegi, 19. október 2005, til og með 31. desember 2007, að frádregnum þremur vikum, hafi stefnandi verið óvinnufær með öllu. Frá 1. janúar 2008 til 31. maí 2008 hafi hann verið óvinnufær að hálfu leyti.

Matsmenn telji að tímabili þjáningabóta hafi verið frá slysdegi 19. október 2005 til 31. maí 2008 og á þessu tímabili hafi stefnandi verið rúmfastur í átta vikur og tvo daga, en að öðru leyti veikur með fótaferð. Hann hafi verið í vinnu þrjár vikur á þessum tímabili.

Matsmenn telji að batahvörf beri að miða við 31. maí 2008. Þeir telji varanlegan miska hæfilega ákveðinn 23 stig og varanlega örorku hæfilega ákveðna 40%

Matsmenn telji að matsþoli hafi hvorki við batahvörf, né á matsfundi 3. desember 2008, uppfyllt skilyrði laga um almannatryggingar, reglna um örorkumat eða staðals um slíkt mat, uppfyllt skilyrði til þess að njóta örorkulífeyris eða örorkustyrks frá Tryggingastofnun ríkisins.

Í kjölfar þessarar matsgerðar höfðaði stefnandi framhaldssök í málinu með stefnu þingfestri 13. janúar 2009, eins og áður segir.

Dómkröfur

Eins og áður er getið hefur stefnandi steypt saman kröfum sínum í aðalsök og framhaldssök og er endanleg sundurliðun krafna hans þessi:

1. Aðalkrafa

1.1. A. Tímabundið atvinnutjón (stefna) .................................... kr. 3.382.896

a) Frá slysdegi til 19.10.2006

3.207.630 / 268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574 – 665.840 = 2.869.734

2.869.734 x 1,07 x 1,1017 = kr. 3.382.896

B. Tímabundið atvinnutjón (framhaldssök) ……………….kr. 4.455.755

a) 19.10.2006 – 31.12.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574/365 dagar x 73 dagar = 707.114

707.114 x1,07 x 1,1017 kr. 833.559

Að frádregnum þremur vikum

3.535.574/365 dagar x 21 dagur = 203.416

203.416 x 1,07 x 1,1017 kr. 239.790

b) 01.01.2007 - 31.12.2007

3.207.630/268,0 stig x 319,8 stig = 3.827.612

3.827.612 x 1,07 x 1,1017 kr. 4.512.061

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 950.017

c) 01.01.2008-31.05.2008

3.207.630/ 268 stig x 337,6 stig = 4.040.656

4.040.656/365 dagar x 151 dagur = 1.671.613

1.671.613 x 1,07 x 1,1017 x 50% kr. 985.265

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 685.323

1.2. Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl.............................................. kr. 1.309.316

A. Frá slysdegi til 19.10.2006 (stefna) kr. 429.036

363 x 1.170 = 424.710

2 x 2.163 = 4.326

534 x 1.380 = 736.920

56 x 2.560 = 143.360

B. Frá 19.10.2006 til 31.05 2008

(framhaldssök) kr. 880.280

534 x 1.380 = 736.920

56 x 2.560 = 143.360

1.3 Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. (stefna)………………... kr. 1.531.340

23% af kr. 6.658.000

1.4. Varanleg örorka skv. 5. – 7. gr. skbl. (stefna + framh.sök)..kr. 39.488.971

4.453.000 x 1,08 268,0 x 342,0 = 6.137.164

6.137.164 x 16,086 x 40% = 39.488.971

1.5 Að frádregnum bótum frá þriðja aðila……………………….kr. 2.803.004

Bætur úr launþegatryggingu kr. 1.371.588

Bætur frá Tryggingastofnun ríkisins kr. 1.431.416

Samtals..................... kr. 47.365.274

2. Varakrafa

2.1. A. Tímabundið atvinnutjón (stefna)...................................... kr. 3.382.896

a) Frá slysdegi til 19.10.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574 – 665.840 = kr. 2.869.734

2.869.734 x 1,07 x 1,1017 = 3.382.896

B. Tímabundið atvinnutjón (framhaldssök) kr. 4.455.755

a) 19.10.2006 – 31.12.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.

b) 01.01.2007-31.12.2007

B. Tímabundið atvinnutjón (framhaldssök) ……………….kr. 4.455.755

a) 19.10.2006 – 31.12.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574/365 dagar x 73 dagar = 707.114

707.114 x1,07 x 1,1017 kr. 833.559

Að frádregnum þremur vikum

3.535.574/365 dagar x 21 dagur = 203.416

203.416 1,07 x 1,1017 kr. 239.790

b) 01.01.2007 - 31.12.2007

3.207.630/268,0 stig x 319,8 stig = 3.827.612

3.827.612 x 1,07 x 1,1017 kr. 4.512.061

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 950.017

c) 01.01.2008-31.05.2008

3.207.630/268 stig x 337,6 stig = 4.040.656

4.040.656/365 dagar x 151 dagur = 1.671.613

1.671.613 x 1,07 x 1,1017 x 50% kr. 985.265

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 685.323

2.2. Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl.............................................. kr. 1.309.316

A. Frá slysdegi til 19.10.2006 (stefna) kr. 429.036

363 x 1.170 = 424.710

2 x 2.163 = 4.326

B. Frá 19.10.2006 til 31.05 2008

(framhaldssök) kr. 880.280

534 x 1.380 = 736.920

56 x 2.560 = 143.360

2.3 Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. (stefna)………………... kr. 1.531.340

23% af kr. 6.658.000

2.4. Varanleg örorka skv. 5. – 7. gr. skbl. (stefna + framh.sök)..kr. 36.926.133

4.164.000 x 1,08 268,0 x 342,0 = 5.738.862

5.738.862 x 16,086 x 40% = 36.926.133

2.5 Að frádregnum bótum frá þriðja aðila……………………….kr. 2.803.004

Bætur úr launþegatryggingu kr. 1.371.588

Bætur frá Tryggingastofnun ríkisins kr. 1.431.416

Samtals..................... kr. 44.802.436

3. Þrautavarakrafa

3.1. A. Tímabundið atvinnutjón (stefna)...................................... kr. 3.382.896

a) Frá slysdegi til 19.10.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574 – 665.840 = kr. 2.869.734

2.869.734 x 1,07 x 1,1017 = 3.382.896

B. Tímabundið atvinnutjón (framhaldssök) ……………….kr. 4.455.755

a) 19.10.2006 – 31.12.2006

3.207.630/268,0 stig x 295,4 stig = 3.535.574

3.535.574/365 dagar x 73 dagar = 707.114

707.114 x1,07 x 1,1017 kr. 833.559

Að frádregnum þremur vikum

3.535.574/365 dagar x 21 dagur = 203.416

203.416 x 1,07 x 1,1017 kr. 239.790

b) 01.01.2007 - 31.12.2007

3.207.630/268,0 stig x 319,8 stig = 3.827.612

3.827.612 x 1,07 x 1,1017 kr. 4.512.061

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 950.017

c) 01.01.2008-31.05.2008

3.207.630/268 stig x 337,6 stig = 4.040.656

4.040.656/365 dagar x 151 dagur = 1.671.613

1.671.613 x 1,07 x 1,1017 x 50% kr. 985.265

Að frádr. greiðslum frá 3ja aðila kr. 685.323

3.2. Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl.............................................. kr. 1.309.316

A. Frá slysdegi til 19.10.2006 (stefna) kr. 429.036

363 x 1.170 = 424.710

2 x 2.163 = 4.326

B. Frá 19.10.2006 til 31.05 2008

(framhaldssök) kr. 880.280

534 x 1.380 = 736.920

56 x 2.560 = 143.360

3.3 Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. (stefna)………………... kr. 1.531.340

23% af kr. 6.658.000

2.4. Varanleg örorka skv. 5. – 7. gr. skbl. (stefna + framh.sök)..kr. 28.445.092

3.207.630 x 1,08/268,0 x 342,0 = 4.420.784

4.420.784 x 16,086 x 40% = 28.445.092

3.5 Að frádregnum bótum frá þriðja aðila……………………….kr. 2.803.004

Bætur úr launþegatryggingu kr. 1.371.588

Bætur frá Tryggingastofnun ríkisins kr. 1.431.416

Samtals..................... kr. 36.321.395

Kröfugerð stefnanda byggist á matsgerð V-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef og T-kk-ef M-kk-ef sem stefndu öfluðu eftir þingfestingu málsins. Í framhaldsstefnu er gerð krafa sem nemur mismun á niðurstöðu matsgerðarinnar og matsgerðar J-kk-ef H-kk-ef og S-kk-ef T-kk-ef sem áður var lögð til grundvallar kröfugerð. Stefnandi hefur nú í endanlegri kröfugerð sinni steypt kröfum í aðalsök og framhaldssök saman, eins og áður segir.

Tímabundin örorka

Samkvæmt matsgerð J-kk-ef og S-kk-ef var óvinnufærni stefnanda talin 100% frá slysinu til 19. október 2006. Hinir dómkvöddu matsmenn telja óvinnufærnina hins vegar vera 100% til 31. desember 2007 og 50% frá þeim degi til 31. maí 2008. Stefnandi geri kröfu um bætur vegna óvinnufærni frá 19. október 2006 fram til 31. maí 2008. Við útreikning bóta vegna tímabundins atvinnutjóns sé notast við árslaun á slysárinu þó þannig að sleppt sé tekjum í janúar 2005 þegar stefnandi var í launalausu leyfi og í desember eftir að stefnandi varð óvinnufær. Tekjur þessar séu reiknaðar upp að teknu tilliti til breytinga á launavísitölu á miðju ári 2005 fram á mitt ár 2006 til útreiknings á bótum vegna ársins 2006, fram á mitt ár 2007 til útreiknings á bótum vegna ársins 2007 og til marsmánaðar 2008 til útreiknings bóta vegna tímabilsins 1. janúar 2008 til 31. maí 2008. Á samtöluna bætist framlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð, sem hafi verið 7% auk þess 10,17% orlof. Til frádráttar komi greiðslur til stefnanda á árinu 2007 og 2008 samkvæmt yfirliti úr staðgreiðsluskrá.

Þá kveður stefnandi hafa verið tekið tillit til þess að dómkvaddir matsmenn hafi komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi verið vinnufær í þrjár vikur. Við frádrátt sé notast við sömu árslaun og við útreikning á tímabundnu atvinnutjóni, þ.e. kr. 3.535.574 sem deilt sé niður í 365 daga og margfaldað með 21 degi eða samtals 203.416. Einnig sé tekið tillit til framlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð og orlofs. Samtals komi til frádráttar samkvæmt framangreindu kr. 239.790.

Stefnandi hafi verið við störf hjá Loðnuvinnslunni á umræddu þriggja vikna tímabili og hafi fengið kr. 31.470 í laun, sbr. yfirlit úr staðgreiðsluskrá fyrir árið 2006. þar sem áður hafi verið tekið tillit til þessarar greiðslu til frádráttar sé þessari fjárhæð bætt við í endanlegri kröfugerð, en hún leiði af lækkuninni samkvæmt því sem að framan segi. Í bótalið vegna tímabundins atvinnutjóns frá slysdegi til 19. desember 2006 séu nú dregnar frá kr. 665.840 í stað kr. 697.310.

Þjáningabætur

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggi á 3. gr. skbl. Í matsgerð J-kk-ef og S-kk-ef hafi þjáningatímabil verið ákveðið í eitt ár, þar af tveir dagar rúmliggjandi. Hinir dómkvöddu matsmenn telji hins vegar að tímabil þjáningabóta hafi verið frá slysdegi 19. október 2005 til 31. maí 2008 þar af rúmliggjandi í átta vikur og tvo daga. Nú sé því gerð krafa um þjáningabætur sem nemi mismuninum milli þessara matsgerða, þ.e. 534 dagar, án þess að vera rúmliggjandi, og 56 dagar, rúmliggjandi. Fyrir hvern dag sem stefnandi var veikur í skilningi ákvæðisins án rúmlegu reiknist kr. 1.380 og kr. 2.560 fyrir hvern dag með rúmlegu eftir að fjárhæðir í 3. gr. skbl. hafa verið uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í janúar 2008, sbr. 15. gr. skbl.

Varanlegur miski

Krafa stefnanda um miskabætur byggir á 4. gr. skaðabótalaganna og áðurgreindu mati um 23% varanlegan miska. Fjárhæð bótanna taki mið af grunfjárhæðinni, kr. 4.000.000, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í október 2007, sbr. 15. gr. skbl, eða samtals kr. 6.658.000.

Varanleg örorka

Krafa um bætur vegna varanlegrar örorku taki einnig mið af framangreindri matsgerð og 5–7. gr. skbl. Hinir dómkvöddu matsmenn hafi komist að sömu niðurstöðu og J-kk-nf og S-kk-nf um miska stefnanda svo og varanlega örorku. Engin breyting verði því frá upphaflegri kröfugerð á kröfu um bætur vegna varanlegs miska. Hins vegar leiði breyting á stöðugleikatímapunkti (batahvörfum) til hækkunar kröfunnar vegna varanlegrar örorku. Stöðugleiki hafi, í matsgerð J-kk-ef og S-kk-ef, verði ákveðinn ári eftir slysið. Hinir dómkvöddu matsmenn séu því ósammála og ákveði stöðugleika 18. maí 2008.

Munurinn á aðal-, vara- og þrautavarakröfu stefnanda byggist á þeirri tekjuviðmiðun sem lögð er til grundvallar við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku. Í aðalkröfu stefnanda er gert ráð fyrir að miða beri við meðaltekjur iðnaðarmanna við ákvörðun bóta á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skbl. enda óvenjulegar aðstæður fyrir hendi. Beri til þess að líta að stefnandi hafði nýlega hafið störf á vinnumarkaði og því ekki unnt að leggja til grundvallar meðaltekjur síðastliðinna þriggja almanaksára fyrir slysið eins og boðað sé í 1. mgr. 7. gr. skbl. enda gefi sú tekjuviðmiðun ekki rétta mynd af raunverulegu tekjutapi hans í framtíðinni. Verði því að meta tekjur hans sérstaklega með vísan til 2. mgr. 7. gr. laganna. Þyki eðlilegt og sanngjarnt að leggja til grundvallar meðaltekjur iðnaðarmanna á slysárinu (2005) samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands. Í því sambandi þyki rétt að benda á að stefnandi hafði lokið að mestu námi í grunndeild málmiðnaðar við Verkmenntaskóla Austurlands og námslok hans því fyrirsjáanleg til starfa sem iðnaðarmaður. Þá beri til þess að líta að meðaltekjur iðnaðarmanna séu nálægt almennum launatekjum hér á landi, eins og þekkt sé, og ekki óvarlegt að ætla að tekjur hans hefðu a.m.k. náð þeirri fjárhæð í framtíðinni, ef ekki hefði komið til slyssins.

Verði aðalkrafa stefnanda ekki tekin til greina sé í varakröfu tekið mið af meðaltekjum almennra starfsmanna (verkamanna) við stjórnun jarðvinnuvéla samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands. Sé þá tekið tillit til starfa hans á slysdeginum án tillits til þeirra launa sem hann fékk fyrir störf sín enda hafði stefnandi nýhafið störf á vinnumarkaði og þar af leiðandi hafi hann ekki verið búinn að marka sér launaviðmiðun sem unnt sé að taka tillit til við ákvörðun launataps til framtíðar. Hér sé tekið tillit til þess að stefnandi hafði lokið námi til stjórnunar þungavinnuvéla og meiraprófi og starfaði sem tækjamaður hjá stefnda. Meðaltekjur stjórnenda jarðvinnuvéla á árinu 2005, samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands, hafi verið kr. 347.000 á mánuði eða samtals kr. 4.164.000 í árslaun. Að öðru leyti vísist til röksemda fyrir aðalkröfunni varakröfunni til stuðnings.

Verði af einhverri ástæðu hvorki tekið mið af aðalkröfu né varakröfu stefnanda sé lagt til grundvallar að ekki verði miðað við lægri tekjuviðmiðun við útreikning á bótum vegna varanlegrar örorku en sem nemur raunverulegum tekjum stefnanda á slysárinu, sbr. útreikning á tímabundnu atvinnutjóni hér að framan. Miðað sé við tekjur stefnanda frá og með febrúar 2005 til og með nóvember 2005, samtals kr. 2.673.025, og þær tekjur reiknaðar upp í árslaun eða samtals kr. 3.207.630 (2.673.025 /10 mánuðir x 12 mánuðir). Vísist að mestu leyti til röksemda fyrir aðal- og varakröfunni þessari tekjuviðmiðun til stuðnings en að áliti stefnanda sé útilokað að notast við lægri viðmiðun en sem nemi raunverulegum tekjum hans.

Í öllum tilvikum sé við útreikning á bótum vegna varanlegrar örorku tekið tillit til hækkunar launavísitölu frá miðju ári 2005 (268,0 stig) til 31. maí 2008 (342,0 stig), sem sé það tímamark er ástand stefnanda var orðið stöðugt að mati þeirra V-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef og T-kk-ef M-kk-ef, en upphaf varanlegrar örorku miðist við það tímamark, sbr. 1. mgr. 7. gr. skbl.

Í útreikningi krafna hafi verið tekið tillit til greiðslna sem stefnandi fékk annars vegar frá Sjóvá Almennum tryggingum þann 12. desember 2007 úr slysatryggingu launþega að fjárhæð kr. 1.371.588 og hins vegar örorkubætur sem stefnandi fékk frá Tryggingastofnun ríkisins þann 21. janúar 2008, að fjárhæð kr. 1.431.416. Um sé að ræða eingreiðslu bóta frá Tryggingastofnun ríkisins en skv. 5. mgr. 34. gr. almannatryggingalaga, nr. 100/2007, greiðist örorkubætur úr almannatryggingu í einu lagi þegar varanleg slysaörorka (varanlegur miski skv. skaðabótalögum) sé minni en 50%.

Krafist sé 4,5% vaxta af bótum vegna tímabundins atvinnutjóns, þjáninga og varanlegs miska frá slysdeginum fram til 31. maí 2008 (stöðugleikapunkti) en þá einnig af bótum vegna varanlegrar örorku, skv. 16. gr. skbl. nr. 50/1993. Dráttarvaxta sé krafist af öllum kröfuliðum frá 13. janúar 2009.

Lagarök

Kröfur stefnanda styðjast við skaðabótalög, nr. 50/1993, með síðari breytingum og almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur, þ.á m. reglur um vinnuveitandaábyrgð. Einnig vísar stefnandi kröfum sínum til stuðnings til laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980, með síðari breytingum, einkum 1. – 7. og 12. kafla laganna,  og reglna sem á þeim lögum byggjast.

Um vaxtakröfuna vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001.

Um málskostnað er vísað til 21. kafla laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsástæður stefnda og lagarök í aðalsök og framhaldssök

Aðalkrafa

Stefndi byggir á því að um ábyrgð stefnda fari samkvæmt almennu sakarreglunni. Stefndi byggir á því að ósannað sé að slysið sé að rekja til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Þá hafi allar skyldur, sem á stefnda hvíli samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum sem settar séu með stoð í þeim lögum, verið uppfylltar. Af gögnum málsins megi ráða að orsök slyssins hafi verið eigin sök stefnanda og/eða óhappatilviljun. Er því mótmælt að beita eigi strangara sakarmati gagnvart stefnda en almennt gerist.

1. Slysið verður hvorki rakið til þess að verkstjórn hafi verið ábótavant né að samstarfsmenn stefnanda hafi sýnt af sér gáleysi.

Því sé alfarið mótmælt að slysið megi rekja til þess að verkstjórn hafi verið ófullnægjandi.

Stefnandi hafði unnið hjá stefnda frá árinu 2003 en hafi ekki verið í fullu starfi í fyrstu. Hafði hann starfað við þetta verk sjö daga áður en slysið varð og tekið utan af fimm til sex keflum án vandamála. K-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, sem hafi verið verkstjóri á staðnum, hafi gefið stefnanda og samstarfsmönnum hans fullnægjandi leiðbeiningar um hvernig staðið skyldi að verkinu og jafnframt varað sérstaklega við hættum sem því kynnu að fylgja, svo sem að reyna að stöðva keflið eftir að það byrjaði að snúast eða að halda á móti því með því að staðsetja plankann öfugu megin við bita keflishaldarans þannig að hætta væri á að hann gæti slegist í viðkomandi ef keflið færi að snúast. Jafnframt hafi G-kk-nf H-kk-nf, samstarfsmaður stefnanda, starfsmaður RARIK við verkið, leiðbeint þeim sem störfuðu við verkið, þ.m.t. stefnanda og aðvarað þá um hugsanlegar hættur. Hann hafi sérstaklega varað stefnanda við að reyna að halda við keflið með plankanum eftir að keflið var byrjað að snúast.

K-kk-nf M-kk-nf verkstjóri hafi verið á staðnum í umrætt sinn og komið að rétt eftir að slysið varð. Sé mótmælt þeirri fullyrðingu stefnanda að verkstjóri hafi ekki verið nálægur. Jafnframt sé því mótmælt að nauðsynlegt hafi verið að verkstjóri stýrði vinnunni sérstaklega í hvert og eitt sinn og stæði yfir mönnum meðan verkið var unnið. Svo náin verkstjórn hafi verið ónauðsynleg enda höfðu þeir, sem unnu verkið í umrætt sinn, unnið samskonar verk margsinnis áður. Fullnægjandi hafi verið að verkstjóri veitti stefnanda og samstarfsmönnum hans leiðbeiningar um hvernig staðið skyldi að verki áður en hafist var handa og hvaða hættur hann og samstarfsmenn hans ættu sérstaklega að varast. Verði slysið því ekki rakið til þess að verkstjórn hafi verið ábótavant.

Að öllu framangreindu virtu telur stefndi einsýnt að slys stefnanda verði ekki á nokkurn hátt rakið til ónógrar verkstjórnar.

Jafnframt sé því mótmælt sem röngu að samstarfsmaður stefnanda, sem stóð við hlið keflisins, hafi sýnt af sér gáleysi með því að sleppa keflinu eða snúa því án þess að vara stefnanda við. Sé slíkt ósannað og bendi ekkert til þess að svo hafi háttað til.

2. Slysið verður hvorki rakið til þess að öryggiseftirlit hafi verið ófullnægjandi eða nauðsynlegur öryggisbúnaður hafi ekki verið til staðar.

Öryggiseftirlit á verkstaðnum hafi verið fullnægjandi og hafi uppfyllt allar lögboðnar kröfur. Allur nauðsynlegur öryggisbúnaður hafi verið til staðar. Hjálmaskylda hafi verið á svæðinu og voru hjálmar aðgengilegir öllum starfsmönnum í kaffiskúr frá upphafi verks. Þá hafi verkstjórar bent stefnda ítrekað á að menn yrðu að nota hjálma á verkstað en ekki hafi komið til formlegra áminninga vegna þessa. Sérstaklega skuli tekið fram að samstarfsmenn stefnanda við verkið hafi báðir verið með hjálma á höfði þegar slysið gerðist en stefnandi hafi hins vegar ákveðið að nota ekki hjálm í umrætt sinn þrátt fyrir hjálmaskyldu og ítrekuð fyrirmæli um notkun hjálms.

Ljóst sé að slysið og afleiðingar þess verði því ekki rakið til skorts á öryggisbúnaði eða öryggiseftirliti sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum.

3. Slysið verður hvorki rakið til þess að tækjabúnaður eða verktilhögun hafi verið óforsvaranleg.

Verkið hafi verið unnið með hefðbundinni aðferð sem notuð hafði verið án vandamála til að taka utan af 41 kefli áður en slysið varð. Eftir slysið hafi óbreytt aðferð verið notuð til að taka utan af fjölda kefla án þess að nokkur vandkvæði kæmu upp. Sé því alfarið mótmælt að aðferðin hafi verið óforsvaranleg.

Stefndi mótmæli því að um hættulegt verk hafi verið að ræða. Ef rétt hefði verið að verki staðið, starfsmenn sýnt tilhlýðilega aðgæslu og fylgt þeim fyrirmælum sem verkstjóri hafði gefið um hvernig staðið skyldi að verkinu, hafi verið um einfalt og hættulítið verk að ræða. Sá tækjabúnaður sem notaður var hafi hentað fyllilega til verksins og hvorki hafi verið þörf né möguleiki á að nota annan tækjabúnað til verksins.

Þá sé því mótmælt að unnt hefði verið að leggja keflið niður eða setja eitthvað undir keflið án þess að hætta yrði á að kapalinn skemmdist, eins og stefnandi haldi fram. Sú aðferð sem beitt hafi verið hafi verið sú aðferð sem gefið hafði besta raun og eins og áður segi hafi engin önnur vandkvæði komið upp hvorki fyrir slysið né eftir það þótt sömu aðferð hefði verið beitt við að taka utan af tugum kefla.

Telur stefndi af framangreindu ljóst vera að aðstæður á vinnustað hafi alls ekki verið hættulegar eins og stefnandi haldi fram né hafi þeim verið ábótavant á nokkurn hátt. Þá hafi verklagið verið hefðbundið og fyllilega forsvaranlegt.

4. Eigin sök stefnanda.

Á því er byggt að slys stefnanda hafi orðið vegna eigin sakar stefnanda og/eða óhapptilviljunar. Stefnandi, sem hafi gjörþekkt aðstæður á vinnustaðnum, hafi staðið ógætilega að verkinu og hafi ekki sýnt tilhlýðilega aðgæslu í umrætt sinn. Hann hefði í ljósi reynslu sinnar og þekkingar auðveldlega getað varast þær hættur sem kunna að hafa verið tengdar verkinu. Þá hafi stefnandi brotið gegn þeirri skyldu sem á honum hvíldi að hafa hjálm á höfði við störf. Hefði hann verið með hjálm á höfði er ljóst að afleiðingar slyssins hefðu orðið litlar sem engar. Hjálmur hafi verið tiltækur á vinnustaðnum og hafi aðrir, sem unnu að verkinu, verið með hjálm á höfðu. Þá hafi verið brýnt sérstaklega fyrir stefnanda að hafa hjálm á höfði við störf á svæðinu. Þrátt fyrir það kaus hann að sleppa því og á því beri hann einn ábyrgð.

Er því mótmælt að aldur stefnanda, sem var rúmlega tvítugur á slysdegi, hafi kallað á sérstakar leiðbeiningar eða eftirlit. Stefnandi hafi haft töluverða starfsreynslu, reynslu af þessum störfum og öðrum sambærilegum. Sjónarmið um ungan aldur eigi því ekki við í saknæmismati í máli þessu.

Stefndi telur af framangreindu fyllilega ljóst vera að orsök slyssins hafi verið gáleysi stefnanda sjálfs í umrætt sinn og beri hann því sjálfur ábyrgð á afleiðingum þess.

5. Sakarmat og sönnunarbyrði.

Stefndi mótmælir því að beita beri strangari mælikvarða við sakarmat en almennt gerist. Eins og áður hafi verið sagt, hafi aðstæður ekki verið hættulegar og engin önnur atvik í máli þessu leiði til þess að uppfyllt séu skilyrði þess að lögum að stefndi sæti strangara sakarmati.

Hvað sönnunarbyrði varðar byggir stefndi á því að hún hvíli alfarið á stefnanda sjálfum og ekki séu uppfyllt skilyrði til að dregið sé úr sönnunarkröfum gagnvart stefnanda. Byggir stefndi á því að fyrir liggi að lögregla hafi fengið tilkynningu um slysið frá sjúkraflutningamanni en þar sem slysið var talið minniháttar hafi ekki verið talin þörf á frekari rannsókn. Stefnandi hafi strax gert lítið úr afleiðingum slyssins og hafi ekki nefnt að einhverjir áverkar kynnu að vera til staðar þegar hann kom aftur til vinnu á þriðja degi. Hann hafi unnið fulla vinnu næstu tvær vikur en hafi svo farið í veikindaleyfi eftir það í rúmar tvær vikur. Hafi stefnandi aldrei nefnt að veikindi hans tengdust slysinu á nokkurn hátt. Hafi hann komið aftur til starfa í nokkra daga, en frá 27. nóvember 2005 hafi hann ekki mætt til vinnu og hafi engar skýringar gefið á fjarvistum sínum né sagt starfi sínu lausu. Stefndi hafi því haft réttmæta ástæðu til að ætla að stefnandi hafi ekki orðið fyrir meiðslum í slysinu og verði hann því ekki látinn bera halla af hugsanlegum sönnunarskorti í málinu þar sem hann hafi ekki óskað eftir rannsókn opinberra aðila á slysinu. Auk þess sé ekki heldur til staðar sérstakur sönnunarvafi í máli þessu um verklag, aðstæður á vettvangi eða tildrög slyssins sem betur hefði mátt upplýsa með rannsókn.

Af öllu framangreindu telur stefndi fullljóst vera að slys stefnanda verði ekki rakið til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á. Beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Varakrafa

Verði ekki á aðalkröfu stefnda fallist er gerð krafa um verulega lækkun bóta.

Byggir stefndi varakröfu sína í fyrsta lagi á því að tjón stefnanda sé að mestu leyti að rekja til eigin sakar stefnanda og ef til vill óhappatilviljunar. Stefnandi eigi því að bera stærstan hluta tjóns síns sjálfur. Því til stuðnings vísast til sömu málsástæðna og fram koma til rökstuðnings aðalkröfu eftir því sem við á.

Í öðru lagi þá er niðurstöðu matsgerðar mótmælt sem of hárri. Beri því að lækka einstaka liði í kröfu stefnanda á þeim grunni eftir því sem við á.

Í þriðja lagi er tímabundnu atvinnutjóni stefnanda mótmælt sem ósönnuðu. Ekki liggi fyrir að stefnandi hefði haldið sömu launum allt það tímabil sem tímabundna atvinnutjónið varaði þótt slysið hefði ekki orðið. Þá byggir stefndi á því að draga verði frá kröfu um tímabundið atvinnutjón þær þrjár vikur sem hinir dómkvöddu matsmenn töldu stefnanda hafa verið vinnufæran á tímabilinu 19. október 2005 til 31. desember 2007. Um þetta atriði sé matsgerðin alveg skýr og því beri að lækka kröfu stefnanda fyrir tímabundið atvinnutjón sem þessu nemi.

Í fjórða lagi er því mótmælt að skilyrði séu uppfyllt til að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við ákvörðun skaðabóta fyrir varanlega örorku stefnanda. Byggir stefndi á því að beita beri 1. mgr. sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga við útreikning bóta.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skulu árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði en árslaun síðustu þriggja ára fyrir slys sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Hvort tveggja skilyrðanna þurfi að vera uppfyllt til að heimilt sé að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, þ.e. hið fyrra að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi sem og hið síðara að annar mælikvarði en meginregla 1. mgr. 7. gr. sé réttari á líklegar framtíðartekjur. Ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé undantekningarregla sem skýra beri þröngt.

Stefnandi hafi hvorki sannað að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi né að annar mælikvarði en meginregla skaðabótalaganna í 1. mgr. 7. gr., sbr. 3. mgr., gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Beri því að leggja árslaun hans síðustu þrjú almanaksár fyrir slys til grundvallar. Af framangreindu telur stefndi ljóst vera að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að annar mælikvarði en meginregla skaðabótalaganna í 1. mgr. 7. gr. gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hans.

Verði talið að skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt og meta beri árslaun stefnanda sérstaklega er því mótmælt að miða beri við hærri tekjur en stefnandi geri í þrautavarakröfu sinni. Stefnandi beri sönnunarbyrðina um hvaða árslaun leggja beri til grundvallar, þ.e. að önnur og hærri árslaun en hann aflaði fyrir slysið gefi réttari mynd af framtíðartekjum hans. Stefnandi hafi hvorki sýnt fram á að meðaltekjur iðnaðarmanna né meðaltekjur almennra starfsmanna við stjórnun jarðvinnuvéla gefi réttari viðmiðun um framtíðartekjur hans. Hann hafi ekki sýnt fram á að hann hafi átt þess kost að afla þeirra tekna eða að breytingar hafi verið yfirvofandi varðandi atvinnuhagi hans.

Í fimmta lagi er á því byggt að lækka beri kröfu stefnanda enn frekar með vísan til 2. mgr. 2. gr., 2. mgr. 3. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga vegna greiðslna sem stefnandi kann að hafa fengið eða eiga rétt til frá þriðja aðila.

Í sjötta lagi er þeim fjárhæðum sem stefnandi leggur til grundvallar kröfu sinni um vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga mótmælt. Stefndi styður kröfu sína við skýrar reglur skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglur skaðabótaréttar varðandi útreikning á vöxtum af höfuðstól bótafjárhæðar. Samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga skuli meðal annars draga frá skaðabótakröfu vegna líkamstjóns greiðslur sem tjónþoli fái frá almannatryggingum. Í ákvæðinu segi einnig að greiðslur frá samnings- eða lögbundinni atvinnuslysatryggingu launþega skuli draga frá skaðabótakröfu hans á hendur vinnuveitanda þeim sem slysatrygginguna keypti. Bætur fyrir varanlega örorku verði því ekki hærri en 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga kveði á um. Þegar vextir séu reiknaðir samkvæmt 16. gr. sömu laga sé ljóst að vaxtaútreikningur taki mið af þeim höfuðstól sem 4. mgr. 5. gr. geri ráð fyrir. Í ákvæðinu, eða annars staðar í skaðabótalögum, komi hvergi fram að reikna skuli vexti af fjárhæðum áður en ljóst sé hver höfuðstóll bóta er. Í kröfum stefnanda felist að reikna eigi vexti á bætur samkvæmt útreikningi í 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga án tillits til 4. mgr. 5. gr. Í kröfum stefnanda felist því að hann krefst vaxta af fjárhæðum sem hinum bótaskylda sé ekki skylt að greiða samkvæmt skaðabótalögum. Sú niðurstaða myndi leiða til þess að stefnandi fengi tjón sitt ofbætt, en það stríði gegn þeirri meginreglu skaðabótaréttar að tjónþoli eigi ekki rétt á hærri bótum en svari raunverulegu fjártjóni hans og geri hann eins fjárhagslega settan og ef tiltekið tjón hefði ekki átt sér stað.

Að lokum er upphafstíma dráttarvaxta mótmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Um lagarök vísar stefndi einkum til reglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, gáleysi og eigin sök tjónþola.

Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi og Ú-kk-nf E-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda komu fyrir dóminn og gáfu aðilaskýrslu. Þá komu fyrir dóminn vitnin G-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður hjá Rafmagnsveitum ríkisins, og K-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda.

Eins og áður er rakið varð stefnandi fyrir slysi við vinnu sína hjá stefnda hinn 19. október 2005.

Stefnandi vann sem tækjamaður hjá stefnda, Hinn umrædda dag var hann, ásamt fleirum starfsmönnum stefnda, að leggja háspennustreng á Þórdalsheiði. Fyrir liggur að háspennuvírinn kom á stórum keflum, 7-8 tonnum að þyngd. Voru keflin flutt á þann stað þar sem átti að leggja vírinn. Áður en hægt var að hefjast handa við lagningu strengsins þurfti að losa tréklæðningu utan af keflunum. Þegar tréklæðningin var losuð var keflinu lyft með hjólaskóflu sem búin var sérstökum keflishaldara. Þegar slysið varð var verið að losa tréklæðninguna utan af kefli. Var framkvæmd verksins háttað þannig að fyrstu tvö borðin voru brotin úr með kúbeini. Að því búnu voru tveir menn staðsettir sitt hvoru megin við keflið en einn stóð framan við keflið og losaði borðin, sem munu hafa vegið um 5 kg. Þeir sem stóðu til hliðanna notuðu planka úr klæðningunni til þess að halda við keflið og stjórna snúningi þess en samkvæmt því sem fram hefur komið gat myndast hjámiðja í keflinu sem olli því að það hreyfðist.

Stefnandi bar fyrir dómi að hann myndi ekki eftir slysinu. Hann kveðst muna eftir því að hafa vaknað á sjúkrahúsinu á Norðfirði. Taldi hann að hann hefði verið að halda við keflið með plankanum þegar keflið snerist skyndilega og plankinn slóst í höfuð hans. Samkvæmt framburði G-kk-ef H-kk-ef var talið að plankinn hefði lent á stefnanda og hent honum til þannig að hann hafi lent á dekki hjólaskóflunnar. U-kk-nf E-kk-nf bar að hann hefði fengið þá lýsingu á slysinu að plankinn hefði ýtt við stefnanda og hann fallið í jörðina.

Engin verkstjórn var við verkið. Samkvæmt því sem fram hefur komið var enginn sem samhæfði gerðir þeirra starfsmanna sem stóðu sitt hvoru megið við keflið og gátu ekki séð hvor til annars. Starfsmaður sá sem var hinum megin við keflið kom ekki fyrir dóminn til skýrslugjafar.

Ekki er upplýst í málinu hvað það var nákvæmlega sem gerðist og olli slysinu. Fyrir liggur að stefnandi hlaut við slysið mikinn áverka á höfuðið. Samkvæmt áverkavottorði H-kvk-ef B-kvk-ef E-kvk-ef læknis. dags. 4. apríl 2006 rotaðist stefnandi og var meðvitundarlaus í um 5 mínútur. Hann var frá vinnu tvo til þrjá daga eftir slysið. Stefnandi bar fyrir dómi að hann hefði þjáðst af höfuðverk og ógleði eftir að hann kom til starfa að nýju. Eftir mánuð hafi hann gefist upp við að vinna.

Stefndi tilkynnti ekki slysið til Vinnueftirlits ríkisins svo sem honum bar samkvæmt 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þá liggur ekki fyrir að slysið hafi verið tilkynnt til lögreglu. Voru engar skýrslur teknar af samstarfsmönnum stefnanda um aðdraganda slyssins og engin vettvangskönnun fór fram. Í ljósi þessa verður stefndi að bera hallann af sönnunarskorti um tildrög slyssins.

Þykir sýnt fram á í málinu að við slysið hafi stefnandi orðið fyrir líkamstjóni. Ekki hefur verið sýnt fram á að stefnanda hafi orðið á mistök við verkið eða að hann hafi ekki sýnt nægilega aðgæslu umrætt sinn. Með hliðsjón af því, svo og þeirri staðreynd að verkstjórn var engin, og að ekki er upplýst um aðdraganda slyssins, sbr. það sem áður segir um tilkynningaskyldu stefnda, ber að fella bótaábyrgð á slysi stefnanda á stefnda.

Stefndi byggir á því að stefndi hafi brotið þá skyldu sem á honum hvíldi að vera með hjálm á höfðinu þegar hann var að vinna umrætt verk. Hefði hann verið með hjálm hefðu afleiðingar slyssins orðið litlar sem engar.

Samkvæmt framburði K-kk-ef verkstjóra gilti sú öryggisregla hjá stefnda að menn skyldu hafa öryggishjálma við störf sín. Staðfesti U-kk-nf að svo væri. Hann bar einnig að misjafnlega hefði gengið að fá stefnanda til þess að vera með hjálm, en þeir sem stefnandi starfaði með hafi verið með hjálma. Fyrir liggur að öryggishjálmar voru tiltækir í vinnuskúr á svæðinu. Samkvæmt framburði verkstjóra, K-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef, var stefnandi tækjamaður en vann jafnframt við önnur störf eins og raunin var er slysið varð. Telja verður að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt gáleysi með því að nota ekki öryggishjálm í umrætt sinn. Hefur stefnandi ekki sýnt fram á að öryggishjálmur hefði ekki getað dregið úr tjóni hans vegna slyssins. Verður stefndi, í ljósi þess að hann sinnti ekki eðlilegri varúðarreglu með því að nota öryggishjálm í umrætt sinn, að bera 1/3 tjóns síns sjálfur.

Stefnandi byggir kröfur sínar á matsgerð dómkvaddra matsmann, þeirra T-kk-ef M-kk-ef læknis og V-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef, eins og áður segir.

Tímabundið atvinnutjón

Niðurstaða dómkvaddra matsmanna er sú að stefnandi hafi verið óvinnufær með öllu frá slysdegi 19. október 2005 til og með 31. desember 2007. Hann hafi verið óvinnufær að hálfu leyti (50%) frá 1. janúar 2008 til 31. maí það ár.Við útreikning bóta vegna tímabundins atvinnutjóns stefnanda er miðað sé árslaun á slysárinu þó þannig að sleppt er tekjum í janúar 2005 þegar stefnandi var í launalausu leyfi og í desember eftir að stefnandi varð óvinnufær. Ekki þykir sýnt fram á að stefnandi hefði ekki haldið sömu tekjum og þarna er við miðað hefði slysið ekki komið til.

Þjáningabætur

Matsmenn telja batahvörf hafa verið 31. maí 2008. Telja þeir að stefnandi hafi verið veikur frá slysdegi til 31. maí 2008. Hann hafi á þessum tíma verið rúmliggjandi í 2 daga eftir slysið og í átta vikur haustið 2007, er hann dvaldi á Reykjalundi, en að öðru leyti hafi hann verið veikur en með fótaferð. Kemur fram í umfjöllun matsmanna um batahvörf að það taki oft langan tíma að ná hámarksbata eftir höfuðáverka eins og stefnandi hlaut. Þá hafi endurhæfing stefnanda hafist seint, þ.e. bæði dvölin á Reykjalundi og starfsendurhæfingin, en matsmenn telja að stefnanda verði ekki um það kennt. Er þessum kröfulið ekki mótmælt sérstaklega af hálfu stefnda.

Varanlegur miski

Við mat á varanlegum miska stefnanda vegna slyssins taka matsmenn tillit til heilaskaða með vitrænni skerðingu sem hafi talsverð áhrif á daglega færni. Einnig hefur hann einkenni vægrar hálstognunar án hreyfiskerðingar og væg óþægindi frá öxl. Miska vegna heilaskaða stefnanda meta matsmenn 20% og varanlegan miska vegna hálstognunar og annarra líkamlegra meta matsmenn 3%. Samtals er varanlegur miski metin 23%. Ágreiningur er ekki um útreikning stefnanda á fjárhæð bóta vegna varanlegs miska.

Varanleg örorka

Stefnandi stundaði nám við Verkmenntaskóla Austurlands. Vorið 2004 lauk hann síðast prófi þar fyrir slys. Hann bar fyrir dómi að hann hefði átt eftir tvo stærðfræðiáfanga til þess að ljúka grunnnámi. Hugðist hann komast í nám í rennismíði og rafsuðu. Hefði það orðið að veruleika hefði beðið hans tveggja ára verknám sem hann hugðist stunda hjá stefnda. Að því loknu hefði beðið hans tveggja ára bóklegt nám.

Stefnandi hafði, samkvæmt framansögðu, nýlega hafið störf á vinnumarkaði. Verður því að telja að laun hans síðustu þrjú ár fyrir slys geti ekki talist rétt viðmiðun við ákvörðun bóta hans fyrir varanlega örorku enda verða þau ekki talin sá mælikvarði sem réttilega verði notaður á líklegar framtíðartekjur hans. Þykir því rétt að árslaun til ákvörðunar bóta samkvæmt þeim lið í kröfugerð stefnanda verði metin sérstaklega eins og mælt er fyrir um í 2. mgr. 7. gr. skaðabóta.

Í matsgerð kemur fram að stefnandi hefur lokið vinnuvélaprófi. Hann vann sem tækjamaður hjá stefnda og vann þar jafnframt almenn störf. Þá hefur hann einungis lokið þriðjungi iðnnáms. Með hliðsjón af því þykir rétt að miða við meðaltekjur verkamanna við útreikning á tjóni stefnanda vegna varanlegrar örorku stefnanda eins og gert er í varakröfu hans.

Samkvæmt framansögðu ber að taka til greina varakröfu stefnanda, eins og hún er fram sett í endanlegri kröfugerð, að teknu tilliti til eigin sakar stefnda að 1/3 hluta, sem áður er getið.

Í vaxtakröfu stefnanda eru bætur úr slysatryggingu launþega og bætur frá Tryggingastofnun ríkisins dregnar frá skaðabótakröfu miðað við greiðsludaga þessara bóta. Stefndi mótmælir þessu og byggir á því að þær beri að draga frá höfuðstól kröfunnar áður en hann tekur að bera vexti. Ekki er fallist á þetta sjónarmið stefnda sem myndi leiða til þess að stefnandi nyti engra vaxta af þeim hluta kröfu sinnar sem samsvarar fjárhæð þessara greiðslna tímabilið frá tjónsdegi til greiðsludaga. Vextir á þessu umrædda tímabili teljast til fjárhagslegs tjóns stefnanda og ber stefnda að bæta það.

Upphafstíma dráttarvaxta er mótmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi. Matsgerð um tjón stefnanda lá fyrir í lok desember 2008. Ber eftir atvikum að taka kröfu stefnanda um dráttarvexti til greina eins og hún er fram sett.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda bætur vegna tímabundins atvinnutjóns að fjárhæð 5.225.767 krónur, þjáningabætur að fjárhæð 872.877 krónur, bætur vegna varanlegs miska að fjárhæð 1.020.893 krónur og bætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 24.617.422 krónur, eða samtals 28.933.956 krónur að teknu tilliti til framangreindra greiðslna úr sjúkratryggingu og frá Tryggingastofnun ríkisins. Vextir greiðast eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda 940.900 krónur í málskostnað, sem greiðist í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. útlagður kostnaður, 90.900 krónur, og þóknun lögmanns stefnanda, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 850.000 krónur, eða samtals 940.900 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málflutningsþóknunar er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Myllan ehf., greiði stefnanda, Ó-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf, 28.933.956 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 7.119.538 krónum frá 19. október 2005 til 12. desember 2007, af 5.747.950 krónum frá þeim degi til 21. janúar 2008, af 4.316.534 krónum frá þeim degi til 31. maí 2008 en af 28.933.956 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 940.900 krónur í málskostnað sem greiðist í ríkissjóð. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. útlagður kostnaður, 90.900 krónur, og þóknun lögmanns stefnanda, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 850.000 krónur, eða samtals 940.900 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf J-kvk-nf