S-51/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 22. febrúar sl., er höfðað af sýslumanninum á Patreksfirði með ákæru 12. september 2006 á hendur A-kk-þgf Þ-kk-þgf A-kk-þgf, kt. ........., Hjaltabakka 8, Reykjavík, fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa fimmtudaginn 9. júní 2005 ekið hópferðabifreiðinni EA 972 um veg nr. 608 um Þorskafjarðarheiði frá vegamótum við Vestfjarðaveg nr. 60 að vegamótum við Djúpveg nr. 61 á Steingrímsfjarðarheiði, með 11.900 kg. ásþunga á afturöxli og 6.400 kg. ásþunga á framöxli, þar sem í gildi var takmörkun á ásþunga við 5 tonn.

Er þetta í ákæru talið varða við 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 23. gr. laga nr. 44/1993 og 3. gr. laga nr. 57/1997 og 1. mgr. 12. gr. og 14. gr. rgj. nr. 528/1998 um stærð og þyngd ökutækja.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Ákærði neitar sök. Krefst verjandi hans að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvalds og að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun, verði greidd úr ríkissjóði.

Samkvæmt skýrslu lögreglunnar á Ísafirði frá 21. júní 2005 hafði starfsmaður Vegagerðarinnar samband við lögreglu þann dag kl. 14.37 og tilkynnti um að hópferðabifreið hafi sést aka yfir Þorskafjarðarheiði um morguninn. Samkvæmt upplýsingum frá starfsmanni Vegagerðarinnar hafi verið takmarkaður öxulþungi á viðkomandi vegi og rútan því of þung. Í frumskýrslu lögreglu er fært að samkvæmt ákvörðun varðstjóra hafi lögreglumenn haldið áleiðis inn Ísafjarðardjúp til að kanna með ferðir hópferðabifreiðarinnar. Er komið hafi verið skammt utan við Hattdal í Álftafirði kl. 15.50 hafi lögregla mætt langferðabifreið og hafi lýsing á bifreiðinni komið heim og saman við þær upplýsingar er starfsmaður Vegagerðarinnar hafi látið lögreglu í té. Hafi ökumanni langferðabifreiðarinnar verið gefið merki um að stöðva bifreiðina. Er fært í skýrslu að ökumaður, ákærði í máli þessu, hafi svarað því til að hann þekkti ekki vel til á Vestfjörðum og að hann hafi viðurkennt að hafa ekið bifreiðinni yfir Þorskafjarðarheiði. Hafi hann ekið þá leið eftir leiðbeiningum farþega í hópferðabifreiðinni. Hafi hann ekki séð neinar merkingar er hafi takmarkað öxulþunga um Þorskafjarðarheiði. Hafi hann fregnað að allir fjallvegir væru færir á Vestfjörðum áður en hann hafi lagt af stað og því ekki gert ráð fyrir neinum takmörkunum á umferð. Fram kemur að lögregla hafi ákveðið að vigta rútuna og hafi vigtun verið framkvæmd af lögreglumönnum á staðnum. Við vigtun hafi komið fram að heildaröxulþungi á afturöxli hafi verið 11.900 kg en 6.400 kg á framöxli. Eftir vigtun hafi ökumaður haldið för sinni áfram.

Í frumskýrslu lögreglu er rakið að í ljósi framburðar ökumanns um sýnilegar merkingar við veg um Þorskafjarðarheiði hafi lögreglan á Hólmavík verið beðin um að skoða vettvang. V-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður hafi komið á staðinn kl. 17.10 og hafi hann staðfest að við gatnamót vegar nr. 608 um Þorskafjarðarheiði og þjóðveg nr. 60 um Barðaströnd væri auðséð merki um 5 tonna öxulþunga. Einnig hafi verið slíkt merki við gatnamót Þorskafjarðarheiðar og Steingrímsfjarðarheiðar. Fram kemur að V-kk-nf hafi getið þess að veghefill hafi verið að vinna á Þorskafjarðarheiði á þeim vegakafla er hafi verið blautur.

Með vísan til bréfs sýslumannsins á Ísafirði frá 20. mars 2006 hefur Vegagerðin ritað bréf 22. mars 2006 vegna málsins. Í bréfinu kemur fram að fimmtudaginn 19. maí 2005 hafi merki um takmörkun á ásþunga við 5 tonn verið sett upp við vegamót Vestfjarðavegar nr. 60 og Þorskafjarðarheiðar nr. 608 og við vegamót Steingrímsfjarðarheiðar nr. 61 og Þorskafjarðarheiðar nr. 608 og hafi takmörkunin þegar tekið gildi. Takmörkuninni hafi verið aflétt mánudaginn 20. júní 2005. Hafi S-kk-nf G-kk-nf starfsmaður Vegagerðarinnar sett merkin upp að beiðni J-kk-ef E-kk-ef rekstrarstjóra Vegagerðarinnar.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 9. mars 2006. Þá gaf hann skýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir dómi. Ákærði hefur borið á þann veg að hann hafi farið með hóp kvenna úr Kópavogi til Ísafjarðar fimmtudaginn 9. júní 2005. Ekið hafi verið um Búðardal á leið vestur. Hafi ákærði ekið vestur um Þorskafjarðarheiði og verið á leið um heiðina á hádegi þann dag. Ákærði kvaðst engin merki hafa séð um takmörkun á öxulþunga er hann hafi ekið upp á heiðina frá Barðaströndinni. Þá hafi engar slíkar merkingar verið á heiðinni sjálfri. Er ákærði hafi verið nýbúinn að aka upp á heiðina hafi hann ekið fram hjá starfsmönnum Vegagerðarinnar sem hafi verið á heiðinni með veghefil og vörubifreið. Hafi ákærði veifað þeim, en engar kveðjur fengið á móti. Hafi honum ekki verið bent á að stöðva bifreiðina og snúa við. Þá hafi ákærði verið búinn að aka í um 5 mínútur á leið upp á heiðina. Ákærði kvaðst hafa verið stöðvaður af lögreglu er hann hafi átt um 2 km leið eftir að Súðavík. Hafi honum þá verið tjáð að takmarkaður öxulþungi hafi verið á Þorskafjarðarheiði. Hafi lögregla mælt þyngd hópferðabifreiðarinnar. Ákærði kvað sér ekkert hafa verið kynnt varðandi mælitækin, s.s. um löggildingu þeirra eða tegundarheiti. Kvaðst ákærði draga mælingu lögreglu í efa, þó svo hann gæti ekki rökstutt sérstaklega út frá hverju. Er tekin var lögregluskýrsla af ákærða kvaðst hann ekki gera neinar athugasemdir við vigtun á hópferðabifreiðinni. Ákærði kvaðst þekkja nokkuð vel til á Vestfjörðum og hafa ekið um Þorskafjarðarheiði áður. Ákærði kvað fararstjóri í ferðinni, í samráði við yfirmann ákærða, hafi tekið ákvörðun um að fara skyldi um Þorskafjarðarheiði umrætt sinn. Hafi ákærði ekki kynnt sér sérstaklega ástand vega fyrir ferðina eða þungatakmarkanir. Hafi hann heyrt í útvarpi daginn á undan að flestir vegir væru færir. Ákærði kvað bifreiðastjóra alltaf eiga að athuga með færar leiðir fyrir för.

V-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður kvaðst fimmtudaginn 9. júní 2005 hafa farið að gatnamótum Vestfjarðavegar nr. 60 og Þorskafjarðarheiðar nr. 608. Hafi hann gert það eftir að lögregla á Ísafirði hafi beðið hann um að aðgæta með merki um takmörkun á öxulþunga á Þorskafjarðarheiði. Kvaðst V-x-x hafa séð umrætt skilti við gatnamótin og hafi það sýnt 5 tonna öxulþunga á heiðinni. Bar V-kk-nf að umrætt skilti hafi sennilega verið fest á felgu. Merkið hafi verið nálægt vegi og verið upprétt. V-x-x kvaðst hafa verið á ferð á þessum stað seinni part dags, sennilega um kl. 17.00. Hafi hann séð merkið mjög vel, enda verið að leita eftir því. Merkið hafi verið mjög skýrt.

J-kk-nf G-kk-nf J-kk-nf kvaðst í júní 2005 hafa starfað sem veghefilstjóri hjá Vegagerðinni. Hafi hann verið við störf á Þorskafjarðarheiði 9. júní 2005. Þann dag hafi hópferðabifreið verið ekið um heiðina. Þar sem þungatakmörkun hafi verið á heiðinni kvaðst J-kk-nf G-kk-nf hafa látið vita um ferðir hópferðabifreiðarinnar. Vegurinn hafi verið slæmur á þessum tíma en hann hafi nýlega verið opnaður. Hópferðabifreiðin hafi nýlega verið komin fram hjá sæluhúsi á heiðinni er J-kk-nf G-kk-nf hafi séð til ferða hennar. J-kk-nf G-kk-nf kvað merkingar hafa verið beggja megin við heiðina sem hafi sýnt að 5 tonna öxulþungi hafi verið á heiðinni. Það gæti hann fullyrt.

Ó-kk-nf T-kk-nf kvaðst hafa starfað sem sumarstarfsmaður hjá Vegagerðarinnar í júní 2005. Hafi hann 20. júní 2005 tekið niður skilti sem takmarkað hafi öxulþunga um Þorskafjarðarheiðina. Skiltið hafi verið fest á rör sem hafi verið varanlega fyrir komið í vegkanti. Þegar skiltið væri tekið niður væri rörið skilið eftir. Skilti sem þessi væri alltaf fest á rör, ekki á plastkeilur.

J-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf kvaðst vera rekstrarstjóri hjá Vegagerðinni. Hringt hafi verið í Vegagerðina 9. júní 2005 og tilkynnt um of þunga hópferðabifreið er ekið væri um Þorskafjarðarheiði þann dag. Kvaðst J-kk-nf H-kk-nf hafa hringt í lögregluna á Ísafirði vegna þessa og tilkynnt um bifreiðina. J-kk-nf H-kk-nf kvað þungatakmörkun hafa tekið gildi á Þorskafjarðarheiði 19. maí 2005. Hafi sú takmörkun verið færð inn í kerfi Vegagerðarinnar 20. maí 2005. J-kk-nf H-kk-nf kvað S-kk-þf G-kk-þf, að sinni beiðni, hafa sett skilti fyrir þungatakmörkun upp við veginn. Merkið hafi verið fest á stöng, er rekin hafi verið niður í veginn. Það hafi verið gert á árinu 2003 og stöngin notuð upp frá því. J-kk-nf kvaðst hafa fylgst með þessum vegi í upphafi sumars 2005. Frá 19. maí til 9. júní hafi hann farið einu sinni til tvisvar sinnum um veginn í viku hverri til að athuga með svæðið. Væri t.a.m. fylgst með því að skilti væru hrein. J-kk-nf kvað umrætt merki við gatnamót Þorskafjarðarheiðar og Vestfjarðavegar ekki hafa getað verið skítugt þar sem klæðning væri á þessum vegi.

S-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa verið verkstjóri hjá Vegagerðinni og hafa starfað á Hólmavík í maí 2005. Kvaðst S-kk-nf hafa farið með merki til að takmarka öxulþunga á Þorskafjarðarheiði 19. maí 2005. Merkið hafi sýnt 5 tonna öxulþunga. Merkið hafi S-kk-nf fest á stöng í vegkanti.

B-kvk-nf Á-kvk-nf, G-kvk-nf L. G-kvk-nf og Ó-kvk-nf Þ-kvk-nf kváðust hafa verið fararstjórar í ferð orlofsnefndar húsmæðra í Kópavogi 9. júní 2005. Lagt hafi verið af stað frá Kópavogi um kl. 8.00 þennan morgun og ekið vestur um Búðardal áleiðis til Ísafjarðar. Hvorki í Búðardal, né í Borgarnesi, hafi verið neinar upplýsingar um að takmarkaður öxulþungi væri á Þorskafjarðarheiði. Er ekið hafi verið inn á Þorskafjarðarheiði hafi engar merkingar verið sýnilegar er hafi takmarkað öxulþunga um heiðina. B-kvk-nf kvaðst hafa setið fremst í hópferðabifreiðinni hægra megin. Ó-kvk-nf kvaðst hafa setið næstum aftast í bifreiðinni, en Ó-kvk-nf kvaðst hafa setið um miðja bifreiðina vinstra megin.

Niðurstaða:

Ákærði neitar sök. Kveður hann engar merkingar hafa verið á gatnamótum Þorskafjarðarheiðar og Vestfjarðavegar um takmarkaðan öxulþunga á Þorskafjarðarheiði er hann hafi ekið um heiðina 9. júní 2005.

Fyrir dóminn hafa komið fjölmörg vitni. S-kk-nf G-kk-nf verkstjóri hjá Vegagerðinni kvaðst hafa sett upp merki um 5 tonna öxulþunga á Þorskafjarðarheiði 19. maí 2005. Merkið hafi S-kk-nf fest á stöng. Ó-kk-nf T-kk-nf kvaðst, sem sumarstarfsmaður hjá Vegagerðinni, hafa tekið merkið niður 20. júní 2005. Merkið hafi hann tekið niður af stöng. J-kk-nf G-kk-nf J-kk-nf veghefilstjóri kvaðst hafa verið að vinna á veghefli á Þorskafjarðarheiði 9. júní 2005 er hann hafi veitt athygli hópferðabifreið er ekið hafi verið um heiðina. Hafi hann haft samband við Vegagerðina og tilkynnt um ferðir bifreiðarinnar þar sem merki um 5 tonna öxulþunga á heiðinni hafi verið við gatnamót upp á heiðina. Þá hefur J-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf, rekstrarstjóri hjá Vegagerðinni, borið að hringt hafi verið í sig og tilkynnt um akstur hópferðabifreiðarinnar. Hafi hann tilkynnt lögreglu um atvikið. Er ótvírætt að þar ber J-kk-nf H-kk-nf um tilkynninguna sem J-kk-nf G-kk-nf kom áleiðis um akstur bifreiðarinnar. Loks hefur V-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður borið að hann hafi farið að gatnamótum Þorskafjarðarheiðar og Vestfjarðavegar um kl. 17.00 þennan dag og hafi þar verið greinilegt merki er hafi takmarkað öxulþunga um Þorskafjarðarheiði við 5 tonn. Bar V-x-x reyndar að merkið hafi sennilega verið fest á felgu, en það er ekki í samræmi við framburð annarra vitna sem hafa fullyrt að merkið hafi verið fest á stöng. Hafa verður þann fyrirvara við framburð V-kk-ef að hann virtist ekki muna þetta skýrt. Við framburð fararstjóra á vegum orlofsnefndar húsmæðra í Kópavogi er það að athuga að þær þrjár sem tilgreindar eru sem fararstjórar hafa setið á ýmsum stöðum í hópferðabifreiðinni. Er það einungis B-kvk-nf Á-kvk-nf sem setið hefur fremst og hefur samkvæmt því haft góða yfirsýn yfir veginn og nánasta umhverfi hans. Þegar þau atriði sem hér að framan eru rakin eru virt í heild sinni er að mati dómsins hafið yfir skynsamlegan vafa að 9. júní 2005 hafi við umrædd gatnamót verið sýnilegt merki sem gert hafi vegfarendum grein fyrir því að öxulþungi á Þorskafjarðarheiði væri takmarkaður við 5 tonn. Skiptir mestu um þá niðurstöðu að lögreglumaður sem fór að gatnamótum Vestfjarðavegar og Þorskafjarðarheiðar seinna þennan sama dag bar að merki um takmarkaðan öxulþunga hafi sést greinilega. Þá hafa starfsmenn Vegagerðarinnar borið um hversu tryggilega hafi verið gengið frá umræddu merki. Fær framburður ákærða og B-kvk-ef þessu ekki breytt.

Brot ákærða er í ákæru talið varða við 1. mgr. 76. gr. umferðarlaga. Samkvæmt ákvæðinu setur ráðherra reglur um hámark ásþunga og heildarþyngdar ökutækja. Á grundvelli þessa ákvæðis var sett reglugerð nr. 528/1998 um stærð og þyngd ökutækja. Í 1. mgr. 12. gr. reglugerðarinnar er kveðið á um leyfða heildarþyngd og leyfðan ásþunga ökutækja. Getur veghaldari samkvæmt 14. gr. reglugerðarinnar takmarkað tímabundið mestu leyfðu heildarþyngd og leyfðan ásþunga ökutækja miðað við burðarþol brúar eða vegar, svo sem á þeim árstíma þegar burðarþol vegar er skert vegna frostþíðuáhrifa. Reglugerð þessi var leyst af hólmi með reglugerð nr. 688/2005 um stærð og þyngd ökutækja. Í 13. og 15. gr. reglugerðarinnar er kveðið á um sömu atriði og fram koma hér að framan um leyfða heildarþyngd og ásþunga og takmarkanir sem veghaldari getur komið við vegna skerts burðarþols vegar. Vegagerðin hafði 19. maí 2005 takmarkað ásþunga um Þorskafjarðarheiði við 5 tonn. Gilti sú takmörkun til 20. júní 2005. Með akstri um Þorskarfjarðarheiði fimmtudaginn 9. júní 2005 braut ákærði því gegn framangreindum ákvæðum umferðarlaga og reglugerðar nr. 528/1998, sbr. nú reglugerð nr. 688/2005. Er fullnægjandi lýsing á refsinæmi verknaðarins í 76. gr. umferðarlaga, þar sem því er lýst að settar séu reglur um hámark ásþunga og heildarþyngdar ökutækja og vísar um nánari tilgreiningu á því til reglugerðar. Brot gegn ákvæðum þessum geta verið framin hvort sem er af ásetningi eða gáleysi. Ákærði kveðst ekki hafa tekið eftir merki um takmarkaðan öxulþunga á veginum. Í ljósi þess að slegið hefur verið föstu að merki um takmarkaðan ásþunga var við veginn þennan dag verður það metið ákærða til gáleysis að hafa ekki tekið eftir því og hafa ekið um heiðina. Ekkert er fram komið sem hnekkir mælingu lögreglu á ásþunga hópferðabifreiðarinnar og verður hún lögð til grundvallar niðurstöðu. Samkvæmt þessu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemin þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

H

Ákærði er fæddur í september 1979. Hann hefur ekki áður gerst sekur um refsivert brot svo kunnugt sé. Með vísan til sakarefnis málsins greiði ákærði 70.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, svo sem nánar er mælt fyrir um í dómsorði.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, að viðbættum virðisaukaskatti, með þeim hætti er í dómsorði greinir. Engan annan sakarkostnað hefur leitt af málinu.

Af hálfu ákæruvalds flutti málið Ó-kk-nf H-kk-nf fulltrúi sýslumannsins á Ísafirði.

Dómsorð:

Ákærði, A-kk-nf Þ-kk-nf A-kk-nf, greiði 70.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, en sæti ella fangelsi í 6 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 155.376 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf