E-2197/2011

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 21. nóvember sl. að afloknum málflutningi um frávísunarkröfu stefndu, er höfðað af G-kk-þgf S-kk-þgf T-kk-þgf, kt. 130447-2609, til heimilis að Dalseli 40, Reykjavík, á hendur Vátrygginafélagi Íslands hf., kt. 690689-2009, Ármúla 3, Reykjavík, G-kk-þgf Þ-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 011169-3099, Eyjabakka 30, Reykjavík, og J-kvk-þgf G-kvk-þgf H-kvk-þgf, kt. 120972-4569, til heimilis á sama stað.

Stefnandi gerir þær dómkröfur aðallega, að staðfest verði með dómi, að ökumaður bifreiðarinnar OZ-350 beri alla sök á árekstri 22. febrúar 2010 á Dalvegi í Kópavogi, er varð milli þeirrar bifreiðar, sem er eign stefnda, og bifreiðarinnar SH-185, sem er eign stefnanda. Til vara er þess krafist, að rétturinn ákveði sakarskiptingu milli stefndu J-kvk-ef og stefnanda vegna greinds áreksturs. Í báðum tilvikum er þess krafist, að stefndu verði gert að greiða málskostnað in solidum, auk alls útlagðs kostnaðar vegna málsins, ásamt lögmæltum virðisaukaskatti.

Af hálfu stefndu er þess krafist aðallega, að málinu verði vísað frá dómi. Til vara er þess krafist, að stefndu verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda, og til þrautavara, að sök verði skipt. Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar.

Í þessum afmarkaða þætti málsins, sem hér er til umfjöllunar, er krafa stefndu sú, að málinu verði vísað frá dómi, en dómkrafa stefnanda, að frávísunarkröfu stefndu verði hrundið. Hvor aðili um sig krefst málskostnaðar vegna þessa þáttar málsins.

I

Stefnandi kveðst vera eigandi bifreiðarinnar SH-185, sem sé af gerðinni VW Passat, og stefndi, G-kk-nf Þ-kk-nf, sé eigandi bifreiðarinnar OZ-350, sem sé af gerðinni Toyota Yaris. Hinn 22. febrúar 2010 hafi stefnandi verið á ferð vestur Dalveg í Kópavogi og ætlað að beygja til vinstri í innkeyrslu á móts við Dalveg nr. 18, en þar sé biðskylda fyrir ökutæki, sem aki inn frá innkeyrslunni. Á sama tíma hafi bifreiðinni OZ-350 verið ekið af stefndu, J-kvk-þgf G-kvk-þgf, eftir innkeyrslunni og hafi ökumaðurinn ætlað að aka út á Dalveginn. Hafi þarna orðið árekstur með bifreiðunum, sem báðar hafi skemmst nokkuð. Bifreið stefnda, G-kk-ef Þ-kk-ef, sé tryggð hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., en bifreið stefnanda sé tryggð hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Vegna óhappsins hafi ökumenn bifreiðanna undirritað tjónstilkynningu og hafi tilkynningin verið fyllt út með aðstoð starfsmanns Aðstoðar og öryggis ehf., sem komið hafi á staðinn.

Að beiðni stefnanda og þar sem ágreiningur hafi verið uppi um sök, hafi árekstrarmálið verið lagt fyrir tjónanefnd vátryggingafélaganna og hafi niðurstaða nefndarinnar verið, að stefnandi bæri 2/3 hluta sakar, en ökumaður bifreiðar stefnda bæri 1/3 hluta sakar. Þar sem stefnandi hafi ekki verið sáttur með þá niðurstöðu, þá hafi hann lagt málið fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, sem hafi skilað niðurstöðu sinni 26. apríl 2010, þar sem öll sök hafi verið lögð á stefnanda. Stefnandi vilji ekki una þessari niðurstöðu og því sé stefna þessi til komin.

Stefnandi byggir kröfugerð sína á því, að hann hafi orðið fyrir tjóni, sem rekja megi til framangreinds umferðaróhapps, sem hann telji sig enga ábyrgð bera á. Telur stefnandi, að ökumaður bifreiðar stefnda eigi alla sök á því, að árekstur varð. Hafi honum borið að virða biðskyldu, sem hann hafi ekki gert eins og staðfest sé í tjónstilkynningu, en þar sé haft eftir ökumanninum, að hann hafi verið að aka niður að biðskyldunni og kíkja eftir umferð frá vinstri, er bifreiðirnar lentu saman. Hafi hann verið á mjög hægri ferð að renna niður að gatnamótunum og hafi ekki séð hina bifreiðina fyrr en þær hafi lent saman. Þá sé einnig ljóst, að ökumaður bifreiðar stefnda hafi ekki gáð að umferð frá hægri, eins og honum hafi borið. Eins og ljósmyndir í tjónstilkynningu sýni, þá hafi bifreið stefnda verið komin langt fram hjá biðskyldumerkinu, þegar áreksturinn hafi orðið. Ljósmyndirnar verði að skoða í því ljósi, að bifreið stefnda hafi verið bakkað frá staðnum, þar sem ákeyrslan hafi átt sér stað, en bifreið stefnanda hafi ekki verið hreyfð, er myndirnar hafi verið teknar.

Af áliti úrskurðarnefndarinnar megi álykta, að þyngst vegi tilvitnun í vitni, sem, að sögn, hafi séð áreksturinn og fullyrði, að stefnandi hafi ekið gegn akstursstefnu og framan á bifreið stefnda. Enginn framburður liggi fyrir frá þessu vitni og hafi stefnandi ekki fengið að vita nafn þess. Telji stefnandi afar hæpið, að álit nefndarinnar skuli ráðast af tilvitnun í meint vitni, hvers nafn liggi ekki fyrir í málinu og hafi ekki gefið skýrslu hjá lögreglu. Stefnanda gruni, hver eigi þar hlut að máli og skorar á stefndu að upplýsa um nafn vitnisins.

Stefnandi telur, að ekkert hafi verið athugavert við aksturslag sitt, er hann beygði af Dalveginum inn innkeyrsluna. Aðstæður hafi verið þannig, að hann hafi ekki getað háttað beygjuna öðruvísi, og að ástæðu þess, að bifreiðarnar hafi rekist saman, megi rekja til athugunarleysis ökumanns bifreiðar stefnda og til þess, að hann hafi verið kominn of langt fram hjá biðskylduskiltinu. Stefnanda sé mikilvægt að fá staðfest með dómi, að bifreið hans hafi verið í fullum rétti, er óhappið hafi orðið. Fyrir liggi, hvert fjárhagslegt tjóna stefnanda sé. Bifreið stefnda, G-kk-ef Þ-kk-ef, sé tryggð hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., og á grundvelli þeirrar tryggingar muni verða gerð krafa á hendur tryggingafélaginu vegna tjóns, falli dómur stefnanda í vil.

Stefnandi kveðst reisa kröfugerð sína á grundvelli laga nr. 50/1987, einkum 4. og 5. gr. laganna, svo og XIII. kafla þeirra. Um málskostnaðarkröfu sína vísar hann til XXI. kafla laga nr. 91/1991 og 1. mgr. 130. gr. laganna.

II

Stefndu vísa til þess, frávísunarkröfu sinni til stuðnings, að stefnandi geri þá kröfu, að staðfest verði með dómi, að hann eigi ekki sök á árekstri, ella til vara, að sök verði skipt. Stefnandi málsins geri því ekki fjárkröfu í málinu aðra en um málskostnað og útlagðan kostnað vegna málsins.

Telja stefndu, að ekki verði annað séð en að slík kröfugerð, þ.e. að krefjast dóms um að eiga ekki sök á árekstri, feli ekki í sér endalok máls, þar sem þá sé ekki verið að dæma um það, hver eigi sök á árekstrinum. Kröfugerðin sé að þessu leyti óljós og andstæð meginreglum 1. mgr. 80. gr. einkamálalaga um skýra og ákveðna kröfugerð, sem bindi enda á mál.

Eins og kröfugerð stefnanda sé sett fram, megi ætla, að málið sé höfðað sem viðurkenningarmál samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefnandi sé því í raun að krefjast viðurkenningar á sök stefndu í því skyni, að hann geti beint skaðabótakröfu að þeim vegna tjóns, sem hann telji sig hafa orðið fyrir vegna árekstursins, og fengið tjónið bætt úr ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Þessa sé þó ekki getið í stefnu eða vísað til umræddrar lagagreinar. Málatilbúnaður stefnanda sé því leyti vanreifaður í skilningi 1. mgr. 80. gr. einkamálalaga og varði það frávísun, hvort sem er með eða án kröfu.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. einkamálalaga sé heimilt að höfða mál til að leita viðurkenningardóms um kröfu, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því, að skorið verði úr um tilvist eða efni réttindanna. Áskilnaður ákvæðisins um lögvarða hagsmuni hafi verið skýrður svo af Hæstarétti, að málshefjandi verði að leiða nægar líkur að því, að hann hafi orðið fyrir tjóni og þá í hverju tjón hans felist og tengsl þeirra við atvik málsins.

Í stefnu sé ekki vikið að því, hverju tjóni stefnandi hafi orðið fyrir, sem veiti honum rétt til að leita viðurkenningar á því, að aðili eigi sök á því tjóni og sé þar með skaðabótaskyldur gagnvart honum í hlutfalli við þá sök. Stefnandi geri hvorki grein fyrir því í hverju tjónið felist eða hvert sé umfang þess. Hvorki sé því lýst í stefnu, né lögð fram gögn því til stuðnings og því séu skilyrði 2. mgr. 25. gr. einkamálalaga ekki uppfyllt. Málatilbúnaður stefnanda sé því samkvæmt þessu ekki í samræmi við 1. mgr. 80. gr. einkamálalaga, einkum d- og e-liði og beri að vísa málinu frá dómi.

Í annan stað sé kröfugerðin þannig úr garði gerð, að ekki verði annað séð, en hún feli í sér lögspurningu, sem dómstólar verði ekki krafðir álits á, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála. Ekki sé að sjá, að kröfugerðin sé þannig orðuð, að hún beinist að tilteknu sakarefni, heldur sé verið að leita álits dómstóls á því, hvort stefnandi eigi sök á árekstrinum, án þess, að kveðið séu á um, hvar sökin liggi. Hér sé því ekki um að ræða álitaefni, sem eigi undir dómstóla, sbr. tilvitnað ákvæði einkamálalaganna, og því beri að vísa málinu frá dómi.

III

Stefnandi beinir dómkröfum sínum í máli þessu á hendur stefndu, J-kvk-þgf G-kvk-þgf H-kvk-þgf, G-kk-þgf Þ-kk-þgf H-kk-þgf og Vátryggingafélagi Íslands hf., og gerir þá kröfu, að staðfest verði með dómi, að ökumaður bifreiðarinnar OZ-350 beri alla sök á árekstri á Dalvegi í Kópavogi 22. febrúar 2010, sem varð milli þeirrar bifreiðarinnar, sem sé eign stefnda, og bifreiðarinnar SH-185, sem sé eign stefnanda, en til vara, að dómurinn ákveði sakarskiptingu milli stefndu, J-kvk-ef G-kvk-ef, og stefnanda vegna árekstursins. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu að óskiptu ásamt virðisaukaskatti. Telur stefnandi kröfugerð sína í málinu skýra og lúta að ákveðnu sakarefni, þar sem verið sé að krefjast úrlausnar um sök ökumanns bifreiðarinnar OZ-350.

Af samhengi málsástæðna í stefnu má ráða, að bifreiðin OZ-350 sé í eigu stefnda, G-kk-ef Þ-kk-ef, og sé tryggð hjá Vátryggingafélagi Íslands hf.

Hvorki verður ráðið af dómkröfunni, né var gerð grein fyrir því við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefndu, hver krafa stefnanda í málinu er á hendur stefndu, G-kk-þgf Þ-kk-þgf og Vátryggingafélagi Íslands hf. Þá er heldur ekki gerð grein fyrir því í stefnu, á hvaða grundvelli kröfu er haldið uppi á hendur þeim. Verður heldur ekki ráðið, að mælt yrði frekar um réttarstöðu þessara stefndu eða skyldu í dómsorði, nema til greiðslu málskostnaðar ásamt meðstefndu, J-kvk-þgf G-kvk-þgf. Allt að einu skulu þessir stefndu verða bundnir af dóminum, hvað skiptingu sakar á árekstrinum varðar milli stefnanda og stefndu, J-kvk-ef G-kvk-ef. Telst stefnandi því í reynd ekki gera neinar aðrar kröfur í málinu á hendur þeim um annað en greiðslu málskostnaðar.

Það er meginregla íslensks einkamálaréttarfars, að aðilar að dómsmálum teljist þeir, sem gera kröfu í máli eða kröfum er beint að. Frá því er undantekning, sem finna má í 1. mgr. 21. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að stefna má þriðja manni og skora á hann að veita sér styrk í málinu eða gæta þar annars réttar síns. Enda þótt stefndi, G-kk-nf Þ-kk-nf, sé tilgreindur í stefnu sem eigandi bifreiðarinnar OZ-350, sem tryggð sé hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., hefur þeim ekki verið stefnt til að gerast aðilar að málinu með réttargæslustefnu. Verður kröfu stefnanda, hvaða þessa stefndu varðar, því vísað sjálfkrafa frá dómi.

Málatilbúnaður stefnanda byggist aðallega á því, að hann uni ekki niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum frá 26. apríl 2010, þar sem ökumaður bifreiðarinnar SH-185, stefnandi í máli þessu, er talinn bera alla sök á árekstrinum, sem hér um ræðir. Kveðst stefnandi byggja kröfugerð sína á því, að hann hafi orðið fyrir tjóni, sem rekja megi til umferðaróhappsins, sem hann telur sig enga ábyrgð bera á. Á hinn bóginn telur stefnandi ökumann bifreiðarinnar OZ-350 eiga alla sök á því, að nefndur árekstur varð.

Í 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 er að finna fyrirmæli um efni stefnu. Samkvæmt d-lið ákvæðisins skal greina í stefnu svo glöggt, sem verða má, dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum, bætur fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar, ef enn er óvíst um hana, vexti, ef því er að skipta, viðurkenningu á tilteknum réttindum, ákvörðun á eða lausn undan tiltekinni skyldu, refsingu fyrir tilgreind orð eða athafnir, ómerkingu tiltekinna ummæla, málskostnað o.s.frv. Samkvæmt e-lið ákvæðisins skal greina svo glöggt, sem verða má, þær málsástæður, sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik, sem greina þarf, til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst og skal lýsingin vera gagnorð og svo skýr, að ekki fari milli mála, hvert sakarefnið er. Eins og orðalag kröfu stefnanda er háttað, verður helst ráðið, að stefnandi leiti liðsinnis dómsins við að sýna fram á, að hann hafi orðið fyrir tjóni af völdum stefndu, J-kvk-ef G-kvk-ef. Þannig er lagt fyrir dóminn að kveða á um sök hennar eða sakarskiptingu milli hennar og stefnanda, sem stefnandi gæti síðan nýtt sér sem málsástæðu fyrir kröfu, sem mögulega yrði höfð uppi á hendur stefndu, J-kvk-þgf G-kvk-þgf, eða öðrum síðar meir. Þrátt fyrir, að það leiði ekki skýrt af dómkröfum stefnanda, má helst ráða, að krafa stefnanda á hendur stefndu, J-kvk-þgf G-kvk-ef, sé krafa um viðurkenningu á bótaskyldu stefndu vegna tjóns stefnanda, sem hlýtur að teljast vera hinn undirliggjandi ágreiningur aðila málsins.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 er stefnanda í dómsmáli heimilt að leita viðurkenningardóms um kröfur sínar, hafi hann lögvarða hagsmuni af því, að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Þótt fallist verði á, að krafa stefnanda í málinu sé viðurkenningarkrafa um bótaskyldu í skilningi þessa ákvæðis, hefur stefnandi ekki gert skýra grein fyrir þeim lögvörðu hagsmunum, sem hann telur sig hafa af því að fá dóm um sök stefndu, J-kvk-ef G-kvk-ef, á greindum árekstri. Engar upplýsingar liggja fyrir í málinu um ætlað tjón stefnanda eða umfang þess og við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefndu var því aukinheldur borið við af hálfu stefnanda, að hann væri ekki í aðstöðu til að greina frá ætluðu tjóni sínu eða upphæðum. Þá hefur stefnandi í málatilbúnaði sínum hvergi gert grein fyrir því, hver bótagrundvöllur kröfunnar ætti að vera eða vísað til laga í því sambandi. Kröfugerð stefnanda og málatilbúnaður þykir því af þessum ástæðum ekki nægilega skýr og verður ekki ráðið nægilegt samhengi milli kröfugerðarinnar og rökstuðnings fyrir henni. Að þessu leyti verður ekki talið, að krafa stefnanda sem viðurkenningarkrafa uppfylli áskilnað d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 25. gr. laganna.

Í varakröfu stefnanda er farið fram á, að dómurinn ákveði sakarskiptingu milli stefnanda og stefndu, J-kvk-ef G-kvk-ef, vegna greinds áreksturs. Er varakrafan studd sömu rökum og aðalkrafan, en með þeirri viðbót, að til sakarskiptingar geti komið, telji dómurinn stefnanda ekki hafa sýnt af sér nægilega aðgæslu og/eða að aksturslag stefnanda hafi ekki verið rétt. Telur stefnandi ekki vera hægt að fallast á, að ökumaður bifreiðarinnar OZ-350 beri enga sök á óhappinu. Verður varakrafan að sama skapi, og með vísan til umfjöllunar hér að ofan, ekki talin uppfylla þann áskilnað, sem gera verður um skýra kröfugerð og rökrænt samhengi dómkrafna og rökstuðnings fyrir þeim.

Að þessu virtu verður ekki hjá því komist að fallast á kröfur stefndu um að vísa máli þessu frá dómi.

Eftir atvikum þykir rétt, að hver aðili málsins beri sinn kostnað af málarekstrinum.

Úrskurð þennan kveður upp H-kk-nf M-kk-nf S. H-kk-nf, settur héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R o r ð :

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

H-kk-nf M-kk-nf S. H-kk-nf