E-7687/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 24. apríl 2006, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af B-kk-þgf L-kk-þgf M-kk-þgf, kt. 000000-0000, og J-kvk-þgf J-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Kolbeinsgötu 60, Vopnafirði, gegn J-kk-þgf B-kk-þgf M-kk-þgf, kt. 000000-0000, og Þ-kvk-þgf M. S-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Svínabökkum, Vopna-fjarðarhreppi, Norður-Múlasýslu, með stefnum sem birtar voru 29. nóvember 2005.

Dómkröfur stefnenda eru að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnendum 584.079 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. mars 2004 til greiðsludags, allt gegn útgáfu afsals fyrir jörðinni Svínabökkum í Vopnafjarðarhreppi (landnúmer 194836) að meðtöldu íbúðarhúsinu á jörðinni (fastanúmer 217-1581). Þá er þess krafist að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnendum málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðar-reikningi.

Dómkröfur stefndu eru aðallega að þau verði sýknuð af kröfum stefnenda og þeim verði tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnenda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Til vara krefjast stefndu að kröfur stefnenda verði til muna lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Stefndu gera þær gagnkröfur í málinu að stefnendur verði dæmdir til að gefa út afsal fyrir hinu selda, sem tilgreint er í kaupsamningum á dskj. nr. 3 og 4, og að þeim verði gert skylt að afhenda samning um vatnsréttindi á jörðinni.

Helstu málavextir eru að stefnendur sem seljendur og stefndu sem kaupendur gerðu með sér kaupsamninga, dags. 31. desember 2002. Annars vegar var kaupsamningur um jörðina Svínabakka, Vopnafjarðarhreppi, Norður-Múlasýslu, ásamt bústofni, framleiðslurétti, rúmlega 93 þúsund lítrum af mjólk svo og öllu því sem eigninni fylgir og fylgja ber, þ.m.t. veiðihlunnindi í Hofsá, og hins vegar kaupsamningur um íbúðarhús á jörðinni.

Í kaupsamningi um jörðina segir m.a. að kaupverð hins selda sé 18.662.000 kr.

Kaupverðið skiptist þannig:

Bústofn 3.694.000

Framleiðsluréttur 11.160.000

Jörð 92.915

Ræktun 1.102.416

Útihús 1.995.392

Hlunnindi 617.277

Samtals 18.662.000

Kaupverðið greiðist þannig:

1. Greitt við undirritun kaupsamnings

Með bankaláni með ábyrgð afurðarstöðva 4.215.190

2. Greitt m.a. með láni frá Lánasjóði Landb.

eigi síðar en 4 vikum frá undirritun

kaupsamnings 13.000.000

3. Kaupendur yfirtaka neðangreindar áhvílandi

veðskuldir á 1. veðr. Stofnlánad. Landb.

Uppafl. 100.000 útg. 10.06. 1982.

Lánið er bundið lánskjaravísitölu,

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 5.

Vextir eru nú 3,815% sjá nánar ákv. skbr.

Gjalddagar eru 1 x á ári

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 15.11. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 244.535

1. veðr. Stofnlánadeild Landb.

Uppafl. 1.017.600 útg. 02.12. 1986.

Lánið er bundið lánskjaravísitölu

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 9.

Vextir eru nú 3,815% sjá nánar skv. skbr.

Gjalddagar eru 1 x á ári.

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 01.11. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 1.173.480

1. veðr. Stofnlánadeild Landb.

Uppafl. 225.000 útg. 31.03. 1989

Lánið er bundið lánskjaravísitölu

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 1

Vextir eru nú 6,685% sjá nánar ákv. skbr.

Gjalddagar eru 1 x á ári

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 15.11. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 28.795

Samtals 18.662.000

Greint er frá því í 4. gr. samningsins að afhending á eigninni hafi farið fram 1. mars 2003 og afsal fari fram þegar kaupverðið hafi verið að fullu greitt. Í 5. gr. samningsins segir að seljendur hafi allan arð af hinu selda og greiði af því skatta og skyldur til afhendingardags en kaupendur frá þeim degi. Þá segir að vexti af áhvílandi lánum og fasteignagjöld skuli aðilar gera upp miðað við afhendingardag.

Í kaupsamningi um íbúðarhúsið segir m.a. að kaupverð hins selda sé 9.000.000 kr.

Kaupverðið greiðist þannig:

1. Greitt við undirritun kaupsamnings

Með bankaláni með ábyrgð afurðarstöðva 883.293

2. Greitt með fasteignaveðbréfi sem er

[s]kiptanlegt fyrir húsbréf:

Fjöldi afborgana eru 478 gjalddagar 15. hvers mánaðar

Vextir 5,1 og reiknast frá 30.05. 2003

grunnvísitala 223,9

fyrsti gjalddagi 15.08. 2003 2.267.493

3. Greitt með viðbótarláni 2.250.000

4. Kaupendur yfirtaka neðangreindar

áhvílandi veðskuldir á 1. veðr. Byggingarsj. Rík.

Uppafl. 1.225.000 útg. 11.09. 1991

Lánið er bundið lánskjaravísitölu

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 58

Vextir eru nú 2% sjá nánar ákv. skbr.

Gjalddagar eru 4 x á ári

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 01.05. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 1.136.583

1. veðr. Byggingasj. Rík.

Upphafl. 1.233.000 útg. 24.01. 1992

Lánið er bundið lánskjaravísitölu

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 59

Vextir eru nú 2% sjá nánar ákv. skbr.

Gjalddagar eru 4 x á ári

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 01.05. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 1.156.976

2. veðr. Lífeyrissj. Austurlands

Uppafl. 1.350.000 útg. 19.09 2001

Lánið er bundið vísitölu neysluverðs

fjöldi gjalddaga sem eftir eru: 55

Vextir eru nú 5,9% sjá nánar ákv. skbr.

Gjalddagar eru 4 x á ári

Fyrsti gjalddagi kaupenda: 01.06. 2003

Eftirst. m.v. afhendingu 1.305.655

Samtals 9.000.000

Greint er frá því í 4. gr. samningsins að afhending á eigninni hafi farið fram 1. mars 2003 og afsal skuli gefið út þegar kaupverðið hafi verið að fullu greitt. Í 5. gr. samningsins segir að seljendur hafi allan arð af hinu selda og greiði af því skatta og skyldur til afhendingardags en kaupendur frá þeim degi.

Af hálfu stefnenda segir að samningarnir hafi verið undirritaðir 14. júlí 2003. Hið selda hafi verið afhent stefndu á umsömdum afhendingardegi 1. mars 2003 en stefndu hefðu haft jörðina til ábúðar frá 1. september 1999.

Milligöngu um framangreind eigendaskipti hafði M-kk-nf L-kk-nf, löggiltur fasteigna- og skipasali, hjá Fasteignamiðstöðinni húsum og hýbýlum ehf. Með bréfi, dags. 14. ágúst 2003, frá jarðanefnd Norður-Múlasýslu, var M-kk-þgf tilkynnt að jarðanefndin hefði samþykkt umræddan kaupsamning um kaup og sölu á jörðinni Svínabakka með öllum gögnum og gæðum, sem henni fylgja og fylgja beri. Þá var stefnda, J-kk-þgf B-kk-þgf, með bréfi, dags. 21. ágúst 2003, frá sveitarstjóra Vopnafjarðarhrepps, tilkynnt að hreppsnefndin hefði samþykkt að nýta sér ekki forkaupsrétt sveitarfélagsins á jörðinni.

Af hálfu stefnenda segir að stefndu hefðu frá upphafi vanefnt kaupsamningana með því að greiða ekki á umsömdum gjalddögum. Hafi greiðslur frá stefndu borist til þeirra með þessum hætti:

1. Þann 1. september 2003 2.282.933 kr.

2. Þann 9. september 2003 2.238.750 kr.

3. Þann 1. október 2003 12.669.700 kr.

4. Þann 31. október 2003 5.169.454 kr.

5. Þann 5. mars 2004 100.000 kr.

6. Þann 12. mars 2004 230.700 kr.

Af hálfu stefndu segir að rangt sé að samningarnir hafi verið undirritaðir 14. júlí 2003. Fasteignamiðstöðin hafi póstlagt samningana 21. júlí 2003 og hafi stefnendur afhent stefndu samningana til undirritunar 23. sama mánaðar. Þá segir að komið hefði í ljós þegar þinglýsa átti samningi að seljendur höfðu hvorki sinnt því að fá samþykki opinberra aðila fyrir sölunni né leitað eftir því við sveitarfélagið hvort það hygðist neyta forkaupsréttar. Samningsbundnar efndir hafi því sjálfkrafa stöðvast þar sem ekki var unnt að fá lánafyrirgreiðslur til að efna greiðslur samkvæmt samningum.

Af hálfu stefndu segir að fyrst eftir að þeim var gert kunnugt um samþykki jarðanefndar Norður-Múlasýslu á samningum aðila og samþykki hreppsnefndar Vopna-fjarðarhrepps um að nýta sér ekki forkaupsrétt sveitarfélagsins á jörðinni, hefðu þau getað hafist handa. Greiðslur hefðu eftir það borist til stefnenda eins hratt og lánastofnanir afgreiddu umsamin lán, eða með eftirfarandi hætti:

· 1. september 2003, kr. 2.282.933 sem var andvirði fasteignaveðbréfs sbr. 2. tl. kaupsamnings um húseignina ( dskj. nr. 3).

· 9. september 2003, kr. 2.238.750 sem var andvirði viðbótarláns sbr. 3. tl. kaupsamnings um húseignina (dskj. nr. 3).

· 1. október 2003, kr. 12.669.700 sem var andvirði láns frá Lánasjóði landbúnaðarins sbr. 2. tl. kaupsamnings um jörð (dskj. nr. 4).

· 31. október 2003, kr. 5.169.454 sem var greiðsla í samræmi við kostnaðaruppgjör (dskj. nr. 15).

Þannig hafi stefndu greitt 22.360.837 kr., yfirtekið skuldir að fjárhæð 5.262.000 kr. en þetta geri samtals 17.406.861 kr. Borið saman við þær greiðslur sem stefnendur tíundi að hafi borist þeim frá stefndu séu tölurnar samhljóða, nema hvað varði greiðslu frá Lánasjóði landbúnaðarins sem hafi verið 12.669.700 kr., sbr. dskj. nr. 16, en ekki 12.667.300 kr. eins og stefnendur halda fram.

Stefndu vísa til þess að Fasteignamiðstöðin hús og hýbýli ehf. hafi gengið frá kostnaðaruppgjöri á milli aðila [dags. 8. júlí 2003], dskj. nr. 15. Þar segir:

Kaupandi Seljandi

Fasteignagjöld 2003 kr. 47.674

Hlutur seljanda 01.01.03 – 01.03.03 kr. 7.946

Seljandi hefur þegar greitt kr. 11.920

Mismunur greiddur af kaupanda 3.975

Brunatryggingaiðgjald kr. 61.400

Hlutur seljanda 01.01.03 – 01.03.03 10.233

Lífeyrissj. Austurlands

Gjalddagi 01.06.2003 greiddur af seljanda 43.304

Lántökugjald

1% af 2.267.493 22.675

0,5% af 2.250.000 11.250

Útborgunargreiðsla

Skv. kaupsamningi 5.098.483

Samtals 5.179.6878 10.233

Mismunur greiddur af kaupanda 5.169.454

Með framangreindu hafi stefndu talið málinu lokið.

Með bréfi 17. febrúar 2004 krafði lögmaður stefnenda stefndu um 716.116 kr. vegna ætlaðra vanefnda stefndu. Í bréfinu segir m.a. að stefndu sem kaupendur jarðarinnar Svínabakka í Vopnafirði og íbúðarhúss þar hafi ekki greitt kaupverðið að fullu. Í vanskilum séu 332.300 kr. af greiðslu samkvæmt 2. tl. í kaupsamningi um jörðina þar sem greiddar hafi verið 12.667.300 kr. hinn 1. október 2003 í stað fullrar greiðslu fjórum vikum eftir undirritun samningsins. Þá segir að krafan sé sundurliðuð þannig:

Höfuðstóll 332.300 kr.

Dráttarv. til 17/02/04 303.730 kr.

Innheimtuþóknun 64.326 kr.

Virðisaukask. 15.760 kr.

Samtals 716.116 kr.

Stefnendur byggja á því að stefndu hafi vanefnt samninga aðila, ekki greitt á umsömdum gjalddögum. Stefndu hafi lofað að greiða hluta af kaupverði hins selda með fasteignaveðbréfi sem væri skiptanlegt fyrir húsbréf og einnig með svonefndu viðbótarláni. Þessar greiðslur séu ekki sérstaklega tímasettar í kaupsamningnum um íbúðarhúsið á jörðinni, en samkvæmt venjum í fasteignaviðskiptum á þeim tíma sem um ræðir hafi stefnendur getað vænst þessara greiðslna að liðnum tveimur vikum frá undirskriftardegi samningsins, eða um mánaðamótin júlí/ágúst 2003. Stefnendur miði hins vegar kröfur á hendur stefndu við það að umræddar greiðslur, sem eru samkvæmt tl. 2 og 3 í kaupsamningi um íbúðarhúsið, hefðu í allra síðasta lagi átt að berast mánuði eftir undirritun kaupsamningsins, eða hinn 14. ágúst 2003, og því beri greiðslurnar dráttarvexti frá þeim degi.

Byggt sé á kaupsamningum aðila og almennum reglum samninga- og kröfuréttar um skyldur skuldara til að standa við skuldbindingar sínar. Þá sé byggt á því að samkvæmt lögum nr. 40/2002 um fasteignakaup sé seljendum fasteigna í tilefni af vanefndum kaupenda heimilt að krefja kaupendur um vexti, greiði kaupendur ekki kaupverðið á réttum tíma, sbr. 61. gr. og e-lið 1. mgr. 49. gr. laganna.

Stefnendur vísa til þess að stefndu hafi fengið sent innheimtubréf frá lögmanni stefnenda, dags. 17. febrúar 2004. Hinn 5. mars hafi stefnendum borist greiðsla frá Veiðifélagi Hofsár inn á skuldina að fjárhæð 100.000 kr. og viku síðar hafi stefndi, J-kk-nf B-kk-nf, greitt 230.700 kr. inn á skuldina til lögmanns stefnenda. Nemi ógreiddar eftirstöðvar höfuðstóls kaupverðs Svínabakka 584.079 kr. miðað við síðasta innborgunardag 12. mars 2004.

Tölulega setja stefnendur kröfu sína upp með eftirfarandi hætti:

Greiðsla pr. 14. júlí 2003 (dags. undirskriftar) 5.098.483 kr.

Greiðsla pr. 14. ágúst 2003 (mán. frá undirskrift) 13.000.000 kr.

Fasteignaveðbréf m.v. 14. ágúst 2003 2.267.493 kr.

Viðbótarlán m.v. 14. ágúst 2003 2.250.000 kr.

Samtals 22.615.976 kr.

Dráttarvextir til 1. september 2003 253.785 kr.

Samtals 22.869.761 kr.

Innborgun 1. september 2003 2.282.933 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 20.586.828 kr.

Dráttarvextir til 9. september 2003 77.772 kr.

Samtals 20.664.600 kr.

Innborgun 9. september 2003 2.238.750 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 18.425.850 kr.

Dráttarvextir til 1. október 2003 191.424 kr.

Samtals 18.617.274 kr.

Innborgun 1. október 2003 12.667.300 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 5.949.974 kr.

Dráttarvextir til 31. október 2003 81.482 kr.

Samtals 6.031.456 kr.

Innborgun 31. október 2003 5.169.454 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 862.002 kr.

Dráttarvextir til 5. mars 2004 50.475 kr.

Samtals 912.477 kr.

Innborgun 5. mars 2004 100.000 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 812.477 kr.

Dráttarvextir til 12. mars 2004 2.302 kr.

Samtals 814.779 kr.

Innborgun 12. mars 2004 230.700 kr.

Eftirstöðvar höfuðstóls 584.079 kr.

Stefndu byggja á því að stefnendur hafi valdið því að tafir urðu á greiðslum. Stefnendur hafi ekki tímanlega leitað samþykkis jarðanefndar Norður-Múlasýslu á kaupsamningi aðila um jörðina Svínabakka. Þá hafi stefnendur einnig vanrækt að fá tímanlega staðfestingu hreppsnefndar Vopnafjarðarhrepps um að sveitarfélagið myndi ekki nýta sér forkaupsrétt á jörðinni. Stefnendur hafi ekki haft heimild til að selja jörðina fyrr en sveitarfélagið hafði fallið frá forkaupsrétti í lok ágúst 2003, sbr. 46. og 47. gr. laga um fasteignakaup nr. 40/2002.

Stefndu vísa til þess að þeim hafi verið ómögulegt að efna samninga aðila á tilsettum tíma samkvæmt efni sínu vegna framangreindrar vanrækslu stefnenda, er valdið hefði því að ekki var hægt að þinglýsa kaupsamningi, sbr. 7. gr. laga um vexti og verð-tryggingu nr. 38/2001, 50. gr. og 52. gr. laga um fasteignakaup nr. 40/2002.

Stefndu benda á að fyrst hefði verið fært að ganga frá fjármögnun með lánum til efnda á umsömdum greiðslum til stefnenda eftir að stefnendur höfðu bætt úr umræddum annmörkum og öðlast fullar heimildir til að selja jörðina, en þá hafi stefnendum verið greitt og gengið frá uppgjöri og lokagreiðslum eins hratt og mögulegt var. Þeim hafi ekki orðið kunnugt um að stefnendur töldu að kaupverðið hefði ekki verið greitt að fullu með greiðslum beint frá lánastofnunum fyrr en í febrúar 2004, er þeim barst innheimtubréf frá lögmanni stefnenda, dskj. nr. 7. Engar tilkynningar hefðu hins vegar borist frá fasteigna-sölunni um að uppgjör og lokagreiðslur hefðu ekki verið réttar - að kaupverðið væri ekki að fullu greitt.

Stefndu árétta að í umræddu innheimtubréfi sé þess getið að stefnendur telji að 332.300 kr. skorti upp á að greitt hefði verið að fullu án vaxta og kostnaðar. Þegar að væri gáð þá hafi stefndu hins vegar greitt 22.360.837 kr. og yfirtekið skuldir að fjárhæð 5.046.024 kr., þ.e. samtals 27.406.861 kr. Kaupverðið hafi verið 27.662.000 kr. Mismunurinn sé því 255.139 kr. Virðist sem þennan mismun megi rekja til þess að Lánasjóður landbúnaðarins hefði dregið frá kostnað og fleira áður en sjóðurinn greiddi lánsfjárhæðina inn á reikning stefnenda, sbr. dskj. nr. 16. Um þetta hafi stefndu ekki verið kunnugt enda hafi uppgjör og lokagreiðsla farið fram, sbr. dskj. nr. 15.

Stefndu vísa til þess að þau hafi greitt stefnendum til viðbótar 230.700 kr. og hafi þá greitt samtals 27.737.561 kr. fyrir eignina eða 75.561 kr. of mikið.

Stefndu benda á að frá því að lögmaður stefnenda hóf innheimtu hjá þeim hafi kröfufjárhæðin verið á reiki og vaxtaútreikningur hans óljós. Í innheimtubréfi hans 17. febrúar 2004 sé þess getið að 332.300 kr. vanti af greiðslu samkvæmt 2. tl. í kaupsamningi um jörðina. Í tölvupósti 26. janúar 2006 segi hann að einnig vanti 22.554 kr. af greiðslu „skv. 3. tl.m/v“. En samkvæmt þessu ættu 354.854 kr. að vanta upp á greiðslur. Eins og áður sagði hafi 255.139 kr. verið ógreiddar af höfuðstól skuldarinnar 31. október 2003 en ekki 354.854. Enginn ágreiningur sé um upphæð innborgana, útreikningar stefnanda séu einfaldlega rangir.

Þá benda stefndu á að í stefnu sé höfuðstóll skuldarinnar 584.079 kr. miðaður við 12. mars 2004. Og stefndu álykta að samkvæmt dskj. nr. 8 sé skuldin 620.828 kr. með innheimtukostnaði 5. mars 2004. Viku síðar hafi 230.000 kr. verið greiddar inn á skuldina svo að hún hefði því átt að lækka niður fyrir 400.000 kr.

Stefndu mótmæla aðferð stefnenda varðandi það að leggja dráttarvexti við höfuðstól skuldar jafnóðum og innborganir bárust og vísa þar til ákv. 12. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Samkvæmt stefnunni hafi gjalddagi fyrstu greiðslu verið 14. júlí 2003. Hinn 12. mars 2004 hafi tæpir átta mánuðir verið liðnir frá fyrsta gjalddaga, en óheimilt hafi verið að bæta dráttarvöxtum við höfuðstól skuldarinnar á þeim tímapunkti.

Stefndu byggja á því að undirritun kaupsamninga hafi verið 23. júlí 2003, sbr. dskj. nr. 14. Gjalddagi greiðslna samkvæmt ákvæðum 1. tl. samninganna geti í fyrsta lagi talist vera frá því að sveitarfélagið féll frá forkaupsrétti 21. ágúst 2003. Lán frá Lánasjóði landbúnaðarins samkvæmt 2. tl. samnings um jörðina hafi átt að greiðast „eigi síðar en 4 vikum frá undirritun kaupsamnings“, þ.e. 21. september 2003. Fasteignaveðbréf og viðbótarlán samkvæmt 2. og 3. tl. samnings um íbúðarhúsið hafi verið afgreidd án tafa og greidd innan eðlilegra tímamarka.

Stefndu telja dráttarvexti samkvæmt framangreindu þannig fundna:

Greiðsla skv. 1. tl. beggja samninga, pr. 21. ágúst 5.098.483 kr.

Greiðsla skv. 2. tl. samnings um jörðina, pr. 21. september 13.000.000 kr.

Samtals: 18.098.483 kr.

Dráttarvextir af 5.089.483 kr. frá 21. ágúst til 21. september 72.229 kr.

Dráttarvextir af 18.098.483 kr. frá 21. september til 1. október 76.919 kr.

Dráttarvextir af 5.431.183 kr. frá 1. október til 31. október 76.941 kr.

Dráttarvextir af 261.729 kr. frá 31. október til 5. mars 2004 15.449 kr.

Dráttarvextir af 161.729 kr. frá 5. mars til 12. mars 2004 535 kr.

Samtals vextir frá 21. ágúst 2003 til 12. mars 2004 242.074 kr.

Inn á þessa vexti hafa stefndu greitt 75.561 kr.

Samtals gæti vaxtakrafan því aldrei orðið hærri 12. mars 2004 en 166.513 kr.

Stefndu mótmæla því að stefnendur eigi nokkurn rétt til að reikna sér dráttarvexti því að allar tafir á greiðslum hafi verið stefnendum að kenna og stefndu hafi ekki vitað annað en að allt hefði verið að fullu efnt.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að stefnendur eigi einhvern rétt til að krefjast dráttarvaxta þá krefjast stefndu skuldajafnaðar vegna vanefnda stefnenda. Í 4. gr. beggja umræddra samninga segi að afhending eignanna hafi verið 1. mars 2003. Stefnendur hafi ekki klárað að flytja búnað af jörðinni fyrr en í september 2005 og hafi þannig nýtt sér jörðina sem geymslustað í 34 mánuði án heimildar. Þá hafi stefnendur ekki afhent stefndu samning um vatnsréttindi er Vopnafjarðarhreppur tók á leigu í Svínabakkafjalli þó að þau séu hluti af hinu selda.

Stefnandi, B-kk-nf L-kk-nf M-kk-nf, gaf símleiðis skýrslu á dómþingi. Hann sagði m.a. að kaupsamningar aðila hafi að beiðni hans verið dagsettir 31. desember 2002. Hann sagði að um tvo kaupsamninga hafi verið að ræða vegna þess að íbúðarhúsið hafi verið á lóð á jörðinni, sem þinglýst var sérstaklega. Hann sagði að samningarnir hafi verið undirritaðir 14. júlí 2003 á hóteli sem hann rak á þeim tíma og hafi L-kvk-nf E-kvk-nf, er starfaði á hótelinu, verið fengin til að votta undirskrift aðila. Ekki hafi annar verið vottur á þeim tíma. Stefndi, J-kk-nf, hafi tekið kaupsamningana og útvegað sér vott síðar. J-kk-nf hafi fengið H-kvk-þf A-kvk-þf til að votta en hún hefði ekki verið viðstödd undirskrift aðila.

Aðspurður um dskj. nr. 15, sem tjáist vera uppgjör fyrir Svínabakka í Vopnafjarðarhreppi, dags. 8. júlí 2003, kvaðst B-kk-nf hafa u.þ.b. viku eftir undirritun kaupsamninga farið með eitthvað, sem þeir hafi verið að bíða eftir að bærist í pósti, upp í Svínabakka og hitt J-kk-þf þar sem hann var í heyskap og hafi þeir tveir undirritað skjalið, en þetta skjal hafi ekki fylgt kaupsamningunum við undirritun þeirra.

B-kk-nf sagði að J-kk-nf hefði alfarið séð um að afla samþykkis frá hreppsnefnd og jarðanefnd. Við undirritun kaupsamninga hafi J-kk-nf tekið skjölin og ætlað að koma þeim í þinglýsingu og sjá um það. Hann kvaðst ekki muna eftir að um það hafi sérstaklega verið samið, hvor ætti að afla samþykkis frá hreppsnefnd og jarðanefnd.

B-kk-nf sagði að vélar og önnur tæki frá honum hafi verið staðsett á einum stað í malargryfju á milli Svínabakka og Rauðhóla utan túna og ræktaðs lands. Hafi verið um það samið þegar hann leigði J-kk-þgf jörðina á sínum tíma. Ekki hafi verið samið um hvenær honum bæri að fjarlægja þessi tæki. Þá hafi J-kk-nf ekki heldur gert kröfu um það.

B-kk-nf kvaðst eiga samning um vatnsréttindi við Vopnafjarðarhrepp. J-kk-nf hafi aldrei haft orð á þessum samningi við hann.

B-kk-nf kvaðst aðspurður hafa vitað að J-kk-nf þyrfti að veðsetja jörðina til að greiða honum. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hafi vitað við undirritun samninga 14. júlí 2003 að sveitarstjórn hefði ekki verið búin að falla frá forkaupsrétti og jarðanefnd hefði ekki verið búin að samþykkja kaupsamning aðila. Hann kvaðst ekki muna, hvort ástæðan fyrir því að hann undirritaði samningana án þess að fá þær greiðslur við undirritun, sem samningarnir kváðu á um, hafi verið sú að hann hafi vitað að J-kk-nf gat ekki haft umrædda fjárhæð handbæra, þar sem hann hafi ekki átt möguleika á því að fá þinglýst samningunum vegna forkaupsréttar hreppsins og skorts á samþykki jarðanefndar. Hann kvaðst ekki muna hvenær unnt var að þinglýsa kaupsamningunum.

Stefndi, J-kk-nf B-kk-nf M-kk-nf, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann og stefnda, Þ-kvk-nf, hafi líklega skrifað undir umrædda kaupsamninga í kringum 25. júlí á eldhúsborðinu að Grænalæk, þar sem H-kvk-nf A-kvk-nf býr, en hún hafi vottað undirskrift þeirra.

Aðspurður kvaðst J-kk-nf B-kk-nf ekki muna hvort hann hafi farið á hótel til stefnanda, B-kk-ef L-kk-ef, til að skrifa undir eitthvað þar, en alla vega hafi það ekki verið undir umrædda kaupsamninga.

Að lokinni undirskrift kaupsamninga að Grænalæk kvaðst J-kk-nf B-kk-nf hafa farið með samningana til þinglýsingar. Sökum þess að sýsluskrifstofan á Vopnafirði var lokuð vegna sumarleyfa, kvaðst J-kk-nf B-kk-nf hafa farið með samningana upp á Egilsstaði 30. júlí. Þar hafi verið tekið við þessum gögnum og kvaðst J-kk-nf B-kk-nf hafa lagt fram greiðslu. Hálfum mánuði síðar hafi hann hringt í sýslumannsembættið og spurt eftir þessari þinglýsingu og þá hafi honum verið tjáð að gögn vantaði, ekki væri búið að bjóða sveitarfélaginu forkaupsrétt. J-kk-nf B-kk-nf kvaðst hafa við svo búið farið „arfavitlaus“ á skrifstofuna á Vopnafirði. Þeir þar hefðu viðurkennt að hafa fengið bréf frá fasteignasalanum. Kvaðst J-kk-nf B-kk-nf ekki hafa farið þaðan út fyrr en búið var að ganga frá þessu máli, skrifa bréf um þetta og hafa samband við alla sveitarstjórnarmenn, en með bréfi 21. ágúst 2003 hafi þeir hafnað forkaupsrétti. Fasteignasalinn hafi hins vegar séð um að tala við jarðanefnd.

Aðspurður um dskj. nr. 15 kvaðst J-kk-nf B-kk-nf hafa talið sig verið búinn að ljúka viðskiptunum þegar hann var búinn að greiða þar greinda fjárhæð [5.169.454 kr.].

J-kk-nf B-kk-nf kvaðst ekki hafa áttað sig á því að vantað hafi 255.000 kr. upp á að kaupverðið hafi verið greitt, en lánin, sem tekin voru, hafi öll verið skilyrt um greiðslu beint til seljanda. Það hafi ekki verið fyrr en hann fékk bréf frá lögmanni stefnenda [17. febrúar 2004] sem hann hafi fengið að vita þetta. Kvaðst hann þá hafa hringt í lögmanninn og fengið upplýsingar og rætt þetta við hann. Þar á eftir hafi [Veiðifélag Hofsár] greitt 100.000 kr. fyrir hans hönd og síðan hafa hann greitt u.þ.b. 230.000 kr. nokkrum dögum seinna. Hafi hann þá talið sig hafa lokið þessu til fullnustu.

J-kk-nf B-kk-nf sagði að seljandi hafi skilið eftir tæki og tól á jörðinni. Hafi hann hringt til sín daginn eftir að tilboð rann út um kaup á jörðinni og tjáð sér að hann yrði búinn að taka þessar vélar í síðasta lagi innan árs ásamt ofnum úr gamla íbúðarhúsinu, sem hann hafi raunar ekki enn sótt. J-kk-nf B-kk-nf kvaðst ekki hafa reynt mikið til að fá B-kk-þf L-kk-þf til að standa við að fjarlægja þessa hluti af jörðinni. Sjálfur kvaðst hann hafa tínt þessa hluti saman og komið þeim á einn stað. Allar vélarnar kvað hann vera farnar núna. Síðustu hefðu verið sóttar í september sl.

J-kk-nf B-kk-nf kvaðst ekki hafa fengið í hendur samning af vatnsréttindum af jörðinni en það hafi verið eitt af því sem B-kk-nf L-kk-nf hafi lofað að láta hann hafa að fyrra bragði þegar hann fyndi hann. Kvað J-kk-nf B-kk-nf að þetta skjal hefði átt að fylgja með öðrum gögnum um söluna, þetta sé skjal sem hann verði að hafa.

Aðspurður sagði J-kk-nf B-kk-nf að rangt væri hjá B-kk-þgf L-kk-þgf að það hafi verið hann [J-kk-nf B-kk-nf] sem hafi séð um að senda samningana til hreppsnefndarinnar og jarðanefndarinnar, fasteignasalinn hafi séð um það.

J-kk-nf B-kk-nf sagði að B-kk-nf L-kk-nf hafi komið til sín með samningana 24. júlí þar sem hann hafi verið niðrir á túni við heyskap og fært sér þá ásamt „loka uppgjörinu“. Samningana hafi hann fært honum, undirritaða og vottaða, og sagt honum að þetta yrði að komast í þinglýsingu hið fyrsta. J-kk-nf B-kk-nf kvaðst hafa undirritað uppgjörsblaðið á sama tíma og samningana, en það hafi fylgt þeim frá fasteignasölunni og komið í einu lagi ásamt öðrum pappírum sem þurfti að afgreiða.

L-kvk-nf E-kvk-nf E-kvk-nf gaf símleiðis skýrslu á dómþingi. Hún sagði m.a. að hún hefði verið viðstödd þegar kaupsamningar er hér um ræðir [dskj. nr. 3 og 4] voru undirritaðir. Samningarnir hafi verið undirritaðir af öllum fjórum aðilum málsins inni á Hótel Tanga um miðjan júlí 2003. L-kvk-nf E-kvk-nf kvaðst hafa verið að vinna hjá B-kk-þgf og J-kvk-þgf [stefnendum] á þessum tíma. Hafi hún samþykkt að vera vottur að undirskrift aðila. Hún kvað H-kvk-þf A-kvk-þf, sem hún þekkir, og sem býr á Grænalæk [skráður vottur af undirritun kaupsamninganna], ekki hafa verið viðstadda.

T-kk-nf G-kk-nf gaf símleiðis skýrslu á dómþingi. Hann sagði m.a. að stefnandi B-kk-nf L-kk-nf hefði boðið sér að hirða vélar sem hann átti að Svínabökkum. Kvaðst hann hafa farið með honum á staðinn og skoðað þetta, vélarnar hafi verið innan girðingar í malargryfju. Kvaðst hann síðan hafa sótt vélarnar líklegast 6. september 2005.

Ó-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf gaf símleiðis skýrslu á dómþingi. Hann sagði m.a. að hann hefði orðið vitni að því þegar B-kk-nf M-kk-nf afhenti J-kk-þgf M-kk-þgf kaupsamninga um jörðina Svínabakka. Kvaðst hann hvorki munu hvaða ár né dag, en þetta hafi verið seinni hluta júlímánaðar, 22. eða 23. - en dóttir hans hafi nýlega verið búin að eiga afmæli á þessum tíma eða 21. júlí - og hann hafi verið staddur í heyskap hjá J-kk-þgf. Kvaðst hann hafa séð að B-kk-nf afhenti J-kk-þgf umslag niðri á túni. Er hann fór með J-kk-þgf í kaffi hafi hann séð kaupsamningana og J-kk-nf sagt að þeir væru loksins komnir.

Er texti dskj. nr. 14. var lesið upp í áheyrn Ó-kk-ef S-kk-ef, kannaðist hann við að hafa undirritað skjal sama efnis.

Aðspurður kvað Ó-kk-nf S-kk-nf stefnanda, J-kvk-þf J-kvk-þf, hafi verið með B-kk-þgf M-kk-þgf í för umrætt sinn.

M-kk-nf L-kk-nf, fasteignasali, gaf skýrslu fyrir rétti. Lögð voru fyrir M-kk-þf dskj. nr. 3. og 4., sem eru myndrit af kaupsamningum aðila þessa máls. Kvað M-kk-nf samninga þess hafa verið útbúna í Fasteignamiðstöðinni þar sem hann starfar. M-kk-nf sagði m.a. að samningar þessir hefðu verið lengi í vinnslu. Hann sagði að um tvo samninga hafi verið að ræða vegna þess að íbúðarhúsið hafi verið á sérstakri lóð. Hann sagði að undirritun samninganna hafi ekki farið fram á skrifstofu fasteignarsölunnar, skjölin hafi verið send austur til undirritunar.

Lagt var fyrir M-kk-þf dskj. nr. 15, sem er eins og áður sagði svokallað uppgjör fyrir Svínabakka í Vopnafjarðarhreppi, dags. 8. júlí 2003. M-kk-nf sagði að þessi dagsetning þyrfti ekki að vera vísbending um hvenær kaupsamningarnir voru samdir og sendir austur. Hann sagði að það væri trúlegt að öflun samþykkis hreppsnefndar og jarðanefndar hefði farið í gegn hjá fasteignasölunni.

Lagt var fyrir M-kk-þf dskj. nr. 5, sem er myndrit af bréfi formanns jarðanefndar Norður-Múlasýslu til M-kk-ef, dags. 14. ágúst 2003. M-kk-nf sagði að væntanlega liggi bréf fyrir hjá jarðanefndinni frá fasteignasölunni þar sem beðið er um að nefndin taki afstöðu til forkaupsréttar.

M-kk-nf kvaðst aðspurður muna eftir því að B-kk-nf L-kk-nf hefði haft samband við hann og beðið hann um að ýta á eftir greiðslum oftar en einu sinni en hann kvaðst ekki muna dagsetningar í því sambandi.

H-kvk-nf A-kvk-nf gaf símleiðis skýrslu á dómþingi. Hún sagði m.a. að hún hefði vottað kaupsamninga aðila en kvaðst ekki muna hvenær það gerðist en það hafi verið um sumar. Hún kvaðst ekki muna hvort stefndu hefðu skrifað undir samningana á sama tíma.

Ályktunarorð: Upplýst er að kaupsamningar, sem hér um ræðir, eru ranglega dagsettir 31. desember 2002. Af hálfu stefnenda er haldið fram að samningarnir hafi verið undirritaðir 14. júlí 2003 en af hálfu stefndu er haldið fram að samningarnir hafi verið undirritaðir 23. júlí 2003. Stefnandi, B-kk-nf L-kk-nf, játar að hafa farið fram á að samningarnir væru dagsettir aftur í tímann, eða 31. desember 2002, og verða hann og stefnandi, J-kvk-nf, er var viðstödd og skrifaði undir samningana á sama tíma og B-kk-nf L-kk-nf, að bera hallann af þessum vafa, þar sem vitnisburður votta af undirskrift aðila á kaupsamningunum þykir ekki taka af öll tvímæli í þessum efnum.

Í báðum kaupsamningunum er kveðið á um greiðslu við undirritun samninganna „[m]eð bankaláni með ábyrgð afurðarstöðva“. Samtals er fjárhæðin 5.098.483 kr. Stefnendur skrifuðu undir samningana ásamt stefndu án þess að stefndu reiddu þessa greiðslu af hendi samtímis. Er stefnandi, B-kk-nf L-kk-nf, var spurður fyrir réttum um ástæðuna fyrir þessu gaf hann enga skýringu. Af hálfu stefndu er hins vegar haldið fram að „ábyrgð afurðarstöðva“ hafi þeim ekki verið tiltæk á þessum tíma sökum þess að óheimilt hefði verið að þinglýsa kaupsamningunum án samþykkis jarðanefndar Norður-Múlasýslu og samþykkis hreppsnefndar Vopnafjarðarhrepps um að nýta sér ekki forkaupsrétt sveitarfélagsins á jörðinni.

M-kk-nf L-kk-nf, löggiltur fasteignasali, hafði milligöngu um sölu umræddra fasteigna. Af framburði hans fyrir rétti og dskj. nr. 5 verður ráðið að hann hafi átt að sjá um að leita samþykkis jarðanefndar Norður-Múlasýslu á umræddri sölu og jafnframt að fá samþykki hreppsnefndar Vopnafjarðarhrepps um að nýta sér ekki forkaupsrétt sveitarfélagsins að jörðinni. Samþykki jarðanefndar er dagsett 14. ágúst 2003 og samþykki hreppsnefndarinnar er dagsett 21. ágúst 2003, sbr. dskj. nr. 5. og 6. Samkvæmt áritun sýslumanns á kaupsamningana voru þeir mótteknir til þinglýsingar 21. júlí 2003 en færðir í þinglýsingarbók 21. ágúst 2003, þ.e. sama dag og samþykki hreppsnefndar Vopnafjarðarhrepps um að nýta sér ekki forkaupsrétt sveitarfélagsins að jörðinni lá fyrir.

Stefnandi, B-kk-nf L-kk-nf, bar fyrir rétti að hann hefði vitað að stefndu þurftu að verðsetja jörðina til að greiða fyrir hana. Stefnendur undirrituðu kaupsamningana þó að stefndu greiddu ekki þá fjárhæð, er kaupsamningarnir kveða á um að greitt yrði við undirritun. Verður að telja að við undirritun hafi stefnendur verið upplýstir um réttmæta efndahindranir stefndu.

Ljóst er að stefnendur taka ekki mið af framangreindu í kröfugerð sinni. Töluleg greining fjárhæðar kröfunnar er því vanreifuð. Þá er af hálfu stefndu lýst yfir í greinargerð að kröfugerð stefnenda sé óljós og útreikningar rangir - án þess að krefjast frávísunar málsins af þeim sökum. Þar sem ágreiningur aðila er að höfuðstefnu til um rétta gjalddaga á greiðslum, er stefndu áttu að inna af hendi til stefnenda vegna umræddra kaupa á jörð og húsi að Svínabakka í Vopnafjarðarhreppi, verður ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá dómi.

Rétt er að aðilar beri hver sinn kostnað af málinu.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

ÚRSKURÐARORÐ:

Máli þessu er sjálfkrafa vísað frá dómi. Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf