S-991/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 29. apríl 2010, er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 24. nóvember 2009 á hendur X, kt. […], […], Reykjanesbæ, fyrir kynferðisbrot gegn barni með því að hafa, í mars 2008, í sumarbústað í landi Öndverðarness í Grímsnes- og Grafningshreppi, haft samræði við Y, kt. […], þá 14 ára.

Þetta er talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 40/1992, 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu A, kt. […], fyrir hönd Y, er krafist miskabóta að fjárhæð 1.000.000 króna auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. mars 2008 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er krafist greiðslu málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og frávísunar bótakröfu. Til vara er krafist vægustu refsingar er lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin. Þá verði bótakrafa lækkuð. Verjandi ákærða krefst hæfilegrar þóknunar sér til handa.

I.

Með bréfi Barnaverndar Reykjavíkur, dags. 2. apríl 2009, var óskað lögreglurannsóknar á því hvort ákærði hefði brotið kynferðislega á Y, f. […] 1994, í sumarbústað í mars 2008. Atvik hefðu verið þau að Y hefði farið með vinkonu sinni og kærasta hennar og sameiginlegum vini, ákærða í máli þessu. Þau hefðu öll verið að drekka áfengi og spjalla. Y hefði verið hvött áfram við áfengisdrykkju og orðið ofurölvi. Vinkona hennar og kærasti hefðu brugðið sér frá og Y verið ein eftir í sumarbústaðnum með ákærða sem hefði verið 19 ára. Í bréfi barnaverndar er svo um atvik vísað til minnispunkta Barnahúss, dags. 15. júlí 2008, vegna viðtals við Y 23. júlí 2008. Þar kemur fram að Y muni óljóst hvað hefði gerst, en hún hefði greint frá því að ákærði hefði byrjað að afklæða hana og hún hefði ekki þorað að segja nei við því að hafa samræði við hann.

A, móðir Y, lagði fram kæru á hendur ákærða hjá lögreglu hinn 20. apríl 2009 fyrir kynferðisbrot gegn ólögráða dóttur hennar í sumarbústað í mars 2008. Tekin var skýrsla af Y hjá lögreglu 5. maí 2009 og 10. september 2009.

Skýrslutaka af ákærða fór fram hjá lögreglu 4. ágúst 2009 og kvaðst hann hafa haft samræði við Y með samþykki hennar.

B, vinur ákærða, gaf skýrslu hjá lögreglu 3. september 2009. C gaf skýrslu hjá lögreglu 4. september 2009.

II.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði viðurkennir að hafa haft samræði við Y, en kveðst hafa talið að hún hefði verið 15 ára. Ákærði kveðst hafa kynnst Y snemma árs 2008 í gegnum vinkonu hennar, C, en hún hefði verið kærasta B, vinar ákærða. Ákærði sagði að hann hefði fengið að vita hjá C að Y hefði verið 15 ára. Þetta hefði verið þegar hann hitti Y í fyrsta sinn. Ákærði sagði að hann hefði aldrei spurt Y um aldur hennar. Inntur eftir því hvort hann hefði vitað aldur C kvaðst hann hafa vitað að hún væri fædd 1994 og verið 14 ára. Ákærði sagði að C hefði logið til um aldur þegar hún hefði fyrst kynnst B, en svo leiðrétt það að hausti 2007. Borið var undir ákærða hvort hann hefði vitað að Y hefði strokið að heiman og kvaðst hann hafa lesið það í […], en þetta hefði verið áður en hann kynntist henni.

Vitnið Y lýsti því að hún hefði kynnst ákærða í janúar eða byrjun febrúar 2008. Hún hefði farið með C og B á rúntinn og kynnst ákærða. Þau hefðu svo farið heim til B og hún hefði kysst ákærða þar. Vitnið sagði að C hefði sagt sér aldur ákærða. Þá kvaðst vitnið hafa sagt ákærða í fyrsta skipti sem hún hitti hann hvað hún væri gömul. Jafnframt hefði hann vitað aldur C og hann vitað að vitnið væri á sama aldri. Einnig sagði vitnið að það hefði verið lýst eftir sér í fjölmiðlum í […] og ákærði séð það, en þar hefði verið lýst eftir 14 ára stúlku. Vitnið kvaðst hafa hitt ákærða í nokkur skipti fyrir umrædda sumarbústaðarferð og þau hefðu verið að „dúlla sér saman“. Um ástæðu þess hversu langur tími leið frá atviki því sem greinir í ákæru og þar til kæra var lögð fram kvaðst vitnið ekki hafa þorað að greina frá þessu fyrr og vitnið hefði verið í mikilli fíkniefnaneyslu. Vitnið hefði ákveðið eftir umhugsun að kæra, en vitninu hefði liðið illa yfir því að segja ekki frá þessu.

Vitnið A, móðir Y, kvaðst hafa fengið vitneskju um málið sumarið 2008, en Y hefði ekki viljað leggja fram kæru strax. Vitnið sagði að þetta hefði haft mikil áhrif á Y. Hún hefði sýnt miklar tilfinningasveiflur og farið út í meiri fíkniefnaneyslu. Vitnið sagði að Y hefði átt við erfiðleika að stríða fyrir, en málið hefði greinilega leitt til vanlíðunar hjá henni.

Vitnið C skýrði frá því að Y hefði verið besta vinkona hennar og ákærði verið besti vinur B, fyrrverandi kærasta vitnisins. Vitnið sagði að Y hefði kynnst ákærða í gegnum sig og B. Vitnið kvaðst hafa átt afmæli helgina sem þau fóru í sumarbústaðinn, þegar hún hefði orðið 14 ára. Vitnið sagði að Y og ákærði hefðu hist í fyrsta sinn þegar þau fóru öll á rúntinn. Jafnframt sagði vitnið að ákærði hefði vitað að Y væri jafngömul sér, en ákærði hefði spurt vitnið hvað Y væri gömul og vitnið sagt honum það. Þetta hefði verið áður en þau fóru í sumarbústaðinn. Vitnið taldi að Y hefði einnig sjálf sagt ákærða hvað hún væri gömul.

Vitnið B greindi frá því að Y hefði kynnst ákærða í gegnum C, en C væri fyrrverandi kærasta vitnisins. Vitnið minnti að þetta hefði verið í febrúar 2008. Vitnið sagði að þegar þau voru í umræddum sumarbústað hefði ákærði vitað aldur Y. Vitnið sagði einnig að ákærði og Y hefðu verið að draga sig saman fyrir ferðina. Aðspurt hvort vitnið hefði verið með ákærða og stúlkunum eitt sinn í bifreið og aldur stúlknanna borist í tal sagði vitnið að það væri hugsanlegt. Langt væri um liðið og vitnið væri ekki visst hvenær þetta hefði verið. Einnig greindi vitnið frá því að tilefni sumarbústaðarferðarinnar hefði verið afmæli C. Vitnið kvaðst hafa vitað aldur C og hún væri fædd árið 1994. Innt eftir því hvort ákærði hefði vitað aldur Y fyrir sumarbústaðarferðina kvaðst vitnið telja að hann hefði gert það. Vitnið kannaðist við að Y hefði strokið að heiman í […] og að lýst hefði verið eftir henni. Vitnið hélt að ákærði hefði vitað af því, en þau hefðu þá verið búin að kynnast. Borin var undir vitnið lögregluskýrsla 3. september 2009, vegna skýrslutöku af vitninu, þar sem segir: „Aðspurður sagðist B hafa talið að X hafi vitað um aldur Y. Taldi að hann hefði sagt honum það.“ Vitnið sagði að þetta væri réttur framburður.

Vitnið Þ-kvk-nf S-kvk-nf, ráðgjafi hjá Barnahúsi, greindi frá niðurstöðum viðtala sem vitnið átti við Y, en fyrir liggur í málinu vottorð Barnahúss, dags. 9. apríl 2010. Vitnið sagði að Y hefði gengið í gegnum ýmislegt, þ. á m. umrætt kynferðisbrot. Vitnið sagði að Y tengdi vanlíðan við brotið. Þá greindi vitnið frá því að fyrir brotið hefði Y haft undirliggjandi vanda, eins og kvíða og þunglyndi, sem hefði aukið vanlíðan hennar. Þá lýsti vitnið því að áður en Y hefði komið í Barnahús hefðu farið fram greiningar á henni hjá barna- og unglingageðdeild og á Stuðlum. Hún hefði gert sjálfsvígstilraun, átt við hegðunarerfiðleika að stríða og verið í einhverri fíkniefnaneyslu. Þá kom fram að á árinu 2007 hefði Y orðið fyrir kynferðisbroti, en hún hefði ekki tengt það atvik við vanlíðan sína. Vitnið sagði að í Barnahúsi hefðu sjálfsmatslistar verið lagðir fyrir Y til að meta einkenni hennar og niðurstöður þeirra verið í samræmi við lýsingar stúlkunnar. Vitnið taldi að umrætt kynferðisbrot hefði haft áhrif á Y og undirliggjandi vandi hennar aukið á einkenni hennar. Fram kom hjá vitninu að viðtölum við Y væri ekki lokið.

III.

Eins og rakið hefur verið viðurkennir ákærði að hafa haft samræði við Y í mars 2008, en þá var hún 14 ára og hann 18 ára. Ákærði kveðst hafa talið að hún hefði verið 15 ára og neitar því sök í málinu.

Ákærði og Y kynntust í gegnum C, sem var vinkona Y, og B, vin ákærða. Y fullyrðir að hún hafi sagt ákærða aldur sinn þegar þau kynntust, en það var nokkru áður en þau fóru í umræddan sumarbústað. Vitnisburður C og B styður framburð hennar, en þau hafa bæði lýst því fyrir dómi að ákærði hafi vitað aldur Y. Fleira styður það að ákærði hafi vitað að Y var 14 ára. Þannig kveðst ákærði hafa vitað að C, vinkona Y, væri fædd árið 1994 og tilefni umræddrar sumarbústaðarferðar var 14 ára afmæli C. Einnig greindi ákærði frá því að hann hefði séð auglýst eftir Y í fjölmiðlum, í […], en í auglýsingunni, sem lögð hefur verið fram í málinu, kemur skýrt fram að Y væri 14 ára. Að öllu þessu virtu er sannað að ákærði hafi vitað að Y var 14 ára og er hann því sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur í desember 1989. Fram kemur í sakavottorði ákærða að hann fékk ákærufrestun hinn 16. maí 2007, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir brot gegn 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga. Refsilágmark vegna brots sem ákærði er nú sakfelldur fyrir er eins árs fangelsi, sbr. 1. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940, með síðari breytingum. Lækka má refsingu eða láta hana falla niður ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi. Í greinargerð með ákvæðinu segir að þeir séu á svipuðum aldri þegar á milli þeirra séu 2-3 ár hið mesta. Ákærði var rúmlega fjórum árum eldri en stúlkan þegar brotið var framið og kemur því ekki til álita að lækka refsingu eða fella hana niður. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Við ákvörðun þess hvort binda skuli refsingu ákærða skilorði ber að horfa til aldurs ákærða og þess hversu langt er liðið síðan brotið var framið, en kæra á hendur ákærða var ekki lögð fram fyrr en rúmu ári eftir að brotið var framið. Verður refsing hans því bundin skilorði, eins og nánar greinir í dómsorði.

IV.

Í málinu liggur fyrir skaðabótakrafa af hálfu brotaþola, Y, að fjárhæð 1.000.000 króna, auk vaxta. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir kynferðisbrot og ber hann skaðabótaábyrgð á því tjóni brotaþola sem rekja má til hinnar refsiverðu háttsemi. Kynferðisbrot eru almennt til þess fallin að valda brotaþolum miska. Vitnið Þ-kvk-nf S-kvk-nf, ráðgjafi hjá Barnahúsi, hefur lýst því að Y eigi við vanlíðan að stríða vegna brots ákærða. Hún hafi fyrir brotið verið haldin kvíða og þunglyndi, en brot ákærða aukið á vanlíðan hennar. Með vísan til framangreinds og b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, sbr. lög nr. 37/1999, verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur sem þykja hæfilega ákveðnar 400.000 krónur. Dráttarvextir skulu reiknast frá 5. september 2009 þegar liðinn var mánuður frá birtingu kröfunnar fyrir ákærða hjá lögreglu, sbr. 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

V.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað í málinu, alls 624.850 krónur. Samkvæmt yfirliti um sakarkostnað er um að ræða kostnað vegna vottorðs Barnahúss, 35.000 krónur. Þóknun verjanda þykir hæfilega ákveðin 313.750 krónur og þóknun réttargæslumanns 276.100 krónur. Við ákvörðun þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tólf mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði Y 400.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. mars 2008 til 5. september 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 624.850 krónur í sakarkostnað, þar með er talin 313.750 króna þóknun skipaðs verjanda hans, B-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, og 276.100 króna þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef héraðsdómslögmanns.

S-kvk-nf B-kvk-nf