E-4254/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 4. mars 2014 sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af A, á hendur B með stefnu birti 7. desember 2012. Þá birti stefnandi stefnu í nýju máli á hendur sama aðila vegna samrættrar kröfu þann 11. júní 2013 og voru málin sameinuð í þinghaldi þann 27. september 2013.

Í endanlegri kröfugerð krefst stefnandi þess aðallega að stefndu verði gert að greiða sér 9.985.984 kr. með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 4.175.000 kr. frá 24. september 2012 til 13. júní 2013 en af heildarfjárhæð kröfunnar frá þeim tíma til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndu verði gert að greiða sér 9.744.396 kr. með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 3.933.412 kr. frá 24. september 2012 til 13. júní 2013 en af heildarfjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Í báðum tilvikum gerir stefnandi kröfu um greiðslu málskostnaðar úr hendi stefndu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og til vara skuldajafnaðar við þær. Í báðum tilvikum krefst hún málskostnaðar með álagi úr hendi stefnanda að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málavextir

Mál þetta er höfðað til greiðslu skuldar samkvæmt gjafagerningi milli aðila sem gerður var 22. ágúst 2012. Yfirskrift samningsins er samkomulag/gjafagerningur. Í samningnum er kveðið á um að stefnda gefi stefnanda helming af arfshluta sínum úr dánarbúi C, sem kom í hennar hlut á grundvelli erfðaskrár sem C gerði þann 22. ágúst 2011, en hann lést þann (...). Í 1. gr. samningsins er vísað til þess að hann sé hluti uppgjörs vegna skipta á dánarbúi C við stefnanda vegna áralangs hjúskapar hennar og arfláta. Í 2. gr. samningsins, þar sem kveðið er á um framangreinda gjöf, segir að aðilar séu sammála um, með hliðsjón af aðstæðum öllum, að stefnda skuli gefa stefnanda helming síns hlutar. Þá eru nánar tilgreindar þær eignir sem um ræðir. Í fyrsta lagi séu það innistæður á bankareikningum dánarbúsins, innistæður í sjóðum, verðbréf, tryggingarfé o.fl. Hlut stefnanda af þessum eignum skuli stefnda afhenda eigi síðar en fjórtán dögum eftir skiptalok. Í öðru lagi sé það söluandvirði fasteignarinnar (...)í Reykjavík. Segir að stefnda skuli afhenda stefnanda sinn hlut eigi síðar en fjórtán dögum eftir greiðslu söluverðs samkvæmt efni kaupsamnings en til frádráttar komi söluþóknun fasteignasala. Jafnframt er tekið fram að við ákvörðun söluverðs og samþykki kauptilboðs skuli stefnda hafa samráð við stefnanda. Í þriðja lagi er kveðið á um að ef í ljós koma aðrar eignir í búinu skuli þær eða andvirði þeirra skiptast jafnt á milli aðila. Þá er í 3. gr. samningsins ákvæði um að allt innbú og lausafé í búinu, utan þeirra eigna sem ánafnaðar eru öðrum en stefndu samkvæmt erfðaskránni, séu eign stefnanda. Samningur þessi er undirritaður af aðilum þessa máls. Vottar að réttri dagsetningu, undirritun og fjárræði eru lögmennirnir Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf og F-kk-nf E-kk-nf G-kk-nf.

Í framangreindri erfðaskrá C, sem hann lagði fram hjá lögbókanda þann 22. ágúst 2011, arfleiddi C stefndu að öllum eignum sínum ef frá eru taldir gítarar sem D átti að fá og útgáfuréttur allra ritverka hans sem renni til Forlagsins ehf. Þá er tekið fram að lifi stefnda ekki stefnanda skuli arfshluti hennar renna til Háskóla Íslands.

Stefnandi og C heitinn bjuggu saman um 18 ára skeið. Af gögnum málsins er ekki ljóst hvenær þau gengu í hjúskap en þau fengu lögskilnaðarleyfi þann 9. ágúst 2007. Í yfirliti yfir skráningu stefnanda í Þjóðskrá kemur fram að hún er skráð í óvígða sambúð frá 16. ágúst sama ár. Skráð er að sambúð ljúki 3. janúar 2009 og frá sama tíma er stefnandi skráð búsett á (...). Í leyfisbréfi til lögskilnaðar stefnanda og C heitins segir að samkomulag sé um fjárskipti milli hjóna og vísað til samkomulags þeirra frá 2. ágúst s.á. en ekki nánar greint frá efni þess samkomulags. Stefnandi ber að skilnaður hennar og C hafi verið málamyndagerningur og sambúð þeirra hafi varað allt til dánardags hans.

Skiptum á dánarbúi C lauk þann 28. desember 2012 með áritun sýslumanns á erfðafjárskýrslu sem dagsett var þann 20. desember s.á. Samkvæmt skýrslunni kemur fram að hreinar eignir búsins til skipta til erfingja voru 22.608.120 kr. Í hlut stefndu komu 22.558.111 kr. en erfðafjárskattur nam 2.110.812 kr. Eignir búsins sem komu í hlut stefndu voru, auk fasteignar að (...), innistæður í bönkum, verðbréf og hlutabréf.

Fasteignin að (...) var seld í september 2012. Samkvæmt kaupsamningi, dags. 10. þess mánaðar, var kaupverðið 8.350.000 kr. og var það greitt í reiðufé við undirritun kaupsamnings. Afsal var jafnframt gefið út sama dag og kaupsamningur var undirritaður. Söluþóknun samkvæmt reikningi frá E., dagsettum sama dag og salan fór fram, nam 483.175 kr.

Stefnandi kveður að stefnda hafi ekki staðið við samning aðila og hvorki efnt greiðsluskyldu sína samkvæmt honum né haft við hana það samráð um sölu fasteignarinnar sem hún hafi skuldbundið sig til að gera skv. 2. gr. samningsins. Innheimtutilraunir hafi ekki borið árangur og af þeim sökum sé mál þetta höfðað til innheimtu kröfu á grundvelli nefnds samnings milli aðila. Í málinu liggja fyrir innheimtubréf og greiðsluáskorun. Stefnda hafnar greiðsluskyldu sinni og telur sig óbundna af samkomulagi þessu svo sem nánar er rakið í umfjöllun um málsástæður hennar.

Stefnda gaf aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá komu vitnin F og D fyrir dóminn auk þess sem I-kk-nf K-x-x, löggiltur skjalaþýðandi, staðfesti þýðingu sína á dómsskjali. Að kröfu stefndu var stefnandi kvödd fyrir dóm til að gefa aðilaskýrslu. Stefnandi varð ekki við þeirri kvaðningu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að með framangreindum samningi milli aðila hafi stefnda skuldbundið sig til að greiða stefnanda helming þess arfs sem kom í hennar hlut við fráfall C. Skuldina hafi hún ekki greitt þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé henni því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Samkvæmt erfðafjárskýrslu vegna dánarbúsins hafi heildareign búsins verið 23.308.120 kr. Frá þeirri fjárhæð dragist kostnaður dánarbúsins vegna útfarar, 700.000 kr. Hrein eign til skipta hafi því verið 22.608.120 kr. og í hlut stefndu hafi komið alls 99,7788% arfsins, eða 22.558.111 kr. Hreinn arfshluti stefndu að frádregnum erfðafjárskatti, kr. 2.106.143, hafi því verið 20.451.968 kr.

Mismunur á fjárhæð aðalkröfu og varakröfu felst í því að í varakröfu hefur verið tekið tillit til greiðslu söluþóknunar vegna sölu fasteignarinnar (...). Reikningur vegna söluþóknunar var lagður fram á dómþingi þann 27. september sl. en í fyrri stefnu stefnanda er beint áskorun til stefndu um framlagningu þessa reiknings. Stefnandi byggir hins vegar aðalkröfu sína á því að þessi reikningur sanni ekki hver raunveruleg þóknun vegna sölu eignarinnar hafi verið. Greiðslukvittun liggi ekki fyrir og fjárhæð reikningsins óvenjulega há miðað við venjur um söluþóknun í fasteignaviðskiptum. Verði ekki á það fallist er varakrafan á því byggð að söluþóknunin verði dregin frá arfshluta stefndu og krafa stefnanda sé helmingurinn af því þeirri fjárhæð sem þannig kom í hlut stefndu við búskiptin.

Stefnandi vísar til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir fjárskuldbindinga til stuðnings kröfum sínum. Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafist er dráttarvaxta af hlut stefnanda í söluverði fasteignarinnar frá þeim degi þegar 14 dagar voru frá því að eignin var seld, sbr. ákvæði samnings aðila þar að lútandi, og dráttarvaxta af heildarfjárhæð frá 13. júní 2013 en þann dag var síðara mál stefnanda þingfest. Krafa um málskostnað styðst við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988, um.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Byggir hún kröfu sína á því að umdeildur samningur sé ólögmætur og því óskuldbindandi af hennar hálfu. Þá hafi þær forsendur, ástæður og staðreyndir sem hann sé reistur á af hennar hálfu, ýmist reynst rangar eða brostið. Samningnum beri því að víkja til hliðar, hann sé ekki gildur, samkvæmt neðangreindum ákvæðum III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Til vara gerir stefnda skuldajafnaðarkröfu við kröfur stefnanda. Byggir hún á því, með tilvísun til fyrri málsgreinar og þess sem greinir hér á eftir, að stefnandi hafi valdið sér tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti, sem hún verði að svara fyrir með skaðabótum í sama mæli.

Nánar rökstyður stefnda kröfu sína með vísan til 2. gr. í samningi aðila þar sem segir að samkomulag aðila sé gert „með hliðsjón af aðstæðum öllum“. Þær aðstæður sem þarna sé vísað til hafi verið framreiddar af stefnanda og stefnda hafi tekið þær trúanlegar og metið þær góðar og gildar. Lýsing stefnanda á aðstæðum hafi þannig verið forsendur samningsgerðarinnar af hennar hálfu. Fljótlega eftir undirritun samningsins hafi svo komið í ljós að atvikalýsing stefnanda hafi verið hugarsmíð hennar sjálfrar og ekki átt sér neina stoð í raunveruleikanum. Auk þess hafi þær verið settar fram í sviksamlegum tilgangi. Í stuttu máli fólust lýsingar stefnanda í því, að hún og arfleifandi, C, hafi stefnt að hjúskap og barneignum þegar hann hafi skyndilega fallið frá, enda hafi samband þeirra og sambúð verið mjög innileg síðasta árið í lífi hans. Fyrst þannig hafi staðið á hafi stefnda verið tilbúin að eftirláta stefnanda helming þess sem hún erfði. Eftir undirritun samnings aðila hafi stefnda fengið ýmis gögn í hendur, þ. á m. ýmis tölvuskeyti stefnanda, sem C hafði sent vinum sínum. Komi þar algerlega hið gagnstæða fram. Sama gildi um upplýsingar, sem stefnda hafi fengið frá vinum hans. Megi af þessum gögnum og upplýsingum greinilega og tvímælalaust ráða að samband stefnanda og C heitins hafi verið lokið. Brustu þar með allar ástæður, aðstæður, hugmyndir og forsendur sem stefnda hafði gengið út frá þegar hún undirritaði skjalið. Tilkynnti hún lögmanni stefnanda að hún teldi samkomulagið því ógilt og að hún myndi ekki inna af hendi þær greiðslur sem þar eru nefndar.

Þá hafi stefnandi leitt samningsgerð aðila og notið aðstoðar og ráðgjafar lögmanns en stefnda ekki. Verði ekki fram hjá þessum aðstöðumun aðila litið sem og því að stefnandi hafi vitað að það sem hún fengi samkvæmt samkomulaginu væri hvorki verðskuldað, venjulegt, eðlilegt né sanngjarnt miðað við allar aðstæður. Það sé óheiðarlegt af henni að bera samninginn fyrir sig. Stefnda telur einnig að í raun hafi stefnandi beitt sig nauðung til að ganga til þess samkomulags sem hér er um að ræða.

Um lagarök vísar stefnda til 29. gr., 30. gr., 33. gr. og 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 og til almennra reglna um rangar og brostnar forsendur í kröfu- og samningarétti. Varakrafan byggist enn fremur á almennu skaðabótareglunni og 28. gr. laga um meðferð einkamála í héraði nr. 91/1991. Málskostnaðarkrafan sé reist á 129. gr. - 131. gr. laga 91/1991 og lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt á kostnaðinn.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um gildi samkomulags milli aðila sem gert var 22. ágúst 2012. Samkomulag þetta felur í sér að stefnda gefur stefnanda helming arfshluta síns sem hún fékk í sinn hlut úr dánarbúi C. C lést (...) en hafði tæpu ári áður, eða 22. ágúst 2011, gert erfðaskrá sem vottuð var af lögbókanda í Reykjavík.

Efni samkomulags þessa er að sönnu nokkuð óvenjulegt og felur í sér örlætisgerning af hálfu stefndu þar sem hún fellst á að afhenda stefnanda talsverðar eignir án nokkurs endurgjalds. Efni hans er þó fyllilega lögmætt og verður samningurinn ekki ógiltur á þeirri forsendu einni að hann sé ósanngjarn vegna þess að hann feli í sér gjöf sem stefndu bar engin skylda til að gefa.

Stefnda gaf skýrslu fyrir dómi. Þar rakti hún samskipti sín við stefnanda í aðdraganda samningsgerðarinnar. Kvað hún stefnanda hafa átt frumkvæði að því að gera samninginn og hún fallist á það. Þær hafi talast við í síma og verið í tölvupóstsamskiptum þar sem stefnandi hafi verið stödd á (...). Þegar stefnandi kom til landsins hafi þær hist og rætt efni samkomulagsins. Hún kvaðst hafa orðið sannfærð um að það hefði verið í samræmi við vilja C heitins að hún léti stefnanda hafa hluta af arfinum og því fallist á að gera það. Þær hafi leitað til lögmanns til að fá aðstoð við skjalagerð. Stefnandi hafi hitt lögmanninn án hennar a.m.k. einu sinni. Saman hafi þær farið á fund lögmannsins þann 7. ágúst 2012 og þá báðar undirritað samning. Síðan hafi hún fengið bakþanka vegna nokkurra atriða í samningnum, einkum ákvæðis um að lögsækja mætti hana fyrir brot á honum. Það hafi henni þótt óþarflega harkalega orðað. Þá hafi hún einnig borið efni samningsins undir endurskoðanda sinn. Úr varð, eftir að hún hafði haft samband við lögmanninn að nýju, að gerður var nýr samningur sem undirritaður var 22. ágúst s.á., sem er tilefni ágreinings þess sem hér er til úrlausnar. Af samanburði þessara tveggja skjala má sjá að tvær breytingar hafa verið gerðar á fyrri samningi; annar vegar er þess getið í fyrirsögn hans að samkomulagið sé gjafagerningur og hins vegar er fellt út eftirfarandi ákvæði: „Rísi ágreiningur varðandi samkomulag þetta, skal hann rekinn fyrir héraðsdómi Reykjavíkur.“ Að öðru leyti eru ákvæði samningsins eins í báðum skjölum.

Ekkert í framangreindri frásögn sem stefnda greindi frá fyrir dómi, bendir til að hún hafi verið beitt nauðung. Þvert á móti verður ekki annað af framburði stefndu ráðið en hún hafi haft fullt svigrúm til að hugleiða efni samningsins og áhrif hans á eigin fjárhag, hvort heldur sem var áður en hún undirritaði hann í fyrra sinnið eða síðara. Jafnframt liggur fyrir að hún bar efni hans undir endurskoðanda sinn áður en hún undirritaði nýja útgáfu af samningnum og kvaðst hún hvorki þá né í fyrra skiptið hafa gert athugasemdir við meginefni samningsins, þ.e. um að gefa helming arfsins. Það er grundvallarregla í samningarétti að menn hafa frelsi til að gera samninga þess efnis sem þeir óska og jafnframt að gangi menn frjálsir til samninga þá ber þeim að virða gerða samninga. Svo sem áður greinir þá gekk stefnda frjáls til umræddrar samningagerðar og eru engar vísbendingar um að hún hafi verið beitt nauðung sbr. 29. gr. laga nr. 7/1936. Samningurinn er því skuldbindandi fyrir hana nema sýnt sé að aðrar reglur samningaréttar leiði til ógildingar samningsins. Í því efni teflir stefnda fram nokkrum málsástæðum.

Í fyrsta lagi byggir stefnda á því að aðstöðumunur hafi verið mikill milli hennar og stefnanda þar sem lögmaður sá sem aðstoðaði við samningagerðina hafi gætt hagsmuna stefnanda en ekki stefndu. Á þetta sjónarmið er ekki fallist. Báðir aðilar eru einstaklingar sem ekki er vitað til að hafi neina sérþekkingu á fjármálum umfram það sem almennt gerist. Þá er ekkert komið fram um að aðstaða þeirra hafi verið ólík að öðru leyti eða að stefnda hafi af einhverjum ástæðum ekki haft sömu tök og stefnandi á því að skilja efni samningsins. Þær leituðu saman til lögmanns og ekkert er fram komið í málinu um að lögmaðurinn hafi ekki unnið það verk sem fyrir hann var lagt, þ.e. að skrifa samning þess efnis sem aðilar höfðu áður orðið ásáttir um. Þá verður ekki séð að neitt hafi staðið í vegi fyrir því að stefnda aflaði sér frekari aðstoðar annars lögmanns hefði hún talið þörf á því. Loks er hafnað þeirri málsástæðu stefndu að ógilda beri samninginn þar sem lögmaðurinn hafi brotið siðareglur stéttarinnar með vinnu sinni, m.a. vegna þess að hann tók að sér að innheimta fjárkröfu á grundvelli samkomulagins fyrir stefnanda. Ekki fæst séð hvaða rök standa til að ógilda samning aðila á þessum grundvelli. Þá var þessari málsástæðu fyrst hreyft við munnlegan málflutning og var henni mótmælt sem of seint fram kominni. Þegar af þeirri ástæðu kemur hún ekki til frekari skoðunar við úrlausn málsins.

Þá byggir stefnda á því að forsendur samningsgerðarinnar hafi reynst rangar þar sem stefnandi hafi gefið rangar upplýsingar um samband sitt við C heitinn. Byggir stefnda á því hinar röngu upplýsingar sem um ræðir hafi lotið að sambandi stefnanda og C og fyrirhuguðum barneignum þeirra. Að nokkru leyti staðfesti stefnda þetta í aðilaskýrslu sinni. Sagði hún að í ljósi þess hvernig stefnandi lýsti sambandi sínu við C heitinn, hafi hún talið að það væri í samræmi við vilja hans að stefnandi fengi hlut af arfi hennar. Engum gögnum er til að dreifa um það hvað aðilum málsins fór í milli í aðdraganda samningsgerðarinnar og nýtur því ekki við annars en frásagnar stefndu af þeim samtölum. Stefnandi gaf ekki skýrslu fyrir dómi þrátt fyrir kvaðningu um að mæta. Verður því að leggja til grundvallar í málinu framangreinda frásögn stefndu að samskiptum aðila í aðdraganda samningsgerðarinnar. Á hinn bóginn verður ekki talið að stefnda hafi sýnt fram á að þessi frásögn stefnanda hafi verið forsenda samningsgerðarinnar í þeim skilningi að hefði hún ekki verið til staðar þá hefði samningur aldrei orðið með því efni sem í raun varð. Þá liggur heldur ekkert fyrir um að stefnanda hafi mátt vera ljóst að um þannig forsendu hafi verið að ræða. Verður samningur aðila því ekki ógiltur með vísan til almennra reglna um brostnar eða rangar forsendur.

Þá er á því byggt að stefnandi hafi beitt stefndu blekkingum í þeim tilgangi að fá hana til samningsgerðar og vísar stefnda í þessu sambandi til 30. gr. laga nr. 7/1936. Blekkingarnar hafi falist í því að segja henni ranglega frá því að samband stefnanda og C heitins væri innilegra en það svo sem að framan er lýst. Í raun hafi þau verið að slíta sambandi sínu þegar C lést og stefnandi hafi þegar tekið upp samband við annan mann. Þetta ber stefnda að sér hafi fyrst orðið kunnugt um, af lestri tölvuskeyta C við vini sína skömmu fyrir andlátið og af skeytum stefnanda við nafngreindan þriðja mann. Í vitnisburði D, vinar C, fyrir dómi, sem mun hafa haft milligöngu um að stefnda fékk í hendur umrædd tölvupóstsamskipti, kom fram að þessar upplýsingar hefðu byrjað að berast áður en stefnda gerði umdeildan samning. Hann kvaðst hafa rætt efni þessara skeyta við stefndu og sér, eins og henni, hafi komi á óvart ósamræmið sem birtist í þessum skeytum annars vegar og frásögn stefnanda hins vegar af sambandi þeirra C.

Hvað sem líður umræddu misræmi, sem að nokkru má ráða af framlögðum gögnum að er til staðar, verður ekki talið í ljósi vitnisburðar D, að stefndu hafi verið ókunnugt um það þegar hún gerði samninginn. Þá liggur fyrir að í bankahólfi C, sem stefnda hafði tök á að kynna sér, fundust ýmis skjöl. Þar á meðal er orðsending frá C heitnum til D þess efnis að stefnandi hafi tekið upp samband við nýjan mann og hann hafi ekki vilja eða getu til að byrja í nýju sambandi. Hafi stefnda talið lýsingu á sambandi stefnanda við C á mánuðunum eða árinu áður en hann lést, hafa grundvallarþýðingu fyrir vilja hennar til að gera samning, hefði henni verið í lófa lagið að ganga úr skugga um áreiðanleika þeirra upplýsinga sem hún fékk frá stefnanda í því efni. Efni þessarar orðsendingar auk annarra gagna sem hún hafði haft spurnir af gaf henni tilefni til þess. Því er ekki fallist á þá staðhæfingu sem fram kemur í greinargerð þess efnis að stefndu hafi þá fyrst eftir að samningur aðila var gerður komist að raun um að frásögn stefnanda af sambandi þeirra C hafi verið röng. Leggja verður til grundvallar að ýmsar vísbendingar um annað hafi legið fyrir þegar samningurinn var undirritaður.

Jafnvel þótt frásögn stefnanda af sambandi þeirra C hafi verið með þeim hætti sem stefnda heldur fram er ekki á það fallist að stefnandi hafi með því beitt vísvitandi blekkingum í því skyni að fá stefndu til að gera samning sem hún annars hefði látið ógert að gera. Staðhæfingar stefndu í þessa veru eru ekki studdar neinum haldbærum gögnum. Þótt lýsingar stefnanda á aðstæðum kunni að hafa verið á annan veg en þeim er lýst í gögnum frá C heitnum og öðrum aðilum, er það ósamræmi ekki sönnun þess að stefnandi hafi með sviksamlegum hætti skýrt rangt frá. Staðhæfingar stefndu í þessa veru eru því ósannaðar. Svo sem að framan er rakið verður einnig að leggja til grundvallar að stefnda hafi þegar samningur var gerður haft bæði tilefni og tök á að kanna nánar trúverðugleika frásagnar stefnanda, hafi hún talið það skipta máli. Verður því ekki fallist á með stefndu að tilefni sé til að ógilda samning aðila á grundvelli 2. mgr. 30. gr. samningalaga nr. 7/1936. Með sömu rökum er því hafnað að óheiðarlegt sé af stefnanda að krefjast efnda á samningnum.

Loks heldur stefnda því fram að ógilda beri samninginn á grundvelli þess að efni hans sé ósanngjarnt, sbr. ákvæði 36. gr. samningalaganna nr. 7/1936. Svo sem áður er sagt leiðir efni örlætisgernings af því tagi sem hér er til umfjöllun út af fyrir sig ekki til þess að samningurinn verði talinn ósanngjarn. Stefnda hefur ekki fært aðrar röksemdir fram í máli þessu sem styðja þessa málsástæðu. Verður henni því hafnað.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið er ekki í ljós leitt að nein lagarök standi til að ógilda samning milli aðila. Sýknukröfu stefndu er því hafnað.

Stefnda gerir til vara kröfu um skuldajöfnuð við kröfu stefnanda. Reisir hún þá kröfu á því að hún eigi rétt til skaðabóta úr hendi stefnanda jafnháum dómkröfum stefnanda með vísan til almennu skaðabótareglunnar. Þrátt fyrir óljósan málatilbúnað varðandi skuldajafnaðarkröfuna verður að ætla að stefnda byggi þessa kröfu á sömu sjónarmiðum varðandi sök og gerð er grein fyrir í aðalkröfu. Að öðru leyti er engin grein gerð fyrir skilyrðum þess að bótaskylda verði reist á umræddri reglu skaðabótaréttar. Varakrafan er því svo vanreifuð að óhjákvæmilegt er að vísa henni frá dómi án kröfu.

Í aðalkröfu stefnanda felst að hún gerir kröfu til greiðslu samkvæmt samkomulagi aðila á helming arfshluta stefndu. Hefur stefnandi þá tekið tillit til þess erfðafjárskatts sem stefnda greiddi af arfshluta sínum. Hins vegar er horft fram hjá söluþóknun fasteignasala við sölu fasteignarinnar að (...). Í 2. tölulið 2. gr. samnings aðila er kveðið á um að til frádráttar hlut stefnanda komi umræddur kostnaður. Þá hefur stefnda lagt fram reikning frá fasteignasölu vegna söluþóknunar. Stefnandi hefur hvorki lagt fram gögn sem styðja staðhæfingu hans um að reikningurinn sé hærri en raunveruleg greiðsla fyrir þjónustu fasteignasala né heldur gögn sem styðja þá fullyrðingu að venja standi til að þóknunin sé lægri. Engar aðrar vísbendingar eru uppi um að efni reikningsins sé ekki í samræmi við samning stefndu um greiðslu söluþóknunar. Verður hann því lagður til grundvallar úrslausn málsins og varakrafa stefnanda, sem tekur mið að umræddum kostnaði við sölu eignarinnar, því tekin til greina.

Niðurstaða máls þessa verður því sú að samningur aðila frá 22. ágúst 2012 er gildur samningur og skal stefnda standa stefnanda skil á greiðslum á grundvelli hans í samræmi við varakröfu stefnanda. Krafan ber dráttarvexti í samræmi við kröfugerð stefnanda en þeirri kröfu hefur ekki sérstaklega verið mótmælt.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað. Ákvörðun um málskostnað tekur mið af umfangi málsins og málarekstri að teknu tilliti til virðisaukaskatts og er hann hæfilega ákveðinn 790.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf kvað upp dóminn að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

D ó m s o r ð:

Stefnda, B, skal greiða stefnanda, A, 9.744.396 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 3.933.412 krónum frá 24. september 2012 til 13. júní 2013 en af heildarfjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Skuldajafnaðarkröfu stefndu er vísað frá dómi.

Stefnda greiði stefnanda 790.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf