E-1092/2015

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 6. maí sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af Endurskoðendaþjónustunni ehf., Skipholti 50d, Reykjavík, á hendur Óttari Guðnasyni ehf., Brúnási 11, Garðabæ, með stefnu áritaðri um birtingu, 20. mars 2015.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda 110.440 krónur, auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. apríl 2014 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Í upphafi árs 2014 barst stefnda fyrirspurn frá stefnanda, dagsett 19. febrúar 2014, þar sem óskað var eftir því að upplýst yrði hvort, hvenær og með hvaða hætti greitt hefði verið fyrir þá vinnu sem stefnandi hefði innt af hendi fyrir stefnda. Vísaði stefnandi meðal annars til þess að J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf, löggiltur endurskoðandi, sem hefði verið launþegi hjá fyrirtækinu í fjöldamörg ár, hefði óskað eftir því fyrir nokkrum árum að annast sjálfur utanumhald og reikningsútskrift vegna þeirrar vinnu sem hann, ásamt öðrum starfsmönnum stofunnar, innti af hendi, vegna verkefna sem hann hefði verið í forsvari fyrir. Þá benti stefnandi á að svo virtist sem unnir tímar starfsmanna vegna margra verkefna hefðu ekki verið skuldaðir út.

Í stefnu kemur fram að engin svör hafi borist frá stefnda. Því hafi verið útbúinn reikningur fyrir vinnu við ritvinnslu, sem hafi falist í aðstoð við frágang ársreikninga, gerð hlutafjármiða, utanumhald, skráningu framtala í kerfi ríkisskattstjóra og þess háttar, á árunum 2011-2013.

Stefnandi sendi stefnda reikning nr. 15630, dagsettan 26. mars 2014, að fjárhæð 110.440 krónur. Samkvæmt reikningnum er innheimt „Vegna skattframtala skv. meðfylgjandi tímaskýrslu“ og er hann sundurliðaður með þeim hætti að 11 klukkustundir, með einingarverð 8.000 krónur, eru tilgreindar þannig: „Ritvinnsla o.fl. 2011-2013“.

Stefnandi sendi stefnda innheimtuviðvörun, dagsetta 27. júní 2014 og innheimtubréf 11. ágúst 2014.

Í bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 11. september 2014, er öllum kröfum stefnanda á hendur stefnda hafnað.

III

Stefnandi reisir kröfu sína á þeirri meginreglu kröfuréttar að kröfuhafi, sem ekki hafi fengið fullar efndir, eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt sé en þessari meginreglu hafi verið slegið fastri í nýlegum dómum Hæstaréttar, t.d. í málum nr. 600/2012, 464/2012 og 50/2013. Það liggi fyrir samkvæmt tímaskýrslum og þegar útgefnum reikningum að tímar starfsmanna stefnanda hafi ekki verið reikningsfærðir og því hafi stefnandi gefið út reikning til þess að krefjast fullra efnda á ógreiddri vinnu þeirra. Stefndi hafi ekki mótmælt því að þessi vinna starfsmanna stefnanda hafi verið innt af hendi í hans þágu. Frá fyrrgreindri meginreglu séu undantekningar meðal annars um að fullnaðarkvittun geti, að vissum skilyrðum fullnægðum, valdið því að kröfuhafi glati frekari kröfu en tilkalli hans um viðbótargreiðslu verði af þeim sökum þó einungis hafnað við sérstakar aðstæður. Fyrst og fremst beri að líta til þess hvort skuldari hafi verið í góðri trú og hvorki vitað né mátt vita að greiðsla hans hafi verið ófullnægjandi þegar hann innti hana af hendi.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki verið í góðri trú um að hann hafi innt af hendi fullnaðargreiðslu meðal annars vegna þess að ekki hafi verið gefnir út reikningar af stefnanda árin 2011, 2012 og 2013. Stefndi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi greitt fyrir þessa þjónustu með öðrum hætti. Stefndi hafi verið í þjónustu hjá stefnanda frá árinu 2006 eða fyrr til loka árs 2013, þegar J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf, þáverandi starfsmaður stefnanda, hætti störfum en hann hafði annast alla uppgjörsþjónustu fyrir stefnda í nafni stefnanda. Ársreikningar vegna áranna 2009 til 2012 hafi verið gerðir í nafni stefnanda og því hafi stefnda verið ljóst að hann væri að kaupa þjónustu af stefnanda þrátt fyrir að J-kk-nf T-kk-nf hefði annast gerð reikninganna fyrir hönd vinnuveitanda síns.

Þegar J-kk-nf T-kk-nf hafi hætt störfum hjá stefnanda í desember 2013 hafi stefnandi strax hafist handa við að yfirfara alla reikningagerð hans enda hafi stefnanda grunað að ekki væri allt með felldu við reikningagerð og reikningaútgáfu starfsmannsins. Strax í febrúar 2014 hafi stefnandi sent stefnda bréf vegna þessa máls og í framhaldi hafi verið gefinn út reikningur vegna vinnu annarra starfsmanna stefnanda fyrir stefnda. Stefnandi bendir á að ástæða þess að tímarnir hafi ekki verið reikningsfærðir fyrr sé sú að J-kk-nf T-kk-nf hafi óskað eftir því að annast sjálfur utanumhald og reikningsútskrift vegna þeirra verkefna sem hann hafi haft með höndum hjá stefnanda. Hafi honum verið treyst fyrir því. Síðar hafi komið í ljós að tímar starfsmanna stefnanda hafi ekki verið reikningsfærðir. Stefnandi hafi ekki sýnt af sér tómlæti vegna útgáfu og innheimtu þessa reiknings, enda hafi strax verið hafist handa við innheimtu hans.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um skuldbindingargildi loforða og réttar efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000 og 28. gr. laga nr. 42/2000. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að ekkert viðskipta- eða samningssamband hafi verið á milli stefnda og stefnanda. Stefndi hafi aldrei átt nein viðskipti við stefnanda eða óskað eftir því að stefnandi ynni nokkuð fyrir sig á því tímabili sem krafan styðjist við. Stefndi hafi alla tíð litið svo á að J-kk-nf T-kk-nf væri sinn endurskoðandi og að hann, en ekki stefnandi, hafi séð um öll þau verkefni sem stefndi óskaði eftir að unnin yrðu fyrir sig, en öll samskipti stefnda hafi verið við J-kk-þf T-kk-þf persónulega. J-kk-nf T-kk-nf hafi staðfest við stefnda að hann hafi persónulega og í eigin nafni verið endurskoðandi stefnda og séð um, og borið ábyrgð á, öll verkefni sem unnin hafi verið fyrir stefnda á þessu tímabili. Stefndi hafi staðið skil á greiðslum fyrir þessa þjónustu J-kk-ef T-kk-ef með greiðslum reikninga frá Hér og þar ehf., sem sé félag í fullri eigu J-kk-ef T-kk-ef.

Stefndi telji ljóst að hann hafi ekki falið bæði stefnanda og J-kk-þgf T-kk-þgf, í eigin nafni, að vinna sömu verkefnin fyrir sig á þessum tíma. Telji stefnandi sig af einhverjum ástæðum eiga kröfu á hendur stefnda fyrir meinta vinnu verði stefnandi að beina slíkri kröfu að J-kk-þgf T-kk-þgf, þar sem enginn annar en J-kk-nf T-kk-nf hafi getað látið stefnanda inna þessa vinnu af hendi, hafi hún á annað borð farið fram. Til staðfestingar á því að J-kk-nf T-kk-nf hafi persónulega verið endurskoðandi félagins en ekki stefnandi megi sjá að í gildandi skráningu stefnda hjá fyrirtækjaskrá komi fram að skráður endurskoðandi stefnda sé J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf, Súlunesi 15, en ekki stefnandi. Þá liggi jafnframt fyrir að J-kk-nf T-kk-nf, en ekki stefnandi, hafi verið skráður endurskoðandi stefnda frá stofnun.

Þá bendi stefndi á að hann hafi aldrei haft neina vitneskju um það hvernig samnings- eða starfssambandi J-kk-ef T-kk-ef og stefnanda hafi verið háttað, þ.e. hvort J-kk-nf T-kk-nf hafi verið eigandi stefnanda eða starfsmaður eða hvort J-kk-nf T-kk-nf hafi starfað sjálfstætt undir nafni stefnanda eða starfað í eigin nafni og haft aðstöðu hjá stefnanda. Í öllu falli telur stefndi að það sé honum með öllu óviðkomandi hvernig sambandi stefnanda og J-kk-ef T-kk-ef hafa verið háttað og stefndi geti ekki borið ábyrgð á því ef starfsmenn stefnanda hafi unnið einhverja vinnu fyrir sig. Á því verði J-kk-nf T-kk-nf, sem endurskoðandi stefnda, að bera ábyrgð en ekki stefndi. Því liggi fyrir að ekkert réttarsamband sé, eða hafi verið, á milli stefnanda og stefnda og beri af þeim sökum að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þá byggir stefndi kröfu sína um sýknu á því, ef ekki verður fallist á það að ekki hafi verið viðskipta- eða samningssamband á milli stefnanda og stefnda, að J-kk-nf T-kk-nf hafi þegar staðfest að hann hafi persónulega og í eigin nafni séð um og borið ábyrgð á allri vinnu fyrir stefnda og stefndi hafi þegar greitt Hér og þar ehf. fyrir þá vinnu. Hafi verið greitt fyrir heildarþjónustu við stefnda, vegna reikningshalds, endurskoðunar og fyrir ýmsa ráðgjöf. Greitt hafi verið fyrir alla þá vinnu sem innt hafi verið af hendi fyrir stefnda og engin vinna sé óreikningsfærð á því tímabili sem stefnandi haldi fram að meint vinna hafi verið unnin, hvorki verk sem hafi verið unnin af J-kk-þgf T-kk-þgf sjálfum, hvort heldur sem starfsmanns stefnanda eða í eigin nafni, né öðrum starfsmönnum stefnanda.

Í stefnu málsins komi eftirfarandi fram: „J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf, hafði óskað eftir því að hann annaðist sjálfur utanumhald og reikningsútskrift vegna þeirra verkefna sem hann hafði með höndum hjá stefnanda, þ.m.t. vegna vinnu annarra starfsmanna. Var honum treyst fyrir því.“ Jafnvel þó að litið yrði svo á að umrædd vinna hafi farið fram í nafni stefnanda en ekki J-kk-ef T-kk-ef sé ljóst að stefnandi geti ekki krafið stefnda um greiðslu fyrir þá vinnu, þar sem fyrir liggi, með vísan til þessarar málsástæðu stefnanda, að J-kk-nf T-kk-nf hafi sjálfur borið ábyrgð á reikningsútskrift og utanumhaldi verkefna sem hann hafi verið í forsvari fyrir og hafi því haft fulla heimild til þess að taka ákvörðun um hvort og um hvað skyldi rukka stefnda fyrir þá vinnu. Hafi þessi vinna raunverulega verið innt af hendi af starfsmanni stefnanda, og sé óreikningsfærð og ógreidd, verði stefnandi af þessum sökum að bera ábyrgð á því að J-kk-nf T-kk-nf, sem starfsmaður stefnanda, hafi ákveðið hvorki að reikningsfæra né rukka fyrir hana. En ljóst sé, af staðhæfingum stefnanda, að J-kk-nf T-kk-nf hafi haft fullt umboð frá stefnanda til þess að ákveða hvort rukka ætti stefnda fyrir umrædda vinnu. Í öllu falli séu þessar yfirlýsingar stefnanda bindandi fyrir hann og beri stefnandi því ábyrgð á háttsemi og yfirlýsingum J-kk-ef T-kk-ef, sem hann kunni að hafa gefið sem starfsmaður og eigandi stefnanda. Óumdeilt sé að J-kk-nf T-kk-nf sé enn einn af eigendum stefnanda og hafi einnig verið starfsmaður stefnanda fram til loka desember 2013. J-kk-nf T-kk-nf hafi þegar lýst því yfir að stefndi hafi ekki átt neitt ógreitt eða óreikningsfært fyrir vinnu hjá stefnanda þegar hann hætti þar störfum. Af þessu sé ljóst að telji stefnandi sig eiga kröfu vegna vinnu fyrir umrætt tímabil verði hann að beina slíkri kröfu að J-kk-þgf T-kk-þgf en ekki að stefnda og beri af þeim sökum að sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts.

Í stefnu komi fram að starfsmaður stefnanda, J-kk-nf T-kk-nf, hafi fram til þess tíma er hann hætti störfum, annast alla uppgjörsvinnu fyrir stefnda. Undir slíka uppgjörsvinnu falli án efa þeir verkliðir sem krafa stefnanda sé studd við. Fyrir liggi í málinu að J-kk-nf T-kk-nf hætti störfum hjá stefnanda í desember 2013. Því sé ljóst af þessari staðhæfingu stefnanda að hann viðurkenni að J-kk-nf T-kk-nf hafi séð um þá vinnu sem stefnandi krefjist greiðslu fyrir. J-kk-nf T-kk-nf hafi staðfest við stefnda að stefnandi eigi enga kröfu á hendur stefnda, enda hafi stefndi þegar greitt reikninga frá Hér og þar ehf. vegna allrar vinnu sem tengist reikningshaldi og endurskoðun stefnda. Skráning tíma stefnanda fyrir umrædda vinnu sé ekki skráð af J-kk-þgf T-kk-þgf enda hafi hann innt alla vinnu fyrir stefnda af hendi í eigin nafni en ekki í nafni stefnanda og hafi hann aldrei skráð niður tíma fyrir slíka vinnu, hvað þá skráð hana inn í verkbókhaldskerfi stefnanda. Þá hafi J-kk-nf T-kk-nf upplýst stefnda um að ekkert rafrænt bókhalds- eða verkbókhaldskerfi hafi verið í notkun hjá stefnanda á umræddu tímabili, og hafi stefnandi staðfest það. Á þessum tíma hafi því ekki verið haldið sérstaklega utan um tímaskráningar starfsmanna, heldur hafi verið sendur reikningur fyrir vinnu í þágu viðskiptavina, án þess að upphæð reikningsins hafi verið sundurliðuð. Allir reikningar sem stefnandi hafi sent fram til loka ársins 2013 hafi því verið vélritaðir á forprentuð reikningseyðublöð. Þá veki furðu að verið sé að innheimta fyrir vinnu móttökuritara, hvað þá á svo háu tímagjaldi líkt og stefnandi geri. Ekki komi því annað til greina en að stefnandi hafi einhliða útbúið slíka tímaskráningu eftir á og með tilhæfulausum hætti.

Þá byggir stefndi á því að krafa stefnanda sé ótrúverðug í meira lagi. Í fyrsta lagi sé hér um að ræða 11 klst. vinnu fyrir meinta „ritvinnslu“ og „uppgjör“ á þriggja ára tímabili, án þess að það sé á neinn hátt sundurliðað um hvaða vinnu sé að ræða eða hverjir inntu hana af hendi. Ljóst sé að undir þessa verkliði geti fallið allir mögulegir og ómögulegir þættir sem tengist bókhaldi og endurskoðun sem og hefðbundnu skrifstofuhaldi. Það sé því mjög einkennilegt, hafi þessi vinna farið fram, að stefnandi geti ekki sundurliðað með neinum hætti hvaða verkþættir hafi verið unnir á hverjum tíma.

Í öðru lagi skjóti það nokkuð skökku við að utanumhald og skipulag á tímaskráningu og reikningsútskrift hjá stefnanda, sem eigi að vera sérfræðifyrirtæki í reikningshaldi og endurskoðun, sé ekki betra en svo að ekki komi í ljós fyrr en tæpum fjórum árum síðar að til staðar sé bókuð en óreikningsfærð vinna í þágu stefnda frá árinu 2011.

Í þriðja lagi geti það varla talist tilviljun að þessir óreikningsfærðu tímar komi í ljós og séu settir fram fjórum mánuðum eftir að J-kk-nf T-kk-nf hafi hætt að starfa hjá stefnanda en stefnandi virðist bera mikinn kala til J-kk-ef T-kk-ef og vegi á óvæginn og ósanngjarnan hátt að mannorði hans. Krafa stefnanda og framsetning málsástæðna í stefnu beri þess óneitanlega merki að markmið þessarar málhöfðunar sé að koma höggi á J-kk-þf T-kk-þf fremur en að fá kröfuna greidda.

Í fjórða lagi liggi fyrir að ekkert samningssamband hafi verið á milli stefnanda og stefnda. Stefndi hafði falið J-kk-þgf T-kk-þgf að sjá um málefni sem tengdust uppgjöri og skattskilum sínum og hafi aldrei, á því tímabili sem krafa stefnanda byggi á, leitað til stefnanda um vinnu fyrir sig. J-kk-nf T-kk-nf hafi þegar staðfest að hann hafi í eigin nafni séð um alla þjónustu fyrir stefnda á þessum tíma og að slík vinna hafi verið starfi hans hjá stefnanda með öllu óviðkomandi.

Í fimmta lagi sé um að ræða 11 klst. vinnu yfir um þriggja ára tímabil. Það séu þrjár og hálf klst. á ári að meðaltali sem virðist eingöngu vera fyrir vinnu móttökuritara. Ekki liggi fyrir hvers vegna stefnandi krefji stefnda svo löngu seinna um greiðslu fyrir þriggja og hálfs klst. vinnu ritara á ári þegar stefndi hafi ekki verið í neinum viðskiptum við stefnanda á þessu tímabili. Auk þess hafi ekki verið rukkað sérstaklega fyrir vinnu móttökuritara á þeim tíma er J-kk-nf T-kk-nf starfaði hjá stefnanda. Því sé augljóst að ef stefnandi hefði séð um einhver mál er tengdust reikningshaldi eða endurskoðun stefnda á þessum tíma hefði vinna vegna þess án vafa verið meiri en þrjár og hálf klst. á ári og ávallt verið fólgin í öðru en eingöngu vinnu móttökuritara. Stefndi hafi aldrei á umræddu tímabili greitt stefnanda nokkuð, enda hafi hann falið J-kk-þgf T-kk-þgf alla vinnu er tengdist reikningshaldi, endurskoðun og ráðgjöf á þessu tímabili og greitt Hér og þar ehf. fyrir þá þjónustu. Þá veki athygli að tímagjald sem rukkað sé fyrir ritara sé mjög hátt eða 10.040 krónur með virðisaukaskatti.

Í sjötta lagi séu einu gögnin sem stefnandi leggi fram til stuðnings kröfu sinni reikningur nr. 15638 ásamt skrá yfir unna tíma. Í báðum tilfellum sé um að ræða gögn sem útbúin séu einhliða af stefnanda löngu eftir að vinnan átti að hafa verið innt af hendi og dagsett sé meira en fjórum árum eftir að meint vinna stefnanda fyrir stefnda átti að hafa hafist. Þegar litið sé til allra ofangreindra atriða liggi fyrir að krafa stefnanda sé einfaldlega mjög ótrúverðug í besta falli og ekki verði annað séð en að hún sé hreinn tilbúningur.

Í sjöunda lagi liggi fyrir að stefndi hafi þegar greitt félaginu Hér og þar ehf. að fullu fyrir alla þá vinnu sem stefnandi haldi fram að unnin hafi verið af honum.

Stefndi byggir jafnframt á því að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti við innheimtu og sé krafa hans af þeim sökum fallin niður. Krafa stefnanda grundvallist á meintri vinnu í þágu stefnda frá 18. janúar 2011. Stefnandi hafi engan reka gert að því að aðhafast nokkuð til fá kröfuna greidda fyrr en meira en þremur árum eftir að vinnan átti að hafa farið fram. Fyrir liggi í málinu að stefnandi hafi fyrst farið fram á greiðslu fyrir þessa meintu vinnu þegar reikningur nr. 15630 hafi verið gefinn út, 26. mars 2014. Stefnandi geti ekki borið fyrir sig að meint óreikningsfærð vinna í þágu stefnda hafi ekki uppgötvast fyrr en á árinu 2014 og að hann hefði ekki getað krafist greiðslu hennar fyrir þann tíma. Stefnanda hefði mátt vera kunnugt um þetta strax eftir að umrædd vinna hefði farið fram og þá strax átt að krefjast greiðslu. Hann verði að bera hallann af því að hafa ekki uppgötvað þetta fyrr. Enn ríkari skylda hvíli á stefnanda, sem endurskoðendafyrirtæki, að halda vel utan um slíka innheimtu óreikningsfærðrar vinnu. Því verði að gera enn ríkari kröfur til stefnanda um tómlæti.

Þá byggir stefndi á því að sá hluti kröfunnar sem er fyrir vinnu frá 18. janúar 2011 til og með 18. febrúar 2011 sé í það minnsta fallinn niður fyrir fyrningu. Fyrningarfrestur fyrir þessa vinnu hafi byrjað að líða strax eftir að hún hafði átt sér stað, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda, nr. 150/2007, og krafa stefnanda fyrnist á fjórum árum, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007. Stefnandi hafi þó ekki slitið fyrningu fyrr en 20. mars 2015 með birtingu stefnu í málinu. Ljóst sé því að sá hluti kröfu stefnanda sem byggi á vinnu fyrir fyrrgreint tímabil hafi verið orðinn eldri en fjögurra ára og sé því fyrndur.

Þá byggir stefndi á því að tilvísun stefnanda til meginreglu kröfuréttar, um að kröfuhafi sem ekki hafi fengið fullar efndir eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt hafi verið, sé algjörlega haldlaus og eigi á engan hátt við í þessu máli.

Í fyrsta lagi sé ekkert samnings- eða réttarsamband á milli stefnanda og stefnda og geti því ekki komið til álita að stefndi hafi ekki fengið fullar efndir kröfunnar.

Í öðru lagi hafi stefndi enga vitneskju haft um hina meintu kröfu fyrr en honum hafi borist reikningur fyrir henni í mars 2014.

Í þriðja lagi sé krafan ný og sjálfstæð, sem byggist á reikningi nr. 15630, dagsettum 26. mars 2014, vegna meintrar vinnu allt aftur til ársins 2011. Ljóst sé að fyrrgreind meginregla kröfuréttar geti einungis átt við um kröfu sem greitt hafi verið inn á eða eftir atvikum kröfu sem óumdeilanlega hafi verið stofnað til og hafi ekki verið efnd að fullu eða deilt sé um eftirstöðvar. Að þessu virtu eigi tilvitnaðir dómar stefnanda ekki við í þessu máli. Ástæðan sé sú að í öllum tilfellum hafi verið deilt um uppgjör á kröfum sem hafi legið fyrir að stofnað hafi verið til með samningi og skuldari greitt af og því einungis ágreiningur um eftirstöðvar kröfunnar og hvort kröfuhafi ætti rétt á viðbótargreiðslu við það sem þegar hafði verið greitt.

Þá vísi stefnandi til þess að undantekningar séu frá fyrrgreindri meginreglu sem hann telji, að því virðist, að stefndi hafi ekki uppfyllt. Stefnandi vísi sérstaklega til þess að stefndi hafi ekki verið í góðri trú þegar hann hafi innt af hendi fullnaðargreiðslu. Þessi málsástæða stefnda sé jafnframt haldlaus og eigi ekki við í þessu máli þar sem fyrir liggi að stefndi hafði falið J-kk-þgf T-kk-þgf að inna af hendi alla vinnu er tengdist uppgjöri, reikningshaldi og bókhaldi stefnda á því tímabili er krafa stefnanda byggi á og hafi stefndi staðið í fullum skilum með greiðslur fyrir þá vinnu til Hér og þar ehf. Þá sé krafan algjörlega ný og ekkert hafi verið greitt inn á hana, samkvæmt kröfugerð stefnanda. Auk þess hafi stefndi fyrst fengið upplýsingar um kröfu stefnanda eftir útgáfu reiknings nr. 15630, 26. mars 2014, og hafi frá þeim tíma mótmælt kröfunni sem tilefnislausri.

Ekki sé deilt um fullnaðargreiðslu eða fjárhæð kröfunnar heldur hvort stefnandi eigi raunverulega þessa kröfu á stefnda eða ekki. Hafi málið því ekkert með það að gera hvort stefnandi kunni að hafa gefið út reikninga á stefnda áður enda séu kröfur samkvæmt slíkum reikningum þá sjálfstæðar kröfur og hafi ekkert með kröfu þessa máls að gera þar sem hún byggi eingöngu á reikningi nr. 15630. Geti því heldur ekki komið til álita hvort um fullnaðargreiðslu sé að ræða eða hvort stefndi hafi verið í góðri trú eða ekki þar sem fyrir liggi að stefnandi hafi tilkynnt stefnda fyrst um kröfuna eftir útgáfu reiknings nr. 15630, 26. mars 2014, og ekkert hafi verið greitt inn á kröfuna eða meinta vinnu stefnanda. Þá hafi heldur ekki stofnast til kröfunnar á grundvelli beiðna stefnda um vinnu eða með samþykki hans fyrir slíkri vinnu. Ársreikningur stefnda árið 2012, sem stefnandi hafi lagt fram, sé hvorki undirritaður af stefnda né J-kk-þgf T-kk-þgf og því engin sönnun fyrir því að ársreikningi þessa árs hafi verið skilað í nafni stefnanda. Hann virðist eingöngu hafa verið útbúinn og prentaður á bréfsefni og með auðkenningu stefnanda sérstaklega fyrir höfðun þessa máls. Því til staðfestingar bendir stefndi á að ársreikningum stefnda, sem skilað hafi verið til ríkisskattstjóra og ársreikningaskrár, hafi ekki verið skilað á bréfsefni stefnanda. Jafnvel þótt ársreikningar umræddra ára hafi í raun verið gerðir með þeim hætti er framlögð gögn sýni þá séu þeir engin sönnun þess að stefnandi hafi unnið þá eða að viðskipta- og samningssamband hafi verið á milli stefnanda og stefnda um gerð þeirra. Stefndi hafi aldrei óskað eftir því að stefnandi innti hina umdeildu vinnu af hendi fyrir sig og J-kk-nf T-kk-nf hafi lýst því yfir að hann hafi verið endurskoðandi stefnda og öll vinna hafi farið fram í hans nafni en ekki í nafni stefnanda. Stefndi kveðst hafa greitt félaginu Hér og þar ehf. fyrir alla vinnu varðandi reikningshald og endurskoðun stefnda. Þá hafi J-kk-nf T-kk-nf lýst því yfir að engin vinna fyrir stefnda hafi farið fram í nafni stefnanda eða sé óreikningsfærð á því tímabili sem stefnandi krefur stefnda um greiðslu. Stefndi hafi heldur aldrei haft neina vitneskju um það hvernig ársreikningar voru gerðir eða settir fram. Slíkt hafi, eðli málsins samkvæmt, verið á ábyrgð J-kk-ef T-kk-ef og stefndi hafi treyst honum til þess. Því sé ljóst að jafnvel þótt umræddir ársreikningar hafi verið gerðir með þessum hætti hafi það verið gert á ábyrgð J-kk-ef T-kk-ef.

Stefndi telur þvert á móti að þessi staðhæfing stefnanda staðfesti enn frekar sýknu sína í málinu. Með slíkri staðhæfingu fallist stefnandi á að J-kk-nf T-kk-nf hafi annast gerð ársreikninganna og staðfesti sú staðhæfing, með vísan til þess sem þegar sé komið fram, enn frekar að J-kk-nf T-kk-nf hafi séð um alla vinnu fyrir stefnda og borið ábyrgð á henni með fullu samþykki og vitund stefnanda. Vilji svo til að ársreikningar hafi verið gerðir með þeim hætti að auðkenni stefnanda hafi komið fram á þeim þá hafi stefnda verið ókunnugt um það og geti ekki borið ábyrgð á því. Stefnandi verði af þeim sökum að beina kröfum sínum að J-kk-þgf T-kk-þgf en ekki að sér.

Verði ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu byggir stefndi á því að lækka eigi kröfu stefnanda verulega. Stefndi byggir kröfu sína um verulega lækkun stefnufjárhæðarinnar á öllum sömu málsástæðum og kröfu sína um sýknu. Stefndi vill þó til stuðning lækkunarkröfu sinni sérstaklega vísa til þess hve óljós og illa sundurliðuð krafa stefnanda sé og hve langur tími leið frá því að meint vinna átti að hafa farið fram þar til stefnandi krafðist greiðslu. Stærstur hluti kröfu stefnanda sé því fallinn niður fyrir tómlæti.

Stefndi krefst þess í öllum tilfellum að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að skaðlausu með vísan til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Stefndi byggir á því að stefnanda verði, með vísan til 2. mgr. 131. gr., sbr. a- og c-lið 1 mgr. 131. gr., gert að greiða álag á málskostnað. Stefndi telur málsókn þessa með öllu þarflausa þar sem stefndi hafi áður en til hennar kom, bent stefnanda á að hann hefði að fullu greitt J-kk-þgf T-kk-þgf sem endurskoðanda sínum fyrir alla vinnu og J-kk-nf T-kk-nf hafi staðfest við sig að svo væri. Hafi stefnandi þrátt fyrir þetta kosið að beina máli þessu að tilefnislaus að sér og dregið sig að þarfalausu inn í deilur sínar við J-kk-þf T-kk-þf í stað þess að beina kröfu sinni beint að J-kk-þgf T-kk-þgf.

Um lagarök vísar stefndi sérstaklega til meginreglna samningaréttar og kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, laga um þjónustukaup, nr. 42/2000, innheimtulaga nr. 95/2008, laga um fyrningu kröfuréttinda, nr. 150/2007, og laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991.

V

Í máli þessu deila aðilar um hvort stefndi hafi greitt stefnanda með fullnægjandi hætti fyrir þjónustu stefnanda í þágu stefnda. Stefnandi heldur því fram að vangreidd sé vinna starfsmanna stefnanda fyrir stefnda á tímabilinu 18. janúar 2011 til 25. október 2013. Stefndi hafnar greiðsluskyldu og kveðst hafa greitt fyrir þjónustuna samkvæmt samkomulagi sem hann hafi gert við J-kk-þf T-kk-þf K-kk-þf, löggiltan endurskoðanda, sem stefndi telur vera þann aðila sem hann hafi átt í viðskiptum við.

Í skýrslutöku fyrir dóminum staðfesti S-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri og aðaleigandi stefnanda, að J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf hefði verið starfsmaður og launþegi hjá stefnanda til fjölda ára. Í kringum árið 2005 hafi J-kk-nf T-kk-nf að auki verið skráður 10% hluthafi í stefnanda að hans ósk. S-kk-nf bar að J-kk-nf T-kk-nf hefði skrifað tímaskýrslur í upphafi en um og í kringum árið 2005 hafi hann farið að vinna alfarið í verkefnum sem hann sjálfur hafi komið með til stefnanda og haldið utan um tímaskráningar og reikningsútskriftir vegna þeirra. S-kk-nf lýsti því þannig að J-kk-nf T-kk-nf hefði gert handrit af reikningi, sem síðan hafi verið útbúinn af starfsmönnum stefnanda. Hann kvað J-kk-þf T-kk-þf hafa haft takmarkað svigrúm til þess að veita afslátt af vinnu sinni og jafnframt að hann hefði aldrei gefið J-kk-þgf T-kk-þgf leyfi til þess að taka að sér aukaverk samhliða starfi sínu hjá stefnanda. Þó hafi aldrei verið gerður skriflegur samningur sem bannaði J-kk-þgf T-kk-þgf að taka að sér önnur verkefni.

J-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf bar fyrir dóminum að frá árinu 2004 hafi hann ekki unnið fyrir fyrirsvarsmann stefnanda heldur eingöngu fengist við eigin verkefni. Þá hafi hann í lok árs 2013 hætt störfum hjá stefnanda. J-kk-nf kvaðst hafa hagað verkefnum sínum eins og hann vildi en hvorki munnlegt né skriflegt samkomulag hafi verið gert milli hans og S-kk-ef um það hvernig starfssambandi þeirra væri háttað. J-kk-nf T-kk-nf hélt því fram að hann hefði verið algjörlega sjálfstæður í verkefnum sínum og að hann hefði aldrei litið svo á að S-kk-nf hefði boðvald yfir sér. Þá kvaðst hann hafa stjórnað því hvernig hann innheimti fyrir þjónustuna sem hann hefði látið í té og að hann hefði aldrei fengið tilmæli um það hvernig ætti að rukka fyrir þau verkefni sem hann hefði haft umsjón með. Hann hafi skrifað reikninga og miðað gjaldið við það sem hann hefði metið eðlilegt. Þá hafi hann aldrei skrifað tímaskýrslur eða miðað við ákveðna taxta. Hann kvaðst stundum hafa áætlað eitthvað fyrir vinnu starfsmanna stefnanda og að það hefði þá bæst við upphæð reikningsins sem hann hefði gefið út. J-kk-nf T-kk-nf kvað fyrirsvarsmenn þeirra félaga sem hann vann fyrir gjarnan hafa komið heim á skrifstofuna hans.

Af framburði þeirra S-kk-ef S-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, og J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef fyrir dóminum má ráða að þegjandi samkomulag hafi ríkt á milli þeirra um að J-kk-nf T-kk-nf héldi utan um sín verkefni sjálfur. Ljóst þykir að honum hafi verið treyst til þess að sjá um reikningagerð vegna þeirra félaga sem hann hafði umsjón með og að honum hafi ekki verið veitt tilmæli frá fyrirsvarsmanni stefnanda um hvernig staðið skyldi að henni. Verður því að líta svo á að J-kk-nf T-kk-nf hafi haft stöðuumboð til þess að útbúa og gefa út reikninga til þeirra viðskiptavina sem hann vann fyrir en samkvæmt framburði J-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi áætlaði hann upphæð reiknings út frá þeirri vinnu sem unnin var. Þá verður að telja að fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf S-kk-nf, hafi ekki haft yfirsýn yfir þau verkefni sem J-kk-nf T-kk-nf vann fyrir stefnda en samkvæmt gögnum málsins gerði hann fyrst athugasemdir við störf J-kk-ef T-kk-ef í þágu stefnda á árinu 2013. Þá er jafnframt ljóst að reikningurinn, sem stefnandi krefur stefnda um greiðslu á vegna vinnu starfsmanna stefnanda á tímabilinu 2011-2013, er áætlaður af fyrirsvarsmanni stefnanda og útbúinn eftir á.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki greitt þá reikninga sem honum bárust vegna þjónustu J-kk-ef T-kk-ef frá félagi hans, Hér og þar ehf., í góðri trú um að það væri fullnaðargreiðsla fyrir þá þjónustu sem J-kk-nf T-kk-nf, sem starfsmaður stefnanda, lét stefnda í té. Fyrirsvarsmaður stefnda, Ó-kk-nf G-kk-nf, bar fyrir dómi að hann hefði ávallt litið svo á að hann ætti í viðskiptasambandi við J-kk-þf T-kk-þf K-kk-þf en ekki stefnanda og að hann væri endurskoðandi stefnda en ekki stefnandi. Breytti engu þar um að nafn stefnanda birtist á framlögðum ársreikningum stefnda en Ó-kk-nf kvaðst ekki hafa skoðað annað en tölurnar sem þar birtust þegar hann, ásamt J-kk-þgf T-kk-þgf, hafi farið yfir ársreikninga félagsins. Frá árinu 2011 hafi stefnda borist reikningar frá Hér og þar ehf., en ekki stefnanda, sem hann hefði greitt, en J-kk-nf T-kk-nf hefði gefið honum skýringu á þessari breytingu. Þá bar Ó-kk-nf enn fremur að hann hefði aldrei beðið um vinnuframlag frá starfsmönnum stefnanda og að J-kk-nf T-kk-nf hefði fullvissað sig um að hann hefði að fullu greitt fyrir þá þjónustu sem félaginu hefði verið veitt.

Með hliðsjón af framburði Ó-kk-ef G-kk-ef, og alls þess sem fram er komið í málinu, þykir ekki unnt, gegn neitun stefnda, að fallast á það með stefnanda að stefndi hafi ekki greitt Hér og þar ehf. í góðri trú um að þar með hefði hann greitt að fullu fyrir þjónustu J-kk-ef T-kk-ef. Skiptir í þessu sambandi hvorki máli að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi hitt J-kk-þf T-kk-þf í einhver skipti í húsnæði stefnanda að Skipholti né að nafn stefnanda standi á framlögðum ársreikningum stefnda. J-kk-nf T-kk-nf staðfesti og fyrir dóminum að þær greiðslur sem stefndi greiddi Hér og þar ehf. fyrir veitta þjónustu væru fullnaðargreiðslur. Hvað sem líður ætlaðri grandsemi stefnda um hvort hann hafi vitað eða mátt vita að greiðslan væri ófullnægjandi þegar hann innti hana af hendi verður ekki fram hjá því horft að stefnandi, sem er endurskoðunarfyrirtæki, hófst handa við að innheimta fyrir ætlaða vangreidda vinnu í lok mars 2014, en þá voru liðin þrjú ár frá því vinnan átti að hafa hafist.

Eins og áður greinir hafði starfsmaður stefnanda, J-kk-nf T-kk-nf, umboð til þess að ákveða þá þóknun sem stefndi skyldi greiða fyrir þjónustuna og var honum enn fremur treyst til þess af stefnanda. Þegar það er virt verður að leggja sönnunarbyrði fyrir því, að greiðslan hafi ekki falið í sér fullnaðaruppgjör milli aðila, á stefnanda. Slík sönnun er ekki komin fram í málinu.

Með vísan til þess sem að framan hefur verið rakið verður ekki talið að stefnandi hafi fært fram haldbærar sannanir fyrir grundvelli kröfu sinnar um að stefndi hafi vangreitt fyrir þá þjónustu sem honum var veitt af starfsmönnum stefnanda. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Við aðalmeðferð málsins hélt stefnandi því fram að félag J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, Hér og þar ehf., hefði ekki verið réttur aðili til þess að taka á móti greiðslum frá stefnda. Stefndi mótmælti þessu og taldi að hér væri ný málsástæða fram komin. Stefnandi heldur því fram í stefnu að stefnda hafi borið að greiða stefnanda fyrir endurskoðunarþjónustu í hans garð en ekki félagi J-kk-ef T-kk-ef K-kk-ef, Hér og þar ehf. Verður því að líta svo á að umrædd málsástæða sé ekki ný eða of seint fram komin.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefnandi, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, gert að greiða stefnda málskostnað. Við ákvörðun fjárhæðarinnar verður litið til þess að mál þetta er eitt af ellefu málum, sem stefnandi höfðaði og rekin hafa verið samhliða fyrir dóminum vegna sams konar eða sambærilegra krafna. Í því ljósi þykir málskostnaður hæfilega ákveðinn 200.000 krónur, en ekki þykir ástæða til að beita heimild í 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Óttar Guðmundsson ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Endurskoðendaþjónustunnar ehf.

Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf