E-3167/2022

Málsmeðferð og kröfur aðila

1. Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 10. nóvember 2022, var höfðað 24. júní 2022 af G-kk-þgf Þ-kk-þgf P-kk-þgf og H-kvk-þgf G-kvk-þgf, báðum til heimilis að [...], gegn Arion banka hf., Borgartúni 19 í Reykjavík.

2. Í endanlegri kröfugerð stefnenda, sem var breytt undir rekstri málsins eins og síðar verður rakið, krefjast þau þess að stefnda verði gert að greiða þeim skaðabætur að fjárhæð 3.307.970 kr., með dráttarvöxtum frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefjast stefnendur þess að stefndi greiði þeim málskostnað að mati dómsins, eða samkvæmt málskostnaðarreikningi sem verði lagður fram við aðalmeðferð málsins, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

3. Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, til vara að stefndi verði sýknaður af kröfum stefnenda og til þrautavara að dómkröfur stefnenda verði stórlega lækkaðar. Í öllum tilfellum er þess krafist að stefnda verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnenda, að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum máls-kostnaðarreikningi.

4. Í þeim þætti málsins sem hér er til úrlausnar krefjast stefnendur þess að kröfu stefnda um frávísun þess verði hafnað.

5. Þ-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf lögmaður flutti málið hvað þennan þátt þess varðar fyrir hönd stefnenda og H-kvk-nf H-kvk-nf lögmaður fyrir hönd stefnda.

Helstu málsatvik

6. Stefnendur gáfu 13. október 2006 út skuldabréf til forvera stefnda, Kaupþings banka hf., að fjárhæð 13.000.000 kr. vegna húsnæðisláns og var lánið til 30 ára. Lánið var bundið gengistryggingu, að hálfu við gengi svissnesks franka og að hálfu við gengi japansks jens, og bar samkvæmt skilmálum lánsins breytilega vexti með grunnkjörvöxtum 2,22% og vaxtaálagi sem var við lántökuna 1,35%. Gerð var greiðsluáætlun fyrir neytendalán samhliða lántökunni, þar sem áætlað var að nafnvextir á ári yrðu 3,6% og að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði 3,95%. Veðskuldabréfið var framselt til stefnda með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 21. október 2008. Skilmálum lánsins var síðar breytt nokkrum sinnum.

7. Þar sem gengistrygging lána hafði verið dæmd ólögmæt endurreiknaði stefndi lán stefnenda 3. febrúar 2011 með vísan til bráðabirgðaákvæðis X við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010, þannig að uppreiknaður höfuðstóll lánsins var færður í kr. 17.335.399. Vísað var um útreikning vaxta til fyrri málsliðar 4. gr. laga nr. 38/2001. Í framhaldi af dómum Hæstaréttar frá 15. febrúar 2012 í máli nr. 600/2011 og 18. október 2012 í máli nr. 464/2012 endurútreiknaði stefndi lánið aftur 18. mars 2013 og færði uppgreiðsluvirði höfuðstóls niður í 14.775.512 kr. Við hinn síðari endurútreikning mun hafa verið tekið tillit til þess að stefnendur hefðu haft fullnaðarkvittanir fyrir greiðslu vaxta lánsins fyrir tímabilið 19. október 200 6 til 6. október 2008. Stefnendur munu hafa greitt af láninu allt frá því að seinni endurútreikningur þess lá fyrir.

8. Stefnendur höfðuðu mál á hendur stefnda 22. september 2016. Þar kröfðust þau þess að viðurkennt yrði að upphafleg árleg hlutfallstala kostnaðar, 3,95% í greiðsluáætlun, skyldi halda gildi sínu fram að endurútreikningi lánsins hjá stefnda sem gerður var 3. febrúar 2011. Héraðsdómur sýknaði stefnda af kröfunni með dómi 7. júlí 2017 og var sú niðurstaða staðfest með dómi Hæstaréttar frá 26. júní 2018 í máli nr. 636/2017. Í forsendum fyrir niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að til þess væri að líta að árleg hlutfallstala kostnaðar tæki ekki einungis til vaxta, sem áfrýjendur krefðust að skylduvera 3,95% árlegir, heldur einnig annars kostnaðar vegna láns, en bæði í lánssamn-ingnum og greiðsluáætluninni hefði verið kveðið á um breytilega vexti, eins og þeir væru ákveðnir af lánveitanda á hverjum tíma og tæki „það jafnt til kjörvaxta hverrar myntar og vaxtaálags“. Bráðabirgðaákvæði X við lög nr. 38/2001 hefði beinlínis verið ætlað að taka til lánssamninga eins og þess sem um ræddi í málinu og kvæði skýrt á um að hefði húsnæðislán til neytanda verið greitt út í íslenskum krónum eða umbreyting úr erlendum myntum væri hluti viðkomandi lánssamnings, en endur-greiðsla skuldarinnar miðaðist að einhverju leyti við gengi erlendra gjaldmiðla, færi um uppgjör vegna ofgreiðslu og framtíðarskilmála skuldbindingarinnar eftir því sem greindi í 18. gr. laganna. Í 1. mgr. 18. gr. væri kveðiðá um að ef samningsákvæði um vexti eða annað endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar eða dráttarvexti teldust ógild skyldi peningakrafan bera vexti skv. 1. málslið 4. gr., enda ættu önnur ákvæði greinarinnar ekki við. Aðstaðan í málinu væri sambærileg, um þau atriði sem máli skiptu, þeirri sem um hefðiverið fjallað í dómi Hæstaréttar 31. maí 2013 í máli nr. 327/2013 þannig að telja yrðiað bein og órjúfanleg tengsl hefðu verið milli gengis-breytingar og þeirra vaxta sem vísað hefði verið til í lánssamningnum. Samkvæmt þessu hefði ákvæði lánssamningsins um vexti verið ógilt í skilningi fyrrnefndrar 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001. Þá yrði ekki fallist á að greiðsluáætlun sem fylgdi láns-samningnum hefði falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt, óháð þeim forsendum um lánskjör og skilmálabreytingum sem gerðar hefðu verið. Að þessu sérstaklega gættu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna.

9. Í forsendum fyrir niðurstöðu dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 7. júlí 2017, sem Hæstiréttur staðfesti samkvæmt framansögðu með vísan til forsendna, komm. a. framað það væri mat dómsins að fortakslaus fyrirmæli 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001, um að ef samningsákvæði um vexti eða annað endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar eða dráttarvexti teldust ógild, skyldi peningakrafan bera vexti skv. 1. málslið 4. gr. laganna, sem og bráðabirgðaákvæði X sömu laga, fælu í sér sérreglu sem tæki til þeirrar aðstöðu þegar ákvæði um vexti teldust ógilt, svo sem ætti við í málinu. Samkvæmt almennum lögskýringarreglum gætu því hvorki ákvæði þágildandi laga nr. 121/1994, um neytendalán, né ógildingarreglur laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, m. a. um sanngirnissjónarmið, gengið framar þessu ákvæði. Í þessu ljósi væri það mat dómsins að sjónarmið stefnenda um að lög nr. 121/1994 hefðu falið í sér lágmarksvernd fyrir neytendur gætu ekki haggað þeirri niðurstöðu. Þá væri til þess að líta að ekki yrði ráðið af lögum nr. 121/1994 að brot gegn þeim leiddu sjálfkrafa til ógildingar samningsákvæða eða breytinga á þeim. Ákvæði 15. gr. og 27. gr. laganna bæru hins vegar með sér að slík brot gætu skapað lánveitanda skaðabótaskyldu. Með sömu rökum yrði hvorki fallist á með stefnendum að niðurstaða áfrýjunarnefndar neytendamála í máli nefndarinnar nr. 6/2009 né neytendalánatilskipun nr. 87/102/EBE, svo sem henni hefðiverið breytt með tilskipun nr. 90/88/EBE, sem lyti m. a. að reglum um upplýsingaskyldu lánveitanda gagnvart neytendum að því er varðaði heildarlántökukostnað, gæti haft úrslitaáhrif við úrlausn ágreinings aðila í málinu. Loks væriþað niðurstaða dómsins að í ljósi framangreindrar sérreglu laga nr. 38/2001, um að reikna bæri vexti skv. 1. málslið 4. gr. laganna þegar ákvæði skuldabréfs um vexti teldist ógilt, yrði heldur ekki fallist á það með stefnendum að með vísan til 2. gr. laga nr. 38/2001 bæri að miða endurútreikning á láni þeirra við þá vexti sem samið hefði verið um í öndverðu að árleg hlutfallstala kostnaðar á umræddu tímabili yrði byggð á.

Helstu málsástæður stefnenda að því er varðar efnishlið málsins 10. Þar sem frávísunarkrafa stefnda er eins og síðar verður rakið byggð á því að dómstólar hafi þegar dæmt um sakarefnið sem dómkrafa stefnenda lýtur að verður málatil-búnaður stefnenda í efnisþætti málsins rakinn hér stuttlega. Stefnendur byggja dóm-kröfu sína um skaðabætur á því að gengið hafi verið framhjá ófrávíkjanlegum reglum 6. gr., sbr. 5. gr., þágildandi laga nr. 121/1994 um neytendalán, sbr. ákvæði EES-samningsins um neytendavernd, vegna umrædds lánssamnings, að því er varðar upplýsingagjöf til stefnenda. Skaðabótakröfu sína byggja þau á 15. og 27. gr. sömu laga en lögin hafi gilt um lán stefnenda þótt þau séu fallin úr gildi, sbr. fyrrnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 636/2017. Stefndi hafi ekki uppfyllt upplýsingaskyldu gagnvart stefnendum, sbr. 1. og 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laganna, að því er varðar vaxtaskilmála. Þá hafi komið fram í greiðsluáætlun að árleg hlutfallstala kostnaðar væri 3,95% en aftur á móti hafi ekki verið tilgreint í skilmálum lánsins við hvaða aðstæður gengistryggðir vextir breyttust. Að mati stefnenda hafi ákvæði greiðslu-áætlunarinnar falið í sér bindandi loforð um hvernig greiðslum skyldi hagað, sbr. ófrávíkjanleg ákvæði 4. og 5. töluliðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 121/1994, sbr. 1. og 2. mgr. 14. gr. þar sem fram hafikomið að ekki hafi mátt hrófla við árlegri hlutfallstölu kostnaðar. Fram að fyrri endurútreikningi lánsins hafi verið óheimilt að breyta heildar-lántökukostnaðinum eða árlegri hlutfallstölu kostnaðar.

11. Byggt er á því að brot á lögum nr. 121/1994 geti varðað skaðabótaskyldu í samræmi við almennar reglur, sbr. 1. mgr. 27. gr. laganna. Að mati stefnenda gildi almenna sakarreglan um skaðabætur utan samninga um bótaskyldu stefnda. Til vara byggja stefnendur á því að þeir eigi bótarétt á hendur stefnda á grundvelli reglna um skaðabætur innan samninga, þ. e. rétt til efndabóta.

12. Skaðabótakrafa stefnenda nam upphaflega 6.764.059 kr. en með bókun sem lögð var fram af hálfu stefnenda í þinghaldi 10. nóvember 2022 va r hún lækkuð í 3.307.970 kr. og röksemdum fyrir henni breytt að nokkru leyti. Upphaflega var fjárhæð bótakröf-unnar byggð á mismun tveggja endurútreikninga á stöðu lánsins miðað við 4. mars 2011, þ. e. annars vegar útreiknings stefnda frá 3. febrúar 2011 þar sem nýr höfuðstóll lánsins var reiknaður 17.335.399 kr. og hins vegar útreiknings frá 22. febrúar 2016 þar sem nýr höfuðstóll var reiknaður 10.571.340 kr. Í síðarnefnda útreikningnum var við það miðað að 3,95% árleg hlutfallstala kostnaðar hefði haldist óbreytt frá lántöku og fram til umrædds dags, 4. mars 2011. Í bókuninni sem stefnendur lögðu fram 10. nóvember 2022 kemur fram að tekið hafi verið tillit til þess að höfuðstóll lánsins hafi lækkað niður í 14.775.512 kr. 18. mars 2013, sbr. greinargerð stefnda. Til frádráttar þeim höfuðstól komi nú 11.467.542 kr., sem sé staða lánsins 18. mars 2013 samkvæmt nýjum útreikningi stefnda sem sé við það miðaður að upphaflegir 3,60% vextir lánsins hefðu haldist óbreyttir til þess dags. Byggja stefnendur á því að eignarhlutur þeirra í fasteign þeirra hafi rýrnað við endurútreikning stefnda á láninu um sem nemi þessum mismun.

Í fyrrnefndri bókun sem stefnendur lögðu fram í þinghaldi 10. nóvember 2022 kemur fram að fallið sé frá þeirri málsástæðu að greiðsluáætlun með upphaflega árlega hlutfallstölu kostnaðar 3,95%, sem útbúin hafi verið af stefnda við töku lánsins, eigi að standa óbreytt frá upphafi lántöku til 4. mars 2011.

Málsástæður stefnda að því er varðar frávísun málsins 13. Stefndi byggir kröfu sína um frávísun málsins á því að þegar hafi verið kveðinn upp dómur um kröfu stefnenda, þ. e. fyrrnefndur dómur Hæstaréttar í máli nr. 636/2017, og því skuli vísa henni frá dómi á grundvelli 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þótt krafan sé í þessu máli sett fram sem skaðabótakrafa breyti það ekki því að sama krafa hafi verið sett fram í fyrra dómsmálinu og sé í raun ekki um annað að ræða en tiltekna málsástæðu fyrir því að fallast eigi á hana. Stefnendur hafi átt þess kost að hafa þá málsástæðu uppi í fyrra málinu.

14. Þá byggir stefndi á því að sá dómur sem þegar hafi fallið í ágreiningi aðila hafi ekki einungis áhrif hvað dómsorð varðar. Þannig nái áhrif 116. gr. laga nr. 91/1991 líka til forsendna að baki kröfu að því marki sem bein afstaða sé tekin til þeirra í úrlausn. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 636/2017 hafi m. a. komið fram að ekki yrði fallist á að greiðsluáætlun sem fylgdi lánssamningnum hefði falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt, óháð þeim forsendum um lánskjör og skil-m álabreytingum sem rakin voru í dómnum. Þannig hafigengið endanlegur dómur um að greiðsluáætlunin hafi ekki verið bindandi sem slík um vaxtatökuna, sem séí raun grundvallarmálsástæðan í málatilbúnaði stefnenda nú.

15. Stefndi byggir á því að framlögð bókun stefnenda um breytingar á fjárhæð kröfu stefnenda og málsástæðum að baki henni breyti engu um framangreint, enda snúi málatilbúnaður stefnenda sem fyrr að því að þau eigi að greiða lægri vexti en miðað hafi verið við fram að endurútreikningi lánsins.

Dráttarvaxtakrafa stefnenda sé ófullnægjandi og því beri allt að einu að vísa henni frá dómi, óháð afdrifum annarra krafna stefnenda. Ákvæði 11. gr. laga nr. 38/2001 heimili að krefjast dráttarvaxta eftir 1. mgr. 6. gr. laganna án þess að þurfa að tiltaka vaxta-fótinn sérstaklega. Hins vegar sé ákvæðis 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 hvergi getið í stefnu, þ. m. t. ekki í kröfugerð. Tilvísun til ákvæðisins sé forsenda þess að undan-tekningarregla 11. gr. laga nr. 38/2001 eigi við, enda verði ákvæðið ekki skýrt svo rúmt að ekki þurfi að tilgreina vaxtafót þegar 1. mgr. 6. gr. er heldur ekki getið.

Málsástæður stefnenda að því er varðar frávísun málsins 16. Stefnendur mótmæla málsástæðum stefndu þess efnis að vísa eigi málinu frá dómi. Hér sé um að ræða annað sakarefni en fyrra dómsmál aðila laut að, enda sé hér höfð uppi fjárkrafa vegna skaðabótaskyldu stefnda en í hinu fyrra máli hafi verið um að ræða viðurkenningarkröfu. Þá sé byggt á öðrum málsástæðum og öðrum lagagrund-velli í þessu máli.

Forsendur og niðurstaða

17. Kröfugerð stefnenda er samkvæmt framansögðu á því reist að stefndi hafi valdið stefn-endum tjóni með því að vanrækja upplýsingagjöf í tengslum við gerð lánssamnings sem gerður var í formi skuldabréfs, dags. 13. október 2006, og að stefndi beri skaða-bótaábyrgð á því tjóni. Fjárhæð kröfunnar sem sett var fram í stefnu byggðist á mis-mun tveggja endurútreikninga á stöðu lánsins 4. mars 2011, þar sem sá útreikningur sem stefnendur byggðu á miðaðist við að árleg hlutfallstala kostnaðar hefði haldist óbreytt ogverið 3,95% frá lántöku til þess dags. Breytt kröfugerð stefnenda er aftur á móti byggð á mismun tveggja endurútreikninga á stöðu lánsins 18. mars 2013 og útreikningurinn sem stefnendur byggja á miðaður við að vextir af láninu hefðu haldist óbreyttir og verið 3,60% frá lántöku til þess dags. Virðist nú á því byggt að meint tjón stefnenda vegna hinnar meintu skaðabótaskyldu háttsemi stefnda nemi þessum síðarnefnda mismun.

18. Í dómsmáli milli sömu aðila sem lauk með dómi Hæstaréttar frá 26. júní 2018 í máli nr. 636/2017 gerðu stefnendur þá dómkröfu að viðurkennt yrði að árleg hlutfallstala kostnaðar, 3,95% í greiðsluáætlun sem gerð var samhliða veðskuldabréfinu frá 13. október 2006, skyldi halda gildi sínu fram að endurútreikningi lánsins hjá stefnda, sem gerður var 3. febrúar 2011, á grundvelli ákvæðis til bráðabirgða X laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. lög nr. 151/2010. Í forsendum fyrir niðurstöðu Hæsta-réttar kemur sem fyrr segir m. a. fram að árleg hlutfallstala kostnaðar taki ekki einungis til vaxta heldur einnig annars kostnaðar vegna láns, en bæði í lánssamningnum og greiðsluáætluninni hafi verið kveðið á um breytilega vexti eins og þeir væru ákveðnir af lánveitanda á hverjum tíma. Bráðabirgðaákvæði X við lög nr. 38/2001 hafi beinlínis verið ætlað að taka til lánssamninga eins og þess sem um ræddi í málinu og að um uppgjör vegna ofgreiðslu og framtíðarskilmála skuldbindingarinnar færi eftir því sem greindi í 18. gr. laganna. Þá er vísað til þess að í 1. mgr. 18. gr. sé kveðið á um að ef samningsákvæði um vexti eða annað endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar eða dráttarvexti teljist ógild skuli peningakrafan bera vexti skv. 1. málslið 4. gr., enda eigi önnur ákvæði greinarinnar ekki við. Telja verði að bein og órjúfanleg tengsl hafi verið milli gengisbreytingar og þeirra vaxta sem vísað hafi verið til í lánssamningnum.

Þá segir að ekki verði fallist á að greiðsluáætlun sem fylgdi lánssamningnum hafi falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt, óháð þeim forsendum um lánskjör og skilmálabreytingum sem gerðar voru. Ljóst er að dómurinn er bindandi milli aðilanna um úrslit þess sakarefnis sem þar var dæmt um, skv. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, en til skoðunar er hvort um sé að ræða nýtt sakarefni í því máli sem hér er til meðferðar.

19. Framangreindur málatilbúnaður stefnenda og breytingar á honum undir rekstri málsins gefa tilefni til að fara nokkrum orðum um samspil árlegrar hlutfallstölu kostn-aðar og vaxta af neytendalánum. Í e-lið 4. gr. laga nr. 121/1994 um neytendalán, sem voru í gildi þegar lánssamningur aðila var gerður, kom fram að árleg hlutfallstala kostnaðar væri heildarlántökukostnaður sem hlytist af gerð lánssamnings, lýst sem árlegri prósentu af upphæð láns þess sem veitt sé og reiknuð út í samræmi við 10.– 12. gr. Í 10. gr. kom m. a. fram að árleg hlutfallstala kostnaðar væri það vaxtaígildi sem jafnaði núvirðið af greiðsluskuldbindingum lánveitanda annars vegar og neytanda hins vegar samkvæmt lánssamningi þeirra. Þá kom fram í 12. gr. að ef lánssamningur heimilaði verðtryggingu eða breytingu á vöxtum eða öðrum gjöldum sem teldust hluti árlegrar hlutfallstölu kostnaðar, en ekki væri unnt að meta hverju næmi á þeim tíma sem útreikningur væri gerður, skyldi reikna út árlega hlutfallstölu kostnaðar miðað við þá forsendu að verðlag, vextir og önnur gjöld yrðu óbreytt til loka lánstímans. Samkvæmt þessu er ljóst að hin reiknaða árlega hlutfallstala kostnaðar skyldi standaí beinum og órjúfanlegum tengslum við vexti viðkomandi láns en þó skyldi í tilviki breytilegra vaxta við það miðað við útreikning hennar að vextir stæðu óbreyttir til loka lánstíma ef ekki væri unnt að meta hverju þeir næmu á þeim tíma sem útreikningur væri gerður.

20. Í 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 kemur fram að dómur sé bindandi um úrslit sakar-efnis milli aðila og þeirra sem komi að lögum í þeirra stað um þær kröfur sem séu dæmdar þar að efni til. Þá segir í 2. mgr. 116. gr. að krafa sem hafi verið dæmd að efni til verði ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól framar en segi í lögunum. Nýju máli um slíka kröfu skuli vísað frá dómi. Að mati dómsins er rétt að líta svo á að bindandi áhrif dóms í þessum skilningi taki ekki einungis til dómsorðs heldur einnig forsendna að baki kröfu að því leyti sem bein afstaða hefur verið tekin til þeirra í úrlausn.

21. Í dómi Hæstaréttar frá 26. júní 2018 í máli nr. 636/2017 var hafnað kröfu stefnenda um viðurkenningu þess að upphafleg 3,95% árleg hlutfallstala kostnaðar skyldi hald-ast óbreytt fram að endurútreikningi lánsins sem gerður var 3. febrúar 2011. Var sú niðurstaða m. a. byggð á fyrirmælum laga nr. 38/2001, sbr. lög nr. 151/2010, um hvaða vexti skyldi miða við í tilvikum sem þessu þegar samningsákvæði um vexti teldust ógild. Þá var því einnig hafnað að greiðsluáætlun sem fylgdi lánssamningnum hefði falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt, óháð þeim forsendum um lánskjör og skilmálabreytingum sem gerðar voru. Þá kemur fram í forsendum héraðsdóms, sem Hæstiréttur staðfesti, að samkvæmt almennum lög-skýringarreglum geti hvorki ákvæði þágildandi laga nr. 121/1994, um neytendalán, né ógildingarreglur laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, gengið framar fyrirmælum 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001, þar sem mælt er fyrir um vexti við aðstæður sem þessar.

22. Í hinu fyrra dómsmáli milli sömu aðila höfnuðu dómstólar þannig málatilbúnaði stefnenda þess efnis að sú árlega hlutfallstala kostnaðar sem tilgreind var í greiðsluáætlun skyldi standa óbreytt fram að tilgreindu tímamarki endurútreiknings lánsins. Þá stendur hlutfallstalan samkvæmt framansögðu í órjúfanlegum tengslum við vexti lánsins. Þrátt fyrir þetta er skaðabótakrafa stefnenda í þessu máli byggð á þeirri forsendu að vextir af láninu hefðu átt að haldast óbreyttir frá lántöku og fram að tilgreindu tímamarki endurútreiknings lánsins, vegna meintrar vanrækslu stefnda á upplýsingagjöf til stefnenda í tengslumvið lánveitinguna. Að mati dómsins er ljóst af forsendum fyrir niðurstöðu dóms Hæstaréttar í máli nr. 636/2017 að þær eiga að efni til við um vexti lánsins á tilgreindu tímabili, sem auk þess má ætla að sé veigamesti þátturinn í hinni árlegu hlutfallstölu kostnaðar. Hefur dómkrafa stefnenda því þegar verið dæmd að efni til í skilningi 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 með dómi Hæstaréttar í máli nr. 636/2017 og ber því að vísa henni frá dómi skv. 2. mgr. sömu lagagreinar. Sú breyting sem stefnendur gerðu á kröfugerð sinni með framlagðri bókun 10. nóvember 2022 breytir engu um þessa niðurstöðu enda er dómkrafan eftir sem áður byggð á þessari sömu forsendu. Auk þess er til þess að líta að það hefði verið of seint fyrir stefnendur að gera í sama þinghaldi og málið var munnlega flutt um frávísunarkröfuna svo viðamikla breytingu á málsgrundvellinum að um annað sakarefni teldist vera að ræða en fram kemur í stefnu málsins, sbr. einkum d- og e-liði 1. mgr. 80. gr. og 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

23. Að krafa stefnenda sé nú sett fram í formi skaðabótakröfu en hafi í hinu fyrra dóms-máli milli aðila verið í formi viðurkenningarkröfu breytir að mati dómsins heldur ekki því að allt að einu er um sama sakarefni að ræða og í hinu fyrra dómsmáli, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 12. desember 2001 í máli nr. 442/2001. Þá skiptir ekki máli þótt stefnendur byggi kröfuna að einhverju marki á nýjum málsástæðum, enda gátu þau haft þær uppi í fyrra málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991. Vísast í því sambandi til hliðsjónar til dóms Hæstaréttar frá 16. desember 2009 í máli nr. 676/2009.

24. Eðli máls samkvæmt stendur krafa stefnenda um dráttarvexti af fjárkröfunni í órjúfan-legum tengslum við fjárkröfuna sjálfa. Af niðurstöðu um frávísun fjárkröfunnar leiðir því einnig að dráttarvaxtakröfunni er vísað frá dómi, burtséð frá þeim ástæðum sem annars myndu leiða til frávísunar dráttarvaxtakröfunnar sérstaklega.

25. Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnendum sameiginlega gert að greiða stefnda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 550.000 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti.

Þ-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðar or ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnendur, G-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf og H-kvk-nf G-kvk-nf, greiði sameiginlega stefnda, Arion banka hf., 5 50.000 kr. krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf M-kk-nf(sign)