E-902/2012

Mál þetta var höfðað 14. júní 2012 og dómtekið 5. þ.m.

Stefnandi er Ásvélar ehf., Hrísholti 11, Laugarvatni.

Stefndi er Hegas ehf., Smiðjuvegi 1 í Kópavogi.

Stefnandi gerir þá dómkröfu að stefnda verði gert að greiða honum 613.875 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2009 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara lækkunar á þeim. Þá er krafist málskostnaðar.

I

Að sögn stefnda má rekja forsögu þessa máls til þess að stefnandi, sem er jarðvinnuverktaki, hafi í desember 2008 gert tilboð í endurbætur á vegi sem liggur að sumarbústöðum í landi Lækjarhvamms í Bláskógabyggð. Tilboðshafi var Rekstrarfélag Urriðalækjar, sem er félagsskapur eigenda sumarbústaða á þessum stað. Er því haldið fram í greinargerð að tilboð stefnanda hafi miðast við að útvega efni og leggja veginn og hafi það hljóðað upp á 750 krónur fyrir hvern lengdarmetra vegar miðað við að þykkt ofaníburðar væri að meðaltali 30 cm og að breidd vegarins yrði að lágmarki 3 metrar. Þegar tilboðið var samþykkt hafi verið lögð á það áhersla af hálfu rekstrarfélagsins að verkið yrði unnið meðan frost væri í jörðu, þ.e. á fyrstu mánuðum ársins 2009, því þá yrði mest úr efninu. Í kjölfar þess að stefnandi tók þetta verk að sér leitaði fyrirsvarsmaður stefnda, A-kk-nf E-kk-nf, sem þá var gjaldkeri rekstrarfélagsins, til fyrirsvarsmanns stefnanda, S-kk-ef S-kk-ef, með ósk um að stefnandi tæki að sér fyrir stefnda að breikka beygjur og styrkja kanta á nokkrum stöðum á veginum og að sumarbústaðarlóð í eigu stefnda í landi Lækjarhvamms, en þangað hugðist stefndi flytja fullbúinn sumarbústað. Til þess að vörubifreið með tengivagn gæti komist að lóðinni og vegna mikils þunga hússins, en það hafi vegið um það bil 18 tonn, hafi verið talin þörf á að ráðast í þessar endurbætur á veginum. Að auki hafi verið nauðsynlegt að útbúa sérstakt plan eða malarpúða inni á lóðinni þannig að vörubifreið og krani gætu athafnað sig þar. Stefnandi hafi tekið þetta verk að sér fyrir stefnda. Að sögn stefnda hafi aðilar samið um sama verð og falist hafi í fyrrnefndum samningi stefnanda og Rekstrarfélags Urriðalækjar og gengið hafi verið út frá því að bæði þessi verk yrðu unnin á sama tíma. Þá fór forsvarsmaður stefnda þess einnig á leit við stefnanda að hann tæki að sér að reka niður staura undir sumarbústaðinn á lóðinni. Því verki lauk stefnandi í janúar 2009. Hins vegar urðu tafir á því að hafist væri handa við aðra verkþætti og var komið fram á vor þegar í þá var ráðist. Greinir aðila á um ástæðu þess. Var þá allt frost farið úr jörðu og aðstæður því allt aðrar en gengið hafði verið út frá af hálfu málsaðila í upphafi. Þegar hér var komið sögu kveðst stefndi hafa ákveðið að fá annan aðila til að annast gerð fyrrnefnds malarpúða og tilkynnt stefnanda um það. Hann hafi á hinn bóginn ekki talið sér fært að fá annan aðila til að sjá um breikkun og styrkingu á veginum þar sem það verk hafi verið svo samtvinnað því verki sem stefnandi hafði með höndum fyrir Rekstrarfélag Urriðalækjar.

Stefnandi telur sig hafa lokið því verki, sem upphaflegur samningur aðila tók til, í maí 2009, þar á meðal gerð malarpúðans, og hafnar hann staðhæfingu stefnda um að fyrir hafi legið þá er ráðist var í það tiltekna verk af hálfu stefnanda að stefndi hefði falið öðrum aðila að vinna það. Þá heldur stefnandi því fram að hann hafi lagt fram kostnaðaráætlun í desember 2008 fyrir það verk sem hann vann fyrir Rekstrarfélag Urriðalækjar, en ekki tilboð svo sem stefndi gengur út frá. Vegna breyttra forsendna frá því að kostnaðaráætlunin var gerð og þar til verkið var unnið hafi áætlunin ekki verið lögð til grundvallar þegar endanlega var samið um endurgjald til stefnanda fyrir verkið. Hið sama eigi við um þann munnlega samning sem málsaðilar gerðu sín í milli, enda út frá því gengið að endurgjald til stefnanda fyrir möl og flutning á henni yrði ákveðið með sama hætti í báðum tilvikum. Hinar breyttu forsendur felist í því að við það hafi verið miðað þá er kostnaðaráætlunin var gerð að það verk sem stefnandi tók að sér að vinna fyrir rekstrarfélagið yrði unnið meðan frost væri í jörðu. Það hafi ekki gengið eftir og aðstæður verið allt aðrar og erfiðari með tilliti til þessa þegar ráðist var í þau verk sem hér um ræðir. Þannig hafi stefnandi ekki getað flutt nema 8 m³ af möl í hverri ferð í stað 12 m³, svo sem miðað hafi verið við samkvæmt kostnaðaráætluninni. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi verið fyllilega meðvitaður um þetta. Umsamin verklaun til stefnanda hafi tekið mið af þessum breyttu forsendum og reikningur sem hann gerði stefnda sé í fullu samræmi við þær.

Stefnandi gerði stefnda reikning í júní 2009 fyrir efni og vinnu að fjárhæð 1.213.875 krónur og styðst hann við tvo vinnuseðla. Er annars vegar gerð krafa um greiðslu á 1.079.415 krónum fyrir 578 m³ af möl, ámokstur og akstur á milli námu og verkstaðar í landi Lækjarhvamms. Hins vegar tekur reikningurinn til vinnu við að reka niður undirstöður fyrir sumarbústaðinn og nemur krafa vegna hennar 134.460 krónum. Af hálfu stefnda er því haldið fram að fyrirsvarsmaður félagsins hafi þegar gert athugasemdir við fjárhæð reikningsins. Snéru þær að magni og gæðum efnisins sem stefnandi notaði til verksins, auk þess sem stefnandi hafi farið út fyrir það verk sem hann var beðinn um að framkvæma. Engar athugasemdir hafa á hinn bóginn verið gerðar við þann hluta reikningsins sem snýr að niðursetningu á undirstöðum eða staurum undir sumarbústaðinn. Stefndi hefur greitt stefnanda 600.000 krónur, þ.e. 300.000 krónur 5. júní 2009 og 300.000 krónur 16. sama mánaðar. Telur stefndi að í þeirri greiðslu felist sanngjarnt endurgjald fyrir það verk sem stefnandi vann í þágu hans og að honum sé ekki skylt að inna frekari greiðslu af hendi vegna framangreindra lögskipta þeirra. Málið hefur stefnandi höfðað til heimtu á eftirstöðvum reikningsins, 613.875 krónum.

II

Í stefnu segir það eitt um kröfu stefnanda að hún sé byggð á reikningi að fjárhæð 1.213.875 krónur sem hann gaf út í júní 2009 með gjalddaga 1. júlí sama ár. Á útmánuðum 2009 hafi stefnandi, sem er jarðvinnuverktaki, tekið að sér vinnu við að standsetja plan, leggja og breikka vegi og reka niður staura í sumarbústaðarlandi í „landi Grafar í Laugardal“, en hið rétta er að um er að ræða land sem áður tilheyrði þeirri jörð. Hafi verkið falist í því að gera klárt þannig að hægt væri að flytja stóran sumarbústað á svæðið og búa til undirstöður fyrir hann. Stefndi hafi strax greitt 600.000 krónur inn á reikninginn en ekki fengist til að inna eftirstöðvar hans og stefnufjárhæð málsins, 613.875 krónur, af hendi. Frekari grein er ekki gerð fyrir málsatvikum og málsástæðum, enda þótt fyrir hafi legið við útgáfu hennar að margvíslegur ágreiningur væri uppi í málinu. Þá er um lagarök vísað til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem fái meðal annars stoð í VI. og VII. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, og um gjalddaga kröfu stefnanda sérstaklega vísað til 49. gr. þeirra.

Samkvæmt reikningi stefnanda er stefndi krafinn um 1.500 krónur auk virðisaukaskatts fyrir hvern rúmmetra af möl, ámokstur og flutning á henni frá námu og að sumarbústaðarlandi stefnda. Er á því byggt af hálfu stefnanda að þetta einingarverð sé í samræmi við það sem aðilar sömdu um. Um fjárhæð reikningsins og dómkröfu stefnanda vísast að öðru leyti til kafla I hér að framan.

III

Aðalkrafa stefnda um sýknu er á því byggð að stefndi hafi nú þegar greitt stefnanda að fullu sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir það efni og þá þjónustu sem stefnandi lét stefnda í té og óskað var eftir af hálfu stefnda. Í því sambandi vísar stefndi samkvæmt greinargerð sinni í fyrsta lagi til þess að verulegir gallar hafi verið á því efni sem stefnandi seldi stefnda, þar sem það hafi ekki uppfyllt þær gæðakröfur sem gerðar voru til þess auk þess sem magn efnisins hafi verið mun minna en fram kemur á reikningi stefnanda frá því í júní 2009. Í öðru lagi vísar stefndi til þess að verð efnisins hafi ekki verið í samræmi við það sem um var samið. Í þriðja lagi hafi stefnandi unnið hluta verksins þrátt fyrir að honum hafi verið það ljóst að stefndi hefði fengið annan aðila til að hafa hann höndum, en þar hafi verið um að ræða gerð malarpúða inn á sumarbústaðalóð stefnda.

Gögn málsins staðfesti að það malarefni sem stefnandi seldi stefnda hafi ekki uppfyllt þær gæðakröfur sem gerðar voru. Stefnanda hafi frá upphafi verið ljóst til hvers ætti að nota efnið og því borið að tryggja að það væri nothæft í þeim tilgangi. Gæði efnisins hafi hins vegar engan veginn verið ásættanleg og hafi stefndi þurft að fá annan verktaka til að koma með nýtt efni og orðið fyrir umtalsverðum kostnaði af þeim sökum. Stefndi hafi tekið sýni af því efni sem stefnandi notaði og hafi það verið rannsakað með tilliti til kornadreifingar hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands. Þær rannsóknir staðfesti að ekki hafi verið um nothæft fyllingarefni að ræða þar sem hlutfall moldar í því hafi verið alltof hátt. Telur stefndi að hér sé um galla að ræða og vísar í því sambandi til ákvæða 17. og 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Í 1. mgr. 17. gr. laganna komi fram að söluhlutur skuli hvað varðar tegund, magn, gæði og aðra eiginleika fullnægja þeim kröfum sem leiðir af samningi. Í b. lið 2. mgr. 17. gr. laganna komi einnig fram að söluhlutur skuli henta í ákveðnum tilgangi sem seljandi vissi eða mátti vita af þegar kaupin voru gerð. Telur stefndi einsýnt að það malarefni sem stefnandi seldi stefnda samkvæmt reikningi, dags. í júní 2009, hafi ekki fullnægt þeim kröfum sem gerðar voru til efnisins og sem stefnanda hafi verið kunnugt um.

Þá er því haldið fram í greinargerð að magn þess efnis sem stefndi fékk frá stefnanda hafi verið mun minna en tilgreint er á reikningi stefnanda. Stefndi hafi grafið holur á staðnum, áður en hann fékk nýjan verktaka að verkinu, til að reikna út magn efnis og hafi það reynst mun minna en 572 m³. Þessu til viðbótar liggi það fyrir og sé óumdeilt í málinu að samið hafi verið um það milli málsaðila að verkið yrði unnið meðan frost væri í jörðu, því þá væri efnisþörfin minni. Stefnandi hafi ekki staðið við gefin loforð hvað það varðar sem gert hafi það að verkum að líklegt verði að telja að magn efnis hafi af þeim sökum orðið meira en annars hefði þurft ef verkið hefði verið unnið meðan frost var í jörðu.

Varðandi magn efnisins bendir stefndi jafnframt á það að stefnanda hafi verið eða mátt vera það ljóst að stefndi hafði fengið annan aðila til að koma með efni og gera malarpúðann á sumarbústaðalóðinn. Forsvarsmaður stefnda hafi margítrekað skýrt forsvarsmanni stefnanda frá því að annar verktaki kæmi til með að annast það verk. Þrátt fyrir þau fyrirmæli hafi stefnandi ekki farið að fyrirmælum forsvarsmanns stefnda og verði stefnandi að bera áhættuna af því að ráðast í verk sem hann hafi ekki átt að vinna. Stefnandi verði þannig sjálfur að bera þann kostnað sem af því verki hlaust, enda hafi það verið unnið án samþykkis stefnda.

Með vísan til þess sem að framan er rakið varðandi fyrrgreinda galla telur stefndi að hann eigi rétt á afslætti og/eða skaðabótum frá stefnanda með vísan til 38. og 40. gr., sbr. 30. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefndi jafnframt til þess að tilgreint verð fyrir efni og vinnu við malarefni í reikningi stefnanda til stefnda frá því í júní 2009 sé umtalsvert hærra en samið hafi verið um milli málsaðila. Samið hafi verið um sama verð og í tilboði stefnanda til Rekstrarfélags Urriðalækjar varðandi vinnu við veginn heim að sumarbústöðunum. Þegar það verð er borið saman við verð á hvern rúmmetra efnis í reikningi stefnanda megi sjá að ekki sé samræmi í verði þar sem verð á reikningi til stefnda sé mun hærra en tilboðsverðið til Rekstrarfélags Urriðalækjar. Því til viðbótar sé verðið engan veginn sanngjarnt ef miðað er við gæði hins selda og atvik að öðru leyti ef talið verður að ekki liggi fyrir sönnun um umsamið verð í viðskiptum málsaðila. Má í því sambandi vísa til ákvæða 45. gr. laga nr. 50/2000.

Stefndi vísar einnig til þess að ekki sé hægt að krefja hann um greiðslu fyrir efni og vinnu við verk sem hann hafi ekki óskað eftir, svo sem forsvarsmanni stefnanda hafi verið fullkunnugt um. Forsvarsmaður stefnda hafi margítrekað skýrt forsvarsmanni stefnanda frá því að hann hefði fengið annan aðila til að gera malarpúða á lóðinni en þrátt fyrir þá vitneskju hafi stefnandi ekki farið að fyrirmælum forsvarsmanns stefnda. Stefnandi verði sjálfur að bera áhættuna af því að ráðast í það verk þvert á fyrirmæli stefnda.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið telur stefndi að sýkna eigi hann af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu er þess krafist til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Vísað er til sömu röksemda og málsástæðna er fram koma í aðalkröfu stefnda um sýknu til stuðnings varakröfu stefnda um lækkun. Þá er einnig vísað til þess að stefndi hefur margítrekað boðið stefnanda að ljúka málinu með sátt og boðið fram ákveðna greiðslu í því sambandi en öllum slíkum boðum hefur verið hafnað af hálfu stefnanda.

Stefndi gerir bæði í aðal- og varakröfu sinni kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda. Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á ákvæðum 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Varðandi lagarök þá vísar stefndi kröfum sínum til stuðnings til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum til 1., 17., 18., 21., 30. – 40., og 45. gr. laganna. Þá er vísað til almennra reglna kröfu- og samningaréttar um réttar efndir og um skuldbindingargildi samninga.

IV

Undir rekstri málsins sett stefndi fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns. Samkvæmt matsbeiðni skyldi matsmanni í fyrsta lagi falið að leggja mat á magn (rúmmetra) þess efnis sem stefnandi lét stefnda í té við framkvæmd umrædds verks, annars vegar að því er tekur til styrkingar vegkanta og breikkunar á beygjum og hins vegar við gerð malarpúðans. Í öðru lagi skyldi lagt fyrir matsmann að leggja mat á gæði þess efnis sem notað var og hvort það fullnægi þeim almennum kröfum sem gerðar eru til malarefnis sem nota á í þeim tilgangi „sem efninu var ætlað, þ.e. til styrkingar á vegi og í malarpúða“. Í þriðja lagi tók matsbeiðni til þess að matsmaður legði mat á hvert sé sanngjarnt og eðlilegt endurgjald „í skilningi 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup með hliðsjón af niðurstöðum matsmanns á magni og gæðum þess efnis og þeirri vinnu sem [stefnandi] lét [stefnda] í té á árinu 2009 við breikkun á beygjum, styrkingu vegkanta og gerð malarpúða á sumarbústaðalóð [stefnda]“. Í þinghaldi í málinu 21. nóvember 2012 var B-kk-nf G-kk-nf byggingaverkfræðingur dómkvaddur til að framkvæma umbeðið mat og lá matsgerð hans fyrir 20. júní 2013.

Í matsgerðinni segir svo um fyrsta matsliðinn í umfjöllun matsmanns: „Matsmaður telur ekki ástæðu til að efast um að þessar magntölur [578 m³] séu nálægt lagi miðað við aðstæður, en mikil vandkvæði eru á því að mæla þetta nákvæmlega enda magn að hluta til gengið niður í undirliggjandi jarðveg.“

Um matslið tvö segir í matsgerðinni að til þess að leggja mat á þetta matsatriði hafi matsmaður tekið tvö sýni í vettvangsskoðun á matsfundi. Niðurstaða rannsóknar á sýnunum bendi til þess að það efni sem notað var fullnægi ekki almennum kröfum sem gerðar eru til slitlags og burðarlags og þar um vísað til þess að miðað við markalínur samkvæmt tilteknum staðli liggi kornadreifing í efnissýni „að mestu utan þeirra markalína sem talið er eðlilegt að kornakúrfurnar liggi annars vegar fyrir burðarlag og hins vegar fyrir slitlag“. Með öðrum orðum sé það mikið af „fínefni í efninu“, það er 10% í öðru sýninu og 15% í hinu, „að kornadreifing þess liggur ofan gefinna markalína“. Að því sögðu er tekið fram í matsgerðinni að um hafi verið að ræða „efni úr námu sem matsþoli hefur verið að flytja efni úr m.a. fyrir Rekstrarfélag Urriðalækjar og ekki hægt að sjá nein gögn um að beðið hafi verið um efni af öðrum gæðum en þar voru notuð né heldur að beðið hafi verið um tiltekin gæði“.

Um matslið þrjú segir meðal annars svo í matsgerð: „Samkvæmt tölvupósti frá S-kk-þgf S-kk-þgf hjá Ásvélum er miðað við 0,5 m³ pr. lengdarmetra í vegi sem gefur kr. 1.500 kr/m³ án VSK eða kr. 1.867,5 m/VSK á verðlagi í júní 2009.“ ... Skoðuð verð sem eru í gangi í dag og matsmaður hefur aflað sér vitneskju um: Jarðvinnuverktaki nokkur sagði aðspurður að hann gæti útvegað í dag efni miðað við 10 km akstur 1.500 kr/m³ með VSK miðað við óflokkað efni úr námu. Námusali gefur upp að verð í dag fyrir niðurkomið efni miðað við 22 km akstur og 12 tonna bíl sé um 2.120 kr./m³ með VSK, þar af maður og bíll kr. 1.670 og óunnið efni kr. 450. Sé aksturinn skorinn niður í 10 km má ætla að verðið gæti verið um 1.700 kr./m³ með VSK. Sé miðað við þetta verð í dag 1.700 kr./m³ með VSK og það lækkað til verðlags í júní 2009 miðað við byggingarvísitölu sem var þá 474,9 stig, en er í dag 592,4 stig, gerir það 1.363 kr./m³ með VSK eða 1.086 kr./m³ án VSK. Samkvæmt símaviðtali matsmannsins sem vitnað er til í kafla 5 … kom fram að matsþoli hefði ekki getað flutt nema 8 tonn í stað 12 þar sem frost hefði verið farið úr jörðu þegar flutningur átti sér stað, vildi hann meina að annars hefði hann flutt 0,75 m³/m í veginn í stað 0,5 m³/m eins og raunin var. … Matsmaður telur að magn það sem verktaki gefur upp eða 578 m³ geti vel staðist. Rúmmetraverð á þessum 578 m³ er samkvæmt útreikningi matsmanns hér að ofan (1.500-1.086)/1.086x100=38,1% hærra en útreiknað verð sem var kr. 1.086kr./m³ án VSK. Sá hluti reiknings verktaka sem snýr að fyllingu í plan og veg ætti ef miðað er við þetta að hafa verið: kr. 578x1.086 =627.708 án VSK eða með 24,5% VSK eins og þá var kr. 781.496 og er þá ekki tekið tillit til gæða efnisins. … Þar sem efnið sem um ræðir er svo fínefnaríkt að það veðst upp í bleytu svo að varla er fært um svæðið telur matsmaður ekki sanngjarnt að selja það á fullu verði, en hins vegar er á það að líta að ekki hefur verið sýnt fram á að beðið hafi verið um að efnið skyldi uppfylla ákveðnar kröfur. Matsmaður metur það svo að eftir atvikum sé sanngjarnt að greiða það verð sem nefnt er hér að ofan fyrir þessa 578 m³ eða kr. 781.496 með VSK. Verktaki þurfti við flutning efnis að aka með 2/3 af burðargetu bílsins, en matsmaður getur ekki sýnt fram á hvorn málsaðilana á að telja ábyrgan fyrir því að upphaf verksins dróst svo á langinn, en telur ekki óeðlilegt að matsþoli verði af hækkun greiðslu vegna þess og með sama hætti verði matsbeiðandi af lækkun vegna gæða efnisins, eða með öðrum orðum þetta vegi hvort annað upp.“

V

Krafa stefnanda í málinu tekur annars vegar til þess að hann hafi í maí 2009 selt stefnda 578 m³ af möl og annast ámokstur og flutning á henni frá malarnámu og að sumarbústaðarlóð í eigu stefnda í landi Lækjarhvamms í Bláskógarbyggð, en að sögn forsvarsmanns stefnanda er vegarlengd á milli þessara staða 6,5 km. Nemur krafa stefnanda vegna þessa 867.000 krónum, það er 1.500 krónur fyrir hvern rúmmetra, að viðbættum 212.415 krónum í virðisaukaskatt, eða samtals 1.079.415 krónum. Hins vegar gerir stefnandi samkvæmt reikningnum kröfu um greiðslu fyrir vinnu við að reka niður undirstöður fyrir sumarbústað sem stefndi flutti á lóðina og nemur krafa vegna hennar 134.460 krónum. Er enginn ágreiningur um umkrafið endurgjald fyrir það verk. Aðilar deila aftur á móti um fyrrnefndu kröfuna og er ágreiningsefnum varðandi hana áður lýst.

Samkvæmt framansögðu og að teknu tilliti til innborgunar stefnda að fjárhæð samtals 600.000 krónur nemur dómkrafa stefnanda 613.875 krónum (1.079.415 + 134.460 – 600.000).

Gegn andmælum stefnanda hefur stefndi ekki náð að renna viðhlítandi stoðum undir þá málsástæðu sína að sú breyting hafi verið gerð á upphaflegum samningi þeirra að stefnandi ætti ekki að hafa með höndum þann verkþátt sem laut að gerð malarpúða inni á sumarbústaðarlóðinni. Kemur hún þegar af þessari ástæðu ekki til frekari álita við úrlausn málsins.

Að fram kominni matsgerð dómkvadds matsmanns er ekki ágreiningur um að magn þess efnis sem stefnandi lét stefnda í té hafi verið 578 m³. Í matsgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu á grundvelli rannsókna á tveimur efnissýnum að með tilliti til kornadreifingar fullnægi efnið ekki þeim „almennu kröfum sem gerðar eru til slitlags og burðarlags“. Í vitnisburði matsmanns fyrir dómi kom fram að hvað þetta varðar væri byggt á upplýsingum frá Vegagerðinni. Af hálfu stefnda var ekki hafður uppi áskilnaður um að malarefnið sem stefnandi léti honum í té ætti að uppfylla tilteknar gæðakröfur. Þykir jafnframt verða við það að miða að samningur aðila hafi tekið til þess að efnið yrði sótt í þessa tilteknu námu, sem er tiltölulega stutt frá verkstað, og að það sé vel nothæft í malarpúða og vegi í sumarhúsabyggðum. Að þessu gættu og í ljósi atvika að öðru leyti verður stefndi ekki talinn hafa fært sönnur fyrir slíkum gæðafrávikum sem talist geti galli og stefnandi beri ábyrgð á.

Málsaðilar sömdu munnlega um verkið. Svo sem áður er rakið er það skilningur stefnda á efni samningsins að stefnandi hafi tekið að sér að útvega efni og leggja það gegn sömu greiðslu og samningur stefnanda við Rekstrarfélag Urriðalækjar kvað á um, en samkvæmt honum hafi stefnandi átt að fá 750 krónur fyrir hvern lengdarmetra vegar miðað við að þykkt ofaníburðar væri að meðaltali 30 cm og að breidd vegarins yrði að lágmarki 3 metrar. Rúmmetraverð hefði þá verið rétt rúmar 833 krónur. Fyrirsvarsmaður stefnanda hefur staðfest að þessi skilningur sé í samræmi við það sem upphaflega hafi verið miðað við samkvæmt kostnaðaráætlun hans, en af ástæðum sem stefnda séu vel kunnar hafi tilteknar forsendur sem lágu henni til grundvallar ekki verið fyrir hendi þegar ráðist var í verkið. Hefur stefnanda hvað þetta varðar vísað til þess að þar sem verkið var ekki unnið þegar frost var í jörðu hafi hann ekki getað flutt nema 8 m³ af möl í hverri ferð í stað 12 m³, svo sem upphaflega hafi verið gert ráð fyrir. Reikningi stefnanda fyrir verkið fylgdu vinnuseðlar þar sem skýrlega kom fram að efnismagn væri 578 m³ og að verð fyrir hvern rúmmetra væri 1.500 krónur auk virðisaukaskatts. Athugasemdir sem stefndi gerði við reikninginn með bréfi til stefnanda 4. september 2009 lutu alfarið að efnismagni, gæðum efnisins og því að stefnandi hafi unnið verk sem stefndi hafi þá verið búinn að fela öðrum aðila að hafa með höndum. Verður ekki séð samkvæmt gögnum málsins að stefndi hafi haft uppi andmæli að því er tekur til einingarverðsins miðað við ógallað efni fyrr en við framlagningu greinargerðar í málinu 19. september 2012.

Að virtum framburði fyrirsvarsmanna málsaðila fyrir dómi og með sérstakri hliðsjón af því sem hér að framan er rakið þykir verða að leysa úr ágreiningi þeirra um verklaun eftir þeirri grunnreglu sem meðal annars kemur fram í 45. gr., sbr. 47. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, en í henni felst að greiða skuli það verð sem seljandi setur upp, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sönnunarbyrði fyrir því að umkrafið verð sé ósanngjarnt hvílir á þeim sem heldur slíku fram. Við úrlausn um þetta er sérstaklega til þess að líta að ekki verður staðhæft að það að verkið var ekki unnið meðan að frost var í jörðu verði rakið til atvika sem talist geta á ábyrgð stefnanda. Að þessu virtu og með hliðsjón af úrlausn dómsins um gallakröfu stefnda, en enn fremur með tilliti til aðstæðna við framkvæmd verksins samkvæmt framansögðu, getur framlögð matsgerð ekki gagnast honum til stuðnings þeim málflutningi að krafa stefnanda sé ósanngjörn. Hefur stefndi að þessu sögðu ekki náð að sýna fram á að það endurgjald sem stefnandi krefur hann um fyrir umrætt verk sé ósanngjarnt.

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður krafa stefnanda að fullu tekin til greina. Um vexti fer svo sem í dómsorði greinir, en vaxtakrafa stefnanda hefur ekki sætt sérstökum andmælum.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum Á-kk-þgf I-kk-þgf byggingaverkfræðingi og J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf byggingatæknifræðingi.

Dómsorð

Stefndi, Hegas ehf., greiði stefnanda, Ásvélum ehf., 613.875 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf