S-534/2018

Mál þetta sem dómtekið var 19. nóvember sl. var höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu þann 28. ágúst sl. „á hendur X, kt. [...], [...], [...], fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi, með því að hafa, fimmtudaginn 11. maí 2017, veist með ofbeldi að fyrrum sambýliskonu sinni og barnsmóður A, kt. [...], utandyra við heimili hennar að M í [...], tekið um háls hennar og snúið hana niður í götuna, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut þreifieymsli á hálsi, yfir kvið og um læri.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 23/2016.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Þann 19. nóvember sl. gaf lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu út framhaldsákæru á hendur ákærða með skírskotun til 1. mgr. 153. gr. og 1. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála þar sem aukið var við ákæruna frá 28. ágúst sl. með þeim hætti að „í málinu krefst K-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður, f.h. A, kt. [...], þess að ákærði greiði henni miskabætur að fjárhæð kr. 700.000. Krafist er vaxta af fjárhæðinni skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 11. maí 2017 en síðan dráttarvaxta samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er krafist málskostnaðar að mati dómara eða samkvæmt síðar framlögðum reikningi, auk virðisaukaskatts á málskostnað.“

Verjandi ákærða gerir þær kröfur að ákærði verði sýknaður. Jafnframt krefst hún hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði. Þá krefst hún frávísunar bótakröfu, til vara sýknu en að því frágengnu að bætur verði stórlega lækkaðar.

Málsatvik

Þann 11. maí 2017 var óskað eftir aðstoð lögreglu vegna heimilisofbeldis að M í [...]. Á vettvangi hitti lögregla fyrir brotaþola, A, og móður hennar. Í skýrslu lögreglu kemur fram að brotaþoli hafi verið grátandi og hrædd. Hún hafi skýrt svo frá að hún hefði mætt ákærða, barnsföður sínum, þegar hún hefði verið á heimleið, en þau ættu í deilum vegna forsjár [...]. Þegar hún hefði ekið inn á bifreiðastæðið við heimili sitt hefði hún séð að hann var beint fyrir aftan hana. Hann hefði komið gangandi að henni og tekið strax um hálsinn á henni og sagt henni að gefa sér sameiginlegt forræði. Hann hefði tekið um hálsinn á henni með báðum höndum en ekki þrengt að. Þessu næst hefði hann reynt að snúa hana niður í götuna. Hún hefði öskrað á hann að gera þetta ekki en hann hent henni í götuna og reynt að slá hana í andlitið en hún hefði borið hendurnar fyrir sig. Hann hefði þá tekið um hálsinn á henni að aftan en á því augnabliki hefði bifreið komið inn á stæðið. Hann hefði þá gengið í burtu og hún náð að standa upp og hlaupa á brott. Hann hefði svo gengið ógnandi að henni og m.a. sakað hana um að hafa farið í [...] vegna þess að hún hefði verið að [...]. Hún hefði haldið að hann ætlaði að kyrkja hana en hann hefði hótað því áður. Talið var að nágrannakona hefði orðið vitni að hluta árásarinnar en hún hefði ekið inn á bifreiðastæðið þegar ákærði hefði haft hendurnar um hálsinn á brotaþola. Önnur nágrannakona hefði komið brotaþola til aðstoðar eftir árásina.

Í vottorði B, læknis á Heilsugæslunni í [...], kemur fram að við skoðun hafi brotaþoli haft þreifieymsli í láréttri þverlínu rétt ofan við „trachea“ þar sem hún hafi verið tekin kverkataki. Jafnframt hafi hún verið þreifiaum yfir vinstri flanka þar sem hné hafi verið rekið í hana. Hún hafi haft mar „lat.“ um miðbik vinstri upphandleggs og verið með eymsli þar við þreifingu. Þá hafi hún haft þreifieymsli um „lat.“ miðbik vinstra læris.

Þann 17. maí 2017 var ákærða gert að sæta nálgunarbanni í sex mánuði þannig að lagt var bann við því að hann kæmi á eða í námunda við heimili brotaþola, veitti henni eftirför, nálgaðist hana á almannafæri eða setti sig í samband við hana með öðrum hætti.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi

Ákærði greindi frá því að þau brotaþoli hefðu greint á um forsjá [...]. Í maí 2017 hefðu þau nýlokið sáttaferli. Hann hefði óskað eftir sameiginlegri forsjá en hún hefði hafnað því og viljað fara ein með forsjána. Umgengni hans hefði verið skert. Nokkrum sinnum hefði barnið ekki verið [...] þegar hann hefði átt að sækja hana. Í upphafi hefði umgengnin verið jöfn en skyndilega hefði honum verið tilkynnt að hann fengi [...] bara aðra hverja helgi. Umræddan dag hefði hann séð brotaþola í umferðinni og farið á eftir henni til þess að reyna að ræða málið við hana. Hann hefði spurt hana hvort henni væri alvara með þessu en hún hefði verið alveg hörð í afstöðu sinni. Hann hefði snöggreiðst. Hann hefði tekið um axlir hennar og lagt hana varlega niður á jörðina. Hann hefði svo slegið hana laust. Það hefði verið allt í lagi með hana eftir þetta. Ekkert þessu líkt hefði áður gerst milli þeirra.

Brotaþoli kvaðst hafa verið á leiðinni heim þegar hún hefði mætt ákærða. Hún hefði svo tekið eftir því á bifreiðastæðinu heima að hann væri á eftir henni. Hann hefði komið að henni og sagt eitthvað og svo hrækt framan í hana. Því næst hefði hann ráðist á hana með því að taka um háls hennar með annarri hendinni. Hann hefði svo sleppt, tekið um axlir hennar og snúið hana í jörðina. Það hefði verið eins og hann ætlaði að slá hana. Í því hefði bifreið komið inn á stæðið og hann hefði farið frá henni. Hann hefði svo komið aftur að henni og hreytt einhverju í hana. Hún hefði fundið til í hendi og læri eftir þetta þar sem ákærði hefði sest á hana. Hún hefði einnig verið mjög hrædd. Hún hefði trúað því að hann myndi drepa hana, enda hefði hann hótað því áður. Hún hefði verið hjá sálfræðingi áður og hefði farið einu sinni eftir þetta atvik.

Móðir brotaþola kvaðst hafa komið á vettvang skömmu eftir atvikið. Þá hefði nágrannakona verið hjá brotaþola. Brotaþoli hefði verið í miklu uppnámi og greint henni frá því að ákærði hefði fleygt henni í götuna og hrækt á hana. Hún hefði hringt á lögreglu.

Vitnið C kvaðst hafa ekið inn á bifreiðastæðið umræddan dag og séð konu sitja á gangstéttinni og mann standa yfir henni. Hún hefði haldið að konan hefði dottið á götuna. Hún hefði hægt á sér og lagt bifreiðinni. Hún hefði svo séð um spegil í bifreiðinni að maðurinn hefði komið aftur og hefði haldið konunni í hálstaki en konan hefði grátið. Maðurinn hefði svo farið en hún hefði farið að sinna barninu sínu. Önnur nágrannakona hefði farið til brotaþola.

Vitnið D kvaðst hafa verið heima hjá sér þegar hún hefði heyrt öskur fyrir utan. Hún hefði litið út og séð konu og mann. Hún hefði farið út á svalir en svo hefði virst sem atvik væru um garð gengin. Hún hefði séð manninn ganga í burtu og konuna á hnjánum. Hún hefði farið til brotaþola og rætt við hana þar til móðir hennar hefði komið.

Vitnið B heilsugæslulæknir kvað brotaþola hafa haft þreifieymsli yfir barkakýli en ekki neina sjáanlega áverka, utan mars á upphandlegg. Þetta hefði komið heim og saman við kverkatak og að gripið hefði verið um upphandlegg brotaþola. Hún hefði einnig verið þreifiaum við miðbik vinstra læris utanvert og yfir vinstri flanka. Þá hefði hún verið aum í hliðlægum vinstri kvið. Ekki hefði sést mar eða annar áverki. Áverkarnir hefðu samræmst sögu brotaþola, en ekki þyrfti endilega meiri áverka til þess að sagan stæðist. Brotaþoli hefði verið í uppnámi en skýr og gefið greinargóða sögu.

Vitnið E lögreglumaður kvaðst hafa verið kallaður á vettvang. Hann hefði hitt brotaþola og tekið skýrslu af ákærða. Brotaþoli hefði verið í uppnámi. Hún hefði lýst því að ákærði hefði tekið um háls hennar án þess að hafa þrengt að öndunarvegi. Hún hefði óskað eftir nálgunarbanni þar sem hún teldi sér stafa ógn af ákærða.

Niðurstaða

Ákærða er gefið að sök ofbeldisbrot í nánu sambandi með því að hafa veist með ofbeldi að fyrrum sambýliskonu sinni og barnsmóður, tekið um háls hennar og snúið hana niður í götuna. Ákærði og brotaþoli hafa átt í deilum vegna forsjár [...]. Ákærði neitar sök. Hann hefur viðurkennt að hafa veist að brotaþola en kveður atvikin ekki hafa verið með þeim hætti sem greinir í ákæru. Hann hafi ekki tekið um háls brotaþola og ekki snúið hana niður í jörðina. Hann hafi tekið um axlir hennar og lagt hana varlega niður á jörðina. Brotaþoli lýsir því hins vegar að ákærði hafi tekið um háls hennar með annarri hendinni, því næst tekið um axlir hennar og snúið hana í jörðina.

Engin vitni voru að atvikinu milli ákærða og brotaþola. Nágrannakona sem kom akandi inn á bifreiðastæðið þar sem þau voru sá brotaþola sitja á gangstéttinni og ákærða standa yfir henni. Hún taldi sig hafa séð í baksýnisspegli ákærða koma aftur til brotaþola og halda henni þá hálstaki, en það er ekki í samræmi við framburð ákærða eða brotaþola. Önnur nágrannakona sá einnig til ákærða og brotaþola þegar atvikið var um garð gengið, þar sem ákærði gekk í burtu en brotaþoli var á hnjánum.

Samkvæmt læknisvottorði og framburði læknis fyrir dóminum var ekki að finna áverka á brotaþola sem staðfest geta sögu hennar um hvernig atvikið vildi til. Samkvæmt því standa orð brotaþola gegn orðum ákærða um atvikið. Ákærði hefur viðurkennt að hafa tekið um axlir brotaþola og lagt hana í jörðina. Verður hann sakfelldur fyrir þá háttsemi, en ekki er sannað að hann hafi tekið um háls hennar og snúið hana niður.

Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum nr. 19/1940. Samkvæmt því ákvæði skal sá sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, sæta fangelsi allt að 6 árum. Í athugasemdum með frumvarpi því sem breytti almennum hegningarlögum kemur fram að ákvæðið nái til háttsemi sem sé endurtekin eða alvarleg. Með því að háttsemi sé endurtekin er vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó er ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Við mat á grófleika og þar með hvort brot sé stórfellt skal sérstaklega litið til þess hvort stórfellt líkams- eða heilsutjón eða bani hafi hlotist af. Enn fremur ber að líta til þess hvort brot hafi staðið yfir í langan tíma eða hvort gerandi hafi misnotað freklega yfirburðastöðu sína gagnvart þolanda.

Eins og að framan greinir var um stakan atburð að ræða. Brotaþoli hlaut ekki áverka af háttseminni og hún var ekki til þess fallin að ógna á alvarlegan hátt lífi, heilsu eða velferð brotaþola. Verður háttsemi ákærða því ekki heimfærð undir 218. gr. b í almennum hegningarlögum heldur þykir hún eiga undir 1. mgr. 217. gr. laganna.

Ákærði er fæddur í [...] [...]. Hann hefur ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Við ákvörðun refsingar verður litið til þess að brotaþoli hlaut ekki áverka en jafnframt til tengsla aðila, sbr. 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta að fjárhæð 700.000 krónur. Brotaþoli á rétt á miskabótum með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 200.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef R-kvk-ef R-kvk-ef lögmanns, 463.760 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, K-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, 337.280 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf I-kvk-nf G-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 200.000 krónur með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. maí 2017 til 19. desember 2018 en þá með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef R-kvk-ef R-kvk-ef lögmanns, 463.760 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, K-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, 337.280 krónur.