S-712/2011

Ár 2011, þriðjudaginn 23. ágúst, er á dómþingi héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af P-kk-þgf G-kk-þgf, héraðsdómara, kveðinn upp dómur í sakamálinu nr. 712/2011: Ákæruvaldið (H-kvk-nf M. G-kvk-nf) gegn A (B-kk-nf N-kk-nf hrl.) sem tekið var til dóms hinn 15. ágúst sl. að aflokinni aðalmeðferð.

Málið er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 10. maí 2011 á hendur ákærða, A, kt. 000000-0000, […], Reykjavík, „fyrir fjárdrátt með því að hafa, þann 12. febrúar 2009, án heimildar látið millifæra kr. 2.700.000,- af bankareikningi móður sinnar, B, nr. […-..-……] í Nýja Kaupþingi banka hf. (nú Arion banki hf.), sem ákærði hafði prókúru á, inn á eigin bankareikning í NBI hf. (nú Landsbankinn hf.), nr. […-..-…], en fjármunina nýtti ákærði í eigin þágu.

Telst þetta varða við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

B, kt. 000000-0000, gerir þá kröfu að ákærða verði gert að greiða henni kr. 2.500.000 ásamt vöxtum skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2011 frá 12. febrúar 2009 til birtingardags bótakröfu og dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist lögmannsþóknunar að fjárhæð kr. 244.725, þ.m.t. virðisaukaskattur, en að mati dómara komi síðar til aðalmeðferðar málsins.“

Málavextir

Í bréfi G-kk-ef D-kk-ef S-kk-ef hdl., dagsettu 19. október 2009, til lögreglunnar í höfuðborgarsvæðinu er kært yfir því fyrir hönd B, kt. 000000-0000, að sonur hennar, ákærði í máli þessu, hafi, 12. febrúar það ár, án heimildar og vitneskju B, tekið 2.700 þúsund krónur út af bankareikningi hennar í Nýja Kaupþingi og ráðstafað fénu í eigin þágu til bílakaupa.

Fyrir liggur að B veitti ákærða „fullt og ótakmarkað leyfi til þess að sjá um“ reikninga hennar í KB-banka með skriflegri yfirlýsingu 28. október 2008. Þá liggur það fyrir að ákærði tók umrædda fjárhæð út af reikningi B eins og segir í kærunni og lagði féð samdægurs inn á sinn eigin bankareikning í Landsbankanum og lagði sama dag 2.230.189 krónur inn á reikning fyrirtækisins Bernhard ehf. Enn liggur það fyrir að ákærði endurgreiddi 200.000 krónur inn á reikning móður sinnar 3. júlí 2009. Loks eru í málinu tvö bréf B til ákærða í júlí 2009. Í upphafi annars þeirra segir svo: „Gjörðu svo vel að borga mér til baka lán að upphæð 2.500.000 með vöxtum.“ Í niðurlagi hins bréfsins segir svo: „Láttu mig vita hvenær þú hugsar þér að byrja að borga þetta lán. Ég get þá látið þig vita hvernig ég vil að þetta verði borgað til mín.“

Ákærði neitar sök. Hann hefur greint frá því að hann hefði séð um fjármál móður sinnar í um sex ár meðan hún hafi verið búsett í Ameríku. Um áramótin 2008-09 hafi borið á góma á milli þeirra að svo gæti farið að hann gæti ekki endurnýjað bílinn sinn vegna efnahagsástandsins hér. Hafi hún þá boðist til þess að hjálpa honum um peninga í þessu skyni sem hann hafi þegið. Hann segist hafa álitið að þetta tilboð hennar hafi átt rætur í því að hún hefði skilið hann eftir hjá afa hans og konu hans og flutt til Bandaríkjanna þar sem hún hefði búið í 30-35 ár og eignast dætur tvær. Þá geti þetta einnig hafa verið umbun fyrir það að hann hefði séð um fjármál hennar og annað hér á landi árum saman. Hann hafi sagt við móður sína að hann vildi að þessi styrkur teldist vera fyrirfram greiddur arfur, enda gæti hann ekki endurgreitt henni þessa fjárhæð. Það hafi hún ekki viljað og sagt að hún réði sjálf yfir sínum peningum. Í janúarlok hafi hann verið búinn að sjá sér út bíl og talað við móður sína og sagst þurfa 2.500 þúsund krónur sem hún hafi greiðlega samþykkt. Hann hafi svo beðið hana um að fá að taka út 200 þúsund krónur í viðbót þar sem hann langaði til þess að fá sér dýrari gerð af bíl. Skyldi þessi mismunur vera lán til hans og hafi hann endurgreitt móður sinni það. Þau D hefðu oftsinnis talað við B um þennan greiða eftir að hún kom til landsins og margþakkað hann. Aðspurður segir hann F hafa sagt sér í óspurðum fréttum að B hefði talað um að hún hefði látið hann hafa peninga fyrir bílakaupum. B hafi ekki gert athugasemdir við þessa peningaúttekt fyrr en hún skrifaði honum bréfin í júlí. Fram að því hefðu samskipti þeirra verið góð og hann verið henni hjálplegur í ýmsu, eftir að hún flutti landsins í apríl 2010, svo sem að standsetja íbúð hennar og snúast með hana í sambandi við bílakaup. Þá hafi hún gefið honum nýjan hægindastól. Hins vegar hafi slest upp á vinskap þeirra fyrir nokkru og sé kæran til komin af því. Undir ákærða er borið það að hann hafi tekið umtalsvert meira fé út af reikningnum en sem nemur bílverðinu að viðbættu verði radíó-búnaðar, samtals 2.303.370 krónum, en ekki kemur fram hjá honum skýring á því. Hann ítrekar að hann hafi áætlað það að þurfa 2.500 þúsund krónur vegna bílakaupanna og segist hann ekki hafa ætlað sér að taka meira en þurfti fyrir þeim. Þá áréttar hann að 200 þúsund krónurnar hafi verið lán í viðbót við þessa fjárhæð.

B hefur skýrt frá því hafi ákærði sagt henni í síma frá því að hann hefði tekið 2.700 þúsund krónur af reikningi hennar og að það skyldi vera fyrirfram „lífeyrir“ enda hefði hún gefið dætrum sínum svo mikið að hann yrði að tryggja að eitthvað yrði eftir handa honum. Ekki muni hún hvenær þetta var. Hafi hann sagt að hann væri að kaupa húsnæði og sagt að hann hefði haldið að hann mætti taka þessa peninga út. Hún hafi svarað og sagt að þetta hefði hann ekki mátt gera og fengi hann sólarhring til þess að endurgreiða þetta fé inn á reikninginn. Þegar hún kom hingað til lands í apríl eða maí (2010, að því er ætla verður) hafi ákærði reynt að fá hana til þess að skrifa undir skjal þess efnis að þetta væri fyrirfram greiddur arfur en hún synjað því. Hafi hann verið ógnandi í hennar garð. Hann hafi svo endurgreitt henni 200 þúsund krónur þann sama dag. Aðspurð segir hún að fyrir þremur eða fjórum árum eða jafnvel fyrr hafi ákærði spurt hana í símtali hvort hún gæti hugsanlega lánað honum vegna bílakaupa ef af þeim yrði. Hafi hún svarað að hún hefði ekki handbært fé til þess þá stundina en hún myndi lána honum þegar hún gæti það og jafnvel vaxtalaust. Hafi verið talað um eina milljón í þessu sambandi. Þetta hafi hins vegar ekki komið til tals á milli þeirra aftur. Aðspurð um orðið lán í bréfum hennar, sem greinir hér að framan, segir hún það sennilega til komið vegna þess þegar ákærði hafi endurgreitt 200 þúsund krónurnar hafi hann látið greiðsluna heita greiðslu inn á lán. Hún ítrekar hins vegar að hún hafi ekki lánað ákærða fé. Þá segist hún ekki hafa rætt þetta mál við konu ákærða, D, sem starfi hjá Arion-banka. Aftur á móti segist hún hafa rætt við dóttur sína, E, um þessa úttekt af reikningnum. Hún segist ekki hafa rætt við F, fyrrverandi eiginmann sinn og föður E, um þetta mál. Hún kannast við að F hafi heimsótt hana til Ameríku en það hafi verið áður en þetta mál kom upp. Hún segir það vera rangt hjá ákærða að kæra hennar sé til komin út af því að súrnað hafi á milli þeirra út af einhverju öðru eftir að hún fluttist hingað til lands. Hún kannast við að hafa gefið ákærða stól í afmælisgjöf.

Í hljóðupptöku af skýrslu B hjá lögreglu, hinn 18. maí 2010, heyrist hún segja ákærða hafa talað við sig í síma að nokkrum árum fyrr og spurt hvort hún gæti lánað honum peninga vegna kaupa á nýjum leigubíl. Hafi hún spurt hvort hann þyrfti strax á þessu að halda en hann svarað því neitandi og sagt að það yrði ekki fyrr en hún hefði selt hús sitt í Ameríku, en það hefði komið til tals á milli þeirra. Hafi hún sagt þetta geta komið til greina ef hún fengi gott verð fyrir húsið. Yrði um að ræða eina milljón sem hann fengi vaxtalausa. Þau hafi svo ekki rætt þetta frekar. Þegar hún er spurð út í þetta fyrir dómi segir hún ákærða aldrei hafa minnst á húsasöluna í sambandi við peningalánið. Aftur á móti hafi hann oft verið að forvitnast um hvernig gengi að selja húsið. Segist hún vera vel gefin og því geta lagt saman tvo og tvo í þessu sambandi.

B kom aftur fyrir dóm og var spurð nánar út í dagsetningar málsatvikanna en hún gat engu bætt við í því efni. Hún segist vera vön því að skrifa slíkt niður hjá sér en í þessu tilviki hafi það farist fyrir. Aðspurð segist hún ekki muna hvenær hún gerði athugasemdir við þessa úttekt ákærða eða hvenær hún vissi fyrst um hana. Hún segist þó halda að það hafi verið í apríl og að hún hafi ekki dregið að gera athugasemdir við færsluna eftir það. Þá sagðist hún aldrei hafa rætt fjármál sín við F, fyrrum eiginmann sinn. Það eina sem hann viti um hennar fjármál hljóti hann að hafa frá öðrum en henni. Samkomulag þeirra sé ágætt og hafi hann oftar en einu sinni heimsótt hana í Ameríku. Því fari þó fjarri að hún ræði slík málefni við hann. Hún segist hafa verið með aðgang að reikningum sínum í heimabanka meðan hún bjó erlendis en lítið hafa notað sér það, enda lítið kunnað á slíkt. Þá segist hún aldrei hafa rætt við D, konu ákærða, í síma um einstakar úttektir á reikningunum. Hún segist þó einu sinni hafa hringt í hana þegar hrunið varð og beðið hana að færa til peninga fyrir sig. Hún segir að missætti hafi orðið með þeim mæðginunum eftir að hún neitaði að skrifa undir skjal í þá veru að úttektin af reikningi hennar væri fyrirfram greiddur arfur.

D, kona ákærða, hefur greint frá því að hún hafi heyrt mann sinn og móður hans tala oftar en einu sinni í síma um tilboð hennar um að hún myndi hjálpa honum vegna bílakaupanna. Hún segist að vísu aðeins hafa heyrt það sem ákærði sagði en hafa heyrt hann segja við móður sína um áramótin (2008-9, að ætla verður) þegar þetta kom fyrst til tals, að hann myndi ekki geta endurgreitt þetta fé. Hún segir ákærða hafa verið tregan til þess að þiggja þennan styrk en hún kveðst hafa hvatt hann til þess sem hafi orðið úr eftir nokkrar vikur. Hafi enginn vafi leikið á því að um gjöf B til ákærða hafi verið að ræða. Hafi fyrst verið rætt um 2.500 þúsund krónur en svo hafi ákærði beðið móður sína að lána sér 200 þúsund krónur til viðbótar gjöfinni. Hún kveðst ekki muna sérstaklega muna eftir að hafa hlustað á símtal um það atriði en hún hafi fylgst með símtölum ákærða og móður hans um gjöfina. Húnn segir B hafa borðað hjá þeim um páskana og kveðst hún þá hafa þakkað henni fyrir styrkinn til bílakaupanna. Hafi B þá sagt að ákærði ætti meira skilið, ef eitthvað væri, vegna alls þess sem hann hefði fyrir hana gert. Hafi ekki farið á milli mála í þessum samtölum að um gjöf var að ræða. Þá segir hún ákærða hafa stungið upp á því við móður sína að þetta yrði talinn vera fyrirfram greiddur arfur. Hún segir að aldrei hafi verið rætt um 1 milljón í þessu sambandi eða um vaxtalaust lán. B hafi svo ekki gert athugasemdir við þessa ráðstöfun ákærða fyrr en einhvern tíma eftir 20. júlí að hún lokaði á öll samskipti við þau ákærða. Vitnið segir B hafa kunnað að notfæra sér heimabanka og hún því getað fylgst með stöðunni á bankareikningunum. Kveðst vitnið hafa kennt henni á þetta þegar þau ákærði voru stödd hjá henni í heimsókn eitt sinn. Hafi B svo stundum hringt í ákærða frá Ameríku og spurt hann út í einstakar úttektir af reikningum hennar.

F, fyrrverandi eiginmaður B, hefur skýrt frá því að B hafi sagt honum að hún ætlaði að hjálpa ákærða til þess að kaupa bíl. Hafi þetta líklega verið á árinu 2009. Ekki hafi verið nánar rætt um það hvernig hún ætlaði að gera það eða um fjárhæðina. Hann segist hafa heyrt það seinna að þetta hafi átt að vera fyrirfram greiddur arfur. Það hafi hann líklega heyrt hjá E, hálfsystur ákærða.

Niðurstaða

Eins og fram er komið ber mikið á milli ákærða og B um þá ráðstöfun hans að taka 2.700 þúsund krónur út af reikningi hennar, bæði um heimild hans til þess og eins um það hvort honum bæri að endurgreiða 2.500 þúsund krónur af þessari fjárhæð. B hefur þó kannast við að komið hafi til tals milli þeirra allnokkru áður að hún myndi veita honum vaxtalaust lán til þess að kaupa bíl og í bréfunum tveimur sem hún sendi honum í júlí 2009 er úttekt hans af reikningnum sögð vera lán. Þegar þetta hvort tveggja er haft í huga, svo og framburður F, og loks það að B hefur ekki verið að öllu leyti stöðug í skýrslum sínum þykir gegn neitun ákærða vera ósannað að hann hafi í heimildarleysi og í auðgunarskyni tekið út féð af reikningi hennar. Ber að sýkna hann af ákæru fyrir fjárdrátt og vísa frá dómi bótakröfu B.

Eftir úrslitum málsins ber að leggja allan kostnað af því á ríkissjóð; 250.000 króna málsvarnarlaun B-kk-ef N-kk-ef hrl., sem dæmast með virðisaukaskatti, 200.000 króna réttargæslulaun D-kk-ef Ó-kk-ef E-kk-ef hdl., sem einnig dæmast með virðisaukaskatti svo og 96.090 króna kostnað annan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, A, er sýkn af ákæru í máli þessu.

Málsvarnarlaun B-kk-ef N-kk-ef hrl., 250.000 krónur, 200.000 króna réttargæslulaun D-kk-ef Ó-kk-ef E-kk-ef hdl. og 96.090 króna kostnaður annar, greiðist úr ríkissjóði.

P-kk-nf G-kk-nf