E-13821/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 18. þessa mánaðar, er höfðað af hálfu Húsasmiðjunnar hf., Holtavegi 10, Reykjavík með tveimur stefnum. Með stefnu, útgefinni 5. nóvember 2009 (mál nr. E-13821/2009), er málið höfðað 10. sama mánaðar gegn E-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf, Rjúpufelli 44, Reykjavík og I-kvk-þgf H-kvk-þgf N-kvk-þgf, Digranesvegi 8, Kópavogi. Í stefnunni er krafist að stefndi E-kk-nf verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð 1.254.774 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. september 2009 til greiðsludags og að stefnda I-kvk-nf verði dæmd til að þola staðfestingu á veðrétti í fasteigninni Skipasund 88, Reykjavík, fastanúmer 202-0581, samkvæmt veðtryggingarbréfi, útgefnu 25. september 2008, að fjárhæð 3.500.000 krónur. Þá var krafist málskostnaðar óskipt úr hendi stefndu.

Þá er málið höfðað 9. apríl 2010 gegn fyrrnefndri I-kvk-þgf og krafist að stefnda verði dæmd til að þola staðfestingu á veðrétti í fasteigninni Skipasund 88, Reykjavík, fastanúmer 202-0581, samkvæmt sama veðtryggingarbréfi og áður greinir í máli nr. E-2792/2010. Í stefnunni er tekið fram að ekki sé krafist málskostnaðar úr hendi stefndu.

Málin voru sameinuð í þinghaldi 7. júlí síðastliðinn að kröfu stefnanda undir málsnúmerinu E-13821/2009.

Af hálfu stefnanda hefur verið fallið frá kröfum samkvæmt fyrri stefnunni og beinist málsóknin því eingöngu gegn stefndu I-kvk-þgf H-kvk-þgf N-kvk-þgf.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að þola staðfestingu á veðrétti í þinglesinni fasteign stefndu að Skipasundi 88, Reykjavík, fastanúmer 202-0581, samkvæmt veðtryggingarbréfi að höfuðstólsfjárhæð 3.500.000, útgefnu 25. september 2008, er þinglýst var á eignina 1. október 2008 sem skjali nr. 7950/2008. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu að mati dómsins.

Stefnda krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að skuld að baki kröfu hans um staðfestingu veðréttarins verði lækkuð verulega. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

I

Stefnda og E-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf munu hafa verið í sambúð frá því síðla árs 1997 þar til í október 2008. Stefnda er þinglýstur eigandi fasteignar að Skipasundi 88 hér í borg samkvæmt afsali 13. desember 2005. Stefnda gaf út veðtryggingarbréf 25. september 2008 til tryggingar skuldum E-kk-ef við stefnanda að höfuðstól 3.500.000 krónur og var eignin veðsett með 2. veðrétti og uppfærslurétti næst á eftir veðskuld sem hvíldi á 1. veðrétti. Ritaði E-kk-nf undir veðtryggingarbréfið um samþykki skuldara. Bréfinu var þinglýst á fasteignina 1. október 2008. Þá liggur fyrir í málinu veðskuldabréf, upphaflega að fjárhæð 2.030.000 krónur, útgefið 27. mars 2008 af nefndum E-kk-þgf sem skuldara og áritað af stefndu um samþykki hennar sem þinglýsts eiganda fasteignar að Nökkvavogi 2, Reykjavík, en eignin var sett að veði til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu skuldarinnar með 5. veðrétti í henni. Hefur stefnandi krafist nauðungarsölu á eigninni samkvæmt ákvæðum bréfsins.

Réttarsátt var gerð milli stefnanda og E-kk-ef 28. janúar 2010 í máli nr. E-710/2010 þar sem E-kk-nf lofar að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.945.415 krónur, ásamt nánar tilgreindum vöxtum og kostnaði. Er á því byggt af hálfu stefnanda að þessi skuld liggi að baki kröfu hans í málinu á hendur stefndu, en um sé að ræða eftirstöðvar skuldar samkvæmt veðskuldabréfi því er að framan greinir, útgefnu 27. mars 2008. Samkvæmt sáttinni viðurkennir E-kk-nf að skulda stefnanda 1.945.415 krónur, ásamt 2.810 krónum í bankakostnað og dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. október 2008 til greiðsludags og 192.847 krónur í málskostnað. Í sáttinni er tilgreint að dráttarvextir nemi 645.101 krónu er hún var gerð.

II

Stefnandi byggir kröfu um staðfestingu veðréttar í Skipasundi 88 á fyrrnefndri réttarsátt sem gerð var milli hans og E-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef 14. desember 2009 og staðfest var í Héraðsdómi Reykjavíkur 28. janúar 2010. Réttarsátt þessi standi óhögguð, enda hafi henni ekki verið hnekkt. Að baki sáttinni hafi verið umrætt veðskuldabréf, útgefið 27. mars 2008, sem gefið hafi verið út til lækkunar skulda E-kk-ef við stefnanda, en ekkert hafi verið greitt upp í þá skuld. Þá hafi veðsamningnum samkvæmt veðtryggingarbréfinu frá 25. september 2008 heldur ekki verið hnekkt. Óumdeilt sé að bréfið hafi verið gefið út til tryggingar öllum skuldum E-kk-ef við stefnanda, en á þeim tíma, sem bréfið var gefið út, hafi stefnda og E-kk-nf verið í sambúð. Stefnandi mótmælir því að ákvæði laga nr. 32/2009 leiði til þess að ábyrgð stefndu sé fallin niður og vísar í því sambandi meðal annars til þess að atvik málsins hafi átt sér stað fyrir gildistöku þeirra laga. Vísar stefnandi í því sambandi til dóms Hæstaréttar 16. september 2010 í máli nr. 462/2010.

Stefndi reisir sýknukröfu í fyrsta lagi á því að skuld aðalskuldara, E-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, sé greidd. Stefnda hafi mætt 21. júlí 2009 á starfsstöð stefnanda og tilkynnt að hún afturkallaði ábyrgð sína á skuldbindingum aðalskuldara. Þetta hafi stefnandi staðfest meðal annars með tölvupósti lögmanns hans 3. september 2009 þar sem rætt sé um „móttöku á afturköllun ábyrgða“. Í málinu sé deilt um ætlaða skuld samkvæmt skuldabréfi sem undirritað var af hálfu aðalskuldara, en stefnandi haldi því fram að skuldabréfið sé til komið vegna innborgunar á viðskiptaskuld aðalskuldara. Á þeim degi, er stefnda afturkallaði ábyrgð sína á skuldum aðalskuldara, hafi staða skuldarinnar samkvæmt veðskuldabréfinu verið 2.598.528 krónur og þá hafi reikningsskuld hans numið 2.616.536 krónum. Samkvæmt því hafi heildarskuldir aðalskuldara við stefnanda vegna viðskiptaskuldar og skuldabréfs að hámarki numið 5.215.064 krónum þann 21. júlí 2009. Ætluð vörukaup aðalskuldara eftir þann tíma séu ekki í samræmi við framlögð gögn stefnanda og sé kaupunum mótmælt sem ósönnuðum, en hafi kaupin átt sér stað séu þau óviðkomandi ábyrgð stefndu og innborgunum aðalskuldara á skuld sína. Sé óumdeilt að eftir brottfall ábyrgðar stefndu hafi aðalskuldari greitt að minnsta kosti 5.663.085 krónur á tímabilinu 14. september 2009 til 3. nóvember sama ár með útgefnum reikningum vegna skulda sinnar við stefnanda. Sé skuld aðalskuldara, sem eign stefndu standi til tryggingar á, því að fullu greidd og geti eign stefndu þar af leiðandi ekki staðið til tryggingar ætluðum skuldum aðalskuldara. Sönnunarbyrði um hið gagnstæða hvíli á stefnanda.

Í öðru lagi er á því byggt að ábyrgð stefndu á skuldinni sé fallin niður samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 þar sem stefndu hafi ekki verið send skrifleg tilkynning um vanefndir aðalskuldara auk þess sem henni hafi aldrei verið gefinn kostur á að greiða gjaldfallnar afborganir skuldabréfsins. Geti dómurinn því ekki staðfest veðréttindi í fasteign stefndu vegna hins gjaldfallna skuldabréfs þar sem gjaldfelling þess hafi ekki gildi gagnvart henni samkvæmt 4. mgr. sama ákvæðis. Í munnlegum málflutningi var einnig byggt á því að nýr höfuðstóll hafi myndast með réttarsáttinni, en stefndu ekki verið gefinn kostur á greiðslu hennar. Þá var byggt á því að skuldin væri niður fallin með vísan til 2. mgr. 10. gr. sömu laga.

Í þriðja lagi byggir stefnda á því að skuld aðalskuldara sé röng, órökstudd og ósönnuð. Ætla megi af dómkröfum stefnanda að hann krefjist staðfestingar á veðrétti að fjárhæð 3.500.000 krónur. Í málsástæðum komi hins vegar fram að eftirstöðvar undirliggjandi skuldabréfs hafi verið 2.107.193 krónur er það fór í vanskil 1. október 2008. Þá hafi verið búið að greiða 174.376 krónur af bréfinu sem upphaflega hafi verið að fjárhæð 2.030.000 krónur. Í stefnu sé hvergi að finna málsástæður eða rök fyrir veðrétti stefnandi í fasteign stefndu vegna mismunar á 3.500.000 krónum og 2.107.193 krónum. Geti dómurinn auk þess ekki miðað eftirstöðvar kröfunnar við hærri fjárhæð en 1.945.415 krónur sem sé sú fjárhæð sem réttarsátt milli stefnanda og aðalskuldara kveði á um. Þá sé sönnunargildi sáttarinnar verulega takmarkað vegna tengsla stefnanda og aðalskuldara og þess yfirlýsta markmiðs hins síðarnefnda að gera stefndu gjaldþrota.

III

Samkvæmt fyrirliggjandi útprentun á hreyfingalista af viðskiptamannayfirliti stefnanda yfir viðskipti E-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef við hinn fyrrnefnda á tímabilinu frá 1. maí til 11. nóvember 2009 er reikningsskuld E-kk-ef við stefnanda í upphafi tímabilsins 2.021.640 krónur og í lok þess 358.058 krónur. Sú skuld hefur verið felld niður af hálfu stefnanda og er í málinu eingöngu krafist staðfestingar veðréttar í Skipasundi 88, Reykjavík, vegna skuldar samkvæmt veðskuldabréfinu frá 27. mars 2008.

Óumdeilt er að veðtryggingarbréf það, sem stefnda gaf út 25. september 2008, var gefið út af hálfu stefndu til tryggingar öllum skuldum E-kk-ef við stefnanda. Þá er jafnframt ágreiningslaust í málinu að fyrrnefnt veðskuldabréf, upphaflega að fjárhæð 2.030.000 krónur, sem útgefið var 27. mars 2008 og undirritað af E-kk-þgf sem skuldara og stefndu fyrir samþykki hennar sem þinglýsts eiganda fasteignar að Nökkvavogi 2, Reykjavík, hafi verið gefið út til lækkunar viðskiptaskulda E-kk-ef við stefnanda sem veðtryggingarbréfið stóð að baki. Bar vitnið H-kvk-nf G-kvk-nf, yfirmaður viðskiptareikningadeildar stefnanda, fyrir dómi að veðskuldbréfið hafi verið bókað inn á viðskiptamannareikning E-kk-ef 4. apríl 2008 og viðskiptaskuld hans, eins og hún var á þeim tíma, lækkað við það. Ekkert hafi hins vegar verið greitt upp í veðskuldabréfið og hafi það staðið eitt og sér og þar með verið fyrir utan skuldir E-kk-ef samkvæmt viðskiptamannabókhaldi.

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að ekki hafi verið greitt neitt af umræddu veðskuldabréfi af hálfu E-kk-ef eftir að réttarsátt var gerð um skuld samkvæmt því milli hans og stefnanda 14. desember 2009 sem staðfest var fyrir dómi 28. janúar 2010. Nam skuldin samkvæmt sáttinni 1.945.415 krónum auk vaxta og kostnaðar. Hefur E-kk-nf staðfest í skýrslu sinni fyrir dómi að hann skuldi stefnanda þessa fjárhæð og að ekkert hafi verið greitt af skuldinni eftir að sáttin var gerð. Umrætt veðtryggingarbréfi hafi á sínum tíma verið gefið út til tryggingar öllum skuldum hans við stefnanda og það verið forsenda þess að hann gæti verið í reikningsviðskiptum við stefnanda.

Samkvæmt því, sem að framan er rakið, verður að telja sannað af hálfu stefnanda að umrætt veðskuldabréf hafi verið gefið út til lækkunar á skuldum E-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef og að upphafsstaða eftirstandandi viðskiptaskuldar hans við stefnanda 1. maí 2009 samkvæmt fyrrnefndu viðskiptamannayfirliti sýni skuldastöðu hans við stefnanda eftir að upphæð veðskuldabréfsins hafði verið dregin frá heildarskuld hans við stefnanda. Skuldin samkvæmt veðskuldabréfinu stendur því eftir sem sjálfstæð krafa stefnanda á hendur E-kk-þgf. Stendur skuld sú, sem gerð var réttarsátt um 14. desember 2009 og staðfest var fyrir dómi 28. janúar síðastliðinn, því að baki kröfu stefnanda um staðfestingu veðréttar í Skipasundi 88.

Kemur þá til skoðunar hvort skuldin sé niður fallin vegna ákvæða laga nr. 32/2009 sem tóku gildi 4. apríl 2009. Stefnda heldur því fram að ábyrgð hennar á skuldinni sé fallin niður samkvæmt 2. mgr. 7. gr. nefndra laga þar sem stefndu hafi ekki verið send skrifleg tilkynning um vanefndir aðalskuldara auk þess sem henni hafi aldrei verið gefinn kostur á að greiða gjaldfallnar afborganir skuldabréfsins. Geti dómurinn því ekki staðfest veðréttindi í fasteign stefndu vegna hins gjaldfallna skuldabréfs þar sem gjaldfelling þess hafi ekki gildi gagnvart henni samkvæmt 4. mgr. sama ákvæðis. Í munnlegum málflutningi var einnig byggt á því að nýr höfuðstóll hafi myndast með réttarsáttinni, en stefndu hafi ekki verið gefinn kostur á greiðslu skuldar samkvæmt sáttinni. Þá væri skuldin niður fallin með vísan til 2. mgr. 10. gr. nefndra laga.

Í málinu liggja fyrir afrit skriflegra tilkynninga til stefndu um vanskil á umræddu skuldabréfi, dagsettar 31. október 2008, 3. desember 2008, 6. janúar 2009 og 9. febrúar 2009. Fram kemur í gögnum málsins að tilkynningar þessar voru sendar á skráð lögheimili stefndu á þessum tíma að Nökkvavogi 2, Reykjavík. Af gögnum málsins verður ekki séð að stefnda hafi brugðist við tilkynningunum, en hún andmælir að þær hafi borist henni. Telja verður að fullnægjandi hafi verið að senda tilkynningar með þessu móti og kemur því ekki til álita að um slíka vanrækslu hafi verið ræða að ábyrgð stefndu hafi fallið niður samkvæmt ákvæðum. 2. mgr. 7. gr. laga um ábyrgðarmenn.

Á það er að líta að jafnvel þótt fallist yrði á það með stefndu að gefa hefði átt henni kost á að greiða skuldina áður en lánið yrði gjaldfellt getur það eingöngu leitt til þess að skuldin sé ógjaldfallin gagnvart henni. Þetta getur því engu breytt um gildi veðréttarins í eign stefndu. Af þessum sökum geta fyrirmæli 4. mgr. 7. gr. laganna ekki staðið í vegi fyrir því að viðurkenndur verði veðréttur stefnanda í eign stefndu. Sama á við um þá málsástæða að stefndu hafi ekki verið gefinn kostur á að greiða skuld samkvæmt réttarsátt stefnanda við aðalskuldara. Þá verður eigi leitt af ákvæðum 2. mgr. 10. gr. laga um ábyrgðarmenn að stefnda sé óbundin af umræddum veðsamningi.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu stefnanda um staðfestingu veðréttar stefnanda í fasteign stefndu að Skipasundi 88, Reykjavík, en rétt er að málskostnaður milli aðila falli niður.

Dóminn kvað upp H-kk-nf I. J-kk-nf dómstjóri.

Dómsorð:

Veðréttur stefnanda, Húsasmiðjunnar hf., í þinglesinni fasteign stefndu, I-kvk-ef H-kvk-ef N-kvk-ef, að Skipasundi 88, Reykjavík, fastanúmer 202-0581, samkvæmt veðtryggingarbréfi að höfuðstólsfjárhæð 3.500.000 krónur, útgefnu 25. september 2008, er þinglýst var á eignina 1. október 2008 sem skjali nr. 7950/2008, er staðfestur.

Málskostnaður fellur niður.