S-3845/2023

Mál þetta, sem dómtekið var 12. september sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 20. júní 2023, á hendur: „ K-kvk-þgf B-kvk-þgf A-kvk-þgf[...]f yrir líkamsárás með því að hafa, þriðjudaginn 30. mars 2021, innandyra [...] í Reykjavík, veist með ofbeldi að A og klórað hann í andlitið og hægra auga með þeim afleiðingum að A hlaut sár efst á nefrót og hægri augabrún, roða í hægra auga og í kringum augað og blæðingu á hvítu augans.

Telst þetta varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Brotaþoli, A, gerir þá kröfu að ákærðu verði gert að greiða honum skaða- og miskabætur að fjárhæð kr. 650.000,- með vöxtum skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 31. mars 2021 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en frá þeim degi dráttarvöxtum skv. 9. gr. sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga.“

I 1. Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins en til vara að henni verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hún þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, til vara að henni verði hafnað en til þrautavara að bætur verði stórlega lækkaðar. Loks krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

II

Málsatvik

2. Lögregla var kölluð í [verslun]vegna konu sem hafði veist að öryggisverði. Komu tveir lögreglumenn á vettvang eftir að ákærða var farin. Á upptökum úr öryggismyndavélum verslunarinnar þekktu lögreglumennirnir árásarmanninn sem ákærðu. Brotaþoli, A, sagði ákærðu hafa komið inn í verslunina og hefði hún neitað að bera grímu í versluninni. Hann hefði því ætlað að vísa ákærðu út en hún hefði ýtt í bringu hans og klórað hann í andlitið milli augna og í hægra auga og síðan flúið af vettvangi. Ákærða hefði ekki fundist við leit í nærliggjandi hverfi. Samkvæmt skýrslu lögreglu hafi sést á framangreindri upptöku þegar ákærða veitti stað brotaþola, ýtti í öryggisvesti hans og potaði í auga hans.

3. Fyrir liggur vottorð, dags. 5. desember 2022, vegna komu brotaþola til læknis á heilsu-gæslu 31. mars 2021. Segir þar að við komu hefði brotaþoli verið með áverka á auga og við auga sem hann hefði hlotið við líkamsárás daginn áður við vinnu [...]í öryggisvörslu hjá [verslun]. Hefði brotaþoli lýst því að hann hefði verið að vísa viðskiptavini sem ekki vildi setja upp sóttvarna grímu út úr versluninni. Viðskiptavinurinn hefði þá potað í hægra auga brotaþola með tveimur fingrum og hefðu þeir runnið út á nefrótina. Hefði brotaþoli sagt að hannhefði fengið smásár á nefrótina og roðnað í auganu. Viðskoðun hefðu sést tvö lítil sár á nefrótinni og sár á hægri augabrún nálægt nefrótinni. Einnig hefði verið áberandi roði í og kringum hægra auga aðlægt nefhrygg og blæðing á hvítu augans aðlægt nefinu. Þá segir í vottorðinu að augnhreyfingar hefðu verið ílagi og sjón eðlileg.

4. Lögregla ritaði skýrslu um atvik, dags. 5. apríl 2021, og hófst þá rannsókn málsins. Var skýrsla tekin af brotaþola 19. apríl 2021 og 8. nóvember 2022. Þeir lögreglumenn sem komu á vettvang rituðu báðir upplýsingaskýrslu um atvik sem voru dags. 20. september 2022. Þá liggja fyrir tvær upplýsingaskýrslur um samtöl lögreglu við starfsmennöryggis-deildar[verslunarinnar], dags. 30. júní og 15. september 2022, bótakrafa vegna málsins var móttekin 29. apríl 2021 og skýrsla var tekin af starfsmanni [verslunarinnar] 20. september 2022 og af ákærðu 29. júní sama ár. Lögreglustjóri hætti rannsókn málsins 30. júní 2022 á grundvelli 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var sú ákvörðun kærð til ríkissaksóknara sem felldi hana úr gildi 27. október 2022.

III

Niðurstaða

5. Ákærða er ákærð fyrir líkamsárás með því að hafa veist með ofbeldi að brotaþola og klórað hann í andlitið og hægra auga með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut sár efst á nefrót og hægri augabrún, roða í hægra auga og í kringum augað og blæðingu á hvítu augans. Er brotið í ákæru talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða viðurkenndi fyrir dómi þá háttsemi sem lýst er í ákæru. Játning ákærðu er í samræmi við málsgögn og telst því sannað að ákærða hafi framið það brot sem í ákæru greini rog að brotaþoli hafi hlotið þá áverka sem þar greinir.

6. Ákærða byggir sýknukröfu sína á því að brotið sé fyrnt. Annars vegar byggir hún á því að líta beri svo á að fyrningarfrestur hafi hafist þann dag sem brotið var framið og vísaði hvað það varðar til þeirrar meginreglu sem fram komi í 1. mgr. 82. gr. almennra hegn-ingarlaga og að óljóst sé hvenær rannsókn málsins hófst hjá rannsakanda gegn ákærð u sem sakborningi, sbr. 4. mgr. 82. gr. sömu laga. Hins vegar byggir ákærða á því að þar sem rannsókn málsins hefði stöðvast um óákveðinn tíma verði hún ekki talin hafa rofið fyrningu.

7. Samkvæmt framangreindu verður brot ákærðu heimfært undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og er það talið hafa verið framið 30. mars 2021. Varðar brot gegn laga-ákvæðinu sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum, en fangelsi allt að einu ári, ef hátt-semin er sérstaklega vítaverð. Í 1. mgr. 81. gr. sömu laga segir að sök fyrnist á tveimur árum þegar ekki liggur þyngri refsing við broti eneins árs fangelsi eða sú refsing sem til er unnið fer ekki fram úr sektum. Þá segir í 1. mgr. 82. gr. laganna að fyrningarfrestur teljist frá þeim degi er refsiverðum verknaði eða refsiverðu athafnaleysi lauk. Um rof á fyrningarfresti segir í 4. mgr. 82. gr. að það sé það tímamark þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsakanda gegn manni sem sakborningi.

8. Rannsókn málsins hófst í kjölfar aðkomu lögreglu að því 30. mars 2021. Fyrir liggur að rúmlega árs hlé varð á rannsókninni frá 19. apríl 2021 eftir að skýrsla hafði verið tekin af brotaþola. Þann 2 9. júní 2022 var tekin skýrsla af ákærðu hjá lögreglu. Í kjölfar þess, 30. júní, var rannsókn málsins hætt en ríkissaksóknari felldi þá ákvörðun úr gildi 27. október sama ár og hefur sú ákvörðun því ekki áhrif við mat á fyrningu brotsins. Samkvæmt málsgögnum barst lögreglu læknisvottorð vegna brotaþola 5. janúar 2023. Af framlagðri útprentun úr dagbók lögreglu má ráða að þótt ekki hefðu á þessum tíma orðið til skjöl sem lögð hefðu verið inn í málið hefði verið unnið að rannsókn þess. Var m. a. reynt að afla gagna og reynt að boða ákærðu í skýrslutöku í janúar 2022 en ætla verður lögreglu eitthvert svigrúm fyrir slík verkefni. Eftir það varð aftur hlé á meðferð málsins þar til ákæra var gefin út 20. júní 2023. Samkvæmt bókun í dagbók var málið skoðað með ákærusviði 10. janúar 2023 og eru ekki frekari bókanir sem skýrt geta áframhaldandi meðferð málsins. Verður að ætla af gögnunum að þá hafi rannsókn málsins verið lokið og það verið frá þeim tíma til meðferðar hjá ákæruvaldi. Eins og atvikum er háttað er það ekki mat dómsins að rannsóknin hafi stöðvast um óákveðinn tíma í skilningi 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga þannig að hún verði ekki talin rjúfa fyrningarfrest. Verður það ekki talið hafa áhrif við það mat að ákærðu eða verjanda hennar hafi ekki verið kunnugt um einstakar aðgerðir lögreglu á framangreindum tímabilum.

9. Samkvæmt greinargerð með lögum nr. 63/1998 er breytti 4. mgr. 82. gr. almennra hegn-ingarlaga í núverandi horf er vikið að þeim tímamörkum hvenær rannsókn sakamáls hefj-istfyrir rannsakanda gegn manni sem sakborningi í skilningi þágildandi laga um meðferð opinberra mála og þeim vafa sem kunni að vera uppi hvað það varðar. Væri ekki vafi um þetta í þeim tilvikum þegar maður á rétt á að fá upplýsingar um réttarstöðu sína, svo sem þegar maður er yfirheyrður við rannsókn máls. Utan slíkra tilvika megi vera að rannsókn máls hafi beinst að tilteknum manni sem sakborningi þannig að fyrningarfrestur sé rofinn þótt framangreind tilvik séu ekki fyrir hendi, t. d. vegna þess að ekki hefur náðst í sak-borning. Hvíli sönnunarbyrði um þau atriði á ákæruvaldinu. Segir í greinargerðinni að í þeim efnum nægi t. d. fyrirmæli ríkissaksóknara um rannsókn á hendur ákveðnum manni eða handtökuskipan dómara. Samkvæmt frumvarpinu væri það ekki skilyrði fyrir rofi á fyrningarfresti að manni hefði verið gerð grein fyrir réttarstöðu sinni sem sakborningi eða að honum hefði verið kunnugt um hana.

10. Skýrsla var tekin af ákærðu með réttarstöðu sakbornings 29. júní 2022 og því skýrt hvenær framangreind tímamörk urðu í málinu og telur dómurinn að með því hafi fyrningarfrestur verið rofinn. Í samræmi viðþað er það mat dómsins að sök ákærðu hafi ekki verið fyrnd þegar málið var höfðað. Verður því ekki fallist á kröfu ákærð u um sýknu af þessari ástæðu. Er ákærða sakfelld í samræmi við ákæru og er brot hennar þar rétt heimfært til refsiákvæða.

IV

11. Ákærða er fædd [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 16. júní 2023, var ákærða með dómi héraðsdóms [...] 2022 sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr., 233. gr., 244. gr. og 259. gr. almennra hegningarlaga og dæmd í fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvö ár. Sakaferill hennar hefur að öðru leyti ekki áhrif við ákvörðun refsingar. Ákærða framdi brot það sem hún hefur nú verið sakfelld fyrir áður en framangreindur dómur féll og vegna þess verður henni nú gerður hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Að auki er litið til þess, ákærðu til málsbóta, að rannsókn málsins hefur dregist nokkuðenákærðuverðurekki um það kenn tog að ákærða var ung að aldri[...] þegar hún framdi brotið. Þá játaði ákærða háttsemina fyrir dómi og verður einnig litið til þess við ákvörðun refsingar, sbr. 8. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til framangreinds, sakarefnis og sakaferils ákærðu er það mat dómsins að brot það sem ákærða er nú sakfelld fyrir hefði ekki haft áhrif á dæmda refsingu samkvæmt dómi frá [...] 2022, hefði einnig verið dæmt um það, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Verður ákærðu því ekki gerð sérstök refsing nú.

12. Brotaþoli krefst þess að ákærða greiði honum 650.000 krónur í miskabætur auk vaxta og dráttarvaxta. Ákærða hefur verið sakfelld fyrir líkamsárás gegn brotaþola og framlögð gögn benda til þess að brotaþoli hafi orðið fyrir miska vegna árásarinnar. Hefur ákærða með háttsemi sinni bakað sér bótaábyrgð á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin, með hliðsjón af atvikum, 150.000 krónur auk vaxta og dráttarvaxta, eins og í dómsorði greinir. Ákærða greiði brotaþola 200.000 krónur í málskostnað og hefur við ákvörðun hans verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

13. Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lög-manns, 300.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og 13.000 krónur í annan sakar-kostnað.

14. Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærðu, K-kvk-þgf B-kvk-þgf A-kvk-þgf, er ekki gerð refsing.

Ákærða greiði A 150.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 31. mars 2021 til 29. júlí 2022 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludag sog 200.000 krónur í málskostnað.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, 300.000 krónur, og 13.000 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf