S-24/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 27. mars sl., höfðaði sýslumaðurinn í Stykkishólmi með ákæru 7. febrúar 2006 á hendur ákærða, B-kk-þgf B-kk-þgf H-kk-þgf, kt. [---], Búðanesi 1, Stykkishólmsbæ;

„fyrir umferðar- og lögreglulagabrot.

Ákærða er gefið að sök að hafa miðvikudaginn 23. nóvember 2005 ekið Scania vörubifreiðinni UG-526 án þess að hafa ökuskírteini sitt meðferðis og dregið King festivagninn KD-933 vanbúinn norður Vatnaleið og austur Snæfellsnesveg. Stöðuljós festivagnsins voru óvirk og 6 hjólbarðar hans svo slitnir að ófullnægjandi mynstur var á dekkjunum. Vagnlestin ásamt farmi var 60.000 kg að heildarþyngd en leyfð heildarþyngd á stöðvunarstað var 44.000 kg.

Ákærða er gefið að sök að hafa í framangreint skipti hunsað fyrirmæli lögreglu með því að aka fyrirvaralaust á brott þegar lögregla var að skoða hjólbarða festivagnsins á gatnamótunum við Kerlingarskarðsveg þar sem ákærði hafði verið stöðvaður. Ók ákærði þá austur Snæfellsnesveg og á miðjum veginum, þannig að lögreglubifreiðin sem ekið var í humátt á eftir ákærða með sérstökum hljóð- og ljósmerkjum, til merkis um neyðarakstur, komst ekki fram úr. Stöðvaði ákærði síðan við afleggjarann að Gríshól.

Telst þetta varða við 16. gr. reglug. 822/2004, 13. gr. reglug. nr. 688/2005, 2. mgr. 8. gr., 1. mgr. 14. gr., 1. mgr. 48. gr., 3. mgr. 59. gr., 1. mgr. 60. gr. og 1. og 2. mgr. 76. gr. sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með áorðnum breytingum og 19. sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.“

Af hálfu ákærða hefur skipaður verjandi hans, H-kk-nf I-kk-nf hrl., gert þær kröfur að ákærði verði sýknaður af ákæru um að hafa hunsað fyrirmæli lögreglu. Þá hefur verjandi vísað til þess að ákvæði reglugerðar nr. 688/2005 um heildarþyngd samrýmist ekki tilskipun ráðsins nr. 96/53/EB. Að öðru leyti krefst ákærði þess að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun verjanda til handa.

I.

Samkvæmt framlögðum rannsóknargögnum barst lögreglunni á Snæfellsnesi tilkynning að kvöldi miðvikudagsins 23. nóvember 2005, um kl. 21:08, þess efnis að vörubifreið með ljóslausan festivagn væri ekið norður Vatnaleið á Snæfellsnesi. Fór lögreglubifreið þegar af stað frá Stykkishólmi áleiðis að Vatnaleið. Nokkru síðar mætti lögregla vörubifreiðinni UG-526 á Vatnaleið, rétt sunnan Snæfellsnesvegar, með festivagninn KD-933 í togi. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu voru stöðuljós festivagnsins óvirk. Á vagninum var beltagrafa af Komatsu-gerð, skráningarnúmer EB-0878.

Lögregla stöðvaði akstur vagnlestarinnar við gatnamót Snæfellsnesvegar og Kerlingarskarðsvegar. Í kjölfarið ræddi lögregla við ökumann vörubifreiðarinnar, ákærða í máli þessu, og innti hann meðal annars eftir ökuskírteini sem í ljós kom að ákærði hafði ekki meðferðis.

Á stöðvunarstað skoðaði lögregla meðal annars ástand hjólabúnaðar festivagnsins og kom þá í ljós að ástand sex hjólbarða festivagnsins var ófullnægjandi. Áður en lögregla taldi sig hafa lokið skoðun sinni ók ákærði vörubifreiðinni af stað og hélt lögregla þegar á eftir vagnlestinni með blá forgangsljós lögreglubifreiðarinnar tendruð. Er í frumskýrslu bókað um aksturslag ákærða að hann hafi ekið á miðjum veginum og hann þannig hindrað lögreglu í að aka framúr. Við heimkeyrsluna að bænum Gríshól nam ákærði staðar, en þar reyndist vera áfangastaður beltagröfunnar. Þegar grafan hafði verið tekin af festivagninum ók ákærði af stað að nýju, áleiðis til Stykkishólms, og hafði lögregla ekki af honum frekari afskipti umrætt kvöld.

Við rannsókn málsins var upplýst að vagnlestin ásamt farmi var um 60.000 kg að heildarþyngd. Þá kom einnig í ljós við rannsóknina að ekki hafði verið sótt um undanþágu fyrir umræddum flutningi til Vegagerðarinnar.

II.

Við fyrirtöku málsins 20. mars sl. tók ákærði fram, hvað leyfða heildarþyngd vagnlestarinnar varðaði, að umrætt verk hefði komið til eftir lokun skrifstofu Vegagerðarinnar og hann því ekki getað aflað sér undanþágu áður en hann innti flutninginn af hendi. Kom sérstaklega fram hjá ákærða að hann hefði oft fengið undanþágur frá Vegagerðinni vegna sambærilegra flutninga. Hann hefði því ekki verið að misbjóða veginum í þessu tilviki. Þá sagði ákærði stöðuljós festivagnsins hafa orðið óvirk er flutningurinn stóð yfir og hann því sett „hazard-ljósin“ á í þeirra stað.

Ákærði kvað það ekki rétt í ákæru að hann hefði hunsað fyrirmæli lögreglu með því að aka fyrirvaralaust á brott á meðan lögregla var að skoða hjólbarða festivagnsins. Ákærði kannaðist þó við að lögregla hefði sagt honum að bíða en sagði lögreglu aðspurða ekki hafa gefið honum neinar skýringar á þeirri beiðni. Ákærði hefði því tekið þá ákvörðun að kveðja lögreglumennina tvo, tilkynnt þeim að þar sem hann fengi engar skýringar væri hann farinn, hann farið upp í bifreið sína og ekið á brott. Með ofangreindum skýringum kvaðst ákærði að öðru leyti ekki gera athugsemdir við verknaðarlýsingu í ákæru.

Við aðalmeðferð málsins ítrekaði ákærði orð sín við ofangreinda fyrirtöku um að hann hefði, áður en lögregla hafði af honum afskipti umrætt sinn, verið búinn að veita athygli ólagi á ljósum á vagninum og því sett „hazard-ljósin“ á. Þá bar hann á sömu lund um hvernig umrætt verk hefði komið til eftir lokun skrifstofu Vegagerðarinnar.

Brotthvarf sitt af vettvangi kvað ákærði hafa atvikast svo að eftir að hafa upplýst lögreglu um að hann hefði ökuskírteini sitt ekki meðferðis hefði hann spurt hvort það væri eitthvað fleira? Lögregla hefði sagt honum að bíða, en án skýringa. Ákærði hefði beðið stundarkorn en síðan tjáð lögreglu að ef það væri ekkert fleira væri hann farinn. Annar lögreglumaðurinn hefði þá sagt hrokafullur: „Bíddu bara.“ Ákærði kvaðst hafa brugðist við þeim orðum lögreglumannsins með því að lýsa því yfir að hefði hann ekkert annað við sig að segja „en að ég ætti að bíða af því bara“ þá væri hann farinn, enda hefði hann nóg annað að gera. Ákærði sagðist því næst hafa gengið yfir að bifreið sinni, náð upp lofti, litið í baksýnisspeglana og séð að öllu var óhætt og síðan ekið af stað. Tók ákærði fram að frá stöðvunarstað og að áfangastað hans hefðu einungis verið 4 km og kvað hann lögreglu hafa verið um það fullkunnugt.

III.

G-kk-nf Ö-kk-nf T-kk-nf lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að upphafleg ástæða afskipta lögreglu af ákærða hefði verið ástand ljósa vagnlestarinnar. Þá kom fram hjá vitninu að ákærði hefði ekið af stöðvunarstað á gatnamótum Kerlingarskarðsvegar og Snæfellsnesvegar áður en honum hafði verið það heimilað af lögreglu. Kvað vitnið lögreglu þá enn hafa verið að skoða festivagn ákærða, meðal annars hjólabúnaðinn.

Þá bar vitnið jafnframt að eftir að ákærði ók af stað að nýju hefði lögregla ekið á eftir honum með blá forgangsljós. Hefði ákærði dregið að stöðva bifreið sína en það hefði hann ekki gert fyrr en við afleggjarann að bænum Gríshól.

Sérstaklega aðspurt um hvort það kannaðist við að ákærði hefði lýst því yfir við lögreglu, að ef það væri ekkert fleira þá væri hann farinn, kvaðst vitnið eitthvað ráma í það. Jafnframt sagðist vitnið reka minni til þess að ákærði hefði þá verið upplýstur um að skoðun lögreglu væri ekki lokið.

Þ-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að lögregla hefði stöðvað bifreið ákærða umræddan dag við gatnamót Snæfellsnesvegar og Kerlingarskarðsvegar. Vitnið kvað ákærða á stöðvunarstað hafa verið gerð grein fyrir ástæðum afskipta lögreglu og nefndi í því sambandi ljósabúnað, dekk, þyngd o.fl. Kom fram hjá vitninu að ákærði hefði ekki brugðist vel við afskiptum lögreglu og sagði vitnið hann hafa verið mjög æstan og erfiðan viðræðu.

Vitnið sagði ákærða hafa fengið þau fyrirmæli að hann héldi kyrru fyrir á meðan lögregla væri að „vinna í málinu“. Vitnið kvaðst ásamt starfsfélaga sínum hafa verið að vinna við festivagninn, vitnið vinstra megin og félagi þess hægra megin, og verið að skoða dekk vagnsins þegar ákærði hefði fyrirvaralaust ekið vörubifreið sinni af stað. Vitnið sagðist þá hafa hlaupið meðfram vagninum og bifreiðinni og kallað á ákærða en hann sinnt því í engu. Fullyrti vitnið að ákærði hefði veitt vitninu athygli er það hljóp meðfram bifreiðinni.

H-kk-nf Þ-kk-nf bar fyrir dómi að 23. nóvember 2005 hefði vörubifreið ákærða verið stöðvuð af lögreglu skammt frá bænum Gríshól. Bifreiðin hefði þá verið að flytja gröfu sem vitnið hefði unnið á. Vitnið kvaðst ekki geta sagt til með vissu um ástæður afskipta lögreglu en sagði sennilegt að vörubifreiðin hefði verið ljóslítil „eða eitthvað álíka“.

Ákærða sagði vitnið hafa farið inn í lögreglubifreið til viðræðna við lögreglu. Lögregla hefði eitthvað skoðað vörubifreiðina en henni síðan verið ekið af stað aftur. Lögreglumennina sagði vitnið þá hafa verið annaðhvort við vörubifreiðina eða festivagninn. Lögreglubifreiðinni hefði síðan verið ekið á eftir vörubifreiðinni með blá ljós tendruð. Vörubifreiðinni hefði í framhaldinu verið ekið sem leið lá að Gríshól, sem verið hefði áfangastaður gröfunnar.

Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa áttað sig á ástæðum þess að lögregla ók á eftir vörubifreið ákærða með blá ljós tendruð, þ.e. hvort lögregla hefði verið að reyna að stöðva aksturinn eða hvort ljósunum hefði verið ætlað að vekja athygli á flutningnum.

IV.

Með vísan til framburðar ákærða fyrir dómi, bæði við fyrirtöku málsins 20. mars sl. og aðalmeðferð þess 27. sama mánaðar, og framlagðra rannsóknargagna lögreglu þykir sannað að ákærði hafi, á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, ekið Scania-vörubifreiðinni UG-526 án þess að hafa ökuskírteini sitt meðferðis og dregið King-festivagninn KD-933 vanbúinn, þar sem sex hjólbarðar vagnsins voru svo slitnir að ófullnægjandi mynstur var á dekkjunum, og með því brotið gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 16. gr. reglugerðar nr. 822/2004 og 3. mgr. 59. gr. umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 60. gr. sömu laga, sbr. einnig 1. mgr. 100. gr. laganna.

Jafnframt þykir sannað að virtum framburði ákærða og rannsóknargögnum lögreglu að ákærði hafi, er hann ók af stað að nýju eftir að lögregla hafði haft af honum afskipti við gatamót Snæfellsnesvegar og Kerlingarskarðsvegar, ekið nefndri vörubifreið austur Snæfellsnesveg á miðjum veginum þannig að lögreglubifreið, sem ekið var í humátt á eftir bifreið ákærða með sérstökum hljóð- og ljósmerkjum, til merkis um neyðarakstur, komst ekki fram úr, en með þeirri háttsemi sinni braut ákærði gegn 2. mgr. 8 gr. og 1. mgr. 14. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. laganna.

Þá þykir enn fremur upplýst með afdráttarlausum framburði ákærða fyrir dómi hvað það ákæruatriði varðar, sem og framlögðum rannsóknargögnum, að stöðuljós ofangreinds festivagns voru óvirk er ákærði ók vörubifreiðinni UG-526 leið þá sem í ákæru er lýst. Með þeirri háttsemi sinni braut ákærði gegn 3. mgr. 59. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. laganna, sbr. og 7. gr. reglugerðar nr. 822/2004, og breytir engu við mat á saknæmi þeirrar háttsemi sú staðreynd að ákærði tendraði svokölluð hættuljós er til vitundar hans kom að stöðuljós vagnsins væru óvirk.

Upplýst er í málinu að vagnlest ákærða var 60.000 kg að heildarþyngd. Þá liggur fyrir að leyfð heildarþyngd á stöðvunarstað samkvæmt 13. gr. reglugerðar nr. 688/2005, sbr. viðauka I, var 44.000 kg.

Af ákærða hálfu hefur því verið haldið fram að ofangreint 44.000 kg hámark fari í bága við ákvæði tilskipunar ráðsins nr. 96/53/EB, sbr. tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2002/7/EB, og verði honum af þeim sökum ekki gerð refsing fyrir að hafa ekið vagnlest 60.000 kg að heildarþyngd svo sem í ákæru er lýst.

Reglugerð nr. 688/2005 var sett til innleiðingar á framangreindri tilskipun með stoð í 75. og 76. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 21. gr. reglugerðarinnar. Við aðalmeðferð málsins kom ekki glögglega fram af hálfu ákærða hvaða ákvæði tilskipunarinnar hann teldi ofangreint 44.000 kg hámark ekki samrýmast. Helst var þó á ákærða og verjanda hans að skilja að ákvæði tilskipunarinnar um leyfilegan hámarksþunga á öxul stæði því í vegi að kveða hefði mátt á um 44.000 kg hámarksþunga vagnlestar í reglugerð nr. 688/2005. Að virtum ákvæðum tilskipunar nr. 96/53/EB verður hins vegar ekki séð að það fái staðist. Samkvæmt því verður við úrlausn málsins, hvað heimila heildarþyngd vagnlestarinnar varðar, byggt á ákvæði 13. gr. reglugerðar nr. 688/2005, sbr. viðauka I með reglugerðinni.

Svo ákærða væri heimill flutningur sá sem í ákæru er lýst þurfti hann undanþágu frá vegahaldara, Vegagerðinni, frá ofangreindu 44.000 kg hámarki heildarþyngdar vagnlestarinnar, sbr. 3. mgr. 76. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Samkvæmt framburði ákærða fyrir dómi var honum þetta fullljóst en eigi að síður tók hann þá ákvörðun að framkvæma flutninginn. Með því braut hann gegn ákvæði 13. gr. reglugerðar nr. 688/2005, sbr. 1. og 2. mgr. 76. gr. umferðarlaga og viðauka I við nefnda reglugerð, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga. Við mat á saknæmi þessarar háttsemi ákærða getur engu breytt, eðli málsins samkvæmt, að ákærði hefur ítrekað, bæði fyrir umræddan flutning og eftir, fengið undanþágu Vegagerðarinnar frá áðurgreindu 44.000 kg hámarki.

Er ákærði gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins lýsti hann brotthvarfi sínu af stöðvunarstað við gatnamót Snæfellsnesvegar og Kerlingarskarðsvegar svo að eftir að hafa upplýst lögreglu um að hann hefði ökuskírteini sitt ekki meðferðis hefði hann spurt hvort það væri eitthvað fleira? Lögregla hefði þá sagt honum að bíða, en án skýringa. Ákærði hefði beðið stundarkorn en síðan tjáð lögreglu að ef það væri ekkert fleira væri hann farinn. Annar lögreglumaðurinn hefði þá sagt hrokafullur: „Bíddu bara.“ Ákærði kvaðst hafa brugðist við þeim orðum lögreglumannsins með því að lýsa því yfir að hefði hann ekkert annað við sig að segja „en að ég ætti að bíða af því bara“ þá væri hann farinn. Ákærði sagðist því næst hafa gengið yfir að bifreið sinni, náð upp lofti, litið í baksýnisspeglana og séð að öllu var óhætt, og síðan ekið af stað.

Þ-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi að ákærði hefði fengið þau fyrirmæli frá lögreglu að halda kyrru fyrir á meðan lögregla væri að „vinna í málinu“. Er Þ-kk-nf og starfsfélagi hans hefðu verið að skoða dekk festivagnsins hefði ákærði hins vegar fyrirvaralaust ekið vörubifreiðinni af stað. Þ-kk-nf hefði þá hlaupið meðfram vagnlestinni og kallað á ákærða en hann sinnt því í engu. Starfsfélagi Þ-kk-ef, G-kk-nf Ö-kk-nf T-kk-nf lögreglumaður, bar einnig um þetta atriði að ákærði hefði ekið af stöðvunarstað á gatnamótum Kerlingarskarðsvegar og Snæfellsnesvegar áður en honum hefði verið það heimilað af lögreglu. Sagði hann lögreglu þá enn hafa verið að skoða festivagn ákærða, meðal annars hjólabúnaðinn.

Samkvæmt 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 er almenningi skylt að hlýða fyrirmælum sem lögreglan gefur, svo sem vegna umferðarstjórnar eða til þess að halda uppi lögum og reglu á almannafæri. Með ofangreindum framburði lögreglumannanna Þ-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef A-kk-ef T-kk-ef, sem og að nokkru framburði ákærða sjálfs, þykir sannað að lögregla hafi gefið ákærða fyrirmæli um að halda kyrru fyrir á stöðvunarstað þar til lögregla hefði lokið við að kanna ástand vagnlestarinnar. Þá þykir enn fremur sannað með vísan til tilvitnaðra framburða að ákærði hafi hunsað þessi fyrirmæli og hann með því óhlýðnast fyrirmælum lögreglu í skilningi 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Ákærði verður því sakfelldur fyrir brot gegn nefndu ákvæði lögreglulaga, sbr. 41. gr. laganna.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins var ákærða með dómi 28. desember 1998 gerð sektarrefsing vegna umferðarlagabrots. Í september 2004 gekkst hann undir sektargerð lögreglustjóra vegna brots gegn sömu lögum þess efnis að hann greiddi 70.000 krónur í sekt. Með dómi 26. júlí 2005 var ákærði dæmdur til greiðslu 55.000 króna sektar og til að sæta sviptingu ökuréttar, enn fyrir brot gegn umferðarlögum. Þá gekkst ákærði 26. október 2005 undir sektargerð lögreglustjóra þess efnis að hann greiddi 60.000 króna sekt vegna aksturs sviptur ökurétti.

Að brotum ákærða virtum þykir refsing hans hæfilega ákveðin 120.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 10 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan 4 vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, dæmist ákærði til að greiða sakarkostnað málsins, sem samkvæmt gögnum þess eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef I-kk-ef hrl., sem hæfilega teljast ákveðin 76.692 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og jafnframt ferðakostnaður verjanda samkvæmt yfirliti, 25.613 krónur. Ákærði greiði því samtals 102.305 krónur í sakarkostnað.

Uppkvaðning dóms þessa hefur dregist örlítið vegna starfsanna dómara.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, B-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, greiði 120.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 10 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan 4 vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði greiði 102.305 krónur í sakarkostnað en þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef I-kk-ef hrl., 76.692 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kk-nf H-kk-nf.