S-1948/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 6. febrúar 2007, er höfðað með ákæru, útgefinni af ríkissaksóknara 7. nóvember 2006, á hendur X, [...], Reykjavík, fyrir tilraun til manndráps, með því að hafa, aðfaranótt þriðjudagsins 5. september 2006, á bifreiðastæði við Skautahöllina, Engjavegi 6, Reykjavík, veist aftan að Y, vopnaður hnífi með 9,8 sm löngu blaði, í þeim tilgangi að bana honum, og stungið hann einu sinni efst í brjósthrygg, hægra megin við hryggjartinda. Við þetta hlaut Y 2,5 sm breitt og 4 sm djúpt stungusár.

Þetta er talið varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu Y er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða honum 600.000 kr. í miskabætur, auk vaxta frá 5. september 2006 og dráttarvaxta samkvæmt lögum um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærða verði ekki gerð refsing, með vísan til 16. gr. almennra hegningarlaga, en til vara er krafist vægustu refsingar er lög leyfa og að ákærði verði vistaður á vegum Barnaverndarstofu. Þá er þess aðallega krafist að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af henni. Til þrautavara er þess krafist að hún verði lækkuð verulega. Loks krefst verjandi hæfilegra málsvarnarlauna samkvæmt framlagðri tímaskýrslu.

I.

Aðfaranótt þriðjudagsins 5. september 2006 var lögreglumaður staddur á vakt á slysadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss er þangað leitaði maður með stungusár á baki. Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að maðurinn kvaðst heita Y og að hann hefði kynnst 16-17 ára gömlum dreng, X, á internetinu rúmri viku fyrr. Hann hefði hitt X kvöldið áður og sótt hann að [...], og þeir farið á rúntinn og spjallað saman. Síðan hefði hann skilað X aftur að [...]. Fyrir stundu hefði hann svo sótt X aftur og þeir ekið niður í Laugardal. Hann sagðist vera samkynhneigður og að þetta hafi verið „deit“. Hann hefði stöðvað bifreiðina á bifreiðastæði við Skautahöllina í Laugardal og X farið út að reykja. Hann hafi farið út til að kasta af sér vatni. X hefði komið aftan að sér og spurt ítrekað hvort hann væri ekki að verða búinn. Síðan hefði hann fundið högg ofarlega á bakið og þá litið við. Þá hafi hann séð X hlaupa á brott. Hann taldi í fyrstu að X hefði slegið sig í bakið, en þegar hann þreifaði á bakinu hafi hann fundið hníf standa út úr bakinu á sér. Hann hefði tekið hnífinn úr bakinu og farið inn í bifreið sína. Síðan hefði hann farið að heimili vinar síns, Z, sem væri rétt hjá Hótel Reykjavík, og Z komið með honum á slysadeild. Y kvaðst ekki vita frekari deili á X en var með símanúmer hans.

Þá ræddu lögreglumenn við Z sem sagði að Y hefði hringt í sig og sagt að hann hefði verið stunginn og væri á leiðinni til sín. Hann hefði farið út í bíl til Y og þeir farið á slysadeild. Vissi hann engin deili á X og kvaðst ekki vita neitt um málið.

Hnífurinn fannst í bifreið Y. Samkvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu er um að ræða hníf með ljósbrúnu viðarskefti. Hnífsblaðið er 9,8 sm að lengd frá hjalti að hnífsoddi. Heildarlengd hnífsins er 20 sm. Mesta breidd hnífsblaðsins mældist 1,8 sm.

Samkvæmt frumskýrslu fóru lögreglumenn að [...]. Enginn svaraði í íbúðinni, en hún var ólæst. Þeir fóru inn í íbúðina, sem reyndist mannlaus, og sá lögreglumaður frá svölum íbúðarinnar mann hlaupa frá húsinu. Mannsins var leitað í nágrenninu og fannst hann. Reyndist þetta vera ákærði, aðspurður kallaður X. Hann var handtekinn og honum kynnt réttarstaða sín. Hann kaus að tjá sig um málið og var farið með hann að heimili hans þar sem hann heimilaði húsleit og hald var lagt á ýmsa hluti. Aðspurður um árásina viðurkenndi ákærði verknaðinn. Skýrði hann svo frá að hann hefði farið á internetið á betra.net til að kynnast manni með það í huga að drepa einhvern. Hann hafi reynt að kynnast samkynhneigðum manni þar sem auðveldara væri að fá að hitta slíkan mann. Hann hefði kynnst Y, en sjálfur væri hann ekki samkynhneigður. Hann kvaðst hafa hitt Y þrisvar. Fyrst við heimili ákærða þar sem þeir hefðu rétt talað saman. Síðan hefði hann farið kvöldið áður á rúntinn með Y og hann tekið hnífinn með sér til að drepa Y. Þeir hefðu ekið í Laugardalinn og stoppað við Skautahöllina og þar hafi hann farið út að reykja. Þá hafi Y farið út að kasta af sér vatni. Hann hefði þá læðst aftan að Y og stungið hann í bakið. Kvað hann Y þá hafa litið við og hann þá tekið á rás og hlaupið burt. Hann hefði gengið að heimili sínu og séð þar lögreglu og reynt að koma sér undan handtöku. Aðspurður sagði hann það hafa verið sinn vilja og að sig hafi langað til að prófa að drepa og Y hafi verið sá fyrsti sem hann fann. Þá sagði ákærði að frændi sinn, Ö, í [...], hafi vitað af þessum verknaði, en ákærði hefði látið frænda sinn vita áður en til þess kom og einnig eftir verknaðinn. Haft var samband við barnaverndarnefnd og móður ákærða sem var stödd í [...]. Ákærði var færður á slysadeild til blóðrannsóknar og síðan vistaður í fangaklefa.

Y gaf skýrslu hjá lögreglu þriðjudaginn 5. september 2006. Ákærði var aftur yfirheyrður hjá lögreglu sama dag og var framburður hans í samræmi við það sem fram kom við handtöku hans, en nokkuð ítarlegri. Ákærði var yfirheyrður á ný 14. september og aftur 2. nóvember 2006. Einnig gáfu skýrslu hjá lögreglu þeir Ö og Z.

II.

Í málinu liggur fyrir vottorð F-kk-ef S-kk-ef, læknis á slysa- og bráðadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss, frá 5. september 2006, vegna komu Y þangað um nóttina. Þar kemur fram að við skoðun komi hann eðlilega fyrir og að lífsmörk séu eðlileg. Það votti fyrir einhverri áfengislykt, en engin merkjanleg áfengisáhrif þó til staðar. Þá segir að hann hafi andað rólega. Lungnahlustun sé eðlileg og „symmetrisk“. „Neurologisk“ skoðun í efri útlimum sé algjörlega eðlileg. Rétt hægra megin við hryggjartinda á svæði svarandi til efsta brjósthryggjarliðs sé stungusár, um 2½ sm á breidd og 4 sm að dýpt. Mjög skarpar brúnir séu eins og eftir beitt áhald. Tekið var „CT“ af hálshrygg, „thorax“ og efri hluti „thoraxhryggs“. Það sæist inngangssár í „subcutis“ neðst í hálsi. Í „paraspinalvöðvum“, ca 3 sm inni, væri smá loftbóla. Ekki „pneumothorax“ og engir aðrir sjáanlegir áverkar. Að lokum segir að hann hafi þannig sloppið við alvarlega áverka, engin „neurologia“ og ljóst að hnífurinn hafi ekki farið inn í „thorax“ sjálfan. Hann var saumaður og útskrifaður.

Niðurstaða blóðrannsóknar sem gerð var á ákærða umrædda nótt var sú að 0,57% af alkóhóli mældist í honum. Þannig hefði hann verið undir vægum áhrifum áfengis þegar blóðsýnið var tekið. Engin ávana- og fíkniefni, róandi lyf eða svefnlyf mældust.

Einnig liggja fyrir gögn frá tæknideild lögreglunnar í Reykjavík um tölvuskoðun og símtöl ákærða. Þá voru teknar ljósmyndir af heimili ákærða og fatnaði brotaþola.

III.

Ákærði var hinn 5. september 2006 úrskurðaður í gæsluvarðhald, allt til 26. september 2006. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 482/2006 frá 7. september 2006 var fallist á að ákærði skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli d-liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Gæsluvarðhald var síðar framlengt. Ákærði samþykkti að gangast undir geðrannsókn og var T-kk-þgf Z-kk-þgf geðlækni falin framkvæmd hennar. Vegna sérstöðu málsins og aldurs ákærða fékk geðlæknirinn P-kk-þf M-kk-þf, sálfræðing á barna- og unglingageðdeild Landspítala-háskólasjúkrahúss, til þess að koma að rannsókninni.

Í skýrslu T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis frá 21. september 2006 segir m.a. þetta í niðurstöðu:

„Þetta atferli [X] sem leiddi til þess að hann var settur í gæsluvarðhald virðist vera algjörlega úr takti við það sem hann hefur áður gert. Alls ekki er hægt að setja þessa hegðun hans í rökrétt samband við fyrri hegðun hans. Sú spurning hlýtur að vakna hvort að þetta er hluti af geðrofseinkennum. Slíkt er mjög erfitt að meta. Hann talar að vísu um að heyra óm af röddum fyrst á morgnana. Spurning hvort það og þessi hegðun hans eru forstigseinkenni alvarlegs geðsjúkdóms. Ómögulegt er að spá fyrir um það.

...

Með vísan til 15. gr. hegningarlaga er ekki hægt að staðfesta að [X] sé haldinn geðveiki, andlegum vanþroska eða hrörnun, rænuskerðingu eða annars samsvarandi ástands sem hafi orðið til þess að hann gæti ekki stjórnað gerðum sínum á þeim tíma sem hann framkvæmdi áðurnefndan verknað. Hann er haldinn siðblindu og algjöru innsæisleysi gagnvart því sem hann gerði og gerir sér ekki grein fyrir þeirri stöðu sem hann er í. Einnig veldur það óróa að [X] kveðst ekki geta lofað að hann reyni ekki slíkan hlut aftur.

Með vísan til 16. gr. hegningarlaga er erfitt að meta hvort refsing getur komið að gagni.“

Í skýrslu P-kk-ef M-kk-ef frá 20. september 2006, vegna sálfræðiathugunar á ákærða, kemur fram að nokkrir matskvarðar um geðræn einkenni voru lagðir fyrir ákærða, m.a. um einhverfu, sem sýndi engin tiltakanleg einkenni á einhverfurófi. Fyrir lá greindarpróf ákærða sem hafði verið gert þremur árum áður. Í niðurstöðu sálfræðingsins segir að ákærði hafi meðalgreind en verulegt misvægi í þroska með skerðingu á málsviði sem greinist sem málhömlun. Málhömlunin hafi valdið honum alvarlegum námserfiðleikum og vafalaust skert félagslega aðlögunarhæfni hans, ekki síst í jafnaldrahópi. Jafnframt segir að hegðunareinkenni ákærða greinist sem hegðunarröskun. Fram komi vægt þunglyndi. Loks segir að saga hans bendi til þess að hann geti stundað vinnu með ágætum árangri.

IV.

Ákærði undi ekki við ofangreindar niðurstöður. Við þingfestingu málsins voru að beiðni verjanda ákærða dómkvaddir tveir sérfræðingar, P-kk-nf M-kk-nf geðlæknir, og H-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf geðlæknir, til að rannsaka hvort ákærði væri sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ef niðurstaðan yrði sú að hann teljist sakhæfur yrði metið hvort ætla mætti að refsing gæti borið árangur, sbr. 16. gr. sömu laga. Matsmennirnir fengu í lið með sér S-kvk-þf Á-kvk-þf sálfræðing.

Í ítarlegri matsgerð þeirra frá 6. janúar 2007 er gerð grein fyrir fjölskylduhögum ákærða og því að geðsjúkdómar séu ekki þekktir í ætt hans. Þá er fjallað um lífsferil hans, félagslegar aðstæður og þroskasögu. Fram kemur, um fyrri geðsögu, að hann hafi ekki átt við neina verulega erfiðleika að stríða en helstu erfiðleika megi rekja til námserfiðleika og málþroskaröskunar. Þá kemur fram að ákærði hafi ekki misnotað áfengi eða önnur vímuefni. Jafnframt segir að ákærði hafi verið svolítið í afbrotum, þjófnaði, án þess að hann hefði vanhagað um neitt sérstakt eða að hann gæti útskýrt þetta. Rakin er afstaða hans til sakarefnisins. Þar kemur fram að honum sé mikið í mun að fram komi að hann hafi ekki haft í huga og hafi ekki í huga að framkvæma aftur slíkan verknað sem hann er ákærður fyrir. Fram kemur að ákærði viti ekki alveg hvers vegna hann gerði þetta. Hann hafi ekkert hugsað um afleiðingarnar en langað til að vita hvernig það væri að stinga mann og drepa. Einnig kemur fram í matsgerðinni lýsing starfsfólks Stuðla á atferli ákærða þann tíma sem hann hefur sætt þar gæsluvarðhaldi vegna ungs aldurs. Því næst er gerð grein fyrir geðskoðun á ákærða.

Lagt var fyrir ákærða greindarpróf W-kk-ef fyrir börn, fjórða útgáfa (WISC-IV). Niðurstöður sýndu heildartölu greindar 73 stig, sem telst vera jaðargreind. Í matsgerðinni segir að með því sé átt við að greindarskerðing sé marktæk og á jaðri þess að um fötlun vegna greindarskerðingar sé að ræða. Í þessari tölu væri tekið tillit til sértæks vanda í málnotkun. Væri slík leiðrétting ekki gerð sé ákærði með greindarvísitölu undir 70 (67) og þar með greindarskertur. Þá sýndu niðurstöður verulega og íþyngjandi skerðingu á málsviði. Skynhugsun og vinnsluminni reyndist innan meðallags. Vinnsluhraði var neðan meðaltals, sem sýni að ákærða láti ekki vel að vinna hratt. Í niðurstöðum svokallaðs Rorschachs-prófs kom ekkert fram sem bent geti til skertra raunveruleikatengsla. Lagður var fyrir ákærða spurningalisti um félagslega svörunarhæfni, fullorðinsútgáfa (SRS Social Responsiveness Scale – Adult Research Version), sem til er hér á landi í tilraunaútgáfu. Niðurstöður ákærða liggja tæpum 2 staðalfrávikum yfir meðaltali, sem gefi vísbendingar um að hann eigi við einkenni á einhverfurófi að stríða. Það þýði að geta til að meta félagslegar aðstæður sé skert, sem og dómgreind í félagslegum aðstæðum. Aðrir mats- og skimunarlistar voru lagðir fyrir ákærða. Þannig sýndu mælikvarðar B-kk-ef um geðlægð og kvíða að ákærði væri nánast einkennalaus. Samkvæmt matslistanum DSM-IV og ICD-10 Personality Disorder Questionnaire (DIP-Q) uppfylli ákærði skilmerki fyrir greininguna um hegðunarröskun (conduct disorder) á barnsaldri, fyrir 15 ára aldur. Einkenni persónuleikaraskana voru hvergi nægilega mörg til þess að uppfylla greiningu um tiltekna persónuleikaröskun.

Í áliti matsmanna, á atriðum sem um er spurt í matsbeiðni, segir að um sé að ræða dreng með einhverfueinkenni, þótt hann uppfylli ekki greiningarskilmerki, og jaðargreind, auk sértækrar máltruflunar. Hann hafi flutt oft og fengið lítinn stuðning frá fjölskyldu sinni, gengið illa að fóta sig félagslega, sé með lága sjálfsmynd og hafi einangrast. Um fyrri minni háttar brotasögu sé að ræða. Hann virðist hafa fengið þá hugmynd að drepa mann, á tíma þegar hann hafi unnið mikið og verið afar einangraður frá fjölskyldu sinni, auk þess sem hann hafi verið mikið á spjallrásum á tölvum. Á tiltölulega skömmum tíma hafi hann verið farinn að áforma slíkt. Matsmenn telja að ákærði sé sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga. Þrátt fyrir ákveðna andlega annmarka ætti hann að vita að háttsemi hans var röng.

Fram kemur í matsgerðinni að það sé áhyggjuefni að ákærði hafi ekki sýnt nein veruleg merki iðrunar en segist nú ekki ætla að gera svona aftur vegna frelsisskerðingarinnar. Að auki sé það áhyggjuefni að verknaðurinn hafi verið án sjáanlegs tilgangs og þótt reynt hafi verið að varpa ljósi á það sem að baki bjó með tilvísun í lága greind, einhverfueinkenni og einangrun, þá sé atvikið í raun enn óskiljanlegt. Það sé því ekki hægt að fullyrða að ákærði sé í minni hættu að endurtaka verknaðinn nú en áður. Trúlega hafi frelsissviptingin verkað letjandi á slíkt. Síðan segir:

„Það er okkar mat að vegna andlegra annmarka sem reknir eru að ofan sé rétt að líta til þess hvort 16. gr. almennra hegningarlaga geti átt við. Við teljum ekki að refsing muni bera árangur. Þrátt fyrir að refsing hafi vissan fælingarmátt teljum við þann þátt þegar kominn fram með dvöl á Stuðlum. Dvöl í fangelsi mun ekki bera árangur því slík vistun mun ekki bjóða upp á meðhöndlun á þeim undirliggjandi vandamálum sem við teljum að geti skýrt verknað [X] og óvenjulega afstöðu hans til verknaðarins. Að auki er hætta á að dvöl í fangelsi innan um fanga með háa tíðni fíkniefnavanda og persónuleikaraskana muni hafa skaðleg áhrif á ómótaðan hug [X].“

Matsmenn telja að best fari á því að ákærði verði í sem eðlilegustu umhverfi, innan um fólk með borgaraleg viðhorf til lífsins, glæpa og fíkniefnaneyslu. Vegna ósættis á heimili ákærða og lítilla tengsla hans við fjölskyldu sína telja matsmenn að hann geti aðeins snúið aftur þangað með verulegum stuðningi. Best sé ef hægt er að byggja upp kerfi í kringum hann til að nýta vinnusemi hans. Jafnframt þurfi hann á markvissri meðferð að halda, helst í hópi annarra unglinga. Að auki þurfi hann að vera í reglulegu sambandi við meðferðaraðila sem hann tengist vel. Þannig ætti að vera hægt að greina snemma áform um að skaða aðra og áður en hætta sé á að hann láti til skarar skríða. Nokkur áhætta sé vissulega af slíku aðhaldi utan stofnana, en matsmenn telja áhættuna síst meiri en fangelsisvist, þar sem óvíst sé með öllu hvort áhættan hafi minnkað í lok slíkrar vistar, ef sértækri meðferð verði ekki beitt. Matsmenn benda á að önnur leið sé að senda ákærða á stofnun eða heimili með öðrum unglingum til að hjálpa honum að ná félagslegri færni og setja sig betur í spor annarra, en reynslan af dvöl hans á Stuðlum sé sú að hann svari meðferð. Samt verði að hafa í huga að of mikil samskipti við unglinga í fíkniefnum eða afbrotum geti haft skaðleg áhrif á hann. Lokaorð matsgerðarinnar eru eftirfarandi:

„Refsing þ.e. fangelsisvist hefur hvað [X] varðar fyrst og fremst fælandi gildi með því að frelsi hans er skert. Það hefur hann þegar reynt í gæsluvarðhaldinu. Við það hefur hann misst mikilvæg tengsl m.a. við vinnustaðinn sem hann virðist vera mjög tengdur. Vandi [X] er fyrst og fremst þroskavandi og hvað félagsþroska og greindarþroska varðar er um verulegar skerðingar að ræða. Óhug veldur að ekki hefur tekist að finna hvaða ástæða lá að baki þess verknaðar sem orsök máls hans nú. Það felur í sér vissa áhættu fyrir samfélagið. Það eru hins vegar litlar líkur á að þótt hann verði dæmdur til fangelsisvistar að þessi áhætta muni minnka jafnvel gæti verið viss hætta á að áhættan yrði meiri vegna þeirrar félagslegu mótunar sem samvistir við afbrotamenn hefðu í för með sér. Það hefur komið í ljós að [X] hefur tekið framförum á Stuðlum. Það má draga þá ályktun af þeirri reynslu að besta úrræðið fyrir þennan pilt sé að hann sé undir góðu eftirliti þar sem aðstæður eru skipulegar og skýra[r]. Að hæfni hans til vinnu sé nýtt og hann fái frekari þjálfun í samskiptum við annað fólk.“

V.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Þegar ákærði var inntur eftir því hvernig og hvenær hann hefði fengið þá hugmynd að drepa mann hélt hann að það hefði verið vegna þess að hann hefði verið í afbrotum um nokkurn tíma með frænda sínum, Ö. Um hefði verið að ræða innbrot og þjófnaði. Ákærði og frændi hans hefðu rætt um eitthvað svona á msn á internetinu. Er ákærði hafi verið einn heima eina helgi hefði hann ákveðið að fara á internetið og leita einhvern uppi. Hann hefði ekki haft neinn sérstakan í huga, en taldi að það væri auðveldara að hitta einhvern samkynhneigðan og vingast við þannig mann, en ákærði hefði ekki haft neitt kynferðislegt í huga. Nánar aðspurður hversu lengi hann hefði hugsað um þetta sagði hann af og til nokkrum mánuðum áður en þetta gerðist, en mundi það ekki nákvæmlega. Um það hvort frændi hans hefði tekið þessa hugmynd alvarlega svaraði ákærði bæði og. Aðspurður hvort frændi hans hafi átt að vera þátttakandi í þessu sagði ákærði að þeir hefðu talað eins og þeir myndi gera þetta saman en ákærði ákveðið að gera þetta sjálfur því hann hafi langað til að prófa þetta. Y hefði verið sá fyrsti sem ákærði komst í samband við.

Ákærði kvaðst hafa hitt Y fyrsta kvöldið sem hann náði sambandi við hann. Þeir hefðu spjallað saman á betra.net og ákærði hafi spurt hvort Y væri samkynhneigður. Þeir hefðu ákveðið að hittast og ákærði gefið honum númer sitt. Y hefði hringt í ákærða til að staðfesta. Hefði ákærði gefið upp heimilisfang sitt. Y hefði komið upp með lyftunni heim til ákærða og hann ætlað að stinga Y með beittum eldhúshnífi en ekki haft kjark til þess. Ákærði kvaðst hafa titrað og verið stressaður þegar hann tók á móti Y og beðið hann um að koma seinna. Þeir hefðu svo rætt aftur saman á internetinu á msn þegar Y hafi verið kominn heim aftur. Ákærði hefði beðist afsökunar og þeir verið í sambandi næsta kvöld á eftir. Þeir hefðu hist um miðnætti og rúntað um Perluna og Kringluna í bíl Y í u.þ.b. eina klukkustund. Aðspurður, hvort Y hefði sýnt ákærða kynferðislegan áhuga, sagði hann að Y hefði spurt hvort hann mætti sjá eða snerta lim hans, en ákærði svarað því neitandi. Y hefði keyrt ákærða heim og þeir talað saman á internetinu næsta kvöld. Ákærði hefði sagst vera í stuði til þess að gera eitthvað og Y hefði fundist skrýtið að ákærði hefði samband svo seint. Eftir nokkurt spjall hefði Y ákveðið að koma til ákærða. Þeir hefðu keyrt smávegis, fyrst farið í Perluna en svo keyrt í Laugardalinn þar sem þeir stöðvuðu. Ákærði hefði fengið sér að reykja og farið að míga. Y hefði einnig farið að míga og þegar hann sneri baki í ákærða hefði ákærði stungið hann ofarlega í bakið. Um það hvort ákærði hefði verið búinn að ákveða fyrir fram hvernig hann ætlaði að gera þetta, t.d. hvar hann ætlaði að stinga, kvaðst ákærði bara hafa ætlað að stinga. Aðspurður, hvort ákærði hefði reiknað með því að Y myndi deyja þegar hann styngi hann, hélt ákærði að það yrði ekki við fyrsta höggið. Ákærði kvaðst hafa verið sjálfur pínu hræddur og bakkað. Y hefði snúið sér við og ákærði þá flúið. Ákærði sagði að þegar hann hefði hugsað um að drepa mann hefði meiningin alltaf verið að nota hníf. Fyrst þegar ákærði hefði hitt Y við lyftuna hafi hann ætlað að stinga hann í brjóstið. Nánar aðspurður um svar hans þess efnis að hann hafi haldið að Y myndi kannski ekki deyja við fyrsta höggið sagði ákærði að hann hefði ætlað að stinga hann nokkrum sinnum en ekki haft kjark til þess. Um leið og ákærði hafi stungið Y hefði hann bakkað. Aðspurður hvaða hníf ákærði hefði verið með þegar hann fór að rúnta með Y í annað skiptið sagði ákærði það hafa verið sama hnífinn og hann stakk Y síðan með. Þetta hefði verið skátahnífur sem ákærði taldi svolítið beittan. Aðspurður, hvort hann hefði talið hnífinn duga til að drepa mann, sagði ákærði að sá hnífur hefði verið þægilegastur, lítill og léttur. Taldi ákærði að hnífurinn hefði dugað til að drepa mann. Ákærði kvaðst svo hafa haldið heim á leið, fótgangandi, eftir að hafa stungið Y. Þegar ákærði var inntur eftir því hvernig honum hefði liðið eftir þetta sagði hann að stress hefði verið í sér en ekkert samviskubit. Ákærði kvaðst hafa ætlað að fara heim að sofa. Um það hvort ákærði hefði áttað sig á því að Y myndi deyja eftir þetta kvaðst ákærði hafa verið nokkuð viss um að hann myndi lifa þetta af. Ákærði hefði ætlað að gá að Y en séð bíl keyra fram hjá og því snúið við og farið heim. Aðspurður af hverju hann hafi ætlað að athuga með Y sagði ákærði það hafa verið til að sjá hvort hann væri liggjandi. Ákærði kvaðst hafa ætlað að „klára dæmið“. Þegar ákærði var spurður hvað hann ætti við með að klára dæmið svaraði ákærði: „Að drepa hann.“

Þegar ákærði var inntur eftir því hvernig honum liði í dag, eftir að hafa framið þennan verknað, sagði hann að sér þætti vont að vera ekki frjáls. Aðspurður hvort hann hugsaði um líðan Y eftir þetta kvaðst hann ekki hafa hugsað um það en ef hann hugsaði um það nú hélt að hann að Y væri kvíðinn eða sár. Ákærði gat ekki ímyndað sér hvernig honum myndi sjálfum líða. Um veruna á Stuðlum sagði ákærði að þar væri mjög góður félagsskapur og ýmislegt að gera, en hann kvaðst vera kominn með leið á því að vera þar. Aðspurður hvort hann teldi að dvölin þar hefði gert honum gagn svaraði hann því játandi að því er varðar samskipti við fólk og fræðslu. Hann kvaðst alltaf hafa verið ágætur í samskiptum við aðra en hefði þurft að laga samskipti við foreldra sína og að þau samskipti hefðu lagast. Ákærði kvaðst hafa mikil samskipti við krakkana sem þar dvelja.

Ákærði greindi frá því að hafa byrjað skólagöngu sína í [...] árið 1996. Það hefði gengið ágætlega í 1.-3. bekk. Svo hefðu þau flust til Íslands aftur og hann þá verið ólæs og fengið sérkennslu. Hann hefði síðan flutt tvisvar og skipt um skóla. Hann hefði enn verið ólæs í 5. bekk. Síðan hefði hann lent í þannig félagsskap að hann fór að fikta við að reykja og skrópaði í skólanum. Ákærði sagði að hann hefði átt kunningja og ætti örfáa vini núna. Hann kvað sér hafa verið mjög lítið strítt í skóla og ekki tekið einelti illa. Um samskipti sín við fjölskyldu sína, áður en hann fór á Stuðla, kvaðst ákærði hafa haldið sig inni í herbergi sínu og lítið komið fram, því fjölskylda hans hefði farið í taugarnar á honum. Hann hafi ekki getað talað við móður sína. Hann kvaðst ekki hafa viljað horfa á sjónvarpið í stofunni ef einhver var heima við. Þá hefði hann nánast aldrei borðað með fjölskyldu sinni frá því hann var 14 ára.

Þegar ákærði var inntur eftir því hvort hann væri hættur að hugsa um að drepa mann kvaðst hann hafa hætt að hugsa um þetta eftir að hann fór á Stuðla. Um ástæðu þess að hann hafi langað til að drepa mann, hvað það var sem hann langaði til að upplifa, kvaðst ákærði ekki vita nákvæmlega af hverju en hélt að það gæti tengst bíómyndum sem hann hefði séð. Hann hefði farið að hugsa um að hann langaði til að búa til „glæpagengi“ og framkvæma svona hlut. Aðspurður hvort reiði hefði verið í ákærða eða honum liðið illa neitaði hann því að svo hafi verið.

Vitnið, Y, lýsti kynnum sínum og samskiptum við ákærða. Sagði hann að þeir hefðu kynnst á internetinu og spjallað. Þeir hefðu hist þrisvar sinnum. Aðspurður hvort þeir hefðu hist sama kvöld og þeir ræddust við í fyrsta sinn var vitnið ekki alveg viss um það, hélt þó að það hefði ekki verið sama kvöld, en fljótlega eftir það. Eitthvað hefði verið rætt á kynferðislegum nótum en ekkert gerst. Þegar þeir hefðu hist í fyrsta sinn hafi ákærði sagst vera mjög stressaður og viljað að þeir hittust síðar. Vitnið hefði þá farið. Í annað skiptið hafi ákærði spurt hvort vitnið væri til í að fara að rúnta og spjalla. Vitnið hefði náð í ákærða og þeir rúntað um Reykjavík. Klukkan hefði verið orðin margt og ákærði því ætlað heim að sofa. Vitnið hefði þá keyrt hann heim. Er þeir hittust aftur hefðu þeir farið í Laugardalinn. Ákærði hafi viljað fá sér sígarettu og vitnið farið út með honum. Vitnið hefði farið að pissa og ákærði spurt hann ítrekað hvort hann væri búinn. Vitnið hefði svarað neitandi og ákærði þá stungið hann. Vitnið kvaðst hafa fundið fyrir höggi og taldi að ákærði hefði kýlt sig. Svo hefði ákærði hlaupið í burtu. Vitnið kvaðst hafa orðið hræddur og farið í bifreiðina. Hann hefði fundið sár á baki sínu og hringt í vin sinn sem hefði farið með sig á slysadeild. Vitnið sýndi dóminum ör sem hann ber ofarlega á bakinu, hægra megin við hryggsúlu.

Þegar vitnið var spurt um líðan sína eftir atburð þennan kvaðst hann hafa hætt vinnu og fallið í skóla. Hann hefði ekki viljað fara út og haldið sig að mestu heima. Áður hefði hann verið mjög virkur. Vitnið sagði að hann hefði fitnað mikið eftir þetta. Hann kvaðst hafa byrjað [...]nám í [...] í september 2005. Hann hefði því verið búinn með eitt ár þegar umræddur atburður gerðist. Þá hefði hann verið í vinnu hjá [...] en ekkert getið unnið eftir þetta. Hann sagði að hann hefði átt erfitt með að vera á fótum fyrstu 3-4 vikurnar vegna áverkans sem hann hlaut og átt erfitt með að klæða sig. Aðspurður hvort hann fyndi enn til, eins og þegar hann klæðir sig, kvaðst hann finna stundum til inni í sárinu. Hann kvaðst hafa haft áhyggjur af þessu og rætt við lækni, um mánuði eftir atvikið, sem hafi sagt að allt yrði í lagi. Vitnið kvaðst hræddur við að vera einn í myrkri og ætti erfitt með að sofna. Hann væri hræddur um að ákærði kæmi aftur og hefði hugleitt að fá sér hund. Hann sagðist ætla að reyna að halda áfram námi því þetta gengi ekki svona. Þegar honum var kynnt að í lögregluskýrslu, um símtal rannsóknarlögreglumanns við vitnið 11. október sl., kemur fram að hann kvaðst hafa jafnað sig ágætlega af áverkunum sem hann hlaut, sagði vitnið að hann hefði sagt að þetta væri allt í lagi því hann vissi ekki hver þetta var.

Vitnið, T-kk-nf Z-kk-nf geðlæknir, sagði að mál þetta væri um margt sérstakt. Vitnið greindi frá því að P-kk-nf M-kk-nf sálfræðingur hefði unnið með honum að skýrslu um geðrannsókn ákærða. Þeir hefðu viljað vera eins vissir og þeir gætu um það hvort ákærði væri sakhæfur eða ekki. Sagði vitnið að þeir gætu ekki séð að ákærði væri ósakhæfur og að hann hefði geðrofseinkenni. Það sem gæti komið í veg fyrir að ákærði áttaði sig á því sem hann gerði væri mikill greindarskortur eða aðlögunarskortur í samfélaginu. Greindarmat, sem lagt var fyrir ákærða fyrir 2-3 árum, hefði sýnt meðalgreind, heildargreind 97 stig. Þá hefði ákærði getað farið í gegnum almennan skóla og staðið sig í vinnu. Aðlögun hans í samfélaginu hafi því verið í meðallagi. Próf, sem lagt var fyrir móður ákærða, um einhverfueinkenni, sem lýstu sér með litlum tengslum við aðra, því að eiga fáa vini, lifa í sínum heimi, sjá ekki afleiðingar gerða sinna, og að vera fastur í ákveðnum hlutum, hefði ekki bent til þess að ákærði hefði einhverfurofseinkenni. Vitnið sagði að ekki væri útilokað að móðir ákærða hefði vanmetið einkenni. Ekki var talin ástæða til að gera frekari athugunar. Vitnið sagði að venjulegur einstaklingur fengi ónotatilfinningu bara við það að heyra einhvern segjast vilja drepa mann og að mjög sérstakt væri að 16 ára unglingur hefði slíkar hugsanir. Því væri spurning hvort einhver alvarleg andleg veiki geti skýrt þetta en slíkt hefði ekki fundist.

Aðspurður, um mat á hættu sem samfélaginu stafi af ákærða, sagði vitnið að ákærði hefði ekki getað sagt berum orðum að hann myndi ekki reyna þetta aftur. Því væri ástæða til að taka þetta alvarlega. Vitnið sagði að ákærði hefði ekki sýnt merki iðrunar. Í endurteknum viðtölum, sem vitnið átti við ákærða, hefði verið áberandi hversu litla eftirsjá eða samviskubit hann hefði vegna verknaðar síns. Hvort það væri siðblinda eða skerðing af öðru tagi væri erfitt að segja með vissu. Aðspurður hvað siðblinda væri sagði vitnið að siðblindir menn væru þeir sem ekki sæju mun á réttu og röngu og gengju ítrekað á rétt annarra, hvort sem er með ofbeldi eða þjófnaði, án þess að sjá neitt athugavert við hegðun sína. Slík hegðun væri oft í tengslum við neyslu áfengis eða fíkniefna. Sagði vitnið að ákærði væri ekki dæmigerður einstaklingur í þeim hópi. Um það hvort siðblindir einstaklingar hefðu tilhneigingu til að leyna því sem þeir gera eða fegra sig sagði vitnið að slíkir einstaklingar flögguðu venjulega ekki háttsemi sinni. Forstigseinkenni væru oft þau að fólk hætti að mæta í skóla á unga aldri, eða um 10 ára aldur. Þegar vitninu var bent á að ákærði fylgi reglum á Stuðlum og sé mjög þægilegur, og að honum sé vel borin saga í vinnu, sagði vitnið að slíkt væri ekki einkennandi fyrir siðblindu. Um það hvort ástæða þess að ákærði greini svo nákvæmlega frá öllu sem hann geri og hugsi, að hann hafi ætlað að drepa mann, geti verið vegna greindarskerðingar taldi vitnið að greindin væri ekki nægilega lág til þess.

Vitnið kvaðst ekki hafa tekið afgerandi afstöðu til þess í niðurstöðum sínum hvort refsing geti borið árangur því ákærði geti ekki alveg áttað sig á því hvaða afleiðingar þessi atburður hefði getað haft í för með sér. Það sé eins og hann skynji það ekki. Vitnið sagði að því spyrji maður sjálfan sig hvort hefðbundin refsing muni bera árangur, en maður hefði sínar efasemdir um það. Ákærði geti áttað sig á því að hann gæti drepið mann en varðandi það hvaða afleiðingar andlát mannsins hefði á aðra þá hefði hann ekki getað sett sig í spor annarra og séð hvaða afleiðingar þetta hefði fyrir aðra. Vitnið taldi að ákærði vissi að brotið sem slíkt væri rangt en einhver brotalöm væri á því að hann gæti sett sig í spor annarra. Þegar vitninu var greint frá því að ákærði hefði sagt fyrir dómi að slæmu afleiðingarnar af verknaði hans væru þær að hann væri lokaður inni sagði vitnið að það væri óhuggulegt og því gæti verið að hann endurtæki þetta með einhverjum hætti eða gerði tilraun til þess. Því verði eitthvert eftirlit að vera með honum. Aðspurður hvort það væri einhver hætta því samfara að ákærði yrði vistaður samkvæmt samkomulagi Fangelsismálastofnunar við Barnaverndarstofu, um vistun á sakamönnum undir 18 ára aldri, taldi vitnið að ekki væri nein hætta á því og að það væri eins örugg gæsla og hugsast gæti. Þegar vitnið var innt eftir því hvers konar meðferð ákærði þurfi á að halda hélt vitnið að ákærði væri heldur betri en hann hefði verið síðastliðið haust og að núverandi umhverfi væri gott fyrir hann, allavega til að byrja með, og síðan þyrfti að endurmeta það þegar hann næði 18 ára aldri. Vitnið sagði að það þurfi að hjálpa ákærða að vinna með þá hugsun að það sem hann gerði gat haft mjög alvarlegar afleiðingar, því hann skynji það ekki.

Vitnið kvaðst hafa rætt við P-kk-þf M-kk-þf sálfræðing vegna niðurstaðna síðara greindarprófs ákærða, sem sýndi 73 stig. Sagði vitnið að fyrra prófið hefði ekki verið staðlað og að próf sem notuð hefðu verið í mörg ár hefðu tilhneigingu til að sýna heldur hærri gildi. Það væri vel þekkt að þegar ný greindarpróf væru tekin upp kæmi fram lækkun um 10 stig. Ákærði hefði hins vegar lækkað um 25 stig þannig að það sé ansi mikil lækkun. Ekki væri hægt að segja til um hvort fyrra prófið hefði sýnt fullmikla greind, en einnig væri mögulegt að seinna prófið sýndi greindina í lægri kantinum. Vitnið sagði að aðlögunarhæfni ákærða væri ekki í takt við þroskahömlunina. Þroskahömlunin, sem væri vegna greindarskorts, væri einhver. Hann gæti hins vegar stundað vinnu með ágætum, en hann væri aðlögunarhamlaður, því hann ætti fáa vini. Greindarvísitalan samkvæmt síðara matinu væri samt sem áður innan meðalgreindar, sem er allt á milli 70 og 130 stig. Aðspurður, hvort það geti verið að fyrri niðurstöður sýndu að ákærði hafi verið betur staddur miðað við jafnaldra sína þá, en væri verr staddur miðað við jafnaldra nú, sagði vitnið að það væri hugsanlegt.

Vitnið, H-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf geðlæknir, sagði að matsmenn hefðu komist að þeirri niðurstöðu að ákærði væri ekki ósakhæfur vegna þess hversu skipulagt þetta hafi verið, en hann hafi verið búinn að plana þetta í langan tíma þrátt fyrir að hann vissi og staðfesti að þetta væri eitthvað sem ætti ekki að gera. Hann hafi virst gera sér grein fyrir því að þetta væri rangt. Hann hefði orðað þetta þannig að þetta væri mjög óvenjulegt á Íslandi. Fyrri atburðir gæfu sömu vísbendingar. Hann hafi haldið áfram ólöglegu athæfi, þótt honum hefði verið settur ákveðinn rammi eftir það, þó að það hefði ekki verið jafn alvarlegt og í máli þessu. Kvaðst vitnið vera að vísa til innbrota og þjófnaða ákærða.

Vitnið sagði matsmenn telja að refsing muni ekki bera árangur. Það væri búið að loka ákærða af og vara hann við. Hann væri of vanþroskaður og móttækilegur til að fara í annað umhverfi en meðferðarumhverfi. Það væri ólíklegt að það mundi breyta nokkru fyrir hann þegar til lengri tíma sé litið. Um vistun ákærða á Stuðlum og það hvort eitthvað væri athugavert við að hann yrði vistaður samkvæmt samkomulagi Fangelsismálastofnunar og Barnaverndarstofu um unga afbrotamenn sagði vitnið að svo væri ekki. Úrræði á vegum Barnaverndarstofu væri einmitt eitthvað sem ætti að koma til greina. Um eitthvert meðferðarúrræði þurfi að vera að ræða, helst innan um ungt fólk sem hefði ekki verið í afbrotum eða fíkniefnum því hann væri trúlega allt of vanþroska til að geta staðið gegn slíkum áhrifum. Þótt hann væri sakhæfur sé sálarlíf hans mjög vanþroskað með mörgum hætti. Aðspurður, hvort vitnið sé með tiltekna stofnun í huga, sagði hann að til séu meðferðarheimili úti á landi, t.d. í Borgarfirði og á Norðurlandi, í Aðaldal, þar sem börn með geðræn vandkvæði eru vistuð til lengri tíma og fá svokallaða umhverfismeðferð. Staður eins og Háholt, þar sem unglingar í afbrotum eru vistaðir, væri hins vegar harðara umhverfi. Munurinn á ákærða og öðrum börnum þar væri sá að þau væru búin að ná fullum vitrænum þroska sem hann hefði ekki. Ákærði væri með þroskaskerðingu á stigi tornæmis og ef ekki væri gerð leiðrétting á prófi hans vegna málhömlunar næði hann vægri þroskahömlun. Einnig væri hann með vanþroskað sálarlíf, bæði vitrænt séð, hugsanalífið, og tilfinningalífið. Þessu væri lýst í matsgerðinni með hugtakinu „mentalisation“. Sagði vitnið að umhugsun ákærða væri svo takmörkuð. Geta hans til að hugsa um og skilja reynslu sína á merkingarbæran hátt væri svo takmörkuð. Hún væri í raun eins og hjá litlu barni. Þótt hann sé ekki geðveikur, og í þeim skilningi ósakhæfur, taldi vitnið að taka eigi tillit til þessa mikla vanþroska. Þá sé hann með einhverfurofsvandamál þó hann uppfylli ekki skilmerki fyrir einhverfu.

Um mat á hættunni sem samfélaginu kann að stafa af ákærða sagði vitnið að ákærði væri ekki hættulegur sjálfum sér. Ekki væri hægt að útiloka að hann geti orðið hættulegur seinna við óbreyttar aðstæður, ef hann hlýtur enga meðferð. Fái hann ekki meðferð verði engin úrvinnsla. Þetta vanþroskaða sálarlíf geri það að verkum að ákærði vinni ekki úr reynslu sinni sjálfur heldur þurfi stuðning til þess. Til að læra af reynslunni þurfi maður að taka umhugsunina, eins og það væri kallað, svo reynslan verði merkingarbærari fyrir manni, svo valmöguleikar sjáist framundan, en þessar forsendur hafi ákærði ekki. Því þurfi hann á meðferð að halda til að stuðla að því að það verði einhver reynsla. Ef úrræðum yrði beitt sem væru í líkingu við fangelsi fengi hann ekki þann stuðning frá umhverfinu sem hann þurfi á að halda til að úrvinnsla verði. Fái hann ekki slíkan stuðning megi segja að ekki sé hægt að útiloka að hann verði áfram hættulegur, í ljósi fyrri reynslu, því hann haldi svolítið áfram hugrenningum sínum um andfélagslegt athæfi þrátt fyrir að það sé settur upp rammi fyrir hann, eins og í skólaumhverfinu. Það sem gerist í kjölfar þess sé það að hann sé áfram mikið til einn á báti og fái þessar fantasíur eða hugsanir sem leiki lausum hala. Eitt einkenni frumstæðs sálarlífs sé að viðkomandi einstaklingur getur ekki almennilega leikið sér að hugtökum eins og því að hann geri sér grein fyrir að þetta séu bara fantasíur. Það verði minni hindrun á milli hvata og verknaðar vegna þess að ekki verði úrvinnsla í huga hans á því sem hann sé að fást við. Það verði meiri bein krafa í sálarlífinu um að fylgja hvötum. Aðspurður taldi vitnið að það væri hægt að þjálfa þetta upp hjá honum, en þegar hefði orðið framför hjá ákærða, í félagslegri færni og umhugsun, þegar vitnið ræddi við hann. Um það hvort árangur ákærða, á þeim tíma sem hann hefur verið í gæsluvarðhaldi, geti talist góður svaraði vitnið því játandi og sagði einnig að heilmikið gæti gerst fram að 18 ára aldri. Félagsleg færni og einhverfurofseinkenni séu nú þegar orðin minni. Vitnið útskýrði að einhverfurofseinkenni væru á þremur sviðum: Máli og samskiptum, félagslegu samspili og sérkennilegri áráttukenndri hegðun. Það sé fyrst og fremst á tveimur einkennasviðum, máli og samskiptum og félagslegu samspili, þar sem ákærði hafi haft ákveðna skerðingu. Það að framför hafi orðið á þessum sviðum bendi til þess að þetta eigi sér kannski ekki rætur í eiginlegri einhverfu heldur meira í tilfinningalegum vanda og ákveðinni vanörvun. Um leið og hann komi í umhverfi sem örvi hann þá fari þessi ferli af stað og þetta virðist gerast á Stuðlum.

Þegar vitnið var inntur eftir því hvort ákærði hefði sýnt merki iðrunar svaraði hann neitandi og sagði að til að skilja hugtök eins og iðrun þurfi óhlutbundna hugsun, hugsun í yfirhugtökum, og ákærði hafi ekki forsendur til að skilja hluti með þeim hætti. Það sé ekki vegna andfélagslegra eiginleika heldur vegna þess að sálarlíf hans eða umhugsun sé með þeim hætti að hann hafi ekki forsendur til að skilja þetta á þann óhlutbundna hátt sem iðrunin sé. Varðandi það sem ákærði sagði fyrir dómi, um að hann hefði ekki haft samviskubit í kjölfar verknaðarins, kvaðst vitnið telja að það ætti sér rætur í því að ákærði hefði ekki þessa innri bremsu, heldur væri bein tenging milli hvatar og verknaðar, eins og vitnið lýsti áður. Verknaður þess sem hefði andfélagsleg einkenni væri frekar drifinn áfram af langvarandi reiði, en slíkt væri ekki til staðar hjá ákærða. Hjá ákærða væru þetta einhverjar sérkennilegar hugsanir sem sé erfitt að skilja, en eitthvað setti þetta af stað og síðan lifði þetta sjálfstæðu lífi og héldi áfram því hann vinni ekki úr því með einhverjum merkingarbærum hætti þannig að hann geti sagt við sjálfan sig að velta ekki fyrir sér svona atburðum.

Þegar vitnið var inntur eftir því hvaða skilning hann leggi í það að refsing beri árangur, með hliðsjón af orðalagi 16. gr. almennra hegningarlaga um andlegt ástand, taldi vitnið að hefðbundin refsing, þar sem ákærði yrði lokaður af og ekki unnið með honum, væri mjög varasöm vegna þess að hann væri mjög móttækilegur fyrir mjög neikvæðum áhrifum og það myndi jafnvel setja í gang eitthvert neikvætt ferli. Auðvelt væri að ímynda sér að hjá strákum af þessari kynslóð geti tölvuleikir eða sjónvarp sett í gang einhverjar svona fantasíur sem ákærði hafi síðan engar forsendur til að vinna úr. Verði hann settur í umhverfi þar sem væri ennþá meira af slíkum skilaboðum þá myndi slíkt gera illt verra. Aðspurður hvort þessi hætta sé ekki alltaf fyrir hendi með unga menn sem fara í fangelsi sagði vitnið að margir aðrir en ákærði myndu vinna betur úr því, geta haldið sínu striki og valið um stefnu í lífinu, en ákærði hafi mjög takmarkaðar forsendur til þess. Hann þurfi að vera innan mjög skýrs ramma og það þurfi að stýra honum. Þegar hann hafi verið innan slíks ramma, eins og á Stuðlum, séu litlar eða engar vísbendingar um að hann reyni með nokkrum hætti að brjóta þann ramma utan af sér. Hann bara fylgi rammanum og sýni algera aðlögun að slíkum ramma. Aðspurður hvort ekki þurfi að hafa í huga tilgang refsingar þegar metið sé hvort refsing beri árangur sagði vitnið að sumir geti ekki sett sér rammann sjálfir og stoppað sig af heldur gangi yfir viðtekin mörk eða venjur. Því þurfi umhverfið að setja mörkin og sumum mjög skýr mörk, jafnvel í lengri tíma, til að þeir læri að setja sér mörkin sjálfir, sem leiði til iðrunar eða bremsu í sálarlífinu. Vitnið kvaðst eiga erfitt með að sjá fyrir sér að hefðbundin refsing komi að gagni hjá ákærða með því að loka hann af. Hann þurfi meiri aðstoð við úrvinnslu svo árangur verði. Aðspurður, varðandi þann tilgang refsingar að fæla menn frá, koma í veg fyrir að þeir brjóti aftur af sér, hvort það myndi ekki virka vel hjá ákærða, sagði vitnið að afleiðingin af fælingunni væri sú að menn taki umhugsunina sjálfir og hún skili sér í framtíðinni. Vitnið efaðist um að hefðbundin refsing myndi skila sér hjá ákærða. Þegar vitnið var inntur eftir því hvort ákærði yrði betur í stakk búinn til að skilja þýðingu hefðbundinnar fangelsisrefsingar, væri hann búinn að gangast undir meðferð á meðferðarheimili fyrir börn, t.d. í eitt ár, sagði vitnið að það mætti hugsa sér það. Það mætti koma af stað betri getu til að taka þessa umhugsun, en samt yrðu hans forsendur alltaf takmarkaðri en hjá flestum því hann hafi líka væga þroskaskerðingu.

Nánar aðspurður hvort það geti verið skaðlegt fyrir ákærða að vera vistaður á meðferðarheimili með börnum í afbrotum svaraði vitnið því játandi. Vitnið var inntur eftir því hvort hann teldi betra fyrir ákærða að vera dæmdur í tímabundið fangelsi og hann væri þá í meðferð á þeim tíma eða hann yrði dæmdur í meðferð, þ.e. ekki til refsingar í ákveðinn tíma, þannig að það væri mat meðferðaraðila hvenær hann væri hæfur til að fara út. Vitnið kvaðst telja að ákærði geti ekki skilið muninn á þessu sjálfur. Það skipti tiltölulega litlu máli fyrir hann. Mjög miklu skipti að ákærða verði bent á að það sem hann gerði var rangt. Vitnið taldi mikilvægara að ákærði hlyti meðferð en hefðbundna refsingu. Betra væri að hafa einhvern opinn tímaramma því ekki væri alltaf auðvelt að sjá meðferðarferlið fyrir. Það geti dregist á langinn, en börn væru hins vegar móttækilegri en fullorðnir. Ákærði væri þegar búinn að sýna að hann sé móttækilegur, en hann hefði takmarkaðar forsendur til að taka svokallaðri einkameðferð, þ.e. að hann setjist með einum aðila og tali um vandamál sín. Taldi vitnið að það kæmi lítið út úr því. Ákærði þurfi umhverfismeðferð þar sem hann læri af samspili við annað fólk og vinni úr því. Hann þurfi því að vistast á stofnun þar sem stuðningur er í daglegu starfi sem myndi hjálpa honum að ná þroska. Erfitt væri að sjá fyrir hversu langan tíma það taki og því væri betra að hafa það að einhverju leyti opið. Töluverðar breytingar hefðu skilað sér hjá ákærða á nokkrum mánuðum og taldi vitnið að þörf væri á meðferð í 1-2 ár, eða fram að 18 ára aldri. Þá taldi vitnið ástæðu til að ákærði hitti einhvern reglubundið hlyti hann reynslulausn.

Aðspurður, hvort einhver brotalöm hafi verið á heimili ákærða og honum ekki settur rammi þar, vegna þess að ákærði hafi einangrað sig á heimili sínu en fylgt öllum reglum á Stuðlum og jafnvel sýnt þar undirgefni, sagði vitnið að ákærði hafi haft sterka þörf fyrir að draga sig í hlé, hver sem ástæða þess hafi verið, en hann hefði hins vegar ekki átt að fá að komast upp með það því mótunin gerist svo mikið í gegnum samskipti.

Þegar vitnið var spurður hvort draga megi þá ályktun af því sem fram kemur í matsgerðinni, að ekki sé hægt að fullyrða að ákærði sé í minni hættu að endurtaka verknaðinn nú en áður og að trúlega hafi frelsissviptingin verkað letjandi á slíkt, að vistun hans á Stuðlum hafi þegar borið árangur og haft varnaðaráhrif á ákærða, taldi vitnið að þessu mætti svara játandi.

Vitnið, S-kvk-nf Á-kvk-nf, sálfræðingur og forstöðumaður á Stuðlum, sagði að munurinn á þeim greindarprófum sem ákærði hefur tekið væri sá að það síðara sé nýrra, útgefið í lok nóvember 2006 og staðlað fyrir íslenska unglinga. Í eldra prófinu sé notast við bresk viðmið og það óstaðlað. Mismun á niðurstöðum prófanna megi að hluta til skýra með þessu. Einnig gæti munurinn skýrst af vaxandi mun milli ákærða og jafnaldra hans. Vitnið taldi að síðari mælingin væri áreiðanlegri. Vitnið útskýrði að gerð var leiðrétting í nýja prófinu á greindarvísitölu, vegna málhömlunar ákærða, í þeim þáttum greindarprófsins sem sneru að vinnsluhraða og vinnsluminni.

Vitnið sagði að á Stuðlum, þar sem ákærði hefur sætt gæsluvarðhaldi, hefði fljótlega vakið eftirtekt að þegar ákærði var í hópi unglinga hefðu þættir í félagslegri aðlögun, færni til að lesa úr félagslegum aðstæðum, stungið mjög í stúf við hina unglingana. Þá hafi hann átt erfitt með að tala um og lýsa tilfinningum sínum. Hann ætti t.d. erfitt með að átta sig á því hvað átt væri við með kvíða. Hann hefði afneitað kvíða en starfsfólk horft á kvíða hjá honum. Einnig hefði hann ráðið illa í aðstæður og svipbrigði manna. Vegna þessa hefði vitnið fengið niðurstöður P-kk-ef M-kk-ef sálfræðings, á rannsókn á ákærða um einkenni einhverfu, sem hefðu byggst á viðræðum við móður og ákærða. Það hefði hvarflað að vitninu að skýringa á niðurstöðu þeirrar rannsóknar væri að leita í því að móðirin hafi kennt málfarshömluninni um margt, auk þess sem einkenni geti komið meira í ljós eftir því sem ákærði vex og félagslegt umhverfi gerir meiri kröfur. Það gæti verið að móðirin hafi ekki verið meðvituð um þetta eða lifað með þessu svo lengi að hún hafi hætt að veita þessu eftirtekt. Vitnið taldi því gott að nota lista sem byggði á því sem sæist inni á deildinni í tengslum við aðra, hvernig ákærði ynni. Starfsmenn á deildinni hefðu fyllt út lista sem væri miðaður við 14 ára börn en ganga megi út frá því sem vísu að sá sem nær ekki félagslegri færni 14 ára barns nær ekki heldur færni 16 ára barns. Þannig að miðað við 14 ára aldur hefði munað tveimur staðalfrávikum hjá ákærða. Því mætti segja að um ákveðna truflun á einhverfurófi væri að ræða þótt hann uppfylli ekki þau skilyrði að teljast einhverfur.

Um það hvernig hefði gengið með ákærða á Stuðlum og hvort hann hefði tekið þar framförum sagði vitnið að það hefði gengið ákaflega vel. Hann væri í öllu tilliti mjög dagfarsprúður og það vekti athygli, sem styrki hugmynd um einhverfueinkenni, hvað hann hefur verið æðrulaus og rólegur þrátt fyrir að vera í neyðarvistun í nokkuð langan tíma, en ekki væri gert ráð fyrir slíkri vistun barna í meira en 2 vikur. Hann hefði sýnt lítinn pirring, ekki spurt hvenær hann færi, eða sýnt einhvern mótþróa, og það væri nokkuð sérkennilegt. Þegar hann hefði farið inn á meðferðardeild hafi hann fengið kvíðakast en komið hafi verið til móts við hann með því að fría hann undan skóla og gefa honum færi á að fara á neyðarvistunina á ákveðnum tímum. Með þessum tilslökununum hefði þetta gengið ákaflega vel. Hann hefði fengið vinnu við viðhald, þrif og aðstoð í eldhúsinu, sem hann sinni afar vel. Vitnið taldi að hann hefði mannast mjög mikið og vera orðinn miklu færari í samskiptum eftir þessa dvöl, eins og við að skilja grín og taka gríni. Tal hans hefði einnig batnað. Ákærði hafi því sýnt að hann taki svona meðferð. Hins vegar taldi vitnið að viðtalsmeðferð væri til lítils, enda hefði hann málhömlun og lítið innsæi í tilfinningar sínar, en honum nýtist umhverfismeðferð: Það að hafa fastan ramma, skipulag, föst verk, fólk sem hugsar um hann og passar upp á hlutina. Vitnið sagði að ákærði væri í litlu sambandi við tilfinningar sínar og láti illa að tala um þær. Þá kvaðst vitnið telja að ákærði hefði orðið fyrir einelti þótt hann og móðir hans hafi gert lítið úr slíku.

Vitnið, P-kk-nf M-kk-nf geðlæknir, sagði að matsmenn telji að refsing beri ekki árangur því um sé að ræða mjög óþroskaðan einstakling sem eigi bæði við greindarskerðingu og ákveðin einhverfurofseinkenni að stríða. Þar að auki sé ákærði mjög óharðnaður. Það eina sem refsing geti hugsanlega gert væri einhver fælingarmáttur en telja megi að það sé þegar komið fram með innilokun á Stuðlum í töluverðan tíma, sem væri reyndar dvöl sem ákærði virðist hafa haft gott af að mörgu leyti. Vegna hans annmarka væri talið að refsing myndi ekki gera annað umfram það. Matsmenn hefðu áhyggjur af því að fangelsisvist geti verið honum skaðleg og einnig ef hann yrði á meðferðarheimili með forhertum unglingum sem séu í fíkniefnaneyslu og afbrotum því hann sé mjög móttækilegur fyrir öllum slíkum áhrifum. Á hinn bóginn sé þetta drengur sem leggi mikinn metnað í að vinna og sé duglegur. Vitnið sagði matsmenn telja að ákærði hafi takmarkaðan skilning á siðferðilegum gildum og þurfi að búa við venjuleg borgaraleg gildi, þ.e. þar sem borin er virðing fyrir lögum og reglu og virðing sýnd náunganum. Vitnið sagði að ákærði hefði í sjálfu sér haft gott af dvölinni á Stuðlum, þar sem unglingar séu af ýmsu tagi, og þar hafi verið haldið vel utan um hann. Vel væri hugsanlegt að vist af slíku tagi eða á öðrum stað myndi henta, en vanda þurfi mjög valið því annars geti ákærði komið út verri frekar en betri. Aðspurður hvort heppilegra sé fyrir ákærða, með tilliti til annmarka hans, að sæta tímabundinni refsingu eða ótímabundinni meðferð, taldi vitnið mikilvægt að meðferðin væri langvarandi, en þyrfti ekki að vera langvarandi inni á heimili. Ef honum yrði dæmd tímabundin refsivist, en nyti síðan eftirfylgni eftir að hann væri útskrifaður, þ.e. aðhalds af einhverju tagi sem þyrfti að byggja upp sérstaklega við hann, frá einhverjum sem hann treystir og gæti fylgt honum eftir, og stutt hann í því að sækja sér nám og vinnu, þá væri það allt í lagi. Erfitt væri að gera upp á milli þessara tveggja kosta. Það mikilvægasta sé að stuðningur verði til staðar. Meðferð á meðferðarheimili geti aldrei orðið annað en grunnurinn. Síðan þyrfti hann eftirfylgni og stuðning. Meta þurfi þetta nánar, hvernig stuðning hann þurfi, í framhaldi af meðferð.

Aðspurður taldi vitnið áhættu því samfara að ákærði fari heim til sín og færi að vinna. Það þyrfti geipilega mikinn stuðning til þess og ákveðin áhætta því samfara. Vitnið taldi að ekki væri hægt að útiloka að samfélaginu stafaði hætta af ákærða nú. Þá áhættu væri hægt að minnka mjög mikið með því að ákærði fái eftirfylgni. Verknaður hans hafi ekki verið hvatvís heldur skipulagður á löngum tíma. Það væri hægt að merkja það mjög fljótt ef eitthvað slíkt væri að gerast aftur. Þó ákærði vilji ekki gera neitt núna þá skorti hann færni til að leggja siðferðilegt mat á það sem honum dettur í hug. Ef hann yrði algerlega án eftirlits væri það ekki skyndileg áhætta en það væri verið að taka áhættu. Borið var undir ákærða mat vitnisins, H-kk-þf G-kk-ef, um eins til tveggja ára meðferðartíma, með svipuðum hætti og hann væri núna búinn að fá á Stuðlum. Taldi vitnið að það væri nærri lagi og sá tími ekki ofmetinn. Ákærði væri mjög ómótaður og hægt væri að hafa geysilega mikil áhrif á hann og beina honum á rétta braut með skýru aðhaldi í 1-2 ár og síðan áframhaldandi stuðningi eftir það. Sagði vitnið að á þessum aldri væri algerlega hægt að beina fólki til betri vegar. Ef ákærði myndi losna eftir að hafa bara verið í geymslu innan um afbrotamenn væri hætta fyrir hendi, en ef hann fengi góðan stuðning og ramma þá taldi vitnið að hann væri tilbúinn til að takast á við lífið með því að hafa tengslafulltrúa. Vitnið sagði að fram hefði komið í viðræðum meðal matsmanna að ekki væri víst að nein slík úrræði væru fyrir hendi en ekkert væri því til fyrirstöðu að byggja þau upp, sérstaklega ef hægt væri að hugsa um það í 1-2 ár. Ákærði muni hins vegar vegna lágrar greindar sinnar og einhverfurofseinkenna halda áfram að eiga erfitt með að fóta sig sjálfur. Það breytist ekki þó hægt sé að gera margt á 1-2 árum.

Vitnið, Ó-kk-nf Þ-kk-nf, yfirlæknir á slysa- og bráðadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss, kom fyrir dóminn í forföllum F-kk-ef S-kk-ef læknis. Vitnið, sem hafði kynnt sér læknisfræðileg gögn vegna komu Y á slysa- og bráðdeild, sagði að hann hefði verið með hnífstungu á bakinu, rétt hægra megin við hryggsúlu. Það hefði verið mat þess sem skoðaði hann að þetta hefði gengið 6 sm inn, samkvæmt blóðinu á hnífsblaðinu. Þetta hefði verið rétt með fram hryggsúlunni og náð inn að lungum, en ekki inn í lungu eða brjóstholið (thorax). Það hefði ekki blætt mikið og sneiðmyndataka sýnt að það sem hafi verið fyrir innan hefði verið heilt, þar með talin lungu og stórar æðar. Hins vegar hefði verið loftbóla þarna, þannig að kannski hefði eitthvað gengið inn í brjóstholið. Aðspurður hvort stórar æðar væru í nágrenni við stunguna, sagði vitnið að þarna séu gríðarlega mikilvæg líffæri og stór, aðallega stóru æðarnar, hjartað og lungun. Sagði vitnið að óhætt væri að segja að þetta væri mjög hættulegur staður. Þarna rétt við væri gríðarlega stór bláæð, efra holæðin, sem geti blætt úr. Aðspurður hvort þarna væru margir sentimetrar til eða frá sagði vitnið að þarna hefði verið loftbóla þannig að þetta hefði eitthvað snert brjóstholið, svo að þá væri þetta komið inn á svæðið. Aðspurður ef þetta hefði farið á milli hryggjarliða sagði vitnið að þá væri þetta mænan. Að vísu sé mikið af beinum þarna í kring og þá geti stungan lent á beinum. Greið leið sé inn að mænu hefði hann farið nær miðlínu og lent á milli hryggjartinda. Vitnið sagði að við mælingu á dýpt sársins sé miðað við blóðið á hnífnum, það segi hversu langt hnífurinn hafi farið inn. Fingur læknisins sé einnig borinn að mælistiku. Þetta næði ekki eins langt og hnífurinn sem sé mun mjórri og oddhvassari. Þess vegna hefði vitnið sagt að sárið hefði verið 6 sm. Aðspurður hvort svo djúpt sár geti náð til mikilvægra líffæra svaraði vitnið því játandi.

Um ástand Y, þegar hann kom á slysadeild, sagði vitnið að það hefði verið glettilega gott. Hann hefði komið þangað sjálfur með félaga sínum. Það hefðu ekki verið mikil merki um blæðingu eða innri áverka. Þegar borið var undir vitnið það sem kom fram hjá Y fyrir dómi, um að hann fyndi fyrir verk inni í sárinu, sagði vitnið að það gæti vel staðist. Taugar kæmu þarna út úr mænugöngum og það megi vera að einhverjar taugar hafi klippst í sundur. Þær framkölluðu svokallaða draugaverki. Þá geti sú upplifun að verða næstum fyrir dauða, sem oft komi eftir á, átt þátt í þessu líka, en hvort tveggja sé jafn raunverulegt. Þá sagði vitnið að áverkinn væri þannig að skynsamlegt hafi verið að ráðleggja honum að lyfta ekki neinu þungu eða reyna mikið á sig í talsverðan tíma á eftir. Aðspurður hvernig það sé greint að taugaendar hafi klippst í sundur sagði vitnið að myndataka geti ekki greint slíkt. Það sé greint með dofa yfir svæðinu, torkennilegum verkjum og þess háttar. Byggt sé á framburði sjúklings og skoðun. Aðspurður hversu lengi eðlilegt sé að vera frá vinnu eða námi eftir svona áverka sagði vitnið að slíkt þurfi að meta ekki síður út frá andlegu ástandi en líkamlegu. Áverkinn sjálfur hefði vonandi ekki valdið honum mikilli áþján þó það geti verið. Taldi vitnið 2-3 vikur eðlilegar miðað við það og einn mánuð miðað við að lyfta ekki neinu þungu. Þegar vitnið var inntur eftir því hvort hægt sé að ráða af áverkanum hvort hnífnum hafi verið beitt af litlu eða miklu afli sagði vitnið að honum hefði verið beitt af töluverðu afli og í fullri alvöru. Þá sagði vitnið að þetta væri lífshættuleg stunga. Aðspurður hvort segja megi að brotaþoli hafi sloppið ótrúlega vel taldi vitnið svo vera. Hefði verið farið aðeins lengra til hliðar þá hefði þetta getað farið öðruvísi. Um það hvort Y hefði getað dáið, hefði hann ekki leitað læknisaðstoðar, svaraði vitnið því neitandi. Hins vegar væri stungan í eðli sínu stórhættuleg.

VI.

Ákærði, sem er 16 ára að aldri, hefur játað skýlaust það sem honum er gefið að sök í ákæru. Hann hefur lýst því að hann hafi langað til að drepa mann og hugsað um það af og til í nokkra mánuði. Hann hefði farið inn á internetið til að komast í kynni við samkynhneigðan mann því hann taldi auðveldara að hitta slíkan mann en gagnkynhneigðan, án þess hann hefði sjálfur nokkuð kynferðislegt í huga. Y hefði verið sá fyrsti sem hann komst í kynni við. Þeir hefðu að undirlagi ákærða hist þrisvar sinnum. Í fyrsta sinn hefði Y komið heim til ákærða og er hann tók á móti honum hafi ákærði ætlað að stinga hann með hnífi en ekki haft kjark til þess. Kvaðst ákærði hafa titrað og verið stressaður. Í annað sinn er þeir hittust hefðu þeir ekið um og ákærði haft hníf meðferðis en ekki beitt honum. Í þriðja sinn hefðu þeir ekið um og stöðvað bifreið Y í Laugardalnum. Ákærði fór út úr bifreiðinni og Y líka. Er Y kastaði af sér vatni og sneri baki í ákærða stakk hann Y í bakið, með 9,8 sm löngu hnífsblaði, ofarlega til hægri við hryggjarsúlu. Er Y sneri sér við hefði ákærði flúið. Hins vegar hefði ákærði ætlað að snúa aftur til að drepa Y, eða „klára dæmið“ eins og hann orðaði það, en hætt við það er hann sá bifreið keyra fram hjá.

Ákærði sætti geðrannsókn á rannsóknarstigi málsins og síðan voru dómkvaddir matsmenn, H-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf geðlæknir og P-kk-nf M-kk-nf geðlæknir, til að framkvæma geðrannsókn á ákærða og meta sakhæfi hans. Fengu matsmennirnir í lið með sér S-kvk-þf Á-kvk-þf sálfræðing. Ekkert hefur komið fram í málinu um að geðrænt ástand ákærða hafi verið með þeim hætti sem greinir í 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og telst hann því sakhæfur. Með játningu ákærða, framburði Y og öðrum gögnum málsins er sannað að ákærði hafi með háttsemi sinni gerst sekur um tilraun til manndráps og er verknaður hans réttilega heimfærður í ákæru undir 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Framangreindir matsmenn vísa til 16. gr. almennra hengingarlaga nr. 19/1940 og telja að refsing geti ekki borið árangur. Er það rökstutt í fyrsta lagi með því að þrátt fyrir að refsing hafi vissan fælingarmátt sé sá þáttur þegar kominn fram með gæsluvarðhaldsvist hans. Í öðru lagi muni fangelsisrefsing ekki bjóða upp á þá meðferð sem ákærði þurfi á að halda og í þriðja lagi sé hætta á því að samvist við fanga í fíkniefnum og afbrotum hafi skaðleg áhrif á ómótaðan huga ákærða.

Í matsgerðinni er gerð grein fyrir því að ákærði eigi við málþroskaröskun að stríða og hafi átt í námserfiðleikum og erfiðleikum í félagslegum samskiptum. Hann virðist hafa átt fáa vini og orðið fyrir einelti, þó hann hafi sjálfur gert lítið úr slíku. Þá hafi hann einangrað sig frá fjölskyldu sinni og verið í litlum tengslum við hana. Hann hafi haldið sig inni í herbergi sínu og nánast aldrei borðað með fjölskyldu sinni frá 14 ára aldri. Ákærði á að baki minni háttar sögu um afbrot, innbrot og þjófnaði. Niðurstöður greindarprófs sýna heildartölu greindar 73 stig. Samkvæmt matsgerðinni telst þetta vera jaðargreind og á jaðri þess að um fötlun vegna greindarskerðingar sé að ræða. Eins og fram kom í vitnisburði T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis telst slík greind samt sem áður innan meðalgreindar sem er allt frá 70 til 130 stigum. Þá greinist ákærði með nokkur einhverfueinkenni en uppfyllir ekki greiningarskilmerki fyrir einhverfu. Hann greinist með hegðunarröskun. Í matsgerðinni segir að það sé áhyggjuefni að verknaður ákærða sé án sjáanlegs tilgangs, þótt reynt hafi verið að varpa ljósi á hvatir hans með vísan til þessara andlegu annmarka, og atvikið sé í raun óskiljanlegt. Hann hafi ekki sýnt nein veruleg merki iðrunar en ætli ekki að gera svona aftur vegna frelsisskerðingarinnar. Matsmenn telja að ákærði viti að háttsemi hans var röng. Þeir leggja mikla áherslu á að ákærði hljóti viðeigandi meðferð. Af því sem fram hefur komið í málinu er ljóst að ákærði svarar vel meðferð í líkingu við þá sem hann hefur hlotið á Stuðlum, meðan hann hefur sætt gæsluvarðhaldi, og tekið góðum framförum, bæði í tali og félagslegum samskiptum. Þá verður ekki annað ályktað en að frelsissvipting ákærða hafi varnaðaráhrif á hann. Samkvæmt 22. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsingar skulu fangar njóta sambærilegrar heilbrigðisþjónustu og almennt gildir, auk þeirrar sérstöku heilbrigðisþjónustu sem lög og reglur um fanga segja til um. Sér heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið um og ber ábyrgð á heilbrigðisþjónustu við fanga í fangelsum. Einnig er að finna í lögum nr. 49/2005 ýmis úrræði sem eru liður í aðlögun fanga að samfélaginu á ný. Enn fremur hafa Fangelsismálastofnun ríkisins og Barnaverndarstofa gert samkomulag um vistun fanga yngri en 18 ára á meðferðarheimilum sem rekin eru samkvæmt barnaverndarlögum. Að öllu þessu virtu er það álit dómsins að ákveða beri ákærða refsingu. Ekki eru fyrir hendi skilyrði til að dómurinn ákveði hvar ákærði skuli afplána refsingu sína.

Ákærði er fæddur í febrúar 1990. Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess hversu ungur hann er að aldri. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður sætt refsingu. Þá hefur hann játað brot sitt og skýrt hreinskilnislega frá atvikum. Er þetta virt honum til refsilækkunar. Á móti kemur að hann hefur gerst sekur um fólskulega tilraun til manndráps. Atlaga hans var stórhættuleg og hending ein að ekki hlaust bani af. Hefur verknaðurinn haft miklar afleiðingar á líf fórnarlambs hans. Aðdragandi brots ákærða ber vott um einbeittan brotavilja. Hann hefur ekki alveg getað útskýrt hvatir sínar að baki verknaðinum og af hverju hann hafi langað til að drepa mann. Fyrir dómi taldi hann að löngun sín til að drepa mann gæti tengst bíómyndum. Með geðrannsókn sem ákærði sætti var reynt að varpa ljósi á hvað bjó að baki verknaðinum en atvikið er í raun talið óskiljanlegt. Með hliðsjón af áliti matsmanna um hagi ákærða, vanþroska hans og ungs aldurs, verður að telja að mjög löng refsing sé ákærða skaðleg. Að öllu þessu virtu og með vísan til 2. tl. 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 4 ár. Með vísan til 76. gr. almennra hegningarlaga skal gæsluvarðhald sem ákærði hefur sætt frá 5. september 2006 koma til frádráttar refsingu.

VII.

Af hálfu brotaþola, Y, er krafist miskabóta að fjárhæð 600.000 kr. auk vaxta. Þá er krafist réttargæslulauna. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir tilraun til manndráps og ber ákærði skaðabótaábyrgð á því tjóni brotaþola sem rekja má til hinnar refsiverðu háttsemi hans. Þar sem ákærði er ólögráða hefur bótakröfunni verið beint að lögráðamanni ákærða fyrir hans hönd. Brotaþoli á rétt á miskabótum á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 37/1993. Við ákvörðun bóta er til þess að líta að hann hefur orðið fyrir fólskulegri tilraun til manndráps. Ljóst er að verknaður sem þessi er til þess fallinn að valda þeim sem fyrir verður andlegri vanlíðan og félagslegri röskun. Auk fyrirliggjandi læknisvottorðs, og vitnisburðar læknis, liggur fyrir framburður brotaþola. Fram hefur komið að hann hefur líkamlega ekki jafnað sig að fullu og ber ör eftir árásina. Þá hefur árásin haft miklar andlegar afleiðingar fyrir hann þannig að hann hefur lifað við ótta, hætt námi og vinnu. Verður ákærði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 600.000 krónur auk vaxta eins og í dómsorði greinir, en dráttarvextir skulu reiknast frá dómsuppsögu.

VIII.

Með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað, alls 2.360.776 kr. Samkvæmt yfirliti um sakarkostnað er um að ræða kostnað vegna rannsóknar á þvagsýni og blóðsýni, 103.396 kr., auk kostnaðar vegna geðrannsókna, samtals 1.231.500 kr. Þóknun verjanda, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hdl., þykir hæfilega ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu, 830.664 kr., að virðisaukaskatti meðtöldum. Þóknun réttargæslumanns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., telst hæfilega ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu, 195.216 kr., að virðisaukaskatti meðtöldum. Við ákvörðun þóknunar verjanda og réttargæslumanns er litið til vinnu þeirra á rannsóknarstigi og fyrir dómi.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 4 ár. Til frádráttar refsingu komi gæsluvarðhald ákærða sem hann hefur sætt frá 5. september 2006.

Ákærði greiði Y 600.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. september 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá dómsuppsögu til greiðsludags.

Ákærði greiði 2.360.776 krónur í sakarkostnað, þar með er talin 830.664 króna þóknun skipaðs verjanda hans, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef héraðsdómslögmanns, og 195.216 króna þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns.

S-kvk-nf B-kvk-nf