S-150/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars 2011, er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 24. janúar 2011 á hendur S-x-x M-x-x, lettneskum ríkisborgara fæddum […], fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, með því að hafa laugardaginn 4. desember 2010 staðið að ólögmætum innflutningi á 482,52 g af mefedrone (Mephedron) ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin flutti ákærði til Íslands sem farþegi með flugi AEU-902 frá Kaupmannahöfn, falin í farangri sínum þar sem tollverðir fundu þau við komu hans til Keflavíkurflugvallar. Telst þetta varða við 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 64/1974 sbr. 1. gr. laga nr. 32/2001.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá er þess krafist að ofangreind fíkniefni sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins verði gerð upptæk samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar um sölu og meðferð ávana- og fíkniefna nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til vara krefst hann þess að honum verði ekki gerð refsing og til þrautavara að ákvörðun um refsingu verði frestað skilorðsbundið og sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð.

I.

Við komu ákærða til landsins þann 4. desember 2010 kom upp grunur um að ákærði væri með fíkniefni falin í þremur gjafapakkningum merktum sem baðsalt.

Við skoðun á meintu baðsalti komu í ljós sterkar vísbendingar um að um fíkniefni væri að ræða en ekki baðsalt. Var ákærði handtekinn en tveir menn, V-x-x B-x-x og S-x-x A-x-x biðu eftir ákærða í komusal í flugstöðinni.

Var baðsaltið sent tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu til frekari rannsóknar en þar svaraði það ekki sem fíkniefni við hefðbundnar forprófanir hjá tæknideildinni og var ákærði þá leystur úr haldi. Voru sýni send til Háskóla Íslands til frekari rannsókna og samkvæmt matsgerð frá Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði reyndist baðsaltið vera fíkniefni og sýnið sem rannsakað var reyndist innihalda 69% sterkt mefedron. Var því reynt að ná í ákærða á nýjan leik og kom hann á lögreglustöðina ásamt áðurnefndum tvímenningum sem biðu eftir honum við komuna til landsins og var ákærði úrskurðaður í gæsluvarðhald þann 14. desember 2010 og V-x-x B-x-x settur í farbann. Ákærði var yfirheyrður hjá lögreglu mánudaginn 13. desember 2010. Sagðist hann starfa hjá byggingarfyrirtæki í Riga sem hann hafi yfirgefið fyrir nokkru en fékkst ekki til þess að segja hvaða fyrirtæki það væri. Sagði ákærði að hann hafi keypt baðsaltið í búð í Riga í lok nóvember eða í byrjun desember 2010. Gjafapakkningarnar hafi verið þrjár og átt að vera gjafir handa V-x-x, móður V-kk-ef og systur hans en tilgangur ferðar hans til Íslands hafi verið að hitta V-x-x sem hann sagðist í fyrstu hafa kynnst gegnum sameiginlega vini en seinna að hann hafi kynnst honum í gegnum netið. V-x-x hafi boðið honum í heimsókn til Íslands, jafnframt hafi hann gisti hjá V-x-x meðan hann dvaldi hér. Ákærði sagðist ekki hafa vitað að fíkniefni hafi verið í pakkningunum. V-x-x hefur á hinn bóginn sagt bæði við yfirheyrslur í dóminum og hjá lögreglu að ákærði hafi gist hjá S-x-x A-x-x en ekki hjá sér. Við yfirheyrslur hjá lögreglu 29. desember 2010 sagðist ákærði hafa komið til landsins til að heimsækja V-x-x og til þess að skoða landið og að hann hafi ákveðið að fara í ferðina viku eða tveim vikum áður en hann kom til Íslands. Sagði ákærði að V-x-x hafi pantað flugmiðann sem hann fékk útprentaðan á flugvellinum gegn því að sýna vegabréf. Ákærði getur ekki svarað því hvers vegna ekki voru pantaðir miðar fram og til baka en segir að hann hafi ekki verið búinn að ákveða hvenær hann færi til baka. Þegar ákærða var bent á að V-x-x hafi sagt að hann kannist ekkert við að ákærði hafi gist hjá honum fyrstu vikuna á Íslandi segist ákærði ekki vita af hverju hann segi þetta en segir svo að hann hafi aðallega gist hjá A-x-x. Er ákærði er spurður um skýringu á þessu hringli í framburði sínum svarar hann því til að honum hafi ekki fundist það skipta máli. Hann getur ekki útskýrt það misræmi sem fram kemur í framburði hans og V-x-x varðandi hver ætlaði að borga miðann heim fyrir hann en gagnstætt því sem ákærði hefur sagt kannast V-x-x ekkert við þetta. Segir ákærði að honum hafi verið boðið af V-x-x að koma til Íslands og skoða sig um. Var ákærða kynnt að í framburði V-kk-ef komi fram að einhver að nafni Y-x-x hafi hringt til hans og spurt hvort að ákærði mætti koma til landsins. Kann ákærði ekki á þessu neina skýringu.

Í framburði V-kk-ef hjá lögreglu þann 13. desember 2010 kemur fram að tengsl hans við ákærða séu engin en hann þekki hann í gegnum vin sem ekki býr lengur hér á landi, sá heiti Y-kk-nf en eftirnafnið muni hann ekki. Sagði hann að Y-x-x hefði hringt til sín fyrir um það bil tveimur mánuðum og spurt hvort ákærði gæti komið hingað til lands til þess að sjá sig um og hafi hann látið sig hafa símanúmer ákærða sem hann hafi ekkert talað við fyrr en hann lenti í veseninu á Keflavíkurflugvelli. Sagði V-x-x að ákærði hefði ekki gist hjá sér heldur hjá S-x-x A-x-x og um erindi ákærða hingað viti hann ekkert nánar en ákærði hafi sagt honum að hann væri með baðsalt meðferðis. Í skýrslu þann 28. desember sl. sagði V-x-x að hann hefði átt þátt í því að kaupa farmiðann hingað fyrir ákærða með aðstoð annarra en ekkert hafi verið rætt um miða heim til Lettlands. Sagði V-x-x að ákærði hafi ætlað að gista hjá sér en til þess hafi aldrei komið. Skýrsla var tekin af S-x-x A-x-x þann 13. desember 2010 og sagði hann að hann hefði farið ásamt V-x-x, kunningja sínum, þann 4. desember sl. til þess að sækja ákærða en eftir að hafa beðið lengi á flugvellinum hafi verið hringt til þeirra og þeim sagt að ákærði væri hjá lögreglu og fóru þeir þangað af því að þeir héldu að þeir gætu tekið á móti honum þar. Ekki kvaðst hann vita hvar ákærði hafi átt að gista hér á landi en það hafi í raun farið þannig að hann gisti að hluta til hjá V-x-x og að hluta hjá honum sjálfum.

Vitnið A-x-x sagði í skýrslu hjá lögreglu 14. desember sl. að S-x-x A-x-x hafi sagt sér fyrir nokkrum vikum að vinur hans væri að koma í heimsókn til þess að sækja um vinnu og segir að ákærði hafi gist hjá bróður S-kk-ef A-x-x.

Í framburði B-kvk-ef L-kvk-ef S-kvk-ef hjá lögreglu kom fram að V-x-x B-x-x er sambýlismaður hennar og barnsfaðir og hann hafi sagt henni að kunningi vinar hans ætlaði að koma hingað um jólin og að V-x-x hafi ætlað að hjálpa þessum vini sínum sem þekkti þennan mann sem þeir fóru síðan saman að sækja á flugvöllinn. Sagði B-kvk-nf að ákærði hafi ekki dvalið á heimili hennar eftir komuna til landsins og hún aldrei hitt hann. Sagði B-kvk-nf að V-x-x hafi beðið hana að leggja til fé til greiðslu á ferðakostnaði ákærða til landsins að því er hún taldi að hafi verið vegna ferðatryggingar á kortinu en tók því fjærri að hún hafi átt að fá frá honum einhverja gjafapakkningu. Sagði hún að V-x-x hafi borgað peningana til baka smátt og smátt.

II.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði neitaði því að hann hafi haft vitneskju um fíkniefni sem hann flutti inn og lýsti því að hann hafi keypt baðsalt í búð í Lettlandi sem hann hugðist færa vinum sínum að gjöf. Hann hafi ekki haft neinn grun um að hann væri með eitthvað ólöglegt. Ef hann hefði vitað að um ólöglegt efni væri að ræða þá hefði hann farið strax úr landi eftir að honum var sleppt úr haldi lögreglu í fyrra skiptið. Erindi hans til Íslands var að heimsækja V-x-x B-x-x og skoða landið. Þó að hann hafi ekki verið atvinnulaus þegar hann fór til Íslands hafi V-x-x B-x-x eða S-x-x A-x-x borgað farseðilinn hans til Íslands en þeim hafi hann kynnst í gegnum sameiginlega vini og hafi hann hitt þá í fyrsta skipti á Keflavíkurflugvelli. Hann hafi þekkt þá vinina í eitt ár eða minna. Meiningin var að gista annaðhvort hjá S-x-x A-x-x eða V-x-x B-x-x og fór svo að hann gisti hjá þeim báðum en þó mun fleiri nætur hjá S-x-x A-x-x og ekki nema tvær hjá V-x-x. Þegar hann kom til landsins hafði hann með sér um það bil eitt hundrað evrur og eftir um eina viku var hann orðinn nánast auralaus og búinn að eyða evrunum. Sagði ákærði að þrátt fyrir að hafa verið í vinnu þegar hann lagði upp í ferðina hafi hann ekki átt fyrir ferðinni en hann hafi átt vikufrí um þær mundir og treyst á að honum yrði hjálpað af vinum hér en nú sé hann búinn að missa vinnuna í Lettlandi og þar sé mjög erfitt sé að fá nýja vinnu.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf, sérfræðingur hjá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, sagði að umrætt efni væri hættulegt og af því hafi hlotist banvænar eitranir. Efnið virki að hluta mjög svipað og amfetamín en að öðru leyti sé virkni þess mjög á huldu vegna þess að ekki hafi farið fram manna- eða dýrarannsóknir á eiturverkunum þess en í viðtölum við þá sem neytt hafi efnisins megi ráða að verkun þess svipi til örvandi verkunar amfetamíns auk þess sem sameindagerð bendi ótvírætt til þess. Hann kveðst ekki geta staðhæft hver styrkur efnisins sé þegar þess er neytt en 33% sterkt efni er það veikasta sem hald hefur verið lagt á. Vitnið sagði að efnið væri duftkennt.

Vitnið H-kk-nf F-kk-nf, tollasérfræðingur, sagði að grunur hafi beinst að ákærða vegna þess að hann hafi virst vera að tala í síma þegar sími hans hringdi og svo vakti strax athygli vitnisins að í farangri ákærða voru ilmsápur og baðsalt sem hann sagðist ætla til gjafa handa vinum og kunningjum sem vitninu fannst einkennilegur gjafavarningur nema konur ættu í hlut. Sagði vitnið að um hafi verið að ræða þrjár pakkningar um það bil 180 g hver og að auðvelt hafi verið að opna þær og skipta um innihald.

Vitnið B-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf, rannsóknarlögreglumaður, sagði að við upphaf yfirheyrslna yfir ákærða hafi frásögn hans verið ótrúverðug; hann hafi fyrst sagt að hann hafi ætlað að hitta kærustuna sína hér og seinna að hann hafi ætlað að hitta vin sinn. Síðan sagðist hann hafa ætlað að skoða landið og taka myndir en þrátt fyrir það hafi hann verið peningalaus og hvorki verið með myndavél né útiföt. Fannst vitninu peningaleysi ákærða við komuna til landsins fremur benda til þess að hann væri burðardýr frekar en skipuleggjandi innflutningsins þó hann viðurkenni ekkert slíkt í framburði sínum en að öllu samanlögðu kvað vitnið ákærða hafa komið sér fyrir sjónir sem burðardýr og ekkert meira.

Vitnið V-x-x B-x-x sagðist ekki hafa mikil tengsl við ákærða en hann hafi kynnst honum í gegnum mann sem farinn er héðan fyrir einu eða tveimur árum, en samband hans við ákærða hafi aðeins verið á netinu, fyrst fyrir um ári síðan. Töluðu þeir saman á netinu um ferðina til Íslands sem ákærði var upphafsmaður að og varð úr að hann borgaði fyrir ákærða miðann til landsins sem planið var að fá endurgreiddan frá honum annað hvort í peningum eða boðsferð heim. Ekki kannaðist vitnið við að hafa beðið ákærða um að kaupa nokkurn skapaðan hlut fyrir sig úti.

Vitnið B-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf kvaðst tvisvar sinnum hafa hitt ákærða nú fyrir stuttu en hún hafi ekkert þekkt til hans áður. Kannast vitnið ekki við að ákærði hafi gist á heimili hennar meðan á dvöl hans hér hefur staðið. Segist B-kvk-nf hafa lánað kort sitt til þess að greiða fargjald fyrir einhvern en henni hafi ekki verið sagt hver það var en tilgangurinn var að nýta tryggingu sem kortinu fylgdi en hún hafi ekki vitað neitt um erindi hans til landsins eða að hún ætti í vonum gjöf frá honum.

III.

Ákærði hefur staðfastlega neitað því að hann hafi vitað að í umræddum pakkningum, sem hann kom sannanlega með í farangri sínum til landsins þann 4. desember 2010, væri annað en baðsalt sem hann, að eigin sögn, hafði í hyggju að færa vinum sínum hérlendis að gjöf. Við rannsókn reyndist meint baðsalt vera fíkniefnið mefedron sem, samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, er hættulegt fíkniefni og að af því hafi hlotist banvænar eitranir og virkni að hluta til mjög svipuð og amfetamíns. Hefur ákærði skýrt frá því að hann hafi keypt þennan varning grunlaus um innihald í búð úti í Riga í Lettlandi. Að mati héraðsdómara hlýtur niðurstaða málsins að ráðast fyrst og fremst af mati á trúverðugleika framburðar ákærða að hafðri hliðsjón af öllum ástæðum og framburðum vitna. Ekki verður fram hjá því litið að framburður ákærða hefur um margt verið mjög óstöðugur og á það bæði við um tilgang ferðarinnar og aðdraganda. Hefur ákærði sagt að vitnið V-x-x hafi boðið honum til landsins en það hefur V-x-x ekki kannast við og sagt að ákærði hafi átt frumkvæði að og verið upphafsmaður að komu hans til landsins eftir samskipti þeirra á netinu. Þá hefur ákærði ýmist sagt að hann hafi gist hjá V-x-x á meðan hann dvaldi á Íslandi en V-x-x sagt að hann hafi gist hjá vitninu S-x-x A-x-x sem hefur staðfest að ákærði hafi oftast gist hjá honum. Þá hefur ákærði sagt að hann hafi komið til landsins til þess að hitta kærustuna sína, eins og vitnið B-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf, rannsóknarlögreglumaður hefur haft eftir honum. Seinna hafi hann að sögn B-kk-ef sagt að hann hafi ætlað að hitta vin sinn, skoða landið og taka myndir. Sagði B-kk-nf einnig að ákærði hafi verið peningalaus og hvorki verið með myndavél né útiföt. Ákærði sagði fyrir dóminum að eftir að hann var látin laus eftir handtöku að lokinni rannsókn tæknideildar lögreglunnar hefði hann komið sér úr landi hefði hann vitað um tilvist fíkniefnanna og dregur þetta greinilega fram til þess að reyna að sanna sakleysi sitt. Hér er þó sá hængur á að ákærði var auralaus og ekki að sjá að hann hafi átt í nein hús að vernda þegar litið er til þess að hans eini vinur hér á landi, V-x-x B-x-x, sem hann hafði að vísu aldrei hitt þegar hann kom hingað hafði leitað á náðir kærustu sinnar og b-kvk-ef til þess að skrapa saman fyrir miða ákærða hingað til lands. Vitnið V-x-x B-x-x sagði við yfirheyrslur að hann kannaðist ekki við að hafa ætlað að kaupa farmiða til baka fyrir ákærða sem sjálfur sagði að hann hafi haft með sér um það bil eitt hundrað evrur til landsins. Þá segir einnig sína sögu að sú tækni sem rannsóknardeild lögreglunnar hafði yfir að ráða dugði ekki til þess að staðreyna að um fíkniefni væri að ræða heldur þurfti Rannsóknarstofa í lyfja- og eiturefnafræði að koma að málum svo hið rétta kæmi í ljós. Kom fram í vitnisburði J-kk-ef K-kk-ef að um sé að ræða nýtt efni sem til að byrja með féll ekki undir gildandi lög um ávana- og fíkniefni og að það hafi ekki verið fyrr en í október sl. að efnið var sett á lista um slík efni sem bönnuð eru hérlendis. Um vitneskju ákærða um þetta liggur ekkert fyrir.

Hlýtur ákærði sem ferðamaður milli landa að bera ábyrgð á þeim farangri sem hann hefur meðferðis og í fórum hans finnast nema eitthvað sérstakt komi til. Þrátt fyrir þetta leiðir sú staðreynd að fíkniefni reyndust vera í farangri hans við komuna til landsins ekki sjálfkrafa til þess að hann baki sér með því refsiábyrgð, þótt hún gefi vísbendingu í þá átt. Við mat á sönnun verður ekki horft fram hjá því að framburður ákærða hefur bæði fyrir dóminum og við rannsókn málsins verið reikull og ótrúverðugur. Hann hefur ekki getað gefið neina skynsamlega skýringu á því hvaða erindi hann átti til landsins á farmiða sem hann fékk lánað fyrir. Þá var ákærði nánast auralaus en frásögn hans um að koma hans hingað hafi átt rót sína að rekja til þess að hann hafi haft áhuga á því að skoða landið telur dómari fjarstæðukennda, ekki síst í ljósi þess að hann hafði hvorki meðferðis myndavél né hlífðarföt auk þess sem fram hefur komið að hann hafi ekkert ferðast um. Hér ber allt að sama brunni og gefur dómara tilefni til að ætla að ákærði hafi í raun verið í þeim einum erindagjörðum hingað til lands að flytja til landsins umrætt fíkniefni og hljóti þar af leiðandi að hafa mátt vita af efninu í farangri sínum.

Þegar allt framangreint er virt telur dómari það hafið yfir allan skynsamlegan vafa að ákærði hafi mátt vita að í umræddum pakkningum sem fundust í fórum hans hafi verið fíkniefni en þegar litið er til þess sem fram hefur komið í skýringum ákærða á tilefni ferðalagsins og skipulagningu þess, öflun farareyris og auraleysi hans þykja ekki efni til annars en að líta á hann sem svokallað burðardýr annars sem lagt hafi á ráðin. Verður þetta haft að viðmiði við refsiákvörðun.

Fram er komið í málinu að fíkniefnið mefedron reyndist vera 485,52 g af 69% styrkleika en fram kemur í skýrslu J-kk-ef K-kk-ef, prófessors að sá styrkur gæti verið nálægt því að vera svokallaður neyslustyrkleiki en um það sé erfitt að fullyrða með nokkurri nákvæmni vegna þess að efnið sé það nýtt á markaði og lítið um prófanir með tilliti til verkunar eða eiturverkunar á mönnum og dýrum. Þá upplýsti prófessorinn að hann þekkti til sex atvika þar sem neysla efnisins hefði leitt til banvænna eitrana.

Að öllu virtu verður að telja hafið yfir allan skynsamlegan vafa að efnin hafi verið ætluð til söludreifingar í ágóðaskyni. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem greinir í ákæru og er brot hans þar réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru en eins og áður segir verður litið á hann sem burðardýr við ákvörðun refsingarinnar.

IV.

Ákærði er fæddur 3. mars 1978. Við ákvörðun refsingar ber að líta til þess að um mikið magn af mefedroni sé að ræða og að ekki er unnt að fullyrða hvort að það sé þynnanlegt svo fá megi meira magn af neysluhæfu fíkniefni. Enn fremur ber að líta til þess að ásetningur ákærða var einbeittur og að hann á sér engar málsbætur. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 8 mánuði, en til frádráttar refsingu kemur gæsluvarðhald ákærða sem hann hefur sætt frá 14. desember 2010 til 3. janúar 2011 með fullri dagatölu.

Þá skal ákærði sæta því að fíkniefni sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins verði gerð upptæk samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar um sölu og meðferð ávana- og fíkniefna nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.

Með vísan til 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber ákærða að greiða sakarkostnað málsins, alls 963.772 krónur. Samkvæmt yfirliti um sakarkostnað er um að ræða 2 matsgerðir Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði og símarannsókn, samtals 242.547 krónur. Þóknun verjanda bæði á rannsóknarstigi og fyrir dómi, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., þykir hæfilega ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu, 621.225 krónur auk aksturskostnaðar sem nemur 100.000 krónum. Við ákvörðun þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, S-x-x M-x-x, sæti fangelsi í 8 mánuði. Til frádráttar refsingu ákærða komi gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 14. desember 2010 til 3. janúar 2011.

Þá sæti ákærði upptöku á 482,52 g af mefedrone (Mephedron) sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins.

Ákærði greiði 963.772 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., 621.225 að meðtöldum virðisaukaskatti.

S-kk-nf S-kk-nf