E-3339/2012

Mál þetta var höfðað 5. október 2012 og dómtekið 12. júní 2013.

Stefnandi er V-kk-nf N-kk-nf G-kk-nf, Naustabryggju 25, Reykjavík, en stefndi er 4T ehf., Jónsgeisla 5, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 562.385 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. júní 2012 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst hann málskostnaðar.

I

Málsatvik

Með kaupsamningi og afsali vegna ökutækjaviðskipta, dagsettum 7. október 2011, gerðu stefndi og SP Fjármögnun hf. með sér samning um kaup á bifreiðinni BMW 735, árgerð 2002, með skráningarnúmerið RJ-605, árgerð 2002. Umráðamaður bifreiðarinnar samkvæmt samningnum er stefnandi. Kaupverð bifreiðarinnar er tilgreint 3.580.000 krónur sem greiddist þannig að 1.150.000 krónur voru greiddar með bílasamningi SP og 2.430.000 voru greiddar með bifreiðinni VE-801 sem gekk upp í kaupverðið. Í samningnum segir jafnframt að bifreiðin sé ekin 140.000 þúsund km. samkvæmt mæli. Þá segir í samningnum að ökutækið sé selt í núverandi ástandi sem kaupandi hafi kynnt sér og sætt sig við, en seljandi kunni að vera ábyrgur gagnvart kaupanda vegna galla samkvæmt almennum reglum. Tekið er fram að vegna laga nr. 48/2003 um neytendakaup sé bent á að bílasalinn sé aðeins milliliður í viðskiptunum og ekki samábyrgur seljandanum vegna skyldna hans. Kaupandi sé hvattur til að kynna sér verð á sambærilegum ökutækjum fyrir undirritun kaupsamnings. Þá kemur fram neðst í samningnum að seljandi staðfesti áreiðanleika gagna og upplýsingar er varða ástand ökutækisins og beri ábyrgð á því að þær séu réttar og ítarlegar. Þá staðfesti kaupandi að bifreiðasali hafi vakið athygli hans á þeim rétti hans að láta óháðan aðila meta ástand ökutækisins. Einnig er bent á skoðunarskyldu kaupanda.

Stefnandi varð var við bláleitan reyk sem kom úr pústi bifreiðarinnar og mun hafa borið hann undir sölumann sem taldi reykinn geta stafað af því að bifreiðin hefði staðið lengi á bílasölunni.

Stefnandi fór til útlanda um tíu dögum eftir kaupin. Hann ók bifreiðinni til Keflavíkur og lagði henni við flugstöðina. Tæpri viku síðar er hann ók til Reykjavíkur varð hann þess áskynja að olíuljós kviknaði í mælaborði bifreiðarinnar og kom í ljós að olíu vantaði á vél hennar. Mun stefnandi hafa leitað á bifreiðasöluna að nýju sem hafi bent honum á að fara með bifreiðina á verkstæði.

Á meðal gagna málsins eru tveir reikningar gefnir út af bifreiðaverkstæðunum Bílaviðgerðum, frá 15. nóvember 2011 og Eðalbílum, frá 23. nóvember 2011, vegna skoðunar bifreiðarinnar. Í þeim fyrri segir að bifreiðin brenni olíu og gangi skrykkjótt köld sem bendi til þess að mótor sé óþéttur, líklegast séu stimpilhringir farnir. Vélin haldi því ekki fullri þjöppu sérstaklega þegar hún sé köld, sem bendi til þess að ekki hafi verið passað upp á að smyrja á réttum tíma eða ekki notast við rétta olíu. Sé ekki hægt að meta endanlegt ástand vélar nema að opna hana og framkvæma slitmælingu en þá gæti komið í ljós að skipta þyrfti út stimplum, ventlastýringum og legum en einnig gæti verið þörf á að bora blokk eða renna sveifarás. Geti því verð á slíkri viðgerð verið á bilinu 500.000-700.000 krónur auk kostnaðar við að taka mótor úr og setja í bifreiðina að nýju sem sé á bilinu 150.000-200.000 krónur. Í síðari reikningnum segir „bifreiðin brennir olíu“. Þá segir að byrjað hafi verið að athuga með membrur í ventlalokum sem hafi verið nýjar og í fullkomnu lagi. Þá hafi verið athugað með olíubrennslu. Ekki hafi farið að bera á því fyrr en vél hitnaði. Þegar bifreiðin hafi verið látin ganga hægagang í nokkrar mínútur og henni gefið inn „hvarf allt í reyk“. Mat þess sem skoðaði bifreiðina sé að ventlaþéttingar séu orðnar morknar og þurfi að skipta um þær. Slík viðgerð gæti kostað 500.000 krónur.

Stefnandi átti samskipti við fyrirsvarsmann stefnda vegna hugsanlegrar viðgerðar á bifreiðinni. Í tölvuskeyti hans dags. þann 20. desember 2011 til stefnanda er tekið fram að eigi stefndi að koma að hugsanlegri viðgerð á bifreiðinni verði það að vera í samvinnu við hann að öllu leyti. Í því felist ekki viðurkenning á ábyrgð. Af fyrirhugaðri viðgerð varð hins vegar ekki þar sem stefndi hafnaði greiðsluskyldu og lagði fram kröfu á hendur stefnanda vegna meints galla í bifreiðinni VE-801 sem, eins og áður segir, var tekin upp í við kaup á bifreið stefnda, RJ-605. Er nú rekið sjálfstætt mál vegna þeirra viðskipta.

Stefnandi leitaði til kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa og var stefnda gefinn kostur á að koma að athugasemdum. Nefndinni bárust ekki athugasemdir frá honum innan tilgreinds frests.

Í áliti nefndarinnar frá 20. júní 2012 kemur fram að bifreiðin sé talin gölluð og að kaupandi geti gripið til vanefndarúrræða samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Taldi nefndin galla bifreiðarinnar ekki verulega miðað við aldur og akstur hennar svo að riftunar yrði krafist. Hins vegar ætti kaupandi rétt á afslætti af kaupverði sem yrði að meta með tilliti til kostnaðar við viðgerð á vél bifreiðarinnar og sem talinn var hæfilegur 500.000 krónur.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að um galla hafi verið að ræða í bifreiðinni og eigi hann því rétt á að neyta vanefndarúrræða samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 48/2003. Krefst stefnandi afsláttar vegna galla að fjárhæð 500.000 krónur. Fjárhæð kröfunnar sé byggð á áætlun á viðgerðarkostnaði samkvæmt mati tveggja bifreiðaverkstæða. Einnig sé byggt á niðurstöðu kærunefndar sem taldi stefnanda eiga rétt á 500.000 króna afslætti vegna galla bifreiðarinnar.

Stefnandi byggir á því að í kaupum hans á ofangreindri bifreið hafi átt að fylgja aukalykill með fjarstýrðri samlæsingu. Hafi stefndi ekki afhent stefnanda lykilinn þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir þar um. Til grundvallar fjárhæð á sambærilegum lykli sé verðtilboð frá BL, 62.385 krónur sem sé hluti af stefnufjárhæðinni. Dráttarvaxta er krafist frá þeim degi er álit kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa lá fyrir, þ.e. frá 20. júní 2012.

Vísað er til laga um neytendakaup nr. 48/2003, einkum til c-liðar 1. mgr. 26. gr. laganna sem og meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum númer 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir fyrst og fremst á því að stefnandi sé ekki réttur aðili að kröfunni. Hann sé ekki eigandi bifreiðarinnar og hafi ekki verið kaupandi hennar samkvæmt kaupsamningi. Hann sé því ekki í samningssambandi við stefnda vegna bifreiðarinnar RJ-605 og beri hvorki réttindi né skyldur vegna hennar gagnvart stefnda. Landsbankinn hf. sem tekið hafi yfir rekstur SP-fjármögnunar sé eigandi bifreiðarinnar með réttu og beri réttindi og skyldur gagnvart stefnda vegna viðskiptanna svo og á grundvelli einhvers konar leigusamnings þeirra á milli vegna umráða bifreiðarinnar.

Verði ekki fallist á sýknu vegna aðildarskorts gerir stefndi verulegar athugasemdir við kröfu stefnanda. Verði að hafa í huga að bifreiðin hafi verið nærri tíu ára gömul þegar hún var seld og ekin u.þ.b. 140.000 km. Þar að auki hafi verið greinilegur bláleitur reykur úr púströri þegar bifreiðin var sett í gang. Þrátt fyrir þessi atriði og áskorun frá bifreiðasala þess efnis að láta skoða ástand bifreiðarinnar hafi stefnandi ekki látið skoða hana. Bifreiðin hafi því verið að öllu leyti í samræmi við þær væntingar sem gera mátti til hennar.

Þá byggi krafa stefnanda hvorki á mati sérfræðings né útlögðum kostnaði. Kærunefnd byggi niðurstöðu sína á álitum þrátt fyrir að enginn nefndarmanna sé sérfróður um bifreiðar og það eina sem lagt hafi verið fyrir nefndina hafi verið lausleg skoðun á bifreiðinni. Fari nefndarmenn með þessu langt út fyrir verksvið sitt og hljóti þetta eitt og sér að leiða til þess að ekkert mark verði tekið á álitinu.

Í öðru lagi byggi niðurstaða nefndarinnar á því að ekki sé víst að gallinn hefði komið í ljós við ástandsskoðun þó að fullyrt sé annars staðar í álitinu að augljóst hafi verið að bláleitan reyk mætti rekja til olíuleka. Þá byggir fjárhæðin á lauslegri skoðun hjá tveimur verkstæðum.

Í þriðja lagi sé rétt að árétta að sérstaklega sé tekið fram í kaupsamningi að bifreiðasali sé milliliður. Sé það í fullu samræmi við 15. gr. laga um verslunaratvinnu en þar sé lögð áhersla á að bifreiðasali gæti hagsmuna beggja aðila í hvívetna. Hvergi hafi komið fram að svo hafi ekki verið í þessum viðskiptum og því sé rangt að bifreiðasalan hafi verið einhvers konar umboðsmaður stefnda eins og ýjað sé að í áliti kærunefndar.

Í fjórða lagi hafi nefndin komist að þeirri niðurstöðu að stefnda bæri að afhenda stefnanda aukalykil. Sé þar fullyrt að stefndi hafi ætlað að afhenda stefnanda lykilinn en það sé rangt eins og fram komi í gögnum málsins. Sé kröfu um kostnað við lykil með öllu hafnað af stefnda.

Um lagarök vísar stefndi til laga um lausafjárkaup og laga um verslunaratvinnu auk almennra reglna kröfuréttar og samningaréttar. Þá er vísað til laga um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Stefnandi máls þessa átti einn í samskiptum við bifreiðasöluna Bílakaup sem hafði milligöngu um bifreiðaviðskipti þau sem hér um ræðir fyrir hönd stefnda. Á kaupsamningi og afsali vegna viðskiptanna frá 7. október 2011, er kaupandi tilgreindur SP-fjármögnun hf. en umráðamaður stefnandi. Landsbankinn hf. tók yfir réttindi og skyldur SP-fjármögnunar, m.a. vegna kaupleigusamninga en slíkur samningur var gerður á milli Landsbankans og stefnanda og undirritaður sama dag og kaupin fóru fram. Í samningnum er gert ráð fyrir að leigutaki geti gert kröfu vegna viðskiptanna við seljanda, innan réttar eða utan, í nafni bankans eða leigutaka í umboði bankans. Þá liggur fyrir yfirlýsing Landsbankans hf. þess efnis að stefnanda hafi verið heimilt að höfða mál í eigin nafni fyrir héraðsdómi Reykjavíkur á hendur stefnda vegna ágreinings þessa. Fullnaðaruppgjör fór fram á milli bankans og stefnanda þann 8. október 2012 og varð stefnandi þar með eigandi bifreiðarinnar. Er hafnað þeirri málsástæðu stefnda að um aðildarskort sé að ræða sem leiða eigi til sýknu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi byggir á því að bifreiðin RJ-605 hafi, er kaup voru gerð, verið gölluð í skilningi laga nr. 48/2003 um neytendakaup þar sem vél hennar brenni olíu. Geti hann því gripið til vanefndarúrræða samkvæmt 1. mgr. 26. gr. þeirra laga og krafist afsláttar að fjárhæð 500.000 krónur af kaupverðinu vegna þess. Stefnandi telur hins vegar ósannað að bifreiðin hafi verið haldin slíkum göllum enda hafi stefnandi ekki lagt fram viðhlítandi gögn máli sínu til stuðnings.

Um lögskipti aðila gilda lög nr. 48/2003 en í 2. mgr. 1. gr. segir að með neytendakaupum sé átt við sölu hlutar til neytanda þegar seljandi eða umboðsmaður hans hefur atvinnu sína af sölu. Í a-lið 1. mgr. 17. gr. laganna segir að þótt söluhlutur sé seldur „í því ástandi sem hann er“ eða með öðrum áþekkum almennum fyrirvara teljist hann gallaður þegar ástand söluhlutar er verra en neytandi hafði ástæðu til að ætla miðað við kaupverð og atvik að öðru leyti.

Við aðalmeðferð gáfu skýrslur stefnandi og fyrirsvarsmaður stefnda, M-kk-nf Á-kk-nf, svo og bifreiðasalarnir H-kk-nf R-kk-nf T-kk-nf og Á-kk-nf Ó-kk-nf I-kk-nf. Samkvæmt framburði þeirra liggur fyrir að stefnandi tilkynnti bifreiðasölunni án dráttar um bláleitan reyk úr púströri bifreiðarinnar. Einnig hafi hann látið bifreiðasöluna vita þegar hann varð þess áskynja að olíu vantaði á vélina. Ber stefnanda og M-kk-þgf saman um að stefnanda hafi verið ráðlagt að leita á verkstæði sem hann gerði og hafi M-kk-nf vísað á annað þeirra. Stefnandi kvaðst nú hafa ekið bifreiðinni innanbæjar rétt um 9000 km. frá því að kaup voru gerð en hafi þurft að hella olíu á vélina með jöfnu millibili.

Til stuðnings kröfu sinni lagði stefnandi fram skjöl frá tveimur bifreiðaverkstæðum vegna skoðunar á vél bifreiðarinnar. Í skjali frá Bifreiðaviðgerðum, frá 15. nóvember 2011, er tiltekið að vélin brenni olíu en ekki fullyrt um ástæður þess. Tekið er fram að ekki sé unnt að meta endanlegt ástand vélarinnar nema með því að opna hana og framkvæma slitmælingu. Viðgerð er talin á verðbilinu 500.000-900.000 krónur.

Fyrir dómi kvaðst B-kk-nf J-kk-nf, bifvélavirki hjá Eðalbílum, hafa skoðað bifreiðina þann 23. nóvember 2011. Taldi hann líklegustu skýringuna á því að vélin brenndi olíu vera þá að leki væri með fram ventlalokum en hann þyrfti að taka vélina í sundur til að fullvissa sig um að þetta væri raunin. Það sama þyrfti að gera til að ganga úr skugga um hvort um hefðbundið slit væri að ræða þótt hann teldi síður að svo væri. B-kk-nf áætlaði að 500.000 krónur væri hámarksverð fyrir viðgerð miðað við þessar forsendur en hann hafi ekki gert nákvæma kostnaðaráætlun.

Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því að bifreið hans sé haldin þeim göllum að hann eigi tilkall til afsláttar úr hendi stefnda sem og fyrir upphæð kostnaðar vegna viðgerðar. Þrátt fyrir að gögn frá bifreiðaverkstæðum, einkum Eðalbíla, svo og að framburður B-kk-ef staðfesti að vél bifreiðarinnar hafi í raun brennt olíu liggur ekki fyrir viðhlítandi sönnun um ástæðu þess. Þá er stefnufjárhæðin, sem byggð er á þessum sömu sönnunargögnum, ósundurliðuð áætlun á hámarks viðgerðarkostnaði. Með vísan til þessa verður ekki hjá því komist að láta stefnanda bera hallann af sönnunarskorti um að ástand vélarinnar teljist vera galli í skilningi laga nr. 48/2003.

Hluti stefnufjárhæðar er krafa um 62.385 krónur sem er verð á nýjum lykli með fjarstýrðri samlæsingu. Stefnandi byggir á því að slíkur lykill hafi átt að fylgja með í kaupunum en hafi ekki verið afhendur þrátt fyrir áskoranir. Bar hann fyrir dómi að lykillinn hafi upphaflega átt að koma frá fyrri eiganda bifreiðarinnar. Þetta staðfestu vitnin M-kk-nf og bifreiðasalarnir H-kk-nf R-kk-nf og Á-kk-nf Ó-kk-nf. Báru þeir að M-kk-nf hefði aldrei haft þennan lykil undir höndum en hann hafi einungis átt bifreiðina í fjóra daga. Þá bar Á-kk-nf Ó-kk-nf að hann hefði komið á fundi á milli fyrri eiganda bifreiðarinnar og stefnanda þar sem gengið var frá þessu. Í kaupsamningi um bifreiðina er ekki vikið að nefndum aukalykli en aðrir hlutir eru tilgreindir undir liðnum ökutæki og búnaður. Hafði stefndi ekki aðkomu að því sem var sérstaklega umsamið á milli stefnanda og fyrri eiganda bifreiðarinnar. Því er með öllu ósannað að umræddur lykill hafi átt að fylgja með í kaupunum eða að honum hafi sérstaklega verið lofað af stefnda. Ber því að sýkna hann af þeirri kröfu.

Að öllu ofangreindu virtu verður stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Stefnandi greiði stefnda 380.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, 4T ehf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda V-kk-ef N-kk-ef G-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 380.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf