S-856/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 19. f.m., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 27. október 2009, á hendur M-x-x P-x-x G-x-x, kt. 000000-0000, pólskum ríkisborgara, til heimilis að Kríuhólum 4 í Reykjavík, og A-x-x W-x-x W-x-x, fæddum […], pólskum ríkisborgara og til heimilis í Póllandi, „fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, með því að hafa laugardaginn 12. september 2009 staðið saman að ólögmætum innflutningi á 5995 töflum sem innihalda metamfetamín og phencyclidinklóríð (PCP), ætluðum til söludreifingar og í ágóðaskyni hér á landi. Ákærðu fluttu fíkniefnin til Íslands frá Póllandi sem farþegar með flugi AEU-278 og fundu tollverðir töflurnar við leit í farangri ákærðu við komu þeirra til Keflavíkurflugvallar, 2647 töflur fundust í 7 niðursuðudósum í farangri ákærða M-x-x og 3348 töflur í 9 niðursuðudósum í farangri ákærða A-x-x.

Brot ákærðu teljast varða við 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 64/1974, sbr. 1. gr. laga nr. 32/2001.“

Í ákæru er þess krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist að framangreind fíkniefni verði gerð upptæk.

Ákærði M-x-x krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvalds, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess krafist að gæsluvarðhaldsvist ákærða komi að fullu til frádráttar ef til sakfellingar og óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar kemur. Ennfremur er gerð krafa um að allur kostnaður sakarinnar verði greiddur ú ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

Ákærði A-x-x gerir aðallega þá kröfu að hann verði sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess krafist að gæsluvarðhaldsvist ákærða komi að fullu til frádráttar ef til sakfellingar og óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar kemur. Ennfremur er gerð krafa um að allur kostnaður sakarinnar verði greiddur ú ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I

Ákærðu kom til Keflavíkurflugvallar með flugi AEU-278 frá Varsjá í Póllandi laust fyrir miðnætti föstudaginn 11. september 2009. Samkvæmt skýrslu tollgæslu, sem rituð er af H-kk-þgf F-kk-þgf tollsérfræðingi og Þ-kk-þgf H-kk-þgf aðalvarðstjóra, var ákærði M-x-x kominn að tollhliði sem er ætlað þeim sem ekki hafa tollskyldan varning meðferðis þegar hann var stöðvaður og færður til skoðunar í leitaraðstöðu. Við leit í farangri hans fundust 7 dósir (niðursuðudósir) sem ástæða þótti til að skoða nánar. Að gegnumlýsingu þeirra lokinni var talin ástæða til að kanna innihald þeirra. Var ákærði látinn opna eina dós og kom þá í ljós kjötbúðingur, en á botni hennar voru hvítar töflur sem höfðu verið vafðar inn í glært plast. Grunur vaknaði um að ákærði væri ekki einn á ferð. Leituðu tollverðir að mögulegum ferðafélaga hans utan flugstöðvarinnar og komu þar auga á mann sem reyndist vera ákærði A-x-x W-x-x W-x-x. Fylgdi hann tollvörðum inn í flugstöðina þar sem leitað var í farangri hans. Við þá leit fundust 9 dósir (niðursuðudósir) og þegar ákærði opnaði eina þeirra að beiðni tollvarða kom í ljós kjötbúðingur, en á botni dósarinnar voru hvítar töflur sem vafðar voru í glært plast. Í kjölfar þess sem að framan er rakið var haft samband við lögreglu sem tók við rannsókn málsins laust fyrir klukkan eitt um nóttina.

Við rannsókn lögreglu kom í ljós að framangreindar 16 dósir reyndust allar innihalda fíkniefni í töfluformi sem pakkað hafði verið inn í glært plast og sett saman við kjötmeti af einhverju tagi. Reyndust alls 2647 töflur vera í þeim 7 dósum sem ákærði M-x-x hafði meðferðis og 3348 töflur í þeim 9 dósum sem fundust í farangri ákærða A-x-x. Í fyrstu var talið samkvæmt greiningu tæknideildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu að um væri að ræða Ecstasytöflur, en rannsókn sem framkvæmd var á efnissýnum af rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði leiddi í ljós að töflurnar innihéldu blöndu af metamfetamíni og phencyclidinklóríð (PCP). Þau forpróf sem tæknideildin hafði framkvæmt voru í kjölfar þessa endurtekin og kom þá í ljós að þær 40 töflur sem hún fékk til rannsóknar gáfu allar litasvörun sem metamfetamín, en deildin býr ekki yfir tækni til að prófa hvort þær hafi innihaldið PCP.

Í málinu liggja fyrir tvær matsgerðir J-kk-ef K-kk-ef dósents um rannsókn á efnissýnum. Annars vegar voru rannsakaðar í tveimur aðskildum rannsóknum 20 töflur sem ákærði M-x-x hafði í fórum sínum við komu til landsins. Fyrra sýnið, sem var 10 ljósar töflur, meðalþyngd 0,307 g, reyndist innihalda 15 mg af metamfetamínbasa, sem samvarar 19 mg af metamfetamínklóríði, og 2,3 mg af phencyclidinbasa, sem samsvarar 2,6 mg af phencyclidinklóríði. Seinna sýnið, sem var 10 bleikbrúnleitar töflur, meðalþyngd 0,323 g, reyndist innihalda 4 mg af metamfetamínbasa, sem samvarar 5 mg af metamfetamínklóríði, og 2,2 mg af phencyclidinbasa, sem samsvarar 2,5 mg af phencyclidinklóríði. Hins vegar voru rannsakaðar í tveimur aðskildum rannsóknum 20 töflur sem fundust í farangri ákærða A-x-x. Fyrra sýnið, sem var 10 ljósar töflur, meðalþyngd 0,304 g, reyndist innihalda 15 mg af metamfetamínbasa, sem samvarar 19 mg af metamfetamínklóríði, og 2,2 mg af phencyclidinbasa, sem samsvarar 2,5 mg af phencyclidinklóríði. Seinna sýnið, sem var 10 bleikbrúnleitar töflur, meðalþyngd 0,323 g, reyndist innihalda 4 mg af metamfetamínbasa, sem samvarar 5 mg af metamfetamínklóríði, og 2,2 mg af phencyclidinbasa, sem samsvarar 2,5 mg af phencyclidinklóríði. Allar framangreindar töflur áttu það sammerkt að á annarri hlið þeirra var mynd af Mitsubishi merkinu, en á hinni sást móta fyrir hring. Þvermál þeirra var 11 mm.

Ákærðu hafa sætt gæsluvarðhaldi frá 12. september 2009.

II

Í rannsóknargögnum er gerð grein fyrir atriðum sem að mati ákæruvalds renna stoðum undir sakargiftir á hendur ákærðu, þar á meðal að þeir hafi staðið saman að innflutningi fíkniefnanna hingað til lands.

Í fyrsta lagi er tiltekið að útlit dósanna sem fundust í farangri ákærðu sé í einu og öllu hið sama og að fíkniefnin sem í þeim leyndust séu fyllilega sambærileg, það er hvítar og bleikar töflur sem eru eins að lögun og reyndust innihalda blöndu af metamfetamíni og PCP, en fyrir liggi að notkun síðarnefnda efnisins sé nánast óþekkt hér á landi.

Í öðru lagi hafi rannsókn lögreglu á farsímum sem ákærðu höfðu meðferðis leitt í ljós ákveðin tengsl á milli þeirra. Þannig hafi símanúmer ákærða M-x-x verið vistað undir því nafni í símaskrá þess símtækis sem ákærði A-x-x hafði undir höndum og öfugt. Reyndar hafi símanúmer ákærða A-x-x verið vistað í síma ákærða M-x-x undir nafninu P-x-x, en ákærði A-x-x hafi staðfest að það sé gælunafn hans. Þá hafi tilekið íslenskt símanúmer, 865-9063, sem var óskráð frelsisnúmer hjá Símanum hf. og var einungis notað á tímabilinu 8. til 12. september 2009, tengst símanúmerum beggja ákærðu. Hafi verið hringt úr því númeri í símanúmer ákærða M-x-x klukkan 01.54.30 þann 12. september 2009 og í 10 skipti í síma ákærða A-x-x á milli klukkan 00.10.34 og 01.32.07 þessa sömu nótt. Hefðu þær hringingar tengst talhólfi þess síma. Þá voru þrenn textaskilaboð send í síma ákærða A-x-x á tímabilinu frá klukkan 00.28 til 01.04 þann 12. september 2009 og bárust þau öll frá þessu tiltekna frelsisnúmeri, en í því fyrsta var spurst fyrir um það hvort hann „væri þarna“, í öðru hafi hann verið beðinn um að fá að hringja hjá einhverjum og í því síðasta var hann beðinn um að láta leigubílstjóra skutla sér á Nasa „því þeir væru þar að skemmta sér“.

Í þriðja lagi er á það bent að öll ferðatilhögun ákærðu hafi verið með sama hætti og að greitt hafi verið fyrir farmiða þeirra í íslenskum peningum. Þá hafi fargjaldið verið hið sama og í dýrari kantinum.

Í fjórða lagi bendi flest til þess að ákærði A-x-x hafi verið að bíða eftir meðákærða, en hann hafi verið kominn út úr flugstöðinni þegar tollverðir höfðu af honum afskipti. Flugrútan hafi þá verið farin og hann hafi verið peningalaus og ekki haft greiðslukort meðferðis.

Í fimmta lagi hafi komið í ljós við rannsókn á síma A-x-x að hann hafi móttekið textaskilboð frá sambýliskonu sinni í Póllandi sem bendi til þess að einhver hætta hafi tengst för hans hingað til lands.

III

Við skýrslutökur hjá lögreglu 12., 16. og 25. september 2009 skýrði ákærði M-x-x, sem bjó hér á landi í þrjú og hálft ár og allt þar til hann sneri aftur til Póllands á fyrri hluta þessa árs, svo frá að hann hafi verið þvingaður til að fara til Íslands með pakka sem hann vissi ekki hvað var í. Hefðu 6-8 karlmenn, sem hann hefði séð þegar hann bjó á Íslandi en ekki þekkt, komið á heimili hans Póllandi 4. eða 5. september og sagt honum að hann ætti að fara með pakka til Íslands og að þeir myndu meiða hann og son hans ef hann yrði ekki við kröfu þeirra. Hafi hann ekki séð annan kost í stöðunni en að fallast á þetta. Að kröfu þeirra hafi tiltekið símanúmer verið vistað í síma hans undir nafninu P-x-x, sem hafi verið einn þeirra 6-8 manna sem komu heim til hans. Þessir menn hefðu greitt farmiða hans og séð um að skipuleggja ferðina. Hann hafi farið með lest frá Gdynia til Varsjár um hádegisbil 11. september. Á lestarstöðinni í Varsjá hafi tekið á móti honum maður sem hafi ekið honum að flugstöðinni. Á leiðinni þangað hafi hann gefið manninum upp símanúmer sitt. Á bílastæði við flugstöðina hafi svo þessi maður komið umræddum dósum fyrir í ferðatösku hans, látið hann vista númerið 861-9136 í síma sínum undir nafninu P-x-x og sagt honum að tekið yrði á móti honum við komuna til Íslands. Hann hafi fengið farmiðann afhentan í flugstöðinni gegn framvísun persónuskilríkja, svo sem um hafi verið rætt. Við skýrslutöku 16. september kannaðist ákærði ekki við nafnið A-x-x W-x-x W-x-x og áréttaði þann framburð sinn við skýrslugjöf hjá lögreglu 25. september. Þegar honum var sýnd mynd af meðákærða við seinni skýrslutökuna svaraði hann því til að maðurinn á myndinni hafi verið einn þeirra manna sem hefðu komið heim til hans og haft í hótunum við hann. Þá verður ekki annað ráðið af framburði hans en að hann hafi verið í símasambandi við meðákærða að morgni 11. september, en í því hafi hann verið inntur eftir því hvort hann væri ekki örugglega að gera það sem hann ætti að gera.

Ákærði A-x-x kvaðst við skýrslugjöf hjá lögreglu hafa fest kaup á þeim dósum sem hann hafði meðferðis við komu til landsins á markaði í Varsjá skömmu áður en hann lagði upp í ferðina og kvaðst hann ekki hafa vitað betur en að einungis væri kjötmeti í þeim. Tilgangur farar hans til Íslands hafi verið að stunda vinnu hér. Þá kvaðst hann ekki þekkja meðákærða. Þegar ákærði var inntur eftir því hver hafi greitt fyrir farmiða hans til Íslands svaraði hann því til að þeir aðilar sem hefðu ætlað að útvega honum vinnu hefðu gert það. Hafi hann átt að vera í símasambandi við þá þegar hann kæmi til landsins, en gat ekki upplýst hverjir þetta væru. Kvaðst hann hafa móttekið sms-skilboð þess efnis að hann ætti að mæta á flugvöllinn í Varsjá þennan tiltekna föstudag Hann hafi ferðast með lest frá Gdansk til Varsjár að morgni föstudagsins 11. september og gengið frá lestarstöðinni á flugvöllinn og nálgast farmiða sinn þar. Aðspurður kannaðist ákærði við að vera kallaður P-x-x, en kunni enga skýringu á því af hverju símanúmer hans var vistað undir því nafni í síma meðákærða. Þá gat hann ekki heldur gefið skýringu á því af hverju símanúmer meðákærða var vistað í síma hans og undir nafninu M-x-x.

IV

Með bréfi 15. október 2009 fór lögreglustjórinn á Suðurnesjum þess á leit við J-kk-þf K-kk-þf að hann léti í té álit sitt á hættueiginleikum þeirra fíkniefna sem mál þetta tekur til. Lá álitsgerð J-kk-ef fyrir 18. f.m. Í henni segir meðal annars svo um fensýklidín (PCP):

„Fensýklidín (e. phenecyclidine) var sett á markað af lyfjafyrirtækinu P-x-x D-x-x um miðjan sjötta áratug síðustu aldar, í upphafi sem róandi lyf til nota í dýralækningum en nokkrum árum síðar sem svæfingalyf handa mönnum. […] Í ljós kom að fensýklidín hafði slæmar aukaverkanir. Margir sjúklingar fengu geðrof (e. psychosis), sem gat staðið í nokkrar klukkustundir eða jafnvel sólarhringa eftir svæfingu. Var notkun þess í mönnum því hætt um miðjan sjöunda áratuginn. Lyfið var þó áfram notað í dýralækningum.

Snemma á áttunda áratugnum fór að bera á því, einkum í Bandaríkjunum, að fensýklidín væri notað sem vímuefni. Kvað svo rammt að þessu að líkja mátti við faraldur. Ennþá er notkun þess töluvert útbreidd en þó í miklu minna mæli en áður var. Hér á landi og eins á hinum Norðurlöndunum hefur notkun þess verið nánast óþekkt. Undirritaður minnist þess ekki að hafa fengið efnið nema einu sinni áður til rannsóknar, en það var um miðjan áttunda áratuginn. Í Noregi var lagt hald á efnið árið 2003 og voru þá liðin 10 ár frá því það sást þar síðast.

Eins og öll önnur fíkniefni verkar fensýklidín fyrst og fremst á miðtaugakerfið. Þar binst það mjög fast sömu próteinkeðjum og mynda NMDA-viðtaka og hindra þar með eðlilega starfsemi þeirra. Þetta leiðir með nokkuð flóknum hætti til afhömlunar í miðtaugakerfinu og er talið að geðrofseinkenni eftir svæfingu megi rekja til þess. Auk þess að tengjast NMDA-viðtökum tengist fensýklidín fleiri viðtökum í miðtaugakerfinu, þ. á m. σ-morfínviðtökum. Tengslin eru mun veikari en við fyrrnefndu viðtakana en eru þó talin skipta nokkru máli fyrir verkun þess. Að lokum má nefna að efnið eykur framboð á boðefninu dópamíni í þeim hluta heilans, sem nefndur er nucleus accumbens en aukið framboð dópamíns í þessum hluta heilans er lykillinn að því að menn komist í vímu og myndi ávana- og fín.

Fíkniefnum er oft skipt upp í þrjá flokka: Örvandi efni, slævandi efni og rangskynjunarefni. Erfitt er að flokka fensýklidín í einhvern einn af þessum flokkum og má með töluverðum rétti segja að það sé í allt í senn, örvandi, slævandi og valdi rangskynjunum. Rangskynjanir af völdum efnisins leggjast einkum á heyrn og trufla hugsun og dómgreind og geta orðið í svo miklum mæli að neytandinn missi öll tengsl við umhverfi sitt. Örvandi verkun þess kemur einkum fram í minnkaðri svefnþörf, auk þess sem það veldur hröðum hjartslætti, hækkuðum blóðþrýstingi og auknu munnvatnsrennsli. Slævandi verkun þess getur komið fram í sljóleika, svefnhöfgi, einbeitingarskorti og tilfinningaleysi. Hvernig verkunin kemur fram er að einhverju leyti háð skömmtum en virðist að öðru leyti tilviljanakennt. Fensýklidín virðist valda fíkn án þess að þol myndist gegn verkunum þess svo nokkru nemi. Fráhvarfseinkenni eru lítil sem engin.

Neysla fensýklidíns virðist aðallega fara fram með inntöku og reykingum. […] Þegar það er tekið inn í skömmtum á bilinu 2-6 mg veldur það m.a. vímu, svefnhöfgi, rangskynjunum og því að neytandinn verður illa áttaður. Við nokkuð hærri skammta daprast samhæfing hreyfinga, viðbragðstími eykst, tilfinning skerðist verulega og geðrofseinkenni verða meira áberandi. Þeir sem eru undir áhrifum fensýklidíns sýna oft undarlega og órökrétta hegðun. Sjálfsskaðandi atferli, árásargirni og ofsafengin viðbrögð eru einnig vel þekkt. Þeir sem eru undir miklum áhrifum geta þannig verið hættulegir sjálfum sér og öðrum. Skammtar umfram 20 mg eru taldir geta leitt til alvarlegra eitrana. Eitranir af völdum efnisins eru oft erfiðar í meðferð, ekki síst vegna óróleika og árásargirni af hálfu sjúklings. Einnig geta þær orðið töluvert langvarandi vegna langs helmingunartíma efnisins. Talið er að skammtar umfram 100 mg geta leitt til banvænna eitrana.

Alkóhól og fensýklidín eru samverkandi við eitranir. Efnið getur því væntanlega valdið banvænum eitrunum ásamt alkóhóli enda þótt skammtar hafi verið lægri en 100 mg. Engar heimildir fundust um eitranir, þar sem fensýklidín og metamfetamín eða fensýklidín og amfetamín höfðu verið tekin samtímis.

Ályktun: Vegna skaðlegra áhrifa efnisins á geðslag og hegðun, vegna slæmra eiturverkana og vegna þess að það veldur fíkn er það mat undirritaðs að það eigi heima í flokki með hættulegum fíkniefnum á borð við amfetamín og kókaín.“

Þá er í álitsgerðinni einnig fjallað um metamfetamín, verkun þess og hættueiginleika. Segir í lok þeirrar umfjöllunar að með tilliti til ávana, fíknar, bráðra og síðkominna eiturverkana sé metamfetamín jafngilt amfetamíni. Þá er í niðurlagi álitsgerðarinnar vikið að niðurstöðum rannsóknar á efnissýnum samkvæmt annarri af þeim tveimur matsgerðum sem gerð er grein fyrir hér að framan og tekin afstaða til þess álitaefnis hvort þau tvö fíkniefni sem hér um ræðir geti haft samverkandi áhrif. Um þetta segir svo í matsgerðinni;

„Töflur merktar 16338, nr. 3 innihéldu 15 mg af metamfetamíni, en það er þrefalt meira en er í metamfetamíntöflum […] sem skráðar eru til notkunar í Banaríkjunum. Venjulegur dagsskammtur við ofvirkni með athyglisbresti er 20-25 mg. Í töflunum er því minna en dagsskammtur af metamfetamíni. Þeir sem misnota metamfetamín taka oft stærri skammta en 15 mg í einu og sumir miklu meira. Magn fensýklidíns í töflunum var 2,3 mg en það er við neðri mörk þess, sem algengt er að finnist í ólöglegum fensýklidíntöflum í Bandaríkjunum (3-5 mg). Þetta magn er talið valda fremur vægum eitrunareinkennum. […] Af framangreindu má draga þá ályktun að inntaka einnar töflu hvort sem er af nr. 3 eða 6 leiði tæpast til alvarlegrar fensýklideitrunar. Einnig má draga þá ályktun að magn metamfetamíns í töflum nr. 3 sé e.t.v. nóg til þess að valda vægum einkennum. Í töflum nr. 6 er magn þess hins vegar of lítið. Engar heimildir fundust um eiturverkanir þessara efna þegar þau eru notuð saman. Meðan annað hefur ekki komið í ljós ber því að meta skaðsemi hvors efnis um sig.“

V

Við þingfestingu málsins kvaðst ákærði M-x-x ekki hafa haft hugmynd um að þær 7 niðursuðudósum sem fundust við leit í farangri hans innihéldu fíkniefni. Við aðalmeðferð skýrði ákærði svo frá að menn sem hann hefði séð þegar hann bjó hér á landi, en kunni engin frekari deili á, hefðu komið á heimili hans í Póllandi og krafist þess að hann flytti eitthvað fyrir þá til Íslands. Þeir hefðu ógnað honum og syni hans og hótað því að þeir myndu koma aftur ef hann yrði ekki við kröfum þeirra. Hann hafi ekki þorað öðru en að gera þetta. Nánar aðspurður um það með hvaða hætti honum og syni hans hafi verið ógnað komst ákærði svo að orði að þessir menn hefðu haldið syni hans og ýtt við honum, en að sögn ákærða á hann einn son sem nú er að verða þriggja ára gamall. Meðákærði hafi ekki verið einn þessara manna. Þegar borinn var undir ákærða andstæður framburður hans hjá lögreglu þar að lútandi svaraði hann því til að hann hafi rætt við meðákærða eftir að hann gaf skýrslu sína hjá lögreglu og sannfærst um að hann hafi ranglega bendlað hann við málið. Kvaðst hann ekki þekkja meðákærða og aldrei hafa séð hann áður en þeir komu til Íslands. Þá skýrði ákærði svo frá að honum hafi verið sagt að flugmiði til Íslands biði hans á flugstöðinni í Varsjá og að þangað kæmi maður sem myndi láta hann hafa þann varning sem hann ætti að flytja hingað til lands. Hann hafi á tilgreindum tíma farið á flugvöllinn og þar hitt mann sem hafi komið dósunum fyrir í farangri hans. Þegar hann hafi spurt um það hvað væri í dósunum hafi því verið svarað til að það væri ekki hans mál. Honum hafi verið gefið upp eitt íslenskt símanúmer, 861-9136, sem hafi verið vistað í síma hans undir nafninu P-x-x. Þá hefðu honum verið gefin þau fyrirmæli að þegar hann kæmi til Íslands yrði tekið á móti honum á flugvellinum og að hann ætti að afhenda dósirnar þeim manni sem myndi hitta hann þar. Að sögn ákærða fékk hann enga greiðslu fyrir að taka framangreint verk að sér. Þá hafi ekki verið keyptur fyrir hann flugmiði til Póllands. Móðir hans búi hér á landi og hafi það verið ætlun hans að fá peningalán hjá henni til að komast heim aftur, enda hafi það ekki verið ætlun hans að dvelja hér. Aðspurður um símtækið sem hann hafði í fórum sínum við komu til landsins svaraði ákærði því til að hann hafi fengið það hjá vinkonu sinni um það bil einum mánuði áður en hann fór til Íslands. Þá hafi símanúmer undir nafninu P-x-x verið vistað í þessum síma hans af þeim sem þvinguðu hann til að fara í umrædda ferð. Þegar ákærði var beðinn um að útskýra hvernig á því stæði að sími hans hefði tengst tveimur íslenskum símanúmerum gat hann engu svarað að því er númerið 865-9063 varðar, en gaf þá skýringu sem að framan er getið á númerinu 861-9136 sem var vistað undir nafninu Pre. Fyrir dómi var borinn undir ákærða framburður hans hjá lögreglu 25. september 2009 þess efnis að hann hafi átt samskipti við meðákærða áður en þeir héldu til Íslands. Svaraði ákærði því til að þegar lögregla sýndi honum mynd af meðákærða hafi hann talið að meðákærði hafi verið einn þeirra manna sem komu á heimili hans í Póllandi, en síðar komist að því að þetta væri rangt hjá honum. Þá verður af skýrslu ákærða fyrir dómi ráðið að framburður hans hjá lögreglu þess efnis að hann hafi rætt í síma við meðákærða að morgni 11. september 2009 ætti rætur sínar að rekja til þessa sama misskilnings.

Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins skýrði ákærði A-x-x svo frá að hann hafi komið til Íslands í þeim tilgangi að stunda hér byggingarvinnu. Hann hafi ekki verið kominn með fasta vinnu þegar hann hélt til Íslands, en samskipti sem hann hafi átt við aðila hér á landi á grundvelli auglýsingar sem hann las á netinu hafi fullvissað hann um að hér væri vinnu að fá og að hún væri betur launuð en sú vinna sem honum stæði til boða í Póllandi. Þessi aðili, sem ákærði kunni engin deili á, hafi keypt fyrir hann flugfarmiða til Íslands og kvaðst ákærði hafa nálgast miðann í afgreiðslu á flugvellinum í Varsjá. Skömmu fyrir flugið til Íslands hafi hann farið á basar og keypt niðursuðudósirnar sem fíkniefnin fundust í. Hann hafi talið sig vera að kaup niðursoðið kjötmeti. Þá hafi hann líka keypt pastarétti og kínverskar súpur og sett öll þessi matvæli í ferðatösku sína. Hann hefði heyrt að matvæli væru dýr á Íslandi og því ákveðið að hafa þetta með sér. Kvaðst ákærði hafa verið peningalaus þegar hann lagði upp í ferðina og hann hafi ekki heldur haft meðferðis greiðslukort. Þegar til Íslands var komið hafi hann beðið eftir þeim aðila sem hann hafði verið í samskiptum við hér á landi, en um það hafi verið rætt að hann myndi sækja ákærða á flugvöllinn. Aðspurður kunni ákærði enga skýringu á því af hverju símanúmer hans var vistað í síma meðákærða og þar undir nafninu P-x-x, sem ákærði kannaðist við að væri gælunafn sitt. Þá gat ákærði ekki gefið skýringu á því að símanúmer þess símtækis sem meðákærði hafði meðferðis við komu til landsins var vistað í síma ákærða og undir nafninu M-x-x. Kvaðst hann ekki þekkja meðákærða og kannaðist ekki við að hafa rætt við hann í fangelsinu svo sem meðákærði hefur borið. Loks kannaðist ákærði ekki við að hafa lesið textaskilaboð sem bárust í síma hans frá klukkan 00.28 til 01.04 þann 12. september 2009, en þeirra er áður getið, og kvaðst ekki vita hver hafi sent þau.

Þeir H-kk-nf F-kk-nf og Þ-kk-nf H-kk-nf tollverðir gáfu skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins. Kom fram hjá þeim að eftir skoðun á farþegalista og á grundvelli áhættugreiningar sem tollgæsla starfar eftir hafi verið ákveðið að ræða við ákærðu. Ákærði M-x-x hafi verið kominn að tollhliði þegar afskipti voru höfð af honum, en ákærði A-x-x hafi verið kominn út úr flugstöðvarbyggingunni þegar tollverðir höfðu upp á honum. Að sögn Þ-kk-ef náðu ákærðu báðir að slökkva á farsímum sínum áður en tollverðir lögðu hald á þá. Hringt hafi verið í ákærða A-x-x skömmu eftir að hann var færður í leitarklefa. Hafi þurft að kljást við hann til að ná símanum af honum og hann náð að slökkva á honum á meðan. Þegar honum hafði tekist það hafi hann glott. Ákærði M-x-x hafi líka slökkt á farsíma sínum inni í leitarklefa tollgæslu. Þá kom fram hjá Þ-kk-þgf að hann hafi sjálfur opnað eina af þeim dósum sem fundust í farangri ákærða A-x-x, ákærði hafi ekki viljað gera það. Það hafi í engu verið frábrugðið því að opna niðursuðudós sem kemur beint úr verksmiðju. Þá skal þess getið að í skýrslu sinni skýrði H-kk-nf svo frá að ekki væri óalgengt að pólskir ferðmenn hefðu meðferðis matvæli við komu til landsins.

J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf rannsóknarlögreglumaður staðfesti fyrir dómi þá rannsókn sem hann framkvæmdi á símtækjum sem ákærðu höfðu meðferðis við komu til landsins. Í ljós hafi komið að símanúmer ákærða A-x-x var vistað í síma ákærða M-x-x undir nafninu P-x-x og símanúmer ákærða M-x-x var vistað undir því nafni í síma ákærða A-x-x. Þá hafi eitt íslenskt símanúmer, 865-9063, tengst símum þeirra laust eftir miðnætti 12. september og hafi rannsóknin leitt í ljós að hringt hafi verið úr þeim síma hér á landi. Umrætt númer, sem sé óskráð frelsisnúmer hjá Símanum, hafi einungis verið í notkun á tímabilinu 8. til 12. september 2009.

Í skýrslu sinni fyrir dómi staðfesti J-kk-nf K-kk-nf dósent þær tvær matsgerðir sem áður er getið, svo og álitsgerðina sem hann samdi að beiðni lögreglu, en efni hennar er að hluta til rakið í kafla IV hér að framan. Fram kom hjá vitninu að mældur styrkleiki efna, metamfetamíns og PCP, samkvæmt matsgerðum sé meðalstyrkur þeirra í þeim töflum sem rannsakaðar voru. Þannig hefðu hvítu töflurnar hver um sig innihaldið 15 mg af metamfetamínbasa að meðaltali, en meðalþyngd þeirra var um 0,3 g. Það jafngildi 5 mg í 100 mg sem þýði þá styrkleika upp á 5%. Styrkur amfetamíns í sýnum sem rannsóknastofa í lyfja- og eiturefnafræði fær til rannsóknar sé að jafnaði á bilinu 5-10%. Styrkur amfetamínbasa í hinum töflunum hafi verið innan við 2% og því sé þar um veikt efni að ræða. Þá áréttaði J-kk-nf þá niðurstöðu álitsgerðar sinnar að ekki liggi fyrir heimildir um eiturverkanir metamfetamíns og PCP þegar þessi efni eru notuð saman og því sé ekki unnt að miða við að þau hafi samverkandi áhrif.

VI

Saksókn á hendur ákærðu tekur svo sem fram er komið til þess að þeir hafi laugardaginn 12. september 2009 staðið saman að því að flytja hingað til lands fíkniefni, samtals 5995 töflur sem innihéldu metamfetamín og phencyclidinklóríð (PCP), sem ætlunin hafi verið að selja hér í ágóðaskyni, en ákærðu komu til landsins með flugi AEU-278 frá Varsjá í Póllandi laust fyrir miðnætti þann 11. september.

Í ákæru er háttsemi ákærðu talin varða við 173. gr. a. almennra hegningarlaga 19/1940, en samkvæmt 1. mgr. þeirrar greinar skal hver sá, sem andstætt ákvæðum laga um ávana- og fíkniefni lætur mörgum mönnum í té ávana- og fíkniefni eða afhendir þau gegn verulegu gjaldi eða á annan sérstaklega saknæman hátt, sæta fangelsi allt að 12 árum. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skal sá, sem gegn ákvæðum nefndra laga flytur inn eða hefur í vörslum sínum ávana- og fíkniefni í því skyni að afhenda þau á þann hátt sem í 1. mgr. greinir, sæta sömu refsingu. Í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 65/1974 kemur fram að varsla og meðferð ávana- og fíkniefna, sem talin eru upp í 6. gr. laganna, sé óheimil á íslensku yfirráðasvæði. Metamfetamín og PCP eru ekki á meðal þeirra ávana- og fíkniefna sem þar er getið. Í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 65/1974 er heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra á hinn bóginn veitt heimild til að mæla svo fyrir í reglugerð að varsla og meðferð annarra ávana- og fíkniefna, sem sérstaklega mikil hætta er talin stafa af samkvæmt alþjóðasamningum, sé á sama hátt óheimil á íslensku yfirráðasvæði. Um þetta gildir reglugerð nr. 233/2001 með áorðnum breytingu, en samkvæmt henni eru bæði þessi efni bönnuð á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt 2. gr. laga nr. 65/1974.

Á grundvelli fyrirliggjandi matsgerða J-kk-ef K-kk-ef dósents, sem hann staðfesti fyrir dómi, þykir mega slá því föstu að þær töflur sem hér um ræðir hafi allar innihaldið blöndu af metamfetamíni og PCP, en alls rannsakaði hann 40 töflur í því skyni að kanna efnisinnihald þeirra. Má hvað þetta varðar meðal annars vísa til dóms Hæstaréttar frá 8. febrúar 2001 í máli nr. 433/2000.

Dósirnar sem töflurnar fundust í voru úr áli og var ekki annað ráðið af útliti þeirra en að þær innihéldu niðursoðin matvæli af einhverju tagi, en utan á þeim var miði sem gaf slíkt til kynna og að um sama framleiðanda væri að ræða. Þegar dósirnar voru opnaðar kom í ljós kjötmeti sem huldi töflurnar, en þeim hafði verið komið fyrir í plastpokum. Alls reyndust 2647 töflur vera í þeim 7 dósum sem ákærði M-x-x hafði meðferðis, 1509 hvítar í fjórum pokum og 1138 bleikbrúnleitar í þremur pokum. Hefur ákærði borið á þann veg að hann hafi verið þvingaður til að flytja dósirnar til Íslands og að hann hafi ekki vitað hvað væri í þeim. Þá voru 3348 töflur í þeim 9 dósum sem fundust við leit í farangri ákærða A-x-x, 1585 hvítar í fimm pokum og 1763 bleikbrúnleitar í fjórum pokum. Heldur ákærði því fram að hann hafi keypt dósirnar á basar skömmu áður en hann lagði upp í ferðina hingað til lands og ekki vitað betur en að þær innihéldu einvörðungu kjötmeti.

Báðir hafa ákærðu neitað því fyrir dómi að þeir hafi þekkst eða átt einhver samskipti áður en þeir héldu til Íslands. Er það í ákveðinni andstöðu við framburð ákærða M-x-x hjá lögreglu, en þar skýrði hann svo frá að meðákærði hafi verið einn þeirra manna sem neyddu hann til að fara til Íslands. Þá er til þess að líta að rannsókn á símtækjum ákærðu gefur ótvírætt til kynna að tengsl hafi verið á milli þeirra. Er í því sambandi vísað annars vegar til þess að símanúmer ákærða M-x-x var vistað undir því nafni í símaskrá þess símtækis sem ákærði A-x-x hafði undir höndum og símanúmer ákærða A-x-x var vistað í síma ákærða M-x-x undir nafninu P-x-x, en fyrir liggur að það er gælunafn ákærða A-x-x. Hins vegar er upplýst að tiltekið íslenskt símanúmer, 865-9063, sem var óskráð frelsisnúmer hjá Símanum hf. og einungis notað á tímabilinu 8. til 12. september 2009, tengdist símanúmerum beggja ákærðu um símstöð hér á landi skömmu eftir að þeir komu til landsins. Ákærði A-x-x hefur hvorki getað gefið skýringu á þessu né þeim þremur textaskilaboðum sem honum voru send á tímabilinu frá klukkan 00.28 til 01.04 þann 12. september 2009 og sem áður er getið um, en þau bárust öll frá þessu tiltekna frelsisnúmeri. Ákærði M-x-x kvaðst ekki kannast við þetta símanúmer, en hefur á hinn bóginn borið því við að símanúmer undir nafninu P-x-x hafi verið vistað í síma hans af þeim mönnum sem hefðu sent hann til Íslands. Þá vekur það tortryggni að ákærðu slökktu báðir á farsímum sínum eftir að tollverðir höfðu afskipti af þeim. Skýrði Þ-kk-nf H-kk-nf aðalvarðstjóri svo frá í vitnisburði sínum að ákærði A-x-x hafi náð að slökkva á sínum síma á meðan vitnið var að reyna að taka símann af honum og að ákærði hafi glott þegar honum tókst það.

Svo sem fram er komið var um að ræða töflur sem innihéldu tiltekna efnablöndu, en í því sambandi hefur einnig umtalsverða þýðingu við sakarmat að fyrir liggur samkvæmt álitsgerð J-kk-ef K-kk-ef dósents að annað efnið, PCP, hefur nánast verið óþekkt sem vímuefni hér á landi og á hinum Norðurlöndunum og tiltekur hann að síðast hafi verið lagt hald á það í Noregi árið 2003, en þá hafi verið liðin 10 ár frá því að það sást þar síðast. Þá hafi hann aðeins einu sinni áður fengið efnið til rannsóknar, en það var um miðjan áttunda áratug síðustu aldar. Kemur þetta viðbótar því sem rakið er hér að framan um töflurnar, dósirnar sem þær fundust í og það hvernig búið hafði verið um þær að öðru leyti. Að auki er síðan til þess að líta að töflurnar voru eins merktar og stærð þeirra og lögun var hina sama eftir því sem best verður séð.

Upplýst telst að sambýliskona ákærða A-x-x sendi textaskilaboð í síma hans sem benda sterklega til þess að einhver hætta hafi fylgt för hans til Íslands. Hvað sem þessu annars líður er framburður ákærða þess efnis, að hann hafi komið til landsins í þeim tilgangi að stunda hér vinnu, mjög ótrúverðugur, enda kunni hann engin deili á þeim aðila sem hann kvaðst hafa átt samskipti við hér á landi vegna þessa og greiddi að hans sögn fargjald hans. Í ljósi þessa er og ótrúverðugur sá framburður ákærða að hann hafi verið að bíða eftir þessum aðila við flugstöðvarbygginguna þegar tollverðir höfðu afskipti af honum. Er á það fallist með ákæruvaldinu að þetta ásamt því að ákærði var peningalaus og hafði engin greiðslukort meðferðis feli í sér vísbendingu um að hann hafi verið að bíða eftir meðákærða sem þekkti til hér á landi, en ákærði var að koma til landsins í fyrsta sinn.

Lýsing ákærða M-x-x á tildrögum þess að hann fór í umrædda ferð til Íslands þykir ótrúverðug. Þannig kvaðst hann ekki þekkja þá menn sem komu á heimili hans í Póllandi þrátt fyrir að hafa hitt þá á meðan hann bjó á Íslandi. Þá var hann lítt afdráttarlaus í framburði sínum varðandi það með hvaða hætti honum var hótað og gat enga skýringu gefið á því af hverju þeir sneru sér að honum og þvinguð hann til fararinnar.

Að öllu framangreindu virtu og að teknu tilliti til þess sem fyrir liggur í málinu um tildrög þess að tollverðir höfðu afskipti af ákærðu við komu þeirra til landsins er það mat dómsins að ekki sé varhugavert að telja fram komna sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, fyrir því að ákærðu hafi staðið saman að því að flytja þau fíkniefni sem í ákæru greinir hingað til lands, sbr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Enda þótt því verði ekki slegið föstu að ákærðu hafi sjálfir ætlað að dreifa fíkniefnunum eða hagnast á sölu þeirra er um slíkt magn að ræða að augljóst þykir að til hafi staðið að koma þeim í söludreifingu hér á landi í ágóðaskyni og að ákærðu hafi verið um það kunnugt. Eru ákærðu samkvæmt þessu og að teknu tilliti til álitaefna sem varða verknaðarstund, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga um meðferð sakamála, sakfelldir fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákæru, en hún er þar réttilega heimfærð til refsiákvæða.

VII

Ákærðu hafa samkvæmt framansögðu unnið sér til refsingar samkvæmt 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ekki er vitað til þess að þeir hafi áður sætt refsingu. Við refsimat er sérstaklega til þess að líta að engar forsendur þykja vera til að gera greinarmun á þætti hvors þeirra um sig. Ákærðu stóðu saman að innflutningi á talsverðu magni fíkniefna. Þess er þó að gæta að á grundvelli matsgerða rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði verður við það að miða að styrkur amfetamíns í um það bil helmingi taflanna hafi verið lítill. Á móti kemur að töflurnar innihéldu að auki annað fíkniefni, en hættueiginleikum þess og samanburði við önnur fíkniefni er lýst í fyrirliggjandi álitsgerð J-kk-ef K-kk-ef dósents. Að framangreindu virtu og með vísan til dómaframkvæmdar þykir refsing ákærðu hvors um sig hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingu ákærðu skal koma gæsluvarðhald sem þeir hafa sætt frá 12. september 2009, sbr. 76. gr. almennra hegningarlaga.

Að kröfu ákæruvaldsins og með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld, sbr. reglugerð nr. 490/2001 og nr. 848/2002, ber að gera upptæk til ríkissjóðs þau fíkniefni, sem getið er um í ákæru og lögregla lagði hald á 12. september 2009.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verða ákærðu dæmdir til að greiða allan sakarkostnað málsins samkvæmt yfirliti sækjanda um hann og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun og aksturskostnað, svo sem í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts og verjendastarfa í þágu ákærðu meðan málið sætti lögreglurannsókn.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri dæmir mál þetta.

D ó m s o r ð:

Ákærði, M-x-x P-x-x G-x-x, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Ákærði, A-x-x W-x-x W-x-x, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Frá refsingu ákærðu skal draga gæsluvarðhaldsvist, sem þeir hafa hvor um sig sætt óslitið frá 12. september 2009.

Upptæk eru gerð þau fíkniefni sem í ákæru greinir og lögregla lagði hald á 12. september 2009.

Ákærði M-x-x greiði 622.500 krónur í málsvarnarlaun til skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef J-kk-ef héraðsdómslögmanns og 91.632 krónur í aksturskostnað.

Ákærði A-x-x greiði 622.500 krónur í málsvarnarlaun til skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og 42.320 krónur í aksturskostnað.

Annan sakarkostnað, 367.633 krónur, greiði ákærðu óskipt.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf