S-179/2010

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 1. október, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 20. maí 2010, á hendur Þ, Æ, Ö og X,

„fyrir líkamsárás, aðfaranótt laugardagsins 1. ágúst 2009, á veitingastaðnum Kaffi Akureyri, Strandgötu 7, Akureyri, eins og hér greinir:

1. Gegn ákærðu [Þ], [Æ] og [Ö] fyrir stórfellda líkamsárás, með því að hafa í sameiningu veist að meðákærðu X og hafi ákærða [Þ] slegið hana hnefahögg í andlit og sparkað með hnéi í andlit hennar og ákærðu [Æ] og [Ö] rifið í hár hennar og slegið hana nokkur högg í andlit og líkama. Afleiðingar árásarinnar urðu þær að ákærða X hlaut mar á enni ofan við nefrót, á hægri sköflungi, kálfa, öxl, upphandlegg og í kringum bæði augu, þreifieymsli í hársverði, og heyrnartap.

2. Gegn ákærðu X fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa í kjölfar þess að meðákærða [Ö] réðst á hana eins og lýst er í 1. ákærulið, slegið hana með glerglasi í höfuðið með þeim afleiðin[g]um að hún hlaut sár á hvirfli.

Telst háttsemi ákærðu varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 20/1981. Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir [sic] til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur:

Af hálfu X er þess krafist að meðákærðu verði „in solidum“ dæmdar til greiðslu bóta að fjárhæð krónur 600.984, þar með talið miskabóta að fjárhæð krónur 300.000, útlagðan kostnað að fjárhæð krónur 221.304 og kostnað vegna lögmannsaðstoðar að fjárhæð krónur 79.984. Gerð er krafa um að fjárhæðin beri vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 1. ágúst 2009 en síðan dráttarvexti samkvæmt 9., sbr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.

Af hálfu ákærðu [Ö] er þess krafist að meðákærða X verði dæmd til greiðslu bóta að fjárhæð krónur 600.000 auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 1. ágúst 2009 til 22. apríl 2010 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er krafist greiðslu vegna lögmannskostnaðar að fjárhæð krónur 195.780.“

Ákærðu Ö og Æ krefjast þess báðar að verða ekki gerð refsing. Til vara krefjast þær vægustu refsingar sem lög leyfi. Þær hafna báðar bótakröfu. Verjandi þeirra krefst málsvarnarlauna úr ríkissjóði. Ákærða Þ neitaði sök og hafnaði bótakröfu er henni var kynnt ákæra. Við munnlegan málflutning krafðist verjandi hennar sýknu af ákæru um hnéspark en að ákvörðun refsingar vegna hnefahöggs yrði frestað. Verjandinn krafðist málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Greinargerð ákærðu X

Ákærða X nýtti sér heimild 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 til að leggja fram greinargerð. Krefst hún þar sýknu af ákæru og sýknu af einkaréttarkröfum. Þá krefst hún þess „að ríkinu verði gert að greiða henni málskostnað“. Ákærða segir sér refsilaust að hafa slegið meðákærðu Ö í höfuðið með glasi, þar sem hún hafi þar varið sig með lögmætri neyðarvörn. Ljóst megi vera, af lýsingu í ákæru, að ráðist hafi verið á ákærðu X og að hún hafi varist ólögmætri árás. Fyrr um kvöldið hafi sömuleiðis verið ráðist á hana en þarna hafi árásarmenn verið þrír. […]. Komi enda í ljós að afleiðingar þessara árása á ákærði séu mun alvarlegri en sá áverki sem hafi komið af einu höggi frá henni sjálfri. Ákærða hafi mátt búast við algeru heyrnarleysi eftir árásina og varnaraðferð hennar hafi alls ekki verið hættulegri en tjón það, sem hún hafi mátt búast við, hafi gefið efni til.

Þá kveðst hún hafa haldið á glasinu er átökin hafi byrjað. Ekki verði ætlast til þess af sér að hún leggi frá sér glasið, heldur hafi viðbrögð sín verið sér ósjálfráð. Sá sem verði fyrir árás hafi talsvert svigrúm til að verja sig og verði ákæruvaldið að sýna fram á að vörnin hafi verið augsýnilega hættulegri en árásin.

Ákærða kveðst krefjast sýknu af einkaréttarkröfum enda hafi hún varist með lögmætri sjálfsvörn. Ólögmætisskilyrði sakarreglu sé ekki uppfyllt. Jafnvel þó að talið yrði að hún hefði farið út fyrir lögmæta sjálfsvörn þá sé krafist sýknu, þar sem bótakrefjandi hafi ráðist á hana og þar með sjálfur tekið áhættu af tjóni af varnaraðgerðum.

Verði ekki fallist á að um lögmæta sjálfsvörn hafi verið að ræða kveðst ákærða krefjast þess að sér verði allt að einu ekki refsað, sbr. 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga, en að því frá gengnu krefjist hún vægustu refsingar sem lög leyfi og bendi því til stuðnings á ungan aldur og engan sakaferil. Þá kveðst hún benda á 74. gr. almennra hegningarlaga, einkum 1. og 4. tl., og á að í þeim tilvikum megi láta refsingu niður falla.

Þá segir ákærða að þó að háttsemi hennar teljist ekki sjálfsvörn, þá heyrði hún ekki undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga heldur frekar 219. gr. eða í hæsta lagi 217. gr. Þá kveðst ákærða benda á 1. málslið 3. mgr. 218. gr. a og ennfremur 2. málslið sömu greinar.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu barst lögreglu tilkynning kl. 03:22 hinn 1. ágúst 2009 um að líkamsárás hefði verið gerð á veitingastaðnum Kaffi Akureyri. Á vettvangi hafi lögregla hitt fyrir X, eina ákærðu í máli þessu, og hafi hún verið með skurð á hendi og kúlu á enni og hnakka. Hafi hún tjáð lögreglu að þrjár stúlkur hafi ráðist á sig og að þær hétu Þ, Æ og Ö. Hafi lögregla ekið X á sjúkrahús til aðhlynningar.

Hinn 4. ágúst 2009 kom X á lögreglustöð og kærði þær ákærðu Ö, Æ og Þ-x-þf líkamsárás sem gerð hafi verið á Kaffi Akureyri hinn 1. ágúst.

Í málinu liggur fyrir afrit úr bráðasjúkraskrá slysadeildar Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Segir þar að upphafleg nóta læknis á vakt hafi eyðilagst vegna tæknibilunar og hafi því verið leitað upplýsinga að nýju síðar. Segir þar að Ö hafi komið á slysadeild kl. 4 að morgni 1. ágúst 2009 og er haft eftir A lækni að hún hafi þá verið með um 2 cm skurð á hvirfli. Hafi skurðurinn verið saumaður saman.

Í málinu liggur fyrir afrit úr bráðasjúkraskrá slysadeildar Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Segir þar að X hafi komið á deildina kl. 02:30 að morgni 1. ágúst og þá verið „dálítið ölvuð en skýr en gefur örlítið ruglingslega sögu.“ Um skoðun á X segir í skránni: „Höfuð og háls: Töluvert haematoma er milli augna og aðeins upp á ennið. Hún er dálítið bólgin í andliti í kringum augun, einkum vinstra megin. Sprungin conjunctival æð í hægra auga. Töluverður greinilegur hármissir og laus hár. Veruleg þreifieymsli í hnakkanum þar sem virðist hafa verið rifið hraustlega í hár hennar og kveðst hún hafa hangið á hárinu. Veruleg þreifieymsli eru yfir haematomanu á milli augnanna. Eymsli yfir nefbeini beggja vegna og yfir neðri brún vinstri orbitu lateralt. Arcus zygomaticus virðist eymslalaus. Augnbotnaskoðun eðlileg. […]. Ekki merki um septum haematoma. Munnur og neðri kjálki án athugasemda. Hreyfingar höfuðs og háls eðlilegar í öllum plönum. Ekki eymsli í hálshrygg.

T-x-x: Lungnahlustun hrein og symmetrísk. Hjartahlustun eðlileg. Ekki hreyfieymsli í thorax. Bak: Engin bankeymsli yfir hryggjartindum. Engin þreifieymsli paravertebralt. Útlimir: Kraftar og skyn gróft skoðað eðlilegt. Sársauki við abduction í hægri öxl en ekki þreifanleg eymsli nema að litlu leyti yfir biceps en þó ekki biceps sinum. Rotation í öxl eymslalaus. Um 7 mm langur skurður er ulnart rétt proximalt við DIP lið hægri vísifingurs og örlítið vætlar blóð úr honum. Aumur marblettur um 3 cm í þvermál er medialt á hægri kálfa og sköflungi.“ A læknir hafi sinnt X.

Í málinu liggur fyrir endurkomublað slysadeildar Fjórðungssjúkrahússins. Segir þar að X hafi komið að nýju kl. 11:51 hinn 1. ágúst. Um skoðun á X segir þar: „Myndarlegt haematoma á enni fyrir ofan nefrót. Einnig komið út mar undir báðum augum. Kvartar nú undan auknum verkjum í hálsi og herðum og segist vera mun aumari en við skoðun í nótt. Segist vera bak- og herðasjúklingur og ekki þurfi mikið til að hún finni til í vöðvum. Við skoðun í nótt ekki grunur um brot.“ Um niðurstöður röntgenrannsóknar segir: „Haematoma undir húð á miðju ennissvæði, niður á nefrót og fram á orbita vinstra megin. Öll andlitsbein eru heil og óbrotin. Engin suturugliðnun. Kjálkaliðir eru eðlilegir. Engin brot eða önnur áverkamerki í orbita. Það [svo] að auki má sjá 1,6 cm stóra mucus retentions cystu ofantil í vinstri maxillar sinus. Engin vökvaborð í sinusum.“

Í málinu liggur endurkomublað slysadeildar Fjórðungssjúkrahússins. Segir þar að X hafi komið að nýju kl. 11:06 hinn 4. ágúst. Um skoðun á henni þá segir: „Hún hefur fulla hreyfingu í öxlinni og fullan kraft. Hún finnur til á deltoid svæði við abduction og út og inn rotation. Hún er vægt aum við þreifingu á deltoid svæði. Það er ekki að sjá mar eða bólgu. Hún hreyfir eðlilega hringferil og að og frá hreyfingar í öxlinni.“

Í málinu liggur fyrir vottorð B sérfræðings í háls-, nef- og eyrnalækningum, dags. 22. febrúar 2010. Segist hann þar hafa stundað X í hálfan annan áratug. […], en nokkuru áður, hinn 1. ágúst, hafi verið ráðist á hana og hún fengið högg á höfuð og eyra. Þyki henni heyrn sinni hafa hrakað eftir það. Heyrnarmælingar sýni að heyrn hennar hafi versnað sem nemi „kjörstyrk um 10 dB og er á síðustu mælingu 2. febrúar 2010 með kjörstyrk upp á 80 dB, en mæling sem til var 11. júní 2009 sýndi kjörstyrk 70 dB, þannig að heyrn hefur hrakað sem nemur 10 dB og var ekki góð fyrir.“ […].

Segir í vottorðinu að ekki sé hægt að bæta heyrn X með skurðaðgerðum […]. Ekki sé með góðu móti hægt að sýna fram á hvað hafi gerst hafi við þann atburð er hún hafi fengið högg á höfuð og eyra, en ekki sé hægt að sýna fram á blæðingu í eyranu. Megi vera að hún hafi fengið nokkuð sem læknar kalli völundarhússhristing, sem sé form heilahristings og geti haft skaðleg áhrif á heyrn, sem gæti skýrt „versnun upp á 10 dB hvað varðar kjörstyrk heyrnarþröskulds.“ Sé óvíst „um bata hvað þetta varðar.“

Verða nú rakin skýrslur ákærðu og framburður vitna fyrir dómi eins og ástæða þykir til.

Ákærða Þ kvaðst hafa farið á Kaffi Akureyri ásamt meðákærðu Ö og Æ, og hefði hún verið undir áhrifum áfengis. Ákærða hefði þar séð meðákærðu X við barinn og þá fyllst reiði, en þetta hefði verið í fyrsta skipti sem þær hefðu sést frá því […]. Ákærða kvaðst hafa gengið að X, tekið í hönd hennar, snúið henni við og kýlt hana „beint í andlitið“, „beint á milli augnanna“. X hefði strax kýlt á móti, beint í auga ákærðu, en Æ hefði þá komið að og gengið á milli og ætlað að stöðva átökin, en X hefði þá kýlt Æ „beint í andlitið“ og tekið að toga fast í hár hennar. Æ hefði varið sig og kýlt á móti, að því er ákærðu hefði sýnst en ákærða hefði ekki séð vel þar sem hún hefði sjálf fengið högg á auga. Þær Æ hefðu næst gengið í burtu og þá hefði tóm flaska komið fljúgandi á eftir þeim, „frá X“, og hefði hún lent á fæti ákærðu. Þær Æ hefðu farið út og hitt Ö, sem hefði séð að ákærða og Æ voru marðar á auga. Ö hefði fyllst reiði og farið inn. Ákærða hefði ekki séð hvað næst hefði gerst, en þegar hún hefði sjálf farið inn aftur hefði hún séð Ö sem hefði verið „öll blóðug“. Ákærða hefði ekki séð tildrög þess, en vinkonur hennar hefðu sagt henni að Ö hefði slegið X í höfuðið og þá fengið glas í höfuðið á móti.

Ákærða var spurð hvort þær X hefðu skipst á einhverjum orðum í upphafi. Ákærða kvaðst ekki muna nákvæmlega hvernig það hefði verið, en þó hefði X sagt […]H. Ákærða kvaðst ekki vita hvort högg hennar á X hefði verið fast. Þá kvaðst ákærða aldrei hafa sparkað í X. Þá hefði hún aldrei rætt við Æ og Ö um að ráðast á X og hefði ekki hvatt til slíks. Hefðu þær þrjár aldrei verið allar saman gegn X.

Ákærða Æ kvaðst hafa verið á Kaffi Akureyri með Þ. Þ hefði þar slegið til X, milli augna, og hefði X slegið til baka. Ákærða hefði þá gengið á milli þeirra en X hefði þá slegið ákærðu á hægra gagnauga, og hefði ákærða slegið til baka með krepptum hnefa á auga X. Eftir að þær vinkonur hefðu gengið burt hefði flaska komið fljúgandi og lent á fæti Þ.

Ö hefði séð eitthvað af þessu en einnig hefðu þær vinkonur hennar sagt henni frá, hún hefði þá orðið reið, og gengið til X og slegið hana eitt högg. X hefði þá tekið upp stórt bjórglas af borði og „þrykkir í hausinn á [Ö]“ svo sár hafi orðið af en glasið hefði mölbrotnað. Ákærða kvaðst ekki hafa tekið eftir því hvort drykkur hefði verið í glasinu. X hafi jafnframt ætlað að rjúka í Ö en ákærða hefði hlaupið á milli. Þær X hefðu rifið hvor í annarrar hár, ákærða fyrst, og hvor slegið til hinnar. Þegar þær hefðu sleppt hvor annarri hefði ákærða fallið í gólfið. Kvaðst ákærða alls hafa slegið X tvívegis um kvöldið en hún hefði hins vegar ekki sparkað í X. Ákærða sagði þær Þ og X hafa ræðst eitthvað við fyrir átökin, en ákærða vissi ekki hvað þeim hefði þar farið á milli. Hefðu þær þá verið við barinn.

Ákærða sagðist ekki hafa séð Þ sparka til X.

Ákærða Ö kvaðst hafa séð að eitthvað hefði gengið á milli Þ og X. Ákærða hefði farið til vinkvenna sinna sem hefðu sagt sér hvað gerst hefði. Hún hefði þá í reiði sinni farið til X og slegið til hennar. Væri sér ljóst að það hefði verið heimskulegt tiltæki. Þegar ákærða hefði snúið sér við til að ganga brott hefði hún fengið glas í höfuðið, en séð hönd X tilsýndar. Þegar ákærða hefði snúið sér aftur við hefði hún séð X á leið til sín en Ö hefði gengið á milli þeirra. Fjölda fólks hefði næst drifið að til að skilja þær X og Ö að. Ákærða sagði að X hefði ekki haldið á glasi þegar ákærða hefði slegið hana. Þ hefði ekki verið viðstödd er þetta hefði gerst. Kvaðst ákærða aldrei hafa séð Þ sparka í X. Hefði raunar engin sparkað í neina í átökunum. Þá hefðu engin samantekin ráð verið um átökin. Æ hefði til dæmis reynt að tala sig af því að ráðast að X.

Ákærða kvaðst hafa fengið ör á hvirfil eftir glasið. Hefði hún haft höfuðverk í um viku vegna þessa.

Ákærða kvaðst ekki hafa verið sérstaklega ölvuð þegar þetta hefði gerst, hún hefði verið búin að drekka tvo bjóra eða svo.

Ákærða X kvaðst hafa verið gangandi á leið að barnum þegar Þ hefði kýlt sig fyrirvaralaust eitt hnefahögg. Hefði ákærða ekki einu sinni séð hana, áður en þetta hefði gerst. Ákærða kvaðst ekki muna hvort hún hefði slegið á móti eða ýtt frá sér, en þær hefðu eitthvað rifist eftir þetta, en því hefði svo lokið og ákærða farið á barinn ásamt C vinkonu sinni. Þegar ákærða hefði verið við barinn og beðið eftir afgreiðslu hefði Æ komið aftan að ákærðu, rifið í hár hennar og hárreitt hana „duglega“. Strákur við barinn hefði hjálpað ákærðu til að losna við Æ, sem þá hefði gengið burt. Ákærða kvaðst ekki hafa kastað flösku að meðákærðu, en hún hefði hins vegar í reiði ýtt flösku niður á gólf.

Ákærða hefði þá fengið sér drykk og þær C haldið að dansgólfinu og ákærða verið með glasið í hendi. Þá hefðu þær Ö, Æ og Þ ráðist aftan að ákærðu og hún verið lamin úr öllum áttum en hún hefði slegið frá sér með höndinni sem hefði haldið á glasinu. Hefði hún slegið frá sér í sjálfsvörn en ekki til að meiða. Ö hefði átt upptök að þessari árás á ákærðu. Sérstaklega spurð neitaði hún að hafa tekið glas til að slá frá sér, hún hefði einfaldlega haldið á glasinu sem hún hefði fengið á barnum skömmu áður.

Næst hefði ákærða vitað af sér í keng á gólfinu þar sem hún hefði verið lamin og hafi fleiri en tveir tekið þátt í þeirri atlögu. Meðal annars hefði hún fengið hné í andlitið en kvaðst ekki gera sér grein fyrir hver ætti það hné. […].

Ákærða sagði ekkert borð hafa staðið nálægt þar sem þær C hefðu staðið.

Ákærða kvaðst hafa fengið tvö glóðaraugu af átökunum, gríðarstóra kúlu á enni og milli augna og hefði hún verið marga mánuði að hjaðna, marbletti víða um skrokkinn, mikil eymsli í hársvörð og verið rispuð aftan á hálsi.

Ákærða var spurð um hugsanlegt heyrnartap sitt vegna þessa og kvaðst hún jafnan sjálf vera sein að átta sig á versnandi heyrn. Yrðu aðrir yfirleitt til þess að benda sér á slíkt. Hefði hún á þessum tíma ekki hugsað um heyrnartap en fólk í kringum hana hefði strax fundið mun á henni eftir þetta kvöld. Vegna þess hefði hún farið í heyrnarmælingu. Sú mæling hefði farið fram hér á Akureyri, en ákærða hefði áður alltaf gengist undir mælingu fyrir sunnan. Þessi mæling hefði sýnt mun verri niðurstöður en áður og hefði ákærða ekki lagt trúnað á þær, heldur hefði pantað sér aðra mælingu fyrir sunnan. Þar hefði sama niðurstaða orðið. Hefði orðið að kaupa nýtt heyrnartæki og skrúfa á höfuðkúpu. Hefði tækið kostað um milljón króna, en tryggingar greiddu 80% af fjárhæðinni. Slíkt tæki þyrfti að endurnýja á fimm ára fresti. Væri af þessu tæki mikið lýti. Hefði hún haft af því talsverð óþægindi, meðal annars frá fullorðnum […]. Hefði ákærða enn verk af þessu og spillti hann stundum svefni fyrir sér. Kvaðst ákærða ekki hafa orðið fyrir öðru sem skýrt gæti minnkandi heyrn.

Ákærða kvaðst hafa drukkið eitthvað áfengi um kvöldið en muna kvöldið vel. Eitthvað úr atburðarásinni myndi hún þó ekki, vegna æsingsins sem hefði orðið.

[…].

Vitnið D kvaðst hafa verið stödd á Kaffi Akureyri. Á dansgólfinu hefði vitnið komið að slagsmálum og hefðu tvær stúlkur hangið hvor í annarrar hári. Hefði önnur verið ákærða X en vitnið kvaðst ekki vita hver hin hefði verið. Vitnið hefði gengið að og kippt þeim í sundur. Ekki löngu síðar hefði ákærða Ö komið að og verið með sár á höfði. Vitnið hefði ekki séð önnur átök en þessi.

Vitnið C kvaðst hafa farið á Kaffi Akureyri með ákærðu X. Þegar þær hefðu nýgengið inn á staðinn hefði X mætt stúlku, sem vitnið kvaðst minna að hefði verið ákærða Ö, og einhver orðaskipti hefðu orðið milli þeirra og rifrildi sem vitnið hefði ekki fylgst sérstaklega með. Vitnið og X hefðu næst farið á barinn þar sem X hefði fengið sér drykk. Þá hefði stúlka komið og rifið í hár X, sem hefði slegið „eitthvað frá sér“, en maður við barinn hefði skilið þær að.

Eftir þetta hefðu þær X farið að dansgólfinu og þegar þær hefðu verið komnar að því, hefði verið komið aftan að X og slagsmál hafist og hártoganir. Ö hefði átt upptök en þær Þ og Æ hefðu tekið þátt í slagsmálunum gegn X en vitnið kvaðst ekki treysta sér til að fullyrða hver hefði gert hvað og hver hefði gengið harðast fram. X hefði slegið frá sér og verið þá með glas í hendi, „sem hún náttúrlega var með frá því á barnum“. X hefði farið í grúfu á gólfið með hendur fyrir andlit til að verjast höggum. […]. Vitnið kvaðst hins vegar ekki geta fullyrt að það hefði séð hné fara í andlit X.

Vitnið kvaðst hafa drukkið svolítið áfengi um kvöldið en muna atvik ágætlega.

Vitnið var spurt um lögregluskýrslu þar sem haft var eftir henni svohljóðandi lýsing á atburðarásinni: „Við vorum að fara á barinn, þá sló einhver stelpnanna til hennar, ég sá ekki hver þeirra það var þar sem ég gekk á undan henni. Þegar við vorum á barnum þá kom ein þessara stelpna og reif í hárið á henni og virtist ætla sér að tuska hana eitthvað til. X sló frá sér og einhver strákur gekk á milli þeirra og aðskildi þær. Svo þegar það mál var búið fórum við á dansgólfið og þá byrjaði allt aftur og þá voru þær orðnar að minnsta 3 eða 4. Þá réðust stelpurnar á X og fóru að rífa í hárið á henni og lemja hana. Ég ætlaði að ganga á milli en það dró mig einhver í burtu. Svo fór X í gólfið, ég veit ekki hvort það var vegna þess að þær drógu hana niður eða hvort hún beygði sig saman sjálf. […]. Þá gaf ein stelpan henni hnéspark í höfuðið.“ Kannaðist vitnið við þessa frásögn. Vitnið var spurt hvort mögulegt væri að ókunn fjórða stúlka hefði tekið þátt í slagsmálunum og kvaðst það ekki treysta sér til að slá neinu föstu um það.

Vitnið E sagðist hafa staðið við barinn og verið að kveðja X, því vitnið hefði verið á förum af staðnum, þegar sér hefði verið ýtt til hliðar og stúlka hefði ráðist á X. Þau átök hefðu endað á dansgólfinu og X þá legið í gólfinu og stúlkan ofaná. Vitnið var spurt hver stúlka sú væri sem ráðist hefði á X og kvaðst hún telja að það hefði verið Æ. Fyrst er vitnið var spurt kvað það X hafa haldið á glasi þegar átökin hefðu hafist en ekki hafa séð hana beita glasinu og ekki séð hana veita nein högg. Þegar vitnið var nánar spurt kvaðst það ekki vera visst hvort X hefði verið með glas, en eitthvert glas hefði þó verið því vitnið hefði séð vökva skvettast. Stúlka að nafni D hafi síðar komið X til hjálpar en dyravörður hefði svo farið afsíðis með X. Vitnið hefði hvorki séð áverka á X né blóð. Eftir þetta hefði vitnið farið af staðnum.

Vitnið kvaðst hafa verið allsgáð um kvöldið.

Vitnið F kvaðst hafa orðið var við stympingar þegar hann hefði verið í dansi á gólfinu. Hann hefði lítið séð en þó séð ákærðu X slá Ö með glasi í höfuðið og hefði Ö vankast við. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort hún hefði verið með glas í hendi eða tekið sér glas í hönd. Eftir þetta hefði myndast þvaga en vitnið hefði ákveðið að yfirgefa staðinn. Vitnið kvaðst þekkja ákærðu Ö í sjón en ekki þær ákærðu Þ og Æ.

Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvað hefði farið fram áður en glasið hefði brotnað á höfði Ö. Athygli sín hefði vaknað við þann atburð.

Vitnið G dyravörður kvaðst hafa verið á eftirlitsgöngu um staðinn og er það hefði verið komið við horn bars og dansgólfs hefði það séð að byrjuð voru átök, um tvo metra frá barnum. Þegar vitnið hefði komið nær hefði það séð nokkurar stúlkur vera í kringum ákærðu X og lemja hana. Þar hafi að minnsta kosti verið „Æ“, Ö og Þ. Vitnið kvaðst telja að hné hefði farið í andlit X en ekki muna nákvæmlega hvernig það hefði gerst. Ö hefði verið blóðug og með áverka eftir glas, en vitnið tók sérstaklega fram að X hefði ekki teygt sig eftir glasi af borði.

Vitnið sagði að áverki á X hefði greinilega fremur verið eftir hné en hnefa. Hefði vitnið reyndar ekki sérfræðiþekkingu á þessu sviði en margt séð sem dyravörður og meta þetta í ljósi þeirrar reynslu sinnar.

Vitnið B sérfræðingur í háls- nef- og eyrnalækningum kvaðst hafa verið læknir ákærðu X […]. Vitnið sagði að X hefði sagt sér í fyrra að hún teldi heyrn sína hafa versnað merkjanlega eftir umrædd atvik. Vitnið sagði að heyrn hennar hefði ekki verið góð fyrir, en við mælingu eftir atvikið hefði mæld heyrn verið verri en áður svo næmi tíu desibelum. Vegna þess hve heyrn hennar hefði verið slæm áður, munaði töluvert um hvert desibel sem heyrnin versnaði. Þekkt væri að heyrn gæti versnað eftir höfuðhögg.

Vitnið kvaðst ekki hafa séð merki um blæðingu í miðeyra eða hljóðhimnu er það hefði skoðað ákærðu eftir atvikið. Hefði vitnið ekki séð „glögg merki um áverka“. Vitnið var spurt hvort afturför heyrnarinnar, í mælingunni eftir atvikin, hefði getað komið til af öðrum orsökum en áverkum sem ákærða hefði þar orðið fyrir, og taldi vitnið um það vera „erfitt að segja“. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt af eða á um það, en ekkert sem það hefði fundið við skoðun í eyrunum skýrði slíka breytingu. Vera mætti að hún hefði fengið það sem kallað væri „kuðungshristingur“ eða „völundarhússhristingur“ og að slíkt hefði valdið heyrnartapinu, en töluvert högg þyrfti til að valda slíkum hristingi. Hnefahögg eða spark með hné kynni að valda slíku ef þannig bæri undir. Sama mætti segja um högg með lófa, við vissar aðstæður.

Vitnið var spurt hvort mögulegt væri að aðgerð sem X hefði gengist undir vorið 2009 hefði valdið heyrnartapinu. Vitnið taldi það afar ólíklegt en kvaðst ekki geta útilokað það.

Vitnið staðfesti vottorð sitt sem liggur í málinu.

Vitnið A læknir kvaðst hafa verið á vakt á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri umrædda nótt. Vitnið kvað sjúkraskýrslur af sjúkrahúsinu, sem liggja fyrir í málinu, vera réttar og í samræmi við það sem það hefði lesið fyrir.

Vitnið kvað ekki unnt að segja til um af áverkum X hvort þeir væri fremur eftir hné en hnefa. Hvort tveggja væri mögulegt.

Niðurstaða

Í 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er skýrt kveðið á um að sönnunarbyrði um sekt ákærðs manns, og hvaðeina annað sem talið yrði honum í óhag, hvíli á ákæruvaldinu en ekki hinum ákærða. Er þetta meginregla í íslensku sakamálaréttarfari, sbr. og 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Í þessu máli háttar svo til að fjórar stúlkur eru ákærðar fyrir líkamsárásir, en tvær þeirra eru jafnframt hinir ætluðu brotaþolar. Hver og ein þeirra nýtur fyrrgreinds ákvæðis 108. gr. laga nr. 88/2008 að því leyti sem hún er ákærð.

Þær ákærðu Ö, Æ og Þ hafa fyrir dómi allar gengist við því að hafa slegið ákærðu X. Þær segja hins vegar að ekki hafi verið um samantekin ráð sín að ræða. Að mati dómsins er með þessum skýrslum þeirra sannað að hver og ein þeirra hafi veitt X högg.

Þær neita því hins vegar hafa ráðist að X í sameiningu. X bar fyrir dómi að þær hefðu ráðist að sér og hefði hún verið lamin úr öllum áttum og farið í gólfið. Fær sá framburður hennar mikla stoð í framburði vitnisins C, en vitnisburður hennar var trúverðugur að mati dómsins þótt þær X séu vinkonur. Þá bar vitnið G að nokkurar stúlkur hafi verið í kringum X að lemja hana, þar á meðal þær „Æ“, Ö og Þ. Þegar á þetta er litið er það álit dómsins að sannað sé, gegn neitun þeirra, að þær Ö, Æ og Þ hafi í sameiningu veist að X, svo sem í ákæru greinir.

Fyrir dómi kvað ákærða Æ þær X hafa rifið hvor í annarrar hár. Verður með því talið sannað að Æ hafi rifið í hár X svo sem hún er ákærð fyrir. Að mati dómsins hefur ekki verið sannað í málinu, svo talið verði hafið yfir allan skynsamlegan vafa, að Ö hafi rifið í hár X. Verður hún sýknuð af því atriði.

Þ neitar því að hafa sparkað með hnéi í andlit X. Engin vitni hafa borið um að þetta hafi hún gert en X, sem kvaðst hafa fengið hné í andlitið, kvaðst fyrir dómi ekki geta fullyrt hvers hné það hefði verið. Vitnið C kvaðst fyrir dómi ekki treysta sér til að fullyrða að hné hefði farið í andlit X. Vitnið A læknir kvaðst fyrir dómi ekki geta ályktað af áverkum X hvort hún hefði fremur fengið högg með hnefa en hnéi, en hvort tveggja væri mögulegt. Með vísan til þessa telur dómurinn að ekki verði slegið föstu með óyggjandi hætti að X hafi verið veitt högg með hnéi, en dómurinn telur ekki byggjandi á vitnisburði G dyravarðar, sem fullyrti fyrir dómi að áverki á X væri greinilega fremur eftir hné en hnefa, og kvaðst byggja það álit sitt á starfsreynslu sinni sem dyravörður. Verður Þ sýknuð af því ákæruatriði að hafa sparkað með hnéi í andlit X.

Í ákæru eru taldar upp ætlaðar afleiðingar sem X hafi orðið fyrir. Meðal þeirra er heyrnartap. Að mati dómsins renna vottorð og vitnisburður læknisins B stoðum undir að heyrn X hafi sumarið 2009 versnað enn frá því sem verið hafi áður. Læknirinn kvaðst ekki geta fullyrt að sú þróun væri afleiðing þeirrar árásar sem X hefði orðið fyrir og þótt ýmislegt bendi til að sú geti allt að einu verið raunin, þá er dóminum skylt að túlka vafa um afleiðingar líkamsárásar í hag þeim sakfelldur er fyrir árásina, í ljósi áðurrakinnar meginreglu íslensks sakamálaréttarfars. Er ekki unnt að slá föstu í sakamáli þessu að X hafi fengið heyrnartap af völdum þeirra högga sem henni voru veitt umrætt kvöld. Að öðru leyti þykja framlögð læknisfræðileg gögn styðja áverkalýsingu ákæru og verður talið sannað að X hafi umrætt kvöld orðið fyrir þeim áverkum sem þar eru taldir upp, öðrum en heyrnartapi. Með vísan til framanritaðs verða þær Þ, Ö og Æ allar sakfelldar fyrir líkamsárás en talið er í málinu sannað að þær hafi allar slegið X högg í andlit eða annars staðar á líkama og Æ auk þess rifið í hár hennar. Hafa þær allar brotið gegn 217. gr. almennra hegningarlaga. Telja verður heyrnartap af völdum árásanna ósannað í máli þessu og verður háttsemi þeirra ekki færð undir 2. mgr. 218. gr. laganna.

X er ákærð fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa slegið Ö með glerglasi í höfuðið svo sár hafi hlotist af á hvirfli. Hún neitar ekki að svo hafi hún gert en kveður það hafa verið sér refsilaust í ljósi 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Í þeirri grein segir að það verk sé manni refsilaust sem hann vinnur af neyðarvörn, að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni hafi mátt vænta, gaf ástæðu til. Þær Þ og Ö hafa fyrir dómi báðar gengist við því að hafa slegið X að fyrrabragði. Er að mati dómsins ljóst af þessu að Ö hafi ráðist að X með höggi að fyrrabragði og þykir dóminum óhætt að byggja á því að það hafi ekki verið fyrsta atlagan að X þetta kvöld. Verður byggt á því að X hafi slegið frá sér við höggið. X hefur eindregið borið að hún hafi verið með glas í hendi en ekki vopnast því og þykir sá framburður hennar fá mikla stoð í framburði vitnisins C. Telur dómurinn að byggja verði á því að X hafi verið með glasið í hendi þegar hún hafi verið slegin. Ljóst er að ákærða X hefur lengi glímt við alvarlega heyrnarskerðingu en af vitnisburði B læknis má ráða að þekkt sé að heyrn geti versnað við höfuðhögg. Þá er augljóst að almennt getur verið afar alvarlegt að fá höfuðhögg og þarf fólk ekki að vera heyrnarskert fyrir til að geta orðið fyrir miklu tjóni þar af. Er það niðurstaða dómsins, að eins og á standi verði það ekki virt X til ámælis að hafa ekki losað sig við glasið áður en hún sló frá sér með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru, þar sem hún var undir ítrekaðri árás við dansgólfið, en ekkert er komið fram um að hún hafi slegið fleiri en eitt högg meðan hún hélt á glasinu. Er það niðurstaða dómsins að það högg sem X hafi veitt Ö hafi verið henni réttmæt neyðarvörn í skilningi 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga, og breyti þá ekki þeirri niðurstöðu að X hafi haldið á glasi er hún veitti það högg. Verður X sýknuð af því að hafa brotið gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga en bótakröfu Ö verður vísað frá dómi skv. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Allar eru þær Ö, Æ og Þ ungar að árum og engri þeirra hefur verið gerð refsing áður. Við ákvörðun refsingar þeirra verður horft til þessa, sem og þess að þær játuðu allar að hafa ráðist að X og þær Þ og Ö kváðust hafa slegið hana að fyrra bragði. Verður refsing hverrar um sig ákveðin fangelsi í tvo mánuði en rétt þykir að fullnustu refsingar hverrar um sig verði frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum haldi sú ákærða almennt skilorð. Í málinu hefur X krafist bóta úr hendi ákærðu, 600.984 krónur sem sundurliðast svo sem rakið er. Þær Ö, Æ og Þ hafa verið fundnar sekar um ólögmæta meingerð við X og eru bótaskyldar við hana. Miskabætur vegna þess sem sakfellt hefur verið fyrir þykja hæfilega ákveðnar 150.000 krónur og þá þykir X eiga rétt til að fá bættan útlagðan kostnað sinn, 16.300 krónur, og henni verða dæmdar 40.000 krónur vegna lögmannskostnaðar. Kröfum vegna meints heyrnartjóns er vísað frá dómi. Í ljósi málavaxta allra þykir rétt að ákærðu Ö, Æ og Þ verði dæmdar til greiðslu bótanna að óskiptu, alls 206.300 króna. Samkvæmt gögnum málsins var bótakrafa kynnt hinn 24. september 2009. Þær Ö, Æ og Þ voru ákærðar fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga en sakfelldar fyrir brot gegn 217. gr. laganna. Þykir rétt að málsvarnarlaun verjenda þeirra verði að hálfu greidd úr ríkissjóði. Sakarkostnaður samkvæmt yfirliti sýslumanns er allur vegna vottorðs vegna heyrnartjóns og verða ákærðu ekki dæmdar til greiðslu hans.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu Ö og Æ, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur, og útlagður ferðakostnaður verjandans, 24.595 krónur, greiðast að hálfu úr ríkissjóði en helming skulu þessar ákærðu greiða að óskiptu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda Þ, T-kk-ef Á-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 251.000 krónur, og útlagður ferðakostnaður verjandans 21.110 krónur, greiðist að hálfu úr ríkissjóði en að hálfu af ákærðu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda X, Þ-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 376.500 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda var litið til reglna um virðisaukaskatt.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi lögreglustjórans á Akureyri. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Mál þetta dæma héraðsdómararnir Þ-kk-nf D-kk-nf sem dómsformaður, E-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf Ó-kk-nf.

D Ó M S O R Ð:

Ákærðu Ö, Æ og Þ, sæti fangelsi í tvo mánuði. Fullnustu refsingar hverrar um sig er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum haldi sú ákærða almennt skilorð.

Ákærða X er sýkn af ákæru í máli þessu.

Ö, Æ og Þ greiði X að óskiptu 206.300 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2009 til 24. október 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Bótakröfu Ö er vísað frá dómi.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu Ö og Æ, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur, og útlagður ferðakostnaður verjandans, 24.595 krónur, greiðast að hálfu úr ríkissjóði en helming skulu Ö og Æ greiða að óskiptu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda Þ, T-kk-ef Á-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 251.000 krónur, og útlagður ferðakostnaður verjandans 21.110 krónur, greiðist að hálfu úr ríkissjóði en að hálfu af ákærðu Þ.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda X, Þ-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 376.500 krónur, greiðist úr ríkissjóði.