E-10290/2009

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 16. desember 2009, er höfðað með stefnu, áritaðri um birtingu 14. september 2009.

Stefnandi er S-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, kt. 000000-0000, Löngufit 8, Garðabæ en stefndu eru Altak ehf., kt. 000000-0000, Jónsvör 5, Vogum og Tryggingamiðstöðin hf., kt. 000000-0000, Síðumúla 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda 11.760.089 krónur, ásamt 4.5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 1.122.930 krónum frá 19. júní 2007 til 19. desember 2007 og af 11.760.089 krónum frá þeim degi til 19. september 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum greiðslum að fjárhæð 494.601 krónum, þann 20. nóvember 2008, og 846.192 krónum, þann 24. mars 2009.

Krafist er málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða mati réttarins. Þá er þess krafist að tekið verði tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Stefndu krefjast þess að vera sýknaðir af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málsatvik:

Stefnandi, sem er kranamaður hjá stefnda, Vélsmiðjunni Altaki ehf., lenti í slysi þann 19. júní 2007. Var hann staddur í Svartsengi að vinna við að hífa rör úr stæðu með kranabifreiðinni RS-852 upp á pall hennar. Var hann búinn að hífa fjögur rör upp á pall bifreiðarinnar þegar slysið varð. Voru tvær tegundir röra í stæðunni en stefnandi var að eigin sögn búinn að forfæra rör sem var fremst í stæðunni til að komast að réttri tegund röra. Hann hafi verið búinn að hengja krókinn í endann á röri sem hann hugðist hífa á pall vörubifreiðarinnar þegar rörastæðan fór af stað og lenti á fæti stefnanda með þeim afleiðingum að hann klemmdist á vinstri fæti við ökkla og marðist á fingrum vinstri handar. Engin vitni voru að slysinu.

Vinnueftirlitinu var tilkynnt um slysið sama dag. Fyrir liggur skýrsla Vinnueftirlitisins ásamt ljósmyndum sem teknar voru á slysstað. Um orsök slyssins segir í skýrslunni: ,,Mögulega má ætla að samverkandi þættir séu orsök slyssins. Þegar hinn slasaði losaði viss rör úr rörasamstæðunni komst hreyfing á alla samstæðuna þrátt fyrir að búkkar væru undir og fremri rörin skriðu eitthvað til.“

Lögmaður stefnanda og fulltrúi stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar fóru sameiginlega fram á það við matsmennina, S-kk-þf G-kk-þf lækni og S-kk-þf R-kk-þf A-kk-þf hrl., að þeir létu í té skriflegt og rökstutt álit um afleiðingar slyss stefnanda og að matið tæki til þeirra bótaþátta sem tilgreindir eru í skaðabótalögum nr. 50/1993. Matsgerðin er dagsett 30. júlí 2008. Þar segir í niðurstöðum:

,,Í vinnuslysi 19.06.2007 hlaut matsþoli brot á fingrum og klemmuáverka á þrjá fingur vinstri handar. Auk þess klemmuáverka og beináverka á vinstri ökkla og lítils háttar versnun einkenna frá hálsi. Núverandi einkenni eru þreytuverkur og stífleiki í ökkla og viðkvæmni í fingrum. Við skoðun er skert hreyfigeta í ökkla og eymsli og það eru merki um skekkju í baugfingri vinstri handar eftir brot.“

Um mat á tímabundnu atvinnutjóni segir að matsmenn styðjist við læknisvottorð E-kk-ef H-kk-ef, eðli áverka og frásögn tjónþola. Teljist tímabundið atvinnutjón vera fjórir mánuðir.

Um þjáningabætur segir að miðað sé við tímabil óvinnufærni í skilningi skaðabótalaga eða fjóra mánuði.

Þá segir að, með hliðsjón af eðli áverka og gangi mála eftir slysið, teljist batahvörf vera hálfu ári eftir slys, eða þann 19. desember 2007.

Um varanlegan miska segir að slysið valdi tjónþola óþægindum og líkamlegri færniskerðingu með skerðingu á lífsgæðum og truflun á athöfnum dagslegs lífs og teljist varanlegur miski hæfilega metinn 12/100 með vísan í miskatöflur örorkunefndar.

Um varanlega örorku segir í matsgerðinni að telja verði að afleiðingar slyssins hafi takmarkað töluvert starfsval tjónþola og telji matsmenn starfsmöguleika hans nú fremur vera bundna við líkamlega auðveld eða meðalerfið störf, t.a.m. einhvers konar afgreiðslustörf. Ljóst sé að tekjur af slíkum störfum séu nokkuð lægri heldur en tekjur fyrir þau störf er tjónþoli hefur sinnt eða öðrum líkamlega erfiðum störfum. Starfsúthald tjónþola til slíkra starfa verði þó einnig að telja skert, þannig að telja verði t.a.m. möguleika hans litla til að afla sér tekna með yfirvinnu. Með vísan til framangreinds sé því ljóst að afleiðingar slysa þeirra sem hér eru til umfjöllunar hafi skert tekjuöflunarhæfi töluvert. Telja matsmenn varanlega örorku af völdum slysanna hæfilega metna 25% og vegi þar þyngra afleiðingar slyssins 19.06.2007, þannig að um 15% varanlega örorku sé að ræða vegna þess slyss, en 10% varanlega örorku að rekja til slyssins 26.10.2006.

Málsástæður stefnanda:

Stefnandi kveðst byggja á því að stefndu beri að greiða sér fullar bætur vegna afleiðinga slyssins 19. júní 2007 á grundvelli umferðarlaga nr. 50/1987 og skaðabótalaga nr. 50/1993.

Þá kveðst stefnandi byggja á því að hann hafi verið að nota krana bifreiðarinnar RS-852 til að lyfta upp röri úr stæðu röra sem hann hafi verið að ferma á pall bifreiðarinnar, þegar stæðan hafi farið af stað. Stefnandi fellst ekki á að hann hafi aðeins verið að forfæra umrætt rör greint sinn eða að sú athöfn sem slysinu olli hafi verið ótengd fermingu bifreiðarinnar, heldur að um yfirstandandi fermingu bifreiðarinnar hafi verið að ræða og að hann hafi verið að nota krana bifreiðarinnar þegar slysið varð. Því telur stefnandi að ágreiningur málsaðila um málavexti skipti ekki máli um bótaábyrgð stefndu vegna slyssins. Rekja megi slysið til notkunar bifreiðarinnar RS-852 í skilningi umferðarlaga nr. 50/1987, enda hafi krani bifreiðarinnar verið knúinn af aflvél hennar og bifreiðin í notkun í samræmi við tilgang hennar og eðli.

Stefnandi byggir á því að stefndi, Tryggingamiðstöðin, hafi viðurkennt að tjón stefnanda skyldi bætt úr ábyrgðartryggingu vörubifreiðarinnar RS-852 þegar starfsmaður hans svaraði fyrirspurn lögmanns stefnanda varðandi rétt til dagpeninga með tölvupósti, 31. ágúst 2007. Svarið hafi verið þess efnis að ekki hafi verið um rétt til dagpeninga að ræða vegna óvinnufærni af völdum slyssins, heldur greiðslu tekjutaps ef um slíkt væri að ræða. Þá bendir stefnandi á að í greiðsluyfirliti vegna slyssins frá stefnda, Tryggingamiðstöðinni, komi fram að greitt hafi verið fyrir gagnaöflun lögmanns stefnanda úr slysatryggingu ökumanns og eiganda vegna ökutækisins RS-852.

Stefnandi kveður að þann 19. ágúst 2008 hafi stefnda, Tryggingamiðstöðinni, verið send bótakrafa vegna slyss stefnanda. Með símbréfi, dags. 18. desember 2008, það er 4 mánuðum síðar, hafi stefndi neitað því að slys stefnanda væri bótaskylt úr slysatryggingu ökumanns og eiganda vörubifreiðarinnar RS-852. Því hafi stefnandi kært ákvörðun stefnda um höfnun bótaskyldu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, þann 9. janúar 2009. Með úrskurði nefndarinnar, þann 24. febrúar 2009, hafi verið fallist á að greiðsluskylda væri fyrir hendi, úr slysatryggingu ökumanns og eiganda, vegna vörubifreiðarinnar RS-852. Með tilkynningu stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar, dags. 9. mars 2009, hafi lögmanni stefnanda verið tilkynnt að félagið hygðist ekki hlíta úrskurði nefndarinnar.

Vegna afstöðu stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar, sé óhjákvæmilegt að málinu verði stefnt bæði til greiðslu úr ábyrgðartryggingu ökutækisins RS-852, en upphaflega hafi verið viðurkennt af hálfu stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar, að slysið væri bótaskylt þaðan, og jafnframt til greiðslu úr slysatryggingu ökumanns og eiganda skv. 92. gr. umferðarlaga. Ágreiningur málsins snúi hins vegar aðallega að því hvort rekja megi slys stefnanda umrætt sinn til notkunar ökutækis í skilningi 88. gr. umferðarlaga. Þar sem krafa sé gerð um viðurkenningu á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu ökutækis skv. 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga beri að stefna vátryggingartaka einnig, sbr. 1. mgr. 97. gr. umferðarlaga, og sé því Vélsmiðjunni Altaki ehf. stefnt jafnhliða Tryggingamiðstöðinni, vegna þeirrar kröfu.

Stefnandi byggir samkvæmt framansögðu á því að slysið sé bótaskylt umferðarslys samkvæmt ákvæðum XIII. kafla umferðarlaga. Hann vísar til 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þar sem fram komi að sá sem ábyrgð ber á skráningarskyldu vélknúnu ökutæki skuli bæta það tjón sem hlýst af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns.

Stefnandi vísar til 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga um að hver ökumaður sem ökutæki stjórnar, skuli tryggður sérstakri slysatryggingu auk þeirrar ábyrgðartryggingar sem er fyrir hendi vegna ökutækisins. Þá segi í 2. mgr. 92. gr. laganna að vátryggingin skuli tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss, sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækisins, enda verði slysið rakið til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr. laganna.

Stefnandi kveður að á slysdegi hafi stefndi, Vélsmiðjan Altak ehf., tryggt bifreiðina RS-852, hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni. Af hálfu stefnanda séu dómkröfur á því byggðar að slys stefnanda falli undir notkunarhugtak 88. gr. umferðarlaga og að honum beri fullar skaðabætur vegna tjóns sem hann varð fyrir vegna slyssins, annað hvort á grundvelli 88. gr. laganna eða 2. mgr. 92. gr. þeirra.

Um líkamstjón stefnanda vísar stefnandi til matsgerðar matsmanna, sem liggur frammi í málinu, og telur stefnandi að með henni hafi verið sýnt fram á það líkamstjón sem hann hlaut af slysinu með fullnægjandi hætti. Umrædd matsgerð hafi jafnframt verið notuð af hálfu stefnda, Tryggingamiðstöðinni, til að reikna út bótarétt stefnanda vegna slysatryggingar launþega sem stefndi Vélsmiðjan Altak hafði hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni, á slysdegi.

Þá byggir stefnandi á því að varúðarreglur 31. og 94. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga standi því í vegi að stefndu geti hafnað bótaskyldu vegna slyssins. Þau ákvæði kveði á um tilkynningaskyldu vátryggingafélags, ef það hyggst bera fyrir sig rétt til takmörkunar á ábyrgð skv. IV. og XIII. kafla laganna. Tekið sé fram, að hyggist félagið bera fyrir sig að það sé laust úr ábyrgð, í heild eða hluta, samkvæmt þeim reglum, skuli það tilkynna vátryggingartaka eða vátryggðum þá afstöðu sína án ástæðulauss dráttar eftir að félaginu varð kunnugt um atvik sem leyst gátu það undan ábyrgð.

Stefnandi kveður stefnda Tryggingamiðstöðina hafa hafnað bótaskyldu á grundvelli lögregluskýrslu sem hafi legið fyrir frá 2. júlí 2007. Höfnunin hafi hins vegar ekki verið tilkynnt stefnanda fyrr en 18. desember 2008 eða 18 mánuðum síðar. Því hafi orðið óhæfilegur dráttur á að bera fyrir sig atvik sem hafi orðið til þess að félagið synjaði um bótagreiðslur úr ábyrgðartryggingunni. Umrædd lögregluskýrsla, sem tekin var í símtali við stefnanda, tilgreini að stefnandi hafi verið að forfæra rör er slysið varð. Þetta hafi verið 16 mánuðum eftir viðurkenningu á bótaskyldu stefnda, Tryggingarmiðstöðvarinnar, með símbréfi 31. ágúst 2007.

Til stuðnings því að stefnda, Tryggingamiðstöðin, hafi gengið út frá því að slysið væri bótaskylt samkvæmt umferðarlögum fram til þess tíma er bótaskyldu var hafnað, bendir stefnandi á að af hálfu félagsins hafi verið samþykkt að fram færi mat samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna slyssins, sem framkvæmt væri af lækni og lögfræðingi, en ekki aðeins einfalt læknisfræðilegt mat á afleiðingum slyssins eins og hefðbundið sé þegar aðeins er um að ræða rétt til bóta úr slysatryggingu launþega. Stefnandi hafi átt rétt á bótum úr slysatryggingu launþega sem stefnda, Altak ehf., hafði í gildi hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., á slysdegi og hafi hann fengið greiddar bætur úr þeirri tryggingu vegna slyssins. Þá bendir stefnandi á greiðsluyfirlit stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., vegna málsins en þar séu greiðslur vegna læknisvottorða og skattframtala greiddar úr slysatryggingu ökumanns og eiganda vegna ökutækisins RS-852.

Stefnandi kveður með vísan til framangreinds að stefndu geti ekki borið fyrir sig 16 mánuðum eftir að bótaskylda er staðfest, og þar með viðurkennt að slysið megi rekja til notkunar ökutækis, að bótaskyldu sé hafnað. Engir fyrirvarar hafi verið gerðir af hálfu stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar, vegna viðurkenningar á bótaskyldu úr ökutækjatryggingu eða tekið fram að fyrirvari væri gerður við það að slysið mætti rekja til notkunar ökutækis samkvæmt ákvæði 88. gr. umferðarlaga. Að öllu þessu virtu geti stefndu ekki verið laus úr ábyrgð vegna slyssins.

Stefnandi vísar einnig til úrskurðar úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Niðurstaða nefndarinnar sé rökstudd þannig að af fyrirliggjandi gögnum málsins verði að byggja á því að stefnandi hafi umrætt sinn verið að vinna við að ferma bifreiðina RS-852 og að til þess hafi verið notaður áfastur krani bifreiðarinnar. Hafi nefndin talið bifreiðina hafa verið í notkun samkvæmt umferðarlögum nr. 50/1987 og slysið því bótaskylt úr slysatryggingu ökumanns og eiganda. Þá sagði í niðurstöðu nefndarinnar að lestun og losun bifreiða væri hluti notkunar þeirra og að engu breytti ef lagt væri til grundvallar að stefnandi hefði verið að forfæra rör.

Stefnandi kveðst byggja dómkröfur sínar á því að stefnanda beri fullar skaðabætur úr hendi stefndu vegna líkamstjóns síns. Skaðabætur skuli taka mið af matsgerð S-kk-ef G-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl., þar sem fram komi að varanleg örorka stefnanda vegna slyssins sé 15% og varanlegur miski 12 stig. Dómkröfur stefnanda sundurliðast svo:

Þjáningabætur: kr. 236.070.-

183 dagar á 1.290 krónur (dagar án rúmlegu)

Varanlegur miski (12 stig): kr. 886.860.-

12% af kr. 7.390.500 krónur

Varanleg örorka (15%): kr. 10.637.159.-

Árslaun 5.175.478 krónur x 13.70200 x 15%

__________________________________________________________

Heildarbætur: kr. 11.760.089.-

Stefnandi kveður að bætur fyrir þjáningar séu reiknaðar á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 15. gr. laganna, en í matsgerð S-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef A-kk-ef komi fram að tímabil þjáningabóta sé 6 mánuðir.

Þá kveður stefnandi að bætur fyrir varanlegan miska séu reiknaðar á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 15. gr. laganna.

Stefnandi kveður bætur fyrir varanlega örorku séu reiknaðar á grundvelli meðaltals árslauna árin 2004-2006, samkvæmt fyrirliggjandi skattframtölum, sbr. 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, sbr. 1. mgr. 7. gr. laganna. Útreikningur kröfu vegna varanlegrar örorku taki mið af margföldunarstuðli 6. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi kveður að í máli þessu sé gerð krafa um greiðslu 4.5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna tímabundins tekjutjóns, miska og þjáninga frá tjónsdegi þann 19. júní 2007 til 19. desember 2007 þegar stöðugleikatímapunkti hafi verið náð og einnig vegna varanlegrar örorku frá stöðugleikapunkti til 19. september 2008, eða þegar mánuður var liðinn frá þeim tíma er krafa hafi verið send stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Þá krefst stefnandi dráttarvaxta skv. 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, vegna allra bótaliða frá 19. september 2008, mánuði frá þeim degi sem krafa stefnanda var send stefnda Tryggingamiðstöðinni, og til greiðsludags, samkvæmt lögum um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og virðisaukaskatt á málflutningsþóknun þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili og lögmönnum gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni. Beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu.

Málsástæður stefndu:

Stefndu kveða að vörubifreiðin RS-852 hafi á tjónsdegi verið tryggð lögboðinni ökutækjatryggingu hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf. Slysið hafi verið stofnað og skráð til vinnslu undir slysatryggingu ökumanns og eiganda. Bótaskylda hafi ekki verið formlega viðurkennd enda hafði ekki borist fyrirspurn þess efnis frá stefnanda.

Stefndi, Tryggingamiðstöðin, kveður að þann 31. ágúst 2007 hafi félaginu borist fyrirspurn frá lögmanni stefnanda vegna réttar til dagpeningagreiðslna. Stefndi hafi svaraði fyrirspurninni samdægurs. Svarið hafi eingöngu varðað afmarkaða fyrirspurn lögmanns stefnanda um dagpeningagreiðslu og ekki verið formleg tilkynning um að stefndu hefðu viðurkennt bótaskyldu vegna slyssins. Svarið hafi tekið mið af því að málið hafi verið til athugunar undir ökutækjatryggingu RS-852 og því hafi dagpeningagreiðslur ekki komið til skoðunar á þessu stigi málsins.

Varðandi matsbeiðnina tekur stefndi, Tryggingamiðstöðin, fram að hún hafi verið undirrituð þann 22. maí 2008 af hálfu lögmanns stefnanda og stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar. Matið skyldi fara fram á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993 en almennt sé fallist á að slíkt mat fari fram þegar vafi leikur á bótaskyldu úr tryggingu, þar sem bætur séu gerðar upp á grundvelli skaðabótalaga.

Stefndu kveða að þann 9. ágúst 2008 hafi stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., borist bótakrafa vegna slyss stefnanda. Af því tilefni hafi verið nokkuð um óformleg samskipti milli lögmanns stefnanda og stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., þar sem á þeim tíma hafði ekki verið tekin endanleg afstaða til bótaskyldu úr ökutækjatryggingu RS-852. Þann 15. desember 2008 hafi stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., sent lögmanni stefnanda tölvupóst og upplýst um að afstaða félagsins í málinu myndi liggja fyrir innan skamms tíma. Tölvupósturinn hafi verið sendur í framhaldi af fyrri samskiptum milli aðila vegna fyrirliggjandi bótakröfu þar sem afstaða til bótaskyldu lá enn ekki fyrir. Með símbréfi, dags. 18. desember 2008, hafi bótaskyldu úr slysatryggingu ökumanns vegna slyssins verið hafnað. Ennfremur hafi bótaskylda úr slysatryggingu launþega hjá stefnda, Vélsmiðjunni Altak ehf., verið viðurkennd. Frekari tölvupóstsamskipti hafi orðið í framhaldinu milli lögmanns stefnanda og stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar um niðurstöðu málsins þar sem vísað hafi verið til fyrri óformlegra samskipta.

Stefnandi hafi skotið málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Úrskurður nefndarinnar sé dagsettur 24. febrúar 2009 og sé þar fallist á sjónarmið stefnanda um að greiðsluskylda stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar hf. sé fyrir hendi úr slysatryggingu ökumanns. Með tilkynningu til úrskurðarnefndar, dags. 9. mars 2009, hafi stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., gert kunnugt að stefndu myndu ekki hlíta úrskurði nefndarinnar í málinu.

Stefndi, Tryggingamiðstöðin, kveður að þann 24. mars 2009 hafi vátryggingarbætur verið gerðar upp á grundvelli slysatryggingar launþega hjá stefnda Vélsmiðjunni Altaki ehf. Bæturnar hafi tekið mið af fyrirliggjandi matsgerð þar sem læknisfræðileg örorka var metin til 12 stiga. Grunnvátryggingarfjárhæð samkvæmt kjarasamningi hafi verið 7.051.600 á slysdegi og örorkubætur því samtals 846.192 krónur. Vextir hafi reiknast frá 10. ágúst 2007 og numið samtals 156.216 krónum. Kvittunin sé undirrituð af hálfu lögmanns stefnanda fyrir hans hönd og með kvittuninni hafi fylgt yfirlýsing um að fyrirvari sé gerður við uppgjörið vegna fyrirhugaðrar stefnu. Jafnframt komi fram á undirritaðri kvittun að móttakandi bóta samþykki að komi til greiðslu bóta úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar verði þessar bætur dregnar frá skaðabótum.

Aðalkröfu sína um sýknu rökstyðja stefndu svo að með þeim greiðslum sem stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., hafi innt af hendi úr slysatryggingu launþega hjá stefnda, Altaki ehf., þann 24. mars 2009 hafi líkamstjón stefnanda af völdum slyssins frá 19. júní 2007 verið að fullu bætt.

Stefndu kveða ágreining málsaðila fyrst og fremst lúta að því hvort stefndu beri að greiða stefnanda skaðabætur vegna afleiðinga slyssins frá 19. júní 2007 á grundvelli umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingum en um fjárhæð bóta fari eftir reglum skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum. Stefndu kveðast hafna því að slys stefnanda falli undir notkunarhugtak 88. gr. umferðarlaga og því sé mótmælt af hálfu stefndu að stefnanda beri bætur vegna tjóns sem hann varð fyrir vegna slyssins, hvort heldur er á grundvelli 88. gr. umferðarlaganna, þ.e. úr ábyrgðartryggingu ökutækis, eða á grundvelli 92. gr. laganna, þ.e. úr slysatryggingu ökumanns. Stefnda Vélsmiðjunni Altak ehf. sé einvörðungu stefnt vegna kröfu um greiðslu úr ábyrgðartryggingu ökutækisins. Sjónarmið er varða höfnun á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu taki til beggja stefndu en sjónarmið um höfnun á bótaskyldu úr slysatryggingu ökumanns taki til stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar hf. í samræmi við kröfu stefnanda í stefnu.

Stefndu segjast mótmæla þeirri fullyrðingu stefnanda að með tölvupósti 31. ágúst 2007 hafi bótaskylda stefndu verið viðurkennd úr ábyrgðartryggingu vörubifreiðarinnar RS-852. Óljós tölvupóstur, sem snúi að fyrirspurn um dagpeningagreiðslur, geti ekki falið í sér afstöðu til bótaskyldu. Svar starfsmanns stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar hf. verði að lesa í samhengi við fyrirspurnina. Þá liggi fyrir að ekki hefðu verið forsendur til að viðurkenna bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu ökutækis, enda hafi málið verið til skoðunar og skráð undir slysatryggingu ökumanns, þar sem tjónþoli hafi verið stjórnandi vörubifreiðarinnar og hafi lögmanni stefnanda mátt vera það ljóst. Stjórnandi ökutækis, sem valdi tjóni sjálfur, geti almennt ekki vænst þess að fá bætur úr ábyrgðartryggingu ökutækisins. Þá benda stefndu á að fyrirspurn lögmanns stefnanda í tölvupóstinum gefi til kynna að tjónið geti allt eins verið afgreitt úr slysatryggingu launþega þar sem aðeins reyni á dagpeningagreiðslur undir slíkri slysatryggingu en ekki undir ökutækjatryggingu. Stefndu telja að slík óformleg og fremur ruglingsleg samskipti um mjög afmarkaða fyrirspurn geti tæplega tekið af allan vafa um bótaskyldu. Þá bendir bréf stefnanda til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum til þess að stefnanda hafi verið fullljóst að formleg afstaða til bótaskyldu úr ökutækjatryggingu RS-852, hvort heldur slysatryggingar ökumanns eða ábyrgðartryggingar, hafi ekki legið endanlega fyrir fyrr en með höfnunarbréfi stefnda Tryggingamiðstöðvarinnar hf., dags. 18. desember 2008. Í bréfi lögmanns stefnanda til nefndarinnar sé hvergi minnst á þetta atriði heldur einvörðungu byggt á því að slysið verði rakið til notkunar vörubifreiðarinnar í skilningi umferðarlaganna. Einnig benda stefndu á að samkomulag málsaðila um undirritun á matsbeiðni þar sem óskað sé eftir mati á grundvelli skaðabótalaga geti með engu móti talist fela í sér viðurkenningu á bótaskyldu af hálfu stefndu. Óhjákvæmilegt hafi verið að meta áverka stefnanda svo ákveða mætti fjárhæð bóta hans, hvort heldur bætur yrðu greiddar úr slysatryggingu launþega eða ökutækjatryggingu RS-852. Almennt sammælist málsaðilar um að leita eftir mati á grundvelli skaðabótalaga, þótt vafi leiki á um bótaskyldu úr tryggingu þar sem bætur séu gerðar upp á grundvelli skaðabótalaga. Með þessum hætti sé unnt að fyrirbyggja að málsaðilar hafi einvörðungu í höndum mat á læknisfræðilegri varanlegri örorku sem gagnist ekki til uppgjörs ef bótaskylda yrði síðar viðurkennd úr slysatryggingu ökumanns. Þá kveðast stefndu hafna því ennfremur að það hafi nokkra þýðingu um afstöðu til bótaskyldu hvort stefndi Tryggingamiðstöðin hf. hafi greitt kostnað af öflun gagna úr slysatryggingu ökumanns. Ekki teljist óvenjulegt að greiddur sé kostnaður við gagnaöflun meðan mál er til skoðunar jafnvel þó afstaða til bótaskyldu liggi ekki fyrir. Gagnaöflun kunni að vera þáttur í skoðun málsins og því eðlilegt að stefndu taki þátt í þeim kostnaði, jafnvel þó síðar komi í ljós að bótaskyldu verði hafnað. Þá hafi einnig þótt ljóst að stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., bæri að endurgreiða stefnanda útlagðan kostnað vegna gagnaöflunar, hvort heldur væri úr ökutækjatryggingu eða slysatryggingu launþega, þar sem ljóst hafi verið að slysið yrði bótaskylt úr annarri hvorri tryggingunni. Til frekari stuðnings við sjónarmið stefndu er vísað til samskipta í tölvupóstum til lögmanns stefnanda í desember 2008 en þar séu greinileg merki þess að málið hafi verið til skoðunar vegna bótaskyldu þar til höfnun hafi endanlega legið fyrir þann 18. desember 2008 og hafi stefnanda mátt vera það fullljóst.

Stefndu mótmæla því enn fremur að tilkynningarreglur 31. og 94. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga komi til skoðunar í máli þessu. Ákvæði 31. gr. laganna varði skaðatryggingar og fjalli IV. kafli þeirra um almennar forsendur um ábyrgð vátryggingarfélags er varðandi skaðatryggingar. Ákvæði 94. gr. laganna varði persónutryggingar og fjalli XIII. kafli um almennar forsendur að ábyrgð vátryggingarfélags varðandi persónutryggingar. Stefndu kveðast benda á að grundvöllur fyrir höfnun á bótaskyldu úr slysatryggingu ökumanns byggði ekki á neinu þeirra atriða sem tilgreind eru annars vegar í IV. kafla og hins vegar í XIII. kafla laganna. Höfnunin byggi alfarið á því að slysið verði ekki rakið til notkunar ökutækis í skilningi 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga og þess vegna bætist tjónið hvorki úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar né úr slysatryggingu ökumanns. Forsenda þess að 31. gr. og 94. gr. komi til athugunar er að vátryggingarfélag hafi borið fyrir sig að vera laust úr ábyrgð í heild eða að hluta samkvæmt reglum fyrrgreindra kafla laganna. Samkvæmt þessu geti reglur 31. gr. og 94. gr. ekki átt við í máli þessu.

Stefndu kveðast byggja á því að slysið falli ekki undir umferðarlög nr. 50/1987. Stefnanda beri hvorki bætur úr ábyrgðartryggingu vörubifreiðarinnar RS-852 né slysatryggingu ökumanns en í báðum tilvikum sé gerð krafa um að slysið megi rekja til notkunar bifreiðar eins og það hugtak hefur verið skilgreint.

Ökumaður, sem veldur tjóni sjálfur, geti almennt ekki vænst þess að fá bætur úr ábyrgðartryggingu ökutækisins. Þar sem stefnandi hafi verið stjórnandi vörubifreiðarinnar RS-852 á slysdegi telji stefndu að þegar af þeirri ástæðu beri að horfa til 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga um slysatryggingu ökumanns. Þar segi að slysatrygging ökumanns skuli tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss, sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækisins, enda verði slysið rakið til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr. laganna.

Stefndu segja atvik málsins óumdeild. Af gögnum málsins sé ljóst að stefnandi hafi verið við vinnu sína þann 19. júní 2007 og unnið við að hífa hitaveiturör. Til þess hafi hann notað krana vörubifreiðarinnar RS-852. Þegar slysið varð hafi stefnandi verið að nota kranann til þess að forfæra rörin sem hann hugðist síðan hífa á pall bifreiðarinnar. Ágreiningur málsins snúi fyrst og fremst að því hvort þessi notkun kranans falli undir notkunarhugtak umferðarlaganna.

Stefndu benda á að þegar slysið varð hafi stefnandi verið að hífa rör sem ekki átti að ferma á bifreiðina umrætt sinn. Því hafi ekki verið um fermingu að ræða þegar slysið varð. Framburður stefnanda í lögregluskýrslu sé skýr og segi stefnandi þar beinlínis að hann hafi þurft að forfæra rörin og verið að vinna við þann þátt verksins þegar röraskriðan fór af stað. Af þessu megi ljóst vera, að kraninn hafi verið í notkun sem sjálfstæð vinnuvél þegar slysið varð og skipti í þessu samhengi engu þó síðar hafi staðið til að ferma umrædd hitaveiturör á pall vörubifreiðarinnar. Slysið hafi verið vinnuslys og rannsakað sem slíkt af hálfu Vinnueftirlitsins og þannig í engum tengslum við notkun bifreiðarinnar sem ökutækis. Stefndu kveða þessa afstöðu í fullu samræmi við dómafordæmi þar sem notkunarhugtakið hefur verið skýrt. Af dómafordæmum hafi verið dregin sú ályktun að tjón sem hljótist af vélkrana tengdum aflvél vörubifreiðar, áður en eiginleg ferming hefst eða eftir að henni lýkur, verði ekki rakið til notkunar ökutækis í skilningi tilvitnaðs ákvæðis umferðarlaga. Markaskilin hafa legið í því hvort slys megi rekja til venjulegrar og eðlilegrar notkunar vörubifreiðar þannig að um leið og komið er út fyrir eiginlega lestun og losun falli atvik utan notkunarhugtaksins. Stefndu áskilja sér rétt til að reifa dóma til stuðnings þessari málsástæðu við aðalmeðferð málsins.

Stefndu vísa til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum XIII. kafla laganna um fébætur og vátryggingar. Þá er vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993.

Einnig vísa stefndu til laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004, einkum IV. kafla og XIII. kafla laganna, og til skilmála ökutækjatryggingar nr. 220.

Stefndu styðja málskostnaðarkröfu sína við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstöður:

Í máli þessu er deilt um hvort slys það er stefnandi varð fyrir er stæða af hitaveiturörum rann yfir hann, er hann hugðist lyfta röri upp með krana vörubifreiðarinnar RS-852, megi rekja til notkunar ökutækis í skilningi 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og þar með hvort slysið sé bótaskylt annað hvort samkvæmt ábyrgðartryggingu ökutækis, 88. gr. umferðalaga, eða samkvæmt slysatryggingu ökumanns, 2. mgr. 92. gr. umferðalaga.

Þá er deilt um það hvort stefndi, Tryggingamiðstöðin, hafi með tölvupósti 31. ágúst 2007, viðurkennt bótaskyldu vegna slyssins undir ökutækjatryggingu RS-852. Einnig er deilt um það hvort sameiginleg matsbeiðni lögmanns stefnanda og fulltrúa stefnda um að meta tjón á grundvelli skaðabótalaga hafi falið í sér viðurkenningu á bótaskyldu. Þá telur stefnandi að greiðsluyfirlit stefna Tryggingamiðstöðvarinnar vegna útlagðs kostnaðar vegna skattframtala og læknisvottorða, gefi til kynna að greitt hafi verið úr slysatryggingu ökumanns og feli í sér viðurkenningu á bótaskyldu.

Enn fremur er deilt um hvort stefnda, Tryggingamiðstöðin, hafi farið að með lögmætum hætti er hún hafnaði bótaskyldu. Um það vísar stefnandi til laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004, 31. og 94. gr.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi. Hann lýsti atvikum að slysinu þannig að hann hafi verið búinn að hífa 4 rör upp á pall vörubílsins þegar hann hafi þurft að færa eitt rör frá til að komast að næsta röri sem fara átti á pallinn. Hann hafi hengt krókinn í endann á rörinu og lyft því aðeins upp þegar stæðan fór af stað. Hann lýsti eiginleikum vörubifreiðarinnar þannig að þetta sé bíll með löngum palli og stórum krana. Kraninn sé boltaður við vörupallinn og knúinn áfram af vél bílsins. Því hafi bíllinn verið í gangi er slysið varð. Hann sagði algengt að flytja 5-9 rör í einu á vörubílspallinum. Stefnandi staðfesti að hann hafi ætlað að hífa rörið á pall bílsins. Aðspurður kvað hann ekki haft rétt eftir sér í lögregluskýrslu þar sem segi að hann hafi ætlað að forfæra rörið.

Sýknukrafa stefndu er fyrst og fremst byggð á því að ekki hafi verið um notkun bifreiðarinnar að ræða í skilningi 88. gr. umferðalaga. Því til stuðnings vísa stefndu til lögregluskýrslu, dags. 28. júní 2007. Þar segir orðrétt: ,,Þann 27. júní sl. hafði ég símasamband við S-kk-þf. Aðspurður sagðist hann hafa verið að hífa rör á pall vörubifreiðarinnar og að tvær gerðir af rörum hafi verið í stæðinu. S-kk-nf sagðist hafa þurft að forfæra rörin og verið búinn að forfæra eitt þegar hann ætlaði að hengja á næsta rör þegar skriðan fór af stað. S-kk-nf sagðist hafa verið búinn að ,,húkka“ keðjuna í endann á rörinu til þess að hífa og er að lyfta röri þegar skriðan fór af stað.“

Ágreiningurinn snýst því fyrst og fremst um hvort þetta tiltekna rör, sem olli skriðu þegar því var lyft, átti að fara á vörubílspallinn eða ekki. Engin vitni voru að slysinu. Óumdeilt er aftur á móti að slysið varð þegar ferming bílsins stóð yfir. Því er ljóst að slys stefnanda varð við notkun krana sem heyrir til eðlilegs búnaðar vörubifreiðar og við venjubundin not hennar sem slíkrar. Kraninn er boltaður við vörubílspallinn og knúinn af aflvél bifreiðarinnar. Stefnandi stóð utan við bifreiðina og stýrði krananum með fjarstýringu.

Ábyrgðartrygging bifreiðar samkvæmt 88. gr. umferðarlaga tekur ekki til tjóns sem stjórnandi eða eigandi bifreiðar verður fyrir. Því eru ekki skilyrði til að dæma stefndu, Vélsmiðjuna Altak ehf. og Tryggingamiðstöðina hf., til greiðslu bóta samkvæmt því ákvæði, sbr. 97. gr. umferðarlaga. Aftur á móti er atvikum hér háttað svo að stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., skal bera fébótaábyrgð á tjóni stefnanda samkvæmt 2. mgr. 92. gr., sbr. 88. gr. umferðarlaga.

Stefnda, Vélsmiðjan Altak ehf., er ekki skuldbundin til greiðslu vátryggingabóta samkvæmt 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga og voru því ekki efni til að stefna henni í málinu að því er tók til kröfugerðar um að byggja bótaskyldu á því ákvæði. Dómkröfur stefnanda eru hins vegar þannig úr garði gerðar að bæði Tryggingamiðstöðinni hf. og Vélsmiðjunni Altak ehf. er stefnt til greiðslu á bótafjárhæðinni. Stefnandi skýrir aðild stefndu í málinu, svo: ,,Þar sem krafa er gerð um viðurkenningu á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu ökutækis skv. 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga ber að stefna vátryggingartaka einnig, sbr. 1. mgr. 97. gr. umferðarlaga, og er því Vélsmiðjunni Altaki ehf. stefnt jafnhliða Tryggingamiðstöðinni, vegna þeirrar kröfu.“ Í ljósi þessarar skýringar stefnanda á aðild stefndu er Vélsmiðjan Altak ehf. sýknuð af dómkröfum stefnanda.

Fallist er á það með stefnda, Tryggingamiðstöðinni, að tölvupóstur 31. ágúst 2007 og eftirfarandi samskipti starfsmanna félagsins og lögmanns stefnanda hafi ekki falið í sér viðurkenningu á bótaskyldu. Það kemur þó ekki til frekari skoðunar, þar sem bótaskylda veltur ekki á því atriði. Þá kemur ekki til athugunar hvort réttur hafi skapast til handa stefnanda á grundvelli 31. og 94. gr. vátryggingasamningalaga nr. 30/2004.

Bótakröfur stefnanda eru byggðar á matsgerð S-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef R-kk-ef A-kk-ef. Hafa niðurstöður matsgerðarinnar ekki verið véfengdar af hálfu stefndu og verða bætur dæmdar í samræmi við þær.

Stefnandi hefur gert kröfu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón í 4 mánuði en um þjáningabætur í 6 mánuði. Það síðastnefnda er í samræmi við matsorð matsgerðarinnar en í rökstuðningi með niðurstöðum segir að stefnanda beri þjáningabætur í þann tíma er hann telst hafa verið óvinnufær. Verða honum því dæmdar þjáningabætur í 4 mánuði, þ.e. 120 dagar á 1.290 krónur eða 154.800 krónur. Að öðru leyti er bótakrafa stefnanda tekin til greina eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir úrslitum málsins verða stefndu dæmd til að greiða stefnanda málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, 1.000.000 krónur, þar með talinn virðisaukaskattur.

U-kvk-nf G-kvk-nf, settur héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefnda, Vélsmiðjan Altak ehf., er sýknuð af dómkröfum stefnanda.

Stefnda, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda S-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf 11.678.819 krónur ásamt 4.5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 1.041.660 krónum frá 19. júní 2007 til 19. desember 2007 og af 11.678.819 krónum frá þeim degi til 19. september 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum greiðslum að fjárhæð 494.601 krónum, þann 20. nóvember 2008, og 846.192 krónum, þann 24. mars 2009.

Stefnda, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda 1.000.000 krónur í málskostnað.

U-kvk-nf G-kvk-nf