S-4562/2020

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 13. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 21. júlí 2020, á hendur: „R-kvk-þgf R-kvk-þgf G-kvk-þgf, kt. […], […], Kópavogi, fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, þriðjudaginn 18. júní 2019, ekið bifreiðinni […] svipt ökuréttindum og óhæf um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana og fíkniefna (í blóði mældist vínandamagn 0,94 ‰ og tetrahýdrókannabínól 0,7 ng/ml) um Birkimel í átt að Hagatorgi þar sem lögregla stöðvaði aksturinn en ákærða hafði skömmu áður setið í farþegasæti bifreiðarinnar og skipt um sæti við ökumann hennar.

(Mál […])

Telst þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 49. gr., 1. sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og sviptingar ökuréttar skv. 101. umferðarlaga nr. 77/2019.“

Dómari tók við meðferð málsins 14. október 2020 en hafði fram að þeim tíma engin afskipti af meðferð þess.

Ákærða krefst þess að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að hún verði dæmd til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Samkvæmt framlögðum gögnum tóku lögreglumenn umrætt sinn eftir bifreiðinni […] þegar henni var ekið um Hringbraut og þaðan beygt inn á Birkimel. Ökumaður bifreiðarinnar var dökkhærður karlmaður í hvítum bol en ákærða sat í farþegasæti fram í en í aftursæti var vitnið A. Eftir að bifreiðinni hafði verið beygt inn Birkimel var ökumanni, sem reyndist vera vitnið B, gefið merki um að stöðva bifreiðina með ljós og hljóðmerkjum. Eftir það hafi lögreglumenn séð að ökumaður og ákærða skiptu um sæti á meðan bifreiðinni var ekið. Skömmu síðar var bifreiðin stöðvuð við Hagatorg. Þau voru bæði handtekin í kjölfarið grunuð um akstur undir áhrifum áfengis og ávana og fíkniefna. Ákærða blés í áfengismæli eftir handtöku og varð niðurstaðan 0,9 prómill. Viðurkenndi ákærða að hafa verið að aka en B neitaði. Samkvæmt niðurstöðu rannsóknar á blóðsýni sem tekið var úr ákærðu eftir handtöku reyndist magn alkóhóls og tetrahýdrókannabínól í því vera í samræmi við það sem greinir í ákæru en auk þess mældist kókaín 985 ng/ml. Í skýrslu lögreglu kemur fram að ákærða hafi eftir handtöku náð að stinga upp í sig hvítu duftkenndu efni sem hún var með í pappírsumbúðum áður en lögreglumenn hafi náð að bregðast við því.

Við rannsókn málsins var tekin skýrsla af ákærðu. Kvaðst hún ekki muna eftir atvikum og ekki geta útskýrt hvers vegna hún var í ökumannssætinu. Hún hefði ekki verið að aka og viti ekki hver gerði það. Kvaðst hún hafa verið undir áhrifum áfengis og tekið inn amfetamín og kókaín eftir handtöku. Einnig var tekin skýrsla af vitninu B og neitaði hann því alfarið að hafa verið að aka og sagði ákærðu hafa verið í ökumannssætinu.

Fyrir liggur upptaka úr Eyewitnessbúnaði lögreglubifreiðarinnar og skýrsla lögreglu um skoðun á upptökunni. Þar kemur fram að þar sjáist að bifreiðinni […] var ekið út á Hringbraut frá Furumel kl. 23:54:33 og að karlmaður í hvítum bol ók bifreiðinni. Þegar bifreiðin hafði verið stöðvuð við Hagatorg kl. 23:55:27 var ákærða undir stýri bifreiðarinnar og karlmaður sást koma út úr bifreiðinni farþegamegin. Skömmu áður en bifreiðin var stöðvuð, hafi sést „mikið fát“ á akstri bifreiðarinnar. Á upptökunni heyrist annar lögreglumannanna segja kl. 23:55:19 „hún er að fara að keyra“ því svarar hinn lögreglumaðurinn játandi og sá fyrri segir þá „sástu það“ sem hinn svarar einnig játandi. Eftir þetta sést að bifreiðinni er ekið upp á kant og niður af honum og síðan stöðvuð í fyrsta lagi kl. 23:55:25 og síðan sjást bremsuljós bifreiðarinnar slokkna.

Fyrir liggur dómur héraðsdóms frá 9. september 2020 þar sem vitnið B var sakfelldur fyrir að aka sömu bifreið undir áhrifum áfengis og ávana og fíkniefna á sama tíma austur Furumel að Hringbraut þar sem hann skipti um sæti við farþega og sat í farþegasæti bifreiðarinnar er lögregla stöðvaði aksturinn við Hagatorg.

II

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærða sagði vitnið B hafa ekið bifreiðinni umrætt sinn. Þau hefði hins vegar skipt um sæti þegar lögreglumenn komu að bifreiðinni, en ekki á meðan bifreiðin var á ferð, og þá setið í ökumannssæti. B hefði beðið hana um að skipta og muni hún ekki betur en hann hefði stöðvað bifreiðina og drepið á henni áður en hún færði sig yfir í bílstjórasætið. Sagði hún ástæðu þessa hafa verið þá að B hefði verið hræddur um að lenda í fangelsi yrði hann stöðvaður. Þegar þau skiptu um sæti hefði annað þeirra farið aftur í og hitt fært sig yfir þannig að hvorugt þeirra hafi þá farið út úr bifreiðinni. Þau hefðu skipt um sæti um það leyti sem bifreiðin fór niður af kanti sem henni hefði verið ekið upp á. Hún kvaðst kannast við að hafa verið að neyta þeirra efna er greinir í ákæru og ekki gera athugasemd við niðurstöðu matsgerðar og kvaðst hún hafa verið undir áhrifum. Kvaðst hún hafa viðurkennt fyrir lögreglu að hafa verið að aka en þeir þá sagt að þeir hefðu séð B aka. Ákærðu var sýnd upptaka úr Eyewitnesbúnaði lögreglubifreiðarinnar og sagði hún eftir að hafa séð hana að hún hefði alltaf verið viss um að hún hefði ekki verið að aka en þetta væri öðruvísi en hana hefði minnt. Sagði hún að þetta liti út eins og þau væru að skipta um sæti.

Lögreglumaður nr. […] kvaðst, ásamt lögreglumanni nr. […], hafa verið að aka um Hringbraut þegar þeir sáu að bifreiðinni […] var beygt inn Birkimel og henni ekið í átt að Háskólabíó. Hefðu þeir þá gefið ökumanni merki um að stöðva bifreiðina. Eftir það hefði hann séð að ákærða og B skiptu um sæti áður en bifreiðin var stöðvuð og hefðu þau síðan bæði verið handtekin. Enginn hefði farið inn eða út úr bifreiðinni frá því þeir veittu henni athygli og þangað til hún var stöðvuð. Þá hefðu þau ekki skipt um sæti eftir að hún var stöðvuð. Hann og félagi hans hefðu séð að þau skiptu um sæti á meðan bifreiðin var á ferð. Nefndi hann það við félaga sinn á meðan bifreiðin var enn á ferð að þau væru að skipta um sæti. Þeir hefðu séð að karlmaður í hvítum bol var ökumaður bifreiðarinnar þegar þeir veittu henni athygli. Hefði hann skipt um sæti við ákærðu eftir að þeir gáfu honum stöðvunarmerki og áður en bifreiðin var stöðvuð. Hefði hann séð að þau tvö voru að klöngrast á milli sæta og hefði ökulagið stutt það að eitthvað væri í gangi en henni var ekið upp á kant. Einn einstaklingur hefði svo verið í aftursæti bifreiðarinnar. Vitnið kvaðst telja að bæði ákærða og B hefðu verið undir áhrifum vímuefna. Þá kvaðst hann ekki vita hvort bifreiðin hefði verið enn í gangi þegar þeir komu að henni eða hvenær hefði verið drepið á henni. Hann hefði ekki rætt sjálfur við ákærðu á vettvangi en vita að hún viðurkenndi þá að hafa verið að aka bifreiðinni. Sagði vitnið að hann hefði séð ákærðu aka. Þá taldi hann að aksturslagið verði ekki skýrt með því að B hefði verið undir áhrifum en þau hefðu verið byrjuð að skipta um sæti áður en ökulagið varð einkennilegt. Vitninu var sýnd upptaka úr Eyewitnessbúnaði lögreglubifreiðarinnar og sagði vitnið að þar sjáist ekki eins vel þegar þau skipta um sæti og þeir sáu það. Fyrir þeim var augljóst að þau voru að skipta um sæti. Á upptökunni heyri hann sig segja að hún væri að fara að aka og á þeim tíma hefði þau verið að skipta um sæti. Skömmu síðar hefði aksturslagið orðið einkennilegt og bifreiðinni verið ekið upp á kant.

Lögreglumaður nr. […] kvaðst hafa verið á bifreið með lögreglumanni nr. […] sem ók lögreglubifreiðinni. Þegar þeir óku um Hringbraut hefðu þeir veitt athygli bifreið sem kom frá hliðargötu og ákváðu að kanna með ástand ökumanns sem var karlmaður. Bifreiðinni hefði síðan verið beygt inn Birkimel og hefðu þeir þá gefið ökumanni bifreiðarinnar stöðvunarmerki með ljósabúnaði. Þá hefði hann séð að ökumaður og farþegi í framsæti, sem var kona, voru að skipta um sæti í bifreiðinni. Kvaðst vitnið minna að þetta hefði gerst að sumri en birtuskilyrði hefðu verið góð. Hefði bifreiðinni síðan verið ekið áfram eftir að þau skiptu um sæti en síðan verið stöðvuð. Þeir hefðu aldrei misst sjónar á bifreiðinni og atvik gerst á litlum ökuhraða. Var vitnið þess fullviss að þau hefðu ekki skipt um sæti eftir að bifreiðin hafði verið stöðvuð. Sagði hann að B hefði neitað því að hafa verið að aka en ákærða viðurkennt akstur. Hafi honum virst ákærða vera undir áhrifum vímuefna. Hann muni ekki hvort bifreiðin var enn í gangi þegar þeir komu að henni en hann hefði farið að henni ökumannsmegin. Sagði vitnið að félagi hans hefði sagt við hann að ákærða væri að fara að aka og hefði vitnið tekið undir það. Vitnið sagði að í hans huga var þetta mjög skýrt þegar þau skiptu um sæti og hefðu þau verið að skipta um sæti þegar þessi orð féllu. Staðfesti vitnið framangreint eftir að hafa verið sýnd upptaka úr Eyewitnesbúnaði lögreglubifreiðarinnar. Bifreiðinni hefði síðan verið ekið áfram nokkra metra eftir að þau skiptu og síðan stöðvuð.

Vitnið B kvaðst hafa verið í neyslu þegar atvik gerðust. Hann hefði ekið bifreiðinni þegar hann mætti lögreglu sem hefði snúið við og elt hann. Hann hefði þá beygt inn Birkimel. Síðan hefði hann stöðvað bifreiðina og beðið ákærðu um að skipta við sig um sæti þar sem hann hefði haldið að hann færi í fangelsi ef hann yrði tekinn. Sagði hann það vera ástæðu þess að hann sagði á vettvangi að hann hefði ekki ekið bifreiðinni. Þau hefðu síðan fært sig á milli sæta með því að hoppa yfir eftir að hann hafði stöðvað bifreiðina og drepið á henni. Sagði vitnið að bifreiðin væri sjálfskipt. Hann hefði farið á milli sæta og hún hoppað yfir og hann síðan fært sig yfir í farþegasætið. Kvaðst ákærði vera búinn að játa þetta brot og fá dóm fyrir.

Vitnið A kvaðst lítið muna eftir atvikum umrætt sinn og hafa verið í neyslu á þessum tíma. Kvaðst hann kannast við að hafa verið í bifreið með B þegar lögregla stöðvaði hann við bensínstöð. Sjálfur hafi hann setið í aftursæti og hafi ákærða líklega verið með þeim og muni hann ekki hvort þeirra var að aka.

III

Niðurstaða

Ákærða er ákærð fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, á þeim tíma sem í ákæru greinir, ekið bifreiðinni […] svipt ökuréttindum og óhæf um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana og fíkniefna um Birkimel í átt að Hagatorgi þar sem lögregla stöðvaði aksturinn en ákærða hafði skömmu áður setið í farþegasæti bifreiðarinnar og skipt um sæti við ökumann hennar.

Ákærða byggir sýknukröfu sína m.a. á því að vitnið B hafi þegar verið sakfelldur fyrir brotið og sá dómur hafi fullt gildi um málsatvik. Með dómi í máli B frá 9. september 2020 er hann sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreiðinni fram að því tímamarki er ákærða skipti um sæti við hann og færði sig yfir í ökumannssætið. Verður því ekki á það fallist með ákærðu að B hafi þar verið sakfelldur fyrir sama brot og ákærða er nú ákærð fyrir þannig að þegar sé fram komin bindandi niðurstaða um sakarefnið, sbr. 1. mgr. 186. gr. laga um meðferð sakamála. Er þessum vörnum ákærðu því hafnað.

Ákærða neitar sök. Hún kannast við að hafa verið í bifreiðinni umrætt sinn en sagði vitnið B hafa ekið bifreiðinni. Hún kvaðst hafa verið undir áhrifum vímuefna og vefengdi ekki þá niðurstöðu sem byggt er á í ákæru vegna rannsóknar á blóðsýni. Kvaðst hún hafa fært sig yfir í bílstjórasæti bifreiðarinnar eftir að B hafði stöðvað hana og því verið í bílstjórasætinu þegar lögreglumenn komu að bifreiðinni. Þá sagði hún B hafa verið búinn að drepa á bifreiðinni áður en hún settist í bílstjórasætið. Var ákærðu kynnt upptaka af atvikum sem hún sagði sýna atvik öðruvísi en hana minnti þau vera. Sagði hún framburð sinn við lögreglu hafa verið settan fram í því skyni að B yrði ekki dæmdur til fangelsisvistar. Er framburður ákærðu í samræmi við framburð vitnisins B fyrir dómi en fyrir liggur að hann hefur þegar hlotið dóm hvað hans þátt varðar.

Framburður þeirra tveggja lögreglumanna sem höfðu afskipti af ákærðu umrætt sinn er skýr hvað það varðar að þeir hafi séð þegar ákærða og B skiptu um sæti inni í bifreiðinni eftir að ökumanni hafði verið gefið merki um að stöðva. Einnig kom fram hjá þeim að þegar þeir sáu þau skipta um sæti hefðu þeir rætt það sín á milli. Það samtal má heyra á upptökunni eins og að framan er rakið. Þá báru þeir einnig um að bifreiðinni hefði eftir það verið ekið aðeins áfram eftir að þau skiptu um sæti en samkvæmt upptökunni liðu um sex sekúndur frá því lögreglumennirnir ræddu um að ákærða væri að fara að aka og þangað til bifreiðin stöðvaði. Á þessum sekúndum var bifreiðinni ekið upp á kant og niður af honum aftur. Fyrir dómi gátu lögreglumennirnir ekki fullyrt hvenær drepið var á bifreiðinni en bremsuljós sem sjást slokkna á upptökunni eftir að bifreiðin stöðvaðist benda til þess að ákærða hafi þar átt hlut að máli. Ákærða var svipt ökurétti ævilangt 14. september 2015 og var því svipt ökurétti þegar atvik gerðust.

Sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Framburður ákærðu og B er samhljóða um að þau hafi skipt um sæti og er það í samræmi við önnur gögn sem fram hafa komið. Þau telja það hins vegar ekki hafa gerst fyrr en eftir að B hafði stöðvað bifreiðina og drepið á henni. Þá er framburður ákærðu fyrir dómi í ákveðnu ósamræmi við það sem bókað var eftir henni í frumskýrslu að hún hefði ekið bifreiðinni. Fyrir dómi staðfesti hún að hafa borið á þennan veg við lögreglu og gaf á því skýringar. Er það því mat dómsins að framburður hennar hafi verið á reiki hvað þetta varðar. Ekki sést á upptökunni hvenær ákærða og B skiptu um sæti en í framburði lögreglumannanna kom hins vegar skýrt fram að þeirra sýn á atvik hafi verið skýrari en sjá megi á upptökunni og að þau hefðu skipt um sæti þegar þeir ræddu um það. Þær samræður heyrast á upptökunni og liggur því fyrir á hvaða tíma lögreglumennirnir sáu þetta. Er því ljóst að bifreiðinni var ekið í nokkrar sekúndur eftir að þau skiptu um sæti. Með vísan framangreinds er framburður ákærðu um að hún hafi fyrst sest undir stýri bifreiðarinnar eftir að hún hafði verið stöðvuð ótrúverðugur og verður niðurstaða málsins ekki á honum byggð. Eftir framangreindu er það mat dómsins að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi ekið bifreiðinni eins og í ákæru greinir.

Brot ákærðu var framið í gildistíð eldri umferðarlaga nr. 50/1987. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal, hafi refsilöggjöf breyst frá því að verknaður er framin og til þess er dómur gengur, dæma eftir nýrri lögum bæði um refsinæmi verknaðar og refsingu, að því gefnu að hin nýju ákvæði séu ákærðu í hag eða inntak þeirra hið sama og áður gildandi refsiákvæða. Efnislega sambærileg ákvæði hvað varðar ætlaða háttsemi ákærðu voru í 45. gr. a og 48. gr. laga nr. 50/1987 sem í gildi voru þegar atvik gerðust.

Samkvæmt framangreindu verður ákærða sakfelld samkvæmt ákæru og er háttsemi hennar þar rétti lega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærða er fædd í […]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 16. júlí 2020, á ákærða nokkurn sakarferil að baki og hefur ítrekað verið fundin sek fyrir sams konar brot og hún er nú sakfelld fyrir. Með lögreglustjórasátt 23. júlí 2013 gekkst ákærða undir greiðslu sektar og sviptingu ökuréttar í 24 mánuði fyrir akstur undir áhrifum áfengis. Þá gekkst ákærða undir greiðslu sektar með lögreglustjórasátt 10. júní 2014, meðal annars fyrir akstur bifreiðar svipt ökurétti. Með dómi 5. febrúar 2015 var ákærða dæmd til greiðslu sektar fyrir að hafa í tvígang ekið bifreið svipt ökurétti. Annað brotanna var framið fyrir gerð lögreglustjórasáttar 10. júní 2014 og var ákærðu því dæmdur hegningarauki við sáttina vegna þess brots. Ákærða var með dómi 14. september 2015 dæmd til greiðslu sektar og í 30 daga fangelsi fyrir að hafa ekið svipt ökurétti og undir áhrifum ávana og fíkniefna. Þar sem þau brot voru framin áður en dómur gekk 5. febrúar 2015 var ákærðu dæmdur hegningarauki við þann dóm vegna brotanna, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var ákærða dæmd í 30 daga fangelsi, með dómi Hæstaréttar uppkveðnum 11. apríl 2017, fyrir að hafa ekið bifreið svipt ökurétti. Sakarferill ákærðu hefur að öðru leyti ekki þýðingu í málinu. Við ákvörðun refsingar er við það miðað að ákærða sé nú í fjórða sinn fundin sek um að aka bifreið svipt ökurétti og í þriðja sinn undir áhrifum áfengis eða ávana og fíkniefna. Með hliðsjón af dómvenju þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 90 daga. Þá er áréttuð ævilöng svipting ökuréttar, sbr. 101. gr. laga nr. 77/2019.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, sem hæfilega eru ákveðin 400.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 157.694 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvalds.

Við uppkvaðningu dómsins er gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið L-kvk-nf Á-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, R-kvk-nf R-kvk-nf G-kvk-nf, sæti fangelsi í 90 daga.

Áréttuð er ævilöng svipting ökuréttar ákærðu.

Ákærða greiði allan sakarkostnað málsins þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 400.000 krónur, og 157.694 krónur í sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign) og í þriðja sinn undir áhrifum áfengis eða ávana og fíkniefna. Með hliðsjón af dómvenju þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 90 daga. Þá er áréttuð ævilöng svipting ökuréttar, sbr. 101. gr. laga nr. 77/2019.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, sem hæfilega eru ákveðin 400.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 157.694 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvalds.

Við uppkvaðningu dómsins er gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið L-kvk-nf Á-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, R-kvk-nf R-kvk-nf G-kvk-nf, sæti fangelsi í 90 daga.

Áréttuð er ævilöng svipting ökuréttar ákærðu.

Ákærða greiði allan sakarkostnað málsins þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 400.000 krónur, og 157.694 krónur í sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign)