E-67/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 19. júní sl., var höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 21. desember 2012.

Stefnandi er S-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf, Löngumýri 26, Garðabæ.

Stefndi er Vátryggingafélag Íslands, Ármúla 3, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefnda verði gert að greiða henni 496.900 krónur með 5,70% ársvöxtum frá 18. maí 2010 til 1. júní sama ár, með 5,50% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, með 5,20% ársvöxtum frá þeim degi til 1. október sama ár, með 4,50% ársvöxtum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, með 4,20% ársvöxtum frá þeim degi til 1. desember sama ár, með 3,85% ársvöxtum frá þeim degi til 1. janúar 2011, með 3,70% ársvöxtum frá þeim degi til 1. febrúar sama ár, með 3,67% ársvöxtum frá þeim degi til 1. mars sama ár, með 3,50% ársvöxtum frá þeim degi til 1. janúar 2012, með 3,60% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, með 3,77% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, með 4,10% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, með 4,27% ársvöxtum frá þeim degi til birtingardags stefnu, og með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

I

Málsatvik þessa máls eru að mestu óumdeild. Hinn 19. janúar 2003 lenti stefnandi í slysi, þá tíu ára gömul, er hún renndi sér á snjóþotu í sleðabrekku við Hlíðarbyggð í Garðabæ. Brekkan hafði verið útbúin af starfsmönnum Garðabæjar fyrir börn bæjarins til sleðaferða. Stefnandi var flutt í sjúkrabíl á slysadeild Landspítalans. Í vottorði Y-kk-ef Ó-kk-ef bæklunarlæknis, dagsettu 19. september 2009, kemur fram að stefnandi hafi dottið á snjóþotu, fengið högg á hægri fótlegg og fallið með eigin þunga á fótlegginn. Við komu á slysadeild hafi verið staðfest að um opið fótleggsbrot væri að ræða. Í vottorðinu segir að stefnandi hafi fengið „sýklalyf í æð fyrstu sólarhringana eftir aðgerðina en í framhaldi af rannsókn lagðist hún inn á barnaskurðdeild sjúkrahússins til frekari meðferðar. Gekkst hún samdægurs undir aðgerð með opinni réttingu brotsins og innri festingu með plötu og skrúfum. Gekk aðgerðin áfallalaust fyrir sig og sýndu röntgenmyndir að henni lokinni góða brotlegu.“

Stefnandi var útskrifuð af spítalanum 23. janúar 2003. Eftir þetta mætti hún í 14 eftirskoðanir, saumatökur, „gifsanir“ og aðgerð til að fjarlægja innri festingar. Þann 18. desember 2003 voru „saumar fjarlægðir úr vel grónu sári“, líkt og segir í vottorði Y-kk-ef. Var ætlast til að stefnandi tæki því rólega í tvær vikur til viðbótar en byrjaði í sundi og leikfimi eftir áramót. Var hún útskrifuð í kjölfarið.

Þann 29. mars 2005 lagðist stefnandi aftur inn á barnaskurðdeild til aðgerðar á hægra hælbeini í kjölfar vaxandi verkjaóþæginda utanvert um ökklann og frá fætinum sjálfum. Hafði skoðun staðfest aukinn halla á sjálfu hælbeininu með ilsigi og var ástæða óþægindanna talin tengjast hælstöðunni. Þessari aðgerð og eftirmálum hennar var lokið sumarið 2005.

Þann 17. mars 2009 leitaði stefnandi til S-kvk-ef P-kvk-ef bæklunarskurðlæknis. Stefnandi var þá ósátt við hægri fót, fannst hællinn skekkjast og ilin falla niður. Í kjölfar skoðunar var ákveðin ný aðgerð með lengingarbeinhlutun á hælbeininu og var hún framkvæmd 25. maí 2009. Í janúar 2009 var gifs endanlega fjarlægt og lokaeftirlit áætlað tveimur mánuðum síðar. Um miðjan september 2009 kom stefnandi á göngudeild og var staðfest brot í 5. framleistabeini sem þegar sýndi merki gróanda. Fékk hún gifs en endurmat var áætlað viku síðar.

Í niðurlagi vottorðs Y-kk-ef Ó-kk-ef segir að eftir aðgerðir við fótbrotinu hafi stefnandi gengist undir tvær aðgerðir en að hann telji þær ótengdar slysinu. Hann telji að stefnandi hafi „fyrir margt löngu náð þeim bata sem hún gat vænst eftir slysið [19]. janúar 2003 og örorkumat því fyllilega tímabært ef slíkt er fyrirhugað.“

Í nóvember 2009 hóf stefnandi að kanna hvort sækja mætti skaðabætur vegna slyssins til bæjarstjórnar Garðabæjar. Bæjarstjórn svaraði bréfi þar að lútandi með því að vísa til stefnda sem vátryggingarfélags síns. Stefnandi sendi stefnda bréf 4. febrúar 2010 þar sem hún leitaði eftir afstöðu stefnda til bótaskyldu úr frítímaslysatryggingu fjölskyldutryggingar stefnanda. Í niðurlagi bréfsins segir að hver svo sem afstaða félagsins til bótaskyldu sé þá verði að meta örorku stefnanda. Stefndi sendi stefnanda bréf 6. mars 2010 þar sem meðal annars var bent á nauðsyn þess að útfylla tjónstilkynningu og að ekki væri unnt að taka afstöðu til bótaskyldu fyrr en frekari gögn bærust. Loks var tekið fram að félagið myndi ekki standa að örorkumati nema bótaskylda væri til staðar úr ofangreindum vátryggingum.

Stefnda barst tilkynning um slysið 18. mars 2010 og óskaði hann eftir örorkumati með beiðni dagsettri 13. maí 2010. Matsgerð H-kk-ef B-kk-ef læknis lá fyrir 3. júlí 2011. Niðurstaða hans var sú að tímabært væri að meta örorku af völdum slyssins og var hún metin varanleg tíu af hundraði. Stöðugleikatímabil taldist vera 19. janúar 2004 og fyrst var talið tímabært að meta afleiðingar slyssins einu ári eftir slysið eða 19. janúar 2004. Auk þess segir í samantekt matsgerðarinnar að óþægindi frá hælum og ilsigi verði ekki talin afleiðingar umrædds slyss og ekki heldur þau óþægindi sem hlotist hafi af nauðsynlegri meðferð á skekkju á hægra hælbeini eða beinþreytubroti í hægra fæti.

Með bréfi 6. júlí 2011 hafnaði stefndi bótaskyldu úr frítímaslysatryggingu F plús fjölskyldutryggingar móður stefnanda vegna slyssins á þeim grundvelli að krafa í vátrygginguna hafi fyrnst 31. desember 2008, í samræmi við 13. gr. VIII. kafla vátryggingarskilmálanna. Í ákvæðinu segir að kröfur sem rísi af vátryggingarsamningnum fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs er kröfuhafi hafi fengið vitneskju um kröfu sína og átt þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Stefnandi skaut þessari niðurstöðu til Úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum, sem staðfesti niðurstöðu stefnda með úrskurði 21. ágúst 2012.

Við aðalmeðferð málsins gaf H-kk-nf B-kk-nf læknir skýrslu.

II

Stefnandi kveður neitun stefnda á greiðsluskyldu hans í málinu eingöngu byggða á því að krafan sé fyrnd. Í bréfi frá 6. júlí 2011 vísi stefndi um þetta til 13. gr. í VIII. kafla skilmála F plús tryggingarinnar eins og þeir hafi verið á slysdegi. Ákvæði skilmálanna séu orðrétt í samræmi við 29. gr. þágildandi laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga, sem sé svohljóðandi: „Kröfur, sem rísa af vátryggingasamningi, fyrnast á 4 árum frá lokum þess almanaksárs, er kröfuhafinn fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.“

Stefnandi telur í fyrsta lagi að krafan sé ekki fyrnd eftir þessu lagaákvæði. Í öðru lagi að um þetta atvik fari ekki eftir lögum nr. 20/1954 heldur beri að miða við 125. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

Samkvæmt 29. gr. laga nr. 20/1954 séu skilyrði þess að fyrningarfrestur byrji að líða í raun tvö. Annars vegar að kröfuhafi hafi fengið vitneskju um kröfu sína og hins vegar að sú vitneskja hafi verið þess eðlis að hann hafi þá átt þess kost að leita fullnustu hennar. Telja verði óheimilt að beita rúmri lögskýringu í óhag hins vátryggða. Ekki nægi að kröfuhafa hafi grunað að hann ætti kröfu eða að stefnandi hafi átt að geta gert sér grein fyrir kröfu sinni, líkt og gert hafi verið ráð fyrir í úrskurði úrskurðarnefndarinnar. Vitneskjan verði að vera raunveruleg og óvefengjanleg.

Stefnandi hafi alla tíð verið þeirrar trúar að allt hennar fótarmein, sem síðast hafi verið gert að í maí 2009, hafi átt rót sína að rekja til slyssins 2003. Það hafi því komið henni á óvart að í vottorði Y-kk-ef, hafi komið fram sú skoðun að aðgerðirnar 29. mars 2005 og 25. maí 2009 væru ótengdar slysinu. Það hafi svo ekki verið fyrr en á árinu 2009 að upp hafi komið sú hugmynd að leita skaðabóta frá Garðabæ vegna vanbúnaðar þeirrar sleðaaðstöðu sem bærinn hafði komið upp þar sem slysið varð. Bréf hafi í kjölfarið verið sent til bæjarins og í svari hans hafi málinu verið vísað til meðferðar stefnda. Það hafi síðan verið í bréfi stefnda í mars 2010 að fyrst hafi verið minnst á að hugsanlega ætti stefnandi kröfu um bætur úr frítímaslysatryggingu móður hennar. Það hafi því ekki verið fyrr en í mars 2010 sem stefnandi hafi fengið vitneskju um að hún ætti hugsanlega rétt á bótum úr tryggingum móður sinnar.

Til að vátryggður geti leitað fullnustu kröfu sinnar kveður stefnandi hann í fyrsta lagi þurfa að hafa gögn um að krafan sé til og í öðru lagi að þekkja efni hennar og, þegar um fjárkröfur sé að ræða, fjárhæð hennar. Þessum skilyrðum hafi fyrst verið fullnægt þegar örorkumat hafi legið fyrir. Það liggi þannig í augum uppi að vátryggður eigi þess ekki kost að leita fullnustu kröfu sinnar við það eitt að vita að bati hans eftir slys sé slíkur að tímabært sé að meta honum örorku.

Loks bendir stefnandi á að sá læknir sem framkvæmi örorkumatið áætli eftir á hvenær örorkumat hafi verið tímabært og tímasetningin fyrir þá áætlun sé jafnókunn stefnda og stefnanda. Þannig sé ljóst að það tímamark sem stefndi telji að marki upphaf fyrningarfrests sé með öllu þýðingarlaust í þessu sambandi.

Á slysdegi 19. janúar 2003 hafi lög nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga verið í gildi. Lögin hafi fallið úr gildi 1. janúar 2006 við gildistöku laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Gildistökuákvæði síðarnefndu laganna í 146. gr. sé svohljóðandi: „Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2006. Þau skulu gilda um alla nýja vátryggingarsamninga sem gerðir eru frá og með þeim degi, alla vátryggingarsamninga sem eru endurnýjaðir eða framlengdir frá og með þeim degi, svo og um alla aðra vátryggingarsamninga sem eru í gildi á þeim degi.“ Stefnandi telji lögin þar af leiðandi einnig gilda um þann vátryggingarsamning sem um ræði í þessu máli.

Um fyrningu krafna í persónutryggingum, þ. á m. slysatryggingum, sbr. 2. mgr. 61. gr., gildi 125. gr. laga nr. 30/2004, en 1. mgr. hennar hljóði svo: „Krafa um vátryggingarfjárhæð samkvæmt höfuðstólstryggingum fyrnist á tíu árum og aðrar kröfur um bætur á fjórum árum. Fresturinn hefst við lok þess almanaksárs þegar sá er kröfuna á fékk nauðsynlegar upplýsingar um þau atvik sem krafa hans er reist á. Krafan fyrnist þó í síðasta lagi á 20 árum, en aðrar kröfur á 10 árum, eftir lok þess almanaksárs sem vátryggingaratburður varð.“ Stefndi hafi ekki byggt málsástæðu sína um fyrningu á lagaheimild, heldur ætíð vísað til ákvæða í skilmálum og þá jafnan í skilmálum frá þeim tíma er slysið varð eða um það leyti sem hann telji fyrningarfrest hefjast eða honum sé lokið.

Í 63. gr. laga nr. 30/2004 sé fjallað um ófrávíkjanlegar reglur, en þar segi að óheimilt sé að „víkja frá ákvæðum þessa hluta laganna með samningi ef það leiðir til lakari stöðu þess sem öðlast kröfu á hendur félaginu samkvæmt vátryggingarsamningi.“ Ákvæði í tryggingarskilmálum, þ. á m. um fyrningu, sem víki frá 125. gr. laganna séu þar af leiðandi óheimil ef þau leiða til lakari stöðu kröfuhafa. Allar ályktanir um skilning á upphafi fyrningarfrests samkvæmt 29. gr. laga nr. 20/1954 eigi við með sama hætti um 125. gr. laga nr. 30/2004.

Eftir standi að fyrningarfrestur hefjist við lok þess almanaksárs þegar örorkumat liggi fyrir, í þessu tilviki 1. janúar 2013. Krafa um höfuðstól bótanna fyrnist á 10 árum frá þeim tíma en aðrar kröfur um bætur fyrnast á fjórum árum frá sama tíma.

Stefnandi byggi vaxtakröfu sína á 123. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

III

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því annars vegar að krafa stefnanda í vátrygginguna sé fyrnd, sbr. 29. gr. þágildandi laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga og 13. gr. sameiginlegra skilmála stefnda og hins vegar á því að varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda hafi ekki verið metin innan þess tímafrests sem áskilinn sé í 4. gr. í IV. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingarinnar.

Í 29. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga sé kveðið á um það að kröfur sem rísi af vátryggingarsamningi fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs er kröfuhafi hafi fengið vitneskju um kröfu sína og átt þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Kröfur um greiðslu bóta eða vátryggingarfjárhæðarinnar fyrnist þó í síðasta lagi á 10 árum frá því að vátryggingaratburður gerðist. Að öðru leyti fari um fyrninguna eftir almennum reglum laganna. Sambærilegt ákvæði sé í 13. gr. VIII. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar.

Stefnanda og forráðamanni hennar hafi frá upphafi verið ljóst hverjar afleiðingar slyssins væru, þ.e. opið beinbrot á hægra fæti. Stefnandi hafi legið á spítala frá 19. til 23. janúar 2003 og verið í miklu eftirliti strax í kjölfar slyssins, allt fram til 3. apríl 2004. Við útskrift hafi stefnandi verið upplýst um að kalla þyrfti hana inn á ný til þess að fjarlægja festingar og plötu sem komið hafði verið fyrir í hægri fótlegg hennar vegna brotsins. Þann 3. desember 2003 hafi stefnandi síðan verið kölluð inn svo að unnt væri að fjarlægja allar innri festingar í hægri fótlegg hennar. Hún hafi komið í eftirlit tveimur vikum síðar, eða 18. desember 2003, og hafi þá verið formlega útskrifuð. Ekkert frekara eftirlit hafi verið fyrirhugað vegna afleiðinga slyssins, en þá hafi næstum eitt ár verið liðið frá slysinu. Stefndi telji því að stefnandi hafi strax á árinu 2004 haft vitneskju um kröfu sína og átt þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Það mat stefnda sé staðfest af matsmanninum H-kk-þgf B-kk-þgf lækni, en í matsgerð hans frá 3. júlí 2011 hafi hann komist að þeirri niðurstöðu að fyrst hafi verið tímabært að meta afleiðingar slyssins 19. janúar 2004, eða ári eftir slys. Einnig hafi matsmaður talið að stöðugleikatímapunktur væri 19. janúar 2004, þ.e. stefnandi hefði ekki getað vænst frekari bata eftir þann dag. Þessu mati hafi stefnandi ekki hnekkt. Fyrningarfrestur kröfu stefnanda hafi því byrjað að líða 1. janúar 2005 og hafi krafan verið fyrnd fjögurra ára fyrningu 31. desember 2008, eða einu ári og einum mánuði áður en stefnda var tilkynnt um slysið. Þær aðgerðir sem stefnandi hafi gengist undir árin 2005 og 2009 vegna fráviks á fótargerð með hælskekkju og ilsigi sem og óljósum verkjaóþægindum frá fætinum hafi verið ótengdar slysinu, líkt og komið hafi fram í vottorðum læknanna Y-kk-ef Ó-kk-ef og S-kvk-ef P-kvk-ef og matsgerð H-kk-ef B-kk-ef læknis. Ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi mátt ætla að þessar aðgerðir væru tengdar afleiðingum slyssins.

Stefndi hafni því alfarið að stefnandi hafi fyrst fengið vitneskju um kröfu sína 6. mars 2010. Móðir stefnanda hafi verið með í gildi F plús fjölskyldutryggingu á þeim tíma er slysið varð. Það sé á ábyrgð þess sem vátryggður sé hjá stefnda að kynna sér þá skilmála sem um tryggingarnar gildi og halda til haga rétti sínum. Samkvæmt 1. gr. I. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar séu vátryggðir samkvæmt vátryggingunni vátryggingartaki og fjölskylda hans með sameiginlegt lögheimili á Íslandi, sameiginlegt heimilishald og búi á sama stað. Óumdeilt sé að stefnandi hafi verið vátryggður í skilningi skilmálanna.

Það sé ekki í höndum stefnanda að ákveða upphaf fyrningarfrests kröfu sinnar þar sem ekki sé um huglægt viðmið að ræða heldur hlutlægt. Meta verði málsatvik út frá hlutlægum mælikvarða þegar metið sé hvenær kröfuhafi teljist fyrst hafa átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar. Stefndi hafni því alfarið að fyrningarfrestur kröfunnar hafi byrjað að líða við lok þess almanaksárs þegar örorkumat hafi legið fyrir eins og stefnandi haldi fram.

Þá hafni stefndi því að 125. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga gildi um ágreiningsefnið. Samkvæmt 1. mgr. 146. gr. laga nr. 30/2004 skuli lögin gilda um alla nýja vátryggingarsamninga sem gerðir séu frá og með 1. janúar 2006, alla vátryggingarsamninga sem séu endurnýjaðir eða framlengdir frá og með þeim degi, svo og um alla aðra vátryggingarsamninga sem séu í gildi á þeim degi. Ákvæði laga nr. 30/2004 gildi um vátryggingaratburði frá og með 1. janúar 2006 en lög nr. 20/1954 fyrir það tímamark. Stefndi bendi þó á að reglur 29. gr. laga nr. 20/1954 og reglur 125. gr. laga nr. 30/2004 séu sambærilegar hvað varði fyrningu kröfu í slysatryggingar, þ.e. þær fyrnist á fjórum árum. Frítímaslysatrygging sé ekki höfuðstólstrygging, sbr. d-lið 62. gr. laga nr. 30/2004.

Í öðru lagi byggi stefndi aðalkröfu sína á því að stefnandi hafi misst rétt til að krefjast bóta úr vátryggingunni samkvæmt skilmálum frítímaslysatryggingar hjá stefnda þar sem ekki hafi farið fram mat á varanlegri örorku hans innan þriggja ára frá slysdegi. Í 1. tölulið 4. gr. IV. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar sé kveðið á um það að örorka skuli í fyrsta lagi metin einu ári eftir slys, annars síðar, þegar læknir telji að varanlegar afleiðingar slyssins hafi komið í ljós, þó ekki síðar en þremur árum eftir slysið. Stefnandi hafi ekki farið í örorkumat fyrr en næstum átta árum og sex mánuðum eftir slysdag. Matsgerð hafi legið fyrir 3. júlí 2011, eða næstum fimm árum og sex mánuðum eftir að fresturinn hafi runnið út samkvæmt 1. tölulið 4. gr. skilmálanna. Stefnandi hafi látið undir höfuð leggjast að fylgja eftir fyrrgreindri reglu í skilmálunum og á því verði hún sjálf að bera ábyrgð. Það sé grundvallarregla í íslenskum rétti að kröfuhafa beri að gæta réttar síns og halda honum til laga. Geri hann það ekki beri hann hallann af því. Stefnandi hafi ekkert aðhafst til að halda fram kröfu sinni á réttum tíma og sé krafa hans því einnig fallin niður fyrir tómlæti. Það hafi hvílt á stefnanda að kynna sér efni þeirra skilmála sem hafi legið til grundvallar þeim vátryggingarsamningi sem móðir stefnanda hafi verið með í gildi hjá stefnda og hafi hún ekki gert það beri hún hallann af því. Frestur stefnanda til þess að fara í örorkumat hafi runnið út 19. janúar 2006.

Í þriðja lagi byggi stefndi á því að stefnandi hafi glatað kröfu sinni vegna tómlætis og vegna þess að lögbundinni og samningsbundinni tilkynningarskyldu hafi ekki verið sinnt, samkvæmt 2. tölulið 11. gr. IV. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar og þágildandi 21. gr. laga nr. 20/1954.

Málskostnaðarkrafa stefnda í aðalkröfu sé grundvölluð á ákvæði 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda mótmæli hann dómkröfu stefnanda sem of hárri og krefjist þess að hún verði lækkuð verulega. Stefndi veki athygli á því að dómkrafan sé ekki útlistuð í stefnu líkt og gerð sé krafa um í e-lið 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þrátt fyrir það bendi stefndi á eftirfarandi:

Í fyrsta lagi sé höfuðstóll dómkröfunnar of hár þegar höfð sé hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum. Samkvæmt vátryggingarskírteini sem hafi gilt á slysdegi hafi grunnvátryggingarfjárhæð varanlegrar læknisfræðilegrar örorku verið 4.200.000 krónur þegar vátryggingin hafi verið endurnýjuð. Í 1. tölulið 4. gr. í IV. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar sé kveðið á um að valdi slys vátryggðum varanlegri örorku innan þriggja ára frá því slysið varð, greiðist bætur á grundvelli grunnvátryggingarfjárhæðar örorku á slysdegi. Samkvæmt 12. gr. VIII. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar breytist vátryggingarfjárhæðir samkvæmt opinberum verðlagsvísitölum. Grunnvátryggingarfjárhæð örorku sem hafi verið í gildi á slysdegi hafi verið 4.254.914 krónur (4.200.000 x (224,7/221,8)). Samkvæmt matsgerð H-kk-ef B-kk-ef læknis hafi varanleg örorka stefnanda vegna slyssins verið metin 10%. Höfuðstóll bóta sé því 425.491 krónur (4.254.914*0,1) og geti höfuðstóll dómkröfu því aldrei numið hærri fjárhæð.

Stefndi bendi á að samkvæmt fyrrnefndri matsgerð hafi stefnandi verið metinn ófær um að sækja skóla tiltekið tímabil, þ.e. frá 19. janúar til 2. febrúar 2003 og frá 3. til 5. desember 2003. Samkvæmt 7. gr. IV. kafla skilmála F plús fjölskyldutryggingar séu börn yngri en 16 ára ekki vátryggð gegn tímabundnum missi starfsorku. Stefnandi eigi því engan rétt til greiðslu dagpeninga en það verði ekki ráðið af málatilbúnaði stefnanda hvort slík krafa sé hluti dómkröfu.

Í öðru lagi geri stefndi kröfu um greiðslu vaxta frá 18. maí 2010 til 15. desember 2012 og vísi í því sambandi til 123. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Eins og að framan sé rakið gildi lög nr. 30/2004 ekki um ágreiningsefnið, sbr. 146. gr. laganna. Stefndi hafni því alfarið kröfu stefnanda um greiðslu vaxta með vísan til þessa ákvæðis, þ.e. að krafan beri vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Í skilmálum vátryggingarinnar sé ekki neitt ákvæði sem mæli fyrir um rétt stefnanda til greiðslu vaxta af bótafjárhæð. Hins vegar sé kveðið á um í 17. gr. VIII. kafla skilmálanna að lög nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga gildi varðandi þau atriði sem ekki séu ákvæði um í skilmálunum. Í 3. mgr. 24. gr. laga nr. 20/1954 sé kveðið á um að stefndi skuli greiða vexti af bótafjárhæð frá gjalddaga í samræmi við ákvæði laga um vexti. Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. sömu laga megi krefja um greiðslu bóta 14 dögum eftir að félagið hafi átt þess kost að afla þeirra upplýsinga er þörf hafi verið á til þess að meta vátryggingaratburð og ákveða upphæð bótanna. Það hafi fyrst verið eftir að matsgerð H-kk-ef B-kk-ef frá 3. júlí 2011 hafi legið fyrir sem stefnda hafi verið unnt að reikna út fjárhæð bóta. Gjalddagi meintrar bótakröfu hafi því í allra fyrsta lagi verið 17. júlí 2011 og samkvæmt ákvæðum laga um vexti beri í fyrsta lagi að greiða vexti frá þeim tíma.

Í þriðja lagi mótmæli stefndi upphafstíma dráttarvaxtakröfu frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Málskostnaðarkrafa stefnda í varakröfu sé grundvölluð á 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Um lagarök vísi stefndi til laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga, laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, almennra reglna vátryggingarréttar, samninga- og kröfuréttar og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

IV

Í máli þessu er ekki uppi ágreiningur um málsatvik. Stefnandi lenti í slysi er hún renndi sér á snjóþotu í sleðabrekku þar sem hún hlaut opið beinbrot á hægra fæti. Stefnandi krefst bóta vegna slyssins úr hendi stefnda og byggir á því að hún eigi rétt til bóta úr frítímaslysatryggingu móður sinnar. Stefndi byggir á því að krafa stefnanda í vátrygginguna sé fyrnd og vísar í því sambandi til 13. gr. VIII. kafla skilmála F plús tryggingarinnar eins og þeir voru á slysdegi og til 29. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga.

Stefnandi telur lög nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga eiga við um atvikið, en ekki lög nr. 20/1954. Slys stefnanda átti sér stað í janúar 2003 þegar lög nr. 20/1954 voru í gildi. Lög nr. 30/2004 tóku gildi 1. janúar 2006. Samkvæmt 146. gr. þeirra gilda þau um alla nýja vátryggingarsamninga sem gerðir eru frá og með þeim degi, alla vátryggingarsamninga sem eru endurnýjaðir eða framlengdir frá og með þeim degi, svo og um alla aðra vátryggingarsamninga sem eru í gildi á þeim degi. Lög gilda almennt ekki um atvik sem eiga sér stað fyrir gildistöku þeirra. Með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 651/2006 var skorið úr vafa um það að eldri lög nr. 20/1954 gilda um atvik sem urðu fyrir 1. janúar 2006. Verða lög nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga því talin eiga við í málinu.

Við aðalmeðferð málsins kom fram að óumdeilt er að krafa stefnanda fyrnist á fjórum árum, hvort sem miðað er við eldri eða yngri lög. Ágreiningur er hins vegar um upphaf fyrningarfrestsins. Samkvæmt 29. gr. laga nr. 20/1954 fyrnast kröfur, sem rísa af vátryggingarsamningi, á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs er kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.

Stefnandi var flutt á spítala í sjúkrabíl á slysdegi, þar sem gert var að meiðslum hennar. Hún lá á spítalanum í fjóra daga, en kom í 14 eftirskoðanir og aðgerðir í framhaldinu. Þann 18. desember 2003 var hún útskrifuð að fullu með þeim ráðleggingum að hún skyldi taka því rólega í tvær vikur, en ekkert frekara eftirlit var fyrirhugað.

Stefnandi lagðist aftur inn á spítala 29. mars 2005 til aðgerðar á hægra hælbeini. Hún leitaði enn til læknis 17. mars 2009 og fór hún í aðra aðgerð 25. maí 2009 með lengingarbeinhlutun á hælbeini. Stefnandi taldi orsaka þessara aðgerða vera að leita í slysinu sem hún varð fyrir í janúar 2003. Samkvæmt læknisvottorði I-kk-ef Ó-kk-ef, dags. 19. september 2009, tengjast þessar aðgerðir hins vegar ekki slysinu, heldur eru þær tilkomnar vegna fráviks á fótargerð með hælskekkju og ilsigi sem og óljósum verkjaóþægindum frá fætinum. Undir þetta tekur S-kvk-nf P-kvk-nf læknir. Í vottorði hennar frá 11. febrúar 2011 segir að ekkert bendi til þess að flatfótarstaða stefnanda sé orsökuð af brotinu. Einnig sé um vissa flatfótarstöðu að ræða vinstra megin, þótt vægari sé, en vel sé þekkt að flatfótarstaða geti verið mismikil á ganglimum einstaklings. Í matsgerð H-kk-ef B-kk-ef læknis, dags. 3. júlí 2011, segir að óþægindi frá hælum og ilsigi verði ekki talin afleiðingar slyssins í janúar 2003 og ekki heldur þau óþægindi sem hafi hlotist af nauðsynlegri meðferð á skekkju á hægra hælbeini né af beinþreytubroti í hægra fæti.

Stefnandi byggir á því að hún hafi fyrst fengið vitneskju um hugsanlegan bótarétt úr frítímaslysatryggingu móður sinnar með bréfi stefnda frá 6. mars 2010. Óumdeilt er að á þeim tíma er slysið varð var móðir stefnanda með í gildi F plús fjölskyldutryggingu og að stefnandi hafi verið vátryggð í skilningi skilmála tryggingarinnar. Fallist verður á með stefnda að það sé á ábyrgð hins vátryggða að kynna sér þá skilmála sem um tryggingarnar gilda og halda til haga rétti sínum. Getur stefnandi því ekki byggt á því að henni hafi ekki verið kunnugt um að hún hafi verið vátryggð. Verður við það miðað að stefnandi hafi þegar á árinu 2004 haft vitneskju um kröfu sína.

Stefnandi telur jafnframt að hún hafi ekki átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar fyrr en örorkumat hafi verið gert, en það lá fyrir í málinu 3. júlí 2011. Fyrningarfrestur hafi því byrjað að líða við lok þess almanaksárs þegar örorkumatið hafi legið fyrir. Við mat á því hvenær fyrningarfrestur hafi byrjað að líða verður litið til matsgerðar H-kk-ef B-kk-ef læknis. Hann kemst þar að þeirri niðurstöðu að fyrst hafi verið tímabært að meta afleiðingar slyssins 19. janúar 2004 og að stöðugleikapunktur hafi verið á sama tíma. Stefnandi hefur ekki andmælt matsgerðinni og hefur matinu ekki verið hnekkt. Ekkert í gögnum málsins gefur tilefni til að ætla að stefnandi hafi ekki átt þess kost að leita mats á afleiðingum slyssins þegar á árinu 2004. Þótt stefnandi hafi síðar kennt sér meins í hægra fæti og þurft að fara í aðgerðir vegna þess er ekki unnt að líta svo á að af þeim sökum hafi átt að bíða með að afla mats, en ekkert liggur fyrir í málinu sem gaf til kynna tengsl þessara atburða. Með hliðsjón af niðurstöðu framangreinds mats verður talið að stefnandi hafi átt þess kost að afla gagna um kröfuna á árinu 2004. Hófst fyrningarfrestur því í lok þess árs og var fjögurra ára fyrningarfrestur runninn út þegar málið var höfðað 21. desember 2012. Krafa stefnanda er því fallin niður fyrir fyrningu. Verður stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda.

Með hliðsjón af atvikum málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem er málflutningsþóknun lögmanns hennar, L-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfu stefnanda, S-kvk-ef B-kvk-ef Ó-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þóknun lögmanns hennar, L-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

B-kvk-nf B-kvk-nf