S-61/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 15. janúar 2015, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 12. nóvember 2013, á hendur G-kk-þgf Þ-kk-þgf Á-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], „fyrir skilasvik með því að hafa, sem stjórnarmaður og framkvæmdarstjóri A ehf., kt. [...], á tímabilinu frá 3. janúar 2013 til 6. mars 2013, án heimildar og í auðgunarskyni, fjarlægt úr vélbátnum B SU-[...], skipaskrárnúmer [...], þar sem báturinn lá í höfn á Breiðdalsvík, eftirtalið fylgifé bátsins: Línuspil af óþekktri gerð og talstöð ásamt AIS staðsetningarbúnaði, einnig af óþekktri gerð. Með því að fjarlægja umrædda muni úr bátnum olli ákærði kaupanda tjóni sem kaupandi telur vera kr. 599.487-. B SU-[...] ásamt fylgifé, var seld á nauðungaruppboði þann 3. janúar 2013 og var kaupandi á uppboðinu félagið C ehf. [...], sem fékk bátinn afhentan þann 6. mars 2013, en samþykkisfrestur vegna uppboðsins var þann dag kl. 14:00.“ Í ákæru er þetta talið varða við 2. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í ákæru er enn fremur svofelld einkaréttarkrafa, sem haldið var uppi við dómtöku málsins: „C ehf., kt. [...], krefst þess að ákærði verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð kr. 702.370, úr hendi ákærða. Ef greitt verður síðar en 16. júní 2013 er gerð krafa [um] dráttarvexti, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Auk þess er áskilinn réttur til að hækka kröfuna ef frekari kostnaður skapast við að fylgja henni eftir.“ Við munnlegan málflutning lýsti lögmaður bótakrefjanda því yfir að umkrafin fjárhæð væri lækkuð úr 702.370 krónum í 548.649 krónur, en að öðru leyti væri krafan óbreytt, utan þess að krafist væri frekari lögmannsþóknunar að mati dómsins vegna flutnings málsins fyrir dómi.

Í þinghaldi þann 1. apríl 2014 var mál nr. S-10/2014, vegna ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 11. mars 2014, sameinað máli þessu. Í þeirri ákæru er ákærða gefið að sök „skjalafals, með því að hafa þann 2. desember 2011, framvísað skuldabréfi, að fjárhæð kr. 400.000, útgefnu af A ehf., kt. [...], sem ákærði var í forsvari fyrir, til D ehf., kt. 660702-2610, en skuldabréfið var tryggt með persónulegri ábyrgð E, kt. [...], en ákærði falsaði skuldabréfið með því að rita nafn E í reit fyrir samþykki sjálfskuldarábyrgðarmanns á láninu, án þess að hafa til þess heimild.“

Í ákæru er háttsemi þessi talin varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum og er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Mál þetta var fyrst tekið til dóms 2. október 2014, að aflokinni aðalmeðferð. Mætti ákærði ekki til aðalmeðferðarinnar. Að afloknum vitnaleiðslum lýsti verjandi því yfir að ákærði hefði tjáð honum símleiðis að hann kysi að gefa ekki skýrslu fyrir dómi. Lýsti sækjandi því þá yfir að hann gerði ekki kröfu um að ákærði yrði færður fyrir dóminn með valdi, sbr. 3. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008. Var málið flutt og tekið til dóms samdægurs.

Dómari ákvað 30. s.m. að beina því til sækjanda, með vísan til 2. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008, að leggja fram gögn sem tækju af tvímæli um það hvaða uppboðsskilmálar giltu við nauðungarsölu bátsins B SU-[...]. Málið var endurupptekið og umbeðin gögn lögð fram á dómþingi 9. desember s.á. Lagði sækjandi þá jafnframt fram fleiri ljósmyndir af bátnum B SU-[...], en þegar höfðu verið lagðar fram, sem í ljós hafði komið að væru í vörslu lögreglu. Upplýsti verjandi að ákærði óskaði eftir því að fá að gefa skýrslu við endurflutning málsins. Óskaði sækjandi þá eftir því að leiða til viðbótar vitni, sem fallið hafði verið frá að leiða sem vitni við aðalmeðferð málsins 2. október s.á. Fór framhaldsaðalmeðferð málsins fram 12. desember 2014. Þann dag mætti ákærði ekki fyrir dóminn. Krafðist sækjandi þess þá að málinu yrði frestað til að unnt yrði að færa ákærða fyrir dóminn með aðstoð lögreglu, sbr. 3. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008. Var málinu frestað til framhaldsaðalmeðferðar 15. janúar 2015. Þann dag kom ákærði fyrir dóminn og gaf skýrslu, auk eins vitnis til viðbótar sem verjandi óskaði eftir að leiða. Var málið að því búnu flutt og dómtekið að nýju.

Ákærurnar eru, eins og fyrr sagði, báðar gefnar út af lögreglustjóranum á Eskifirði en um síðastliðin áramót var það embætti lagt niður og sameinað embætti lögreglustjórans á Austurlandi. Fer lögreglustjórinn á Austurlandi nú með málið.

Af hálfu ákærða er krafist sýknu af báðum ákærum, en til vara þeirrar vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess aðallega krafist að einkaréttarkröfu C ehf. verði vísað frá dómi en til vara er krafist sýknu af henni. Enn fremur er þess krafist að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða.

I

Ákæra, dags. 12. nóvember 2013.

Samkvæmt því sem greinir í skýrslu lögreglustjórans á Eskifirði um upphaf máls og helstu aðgerðir, dags. 2. maí 2013, mætti F hjá lögreglu 22. apríl 2013 til að leggja fram kæru vegna „stuldar“ úr bátnum B SU-[...], skipaskrárnúmer [...], þar sem báturinn lá í höfn á Breiðdalsvík. Kemur fram í skýrslunni að nefndur F sé sonur G, eiganda C ehf., en það félag hafi keypt bátinn á uppboði sem haldið hafi verið 3. janúar 2013 hjá embætti sýslumannsins á Eskifirði. Þáverandi eigandi bátsins, A ehf., félag í eigu ákærða, hafi fengið frest til 6. mars 2013 kl. 14:00 til að semja við kröfuhafa til að halda bátnum, en þann dag hafi orðið ljóst að C ehf. hefði eignast bátinn. Kæran hafi verið lögð fram vegna hvarfs muna sem kærandi segði hafa verið um borð í bátnum, þ.e. netaspil, talstöð með AIS-búnaði og rafgeymir. Teldi kærandi ákærða hafa fjarlægt búnaðinn úr bátnum. Í skýrslu sem kærandi gaf hjá lögreglu 22. apríl 2013 kemur reyndar fram að hann komi fram „f.h. H ehf.“, félags föður síns. Meðal rannsóknargagna lögreglu er einnig útfyllt eyðublað um afstöðu til kæru og skaðabóta, sem G undirritaði 23. apríl 2013, þar sem fram kemur að kært sé fyrir þjófnað eða skilasvik, vegna stuldar á búnaði úr bátnum B SU-[...], skipaskrárnúmer [...], og að áskilinn sé réttur til að leggja fram skaðabótakröfu.

Þá liggja fyrir ýmis gögn sem varða mál sýslumannsins á Eskifirði vegna nauðungarsölu á B SU-[...], m.a. forsíða gagnamöppu og endurrit úr gerðabók sýslumanns. Kemur fram í þessum gögnum að nauðungarsölubeiðni I ehf. hafi verið tekin fyrir 27. september 2012 og byrjun uppboðs hafi verið ákveðin 22. nóvember 2012 kl. 10:00. Þann dag hafi tvær uppboðsbeiðnir til viðbótar verið lagðar fram og eitt boð komið fram frá gerðarbeiðanda. Framhald uppboðs hafi verið ákveðið á skrifstofu sýslumanns 11. desember 2012. Samkvæmt gerðabók fór þó framhaldsuppboðið ekki fram fyrr en 3. janúar 2013 kl. 14:00 og mun það hafa helgast af mistökum við birtingu auglýsingar uppboðsins, þótt þess sé ekki getið í gerðabókinni. Hæstbjóðandi við uppboðið hafi orðið C ehf. Hafi samþykkisfrestur verið ákveðinn til 6. mars s.á. kl. 14:00.

Í endurritinu er ekki vikið að uppboðsskilmálum með öðrum hætti en því að þar segir að gætt hafi verið að því sem segi í 2. og 3. mgr. 31. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.

Enn fremur liggur fyrir afsal sýslumannsins á Eskifirði, dags. 21. júní 2013, þar sem því er lýst að nauðungarsala á vélbátnum B SU-[...], skipaskrárnúmer [...], „ásamt öllu tilheyrandi“, þinglýstri eign A ehf., hafi farið fram á uppboði sem lokið hafi 3. janúar 2013 og hafi boð C ehf., að fjárhæð 1.510.000 krónur, verið samþykkt 6. mars 2013. C ehf. hafi nú efnt skyldur samkvæmt boði sínu og uppboðsskilmálum, en jafnframt hafi C ehf. framselt boð sitt til H ehf., og sé af þeim sökum því lýst yfir að H ehf. sé réttur og löglegur eigandi vélbátsins.

Þá liggja fyrir nokkrar ljósmyndir af bátnum B SU-[...]. Er þar um að ræða þrjár ljósmyndir sem settar voru upp á sérstakt ljósmyndaskjal við rannsókn lögreglu og segir þar að um sé að ræða „myndir frá kæranda teknar 13. janúar 2013“. Ein myndanna sýnir bát merktan númerinu „[...]“ liggjandi við bryggjukant, og er óumdeilt að þar er um að ræða B SU-[...]. Önnur mynd er sögð tekin í gegnum rúðu á stýrishúsi og sýna „talstöðina“, en sú mynd er ógreinileg. Þriðja myndin er greinileg og sýnir búnað, sem sagður er vera „netaspilið“.

Við endurupptöku málsins voru lagðar fram 13 ljósmyndir af bátnum til viðbótar sem einnig munu hafa borist lögreglu frá kæranda samhliða hinum myndunum.

Fjöldi annarra gagna liggur fyrir í málinu, bæði meðal upphaflegra rannsóknargagna lögreglu og gögn sem lögð voru fram undir rekstri málsins. Verða þessi gögn ekki talin upp hér, en vikið að þeim eftir þörfum í niðurstöðukafla.

Framburður fyrir dómi:

Ákærði kvaðst fyrir dómi hafa fjarlægt úr bátnum ýmsa lausamuni, persónulega muni og verkfæri, sem hafi engan veginn mátt ætla að ættu að fylgja bátnum við nauðungarsöluna. Þar á meðal hafi hann fjarlægt AIS-búnað og talstöð í kringum áramótin 2012/2013. Aðspurður kvaðst hann þó ekki muna hvort það var fyrir eða eftir framhaldsuppboðið 3. janúar 2013 sem hann fjarlægði talstöðina og AIS-búnaðinn úr bátnum. Fyrir dómi voru bornar undir ákærða þær ljósmyndir sem fyrir liggja og kærandi framvísaði við lögreglu. Staðfesti ákærði að AIS-búnaðurinn sjáist inni í stýrishúsi bátsins á myndunum og taldi hann einnig líklegt að þar sæist í hluta talstöðvarinnar (barka), en benti á að myndirnar sjálfar beri ekki með sér dagsetningu. Kvaðst ákærði sjálfur hafa greitt fyrir þessa hluti og því átt þá sjálfur en ekki A ehf. Borin var undir hann kvittun fyrir staðgreiðsluviðskiptum, dags. 2. maí 2011, sem er bæði stíluð á nafn ákærða og A ehf., en ekki á kennitölu, og staðfesti hann að sú kvittun varði kaup hans á umræddum AIS-búnaði og talstöð. Kvaðst hann ekki alltaf hafa gert skýran greinarmun á sjálfum sér og fyrirtækinu við slík kaup, en telja sjálfan sig hafa greitt fyrir umrædda hluti.

Nokkrum dögum áður en samþykkisfrestur rann út 6. mars 2013 kvaðst ákærði hafa fjarlægt gamla netaspilið sem sjáist á framlögðum myndum. Spilið hafi verið bæði punktað og boltað við þilfarið og þurft hafi að aftengja það glussakerfi bátsins. Ákærði kvaðst hafa talið spilið hluta af veiðarfærum en ekki fylgifé bátsins. Kvaðst hann hafa fjarlægt spilið þar sem hann hefði fengið tilboð í það og viljað afla fjármuna til að greiða inn á skuldir við gerðarbeiðendur og freista þess að fá þá til að falla frá nauðungarsölubeiðnum. Hafi hann látið J fá spilið og fengið í staðinn handfærarúllu, sem hann hafi síðan selt K. Spilið hafi reynst ónothæft að sögn J, en það kvaðst ákærði ekki hafa vitað fyrir, enda ekki notað spilið í rekstri bátsins.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa reynt að afla heimildar uppboðskaupanda til að taka þá muni úr bátnum sem hann tók, og ítrekaði að hann hafi ekki talið um fylgifé bátsins að ræða.

Ákærði gaf tvívegis skýrslu við rannsókn málsins hjá lögreglu, fyrst 26. apríl 2013 og aftur 4. október s.á. Samræmist framburður ákærða fyrir dómi því sem fram kemur í samantekt lögreglu á skýrslugjöfum hans.

F gaf tvívegis skýrslu fyrir dómi, fyrst við aðalmeðferð málsins 2. október 2014 og aftur við framhaldsaðalmeðferð þess 12. desember s.á. Við fyrri skýrslutökuna kvaðst hann hafa lagt fram kæru vegna málsins í umboði föður síns, sem sé eigandi fyrirtækjanna H ehf. og C ehf. Þeir feðgarnir hafi farið saman á Breiðdalsvík og skoðað bátinn, snemma í janúar 2013, líklega þann 7. janúar. Aðspurður, í tilefni af lögregluskýrslu vitnisins, staðfesti hann að þetta gæti hafa verið þann 13. janúar. Í þeirri ferð hafi þeir tekið ljósmyndir af bátnum sem þeir hafi síðar afhent lögreglu. Við skoðun þeirra hafi verið netaspil stjórnborðsmegin á bátnum og inni í stýrishúsi hafi verið bæði talstöð og AIS-staðsetningartæki. Kom fram að feðgarnir hafi ekki komist inn í stýrishúsið en vitnið séð þetta inn um glugga. Kvaðst vitnið eiga myndir því til sönnunar, sem komið hafi verið á framfæri við lögreglu. Þrjár ljósmyndir á ljósmyndaskjali lögreglu voru þá bornar undir vitnið. Kvað vitnið ranghermt þar að óskýr mynd vinstra megin sýni talstöð, heldur sýni hún kortagrunn. Kvað vitnið enga myndanna á ljósmyndaskjalinu sýna talstöð en staðfesti að ein myndanna sýni netaspilið.

Vitnið kvað þá feðga hafa komið að bátnum einhverju síðar, áður en samþykkisfrestur rann út, og hafi þá verið búið að fjarlægja framangreinda muni úr honum. Þeir feðgar hafi ekki heimilað ákærða að taka þessa muni, en þeir telji hann hafa haft lyklavöld að bátnum meðan á samþykkisfresti stóð. Kvaðst vitnið síðan hafa siglt bátnum frá Breiðdalsvík á Eskifjörð í apríl. Vitnið kvaðst þekkja vel til skipstjórnartækja, enda með skipstjórnarréttindi.

Við framhaldsaðalmeðferð málsins 12. desember 2014 voru bornar undir vitnið fleiri ljósmyndir sem lagðar höfðu verið fram á dómþingi 9. s.m. Benti hann á umræddan AIS-búnað á þeim myndum og jafnframt á það sem hann taldi sýna hluta talstöðvar (barka).

Framburður F samræmist í meginatriðum skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu við rannsókn málsins.

L gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst einhvern tímann „í fyrra“ hafa átt leið fram hjá höfninni á Breiðdalsvík og hjálpað nágranna sínum, ákærða, að bera tvo hluti af bryggjunni og koma þeim inn í bifreið. Þetta hafi verið netarúlla og ryðgaður „koppur“. Borin voru undir hann orð sem höfð voru eftir honum í skýrslu um símtal lögreglumanns við hann, um að þetta hafi gerst eftir að báturinn hafði verið boðinn upp. Kvaðst vitnið ekki geta fullyrt neitt um tímasetningu þessa atburðar.

J kvaðst hafa átt viðskipti við ákærða um spil. Kvaðst hann hafa hringt í ákærða, spurt hvort hann ætti netaspil og hvort hann vildi skipta á því og færavindu. Þeir ákærði hafi síðan skipt á þessum hlutum. Ákærði hafi afhent honum netaspilið á Eskifirði. Færavindan hafi verið dýrari og hafi ákærði ætlað að greiða mismuninn síðar. Taldi vitnið líklegt verðmæti samsvarandi netaspils vera um 80.000 krónur, en þetta tiltekna spil hafi reynst í slæmu ástandi, í raun ónýtt. Kvaðst vitnið ekki muna hvenær viðskiptin áttu sér stað, en kvað það passa, sem greinir í undirritaðri lögregluskýrslu hans, dags. 26. apríl 2014, að ákærði hafi fært honum spilið í febrúar, enda hafi hann farið á netaveiðar í mars. Staðfesti hann einnig að hafa farið með spilið á verkstæði í kringum mánaðamót febrúar og mars.

K staðfesti fyrir dómi að hafa keypt handfæravindu af ákærða og greitt fyrir hana alls 250.000 krónur inn á reikning A ehf.

M rannsóknarlögreglumaður var fyrir dómi spurður út í ályktun sem fram kemur í rannsóknargögnum um að báturinn hafi aðeins verið á handfæraveiðum. Skýrði hann og staðfesti þá ályktun. Aðspurður um texta við myndaskjal lögreglu, þar sem segir að ein myndanna sýni talstöð, kvaðst hann hafa byggt það á upplýsingum frá kæranda.

G kvaðst fyrir dómi hafa skoðað bátinn fyrst í nóvember eða desember 2012, og svo aftur ásamt syni sínum nokkrum dögum eftir framhaldsuppboðið 3. janúar 2013. Ljósmyndir sem liggi fyrir í málinu hafi verið teknar í seinna skiptið. Kvaðst hann viss um að talstöð og AIS-búnaður hafi verið í bátnum er hann skoðaði hann fyrir framhaldsuppboðið, en tók fram að hann hafi ekki komist inn í stýrishúsið þá og ekki fyrr en í apríl. Þá hafi hann leitað eftir því við ákærða að fá lykla að stýrishúsinu. Ákærði hafi þá tjáð honum að hann hefði ekki lykla undir höndum, en leiðbeint honum um það hvernig hægt væri að opna hurðina með því að spenna hana upp.

Bornar voru undir vitnið ljósmyndir sem lagðar voru fram í þinghaldi 9. desember sl. og það spurt hvort það bæri á þeim myndum kennsl á búnaðinn sem hvarf, þ.e. talstöð og AIS-búnað. Kvaðst vitnið ekki þekkja nægilega vel til búnaðar af þessu tagi og ekki geta bent á þessi tæki á myndunum.

Þá gaf skýrslu fyrir dómi að ósk verjanda ákærða N, starfsmaður Breiðdalshafnar. Framburður hans varpaði engu ljósi á þau atvik sem hér eru til umfjöllunar og verður ekki rakinn hér.

Niðurstaða:

Eins og nánar er lýst í ákæru, sem rakin er orðrétt hér að framan, eru ákærða gefin að sök skilasvik, með því að hafa, sem stjórnarmaður og framkvæmdastjóri A ehf., fjarlægt úr bátnum B SU-[...], á tímabilinu 3. janúar til 6. mars 2013, án heimildar og í auðgunarskyni, fylgifé bátsins, þ.e. línuspil, talstöð og AIS-staðsetningartæki, og valdið með því C ehf., sem keypti bátinn á nauðungaruppboði fyrrnefndan dag, tjóni.

Með hliðsjón af því sem fram er komið í málinu verður að leggja til grundvallar að báturinn B SU-[...] hafi verið búinn netaspili en ekki línuspili. Kemur það ekki að sök þótt í ákæru sé ákærða ranglega gefið að sök að hafa fjarlægt úr bátnum „línuspil“ af óþekktri gerð, enda engin áhöld um að báturinn var ekki bæði búinn línuspili og netaspili. Hefur vörn ákærða ekki orðið áfátt af þessum sökum og eru engin efni til frávísunar vegna þessa annmarka. Hið sama á við um það orðalag í ákæru þar sem ákærða er gefið að sök að hafa fjarlægt „talstöð ásamt AIS staðsetningarbúnaði“, þótt það orðalag geti gefið til kynna að um sambyggt tæki sé að ræða, en upplýst er að um sitthvorn búnaðinn sé að ræða.

Helstu málsástæður sem ákærði teflir fram til stuðnings sýknukröfu sinni lúta að því að framangreindir munir, sem hann viðurkennir að hafa fjarlægt úr bátnum, teljist ekki til venjulegs fylgifjár og hafi því ekki fylgt bátnum við nauðungarsöluna. Varðandi AIS-búnaðinn og talstöðina byggir hann jafnframt á því að þessir munir hafi ekki verið í bátnum 3. janúar 2013 þegar framhaldssalan fór fram og geti af þeim sökum ekki fallið undir kaupin, enda hafi báturinn verið seldur í því ástandi sem hann var. Þá byggir hann á því að hann hafi sjálfur átt umrædda talstöð og AIS-staðsetningarbúnað, en ekki A ehf., fyrrverandi eigandi bátsins, og hafi honum af þeim sökum verið heimilt að fjarlægja munina úr bátnum.

Ákærði hefur ekki fært fram nein sönnunargögn sem styðja að hann hafi sjálfur verið réttmætur eigandi talstöðvarinnar og AIS-staðsetningarbúnaðarins sem hann viðurkennir að hafa fjarlægt úr bátnum. Kvittun sem ákærði lagði fram fyrir kaupunum ber bæði með sér nafn hans og A ehf., en ekki kennitölu kaupanda. Ætla má að ákærða hefði verið í lófa lagið að afla sönnunar fyrir þeirri staðhæfingu að hann hafi sjálfur greitt fyrir tækin, en ekki A ehf., s.s. með bankayfirliti, en það lét hann ógert. Verður því ekki fallist á þá málsvörn hans að hann hafi fjarlægt lögmæta eign sína úr bátnum.

Óumdeilt er í málinu að almennir uppboðsskilmálar fyrir uppboðssölu á fasteignum o.fl., sbr. auglýsingu nr. 572/2010, giltu við uppboðið, sbr. síðari málslið 2. mgr. 28. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, sbr. einnig 2. mgr. 17. gr. sömu laga, enda var ekki annað ákveðið við nauðungarsölu bátsins, sem er skrásettur og yfir 5 brúttótonn að þyngd. Samkvæmt 2. gr. uppboðsskilmálanna selst eign í því ástandi sem hún er í þegar endanlega er lokið að leita boða í hana við uppboð. Í endurriti úr gerðabók sýslumanns vegna nauðungarsölumálsins er andlagi nauðungarsölunnar lýst með heiti bátsins og skipaskrárnúmeri („B SU-[...], skipaskrárnúmer [...]“). Eigninni er eins lýst í afsali sem sýslumaðurinn á Eskifirði gaf út 21. júní 2013, en þar er þó bætt við orðunum „ásamt öllu tilheyrandi“. Verður því að leggja til grundvallar að það sem selt var nauðungarsölu hafi verið báturinn sjálfur í því ástandi sem hann var á þeim tíma sem uppboði lauk 3. janúar 2013 og jafnframt þeir munir sem voru til staðar í bátnum á þeim tíma og talist geta fylgifé hans.

Framhaldssalan fór fram á skrifstofu sýslumanns 3. janúar 2013. Hvorki þá né fyrr í nauðungarsöluferlinu er að sjá að staðreynt hafi verið hvaða búnaður var til staðar í bátnum, sem fylgja ætti honum við nauðungarsöluna. Fyrir liggur að báturinn var ekki haffær við framhaldssöluna, en haffærisskírteini hans rann út 6. ágúst 2012 og var ekki endurnýjað fyrr en síðla árs 2013, eftir að báturinn var kominn í eigu H ehf.

Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa fjarlægt talstöðina og AIS-staðsetningarbúnaðinn úr bátnum um áramótin eða „um það leyti“ sem framhaldssalan fór fram, en kvaðst ekki geta svarað því hvort hann hefði fjarlægt munina fyrir eða eftir að uppboði lauk.

Samkvæmt framburði feðganna F og G fyrir dómi skoðuðu þeir bátinn saman nokkrum dögum eftir að uppboði lauk 3. janúar 2013 og tóku þá myndir af bátnum og inn í stýrishúsið í gegnum glugga. Liggja þær ljósmyndir fyrir í málinu. Ljósmyndirnar sjálfar bera ekki með sér hvenær þær voru teknar, en á ljósmyndaskjali lögreglu, þar sem þrjár þessara mynda hafa verið settar upp, kemur fram að þær hafi verið teknar 13. janúar 2013. Samræmist það framburði feðganna og telst nægilega sannað, með hliðsjón af framburði ákærða, að myndirnar hafi verið teknar þann dag. Að sögn F yngri var bæði talstöð og AIS-staðsetningarbúnaður í stýrishúsinu. Fyrir dómi benti hann á þessi tæki á ljósmyndunum, þ.e. AIS-tækið sem sést greinilega á vegg stýrishússins og svarta snúru sem hangir fyrir glugga þar fyrir ofan, sem hann sagði vera barka talstöðvarinnar, þótt hún sæist ekki öll. Ákærði viðurkenndi fyrir dómi að myndirnar sýni AIS-tækið og líklega einnig talstöðina, enda hafi hún verið á þeim stað þar sem svarti barkinn sést.

Samkvæmt framanrituðu telst nægilega sannað að talstöðin og AIS-staðsetningartækið, sem ákærði viðurkennir að hafa fjarlægt úr bátnum, hafi enn verið til staðar í honum 13. janúar 2013, 10 dögum eftir að uppboði lauk. Verður því að hafna þeirri málsvörn ákærða sem byggist á því að ósannað sé að búnaðurinn hafi verið í bátnum þegar báturinn var sleginn hæstbjóðanda.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum, þar á meðal haffærisskírteinum, er B SU-[...] skráð sem 11,94 metra langt og 15,95 brúttótonna „þiljað fiskiskip á hafsvæði A1“. Eins og mál þetta er vaxið er ekki við samningsákvæði að styðjast um það hvert geti hafa verið venjulegt fylgifé bátsins og óupplýst er í málinu hvort og þá hvaða venjur gildi um það þegar bátar af því tagi sem hér um ræðir ganga kaupum og sölum. Ekki er fyrir að fara beinum lagafyrirmælum um þetta efni. Fræðimenn hafa í meginatriðum lagt til grundvallar að fylgifé skipa teljist sá búnaður, fastir eða lausir hlutir, sem nauðsynlegir eru til að skipinu verði siglt og hafa í því sambandi verið taldir hlutir eins og akkeri, festar og segl, en einnig björgunarbúnaður- og bátar, áttaviti, hraðamælir, dýptarmælar og „lóran“. Nokkra leiðbeiningu er einnig að finna í athugasemdum að baki 31. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð. Þar segir að það, hvert sé venjulegt fylgifé skips, sé ákveðið eftir því hvaða hlutir séu venjulega látnir fylgja skipi í kaupum og sölum, og yfirleitt muni vera litið svo á, að það séu „eigi aðrir hlutir en þeir, sem nauðsynlegir séu til þess að skipið geti farið ferða sinna, og þó eigi allir þeir hlutir. Segl og reiði, vél og nauðsynlegir vélahlutir, skipsbátar, akkeri og festi séu þannig fylgifé skipsins, en aftur á móti t.d. ekki siglingaáhöld. Og það, sem meira máli skipti, margt annað, sem ætlað sé til nota í skipi til annars en sjálfrar siglingar skips, sé ekki venjulegt fylgifé, t.d. veiðarfæri, nótabátar á síldveiðiskipum, ýmis búsgögn, er í skipinu þurfi að hafa, olíu- og kolabirgðir, föst legufæri, er skipinu kunni að vera ætlað að nota o.fl.“

Í stjórnvaldsfyrirmælum sem sækjandi vísaði til við málflutning er kveðið á um áskilinn búnað skipa. Þar á meðal er kveðið á um skyldu til að búa skip talstöð í reglugerð nr. 53/2000 um fjarskiptabúnað og fjarskipti íslenskra skipa, sem sett er á grundvelli eldri laga nr. 35/1993 um eftirlit með skipum og nr. 107/1999 um fjarskipti, en á nú stoð í lögum nr. 47/2003 og nr. 81/2003 um sama efni. Nánar tiltekið virðast hér eiga við ákvæði 20. gr. reglugerðarinnar um opin skip með skráningarlengd minni en 24 metra, sem sigla á hafsvæði A1. Þá voru með reglugerð nr. 565/2009 um breytingu á reglugerð nr. 672/2006 um vaktstöð siglinga og eftirlit með umferð skipa innleiddar kröfur um sjálfvirk auðkennikerfi skipa (AIS) og var eftir þá breytingu kveðið svo á í 27. gr. reglugerðarinnar að eftir 1. janúar 2011 ættu öll skip að vera búin DSC-VHF talstöð og senda tilkynningar gegnum sjálfvirkt auðkennikerfi skipa (AIS-A tæki), en skipum 15 metra og styttri að mestu lengd væri þó heimilt að senda tilkynningar gegnum sjálfvirkt auðkennikerfi skipa (AIS-B tæki). Með reglugerð nr. 80/2013 var reglugerð nr. 672/2006, með síðari breytingum, felld úr gildi, en samsvarandi kröfur um AIS-búnað er að finna í núgildandi reglugerð. Samkvæmt lista yfir búnaðarskoðun er fylgir haffærisskírteini Sunnu SU-77, sem gilti til 6. ágúst 2012, var báturinn einmitt búinn „AIS-B“ og „VHF m. DSC“ fjarskiptabúnaði.

Það að báturinn var ekki með gilt haffærisskírteini við framhaldssöluna skiptir að áliti dómsins ekki meginmáli við sönnun þess hvort umrædd talstöð og AIS-staðsetningartæki, sem sannað er að skipið var búið við framhaldssöluna, teljist hafa verið venjulegt fylgifé bátsins. Í ljósi þeirra reglna um áskilinn búnað skipa sem raktar hafa verið þykir ekki varhugavert, þótt um sönnun í sakamáli sé að ræða, að leggja til grundvallar að þessi búnaður, sem eins og fyrr sagði telst sannað að var í bátnum við lok framhaldssölu 3. janúar 2013, hafi talist til venjulegs fylgifjár bátsins, sem ákærða hafi mátt vera ljóst að ætti að fylgja honum við nauðungarsöluna.

Með viðurkenningu ákærða, sem samrýmist framburði vitnanna F, G og J, er sannað að ákærði fjarlægði netaspil úr bátnum B SU-[...], á því tímabili sem í ákæru greinir, þ.e. eftir að boð C ehf. var samþykkt á framhaldsuppboði 3. janúar 2013, en áður en samþykkisfrestur rann út 6. mars s.á. Samkvæmt framburði ákærða sjálfs, sem virðist samræmast ljósmyndum af spilinu og umbúnaði þess, var spilið bæði boltað og soðið við þilfarið og tengt inn á glussakerfi bátsins. Með þessum umbúnaði þykir óhætt, þótt um refsimál sé að ræða, að slá því föstu að netaspilið hafi átt að fylgja bátnum við nauðungarsöluna, hvort sem litið er á það sem hluta bátsins eða sem fylgifé hans, og að ákærða hafi mátt vera það fullljóst. Hafna verður þeirri viðbáru að um „veiðarfæri“ sé að ræða, sem venjulega teljist ekki til fylgifjár, enda verður að leggja til grundvallar að með því hugtaki sé átt við lausa muni, s.s. net eða línur, en ekki spil sem fest hefur verið við bát með framangreindum hætti.

Í ákæru er brot ákærða heimfært til 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, en samkvæmt því ákvæði skal refsa fyrir skilasvik þeim sem selur, veðsetur, tekur undir sig eða ráðstafar á annan hátt fjármunum sínum, sem annar maður hefur eignast þau réttindi yfir, að verknaðurinn verður ekki samrýmdur réttindum hans.

Af hálfu ákærða er á því byggt að vandséð sé að háttsemi ákærða, þótt sönnuð teljist, geti talist skilasvik í skilningi refsiákvæðisins. Er í fyrsta lagi bent á að ákæran lúti að því að ákærði hafi „fjarlægt“ umrædda muni. Hin lýsta háttsemi samræmist því ekki refsiákvæðinu. Þá komi ekki fram í ákæru „án heimildar“ hvers ákærði eigi að hafa fjarlægt greinda muni og engin grein sé gerð fyrir því hvernig ætluð háttsemi hafi verið ósamrýmanleg réttindum annars manns.

Í ákærunni er ákærða gefið að sök að hafa „án heimildar og í auðgunarskyni, fjarlægt“ umrædda muni úr bátnum, og er því lýst að með þessu hafi ákærði valdið kaupanda bátsins, C ehf., tjóni að fjárhæð 599.487 krónur. Verður ákæran ekki skilin öðruvísi en svo að þessi verknaður ákærða hafi ekki samrýmst þeim réttindum sem uppboðskaupandinn hafi eignast yfir bátnum er uppboði lauk 3. janúar 2013 með því að boði hans var tekið. Þótt orðalag ákærunnar sé ekki nákvæmlega hið sama og er að finna í 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. verður ekki á það fallist að lýst háttsemi falli ekki að háttsemislýsingu refsiákvæðisins, enda er sú lýsing nokkuð rúm, sbr. orðalagið „tekur undir sig eða ráðstafar á annan hátt“ fjármunum sínum. Þá verður að telja það koma nægjanlega skýrt fram í ákærunni að heimildar uppboðskaupanda hafi ekki verið leitað. Hefði þetta leitt til frávísunar en ekki sýknu, ef á þessar röksemdir verjandans hefði verið fallist, en engin efni eru til frávísunar ákærunnar án kröfu, enda verður ekki séð að þetta hafi valdið neinum teljandi vandkvæðum við vörn ákærða.

Þá byggist vörn ákærða á því að ekkert samningssamband hafi verið milli kaupanda skipsins annars vegar og ákærða eða A ehf. hins vegar. Kaupandi skipsins hafi ekki verið veðhafi þess við nauðungarsölu og því hvorki notið veðréttar í skipinu né lausafé þess. Lausafé skipsins hafi ekki verið veðsett samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð. Því hafi A ehf. ekki verið settar samningsbundnar skorður um meðferð lausafjár skipsins, hvorki gagnvart veðhöfum né kaupanda bátsins. Ákært sé fyrir háttsemi sem átt hafi sér stað áður en kaupandi bátsins hafi öðlast rétt yfir honum, sem hafi verið þann 6. mars 2013 þegar samþykkisfresti lauk. Þá fyrst hafi kaupandi fengið umráð bátsins og borið áhættuna af honum, lögum samkvæmt. Að þessu virtu sé vandséð hvernig hin ákærða háttsemi geti talist skilasvik í skilningi 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga. Þá benti verjandi ákærða á það við munnlegan málflutning, að uppboðskaupanda hafi staðið til boða úrræði samkvæmt lögum um nauðungarsölu til að rifta kaupunum eða krefjast afsláttar af boði sínu vegna þeirra muna sem hann teldi sig svikinn um.

Það að önnur úrræði hafi staðið uppboðskaupanda til boða, samkvæmt ákvæðum laga um nauðungarsölu, útilokar ekki að um refsiverða háttsemi geti talist að ræða. Þótt algengt sé, líkt og verjandi bendir á, að ákært sé fyrir skilasvik þegar brotið er gegn réttindum veðhafa, er ákvæði 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. ekki bundið við þá aðstöðu samkvæmt orðalagi sínu, heldur aðeins við það að annar maður hafi „eignast þau réttindi yfir [fjármununum], að verknaðurinn verður ekki samrýmdur réttindum hans“. Þótt ekki sé um auðugan garð að gresja hvað varðar dómafordæmi í skilasvikamálum varðandi önnur réttindi en veðréttindi, verður ekki annað séð en að C ehf. hafi notið slíkra réttinda við lok uppboðsins 3. janúar 2013, í skilningi 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, að sá verknaður ákærða að fjarlægja umrædda muni úr bátnum hafi ekki getað samrýmst þeim réttindum. Fólust þau réttindi að áliti dómsins í réttinum til að fá bátinn afhentan við lok samþykkisfrests, í því ástandi sem hann var í við lok uppboðsins og með því fylgifé sem hann var þá búinn, að þeim skilyrðum uppfylltum að uppboðskaupandi stæði sjálfur við boð sitt í samræmi við uppboðsskilmála og að nauðungarsalan félli ekki áður niður, t.d. með afturköllun uppboðsbeiðni, sbr. 15. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Verður hér einnig að hafa í huga að uppboðskaupandi var bundinn af boði sínu og gat þurft að svara til vanefnda, efndi hann ekki boð sitt, sbr. 39. gr. sömu laga.

Þá byggir ákærði á því að tjón C ehf. sé ósannað. Er í greinargerð ákærða bent á að C ehf. hafi framselt H ehf. boð sitt í skipið og réttindi og skyldur samkvæmt því. Því sé fullkomlega vanreifað og ósannað hvernig meint tjón C ehf. sé tilkomið. Er til þess vísað að C ehf. hafi aldrei verið þinglýstur eigandi skipsins og að þegar H ehf. hafi verið framselt boð C ehf. hafi legið fyrir að þeir munir er greinir í ákæruskjali fylgdu ekki bátnum.

Fyrir liggur að það var C ehf. sem var hæstbjóðandi í bátinn við lok uppboðs 3. janúar 2013 og að boð þess sama félags var samþykkt 6. mars s.á. Það var því gegn réttindum C ehf. sem verknaður ákærða braut gegn á greindu tímabili. Breytir engu þótt boð C ehf. kunni síðar að hafa verið framselt H ehf.

Með því að ákærði fjarlægði hluti, sem áttu að fylgja bátnum við nauðungarsöluna og höfðu fjárhagslegt gildi, er skilyrði um tjón eða tjónshættu uppfyllt og jafnframt að ákærða mátti vera fjártjónshættan ljós. Getur hugsanlegur hagnaður uppboðskaupanda af því að kaupa eignina undir markaðsvirði ekki heldur skipt máli í þessu sambandi.

Loks byggir ákærði á því að hann hafi ekki haft ásetning til að auðgast af háttsemi sinni. Þótt ekki sé ástæða til að draga í efa að ákærða hafi gengið það til, er hann fjarlægði netaspilið og seldi það í skiptum fyrir handfærarúllu, að freista þess að fá uppboðsbeiðanda til að afturkalla nauðungarsölubeiðni á hendur fyrirtæki sínu, Exetra ehf., breytir það því ekki að skilyrði um auðgunarásetning, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga, telst fullnægt.

Samkvæmt öllu framanrituðu er fram komin lögfull sönnun þess að ákærði sé sekur um þá háttsemi sem í ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 12. nóvember 2013, greinir. Er háttsemi hans rétt heimfærð til refsiákvæðis í ákæru, þ.e. til 2. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, og eru uppfyllt öll skilyrði laga til þess að gera ákærða refsingu fyrir brot sín.

II

Ákæra, dags. 12. nóvember 2013.

Samkvæmt skýrslu lögreglustjórans á Eskifirði um upphaf máls, dags. 3. maí 2013, kom E á lögreglustöð 22. febrúar 2013 og bar fram kæru á hendur [...], ákærða, fyrir að hafa falsað nafn sitt sem sjálfskuldarábyrgðaraðila á skuldabréf. Tók hann fram að ákærði hefði hvorki óskað eftir né fengið heimild hans til þessa. Lagði kærandi fram boðun vegna fjárnáms og aðfararbeiðni sem honum hefðu borist vegna skuldabréfsins. Þá liggur fyrir í málinu afrit umrædds skuldabréfs, sem og rithandarsýni sem kærandi og ákærði gáfu við rannsókn málsins.

Framburður fyrir dómi:

Fyrir dómi vísaði ákærði til framburðar síns hjá lögreglu og kvaðst viðurkenna að hafa ritað nafn [...], E, á skuldabréfið eins og í ákæru greinir. Var afrit skuldabréfsins borið undir hann fyrir dómi og staðfesti hann að hafa ritað nafn E í reit fyrir samþykki sjálfskuldarábyrgðarmanna. Kvaðst ákærði þó hafa haft heimild [E] til þessa. Heimildina hafi [E] gefið honum símleiðis þann sama dag og ákærði framvísaði skuldabréfinu til D ehf. sem greiðslu í hestaviðskiptum sínum. Aðspurður kvað ákærði [E] hafa verið tregan til að veita heimildina, „hann var svona frekar tregur en ja, ég meina niðurstaðan var sú að þetta var alla vega, ég taldi að hann væri þá svona, léti til leiðast eins þar stendur“.

Ákærði kvaðst hafa haldið suður til höfuðborgarinnar, í för með [...] O og E. Hafi E verið kunnugt um að tilgangur fararinnar væru hestaviðskipti. Skuldabréfinu hafi ákærði framvísað er hann var á heimleið, á þriðja degi ferðarinnar. Hafi [...], O, þá verið með honum í för, en ákærði kvaðst ekki muna hvort hún hafi orðið vitni að símtali hans við E. Aðspurður kvað hann það passa að hann hafi verið búinn að gefa viðskiptamanni sínum upp nöfn þeirra sem hann hugðist fá til að gangast í sjálfskuldarábyrgð fyrir greiðslu skuldabréfsins. Hann kvaðst hafa fyllt bréfið út fyrirfram og hafa ætlað að hitta [E] áður en hann lagði af stað úr bænum, en ekki hafi orðið úr því. Var á ákærða að skilja að hann hafi ritað nafn [E] í reit fyrir samþykki sjálfskuldarábyrgðarmanns er komið var á staðinn þar sem hann þurfti að framvísa bréfinu.

Kærandi, E, [...], kvaðst fyrir dómi hafa fengið rukkun vegna skuldabréfsins haustið 2012, líklega í október, og þá fyrst uppgötvað að hann væri talinn ábyrgðarmaður fyrir umræddri skuld. Kvaðst hann hafa hitt ákærða á heimili hans og gengið á hann varðandi skuldabréfið. Hafi ákærði viðurkennt, þó ekki berum orðum, að hafa ritað nafn vitnisins á skuldabréfið. Kvaðst E hafa látið innheimtufyrirtækið strax vita að undirritun hans væri fölsuð, en hafa dregið það fram í mars 2013 að leggja fram kæru hjá lögreglu, enda hafi hann viljað gefa [ákærða] tækifæri til að ganga frá greiðslu skuldarinnar. Kvaðst hann hafa boðið ákærða að „ganga frá málinu“ með tilteknum hætti, en ákærði hafi ekki tekið því boði. Þá kom fram að vitnið hafi verið fjarverandi til sjós á tímabilinu en talið ákærða vera að gera eitthvað í málinu, uns honum hafi orðið kunnugt um að gert hafi verið fjárnám hjá sér vegna skuldarinnar. Þá hafi hann ákveðið að leggja fram kæru hjá lögreglu. Tók vitnið fram að hann hefði áður þurft að kæra [ákærða] fyrir svipað brot en haldið að ákærði hefði lagt af slíkt háttalag. Sagðist vitnið hafa verið reiðubúið að gera ýmislegt fyrir [ákærða], „en að setja [sitt] nafn á einhverja pappíra frá honum, það hefði ég aldrei gert“. Kvaðst E handviss um að hafa ekki veitt ákærða heimild til að rita nafn sitt á skuldabréfið og fyrst heyrt þá viðbáru meðan á lögreglurannsókn málsins stóð. Þá nefndi hann að það hafi komið sér á óvart á umræddum tíma þegar ákærði „birtist með hrossin“ og ekki hafa vitað fyrirfram af hestaviðskiptum ákærða. Aðspurður af verjanda kvaðst E ekki minnast þess að hafa farið suður með ákærða og [O] í desember 2011 og kvaðst viss um að hafa ekki verið með í ferð er umrædd hross voru sótt.

Vitnið svaraði spurningum um samskipti þeirra [ákærða] og kvað hann þau hafa verið orðin góð, þeir hafi oft hist og gömul mál milli þeirra hafi verið sett til hliðar.

Framburður E samræmist í öllum meginatriðum skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu er hann lagði fram kæru 22. febrúar 2013.

O, [...], kaus að gefa skýrslu fyrir dómi en hún gaf ekki skýrslu hjá lögreglu. Aðspurð kvaðst hún ekki geta borið neitt um það hvernig það kom til að ákærði ritaði nafn [...], E, á skuldabréfið, en lýsti atvikum í kringum það svo að hún, ákærði og E hafi haldið saman suður. Tilgangurinn hafi verið að kaupa tvær merar og kvaðst hún telja E meðvitaðan um þann tilgang, enda hafi þau lagt af stað með hestakerru, þótt þau hafi orðið að skilja hana eftir á leiðinni vegna bilunar í kerrunni. Fyrir sunnan hafi þau ákærði heimsótt [...], P, og þar kvaðst vitnið hafa ritað nafn sitt á skuldabréfið. Hún kvaðst ekki muna hvort fleiri undirritanir hafi þá verið á skuldabréfinu. E hafi ekki verið viðstaddur þar, en hann hafi haft íbúð á leigu í bænum. Þau hafi öll verið í talsverðri drykkju í þessari ferð, þar á meðal E. Hann hafi verið með íbúð á leigu og orðið eftir í bænum, en þau ákærði hafi útvegað aðra kerru og sótt merarnar. Hún kvaðst ekki hafa séð það er ákærði framvísaði bréfinu sem greiðslu. Hvorugt þeirra hafi verið undir áhrifum áfengis þá.

P, [...], kaus að gefa skýrslu fyrir dómi, en hún gaf ekki skýrslu hjá lögreglu. Kvaðst hún minnast þess að umrætt skuldabréf hafi verið undirritað í íbúð hennar, en þar hafi verið stödd ákærði og O, en ekki E. Hún kvaðst ekki muna hvort fleiri undirritanir hafi verið á bréfinu er hún ritaði á það. Hún kvaðst telja að þeir [ákærði og E] hafi verið „eitthvað ... saman varðandi þessi hestakaup“ en ekki hafa orðið vitni að neinum samskiptum þeirra um það og ekki geta borið um hvernig það bar til að ákærði ritaði nafn [E] á skuldabréfið.

R kvaðst fyrir dómi hafa selt ákærða, fyrir hönd D ehf., tvær hryssur á árinu 2010. Ákærði hafi greitt inn á viðskiptin, en ekki fulla greiðslu og ekki sótt merarnar fyrr en löngu seinna, trúlega í desember 2011. Þá hafi hryssurnar verið búnar að vera á fóðrum í um eitt og hálft ár og kostnaður hlotist af því. Hafi þeim samist um að eftirstöðvar skuldarinnar yrðu greiddar með skuldabréfi. Vitnið kvaðst ekki hafa verið viðstatt er ákærði sótti merarnar, heldur maki vitnisins. Ákærði hafi verið búinn að gefa upp nöfn ábyrgðarmanna fyrirfram og hafi vitnið verið búið að fá lögfræðing sinn til að skoða hvort þeir ábyrgðarmenn væru „í lagi“.

S gaf ekki skýrslu hjá lögreglu en kvaðst fyrir dómi hafa tekið við skuldabréfinu sem ákærði framvísaði, er hann sótti merarnar. Ákærði hafi komið á jeppa með kerru ásamt [...]. Skuldabréfið hafi þegar verið útfyllt í samræmi við það sem áður hefði verið rætt og vísaði vitnið í þeim efnum á konu sína, R.

Loks var vitnið N, sem verjandi leiddi fyrir dóminn, spurt af verjanda um vitneskju sína um málið, í gegnum samskipti sín við E. Aðspurður hvort E hafi minnst á að hafa gefið ákærða heimild til að nota nafn sitt á skuldabréfið sagði hann að honum hafi „skilist á E að „honum hefði verið alveg fullkunnugt um þetta“ og minntist þess ekki að E hafi sakað ákærða um að hafa falsað nafn sitt.

Niðurstaða:

Með framburði ákærða sjálfs, sem samræmist framburði [...], E, er sannað að ákærði ritaði nafn [E] á umrætt skuldabréf, dags. 2. desember 2012, í reit fyrir samþykki sjálfskuldarábyrgðarmanns. Þá liggur fyrir að skuldabréfinu framvísaði ákærði fyrir hönd fyrirtækis síns, A ehf., í viðskiptum við D ehf.

Sýknukrafa ákærða er reist á þeim framburði hans að E hafi gefið honum heimild til þess að rita nafn sitt á skuldabréfið í símtali þann sama dag og ákærði framvísaði bréfinu í viðskiptunum. Eins og rakið hefur verið hafnar E því alfarið og kveður ákærða aldrei hafa borið slíka ósk upp við sig, enda hefði hann ekki tekið slíkt í mál.

Framburður ákærða fékk ekki stoð í framburði vitna fyrir dómi, en hvorug [vitnanna O og P] kvaðst geta borið um tildrög þess að ákærði ritaði nafn [E] á skuldabréfið. Framburður O um mikla drykkju á öllum hlutaðeigandi á umræddu tímabili og fremur óljós framburður N um efni samtals sem hann kvaðst hafa átt um málið við E, er ekki til þess fallinn að áliti dómsins að varpar rýrð á staðfastan framburð E, sem dómurinn metur trúverðugan, um að hafa ekki gefið ákærða slíka heimild. Þá þykir framburður ákærða sjálfs um að hafa fengið heimild E til nafnritunarinnar símleiðis bæði óljós og ótrúverðugur, sérstaklega þegar litið er til þess að samkvæmt framburði ákærða sjálfs, sem samræmist framburði R, hafði hann upplýst R um það fyrirfram að E yrði ábyrgðarmaður á skuldabréfinu en samt ekki rætt það við E fyrr en rétt áður en hann framvísaði skuldabréfinu í viðskiptum.

Samkvæmt framanrituðu er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi í heimildarleysi ritað nafn E á skuldabréfið, eins og í ákæru greinir. Er brotið réttilega heimfært til 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga í ákæru og teljast refsiskilyrði þess ákvæðis uppfyllt.

III

Samkvæmt framanrituðu er ákærði hér sakfelldur að fullu samkvæmt útgefnum ákærum fyrir skilasvik og skjalafals.

Ákærði er fæddur árið 1955 og á sér allnokkurn sakaferil, allt frá árinu 1976. Hefur hann hlotið fjölmarga dóma, einkum fyrir umferðarlagabrot og skjalabrot, en meira en 20 ár eru liðin frá því að hann hlaut síðast dóm fyrir auðgunarbrot. Síðast hlaut hann dóm á árinu 2011 fyrir umferðarlagabrot og var honum þá gerð sekt og svipting ökuréttar.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til þeirra hagsmuna sem voru í húfi af brotum hans, þar á meðal því sem upplýst var fyrir dómi um ástand netaspilsins. Þá þykir að nokkru mega líta til þess að ákærða gekk það til að reyna að afstýra því að helsta eign atvinnurekstrar hans, sem hann hafði lífsviðurværi sitt af, yrði seld nauðungarsölu, þótt það réttlæti ekki gjörðir hans. Þá verður til þess litið að ákærði dró aldrei dul á að hafa tekið umrædda muni úr bátnum, þótt hann neitaði sök.

Refsing ákærða verður ákveðin eftir reglum 77. gr. almennra hegningarlaga og þykir hún með hliðsjón af öllu framanrituðu hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði, en fært þykir að fresta fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Í málinu krefst C ehf. skaðabóta og nemur endanleg krafa 548.649 krónum. Við endurflutning málsins kom fram að fallið væri frá þeim hluta upphaflegrar bótakröfu sem varðaði rafgeymi (37.883 krónur) og frá liðum er varða loftnet (16.166 krónur og 99.632 krónur). Virðist sem í útreikningi lögmanns bótakrefjanda á endanlegri bótafjárhæð hafi láðst að lækka kröfuna um virðisaukaskatt af þeim liðum sem varða loftnetin. Eftir stendur að krafist er bóta fyrir talstöð og AIS-tæki, og er sú krafa reist á verðtilboði frá T ehf., dags. 7. maí 2013. Þá er krafist 200.000 króna í bætur fyrir netaspilið og er sú fjárhæð sögð að álitum reist á því sem bótakrefjandi hafi kynnt sér um líklegt markaðsvirði slíks spils. Með því að haldbær gögn hafa ekki verið lögð fram til stuðnings þeim liðum bótakröfunnar sem eftir standa verður að vísa henni frá dómi.

Enginn sakarkostnaður hlaust af málinu á rannsóknarstigi þess, en málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef hdl., vegna starfa hans fyrir dómi þykja hæfilega ákveðin 1.035.375 krónur. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts, sakarefnisins, fjölda þinghalda í málinu og þess að tímaskrá verjandans ber með sér að honum hafi reynst örðugt að ná tali af ákærða. Með hliðsjón af úrslitum málsins eru ekki efni til annars en að dæma ákærða til að greiða þann sakarkostnað að fullu.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:10 fimmtudaginn 12. mars 2015. Við dómsuppsögu var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, en dómsuppsaga dróst fram yfir lögbundinn frest vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fullnustu refsingarinnar er frestað, og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Einkaréttarkröfu C ehf. er vísað frá dómi.

Ákærði greiði 1.035.375 krónur í sakarkostnað, sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, S-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef hdl.

H-kvk-nf B-kvk-nf