E-5788/2007

Mál þetta var höfðað 20. ágúst 2007 og dómtekið 11. f.m.

Stefnandi er S-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf, Hlégerði 33, Kópavogi.

Stefndi er P-kk-nf H-kk-nf, Sólvallagötu 3, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 164.543.329 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 26. ágúst 2005 til greiðsludags. Einnig krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans.

1

Stefnandi var framkvæmdastjóri iðnfyrirtækisins Plastprents hf. frá því í september 1999 til snemma árs 2007. Félagið var ekki skráð á skipulegan verðbréfamarkað. Frá fornu fari var fjölskylda H-kk-ef E-kk-ef einn aðaleigandinn í Plastprenti hf. og átti, þegar atvik málsins urðu, 20,2% hluta í félaginu, eða 73,362.150 nafnverðshluti af 363.300.679 króna heildarhlutafé. Stefnandi átti um 4% í félaginu, eða 16.067.292 nafnverðshluti. Skeljungur hf. réði yfir u.þ.b. 30% hlutafjár í Plastprenti hf. sem Fons Eignarhaldsfélag hf., sem er í meirihlutaeigu stefnda, keypti á árinu 2004 fyrir 130.000.000 króna; gengi hlutanna í þeim kaupum 1,19 kr. Hinn 22. desember 2004 festi ASTANA HOLDING S.A., Luxembourg, dótturfélag Fons Eignarhaldsfélags hf., kaup á eignarhluta fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef í Plastprenti hf. Kaupverðið var 159.195.866 krónur og gengi hlutanna í þeim viðskiptum 2,17 kr.

2

Í stefnu greinir frá atvikum að kaupum á eignarhluta fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef í Plastprenti hf. sem hér segir:

„G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, forstjóri Skeljungs hf. og bróðir stefnanda, bar stefnanda þau (boð) frá stefnda að ef stefnandi gæti keypt hlutabréf fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef í Plastprenti hf. ... myndi stefnandi fá hagnaðinn við endursölu á þeim bréfum. Skildi stefnandi þetta þannig að rætt væri um endursölu á ráðandi hlut í Plastprenti hf. og að endurgjald til hans mundi þá nema mismun á kaupverði og söluverði þess 20% hlutar sem hann átti að hafa milligöngu um að kaupa. Stefndi staðfesti síðan ítrekað þetta tilboð... Stefnandi var í góðu sambandi við fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef eftir margra ára samstarf og tók þegar upp viðræður við E-kk-þf H-kk-þf, fulltrúa fjölskyldunnar. Eftir u.þ.b. hálfs mánaðar viðræður tókust samningar um kaup hlutanna .. .“

Í stefnu greinir síðan frá því að stefndi muni hafa selt Íslandsbanka hf. (nú Glitni hf.) hluti sína hinn 26. ágúst 2005 á genginu 4,4 fyrir 800.000.000 króna. Stefndi hafi þannig selt hlutina 73.362.150, sem stefnandi hafi haft milligöngu um að kaupa og stefndi goldið fyrir 159.195.866 krónur, á 323.739.195 krónur.

Í framhaldi af þessu kveðst stefnandi hafa knúið á um efndir þess samkomulags sem hann hafi gert við stefnda. Hann hafi gert tillögu um lausn málsins í tölvupósti í september 2005 en lítið orðið um svör. Vitnað er til tölvupósts stefnda, dags. 13. september 2005, til stefnanda en efni hans verður tilgreint síðar í dóminum. Hann kveðst hafa rætt við E-kk-þf Þ-kk-þf S-kk-þf lögmann, sem stefndi hafi vísað til, um lausn málsins en ekki hafi náðst saman um fjárhæðir. Að lokum vísar stefnandi til þess að hann hafi ritað stefnda tölvupóst 3. maí 2007 þar sem farið hafi verið yfir málsatvik og bent á að ekki hefði verið staðið við gerðan samning en stefndi svarað með harðorðri orðsendingu daginn eftir.

3

Stefndi kveðst persónulega aldrei hafa átt neinn hlut í Plastprenti hf. Skeljungur hf. hafi átt í Plastprenti hf. þegar félag, sem stefndi var í forsvari fyrir, hafi keypt Skeljung hf. Þeir hlutir hafi síðan verið seldir Fons Eignarhaldsfélagi hf., sem stefndi eigi ásamt öðrum. Hvorki stefndi sjálfur né nokkur annar, sem hafi haft umboð hans, hafi lofað stefnanda þóknun sem svaraði til alls hagnaðar af endursölu þeirra 20% hluta sem stefnandi hefði milligöngu um að kaupa. Hann kveður bróður stefnanda, G-kk-þf K-kk-þf G-kk-þf, ekki hafa haft umboð frá sér persónulega, Fons Eignarhaldsfélagi hf. eða neinum öðrum hlutafélögum, sem stefndi eigi, til að semja við stefnanda um að hann hefði milligöngu um kaup á hlut fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef fyrir einhverja óvissa þóknun.

4

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi gert samning við stefnda um að ljúka ákveðnu verkefni gegn árangurstengdri þóknun. Stefnandi hafi fyrir lögnu staðið við sinn hluta samningsins en það hafi stefndi ekki gert.

Samningur aðila hafi falið í sér að endurgjald til stefnanda ætti að nema hagnaði sem verða kynni af endursölu hlutafjárins sem um ræðir. Samningurinn hafi verið eðlilegur vegna þess að stefnandi hafi haft góðan aðgang að seljendum og ljóst hafi verið að verðmæti hlutafjár stefnda mundi aukast meira en sem svaraði endurgjaldi til stefnanda. Vandinn liggi í því að ekki hafi verið gerður skriflegur samningur. Báðir aðilar séu vanir viðskiptum og verði því að ráða það af atvikum hvor beri sönnunarbyrðina fyrir nánara innihaldi samningsins.

Stefnandi byggir jafnframt á þeirri meginreglu, sem dómstólar hafi ítrekað staðfest, að hafi ekki verið samið um fast verð gildi það sem upp sé sett nema sýnt sé fram á að það sé bersýnilega ósanngjarnt.

Stefnandi hafi talið sig semja beint við stefnda um það verk, sem hann tók að sér, og hafi enga þýðingu um aðild þótt stefndi hafi síðar ákveðið að kaupa hlutina í nafni hlutafélags. Þá er skírskotað til þess að í tölvupósti frá 13. september 2005 vísi stefndi til þess að hann hafi beðið stefnanda um að vinna verkið og sjálfur boðið 5 milljónir króna sem sáttargreiðslu.

Kröfufjárhæð stefnanda er þannig fundin að stefndi hafi selt hlutina 73.362.150, sem stefnandi hafi haft milligöngu um að kaupa og stefndi goldið fyrir 159.195.866 krónur, á 323.739.195 krónur og hagnaður stefnda því numið 164.543.329 krónum. Stefnandi kveðst krefjast dráttarvaxta frá þeim degi er stefndi hafi selt umrædd hlutabréf.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra reglna fjármuna- og verktakaréttar varðandi skuldbindingargildi samninga svo og til meginreglu 45. gr. laga nr. 50/2000.

5

Stefnandi hefur lagt fram óundirrituð samningsdrög og styður kröfugerð sína að nokkru við efni þeirra sem er eindregið mótmælt af hálfu stefnda. Fallist er á þau andmæli og verður efni þeirra skjala ekki að neinu leyti rakið í dóminum.

6

Stefndi krefst sýknu á grundvelli aðildarskorts.

Verði ekki fallist á að sýkna beri stefnda vegna aðildarskorts, bendir stefndi á að stefnandi hafi ekki haft neina kröfu uppi um þóknun sér til handa á árinu 2005 þegar félögin Talden Holding og Astana Holding seldu hluti sína í Plastprenti, þrátt fyrir tilefni hefði samningi um þóknun verið til að dreifa.

Fari svo að stefndi verði talinn hafa samið við stefnanda er sýknukrafa reist á tómlæti stefnanda þar sem hann hafi ekki gert kröfu um efndir samningsins fyrr en komið var fram á mitt ár 2007. Við starfslok stefnanda hafi hann ekki haft uppi neina kröfu um efndir á þeim samningi, sem nú sé krafist efnda á, þótt fullt tilefni hlyti að hafa verið til þess að hafa kröfuna uppi við frágang starfslokanna.

Stefndi mótmælir því að tilvitnaður tölvupóstur feli í sér viðurkenningu á tilvist samnings milli aðila, enda sé líka ósannað að pósturinn stafi frá stefnda.

Stefndi mótmælir fjárhæð dómkröfu stefnanda sem rangri og órökstuddri svo og dráttarvaxtakröfu.

7

Í málinu liggur frammi tölvupóstur sem ber með sér að stefndi hafi sent stefnanda hann 13. september 2005. Stefndi var við aðalmeðferð málsins spurður hvort hann kannaðist við skjalið og svaraði hann: „Eflaust hef ég sent þetta. Ég man ekki eftir því.“ Þrátt fyrir efasemdir, sem um það eru hafðar uppi í greinargerð, verður á því byggt að stefndi hafi sent tölvupóstinn sem hljóðar svo: „... Ég bað þig um aðstoð við að kaupa út fjölskylduna sem átti í Plastprent. Það fóru aldrei á milli okkar neinar upphæðir í því sambandi. En fyrst að þú vilt nefna tölur þá býð ég hér með þér 5 milljónir fyrir þessa dagsvinnu. Það þætti mörgum ágætt þó ég efist ekki um óánægju þína. Greiðsluna getur þú sótt í gegnum E-kk-þf Þ-kk-þf þar sem ég held að fundir okkar á milli skili ekki neinu.“

Stefndi bar við skýrslutöku fyrir dóminum að komið hefði til tals milli sín og G-kk-ef K-kk-ef G-kk-ef, forstjóra Skeljungs hf. og bróður stefnanda, að hann hefði áhuga á að nálgast 20% hlut fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef í Plastprenti hf. Hann hafi falið G-kk-þgf K-kk-þgf að hafa milligöngu um málið milli sín og stefnanda þessa máls en ekkert hafi verið rætt um þóknanir. Vitnið G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf bar að stefndi hefði haft áhuga á að auka hlut sinn í Plastprenti hf. og óskað eftir milligöngu sinni gagnvart stefnanda um að hann veitti liðsinni sitt við að ná 20% eignarhluta fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef. „Upplegg“ stefnda, sem vitnið hafi borið stefnanda, hafi verið að stefnandi ætti að njóta söluhagnaðar af eignarhlutanum („upside“) ef félagið yrði selt. Hann kvaðst ekki hafa haft afskipti af málinu eftir þetta. Vitnið E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður, lögmaður Fons Eignahaldsfélags hf. og stjórnarmaður, bar að stefnandi hefði hringt til sín frá Riga og sagt að samkomulag væri komið á um sölu framangreinds eignahluta. Hann kvaðst hafa gengið frá gerð kaupsamnings þar sem kaupandi hafi verið dótturfélag Fons. Um efnisatriði samningsins kvaðst hann hafa farið eftir „forskrift“ stefnanda sem hann hefði fengið staðfesta í símtali við stefnda. Hann kvað stefnanda jafnframt hafa, í greindu símtali, sagt sér frá því að hann ætti að fá þóknun sem svaraði til „uppsvings“ eignarhlutans. Hann kvaðst hafa sagt stefnda frá þessu en hann svarað eitthvað á þá leið að þetta væri misskilningur. Hann kvað sér ekki vera kunnugt um að Fons Eignarhaldsfélag hf. hefði nokkru sinni selt bréfin. Til þess hafi komið að Íslandsbanki hf. hafi reynt að selja allt hlutafé Fons í Plastprenti hf. og jafnvel að selja félagið en ekki hafi orðið af sölu. Hins vegar hafi verið um það að ræða að Fons hafi fjármagnað sig að einhverju leyti út á þessi bréf.

Samkvæmt framangreindu er niðurstaða dómsins sú að í ljós sé leitt að stefnandi hafi að beiðni stefnda haft milligöngu um að koma á kaupum á eignarhluta fjölskyldu H-kk-ef E-kk-ef í Plastprenti hf. og er ekki fallist á málsástæðu stefnda sem lýtur að aðildarskorti.

Eigi verður talið að eðlilegt hefði verið að stefnandi hefði við starfslok sín hjá Plastprenti hf., eða eftir atvikum við samningsgerð við aðra en stefnda, uppi kröfu um efndir ætlaðs samnings sem kröfugerð þessa máls lýtur að. Verður því ekki fallist á að sýkna beri stefnda vegna tómlætis stefnanda.

Einkum með vísun til framangreinds tölvuskeytis stefnda verður á því byggt að um það hafi samist að stefnandi fengi þóknun fyrir framlag sitt. Hins vegar skortir, gegn andmælum stefnda, sönnun fyrir því að samið hafi verið um að stefnandi skyldi fá hagnað af sölu eignarhlutans þegar og ef til hans kæmi; í því efni vísast m.a. til þess að vætti G-kk-ef K-kk-ef G-kk-ef hefur takmarkað vægi sökum þess að hann er bróðir stefnanda.

Engra gagna nýtur um vinnuframlag stefnanda en í stefnu segir: „. . .Eftir u.þ.b. hálfs mánaðar viðræður tókust samningar um kaup hlutanna . . .“ Eigi verður fallist á kröfu stefnanda, óskerta eins og hún er fram sett, á grundvelli meginreglu 45. gr. laga nr. 50/2000 með skírskotun til þess að hún sé ekki ósanngjörn.

Í tilvitnuðum tölvupósti kemur fram að stefndi metur hæfilegt endurgjald vera fimm milljónir króna sem hann býður stefnanda. Að mati dómsins verður ekki af gögnum málsins fundinn annar og réttari mælikvarði.

Niðurstaða málsins er sú að dæma beri stefnda til að greiða stefnanda 5.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 20. ágúst 2007 til greiðsludags. Ákveðið er að málskostnaður skuli falla niður.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, P-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnanda, S-kk-þgf B-kk-þgf G-kk-þgf, 5.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 20. ágúst 2007 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf