S-5093/2019

Dómur

I.

Ákæra og dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 5. febrúar 2020, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 24. september 2019, á hendur K-kk-þgf S-kvk-þgf B-x-x, kt. [...], [...], [...], „fyrir eftirtalin hegningarlagabrot:

[1.]

Þjófnað með því að hafa, sunnudaginn 10. febrúar 2019, stolið úr versluninni Icewear, að Laugavegi 89 í Reykjavík, einu skópari að söluverðmæti 15.490 krónur.

Mál nr. 007201911640

Telst [...] þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

[2.]

Þjófnað með því að hafa, mánudaginn 11. febrúar 2019, stolið úr húsnæði Hlutverkasetursins, að Borgartúni 1 í Reykjavík, Acer fartölvu að óþekktu verðmæti.

Mál nr. 00720197283

Telst [...] þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga [...].

[3.]

Rán með því að hafa, miðvikudaginn 13. mars 2019, stolið fatnaði að söluverðmæti 8.580 [krónur] úr verslun Icewear að Laugavegi 89 í Reykjavík, og er ákærða yfirgaf verslunina með fatnaðinn hótað starfsmanninum A, kt. [...], líkamsmeiðingum með því að beina að henni hníf er A varnaði ákærðu útgöngu úr versluninni, en ákærða komst í kjölfarið út úr versluninni með fatnaðinn meðferðis.

Mál nr. 007201914982

Telst [...] þetta varða við 252. gr. almennra hegningarlaga [...].

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Ákærða játar háttsemi samkvæmt öllum ákæruliðum en heldur uppi vörnum varðandi 3. ákærulið og byggir á því að háttsemin sem þar er lýst eigi undir 244. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða krefst vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa skipaðs verjanda sem greiðist úr ríkissjóði og að tekið verði tillit til tímaskýrslu.

II.

Málsatvik:

Varðandi 3. ákærulið, þá liggur fyrir að óskað var eftir aðstoð lögreglu að morgni þriðjudagsins 13. mars 2019 í verslun Icewear, Laugavegi 91, Reykjavík, vegna konu í annarlegu ástandi. Lýsing á fatnaði konunnar fylgdi tilkynningu. Jafnframt kom fram að konan hefði verið með tvær ferðatöskur inni í versluninni og tekið vörur og farið með þær inn í mátunarklefa. Er lögreglumenn voru á leið á staðinn barst önnur tilkynning frá sömu verslun þess efnis að konan hefði dregið upp hníf og ógnað starfsmönnum verslunarinnar þegar þeir hefðu ætlað að meina henni för út vegna gruns um að hún væri með stolna muni á sér.

Þegar lögreglumenn voru komnir á staðinn stuttu síðar sagði verslunarstjóri þeim að konan væri farin og að hún hefði hlaupið í áttina að Barónsstíg. Lögreglumenn fóru í áttina þangað og hittu á leiðinni tvo starfsmenn úr umræddri verslun sem vísuðu þeim að nálægu porti við Hverfisgötu. Stuttu síðar urðu lögreglumenn varir við konu sem passaði við lýsingu. Voru konunni gefin fyrirmæli um að stansa og urðu lögreglumenn þá varir við að hún kastaði frá sér fatnaði í nálægan húsgarð. Konan var í annarlegu ástandi og var hún handtekin og reyndist það vera ákærða. Gerð var öryggisleit en hnífur fannst ekki í hennar fórum. Ákærða var síðan færð á lögreglustöð.

Í framhaldi var farið til baka í fyrrgreinda verslun og aflað frekari upplýsinga frá verslunarstjóra og starfsmönnum sem fengu réttarstöðu vitnis. Í þeim samtölum kom meðal annars fram að þau hefðu kannast við ákærðu vegna eldra þjófnaðarmáls í versluninni sem hefði verið kært til lögreglu. Ákærða hefði komið inn í verslunina með ferðatöskur meðferðis og haft með sér varning úr versluninni inn í mátunarklefa. Á leiðinni út hefði ákærða verið beðin að skila varningnum en hún ekki kannast við neitt slíkt og gengið í áttina út. Annar starfsmannanna hefði lokað útidyrum og staðið við dyrnar og ætlað að varna ákærðu útgöngu. Ákærða hefði þá dregið upp hníf og ógnað starfsmanninum og sagt honum að opna dyrnar. Starfsmaðurinn hefði óttast mjög ákærðu og opnað dyrnar og ákærða þá farið út með eina ferðatösku meðferðis. Þessu til viðbótar var gerð leit að umræddum hníf og fannst hnífur síðar um daginn í porti við Barónsstíg sem starfsmaður úr versluninni bar kennsl á sem hníf ákærðu í umrætt skipti.

Meðal gagna eru myndupptökur úr framangreindri verslun. Upptökurnar eru í lit, án hljóðs og myndgæði eru með besta móti. Sjónsvið eru á ská ofan frá og eru dagsetning og klukkustillingar á upptökum. Ekki er ágreiningur um það hverjir sjást á upptökunum. Í upptökum kl. 09:20 og áfram sést ákærða ganga inn í verslunina með tvær ferðatöskur meðferðis og virðist hún vera í annarlegu ástandi. Á upptöku kl. 09:21 og áfram sést ákærða standa við upphengdan söluvarning á slám í kjallara í versluninni, taka tvennar buxur og skoða annan nálægan varning. Á upptöku kl. 09:23 og áfram sést ákærða í kjallara í versluninni taka tvær húfur og tvö pör af sokkum og fara með þennan varning og fyrrgreindar buxur inn í mátunarklefa og loka að sér. Á upptöku kl. 09:28 og áfram sést ákærða koma út úr mátunarklefa og eru þá starfsmenn nálægir sem virðast hafa afskipti af henni. Á upptöku kl. 09:31 og áfram sést starfskona loka og taka sér stöðu við útidyr verslunarinnar. Stuttu síðar sést ákærða ganga í átt að starfskonunni og beina að henni hníf svo hún virðist hrökklast undan og opna dyrnar fyrir ákærðu. Ákærða sést þá ganga úr versluninni með eina ferðatösku meðferðis og ganga vestur Laugaveg.

Enginn ágreiningur er um háttsemi ákærðu samkvæmt 1. og 2. ákærulið og ákærða játar sök vegna þeirra ákæruliða. Að því virtu er skírskotað til ákæru um lýsingu á þeim málsatvikum, sbr. 4. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008.

III.

Niðurstöður:

Atvik og háttsemi ákærðu samkvæmt 3. ákærulið er ágreiningslaus og samrýmist það gögnum málsins. Meginágreiningur málsins lýtur að því hvort háttsemi ákærðu samkvæmt þeim ákærulið eigi undir 244. gr. almennra hegningarlaga, sem þjófnaður, eða hvort háttsemin eigi undir 252. gr. sömu laga, sem rán. Ákærða byggir á því að verknaðarlýsing ákæru lýsi í raun háttsemi sem varði við 244. gr. almennra hegningarlaga og því eigi að sakfella og ákvarða refsingu samkvæmt því refsiákvæði. Ákæruvaldið byggir á hinu gagnstæða og telur háttsemina samkvæmt verknaðarlýsingu ákæru falla undir 252. gr. sömu laga og dómurinn eigi að sakfella ákærðu fyrir brot gegn því refsiákvæði og ákvarða henni refsingu eftir því.

Í refsirétti er þjófnaður samkvæmt 244. gr. almennra hegningarlaga almennt skilgreindur sem einhliða og ólögmæt taka muna eða orkuforða, sem er eign annars manns, að einhverju leyti eða öllu, með leynd úr vörslum umráðamanns til að slá eign sinni á þá í auðgunarskyni. Rán samkvæmt 252. gr. almennra hegningarlaga er fólgið í því að maður í auðgunarskyni með líkamlegu ofbeldi eða hótun um að beita því þegar í stað tekur af manni eða neyðir út úr manni fjármuni eða önnur verðmæti, kemur undan hlut sem verið er að stela eða neyðir mann til að gera eitthvað eða láta eitthvað ógert fyrir þann mann eða aðra. Það er skilyrði svo unnt sé að sakfella fyrir þjófnað og rán að þau brot séu framin af ásetningi og í auðgunarskyni, sbr. 18. og 243. gr. almennra hegningarlaga. Hvað hið síðarnefnda varðar þá þarf ásetningur hins brotlega að standa til þess að afla sér eða öðrum fjárvinnings á þann hátt að sá sem verður fyrir broti bíði ólöglega fjártjón að sama skapi.

Í máli þessu liggur fyrir að eftir að ákærða var inni í mátunarklefa í versluninni þá tók hún í vörslur sínar varning sem var með fjárgildi og var ætlaður til sölu í versluninni. Myndupptökur bera með sér að starfsmönnum var ljóst í hvað stefndi og fór einn þeirra að útgangi og lokaði útidyrum og tók sér stöðu við dyrnar og hugðist varna því að ákærða færi með varninginn úr versluninni án þess að greiða fyrir hann. Þegar ákærða var á útleið með varninginn í vörslum sínum dró hún upp hníf og ógnaði starfsmanninum með honum svo hann hrökklaðist undan og opnaði dyrnar fyrir ákærðu. Ákærða fór í framhaldi úr versluninni án þess að greiða fyrir varninginn. Samkvæmt framangreindu hafði ákærða í frammi hótanir um að beita líkamlegu ofbeldi þegar í stað til þess að koma undan hlut með fjárgildi sem hún var að stela þannig að hún auðgaðist en verslunin varð fyrir fjártjóni. Verknaðarlýsing ákæru varðandi háttsemi ákærðu tekur nægjanlega til framangreindra verknaðarþátta, þar með talið töku muna með fjárgildi og hótun um ofbeldi í tengslum við það að koma undan munum sem var verið að stela. Ákærða hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir því að háttsemin, eins og henni er lýst í ákæru, eigi undir 244. gr. almennra hegningarlaga. Þá er ljóst að saknæmisskilyrði samkvæmt 18. og 243. gr. sömu laga eru uppfyllt. Með þessu verður ákærða sakfelld fyrir háttsemi samkvæmt 3. ákærulið og er það brot rétt fært til refsiákvæðis í ákæru.

Ákærða hefur játað skýlaust fyrir dómi alla þá háttsemi sem henni er gefin að sök samkvæmt 1. og 2. ákærulið og er játningin studd sakargögnum og verður hún sakfelld fyrir þá háttsemi samkvæmt ákæru og eru þau brot rétt færð til refsiákvæða.

Ákærða er fædd árið [...]. Samkvæmt sakavottorði, dags. 19. september 2019, gekkst hún undir lögreglustjórasátt 26. júní 2012 vegna brots gegn 2. gr., sbr. 5. gr., laga nr. 65/1974 um ávana og fíkniefni. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. febrúar 2014 var ákærða sakfelld fyrir brot gegn 244. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga og henni gert að sæta fangelsi í þrjátíu daga, skilorðsbundið í tvö ár. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. maí 2016 var ákærða sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og henni gert að sæta fangelsi í sextíu daga, skilorðsbundið í tvö ár, en fyrri skilorðsdómur var þá jafnframt dæmdur upp. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. nóvember 2016 var ákærða sakfelld fyrir brot gegn 245. gr. almennra hegningarlaga en henni ekki gerð sérstök refsing þar sem um var að ræða hegningarauka við fyrri dóm. Þessu til viðbótar var ákærða með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. nóvember 2017 sakfelld og dæmd í tólf mánaða óskilorðsbundið fangelsi fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr., 233. gr., 1. mgr. 244. gr., 245. gr. og 252. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga, og 1. mgr. og alið 2. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998. Sakhæfismat dómkvadds matsmanns lá til grundvallar þessum dómi þess efnis að geðrænt ástand ákærðu væri ekki af þeim toga að 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga ætti við um hana. Með dóminum var skilorðsdómurinn frá 2. maí 2016 dæmdur upp. Með ákvörðun Fangelsismálastofnunar ríkisins var ákærðu veitt reynslulausn 22. apríl 2018 af fullnustu eftirstöðva dómsins, 120 dögum, skilorðsbundið í eitt ár. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 13. mars 2019 var ákærðu, að kröfu lögreglustjóra, gert að sæta fullnustu eftirstöðva dómsins og fór fullnustan fram frá þeim sama degi og til 11. júlí sama ár er hún var látin laus.

Um ákvörðun refsingar fer samkvæmt 1. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga. Til málsbóta horfir að ákærða hefur játað að fullu sök samkvæmt 1. og 2. ákærulið, sbr. 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hið sama á raun við um 3. ákærulið en ákærða hefur gengist við háttseminni þrátt fyrir að ágreiningur hafi verið uppi um heimfærslu til refsiákvæðis með tilliti til verknaðarlýsingar í ákæru. Einnig horfir til málsbóta að tölva sem ákærða tók samkvæmt 2. ákærulið endurheimtist óskemmd, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hið sama á við um 1. og 3. ákærulið en þar var um að ræða óverulegt verðmæti andlags þess sem var tekið. Til refsiþyngingar horfir að brot ákærðu voru endurtekin sem bendir til hás saknæmisstigs hjá henni, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá horfir einnig til refsiþyngingar að brot ákærðu voru ítrekuð í skilningi 255. gr. sömu laga. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði.

Ákærðu verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, vegna vinnu fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 400.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins samkvæmt fyrirliggjandi gögnum.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf, aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, K-x-x S-x-x B-x-x, sæti fangelsi í átta mánuði.

Ákærða greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 400.000 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf

Um ákvörðun refsingar fer samkvæmt 1. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga. Til málsbóta horfir að ákærða hefur játað að fullu sök samkvæmt 1. og 2. ákærulið, sbr. 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hið sama á raun við um 3. ákærulið en ákærða hefur gengist við háttseminni þrátt fyrir að ágreiningur hafi verið uppi um heimfærslu til refsiákvæðis með tilliti til verknaðarlýsingar í ákæru. Einnig horfir til málsbóta að tölva sem ákærða tók samkvæmt 2. ákærulið endurheimtist óskemmd, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hið sama á við um 1. og 3. ákærulið en þar var um að ræða óverulegt verðmæti andlags þess sem var tekið. Til refsiþyngingar horfir að brot ákærðu voru endurtekin sem bendir til hás saknæmisstigs hjá henni, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá horfir einnig til refsiþyngingar að brot ákærðu voru ítrekuð í skilningi 255. gr. sömu laga. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði.

Ákærðu verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, vegna vinnu fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 400.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins samkvæmt fyrirliggjandi gögnum.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf, aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, K-x-x S-x-x B-x-x, sæti fangelsi í átta mánuði.

Ákærða greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 400.000 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf