S-297/2011

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð föstudaginn 20. apríl, er höfðað með tveimur ákærum lögreglustjórans á Akureyri. Fyrri ákæra er gefin út 22. desember 2011 á hendur X og Z. Er þeim báðum gefinn að sök nytjastuldur og ákærða Z umferðarlagabrot

„með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 15. október 2011, staðið saman að því að taka í heimildarleysi bifreiðina [...], þar sem hún stóð á bifreiðastæði við [...götu] á Siglufirði og bifreiðina [...], þar sem hún stóð við heimili eiganda hennar að [...braut] á Siglufirði og [Z] fyrir að aka nefndum bifreiðum undir áhrifum áfengis (með alkóhólmagn í blóði 2,03‰), undir áhrifum fíkniefna (í blóði hans mældist tetrahýdrókannabínól 2,7 ng/ml) og án ökuréttar, en hann ók bifreiðinni [...] frá [...götu] og norður fyrir Siglufjörð, þar sem hann ók bifreiðinni út af veginum og velti henni og bifreiðinni [...] frá [...braut] á Siglufirði og suður Siglufjarðarveg og síðan vestur Ólafsfjarðarveg um Fljótin þar sem hann ók bifreiðinni út af við Skeiðfossvirkjun.

Brot ákærðu beggja telst varða við 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. lög nr. 20, 1956 og umferðarlagabrot ákærða [Z] telst varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. A og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og ákærði [Z] jafnframt til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga með síðari breytingum.“

Síðari ákæra er gefin út 15. febrúar 2012 og er á hendur ákærða Z

„fyrir nytjastuld og umferðarlagabrot, með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 18. janúar 2012, tekið í heimildaleysi bifreiðina [...], þar sem hún stóð við [...götu] á Siglufirði og aka henni undir áhrifum fíkniefna (í blóði hans mældist tetrahýdrókannabínól 0,6 ng/ml og amfetamín mældist í þvagi) og án ökuréttar frá [...götu], áleiðis til Ólafsfjarðar, uns lögreglan stöðvaði akstur hans í vestari Héðinsfjarðargöngunum.

Telst þetta varða við 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. lög nr. 20, 1956 og 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. A og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, með síðari breytingum.“

Málin voru sameinuð.

Fyrir dómi játaði Z sök, að því er hann sjálfan varðar, samkvæmt báðum ákærum. Hann krefst vægustu refsingar.

Ákærði X neitar sök og krefst sýknu en til vara vægustu refsingar. Verjandi hans krefst málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Málavextir

Klukkan 06:40 hinn 15. október 2011, samkvæmt skýrslu, barst lögreglu tilkynning fjarskiptamiðstöðvar um að bifreið hefði verið ekið út af vegi í Fljótum. Hefði tilkynnandi til Neyðarlínu, A, ekið fram á tvo menn þar á gangi og tekið upp í bifreið sína og væru þeir í annarlegu ástandi og lemstraðir. Lögregla fór á vettvang og á leiðinni úr Siglufirði veitti hún athygli bifreiðinni ..., utan vegar og mikið skemmdri eftir veltu. Á leiðinni þaðan inn í Fljót mætti lögregla sjúkrabifreið. Í henni reyndust vera þeir X og Z, ákærðu í máli þessu, X á börum, blóðugur á höfði. Lögregla fylgdi sjúkrabifreiðinni á sjúkrahús á Siglufirði og þar voru ákærðu handteknir.

Í málinu liggja fyrir ljósmyndir sem lögregla tók við rannsókn málsins. Þar má sjá bifreiðina ... utan vegar skammt norður af Siglufirði. Má af mynd ráða að bifreiðin hefur krumpazt við að stingast í skurðbakka. Blóð má sjá á hægra framsæti bifreiðarinnar. Þá sýna myndir bifreiðina ... þar sem hún er komin í skurð við Ólafsfjarðarveg í Fljótum og snýr hún þvert á veginn. Blóð er á höfuðpúða hægra framsætis. Þá er í málinu mynd er sýnir blóðugt sár á höfði ákærða X.

Blóðsýni, tekin af hægra framsæti ... og hægra framsætisbaki ... voru rannsökuð. Reyndist DNA snið beggja vera hið sama og ákærða X.

Í blóði ákærða X mældist tetrahýdrókannabínól 3,8 ng/ml og alkóhólmagn 1,18‰. Í þvagi hans mældist alkóhólmagn 1,83‰. Í blóði ákærða Z mældist alkóhólmagn 2,03‰. Í þvagi hans mældist tetrahýdrókannabínól 2,7 ng/ml.

Í málinu liggja lögregluskýrslur og greina frá því að eigendur bifreiðanna ... og ... hafi komið til lögreglu hinn 18. október og hvor kært nytjastuld á bifreið sinni. Er eftir báðum haft að bifreið hans hafi verið ólæst og kveikjuláslykill í henni. Krefjast báðir refsingar yfir þeim sem framið hafi.

Skýrslur ákærðu og framburður vitna fyrir dómi

Ákærði Z kvaðst hafa setið umrætt kvöld ásamt meðákærða við drykkju á hótelinu á Siglufirði, en þangað hefði ekið þeim maður er B héti. Hefðu þeir ákærðu drukkið stíft. Við lokun hefði leiðir skilið, ákærði farið af hótelinu og tekið bifreið, en hefði svo hitt meðákærða og tekið hann upp í bifreiðina. Kvaðst ákærði hafa opnað dyrnar fyrir honum en ekki hjálpað honum inn í bifreiðina á annan hátt. Ákærði hefði ekið upp að göngum en þar hefði bifreiðin farið út af. Ákærði hefði „einhvern veginn“ skriðið út úr bifreiðinni. Eftir þetta hefði meðákærði staðið fyrir utan bifreiðina en eigin næstu aðgerðum lýsti ákærði svo: „Fer niðrí bæ, næ í annan bíl, næ í [X] og svo endaði förin þarna úti í Fljótum.“

Ákærði sagðist ekki muna til þess að meðákærði hefði átt þátt í töku bifreiðanna. Þá hefðu þeir lítt eða ekki rætt hvert leið lægi, en ákærði kvað sér hafa legið á enda „vissi [hann] hvað [hann] væri búinn að gera“. Þá kvaðst ákærði lítið hafa hugsað hvers vegna hann æki Fljótin en ekki Héðinsfjarðargöng í síðari ökuferðinni. Ákærði var spurður hvort meðákærði hefði spurt hvar hann hefði fengið bifreiðina og kvaðst ákærði helzt halda að meðákærði hefði „ekki haft rænu til“. Í síðari ökuferðinni hefði meðákærði fengið rænu um það leyti sem farið væri framhjá Ketilási.

Ákærði var spurður um ástand meðákærða þegar hann hefði verið tekinn upp í bifreiðarnar. Meðákærði hefði verið „blindfullur“ og sem „veltandi egg“. Í síðara skiptið hefði ákærði borið eða stutt meðákærða í bifreiðina. Í það skipti hefði meðákærði verið blóðugur á hnakka.

Ákærði kvaðst ekki hafa neytt fíkniefna um kvöldið. Spurður um hugsanlega fíkniefnaneyzlu meðákærða sagði ákærði að drukkinn fylgdist hann ekkert með því hvað aðrir hefðust að.

Ákærði kvað þá meðákærða ... og „út af fyrir sig“ nána sem slíka. Ákærði kvaðst ekki geta fullyrt hvort meðákærði hefði vitað að ákærði ætti ekki bifreiðirnar sem hann hefði ekið. Ákærði hefði hins vegar ekki átt bifreið síðan á unglingsárum og raunar aldrei tekið ökupróf.

Ákærði X sagði að þegar atvik máls urðu hefði hann verið búinn að vera allsgáður í rúm tvö ár. Þetta kvöld hefði hann hins vegar „sprungið“ og farið á „fyllerí“ með meðákærða. Eftir drykkjuna hefði hann verið á gangi á leið til vinkonu sinnar þegar hann hefði séð bifreið, er hann hefði kannazt við, nálgast. Kvaðst ákærði kannast við bróður eiganda þeirrar bifreiðar og hefði því setzt í bifreiðina, en þá séð að meðákærði hefði verið undir stýri. Meðákærði hefði þegar ekið á stað. Kvaðst ákærði hafa verið útúrdrukkinn þegar þetta hefði verið. Um tveimur mínútum síður hefði bifreiðin verið kominn út af veginum, ákærði hefði henzt út úr henni og meðákærði „rúllandi“ á eftir og í höfuð ákærða. Ákærði hefði sagt meðákærða að koma sér upp á veg og ná í aðstoð en það næsta sem ákærði myndi væri að „þá er ég kominn á einhvern annan bíl og hann er á honum“. Annars myndi ákærði ekkert eftir því máli. Kvaðst ákærði alls ekki viðurkenna að hafa „stolið þessum bílum“ og hefði hann ekki haft hugmynd um að meðákærði væri á þeim. Ákærði kvaðst vera alkóhólisti og hefði hann verið „í algjöru blackouti, alveg bara, vissi ekki neitt, stóð varla í lappirnar“. Væri ákærða ekki tamt slíkt ástand en eftir langt tímabil án víns hefði drykkjan haft meiri áhrif en venjulega.

Vitnið Ö lögregluþjónn sagði að fjarskiptamiðstöð hefði haft samband og sagt bifreið hafa farið út af í Fljótunum ásamt tveimur mönnum sem væru í annarlegu ástandi. Vitnið hefði farið á stað við annan mann og norðan við bæinn hefðu þeir séð bifreið utan vegar. Hefði þá þegar grunað að sú bifreið tengdist hinni. Á leið inn í Fljót hefðu þeir mætt sjúkrabifreið, stöðvað hana og þar fundið ákærðu hálflemstraða. Vitnið hefði fylgt sjúkrabifreiðinni og handtekið ákærðu á sjúkrahúsinu eftir læknisskoðun. Hefði vitnið talið báða undir áhrifum áfengis og fíkniefna. Ákærði X hefði verið viðræðuhæfur á sjúkrahúsinu og þar sagt vitninu að hann hefði fengið höfuðhögg, myndi lítið, hefði verið við drykkju en rankað við sér í bifreið sem hefði verið „í loftköstum“ í Fljótunum og meðákærði þá verið við stýrið.

Vitnið staðfesti skýrslu sína í málinu.

Vitnið A kvaðst hafa verið á ferð á veginum þegar það hefði séð tvo menn á gangi í átt til Siglufjarðar. Vitnið hefði tekið mennina upp í bifreiðina og þá séð að annar var blóðugur í andliti en hinn haltrað. Sá blóðugi, sem hefði verið eldri, hefði setzt í framsæti en sá haltrandi í aftursæti. Vitnið hefði spurt þá tíðinda og fengið óskýr svör um að þeir hefðu velt bifreið. Hefðu þeir sagzt hafa komið frá Siglufirði en ekki haft neinn sérstakan áfangastað. Vitnið hefði þá hringt til Neyðarlínunnar en annar þeirra, sá blóðugi, hefði þá orðið mjög „paranoid“ um að hann ætti ekki von á góðu ef lögregla kæmi að málinu. Hefði hann talið lögreglu lúskra sér. Kvað vitnið hafa verið unnt að halda uppi samræðum við manninn, eftir því sem gerðist og gengi með drukkna menn.

Vitnið sagðist hafa greint það af samtölum mannanna sín á milli að sá þeirra sem haltrað hefði, hefði ekið bifreiðinni. Hefði sá blóðugi gagnrýnt hinn fyrir akstursleiðina sem hann hefði valið.

Vitnið sagði að mennirnir hefðu fyrst sagzt vera tveir á ferð, en þegar vitnið hefði spurt nánar um það, til þess að fullvissa Neyðarlínuna um að ekki yrði hugsanlegur slasaður mann skilinn eftir á vettvangi, hefði sá blóðugi sagt að þriðji maður hefði verið með í för en sá hefði farið sína leið eftir óhappið. Þegar vitnið hefði gengið nánar eftir þessu, hefði sá blóðugi dregið söguna til baka.

Vitnið staðfesti þau orð sín úr lögregluskýrslu að sá blóðugi hafi sagt hinn hafa ekið bifreiðinni og að rétt væri að spyrja hann um hvar hún væri.

Vitnið sagði að sér hefði fundizt sá haltrandi, sem setið hefði aftur í bifreiðinni, vera drukknari en hinn blóðugi.

Niðurstaða

Með játningu sinni, sem fær næga stoð í gögnum málsins og ekki þykir ástæða til að draga í efa, er ákærði Z sannur að sök samkvæmt síðari ákæru og að því er hann sjálfan varðar í fyrri ákæru. Er háttsemi hans rétt færð til refsiheimilda og hefur hann unnið sér til refsingar.

Víkur nú sögu að fyrri ákæru að því er ákærða X varðar.

Ljóst er að ákærði Z tók bifreiðarnar ... og ... ófrjálsri hendi umrædda nótt og ók þeim, með þeim hætti sem getur í ákæru. Ekkert bendir til þess að ákærði X hafi ekið, en af blóði sem fannst í bifreiðunum verður dregin sú ályktun að hann hafi í báðum ökuferðum setið í hægra framsæti.

Engin vitni voru leidd fyrir dóminn til að bera brigður á þá staðhæfingu ákærðu að leiðir þeirra hefði skilið eftir kvölddrykkjuna og áður en fyrri ökuferðin hófst. Þykir verða að miða við þá frásögn þeirra. Verður því að miða við að ákærði X hafi ekki verið viðstaddur þegar ákærði Z tók bifreiðina ... heldur hafi hann setzt í hana þegar meðákærði kom á henni þar sem ákærði X var á gangi. Kvaðst ákærði X ekki hafa vitað fyrr en í bifreiðina var komið hver var við stýrið, en hann kvaðst hafa kannazt við bifreiðina og haldið annan mann vera á henni. Þykir þessari frásögn hans ekki alveg verða vísað á bug. Ekkert er komið fram sem hnekkir því að ökuferðin hafi tekið mjög skamman tíma. Í sakamáli þessu, þar sem skýra ber allan vafa ákærðum manni í hag og sönnunarbyrði um allt sem honum er í óhag hvílir á ákæruvaldinu, þykir ekki heldur hafa verið sannað að ákærða X hafi þegar mátt vera ljóst að meðákærði hefði tekið bifreiðina ófrjálsri hendi. Þegar á framanritað er horft verður ekki talið að ákæruvaldinu hafi tekizt sönnun þess að ákærði X hafi staðið að því með ákærða Z að taka umrædda bifreið í heimildarleysi. Verður því að sýkna hann af því.

Um síðari ökuferðina gildir að því leyti hið sama og um hina fyrri, að byggja verður á því að ákærði X hafi ekki verið nærri er ákærði Z tók hana og hóf akstur. Segja þeir báðir að ákærði X hafi þá verið rænulítill. Kveðst ákærði Z hafa borið eða stutt ákærða X inn í bifreiðina og ákærði X kveðst muna eftir sér eftir fyrra óhappið, þegar hann hafi beðið meðákærða um að sækja aðstoð, en muna næst til sín þar sem hann hafi setið inni í bifreiðinni.

Ljóst er að ákærði X var með rænu eftir að þeirri ökuferð lauk ofan í skurði, en hann gat þá gengið eftir veginum og síðar talað við vitnið A er tók ákærðu upp í bifreið sína. Þá þykir áfengismagn það er mældist í ákærða X ekki vera svo mikið að af því verði nauðsynlega dregin sú ályktun að hann hafi verið viti sínu fjær.

Eins og áður segir, er skylt í sakamáli þessu að skýra allan vafa hinum ákærða í hag og sönnunarbyrði um allt sem honum er í óhag hvílir á ákæruvaldinu. Þegar í því ljósi er horft á frásögn beggja ákærðu um ástand ákærða X, þegar hann, borinn eða studdur af meðákærða, fór í bifreiðina ..., þykir ákæruvaldinu, þrátt fyrir það sem segir um ástand hans eftir að þeirri ökuferð var lokið og ákærðu höfðu gengið einhvern spöl á veginum, ekki alveg hafa tekizt að færa sönnur á að ákærða X hafi í upphafi ökuferðar hlotið eða mátt vera ljóst að hann settist inn í bifreið hjá ökumanni sem hefði tekið hana ófrjálsri hendi. Þykir þannig ekki alveg hafa tekizt sönnun þess, svo dugi til sakfellingar í sakamáli, að ákærði X hafi staðið með ákærða Z að því taka bifreiðina ... í heimildarleysi. Verður því að sýkna hann af ákæru fyrir það.

Ákærði Z var í desember 2008 dæmdur til greiðslu 110.000 króna sektar fyrir brot gegn 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Var hann jafnframt sviptur ökurétti í átta mánuði. Í ágúst 2010 var ákærði dæmdur í sex mánaða fangelsi fyrir eignaspjöll en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Hinn 24. október 2011 var hann dæmdur í níu mánaða fangelsi en fullnustu sex mánaða af refsingunni frestað skilorðsbundið í þrjú ár, fyrir þjófnað, eignaspjöll og brot gegn 1. sbr. 3. mgr. 45. gr., 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga og jafnframt sviptur ökurétti í fjögur ár. Með dómi þessum var fyrrgreindur skilorðsdómur dæmdur upp, en einnig var um hegningarauka að ræða.

Refsing ákærða vegna brots samkvæmt fyrri ákæru verður ákveðin sem hegningarauki. Með broti sínu samkvæmt síðari ákæru hefur ákærði jafnframt rofið skilorð það sem honum var sett í dóminum í október 2011. Verður sá skilorðsdómur nú tekinn upp og ákærða gerð refsing í einu lagi.

Í brotum þeim sem ákærði framdi samkvæmt fyrri ákæru tók hann tvær bifreiðar ófrjálsri hendi og skildi við báðar skemmdar utan vegar og verður að telja augljóst af ljósmyndum að mikið tjón hefur orðið á bifreiðunum, þótt nákvæmar upplýsingar liggi ekki fyrir um það í málinu. Hann bætir svo ekki ráð sitt meira en svo að í janúar 2012 tekur hann að nýju bifreið í heimildarleysi og ekur henni undir áhrifum fíkniefna. Ákærða til málsbóta kemur hins vegar að hann játar sök sína að fullu. Þegar á allt framanritað er horft verður ákærði dæmdur í eins árs fangelsi sem ekki er unnt að skilorðsbinda. Enn fremur verður hann nú sviptur ökurétti ævilangt. Ákærði Z verður dæmdur til að greiða þann sakarkostnað er hann sjálfan varðar, sem samkvæmt yfirlitum sýslumanns nemur 183.417 krónum. Sakarkostnaður sem varðar ákærða X greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 125.500 krónur og er virðisaukaskattur þar innifalinn. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi með mál þetta.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði Z sæti fangelsi í eitt ár.

Ákærði X er sýkn af ákæru í máli þessu.

Ákærði Z er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði Z greiði 183.417 króna sakarkostnað. Annar sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 125.500 krónur.