E-1693/2020

Mál þetta var höfðað þann 23. júní 2020 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 17. febrúar sl.

Stefnandi er J-x-x F-x-x, Skúlagötu 44, Reykjavík. Stefndi er HL Adventure ehf., Skúlagötu 44, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 3.128.454 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 718.000 krónum frá 1. maí 2020, frá þeim degi af 1.436.000 krónum til 1. júní 2020 og frá þeim degi af 3.128.454 krónum til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 3. desember 2020 að fjárhæð 630.713 krónur. Þá er þess er krafist að dæmt verði að dráttarvextir skuli leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn þann 1. maí 2021 en síðan árlega þann dag. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Stefnandi hóf í júlí 2019 störf hjá stefnda sem sölumaður og verkefnastjóri í fullu starfi, en starfsemi stefnda gengur út á að skipuleggja og sjá um ferðir fyrir hópa og einstaklinga bæði innan- og utanlands. Umsamin laun stefnanda voru 700.000 krónur á mánuði og orlof 27 dagar á ári. Stefnanda var sagt upp störfum 31. mars 2020 með vísan til óvissu vegna kórónuveirufaraldursins og var gert ráð fyrir að hún ynni út þriggja mánaða uppsagnarfrest. Frekara vinnuframlagi hennar var hins vegar hafnað af hálfu stefnda 21. apríl 2020 og mun það hafa verið síðasti dagur hennar í starfi.

Fyrir liggur að stefndi greiddi stefnanda ekki laun vegna aprílmánaðar 2020 og leitaði stefnandi til VR sem sendi stefnda bréf fyrir hennar hönd. Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 10. júní 2020, var krafa um laun fyrir aprílmánuð ítrekuð auk þess sem gerð var krafa um laun í uppsagnarfresti vegna maí og júní 2020 ásamt áunnu orlofi og desemberuppbót. Með bréfi lögmanns stefnda til lögmanns stefnanda, dags. 18. júní 2020, var kröfunni hafnað með vísan til þess að við uppsögn framkvæmdastjóra stefnda hafi stefnandi hætt að sinna sínum skyldum. Þá hafi hún eytt 6.000 skjölum er vörðuðu viðskipti félagsins og hún hefði borið ábyrgð á.

Í kjölfar framangreindra samskipta höfðaði stefnandi mál þetta. Ekki er uppi tölulegur ágreiningur um fjárhæðir, en deila aðilanna lýtur að því hvort stefnandi hafi með eyðingu umræddra gagna fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda lýtur samkvæmt framansögðu að launum í uppsagnarfresti fyrir apríl, maí og júní 2020 auk orlofs, orlofsuppbótar og desemberuppbótar. Byggir stefnandi á því að henni hafi fyrirvaralaust verið vikið úr starfi á miðjum uppsagnarfresti og því beri að greiða henni laun út uppsagnarfrest í samræmi við ráðningarsamning.

Í stefnu er tekið fram að lýsing stefnda á eyðingu gagna af hálfu stefnanda sé röng. Hið rétta sé að stefnandi hafi, eftir að henni barst uppsagnarbréf 31. mars 2020, ákveðið að eyða eldri skjölum sem hún hafði safnað saman í tengslum við ýmis konar tilboðsgerðir og ekki voru lengur í notkun, ásamt eigin persónulegum tölvupóstum. Hafi það verið í samræmi við óskir eiganda stefnda og hafi engum viðskiptaupplýsingum verið eytt. Enginn hafi gert umrædda eyðingu gagna að umtalsefni þegar vinnuframlag hennar var afþakkað á uppsagnarfresti þann 21. apríl 2020. Það hafi ekki verið fyrr en löngu síðar, með tölvubréfi lögmanns stefnda 18. júní 2020, sem vísað var til þess að uppsögn hennar helgaðist af eyðingu umræddra gagna.

Stefnandi krefst launa að fjárhæð 718.000 króna fyrir hvern mánuð á uppsagnarfresti, þ. e. apríl, maí og júní 2020, miðað við launahækkun samkvæmt kjarasamningi VR og SA, eða alls 2.154.000 króna auk orlofs fyrir sama tímabil að fjárhæð 249.648 krónur. Þá gerir hún kröfu um útistandandi orlof sem hafi verið verið 136,8 orlofstímar við starfslok í lok mars 2020. Sé því gerð krafa um 616.874 krónur sem sé 136,8 tímar margfaldaðir með 4.508 króna dagvinnukaupi. Þá krefst hún orlofsuppbótar samkvæmt kjarasamningi árið 2020 sem sé, miðað við 41 vikur, 46.466 krónur og áunnið hlutfall orlofsuppbótar fyrir árið 2021, sem sé 9.244 krónur. Loks krefst hún hlutfalls af desemberuppbót samkvæmt kjarasamningi árið 2020 sem sé 52.222 krónur miðað við þær 25 vikur sem stefnandi hafi áunnið sér.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt grein 1.9. í kjarasamningi VR og SA eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að þeim mánuði ljúki sem laun séu greidd fyrir. Að auki skuli vinnuveitandi greiða þegar áunnið orlof til launþega við lok ráðningarsambands samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987. Stefnandi vísar einnig til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, laga nr. 139/2003 um tímabundna ráðningu starfsmanna, meginreglna kröfu- og vinnuréttar og kjarasamnings VR og SA.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi tekur fram að stefnandi hafi verið ráðin sölumaður og verkefnastjóri hjá stefnda. Starfsskyldur hennar hafi verið tilgreindar í skriflegum ráðningarsamningi, en samkvæmt 3. grein hans hafi stefnandi borið ábyrgð á að selja vörur og þjónustu stefnda. Stefnanda hafi jafnframt borið ábyrgð á að framfylgja,, seldri þjónustu allt til enda“ og að uppgjör hvers og eins verkefnis væri frágengið eigi síðar en 20 dögum eftir að því lauk. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum 31. mars 2020 en ekki verið leyst undan starfsskyldum sínum á þeim tímapunkti. Það hafi ekki gerst fyrr en 21. apríl 2020 þegar í ljós kom að stefnandi sinnti starfsskyldum sínum ekki með þeim hætti sem til var ætlast og ráðningarsamningurinn kvað á um.

Eftir að stefnandi hafi verið leyst undan starfsskyldum sínum hafi komið í ljós að hún hefði án nokkurs samráðs við vinnuveitanda sinn ákveðið að hreinsa rækilega til í tölvupósti sínum og eytt ekki aðeins persónulegum tölvupóstum heldur einnig tölvupóstum og skjölum sem vörðuðu starfssvið stefnanda og samskipti við viðskiptamenn. Með því hafi upplýsingar og tengsl við stóran hóp viðskiptavina stefnda verið gerð erfiðari og í sumum tilvikum ómöguleg nema með ærinni vinnu.

Stefnandi hafi með háttsemi sinni brotið starfsskyldur sínar gagnvart stefnda. Honum hafi því verið rétt að krefjast þess að stefnandi viki þegar í stað af starfsstöð sinni. Stefnandi hafi valdið stefnda tjóni sem ekki sjái fyrir endann á. Í samskiptum starfsmanna og vinnuveitenda gildi sú regla varðandi tölvupósta að vinnuveitandi megi ekki skoða tölvupósta starfsmanns nema að honum viðstöddum. Að sama skapi gildi sú regla að starfsmaður hafi engan rétt til þess að eyða starfstengdum tölvupóstum þegar hann láti af störfum eða áður en hann láti af störfum. Starfsmaður sem brjóti með þessum hætti gegn vinnuveitanda sínum sé bótaskyldur. Sé þess krafið að kröfu stefnanda verði lokið með skuldajöfnuði án sjálfstæðs dóms verði krafa hennar tekin til greina, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi vísar til almennra reglna samninga-, kröfu- og vinnuréttar um að gerða samninga beri að virða og efna í samræmi við efni þeirra og svar til bóta séu þeir vanefndir.

III

Í máli þessu er deilt um rétt stefnanda til launa í uppsagnarfresti eftir að hafa verið sagt upp störfum hjá stefnda 31. mars 2020. Óumdeilt er að stefnandi átti þriggja mánaða uppsagnarfrest og ber aðilum saman um að við uppsögnina hafi verið miðað við að stefnandi skyldi vinna á uppsagnarfrestinum. Stefnanda var hins vegar vikið úr starfi 21. apríl 2020 og fékk hún engar launagreiðslur í uppsagnarfresti.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að um fyrirvaralausa riftun samnings aðilanna hafi verið að ræða sem leiði til þess aðhún eigi rétt til fullra launa út uppsagnarfrestinn. Stefndi byggir hins vegar á því að stefnandi hafi eytt um 6.000 skjölum af heimasvæði sínu í tölvu stefnda og þar með brotið með slíkum hætti gegn starfsskyldum sínum að til bótaréttar stefnda hafi stofnast. Stefnandi eigi því ekki rétt til launa í uppsagnarfresti.

Fyrir dómi gáfu skýrslur stefnandi sjálf og vitnið G-kk-nf Þ-kk-nf R-kk-nf. Stefnandi kvað starf sitt hafa falist í að búa til ferðapakka og tilboð fyrir ferðaskrifstofur og einstaklinga. Undir hverju tilboði, sem búið hafi verið til í svokölluðu Dropboxi, hafi stefnandi safnað saman fjölda skjala sem tengdust undirbúningi tilboðsgerðar, svo sem myndum, textum, myndbrotum og öðru sem stefnandi notaði til þess að setja saman heildartilboð. Hver mynd hafi verið eitt skjal og hafi fjöldi skjala safnast undir hverju og einu tilboði. Stundum hafi jafnvel yfir 200 myndir eða skjöl verið undir einu og sama tilboðinu. Oft hafi kúnninn ekki samþykkt tilboð og þá hafi verið búið til nýtt með tilheyrandi aukningu á skjölum í hverri möppu. Stefnandi kvaðst ekki hafa verið nógu dugleg við að eyða gömlu efni og því hafi mikið af óþarfa skjölum safnast upp í hennar möppum í Dropboxinu.

Stefnandi kvað uppsögn hennar hafa borið að með þeim hætti að eigandi og stjórnarformaður stefnda hafi kallað starfsmenn á sal í lok mars 2020 til þess að tilkynna þeim að stuðst yrði við 25% hlutabótaúrræði ásamt því sem starfsmönnum væri sagt upp með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Við uppsögnina hefði eigandi stefnda sömuleiðis lýst því yfir að allir þyrftu að hreinsa til í tölvum sínum, m. a. með því að eyða persónulegum gögnum og gögnum sem væru óþörf, og auk þess skila tölvum, símum og lyklum. Stefnandi hafi því eytt gömlum skjölum og persónulegum tölvupóstum til þess að hreinsa til fyrir nýja starfsmenn. Ekki hafi verið um neinar viðskiptaupplýsingar eða gögn í notkun að ræða heldur gömul og óþarfa skjöl sem stefnandi hefði safnað saman með tímanum. Stefnandi kvað engan hafa minnst á eyðingu gagna við starfslok hennar og að enginn hefði haft samband við hana vegna gagnaeyðingarinnar eftir starfslok. Það hafi ekki verið fyrr en með tölvubréfi lögmanns stefnda 18. júní 2020 sem vísað var til þess að uppsögn hennar helgaðist af eyðingu umræddra gagna.

Vitnið G-kk-nf Þ-kk-nf R-kk-nf, sem sér um tölvumál stefnda, lýsti því fyrir dómi að stefnandi hefði eytt um 6.000 skjölum 20. apríl 2020 frá kl. 15:14 til 15:24. Hann hefði verið beðinn um að sækja hluta gagnanna aftur en að hann vissi ekki hvort stefndi hefði leitað eftir öðrum gögnum sem eytt hefði verið. Kvað vitnið kerfið þess eðlis að almennt væri hægt að sækja gögn sem væri eytt. Hann vissi ekki til þess að gagnatap hefði orðið vegna eyðingar stefnanda en vissulega gæti visst tjón falist í því að greiða fyrir tölvuaðstoð til þess að endurheimta gögn. Að öðru leyti kvaðst vitnið ekki vita hvernig skjalastjórn hefði verið og hver aðkoma starfsmanna hefði verið að þeim. Þá hefði hann ekki vitað hvaða gögnum hefði verið eytt.

Ljóst er af framangreindu að í málinu stendur staðhæfing gegn staðhæfingu varðandi heimild stefnanda til eyðingar umræddra gagna og efnis þeirra. Þannig telur stefndi stefnanda hafa í leyfisleysi eytt mikilvægum gögnum sem valdið hafi fyrirtækinu tjóni, en stefnandi kveðst einungis hafa eytt gömlum gögnum sem hún hafi notað við undirbúning tilboða ásamt persónulegum skjölum sem enga þýðingu hafi í rekstri stefnda. Hafi þetta og verið í samræmi við fyrirmæli stjórnenda við starfslok stefnanda og annarra starfsmanna.

Stefndi ber sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu að eyðing umræddra gagna hafi falið í sér brot á starfsskyldum stefnanda sem leiði til brottfalls réttar hennar til launa eða að stefnandi hafi valdið honum slíku tjóni að bótaskyldu varði. Í því sambandi er til þess að líta að stefndi hefur hvorki sýnt fram á né gert sennilegt að um varanlega eyðingu gagna hafi verið að ræða. Þá verður af framburði vitnisins G-kk-ef Þ-kk-ef R-kk-ef ráðið að tölvukerfi stefnda hafi verið þannig úr garði gert að hægt hafi verið að endurheimta gögn sem starfsmenn höfðu eytt úr tölvum sínum. Loks hefur stefndi hvorki hrakið þá staðhæfingu stefnanda að um hafi verið að ræða eldri skjöl á borð við myndir sem hún hafi safnað að sér og höfðu enga þýðingu í rekstri stefnda né að eyðing umræddra gagna hafi verið í samræmi við það sem til var ætlast af starfsmönnum við starfslok. Í ljósi þessa er það mat dómsins að ekki hafi verið sýnt fram á að stefndi hafi orðið fyrir tjóni af umræddri eyðingu gagna. Er og ósannað að háttsemi stefnanda hafi falið í sér slík brot gegn starfsskyldum hennar að réttlætt geti riftun ráðningarsamningsins án greiðslu launa í uppsagnarfresti. Verður því fallist á það með stefnanda að hún eigi rétt til fullra launa í uppsagnarfresti í samræmi við ráðningarsamning aðilanna.

Samkvæmt framansögðu verður krafa stefnanda tekin til greina að öðru leyti en því að stefnandi á eingöngu rétt á dráttarvöxtum af 3.128.454 krónum frá 1. júlí 2020 en ekki 1. júní 2020. Þá er tekið tillit til innborgunar stefnda 3. desember 2020 að fjárhæð 630.713 króna. Rétt stefnanda til höfuðstólsfærslu dráttarvaxta á 12 mánaða fresti má leiða beint af ákvæðum 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Það er því óþarft að kveða á um slíka höfuðstólsfærslu í dómsorði.

Með hliðsjón af þessum úrslitum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Er í þeim efnum litið til þess að samhliða máli þessu hafa önnur sambærileg mál verið rekin gegn stefnda, þótt aðild sé ekki sú sama.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála við uppkvaðningu dómsins.

Dómsorð :

Stefndi, HL Adventure ehf., greiði stefnanda, J-x-x F-x-x, 3.128.454 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 718.000 krónum frá 1. maí 2020 til 1. júní, frá þeim degi af 1.436.000 krónum til 1. júlí 2020 og frá þeim degi af 3.128.454 krónum til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 3. desember 2020 að fjárhæð 630.713 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf