E-2109/2018

Mál þetta, sem var dómtekið 15. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Landsbankanum hf., [...], Reykjavík, á hendur A, [...], Reykjavík, með stefnu birtri 28. maí 2018.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði með dómi gert að þola að fjárnám verði gert vegna skuldar B ehf., kt. 000000-0000, við stefnanda, að fjárhæð 102.373.869 kr. auk dráttarvaxta, skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá 4.5.2014 til greiðsludags, inn í veðrétt samkvæmt:

a) tryggingarbréfi nr. [...], útgefnu 30.5.2006, upphaflega að fjárhæð 5.000.000 kr. með grunnvísitölu 255,2 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverð til verðtryggingar og

b) tryggingarbréfi nr. [...], útgefnu 13.2.2006, upphaflega að fjárhæð 60.000.000 kr. með grunnvísitölu 249,7 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverð til verðtryggingar,

bæði áhvílandi á fasteign stefndu að [...] lóð [...] Bláskógabyggð, fnr. [...] og [...].

Þá er krafist málskostnaðar.

Stefnda krefst sýknu af öllum dómkröfum stefnanda. Þá krafist málskostnað úr hendi stefnanda, án tillits til dómsniðurstöðu. Verði fallist á kröfur stefnanda, krefst stefnda þess til vara að málskostnaður milli aðila verði látinn niður falla.

I

Í málinu liggur fyrir lánssamningur er B ehf., sem lántaki og Landsbanki Íslands hf., gerðu hinn 28. mars 2007. Tilgangur B ehf. var eignarhald og sala á hlutum og hlutabréfum í félögum, lánastarfsemi og skyldur rekstur og var lánið tekið í tengslum við kaup B ehf. á hlutabréfum í Kaupþing banka hf. og Landsbanka Íslands hf. Fyrirsvarsmenn B ehf. voru tveir synir stefndu.

Lánssamningurinn nr. [...] var um fjölmyntalán að jafnvirði 61.480.000 kr. í eftirfarandi myntum og hlutföllum: CHF 75% og JPY 25%. Lánstími var eitt ár og skyldi lánið greiðast að fullu hinn 20. febrúar 2008, sbr. gr. 2.1 í lánssamningnum. Lánið bar breytilega vexti, jafnháa LIBOR-vöxtum í samræmi við lengd vaxtatímabils hverju sinni, auk 2,50% vaxtaálags, sbr. grein 3.1 í samningnum. Kæmi til vanefnda bar lántaka, sbr. gr. 7.1 í lánssamningnum, að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni fjárhæð frá gjalddaga til greiðsludags auk alls kostnaðar lánveitanda vegna vanefndanna, málsóknar eða annarra réttargjalda eða annars er lánveitanda ber að greiða, svo og annan lögfræðilegan kostnað vegna innheimtu lánsins, sbr. gr. 2.5 í samningnum.

Að beiðni lántaka var lánið greitt inn á reikning hans 16. apríl 2007, þ.e. 61.316.300 kr., en þá var búið að draga frá lántökugjald og kostnað vegna skjalagerðar, sbr. gr. 6.1 og 6.2 í samningnum.

Tveir viðaukar voru gerðar við lánssamninginn og vörðuðu þeir aðallega lok lánstímans. Samkvæmt seinni viðaukanum urðu lok lánstímans 20. júní 2009.

Í kjölfara breytinga á lögum nr. 38/2001 voru eftirstöðvar lánsins endurútreiknaðar miðað við lægstu óverðtryggðu vexti sem Seðlabanki Íslands birti, sbr. 10. gr. laganna. Eftirstöðvar lánsins fyrir endurútreikning voru 207.720.314 kr., en eftir endurútreikninginn 102.373.869 kr. Endurútreikningurinn miðaðist við 2. september 2011. Nýr höfuðstóll myndaðist þá en skilmálar um vexti og gengistryggingu héldust óbreyttir. Lántaka var sendur greiðsluseðill í samræmi við framangreint þann 2. september 2011. Lántaka var svo send tilkynning um vanskil 9. september 2011 og ítrekrun 30. september 2011. Þar sem aldrei hafði verið greitt af láninu þurfti ekki að leiðrétta lánið frekar og var innheimtubréf sent 4. apríl 2014.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu allra skulda og fjárskuldbindinga lántaka, B ehf., við Landsbanka Íslands hf. gaf félagið út eftirfarandi tryggingarbréf:

a) tryggingarbréf nr. [...], útgefið 30.05.2006, upphaflega að fjárhæð 5.000.000 kr., verðtryggt skv. vísitölu neysluverðs m.v. grunnvísitöluna 255,2 stig við undirritun sem breytist í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs til verðtryggingar. Bréfinu var þinglýst hinn 2. júní 2006.

b) tryggingarbréf nr. [...], útgefið 13. febrúar 2006, upphaflega að fjárhæð 60.000.000 kr., verðtryggt skv. vísitölu neysluverðs m.v. grunnvísitöluna 249,7 stig við undirritun sem breytist í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs til verðtryggingar. Bréfinu var þinglýst hinn 16. febrúar 2006.

Við útgáfu tryggingarbréfanna voru B ehf. eignalausar og höfðu enga starfsemi eða reglulegar tekjur þegar umrædd tryggingarbréf voru gefin út.

Samkvæmt tryggingarbréfunum var Landsbankanum sett að veði fasteignin að [...], lóð [...], Bláskógabyggð, fnr. [...],[...] og [...]og skyldi veðið tryggja allar skuldir útgefanda þeirra við bankann, í hvaða formi eða gjaldmiðli sem skuldbindingarnar væru eða yrðu, á hverjum tíma. Bréfin skyldu ná til hinna tilgreindu fjárhæða auk dráttarvaxta, verðbóta, lögbundinna vanskilaálaga, kostnaðar við kröfugerð, innheimtukostnaðar eða annars kostnað. Í tryggingarbréfunum segir m.a. að ef vanskil verða á skuld sem tryggð er með bréfinu þá sé bankanum sem kröfuhafa og veðhafa heimilt að gjaldfella og eindaga allar slíkar skuldir þá þegar, fyrirvaralaust og án uppsagnar. Þá kemur þar einnig fram að falli skuld, sem tryggingarbréfið tryggir, í gjalddaga og eindaga af einhverjum framangreindum ástæðum, þá sé bankanum sem kröfuhafa og veðhafa heimilt að nýta sér veðtryggingu sína skv. tryggingarbréfinu og láta selja hina veðsettu eign nauðungarsölu til lúkningar skuldinni að undangengnum dómi, sátt eða fjárnámi.

Þinglýstur eigandi að [...], lóð [...], Bláskógabyggð, fnr. [...],[...] og [...], er stefnda, A. Fyrirsvarsmenn útgefanda tryggingarbréfsins, B ehf., voru synir stefndu.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 16. október 2015, var bú lántaka, B ehf., tekið til gjaldþrotaskipta. Staða höfuðstóls skuldarinnar á úrskurðardegi nam 102.373.869 kr. Stefnandi lýsti kröfu að fjárhæð 168.154.842 kr. í þrotabúið. Engar eignir fundust í búinu og lauk skiptum á því hinn 15. janúar 2016, skv. 155. gr. gjaldþrotalaga nr. 21/1991 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur en lýstar kröfur í búið námu alls 222.278.697 kr.

Stefndu voru send yfirlit yfir veðsetninguna sem og tilkynningar um gjaldþrot skuldara dags. 21. október 2014 og einnig innheimtubréf 4. apríl 2014. Hinn 12. október 2016 var þingfest mál stefnanda á hendur stefndu er varðaði sama ágreiningsefni og hér er deilt um. Stefnandi felldi málið niður 12. desember 2017. Er mál þetta því höfðað að nýju í maí 2018.

II

Stefnandi byggir málsókn sína á tryggingarbréfum nr. [...] og nr. [...] og skilmálum þeirra sem og lánssamningi nr. [...].

Stefnandi byggir á því að kröfur sínar á hendur B ehf. njóti veðréttar í framangreindri fasteign stefndu á grundvelli fyrrgreindra tryggingarbréfa. B ehf. séu skuldari samkvæmt áðurgreindum lánssamningi en ekki sé unnt að höfða mál í héraði gegn þrotabúinu, skv. 116. gr. laga nr. 21/1991. Stefnandi hafði ekki tryggt sér aðfararhæfa kröfu á hendur B ehf. áður en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta. Framangreind tryggingarbréf séu allsherjarveð og hafi hvorki að geyma beina aðfararheimild, skv. 1. gr. laga um aðför nr. 90/1989, gagnvart stefndu, sem veðeiganda, né beina uppboðsheimild skv. 6. gr. laga um nauðungarsölu nr. 90/1991. Sé stefnanda því nauðsynlegt að höfða mál þetta til þess að fá aðfararhæfan dóm fyrir kröfu sinni til þess að unnt sé að gera fjárnám í fasteign stefndu, sbr. 1. tl. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, og eftir atvikum í kjölfarið að selja hinu veðsettu eign nauðungarsölu til fullnustu kröfu stefnanda.

Þar sem framangreind tryggingarbréf voru sett til tryggingar á skuldum lögaðila, var bankanum ekki skylt að kynna fyrir stefndu á einhvern hátt hvað fælist í þeirri veðsetningu sem hún væri að gangast undir, enda gilti samkomulag um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá árinu 2001 ekki um þessa veðsetningu. Samt sem áður var stefndu kynnt hvað fælist veðsetningunni og sú áhætta sem henni fylgdi með því að afhenda henni sérstakan upplýsingabækling þess efnis. Staðfesti stefnda það með undirritun sinni á tryggingarbréfið. Í þeim bæklingi sé það sérstaklega tekið fram að reglur ofangreinds samkomulags gildi þegar einstaklingur gefur út leyfi til að veðsetja fasteign sína til tryggingar skuldum annars einstaklings. Það leyndi sér því ekki að reglur samkomulagsins giltu ekki um veðsetningu vegna skuldar lögaðila. Tekið sé fram að það að stefndu hafi verið kynnt hvað fælist í veðsetningunni og að það hafi verið tilgreint að Landsbankinn væri aðili að framangreindu samkomulagi, gæti á engan hátt jafngilt því að aðilar hafi samið sig undir ákvæði áðurnefnds samkomulags.

Stefna þessa máls er dagsett 14. maí 2018. Staða skuldarinnar skv. framangreindum lánssamningi þann dag sé samtals að fjárhæð 102.373.869 kr., auk dráttarvaxta og kostnaðar. Krafist sé að dráttarvextir af höfuðstól skuldar B ehf. við stefnanda reiknist frá 4. maí 2014.

III

Stefnda tekur fram, að hún hafi undirritað tryggingarbréfin á heimili sínu í Reykjavík, en fyrirsvarsmönnum B ehf., þ.e. sonum hennar, hafi verið falið að fara með þau til hennar til undirritunar. Því sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu að stefndu hafi verið afhentur upplýsingabæklingur stefnanda um persónuábyrgðir og veðtryggingar þriðja aðila, enda hafi hún aldrei verið boðuð á starfsstöð stefnanda. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki viðhaft vandaða viðskiptahætti með því að boða stefndu ekki til sín og tryggja hvort stefnda gerði sér grein fyrir þeirri áhættu sem hún tókst á herðar með því að gangast í umrædda ábyrgð með því að veðsetja fasteign sína. Stefnda var um sjötugt og orðin heilsuveil er hún undirritaði tryggingarbréfin. Þá undirritaði stefnda tryggingarbréfin án þess að kynna sér þau þar sem hún treysti sonum sínum sem séu fyrrum fyrirsvarsmenn B ehf. Þá hefur stefnda lítið sem ekkert vit á viðskiptum og áttaði sig engan veginn á því hvaða afleiðingar undirritun hennar á tryggingarbréfin gæti haft.

Stefnda byggir í fyrsta lagi á því að í umræddum tryggingarbréfum komi eftirfarandi fram í 10. tölulið þeirra: ,,Með undirritun sinni á tryggingarbréf þetta staðfestir veðsali, sem ekki er útgefandi, að hafa kynnt sér efni upplýsingabæklings Landsbanka Íslands hf. um persónuábyrgðir og veðtryggingar þriðja aðila, en Landsbankinn er aðili að samkomulagi fjármálafyrirtækja, stjórnvalda og Neytendasamtakanna um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga.“ Þannig hafi í tryggingarbréfunum verið vísað til samkomulags banka og sparisjóða, Félagsmálaráðuneytisins og Neytendasamtakanna um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001 og til sérstaks upplýsingabæklings stefnanda um persónuábyrgðir og veðtryggingar þriðja aðila.

Þrátt fyrir að fyrrnefnt samkomulag taki almennt ekki til ábyrgða sem einstaklingar hafi tekist á hendur fyrir lögaðila hindri það ekki að aðilar geti samið sig undir gildissvið þess í slíkum tilvikum. Stefndi telur að með tilvísun til fyrrnefnds samkomulags í 10. tölulið tryggingarbréfanna hafi málsaðilar samið sig undir ákvæði samkomulagsins en stefnda veðsetti fasteignina að [...] til tryggingar á skuldum B ehf. á árinu 2006 og því verði að horfa til þeirra reglna sem fram koma í umræddu samkomulagi. Þá hafi umrætt samkomulag á þessum tíma verið viðurkennt sem almennar leikreglur á lánamarkaði. Í umræddu samkomulagi sé að finna skilyrði og skyldur sem fjármálafyrirtæki þurfi að uppfylla svo að gild ábyrgð stofnist og séu þau skilyrði um margt sambærileg þeim er lögfest voru með lögum um ábyrgðarmenn nr. 32/2009.

Í öðru lagi byggir stefnda á því að stefnandi hafi brotið gegn skilyrðum laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 og vísast til umfjöllunar um vanefndir stefnanda á að sinna þeim skilyrðum og skyldum sem hvíldu á stefnanda samkvæmt samkomulaginu frá 1. nóvember 2001. Jafnvel þó að talið yrði að reglur fyrrnefnds samkomulags og tiltekin ákvæði laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 hafi ekki þýðingu við úrlausn þessa máls þá sé framangreind háttsemi stefnanda ekki í samræmi við góða viðskiptahætti og þær kröfur sem gera verði til fjármálafyrirtækja.

Í þriðja lagi byggist sýknukrafan á því að líta verði til efnis ábyrgðarsamningsins, stöðu samningsaðilja, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til, sbr. 36. gr. laga nr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Stefnda hafði engan fjárhagslegan hag af því að gangast í umrædda ábyrgð og var ekki fær um að skilja þá áhættu sem hún undirgekkst á þeim tíma sem hún undirritaði tryggingarbréfin þar sem stefndu var ekki kynnt þýðing ábyrgðar sinnar. Þá hefði stefnda aldrei heimilað veðsetningu fasteignar sinnar ef hún hefði vitað að B ehf. væri eignarlaust félag með engar reglulegar tekjur.

Þá verði að líta til þess aðstöðumunar og ójafnræðis sem gætti á milli málsaðila við öflun ábyrgða stefndu og yfirburðarstöðu stefnanda gagnvart stefndu. Stefnandi sé stórt fjármálafyrirtæki og gera verði ríkar kröfur til stefnanda um sérfræðiþekkingu og vönduð vinnubrögð og er ábyrgð hans því strangari en ella.

Eins og fyrr greinir var fyrirsvarsmönnum lántakans B ehf. falið að fara með umrædd tryggingarbréf til stefndu til undirritunar sem var um sjötugt og heilsuveil er hún undirritaði þau. Stefnda kynnti sér ekki tryggingarbréfin þar sem hún treysti sonum sínum sem séu fyrrum fyrirsvarsmenn B ehf. Stefnda var ekki upplýst um þá áhættu sem fólst í að veita umrædda ábyrgð. Stefnandi átti ekki að leggja fram tryggingarbréfin til undirritunar án þess að gera ráðstafanir til að stefnda fengi réttar og fullnægjandi upplýsingar um þá áhættu sem hún var að taka.

Þá vísar stefnda auk þess til þeirra atvika sem síðar komu til, þ.e. til bankahrunsins en við hrunið urðu undirliggjandi eignir lántaka verðlausar. Lán það sem mál þetta sé sprottið af var tekið í tengslum við kaup félagsins B ehf. á hlutabréfum í Kaupþing banka hf. og Landsbanka Íslands hf., en lánið var veitt og greitt út á árinu 2007. Haustið 2008 varð bankahrun á Íslandi og hlutabréfin í fyrrnefndum bönkum hrundu og urðu einskis virði. Aðstæður gjörbreyttust eftir hrunið og lánið sem ábyrgð stefndu tekur m.a. til stökkbreyttist.

Með vísan til alls framangreinds telur stefnda að það sé bersýnilega ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að stefnandi beri framangreind tryggingarbréf með veði í fasteign stefndu fyrir sig og því beri að víkja ábyrgð stefndu til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og á grundvelli ákvæðis til bráðabirgða í lögum nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn. Í síðargreindum lögum er sérstaklega á því byggt, að við beitingu umræddrar heimildar samningalaga verði í tilviki ábyrgðarmanns litið til þeirra aðstæðna á fjármálamarkaði, sem hafi verið undanfari laga nr. 125/2008.

IV

Það er óumdeilt í málinu að B ehf. tók lán hjá Landsbankanum hf. að fjárhæð 61.480.000 kr. og að lánið var greitt út til B ehf. 16. apríl 2007. Þá er það óumdeilt að stefnda undirritaði tvö tryggingarbréf, annað nr. [...] að fjárhæð 60.000.000 kr. og hitt nr. [...] að fjárhæð 5.000.000. Í báðum tilvikum var um allsherjarveð að ræða og var sumarhús stefndu að [...] sett að veði, svo sem að framan greinir.

Stefnda byggir sýknukröfu sína á þremur málsástæðum. Í fyrsta lagi er byggt á því að í 10. tölulið tryggingarbréfanna sé vísað til upplýsingabæklings Landsbanka Íslands hf., um persónuábyrgðir og veðtryggingar þriðja aðila, en Landsbankinn sé aðili að samkomulagi fjármálafyrirtækja, stjórnvalda og Neytendasamtakanna um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga. Stefndi heldur því fram, að þrátt fyrir að fyrrnefnt samkomulag taki almennt ekki til ábyrgða, sem einstaklingar hafi tekist á hendur fyrir lögaðila, hindri það ekki að aðilar geti samið sig undir gildissvið þess í slíkum tilvikum.

Í öðru lagi byggir stefnda á því að jafnvel þó talið yrði að reglur samkomulags frá 2001 og tiltekin ákvæði laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 hafi ekki þýðingu við úrlausn málsins, þá sé háttsemi stefnanda ekki í samræmi við góða viðskiptahætti og þær kröfur sem gera verði til fjármálafyrirtækja.

Í þriðja lagi byggir stefnda á því að líta verði til efnis ábyrgðarsamningsins, stöðu samningsaðilja, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til, sbr. 36. gr. laga nr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Við aðalmeðferð málsins byggði stefnda á því, að stefnandi ætti ekki kröfu á hendur B ehf. sem tryggð sé með veði á grundvelli tryggingarbréfa sem þinglýst er á eign stefndu. Stefnda taldi að ekki væri um nýja málsástæðu að ræða þar sem þetta atriði varðaði frávísun málsins án kröfu. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga um meðferð einkamála skulu málsástæður og mótmæli koma fram jafnskjótt og tilefni gefst. Að öðrum kosti má ekki taka slíkar yfirlýsingar til greina nema gagnaðili samþykki. Stefnandi mótmælti þessari málsástæðu sem of seint fram kominni. Því verður ekki horft til þessarar málsástæðu þar sem hún er of seint fram komin. Þá eru að mati dómsins ekki forsendur til þess að vísa máli þessu frá dómi án kröfu.

Samkomulag um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga, sem samtök ýmissa fjármálafyrirtækja gerðu 1. nóvember 2001, tók ekki til þeirrar skuldbindingar, sem stefnda gekkst undir með undirritunum sínum á tryggingarbréfin 13. febrúar 2006 og 30. maí 2006. Það er viðurkennt af stefndu í greinargerð hennar. Þótt fjallað sé um samkomulag þetta í 10. tl. tryggingarbréfanna, eins og rakið er hér að framan í kafla III, þá er ekki fallist á að stefnandi hafi samið sig undir gildissvið samkomulagsins, svo sem stefnda heldur fram, og stefnda hefur heldur ekki sýnt fram á að samkomulagið hafi á þessum tíma verið viðurkennt sem almennar leikreglur á lánamarkaði. Um staðlaðan samning er að ræða og á þessi töluliður ekki við í tilviki stefndu. Að mati dómsins hefði verið skýrar að 10. tölulið í hinu staðlaða tryggingarbréfi hefði verið sleppt eða stefnandi gert athugasemdir við það að hann ætti ekki við. Þetta hefur þó ekki áhrif á gildi tryggingarbréfanna.

Í öðru lagi byggir stefnda á því að jafnvel þó að talið yrði að reglur fyrrnefnds samkomulags og tiltekin ákvæði laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 hafi ekki þýðingu við úrlausn málsins þá sé framangreind háttsemi stefnanda ekki í samræmi við góða viðskiptahætti og þær kröfur sem gera verður til fjármálafyrirtækja. Stefnda heldur því fram að hún hafi ekki verið boðuð á starfstöð stefnanda til undirritunar tryggingarbréfanna heldur hafi sonum hennar verið falið að fara með tryggingarbréfið til stefndu til undirritunar. Þá hafi stefnda ekki móttekið upplýsingabækling stefnanda um persónuábyrgðir og veðtryggingu þriðja aðila. Hún hafi verið heilsuveil og ekki áttað sig á þýðingu undirritunarinnar.

Í málinu er ósannað að stefnda hafi undirritað tryggingarbréfið á heimili sínu. En undirritunin liggur fyrir og með henni viðurkennir hún að hafa móttekið upplýsingabæklinginn um persónuábyrgir. Í greinargerð stefndu er viðurkennt að stefnda undirritaði tryggingarbréfið án þess að hafa kynnt sér það og hún hafi treyst sonum sínum sem hafi verið fyrrum fyrirsvarsmenn B. Í ljósi þessa er vandséð hvaða góðu viðskiptahætti stefnda telur að skort hafi og hvaða kröfur átt er við sem gera verður til fjármálafyrirtækja.

Í þriðja lagi byggir stefnda á því að líta verði til efnis ábyrgðarsamningsins, stöðu samningsaðilja, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til, sbr. 36. gr. laga nr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Eins og að framan greinir tók samkomulag frá 2001, um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga, ekki til þeirrar skuldbindingar, sem stefnda gekkst undir 13. febrúar og 30. maí 2006. Því verður að leggja mat á háttsemi starfsmanna Landsbanka Íslands hf. í tengslum við þá ráðstöfun með tilliti til þess sem almennt hafi mátt ætlast til. Fyrir liggur að B ehf. gáfu út tryggingarbréf nr. [...] og tryggingarbréf nr. [...] á árinu 2006 til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu allra skulda og fjárskuldbindinga B ehf. við Landsbanka Íslands hf. Samkvæmt tryggingarbréfunum var bankanum sett að veði fasteign stefndu að [...] svo sem að framan er rakið. Um tiltölulega einfaldan og auðskilinn gerning er að ræða fyrir þann sem gæfi sér stutta stund til að virða hann fyrir sér, en ekkert liggur fyrir í málinu um að stefnda væri heilsuveil, þótt hún væri um sjötugt. Í greinargerð sinni kveðst stefnda hafa undirritað tryggingabréfin á heimili sínu og synir hennar hafi komið með skjölin til undirritunar. Hún hafi hafi ekki lesið bréfið yfir og hafi treyst sonum sínum. Hvort sem undirritunin fór fram á heimili hennar eða ekki, þá liggur fyrir að veðsetning þessi var gerð til hagsbóta fyrir B ehf., þar sem synir hennar voru fyrirsvarsmenn. Þeim mátti því vera ljós staða félagsins, en í greinargerð stefndu er tekið fram að B ehf. hafi verið eignalausar, og ekki með starfsemi eða reglulegar tekjur þegar umrædd tryggingarbréfin voru gefin út. Þrátt fyrir það fengu þeir undirritun stefndu. Starfsmenn bankans gátu ekki gert ráð fyrir því að stefnda tæki ákvörðun um undirritunina án þess að kynna sér bréfin eða hafa vitneskju um fjárhag félagsins og að synir hennar upplýstu hana ekki um fjárhag félagsins, en þeim treysti hún. Þá verður ekki séð hvaða þýðingu síðar til komin atvik, það er bankahrunið, hafi haft við samningsgerðina, en B ehf. voru eignar- og tekjulaust félag svo sem að framan greinir. Þegar málið er virt heildstætt þá eru ekki skilyrði hér til að víkja skuldbindingu stefndu samkvæmt tryggingarbréfunum til hliðar með stoð í 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með síðari breytingum.

Með vísan til þess sem að framan greinir eru kröfur stefnanda teknar til greina eins og greinir í dómsorði. Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. um meðferð einkamála ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað svo sem greinir í dómsorði. Við ákvörðun málskostnaðar er litið til þess, að málið var áður fellt niður að kröfu stefnanda og þá án kostnaðar.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefnda, A, skal þola að fjárnám verði gert vegna skuldar B ehf., kt. 430505-2030, við stefnanda, Landsbankann hf., að fjárhæð 102.373.869 kr. auk dráttarvaxta, skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá 4. maí 2014 til greiðsludags, inn í veðrétt samkvæmt:

a) tryggingarbréfi nr. [...], útgefnu 30. maí 2006, upphaflega að fjárhæð 5.000.000 kr. með grunnvísitölu 255,2 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverð til verðtryggingar og

b) tryggingarbréfi nr. [...], útgefnu 13. febrúar 2006, upphaflega að fjárhæð 60.000.000 kr. með grunnvísitölu 249,7 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverð til verðtryggingar,

bæði áhvílandi á fasteign stefndu að [...], lóð [...], Bláskógabyggð, fnr. 220-[...] og [...].

Stefnda, A, greiði stefnanda 400.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf