E-5902/2007

Mál þetta var höfðað 11. september 2007.

Samkvæmt stefnu í málinu kveðst lögmaður stefnenda þurfa „fyrir hönd A, kt. […], og B kt. […], að höfða mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur á hendur C, kt. […], til að þola eftirfarandi dómkröfur: Krafist er þess að viðurkennt sé að kaupmáli D og C frá 18. janúar 2002 sé ógildur og eigur skv. honum komi til skiptingar í dánarbúi D. Þá er krafist málskostnaðar að mati réttarins eða skv. framlögðum málskostnaðarreikningi.“

Samkvæmt greinargerð stefndu krefst hún sýknu af kröfum stefnenda. Einnig er þess krafist að stefnendur og lögmaður þeirra, S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður, verði in solidum dæmd til að greiða henni málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Við fyrirtöku málsins í þinghaldi 12. þ.m. lýsti dómari því yfir að sér virtust slíkir gallar vera á málinu sakir vanreifunar að varðað gæti frávísun þess án kröfu. Hann gaf lögmönnum kost á að tjá sig um þetta munnlega og var málið síðan tekið til úrskurðar. Um þennan hátt vísast til 1. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991.

Málavöxtum er lýst í stefnu sem og málsástæðum þeirra eins og hér verður greint í nokkrum meginatriðum:

„Árið 1996 var D greindur með krabbamein. Hann var í stöðugri meðferð vegna þess til dauða síns í nóvember 2005 og síðustu ár ævi sinnar duldist honum ekki að hann ætti stutt eftir ólifað. Árið 2001 slitu börn D, þau A og B, öllu sambandi við föður sinn. Þetta kom til vegna þess að í ljós kom að […]

Stefnda og D voru í hjónabandi og gerðu með sér kaupmála og gagnkvæma erfðaskrá sem þinglýst var 18. janúar 2002. Í kaupmála þessum eru nær allar eigur D gerðar að séreign stefndu og í gagnkvæmu erfðaskránni eru aðeins nefndir erfingjar stefndu. Verður ekki hjá því komist að álykta að gagnger tilgangur þessa kaupmála hafi verið að koma í veg fyrir að lögerfingjar D erfðu nokkuð eftir lát hans sem hann taldi yfirvofandi. Ekki verður séð nein önnur sennileg skýring á því að allar eigur D séu allt í einu gerðar að séreign C án þess að neitt komi fyrir nema ef vera skyldi að gerningnum hafi verið ætlað að vera einungis til málamynda eða að nauðung hafi komið við sögu við gerð kaupmálans.“

Af hálfu stefnenda er á því byggt að kaupmálinn, dags. 16. janúar 2001, hafi verið gerður með fulla vitneskju um það að dauði D hafi verið á næsta leiti. Umræddur löggerningur hafi ekki falið í sér afsal eigna fyrr en eftir dauðann og ekki hafi verið um sjáanlegt endurgjald að ræða fyrir þá miklu eignayfirfærslu sem þar hafi átt sér stað. Kaupmáli D og stefndu feli því í sér dánargjöf í skilningi 54. gr. erfðalaga nr. 8/1962 og þær eignir, sem þar séu nefndar, eigi að koma til skipta í dánarbúi D. Verði ekki fallist á framangreint er það málsástæða stefnenda að kaupmálinn sé allt að einu ógildur á grundvelli 29. gr. og 31. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Í greinargerð stefndu eru sett fram andmæli gegn lýsingu málavaxta í stefnu og margvíslegar athugasemdir gerðar við málatilbúnað stefnenda án þess að kröfur séu á því reistar. Sýknukrafa er að meginefni á því reist að málsástæður stefnenda fái engan veginn staðist. Um kröfu á hendur lögmanni stefnenda til greiðslu málskostnaðar er vísað til c-liðar 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar.

Það brýtur gegn a-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að heimilisfangs stefnenda og stefndu er ekki getið í stefnu.

Dómkrafa stefnenda nafngreinir fólk, D og C, og dánarbú D án þess að nokkur deili séu á þeim sögð. Það er megingalli á málatilbúnaði þeirra að dómkrafan er ekki tæk sem dómsorð og er þannig brotið gegn viðurkenndri grundvallarreglu réttarfars.

Ekki kemur fram í stefnu um það hvort skipti á dánarbúi hafi farið fram og, hafi svo verið, að leitast hafi verið við að fá upplýst hvernig þeim hafi verið háttað. Ekki er getið um núverandi tilheyrslu þeirra eigna sem gerðar voru að séreign stefndu með umræddum kaupmála. Meðal skjala, sem stefnendur hafa lagt fram, eru þó kaupsamningur, dags. 7. júlí 2004, þar sem stefnda selur fasteign að […], sem varð séreign hennar samkvæmt kaupmálanum, og þinglýsingarvottorð frá 25. september 2006 sem sýnir annan eiganda fasteignarinnar en hana. Engin grein er gerð fyrir því hvernig að skuli farið að því er tekur til þessa. Framangreint er í andstöðu við fyrirmæli í e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt framangreindu er niðurstaða úrskurðarins sú að vísa beri málinu frá dómi.

Ákveðið er að málskostnaður skuli falla niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf