A-15/2010

Mál þetta varðar aðfararbeiðni, sem barst héraðsdómi 15. október 2010, og var það tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 26. nóvember 2010.

Sóknaraðili er Malbikun K-M ehf., Vörðutúni 4, Akureyri.

Varnaraðili er Þórfell ehf. Reynivöllum 3, Egilsstöðum.

Sóknaraðili krefst dómsúrskurðar um að heimilt sé að 96 steyptir steinar á Selhöfða 2, lóð 7, Fljótsdalshéraði, verði með beinni aðfarargerð teknir úr vörslum geðarþola og fengnir gerðarbeiðanda. Þá krefst hann málskostnaðar.

Varnaraðili krefst aðallega sýknu og að hin umbeðna gerð nái ekki fram að ganga en til vara að ef fallist verði á gerðina þá verði kveðið á um í úrskurði að kæra fresti réttaráhrifum hans. Þá krefst hann málskostnaðar.

I

Í beiðni sóknaraðila kemur fram að með afsali 25. ágúst 2010 hafi nafngreindur lögmaður, fyrir hönd þrotabús GMV ehf. (áður Malarvinnslunnar hf.), selt sóknaraðila 96 steypta steina. Í afsali hafi þetta verið nefnt skilrúm fyrir malarhauga og því lýst yfir að kaupandi hafi greitt að fullu kaupverð hins selda og hann teljist nú eigandi steinanna.

Lóðina þar sem umræddir steinar séu leigi nú varnaraðili af fyrirtækinu Ekkjufellsseli sf., en áður hafi Malarvinnslan hf. haft hana á leigu með lóðarleigusamningi frá árinu 1998, en sá samningur hafi verið endurnýjaður í febrúar 2005.

Eftir gjaldþrot GMV ehf. 11. nóvember 2008 hafi skiptastjóri með bréfi 14. september 2009 sent beiðni um aflýsingu lóðarleigusamningsins og hafi svo verið gert, en varnaraðili hafi síðan tekið lóðina á leigu með lóðarleigusamningi 30. ágúst 2009, sem þinglýst hafi verið 15. september sama ár.

Eftir að sóknaraðili hafi keypt steina þessa sem Malarvinnslan hf. hafi komið fyrir á lóðinni, sem muni aðallega hafa verið nýtt sem geymslusvæði, hafi hann leitað til fyrirtækisins GV Grafna ehf. um flutning á steinunum til Akureyrar.

Er forsvarsmaður G.V. Grafna ehf., G-kk-nf V-kk-nf G-kk-nf, hafi ætlað að senda bifreiðar eftir steinunum hafi strax komið fram andstaða hjá forsvarasmanni varnaraðila, sem talið hafi steinana hluta af lóðinni og yrðu þeir því ekki afhentir. Hafi þessi afstaða ekki breyst þrátt fyrir ítrekaðar fyrirspurnir. Þá hafi verið leitað til lögmanns sem sent hafi bréf 3. september 2010 þar sem leitað hafi verið svara við tregðu til afhendingar steinanna.

Með bréfi lögmanns varnaraðila 17. september 2010 hafi afhendingu steinanna verið hafnað og þau rök færð fram að hér væri um mannvirki að ræða sem GMV ehf. hefði byggt og væru þrær til geymslu malarefnis þar á meðal. Hafi lögmaðurinn kveðið þrærnar vera með steyptu gólfi og veggjum úr forsteyptum steinum (sem muni þá væntanlega vera umræddir steinar). Hafi hann talið þessa veggi varanlega festa við gólfið, sem væri síðan varanlega skeytt við fasteign Ekkjufellssels sf. (lóðina) og því hluti hennar.

Að tilhlutan lögmanns gerðarbeiðanda hafi Ó-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, skipulags- og byggingafulltrúi Fljótsdalshéraðs kannað aðstæður og komi niðurstaða hans fram í tölvubréfi þar sem segi: „…ég fór og skoðaði umræddar einingar frá GMV sem eru á efnisvinnslusvæði við Selhöfða. Þetta er ekki fasteign, hvorki leyfi fyrir þeim né skráð. Botnplata hefur verið steypt milli eininganna.“

Þessar upplýsingar taki af allan vafa um hvers konar fyrirkomulag um sé að ræða og hafi steinunum verið stillt upp og steypt á milli þeirra botnplata sem vætanlega sé fyrst og fremst þrifalag og án undirstaða og þetta ætlað sem aðhald fyrir efnishauga. Þetta geti því ekki talist fasteign eða órjúfanlegur hluti lóðarinnar, enda ekki metin og skráð sem slík.

Þar sem steinarnir séu á lóð í eigu Ekkjufellssels sf. hafi því fyrirtæki verið ritað bréf 24. september 2010 þar sem spurst hafi verið fyrir um afstöðu þess til afhendingar og hafi borist tölvubréf frá B-kk-þgf E-kk-þgf, forsvarsmanni félagsins 28. september 2010 þar sem hann hafi vísað málinu alfarið á varnaraðila sem leigutaka og hafi komið fram að varnaraðili hefði allan umráðrétt yfir lóðinni samkvæmt lóðarleigusamningi. Sóknaraðili meti það svo að eigandi lóðarinnar telji þetta ekki til eignar sinnar sem mannvirki sem sé varanlegt og þar með hluti fasteignarinnar.

Í þessu sambandi sé athyglisvert að óbreytt orðalag sé í lóðarleigusamningunum, báðum þeim er gerðir hafi verið við Malarvinnsluna hf. og eins þeim við varnaraðila varðandi það hver not leigutaki skuli hafa. Tekið sé fram í 2. gr. samninganna að leigutaki skuli hafa rétt til bygginga á lóðinni en hefði verið komið eitthvert varanlegt mannvirki hefði verið eðlilegt að slíks væri getið í samningi við varnaraðila, enda hefði leiguverð þá væntanlega endurspeglast í hverjar matseiningar skv. fasteignamati væri um að ræða, en leigan sé 4% af fasteignamati lóðar, eða einhvern veginn kveðið á um leigu fyrir slíkt mannvirki.

Eins og áður segi líti eigandi lóðarinnar ekki svo á að umræddir steinar tilheyri fasteigninni og skiptastjóri hafi verið sama sinnis því að hefði einhver varanleg eign skapast á lóðinni í tíð Malarvinnslunnar og síðar GMV ehf. hefði við lok leigutíma væntanlega verið samið um endurgjald eða uppgjör.

Eigandi lóðarinnar vísi því algerlega til leigutakans að taka á málinu, en þessir steinar hafi verið fyrir við viðtöku hans en í eigu annars en lóðareiganda.

Ekki liggi fyrir að leigutaki hafi leitað eftir kaupum eða leigu á steinunum. Því sé það eðlilegt framhald eftir að lóðarleigusamningurinn hafi fallið niður að skiptastjóri kæmi í verð, sem honum beri, þessum steinum sem séu lausafé og slíkt hafi verið gert þegar kaupandi hafi gefist og þeir þá seldir.

Sóknaraðili telji því ótvírætt að hann sé réttmætur eigandi umræddra steyptra steina, 96 að tölu, og eigi skýlausan rétt á að fá aðgang að þeim til brottflutnings.

Um beiðnina kveðst sóknaraðili vísa til 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989.

II

Í greinargerð varnaraðila kemur fram að hann hafi leigt lóðina nr. 2. við Selhöfða af Ekkjufellsseli sf., frá 30. ágúst 2009. Lóð þessi hafi áður verið leigð af Malarvinnslunni hf., sem síðar hafi fengið heitið GMV ehf. og hafi orðið gjaldþrota. Skiptastjóri þrotabúsins sé S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf. Samkvæmt leigusamningi Ekkjufellssels sf. og GMV ehf. hafi síðarnefnda félagið mátt byggja á lóðinni og geyma þar malarefni. Meðal þeirra mannvirkja sem GMV ehf. hafi byggt á lóðinni hafi verið geymsluþrær fyrir malarefni. Þrærnar séu með steyptu gólfi og veggjum úr forsteyptum einingum. Veggir þessir séu varanlega festir við gólfið, sem sé varanlega skeytt við fasteign Ekkjufellssels sf. og því hluti hennar.

Álit skipulags- og byggingafulltrúa Fljótsdalshérað, á dómskjali nr. 11, um að malarþrærnar séu ekki fasteign og hafi hvorki verið leyfðar né skráðar skipti engu fyrir úrslit máls þessa, sbr. m.a. 83. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Staðreynd máls þessa sé sú að lóðin að Selhöfða 2, sé fasteign sem bæði sé skráð og metin. Hvort mannvirki á fasteign að Selhöfða 2 teljist hluti hennar eða ekki ráðist af því hvort þau séu varanlega skeytt við hana. Engu skipti við þetta mat hvort viðskeytingin hafi verið leyfð af byggingaryfirvöldum.

Við gjaldþrot GMV ehf. hafi þrotabúið ekki tekið við réttindum og skyldum samkvæmt leigusamningnum við Ekkjufellssel sf. Þrotabú GMV ehf. hafi ekki getað ráðstafað lóðinni til þriðja aðila án samþykkis Ekkjufellssels sf. Þrotabú GMV ehf. hafi enga kröfu gert til þess að Ekkjufellssel sf. greiddi búinu fyrir þau mannvirki sem skeytt hafi verið við fasteignina á leigutíma hennar. Mannvirkin hafi því orðið eign Ekkjufellssels sf. við gjaldþrota GMV ehf.

Það skipti engu fyrir úrslit máls þessa hvort leiga sú sem varnaraðili greiði sé sú sama og GMV ehf. hafi greitt. Skiptastjóri þrotabús GMV ehf. hafi því ekki getað ráðstafað malarþrónum eða einstökum hlutum þeirra. Skiptastjóri GMV ehf. hafi hins vegar getað ráðstafað öllu lausafé sem tilheyrt hafi búinu m.a. því sem verið hafi á lóðinni að Selhöfða 2. Skiptastjóri þrotabúsins hafi þann 25. maí 2009 selt varnaraðila allt malarefni sem búið hafi átt þar á meðal það sem verið hafi á lóðinni að Selhöfða 2. Áður en varnaraðili hafi keypt mölina af þrotabúi GMV ehf. hafi hann skoðað hið selda. Af hálfu þrotabúsins hafi ekki verið tekið fram að búið myndi síðar selja hluta þeirra þróa, sem mölin hafi verið geymd í að Selhöfða 2. Við kaupin hafi það skipt varnaraðila máli að mestum hluta malarefnisins hafi verið komið fyrir í þróm, þar sem það hafi verið flokkað og vel varðveitt á lóðinni að Selhöfða 2. Það hafi því komið varnaraðila í opna skjöldu þegar hann hafi fengið kröfu um það frá sóknaraðila að honum bæri að afhenda sóknaraðila 96 steina, sem myndi veggi malarþrónna, þar sem sóknaraðili hefði keypt þá af þrotabúi GMV ehf., með kaupsamningi dagsettum 25. ágúst 2010.

Varnaraðili hafi þann 3. ágúst 2009 gert leigusamning við Ekkjufellssel sf. um lóðina og áframhaldandi geymslu efnisins í þeim malarþróm sem á lóðinni séu. Þrotabú GMV ehf. hafi engan rétt haft til að ráðstafa þrónum eða einstökum hlutum þeirra. Steinar þeir sem krafist sé innsetningar í verði ekki færðir brott, nema með því að rífa þá frá botnplötu malarþrónna. Séu þeir því varanlega skeyttir við gólf þeirra og þurfi varnaraðili því ekki að sæta brottnámi þeirra. Varnaraðili hafi keypt mölina í þrónum á lóðinni að Selhöfða 2, af þrotabúi GMV ehf. eftir að hafa skoðað hana; hafi gert leigusamning við fasteignareigandann sem leigt hafi GMV ehf. og fari því nú með full umráð yfir henni og þeim mannvirkjum sem á henni séu. Sóknaraðili hafi ekki eignast neinn rétt til lóðarinnar eða mannvirkja sem á henni séu.

Með vísan til þess sem að framan greini beri að hafna aðfararbeiðni sóknaraðila, sbr. m.a. 3. mgr. 83. gr. aðfararlaga nr. 90/1989.

III

Í 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför segir að ef manni er með ólögmætum hætti aftrað að neyta réttinda, sem hann tjáir sig eiga og telur svo ljós, að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum, sem aflað verður skv. 83. gr. sé honum heimilt að beina til héraðsdómara beiðni um að skyldu þess efnis er geti í 72. eð a73. gr., verði fullnægt með aðfarargerð þótt aðfararheimild skv. 1. gr. liggi ekki fyrir.

Sönnunarfærsla í málum sem á framangreindri heimild byggja er takmörkum háð á þann hátt að vitnaleiðslur fara að jafnaði ekki fram og ekki verður heldur aflað mats- eða skoðunargerða. Er lagt til grundvallar að réttur gerðarbeiðanda verði að vera það skýr að ekki þurfi flóknari sönnunarfærslu en þannig er heimil til að sýna fram á tilvist hans.

Sóknaraðili máls þessa hefur lagt fram kaupsamningu um 96 steina sem hann gerði við þrotabú GMV ehf. Steinarnir eru sagðir staðsettir á lóðinni nr. 7 við Selhöfða 2, Fljótsdalshéraði. Umrædd lóð er skráð sem iðnaðar- og athafnalóð. Fyrir liggur að GMV ehf., sem áður hét Malvarvinnslan hf., og tekið var til gjaldþrotaskipta 11. nóvember 2008, var leigutaki að umræddri lóð og geymdi þar meðal annars malarefni. Umræddir steinar munu hafa verið notaðir til að mynda skilrúm til að aðskilja mismunandi flokka malarefnis og hefur einnig komið fram að steypt hafi verið plata á jörðina milli umræddra skilrúma. Þá liggur fyrir að þetta mun hafa verið gert á vegum GMV ehf./Malarvinnslunnar hf. þegar félagið hafði lóðina á leigu.

Varnaraðili byggir á að umræddir steinar séu hluti fasteignarinnar að Selhöfða 2 og séu þeir ásamt steyptri gólfplötu varanlega við landið skeyttir. Sé því ekki um lausafé að ræða sem skiptstjóri þrotabús GMV ehf. hafi getað selt. Bendir varnaraðili m.a. á að skiptastjóri hafi með bréfi til sýslumannsins á Seyðisfirði 14. september 2009 óskað aflýsingar lóðarleigusamnings um lóðina og tekið fram að þrotabúið hygðist ekki halda uppi réttindum og skyldum samkvæmt samningnum. Telur varnaraðili að með þessu hafi skiptastjóri þrotabúsins kosið að halda ekki uppi hugsanlegum rétti þrotabúsins til endurgjalds fyrir þau mannvirki sem hið gjaldþrota félag hafi reist á lóðinni, en samkvæmt lóðarleigusamningi hafi félaginu verið heimilt að byggja á lóðinni.

Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á það með sóknaraðila að tölvubréfi fyrirsvarsmanns Ekkjufellssels sf. þar sem hann vísar sóknaraðila á varnaraðila sem handhafa þeirra réttinda sem um ræðir, verði talið fela í sér einhverskonar ráðstöfun hans á sarkefni málsins, enda er Ekkjufellssel sf. ekki aðili þessa máls.

Þá er það mat dómsins að það megi sjá af gögnum, sem og þeirri lýsingu aðstæðna sem málsaðilar eru sammála um, að uppi sé verulegur vafi um hvort umræddir steinar eins og frá þeim er gengið á nefndri lóð verði taldir varanlega skeyttir við lóðina og þannig hluti fasteignarinnar, eða hvort þeir verði með réttu taldir lausafé sem sóknaraðili hafi þá réttilega fest kaup á. Vafi um þetta atriði lýtur að sönnun og verður ekki úr honum leyst nema með öflun sönnunargagna í ríkara mæli en heimilt er skv. 1. mgr. 83. gr. i.f. laga nr. 90/1989. Fallast verður á með varnaraðila að yfirlýsing á tölvupósti frá skipulags- og byggingafulltrúa Fljótsdalshéraðs, sem lögð var fram í málinu, getur engu breytt um þetta.

Með vísan til framangreinds er það mat dómsins að telja verði varhugavert að umbeðin gerð nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem liggja fyrir dóminum. Verður þegar af þeim ástæðum að hafna því að gerðin nái fram að ganga.

Með hliðsjón af þessum málsúrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 150.000 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

ÚRSKURÐARORÐ:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, Malbikunar K-M ehf. um að 96 steyptir steinar á Selhöfða 2, lóð 7, verði með beinni aðfarargerð teknir úr vörslum geðarþola og fengnir gerðarbeiðanda..

Sóknaraðili greiði varnaraðila 150.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf