E-6734/2006

Mál þetta var höfðað 9. nóvember 2006 og dómtekið 14. þ.m.

Stefnandi er Eftirlaunasjóður atvinnuflugmanna (FÍA), Hafnarstræti 5, Reykjavík.

Stefndi er Á-kk-nf G. S-kk-nf, Birkigrund 57, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér skuld að fjárhæð 1.942.771 krónu ásamt dráttarvöxtum af þeirri fjárhæð frá 15. nóvember 2005 til greiðsludags. Stefnandi krefst einnig málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að þær verði stórlega lækkaðar og í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Upphafleg aðalkrafa stefnda var um frávísun málsins en henni var hafnað með úrskurði uppkveðnum 29. mars sl.

Stefndi er atvinnuflugmaður og hefur starfað sem flugstjóri hjá Icelandair hf. (Flugleiðum hf.). Hann missti starfshæfi með því að heilbrigðisvottorð hans var ekki endurnýjað í desember 2001 og var endurnýjun endanlega synjað með úrskurði trúnaðarlæknis Flugmálastjórnar 24. júní 2002. Stefndi var felldur af launaskrá hjá Flugleiðum hf. frá og með 1. maí 2002. Lögmaður stefnda, A-kk-nf G-kk-nf hæstaréttarlögmaður, sendi vegna þessa stjórn stefnanda bréf 16. desember 2002 en hann var jafnframt lögmaður stefnanda máls þessa. Með bréfinu var þess farið á leit að stefnda yrði ákvarðaður örorkulífeyrir frá 1. maí 2002 enda uppfyllti hann, eins og staðan væri, skilyrði fyrir töku lífeyrisins. Í bréfinu segir að ágreiningur sé um það hvort stefndi hefði fullnýtt veikindarétt sinn (fram er komið að hann taldi sig eiga þrettán mánaða veikindarétt – innskot dómara) og enn fremur hefði ákvörðun Flugmálastjórnar verið kærð til sérstakrar nefndar samkvæmt grein 1.2.4.10 í reglugerð nr. 41971999 um skírteini útgefin af Flugmálastjórn Íslands. Í bréfinu segir síðan: „Á-kk-nf skuldbindur sig hins vegar til að endurgreiða örorkulífeyrisgreiðslur komi til þess að ákvörðun Flugleiða um veikindarétt verði hnekkt og að því marki sem veikindaréttur kann að verða framlengdur og jafnframt ef viðurkenndur verði skaðabótaréttur Á-kk-ef gagnvart Flugmálastjórn í kjölfar hugsanlegs úrskurðar kærunefndarinnar honum í hag.“

Stefnandi greiddi stefnda örorkulífeyri vegna mánaðanna maí, júní, júlí og ágúst 2002, samtals að fjárhæð 1.533.731 króna, en þar af var skilað 487.103 krónum til innheimtumanns ríkissjóðs vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Stefnandi innti einnig af hendi til stefnda, í samræmi við reglur og samþykktir félagsins, greiðslur barnalífeyris vegna barnanna Ö-kvk-ef S-kvk-ef Á-kvk-ef, 204.505 krónur, og H-kvk-ef R-kvk-ef, 204.505 krónur, en af þeirri fjárhæð var skilað 78.816 krónum í staðgreiðslu til innheimtumanns ríkissjóðs.

Samkvæmt yfirlýsingu, sem liggur frammi í málinu, náðu aðilar máls þessa í október 2005 „samkomulagi um uppgjör launa í veikindaforföllum Á-kk-ef og vegna orlofs- og desemberuppbótar árið 2002 og almennrar kaupuppbótar með hlutabréfum árið 2003 árið 2003. Uppgjör mun fara fram 15. nóvember 2005. Ennfremur hafa aðilar náð samkomulagi um fjölda ótekinna orlofsdaga vegna áranna 2001 og 2002, sem eru 19 að vetri og 16 að sumri, og að töku þeirra verði lokið á næstu tveimur árum í samráði aðila, þó eigi síðar en 1. desember 2007. Um sundurliðun uppgjörs o.fl. er vísað til yfirlits launagjaldkera, dags. 25. október 2005, yfirlits yfir ótekna orlofsdaga, dags. 12. október 2005, og yfirlits yfir kaupauka, dags. 26. ágúst 2005. Lýsa aðilar því yfir að um fullnaðaruppgjör sé að ræða vegna þessa máls og að þeir geri ekki frekari kröfur hvor gagnvart öðrum. Samkomulag þetta er trúnaðarmál aðila.“

Frammi liggur yfirlit Icelandair frá 25. október 2005 sem var sent launagjaldkera fyrirtækisins varðandi samkomulag við stefnda. Þar ræðir um „greidd viðbótarlaun vegna veikinda í fjóra mánuði“ með eftirfarandi sundurliðun: Mánaðarlaun 909.735 kr. x 4 = 3.638.940 krónur. Bílapeningar 37.451 króna x 4 = 149.804 krónur. Óteknir orlofsdagar 35 21,67 af 909.735 krónum = 1.469.346 krónur og 35 21,67 af 37.451 krónu = 50.488 krónur. Desemberuppbót 151.629 krónur og eingreiðsla (15% af föstum launum) 136.460 krónur.

Í öðrum innanhúss tölvupósti hjá Icelandair frá 5. desember 2005 staðfestir M-kvk-nf launagjaldkeri að stefndi hafi fengið greitt uppgjör fyrir tímabilið 1. maí 2002 til 31. ágúst 2002 hinn 15. nóvember 2005.

Stefnandi sendi stefnda bréf, dags. 25. ágúst 2006. Þar segir að árið 2005 hafi honum verið greidd viðbótarlaun frá Icelandair í veikindaforföllum frá 1. maí 2002 – 31. ágúst 2002. Skilningur aðila hafi ætíð verið sá að yrði niðurstaða málsins sú að Icelandair greiddi viðbótarlaun yrði stefnanda endurgreiddur örorkulífeyrir sem því tímabili næmi. Stefnandi fer þess á leit að ofgreiddur örorkulífeyrir að upphæð 1.942.771 króna (án vaxta) verði greiddur hið allra fyrsta og ekki síðar en 15. september s.á. en að öðrum kosti verði málið afhent lögfræðingi til innheimtu og dráttarvextir reiknaðir frá útgreiðslu lífeyris. Innheimtubréf lögmannsstofu var sent stefnda 26. september 2006 og nam heildarfjárhæð kröfunnar 4.439.286 krónum að meðtöldum dráttarvöxtum og innheimtuþóknun.

Stefnandi byggir kröfur sínar á meginreglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Sýknukrafa stefnda er á því reist að stefnandi eigi enga lögvarða kröfu á hendur sér. Ekkert liggi fyrir í málinu um það, enda sé því mótmælt, að lífeyrisgreiðslur til stefnda hafi verið skilyrtar og að líta beri á þær sem lán en ekki laun. Fallist dómur á málsástæður og lögskýringar stefnanda þá séu allar kröfu hans á hendur stefnda fyrndar með vísun til ákvæða fyrningarlaga nr. 14/1905. Stefndi bendir enn fremur á að endurheimtur samkvæmt almannatryggingum taki jafnan ekki til bóta eftir tvö ár með hliðsjón af ákvæðum 1. mgr. 48. gr. laga nr. 117/1993. Þá telur stefndi að hann njóti ekki jafnræðis við aðra bótaþega en stefnandi hafi ekki áður höfðað mál á hendur sjóðsfélaga til endurheimtu, að virtum sanngirnisákvæðum.

Varakrafa stefnda er annars vegar reist á því að lækka beri kröfu stefnanda um þá fjárhæð, 591.111 krónur, sem stefndi hélt eftir vegna staðgreiðslu skatta, og hins vegar því að stefndi eigi ekki aðild að kröfu að upphæð 409.000 krónur til endurgreiðslu barnalífeyris og beri að sýkna hann af henni vegna aðildarskorts.

Í bréfi lögmanns stefnda 10. september 2007 til M-kk-ef G-kk-ef, forstöðumanns Icelandair Group hf., spyr hann: 1) Hverjar forsendur hafi verið fyrir umræddri greiðslu til stefnda í nóvember 2005 og hvort þær hafi verið eyrnamerktar sérstöku tímabili. 2) Hvort hér hafi verið um að ræða launagreiðslu eða bætur. 3) Hvort samningur stefnda hafi verið við launadeild eða starfsmannahald félagsins. Í svarbréfi, dags. 11. september 2007, segir að með uppgjörinu við stefnda í nóvember 2005 hafi verið ákveðið að greiða honum eingreiðslu sem svaraði til viðbótarlauna í fjóra mánuði. Forsendur greiðslunnar hafi verið þær að ágreiningur hafi verið á milli félagsins og stefnda um greiðslu launa í veikindum og hafi orðið að samkomulagi að greiða fjögurra mánaða viðbótarlaun sem hafi ekki verið eyrnamerkt neinu sérstöku tímabili. M-kk-nf kveðst hafa annast samningagerðina sem forstöðumaður lögfræðideildar FL Group hf., sem hafi verið móðurfélag Icelandair á þeim tíma, og hafi samningur stefnda ekki verið við einhverja sérstaka deild hjá félaginu.

Fyrir dómi skýrði vitnið M-kk-nf G-kk-nf svo frá að í kjölfar ágreinings um laun til handa stefnda í veikindaforföllum hafi hann og lögmaður stefnda, A-kk-nf G-kk-nf, skrifast á. Icelandair hafi ekki fallist á kröfur stefnda en að lokum hafi náðst samkomulag sem hafi verið millileið án viðurkenningar á rétti og með því hafi verið afgreidd launagreiðsla og fleiri atriði sem tengdust fjarveru stefnda frá störfum vegna endurtekinna veikinda. Samkomulagið hafi verið um greiðslu jafnvirðis launa í fjóra mánuði á þeim tíma sem það var gert. Launadeild félagsins hafi séð um greiðsluna eins og gjaldkeri í fyrirtæki. Um oftúlkun hafi verið að ræða hjá M-kvk-þgf launagjaldkera (að færa greiðsluna sem launagreiðslu fyrir tímabilið 1. maí 2002 til 31. ágúst 2002 – innskot dómara). Þegar hún hafi fengið samkomulagið í hendur hafi hún litið á það tímabil, sem stefndi var síðast á launaskrá, og gefið sér að fara skyldi að með þeim hætti sem hún gerði.

Vitnið A-kk-nf G-kk-nf kvað engin þeirra skilyrða, sem sett hafi verið fram í framangreindu bréfi hans f.h. stefnda, dags. 16. september 2002, hafa gengið eftir. Deilt hafi verið um rétt stefnda til orlofs, launa í veikindaforföllum, frítökuréttar á vetrum og kaupa á hlutabréfum og hafi Flugleiðir (Icelandair) neitað að viðurkenna rétt stefnda. Samkomulag það, sem gert hafi verið í október 2005, hafi verið heildarsamkomulag um allan pakkann; málamiðlun sem hafi byggst á launatryggðu uppgjöri.

Það er meginmálsástæða stefnanda að hann eigi, með vísun til yfirlýsingar í tilvitnuðu bréfi frá 16. september 2002, rétt á hendur stefnda til endurgreiðslu umkrafðar fjárhæðar vegna þess að stefndi hafi fengið greidd laun frá Icelandair fyrir það tímabil, 1. maí 2002 til 1. september s.á, sem lífeyrisgreiðslur stefnanda tóku til. Samkvæmt því, sem rakið hefur verið hér að framan, stenst sú forsenda ekki. Að engu leyti öðru er sýnt fram á að uppfyllt hafi verið skilyrði fyrir endurkröfu lífeyrisgreiðslnanna sem óumdeilt er að stefndi hafi átt rétt til að fá (og dætur hans í skjóli réttar hans).

Samkvæmt þessu er niðurstaða dómsins sú að sýkna beri stefnda af kröfum stefnanda. Dæma ber stefnanda til að greiða stefnda málskostnað sem er ákveðinn 400.000 krónur.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari

D ó m s o r ð:

Stefndi, Á-kk-nf G. S-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, Eftirlaunasjóðs atvinnuflugmanna.

Stefnandi greiði stefnda 400.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf H. S-kk-nf