X-520/2010

I.

Mál þetta, sem þingfest var 8. desember 2010, var tekið til úrskurðar 24. febrúar sl.

Í greinargerð sinni krafðist sóknaraðili, Reykjavíkurborg, þess „aðallega að krafa hans til slitastjórnar, dags. 26. nóvember 2009, að fjárhæð 99.867.933 krónur, verði samþykkt sem forgangskrafa, sbr. 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 1. og 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 1. og 3. mgr. 6. gr. laga nr. 44/2009“. Til vara krafðist hann þess „að ofangreind krafa verði samþykkt sem almenn krafa skv. 113. gr. laga nr. 21/1991, og að varnaraðili, Glitnir banki hf., verði dæmdur til að greiða sóknaraðila skaðabætur auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 3. október 2008“. Þá krafðist sóknaraðili þess að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað að skaðlausu.

Við upphaf aðalmeðferðar málsins lýsti sóknaraðili því yfir að hann félli frá aðalkröfu sinni og að hann gerði því einungis þá kröfu sem tilgreind er sem varakrafa í greinargerð hans.

Varnaraðili, Glitnir banki hf., krefst þess að afstaða slitastjórnar varnaraðila um að hafna kröfu sóknaraðila að fjárhæð 99.867.933 krónur verði staðfest og að varnaraðila verði dæmdur málskostnaður að skaðlausu úr hendi sóknaraðila samkvæmt mati dómsins.

II.

Samkvæmt gögnum málsins var sóknaraðili eigandi hlutdeildarskírteinis í fjárfestingarsjóði sem nefndist Sjóður 9 og var starfræktur af Glitnis sjóðum hf., dótturfélagi Glitnis banka hf. Hinn 29. september 2008 ákvað Glitnir sjóðir hf., eftir samráð við Fjármálaeftirlitið, að fresta innlausn hlutdeildarskírteina hjá rekstrarfélaginu í samræmi við ákv. 27. gr. laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði. Kom fram í tilkynningu frá Glitnis sjóðum hf. að frestunin hafi verið almenn og talin nauðsynleg vegna óvissu á markaði og til að vernda hagsmuni sjóðsfélaga. Glitnir sjóðir hf. opnuðu fyrir viðskipti í sjóðnum á ný tveimur dögum síðar, eða 1. október 2008. Sóknaraðili innleysti eign sína í Sjóði 9 tveimur dögum síðar, eða 3. október. Fékk hann greiddar 1.174.381.399 krónur, sem óumdeilt er að hafi verið 92,5% af skráðu innlausnarvirði eignarhlutar hans, við dagslok 29. september 2008. Þremur dögum síðar, eða 6. október 2008, var sjóðnum endanlega lokað.

Hinn 7. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar Glitnis banka hf., vék stjórninni frá og skipaði skilanefnd yfir bankann með heimild í 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Í framhaldi af því beindi Fjármálaeftirlitið þeim tilmælum til rekstrarfélaga verðbréfasjóða að grípa til aðgerða sem leiddu til þess að peningamarkaðssjóðum þeirra yrði slitið. Var mælst til þess að ekki yrði opnað fyrir innlausnir í sjóðunum heldur fengju sjóðsfélagar greitt úr þeim. Í því fælist að allt laust fé hvers sjóðs yrði greitt inn á innlánsreikning sjóðsfélaga í samræmi við hlutfallslega eign þeirra og að jafnræði þeirra yrði haft að leiðarljósi. Í framhaldi af því sendi varnaraðili og Glitnir sjóðir hf. bréf til sjóðsfélaga í Sjóði 9, dags. 30. október 2008, þar sem tilkynnt var um tilmæli Fjármálaeftirlitsins og að andvirði verðbréfaeignar sjóðsins og allt laust fé yrði greitt inn á sparnaðarreikninga í nafni sjóðsfélaga sem stofnaðir hefðu verið í Nýja Glitni. Yrði útgreiðsluhlutfall sjóðsins 85,12% miðað við síðasta viðskiptagengi sem verið hefði í gildi við lokun sjóðsins hinn 6. október 2008.

Með gildistöku laga nr. 44/2009 um breytingu á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki var varnaraðili tekinn til slitameðferðar og var bankanum skipuð slitastjórn. Samkvæmt bráðabirgðaákvæði laganna var slitameðferðin kennd við greiðslustöðvun á meðan heimild bankans til greiðslustöðvunar á grundvelli laga nr. 129/2008 um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002 stendur. Slitastjórn varnaraðila gaf út innköllun til skuldheimtumanna, sem birtist í Lögbirtingablaðinu 26. maí 2009 og lauk kröfulýsingarfresti 26. nóvember sama ár. Lýsti sóknaraðili kröfu innan kröfulýsingarfrests með kröfulýsingu, dags. 26. nóvember 2009. Nemur fjárhæð kröfunnar 99.867.933 krónum og er hún sundurliðuð í kröfulýsingu sem höfuðstóll að fjárhæð 87.521.345 krónur og dráttarvextir frá 3. október 2008 til 22. apríl 2209 að fjárhæð 12.346.588 krónur. Lýsti sóknaraðili kröfunni aðallega sem forgangskröfu skv. 112. gr. laga nr. 21/1991 en til vara sem almennri kröfu skv. 113. gr. sömu laga.

Slitastjórn varnaraðila gaf út kröfuskrá hinn 8. desember 2009 þar sem birtur var listi yfir kröfur sem lýst var innan kröfulýsingarfrests og afstaða tekin til þeirra að því marki sem hún lá fyrir. Kröfuskráin var lögð fram á kröfuhafafundi 17. desember 2009. Slitastjórn varnaraðila féllst ekki á ofangreinda kröfu sóknaraðila og var sú afstaða kynnt honum með bréfi, dags. 27. apríl 2010. Var höfnun kröfunnar rökstudd með því að krafan væri vanreifuð. Þá var krafan ekki talin eiga rétt á sér auk þess sem frekari gögn vantaði til stuðnings henni. Sóknaraðili mótmælti þessari afstöðu slitastjórnarinnar og krafðist þess að krafan yrði samþykkt eins og henni var lýst. Þar sem ekki tókst að jafna ágreining aðila ákvað slitastjórn varnaraðila að beina ágreiningsefninu til héraðsdóms eftir ákvæðum 171. gr. gjaldþrotaskiptalaga nr. 21/1991.

III.

Sóknaraðili kveðst byggja kröfu sína á því að hann eigi rétt til bóta fyrir tjón það sem hann hafi orðið fyrir við að fá einungis 92,5% greitt út af markaðsvirði hlutdeildarskírteinis síns í sjóðnum. Á grundvelli 22. gr. laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði beri varnaraðili óskipta ábyrgð ásamt rekstrarfélagi sjóðsins, Glitnis sjóðum hf., á tjóni hlutdeildarskírteinishafa í sjóðnum. Beri varnaraðili húsbóndaábyrgð á ákvörðunum starfsmanna sinna sem hafi meðal annars falist í því að fjárfestingar sjóðsins og eignasamsetning hafi verið í verulegu ósamræmi við fjárfestingarstefnu hans, reglur, útboðslýsingu og kynningarefni. Hafi sóknaraðili því ekki getað lagt raunverulegt mat á hvað fælist í fjárfestingu sinni. Þannig hafi t.d. stefna sjóðsins verið sú að 20% fjárfestinga væru í ríkisskuldabréfum en við slit sjóðsins hafi hlutfallið einungis verið 0,05%. Jafnframt hafi fjárfestingar sjóðsins verið áhættusamari en fram hafi komið í kynningarefni um sjóðinn. Hafi markaðssetning þar af leiðandi verið röng, villandi og ófullnægjandi. Varnaraðili hafi með ólögmætum og saknæmum hætti komið í veg fyrir að sóknaraðili fengi umráð peninga sinna og vörslur og þar með valdið sóknaraðila tjóni sem nemi kröfufjárhæðinni. Þannig hafi starfsmenn varnaraðila brotið gegn ákv. 5. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, er kveði á um að fjármálafyrirtæki skuli starfa í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur í verðbréfaviðskiptum, með trúverðugleika fjármálamarkaðarins og hagsmuni viðskiptavinarins að leiðarljósi, og svipaðri reglu er fram komi í 19. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki.

Sóknaraðili byggi á því í fyrsta lagi að markaðssetning sjóðsins hafi verið í ósamræmi við raunverulega markaðsáhættu og fjárfestingarstefnu. Megi þar einkum nefna að útboðslýsingar og útdrættir þeirra hafi ekki verið endurskoðaðir árlega samhliða endurskoðun fjárfestingarstefnu sjóðsins. Ekki hafi þótt ástæða til að leiðrétta yfirlýsta fjárfestingarstefnu í samræmi við raunverulega eignasamsetningu sjóðsins þar sem hún hafi rúmast innan fjárfestingarheimilda hans. Áhættulýsing sjóðsins í útboðslýsingu hafi verið mjög almenns eðlis og ekki hafi verið tilgreint sérstakt áhættustig. Að teknu tilliti til víðra fjárfestingarheimilda hafi því verið nánast ógerlegt fyrir fjárfesta að mynda sér raunhæfa skoðun á raunverulegri áhættu sjóðsins. Í mánaðarlegum einblöðungum um gengi sjóðsins hafi engin lýsing verið á áhættu sjóðsins né heldur á því hvernig eða hvort breyting hefði orðið á áhættu í sambandi við breytingar á samsetningu eignasafnsins, stöðu einstakra skuldara eða vegna breyttra markaðsaðstæðna. Telji sóknaraðili slíka háttsemi ekki í samræmi við 19. gr. laga nr. 30/2003 sem mæli fyrir um að trúverðugleiki markaðarins og hagsmunir hlutdeildarskírteinishafa skuli hafðir að leiðarljósi. Hafi hagsmunir hans sem hlutdeildarskírteinishafa í Sjóði 9 ekki einungis falist í arðsemi af eign sinni heldur einnig í því að fá haldbærar og réttar upplýsingar um hvernig eignastaða sjóðsins væri á hverjum tíma svo sóknaraðili gæti metið hvort skynsamlegt væri að halda áfram að fjárfesta í sjóðnum. Með því að gefa villandi, rangar eða úreltar upplýsingar um stöðu og eignasamsetningu sjóðsins hafi varnaraðili brotið gegn ákv. 2. ml. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti og með því valdið sóknaraðila verulegu fjárhagstjóni.

Þá vísi sóknaraðili til þess að fjárfestingar sjóðsins og eignasamsetning hans hafi verið í ósamræmi við fyrir fram kunngerða fjárfestingarstefnu og hafi varnaraðili þar með ekki gætt vörslu fjárins sem skyldi. Sjóður 9 hafi verið stærsti sjóður rekstrarfélags varnaraðila og hafi hann stækkað mjög hratt á skömmum tíma. Við slit sjóðsins hafi hlutfall ríkistryggðra verðbréfa í eigu hans einungis verið 0,05% en samkvæmt stefnu sjóðsins hafi 20% heildareigna hans átt að vera í formi ríkisskuldabréfa. Þá hafi fjárfestingar sjóðsins í eignarhaldsfélögum verið langt umfram það sem eðlilegt geti talist í vel dreifðu eignasafni. Sjóður 9 hafi og stundað umfangsmikla lánastarfsemi til varnaraðila og tengdra aðila en það sé ekki hluti af lögbundinni starfsemi slíks sjóðs. Séu í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis nefnd ýmis dæmi um slíka lánastarfsemi en þessi þáttur starfsemi sjóðsins sæti nú opinberri rannsókn sérstaks saksóknara. Sem dæmi um þessa misnotkun megi nefna nánar tilgreind víxilkaup af Fasteign ehf., f.h. sóknaraðila, og viðskipti með tilgreinda víxla útgefna af Baugi hf. á þeim tíma sem vísbendingar hafi legið fyrir um að Baugur hf. ætti í alvarlegum greiðsluvandræðum.

Sóknaraðili bendi í þriðja lagi á að áhættumælikvarðar varnaraðila hafi með engu móti fullnægt þeim faglegu kröfum sem gera verði til svo mikilvægs þáttar í starfsemi sjálfstæðra fjármálafyrirtækja. Dótturfélag varnaraðila, Glitnis sjóðir hf., hafi verið fjármálafyrirtæki í skilningi laga nr. 161/2002 og hafi því borið að hafa yfir að ráða tryggu eftirlitskerfi á hverjum tíma til að fylgjast með áhættu í tengslum við alla starfsemi sína, sbr. 17. gr. laganna. Rekstrarfélagið hafi ekki komið á fót slíkri óháðri einingu sem hefði verið eðlilegt að teknu tilliti til umfangs rekstrarins, en samkvæmt ársreikningi Glitnis sjóða hf. fyrir árið 2007 hafi heildareignir félagsins verið rúmlega 223 milljarðar króna, fjöldi starfsmanna 20 og fjöldi sjóða sem félagið hafi rekið tíu. Telji sóknaraðili það ekki samræmast 33. gr. laga nr. 30/2003 þar sem áréttað sé að rekstrarfélög eigi að hafa yfir að ráða eftirlitskerfi er geri þeim kleift að vakta, meta og stýra áhættu einstakra eigna og eignasafns verðbréfasjóða á hverjum tíma. Þá sé í 1. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 995/2007 vikið að aðgerðum sem fjármálafyrirtæki beri að grípa til vegna áhættustýringar. Í 2. mgr. sama ákvæðis segi að fjármálafyrirtæki skuli koma á og viðhalda óháðri starfseiningu sem hafi með höndum áhættustýringu.

Samkvæmt útvistunarsamningi, dags. 23. janúar 2006, hafi varnaraðili annast áhættustýringu fyrir rekstrarfélagið. Varnaraðili hafi þó ekki aflað leyfis Fjármálaeftirlitsins fyrir útvistun áhættustýringarinnar eins og þó hafi verið skylt skv. 1. mgr. 18. gr. laga nr. 30/2003. Þá hafi formlegt áhættumat á rekstri sjóðsins ekki verið framkvæmt þrátt fyrir kröfu í lögum og leiðbeinandi fyrirmæli Fjármálaeftirlitsins, en bæði innri og ytri endurskoðendur rekstrarfélagsins hafi áður gert athugasemdir við það.

Þá sé í fjórða lagi á því byggt að gögn málsins beri með sér að lögskylt óhæði hafi ekki verið í reynd milli varnaraðila og Glitnis sjóða hf. Glitnir sjóðir hf. hafi verið sjálfstætt fjármálafyrirtæki sem hafi borið að starfa óháð móðurfélagi sínu, varnaraðila, samkvæmt lögum nr. 161/2002 og lögum nr. 30/2003. Hafi rekstur Glitnis sjóða hf. þannig ekki verið í samræmi við lög, reglur og góða viðskiptahætti. Þannig hafi stjórn þess félags haft mikil tengsl við varnaraðila í gegnum stjórnarsetu tilgreindra starfsmanna bankans. Hafi framkvæmdastjórn og stjórn rekstrarfélagsins því lítið sjálfstæði haft gagnvart varnaraðila og ljóst að lítill sem enginn greinarmunur hafi verið gerður á starfsmönnum varnaraðila og starfsmönnum Glitnis sjóða hf. Þá hafi starfsemi dótturfélagsins alls ekki verið aðgreind frá starfsemi varnaraðila. Geti það ekki samræmst þeirri grundvallarreglu sem fram komi í 2. mgr. 15. gr. laga nr. 33/2003 um að rekstrarfélög skuli vera óháð í störfum sínum og hafa ætíð hagsmuni eigenda hlutdeildarskírteina að leiðarljósi. Telji sóknaraðili það ekki samræmast ákv. 19. gr. laga nr. 161/2002 um eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti að stjórn Glitnis sjóða hf. hafi að mestu leyti verið skipuð starfsmönnum varnaraðila þar sem veruleg hætta hafi verið á því að hagsmunir hlutdeildarskírteinshafa væru fyrir borð bornir. Fari slíkt fyrirkomulag einnig gegn 1. mgr. 8. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, sem kveði á um að fjármálafyrirtæki skuli gera allar tiltækar ráðstafanir til að koma í veg fyrir að hagsmunaárekstrar skaði hagsmuni viðskiptavina þess.

Sóknaraðili styðji málsástæður sínar einkum við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis, nánar tiltekið 14. kafla um verðbréfa- og fjárfestingarsjóði, og þá sérstaklega umfjöllun um Sjóð 9. Komi þar fram að reglur um óhæði hafi verið þverbrotnar og reglur um lán til tengdra aðila markvisst sniðgengnar með því að nýta sjóði til að fjárfesta í skuldabréfum þeirra. Byggist kröfugerð sóknaraðila á ólögfestum meginreglum skaðabótaréttarins og telji hann að styðjast eigi við skaðabótareglur þar sem sönnunarbyrði sé snúið við, eða slakað sé á sönnunarmati, vegna erfiðleika sóknaraðila við að leiða í ljós einstök atriði í starfsemi varnaraðila. Beri því að leggja almennar frásagnir rannsóknarnefndar Alþingis til grundvallar eftir því sem við eigi og leggja þá skyldu á varnaraðila að hann afsanni þær.

Sóknaraðili byggi á því að Sjóður 9 hafi með skipulögðum hætti verið misnotaður í þágu varnaraðila og gegn hagsmunum hlutdeildarskírteinishafa. Megi þetta t.d. ráða af því hvernig staðið hafi verið að skipan stjórnar sjóðsins, áhættusömum fjárfestingum sem sjóðurinn hafi stundað og verið í þágu móðurfélagsins og tengdra aðila og umsvifamikilli starfsemi þar sem sjóðurinn hafi verið notaður af móðurfélaginu í þágu þess eða tengdra aðila.

Með tilgreindri saknæmri og ólögmætri háttsemi sinni hafi stjórn og starfsmenn Sjóðs 9, sem varnaraðili hafi borið ábyrgð á, valdið sóknaraðila bótaskyldu tjóni. Nemi fjártjón sóknaraðila vegna þessa mismun á skráðu innlausnarvirði eignarhlutar hans hinn 29. september 2008, að markaðsvirði 1.261.902.744 krónur, og 1.174.381.399 krónum sem hann hafi fengið greitt fyrir hlutinn, samtals 87.521.345 krónum. Samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu bætist við þá fjárhæð dráttarvextir skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá tjónsdegi hinn 3. október 2008 og til 22. apríl 2009, að fjárhæð 12.346.588 krónur. Nemi krafan því samtals 99.867.933 krónum, en vöxtum eftir 22. apríl 2009 sé lýst sem eftirstæðri kröfu skv. 114. gr. laga nr. 21/1991.

IV.

Varnaraðili byggi kröfu sína á því að varnaraðili beri ekki ábyrgð á gjörðum Glitnis sjóða hf., sem hafi verið dótturfélag varnaraðila og sjálfstætt fjármálafyrirtæki með eigin kennitölu. Þessi tvö fyrirtæki hafi hins vegar verið samstæða í skilningi 4. mgr. 2. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög en samstæðan sem slík sé ekki sjálfstæð lögpersóna. Því geti ekki komið til þess að samstæðan sjálf beri ábyrgð eða komi sjálfstætt fram gagnvart þriðja manni. Varnaraðili geti því ekki borið skaðabótaábyrgð á gjörðum dótturfélags síns, Glitnis sjóða hf.

Varnaraðili vísi til þess að Glitnir sjóðir hf. hafi annast rekstur Sjóðs 9 í samræmi við lög, ákvörðun stjórnar og reglur sjóðsins. Hafi félagið tekið ákvarðanir varðandi fjárfestingar sjóðsins og annast framkvæmd hans sem rekstraraðili. Varnaraðili hafi hins vegar verið vörslufyrirtæki í skilningi laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði. Í 20. gr. laganna séu verkefni vörslufyrirtækis útlistuð en þar komi fram að hlutverk vörslufyrirtækis sé m.a. að tryggja að farið sé eftir lögum og reglum varðandi ýmsa þætti reksturs rekstrarfélagsins. Það hafi hins vegar ekki verið hlutverk varnaraðila að taka viðskiptalegar ákvarðanir er vörðuðu sjóðinn. Samkvæmt 22. gr. sömu laga beri vörslufyrirtækið ábyrgð gagnvart rekstrarfélaginu og eigendum hlutdeildarskírteinis vegna tjóns sem rekja megi til ásetnings eða gáleysis starfsmanna vörslufyrirtækis við framkvæmd verkefna skv. 20. gr. Almenn ábyrgð varnaraðila sem vörslufyrirtækis takmarkist því við þau tilvik sem talin séu upp í 20. gr.

Á grundvelli 18. gr. laga nr. 30/2003 sé rekstrarfélagi fjárfestingarsjóðs heimilt að útvista hluta af öðrum verkefnum sínum til annarra aðila, að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins. Á grundvelli þeirrar heimildar hafi rekstrarfélagið Glitnir sjóðir hf. falið varnaraðila að sjá um hluta af daglegum rekstri, annan en fjárfestingar. Hafi þau verkefni verið nánar tilgreind í útboðslýsingu. Í 2. mgr. 18. gr. komi fram að þegar rekstrarfélag feli öðru fyrirtæki verkefni sín skv. 17. gr. laganna hafi það engin áhrif á ábyrgð rekstrarfélags gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina. Varnaraðili beri því ekki ábyrgð gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina vegna framkvæmdar þeirra verkefna sem varnaraðila hafi verið falin á grundvelli 1. mgr. 18. gr. heldur sé ábyrgðin á rekstrarfélaginu, sbr. 2. mgr. 18. gr. Þá sé skýrt tekið fram í útboðslýsingu að þrátt fyrir að Glitnir sjóðir hf. feli varnaraðila hluta af verkefnum sínum skv. 17. gr. laganna hafi það engin áhrif á ábyrgð Glitnis sjóða hf. gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina í fjárfestingarsjóðum Glitnis. Telji varnaraðili af þessum sökum að kröfum sóknaraðila sé ranglega að sér beint og þess því krafist að kröfu sóknaraðila verði hafnað vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Varnaraðili kveðst og byggja kröfu sína á því að skilyrði skaðabóta úr hendi varnaraðila séu ekki fyrir hendi.

Sé í fyrsta lagi hafnað þeirri málsástæðu sóknaraðila fyrir skaðabótakröfunni að markaðssetning Sjóðs 9 hafi verið í ósamræmi við raunverulega markaðsáhættu og fjárfestingarstefnu sjóðsins. Sé á það bent að Glitnis sjóðir hf. hafi verið starfræktir á grundvelli laga um verðbréfa- og fjárfestingarsjóði nr. 30/2003. Í 2. mgr. 1. gr. laganna segi að verðbréfasjóðir og fjárfestingarsjóðir hafi það eingöngu að markmiði að veita viðtöku fé frá almenningi til sameiginlegrar fjárfestingar í fjármálagerningum og öðrum eignum á grundvelli áhættudreifingar samkvæmt fyrir fram kunngerði fjárfestingarstefnu. Um þrjár tegundir sjóða geti verið að ræða, þ.e. verðbréfasjóði, sem séu sjóðir með starfsleyfi á EES-svæðinu, fjárfestingarsjóði, sem hafi starfsleyfi án heimildar til markaðssetningar á EES-svæðinu og sjóði um sameiginlega fjárfestingu sem veiti ekki viðtöku fé frá almenningi. Samkvæmt útboðslýsingu og auglýsingum hafi Sjóður 9 verið fjárfestingarsjóður, líkt og áður hafi komið fram.

Ljóst sé að efni útboðslýsingar og útdráttar úr útboðslýsingu hafi verið í samræmi við kröfur 47. og 48. gr. laga nr. 30/2003 og einnig í samræmi við 20. og 21. gr. reglugerðar nr. 792/2003. Sé um þetta vísað til tilkynningar Fjármálaeftirlitsins, dags. 2. október 2008, þar sem fram komi að sérstök úttekt hafi farið fram á Sjóði 9 í árslok 2007 og að niðurstaða hennar hafi verið að fjárfestingar Sjóðs 9 hjá Glitni sjóðum hf. hafi verið í samræmi við lög og reglur.

Fjárfestingarheimildir fjárfestingarsjóða séu rýmri samanborið við verðbréfasjóði skv. 54. gr. laga nr. 30/2003. Lögin heimili fjárfestingarsjóðum að fjárfesta án takmarkana í óskráðum verðbréfum og peningamarkaðsskjölum og heimildir þeirra til fjárfestinga í verðbréfum útgefnum af sama aðila séu rýmri en gildi um verðbréfasjóði. Þá hafi fjárfestingarsjóðir heimildir til lántöku og skortsölu. Ekki sé krafist jafnmikillar áhættudreifingar og hafi það m.a. í för með sér að fjárfestingarsjóðir séu áhættusamari fjárfesting en verðbréfasjóðir og hafi fjárfestum verið gerð grein fyrir því í útboðslýsingu. Þá hafi einnig komið fram í útboðslýsingu og auglýsingum fyrir Sjóð 9 að gengi fjárfestingarsjóða gæti lækkað jafnt sem hækkað.

Engum sem kynnt hafi sér markaðsefni, útboðslýsingu, útdrátt úr henni eða önnur gögn hafi getað dulist að áhætta væri fyrir hendi. Engin tilraun hafi verið gerð til að draga úr eða dylja áhættu tengda sjóðnum og skilmerkileg grein hafi verið gerð fyrir áhættuþáttum hans í samræmi við kröfur Fjármálaeftirlitsins í leiðbeinandi tilmælum nr. 3/2004. Skýrt hafi komið fram í tilkynningu til fjárfesta í útboðslýsingu að fjárfesting í hlutdeildarskírteinum sjóðsdeilda fjárfestingarsjóða varnaraðila væri á ábyrgð hvers fjárfestis fyrir sig. Fjárfestar hafi verið hvattir til að kynna sér efni útboðslýsingar og fylgigögn hennar af kostgæfni. Þá hafi komið fram að fjárfestar yrðu fyrst og fremst að treysta eigin dómgreind vegna fjárfestinga í hlutdeildarskírteinum sjóðsdeilda með tilliti til væntinga um ávöxtun, eigin aðstæðna, ytri aðstæðna og áhættu sem í fjárfestingunni fólst. Þá hafi verið minnt á að kaup í hlutdeildarskírteinum væru í eðli sínu áhættufjárfesting sem byggði á væntingum en ekki loforðum og hafi fjárfestum verið bent sérstaklega á að kynna sér umfjöllun um áhættu í útboðslýsingunni.

Á kynningarblöðum (einblöðungum) fyrir sjóðinn, sem verið hafi hluti markaðssetningar Sjóðs 9 og veitt sjóðsfélögum sem og væntanlegum fjárfestum upplýsingar um sjóðinn, komi fjárfestingarheimildir fram, auk þess sem vísað sé til þess hvar hægt sé að nálgast útboðslýsingu sjóðsins fyrir frekari upplýsingar. Þá komi á öllum þessum kynningarblöðum fram upplýsingar um hvernig eignasafnið sé samsett á hverjum tímapunkti, með hliðsjón af fjárfestingarstefnu, auk þess sem greint sé frá því hvaða aðilar séu þrír til fimm stærstu skuldarar sjóðsins á hverjum tíma.

Varnaraðili hafi ekki gefið villandi, rangar eða úreltar upplýsingar um stöðu og eignasamsetningu sjóðsins eins og sóknaraðili haldi fram. Hafi sóknaraðili ekki lagt fram nein gögn þessum fullyrðingum sínum til stuðnings. Eins og í öðrum fjárfestingum hafi hvílt skylda á fjárfestum að kynna sér upplýsingar og gögn um þau viðskipti sem hafi staðið fyrir dyrum en upplýsingar um Sjóð 9 hjá Glitnis sjóðum hf. hafi verið skýrar, ítarlegar og aðgengilegar. Samkvæmt ofangreindu sé ljóst að í upplýsingagögnum um Sjóð 9 sé nánast undantekningarlaust að finna umfangsmikla umfjöllun um áhættu tengda fjárfestingu í Sjóði 9 og sé slíkri umfjöllun ekki til að dreifa sé ávallt vísað til útboðslýsingar og útdráttar úr útboðslýsingu og greint frá því hvar hægt sé að nálgast þau gögn í samræmi við 2. mgr. 51. gr. laga nr. 30/2003

Þá sé því í öðru lagi mótmælt að fjárfestingar Sjóðs 9 og eignasamsetning sjóðsins hafi verið í ósamræmi við kunngerða fjárfestingarstefnu. Samkvæmt yfirliti um eignasamsetninguna frá 1. október 2008 hafi sjóðurinn fjárfest í skammtímaverðbréfum. Þessar skammtímakröfur hafi getað verið ríkisskuldabréf, bankabréf, víxlar, innlán, í hverjum flokki fyrir sig, allt að 100% af eignum sjóðsins, og að auki skráð skuldabréf fyrirtækja fyrir að hámarki 50% af eignum og önnur skuldabréf að hámarki 25% af eignum. Þessi stefna sjóðsins hafi hins vegar ekki verið bindandi því sjóðsstjórum hafi einungis verið skylt að halda sig innan hámarks viðmiðanna þar sem engin lágmarksviðmið hafi verið í einstökum flokkum. Taki sóknaraðili m.a. fram í greinargerð sinni að 20% af heildareignum Sjóðs 9 hafi átt að vera í formi ríkisskuldabréfa. Þetta sé ekki rétt. Ekki í neinu tilviki hafi verið áskilin lágmarkseign sjóðsins í einstökum tegundum krafna heldur aðeins hver fjárfestingarstefnan væri í hverjum flokki. Samkvæmt viðmiðunum hafi sjóðnum því ekki verið skylt að fjárfesta sérstaklega í ríkisskuldabréfum fyrir 20% af heildareignum sjóðsins. Auk þess sjáist, þegar skoðaðir séu mánaðarlegir einblöðungar sem Glitnir sjóðir hf. hafi gefið út með upplýsingum um Sjóð 9 á árinu 2008, að ríkisskuldabréf hafi að jafnaði verið 0-2% af heildareignum sjóðsins. Glitnir sjóðir hf. hafi borið þá skyldu gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina Sjóðs 9 að leitast í hvívetna við að ná ávöxtunarmarkmiðum sjóðsins. Eins og lýst hafi verið að framan hafi fjárfestingarheimildir sjóðsins verið rúmar, einmitt til þess að sjóðurinn gæti brugðist við markaðsaðstæðum og aðlagað eignasafnið breyttum aðstæðum ef á þyrfti að halda. Tvær ástæður hafi ráðið því að hlutfall ríkistryggða bréfa hafi minnkað í eignasafni Sjóðs 9 frá árslokum 2006. Annars vegar hafi kjörin á slíkum bréfum ekki samrýmst ávöxtunarkröfu sjóðsins og hins vegar hafi framboð á ríkistryggðum skammtímabréfum verið afar takmarkað á þessu tímabili.

Varnaraðili mótmæli þeirri staðhæfinu sóknaraðila að Sjóður 9 hafi lánað varnaraðila og tengdum aðilum umtalsvert. Af 3. tl. 1. mgr. 54. gr. laga nr. 30/2003 leiði að ekki gildi sömu ströngu kröfur um áhættudreifingu í tilviki fjárfestingarsjóða eins og Sjóðs 9, enda gildi ákvæði 6. mgr. 35. gr. sömu laga ekki um fjárfestingasjóði, þess efnis að aðilar sem teljist til sömu samstæðu skuli teljast einn aðili við útreikning samkvæmt greininni.

Sóknaraðili tilgreini tvö atriði til stuðnings staðhæfingu sinni um meinta misnotkun á Sjóði 9 í formi lánveitinga. Fyrra atriðið varði víxilkaup eignastýringar varnaraðila af Fasteign ehf., fyrir hönd sóknaraðila. Hafi kaup þessi grundvallast á samningi sóknaraðila og varnaraðila um eignastýringu. Hafi víxillinn verið keyptur á reikning sóknaraðila fyrir tilstuðlan eignastýringar varnaraðila, en hins vegar ekki keyptur inn í eignasafn Sjóðs 9. Sé hann því þessu máli óviðkomandi. Síðara atriðið sem sóknaraðili nefni séu kaup og sala sjóðsins á víxilútgáfunni BAUG 08 0329 í lok árs 2007 og byrjun árs 2008. Eins og tilgreint hafi verið hafi fjárfestingarsjóðir rúmar heimildir til fjárfestingar og sé þeim m.a. heimilt að fjárfesta í víxlum. Á þeim tíma er fjárfestingarnar hafi farið fram hafi ekki verið vitað um greiðsluerfiðleika Baugs. Þó að nú sé vitað að Baugur hafi verið í greiðsluerfiðleikum í kringum þann tíma sem fjárfestingin hafi átt sér stað breyti það ekki þeirri staðreynd að þá hafi þessir erfiðleikar fyrirtækisins ekki verið kunnir. Baugur Group hf. hafi á þessum tíma verið kjölfestufjárfestir í ríflega 30 erlendum fyrirtækjum og á blómaskeiði félagsins hafi félagið átt beint eða óbeint hlut í um 3.700 verslunum víðsvegar um heiminn þar sem starfað hafi alls ríflega 70.000 manns. Ekkert hafi bent til þess að Baugur Group hf. yrði gjaldþrota á árinu 2009 og miðað við þær upplýsingar sem aðgengilegar hafi verið Glitnis sjóðum hf. og þá mynd sem forsvarsmenn Baugs Group hf. hafi dregið upp af félaginu hafi það verið mat Glitnis sjóða hf. að fjárfesting í Baugi Group hf. væri góður kostur fyrir Sjóð 9.

Ósannað sé að fjárfestingar Sjóðs 9 hafi ekki verið innan fjárfestingarheimilda eða í ósamræmi við fjárfestingarstefnu. Fyrir liggi að Sjóður 9 hafi sætt ríku eftirliti Fjármálaeftirlitsins um að starfsemi sjóðsins væri í samræmi við lög og reglugerðir, m.a. á grundvelli 66. gr. laga nr. 30/2003. Eins og fyrr greinir liggi fyrir yfirlýsing stofnunarinnar frá 2. október 2008 þar sem fram komi að fjárfestingar Sjóðs 9 hjá Glitni sjóðum hf. hafi verið í samræmi við reglur sjóðsins og ákvæði laga nr. 30/2003. Í ljósi yfirlýsingar Fjármálaeftirlitsins verði að telja fullnægjandi sönnun fram komna um að sjóðurinn hafi starfað innan fjárfestingarheimilda og beri sóknaraðili sönnunarbyrði fyrir hinu gagnstæða.

Varðandi þá málsástæðu sóknaraðila að áhættumælikvarðar varnaraðila hafi ekki verið fullnægjandi bendi varnaraðili á að Glitnir sjóðir hf. hafi mánaðarlega reiknað út áhættumælikvarða sem mælt hafi áhættu sjóðs, árangur hans að teknu tilliti til áhættu og áhættu miðað við viðmiðunarvísitölu. Ýmsa áhættumælikvarða, er m.a. hafi lotið að ávöxtun sjóðsins og áhrifum gengisbreytinga, hafi verið að finna á einblöðungum um Sjóð 9 sem gefnir hafi verið út mánaðarlega. Í reglugerð um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði nr. 792/2003 sé að finna kafla um upplýsingagjöf sem fjárfestingarsjóðum beri að greina frá í útboðslýsingu og útdrætti úr útboðslýsingu. Ekki sé þar kveðið á um skyldu fjárfestingarsjóðanna til að setja þar fram upplýsingar um mælikvarða sem mæli áhættu sjóðanna. Í leiðbeinandi tilmælum Fjármálaeftirlitsins nr. 3/2004 sé ekki heldur að finna skyldu sjóðs til að birta reiknaða áhættumælikvarða.

Vegna þeirrar málsástæðu sóknaraðila að Glitnis sjóðir hf. hafi ekki haft yfir að ráða tryggu eftirlitskerfi til að fylgjast með áhættu taki varnaraðili fram að hann hafi ekki upplýsingar um hvernig eftirlitskerfi rekstrafélagsins Glitnis sjóða hf. hafi verið háttað. Varnaraðili hafi verið vörslufyrirtæki í skilningi laga nr. 30/2003 og Glitnir sjóðir hf. sjálfstætt fjármálafyrirtæki. Glitnir sjóðir hafi útvistað ýmsum verkefnum til varnaraðila eins og áður hafi komið fram. Meðal þeirra verkefna hafi verið áhættustýring. Það verkefni sé ekki talið upp í 17. gr. tilvitnaðra laga og hafi því ekki verið skylt að afla sérstaks leyfis frá Fjármálaeftirlitinu skv. 1. mgr. 18. gr. laganna, eins og sóknaraðili haldi fram. Megi í þessu sambandi einnig benda á tilvitnaða yfirlýsingu Fjármálaeftirlitsins um að fjárfestingar Sjóðs 9 hjá Glitni sjóðum hf. hafi verið í samræmi við reglur sjóðsins og ákvæði laga nr. 30/2003.

Varnaraðili mótmæli þeirri staðhæfingu sóknaraðila að lögskylt óhæði hafi ekki verið milli hans og Glitnis sjóða hf. Ekki sé óeðlilegt að hluti stjórnar Glitnis sjóða hf. hafi einnig verið starfsmenn varnaraðila, enda fari hagsmunir dótturfélags saman við hagsmuni móðurfélagsins og þar með samstæðunnar í heild sinni. Glitnir sjóðir hf. hafi verið sjálfstætt fjármálafyrirtæki með starfsleyfi sem rekstrarfélag verðbréfa- og fjárfestingarsjóða, samkvæmt 27. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002, sbr. B-lið II. kafla laga nr. 30/2003. Þannig fari sjálfstæð stjórn með yfirstjórn félagsins á milli hluthafafunda í samræmi við ákvæði laga nr. 161/2002 og laga nr. 2/1995 um hlutafélög eftir því sem við eigi. Þar sem Glitnir sjóðir hf. hafi verið fjármálafyrirtæki gildi ákvæði VII. kafla laga nr. 161/2002 um stjórn og starfsmenn Glitnis sjóða hf. Þannig þurfi stjórnarmenn og framkvæmdastjóri að uppfylla hæfisskilyrði 52. gr. laganna og sé það á verksviði Fjármálaeftirlitsins að ákveða hvort skilyrðin séu uppfyllt. Hlutverk stjórnar Glitnis sjóða hf. hafi verið yfirstjórn á milli hluthafafunda, en jafnframt að hafa eftirlit með og tryggja að starfsemin uppfyllti skilyrði laga og að farið væri eftir þeim reglum sem um starfsemina giltu. Í því hafi m.a. falist að tryggja að einstaka sjóðir færu ekki út fyrir þær fjárfestingarheimildir sem þeim hefðu verið markaðar eða leiða mætti af lögum. Þannig hafi það ekki verið stjórn Glitnis sjóða hf. sem tekið hafi ákvarðanir um einstakar fjárfestingar. Raunar segi í 55. gr. sömu laga að stjórn fjármálafyrirtækis skuli ekki taka þátt í ákvörðunum um einstök viðskipti nema umfang þeirra sé verulegt miðað við stærð fyrirtækisins. Slíkar ákvarðanir hafi því verið í höndum framkvæmdastjóra og sjóðsstjóra er starfað hafi hjá Glitnis sjóðum hf. Þar sem þeirra ranghugmynda virðist gæta í málatilbúnaði sóknaraðila að stjórn Glitnis sjóða hafi með virkum hætti tekið þátt í ákvörðunum um einstakar fjárfestingar sjóða Glitnis sjóða hf. þá ítreki varnaraðili að svo hafi ekki verið. Stjórn Glitnis sjóða hf. hafi farið með yfirstjórn félagsins milli aðalfunda og sinnt eftirlitshlutverki sínu en ekki tekið þátt í ákvörðunum um einstakar fjárfestingar, enda hefði slíkt verið í andstöðu við 55. gr. laga nr. 161/2002.

Því sé mótmælt að fjárfestingar Sjóðs 9 hafi ekki verið í þágu hlutdeildarskírteinishafa skv. 5. gr. laga nr. 108/2007 og 2. mgr. 15. gr. og 19. gr. laga nr. 30/2003. Fram að frestun á innlausn þann 29. september 2008 hafði gengi sjóðsins aldrei lækkað frá stofnun hans. Sjóðurinn hafi aðeins tekið á sig rúmlega 7% lækkun þegar aðrar fjárfestingar hafi hrunið, bæði hér á landi og erlendis. Fjárfestingar Sjóðs 9 hafi því greinilega verið í þágu hlutdeildarskírteinishafa þar sem ávöxtun sjóðsins hafi verið stöðug og há fyrir bankahrun.

Varnaraðili bendi á að sóknaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings máli sínu heldur styðjist hann fyrst og fremst við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Ljós sé að sú skýrsla sé ekki tæk sem sönnunargagn í skilningi laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Því sé mótmælt að varnaraðili hafi með ólögmætum og saknæmum hætti komið í veg fyrir að sóknaraðili fengi umráð peninga sinna og vörslur. Hinn 29. september 2008 hafi Glitnir sjóðir hf. ákveðið eftir samráð við Fjármálaeftirlitið að fresta innlausn hlutdeildarskírteina hjá rekstrarfélaginu í samræmi við 53. gr. laga nr. 30/2003. Hafi frestunin verið almenn og talin nauðsynleg vegna óvissu á markaði og til að vernda hagsmuni sjóðsfélaga. Opnað hafi verið á ný fyrir viðskipti í sjóðnum tveimur dögum síðar, hinn 1. október 2008, og hafi sóknaraðili innleyst eign sína í Sjóði 9 hinn 3. október 2008. Í útboðslýsingu sé einnig upplýst að heimilt sé að fresta innlausn hlutdeildarskírteina ef sérstakar aðstæður mæli með því og hagsmunir eiganda krefjist þess. Hafi frestun á innlausn því verið lögmæt og gerð í þeim tilgangi að vernda hagsmuni sjóðsfélaga.

Að mati varnaraðila hafi sóknaraðili ekki gert viðhlítandi grein fyrir bótakröfu sinni né heldur sýnt fram á orsakasamband á milli ætlaðs tjóns síns og ætlaðs saknæms og ólögmæts atferlis á ábyrgð varnaraðila. Almennar tilvísanir til vinnuveitandaábyrgðar geti ekki talist fullnægjandi grundvöllur bótakröfu, án nokkurrar umfjöllunar um að orsakatengsl séu á milli hins meinta tjóns og háttsemi stefnda og án þess að sýnt hafi verið fram á, eða líkum leitt að því, að hið meinta tjón sé sennileg afleiðing af meintri saknæmri háttsemi stefnda.

Einnig sé ljóst að hafna verði bótakröfu sóknaraðila þar sem hann hafi ekki sýnt fram á tjón sitt. Sóknaraðili geti ekki miðað bótakröfu sína við síðasta skráða dagsgengi sjóðsins fyrir frestun á innlausn hlutdeildarskírteina í Sjóði 9, eða hinn 29. september 2008. Jafnvel þótt öruggari fjárfestingarkostir hefðu fundist að mati dómsins sé ekki hægt að miða við að gengi sjóðsins hefði ekki lækkað í þeim hamförum sem dunið hafi yfir hagkerfi heimsins. Það sé nánast sama hvar borið sé niður, allt hafi lækkað, hlutabréf, fasteignir og aðrar fjárfestingar, hérlendis og erlendis. Þá beri að hafa í huga að hlutdeildarskírteini hafi notið sömu tryggingastöðu og innlán við gjaldþrot og ekki hafi mátt gera ráð fyrir því að þeirri stöðu yrði raskað með lagasetningu.

V.

Niðurstaða

Eins og áður var rakið átti sóknaraðili hlutdeildarskírteini í Sjóði 9, fjárfestingarsjóði starfræktum af Glitnis sjóðum hf., dótturfélagi varnaraðila. Glitnir sjóðir hf. ákváðu hinn 29. september 2008, eftir samráð við Fjármálaeftirlitið, að fresta innlausn hlutdeildarskírteina í samræmi við 27. gr. laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði. Opnað var á ný fyrir viðskipti í sjóðnum 1. október s.á. og innleysti sóknaraðili eign sína í sjóðnum tveimur dögum síðar, eða 3. október. Fékk hann þá greiddar út 1.174.381.399 krónur, eða 92,5% af skráðu innlausnarvirði eignarhlutar síns við frestun innlausnar við dagslok 29. september. Sjóðnum var síðan endanlega lokað hinn 6. október 2008 og í framhaldi af tilmælum Fjármálaeftirlitsins hinn 17. sama mánaðar var Sjóði 9 slitið 30. sama mánaðar. Var þá allt fé greitt úr sjóðnum og nam útgreiðsluhlutfall 85,12% miðað við síðasta viðskiptagengi hinn 6. október. Í greinargerð sóknaraðila kemur fram að krafa hans byggist á því að fjártjón hans nemi 87.521.345 krónum og að sú fjárhæð sé fundin sem „mismunur á hinu skráða innlausnargengi eignarhlutar sóknaraðila við dagslok 29. september 2008, að markaðsvirði 1.261.902.744 og þeirri fjárhæð sem var goldin fyrir hann eftir slit sjóðsins 29. desember 2008, kr. 1.174.381.399, eða 92,5% hlutfall af markaðsvirði Sjóðs 9, að viðbættum dráttarvöxtum …“. Þrátt fyrir framangreint orðalag í kröfugerð sóknaraðila í greinargerð sýnist málatilbúnaður aðila miðast við að framangreind kröfufjárhæð, 87.521.345 krónur, sé í raun mismunur á hinu skráða innlausnargengi 29. september 2008 og útgreiddrar fjárhæðar til sóknaraðila hinn 3. október s.á. og því til viðbótar komi dráttarvextir frá 3. október 2008 til 22. apríl 2009 að fjárhæð 12.346.588 krónur, eða samtals 99.867.933 krónur. Þykir því mega við það miða. Því til viðbótar krefst sóknaraðili þess „að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sóknaraðila skaðabætur auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. október 2008“.

Krafa sóknaraðila er á því byggð að varnaraðili hafi með ólögmætum og saknæmum hætti valdið því að sóknaraðili hafi hinn 3. október 2008 fengið greidda út 87.521.345 krónum lægri fjárhæð en hann hefði getað fengið við lokun Sjóðs 9 hinn 29. september 2008.

Fyrir liggur að varnaraðili hafði með höndum hluta af daglegum rekstri Glitnis sjóða hf. á grundvelli útvistunarsamnings þessara aðila með heimild í 18. gr. laga um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði nr. 30/2003. Var þar meðal annars um að ræða innra eftirlit, áhættustýringu, markaðssetningu, útgáfu og innlausn hlutdeildarskírteina og aðra þjónustu við viðskiptavini. Þá var varnaraðili einnig vörslufyrirtæki, sbr. 20. gr. sömu laga, og hafði með höndum margháttuð verkefni sem þar greinir fyrir rekstrarfélagið Glitni sjóði hf. og ber ábyrgð á gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina skv. 1. mgr. 22. gr. laganna. Með því að sóknaraðili byggir kröfu sína á því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna athafna varnaraðila er hann réttur aðili að málinu. Verður kröfu sóknaraðila því ekki hafnað á grundvelli aðildarskorts.

Sóknaraðili byggir skaðabótakröfu sína nánar tiltekið á því að varnaraðili hafi í störfum sínum fyrir sóknaraðila ekki gætt lögbundinna meginreglna, sem m.a. komi fram í 5. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti og 19. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, um að fjármálafyrirtæki skuli starfa í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur á fjármálamarkaði, með trúverðugleika markaðarins og hagsmuni viðskiptavinarins að leiðarljósi. Vísar hann hvað það varðar í fyrsta lagi til þess að markaðssetning sjóðsins hafi verið í ósamræmi við raunverulega markaðsáhættu og fjárfestingarstefnu, í öðru lagi að fjárfestingar sjóðsins og eignasamsetning hafi verið í ósamræmi við fyrir fram kunngerða fjárfestingarstefnu hans, í þriðja lagi að áhættumælikvarðar varnaraðila hafi með engu móti fullnægt þeim faglegu kröfum sem gera verði til svo mikilvægs þáttar í starfsemi sjálfstæðra fjármálafyrirtækja og í fjórða lagi að gögn málsins beri með sér að lögskylt óhæði hafi ekki verið í reynd milli varnaraðila og Glitnis sjóða hf. Eins og að framan greinir ákváðu Glitnis sjóðir hf. hinn 27. september 2008 að fresta innlausn hlutdeildarskírteina hjá félaginu í samræmi við 27. gr. laga nr. 30/2003 vegna óvissuástands á fjármálamörkuðum. Krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að bæta honum þann mismun sem var á skráðu innlausnargengi Sjóðs 9 í lok þess dags og útgreiddrar fjárhæðar til sóknaraðila 3. október s.á. Sóknaraðili hefur hins vegar á engan hátt sýnt fram á hvernig framangreindar málsástæður, þótt sannaðar væru, hafi hver fyrir sig eða fleiri saman leitt til meints tjóns hans þannig að varnaraðila verði gert að bæta honum þennan mismun. Þegar af þessari ástæðu verða ekki talin nein skilyrði fyrir bótaskyldu varnaraðila gagnvart sóknaraðila.

Samkvæmt framanrituðu er það niðurstaða dómsins að hafna beri kröfum sóknaraðila í máli þessu.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. og 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem ákveðst hæfilegur 500.000 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, Reykjavíkurborgar, að fjárhæð 99.867.933 krónur, sem hann lýsti við slit varnaraðila, Glitnis banka hf.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf.