E-4928/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 29. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu þingfestri 9. desember 2014 af Nostra ræstingum ehf., Sundaborg 11-13, 104 Reykjavík, á hendur Arctic Trading Company hf., Skútuvogi 13a, 104 Reykjavík.

I.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 11.478.817 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 11.478.817 kr. frá 29. febrúar 2014 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 8.961.100 kr. þann 5. mars 2014.

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Til vara krefst stefnandi verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda.

Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað.

Aðalmeðferð fór fram 12. apríl 2016 og var málið dómtekið sama dag. Dómari varð þess var eftir að málið var dómtekið að verulegur brestur var á skýrleika í yfirlýsingum aðila, einkum varðandi tölvuskeyti á dómskjali 29 og var málið því endurupptekið 29. sama mánaðar skv. 104. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og dómtekið sama dag.

II.

Málsatvik

Þann 21. ágúst 2013 gerði Solid Trading ehf., í eigu forsvarsmanna stefnda, stefnanda tilboð í „rekstur búnað lausafé, umboð og lager heildverslunarinnar Lúka ehf.“. Kveðið var á um að kaupin næðu til alls „kúrant“ lagers heildverslunarinnar en aðilar skyldu, áður en kæmi að gerð kaupsamnings, koma sér saman um hvernig verðmæti lagers væri ákvarðað. Almennt er talið að „kúrant“ lager sé seljanlegur lager. Verðmæti lagersins var áætlað um 10 millj. kr. Tilboðið gerði ráð fyrir að greitt yrði fyrir lager með peningum fimm mánuðum eftir afhendingu. Fram kom í tilboðinu að hið keypta væri auk lagersins öll nöfn og vörumerki í eigu félagsins. Einnig réttur að léni félagsins og heimasíðu. Jafnframt væri um að ræða viðskiptasamninga við birgja með sömu viðskiptakjörum og seljandi hefði haft. Þá tækju kaupin til einkaréttar á öllum þeim vörum og vörulínum sem viðkomandi birgir og félög í hans eigu væru með eða kynnu að vera með.

Í kauptilboðinu voru tilteknar forsendur veltu, framlegð, starfsfólk og skuldbindingar Lúku ehf. Enn fremur voru fyrirvarar á kauptilboðinu, m.a. um að samningar tækjust um verðmæti birgða sem deila aðila stendur nú um. Tilboðið var samþykkt af hálfu stefnanda, en áður en kom að gerð kaupsamnings var sú breyting gerð að stefndi, Arctic Trading Company ehf., systurfélag tilboðsgjafa, gekk inn í kaupin í hans stað.

Kaupsamningur var undirritaður milli aðila 27. september 2013 og Kontakt fyrirtækjaráðgjöf annaðist skjalagerð. Í 1. gr. samningsins er samsvarandi ákvæði og í kauptilboði um hið selda, nafn og vörumerki, viðskiptasamninga og umboð. Þá er í 1. gr. hans fjallað um lager og þar segir:

„Kaupin ná til alls kúrant lagers heildverslunarinnar sem talinn verður við afhendingu. Mun hluti lagers vera flokkaður sem A og B lager (áætlað um 10% lagers sé B lager). Mun seljandi veita 50% afslátt af kostnaðarverði B lagers og 10% heildarafslátt af kostnaðarverði A lagers. Verður lager greiddur með peningum 5 mánuðum eftir afhendingu.“

Síðan er ákvæði um að kaupin nái aðeins til ofangreindra eigna.

Kaupverð er samkvæmt 2. gr. kaupsamningins 16.500.000 kr. sem greiðist við undirritun kaupsamnings auk þess sem greitt verði fyrir lager, sbr. ákvæði 1. gr.

Afhending hins selda fór fram við kaupsamning og kaupandi yfirtök samninga við sölumenn Lúku ehf., annarra en eigenda. Þá var ákvæði um að seljandi og eigendur hans skuldbyndu sig til að fara ekki í samkeppni við hinn selda rekstur í þrjú ár frá undirritun kaupsamnings.

Greiðsla fyrir lager átti, eins og áður segir, að fara fram fimm mánuðum eftir afhendingu og kaupverð lagers var bundið við magn- og kostnaðartölur seljanlegs lagers (kúrant), auk skiptingar í A- og B-lager. Stefndi greiddi kaupverð utan lagers, 16.150.000 kr. við undirritun kaupsamnings. Þá afhenti framkvæmdastjóri stefnda stefnanda óútfylltan víxil til tryggingar á greiðslu fyrir lager í því skyni að stefnandi gæti aflétt veðböndum.

Í septemberlok 2013 fékk stefndi tölvufyrirtækið Advania til að færa upplýsingar um lager úr Navison tölvukerfi stefnanda og inn í tölvukerfi stefnda, en ýmis vandamál komu upp við þann flutning. Farið var í að telja vörur á lagernum og handfæra lista. Starfsmenn stefnanda, sem færðust yfir til stefnda með kaupunum, og sonur stefnanda önnuðust talningu lagersinn eins og um var samið. Talningarlisti þeirra er lagður fram í málinu á dskj. nr. 33. Í kaupsamningi aðila var kveðið á um að forsenda kaupanna væri að erlendir framleiðendur, S-x-x og P-x-x M-x-x, samþykktu að stefndi tæki við viðskiptasambandi stefnanda við þá. Tekið var fram að aðilar skyldu sameiginlega afla samþykkis.

Þann 11. október 2013 hafði Kontakt fyrirtækjaráðgjöf samband við aðila og hvatti þá til að klára sín mál, sjá tölvupóst á dskj. nr. 5. Á þeim tíma hafði samþykkis frá P-x-x M-x-x ekki verið aflað og hafði sú forsenda kaupanna því ekki enn gengið eftir. Á meðan svo var ástatt var stefnda ómögulegt að leysa vörur frá P-x-x M-x-x úr tolli og greiða fyrir þær. Enn fremur hafði Kontakt fyrirtækjaráðgjöf, sem tók við greiðslu kaupverðs og geymdi inni á vörslureikningi sínum, af þessum sökum ekki staðið skil á því til stefnanda.

Í tölvupósti 15. s.m. gerði framkvæmdastjóri stefnda athugasemdir við hinn selda lager og lýsti því yfir að hann teldi að ekki ætti að greiða fyrir óseljanlegar vörur og að gera mætti ráð fyrir að stór hluti væri ókúrant. Kvaðst hann telja að greiða ætti fyrir B-lager 668.527 kr. og eftir stæðu af A-lager 12.033.497 kr. en 10% afsláttur af því og A-lager væri því 10.830.147 kr. Samtals væru því A- og B-lager 11.498.674 kr. Fram kom einnig að framkvæmdastjóri stefnda kvaðst ekki hafa haft tíma til að leggjast alvarlega yfir þetta en hann teldi, miðað við fyrri skoðun, að frádrátturinn væri ansi vægur miðað við áður umrætt þar sem vörur í kringum fjórar milljónir hefðu ekkert hreyfst á síðasta ári og gera mætti ráð fyrir að stór hluti þeirra væri ókúrant.

Rétt tæpum mánuði síðar hvatti K-x-x fyrirtækjaráðgjöf aðila aftur til að ganga frá sínum málum en Kontakt var enn með kaupsamningsgreiðslu inni á vörslureikningi sínum. Framkvæmdastjóri stefnda svaraði erindinu með tölvupósti viku síðar, þann 20. s.m., og greindi frá því að birgjar hefðu samþykkt, annar þeirra degi áður, að stefndi tæki yfir viðskiptasambönd. Þá stæði eftir að fara yfir lager þar sem ljóst væri að eitthvað væri af „ókúrant lager“ en aðallega væri þar um að ræða hárliti. K-x-nf kvaðst í kjölfarið mundu greiða stefnanda kaupsamningsgreiðsluna en hvað lagerinn snerti þá þyrftu aðilar að semja um það sín á milli áður en til lokauppgjörs kæmi. Jafnframt greindi K-x-x frá því að hinn óútfyllti tryggingarvíxill sem framkvæmdastjóri stefnda hafði gefið út hefði verið afhentur stefnanda.

Þann 3. desember 2013 sendi stefndi tölvupóst til stefnanda og gerði athugsemdir við magntölur sem fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sent á stefnda og Kontakt í október 2013 og segir greinilegt að þau gögn um birgðastöðu sem keyrð hafi verið inn í töluvkerfi stefnda væru ekki rétt miðað við talningarlista og óskaði eftir birgðalista með uppfærðri talningu.

Degi síðar sendi ráðgjafi Advania stefnda tölvupóst þar sem þeirri skoðun var lýst að birgðastaðan, sem fengin hafði verið úr Nav kerfi stefnanda, væri ekki í lagi. Hann sæi enga aðra leið í stöðunni en að handfæra allar upplýsingar af talningarlista starfsmanna og hann ætti að vera nákvæmlega það sem hafi verið til staðar við yfirtöku lagersins. Samdægurs ítrekaði stefndi erindi sitt við stefnanda og lagði áherslu á að lagertölur væru réttar. Stefnda væri mikið í mun að koma málum á hreint, bæði vegna þess að greiðsla fyrir lagerinn réðist af lagerstöðu en ekki síður væri mikilvægt fyrir rekstur stefnda að tölur væru réttar. Forsvarsmaður stefnanda lagði til að starfsmaður sem hafði séð um talningu kæmi á sinn fund til að fara yfir talningu.

Ráðgjafi Advania greindi stefnanda þá frá því að svo virtist sem engin talning hefði verið bókuð í tölvukerfi stefnanda. Stefnandi sendi stefnda birgðalista með tölvupósti þann 5. desember 2013, „Birgðir – Magn 05 12 13“, sjá dskj. nr. 26. Degi síðar óskaði stefnandi aftur á móti eftir lista frá stefnda og kvaðst vilja bera hann saman við talningu og lagertölur hjá sér áður en hann sendi „aðra lista“. Eftir nokkra yfirlegu af hálfu starfsmanna stefndu töldu þeir að listi stefnanda frá 5. desember 2013 væri einnig rangur miðað við talningu, en stefndi miðaði við talningarlista starfsmanna sem áður er getið, sjá dskj. nr. 33. Með tölvupósti 9. desember 2013 tilkynnti stefnandi stefnda að skýringu á misræmi mætti ef til vill rekja til „birgðageymslna á stofum“. Stefndi óskaði þá eftir aðskildum listum, þ.e. annars vegar yfir vörur í aðalbirgðageymslu og hins vegar aðrar birgðir. Þann 11. desember 2013 sendi stefnandi annan lista, „Birgðir – Verðmæti 10.12.2013.x-x-x“. Engar kostnaðartölur fylgdu listanum. Fyrrum starfsmaður stefnanda og nú stefnda, B-kvk-nf J-kvk-nf, sem tók þátt í talningu lagers kvað þann lista vera í samræmi við talningarlista starfsmanna, sjá tölvuskeyti hennar á dskj. nr. 29.

Þegar kom að uppgjöri óskaði stefndi eftir kostnaðartölum frá stefnanda samkvæmt nýjustu tölum, sjá tölvupóst 14. febrúar 2014. Stefnandi svaraði því þá að það hefði hann gert í október eða nóvember.

Stefnandi sendi stefnda síðan áminningu þann 28. febrúar 2014 um að greiða kaupverðið sem væri samkvæmt samningi 11.813.032 kr. Stefndi taldi að kostnaðarverð sem stefnandi hafði sent stefnda innihéldi ekki réttar magntölur og taka þyrfti tillit til „ókúrant“ birgða og tvítalningar. Stefndi óskaði eftir lista yfir kostnaðarverð miðað við rétt magn lagers svo að stefndi gæti farið yfir það. Þann 2. mars 2014 lýsti forsvarsmaður stefnanda þeirri afstöðu sinni að einhver misskilningur hlyti að vera á ferð. Verð- og magnupplýsingar væru komnar til stefnda og hefðu ekkert breyst. Aðilar hefðu innan við sólarhring til að „klára þetta verkefni“ annars færi það „úr höndum“ stefnanda.

Í tölvupóstsamskiptum milli aðila kemur fram að framkvæmdastjóri stefnda benti stefnanda á að mikill ruglingur hefði verið á magnupplýsingum, stefndi þyrfti að fá réttar upplýsingar til að geta farið yfir þær og ítrekaði hann síðan þessa beiðni sína. Forsvarsmaður stefnanda hélt því þá fram að talningarupplýsingar hefðu verið færðar inn í tölvukerfi stefnanda og þaðan til stefnda, og ekkert hefði verið átt við þær síðan. Stefndi hafnaði síðan kröfufjárhæð sem rangri en til þess að draga ekki greiðslu kaupverðs lét stefndi reikna út verðmæti lagersins miðað við magnlista frá 10. desember 2013 og kostnaðarverð sem stefnandi hafði látið stefnda í té og vísað til. Stefndi sendi stefnanda því næst útreikninga á verðmæti lagersins miðað við þær forsendur. Í þeim útreikningum kemur fram skipting í „kúrant“ og „ókúrant“ lager auk skiptingar í A- og B-lager. Samkvæmt útreikningum stefnda var verðmæti „kúrants“ lagers 8.961.100 kr. Þann 5. mars 2014 millifærði stefndi þessa fjárhæð inn á reikning stefnanda og sundurliðun er á dskj. 32. Ekki liggur fyrir að stefnandi hafi mótmælt útreikningum stefnda áður en mál var höfðað. Um tveimur vikum síðar sendi lögmaður stefnanda framkvæmdastjóra stefnda og stefnda innheimtubréf. Í bréfunum var lýsing á eftirstöðvum ætlaðrar víxilkröfu. Lögmaður stefnda hafnaði kröfunni sem löglausri og benti stefnanda á að engin víxilskuld væri til staðar.

Í framhaldi af þessu voru sættir reyndar án árangurs og mál þetta höfðað sem áður er rakið.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi krefst efnda á greiðslu lagers samkvæmt kaupsamningi aðila, dags. 27. september 2013, sbr. 1. mgr. 51. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Stefnandi byggir á því að kaupverð lagersins samkvæmt 1. og 2. gr. kaupsamnings aðila sé alls 11.478.817 kr., en ágreiningslaust sé að stefndi hafi greitt alls 8.961.100 kr. inn á skuldina þann 5. mars 2014. Stefndi telji kaupverðið að fullu greitt.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að samkvæmt talningu starfsmanna stefnanda, nú starfsmanna stefnda, við afhendingu lagersins, hafi kostnaðarverð alls lagersins verið 13.347.462 kr. Samkvæmt ákvæðum kaupsamningsins hafi 90% af lagernum verið svonefndur A-lager, eða alls vörur að verðmæti 12.012.716 kr. Af þeim vörum fái stefndi 10% afslátt og eigi því að greiða all 10.811.444 kr. vegna þessa hluta lagersins. Samkvæmt kaupsamningnum hafi 10% af lagernum verið svonefndur B-lager eða alls vörur að verðmæti 1.334.746 kr. Af þeim lager hafi stefndi fengið 50% afslátt og eigi því alls að greiða 667.373 kr. fyrir hann. Heildarkrafa stefnanda á hendur stefnda sé því alls 11.478.817 kr.

Stefnandi vísar til þess að stefndi hafi ekki fallist á kröfu sína en hafi þó ekki tilgreint hvaða vörur séu oftaldar af hálfu stefnanda eða hvernig kröfu stefnanda sé áfátt að öðru leyti. Stefndi hafi þegar greitt 8.961.100 kr. inn á kröfu stefnanda. Í tengslum við greiðsluna hafi fyrirsvarsmaður stefnda útbúið yfirlit yfir útreikninga stefnda á kröfunni, en stefndandi hafni þeim útreikningum.

Í fyrsta lagi sé í útreikningum stefnda ákvarðað kostnaðarverð fyrir heildarlagerinn að fjárhæð 11.770.031 kr. Stefndi kveði þá útreikninga byggja á magntölum samkvæmt lista m.v. 10. desember 2013, sem fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sent fyrirsvarsmanni stefnda þann 11. desember 2013. Stefnandi og stefndi séu sammála um að þær magntölur séu réttar, miðað við þær vörur sem voru taldar í húsnæði stefnanda að Sundagörðum og stefndi fékk svo ,,inn í hús“ eftir gerð kaupsamnings. Í útreikningum stefnda sé kostnaðarverð þessa lagers hins vegar talið vera 11.770.031 kr. Samkvæmt bókhaldskerfi stefnanda sé kostnaðarverð þessa lagers hins vegar 12.792.174 kr. Stefnandi geti ekki séð hvernig tala stefnda sé tilkomin, en enginn listi hafi verið lagður fram af hálfu stefnda til skýringar á þeirri fjárhæð og útreikningum stefnda verið hafnað hvað þetta varðar. Stefnandi ítrekar jafnframt að hinn rétti listi, heildarlistinn, sem sendur var fyrirsvarsmanni stefnda þann 5. desember 2013, innihaldi þessar talningartölur að viðbættum þeim vörum sem séu á lager hjá umboðsaðilum.

Í öðru lagi sé hvergi í útreikningum stefnda gert ráð fyrir greiðslu á þeim lager sem sé geymdur hjá umboðsaðilum. Af áðurnefndum heildarlager stefnanda, sem var alls að verðmæti 13.347.462 kr., listi sendur 5. desember 2013, séu 555.288 kr. vegna kaupa á lager sem geymdur sé hjá umboðsaðilum/hárgreiðslustofum. Stefndi hafi ekkert greitt vegna þessa lagershluta þrátt fyrir að fyrirsvarsmanni stefnda hafði verið afhentir samningar stefnda um þessa umboðssölu og hann hafi vitað af því að hluti lagersins væri geymdur með þessum hætti. Stefnandi bendir á að starfsfólk stefnanda, sem sá um að fylla á lager hjá þessum hárgreiðslustofum, hafi síðan farið að vinna hjá stefnda eftir kaupin við sömu störf. Stefndi hafi enga skýringu gefið á því af hverju hann hafi ekki greitt fyrir þennan hluta lagersins.

Í þriðja lagi sé í útreikningum stefnda dregnar frá söluverði lagersins 1.350.148 kr. vegna ,,Ókúrant lager (þ.e. útrunnar vörur)“. Stefnandi mótmælir þessum frádrætti og byggir í fyrsta lagi á því að aðilar hafi við samningsgerðina verið sammála um að stefndi væri að kaupa lagerinn í heild sinni í því ástandi sem hann var á söludegi. Allir aðilar hafi verið meðvitaðir um að hluti lagersins væri orðinn eitthvað gamall, líkt og fyrirsvarsmaður stefnda viðurkenni sjálf í tölvupósti sínum, dags. 15. október 2013. Vegna þessa hafi lagernum verið skipt í A- og B- lager og síðan verið gefinn 50% afsláttur af kostnaðarverði svonefnds B- lagers.

Í öðru lagi mótmælir stefnandi því að nokkrar vörur hafi verið útrunnar þann 27. september 2013, líkt og stefndi haldi fram, en á þeim degi hafi lagerinn verið afhentur. Samkvæmt 21. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 skal við mat á því hvort söluhlutur telst gallaður miða við það tímamark þegar áhættan af söluhlut flyst yfir til kaupanda. Stefndi beri sönnunarbyrðina fyrir því að gallinn hafi verið til staðar við afhendingu lagersins, en stefndi hafi ekki lagt fram lista eða yfirlit yfir þær vörur sem hann heldur fram að hafi verið útrunnar. Þá hafi stefndi ekki heldur skilað þeim vörum. Stefnandi hafi því heldur ekki haft neina möguleika á að staðreyna staðhæfingar stefnda um þennan meinta galla og sé þeim því hafnað.

Einnig bendir stefnandi á að stefndi setji fyrst fram gallakröfu sína að fjárhæð 1.350.148 kr. þann 3. mars 2014 og hafi því augljóslega vanrækt rannsóknarskyldu sína og/eða tilkynningarskyldu sína skv. 31. og 32. gr. sömu laga. Allur réttur stefnda til afsláttar eða úrbóta, hefði slíkur réttur verið til staðar, hefði því verið löngu fallinn niður í mars 2014 eða fimm mánuðum eftir að söluhluturinn var afhentur.

Samkvæmt 1. gr. samnings aðila hafi greiðsla kaupverðs átt að fara fram fimm mánuðum eftir afhendingu lagersins. Afhendingardagur lagersins hafi verið 29. september 2013 og gjalddagi greiðslunnar því verið 29. febrúar 2014. Sú dagsetning marki upphafsdag dráttarvaxtakröfu stefnanda.

Með hliðsjón af öllu ofangreindu telur stefnandi sýnt að stefndi skuldar stefnanda alls 11.478.817 kr. ásamt dráttarvöxtum, að frádreginni innborgun þann 5. mars sl. 2014.

Stefnandi vísar, kröfum sínum til stuðnings, til almennra reglna kröfuréttarins um greiðslu fjárskuldbindinga og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936. Þá vísar stefnandi til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum ákvæða 13., 21., 31., 32. og 51. gr. laganna.

Vaxtakröfur styður stefnandi við 1. og 2. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Dráttavextir reiknist frá gjalddaga kröfunnar samkvæmt samningi aðila, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna.

Kröfu um málskostnað styður stefnandi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varnarþing stefnda byggir á 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi byggir sýknukröfu sína á því að kaupverð hins selda, þ.m.t. lagers, samkvæmt kaupsamningi aðila frá 27. september 2013, sé að fullu greitt. Samkvæmt ákvæðum kaupsamningsins og þeim forsendum sem þar voru tilgreindar hafi kaupverðið fyrir lager stefnanda að hámarki verið 8.961.100 kr. og óumdeilt að það hafi verið greitt. Stefnandi eigi því enga kröfu á hendur stefnda.

Ágreiningur aðila sé í megindráttum tvíþættur. Annars vegar séu aðilar ósammála um hvernig beri að túlka ákvæði kaupsamningsins um skiptingu í svokallaðan A- og B-lager. Hins vegar greini aðila á um hvaða magntölur beri að leggja til grundvallar. Í 1. gr. kaupsamningsins, sem fjalli um kaupverð lagers, sé kveðið á um á grundvelli hvaða forsendna það skuli reiknað. Þar skipti höfuðmáli að greint sé á milli seljanlegrar vöru og óseljanlegrar eða „kúrant“ og „ókúrant“. Í ákvæðinu segir að kaupin nái til „alls kúrant lagers“ en ekki alls lagers eins og stefnandi byggi á enda þýðingarlaust fyrir aðila að eiga viðskipti með óseljanlegar vörur. Til frekari áréttingar á því að ekki hafi verið um að ræða allann lagerinn hafi í upphafsorðum næsta málsliðar verið rætt um hluta lagersins, sbr: „Mun hluti lagers vera flokkaður sem A og B lager ...“ Burt séð frá því hvaða magntölur séu lagðar til grundvallar sé rangt að miða við kostnaðarverð alls lagersins. Dómkröfur stefnanda geti af þeim sökum ekki verið réttar þar sem miðað sé við allan lager og beri að hafna þeim. Með hugtakinu „kúrant“ sé átt við gjaldgenga vöru eða, með öðrum orðum, seljanlega vöru. Tilgangur stefnda hafi verið að kaupa gjaldgengar vörur enda fullkomlega þýðingarlaust að kaupa eða greiða fyrir vörur sem ekki eða illa var hægt að selja. Önnur rangfærsla stefnanda, sem dregur dám af framangreindu, sé að aðilar hafi verið sammála um að hluti af lagernum „væru vörur sem væru illseljanlegar þar sem þær væru orðnar gamlar og að renna út“. Lýsing stefnanda á svokölluðum B-lager sé öðrum þræði lýsing á vörum sem teljist ekki kúrant. Í því sambandi verður að hafa í huga að lagerinn samanstóð af snyrtivörum sem tapa fljótt gæðum og verða óseljanlegar á tiltölulega skömmum tíma. Með B-lager hafi verið átt við vörur sem stóðu skör lægra en þær sem töldust vera á A- lager en voru þó vel seljanlegar, t.d. árstíðabundnar vörur. Stefndi ítrekar að vörur sem ekki voru seljanlegar hafi ekki verið hluti af hinu selda og því ekki hluti af B-lager. Að öðrum kosti hefði verið óþarft að tiltaka að aðeins seljanlegar (kúrant) vörur væru hluti af hinu selda. Stefndi mótmælir jafnframt lýsingu stefnanda á hinni ætluðu „hinni leið“ sem þýðingarlausri vangaveltu.

Stefndi byggir á því að kaupverðið sem hann greiddi stefnanda til lúkningar á skuld sinni við hann byggðist á þeim birgðum sem voru afhentar og komu fram á talningarlista starfsmanna. Samkvæmt staðfestingu B-kvk-ef J-kvk-ef, fyrrum starfsmanns stefnanda og nú stefnda, sé sá listi í samræmi við talningarlista sem dagsettur er 10. desember 2013, sjá dskj. nr. 11. Sá listi hafi verið færður inn í tölvukerfi stefnanda og kostnaðarverð, sem stefndi sótti úr áður fengnum upplýsingum frá stefnanda á dskj. nr. 34, jafnframt verið fært inn. Í þessu sambandi bendir stefndi á að stefnandi hafi neitað að afhenda stefnda upplýsingar um kostnaðarverð samkvæmt magnlistum frá 5. og 10. desember 2013 þegar eftir því var leitað, sjá dskj. nr. 30.

Samkvæmt útreikningum stefnanda, sem byggðust á talningarlista starfsmanna og þeim kostnaðarupplýsingum sem stefnandi hafði undir höndum, hafi kostnaðarverð lagersins verið 11.770.031 kr. Stefndi áréttar, að því er kostnaðarverð lagersins varðar, að stefnandi hafi sjálfur vísað til þeirra kostnaðarupplýsinga sem hann sendi stefnanda í október 2013, sjá dskj. nr. 34. Stefndi hafi því ekki átt annars úrkosti en að reikna út kaupverðið samkvæmt þeim upplýsingum sem voru tiltækar. Stefnandi leggi hins vegar fram nú, tæpu ári síðar, lista sem hann kveður hafa að geyma kostnaðarverð lagersins, annars vegar miðað við 5. desember 2013 og hins vegar miðað við 10. s.m., sjá dskj. nr. 9 og 20. Stefndi hafnar því að þeir listar hafi nokkurt sönnunargildi. Í fyrsta lagi sé kostnaðarverð listanna ekki í samræmi við áður upp gefnar upplýsingar af hálfu stefnanda, þ.e. þær upplýsingar sem stefnandi hafi áður lagt fram og vísað til. Í öðru lagi séu listarnir teknir saman og keyrðir út úr, að sögn, kerfi stefnanda, löngu síðar og löngu eftir að stefndi skoraði á stefnanda að leggja slíka lista fram. Í þriðja lagi geri listarnir engan greinarmun á „kúrant“ og „ókúrant“ vörum.

Stefnandi tefli því einnig fram að af hinum selda lager hafi lager að verðmæti 555.288 kr. verið „geymdur [...] hjá umboðsaðilum / hárgreiðslustofum.“ Stefndi hafi ekki heyrt þessar fjárhæðir nefndar áður enda hvergi fjallað um það í kaupsamningi aðila að hluti lagers sé geymdur úti í bæ. Það hafi heldur ekki verið fyrr en eftir gerð kaupsamnings, og þegar bera fór á misræmi, að stefnandi dró fram þessa skýringu en kvað hins vegar vera um lítið magn að ræða. Stefndi hafi hvorki vitneskju um hvaða vörur það eru sem eiga að vera geymdar annars staðar, hvar þær eiga að vera geymdar né hvaða samningar eigi að gilda um það. Stefndi mótmælir sem rangri fullyrðingu í stefnu um að stefndi hafi fengið afhenta „samninga um umboðssölu“.

Að því er varðar skiptingu í „kúrant“ og „ókúrant“ lager vísar stefndi til lista á dskj. nr. 32 sem og ljósmynda af útrunnum vörum á dskj. nr. 35. Sú flokkun hafi m.a. farið fram af hálfu fyrrum starfsmanns stefnanda, B-kvk-ef J-kvk-þgf, sem nú starfar fyrir stefnda. Var sannreynt að um 11% lagersins væri ókúrant, þ.e. vörur sem útilokað væri að selja. Stefnandi haldi því fram í stefnu að engin vara hafi verið útrunnin. Sú fullyrðing sé í takt við annan málatilbúnað stefnanda og komi ekki á óvart en framlagðar ljósmyndir á dskj. nr. 35 sýni fram á rangfærslu stefnanda. Þá hafi stefnandi aldrei óskað eftir því að fá að fara yfir þá skiptingu heldur hafi stefnandi vaðið í þeirri villu að hún hafi enga þýðingu.

Stefndi hafnar tilvísun stefnanda til gallaákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup sem máttlausri tilraun til að afvegaleiða umfjöllun um lögskipti aðila. Stefndi hafi fram til þessa ekki byggt á því að hluti lagersins hafi verið gallaður eða sett fram neina gallakröfu. Stefndi áskilji sér hins vegar allan rétt í því sambandi þar sem hluti af hinu selda, sem stefndi taldi til kúrant vöru, reyndist innihalda ólögmæt efni ásamt því að viðskilnaður og skuldir stefnanda við viðskiptamenn og birgja hafa valdið stefnda vandræðum. Þá áréttar stefndi að fimm mánaða greiðslufrestur, frá afhendingu lagers, helgaðist af því að kaupverð lagers hafi ekki legið ljóst fyrir.

Eins og staðreyndir málsins beri með sér hafi stefndi eingöngu byggt á skýrum kaupsamningi aðila, unnið að því að leiða í ljós samningsbundið kaupverð lagersins og efnt að fullu sínar skyldur. Stefnandi hafi aftur á móti vanrækt þá tillitsskyldu sem megi ætlast til af samningsaðila í gagnkvæmu samningssambandi og staðið í vegi fyrir réttum efndum. Í því sambandi nægi að benda á að þær upplýsingar sem stefnandi sendi stefnda í upphafi hafi ekki tekið mið af talningu. Þess vegna sé óhjákvæmilegt, verði talið að vafi hafi leikið á um verðmæti lagersins, að túlka hann allan stefnanda í óhag.

Samkvæmt því sem rakið hafi verið beri að taka sýknukröfu stefnda til greina.

Varakrafa stefnda er reist á öllum sömu málsástæðum og færðar eru fram til stuðnings sýknukröfu að breyttu breytanda. Stefndi leggi sem áður áherslu á að allan vafa um verðmæti lagersins verði að túlka stefnanda í óhag.

Fari svo að stefndi verði talinn hafa vangreitt lager stefnanda gerir stefndi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda að fjárhæð 376.464 kr. vegna vöru að því verðmæti frá framleiðandanum Teotema, sjá dskj. nr. 36. Þær vörur hafi reynst útrunnar, ókúrant, en stefndi gerði sér ekki grein fyrir því fyrr en síðar. Þessi staðreynd sýni jafnframt að stefndi greiddi, ef eitthvað var, umfram skyldu og að stefnandi sé langt frá því að vera vanhaldinn.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda sérstaklega og telur að dráttarvextir verði í fyrsta lagi reiknaðir frá dómsuppsögu verði fallist á kröfur stefnanda að einhverju leyti. Stefnandi hafi ekki lagt fram upplýsingar til stuðnings kröfu sinni fyrr en við þingfestingu. Auk þess sé stefnukrafa stefnanda að annarri fjárhæð en fyrri kröfur. Krafa stefnda byggist á grunnreglu samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Gagnkrafa styðst við heimild 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Krafa stefnda um málskostnað byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu snýst ágreiningur aðila annars vegar um það hvernig beri að túlka ákvæði kaupsamningsins um skiptingu í svokallaðan A- og B-lager og hins vegar greinir aðila á um það hvaða magntölur lagers beri að leggja til grundvallar. Lager átti að meta á kostnaðarverði og síðan reikna afslætti af því verði eftir því hvort um A- eða B-lagervöru væri að ræða eins og kveðið var á um í kaupsamningi.

Framkvæmdastjóri stefnanda gaf skýrslu við aðalmeðferð og bar að orðalagið „kúrant“ í kauptilboði hafi fyrir mistök lent inni í kaupsamningi, ekki hafi staðið til að halda eftir einhverjum vörum vegna samkeppnisákvæðis í kaupsamningi. Allur lager hafi átt að vera inni í kaupunum. Varðandi það hvort einhverjar vörur hafi verið útrunnar kvaðst hann ekki hafa haft þekkingu á lagernum þar sem hann hafi ekki komið að daglegum rekstri eða haft á þeim sérþekkingu. Hann hafi verið einn aðaleigenda fyrirtækisins og séð um greiðslur og annað því tengt.

Framkvæmdastjóri stefnda bar við aðalmeðferð að aldrei hefði staðið til að stefndi keypti óseljanlegar og útrunnar vörur sem óheimilt væri að selja. Stefndi hafi vitað að einhverjar af vörunum væru gamlar og illseljanlegar, B-lagerinn, en ekki útrunnar vörur sem óheimilt væri að selja. Hugtakið „kúrant“ vara merki í verslunarskiptum og birgðahaldi gjaldgeng eða seljanleg vara. Við aðalmeðferð gaf skýrslu G-kk-nf H-kk-nf, ráðgjafi hjá Kontakt fyrirtækjaráðgjöf, sem annaðist umrædda sölu. Hann kvað ágreining hafa komið upp um verðmæti lagersins eftir kaupsamning, en man ekki nákvæmlega hvenær það var þar sem langt sé um liðið. Eitthvað komi fram í tölvusamskiptum og eitthvað hafi verið munnlegt. Finna hafi átt formúlu til að meta lagerinn sem síðan hafi orðið raunin. Lager hafi verið skipt í A-lager og B-lager eftir aldursgreiningu og síðan væri eitthvað ókúrant en því yrði væntanlega hent.

Varðandi vörur á lager þá liggja fyrir nokkrir listar sem ekki ber saman. F-kk-nf A-kk-nf hjá Advania sá um að færa birgðalista stefnanda úr Navisoin tölvukerfi yfir í tölvukerfi stefnda sem var af annarri gerð. F-kk-nf kvað þegar búið var að vinna við þetta í nokkra daga komið upp ósamræmi, það vantaði á lager, magntölur væru ekki réttar. Síðasta talning hafði ekki verið uppfærð í kerfinu og birgðastaðan hafi því verið röng. Þá hafi verið fengnir nýir listar en þá hafi verið liðinn a.m.k. mánuður. Mikið hafði þá gerst í millitíðinni, keyptar inn vörur og aðrar seldar, og hafi þetta kostað mikla vinnu. Endirinn hafi verið sá að lagerinn hafi verið handtalinn en þá var liðinn einn og hálfur mánuður eða tveir frá byrjunardegi. Þetta hafi verið það einfaldasta í stöðunni þar sem upphaflegi listinn hafi verið kolrangur. Síðustu listar hafi síðan verið færðir inn í lok nóvember eða byrjun desember s.á. og tekið tillit til þess að einhverjar vörur hefðu verið seldar og aðrar keyptar inn.

Við aðalmeðferð bar framkvæmdastjóri stefnanda varðandi misræmi í listum að lager hefði verið tvíþættur, bæði væri um að ræða lager hjá stefnanda og síðan lager sem væri vörur sem væru á hárgreiðslustofum sem seldu vörurnar fyrir stefnanda. Um þetta hafi stefnda átt að vera kunnugt, hann hafi gengið inn í þessa samninga við umræddar hárgreiðslustofur og fengið þá samninga afhenta. Af hálfu stefnda er þessu hins vegar mótmælt og á því byggt að ekkert hafi legið fyrir um þetta þegar kaupsamingur var gerður. Í tölvuskeyti framkvæmdastjóra stefnda til stefnanda þann 9. desember 2013 kemur fram að ef eitthvað hefði verið af vörum á hárgreiðslustofum hefði sá listi átt að vera þannig að stefndi gæti skráð hann inn í kerfið hjá sér á hverja stofu. Stefndi óskaði síðan eftir slíkum lista. Slíkur listi liggur ekki fyrir í málinu og ekki er unnt að líta svo á að þessi hluti lagersins hafi verið afhentur.

Varðandi það hvaða listi sé réttur þá kemur fram í tölvuskeyti B-kvk-ef J-kvk-ef, dagsettu 5. desember 2014, en hún hafði starfað hjá stefnanda og færðist síðan yfir til stefnda við söluna, að hún staðfesti að listinn sem dags. sé 10. desember sé réttur. Hann innihaldi sömu magntölur og hún og tilteknir starfsmenn Lúku og Nostra, auk sonar framkvæmdastjóra stefnanda, hafi talið og skráð á talningarblöð þegar salan fór fram.

Stefnandi byggir kröfu sína á lista miðað við 5. desember 2013, keyrðum út úr kerfi stefnanda 23. júlí 2014. Framkvæmdastjóri stefnda bar við aðalmeðferð að þennan lista hafi hún fyrst séð eftir að málið var höfðað. Stefndi byggir greiðslu sína fyrir lagerinn á talningarlista starfsmanna á dskj. nr. 33, dags. 10. desember 2013, og kostnaðarverð skv. upphaflegum lista stefnanda sem hann sendi stefnda í október 2013. Stefndi dró ókúrant eða útrunnar vörur frá, sbr. ljósmyndir af útrunnum vörum á dómskjali nr. 35, sbr. sundurgreiningu á dómskjali 32, og greiddi stefnanda það sem hann taldi verðmæti kúrant lagers, 8.961.100 kr. Á ljósmyndum á tölvudiski, dómskjali 35, má sjá á dagsetningum að þessar vörur voru útrunnar þann 27. september 2013. Stefnandi gerði ekki athugasemdir við útreikning stefnda fyrr en eftir höfðun máls þessa. Þá athugast að byggir á því í stefnu að engar vörur hafi verið útrunnar en bar við aðalmeðferð að hann hefði enga þekkingu á lagernum eða komið að daglegum rekstri.

Stefnandi hefur ekki fært sönnur á að kaupsamningur hafi tekið til alls lagers án tillits til þess hvort vörur væru kúrant eða ókúrant og verður því að leggja til grundvallar skýrt ákvæði kaupsamnings þetta varðandi, sbr. og framburð framkvæmdastjóra stefnda og vitnaskýrslu G-kk-ef H-kk-ef við aðalmeðferð málsins.

Við aðalmeðferð þann 29. apríl sl. við endurupptöku bókaði lögmaður stefnanda að hann félli frá þeirri málsástæðu sem hann hafði uppi við aðalmeðferð 12. apríl sl., að stefndi bæri hallann af því að hafa ekki leitt vitnið B-kvk-þf J-kvk-þf fyrir dóminn. B-kvk-nf J-kvk-nf staðfesti í tölvuskeyti sínu þann 5. desember 2014 skv. beiðni framkvæmdastjóra stefnda að listinn frá 10. desember innihéldi sömu magntölur og hún og starfsfólk Lúku og Nostra töldu og skráðu á talningarblöð þegar salan til stefnda fór fram. Með vísan til þessa og framburðar F-kk-ef A-kk-ef þykir verða að leggja til grundvallar birgðastöðu við söluna á lista frá 10. desember 2013. Kostnaðarverð er síðan byggt á tilgreindu kostnaðarverði í lista sem stefnandi sendi stefnda í október 2013.

Ekki verður fallist á að stefndi hafi sýnt af sér tómlæti varðandi útrunnar vörur, en í tölvupósti stefnda til stefnanda 15. október 2013 kemur fram að enn sé verið að skoða lager og gera megi ráð fyrir að vörur í kringum fjórar milljónir króna séu ókúrant. Þá verður ekki talið að þýðingu hafi um niðurstöðu að stefndi hafi ekki skilað umræddum útrunnum vörum til stefnanda, en fyrir liggja í málinu ljósmyndir af þeim.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið hefur stefnanda ekki tekist að færa sönnur á að hann eigi rétt á frekari greiðslum frá stefnda en hann hefur þegar innt af hendi. Þá helgaðist greiðslufrestur í fimm mánuði frá afhendingu lagers af því að kaupverð lá ekki fyrir og langan tíma tók að staðreyna vörumagn á lager. Ekki fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda þó greiðsla hafi dregist um fimm daga miðað við upphaflegan greiðslufrest í kaupsamningi þar sem tafir verða að hluta skýrðar með drætti á upplýsingum frá stefnanda. Með vísan til þess sem rakið hefur verið ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað eins og nánar er kveðið á um í dómsorði.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Artic Trading Company hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Nostra ræstingum ehf.

Stefnandi greiði stefnda 800.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf