E-754/2012

Mál þetta, sem tekið var til dóms 14. febrúar sl., er höfðað með áritun á stefnu 25. maí 2012.

Stefnandi er þrotabú BFB ehf., Reykjavíkurvegi 60, Hafnarfirði.

Stefndu eru S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, Perlukór 10, Kópavogi, og BF Burst ehf., Stangarhyl 7, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda á hendur BF Burst ehf. eru eftirfarandi:

Að rift verði með dómi gjöfum BFB ehf. til BF Burstar ehf. sem fólust í millifærslum og úttektum af bankareikningi BFB ehf. nr. 0111-26-047099 til stefnda S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef og til BF Burstar ehf. á tímabilinu 3. desember 2010 til og með 6. október 2011, samtals að fjárhæð 23.650.841 króna.

Að stefnda BF Burst ehf. verði gert að skila stefnanda ofangreindri fjárhæð 23.650.841 krónu með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. febrúar 2012 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda BF Burstar ehf. til stefnanda, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, sem áskilinn er réttur til að leggja fram eigi síðar en við dómtöku málsins. Við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af þjónustu lögmanna.

Dómkröfur stefnanda á hendur S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf eru eftirfarandi:

Aðallega að stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf verði persónulega og in solidum með hinu stefnda félagi dæmdur til greiðslu bóta að fjárhæð 23.650.841 króna með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. febrúar 2012 til greiðsludags.

Þá verði stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf ennfremur dæmdur til greiðslu málskostnaðar persónulega og in solidum með hinu stefnda félagi, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi. Við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af þjónustu lögmanna.

Til vara að S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf verði persónulega og in solidum með hinu stefnda félagi dæmdur til greiðslu bóta að fjárhæð 19.995.741 króna, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. febrúar 2012 til greiðsludags, auk málskostnaðar, sbr. 2. tölulið stefnukrafna á hendur honum.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnanda í málinu.

Til vara krefst stefndi BF Burst ehf. þess að krafa stefnanda verði lækkuð verulega.

Til vara krefst stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf þess að hann verði sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda, en til þrautavara að krafan verði lækkuð verulega.

Þá er gerð krafa um málskostnað úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti.

II.

Málavextir eru þeir að Byr hf. krafðist þess með bréfi, sem móttekið var í Héraðsdómi Reykjavíkur 23. maí 2011, að BFB ehf. (áður Byggingafélagið Burst ehf.), kt. 000000-0000, yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Af hálfu BFB ehf. var kröfum Byrs hf. mótmælt og að undangengnum munnlegum málflutningi var kveðinn upp úrskurður 21. október 2011 þar sem fallist var á kröfu Byrs hf. og bú BFB ehf. tekið til gjaldþrotaskipta. Var B-kk-nf S. Á-kk-nf hrl. skipaður skiptastjóri í þrotabúinu. Úrskurðurinn var kærður til Hæstaréttar og með dómi réttarins 18. nóvember 2011 í máli nr. 601/2011 var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Samkvæmt framlögðum gögnum var stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf fyrirsvarsmaður BFB ehf. og er nú fyrirsvarsmaður stefnda BF Burstar ehf. sem stofnað var 7. mars 2011.

Hinn 6. apríl 2011 eða um hálfum öðrum mánuði fyrir frestdag 23. maí 2011, gaf BFB ehf. út fjögur afsöl til stefnda BF Burstar ehf. þar sem eftirtöldum tólf fasteignum í eigu BFB ehf. var afsalað til BF Burstar ehf.

Tvær fasteignir að Bæjarlind nr. 14-16, í Kópavogi, fastanúmer 223-5704, eining 01-030 og fastanúmer 223-5705, eining 01-0302 (ranglega sögð vera eining nr. 01-0401 í afsali).

Fasteign að Vagnhöfða 7, Reykjavík, fastanúmer 204-3110, eining 02-0101.

Fjórar fasteignir að Fálkagötu 26, Reykjavík, fastanúmer 202-8533, íbúð 01-0002, fastanúmer 202-8534, íbúð 01-0102, fastanúmer 202-8535, íbúð nr. 01-0001 og fastanúmer 202-8536, íbúð nr. 01-0101.

Fimm fasteignir að Tranavogi 5, Reykjavík, fastanúmer 202-3218, eining 01-0101, fastanúmer 225-8373, eining 01-0002, fastanúmer 225-8374, eining 01-0102, fastanúmer 225-8375, eining nr. 01-0201 og fastanúmer 225-8376, eining nr. 01-0202.

Í stefnu segir að ekki hafi verið gerður sérstakur kaupsamningur um kaupin. Í afsölunum hafi ekki verið kveðið á um kaupverð fasteignanna, heldur hafi eingöngu verið tekið fram að umsamið kaupverð væri að fullu greitt. Einnig hafi verið kveðið á um að kaupandi hirti arð af eigninni frá afhendingardegi, sem hafi verið tilgreindur 6. apríl 2011, og greiddi jafnframt af henni skatta og skyldur frá sama tíma. Þá hafi verið kveðið á um að kaupandi ábyrgðist yfirtöku áhvílandi lána og að yfirtaka skyldi fara fram innan sex mánaða eða í síðasta lagi við endurútreikning. Ekki hafi þó verið kveðið á um hver veðbönd í eignunum væru.

Stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hafi ritað undir afsölin bæði fyrir hönd seljanda og kaupanda, þ.e. BFB ehf. og BF Burstar ehf.

Með bréfi 9. febrúar 2012 hafi skiptastjóri sent fyrirsvarsmanni stefnda BF Burstar ehf. ábyrgðarbréf, sem hafi ennfremur hafi verið sent fyrirsvarsmanninum í tölvupósti, en móttöku ábyrgðarbréfsins hafi verið neitað samkvæmt áritun frá Íslandspósti hf.

Í bréfinu hafi verið tilkynnt um riftun, m.a. á fyrrgreindum afsalsgerningum, þar sem talið væri að um gjafagerning væri að ræða milli nákominna aðila í skilningi gjaldþrotaréttar. Þess hafi verið krafist að eignunum yrði skilað þá þegar til skiptastjóra, en ekki hafi verið orðið við þeirri áskorun skiptastjóra.

Hafi því fjögur mál verið höfðuð á hendur stefndu í máli þessu til riftunar þessara gjafagerninga og til endurheimtar verðmæta, endurgreiðslu arðs og greiðslu málskostnaðar. Þá hafi þess verið krafist að stefndi S-kk-nf A-kk-nf yrði dæmdur til greiðslu skaðabóta vegna umræddra gerninga og þess að leigugreiðslur hafi ekki skilað sér til BFB ehf., svo og til greiðslu málskostnaðar.

Í stefnu segir að skiptastjóri hafi kannað úttektir af bankareikningi BFB ehf. númer 0111-26-047099 á tímabilinu frá 23. nóvember 2010, þ.e. sex mánuðum fyrir frestdag, og til og með október 2011, en frestdagur við skiptin sé 23. maí 2011. Hafi í aðalatriðum verið við það miðað að skoða færslur með tilliti til hugsanlegrar riftunar þeirra greiðslna.

Við þá skoðun hafi komið í ljós að annars vegar höfðu verið færðar greiðslur af reikningi BFB ehf. til hins stefnda félags og hins vegar hafði stefndi S-kk-nf A-kk-nf tekið út fjármuni af reikningi BFB ehf. með millifærslum til sín eða tekið út af reikningi BFB ehf. með debetkorti. Gerð hafi verið fyrirspurn til stefndu og óskað eftir upplýsingum um þessar greiðslur með bréfi skiptastjóra 5. janúar 2012. Svar hafi borist frá stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf með bréfi 17. sama mánaðar. Efnislega hafi þar komið fram að stefndi S-kk-nf A-kk-nf teldi að þessar millifærslur og úttektir væru vegna greiddrar leigu, sem hefði tilheyrt hinu stefnda félagi vegna yfirtöku þess á tilteknum eignum BFB ehf. í mars og apríl 2011. Enn fremur hafi í sumum tilvikum verið vísað til bókhalds. Bókhaldið hafi hins vegar glatast og kveðst stefnandi telja að það sé á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef.

Enn á ný eða 18. maí 2012 hafi stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf verið sent ábyrgðarbréf vegna beggja stefndu og hafi verið óskað eftir skýringum á fjórum greiðslum til viðbótar frá því í desember 2010. Bréf þetta hafi enn fremur verið sent í tölvupósti á póstfang stefnda S-kk-ef A-kk-ef. Samkvæmt sérstakri áritun Íslandspósts hf. hafi móttöku bréfsins verið neitað. Bréfið hafi því verið endursent 23. maí 2012.

Í stefnu segir að samtals sé um að ræða 22 millifærslur og úttektir, sem stefnandi telji að falli undir gjafagerninga. Þessar færslur af reikningi BFB ehf. séu eftirfarandi samkvæmt reikningsyfirliti vegna reiknings nr. 0111-26-047099:

Dagsetning Skýring Texti Fjáræð úttekin

06.10.2011 millifært BF Burst ehf. 135.000

29.09.2011 millifært BF Burst ehf. 800.000

27.09.2011 millifært BF Burst ehf. 170.000

26.09.2011 millifært BF Burst ehf. 1.000.000

26.08.2011 Útt. af debetkorti 9474914 500.000

11.07.2011 Útt. af debetkorti 9474914 210.000

06.07.2011 Útt. af debetkorti 9538559 1.200.000

28.06.2011 Útt. af debetkorti 9603872 450.000

15.06.2011 Útborgun S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf 250.000

09.06.2011 Útt. af debetkorti 9144853 2.300.000

31.05.2011 Útt. af debetkorti 9367054 750.000

25.05.2011 Útt. af debetkorti 9190765 1.200.000

17.05.2011 Útt. af debetkorti 9215235 1.000.000

06.05.2011 Útt. af debetkorti 9835011 226.100

19.04.2011 Útt. af debetkorti 9078318 500.000

08.04.2011 Útt. af debetkorti 9554763 2.700.000

30.03.2011 Útborgun S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf 4.000.000

26.01.2011 Útborgun án frekari skýringa 1.550.000

03.12.2010 Útborgun án skýringar á yfirliti

Úttekt á peningum skv. viðskiptakvittun

af S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf 1.500.000

03.12.2010 Útborgun án skýringar á yfirliti

Úttekt á peningum skv. viðskiptakvittun

af S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf 700.000

10.12.2010 Útborgun án skýringar á yfirliti

Úttekt á peningum skv. viðskiptakvittun

af S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf 1.800.000

31.12.2010. Útborgun án skýringar á yfirliti

Sala erlendra seðla USD 4.700

Sala erlendra seðla EUR 1.000

samtals 709.741

Samtals nemi þessar fjárhæðir 23.650.841 krónu, sem samsvari aðalkröfu stefnanda.

Í stefnu segir að fram hafi komið í skýrslutökum af fyrirsvarsmanni hins stefnda félags, S-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf, hjá skiptastjóra að hann hafi hinn 21. september 2011, eða um fjórum mánuðum eftir frestdag, selt hlutafé sitt í BFB ehf. og afsalað félaginu til nýrra eigenda. Kaupendur samkvæmt afsali hafi verið H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf, kt. 000000-0000 og J-kk-nf G. M-kk-nf kt. 000000-0000. Í framlögðum skýrslum af stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf og áðurgreindum H-kk-þgf H-kk-þgf komi m.a. fram að umræddur H-kk-nf hafi enga vitneskju haft um stöðu eða hag félagsins, svo sem um eignir þess eða skuldir. Þá hafi fyrrgreindur H-kk-nf ekki getað gefið upp kaupverð á hlutunum. Jafnframt hafi bókhald félagsins glatast í vörslum þeirra H-kk-ef og J-kk-ef. Loks muni umræddur J-kk-nf G. M-kk-nf vera fluttur til útlanda og ekki sé vitað hvar hann sé niðurkominn.

Stefndu kveða starfsemi BFB ehf., sem hafi falist í fasteignarekstri og útleigu á húsnæði, hafa staðið yfir í nokkur ár. Hafi félagið eignast allmargar fasteignir, sem greitt hafi verið fyrir með eigin fé þess og með lántöku frá viðskiptabanka félagsins, BYR sparisjóði hf. Fyrir tilstilli BYRs sparisjóðs hf. hafi fjármögnun farið fram með gengistryggðum lánssamningum í erlendri mynt.

Í kjölfar efnahagshruns í árslok 2008 og við fall íslensku krónunnar hafi veðlán BFB ehf. hækkað langt umfram raunvirði eigna félagsins þegar miðað hafi verið við gengisútreikning BYRs sparisjóðs hf. Hafi þá orðið ljóst að allar forsendur félagsins hvað varðaði lántökuna og útreikning lánssamninga hafi verið brostnar. Hafi þá hafist viðræður á milli félagsins og BYRs sparisjóðs hf., en á árunum eftir efnahagshrun hafi félagið óskað ítrekað eftir því að hinir erlendu ólögmætu lánssamningar yrðu leiðréttir og lán félagsins endurreiknuð á grundvelli þeirra dóma sem fallið höfðu. Á meðan þessar viðræður hafi staðið yfir og BFB ehf. hafi beðið eftir endurútreikningi á lánunum og áður en fyrirsvarsmenn BFB ehf. fengu veður af kröfu um gjaldþrotaskipti á félaginu, hafi farið fram hagræðing í rekstri félagsins með yfirfærslu á þeim 12 eignum sem getið sé um í málavaxtalýsingu stefnanda. Þessar 12 eignir hafi einungis verið hluti af eignum BFB ehf. Með afsölum 6. apríl 2011 hafi eignirnar verið færðar frá BFB ehf. yfir til BF Burstar ehf., en þær hafi allar verið í raun yfirveðsettar miðað við útreikninga BYRs sparisjóðs hf. Hafi tilgangur eignayfirfærslunnar verið sá að viðhalda rekstri eignanna, halda þeim við og ganga frá samkomulagi við BYR sparisjóð hf. með tilliti til endurútreiknings lánanna. Á haustmánuðum 2011 hafi eigendur BFB ehf. afsalað öllu hlutafé í félaginu til nýrra eigenda, sem hafi séð sér hag í eignum félagsins.

Á sama tíma og viðræður hafi farið fram á milli BFB ehf. og BYRs sparisjóðs hf. um leiðréttingu lánanna hafi sparisjóðurinn farið á bak við félagið og krafist þess að það yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Hafi þetta komið BFB ehf. í opna skjöldu, enda hafi félagið talið að lausn væri í sjónmáli vegna hinna ólögmætu lánssamninga.

Í greinargerð stefnda segir að eftir 6. apríl 2011 hafi fé verið fært af reikningum BFB ehf. yfir til stefnda BF Burstar ehf., sem þá hafði eignast eignirnar og átt tilkall til fjárins. Á sama hátt og áður hafi úttektirnar verið nýttar til viðhalds og reksturs eignanna og til reksturs félagsins, þ.e. stefnda BF Burstar ehf., með eðlilegum hætti og í samræmi við tilgang félagsins.

Fyrir dóminn kom og gaf skýrslu stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf. Þá gaf H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf skýrslu sem vitni.

III.

Stefnandi kveðst telja að fyrirsvarsmanni BFB ehf. hafi verið ljóst að verulega hafi verið farið að halla undan fæti í rekstri félagsins eigi síðar en á árinu 2009. Auk verulegra vanskila vegna lánssamninga við Byr hf. bendir stefnandi á að bæði BFB ehf. og BF Burst ehf. hafi látið hjá líða að greiða fasteignagjöld vegna umræddra eigna og annarra eigna sem hafi verið í eigu BFB ehf. Vanskil vegna eigna sem orðið hafi eftir í BFB ehf. séu frá miðju ári 2009.

Með vísan til áskorunar frá Byr hf. 23. nóvember 2010 hafi fyrirsvarsmanni félagsins verið þetta að fullu ljóst eigi síðar en þá. Stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi þá fljótlega stofnað nýtt félag, BF Burst ehf., eða hinn 7. mars 2011. Það félag hafi verið stofnað í þeim eina tilgangi að færa eignir BFB ehf. yfir til þess félags og skjóta þar með eignum undan. Enn fremur sé það álit stefnanda að stefndu hafi viljað freista þess að ná sem mestum fjármunum út úr BFB ehf., svo sem leigutekjum, sem annars hefðu réttilega tilheyrt þrotabúi BFB ehf. og komið til skipta.

Þá kveðst stefnandi vísa til dæmalausrar og óábyrgrar „sölu“ á BFB ehf. til H-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef og ætlaðrar breytingar á stjórn félagsins og ætlaðs blekkingarleiks stefnda S-kk-ef A-kk-ef í þessu sambandi til að reyna að komast undan ábyrgð. Líta verði á þessa sölu sem málamyndasölu, sem að engu sé hafandi í þessu máli. Það að bókhald BFB ehf. sé sagt glatað sé alfarið á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef. Sú vitneskja að úrskurðar um gjaldþrot félagsins væri að vænta á næstu dögum eftir umrædda „sölu“ auki á skyldur stefnda sem fyrirsvarsmanns BFB ehf. að gæta að hagsmunum félagsins. Með því að gera það ekki hafi hann bakað sér skaðabótaábyrgð.

Stefnandi kveðst telja ljóst að áðurgreindar færslur fjár af reikningi BFB ehf. til BF Burstar ehf. og stefnda S-kk-ef A-kk-ef hafi verið gjafagerningar og til málamynda milli náskyldra aðila, sbr. 3. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Engin raunveruleg viðskipti hafi farið fram á milli BFB ehf. og BF Burstar ehf. í þeim tilvikum er millifærslur til hins stefnda félags hafi farið fram eða úttektir með debetkorti eða kaup á erlendum peningaseðlum hafi átt sér stað.

Stefnandi bendir á að í bréfi stefnda S-kk-ef A-kk-ef til skiptastjóra frá 17. janúar 2012 komi fram að fjármunirnir hafi verið færðir til stefnda BF Burstar ehf. á þeim grundvelli að fyrrgreindar eignayfirfærslur hafi átt sér stað frá BFB ehf. til félagsins og að um hafi verið að ræða greidda leigu, sem tilheyrt hafi BF Burst ehf. vegna yfirtökunnar. Yfirlýsingar þessar bindi BF Burst ehf. varðandi móttöku umrædds fjár og geti stefndu því ekki mótmælt færslu umræddra og umkrafinna fjármuna eða á hvern hátt stefndu hafi annast færslu þeirra.

Þá kveðst stefnandi vísa til ábyrgðarbréfs skiptastjóra til stefndu 18. maí 2012, sem stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi neitað móttöku á, en það sé alfarið á hans ábyrgð. Því verði að líta svo á að stefndi hafi ekki séð ástæðu til að gera grein fyrir þeim fyrirspurnum sem þar komi fram. Stefndu beri á sama hátt fulla ábyrgð á þeim fjárhæðum sem tilgreindar séu í bréfi 18. maí 2012, líkt og hinum fyrri úttektum og millifærslum. Hafi stefndu sérstaka og óyggjandi sönnunarbyrði fyrir því að fénu hafi verið ráðstafað með öðrum hætti en hinum fyrri greiðslum.

Stefnandi kveður færslur á umræddu fé frá BFB ehf. til BF Burstar ehf. vera í hreinni andstöðu við eðlileg lögleg viðskipti og eðlilega samninga. Ekki sé að sjá að nein verðmæti hafi komið í stað þess fjár, sem runnið hafi til BFB ehf. Engar heimildir séu til þess að fyrirsvarsmaður beggja umræddra félaga færi fé eða taki fé út af reikningi BFB ehf. og færi það fé eftir atvikum til annars félags að eigin vild án þess að raunveruleg viðskipti séu þar að baki. Umræddur úttektarreikningur hafi tilheyrt öðrum lögaðila, það er BFB ehf. Stefnda hafi verið fullkunnugt um að BFB ehf. væri komið í greiðsluþrot eða að það væri á næsta leiti. Þessir gerningar hafi því bæði verið óheimilir og siðlausir og í andstöðu við góða viðskiptahætti og reglur um bókhald. Verði því að líta á umrædda gerninga sem gjafagerninga í skilningi 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga og því sé heimilt að rifta umræddum gjöfum.

Til stuðnings sjónarmiðum stefnanda um gjafir milli félaganna og eftir atvikum ásetning um málamyndagerninga sé vísað til yfirfærslna á tólf fasteignum frá BFB ehf. til BF Burstar ehf., sem allar hafi átt sér stað sama dag eða hinn 6. apríl 2011 og í sama tilgangi. Afsölin séu öll hliðstæð og undirrituð af stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf beggja vegna borðs. Þau séu öll sama marki brennd og uppfylli ekki þau skilyrði sem gera verði til eðlilegra vinnubragða og góðra viðskiptahátta við sölu fasteigna.

Varðandi þau skilyrði sem fram komi um gjaldfærni þrotamanns í 2. mgr. 131. gr. og 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga kveðst stefnandi vísa til úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur 21. október 2011, sem staðfestur hafi verið í Hæstarétti 18. nóvember 2011, en þar hafi ógjaldfærni BFB ehf. verið staðfest. Sönnunarbyrðin um hið gagnstæða hvíli á stefnda BF Burst ehf. Með vísan til áðurgreinds dóms Hæstarréttar verði að telja fullvíst og sannað að fyrirsvarsmanni félagsins hafi verið ljóst að við yfirfærslu umræddra eigna yrði félagið ógjaldfært, en það staðfestir enn og aftur ásetning stefnda S-kk-ef A-kk-ef til undanskots eigna.

Hið gjaldþrota félag, BFB ehf., hafi verið eigandi reiknings þess sem millifært hafi verið af og fjármunir verið teknir út af. Þrotabúið hafi því ríka hagsmuni af því að fá þessum málamyndagerningum, sem felist í millifærslum til stefndu, rift eða eftir ástæðum vikið til hliðar með ógildingu. Meta verði ráðstafanir stefnda S-kk-ef A-kk-ef heildstætt. Með umræddum millifærslum og úttektum hafi ásetningur staðið til þess að koma ofangreindum fjármunum undan fullnustu kröfuhafa í þrotabúið. Þrotabú BFB ehf. hafi tekið við hagsmunum BFB ehf. og hafi af því hagsmuni að rifta umræddum gjafagerningum. Þá telji stefnandi ljóst að með þessum millifærslum og úttektum hafi báðir stefndu ætlað sér að komast yfir greiðslur til BFB ehf., sem að öðrum kosti hefðu fallið búinu í skaut og komið til skipta í þrotabúinu.

Eins og áður greini hafi sami maður, stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, verið í forsvari fyrir bæði félögin, þ.e. BFB ehf. og BF Burst ehf. Hann hafi sjálfur millifært féð og kvittað fyrir móttöku þeirra fjármuna sem hann hafi tekið út með debetkorti og haft ótvíræða hagsmuni beggja vegna borðs. Báðir stefndu teljist því nákomnir BFB ehf., sbr. 2., 4., 5. og 6. tl. 3. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

Stefndu beri sönnunarbyrðina fyrir því að hér hafi verið um eðlileg viðskipti að ræða, en ekki gjafagerning milli nákominna aðila í skilningi gjaldþrotaskiptalaga. Fyrirsvarsmaður beggja félaganna hafi setið beggja vegna borðs og haft mikla hagsmuni af færslu umrædds fjár. Fyrrgreindar millifærslur séu því riftanlegar samkvæmt reglum gjaldþrotaskiptalaga.

Af hálfu stefnanda sé því hafnað að verið sé að krefja um hina sömu fjármuni og krafið sé um í fjórum tilgreindum málum á hendur stefndu, en stefndu beri sönnunarbyrði fyrir slíkri ætlan. Bent sé á að stefndu hafi haft leigutekjur af fleiri eignum, en umrædd mál fjalli um. Þá megi ætla að umræddur reikningur hafi verið notaður til ýmiss konar millifærslna annarra en beinlínis hafi beinst að BFB ehf., a.m.k. síðustu mánuði fyrir frestdag og eftir frestdag. Þá sé ekki um sömu tímamörk að ræða, svo eitthvað sé nefnt. Sem fyrr greini sé bókhald BFB ehf. glatað og á því beri stefndu ábyrgð og beri þar með hallann af sönnunarskorti vegna þess.

Stefnandi kveður stefnda S-kk-þf A-kk-þf hafa með ásetningi bakað BFB ehf. tjón með því að færa eignir frá félaginu á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag og fram að því að félagið var tekið til gjaldþrotaskipta, en honum hafi verið kunnugt um mjög bága stöðu félagsins. Sala hans á hlutafé í félaginu eftir að beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu hafði komið fram og ábyrgðarleysi hans sem hluthafa og stjórnarmanns í því sambandi sé augljós. Styðji það að ásetningur hans hafi staðið til undanskots eigna. Samkvæmt afsali hlutafjár 21. september 2011 hafi hann verið eini hluthafinn í félaginu og með afsalinu hafi hann afsalað öllu hlutafénu í einu lagi. Stefndi hafi ekki gætt upplýsingaskyldu sinnar í þessu sambandi eða varúðarskyldu sem góður og gegn borgari (bonus pater) heldur selt eða að minnsta kosti afsalað hlutafénu til manns, sem lítið sem ekkert þekki til viðskipta. Kaupandinn, H-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf, hafi unnið sem eins konar húsvörður hjá BFB ehf., auk þess sem hann hafi unnið við að salta götur í hálku. Stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf hafi því mátt vera ljós fákunnátta kaupanda í þessu efni. Það að bókhald hafi glatast sé alfarið á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef, en ábyrgð hans á því að gæta hagsmuna félagsins og þar með bókhaldsins sé lögbundin og skýlaus.

Með framangreindum athöfnum sínum sem stjórnarmaður hafi S-kk-nf A-kk-nf bakað BFB ehf. tjón, sem og sjálfum sér bótaábyrgð með brotum á 43., 44. og 108. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 og 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Skilyrði fyrir bótaábyrgð gagnvart félaginu samkvæmt 108 gr. 1. mgr. laga 138/1994 sé annars vegar að félagið hafi orðið fyrir tjóni og hins vegar að stjórnarmaður eða framkvæmdastjóri hafi valdið tjóninu í starfi sínu af ásetningi eða gáleysi. Brot stefnda S-kk-ef A-kk-ef séu framin af hreinum ásetningi eða a.m.k. af stórkostlegu gáleysi. Þá sé einnig vísað til tjóns, sem stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi valdið sem hlutahafi samkvæmt 2. mgr. 108. gr. s.l. Ennfremur sé um að ræða brot á 43. og 44. gr. sömu laga. Stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf hafi samkvæmt áðurgreindum lagagreinum borið að hafa hagsmuni félagsins í fyrirrúmi. Hann hafi misnotað stöðu sína sem formaður stjórnar, sbr. 43. gr., og ekki haft nægilegt eftirlit með bókhaldi og fjármunum félagins, sem og að meðferð á eignum félagsins væri með tryggilegum hætti. Þá sé það einnig til að auka ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef að hann hafi látið hjá líða að efna skyldur sínar samkvæmt 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991, þ.e. að gefa bú félagsins upp til gjaldþrotaskipta. Með því hafi hann enn fremur bakað sér bótaábyrgð.

Þá sé stefndi S-kk-nf A-kk-nf ábyrgur samkvæmt almennu skaðabótareglunni (culpareglunni) eða eftir atvikum reglum um ábyrgð forsvarsmanns félagsins vegna tjóns, sem hann hefur valdið með saknæmum og ólögmætum hætti í nafni félagsins.

Háttsemi stefnda hafi annars vegar beinst að BFB ehf. á meðan það hafi enn verið starfandi og síðar þrotabúinu, sem tekið hafi við réttindum og skyldum í þessu sambandi. Þrotabúið eigi því skýlausan rétt til þess að fá dóm á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf um greiðslu skaðabóta, sem nemi a.m.k. jafnháum fjárhæðum og þeir fjármunir, sem millifærðir hafi verið til BF Burstar ehf. og sem annars hefðu gengið til þrotabúsins. Óvíst sé um greiðslugetu BF Burstar ehf. og því sé nauðsynlegt og eðlilegt að stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf verði persónulega gert að axla ábyrgð á því tjóni sem hann hefur valdið.

Að því er varðar varakröfu á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf sé til öryggis krafist greiðslu bóta, að jafnvirði þess fjár sem hann hafi án alls vafa tekið út af reikningi BFB ehf., í fyrsta lagi með debetkorti í 11 skipti þar sem stefndi S-kk-nf hafi kvittað fyrir greiðslu utan einu sinni, samtals að fjárhæð 11.036.000 krónur, í öðru lagi með tveimur beinum millifærslum til stefnda S-kk-ef að fjárhæð 4.250.000 krónur, í þriðja lagi með þremur úttektum á peningum, sem stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi kvittað fyrir, samtals að fjárhæð 4.000.000 króna og loks í fjórða lagi með kaupum á erlendum gjaldeyri á gamlársdag 2010, að fjárhæð 709.741 króna. Samtals nemi þessar fjárhæðir 19.995.741 krónu.

Stefnandi bendir á að samkvæmt 1. mgr. 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga megi krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin er afhent sex mánuðum fyrir frestdag, en það eigi við í þessu tilviki. Þá megi skv. 2. mgr. 131. gr. krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin er afhent sex til tólf mánuðum fyrir frestdag, nema leitt sé í ljós að þrotamaður hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir afhendinguna. Þetta gildi einnig um gjafir til nákominna á síðustu sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestadag. Öll skilyrði til riftunar séu því fyrir hendi í málinu. Gjafirnar hafi rýrt eignir félagsins og leitt til auðgunar BF Burstar ehf. Um ógjaldfærni BFB ehf. sé vísað til þess sem að framan geinir. Öll skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt og beri því að rifta fyrrgreindum 22 ráðstöfunum.

Þá sé vísað til 141. gr. s.l. og til öryggis byggt á því að rifta megi umræddum ráðstöfunum á grundvelli þessa ákvæðis, en stefnandi telji að skilyrði til riftunar samkvæmt ákvæðinu séu einnig uppfyllt.

Til öryggis kveðst stefnandi einnig vísa til ógildingarreglna samningaréttar. Markmið umræddra gerninga hafi verið að koma eignum frá BFB ehf. til BF Burstar ehf. fyrir gjaldþrot BFB ehf. Vísað sé til þess, sem að framan greinir, að um málamyndagerninga hafi verið að ræða. Kveðst stefnandi krefjast þess að gerningnum verði vikið til hliðar í heild samkvæmt 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Fyrirsvarsmaðurinn hafi ekki verið í góðri trú og hafi vitað eða mátt vita að færslur umræddra fjármuna leiddu ekki til þess að verðmæti kæmu á móti þessum fjármunum. Þá sé óheiðarlegt, ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera umrædda gerninga fyrir sig.

Þess sé krafist að BF Burst ehf. skili þeim fjármunum, sem félagið hafi fengið frá BFB ehf. með fyrrgreindum 22 greiðslum, sbr. 144. gr. gjaldþrotaskiptalaga, en BF Burst ehf. hafi ekkert greitt fyrir umrædda fjármuni.

Til einföldunar sé krafist dráttarvaxta frá þeim degi er mánuður var liðinn frá útsendingu bréfs til stefndu 5. janúar 2012, en með bréfi þessu hafi verið boðuð stefna til endurkröfu gjafa til stefndu.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum riftunarreglna í XX. kafla laganna. Þá vísar stefnandi til ógildingarreglna samningaréttarins, sbr. einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Varðandi skaðabótakröfu á hendur fyrirsvarsmanni vísar stefnandi til XV. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, sbr. einkum 1. og 2. mgr. 108 gr. þeirra um skaðabótaábyrgð stjórnenda og hluthafa. Jafnframt er vísað til 43. gr. og 44. gr. sömu laga um ábyrgð stjórnarmanna gagnvart félagi því sem þeir gerast stjórnarmenn hjá. Þá vísar stefnandi til 1. og 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um skyldur skuldara til að gefa bú sitt upp til gjaldþrotaskipta. Til öryggis sé vísað til almennu skaðabótareglunnar (culpa). Varðandi málshöfðunarfrest vísar stefnandi til 148. gr. gjaldþrotaskiptalaga, sbr. 1. gr. breytingalaga nr. 31/2010.

Stefnandi kveður kröfu um dráttarvexti reista á III. kafla, einkum 1. mgr. 6 gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá vísar stefnandi almennt til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála í héraði og kveður kröfu um málskostnað reista á XXI. kafla þeirra. Um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til laga nr. 50/1988, en stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og sé því nauðsynlegt að fá dæmdan virðisaukaskatt á málflutningsþóknun. Um varnarþing er vísað til laga nr. 91/1991 um heimilisvarnarþing, sbr. 32. gr. Um samlagsaðild stefndu er vísað til 1. tl. 19. gr. laga 91/1991. Dómkröfur eigi rætur að rekja til sömu atvika og löggerninga.

IV.

Stefndu kveðast í fyrsta lagi byggja á því að yfirfærsla eigna, sem málatilbúnaður stefnanda byggist á, hafi átt sér stað með eðlilegum hætti. Um sé að ræða eignir sem afsalað hafi verið með lögformlegum hætti til stefnda BF Burstar ehf. og samkvæmt þinglýsingabókum hafi eignirnar verið skráðar á stefnda BF Burst ehf. Stefnandi geti ekki átt tilkall til arðs af þeim eignum sem mál hans beinist að nema hann sýni fyrst fram á tilkall sitt til eignanna sjálfra. Hann geri engar slíkar kröfur í máli þessu og skipti þá engu máli hvort hann hafi höfðað riftunarmál á hendur stefndu, eins og segi í stefnu. Úr því eigi eftir að skera fyrir dómi. Stefndi BF Burst sé lögformlegur eigandi eignanna, ekki stefnandi. Málatilbúnaður hans í máli þessu og kröfugerð hans byggist ekki á neinni eignarheimild eða lögvörðum réttindum. Af þeirri ástæðu einni beri að sýkna stefndu í málinu. Stefndu byggi þannig einnig á því að stefnandi eigi ekki aðild í málinu. Hann eigi hvorki réttindi í málinu né beri skyldur að landslögum, enda eigi hann ekki lögformlegt tilkall til eigna þeirra sem hann byggi mál sitt á. Aðildarskortur stefnanda leiði því til sýknu.

Verði ekki fallist á aðildarskort stefnanda byggi stefndu á því að ekki hafi verið um gjöf á milli aðila að ræða eins og stefnandi haldi fram. Þá byggi stefndu á því að riftunarkrafa á hendur stefnda BF Burst ehf. geti ekki verið að fjárhæð 23.650.841 króna eins og krafa stefnanda geri ráð fyrir. Samkvæmt yfirliti, sem stefnandi hafi sjálfur lagt fram, sé aðeins um fjórar millifærslur að ræða til stefnda BF Burstar ehf., alls að fjárhæð 2.105.000 krónur. Riftunarkrafa stefnanda á hendur stefnda BF Burst ehf. standist því ekki að þessu leyti. Hins vegar byggi stefndu á því að rétt og skylt hafi verið að færa arð af eignum yfir til réttmæts eiganda eignanna, stefnda BF Burstar ehf., og því tilheyri færslur af reikning BFB ehf. eftir 6. apríl 2011 stefnda BF Burst ehf.

Þá kveðast stefndu byggja á því að yfirfærslur 12 eigna BFB ehf. til BF Burstar ehf. hafi verið eðlilegar og löglega að þeim staðið. Alls ekki hafi verið um málamyndagerninga að ræða eða gjöf, heldur sölu á tilteknum fasteignum gegn endurgjaldi, sem falist hafi í yfirtöku áhvílandi veðskulda. Í nefndu afsali segi að eignin sé seld í því ástandi sem hún var í er kaupandi tók við henni. Þá sé tiltekið í afsali að kaupverðið sé að fullu greitt en það hafi verið greitt með yfirtöku áhvílandi veðskulda. Þannig sé ekki um riftanlegan gjafagerning að ræða og því beri að sýkna stefndu alfarið af öllum kröfum stefnanda. Af því leiði að hinar 22 millifærslur eða úttektir, sem stefnandi krefjist riftunar á, séu heldur ekki riftanlegar enda byggist þær á lögmætum gerningum.

Fjöldamörg dæmi séu til um það að fasteignir séu seldar með þeim hætti sem hér hafi verið gert og um sé deilt í máli þessu, þ.e.a.s. með þeim hætti að kaupverð greiðist að fullu með yfirtöku áhvílandi veðskulda. Slík afsöl séu fullgild og yfirtaka sé jafnframt fullgild greiðsla sé verðmæti fasteignarinnar metið hærra en sem nemur áhvílandi veðskuldum.

Varðandi úttektir af reikningi BFB ehf. þá hafi verið um að ræða fé sem nýtt hafi verið til viðhalds eigna og til reksturs félagsins í samræmi við tilgang þess. Það sé með öllu ósannað að stefndi hafi nýtt féð með öðrum hætti og málsástæður stefnanda sem snúi að ábyrgðarleysi og málamyndagerningum séu úr lausu lofti gripnar.

Varðandi bókhald félagsins BFB ehf. þá hafi það verið flutt til nýrra eigenda sem hafi séð sér hag í þeim eignum sem eftir hafi staðið í félaginu. Það að nýir eigendur félagsins kunni að hafa glatað bókhaldinu, eða ekki haldið því til haga, sé ekki á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef.

Stefndu byggi einnig á því að fjárhagsstaða félagsins BFB ehf. hafi ekki verið slæm á þeim tíma sem gerningarnir voru gerðir, eins og stefnandi byggi á. Ekki hafi annað legið fyrir en að BYR sparisjóður hf. myndi endurreikna hin ólögmætu erlendu gengislán og hinn nýi eigandi, stefndi BF Burst ehf., gæti náð tilgangi sínum. Á þessum tíma hafi engin vanskil verið á áhvílandi lánum, enda hafði endurreikningur ekki farið fram. Hvað varði fasteignagjöld af eignunum hafi nú verið samið um greiðslu þeirra að hluta og innborganir hafi hafist. Ógjaldfærni sú, sem stefnandi segi að hafi verið staðfest í Hæstarétti með dómi 601/2011, hafi ekki verið til staðar þegar eignayfirfærslurnar hafi farið fram, enda hafi stefndu þótt sýnt að BYR sparisjóður hf. myndi endurreikna hin ólögmætu gengislán og færa þau niður til samræmis við skyldur sínar í þeim efnum.

Hvað varði kröfur stefnanda á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf þá sé þeim alfarið vísað á bug. Stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafi verið fyrirsvarsmaður félagsins og tekið út fé, sem nýtt hafi verið í samræmi við tilgang félagsins, fyrst BFB ehf. og síðar BF Burstar ehf.

Stefnandi beri alla sönnunarbyrði í málinu, bæði hvað varði tilkall sitt til eigna stefnda BF Burstar ehf. og til arðs af þeim. Fyrir liggi að afsal eignanna hafi verið með eðlilegum hætti og ekki hafi verið sýnt fram á að fjármunum, sem stefnandi geri kröfu til, hafi verið ráðstafað með óeðlilegum hætti. Ekki hafi verið um að ræða gjöf. Gjöf sé í eðli sínu einhliða yfirfærsla á verðmætum þar sem ekkert endurgjald komi fyrir. Því sé ekki til að dreifa í máli því sem hér um ræði, enda hafi aðeins að hluta til verið um að ræða kostnað við rekstur félags, en að öðru leyti hafi verið um að ræða afhendingu á fjármunum til réttmæts eiganda.

Stefndu kveðast mótmæla þeirri málsástæðu sem stefnandi setji fram til öryggis og byggi á ógildingarreglum samningaréttarins, einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Kröfugerð stefnanda snúist um riftun á gjafagerningi en lúti ekki að ógildingu. Ógildingareglur samningaréttarins eigi því ekki við enda sé ekki krafist ógildingar.

Stefndu kveða bótakröfu stefnanda ekki eiga við rök að styðjast enda hafi stefndu ekki valdið stefnanda neinu tjóni. Þær tekjur, sem stefnandi telji stefndu hafa haft af rekstri eignanna, séu órökstuddar en leigutekjum hafi verið ráðstafað til reksturs eignanna og í samræmi við tilgang eiganda þeirra.

Bótakrafa stefnanda á hendur stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf byggist á XV. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, 64. gr. laga nr. 21/1991 og almennu skaðabótareglunni til öryggis. Hvað þetta varði kveðst stefndi S-kk-nf A-kk-nf byggja í fyrsta lagi á því að þessar ráðstafanir séu ekki riftanlegar og þar með geti ekki verið um neina skaðabótaskyldu að ræða. Þá sé byggt á því að stefnanda hafi ekki verið bakað neitt tjón, í fyrst lagi vegna þess að hann hafi ekkert tilkall átt til fjárins og í öðru lagi þar sem um hafi verið að ræða fé til reksturs og viðhalds fasteigna og félags. Stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf hafi ekki borið að gefa félagið upp til gjaldþrotaskipta, enda hafi félagið ekki enn verið ógjaldfært í skilningi gjaldþrotalaga. Jafnframt sé byggt á því að skaðabótaábyrgð geti ekki byggst á lögum nr. 138/1994, enda hafi stefndi ekki valdið félaginu tjóni og farið í öllu í samræmi við tilgangi félagsins.

Stefndu kveða kröfu um sýknu á grundvelli aðildarskorts byggjast á 16. gr. laga nr. 91/1991. Einnig sé vísað til meginregla samninga- og kaupa- og kröfuréttar um samninga, greiðslu og endurgjald. Um arð af fasteignum sé vísað til laga nr. 40/2002, einkum 13. gr. Varðandi riftun ráðstafana þrotamanns og hagsmuni þrotabús sé vísað til laga nr. 21/1991, einkum XX. kafla. Varðandi ólögmæti erlendra gengislánssamninga sé vísað til laga nr. 38/2001. Þá sé vísað til laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Loks sé vísað til laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 varðandi málskostnað og til laga nr. 50/1988 varðandi virðisaukaskatt á málskostnað og þess að lögmönnum beri að innheimta virðisaukaskatt á málskostnað.

V.

Í máli þessu krefst stefnandi riftunar á millifærslum og úttektum á fjármunum af bankareikningi BFB ehf. skömmu fyrir og eftir frestdag við gjaldþrotaskipti á þrotabúi BFB ehf. Með vísan til þess og ákvæða laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sérstaklega XX. kafla laganna um riftun ráðstafana þrotamanns o.fl., er stefnandi réttur aðili að málinu.

Eins og að framan greinir seldi stefndi S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf allt hlutafé sitt í BFB ehf. 21. september 2011. Í skýrslu sinni fyrir dóminum sagðist stefndi hafa haldið að búið væri að afturkalla beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu á þeim tíma. Kvaðst hann hafa verið í samningaviðræðum við Byr hf. fyrir hönd félagsins og talið að ekkert yrði aðhafst í skuldamálum félagsins af hálfu lánveitanda fyrr en endurreikningur lána þess lægi fyrir. Hann hefði því talið að félagið væri í góðum málum, eins og stefndi orðaði það, þegar hann afsalaði öllu hlutafénu til H-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef og J-kk-ef G. M-kk-ef, en hlutaféð hefði verið selt með þeim forsendum að lánin yrðu endurreiknuð. Dómurinn telur að þessar fullyrðingar stefnda fái ekki staðist þegar litið er til þess að þegar sala á hlutafénu fór fram 21. september 2011 voru liðnir fjórir mánuðir frá því að krafa sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi félagsins kom fram og rúmlega viku síðar eða 29. september 2011 var ágreiningsmál Byrs hf. og BFB ehf. vegna gjaldþrotaskiptabeiðninnar tekið til úrskurðar. Var bú félagsins síðan tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 21. október sama ár.

Þá liggur fyrir að annar kaupenda félagsins, H-kk-nf H-kk-nf, sem annaðist viðhald, útleigu og þrif á fasteignum BFB ehf. á sínum tíma, gat í skýrslutöku hjá skiptastjóra ekki upplýst um það fyrir hvaða verð hann keypti hlut sinn í félaginu eða hver fjárhagsstaða félagsins var á þeim tíma, svo sem helstu eignir og skuldir. Þá hefur komið fram að hinn kaupandinn, J-kk-nf G. T-kk-nf, er nú búsettur í Noregi og hefur ekki til hans náðst.

Í afsali fyrir hlutafé í félaginu var engin grein gerð fyrir kaupverði hlutafjárins eða hverjar eignir og skuldir félagsins væru. Þá var ekkert tekið fram um það að gert væri ráð fyrir að áhvílandi lán á fasteignum í eigu félagsins yrðu endurreiknuð, en eins og áður greinir hélt stefndi því fram fyrir dóminum að sala á hlutfénu hefði farið fram með þeim forsendum.

Með hliðsjón af öllu framangreindu þykir ljóst að sú ráðstöfun stefnda að selja hlutafé sitt í BFB ehf., svo skömmu áður en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta, var til málamynda og gerð í þeim eina tilgangi að leysa hann undan ábyrgð á félaginu og meðferð á bókhaldi þess. Verður því að líta svo á að það sé á ábyrgð stefnda S-kk-ef A-kk-ef að bókhald BFB ehf. hafi glatast, en hann var stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og eini hluthafinn í BFB ehf.

Fram hefur komið að BF Burst ehf. var stofnað 7. mars 2011 og var stefndi stjórnarmaður þess og framkvæmdastjóri. Stefndi S-kk-nf A-kk-nf og félögin tvö, BFB ehf. og BF Burst ehf., voru því nákomin í skilningi 4. og 5. tl. 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Stefndi hefur borið að millifærslur, útborganir og úttektir með debetkorti af bankareikningi BFB ehf. á tímabilinu frá 30. mars 2011 til og með 6. október 2011, samtals að fjárhæð 17.391.100 krónur, hafi átt sér stað vegna endurgreiðslu á húsaleigu, sem tilheyrt hafi BF Burst ehf. vegna yfirtöku þess á fasteignum, sem áður hafi verið í eigu BFB ehf. Láðst hafi að breyta innheimtu á húsaleigu vegna þessara fasteigna og því hafi leigan verið greidd áfram inn á reikning BFB ehf. þrátt fyrir yfirtöku BF Burstar ehf. á fasteignunum.

Stefndi hefur engin gögn lagt fram þessu til stuðnings, hvorki úr bókhaldi BFB ehf., sem að sögn stefnda er glatað, né úr bókhaldi BF Burstar ehf. Er því með öllu ósannað að fjármunir þessir hafi tilheyrt öðrum en BFB ehf. Með hliðsjón af framburði stefnda verður hins vegar að leggja til grundvallar að þessi fjármunir hafi runnið til BF Burstar ehf.

Þá hefur stefndi borið um það að útborganir af áðurgreindum bankareikningi BFB ehf. á tímabilinu 3. desember 2010 til 26. janúar 2011, samtals að fjárhæð 6.259.741 króna, hafi verið vegna viðhalds á fasteignum BFB ehf., einkum Stangarhyl 7. Því til stuðnings hefur af hálfu stefndu verið lagt fram ljósrit af reikningi K-kk-ef Þ-kk-ef málarameistara, sem dagsettur er 15. desember 2010 og stílaður á Húsfélagið Stangarhyl 7, kt. 000000-0000, en hann er að fjárhæð 7.680.000 krónur. Á reikningum kemur fram að um sé að ræða innborgun samkvæmt verksamningi 20. júlí 2009. Á reikninginn hefur verið færð yfirlýsing K-kk-ef um að fjárhæð reikningsins hafi verið greidd í einu lagi í peningum 15. desember 2012. Þá er tekið fram að nokkur dráttur hafi orðið á verkinu. Samkvæmt viðfestum gögnum var um að ræða greiðslu á verksamningi K-kk-ef og húsfélagsins frá 20. júní 2009, en samkvæmt gögnunum fóru verklok og umsamin heildargreiðsla vegna verksins fram 15. desember 2010. Enginn reikningur hefur hins vegar verið lagður fram vegna framangreinds kostnaðar frá húsfélaginu til stefnanda. Þá hefur áðurgreindur K-kk-nf Þ-kk-nf ekki komið fyrir dóminn til að staðfesta að umrædd greiðsla hafi átt sér stað og hver hafi þá innt hana af hendi í reiðufé. Þá er ljóst að úttektir af reikningi BFB ehf. 3. og 10. desember 2010 eru ekki í samræmi við fjárhæð áðurgreinds reiknings. Með hliðsjón af framgreindu þykir ósannað að áðurgreindar úttektir af reikningi BFB ehf. hafi gengið til greiðslu á viðhaldi fasteignarinnar að Stangarhyl 7 eða annarra fasteigna í eigu BFB ehf.

Fyrir dóminum sagðist stefndi S-kk-nf A-kk-nf hafa stofnað BFB ehf. í því skyni að færa þær fasteignir, sem ekki áttu að fylgja með við sölu á BFB ehf., yfir til hins nýja félags. Þá sagði hann að yfirtaka BF Burstar ehf. á fasteignum BFB ehf. og síðar salan á öllu hlutafé í BFB ehf. hafi verið lengi í burðarliðnum.

Af gögnum málsins má sjá að 23. nóvember 2010 sendi Byr ehf. stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf fyrir hönd BFB ehf. áskorun samkvæmt 5. tl. 2. mgr. 65. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem fram kom að lán samkvæmt sex lánssamningum félagsins væru öll gjaldfallin og að vanskilin hefðu varað lengi. Engar greiðslur hefðu borist inn á lánin síðustu misseri þrátt fyrir að félagið hefði haft umtalsverðar tekjur af þeim eignum, sem staðið hefðu til tryggingar greiðslu lánanna. Var skorað á stefnda að lýsa því yfir fyrir hönd félagsins að það væri fært um að greiða skuldina innan skamms tíma, ella yrði litið svo á að félagið væri ógjaldfært og að krafist yrði gjaldþrotaskipta á búi félagsins.

Í kjölfar þessarar áskorunar hófust úttektir þær og millifærslur af reikningi BFB ehf., sem krafist er riftunar á. Með hliðsjón af framangreindu, framburði stefnda S-kk-ef A-kk-ef um stofnun BF Burstar ehf. og tilgang þess félags, svo og með hliðsjón af því að stefndu hafa enga grein getað gert fyrir því hvert þeir fjármunir runnu, sem teknir voru út af reikningi BFB ehf. í desember 2010 og janúar 2011, þykir verða að leggja til grundvallar fullyrðingar stefnanda um að þeir hafi runnið til hins nýja félags BF Burstar ehf.

Ljóst þykir að millifærslur þær, útborganir og úttektir af bankareikningi BFB ehf., samtals að fjárhæð 23.650.841 króna, leiddu til rýrnunar á eignum BFB ehf. og til samsvarandi auðgunar BF Burstar ehf., en eins og áður segir þykir ósannað að nokkur viðskipti á milli félaganna hafi legið til grundvallar þessum færslum. Verður að líta á ráðstöfun þessara fjármuna sem gjöf í skilningi 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991, sem riftanleg er, en millifærslur þessar og úttektir fóru fram á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag og að hluta til eftir frestdag. Samkvæmt þessu verður fallist á riftunarkröfu stefnanda. Með skírskotun til 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 verður stefnda BF Burst ehf. þar af leiðandi gert að endurgreiða þá fjárhæð, sem til félagsins rann samkvæmt framangreindu, þ.e. 23.650.841 krónu með vöxtum eins og krafist er í stefnu.

Eins og áður greinir var stefndi S-kk-nf A-kk-nf stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og eini hluthafinn í BFB ehf. Með hliðsjón af því og öðrum gögnum málsins þykir ljóst að hann bar ábyrgð á þeim ráðstöfunum, sem um er fjallað í málinu. Með hliðsjón af því sem að framan er rakið þykir sannað að stefnda var fullkunnugt, þegar áðurgreindar ráðstafanir áttu sér stað, að skuldastaða félagsins var afar slæm og að rekstur þess stefndi í þrot. Þá er ljóst af áskorun þeirri, sem Byr ehf. sendi stefnda fyrir hönd BFB ehf. í lok nóvember 2010, að ekki stóð til að semja við BFB ehf. um lánssamninga félagsins eins og stefndi hefur haldið fram. Þegar atvik málsins og ráðstafanir stefnda eru metin heildstætt þykir ljóst að ásetningur stefnda stóð til þess að skjóta áðurgreindum fjármunum undan skiptum í þrotabúinu, en með ráðstöfunum þessum braut stefndi gegn skyldum sínum sem fyrirsvarsmaður félagsins, sbr. ákvæði IX. kafla laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Verður stefndi að bera skaðabótaábyrgð á þessum saknæmu og ólögmætu gerðum sínum. Ljóst er að tjón stefnanda nemur þeirri heildarfjárhæð, sem færð var af bankareikningi BFB ehf. og er stefnda S-kk-þgf A-kk-þgf gert að greiða stefnanda bætur vegna þess tjóns. Stefndu, BF Burst ehf. og S-kk-þgf A-kk-þgf persónulega, er því gert að greiða stefnanda in solidum 23.650.841 krónu með vöxtum eins og krafist er í stefnu.

Með hliðsjón af málsúrslitum er stefndu gert að greiða stefnanda 2.089.575 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Rift er ráðstöfunum, sem fólust í millifærslum og úttektum af bankareikningi BFB ehf., nr. 0111-26-047099, á tímabilinu 3. desember 2010 til og með 6. október 2011, samtals að fjárhæð 23.650.841 króna, sem rann til stefnda BF Burstar ehf.

Stefndu, BF Burst ehf. og S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, greiði in solidum stefnanda, þrotabúi BFB ehf., 23.650.841 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. febrúar 2012 til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda 2.089.575 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

í Héraðsdómi Reykjaness, 22. mars 2013