E-366/2006

Mál þetta er höfðað 10. október 2006, þingfest 17. s.m. og dómtekið 26. apríl sl.

Stefnandi er S-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, Hjallalundi 18, Akureyri.

Stefndi er S-kk-nf J-kk-nf, Skipholti 8, Ólafsvík.

Tryggingamiðstöðinni hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík, er stefnt til réttargæslu.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða skaðabætur að fjárhæð 5.525.715 krónur með 2% vöxtum frá 10. júlí 2002 til 10. ágúst 2006, en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu, en til vara lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Af hálfu réttargæslustefnda eru ekki gerðar kröfur.

Dómari og lögmenn aðila gengu á vettvang mánudaginn 2. apríl 2007.

Stefnandi var 4. júlí 1995 við vinnu um borð í togaranum Agli SH-195, sem gerður var út af stefnda. Í stefnu er atvikum lýst svo að stefnandi hafi verið að lyfta svonefndum klafa er honum hafi orðið fótaskortur og runnið til á þilfari skipsins. Hafi hann við það fengið hnykk á bakið. Þilfar skipsins hafi verið óvenjulegt þar sem það hafi verið klætt sléttum álplötum sem orðið hafi mjög hálar í bleytu. Þilfarið hafi verið málað og sandborið einu sinni á ári en málningin hafi verið svo til alveg flögnuð af þegar hið umdeilda atvik hafi átt sér stað. Kveðst stefnandi hafa leitað til læknis kvöldið 4. júlí 1995, sem ráðlagt hafi honum rúmlegu. Hafi stefnandi verið frá vinnu í rúman mánuð. Stefnandi kveður bakverki hafa ágerst og árið 2002 hafi heilsu hans farið mjög hrakandi. Hafi hann því leitað til B-kk-ef K-kk-ef bæklunarsérfræðings og gengist undir spengingaraðgerð vegna bakvandamála sinna í febrúar 2003.

Á dskj. nr. 5 og 6 liggja frammi læknisvottorð L-kk-ef J-kk-ef læknis til atvinnurekanda vegna fjarvista, þar sem fram kemur að læknirinn hafi skoðað stefnanda 6. júlí 1995 vegna fjarvista á tímabilinu 7. júlí til 8. ágúst 1995. Þá liggur frammi vottorð sama læknis til Tryggingastofnunar ríkisins. Í síðarnefndu vottorði er tildrögum slyssins lýst þannig að stefnandi hafi verið að lyfta klafa með bogið bak er hann hafi fundið fyrir smell í mjóbaki og miklum sársauka sem hafi síðan dofnað. Verkir hafi versnað í mjóbaki næstu daga sem og stirðleiki. Hafi stefnandi verið í landi daginn eftir slys, en verkurinn hafi versnað er hann hafi farið í vinnu 6. júlí 1995. Við skoðun þann dag hafi verið verulegur stirðleiki í mjóbaki og eymsli yfir „lumballiðum“. Hafi stefnandi verið meðhöndlaður með rúmlegu og verkjalyfjum. Hafi hann smám saman farið að geta hreyft sig og batnað smátt og smátt þar til hann varð vinnufær að nýju 9. ágúst 1995.

Á dskj. nr. 3 liggur frammi tilkynning til Tryggingastofnunar ríkisins um slys á sjómanni undirrituð 20. september 1995 af J-kk-þgf B-kk-þgf skipstjóra. Þar er atvikum lýst svo að stefnandi hafi verið að lyfta klafa með bogið bak er hann hafi fundið fyrir smell í mjóbaki og miklum sársauka sem hafi síðan dofnað. Næstu daga á eftir hafi verkur í mjóbaki og stirðleiki versnað. Stefnandi hafi leitað til læknis 6. júlí 1995. Á bakhlið tilkynningarinnar, sem útfyllt er af stefnda S-kk-þgf sem útgerðarmanni Egils SH-195, segir að stefnandi hafi hætt vinnu 6. júlí 1995.

Þá liggur fyrir á dskj. nr. 14 læknisvottorð frá 3. nóvember 2002 er stafar frá B-kk-þgf K-kk-þgf lækni. Í vottorðinu kemur fram að stefnandi hafi haft verki í mjóbaki eftir slys sem hafi leitt niður í læri og hafi hann þótt vera máttminni í fótum. Verkir hafi aukist og um það leyti sem vottorðið var ritað hafi stefnandi í fyrsta sinn frá því að hann hafi orðið vinnufær eftir slysið orðið að vera frá vinnu vegna bakvandamála. Þá kemur fram að við skoðun hafi fundist aumur hnúður í mjóbaki. Þá hafi stefnandi verið verulega stirður við að beygja sig fram og hafi þurft að styðjast við læri með höndum til að geta rétt úr sér á ný. Taugaskoðun hafi verið hlutlægt eðlileg, en stefnandi lýst minnkuðu skyni framanvert og innanvert á vinstra læri. Þá hafi sést rof um bogarætur fimmta mjóhryggjarliðbolar, með skriði liðbolsins fram yfir spjaldhrygg. Neðstu þrír hryggjarliðþófarnir hafi verið lítillega lækkaðir. Fram kemur að segulómskoðun hafi ekki sýnt merki um brjósklos eða nein örugg merki um taugaáverka. Ráðlagt hafi verið að stefnandi færi í sjúkraþjálfun og fengi bakbelti. Þá hafi hann verið settur á biðlista fyrir aðgerð þar sem gerð yrði spenging. B-kk-nf kveður erfitt að fullyrða um tengsl áverkans við atvikið 1995, en þar sem ekki liggi fyrir upplýsingar um gliðnun í baki fyrir atvikið og stefnandi segi einkenni til komin eftir það megi leiða að því líkum að um sé að ræða brot í bogarótum fimmta mjóhryggjarliðs vegna atburðarins. Þó sé þekkt að samskonar breytingar geti komið fram á unglingsárum án áverka og séu þá oftast einkennalausar.

Í vottorði sama læknis á dskj. nr. 22, sem dagsett er 7. júlí 2004, er því lýst að stefnandi hafi farið í spengingu á baki 18. febrúar 2003 sem hafi tekist vel og hafi stefnandi verið laus við bakverki að mestu við skoðun læknisins 3. desember það ár. Hafi hann þó enn fundið fyrir magnleysistilfinningu og þreytu og dofa og titringi í vinstra læri. Við segulómskoðun 31. janúar 2004 hafi slitbreytingar neðarlega í mjóbaki og spengingin sést. Gert hafi verið taugaleiðnipróf vegna óþæginda í vöðvum í vinstra læri sem hafi reynst eðlilegt. Læknirinn telur ekki víst hvort um sé að ræða hryggjarliðslos óháð atvikinu 1995, en tekur fram að óþægindin komi fyrst í kjölfar slyssins og hljóti það að skipta mestu við mat á hver sé orsök þeirra.

Á dskj. nr. 8 er lögregluskýrsla sem tekin var af stefnanda en hann mætti að eigin frumkvæði á lögreglustöð 27. október 2001 til að gefa skýrslu vegna atviksins. Bar stefnandi að umræddan dag hafi skipið Egill SH-195 verið við veiðar með dragnót á miðum sem kölluð séu Svalþúfa og séu sunnan við Malarrif. Veður hafi verið kaldi og dálítill veltingur. Stefnandi hafi verið að vinna við að ganga frá nótinni á bátaþilfarinu að loknu kasti og verið að gera klárt fyrir næsta kast. Hafi stefnandi beygt sig niður til að taka upp klafann og ætlað að færa hann aftur á rekkverkið aftast á bátapallinum til að ,,lása honum á stb. grandara“, eins og venja sé fyrir næsta kast. Þegar stefnandi hafi verið að reisa sig upp með klafann í höndum hafi hann runnið til á þilfarinu og fengið mikinn hnykk á bakið. Orsök slyssins hafi verið hve þilfarið hafi verið hált, en það hafi verið nánast eins og svell þegar það hafi orðið blautt og því hættulegt að starfa á því í veltingi. Þilfarið sé úr sléttu áli og málning ekki tollað á því nema í stutta stund. Stefnandi hafi þegar látið stefnda vita um slysið og hafi stefndi hringt á Heilsugæslustöðina í Ólafsvík til að fá upplýsingar um hve mikið hann ætti að gefa stefnanda af verkjalyfjum. Kvaðst stefnandi strax hafa orðið mjög þjáður. Ekki hafi verið kastað aftur eftir þetta en haldið til Ólafsvíkur. Stefnandi hafi er hann hafi komið til hafnar farið til læknis á Heilsugæslustöðina í Ólafsvík. Að lokinni læknisskoðun hafi stefnandi farið heim til sín og verið rúmfastur í þrjár vikur og óvinnufær í 4 til 5 vikur. Stefnandi kvað L-kk-þf J-kk-þf lækni hafa annast sig eftir slysið. L-kk-nf hafi farið fram á það að gerð yrði lögregluskýrsla vegna málsins. Kvaðst stefnandi hafa sagt stefnda það, sem hafi svarað því til að þess væri ekki þörf þar sem stefnandi fengi vinnutap sitt greitt. Hafi L-kk-nf ítrekað þetta atriði og stefnandi rætt það aftur við stefnda. Allt hafi farið sömu leið og fyrr.

Stefnandi sendi réttargæslustefnda skaðabótakröfu með bréfi 4. júlí 2003. Að beiðni réttargæslustefnda voru í framhaldi teknar lögregluskýrslur af stefnda og J-kk-þgf B-kk-þgf skipstjóra sem var við stjórn Egils SH-195 í umræddri veiðiferð. Tekin var lögregluskýrsla af stefnda 7. september 2003. Stefndi kvaðst óljóst muna eftir atvikum, en þó muna að stefnandi hafi fengið í bakið við að lyfta klafa. Kvaðst stefndi ekki muna eftir því að stefnandi hafi runnið til á þilfarinu eða hafa skýrt frá að svo hafi verið. Væri enda ljóst, m.v. lýsingu stefnanda í lögregluskýrslu um að búið hafi verið að leggja nótina niður, að stefnandi hlyti að hafa staðið á nótinni við að færa klafann en ekki beru þilfarinu. Þilfarið hafi verið eins og það hafi alla tíð verið, en því hafi ekki verið breytt. Það hafi ekki verið hálla en gengi og gerðist á öðrum bátum og hafi núverandi skipsverjar ekki kvartað yfir því. Þá kvaðst stefndi ekki muna eftir því að stefnandi hafi beðið stefnda um að gefa lögregluskýrslu vegna málsins á sínum tíma.

Sama dag var tekin lögregluskýrsla af J-kk-þgf B-kk-þgf skipstjóra. Kvaðst J-kk-nf muna eftir að stefnandi hafi umræddan dag fengið í bakið. Hafi stefnandi tjáð J-kk-þgf þennan dag að hann hafi verið að lyfta klafanum þegar hann hafi fengið í bakið. Kvaðst J-kk-nf ekki muna eftir að stefnandi hafi tjáð honum að hann hafi dottið eða runnið til á þilfarinu. J-kk-nf kvaðst telja að þyngd klafans væri um 10 kg. Þilfarið hafi verið eins og það hafi alltaf verið og hafi því ekki verið breytt. Hafi það ekki verið hálla en gengur og gerðist á öðrum bátum og núverandi skipsverjar ekki kvartað undan því. J-kk-nf kvað stefnda ekki hafa beðið sig um að gefa lögregluskýrslu vegna málsins í framhaldi af veiðiferðinni.

Bótaskyldu var hafnað með bréfi réttargæslustefnda 29. september 2003. Er í bréfinu byggt á því að ósannað sé að stefnandi hefði orðið fyrir slysi í skilningi skilmála slysatryggingar stefnda og yrði tjónið því ekki bætt úr slysatryggingu útgerðarinnar. Þá kemur fram í bréfinu að með öllu þyki ósannað að bakmeiðslin yrðu rakin til vanbúnaðar skipsins Egils SH-195 eða annarra atvika sem útgerðin beri fébótaábyrgð á. Yrði tjónið því ekki bætt úr ábyrgðartryggingu útgerðarinnar. Stefnandi óskaði eftir því við réttargæslustefnda með bréfi 15. desember 2004, sbr. dskj. nr. 23, að félagið endurskoðaði afstöðu sína til bótaskyldunnar. Var þeirri umleitan hafnað með bréfi réttargæslustefnda 6. janúar 2005.

A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir hefur að beiðni stefnanda með örorkumati frá 13. júní 2006 metið stöðugleikapunkt, tímabundna óvinnufærni, hefðbundna varanlega læknisfræðilega örorku, tímabil þjáninga, varanlegan miska og varanlega örorku stefnanda. Í matsgerðinni segir um sjúkdómsgreiningu að um sé að ræða, í fyrsta lagi, rof á bogarótum fimmta mjóhryggjarliðbolar beggja megin með framskriði (óháð slysi 4. júlí 1995), í öðru lagi tognun í mjóbaki (háð slysi 4. júlí 1995) og í þriðja lagi spengingu á neðri hluta mjóhryggjar (að hluta háð slysi 4. júlí 1995).

Telur læknirinn í samantekt sinni að um hafi verið að ræða atburð er uppfylli skilmerki um slys í tryggingarskilningi. Óþægindi í mjóbaki séu staðfest tveimur dögum eftir slysið með eymslum og stirðleika. Telur matsmaður að um hafi verið að ræða tognun í mjóbaki. Stefnandi hafi síðan atburðurinn átti sér stað haft óþægindi í baki sem hafi versnað verulega á árinu 2002. Telur matsmaðurinn ólíklegt að slysatburðurinn hafi leitt til rofs á bogarótum mjóhryggjarliðbolar, heldur hafi bogarofið verið til staðar á slysdegi. Bogarof geti verið til staðar án þess að gefa einkenni. Hnykkjaráverki geti hins vegar leitt til verkja í mjóbaki hvort svo sem um rof sé að ræða eða ekki. Rofið sé með öðrum orðum ekki skilyrði fyrir að verkir komi fram. Þá sé spengingaraðgerðin sem framkvæmd var 18. febrúar 2003 að hluta talin tengjast slysinu 1995.

Varanlegur miski og hefðbundin læknisfræðileg örorka eru metin 12% og er miðað við að tognunaráverki sé metinn að fullu og spengingaraðgerð að hluta. Þá sé litið til mikilla verkja í baki og nánast engra eymsla í mjóhrygg.

Fram kemur að við mat á varanlegri örorku sé gengið út frá þeim forsendum sem nefndar séu fyrir varanlegum miska. Stefnandi sé menntaður vélstjóri og hafi unnið það starf í nokkur ár fyrir slysið. Hafi hann verið frá vinnu í rúman mánuð en síðan unnið án frávika fram til ársins 2002. Verkjaaukning á árinu 2002 og meðfylgjandi spengingaraðgerð séu aðeins að litlum hluta taldar tengjast slysinu á árinu 1995. Þar af leiðandi sé sú mikla óvinnufærni sem fram hafi komið allt frá 2002 einungis að litlum hluta tengd slysinu á árinu 1995. Sá hluti sé metinn 15%.

Við mat á tímabundnu atvinnutjóni miðar matsmaður við fjarvistir fyrst eftir slysið fram til 8. ágúst 1995 eins og fram komi í læknisvottorði L-kk-ef J-kk-ef. Þá sé tekinn helmingur af óvinnufærni eftir spengingaraðgerð 18. febrúar 2003 í sex mánuði. Mat á þjáningatíma miðist við sömu tímabil.

Stöðugleikatímapunktur er talinn kominn á 31. desember 2003, eftir spengingaraðgerðina.

Niðurstaðan er að stefnandi hafi við vinnuslys 4. júlí 1995 orðið fyrir eftirfarandi skaða með hliðsjón af skaðabótalögum:

1. Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr.:

4. júlí 1995 - 8. ágúst 1995, 100%.

Í sex mánuði frá 18. febrúar 2003, 50%.

2. Þjáningabætur skv. 3. gr.:

Rúmliggjandi, ekkert.

Batnandi án þess að vera rúmliggjandi, sömu tímabil og tímabundið atvinnutjón.

3. Stöðugleikatímapunktur: 31. desember 2003.

4. Varanlegur miski skv. 4. gr.: 12%.

5. Varanleg örorka skv. 5. gr.: 15%.

6. Hefðbundin varanleg læknisfræðileg örorka: 12%.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilar málsins skýrslu, sem og J-kk-nf B-kk-nf skipstjóri, I-kvk-nf L-kvk-nf B-kvk-nf systir stefnanda og skipsverjarnir V-kk-nf I-kk-nf og H-kk-nf J-kk-nf.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á skaðabótalögum nr. 50/1993 eins og þau hafi verið á tjónsdegi og niðurstöðu matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef frá 13. júní 2006. Krafa stefnanda sundurliðist þannig:

Þjáningabætur, batnandi 215x1.100 236.500 krónur

Varanlegur miski, 12% 756.240 krónur

Varanleg örorka 15%

(2.500.833/3402x5171=3.801.237x1,06x7,5x15%) 4.532.975 krónur

Samtals 5.525.715 krónur

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að stefndi beri bótaábyrgð á vinnuslysi stefnanda samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar um vanbúnað á vinnustað og ófullnægjandi verkstjórn.

Byggt er á því að áverkar stefnanda og örorka sé afleiðing af vinnuslysi sem hann hafi orðið fyrir. Slysið falli að öllu leyti að slysahugtakinu eins og það hafi verið túlkað og því beitt. Um þetta vísar stefnandi til læknisfræðilegra gagna, m.a. fyrirliggjandi örorkumats. Einhliða frásögn fyrirsvarsmanns stefnda í tilkynningu til Tryggingastofnunar ríkisins verði ekki lögð til grundvallar við að hnekkja þessu mati.

Þá byggir stefnandi á meginreglu skaðabótaréttar um saknæman vanbúnað á vinnustað. Af málsatvikum, framburði stefnanda, ljósmyndum og vitnisburði í sjóprófi vegna annars slyss á sama þilfari megi ráða að aðstæður um borð í Agli SH-195 hafi verið mjög hættulegar. Hafi þilfar skipsins verið mjög sérstakt að því leyti að það hafi verið klætt með sléttu áli en ekki riffluðu eins og venja sé og hafi þetta leitt til þess að þegar bleyta var á þilfarinu hafi það orðið flughált. Þilfarið hafi verið málað einu sinni á ári til að draga úr hálku en sú málning ekki dugað nema í um það bil þrjár vikur. Stefnandi kveður áhafnarmenn hafa rætt ástandið við útgerðarmann og skipstjóra enda hafi stefnandi ekki verið sá eini sem hafi runnið þarna til. Sú staðreynd að skipið hafi upphaflega verið talið haffært af Siglingamálastofnun leysi stefnda ekki undan ábyrgð á slysum sem gerist vegna vanbúnaðar síðar. Stefnda hafi verið ljóst að aðstæður á þilfarinu hafi verið hættulegar, enda hafi upphaflega átt að setja óslétt ál á þilfarið til að koma í veg fyrir hættu en verið fallið frá því þar sem það var talið vera of þunnt. Þrátt fyrir þessa vitneskju hafi stefndi ekkert aðhafst til að takmarka hættu á tjóni. Stefnandi telur að um hafi verið að ræða saknæman vanbúnað sem hafi valdið tjóni sem stefndi beri ábyrgð á.

Stefnandi byggir einnig á því að verkstjórn hafi verið ófullnægjandi. Rík skylda hvíli á skipstjóra um að tryggja öryggi starfsmanna sinna og að þeim séu ekki falin verk við óviðunandi og hættulegar aðstæður. Vísar stefnandi um þetta til 2. mgr. 57. gr. siglingalaga nr. 35/1985, en með ákvæðinu séu lagðar almennar skyldur á skipstjóra að tryggja öryggi starfsmanna sinna. Að auki vísar stefnandi til II. kafla reglugerðar nr. 786/1998 um ráðstafanir er stuðla að bættu öryggi og heilsu starfsmanna um borð í skipum, sem leggi sérstakar skyldur á útgerðarmenn með tilliti til verks og aðstæðna. Hafi þessi skylda ekki verið uppfyllt og beri stefndi ábyrgð á tjóninu sem af því hlaust.

Þar sem slysið hafi ekki verið tilkynnt fyrr en tveimur mánuðum eftir að það varð hafi ekki farið fram nein nákvæm rannsókn. Eigi stefndi að bera halla af hugsanlegri óvissu um tildrög og orsök slyssins, enda sé óvissan bein afleiðing af vanrækslu hans. Vísar stefnandi til 6. gr. laga nr. 68/2000 um Rannsóknarnefnd sjóslysa um skyldu til að tilkynna slys án undandráttar til nefndarinar. Stefnandi kveður dagbók skipsins vera horfna þrátt fyrir skyldu samkvæmt siglingalögum um að halda nákvæma dagbók. Stefndi hafi ekki orðið vitni að slysi stefnanda. Hafi stefndi borið því við í lögregluskýrslu rúmum átta árum eftir slysið að stefnandi hafi fengið í bakið við að lyfta klafa en minnist þess ekki að hann hafi runnið á þilfarinu. Hafi J-kk-nf B-kk-nf skipstjóri borið á sama hátt, en hann ekki heldur orðið vitni að slysinu. Lýsing atvika í slysatilkynningunni hafi aldrei verið borin undir stefnanda og hann ekki fengið afrit af þessum gögnum fyrr en rúmum sex árum eftir slysið og þá þegar hafið tilraunir til að leiðrétta atriði sem þar hafi komið fram.

Stefnandi neitar því að hann beri eigin sök á tjóninu. Hafi útbúnaður skipsins verið þannig að skipsverjar hafi þurft að bera klafann aftur eftir skipinu að rekkverki aftast á bátapallinum. Hafi þetta verið bæði vandasamt og erfitt vegna vanbúnaðar á þilfari. Hafi verkið verið nauðsynlegt til að unnt væri að framkvæma kast. Eftir slys stefnanda hafi útbúnaði og vinnubrögðum á skipinu verið breytt þannig að ekki þyrfti lengur að bera klafann aftur eftir öllu skipinu. Hafi stefnandi því verið látinn vinna vandasamt verk við aðstæður sem hafi verið ófullnægjandi frá öryggissjónarmiði þótt komast hafi mátt hjá þessu með öðru vinnulagi. Stefndi beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hin saknæma og ólögmæta vanræksla olli.

Stefnandi styður kröfu sína við meginreglur skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð og ábyrgð atvinnurekanda á vanbúnaði á vinnustað og ófullnægjandi eftirliti. Þá byggir stefnandi á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi byggir einnig á ákvæðum laga nr. 34/1985, 35/1985 og 68/2000. Einnig vísar stefnandi til reglugerðar nr. 786/1998. Málskostnaðarkrafa stefnanda er byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun styðst við lög nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi kveðst hafna því að hann beri ábyrgð á meiðslum stefnanda.

Þessu til stuðnings bendir stefndi á að ágreiningur sé um tildrög óhappsins. Stefnandi haldi því fram að hann hafi runnið til á þilfari er hann hafi verið að lyfta svonefndum klafa. Í læknisvottorði undirrituðu af L-kk-þgf J-kk-þgf lækni dagsettu 8. september 1995 sé þess hins vegar ekki getið að stefnandi hafi runnið heldur sé aðeins sagt að hann hafi verið að lyfta klafanum með bogið bak þegar hann hafi fundið fyrir smell í mjóbaki og miklum sársauka sem hafi svo dofnað. Skipstjórinn í umræddri ferð J-kk-nf B-kk-nf og útgerðarmaðurinn, stefndi S-kk-nf, hafi gefið skýrslur hjá lögreglu 7. september 2003. Hafi hvorugur þeirra kannast við að lýsing sú sem stefnandi hafi gefið á atvikinu í lögregluskýrslu rúmum sex árum eftir atvikið hafi átt við rök að styðjast. Sé samkvæmt framagreindu ósannað að atvik hafi verið með þeim hætti sem stefnandi haldi fram og mótmælir stefndi því að bætur geti byggst á þeim grundvelli. Beri stefnandi sönnunarbyrði um staðhæfingar sínar.

Stefndi byggir á því að um atvik skuli leggja frumgögn málsins til grunvallar sem leiði til þess að atvik það sem um ræði teljist ekki vera slys í merkingu tryggingarskilmála. Í skilmálum segi að Tryggingamiðstöðin greiði bætur vegna slyss og er hugtakið slys skilgreint þannig: „Með orðinu „slys“ er hér átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð sem veldur meiðslum á líkama þess sem tryggður er og gerist án vilja hans.“ Telur stefndi að ekki geti talist hafa verið um að ræða skyndilegan utanaðkomandi atburð sem gerist án vilja stefnanda. Hafi því ekki verið um slys að ræða í merkingu skilmálanna og bótaskylda ekki fyrir hendi. Vísar stefndi þessu til stuðnings til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 37/2005.

Verði ekki fallist á fyrrgreind sjónarmið stefnda mótmælir hann bótaskyldu engu að síður.

Stefndi kveður þilfarið á Agli SH-195 ekki hafa verið hálla en venjulegt sé í bátum af sama tagi. Báturinn hafi verið byggður eftir ströngustu kröfum Siglingamálastofnunar og aldrei gerðar athugasemdir af hennar hálfu við þilfarið eða búnað þess. Óhjákvæmilegt sé að undir vissum kringumstæðum myndist hálka á dekkinu. Sé það ekki óvanalegt og fráleitt að um geti verið að ræða saknæman vanbúnað.

Þótt fallist yrði á það að skipið hafi verið vanbúið sé ósannað að meintur vanbúnaður hafi valdið meiðslum stefnanda umrætt sinn. Sé hann enda einn til frásagnar um það.

Stefndi kveður engin haldbær rök hafa verið sett fram af hálfu stefnanda um að ófullnægjandi verkstjórn eigi þátt í óhappinu. Stefnandi sé mjög vanur sjómaður og hafi verið að framkvæma einfalt verk sem hann hafði unnið margsinnis áður. Ekkert við framkvæmd þess hafi átt að geta komið honum á óvart. Stefndi mótmælir tilvísun til 2. mgr. 57. gr. laga nr. 35/1985 og II. kafla reglugerðar nr. 786/1998, enda sé þar einungis að finna almennar leiðbeiningar um vinnuaðstöðu sem ekki geti haft þýðingu í málinu.

Hvað varði skort á rannsókn bendir stefndi á að ekki hafi í upphafi virst vera um að ræða alvarlegt tilvik sem hafi gefið tilefni til ítarlegrar rannsóknar. Stefnandi hafi verið kominn aftur til starfa rétt rúmum mánuði eftir atvikið og sé það enn frekari staðfesting á því að ekkert hafi í upphafi bent til að um hafi verið að ræða meiriháttar líkamstjón. Hafi því verið afsakanlegt að hlutast ekki þegar í upphafi til um ítarlega rannsókn.

Stefndi telur ekki verða fullyrt að heilsufarslegt ástand stefnanda í dag sé afleiðing atviksins 4. júlí 1995. Læknisfræðileg gögn sem liggi frammi í málinu taki ekki af skarið að þessu leyti. Það komi meðal annars fram í vottorði B-kk-ef K-kk-ef læknis dagsettu 7. júlí 2004 að hvorki sé unnt að staðfesta né útiloka að atvikið 4. júlí 1995 hafi verið orsök fyrir heilsufarsvanda stefnanda nú. Örorkumat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis sé dagsett tæpum 11 árum eftir meint slys og geti ekki talist traust sönnunargagn. Þá hafi matsins verið aflað einhliða af stefnanda. Staðfest sé í matinu að bakvandamál stefnanda verði aðeins að litlu leyti rakin til atviksins og vísar stefndi í því samhengi til þess að matið byggi alfarið á frásögn stefnanda sjálfs af atvikinu sem mótmælt hafi verið af stefndu frá upphafi. Telur stefndi því ekki liggja fyrir sönnun þess að orsaka bakvandamála stefnanda í dag megi rekja til óhappsins 4. júlí 1995, einkum þar sem það sé fyrst á árinu 2002 að heilsu stefnanda fer verulega að hraka.

Verði samkvæmt öllu því sem að framan greinir að hafna málsástæðum stefnanda og sýkna stefnda.

Um varakröfu til lækkunar lýsir stefndi yfir að ekki séu gerðar tölulegar athugasemdir við kröfur stefnanda.

Þá hljóti stefnandi að verða að bera verulegan hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Þótt frásögn stefnanda sjálfs um tildrög óhappsins yrði lögð til grundvallar breyti það því ekki að stefnandi hafi verið vanur sjómaður að vinna einfalt verk er hann hafði margsinnis áður unnið. Hafi honum verið allir hnútar kunnugir um borð og vitað manna best hvað bæri helst að varast. Veður hafi verið gott og aðstæður allar hinar bestu. Með eðlilegri aðgæslu sem krefjast megi af reyndum sjómanni eins og stefnanda hefði auðveldlega mátt koma í veg fyrir óhappið.

Þá mótmælir stefndi sjóprófi, sem lagt er fram á dskj. nr. 26. og var haldið 12. apríl 2002 vegna annars atviks. Stefndi bendir á að þeir sem gefið hafi skýrslur í sjóprófinu hafi staðið í málaferlum við stefnda vegna launadeilna og geti því ekki talist hlutlaus vitni. Framburð þeirra verði að skoða í því ljósi og mótmæli stefndi honum.

Niðurstaða:

Ágreiningur er um málsatvik. Stefnandi byggir málstað sinn á því að hann hafi, er hann var að lyfta svonefndum klafa, runnið til á hálu þilfari skipsins Egils SH-195 er skipið var að veiðum 4. júlí 1995. Við það hafi hann fengið hnykk á bakið með þeim afleiðingum að hann hafi slasast. Sé um bótaskylt slys að ræða, sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á. Stefndi mótmælir þessari atvikalýsingu stefnanda. Kveður stefndi gögn málsins styðja það að stefnandi hafi fengið í bakið er hann hafi verið að lyfta klafanum. Hafi hann ekki runnið til við það og sé því ekki um bótaskylt slys að ræða. Beri stefnandi sönnunarbyrði fyrir því að atvik hafi verið með þeim hætti er hann fullyrði.

Það er grundvallarregla í skaðabótarétti að sá sem krefst skaðabóta í dómsmáli verður bæði að sanna tjón sitt, sem og atvik að baki því. Ekki er ágreiningur með aðilum um að engin vitni voru að hinum ætlaða tjónsatburði. Lögreglurannsókn vegna málsins fór fyrst af stað með því að stefnandi gaf skýrslu hjá lögreglu 27. október 2001, eða ríflega 6 árum eftir atburðinn. Um tveimur árum síðar voru teknar lögregluskýrslur af stefnda og J-kk-þgf B-kk-þgf skipstjóra. Stefnandi hefur lagt fram í málinu læknisvottorð sem L-kk-nf J-kk-nf læknir á Heilsugæslustöðinni í Ólafsvík hefur ritað 8. september 1995. Þar er atvikum lýst þannig að stefnandi hafi verið að lyfta klafa með bogið bak er hann hafi fundið fyrir smell í mjóbaki. Í vottorðinu kemur fram að læknirinn hafi stundað stefnanda fyrst vegna atviksins 6. júlí 1995, eða tveim dögum eftir atvikið. Þá liggur frammi tilkynningu skipstjóra til Tryggingastofnunar ríkisins um slys á sjómanni. Er tilkynningin dagsett 20. september 1995, eða ríflega tveim mánuðum eftir atburðinn. Þar er atvikinu lýst með nákvæmlega sama hætti. Er staðhæft að stefnandi hafi verið að lyfta klafa með bogið bak er hann hafi fundið fyrir smell í mjóbaki. Verður að telja yfirgnæfandi lýkur fyrir því að lýsing á tildrögum atburðarins í tilkynningunni hafi verið tekin upp úr fyrirliggjandi læknisvottorði, enda er atburðinum lýst á nákvæmilega sama veg. Þá liggur það fyrir að stefndi og J-kk-nf B-kk-nf báru í lögregluskýrslu að stefnandi hafi, eftir því sem þá ræki minni til, aldrei tjáð þeim að hann hafi runnið á þilfarinu umrætt sinn. Var frásögn þeirra hér fyrir dóminum á sama veg.

Læknisvottorð það sem hér að framan var rakið, sem og að sínu leyti tilkynningin til Tryggingastofnunar ríkisins, hefur sem sönnunargögn einkar ríkt sönnunargildi. Verður við það miðað að læknir sá sem skoðaði stefnanda í kjölfar atburðarins hafi fært í sjúkraskrá stefnanda lýsingu á atburðinum eins og stefnandi hafi lýst honum eftir atvikið. Svo sem áður sagði hefur stefnandi nú fullyrt að atvik hafi verið á annan veg og að hann hafi runnið til á þilfarinu. Staðhæfingar málsaðila um atvik máls hafa almennt ekki sönnunargildi fyrir dómi, nema um sé að ræða atriði sem sé honum óhagstætt, sbr. 1. mgr. 50. gr. laga nr. 91/1991. Staðhæfing stefnanda um atvikið fær enga stoð í sönnunargögnum málsins, en fer á hinn bóginn gegn skjölum er hafa ríkt sönnunargildi. Í því ljósi er ósannað að stefnandi hafi runnið til á þilfari skipsins Egils SH-195 umræddan dag. Samkvæmt skilmálum réttargæslustefnda um slysatryggingu sjómanna á dskj. nr. 33 er með orðinu slys átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð sem veldur meiðslum á líkama þess sem tryggður er og gerist án vilja hans. Stefnanda hefur ekki tekist sönnun um að umræddur atburður hafi verið slys þannig að hann falli undir skilmála slysatryggingar réttargæslustefnda. Þá hefur stefnandi ekki sýnt fram á með öðrum hætti að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni hans. Í ljósi þess sem hér liggur fyrir verður ekki metið stefnda til sakar þó svo hann hafi ekki hlutast til um að atburðurinn sætti lögreglurannsókn á sínum tíma. Samkvæmt öllu þessu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Í ljósi niðurstöðu málsins greiði stefnandi stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

Af hálfu stefnanda flutti málið E-kvk-nf B. H-kvk-nf héraðsdómslögmaður, en af hálfu stefnda G-kk-nf P-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Dóminn kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, S-kk-nf J-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf S-kk-nf