S-53/2017

I.

Mál þetta höfðaði héraðssaksóknari með ákæru, dags. 20. október 2017, á hendur E-kk-þgf S-x-x, fæddum …, … ríkisborgara, „fyrir nauðgun, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 1. júlí 2017, á þáverandi dvalarstað hans að …, …, haft samræði og önnur kynferðismök við A… gegn hennar vilja, en ákærði fann A… í annarlegu ástandi, ælandi og liggjandi á innkeyrslunni við …, tók hana inn [í] húsið og lagði á bedda sem þar var, klæddi síðan A… úr öllum fötum, snerti kynfæri hennar, setti fingur í leggöng hennar og fór ofan á hana og hafði við hana samræði, en ákærði notfærði sér að A… gat ekki veitt honum mótspyrnu vegna ástands hennar sem var þannig að hún var máttlaus, með náladofa, átti erfitt með hreyfingar og mál og hafði ekki fulla meðvitund, auk þess sem hann notfærði sér að hún var einsömul, í ókunnugu húsnæði og hann var henni ókunnugur.

Teljast brot ákærða varða við 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A…, kt. …, er gerð krafa um að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 2.500.000 auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. júlí 2017 þar til mánuður er liðinn frá birtingu skaðabótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða þóknun vegna réttargæslu að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á réttargæsluþóknun.“

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af ákæru og að bótakröfu verði vísað frá dómi. Að öðrum kosti verði hann sýknaður af því að hafa haft samfarir við brotaþola og að honum verði þá gerð vægasta refsing sem lög leyfi, auk þess sem skaðbótakrafan verði lækkuð verulega. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

II.

Af gögnum lögreglu verður ráðið að kl. 03.33, aðfaranótt laugardagsins 1. júlí 2017, hafi borist um það tilkynning frá móður brotaþola að hún óttaðist um dóttur sína, A…, þar sem hún hefði hringt og beðið um að verða sótt vegna mikillar ölvunar. Móðirin hefði leitað að henni án árangurs og stúlkan ekki svarað ítrekuðum símhringingum hennar. Óskaði móðirin eftir aðstoð lögreglu, sem hóf í kjölfarið leit að henni. Síðan kemur fram í dagbók lögreglu að kl. 04.50 hafi stúlkan komið fram á …. Hafi hún þá verið mjög ölvuð og ekkert vitað hvar hún hefði verið.

Að kvöldi laugardagsins 1. júlí 2017 var lögreglu tilkynnt að stúlka, sem væri stödd á … á …, hefði orðið fyrir nauðgun nóttina á undan. Lögreglan fór á vettvang og hitti þar fyrir brotaþola, ásamt B…, frænda hennar. Stúlkan var þó ekki reiðubúin á þeirri stundu að skýra lögreglu frá atvikum, en kom svo til lögreglu undir morgun og tilkynnti um málið.

Kl. 06.40, sunnudaginn 2. júlí 2017, kom brotaþoli í fylgd móður sinnar til skoðunar á neyðarmóttöku Landspítala fyrir þolendur kynferðisbrota. Fyrir liggur í gögnum málsins skýrsla um réttarlæknisfræðilega skoðun, sem stúlkan gekkst undir þar, og í þeim kafla skýrslunnar sem ber fyrirsögnina „frásögn sjúklings“ segir m.a. svo: „Vaknar við að hann er kominn upp í rúmið hennar og er nakinn og fer að hátta hana og hún gat ekki gert neitt því það var eins og allt rynni úr höndum hennar og væri ofur mjúkt. Svo hefur þessi maður samfarir við hana í leggöng. Minnir að svo fari hann. Hana minnir að hún nái að setjast upp og er nakin og heyrir að þar er annar maður og þeir eru að tala saman. Hún klæðir sig og hleypur út.“ Þá segir í skýrslunni að ekki hafi fundist neinir ytri áverkar og engir áverkar á kynfærum, enda hafi hún ekki verið fær um að veita mótspyrnu. Loks kemur fram í skýrslunni að sýni hafi verið tekin til mögulegrar DNA-skoðunar úr leggöngum stúlkunnar, auk þess sem blóð- og þvagsýni hafi verið tekin til alkóhólákvörðunar og til ákvörðunar um hugsanlega lyfjabyrlun. Við rannsókn á þessum sýnum hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði fundust engin lífsýni sem nothæf gátu talist til DNA-kennslagreiningar. Fyrir liggur í málinu matsgerð rannsóknastofunnar vegna rannsóknar á sýnunum úr brotaþola og kemur þar fram að etanólstyrkur í blóði hennar hafi verið 0,33‰ og 0,61‰ í þvagi við sýnatökuna kl. 06.20 umræddan dag. Jafnframt kemur fram að styrkur alkólhóls í blóðinu hafi verið fallandi á þeim tíma og „einhver tími liðinn (klukkustundir) frá því að hlutaðeigandi neytti áfengis síðast.“

Sýni, sem tekin voru annars vegar af nærbuxum brotaþola og hins vegar af nærbuxum ákærða og lim hans, voru send til DNA-rannsóknar. Einungis í sýni sem tekið var af innanverðri framhlið nærbuxna ákærða kom fram blanda DNA-sniða frá bæði ákærða og brotaþola. Að öðru leyti var ekki hægt að greina DNA-snið frá öðrum en viðkomandi sjálfum.

Lögreglukýrsla var tekin af brotaþola sunnudaginn 2. júlí 2017 kl. 16.09. Kom þá fram hjá henni að hún hefði verið í partýi með vinum sínum um kvöldið og farið svo eftir miðnætti á skemmtistaðinn …. Kvaðst hún hafa drukkið fjóra bjóra, en síðan allt í einu farið að finna fyrir ógleðitilfinningu og átt erfitt með að tjá sig. Hefði hún þá farið út í port við skemmtistaðinn og byrjað þar að æla, en einhver hefði svo komið aftan að henni og fært hana út fyrir utan portið. Hún hefði ælt þar nokkrum sinnum í viðbót, en því næst gengið ein þaðan og endað í innkeyrslu hússins við hliðina. Þar hefði hún setið ælandi en náð að hringja í móður sína. Brotaþoli sagði að maður hefði þá komið til hennar með pappír og þurrkað henni. Hann hefði svo tekið hana upp, með því að taka undir fæturna og bakið, og reynt að láta hana standa, en hún hefði ekki getað staðið sjálf. Maðurinn hefði svo haldið á henni inn í íbúðina á annarri hæðinni á …. Sagði hún manninn hafa talað ensku, verið venjulegan í vexti en hún hefði hins vegar ekki séð andlitið á honum. Þegar inn var komið hefði maðurinn sett hana í rúm fyrir neðan glugga og í glugganum hefðu verið tvær tveggja lítra kókflöskur. Hana hefði á þeirri stundu ekki grunað neitt illt. Hefði hún ætlað að láta renna af sér og fara síðan heim. Á þessum tíma hefði hún fundið fyrir náladofa, verið kraftlaus og allt sem hún snerti verið mjúkt. Kvaðst hún hafa sofnað en skömmu síðar hefði þessi maður verið kominn nakinn upp í rúmið en hún sjálf þá verið í fötum. Hún hefði talið sig hafa heyrt í öðrum manni og að þeir hefðu talað saman á sama tungumáli. Maðurinn hefði svo klætt hana úr fötunum. Hún hefði þó ekki streist á móti heldur fundið fyrir náladofa og undarlegri tilfinningu. Kvaðst brotaþoli hafa verið orðin allsber þegar maðurinn hefði snúið henni á bakið og nauðgað henni. Kvaðst hún hafa hugsað að það væri ekkert sem hún gæti gert. Hún hefði fundið fyrir uppgjöf hjá sér og að hún yrði að bíða eftir að þessu lyki og sætta sig við þetta. Kvaðst brotaþoli muna óljóst eftir að maðurinn væri að hafa við sig samfarir því að hún hefði verið út úr heiminum þegar þetta var að gerast. Kvaðst brotaþoli telja að maðurinn hafi sett liminn inn í leggöngin á henni og taldi að maðurinn hefði ekki verið með smokk. Hún hefði hins vegar ekki fundið fyrir því að maðurinn hefði sáðlát. Kvaðst brotaþoli ekki muna eftir að hafa sagt neitt við manninn og hún hafi ekki gefið til kynna að hún vildi þetta. Eftir þetta hefði hún sofnað, en svo allt í einu getað hreyft sig. Hún hefði klætt sig í fötin sín, sem hefðu þá legið í óreiðu á gólfinu, en maðurinn hefði þá sagt við hana: „You don't want to have sex.“ Hún hefði þá hlaupið út og hringt í B…, vin sinn.

Í málinu liggur fyrir vottorð K-kvk-ef Þ-kvk-ef sálfræðings, dags. 11. september 2017, vegna sálfræðimeðferðar brotaþola. Í samantektarkafla þess segir m.a. svo: „Viðmót A… bendir til þess að hún hafi upplifað mikla ógn, ofsa-ótta og bjargarleysi í meintu kynferðisbroti. Niðurstöður þess mats sem fyrir liggur sýnir að hún upplifði áfallastreitueinkenni eftir meint kynferðisbrot sem enn voru til staðar sjö vikum síðar. Sálræn einkenni hennar í kjölfar áfallsins samsvara einkennum sem eru þekkt hjá fólki sem hefur upplifað alvarleg áföll eins og líkamsárás, nauðgun, stórslys eða hamfarir. Niðurstöður sjálfsmatskvarða samsvöruðu frásögnum hennar í viðtölum. Hún virtist hreinskilin, trúverðug og samkvæm sjálfri sér. A… var samstarfsfús í viðtölunum og hafði góðan stuðning fjölskyldu og vina. Meðferð A… er ólokið og því óvíst, þegar þetta er skrifað, hver þróun einkenna hennar verður og hvort hún þurfi formlega meðferð til að takast á við afleiðingar meints brots. Ekki er hægt að segja til með vissu hver áhrif meints kynferðisbrots verða þegar til lengri tíma er litið en ljóst þykir að atburðurinn hafði víðtæk áhrif á líðan A….“

Þá liggur fyrir í málinu upplýsingaskýrsla um símtöl í og úr gsm-síma brotaþola umrædda nótt. Kemur þar fram að kl. 02.52, 02.58 og 03.02 hafi hún hringt þrjú símtöl í móður sína. Á tímabilinu kl. 03.14 til kl. 04.25 hafi margoft verið hringt í númerið án þess að þeim símtölum væri svarað, en þar hafi verið um að ræða símhringingar frá skyldmennum sem voru að leita hennar. Loks kemur fram að kl. 04.38 hafi brotaþoli hringt í frænda sinn,B….

III.

Skýrslur ákærða og vitna fyrir dómi

Ákærði lýsti atvikum svo að umrædda nótt hefði hann verið úti á svölum hússins þegar hann hefði séð brotaþola þar liggjandi. Hefði hann talið að hún þyrfti á hjálp að halda þar sem kalt hefði verið í veðri og ástand hennar virst þannig. Hefði hann farið til hennar og spurt hana á ensku hvort hún þyrfti hjálp. Hún hefði þá svarað og svo beðið hann, fyrst á íslensku en síðan á ensku, um að rétta sér vatnsglas og þurrku svo að hún gæti þurrkað sér, þar sem hún hefði verið að æla. Hann hefði þá farið upp í eldhúsið til að ná í þetta en er hann kom til baka hefði hún ekki viljað vatnið en tekið þurrkurnar til að þurrka sér. Þá hefði síminn hennar hringt en hún ekki viljað svara heldur sett símann aftur í vasann. Hann hefði þá spurt hana hvort hún ætti einhvern vin eða vinkonu til að láta vita af sér þannig að hægt væri að fara með hana heim eða hjálpa henni. Hún hefði ekki svarað því en svo spurt hvort hún gæti komist á salerni og hann þá játað því. Þar sem hún hefði reynt í nokkur skipti, án árangurs, að standa á fætur hefði hann hjálpað henni til þess. Hefði hann síðan hjálpað henni með því að styðja hana inn og á salernið. Þegar hann hefði komið með stúlkuna inn hefði félagi hans, D…, komið og spurt hann hvaða stúlka þetta væri, en síðan lagst á ný í rúm sitt þar sem hann hefði verið í tölvu sinni. Stúlkan hefði verið mjög stutt inni á salerninu, kannski um fimm sekúndur, og svo komið aftur fram. Hann hefði stutt hana aftur þaðan. Hún hefði séð að eitt rúm væri laust í herberginu og spurt ákærða hvort hún mætti sofa þar og hann leyft henni það. Líklega fimm til tíu mínútum síðar hefði hann heyrt hana segja eitthvað á íslensku, sem hann skildi ekki. Hefði hann farið til hennar og hún þá beðið hann á ensku um að hjálpa sér úr blússunni, sem hann hefði og gert. Hún hefði svo sjálf klætt sig úr buxunum og verið eftir það á nærbuxunum og í brjóstahaldara. Hún hefði þá lagst á ný undir teppi í rúminu en hann sjálfur lagst til svefns í sitt rúm. Hann hefði stuttu síðar enn heyrt eitthvað frá brotaþola og þá farið til hennar og spurt hvort hana vantaði hjálp. Hún hefði þá spurt hann á móti hvort hann vildi ekki setjast hjá henni, auk þess sem hún hefði byrjað að snerta hann. Hefði hún á því augnabliki virst alveg eðlileg, verið með opin augun og meðvituð um það sem hún sagði. Hann hefði einnig farið að snerta hana og hún viljað meira. Þau hefðu farið að kyssast og hún spurt hvort hann vildi hafa við hana kynmök. Hefði hún farið úr brjóstahaldaranum og nærbuxunum og síðan snert og tekið utan um typpið á honum, inn undir víðar nærbuxurnar, sem hann hefði verið í allan tímann. Hún hefði viljað að hann setti typpið inn í leggöng hennar og hann þá snert kynfæri hennar og sett fingur stutt inn í leggöng hennar, eða í 2-3 sekúndur. Hins vegar kannaðist hann ekki við að hafa sett typpið inn í hana og haft við hana samfarir. Ákærði kvaðst hafa legið hálfur ofan á brotaþola meðan á þessu stóð, en brotaþoli hins vegar legið á bakinu. Hefði hún verið með lokuð augun og hann þá í fyrstu talið að hún væri að njóta stundarinnar en svo túlkað það svo „að hún væri ekki tilbúin í eitthvað svona.“ Hefði hann þá áttað sig á því að hún vissi ekki hvað hún væri að tala um, staðið upp, breitt yfir hana teppi, farið í sitt rúm og lagst þar til svefns. Taldi ákærði aðspurður að þá hefðu um 15 mínútur verið liðnar frá því að hann settist á rúmið hjá brotaþola. Hann hefði svo ekki verið alveg sofnaður og væri ekki alveg viss um hvað langur tími hefði verið liðinn þegar hann hefði séð brotaþola vera að klæða sig og hlaupa út. Hann hefði ekkert getað sagt, bara séð hana klæða sig og fara úr herberginu. Hann hefði kíkt á eftir henni út um gluggann til að kanna hvort hún væri í ástandi til að fara og séð að hún fór á eðlilegan hátt. Sérstaklega aðspurður um ástand brotaþola þegar hún kom inn í herbergið sagði ákærði eitthvað á þá leið að hún hefði verið í þannig ástandi að ef einhver hefði viljað nauðga henni hefði hann getað gert það. Hann væri hins vegar ekki þannig gerður og hann hefði hætt út af þessu. Það hefði verið hann sem hefði stoppað. Spurður út í það hvort hann hefði tekið eftir símhringingum til brotaþola eftir að hún kom inn í húsið svaraði ákærði því til að sími hennar hefði legið í gluggasyllu við rúm hennar. Kvaðst hann hafa heyrt að síminn hringdi nokkrum sinnum, þrátt fyrir að vera stilltur á „silent“, bæði þegar hann var í sínu eigin rúmi og einnig á meðan á snertingum þeirra tveggja stóð. Hins vegar hefði hann enga skýringu á því hvers vegna brotaþoli hefði ekki svarað.

Brotaþoli lýsti atvikum þannig að hún hefði ætlað með B…, frænda sínum, á svokallaða …. Þau hefðu byrjað á því að fara í partý, þar sem hún hefði drukkið 3-4 bjóra, og síðan farið á …. Þegar þangað kom hefði hún verið með bjór í vasanum, fengið glas á staðnum og drukkið bjórinn úr því. Fljótlega hefði hún farið að finna fyrir miklum dofa í puttunum, vörunum og tungunni. Hefði hún þá farið út í portið fyrir utan staðinn og ælt þar. Hún hefði ekkert áttað sig á hvað væri að gerast og byrjað að finna þar fyrir dofa á fleiri stöðum, m.a. í fótunum. Þá hefði hún farið út fyrir portið, sest þar upp við vegg, ælt nokkrum sinnum til viðbótar og reynt að átta sig á hvað væri í gangi. Einhver hefði þá komið, hún vissi ekki hver, og spurt hvort allt væri í lagi, hvort hún vildi vatn eða eitthvað. Hún hefði hins vegar ekki svarað því heldur bara staðið upp og náð að klöngrast í burtu. Hefði hún einhvern veginn náð að koma sér inn í innkeyrslu þarna rétt hjá og eiginlega bara dottið þar niður því að hún hefði ekki getað staðið í lappirnar. Kvaðst hún hafa reynt að hringja þar í mömmu sína en ekkert náð að tala við hana vegna náladofa í tungunni, auk þess sem hún hefði ekki getað haldið á símanum vegna máttleysis. Síðan hefði allt í einu einhver maður staðið yfir henni og sagt eitthvað við hana. Hún hefði ekki áttað sig á því hvað hann var að segja, en hann hefði rétt henni pappír eða eitthvað, örugglega til að þurrka sér, því að hún hefði verið búin að æla svolítið mikið. Sagðist hún hafa legið þarna í smástund. Á meðan hefði maðurinn, ákærði í máli þessu, verið að reyna að tala við hana án þess að hún svaraði honum. Allt í einu hefði hún fundið að hann tók undir fætur hennar og bak og reyndi að reisa hana við, en ekkert hefði gengið að láta hana standa í lappirnar. Þannig hefði hann eiginlega haldið henni uppi, gengið með hana eitthvað áfram, upp tröppur hússins og þangað inn. Lýsti hún því að inni í húsinu hefði eiginlega ekki verið neitt nema einhver tvö rúm og allt mjög óheimilislegt. Hann hefði lagt hana þar í rúmið, hún lagst þar á hliðina og hann breitt yfir hana sæng eða teppi. Lýsti hún því að hana hefði engan veginn grunað að ákærði hefði eitthvað illt í huga. Kvaðst hún ekki vita hversu lengi hún lá þarna, hvort hún sofnaði eða var vakandi allan tímann. Allt í einu hefði ákærði verið kominn upp í rúmið til hennar, án fata, lagst fyrir aftan hana og byrjað að káfa á henni hér og þar. Hún hefði ekki áttað sig á hvað væri að gerast, af hverju hann væri að gera þetta, og byrjað bara smá að „panikera“. Hún hefði ekki getað hreyft sig vegna náladofans, orðið yfir sig hrædd og ekki vitað hvað hún ætti að gera. Eftir smástund hefði hann tekið í öxlina á henni, snúið henni á bakið og farið yfir hana án þess að segja við hana orð. Hann hefði því næst byrjað að losa belti hennar og taka buxurnar niður um hana. Kvaðst hún þá hafa hugsað með sér að hana langaði helst til að sofna þangað til að þetta væri búið og alla vega hefði hún útilokað sig frá því sem væri að gerast. Lýsti hún því að einhvern tíma þarna í millitíðinni, líklega þegar ákærði var að snúa henni við, hefði annar maður komið þarna inn, örugglega einhver vinur hans. Þeir hefðu talað saman á einhverju erlendu tungumáli, og hún ekki skilið neitt. Hann hefði svo örugglega farið eitthvað því að þeir hefðu hætt að tala saman. Ákærði hefði því næst klætt hana úr bolnum og nærbuxunum, auk þess að losa af henni brjóstahaldarann með því að fara undir bakið á henni. Hann hefði nuddað sér mikið upp við hana, sett fingur upp í leggöngin og káfað alls staðar á henni. Hún væri hins vegar ekki alveg viss hvort ákærði hefði einnig sett lim sinn inn í leggöng hennar og haft við hana samfarir. Alla vega hefði hún séð og fundið stífan lim hans nuddast þétt upp við sig, en hún hefði ekki hugmynd um hvort ákærði hefði haft sáðlát. Brotaþoli kvaðst ekkert hafa vitað af sér í einhvern tíma en allt í einu rankað við sér og einhvern veginn náð að setjast upp og taka síma sinn. Hefði hún klætt sig lauslega og þannig hvorki rennt upp buxunum né fest brjóstahaldarann. Ákærði hefði á meðan setið á rúminu og snúið í hana baki. Hún kvaðst hafa hlaupið út og hringt í frænda sinn. Hann hefði þá verið staddur í lögreglubifreið í nágrenninu og hefði hún því verið sótt mjög fljótlega. Þrátt fyrir að hafa liðið „geðveikt illa“, verið stjörf og dofin, hefði hún samt ekki þorað að segja frá því sem gerðist af ótta við að það myndi hafa slæm áhrif á líðan fjölskyldu hennar. Hefði hún eftir þetta farið ásamt frænda sínum til ömmu sinnar, þar sem þau hefðu gist um nóttina. Hún hefði svo daginn eftir farið til frænku sinnar og farið þar í sturtu. Hefði henni þá liðið mjög illa, dvalið lengi í sturtunni og komið þaðan hágrátandi. Hefði hún vakið frænkuna og í kjölfarið sagt henni frá því sem gerst hefði um nóttina. Þær hefðu svo farið niður í bæ á fjölskylduskemmtun þar sem hún hefði hitt vin sinn og verið með honum úti að keyra allan daginn. Um kvöldið hefðu þær farið niður í bæ á brekkusöng og hún þá neytt þar einhvers áfengis. Hún hefði ekki fundið mikið á sér en liðið illa vegna atburðarins um nóttina. Hefði það svo þróast þannig að hún hefði sagt tveimur vinkonum sínum frá málinu um kvöldið. Hefði önnur þeirra þá látið stuðningsfulltrúa í skólanum vita um þetta, sem síðan hefði tilkynnt um málið til lögreglu. Hefðu lögreglumenn komið á staðinn og hún farið með þeim á lögreglustöðina. Hún hefði hins vegar ekki verið á þeirri stundu reiðubúin að segja frá því sem raunverulega gerðist. Hefði hún svo farið á ný niður í bæ en loks afráðið undir morgun að segja foreldrum sínum frá hvað gerst hefði og kæra málið til lögreglu. Spurð um líðan sína í kjölfar atburðanna lýsti hún því að hún hefði lengi á eftir verið mjög dofin, átt erfitt með einbeitingu og almennt verið ólík sjálfri sér. Hefði þetta haft mikil áhrif á einkunnir hennar í skóla, en eftir að sálfræðingur hennar hefði talið hana á að láta kennarana vita af þessu hefðu hlutirnir gengið betur.

Félagi ákærða, D…, bar fyrir dómi að hann hefði, ásamt ákærða, haft yfir að ráða húsnæði á … vegna vinnu sinnar. Umrætt kvöld hefði verið mikill hávaði á barnum við hliðina og þeir því ekki getað sofnað. Ákærði hefði þá komið inn með stúlku sem hvorugur þeirra þekkti. Ákærði hefði sagt hana vera villta og drukkna og ætlaði að bjóða henni vatn að drekka. Stúlkan hefði sagst vilja sofna og fengið rúm til að leggjast í, sem sé til hliðar í herberginu og ekki í sjónlínu frá hans rúmi. Þeir hefðu rétt henni vatnsglas, breitt yfir hana teppi og síðan lagst báðir til svefns í sínum rúmum. Hann hefði því enga vitneskju um hvað gerst hefði milli ákærða og stúlkunnar eftir það. Hann hefði svo vaknað við það eitthvað síðar um nóttina að stúlkan fór út, en hann hefði bara haldið áfram að sofa. Eftir það hefði hann séð ákærða loka dyrunum, klæddan nærbuxum og bol. Kvaðst hann ekki vita hvað klukkan var þegar stúlkan fór. Hann hefði svo vaknað aftur klukkan sjö um morguninn og farið að vinna.

Móðir brotaþola, E…, bar að umrætt kvöld hefðu þær mæðgur verið staddar hjá móður hennar, ömmu brotaþola. Brotaþoli hefði svo farið með frændsystkinum sínum í partý, ætlað þaðan á tónleika síðar um kvöldið og koma svo og gista með þeim. Kvaðst vitnið hafa verið að fara að sofa þegar brotaþoli hefði hringt rétt eftir klukkan þrjú. Þegar hún hefði svarað hefði hún aðeins heyrt mjög illa í brotaþola og ekki skilið hvað hún væri að segja. Hefði hún margbeðið hana um að tala skýrar og loks hefði brotaþoli náð að segja: ,,Ég þarf hjálp það er eitthvað að.“ Kvaðst hún hafa margspurt brotaþola hvað væri að en brotaþoli einungis sagt: „Ég þarf að fá hjálp.“ Síðan hefði hún beðið um að hún yrði sótt og tekið fram að hún héldi að hún væri fyrir utan …. Kvaðst vitnið þá hafa beðið brotaþola um að bíða kyrr þar sem hún væri, en svo hefði skellst á. Hún hefði þá reynt að hringja til baka en brotaþoli ekki svarað. Kvaðst vitnið þá hafa hlaupið af stað, ásamt móður sinni, í áttina að miðbænum. Þá hefði brotaþoli hringt aftur hálfgrátandi og sagt að sér liði illa. Hún yrði að koma. Kvaðst vitnið hafa ítrekað við brotaþola að hún yrði kyrr og spurt hvort hún væri enn á sama stað, en brotaþoli sagst ekki vita það. Síðan hefði síminn dottið, hún hefði óhljóð og talið brotaþola vera að æla. Hún hefði reynt að hringja til baka en án árangurs. Örfáum mínútum síðar hefðu þær verið komnar niður í bæ og leitað að brotaþola í og við …. Þar hefðu þær hitt frænda brotaþola sem hefði ekkert vitað hvar hún væri. Þær hefðu þá hringt í Neyðarlínuna og beðið lögregluna um aðstoð. Þau hefðu svo keyrt um með lögreglunni til að leita hennar. Er þau hefðu verið stödd á … hefðu þau komið auga á brotaþola, sem þar hefði staðið stjörf í framan. Þau hefðu hlaupið út og tekið utan um hana. Hún hefði verið mjög köld og kvaðst vitnið strax hafa séð að eitthvað hefði gerst. Þegar hún hefði spurt út í það hefði brotaþoli svarað stutt í spuna að ekkert hefði gerst, hún vildi bara komast heim að sofa. Kvaðst vitnið hafa hugsað með sér að þar sem hún tæki þessu svona ætlaði hún ekki að ganga strax á hana heldur ræða um það við hana daginn eftir. Þau hefðu svo farið heim til ömmu brotaþola að sofa. Um morguninn hefði brotaþoli verið farin um tíuleytið og það hefði styrkt grun hennar um að eitthvað væri að fyrst hún vildi ekki hitta þær morguninn eftir. Hún hefði sent brotaþola fljótlega skilaboð og spurt hana hvar hún væri og brotaþoli þá sagst hafa farið með frænda sínum og ætlað að leggja sig heima hjá honum. Vitnið kvaðst svo hafa farið heim til sín, en brotaþoli orðið eftir, eins og áður hefði verið ráðgert. Kvaðst hún hafa verið með óþægindatilfinningu allan daginn og fundist að eitthvað væri ekki rétt. Lögreglan hefði svo hringt í hana nóttina á eftir og upplýst hana um frásögn brotaþola og að hún væri á leiðinni á neyðarmóttöku Landspítala til rannsóknar. Þar hefðu þær síðan hist og brotaþoli þar skýrt henni frá því hvað gerst hefði umrædda nótt. Spurð um líðan brotaþola í kjölfarið sagði hún stúlkuna hafa fyrst á eftir verið kvíðna og átt erfitt með svefn.

Amma brotaþola, F…, lýsti atvikum svo að umrædda nótt hefði hún og móðir brotaþola verið að spjalla saman heima hjá sér þegar brotaþoli hefði hringt í móður sína, um kl. þrjú um nóttina, og beðið um að hún yrði sótt því að henni liði svo illa. Þær hefðu gert sér grein fyrir því að brotaþoli hringdi ekki nema eitthvað verulegt væri að, þannig að þær hefðu rokið af stað og hlaupið eins hratt og þær gátu að …. Aðspurð lýsti hún því að brotaþoli hefði talað við móður sína í síma á leiðinni niður eftir en ekki getað sagt nákvæmlega hvar hún væri og þess vegna hefðu þær þurft að leita að henni. Þær hefðu síðan margoft reynt að hringja í stúlkuna án þess að hún svaraði. Hefðu þær leitað án árangurs að henni í nágrenni við … og þar inni og þá hringt í Neyðarlínuna. Lögreglan hefði komið strax á staðinn og ekið með þær og frænda brotaþola um göturnar. Sjálf kvaðst hún hafa leitað alla bakgarða þarna í nágrenninu, það á meðal í garði hússins sem stúlkan var inni í. Um klukkan fimm um nóttina hefðu þau svo séð brotaþola koma gangandi eftir … og lögreglan þá skutlað þeim heim til hennar. Spurð um ástand brotaþola í greint sinn sagði hún að fókusinn hefði verið á því að finna stúlkuna og því hefði hún ekki verið að velta neinu öðru fyrir sér á þeirri stundu. Eftir á að hyggja hins vegar kvaðst hún hafa hugsað til þess að brotaþoli hefði ekkert viljað segja til um það hvar hún hefði verið heldur bara að hún hefði verið í einhverju húsi. Daginn eftir hefði brotaþoli svo flýtt sér út og kallað bara bless í ganginum, sem sé ólíkt henni. Hún hefði svo komið smástund seinnipartinn á laugardeginum með frænku sinni og verið þá að ná í eitthvert dót. Vitnið kvaðst svo ekki hafa komist að því hvað gerðist fyrr en á sunnudeginum, þegar móðir brotaþola hefði hringt í hana og látið hana vita um frásögn stúlkunnar. Spurð um afleiðingar atburðarins á líðan stúlkunnar sagði vitnið að hún vissi til þess að stúlkan hefði breytst að því leyti að hún væri nú hrædd við að vera ein heima, auk þess sem hún ætti erfitt með svefn.

B…, frændi brotaþola, lýsti því að þau tvö hefðu í byrjun kvöldsins farið í partý en þaðan á …. Hann hefði hins vegar týnt brotaþola nánast um leið og þau komu þangað og ekkert séð hana aftur fyrr en með einhverjum öðrum strák, sem hún hefði verið að tala við. Hann hefði svo hitt mömmu og ömmu brotaþola fyrir utan staðinn og þær þá sagt honum að þær væru að leita að brotaþola, en hún hefði reynt að hringja í mömmu sína. Hann hefði svo verið að aðstoða þær og lögreglu við að leita að henni þegar hún hefði hringt í hann, líklega eftir að hann hefði verið búinn að leita að henni í um tvær klukkustundir. Hún hefði þá verið stödd þar rétt hjá og hann hefði hlaupið á móti henni. Hún hefði þá ennþá virst drukkin og hefði ekki þekkt hann í smástund. Svo hefðu amma hennar og mamma komið og þau öll verið í sjokki. Kvaðst hann minnast þess að brotaþoli hefði sagt sem svo: ,,Ég er bara búin að vera hér.“ Aðspurður lýsti hann því að brotaþoli hefði virst „týnd í hausnum“. Þannig hefði hún ekki sagt neitt í bílnum, þrátt fyrir að þau hefðu reynt að tala eitthvað við hana. Hún hefði ekki haft orð á því hvað gerst hefði þegar þau fóru að sofa um kvöldið. Þegar hann kom hins vegar úr vinnu sinni daginn eftir hefði hún sagt við hann að hún væri ekki búin að segja honum allt sem gerðist umrædda nótt, því að henni hefði verið nauðgað. Hefði hún lýst því að hún hefði farið út fyrir húsið vegna þess að henni hefði liðið ömurlega. Þar hefði hún ælt og síðan gengið þaðan að nálægu bílastæði, lagst niður og verið hálfsofandi. Þar hefði komið að ókunnugur maður og farið með hana inn í húsið, lagt hana þar í rúm en síðan hefði hún vaknað við að hann væri kominn nakinn upp í rúmið með henni. Hún hefði skynjað hvað væri að fara að gerast en verið svo dofin vegna náladofa í öllum líkamanum að hún hefði átt erfitt með að hreyfa sig. Maðurinn hefði svo farið að káfa á henni og klætt hana úr fötunum. Hún hefði þá dottið út og vaknað fatalaus. Eftir að brotaþoli hefði sagt honum frá þessu hefðu þau einnig sagt G…, vinkonu brotaþola, frá þessu, en hún hefði svo sagt nærstaddri konu frá þessu, sem síðan hefði tilkynnt þetta til lögreglunnar.

H…, frænka brotaþola, skýrði frá því að brotaþoli hefði á laugardeginum komið heim til hennar um hádegið og fengið að fara þar í sturtu. Eftir nokkuð langa stund hefði hún svo komið niður til hennar og vakið hana. Hefði hún þá sagt sér frá því stjörf í framan að líklega hefði henni verið byrlað einhvers konar lyf á … og að hún héldi að sér hefði verið nauðgað af einhverjum manni. Hefði hún byrjað þar að finna náladofa í höndunum, en síðan farið út og ælt þar í portinu. Hún hefði síðan farið inn í innkeyrsluna hjá umræddu húsi, verið þar búin að missa máttinn og ekki getað neitt gert. Þá hefði ákærði komið og borið hana upp í húsið, sett hana þar í eitthvert rúm, klætt hana úr og nauðgað. Brotaþoli hefði ekki viljað tala mikið um þetta og sjálf kvaðst hún hafa lofað að segja engum frá þessu. Hún hefði síðan ekki verið meira með brotaþola þann daginn. Brotaþoli hefði svo komið til hennar tveimur vikum síðar og þá augljóslega liðið mjög illa og ekki verið eins og hún ætti að sér.

G…, vinkona brotaþola, sagði brotaþola hafa skýrt sér og B… frá því á laugardagskvöldinu hvað gerst hefði nóttina á undan. Lýsti hún frásögn brotaþola mjög á sama veg og fram kom hjá vitnunum B… og H…. Kvað hún brotaþola hafi verið niðurbrotna og í sjokki þegar hún var að segja henni frá þessu en hún sjálf hefði einnig verið í sjokki eftir frásögnina og ekki vitað hvað hún ætti að gera, henni hefði aldrei verið sagt svona áður.

K-kvk-nf Þ-kvk-nf sálfræðingur staðfesti og skýrði nánar sálfræðivottorð sitt vegna viðtala sinna við brotaþola. Kom fram hjá henni að brotaþoli væri ennþá í viðtölum hjá henni eftir umrætt atvik og að þær hefðu hist alls í fimm skipti frá 6. júlí vegna þessa. Sagði hún brotaþola hafa lýst því að eftir umræddan atburð hefði hún átt erfitt með svefn og einbeitingu, bæði í námi og daglegu lífi að öðru leyti. Jafnframt hefði hún átt erfitt með að ræða um atburðinn við vini sína, foreldra og ömmu. Tók vitnið fram að brotaþoli væri ennþá að finna fyrir afleiðingum af meintu kynferðisbroti og ekki væri hægt að spá fyrir um það hverjar afleiðingar þess á hana yrðu til framtíðar. Kvaðst hún í engum vafa um að líðan brotaþola og hennar einkenni tengdust meintu kynferðisbroti.

K-kvk-nf M-kvk-nf, sviðsstjóri hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja og eiturefnafræði, skýrði matsgerð vegna rannsóknar á áfengismagni í blóði brotaþola. Kom m.a. fram hjá henni að einnig hefði verið rannsakað og skimað fyrir ólöglegum ávana- og fíkniefnum og lyfjum, s.s. smjörsýru, í blóði og þvagi brotaþola, en ekkert slíkt hefði fundist. Hins vegar tók hún fram að brottfallstími smjörsýru væri mjög stuttur.

Auk framangreindra gáfu skýrslu A-kk-nf G-kk-nf M-kk-nf lögregluvarðstjóri, sem lýsti aðkomu sinni að málinu, A-kk-nf H-kk-nf, læknir á neyðarmóttöku Landspítalans og B-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður, sem staðfesti og skýrði nánar greinargerð sem hann vann vegna DNA-rannsóknar á sýnum frá ákærða og brotaþola. Kom fram hjá honum að þekjufrumur frá brotaþola sem fundust á nærbuxum ákærða staðfesti hvorki né afsanni að ákærði hafi haft samræði við brotaþola.

IV.

Niðurstaða

Ákærði er í máli þessu borinn sökum um nauðgun með því að hafa umrætt sinn haft samræði og önnur kynferðismök við brotaþola gegn vilja hennar með því að notfæra sér að hún gat ekki veitt honum mótspyrnu vegna nánar tiltekins ástands hennar, auk þess sem hann hafi notfært sér að hún væri einsömul, í ókunnugu húsnæði og hann væri henni ókunnugur.

Ákærði hefur allt frá því að hann var handtekinn kannast við að hafa haft kynferðislegt samneyti við brotaþola umrædda nótt, eins og í ákæru greinir, að öðru leyti en því að hann neitar að hafa haft við hana samræði og heldur því fram að kynferðismökin hafi verið með fullu samþykki hennar. Heldur hann því fram að hún hafi spurt hvort hann vildi setjast hjá henni og byrjað að snerta hann. Hafi hún á því augnabliki virst alveg eðlileg, verið með opin augun og meðvituð um það sem hún sagði. Hann hafi snert hana og hún viljað meira. Þau hafi byrjað að kyssast og hún spurt hvort hann vildi hafa við hana kynmök. Hafi hún þá farið úr brjóstahaldaranum og nærbuxunum og síðan snert og tekið utan um typpið á honum. Hún hefði viljað að hann setti typpið inn í leggöng hennar og hann þá snert kynfæri hennar og sett fingur stutt inn í leggöng hennar. Hefði hún verið með lokuð augun og hann þá í fyrstu talið að hún væri að njóta stundarinnar en svo túlkað það svo „að hún væri ekki tilbúin í eitthvað svona.“ Hefði hann þá áttað sig á því að hún vissi ekki hvað hún væri að tala um, staðið upp og farið í sitt rúm.

Eins og áður greinir er framburður brotaþola á þann veg, bæði hjá lögreglu og síðan fyrir dómi, að ákærði hafi komið að henni þar sem hún hafi legið ælandi. Hafi hann reist hana við, nánast haldið henni uppi, gengið þannig með hana inn í húsið og lagt hana þar í rúm. Allt í einu og fyrirvaralaust hafi ákærði verið kominn upp í rúmið til hennar, án fata, lagst fyrir aftan hana og byrjað að káfa á henni hér og þar. Hún hafi orðið yfir sig hrædd og ekki getað hreyft sig vegna ástands síns. Hann hafi tekið í öxl hennar, snúið henni á bakið og lagst yfir hana án þess að segja við hana orð. Því næst tekið buxurnar niður um hana, klætt hana úr bol og nærbuxum, auk þess að losa af henni brjóstahaldarann. Hann hafi nuddað sér mikið upp við hana, sett fingur upp í leggöngin og káfað alls staðar á henni. Hún treysti sér hins vegar ekki til að fullyrða hvort ákærði hefði einnig sett lim sinn inn í leggöng hennar og haft við hana samfarir, en alla vega hefði hún fundið stífan liminn nuddast þétt upp að sér.

Það er mat dómsins að framangreindur framburður brotaþola, sem hefur frá upphafi verið stöðugur og skýr, sé í alla staði trúverðugur. Verður og ráðið af framburði þeirra skyldmenna og vina, sem stúlkan skýrði frá atvikum daginn eftir, að hún hafi skýrt þeim frá mjög á sama veg. Þá má ráða af framburði sömu vitna og einnig af framburði K-kvk-ef Þ-kvk-ef sálfræðings að stúlkan hafi verið slegin eftir þennan atburð og átt erfitt með svefn og einbeitingu í kjölfarið. Enda þótt ekkert verði skýrlega ráðið af gögnum hvað hafi ráðið þeirri líðan og því ástandi sem brotaþoli kveðst hafa verið í umrætt sinn, hvort það hafi stafað af áfengisneyslu hennar fyrr um kvöldið, einhvers konar lyfjabyrlun eða öðrum orsökum, þá er engu að síður ljóst að framburður stúlkunnar um ástand hennar fær ríkan stuðning af framburði móður hennar um símtöl hennar við stúlkuna um nóttina og af því hvernig móðirin brást við í framhaldi með því að hefja strax leit að henni þar sem hún taldi hana vera í hættu. Þá hefur ákærði sjálfur borið fyrir dómi að stúlkan hafi verið nýbúin að æla og að ástand hennar hafi verið með þeim hætti að hún hafi þurft aðstoð hans við að standa upp. Hann hafi og þurft að styðja hana inn í húsið, þar sem hún hafi ekki verið fær um það hjálparlaust og vart verið fær um að standa ein, auk þess að hafa þurft að aðstoða hana við að fara úr blússunni. Jafnframt lýsti ákærði ástandi brotaþola, eftir að hún lagðist í rúmið, á þann veg í skýrslu sinni hjá lögreglu að hún hefði ekki svarað spurningum og að hún hefði verið „allt of mikið undir áhrifum áfengis.“ Þá kom fram hjá vitninu D… að ákærði hefði sagt stúlkuna drukkna þegar hann kom með hana í húsið. Loks bar vitnið B… um að brotaþoli hefði virst vera enn drukkin þegar hún fannst og illa áttuð. Með hliðsjón af þessum aðstæðum telur dómurinn ekki trúverðugan þann framburð ákærða að stúlkan hafi verið samþykk kynferðislegum samskiptum þeirra og hafi þar á meðal að fyrra bragði beðið hann um að setjast hjá hér á rúmið, farið að snerta hann, þar á meðal typpið á honum, og að þau hafi bæði verið að „kyssast og njóta stundarinnar.“ Er í því sambandi einnig litið til þess að ákærði kvaðst hafa leitt hugann að því meðan á þessu stóð hvort hún væri meðvituð um það sem hún væri að gera. Hann hefði svo horft framan í hana, séð að hún var með lokuð augun og þá áttað sig á því að hún „vissi ekki hvað hún var að tala um.“

Eins og fram kemur í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 486/2016 er í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 61/2007, vegna breytinga m.a. á 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, tekið fram að ákvæðið skuli meðal annars skýrt svo að aðalatriði kynferðisbrots sé að brotið sé gegn sjálfsákvörðunarrétti manna varðandi kynlíf, frelsi þeirra og friðhelgi. Í samræmi við það sjónarmið sé í frumvarpinu lagt til að dregið verði úr áherslu á verknaðaraðferðir og megináherslan lögð á það að með brotunum séu höfð kynmök við þolanda án hans samþykkis og þannig brotið gegn sjálfsákvörðunarrétti og athafnafrelsi hans í kynlífi.

Að því virtu sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að leggja beri til grundvallar niðurstöðu í málinu trúverðugan framburð brotaþola, sem styðst við framangreind gögn, og að ákærða hafi með framangreindum kynferðismökum við brotaþola hlotið að vera ljóst að hann væri að ganga lengra en hann hafði nokkra ástæðu til að ætla sér heimilt. Hafi hann þannig notfært sér að stúlkan gat ekki spornað við kynferðismökunum sökum máttleysisástands og slævðrar meðvitundar hennar, auk þess sem hann notfærði sér að hún var einsömul, í ókunnugu húsnæði, sem hann hafði sjálfur fært hana í, og að hann var henni ókunnugur. Telur dómurinn sannað, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, að því þó undanskildu að ekki er komin fram sönnun um að ákærði hafi haft við hana samræði. Braut ákærði gegn kynfrelsi brotaþola og gerðist með háttsemi sinni sekur um brot gegn 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði er fæddur í … 1987. Hann hefur ekki áður sætt refsingu svo kunnugt sé. Þykir refsing hans, með vísan til 1., 2., 6. og 7. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Krafa brotaþola um skaðabætur byggist á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með vísan til framangreindrar niðurstöðu dómsins, og vottorðs og vitnisburðar K-kvk-ef Þ-kvk-ef sálfræðings um áhrif atviksins á líðan brotaþola í kjölfar brotsins, verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 1.500.000 krónur í miskabætur, með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en dráttarvextir dæmast frá 28. september 2017, þegar liðinn var mánuður frá því að verjandi ákærða tilkynnti um höfnun hans á kröfunni.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða útlagðan sakarkostnað samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara, þóknun og kostnað verjanda síns á rannsóknarstigi og fyrir dómi og þóknun og kostnað réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Uppkvaðning dóms í máli þessu hefur dregist fram yfir lögbundinn frest, en dómendur og sakflytjendur töldu ekki þörf á endurflutningi.

Dóm þennan kveður upp Á-kk-nf M-kk-nf dómstjóri, sem dómsformaður, ásamt K-kvk-þgf K-kvk-þgf og S-kvk-þgf E-kvk-þgf K-kvk-þgf héraðsdómurum.

Dómsorð:

Ákærði, E-x-x S-x-x, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Ákærði greiði A… 1.500.000 krónur með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. júlí til 28. september 2017, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði útlagðan sakarkostnað að fjárhæð 338.279 krónur, 850.000 króna þóknun og 59.558 króna ferðakostnað verjanda síns, I-kk-ef T-kk-ef hrl., og 530.000 króna þóknun og 32.536 króna ferðakostnað réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef hdl.

Á-kk-nf M-kk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf