E-4175/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 31. október sl., er höfðað 11. október 2013 af M-x-x O-x-x, Holtsgötu 4, Sandgerði gegn Völmu ehf., Úthlíð 7, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 562.603 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 20. apríl 2013 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar. Loks krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að þola viðurkenningu sjóveðréttar í fiskibátnum Birtu SH-707, skipaskrárnúmer 1927 til tryggingar öllum dæmdum kröfum.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að stefnukrafan verði lækkuð verulega. Þá krefst stefndi greiðslu málskostnaðar.

I

Stefnandi réðst til starfa hjá stefnda 24. september 2012 sem háseti á Birtu SH 707. Stefnanda skrikaði fótur heima hjá sér 9. desember 2012. Í málinu krefur stefnandi stefnda um laun á tíma sem stefnandi var óvinnufær vegna slyssins.

II

Stefnandi kveðst hafa hafið störf hjá stefnda 24. september 2012 sem háseti á mb. Birtu SH – 707 (1927), þá eign Hanna ehf., Ólafsvík, sem stefndi hafði tekið á leigu, en bátinn hafi stefndi eignast síðar og sé nú eigandi hans. Báturinn hafi stundað netaveiðar á skötusel. Stefnandi hafi starfað á bátnum til 9. desember 2012, en þá hafi stefnanda skrikað fótur á þröskuldi heima hjá sér og komið illa niður á hægri ökkla. Komið hafi í ljós að hann hafi verið með brot í ökklanum. Hafi hann verið tekinn til aðgerðar þar sem skrúfa hafi verið lögð til festingar. Segi í læknisvottorði að stefnt sé að 6 vikna gipsmeðferð en skrúfuna þurfi að fjarlægja um 10 vikum eftir aðgerð og áætlað að stefndi verði vinnufær aftur 24. febrúar 2013.

Stefnandi hafi aldrei verið lögskráður á bátinn, en J-kk-nf B-kk-nf M-kk-nf, sem stefnandi hafi komið í staðinn fyrir, hafi ekki verið afskráður fyrr en 1. febrúar 2013, þótt J-kk-nf B-kk-nf hafi hætt á bátunum 6. september 2012. Hafi lögskráningin á bátnum verið í ólestri. Ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda, eins og lögskylt sé skv. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Stefnandi hafi ekki fengið launaseðla, en á endanum greidd laun sín, fram að þeim tíma að hann slasaðist, en ekkert vegna slyssins. Með bréfi 20. mars 2013 hafi þáverandi lögmaður stefnanda krafið stefnda um slysalaun vegna slyss stefnanda. Ekkert svar hafi borist frá stefnda. Með bréfi 14. maí 2013 hafi þáverandi lögmaður stefnanda krafið stefnda enn á ný um slysalaunin, en engin svör fengið frá stefnda frekar en áður. Með bréfi 22. nóvember 2012 hafi lögmaður stefnanda sent stefnda kröfubréf og krafið stefnda um vangreidd slysalaun, en stefndi ekki sinnt því.

Stefnandi hafi orðið óvinnufær vegna slyss 9. desember 2012 og verið óvinnufær til 24. febrúar 2013. Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 skuli skipverji, sem verði óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla, sem hann verði fyrir meðan á ráðningartíma hans standi, eigi missa neins af launum sínum í hverju sem þau séu greidd svo lengi sem hann sé óvinnufær, þó ekki lengur en tvo mánuði. Stefnandi hafi orðið óvinnufær í ráðningarsambandi við stefnda og eigi því rétt á staðgengilslaunum tímabilið 9. desember 2012 til 9. febrúar 2013 eða í 60 daga, sbr. gr. 1.21 í kjarasamningi S.S.Í og L.Í.Ú. Samkvæmt gr. 1.12 í kjarasamningi aðila skuli útgerðarmaður hafa lokið uppgjöri og launagreiðslum til skipverja eigi síðar en 15 dögum eftir hver mánaðarmót, sbr. gr. 1.04, en þó skuli greiða kauptryggingu vikulega. Stefndi hafi ekki staðið við þessa laga- og kjarasamningsskyldu sína. Þrátt fyrir innheimtutilraunir hafi stefndi ekki fengist til að greiða stefnanda vangreidd slysalaun hans að neinu leyti

Stefnandi eigi rétt á kauptryggingu (lágmarkslaunum) á ráðningartíma sínum hjá stefnda í samræmi við kjarasamning S.S.Í og L.Í.Ú, og launatöflu fiskimanna nr. 2/2012.Vangreidd slysalaun vegna 60 daga:

Kauptrygging pr. mán. kr. 220.486.- : 30 x 60 = kr. 440.972.-.

Fatapeningar pr. mán. kr. 4.683.- : 30 x 60 = kr. 9.366.-.

Hlífðarfatapeningar pr. mán. 2.955.- : 30 x 60 = kr. 5.910.-

Fæðispeningar pr. lögskr.dag kr. 907.- x 60 = kr. 54.420.-.

Alls vangreidd slysalaun kr. 510.668.- + 10.17% orlof kr. 51.935.- eða samtals kr. 562.603.-.

Stefnandi byggi kröfu sína á 6. gr., 27. gr., 32. gr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Þá byggi stefnandi á gr. 1.04; 1.06; 1.07; 1.09; 1.10; 1.12 og 1.25 í kjarasamningi S.S.Í. og L.Í.Ú. og almennum reglum vinnuréttar um greiðslu verklauna og til launa í veikindum. Um orlof vísist til orlofslaga nr. 30/1987. Um dráttarvexti vísist til III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Um málskostnað vísist til 1. m.gr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt vísist til laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Um sjóveð vísist til 1. mgr. 197. gr. siglingalaga nr. 34/1985.

III

Stefndi kveður stefnanda hafa verið skipverja á Birtu SH 707 í nokkra róðra og öll laun verið gerð upp við hann. Stefnandi hafi ekki skilaði læknisvottorði eða tilkynnt um að hann hafi orðið fyrir slysi fyrr en með bréfi lögmanns en þar sé staðhæft að stefnandi hafi lent í vinnuslysi um borð og gerð krafa um afrit úr skipstjórnarbók. Í læknisvottorði greini frá því að stefnandi hafi orðið fyrir slysi heima fyrir og því sýnt að stefndi beri ekki ábyrgð á tjóni stefnanda og beri því að sýkna stefnda. Krafa um lækkun sé sett fram ex tuto ef stefnandi teldist eiga rétt til slysalauna, á hann eigi rétt til bóta umfram kauptryggingu og sé þá krafist sýknu af kröfum um orlof, fatapeninga, hlífðarfatapeninga og fæðispeninga sem allt séu atvinnutengdar greiðslur sem svari útlögðum kostnaði en eru ekki bótagrundvöllur.

IV.

Í máli þessu er ágreiningur um skýringu á 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Samkvæmt téðu ákvæði skal skipverji eigi missa neins af í launum sínum, í hverju sem þau eru greidd, ef skipverji verður óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla sem hann verður fyrir meðan á ráðningartíma stendur, þó ekki lengur en tvo mánuði.

Óumdeilt er að ekki var gerður ráðningarsamningur af hálfu stefnda við stefnanda. Staðhæfir stefnandi að hann hafi hafið störf hjá stefnda 24. september 2012 og að gerður hafi verið við hann ótímabundinn ráðningarsamningur. Með hliðsjón af því að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnda verður staðhæfing hans um upphaf starfa og ótímabundna ráðningu lögð til grundvallar. Í málinu liggur fyrir læknisvottorð sem lýsir því að stefnanda hafi skrikað fótur á heimili sínu 9. desember 2012 og hann verið óvinnufær með öllu.

Með dómi Hæstaréttar frá 1. desember 1994, á blaðsíðu 2514 í dómasafni réttarins frá því ári, var dæmt um skýringu á nefndri 36. gr. laga nr. 35/1985. Í dóminum kemur fram að umrætt lagaákvæði sé svo afdráttarlaust að það verði eigi skilið öðruvísi en svo, að stefndi í því máli ætti rétt til þeirra launa, sem hann hefði fengið greidd fyrir að gegna starfi sínu, ef veikindi hefðu ekki gert hann óvinnufæran. Í þessu máli hefur stefnandi krafið stefnda um laun, launatengd gjöld og hlunnindi. Telur dómurinn stefnanda hafa fengið greidda alla þessa launaþætti ef veikindi hefðu ekki gert hann óvinnufæran. Verða kröfur stefnanda því teknar til greina eins og þær eru fram settar, ásamt dráttarvöxtum svo sem í dómsorði greinir.

Í samræmi við niðurstöðu málsins greiði stefndi stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

Með vísan til 197. gr. siglingalaga, nr. 34/1985 er viðurkenndur sjóveðréttur í fiskibátnum Birtu SH – 707, skipaskrárnúmer 1927, til tryggingar hinum dæmdu kröfum.

Mál þetta flutti af hálfu stefnanda J-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður en af hálfu stefnda K-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Dóm þennan kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Valma ehf., greiði stefnanda, M-x-x O-x-x, 562.603 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 20. apríl 2013 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

Staðfestur er sjóveðréttur í fiskibátnum Birtu SH – 707, skipaskrárnúmer 1927, fyrir hinum dæmdu kröfum.

S-kk-nf S-kk-nf