E-1754/2016

Mál þetta sem höfðað var 23. maí 2016 var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 30. nóvember sl. Stefnandi er Stálbyggingar ehf., Hvammsgerði 5, 108 Reykjavík og stefndi er Spennt ehf., Gvendargeisla 96, 113 Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 4.192.440 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 1.413.600 krónum frá 23. apríl 2015 til 4. maí 2015, af 3.090.576 krónum frá þeim degi til 12. maí 2015 og af 4.192.440 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 1.000.000 króna 13. maí 2015.

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum dómkröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Þá gerir stefndi kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

I.

Stefndi er verktakafyrirtæki sem samdi að afloknu alútboði í apríl 2014 við Knatthöllina ehf. um byggingu fimleikahúss við Egilshöll að Fossaleyni 1, Reykjavík.

Stefnandi er fyrirtæki sem að sögn hefur sérhæft sig í uppsetningum, viðgerðum og almennu viðhaldi á stálgrindarhúsum. Stefnandi kveður fyrirsvarsmann stefnanda, I-kk-þf S-kk-þf, hafa áratuga reynslu af uppsetningu stálgrindarhúsa. Stefnandi sendi stefnda tilboð með tölvuskeyti 13. apríl 2015 um vinnu við „reisningu á stáli fimleikahúsið og herslu, unnið samhliða veggeiningum“. Samkvæmt tilboðinu skyldi stefndi greiða fyrir vinnuna 3.400.000 krónur auk virðisaukaskatts. Frá því dró stefnandi 19.000 krónur vegna skrúfna sem hann skuldaði stefnda. Eftir stóðu því 3.381.000 krónur auk virðisaukaskatts, sem skyldu greiðast í þremur áföngum eftir framvindu verksins.

Stefndi kveður það hafa verið forsendu fyrir samningi aðila að stefnandi myndi annast alla vinnu við að reisa burðarviki hússins, en þegar hafi komið að framkvæmd verksins hafi forsvarsmaður stefnanda, I-kk-nf S-kk-nf, verið upptekinn við annað verk. Af þeim ástæðum hafi hann haft takmarkaðan tíma til þess að sinna því tilboðsverki sem um sé deilt í máli þessu. Auk þess hafi stefnandi ekki haft neina starfsmenn á sínum vegum sem gátu komið í hans stað við framkvæmd verksins.

Við þær aðstæður hafi orðið að samkomulagi milli stefnanda og stefnda að I-kk-nf S-kk-nf myndi aðstoða stefnda og starfsmenn hans við reisingu burðarvirkis hússins og vera þeim innan handar á sama tíma og stálbitar þess yrðu hífðir upp í stað þess að annast alla þessa vinnu sjálfur líkt og upphaflega hefði verið samið um.

Stefnandi kveðst hins vegar hafa reist stálgrindur fimleikahússins á tímabilinu frá 13. apríl til 13. maí 2015 og hafi I-kk-nf S-kk-nf annast verkið og haft með höndum yfirstjórn þess. Við vinnuna kveðst hann hafa haft til hliðsjónar uppsetningarteikningar framleiðanda, sem sýni hvernig reisa eigi húsið lið fyrir lið. I-kk-nf mótmælir því að annað eða önnur verk hafi truflað aðkomu hans að þessu verki og kveðst alfarið hafa stjórnað því en notið aðstoðar starfsmanna stefnda líkt og tíðkast hafði áður.

Við uppsetningu stálgrindanna kveðst I-kk-nf hafa tekið eftir því að líklegt væri að sjóða þyrfti samsetningar á skástöng nr. 18, en hún hafi aðeins verið boltuð með tveimur boltum samkvæmt teikningu frá framleiðanda. Kveðst hann hafa látið Ó-kk-þf, verkstjóra stefnda á staðnum, vita. Mun hann hafa haft samband við J-kk-þf K-kk-þf hönnuð sem hafi staðfest að sjóða þyrfti samsetninguna.

Þegar stefnda varð að sögn ljóst að I-kk-nf gæti ekki annast verkið sjálfur nema að hluta, kveðst fyrirsvarsmaður stefnda, H-kk-nf Ó-kk-nf, hafa óskað eftir því við Ó-kk-þf G-kk-þf, verkstjóra stefnda á byggingarstað, að hann annaðist skráningu á fjölda vinnustunda I-kk-ef S-kk-ef á byggingarstað, sbr. ÍST 30:2012, ákvæði 4.1.3. Samkvæmt þeirri skráningu hafi unnar vinnustundir I-kk-ef á byggingarstað verið alls 91 frá 13. apríl til 12. maí 2015 með á stundum nokkurra daga hléum. Þrátt fyrir þetta hafi stefnandi gefið út reikninga fyrir heildarfjárhæð tilboðsins, að frádregnum framangreindum kostnaði. Stefnandi mótmælir þessum tímafjölda sem röngum. Hins vegar er ágreiningslaust að I-kk-nf var eini starfsmaður stefnanda sem vann við verkið. Aðrir starfsmenn komu frá stefnda.

Þann 19. apríl 2015 sendi fyrirsvarsmaður stefnanda fyrirsvarsmanni stefnda tölvupóst og óskaði eftir upplýsingum um greiðanda svo hann gæti gefið út reikninga vegna verksins. Svar barst frá fyrirsvarsmanni stefnda samdægurs um að Spennt ehf. væri greiðandi.

Byggingarstjóri fimleikahússins er fyrirsvarsmaður og eigandi stefnda, H-kk-nf Ó-kk-nf, húsasmíðameistari er R-kk-nf M-kk-nf og hönnuður hússins er J-kk-nf K-kk-nf byggingarverkfræðingur. Sérteikningar hönnuðar voru samþykktar af byggingarfulltrúanum í Reykjavík í febrúar 2015. Eftir að teikningar hönnuðar af stálgrindunum voru tilbúnar pantaði byggingarstjóri hússins stálgrindurnar, en þær eru framleiddar í Kína.

Verkið var tekið út af hönnuði burðarvirkisins 18. júní 2015 sbr. tölvuskeyti 22. júní 2015. Vottaði hann að allt efni, festingar og frágangur stálgrinda væri í samræmi við teikningar hans sbr. og teikningu hönnuðar sem sýndi sérsnið samsetninga. Nokkru síðar mun þakvirki hússins hafa farið að síga. Var því um að kenna að neðri þakbiti fór að gliðna á samskeytum. Var þá búið að setja klæðningu, einangrun og fleira á stálgrindurnar sem þær virðast ekki hafa þolað. Hönnuður brást við vandamálinu með því að láta sjóða styrktarplötur ofan og neðan á neðri þverbita, sbr. ljósmynd sem liggur fyrir í málinu og nýja teikningu hans sem samþykkt var af byggingarfulltrúa 28. september 2015. Efri þverbiti mun hins vegar að sögn stefnanda ennþá vera óstyrktur og í ósamræmi við samþykktar teikningar.

Stefnandi kveðst hafa í samræmi við tilboð gefið út reikninga eftir framvindu verksins. Fyrsti reikningurinn að fjárhæð 1.413.600 krónur var með gjalddaga 23. apríl 2015 og eindaga 3. maí 2015, annar að fjárhæð 1.676.976 krónur var með gjalddaga 4. maí 2015 og eindaga 14. maí 2015, og þriðji reikningurinn að fjárhæð 1.101.864 krónur var með gjalddaga og eindaga 22. maí 2015. Innborgun að fjárhæð 1.000.000 króna fór fram 13. maí 2015 en eftirstöðvar reikninganna eru ennþá ógreiddar.

Fyrirsvarsmaður stefnanda gerði að sögn ítrekaðar tilraunir til innheimtu kröfunnar. Eftir tölvuskeyti til fyrirsvarsmanns stefnda 29. júní 2015 bar stefndi, að sögn stefnanda, því við í fyrstu að hann hefði ekki fengið greitt vegna annars verks þar sem þak hefði lekið. Þrátt fyrir að þessi mál væru ótengd og gallinn varðaði ekki stefnanda, kveðst fyrirsvarsmaður stefnanda hafa gengið í verkið og lagað þakið. Í framhaldinu hafi stefndi fengið greitt vegna þess verks án þess þó að greiða stefnanda eins og hann hafði lofað. Síðar hafi fyrirsvarsmaður stefnda borið fram þá afsökun fyrir drætti á greiðslum að stefnandi fengi alltof mikið greitt fyrir verkið. Loks kom fyrirsvarsmaður stefnda með þá skýringu að peningar sem ætlaðir hafi verið stefnda, hefðu farið í að styrkja stálgrindurnar vegna þess að þakið hefði verið farið að síga á samskeytum.

Eftir að fimleikahúsið hafði verið reist kom í ljós samkvæmt stefnda að burðarþolshönnun, s.s. hönnun stálvirkis hússins, var gölluð. Í skýrslu sem verkfræðistofan Verkís hf. skilaði í október 2015 og ber yfirskriftina „Fimleikahús við Egilshöll – Burðarþol grindarbita í þaki – Yfirferð hönnunar“, segi m.a.: „Niðurstaða skoðunarinnar er sú að hönnun á grindarbitum í þakvirki nýbyggingarinnar er ekki fullnægjandi og stenst ekki kröfur sem gerðar eru með tilliti til burðarþols.“ Í niðurstöðukafla skýrslunnar segi jafnframt: „Ennfremur þarf að lagfæra eftir þörfum suður sem framkvæmdar voru á staðnum við uppsetningu bitanna.“ Skýrslan var ekki lögð fram í málinu.

Í kjölfar skýrslu Verkíss hf. um hönnunargalla hússins lagði J-kk-nf K-kk-nf hönnuður, fram lagfærðar og endurbættar burðarþolsteikningar. Kveðst stefndi hafa séð sig knúinn til þess að ráðast í endurbætur og lagfæringar á fimleikahúsinu að kröfu verkkaupa vegna metinna hönnunargalla. Þeim framkvæmdum sé lokið. Jafnframt liggi fyrir að sögn stefnda að tjón hans vegna þeirra nam 37.454.253 krónum að viðbættum vöxtum, dráttarvöxtum og kostnaði.

Stefndi gerði kröfu í starfsábyrgðartryggingu hönnuðarins og hefur fengið greiddar 12.970.000 krónur úr starfsábyrgðartryggingunni í bætur vegna gallans.

Stefndi lagði fram í þinghaldi 11. janúar 2017 beiðni um dómkvaðningu matsmanns. H-kk-nf S-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari, var dómkvaddur 31. janúar 2017 til verksins sem var samandregið að meta sanngjarnt og hæfilegt endurgjald fyrir vinnu I-kk-ef S-kk-ef við umrætt verk að teknu tilliti til þess tímafjölda sem stefndi hefði fengið skráðan. Matsgerð var gefin út 22. júní 2017 og varð niðurstaða matsmanns sú að miðað við 91 klst. og sérfræðiþekkingu og reynslu I-kk-ef væri hæfilegt endurgjald frá 9.000 til 14.000 krónur með virðisaukaskatti fyrir hverja klukkustund eða samtals 819.000 til 1.274.000 með virðisaukaskatti þegar verkið var unnið.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslu forsvarsmenn aðila. Þá gáfu skýrslu H-kk-nf S-kk-nf matsmaður, V-kk-nf F-kk-nf H-kk-nf kranamaður og Ó-kk-nf G-kk-nf, fyrrverandi verkstjóri stefnda.

II.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að samningur hafi komist á milli málsaðila með því að stefndi samþykkti tilboð stefnanda í verkið. Byggir stefnandi á því að stefndi hafi ekki staðið við samningsbundnar skuldbindingar sínar. Stefnandi hafi hins vegar unnið sinn þátt verksins í samræmi við samning aðila og teikningar frá framleiðanda stálvirkisins. Stefnandi eigi því lögvarða kröfu á hendur stefnda.

Stefnandi byggir á því að hann beri ekki ábyrgð á því að ósamræmi hafi verið á milli teikninga frá framleiðanda og hönnuði. Hann hafi mátt treysta því að teikningar framleiðanda hafi verið í samræmi við hönnun hússins. Óhjákvæmilegt sé að fara eftir teikningum framleiðanda því teikningar hönnuðar bjóði ekki upp á að farið sé eftir þeim varðandi uppsetningu. Byggingarstjóri hússins hafi verið fyrirsvarsmaður stefnda, H-kk-nf Ó-kk-nf byggingameistari. Samkvæmt 4. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki sé það hlutverk byggingarstjóra að tryggja að ávallt sé unnið í samræmi við nýjustu útgáfu samþykktra hönnunargagna og að aflað sé samþykktar leyfisveitanda við breytingum sem gerðar séu á hönnun eða gerð mannvirkis í byggingu. Húsasmíðameistari hússins var R-kk-nf M-kk-nf. Samkvæmt 2. mgr. 32. gr. s.l. beri iðnmeistari ábyrgð á því gagnvart eiganda mannvirkis að þeir verkþættir sem hann taki að sér séu í samræmi við viðurkennda verkþætti, samþykkta uppdrætti, verklýsingu og ákvæði laganna. Samkvæmt 5. mgr. 29. gr. laganna beri byggingarstjóri meðábyrgð á því með viðkomandi iðnmeistara ef verulegir ágallar koma fram á verki við lok verkhluta eða framkvæmda eða eftir að mannvirki er tekið í notkun. Við stefnanda hafi því ekki verið að sakast. Hann hafi hins vegar bent verkstjóra stefnda á að samsetningar á skástöngum væru að hans mati ófullnægjandi. Hafi það verið tilefni fyrir stefnda, byggingarstjóra, hönnuð og meistara hússins til að kanna nánar hvort samsetning á burðarvirki samkvæmt teikningum framleiðanda væri í samræmi við teikningar hönnuðar.

Samkvæmt framangreindu hafi byggingameistari og byggingarstjóri hússins brugðist lögbundnum skyldum sínum. Hvorugur þeirra hafi yfirfarið teikningar og stálvirki frá framleiðanda til að tryggja að byggt væri í samræmi við hönnunargögn. Húsið hafi verið tekið út af J-x-x K-kk-þgf hönnuði án athugasemda, þrátt fyrir að fyrir lægi að samsetning á burðarvirki þaks væri í ósamræmi við teikningar hans.

Um lagarök er vísað til almennra reglna samningaréttarins um að við gerða samninga skuli standa og almennra reglna kröfuréttarins um greiðslu fjárskuldbindinga. Dráttarvaxtakrafa stefnanda er byggð á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. einkum 1. mgr. 6. gr. Málskostnaðarkrafa stefnanda er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr.

III.

Stefndi mótmælir því sem hann telur mega ráða af stefnu að dómkrafan byggi einkum á því að stefndi hafi ekki staðið við samningsskuldbindingar sínar samkvæmt hinu samþykkta tilboði stefnanda í verkið.

Byggir stefndi á því að þvert á móti hafi stefnandi vanefnt skuldbindingar sínar gagnvart stefnda samkvæmt hinu samþykkta tilboði og eigi því ekki kröfu á hendur stefnda eða rétt til frekari greiðslna úr hans hendi.

Óumdeilt sé að í tilboði stefnanda hafi falist að stefnandi myndi annast alla vinnu við að reisa burðarvirki fimleikahússins, enda hafi verðlagsákvæði tilboðsins byggst á þeirri forsendu. Það hafi stefnandi hins vegar ekki gert, eins og að framan sé lýst, heldur hafi stefnandi aðstoðað stefnda og starfsmenn hans við reisingu þess en ekki reist það sjálfur, líkt og haldið sé fram í stefnu. Byggir stefndi á því að með því hafi inntak og efni þess samnings sem tókst með samþykki tilboðs stefnanda frá 13. apríl 2016 breyst og forsendur verðlagsákvæðis tilboðsins brostið, og skuldbindingar stefnda orðið aðrar en upphaflega var samið um.

Af þessum ástæðum blasi við að stefnandi geti ekki byggt dómkröfu sína á því að um tilboðsverk hafi verið að ræða og að stefnda beri að standa við skuldbindingar sínar samkvæmt því, óháð vanefndum stefnanda á sínum hluta tilboðsins.

Stefndi bendir á að á því tímabili sem dómkrafa stefnanda nær til hafi verkstjóri stefnda, Ó-kk-nf G-kk-nf, skráð vinnustundir fyrirsvarsmanns stefnanda, I-kk-ef S-kk-ef, á byggingarstað samtals 91 klst. Stefnandi hafi ekki lagt frekara vinnuafl til verksins, heldur hafi vinna við að reisa húsið verið að meginstefnu til í höndum starfsmanna stefnda.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi vanefnt samningsskyldur sínar gagnvart stefnda samkvæmt hinu samþykkta tilboði. Stefndi hafi þegar greitt stefnanda 1.000.000 króna, sem hann telur að sé sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem stefnandi hafi innt af hendi í hans þágu.

Vanefndir stefnanda samkvæmt framansögðu og breytt efni og inntak upphaflegs tilboðs og brostnar forsendur þess leiði til þeirrar niðurstöðu að stefnandi eigi ekki kröfu á hendur stefnda og ekki rétt til frekari greiðslna úr hans hendi. Því til stuðnings vísar stefndi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og réttaráhrif vanefnda auk meginreglna ÍST 30:2012.

Stefndi mótmælir staðhæfingum sem fram koma í stefnu um ástæður þess að stefndi greiddi ekki reikninga stefnanda að fullu. Fyrir þeim ástæðum hafi verið gerð grein.

Stefndi kveðst raunar ekki fá séð hvaða þýðingu umfjöllun í stefnu, um ábyrgð á ósamræmi milli teikninga frá framleiðanda og hönnuði og ágöllum að öðru leyti á hönnunarhluta verksins og tilvísun stefnda til ákvæða laga nr. 160/2010 um mannvirki, hafi fyrir sakarefni málsins.

Stefndi byggir á því að hann beri ekki ábyrgð á þeim ágöllum sem fjallað sé um í stefnu með þeim hætti sem stefnandi virðist byggja dómkröfur sínar að einhverju leyti á, hvorki samkvæmt ákvæðum laga nr. 160/2010 né öðrum ábyrgðarreglum. Ábyrgð vegna slíkra ágalla hvíli miklu fremur á hönnuði burðarvirkisins og framleiðanda þess eða eftir atvikum öðrum aðilum, þ. á m. stefnanda sjálfum með vísan til niðurstöðu skýrslu verkfræðistofunnar Verkíss hf.

Í öllu falli verði dómkrafa stefnanda ekki reist á framangreindum málsástæðum enda verði ekki séð að stefndi gæti átt aðild að réttarágreiningi sem byggður væri á slíkum grundvelli í skilningi 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Að auki byggir stefndi á því að sýkna beri hann af öllum dómkröfum stefnanda með vísan til ákvæða 33. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Byggir stefndi á því að í ljósi atvika sé það bersýnilega ósanngjarnt af stefnanda og andstætt góðri viðskiptavenju, í skilningi ákvæðisins, að krefjast fullrar greiðslu vegna verks sem hann skuldbatt sig til að vinna að fullu, en gerði ekki.

Þá blasi við að það endurgjald sem stefnandi krefjist úr hendi stefnda teljist óhóflegt og bersýnilega ósanngjarnt sé tekið mið af fjárhæð dómkröfu stefnanda, annars vegar, og vinnustunda I-kk-ef S-kk-ef á byggingarstað, hins vegar.

Stefndi byggir varakröfu sína á því að vanefndir stefnanda á samningsskuldbindingum sínum gagnvart stefnda og framlag stefnanda til þeirrar vinnu sem samkvæmt hinu samþykkta tilboði átti að vera öll á hans hendi leiði í öllu falli til þess að stefndi eigi rétt til verulegs afsláttar af umsaminni tilboðsfjárhæð. Byggir stefndi á því að sá afsláttur eigi að minnsta kosti að nema fjárhæð stefnukröfu stefnanda.

Stefndi vísar til niðurstöðu dómkvadds matsmanns til stuðnings bæði aðalkröfu og eftir atvikum varakröfu.

Dómkröfum sínum til stuðnings vísar stefndi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og réttaráhrif vanefnda en einnig til meginreglna verktakaréttar og ákvæða ÍST 30:2012. Þá vísar stefndi til ákvæða 1. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Að auki vísar stefndi til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Málskostnaðarkrafa stefnda byggir á ákvæðum 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

IV.

Ágreiningslaust er í máli þessu að samningur tókst með aðilum um að stefnandi myndi sjá um vinnu eins og það var orðað, við „reisningu á stáli fimleikahúsið og herslu, unnið samhliða veggeiningum“. Einnig er ágreiningslaust að samningsfjárhæðin nam 3.381.000 krónum auk virðisaukaskatts, sem skyldi greiðast í þremur áföngum eftir framvindu verksins. Ekki er heldur deilt um að samningur hafi byggst á fábrotnu tölvuskeyti I-kk-ef S-kk-ef forsvarsmanns stefnanda til stefnda.

Það sem deilt er um í málinu er hvort forsendur hafi, skömmu eftir að samkomulag náðist, breyst þannig að samningur í framangreinda veru hafi í raun fallið niður og ekki lengur verið um tilboðsverk að ræða. Tók enda forsvarsmaður stefnda á það ráð að láta verkstjóra sinn á byggingarstað skrá niður vinnustundir forsvarsmanns stefnanda. Telur stefndi eins og að framan greinir að I-kk-nf S-kk-nf hafi ekki getað sinnt verkinu sem skyldi vegna anna við önnur eða annað verk og því hafi stefndi þurft sjálfur að útvega mannskap í verkið til að vera I-kk-þgf innan handar. Það hafi ekki staðið til og því hafi þurft að draga frá samningsfjárhæð aðila þann kostnað sem af þessu hefði hlotist.

Dómurinn er þeirrar skoðunar að meintur galli á burðarþolshönnun hússins, þ.e. hönnun stálvirkis skipti engu máli við úrlausn á ágreiningi aðila. Þótt þessa sé getið er með engu móti hægt að sjá að stefndi byggi á því og að reynt hafi verið að sýna fram á að stefnandi beri einhverja ábyrgð á þessum ágalla eða að gallinn kalli á lækkun tilboðsverðs. Það vekur þess vegna athygli að í stefnu er fyrst og fremst reynt á einhverjum nótum að verjast þessu. Ástæða þess að stefnandi gerir það var að sögn hans að hann hafði við ritun stefnu ekki hugmynd um að stefndi myndi byggja á öðrum málsástæðum líkt og þeim er fram koma í greinargerð hans. Af gögnum málsins og framburði fyrir dómi verður ekki betur séð en að þessi hafi einmitt verið raunin.

Stefnandi byggði við aðalmeðferð á því að ef stefndi hefði eignast einhvern rétt til þess að fá samningsfjárhæðina færða niður þá hefði hann glatað honum fyrir tómlætissakir. Þessari málsástæðu var ekki mótmælt af stefnda þótt henni verði ekki fundinn staður í stefnu málsins. Það verður þó að telja stefnanda til málsbóta að líkast til var ekki ástæða til að hreyfa við henni á þeim tíma sbr. framangreint.

Lögmaður stefnanda lýsti því ítarlega fyrir dómi hvernig samskipti aðila hefðu verið og viðbrögð við þeim. Verkið hafi hafist 13. apríl 2015 og 19. apríl hafi stefnandi tilkynnt stefnda að allt væri tilbúið fyrir uppsetningu og jafnframt spurt eftir því hvert reikningar vegna málsins ættu að fara. Hann hafi strax fengið það svar að þá ætti stefndi að greiða. Stefnandi vísar til þess að hann hafi sent framvindureikninga „samkvæmt tilboði“ 23. apríl s.á., 4. maí s.á. og svo lokareikning 13. maí s.á. Stefnandi sendi tölvuskeyti 29. júní 2015 um að engin greiðsla hefði borist og óskaði eftir greiðslu. Lögmaður stefnanda sendi kröfubréf 3. nóvember s.á. og löginnheimtubréf 23. nóvember s.á. Stefna málsins hafi verið birt fyrirsvarsmanni stefnda 23. maí 2016 og málið þingfest 2. júní s.á. Það hafi hins vegar ekki verið fyrr en við framlagningu greinargerðar stefnda til dómsins 6. september 2016 sem mótbárur hafi komið fram við reikningum stefnanda.

Stefndi mótmælti ekki þessum staðhæfingum stefnanda við aðalmeðferðina enda styðjast þær við framlögð gögn málsins. Á hinn bóginn kveðst forsvarsmaður stefnda hafa ámálgað þessar athugasemdir sínar, þ.e. um breyttar forsendur frá samningi, í samtali við I-kk-þf S-kk-þf, hann orðaði það reyndar svo að hann hefði nefnt við I-kk-þf að ræða þyrfti um reikningana. Fyrir þetta þvertekur I-kk-nf.

Stefndi vísaði einatt til þess við aðalmeðferð málsins að stefnandi hefði átt að útvega mannskap til verksins, sbr. orðalag í tilboði stefnanda um að tilboðið væri „Tilboð í vinnu“. Stefnandi mótmælir þessu og kveðst hafa unnið áður verk fyrir stefnda þar sem nákvæmlega sami háttur hafi verið hafður á.

Stefnandi lagði fram gögn um tvö önnur sambærileg verk sem hann hefur unnið fyrir forsvarsmann stefnda, þ.e. annað félag. Lögmaður stefnanda útskýrði svo nákvæmlega hvernig magntölur voru reiknaðar og hvert einingarverð væri. Í öðru verkinu var einingarverð með virðisaukaskatti 1.882 krónur og heildarverð fyrir verkið 4.643.500 krónur með virðisaukaskatti. Í hinu verkinu var einingarverð 2.452 krónur og heildarverð 4.392.500 krónur hvort tveggja með virðisaukaskatti. Einingarverð vegna þess verks sem hér er deilt um var samkvæmt útreikningum stefnanda 2.110 krónur með virðisaukaskatti, en stefnandi benti á að verkið við Egilshöll hefði verið hlutfallslega dýrt vegna mikillar lofthæðar. Í báðum framangreindum verkum var tekið fram í tölvuskeytum frá H-kk-þgf Ó-kk-þgf, forsvarsmanni stefnda, að verkkaupi myndi leggja til þrjá verkamenn, annars vegar í þrjá daga og hins vegar í tvo daga. Gögn voru lögð fram um að framvindureikningur vegna annars verksins hefði verið að fullu greiddur og því hafi ekki komið til frádráttar vegna kostnaðar við verkamenn.

Stefndi hefur engin gögn lagt fram í málinu um að sá háttur hafi verið hafður á í samskiptum aðila að kostnaður vegna vinnulauna verkamanna, ef stefndi útvegaði þá, skyldi dreginn frá samningsfjárhæð. Jafnframt er með öllu óútskýrt hvernig slíkur frádráttur hafi farið fram og á hverju hann hafi byggst. Þá liggur ekkert heldur fyrir um að stefndi hafi gert stefnanda grein fyrir því að hann liti svona á málin í þeim samningi sem hér er til umfjöllunar og ekkert um það hvaða fjárhæð skyldi þá dregin frá samningsfjárhæðinni.

Matsgerð dómkvadds matsmanns hefur vegna matsspurningarinnar, að mati dómsins enga þýðingu fyrir úrlausn málsins. Upplýst var af H-kk-þgf, forsvarsmanni stefnda, og E-kk-þgf G-kk-þgf, fyrrum verkstjóra, að I-kk-þgf S-kk-þgf hefði ekki verið kunnugt um að tímar væru skráðir samkvæmt ósk H-kk-ef, og hefði því eðli máls samkvæmt ekki staðfest þá skráningu, enda kannaðist I-kk-nf ekkert við þessa skráningu og lagði reyndar fram gögn um að tímarnir hefðu verið 145. Þá upplýsti Ö-kk-nf að skráningin væri röng þar sem hann hefði ekki skráð tíma þar sem I-kk-nf hafi iðulega verið mættur á undan honum til vinnu og hafi oft unnið lengur en vitnið. Þá kvaðst hann ekki vita hvort I-kk-nf hefði unnið um helgar. Vitnið fullyrti að verkið hefði ekki tafist vegna fjarvera I-kk-ef og að það hafi verið I-kk-nf sem stjórnaði verkinu en þetta staðfesti einnig vitnið V-kk-nf F-kk-nf H-kk-nf. Grunnforsenda matsgerðarinnar var sú að meta ætti eðlilegt endurgjald fyrir mann með bakgrunn eins og I-kk-nf S-kk-nf og margfalda það með 91 klukkustund sem var sá tími sem Ö-kk-nf verkstjóri hafði skráð, eins og var sérstaklega tekið fram í matsfundargerð. Í því ljósi og framangreindra atriða megnar matsgerðin ekki að mati dómsins að varpa ljósi á hvað sé sanngjarnt og eðlilegt að greiða fyrir verkið eða hvort umsamin fjárhæð í upphafi hafi verið bersýnilega ósanngjörn þegar upp var staðið. Matsgerðin byggist á þeirri forsendu að verkið hafi breyst úr tilboðsverki í að greitt skyldi samkvæmt vinnuframlagi en það er með öllu ósannað sbr. eftirgreint.

Með vísan til framangreinds verður að telja að ósannað sé með öllu að aðilar hafi samið um að breyta forsendum samnings þeirra, fljótlega eftir gerð hans og alls ekki síðar, um að verkið væri ekki lengur tilboðsverk og að stefnanda væri kunnugt um afstöðu stefnda. Stefndi verður látinn bera sönnunarbyrðina um að um slíka breytingu hafi verið samið í ljósi gagna málsins og eftiráfullyrðinga forsvarsmanns hans, en þá byrði hefur hann ekki axlað. Hið sama gildir um þá málsástæðu að stefnandi hafi vanefnt samningsskyldur sínar með einhverju móti. Orðalag í tilboði stefnanda sem varð grundvöllur að samningi aðila um að um væri að ræða tilboð í vinnu verður ekki slitið úr samhengi við fyrri viðskipi aðila máls en þó einkum framhald mála eftir að verkið var hafið og það klárað. Því verður þannig ekki veitt sú vigt sem stefndi hefur byggt á að orðalagið hafi.

Jafnvel þótt litið yrði svo á að stefndi bæri ekki sönnunarbyrðina um þessi atriði, telur dómurinn að hann hafi glatað öllum mótbárum í framangreinda veru og málsástæðum til stuðnings einhverri lækkun á dómkröfum stefnanda vegna tómlætis en miðað við atvik málsins og venju í samningum milli verktaka og verkkaupa var sérstök ástæða fyrir stefnda til að vekja án tafar athygli stefnanda á þeirri sýn er hann hafði á áorðnar breytingar í samningssambandinu.

Með vísan til sömu forsendna og að framan greinir verður ekki talið að stefnda hafi tekist sönnun um að samningsfjárhæðin hafi verið ósanngjörn eða óeðlileg. Þá verður því hafnað að 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, leiði til þess að fallast eigi á aðal- eða varakröfu stefnda. Er og svo að umfjöllun um þessar málsástæður stefnda eru vanreifaðar.

Varakröfu stefnda um afslátt af kröfum stefnanda verður einnig hafnað með vísan til sömu röksemda og liggja að baki höfnun á aðalkröfu. Ekkert hefur verið lagt fram sem bendir til þess að endurgjald fyrir vinnu stefnanda í þágu stefnda hafi verið of hátt reiknað.

Að framansögðu leiðir að stefndi verður dæmdur til að greiða kröfu stefnanda að fullu eins og hún er sett fram í stefnu, þ.m.t. dráttarvexti en þeirri kröfu hefur ekki verið mótmælt enda ekki efni til þess.

Með vísan til framangreinds og 1. mgr. 130. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, er óhjákvæmilegt að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem telst, miðað við umfang málsins, þinghöld og framlagða tímaskýrslu lögmanns, hæfilegur 1.200.000 krónur og er þá tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið R-kk-nf K-kk-nf hæstaréttarlögmaður og af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Spennt ehf. greiði stefnanda, Stálbyggingum ehf., 4.192.440 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 1.413.600 krónum frá 23. apríl 2015 til 4. maí 2015, af 3.090.576 krónum frá þeim degi til 12. maí 2015 og af 4.192.440 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 1.000.000 króna 13. maí 2015.

Stefndi greiði stefnanda 1.200.000 krónur í málskostnað.

L-kk-nf K-kk-nf (sign.)