E-904/2023

Mál þetta, sem var höfðað 14. mars 2023, var dómtekið 6. nóvember 2023. Stefnandi er X, [...]. Stefndi er A, [...].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 3.207.988 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 14. mars 2022 til 10. júní 2022, en með dráttarvöxtum af þeirri fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Jafnframt gerir stefndi kröfu um málskostnað.

I.

Málsatvik eru þau að með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 15. október 2021 fékk B ehf., áður C ehf., heimild til greiðslustöðvunar til 4. nóvember 2021 og tók stefndi, A, að sér að vera aðstoðarmaður skuldara, sbr. 10. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. nr. 21/1991.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 10. nóvember 2021 var heimild B ehf. til greiðslustöðvunar framlengd til 2. febrúar 2022. Sama dag, hinn 2. febrúar 2022, óskaði B ehf. eftir framlengingu á heimild til greiðslustöðvunar.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 9. febrúar 2022 var félaginu synjað um framlengingu greiðslustöðvunar. Félagið var í kjölfarið úrskurðað gjaldþrota 11. febrúar 2022 og var [...]skipaður sem skiptastjóri.

Áður höfðu stefnandi og C ehf., síðar B ehf., með kauptilboði 4. ágúst 2020, gert samning um kaup á gluggum. Stefnandi kveðst hafa á grundvelli tilboðsins lagt reglulega inn pantanir. Hinn 15. desember 2021 greiddi stefnandi 1.733.107 krónur á reikning Behf. nr. [...]. Þá greiddi stefnandi 296.327 krónur hinn 17. janúar 2022 á reikning B ehf. nr. [...].

Stefndi sendi til D, framkvæmdastjóra B ehf., og stefnanda tölvupóst 4. febrúar 2022, þar sem segir: „Rétt að árétta að félagið hefur frest til að skila gögnum eftir kröfuhafafund vegna greiðslustöðvunar sem verður haldinn á mánudaginn kl. 10:00 þar til þinghald fer fram kl. 15:00 sama dag. Við eigum eftir að gera upp opinber gjöld, ef þau eru ekki greidd verður sennilega ekki áframhald á greiðslustöðvuninni og við verðum þá frosin inni með þessar vörur ef framhald fæst ekki á grstöðvun. Þannig að við verðum að fá allt greitt í dag og ég ítreka mikilvægi þess að klára þetta.“

Sama dag, 4. febrúar 2022, greiddi stefnandi 10.120.150 krónur á fjárvörslu-reikning E slf., félags í eigu stefnda. Sama dag millifærði stefndi sömu fjárhæð á reikning B ehf. Þá greiddi stefnandi á sama reikning 500.000 krónur hinn 7. febrúar 2022 og sama dag millifærði stefndi sömu fjárhæð á reikning B ehf.

Tveir gámar komu til landsins eftir að B ehf. var úrskurðað gjaldþrota, annar 15. febrúar 2022 og hinn 22. s. m. Í stefnu segir að þegar gluggar stefnanda hafi borist til landsins og hann gert kröfu um afhendingu þeirra úr þrotabúi félagsins hafi komið í ljós að B ehf. hafi ekki greitt af vörunum flutningsgjöld, tolla eða önnur nauðsynleg gjöld svo unnt væri að afhenda stefnanda gluggana. Sömuleiðis hafi komið í ljós að ekki hafi verið til reiðu fjármunir til greiðslu flutningsgjalda, tolla og annarra gjalda sem nauðsynlegt hafi verið að greiða áður en gluggarnir yrðu afhentir, hvorki á fjárvörslureikningi félags í eigu stefnda né á reikningum B ehf.

Lögmaður Samskipa hf. sendi skiptastjóra þrotabús B ehf. bréf 7. mars 2022 þar sem vísað var til þess að B ehf. hafi verið úrskurðað gjaldþrota 11. febrúar 2022. Fram kemur í bréfinu að Samskip hf. hafi flutt til landsins frá Litháen tvo gáma af vörum (farmi) fyrir B ehf. sem hafi ekki verið tollafgreiddir. Samskip hf. ættu haldsrétt í farminum fyrir öllum útistandandi skuldum B ehf. samkvæmt skilmálum farmbréfs og þjónustuskilmálum og að farmurinn yrði ekki afhentur nema greiðsla bærist vegna útistandandi skulda B ehf. að fjárhæð 5.848.463 krónur, auk áfallinna dráttarvaxta og kostnaðar.

Fyrir liggur í gögnum málsins að vegna þeirrar stöðu sem upp var komin veitti skiptastjóri B ehf. stefnanda umboð, dags. 1. mars 2022, til að koma fram fyrir hönd þrotabúsins við að fá afgreiddar vörur hjá Samskipum hf. sem búið ætti tilkall til. Í umboðinu segir að í því felist heimild til alls þess sem venjulegt sé og nauðsynlegt við móttöku varanna. Allar athafnir umboðsmanns samkvæmt umboðinu væru gerðar á ábyrgð og áhættu umboðsmanns. Þannig væri allt sem umboðsmaður gerði á grundvelli umboðsins jafngilt því að skiptastjóri sjálfur hefði gert.

Stefnandi segir að umboðið hafi verið nauðsynlegt þar sem hann hafi staðið í byggingarframkvæmdum og mikið legið á að fá umræddar vörur afhentar til að ljúka framkvæmdum, en hann hefði orðið fyrir tjón hvern dag sem vörurnar væru óafhentar. Hann hafi því þurft að leggja út fyrir nauðsynlegum gjöldum. Hinn 14. mars 2022 hafi stefnandi greitt tvo reikninga Skattsins, vegna virðisaukaskatts, annan vegna sendingar SARN21022 DKAARW131 að fjárhæð 1.528.076 krónur og hinn vegna sendingar SHEG14022 KDAARW025 að fjárhæð 1.749.329 krónur. Þá hafi stefnandi greitt hinn 20. apríl 2022 tvo reikninga Samskipa, nr. 01411069 og 01411071, annan að fjárhæð 678.764 krónur og hinn að fjárhæð 687.481 krónu. Einnig hafi stefnandi hinn 20. maí 2022 greitt reikning Samskipa hf., nr. 01416595, að fjárhæð 315.160 krónur. Stefnandi hafi í kjölfarið fengið vörurnar í sínar vörslur. Auk þess hafi stefnandi leyst út vörur annarra viðskiptavina B ehf. sem hafi verið í gámnum og hafi hann endurheimt þann kostnað eins og kostur er. Samkvæmt útreikningum stefnanda nemi eftirstandandi tjón hans 3.207.988 krónum, en það sé sú fjárhæð sem hann hafi innt af hendi til að leysa út eigin vörur sem hann hafi þegar greitt fyrir að fullu.

Stefnandi heldur því fram að þeim greiðslum sem hann innti af hendi inn á fjár-vörslureikning félags í eigu stefnda og á reikninga B ehf. á greiðslustöðvunartímanum hafi ekki verið ráðstafað til greiðslu nauðsynlegra gjalda vegna flutnings eigna stefnanda til landsins. Þessu mótmælir stefndi. Þá segir í stefnu að ljóst sé að stefndi beri á grundvelli þeirra skyldna sem á honum hvíldu sem aðstoðarmanni skuldara í greiðslu-stöðvun, samkvæmt 19.– 21. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl., að tryggja að áðurnefndum greiðslum yrði ráðstafað til að greiða öll nauðsynleg gjöld eins og kaup-samningur milli aðila kvað á um enda komi fram í þeim samningi að virðisaukaskattur væri innifalinn í kaupverði og að afhenda skyldi vörurnar á vinnusvæði stefnanda. Stefndi mótmælir þessu jafnframt.

Stefnandi sendi stefnda bréf 10. maí 2022 þar sem fram kom að hann teldi stefnda ábyrgan fyrir tjóni sem hann hefði orðið fyrir, að fjárhæð 3.207.988 krónur, vegna stöðu stefnda sem aðstoðarmaður skuldara við greiðslustöðvun félagsins B ehf. Þá var með greiðsluáskorun stefnanda 29. júlí 2022 skorað á stefnda að greiða kröfu hans að fjárhæð 3.207.988 krónur.

Með bréfi stefnda 8. ágúst 2022 var kröfum stefnanda hafnað. Stefnandi hefur því höfðað mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefndi skýrslu. Þá komu fyrir dóm sem vitni D, sem var framkvæmdastjóri B ehf., og [...], sem var skiptastjóri þrotabús B ehf. Verður vísað til framburðar þeirra síðar, eftir því sem ástæða er til.

II.

Stefnandi byggir kröfugerð sína á almennum reglum skaðabótaréttar um skaðabætur utan samninga semog reglum um ábyrgð sérfræðinga á tjóni sem þeir valda við framkvæmd starfa sinna. Stefnandi telur að stefndi beri fulla skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hafi hlotist af háttsemi stefnda, enda sé háttsemin bæði saknæm og ólögmæt.

Öll skilyrði sakarreglunnar séu uppfyllt í málinu og því beri að fallast á kröfur hans, nánar tiltekið að stefndi hafi með saknæmri og ólögmætri háttsemi valdið stefnanda fjárhagslegu tjóni, að tjónið sé sennileg afleiðing þeirrar háttsemi og að skýr orsakatengsl séu milli hinnar saknæmu háttsemi stefnda og hins fjárhagslega tjóns stefnanda.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi sýnt af sér gáleysi við gæslu hagsmuna stefnanda enda hafi hann borið ábyrgð á fjárhag B ehf. vegna stöðu sinnar sem aðstoðarmaður skuldara, í skilningi laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. Sú bótaskylda háttsemi sem stefnandi telur að stefndi hafi sýnt af sér og valdið stefnanda fjártjóni felist í því að hafa vanrækt að gæta þess að fjárhagslegar ráðstafanir B ehf., sem framkvæmdar hafi verið á meðan félagið var í greiðslustöðvun, myndu ekki rýra hag stefnanda eða að öðru leyti valda honum tjóni. Með því að stefndi hafi ekki gætt að þeirri skyldu hafi stefnandi sjálfur þurft að inna af hendi flutningsgjöld, tolla og önnur gjöld vegna vara sem hann hafi með réttu áður greitt fyrir, eins og kaupsamningur aðila hafi kveðið á um.

Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 21/1991 sé skuldara í greiðslustöðvun óheimilt að ráðstafa eignum sínum eða réttindum og stofna til skuldbindinga á hendur sér nema aðstoðarmaður hans veiti fyrir fram samþykki sitt hverju sinni og heimild standi til slíkra aðgerða samkvæmt 20. eða 21. gr. laganna. Þá beri aðstoðarmanni eftir föngum að hafa umsjón eða eftirlit með fjárreiðum skuldara, sbr. 3. mgr. 19. gr. Samkvæmt ákvæðum laganna sé aðstoðarmanni í greiðslustöðvun falið að gæta að því að eignum og réttindum skuldara sé varið með forsvaranlegum hætti og sé honum þannig ætlað að tryggja hagsmuni lánardrottna. Í greinargerð með frumvarpi til laga um gjaldþrotaskipti segi m. a. um 19. gr. að í ákvæðinu komi fram að aðstoðarmaðurinn verði í reynd að samþykkja sérhverja ráðstöfun sem gripið verði til varðandi fjárhagsleg málefni skuldarans, en eftir atvikum geti aðstoðarmaðurinn þó gefið skuldaranum eða starfsmanni hans almenna heimild með skriflegri yfirlýsingu til vissra minni háttar ráðstafana innan marka tiltek-innar fjárhæðar, sbr. 2. mgr. 19. gr. Með þessu sé stefnt að því að gera aðstoðarmanninn ábyrgan gagnvart lánardrottnum skuldarans fyrir því að ekkert verði gert við greiðslu-stöðvun til að rýra hag þeirra, enda leiði af ákvæðum 3. mgr. 19. gr. að aðstoðarmanni beri að gæta af sjálfsdáðum að því að skuldarinn fari ekki út fyrir heimildir sínar.

Stefnandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni vegna fjárhagslegra ráðstafana B ehf. sem fram hafi farið á greiðslustöðvunartímanum. Stefndi, sem aðstoðarmaður skuldara, beri þar ábyrgð á, sbr. 19. gr. laga nr. 21/1991, enda verði tjón stefnanda rakið til gáleysislegrar vanrækslu af hálfu stefnda. Byggir stefnandi á því að það hafi verið forsenda fyrir áframhaldandi viðskiptum stefnanda við B ehf. á greiðslustöðvunartímanum að félagið nyti aðstoðar og væri undir eftirliti aðstoðarmanns sem kæmi til með að fylgja því eftir að hagsmunir stefnanda yrðu tryggðir þrátt fyrir fjárhagsleg vandræði B ehf. Á grundvelli þeirrar forsendu hafi stefnandi haldið áfram að greiða inn á reikninga félagsins og síðar á fjárvörslureikning stefnda. Stefnandi hafi mátt treysta því að fjármunirnir yrðu til reiðu þegar vörurnar kæmu til landsins svo unnt væri að greiða nauðsynleg aðflutningsgjöld o. fl.

Þá byggir stefnandi sérstaklega á því að á stefnda hvíli auknar skyldur á grund-velli sérfræðiþekkingar hans og því séu gerðar ríkari kröfur til stefnda um að gæta réttra og vandaðra vinnubragða. Stefnandi telur ljóst að stefndi hafi ekki gætt slíkra vinnu-bragða sem leitt hafi til fjártjóns stefnanda. Þetta verði að virða stefnda til sakar. Óum-deilt sé að umræddum greiðslum hafi ekki verið ráðstafað til að greiða nauðsynleg gjöld vegna vara stefnanda en stefnda hafi ekki getað dulist að fjármunirnir hafi verið ætlaðir til að tryggja að stefnandi fengi eignir sínar í hendur og að þeim mætti ekki ráðstafa með öðrum hætti. Á grundvelli sjónarmiða um sérfræðiábyrgð stefnda og í ljósi þess að á honum hafi hvílt sérstök skylda til að gæta að meðferð fjármuna félagsins B ehf. á greiðslustöðvunartímanum, þannig að ekkert yrði gert til að rýra hag lánardrottna félagsins, telur stefnandi ljóst að nægilegar líkur hafi verið leiddar að því að skýr orsakatengsl séu á milli háttsemi stefnda og þess fjártjóns sem stefnandi hafi orðið fyrir. Stefnandi telur að það skipti engu þó að fallist yrði á með stefnda að hann hafi ekki óskað sérstaklega eftir að greiðslur samkvæmt áðurnefndum kaupsamningi yrðu greiddar að hluta til á sinn fjárvörslureikning eða ekki. Stefnda hafi engu að síður borið að gæta þess af sjálfsdáðum að B ehf. ráðstafaði umræddum fjármunum með hagsmuni stefnanda að leiðarljósi. Stefnda hafi þannig borið að taka virkan þátt í öllum fjárhagslegum ráðstöfunum skuldarans óháð því hvernig greiðslum til félagsins hefði verið háttað á greiðslustöðvunartímanum. Þó styrki það málatilbúnað stefnanda að greitt hafi verið inn á fjárvörslureikning stefnda enda sé ljóst að með því hafi stefnandi verið að tryggja það að fjármununum yrði ráðstafað á viðhlítandi hátt. Hefði stefndi sinnt aðgæsluskyldu sinni að þessu leyti megi leiða verulegar líkar að því að umræddum fjármunum hefði verið ráðstafað þannig að tryggt væri að stefnandi fengi vörur sínar afhentar án þess að kæmi til frekari greiðslna af hálfu hans eins og stefnandi hafi mátt með réttu gera ráð fyrir. Með því að hafa ekki gætt að því að greiðslunum yrði ráðstafað með viðhlítandi hætti hafi stefndi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi og því alveg ljóst að rekja megi fjártjón stefnanda beint til þeirrar vanrækslu.

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt á því að verða eins settur fjárhagslega og hefði tjón ekki orðið. Tjón stefnanda nemi þeim fjárhagslega mismun sem sé á þeirri atburðarás sem ætla megi að hefði orðið ef hið bótaskylda atvik hefði ekki átt sér stað og þeirri sem hafi orðið í raun. Stefnandi telur að ef rétt hefði verið staðið að störfum stefnda, sem aðstoðarmanns skuldara félagsins B ehf., hefði stefnandi ekki þurft að leggja í þann kostnað vegna þeirra greiðslna sem hann hafi þegar innt af hendi í góðri trú. Stefnandi hafi engar upplýsingar fengið um hvernig ráðstafað hafi verið umræddum fjármunum sem hann hafi innt af hendi. Byggir stefnandi á því að ef stefndi hefði sinnt skyldum sínum samkvæmt lögum um gjaldþrotaskipti væri ljóst að stefnandi hefði ekki orðið fyrir því tjóni sem raun bar vitni. Tjón stefnanda sé því bein afleiðing af vanrækslu stefnda.

Stefndi sé lögmaður og haldi lögum samkvæmt fjárvörslureikning en um þá reikninga gildi reglugerð nr. 1192/2005 um fjárvörslureikninga lögmanna o. fl. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi brotið á ákvæðum 7. gr. reglugerðarinnar með því að greiða fjármuni af fjárvörslureikningi sínum inn á reikninga B ehf. án þess að ráðfæra sig við stefnanda eða ganga nægilega úr skugga um það að fjármunirnir yrðu nýttir í hans þágu. Stefndi hafi haldið því fram að honum hafi borið að greiða út af fjárvörslureikningnum þá reikninga sem B ehf. hafi gefið út. Venjan í reikningagerð sé sú að þeir séu gefnir út á viðskiptavin við afhendingu vöru með eðlilegum greiðslufresti, sbr. 1. mgr. 3. gr. reglugerðar um bókhald og tekjuskráningu virðisaukaskattsskyldra aðila, nr. 50/1993. Stefndi virðist hins vegar einn hafa vitneskju um umrædda reikninga, því stefnandi hafi engan reikning fengið til sín fyrir flutningi og tollafgreiðslu á þeim tíma sem stefndi hafi greitt út af fjárvörslureikningnum. Í raun hafi stefnandi aldrei fengið reikninga fyrir þeim greiðslum sem stefndi greiddi út af fjárvörslureikningnum. Því telur stefnandi að varnir byggðar á reikningum sem aldrei bárust stefnanda séu að engu hafandi og stefnda hafi verið óheimilt að greiða út af fjárvörslureikningnum samkvæmt þeim nema að höfðu samráði við stefnanda. Fé það sem er á fjárvörslureikningi sé eign þess sem lagði fjármunina inn á reikninginn en ekki þess sem er skráður fyrir fjárvörslureikningi.

Þá byggir stefnandi á því að ef stefndi taldi sig með einum eða öðrum hætti ekki geta fylgt fyrirmælum stefnanda um útgreiðslu af fjárvörslureikningnum, eða taldi að fjármunirnir ættu frekar að fara til B ehf., hefði honum verið í lófa lagið að tjá þá skoðun sína við stefnanda eða leggja fjármunina aftur inn á reikning hans. Það hafi stefndi ekki gert, heldur hafi hann ráðstafað fjármununum í heimildarleysi til B ehf. án þess að hafa fyrir því nægilega vissu að þeim yrði ráðstafað í þágu stefnanda. Þannig hafi stefndi brugðist bæði skyldum sínum sem aðstoðarmaður, sbr. 1. og 3. mgr. 19. gr. laga nr. 21/1991, sem og fyrirmælum um meðferð fjármuna stefnanda og þeim reglum sem gildi um útgreiðslur af fjárvörslureikningum lögmanna, sbr. 7. gr. reglugerðar um fjárvörslureikninga lögmanna o. fl. nr. 1192/2005. Stefnandi telur að stefndi beri bóta-ábyrgð á þessum störfum sínum í samræmi við 1. mgr. 25. gr. laga nr. 77/1998 um lög-menn og almennum reglum skaðabótaréttarins.

Stefnandi byggir kröfu sína um greiðslu vaxta á 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Upphafsdagur vaxta, samkvæmt 8. gr. laganna, sé sá dagur er hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað, eða 14. mars 2022, og til 10. júní 2022, mánuði eftir að bótakrafa hafi verið birt stefnda. Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 9. gr. sömu laga, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna. Upphafsdagur dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. laganna sé 10. júní 2022 og frá þeim degi til greiðsludags.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl., laga nr. nr. 77/1998 um lögmenn, reglugerðar nr. 1192/2005 um fjárvörslureikninga lögmanna o. fl. og almennra reglna skaðabótaréttar.

Um málskostnaðarkröfu er vísað til XX. og XXI. kafla laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, einkum 129.– 131. gr. laganna.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að skilyrði sakar séu ekki uppfyllt í málinu. Stefndi mótmælir því að hann hafi gerst sekur um saknæma háttsemi við störf sín sem umsjónarmaður í greiðslustöðvun eða brotið gegn hátternisreglum, skráðum eða óskráð-um, svo bótaskyldu varði, hvort sem litið sé til sjónarmiða um sérfræðiábyrgð eða ekki. Því er mótmælt að miða eigi við strangt sakarmat í málinu en jafnframt bent á að ef á slíkt verður fallist breyti það ekki þeirri grunnreglu að stefnanda beri að sanna þau atvik sem hann byggir meinta sök sína á. Þá er fjárhæð tjóns mótmælt sem ósannaðri og í öllu falli vanreifaðri. Er öllum málsástæðum stefnanda mótmælt.

Stefndi kveður að það sé meginregla í skaðabótarétti að tjónþoli verði að sanna að tjóni hans hafi verið valdið með saknæmum hætti og þá jafnframt hver beri ábyrgð á því. Af því leiði að samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar beri stefnanda skylda til að reyna með öllum ráðum að takmarka það meinta tjón sem stefnandi telur að hann hafi orðið fyrir af völdum stefnda.

Það samkomulag sem stefnandi hafi náð við þrotabúið hafi leitt til þess að stefn-andi hafi tekið þátt í því að greiða útistandandi kostnað farmflytjanda sem nauðsynlegt hafi verið til að leysa út vörurnar. Þar hafi verið um að ræða kostnað sem þrotabúið hefði þurft að greiða til þess að geta nálgast vörurnar, sbr. m. a. 62. og 63. gr. siglingalaga nr. 34/1985 sem og ákvæði í farmbréfum farmflytjanda. Þá samanstandi dómkrafa stefn-anda, að því er virðist, eingöngu af þeirri fjárhæð sem stefnandi hafi greitt til að leysa út vörurnar eftir að búið hafi verið að úrskurða félagið gjaldþrota. Sú greiðsla hafi verið tilkomin eftir frestdag þrotabúsins og greidd með samkomulagi við þrotabúið. Af því leiði að um sé að ræða búskröfu á grundvelli 3. tl. 110. gr. laga nr. 21/1991. Um þetta hafi stefnandi verið meðvitaður, sbr. fyrirliggjandi tölvupóstsamskipti við skiptastjóra. Skiptastjóri hafi beinlínis lýst því yfir að þær greiðslur sem stefnandi krefji stefnda um nú í formi skaðabóta nytu stöðu búskröfu í þrotabúið á grundvelli 3. tl. 110. gr. gjaldþrotalaga, auk þess sem slíkt leiði af efnisrétti.

Stefndi segir að stefnandi virðist ekki byggja dómkröfu sína á þeim greiðslum sem greiddar hafi verið á vörslureikning stefnda og þaðan til þrotabúsins. Að því leyti sem stefnandi byggir efnisrétt sinn á þeim greiðslum sé einnig um að ræða búskröfu á grundvelli 4. tl. 110. gr. laga nr. 21/1991 enda um að ræða greiðslur sem samþykktar hafi verið af aðstoðarmanni í greiðslustöðvun.

Af tilkynningu um skiptalok megi ráða að nánast öruggt sé að ef búskröfum hefði verið lýst á ofangreindum grundvelli og þær samþykktar hefðu þær að fullu fengist greiddar úr þrotabúinu. Engu að síður hafi stefnandi ákveðið, þrátt fyrir að hann hafi notið lögmannsaðstoðar, að lýsa ekki kröfu í þrotabúið. Stefnandi beri hallann af þeirri ákvörðun og geti ekki varpað ábyrgðinni á því að hafa ekki lýst kröfunni í þrotabúið á stefnda.

Þá segir stefndi að stefnandi virðist byggja á því í málatilbúnaði sínum að sú ákvörðun hans að millifæra greiðslur sem stefnandi hafi millifært inn á vörslureikning hans til B ehf. hafi verið ólögmæt og saknæm og brot á skyldum hans sem aðstoðarmaður í greiðslustöðvun. Vísi stefnandi m. a. til 19.– 2 1. gr. laga nr. 21/1991 í þessu samhengi. Stefndi mótmælir þessum staðhæfingum. Engu að síður sé það svo að ef málatilbúnaður stefnanda teljist á rökum reistur hvað þetta varðar leiði það til þess að þær greiðslur teljist riftanlegar samkvæmt 3. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991. Stefndi hafi enga tilraun gert til að hlutast til um að á eftir slíku yrði gengið.

Stefndi telur þannig að stefnandi hafi ekki uppfyllt þá grunnskyldu sína að gera það sem í hans valdi stendur til að takmarka tjón sitt. Eins og atvikum sé hér háttað hefði afar einföld aðgerð, þ. e. einföld kröfulýsing í þrotabú B ehf., getað tryggt þau réttindi og greiðslu sem myndi dómkröfu málsins. Stefndi áréttar að stefnandi hafi notið lögmannsaðstoðar. Um sé að ræða lágmarksaðgerð sem útheimti hvorki langan tíma né kostnað af hálfu stefnanda. Stefnandi geti ekki ákveðið að sleppa því að grípa til aug-ljósra og einfaldra aðgerða til að takmarka tjón sitt og auka með því við meinta skaða-bótaábyrgð stefnda. Þar sem fyrir liggi að samþykktar búskröfur í þrotabúið hefðu fengist greiddar beri stefnanda að sanna að hann hefði ekki fengið þá fjárhæð sem myndi bótakröfu hans greidda úr þrotabúi B ehf. Að öðrum kosti beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda þar sem stefnandi hafi ekki uppfyllt þá grunnskyldu sína samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar að grípa til lágmarksaðgerða til að reyna að takmarka tjón sitt. Af almennum reglum skaðabótaréttar leiði að tjónþoli hafi skyldum að gegna eftir meintan tjónsatburð. Honum beri að leita leiða til að takmarka tjón sitt sé þess unnt. Tjónþoli sem ekki sinni þeirri skyldu glati rétti til bóta fyrir það tjón sem leiði af þessari vanrækslu hans.

Ofangreint megi einnig fella undir sjónarmið um eigin sök stefnanda sem leiði til sömu niðurstöðu og hafi einnig áhrif á mat á orsakatengslum og sennilegri afleiðingu. Þá sé krafist lækkunar á grundvelli ofangreindrar málsástæðu verði hún ekki talin leiða til sýknu.

Stefndi telur einnig að sök sé ósönnuð. Það sé ósannað að hann hafi framkvæmt verk sín á saknæman hátt. Ekkert sem hann gerði hafi falið í sér saknæma háttsemi og hann hafi ekki brotið gegn starfsskyldum sínum sem aðstoðarmaður í greiðslu-stöðvun. Hlutverk aðstoðarmanns í greiðslustöðvun sé að samþykkja ráðstöfun á eignum og stofnun skuldbindinga á meðan á greiðslustöðvunartímabili stendur, sbr. 19. gr. laga nr. 21/1991. Allar þær greiðslur sem stefnandi hafi greitt stefnda hafi verið vegna pantana stefnanda hjá B ehf. Um hafi verið að ræða viðskipti sem rétt hafi verið og eðlilegt að samþykkja á grundvelli 19. gr. laga nr. 21/1991. Aðstoðarmaður í greiðslustöðvun beri ekki hlutlæga ábyrgð á framkvæmd greiðslna þeirra sem hann hafi samþykkt, af hálfu fyrirsvarsmanna félags í greiðslustöðvun. Stefnandi hafi vitað, áður en hann greiddi fjármuni til stefnda, að hann hafi verið að eiga viðskipti við félag í greiðslustöðvun. Hann hafi einnig vitað, áður en hann hafi framkvæmt greiðslu 7. febrúar 2021, að tímabili framlengds greiðslustöðvunar hafi verið lokið og engin trygging til staðar fyrir því að greiðslustöðvunartímabil fengist framlengt. Jafnframt hafi stefnandi vitað að reikningar B ehf., sem greiða hafi átt inn á, hafi verið veðsettir Arion banka hf. Vegna þess óróa sem ofangreind staða hafi skapað hafi hann ákveðið sjálfur að reyna að mynda sér einhvers konar sérstöðu meðal viðsemjenda og kröfuhafa B ehf. með því að millifæra eftirstöðvar kaupverðs pöntunarinnar inn á vörslureikning stefnda. Um leið virðist hann hafa verið að koma í veg fyrir að greiðslur hans myndu enda inni á reikningi veðsettum Arion banka hf. ef félagið yrði úrskurðað gjaldþrota, sem svo hafi orðið raunin aðeins rúmri viku síðar.

Stefndi segir að ekkert af þessu hafi haft nokkuð með sig að gera og ekkert af þessu hafi verið að sínu frumkvæði eða beiðni heldur þvert á móti. Stefnandi hafi ákveðið að greiða inn á vörslureikning stefnda og fengið reikningsupplýsingar hjá fyrirsvars-manni B ehf. Stefndi hafi ekki veitt þær. Stefndi hafi aldrei tekið að sér að hafa milligöngu um að greiða fjármunina frá sínum vörslureikningi til einstakra viðsemjanda B ehf. enda væri það langt út fyrir hlutverk aðstoðarmanns í greiðslustöðvun og honum það í raun óheimilt. Um þetta hafi stefnandi verið fullkomlega meðvitaður. Þeir fjármunir sem um ræðir hafi átt að fara til greiðslu á gjöldum vegna pantana stefnanda hjá B ehf. og stefndi millifært þá tafarlaust til B ehf. í þeim tilgangi, sbr. m. a. tölvupóstsamskipti milli D, framkvæmdastjóra B ehf., og fjármálastjóra B ehf. hinn 7. febrúar 2022. Fjármunum hafi því ekki verið, af hálfu stefnda, ráðstafað í neinum öðrum tilgangi eða „með öðrum hætti“ eins og það sé orðað í stefnu.

Jafnframt mótmælir stefndi fullyrðingum stefnanda þess efnis að óumdeilt sé að fjármununum hafi ekki verið ráðstafað til að greiða nauðsynleg gjöld vegna vara stefn-anda. Fjármununum hafi, þvert á móti, verið varið í nákvæmlega það samkvæmt þeirri vitneskju sem stefndi hafihaft. Ekki hafi verið sýnt fram á annað. Greiðslur til viðsemj-anda B e hf. eða flutningsaðila hefðu aldrei getað komið frá stefnda eða vörslureikningi hans. Allar greiðslur hafi komið frá B ehf., þó þannig að um væri að ræða viðskipti sem stefndi hafi samþykkt, sbr. 19. gr. laga nr. 21/1991. Það ákvæði setji ekki þær skyldur á stefnda að hann standi yfir fyrirsvarsmönnum félaga í greiðslustöðvun á meðan millifærsla fari fram heldur eingöngu að samþykkt sé að ráðstafa fjármunum á tiltekinn hátt. Slíkt samþykki hafi verið veitt í þessu tilfelli.

Stefndi telur að hann hafi ekki brotið gegn neinum skyldum sínum við störf sín heldur aðhafst þvert á móti í samræmi við skyldur sínar sem umsjónarmaður í greiðslu-stöðvun. Hann hafi ekki brotið gegn ákvæðum lögmannalaga, hvorki um fjár-vörslureikninga né öðrum ákvæðum, sem aðstoðarmaður í greiðslustöðvun B ehf. Þá hafi hann ekki brotið gegn reglum um fjárvörslureikninga nr. 1192/2005. Stefndi segir að raunar virðist atvikum og efnisatriðum snúið á haus í stefnu. Skýrt sé af reglum nr. 1192/2005 að þær skyldur sem þar séu lagðar á lögmenn nái til umbjóðanda hans og þeirra fjármuna sem hann taki við f. h. umbjóðenda sinna. Stefnandi hafi aldrei verið umbjóðandi stefnda. Stefnandi geti ekki einhliða, eða hugsanlega í samráði við fram-kvæmdastjóra B ehf., ákveðið að greiða kaupverð vöru inn á vörslureikning stefnda og þar með sjálfkrafa virkjað skyldur sem lögmaður hafi gagnvart umbjóðendum sínum samkvæmt reglum nr. 1192/2005 eða lögmannalögum. Raunar beri frekar að líta svo á að stefnda hafi því borið skylda til að skila þeim fjármunum sem stefnandi, sem sé ótengdur þriðji aðili, hafi greitt inn á vörslureikning hans til B ehf. án nokkurrar tafar. Fráleitt sé að líta svo á að greiðslur stefnda til B ehf. hafi verið í „heimildarleysi“ eins og það sé orðað í stefnu eða að stefndi hafi á einhvern hátt þurft heimild stefnanda eða sam-ráð til að greiða fjármunina til B ehf. eftir að stefndi hafi ráðfært sig við fram-kvæmdastjóra B ehf. um að tímabært væri að greiða fjármunina. Útilokað sé að túlka reglur um fjárvörslureikninga lögmanna þannig að eftir að stefnandi hafi ákveðið að greiða fjármuni inn á vörslureikning stefnda hafi stefnda borið skylda til að greiða þá fjármuni annað en inn á reikning B ehf. Einnig mótmælir stefndi þeirri málsástæðu að honum hafi verið óheimilt að greiða fjármunina til B ehf. nema „að höfðu samráði við stefnanda“ eins og haldið sé fram í stefnu. Stefndi hafi greitt fjármunina af vörslureikningi sínum til B ehf. eftir því sem tímabært var til að greiða fyrir birgja, flutning og skatt. Eftir að hann fékk fjármunina inn á vörslureikning sinn hafi hann greitt þá til B ehf. í samráði við framkvæmdastjóra félagsins, enda B ehf. hans umbjóðandi. Hafa þurfi í huga að þó að greiðslur stefnanda til B ehf. hafi að jafnaði verið á móti reikningum, sbr. reikning 1. desember 2021, sé það engu að síður svo að fyrirkomulag greiðslu á flutningsgjöldum hafi verið með þeim hætti að B ehf. hafi verið gert að greiða farmflutningsgjöldin áður en vörurnar voru afhentar og reikningur gerður. Ekki hafi því verið unnt að gera reikning fyrr en vörurnar væru komnar. Greiða hafi þó þurft fyrir þær fyrr. Í því tilfelli sem hér um ræðir hafi umræddar vörur ekki komið til landsins fyrr en 15. febrúar 2022, þ. e. eftir að félagið hafi verið úrskurðað gjaldþrota.

Stefndi segir að ástæður þess að þeir fjármunir sem hann millifærði af vörslu-reikningi sínum til B ehf. hafi ekki nægt til að leysa út vörur stefnanda séu honum ókunnar en augljóst sé að þeir hafi að stórum hluta farið í nákvæmlega það sem þeir hafi átt að fara í, enda hafi stefnandi greitt 10.120.150 krónur inn á vörslureikning hans en að því er virðist þurft svo að greiða aftur einungis hluta af þeirri fjárhæð, eða 3.207.98 8 krónur, sbr. dómkröfu málsins. Sú staðreynd að stefnandi krefji stefnda ekki um skaða-bætur sem nemi þeirri heildarfjárhæð sem stefndi millifærði af vörslureikningi sínum til B ehf., heldur eingöngu hluta hennar, feli jafnframt í sér viðurkenningu á því að aðferðafræði stefnda hafi verið rétt að því er varðar a. m. k. 7.412.162 krónur(sic). Það sé stefnanda að útskýra þessa þversögn í málatilbúnaði sínum. Sú athöfn stefnda að milli-færa 10.120.150 krónur af vörslureikningi sínum til B ehf. geti aldrei talist saknæm athöfn, hvað þá að saknæmið eigi aðeins við það að millifæra hluta fjárhæðarinnar. Ósannað sé með öllu að fjármunir þeir sem stefnandi greiddi stefnda og stefndi greiddi B ehf. hafi farið í eitthvað annað en að greiða gjöld og kostnað vegna pantana stefnanda, þ. e. viðskipti sem hafi verið eðlileg og innan marka þess sem aðstoðarmanni í greiðslu-stöðvun sé heimilt og hafi borið að samþykkja við þær sérstöku aðstæður sem þarna hafi ríkt.

Stefndi kveður að vanhöld á áætlunum framkvæmdastjóra B ehf. á flutn-ingskostnaði, sköttum og gjöldum, eða eftir atvikum eldri ógreiddar skuldir hjá flutn-ingsaðila sem myndi haldsrétt samkvæmt siglingalögum, auk breyttrar stöðu við synjun á framlengingu greiðslustöðvunar, og breyttar aðstæður við gjaldþrot, séu atriði sem ekki feli í sér saknæma háttsemi stefnda. Jafnframt geti gjaldþrot virkjað strangari greiðsluskilmála, t. d. farmgjalda hjá flutningsaðilum, sem leiði til aukins kostnaðar og þess að greiða verði upp eldri skuldir til að fá vörur afhentar. Ekki hafi verið sýnt fram á að stefndi hafi á einhvern hátt samþykkt greiðslur sem óheimilt hafi verið að samþykkja eða á annan hátt brotið gegn skyldum sínum sem aðstoðarmaður í greiðslustöðvun. Þá beri aðstoðarmaður í greiðslustöðvun ekki ábyrgð á útgáfu reikninga fyrirtækis í greiðslustöðvun.

Stefndi telur jafnframt að það sé óskýrt og vanreifað í stefnu málsins hvaða verk það séu nákvæmlega sem stefnandi telur að séu saknæm af hálfu stefnda. Látið sé nægja að lýsa meintu saknæmi stefnda á almennan hátt á þá leið að háttsemin hafi falist í því að stefndi hafi „vanrækt að gæta þess að fjárhagslegar ráðstafanir B ehf., sem fram-kvæmdar voru á meðan félagið var í greiðslustöðvun, myndu ekki rýra hag stefnanda eða að öðru leyti valda honum tjóni“. Ekki sé gerð tilraun til að afmarka nákvæmlega hvaða verk það voru sem stefndi hafi framkvæmt sem eigi að hafa verið saknæm. Lýsingu á saknæmri háttsemi skorti. Slík almenn lýsing á meintri saknæmri háttsemi án tilraunar til að tengja það við einstök atvik eða málavexti feli í sér vanreifun sem eftir atvikum geti leitt til frávísunar ex officio, sbr. m. a. dóm Hæstaréttar í máli nr. 422/2014. Saknæmri háttsemi stefnda sé því mótmælt.

Enn fremur telur stefndi ósannað að orsakatengsl séu á milli hinna meintu óljósu saknæmu verka stefnda og tjóns stefnanda. Stefnandi hafi ekki útskýrt hvað það sé nákvæmlega sem stefndi hafi átt að gera til að tryggja hagsmuni hans. Enda sé það erfitt því hans hlutverk hafi ekki verið að annast hagsmuni stefnanda umfram aðra viðskipta-menn B ehf. sem síðar hafi orðið kröfuhafar í þrotabúið. Af atvikum sé ljóst að þær vörur sem stefnandi hafi pantað hafi komið til landsins 15. febrúar 2022. Vörurnar hafi því ekki verið komnar til landsins þegar stefnandi hafi greitt inn á vörslureikning stefnda. Vörurnar hafi einnig verið ókomnar til landsins þegar B ehf. hafi orðið gjaldþrota. Vörurnar hafi komið til landsins eftir að B ehf. hafi orðið gjaldþrota. Við gjaldþrot breytist atvik gríðarlega. Stefnandi verði að sanna alla þætti kröfu sinnar. Þar á meðal beri honum að sanna að honum hefði verið unnt að nálgast þær vörur sem hann hafði pantað frá þrotabúinu ef stefndi hefði millifært aftur til stefnanda þá fjármuni sem greiddir höfðu verið á vörslureikning hans. Það sé með öllu ósannað. Allt eins sé jafn líklegt að ef þeir fjármunir hefðu ekki þegar verið greiddir til B ehf. fyrir úrskurð um gjaldþrot hefði skiptastjóri hreinlega hafnað því að afhenda vörurnar og boðið stefnanda að lýsa almennri kröfu í búið á grundvelli innborgunar og ekki samþykkt samkomulag það sem felist í veittu umboði. Stefnandi hefði þá þurft að afla hinna sérpöntuðu glugga á nýjan leik frá öðrum aðila með tilkostnaði langt umfram kröfugerð þessa máls. Ein af málsástæðum stefnanda í stefnu sé að stefnda hafi borið að skila fjármununum til stefn-anda. Stefnanda beri því að sanna hvernig hann hefði, fyrir gjaldþrot félagsins, getað tryggt sér handhöfn þeirra vara sem um ræðir gegn greiðslu 10.1 20.150 króna.

Stefndi segir að aðstæður og réttarsambönd breytist gríðarlega frá tímabili greiðslustöðvunar yfir í gjaldþrot. Hann áréttar að vörurnar hafi ekki komið til landsins fyrr en 15. febrúar 2022. Þá þegar hafi félagið verið úrskurðað gjaldþrota. Stefndi beri ekki ábyrgð á hinu breytta réttarsambandi eða eftir atvikum þeim kostnaðarauka og breyttu samningsskilmálum sem séu samfara því fyrir viðsemjendur hins gjaldþrota félags, t. d. varðandi haldsrétt flutningsfyrirtækis, möguleika á greiðslufrestum eða skil-yrðum veðsettra reikninga. Stefndi beri heldur ekki ábyrgð á því að stefnandi hafi tekið ákvörðun um að eiga í samningssambandi við félag á tímabili framlengdar greiðslu-stöðvunar og millifæra 10.1 20.150 krónur án þess að þær vörur sem verið var að greiða fyrir væru komnar til landsins og án þess að hafa fengið reikning á móti þeirri greiðslu í þeirri von um að allt myndi bjargast áður en félagið færi í þrot. Í því felist jafnframt eigin sök af hálfu stefnanda og áhættutaka sem stefndi beri ekki ábyrgð á. Vanefndir á skyldum stefnanda til tjónstakmörkunar feli einnig í sér eigin sök sem leiði til niður-fellingar meintrar bótaskyldu en lækkunar til vara.

Þá telur stefndi að reifun fjárkröfu stefnanda sé óskýr. Í stefnu sé ekki að finna kafla þar sem fjárkrafa stefnanda sé sundurliðuð. Ekki sé gerð tilraun til að sýna fram á hvernig sú fjárhæð sem myndar dómkröfu stefnanda tengist þeim fjármunum sem stefnandi hafi millifært á vörslureikning stefnda. Þá sé ekki reifað hvernig mismunurinn á þeim fjármunum sem stefnandi greiddi á grundvelli samkomulags við þrotabúið og dómkröfu hans sé fundinn. Látið sé nægja að nefna í málavaxtalýsingu að „samkvæmt útreikningum stefnanda“ nemi tjón hans 3.207.988 krónum eftir að hann hafi reynt að endurheimta kostnað eins og kostur er. Vísað sé til framlagðs dómskjals með yfirliti stefnanda til nánari skýringa. Af dómaframkvæmd megi ráða að stefnda verði að vera unnt, við lestur stefnu, að skilja samsetningu og forsendur dómkröfu sem að honum er beint. Ekki sé nægjanlegt að vísa til fylgiskjala til útskýringar dómkröfu. Fjárkrafan sé því vanreifuð og dómsins að meta hvort það leiði til frávísunar ex officio.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda, enda sé ekki gerð tilraun til að reifa það í stefnu af hvaða sökum stefnandi eigi rétt á dráttarvöxtum frá 17. mars 2022. Dráttarvaxtakrafan sé því vanreifuð og henni mótmælt efnislega.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda er þess einnig krafist að bótakrafa stefn anda verði lækkuð, enda geti málsástæður stefnda leitt til lækkunar bæði varðandi ósannaða saknæma háttsemi, skort á tjónstakmörkun sem og ósönnuð orsakatengsl.

Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafist er álags á málskostnað er nemur virðisaukaskatti, stefndi reki ekki virðisaukaskatts skylda starfsemi og beri því nauðsyn til að fá dæmt álag er þeim skatti nemur úr hendi stefnanda.

IV.

Í máli þessu krefst stefnandi skaðabóta úr hendi stefnda að fjárhæð 3.207.988 krónur vegna tjóns sem hafi hlotist af saknæmri og ólögmætri háttsemi stefnda, sem aðstoðarmaður skuldara, B ehf. Félagið fékk með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 15. október 2021 heimild til greiðslustöðvunar til 4. nóvember 2021. Stefndi tók að sér að vera aðstoðarmaður skuldara. Greiðslustöðvunin var framlengd til 2. febrúar 2022 en með úrskurði 9. s. m. var félaginu synjað um framlengingu hennar. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 11. febrúar s. m.

Í stefnu málsins segir að hin bótaskylda háttsemi stefnda felist í því að hafa „vanrækt að gæta þess að fjárhagslegar ráðstafanir B ehf., sem framkvæmdar voru á meðan félagið var í greiðslustöðvun, myndu ekki rýra hag stefnanda eða að öðru leyti valda honum tjóni. Með því að stefndi hafi ekki gætt að þeirri skyldu hafi stefnandi sjálfur þurft að inna af hendi flutningsgjöld, tolla eða önnur gjöld vegna vara sem hann hafði með réttu áður greitt fyrir, eins og kaupsamningur aðila kvað á um.“ Þannig er í stefnu með fremur almennum hætti lýst í hverju hin bótaskylda háttsemi felist en ekki afmarkað hvaða verk stefndi hafi framkvæmt sem stefnandi telur bótaskyld. Tekur dómurinn undir með stefnda að málatilbúnaður stefnanda sé fremur óskýr. Hins vegar þykir rétt að taka málið til efnismeðferðar en ekki vísa því frá dómi án kröfu.

Samkvæmt 10. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. getur skuldari, sem á í verulegum fjárhagsörðugleikum og vill freista þess að koma nýrri skipan á fjármál sín með aðstoð lögmanns eða löggilts endurskoðanda, sem hann hefur ráðið í því skyni, leitað heimildar til greiðslustöðvunar.

Í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 21/1991 er mælt fyrir um réttaráhrif greiðslustöðvunar en þar segir að meðan á henni stendur sé skuldaranum óheimilt að ráðstafa eignum sínum eða réttindum og stofna til skuldbindinga á hendur sér, nema aðstoðarmaður hans veiti fyrir fram samþykki sitt til þess hverju sinni og heimild standi til slíkrar aðgerðar í 20. eða 21. gr. Þá segir í 2. mgr. 19. gr. að þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. sé aðstoðarmanni heimilt að veita skuldaranum skriflega fyrir fram almennt samþykki til að verja fjármunum innan tiltekinna marka til að afla sér og fjölskyldu sinni daglegra nauðsynja eða til að standa straum af reglubundnum eða nauðsynlegum útgjöldum til að halda áfram rekstri sínum, en skuldaranum ber að gera aðstoðarmanninum grein fyrir ráðstöfunum í skjóli slíks samþykkis með reglulegu millibili eftir ákvörðun aðstoðarmannsins og er samþykkið afturtækt án fyrirvara. Loks segir í 3. mgr. 19. gr. að aðstoðarmanni skuldarans beri „eftir föngum“ að hafa umsjón eða eftirlit með fjárreiðum hans til að fyrirbyggja að hann brjóti gegn ákvæðum 1. og 2. mgr.

Stefnandi hafði gert samning við B ehf. um kaup á gluggum, með tilboði dags. 4. ágúst 2020, þ. e. áður en félagið fékk greiðslustöðvun. Á grundvelli þess samnings lagði stefnandi inn pantanir og innti af hendi greiðslur til félagsins á greiðslustöðvunar-tímanum. Stefndi upplýsti með tölvupósti 4. febrúar 2022 að félagið ætti eftir að gera upp opinber gjöld og að ef þau yrðu ekki greidd yrði sennilega ekki framhald á greiðslustöðvuninni og vörur stefnanda væru þá „frosnar inni“. Þá sagði stefndi í tölvu-póstinum: „Þannig að við verðum að fá allt greitt í dag og ég ítreka mikilvægi þess að klára þetta.“ Stefnanda var því fullkunnugt að óvíst var að greiðslustöðvun yrði fram-lengd. Sama dag millifærði stefnandi fé á fjárvörslureikning félags í eigu stefnda, í tveimur færslum, samtals 10.1 20.150 krónur.

Stefndi gaf ekki fyrirmæli um að greiðsla ætti að berast á fjárvörslureikninginn og tölvupóstur stefnda 4. febrúar 2022 verður ekki skilinn þannig að greiðslu hafi átt að inna af hendi á þann reikning. Í málinu liggur hins vegar fyrir tölvupóstur framkvæmda-stjóra B ehf. til stefnanda frá 3. febrúar 2022 um að leggja greiðslu vegna tiltekins kostnaðarauka inn á fjárvörslureikninginn. Þannig liggur fyrir að stefndi gaf ekki fyrir-mæli um að stefnandi greiddi inn á fjárvörslureikninginn. Í vitnisburði D, sem var framkvæmdastjóri B ehf., kom einnig fram að stefndi hefði ekki gefið slík fyrirmæli. Breytir engu í þessu sambandi þótt afrit af tölvupósti vitnisins 3. febrúar 2022 hafi verið sent á stefnda. Stefndi millifærði sömu fjárhæðir til B ehf. sama dag, 4. febrúar. Sú aðgerð stefnanda að leggja inn á fjárvörslureikninginn verður ekki skilin öðruvísi en að greiðslan hafi átt að fara áfram til B ehf. til að vörur stefnanda yrðu sendar til landsins. Eins og stefnandi hefur sjálfur sagt var afar brýnt fyrir hann að fá vörurnar til landsins vegna byggingarframkvæmda hans. Ekki verður séð að stefndi hafi með þessu brotið gegn 7. gr. reglugerðar nr. 1192/2005 um fjárvörslureikninga lögmannao. fl., enda var stefnandi ekki umbjóðandi stefnda og greiðslan var fyrir hönd stefnanda. Ljóst er að fénu hefur verið ráðstafað í vörur fyrir stefnanda enda bárust þær til landsins og fyrir liggur í gögnum málsins tölvupóstur framkvæmdastjóra B ehf. frá 7. febrúar 2022 þar sem hann gaf starfsmanni félagsins fyrirmæli um að ráðstafa tilteknum greiðslum til stefnanda, 2,9 milljónum króna, 7,2 milljónum króna og 500.000 krónum. Greiðslur stefnanda virðast hins vegar ekki hafa dugað til þar sem hann þurfti að greiða skatta og gjöld, sem nemur stefnufjárhæð málsins, 3.207.988 krónur, til að leysa vörurnar út. Ekkert liggur fyrir um ástæðu þess, s. s. hvort B ehf. hafi vanáætlað kostnað. Vitnið D greindi t. d. frá því fyrir dómi að greitt hefði verið fyrir vörurnar til framleiðanda en aðflutningsgjöld verið greidd síðar, þegar varan væri komin til landsins og tollagengi lægi fyrir.

Með vísan til alls framangreinds er það niðurstaða dómsins að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti valdið stefnanda tjóni í starfi sínu sem aðstoðarmaður skuldara, B ehf. Jafnvel þótt svo væri verður ekki fram hjá því litið að stefnandi leitaðist ekki við að takmarka tjón sitt. Fyrir liggur að stefnandi leysti út vörurnar með samkomulagi sem hann gerði við skiptastjóra B ehf. Skiptastjóri benti stefnanda jafnframt á, með tölvupósti 1. mars 2023, að lýsa í þrotabú félagsins kostnaði við að leysa út vörurnar og að slíkur kostnaður félli undir búskröfur, sbr. 3. tl. 110. gr. laga nr. 21/1991. Þá áréttaði skiptastjóri í tölvupósti 21. mars 2023 að stefnandi gæti lýst kröfu í búið, en því sinnti stefnandi ekki. Jafnframt kemur fram í gögnum málsins að við skiptalok fengust greiddar 14.594.475 krónur upp í búskröfur. Samkvæmt öllu framansögðu er stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað, sem er hæfilega ákveðinn 5 00.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð :

Stefndi, A, er sýkn af kröfum stefnanda, X.

Stefnandi greiði stefnda 5 00.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf