S-408/2018

Dómur:

I

Mál þetta, sem dómtekið var 17. mars 2020, höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 10. september 2018 á hendur ákærða, A-x-x P-x-x L-x-x, kt. [...], [...], Kópavogi;

„fyrir brot gegn almennum hegningarlögum og umferðarlögum með því að hafa, að morgni þriðjudagsins 12. júní 2018, ekið bifreið af gerðinni Suzuki Swift með skráningarnúmerið [...], sem hann hafði til umráða, um Reykjanesbraut frá vegamótum Vogavegs og sem leið lá austur til Hafnarfjarðar á móts við Stekkjaberg, sem hér greinir:

Ákærði var óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna en amfetamín mældist í þvagi ákærða, var sviptur ökuréttindum í heimalandi sínu, Póllandi, og hafði ekki öðlast ökuréttindi hér á landi, ók of hratt miðað við aðstæður, langt yfir leyfilegum hámarkshraða en á móts við Tjarnavelli í Hafnarfirði mældi lögregla hraða bifreiðarinnar 136 km/klst þar sem hámarkshraði var 80 km/klst. Á akstursleiðinni ók ákærði ítrekað fram úr ökutækjum hægra megin og á öxl akbrautarinnar, ók ítrekað vinstra megin fram úr ökutækjum án þess að ganga úr skugga um að það væri unnt án hættu, þrátt fyrir að umferð væri á akreininni í gagnstæða akstursstefnu, án þess að hafa hliðarbil við þau ökutæki sem hann ók fram úr nægilegt og án þess að gæta að því hvort að vegsýn væri skert. Ákærði ók á miðri akbrautinni þar sem ein akrein var í hvora akstursstefnu á milli ökutækja beggja vegna, og á milli akreina þar sem tvær akreinar voru í akstursstefnu hans á milli ökutækja á báðum akreinum. Við Stekkjaberg lauk akstri ákærða eftir harkalegan árekstur við bifreiðar sem þar voru en á akstursleiðinni ók ákærði bifreiðinni utan í og á fjölda bifreiða. Með háttsemi sinni raskaði ákærði umferðaröryggi á alfaraleið og stofnaði lífi og heilsu vegfarenda á akstursleiðinni á ófyrirleitinn hátt í augljósan háska.

Afleiðingar af háttsemi ákærða voru þær að bifreiðin [...] kastaðist af akbrautinni, fór veltu, staðnæmdist á hvolfi og skemmdist mikið og ökumaður hennar, A, sat föst í bifreiðinni og hlaut hálshryggjartognun; bifreiðin [...] beyglaðist mikið að aftanverðu og á hægri hlið aftan til; bifreiðin[...] hlaut ákomu aftan til og á vinstra afturhorn; bifreiðin [...] beyglaðist mikið á hægri hlið; vinstri spegill bifreiðarinnar [...] brotnaði; bifreiðin [...] rispaðist á hægri hlið; vinstri spegill bifreiðarinnar [...] skemmdist; ljósker bifreiðarinnar [...] hægra megin að aftan brotnaði og bifreiðin beyglaðist þar; vinstri framhurð [...] beyglaðist; bifreiðin [...] hlaut ákomu á vinstri hlið og framhorn, spegill þeim megin brotnaði og vökvi lak úr hurð; og bifreiðin [...] sem ákærði ók skemmdist mikið.

Telst þetta varða við 1. mgr. 168. gr. og 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 10. gr., 1., 2. og 3. mgr. 20. gr., 2. mgr. 22. gr., 1. mgr. 36. gr., 1., sbr. 3. mgr. 37. gr., 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðalaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 1. mgr. 101. gr. og 1. mgr. 102. gr. og 105. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.“

Með framhaldsákæru 2. janúar 2019 og með heimild í 1. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála jók héraðssaksóknari við ákæru sína með þeim hætti að á eftir kröfum ákæruvalds kemur eftirfarandi einkaréttarkrafa:

„Af hálfu A, kt. [...], er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur samtals að fjárhæð kr. 1.000.000 með vöxtum skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 12. júní 2018 en síðan með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því krafan er kynnt ákærða til greiðsludags. Jafnframt er krafist málskostnaðar að skaðlausu, skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum 24% virðisaukaskatti, fyrir að halda fram bótakröfu í málinu, skv. 3. mgr. 176. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.“

Kröfur ákærða eru að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa og að bótakrafa brotaþola verði lækkuð. Þá krefst verjandi ákærða þóknunar sér til handa.

Farið var með mál þetta samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærði játaði sök í þinghaldi 13. mars sl. og í þinghaldi fjórum dögum síðar var málið tekið til dóms án frekari sönnunarfærslu eftir að sækjanda og verjanda ákærða hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði máls og ákvörðun viðurlaga. Verjanda og lögmanni brotaþola var í þinghaldinu einnig gefinn kostur á að tjá sig um bótakröfu brotaþola sem tekin er upp í framhaldsákæru málsins.

II

Við þingfestingu málsins játaði ákærði skýlaust sök. Að mati dómsins samrýmist játning ákærða framlögðum gögnum. Brot ákærða teljast því sönnuð og eru þau réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru, sbr. nú hvað umferðarlagabrot ákærða varðar, 1. mgr. 14. gr., 1.3. mgr. 22. gr. og 3. mgr. 25. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr., og 1. mgr. 36. gr., 2. og 3. mgr. 37. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mg. 95. gr., umferðarlaga nr. 77/2019, allt sbr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Fram kom hjá sækjanda að eftir gildistöku laga nr. 77/2019 teldist ökumaður ekki undir áhrifum ávana og fíkniefna þótt slík efni mældust í þvagi hans. Ákærða er því ekki lengur gefin sú háttsemi að sök í málinu, sbr. 2. gr. almennra hegningarlaga, og verður hann því ekki sakfelldur fyrir brot á 1., sbr. 2., mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987.

III

Undir rannsókn málsins var B geðlæknir fenginn til þess að framkvæma geðrannsókn á ákærða. Ítarleg skýrsla geðlæknisins vegna þeirrar rannsóknar, dagsett 15. júlí 2018, liggur frammi í málinu. Er það niðurstaða læknisins að ákærði sé örugglega sakhæfur. Telur læknirinn að ákærði hafi fengið stutt geðrof í um það bil þrjá daga við atburð og eftir vegna neyslu og verkunar amfetamíns.

Í skýrslu B segir einnig að grunnpersónuleiki ákærða sé ekki alveg eðlilegur. Hann hafi strax sem ungur maður sýnt andfélagslega hegðun. Hins vegar hafi ekki komið fram örugg merki um svo alvarlega persónuleikaröskun, heilaskaða eða greindarskort, sem séu af þeirri gráðu að þau fyrri ákærða ábyrgð gerða sinna. Þau geðrænu einkenni sem að framan greini leiði hvorki til ósakhæfis ákærða né útiloki þau að refsing komi að gagni.

Af hálfu ákærða hefur framangreindum niðurstöðum B geðlæknis ekki verið hnekkt. Að því gættu og með vísan til 1. málsliðar 17. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er það niðurstaða dómsins að geðrannsókn sú sem framkvæmd var á ákærða gefi ekki tilefni til að telja að ákvæði 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eða 1. mgr.

16. gr. sömu laga eigi við um hagi hans. Dómurinn telur ákærða því sakhæfan og verður honum gerð refsing.

Ákærði á sér ekki sakaferil hér á landi. Hann hefur hins vegar hlotið tvo dóma í Bretlandi. Jafnframt liggur fyrir að með dómi í hverfisdómi í Slupsk, Póllandi, hinn 21. desember 2017, var ákærða bannaður akstur allra vélknúinna ökutækja í allt að fimm ár frá 18. nóvember 2017, en síðastnefndan dag var ökuskírteini ákærða gert upptækt. Þá var ákærði 13. febrúar 2019 með dómi dómstóls OVJ Den Haag í Hollandi dæmdur í 18 mánaða fangelsi fyrir ofbeldisbrot og eignaspjöll, en brotin framdi ákærði 17. september 2018.

Ofangreindur dómur hins hollenska dómstóls hefur hegningaraukaáhrif í máli þessu, sbr. dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 51/1982 og 62/1982. Refsingu ákærða ber því að ákveða samkvæmt fyrirmælum 78. gr., auk 77. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingarinnar verður að líta til þeirrar hættu sem háttsemi ákærða skapaði og þeirra áverka og tjóns sem af henni leiddi, sbr. 1., 2. og 3. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða til málsbóta horfir játning hans, sbr. 8. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Dómurinn telur að ákvæði 75. gr. almennra hegningarlaga eigi ekki við í málinu. Að öllu þessu virtu þykir refsing ákærða réttilega ákveðin fimm mánaða fangelsi. Eftir atvikum þykir mega fresta fullnustu þriggja mánaða af refsingunni og skal sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 12. júlí 2018 til 17. júlí 2018 og frá 13. mars 2020 til 17. mars 2020 að fullri dagatölu, sbr. 76. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til þess sem áður segir um háttsemi ákærða þykir rétt, svo sem krafist er í ákæru og með vísan til 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. nú 99. gr. laga nr. 77/2019, að svipta ákærða ökurétti í þrjú ár frá birtingu dóms þessa að telja.

IV

Í málinu krefst brotaþoli, A, miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. júní 2018, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því krafan var kynnt ákærða til greiðsludags. Jafnframt krefst brotaþoli málskostnaðar að skaðlausu fyrir að halda fram bótakröfu í málinu samkvæmt 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Samkvæmt framansögðu hefur dómurinn slegið því föstu að ákærði hafi stofnað lífi og heilsu vegfarenda á akstursleið sinni á ófyrirleitinn hátt í augljósan háska. Samkvæmt framlögðu læknisvottorði hlaut brotaþoli hálshryggjartognun er ákærði ók á bifreið hennar. Þá liggur fyrir að við áreksturinn kastaðist bifreið brotaþola af akbrautinni, valt og staðnæmdist á hvolfi. Sat brotaþoli föst í bifreiðinni eftir áreksturinn. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Bætur fyrir miska skulu ákvarðaðar eftir því sem sanngjarnt þykir og við mat á fjárhæð þeirra skal einkum líta til alvarleika brotsins, sakarstigs brotamanns, huglægrar upplifunar brotaþola og loks umfangs tjónsins.

Við mat á miskabótum til handa brotaþola þykir mega líta til þeirra áverka sem hún hlaut við áreksturinn, sbr. ákæru héraðssaksóknara og framlagt læknisvottorð. Háttsemi ákærða var mjög hættuleg og ljóst er af gögnum málsins að brotaþola var mjög brugðið vegna framferðis hans. Að þessu og öðru framangreindu virtu þykja miskabætur til handa brotaþola hæfilega ákvarðaðar 700.000 krónur. Um vexti og dráttarvexti af kröfunni fer svo sem í dómsorði greinir, en krafan var birt ákærða við þingfestingu málsins 13. mars síðastliðinn.

Þá á brotaþoli rétt á málskostnaði úr hendi ákærða, sbr. ákvæði 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem hún hefur krafist, er hæfilega þykir ákveðinn með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

V

Með vísan til sakfellingar ákærða, sbr. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður honum gert að greiða sakarkostnað málsins. Ákærði dæmist því til að greiða sakarkostnað samkvæmt yfirliti héraðssaksóknara, samtals 808.298 krónur. Ákærði greiði einnig þóknun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef O-kk-ef S-kk-ef lögmanns, en þóknun verjanda þykir eftir umfangi málsins og með hliðsjón af tímaskýrslu hans hæfilega ákveðin svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Ákærði, A-x-x P-x-x L-x-x, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu þriggja mánaða af refsingunni og skal sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Til frádráttar refsingu ákærða kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá 12. júlí 2018 til 17. júlí 2018 og frá 13. mars 2020 til 17. mars 2020 að fullri dagatölu.

Ákærði sæti sviptingu ökuréttar í þrjú ár frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 1.904.458 krónur í sakarkostnað, þar með talda þóknun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef O-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.096.160 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

Ákærði greiði brotaþola, A, 700.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. júní 2018 til 13. mars 2020 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, og 270.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf sem hann sætti frá 12. júlí 2018 til 17. júlí 2018 og frá 13. mars 2020 til 17. mars 2020 að fullri dagatölu.

Ákærði sæti sviptingu ökuréttar í þrjú ár frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 1.904.458 krónur í sakarkostnað, þar með talda þóknun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef O-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.096.160 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

Ákærði greiði brotaþola, A, 700.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. júní 2018 til 13. mars 2020 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, og 270.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf