S-437/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 17. febrúar 2016, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 19. október 2015, á hendur N-kvk-þgf R-kvk-þgf J-kvk-þgf, kennitala 000000-0000, Norðurgötu 25, Sandgerði, „fyrir eftirtalin brot framin aðfaranótt laugardagsins 7. júlí 2012:

1. Ranga skýrslugjöf, er lögregla hafði afskipti af ákærðu við skemmtistaðinn Manhattan, Hafnargötu, Reykjanesbæ, og bað hana um að gera grein fyrir sér, með því að hafa gefið upp kennitöluna 000000-0000 og nafnið A.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 146. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Brot gegn valdstjórninni, með því að hafa í lögreglubifreið í anddyri lögreglustöðvarinnar að Hringbraut 130 Reykjanesbæ, veist að lögreglumanninum B, þar sem hann var við skyldustörf með því að ýta með báðum höndum á bringu hans og slá hann í kjölfarið tvívegis með flötum lófa hægri handar á vinstri vanga hans.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærða krefst sýknu af báðum ákæruliðum en til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærði verði greiddur úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Í skýrslu lögreglu segir að afskipti hafi verið höfð að stúlku við skemmtistaðinn Manhattan í Reykjanesbæ, sem hafi verið æst í skapi og barið til fólks vegna þess að henni hafi skilríkjalausri ekki verið hleypt inn á skemmtistaðinn. Hafi lögreglan spurt hana til nafns og ákærða gefið upp rangt nafn sem um geti í ákærulið 1. Vegna þessa hafi þótt ástæða til þess að kanna mál hennar frekar og hún flutt á lögreglustöð. Á meðan verið var að ræða við hana þar hringdi sími hennar og varð hún ekki við beiðni lögreglu um að hætta símtalinu. Hafi lögreglumaður ætlað að taka af henni símann en ákærða verið ósátt og síminn fallið í gólfið. Hafi ákærða þá ýtt lögreglumanninum frá en lögreglumaðurinn þá ýtt ákærðu. Ákærða hafi þá slegið lögreglumanninn tvisvar utanundir á vinstri vanga með flötum lófa.

Í yfirheyrslum hjá lögreglu upplýsti ákærða að hafa neytt áfengis og fíkniefna og játaði að hafa gefið upp rangt nafn eða nafn vinkonu sinnar. Hún mundi hins vegar ekki eftir því að hafa ráðist á lögreglumanninn og slegið hann.

Í málinu liggja fyrir lögregluskýrslur og framburðir ákærðu og tveggja lögreglumanna fyrir dómi.

II

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærða kom fyrir dóminn og kvaðst ekki muna eftir því að hafa gefið upp rangt nafn þegar lögreglan hafi spurt hana að nafni í ákærulið 1, enda hafi hún verið 17 ára þegar atburðir gerðust, og mundi ákærða ekki eftir neinum samskiptum við lögreglu þetta kvöld. Fram kom að hún hafi samt sem áður einhvern tímann gefið upp rangt nafn með þessum hætti.

Ákærða neitaði sök í ákærulið 2, og kvaðst ekki muna eftir atburðum, en hafi verið að skemmta sér í umrætt sinn. Hún hafi alltaf verið kurteis við lögreglu og telji ólíklegt að hún hafi gert það sem hún er ákærð fyrir. Vildi ákærða koma því á framfæri að móðir hennar hafi ekki verið upplýst um að hún væri í fangaklefa umrædda nótt og ekki hafi verið rætt við fulltrúa barnaverndaryfirvalda, þrátt fyrir að hún væri undir lögaldri.

Vitnið C lögreglumaður kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Aðspurð um meint valdstjórnarbrot ákærðu kvaðst hún ekki muna eftir umræddum atburðum, enda langt um liðið, nema að ákærða hafi verið niðri í bæ æst og neitað að gefa upp og nafn og því verið færð á lögreglustöð. Borin var undir vitnið efni lögregluskýrslu hennar sem liggur fyrir í málinu. Vitnið staðfesti undirritun sína á skýrslunni og efni hennar sem rétt.

Vitnið B lögreglumaður kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Fram kom að upphaflega hafi hann verið sendur af stað vegna stúlku sem hafi verið að leita eftir slagsmálum í bænum. Hafi lögreglan fundið hana og reynt að ræða við hana en ákærða verið með skæting og leiðindi og neitað að gefa upp nafn. Var ákærða færð á lögreglustöð. Þar hafi annar lögreglumaður verið að spyrja ákærðu ítrekað um nafn þegar ákærða hafi tekið upp síma en verið bannað það af þeim lögreglumanni en ákærða virt það að vettugi. Hafi vitnið þá gripið í síma ákærðu sem hafi staðið upp æst og ýtt í vitnið með báðum höndum. Vitnið hafi ekki misst jafnvægi, enda mun þyngri en ákærða. Hafi vitnið ýtt í ákærðu sem hafi farið einhver skref afturábak. Þá hafi ákærða gengið að honum og slegið utan undir í tvígang með hægri hönd. Ákærða hafi í framhaldi af því verið tekin tökum og sett í klefa. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa fengið aðra áverka en smá roða, en aðallega verið hissa. Vitnið staðfesti lögregluskýrslu sem hann gerði og liggur fyrir í málinu.

III

Niðurstöður

Ákæruliður 1.

Ákærða kvaðst ekki muna eftir þeirri háttsemi sem henni er gefin að sök í ákærulið 1, þótt hún útilokaði hana ekki. Krafðist hún aðallega sýknu á grundvelli fyrningar skv. 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1941, enda hafi brotið fyrnst á tveimur árum, þar sem ekki lægi þyngri refsing en fjögurra mánaða fangelsi við broti samkvæmt 1. mgr. 146. gr. almennra hegningarlaga.

Háttsemi ákærðu átti sér stað 7. júlí 2012. Ákæra var fyrst gefin út vegna sama sakarefnis þann 14. október 2014, en ákæran var afturkölluð af ákæranda þann 9. október 2015. Samkvæmt 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga, telst fyrning ekki rofin með rannsókn máls, ef ákærandi afturkallar ákæru. Upphaf fyrningar í ákærulið 1, hófst því sama dag og meintum refsiverðum verknaði lauk skv. 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruvaldið byggir á því að brot ákærðu hafi ekki verið fyrnt, þar sem um sé að ræða brotaheild með ákærulið 2. Samkvæmt ákvæðum 4. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga, skuli miða fyrningarfrest beggja brotanna við það ákvæði, er geymir þyngst refsimörk, en brot hennar í ákærulið 2 væri ófyrnt.

Til þess að brot verði virt sem brotaheild eða brotaeind þegar fyrning er virt, þarf sérstakar réttarheimildir eða sérstök lagasjónarmið svo sem um framhaldsbrot eða raðbrot. Brot ákærðu í ákæruliðum 1 og 2, eru ekki samkynja eða eðlisskyld brot og andlag þeirra ekki það sama. Við refsiákvörðun yrði horft til 77. gr. almennra hegningarlaga. Á þeim forsendum verða brotin ekki metin sem heild heldur sem sérstæð brot og fyrning þeirra metin hvort fyrir sig. Telst brot ákærðu í ákærulið 1, þannig hafa fyrnst þann 7. júlí 2014, og er ákærða því sýknuð af broti gegn 1. mgr. 146. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruliður 2.

Ákærða neitaði sök og kvaðst fyrir dómi ekki muna eftir umræddum atburðum, enda langt um liðið. Vitnið C, lögreglumaður kom fyrir dóminn og mundi lítið eftir umræddum atvikum en staðfesti það sem fram kæmi í lögregluskýrslu hennar sem liggur fyrir í málinu. Í framburði vitnisins B lögreglumanns fyrir dómi kom fram að báðir lögreglumennirnir sem komu sem vitni fyrir dóminn, hafi verið hjá ákærðu þegar atburðir málsins átt sér þá stað. Bæði vitnin skráðu í lögregluskýrslur sínar að vitnið C hafi beðið ákærðu að hætta að tala í síma en þar sem hún hafi ekki orðið við því, hafi vitnið B tekið í síma ákærðu og ákærða brugðist við með því að ýta í bringu B sem hafi ýtt á móti en ákærða hafi þá komið að honum og slegið með flötum lófa í vinstri vanga hans í tvígang. Skýrslur vitnanna sem þau staðfestu fyrir dómi voru þannig samhljóma um málsatvik og skýrsla vitnisins B fyrir dómi í samræmi við lögregluskýrslu hans. Er ekkert fram komið sem dregur úr trúverðugleika framburða vitnanna.

Í skýrslu lögreglu segir að ákærða hafi verið illskiljanleg og ekki hafi verið hægt að birta fyrir henni upplýsingablað fyrir handtekna menn, sökum ástands hennar. Í skýrslu sem tekin var af ákærðu eftir dvöl í fangaklefa kvaðst hún hafa fyrir atburði málsins drukkið hálfan lítra af landa auk einhverrar kannabisneyslu. Spurð hjá lögreglu hvort hún viðurkenndi að hafa verið ölvuð á almannafæri, sagt rangt til nafns, ofbeldi gagnvart lögreglumanni og eignaspjöll á dýnu í fangaklefa, kvaðst ákærða þá viðurkenna það. Síðar í sömu skýrslutöku spurð nánar um ofbeldið gagnvart lögreglu kvaðst ákærða ekkert muna eftir því en vel gæti verið að hún hafi ýtt lögreglumanninum, en mundi ekki eftir því hvernig, hversu oft eða hver tilgangur hennar hafi verið með því að slá lögreglumanninn.

Í máli ákærðu kom fram að umræddir lögreglumenn hafi verið vanhæfir til þess að rannsaka málið, skv. 58. gr. sakamálalaga og 5. mgr. 7. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Með vísan til framlagðs hliðsjónarblaðs verjanda ákærðu má ætla að þar hafi verið átt við 7. mgr. 8. gr. lögreglulaga, en þar segir að lögreglustjórar séu vanhæfir til að rannsaka brot ef þeir eru vanhæfir til þess samkvæmt stjórnsýslulögum.

Í dómum Hæstaréttar í málum er varða valdstjórnarbrot, hafa ekki verið gerðar athugasemdir við að upplýsingaskýrslur lögreglu af atburðum liggi til grundvallar ákæru. Ríkissaksóknari tekur ákvörðun um það hvort ákært er í málinu eða frekari rannsókna er þörf. Veldur það ekki vanhæfi að ekki hafi verið teknar frekari skýrslur s.s. af brotaþola að beiðni ríkissaksóknara og ekki var tilgreint hvaða vanhæfisástæður stjórnsýslulaga ættu við í málinu.

Þá kom fram í máli ákærðu að ekki hafi verið haft samband við móður hennar sem hafi verið að leita að henni eða við barnaverndaryfirvöld, þrátt fyrir að ákærða hafi verið undir lögaldri þegar hún var handtekin. Hafi því ekki verið staðið réttilega að málum lögum samkvæmt.

Í gögnum málsins liggur fyrir dagbók lögreglu þar sem fram kemur að kl. 04:59 þá nótt sem atburðir gerðust, hafi verið haft samband við móður ákærðu og henni gerð grein fyrir málinu. Í því samtali og aftur síðar sama dag kom fram að móðir ákærðu hafi ekki viljað vera viðstödd skýrslutöku af ákærðu. Sömu nótt kl. 05:01 var hringt í baksímavakt Barnaverndarnefndar [...] og nafngreindur aðili á vegum þess upplýst um stöðu mála. Síðar sama dag, eða kl. 13:39 var aftur haft samband við sama fulltrúa barnaverndarnefndar vegna fyrirhugaðrar skýrslutöku yfir ákærðu þar sem fram kom að viðkomandi fulltrúi myndi ekki vera viðstödd skýrslutökuna. Verður ekki annað séð en réttilega hafi verið staðið að málum lögum samkvæmt.

Með vísan til framangreinds, til þess að ákærða hafi lítið sem ekkert munað eftir atburðum vegna neyslu áfengis og vímuefna og trúverðugum framburði tveggja lögreglumanna, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa samkvæmt 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefið að sök í ákærulið 2, og verður hún sakfelld fyrir þá háttsemi sem er réttilega heimfærð til refsiákvæða 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með vísan til 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er það metið sem aukaatriði brots, að í ákærulið 2 greini að brotið hafi átt sér stað „í lögreglubifreið í anddyri lögreglustöðvarinnar“, en brotið átti sér stað í anddyri lögreglustöðvarinnar. Verður ekki séð að vörn ákærðu hafi verið áfátt vegna þessa.

IV

Refsing

Ákærða er fædd í [...] árið 1994. Samkvæmt sakavottorði hefur henni einu sinni áður verið gerð refsing með sátt þann 27. febrúar 2015, um greiðslu sektar fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni. Það brot hefur ekki áhrif við ákvörðun refsingar nú en ákærðu verður gerður hegningarauki skv. 78. gr. almennra hegningarlaga. Brot gegn lögreglumönnum eru alltaf alvarleg samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga og horfa til refsiþyngingar skv. 1. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða var einungis 17 ára þegar hún framdi brotið og verður horft til 4. tl. 70. gr. almennra hegningarlaga henni til málsbóta, og til 2. tl. 70. gr., en afleiðingar brotsins virðast ekki hafi orðið miklar. Þá er til þess að líta að brot ákærðu átti sér stað í júlí 2012 en ákæra var fyrst gefin út vegna sama sakarefnis, rúmum tveimur árum síðar, eða í október 2014. Sú ákæra var afturkölluð af ákæruvaldinu og í sama mánuði gefin út ný ákæra um sama sakarefni. Allur þessi dráttur á málinu verður ekki rakinn til ákærðu, sérstaklega ekki upphaflegur dráttur á útgáfu ákæru. Með tilliti til þessa þykir rétt að fresta ákvörðun refsingar skilorðsbundið, eins og nánar greinir í dómsorði

V

Sakarkostnaður

Samkvæmt 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærðu í ljósi niðurstöðu dómsins gert að greiða ½ hluta sakarkostnaðar málsins, sem eru málsvarnarlauna skipaðs verjanda hennar fyrir dóminum, O-kk-ef E-kk-ef hrl., eins og nánar greinir í dómsorði að teknu tilliti til virðisaukaskatts, en ½ greiðist úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákvörðun refsingar ákærðu, N-kvk-þgf R-kvk-þgf J-kvk-þgf er frestað og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði sakarkostnað málsins sem eru ½ hluti málsvarnarlauna skipaðs verjanda hennar fyrir dóminum, O-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 511.500 krónur, en ½ hluti greiðist úr ríkissjóði.

B-kk-nf H-kk-nf