E-166/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 8. desember sl., höfðaði F-x-x R-x-x, til heimilis í Reykjavík, hinn 26. ágúst 2005, á hendur Torfnesi ehf., Fagraholti 4, Ísafirði, nú þrotabú Torfness ehf.

Kröfur stefnanda eru að stefnda verði dæmt til að greiða honum 430.731 krónu, auk dráttarvaxta skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2005 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Kröfur stefnda eru að kröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Mál þetta höfðaði stefnandi á hendur fyrrverandi vinnuveitanda sínum, Torfnesi ehf., til heimtu ógreiddra launa. Torfnes ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 3. mars 2006.

Stefnandi réð sig til starfa sem netamann og bátsmann á bv. Hauk ÍS-847 hinn 24. maí 2004, en skipið var gert út af Torfnesi ehf. Skriflegur ráðningarsamningur var ekki gerður við stefnanda. Mun stefnandi hafa starfað að undirbúningi við að koma skipinu til veiða. Í lok september 2004 var þeim undirbúningi lokið og áhöfn lögskráð á skipið.

Hinn 31. mars 2005 var útgerð skipsins hætt og því lagt til frambúðar vegna fjárhagserfiðleika útgerðarinnar og þess að skipið hafði verið svipt veiðileyfi.

II.

Ráðningarkjör sín segir stefnandi hafa verið samkvæmt kjarasamningi Útvegsmannafélags Vestfjarða (Ú.V.) og Alþýðusambands Vestfjarða (A.S.V.). Skriflegur ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður við stefnanda, svo sem útgerðinni hafi þó verið skylt skv. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985.

Stefnandi kveður skipið hafa siglt með afla sinn til Þýskalands, en litlum hluta hans hefði áður verið landað í gáma í Hafnarfirði. Þá hafi einhver hluti aflans verið seldur beint hér á landi. Ekki hafi fiskast fyrir hlut á ráðningartíma stefnanda, nema í veiðiferðum 19.-31. desember 2004, 1.-11. janúar 2005, 11.-23. mars 2005 og 23.-31. mars 2005. Að öðru leyti hafi verið greidd kauptrygging og viðeigandi kaupliðir.

Fullyrðingu stefnda um að hann hafi látið af störfum með samkomulagi við Torfnes ehf. 31. mars 2005 kveðst stefnandi mótmæla sem rangri og ósannaðri. Ótímabundinni ráðningu hans hafi þvert á móti verið rift þegar skipinu var lagt 31. mars 2005.

Þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir kveðst stefnandi einungis hafa fengið hluta launa sinna greiddan. Hann hafi því höfðað mál þetta til innheimtu ógreiddra launa sinna hjá útgerðinni, en einnig til innheimtu launa í 7 daga uppsagnarfresti.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnandi til 6. gr., 9. gr., 25. gr., 27. gr. og 2. mgr. 59. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Þá byggir stefnandi jafnframt á gr. 1.04, 1.07, 1.09, 1.10, 1.11, 1.12, 1.13, 1.17 og gr. 1.32, í kjarasamningi Ú.V. og A.S.V. og almennum reglum vinnuréttar um greiðslu verklauna og launa í uppsagnarfresti. Um orlof vísar stefnandi til orlofslaga nr. 30/1987.

III.

Í greinargerð stefnda segir að heildarlaun stefnanda á ráðningartíma hans hjá Torfnesi ehf. hafi numið 1.322.169 krónum, en nettólaun að teknu tilliti til frádráttar hafi numið 1.069.926 krónum. Til stuðnings þessum fjárhæðum vísar stefnda til framlagðra launaseðla. Þá hafi stefnda greitt stefnanda 822.185 krónur upp í launin.

Stefnda tekur sérstaklega fram að stefnandi sé ekki réttur aðili að kröfu um greiðslu á afdreginni staðgreiðslu skatta og beri að lækka kröfu stefnanda til samræmis við það.

Einnig vísar stefnda til þess samkomulag hafi orðið milli stefnanda og Torfness ehf. um að stefnandi léti af störfum 31. mars 2005. Krafa stefnanda um laun í uppsagnarfresti eigi því ekki við nokkur rök að styðjast.

Samkvæmt ofansögðu kveðst stefnda viðurkenna að stefnandi eigi inni ógreidd laun að fjárhæð 247.741 krónur.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnda til ákvæða sjómannalaga nr. 35/1985, sérstaklega 9., 27. og 42. gr. laganna. Ennfremur vísar stefnda til almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga.

IV.

A.

Mál þetta var þingfest 7. september 2005. Hinn 7. júlí 2006 féll niður þingsókn af hálfu stefnda. Var stefnanda þá, í samræmi við 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, gefinn kostur á að svara vörnum stefnda með skriflegri sókn. Málið var tekið fyrir næst 8. desember sl. og lagði stefnandi þá fram skriflega sókn og var málið síðan dómtekið í samræmi við áðurnefnt ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt ákvæðinu ber að dæma málið eftir framkomnum kröfum, gögnum og sókn stefnanda með tilliti til þess sem komið hefur fram af hálfu stefnda.

B.

Fyrir liggur í málinu viðurkenning stefnda þess efnis að stefnandi hafi enn ekki fengið laun sín greidd að fullu. Telur stefnda ógreidd laun nema 247.741 krónu. Stefnandi hins vegar telur stefnda skulda sér 430.731 krónu.

Stefnandi hefur skýrt og sundurliðað kröfur sínar svo að hann hafi unnið ólögskráður við skipið sumarið 2004 og fram til 24. september það ár. Telur stefnandi sig eiga rétt á sömu launum og R-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf hafi fengið fyrir vinnu sína á því tímabili, en R-x-x J-kk-nf hafi fengið 307.675 krónur í dagvinnulaun.

Þá kveðst stefnandi hafa starfað lögskráður á skipinu tímabilið frá 25. september 2004 til 31. mars 2005 með frítúrum. Alls hafi hann starfað í 143 lögskráningardaga, þar af 99 daga á kauptryggingu og 44 daga á hlut. Tekjur stefnanda vegna veiðiferðarinnar 19.–31. desember 2004 hafi verið 165.858 krónur, að frádregnum fæðiskostnaði, 16.250 krónur, og myndbandi og kostnaðarhlutdeild, 1.606 krónur, eða 148.121 krónur.

Stefnandi segist eiga rétt á kauptryggingu á ráðningartíma sínum að frádregnu því tímabili, sem hlutur greiddist, í samræmi við kjarasamning Ú.V. og A.S.V.

Stefnandi segir laun sín fyrir tímabilið 25. september til 31. desember 2004, samtals 84-13 = 71 lögskráningardaga á kauptryggingu, sundurliðast svo:

Kauptrygging pr. mán. kr.175.802.- : 30 x 71 = kr.416.065.- (gr. 1.04)

Hlífðarfatapeningar kr. 7.930.- : 30 x 71 = kr. 18.768.- (gr. 1.13)

Fatapeningar kr. 4.156.- : 30 x 71 = kr. 9.836.- (gr. 1.07)

Starfsaldursálag kr.3.516.- : 30 x 71 = kr.8.321.- ( gr. 1.10)

Fæðispeningar pr. dag kr. 945.- x 71 = kr.67.095.- ( gr. 1.12)

Alls kr. 520.085.- + 10.17% orlof kr. 52.893.- eða samtals kr. 572.978.- fyrir 71 lögskráningardag að frádregnum 88.750 krónum vegna fæðiskostnaðar, eða samtals 484.228 krónur.

Stefnandi segir laun sín fyrir tímabilið 1. janúar til 31. mars 2005, samtals 59-31 = 28 lögskráningardaga á kauptryggingu, sundurliðast svo:

Kauptrygging pr. mán. kr. 181.076.- : 30 x 28 = kr. 169.004.- ( gr. 1.04)

Hlífðarfatapeningar kr. 8.168.- : 30 x 28 = kr. 7.623.- ( gr. 1.13)

Fatapeningar kr. 4.281.- : 30 x 28 = kr. 3.996.- (gr. 1.07)

Starfsaldursálag kr. 3.622.- : 30 x 28 = kr. 3.381.- ( gr. 1.10)

Fæðispeningar pr. dag kr. 945.- x 28 = kr. 26.460.- ( gr. 1.12)

Alls kr. 210.464.- + 10.17% orlof kr. 21.404.- eða samtals kr. 231.868.- fyrir 28 lögskráningadaga, að frádregnum fæðiskostnaði kr. 35.000.-, eða samtals kr. 196.868 krónur.

Jafnframt gerir stefnandi kröfu um 169.950 krónur í laun vegna veiðiferðar sem stóð yfir 11. til 23. mars 2005. Byggir sú kröfugerð hans meðal annars á framlögðum upplýsingum frá Verðlagsstofu skiptaverðs. Þá gerir stefnandi á sömu forsendum kröfu um 115.872 krónur í laun vegna veiðiferðar sem stóð yfir frá 23. til 31. mars. 2005. Samtals gerir stefnandi því kröfu um 285.822 krónur vegna þessara tveggja veiðiferða, að frádregnum 23.750 krónum, eða 262.072 krónur nettó.

Að endingu gerir stefnandi kröfu um laun í 7 daga uppsagnarfresti sem sundurliðast svo:

Kauptrygging pr. mán. kr. 181.076.- : 30 x 7 = kr. 42.251.- ( gr. 1.04)

Hlífðarfatapeningar kr. 4.281.- : 30 x 7 = kr. 999.- (gr. 1.13)

Fatapeningar kr. 8.168.- : 30 x 7 = kr. 1.906.- (gr. 1.07)

Starfsaldursálag kr. 2.897.- : 30 x 7 = kr. 676.- ( gr. 1.10)

Fæðispeningar pr. dag kr. 965.- x 7 = kr. 6.755.- ( gr. 1.12)

Alls kr. 52.587.- + 10.17% orlof kr. 5.348.- eða samtals kr. 57.935.- fyrir 7 daga laun í uppsagnarfresti

Í málinu gerir stefnandi því kröfu um 307.675 + 148.121 + 484.228 + 196.868 + 262.072 + 57.935 = 1.456.899 krónur. Til frádráttar þeirri fjárhæð komi 822.185 krónur sem stefnandi hafi fengið greiddar í peningum, 138.750 krónur vegna fæðiskostnaðar, 4.200 krónur vegna leigu myndbanda, 1.306 krónur vegna tóbaks, 6.839 krónur vegna hlutdeildar í tryggingu og 52.888 vegna 4% lífeyrissjóðsiðgjalds, eða samtals 1.026.168 krónur. Krafa stefnanda nemi því 1.456.899 - 1.026.168 = 430.731 krónum.

C.

Svo sem áður er rakið krefst stefnandi meðal annars launa vegna vinnu sem hann hafi innt af hendi ólögskráður við skipið sumarið 2004 og fram til 24. september það ár. Telur stefnandi sig eiga rétt á sömu launum og R-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf hafi fengið fyrir vinnu sína á því tímabili, en R-x-x J-kk-nf hafi fengið 307.675 krónur í laun. Stefnda hefur lagt fram launaseðil stefnanda vegna umrædds tímabils og ber hann með sér að stefnandi hafi haft 138.803 krónur í laun á tímabilinu. Samkvæmt framlögðum launaseðli R-x-x J-kk-ef gegndi hann stöðu „aðst.“ vélstjóra um borð í skipinu, en stefnandi hins vegar stöðu bátsmanns. Hefur stefnandi engin gögn lagt fram í málinu sem bera með sér umfang vinnu hans við skipið á tímabilinu. Samkvæmt öllu þessu þykir stefnanda ekki hafa tekist að sanna að honum beri sömu laun fyrir umrætt tímabil og nefndur vélstjóri fékk. Verður fyrrgreindur launaseðill stefnanda því lagður til grundvallar við úrlausn málsins og stefnanda dæmdar 138.803 krónur í laun fyrir vinnu á tímabilinu frá 28. maí til 24. september 2004.

Stefnandi hefur lagt fram yfirlit yfir lögskráningar sínar á tímabilinu 25. september 2004 til 31. mars 2005. Á því kemur fram að stefnandi var lögskráður á Hauk ÍS-847 í samtals 143 daga á nefndu tímabili, svo sem hann byggir á í kröfugerð sinni. Framlagðir launaseðlar, sem stefnda byggir kröfur sínar meðal annars á, bera hins vegar einungis með sér 123 lögskráningadaga svo ljóst er að þeir gefa ekki tæmandi upplýsingar um laun stefnanda á umræddu tímabili. Kröfugerð stefnanda er jafnframt efnislega studd ákvæðum kjarasamnings Útvegsmannafélags Vestfjarða og Alþýðusambands Vestfjarða og þá styðst hún tölulega við framlagða kaupskrá. Stefnda hefur ekki véfengt að nefnd gögn eigi við um launakjör stefnanda. Samkvæmt öllu þessu verður fallist á þær kröfur stefnanda sem í kafla IV. B. greinir hér að framan vegna kauptryggingartímabila.

Framlögðum launaseðli vegna veiðiferðar sem stóð yfir frá 19. til 31. desember 2004 hefur ekki verið hnekkt, enda er hann í mjög góðu samræmi við kröfugerð stefnanda. Verður launaseðillinn því lagður til grundvallar í málinu.

Þá hefur framlögðum launaseðlum vegna tveggja veiðiferða á tímabilinu frá 11. til 31. mars 2005 heldur ekki verið hnekkt, enda bera þeir með sér hærri tekjur stefnanda en hann krefst samkvæmt áðurrakinni sundurliðun. Þrátt fyrir hið síðastnefnda þykir mega dæma stefnanda þau laun sem launaseðlarnir bera með sér, enda rúmast það innan endanlegra dómkrafna stefnanda í málinu. Með sömu rökum þykir mega dæma stefnanda laun vegna veiðiferðarinnar sem stóð yfir 1.-11. janúar 2005, en í stefna málsins ber skýrlega með sér að í málinu sé þeirra launa krafist þó svo þau hafi fallið út í þeim hluta stefnunnar er inniheldur sundurliðun stefnanda á dómkröfunum.

Óumdeilt er að stefnandi hafi verið ráðinn ótímabundið til starfa á Hauki ÍS-847. Fullyrðing stefnda um að stefnandi hafi látið af störfum með samkomulagi við Torfnes ehf. 31. mars 2005 er engum gögnum studd. Gegn mótmælum stefnanda telst hún ósönnuð og verður því ekki á henni byggt í málinu.

Kröfugerð stefnanda um laun í 7 daga uppsagnarfresti er efnislega studd ákvæðum kjarasamnings Útvegsmannafélags Vestfjarða og Alþýðusambands Vestfjarða, 1. mgr. 9. og 25. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og þá styðst hún tölulega við framlagða kaupskrá.

Með framlagðri sókn féllst stefnandi á alla þá frádráttarliði sem fram komu í greinargerð stefnda að einum lið undanskildum. Hafnar stefnandi því að stefnda geti dregið 48.260 krónur frá kröfu hans í málinu vegna staðgreiðslu skatta. Stefnandi segir stefnda ekki hafa staðið skil á staðgreiðslunni þó svo það hefði dregið hana frá á launaseðlum. Skilyrði sé, svo frádráttur staðgreiðslu af launakröfu launþega sé heimill, að staðgreiðslunni sé skilað til viðkomandi skattayfirvalda, en það hafi stefnda ekki gert. Með vísan til þessara röksemda stefnanda og þar sem ekki liggja fyrir gögn um skil umræddrar fjárhæðar verður ekki, gegn mótmælum stefnanda, fallist á kröfu stefnda um að krafa stefnanda verði lækkuð sem umræddri fjárhæð nemur.

Samkvæmt öllu framangreindu dæmist stefnda til að greiða stefnanda 138.803 + 165.858 + 484.228 + 77.510 + 196.868 + 170.480 + 124.017 + 57.935 - 1.026.168 = 389.531 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2005 til greiðsludags, en stefnda hefur ekki mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda sérstaklega.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, dæmist stefnda til að greiða stefnanda málskostnað. Við ákvörðun málskostnaðar er sérstaklega litið til þess að samhliða þessu máli voru rekin þrettán tengd mál á hendur stefnda og var lögmaður stefnanda lögmaður stefnenda í öllum málunum. Að því athuguðu telst málskostnaður hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, þrotabú Torfness ehf., greiði stefnanda, F-x-x R-x-x, 389.531 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2005 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 80.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf