E-259/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 30. nóvember sl. er höfðað með stefnu birtri 30. nóvember 2011.

Stefnandi er H-kk-nf Á-kk-nf, Prestastíg 11, Reykjavík.

Stefndi er Hótel Hamar ehf., Hamri, Borgarnesi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum 3. milljónir króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. október 2011 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Við uppkvaðningu dóms er gætt ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnandi lýsir málsatvikum og málsástæðum svo að hann sé fyrrverandi framkvæmdastjóri og hótelstjóri Hótels Hamars í Borgarnesi. Hinn 23. ágúst 2011 hafi stefnandi gert samkomulag við stefnda í tengslum við eigendaskipti að 70% hlutafjár í Hótel Hamri ehf.

Hluti samkomulagsins hafi verið um uppgjör vegna eignarhluta stefnanda í frístundahúsi sem standi við hlið Hótels Hamars. Samkvæmt 5. gr. samkomulagsins hafi endurgjald fyrir frístundahúsið verið ákveðið 4. milljónir króna. Kaupverðið hafi átt að greiðast með tveimur greiðslum, hinn 5. september 2011 ein milljón króna og hinn 5. október 2011 þrjár milljónir króna.

Fyrri greiðslan hafi borist stefnanda á umsömdum degi. Greiðslufall hafi hins vegar orðið á gjalddaga síðari greiðslunnar. Hinn 12. október sl. hafi stefndu geymslugreitt eftirstöðvar uppgjörsins.

Frá 5. október sl. hafi stefnandi átt í viðræðum við stefnda um greiðslu á eftirstöðvum skuldarinnar. Þær viðræður hafi ekki skilað árangri. Stefnanda sé því nauðugur sá kostur að höfða mál til innheimtu skuldarinnar.

Byggt sé á meginreglum kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi kveður málavexti horfa þannig við sér að viðskiptabanki sinn, Arion banki hf., hafi í desember 2010 ákveðið að ganga að veðum félagsins og hafi tekið yfir 70% af útistandandi hlutafé í félaginu. Hinn 16. desember 2010 hafi verið haldinn stjórnarfundur í félaginu þar sem nýr meirihlutaeigandi hlutfjár í félaginu, Landsel ehf., sem sé eignarhaldsfélag í eigu Arion banki hf. hafi skipað meirihluta stjórnar með því að tilnefna 2 af þrem stjórnarmönnum í félaginu, þar af sé stjórnarformaðurinn skipaður af Landseli ehf. Við þetta tímamark hafi félagið breyst úr því að vera fjölskyldufyrirtæki stefnanda yfir í að vera í eigu fleiri aðila, þar sem Landsel ehf., hafi verið skráð fyrir eignarhlut bankans í félaginu, þ.e.a.s. 70% eignarhlut.

Í ágúst 2011 hafi Landsel ehf., selt umræddan eignarhluta. Í tengslum við umrædda sölu á 70% hlutafjár í félaginu til núverandi eiganda þess, hafi stefnanda og eiginkonu hans, U-kvk-þgf H-kvk-þgf, verið sagt upp störfum hjá félaginu og gert samkomulag við þau um starfslok þeirra með sérstöku samkomulagi, dagsettu 23. ágúst 2011. Samkvæmt efnisorðlagi í 5. gr. samkomulagsins skyldi koma endurgjald fyrir frístundahús sem standi við hlið Hótels Hamars að fjárhæð fjórar milljónir króna. Hafi kaupverðið átt að greiðast með tveim greiðslum, annars vegar einni milljón króna hinn 5. september 2011 og hins vegar þremur milljónum króna hinn 5. október 2011.

Við eigendaskiptin hafi nánari skoðun á eignalista og bókhaldi félagsins leitt í ljós að bókhald félagsins í höndum stefnanda og eiginkonu hans hafi verið ómarkvisst og í mikilli óreiðu. Þá hafi og fljótlega komið í ljós að stefnandi og eiginkona hans hefðu fjarlægt mikið af búnaði félagsins áður en nýir eigendur tóku við rekstri félagsins í ágúst 2011 þrátt fyrir að gert sér ráð fyrir því að í fyrrnefndur samkomulagi sbr. 2.mgr. 5.gr. að engir munir yrðu fjarlægðir af starfsstöð stefnda nema með atbeina stefnda. Hafi m.a. vantað málverk og fleiri smámuni á starfsstöð félagsins.

Stefndi kveðst byggja kröfu sína um sýknu í fyrsta lagi á því að stefnandi eigi engar kröfur á hendur stefnda þar sem stefndi eigi kröfu á móti dómkröfu stefnanda sem sé hæf til skuldajöfnunar á grundvelli 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, með síðari breytingum. Byggir stefndi á því að kröfur hans og dómkröfur stefnanda fullnægi skilyrðum til skuldajafnaðar þar sem þær séu á milli sömu aðila, séu gildar, gjaldkræfar og hæfar til að mætast. Byggir stefndi á því að kröfur hans á hendur stefnanda og dómkröfur stefnanda séu tilkomnar vegna reksturs stefnda. Eftir að stefnandi og eiginkona hans hafi látið af störfum hjá stefnda hafi stefndi verið að afla gagna m.a. frá stefnanda varðandi ýmsar eignir í eigu stefnda sem stefnandi hafi fjarlægt af starfsstöð stefnda auk þess sem verið sé að vinna í því að færa bókhald stefnda í lögmætt horf. Í meðförum stefnanda hafi bókhald stefnda verið í mikilli óreiðu en við nánari skoðun hafi komið fram skuld stefnanda við stefnda samkvæmt viðskiptamannabókhaldi stefnda miðað við hinn 31. desember 2010 sem numið hafi 2.916.404 króna auk vaxta og dráttarvaxta. Sé hér um að ræða skuld á viðskiptareikningi stefnanda og fjölskyldu hans samtals að fjárhæð 329.442 krónur ofgreitt orlof og ofgreidd laun að fjárhæð 1.664.360 krónur auk úttektar að fjárhæð 790.310 krónur jafnframt fartölvu sem keypt hafi verið af félaginu hinn 29. desember 2010 á 131.292 krónur sem finnist ekki á starfsstöð félagsins. Jafnframt sé um að ræða reikning útgefinn í júní 2011 af Heilráðum s.f., sem sé kostnaður sem stefndi hafi greitt fyrir stefnanda vegna uppgjörsmála hans við viðskiptabanka sinn, samtals 376.500 krónur með virðisaukaskatti, og sem líta verði á sem einkakostnað stefnanda. Þá hafi stefnandi einnig fjarlægt Apple Macintosh tölvu frá Icelandair Hotel af starfsstöð félagsins og hafi stefndi þurft að greiða sem svari 320.875 krónum fyrir umrædda vél. Með hliðsjón af ofangreindu sé krafa stefnda að hann verði sýknaður af dómkröfum stefnanda á þeim grundvelli að stefnandi eigi engar kröfur á hendur stefnda vegna skuldajafnaðar stefnda á viðskiptaskuld stefnanda hjá stefnda.

Í öðru lagi byggi stefnandi sýknukröfu sína á því að í 5. gr. samkomulags aðila frá 23. ágúst 2011 komi m.a. fram að stefndi skuli greiða stefnanda fjórar milljónir é sem sé endurgjald vegna frístundarhúss sem standi við hlið Hótel Hamars. Stefndi hafi greitt fyrri greiðsluna og síðari greiðsluna að fjárhæð þrjár milljónir króna hafi stefndi greitt inn á geymslureikning þar sem unnið hafi verið að uppgjörsmálum stefnda vegna eigendaskiptanna. Stefnandi hafi reynt að valda töfum og leggja stein í götu þess að unnt sé að skoða nánari stöðu stefnda auk þess sem stefnandi hafi neitað ítrekað að skýra frá því hvar lausafjármunir í eigu stefnda séu niðurkomnir, sem stefnandi og honum tengdir aðila hafi fjarlægt af starfsstöð stefnda með óheimilum hætti. Lögmanni stefnanda hafi verið tilkynnt um það með tölvupósti að þriggja milljón króna greiðsla sem fram hafi átt að fara 5. október 2011 hefði verið geymslugreidd á meðan verið væri að ganga frá lausum endum við eigendaskiptinn. Með því að greiða umrædda greiðslu inn á geymslureikning hefði stefndi fullnægt skyldum sínum gagnvart stefnanda á grundvelli samkomulags aðila. Hafi enda komið fram að skuldir stefnanda við stefnda samkvæmt viðskiptamannabókhaldi stefnda nemi að lágmarki þeirri fjárhæð sem stefnandi krefur stefnda um í stefnu sinni er leiða eigi til sýknu stefnda á dómkröfum stefnanda.

Kröfur stefnanda um lækkun á dómkröfum stefnanda byggir hann á því að samkvæmt 2. mgr. 5. gr. samkomulags aðila hafi stefnandi átt að gera stefnda grein fyrir þeim eignum sem hann taldi að væru hans persónulegar eignir með sannanlegum hætti og fjarlægja þá í samráði við stjórnendur stefnda. Stefnandi hafi í engu sinnt því þar sem ljóst sé að stefnandi hafi fjarlægt ýmsan lausabúnað af starfsstöð stefnda án samráðs og án heimildar stefnda. Sé hér m.a. um ræða málverk, fartölvu sem keypt hafi verið 29. desember 2010 að verðmæti kr. 131.292, Apple tölvu frá Icelandair Hotel sem hafi horfið og ýmsa aðra innanstokksmuni s.s. vínflöskur og fleira sem tekið hafi verið af lager stefnda ófrjálsri hendi. Ljóst sé að með þeirri háttsemi sinni hafi stefnandi m.a. brotið gegn fyrirmælum 3. sbr. 4. gr. samkomulags aðila. Í 3. grein umrædds samkomulags sé m.a. kveðið á um að stefnandi skuldbindi sig til þess að aðhafast ekkert sem gæti skaðað hagsmuni stefnda hvorki með athöfnun eða athafnaleysi. Samkvæmt 4. gr. samkomulagsins varði það dagsektum að fjárhæð 10.000 krónur á dag brjóti stefnandi samkomulagið gagnvart stefnda þó að hámarki andvirði samkomulagsins. Ljóst sé að með því að fjarlægja rekstrarmuni af starfsstöð stefnda og að neita að upplýsa um staðsetningu rekstrarmuna stefnda og standa í vegi fyrir að fá bókhaldsgögn og uppgjör hafi stefnandi valdið stefnda tjóni og þar með rofið trúnaðarákvæði samkomulagsins. Ljóst sé að miðað við dagsektaákvæði í 4. gr. samkomulagsins nemi dagsektir miðað við daginn í dag 1.300.000 krónum.

Í öðru lagi byggi stefndi kröfur sínar um lækkun á dómkröfum stefnanda á því að til frádráttar kröfu stefnanda eigi að koma persónulegar úttektir stefnanda frá stefnda miðað við 31. desember 2010. Sé þar m.a. um ræða 562.498 krónur vegna persónulegs ferðakostnaðar stefnanda sem gjaldfært hafi verið hjá stefnda á árunum 2010 til 2011 og sem stefnandi hafi ekki getað gert neina grein fyrir. Þá sé einnig um að ræða fartölvu sem keypt hafi verið 29. desember 2010 að fjárhæð 131.292 krónur sem gjaldfærð sé hjá stefnda og sem stefnandi hafi ekki getað gert grein fyrir hvar sé niðurkominn. Jafnframt sé um að ræða Apple Macintosh tölvu að verðmæti 320.875 krónur frá Icelandair Hotel, sem stefnandi hafi ekki getað upplýst stefnda um hvar sé niðurkominn. Bifreiðin AY-260 hafi verið seld í maí 2011 án heimildar stjórnar fyrir verðmæti langt undir söluverðmæti hennar, sem hafi rýrt efnahag félagsins um 332.000 krónur, auk þess sem gert hafði verið ráð fyrir að ofangreind bifreið væri tekjuskapandi fyrir félagið, en bifreiðin var hafi verið sérútbúin til fjallaferða. Beinar skuldir á viðskiptareikningi við stefnanda og tengda aðila séu að fjárhæð 329.442 krónur. Einnig séu laun og orlof til stefnanda og tengdra aðila samtals að fjárhæð 1.665.360 krónur. Viðskiptakröfur stefnanda og tengdra aðila við stefnda séu samtals að fjárhæð 790.310 krónur.

Þá hafi stefnandi skrifað undir tímabundin leigusamning við Vók ehf., hinn 18. mars 2011 um leigu á efri hæð fasteignarinnar að Kvíholti 9 Borgarnesi, en samkvæmt umræddum leigusamningi hafi stefndi átt að greiða 100.000 krónur á mánuði frá 1. apríl 2011 til og með 30. júní 2011. Umræddur leigusamningur hafi verið gerður í heimildarleysi þar sem stefnandi hafi sér ekki aflað sé samþykkis stjórnar fyrir undirritun umrædds leigusamnings en stefnanda hefði borið að bera gerð umrædds leigusamnings undir stjórn stefnda. Með þessari háttsemi sinni hafi þá fór stefnandi langt framúr heimild sinni sem hótelstjóri og framkvæmdarstjóri stefnda, þar sem ekki verður séð að umræddur leigusamningur sé hluti af rekstri stefnda, einkum og sér í ljósi þess að stefnandi hafði einn afnot af umræddri fasteign. Á grundvelli umrædds samnings hafi stefnandi greitt út af reikningum stefnda mánaðarlega 100.000 krónur eða sem nemi samtals 1.000.000 króna. Ljóst sé að draga beri ofangreindar fjárhæðir frá dómkröfum stefnanda sem leiði til þess að stefnandi eigi engar kröfur á hendur stefnda.

Tilvísun til lagaákvæða og annarra réttarheimilda: Stefndi byggir á meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbinda, sbr. m.a. VI. kafla, sbr. 45., 47., og 54. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Og um meginreglur kröfuréttarins að eingöngu skuli greiða fyrir sannanlegan kostnað og að kröfur skuli beina að réttum aðilum. Um skuldajöfnuð þá vísar stefndi til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 og meginreglna kröfuréttarins um skilyrði skuldajöfnunar.

NIÐURSTAÐA

Í máli þessu liggur fyrir að stefnda bar að greiða stefnanda þrjár milljónir króna hinn 5. október 2011 samkvæmt samningi sem aðilar höfðu gert með sér hinn 23. ágúst 2011. Stefndi ber fyrir sig að hann hafi losnað undan greiðsluskyldu sinni með því að leggja þrjár milljónir inn á bankareikning í eigu stefnda hinn 12. október 2011 í MP banka. Um þessa greiðslu nýtur ekki annarra gagna en útprentun af millifærslu frá 12. október 2011 á reikning í eigu stefnda að fjárhæð þrjár milljónir króna. Engin skýring á því að um sé að ræða geymslugreiðslu, hvers vegna hún sé innt af hendi og hvaða skuld sé verið að greiða. Að svo vöxnu verður ekki fallist á það með stefnda að hann hafi losnað undan greiðsluskyldu sinni samkvæmt samningi með geymslugreiðslu í skilningi laga nr. 9/1978.

Kemur þá til álita hvort hann eigi gagnkröfur á hendur stefnanda og þá hverjar sem komið geti til skuldajafnaðar við stefnukröfu.

Er þar í fyrsta lagi um að ræða skuld sem stefndi kveður vera á viðskiptamannareikningi stefnanda og fjölskyldu hans samtals að fjárhæð 150.000 krónur. Stefndi hefur lagt fram hreyfingalista þar sem fram kemur skuld H-kk-ef H-kk-ef sömu fjárhæðar sem sýnir stöðu H-kk-ef þessa en ekki stefnanda og er þessum lið hafnað með því að hér er um skuld annars aðila en stefnanda sjálfs að ræða og ekkert liggur fyrir um það að stefnandi hafi ábyrgst greiðslu skuldar þessarar. Þá er því haldið fram að stefnandi hafi fengið ofgreitt orlof og laun samtals að fjárhæð 1.644.360 krónur. Hefur stefndi lagt fram launaafstemmingu sem hann byggir á um þessa kröfu sína en hún þykir ekki nægilega studd fylgigögnum né heldur sést af henni hvernig talan 1.644.360 er fengin og hvernig ætluð skuld hafi myndast og verður því þessum lið kröfugerðar stefnda hafnað. Þá skortir fylgigögn og skýringar á því hvernig 790.310 króna ætluð skuld stefnanda við stefnda hafi myndast og verður þessu lið því einnig hafnað. Um fartölvu að verðmæti 131.292 krónur og Apple Macintosh tölvu að verðmæti 320.875 krónur er þess að gæta að ekki er sýnt fram á að stefnandi hafi fjarlægt þær af hótelinu eða beri ábyrgð á því að þær séu ekki til staðar þar sem stefndi ætlar að þær eigi að vera. Um reikning frá Heilráðum sf. að fjárhæð 376.500 krónur er þess að gæta að telja verður að það hafi verið innan heimilda stefnanda sem framkvæmdastjóra stefnda kaupa þá vinnu sem þar er krafið um sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá eru engin efni til að lækka kröfu stefnanda vegna dagsekta að fjárhæð 1.300.000 krónur þar sem sönnun skortir um að stefnandi hafi vanefnt samkomulag aðila en skv. 4. gr. þess skyldu brot stefnanda á trúnaðarskyldum samningsins varða dagsektum að fjárhæð 10.000 krónur á dag. Fyrir liggur að stefnandi seldi bifreiðina AY-260 í júní 2011 og verður að teljast innan heimildar stefnanda sem framkvæmdastjóra stefnda á þeim tíma sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/2004. Er þessu kröfulið einnig hafnað. Loks verður að telja þá ráðstöfun stefnanda að taka á leigu íbúð með leigusamningi dagsettum 18. mars til 10 mánaða falla innan heimilda hans skv. áður tilvitnuðu ákvæði 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994.

Samkvæmt öllu framansögðu er ekki fallist á það með stefnda að hann hafi sýnt fram á það að hann eigi gagnkröfur sem hann geti skuldajafnað við dómkröfu stefnanda né heldur að hann hafi losnað undan greiðsluskyldu sinni með geymslugreiðslu skv. ákvæðum laga nr. 9/1978 og verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda dómkröfur hans.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 700.000 krónur í málskostnað þ.m.t. virðisaukaskattur.

DÓMSORÐ

Stefndi, Hótel Hamar, greiði stefnanda H-kk-þgf B-kk-þgf Á-kk-þgf, 3. milljónir króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. október 2011 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf