S-81/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 6. maí sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 24. febrúar 2015, á hendur X, kennitala 000000-0000, [...], „fyrir líkamsárás og brot á barnaverndarlögum, með því að hafa, laugardaginn 16. ágúst 2014 á heimili hans að [...], slegið son sinn A, sem þá var 4 ára gamall, á rassinn með þeim afleiðingum að A hlaut fjölmargar húðblæðingar og mar á báðum rasskinnum og upp á spjaldhryggjarsvæði.“

Telst brot ákærða varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981 og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í málinu liggur fyrir einkaréttarkrafa frá Á-kvk-þgf G-kvk-þgf hdl. fyrir hönd brotaþola, A, kt. 000000-0000, þar sem þess er krafist að ákærði greiði brotaþola skaða- og miskabætur samtals að fjárhæð 600.000 krónur að viðbættum vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 16. ágúst 2014 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þess er jafnframt krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Í báðum tilfellum er þess krafist að bótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi. Þá er gerð krafa um að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I

Upphaf málsins má rekja til þess að móðir brotaþola mætti hjá lögreglu þann 22. ágúst 2014 og lagði fram kæru fyrir hönd ólögráða sonar hennar, brotaþola þessa máls, á hendur föður brotaþola. Móðir brotaþola lýsti málsatvikum þannig að eftir að brotaþoli hafi komið frá því að dvelja hjá föður sínum þann 18. ágúst 2014, hafi systir brotaþola sagt henni frá því að ákærði hefði rassskellt brotaþola. Við skoðun hafi komið í ljós miklir marblettir á rassi brotaþola og neðri hluta baks.

Í málinu liggur fyrir læknabréf, dags. 18. ágúst 2014, þar sem fram kemur að fjögurra ára drengur hafi komið í skoðun vegna áverka á rasskinnum. Skoðun hafi leitt í ljós marblett á hægri upphandlegg, gula og bláa marbletti á þjóhnöppum og 9-10 cm marblett á hægri rasskinn. Myndir af áverkum fylgja læknabréfi. Þá liggur fyrir læknisvottorð brotaþola, dags. 18. október 2014.

Teknar voru skýrslur af brotaþola og systur hans í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 28. ágúst 2014.

Teknar voru skýrslur af ákærða hjá lögreglu þann 25. ágúst 2014 og 29. október 2014, þar sem ákærði neitaði sök.

II

Ákærði greindi frá því fyrir dómi að helgin 16. ágúst 2014 hafi verið venjuleg helgi. Það hafi síðan verið eftir helgina sem mál hafi breyst þegar hann hafi séð á Facebook myndir af áverkum á brotaþola. Ákærði bar að þann 16. ágúst hafi hann farið í líkamsræktarstöðina [...] með börn sín. Hafi brotaþoli og bróðir hans, C, farið að rífast, enda nái þeir bræður ekki vel saman. Hann hafi sjálfur ekki tekið eftir hvað átti að hafa gerst en síðan frétt það frá sambýliskonu sinni og hann spurt brotaþola út í það eftir að heim var komið, en brotaþoli hafi ekki viljað kannast við neitt. Spurt hvort brotaþoli hafi verið settur í skammarkrókinn þennan dag gat ákærði ekki fullyrt um það en eftir að borinn var undir hann framburður hans hjá lögreglu bar ákærði að það hlyti að vera rétt sem þar kæmi fram, að brotaþoli hafi verið settur í skammarkrók þennan dag og að það hafi verið vegna atburðarins í líkamsræktarstöðinni. Skammarkrókur væri stundum notaður en börnin væru þar ekki lengur en í 10 mínútur. Ákærði bar að hafa ekki tekið eftir áverkum á rassi brotaþola en hann hafi tekið eftir áverkum á hendi hans og spurt brotaþola út í það og hann svarað því til að hann hafi fengið þá áverka í leikskólanum. Fram kom að ákærði hafi verið með brotaþola í sinni umsjá í vinnuvikunni á undan umræddri helgi en móðir ákærða hafi farið með brotaþola í leikskóla að morgni 18. ágúst og ástæða þess hafi verið óvissa um hvert hefði átt að skila börnunum. Spurður hvort hann hafi sinnt brotaþola, svo sem með því að hátta hann og baða eða aðstoða eftir klósettferðir, kom fram að ekki hafi verið farið í sund þessa helgi eins og oft áður og brotaþoli leggi mikið upp úr því að vera sjálfstæður og þurfi ekki aðstoð á salerni eða við það að klæða sig. Borið var undir ákærða að í skýrslutökum af brotaþola og B, systur hans, hafi komið fram að ákærði hafi rassskellt brotaþola og ákærði spurður hvort hann hefði skýringu á því. Í svari ákærða kom fram að B hafi ekki verið vitni að atburðum og ósamræmi væri í vitnisburði þeirra og ósennilegt að hægt væri að fá þetta mikla áverka af því að vera flengdur einu sinni. Taldi hann að framburður barnanna væri runninn undan rifjum barnsmóður hans, enda hafi mikið gengið á milli þeirra. Ákærði gat ekki gefið skýringu á áverka brotaþola nema ef væri þegar brotaþoli og bróðir hans hafi verið að rífast á þríhjóli og þá hafi eitthvað gerst. Þá hafi brotaþoli líka sagt honum að hann hafi dottið í leikskólanum þegar hann hafi verið að hjóla þar. Beðinn um að lýsa brotaþola bar ákærði að hann væri góður strákur og virkur í leik og legði mikið upp úr því að vera sjálfstæður. Aðspurður hvort hann hafi hótað því á leiðinni heim úr líkamsræktarstöðinni að flengja brotaþola bar ákærði að svo hafi ekki verið og að hann hafi ekki flengt brotaþola. Brotaþola hafi liðið vel þessa helgi og verið hress og kátur og ekki sýnt einkenni þess að vera hræddur.

Brotaþoli, sem var fjögurra ára þegar atburðir gerðust, gaf skýrslu fyrir dómi þann 28. ágúst 2014. Í skýrslu hans kom fram að hann hafi farið í „skammarkrók herbergi og þegar ég koma heim þá var ég pissa og hann rassskellti mér“. „Pabbi var að rassskella ógeðslega fast í rassinn minn“. Spurður af hverju hann hafi verið rassskelltur vissi hann það ekki.

B, [...] ára systir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi þann 28. ágúst 2014 og bar að hafa verið í líkamsræktarstöð og hafi hálfbróðir hennar dottið í stiga þegar hann var að leika sér við brotaþola en D hafi náð að grípa hann. Vegna þessa hafi pabbi þurft að fara heim og rassskella brotaþola. Hún hafi ekki séð ákærða rassskella hann en hún hafi vitað það af því að ákærði hafi sagt í bílnum á leiðinni heim úr líkamsræktinni að hann ætlaði að gera það. Hafi brotaþoli verið „ógeðslega grenjandi“ eftir það og ákærði verið öskureiður við hann. Hafi brotaþoli þurft að vera í herbergi sínu allan daginn og bara mátt fara út þegar það var kominn matur.

D, sambýliskona ákærða, kom fyrir dóminn og bar að 16. ágúst 2014 hafi verið venjulegur dagur. Hafi þau farið í líkamsræktarstöð þann morgun og eftir það farið heim þar sem þau hafi verið allan daginn. Spurð um hvort eitthvað hafi gerst í líkamsræktarstöðinni á milli brotaþola og bróður hans, C, bar hún að drengirnir hafi verið að rífast áður en barnagæslan var opnuð og brotaþoli viljað hrinda C niður stiga. Hafi hún sagt við brotaþola að eftir að þau kæmu heim yrði hann settur inn í sitt herbergi. Þegar heim hafi verið komið hafi brotaþoli staðið úti í horni í 10 mínútur en síðan hafi hann farið í sitt herbergi að beiðni ákærða. Aðspurð hvort brotaþoli hafi grátið, bar vitnið að hann hafi aðeins grátið. Hún hafi ekki séð ákærða slá brotaþola og hafi hann aldrei gert það. Aðspurð sagði hún ákærða ekki hafa verið æstan og ekki hótað að rassskella brotaþola. Hún viti ekki hvað gæti hafa valdið áverkunum á brotaþola en ekkert óvenjulegt hafi gerst þann dag og hún verið heima allan daginn, brotaþoli hafi þó verið að rífast við bróður sinn út af hjóli. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa sinnt brotaþola þessa helgi með þeim hætti að hún hafi getað séð áverka á afturenda hans. Brotaþoli sé stór og líflegur strákur og geti séð um sig sjálfur. Brotaþoli hafi ekki verið hræddur og viljað vera hjá föður sínum. Aðspurð sagði hún að móðir ákærða hafi farið með brotaþola í leikskólann á mánudeginum 18. ágúst 2014, það væri ekki vanalegt en gerðist þó stundum.

E, móðir ákærða, kom fyrir dóminn og staðfesti að morguninn 18. ágúst 2014 hafi brotaþoli og systir hans komið til hennar. Hafi hún gefið þeim að borða og síðan keyrt brotaþola í leikskóla. Brotaþola hafi liðið vel og verið kátur eins og venjulega. Systir brotaþola hafi sagt henni frá því sem gerst hefði um helgina en ekki nefnt neitt um það að brotaþoli hafi verið rassskelltur. Brotaþoli hafi sjálfur ekki nefnt það við hana að hann hafi meitt sig í vikunni á undan. Ástæða þess að börnin komu til hennar í umrætt sinn hafi verið sú að hún var að aðstoða ákærða.

F, móðir brotaþola, kom fyrir dóminn og bar að hún og ákærði væru með sameiginlegt forræði yfir brotaþola. Ákærði hafi verið með brotaþola í viku í senn. Morguninn 18. ágúst 2014 hafi móðir ákærða komið með dóttur þeirra til hennar en móðir ákærða hafi áður keyrt brotaþola í leikskólann. Hafi hún þá frétt það hjá dóttur sinni að ákærði hafi rassskellt brotaþola mjög mikið. Þennan dag hafi þau átt að mæta til tannlæknis og hún því farið í leikskólann að sækja brotaþola. Þegar hún hafi skoðað rass brotaþola í leikskólanum hafi hún séð áverkana og byrjað að gráta og í framhaldi af því farið til G aðstoðarleikskólastjóra sem hafi sagt henni að fara til lögreglu. Lögreglan hafi bent henni á að fara fyrst til læknis, sem hún hafi gert. Hafi læknirinn spurt dóttur hennar hvað hafi gerst og dóttir hennar gefið lækninum frásögn af því hvað hafi gerst og upplýst að ákærði hafi talað um það alla leiðina frá líkamsræktarstöðinni og út á [...] að hann ætlaði að lemja brotaþola. Spurð hvort sinna þurfi brotaþola svo sem í baði og á salerni kom fram að þess þyrfti þó svo að brotaþoli vildi sjá um það sjálfur.

H, starfsmaður barnagæslu [...], gaf símaskýrslu fyrir dóminum og bar að ákærði hafi um morguninn 16. ágúst 2014 komið með þrjú börn í barnapössun í [...]. Hafi það verið um leið og opnað var eða um kl. 08:50. Hún hafi ekki orðið vör við neitt óeðlilegt og enginn hafi meiðst þennan dag.

G, fyrrverandi aðstoðarleikskólastjóri á leikskólanum [...], kom fyrir dóminn. Vitnið bar að hafa verið á skrifstofu leikskólans morguninn 18. ágúst 2014 um kl. 10:00 þegar móðir brotaþola hafi komið grátandi og í miklu áfalli og sýnt henni mikla áverka á bakhluta brotaþola. Hafi það verið eins og barnið hafi verið lamið með einhverju á bakhlutann. Áverkarnir hafi litið út eins og blóðdoppur og mar, greinilegir áverkar. Aðspurð vissi hún ekki til þess að neitt hafi komið uppá vikuna á undan í leikskólanum, enda hefði það þá verið skráð og tilkynnt foreldrum. Vitnið bar að hún og brotaþoli hafi verið góðir vinir og hún oft tekið hann að sér þegar hann hafi átt erfitt tilfinningalega. Spurð hvort hún hafi sinnt brotaþola svo sem á salerni bar vitnið að svo hafi verið eins og almennt ætti við um fjögurra ára gömul börn og að brotaþoli væri þar engin undantekning.

I læknir gaf símaskýrslu fyrir dóminum og bar að brotaþoli hafi komið í skoðun til hans á bráðamóttöku barna ásamt móður sinni og systur þann 18. ágúst 2014. Staðfesti hann læknabréf sitt dagsett sama dag. Fram kom að í frásögn af meintum atburðum hafi það aðallega verið systir brotaþola sem sagði frá. Hafi hún skýrt frá því að hún hafi ekki séð rassskellingar en að vegna atviks í líkamsræktarstöð hafi faðir brotaþola ætlað að refsa honum og farið með hann í herbergi sitt og brotaþoli sagt henni frá því að hann hafi verið rassskelltur og hafi verið grátandi eftir það. Vitnið bar að brotaþoli hafi verið með marbletti sem hafi verið dreifðir á báðum rasskinnum frá neðri hluta og upp á mjóbak ofan við rófubein. Einn blettur, aflangur, hafi verið áberandi. Auk þessa hafi verið tveir eða þrír marblettir á hægri upphandlegg. Spurt hvort hægt væri að segja til um aldur áverkanna bar vitnið að þeir hafi ekki verið mjög gamlir, enda ekki byrjaðir að dökkna, og taldi hann að þeir gætu hafa verið tveggja til þriggja daga gamlir. Áverkar á hendi hafi verið aðeins gulleitari og mögulegt að þeir væru degi eldri. Spurt hvort hægt væri að segja til um það hvernig áverkar á rassi hafi komið til sagði vitnið að það væri erfitt að segja til um það en ef barnið hefði dottið á rassinn hefðu áverkar verið meira staðbundnir. Ólíklegt væri miðað við hversu dreifðir áverkarnir voru að barnið hafi dottið á rassinn og þá væru börn oft að detta á rassinn án þess að það kæmu áverkar. Spurt hvort hægt væri að útiloka það að brotaþoli hafi dottið á leikfang gat vitnið ekki útilokað það en taldi að það yrði að vera mjög sérstakt leikfang sem ylli svo miklum marblettum á svo stóru svæði. Ólíklegt væri að áverkarnir hafi komið við eitt högg.

J læknir gaf símaskýrslu fyrir dóminum og bar að brotaþoli hafi komið ásamt móður sinni á bráðadeildina í Fossvogi þann 18. ágúst 2014, vegna marbletta á rassi og handlegg brotaþola. Hafi þetta verið um kl. 15:00 þann dag. Spurt hvort hægt væri að segja til um aldur áverkanna bar vitnið að ekki væri hægt að segja til um það nákvæmlega en það gæti vel passað að þeir hafi komið tveimur dögum áður, en hann hafi haft það á tilfinningunni að áverkar á handlegg væru aðeins eldri. Fram kom að brotaþoli hafi verið glaður og hress strákur í skoðun. Spurt hvort áverkar á rassi hafi getað komið til við það að detta á rassinn bar vitnið að það gæti ekki verið. Áverkarnir væru mjög grunnir, þeir væru mjög mismunandi, litu ekki eins út og væru á mjög útbreiddu svæði. Það væri honum hulin ráðgáta hvernig brotaþoli gæti hafa fengið þá við fall. Aðspurt bar vitnið að svona áverkar geti komið við það að vera flengdur. Aðspurður sagðist hann ekki geta útilokað það að barnið hafi dottið en hann hafi ekki séð eða heyrt neina aðra skýringu sem eitthvert vit væri í en þá sem fram hafi komið, og að áverkarnir gætu ekki hafi komið til við eitt högg. Áverkanir samrýmist því ekki að brotaþoli hafi dottið á eitthvert leikfang.

III

Ákærði hefur staðfastlega neitað sök og borið að ekkert óeðlilegt hafi gerst þann 16. ágúst 2014 þegar brotaþoli var í hans umsjá og að hann hafi ekki orðið vitni að því að brotaþoli hafi meitt sig þann dag. Sambýliskona ákærða, D hefur borið á svipaðan hátt en samkvæmt framburði þeirra fóru þau ásamt þremur börnum í líkamsræktarstöð þann morgun. Bar D að brotaþoli hafi þar hótað að hrinda bróður sínum niður stiga og hafi hún sagt við brotaþola að hann yrði lokaður inni í herbergi sínu þegar heim kæmi. Þegar heim var komið var brotaþoli látinn í skammarkrók og að beiðni ákærða sendur í herbergi sitt. D bar einnig að brotaþoli hafi aðeins grátið en bæði hún og ákærði báru að brotaþoli hafi ekki verið rassskelltur eða verið hótað slíku en hvorugt þeirra gat gefið trúverðuga skýringu á því hvernig brotaþoli hafi fengið áverkana.

Í málinu liggur fyrir að brotaþoli var í umsjá föður síns vikuna 11. – 18. ágúst 2014 eða þar til móðir ákærða fór með brotaþola í leikskóla morguninn 18. ágúst 2014. Að mati dómsins er ljóst að eftir atvikið í líkamsræktarstöðinni var brotaþola refsað. Móðir brotaþola mætti í leikskólann að morgni 18. ágúst 2014 eftir að systir brotaþola hafði upplýst hana um að brotaþoli hefði verið rassskelltur af ákærða. Á leikskólanum sá hún áverka á brotaþola og fór í beinu framhaldi af því til aðstoðarleikskólastjórans sem hefur vitnað um að hafa séð áverka á brotaþola. Læknar sem gáfu skýrslu fyrir dóminum hafa borið að hafa skoðað brotaþola þann 18. ágúst 2014 og að áverkar þeir sem voru á brotaþola væru sennilega tveggja eða þriggja daga gamlir. Er því mjög sennilegt að brotaþoli hafi fengið áverkana þann 16. ágúst 2014. Ákærði hefur ekki getað gefið skýringu á áverkum brotaþola en upplýsti að mögulega hafi brotaþoli dottið af þríhjóli, enda sé brotaþoli og bróðir hans oft að rífast um hjólið. Í vitnisburði lækna kom fram að mjög ósennilegt væri að brotaþoli hafi hlotið áverkana við fall og að áverkarnir samrýmist því ekki að brotaþoli hafi fallið á leikfang og að áverkarnir hafi ekki komið til við eitt högg.

Ákærði bar að hafa ekkert sinnt brotaþola svo sem við salernisferðir þar sem brotaþoli sé stór strákur og geti séð um það sjálfur og því hafi hann ekki séð hvort brotaþoli hafi verið með áverka á rassi. Brotaþoli var fjögurra ára þegar atburðir gerðust. Í vitnisburði móður brotaþola og aðstoðarleikskólastjóra kom fram að þrátt fyrir að brotaþoli væri sjálfstæður þá þyrfti að sinna honum á salerni eins og öðrum fjögurra ára börnum. Framburður ákærða um annað er ótrúverðugur.

Samkvæmt framansögðu þykir sannað með framburði brotaþola og systur hans, B, svo og með læknisvottorðum og framburði læknanna I og J, sem gáfu skýrslu fyrir dómi, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er þar rétt færð til refsiákvæða. Það er mat dómsins að framburður ákærða sé ótrúverðugur um að vera kynni að brotaþoli hafi dottið og við það hlotið áverkana, enda stangast sá framburður á við álit framangreindra lækna.

IV

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur honum tvisvar sinnum áður verið gerð refsing. Þau brot hafa ekki áhrif við ákvörðun refsingar nú. Horft verður til 3. tl. 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningaralaga til refsiþyngingar en brotið beindist gegn ungu barni á heimili hans. Er refsing ákærða ákveðin fangelsi í tvo mánuði. Þykir eftir atvikum mega ákveða að fullnustu refsingarinnar skuli frestað og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

V

Með þeirri háttsemi sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér skyldu til að greiða brotaþola miskabætur, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að því er að gæta að ekki liggja fyrir nein gögn um afleiðingar brotsins. Þetta breytir því á hinn bóginn ekki að verknaður af því tagi sem hér um ræðir er ótvírætt til þess fallinn að hafa áhrif á andlega heilsu þess sem fyrir honum verður. Að þessu virtu og atvikum máls að öðru leyti eru bætur til brotaþola ákveðnar 250.000 krónur. Ákærða var birt bótakrafan þann 29. október 2014. Um vexti fer svo sem í dómsorði greinir.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins, sem er samkvæmt yfirliti 36.000 krónur, auk málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

B-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf A-kk-nf og S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómarar dæma mál þetta.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvo mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði brotaþola, A, 250.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. ágúst 2014 til 29. nóvember 2014, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 866.000 krónur í sakarkostnað, þar af málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kvk-ef V-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 530.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Á-kvk-ef G-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 300.000 krónur.

B-kk-nf H-kk-nf

G-kk-nf A-kk-nf

S-kvk-nf B-kvk-nf.