E-5849/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 23. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf I-kk-þgf, Gvendargeisla 110, Reykjavík, gegn Stoðum hf., Hátúni 2b., Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 17. september 2010.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 34.357.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 2.021.000 kr., frá 3.11.2008 til 1.12.2008, af 4.042.000 kr. frá þeim degi til 2.1.2009, af 6.063.000 kr. frá þeim degi til 2.2.2009, af 8.084.000 kr. frá þeim degi til 2.3.2009, af 10.105.000 kr. frá þeim degi til 1.4.2009, af 12.126.000 kr. frá þeim degi til 1.5.2009, af 14.147.000 kr. frá þeim degi til 1.6.2009, af 16.168.000 kr. frá þeim degi til 1.7.2009, af 18.189.000 kr. frá þeim degi til 3.8.2009, af 20.210.000 kr. frá þeim degi til 1.9.2009, af 22.231.000 kr. frá þeim degi til 1.10.2009, af 24.252.000 kr. frá þeim degi til 2.11.2009, af 26.273.000 kr. frá þeim degi til 1.12.2009, af 28.294.000 kr. frá þeim degi til 2.1.2010, af 30.315.000 kr. frá þeim degi til 1.2.2010, af 32.336.000 kr. frá þeim degi til 1.3.2010, og af 34.357.000 kr. frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda að fjárhæð 1.000.000 kr. þann 16. júní 2009.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðarreikningi eða mati dómsins og taki tildæmdur málskostnaður mið af því að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Í öllum tilfellum er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Málsatvik

Með ráðningarsamningi, dags. 15. júní 2005, var stefnandi ráðinn sem framkvæmdastjóri stefnda, sem þá bar nafnið FL Group hf. Samkvæmt 1. gr. ráðningarsamningsins átti stefnandi að hafa umsjón með rekstri fjármálasviðs stefnda.

Þann 13. febrúar 2008 gerðu aðilar máls þessa með sér samning um starfslok stefnanda hjá stefnda. Samkvæmt starfslokasamningnum skyldi stefnandi láta af störfum hjá stefnda þann 1. mars 2008. Samkvæmt ákvæðum hans skyldi stefnandi halda fullum launum, alls 1.700.000 kr. á mánuð í 24 mánuði þar á eftir að meðtöldum ýmsum launatengdum atriðum, þ.e. síma, tölvutengingu og bifreið, sem stefnandi hafði átt rétt á samkvæmt ráðningarsamningi. Skyldu launin greidd stefnanda fyrsta virka dag næsta mánaðar eftir lok þess mánaðar sem laun væru greidd fyrir. Þá var einnig kveðið á um það í starfslokasamningi aðila að stefndi skyldi inna af hendi greiðslur í lífeyrissjóð, með sama hætti og stefndi hafði gert fram að því, sem svarar til 5% „til viðbótar lögbundnum greiðslum“, auk þess sem stefndi skyldi greiða 100.000 kr. á mánuði til viðbótar í almennan frjálsan lífeyrissjóð.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 29. september 2008 var stefnda veitt heimild til greiðslustöðvunar til 20. október 2008. Sú heimild var framlengd til 20. janúar 2009 og síðan aftur til 6. apríl 2009. Þann dag var stefnda veitt heimild til að leita nauðasamninga við kröfuhafa félagsins.

Stefnandi fékk greitt samkvæmt starfslokasamningi til loka september 2008. Með bréfi aðstoðarmanns stefnda í greiðslustöðvun, dags. 7. nóvember 2008, var stefnanda tilkynnt að sú ákvörðun hefði verið tekin að samþykkja hvorki greiðslur samkvæmt starfslokasamningum við einstaka starfsmenn né áframhaldandi greiðslu eftirlauna. Með bréfi, dags. 17. febrúar 2009, til aðstoðarmanns stefnda mótmælti stefnandi þessari afstöðu aðstoðarmannsins. Með bréfi, dags. 20. febrúar 2009, til stefnanda var fyrri afstaða aðstoðarmanns ítrekuð, m.a. á þeim grundvelli að óvíst væri að krafa stefnanda um fullar efndir starfslokasamnings fengi stöðu samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 ef til gjaldþrots stefnda kæmi.

Stefnandi lýsti kröfu við nauðasamningsumleitanir stefnda 12. maí 2009. Taldi stefnandi sig eiga rétt til greiðslu launa í 17 mánuði til viðbótar því sem stefndi hafði þegar greitt honum vegna starfslokanna, auk þess sem hann krafðist einnig greiðslu á samsvarandi greiðslum stefnda í lífeyrissjóð stefnanda. Stefnandi lýsti kröfu sinni sem forgangskröfu, sbr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með bréfi, dags. 29. maí 2009, hafnaði stefndi því að krafa stefnanda væri forgangskrafa. Stefnanda var tilkynnt að stefndi liti á kröfu stefnanda sem almenna kröfu, sem félli undir nauðasamning félagsins.

Með bréfi stefnda, dags. 8. júní 2009, var stefnanda tilkynnt að nauðasamningsfrumvarp félagsins hefði verið samþykkt. Fól það meðal annars í sér að allar viðskiptakröfur á hendur félaginu undir 1.000.000 kr. yrðu greiddar að fullu. Hinn 15. júní 2009 staðfesti Héraðsdómur Reykjavíkur nauðasamning stefnda. Í kjölfarið fékk stefnandi kröfu sína greidda í samræmi við skilmála hins staðfesta nauðasamnings.

Með bréfi til stefnda, dags. 20. júlí 2009, ítrekaði stefnandi kröfu sína samkvæmt kröfulýsingu.

Með bréfi, dags. 7. september 2009, var kröfum stefnanda hafnað af hálfu stefnda og þeirri skoðun stefnda lýst að kröfur stefnanda féllu undir almennar kröfur og þar með nauðasamning stefnda. Á það hefur stefnandi ekki fallist og hefur höfðað mál þetta til greiðslu launa á grundvelli samnings aðila um starfslok stefnanda, dags. 13. febrúar 2008.

Málsástæður og lagarök stefnanda

1. Almennt

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennum reglum vinnuréttar og starfslokasamningi aðila, dags. 13. febrúar 2008. Þá vísar hann til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir fjárskuldbindinga.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt framangreindan starfslokasamning aðila. Samkvæmt 2. gr. og öðrum ákvæðum starfslokasamnings aðila skyldi stefnandi njóta greiðslna frá stefnda samkvæmt samningnum í 24 mánuði talið frá 29. febrúar 2008, þ.e. út febrúarmánuð 2010. Sá uppsagnarfrestur sé og í samræmi við 8. gr. ráðningarsamnings stefnanda, dags. 15. júní 2005. Uppsagnarfrestur stefnanda hafi verið eðlilegur með hliðsjón af eðli starfs hans, þeim samkeppnishömlum sem á hann voru lagðar í ráðningarsamningi, sbr. 10. gr. hans, og í starfslokasamningi, sbr. 6. gr. hans, og sambærilegum samningum á þeim tíma.

Stefnandi hafi hins vegar einungis fengið greiðslur frá stefnda út september 2008 en greiðslur frá og með október 2008 hafi ekki verið inntar af hendi þrátt fyrir skýr ákvæði þar um í starfslokasamningi aðila. Stefndi hafi ekki fært fram fullnægjandi rök fyrir því að hann vanefndi ráðningarsamning stefnanda með því að hætta skyndilega að greiða stefnanda laun í samningsbundnum uppsagnarfresti.

Af ákvæðum starfslokasamningsins megi ráða að samningnum var ætlað að koma í stað allra annarra greiðslna, sem stefnandi hefði að öðrum kosti átt rétt til úr hendi stefnda á grundvelli ráðningarsamnings síns. Þannig sé meðal annars kveðið á um í starfslokasamningnum að hlunnindi vegna bifreiðar, síma og heimasíma hafi fallið niður í febrúar 2008, sbr. gr. 2.3. Þá sé tekið fram að orlofsgreiðslur hafi verið felldar inn í greiðslur samkvæmt starfslokasamningnum, sbr. gr. 2.4 og að stefnandi muni ekki fá greiddan bónus, hvorki fyrir 2007 né fyrir þá mánuði sem hann hafði fengið laun frá stefnda á grundvelli starfslokasamningsins, óháð því hvort framkvæmdastjórum stefnda yrði greiddur bónus á því tímabili eða ekki. Einnig sé tekið fram í starfslokasamningnum að kaupréttarsamningar stefnanda og stefnda hafi fallið niður án sérstakrar greiðslu, sbr. gr. 3 og að réttindi stefnanda gagnvart stefnda á grundvelli samnings um frímiða, þ.e. fría flugmiða, sbr. gr. 2.4 og 7, hafi fallið niður við gerð starfslokasamningsins. Verði að horfa til þessa við skýringu á starfslokasamningi aðila, stöðu samningsins og réttarstöðu aðila.

Stefndi byggir einnig á því að við skýringu á starfslokasamningi aðila og réttarstöðu þeirra verði að líta til þess að í 6. gr. samningsins sé kveðið á um samkeppnishindrun. Þar hafi stefnandi skuldbundið sig til næstu 12 mánaða frá 1. mars 2008 til að vinna ekki fyrir samkeppnisaðila stefnda, stofna ekki fyrirtæki í sömu starfsgrein og stefndi o.fl., allt að viðlögðum háum févítisgreiðslum. Með því hafi verið lagðar viðamiklar hömlur á atvinnufrelsi stefnanda og möguleika hans til að afla sér tekna með sérþekkingu sinni og reynslu. Það sé bæði óeðlilegt og ósanngjarnt ef skýring stefnda á réttarstöðu aðila verði ofan á í máli þessu, enda hefði stefndi þá notið ávaxtanna af störfum og reynslu stefnanda, stefndi hefði fengið sínu fram með því að orlofsgreiðslur stefnanda, bónusgreiðslur og greiðslur vegna síma, bifreiðanotkunar og annars hefðu verið felldar niður, og samkeppnishömlur lagðar á atvinnuréttindi stefnanda, án þess að stefnandi fengi það endurgjald úr hendi stefnda sem um var samið í starfslokasamningnum.

2. Krafa stefnanda sé forgangskrafa í skilningi 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Stefnandi telur kröfu sína vera forgangskröfu í skilningi 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1.– 4. tl. þeirrar málsgreinar, og að hún ætti sem slík að njóta forgangsréttar í þrotabú stefnda ef til gjaldþrots hans kæmi. Þess vegna hafi nauðasamningur stefnda ekki áhrif á kröfu stefnanda, sbr. 28. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Auk þess hefði stefnda verið bæði rétt og skylt að inna hinar samningsbundnu greiðslur af hendi til stefnanda á greiðslustöðvunartíma, sbr. 20. og 21. gr. laga nr. 21/1991.

Óumdeilt sé að stefnandi hafi starfað í þágu stefnda og að fyrir liggi gildur samningur um starfslok stefnanda hjá stefnda. Uppsagnarfrestur stefnanda hafi verið 24 mánuðir, sbr. ákvæði gr. 2.1 í starfslokasamningi aðila, sem hafi byggt á 8. gr. ráðningarsamnings stefnanda, dags. 15. júní 2005. Lengd uppsagnarfrestsins hafi verið venjubundin og eðlileg og í samræmi við uppsagnarfrest fólks í sambærilegum stöðum hjá fjármálafyrirtækjum í svipuðum rekstri. Þess megi raunar geta að algengt hafi t.d. verið að framkvæmdastjórar hjá Landsbanka Íslands hf., Kaupþingi banka hf. og Glitni banka hf. nytu allt að 36 mánaða uppsagnarfrests í störfum sínum. Stefnandi bendir einnig á í þessu sambandi að á hann hafi verið lagðar verulegar samkeppnishömlur eftir starfslok í ráðningarsamningi, sbr. 10. gr. og starfslokasamningi, sbr. 6. gr. Þá beri þess að geta að stefndi hafi óskað eftir vinnuframlagi af hálfu stefnanda út júní 2008, sbr. ákvæði 4. gr. í starfslokasamningi aðila. Stefnandi geti því ekki fallist á þá afstöðu stefnda að hafna því að kröfur hans njóti stöðu forgangskrafna í framangreindum skilningi og hafna greiðslum til hans eftir september 2008. Í bréfi stefnda frá 7. september 2009 séu ekki færð nein rök fyrir því að hafna greiðslu á kröfu stefnanda.

Þá beri að nefna þá afstöðu umsjónarmanns með nauðasamningi stefnda að gera ekki athugasemd við að krafa stefnanda nyti stöðu forgangskröfu, en stefnandi fékk ekki atkvæðisrétt um frumvarp að nauðasamningi stefnda.

3. Útreikningur stefnufjárhæðar

Stefnukrafan sé sundurliðuð hér á eftir. Byggir sundurliðunin á starfslokasamningi aðila, dags. 13. febrúar 2008. Stefnandi skyldi fá mánaðarlegar greiðslur á grundvelli hans frá og með apríl 2008 (vegna mars 2008) og til og með mars 2010 (vegna febrúar 2010). Stefndi hafi innt af hendi greiðslur á grundvelli starfslokasamningsins til október 2008 (vegna september 2008), en hætti þá greiðslum. Krafa stefnanda byggir þannig á kröfu um hinar mánaðarlegur greiðslur frá og með nóvember 2008 (vegna október 2008) til og með mars 2010 (vegna febrúar 2010), samtals í 17 mánuði.

Mánaðarlegar greiðslur stefnda til stefnanda skyldu vera eins og hér fer á eftir:

1. Greiðsla launa að fjárhæð 1.700.000 kr. vegna launa og álags til að mæta því að kostnaður vegna síma, tölvutengingar og bifreiðar yrði ekki greiddur eftir gerð starfslokasamningsins, sbr. gr. 2.1 í starfslokasamningi aðila.

2. Lögbundin greiðsla mótframlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð, sem nú sé 8% af mánaðarlaunum samkvæmt liðum 1. og 2. hér að framan. Mánaðarleg greiðsla sé því 8% x 1.700.000 kr. = 136.000 kr.

3. Greiðsla í séreignarsjóð lífeyrisréttinda umfram lögbundið lágmark, samtals 5% af launum samkvæmt liðum 1. og 2. hér að framan, sbr. gr. 2.2 í starfslokasamningi aðila. Samtals nemi mánaðarleg greiðsla vegna þessa þáttar því 5% x 1.700.000 kr. = 85.000 kr.

4. Greiðsla á 100.000 kr. í almennan frjálsan lífeyrissjóð, sbr. gr. 2.2 í starfslokasamningi aðila.

Samtals skyldu því mánaðarlegar greiðslur stefnda til stefnanda nema 2.021.000 kr. Stefnandi krefst samkvæmt framansögðu greiðslu í alls 17 mánuði. Samtals nemi dómkrafa stefnanda því 17 x 2.021.000 kr. = 34.357.000 kr., auk dráttarvaxta.

Gjalddagar einstakra þátta í kröfu stefnanda séu fyrsti virki dagur næsta mánaðar eftir lok þess mánaðar sem laun skyldu greidd fyrir, sbr. gr. 2.1 í starfslokasamningi aðila.

Stefndi greiddi 1.000.000 kr. inn á kröfu stefnanda þann 16. júní 2009 sem dregst frá kröfu stefnanda miðað við stöðuna á innborgunardegi. Gangi innborgunin þar af leiðandi fyrst til greiðslu áfallinna dráttarvaxta.

4. Aðrar kröfur

Dráttarvaxtakrafa stefnanda sé byggð á 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 6. gr. sömu laga. Samkvæmt gr. 2.1 í starfslokasamningi aðila, dags. 13. febrúar 2008, skyldi stefndi inna greiðslur af hendi til stefnanda fyrsta virka dag næsta mánaðar eftir lok þess mánaðar sem laun væru greidd fyrir. Miðist upphafsdagar einstakra þátta dráttarvaxtakröfu stefnanda þannig við fyrsta virka dag hvers mánaðar, þegar stefnda bar að inna af hendi greiðslu á grundvelli samningsins vegna næstliðins mánaðar.

Málskostnaðarkrafa stefnanda sé byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar.

Um varnarþing sé vísað til 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. gr. 8 í starfslokasamningi aðila og 1. mgr. 33. gr. sömu laga.

Verði af einhverjum ástæðum ekki fallist á kröfur stefnanda í máli þessu áskilji hann sér rétt til að hafa síðar uppi kröfur á hendur stefnda á grundvelli allra þeirra réttinda og samninga, sem falla skyldu niður samkvæmt ákvæðum starfslokasamnings aðila, dags. 13. febrúar 2008. Líti stefnandi enda svo á í því tilviki að stefndi hafi vanefnt starfslokasamninginn. Áskilji stefnandi sér meðal annars rétt til að beita öllum lögbundnum vanefndaúrræðum og til að bera fyrir sig reglur um brostnar forsendur í því sambandi. Stefnandi bendir á að í ákvæðum 7. gr. starfslokasamningsins felist að þar sem laun hafi ekki verið að fullu greidd samkvæmt samningnum þá hafi fullnaðaruppgjör ekki farið fram milli aðila.

Þá áskilur stefnandi sér rétt til að hafa uppi kröfu um viðurkenningu réttinda hans gagnvart stefnda eða öðrum á síðari stigum, verði af einhverjum ástæðum ekki fallist á einhvern hluta krafna hans í máli þessu.

Málsástæður og lagarök stefnda

Um aðalkröfu stefnda

Stefndi styður aðalkröfu sína um sýknu eftirfarandi málsástæðum:

Í fyrsta lagi byggir stefndi á því að stefnandi hafi aldrei átt rétt á frekari greiðslum en sem nam launum í 6 mánuði vegna starfsloka sinna, sbr. 1. mgr. 96. gr. gþl. Af hálfu stefnda sé á því byggt að það leiði af 3. tl. 1. mgr. 28. gr. gþl., sbr. 1. mgr. 112. gr., að ákvæði 1. mgr. 96. gr. sömu laga eigi við um kröfuréttarsamband aðila. Í þessu samhengi sé á því byggt að uppsagnarfrestur í upphaflegum ráðningarsamningi stefnanda hafi verið mjög óvenjulegur, þar sem almennt sé uppsagnarfrestur á bilinu 3-6 mánuðir. Í þessu samhengi verði jafnframt að horfa til þess að stefnandi hafi fengið eingreiðslu að fjárhæð 90.000.000 kr. við starfslok, sem jafngildi launagreiðslum í nokkur ár.

Verði ekki fallist á framangreinda málsástæðu sé í öðru lagi byggt á því að með greiðslu í samræmi við staðfestan nauðasamning stefnda hafi í öllu falli fullnaðargreiðsla á kröfum stefnanda átt sér stað, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. (gþl.). Beri þegar af þeim sökum að sýkna stefnda.

Stefndi byggir í þriðja lagi á því að með hliðsjón af ákvæðum laga nr. 21/1991 sé ekki unnt að líta svo á að krafa stefnanda sé krafa um greiðslu launa í samræmi við 1. tl. 1. mgr. 112. gr. gþl. eða krafa um bætur vegna slita á vinnusamningi, sbr. 2. tl. 112. gr. gþl.

Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 njóti kröfur um laun og annað endurgjald fyrir vinnu í þjónustu þrotamanns forgangsréttar við gjaldþrotaskipti, enda hafi þær fallið í gjalddaga á síðustu átján mánuðum fyrir frestdag. Með ákvæði þessu, sem skipi vissum kröfum framar öðrum í réttindaröð, sé vikið frá grundvallarreglu laga nr. 21/1991 um jafnræði kröfuhafa við gjaldþrotaskipti. Verði ákvæðið því ekki skýrt á rýmri veg en leiðir af orðanna hljóðan. Þegar þannig sé rætt um laun samkvæmt ákvæðinu sé ótvírætt sett sú regla að réttur til launa, sem þar geti átt undir, þurfi að eiga rætur að rekja til vinnu í þágu þrotamanns.

Stefnandi hafi starfað sem framkvæmdastjóri fjármálasviðs stefnda. Hann hafi látið af þeim störfum þann 1. mars 2008 í samræmi við ákvæði starfslokasamnings aðila. Ekki hafi verið um að ræða hefðbundin laun í uppsagnarfresti heldur hafi þvert á móti verið um að ræða afar ríflegar greiðslur til 24 mánaða og, ólíkt launum í uppsagnarfresti, hafi sérstaklega verið kveðið á um það í fyrrgreindum starfslokasamningi að kæmi til þess að stefnandi réði sig til vinnu fyrir lok febrúar 2010 mundi slík ráðning ekki hafa áhrif á greiðslur samkvæmt starfslokasamningnum, sbr. 3. mgr. í ákvæði 2.4. Jafnframt hafi stefnandi fengið 90.000.000 kr. eingreiðslu frá stefnda við starfslok, sbr. 6. mgr. í ákvæði 2.4. Þá hafi skýrlega verið kveðið á um í samningnum að ekki væri krafist vinnuframlags frá stefnanda, en frá 1. mars 2008 til 1. júlí 2008 gæti stefndi óskað ráðgjafar frá stefnanda, en ekki væri þar um eiginlegt vinnuframlag að ræða. Þá liggi fyrir að ekki hafi komið til slíkrar ráðgjafar, auk þess sem skuldbinding til ráðgjafar hafi fallið niður 1. júlí 2008, þ.e. utan þess tíma sem stefnandi krefjist nú greiðslu á, en stefnandi krefjist starfslokagreiðslna frá og með 1. október 2008. Sé því ljóst að ekki hafi verið krafist ráðgjafar stefnda á því tímabili sem krafa hans taki til og því síður hafi verið krafist vinnuframlags af stefnanda hálfu.

Auðsýnt sé af fyrrgreindu að krafa stefnanda byggi ekki á endurgjaldi fyrir vinnu í þágu stefnda. Þegar af þeim sökum verði að skipa kröfu stefnanda í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 en ekki samkvæmt 1. mgr. 112. gr. sömu laga. Þar af leiði jafnframt að krafa stefnanda falli undir nauðasamninga stefnda.

Að því er þátt aðstoðarmanns með greiðslustöðvun varði, þá sé þeirri málsástæðu stefnanda mótmælt að líta beri á kröfu stefnanda sem forgangskröfu, þar sem umsjónarmaður með nauðasamningi gerði ekki athugasemd við þá afstöðu sem fram kom í kröfulýsingu stefnanda um að krafa hans væri forgangskrafa. Kröfuhafi beri sjálfur ábyrgð á því að lýsa hvar kröfu hans skuli skipað í réttindaröð. Þar sem kröfunni hafi verið lýst sem forgangskröfu, hafi efni kröfunnar eða réttmæti hennar ekki verið frekar skoðað af umsjónarmanni þar sem slíkar kröfur falli enda utan nauðasamninga. Af þessari tilhögun kröfulýsingar verði stefnandi sjálfur að bera hallann.

Varðandi aðalkröfu stefnanda verði jafnframt að benda á að ekki sé ljóst af málatilbúnaði stefnanda í stefnu undir hvaða ákvæði laganna stefnandi vilji færa kröfu sína eða einstaka liði hennar. Af stefnu verði þó ekki annað ráðið en að stefnandi grundvalli kröfu sína á 1. tl., 3. tl. og 4. tl. laganna, en ekki 2. tl. Hvergi komi í það minnsta fram í stefnu að gerð sé krafa um bætur vegna slita á vinnusamningi, heldur sé ávallt vísað til kröfunnar sem kröfu um greiðslu launa og annarra samningsbundinna réttinda, sbr. m.a. orðalag í stefnu neðst á bls. 4. Málatilbúnaður stefnanda miðist þannig ekki við kröfu um bætur vegna slita á vinnusamningi. Fari svo að dómur telji að stefnandi hafi á fullnægjandi hátt byggt á 2. tl. 1. mgr. 112. gr. gþl., sé byggt á því af hálfu stefnda að það ákvæði nái ekki til starfslokasamninga af þeim toga sem gerður var við stefnanda. Ákvæðið nái eingöngu til krafna „vegna slita á vinnusamningi“, en með því orðalagi sé eingöngu verið að vísa til hefðbundinnar uppsagnar vinnusamnings eða riftunar. Starfslokasamningur sem geri ekki ráð fyrir að vinnuframlag sé innt af hendi af hálfu starfsmanns, geti ekki fallið þar undir samkvæmt orðanna hljóðan, enda um ígildi eftirlaunasamnings að ræða. Önnur túlkun gangi gegn verndarhagsmunum 112. gr. gþl. um að tryggja jafnræði kröfuhafa. Verði ekki fallist á þessa málsástæðu stefnda sé í öllu falli ljóst að stefnandi hafi ekki sýnt fram á hið meinta tjón eða á hvern hátt hann hafi reynt að takmarka hið meinta tjón. Þegar af þeirri ástæðu beri jafnframt að sýkna stefnda.

Í fjórða lagi byggir sýknukrafa stefnda á því að krafa stefnanda njóti ekki réttar samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 þar sem stefnandi hafi gegnt stöðu sem jafna megi við stöðu framkvæmdastjóra þrotamanns, sbr. 3. mgr. 112. gr. sömu laga. Krafa stefnanda tilheyri því ekki þeim hópi krafna sem sérstaklega séu undanþegnar nauðasamningi samkvæmt 28. gr. laga nr. 21/1991. Stefnandi hafi verið framkvæmdastjóri fjármálasviðs og hlutverk hans hafi m.a. verið að hafa umsjón með fjármunum stefnda, auk þess sem stefnandi hafi séð um ráðningar, uppsagnir og launasamninga við aðra starfsmenn fjármálasviðs stefnda í samráði við forstjóra stefnda, sbr. 4. mgr. 1. gr. ráðningarsamnings aðila. Af þessu megi ráða að vald stefnanda hafi verið verulegt og í samráði við forstjóra hafi stefnandi í raun farið með daglega stjórnun stefnda. Réttarstaða stefnanda innan stefnda hafi því í samningi aðila verið skilgreind þannig að stefndi hafi gegnt starfi sem ekki veiti forgangsrétt við gjaldþrot. Verði því ekki á annan veg ráðið en að stefnandi hafi haft þá stöðu sem kveðið sé á um í 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 og falli krafa stefnanda því undir nauðasamning stefnda.

Stefndi mótmælir jafnframt þeirri umfjöllun stefnanda efst á bls. 7 í stefnu er lúti að því að um greiðslur í uppsagnarfresti hafi verið að ræða. Fyrir liggi að svo var ekki, enda hafi aðilar samið sérstaklega um að við undirritun starfslokasamnings aðila, félli niður ráðningarsamningur aðila, sbr. orðalag í 7. gr. starfslokasamningsins. Hafi því verið um að ræða starfslokagreiðslur en ekki laun í uppsagnarfresti, líkt og ráðningarsamningur aðila kvað á um, sem ekki var lengur í gildi.

Þá sé því einnig mótmælt sem röngu og ósönnuðu að lengd uppsagnarfrests hafi verið venjubundin og eðlileg og í samræmi við uppsagnarfrest fólks í sambærilegum stöðum hjá fjármálafyrirtækjum í svipuðum rekstri. Í íslenskri dómaframkvæmd hafi skýrlega komið fram að hefðbundinn uppsagnarfrestur sé almennt talinn 3-6 mánuðir. Þá þurfi vart að benda stefnanda á að stefndi sé ekki fjármálafyrirtæki og hafi hvorki fyrr né síðar haft leyfi yfirvalda til slíkrar starfsemi. Staðlausar staðhæfingar um meinta uppsagnarfresti starfsmanna fjármálafyrirtækja hafi því ekkert sönnunargildi í máli því sem hér sé til meðferðar.

Stefndi mótmælir því sem fram komi á bls. 7 í stefnu um að á stefnanda hafi verið lagðar verulegar samkeppnishömlur í starfslokasamningi. Raunar vísi stefnandi einnig til ákvæða í ráðningarsamningi, en líkt og áður hafi verið bent á, hafi sá samningur ekkert gildi í máli þessu, þar sem hann hafi fallið niður við gerð starfslokasamningsins. Fyrir liggi að samkvæmt 6. gr. starfslokasamnings aðila hafi stefnandi samþykkt að vinna ekki fyrir samkeppnisaðila stefnda í 12 mánuði frá því hann hætti störfum hjá stefnda, auk þess sem honum var á sama tímabili óheimilt að stofna fyrirtæki í sömu starfsgrein eða fara með annars konar yfirráð slíks félags. Stefndi telur fráleitt að í fyrrgreindum ákvæðum hafi falist verulegar samkeppnishömlur, en í því samhengi megi ekki heldur gleyma 90.000.000 kr. eingreiðslunni sem stefnandi fékk við starfslok. Stefndi hafi haft úr að velja hundruðum fyrirtækja, þar sem reynsla hans sem fjármálastjóra gat nýst. Þekking stefnanda hafi ekki sérstaklega verið bundin við fyrirtæki áþekk stefnda, heldur hafi reynsla af fjármálastjórn hlotið að geta nýst hjá því sem næst öllum fyrirtækjum, óháð tegund starfsemi þeirra. Ekki síður verði að hafa í huga að stefnandi fyrirgerði ekki rétti sínum til starfslokagreiðslna úr hendi stefnda ef hann réði sig til vinnu fyrir lok febrúar 2010, sbr. ákvæði 2.4. Fráleit sé því sú staðhæfing stefnanda að verulegar samkeppnishömlur hafi verið lagðar á hann. Miðað við þær viðamiklu upplýsingar sem stefnandi hafi búið yfir um starfsemi stefnda og þær greiðslur sem hann hafi móttekið vegna starfsloka sinna, verði að telja þær takmörkuðu samkeppnishömlur sem lagðar voru á hann léttvægar.

Að lokum sé það rangt sem fram komi í stefnu á bls. 7 að stefndi hafi óskað eftir vinnuframlagi af hálfu stefnanda út júní 2008, sbr. 4. gr. í starfslokasamningi aðila. Í fyrrgreindu ákvæði hafi það raunar verið sérstaklega tekið fram að möguleg aðkoma stefnanda að einstökum verkefnum væri einungis í formi ráðgjafar en ekki með beinu vinnuframlagi umfram það. Í þessu samhengi verði að hafa í huga að stefnandi gegndi mikilli ábyrgðarstöðu hjá stefnda og hafi búið yfir viðamiklum upplýsingum um starfsemi stefnda og fjármál hans. Jafnframt hafi verið líklegt að stefnandi byggi yfir upplýsingum sem engir aðrir starfsmenn stefnda bjuggu yfir. Verði sökum þess að telja bæði rétt og sanngjarnt að stefnandi hafi tekið á sig þá léttvægu skuldbindingu að verða stefnda til ráðgjafar í skamman tíma eftir starfslok ef á þyrfti að halda og einstök þekking stefnanda á starfsemi stefnda færi því ekki forgörðum.

Um varakröfu stefnda

Varakröfu sína um verulega lækkun dómkrafna stefnanda byggir stefndi á eftirgreindu:

Fallist dómur ekki á að 1. mgr. 96. gr. gþl. eigi að leiða til sýknu stefnda, sé í öllu falli ljóst að lækka beri kröfu hans verulega með styttingu þess tímabils sem um ræðir.

Í stefnu sé að finna sundurliðun stefnufjárhæðar. Stefndi telur þær forsendur sem stefnandi gefi sér til grundvallar heildarstefnufjárhæð í verulegum atriðum rangar.

Við skýringu á launahugtakinu samkvæmt lögum nr. 21/1991 hafi í framkvæmd verið við það miðað að réttur launþega geti ekki náð lengra en til nettólauna, enda séu til dæmis innheimtumaður ríkissjóðs og lífeyrissjóður réttir aðilar að krefjast staðgreiðslufjár og lífeyrissjóðsiðgjalda. Kröfu stefnanda um greiðslu heildarlauna (sbr. tölulið 1 í sundurliðun), beri því að lækka á þann veg að stefnda verði aðeins gert að greiða stefnanda nettólaun en ekki heildarlaun eða brúttólaun. Með vísan til sömu sjónarmiða beri dóminum jafnframt að hafna kröfum stefnanda um greiðslu lögbundins mótframlags í lífeyrissjóð (sbr. tölulið 2 í sundurliðun) og greiðslu samningsbundins mótframlags í lífeyrissjóð (sbr. töluliði 3 og 4 í sundurliðun). Til viðbótar fyrrgreindum sjónarmiðum að því er varðar töluliði 3 og 4 í sundurliðun, telur stefndi jafnframt ljóst að honum beri ekki að greiða kröfu sem lúti að greiðslum í lífeyrissjóð umfram það sem lög og kjarasamningar bjóði á því tímabili sem um ræðir, sbr. 4. tl. 1. mgr. 112. gr. gþl. Þar sem kröfur í töluliðum 3 og 4 kveði á um greiðslur í lífeyrissjóð umfram það sem lögbundið sé, beri að lækka heildarkröfu stefnanda sem þessum fjárhæðum nemi.

Sé mið tekið af síðasta launaseðli stefnanda ætti mánaðarleg krafa til greiðslu launa því að vera að hámarki 1.060.790 kr. Heildarkrafa vegna greiðslu launa í sautján mánuði ætti því að hámarki að vera 18.033.430 kr., en ekki 34.357.000 kr. líkt og stefnandi krefst.

Þá sé dráttarvaxtakröfu stefnanda mótmælt. Verði krafa stefnanda tekin til greina í heild eða að hluta, telur stefndi rétt að honum verði aðeins gert að greiða dráttarvexti frá dómsuppsögu, sbr. lokamálslið 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu eða í versta falli frá þeim degi er dómsmál þetta var höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. sömu laga.

Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda og styðst sú krafa stefnda við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991, sbr. einkum 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laganna.

Um lagarök er vísað til fyrrgreindra lagatilvísana en að öðru leyti til almennra reglna einkamálaréttarfars, meginreglna samningaréttarins, laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Niðurstaða

Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur stefnda í málinu á starfslokasamningi aðila, dags. 13. febrúar 2008. Samkvæmt ákvæðum hans skyldi stefnandi halda fullum launum í 24 mánuði frá starfslokum 1. mars 2008. Fyrir liggur að stefnandi fékk greiðslur samkvæmt starfslokasamningi til loka september 2008. Krafa stefnanda í málinu byggir á kröfu um hinar mánaðarlegu greiðslur frá og með nóvember 2008 (vegna október 2008) til og með mars 2010 (vegna febrúar 2010), samtals í 17 mánuði.

Stefnandi byggir á því að krafa sín sé forgangskrafa í skilningi 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og lýsti henni þannig í kröfulýsingu við nauðasamningsumleitanir stefnda, dags. 12. maí 2009. Er um þetta atriði ágreiningur með aðilum í málinu.

Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 njóta kröfur um laun og annað endurgjald fyrir vinnu í þjónustu þrotamanns forgangsréttar við gjaldþrotaskipti, enda hafi þær fallið í gjalddaga á síðustu átján mánuðum fyrir frestdag. Í 2. gr. starfslokasamningsins er kveðið á um laun og önnur hlunnindi sem stefnandi skyldi fá næstu 24 mánuði frá starfslokum. Samkvæmt 4. gr. samningsins var ekki gert ráð fyrir vinnuframlagi af hálfu stefnanda í þágu stefnda eftir starfslok, en þó var heimilt að leita ráðgjafar hjá honum varðandi einstök verkefni til loka júní 2008.

Eins og fyrr greinir fékk stefnandi greiðslur samkvæmt starfslokasamningnum frá því hann lét af störfum 1. mars 2008 og til loka september 2008 eða í samtals 7 mánuði. Þær greiðslur sem stefnandi gerir kröfu um í málinu eru allt greiðslur sem féllu til á 17 mánaða tímabili eftir frestdag 29. september 2008 og fela ekki í sér endurgjald fyrir vinnu sem innt hafði verið af hendi í þágu stefnda. Verður því ekki unnt að líta svo á að greiðslur samkvæmt samningnum geti talist til launa eða endurgjalds fyrir vinnu í skilningi 1. töluliðs 112. gr. laga nr. 21/1991. Krafa stefnanda nýtur því ekki forgangsréttar samkvæmt því lagaákvæði og breytir engu í því efni þótt umsjónarmaður með nauðasamningi hafi ekki gert athugasemd við þá afstöðu sem fram kom í kröfulýsingu stefnanda um að krafa hans væri forgangskrafa. Þá verður ekki séð að stefnandi byggi í málatilbúnaði sínum á því að hann eigi rétt á bótum vegna slita á vinnusamningi samkvæmt 2. tölulið 112. gr. laga nr. 21/1991, enda verður ekki talið að það ákvæði geti átt við um starfslokasamning aðila.

Með því að kröfu stefnanda verður samkvæmt framansögðu ekki skipað í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 er hún ekki undanþegin nauðasamningi stefnda, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 28. gr. laga nr. 21/1991.

Eins og fram er komið staðfesti Héraðsdómur Reykjavíkur nauðasamning stefnda 15. júní 2009. Í kjölfarið fékk stefnandi kröfu sína greidda í samræmi við skilmála hins staðfesta nauðasamnings með greiðslu að fjárhæð 1.000.000 kr. og greiðslu hlutfjár inn á VS-reikning. Við það er stefnandi bundinn samkvæmt 2. mgr. 60. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1. mgr. 29. gr. laganna. Aðrar málsástæður er stefnandi teflir fram hagga ekki þessari niðurstöðu. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu, en eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Stoðir hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef I-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf