E-4/2014

I

Mál þetta, sem dómtekið var 11. desember sl., er höfðað í aðalsök með stefnu birtri 10. desember 2013, af Á-kk-þgf T-kk-þgf og J-kvk-þgf M-kvk-þgf, bæði til heimilis að [...], Reykjavík, á hendur aðalstefnda, Múrlínu ehf., Smiðjuvegi 4A, 200 Kópavogi.

Málið var þingfest 7. janúar 2014 og var greinargerð aðalstefnda lögð fram 27. febrúar 2014. Gagnstefnandi höfðaði síðan mál á hendur aðalstefnendum 17. mars 2014 sem var þingfest 20. mars 2014. Greinargerð aðalstefnenda var lögð fram í því máli 27. maí 2014. Við fyrirtöku fyrra málsins 27. júní 2014 voru málin sameinuð og rekin sem eitt mál upp frá því.

Dómkröfur stefnenda í aðalsök eru þær að aðalstefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum 14.365.000 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 23. nóvember 2013 til greiðsludags.

Þá krefjast stefnendur þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum málskostnað að mati dómsins ásamt virðisaukaskatti.

Stefndi í aðalsök krefst sýknu af öllum kröfum stefnenda. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Í gagnsök gerir gagnstefnandi þær dómkröfur að gagnstefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda 9.084.998 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 1.157.415 kr. frá 8. september 2011 til 26. október 2011, en af 6.173.985 kr. frá þeim degi til 6. júlí 2012, en af 9.084.998 kr. frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 700.000 kr., 3. nóvember 2011 og 2.000.000 kr., 18. nóvember 2011, miðað við stöðu skuldarinnar á innborgunardögum. Þá krefst gagnstefnandi þess að gagnstefndu verði dæmd til að greiða gagnstefnanda málskostnað að skaðlausu að mati dómsins.

Gagnstefndu gera þær dómkröfur að þau verði sýknuð af kröfum gagnstefnanda og að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað að skaðlausu auk virðisaukaskatts. Til vara krefjast gagnstefndu þess að kröfur gagnstefnanda verði lækkaðar verulega, að dráttarvextir verði ákveðnir frá uppkvaðningu dóms í málinu og að málskostnaður verði felldur niður.

Mál nr. E-929/2014, sem Múrlína ehf. höfðaði gegn Á-kk-þgf T-kk-þgf og J-kvk-þgf M-kvk-þgf, var sameinað þessu máli 27. júní 2014 og rekið undir númeri þessa máls upp frá því að ósk beggja málsaðila og með ákvörðun dómara.

Réttargæslustefna gagnstefnanda á hendur Steypustöðinni ehf. var þingfest í þinghaldi málsins 26. mars 2015. Engar kröfur voru í réttargæslustefnunni gerðar á hendur réttargæslustefnda og var ekki sótt þing af hans hálfu.

Vísað verður til stefnenda í aðalsök og stefndu í gagnsök, Á-kk-ef T-kk-ef og J-kvk-ef M-kvk-ef, sem aðalstefnenda en til stefnda í aðalsök og stefnanda í gagnsök, Múrlínu ehf., sem gagnstefnanda.

II

Helstu málavextir eru þeir, að aðalstefnendur réðu gagnstefnanda, Múrlínu ehf., til þess að annast múrverk og lagningu terrazzo-gólfs í nýbyggingu sinni við [...] í Reykjavík. Samkvæmt verksamningi aðila, dagsettum 28. september 2010, tók gagnstefnandi að sér múrverk utanhúss og innan. Í 2. gr. samningsins kemur fram að verktilhögun verði í samráði við verkkaupa og að verktaka sé skylt að hafa samráð við aðra verktaka vegna frágangs á lögnum og búnaði sem koma þurfi fyrir í veggjum og/eða loftum. Frágang í glugga skuli verktaki vinna í samráði við gluggaísetningaraðila. Þá segir í sömu grein að verktaki skuli taka að sér steypu á stéttum og stigum utanhúss og beri ábyrgð á fyllingarhæðum undir steypu. Umsamið endurgjald verksins samkvæmt verksamningi nam 37.802.211 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Verkfræðistofan Ferill ehf. hafði eftirlit með verkinu fyrir hönd aðalstefnenda og var gerður sérstakur samningur við stofuna um það verkefni.

Samkvæmt verksamningi aðila var gert ráð fyrir því, að vinna við verkið myndi hefjast 28. september 2010 og að henni yrði lokið eigi síðar en 29. júní 2011. Samkvæmt 5. gr. samningsins lá verkáætlun verkkaupa fyrir og skyldi verktaki haga vinnu sinni samkvæmt henni. Verkið skyldi unnið í tveimur áföngum, einangrun og múrun færi fram haustið 2010 en vinna við þéttimúr og málningu utanhúss vorið 2011.

Eftir verklok fór að bera á sprungumyndun í múrkerfi hússins að utanverðu. Þá komu einnig í ljós kalkútfellingar allvíða á múrkerfinu. Aðalstefnendur óskuðu eftir því að dómkvaddur yrði einn sérfróður og óvilhallur maður til að meta orsök, umfang, mögulegar úrbætur og kostnað við múrverk við nýbyggingu aðalstefnenda og umfang verktafa og til hvaða orsaka þær mætti rekja.

Hinn 15. mars 2013 var A, byggingafræðingur og múrarameistari, dómkvaddur til verksins. Með matsgerð, dagsettri í júní 2013, komst hann meðal annars að þeirri niðurstöðu að stór hluti múrkerfisins væri haldinn slíkum annmörkum að telja yrði hann verulega gallaðan. Aðrir hlutar múrkerfisins væru minna gallaðir en voru að mati matsmanns allt að einu ekki ásættanlegir þar sem húsið væri nýtt. Þar sem hiti hefði einhvern tímann á verktímanum farið niður fyrir þær +5°C, sem framleiðandi múrefnisins gæfi upp sem lágmarkshita við ásetningu efnisins, taldi matsmaður að rétt hefði verið að klæða verkpalla að utan með veðurhlíf til að fyrirbyggja áhrif veðurbreytinga á múrinn. Einnig taldi hann líkur á því, að múrinn hefði ekki fengið þá eftirmeðhöndlun og verndun sem nauðsynlegt hefði verið að gera meðan múrinn var að ná hörðnun.

Aðspurður um mögulega ástæðu fyrir sprungumyndun veggflata, kvað matsmaður helstu áhrifaþætti vera vind, sterka sól, úrkomu og hitastig. Þegar múrkerfi væri unnið að hausti til og fram á vetur, væri nauðsynlegt að loka verkpöllum með yfirbreiðslum til að tryggja og vernda múrinn meðan hörðnun ætti sér stað. Í matsgerðinni kemur fram að kalkútfellingar væru oft tengdar sprungum í múrskel og þegar vatn komi fram í sprungum yrði oft einhvers konar kalkútfelling sem væri sýnileg við sprunguna. Vatn gæti komist inn í múrinn þar sem ekki væri nægjanlegur frágangur við útbrúnir flata eða þéttingar við aðra byggingarhluta. Um ástæðuna fyrir misilla útlítandi veggflötum, taldi matsmaður líklegustu skýringuna á þeim mismun, sem væri á útliti veggflata, að veðuraðstæður hefðu verið mismunandi, bæði að því er varðaði hitastig og vind þegar fletirnir voru unnir og að eftirmeðhöndlun og vernd hefði ekki verið með þeim hætti sem nauðsyn krefði, t.d. með því að loka verkpöllum með yfirbreiðslum meðan múrinn var að ná hörðnun. Þá taldi hann jafnframt að trúlega hefði það haft áhrif til hins verra varðandi múrklæðningu á veggflötum sem væru áveðurs að ekki væri á húsi aðalstefnenda eiginlegur þakkantur. Matsmaður áleit að rétt væri að fjarlægja múrkerfið af húsinu og vinna að nýju þar sem hann taldi það ekki uppfylla þær kröfur sem gerðar væru til múrkerfa.

Fram kemur í matsgerðinni það mat matsmanns að yfirborðsefni terrazzo-gólfsins á neðri hæð hússins séu ekki fullnægjandi þar sem mikil flögnun sé á yfirborðsefninu. Þá sé terrazzo-lögn í anddyri neðri hæðar fyrir framan geymslu ekki ásættanleg þar sem mikil hvilft sé á yfirborði. Af þessum sökum þurfi að áliti matsmanns að fjarlægja yfirborðsefni af gólfi neðri hæðar og vinna að nýju og endurvinna gólf í anddyri neðri hæðar, brjóta burt núverandi terrazzo-gólf og leggja nýtt. Vegna frágangs á terrazzo-gólfi utanhúss telji matsmaður að frávik á yfirborði terrazzo-lagna á tröppum við suðurhlið vera það mikil að ekki verði við unað, enda sé á nokkrum stöðum í tröppum pollar í yfirborði og skemmdir. Úrbætur verktaka hafi ekki tekist svo viðunandi sé.

Í málinu liggur einnig frammi skoðunarskýrsla Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands sem dr. C, arkitekt og byggingaverkfræðingur, vann að beiðni Ferils ehf. og dagsett er 9. maí 2012. Þar kemur fram að C hafi skoðað húsið að [...] hinn 28. mars 2012. Í skýrslunni kemur fram að hliðar hússins hafi verið talsvert misgóðar en að þar sem sprungur væru langmest á suður- og austurhliðum væri sennileg skýring á sprungum of hröð útþornun á hörðnunartíma, sennilega vegna sólar- og/eða vindáhrifa. Þá væru kalkútfellingar einkum tengdar sprungum í múrskel og þær væru svo dreifðar í hæðar- og lengdarstefnu t.d. austurhliðar, að ekki væri séð að önnur skýring væri á þeim en að vatn hefði komist inn í múrskelina og leyst upp kalk, sem síðan þvæðist út úr sprungum. Ekki væri hægt að tengja útfellingar við vatn sem hugsanlega kæmist inn með jaðarfrágangi, svo sem við þakbrúnir. Múrskel væri svo föst á einangrun að ekki væri fýsilegt að reyna að losa skelina af í tengslum við endurmúrun því skemmdir á einangrun yrðu þá svo miklar að betra væri að taka einangrun alveg af. Einnig segir í skýrslunni að sprungnu hliðarnar að austan og sunnan séu ekki í ásættanlegu ástandi og þar þurfi að gera umbætur. Norður- og vesturhliðar teljist hins vegar vera nokkuð góðar, borið saman við múr og steypt yfirborð almennt. Loks kemur fram í skýrslunni að sprungur í múrskel geti tekið upp vatn sem geti valdið þenslu og því skemmdum við sprungur, auk þess sem þá væri hætta á kalkútfellingum á yfirborði.

Með bréfi, dagsettu 23. október 2013, kröfðu aðalstefnendur gagnstefnanda um greiðslu 15.740.000 króna á grundvelli matsgerðarinnar en þau töldu hana sönnun þess að verkframkvæmdin hefði verið ófullnægjandi og að þeir stórfelldu gallar sem á henni væru hlytu að teljast á ábyrgð gagnstefnanda. Ekki verður séð að erindi aðalstefnanda í bréfinu hafi verið svarað.

III

Aðalstefnendur reisa málatilbúnað sinn á ákvæðum laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, og meginreglu samninga- og kröfuréttar um efndir samninga og ábyrgð á vanefndum þeirra. Aðalstefnendur byggja á því að fyrrnefnd matsgerð A feli í sér sönnun þess að verkframkvæmdin sé ófullnægjandi og að þeir stórfelldu gallar sem á henni séu, séu á ábyrgð gagnstefnanda sem verktaka.

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 42/2000 skuli útseld þjónusta, sem veitt sé í atvinnuskyni, ávallt vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti sem tíðkist hverju sinni. Seld þjónusta teljist gölluð ef árangur af unnu verki standist ekki þær kröfur, sbr. 1. tl. 1. mgr. 9. gr. laganna. Samkvæmt 5. tl. ákvæðisins teljist seld þjónusta einnig gölluð ef árangur verks eða þjónustu verður minni fyrir neytanda eftir að áhætta flyst aftur til hans og rekja megi orsök þess til vanrækslu seljanda. Þá teljist seld þjónusta gölluð ef hún víki að öðru leyti frá því sem samningur seljanda og neytanda kveði á um, sbr. 6. tl. ákvæðisins. Byggja aðalstefnendur á því að sú þjónusta, sem þeim hafi verið seld, fari gegn öllum framangreindum ákvæðum, enda sé múrverkinu og lagningu terrazzogólfs, sem deilt sé um, verulega áfátt. Á því beri gagnstefnandi ábyrgð.

Í verksamningi aðila komi m.a. fram að allt efni, öll vinna og allur frágangur skuli vera fyrsta flokks, að verktaki skuli sýna vönduð vinnubrögð og nota eðlilegar tæknilausnir og góða verksvenju við allt verk sitt. Aðalstefnendur telja verkið ekki hafa verið unnið í samræmi við framangreinda lýsingu, enda sé það haldið verulegum ágöllum sem rekja megi til handvammar gagnstefnanda við framkvæmd þess.

Um galla á múrverki og vinnu við lagningu terrazzo-gólfs vísa aðalstefnendur til umfjöllunar í matsgerð dómkvadds matsmanns, A, byggingarfræðings og múrarameistara. Hann telji sprungið útlit veggflata líklegast mega rekja til þess að veðuraðstæður hafi verið mismunandi, bæði er varði hitastig og vind, þegar þessir fletir hafi verið unnir og að múrinn hafi trúlega ekki fengið þá eftirmeðhöndlun og verndun sem nauðsynleg hafi verið, eins og að loka verkpöllum með yfirbreiðslum meðan múrinn hafi verið að ná hörðnun. Vegna veðuraðstæðna telji matsmaður að rétt hefði verið að klæða verkpalla að utan með veðurhlíf til að fyrirbyggja áhrif veðurbreytinga á múrinn. Í reynd fullyrði matsmaður að þegar múrkerfi sé unnið að hausti til og fram á vetur sé nauðsynlegt að loka verkpöllum með yfirbreiðslu til að tryggja og vernda múrinn meðan hörðnun eigi sér stað. Þetta hafi gagnstefnandi vanrækt með þeim afleiðingum sem raun beri vitni. Niðurstöður matsmanns séu þær að múrkerfið teljist gallað eða ekki ásættanlegt þar sem um nýtt hús sé að ræða. Í báðum tilvikum sé að mati aðalstefnenda um galla að ræða. Matsmaður telji rétt að fjarlægja múrkerfi af húsinu og vinna að nýju þar sem múrkerfið uppfylli ekki þær kröfur sem gerðar séu til múrkerfa.

Hvað varði frágang á terrazzo-gólfi innan húss álíti matsmaður að yfirborðsefni gólfsins á neðri hæð hússins séu ekki fullnægjandi þar sem mikil flögnun sé á yfirborðsefninu. Þá sé terrazzo-lögn í anddyri neðri hæðar fyrir framan geymslu ekki ásættanleg þar sem mikil hvilft sé á yfirborði. Af þessum sökum þurfi að fjarlægja yfirborðsefni af gólfi neðri hæðar og vinna að nýju og endurvinna gólf í anddyri neðri hæðar, brjóta burt núverandi terrazzo-gólf og leggja nýtt. Vegna frágangs á terrazzo-gólfi utan húss telji matsmaður að frávik á yfirborði terrazzo-lagna á tröppum við suðurhlið það mikil að ekki verði við unað en úrbætur verktaka hafi ekki tekist svo viðunandi sé.

Samkvæmt framansögðu hafi framkvæmd verksins sem um ræði verið verulega áfátt. Ástæða galla í múrverki verði fyrst og fremst rakið til þess að múrskelin hafi ekki fengið þá vernd og eftirmeðhöndlun sem þörf var á, m.a. vegna veðurfars. Á því beri gagnstefnandi fulla ábyrgð.

Samkvæmt matsgerð hafi ekki verið gerðar nægjanlegar ráðstafanir til að vernda múrverkið gegn veðri og vindum líkt og nauðsynlegt hafi verið. Gagnstefnandi hafi ekki fylgt leiðbeiningum framleiðanda um notkun múrhúðunarefnisins sem notað var. Í þeim komi m.a. fram að aðeins eigi að múrhúða í þurru veðri þegar lofthiti og hitastig lagnaflatar sé milli +5°C til +25°C. Einnig segi að nýpússaða fleti eigi að verja, þannig að ekki rigni eða snjói á þá fyrr en þeir séu nægilega harðnaðir. Þá sé í leiðbeiningunum brýnt fyrir notendum að gera þurfi sérstakar ráðstafanir þegar pússað sé utanhúss að vetrarlagi, til að fullnægjandi árangur náist. Aðalstefnendur telja fullsannað að gagnstefnandi hafi ekki fylgt þessum skýru leiðbeiningum með þeim afleiðingum að verkið hafi verið unnið með röngum og ófullnægjandi hætti.

Í annan stað vísa aðalstefnendur til þess að samkvæmt verksamningi aðila skyldi múrun utanhúss vera lokið 1. desember 2010. Verkinu hafi aftur á móti ekki lokið fyrr en 4. janúar 2011, að undanskildri vinnu við dropraufar og filtun. Telja aðalstefnendur að þessi töf hafi, auk skorts á verndun múrsins, orðið til þess að skemmdirnar komu fram. Á því beri gagnstefnandi ábyrgð.

Í þriðja og síðasta lagi sé vísað til þess að gagnstefnandi teljist til fagaðila með sérfræðiþekkingu á því sviði sem um ræði. Á honum hvíli sérfræðiábyrgð vegna verka sinna sem leiði til þess að ríkari kröfur séu gerðar til slíkra fagaðila um fagleg og vönduð vinnubrögð. Honum hafi sem sérfræðingi átt að vera fullkunnugt um hvernig múrverkið skyldi unnið með fullnægjandi hætti.

Gagnstefnandi hafi á fyrri stigum borið því við, án nokkurs rökstuðnings, að eina ástæða skemmda á múrskel fasteignar aðalstefnenda hafi verið sú að frágangi þakkants húsnæðisins hafi verið áfátt. Á það verði ekki fallist, enda liggi engin gögn fyrir sem staðfesti það. Ósannað sé að ástandi þakkantsins hafi verið ábótavant en hafi svo verið sé ástæðan sú að það hafi ekki verið unnt að ljúka fullnaðarfrágangi fyrr en gagnstefnandi hafði lokið við að „filta“ efsta hluta veggja utanhúss. Í framlögðum fundargerðum nr. 21, 22, 23, 24, 25 og 26 komi fram að gagnstefnandi myndi „filta“ efsta hluta veggja utan húss svo hægt væri að ganga frá þakkanti og að þetta mætti gera strax. Gagnstefnandi hafi ekki framkvæmt umrætt verk, þvert gegn loforði sínu.

Gagnstefnanda hafi borið að haga verki sínu með tilliti til aðstæðna á verkstað og dragi það á engan hátt úr ábyrgð hans ef hann gerði ekki nauðsynlegar ráðstafanir vegna þakkantsins, hafi hann talið að múrverkið lægi undir skemmdum. Á verkfundi nr. 28, 1. mars 2011, hafi fyrirsvarsmaður gagnstefnanda greint frá því að vatn kæmist í einangrun ofan á útbyggingu þar sem áfellu vantaði. Þrátt fyrir það hafi hann ekki hafið vinnu þess nauðsynlega undanfara að „filta“ veggi utanhúss fyrr en 29. mars 2011 og hafi þeirri vinnu ekki verið lokið fyrr en 3. maí sama ár. Mótbárur sem lúta að því, að frágangi á þakkanti hafi verið áfátt eigi því ekki við, enda hafi það verið bæði í hans verkahring að ljúka umræddu verki svo unnt væri að ganga frá þakkantinum með endanlegum hætti og að framkvæma verkið á þann hátt að tekið væri tillit til aðstæðna á verkstað. Auk þessa liggi ekki fyrir nein sönnunargögn um að frágangur þakkantsins hafi verið orsök skemmdanna sem voru á verki gagnstefnanda og bendi fyrirliggjandi gögn til þess gagnstæða.

Í matsgerð dómkvadds matsmanns sé að finna nákvæma sundurgreiningu á matsliðum og miðist skaðabótakrafa aðalstefnenda við það mat. Skaðabóta sé annars vegar krafist vegna áætlaðs viðgerðarkostnaðar og hins vegar vegna afhendingardráttar sem hafi orðið á verkinu.

Dómkvaddur matsmaður telji að kostnaður vegna vinnu við að fjarlægja klæðningu af útveggjum við glugga, hreinsa steypta fleti undir einangrun, einangra og múrhúða að nýju nemi 2.450.000 kr. Aðrar úrbætur en þessar, s.s. kostnaður vegna verkpalla og rekstur vinnusvæðis, að fjarlægja klæðningu af útveggjum, hreinsa steypta fleti undir einangrun útveggja, einangra og múrhúða útveggi að nýju, vinna við terrazzogólf o.fl., séu áætlaðar 8.065.000 kr. Þá sé metinn kostnaður vegna málunar á nýrri múrklæðningu 700.000 kr. Allar fjárhæðir séu miðaðar við verðlag í júní 2013.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. verksamnings aðila hafi gagnstefnandi skuldbundið sig til að ljúka öllum verkum eigi síðar en 29. júní 2011 og hafi hann í síðasta lagi þann dag átta að hafa lokið öllum verkum sínum og fjarlægt allt efni og öll tæki af vinnustaðnum. Hefði hann ekki lokið öllum verkum þann daginn skyldi hann greiða aðalstefnendum tafabætur er næmu 70.000 krónum fyrir hvern almanaksdag sem það drægist að ljúka öllum verkþáttum hans að fullu.

Gagnstefnandi hafi ekki lokið verkinu fyrr en 12. ágúst 2011, 45 dögum eftir umsaminn afhendingardag. Krefjast aðalstefnendur því bóta vegna tafa sem hafi orðið á verkinu. Krafa vegna þessa þáttar málsins nemi því alls 3.150.000 krónum (45 x 70.000).

Heildarskaðabótakrafa aðalstefnenda nemi því samtals 14.365.000 krónum og sundurliðist með eftirfarandi hætti:

a) Áætlaður viðgerðarkostnaður kr. 11.215.000,-

a. Vinna við glugga kr. 2.450.000,-

b. Aðrar úrbætur kr. 8.065.000,-

c. Málning á nýrri múrklæðningu kr. 700.000,-

b) Tafabætur kr. 3.150.000,-

Samtals kr. 14.365.000,-

Í greinargerð sinni í gagnsök byggja aðalstefnendur sýknukröfu sína á því að þeir hafi þegar greitt gagnstefnanda fullt verð fyrir þau verk sem gagnstefnandi hafi tekið að sér að vinna og því staðið skil á öllum skuldbindingum sínum gagnvart gagnstefnanda. Aðalstefnendur benda á að grundvöllur krafna gagnstefnanda séu lítt reifaðar í gagnstefnu. Þar sé í meginatriðum vísað til annarra dómsskjala, þ.e. númeraðra reikninga sem gagnstefnandi hafi gefið út. Reikningsfjárhæðirnar samanstandi af mismunandi kröfum, þ.e. ýmist vegna aukaverka eða samningsverka. Ágreiningur aðila snúist um nokkur atriði, t.d. að ekki hafi verið stofnað til aukaverkakrafna í samræmi við ákvæði samnings aðila, umkrafin aukaverk séu innifalin í samningsverkinu, þegar hafi verið greitt fyrir verkliði og umkrafðar fjárhæðir séu of háar. Gagnstefnandi geri hvorki grein fyrir þessum mismunandi ágreiningsefnum né sundurliði kröfuliðina í gagnstefnu. Kröfurnar séu því ósannaðar, enda skorti á alla tengingu á milli sönnunargagna, lögfræðilegs grundvallar krafnanna og þeirra fjárhæða sem um tefli. Til öryggis hafi aðalstefnendur þó reynt að setja fram tiltekin mótmæli við einstökum reikningsfjárhæðum, eftir því sem unnt sé að átta sig á grundvelli þeirra.

1) Reikningur nr. 4464, dags. 8. september 2011.

Aðalstefnendur hafna alfarið framangreindri kröfu. Í fyrsta lagi sé vísað til þess að framlögð gögn staðreyni ekki með eindregnum hætti kröfufjárhæðina að baki reikningnum. Einungis sé stuðst við ónákvæmar tímaskýrslur og vísað til ætlaðra munnlegra beiðna sem ótilgreindir og ónafngreindir einstaklingar muni hafa beint til gagnstefnanda á verkstað. Gagnstefnandi leggi ekki fram frekari gögn til stuðnings málatilbúnaði sínum og hyggist leiða vitni máli sínu til stuðnings. Aðalstefnendur byggja á því að málatilbúnaður gagnstefnanda sé verulega vanreifaður og kröfur ósannaðar. Framlögð gögn gagnstefnanda skýri alls ekki grundvallaratriði málsins, s.s. fyrir hvaða aukaverk aðalstefnendur séu krafin um greiðslu, hver óskaði eftir að verkin yrðu unnin, með hvaða hætti og hvenær verkin átti að vinna o.s.frv. Verksamningur aðila frá september 2010 hafi sérstaklega tekið á því hvernig unnt væri að stofna til aukaverka. Þar segi í 8. gr.: „Verktaki mun engin auka- eða viðbótarverk vinna né breytingar gera á verkefni nema samkvæmt skriflegum fyrirmælum verkkaupa. Allar yfirlýsingar um breytingar og aukaverk skulu vera skriflegar, svo og kröfugerð og samningar.“

Ákvæðið sé skýrt um að allar beiðnir og fyrirmæli um aukaverk hafi þurft að vera skriflegar og komnar frá aðalstefnendum. Um þetta hafi verið sérstaklega samið í þeim tilgangi að koma í veg fyrir ágreining á síðari stigum. Þrátt fyrir þessi fyrirmæli samningsins um skrifleg fyrirmæli um auka- eða viðbótarverk, krefji gagnstefnandi aðalstefnendur í máli þessu um frekari greiðslu, án þess að leggja fram skrifleg gögn nema fyrir litlum hluta stefnufjárhæðarinnar. Meðal annars af þessari ástæðu telji aðalstefnendur málatilbúnað gagnstefnanda vera verulega vanreifaðan. Úr þessum sönnunarskorti fyrir grundvallaratriðum málsins verði ekki bætt síðar með framburði vitna fyrir dómi. Beri því að sýkna aðalstefnendur af kröfu gagnstefnanda þegar af þessum ástæðum.

Í annan stað sé bent á að gagnstefnandi krefji aðalstefnendur um greiðslu í september 2011 fyrir ætluð aukaverk sem unnin hafi verið á tímabilinu 5. janúar til og með 24. maí 2011. Slíkt fari gegn gr. 31.2. í ÍST-30 þar sem kveðið sé á um að verktaki skuli skila mánaðarlega skrá yfir hugsanlegar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga og gera rökstudda grein fyrir þeim. Hvað sem öðru líði hafi gagnstefnandi fyrirgert rétti sínum til greiðslna vegna hinna ætluðu aukaverka sem unnin voru sumarið og haustið áður en reikningurinn var gefinn út. Þá sé fjárhæð reiknings nr. 4464 sé röng, enda stemmi hún ekki við samtölu kaupskráa. Samtala kaupskránna sé 1.132.416 krónur með virðisaukaskatti en fjárhæð reikningsins nemi 1.352.416 krónum.

Athugasemdir við einstaka liði reiknings nr. 4464

Til viðbótar framangreindu vísa aðalstefnendur til þess að krafa gagnstefnanda sé of há. Í reikningi nr. 4464 sé til dæmis að finna verkliði sem þegar hafi verið greitt fyrir. Eigi það við um eftirfarandi verk:

Samtals kr.  68.048

Samtals kr. m. vsk. 85.400

Í reikningi nr. 4285, dagsettum 15. febrúar 2011, sé gert ráð fyrir framangreindum verkliðum og greiddu aðalstefnendur reikninginn að fullu, 5. apríl 2011. Aðalstefnendur fallast á að eftirfarandi verk hafi verið unnin samkvæmt þeirra beiðni. Fyrir þá vinnu hafi þegar verið greitt, sbr. innborgun stefndu að fjárhæð 700.000 kr., 3. nóvember 2011.

Samtals kr.  232.704

Samtals kr. m. vsk. 292.044

Aðalstefnendur hafna eftirfarandi kostnaðarliðum sem ósönnuðum eða of háum eftir atvikum:

Samtals kr.  601.573

Samtals kr. m. vsk. 754.974

Að öllu framangreindu virtu telja aðalstefnendur sig ekki hafa vanefnt verksamning aðila, enda hafi allar lögmætar kröfur gagnstefnanda verið greiddar.

2) Reikningur nr. 4509, dags. 26. október 2011.

Reikningurinn sé framvindureikningur í samræmi við verksamning aðila vegna verka sem númeruð séu frá 1.6.1 til 1.6.7. í magnskrá, sem fylgdi samningnum, að verklið 1.6.4 undanskildum, auk verkliðar 1.7.2. Aðalstefnendur hafi greitt gagnstefnanda innborgun vegna reikningsins að fjárhæð 2.000.000 krónur. Innborgun aðalstefnenda hafi jafngilt greiðslu vegna fullkláraðrar vinnu gagnstefnanda við veggflísar, sbr. lið 1.7.2 í magnskrá, og hluta af lagningu ljóss terrazzos inni, sbr. verklið 1.6.1. Þar sem gagnstefnandi hafði ekki lokið við lagningu dökks terrazzos inni, sbr. verklið 1.6.2, og alls terrazzos úti, sbr. verkliði 1.6.4-1.6.7, hafi aðalstefnendur ekki fallist á að greiða reikninginn að fullu. Í því sambandi vísast til 9. gr. í verksamningi aðila þar sem fram komi að eingöngu verði greitt fyrir lokna verkstöðu hverju sinni. Gagnstefnandi hafi enn ekki lokið sumum verkþáttum.

Við framangreint bætist að aðalstefnendur hafi kvartað undan ófullnægjandi verki gagnstefnanda þá þegar í nóvember 2011 og hafi matsgerð dómkvadds manns staðfest að um galla á verkframkvæmdinni hafi verið að ræða. Aðalstefnendum hafi því verið heimilt að halda eftir greiðslu og nú að skuldajafna fjárhæð sem nemi því sem upp á vanti til að reikningurinn verði fullgreiddur. Hinir stórfelldu gallar séu á ábyrgð gagnstefnanda. Sé það meginástæða þess að aðalstefnendur greiddu ekki reikning nr. 4509 að fullu og héldu hluta greiðslunnar þar til úrbætur hefðu farið fram, líkt og heimilað sé í 3. mgr. 11. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Þær úrbætur hafi aftur á móti ekki verið gerðar og nemi tjón aðalstefnenda umtalsvert hærri fjárhæð en mismuni hins útgefna reiknings og innborgunar aðalstefnenda. Af þeirri ástæðu telja aðalstefnendur sér ekki skylt að greiða gagnstefnanda hærri fjárhæð en þau hafi nú þegar gert. Verði ekki fallist á að aðalstefnendum hafi verið heimilt að halda eftir hluta greiðslu vegna reiknings stefnanda nr. 4509, sé þess krafist að krafa gagnstefnanda á hendur aðalstefnendum gangi upp í kröfu aðalstefnenda á hendur gagnstefnanda með skuldajöfnuði.

3) Reikningur nr. 4727, dags. 6. júlí 2012.

Aðalstefnendur vísa til sama rökstuðnings hvað varðar þennan reikning og settur hafi verið fram vegna hinna tveggja reikninga gagnstefnanda nr. 4464 og 4509 hér að framan. Aðalstefnendur telja sig ekki skuldbundna til að greiða reikninginn, einkum vegna galla á þjónustu gagnstefnanda. Fyrst beri að líta til þess að gagnstefnandi krefji aðalstefnendur um greiðslu í júlí 2012 fyrir ætluð aukaverk sem unnin hafi verið sumarið 2011. Slíkt fari gegn gr. 31.2. í ÍST-30 þar sem kveðið sé á um að verktaki skuli skila mánaðarlega skrá yfir hugsanlegar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga og gera rökstudda grein fyrir þeim. Hvað sem öðru líði hafi gagnstefnandi fyrirgert rétti sínum til greiðslna vegna hinna ætluðu aukaverka sem unnin voru sumarið og haustið áður en reikningurinn var gefinn út. Þessu til viðbótar benda aðalstefnendur á að í verksamningi aðila sé gert ráð fyrir þeim verkliðum sem gagnstefnandi krefji aðalstefnendur um greiðslu á og skýri „aukaverk smiðir“ í reikningi stefnanda nr. 4727 en um sé að ræða m.a. vinnu vegna steypts útipotts, stétta og stiga sem undirverktakar gagnstefnanda unnu. Af þeirri ástæðu hafni aðalstefnendur með öllu þessum lið reikningsins.

Aðalstefnendur fallast aftur á móti á að þeir hafi óskað eftir hluta af þeim verkum sem heyri undir verkliðinn „aukaverk Múrlínu“ sem skilgreina megi sem aukaverk, sbr. síðari umfjöllun, en hafna öðrum sem ósönnuðum, enda hafi gagnstefnandi ekki lagt fram fullnægjandi sönnunargögn þeim til staðfestingar. Með vísan til umfjöllunar um reikning nr. 4464 að framan líti aðalstefnendur svo á að málatilbúnaður gagnstefnanda sé vanreifaður. Að síðustu vísa aðalstefnendur til þess að gagnstefnandi krefji þau um greiðslu vegna 184 m2 af svörtu terrazzo utanhúss í verkliðnum „samkv. verksamning“. Staðreyndin sé aftur á móti sú að heildarmagn terrazzos í fasteigninni sé ekki nema 168,9 m2. Krafa gagnstefnanda sé því of há eða sem nemi 15,1 m2 en fermetraverð samkvæmt verksamningi sé 30.000 krónur með virðisaukaskatti. Gagnstefnandi ofrukki aðalstefnendur því samtals um 453.000 krónur við lokauppgjör.

Athugasemdir við einstaka liði reiknings nr. 4727:

Til viðbótar gera aðalstefnendur eftirfarandi athugasemdir við einstaka kröfuliði vegna reiknings nr. 4727:

Samtals kr.  320.716,-

Samtals kr. m. vsk. 402.499,-

Aðalstefnendur hafa fallist á eftirfarandi verkliði:

Samtals kr.  311.337

Samtals kr. m. vsk. 390.728

Til einföldunar vegna athugasemda um samþykkta verkliði að ofan telji aðalstefnendur að krafa gagnstefnanda sé 16.964 krónum (m. vsk) of há vegna hækkaðs tímagjalds gagnstefnanda og hærra verðs vegna aksturs í færslum frá 26.7, 2.8, 4.8, 26.9, 5.10, 6.10, 7.10, 12.10, 13.10, 21.10, 3.12, 9.12, 12.12 og 13.12.2011. Þá krefji gagnstefnandi aðalstefnendur um sem nemi 21 pokum af floti í færslum 5. og 6. október 2011 þrátt fyrir að aðalstefnendur hafi einungis samþykkt að greiða fyrir 13 poka. Krafa gagnstefnanda sé því 27.158 krónum (m. vsk) of há. Aðalstefnendur krefjast þess að krafa gagnstefnanda á hendur aðalstefnendum gangi upp í kröfu aðalstefnenda á hendur gagnstefnanda með skuldajöfnuði.

Aðalstefnendur mótmæla fullyrðingum gagnstefnanda um að aðalstefnendur hafi með tómlæti sínu fyrirgert öllum hugsanlegum rétti sínum til að mótmæla reikningum nr. 4464 og 4509, útgefnum í september og október 2011, sökum þess að aðalstefnendur hafi ekki gert formlegar athugasemdir við eftirstöðvar þeirra fyrr en með tölvupósti 7. ágúst 2012. Aðalstefnendur hafi í júlí 2011 kvartað við fyrirsvarsmenn gagnstefnanda, B og D, vegna útfellinga og sprungna í múrverki. Aðilar hafi sammælst um að gagnstefnandi leitaði ráða hjá framleiðanda múrkerfisins, norska fyrirtækinu Mapei, um hugsanlegar skýringar á galla múrverksins. Þrátt fyrir fyrirspurn af hálfu aðalstefnenda í tölvupósti E til B 17. nóvember 2011 hefðu engin svör fengist. Þá hafi aðalstefnendur kvartað ítrekað yfir lagningu svarts terrazzo-gólfs inni, t.d. í framlögðum tölvupóstum 10. janúar 2012, 17. janúar 2012, 22. maí 2012 og 26. apríl 2012 en síðast greindur tölvupóstur hafi verið sendur til Ferils. Liggi því fyrir að þegar um sumarið 2011 og fram eftir hausti og vetri hafi aðalstefnendur kvartað við gagnstefnanda vegna galla á múrverki og lagningu terrazzo-gólfsins.

Varakrafa aðalstefnenda byggir á því að krafa gagnstefnanda sé of há í samræmi við framangreind sjónarmið og beri að líta til þess við úrlausn málsins.

Um lagarök vísa aðalstefnendur til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og meginreglu samninga- og kröfuréttar um efndir samninga og ábyrgð á vanefndum þeirra. Málskostnaðarkrafa aðalstefnenda sé byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Málskostnaður aðalstefnenda beri virðisaukaskatt samkvæmt lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Aðalstefnendur séu ekki virðisaukaskattskyldir og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Um varnarþing vísast til 1. mgr. 34. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Dráttarvaxta sé krafist frá 23. nóvember 2013 þegar mánuður var liðinn frá því að kröfubréf var sent gagnstefnanda.

IV

Í aðalsök byggir gagnstefnandi á því að hann hafi skilað af sér fullunnu og ógölluðu verki í samræmi við verksamning aðila. Gagnstefnandi vísar til þess að aldrei verði komist hjá sprungumyndun í múr, hvort sem um sé að ræða hefðbundna pússningu á steyptum veggjum eða múrklæðningu á einangrun. Sprungur á múrklæðningu teljist því ekki galli nema eitthvað annað og meira komi til.

Gagnstefnandi mótmælir því að orsakir sprungna á múrklæðningu utanhúss að [...] sé að rekja til hans eða að hann hafi að einhverju leyti skilað af sér gölluðu verki. Hafi gagnstefnandi frá upphafi bent á að ástæður sprungumyndunarinnar væri einkum að rekja til eftirfarandi þriggja verkþátta en í öllum tilvikum væri um að ræða verkþætti sem gagnstefnandi bæri enga ábyrgð á.

1. Vatn átti greiða leið um ófrágenginn þakkant fasteignarinnar.

Gagnstefnandi bendir í fyrsta lagi á að þakkantur fasteignarinnar að [...] hafi verið ófrágenginn um langt skeið eftir að einangrun og undirmúr höfðu verið sett upp. Hafi verið látið við það sitja að koma fyrir óvatnsþolnum krossviðarplötum yfir þakkantinn, sem síðar hafi verpst upp og losnað frá, með þeim afleiðingum að vatn hafi átt greiða leið niður með einangruninni á bak við múr klæðingarinnar. Hafi þessum plötum ekki verið skipt út fyrr en vorið 2011 og hafi því verið opin leið fyrir vatn bak við múrklæðninguna allt frá því að lokið var við að setja undirmúrinn á í desember 2010 og fram til þess tíma.

Það vatn, sem hafi komist á bak við múrskelina, hafi leitað út í gegnum samdráttarsprungur múrklæðningarinnar og þannig orsakað kalkútfellingarnar. Telur gagnstefnandi einnig ljóst að þetta hafi bæði leitt til þess að eðlilegar samdráttarsprungur hafi stækkað og nýjar sprungur myndast. Gagnstefnandi hafi margsinnis bent á þetta á meðan verkinu stóð.

Ljóst sé af matsgerð dómkvadds matsmanns, sem aðalstefnendur hafi sjálfir aflað, að þakkantinum hafi verið ábótavant. Hins vegar hafi gagnstefnandi ekki getað gengið frá filtun þakkants fyrr en búið hafi verið að setja undirmúr á einangrunina og hann fengið að þorna í áskilinn tíma en því verki hafi ekki verið lokið á þessum tíma. Í sumum verkfundargerðum komi fram að múrverki sé ekki lokið en þar sé átt við undirmúr. Þannig hafði ekki einu sinni verið lokið við að setja upp einangrun múrkerfisins þegar verkfundargerð nr. 21, frá 16. nóvember 2010, hafi verið skrifuð. Það sé fyrst þegar verkfundargerð nr. 24 sé skrifuð, þ.e. 4. janúar 2011, sem lokið hafi verið að setja upp undirmúr. Fyrir þann tíma hafði engin filtun getað átt sér stað, enda hafi undirmúrinn enn átt eftir að þorna í tilskilinn tíma.

Þess utan hafi verið tekin sérstök ákvörðun um að filta ekki efsta hluta veggja utan húss á undan veggjum og hafi hún verið tekin með fullri vitund og vilja aðalstefnenda og um það sérstaklega bókað í verkfundargerðum, sbr. framlagðar verkfundargerðir nr. 27, 28 og 29. Hafi þetta jafnframt verið í samræmi við verksamning aðila þar sem fram komi að vinna við filtun ætti ekki að fara fram fyrr en vorið 2011. Með öllu sé óútskýrt hvernig aðalstefnendur geti haldið því fram að gagnstefnandi hafi átt að filta efsta hluta veggja utanhúss, þrátt fyrir að þeir hafi sjálfir tekið ákvörðun um hið gagnstæða.

Frá því að lokið hafi verið við að setja undirmúrinn á og fram til þess tíma er filtun hófst samkvæmt ákvörðun aðalstefnenda, hefði verið hægt að verja þakkantinn og þar með múrkerfið fyrir vatni. Af þessu hafi aðalstefnendur vitað, enda hafi þeir látið koma fyrir vörnum yfir honum í formi óvatnsþolins krossviðs. Hafi sérstaklega verið á það bent af hálfu fyrirsvarsmanns gagnstefnanda að vatn kæmist í einangrun bak við múrklæðningu, sbr. t.d. framlagða verkfundargerð nr. 28. Það hafi ekki verið fyrr en um miðjan mars 2011 sem aðalstefnendur hafi ákveðið að ganga frá þakkantinum með því að setja álfellur yfir hann en þá hafi enn átt eftir að filta veggi hússins, sbr. framlagða verkfundargerð nr. 29. Sú vörn að koma fyrir óvatnsþolnum krossvið ofan á þakkantinum, áður en álfellurnar voru settar á hann, hafi ekki dugað til en sýni hins vegar að aðalstefnendur hafi bæði verið meðvituð um nauðsyn þess að þakkanturinn yrði varinn og að um væri að ræða atriði á þeirra ábyrgð. Hafi það enda verið aðalstefnendur eða einhver á þeirra vegum sem komið hafi krossviðnum fyrir. Beri aðalstefnendur því alla ábyrgð á að þær varnir reyndust alls kostar ófullnægjandi.

2. Vatn lak með gluggum hússins og bak við múrklæðningu.

Í öðru lagi bendir gagnstefnandi á að fljótlega eftir að gluggar höfðu verið settir í og þá einkum eftir að múrverk hófst, hafi komið í ljós leki meðfram gluggum. Hafi orðið vart við leka frá glugga í eldhúsi í lok nóvember 2010, sbr. framlagða verkfundargerð nr. 22, og í kjölfarið með fleiri gluggum, sbr. framlagðar verkfundargerðir nr. 23-32. Ljóst sé að leki með gluggum fasteignarinnar hafi leitt til þess að aukið vatn hafi komist á bak við múrklæðninguna sem aftur hafi leitað út um hana með tilheyrandi sprungumyndun og kalkútfellingum. Gagnstefnandi hafi hins vegar enga ábyrgð borið á ísetningu glugganna og sé það gluggakerfi, sem sett hafi verið í húsið, gagnstefnanda með öllu óviðkomandi. Geti gagnstefnandi því heldur enga ábyrgð borið á leka í gluggakerfi hússins eða því tjóni sem sá leki hafi valdið. Samkvæmt framlagðri verkfundargerð nr. 33 hafi það fyrst verið um miðjan júní 2011 sem talið var að búið væri að komast fyrir leka með gluggum hússins. Raunin hafi hins vegar verið önnur og hafi ekki tekist að koma fyrir leka með gluggum og hafi það ekki verið fyrr en talsvert síðar sem reynt hafi verið að komast fyrir þann leka á nýjan leik. Af mynd, sem fylgi skýrslu C sem aðalstefnendur hafi aflað og tekin hafi verið 24. júlí 2012, sjáist t.d. hvar múrklæðningin fyrir ofan glugga hafi verið skorin í burtu til þess að unnt væri að þétta með glugganum á nýjan leik. Mynd í matsgerð dómkvadds matsmanns sýni það sama.

Myndirnar sýni svo ekki verði um villst að aðgerðum til að koma í veg fyrir leka með gluggum hafi ekki verið lokið í júní 2011. Þá hafi múrklæðningin fyrir ofan hina leku glugga ekki aðeins verið fjarlægð, heldur hafi hún aldrei verið löguð aftur og standi hún enn opin fyrir veðrum og vindum. Vatn hafi þar af leiðandi átt greiða leið bak við múrklæðninguna við gluggana og sé í því sambandi sérstök athygli vakin á að sprungumyndun og kalkútfellingar séu sérstaklega slæmar í inndregnum loftum undir gluggum. Geti gagnstefnandi enga ábyrgð borið á því að aðalstefnendur hafi kosið að opna múrklæðninguna með þessum hætti og gera vatni þannig kleift að komast á bak við hana. Verði jafnframt að hafa sérstaklega í huga í því sambandi að hinn dómkvaddi matsmaður hafi ekki skoðað fasteignina fyrr en vorið 2013 en þá hafði vatn lekið meðfram gluggum og inn í múrklæðninguna með ofangreindum hætti árum saman. Gagnstefnandi verði ekki gerður ábyrgur fyrir því að gluggar fasteignarinnar hafi lekið en það hafi án nokkurs vafa haft þær afleiðingar að sprungur og kalkútfellingar jukust til muna. Þá sé því sérstaklega mótmælt að reynt sé að gera gagnstefnanda ábyrgan fyrir rangri ísetningu glugganna en samkvæmt niðurstöðu matsgerðar sé metinn kostnaður við lagfæringar í kringum glugga samtals 2.450.000 krónur.

3. Skortur á drenun vegna hönnunar hússins leiðir til þess að vatn kemst illa undan múrklæðningu.

Í þriðja lagi vísar gagnstefnandi til þess að vatn hafi hvergi átt undankomuleið undan múrnum. Hefðbundið sé að gera ráð fyrir því í múrkerfum að það geti losað sig við vatn sem kunni að komast á bak við klæðningu. Ekki hafi hins vegar verið gert ráð fyrir slíkri drenun í múrkerfi hússins en hönnun hússins hafi gert ráð fyrir því að múrklæðningin næði alveg niður að steyptri stétt og sé múrkerfið því alveg lokað. Þannig komist vatn og raki á bak við múrklæðninguna en komist illa þaðan út aftur. Það leiði til þess að vatnið leiti út um múrklæðninguna sjálfa með tilheyrandi aukningu á sprungumyndun, kalkútfellingum og hugsanlegum frostskemmdum. Gagnstefnandi geti ekki borið ábyrgð á hönnun hússins.

4. Athugasemdir við matsgerð dómkvadds matsmanns.

Gagnstefnandi telur að engan veginn verði ráðið af niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns að ástæður sprungumyndunar og kalkútfellinga á múrklæðningu sé að rekja til handvammar gagnstefnanda eða ágalla á verkinu af hans hálfu. Niðurstöður matsgerðarinnar séu ekki afgerandi um orsakir sprungumyndunar og kalkútfellinga og geti matsgerðin ekki orðið fullnægjandi grundvöllur fyrir ætluðum kröfum aðalstefnenda á hendur gagnstefnanda.

Það sé niðurstaða matsmanns að ekkert hafi komið fram um að ranglega hafi verið staðið að upplímingu og díflun einangrunarplasts múrkerfisins eða að uppblandaður múr hafi verið of gamall. Því sé hins vegar haldið fram í matsgerð að líkur séu á að múr hafi ekki fengið nauðsynlega eftirmeðhöndlun og verndun á meðan hann var að ná hörðnun.

Gagnstefnandi bendir á að matsmaður gefi sér, án þess að nokkur gögn eða röksemdir liggi fyrir því til stuðnings, í fyrsta lagi að gagnstefnandi hafi unnið við múrverk þegar aðstæður til slíkrar vinnu hafi verið óforsvaranlegar og í öðru lagi að hann hafi ekki gætt að eftirmeðhöndlun og verndun múrsins. Byggi þetta eingöngu á getgátum matsmanns og hafni gagnstefnandi því að hann hafi unnið við múrverk utan húss við ófullnægjandi aðstæður eða ekki gætt að eftirmeðhöndlun og verndun múrsins eftir að búið var að draga hann á einangrunina. Liggi ekkert fyrir þessu til stuðnings og gegn mótmælum gagnstefnanda verði matsgerðin ekki lögð til grundvallar hvað þetta varði. Bendir gagnstefnandi sérstaklega á í því sambandi að aðalstefnendur hafi ráðið verkfræðistofu til að hafa yfirumsjón með verkinu og annast um eftirlit með gagnstefnanda og öðrum verktökum sem að því hafi komið. Þá hafi umrædd verkfræðistofa séð um byggingarstjórn verksins. Engar athugasemdir hafi verið gerðar af hálfu eftirlitsaðila verksins um þessi efni.

Gagnstefnandi bendir sérstaklega á að megnið af vinnu hans við undirmúr múrkerfisins hafi farið fram 16. og 18. - 19. nóvember 2010 og síðan 9. -11. og 14. - 15. desember 2010. Á framlögðum yfirlitum Veðurstofu Íslands komi fram að meðalhitinn þessa þrjá daga í nóvember 2010 hafi verið um 5,5°C, sólskin að meðaltali 0,2 klst. á dag og meðalvindur um 4 m/sek. Umrædda daga í desember hafi meðalhitinn verið 5,1°C, sólskin að meðaltali 0,3 klst. á dag og meðalvindur um 4,5 m/sek. Sýni umræddrar tölur svo ekki verði um villst að veður hafi ekki verið því til fyrirstöðu að unnið væri við múrverk greinda daga. Vísar gagnstefnandi einnig til skýrslu C að þessu leyti. Þá komi fram í skýrslu C að í sýni, sem tekið hafi verið úr múrklæðningunni, hafi ekki komið fram skemmd vegna veðrunar eða frostskemmdar. C taki fram að þótt langsennilegasta skýringin sé sú að sprungurnar stafi af of hraðri rýrnum, sé ekki unnt að fullyrða að veðurfar eða skortur á aðhlúun á byggingarstað hafi valdið sprungunum.

Þá sé algjörlega litið fram hjá því í matsgerð dómkvadds matsmanns að lokið hafi verið við að setja undirmúr múrkerfisins á í desember 2010. Frá þeim tíma hafi undirmúrinn fengið að þorna og dragast saman þar til filtun hófst seinni hluta mars 2011. Samkvæmt því hefði undirmúrinn átt að vera fullþornaður og allur samdráttur í honum með tilheyrandi myndun samdráttarsprungna átt að vera kominn fram er filtun hófst. Yfirmúrinn hafi samkvæmt því fyllt upp í þær sprungur, sem þá hafi verið komnar fram, en yfirmúrinn hafi verið þéttimúr, þ.e. fínkorna akrílblandaður múr sem borinn sé þunnt á og síðan pússaður eða „filtaður“ niður. Það hafi hins vegar ekki komið í veg fyrir að sprungur opnuðust á nýjan leik og geti það aðeins skýrst af því að vatn hafði þá komist á bak við múrklæðninguna, eins og gagnstefnandi hafi ávallt haldið fram.

Af matsgerðinni verði einnig ráðið að sá undirmúr, sem notaður hafi verið á múrklæðninguna, hafi getað staðið af sér íslenskt veðurfar og að ekki sé til algildur mælikvarði á það, hvað teljist vera eðlilegur eða ásættanlegur fjöldi sprungna í undirkerfum. Þá liggi að sama skapi ekki fyrir neinar upplýsingar um það í leiðbeiningarblöðum Rannsóknarstofnunar byggingariðnaðarins hvað gera megi ráð fyrir miklu af vatnsdrægum sprungum í fullunnu múrkerfi. Þá kveður gagnstefnandi matsmanninn ekkert mat leggja á það, hverjar séu mögulegar eða raunverulegar ástæður sprungumyndunar á veggflötum fasteignarinnar að [...]. Liggi samkvæmt því ekkert fyrir um raunverulegar ástæður eða orsakir sprungnanna í múrkerfi hússins og því síður að þær verði raktar til atvika sem gagnstefnandi beri ábyrgð á.

Matsmaður taki í matsgerð sinni ekki afstöðu til þess sérstaklega, hver sé ástæða kalkútfellinga á múrklæðningu fasteignarinnar og liggi því ekkert fyrir um orsakir kalkútfellinganna. Þá hafi C talið að útfellingar á yfirborði múrkerfisins séu þær mestu sem hann hafi séð á múrkerfi og beri þess vott að óeðlilega mikið vatn hafi komist inn í kerfið á einhverju stigi. Taki hann jafnframt fram að ef vatn liggi í sprungum til lengri tíma, muni það fyrr eða síðar valda skemmdum á múrskelinni.

Í umfjöllun sinni um þá spurningu hver geti verið ástæða misilla útlítandi veggflata, giski dómkvaddur matsmaður í matsgerð sinni á að múrinn hafi ekki fengið nauðsynlega eftirmeðhöndlun en því hafni gagnstefnandi. Þá fjalli matsmaður einnig almennt um áhrif veðurs á múr, án þess þó að heimfæra þá umfjöllun með nokkrum hætti upp á þá fasteign sem um ræði.

Matsmaður telji hins vegar að á umræddri fasteign [...] hafi verið ófrágengin þakbrún og það hafi haft áhrif til verri vegar fyrir múrklæðinguna á þeim veggflötum sem séu mest áveðurs á húsinu. Þá bendi matsmaður á að ekki liggi fyrir hvernig vatn, sem komi á stóra glerfleti í gluggum, komist í burtu og því geti það hugsanlega gengið inn í múrkerfið og valdið útfellingum sem séu áberandi undir stórum glerflötum.

Gagnstefnandi bendir á að kostnaður við að endurnýja múrkerfið sé metinn á samtals 11.215.000 krónur en athyglisvert sé í þessu sambandi að í skýrslu C komi fram að umfang sprungna á vesturhlið fasteignarinnar sé mjög lítið og norðurhlið hennar því sem næst ósprungin. Gagnstefnandi byggir því á að framlögð matsgerð feli ekki í sér sönnun um að þeir ágallar, sem kunni að vera á múrkerfinu, séu á ábyrgð gagnstefnanda, enda sé matsgerðin ótæk sem sönnunargagn hvað þetta varði.

Að þessu virtu liggi ekki annað fyrir en að sú þjónusta, sem gagnstefnandi hafi innt af hendi, hafi verið í samræmi við áskilnað um vönduð og fagleg vinnubrögð í verksamningi aðila og byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga um þjónustukaup nr. 42, 2000. Sé að sama skapi ósannað að þjónusta gagnstefnanda hafi verið gölluð í skilningi 1. mgr. 9. gr. sömu laga og breyti engu í þeim efnum til hvaða töluliðar sé litið í nefndu ákvæði.

Bendir gagnstefnandi í þessu sambandi á að réttur til að krefjast skaðabóta vegna gallaðrar þjónustu falli niður ef sýnt sé fram á að gallann sé ekki að rekja til vanrækslu seljanda þjónustunnar, sbr. 1. mgr. 15. gr. laga nr. 42/2000. Að sama skapi sé tekið fram í 1. mgr. 19. gr. sömu laga að seljandi þjónustu beri ekki áhættu af tjóni sem verði áður en hann skili af sér verki, ef tjónið sé að rekja til atvika sem ekki séu á hans valdi. Vísast hér og til ákvæðis 29.6 í ÍST 30 sem verið hafi hluti af samningi aðila. Þar sem ætlaðan galla múrklæðningarinnar sé ekki að rekja til gagnstefnanda geti aðalstefnendur ekki krafist skaðabóta úr hendi gagnstefnanda vegna þeirra.

Gagnstefnandi kannast við að yfirborð terazzo-gólfefnis á neðri hæð sé ekki sem skyldi. Hafi gagnstefnandi margoft boðið fram úrbætur vegna þessa en án árangurs. Gagnstefnandi mótmælir metnum kostnaði við endurbætur á yfirborði terrazzo-gólfefnisins að fjárhæð 610.000 krónur svo sem greini í matsgerð. Gagnstefnandi hafnar því sömuleiðis að niðurlagning terrazzo-gólfefnis hafi að öðru leyti verið ábótavant, enda hafi verk hans verið faglega unnið og fullklárað í samræmi við verklýsingar og verksamning aðila. Þá hafi gagnstefnandi í einu og öllu farið að óskum aðalstefnenda og fyrirmælum eftirlitsmanna þeirra. Við það að pússa niður terrazzo-ílögn á neðri hæð hafi myndast hvilft í yfirborðinu en sérstaklega hafi verið beðið um að það yrði gert, þrátt fyrir viðvaranir gagnstefnanda og verði hann ekki krafinn um bætur vegna þess.

Gagnstefnandi telur jafnframt ljóst að ekki verði byggt á matsgerðinni um terrazzo-ílögn utan húss. Í matsgerð sé varla að finna nokkra umfjöllun um niðurlagningu þeirrar ílagnar utan húss né um það hvers vegna hún teljist var ófullnægjandi eða að verklagi við hana sé ábótavant. Sé því ósannað að nokkuð athugavert hafi verið við niðurlagningu terrazzo-ílagnar utan húss eða að það verk sem gagnstefnandi skilaði af sér hafi verið ófullnægjandi eða ábótavant.

Með vísan til ofangreinds sé þeirri fjárhæð, sem aðalstefnendur geri kröfu um úr hendi gagnstefnanda vegna terrazzo-gólfefna, mótmælt. Vísar gagnstefnandi í þeim efnum til fyrri umfjöllunar um ákvæði laga nr. 42/2000 og ÍST 30. Gagnstefnanda verði ekki gert að svara til bóta vegna galla sem engir séu og í öllu falli ósannaðir.

Gagnstefnandi mótmælir tafabótakröfu aðalstefnenda. Þótt því sé ekki mótmælt að verklok vegna frágangs við múrverk innan húss miðist við 12. ágúst 2011 tekur gagnstefnandi fram að af verkfundargerðum verði ráðið að ástæður tafanna megi m.a. rekja til þess að verkþættir, sem aðrir hafi borið ábyrgð á og vinna þurfti áður en gagnstefnandi gat klárað sína verkþætti, hafi ekki verið kláraðir í tæka tíð og að verkið hafi gengið hægar en áætlað var.

Þá hafi múrun innan húss ekki getað hafist fyrr en öllum lögnum og búnaði, sem múrast skyldi inn í hlaðna veggi, og öllum dósum, sem múrast skyldu inn í staðsteypta veggi, hefði verið komið fyrir. Hafi veggir innan húss því ekki verið tilbúnir fyrir múrverk fyrr en 9. desember 2010 en samkvæmt verksamningi aðila hafi gagnstefnandi átt að geta hafið verkið 28. september 2010. Hér verði einnig að líta til þess að allar tafir hafi orsakað það, að gagnstefnandi hafi orðið að vinna við múrverkið utan húss við mun óhagstæðari veðurskilyrði en ella. Hafi borið að taka sérstakt tillit til þessa, sbr. ákvæði ÍST-30. Þá hafi verkið tafist vegna fjölda auka- og viðbótarverka, sem gagnstefnandi hafi innt af hendi að beiðni aðalstefnenda. Beri aðalstefnendur alla ábyrgð á þeim tíma sem verkið hafi tafist sökum þessa. Gagnstefnandi hafi samkvæmt ÍST-30 átt skilyrðislausan rétt til framlengingar á verktímanum vegna þessa.

Loks byggir gagnstefnandi á að hvað sem öðru líði hafi aðalstefnendur glatað öllum hugsanlegum rétti sínum til tafabóta úr hendi gagnstefnanda. Fulltrúi aðalstefnenda hafi fyrst 21. janúar 2013, eða rúmu einu og hálfu ári eftir áætluð verklok samkvæmt verksamningi, tilkynnt gagnstefnanda um að aðalstefnendur hygðust innheimta tafabætur. Með þessu hafi aðalstefnendur sýnt af sér stórkostlegt tómlæti og hafi því glatað ætluðum rétti sínum til tafabóta bæði samkvæmt almennum reglum og lögum, sbr. ákvæði 24. gr. laga nr. 42/2000. Í öllu falli sé ljóst að sá dráttur, sem hafi orðið á því að verki gagnstefnanda lauk, hafi verið á ábyrgð annarra en gagnstefnanda og þá ekki hvað síst aðalstefnenda sjálfra.

Gagnstefnandi byggir kröfu sína í gagnsök á verksamningi aðila, meginreglum samninga- og kröfuréttarins, meginreglum verktakaréttarins, ákvæðum ÍST-30 og ákvæðum laga um þjónustukaup nr. 42/2000, og meginreglum laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Byggir krafan á þremur reikningum sem gagnstefnandi gerði aðalstefnendum vegna umrædds verks. Nemi stefnufjárhæðin samtals 9.084.998 krónum og hafi fjárhæð kreditreiknings nr. 4465 þá verið dregin frá henni. Þá sé og tekið tillit til innborgana aðalstefnenda.

Gagnstefnandi byggir á því að þar sem hann hafi sannanlega staðið skil á þeirri vinnu og því efni, sem umræddir reikningar standi fyrir sé aðalstefnendum skylt að greiða reikningana að fullu. Leiði það af verksamningi aðila þar sem samið hafi verið sérstaklega um verkið og eigi það jafnt við um einstaka verkþætti og aukaverk sem gagnstefnandi vann að beiðni aðalstefnenda.

Kröfu sína byggir gagnstefnandi einkum á meginreglu laganna um heimildir seljanda til að krefjast efnda, sbr. 51. gr., og meginreglu 52. gr. laganna um rétt seljanda til að halda fast við kaup og krefjast greiðslu kaupverðs. Gagnstefnandi áréttar að þar sem hann hafi staðið skil á fullunnu verki af sinni hálfu eigi hann rétt á að krefja aðalstefnendur um fullar efndir af þeirra hálfu, sem í þessu tilviki felist í greiðslu þeirra reikninga sem enn standi ógreiddir þrátt fyrir að verkinu sé lokið fyrir margt löngu. Veki gagnstefnandi sérstaka athygli á að krafa hans sé í fullu samræmi við ákvæði laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og verði greiðsluskylda aðalstefnenda því einnig byggð á þeim lögum.

Gagnstefnandi vísar jafnframt kröfu sinni til stuðnings til almennra meginreglna verktakaréttarins og ákvæða íslensks staðals ÍST 30 en samkvæmt verksamningi aðila hafi ákvæði hans gilt um samningssamband aðila, m.a. um greiðslur og reikningsskil. Hafi aðalstefnendum t.d. verið skylt að greiða eftir verkframvindu og með þeim hætti sem kveðið væri á í verksamningi, sbr. ákvæði 31.1 staðalsins. Gagnstefnandi hafi sinnt öllum skyldum sínum samkvæmt staðlinum og hagað reikningsgerð sinni til samræmis við ákvæði hans.

Gagnstefnandi byggir einnig sérstaklega á því að aðalstefnendur hafi með tómlæti sínu fyrirgert öllum hugsanlegum rétti sínum til að mótmæla tveimur af þeim þremur reikningum sem um ræði, þ.e. reikningi nr. 4464 og 4509. Þrátt fyrir að nefndir reikningar hafi verið gefnir út, annars vegar í september 2011 og hins vegar í október 2011, verði ekki séð að aðalstefnendur hafi gert formlegar athugasemdir við eftirstöðvar þeirra fyrr en með tölvupósti, dagsettum 7. ágúst 2012. Höfðu aðalstefnendur þá þegar glatað öllum rétti til að mótmæla umræddum reikningum og teljist því af þeim bundin. Vísast í þeim efnum til meginreglu 47. gr. laga nr. 50/2000 og gr. 31.3 í ÍST-30.

a. Reikningur nr. 4464, dags. 8. september 2011.

Reikningur nr. 4464 að fjárhæð 1.352.416 krónur hafi verið gefinn út 8. september 2011 vegna ýmissa aukaverka sem höfðu verið unnin af hálfu gagnstefnanda. Meðfylgjandi reikningnum hafi verið ítarlegar tímaskýrslur og lýsingar á þeim verkum sem unnin hafi verið. Öll umrædd verk hafi verið unnin annað hvort samkvæmt beiðni aðalstefnenda sjálfra, eftirlitsaðila verksins og fulltrúa aðalstefnenda eða arkitekta hússins. Hinn 3. nóvember 2011 hafi aðalstefnendur greitt 700.000 krónur inn á reikninginn. Það sem eftir standi sé ógreitt. Innborguninni hafi fylgt þær skýringar að reikningurinn væri ekki greiddur að fullu þar sem um væri að ræða aukaverk sem engin samþykkt væri fyrir eins og áskilið væri í verksamningi. Ofangreind innborgun hefði aðeins verið innt af hendi til að koma til móts við gagnstefnanda. Gagnstefnandi hafnar þessum sjónarmiðum. Hafi í öllum tilvikum verið um að ræða aukaverk, sem beðið hafi verið um af hálfu aðalstefnenda, ef ekki skriflega með tölvupósti þá munnlega á verkstað. Þá verði ekki framhjá því litið að öll þau aukaverk sem um ræði hafi verið nauðsynleg vegna framgangs annarra verkþátta eða heildarútlits byggingarinnar. Hefði því ekki verið hægt að komast hjá að vinna umrædd verk. Samkvæmt framansögðu hafi gagnstefnandi unnið þau verk, sem reikningur nr. 4464 standi fyrir, að beiðni og í samráði við aðalstefnendur og fulltrúa þeirra. Geri gagnstefnandi því þá kröfu að aðalstefnendur standi sér skil á fullri greiðslu reikningsins enda eigi gagnstefnandi rétt á greiðslu fyrir þau aukaverk sem sannanlega voru unnin af hans hálfu.

b. Reikningur nr. 4509, dags. 26. nóvember 2011.

Reikningur nr. 4509 að fjárhæð 5.016.570 krónur hafi verið gefinn út 26. október 2011 vegna verkframvindu. Hinn 18. nóvember 2011 hafi aðalstefnendur greitt 2.000.000 króna inn á reikninginn en frekari greiðslur hafi ekki borist. Af hálfu aðalstefnenda hafi fylgt þær skýringar með innborguninni að reikningurinn hefði ekki verið fullgreiddur þar sem komið hefði í ljós að múrverk utan húss hefði ekki verið í lagi og niðurlagningu terrazzo-gólflagnar væri ábótavant bæði innan og utan húss. Því gæfi verkstaða ekki tilefni til fullrar greiðslu reikningsins. Gagnstefnandi hafni því alfarið að það verk sem hann hafi unnið fyrir aðalstefnendur hafi verið haldið nokkrum göllum. Gagnstefnandi hafi skilað umsömdu, fullunnu og ógölluðu verki í hendur aðalstefnenda og eigi því tilkall til fullrar greiðslu fyrir verkið í samræmi við verksamning aðila.

c. Reikningur nr. 4727, dags. 6. júlí 2012.

Reikningur nr. 4727 að fjárhæð 2.911.013 krónur hafi verið gefinn út 6. júlí 2012 bæði vegna samþykktrar verkframvindu og samþykktra aukaverka. Meðfylgjandi reikningnum hafi verið ítarlegar tímaskýrslur, vinnuseðlar og afrit af skriflegum beiðnum frá fulltrúum aðalstefnenda um að aukaverkin yrðu unninn en sem fyrr hafi annað hvort aðalstefnendur sjálfir eða fulltrúar þeirra óskað eftir því, bæði munnlega og skriflega, að umrædd aukaverk yrðu unnin. Aðalstefnendur hafi ekki greitt umræddan reikning en gefið þá skýringu að heildarstaðan á verkinu á þeim tíma þegar reikningurinn var gefinn út, gæfi ekki tilefni til frekari greiðslna. Þannig væri terrazzo innan og utan húss ekki fullklárað, auk þess sem múrverk utan húss væri ekki í lagi. Þá væru þau aukaverk, sem verið væri að krefjast greiðslu fyrir, ýmist ósamþykkt eða innifalin í verksamningi aðila. Um aukaverkin vísar gagnstefnandi til ítarlegra fylgiskjala með reikningnum. Séu þau sjónarmið, sem aðalstefnendur hafi fært fram vegna aukaverkanna, með öllu órökstudd. Sé þannig í engu á það bent af þeirra hálfu, í hvaða verkliðum verksamnings aðila þau aukaverk sem um ræði eiga að vera innifalin. Þá liggi sem fyrr segi ekki aðeins fyrir munnlegar beiðnir frá fulltrúum aðalstefnenda um að aukaverkin verði unnin, heldur einnig skriflegar og vísist þar um til framlagðra fylgiskjala reikningsins. Þær mótbárur sem aðalstefnendur hafi teflt fram gagnvart reikningnum séu því haldlausar. Um þær viðbárur aðalstefnenda að synja um greiðslu fyrir verkframvindu sökum þess að verkið hafi verið haldið galla vísast til fyrri umfjöllunar gagnstefnanda. Sé því alfarið hafnað að það verk sem gagnstefnandi skilaði af sér hafi verið ábótavant og geti aðalstefnendur ekki hafnað greiðsluskyldu á þeim grundvelli.

d. Kreditreikningur nr. 4465, dags. 8. september 2011.

Hinn 8. september 2011 hafi gagnstefnandi gefið út kreditreikning nr. 4465, til leiðréttingar á verkframvindureikningi nr. 7. Hafi fjárhæð hans numið alls 195.001 krónu. Reikningurinn hafi hins vegar aldrei verið dreginn frá heildargreiðslu verksins. Þyki því rétt að tilgreind fjárhæð komi til lækkunar kröfu gagnstefnanda nú. Sé í kröfugerð gagnstefnanda miðað við að fjárhæðin komi til frádráttar höfuðstóli reiknings nr. 4464 sem gefinn hafi verið út sama dag og kreditreikningurinn nr. 4465.

Samkvæmt framansögðu sundurliðist krafa gagnstefnanda svo:

Reikningur nr. 4464, dags. 8. september 2011 kr. 1.352.416

Kreditreikningur nr. 4465, dags. 8. september 2011 kr. 195.001

Reikningur nr. 4509, dags. 26. október 2011 kr. 5.016.570

Reikningur nr. 4727, dags. 6. júlí 2012 kr. 2.911.013

Samtals: kr. 9.084.998

Krafist sé dráttarvaxta frá útgáfudegi hvers reiknings sem jafnframt hafi verið gjalddagi þeirra. Til frádráttar kröfunni komi tvær innborganir aðalstefnenda, annars vegar 700.000 kr. 3. nóvember 2011 og hins vegar 2.000.000 kr. 18. nóvember 2011.

Máli sínu til stuðnings vísar gagnstefnandi til almennra meginreglna íslensks samninga- og kröfuréttar, svo og almennra meginreglna fjármunaréttarins. Þá vísar gagnstefnandi til almennra meginreglna íslensks skaðabótaréttar, svo og almennra meginreglna íslensks verktaka- og útboðsréttar. Ennfremur vísast til ákvæða íslensk staðals ÍST-30, laga um um þjónustukaup nr. 42/2000 og meginreglna laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 47., 49., 51. og 52. gr. laganna. Þá vísar gagnstefnandi til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa gagnstefnanda um málskostnað styðst við XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, en um varnarþing vísast til V. kafla þeirra laga. Um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísast til laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

V

Svo sem fyrr er rakið sömdu aðilar um að gagnstefnandi tæki að sér verkframkvæmdir við fasteign aðalstefnanda að [...] og gerðu með sér verksamning um múrverk utan húss og innan. Er verksamningurinn dagsettur 28. september 2010. Samkvæmt 5. gr. verksamningsins skyldi verkið utan húss unnið í tvennu lagi, einangrun og múrun skyldi unnin haustið 2010 en vinna við þéttimúr og málningu utanhúss færi fram vorið 2011. Í 7. gr. verksamningsins kemur fram að verktaki geti hafið verk sitt 28. september 2010 og skyldi múrun utan húss vera lokið 1. desember 2010 en öðrum verkum eigi síðar en 29. júní 2011.

Óumdeilt er að múrklæðning hússins hafi sprungið eftir verklok og að í ljós komu kalkútfellingar, þó mismikið eftir hliðum hússins. Aðalstefnendur halda því fram að sökum þessa hafi gagnstefnandi skilað af sér gölluðu verki sem hann beri ábyrgð á. Gagnstefnandi telur hins vegar orsök sprungna á múrskel vera leka á þakkanti og með gluggum og að útfellingar hafi myndast vegna vöntunar á drenun við hönnun hússins. Á þessum atriðum beri gagnstefnandi enga ábyrgð á.

Fyrir liggur matsgerð A, dagsett í júní 2013, þar sem fram kemur að líklegasta skýring sprungumyndunar á veggflötum fasteignarinnar séu óhagstætt veðurfar við múrun og að múrinn hafi trúlega ekki fengið þá eftirmeðhöndlun og verndun sem nauðsynleg var, svo sem að loka verkpöllum með yfirbreiðslum meðan múrinn var að ná hörðnun. Í matsgerðinni er því lýst að þeir þættir sem taldir eru eiga mestan þátt í myndun á sprungum í múr séu vindur, sterk sól, úrkomma og hitastig og skipta þessir þættir verulegu máli um hvernig takist til með endingu múrkerfanna. Þá tiltekur matsmaður að „[v]indur og úrkoma samverkandi sem slagverk væta múrinn í gegn, því fyrr sem hann er þynnri. Óstöðugt sólfar veldur hitasveiflum á yfirborði múrsins, þeim mun meiri sem múrinn er dekkri. Vindur þurrkar yfirborðið því meir og örar sem hann er þurrari og heitari. Þegar kalt er í veðri stuðlar vindurinn að örari kólnun yfirborðsins en það veldur spennu vegna mishitunar á þversniðinu og þá vill múrinn springa“.

Meðal málsgagna eru leiðbeiningar frá framleiðanda efnisins, sem notað var til múrunar. Þar segir að múrhúða ætti aðeins í þurru veðri, þegar lofthiti og hitastig lagnaflatar sé milli +5°C og +25°C og ætti ekki að framkvæma í beinu sólskini. Þá skuli verja nýpússaða fleti þannig að ekki rigni eða snjói á þá fyrr en þeir eru nægilega harðnaðir.

Samkvæmt framlögðum gögnum fór múrun undirmúrs fram í þrennu lagi, 16. – 19. nóvember, 9. - 11. desember og lauk 14. – 15. desember 2010. Samkvæmt veðurfarsyfirliti Veðurstofu Íslands var lofthiti frá -1,5 °C til +8,3°C dagana 16. - 19. nóvember 2010 og mesti vindur 2,2 – 12,9 m/sek og lítils háttar úrkoma var dagana 16. - 18. nóvember. Af yfirlitinu sést enn fremur að dagana 9. - 11. desember 2010 var lofthiti frá 2,1 – 7,9°C, mesti vindur 6,4 – 8,6 m/sek og hafi úrkoma verið nokkur, mest 12 mm, 10. desember en mun minni aðra daga. Á tímabilinu frá 14. - 15. desember hafi lofthiti verið 0 - 8,5°C og mesti vindur 7,5 – 10,4 m/sek með mestu vindhviðu 16,1 m/sek. Næstu daga eftir 15. desember hafi fryst og hvesst verulega með lágmarkshitastig mest -4,6°C, meðalvind allt að 14,6 m/sek og mestu vindhviður 24,1 m/sek.

Fyrir dóminum bar A að hann teldi veðurfarið á þeim tíma sem múrun utanhúss fór fram helstu skýringu þess að múrinn hefði sprungið svo mikið eins og raun bar vitni. Að hans mati hefði þurft að breiða yfir vinnusvæðið og teldust það fagleg vinnubrögð. Aðspurður kvað hann leka geta haft áhrif á sprungumyndunina en taldi þó að það hefði ekki verið orsök hennar. Þá bar I, sem var verkefnastjóri og staðgengill byggingastjóra á staðnum, að hún hefði ítrekað við gagnstefnanda að þess yrði gætt að viðeigandi varnir yrðu settar upp ef unnið væri við kaldar aðstæður. Sömuleiðis minntist F, starfsmaður eftirlitsaðila á umræddum tíma, þess í skýrslutöku fyrir dóminum að rætt hefði verið um að gæta vel að vetrarvörnum. Aðspurður taldi F jafnframt að eftirlitsaðili hefði ekki haft vitnesju um það að múrverkinu hefði verið áfátt á þessum tíma en hann sagði það aldrei hafa verið rætt haustið 2010 að það væri vandamál að vatn kæmist inn í múrkerfið.

Í málinu liggur fyrir skýrsla frá Nýsköpunarmiðstöð Íslands, sem unnin var af C, arkitekt og byggingarverkfræðingi, dagsett 9. maí 2012, og aflað af eftirlitsaðila, Ferli ehf. Þar kemur fram það álit C, að sennilegasta skýringin á sprungum hússins sé of hröð útþornun á hörðnunartíma og sé það líklega vegna sólar- og/eða vindáhrifa. C bar fyrir dóminum að hann teldi að ofþornun hefði átt sér stað á óheppilegum tíma í múrkerfinu og því hefði múrinn sprungið. C kvað ofþornun geta gerst mjög hratt og þyrfti aðeins lítinn vindgust til þess. C taldi að efnið, sem unnið hafi verið með, þyrfti hið minnsta tvo frostfría daga til þess að skemmast ekki og langmesta styrktaraukning múrsins ætti sér stað fyrstu dagana eftir múrun. Við skýrslutöku fyrir dóminum voru C kynntar þær veðurupplýsingar sem liggja fyrir í yfirliti Veðurstofu Íslands og taldi hann þá lýsingu, sem þar komi fram um veður á þeim tíma sem múrun fór fram, sýna óheppilegt samspil hitastigs og sólskins. Sérstaklega aðspurður sagði C það vera sitt álit að vatn, sem lekið hefði frá þakkanti, hafi ekki verið orsök sprungumyndunarinnar. Hins vegar gæti vatn hafa komist í gegnum sprungurnar og verið ástæða hinna miklu kalkútfellinga. Þá kvaðst C ekki hafa séð að vatn slyppi undir þakkantinn þegar hann skoðaði húsið.

Miðað við þær upplýsingar, sem liggja fyrir um veðuraðstæður í nóvember og desember 2010 þegar undirmúrinn var settur á, og í ljósi framburðar hins dómkvadda matsmanns A og C, þykir hafa verið full ástæða til að verja múrinn með yfirbreiðslum. Verður að telja að gagnstefnandi, sem var sérfræðingur á þessu sviði, hafi mátt vita af þeirri áhættu sem það hefði í för með sér að verja ekki múrinn að vetri til. Dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómsmönnum, tekur undir með dómkvöddum matsmanni, A, og C að sprungur í múr hafi orsakast vegna hraðrar útþornunar fyrstu dagana eftir múrun þegar múrinn hafði ekki náð nægjanlegum styrk og telur ekki líkur á því að vatn, sem mögulega safnast bakvið múrinn með leka frá þakkanti eða gluggum, hafi valdið sprungum. Jafnframt er það mat dómsins að það hafi verið ófaglegt af gagnstefnanda, sem sjálfur lagði til og vann alla þætti við múrkerfið, að tryggja ekki að það væri komið fyrir drenkerfi þar sem það komi niður á lokaðan flöt. Er það því niðurstaða dómsins að umræddu verki hafi verið ábótavant og hafi því verið gallað í skilningi ákvæða 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, einkum með vísan til 1., 4., 5. og 6. töluliða ákvæðisins. Þá hefur gagnstefnanda hvorki tekist að sýna fram á að orsök sprungumyndunar og útfellinga í múrverkinu hafi verið leki meðfram þakkanti eða gluggum né að drenun hefði getað komið í veg fyrir sprungur eða kalkútfellingar í múr. Hins vegar liggur fyrir að gagnstefnandi var beðinn um að opna múrinn við glugga til að skapa aðgengi að þeim vegna leka sem gagnstefnandi ber ekki ábyrgð á. Verður því ekki fallist á að ábyrgð verði felld á gagnstefnanda vegna þess verkhluta, sem í matsgerð er kostnaðarmetinn á 2.450.000 krónur.

Að öllu framansögðu virtu er það niðurstaða dómsins að gagnstefnandi beri ábyrgð á þeim göllum sem eru á múrverki hússins sem að framan eru taldir. Af matsgerð A og leiðréttingu matsmannsins á sérstöku dómskjali, verður ráðið að kostnaður vegna þess verkhluta, sem dómurinn hefur fallist á að gagnstefnandi beri ábyrgð á, nemi 7.075.000 krónum, að viðbættum 700.000 krónum vegna málunar á múrklæðningu samtals 7.775.000 krónur. Verður við það miðað.

Í matsgerð A kemur fram að frágangur terrazzo-gólfefnis bæði innan húss og utan hafi verið ófullnægjandi. Í matsgerðinni segir að yfirborðsefni terrazzo-lagnar á neðri hæð sé ekki fullnægjandi en mikil flögnun sé á efninu. Þá sé terrazzo-lögn í anddyri ekki ásættanleg en mikil hvilft sé á yfirborði. Þá kemur fram það mat matsmannsins, að á tröppum við suðurhlið hússins séu frávik í yfirborði terrazzo-lagna það mikil að ekki verði við unað. Er sá verkliður í matsgerðinni metinn á 180.000 krónur.

Aðalstefnendur byggja á því að gagnstefnandi beri ábyrgð á framangreindum ágöllum á terrazzo-gólfefni og beri að greiða fyrir úrbætur á því. Fyrir liggur að gagnstefnandi reyndi úrbætur á yfirborðsefni gólfsins á neðri hæð hússins en þær tókust ekki sem skyldi. Þá er ljóst að þess hafi verið óskað af hálfu aðalstefnenda að gagnstefnandi myndi slípa gólfið í anddyri hússins og kom fram í framburði E arkitekts að hún kannaðist við að hafa beðið um að gólf yrði slípað á þessu svæði. Enn fremur kemur fram í framlagðri verkfundargerð frá 9. ágúst 2011 að verktaki hafi bent á að slípun á svona litlu svæði gæti myndað lægð í gólfið. Framburður D, framkvæmdastjóra gagnstefnanda, B, fyrrverandi verkefnastjóra hjá stefnanda, og F, starfsmanns Ferils ehf., fyrir dóminum styður framangreint. Að þessu virtu verður því ekki fallist á það með aðalstefnendum að gagnstefnanda beri að greiða fyrir úrbætur vegna terrazzo-gólfefnis í anddyri neðri hæðar. Í matsgerð er gert ráð fyrir að kostnaður vegna þessa verkliðar nemi 200.000 krónum. Gagnstefnendur hafa ekki með framlögðum gögnum eða rökum hnekkt því sem fram kemur í matsgerð um galla á yfirborðsefni á terrazzo-gólfefni á neðri hæð eða frávik í yfirborði trappa við suðurhlið að öðru leyti og verður því fallist á það með aðalstefnendum að gagnstefnandi beri ábyrgð á þeim og beri að greiða skaðabætur sem nemi kostnaði við úrbætur en samkvæmt matsgerð nemur sá kostnaður í heild 990.000 krónum. Verður gagnstefnanda því gert að greiða aðalstefnendum samtals 790.000 krónur (990.000 - 200.000) vegna galla á lagningu terrazzo-efnis.

Kröfu sína um greiðslu tafabóta reisa aðalstefnendur á 7. gr. verksamnings aðila en samkvæmt ákvæðinu skyldi gagnstefnandi ljúka öllum verkum eigi síðar en 29. júní 2011. Þá segir í 2. mgr. 7. gr. samningsins: „Ef verktaki, af orsökum sem verkkaupi ber ekki ábyrgð á, lýkur ekki öllum verkum sínum í síðasta lagi 29. júní 2011 skal hann greiða verkkaupa tafarbætur er nemi 70.000 kr fyrir hvern almanaksdag sem það dregst að hann ljúki öllum verkþáttum sínum að fullu“. Í framlagðri matsgerð er miðað við að gagnstefnandi hafi lokið við verkið 12. ágúst 2011 eða 45 dögum eftir umsamin verklok. Af þessum sökum krefja aðalstefnendur gagnstefnanda um tafabætur að fjárhæð 3.150.000 krónur, þ.e. 70.000 krónur fyrir 45 almanaksdaga. Í málinu liggur ekkert fyrir að gagnstefnandi hafi tilkynnt aðalstefnendum að hann þyrfti lengri tíma til að ljúka umbeðnu verki en samið hafði verið um. Hefði honum þó verið það í lófa lagið, hefði hann talið að einhverjar þær tafir á framlagningu teikninga eða aðrar ástæður myndu fyrirsjáanlega seinka verklokum. Verður því ekki fallist á það með gagnstefnanda að aukaverk eða að aðrir óloknir verkþættir réttlæti seinkun á verklokum. Þá bar aðalstefnendum ekki skylda til að tilkynna fyrirfram að tafabætur samkvæmt skýrum ákvæðum verksamnings aðila kynni að verða beitt. Með vísan til framangreinds verður krafa aðalstefnenda um tafabætur úr hendi gagnstefnanda tekin til greina að fjárhæð 3.150.000 krónur, eins og krafist er í stefnu.

Við munnlegan málflutning fyrir dóminum tefldi lögmaður gagnstefnanda fram því sjónarmiði að fyrir lægi viðurkenning af hálfu Ferils ehf., og því fyrir hönd aðalstefnenda, á ýmsum úrbótum og að við hana væru aðalstefnendur bundnir. Þá benti lögmaður gagnstefnanda á að kröfur aðalstefnenda ættu að sæta frádrætti vegna virðisaukaskattshagræðis lögum samkvæmt. Lögmaður aðalstefnenda mótmælti þessum sjónarmiðum gagnstefnanda sem of seint fram komnum málsástæðum hans. Framangreindrar málsástæðu gagnstefnanda, sem lýtur að viðurkenningu aðalstefnenda á úrbótum, er hvorki getið í greinargerð gagnstefnanda í aðalsök né í stefnu hans í gagnsök. Því er fallist á það með aðalstefnendum að sú málsástæða gagnstefnanda sé of seint fram komin og kemur hún því ekki til frekari umfjöllunar við úrlausn málsins.

Í matsgerð er gerð grein fyrir því að í kostnaðartölum sé innifalinn virðisaukaskattur. Samkvæmt 2. mgr. 42. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, fást 60% endurgreitt af virðisaukaskatti af vinnu við endurbætur eða viðhald íbúðarhúsnæðis. Inni í matsfjárhæðum, sem varða kostnað við úrbætur, eru samþykktir vinnuliðir samtals að fjárhæð 5.277.000 krónur. Rétt þykir að taka tillit til þessa og ber því að draga 60% þeirrar fjárhæðar, 612.813 krónur, frá þeim skaðabótum vegna galla á múrverki og lagningu terrazzo-efnis í húsi aðalstefnenda, sem dómurinn hefur hér að framan fallist á að gagnstefnanda beri að greiða aðalstefnendum, og nema samkvæmt framansögðu samtals 8.565.000 krónum. Þá hefur dómurinn hér að framan fallist á kröfu aðalstefnenda um greiðslu tafabóta að fjárhæð 3.150.000 krónur. Að þessu virtu verður gagnstefnanda því gert að greiða aðalstefnendum skaðabætur að fjárhæð 11.102.187 krónur (8.565.000 – 612.813 + 3.150.000) með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði en rétt þykir með vísan til 5. gr. laga nr. 38/2001 að upphafsdagur dráttarvaxta miðist við mánuð eftir að stefnandi setti fram kröfur sínar á grundvelli matsgerðarinnar eins og nánar greinir í dómsorði.

Ágreiningur aðila í gagnsök lýtur að þremur reikningum; reikningi nr. 4464, dagsettum 8. september 2011 að fjárhæð 1.352.416 krónur, reikningi nr. 4509, dagsettum 26. október 2011 að fjárhæð 5.016.570 krónur og reikningi nr. 4727, dagsettum 6. júlí 2012 að fjárhæð 2.911.013 krónur, sem gagnstefnandi gaf út á hendur aðalstefnendum vegna verkframvindu og aukaverka gagnstefnanda. Aðalstefnendur hafna því að greiða umrædda reikninga en þó liggur fyrir samþykki þeirra á ýmsum verkum sem tilgreind eru í fylgigögnum með umræddum reikningum. Aðalstefnendur krefjast þess að krafa gagnstefnanda á hendur þeim í gagnsök gangi upp í kröfu aðalstefnenda á hendur gagnstefnda í aðalsök.

Meðal annars af framburði D framkvæmdastjóra og eiganda gagnstefnanda, I verkefnisstjóra hjá Ferli ehf. á verktíma, B, verkefnastjóra og starfsmanns gagnstefnanda á verktíma, og F, starfsmanns Ferils ehf. á verktíma, má ráða að ferlið við útgáfu reikninga vegna verksins hafi verið þannig háttað, að eftir að umbeðið verk hafi verið unnið af gagnstefnanda hafi dagskýrslur, þar sem verkunum var lýst, verið sendar til eftirlitsaðila, Ferils ehf. Starfsmaður Ferils ehf. hafi síðan samþykkt eða gert athugasemdir við það sem þar kom fram og loks hafi reikningur verið gefinn út af gagnstefnanda, sem sendur var til aðalstefnenda. Þá kom fram í skýrslutöku vitna fyrir dóminum að beiðnir um aukaverk hefðu verið settar fram. Ýmist hafi verið sendur tölvupóstur eða bókað í fundargerðir um umbeðin verk. I og F báru á sama veg um að ekki hefðu allar beiðnir um aukaverk verið skriflegar og sagði F að beiðnir hafi almennt ekki verið skriflegar og ekki í föstum skorðum. G, starfsmaður gagnstefnanda á verktíma, og B greindu frá því að beiðnir um verk hefðu oft á tíðum verið óformlegar og komið fram á verkstað.

Samkvæmt 9. gr. verksamnings aðila skal miða reikninga við verkstöðu sem verktaki metur og verkkaupi samþykkir. Þar kemur fram að eingöngu verði greitt fyrir lokna verkstöðu hverju sinni og að reikningar skuli lagðir fram mánaðarlega, í fyrstu viku hvers mánaðar, miðað við framvindu síðasta mánaðar. Þá er vísað um greiðslur og reikningsskil í kafla 32 í ÍST-30 og tiltekið að greiðslu skuli lokið innan þriggja vikna frá því að hennar var krafist, nema verkkaupi hafi borið fram rökstudd andmæli gegn reikningi.

Samkvæmt matsgerð A lauk verkinu 12. ágúst 2011. Reikningur nr. 4727 var gefinn út tæplega ellefu mánuðum síðar eða 6. júlí 2012. Í almennum útboðs- og samningsskilmálum um verkframkvæmdir, ÍST 30:2003, sem gilti um verkið, má finna ákvæði um greiðslur og reikningsskil. Í grein 31.2 staðalsins segir að verktaki skuli skila mánaðarlega skrá yfir hugsanlegar greiðslur vegna aukaverka og breytinga og gera rökstudda grein fyrir þeim. Í grein 31.6 kemur fram að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því er hann skilaði verkinu í hendur verkkaupa. Í málinu liggja hvorki fyrir framangreindar mánaðarlegar skrár ná fullnaðarreikningur, eins og þeim er lýst í fyrrnefndum greinum ÍST 30. Þrátt fyrir það er ekkert fram komið um að aðalstefnendur hafi gert athugasemdir vegna þessa fyrr en með greinargerð sinni í gagnsök í málinu. Framangreind ákvæði ÍST 30 leiða því ekki til þess að gagnstefnandi geti ekki krafið aðalstefnendur um greiðslu vegna þeirra aukaverka sem fram koma í reikningnum. Verður hins vegar ekki litið fram hjá því að gagnstefnandi gaf reikning nr. 4727 út tæplega ellefu mánuðum eftir verklok.

Að því virtu og með vísan til almennrar reglu kröfuréttarins um tómlætisáhrif verður fallist á það með aðalstefnendum að reikningurinn sé of seint fram kominn. Ber því að sýkna aðalstefnendur um greiðslu þess hluta reikningsins sem ósamþykktur er af hálfu aðalstefnenda. Fyrir liggur að aðalstefnendur hafa samþykkt tilgreind aukaverk í umræddum reikningi að fjárhæð 390.728 krónur. Er þá miðað við umsamið tímakaup samkvæmt verksamningi aðila en gagnstefnandi hefur ekki sýnt fram á að samið hafi verið um annað tímakaup fyrir auka- eða viðbótarverk en það sem þar kemur fram. Samkvæmt því verður því að hafna kröfum gagnstefnanda um greiðslu á 2.520.231 krónu (2.911.013 – 2.520.231) vegna reiknings nr. 4727 og verður aðalstefnendum því gert að greiða gagnstefnanda 390.728 krónur vegna þeirra aukaverka sem þeir hafa þegar samþykkt.

Óumdeilt er að reikningur nr. 4509, dagsettur 26. október 2011, er framvindureikningur, sem gefinn var út í samræmi við verksamning aðila, og að aðalstefnendur greiddu 2.000.000 krónur inn á reikninginn 18. nóvember 2013. Samkvæmt ÍST-30, grein 31.1, skal verkkaupi greiða fyrir verkið eftir framvindu þess, og á þann hátt sem kann að vera kveðið á um í verksamningi. Aðalstefnendur hafa ekki sýnt fram á með framlögðum gögnum eða rökum að þau hafi ekki beðið gagnstefnanda um að vinna þau verk af hendi sem fram koma í reikningnum. Að því virtu bera aðalstefnendur ábyrgð á greiðslu hans og verður krafa gagnstefnanda um greiðslu eftirstöðvar reikningsins að fjárhæð 3.016.570 krónur því tekin til greina.

Gagnstefnandi kveður reikning nr. 4464, sem dagsettur er 8. september 2011, hafa verið gefinn út vegna ýmissa aukaverka sem unnin voru af hans hálfu. Fyrir liggur að aðalstefnendur greiddu inn á reikninginn 700.000 krónur 3. nóvember 2011. Reikningurinn er að fjárhæð 1.352.416 krónur en samtala kaupskráa, sem fylgja reikningnum og tilgreina fjölda tíma, dagsetningar verks og nöfn þeirra sem unnu verkið, nemur 1.132.416 krónur. Verður fallist á það með aðalstefnendum að miða verði við síðargreindu fjárhæðina. Þá verður jafnframt talið að með framlagningu reiknings nr. 4285 hafi aðalstefnendum tekist sönnur á því, að þau hafi þegar greitt hluta þeirra aukaverka sem lýst er í reikningi nr. 4464. Samtals eru þau verk að fjárhæð 85.400 krónur. Aðalstefnendur hafa fallist á að beðið hafi verið um ákveðin verk af þeirra hálfu. Nemur samtala þeirra verka alls 292.044 krónum. Loks hafna aðalstefnendur 29 tilgreindum aukaverkum þar sem þau séu ósönnuð eða fjárhæðir þeirra of háar eftir atvikum.

Þegar litið er til framlagðra fylgisskjala reiknings nr. 4464 sést að verkin voru unnin á tímabilinu 10. janúar 2011 til 17. maí sama ár. Fyrir liggur hverjir unnu umrædd verk og er meðal annars vísað í framlagða tölvupósta þar sem fram kemur hverjir báðu um að verkin yrðu unnin. Þegar höfð er hliðsjón af áðurgreindum framburði starfsmanna gagnstefnanda sem og eftirlitsaðila Ferils ehf., sem starfaði í umboði aðalstefnenda á verkstað, fyrir dóminum um það hvernig beiðnir um aukaverk komu fram af hálfu aðalstefnenda, verður ekki fallist á það með aðalstefnendum, að þau beri eingöngu ábyrgð á þeim aukaverkum gagnstefnanda sem beðið var um skriflega. Líta verður svo á að fyrir hafi legið verkbeiðnir um þau verk sem tilgreind eru í reikningi nr. 4464 og óskað var eftir að framkvæmd yrðu á verkstað. Þá styður framburður H, múrara og starfsmanns gagnstefnanda á verktíma, framangreint en hann kvaðst í skýrslu sinni fyrir dóminum kannast við að hafa verið beðinn um ýmis aukaverk á verkstað af I hjá Ferli ehf. eða E arkitekt. Í ljósi alls þess sem að framan greinir þykir gagnstefnandi hafa sýnt fram á að hann hafi sannanlega unnið þau aukaverk sem tilgreind eru í reikningi nr. 4464 og því ber aðalstefnendum að greiða gagnstefnanda þá fjárhæð. Þegar litið er til fylgisskjala reiknings nr. 4464 sést að umrædd verk voru unnin á tímabilinu 10. janúar 2011 til 17. maí 2011 en reikningurinn var gefinn út 8. september 2011. Samkvæmt áðursögðu greiddu aðalstefnendur inn á reikninginn 3. nóvember 2011 og viðurkenndu þannig greiðsluskyldu sína að hluta. Verður því ekki fallist á þá málsástæðu aðalstefnenda að gagnstefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til greiðslna vegna þeirra aukaverka sem reikningurinn tiltekur. Þá leiða ákvæði ÍST 30 jafnframt ekki til þess að gagnstefnandi geti ekki haft uppi þær kröfur er fram koma í reikningnum.

Heildarfjárhæð aukaverkanna nemur 1.132.416 krónum en þegar frá er dregin innborgun aðalstefnenda að fjárhæð 700.000 krónur 3. nóvember 2011, þar með talin samþykkt verk að fjárhæð 292.044 krónur og þau verk, sem þegar hafa verið greidd samkvæmt reikningi nr. 4285 að fjárhæð 85.400 krónur, standa eftir 347.016 krónur (1.132.416 – 700.000 – 85.400). Verða aðalstefnendur því dæmdir til að greiða gagnstefnanda þá fjárhæð.

Samkvæmt öllu framangreindu ber gagnstefnanda að greiða aðalstefnendum skaðabætur að fjárhæð samtals 11.102.187 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá því er mánuður var liðinn frá því aðalstefnendur kröfðu gagnstefnanda um skaðabætur með bréfi, dagsettu 23. október 2013, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Til frádráttar ofangreindri greiðslu gagnstefnanda koma kröfur gagnstefnanda á hendur aðalstefnendum sem dómurinn hefur fallist á, samtals að fjárhæð 3.754.368 krónur. Fallist er á varakröfu aðalstefnenda í gagnsök um skuldajöfnuð þannig að krafa gagnstefnanda í gagnsök gangi upp í kröfu aðalstefnenda í aðalsök, enda eru kröfurnar samrættar. Skaðabótakrafa aðalstefnenda á hendur gagnstefnanda í aðalsök var kynnt gagnstefnanda í bréfi, dagsettu 23. október 2013. Að liðnum mánuði frá því tímamarki, þ.e. 23. nóvember, voru kröfur aðila hæfar til að mætast og verður skuldajöfnuður krafna aðila því miðaður við síðarnefnda dagsetningu. Verður krafa gagnstefnanda um dráttarvexti því tekin til greina frá gjalddögum reikninganna til þess tímamarks, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Eftir niðurstöðu málsins verður gagnstefnanda gert að greiða aðalstefnendum 3.000.000 króna í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari sem dómsformaður og meðdómsmennirnir Á-kk-nf Þ-kk-nf, múrarameistari og byggingafræðingur, og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari, kveða upp dóm þennan.

Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómsformanns.

D Ó M S O R Ð :

Gagnstefnandi, Múrlína ehf., greiði aðalstefnendum, Á-kk-þgf T-kk-þgf og J-kvk-þgf M-kvk-þgf, 11.102.187 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 23. nóvember 2013 til greiðsludags.

Til frádráttar framangreindri kröfu er heimilt að skuldajafna 3.754.368 krónum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 347.016 krónum frá 8. september 2011 til 26. október sama ár en af 3.363.586 krónum frá þeim degi til 6. júlí 2012 en af 3.754.368 krónum frá þeim degi til 23. nóvember 2013.

Gagnstefnandi greiði aðalstefnendum 3.000.000 króna í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf

Á-kk-nf Þ-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf