E-2678/2011

Mál þetta höfðaði S-kk-nf Þ. G-kk-nf, Hraunbæ 107, Reykjavík, með stefnu birtri 20. júní 2011, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík. Málið var dómtekið 30. mars sl.

Stefnandi krefst þess í fyrsta lagi að viðurkennt verði að stefnandi hafi haft í gildi frjálsa byggingartryggingu hjá stefnda vegna fasteignarinnar að Brennubyggð 26 (fastanúmer 231-0139) í landi Stóra-Áss í Borgarfirði á tímabilinu frá 15. febrúar 2011 til 2. mars 2011.

Í öðru lagi krefst stefnandi þess að viðurkennt verði að stefnda beri að greiða stefnanda bætur úr frjálsri byggingartryggingu stefnanda hjá stefnda vegna þjófnaðar á kyndikerfi úr fasteigninni við Brennubyggð 26 (fastanúmer 231-0139) í landi Stóra-Áss í Borgarfirði sem átti sér stað á tímabilinu frá 15. febrúar 2011 til 2. mars 2011.

Í þriðja lagi krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi að mati dómsins.

Í byrjun mars 2011 var brotist inn í tengibyggingu við hús að Brennubyggð 26 í Borgarfirði, sem stefnandi var með í smíðum. Var kyndikerfi hússins fjarlægt. Stefnandi kærði þjófnaðinn til lögreglu 31. mars 2011.

Stefnandi taldi sig hafa svonefnda frjálsa byggingartryggingu vegna hússins hjá stefnda. Stefndi telur að tryggingin hafi fallið úr gildi 4. janúar 2011, áður en kyndikerfinu var stolið.

Óumdeilt er að umrædd trygging hafði verið í gildi. Í málinu liggur frammi innheimtuviðvörun sem stefndi sendi stefnanda 28. desember 2009. Þar eru talin upp vanskil stefnanda, m.a. vegna byggingartryggingar vegna Brennubyggðar 26, tryggingatímabilið 1. maí 2009 til 30. apríl 2010. Önnur innheimtuviðvörun var send stefnanda 11. júní 2010, varðandi tryggingatímabilið frá 1. maí 2010 til 30. apríl 2011.

Stefnandi greiddi ekki skuld sína og 11. ágúst 2010 var honum send svokölluð Lokaaðvörun. Þar segir m.a.: Vinsamlega greiðið skuldina innan 14 daga frá dagsetningu þessa bréfs. Að öðrum kosti falla tryggingarnar niður og/eða verða sendar í lögfræðilega innheimtu eftir því sem við á. Annað samhljóða bréf var sent 22. september 2010. Stefnandi greiddi ekki skuldina.

Í stefnu er skýrt frá því að um haustið 2009 hafi pallaefni verið stolið frá stefnanda við þetta sama hús. Hann hafi tilkynnt þjófnaðinn til stefnda. Stefnandi segir að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu vegna þessa tjóns þegar lögregluskýrsla hafði borist. Erfitt hafi hins vegar reynst að afla gagna um verðmæti pallaefnisins, en innflytjandi þess hafi verið hættur störfum. Hann hafi loks aflað tilboðs frá Húsasmiðjunni í sambærilegt efni og afhent það stefnda þann 4. janúar 2011. Segir í stefnu að hann hafi rætt við tiltekinn starfsmann stefnda þennan dag. Hins vegar gaf stefnandi ekki skýrslu fyrir dómi og umræddur starfsmaður kom heldur ekki til skýrslugjafar.

Stefndi skráði greiðslu og skuldajöfnun 26. janúar 2011. Taldist hann þá greiða stefnanda 155.915 krónur, að frádreginni iðgjaldaskuld stefnanda. Er skráð að iðgjald sé greitt til 30. apríl 2011, en jafnframt endurgreitt fyrir tímabilið frá 4. janúar til 30. apríl. Þá lagði stefndi fram bréf til stefnanda þar sem sundurliðuð er endurgreiðsla til hans. Bréfið er dags. 11. maí 2011, en stefndi heldur því fram að það sé ekki rétt dagsetning, heldur sé þetta dagurinn þegar bréfið hafi verið prentað á ný til að leggja fyrir Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum.

Stefnandi skaut máli sínu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum með bréfi dags. 11. apríl 2011. Stefndi sendi nefndinni athugasemdir sínar með bréfi dags. 11. maí. Nefndin felldi úrskurð á ágreininginn 24. maí. Í áliti nefndarinnar er vísað til áðurnefndra lokaviðvarana sem stefndi sendi og sagt að samkvæmt 33. gr. laga nr. 30/2004 skuli slík tilkynning bera skýrlega með sér að vátryggingin falli niður ef iðgjaldið verði ekki greitt innan frestsins. Síðan segir: Við afgreiðslu þessa máls fylgdi [stefndi] ekki skýrum fyrirmælum laga um vátryggingarsamninga. Félaginu bar að gera [stefnanda] ljóst að ábyrgð þess hafi fallið niður sökum vanskila. Umrædd samskipti aðila verða ekki skýrð á þann veg að [stefnanda] hafi mátt vera ljóst hvenær ábyrgð [stefnda] félli niður.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að í gildi hafi verið samningur milli aðila um byggingartryggingu þegar brotist var inn í bústað hans og kyndikerfi stolið.

Stefnandi segir að samið hafi verið um að vanskilin yrðu gerð upp með bótum sem hann hafi átt inni hjá stefnda vegna annars tjóns. Hann bendir á að stefndi telji sig hafa sagt upp tryggingunni 4. janúar 2011, en sama dag hafi stefnandi afhent gögn sem nægðu til að gera upp bótakröfu hans og greiða öll vanskil. Hafi staðið til að segja tryggingunni upp þennan dag hafi stefnanda ekki verið tilkynnt um það. Þá telur stefnandi að hann eigi ekki að bera hallann af því að stefndi hafi beðið í rúmar tvær vikur með að gera upp bæturnar, eftir að gögn höfðu verið afhent.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki farið að lögum við ætlaða uppsögn vátryggingarinnar þann 4. janúar 2011. Honum hafi ítrekað verið veittur frestur til að gera upp vanskilin, vegna hins óuppgerða tjóns. Ekkert hafi bent til þess að stefndi myndi segja upp tryggingunni þennan dag. Þá hafi engin tilkynning um uppsögnina verið send. Þá hafi ekki verið send tilkynning um niðurfellingu eftir að skuldajöfnuður var bókaður í lok janúar 2011.

Stefnandi segist síðast hafa fengið bréf frá stefnda um vanskil sín þann 22. september 2010. Hann hafi verið í sambandi við stefnda, sem hafi ekki sagt upp tryggingunni 14 dögum eftir að bréfið var sent, eins og áskilið hafi verið í bréfinu. Bréfið hafi einnig gert ráð fyrir því að tryggingunni yrði ekki sagt upp, en krafan send í lögfræðiinnheimtu. Stefnandi kveðst ekki hafa haft neina ástæðu til að ætla að þessi afstaða hefði breyst hinn 4. janúar 2011.

Stefnandi byggir á því að hann hafi ekki fengið neina tilkynningu, hvorki um að til stæði að fella trygginguna niður, né að hún hefði verið felld niður. Hann hafi talið að vanskilin hefðu verið gerð upp með hluta af þeim bótum sem hann fékk greiddar. Stefndi hafi ekki fylgt skýrum fyrirmælum laga um vátryggingarsamninga, einkum 33. og 96. gr. Þá hafi hann ekki verið upplýstur um rétt sinn til að bera uppsögn vátryggingarinnar undir Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum. Því hafi uppsögnin ekki tekið gildi.

Loks byggir stefnandi á því, verði talið að tryggingin hafi fallið úr gildi, að ný trygging hafi stofnast þegar iðgjaldið var greitt þann 26. janúar 2011. Vísar stefnandi hér til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 30/2004.

Um heimild til að hafa uppi viðurkenningarkröfu vísar stefnandi til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi gerir fyrst í greinargerð sinni athugasemd við form kröfugerðar stefnda. Telur hann að brotið sé gegn 25. gr. laga nr. 91/1991, en krefst samt ekki frávísunar málsins. Varðandi málsástæður stefnanda leggur stefndi sérstaka áherslu á að vátryggingunni hafi ekki verið sagt upp, hún hafi verið felld niður. 15. gr. laga um vátryggingasamninga komi því ekki til skoðunar.

Stefndi krefst sýknu þar sem umrædd vátrygging hafi ekki verið í gildi þegar tjón varð. Hann segir að tryggingin hafi verið felld úr gildi 4. janúar 2011. Stefnanda hafi verið tilkynnt réttilega um niðurfellinguna. Telur stefndi að hann hafi staðið rétt að niðurfellingunni í samræmi við ákvæði laga um vátryggingarsamninga. Hann vísar til 32. og. 33. gr. laganna.

Stefndi bendir á að þótt í lögunum sé ekki krafist frekari tilkynninga vegna niðurfellingar vátryggingar, þá hafi hann sent stefnanda yfirlit yfir uppgjörið. Þar komi skýrt fram að byggingartryggingin gilti einungis til 4. janúar 2011, enda iðgjald einungis greitt til þess dags. Þá vísar hann til kvittunar þar sem fram komi að vátryggingin hafi fallið úr gildi 4. janúar 2011. Kvittun þessi er dags. 11. maí, en stefndi segir að það sé ekki upphafleg dagsetning, heldur dagurinn þegar kvittunin var prentuð til að senda til Úrskurðarnefndarinnar. Í kvittun þessari komi skýrt fram að vátryggingin hafi fallið niður 4. janúar 2011. Stefnanda hafi því verið ljóst að tryggingin hafði fallið niður. Ekki kemur fram í greinargerð stefnda hvenær tilkynning þessi hafi í raun verið send stefnanda.

Stefndi mótmælir því að honum hafi borið að leiðbeina stefnanda um kæru til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Það eigi við þegar vátryggingu sé sagt upp, sbr. 15. gr. laga nr. 30/2004, ekki þegar vátrygging falli niður.

Þá segir stefndi að heimild hans til skuldajöfnuðar sé óháður niðurfellingu vátryggingarinnar. Mótmælir hann því að sér hafi verið óheimilt að fella vátrygginguna niður vegna þess að hann beitti skuldajöfnuði.

Stefndi mótmælir því að líta beri á uppgjör vanskilanna sem beiðni um nýja vátryggingu.

Stefndi telur að hafna beri kröfu stefnanda þar sem hann hafi brotið gegn varúðarreglu í gr. 8.6.2 í skilmálunum. Þar segi að vátryggður skuli sjá um að húseign sé alltaf læst. Hafi einungis verið plata fyrir inngangi í tengibygginguna sem auðvelt hafi verið að skrúfa úr, sé augljóslega brotið gegn þessari reglu. Því falli ábyrgð félagsins niður, sbr. 26. gr. laga nr. 30/2004.

Við aðalmeðferð féll stefndi frá mótmælum við því að tjón hefði orðið.

Niðurstaða

Með kröfu stefnanda um að viðurkennt verði að tiltekinn vátryggingarsamningur hafi verið í gildi á ákveðnum tíma er ekki krafist skýrrar ákvörðunar um afmörkuð réttindi og skyldur. Niðurstaða um þessa kröfu gæti ekki leiðbeint aðilum svo heitið gæti um réttindi sín og hefur stefnandi því ekki hagsmuni af slíkri viðurkenningu. Verður að vísa þessum kröfulið frá dómi.

Með kröfu um viðurkenningu á skyldu stefnda til að greiða bætur vegna þjófnaðar á tilteknum búnaði úr sumarhúsi stefnanda er nýtt heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Er krafan skýr og niðurstaða mun leysa úr um annað en nákvæma fjárhæð bóta, verði á kröfu stefnanda fallist. Verður að dæma kröfuna að efni til.

Í gildi var vátryggingarsamningur milli aðila. Er því ekki mótmælt og heldur ekki því að umrætt tjón eigi að bæta, hafi tryggingin enn verið í gildi þegar tjónið var. Verður að leysa úr því hvort vátryggingin hafi fallið niður eins og stefndi heldur fram.

Stefnandi hafði ekki greitt iðgjaldið. Ósannað er að stefndi hafi fallist á að krefjast ekki greiðslu fyrr en við uppgjör bóta vegna fyrra tjóns, sem hann viðurkenndi. Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar er samningsaðila heimil riftun þegar vanskil hafa staðið svo lengi að vanefnd teljist veruleg. Um vátryggingarsamninga er að finna sérreglur í lögum nr. 30/2004, sem víkja í veigamiklum atriðum frá almennum reglum. Gildir hér 1. mgr. 33. gr. laganna, en samkvæmt þeim getur félagið, stefndi í þessu tilviki, sent tilkynningu þar sem greiðslu er krafist innan 14 daga. Þá segir að tilkynningin skuli bera það skýrlega með sér að vátryggingin falli niður ef iðgjaldið er ekki greitt innan frestsins.

Stefndi sendi stefnanda tvær slíkar tilkynningar. Sú síðari er dagsett 22. september 2010. Efni hennar er rakið hér að framan. Í textanum segir að tryggingin falli niður ef ekki verði greitt, en bætt er við orðunum: og/eða verða sendar í lögfræðilega innheimtu eftir því sem við á. Með því að bæta þessum orðum við hefur stefndi dregið til baka skýra yfirlýsingu um að vátryggingin falli niður. Þar með er ekki fullnægt skilyrði 33. gr. laganna um að tilkynningin skuli bera skýrlega með sér að vátryggingin falli niður. Þar við bætist að stefndi felldi vátrygginguna ekki niður eftir að 14 dagar voru liðnir, heldur beið í rúmlega 100 daga. En þar sem tilkynningin var ófullnægjandi féll vátryggingin ekki niður.

Þar sem formreglum um niðurfellingu var ekki fylgt þarf ekki að fjalla um bréf það sem bar skýrt með sér að vátryggingin hefði verið felld niður. Það myndi ekki skipta máli þótt sannað teldist að stefnandi hafi fengið það bréf áður en kyndikerfinu var stolið. Þó verður að taka fram að stefndi verður að geta lagt fram fyrir dómi rétt afrit af bréfum sem hann hefur sent.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi brotið gegn varúðarreglu í lið 8.6.2 í skilmálum vátryggingarinnar. Þar segir að hann skuli „sjá til þess að vátryggðri húseign sé alltaf læst …“. Stefnandi mótmælti þessari málsástæðu og sagði hana of seint fram komna, þessu hefði ekki verið haldið fram fyrir Úrskurðarnefndinni. Ekki verður á þetta fallist. Ekki er að lögum unnt að krefjast þess að allar málsástæður séu hafðar uppi fyrr en tilefni er til vegna meðferðar máls fyrir dómi.

Í frumskýrslu lögreglu um atvikið er haft eftir stefnanda að farið hefði verið inn í tengibyggingu við bústaðinn, inntakshús, með því að skrúfa í burtu plötu sem hefði verið fyrir innganginum. Síðan hefði tengigrindin verið söguð af svo að eftir stóðu rör upp úr gólfinu.

Af þessari lýsingu verður ekki annað ráðið en að nægilega sterk plata hafi verið fest fyrir dyraop með skrúfum. Þótt einfalt sé að fjarlægja slíka plötu með réttum verkfærum, er ekki unnt að lýsa aðstæðum svo að húsið hafi verið ólæst. Hefur stefnandi því ekki brotið gegn varúðarreglunni.

Öllum mótbárum stefnda er hafnað og verður krafa um viðurkenningu bótaskyldu tekin til greina eins og nánar greinir í dómsorði. Þá verður stefnda gert að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna utanferðar dómarans, en lögmenn voru sammála honum um að endurflutningur væri óþarfur.

D ó m s o r ð

Fyrsta lið kröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Viðurkennt er að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., beri að greiða stefnanda, S-kk-þgf Þ. G-kk-þgf, bætur samkvæmt skilmálum frjálsrar byggingartryggingu stefnanda hjá stefnda vegna þjófnaðar á kyndikerfi úr fasteigninni við Brennubyggð 26 í landi Stóra-Áss í Borgarfirði sem átti sér stað á tímabilinu frá 15. febrúar 2011 til 2. mars 2011.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.