E-5174/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 7. apríl sl., var höfðað 8. desember 2009.

Stefnandi er FRK ehf., Grandatröð 5, Hafnarfirði.

Stefndi er Hýði ehf., Kríunesi 1, Garðabæ.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða honum 1.362.047 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. apríl 2009 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi en með úrskurði upp kveðnum 14. maí 2010 var frávísunarkröfunni hafnað.

Stefndi krefst nú sýknu og málskostnaðar.

I

Með samkomulagi 18. febrúar 2009 tók stefnandi að sér að klæða framhlið hússins að Rauðarárstíg 31 í Reykjavík. Segir í framlögðu tilboði stefnanda, sem er dagsett þann dag og undirritað af fyrirsvarsmanni stefnda, að stefndi eigi að sjá um „allt efni, stillans og allt annað sem varðar og þarf til verksins“. Þar segir ennfremur svo: „Tilboð þetta nær til vinnu við álgrind sem er fest með vinklum á útvegginn og einangrun á milli leiðara. Á grindina kemur veðurkápa sem eru 30x60 cm flísar límdar á grindina.“ Fyrir verkið skyldi stefndi greiða stefnanda 2.170.000 krónur. Þá var kveðið á um það í samningnum að stefnda bæri að standa stefnanda skil á helmingi þeirrar fjárhæðar, 1.085.000 krónum, þegar grind undir veðurkápu yrði tilbúin eða þegar verkið teldist hálfnað að mati aðila. Eftirstöðvar skyldu síðan greiddar að verki loknu, en ekki kom fram hvenær verkinu skyldi lokið. Stefndi heldur því fram að umsamið hafi verið að stefnandi skyldi ljúka verkinu fyrir páska 2009. Óumdeilt er að stefnandi lauk ekki því verki sem hann tók að sér að vinna samkvæmt framansögðu. Stefnandi kveðst hafa því sem næst lokið við fyrri áfanga verksins.

Fyrirsvarsmenn aðila gáfu skýrslu fyrir dómi, ásamt vitninu F-kk-þgf H-kk-þgf.

II

Stefnandi krefst í máli þessu endurgjalds fyrir hluta verks þess sem hann tók að sér samkvæmt samningi við stefnda, svo og fyrir aukaverk. Styðst krafa hans við reikning sem hann gaf út á hendur stefnda 21. apríl 2009 sem er sundurliðaður á þann hátt að um sé að ræða 1.085.000 krónur fyrir samningsverk og 362.047 krónur fyrir aukaverk. Við aðalmeðferð málsins lækkað stefnandi kröfu sína vegna samningsverks í 1.000.000 krónur. Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem meðal annars fái stoð í 45. og 51. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. sömu laga. Þá er vísað til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Krafa um dráttarvexti styðst við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að honum sé óskylt að greiða reikning stefnanda þar sem stefnandi hafi gengið frá verkinu án þess að ljúka því, vinna hans hafi verið gölluð og ljóst sé að stefndi eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur honum vegna þessara vanefnda sem hafi haft í för með sér verulegt tjón fyrir stefnda.

Í fyrsta lagi er byggt á því að stefnandi hafi bakað sér bótaskyldu með því að ganga fyrirvaralaust frá verkinu án þess að ljúka því á grundvelli hins skriflega samnings. Skylda verktaka samkvæmt verksamningi sé fyrst og fremst fólgin í því að skila tilteknu verki á tilskilinn eða fullnægjandi hátt og á réttum tíma, sbr. meðal annars meginreglur verktakaréttar og lög nr. 42/2000 um þjónustukaup, sem eigi við um réttarsamband stefnanda og stefnda. Teljist stefndi neytandi samkvæmt framangreindum lögum. Eigi hann því rétt á skaðabótum vegna þessarar vanefndar stefnanda enda hafi hún leitt til margvíslegs tjóns fyrir hann, meðal annars vegna leigu á stillönsum. Þá hafi leigjandi gengið út úr húsnæði stefnda vegna seinagangs við framkvæmdir. Hafi hann verið tilneyddur til að kalla til annan verktaka að verkinu sem hafi haft í för með sér verulegan kostnað. Séu gagnkröfur stefnda í þessu sambandi því hafðar uppi í málinu til skuldajafnaðar við fjárkröfu stefnda með heimild í 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi byggir einnig á því að honum hafi verið heimilt að halda eftir eigin greiðslu, enda sé það gamalgróin venja í hinum almenna kröfurétti að samningsaðilar sem bundist hafi gagnkvæmum skyldum, skuli efna skyldur sínar samtímis og að annar aðilinn geti neitað að inna sína greiðslu af hendi uns gagnaðili hafi fullnægt sinni skyldu. Í ljósi þess að stefnandi hafi gengið frá verkinu með ólögmætum hætti sem og að þegar sá hluti verksins sem inntur hafi verið af hendi hafi verið haldinn stórkostlegum göllum telji stefndi að heimilt hafi verið að halda eftir eigin greiðslu.

Þá byggir stefndi á því að verkið hafi verið haldið margvíslegum göllum og er í því sambandi vísað til meginreglna kröfuréttar, skaðabótaréttar sem og laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Telji stefndi að hann eigi rétt á skaðabótum eða afslætti vegna þeirra galla. Kostnaður við viðgerðir og frágang, sem fallið hafi til við að ljúka fyrsta áfanga þeim er fram komi í samningi aðila, hlaupi nú á að minnsta kosti tveimur milljónum króna. Sé ljóst að sú fjárhæð sem hér um ræði sé mun hærri en stefnufjárhæðin og beri því að sýkna stefnda af þeim sökum. Sé einnig vísað til skuldajafnaðar hvað þetta varði.

Stefndi byggir jafnframt á því að ósanngjarnt sé af hálfu stefnanda að bera umræddan reikning fyrir sig, en ekki sé unnt að vísa í stefnuna að þessu leyti þar sem óskýrt sé á hvaða grundvelli höfuðstólsfjárhæðin sé fundin. Ef hins vegar sé miðað við reikninginn sé því með öllu mótmælt að stefnandi getið krafið stefnda um 1.085.000 krónur, þ.e. að verkið hafi verið hálfnað. Sé þetta með öllu vanreifað í stefnu en ljóst sé að mikið hafi vantað upp á að verkið hafi verið komið á það stig enda sé það í raun viðurkennt í stefnu.

Þá mótmælir stefndi þeim liðum reikningsins sem varðar aukaverk. Þessi krafa sé í engu rökstudd í stefnu, en af hálfu stefnda sé á því byggt að ekki hafi verið samið um nein aukaverk, enda hafi þau verk sem fram komi í tímaskýrslu fallið undir verksamning aðila. Beri að skýra alla ónákvæmi þar um stefnanda í óhag, enda hafi hann samið einhliða verksamning aðila og því standi það stefnanda nær að tryggja sér sönnun fyrir því að um aukaverk hafi verið að ræða. Hafa verði í huga að stefndi teljist vera neytandi í umræddum viðskiptum en stefnandi sé sérfræðingur á sínu sviði. Hvergi sé að finna staf um það að samið hafi verið um aukaverk hvað þá um tímavinnugjald hvað þau verk varði. Raunar komi þessi óvænta krafa um aukaverk fyrst fram þegar stefnandi hafi verið kominn í ógöngur með verkið og því hafi aukaverkskrafan eingöngu verið við það miðuð að reyna að ná sem mestum fjármunum úr vasa stefnda. Sé í því sambandi meðal annars vísað til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup sem og ýmissa meginreglna samninga-, kröfu- og verktakaréttar.

Af hálfu stefnda sé þannig á því byggt að engin lagastoð sé fyrir kröfum stefnanda á hendum honum. Sé það mat dómsins að stefnandi eigi að einhverju leyti rétt til greiðslu úr hendi stefnda séu áréttaðar gagnkröfur stefnda í þessu sambandi sem hafðar séu uppi í málinu til skuldajafnaðar við fjárkröfu stefnanda.

Þá er kröfu um dráttarvexti mótmælt, sem og upphafstíma þeirra.

Stefndi vísar um lagarök til meginreglna samninga-, skaðabóta- og kröfuréttar og reglna um skuldajöfnuð. Um heimild til að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar er vísað til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá er einnig vísað til meginreglna verktakaréttar, ÍST 30 staðalsins, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og meginreglna neytendaréttar. Krafa um málskostnað byggir á XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 130. gr.

IV

Ágreiningur málsaðila snýst um reikning stefnanda fyrir annars vegar verk samkvæmt samkomulagi milli aðila og hins vegar fyrir aukaverk. Stefnandi vísar til þess að samkomulag hafi verið með aðilum um að hann færi frá verkinu og lyki ekki seinni hluta þess. Þá hafi hann unnið ýmis aukaverk að beiðni stefnda og hafi stefndi gert sér grein fyrir því að þau væru utan tilboðs hans. Stefndi kveður stefnanda hafa hlaupið frá verkinu án þess að ljúka því. Hann eigi því gagnkröfu vegna tjóns sem stefnandi hafi bakað honum. Vinna stefnanda hafi verið haldin margvíslegum göllum og hann eigi rétt á skaðabótum eða afslætti vegna þess, auk þess sem ósanngjarnt sé af hálfu stefnanda að bera reikninginn fyrir sig. Þá hafi ekki verið samið um nein aukaverk og beri því ekki að greiða fyrir þau.

Við aðalmeðferð málsins mótmælti lögmaður stefnda þremur atriðum úr málflutningi stefnanda sem nýjum málsástæðum. Í fyrsta lagi að samkomulag hafi verið um að stefnandi færi frá verkinu, en ekkert hafi komið fram um þetta í stefnu. Á stefnu í málinu má sjá að lína hefur dottið út við blaðsíðuskil þar sem stefnandi bendir á að þetta hafi átt að koma fram. Í öðru lagi er mótmælt þeirri málsástæðu að samið hafi verið um aukaverk og í þriðja lagi að stefnda hafi borið að óska dómkvaðningar matsmanna til að sýna fram á galla við verkið. Dómurinn telur að í öllum tilvikum sé um að ræða málsástæður eða mótmæli sem séu svör við málsástæðum stefnda og ekki hafi verið tilefni til að þau kæmu fram fyrr, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnandi telur að samkomulag hafi verið á milli hans og stefnda um að hann færi frá verkinu. Í framlögðum tölvupóstsamskiptum aðila kemur fram að stefndi lagði til að fyrri áfanga verksins yrði lokið og annar aðili fenginn í þann síðari. Í bréfi fyrirsvarsmanns stefnda til stefnanda 8. maí 2009 kemur fram að samkomulag sé um að verksali gangi út úr verki samkvæmt tilboði frá 18. febrúar 2009. Þar segir: „Verkstaða hefur farið fram af hendi verkkaupa og verksali hefur einnig gert úttekt og tekið myndir á verkstað. Verkkaupi fellur frá kröfu sinnu um að verksali ljúki 1 áfanga þar sem skilyrði voru sett, frá hendi verksala. Verkkaupi lýsir verksala lausan frá verkinu.“ Þá óskar stefndi í bréfinu eftir samkomulagi um uppgjör vegna verksins þar sem tekið sé tillit til allra þátta, þar með talið dráttar á lokum framkvæmda, þess að leigjandi hafi sagt sig frá leigusamningi og viðbótarkostnaðar vegna vinnupalla, og býður fram eingreiðslu að fjárhæð 850.000 krónur. Fram kom hjá fyrirsvarsmanni stefnda fyrir dómi að þegar stefnandi hafi ekki mætt til að halda verkinu áfram hafi viðbrögð hans verið þau að leita til annars aðila. Er það í samræmi við þessi gögn og framburð fyrirsvarsmanns stefnanda. Af framangreindu þykir ljóst að samkomulag var með aðilum um að stefnandi færi frá verkinu. Þá verður með vísan til bréfs fyrirsvarsmanns stefnda frá 8. maí 2009 talið að stefndi hafi fallist á að stefnandi þyrfti ekki að ljúka því sem eftir var af fyrri áfanga verksins.

Þá kemur til skoðunar hvort stefndi á gagnkröfu á hendur stefnanda vegna galla eða tjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir. Stefndi byggir kröfu sína um skuldajöfnuð vegna galla á því að kostnaður við viðgerðir og frágang sem fallið hafi til við að ljúka fyrsta áfanga verksins hlaupi á að minnsta kosti tveimur milljónum króna. Til stuðnings þessu hefur hann lagt fram reikninga frá Hansen-verktökum ehf. sem hafi komið að því að ljúka verkinu, auk yfirlits yfir tímavinnu. Þar kemur fram að 261 klukkustund hafi farið í að ljúka fyrri hluta verksins og er reikningur vegna þess að fjárhæð 1.237.500 krónur. F-kk-nf H-kk-nf gaf skýrslu fyrir dóminum og skýrði frá því að hann hefði unnið við þetta verk. Hann taldi mikið hafa verið eftir til að búa vegginn undir veðurkápu, en ekki hafi mikið verið að því sem þegar hafi verið gert. Aðspurður sagði F-kk-nf þá G-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnda, vera vini. Stefndi hefur ekki gert grein fyrir því að hvaða leyti hann telji verk stefnanda gallað. Hann hefur ekki aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns um ætlaða galla á verkinu. Er ekki unnt að fallast á að hann hafi með framangreindum hætti sýnt fram á að um einhverja þá galla sé að ræða að leitt geti til þess að hann eigi rétt til bóta úr hendi stefnanda.

Stefndi telur sig hafa orðið fyrir tjóni vegna aukins leigutíma á vinnupöllum. Fram hefur komið að stefndi leigði vinnupalla á tveimur stöðum. Þau gögn sem stefndi byggir á eru annars vegar tölvupóstur hans til lögmanns síns um kostnað við leigu hjá báðum þessum fyrirtækjum og hins vegar tölvupóstur frá Leigumarkaði Byko með yfirlit yfir leigu fyrir árið 2009. Fjárhæðir leigunnar hjá Byko eru mjög mismunandi í þessum tveimur tölvupóstum. Fyrir dómi gat fyrirsvarsmaður stefnda ekki skýrt hverju þetta sætti. Stefndi hefur ekki lagt fram reikninga í málinu sem sýna fjárhæð leigunnar. Þykir því ekki unnt að taka kröfu um skuldajöfnuð vegna þessa til greina. Krafa stefnda um bætur vegna þess að leigjandi gekk út úr húsnæðinu er ekki studd neinum gögnum utan tölvupósts þar sem stefndi býður 75.000 króna endurgreiðslu. Ekkert liggur fyrir um fjárhæð húsaleigunnar eða hvenær leigjandinn hafi farið út úr húsnæðinu. Þá hafa engin gögn verið lögð fram um tap vegna þess að stefnda tókst ekki að opna hótel í húsnæðinu á fyrirhuguðum tíma. Þykir því heldur ekki unnt að fallast á kröfu um skuldajöfnuð vegna þessa.

Stefndi hefur borið því við að það sé ósanngjarnt af stefnanda að bera reikninginn fyrir sig þar sem hann hafi vanefnt samning aðila. Eins og að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að samkomulag hafi verið með aðilum um að stefnandi færi frá verkinu. Verður því ekki fallist á þessa málsástæðu stefnda. Þá verður með vísan til sama samkomulags ekki fallist á að stefnda beri bætur vegna þess að hann hafi þurft að ráða annan verktaka til að ljúka verkinu.

Aðila greinir á um aukaverk sem stefnandi hefur krafist greiðslu fyrir. Í framlagðri vinnuskýrslu kemur fram að um sé að ræða vinnu í 80 klukkustundir, meðal annars við kjarnaborun svala, niðurföll, vinnupalla, aðstoð við glugga, sögun á plötum og skurð úr leiðurum. Í framlögðu tilboði stefnanda kemur fram að það nái til vinnu við að klæða framhlið hússins og felist í vinnu við álgrind sem fest sé með vinklum á útvegginn og einangrun á milli leiðara. Á grindina komi veðurkápa, sem sé flísar sem límdar séu á grindina. Fyrirsvarsmaður stefnanda bar fyrir dómi að hann hafi bent fyrirsvarsmanni stefnda á að um aukaverk væri að ræða sem féllu ekki innan tilboðsins og hann hafi samþykkt þau munnlega. Fyrirsvarsmaður stefnda neitaði því hins vegar alfarið að hann hefði samþykkt nein aukaverk. Eins og mál þetta liggur fyrir þykir ekki vera sýnt fram á að samkomulag hafi tekist með aðilum um framangreind aukaverk. Þykir stefnandi þurfa að bera hallann af því að hafa ekki tryggt sér sönnun þess. Verður stefndi því sýknaður af þeim hluta kröfu stefnanda sem snýr að aukaverkum.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda fyrir samningsverk, en stefnandi hefur lækkað kröfu sína vegna þess í 1.000.000 krónur. Með vísan til 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu verður krafa stefnanda um dráttarvexti tekin til greina.

Með hliðsjón af þessum úrslitum þykir rétt að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Hýði ehf., greiði stefnanda, FRK ehf., 1.000.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. apríl 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.