E-2663/2016

Mál þetta, sem var dómtekið 19. júní sl., var höfðað með birtingu stefnu þann 13. september 2016. Stefnandi er G-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, Sóleyjargötu 5 í Vestmannaeyjum og stefndi er Vörður tryggingar hf., Borgartúni 25 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda stefnda úr slysatryggingu sjómanna, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í vinnuslysi 4. maí 2011, um borð í Hugin VE-55. Auk þess krefst hann greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og greiðslu málskostnaðar úr hendi hans.

Atvik máls

Stefnandi er menntaður vélstjóri og hefur starfað sem slíkur á sjó um langt árabil. Þann 4. maí 2011 slasaðist stefnandi við vinnu um borði í Hugin VE-55 sem lá þá í Vestmannaeyjahöfn. Samkvæmt slysatilkynningu Hugins ehf., útgerðar skipsins, til Sjúkratrygginga Íslands voru tildrög slyssins þau, að stefnandi var í lest skipsins að fjarlægja rör þegar hann rann til, datt og lenti illa á hægri öxlinni. Slysið var hvorki skráð í skipsdagbók né tilkynnt til Sjúkratrygginga Íslands fyrr en með tilkynningu útgerðarinnar dagsettri 19. maí 2011 og móttekinni 27. sama mánaðar. Í tilkynningunni er slysið ranglega sagt hafa átt sér stað 18. maí 2011 en það leiðrétt bréflega 26. maí sama ár. Útgerðin tilkynnti stefnda hins vegar ekki um slysið.

Stefnandi leitaði til heilsugæslunnar í Vestmannaeyjum dagana 6., 9., 18. og 24. maí 2011 vegna eymsla í mjöðm og öxl. Í færslu í sjúkraskrá stefnanda 6. maí 2011 segir: „vinnuslys á miðvikudag, datt og er aumur í öxl og mjöðm“ og einnig: „rann fyrir 2-3 dögum á gólfinu á H-kk-þgf og skall illa niður á hægri mjöðm og öxlina [...].“ Þá kemur fram að óskað hafi verið eftir myndgreiningu hjá Orkuhúsinu. Einkennum stefnanda er þannig lýst við komuna á heilsugæslustöðina 9. maí 2011: „vaxandi impingementeinkenni. Ekki grunur um sinarof eða annað. Við skoðun er hann talsvert bólginn yfir AC liðnum hæ megin, verkjalaus og RTG sýnir þar slitbreytingar, einkennalaus frá AC lið.“ Við komuna þann 18. maí 2011 er sprautað í axlarliðinn og um ástand stefnanda við komuna þann 24. maí 2011 segir að það fari hægt skánandi. Stefnandi mun hafa verið óvinnufær í tvær til þrjár vikur eftir slysið en fyrir dómi kvaðst hann hafa verið í fullri vinnu upp frá því þar til hann fór í aðgerð á öxl í ársbyrjun 2016.

Næst leitar stefnandi til læknis 8. október 2012 í tengslum við endurnýjun skotvopnaleyfis. Segir í vottorði læknis að stefnandi sé andlega og líkamlega heilbrigður og ekkert komi fram við skoðun sem mæli gegn því að hann fái endurnýjað leyfið. Stefnandi fór í almenna læknisskoðun 19. júní 2013 og segir í vottorðinu að stefnandi sé almennt heilsuhraustur en þar er ekki getið um axlarmein. Í vottorði frá lækni 25. mars 2015 vegna endurnýjunar vélstjórnarréttinda er ekki heldur getið um axlarmein.

Þann 3. júlí 2015 kemur stefnandi á heilsugæsluna á ný og óskar eftir áverkavottorði. Í vottorði A-kk-ef H-kk-ef læknis sem gefið er út sama dag er sjúkrasögu hans þannig lýst: „Var áður góður í öxlinni og fann ekki fyrir neinu. Síðan þetta gerðist, aldrei verið nógu góður, takmörkuð hreyfigeta með að lyfta handlegg, þreytist fljótt í öxlinni, einnig eins og máttleysi. Getur lyft upp handlegg án vandræða en ef einhver þyngd er eða unnið mikið fyrir ofan þreytist fljótt og fær verk í öxl. Einnig leiðniverkir upp í háls.“ Um niðurstöðu skoðunar segir m.a. að ýmis teikn séu um „impingement syndrome“ og einkenni frá „supraspinatus“, en ekki merki um rof á sinum eða vöðvum. Í vottorði sama læknis 8. júlí 2015 vottast að í sjúkraskrá stefnanda frá árunum 2006-2015 sé ekki getið um nein stoðkerfiseinkenni önnur en þau sem snúa að umræddu slysi. Stefnandi leitar til heilsugæslunnar á ný 11. nóvember 2015 og er þá vísað til rannsóknar og frekari meðferðar hjá sérfræðilækni. Segir í nótu heimilislæknis til sérfræðings að stefnandi hafi haft verki í hægri öxl frá slysinu 2011 sem hái honum talsvert. Nánar er ástandinu lýst þannig að hreyfiferill sé nokkuð góður en „abduction“ gefi verki, sérstaklega yfir 90° og eymsli séu yfir „rotator cuff“. Gefið er út annað áverkavottorð 7. desember 2015 af Þ-kk-þgf S-kk-þgf, lækni á heilsugæslunni í Vestmannaeyjum. Þar er því lýst að stefnandi hafi eftir slysið 2011 glímt við þrálát verkjavandamál í hægri öxl og honum hafi nú verið vísað til bæklunarskurðlæknis til frekari meðferðar. Tekið er fram í þessu vottorði að læknirinn hafi ekki hitt stefnanda en skrifi vottorðið að beiðni kollega.

Stefnanda var vísað til Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarskurðlæknis. Í vottorði hans 29. apríl 2016 greinir frá því að við ómskoðun á hægri öxl sjáist ummerki sem útlit sé fyrir að sé gömul „ruptura á supraspinatus með amk. 3 cm retraction“ sem að áliti læknisins geti passað við áverka frá 2011. Þá er getið um þrota í „subacromianla bursunni“ en ekki sannfærandi „impingement“. Gekkst stefnandi undir aðgerð vegna þessa 20. janúar 2016 sem er nánar lýst í vottorðinu. Við læknisskoðun tveimur mánuðum síðar segir að ekki sé hægt að fullyrða um batahorfur en líkur séu á að stefnandi verði frá vinnu í tvo mánuði til viðbótar. Í skýrslu fyrir dómi upplýsti stefnandi að hann hefði verið frá vinnu vegna aðgerðarinnar þar til í september 2016.

Í desember 2015 óskaði stefnandi eftir því að stefndi viðurkenndi bótaskyldu vegna slyssins. Því hafnaði stefndi og í bréfi félagsins 5. apríl 2016 er sú afstaða rökstudd ítarlega.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi krefst viðurkenningar á bótaskyldu stefnda úr slysatryggingu sjómanna, sem í gildi var hjá stefnda á slysdegi, vegna afleiðinga sjóvinnuslyss sem óumdeilt er að hann hafi orðið fyrir 4. maí 2011 við vinnu sína.

Stefnandi byggir á því að augljóst sé, með vísan til gagna málsins, að orsakatengsl séu á milli slyss hans 4. maí 2011 og þeirra einkenna og vandamála í hægri öxl sem hann búi við í dag. Svo sem fram komi í læknisvottorði A-kk-ef H-kk-ef A-kk-ef 8. júlí 2015 sé ekkert í sjúkrasögu stefnanda sem renni stoðum undir að eitthvað annað en umrætt slys orsaki axlarvandamáls hans. Þá vísar stefnandi sérstaklega til læknisvottorðs Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis frá 29. apríl 2016, en þar komi m.a. fram að ómun af hægri öxl sýni gamla rifu á axlarsin. Í vottorðinu segi orðrétt: „Álit og plan: Gömul (getur vel passað við áverka frá 2011) ruptura í supraspinatus og impingement.“ Orsakatengslin séu því sönnuð milli slyss stefnanda og einkenna hans frá hægri öxlinni.

Þá byggir stefnandi á því að tilkynningarfrestur, sem kveðið er á um í 124. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, hafi ekki verið liðinn, þegar lögmaður stefnanda hafi tilkynnt stefnda um slysið 2. desember 2015. Í dómaframkvæmd hafi upphafstími tilkynningarfrestsins samkvæmt ákvæðinu, og nær samhljóða upphafstími fyrningarfrests samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, ekki verið talinn byrja að líða fyrr en hinum slasaða hafi mátt vera ljóst, þ.e. haft um það raunverulega vitneskju, að slys hafi haft varanlegar afleiðingar í för með sér. Frá sumri 2011 til vors 2015 hafi stefnandi hvorki leitað til læknis né sjúkraþjálfara vegna afleiðinga slyssins. Ekkert gefi til kynna að hann hafi á þessu tímabili getað gert sér grein fyrir því að um varanlegar afleiðingar væri að ræða og hann hafi á þessu tímabili ekki misst úr vinnu vegna slyssins. Það hafi ekki verið fyrr en á árinu 2015 að stefnandi hafi byrjað að finna fyrir einkennum á ný frá öxlinni. Þegar sýnt þótti að þau væru ekki að ganga til baka hafi hann leitað til læknis 3. júlí 2015. Bæri að miða við að frestur hans til að tilkynna stefnda um afleiðingar slyssins hafi byrjað að líða þegar stefnandi hafi fyrst leitað til bæklunarlæknis í nóvember 2015, en stefnandi hafi örfáum dögum áður fyrst leitað sér aðstoðar lögmanns.

Um afleiðingar slyssins fyrir stefnanda vísar hann til læknisvottorða sem eru á meðal gagna málsins. Af þeim sé ljóst, að stefnandi uppfylli í málinu áskilnað 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, um lögvarða hagsmuni. Bætur samkvæmt slysatryggingu sjómanna greiðist samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993, með áorðnum breytingum. Stefnandi hafi verið óvinnufær í rúmar 2 vikur vegna afleiðinga slyssins í maí 2011 og í meira en sex mánuði vegna aðgerðar sem hann hafi þurft að undirgangast í janúar 2016 hjá Á-kk-þgf K-kk-þgf. Vegna þessa eigi stefnandi mögulega rétt á bótum frá stefnda fyrir tímabundið atvinnutjón, sbr. 2. gr. skaðabótalaga. En örugglega eigi hann rétt á þjáningabótum, sbr. 3. gr. laganna, fyrir þann tíma sem hann hafi verið óvinnufær vegna afleiðinga slyssins og bótum vegna varanlegra afleiðinga slyssins, sbr. 4. og 5. gr. laganna.

Stefnandi byggir á almennum reglum vátryggingaréttar og þágildandi vátryggingaskilmálum. Jafnframt byggir hann á lögum um vátryggingasamninga, nr. 30/2004, skaðabótalögum nr. 50/1993 og meginreglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingagildi samninga og efndir fjárskuldbindinga. Varðandi viðurkenningarkröfuna vísast til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um málskostnað vísast til laga nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr. Um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi reisir sýknukröfu sína annars vegar á því að stefnandi hafi glatað rétti til bóta sökum tómlætis, þar sem hann hafi látið undir höfuð leggjast að tilkynna stefnda um kröfu sína innan lögboðins og umsamins frests samkvæmt 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, og skilmálum slysatryggingar stefnda. Samkvæmt skilmálunum og nefndu lagaákvæði glati tjónþoli rétti til bóta úr slysatryggingu sjómanna sé ekki gerð krafa um bætur innan árs frá því að hann fékk vitneskju um þau atvik sem bótakrafan er reist á. Stefnandi byggi á því að hann hafi orðið fyrir slysi 4. maí 2011 en fyrsta vitneskja stefnda um slysið hafi borist félaginu með tölvupósti lögmanns hans 2. desember 2015.

Í gögnum málsins komi fram að stefnandi hafi verið óvinnufær af völdum slyssins til 3. júní 2011. Í sjúkraskrá stefnanda komi fram að hann hafi alls leitað sex sinnum til læknis í maí 2011 vegna einkenna sem hann rakti til slyssins og í röntgenrannsókn hafi komið í ljós slitbreytingar og honum gefin stungulyf í lið/vöðva. Í ljósi tafa frá vinnu vegna afleiðinga slyssins og ítrekaðra endurkoma á heilsugæslu hafi stefnandi strax á þessum tíma mátt gera sér grein fyrir því að varanlegar afleiðingar hafi hlotist af slysinu. Þá komi fram í læknisvottorðum A-kk-ef H-kk-ef A-kk-ef og Þ-kk-ef S-kk-ef að stefnandi hafi glímt við þráláta verki í öxl allt frá slysinu, auk þess sem stefnandi sé með takmarkaða hreyfigetu, þreytu og máttleysi í öxl. Þrátt fyrir einkennin sem lýst sé í vottorðunum hafi stefnandi ekki leitað frekari læknisaðstoðar eftir komu á heilsugæslu í lok maí 2011. Ekkert í gögnum málsins eða sjúkraskrá stefnanda bendi heldur til þess að hann hafi verið í markvissri læknismeðferð í kjölfarið í þeim tilgangi að lækna þau einkenni sem hann reki til slyssins og hann minntist ekki á þau í þeim læknisskoðunum sem hann hafi gengist undir. Þrálátir verkir, að sögn í fjögur og hálft ár frá slysinu, hafi átt að gefa stefnanda tilefni til að ætla að um varanleg einkenni væri að ræða.

Í annan stað er sýknukrafan á því reist að orsakatengsl á milli slyssins og ástands stefnanda nú séu ósönnuð. Sönnunarbyrði um tjón, umfang þess og orsakatengsl hvíli á stefnanda og hann verði að bera hallann af því að þessi atriði séu ósönnuð.

Í sjúkraskrá stefnanda sé ekki getið um einkenni frá hægri öxl eftir 24. maí 2011 en á tímabilinu 8. október 2012 til 8. apríl 2015 hafi stefnandi leitað alls tíu sinnum til læknis. Í ekkert þessara skipta hafi stefnandi haft orð á því að hann hefði einkenni frá öxl. Þvert á móti hafi stefnandi gengist undir heilsufarsskoðun vegna endurnýjunar á skotvopnaleyfi í október 2012 þar sem vottað sé af lækni hans að hann sé andlega og líkamlega heilbrigður. Þá komi fram í sjúkraskránni að stefnandi hafi gengist undir almenna læknisskoðun 19. júní 2013 og þar komi fram að hann sé heilsuhraustur og taki engin lyf. Þann 25. mars 2015 hafi stefnandi farið aftur í heilsufarsskoðun til þess að endurnýja vélstjóraréttindi sín og staðfesti læknir heilsuhreysti stefnanda. Í ekkert þessara skipta sé getið um þráláta verki frá öxl vegna vinnuslyss.

Það sé svo 3. júlí 2015, eða rúmum fjórum árum frá síðustu skráningu í sjúkraskrá um einkenni frá öxl, sem stefnandi leiti til læknis og lýsi einkennum frá öxl og óski eftir áverkavottorði vegna slyssins. Í læknisvottorði A-kk-ef H-kk-ef A-kk-ef, dags. 3. júlí 2015, vegna þessarar læknisheimsóknar lýsi læknirinn því að stefnandi hafi takmarkaða hreyfigetu þegar hann lyfti handlegg, hann þreytist oft í öxlinni og finni fyrir máttleysi. Samkvæmt færslu í sjúkraskrá stefnanda 5. nóvember 2015 hafi honum verið vísað til bæklunarskurðlæknis þar sem þessir verkir hafi háð honum talsvert. Þá komi fram í læknisvottorði Þ-kk-ef S-kk-ef frá 7. desember 2015 að stefnandi hafi glímt við þrálátt verkjavandamál í hægri öxl allt frá slysi. Staðhæfing um þráláta verki frá öxl í fjögur ár án þess að þeirra einkenna sé getið í almennum heilsufarsskoðunum eða ítarlegum heildstæðum læknisskoðunum vegna endurnýjunar á skotvopnaleyfi og vélstjóraréttindum fái ekki staðist. Ekki sé hægt að útiloka að annað slys eða önnur óskrásett atvik séu líklegri skýring einkenna stefnanda. Sjómennska sé hættulegri lífi og limum þeirra sem hana stunda en flest önnur störf. Líkamlegt álag sé mikið og vinnan oft einhæf. Að mati stefnda sé ekki útilokað að þau einkenni sem stefnandi lýsi geti átt sér skýringar í öðrum slysum, sjúkdómum eða álagi við vinnu hans sem sjómaður. Stefndi hafnar því að álit Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis, sem fram komi í vottorði hans frá 29. apríl 2016, feli í sér sönnun þess að einkenni stefnanda á árinu 2015 stafi frá slysinu árið 2011. Orsakatengsl milli slyss stefnanda í maí 2011 og þeirra einkenna séu því ósönnuð.

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi viðurkenningar á því að stefndi beri bótaábyrgð á tjóni vegna vinnuslyss. Óumdeilt er að stefnandi varð fyrir vinnuslysi 4. maí 2011 um borð í skipinu Hugin VE-55, en stefnandi var þá með slysatryggingu sjómanna hjá stefnda. Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og reisir kröfu sína annars vegar á því að tilkynningarfrestur skv. 124. gr. laga nr. 30/2004 hafi verið liðinn þegar félaginu var tilkynnt um slysið og hins vegar á því að orsakatengsl á milli vinnuslyssins og tjóns stefnanda séu ósönnuð.

Á grundvelli þeirra gagna sem stefnandi hefur lagt fram til stuðnings staðhæfingum sínum um orsakatengsl er það mat dómsins að hann hafi sýnt fram með fullnægjandi hætti að ástand hægri axlar hans eigi rætur að rekja til vinnuslyssins um borð í Hugin 4. maí 2011. Í því efni skiptir máli að fyrir liggur sjúkraskrá stefnanda fyrir tímabilið 1. janúar 2011 til 8. desember 2015 auk vottorða lækna frá sama tímabili. Í framangreindum gögnum er skýrt frá slysinu og ástandi stefnanda strax í kjölfar þess. Engar vísbendingar eru um að stefnandi hafi orðið fyrir öðru slysi sem skýrt geti ástand hægri axlarinnar né heldur að aðrar orsakir geti legið þar að baki. Þá kemur fram í vottorði Á-kk-ef sem skoðaði stefnanda í júlí 2015 að útlit sé fyrir gamlan áverka sem skýri ástand hans, sem vel geti hafa átt sér stað 2011. Er það því niðurstaða dómsins að stefnandi hafi leitt nægjanlegar líkur að því að einkenni hans nú megi rekja til framangreinds vinnuslyss í maí 2011.

Þá verður jafnframt, með vísan til sömu gagna, að fallast á það með stefnanda að honum hafi fyrst mátt vera ljóst að um varanlegt mein væri að ræða þegar hann leitaði til sérfræðilæknis um mitt ár 2015. Af vottorðum og sjúkraskrá stefnanda frá því á slysdegi og fram til þess tíma þegar hann leitaði til Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis er hvergi getið um að merki sé um rof á vöðvafestum svo sem telja verður sannað að hafi orðið og orsakað varanlegt mein stefnanda. Um þær afleiðingar gat hann því ekki vitað fyrr en niðurstöður rannsókna Á-kk-ef lágu fyrir í ágúst 2015. Svo sem rakið er í atvikalýsingu dómsins verður ekki séð að áverkinn hafi háð stefnanda alvarlega fyrstu árin eftir slys, ef frá eru taldar þær vikur sem hann var óvinnufær í kjölfar slyssins. Frásögn hans fyrir dómi um að það hafi ekki verið fyrr en á árinu 2014 og 2015 sem einkennin hafi farið að gera vart við sig fyrir alvöru fá stoð í framangreindum gögnum málsins, þ.e. í sjúkraskrá og læknisheimsóknum hans á tímabilinu. Því verður við það miðað að frestur samkvæmt 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 hafi byrjað að líða þegar niðurstaða ómskoðunar á öxlinni á vegum sérfræðilæknis lá fyrir 9. nóvember 2015. Formleg tilkynning stefnanda var send stefnda í desember sama ár og barst í tæka tíð samkvæmt framansögðu.

Með framangreindum rökstuðningi verður viðurkenningarkrafa stefnanda tekin til greina og jafnframt krafa stefnanda um greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnda, sem þykir hæfilega ákveðinn 450.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Varðar tyggingar hf., á grundvelli slysatryggingar sjómanna vegna líkamstjóns stefnanda, G-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef, sem rekja má til vinnuslyss 4. maí 2011. Stefndi greiði stefnanda 450.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf