S-630/2022

Mál þetta var þingfest 10. maí 2022 og dómtekið 1. júlí. Málið höfðaði Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu með ákæru 29. mars 2022 á hendur ákærða, X, kt. [...], fyrir umferðarlagabrot með því að hafa sunnudaginn 30. janúar 2022 ekið bifreiðinni [...] sviptur ökurétti um Kársnesbraut við Borgarholtsbraut í Kópavogi þar sem lögreglan stöðvaði aksturinn.

Er háttsemin í ákæru talin varða við 1. mgr. 5 8. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/ 2019 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði neitar sök. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en að því frágengnu verði hann dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Verjandi ákærða krefst hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa.

I. - Lögreglurannsókn máls.

Samkvæmt vettvangsskýrslu lögreglumanns A höfðu hann og lögreglumaður Bafskipti af ákærða kl. 17:14 sunnudaginn 30. janúar 2022 vegna aksturs Skoda Octavia bifreiðarinnar [...]um Kársnesbraut, á vegarkafla við Borgarholtsbraut. Segir í skýrslunni að ákærði sé sviptur ökurétti og er hakað við með x- i að hann hafi gengist við slíku broti á vettvangi. Í skýrslunni er aðstæðum á vettvangi svo lýst: Dagsbirta, engin götulýsing, þurrt og þungskýjað, snjóþekja á akbraut og umferð í meðallagi. S kýrslan er undirrituð af ákærða og lögreglumönnunum tveimur.

Eru þá talin rannsóknargögn málsins en auk vettvangsskýrslunnar liggur fyrir afrit af óundirritaðri sektargerð lögreglustjóra 8. febrúar 2022 með boði til ákærða að ljúka málinu með greiðslu 200.000 króna fésektar til ríkissjóðs.

II. - Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

1.

Ákærði neitaði sök fyrir dómi 10. maí sl. og aftur 24. maí. Á dómþingi þann dag kvaðst ákærði ekki hafa ekið bifreiðinni [...]um Kársnesbraut við Borgarholtsbraut þegar lögreglu bar að sunnudaginn 30. janúar sl. Hið rétta væri að hann hafi sest inn í bifreiðina og fengið sér að reykja, lögregla komið að og tekið hann tali. Þegar þetta gerðist hafi kveikjuláslykill bifreiðarinnar verið inni á heimili hans.

Við aðalmeðferð greindi ákærði frá því að fyrrum sambýliskona hans (C ) hafi sótt bifreiðina [...]á nálægt bílaverkstæði sem ákærði hafði til umráða, hún ekið heim til þeirra að [...]í Kópavogi, lagt bifreiðinni í stæði fyrir utan og haft með sér kveikjuláslykilinn inn í hús. Ákærði hafi þá verið utandyra og verið að bíða eftir væntanlegum kaupanda að bifreiðinni, orðið kalt, því sest inn í ólæsta bifreiðina og kveikt sér í sígarettu, tveir lögreglumenn þá komið á staðinn, séð ákærða í ökumannsæti, leitað að kveikjuláslykli í bifreiðinni og á ákærða, en ekki fundið, látið hann setjast inn í lögreglubifreið og byrjað að tala við hann á íslensku og ensku. Ákærði kvaðst ekki hafa skilið hvað lögreglumennirnir sögðu en þeir hafi látið hann skrifa undir pappír og hann ekki vitað hvað hann væri að undirrita. Kaupandinn hafi svo komið á vettvang, C þá komið út og afhent honum kveikjuláslykilinn, kaupandinn ekið á brott og verið stöðvaður skömmu síðar af lögreglu.

Nánar aðspurður um ferðir sínar og [...]bar ákærði að C hafi komið heim á bílnum fyrir hádegi umræddan dag og lagt honum fyrir utan húsið að [...]. Væntanlegur kaupandi hafi komið síðar um daginn, ákærði þá beðið hans úti, verið kalt og því sest inn í bifreiðina, kveikt sér í sígarettu og setið með fætur út um opnar bílstjóradyr þegar lögregla kom á staðinn og tók ákærða tali. Þeim samskiptum hafi verið að ljúka þegar kaupandann bar að garði og móttók kveikjuláslykilinn úr hendi C sem kom út til að afhenda lykilinn. Ákærði kvaðst hafa selt bifreiðina á staðnum, hann og kaupandinn gengið frá eigendaskiptatilkynningu vegna viðskiptanna og sá síðan ekið á brott.

Ákærði var enn spurður um ferðir sínar og [...]og bar þá að C hafi verið nýkomin heim úr vinnunni á bílnum þegar ákærði settist í bílstjórasætið og fékk sér að reykja. Taldi ákærði um 2 mínútur hafa liðið frá því að C kom og lagði bílnum fyrir utan heimili þeirra og þar til lögregla kom á staðinn. C hafi verið með bíllykilinn í sínum fórum og haft með sér inn á heimili þeirra.

2.

Lögreglumenn A og B komu fyrir dóm og staðfestu framangreinda vettvangsskýrslu. Áður en til þess kom báru þeir með sjálfstæðum hætti um málsatvik og greindu með sama eða mjög líkum hætti frá því að þeir hafi greint sinn verið við almennt umferðareftirlit í Kópavogi og á leið norður Kársnesbraut þegar þeir mættu bifreiðinni [...]sem kom úr gagnstæðri átt. Ökumaður hafi verið flóttalegur að sjá, lögreglumennirnir því flett bifreiðinni upp í ökutækjaskrá, séð að eigandinn væri sviptur ökurétti, þeir því snúið við og hafið eftirför. Að sögn beggja lögreglumanna sáu þeir hvar bifreiðinni var beygt af Kársnesbraut inn á Borgarholtsbraut og þaðan til hægri inn í Hlégerði. Þeim bar og saman um að þeir hafi misst sjónar á bifreiðinni í örskamma stund þegar henni var ekið inn Hlégerði, þeir ekið þá götu, kveikt þar á aðvörunarljósum lögreglubifreiðarinnar og [...]staðnæmst fyrir utan íbúðarhús. Báðir lögreglumenn staðhæfðu að ákærði hafi verið ökumaður bifreiðarinnar, hann setið í ökumannssæti þegar bifreiðin nam staðar og lögreglumennirnir tóku hann tali, þeir beðið hann að drepa á aflvél bifreiðarinnar, hann gert þaðog í framhaldi sest inn í lögreglubifreiðina til viðræðna við lögreglumennina. Þær viðræður hafi farið fram á ensku, ákærði gengist við því að hafa ekið bifreiðinni og sú játning skráð í vettvangsskýrsluna sem hann staðfesti með nafnritun sinni. Að sögn beggja lögreglumanna var skýrslan ekki þýdd fyrir ákærða frá orði til orðs áður en hann undirritaði hana. Lögreglumennirnir töldu ekki ástæðu til að taka kveikjuláslykil af ákærða þar sem hann sagði bróður sinn vera á leiðinni og myndi sá aka bifreiðinni. Einhverjum mínútum síðar hafi lögreglumennirnir séð sömu bifreið nálægt verslun Bónus á Nýbýlavegi, tekið ökumann tali og sá reynst „bróðir“ ákærða.

3.

C barnsmóðir ákærða og fyrrum sambýliskona bar vitni í málinu. Aðspurð hvort hún myndi eftir atvikum sunnudagsins 30. janúar og afskiptum lögreglu af ákærða bar C-x-þgf þau hafi verið saman í bifreiðinni [...], á leið heim frá einhverjum bílskúr, hún ekið og þau verið að rífast, hún ókyrrst vegna þessa og orðið að komast út úr bifreiðinni til að fjarlægja sig frá öllu. Hún kvaðst ekki hafa séð lögreglu hafa afskipti af ákærða en hann sagt henni frá því eftir á. C kvaðst ekki muna hvort hún skildi kveikjuláslykil eftir í bifreiðinni þegar akstri lauk og ekki muna hvort þau hafi átt tvo lykla að bifreiðinni en héldi að svo væri. Hún kvað bifreiðina af gerðinni Skoda, gráa á lit, en ekki muna hvort rúður bifreiðarinnar hafi verið skyggðar. C kvaðst ekki muna hvað klukkan var þegar hún ók bifreiðinni umræddan dag, kvaðst reyndar hafa ekið bifreiðinni tvívegis þann dag, annars vegar frá bílskúrnum og hins vegar nálægt heimili þeirra og í bæði skiptin hafi hún og ákærði rifist og hún þurft að fara út úr bifreiðinni til að fjarlægja sig og ná ró.

4.

D vinur ákærða bar að hann hafi farið heim til ákærða að sækja bifreiðina [...]með kaup í huga og fengið nokkra daga til að prófa hana. Ákærði hafi staðið við bifreiðina þegar D kom, afhent honum bíllyklana og engin lögregla verið á staðnum. Lögregla hafi hins vegar stöðvað akstur D skömmu eftir að hann skildi við ákærða en leyft honum að halda för sinni áfram eftir að hann gaf upp nafn og kennitölu. D voru sýndar myndir af gráum Skoda Octavia skutbíl, taldi að þar væri um sama eða sambærilegan bíl að ræða og hann fékk að láni til reynslu og bar að rúður [...] hafi verið skyggðar þegar hann reynsluók henni. Hann kvaðst ekki hafa keypt bílinn.

III. - Málatilbúnaður ákæruvaldsins og ákærða.

1.

Ákæruvaldið byggir á því að ákærði hafi frá upphafi verið óstöðugur í frásögn, ýmist játað sök eða neitað og verið margsaga fyrir dómi um hvenær og hvernig bifreiðin [...] komst fyrir utan heimili hans að [...]. Þá sé framburður ákærða misvísandi og mótsagnakenndur um afskipti lögreglu af honum og fái enga stoð í vitnisburði C og D, sem þó séu honum nátengd. Framlagðar ljósmyndir af ótilgreindri Skoda Octavia bifreið hafi ekkert sönnunargildi og liggi ekkert fyrir um að þar sé um bifreiðina [...] að ræða. Eftir standi samhljóða og trúverðugur vitnisburður tveggja hlutlausra lögreglumanna um að þeir hafi séð ákærða í akstri um Kársnesbraut við Borgarholtsbraut, veitt honum óslitna eftirför að [...], séð hann nema þar staðar og ákærði setið í ökumannsæti þegar lögreglumennirnir tóku hann tali og sögðu honum að drepa á aflvél bifreiðarinnar. Sé þannig fram komin ótvíræð og lögfull sönnun um sekt ákærða og beri því að sakfella hann samkvæmt ákæru.

2.

Af hálfu ákærða er á því byggt að rannsókn málsins sé afar ófullkomin og aðeins reist á einni vettvangsskýrslu, sem sé ónákvæm, fáorð um meintar staðreyndir máls, geti einskis um hvar meintum akstri ákærða lauk, beri ranglega með sér að ákærði hafi gengist við meintu broti og hafi því óverulegt sönnunargildi. Þá sé framburður lögreglumannanna tveggja um að þeir hafi séð ákærða í akstri ótrúverðugur, m. a. í ljósi þess að rúður [...]voru skyggðar og því ómögulegt að sjá í gegnum þær. Ekki sé þó við lögreglumennina að sakast; þeir komi að miklum fjölda sambærilegra mála og því ekki óeðlilegt að þá misminni og blandi saman atvikum tveggja eða fleiri mála með þeim hætti sem birtist í þessu máli. Eftir standi staðföst neitun ákærða og stöðug og trúverðug frásögn hans, sem fái stoð í vitnisburði C og D. Sé þannig svo verulegur vafi fram kominn um sekt ákærða að sýkna beri hann af ákæru í málinu.

I V. - Niðurstöður.

1.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður ákærði því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. Metur dómari enn fremur, eftir því sem þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. gildir og sú grundvallarregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

2.

Sakarefni máls og úrlausn þess lýtur að því hvort lögfull sönnun teljist fram komin fyrir því að ákærði hafi sunnudaginn 30. janúar sl. um kl. 17:14 ekið bifreiðinni [...]sviptur ökurétti um Kársnesbraut við Borgarholtsbraut í Kópavogi.

Ákærði verður ekki sakfelldur á þeim grunni að hann hafi gengist við sök með því að undirrita vettvangsskýrslu í málinu, enda ljóst af frásögn hans og beggja lögreglumanna sem komu að málinu að tungumálaörðugleikar og málskilningur hafi torveldað samskipti þeirra fyrir utan heimili ákærða að [...]. Eftir stendur að leggja mat á áreiðanleika og trúverðugleika dómsframburðar ákærða annars vegar og lögreglumannanna tveggja hins vegar. Inn í það sönnunarmat blandast eftir atvikum dómsvætti C og D.

Ákærði hefur fyrir dómi staðfastlega haldið því fram að C hafi ekið bifreiðinni [...]að þáverandi heimili þeirra að [...], hún verið ein á ferð, lagt bifreiðinni í stæði fyrir utan húsið, haft kveikjuláslykil með sér inn og seinna komið út til að afhenda væntanlegum kaupanda lykilinn. Hvað sem því líður hefur ákærði verið ærið óstöðugur og að því er virðist margsaga um hvenær C eigi að hafa lagt bifreiðinni fyrir utan heimili þeirra. Þannig bar hann fyrst að C hafi sótt bifreiðina á nálægt verkstæði og ekið henni heim skömmu áður en lögregla kom á staðinn, næst að C hafi komið akandi heim fyrir hádegi á sunnudeginum og lagt bifreiðinni fyrir utan og loks að C hafi verið nýkominn heim úr vinnu þegar ákærði settist inn í bifreiðina og lögregla kom á staðinn.

Þótt C hafi borið fyrir dómi að hún hafi ekið bifreiðinni tvívegis umræddan dag er ljóst af vitnisburði hennar að ákærði hafi í bæði skiptin verið með í för. Fær það ekki samrýmst framburði ákærða. Þá kannast C ekki við að hafa komið út með kveikjuláslykil [...]og afhent hann þriðja manni og varð ekki vitni að afskiptum lögreglu af ákærða fyrir utan húsið. Er því ekkert í framburði C sem veikir þann málatilbúnað ákæruvaldsins að ákærði hafi verið ökumaður [...]kl. 17:14 umræddan sunnudag.

Þá þykir vitnisburður D vinar ákærða síst til þess fallinn að styðja framburð ákærða en D bar fyrir dómi að þegar hann kom heim til ákærða hafi engin lögregla verið á staðnum og D móttekið kveikjuláslykil [...] úr hendi ákærða. Fær sá vitnisburður með engu móti samrýmst þeim framburði ákærða að D hafi borið að á meðan lögregla var á staðnum og C komið út til að afhenda bíllyklana.

Með hliðsjón af ofansögðu er það álit dómsins að framburður ákærða um sakarefni máls sé í senn reikull og ótrúverðugur og að engu hafandi við úrlausn málsins.

Á hinn bóginn liggur fyrir samhljóða vitnisburður lögreglumannanna A og B, sem dómurinn metur trúverðugan, um þeir hafi borið kennsl á ákærða við akstur [...]á leið um Kársnesbraut, fylgt sömu bifreið eftir um Borgarholtsbraut og Hlégerði án þess að missa sjónar á henni nema í örskamma stund, þeir séð hvar bifreiðin staðnæmdist í Hlégerði, komið að ákærða í ökumannssæti, beðið hann að drepa á aflvél bifreiðarinnar og stíga út, þykir hafið yfir allan skynsamlegan vafa að ákærði hafi ekið bifreiðinni [...]á þeim stað og tíma sem tilgreint er í ákæru og vettvangsskýrslu lögreglumannanna. Breytir engu í því sambandi vitnisburður C og D, enda ljóst að hvorugt þeirra kom að málinu áðuren lögregla hafði afskipti af ákærða. Er ákærði þannig sannur að þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, þó þannig að fyrir liggur að ákærði lauk akstri við [...]. Óháð því er háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

3.

Ákærði á að baki langan sakaferil sem nær aftur til 1. febrúar 2013 þá er hann gekkst undir 170.000 króna sektargerð lögreglustjóra fyrir ölvunarakstur og akstur án þess að hafa öðlast ökurétt 1. janúar það ár. Jafnframt var ákærði sviptur ökurétti í 18 mánuði frá 1. febrúar að telja. Þann 24. apríl 2013 gekkst ákærði undir tvær sektargerðir lögreglustjóra, 70.000 krónur og 60.000 krónur, fyrir sviptingarakstur annars vegar 14. mars og hins vegar 27. mars 2013. Þá gekkst ákærði 20. september 2013 undir tvær sektargerðir lögreglustjóra, 100.000 krónur og 100.000 krónur, fyrir sviptingarakstur annars vegar 28. júlí og hins vegar 26. ágúst 2013. Næst var ákærði 15. apríl 2015 dæmdur í 90 daga fangelsi, m. a. fyrir ölvunarakstur í tvö skipti og akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna í fjögur skipti; í öllum tilvikum sviptur ökurétti, á tímabilinu 21. maí til 30. nóvember 2014. Jafnframt var ákærði sviptur ökurétti í fimm ár frá 15. apríl 2015 að telja. Þann 23. september 2015 var ákærði dæmdur í 45 daga fangelsi fyrir sviptingarakstur í fjögur skipti á tímabilinu 19. júlí 2014 til 7. apríl 2015, þar af í eitt skipti undir áhrifum áfengis og í annað undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Töldust umrædd brot hegningarauki við dóminn frá 15. apríl, jafnframt því sem ákærði var sakfelldur fyrir sviptingarakstur 2. júlí 2015. Með dómi 3. mars 2017 var ákærði dæmdur í 18 mánaða fangelsi, m. a. fyrir sviptingarakstur í 13 skipti, þar af sex sinnum undir áhrifum áfengis, á tímabilinu 26. september 2015 til 13. október 2016. Jafnframt var ákærði sviptur ökurétti ævilangt frá og með 4. apríl 2017. Þann 21. júní 2017 var ákærði dæmdur í 18 mánaða fangelsi, m. a. fyrir sviptingarakstur í sex skipti, þar af þrívegis undir áhrifum áfengis, á tímabilinu 18. febrúar til 7. maí 2017, jafnframt því sem ákærði var sviptur ökurétti ævilangt frá og með 21. júní 2017. Næst var ákærði dæmdur í 20 mánaða fangelsi 13. júní 2018, m. a. fyrir sviptingarakstur í 11 skipti, þar af tvívegis undir áhrifum áfengis og þrívegis undir áhrifum ávana- og fíkniefna, á tímabilinu 21. maí til 30. desember 2017, jafnframt því sem ákærði var sviptur ökurétti ævilangt frá og með 20. júní 2018. Síðast var ákærði 11. janúar 2021 dæmdur í níu mánaða fangelsi fyrir akstur undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti 3. ágúst 2020, jafnframt því sem hann var sviptur ökurétti ævilangt frá 11. janúar 2021 að telja.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hlaut hann 23. febrúar 2021 skilorðsbundna reynslulausn í þrjú ár á 1.023 daga eftirstöðvum dæmdra refsinga.

Með broti því sem ákærði er nú sakfelldur fyrir hefur hann í 46. skipti orðið uppvís að akstri sviptur ökurétti og verður nú í níunda sinn gerð refsing fyrir slíkt brot. Ákærði á sér engar málsbætur. Að því gættu og með hliðsjón af langri dómvenju ber ákærða nú sjö mánaða fangelsisrefsing fyrir hið nýja brot. Með brotinu rauf ákærði skilyrði nefndrar reynslulausnar og ber því jafnframt að taka upp 1.023 daga eftirstöðvarnar og dæma með máli þessu á grundvelli 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsinga og samkvæmt reglum 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að öllu gættu þykir refsing þannig réttilega ákveðin fangelsi í þrjú ár og fimm mánuði.

Samkvæmt greindum málsúrslitum ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar en til hans teljast aðeins málsvarnarlaun S-kk-ef F-kk-ef skipaðs verjanda ákærða hér fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykja málsvarnarlaun hæfilega ákveðin 446.400 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómari tók við málinu 12. maí 2022 og hafði fram að þeim tíma engin afskipti af meðferð þess.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjú ár og fimm mánuði.

Ákærði greiði 446.400 króna málsvarnarlaun S-kk-ef F-kk-ef skipaðs verjanda síns.

J-kk-nf J-kk-nf