E-2463/2012

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 5. september sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af E-kk-þgf Ó-kk-þgf, Gulaþingi 8, Kópavogi, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 22. júní 2012.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 3.369.603 krónur, með 4,5% vöxtum af 304.260 krónum frá 5. janúar 2006 til 15. apríl 2006, en frá þeim degi af 3.369.603 krónum til þingfestingardags, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að stefnandi varð fyrir tjóni í umferðarslysi 5. janúar 2006. Afleiðingar slyssins voru metnar af læknunum J-kk-þgf H-kk-þgf og R-kk-þgf J-kk-þgf. Niðurstaða þeirrar matsgerðar, sem dagsett er 29. ágúst 2007, var sú, að tímabundið atvinnutjón stefnanda væri 100% frá 5. janúar 2006 til 30. janúar 2006, þjáningatímabil hans væri 3 mánuðir án rúmlegu, stöðugleikapunktur væri 5. apríl 2006, varanleg örorka stefnanda væri 20% og varanlegur miski 15 stig. Með bréfi, dagsettu, 13. september 2007, krafði stefnandi stefnda um bætur á grundvelli áðurgreinds mats. Stefndi var ábyrgðartryggjandi tjónvalds og greiddi stefnanda bætur hinn 13. júlí 2007, 300.000 krónur inn á höfuðstól skaðabóta. Hinn 9. ágúst 2007 greiddi stefndi stefnanda 200.000 krónur inn á höfuðstól skaðabóta og hinn 3. október 2007 greiddi stefndi stefnanda 6.853.700 krónur. Stefnandi tók við lokagreiðslunni sem fullnaðaruppgjöri, en með fyrirvara um endanlega greiðslu frá Tryggingastofnun ríkisins og fyrirvara um mat á varanlegum miska og varanlegri örorku.

Hinn 29. desember 2011 var stefna birt stefnda, þar sem krafist var greiðslu á 30.000.000 króna, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum, en settur fyrirvari um að fjárhæð kröfunnar yrði leiðrétt þegar ný matsgerð um afleiðingar slyssins lægi fyrir. Stefnuna átti að þingfesta á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. janúar 2012. Stefnandi sótti ekki þing við þingfestingu málsins og var málið því ekki þingfest.

Hinn 31. janúar 2012 fór stefnandi þess síðan á leit við örorkunefnd að hún mæti afleiðingar slyssins. Álitsgerð örorkunefndar lá fyrir hinn 31. maí 2012, þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að stefnandi ætti rétt á þjáningabótum vegna tíu daga lengra tímabils en gert var ráð fyrir við uppgjör aðila, þ.e. að stöðugleikapunktur væri 15. apríl 2006. Þá var miski stefnanda metinn 3 stigum hærri og varanleg örorka hans 10% hærri.

Með tölvupósti, dagsettum 21. júní 2012, upplýsti stefndi þá afstöðu félagsins, að krafa stefnanda væri fyrnd.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á því, að afleiðingar slyssins hefðu verið vanmetnar í matsgerðinni auk þess sem ástand hans hefði versnað til muna eftir uppgjörið og því hafi hann farið þess á leit við örorkunefnd að hún mæti afleiðingar slyssins í ljósi fyrirvara við uppgjörið. Þar sem fyrningaráhrif varðandi kröfu stefnanda hafi farið að gæta áður en álitsgerð örorkunefndar hafi legið fyrir hafi stefna verið birt stefnda hinn 29. desember 2011. Hafi þar verið gerð krafa án þess að nýtt mat lægi fyrir um afleiðingar slyssins, samtals að fjárhæð 30.000.000 króna, í samræmi við fyrirmæli skaðabótalaga, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum, en settur fyrirvari um að fjárhæð kröfunnar yrði leiðrétt þegar ný matsgerð um afleiðingar slyssins lægi fyrir. Um heimild til málshöfðunar með þessum hætti var vísað til s-liðar (svo) 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Stefnandi sótti ekki þing við þingfestingu málsins. Framangreind málshöfðun hafi verið sett fram til að rjúfa fyrningu, en samkvæmt 1. mgr. 15. gr. laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda, sé fyrningu slitið með málsókn kröfuhafa á hendur skuldara til að fá dóm fyrir kröfunni og í 2. mgr. sömu greinar segi að ef krafan sé sótt fyrir dómstól sé fyrningu slitið þegar mál teljist höfðað. Í greinargerð með frumvarpi, sem hafi orðið að lögum nr. 150/2007, segi um þetta atriði að þegar um sé að ræða mál, sem sótt sé fyrir dómstólum, sé fyrning rofin á þeirri stundu þegar málið teljist höfðað, sbr. 93. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Samkvæmt 93. gr. laga um meðferð einkamála teljist mál höfðað þegar stefna sé birt eða árituð um viðtöku samrits hennar. Stefnan, sem dagsett hafi verið 29. desember 2011, hafi verið árituð f.h. stefnda, af G-kvk-þgf Ö-kvk-þgf K-kvk-þgf, sama dag og hafi fyrningu þar með verið slitið, og við hafi tekið bið eftir álitsgerð örorkunefndar. Þá segi í 22. gr. fyrningarlaga: „Nú er lögsókn skv. 15. eða 16. gr. beint að skuldara en máli vísað frá dómi eða viðkomandi úrlausnaraðila eða það fellt niður og geti þá kröfuhafi höfðað nýtt mál eða borið málið aftur undir sama úrlausnaraðila þótt fyrningarfresturinn sé liðinn, enda sé það gert innan sex mánaða. Sama gildir ef hinu síðara máli eða síðari málum verður vísað frá eða þau falla niður án efnisdóms.“

Í lögum nr. 91/1991 segi að ef sóknaraðili mætir ekki við þingfestingu, eða þingsókn hans fellur síðar niður, skuli málið fellt niður, en héraðsdómari megi þá úrskurða varnaraðila ómaksþóknun ef hann sækir þing og krefst hennar.

Með vísan til þessa sé ljóst að stefnandi hafi haft sex mánuði til að byrja aftur eftir að þingsókn hans hafði fallið niður við þingfestingu málsins. Hvað sem því líði sé augljóst að upphafstími fyrningar krafna stefnanda sé innan 4 ára frá því að hann hafi verið endurmetinn af örorkunefnd, enda hafi heilsufari hans smáhrakað eftir að bætur hafi verið gerðar upp við stefnanda á grundvelli matsgerðarinnar haustið 2007.

Álitsgerð örorkunefndar hafi síðan legið fyrir 31. maí 2012. Samkvæmt matsgerðinni hafi varanlegar afleiðingar slyssins verið metnar eftirfarandi:

Tímabundið atvinnutjón: 100% frá 5. janúar 2006 til 30. janúar 2006.

Þjáningatímabil: frá 5. janúar 2006 til 15. apríl 2006 án rúmlegu.

Stöðugleikapunktur: 15. apríl 2006.

Varanlegur miski: 18 stig.

Varanleg örorka: 30%.

Í ljósi hinnar nýju álitsgerðar telur stefnandi ljóst að afleiðingar slyssins hafi í raun verið verulegar vanmetnar í fyrrnefndri matsgerð rétt eins og hann hafi haldið fram. Sé málshöfðun þessi því nauðsynleg.

Stefnandi hefur sundurliðað kröfu sína á eftirgreindan hátt í stefnu, en kröfugerðin miðist við álitsgerð örorkunefndar, dagsetta 31. maí 2012:

Bætur skv. 3. gr. skaðabótalaga (þjáningabætur) kr. 16.800

Bætur skv. 4. gr. skaðabótalaga (miskabætur)

18-15 = 3

4.000.000 x (7862/3282) x 3% kr. 287.460

Bætur skv. 5.-7. gr. skaðabótalaga (örorkubætur)

3.720.980 x 8,238 x 10% kr. 3.065.343

Samtals kr. 3.369.603

Stefnandi kveður kröfu sína um þjáningabætur byggjast á 3. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt álitsgerðinni hafi stefnandi verið veikur vegna afleiðinga slyssins í 100 daga, eða frá 5. janúar til 15. apríl 2006. Það sé 10 dögum lengur en samkvæmt matsgerðinni, dagsettri 29. ágúst 2007. Geri hann kröfu um þá 10 daga, sem hann hafi ekki fengið greidda við uppgjörið hinn 2. október 2007. Fyrir hvern þessara 10 daga reiknist 1.680 krónur, eftir að fjárhæðir í 3. gr. skaðabótalaga hafi verið uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í júní 2012, sbr. 15. gr. laganna.

Krafa stefnanda um miskabætur byggist á 4. gr. skaðabótalaganna. Samkvæmt álitsgerðinni hafi stefnandi hlotið 18 stiga varanlegan miska, en samkvæmt áðurnefndri matsgerð hafi hann einungis hlotið 15 stiga miska. Því sé gerð krafa um mismuninn eða 3 miskastig. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni, 4.000.000 króna, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í júní 2012, sbr. 15. gr. skaðabótalaganna, eða samtals 287.460 krónur.

Krafa um bætur vegna varanlegrar örorku taki mið af 5.-7. gr. skaðabótalaganna. Samkvæmt álitsgerðinni sé varanleg örorka stefnanda vegna afleiðinga slyssins 30%, en samkvæmt áðurnefndri matsgerð hafi hún einungis verið metin 20%. Stefnandi geri kröfu um mismuninn, eða 10%. Tekið sé mið af sama árslaunaviðmiði og í uppgjörinu hinn 2. október 2007. Á stöðugleikatímapunkti, samkvæmt álitsgerðinni hinn 15. apríl 2006, hafi stefnandi verið 48 ára og 228 daga. Stuðull hans samkvæmt 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga sé því 8,238.

Bætur vegna þjáninga, varanlegs miska og tímabundins atvinnutjóns beri 4,5% vexti frá slysdegi samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, en bætur vegna varanlegrar örorku beri 4,5% vexti frá stöðugleikatímapunkti, þ.e. 15. apríl 2006. Dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sé svo krafist frá þingfestingardegi.

Um lagarök vísar stefnandi til umferðarlaga nr. 50/1987 og skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum. Einnig vísar stefnandi til laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 og laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um vexti byggir stefnandi á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra laga.

Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og því beri honum nauðsyn til að tekið verði tilliti til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

IV

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því aðallega, að krafa stefnanda á hendur honum sé niður fallin sökum fyrningar. Einnig byggir stefndi á því að stefnandi eigi ekki réttmæta kröfu á hendur skaðabótaskyldum aðila og því taki ábyrgðartryggingar ekki til tjónsins. Þá byggir stefndi á því að tjón stefnanda hafi þegar verið að fullu bætt með greiðslu stefnda hinn 3. október 2007 og fyrri greiðslum og þá sérstaklega að teknu tilliti til lögmætra frádráttarliða.

Kröfu sína um lækkun dómkröfu stefnanda byggir stefndi einnig á frádráttarreglum, en einnig á því að tjón stefnanda sé ekki jafn mikið og stefnandi byggi á og að stefnandi geri í máli þessu viðbótarkröfur vegna bótaliða sem engir fyrirvarar hafi verið gerðir við er bætur hafi verið gerðar upp hinn 3. október 2007.

Um upphaf fyrningarfrests og fyrningartíma kröfu stefnanda gildi sérregla 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1997, en um slit fyrningar gildi almennar reglur laga nr. 14/1905, um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda.

Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga hafi krafa stefnanda fyrnst er fjögur ár hafi verið liðin frá lokum þess almanaksárs, sem stefnandi hafi fengið vitneskju um kröfu sína og átt þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Ljóst megi vera að skilyrði greinarinnar fyrir því að fyrningarfrestur byrji að líða hafi í síðasta lagi verið uppfyllt hinn 13. september 2007 er stefnandi hafi gert kröfu á hendur stefnda á grundvelli matsgerðar J-kk-ef H-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef. Fyrningarfrestur hafi því í síðasta lagi byrjað að líða 1. janúar 2008 og krafa stefnanda hafi því í síðasta lagi verið fyrnd 1. janúar 2012.

Stefndi hafnar því að fyrning hafi verið rofin með birtingu stefnu hinn 29. desember 2011. Stefnandi hafi ekki sótt þing við þingfestingu stefnunnar hinn 12. janúar 2012 og við það hafi málatilbúnaður hans ónýst, sbr. 2. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Ónýtur málatilbúnaður geti ekki haft réttaráhrif og rjúfi ekki fyrningu.

Samkvæmt 1. mgr. 11. gr. laga nr. 14/1905, um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda teljist málsókn byrjuð áður en fyrningarfrestur sé liðinn ef stefna er birt innan nefnds tíma. Samkvæmt 6 málslið framangreindrar málsgreinar geti kröfuhafi höfðað mál að nýju innan 6 mánaða ef máli er vísað frá dómi eða það fellt niður af öðrum ástæðum, án þess að dómur gangi um kröfuna. Undantekningarregla þessi eigi ekki við í þessu tilviki þar sem mál stefnanda hafi ekki verið fellt niður af einhverjum ástæðum eða því vísað frá heldur hafi málatilbúnaður stefnanda ónýst við það að hann hafi ekki mætt við þingfestingu stefnu sinnar.

Í lögum nr. 91/1991 sé mælt fyrir um tvenns konar afleiðingar þess að stefnandi máls mæti ekki til dómsathafnar. Almennu regluna sé að finna í 105. gr. laganna, en þar sé mælt fyrir um að mál verði fellt niður ef stefnandi sæki ekki þing og hafi ekki lögmæt forföll. Í 2. mgr. 94. gr. laganna sé hins vegar sérregla um þingfestingu máls er mæli fyrir um að málatilbúnaður stefnanda ónýtist mæti hann ekki við þá dómsathöfn, án lögmætra forfalla.

Ólík framsetning þessara ákvæða í sömu lögum bendi eindregið til þess að þessum tveim ólíku hugtökum, niðurfellingu máls annars vegar og ónýtingu máls hins vegar, sé ætlað að hafa ólík réttaráhrif. Liggi því beinast við að álykta að ónýting máls hafi ekki þau áhrif að heimilt sé að höfða það að nýju innan 6 mánaða frá ónýtingu þess hvað sem líði reglum fyrningarlaga, sem samkvæmt orðanna hljóðan taki eingöngu til mála sem felld hafi verið niður.

Fyrning rofni við höfðun dómsmáls. Jafnvel þó að dómsmál séu talin höfðuð við stefnubirtingu verði að gera þá sjálfsögðu kröfu að dómstóll hafi haft afskipti af málinu. Að öðrum kosti sé vart hægt að tala um að dómsmál hafi verið höfðað. Mál sem ekki séu þingfest komi aldrei til kasta dómstóla, þau fái ekki málanúmer, þau séu ekki skráð í málaskrá og hafi ekki þau áhrif að óheimilt sé að krefjast dóms í öðru máli um þá kröfu sem þar sé höfð uppi, litis pendens áhrif. Slík mál séu því ekki eiginleg dómsmál og verði ekki talin hafa verið höfðuð með birtingu stefnu. Öll réttaráhrif málshöfðunar með birtingu stefnu ónýtist því sé stefnan ekki þingfest. Ónýtur málatilbúnaður falli ekki innan orðalags 6. málsliðar 1. mgr. 11. gr. um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Mál sé því ekki höfðað innan fyrningarfrests þrátt fyrir að stefna vegna sama sakarefnis hafi verið birt stefnda innan stefnufrests og mál þetta sé höfðað innan 6 mánaða frá því að þingfesta hafi átt það mál.

Samkvæmt 90. gr., sbr. 1. mgr. 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og dóm Hæstaréttar í dómasafni réttarins frá 1971 bls. 1236, sé tjónþola skylt að höfða skaðabótamál vegna tjóns af völdum ökutækis gegn eiganda og vátryggjanda bifreiðar báðum saman. Ljóst sé því að birting stefnu á hendur vátryggjanda á grundvelli greiðsluskyldu hans úr ábyrgðartryggingu rjúfi ekki fyrningu skaðabótakröfu á eiganda bifreiðar. Um upphaf fyrningarfrests og fyrningartíma skaðabótakröfu á hendur eiganda bifreiðarinnar gildi sérregla 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1997, en um slit fyrningar gildi almennar reglur laga nr. 14/1905, um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Í hvorugt skiptið, þar sem stefnandi máls þessa hafi birt stefnda stefnu, hafi eiganda bifreiðarinnar einnig verið stefnt. Ljóst sé því að fyrning skaðabótakröfu stefnanda á hendur eiganda bifreiðarinnar hafi aldrei verið rofin. Því sé ljóst að sú krafa sé fyrnd. Það sé grundvallarregla vátryggingaréttar að ábyrgðartryggjanda beri eingöngu greiðsluskylda vegna réttmætra skaðabótakrafna á hendur ábyrgðartryggðum aðila. Hvað þetta varði megi einnig benda á skilmála ábyrgðartryggingar ökumanns, nánar tiltekið grein 15.1, þar sem fram komi að vátrygging nái til sérhverrar skaðabótakröfu sem vátryggðum sé skylt að vátryggja samkvæmt umferðarlögum nr. 50/1987.

Þar sem krafa stefnanda á hendur eiganda bifreiðarinnar sé samkvæmt framansögðu fyrnd eigi stefnandi ekki réttmæta skaðabótakröfu á hendur eiganda bifreiðarinnar og þar með enga kröfu um greiðslu úr ábyrgðartryggingum hans. Stefndi bendir einnig á ákvæði 2. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, í þessu sambandi, þar sem fram komi að í ábyrgðartryggingum geti vátryggjandi haft uppi sömu mótbárur gegn kröfu tjónþola og hinn vátryggði.

Stefndi mótmælir sérstaklega fjárhæð bótakröfu stefnanda um viðbótargreiðslu vegna þjáningabóta samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga, enda hafi þær bætur verið gerðar upp og stefnandi móttekið greiðslu vegna þeirra án athugasemda.

Stefndi mótmælir kröfu um greiðslu örorkubóta á þeim grunni að ekki hafi verið tekið tillit til frádráttarliða. Það sé alfarið stefnanda að sanna umfang tjóns síns og eigi það einnig við um frádráttarliði. Stefnandi geti ekki talist hafa sannað umfang tjóns síns nema hann hafi sýnt fram á fjárhæð réttmætra og lögmæltra frádráttarliða.

Ljóst sé af gögnum málsins að stefnandi eigi rétt á greiðslu örorkulífeyris frá Tryggingastofnun ríkisins vegna afleiðinga slyssins sem koma eigi til frádráttar bótum frá stefnda samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, eins og lögin hafi verið á slysdegi. Þó fullyrt sé í eldri stefnu, sem stefnandi hafi lagt fram afrit af við þingfestingu máls þessa, að réttur stefnanda sé til 75% örorkulífeyris hafi engin gögn verið lögð fyrir dóminn er staðfesti það. Óupplýst sé hvort stefnandi eigi rétt á endurhæfingarlífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins eða örorkulífeyri eða öðrum greiðslum frá lífeyrissjóði sínum. Stefndi byggir á því að eftir lögmæltan frádrátt vegna framangreindra greiðslna og/eða réttar stefnanda til þessara greiðslna sé tjón hans að fullu bætt þrátt fyrir að miðað sé við álitsgerð örorkunefndar.

Stefndi byggir aðallega á því að framangreint leiði til þess að tjón stefnanda sé að fullu bætt og því verði að sýkna stefnda en verði ekki á það fallist verði í öllu falli að lækka dómkröfur stefnanda.

Stefndi mótmælir sérstaklega kröfu um greiðslu vaxta, sem séu eldri en fjögurra ára við birtingu stefnu enda séu þeir fyrndir á grundvelli 2. tl. 3. gr. laga um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda nr. 14/1905.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 129. gr. 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um bætur fyrir varanlega örorku og varanlegan miska sem og þjáningabætur vegna umferðarslyss, sem hann varð fyrir 5. janúar 2006. Óumdeilt er að stefndi ber bótaábyrgð á því slysi stefnanda og greinir aðila hvorki á um greiðsluskyldu vegna tjónsins né umfang þess. Eins og rakið hefur verið greiddi stefndi stefnanda bætur vegna slyssins á grundvelli matsgerðar. Lokauppgjör fór fram 3. október 2007 og samkvæmt framlagðri tjónskvittun tók stefnandi við greiðslu bótanna með fyrirvara, þar sem hann taldi tjón sitt vanmetið í matsgerðinni, eða eins og þar segir: „Tekið er við fjárhæðinni með fyrirvara um endanlega greiðslu örorkubóta frá Tryggingastofnun ríkisins og fyrirvara um mat á varanlegum miska og varanlegri örorku.“

Eins og rakið hefur verið var örorka stefnanda metin að nýju af örorkunefnd, samkvæmt álitsgerð örorkunefndar, dagsettri 31. maí 2012, þar sem örorka stefnanda var metin hærri en í fyrri matsgerð sem og varanlegur miski hans af völdum slyssins og þjáningartímabil talið lengra. Lýtur ágreiningur aðila að því hvort stefnanda beri frekari bætur úr hendi stefnda, samkvæmt niðurstöðu nefndarinnar.

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að krafa stefnanda sé fyrnd, sem og að þegar litið sé til þeirra greiðslna sem stefnandi hafi fengið greiddar frá Tryggingastofnun ríkisins, og koma eigi til frádráttar skaðabótakröfunni samkvæmt skaðabótalögum, eins og þau voru á stöðuleikatímapunkti, hafi stefnandi þegar fengið tjón sitt bætt að fullu. Einnig byggir stefndi á því að stefnandi eigi ekki kröfu á hendur sér, þar sem krafan á hendur vátryggðum sé niður fallin. Þá byggir stefndi á því að fyrirvari í uppgjöri aðila taki ekki til þjáningabóta.

Um fyrningu skaðabótakröfu stefnanda fer eftir lögum nr. 14/1905, um fyrningu kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um sama efni. Samkvæmt fyrrgreindu lögunum fyrnast skaðabótakröfur á tíu árum, sbr. 2. mgr. 4. gr. laganna. Enginn ágreiningur er um að fyrningarfrestur byrjaði í síðasta lagi að líða 1. janúar 2008 og krafa stefnanda hafi því átt að fyrnast í síðasta lagi 1. janúar 2012. Ágreiningslaust er um að mál þetta var höfðað með áritun stefnda um birtingu stefnu hinn 22. júní 2012, en þá var liðinn tíu ára fyrningarfrestur kröfunnar. Hins vegar greinir aðila á um hvort birting stefnu í máli vegna sama sakarefnis, hinn 29. desember 2011, hafi rofið fyrningu kröfunnar og þar með hafi stefnanda verið unnt að höfða nýtt mál á hendur stefnda innan sex mánaða frá ætluðum þingfestingardegi. Fyrir liggur að sú stefna var ekki þingfest, þar sem stefnandi sótti ekki þing við þingfestingu hennar. Samkvæmt 11. gr. laga nr. 14/1905 telst málssókn byrjuð áður en fyrningarfrestur er liðinn, ef stefna er birt innan nefnds tíma. Þá segir einnig í áðurnefndri 11. gr. fyrningarlaga: „...Nú er máli vísað frá dómi eða það fellur niður af öðrum ástæðum, án þess að dómur gangi um kröfuna, og hefir þá kröfueigandi rétt til, þótt fyrningarfresturinn sé liðinn, að höfða nýtt mál gegn varnaraðilja í hinu fyrra máli, eða þeim, er komið hefir í hans stað, innan 6 mánaða frá því málinu var frávísað, eða það var á annan hátt niðurfellt...“. Eins og ráða má af 2. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 verður mál ekki þingfest nema sótt sé þing af hálfu stefnanda, enda kemur þar fram að brestur á þingsókn veldur því að málatilbúnaður hans ónýtist. Þar sem að hið fyrra mál stefnanda var aldrei þingfest ónýttist málatilbúnaður hans, en málið var hvorki fellt niður né var því frávísað. Þrátt fyrir að málssókn teljist byrjuð er stefna er birt, samkvæmt 11. gr. laga nr. 14/1905, og þar með sé fyrning kröfunnar slitið, verður að líta svo á, að þar sem áðurgreind stefna var aldrei þingfest og málatilbúnaður stefnanda ónýttist þar með, hafi stefnanda ekki verið unnt að höfða nýtt mál innan 6 mánaða frá því að sá málatilbúnaður hans ónýttist, samkvæmt orðanna hljóðan 11. gr. laga nr. 14/1905. Krafa stefnanda var því fyrnd er mál þetta var höfðað og ber því þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda á grundvelli fyrningar.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Stefnandi fékk gjafsókn með bréfi innanríkisráðuneytisins, dagsettu 19. febrúar 2013. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. málflutningsþóknun lögmanns hans, 800.000 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur, greiðist úr ríkissjóði.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, E-kk-ef Ó-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. málflutningsþóknun lögmanns hans, 800.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf