E-2525/2013

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 1. apríl sl., er höfðað 15. júní 2013 af H-kvk-þgf S-kvk-þgf, Gunnarsbraut 26 í Reykjavík, gegn EON ehf., Nóatúni 17 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda einkahlutafélag verði dæmt til þess að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 404.737 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af stefnufjárhæð frá 23. nóvember 2012 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga, er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, og málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara lækkunar á kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

II.

Stefnandi, H-kvk-nf S-kvk-nf, rekur Bókhaldsþjónustuna Huldu, sem veitir þjónustu á sviði reikningshalds, bókhalds og endurskoðunar. Stefndi er einkahlutafélag sem rekur arkitektastofu. Um tíma munu stefnandi og stefndi hafa haft skrifstofuaðstöðu í sama húsnæði. Af þeim sökum kveðst stefndi hafa óskað eftir því í lok árs 2011 að stefnandi tæki að sér að „keyra út úr kerfi félagsins“ ársreikning þess fyrir árið 2011 og annast bókhald þess á árinu 2012. Stefnandi tók í kjölfarið við bókhaldsgögnum frá stefnda.

Stefnandi gaf út reikning á hendur stefnda 23. nóvember 2012. Með reikningnum var stefndi krafinn um greiðslu á samtals 404.737 krónum þar af 82.237 krónum í virðisaukaskatt. Reikningurinn var sundurliðaður í fjóra verkþætti. Í fyrsta lagi laut reikningurinn að bókhaldsþjónustu sem skýrður var með eftirfarandi hætti: „Leiðréttingar í bókhaldi 2009, 2010 og 2011 vegna samræmingar við framtal og ársreikninga fyrri ára. Lokastöður.“ Undir þessum lið var stefndi krafinn um greiðslu 30.000 króna, sem voru fyrir átta einingar á 7.500 krónur með 50% afslætti. Í öðru lagi laut reikningurinn að „Útskrift reikninga“ en með þessum lið voru gefnar svohljóðandi skýringar: „27 reikningar vegna jan-nóv 2012 og leiðréttingar vegna 2011.“ Fyrir þennan lið var stefndi krafinn um greiðslu á 45.000 krónum eða sex einingar á 7.500 krónur. Í þriðja lagi laut reikningurinn að endurútprentun og uppflettingum á reikningum frá árinu 2011, en fyrir það var stefndi krafinn um eina einingu á 7.500 krónur. Í fjórða og síðasta lagi laut reikningurinn að bókhaldsþjónustu sem skýrð var með eftirfarandi hætti: „Bókhald ársins 2011. Afstemmingar, lagfæringar á upphafsstöðum. Undirbúningsvinna fyrir framtal og ársreikning. 50% afsláttur af vinnu þar sem hún var unnin of seint.“ Fyrir þessa þjónustu var stefndi krafinn um samtals 240.000 krónur eða 64 einingar á 7.500 krónur hver en með 50% afslætti.

Í gögnum málsins liggur fyrir staðfesting á því að skattframtali stefnda fyrir árið 2011 hafi verið skilað 26. nóvember 2012 og ársreikningi félagsins fyrir sama ár hafi verið skilað til ársreikningaskrár ríkisskattstjóra 27. sama mánaðar.

Með tölvuskeyti 3. desember 2012 gerði framkvæmdastjóri stefnda, G-kk-nf Á-kk-nf, athugasemd við upphæð reikningsins, þar sem vinnan tilheyrði að mestu „fyrra ári“ og að árið 2012 sé „eftir í bókun og afstemmingu“. Kveður hann kostnað vegna ársins 2011 vera umfram áætlanir stefnda og getur þess jafnframt að tvö lán félagsins hafi verið gjaldfelld sökum þess að dregist hafi að skila ársreikningi ársins 2011. Hann sé þó að „vinda ofan af“ þessu eftir að hafa átt fund með starfsmönnum bankans.

Stefnandi og framkvæmdastjóri stefnda áttu í þó nokkrum tölvupóstasamskiptum af þessu tilefni. Af hálfu stefnanda kemur meðal annars fram í tölvuskeyti 5. desember 2012 að hún hafi ekki reiknað með svona mikilli vinnu vegna ársins 2011. Á móti hafi hún ekki skráð alla tímana sem hún hafi unnið við verkið og auk þess veitt ríflegan afslátt. Ástæðan sem hún gaf fyrir umfangi verksins var að ýmislegt hefði verið óljóst og mikill tími farið í að „laga stöður og villur frá fyrri árum til að bókhaldið væri í samræmi við skattframtöl og ársreikninga fyrri ára“.

Með tölvuskeyti framkvæmdastjóra stefnda 18. desember 2012 gerði stefndi tilgreindar athugsemdir við vinnu stefnanda og samskipti aðila og mótmælti fyrrgreindum reikningi. Þar var því meðal annars haldið fram að stefnandi hefði ekki „innt af hendi þá vinnu sem óskað“ hefði verið eftir, þ.e. að færa bókhald félagsins 2012. Þá var því haldið fram að reikningurinn væri fyrir vinnu sem ekki hefði verið óskað eftir og að stefnandi hefði ekki rætt við stefnda áður en hafist hafi verið handa við að „endurvinna bókhald félagsins“. Í tölvuskeytinu er farið fram á að reikningurinn verði felldur niður þar sem hann sé ekki í samræmi við umbeðna vinnu og sé því rangur. Þá var farið fram á að stefnandi færði bókhald ársins 2012, eins og óskað hefði verið eftir, en að því loknu var boðað að tekin yrði ákvörðun „um framhald mála“.

Stefnandi svaraði með tölvuskeyti sama dag. Þar er því mótmælt að henni hafi aldrei verið falið að færa bókhald ársins 2011 og gera framtal og ársreikning fyrir það ár. Þá verður að skilja svarbréfið á þá lund að hún ætlaði ekki vinna frekar í þágu stefnda fyrr en reikningurinn hefði verið gerður upp. Til að ljúka málinu samþykkti hún frekari afslátt þannig að ef greiddar yrðu 300.000 krónur fyrir jól yrðu eftirstöðvar felldar niður. Ella færi reikningurinn í innheimtu „eftir u.þ.b. 90 daga“.

Með tölvuskeyti 19. desember 2012 samþykkti stefndi framangreint tilboð stefnanda um að greiða 300.000 krónur til að ljúka málinu, eða 239.044 krónur án virðisaukaskatts. Fór stefndi fram á að gefinn yrði út reikningur fyrir þeirri fjárhæð og kreditreikningur á fyrri reikninginn. Þá var þess krafist að stefnandi skilaði öllum bókhaldsgögnum félagsins auk niðurstöðu þeirrar vinnu sem unnin hefði verið við færslu bókhaldsins árið 2012. Stefnandi svaraði á þá leið að stefndi gæti greitt inn á greiðsluseðil í netbanka og að í framhaldinu yrði gerður nýr reikningur eða kreditreikningur á mismuninn. Með tölvuskeyti 21. desember 2012 áréttaði stefndi kröfu sína um útgáfu nýs reiknings og kreditreiknings og að bókhaldsgögnin yrðu afhent. Þar sem aðilar náðu ekki saman um fyrirkomulag uppgjörsins varð ekki úr því að krafan yrði gerð upp í samræmi við fyrrgreint samkomulag.

Samkvæmt því sem fram hefur komið fyrir dómi mun stefndi hafa gert kröfu um innsetningu í bókhaldsgögn félagsins, sem stefnandi hafði undir höndum, um áramótin 2012 til 2013. Innsetningarmálinu mun hafa verið frestað og það síðan fellt niður 8. maí 2013 er óformlegt samkomulag hafði náðst um lyktir málsins. Í málinu liggur fyrir skjal, dags. 3. maí 2013, sem ber með sér að vera samkomulag um fullnaðaruppgjör milli aðila, en það var samið af þáverandi lögmanni stefnanda. Þetta samkomulag fól í sér að stefndi greiddi 400.000 krónur inn á reikning stefnanda og að við greiðsluna myndi stefnandi afhenda framkvæmdastjóra stefnda öll bókhaldsgögn sem hún hefði tekið við, bæði möppur og tölvugögn, sem og allt það sem hún hefði unnið í þágu stefnda fyrir rekstrarárin 2011 og 2012. Samtímis myndi stefnandi afturkalla innheimtu á fyrrgreindum reikningi og gefa út kreditreikning við móttöku greiðslu þannig að eftir stæði umsamin greiðsla að fjárhæð 400.000 krónur. Þá myndi stefnandi skuldbinda sig til þess að gera ekki reikning fyrir vinnu sem hún hefði unnið í bókhaldsgögnum ársins 2012.

Framangreindur samningur var ekki undirritaður. Með tölvuskeyti framkvæmdastjóra stefnda 8. maí 2013 var vísað til þessara draga að samningi og talið nauðsynlegt að huga nánar að tveimur atriðum. Annars vegar þyrfti að skrá sérstaklega hvað stefnandi hygðist afhenda svo ekki færi milli mála hvað yrði „látið af hendi gegn umsamdri greiðslu“. Þá þyrfti að kveða á um það í samningnum að afhending gagnanna og greiðsla umsaminnar fjárhæðar færi fram á skrifstofu lögmannsins í síðasta lagi 17. maí nk. Lögmaður stefnanda svaraði sama dag og tók fram að stefnandi hefði samþykkt „lok málsins á fundi sl. föstudag“ og að hún hafi ætlað að koma um hæl til að „ganga frá þessu“. Hún sé hins vegar ekki til í að láta „þetta gilda lengur en fram á 10., þ.e. næsta föstudag“. Annars þyrfti að ræða um vexti á ný. Þá telur lögmaðurinn að afhending gagna kalli ekki á frekari skjalagerð, enda gæti framkvæmdastjóri stefnda komið og gengið úr skugga um að öll gögnin væru til staðar, skrifað undir og greitt og síðan tekið gögnin.

Harðorð tölvuskeyti 29. maí 2013 bera með sér að þetta hafi ekki gengið eftir. Stefndi hafi ekki greitt í samræmi við samkomulagið og því ekki fengið bókhaldsgögn félagsins afhent.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að krafan sé reist á reikningi að fjárhæð 404.737 krónur sem gefinn hafi verið út 23. nóvember 2011 með gjalddaga sama dag. Reikningurinn sé vegna veittrar þjónustu stefnanda til handa stefnda í nóvember 2012 eins og nánar sé lýst á reikningnum. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða málið til greiðslu hennar.

Um lagarök er í stefnu vísað til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, en reglan fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54. gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi einkum til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Krafa um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti, styðjist við ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Þá styðjist krafa um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er aðallega á því byggt að stefnandi hafi ekki unnið þá vinnu sem stefndi hafi óskað eftir og að þeirri vinnu sem stefnandi hafi unnið hafi verið verulega ábótavant. Hafi vinnan verið unnin mjög seint og því hafi verið veittur verulegur afsláttur af þóknun stefnanda. Jafnframt er vísað til þess af hálfu stefnda að stefnandi hafi haldið frumgögnum bókhalds stefnda fyrir árið 2012 í sinni vörslu án þess að hafa unnið við umrædd gögn og án samþykkis stefnda. Það hafi valdið stefnda miklum óþægindum og kostnaði tengt uppgjöri stefnda fyrir síðasta rekstrarár og skilum á ársreikningi til Ársreikningaskrár og viðskiptabanka stefnda. Í greinargerð sinni kveður stefndi ekki enn hafa verið hægt að ljúka við gerð ársreikningsins vegna þess að stefnandi hafi neitað að afhenda stefnda umrædd frumgögn bókhalds stefnda.

Til vara byggir stefndi á því að stefnandi og stefndi hafi náð samkomulagi um fullnaðaruppgjör og greiðslu á 300.000 krónum í desemberlok 2012, en samkomulagið hafi verið gert að frumkvæði stefnanda. Að þessu frátöldu byggir stefndi á því að stefnandi hafi valdið stefnda miklum óþægindum og kostnaði með óútskýrðum töfum á frágangi málsins og óútskýrðri neitun á því að afhenda frumgögn úr bókhaldi stefnda sem stefnandi hafi haft sínum vörslum og samkomulag hafi verið gert um í desember 2012 að afhent yrðu stefnda gegn umsaminni fullnaðargreiðslu.

Í lýsingu á málavöxtum í greinargerð stefnda er því haldið fram að þjónustu stefnanda hafi verið afar ábótavant. Fyrir það fyrsta hafi dregist úr hömlu að hefja vinnu við að keyra út ársreikning félagsins fyrir árið 2011. Forsvarsmönnum stefnda hafi gengið afar illa að ná sambandi við stefnanda, en hvorki símtölum né skilaboðum hafi verið svarað drjúgan hluta ársins. Stefndi hafi ekki náð að skila ársreikningi fyrir árið 2011 á réttum tíma. Það hafi haft það í för með sér að viðskiptabanki stefnda hafi gjaldfellt eitt af lánum stefnda sem hafi valdið kostnaði og vinnu fyrir forsvarsmenn stefnda. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi ekkert unnið við að færa bókhald félagsins rekstrarárið 2012. Stefndi tekur fram að ákvörðun um að veita 50% afslátt vegna seinkunar á vinnu sé tekin einhliða af stefnanda og án skýringa á því hvernig það hlutfall sé fundið út. Að mati stefnda sé þessi afsláttur of lítill.

Jafnframt er tekið fram af hálfu stefnda að samkvæmt reikningnum virðist vinna bókara hafa tekið til ýmissa þátta sem ekki hafi verið óskað eftir og ekki gerð grein fyrir. Aðeins hafi verið óskað eftir því að „bókari keyrði út ársreikning fyrir árið 2011“. Þrátt fyrir það virðist mikil vinna hafa verið lögð í lagfæringar á bókhaldi félagsins. Stefndi heldur því raunar fram að reikningurinn vegna bókhaldsvinnunnar sé lítið sem ekkert sundurliðaður hvað vinnu varði. Þannig sé umfangsmesta verkþættinum, eða 64 klst., lýst með eftirfarandi hætti: „Bókhald ársins 2011. Afstemmingar, lagfæring á upphafsstöðum.“ Þeim vinnulið sé andmælt sem alltof háum og ótrúverðugum, enda jafngildi vinnulýsingin samkvæmt reikningnum því að það hafi útheimt átta eða níu fulla vinnudaga að leiðrétta bókhald hjá félagi með tvo starfsmenn og veltu innan við 10 milljónir fyrir rekstrarárið. Raunar sé tilgreindur heildartímafjöldi samkvæmt reikningnum 72 tímar, því einnig sé rukkað fyrir 8 tíma vinnu til viðbótar við leiðréttingar á bókhaldi 2009, 2010 og 2011. Þessu kveðst stefndi andmæla harðlega. Auk þess hafi forsvarsmenn stefnda aldrei verið látnir vita af því að svo margir tímar væru komnir á verkið vegna leiðréttinga, þótt ærið tilefni hafi átt að vera til þess, enda um óvenju mikla vinnu að ræða sem stefndi hafi ekki óskað eftir að stefnandi framkvæmdi og mun meiri en eðlilegt geti talist fyrir félag af þessari stærðargráðu.

Af hálfu stefnda er einnig vísað til þess að engin vinna hafi verið unnin við færslu bókhalds fyrir árið 2012, sem þó hafi verið það sem óskað hafi verið eftir í upphafi. Hafi stefnandi alfarið neitað að afhenda stefnda frumgögn bókhalds stefnda sem stefnandi hafi undir höndum fyrir rekstrarárið 2012 sem og önnur bókhaldsgögn stefnda. Þrátt fyrir að ekkert hafi verið unnið við þessi gögn hafi þau ekki fengist afhent. Hafi það verið útskýrt af hálfu stefnanda á þann hátt að gögnin verði ekki afhent fyrr en reikningurinn verði greiddur. Hið sama eigi við um önnur bókhaldsgögn stefnda. Stefnandi hafi haft frumkvæði að því í árslok 2012 að bjóða stefnda að ljúka málinu með greiðslu 300.000 króna. Þótt forsvarsmenn stefnda hafi talið það tilboð alltof hátt féllust þeir á að ljúka málinu á þann hátt, einkum til þess að fá ofangreind gögn afhent. Þegar ganga hafi átti frá þessum lyktum málsins í byrjun árs 2013 hafi það svar fengist frá stefnanda að tilboðið væri ekki lengur í gildi þar sem það hefði runnið út um áramótin. Stefndi kveður þessa framgöngu stefnanda með ólíkindum og heldur því fram að hún hafi valdið stefnda verulegu óhagræði og tjóni sem félagið áskilji sér allan rétt til þess að gera kröfu um.

IV.

Í máli þessu greinir aðila ekki á um það að stefndi óskaði eftir því undir árslok 2011 að stefnandi, sem selur þjónustu við bókhald og reikningsskil fyrirtækja, annaðist gerð ársreiknings hins stefnda félags fyrir rekstrarárið 2011. Ekki var gerður skriflegur samningur um þjónustuna. Ekkert liggur fyrir um að stefndi hafi leitað annað til að gera skattframtal vegna skattskila félagsins fyrir árið 2011 og ekki verður séð að framkvæmdastjóri stefnda hafi ætlað að annast gerð þess sjálfur. Ber að ganga út frá því að aðilar hafi einnig samið um að stefnandi veitti stefnda þá þjónustu. Að auki var farið fram á það við stefnanda að hún færði bókhald félagsins fyrir árið 2012.

Hvorki verður séð að samið hafi verið um endurgjald fyrir þjónustuna né að stefnandi hafi látið stefnda í té verðáætlun. Með vísan til almennra reglna kröfuréttar bar stefnda við þær aðstæður að greiða stefnanda það verð fyrir þjónustuna sem stefnandi krafði félagið um enda yrði það ekki talið ósanngjarnt með tillit til þess hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var.

Stefndi er félag í atvinnurekstri. Stjórnendur félagsins ákváðu að leita til nýs aðila til að ganga frá bókhaldi og reikningsskilum félagsins fyrir rekstrarárið 2011. Máttu þeir gera sér grein fyrir því að við þá vinnu gætu komið upp álitamál er kölluðu á nánari athugun á eldri reikningum og framtölum félagsins, jafnvel leiðréttingum aftur í tímann, svo að ársreikningur og framtal þess fyrir árið 2011 gæfi rétta mynd af rekstri og stöðu félagsins.

Í málinu hafa verið lögð fram gögn sem sýna að stefnandi var í samskiptum við framkvæmdastjóra stefnda í nóvember 2012, þar sem bent var á misræmi milli bókhaldsgagna 2011 og eldri framtala og ársreikninga, og leitað upplýsinga og skýringa. Stefnda var því kunnugt um að vinna stefnanda beindist að einhverju leyti að eldri framtölum og ársreikningum svo að ráða mætti í þau gögn sem lágu fyrir um rekstur ársins 2011. Ekki verður séð að stefndi hafi gert athugasemdir við það á þeim tíma. Með hliðsjón af framangreindu verður á það fallist að stefnandi eigi rétt á endurgjaldi fyrir þá vinnu. Röksemdum stefnda, er lúta að því að stefnandi krefjist í málinu greiðslu fyrir þjónustu sem ekki hafi verið samið um, er því hafnað.

Ágreiningslaust er að gerð ársreikningsins og framtalsins fyrir árið 2011 tók lengri tíma en stefnt hafði verið að. Stefnandi veitti af þeim sökum umtalsverðan afslátt af endurgjaldi fyrir þjónustuna. Stefndi hefur ekki fært sönnur á að hann eigi tilkall til frekari afsláttar af þessum sökum eða að vinnu stefnanda hafi verið svo áfátt að hann eigi rétt á meiri afslætti frá því sem reikningurinn hljóðaði um. Þá hafa ekki verið færðar sönnur á að það endurgjald sé ósanngjarnt að teknu tilliti til umfangs vinnunnar eða eðlis hennar.

Með tölvuskeyti 19. desember 2012 bauð stefnandi stefnda frekari afslátt af reikningsfjárhæðinni. Þetta tilboð fól í sér að ef stefndi innti 300.000 krónur af hendi fyrir jól 2012 yrðu eftirstöðvarnar felldar niður. Tilboð þetta var skilyrt um greiðslu fyrir tilgreindan tíma. Þar sem stefndi innti ekki greiðsluna af hendi í samræmi við skilyrðið er stefnandi óskuldbundinn af þessu tilboði og getur stefndi því ekki borið það fyrir sig. Þá er ágreiningslaust að samningur um uppgjör skuldarinnar frá 3. maí 2013 var aldrei undirritaður. Samkomulag í samræmi við efni hans komst því aldrei á milli aðila.

Eftir stendur að stefnandi á kröfu á hendur stefnda um endurgjald fyrir þá þjónustu sem stefnandi hefur veitt hinu stefnda félagi í samræmi við útgefinn reikning. Ágreiningur um haldsrétt stefnanda í bókhaldsgögnum stefnda er þessum kröfurétti stefnanda óviðkomandi, en stefndi hefur ekki gert gagnkröfu um skaðabætur á þeim grundvelli að henni hafi verið óheimilt að halda þeim uns krafan yrði gerð upp. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið ber að fallast á kröfu stefnanda um greiðslu reikningsfjárhæðarinnar.

Stefnandi krefst dráttarvaxta frá gjalddaga reikningsins 23. nóvember 2012. Ekki liggur fyrir að gjalddagi hans hafi verið fyrir fram ákveðinn og er því ekki unnt að fallast á að krafan beri dráttarvexti fyrr en mánuður var liðinn frá því stefnandi krafðist greiðslunnar, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Verður stefnda því gert að greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. þeirra laga af stefnufjárhæðinni frá 23. desember 2012 til greiðsludags.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 segir að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Samkvæmt þessu er óþarfi að kveða á um höfuðstólsfærslu vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem í ljósi umfangs málsins og málavaxta þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, EON ehf., greiði stefnanda, H-kvk-þgf S-kvk-þgf, 404.737 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 23. desember 2012 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)