E-324/2007

Mál þetta, sem var dómtekið 30. september sl., höfðaði Margmiðlunarfélagið Fróði ehf. hér fyrir dómi þann 4. júní 2007 gegn Þ-kk-þgf Á-kk-þgf, Grundargötu 1, Akureyri, Þ-kk-þgf J-kk-þgf, Byggðavegi 120, Akureyri, Samveri ehf., Grundargötu 1, Akureyri og Extra.is ehf., Hafnarstræti 83, Akureyri.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði óskipt dæmdir til að greiða sér 6.000.000 króna, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá 23. desember 2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Af hálfu stefnda Samvers ehf. er ekki haldið uppi vörnum.

Aðrir stefndu krefjast allir sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda. Stefndi Þ-kk-nf Á-kk-nf krefst til vara sýknu að svo stöddu og málskostnaðar.

I.

Þann 12. júní 2003 keyptu stefndu Samver hf., og Extra.is ehf., svo og Dax ehf. allt útistandandi hlutafé í Aksjón ehf. af stefnanda og þremur einstaklingum. Fyrir hlut stefnanda skyldi greiða með hlutabréfum í Dax ehf. að nafnverði 8.000.000 króna. Samkvæmt viðauka, sem tekið var fram að væri hluti kaupsamningsins, skyldi seljendum tryggður innlausnarréttur á hlutafé í Dax ehf., þannig að nafnverðsfjárhæð samkvæmt samningi yrði endurkrefjanleg með innlausn, auk þess sem tekið skyldi tillit til arðs, yrði hann ekki greiddur út, sem næmi 7% á ári. Skyldi innlausnarrétturinn vera virkur frá þriðja ári til loka fimmta árs eftir undirritun kaupsamnings og miðast við að vera í tvennu lagi hvert ár með 6 mánaða millibili.

Í sama viðauka segir að forsendur kaupsamnings séu að sameina í eitt félag starfsemi Aksjón ehf., Samvers ehf., Dax ehf. og Extra.is ehf. Móttaka á hlutafé í Dax ehf. sem greiðslu miðist við að þessar forsendur gangi eftir og því ábyrgist undirskriftaraðilar kaupsamningsins persónulega og „in solidum“ greiðslur samkvæmt þessu, komi upp sú staða að Dax ehf. verði ekki sameinað inn í sameiginlegan rekstur. Í 8. grein þessa viðauka eru raktar forsendur kaupsamningsins í sex stafliðum. Segir í þeim síðasta, f-lið, að forsenda sé að félögin Dax ehf., Samver ehf., Extra.is ehf. og Aksjón ehf. verði sameinuð í eitt félag og að það sameinaða félag annist þann rekstur sem þau hafi með höndum, að teknu tilliti til hagræðinga sem til kunni að koma.

Síðan segir að ef forsendur samkvæmt liðum a)-f) gangi ekki eftir séu undirritendur kaupsamnings af hálfu kaupenda, persónulega in solidum auk félaganna í ábyrgð fyrir verðmæti þess hlutafjár sem kaupendur taki sem greiðslu samkvæmt 1. lið kaupsamnings og fjárhagslegum skaða sem seljendur kunni að verða fyrir verði ábyrgðum og veðum ekki aflétt.

Í 12. gr. viðaukans er tekið fram að aðilar séu sammála um að stefna að því að samruni eigi sér stað fyrir lok júní 2003.

Bæði samningurinn og viðaukinn eru af hálfu kaupenda undirritaðir af J-kk-þgf H-kk-þgf H-kk-þgf f.h. Dax ehf., Þ-kk-þgf Á-kk-þgf f.h. Samvers ehf. og Þ-kk-þgf J-kk-þgf f.h. Extra.is ehf.

Ekkert mun hafa orðið af sameiningu í eitt félag eins og ein forsendna þessa samnings hljóðaði um. Í málinu liggur frammi ljósrit af vottorði löggilts endurskoðanda, dagsett 11. júní 2003, um að 20 milljónir króna í hlutafé hefði verið greitt inn í Dax ehf. Staðhæft var við munnlegan málflutning að þessi greiðsla hefði samt sem áður aldrei átt sér stað. Dax ehf. mun hafa orðið gjaldþrota árið 2004.

Þann 7. nóvember 2003 ritaði lögmaður kaupendum bréf fyrir hönd seljenda og rakti að af kaupverðinu væru ógreiddar 400.000 krónur og þær 8.000.000 króna sem hefðu átt að greiðast með hlutabréfum. Þá væru óefnd loforð um að leysa tilteknar eignir úr veðböndum og leysa einn seljenda úr persónulegum ábyrgðum vegna skuldbindinga Aksjón ehf. Skoraði lögmaðurinn á seljendur að efna ákvæði samningsins fyrir 15. nóvember, en áskildi seljendum eftir þann tíma rétt til að leita allra úrræða til að vernda hagsmuni sína.

Þann 15. nóvember 2003 ritaði stefndi Þ-kk-nf lögmanninum bréf, sem hann undirritaði persónulega og fyrir hönd Samvers ehf. Segir í bréfinu að ljóst sé að samningurinn verði ekki efndur eftir efni sínu og jafnframt sé ljóst að Dax ehf., J-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, Extra.is ehf. og Þ-kk-nf J-kk-nf muni ekki koma að efndum hans. Hann hafi því ákveðið að efna kaupsamninginn persónulega og fyrir hönd Samvers hf. til þess að tryggja hagsmuni sína og Samvers hf. Fyrir liggi að ekki muni verða um að ræða greiðslu í formi hluta í Dax ehf. og til þess að efna ákvæði kaupsamningsins óski hann eftir því að í stað hluta í því félagi verði innt af hendi greiðsla með hlutum í Samveri hf., sem ákveðið hafi verið að sameina Aksjón ehf. Með þessu sé ekki verið að leysa aðra kaupendur og sjálfskuldarábyrgðaraðila undan skyldum sem þeir hafi tekið á sig með því að rita á kaupsamninginn frá 12. júní 2003.

Bréf þetta er áritað um samþykki af hálfu tveggja seljenda, G-kk-ef G-kk-ef og P-kk-ef S-kk-ef. Fer hinn fyrrnefndi með fyrirsvar stefnanda.

Þann 19. nóvember 2003 ritaði stefndi Þ-kk-nf undir yfirlýsingu sem hljóðaði um að hann sæi sig tilneyddan að ljúka greiðslum til seljenda vegna kaupa á hlutafé í Aksjón ehf. Í 1. og 3. lið yfirlýsingarinnar er lofað að greiða 400.000 króna eftirstöðvar af staðgreiðsluhluta samningsins og aflétta persónulegum ábyrgðum og veðböndum sem tiltekin voru í d-lið 8. gr. viðauka kaupsamningsins. Í 2. gr. yfirlýsingarinnar segir að greiðsla fyrir hlut stefnanda í Aksjón ehf. fari fram með afhendingu hluta í Samver hf. að nafnverði 6.000.000 króna í staðinn fyrir hluti í Dax ehf. að nafnverði 8.000.000 króna. Með þessari nafnverðsbreytingu sé tiltekið leiðréttingarákvæði í kaupsamningnum að fullu uppfyllt. Önnur ákvæði í kaupsamningi varðandi bréf í Dax ehf. gildi með sama hætti um hluti í Samver hf. Sömu menn árita þessa yfirlýsingu um samþykki og árituðu bréf stefnda Þ-kk-ef dags. 15. nóvember 2003.

II.

Í stefnu er aðdraganda kaupsamningsins lýst svo að stefndu hafi falast eftir kaupum á Aksjón ehf. og eftir nokkrar viðræður hafi verið ákveðið að ganga til samninga, eftir að forráðamönnum stefnanda hafi verið tilkynnt að ella myndu stefndu setja á stofn staðbundna sjónvarpsstöð í beinni samkeppni við Aksjón ehf. og hefði þegar verið tryggt fjármagn til reksturs slíkrar stöðvar.

Þá segir í stefnu að með því að samþykkja yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef frá 19. nóvember 2003 hafi því í raun verið frestað að ganga að ábyrgðarmönnum, þ.e. stefndu, þar til í ljós kæmi hvort kaupsamningsgreiðsla fengist greidd með þessum hætti. Ábyrgð samningsaðila hafi áfram gilt óbreytt, þrátt fyrir að samþykkt hafi verið að taka við bréfum í Samver ehf. úr hendi stefndu Þ-kk-ef og Samvers ehf.

Með vísan til þess að innlausnarréttur væri orðinn virkur hafi stefnda Samveri ehf. verið sent bréf 27. júlí 2006, þar sem krafist hafi verið innlausnar á hlutum í Samveri ehf. Hafi afrit verið sent öðrum stefndu. Stefndi Þ-kk-nf hafi í kjölfar þessa ítrekað haft samband við lögmann stefnanda og lýst því að verið væri að vinna í málinu og hann myndi leggja fram tillögu að uppgjöri. Stefndu Þ-kk-nf og Þ-kk-nf hafi síðan verið krafðir um efndir með bréfi 23. nóvember 2006. Lögmaður hafi svarað bréfinu fyrir hönd stefnda Þ-kk-ef, þar sem kröfunni hafi verið hafnað með því að nýr samningur hefði komist á og þessi stefndi ætti ekki aðild að honum.

Í stefnu er einnig tekið fram að bú Dax ehf. og J-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef hafi verið tekin til gjaldþrotaskipta og sé þeim því ekki stefnt.

III.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á hendur stefndu Þ-kk-þgf og Samveri ehf. á kaupsamningi aðila, þar sem stefndu hafi tekist á hendur ábyrgð vegna greiðslna fyrir hluti stefnanda í Aksjón ehf. Þá sé jafnframt byggt á yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef, þar sem boðin sé greiðsla með hlutum í stefnda Samveri ehf. í stað hluta í Dax ehf. Í þeirri yfirlýsingu komi skýrt fram að ákvæði kaupsamnings sem varði Dax ehf. gildi með sama hætti um hluti í Samveri ehf. Þar sem kröfu um innlausn hluta hafi ekki verið sinnt sé ljóst að ábyrgð stefndu á kaupsamningsgreiðslum sé orðin virk.

Kröfur sínar á hendur stefndu Þ-kk-þgf og Extra.is kveðst stefnandi byggja á kaupsamningnum frá 12. júní 2003 og viðauka við hann. Hafi þessir stefndu ábyrgst greiðslur vegna hluta stefnanda í Aksjón ehf. Þar sem þær forsendur sem fram komi í 7. og 8. tl. viðaukans hafi ekki gengið eftir sé ábyrgð þessara stefndu á greiðslum til stefnanda virk. Það að stefnandi hafi samþykkt að leyfa stefndu Þ-kk-þgf og Samveri ehf. að greiða með hlutum í síðarnefnda aðilanum í stað hluta í Dax ehf. breyti ekki samningsbundnum ábyrgðarskuldbindingum stefndu Þ-kk-ef og Extra.is ehf., enda væri þá um skuldskeytingu að ræða. Skilyrði hennar séu með engu móti fyrir hendi í þessu máli. Hafi þessir stefndu ekki mátt gera ráð fyrir að ábyrgð þeirra væri niður fallin vegna þessa. Stefnandi kveðst hins vegar krefja þá um 6.000.000 króna en ekki 8.000.000 króna, til að gæta sanngirni og til samræmis við ábyrgð stefndu Þ-kk-ef og Samvers ehf.

Stefnandi kveðst höfða málið gegn stefndu í sameiningu með heimild í samningsákvæðum um að þeir gangist í ábyrgð sameiginlega eða „in solidum“. Dráttarvaxta sé krafist frá þeim tíma er mánuður var liðinn frá því að þeim var sent kröfubréf. 23. nóvember 2006. Kveðst stefnandi styðja dráttarvaxtakröfur við reglur III. kafla laga nr. 38/2001.

IV.

Stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. kveðast taka fram að afdrif hins selda, Aksjón ehf., hafi ekki verið á valdi þeirra, því stefndu Þ-kk-nf og Samver ehf. hafi fengið það til umráða og verið afhent þeim. Stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. hafi ekki verið aðilar að samkomulagi um að greitt yrði með hlutum í stefnda Samveri ehf.

Stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. kveðast byggja sýknukröfu á aðildarskorti. Stefnandi hafi gert annan samning í andstöðu við þegar gerðan samning frá 12. júní 2003 án samþykkis þeirra. Með því hafi hann horfið frá samningi sínum við þá og hann verið úr sögunni.

Þá kveðst stefndi Þ-kk-nf ekki hafa undirritað samninginn frá 12. júní 2003 persónulega og ekki hafa skuldbundið sig með öðrum hætti. Hafi hann einungis undirritað hann fyrir hönd stefnda Extra.is ehf. Ef staðið hefði til að gangast í persónulega ábyrgð, sem verði að teljast afar óvenjuleg og íþyngjandi fyrir stefnda Þ-kk-þf, hefði þeim sem útbjó samninginn verið í lófa lagið að geta um að undirritun hans, sé ásamt því að vera fyrir hönd lögaðila, persónuleg skuldbinding þess sem undirritaði. Gildi í því sambandi einu hvað segi í 7. og 8. tl. viðaukans. Bendir stefndi á að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi undirritað samninginn persónulega fyrir sína hönd og fyrir hönd stefnanda sitt í hvoru lagi.

Stefndu kveðast halda því fram að ábyrgðin sem gengist var undir vegna greiðslu á hlut stefnanda í Aksjón ehf. samkvæmt kaupsamningnum frá 12. júní 2003, sbr. viðaukann við hann, sé fallin úr gildi. Vísa stefndu til þess að þar sem stefnandi hafi gert samkomulag við stefndu Þ-kk-þf og Samver ehf. um að greiðsla með hlutabréfum í Samveri ehf. kæmi í stað greiðslu með hlutabréfum í Dax ehf. og áritað bréf og yfirlýsingu þess efnis um samþykki fyrirsvarsmanns stefnanda, hafi stefnandi samþykkt að greiðsla fyrir hluti hans í Aksjón ehf. yrði efnd með þessum nýja samningi við stefndu Þ-kk-þf og Samver ehf. Hafi ábyrgðarskuldbinding stefndu Þ-kk-ef og Extra.is ehf. þar með fallið niður. Kveðast stefndu vísa til þeirrar meginreglu að þegar aðalskyldu samnings sé breytt falli ábyrgðarskyldan niður, sé ekki leitað samþykkis ábyrgðaraðila. Hafi hvorugur stefndu verið aðili að samkomulagi stefndu Þ-kk-ef og Extra.is við stefnanda.

Þá vísa stefndu til þess að í bréfi stefnda Þ-kk-ef komi fram að ákveðið hafi verið að sameina Aksjón ehf. og Samver hf. Hafi hið selda þannig aðeins verið afhent stefnda Þ-kk-þgf og stefnda Samveri ehf., en ekki stefnda Þ-kk-þgf og stefnda Extra.is ehf. og í því ljósi eðlilegt að stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. komi ekki að efndum á greiðslu eða innlausn til stefnanda samkvæmt kaupsamningnum frá 12. júní 2003, enda hafi þessir stefndu aldrei fengið andlag hans afhent. Þá verið að telja að í þessu ljósi sé samkomulag það sem stefndu Þ-kk-nf og Samver ehf. gerðu við stefnanda um efndir með greiðslu á hlutum í Samveri ehf. í stað hluta í Dax ehf. sé eðlilegt, en jafnframt sé eðlilegt að stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. séu laus undan skuldbindingum sínum við stefnanda.

Þá telja stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. að þær forsendur sem lágu að baki kaupsamningnum 12. júní 2003 og viðauka sama dag séu algerlega brostnar og hafi verið það áður en unnt hafi verið að efna samning aðila. Verði því að telja að um svo verulegan forsendubrest sé að ræða að ábyrgð stefndu falli niður vegna þess eins.

Verði talið að ábyrgðarskuldbinding stefnda Þ-kk-ef og stefnda Extra.is ehf. samkvæmt kaupsamningnum og 6. og 7. tl. viðauka við hann sé ekki fallin niður af framangreindum orsökum, telja stefndu að víka megi ábyrgðarskuldbindingunni til hliðar, vegna atvika sem hafi komið til eftir samningsgerðina og raunar áður en unnt var að efna samninginn. Stefnanda hefði verið rétt að hætta við allt til að tryggja hagsmuni sína og afhenda ekki hið selda. Þar sem stefnandi hafi gert samkomulag við stefndu Þ-kk-þf og stefnda Samver ehf. með áritun á bréf stefnda Þ-kk-ef 15. nóvember 2003 og yfirlýsingu hans 19. nóvember 2003 og samþykkt að greiðsla samkvæmt kaupsamningnum yrði í formi hlutabréfa í Samveri ehf. í stað hlutabréfa í Dax ehf. sé því haldið fram að það sé ósanngjarnt af hálfu stefnanda að krefja stefndu Þ-kk-þf og Extra.is ehf. um efndir á greiðslu til stefnanda samkvæmt ábyrgðarskuldbindingu þeirra. Af þeim sökum sé því haldið fram að skilyrði séu til að víkja henni til hliðar, sbr. 1. og 2. mgr. 36. gr. samningalaga nr. 7/1936.

Stefndu kveðast mótmæla fullyrðingum í stefnu um að ábyrgð gæti aðeins fallið niður vegna skuldskeytingar og að í raun hafi stefnandi frestað því að ganga að ábyrgðaraðilum. Stefndu hafi fallist á að breyta aðalskyldu kaupsamningsins á þá lund að afhenda öðrum en stefndu Þ-kk-þgf og Extra.is ehf. hið selda og taka við annarri greiðslu en um hafi verið samið. Stefnandi hafi í raun gert nýjan samning í andstöðu við þegar gerðan kaupsamning og án samþykkis stefndu Þ-kk-ef og Extra.is ehf. Með því hafi hann horfið frá samningi við þessa stefndu og sá samningur verið úr sögunni.

V.

Stefndi Þ-kk-nf byggir á því að þegar hann gaf út yfirlýsingu sína þann 19. nóvember 2003, sem hafi verið árituð af fyrirsvarsmanni stefnanda, hafi verið ljóst að starfsemi Aksjón ehf., Samvers ehf., Dax ehf. og Extra.is ehf. yrði ekki sameinuð í eitt félag og forsenda samkvæmt 7. tölulið viðauka við kaupsamning aðila hafi því verið brostin, en samkvæmt honum hafi þeir sem undirrituðu samninginn ábyrgst persónulega og in solidum greiðslur ef Dax ehf. yrði ekki sameinað inn í sameiginlegan rekstur. Í stað þess að ganga að stefnda Þ-kk-þgf persónulega, þegar ljóst var að ekki yrði af sameiningunni hafi forsvarsmaður stefnanda samþykkt yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef um að greiða fyrir hlut stefnanda í Aksjón ehf. með hlutum í Samveri ehf. að nafnverði 6.000.000 króna. Hafi yfirlýsingin byggt á því að forsendur samkvæmt 7. tölulið viðaukans væru brostnar. Þegar samþykkt hafi verið að stefndi Þ-kk-nf efndi samninginn með öðrum hætti hafi ákvæði 7. töluliðar ekki lengur gilt gagnvart honum. Verði krafa á hendur honum því ekki byggð á ábyrgð samkvæmt 7. tölulið viðaukans, enda engar sambærilegar forsendur fyrir yfirlýsingu hans og þær sem þar ræði um.

Í c-lið 8. tl. viðaukans segi að seljendum skuli tryggð innlausn hlutafjár í Dax ehf. á 3.- 5. ári eftir undirritun kaupsamnings. Eftir yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef sem hafi verið samþykkt af fyrirsvarsmanni stefnanda taki 8. tl. viðaukans til hluta í Samveri ehf. að því er stefnda Þ-kk-þf varði. Eigi stefnandi þannig rétt á því að Samver ehf. leysi til sín hlut þess í félaginu í samræmi við ákvæðið. Samkvæmt 2. mgr. 8. tl. samningsins hafi stefndi Þ-kk-nf persónulega, ásamt fleirum, borið ábyrgð á því að stefnandi fengi umrædda hluti og að verðmæti þeirra væri til staðar við afhendingu þeirra. Ábyrgðaryfirlýsingin verði hins vegar ekki túlkuð svo að hann beri innlausnarskylduna persónulega. Boði hans um hluti í Samveri ehf. hafi verið tekið og hafi verðmæti hlutafjárins verið fyrir hendi í félaginu. Hafi stefndi Þ-kk-nf þannig efnt skyldur sínar að fullu og beri að sýkna hann af kröfu stefnanda.

Til vara byggir stefndi á því að ekki sé tímabært að krefja hann um greiðslu, verði hann talinn bera persónulega ábyrgð á því að hlutirnir fáist innleystir. Í 2. mgr. 8. tl. viðaukans segi að undirritendur samningsins af hálfu kaupenda séu persónulega in solidum, auk félaganna, ábyrgir fyrir verðmæti hlutafjárins, gangi forsendur samkvæmt a-f liðum 8. töluliðar ekki eftir. Samkvæmt yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef, sem hafi verið samþykkt af fyrirsvarsmanni stefnanda, gildi ákvæði kaupsamningsins og viðaukans um hluti í Samveri ehf. í stað Dax ehf. að því er stefnda Þ-kk-þf varði. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafi samþykkt að taka við hlutum í Samveri ehf. að fjárhæð 6.000.000 króna í stað hluta í Dax ehf. Verði 2. mgr. 8. tl. viðaukans talin fela í sér að stefndi Þ-kk-nf skyldi persónulega greiða andvirði hlutanna reyni í það minnsta ekki á ábyrgð hans nema forsendur séu brostnar. Sé þannig um einfalda ábyrgð að ræða, enda sé það meginregla í kröfurétti að aðeins sé um einfalda ábyrgð að ræða nema annað sé sérstaklega tekið fram. Reyni því ekki á ábyrgð stefnda Þ-kk-ef fyrr en ljóst sé að greiðsla fáist ekki úr hendi aðalskuldara, þ.e. Samvers ehf. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að Samver ehf. uppfylli ekki innlausnarskyldu sína og liggi því ekki fyrir að forsendur c-liðar hafi brostið þannig að ganga megi að stefnda Þ-kk-þgf. Beri því að sýkna hann að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991.

VI.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur fyrir dómi G-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda og stefndu Þ-kk-nf og Þ-kk-nf.

Eins og rakið er hér að framan keyptu stefndu Samver hf., og Extra.is ehf. ásamt Dax ehf. allt hlutafé stefnanda í Aksjón ehf. með kaupsamningi 12. júní 2003. Átti að greiða það með hlutafé í Dax ehf. að nafnverði 8.000.000 króna. Samkvæmt viðauka við samninginn var meðal forsendna af hálfu stefnanda að sameinuð yrði í einu félagi starfsemi Aksjón ehf., Samvers ehf., Dax ehf. og Extra.is ehf. Þá var einnig meðal forsenda að „seljendum“ yrði tryggð innlausn hlutafjár í Dax ehf. á árum 3-5 eftir undirritun kaupsamnings, „þannig að nafnverðsfjárhæð samkvæmt samningi yrði endurkrefjan með innlausn. Skyldi rétturinn vera virkur frá þriðja ári til loka fimmta árs eftir undirritun kaupsamnings og miðast við að vera í tvennu lagi hvert ár með sex mánaða millibili. Skyldu „undirritendur kaupsamnings“ af hálfu kaupenda vera „persónulega insolidum auk félaganna í ábyrgð fyrir verðmæti þess hlutafjár sem kaupendur tækju sem greiðslu“ gengju þessar forsendur ekki eftir.

Stefnandi krafði stefndu um efndir á ábyrgð samkvæmt þessu samningsákvæði með bréfi 7. nóvember 2003. Leiddi það til þess að stefndi Þ-kk-nf tilkynnti að hann hefði ákveðið að efna samninginn persónulega og fyrir hönd stefnda Samvers ehf. og bauðst til að afhenda hluti í Samveri ehf. Samþykkti stefnandi síðan að taka sem greiðslu 6.000.000 króna hlutafé í Samveri ehf. í stað þeirra hluta í Dax ehf. sem kaupsamningurinn hljóðaði um.

Líta verður svo á að stefnandi hafi með þessu ákveðið að taka við annarri greiðslu fyrir hlutabréf sín í Aksjón ehf. en kaupsamningurinn hljóðaði upphaflega um. Er hann tók þá ákvörðun lá fyrir að sú sameining félaga, sem var forsenda samningsins gengi ekki eftir. Ábyrgð „undirritenda“ kaupsamningsins var samkvæmt efni hans tekin á greiðslu með þeim hlutabréfum sem hann hljóðaði um. Verður fallist á það með stefndu Þ-kk-þgf og Extra.is ehf. að með því að stefnandi kaus að taka við hlutabréfum í Samveri ehf. í stað hlutabréfa Dax ehf. hafi „undirritendur“ kaupsamningsins losnað undan ábyrgð á verðmæti hlutafjár sem kaupsamningurinn hljóðaði um. Samkvæmt þessu verða stefndu Þ-kk-nf og Extra.is ehf. þegar af þessari ástæðu sýknuð af kröfu stefnanda í málinu.

VII.

Eins og áður er lýst ritaði stefndi Þ-kk-nf undir yfirlýsingu þann 19. nóvember 2003, sem var árituð um samþykki af hálfu fyrirsvarsmanns stefnanda. Samkvæmt þessari yfirlýsingu var að endingu greitt fyrir hlutafé stefnanda í Aksjón ehf. með hlutafé í Samver ehf. að fjárhæð 6.000.000 króna. Í yfirlýsingunni segir að önnur ákvæði í kaupsamningi varðandi bréf í Dax ehf. gildi með sama hætti um hluti í Samveri ehf. Þau ákvæði sem hér koma til álita eru innlausnarréttur stefnanda á hlutabréfum í Samveri ehf. og hvort stefndi Þ-kk-nf beri persónulega ábyrgð á innlausn bréfanna.

Samkvæmt 6. tl. viðauka við upphaflegan kaupsamning, sem gerður var samhliða honum, skyldi seljendum tryggður innlausnarréttur á Dax ehf. með nánar tilteknum hætti. Í c-lið 8. tl. viðaukans er tekið fram að ein forsenda kaupsamningsins sé að seljendum verði tryggð innlausn hlutafjár í Dax ehf. með vísan til 6. tl. viðaukans.

Samkvæmt orðanna hljóðan er í 6. tl. viðaukans um að ræða loforð um að seljendum verði tryggður réttur til innlausnar hlutafjár í Dax ehf. og verður að túlka yfirlýsingu stefnda Þ-kk-ef frá 19. nóvember 2003 þannig að í staðinn komi loforð um að tryggja rétt til innlausnar hlutafjár í Samveri ehf. að breyttu breytanda. Orðalag í c) lið 8. tl. viðaukans hljóðar um að forsenda sé að seljendum verði tryggð innlausn hlutafjár í Dax ehf. Tvímælis orkar, hvort skilja eigi samningsviðaukann svo að þessu leyti að auk þess sem áskilið sé að „undirritendur“ kaupsamnings ábyrgist að seljendum verði tryggður réttur til innlausnar, takist þeir einnig á hendur persónulega ábyrgð á innlausnarfjárhæðinni. Er samningurinn þannig ekki alveg nægilega skýr um það að stefndi Þ-kk-nf hafi átt að bera persónulega ábyrgð á innlausn hlutafjár í Samveri ehf., sem stefnandi tók að lokum sem greiðslu fyrir bréf sín í Aksjón ehf. Er ekkert tekið sérstaklega fram um slíka ábyrgð í yfirlýsingu stefnda frá 19. nóvember 2003, en aðeins vísað til ákvæða samningsins frá 12. júní 2003. Vafa um þetta verður að skýra stefnda Þ-kk-þgf í hag. Verður því fallist á það með honum að samningurinn verði ekki túlkaður svo að hann hafi tekist á hendur persónulega ábyrgð á greiðslu innlausnarfjárhæðarinnar. Samkvæmt þessu og með vísan til VI. kafla hér að framan hvað varðar ábyrgð „undirritenda“ á verðmæti greiðslu með hlutabréfum í Dax ehf. samkvæmt upphaflegum kaupsamningi verður stefndi Þ-kk-nf sýknaður af kröfum stefnanda í þessu máli.

VII.

Stefnda Samver ehf. heldur ekki uppi vörnum í málinu. Með vísan til yfirlýsingar stefnda Þ-kk-ef 19. nóvember 2003 og þeirrar tilvísunar sem þar greinir til upphaflegs kaupsamnings, sem hefur að geyma ákvæði um innlausnarrétt stefnanda, svo og ábyrgðar þessa stefnda á efndum samningsins eins og hann hljóðaði í upphafi, ber þessi stefndi ábyrgð á að leysa til sín hlutafé sem stefnandi tók að lokum sem greiðslu. Þar sem innlausnarskylda hans hefur að engu leyti verið efnd verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda dómkröfur hans. Krafa stefnanda um dráttarvexti samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 þykir nægilega skýr um að krafist sé dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefnda Samver ehf. dæmt til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað. Eftir atvikum málsins þykir hins vegar rétt að málskostnaður milli stefnanda og annarra aðila falli niður.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ:

Stefndu Þ-kk-nf Á-kk-nf, Þ-kk-nf J-kk-nf og Extra.is ehf. eru sýkn af kröfum stefnanda, Margmiðlunarfélagsins Fróða ehf. í þessu máli.

Stefnda Samver ehf. greiði stefnanda 6.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 23. desember 2006 til greiðsludags og 400.000 krónur í málskostnað.

Málskostnaður fellur niður milli stefnanda og stefndu Þ-kk-ef, Þ-kk-ef og Extra.is ehf.