E-25/2013

Mál þetta sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð miðvikudaginn 12. febrúar 2014, er höfðað af X, á hendur Z. Stefnandi krefst þess í málinu að stefnda verði dæmd til greiðslu 10.186.075 króna ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 567.844 krónum frá 27. september 2009 til 2. október 2009, af 682.985 krónum frá þeim degi til 4. október 2009, af 803.314 krónum frá þeim degi til 10. október 2009, af 1.647.519 krónum frá þeim degi til 11. október 2009, af 1.785.085 krónum frá þeim degi til 15. október 2009, af 2.054.273 krónum frá þeim degi til 16. október 2009, af 2.131.236 krónum frá þeim degi til 22. október 2009, af 2.434.205 krónum frá þeim degi til 29. október 2009, af 2.896.802 krónum frá þeim degi til 31. október 2009, af 2.928.843 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2009, af 3.713.930 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2009, af 3.740.822 krónum frá þeim degi til 13. nóvember 2009, af 4.248.085 krónum frá þeim degi til 19. nóvember 2009, af 4.245.625 krónum frá þeim degi til 20. nóvember 2009, af 4.277.738 krónum frá þeim degi til 21. nóvember 2009, af 4.382.131 krónu frá þeim degi til 28. nóvember 2009, af 5.019.678 krónum frá þeim degi til 2. desember 2009, af 5.064.837 krónum frá þeim degi til 3. desember 2009, af 4.942.913 krónum frá þeim degi til 4. desember 2009, af 5.146.632 krónum frá þeim degi til 5. desember 2009, af 5.595.592 krónum frá þeim degi til 6. desember 2009, af 5.656.708 krónum frá þeim degi til 10. desember 2009, af 5.874.583 krónum frá þeim degi til 16. desember 2009, af 5.873.338 krónum frá þeim degi til 17. desember 2009, af 6.238.425 krónum frá þeim degi til 19. desember 2009, af 6.643.214 krónum frá þeim degi til 24. desember 2009, af 6.850.357 krónum frá þeim degi til 26. desember 2009, af 6.948.841 krónu frá þeim degi til 27.desember 2009, af 7.113.689 krónum frá þeim degi til 31. desember 2009, af 7.413.034 krónum frá þeim til 1. janúar 2010, af 7.683.503 krónum frá þeim degi til 2. janúar 2010, af 7.919.885 krónum frá þeim degi til 8. janúar 2010, af 8.249.365 krónum frá þeim degi til 9. janúar 2010, af 8.290.109 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2010, af 8.261.220 krónum frá þeim degi til 14. janúar 2010, af 8.629.289 krónum frá þeim degi til 16. janúar 2010, af 8.777.290 krónum frá þeim degi til 20. janúar 2010, af 8.872.224 krónum frá þeim degi til 21. janúar 2010, af 9.228.630 krónum frá þeim degi til 22. janúar 2010, af 9.261.327 krónum frá þeim degi til 28. janúar 2010, af 9.448.810 krónum frá þeim degi til 04. febrúar 2010, af 9.580.377 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2010, af 9.777.977 krónum frá þeim degi til 6. febrúar 2010, af 9.787.013 krónum frá þeim degi til 12. febrúar 2010, af 9.879.454 krónum frá þeim degi til 15. febrúar 2010, af 9.832.320 krónum frá þeim degi til 18. febrúar 2010, af 9.978.510 krónum frá þeim degi til 21. febrúar 2010, af 10.309.543 krónum frá þeim degi til 22. febrúar 2010, af 4.081.829 krónum frá þeim degi til 26. febrúar 2010, af 4.242.365 krónum frá þeim degi til 5. marz 2010, af 4.403.512 krónum frá þeim degi til 11. marz 2010, af 4.567.844 krónum frá þeim degi til 12. marz 2010, af 4.780.368 krónum frá þeim degi til 14. marz 2010, af 4.807.476 krónum frá þeim degi til 16. marz 2010, af 4.800.322 krónum frá þeim degi til 17. marz 2010, af 4.813.650 krónum frá þeim degi til 19. marz 2010, af 5.015.941 krónu frá þeim degi til 15. júní 2010, af. 5.015.088 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2010, af 5.180.265 krónum frá þeim degi til 14. júlí 2010, af 5.942.223 krónum frá þeim degi til 16. júlí 2010, af 6.102.612 krónum frá þeim degi til 05. ágúst 2010, af 7.203.203 krónum frá þeim degi til 11. ágúst 2010, af 7.804.273 krónum frá þeim degi til 15. ágúst 2010, af 8.367.473 krónum frá þeim degi til 04. september 2010, af 8.648.495 krónum frá þeim degi til 11. september 2010, af 8.889.373 krónum frá þeim degi til 12. september 2010, af 9.160.408 krónum frá þeim degi til 16. september 2010, af 9.851.331 krónum frá þeim degi til 17. september 2010, af 10.152.782 krónum frá þeim degi til 19. september 2010, af 10.744.883 krónum frá þeim degi til 23. september 2010, af 11.552.412 krónum frá þeim degi til 26. september 2010, af 12.008.931 krónu frá þeim degi til 29. september 2010, af 12.741.117 krónum frá þeim degi til 7. október 2010, af 12.952.949 krónum frá þeim degi til 08. október 2010, af 13.031.563 krónum frá þeim degi til 10. október 2010, af 14.401.537 krónum frá þeim degi til 15. október 2010, af 14.567.197 krónum frá þeim degi til 31. október 2010, af 15.099.496 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2010, af 14.850.547 krónum frá þeim degi til 3. desember 2010, af 14.964.024 krónum frá þeim degi til 4. desember 2010, af 14.970.048 krónum frá þeim degi til 5. desember 2010, af 15.093.501 krónu frá þeim degi til 22. desember 2010, af 15.529.690 krónum frá þeim degi til 30. desember 2010, af 10.102.966 krónum frá þeim degi til 31. desember 2010, af 10.160.028 krónum frá þeim degi til 2. janúar 2011, af 10.223.392 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2012 en af 10.186.075 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum eftirtöldum innborgunum: 419.837 krónum hinn 3. ágúst 2010, 20.583 krónum hinn 3. september 2010, 927.135 krónum hinn 3. september 2010, 139.806 krónum hinn 5. október 2010, 87.353 krónum hinn 10. nóvember 2010, 525.871 krónu hinn 10. nóvember 2010, 37.329 krónum hinn 22. nóvember 2010, 32.931 krónu hinn 22. nóvember 2010, 151.850 krónum hinn 10. desember 2012, 129.172 krónum hinn 6. janúar 2011, 111.608 krónum hinn 6. janúar 2011, 214.710 krónum hinn 28. febrúar 2011, 216.295 krónum 28. febrúar 2011, 430.194 krónum hinn 15. apríl 2011, 316.004 krónum hinn 15. apríl 2011, 61.136 krónum hinn 15. apríl 2011, 117.556 krónum hinn 10. júní 2011, 72.078 krónum hinn 10. júní 2011, 218.917 krónum hinn 28. nóvember 2011 og 258.713 krónum sama dag, sem dragast skuli frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefnda krefst sýknu af kröfum stefnanda en til vara þess að kröfu stefnanda um dráttarvexti verði hafnað. Stefnda krefst málskostnaðar úr hendi stefnanda. Aðalkrafa stefndu í málinu var um frávísun en þeirri kröfu var hafnað með úrskurði 6. nóvember 2013.

Málavextir

Stefnandi framleiðir og selur (xxx varning). Meðal viðskiptavina voru svonefndar B, í Reykjavík, Akureyri og á fleiri stöðum. Munu verzlanirnar hafa verið reknar á kennitölu einkahlutafélagsins A., nema að minnsta kosti ein á kennitölu stefndu. Byggir stefnda á því að sá rekstur sinn hafi aðeins verið til málamynda en X sé í raun „eini gagnaðilinn gagnvart stefnanda“. Ekki er byggt á því að kennitala stefndu hafi verið notuð í rekstrinum án vitneskju stefndu.

Stefnandi byggir kröfu sína á alls 115 reikningum, þar af nokkurum kredit-reikningum, sem allir eru skráðir á B og kennitölu stefndu. Á reikningunum, öðrum en kredit-reikningum, segir „Greiðsluskilmálar 30 dagar“ og tekið fram að áskilinn sé réttur til „töku dráttarvaxta“. Verða reikningarnir raktir í næsta kafla dómsins, en þeir eru gefnir út frá 27. september 2009 til 13. janúar 2012. Er ekki ágreiningur um reikningana að öðru leyti en því að stefnda byggir á því að raunverulegur viðskiptamaður stefnanda hafi verið A og viðskiptin séu sér í raun óviðkomandi. Krefst hún sýknu vegna aðildarskorts. Til vara krefst hún þess að ekki verði reiknaðir dráttarvextir og segir að viðskiptin hafi verið vaxtalaus.

Óumdeilt er að C hafi komið fram gagnvart stefnanda vegna alls þessa rekstrar, bæði þess sem rekinn var á kennitölu stefndu og þess sem rekinn var á vegum A.

Í málinu liggja útprentuð tölvusamskipti stefnanda við C og snúast þau bæði um viðskipti sem bókuð hafa verið á kennitölu stefndu og A. Í tölvubréfi D, fjármálastjóra stefnanda, til C 10. febrúar 2010 segir meðal annars: „Um áramótin var saldó skv. hreyfingarlista hjá okkur kl. 16.749.374,- restin af þessu gjaldfellur í febrúar og það var borgað inn á kr. 5.000.000 14. jan s.l. A á inni 31. 12. 09 (3.158.801) og ef það er flutt á B þá er saldó kr. 8.590.573.“ Er svo rakið að „viðskipti B árið 2009 hafi verið samtals 46.380.016 krónur sem geri 4.638.016 krónur í inneignarnótu auk virðisaukaskatts sem gangi upp í úttektir á árinu 2010, en velta A .... hafi verið 19.988.293 krónur sem geri 1.998.829 krónur auk virðisaukaskatts sem gangi upp í úttektir á árinu 2010. Í tölvubréfi D til C 4. október 2010 segir að með fylgi yfirlit yfir kröfur sem séu „ógreiddar á B og A“ og er svo tilgreind annars vegar hvað sé ógreitt vegna B og hins vegar hvað sé ógreitt vegna A. Í lok bréfsins segir að nú séu að minnsta kosti „60 dagar liðnir umfram eindaga á júlí á gjalddögunum og við erum ekki að tala um neina vanskilavexti.“ Í bréfi D til C 8. nóvember 2010 segir að með fylgi yfirlit „sem sýnir ógreiddar kröfur í heimabankanum, annars vegar á B og svo A“ og er svo rakið hvað „B er með gjaldfallið“ og svo A. í nokkurum tilteknum mánuðum. Í bréfi D til C 10. nóvember 2010 er sagt hver staðan sé hjá B annars vegar og A. hins vegar og einnig er tekið fram hvað þá sé ógreitt fyrir B og A „samtals“.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi segist framleiða og selja (xxx varning). Stefnda hafi rekið B á eigin kennitölu til 1. júní 2012, er einkahlutafélagið A. hafi tekið við rekstrinum. Krafa stefnanda sé byggð á reikningum vegna kaupa stefnda á ýmsum vörum af stefnanda. Vörurnar hafi stefnda þegar fengið afhentar en ekki greitt umsamið kaupverð. Stefnandi segir að krafan sín sé byggð á alls 115 reikningum, þar af nokkurum kreditreikningum. Reikningarnir séu þessir:

Nr. útgáfudagur gjalddagi fjárhæð í krónum

1. 27. 9. 2009 27. 9. 2009 567.844,

2. 2. 10. 2009 2. 10. 2009 115.141,

3. 4.10. 2009 4.10. 2009 120.329,

4. 10. 10. 2009 10. 10. 2009 424.275,

5. 10. 10. 2009 10. 10. 2009 419.930,

6. 11. 10. 2009 11. 10. 2009 137.566,

7. 15. 10. 2009 15. 10. 2009 269.188,

8. 16. 10. 2009 16. 10. 2009 76.963,

9. 22. 10. 2009 22. 10. 2009 724.038,

10. 22. 10. 2009 22. 10. 2009 -213.383,

11. 22. 10. 2009 22. 10. 2009 -207.686,

12. 29. 10. 2009 29. 10. 2009 462.597,

13. 31. 10. 2009 31. 10. 2009 32.041,

14. 1. 11. 2009 1. 11. 2009 300.101,

15. 1. 11. 2009 1. 11. 2009 243.765,

16. 1. 11.2009 1. 11.2009 241.221,

17. 5. 11. 2009 5. 11. 2009 26.892,

18. 13. 11. 2009 13. 11. 2009 15.836,

19. 13. 11. 2009 13. 11. 2009 3.660,

20. 13. 11. 2009 13. 11. 2009 487.767,

21. 19. 11. 2009 19. 11. 2009 -2.460,

22. 20. 11. 2009 20. 11. 2009 -152.485,

23. 20. 11. 2009 20. 11. 2009 -70.987,

24. 20. 11. 2009 20. 11 .2009 -105.567,

25. 20. 11. 2009 20. 11. 2009 258.222,

26. 20. 11. 2009 20. 11. 2009 102.930,

27. 21. 11. 2009 21. 11. 2009 104.393,

28. 28. 11. 2009 28. 11. 2009 637.547,

29. 2. 12. 2009 2. 12. 2009 45.159,

30. 3. 12. 2009 3. 12. 2009 -117.573,

31. 3. 12. 2009 3. 12. 2009 -4.351,

32. 4. 12. 2009 4. 12. 2009 203.719,

33. 5. 12. 2009 5. 12. 2009 414.561,

34. 5. 12. 2009 5. 12. 2009 34.399,

35. 6. 12. 2009 6. 12. 2009 61.116,

36. 10. 12. 2009 10. 12 .2009 217.875,

37. 16. 12. 2009 16. 12. 2009 -1.245,

38. 17. 12. 2009 17. 12. 2009 365.087,

39. 19. 12. 2009 19. 12. 2009 243.153,

40. 19. 12. 2009 19. 12. 2009 161.636,

41. 24. 12. 2009 24. 12. 2009 207.143,

42. 26. 12. 2009 26. 12. 2009 98.484,

43. 27. 12. 2009 27. 12. 2009 164.848,

44. 31. 12. 2009 31. 12. 2009 299.345,

45. 1. 1.2010 1. 1. 2010 270.469,

46. 2. 1.2010 2. 1.2010 236.382,

47. 8. 1. 2010 8. 1. 2010 10.141,

48. 8. 1. 2010 8. 1.2010 319.339,

49. 9. 1. 2010 9. 1. 2010 40.744,

50. 13. 1. 2010 13. 1. 2010 -28.889,

51. 14. 1. 2010 14. 1. 2010 189.556,

52. 14. 1. 2010 14. 1. 2010 178.513,

53. 16. 1. 2010 16. 1. 2010 148.001,

54. 20. 1. 2010 20. 1. 2010 94.934,

55. 21. 1. 2010 21. 1. 2010 213.959,

56. 21. 1. 2010 21. 1. 2010 142.447,

57. 22. 1. 2010 22. 1. 2010 32.697,

58. 28. 1. 2010 28. 1. 2010 187.483,

59. 4. 2. 2010 4. 2. 2010 131.567,

60. 5. 2. 2010 5. 2. 2010 197.600,

61. 6. 2. 2010 6. 2. 2010 9.036,

62. 12. 2. 2010 12. 2. 2010 -48.192,

63. 12. 2. 2010 12. 2. 2010 109.688,

64. 12. 2. 2010 12. 2. 2010 13.554,

65. 12. 2. 2010 12. 2. 2010 17.391,

66. 15. 2. 2010 15. 2. 2010 -47.134,

67. 18. 2.2010 18. 2. 2010 146.190,

68. 21. 2. 2010 21. 2.2010 331.033,

69. 22. 2. 2010 22. 2. 2010 -6.227.714,

70. 26. 2. 2010 26. 2. 2010 160.536,

71. 5. 3. 2010 5. 3.2010 161.147,

72. 11. 3. 2010 11. 3.2010 164.332,

73. 12. 3. 2010 12. 3. 2010 212.524,

74. 14. 3. 2010 14. 3. 2010 27.108,

75. 16. 3. 2010 16. 3. 2010 -7.154,

76. 17. 3. 2010 17. 3. 2010 13.328,

77. 19. 3. 2010 19. 3. 2010 202.291,

78. 15. 6. 2010 15. 6. 2010 -853,

79. 11. 7. 2010 11. 7. 2010 165.177,

80. 14. 7. 2010 14. 7. 2010 761.958,

81. 16. 7. 2010 16. 7. 2010 160.389,

82. 5. 8. 2010 5. 8. 2010 1.100.591,

83. 11. 8. 2010 11. 8. 2010 601.070,

84. 15. 8. 2010 15. 8. 2010 563.200,

85. 4. 9. 2010 4. 9. 2010 281.022,

86. 11. 9. 2010 11. 9. 2010 240.878,

87. 12. 9. 2010 12. 9. 2010 271.035,

88. 16. 9. 2010 16. 9. 2010 648.529,

89. 16. 9. 2010 16. 9. 2010 42.394,

90. 17. 9. 2010 17. 9. 2010 301.451,

91. 19. 9. 2010 19. 9. 2010 592.101,

92. 23. 9. 2010 23. 9. 2010 392.785,

93. 23. 9. 2010 23. 9. 2010 62.650,

94. 23. 9. 2010 23. 9. 2010 352.094,

95. 26. 9. 2010 26. 9. 2010 456.519,

96. 29. 9. 2010 29. 9. 2010 111.143,

97. 29. 9. 2010 29. 9. 2010 621.043,

98. 7. 10. 2010 7. 10. 2010 79.015,

99. 7. 10. 2010 7. 10. 2010 132.817,

100. 8. 10. 2010 8. 10. 2010 39.307,

101. 8. 10. 2010 8. 10. 2010 39.307,

102. 10. 10. 2010 10. 10. 2010 968.659,

103. 10. 10. 2010 10. 10. 2010 401.315,

104. 15. 10. 2010 15. 10. 2010 165.660,

105. 31. 10. 2010 31. 10. 2010 532.299,

106. 1. 11. 2010 1. 11. 2010 -248.949,

107. 3. 12. 2010 3. 12. 2010 113.477,

108. 4. 12.2010 4. 12.2010 6.024,

109. 5. 12. 2010 5. 12. 2010 123.453,

110. 22. 12. 2010 22. 12. 2010 436.189,

111. 30. 12. 2010 30. 12. 2010 -5.426.724,

112. 31. 12. 2010 31. 12. 2010 57.062,

113. 2. 1. 2011 2. 1. 2011 63.364,

114. 13. 1. 2012 13. 1. 2012 -16.883, og

115. 13. 1. 2012 13. 1. 2012 -20.434

Inn á skuldina hafi verið greiddar eftirtaldar innborganir og hafi þegar verið litið til þeirra við gerð dómkrafna: 419.837 krónur hinn 3. ágúst 2010, 20.583 krónur hinn 3. september 2010, 927.135 krónur hinn 3. september 2010, 139.806 krónur hinn 5. október 2010, 87.353 krónur hinn 10. nóvember 2010, 525.871 króna hinn 10. nóvember 2010, 37.329 krónur hinn 22. nóvember 2010, 32.931 króna hinn 22. nóvember 2010, 151.850 krónur hinn 10. desember 2012, 129.172 krónur hinn 6. janúar 2011, 111.608 krónur hinn 6. janúar 2011, 214.710 krónur hinn 28. febrúar 2011, 216.295 krónur 28. febrúar 2011, 430.194 krónur hinn 15. apríl 2011, 316.004 krónur hinn 15. apríl 2011, 61.136 krónur hinn 15. apríl 2011, 117.556 krónur hinn 10. júní 2011, 72.078 krónur hinn 10. júní 2011, 218.917 krónur hinn 28. nóvember 2011 og 258.713 krónur sama dag. Að öðru leyti hafi skuldin ekki verið greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi því verið nauðsynlegt að höfða mál til heimtu hennar.

Við munnlegan málflutning mótmælti stefnandi því sem röngu að litið hefði verið á stefndu og A sem einn aðila og að samið hefði verið um vaxtalaus viðskipti.

Stefnandi segist vísa til meginreglna kröfu- og samningarréttar um efndir fjárskuldbindingar, en regla sú fái meðal annars lagastoð í 45., 47., 52. og 54. gr. laga nr. 54/2000. Vegna gjalddaga sé einkum vísað til meginreglu 49. gr. sömu laga en einnig sé byggt á lögum nr. 91/1991.

Krafa um dráttarvexti sé studd við reglur III. og V. kafla laga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað sé studd við 129. og 130. gr. laga 91/1991 og vegna varnarþings sé vísað til 32. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefndu

Vegna sýknukröfu

Stefnda segir reikninga þá, sem stefnandi vilji fá greidda, vera vegna kaupa stefndu á ýmsum vörum af stefnanda vegna rekstrar ...verzlunar í samstarfi við A á Akureyri árin 2009 til 2012. A hafi einnig verið í viðskiptum við stefnanda vegna annarra verzlana undir sama nafni, í Reykjavík, á Akureyri og fleiri stöðum. Hafi verzlanirnar verið reknar á kennitölu A „og jafnframt ein þeirra á kennitölu stefndu“ og hafi alls sjö viðskiptanúmer vegna rekstrarins verið skráð hjá stefnanda. Hjá stefnanda sé vísað til rekstrar stefndu sem B, en til annarra verzlana „sem A og staðsetningar og mismunandi viðskiptamannanúmers“. Í raun sé um það að ræða „að rekstur A. [sé] eini gagnaðilinn gagnvart stefnanda og rekstur stefndu í raun til málamynda.“ Stefnandi hafi viðurkennt það í framkvæmd og viti að A. hafi alfarið yfirtekið rekstur þann sem verið hafi á kennitölu stefndu og komið þannig fram gagnvart stefndu og A., meðal annars við ráðstöfun innborgana til stefnanda „af hálfu þessara aðila“. Komi þetta fram í stefnu, þegar stefnandi segi að A. hafi yfirtekið rekstur stefndu, án þess að hreyfa þar eða annars staðar andmælum við því.

Stefnda segist byggja sýknukröfu sína á því að hún eigi ekki raunverulega aðild að þeim viðskiptum sem sé kröfu stefnanda til grundvallar og að rekstur hennar á verzluninni hafi aðeins verið til málamynda. Af tölvubréfum, sem liggi fyrir í málinu, megi ráða að öll samskipti vegna rekstrar stefndu hafi farið í gegn um fyrirsvarsmann A., C, en ekki stefndu. Hafi fyrirsvarsmanni A. meðal annars verið sent yfirlit yfir stöðu skulda vegna viðskipta stefndu og þar verið rætt um skuldir bæði B og A. Þá hafi bankaskjöl um stöðu stefndu fylgt einu bréfi og í öðru bréfi hafi verið gerð grein fyrir skuldum beggja aðila. Segist stefnda taka sérstaklega fram að í einu tölvubréfi hafi verið talað um inneign sem A eigi hjá stefnanda og að unnt sé að flytja hana yfir á B, rekstur stefndu. Í bréfinu sé að lokum greint frá ársviðskiptum bæði B og A og gerð grein fyrir viðskiptaafslætti beggja. Þessar upplýsingar hafi aðeins verið sendar á fyrirsvarsmann A en ekki til stefndu. Sú yfirlýsing stefnanda að unnt sé að flytja peningastöðu á milli A og stefndu sýni með öðrum þáttum fram á að litið hafi verið á stefndu og A sem einn viðskiptamann.

Stefnda segir að ef tekið sé mið af viðskiptamannayfirlitum stefnanda um viðskipti þess viðskiptamannanúmers sem skráð hafi verið á stefndu árin 2009 til 2011 og þau borin saman við millifærslur stefndu til stefnanda á sama tíma, sjáist að margar þeirra innborgana sem bókaðar hafi verið hjá stefndu stafi alls ekki frá bankareikningi stefndu heldur komi annars staðar að, og megi ætla að hluta krafna stefnanda hafi A greitt. Megi þar nefna alls átta innborganir árið 2009 sem ekki sé hægt að sjá að hafi verið greiddar af reikningi stefndu til stefnanda, þar af séu að minnsta kosti tvær talsvert háar, um sjö milljónir króna hinn 6. ágúst 2009 og um fimm milljónir króna hinn 2. september 2009. Þá virðist svo vera sem tvær milljónir króna, sem A hafi greitt stefnanda hinn 5. júlí 2010, hafi að öllu eða verulegu leyti verið ráðstafað inn á viðskiptaskuld stefndu, en ekki hafi verið að sjá af viðskiptayfirlitum A að greiðslan hafi verið bókuð þar. Á árinu 2011 hafi að minnsta kosti sjö innborganir á viðskiptareikning stefndu ekki stafað frá hennar eigin bankareikningi, þar af sjö milljónir króna hinn 4. ágúst og um fjórar milljónir króna hinn 8. nóvember. Megi ætla að þessar innborganir hafi stafað frá A. Þá sé í greinargerð A í dómsmáli er stefnandi hafi höfðað gegn félaginu, vísað til innborgunar frá A sem sannarlega hafi verið ráðstafað á móti skuldum á kennitölu stefndu, svo dæmi sé þekkt um að slíkt hafi verið gert í viðskiptum aðila.

Stefnda segir að samkvæmt upplýsingum frá fyrirsvarsmanni A og bókara félagsins, sem á þessum tíma hafi einnig unnið fyrir stefndu enda hafi verið farið með stefndu og A sem einn viðskiptamann, að fyrirkomulag greiðslna hafi oft verið með þeim hætti að stefnandi hafi ráðstafað þeim upphæðum sem stefnda eða A hafi millifært, ýmist á móti skuldum á viðskiptanúmerum stefndu og A Stefnda segir að þessi venja sýni fram á að litið hafi verið á stefndu og A sem einn og sama viðskiptamanninn.

Stefnda segir að stefnandi taki sjálfur fram í stefnu að A hafi hinn 1. júní 2012 tekið við rekstri þeirrar verzlunar er stefnda hafi rekið. Hafi stefnandi aldrei hreyft mótmælum við þessu. Verði að ætla að þar sem A hafi alltaf verið hinn eiginlegi viðskiptaaðili og hafi nú alfarið tekið við þeirri verzlun sem rekin hafi verið á kennitölu stefndu, bæði eignum og skuldum, að stefnda sé ekki réttur aðili málsins og málinu ranglega beint að henni. Beri því að sýkna stefndu vegna aðildarskorts og kveðst stefnda vísa þar til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Vegna varakröfu um sýknu af vaxtakröfu

Stefnda segist byggja á því að viðskipti aðila hafi verið vaxtalaus og því sé krafa stefnanda um dráttarvexti óréttmæt og röng sú ráðstöfun innborgana sem tilgreind sé í stefnu. Hafi stefnandi ekki fyrr en með málshöfðun þessari krafið stefndu um greiðslu vaxta af þeim kröfum sem greint sé frá í stefnu. Greiðsluseðlar hafi aldrei verið gefnir út og ekkert samkomulag gert um vaxtagjalddaga og stefnda hafi hvorki fengið vaxtareikninga né greiðsluviðurkenningu vegna þeirra. Sýni það inntak samnings aðila um vaxtalaus viðskipti.

Stefnda segir að af viðskiptamannayfirliti stefnanda árið 2011 sjáist að í júní það ár byrji vaxtareikningar að koma inn og eftir það fari innborganir í að borga upp vexti og síðar höfuðstól. Sama sé að segja um viðskiptamannayfirlit árið 2012. Hafi það verið einhliða ákvörðun stefnanda að leggja vexti á reikninga á þessu tímabili, þar sem fram að því hafi viðskiptin verið vaxtalaus, eins og sjáist af yfirlitum og því hvernig greiðslum hafi verið ráðstafað.

Stefnda segir að telja verði að viðskiptavenja um vaxtalaus viðskipti hafi verið staðfest með ráðstöfunum stefnanda á kredit-reikningum þeim sem taldir séu upp í stefnu og því að hvorki hafi verið gefnir út vaxtareikningar né afhentar greiðsluviðurkenning vegna vaxtagreiðslna. Sé litið til þessa liggi fyrir að stefnandi hafi horfið frá áskilnaði um töku dráttarvaxta sem tekinn sé fram á reikningum á því tímabili sem viðskiptin hafi verið sannarlega vaxtalaus, frá árinu 2000 og fram til ársins 2011 þegar stefnandi hafi tekið ákvörðun sína einhliða. Þá kveðst stefnda vísa til tölvubréfa frá stefnanda þar sem ítrekað sé vísað til þess að ýmist hafi vextir verið felldir niður eða séu ekki reiknaðir. Þá sé vísað til tölvubréfs stefnanda til C 4. október 2010. Hafi þessi viðskiptavenja, á meðan viðskipti aðila hafi varað, gilt jafnt um A og stefndu. Sú krafa stefnanda að dráttarvextir skuli reiknaðir frá og með hverjum gjalddaga sé því óréttmæt.

Þá sé til þess að líta að viðskiptum aðila hafi verið þannig háttað að vörum hafi verið skilað af ýmsum ástæðum, svo sem vegna galla, nokkuru eftir að úttekt hafi farið fram. Liggi ekkert fyrir í málinu hvernig réttlætt verði að stefnda verði látin bera vaxtakostnað af þeim vörum sem skilað hafi verið, meðan þær hafi verið í vörzlum stefndu, enda hafi samningur verið milli aðila um að kröfur milli þeirra bæru ekki vexti.

Stefnda kveðst mótmæla kröfum stefnanda um dráttarvexti og krefjast þess að þeir verði reiknaðir samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Stefnda segist vísa til almennra reglna einkamálaréttarfars um skýran og greinargóðan málatilbúnað, reglna laga nr. 91/1991 um aðild, einkum 2. mgr. 16. gr. Þá kveðst hún vísa til reglna samninga- og kröfuréttar um skuldaraskipti og venju í viðskiptum.

Skýrsla stefndu og framburður vitna fyrir dómi

Stefnda sagðist ekki geta sagt að hún hefði tekið þátt rekstri verzlunarinnar B, hún hefði ekkert komið nálægt rekstrinum og vita lítið um hann. Hún hefði engin samskipti átt við stefnanda. Stefnda sagði að „á sínum tíma þegar við stofnuðum þetta fyrirtæki þá lá kennitala mín vel við og hún var fín í að nota“. Stefnda hefði séð um ...., en ekki gert annað. xx C, hefði séð um ..... Stefnda sagðist hafa litið svo á að þau C ættu verzlunina saman.

Vitnið D, fjármálastjóri stefnanda, sagði að B og A hefðu bæði verið í viðskiptum við stefnanda, B á kennitölu stefndu en A á sinni eigin. Hefði stefnandi litið á B og A sem tvo aðila, en C hefði verið í forsvari fyrir báða aðila.

Vitnið sagði að meginreglan hefði verið sú að innborgunum þessara aðila hefði ekki verið blandað saman. Hins vegar hefði það komið fyrir tvisvar, ef vitnið myndi rétt, að vitnið hefði kallað eftir greiðslu frá B en þá hefði borizt greiðsla frá A. Vitnið hefði þá haft samband við forsvarsmann beggja aðila og hefði hann beðið vitnið um að bóka greiðsluna á B. Vitnið sagði að þetta hefði gerzt í júlí 2010 og þá hefðu verið lagðar inn tvær milljónir króna, og svo hefði þetta gerzt í annað skipti sama ár, en vitnið sagðist ekki muna hvenær það hefði verið.

Vitnið sagði að ekkert samkomulag hefði verið gert um að viðskiptin væru vaxtalaus. Reikningsviðskiptin hafi gert ráð fyrir þrjátíu daga greiðslufresti en dráttarvextir reiknuðust eftir það. Hins vegar hefði sá háttur verið hafður á að viðskiptamenn fengu afslátt eftir á, sem reiknaður hefði verið árið eftir og greiddur með kreditreikningi. Þá hefði það komið fyrir að vextir væru felldir niður þegar greiðsla hefði borizt. Í upphafi ársins 2011 hefði verið breytt um tilhögun afsláttar og hann eftir það reiknaður strax.

Vitnið sagði að stefnandi hefði selt viðskiptamönnum sínum vörurnar en þeir ekki fengið þær í umboðssölu. Kredit-reikningar hefðu verið gefnir út ef vara hefði reynzt gölluð, en annars hefði vörum einungis verið skipt fyrir aðrar vörur frá stefnanda.

Vitnið sagði að í samskiptum sínum við C hefði verið gerður greinarmunur á málefnum B og A. Hins vegar hafi verið hægt að ræða málefni beggja aðila í sama samtali enda hefði C komið fram fyrir báða.

Vitnið var spurt hvers vegna það hefði borið við að tekin hefði verið saman samanlögð skuldastaða B og A. og hvort það væri til marks um að þetta hefði verið talin „ein og sama skuldin“. Kvað vitnið svo ekki hafa verið heldur hefði þetta verið gert C til hagræðis þar sem hann hefði séð um greiðslur fyrir báða aðila.

Vitnið C sagðist reka verzlanir undir nafni B og A. Stefnda hefði ekki komið að þeim rekstri öðruvísi en að hafa verið kona vitnisins um x ára skeið. Vitnið kvaðst hafa séð um samskiptin við stefnanda. Stefnandi hefði alltaf talað við vitnið sem „eiganda og framkvæmdastjóra á fyrirtækjunum, ásamt konunni náttúrulega, sem ekki kom nálægt rekstri.“

Vitnið sagði að þau stefnda hefðu hafið reksturinn skömmu fyrir síðustu aldamót og verið þá með tvær hendur tómar, og ódýrara hefði verið að skrá reksturinn á einstaklingskennitölu. Vitnið sagði að á þeim tíma hefði kennitala sín ekki verið „rekstrartæk“, vegna ábyrgða sem vitnið hefði gengizt undir vegna annars rekstrar, og því hefði kennitala stefndu verið notuð. Þetta hefði stefnanda verið ljóst.

Þegar reksturinn hefði stækkað og nýjar verzlanir hefðu verið opnaðar hefði verið stofnað einkahlutafélag um þær verzlanir, A., en hagstæðara væri vegna skattgreiðslna að hafa rekstur, sem vel gengi, í einkahlutafélagi.

Lengi hefðu verið notuð tvö tölvukerfi utan um reksturinn. Sá háttur að hafa reksturinn í tvennu lagi, annars vegar á nafni stefndu og hins vegar hjá A, hefði gert það að verkum að greiða hafi þurft tvisvar fyrir sömu þjónustuna. Ekki hefði verið hægt að komast hjá því nema sameina þann rekstur, sem verið hefði á kennitölu stefndu, og þann sem A hefði séð um. Hefði það verið gert í apríl eða maí 2012 og með því móti hefði tekizt að lækka ýmsan fastan kostnað. Þetta hefði stefnanda verið ljóst en engar athugasemdir gert.

Vitnið sagðist hafa verið með xxx verzlanir á þessum tíma, tvær hefðu verið á kennitölu stefndu en aðrar undir A og spurt um hvernig hefði verið litið á þær í samskiptum við stefnanda sagði það að „við tölum vissulega um sitthvort fyrirtækin, en frá 2012 þegar þeim var algerlega gert grein fyrir, og það vita það allir, og frá þessum tíma þegar farið var að samkeyra tölvukerfin, bókhaldskerfin, þá er náttúrulega haft samband við alla birgja á þeim tíma“ og hefði aldrei verið neitt vafamál hjá þeim hvernig málin stæðu. Allir sem hefðu skipt við vitnið hefðu vitað að þetta væri „eitt og sama fyrirtækið“.

Vitnið sagði að í viðskiptum við stefnanda hefðu fyrstu árin yfirleitt ekki verið greiddir vextir, en eftir samskiptaerfiðleika við stefnanda, sem byrjað hefðu árið 2011, hefðu þeir verið reiknaðir. Sérstaklega spurt hvort vextir hefðu verið reiknaðir árin 2009 og 2010 sagði vitnið: „Mig minnir ekki.“ Stundum hefði vitnið greitt vexti en oft hefðu þeir verið bakfærðir síðar.

Niðurstaða

Þeir reikningar, sem stefnandi krefst greiðslu á, eru gefnir út á einkafirmað B, sem rekið var á kennitölu stefndu. Allt frá upphafi var stefndu kunnugt um þann rekstur og kom fram hjá henni fyrir dómi að hún hefði litið svo á að hún og C ættu saman verzlunina.

Ábyrgð eiganda á einkafirma sínu hverfur ekki við það að eigandinn láti reksturinn að meira eða minna leyti afskiptalítinn.

Stefnda byggir á því að rekstur sinn hafi aðeins verið til málamynda en einkahlutafélagið A hafi verið eini gagnaðili stefnanda. Hafi stefnandi í framkvæmd viðurkennt það og viti að A hafi yfirtekið allan rekstur sem verið hafi á kennitölu stefndu.

Í málinu liggja gögn um samskipti stefnanda við C vegna bæði þess rekstrar sem stundaður var á kennitölu stefndu og þess sem A rak. Er ekki annað að sjá en stefnandi geri greinarmun á þessum tveimur viðskiptamönnum sínum, þótt erindum til þeirra beggja sé beint til sama einstaklingsins. Þess er dæmi að stefnandi nefni í bréfi þann möguleika að inneign annars verði færð á hinn, en það gerir það ekki að verkum að litið verði svo á að A beri ábyrgð á skuldbindingum einkafirmans B. Sýnir þetta fremur hið gagnstæða, að ekki verði fært milli stöðu hvors um sig nema með vilja beggja. Sama má segja þótt fyrir hafi komið að A greiddi reikning sem gefinn hafði verið út til B. Sá sem stendur í skuld vegna reikninga, ber áfram ábyrgð á ógreiddum reikningum þótt annar aðili greiði hluta reikninganna fyrir hann og lánardrottinn hreyfi ekki athugasemdum við því. Reikningarnir sem mál þetta snýst um eru allir gefnir út á kennitölu stefndu. Í gögnum málsins er ekkert sem sýnir að gerð hafi verið athugasemd við það eða beðið um að A verði skráður skuldari þeirra í hennar stað. Óumdeilt er að A hafi tekið við rekstrinum sumarið 2012, eftir útgáfu reikninganna, en ekki hefur verið sýnt fram á að stefnandi hafi þá eða í annan tíma samþykkt skuldskeytingu, þannig að A taki skuldastað stefndu.

Þegar á allt framanritað er horft er óhjákvæmilegt að fallast á með stefnanda að það sé stefnda sem standi í skuld við stefnanda vegna reikninganna, en þeim hefur ekki verið mótmælt efnislega að öðru leyti en rakið hefur verið.

Stefnda krefst þess til vara að ekki verði reiknaðir dráttarvextir og segir að um slíkt hafi verið samið í viðskiptum aðila. Á reikningunum er jafnan tilgreint að áskilinn sé réttur til töku dráttarvaxta og hefur ekki verið lagður fram neinn viðskiptasamningur aðila um annað. Sá sem ber fyrir sig viðskiptavenju ber sönnunarbyrði af tilvist og efni hennar. Í samskiptum aðila má sjá dæmi um að tekið sé fram, þar sem einstök skuldastaða er rakin, að engir vanskilavextir séu með taldir, og þá sýna gögn að stefnandi hefur beðið viðskiptabanka sinn um að fella niður vexti. Slíkt þykir hins vegar ekki færa sönnur á að viðskiptin hafi almennt verið vaxtalaus, heldur virðast þetta einstök tilvik. Gegn mótmælum stefndu hefur ekki verið sannað að í viðskiptum aðila hafi vaxtaleysi verið umsamið eða venjuhelgað.

Ekki er tölulegur ágreiningur eða deilt um einstaka reikninga í máli þessu og í ljósi alls framanritað verða dómkröfur stefnanda um greiðslu samkvæmt reikningunum og vexti teknar til greina. Stefndu verður gert að greiða stefnanda 700.000 krónur í málskostnað. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Af hálfu stefnanda fór G-kvk-nf M-kvk-nf E-kvk-nf hdl. með málið en af hálfu stefndu Ó-kk-nf R-kk-nf Ó-kk-nf hrl.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefnda, Z, greiði stefnanda, X., 10.186.075 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 567.844 krónum frá 27. september 2009 til 2. október 2009, af 682.985 krónum frá þeim degi til 4. október 2009, af 803.314 krónum frá þeim degi til 10. október 2009, af 1.647.519 krónum frá þeim degi til 11. október 2009, af 1.785.085 krónum frá þeim degi til 15. október 2009, af 2.054.273 krónum frá þeim degi til 16. október 2009, af 2.131.236 krónum frá þeim degi til 22. október 2009, af 2.434.205 krónum frá þeim degi til 29. október 2009, af 2.896.802 krónum frá þeim degi til 31. október 2009, af 2.928.843 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2009, af 3.713.930 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2009, af 3.740.822 krónum frá þeim degi til 13. nóvember 2009, af 4.248.085 krónum frá þeim degi til 19. nóvember 2009, af 4.245.625 krónum frá þeim degi til 20. nóvember 2009, af 4.277.738 krónum frá þeim degi til 21. nóvember 2009, af 4.382.131 krónu frá þeim degi til 28. nóvember 2009, af 5.019.678 krónum frá þeim degi til 2. desember 2009, af 5.064.837 krónum frá þeim degi til 3. desember 2009, af 4.942.913 krónum frá þeim degi til 4. desember 2009, af 5.146.632 krónum frá þeim degi til 5. desember 2009, af 5.595.592 krónum frá þeim degi til 6. desember 2009, af 5.656.708 krónum frá þeim degi til 10. desember 2009, af 5.874.583 krónum frá þeim degi til 16. desember 2009, af 5.873.338 krónum frá þeim degi til 17. desember 2009, af 6.238.425 krónum frá þeim degi til 19. desember 2009, af 6.643.214 krónum frá þeim degi til 24. desember 2009, af 6.850.357 krónum frá þeim degi til 26. desember 2009, af 6.948.841 krónu frá þeim degi til 27.desember 2009, af 7.113.689 krónum frá þeim degi til 31. desember 2009, af 7.413.034 krónum frá þeim til 1. janúar 2010, af 7.683.503 krónum frá þeim degi til 2. janúar 2010, af 7.919.885 krónum frá þeim degi til 8. janúar 2010, af 8.249.365 krónum frá þeim degi til 9. janúar 2010, af 8.290.109 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2010, af 8.261.220 krónum frá þeim degi til 14. janúar 2010, af 8.629.289 krónum frá þeim degi til 16. janúar 2010, af 8.777.290 krónum frá þeim degi til 20. janúar 2010, af 8.872.224 krónum frá þeim degi til 21. janúar 2010, af 9.228.630 krónum frá þeim degi til 22. janúar 2010, af 9.261.327 krónum frá þeim degi til 28. janúar 2010, af 9.448.810 krónum frá þeim degi til 04. febrúar 2010, af 9.580.377 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2010, af 9.777.977 krónum frá þeim degi til 6. febrúar 2010, af 9.787.013 krónum frá þeim degi til 12. febrúar 2010, af 9.879.454 krónum frá þeim degi til 15. febrúar 2010, af 9.832.320 krónum frá þeim degi til 18. febrúar 2010, af 9.978.510 krónum frá þeim degi til 21. febrúar 2010, af 10.309.543 krónum frá þeim degi til 22. febrúar 2010, af 4.081.829 krónum frá þeim degi til 26. febrúar 2010, af 4.242.365 krónum frá þeim degi til 5. marz 2010, af 4.403.512 krónum frá þeim degi til 11. marz 2010, af 4.567.844 krónum frá þeim degi til 12. marz 2010, af 4.780.368 krónum frá þeim degi til 14. marz 2010, af 4.807.476 krónum frá þeim degi til 16. marz 2010, af 4.800.322 krónum frá þeim degi til 17. marz 2010, af 4.813.650 krónum frá þeim degi til 19. marz 2010, af 5.015.941 krónu frá þeim degi til 15. júní 2010, af. 5.015.088 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2010, af 5.180.265 krónum frá þeim degi til 14. júlí 2010, af 5.942.223 krónum frá þeim degi til 16. júlí 2010, af 6.102.612 krónum frá þeim degi til 05. ágúst 2010, af 7.203.203 krónum frá þeim degi til 11. ágúst 2010, af 7.804.273 krónum frá þeim degi til 15. ágúst 2010, af 8.367.473 krónum frá þeim degi til 04. september 2010, af 8.648.495 krónum frá þeim degi til 11. september 2010, af 8.889.373 krónum frá þeim degi til 12. september 2010, af 9.160.408 krónum frá þeim degi til 16. september 2010, af 9.851.331 krónum frá þeim degi til 17. september 2010, af 10.152.782 krónum frá þeim degi til 19. september 2010, af 10.744.883 krónum frá þeim degi til 23. september 2010, af 11.552.412 krónum frá þeim degi til 26. september 2010, af 12.008.931 krónu frá þeim degi til 29. september 2010, af 12.741.117 krónum frá þeim degi til 7. október 2010, af 12.952.949 krónum frá þeim degi til 08. október 2010, af 13.031.563 krónum frá þeim degi til 10. október 2010, af 14.401.537 krónum frá þeim degi til 15. október 2010, af 14.567.197 krónum frá þeim degi til 31. október 2010, af 15.099.496 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2010, af 14.850.547 krónum frá þeim degi til 3. desember 2010, af 14.964.024 krónum frá þeim degi til 4. desember 2010, af 14.970.048 krónum frá þeim degi til 5. desember 2010, af 15.093.501 krónu frá þeim degi til 22. desember 2010, af 15.529.690 krónum frá þeim degi til 30. desember 2010, af 10.102.966 krónum frá þeim degi til 31. desember 2010, af 10.160.028 krónum frá þeim degi til 2. janúar 2011, af 10.223.392 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2012 en af 10.186.075 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum eftirtöldum innborgunum: 419.837 krónum hinn 3. ágúst 2010, 20.583 krónum hinn 3. september 2010, 927.135 krónum hinn 3. september 2010, 139.806 krónum hinn 5. október 2010, 87.353 krónum hinn 10. nóvember 2010, 525.871 krónu hinn 10. nóvember 2010, 37.329 krónum hinn 22. nóvember 2010, 32.931 krónu hinn 22. nóvember 2010, 151.850 krónum hinn 10. desember 2012, 129.172 krónum hinn 6. janúar 2011, 111.608 krónum hinn 6. janúar 2011, 214.710 krónum hinn 28. febrúar 2011, 216.295 krónum 28. febrúar 2011, 430.194 krónum hinn 15. apríl 2011, 316.004 krónum hinn 15. apríl 2011, 61.136 krónum hinn 15. apríl 2011, 117.556 krónum hinn 10. júní 2011, 72.078 krónum hinn 10. júní 2011, 218.917 krónum hinn 28. nóvember 2011 og 258.713 krónum sama dag, sem dragast skulu frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi, og 700.000 krónur í málskostnað.