S-555/2014

Mál þetta er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 20. október 2014, á hendur E-kk-þgf J-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 000000-0000, [...], „fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 11. ágúst 2013, í lögreglubifreið fyrir utan félagsheimilið Herðubreið við Hafnargötu á Seyðisfirði og í sömu lögreglubifreið á leið frá Seyðisfirði til Egilsstaða, ítrekað hótað lögreglumanninum A lífláti.“

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara er krafist sýknu, en að því frágengnu vægustu refsingar sem lög leyfa.

I

Krafa ákærða um frávísun var ekki sett fram fyrr en í ræðu verjanda hans að loknum skýrslutökum við aðalmeðferð málsins. Er hún byggð á því að rannsókn á málinu hafi í reynd verið í höndum tveggja lögreglumanna við embætti sýslumannsins á Seyðisfirði, þeirra A og B, sem höfðu afskipti af ákærða aðfaranótt sunnudagsins 11. ágúst 2013 og fluttu hann í lögreglubifreið frá Seyðisfirði til Egilsstaða þar sem hann var vistaður í fangaklefa, en meðan á þeirri ökuferð stóð á ákærði að hafa hótað A lífláti. Til grundvallar ákæru liggi þannig rannsókn sem framkvæmd hafi verið af aðilum sem hafi verið vanhæfir til að fara með hana.

Fyrir liggur samkvæmt framlögðum gögnum að með bréfi sýslumannsins á Seyðisfirði 11. september 2013 var óskað eftir því við sýslumanninn á Eskifirði að hann færi með rannsókn málsins. Lá þá eingöngu fyrir í því frumskýrsla, sem var rituð af A hina umræddu nótt. B ritaði síðar, eða 23. september 2013, skýrslu um aðkomu sína að málinu, og sérstaka upplýsingaskýrslu 27. nóvember sama ár sem laut aðallega að ástandi ákærða og ákvörðun um vistun hans í fangaklefa. Liggja fyrir gögn um það að seinni skýrslan hafi verið gerð að beiðni þess lögreglumanns sem fór með rannsókn málsins hjá sýslumanninum á Eskifirði og má ætla að hið sama eigi við um fyrri skýrsluna. Þá tók lögreglumaður við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu skýrslu af ákærða 14. nóvember 2013, en lögreglan á Eskifirði hafði farið þess á leit við embættið með bréfi 7. október sama ár. Á grundvelli þessara rannsóknargagna gaf ríkissaksóknari út ákæru í málinu. Verður dómur í því reistur á sönnunargögnum, sem færð hafa verið fram við meðferð þess fyrir dómi, en ekki á lögreglurannsókn umfram það sem heimilað er í 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til þess sem að framan er rakið eru engin efni til að verða við kröfu ákærða um frávísun málsins.

II

Fyrir liggur að lögreglumennirnir B og A voru staddir á Egilsstöðum þegar lögreglu barst um það tilkynning aðfaranótt sunnudagsins 11. ágúst 2013 að maður hefði ráðist að fólki við félagsheimilið Herðubreið á Seyðisfirði. Héldu þeir þegar til Seyðisfjarðar og var þar vísað á umræddan mann, sem reyndist vera ákærði í máli þessu. Kemur fram í frumskýrslu lögreglu að þegar búið var að handtaka ákærða og færa hann inn í lögreglubifreið hafi hann reynt að skalla A og setja hnéð í andlitið á honum. Á leiðinni á lögreglustöðina á Egilsstöðum hafi hann nokkrum sinnum sagt að hann myndi drepa A. Ákærði hafi verið mjög ölvaður. Lýsing B á framferði ákærða í umrætt sinn samkvæmt framangreindri skýrslu hans var efnislega á sama veg. Við skýrslugjöf hjá lögreglu neitaði ákærði sök.

III

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst ákærði ekki kannast við að hafa gerst sekur um þá háttsemi sem hann er ákærður fyrir. Skýrði hann svo frá að hann hafi verið á leiðinni heim til sín fótgangandi þegar tveir lögreglumenn birtust og handtóku hann. Kvaðst hann strax hafa innt þá eftir því af hverju þeir væru að handtaka hann, en fengið fá svör. Hann hafi verið færður í lögreglubifreið og ekið með hann til Egilsstaða. Ökuferðin þangað hafi tekið 20 til 25 mínútur og andrúmsloftið í lögreglubifreiðinni verið frekar létt meðan á henni stóð. Kvaðst ákærði minnast þess að hann hafi gert grín að lögreglumanninum sem ók lögreglubifreiðinni, haft orð á því að hann væri kerlingarlegur. Lögreglumaðurinn sem sat í aftursætinu við hlið hans hafi hlegið með honum að þessu. Enda þótt hann hafi verið mjög drukkinn kvaðst ákærði muna ágætlega eftir ökuferðinni, en kannski ekki nákvæmlega því sem hann þá sagði sem þó hafi aðallega gengið út á að gera grín að bílstjóranum.

B lögreglumaður gerði í skýrslu sinni fyrir dómi grein fyrir ástæðum þess að ákærði var handtekinn á Seyðisfirði hina umræddu nótt og færður í fangaklefa á Egilsstöðum. Þá kom fram hjá honum að ákærði hafi verið ölvaður og sérstaklega viðskotaillur þegar verið var að færa hann inn í lögreglubifreiðina eftir að hann hafði verið handjárnaður. Á leiðinni frá Seyðisfirði til Egilsstaða hafi ákærði síðan í nokkur skipti hótað A lögreglumanni lífláti með því að segja „ég mun drepa þig“. Aðspurður um hvort hann hafi litið svo á að ástæða væri til að taka þessar hótanir alvarlega svaraði B því játandi. Ákærði hafi verið orðinn æstur og það ásamt því hvernig hann bar hótunina fram og hvernig hann horfði á lögreglumanninn væri ekki hægt að leggja út á annan veg en þann að full alvara hafi búið þar að baki. Ekki hafi á nokkurn hátt verið hægt að líta á þetta sem léttvægt tal eða spaug. Samkvæmt vitnisburði B ók hann lögreglubifreiðinni frá Seyðisfirði til Egilsstaða.

Í skýrslu A við aðalmeðferð málsins kom fram að ákærði hafi verið mjög ölvaður og æstur þegar hann var handtekinn á Seyðisfirði hina umræddu nótt. Eftir að hann hafði verið handjárnaður hafi hann reynt að skalla vitnið og sparka í það. Á leiðinni til Egilsstaða hafi hann ítrekað hótað lögreglumönnunum. Hafi hótun í garð vitnisins falist í því að ákærði hafi sagt við vitnið „ég skal drepa þig“ og „ég skal stúta þér“. Kvaðst A hafa tekið þetta nærri sér, honum hafi ekki verið sama. Miðað við upplýsingar sem þeir hefðu fengið um framferði ákærða fyrr um nóttina hafi verið ástæða til að taka þetta alvarlega. Aðspurður skýrði A svo frá að ákærði hafi hótað honum að minnsta kosti fjórum sinnum með framangreindum hætti. Samkvæmt vitnisburði A ók hann lögreglubifreiðinni frá Seyðisfirði til Egilsstaða.

IV

Samkvæmt því sem að framan er rakið liggur fyrir afdráttarlaus vitnisburður tveggja lögreglumanna um að ákærði hafi, aðfaranótt sunnudagsins 11. ágúst 2013, ítrekað hótað öðrum þeirra lífláti. Að sögn þeirra viðhafði ákærði þessar hótanir í lögreglubifreið þegar verið var að flytja hann til Egilsstaða í kjölfar þess að hann var handtekinn á Seyðisfirði fyrir að veitast þar að fólki. Fram er komið að ákærði var mjög ölvaður og samkvæmt vitnisburði lögreglumannanna var hann æstur og á köflum viðskotaillur. Þá hafa lögreglumennirnir með trúverðugum hætti lýst því að þeim hafi síður en svo staðið á sama um hótanir ákærða. Að mati dómsins er ekkert fram komið sem getur hnekkt vitnisburði þeirra. Verður því að telja sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og þar er réttilega heimfærð til 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

V

Með 1. gr. laga nr. 25/2007 voru gerðar breytingar á 106. gr. almennra hegningarlaga. Með þeim breytingum var refsirammi, þegar brot beindist að opinberum starfsmanni, sem hefur heimild til líkamlegrar valdbeitingar, hækkaður úr sex árum í átta. Þá var lögfest sérstakt ítrekunarákvæði sem nú er að finna í 3. mgr. 106. gr. Samkvæmt því má hækka refsingu um allt að helming ef hinn sakfelldi hefur áður sætt refsingu samkvæmt 106. gr. „eða honum hefur verið refsað fyrir brot sem tengt er að öðru leyti við vísvitandi ofbeldi“. Í athugasemdum frumvarps þess, er síðar varð að lögum nr. 25/2007, segir meðal annars að markmiðið með 1. gr. frumvarpsins sé að skerpa og auka þá refsivernd sem opinberum starfsmönnum, er hafa heimild til líkamlegrar valdbeitingar, sé veitt í refsilögum. Þessi hópur opinberra starfsmanna lendi mun oftar í þeirri aðstöðu að sæta ofbeldi eða hótun um ofbeldi en aðrir opinberir starfsmenn.

Ákærði, sem er fæddur árið 1985, afplánar nú 20 mánaða fangelsisrefsingu samkvæmt þremur dómum. Þannig var honum með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur uppkveðnum 18. maí 2012 gert að sæta fangelsi í tvo mánuði fyrir umferðarlagabrot. Þá var hann með dómi Hæstaréttar 2. maí 2013 dæmdur í 12 mánaða fangelsi fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr., 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni. Áfrýjað var héraðsdómi uppkveðnum 11. október 2012 og var refsing ákveðin sem hegningarauki við dóminn frá 18. maí sama ár. Loks var ákærði dæmdur til sex mánaða refsivistar 19. september 2014 fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Dómurinn frá 2. maí 2013 hefur ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingar í máli þessu, sbr. 3. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn ber að ákveða hana sem hegningarauka við dóminn frá 19. september 2014, sbr. 78. gr. laganna.

Að framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði.

Með vísan til 1. málsliðar 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef D-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 260.400 krónur, og þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi málsins, H-kk-ef E-kk-ef F-kk-ef héraðsdómslögmanns, 49.600 krónur. Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Þá verður ákærða gert að greiða annan sakarkostnað samkvæmt yfirliti sækjanda, en hann nemur 81.662 krónum.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Ákærði, E-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í tvo mánuði.

Ákærði greiði 391.662 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef D-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 260.400 krónur, og þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi málsins, H-kk-ef E-kk-ef F-kk-ef héraðsdómslögmanns, 49.600 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf