E-1171/2009

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 7. desember 2009, er höfðað af Á-kk-þgf G-kk-þgf, Þórðarsveig 30, Reykjavík, á hendur Mind ehf., Holtasmára 1, Kópavogi. Málið var höfðað með stefnu birtri 12. mars 2009.

Í málinu gerir stefnandi þær kröfur að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar, samtals að fjárhæð 8.713.415 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, af 700.000 krónum frá 1. desember 2008 til 1. janúar 2009, þá af 1.400.000 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009, þá af 2.100.000 krónum frá þeim degi til 10. febrúar 2009, þá af 7.728.655 krónum frá þeim degi til 1. mars 2009, en þá af 8.713.415 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001, í fyrsta sinn þann 1. desember 2009.

Loks er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda auk álags er nemi virðisaukaskatti af málskostnaði eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi sem áskilinn er réttur til þess að leggja fram við aðalmeðferð málsins, ef til hennar kemur.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu og málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati réttarins.

II.

Helstu málavextir eru þeir að stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda með skriflegum ráðningarsamningi dagsettum 1. maí 2007 en hóf störf nokkru fyrr. Stefnandi gegndi starfi aðstoðarforstjóra hjá stefnda samkvæmt starfslýsingu í ráðningarsamningi. Ráðningarkjör stefnanda voru mánaðarlaun að fjárhæð kr. 700.000,00 en auk þess var það hluti af ráðningarkjörum stefnanda að honum yrði látin í té bifreið sér að kostnaðarlausu sem og farsími. Í kjölfar ráðningar var bifreið af gerðinni Volkswagen Touareq tekin á rekstrarleigu með rekstrarleigusamningi við SP-fjármögnun hf. dagsettum 26. apríl 2007. Samkvæmt samningnum var stefnandi sjálfur skráður rekstrarleiguhafi og byggir stefnandi á því að það hafi verið gert af ástæðum sem vörðuðu stefnda. Af hálfu stefnda er hins vegar bent á að þótt rétt sé að samkvæmt ráðningarsamningnum hafi stefnandi átt að fá síma, fartölvu og bifreið til umráða, hefði ekki verið samið nánar um það, af hvaða gerð bifreiðin skyldi vera. Stefnandi hefði síðan upp á sitt einsdæmi gert fjármögnunarsamning um dýran jeppa, án heimildar stefnda. Óumdeilt er hins vegar að stefndi greiddi afborganir af rekstrarleigunni sem og rekstrarkostnað af bifreiðinni.

Hinn 6. nóvember 2008 barst stefnanda bréf frá stjórnarformanni stefnda þar sem því var lýst yfir að stjórn stefnda ásamt framkvæmdastjóra liti svo á að stefnandi hefði sagt upp störfum fyrirvaralaust og án uppsagnar. Kemur fram í bréfinu að frá hádegi þann 3. nóvember til 6. nóvember 2008 hafi stefnandi ekki sinnt starfsskyldum sínum hjá stefnda án skýringa. Stefnandi mótmælti fullyrðingum stefnda um ætlaða fyrirvaralausa uppsögn sína með bréfi dags. 11. nóvember 2008.

Mánuði eftir uppsögn sendi stefnandi stefnda bréf dags. 5. desember 2008 þar sem stefnandi ítrekaði efndir og lýsti því yfir að hann óskaði ekki eftir því að hafa áðurgreinda bifreið áfram í sinni vörslu. Stefnandi skilaði bifreiðinni og eftir stóð skuld við SP-fjármögnun hf. að fjárhæð 5.329.081 króna. Stefnandi viðurkenndi að skulda SP-fjármögnun hf. samkvæmt skuldinni með sérstakri yfirlýsingu dagsettri 6. febrúar 2009 og gerði samkomulag við SP-fjármögnun hf. um að gengið yrði frá skuldinni með skuldabréfi að fjárhæð 5.628.655 krónur með einni afborgun þann 10. febrúar 2011. Þá undirgekkst stefnandi ábyrgðarskuldbindingu fyrir hönd stefnda bæði gagnvart Glitni banka hf. vegna kreditkorts númer 5587-4050-0019-9037 að fjárhæð 1.500.000 krónu og sömu fjárhæð gagnvart Nýja Kaupþingi banka hf.

Með bréfi dagsettu 11 nóvember 2008 krafðist stefnandi þess að ofangreind launaskuld yrði gerð upp við hann og hann yrði leystur undan ofangreindum ábyrgðarskuldbindingum.

III.

Stefnandi byggir kröfur sínar á ráðningarsamningi aðila og rétti stefnanda til endurgjalds fyrir vinnu sína í þágu stefnda. Þá byggir stefnandi kröfu sína einnig á meginreglu samningaréttar um skyldu til efnda gerðra samninga. Fjárhæð kröfu stefnanda um endurgreiðslu á uppgjöri vegna rekstrarleigusamnings byggir stefnandi á framlögðum skjölum um uppgjör á rekstrarleigusamningi vegna bifreiðarinnar TGD20. Dómkrafa stefnanda er í stefnu sundurliðuð á eftirfarandi hátt:

Laun í nóvember kr. 700.000,00

Laun í uppsagnarfresti 3 mánuðir kr. 2.100.000,00

Orlof 10,17 % kr. 284.760,00

Endurgreiðsla skuldar v/rekstrarleigusamnings kr. 5.628.655,00

Samtals kr. 8.713.415,00

Kröfu um greiðslu launa í uppsagnarfresti byggir stefnandi á ákvæðum 3. kafla ráðningarsamnings aðila, sem fjallar um ráðningartíma og uppsagnarfrest, þar sem skýrt sé kveðið á um gagnkvæman þriggja mánaða uppsagnarfrest. Stefnandi byggir á því að sér hafi verið sagt upp með bréfi dags. 6. nóvember 2008 en við uppsögn hafi ráðningarsamningurinn þegar verið vanefndur af hálfu stefnda þar sem stefnandi hefði ekki fengið greidd laun vegna vinnuframlags í október 2008.

Stefnandi byggir kröfu um endurgreiðslu vegna ábyrgðarskuldbindinga vegna rekstrarleigusamnings á meginreglum kröfuréttar. Skýrt hafi verið kveðið á um það í 9. kafla ráðningarsamningsins með kaflaheitið „önnur starfskjör“, að stefndi skyldi láta stefnanda í té bifreið og sjá um rekstrarkostnað hennar. Þrátt fyrir að stefnandi hafi sjálfur þurft að verða aðili að rekstrarleigusamningnum vegna bifreiðarinnar, hefði það verið skýr skylda af hálfu stefnda samkvæmt ákvæðum ráðningarsamningsins að útvega stefnanda bifreið til afnota. Vegna erfiðleika stefnda hefði stefnandi samþykkt að vera að nafninu til leigutaki á bifreiðinni en stefndi hefði átt að greiða leigugjaldið sem hann hefði og gert. Eftir uppsögn stefnanda hefði stefnandi hins vegar sjálfur þurft að ganga frá uppgjöri vegna bifreiðarinnar, og geri stefnandi kröfu um að stefnda verði gert að endurgreiða honum í samræmi við skyldu stefnda innan samninga, sbr. ákvæði ráðningarsamnings aðila. Stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna vanefnda stefnda sem nemi uppgjöri hans á rekstrarleigusamningnum með skuldabréfi útgefnu þann 10. febrúar 2009. Kröfu sína um greiðslu orlofs við starfslok byggir stefnandi á lögum um orlof nr. 30/1987 en samkvæmt 8. gr. þeirra laga beri að gera upp áunnið uppsafnað orlof launamanns við starfslok. Það hafi hins vegar ekki gert í tilviki stefnanda.

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til endurgjalds vegna vinnu sinnar í þágu stefnda. Um greiðsluskyldu stefnda sé vísað til meginreglna vinnuréttar um greiðslu verkkaups og meginreglna samningaréttar um skyldu til efnda samninga auk laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda og laga nr. 30/1987 um orlof. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og er dráttarvaxtakrafan miðuð við gjalddaga hvers launamánaðar fyrir sig og frá uppgjörsdegi á rekstrarleigusamningi þann 10. febrúar 2009.

Krafa um málskostnað styðst við XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur er einnig krafist álags á málskostnað er nemur virðisaukaskatti samkvæmt lögum nr. 50/1988.

IV.

Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi á sínum tíma verið ráðinn til starfa sem aðstoðarforstjóri hjá stefnda og m.a. verið ábyrgur fyrir fjármálum og rekstri félagsins, starfsmannastjórn og reikningahaldi ásamt áætlanagerð. Þá hafi stefnandi verið ábyrgur fyrir fjármögnun félagsins og setið í stjórn Mind Asia í Hong Kong og átt að sinna verkefnum vegna reksturs þess félags og fjárhagslegum uppgjörum. Undir lok árs 2008 hefði komið upp verulegur trúnaðarbrestur milli stefnanda og stjórnar stefnda, m.a. vegna úttekta stefnda á kostnað félagsins í Hong Kong, sem stefnandi hefði ekki hirt um að færa í bókhaldi né gefa stjórn stefnda skýringar á. Stefnandi hefði tekið út á reikning Mind Asia í Hong Kong töluvert fé í formi fyrirframgreiddra launa, auk annarra úttekta eins og komi fram í framlögðu yfirliti. Til að gera úttektir stefnanda upp í bókhaldi stefnda hefði ekki verið unnt að komast hjá því að færa úttektirnar á viðskiptareikning stefnanda, en stjórn félagsins hafi ítrekað óskað eftir skýringum stefnanda á úttektunum án árangurs. Stefndi hefði því fært á móti úttektunum ógreidd laun, sem og laun í uppsagnarfresti, fyrir desember 2008 og janúar og febrúar 2009. Skuld stefnanda við stefnda nemi samkvæmt útreikningum stefnda 3.478.090 krónum miðað við gengi USD 128.49. Hafi stefndi skuldajafnað ógreiddum launum og launum í uppsagnarfresti, við úttektir stefnda. Sé því ljóst að stefnandi er í verulegum skuldum við stefnda.

Stefndi hafnar alfarið og mótmælir því að félagið beri nokkra ábyrgð á þeim rekstarleigusamningi sem stefnandi gerði upp á sitt einsdæmi og án heimildar stefnda. Samkvæmt ráðningarsamningi skyldi stefndi láta stefnanda í té bifreið og sjá um rekstarkostnað hans. Ljóst sé að stefndi hefði aldrei samþykkt þá bifreið, sem stefnandi upp á sitt einsdæmi og á eigin reikning, tók á rekstarleigu. Rétt sé að stefndi hafi greitt rekstarkostnað bifreiðarinnar í ákveðinn tíma, en stefnandi hefði séð um fjármál stefnda og því einfalt fyrir hann að greiða þann kostnað sem til féll við rekstur bílsins.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda að þessu leyti enda hafi stefndi ekki verið aðili að þeim samningi sem krafan byggi á og þá hafi samningurinn verið gerður án vitneskju eða heimildar stefnda. Sé því mótmælt að samningurinn hafi verið gerður í nafni stefnanda vegna orsaka sem stefnda var um að kenna, eins og fullyrt sé í stefnu og sé því mótmælt sem röngu. Þá sé hvorki vitað hvar bifreiðin er niðurkomin né liggi fyrir neitt mat um verðmæti hennar. Séu kröfur þessar því vanreifaðar auk þess sem samningurinn sé ekki gerður í nafni stefnda.

Ljóst sé að stefnandi eigi enga kröfu á stefnda þar sem úttektir stefnanda á reikning stefnda nema hærri upphæð en ógreidd laun í uppsagnarfresti sem stefnandi geri kröfur til. Lýsi stefndi yfir skuldajöfnuði við kröfur stefnanda. Þar sem kröfur stefnda nemi 3.478.090 krónum en launakröfur stefnanda nemi 3.084.760 krónum sé stefnandi í skuld við stefnda.

Um málskostnað vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur stefnandi málsins sem og fyrirsvarsmaður stefnda og starfandi stjórnarformaður, J-kk-nf Þ-kk-nf, og vitnin J-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður SP-fjármögnunar hf., og M-kvk-nf M-kvk-nf P-kvk-nf, sem var skrifstofustjóri hjá stefnda á árunum 2007-2008. Verður gerð grein fyrir skýrslum þeirra eins og þurfa þykir hér á eftir.

Ekki er í málinu tölulegur ágreiningur og þá er óumdeilt að ráðningarsamningi stefnanda var rift með ólögmætum hætti af hálfu stefnda. Aðilar máls þessa deila hins vegar um það annars vegar, hvort stefnda beri að endurgreiða stefnanda þá fjárhæð, sem til er komin vegna uppgjörs stefnanda á rekstrarleigusamningi hans við SP-fjármögnun hf. vegna bifreiðarinnar TGD20, og hins vegar um það hvort stefnda var unnt að skuldajafna nánar tilteknum fjárhæðum samkvæmt framlögðu yfirliti á dómskjali nr. 18 við dómkröfur stefnanda.

Af framlögðum ráðningarsamningi stefnanda er ljóst að það var hluti af starfskjörum hans hjá stefnda að hafa bifreið til umráða sem stefndi skyldi greiða rekstrarkostnað af. Fyrir liggur að stefnandi tók bifreiðina TGD20 á rekstrarleigu hjá SP-fjármögnun ehf. í eigin nafni. Bar stefnandi á þann veg í skýrslu sinni hér fyrir dóminum, að hann hefði gert rekstarleigusamninginn í eigin nafni þar sem stefndi hefði ekki talist tækur sem skuldari á bílasamningi á þeim tíma. Hefði þessi tilhögun átt að vera tímabundin þar til hagur félagsins vænkaðist en sá tími hefði aldrei komið. Framburður stefnanda fær stuðning í framburði fyrirsvarsmanns stefnda og vætti vitnisins J-kk-ef H-kk-ef, starfsmanns SP-fjármögnunar hf. Fyrirsvarsmaður stefnda kvað ákvörðun hafa verið tekna um að borga af bifreiðinni þar sem þegar hefði verið ákveðið að leigja bifreið fyrir stefnanda. Engin endanleg ákvörðun hefði þó verið tekin um það, hvernig þessum málum yrði háttað til framtíðar.

Í skýrslu fyrirsvarsmanns stefnda hér fyrir dóminum kom einnig fram að honum var ljóst hvaða bifreið stefnandi hafði til umráða sem starfsmaður stefnda og á sama veg var vætti vitnisins M-kvk-ef M-kvk-ef P-kvk-ef, fyrrverandi skrifstofustjóra hjá stefnda, en hún kvað fyrirsvarsmann stefnda hafa verið fullkunnugt um að greitt var af umræddri bifreið af hálfu fyrirtækisins. Bar M-kvk-nf M-kvk-nf á þann veg að engar greiðslur hefðu verið inntar af hendi í nafni fyrirtækisins nema með samþykki fyrirsvarsmannsins. Verður við þennan vitnisburð miðað enda er ekki fallist á það með stefnda að sú staðreynd, að framangreint vitni eigi í launadeilu við stefnda, veiki vætti þess með þeim hætti að litið verði framhjá því. Er það því mat dómsins, að líta verði svo á að stefndi hafi, með því að greiða rekstrarkostnað þeirrar bifreiðar, sem stefnandi tók á leigu samkvæmt framlögðum rekstrarleigusamningi milli hans og SP-fjármögnunar hf., fallist á þessa tilhögun efnda á ráðningarsamningi stefnanda við stefnda. Eins og áður greinir er ekki tölulegur ágreiningur í málinu og þá liggur fyrir í framlögðum gögnum að stefnandi gerði upp við SP-fjármögnun hf. eftirstöðvar rekstrarleigusamningsins vegna bifreiðarinnar TGD20 með útgáfu skuldabréfs 10. febrúar 2009 að höfuðstólsfjárhæð 5.628.655 krónur. Með útgáfu skuldabréfsins greiddi stefnandi kröfu SP-fjármögnunar hf. og ber stefnda því, í ljósi alls framanritaðs, að endurgreiða stefnanda tjón hans sem nemur þeirri fjárhæð.

Stefndi byggir á því að honum sé heimilt að skuldajafna kröfum sínum á hendur stefnanda samkvæmt framlögðu yfirliti yfir úttektir stefnanda á dómskjali 18 við kröfur stefnanda. Fyrirsvarsmaður stefnda kvað framangreint yfirlit sýna bæði kröfur stefnda og dótturfélags stefnda í Hong Kong, Mind Asia, á hendur stefnanda og kvað skjalið útbúið af þeim, sem sæi um bókhald stefnda. Greiðsla að fjárhæð 113.650 krónur væri þó ekki stefnanda viðkomandi auk þess sem ekki væri útilokað að greiðsla að fjárhæð 855.464 krónur varðaði fyrirsvarsmanninn sjálfan. Sérstaklega aðspurður um það hvort færslurnar á framangreindu yfirliti sýndu raunverulega skuld stefnanda við stefnda, tók fyrirsvarsmaður stefnda þannig til orða, að eins og núverandi staða væri hjá félaginu væri ljóst að það vantaði fylgiskjöl með færslunum inn í bókhald stefnda. Þá kom fram hjá honum að kröfur Mind Asia á hendur stefnanda samkvæmt yfirlitinu hefðu ekki verið framseldar til stefnda. Að þessu virtu er það mat dómsins að krafa stefnda á hendur stefnanda samkvæmt yfirlitinu sé svo óljós að skuldajöfnuður verði ekki á henni byggður í máli þessu.

Samkvæmt framansögðu eru kröfur stefnanda teknar til greina að öllu leyti eins og nánar greinir í dómsorði. Eftir úrslitum málsins og með vísan til meginreglu 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn 350.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Uppkvaðning dóms þessa hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Mind ehf., greiði stefnanda, Á-kk-þgf G-kk-þgf, 8.713.415,00 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 700.000 krónum frá 1. desember 2008 til 1. janúar 2009, þá af 1.400.000 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009, þá af 2.100.000 krónum frá þeim degi til 10. febrúar 2009, þá af 7.728.655 krónum frá þeim degi til 1. mars 2009, en þá af 8.713.415 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf