E-4743/2005

Mál þetta var höfðað 27. júní 2005 og var dómtekið 3. apríl sl.

Stefnandi er G-kvk-nf K-kvk-nf, Dalseli 38, Reykjavík.

Stefndi er Tryggingarstofnun ríkisins, Laugavegi 114-116, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 1.021.146 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 16. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 972.851 krónu frá 4. ágúst 2001 til 26. október 2003, með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 501.028 krónum frá þeim degi til 17. janúar 2005, með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af 520.118 krónum frá 26. október 2003 til 17. janúar 2005, og með dráttarvöxtum af 1.021.146 krónum frá 17. janúar 2005 til greiðsludags. Krafist er höfuðstólsfærslu vaxta árlega, í fyrsta skipti 4. ágúst 2002.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðaryfirliti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi gerir þær dómkröfur aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málavextir

Þann 4. ágúst 2001 hrasaði stefnandi á göngu og bar fyrir sig hægri hendi í fallinu. Í kjölfar slyssins leitaði hún næsta dag til slysadeildar Landspítalans í Fossvogi vegna óþæginda í litla fingri á hægri hendi. Þar var tekin mynd af hendinni og hún síðan sett í gifs. Síðar kom stefnandi í eftirlit og var henni vísað á sjúkraþjálfara sem síðan óskaði eftir endurskoðun hjá slysadeildarmönnum. Stefnandi mun síðan hafa verið boðuð á slysadeild upp úr miðjum september 2001. Kom þá í ljós að um liðhlaup var að ræða í miðkjúku litla fingurs. Reynt var að draga í liðinn í deyfingu en ekki var hægt að hagga liðnum. Var þá reynt að rétta þetta með aðgerð. Við aðgerðina kom í ljós að liðflötur var skemmdur og var því ákveðið að gera staurliðsaðgerð á hefðbundinn hátt.

Í framhaldi af þessu var óskað eftir áliti Landlæknis. Í áliti hans, dags. 15. nóvember 2002, segir að gerð hafi verið mistök við greiningu liðhlaups. Í áliti Landlæknis segir orðrétt:

„Læknum bæklunarskurðdeildar yfirsást liðhlaup í hægra litlafingri þannig að ekki varð um bætt og gera varð úr staurlið með aðgerð. Hlutust af því fylgikvillar. Hefði liðhlaupið greinst við komu er nánast víst að komast hefði mátt hjá þeim vandræðum og G-kvk-nf hefði fengið eðlilegan fingur.“

Í framhaldi af áliti Landlæknis gekkst stefnandi undir læknismeðferð og meðferð hjá sjúkraþjálfara auk þess sem hún var metin til örorku hjá G-kk-þgf B-kk-þgf lækni Sjóvá-Almennra trygginga hf. þar sem stefnandi var metin til 10% örorku.

Eftir samráð við J-kk-þf P-kk-þf, yfirlögfræðing Landspítalans, ákvað stefnandi að bíða með að fara út í kostnað við málaferli til að sækja frekari bætur, en stefnandi fékk greiddar 377.000 krónur í bætur úr slysatryggingu. Í þess stað sótti hún um bætur samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu nr. 111/2000. Stefndi samþykkti þann 22. júlí 2003 að um bótaskyldan atburð samkvæmt sjúkratryggingalögum væri að ræða. Samkvæmt örorkumati stofnunarinnar, dags. 16. febrúar 2004, var tjón stefnanda talið vera að stefnandi þyrfti staurlið í miðkjúku litla fingurs sem annars hefði að öllum líkindum mátt komast hjá. Bætur voru metnar þannig að tímabundið atvinnutjón var talið frá 18. október 2001 til 31. desember 2001. Þjáningabætur án rúmlegu töldust vera í 112 daga. Varanlegur miski var metinn 4%. Varanleg örorka taldist engin.

Þann 23. desember 2003 fékk stefnandi greiddar þjáningabætur og bætur vegna launataps og þann 26. febrúar 2005 fékk stefnandi síðan greiddar miskabætur. Stefnandi var ekki sátt við niðurstöðu örorkumatsins. Stefnandi vísaði örorkumatinu ásamt þeirri kröfu að leggja fram frumrit greiðslukvittana til að fá greidda sjúkraþjálfun og synjun á greiðslu útlagðs kostnaðar vegna læknisvottorðs til úrskurðarnefndar almannatrygginga. Úrskurðarnefndin staðfesti ákvörðun Tryggingastofnunar með úrskurði sínum nr. 85/2004, dags. 19. maí 2004. Kveðst stefnandi hafa fengið greiddar 523.641 krónu í þjáninga- og miskabætur og bætur fyrir tímabundið atvinnutjón samkvæmt lögum nr. 111/2000.

Í framhaldi af niðurstöðu Tryggingastofnunar ríkisins ritaði lögmaður stefnanda bréf til ríkislögmanns þar sem óskað var eftir afstöðu embættisins í málinu og farið var fram á að greitt yrði fyrir nýtt örorkumat sem yrði ákvarðandi um bótagreiðslur í málinu. Ef í ljós kæmi í slíku örorkumati að varanleg örorka og miski stefnanda væri sá sami eða lægri en fram kæmi í örorkumati Tryggingarstofnunar ríkisins yrði málið látið niður falla. Ef hið nýja mat sýndi fram á hærri örorku- eða miskastig væri þess ennfremur krafist að samið yrði um viðunandi bætur byggðar á því mati.

Í svarbréfi embættis ríkislögmanns 17. mars 2004 kom fram að hann teldi að tjón stefnanda væri vissulega bótaskylt en jafnframt að tjónið hefði verið að fullu bætt af hálfu Tryggingastofnunar ríkisins á grundvelli laga um sjúklingatryggingu. Bent var á að unnt væri að kæra niðurstöðu Tryggingastofnunar ríkisins til úrskurðarnefndar almannatrygginga. Kom jafnframt fram að embættið liti svo á að það sé ekki hlutverk þess að fjalla um bótaskyldu í þeim málaflokkum sem falli undir sjúklingatryggingalögin nema þegar bótafjárhæð fari yfir hámark laganna.

Með úrskurði þann 19. maí 2004 staðfesti úrskurðarnefnd almannatryggingalaga niðurstöðu Tryggingastofnunar ríkisins án þess að svara efnislega forsendum stefnanda og kröfum um nýtt örorkumat.

Ástæða þess að stefnandi taldi fullar forsendur fyrir nýju mati var sú að mikið misræmi var á milli mats Tryggingastofnunar ríkisins og G-kk-ef B-kk-ef læknis. Þá var stefnandi metin með 4% miska sem hún taldi alltof lágt miðað við sannanlegar afleiðingar læknamistakanna fyrir hana og fyrirliggjandi fordæmi í svipuðum málum. Endanlega var beiðni stefnanda um að ríkissjóður kostaði nýtt örorkumat hafnað með bréfi ríkislögmanns þann 29. júní 2004.

Stefnanda var veitt gjafsóknarleyfi 21. október 2004. Í kjölfar þess fór stefnandi fram á að tveir óvilhallir menn yrðu dómkvaddir til þess að meta afleiðingar læknamistakanna. Hinn 26. nóvember 2004 voru M-kk-nf T-kk-nf hrl. og G-kk-nf B-kk-nf læknir dómkvaddir til starfans. Í matsgerð sem lá fyrir þann 14. desember 2004 kemur fram að stöðugleikatímapunkturinn skuli vera 2. janúar 2002 en slysið átti sér stað þann 4. ágúst 2001. Þá kemur fram í matsgerðinni að tímabundið atvinnutjón skuli vera allan þennan tíma eða samtals fimm mánuðir og að þjáningabóta-tímabilið skuli vera 158 dagar. Þá kemur fram að varanlegur miski stefnanda sé 15%.

Þann 17. desember 2004 gerði stefnandi kröfu um greiðslu skaðabóta á grundvelli matsgerðar hinna dómkvöddu matsmanna. Var þeirri kröfu hafnað með bréfi ríkislögmanns þann 22. desember s.á. Gerð var bein krafa á hendur Tryggingastofnun ríkisins með tölvupósti þann 18. maí 2005. Í framhaldi af þeim tölvupósti fundaði lögmaður stefnanda með starfsmanni stefnda í þeirri viðleitni að leysa málið utan réttar. Reyndust þær tilraunir árangurslausar. Í kjölfarið höfðaði stefnandi því mál þetta.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Af hálfu stefnanda er á því byggt að stefndi viðurkenni bótaskyldu sína í málinu. Stefndi beri því fulla bótaábyrgð á tjóni stefnanda. Telur stefnandi að um uppgjör á tjóni stefnanda fari eftir ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. einnig lög um sjúklingatryggingar nr. 111/2000, sem lögð hafi verið til grundvallar bótagreiðslum Tryggingastofnunar ríkisins.

Þar sem ljóst sé að stefndi hafi að fullu viðurkennt bótaskyldu sína í málinu snúi ágreiningurinn eingöngu að því hvað telst vera fullnaðaruppgjör við stefnanda. Telur stefnandi að miða beri við niðurstöðu dómkvaddra matsmanna.

Nánar tiltekið sé sundurliðun einstakra kröfuliða sem hér segi:

a. Sjúkrakostnaður.

Samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga skuli greiða bætur fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón. Á þessum grundvelli sé gerð krafa um greiðslu þess kostnaðar vegna sjúkraþjálfunar sem ekkí hafi áður fengist greiddur hjá Tryggingastofnun ríkisins auk kostnaðar við öflun læknisvottorða. Samtals sé um að ræða 48.295 krónur.

b. Tímabundið atvinnutjón.

Á grundvelli 2. gr. skaðabótalaga sé gerð krafa um greiðslu fullra mánaðalauna í fimm mánuði eða frá slysdegi 4. ágúst 2001 og fram til 2. janúar 2002. Sé það tímabil byggt á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna. Fjárhæð launatapsins nemi 126.047 krónum á mánuði miðað við launakjör stefnanda fyrir slysið, þ.e. í júlímánuði 2001. Samtals sé því gerð krafa um greiðslu 630.235 krónur vegna tímabundins atvinnutjóns. Frá þeirri fjárhæð dragist 217.881 króna sem þegar hafi verið greiddar svo og sjúkradagpeningar að fjárhæð 52.848 krónur sem stefnandi hafi fengið greidda. Eftirstöðvar séu 359.506 krónur.

c. Þjáningabætur.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu þjáningabóta frá 4. ágúst 2001 til 2. janúar

2002, samtals 158 daga, og sé það tímabil byggt á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna. Nánar tiltekið sé gerð krafa um greiðslu þjáningabóta í 80 daga en þegar hafi verið greiddar bætur fyrir 78 daga. Samtals nemi þessi liður því 80.758 krónum (700 kr. x 4733 / 3282 x 80 dagar).

d. Varanlegur miski.

Gerð er krafa um greiðslu miskabóta vegna 15 stiga miska og sé það byggt á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna. Stefnandi hafi verið 60 ára á slysdegi og með vísan til 2. mgr. 4. gr. skaðabótalaga sé gerð krafa um 770.086 krónur ( 3.560.000 kr. x 4733 / 3282 x 15 / 100). Frá þessari fjárhæð dragist 197.120 krónur sem þegar hafi verið greiddar. Ógreiddar eftirstöðvar séu því 572.966 krónur.

Höfuðstóll kröfugerðar stefnanda sundurliðast því með eftirfarandi hætti:

a. Sjúkrakostnaður og annað fjártjón 48.295 kr.

b. Tímabundið atvinnutjón 359.506 kr.

c. Þjáningabætur 40.379 kr.

d. Varanlegur miski 572.966 kr.

Samtals: 1.021.146 kr.

Á grundvelli 16. gr. skaðabótalaga sé gerð krafa um greiðslu 4,5% vaxta vegna tímabundins atvinnutjóns, þjáningabóta og varanlegs miska frá tjónsdegi. Gerð sé krafa um dráttarvexti af kröfu um greiðslu sjúkrakostnaðar og tímabundins atvinnutjóns frá 26. október 2003 en þá hafi verið liðinn mánuður frá því að stefnandi gerði sannanlega kröfu um greiðslu þessara kröfuliða, sbr. 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Þá sé gerð krafa um greiðslu dráttarvaxta af heildarfjárhæð kröfunnar frá 17. janúar 2005 til greiðsludags, en þá hafi verið liðinn mánuður síðan stefnandi hafði gert kröfu um greiðslu allra kröfuliða.

Gerð sé krafa um greiðslu málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknármál, að greiddur verði kostnaður við sönnun tjónsins, útlagður kostnaður og vinna lögmanns, sbr. 1. mgr. 127. og 129, gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Stefnandi kveður bótaskyldu byggja á almennu sakarreglunni og reglunni um húsbóndaábyrgð, en bótaskylda hafi einnig verið viðurkennd af hálfu stefnda. Kröfugerð byggir á ákvæðum 1., 2., 3. og 4. gr., sbr. einnig 15. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og l.,2.3.,5.,9., og 15. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Krafa um vexti frá tjónsdegi sé byggð á 16. gr. skaðabótalaga. Krafa um dráttarvexti mánuði eftir að krafa um bótaskyldu kom fram og um höfuðstólsfærslu vaxta byggi á lögum um vexti og verðbætur nr. 38/2001. Málskostnaðarkrafa styðjist við 127., 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Aðalkröfu sína um sýknu byggir stefndi á því að stefnandi hafi þegar fengið að fullu greiddar bætur úr hendi stefnda vegna sjúklingatryggingamáls sem mál þetta sé höfðað út af. Bótaskylda stefnda í málinu sé byggð á lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu en um ákvörðun bótafjárhæðar samkvæmt lögunum fari eftir skaðabótalögum. Stefndi beri því eingöngu ábyrgð á tjóni vegna sjúklingatryggingaratburðar en ekki á tjóni vegna slyssins. Framlögðu örorkumati og matsgerð sé mótmælt sem röngum.

Í lögum um sjúklingatryggingu sé skilyrði um orsakatengsl milli meðferðar og heilsutjóns. Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laganna eigi rétt til bóta samkvæmt lögunum sjúklingar sem verði fyrir líkamlegu eða geðrænu tjóni hér á landi í tengslum við rannsókn eða sjúkdómsmeðferð. Í 2. gr. sé tilgreint til hvaða tjónsatvika lögin taki. Skilyrði sé að heilsutjón sjúklings megi að öllum líkindum rekja til einhverra af fjórum tilgreindum atvikum sem nánar séu rakin í 1. - 4. tölulið 2. gr. laganna.

Ekki sé nægilegt skilyrði bóta úr sjúklingatryggingu að einstaklingur hafi orðið fyrir tjóni heldur verði tjónið að hafa hlotist af sjúkdómsmeðferð á sjúkrastofnun eða hjá heilbrigðisstarfsmanni. Það sé einnig ófrávíkjanlegt skilyrði bóta að allar líkur séu á því að tjónið hafi hlotist af meðferðinni. Ef eins líklegt sé að tjónið sé óháð meðferðinni sé bótaréttur ekki fyrir hendi. Sama gildi ef ekkert verði sagt um hver sé líklegasta orsök tjóns.

Með orðalaginu „að öllum líkindum“ sé átt við að það verði að vera yfirgnæfandi líkur á að tjónið megi rekja til einhverra þessara atvika. Ef eins sé líklegt að tjónið sé óháð meðferðinni sé bótaréttur ekki fyrir hendi. Í greinargerð með frumvarpi til laga um sjúklingatryggingu sé skýrt nánar hvað átt sé átt við með orðunum „að öllum líkindum“.

Við mat á því hvort nauðsynlegt orsakasamband sé milli tjóns og rannsóknar eða meðferðar sjúklings sé nægilegt að sýnt sé fram á að tjón hafi að öllum líkindum hlotist af þessari rannsókn eða meðferð, sbr. upphafsákvæði 2. gr.

Samkvæmt þessu taki lögin til tjóns sjúklings ef könnun á málsatvikum leiði í ljós að líklegra sé að tjónið stafi af rannsókn eða meðferð en öðrum orsökum, t.d. fylgikvilla sem upp geti komið án þess að meðferð sjúklingsins hafi á það áhrif. Ef engu verður slegið föstu um orsök tjóns verði að vega og meta allar hugsanlegar orsakir. Ef niðurstaðan verði sú að eins líklegt sé að tjónið sé óháð meðferðinni sé bótaréttur ekki fyrir hendi. Sama gildi ef ekkert verði sagt um hver sé líklegasta orsök tjóns.

Í samræmi við ofangreint bæti sjúklingatrygging ekki það tjón sem verði vegna slysa eða sjúkdóma sem leitað sé lækninga við heldur eingöngu það viðbótartjón sem umrædd meðferð hefur valdið. Sjúklingatrygging bæti þar af leiðandi ekki allar afleiðingar slyss stefnanda eða úlnliðsbrotsins heldur eingöngu þann hluta tjónsins sem rekja megi til meðferðar á brotinu.

a) Sjúkrakostnaður.

Stefndi krefst sýknu á greiðslu sjúkraþjálfunarkostnaðar án framlagningar frumrits kvittana. Stefnandi eigi rétt á að fá greiddan sjúkrakostnað sbr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna sjúklingatryggingamálsins. Skilyrði til þess að fá þann kostnað greiddan sé að frumrit reikninga/kvittana sé lagt fram, en á meðan svo sé ekki sé stefnanda ekki heimilt að greiða kostnaðinn. Sú krafa teljist eðlileg til sönnunar á greiðslu ekki síst þegar sambærilegir reikningar séu oft greiddir af vinnuveitanda, sjúkrasjóðum eða stéttarfélögum eða tryggingafélögum og ef svo væri ætti stefnandi ekki rétt á greiðslu þeirra úr hendi stefnda.

Kröfu um greiðslu læknisvottorðs, sbr. dskj. nr. 21, er hafnað þar sem stefndi hafi ekki óskað eftir umræddu vottorði en samkvæmt 15. gr. sjúklingatryggingalaga sé það stefndi sem afli gagna eftir því sem þurfa þyki. Kröfu um annan útlagðan kostnað lögmanns stefnanda sem stefndi aflar er einnig mótmælt.

b) Tímabundið atvinnutjón

Sýknukrafan er byggð á því að stefnandi hafi þegar fengið tímabundið atvinnutjón að fullu greitt úr hendi stefnda. Stefnandi hafi orðið fyrir tekjutapi frá 18. október 2001 og þar til hún hóf vinnu á ný 1. janúar 2002. Frá slysdegi og fram að þeim tíma hafði stefnandi ýmist verið í vinnu eða fengið veikindalaun. Stefndi greiddi henni því laun þann tíma sem hún varð fyrir tekjutapi og var fjárhæð launa byggð á upplýsingum úr skattskrá. Frá voru síðan dregnir sjúkradagpeningar er stefnandi hafði sannanlega fengið greidda á tímabilinu.

Fjárhæð launa í stefnu sé sérstaklega mótmælt þar sem stefnandi taki ranglega orlofsuppbót, bifreiðastyrk o.fl. inn í launafjárhæðina.

c) Þjáningabætur

Sýknukrafan er byggð á því að stefnandi hafi þegar fengið að fullu greiddar þjáningabætur úr hendi stefnda. Stefnandi var veik í 126 daga eftir slysið en búast mátti við að hún yrði veik í 14 daga vegna slyssins. Með sjúklingatryggingu sé ekki verið að bæta slys eða sjúkdóma heldur einungis það sem umfram sé samkvæmt sjúklingatryggingu. Stefnanda beri því að bera afleiðingar slyssins sjálf eða í 14 daga en eigi rétt á þjáningabótum fyrir það sem umfram er sem séu 112 dagar. Það sé tímabilið 19. ágúst 2001 til 9. september 2001 og 18. september til 2. október og 18. október til 31. desember 2001 (22+15+14+30+31). Undanskilin séu þau tímabil sem stefnandi var við störf en á þeim tíma á stefnandi ekki rétt á þjáningabótum.

Kröfu stefnanda um fjölda daga er auk þess sérstaklega mótmælt. Krafist sé bóta fyrir 158 daga (80+78) en frá 4. ágúst til 2. janúar séu hins vegar einungis 152 dagar. 28+30+31+30+31+2) auk sem stefnandi segi að stefndi hafi greitt 78 daga en það sé rangt því stefndi hafi, eins og áður segi, greitt þjáningabætur í 112 daga.

d) Varanlegur miski

Sýknukrafan er byggð á því að stefnandi hafi þegar verið réttilega metinn til 4% varanlegs miska og fengið greiddar bætur úr hendi stefnda samkvæmt því.

Í 4. gr. skaðabótalaganna komi fram að við mat á varanlegum miska skuli litið til eðlis og hversu miklar afleiðingar tjóns séu frá læknisfræðilegu sjónarmiði svo og til erfiðleika sem það valdi í lífi stefnanda. Varanlegur miski sé metinn til stiga og skuli miða við heilsufar stefnanda eins og það sé þegar það sé orðið stöðugt. Við læknisfræðilegt mat sé stuðst við örorkumatsskrár/töflur þar sem ýmsar tegundir líkamsáverka séu metnar til ákveðins örorkustigs í hundraðshlutum án tillits til starfs eða menntunar stefnanda og án þess að líta til þess hver áhrif örorkan hafi á getu hennar til öflunar tekna.

Við mat á miska hafi verið tekið mið af miskatöflum örorkunefndar frá 1994 og hafi miski verið talinn hæfilega metinn 4%. Stífun á nærkjúkulið valdi 2% miska og litið hafi verið svo á að jafna mætti áhrifum á fjærkjúkulið við stífun sem valdi 1% miska. Þá hafi þótt réttlætanlegt að bæta við 1% vegna verkja þannig að heildarmiski var metinn 4%.

Mati á miska samkvæmt örorkumati G-kk-ef B-kk-ef læknis og matsgerð dómkvaddra matsmanna sé mótmælt. Þau séu m.a. byggð á öðrum forsendum en mat matsmanna stefnda því það séu afleiðingar sjúklingatryggingaratburðar sem verið sé að bæta en ekki afleiðingar slyssins. Í mati G-kk-ef sé litið til einkenna frá öðrum fingrum og í matsgerð dómkvaddra matsmanna, á bls. 9, sé tekið tillit til þess við mat á miska að nokkuð vanti upp á fulla beygju II. III. og IV fingurs sem hlotist hafi af bólgu í hendinni. Í örorkumati stefnda komi fram að í fyrirliggjandi gögnum virtist hafa verið grunur um verkjaástand í griplimum á tímabili en við skoðun matsmanna hafi stefnandi gert lítið úr þeim einkennum. Einkenni frá öðrum fingrum verði því tæpast rakin til sjúklingatryggingaratburðar og þó svo væri sé miski óverulegur samkvæmt miskatöflum örorkunefndar þar sem fingurgómar nái í lófa. Einnig sé því mótmælt að það sé afleiðing sjúklingatryggingaratburðar að stefnandi geti ekki sinnt áhugamáli sínu við skrautskrift og málun. Framangreint eigi því ekki að hafa áhrif við mat á varanlegum miska stefnanda.

Í stefnu sé vísað til þess að bótaskylda hafi verið viðurkennd og sé vísað til álits Landlæknis og bréfs ríkislögmanns. Athygli sé vakin á því að samkvæmt 15. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu sé það stefndi sem taki afstöðu til bótaskyldu og ákveði fjárhæð bóta vegna sjúklingatryggingamála en sé ekki bundinn af áliti Landlæknis eða ríkislögmanns. Stefndi hafi hins vegar samþykkt að um bótaskylt atvik samkvæmt sjúklingatryggingalögum væri að ræða og því verði ekki farið nánar út í það.

Varakrafa stefnda sé sú að ef dómarinn líti svo á að stefnandi eigi rétt á einhverjum af kröfum sínum þá séu þær lækkaðar verulega. Krafan sé byggð á sömu forsendum og hér að ofan þar sem stefndi telji að stefnandi hafi þegar fengið tjón sitt bætt.

Kröfu um upphafstíma dráttarvaxta er mótmælt sem röngum. Eins og áður segi sé það stefndi sem ákveði bótaskyldu og ákveði fjárhæð bóta. Stefnandi getur því ekki stofnað til kröfu með tilheyrandi dráttarvöxtum að frumkvæði sínu áður en bótaskyldan eða bótafjárhæð sé ákveðin eða með því að senda kröfu á aðila sem ekkert forræði hafi á málinu. Stefndi hafi fyrst fengið kröfu stefnanda í hendur 19. maí 2005 er tölvubréf hafi borist frá stefnanda. Það sé fyrst mánuði frá þeim degi sem dráttarvaxtakrafa gæti stofnast.

Krafa um málskostnað er byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991.

Með vísan til alls framangreinds sé það krafa stefnda að verða sýknaður af kröfu stefnanda þar sem stefnandi hafi þegar fengið tjón sitt vegna sjúklingatryggingaratburðar að fullu greitt úr hendi stefnda. Stuðst sé aðallega við sjúklingatryggingarlög nr. 111/2000 og skaðabótalög nr. 50/1003. Þá sé einnig vísað til framkvæmdar danskrar sjúklingatryggingar sem fyrirmyndar.

Niðurstaða

Eins og rakið er hér að framan hrasaði stefnandi á göngu og slasaðist á hægri hendi. Hún leitaði á slysadeild Landspítalans vegna óþæginda í litla fingri hægri handar. Samkvæmt áliti Landlæknis yfirsást læknum bæklunarskurðdeildar liðhlaup í hægra litlafingri þannig að ekki varð um bætt og gera varð úr staurlið með aðgerð. Hlutust af því fylgikvillar.

Stefndi viðurkenndi bótaskyldu og hefur þegar greitt stefnanda bætur á grundvelli laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Byggðist bótauppgjör á örorkumati Tryggingastofnunar ríkisins og við ákvörðun bótafjárhæðar var tekið mið af skaðabótalögum, sbr. 5. gr. nefndra laga. Stefnandi telur þær bætur ekki hafa verið fullnaðarbætur og kveðst höfða mál þetta til greiðslu fullnaðarbóta úr hendi stefnda. Byggir stefnandi kröfur sínar í málinu á matsgerð dómkvaddra matsmanna, þeirra G-kk-ef B-kk-ef krabbameins- og heimilislæknis og M-kk-ef T-kk-ef hrl.

Í niðurstöðu matsmanna segir m.a. að slys það sem liggi til mats hafi átt sér stað 4. ágúst 2001. Staurliðsaðgerð hafi verið framkvæmd 15. september 2001 og umbúðir fjarlægðar 26. september 2001. Í eftirliti 9. janúar 2002 virðist af sjúkraskýrslu að dæma að ástand sé orðið stöðugt og stefnandi þá þegar farin til vinnu sinnar. Miðað við ofangreint svo og hefðbundinn batatíma eftir staurliðsaðgerð telja matsmenn eðlilegt að miða stöðugleikapunkt við þann dag sem stefnandi hóf störf að nýju 2. janúar 2002.

Tímabundna óvinnufærni telja matsmenn vera 100% frá slysdegi til 2. janúar 2002, er stefnandi hóf störf að eigin sögn. Matsmenn telja að stefnandi hafi verið veik í skilningi skaðabótalaganna frá slysdegi þar til hún hóf störf að nýju 2. janúar 2002. Hún hafi ekki verið rúmliggjandi á þessu tímabili.

Um mat á varanlegum miska stefnanda segir eftirfarandi:

„Vegna tafar sem varð á greiningu liðhlaupsins í litlafingri hægri handar matsbeiðanda sem er rétthent var nauðsynlegt að framkvæma staurliðsaðgerð á miðlið fingursins. Fjærliður fingursins er einnig orðinn staurliður. Nokkuð vantar upp á fulla beygju II., III. og IV. fingurs sem hlotist hefur af bólgu í hendinni. Matsmenn álita varanlegan miska hæfilega metinn 10 stig miðað við töflur Örorkunefndar um miskastig en hafa ber í huga að töflurnar eru einungis leiðbeinandi um mat á miskastigi.

Áður en matsbeiðandi varð fyrir því óhappi, sem hér er um fjallað hafði hún lagt stund á skrautskrift, gerð korta og málað myndir. Hafði hún lært sérstaklega til þessa, m.a. í Myndlistarskólanum í Hafnarfirði. Þessi iðja hennar veitti henni ánægju og lífsfyllingu. Nú getur hún ekki lengur stundað þessa iðju. Lífsgæði hennar hafa því dvínað. Hún nýtur ekki lengur lífsins sem fyrr og hefir því einnig orðið fyrir varanlegum miska af þeim sökum. Þykir sá miski hæfilega metinn 5%.

Samtals telst hún því hafa orðið fyrir 15% varanlegum miska, samkvæmt 4. gr. skaðabótalaganna nr. 50/1993 vegna framangreindra læknamistaka.“

Um varanalega örorku segir að stefnandi hafi ekki haft atvinnutekjur af listföndri sínu. Af skattframtölum hennar verði heldur ekki ráðið að atvinnutekjur hennar hafi rýrnað af völdum læknamistakanna. Teljist stefnandi því ekki hafa hlotið varanlega örorku, í skilningi 5. gr. skaðabótalaganna nr. 50/1993, af völdum læknamistakanna.

Í máli þessu krefst stefnandi bóta vegna sjúkrakostnaðar, tímabundins atvinnutjóns, þjáningabóta og bóta vegna varanlegs miska.

Kröfu um greiðslu sjúkrakostnaðar byggir stefnandi á ljósritum af reikningum fyrir sjúkraþjálfun og ljósriti af reikningi vegna læknisvottorðs. Gegn andmælum stefnda þykir stefnandi, með því að leggja einungis fram ljósrit reikninga, ekki hafa lagt fram fullnægjandi gögn til sönnunar á þessum kostnaði sínum. Þá hefur stefnandi enga grein gert fyrir reikningi vegna læknisvottorðs en eins og bent er á af hálfu stefnda aflar stefndi, í málum sem þessum, gagna eftir því sem þurfa þykir, sbr. 15. gr. laga nr. 111/2000. Ber því hafna þessum kröfulið.

Stefnandi krefst 359.506 króna vegna tímabundins atvinnutjóns. Kveðst hún byggja á matsgerð dómkvaddra matsmanna varðandi umrætt tímabil, en matsmenn töldu stefnanda óvinnufæra frá slysdegi, 4. ágúst 2001, til 2. janúar 2002. Krefst stefnandi launa fyrir allt þetta tímabil og miðar við mánaðarlaun sín fyrir slysið, eða laun í júlímánuði 2001, en þann mánuð kveðst stefnandi hafa fengið greitt í heildarlaun 126.047 krónur. Frá þessari fjárhæð eru dregnir sjúkradagpeningar sem stefnandi hefur þegar fengið greidda frá stefnda.

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi þegar fengið tímabundið atvinnutjón að fullu greitt úr hendi stefnda.

Við ákvörðun bóta vegna tímabundins atvinnutjóns ber að líta til þess hvert er raunverulegt fjárhagslegt tjón tjónþola af því að geta ekki stundað atvinnu sína.

Samkvæmt framburði matsmannsins M-kk-ef T-kk-ef hrl. fyrir dómi höfðu matsmenn ekki upplýsingar um að stefnandi hefði byrjað að vinna fyrr en 2. janúar 2002 eftir slys. Í gögnum sem liggja fyrir vegna umsóknar stefnanda um bætur um sjúkradagpeninga á dskj. nr. 34 er hins vegar að finna yfirlýsingu vinnuveitanda stefnanda um að stefnandi hafi verið að störfum hjá honum til 7. ágúst 2001. Þar kemur fram að mánaðarlaun hennar hafi verið 111.857 krónur, sem stefndi miðaði við í uppgjöri sínu, en ekki 126.047 krónur eins og stefnandi heldur fram. Þar segir jafnframt að stefnandi eigi rétt á veikindalaunum til 22. ágúst 2001. Í sama dómskjali liggur fyrir önnur yfirlýsing vinnuveitanda stefnanda þar sem segir að stefnandi hafi verið frá vinnu 19 daga í ágúst 2001, 14,5 daga í september s.á. og 12 daga í október en alveg frá vinnu í nóvember og desember það ár. Þá segir að hún hafi, er slysið varð, átt 11 daga af lögbundnum veikindadögum á launum.

Samkvæmt þeim gögnum er fyrir liggja þykir sýnt að stefnandi hefur ekki verið óvinnufær allan þann tíma sem tilgreindur er í matsgerð. Þá er fram komið að matsmenn hafa ekki haft upplýsingar um það. Væntanlega hefur stefnandi því haft einhverjar tekjur á þessu tímabili en engin grein er gerð fyrir þeim í sóknargögnum. Þá er engin grein gerð fyrir launum í veikindaleyfi. Eins og áður greinir voru þegar greiddar bætur til stefnanda byggðar á því að stefnandi hefði ekki orðið fyrir tekjutapi fyrr en frá 18. október 2001 til 1. janúar 2002 og því haldið fram að á þeim tíma hafi hún ýmist verið í vinnu eða fengið veikindalaun. Þegar virt er það sem fram hefur komið þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að stefnanda beri bætur vegna tímabundins atvinnutjóns umfram það sem hún þegar hefur fengið greitt.

Samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga skal greiða þjáningabætur fyrir hvern dag sem tjónþoli er rúmliggjandi eða veikur. Samkvæmt ákvæðinu ber að greiða þjáningabætur fyrir þann tíma sem tjónþoli er raunverulega veikur en ekki fyrir tíma sem hann stundar atvinnu. Eins og áður segir liggja fyrir í málinu gögn sem benda til að stefnandi hafi verið í vinnu á umræddu tímabili. Stefnandi heldur því fram að hún hafi fengið greiddar þjáningabætur í 78 daga en stefndi að þjáningabætur hafi verið greiddar í 112 daga og er það í samræmi við þau gögn sem fyrir liggja. Þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að henni beri greiðsla þjáningabóta í 40 daga, til viðbótar því sem greitt hefur verið og ber því að hafna þessari kröfu.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu bóta vegna varanlegs miska að fjárhæð 572.966 krónur en þá hefur verið tekið tillit til greiðslu frá stefnda vegna 4% varanlegs miska. Stefnandi byggir þessa kröfu á matsgerð dómkvaddra matsmanna.

Í matsbeiðni segir að matsmenn skuli meta hverjar séu afleiðingar læknamistaka sem matsbeiðandi varð fyrir á slysadeild Landspíta í Fossvogi 5. ágúst 2001 í kjölfar þess að hún datt á göngustíg daginn áður. Þá segir að nánari grein sé gerð fyrir umfangi matsbeiðninnar í 3. kafla hennar þar sem einstakir liðir séu settir fram. Í 3. kafla er tilgreint það sem meta skal. Segir þar um varanlega örorku: „Hver er varanlegur miski matsbeiðanda af völdum slyssins samkvæmt 2. og 2. ml. 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga, sbr. töflur um miskastig útgefnar af örorkunefnd, sbr. 3. mgr. 10. gr. laganna?“

Matsmaðurinn M-kk-nf T-kk-nf hrl. kom fyrir dóminn. Aðspurður um hvort það hefði breytt einhverju varðandi matið ef matsmenn hefðu verið beðnir að meta afleiðingar sjúklingatryggingaratburðarins taldi hann, hvað sig varðaði, ekki vera mun á þessu tvennu. Matsmaðurinn G-kk-nf B-kk-nf læknir gaf ekki skýrslu fyrir dómi.

Þegar virt er að samkvæmt matsbeiðni, 3. kafla hennar, er matsmönnum gert að meta varanlegan miska stefnanda af völdum slyssins en ekki af völdum meðferðar þeirrar sem hún fékk á sjúkrahúsinu, og virtur framburður matsmannsins M-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi, þykir ekki sýnt fram á að matsmenn hafi í mati sínu einvörðungu metið afleiðingar sjúkratryggingaratburðarins. Þykir ekki í matsgerðinni nægilega greint á milli afleiðinga slyssins og afleiðinga þeirra læknamistaka er urðu við meðferð á litla fingri stefnanda, en eins og kemur fram í matsgerðinni líta matsmenn til meiðsla er stefnandi hlaut í slysinu á öðrum fingrum en litlafingri. Ber því að fallast á með stefnda að niðurstöður matsmanna varðandi varanlegan miska byggist á öðrum forsendum en mat stefnda sem byggt var á við uppgjör bóta til stefnanda samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu. Er matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna ekki til þess fallin að hnekkja því mati og ber því að hafna kröfum stefnanda samkvæmt þessum kröfulið.

Ber samkvæmt framansögðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 827.535 krónur, þ.e. þóknun lögmanns hennar, H-kk-ef Á-kk-ef A-kk-ef hdl., 400.000 krónur, kostnaður vegna matsgerðar 417.600 krónur, og annar útlagður kostnaður 9.935 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Við ákvörðun málflutningsþóknunar er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Tryggingastofnun ríkisins, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kvk-ef K-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 827.535 krónur, þ.e. þóknun lögmanns hennar, H-kk-ef Á-kk-ef A-kk-ef hdl., 400.000 krónur, kostnaður vegna matsgerðar 417.600 krónur, og annar útlagður kostnaður 9.935 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf J-kvk-nf