S-167/2010

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að afloknum munnlegum málflutningi fyrr í dag, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 9. febrúar 2010, á hendur A, kt. 000000-0000, áður að […] en nú að […] „fyrir skjalafals með því að hafa, þann 14. janúar 2008, framvísað hjá Þjóðskrá, Borgartúni 24, Reykjavík, samnorrænni flutningstilkynningu, fylltri út af ákærðu er varðaði flutning ákærðu, sambýlismanns hennar B, tveggja barna þeirra og barns ákærðu, frá […] að […], 17. sama mánaðar og dvöl þar í að minnsta kosti 6 mánuði, sem ákærða vissi að hafði verið fölsuð með því að ljóst- eða eftirrita á skjalið og síðan teikna ofan í eftirritið dagsetninguna “08/01/08”, undirritunina “B” og símanúmerið “ […]”.

Telst þetta varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

II.

Málavextir

Með bréfi, dags. 17. júlí 2008, lagði D-kvk-nf P-kvk-nf hrl. fram kæru fyrir hönd B, á hendur ákærðu í máli þessu fyrir skjalabrot. Kæran virðist hafa verið móttekin af lögreglu 23. júlí 2008.

Í kærunni segir að málavextir séu þeir að B og ákærða hafi verið í sambúð í […] og átt saman tvo syni. Eftir dvöl ákærðu hér yfir jólin 2007 hafi hún ákveðið að snúa ekki til baka til […]. Kærandi og ákærða fari með sameiginlega forsjá drengjanna og hafi þessi ákvörðun ákærðu um varanlega dvöl hér á landi með börnin verið tekin án samþykkis kæranda. Áður hafi kærandi ritað undir skjal þar sem fram hafi komið að flytja skyldi lögheimili yngra drengsins tímabundið hingað til lands þar sem ljóst hafi verið að hann þyrfti á læknisaðstoð að halda meðan hann dveldist hér yfir jólin, en hann sé með alvarlegan hjartagalla. Telji kærandi að ákærða hafi breytt skjalinu eftir að hann undirritaði það þannig að það liti út fyrir að hann hefði samþykkt varanlegan flutning beggja drengjanna hingað til lands. Hafi konan notað þetta skjal svo breytt til að fá lögheimili drengjanna skráð hér á landi.

Í kærunni segir ennfremur að nýlokið sé dómsmáli í Héraðsdómi Reykjaness þar sem hafnað hafi verið kröfu kæranda um að synir hans og ákærðu yrðu fluttir aftur til […] þar sem hann hefði samþykkt flutning þeirra hingað til lands með undirritun sinni á áðurgreint skjal. Hafi því verið haldið fram í málinu af hálfu kæranda að skjalið hefði verið falsað eða efni þess breytt, en dómurinn hafi talið að ekki hefðu verið færðar nægilegar sönnur á þær fullyrðingar. Með kærunni fylgdi úrskurður í áðurgreindu dómsmáli, uppkveðinn 4. júlí 2008, skrifleg aðilaskýrsla kæranda í því máli og skjal, sem ber yfirskriftina “Internordisk flytning” og var þess krafist að skjalið yrði rannsakað með tilliti til þess hvort efni þess hefði verið breytt eftir undirritun kæranda.

Ákærða mætti til yfirheyrslu hjá lögreglu 6. október 2008 samkvæmt boðun. Þar neitaði hún því alfarið að hafa falsað skjalið. Sagðist hún hafa fyllt skjalið út hinn 4. janúar sl. á heimili foreldra sinna að […] að viðstöddum kæranda og foreldrum sínum, þeim C og D. Það sem ritað hefði verið inn á skjalið eftir að kærandi undirritaði það hefði verið dagsetning um flutning, þ.e. 17. janúar 2008 og setningin “Faðir er samþykkur flutning barna” (svo), en sú setning hefði verið rituð inn á skjalið að beiðni starfsmanns Þjóðskrár.

Aðspurð um kross, sem settur hafi verið við orðin “mere end 6 mån.”, sagði ákærða að þann kross hefði hún sett á skjalið áður en kærandi ritaði nafn sitt á skjalið. Ítrekaði ákærða að hún hefði á engan hátt breytt skjalinu eftir undirritun þess og að það hefði verið með fullum vilja og samþykki kæranda að hún og börnin flyttu til Íslands. Ætlunin hefði og verið sú að kærandi flytti til landsins nokkru síðar.

Á meðal gagna málsins er skýrsla tæknideildar lögreglu, dags. 6. nóvember 2008. Í skýrslunni segir að óskað hafi verið eftir að kannað yrði hvort áðurgreindri samnorrænni flutningstilkynningu hefði verið breytt með einhverjum hætti og í því skyni yrði eftirfarandi svæði á tilkynningunni kannað sérstaklega:

“Forvented varighed af opholdet __ 0-3 mån __ 3-6 mån __ mere end 6 mån.”

Í skýrslunni segir að um sé að ræða samnorræna flutningstilkynningu, (Internordisk flytning), sem sé í skjalastærðinni A4. Á annarri hlið skjalsins sé áprentun á texta á dönsku og á hinni hliðinni áprentun á texta á íslensku. Skjalaformið beri það með sér að vera ljósritað, en áritunin á skjalinu sé frumritun, fyrir utan dagsetningu, nafnritun og símanúmer neðst á skjalinu, sem hafi verið yfirfærð með ljósritun og síðan ritað ofan í með penna. Aðeins sé fyllt út í þann hluta skjalsins, sem sé á dönsku og sé þar verið að tilkynna um flutning fjögurra einstaklinga frá […] að […]. Búsetutími sé tilgreindur meira en sex mánuðir. Þá segir að flutningstilkynningin sé stimpluð móttekin hjá Þjóðskrá 14. janúar 2008.

Þá segir í skýrslu tæknideildar að skjalið hafi fyrst verið rannsakað undir smásjá til þess að kanna breytileika á bleki og sýnilegar þrýstilínur. Skoðaðir hafi verið allir ritaðir reitir skjalsins og hafi fundist breytileiki í árituninni “ […]”, sem sé ritað með bleki af annarri gerð en annar hluti skjalsins. Þá hafi verið greinilegt við skoðun á dagsetningunni “08/01/08”, undirskriftinni “B” og símanúmerinu “ […]” að sú ritun hafi verið yfirfærð á skjalið með ljós- eða afritun og síðan skrifað ofan í með bleki sömu gerðar og skjalið sé útfyllt með að öðru leyti.

Í framhaldinu hafi skjalið verið rannsakað undir útfjólubláu ljósi og fjölbylgjuljósgjafa, en til þess hafi verið notað rannsóknartækið VIDEO SPECTRAL COMPARATOR-VSC4. Sú rannsókn hafi ekki sýnt annan breytileika í bleki eða þrýstilínum, en áður hafi verið lýst. Í skýrslunni eru myndir, sem sagðar eru teknar af skjá áðurgreinds rannsóknartækis af þeim hluta skjalsins þar sem tími starfs eða búsetu sé ákvarðaður sex mánuðir eða meira. Á mynd nr. 2 megi sjá í x-merkingunni þrýstilínur sem myndist þegar penna sé þrýst á pappír. Á mynd nr. 3 hafi ljósbylgjunum verið breytt og þá séu þrýstilínurnar enn sýnilegri. Skoðaðir hafi verið allir reitirnir fyrir áætlaðan starfs- eða búsetutíma og hafi eini reiturinn, sem ritað hafi verið í, verið sá reitur sem merktur hafi verið lengsta tímanum, þ.e. meira en sex mánuðir.

Í skýrslunni eru sams konar myndir af þeim hluta skjalsins þar sem reiturinn fyrir starfs- eða búsetutíma sé annars vegar 0-3 mánuðir og hins vegar 3-6 mánuðir og á þeim myndum sjáist engar þrýstilínur eða annar breytileiki á eða í skjalinu.

Þá segir í skýrslunni að við rannsókn á skjalinu sjálfu undir smásjá komi fram að dagsetning, nafnritun og símanúmer, sem skráð sé neðst á skjalið, sé yfirfærð eða afrituð á skjalið og síðan ritað ofan í með sama eða sömu gerð af penna og bleki og skjalið sé að öðru leyti útfyllt með, fyrir utan þann breytileika sem áður hafi verið lýst.

Niðurstaða skýrslunnar er sú að dagsetningin “08/01/08”, nafnritunin “B” og símanúmerið “ […]” sé ljós- eða afritað á skjalið og síðan ritað ofan í með penna eða bleki sömu gerðar og skjalið er útfyllt með, utan þess breytileika sem þegar hafi verið greint frá.

Hinn 6. janúar 2009 mætti ákærða til yfirheyrslu hjá lögreglu og var áðurgreind skýrsla og niðurstaða tæknideildar lögreglu kynnt henni. Óskaði hún eftir að fá að ráðfæra sig við lögmann og vildi ekki tjá sig um sakarefnið að svo stöddu.

Hinn 14 janúar 2009 mætti ákærða enn til yfirheyrslu hjá lögreglu og nú í fylgd verjanda. Kvaðst ákærða nýta sér þann rétt sinn að tjá sig ekki frekar í málinu.

Hinn 19. janúar 2009 gaf D, fósturfaðir ákærðu skýrslu hjá lögreglu vegna málsins. Frumrit flutningstilkynningarinnar var lagt fyrir hann og honum kynnt niðurstaða rannsóknar tæknideildar lögreglu um að skjalið væri falsað. Sagðist D hafa séð er kærandi ritaði nafnið sitt á sams konar skjal og fyrir hann hafði verið lagt, en ekkert annað hefði hins vegar verið komið á skjalið þegar kærandi undirritaði það. Sagði hann að þetta hefði átt sér stað í í eldhúsinu heima hjá sér og að auk sín og kæranda hefði ákærða verið þar viðstödd. D sagði að það kæmi honum einkennilega fyrir sjónir að skjalið hefði síðar verið falsað á einhvern hátt því á þeim tíma er tilkynningin var á dagskrá, eins og vitnið orðaði það, hefði kærandi einnig ætlað að flytja til Íslands. Því hefði því ekki verið ástæða til að falsa eitt né neitt á skjalinu. Á þessum tíma hefði annar sona ákærðu og kæranda þurft að fara til Bandaríkjanna í uppskurð og því hafi ekki verið inni í myndinni að hann færi aftur til […] áður en uppskurðurinn færi fram.

Hinn 4. nóvember 2009 gaf ákærða skýrslu í málinu hjá lögreglu. Kvaðst ákærða neita sök í málinu. Staðfesti hún að hún hefði framvísað umræddri flutningstilkynningu hjá Þjóðskrá. Sagði hún að kærandi hefði undirritað tilkynninguna, Internordisk flytning, áður en hún var útfyllt að öðru leyti. Sagðist hún síðan hafa fyllt tilkynninguna út í samræmi við það sem þau höfðu áður talað um. Nánar aðspurð sagði ákærða að kærandi hefði fyllt út dagsetningu, nafn og símanúmer. Hún hefði síðar fyllt út rangan reit með því að setja x í “Forventet varighed af opholdet __0-3 mån” með penna en strokað það út og síðan sett miða yfir þann reit, tekið ljósrit af skjalinu og skrifað ofan í dagsetninguna, nafn og símanúmer B á ljósritinu. Sagðist hún ekki hafa sagt satt og rétt frá í skýrslu sinni hjá lögreglu hinn 6. október 2008.

Áðurgreind flutningstilkynning var hinn 5. nóvember 2009 send í frekari rannsókn hjá tæknideild lögreglu vegna framburðar ákærðu um að hún hefði fyrst sett x í reitinn “__0-3 mån” með penna, strokað það út, síðan sett blað yfir þar sem hún hafði strokað út og að lokum tekið ljósrit af skjalinu með undirskrift kæranda.

Í skýrslu tæknideildar vegna framhaldsrannsóknarinnar segir að skalið hafi verið rannsakað aftur undir smásjá til að kanna breytileika og þá sérstaklega í gerð pappírsins, en ekkert hafi komið fram við rannsóknina sem styddi það að autt blað hefði verið sett yfir svæðið og blaðið ljósritað, sbr. mynd 1. Rannsakari hafi klippt til autt blað og sett yfir viðkomandi reit á hinu vefengda skjali og síðan ljósritað skjalið. Þegar ljósritið hafi verið rannsakað undir smásjá hafi greinilega komið fram að átt hefði verið við umræddan reit með því að formið á bakhlið vefengda skjalsins hafi ekki komið fram á ljósritinu eins og á mynd 1. Á mynd 2 sé einnig greinilegt lóðrétt strik á myndinni, sem sé eftir kantinn á auða blaðinu, sem lagt hafi verið yfir reitinn fyrir ljósritun.

Niðurstaða framhaldsrannsóknarinnar er sú að fram hafi komið sýnilegur breytileiki á ljósriti af vefengda skjalinu þegar autt blað hafi verið sett yfir umræddan reit og skjalið síðan ljósritað.

Hér fyrir dómi hefur ákærða neitað sök í málinu. Kveður hún lýsingu á háttsemi í ákæru rétta en kveðst ekki telja að háttsemin sé skjalafals í skilningi 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga. Hún kaus að tjá sig ekki frekar í málinu.

Við munnlegan málflutning vakti sækjandi athygli á því að ekki væri rétt í ákæru að tilkynnt hefði verið um flutning kæranda, B, í greint sinn, heldur aðeins um flutning ákærðu og þriggja barna hennar.

Ákærða óskaði ekki eftir að gefa frekari skýrslu í málinu fyrir dómi og engin vitni voru leidd fyrir dóminn.

III.

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærðu gefið að sök að hafa framvísað hjá Þjóðskrá samnorrænni flutningstilkynningu, fylltri út af ákærðu um flutning hennar sjálfrar, tveggja barna hennar og kæranda og barns ákærðu frá […] til Íslands og dvöl hér á landi í að minnsta kosti 6 mánuði, sem ákærða vissi að hafði verið fölsuð með því að ljós- eða eftirrita á skjalið og síðan teikna ofan í eftirritið dagsetninguna „08/01/08“, undirritunina „B“ og símarnúmerið „[…]“.

Í skýrslu sinni hjá lögreglu hinn 4. nóvember 2009 staðfesti ákærða að hún hefði framvísað umræddri flutningstilkynningu hjá Þjóðskrá. Sagði hún að kærandi hefði undirritað tilkynninguna og skrifað á hana dagsetningu og símanúmer áður en tilkynningin var fyllt út að öðru leyti. Sagðist hún síðan hafa fyllt tilkynninguna út í samræmi við það sem þau höfðu áður talað um.

Kærandi, B, gaf ekki skýrslu hjá lögreglu. Meðal gagna málsins er hins vegar skrifleg greinargerð hans á dönsku, sem lögð var fram í forsjármáli hans og ákærðu. Þar heldur hann því fram að hann hafi undirritað samnorræna flutningstilkynningu um flutning á lögheimili yngri sonar þeirra til Íslands í allt að þrjá mánuði. Kemur fram að hann hafi sjálfur sett kross í reitinn „0-3 mánuðir“. Eftir þetta hafi hann orðið var við að ákærða hafði breytt skjalinu með því að bæta nafni sínu og hinna barnanna á tilkynninguna og færa krossinn í reitinn „meira en 6 mánuðir“.

Fósturfaðir ákærðu, D, sagðist í skýrslu sinni hjá lögreglu hafa séð er kærandi ritaði nafn sitt á samnorræna flutningstilkynningu, en ekkert annað hefði verið komið á skjalið þegar kærandi undirritaði það.

Hvorki kærandi né fósturfaðir ákærðu gáfu skýrslu fyrir dóminum.

Ákærða hefur neitað sök. Við fyrirtöku málsins hinn 15. apríl sl. kvað hún háttsemislýsingu í ákæru rétta, en kvaðst ekki telja að háttsemin væri skjalafals í skilningi 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og áður greinir var óskað eftir rannsókn tæknideildar lögreglu á því hvort áðurgreindri samnorrænni flutningstilkynningu hefði verið breytt með einhverjum hætti og að sérstaklega yrði kannað eftirfarandi svæði á tilkynningunni:

“Forvented varighed af opholdet __ 0-3 mån __ 3-6 mån __ mere end 6 mån.”

Í skýrslu tæknideildarinnar kemur fram að rannsóknin hafi leitt í ljós að eini reiturinn, sem ritað hefði verið í, hafi verið reiturinn við orðin „meira en sex mánuðir“. Engar þrýstilínur eða annar breytileiki hafi sést í reitum fyrir skemmri dvöl, þ.e. annars vegar „0-3 mánuðir“ og hins vegar „3-6 mánuðir“.

Eins og fram hefur komið var flutningstilkynningin send í frekari rannsókn hjá tæknideild lögreglu vegna framburðar ákærðu um að hún hefði fyrst sett x í reitinn “__0-3 mån” með penna, strokað það út, síðan sett blað yfir þar sem hún hafði strokað út og að lokum tekið ljósrit af skjalinu með undirskrift kæranda.

Í skýrslu tæknideildar segir að ekkert hafi komið fram við rannsóknina sem styddi það að autt blað hefði verið sett yfir áðurgreint svæðið og blaðið síðan ljósritað.

Með hliðsjón af framangreindu styður rannsókn lögreglu ekki áðurgreinda frásögn kæranda um að hann hafi sett x í reitinn við orðin „0-3 mánuðir áður en hann undirritaði tilkynninguna.

Með vísan til gagna málsins hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sýna fram á að ákærða hafi fyllt út hina samnorrænu flutningstilkynningu í andstöðu við vilja kæranda. Sú háttsemi ein að skrifa ofan í eftirritið dagsetningu, undirritun og símanúmer kæranda felur ekki í sér fölsun í skilningi 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga ef tilkynningin hefur öðru leyti verið fyllt út í samræmi við vilja og vitund kæranda á þeim tíma. Eins og áður segir þykir ósannað að svo hafi ekki verið og er því einnig ósannað að ákærða hafi notað skjalið til að blekkja með því í lögskiptum. Með vísan til alls framangreinds er ákærða sýknuð af refsikröfu ákæruvalds í máli þessu.

Allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin 251.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari. Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Ákærða, A, er sýkn af refsikröfu ákæruvalds.

Allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 251.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

R-kvk-nf B-kvk-nf