E-28/2007

Mál þetta, sem dómtekið var þann 6. febrúar sl. hefur F-kvk-nf A-kvk-nf I-kvk-nf, kt. 000000-0000, Lönguhlíð 15, 603 Akureyri, höfðað hér fyrir dómi gegn Sjóvá-Almennum tryggingum hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík, til greiðslu skaðabóta, með stefnu, birtri 21. desember 2006.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þessar:

Aðallega krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 4.506.429 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38, 2001 frá 28. maí 2006 til greiðsludags, en til vara að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 1.933.059 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38, 2001 frá 5. mars 2008 til greiðsludags.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, en jafnframt að 24,5% virðisaukaskattur leggist við dæmdan málskostnað, sbr. lög nr. 50, 1988 og að málskostnaðurinn verði tildæmdur eins og málið sé eigi gjafsóknarmál, sbr. bréf dóms- og kirkjumálaráðuneytis þar um, dagsett er 22. nóvember 2005.

Dómkröfur stefnda eru þær, að aðallega krefst hann þess að vera sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmd til að greiða honum málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Til vara krefst hann þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Málsatvik eru þau helst, að þann 7. júní 2000 var stefnandi við vinnu sína við þrif í vinnslusal framleiðslufyrirtækis hér í bæ er hún varð fyrir slysi og hlaut áverka á hægri hendi. Samkvæmt frásögn stefnanda við alla meðferð málsins, sem er í samræmi við lögregluskýrslu, sem dagsett er 6. mars 2002 og skýrslu Vinnueftirlits ríkisins, sem dagsett er 19. mars s.á., var hún nánar tiltekið að þrífa skúffu undir færibandi á svokallaðri hnoðvél. Er aðstæðum og atvikum lýst í skýrslu Vinnueftirlits ríkisins með eftirfarandi hætti:

„Tildrög slyssins voru þau að hin slasaða var að þrífa skúffu undir færibandi á bolluvél (hnoðvél), þegar endi þess, sem var spenntur upp, féll á hægri hönd hennar, með þeim afleiðingum að hún slasaðist á höndinni. ... Lausa enda færibandsins er lyft upp í ca. 40 cm hæð frá vél þegar verið er að þrífa. Færibandið er 520 mm á breidd og 650 mm á lengd. Skúffan sem verið var að þrífa og færibandið fellur ofan í er 640 mm á breidd og 950 mm á lengd, hvassar brúnir eru neðan á færibandinu og á hliðum skúffunnar.“

Í nefndri lögregluskýrslu er þess getið að ekki hafi reynst unnt að vigta færibandið á vettvangi, en það álit látið í ljós að það sé yfir 15 kg. Samkvæmt frásögn stefnanda ætlaði hún þyngd bandsins nálægt 20 kg. Kvaðst hún hafa orðið fyrir talsverðu höggi er færibandið féll og staðhæfði að handleggurinn hefði verið fastur í nokkurn tíma, en með aðstoð samverkakonu hafi henni tekist að losa hann. Hún hafi strax fundið fyrir miklum verkjum í handleggnum, það hafi liðið yfir hana um stund og hún verið flutt á Slysadeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri (FSA) til skoðunar.

Vegna lýsts vinnuslyss stefnanda er ekki ágreiningur um bótaskyldu stefnda. Ágreiningurinn snýr að eðli þess og afleiðingum og um endurupptöku og bótafjárhæð samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50,1993, en bótauppgjör fór fram milli málsaðila á árinu 2003.

Er atvik gerðust var stefnandi tvítug og átti eitt barn, sem fætt er í septembermánuði 1999. Hún hafði lokið skyldunámi í grunnskóla og hafði um nokkurt skeið starfað sem verkakona. Eftir slysið hélt stefnandi áfram störfum sínum, en eignaðist auk þess tvö önnur börn, í janúar 2003 og í mars 2007.

Í gögnum Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri segir í gögnum/nótu vegna nefndrar komu stefnanda á slysadeild þann 7. júní 2000:

„Sjúkrasaga: Var að vinna hjá S... við að skúra í bakarí þegar datt um 10 kg hlutur ofan á hægri úlnlið. Skoðun: Hún er marin yfir hægri úlnlið og aum, hreyfir fingur vel og eðlilegt skyn og góður púls. Röntgen: Ekki brot. Álit: Mar á úlnlið.“

Í nótunni kemur fram að stefnandi hafi fengið teygjusokk en í framhaldi af því verið send til síns heima með hefðbundnar ráðleggingar og lyfseðil á Parkódín og sagt að hafa samband ef eitthvert vandamál kæmi upp.

Samkvæmt læknisvottorði M-kk-ef Ó-kk-ef heimilislæknis leitaði stefnandi ekki á ný á Slysadeild FSA vegna umrædds slyss, heldur til hans á Heilsugæslustöðina á Akureyri 28. júní sama ár. Segir í vottorðinu að tilefnið hafi verið að stefnandi hafði fundið fyrir þykkildi í hægri hendi er reynst hafi við skoðun vera 1x2 cm og hreyfanlegt. Tekið er fram að starfsemi handarinnar hafi verið eðlileg og að stefnanda hafi verið ráðlögð bið, þar sem of skammt var liðið frá áverka, til að ganga úr skugga um hvort þetta myndi ekki hjaðna af sjálfu sér.

Í öðru vottorði nefnds heimilislæknis, sem dagsett er 1. mars 2002, er frá því greint að við skoðun stefnanda 28. febrúar sama ár hafi hún tíundað eftirfarandi afleiðingar vinnuslyssins:

„Það er sárt að halda á hlutum, svo sem þyngri hlutum, álag á framhandlegg veldur verkjum distalt á framhandlegg. Það eru ekki hvíldaróþægindi. Hún segir þetta há sér talsvert við dagleg störf þar sem hún ýmist hlífir sér við að lyfta þyngri hlutum eða hættir til að missa þá vegna skyndilegra verkja á svæði því sem svarar til þess er áverkinn varð. Við skoðun undirritaðs áðurnefndan dag komu fram eymsli á svæði sem er um það bil 4x4 cm á framanverðum og ofanverðum framhandlegg (dorsalt) og það komu fram eymsli á áður nefndu svæði við álagspróf. Konan virðist þannig hafa fengið vissar menjar eftir umræddan áverka en rétt þykir þó að hún fái tækifæri til að fara til sjúkraþjálfara til meðhöndlunar þessa en undirritaður metur það svo að ólíklegt sé að það breyti lokaniðurstöðum.“ Í niðurlagi vottorðsins er áréttað að við skoðun á FSA á slysdegi hafi stefnandi reynst óbrotin og að talið hafi verið að hún hefði fengið mar í mjúkvef á framhandlegg.

Samkvæmt gögnum komu lögmenn málsaðila sér saman um það þann 5. mars 2003, að óska eftir áliti G-kk-ef A-kk-ef, bæklunarlæknis, og G-kk-ef B-kk-ef, endurhæfingarlæknis, á heilsufarsástandi stefnanda, með hliðsjón af ákvæðum skaðabótalaga nr. 50, 1993, þ. á m. að því er varðaði tímabundið atvinnutjón, þjáningabætur, varanlegan miska, varanlega örorku og stöðugleikapunkt. Vegna þessa skoðuðu nefndir sérfræðingar stefnanda þann 14. mars 2003, en þeir höfðu þá undir höndum tiltæk gögn málsins, þ. á m. læknisvottorð M-kk-ef Ó-kk-ef frá 1. mars 2002, skýrslur lögreglu og Vinnueftirlits ríkisins ásamt afriti af skattframtölum. Skýrsla sérfræðinganna er dagsett 22. apríl 2003. Í upphafi hennar er rakin félags- og persónusaga stefnanda, þ. á m. að hún hafi lokið grunnskólaprófi, en í framhaldi af því hafið atvinnuþátttöku á vinnumarkaði. Skráð er að á skoðunardegi hafi hún átt tvö börn, 3½ árs og 6 vikna, að hún sé í fæðingarorlofi, hafi hætt að vinna á 27. viku meðgöngu, en hafi þar áður verið í 80% vinnu, enda ekki getað stundað fullt starf sökum veikinda eldra barnsins. Tekið er fram að stefnandi hafi lent í bílslysi 1995 en enga áverka hlotið af þeim sökum og almennt verið heilsuhraust. Í skýrslunni er fjallað nánar um heilsufars- og atvinnusögu stefnanda eftir vinnuslysið í júnímánuði 2000. Er tekið fram að hún hafi vegna þess misst tvo daga úr vinnu og verið um tvær vikur að jafna sig eftir áverkann, en ekki þurft að minnka vinnuna frekar. Hún hafi því haldið áfram vinnu sinni á sama vettvangi næstu tvo mánuði, en í framhaldi af því farið til vinnu í Skinnaiðnaði og verið þar í 50% starfi fram til maí 2001, en þá orðið að hætta vegna veikinda barns. Í framhaldi af því hafi hún tekið að sér 80% starf hjá Kjarnalundi og starfað þar allt þar til hún hætti vegna meðgöngu annars barns á árinu 2002.

Í skýrslu sérfræðinganna er greint frá heilsufarsástandi stefnanda við skoðun þann 14. mars 2003. Er skráð að hún hafi lýst því að hún fengi verki í hægri handlegginn við álag og eigi erfitt með að halda t.d. á barni sínu, sem sé um 5 kíló, þá fái hún verki. Heimilisstörf gangi hins vegar vel og hún geri allt sem þurfi að gera á heimilinu. Tekið er fram að stefnandi hafi ekki verið í neins konar sjúkraþjálfun eða lyfjameðferð. Hún sé alveg verkjalaus í hvíld og svefn sé í lagi og hún vakni ekki upp vegna verkja. Þá segir í skýrslunni:

„Eingöngu eru óþægindi við álag í framhandleggnum og eingöngu hægri framhandlegg. [Stefnandi] kveðst eiga í svolitlum erfiðleikum við tölvuvinnu og hún kveður þessi óþægindi há sér við vinnu. Það er ekki um að ræða dofa eða máttleysi, eingöngu verkjaóþægindi. … Hún kveðst ætla sér í frekara nám og þá í fjarnám. Hún treystir sér vel í það vegna þessa og kveður slysið ekki hindra þau áform sín.“ Eftir umrædda skoðun var niðurstaða sérfræðinga sem hér segir: „Það er enginn dofi í fingrum eða hendi og ekki neinar vöðvarýrnanir að sjá. Styrkur á hægri hendi virðist vera örlítið minnkaður. Við handarbakssveigju á móti álagi framkallast verkur á áðurnefndum stað á mótum mið og neðsta þriðjungs hægri framhandleggs.“

Og í samantektar- og álitskafla nefndrar skýrslu segir:

„Í vinnuslysi þann 7. júní 2000 lendir F-kvk-nf A-kvk-nf í því að klemma hægri hendi undir fargi. Hún getur strax hreyft hendi þar sem hún er skoðuð og röntgenmyndir teknar. Hún fær ekki neina ákveðna meðferð eftir þetta. F-kvk-nf A-kvk-nf virðist ekki hafa misst mikið úr vinnu eða þurft að minnka starfshlutfall vegna þessa áverka. Hún er rétthent og hefur ákveðin óþægindi við þungavinnu með hægri handlegg. Orsakasamhengi er mjög líklegt á milli þessa áverka sem lýst er og hennar óþæginda í dag. Það sem liggur til grundvallar niðurstöðum úr matinu í dag er að það er um að ræða merkjanlega hreyfiskerðingu í úlnlið og álagstengd óþægindi.

Umræða: Undirritaðir matsmenn hafa kynnt sér þau læknisfræðilegu gögn sem fyrir liggja varðandi ofanritaða og hafa átt við hana viðtal og skoðað. Við mat á tímabundnu atvinnutjóni er miðað við 3 daga og virðist hún ekki hafa misst vinnu eða laun lengur en sem því nemur. Stöðugleikapunktur telst hæfilega metinn um mánuði eftir áverkann og því þjáningarbætur þann tíma. Við mat á miska er miðað við þær afleiðingar sem fram eru komnar með óþægindum við álag og vægri hreyfiskerðingu um úlnlið. Við mat á örorku er miðað við að afleiðingar slyssins og hennar óþægindi muni ekki draga úr vinnugetu hennar eða minnkað getu til tekjuöflunar í framtíðinni.

„Niðurstaða: Með tilliti til skaðabótalaga nr. 50, 1993 ályktum við undirritaðir matsmenn eftirfarandi:

1. Tímabært er að leggja mat á varanlegt heilsutjón F-kvk-ef Ö-kvk-ef I-kvk-ef vegna afleiðinga vinnuslyss 07.06. 2000.

2. Tímabundið atvinnutjón telst vera 100% í 3 daga.

3. Þjáningabætur, ofanrituð telst vera veik í 1 mánuð.

4. Stöðugleikapunktur telst vera 07.07. 2000.

5. Varanlegur miski telst hæfilega metinn 5%.

6. Varanleg örorka telst engin vera (0%).

Undirritaðir matsmenn hafa kynnt sér þau læknisfræðilegu gögn er fyrir liggja varðandi F-kvk-þf Ö-kvk-þf og slysið og einnig átt við hana viðtal og skoðað. Þeir telja ekki að önnur slys eða sjúkdómar eigi þátt í því mati sem hér er lagt fram og eingöngu tekur til afleiðinga vinnuslyss þann 07.06. 2000.“

Fyrir liggur að þann 14. júlí 2003 gerðu málsaðilar samkomulag um fullnaðaruppgjör um tjónabætur til handa stefnanda vegna umrædds vinnuslyss. Helsti grundvöllur þess var áður rakin skýrsla læknanna G-kk-ef A-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef. Gerningur þessi var undirritaður af þáverandi lögmanni stefnanda og lögmanni stefnda og komu í hlut stefnanda sem fullnaðargreiðsla 353.650 krónur.

Samkvæmt læknisvottorði M-kk-ef Ó-kk-ef heilsugæslulæknis, sem dagsett er 14. nóvember 2003, og efnislega er samhljóða framlögðu vottorði A-kk-ef H. Ó-kk-ef, bæklunarlæknis á FSA, fór stefnandi í læknisskoðun vegna viðvarandi óþæginda í hægri handlegg, sem hún tengdi nefndu vinnuslysi. Segir eftirfarandi um heilsu stefnanda:

„Hún leitar til undirritaðs vegna aukinna óþæginda, sem upphaflega komu til þegar hún var á námskeiði og þurfti þá að beita hendi mikið við skriftir. Fór smám saman að fá vaxandi verki, mest álagsbundna. Missir hluti úr hendi svo sem eins og heimilistól. Mat bæklunarlæknis liggur nú fyrir og er það álit hans að hér sé um að ræða hugsanlega skemmd á ákveðna réttivöðva og telur hann oft lítið hægt að gera í því sambandi og hann geti ekki hjálpað sjúklingi mikið upp úr þessu og þar sem óþægindi hafi staðið í þrjú ár sé ólíklegt að þau lagist mikið héðan í frá. Hér er því um að ræða ástand eftir áverka fyrir liðlega þremur árum þar sem síðbúnar afleiðingar eru að koma fram sem munu hafa talsverð áhrif á einkum beitingu handar og meðferðarmöguleikar takmarkaðir. F-kvk-nf A-kvk-nf getur þó unnið núna fullt starf í sínu verkefni sem er dagmóðir.“

Stefnandi óskaði eftir áliti Örorkunefndar með bréfi, dagsettu 10. febrúar 2004, að sögn vegna versnandi einkenna í hægri hendi.

Álit Örorkunefndar er dagsett 25. maí 2004. Er það unnið af S-kk-þgf S-kk-þgf, hæstaréttarlögmanni, og læknunum M-kk-þgf Ó-kk-þgf og B-kk-þgf Z-kk-þgf. Læknisskoðun fór fram 31. mars 2004.

Í áliti Örorkunefndar er félagslegum aðstæðum stefnanda lýst með líkum hætti og hér að framan var rakið, m.a. varðandi skólagöngu, barneignir og atvinnuþátttöku. Þá er þar haft eftir stefnanda að heilsufar fram að slysinu í júnímánuði 2000 hafi verið með ágætum, en í framhaldi af því er rakin frásögn hennar af slysinu og líðan þar á eftir. Lýst er læknisskoðun hinn 31. mars 2004 og þess getið að á vegum nefndarinnar hafi taugasjúkdómasérfræðingur framkvæmt á stefnanda taugaleiðnirannsókn og vöðvarit hinn 15. apríl það ár. Segir að sérstaklega hafi verið rannsökuð hægri ölnartaug (n. ulnaris) og hafi hún reynst vera eðlileg. Niðurstöðukaflinn í álitsgerð Örorkunefndar er svohljóðandi:

„Tjónþoli, F-kvk-nf A-kvk-nf I-kvk-nf, hefur í vinnuslysi, sem varð þann 7. júní 2000, hlotið áverka á hægri framhandlegg. Varð slysið með þeim hætti, að tjónþoli var að þrífa hnoðvél í bakaríi er færiband vélarinnar féll niður á hægri hönd og framhandlegg tjónþola þannig að hún þurfti aðstoð við að losa höndina. Kveðst tjónþoli hafa fundið mikið til eftir að farginu var létt af hendinni og leitaði hún á Slysadeild FSA þar sem hún reyndist marin en ekki brotin. Kveðst tjónþoli hafa verið allbólgin á framhandleggnum fyrst eftir slysið og í allt að tvo mánuði en eftir að bólga hjaðnaði hafi dregið nokkuð úr óþægindum hennar, en þau þó orðið viðvarandi. Kveðst tjónþoli nú hafa daglega verki, bæði í hvíld og einnig við áreynslu og leiði verk fram í IV. og V. fingur hægri handar, sem stundum eru dofnir. Kveðst tjónþoli finna mest til eftir áreynslu og hefur auk þess átt í erfiðleikum með að skrifa og vinna við tölvu, kveðst hún af þessum sökum hafa lagt á hilluna áform um frekara nám en hún er aðeins grunnskólagengin.

Skoðun leiðir í ljós nokkra hreyfiskerðingu í hægri úlnlið en einnig skyntruflun ölnarmegin í hægri hendi og eykst dofi við þrýsting á ölnartaug við hægri úlnlið. Vegna gruns um sköddun á hægri ölnartaug fór tjónþoli í vöðva- og taugarannsókn á vegum Örorkunefndar en sú rannsókn reyndist eðlileg.

Örorkunefnd telur, að eftir 1. september 2000 hafi tjónþoli ekki getað vænst frekari bata, af afleiðingum slyss þess sem hún varð fyrir þann 7. júní 2000, en þá var orðinn. Að öllum gögnum virtum telur nefndin varanlegan miska tjónþola, vegna afleiðinga vinnuslyssins þann 7. júní 2000, hæfilega metinn 8% - átta af hundraði.

Tjónþoli var 20 ára á slysdegi og starfaði þá við hreingerningar en starfar nú sem dagmamma. Tjónþoli hefur ekki aflað sér annarrar starfsmenntunar. Örorkunefnd telur að afleiðingar slyssins muni þegar fram líða stundir draga úr möguleikum tjónþola til að afla atvinnutekna. Er varanleg örorka tjónþola vegna afleiðinga slyssins metin 5% - fimm af hundraði.“

Er niðurstaða Örorkunefndar lá fyrir taldi stefnandi, vegna mikilla breytinga frá fyrra mati, að mál hennar yrði endurupptekið. Á það sjónarmið féllst stefndi ekki og var málinu þá vísað til tjónanefndar, sem tók hinn 2. september 2005 undir sjónarmið stefnda. Skaut stefnandi málinu þá til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Lá álit nefndarinnar fyrir 11. október 2005, en þar segir m.a.:

„Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga er heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur að fullnægðu því skilyrði að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið. Þegar litið er til heilsu [málskotsaðila, hér eftir nefnd M, þ.e. stefnandi] eftir slysið eins og henni er lýst annars vegar í matsgerð þeirra G-kk-ef A-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef og hins vegar í álitsgerð Örorkunefndar verður að ætla að heilsa M hafi versnað nokkuð á þeim 13 mánuðum sem liðu milli þess að mötin voru framkvæmd. Það fær einnig stoð í fyrrgreindum vottorðum læknanna M-kk-ef Ó-kk-ef og A-kk-ef H. Ó-kk-ef að breytingar hafi orðið á heilsu hennar á nefndu tímabili. Er helst að sjá að breytingar þessar hafi orðið í kjölfar þess að M hóf að nýju störf utan heimilis. Með því að heilsufarsbreytingar þessar hafa leitt til þess að varanleg örorka er metin 5% í stað þess að vera engin, eins og fyrri matsgerð sagði til, verður að telja að verulegar breytingar hafi orðið á varanlegri örorku í tilviki M. Verður því að fallast á það með henni að skilyrði endurupptöku séu fyrir hendi.

Niðurstaða. Taka ber til greina kröfu F-kvk-ef Ö-kvk-ef I-kvk-ef um endurupptöku skaðabótamáls gagnvart X, Sjóvá-Almennum tryggingum hf., vegna afleiðinga slyss þann 7.6.2000.“

Með bréfi stefnda, dagsettu 20. október 2005, var þeirri afstöðu lýst að félagið hlítti ekki framangreindu áliti Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum.

Hinn 6. desember 2005 óskaði stefnandi eftir því að dómkvaddir yrðu tveir óvilhallir aðilar til að skoða og meta örorku hennar vegna umrædds vinnuslyss. Voru af því tilefni dómkvaddir þeir G-kk-nf S-kk-nf, lögfræðingur og prófessor, og L-kk-nf N. D-kk-nf, læknir. Matsgerð þeirra lá fyrir hinn 25. apríl 2006. Henni til grundvallar eru m.a. áður rakin gögn, en auk þess öfluðu matsmennirnir frekari gagna, þ. á m. um skatttekjur stefnanda árin 1996 til 2004, læknisvottorða frá fyrrnefndum M-kk-þgf Ó-kk-þgf, heilsugæslulækni, þ. á m. vegna umsóknar stefnanda til Tryggingastofnunar ríkisins um örorkubætur. Nefnt vottorð er dagsett 6. janúar 2006. Matsskoðun fór fram þann 30. mars 2006. Í upphafi matsskýrslunnar er almennu heilsufari stefnanda lýst og er m.a. haft eftir henni, að hún hafi ekki átt við nein langvinn heilsufarsvandamál að stríða. Þá eru atvik varðandi slysið þann 7. júní 2000 rakin og vísað til áður tilgreindra gagna. Rakin er lýsing stefnanda á eigin líðan við læknisskoðun, þar á meðal að alla daga finni hún fyrir óþægindum í hægri framhandlegg, hún sé reyndar mjög misslæm en aldrei verkjalaus. Verkir séu aðallega handarbaksmegin, liggi fram í alla fingur og upp undir olnboga. Þá fái hún sára verki við sveigju handar að handarbaki. Oft sé dofi í baugfingri og litlafingri hægri handar. Hún geti lítið tekið á og ekkert þungt borið með hægri hendi, þá geti hún ekki tekið á verkfærum, til að mynda ekki skrúfað skrúfu. Hún geti ekki haldið um verkfæri með hægri hendi og þess vegna ekki farið á reiðhjól. Þá eigi hún mjög erfitt með að handskrifa og sömuleiðis með alla tölvuvinnu. Hafi þessir erfiðleikar við skrift og tölvuvinnu hamlað henni mjög við frekara nám. Þá finni hún talsvert til óþæginda um nætur hafi hún tekið á með hendinni deginum áður. Trufli þetta oft svefn hennar. Og sökum þess hversu hún geti lítið notað hægri höndina hafi það stuðlað að eins konar minnimáttarkennd og haft slæm áhrif á sálarlíf hennar.

Tekið er fram að læknisskoðun hinna dómkvöddu matsmanna hafi verið bundin við griplimi, og segir þar um m.a:

„Ekki er að sjá rýrnanir á handleggjum og ummál, mælt 10 cm ofan og neðan olnbogahyrna, er hið sama beggja megin. Hreyfiferlar í öxlum sem og í olnbogum eru eðlilegir og eins beggja megin. Um úlnliði er væg hreyfiskerðing hægra megin, þannig er beygja að handarbaki 80° vinstra megin um 60° hægra megin. Beygja að lófa er eins beggja megin og snúningshreyfingar framhandleggjar virðast eins beggja megin. Væg óþægindi koma fram í endastöðu ferla. Hliðarsveigja að öln er um 30° vinstra megin en um 20° hægra megin, hliðarsveigja að sveif er um 20° vinstra megin en aðeins 10° hægra megin. Veruleg kraftskerðing er um hægri úlnlið, langmest við hindraða sveigju að handarbaki. Gripkraftur virðist einnig lítillega skertur hægra megin, mest virðist um sársaukahömlun að ræða. Allmikil eymsli eru við þreifingu á vöðvum og sinum réttivöðva í hægri framhandlegg, eymslasvæðið hefst ofan úlnliðar og er á um það bil 15 cm löngu og 5 cm breiðu svæði upp fyrir miðjan framhandlegg, handarbaksmegin. Baunstór hnúður finnst í undirhúðarfitu. Mikil eymsli eru einnig yfir fjærhluta ölnarbeins hægra megin. Sinaviðbrögð eru eðlileg og jöfn beggja megin, F-kvk-nf uppgefur nú eðlilegt húðskyn í báðum höndum.“

Samandregin niðurstaða í matsskýrslu hinna dómkvöddu matsmanna er eftirfarandi:

„Stöðugleikapunktur 7. ágúst 2000. Tímabundið atvinnutjón frá slysdegi til og með 8. júní 2000. Óvinnufærni frá slysdegi til og með 8. júní 2000. Veik án þess að vera rúmföst 7. og 8. júní 2000.“ Um ætlað miskastig af völdum slyssins, með hliðsjón af 4. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993, segir ennfremur í matsgerðinni:

„F-kvk-nf A-kvk-nf I-kvk-nf hafði almennt verið hraust og vottað er að hún hafi ekki átt við sérstök stoðkerfisvandamál að stríða fyrir það slys sem hér er til umfjöllunar. Í vinnuslysi 07.06.00 klemmdist hægri framhandleggur F-kvk-ef er hún var að þrífa færiband hnoðvélar í bakaríi. Var skoðuð á slysadeild FSA, talin marin á hægri framhandlegg. F-kvk-nf kveðst hafa verið bólgin á framhandlegg í nokkrar vikur, jafnvel allt að tveimur mánuðum eftir slysið en ekki varð um sérstaka meðferð að ræða. Verkir hafa síðan verið meira og minna viðvarandi og leiða niður í fingur og einnig upp undir hægri olnboga. Verkir eru að verulegu leyti álagstengdir, F-kvk-nf getur lítið tekið á með hægri hönd og hefur þetta hamlað henni verulega í einkalífi sem og í starfi. Bæklunarlæknir hefur talið að um sé að ræða skemmd á réttivöðvum framhandleggjar og að ekki sé unnt að lagfæra þetta frekar. Vöðvarit og taugaleiðnipróf hafa ekki sýnt fram á skemmdir.

Við skoðun á matsfundi finnst hreyfiskerðing í hægri úlnlið og talsverð kraftminnkun hægri handar, aðallega sársaukahömlun. Þá eru veruleg eymsli á úlnliðssvæði og uppundir framhandlegg en ekki sjáanleg eða mælanleg vöðvarýrnun. Varanlegur miski vegna afleiðinga maráverka á hægri framhandlegg með sköddun á starfsemi réttivöðva telst hæfilega metin 8 stig.“

Varðandi ætlaða varanlega örorku stefnanda, sbr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 vísa hinir dómkvöddu matsmenn til framlagðra skattframtala um tekjur, takmarkaðrar skólagöngu, að hún hafi unnið fulla vinnu fyrir slysið, þrátt fyrir að hún hafi á árunum þar á undan nokkuð oft skipt um starfsvettvang og á stundum auk þess verið atvinnulaus og leggja til grundvallar að fyrir slysið hafi hún haft fulla vinnugetu. Matsmennirnir árétta að stefnandi hafi í kjölfar slyssins aðeins verið tvo daga frá vinnu. Vegna ósamræmis millum áður rakinnar álitsgerða læknanna G-kk-ef A-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef frá 22. apríl 2003 annars vegar og hins vegar Örorkunefndar varðandi vinnuframlag í Skinnaiðnaði og Kjarnalundi, er haft eftir stefnanda að ástæðu þess að hún réð sig í 50% starf hjá fyrrnefnda fyrirtækinu haustið 2000 hafi mátt rekja til afleiðinga vinnuslyssins, enda hafi verið um líkamlega erfitt starf að ræða, en 80% starfshlutfall hennar hjá Kjarnalundi hafi komið til vegna veikindi eldri dóttur hennar, fremur en að það hafi verið afleiðingar slyssins. Dóttirin hafi átt við veikindi að stríða á árinu 2001 og hafi þau staðið allt til áranna 2003/2004. Þá er haft eftir stefnanda að á árinu 2004 hafi verkir í hægri handlegg hamlað starfi hennar sem dagmamma en einnig er hún hafi starfað í sjoppu á tímabilinu frá september 2004 til maí 2005. Eftir það hafi hún starfað við fiskvinnslu fram í september 2005, en hætt er hún hafi ekki treyst sér til þeirra verka. Í lok þess árs hafi hún og alfarið hætt launavinnu. Frá þeim tíma hafi hún fengið sjúkradagpeninga frá stéttarfélagi sínu og Tryggingastofnun ríkisins. Þess er getið að sumarið 2005 hafi stefnandi lokið 9 eininga námi við Fjölbrautaskólann í Ármúla, en um haustið hafið nám við Verkmenntaskólann á Akureyri og lokið 18 einingum vorið 2006. Haft er eftir stefnanda að hún telji sig ráða við nám, þrátt fyrir að henni reynist erfitt að leysa tiltekin verkefni við skriftir og tölvuvinnu sökum þreytu í hægri hendi. Er niðurstaða matsmannanna að öllu ofangreindu virtu varðandi varanlega örorku stefnanda sem hér segir:

„Með vísan til þessa og þess sem að framan hefur verið sagt um stöðu matsbeiðanda eftir slysið, mat á læknisfræðilegum miska, svo og þeirra upplýsinga sem liggja fyrir um atvinnusögu hennar og takmarkaða menntun, telja matsmenn að það muni verða matsbeiðanda nokkuð erfitt að fá starf til frambúðar sem hún ræður við og þar sem laun eru sambærileg við þau sem telja verður að hún hefði getað haft ef slysið hefði ekki komið til. Í þessu sambandi er rétt að hafa í huga að nú eru liðin tæp 6 ár frá slysi og því nokkur reynsla komin á það hvernig matsbeiðanda gengur að vinna. Telja matsmenn að þó gögn málsins virðist hlutlægt séð benda til þess að slysið hafi ekki haft mikil áhrif á heildarlaun matsbeiðanda þá bendi þau engu að síður til þess að vinnugeta hennar sé minni en áður. Þannig telja matsmenn gögn málsins staðfesta að matsbeiðandi eigi erfiðara með líkamlega erfiðari störf en var fyrir umrætt slys. Benda matsmenn sérstaklega á að vegna menntunar sinnar og fyrri starfsreynslu verði að gera ráð fyrir að möguleikar matsbeiðanda til vinnu séu að meginstefnu til bundnir við störf sem geta verið líkamlega krefjandi. Matsmenn telja að líkamlegt ástand matsbeiðanda vegna afleiðinga slyssins sé einfaldlega það slæmt að hún muni eiga erfitt með að sinna slíkum störfum í því mæli sem orðið hefði ef slysið hefði ekki komið til. Þetta sé orðið ljóst á þessum tæplega 6 árum sem liðin eru frá slysi. Þó svo að afleiðingar slyssins hafi ekki fram til þessa haft veruleg áhrif á laun hennar, einfaldlega vegna þess að hún er ung og hefur náð að vinna, telja matsmenn að það segi alls ekki alla söguna um raunverulega vinnugetu matsbeiðanda og að áverkinn muni valda henni meira launatapi með tíð og tíma. Matsbeiðandi upplýsti að jafnvel þó hún hafi verið í hlutastarfi á slysdegi hafi það átt að vera tímabundið og hafi hún ætlað sér að fara síðar í fulla vinnu eins og áður hafði verið. Matsmenn telja því eðlilegt að miða við að matsbeiðandi hafi fyrir slysið unnið fulla vinnu utan heimilis. Þó svo að geta matsbeiðanda til heimilisstarfa sé án vafa minni eftir slysið en fyrir getur það ekki haft áhrif á mat á varanlegri örorku, enda tekur matið einungis mið af því að staðreyna áhrif slyssins á vinnugetu matsbeiðanda utan heimilis. Þessu veldur eins og áður sagði að matsbeiðandi nýtti vinnugetu að fullu til starfs utan heimilis.

Matsmenn telja því slysið þann 7. júní 2000 hafa valdið matsbeiðanda varanlegri örorku. Með vísan til þess sem að framan greinir um vinnugetu matsbeiðanda telja matsmenn varanlega örorku hennar skv. 5. gr. skaðabótalaga vegna slyssins vera 12%.“

Eftir að mat hinna dómkvöddu matsmanna lá fyrir leitaði stefnandi eftir því að bótamál hennar yrði endurupptekið. Af hálfu stefnda var þeirri málaleitan hafnað með bréfi dagsettu 13. júní 2006. Höfðaði stefnandi þá mál þetta með stefnu hinn 21. desember s.á., er var þingfest 11. janúar 2007.

Á dómþingi hinn 24. maí 2007 voru að beiðni stefnanda dómkvaddir sem yfirmatsmenn, G-kk-nf B-kk-nf, læknir, R-kk-nf J-kk-nf, læknir, og J-kk-nf G-kk-nf, lögfræðingur, til að meta afleiðingar margnefnds slyss stefnanda hinn 7. júní 2000. Í matsskýrsluyfirmatsmannanna, sem dagsett er 25. október 2007, er í upphafi greint frá þeim gögnum sem byggt er á, en þar á meðal eru þau gögn sem hér að framan hafa verið rakin. Að auki var aflað viðbótargagna um stefnanda, en þar á meðal eru skýrslur frá Tryggingastofnun ríkisins, læknabréf frá FSA, þ. á m. varðandi niðurstöður röntgenrannsókna frá 7. júní 2000 og afrit sjúkraskráa frá Heilsugæslustöðinni á Akureyri. Greint er frá því að matsfundur hafi farið fram 21. september 2007 og þess getið að þá um leið hafi verið tekin saman ítarleg persónu-, félags-, atvinnu- og sjúkrasaga af henni, en einnig um slysið og afleiðingar þess.

Í skýrslu yfirmatsmannanna er gerð grein fyrir fyrri álitsgerðum og mötum, þ. á m. þeirra G-kk-ef A-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef, Örorkunefndar og undirmatsgerð L-kk-ef N. D-hk-nf og G-kk-ef S-kk-ef. Síðan segir í matsskýrslunni:

„[Stefnandi] eignaðist barn þann 10. mars 2007 og telur að ástand sitt hafi enn versnað til muna. Ennfremur telur hún að ástand sitt hafi versnað mikið frá því að hún fór fyrst í mat. Það sé því ekki rétt sem fram kemur í niðurstöðu dómkvaddra matsmanna að ástand hennar sé búið að vera óbreytt frá haustinu 2000. Henni sé því nauðsynlegt að fara fram á þessa dómkvaðningu yfirmatsmanna til að meta tjón sitt og til að leiðrétta þann misskilning sem fram kemur í niðurstöðu dómkvaddra matsmanna um að ástand hennar sé búið að vera óbreytt frá því haustið 2000.“

Í yfirmatinu er vikið að skólagöngu stefnanda og að hún sé gift og eigi þrjú börn, fædd árin 1999, 2003 og 2007. Ítrekað er að stefnandi hafi farið strax út á vinnumarkaðinn eftir skyldunám, að hún hafi unnið fjölbreytt ófaglærð störf og ýmist verið í hlutastarfi eða fullu starf, en ekki ávallt unnið lengi á sama stað, enda verið ung, að leita fyrir sér. Hafi hún m.a. unnið í þvottahúsi, brauðgerð, verið á vertíð í nokkrar vikur, starfað hjá Skinnaiðnaði og Litlu-kaffistofunni á Akureyri, starfað við þrif, rekið verslun og unnið sem dagmamma. Þá hafi hún tekið fæðingarorlof. Tekið er fram að stundum hafi hún lent í samskiptaörðugleikum við yfirmenn sína sem leitt hafi til starfsloka. Í skýrslunni er fjallað um störf stefnanda eftir vinnuslysið sumarið 2000, en þar um segir m.a:

„Matsbeiðandi kveðst hafa misst tvo daga úr vinnu fyrst eftir slysið en engin forföll hafi orðið eftir það sem rekja megi til slyssins fyrr en hún fór að vinna aftur sem dagmamma haustið 2003. Eftir slysið hafi hún hætt eftir einn eða tvo mánuði enda líkaði henni ekki vinnan. Kveðst hún þá hafa treyst sér í fulla vinnu við þrif. Um haustið 2000 hafi hún fengið leyfi frá Akureyrarbæ til að vinna sem dagmamma og hafi það verð fullt starf, með þrjú kornabörn og sitt eigið. Hafi hún verið í þessu starfi fram á vor en þá hafi henni lent saman við eitt foreldrið og hætt. Eftir það hafi hún árið 2001 verið í 50-80% vinnu hjá Skinnaiðnaði og í Kjarnalundi (dvalarheimili aldraðra) en hún hafi ekki getað verið í fullu starfi vegna dóttur sinnar. Hafi það ekki verið fyrr en hún gerðist aftur dagmamma haustið 2003 að forföll urðu vegna handarinnar og hafi hún gefist upp um mitt ár 2004. Hafi hún síðan reynt að vinna við afgreiðslu í Veganesti og rekið verslunina Adam og Evu en orðið að gefast upp m.a. vegna handarinnar en einnig vegna erfiðra samskipta við eiganda verslunarinnar. Hafi hún reynt að vinna hjá Brimi haustið 2005 í fiskvinnslu í 88% starfi en hætt í nóvember vegna handarinnar og ekkert unnið eftir það, engar tilraunir gert og fengið 50% örorkulífeyri frá Tryggingastofnun frá maí 2006.“

Í matsskýrslu rekja yfirmatsmennirnir heilsufarssögu stefnanda og styðjast þar aðallega við ítarlegt læknisvottorð M-kk-ef Ó-kk-ef heimilislæknis, sem dagsett er 6. janúar 2006. Segir að þar sé m.a. minnst á að stefnandi hafi farið í hálskirtlatöku 12 ára og að hún hafi það sama ár verið rannsökuð vegna svima og yfirliðatilfinningar. Þá hafi hún verið skoðuð af hjartalækni árið 1994 vegna svipaðra kvartana, en sem fyrr hafi ekkert athugavert komið fram. Til þess er vísað að í vottorðinu sé greint frá því að taugasjúkdómalæknir hafi skoðað stefnanda síðari hluta ársins 1998 vegna höfuðverkja, en að allar rannsóknarniðurstöður hafi reynst eðlilegar. Hafi það verið niðurstaða sérfræðingsins að um spennuhöfuðverk væri að ræða, en ekki að stefnandi væri haldinn vefrænum taugasjúkdómi. Þá greina þeir frá því að í viðræðum við stefnanda hafi hún greint frá því að hún hafi ekki lent í öðrum slysum um ævina, en átt við ofþyngdarvandamál að glíma í mörg ár, en ekki verið með stoðkerfiseinkenni eða sinaskeiðabólgu í úlnliðum.

Í yfirmatinu segir í framhaldi af ofangreindu að í sjúkraskrá um stefnanda hafi það komið fram að hún hafi átt sögu um endurtekin einkenni frá stoðkerfi, þ. á m um bakverki, vöðvabólgur og leiðsluverki niður í ganglimi. Að auki sé í sjúkraskránni getið um atvik sem orsakaði mar eða tognunaráverka stefnanda á úlnlið í október 1994 og maí 1997. Þá segir í matsgerðinni að í nótu sem yfirmatsmönnunum hafi borist frá slysadeild FSA vegna komu stefnanda þann 28. nóvember 1997 komi fram að hún hafi orðið fyrir slysi við vinnu sína hjá Skinnaiðnaði. Sé skráð að hún hafi fengið stóran og mikinn fleka ofan á hægri hönd og framhandlegg og að hún hafi lýst verkjum og bólgu en að röntgenmynd af áverkasvæðinu hafi ekki sýnt beináverka. Ennfremur segir í matsgerðinni að í nótu slysadeildar komi fram að stefnandi hafi a.m.k. tvisvar sinnum áður fengið áverka á sömu hönd. Þá segi í nótu frá slysadeild frá komu stefnanda í janúar 1998 vegna slyss sem hún hefði orðið fyrir við vinnu sína hjá Skinnaiðnaði, en þá hefði hún fengið þungan járnfleka ofan á hægri hönd, úlnlið og framhandlegg með þeim afleiðingum að hún hafi hlotið verki og bólgur. Loks komi fram í nótu frá slysadeildinni, dagsettri 3. febrúar 1998 að stefnandi hafi komið á deildina ,,vegna mikilla verkja á áverkastað. Þannig er samkvæmt skýrslum Slysadeildar FSA fyrri saga um áverka á hæ hendi/úlnlið a.m.k. fjórum sinnum.“

Í yfirmatsgerðinni eru atvik varðandi vinnuslys stefnanda í júní 2000 rakin, en vísað til framlagðra gagna þar um, þ. á m. frá Vinnueftirliti og lögreglu, en einnig er vísað til læknisvottorða M-kk-ef Ó-kk-ef heimilislæknis og A-kk-ef H. Ó-kk-ef bæklunarlæknis svo og álits Örorkunefndar. Tekið er fram að M-kk-nf hafi sótt um örorku til handa stefnanda til Tryggingastofnunar ríkisins, sbr. áðurnefnt vottorð hans frá 6. janúar 2006. Þeirri beiðni hafi verið synjað hinn 20. mars 2006 þar sem örorka stefnanda hafi verið metin minni en 50%. Stefnandi hafi skotið máli sínu til Úrskurðarnefndar almannatrygginga, er hafi talið að skilyrði 75% örorku væru ekki uppfyllt, en hins vegar hafi verið talið að skilyrði til örorkustyrks væru uppfyllt og hafi hann verið veittur frá 1. nóvember 2005 til 31. maí 2008.

Í yfirmatsgerðinni er frásögn stefnanda af eigin heilsufari rakin við læknisskoðun hinn 21. september 2007. Segir þar m.a.:

„Að sögn matsbeiðanda hafa einkenni frá hægri hendi farið versnandi, einkum frá haustinu 2003 og fram til dagsins í dag. Einkenni sem lýst er á matsfundi eru aðallega verkir og stirðleiki í hægri úlnlið og skert færni hægri handar til almennra athafna. Við skoðun er ekki að finna nein merki um taugaskaða, engin merki um sinaskaða, engin merki um vöðvarýrnanir. Hreyfiferlar í hægri úlnlið eru lítið eitt skertir og gripkraftur hægri handar virðist sársaukahamlaður. Lítil geil finnst við þreifingu á áverkastaðnum rétt ofan við sjálfan úlnliðinn þar sem eru sinar og sinaslíður en ekki vöðvar, en geilin er í mjúkvefjum, sem liggja grynnra en sinarnar.“

Síðan segir í yfirmatinu:

„Yfirmatsmenn hafa við mat það sem hér liggur fyrir gengið út frá þeirri forsendu að matsbeiðandi hafi hlotið maráverka á hægri framhandlegg. Slíkir áverkar jafna sig yfirleitt á nokkrum vikum eða mánuðum. Engar læknisfræðilegar skýringar geti legið fyrir því að staðbundin einkenni frá hægri úlnlið og hendi eftir slíkan áverka geti tekið breytingum og síst versnað þegar þrjú ár eða meira eru liðin frá slysaatburði. Í gögnum sem aflað var er auk þess saga um fleiri áverka á hægri hendi/úlnlið, sem hver um sig gæti leitt til svipaðra einkenna.“

Í yfirmatsgerðinni er það álit látið í ljós að stefnandi hafi verið óvinnufær í tvo daga, þ.e. frá 07.06.-08.06.2000, og að hún hafi verið óvinnufær í þrjá daga skv. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993. Er það álit látið í ljós að engar frekari breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda vegna afleiðinga slyssins þegar þrír mánuðir voru liðnir frá því eða frá 7. september 2000. Mat á varanlegum miska byggja yfirmatsmennirnir á því að um maráverka á hægri framhandlegg hafi verið að ræða hjá rétthentum einstaklingi og telja að hann sé hæfilega metinn 5 stig.

Um varanlega örorku stefnanda skv. 5. gr. laga nr. 50, 1993, segir eftirfarandi í yfirmatsgerðinni:

„Yfirmatsmenn hafa metið einkenni þau sem þeir rekja til slyssins til 5 stiga varanlegs miska og að þau einkenni séu fallin til þess að skerða nokkuð möguleika hennar til að vinna framangreind störf, sérstaklega erfiðari ófaglærð störf en þar má ætla að tekjumöguleikar hennar séu jafnframt mestir. Matsbeiðandi vann lengi án forfalla eftir slys þrátt fyrir þennan maráverka á hægri framhandlegg og upplýsingar úr skattframtölum styðja ekki tekjuskerðingu fyrstu árin eftir slys. Að mati yfirmatsmanna er útilokað að einkenni frá áverka sem þessum séu lengi að koma fram og geta því ekki fallist á að orsakasamhengi geti verið á milli óvinnufærni hennar í dag og slyssins nema að litlum hluta. Aðalskýringu á óvinnufærni matsbeiðanda er að mati yfirmatsmanna að leita annað en til þessa maráverka á framhandlegg hægri handar. Engu að síður telja yfirmatsmenn að maráverki þessi hafi nokkur varanleg áhrif á getu matsbeiðanda til að vinna erfiðari ófaglærð störf og þess vegna séu líkur til þess að hún verði af launatekjum í framtíðinni. Telja yfirmatsmenn að sú skerðing geti svarað til 5% varanlegrar örorku.“

Í lok matsgerðarinnar fjalla yfirmatsmennirnir um það álitaefni hvort ástand stefnanda hafi versnað frá fyrsta mat hennar hinn 22. apríl 2003, en einnig um það hvort miski og varanleg örorka hennar hafi aukist mikið frá þeim tíma. Um það segir nánar:

„Áverkinn sem matsbeiðandi hlaut er maráverki. Gangur mála eftir slysið samrýmist því, þar sem mar hjaðnar og einkenni minnka og verða óveruleg. Matsbeiðandi fer fljótt til vinnu og í langan tíma eru einkenni óveruleg og engar fjarvistir frá vinnu. Síðkomin einkenni frá hægri úlnlið og hendi geta ekki skýrst af afleiðingum maráverka löngu áður. Engar læknisfræðilegar forsendur eru fyrir slíkri atburðarás. Hugsanleg versnun einkenna, sem matsbeiðandi lýsir, er ekki hægt að rekja til afleiðinga slyss 07.06.2000.“

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi áréttar að í máli þessu sé ekki ágreiningur um bótaskyldu. Er til þess vísað að fyrir liggi fjögur álit um afleiðingar slyss þess er hún varð fyrir þann 7. júní 2000. Byggir stefnandi á því að niðurstaða þeirra sýni að veruleg breyting hafi orðið á, en hækkun á örorku hennar heimili endurupptöku samkvæmt ákvæðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993.

Stefnandi byggir á því að hún hafi, er hið fyrsta örorkumat var gert, hafi hún ekki verið í launaðri vinnu vegna veikinda barns og eigin veikinda á meðgöngu. Eftir að hún hafi farið út á vinnumarkaðinn hafi einkennin versnað til muna. Hafi hún reynt að starfa sem dagmóðir en orðið að hætta því og vegna versnunar á heilsufari hafi hún leitað eftir áliti Örorkunefndar í maí 2004.

Stefnandi vísar til þess að með samanburði á umræddum tveimur fyrstu örorkumötunum komi skýr mismunur í ljós, þ.e. breyting verði á fjórum liðum af fimm. Þannig fari stöðugleikapunktur aftur um 56 daga, þjáningabætur séu taldar vera í 86 daga í stað 30, varanlegur miski sé hækkaður úr 5% í 8% og varanleg örorka, sem áður hafði verið talin engin, sé í mati Örorkunefndar talin vera 5%. Stefnandi vísar í þessu samhengi til þess að dómkvaddir matsmenn, þeir L-kk-nf N. D-kk-nf, læknir, og G-kk-nf S-kk-nf, lögfræðingur og prófessor, hafi í mati hinn 9. mars 2006 talið að varanleg örorka hennar væri 12%.

Máli sínu til stuðnings um að veruleg breyting hafi orðið á heilsufari hennar vísar stefnandi til álits Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, er hafi talið að um verulega breytingu væri að ræða, þ.e. 0% í 5%, og réttlæti það endurupptöku málsins. Vísar stefnandi til þess að sé litið til mats nefndra matsmanna, G-kk-ef S-kk-ef og L-kk-ef N. D-hk-nf, séu enn frekari rök fyrir endurupptöku málsins, enda sé mikill munur á því að bætur séu 0 krónur fyrir örorku og upp í það að vera rúmlega 3 milljónir króna. Stefnandi kveðst því byggja á því að skilyrði fyrrnefndrar lagagreinar skaðabótalaganna til endurupptöku séu fyrir hendi.

Varðandi útreikning á höfuðstól aðalkröfu kveðst stefnandi byggja á matsgerð nefndra matsmanna G-kk-ef S-kk-ef og L-kk-ef N. D-hk-ef frá 25. apríl 2006, sbr. og á ákvæðum 3., 4. og 5. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993, en nánar er hún sundurliðuð þannig:

1. Þjáningabætur (700*4875/3282=1.039/1.040*2) kr. 2.080

2. Miskabætur (8% af kr. 5.941.500) “ 475.320

3. Varanleg örorka (12*1.445.000*17,424) “ 3.021.322

4. Vextir, skv. nánari sundurliðun skv. 16. gr. skaðabótalaga “ 1.007.707

Höfuðstóll 4.506.429.

Höfuðstól varakröfu byggir stefnandi á áliti Örorkunefndar frá 26. maí 2004 og er hún sundurliðuð þannig:

1. Varanlegur miski, 8% kr. 204.030

2. Varanleg örorka, 5% “ 1.250.049

3. Vextir, skv. nánari sundurliðun “ 478.980

Höfuðstóll 1.933.059.

Til frádráttar aðal- og varakröfu vísar stefnandi til fyrrnefnds uppgjörs frá árinu 2003 og viðtöku hennar á 353.650 krónum.

Um lagarök vísar stefnandi til ákvæða skaðabótalaga nr. 50, 1993 með síðari breytingum, einkum 11. gr., en um vexti vísar hún til reglna III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38, 2001 með síðari breytingum. Um málskostnað vísar hún til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91, 1991, en um varnarþing til 32. gr. sömu laga og um virðisaukaskatt til laga nr. 50, 1988.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að fram hafi farið fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör milli málsaðila hinn 14. júlí 2003 svo og á því að ekki séu uppfyllt skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 til endurupptöku málsins.

Í málatilbúnaði sínum og við flutning staðhæfir stefndi að ekkert í niðurstöðu dómkvaddra yfirmatsmanna bendi til að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda frá því að læknarnir G-kk-nf A-kk-ef og G-kk-nf B-kk-nf framkvæmdu mat sitt á árinu 2003. Þvert á móti hafi stefnandi sjálf fullyrt fyrir dómkvöddum matsmönnum, þeim G-kk-þgf S-kk-þgf og L-kk-þgf N. D-hk-nf, að heilsufar hennar hafi verið alveg óbreytt frá hausti 2000, sbr. dskj. nr. 3 á bls. 6. Nefndir matsmenn hafi og látið það álit í ljós að ástand stefnanda hafi verið orðið stöðugt þann 7. ágúst 2000 eða rúmu einu og hálfu ári áður en G-kk-nf A-kk-ef og G-kk-nf B-kk-nf mátu afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda og uppgjör bótanna fór fram.

Í öðru lagi hafnar stefndi því að ætla megi að miskastig eða örorkustig stefnanda sé verulega hærra en talið var að það hafi verið árið 2003. Byggir stefndi á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en talið var þegar uppgjör bóta fór fram.

Stefndi byggir á því að samkvæmt 11. gr. skaðabótalaganna þurfi bæði skilyrðin, þ.e. ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu og að örorkustig sé verulega hærra, að vera uppfyllt til að skylt sé að endurupptaka málið. Hvorugt þeirra séu uppfyllt. Lagagreinin sé skýr og setji ströng skilyrði fyrir endurupptöku fyrirvaralauss bótauppgjörs.

Stefndi andmælir sérstaklega kröfu stefnanda um bætur vegna tiltekins þjáningatímabils og vísar til þess að til slíkrar greiðslu geti ekki komi samkvæmt skýru orðalagi 11. gr. skaðabótalaganna, sem eingöngu taki til enduruppgjörs bóta vegna varanlegra afleiðinga slysa.

Verði ekki fallist á aðalkröfu um sýknu gerir stefndi þá varakröfu að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Því til stuðnings vísar stefndi til þeirra málsástæðna sem hér að framan hafa verið fram færðar, eftir því sem við eigi.

Kröfu um bætur fyrir varanlegan miska mótmælir stefndi einkum með þeim rökum að hækkun á miskastigi úr 5% í 8% geti ekki talist veruleg breyting á miskastigi og því séu skilyrði 11. gr. um verulega breytingu ekki uppfyllt. Jafnframt er kröfum um bætur fyrir varanlegan miska mótmælt sem háum. Við útreikning á bótum fyrir varanlegan miska telur stefndi að miða eigi við viðbótarmiskastigið, þ.e. 3%, en ekki eigi að uppreikna heildarfjárhæðina miðað við 8% miska og draga þær síðan frá þegar greiddum bótum vegna 5% miskans eins og stefnandi geri í málinu.

Loks mótmælir stefndi tölulegum útreikningi í bótakröfu stefnanda og bendir á að ekki verði séð að hann sé í fullu samræmi við ákvæði skaðabótalaga. Vísar stefndi til þess að samkvæmt skýru orðalagi 11. gr. skaðabótalaga verði uppgjör vegna tjóns ekki endurupptekið nema að því leyti er varði tjón vegna varanlegra afleiðinga. Útilokað sé að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á tímabundnum afleiðingum stefnanda, sem metnar séu, eðli málsins samkvæmt, aftur í tímann. Standi 11. gr. laganna því í vegi að hægt sé að taka kröfu stefnanda um bætur vegna þjáningatímabils til greina. Þá andmælir stefndi vaxtaútreikningi stefnanda sem og framsetningu þeirra í kröfugerð. Að lokum andmælir stefndi dráttarvöxtum frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, sbr. 9. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu.

Um lagarök vísar stefndi til 1., 7., 11. og 16. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 og 9. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu, en um málskostnað vísar hann til XXI. kafla laga nr. 91, 1991 um meðferð einkamála.

IV.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu, en vitnaskýrslur gáfu dómkvaddir matsmenn, þeir G-kk-nf S-kk-nf lagaprófessor, L-kk-nf N. D-kk-nf heilsugæslulæknir og J-kk-nf G-kk-nf lögfræðingur. Staðfestu þeir gerð og efni áður rakinna matsgerða.

Í máli þessu krefst stefnandi endurupptöku ákvörðunar um skaðabætur vegna líkamstjóns, sem hún varð fyrir í júnímánuði 2000 af völdum vinnuslyss. Byggir hún kröfur sína aðallega á heimildarákvæði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993. Stefndi andmælir málatilbúnaði stefnanda, en ekki eiginlegri bótaskyldu.

Líkt og hér að framan var rakið óskuðu málsaðilar á árinu 2003 sameiginlega eftir rökstuddu áliti G-kk-ef A-kk-ef bæklunarskurðlæknis og G-kk-ef B-kk-ef endurhæfingarlæknis á heilsutjóni stefnanda af völdum nefnds vinnuslyss, með hliðsjón af ákvæðum skaðabótalaga. Ágreiningslaust er að álitsgerð þeirra var lögð til grundvallar er bætur voru ákvarðaðar, þ. á m. um tímabundið atvinnutjón stefnanda, þjáningabætur, 5% varanlegan miska og um að varanleg örorka hennar hafi engin verið af völdum slyssins. Liggur fyrir að fullnaðaruppgjör áritað af þáverandi lögmanni hennar þann 14. júlí 2003. Í þessu viðfangi er til þess að líta að í áliti nefndra sérfræðinga segir að til grundvallar niðurstöðu þeirra hafi m.a. verið að ,,merkjanleg hreyfiskerðing í úlnlið og álagstengd óþægindi“ hafi hrjáð stefnanda. Þá var miðað við að þessar afleiðingar slyssins myndu ekki draga úr vinnugetu stefnanda eða minnka getu hennar til tekjuöflunar í framtíðinni.

Eftir ofangreindar aðgerðir aflaði stefnandi álitsgerðar Örorkunefndar, en hún er dagsett 25. maí 2004. Er þar lýst heilsu stefnanda, m.a. viðvarandi óþægindum í hægri hendi, mest við álag, en einnig erfiðleikum við fínhreyfingar og hreyfiskerðingu í úlnlið. Tekið er fram að ekkert athugavert hafi komið fram á vöðvariti og við taugaleiðnirannsókn. Var varanlegur miski stefnanda metinn af nefndinni 8% og varanlegar afleiðingar af völdum vinnuslyssins 5%. Að ósk stefnanda voru í framhaldi af þessu dómkvaddir tveir matsmenn, G-kk-nf S-kk-nf lagaprófessor og L-kk-nf N. D-kk-nf heilsugæslulæknir, og lá matsgerð þeirra fyrir þann 25. apríl 2006. Í matsgerð þeirra er m.a. rakið, að stefnandi hafi haft meira og minna viðvarandi verki í hægri hendi allt frá slysdegi, sem þó hafi verið álagstengdir. Varðandi læknisskoðun er í matsgerð þeirra m.a. staðhæft að afleiðingar umrædds slyss hafi verið maráverki á hægri framhandlegg með sköddun á starfsemi réttivöðva, en um hið síðarnefna er vísað til framlagðs en óstaðfests vottorðs bæklunarlæknis frá 3. nóvember 2003. Var varanlegur miski stefnanda metinn 8%, en varanleg örorka hennar 12%.

Í framannefndum álits- og matsgerðum var það niðurstaða sérfræðinganna að stefnandi hafi ekki getað vænst frekari bata af áverkum sínum einum til þremur mánuðum eftir vinnuslysið, enda hafi heilsa hennar þá verið orðin stöðug.

Undir rekstri málsins aflaði stefnandi loks yfirmatsgerðar þriggja dómkvaddra manna, læknanna G-kk-ef B-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef og J-kk-ef G-kk-ef lögfræðings. Er hún dagsett 25. október 2007. Í yfirmatsgerðinni segir m.a. að við læknisskoðun hinn 21. september sl. hafi engin merki fundist um tauga- eða sinaskaða á hægri hendi stefnanda og heldur engin merki um vöðvarýrnun. Þá segir einnig:

„Hreyfiferlar í hægri úlnlið eru lítið eitt skertir og gripkraftur hægri handar virðist sársaukahamlaður. Lítil geil finnst við þreifingu á áverkastaðnum rétt ofan við sjálfan úlnliðinn þar sem eru sinar og sinaslíður en ekki vöðvar, en geilin er í mjúkvefjum, sem liggja grynnra en sinarnar. ... Yfirmatsmenn hafa við mat það sem hér liggur fyrir gengið út frá þeirri forsendu að matsbeiðandi hafi hlotið maráverka á hægri framhandlegg. Slíkir áverkar jafna sig yfirleitt á nokkrum vikum eða mánuðum. Engar læknisfræðilegar skýringar geti legið fyrir því að staðbundin einkenni frá hægri úlnlið og hendi eftir slíkan áverka geti tekið breytingum og síst versnað þegar þrjú ár eða meira eru liðin frá slysaatburði. Í gögnum sem aflað var er auk þess saga um fleiri áverka á hægri hendi/úlnlið, sem hver um sig gæti leitt til svipaðra einkenna.“

Eins og hér framan var rakið er það niðurstaða yfirmatsmannanna að varanleg örorka stefnanda, líkt og miski, af völdum vinnuslyssins sé 5%. Þá er það einnig niðurstaða yfirmatsmannanna að útilokað sé að einkenni lík þeim er stefnandi hlaut í nefndu slysi hafi verið lengi að koma fram og því geti ekki nema að litlu leyti verið orsakasamhengi að ræða milli óvinnufærni hennar í dag og slyssins.

Nefndri yfirmatsgerð hefur ekki verið hnekkt.

Í áðurnefndri 11. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 segir m.a svo:

Að kröfu tjónþola er heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur. Skilyrði endurupptöku er að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig sé verulega hærra en áður var talið.

Að virtum framangreindum gögnum, ekki síst rakinni yfirmatsmatsgerð, er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að veruleg breyting hafi orðið á heilsu sinni af völdum umrædds vinnuslyss, sem ekki hafi verið unnt að sjá fyrir er hún samdi um fullnaðarbætur við stefnda tæpum þremur árum eftir þann áverka er hún hlaut.

Ber að öllu virtu ásamt röksemdum stefnda, að sýkna hann af öllum kröfum í máli þessu.

Rétt þykir að aðilar beri hvor sinn kostnað af málarekstrinum, en gjafsóknarkostnaður stefnanda, sbr. dómsorð, greiðist úr ríkissjóði í samræmi við bréf dómsmálaráðuneytis frá 22. nóvember 2005.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91, 1991 um meðferð einkamála fyrir uppkvaðningu dómsins, sbr. skriflegar yfirlýsingar lögmanna þar um.

Dóm þennan kveða upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf dómstjóri, J-kk-nf G-kk-nf bæklunarlæknir og dr. Þ-kk-nf I-kk-nf bæklunarlæknir.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, F-kvk-ef Ö-kvk-ef I-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns stefnanda Þ-kk-ef H-kk-ef hdl., sem hæfileg þykir 500.000 krónur.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf

J-kk-nf G-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf