E-231/2010

Mál þetta var höfðað 23. janúar 2010 og dómtekið 27. ágúst sama ár.

Stefnandi er E-kk-nf G-kk-nf, Túngötu 19, Grindavík.

Stefndi er Bílaþjónustan Start ehf., Staðarsundi 4, Grindavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum 345.048 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 172.524 krónum frá 30. júní 2007 til 31. júlí 2007, af 345.048 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga. Loks er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Stefnandi var starfsmaður hjá stefnda, áður Bílaþjónustu Halldórs, frá ársbyrjun 2006 til loka júní 2007. Ekki var gerður skriflegur ráðningasamningur við stefnanda. Í stefnu er því lýst að starf stefnanda falli undir starfsemi Verkalýðsfélags Grindavíkur sem sé aðili að kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambandsins, sem tekið hafi gildi 1. mars 2004 og hafi gilt á starfstíma stefnanda hjá stefnda. Hafi stefnanda verið sagt upp störfum munnlega 28. júní 2007.

Ágreiningur er með aðilum um hvort stefnanda hafi verið greidd laun fyrir júní 2007 og orlof á þau laun og enn fremur hvort stefnandi eigi rétt á greiðslu launa og orlofs á uppsagnarfresti í júlí 2007. Óumdeilt er að stefnandi starfaði hjá Vélsmiðju Grindavíkur í júlí 2007.

Fyrir dómi gáfu skýrslur stefnandi, E-kk-nf G-kk-nf, svo og S-kk-nf N-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf.

II.

Stefnandi kveður kröfu sína byggða á launum á ráðningartíma og á uppsagnarfresti, auk orlofs á heildarlaun, en stefndi hafi ekki greitt stefnanda laun fyrir júní 2007 og ekki í uppsagnarfresti í júlí sama ár. Þá hafi stefnanda ekki verið greitt orlof í samræmi við kjarasamning. Meðalmánaðarlaun stefnanda séu 156.598 krónur og sé gerð krafa um þá fjárhæð fyrir júní og júlí. Þá sé gerð krafa um orlof, 10,17% á heildarlaun, eða 15.926 krónur fyrir hvorn mánuð. Samanlögð stefnufjárhæð sé því 345.048 krónur, en stefndi hafi vanefnt þá skyldu sína að greiða laun á ráðningartíma og í uppsagnarfresti, auk orlofs á heildarlaun. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Hvað lagatilvísanir varðar vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og samninga í vinnurétti. Þá er vísað til laga um greiðslu verkkaups nr. 28/1930 og orlofslaga nr. 30/1997. Enn fremur til kjarasamnings milli Samtaka atvinnulífs og Starfsgreinasambandsins, svo og laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks. Um gjalddaga kröfunnar er vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við ákvörðun Seðlabanka Íslands og lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, 1. mgr. 6. gr. Krafan um málskostað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. sömu laga.

III.

Stefndi kveðst hafna launakröfu stefnanda þar sem búið sé að gera upp laun stefnanda á ráðningartímanum og eigi hann ekki rétt á launum í uppsagnarfresti þar sem hann hafi unnið sér inn tekjur hjá öðrum á tímabilinu, sem hafi verið hærri en þau laun sem hann átti að njóta í uppsagnarfrestinum. Stefndi mótmælir því að stefnandi eigi rétt á frekari launum frá stefnda, enda hafi verið gert upp við stefnanda að fullu. Af gögnum málsins megi sjá að stefnandi hafi fengið greidd laun fyrir júní 2007. Heildarlaun stefnanda fyrir það tímabil hafi verið 168.860 krónur. Staðgreiðsla af launum hafi verið 25.754 krónur, iðgjald launþega 6.755 krónur og félagsgjald 1.689 krónur. Stefndi hafi skilað staðgreiðslu af laununum og hafi verið rukkaður um lífeyrissjóðsgjöld. Hreinar launatekjur hafi því verið 134.662 krónur. Í júní 2007 hafi stefndi greitt stefnanda laun, ýmist inn á reikning í eigu stefnanda eða fósturföður hans, 131.000 krónur. Ekki sé ólíklegt að þann hluta sem upp á vanti hafi stefnandi fengið greitt fyrirfram, en slíkt hafi tíðkast við uppgjör launa til stefnanda. Þá sé því mótmælt að stefnandi eigi rétt á orlofi ofan á laun, enda var það innifalið í launum stefnanda. Stefnandi hafi aldrei mótmælt þessu uppgjöri og hafi stefndi verið í góðri trú um að hann hafi gert upp að fullu við stefnanda.

Stefndi byggir á því að hann hafi uppfyllt meginskyldu sína sem atvinnurekanda að hafa greitt stefnanda laun fyrir umrætt tímabil. Innheimtubréf stefnanda frá 10. október 2007 eða stefna málsins jafngildi ekki mótmælum við launauppgjöri stefnda. Séu hátt í þrjú ár liðin frá því að stefnandi hafi síðast fengið laun greidd frá stefnda. Málatilbúnaður stefnanda hafi frá upphafi miðað við að hann hafi ekki fengið laun greidd fyrir áðurnefnt tímabil. Að öðru leyti hafi ekki komið fram nein mótmæli frá stefnanda við uppgjöri stefnda. Með þessari vanrækslu sinni hafi stefnandi sýnt af sér verulegt tómlæti um gæslu þess réttar er hann telur sig eiga á hendur stefnda og hafi hann þar með fyrirgert honum. Vísar stefndi til meginreglna vinnuréttar um greiðslu launa og meginreglna fjármunaréttarins um efndir samninga og tómlæti.

Þá kveðst stefndi mótmæla því að stefnandi eigi rétt á launum í uppsagnarfresti. Stefnandi hafi tjáð stefnda að hann óskaði ekki eftir því að vinna út uppsagnarfrest sinn þar sem hann hafi verið kominn með vinnu hjá Vélsmiðju Grindavíkur. Eðli uppsagnarfrests sé aðlögunartími fyrir bæði starfsmann og vinnuveitanda vegna breyttra aðstæðna í kjölfar uppsagnar. Fái báðir aðilar þannig ráðrúm til að haga sínum málum þannig að uppsögnin valdi þeim sem minnstri röskun. Megintilgangur launa í uppsagnarfresti sé að tryggja starfsmanni sömu laun og hann hafi notið, en ekki að tryggja honum hærri laun. Hafi stefndi talið að hann hafi uppfyllt þessa skyldu sína er hann gekk úr skugga um hvort stefnandi væri kominn með nýtt starf. Ósannað sé að stefnandi hafi átt rétt til launa í uppsagnarfresti frá stefnda. Vísar stefndi til meginreglna vinnuréttar um að laun sem starfsmaður fær frá öðrum vinnuveitanda skuli koma til frádráttar launakröfu hans í uppsagnarfresti.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda sé þess krafist að kröfur stefnanda verið lækkaðar verulega og að dráttarvextir verði fyrst dæmdir af kröfum stefnanda frá dómsuppsögudegi. Málatilbúnaður stefnanda sé óljós og stefndi hafi fullt tilefni til að taka til varna. Um þetta vísar stefndi til 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málskostnaðarkröfu sína kveður stefndi eiga stoð í 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Í máli þessu greinir aðila á um það hvort stefnandi hafi fengið greidd laun fyrir störf í þágu stefnda í júní 2007 og í uppsagnarfresti í júlí sama ár. Enn fremur um rétt til 10,17% orlofs á laun fyrir þessa mánuði. Stefnandi byggir á því að laun hans fyrir júní og júlí eigi að vera meðaltalslaun, 156.598 krónur fyrir hvorn mánuð að viðbættu orlofi, 15.926 krónur, eða samtals 345.048 krónur. Stefndi kveðst hafa greitt stefnanda laun fyrir júní 2007. Enn fremur að stefnandi eigi ekki rétt á launum fyrir júlí 2007, þar sem hann hafi unnið annars staðar fyrir hærri launum.

Í málinu liggja fyrir launaseðlar stefnanda fyrir tímabilið frá 1. janúar 2006 til 1. júní 2007. Launaseðill fyrir júní 2007 liggur ekki fyrir. Heildarlaun stefnanda fyrir janúar-maí 2007 eru samkvæmt launaseðlum 1.092.590 krónur. Skráðar fyrirframgreiðslur á launaseðla fyrir sömu mánuði nema samtals 571.000 krónur. Aðrir tilgreindir frádráttarliðir á launaseðlum sömu mánaða eru 4,00% iðgjald, 1,00% félagsgjald og staðgreiðsla skatta og nema samtals 264.780 krónur. Mismunur á tilgreindum launum og frádráttarliðum á þessu tímabili er 256.810 krónur (1.092.590 – 571.000 – 264.780 = 256.810 krónur).

Ágreiningslaust er með aðilum að hluti af launum stefnanda fyrir vinnu hans í þágu stefnda voru greiddar til fósturföður hans, G-kk-ef P-kk-ef V-kk-ef. Stefndi hefur lagt fyrir dóminn yfirlit bankareiknings fyrir tímabilið frá 3. janúar til 27. júlí 2007 sem sýnir greiðslur af reikningi stefnda sem hann auðkennir sérstaklega. Um er að ræða 21 millifærslu sem eru ýmist auðkenndar „fyrirfram E-kk-nf“ „v/laun E-kk-nf“ „v/bílaþjónustu Ha“ Fyrir liggur að hluti af þessum greiðslum var greiddur til G-kk-ef P-kk-ef og í júnímánuði 2007 voru millifærðar til hans 131.000 krónur frá stefnda og Bílaþjónustu Halldórs með sex greiðslum, þannig: 1. júní 26.000 krónur; 13. júní 10.000 krónur; 15. júní 20.000 krónur; 19. júní 2007 5.000 krónur; 22. júní 40.000 krónur og 29. júní 30.000 krónur. Þessar greiðslur breyta því ekki að stefnanda og G-kk-þgf P-kk-þgf voru greiddar á tímabilinu frá 3. janúar 2007 til 27. júlí sama ár, samkvæmt upplýsingum stefnda, samtals 640.542 krónur. Sé miðað við þá fjárhæð verður mismunur á henni og tilgreindum launum samkvæmt launaseðlum fyrir janúar til maí 2007, samkvæmt framangreindu 187.268 krónur (1.092.590 – 640.542 – 264.780 = 187.268 krónur).

Að mati dómsins hefur stefndi ekki skýrt með viðhlítandi hætti í málinu mismun á tilgreindum launum stefnanda samkvæmt launaseðlum og millifærslum af bankareikningi stefnda og verður að bera hallann af því. Hafnað er skýringum stefnda í þá veru að stefnandi hafi fengið greitt með vörum frá stefnda enda liggur ekkert fyrir um það í málinu.

Eins og fram er komið hefur stefndi ekki gefið út launaseðil til stefnanda fyrir júní 2007, en ágreiningslaust er með aðilum að stefnandi vann í þágu stefnda þann mánuð og staðfesta gögn málsins að stefndi hefur skilað til Ríkisskattstjóra upplýsingum vegna staðgreiðslu af launum fyrir þann mánuð. Þrátt fyrir það hefur stefndi ekki sýnt fram á að hann hafi gert upp við stefnanda eins og honum bar að gera sem launagreiðanda. Það verður því mat dómsins að stefndi hafi ekki rennt viðhlítandi stoðum undir þá fullyrðingu sína að hann hafi greitt stefnanda laun fyrir júní 2007 og verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð launa fyrir júní 2007, 156.598 krónur.

Stefnandi hefur einnig krafist launa fyrir júlí 2007, eða í uppsagnarfresti. Ekki er ágreiningur um það að stefnda var sagt upp störfum hjá stefnda í lok júní og að stefnandi vann ekki hjá stefnda í uppsagnarfresti, en hóf störf hjá Vélsmiðju Grindavíkur í byrjun júlí 2007. Staðfest hefur verið með framlögðum launaseðli Vélsmiðjunnar að laun stefnanda þar voru hærri en laun stefnanda hjá stefnda. Þegar af þeirri ástæðu er stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um laun í uppsagnarfresti hjá stefnda.

Samkvæmt 1. gr. laga um orlof nr. 30/1987 eiga allir þeir sem starfa í þjónustu annarra gegn launum rétt á orlofi og orlofslaunum samkvæmt reglum laganna og reiknast orlofslaun við hverja greiðslu þannig að af heildarlaunum reiknast orlofshlutfall starfsmanns að lágmarki 10,17% miðað við lágmarksorlof. Að mati dómsins er skylda stefnda til að greiða stefnanda orlof ótvíræð. Enn fremur að stefndi hafi ekki sýnt fram á að orlof samkvæmt greindum lögum hafi verði hluti af þeim launum sem stefnanda voru þó greidd. Verður stefndi því í samræmi við framangreinda niðurstöðu einnig dæmdur til að greiða stefnda orlof á laun fyrir júní 2007, 15.926 krónur. Breytir engu um þessa niðurstöðu þótt tveir aðrir starfsmenn stefnda, þeir S-kk-nf N-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf hafi komið fyrir dóm og staðfest að orlof hafi verið hluti af launagreiðslum til þeirra. Eru þær upplýsingar óskuldbindandi fyrir stefnanda málsins.

Stefndi byggir sýknukröfu sína öðrum þræði á tómlæti. Vísar stefndi til þess að ekki hafi komið fram nein mótmæli frá stefnanda við uppgjöri stefnda til hans. Með þeirri vanrækslu hafi stefnandi sýnt af sér verulegt tómlæti um gæslu þess réttar er hann telur sig eiga á hendur stefnda og hafi hann þar með fyrirgert honum. Fyrir liggur að stefnandi lauk störfum hjá stefnda í lok júní 2007. Þann 10. október sama ár var stefnda sent innheimtubréfi þar sem fram kemur krafa um greiðslu vangreiddra launa fyrir júní-ágúst 2007 auk orlofs og lífeyrissjóðsiðgjalda. Stefndi svaraði ekki þessu bréfi og hefur ekki sýnt fram á nein önnur viðbrögð við kröfunni. Að því gættu að stefnandi krefur stefnda um vangoldin laun aðeins nokkrum mánuðum eftir starfslok er ekki unnt að fallast á sjónarmið stefnda um að stefnandi hafi sýnt af sér vanrækslu við gæslu réttinda sinna.

Stefndi hefur mótmælt upphafstíma dráttarvaxta. Þeirra er krafist frá 30. júní 2007 vegna kröfunnar um laun í júní það ár. Fyrir liggur að stefndi fékk sent innheimtubréf, dagsett 10. október 2007, með kröfu um laun fyrir júní 2007, auk annarra gjalda. Þykir því eins og á stendur verða að miða upphafstíma dráttarvaxta við 10. nóvember 2007 þegar mánuður var liðinn frá því að stefnandi krafði stefnda um greiðslu launa fyrir júní 2007, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Eftir atvikum málsins þykir rétt að hvor aðili fyrir sig beri sinn kostnað af málinu.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Bílaþjónustan Start ehf., greiði stefnanda, A-kk-þgf G-kk-þgf, 172.524 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu frá 10. nóvember 2007 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

J-kk-nf H-kk-nf.

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómur Reykjaness 10. september 2010.