S-1984/2005

Lögreglustjórinn í Reykjavík höfðaði málið með ákæru útgefinni 29. nóvember 2005 á hendur ákærðu, X, kt. 000000-0000, ..., Reykjavík, til refsingar fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, framin í Reykjavík, með því að hafa:

A.

„Þann 8. maí 2003 í sviksamlegum tilgangi sótt um á Netinu aukakort á kreditreikning Y, kt. 000000-0000, hjá Kreditkortum hf., Ármúla 28-30, heimildarlaust í nafni Y og hafa síðan 12. sama mánaðar skuldfært reikninginn heimildarlaust fyrir andvirði farsíma 18.980 kr., sem ákærða keypti á Netinu hjá Landssíma Íslands.

B.

Þann 12. október 2004 í sviksamlegum tilgangi sótt um kreditreikning frá Kreditkortum hf. á Netinu hjá Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, heimildarlaust í nafni Z, kt. 000000-0000, og hafa í framhaldi af því að viðskiptin voru samþykkt, skuldfært reikninginn fyrir andvirði úttekta alls að fjárhæð 145.805 kr. í 4 úttektum. Ákærða lét skuldfæra reikninginn á Netinu í öllum tilvikum nema því fyrsta:

1. Þann 28. október skuldfært 77.213 kr. vegna vörukaupa af fyrirtækinu Shepa (sic) Professionals.

2. Þann 1. nóvember tekið 20.000 kr. út úr hraðbanka í Landsbanka Íslands, Rofabæ.

3. Sama dag skuldfært 22.260 kr. vegna vörukaupa á netsölu Icelandair.

4. Þann 3. nóvember skuldfært 26.332 kr. vegna vörukaupa af fyrirtækinu Victoria Secret.“

Landssími Íslands krefst þess að ákærða verði dæmd til greiðslu skaðabóta að fjárhæð krónur 18.980 með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. maí 2003 til þess tíma er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar, en frá þeim tíma með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, til greiðsludags.

Ákærða krefst sýknu.

I.

A. kafli ákæru.

Hinn 30. júlí 2003 barst lögreglu kæra Kreditkorta hf. fyrir misnotkun á MasterCard greiðslukortanúmeri við kaup á farsíma gegnum heimasíðu Símans 12. maí sama ár. Í kærunni er því lýst að 9. apríl 2003 hafi verið sótt um MasterCard greiðslukort á heimasíðu Kreditkorta, í nafni Y, ...., ..... Kortið hafi verið gefið út 11. apríl, en þess aldrei vitjað af hálfu umsækjanda. Í lok apríl hafi reikningur fyrir árgjaldi verið sendur á framangreint heimilisfang og hann verið greiddur 6. maí. Tveimur dögum síðar hafi verið sótt um aukakort fyrir ákærðu á sama greiðslukortareikning, í nafni Y, en þeirri umsókn verið hafnað. Í framhaldi hafi fyrrnefnd farsímakaup verið skuldfærð á kortanúmerið 12. maí. Pöntunin hafi verið gerð í nafni ákærðu, sagðri til heimilis að ..., Kópavogi og hafi farsímanum verið veitt viðtaka þar 13. maí.

Kærunni fylgdu gögn henni til staðfestingar, meðal annars undirrituð yfirlýsing Y ...., ...., ...., um að hann hefði ekki sótt um MasterCard greiðslukort 9. apríl. Umsóknin, sem og notkun á kortinu eða kortanúmerinu hefði því farið fram án vitundar og vilja Y. Í gögnunum kemur og fram að umræddur farsími sé af gerðinni Nokia 5210 og hafi kostað 18.980 krónur.

Ákærða var yfirheyrð 20. október 2005 og kæruefnið tilgreint „misnotkun á MasterCard greiðslukortanúmeri“. Hún gekkst við því að hafa, áðurnefnda daga, sótt um greiðslukort og aukakort í nafni Y á heimasíðu Kreditkorta hf., sem og að hafa skuldfært umrætt kortanúmer fyrir andvirði farsímans 12. maí 2003. Allt hefði þetta þó verið gert með vitund og samþykki Y. Að sögn ákærðu hefði hún kynnst Y á einkamál.is sumarið 2002 þegar hún hefði verið búsett í Noregi og hann viljað veita henni fjárhagssaðstoð, meðal annars með því að skrifa upp á 250-300.000 króna tryggingarvíxil vegna húsaleigu.

Y var kynntur framburður ákærðu gegnum síma 16. nóvember og þrætti hann fyrir orð hennar að öðru leyti en því að rétt væri að hann hefði skrifað upp á tryggingarvíxilinn.

B. kafli ákæru.

Hinn 4. nóvember 2004 kom Z á lögreglustöð og lagði fram kæru á hendur ákærðu fyrir „fjársvik“, með því að hafa sótt um e-greiðslukort í hans nafni hjá SPRON 21. október 2004 og í framhaldi skuldfært kortanúmerið til eigin nota, án vitundar og vilja Z. Hann kvaðst hafa verið í óformlegri sambúð með ákærðu frá 1. september sama ár er þau hefðu flutt að ... í .... Í framhaldi hefðu þau farið saman til Portúgal, en eftir heimkomu hefði hann flutt til Englands 9. september og verið þar samfleytt uns hann hefði komið til landsins 31. október. Að sögn Z hefði fjárhagur hans og ákærðu verið aðskilinn á greindum tíma. Z lagði fyrir lögreglu fyrirspurn til SPRON um úttektir af e-kortinu, sem dagsett er 4. nóvember og ber með sér undirritun Z.

Samkvæmt lögregluskýrslu var ákærða yfirheyrð um kæruefnið 20. október 2005. Hún gekkst við því að hafa sótt um e-greiðslukortið í nafni Z á heimasíðu SPRON, kannaðist við að hafa móttekið kortið í pósti á heimili þeirra að .... og í framhaldi skuldfært kortareikninginn fyrir kaupum samkvæmt 1., 3. og 4. tölulið B. kafla ákæru, sem og til úttektar á 20.000 krónum í reiðufé samkvæmt 2. tölulið. Allt hefði þetta þó verið gert með vitund og samþykki Z. Ákærða játti því að umræddur flugfarseðill hefði verið gefinn út á hennar nafn og tók fram að hún hefði greitt fyrir vörurnar frá Sheba Professionals eftir að sú skuldfærsla hefði verið bakfærð af kortareikningnum.

II.

A. kafli ákæru.

Ákærða kom fyrir dóm 25. janúar 2006. Hún neitaði sök. Við sama tækifæri var fyrst borin undir hana bótakrafa Landssíma Íslands frá 3. nóvember 2005. Hún viðurkenndi greiðsluskyldu sína, en mótmælti bótakröfunni engu síður.

Við aðalmeðferð málsins lýsti ákærða atvikum svo að hún hefði kynnst Y í júlí 2002 gegnum einkamáladálk á Netinu. Hún hefði þá búið í Noregi og óskað eftir kynnum við fjársterkan aðila, sem gæti hjálpað henni að koma undir sig fótum á Íslandi. Í framhaldi hefði hún flutt til landsins í ágúst/september og leigt íbúð að ... með aðstoð Y, sem gengist hefði í ábyrgð fyrir efndum húsaleigusamningsins. Í kjölfarið hefði stofnast til kynlífssambands; Y heimsótt hana reglulega þegar hann hefði komið í bæinn og „losað“ hjá henni. Í staðinn hefði hann hjálpað henni fjárhagslega, stundum greitt húsaleiguna og fengið „drátt“ fyrir vikið. Þá hefði hann einnig gengist í ábyrgð fyrir hana þegar hún hefði keypt bifreið af gerðinni ...., með skráningarnúmer .... Hún hefði þó borgað af nefndum lánum, en sökum þess að hún hefði verið á „svörtum lista“ hefði hún ekki getað tekið lánin í eigin nafni. Að sögn ákærðu hefði eiginkona Y ekki mátt vita af sambandi þeirra og því hefðu þau farið leynt með fjárhagsaðstoðina. Ákærða kvað sömu kringumstæður hafa leitt til þess að hún stofnaði greiðslukortareikninginn í nafni Y hjá Kreditkortum hf., sótti síðan um aukakort á sama reikning 8. maí 2003 og notaði kortanúmer hans til að skuldfæra andvirði farsímans. Allt hefði þetta verið gert með vitund og fyrirfram samþykki Y, en stofnun reikningsins hefði farið fram í samráði við hann og átt að nýtast ákærðu til að greiða fyrir brjóstastækkunaraðgerð. Ákærða kvað Y einnig hafa séð farsímann eftir að hún hefði fengið hann í hendur og þá vitað hvernig greitt hefði verið fyrir hann. Hún kvaðst ekki undrast að Y neitaði þessu nú, enda væri hann kvæntur og hefði verið ósáttur þegar hún hefði tekið fyrir frekara kynlífssamband við hann. Ákærða kvað vinkonur sínar geta borið vitni um nefnd samskipti hennar og Y.

A bar fyrir dómi að hún hefði vitað þegar ákærða hefði auglýst eftir kynnum við fjársterkan aðila á Netinu og í framhaldi kynnst Y. Hann hefði boðist til að hjálpa ákærðu fjárhagslega svo að hún gæti flutt heim frá Noregi. A kvaðst hafa vitað að Y hefði sjálfur haft væntingar til þess að fá kynferðislegan greiða á móti, en sagðist ekki vita hvort svo hefði verið um samið milli hans og ákærðu. Hún kvaðst hafa hitt Y á heimili ákærðu að .... og þar hefði hann staðfest að hann vildi hjálpa henni í fjármálum. Í því skyni hefði hann samþykkt að ákærða stofnaði greiðslukortareikning í hans nafni, til að greiða fyrir brjóstastækkunaraðgerð, en aldrei hefði staðið annað til en að ákærða myndi greiða allar skuldfærslur á reikninginn. Y hefði treyst á þetta og því samþykkt stofnun reikningsins. A gat þess að Y hefði einnig gengist í ábyrgð fyrir aðra vinkonu hennar og ákærðu, svo að sú kona gæti leigt íbúð.

B bar fyrir dómi að hún vissi ekki annað um samskipti ákærðu og Y en það sem ákærða hefði sagt henni. Hún kvaðst aldrei hafa hitt Y, en vegna kunningsskapar hans og ákærðu hefði Y, fyrir beiðni ákærðu, skrifað upp á 180.000 króna víxil fyrir B til tryggingar á þriggja mánaða leigu á íbúðarhúsnæði.

Y bar fyrir dómi að hann hefði kynnst ákærðu gegnum einkamáladálk á Netinu og þrætti ekki fyrir að hafa í framhaldi aðstoðað hana fjárhagslega. Hann lýsti því nánar svo að milli þeirra hefði stofnast „örlítið fjárhagslegt samband“ haustið 2002 og hann veitt henni takmörkuð fjárframlög til greiðslu á húsaleigu og annað slíkt. Hann kvaðst hins vegar hvorki muna hvort hann hefði samhliða gengist í víxilábyrgð fyrir ákærðu vegna leigusamnings um íbúð hennar að ...., né heldur hvort hann hefði ábyrgst lán vegna kaupa hennar á bifreiðinni .... Y kvað þetta þó „vel geta verið rétt“ hjá ákærðu. Hann kvaðst hins vegar ekki minnast þess að hafa einnig gengist í ábyrgð fyrir B eða aðrar vinkonur ákærðu og fyllyrti síðan að hann hefði aðeins aðstoðað ákærðu í fjárhagslegu tilliti. Þrátt fyrir að hafa veitt ákærðu slíka aðstoð þvertók Y fyrir að hafa nokkru sinni heimilað henni að stofna greiðslukortareikning í hans nafni eða sækja um aukakort á þann reikning og því síður heimilað henni að skuldfæra slíkan reikning fyrir kaupum á farsíma eða öðrum verðmætum í maí 2003. Hann kvaðst ekkert hafa vitað um þau kaup fyrr en eftir á og bar að ákærða hefði aldrei minnst á brjóstastækkunaraðgerð í þessu sambandi. Þá þrætti Y einnig fyrir að hafa samþykkt farsímakaupin eftir á, hvort heldur í viðurvist ákærðu eða vinkonu hennar A.

B. kafli ákæru.

Fyrir dómi 25. janúar 2006 neitaði ákærða einnig sök í þessum þætti málsins. Við aðalmeðferð lýsti hún atvikum svo að hún og Z hefðu verið í sambúð á því tímabili, sem ákæran tekur til. Að sögn ákærðu hefðu þau kynnst sumarið 2004, farið saman til Portúgal í ágúst/september og um viku eftir heimkomu hefði Z farið að vinna tímabundið í Englandi. Áður hefðu þau ákveðið að ákærða myndi ganga frá leigu á sameiginlegri íbúð að .... og Z samþykkt að hún myndi stofna umræddan greiðslukortakortareikning í hans nafni hjá SPRON. Að sögn ákærðu hefði hún verið fjársterkari aðilinn í sambúðinni og haft einhverjar launatekjur. Fjárhagur þeirra hefði verið sameiginlegur og hefðu þau ákveðið að samnýta kortareikninginn. Þannig hefði Z getað notað hann í Englandi, án þess að þurfa að lifa af ákærðu. Ákærða kvaðst hafa heimsótt Z einu sinni til Englands á meðan þau hefðu verið í sambúðinni, en slitnað hefði upp úr henni þremur til fjórum mánuðum eftir stofnun, líklega í desember 2004. Ákærða dró ekki dul á að hún hefði skuldfært á reikninginn þær úttektir, sem tilgreindar eru í 1.-4. tölulið ákærukaflans, en kvaðst ekki vita betur en að skuldin væri að fullu greidd.

A bar fyrir dómi að hún hefði verið stödd heima hjá ákærðu og Z að .... þegar Z hefði samþykkt að ákærða stofnaði umræddan kortareikning í hans nafni. Z hefði umrætt sinn hringt frá Englandi og A heyrt á tal þeirra hjónaleysa. Hún kvaðst þó eðlilega ekki hafa heyrt í Z, en ákærða hefði rætt við hann um stofnun kortareikningsins í viðurvist A og A bæði séð og heyrt af viðbrögðum ákærðu að Z hefði verið því samþykkur.

C bar fyrir dómi að hún væri góð vinkona ákærðu og hefði iðulega gist á heimili hennar og Z þegar Z hefði verið að vinna í Englandi. Hún kvaðst vita að þau hefðu haft sameiginlegan fjárhag í október 2004 og bar að hún hefði ekki vitað annað en að stofnun greiðslukortsins í nafni Z og notkun þess hefði verið með vitund og samþykki hans. C bar í þessu sambandi að hún hefði verið stödd á heimilinu ásamt ákærðu og A 3. nóvember og þær keypt sér nærföt á Netinu fyrir 26.332 krónur eftir símtal ákærðu og Z. Hann hefði þá verið staddur í Englandi og samþykkt skuldfærsluna á kortið. C kvaðst vissulega ekki hafa heyrt á tal ákærðu og Z nefnt sinn, en af viðbrögðum ákærðu hefði verið augljóst að Z hefði samþykkt notkun kortsins í þessu sambandi. Að C kvað skuldfærsluna á netsölu Icelandair vera vegna farmiðakaupa ákærðu, í því skyni að heimsækja Z í Englandi. Þá kvaðst hún vita að skuldfærslan 28. október hefði verið vegna kaupa á gervinöglum, en ákærða hefði á greindum tíma ætlað að stofna heildsölu með slíkar vörur. Z hefði vitað um þá ráðagerð og samþykkt hana. C bar að hann hefði síðan afturkallað heimild ákærðu til notkunar á greiðslukortinu í kjölfar þess að þau slitu sambúðinni. Að sögn C teldi hún að Z hefði með því verið að ná fram hefndum.

Z bar fyrir dómi að hann hefði fráleitt heimilað ákærðu að stofna umræddan greiðslukortareikning í hans nafni. Hann kvað hins vegar rétt að þau hefðu verið í sambúð í um fjóra mánuði á árinu 2004, líklega um mitt árið, en aldrei hefði stofnast til sameiginlegs fjárhags. Á þeim tíma hefði hann verið að vinna í Englandi. Hann kvaðst minnast símtals við ákærðu, þar sem hún hefði sagst hafa stofnað e-kortareikning, til nota fyrir þau bæði, en þegar hann hefði reiðst slíku tiltæki hefði hún dregið orð sín til baka og sagst bara hafa verið að grínast. Næst þegar hann hefði komið til landsins kvaðst Z hafa farið í viðskiptabanka sinn, SPRON og þá fyrst heyrt með vissu af stofnun e-kortsins. Í framhaldi hefði hann látið loka kortareikningnum. Z þrætti fyrir símtal við ákærðu frá London, þar sem hann eigi að hafa samþykkt skuldfærslu vegna kaupa á nærfatnaði fyrir hana og vinkonur hennar. Aðrar skuldfærslur á reikninginn hefðu einnig verið gerðar án vitundar hans. Aðspurður kvað Z rétt að peningar hefðu verið millifærðir af bankareikningi hans yfir á reikning ákærðu, en það hefði hún gert í óþökk hans gegnum heimabanka og hann tekið fyrir slíkt um leið og hann hefði orðið þess áskynja.

III.

Ákæra í málinu lýtur að ætluðum fjársvikum ákærðu, sem heimfærð eru til refsiákvæða samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í ákæru er háttseminni svo lýst að ákærða hafi, í sviksamlegum tilgangi, annars vegar sótt um á Netinu aukakort á greiðslukortareikning Y 8. maí 2003, heimildarlaust í nafni Y og 12. sama mánaðar skuldfært sama kortareikning, heimildarlaust, fyrir andvirði 18.980 króna farsíma. Hins vegar hafi ákærða 12. október 2004 sótt um á Netinu greiðslukortareikning, heimildarlaust í nafni Z og í framhaldi skuldfært þann reikning fyrir andvirði fjögurra úttekta, samtals að fjárhæð 145.805 krónur, öllum á Netinu, nema hinni fyrstu.

Ýmislegt er við verknaðarlýsingu ákæru að athuga. Í fyrsta lagi liggur fyrir að umrætt aukakort var ekki samþykkt af hálfu Kreditkorta hf. og því aldrei gefið út. Hafi ákærða á annað borð gerst sek um refsivert athæfi með þeirri umsókn er því aðeins um tilraun að ræða. Í annan stað skortir í ákæru lýsingu á því, sem raunverulega gerðist, að ákærða sótti um greiðslukort í nafni Y 9. apríl 2003, fékk þannig útgefið kort í hans nafni 11. sama mánaðar og þann reikning notaði hún til að skuldfæra kaupin á farsímanum 12. maí. Þá segir ranglega í ákæru að fyrsta skuldfærsla ákærðu með greiðslukorti Z hafi ekki verið framkvæmd á Netinu. Hið rétta er að önnur skuldfærslan fólst í úttekt á 20.000 krónum í hraðbanka, svo sem nánar er lýst í B. kafla ákæru. Loks er óljóst af ákæru um hvaða greiðslukortareikninga sé að ræða, en ætlaðra kortanúmera er aðeins getið á tveimur stöðum í rannsóknargögnum málsins og í hvorugt skiptið í skjölum frá Kreditkortum hf. eða SPRON. Í svarbréfi síðarnefnds við fyrirspurn lögreglu kemur hins vegar fram að sótt hafi verið um e-kortareikning í nafni Z á Netinu 12. október, umsóknin hafi verið samþykkt 20. október og kortið „stofnað 21. nóvember“. Í sama bréfi kemur einnig fram að lokað hafi verið fyrir notkun á kortinu 4. nóvember.

Í ljósi framangreindra atriða má eflaust velta vöngum yfir því hvort ákæran sé tæk til efnisdóms um sakarefnið.

Í málinu er annars ekki ágreiningur um að ákærða hafi stofnað tvo greiðslukortareikninga, annan í nafni Y og hinn í nafni Z og í framhaldi skuldfært kortareikningana með þeim hætti, sem lýst er í ákæru. Þannig veltur efnisúrlausn málsins á því hvort ákærða hafi haft munnlega heimild mannanna, annars eða beggja, til nefndra aðgerða, sem valdi því að háttsemi hennar sé ekki ólögmæt eins og hér standi á og leysi því ákærðu undan refsingu. Reynir hér á sönnun og sönnunarbyrði ákæruvaldsins eftir reglum 45.-48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Við munnlegan málflutning benti dómari sækjanda og verjanda á að ætluð háttsemi ákærðu samkvæmt ákæru gæti eftir atvikum talist til umboðssvika í skilningi 249. gr. almennra hegningarlaga og gaf þeim færi á að tjá sig um sakaratriði að þessu leyti, sbr. 1. mgr. 117. gr. laga um meðferð opinberra mála. Verjandi mótmælti því að heimilt væri að sakfella ákærðu á slíkum grunni, eins og ákæra sé úr garði gerð, jafnvel þótt umboðssvik teldust sönnuð. Sækjandi tók dýpra í árinni, hafnaði því jafnframt að efnisdómur verði kveðinn upp á grundvelli 249. gr. hegningarlaganna, enda lúti verknaðar- og brotalýsing í ákæru að einhliða fjársvikum samkvæmt 248. gr. laganna. Því væri að mati sækjanda réttara að sýkna ákærðu, ef fjársvik teljast ósönnuð, fremur en að sakfella hana fyrir brot á 249. gr., enda ekkert samband milli verknaðarlýsingar og téðrar lagagreinar.

Samkvæmt 1. mgr. 117. gr. laga um meðferð opinberra mála má hvorki dæma ákærðu fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur henni. Dómara er hins vegar rétt að dæma sakaráfelli eftir öðrum refsiákvæðum en í ákæru segir, að því gefnu að slík heimfærsla samrýmist verknaðarlýsingu brots, enda hafi sakflytjendum verið gefinn kostur að tjá sig um sakaratriði að því leyti og vörn teljist ekki áfátt fyrir vikið. Dómari er að öðru leyti óbundinn af kröfum sakflytjenda og yfirlýsingum undir rekstri máls, sbr. 2. mgr. 117. gr.

IV.

Samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga varðar sú háttsemi refsingu allt að sex árum, ef maður kemur öðrum manni til að hafast eitthvað að eða láta eitthvað ógert, með því á ólögmætan hátt að vekja, styrkja eða hagnýta sér ranga eða óljósa hugmynd þess manns um einhver atvik, og hefur þannig fé af honum eða öðrum.

Samkvæmt ofangreindri skilgreiningu er blekking efnisþáttur í öllum fjársvikum og til brotsins þarf ávallt atbeina þess, sem misgert er við, þannig að athöfn hans eða athafnaleysi leiðir til tjóns fyrir hann eða aðra, sem hann bindur með ráðstöfun sinni. Fjársvik eru því eðli máls samkvæmt tvíhliða brot.

Af ákæru er ljóst að þar er fjársvikum ekki lýst, enda á því byggt að viðkomandi menn, Y og Z, hafi hvorki vitað af háttsemi ákærðu fyrr en eftir að ætluð brot voru fullframin, né heldur hafi þeir fyrir sakir blekkinga stuðlað með nokkrum hætti að framningu ætlaðra brota. Verður háttsemi ákærðu þegar af þeirri ástæðu ekki heimfærð undir 248. gr. almennra hegningarlaga. Þá víkur verknaðarlýsing ekki einu orði að því hvort ákærða hafi mögulega blekkt ótilgreinda starfsmenn Kreditkorta hf. eða SPRON og þannig fengið ranglega gefin út umrædd greiðslukort í nafni Y og Z. Kemur téð lagagrein því ekki til frekari skoðunar í málinu.

Samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga getur sú háttsemi varðað fangelsi allt að tveimur árum, ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína.

Í ákvæðinu felast tveir efnisliðir. Fyrri liðurinn lýtur að misnotkun á hvers kyns staðgöngu og er andlag brots því afar víðtækt, á meðan seinni liðurinn er bundinn við tilvik er maður hefur fjárreiður annars manns á sinni hendi og misnotar þá aðstöðu. Brot samkvæmt ákvæðinu eru fullframin þegar við misnotkun aðstöðu, án tillits til tjóns. Blekking er efnisþáttur í umboðssvikum, en ólíkt fjársvikum eru þau einhliða brot.

Verknaðarlýsing ákæru í þessu máli er klæðskerasniðin að brotalýsingu í fyrri efnislið 249. gr. hegningarlaga. Skýrslugjöf ákærðu og vitna fyrir dómi tók mið af þeirri verknaðarlýsingu og sakflytjendum var gefinn kostur að flytja málið á þeim grunni að háttsemi ákærðu gæti eftir atvikum varðað við téða lagagrein. Er því málið tækt til efnisdóms, sbr. 117. gr. laga um meðferð opinberra mála.

A. kafli ákæru.

Ákærða hefur frá upphafi málsrannsóknar verið staðföst í þeim framburði sínum að Y hafi heimilað henni munnlega að stofna greiðslukortareikning í hans nafni hjá Kreditkortum hf. vorið 2003, en á greindum tíma hafi Y stutt hana fjárhagslega með margvíslegum hætti, meðal annars gengist í ábyrgð á víxilskuldbindingu vegna húsaleigusamnings og lánsábyrgð vegna bifreiðakaupa. Þá hafi hann stundum greitt fyrir hana húsaleigu og fleira tilfallandi. Yfirlit um bankareikning ákærðu, sem verjandi lagði fram í málinu, staðreyna millifærslur á reikning hennar af bankareikningi Y í október og nóvember 2003. Fyrir dómi gaf ákærða þá skýringu á nefndum ábyrgðum, sem og ábyrgð Y á umræddum greiðslukortareikningi, að hún hefði verið á „svörtum lista“ á þessum tíma og því hvorki getað tekið lán né fengið útgefið greiðslukort í eigin nafni. Stendur sú fullyrðing ákærðu óhögguð, enda hefur engin tilraun verið gerð til að hnekkja henni af hálfu ákæruvaldsins.

Framburður ákærðu fær nokkra stoð í vitnisburði tveggja vinkvenna hennar, A og B. Við mat á sönnunargildi vitnisburðarins ber þó að hafa í huga að um er að ræða góðar vinkonur ákærðu. B fullyrti fyrir dómi að ákærði hefði einnig gengist í víxilábyrgð fyrir hana vegna húsaleigusamnings. Af hálfu ákæruvaldsins hefur ekki verið reynt að hnekkja þeirri staðhæfingu og stendur hún því óskoruð. Breytir engu í því sambandi vitnisburður Y fyrir dómi, sem var í senn óljós og reikull og á köflum í mótsögn við fullyrðingar hans við skýrslugjöf hjá lögreglu 16. nóvember 2005. Fyrir dómi viðurkenndi Y þó með semingi að líklega hefði hann gengist í ábyrgð fyrir ákærðu vegna húsaleigusamnings og bifreiðakaupa. Að þessu virtu er engan veginn hægt að slá því föstu, svo óyggjandi sé, að Y hafi ekki sömuleiðis fallist á að gangast í ábyrgð fyrir umræddum greiðslukortareikningi og samþykkt stofnun hans með þeim hætti sem ákærða lýsir, en því er ómótmælt að ákærða og Y áttu á greindum tíma í sérstöku kynlífssambandi. Gegn eindreginni neitun ákærðu ber samkvæmt framansögðu og með vísan til 45.-46. gr. laga um meðferð opinberra mála að sýkna hana af ætluðum umboðssvikum vegna stofnunar og notkunar á umræddum greiðslukortareikningi.

Samkvæmt þeim málsúrslitum ber að vísa bótakröfu Landssíma Íslands frá dómi, sbr. 3. mgr. 172. gr. laga um meðferð opinberra mála.

B. kafli ákæru.

Ákærða hefur einnig verið staðföst í þeim framburði sínum að Z fyrrverandi sambýlismaður hennar hafi heimilað henni munnlega að stofna greiðslukortareikning hjá SPRON í hans nafni haustið 2004, en fjárhagur þeirra hafi verið sameiginlegur, Z verið langdvölum í Englandi að vinna og þau ákveðið af þeim sökum að stofna og samnýta kortareikninginn. Að sögn ákærðu hafi Z verið í Englandi þegar hann hefði samþykkt stofnun reikningsins gegnum síma, sem og þegar hann hefði 3. nóvember samþykkt netkaup ákærðu og tveggja vinkvenna hennar á nærfatnaði frá Victoria Secret. Síðastnefndur framburður er á mörkum hins trúverðuga, ekki síst í ljósi þess að Z lagði fram kæru á hendur ákærðu hjá lögreglunni í Reykjavík síðdegis 4. sama mánaðar og kveðst sjálfur hafa komið til landsins 31. október. Engin gögn liggja þó fyrir, sem styðja eða hnekkja nefndri staðhæfingu og ekki er loku skotið fyrir það að Z hafi komið til landsins 4. nóvember.

Verjandi hefur lagt fram yfirlit um millifærslur af bankareikningi Z yfir á reikning ákærðu í júlí, september, október og nóvember 2004, samtals að fjárhæð krónur 107.500, sem styður framburð ákærðu um að fjárhagur þeirra hafi verið sameiginlegur, að minnsta kosti að einhverju leyti og bendir til þess að þau hafi verið í sambúð á greindum tíma. Z hefur fyrir dómi borið því við að ákærða hafi framkvæmt umræddar millifærslur í heimildarleysi og þrætt fyrir að hafa samþykkt stofnun hennar á greiðslukortareikningi í hans nafni. Stendur þar staðhæfing gegn staðhæfingu.

Með hliðsjón af framangreindum atriðum og í ljósi eindreginnar sakarneitunar ákærðu, er ósannað að hún hafi stofnað og hagnýtt sér umræddan greiðslukortareikning án heimildar Z. Ber því einnig að sýkna hana af slíku broti, sbr. 45.-46. gr. laga um meðferð opinberra mála.

V.

Samkvæmt téðum málsúrslitum ber að fella allan sakarkostnað á ríkissjóð, sbr. 1. mgr. 166. gr. laga um meðferð opinberra mála. Er aðeins um að ræða málsvarnarlaun S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem var skipaður verjandi ákærðu við þingfestingu málsins 19. janúar 2006. Við ákvörðun málsvarnarlauna ber að taka tillit til mætinga verjandans í dómi þann dag og 25. janúar, aðalmeðferðar, sem var þrískipt og fór fram 9. og 24. mars og 3. apríl, og loks réttláts endurgjalds fyrir undirbúning aðalmeðferðar og munnlegan málfutning. Að þessu virtu og með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykja málsvarnarlaun hæfilega ákveðin 250.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Óhóflegur dráttur varð á rannsókn málsins og útgáfu ákæru. Þannig liðu rúm tvö ár frá því kæra barst lögreglu vegna þess sakarefnis, sem lýst er í A. kafla ákæru og þar til ákærða var yfirheyrð um kæruefnið og tæpt ár eða meira leið frá kæru Z þar til ákærða var boðuð til yfirheyrslu. Þessi dráttur hefur ekki verið skýrður og er hann aðfinnsluverður.

G-kk-nf M-kk-nf fulltrúi Lögreglustjórans í Reykjavík sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

Dómari tók við málinu 1. febrúar 2006, en fram að þeim tíma hafi hann engin afskipti haft af meðferð þess.

DÓMSORÐ:

Ákærða, X, er sýkn af refsikröfu ákæruvaldsins.

Skaðabótakröfu Landssíma Íslands er vísað frá dómi án kröfu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, greiðast úr ríkissjóði með 250.000 krónum, að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf J-kk-nf