E-5377/2005

Mál þetta var höfðað 26. ágúst 2005 og var dómmtekið 14. júní sl.

Stefnandi er J-kk-nf Á-kk-nf, Holtsbúð 95, Garðabæ.

Stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi gerir þær dómkröfur aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 3.447.070 krónur ásamt 2% ársvöxtum frá 9. júlí 1994 til 30. júní 2004, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er gerð krafa um málskostnað að skaðlausu, þar sem hliðsjón verði höfð af því að stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og þeim verulega kostnaði sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna málsins og verði fyrir.

Stefndi krefst þess aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins, en til vara að stefnukröfur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Málavextir

Málsatvik eru þau, að laust fyrir kl. 06.20 hinn 9. júlí 1994 ók stefnandi fólksbifreiðinni XZ-383 út af Biskupstungnabraut um 60 metrum sunnan við afleggjarann að Reykjavöllum. Lenti bifreiðin í framhaldinu á brúninni á Reykjavallavegi og tókst þar á loft og sveif áfram um 22 metra. Kom bifreiðin niður á framendann, tókst á loft á ný og flaug 12 metra til viðbótar. Kom bifreiðin aftur niður á framendann, tókst enn á loft og flaug 5 metra í viðbót, þar sem hún loks stöðvaðist á vinstri hlið. Kviknaði í bifreiðinni og varð hún alelda. Með stefnanda í bifreiðinni var félagi hans og komust þeir stefnandi báðir út lítt skaddaðir. Lögreglunni á Selfossi var tilkynnt um bílbrunann kl. 06.20 og hélt þegar á vettvang. Farið var með stefnanda á heilsugæslustöðina í Laugarási. Lögreglan kannaði vettvang, en fór síðan að Laugarási og ræddi við stefnanda og félaga hans. Samkvæmt lögregluskýrslu var stefnandi ekki sýnilega ölvaður og framburður hans greinargóður, en augu nokkuð blóðsprengd og vot og áfengislykt af andardrætti. Er haft eftir stefnanda, að hann hafi verið að koma af dansleik í Njálsbúð og verið búinn að bragða áfengi, bjór, en lítið, og ekki fundið til áfengisáhrifa við aksturinn, en dottað við stýrið með þeim afleiðingum að bifreiðin fór út af. Tekið var blóðsýni úr stefnanda kl. 07.30. Reyndist alkóhólmagn í blóði hans þá vera 0,46 promill.

Stefnandi var 17 ára að aldri á slyssdegi. Í læknisvottorði G-kk-ef H-kk-ef læknis, frá 12. ágúst 1994, segir svo m.a.:

„Þegar J-kk-nf kom hingað á Heilsugæsluna, fannst við skoðun að hann var mjög stirður í hálsi og aumur yfir hálshryggtindum, sérstaklega 3. og 4. Engin neorologisk einkenni. Skrapsár vinstra megin á höfði og 2 stuttir skeifulaga skurðir á vinstri kinn sem voru saumaðir í staðdeyfingu. Kvartaði einnig um í hægra hné, verkir og var bólginn að innanverðu en liðurinn var stabill og ekki grunur um beináverka. Ekki áverkar á brjósti né kviðarholi en marblettir eftir öryggisbelti. J-kk-nf var stabill í blþr. og púls en þar sem ekki var hægt að útiloka hálsáverka var hann sendur í sjúkrabifreið niður á Sjúkrahús Suðurlands. Vitað er að röntgenrannsóknir sýndu enga beináverka en J-kk-nf dvaldist Sjúkrahúsinu í 2 daga en fór síðan aftur upp í Haukadal. Frekar við skoðun hér 10. júlí, fundust að brotnað hafði úr 2 tönnum, þ.e.a.s. v. framtönn í efri góm og jaxl í neðri góm vinstra megin.

V. eftirlit í dag er J-kk-nf ennþá frekar stirður í hálsi og aumur yfir ofangreindum hryggtindum. Hann er búinn að ná sér alveg í hæ. hné. Sár í andliti vel gróin. Hefur ekki látið laga þær 2 tennur sem brotnaði úr. Þess vegna fenginn fyrir hann tími hjá Þ-kk-þgf P-kk-þgf tannlækni 18.8. nk. til viðgerða á þessu. J-kk-nf kvartar um að hann þreytist fljótt eftir slysið. Sérstaklega í fótleggjum. Hann var alveg frá vinnu nú fram í byrjun ágúst en hefur síðan unnið hálfa vinnu, einkum hin léttari störf. Ljóst er að J-kk-nf á enn nokkuð í land að hafa náð sér.“

Í vottorði tannlæknis kemur fram að J-kk-nf hafi fengið högg á kjálka, höfuð.

Stefnandi kveðst hafa verið nokkuð lengi að ná sér af þeim áverkum sem hann hlaut í slysinu og hafi þeir háð honum við vinnu alla tíð. Fyrst eftir slysið hafi hann verið í léttri vinnu. Unnið sem sundlaugarvörður til dæmis. Í annarri vinnu hafi hann ætíð þurft að hlífa sér við erfiði og að lyfta þungu. Stefnandi kveðst hafa unnið lengi á lyftara í Stykkishólmi í fiskvinnsluhúsi og hafi þar ekki þurft að taka mikið á. Árið 1998 hafi hann farið að vinna sem matsveinn á Hótel Sögu og orðið að hætta því. Árið 2000 hafi hann hafið húsasmíðanám og starfi við það hjá Þ.G. verktökum. Kveður stefnandi áverkana há sér mikið við þau störf, sérstaklega í uppsláttarvinnu, og hafi hann hugleitt að komast í léttari vinnu hjá fyrirtækinu en ekki lagt í að biðja um það enn. Auk þess sem það hafi tekjulækkun í för með sér.

Stefnandi kveðst lengi vel hafa vonað að hann myndi ná sér af áverkunum þar sem hann hafi verið ungur og hraustur er hann varð fyrir slysinu. Svo hafi ekki orðið og hafi afleiðingar áverkanna farið versnandi hin síðustu ár eða frá árinu 1999.

Bifreiðin sem stefnandi ók var skylduvátryggð hjá stefnda, þ.m.t. slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga. Stefnandi kveðst aldrei hafa verið verið upplýstur um það af hinu stefnda félagi að hann ætti hugsanlega rétt á bótum fyrir það að áverkarnir væru varanlegir og hafi ekki fengið vitneskju um það fyrr en um það leyti sem hann leitaði til lögmanns. Stefnandi kveðst hafa verið í erfiðri stöðu eftir slysið og hafi leitt það hjá sér, þar sem hann hafði eyðilagt bifreið sem hann átti ekki, en það hafi verið mikið tjón fyrir eiganda bifreiðarinnar. Hafi það ef til vill átt þátt í að hann kynnti sér ekki réttarstöðu sína og var ekki í beinum tengslum við hið stefnda félag.

Stefnandi kveðst, í júní 2003, hafa tilkynnt hinu stefnda félagi að hann hygðist kanna hvort hann ætti bótarétt á félagið vegna varanlegra áverka. Hafi félagið greitt öll læknisvottorð þeirra lækna sem stefnandi hafði leitað til. Þá hafi félagið mælst til að fram færi tveggja lækna mat á áverkunum.

Stefndi taldi allar líkur á því að kröfur stefnanda væru fyrndar samkvæmt 4 ára fyrningarreglu 99. gr. umferðarlaga, en féllst á að standa með stefnanda að öflun læknisvottorða og mati á hugsanlegum varanlegum afleiðingum slyssins og hvenær tímabært hefði verið að meta þær. Voru bæklunarlæknarnir A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf og R-kk-nf J-kk-nf fengnir til verksins. Samkvæmt matsgerð þeirra, dags. 17. febrúar 2004, töldu þeir stefnanda hafa hlotið tognun á háls og hægra hné við slysið, eins og staðfest sé í vottorðum meðferðarlækna hjá heilsugæslu í Laugarási, Stykkishólmi og á Sjúkrahúsi Selfoss. Bakóþægindi, sem stefnandi kvarti nú um, hafi fyrst verið skráð hjá lækni á árinu 1997. Mátu matsmennirnir varanlegan miska og hefðbundna læknisfræðilega örorku stefnanda af völdum slyssins 10% en varanlega fjárhagslega örorku hans 5%.

Sérstaklega var óskað eftir því að matsmennirnir tækju afstöðu til þess hvenær tímabært hefði verið að meta afleiðingar slyssins. Í matsgerðinni segir að eftir slysið hafi stefnandi verið til meðferðar og rannsókna á Sjúkrahúsi Suðurlands og hjá heimilislækni fram til ágústmánaðar 1994. Að auki hafi hann verið til meðferðar hjá tannlækni. Ekki liggi fyrir heimilidir um frekari meðferð á heilbrigðisstofnun. Samkvæmt þessu telja matsmenn að hægt hefði verið að meta afleiðingar slyssins um það bil einu ári eftir það. Eftir þann tíma komu ekki upp nein þau heilsufarslegu atriði sem tengjast slysinu og leitt hefðu til þess að fresta hefði þurft örorkumati.

Að þessu mati fengnu tjáði stefndi lögmanni stefnanda að frekari bótum vegna slyssins væri hafnað sökum fyrningar. Einnig kveðst stefndi hafa haft efasemdir um rétt stefnanda til bóta úr ökumannstryggingu með því að hann hefði sýnt af sér stórfellt gáleysi við aksturinn.

Stefnandi undi ekki niðurstöðum tveggja lækna matsins og bað um óháð mat sérfræðinga samkvæmt 10. gr. skaðábótalaga á áverkum sínum. Hinn 25. mars 2005 luku sérfræðingarnir, B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur og S-kk-nf D-kk-nf bæklunarlæknir, mati sínu, en þar segir meðal annars að miðað við eðli tjónsatburðarins, hraða bifreiðarinnar og skemmdir á henni sé ekki hægt að útiloka orsakasamhengi á milli slyssins og núverandi einkenna í mjóbaki og að þessi einkenni hafi farið versnandi við aukið álag. Ekki þykir breyta öllu miðað við málsatvik að stefnandi kvartar samkvæmt gögnum fyrst um einkenni frá baki hjá lækni á árinu 1997. Ekki sé þannig hægt að útiloka að einkenni frá baki hafi verið væg til að byrja með en farið versnandi við líkamlegt álag í krefjandi starfi. Þá segir:

„Matsmenn leggja til grundvallar að tjónþoli hafi ekki þurft að gera sér grein fyrir því að líkamstjón hans vegna afleiðinga umferðarslyssins 9. júlí 1994 yrði varanlegt og að það myndi hafa áhrif á vinnugetu hans svo máli skipti fyrr en hann leitaði til lækna á árinu 2002 og 2003 eða þegar hann gengst undir viðeigandi rannsóknir og fær réttar sjúkdómsgreiningar. Umboð til lögmanns er dags. 15. júní 2003 og virðist tjónþola þá fyrst vera kunnugt um bótarétt sinn. Hafa verði í huga að tjónþoli hafði tiltölulega nýlokið grunnsóla á tjónsdegi og var að hefja fyrstu störf sín á vinnumarkaði. Nokkru eftir tjónsdag virðist síðan fyrir alvöru hafa reynt á vinnugetu hans með líkamstjóni eða þegar hann byrjaði í föstu starfi hjá ÞG verktökum á árinu 2000. Undir öllum kringumstæðum virðist sem honum hafi eftir síðastgreint tímamark farið versnandi af einkennum sínum og það með tilheyrandi læknisheimsóknum á árinu 2002 og 2003. Honum mun þá hafa verið tjáð að ekki væri frekara bata að vænta vegna einkenna frá hálsi og baki.“

Stefnandi höfðaði bótamál á hendur stefnda 30. júní 2004. Málinu var vísað frá héraðsdómi með úrskurði 4. mars 2005 sem staðfestur var í Hæstarétti Íslands 11. apríl 2005. Er málinu nú stefnt fyrir dóm á nýjan leik.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir bótakröfu sína á hendur stefnda á því að bifreiðin sem stefnandi ók hafi verið ábyrgðartryggð hjá stefnda. Eigandi bifreiðarinnar hafi verið S-kvk-nf V-kvk-nf, Geysi, Biskupstungum, sem hafi haft ábyrgðartryggingu fyrir bifreiðina hjá stefnda, eins og fram komi í lögregluskýrslu. Hafi stefndi gengist við bótaskyldu með því að greiða allan lækniskostnað og matskostnað, en tekið síðan þá afstöðu til málsins, að gengnu tveggja lækna matinu, sem fram hafi farið á vegum félagsins, að neita frekari bótaskyldu. Byggir stefnandi á að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu félagsins með því að greiða allan útlagðan kostnað þessa máls, án alls fyrirvara. Félagið geti ekki á þessari stundu bakkað út úr þegar viðurkenndri bótaskyldu og bótaábyrgð.

Stefnandi kveðst byggja varakröfu (sic) sína enn fremur á 2. gr., 3. gr., 4. gr., 5. gr., 6. gr. og 7. gr. skaðabótalaga með neðangreindum hætti og sé þá miðað við niðurstöðu mats þeirra B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef.

Þjáningabætur.

Batnandi með fótaferð 1020 x 51 dagar 52.020 kr.

Miskabætur 5.751.500 x 20% 1.150.300 kr.

Bætur fyrir varanlega örorku:

1.730.000x7,5x15% 1.946.250 kr.

Tímabundin örorka: 100% 21 dx 7000 147.000 kr.

Tímabundin örorka 5% 29 x 7000/2 101.500 kr.

Annað fjártjón: 50.000 kr.

Samtals 3.447.070 kr.

Bætur fyrir þjáningar séu grundvallaðar á matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef og á 3. grein skaðabótalaga.

1. Bætur fyrir miska séu grundvallaðar á 4. grein skaðabótalaga.

2. Bætur fyrir varanlega örorku séu miðaðar við lágmarkslaun.

3. Tímabundin örorka sé reiknuð sem hlutfall af lágmarkslaunum.

4. Annað fjártjón sé sá kostnaður sem stefnandi hafi haft af slysinu og ekki séu

beinar kostnaðarnótur fyrir. Beri þar meðal annars að telja ferðir hans til lækna og

sjúkraþjálfara og lyfjakaup.

Stefnandi byggir á að krafa hans geti ekki verið fyrnd eða að hún hafi orðið tómlæti að bráð. Hann byggir á að hið stefnda félag verði að sýna fram á að félagið hafi lokað bótasjóði sínum vegna slyssins. Hafi það ekki verið gert sé stefnanda enn frjálst að krefja félagið um ofangreindar skaðabætur. Stefnandi byggir og á að hann hafi ekki verið upplýstur um það af félaginu eða öðrum við slysið, eða eftir það, að hann ætti rétt á bótum samkvæmt skaðabótalögum. Stefnandi byggir á að hið stefnda félag hafi átt að upplýsa stefnanda um að hann ætti bótarétt, sérstaklega eftir að félagið vissi um læknisvottorð G-kk-ef H-kk-ef læknis. Félaginu hafi því ekki getað dulist að stefnandi hefði orðið fyrir líkamlegum áverkum. Gögn þessa máls sýni að félagið hafi ekki á nokkurn hátt kannað þessi atriði, en allra læknisfræðigagna, svo sem frá G-kk-þgf, sé fyrst aflað af lögmanni stefnanda.

Stefnandi heldur því fram að þegar honum hafi versnað af áverkunum um haustið 2002 hafi vinnufélagi hans upplýst hann um að ef þessir erfiðleikar stöfuðu af áverkum sem hann hefði hlotið í umferðarslysi ætti hann hugsanlega rétt á bótum. Það hafi verið þá fyrst sem stefnandi hafi farið að kanna rétt sinn í þessum efnum. Hann hafi því ekki sýnt af sér tómlæti.

Stefnandi kveðst einnig, fyrstu árin eftir slysið, hafa trúað því að áverkarnir hyrfu og tímar hafi komið þar sem hann hafi ekki mikið orðið var við áverkana, enda hafi hann þá ekki unnið mikið eða erfið störf. Það hafi hins vegar verið er hann fór að vinna tiltölulega erfiða vinnu, sem áverkarnir hafi sagt til sín. Það hafi ekki verið fyrr en þá sem stefnandi hafi farið að gera sér grein fyrir að hann hafi hlotið alvarlega áverka í umferðarslysinu í júlí 1994. Það hafi ekki verið fyrr en þá sem hann hafi náð að kynna sér hverjar kröfur hann ætti hugsanlega vegna slyssins, 9. júlí 1994, og í raun ekki endanlega fyrr en árið 2003 og í byrjun ársins 2004 með mati þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef.

Stefnandi byggir á að efni 99. greinar umferðarlaga verði að túlka á þann veg að fjárkröfur samkvæmt ákvæðum XIII. kafla umferðarlaga fyrnist í fyrsta lagi á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs er kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.

Þá vitneskju hafi kröfuhafi ekki haft fyrr en í fyrsta lagi að áverkarnir hafi farið að há honum við vinnu og í öðru lagi ekki fyrr en búið var að sannreyna tjónið með læknisfræðilegu mati. Stefndi hafi sönnunarbyrði um hvenær stefnandi fyrst fékk vitneskju um kröfu sína og að stefnandi hafi sannanlega ekki átt þess kost að leita fullnustu kröfunnar, fyrr en 2004 í fyrsta lagi. Í þessu sambandi skuli það tekið fram, að hið stefnda félag hafi ekki lagt fram nokkurt skjal eða bréf um að félagið hafi tilkynnt stefnanda um bótaskyldu félagsins.

Stefnandi byggir á að krafa hans sé skaðabótakrafa sem fyrnist á 10 árum frá því að skaðabótakrafan hafi stofnast, sem hafi verið 9. júlí 1994. Í þessu efni byggir stefnandi einnig á sérfræðimati þeirra B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef. Einnig þeirri venju sem myndast hafi í norrænum líkamstjónarétti að er ungt fólk fái líkamsáverka þá komi það oft ekki í ljós fyrr en seinna hver áhrif þessara áverka verða á líkamlega getu til hinna ýmsu starfa.

Stefnandi byggir einnig á 11. grein skaðabótalaga. Hafi einhvern tíma verið samið um að bætur stefnanda vegna slyssins yrðu engar þá hafi áverkarnir sannanlega tekið ófyrirsjáanlegum breytingum frá þeirri stöðu mála og heilsa hans versnað verulega vegna áverkanna.

Stefnandi vísar til bótakafla umferðarlaga. Þá er einnig vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum, einkum til 2. gr., 3. gr., 4. gr., 5. gr., 6. gr., 7. gr. og 10. gr. Stefnandi vísar að síðustu til fyrningarlaga, grunnraka 7. greinar fyrningarlaga.

Þá vísar stefnandi til eftirfarandi sönnunarreglna: 67. greinar og 68. greinar laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi kveður sýknukröfu sína í fyrsta lagi byggða á því að stefnukröfurnar séu fyrndar samkvæmt 4 ára fyrningarreglu 99. gr. umfl. nr. 50/1987, en hin almenna 10 ára fyrningarregla í skaðabótakröfum eigi ekki við hér.

Segi í 99. gr. umfl. að allar kröfur samkvæmt þeim kafla fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Samkvæmt matsgerð þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef, sem málsaðilar hafi staðið sameiginlega að, var tímabært að meta heilsufarslegar afleiðingar slyssins um ári eftir það, þ.e. um mitt ár 1995, en eftir þann tíma hafi ekki komið upp nein þau heilsufarslegu atriði sem tengist slysinu og leitt hefðu til þess að fresta hefði þurft mati eins og segir í matsgerðinni. Hafi stefnandi þannig vitað um kröfu sína og átt þess fyrst kost að leita fullnustu hennar á síðari árshelmingi 1995. Fjögurra ára fyrningarfresturinn hófst þannig í ársbyrjun 1996 og hafi krafan því verið fyrnd í árslok 1999. Breyti hér engu þó stefnandi segist nú ekki hafa haft vitneskju um kröfu sína fyrr en með örorkumati 2004. Hafi matsgerð þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef og R-kk-ef fullt sönnunargildi og hafi ekki verið hnekkt. Beri því að leggja hana til grundvallar um það, hvenær fyrst varð tímabært að meta varanlegar afleiðingar slyssins og leita fullnustu kröfunnar.

Á matsgerð B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef verði hins vegar ekki byggt. Sé sú matsgerð óhæf sem sönnunargagn til grundvallar dómi. Í fyrsta lagi vegna þess að hennar var aflað einhliða af stefnanda og án þess að stefnda gæfist þar kostur á að gæta hagsmuna sinna eða koma að sínum sjónarmiðum og athugasemdum. Í öðru lagi vegna þess að matsmenn gefi sér ranglega og leggi til grundvallar að núverandi mjóbaksverki stefnanda sé að rekja til slyssins, sem matsmenn byggi á því einu að ekki sé hægt að útiloka orsakasamhengi milli slyssins og núverandi bakeinkenna stefnanda. Það eitt að ekki sé unnt að útiloka hugsanlegt orsakasamhengi sanni hins vegar ekki að orsakasamhengi sé í raun til staðar. Vegna þessara annmarka geti matsgerð B-kk-ef og D-kk-ef aldrei hnekkt matsgerð þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef og R-kk-ef.

Þá sé misskilningur hjá stefnanda að stefndi hafi rofið fyrningu á hinum umstefndu bótakröfum. Hafi stefndi aldrei viðurkennt skyldu til að greiða hinar umstefndu bótakröfur, en greiðsla á tannviðgerð, læknisvottorðum og matsgerð til að staðreyna afleiðingar slyssins og hvenær tímabært væri að meta þær, sé ekki viðurkenning á skyldu til greiðslu á einhverju öðru eða meiru, svo sem bótakröfunum sjálfum.

Þá hafi stefnda ekki verið skylt að lögum að upplýsa stefnda um bótarétt hans. Hafi því engin áhrif á fyrningu bótakröfunnar þó það væri ekki gert. Ekki hafi heldur nein áhrif á fyrningu kröfunnar hvort stefndi hafi lokað bótasjóði sínum vegna slyssins eða ekki.

Ekki fái heldur staðist hjá stefnanda, að byggja á 11. gr. skaðabótalaga, en sú grein eigi aðeins við um endurupptöku á þegar ákvörðuðum bótum. Sé og tekið fram í athugasemdum við 11. gr. í lagafrumvarpinu að ákvæðum 11. gr. verði aðeins beitt um mál er lokið sé með endanlegum dómi eða samningi málsaðila. Sé ekki um neitt slíkt að ræða í tilviki stefnanda. Sé þannig ekkert sem breytt geti því að 4 ára fyrningarfresturinn samkvæmt 99. gr. umfl. hafi verið úti í árslok 1999.

Sé ljóst samkvæmt framansögðu að krafa stefnanda hafi, fyrir löngu, verið fallin niður fyrir fyrningu þegar hann fyrst höfðaði bótamálið, hinn 30. júní 2004, og sama gildi í þessu máli, en stefna þessa máls var birt í ágúst 2005.

Sýknukrafa stefnda sé í annan stað byggð á því að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til bóta úr ökumannstryggingunni þar sem hann hafi valdið slysi sínu af stórfelldu gáleysi, sbr. 5. gr. skilmála ökumannstryggingarinnar, sbr. 18., 20. og 124. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 20/1954.

Hafi stefnandi sýnt af sér stórfellt gáleysi með því að aka bifreiðinni XZ-383 hinn 9. júlí 1994 undir áhrifum áfengis og vansvefta og jafnframt á ofsaferð eftir Biskupstungnabraut og sofna þar undir stýri og valda með slysinu með þessu atferli sínu. Alkóhólmagn í blóði stefnanda hafi mælst 0.46 promill klukkutíma eftir slysið og hafi alkóhólmagnið í blóði hans, á þeirri stundu er slysið varð, klukkutíma áður, því verið vel yfir 0,50 promill, en ökumaður með svo mikið alkóhólmagn í blóði teljist ekki geta stjórnað ökutæki örugglega, sbr. 2. mgr. 45. gr. umfl. nr. 50/1987. Þá sýni ferill bifreiðarinnar og loftköst eftir útafkeyrsluna að bifreiðinni hafi verið ekið á ofsaferð. Jafnframt sé ljóst að stefnandi hafi verið svefnvana með því hann dottaði undir stýri að eigin sögn. Að dotta eða sofna undir stýri feli í sér stórfellt gáleysi eitt út af fyrir sig. Megi enginn stjórna ökutæki sem að vegna svefnleysis eða neyslu áfengis sé þannig á sig kominn að hann sé ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega, sbr. 2. mgr. 44. gr. umferðarlaga. Fari þannig ekki milli mála að stefnandi hafi sýnt af sér stórfellt gáleysi með framangreindu háttalagi sínu og hafi brotið gegn 18. og 124. gr. vsl. nr. 20/1954. Beri einnig að sýkna stefnda af þeim ástæðum.

Verði ekki á sýknukröfu fallist sé til vara krafist stórlækkunar á stefnukröfunum.

Sé mati þeirra B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef, sem stefnandi byggi á um varanlegan miska og varanlega örorku sína af völdum slyssins, sérstaklega mótmælt sem óhæfu sönnunargagni til að byggja á bótaákvörðun sökum þeirra annmarka á matinu, sem getið sé að framan. Beri að leggja mat þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef til grundvallar um þau atriði og lækka kröfur stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku í takt við það.

Þá beri að lækka kröfu stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku enn frekar sökum þess að árslaunaviðmiðun stefnanda, lágmarkslaun við útreikning bótanna, sé röng. Hafi sú launaviðmiðun ekki verið til þegar slysið varð og ekki leidd í lög fyrr en 5 árum síðar eða með breytingu skaðabótalaga með lögum nr. 37/1999. Samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga, eins og hún var á slysdegi, beri við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku að miða við árslaun er teldust heildarvinnutekjur tjónþola á næstliðnu ári (12 mánuðum) fyrir slysdag. Samkvæmt skattframtali stefnanda hafi tekjur hans á árinu 1993 numið 267.90l krónu, en á slysárinu 1994 531.569 krónum. Sé því nærtækast að reikna út árslaun á grundvelli þessara launa eða miða við árslaun ófaglærðs verkamanns. Beri að lækka þennan kröfulið í takt við það.

Kröfu stefnanda um bætur fyrir tímabundið tjón, sem sé áætluð, sé mótmælt sem ósannaðri, en samkvæmt fastri dómvenju bætist aðeins sannað raunverulegt tímabundið tjón. Ætti stefnandi að hafa, á óvinnufærnistímabili, notið slysakaups frá vinnuveitanda og bóta frá Tryggingastofnun ríkisins. Beri alfarið að hafna þessum kröfulið.

Kröfulið um annað fjártjón sé andmælt sem algerlega ósönnuðum.

Loks sé eldri vöxtum en 4 ára frá birtingu stefnu mótmælt sem fyrndum og upphafstíma dráttarvaxta sé andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Niðurstaða

Stefnandi reisir kröfur sínar á XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987. Hann höfðar málið til greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir í umferðarslysi 9. júlí 1994. Var stefnandi ökumaður bifreiðar sem fór út af veginum í Biskupstungum og valt, eins og áður er lýst. Eigandi bifreiðarinnar hafði ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Bótakröfur stefnanda eiga sér stoð í 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í málinu á því að kröfur stefnanda séu fyrndar.

Samkvæmt 99. gr. umfl. nr. 50/1987 fyrnast kröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.

Fram er komið að fljótlega eftir slysið, eða í september 1994, bætti stefndi kostnað stefnanda vegna viðgerðar á tönnum hans. Frekari kröfur voru ekki gerðar á stefnda fyrr en með bréfi lögmann stefnanda, dags. 24. júlí 2003, eða 9 árum eftir slysið. Í bréfinu segir m.a. að stefnandi hafi á tveimur síðustu árum farið að kenna meir fyrir þeim áverkum er hann hlaut í slysinu.

Eins og vikið er að hér að framan voru læknarnir A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf og R-kk-nf J-kk-nf fengnir til að meta varanlegar afleiðingar slyssins og hvenær tímabært hefði verið að meta þær. Niðurstaða þeirra er að tímabært hefði verið að meta afleiðingar slyssins ári eftir það. Matsgerðar B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings og S-kk-ef D-kk-ef læknis var aflað einhliða af stefnanda og var stefnda ekki gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna við matið. Ekki er að finna í matsgerð þeirra neitt sem styður það að einkenni í baki, sem stefnandi kveðst finna fyrir í dag, verði rakin til slyssins. Hnekkir þessi matsgerð ekki niðurstöðum A-kk-ef Þ-kk-ef og R-kk-ef.

Með hliðsjón af framansögðu þykir eðlilegt að miða við að krafa stefnanda hafi byrjað að fyrnast í árslok 1995. Samkvæmt 99. gr. umfl. var krafan því fyrnd er lögmaður stefnanda sendi bréf sitt til stefnda í júlí 2003.

Ekki er fallist á að í þeirri gjörð að greiða tannviðgerð, læknisvottorð og matsgerð til þess að staðreyna afleiðingar slyssins fyrir stefnanda felist viðurkenning á þeim bótakröfum sem stefnandi setur fram í máli þessu. Er því ekki litið svo á að fyrning hafi verið rofin með þessum aðgerðum stefnda. Hvort stefndi hefur lokað bótasjóði sínum vegna slyssins eða ekki telst ekki hafa þýðingu í þessu sambandi. Þá hefur stefnandi ekki sýnt fram á að stefndi hafi, að lögum, haft skyldu til þess að upplýsa stefnanda um rétt hans í sambandi við slysið og afleiðingar þess. 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 á ekki við um það tilvik sem hér um ræðir.

Samkvæmt framansögðu teljast kröfur stefnanda fyrndar og ber að sýkna stefnda af kröfum hans.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, J-kk-ef Á-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf