E-65/2010

Mál þetta sem höfðað var 16. febrúar 2010 var tekið til úrskurðar föstudaginn 7. maí sl. um frávísunarkröfu stefnda.

Stefnandi er Djúpavogshreppur, Bakka 1, Djúpavogi.

Stefndu eru K-kvk-nf J-kvk-nf og J-kk-nf Æ-kk-nf Þ-kk-nf, bæði til heimilis að Vörðu 18, Djúpavogi.

Í stefnu krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 762.234 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 5. nóvember 2009 til greiðsludags.

Inn á skuldina hafi verið greiddar innborganir samtals að fjárhæð 300.000 krónur 24. nóvember 2009 og dragist þær frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Innborgunum sé fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu dráttarvaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls.

Stefnandi krefst þess einnig að staðfestur verði lögveðréttur hans í fasteigninni Vörðu 18, Djúpavogshreppi, fnr. 217-9519 sem sé í eigu stefndu, til tryggingar stefnukröfunni ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndu krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi og stefndu dæmdur málskostnaður, til vara krefjast þau sýknu og málskostnaðar en að því frágengnu að dómkrafa sæti lækkun og „dómkrafa um vexti miðist við birtingu héraðsdóms“ og að hvor aðila verði látinn bera sinn kostnað af málinu.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu verði hrundið og honum dæmdur málskostnaður í þessum þætti málsins.

I

Í stefnu er málsatvikum og málsástæðum lýst með þeim hætti að stefnandi sé sveitarfélag sem sinni lögskipuðum verkefnum, veiti þjónustu og leggi á og innheimti gjöld skv. lögum. Stefnukrafan sé tilkomin vegna ógreiddra gatnagerðargjalda vegna fasteignarinnar Vörðu 18, fnr. 217-9519, Djúpavogshreppi, sem sé þinglesin eign stefndu og sé þess getið í dómkröfu um staðfestingu lögveðsréttar. Skuldin sé samkvæmt tveimur framlögðum reikningum, sem báðir séu útgefnir 3. júní 2009 og með gjalddaga 5. nóvember samar ár, hvor að fjárhæð 381.117 krónur eða samtals 762.234 krónur, sem sé stefnufjárhæðin auk dráttarvaxta og kostnaðar. Gjalddagi í viðskiptum aðila sé tilgreindur og miðist dráttarvaxtakrafa í dómkröfum við það tímamark. Inná skuldina hafi verið greiddar tvær innborganir 24. nóvember 2009, hvor að fjárhæð 150.000 krónur og dragist þær frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Innborgun sé fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu hennar. Stefnandi krefjist og að staðfestur verði lögveðréttur hans í fasteigninni Vörðu 18, Djúpavogshreppi, fnr. 217-9519 sem sé í eigu stefndu, til tryggingar stefnukröfunni ásamt dráttarvöxtum og málskostnaðir.

Í stefnu kemur fram að álagning og innheimta gatnagerðargjalda styðjist við 1. gr. laga nr. 17/1996 um gatnagerðargjald. Krafa um staðfestingu lögveðréttar fyrir gjöldunum sé byggð á 4. gr. laga nr. 17/1996, Kröfur um dráttarvexti þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísist til 32. gr. sömu laga.

II

Í greinargerð stefndu er málsatvikum lýst með þeim hætti að gatnagerðargjald hafi verið lagt á eign stefndu Vörðu 18, Djúpavogi, með vísan til laga 17/1996. Gjaldið hafi upphaflega verið lagt á eignina á ágúst 2006. Ákvarðað gatnagerðargjald hafi verið 452.432 krónur og hafi verðlag miðast við vísitölu í ágúst 2006. Álagning þessi hafi verið send stefndu. Í álagningunni hafi verið vísað til samþykktar Djúpavogshrepps sem dagsett sé 20. október 2005.

Ákvörðun stefnanda um álagningu á eigendur Vörðu 18, stefndu í þessu máli, virðist síðan á árinu 2007 hafa verið felld einhliða niður af Djúpavogshreppi, án tilkynningar þar um til stefndu, sem eigenda Vörðu 18, fyrr en með bréfi dagsettu 19. júlí 2007, þar sem endurákvörðuð álagning að fjárhæð 540.158 krónur sé tilkynnt eigendum Vörðu 18. Stefndu hafi ekki sætt sig við ákvörðun stefnanda um gjaldtöku þessa og hafi sent formleg andmæli 27. maí 2008. Andmælum stefndu hafi verið svarað með bréfi lögmanns stefnanda 3. júní 2008, sem beri yfirskriftina:

„Efni: Niðurfelling gatnagerðargjalda á Vörðu 18.“ Í bréfinu komi fram sú afstaða Djúpavogshrepps að gatnagerðargjald á eign stefndu, Vörðu 18, Djúpavogshreppi, byggðist á samþykkt Djúpavogshrepps 941 frá 20. október 2005. Þá komi fram í bréfinu að þar sem sú samþykkt sé ekki staðfest af ráðherra eins og lög geri ráð fyrir sé álagningin felld niður með þeim fyrirvara að ráðherra staðfesti samþykkt Djúpavogshrepps.

Þann 30. júní 2008 berist stefndu nýtt bréf frá stefnanda þar sem ákvörðun um álagningu gatnagerðargjalda að fjárhæð 540.178 krónur sé tilkynnt stefndu. Í bréfinu sé vísað til samþykktar Djúpavogshrepps númer 941 frá árinu 2005. Í bréfi þessu sé í engu vikið að því hvort ráðherra hefði staðfest samþykkt 941 eða ekki.

Ákvörðun stefnanda um álagningu frá 30. júní 2008 hafi verið kærð til samgönguráðuneytis. Ráðuneytið hafi ógilt ákvörðun stefnanda með úrskurði frá 30. apríl 2009. Í úrskurði ráðuneytisins sé tekið fram „...kann hin eldri samþykkt frá 10. ágúst 1989 að vera enn í gildi um álagningu B-gjalds í Búlandshreppi, hafi sú samþykkt með formlega réttum hætti verið látin gilda fyrir hinn sameinaða Djúpavogshrepp og ekki felld niður á formlegan hátt.“ Stefndi fái ekki séð hverra hagsmuna samgönguráðuneytið sé að gæta og hvaða tilefni hafi verið til þessara bollalegginga í úrskurði æðra setts stjórnvalds, þar sem hvorki stefndu í kæru né stefnandi í athugasemdum við kæru, hafi hreyft við mögulegu gildi eða ógildi fyrri samþykkta. Í samþykkt frá 20. október 2005 komi fram í 2. mgr. 6. gr. samþykktarinnar að samþykktin öðlist gildi við birtingu.

Með bréfi sem dagsett sé 14. maí tilkynni Djúpavogshreppur stefndu að samþykkt 941/2005 sé felld úr gildi og að við taki samþykkt 404/1989 um álagningu gatnagerðargjalda við byggðar götur í Búlandshreppi í Suður-Múlasýslu. Í bréfinu sé stefndu tilkynnt að samþykkt 404/1989 hafi í raun aldrei verið felld úr gildi.

Samþykkt Búlandshrepps um gatnagerðargjöld nr. 404/1989 virðist vera óhagstæðari gjaldendum gatnagerðargjalda en hin „ógilda“ samþykkt Djúpavogshrepps nr. 941/2005. Samkvæmt því hafi stefndu verið tilkynnt um álagningu gatnagerðargjalda, sem sé umtalsvert hærri en stefnandi hafi ákveðið 30. júní 2008. Þannig hafi ákvörðuð gjaldtaka stefnanda verið hækkuð úr 540.178 krónum í 762.234 krónur, sem sé fjárhæð stefnu.

Stefndu hafi kært ákvörðun stefnanda til samgönguráðuneytis, þrátt fyrir fyrirliggjandi leiðbeiningu samgönguráðuneytisins til stefnanda í fyrri úrskurði. Ráðuneytið hafi úrskurðað ákvörðun stefnanda um gjaldtöku er byggði á samþykkt Búlandshrepps 1989, gilda.

Stefndu hafi greitt stefnanda 300.000 krónur, með fyrirvara þann 24. nóvember 2009, en á þeim tíma hafi stefnandi haft í hyggju að krefjast nauðungarsölu á eign stefndu, Vörðu 18, Djúpavogi. Stefnanda sé ekki gagnstefnt til endurgreiðslu í máli þessu heldur látið nægja að bíða niðurstöðu dómstóla til dómkröfu stefnanda.

Til stuðnings aðalkröfu um frávísun málsins kemur fram í greinargerð stefndu að líkt og sjá megi af framlögðum skjölum snúist ágreiningur stefnanda og stefndu um það hvort stefnandi hafi heimild eða skorti heimild til innheimtu B gatnagerðargjalds. Grundvallaratriði þess ágreinings sé hvort fyrir liggi samþykkt um gatnagerðargjald, útgefin af stefnanda og staðfest af ráðherra, allt í samræmi við 3. gr. laga nr. 51/1974. Dómkrafa er stefnandi setji fram til innheimtu gatnagerðargjalds og byggi á lögum 17/1996 án framlagningar og tilvísunar í samþykkt stefnanda og staðfestingu ráðherra, uppfylli ekki, að mati stefndu, ákvæði stafliða e, f og g í 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og geri stefndu ómögulegt að leggja mat á dómkröfur, málsástæður er dómkröfur byggi á og þær réttarreglur er stefnandi styðji kröfu við, og stefndu sé gert að svara í greinargerð.

III

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu kvað stefnandi það vissulega rétt að ranglega væri vísað í stefnu til laga nr. 17/1996 og að álagning hins umkrafða gatnagerðargjalds byggðist í raun á lögum nr. 51/1974, sbr. 1. töluliður bráðabirgðaákvæðis í lögum nr. 17/1996 sem áður gilti, en nú 1. töluliður bráðabirgðaákvæðis í lögum um gatnagerðargjald nr. 153/2006. Væri álagning gjaldsins að auki byggð á gjaldskrá nr. 404/1989, sem birt hafi verið á sínum tíma og staðfest af ráðherra, en sú gjaldskrá hafi reynst gilda eftir að legið hafi fyrir að gjaldskrá 941/2005 hafi ekki verið sett með réttum hætti. Kvað stefnandi þetta þó ekki eiga að leiða til frávísunar málsins þar sem grundvöllur málsins væri að öðru leyti skýr. Um væri að ræða einfalt innheimtumál og um ágreining aðila hafi verið fjallað á stjórnsýslustigi og mótmælum stefndu þar hafnað af félagsmálaráðuneytinu. Af greinargerð stefndu og skjölum sem lögð hafi verið fram með henni megi ráða að stefndu séu að fullu meðvituð um ágreininginn og ekki sé unnt að fallast á að þeim sé eins og hér standi á ekki kleift að taka til varna með eðlilegum hætti þó fyrrnefndur ágalli hafi verið á stefnu.

IV

Í e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála segir að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða megi málsástæður sem stefnandi byggi málsókn sína á svo og önnur atvik sem þurfi að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Í f. lið sömu lagagreinar er vikið að því að í stefnu skuli greina tilvísun til helstu lagaákvæða eða réttarreglna sem stefnandi byggi á. Í g. lið kemur fram að geta skuli helstu gagna sem stefnandi hafi til sönnunar og þeirra gagna sem hann telji enn þurfa að afla.

Í stefnu í máli þessu er um lagagrundvöll álagningar gatnagerðargjalds þess sem krafið er um greiðslu á einungis vísað til 1. gr. laga nr. 17/1996 um gatnagerðargjald. Fyrir liggur og er óumdeilt að álagning umrædds gatnagerðargjalds gat aldrei stuðst við nefnda lagagrein og byggðist í raun á 3. og 4. gr. laga nr. 51/1974, sbr. breytingu með lögum nr. 31/1975, sbr. 1. tl. ákvæðis til bráðabirgða í lögum nr. 17/1996 og nú sambærilegt ákvæði til bráðabirgða í lögum nr. 153/2006 sem nú gilda. Fela framangreind lagaákvæði í sér heimild til að leggja á svokallað B-gatnagerðargjald og binda slíka álagningu ýmsum skilyrðum. Það liggur því fyrir að lagagrundvöllur sá sem stefnandi bjó máli sínu er ekki einungis óljós heldur beinlínis rangur. Þá er ekki heldur í stefnu teflt fram málsástæðum sem renna stoðum undir það að skilyrðum framangreindra ákvæða til bráðabirgða sé fullnægt til að þeim megi beita um álagningu gatnagerðargjalda á fasteign stefndu.

Að mati dómsins eru framangreindir ágallar slíkir að gegn andmælum stefndu verður mál þetta ekki talið tækt til efnismeðferðar. Breytir hér engu þó fallast megi á með stefnanda að stefndu eigi að vera ágreiningur aðila kunnur og getur hann að mati dómsins ekki á þeim forsendum vikist undan því að búa mál sitt þannig úr garði að standi undir lágmarkskröfum réttarfarslaga.

Verður því fallist á með stefndu að málatilbúnaður stefnanda samræmist ekki f. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, þar sem lagatilvísun er beinlínis röng í stefnu og þá ekki e. lið sömu lagagreinar þar sem málsástæður eru ekki hafðar uppi sem gætu rennt stoðum undir að álagning gatnagerðargjalds fullnægði þeim skilyrðum sem mælt er fyrir um í þeim greinum laga sem gjaldið gæti réttilega verið byggt á og vísað er til hér að framan. Ekki er hins vegar unnt að fallast á með stefndu að málatilbúnaður stefnanda yrði talinn stríða gegn g. lið sama lagaákvæðis vegna þess að stefnandi hafi ekki lagt fram afrit af Samþykkt um álagningu gatnagerðargjalda við byggðar götur í Búlandshreppi í S-Múlasýslu nr. 404/1989. Umrætt gagn er réttarheimild sem birt hefur verið opinberri birtingu í B-deild stjórnartíðinda og á sem slík að vera öllum kunnug.

Með vísan til þess sem að framan greinir er fallist á kröfu stefndu um frávísun málsins.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað sem ákveðst þeim til handa í einu lagi í samræmi við 1. mgr. 132. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þykir hæfilega ákveðinn 150.600 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

H-kk-nf B-kk-nf dómstjóri kveður upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi Djúpavogshreppur greiði stefndu, K-kvk-þgf J-kvk-þgf og J-kk-þgf Æ-kk-þgf Þ-kk-þgf, sameiginlega 150.600 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf