S-512/2018

Mál þetta, sem dómtekið var 11. desember 2018, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dags. 18. júlí 2018 á hendur:

„A, kennitala 000000-0000,

[...] Reykjavík.

Fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa að kvöldi [...] 2018 ekið með B, sem þá var [...] ára gömul, á afvikinn stað í [...] og þar í aftursæti bifreiðarinnar, haft samræði við stúlkuna í leggöng og endaþarm, haft við hana munnmök og látið hana hafa við sig munnmök, allt án hennar samþykkis og vilja með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung, en ákærði hélt B fastri til að hafa við hana samræði og önnur kynferðismök og tók um hár hennar og höfuð og ýtti henni að lim sínum til að láta hana hafa við sig munnmök, auk þess sem hann nýtti sér yfirburðarstöðu gagnvart stúlkunni vegna aldurs-, þroska- og aflsmunar og þess að hún var stödd ein með honum fjarri öðrum. Af þessu hlaut B eymsli á kynfærum og endaþarmi, roða á kynfærum og marbletti á báðum fótleggjum og hnjám og á báðum upphandleggjum.

Fyrir kynferðisbrot, með því að hafa á sama stað og tíma og greinir í 1. ákærulið, tekið 7 ljósmyndir af B nakinni, sem sýndu barnið á kynferðislegan hátt og haft þær í vörslu sinni í nokkurn tíma, en myndirnar fundust við leit lögreglu í síma ákærða.

Teljast brot ákærða samkvæmt 1. lið varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og brot samkvæmt 2. lið við 1. mgr. 210. gr. a. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Fyrir hönd C, kt. 000000-0000, vegna [...], B kt. 000000-0000, er lögð fram krafa um miskabætur og málskostnað úr hendi A, kt. 000000-0000, skv. ákvæðum XXVI. kafla laga nr. 88/2008, til meðhöndlunar við meðferð sakamáls á hendur honum:

Krafa brotaþola er sú að hinum ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 3.000.000-, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá [...] 2018 þar til mánuður er liðinn frá birtingu skaðabótakröfu þessarar en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

Verjandi ákærða gerir þær kröfur að ákærulið 1 verði vísað frá dómi, til vara krefst hann sýknu en til þrautavara að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Hvað varðar ákærulið 2 krefst ákærði vægustu refsingar er lög leyfa. Þá krefst hann þess að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að bótafjárhæð verði lækkuð. Einnig krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna.

I.

Málsatvik

Upphaf máls þessa má rekja til bréfs D dagsetts [...] 2018 til lögreglunnar þar sem farið var fram á að rannsakað yrði meint kynferðisbrot gegn brotaþola. Brotaþoli, sem væri undir kynferðislegum lögaldri hefði verið [...]. Þann [...] 2018 hafi hún og [...] haft samband við ætlaðan geranda og fengið hann til að aka þeim heim. Að hennar sögn hafi hann ekið [...] en síðan í [...] þar sem hann hefði brotið gróflega gegn henni. Brotaþoli hafi greint [...] frá því sem gerðist og í kjölfarið hafi [...] fylgt henni á neyðarmóttökuna til skoðunar. Líkamsskoðun hafi leitt í ljós sýnilega áverka.

Þann [...] 2018 kl. [...] barst lögreglu tilkynning [...]. Ástæða þess hefði verið sú að brotaþoli vildi ekkert aðhafast vegna nauðgunar sem hún hefði orðið fyrir síðastliðna helgi og aftur af sama aðila þetta kvöld. Hafi brotaþoli reiðst [...] þegar [...] vildi taka fötin hennar til að tryggja sönnunargögn. Lýsti [...] atvikum frekar og gaf upp bílnúmerið [...] en brotaþoli hefði komið heim í þeirri bifreið. Fleiri aðilar hafi komið á staðinn til þess að reyna að telja brotaþola hughvarf, [...] en án árangurs.

Rætt var við brotaþola og haft eftir henni að hún hefði kynnst ákærða á Facebook og í tvígang farið með honum á rúntinn. Hefði hann nauðgað henni í bæði skiptin. Í kjölfar þessarar frásagnar var ákærði handtekinn og bifreið hans haldlögð. Ákærði heimilaði afritun gagna af síma sínum.

Í skýrslu rannsóknarlögreglumanns sem kom á vettvang til þess að fylgja málinu eftir kemur m.a. fram að rætt hafi verið við C og stuttlega við brotaþola sjálfa. Brotaþoli hafi ítrekað að hún færi ekki á neyðarmóttökuna þar sem síðasta skoðun hefði verið mjög óþægileg. Hafi hún legið í rúmi sínu er samtalið fór fram og verið fáskiptin.

Þann [...] 2018 lagði C fram kæru vegna meintra kynferðisbrota gegn B [...] og [...] 2018. Brotaþoli hefði ekki greint C frá fyrra tilvikinu en það kvöld hafi hún komið heim kl. [...] í miklu uppnámi og hágrátið en ekkert viljað ræða við vitnið. Hefði vitnið heyrt hana segja einhverjum frá því sem gerðist, þ.e. að henni hefði verið nauðgað í bíl og hún hafi verið í bifreiðinni í um eina og hálfa klukkustund. Hún hafi farið aftur [...] það kvöld. Þann [...] 2018 hafi hún séð brotaþola koma heim í bifreiðinni [...]. Hún hafi ekki séð ökumanninn en hann hefði hallað sér að farþega sem sat í farþegasæti. Brotaþoli hafi síðan komið þaðan út og verið niðurlút. Hafi hún sest niður fyrir framan húsið í miklu uppnámi og ekki viljað ræða við vitnið. Kvað hún [...] hafa komið heim þetta kvöld til að aðstoða og hafi brotaþoli greint frá því að sér hafi verið nauðgað. Læknir hefði einnig komið heim og reynt að fá hana til að fara á neyðarmóttökuna en án árangurs. Eftir þetta kvaðst vitnið hafa reynt að taka föt brotaþola til varðveislu en brotaþoli hafi orðið mjög æst og grátið. Trúlega hafi það orðið til þess að tilkynnt hafi verið um hávaða úr íbúðinni.

Skýrsla var tekin af brotaþola í Barnahúsi [...] 2018 og verður framburður hennar rakinn í kafla II.

Ákærði var handtekinn í kjölfar framangreinds útkalls á heimili brotaþola. Segir í upplýsingaskýrslu að fjórir lögreglumenn hafi farið heim til ákærða en þar hafi hist fyrir M sem upplýsti að ákærði hefði komið heim tuttugu mínútum fyrr. Í handtökuskýrslunni kemur fram að ákærði hafi verið fluttur í handjárnum á lögreglustöð. Hann hafi ekki verið undir áhrifum áfengis. Í kjölfarið var framkvæmd réttarlæknisfræðileg skoðun á ákæra. Í þeirri skýrslu kemur fram að ákærði hafi verið samvinnuþýður við skoðunina en daufur í dálkinn og leiður.

Ákærði var fyrst yfirheyrður [...] 2018 og neitaði hann sök. Hann kvaðst kannast við brotaþola, hann hefði spjallað við hana á facebook og sagst vilja hitta hana. Hún hefði fengið far hjá honum tvisvar sinnum. Hún hafi sagt honum að hún væri [...] ára [...]. Í fyrra skiptið hafi [...] verið með henni og hafi [...] verið ekið heim fyrst. [...]. Ákærði kvaðst ekki hafa haft kynmök við brotaþola þessi skipti.

Ákærði var yfirheyrður aftur [...] 2018. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa haft samfarir við brotaþola og ætti ekki myndir af henni nakinni. Ákærða voru þá kynntar myndir sem fundust við rannsókn á síma hans. Myndirnar voru teknar á tímabilinu frá [...] og [...] og sýndu brotaþola nakta. Kannaðist ákærði við að hafa haft samræði við brotaþola þennan dag en með hennar samþykki. Hann hefði ekki greint frá því af hræðslu við afleiðingarnar því hún væri undir lögaldri.

Ákærði hefur sætt farbanni samfellt frá [...] 2018.

Meðal gagna málsins er skýrsla um réttarlæknisfræðilega skoðun brotaþola frá [...] 2018 og móttökuskýrsla hjúkrunarfræðings. Um ástand brotaþola við skoðun segir að hún hafi verið döpur og leið en samt yfirveguð og gefið greinargóða frásögn. Ákærði hefði ekið í [...] með hana eftir að hafa [...] og hafi bara verið að spjalla við hana en síðan sagt henni að fara aftur í þar sem hann hafi brotið gegn henni. Hafi henni liðið mjög illa og verið hrædd. Í skýrslunni eru tilgreindir áverkar á brotaþola en samantekið var um að ræða marbletti á vinstri upphandlegg, á hægri fæti, ofan hnéskeljar og í hægri hnésbót, svo og á vinstri fæti og einn ofan hnéskeljar þar. Á kynfærum var brotaþoli mjög rauð [...]. Haft er eftir henni að henni væri illt í rassi og klofi og hún fyndi fyrir sviða að neðan. Fram kemur að ekki hafi verið tekin sýni til að kanna með lyf eða neysluefni.

D óskaði eftir meðferðarviðtölum fyrir brotaþola þann [...] 2018. Samkvæmt vottorði E, sálfræðings hjá Barnahúsi, frá [...] 2018, sótti brotaþoli samtals [...] viðtöl frá [...] 2018. Meðferðinni er ekki lokið þegar vottorðið er ritað.

Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi [...]. Meint brot hafi haft neikvæð áhrif á daglegt líf hennar og glímdi hún við vanlíðan og erfiðleika sem oft megi sjá hjá þolendum kynferðisbrota. Hún upplifi m.a. mikla skömm og sjálfsásakanir vegna meints brots og segðist sjá eftir því að hafa farið út þann dag er brotið átti sér stað. Þá sýni hún sterk einkenni áfallastreituröskunar.

Meðal gagna er einnig upptaka af símtali C til neyðarlínunnar að kvöldi [...] 2018 þar sem C óskar aðstoðar vegna upplýsinga frá [...] um að B hefði farið með manni í bíl en sá hefði áður brotið gegn henni. Lögreglan hringdi að því búnu í F, [...], sem kvaðst þá vera að koma heim til sín.

II.

Brotaþoli gaf skýrslu í Barnahúsi [...] 2018. Greindi hún frá því að hún hefði talað við ákærða á facebook í nokkra daga. Í samtölum þeirra hafi hún sagt honum að hún væri [...] ára en hann kvaðst vera [...] ára. Umrætt [...]kvöld hefði hún verið stödd í [...] og verið að drekka áfengi. Hafi þau rætt saman í um þrjá daga þar til hún hitti hann fyrst. Hafi hún þá verið [...] og vantað bílfar heim. Hún hafi hringt í hann og hann sótt hana og F, [...]. Hafi þau átt samskipti á íslensku en ákærði hafi ekki talað mjög góða íslensku. Allt hafi gengið eðlilega fyrir sig og hann hafi skutlað F heim. Eftir það hefði hann byrjað að reyna mikið við hana og ekki hætt þó að hún hefði beðið hann um það. Hafi hann sett hönd á læri hennar og reynt að kyssa hana. Kvaðst hún hafa sagt honum að hún væri ekki í „stuði“ og þyrfti að vera komin heim. Ákærði hafi ekið í [...] og kvaðst vera að fara styttri leið þegar hún benti á að hún ætti heima í [...]. Hann hafi síðan lagt bílnum á [...]. Ákærði hafi sagt henni að fara í aftursætið því að hann þyrfti að færa sætið vegna þess að hann hefði misst eitthvað undir það. Síðan hefði hann komið til hennar í aftursætið og byrjaði að klæða hana úr öllum fötum. Hann hafi haldið henni niðri einhvern veginn á meðan hann klæddi sjálfan sig úr. Hafi hún frosið. Kvaðst brotaþoli ekki hafa vitað hvað hún ætti að gera. Síðan hafi hann byrjað að nauðga henni og sagt henni að fara í alls konar stellingar. Nánar spurð kvaðst brotaþoli hafa farið á hnén, þá hafi hann legið ofan á henni og hún komið ofan á hann. Brotaþoli kvaðst hafa leyft ákærða að „klára“ því að hún hafi ekki vitað hvað hún ætti að gera og hafi heldur ekki vitað hvað hann myndi gera ef hún bæði hann um að hætta. Lýsti hún því nánar svo „þar til hann er búinn að fá það og er þú veist bara búinn og þetta er nóg fyrir hann“. Hafi hann fengið fullnægingu og sæðið farið í leggöng hennar. Beðin um að lýsa því hvað nauðgun væri kvað brotaþoli það vera „þegar einhver beitir þig kynferðisofbeldi þegar þú vilt það ekki og þó að þú gefir ekkert í skyn, segir ekki nei, þarft þú eiginlega að spyrja hvort að þú veist að sé allt í lagi“. Hefði ákærði snert og kysst hana og haft við hana samræði í leggöng og endaþarm. Þá hafi þau haft gagnkvæm munnmök. Þegar hún hafi haft munnmök við ákærða hafi hann legið og tekið í höfuð hennar og hár á meðan. Hún kvaðst hafa fundið til þegar ákærði hélt mjög fast í líkama hennar, hendur, ökkla, hné og mjaðmir. Kvaðst hún ekki geta lýst handtökum hans nákvæmlega en hann hafi „einhvern veginn klipið“ og henni fundist það mjög vont. Kvaðst hún ekki hafa, á meðan á þessu stóð, gefið í skyn með einhverjum hætti að hún væri mótfallin kynmökunum eða sýnt að hún kenndi til.

Ákærði hafi einnig tekið mynd af henni á símann sinn. Hafi hann sagt henni að fara á hnén og setja rassinn upp og hafi hún sagt „okei“ og hann tekið mynd. Aðspurð kvað hún þessu öllu hafa lokið eftir um klukkustund, fjörutíu mínútur. Þau hafi klætt sig og ákærði ekið henni heim. Hann hafi viljað spjalla við hana á leiðinni en hún hafi ekkert viljað tala við hann. Henni hafi liðið mjög illa á meðan á þessu stóð og hafi hún farið beint inn í herbergið sitt og hágrátið. Hafi hún hringt beint í F og sagt henni frá því sem gerðist. F hafi sagt frá þessu [...] fyrir hana því hún hafi ekki treyst sér til þess. Vissi hún til þess að [...] hefði verið í sambandi við [...] því hún hefði ekki skilað sér heim fyrr en seint. Hún hafi síðan sagt frá þessu sjálf [...] næsta dag og í kjölfarið farið á Neyðarmóttökuna með [...]. Hafi henni liðið mjög illa og fundið til alls staðar. Hafi hún verið með marbletti undir upphandleggjum, í kringum hné og á mjöðmum. Þá hafi hún sífellt fengið „flashback“ um atvikið.

Brotaþoli kvaðst aðspurð ekkert hafa hitt ákærða eftir þetta. Hún hefði „blokkað“ hann á facebook um viku síðar [...]. Kvaðst hún sífellt hafa hugsað um það hvort hann myndi engu að síður hafa samband við sig og verið mjög hrædd og kvíðin yfir því.

Nánar spurð um atvik [...] 2018 kvaðst hún hafa verið í [...] með [...]. Hún hefði drukkið mikið [...]. Kvaðst hún muna eftir því að lögreglan hefði komið heim og spurt hana ýmissa spurninga og fengið að sjá spjallið þeirra á facebook. Hins vegar hefði hún [...] og myndi atvik illa. Bornar voru undir brotaþola upplýsingar um að sést hefði að ákærði hefði ekið henni heim það kvöld. Kvaðst brotaþoli ekkert muna mikið eftir því kvöldi eða hvernig hún hefði komist heim. Þá kvaðst hún ekki muna eftir samræðum sem hún átti við C.

Önnur skýrsla var tekin af brotaþola í Barnahúsi [...] sl. eftir að upplýsingar bárust um að hún vildi greina frá atviki sem hún hefði ekki sagt frá í fyrri skýrslutöku. Tildrög þessa voru þau að sálfræðingur brotaþola í Barnahúsi spurði hana í viðtali hvort ákærði hefði brotið gegn henni oftar en einu sinni. Svaraði hún því játandi og óskaði sækjandi eftir viðbótarskýrslu af brotaþola í kjölfarið.

Í skýrslutökunni greindi brotaþoli frá því að hún hefði ekki þorað að segja frá seinna skiptinu í fyrri skýrslutöku því hún hefði skammast sín. Umrætt sinn hafi hún verið í [...] með F [...]. Hún hafi ætlað að fá far heim og hringt í ákærða sem hafi sótt hana. Hún hafi [...] á þessum tíma og hún og F höfðu gert samning um að koma heim á tilteknum tíma. Hafi F farið heim með strætisvagni. Henni hafi verið kunnugt um að brotaþoli hefði hringt í ákærða, farið að hágráta og ekki viljað að brotaþoli færi með ákærða. Brotaþoli kvað ákærða hafa ekið með hana út fyrir bæinn og brotið gegn henni með sama hætti og áður. Eftir það hafi hún beðið ákærða að aka sér heim sem hann og gerði. Brotaþoli kannaðist við að síminn hafi hringt endalaust á meðan en hann hafi ekki viljað að hún svaraði. Síðan hafi hann sagt henni að svara og hafi hún talað við F sem hafi verið grátandi og hún hafi líka grátið. Þá hafi C sennilega hringt líka því hún hefði ekki verið komin á réttum tíma. Kvaðst brotaþoli hafa verið mjög drukkin umrætt sinn [...].

Spurð nánar um ástæður þess að hún hefði ekki sagt frá þessu tilviki fyrr nefndi hún að hugsanlega hefði hún ruglað tilvikunum saman, þá hefði hún verið í sjokki og mjög kvíðin. Taldi hún hugsanlegt að lögreglan myndi mistúlka ef hún hefði greint frá þessu. Spurð hvers vegna hún hefði haft frumkvæði að því að fara með ákærða eftir það sem gerðist kvaðst hún hafa viljað hitta hann og „gera rétt“ en hugsanlega hefði hún misskilið eitthvað, gefið eitthvert merki eins og hún vildi kynmökin eða sagt „já“ fyrst. Þetta hefði hins vegar farið mjög illa og þessi áætlun hennar hafi ekki gengið upp og hann brotið gegn henni aftur. Þá nefndi hún að hún vildi ekki vera „stimpluð“ sem þolandi.

Brotaþoli var spurð um myndirnar sem ákærði tók af henni og kvað hún hann hafa tekið myndir af henni í stellingum og eina sjálfsmynd þar sem brotaþoli sést reykja. Þá var hún spurð um samtal þeirra á facebook og hvað átt væri við. Kvað hún ákærða hafa giskað á að „[...]“ væri fæðingarár ár hennar, þ.e. [...]. Þá hafi komið fram hjá henni að hún hefði ekki viljað eyðileggja vinasamband þeirra með því að segja til um raunverulegan aldur. Brotaþoli áréttaði hins vegar að þau hefðu rætt um aldurinn síðar og hann hafi vitað raunverulegan aldur hennar.

III.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði hafði við þingfestingu játað sök hvað varðar ákærulið 2 og var því aðeins spurður út í ákærulið 1.

Kvaðst hann hafa kynnst brotaþola á Facebook og þau hafi sent hvort öðru skilaboð. Einnig hafi þau haft samskipti á Snapchat og í síma. Hann hafi sagt brotaþola til um aldur sinn [...] en hún kvaðst vera [...] ára. Þá hafi hún sagt sér að hún væri [...].

Ákærði kvað þau hafa hist í fyrsta sinn í [...]. Brotaþoli hafi hringt í hann og beðið hann um að sækja sig og [...] og skutla þeim heim. Hún hafi spurt hvort hann ætti vin sem vildi koma með en svo var ekki. Kvaðst ákærði hafa komið og hefði hann ekið [...] heim fyrst. Ákærði kannaðist ekki við að hafa snert eða reynt að kyssa brotaþola á þessum tímapunkti. Ákærði kvaðst hafa ekið eins leið lá í átt að [...] og fundið stað til að leggja bílnum en þar hafi verið [...]. Hafi þau fyrst þá farið að kyssast og snerta hvort annað. Brotaþoli hafi klifrað úr farþegasætinu yfir í aftursætið og hann komið á eftir henni. Þau hafi klætt sig úr og stundað kynlíf í bílnum. Hafi hún verið samþykk því sem þar fór fram og voru þau í bílnum að stunda kynmök í dágóðan tíma. Hafi þau haft gagnkvæm munnmök og skipt um stellingar. Hafi hann bæði haft samræði við hana um leggöng og endaþarm. Kvaðst ákærði ekki hafa beitt hana ofbeldi með því að meiða hana eða halda niðri. Kvaðst hann vissulega hafa snert hana eða haldið í hana meðan á kynmökunum stóð. Hann hafi ekki tekið sérstaklega eftir því hvort marblettir hefðu verið á líkama hennar. Kvaðst hann ekki geta skýrt hvernig þeir væru tilkomnir. Þá hefði hann ekki tekið í hár henni á meðan hún hafði munnmök við hann eða þvingað hana. Kvað ákærði þau ekkert hafa talað á meðan á þessu stóð. Eftir þetta hafi hann ekið henni heim.

Ákærði kvaðst hafa upplifað það svo að brotaþoli hefði áhuga á honum. Hún hefði viljað hitta hann og beðið um að [...] yrði skutlað heim á undan henni. Hafi hann skilið það sem svo að hún væri ekki mótfallin því að vera ein með honum. Þá hafi þau ekið um en hún hafi tekið fram að hún ætti að vera komin heim kl. [...].

Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa sagt frá því í skýrslu lögreglu að þau hafi haft samræði því hann hafi verið smeykur. Hann hafi vitað að hún væri ekki orðin 18 ára og því ekki orðin fullorðin.

Viku eftir þetta hafi brotaþoli hringt aftur í hann og beðið hann um að kaupa fyrir sig áfengi eða fá einhvern til þess að kaupa það en hann kvaðst ekki geta gert það. Þá hafi hún beðið hann um að koma í [...] og sendi honum mynd á Snapchat. Hann hafi farið þangað og lagt bílnum. Hafi hann þá hitt brotaþola og [...]. Ákærði og brotaþoli hafi þá ekið saman og lagt bílnum í [...]. Þar hafi þau haft samræði í bifreiðinni með hennar vilja og hann hafi notað verju. Kvað ákærði síma brotaþola hafa hringt stanslaust og hún fengið skilaboð en hún hafi ekki sinnt því þó að hann hafi hvatt hana til. Hún hafi síðan svarað tveimur símtölum. Í fyrra skiptið hafi [...] hringt og hafi á einhverju gengið. Hafi [...] talað um að tala við lögreglu en brotaþoli hafi ekki tekið undir það. Síðan hafi [...] hringt en þá hafi þau verið komin í [...]. Hafi hann ekið henni heim og þau kvaðst með faðmlagi. Aðspurður kvaðst ákærði ekki geta skýrt hvers vegna hann hefði ekki greint frá þessu í skýrslutöku hjá lögreglu en kvaðst vilja greina frá þessu nú.

Ákærði kvaðst ekki hafa orðið þess áskynja að brotaþoli væri undir áhrifum áfengis þau skipti sem hann hitti hana. Borið er undir hann það sem haft er eftir honum í fyrri skýrslutöku hjá lögreglu að brotaþoli og [...] hafi verið ölvaðar það skiptið sem hann ók þeim heim. Kannaðist hann ekki við að svo hafi verið þó að það væri eftir honum haft. Ákærði kvað sér hafa brugðið mjög og orðið hræddur þegar fjórir lögreglumenn hafi komið heim til hans og handtekið hann.

G læknir fór yfir helstu atriði sem rakin eru í skýrslu um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola á NM. Kvað hann brotaþola hafa verið áhyggjufulla en gefið greinargóða frásögn. Spurður um eymsli og roða í leggöngum brotaþola kvaðst vitnið ekki geta sagt til um hvort það ætti rætur að rekja til sveppa í leggöngum brotaþola eða samræðis. Samfarir gætu verið óþægilegar eða sárar þegar sveppir væru til staðar. Ekkert athugavert hafi sést við endaþarm. Marblettir á líkama brotaþola hafi verið nýlegir og hafi samrýmst einhvers konar gripi eða taki. Einstaklingsbundið væri hversu mikið þyrfti að koma til svo að marblettir mynduðust á líkama en brotaþoli hafi verið grönn og þyrfti því minna til svo að hún merðist.

H fór yfir helstu atriði komuskýrslu brotaþola á neyðarmóttöku. Kvað hún brotaþola hafa komið í fylgd [...] og [...]. [...] hafi einnig verið kölluð til.

C, [...], lýsti atvikum svo að brotaþoli hefði verið í [...] og hafi ekki verið komin heim á tilsettum tíma. Hafi hún átt að vera komin um kl. [...] en von hefði verið á [...] til þess að sækja hana kl. [...]. Hafi vitnið orðið áhyggjufull og hringt í [...] og 112. Brotaþoli hafi komið heim um kl [...] í uppnámi. Hún hafi ekkert viljað tala við vitnið og lagst í rúmið. Vissi vitnið til þess að brotaþoli hefði hringt í F. Hafi hún síðan viljað [...] og næst hafi vitnið verið kölluð til á NM vegna meints kynferðisbrots gegn brotaþola. Hafi vitnið ekkert vitað fyrr en þá og síðar hafi brotaþoli sagt henni að ákærði hefði skutlað henni heim eftir að hafa nauðgað henni í bifreið sinni. Viku síðar hafi brotaþoli farið út með F, [...], en ekki heldur skilað sér heim á tilsettum tíma. Hafi móðir F hringt í hana en F hafi þá verið komin heim og hefði verið mjög áhyggjufull því að brotaþoli hefði farið með ákærða í bíl hans. Hafi F reynt að fá hana ofan af því. Vitnið kvaðst hafa hringt í lögreglu og hafi svo séð þegar bíll kom akandi. Hafi brotaþoli verið farþegi í bifreiðinni. Þegar hún hafi komið út hafi hún ekkert viljað tala eða láta vitnið snerta sig. Hún hafi sest niður og grátið og hafi tekið tíma að fá hana inn í hús. Síðan hafi risið ágreiningur þeirra á milli því að vitnið hafi viljað taka fötin hennar sem sönnunargögn eins og henni hafði verið ráðlagt að gera. Varð það til þess að [...] lögreglan kom á staðinn. Hafi brotaþoli þá sagt að ákærði hefði nauðgað sér tvisvar sinnum en seinna skiptið hafi verið umrætt kvöld. Hafi F og [...] komið heim og hafi vitnið heyrt brotaþola tala við hana um meint brot. Einnig hafi læknir komið og [...]. Hafi brotaþoli verið alls ófáanleg til þess að fara á NM. Hafi lögreglan fengið að skoða símann hennar í svefnherberginu.

Vitnið kvaðst aðspurð ekki hafa tekið eftir því hvort brotaþoli hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna umrætt skipti. Ekkert hafi gefið henni ástæðu til að ætla það. Þau skipti sem hún hefði verið undir greinilegum áhrifum hefði hún verið árásargjörn. Í fyrra skiptið kvaðst vitnið aðeins hafa fundið væga áfengislykt. Vitnið kvaðst ekki hafa rætt atvik við brotaþola sérstaklega og hefði því ekki fengið nákvæma lýsingu frá henni á því sem gerðist.

Vitnið kvað brotaþola hafa glímt við vandamál [...]. Bakslag hafi komið í bataferlið eftir atvik þessi og orðið greinileg breyting á henni. Í dag gangi henni betur [...].

I, [...], kvaðst hafa tekið eftir vanlíðan brotaþola. Hafi vitnið gengið á hana en brotaþoli ekki viljað kannast við að eitthvað bjátaði á. F, [...], hafi gefið til kynna í samtali við vitnið að ekki væri allt með felldu og hafi vitnið þá rætt einslega við [...]. Greindi brotaþoli þá frá því að sér hefði verið nauðgað í aftursæti bifreiðar af manni sem hafi ætlað að skutla henni heim. Hafi brotaþoli sýnt vitninu marbletti á höndunum. Fannst henni brotaþoli vera „tóm“ og hafi henni augsýnilega liðið illa. Kvaðst vitnið hafa sagt að sér bæri að tilkynna atvikið og hafi hún skilið það. Kvaðst hún ekki hafa beðið brotaþola að lýsa frekar því sem gerðist. Brotaþoli hafi viljað fara á NM og hafi vitnið og F farið með henni. Aðspurð kvað vitnið brotaþola hafa greint henni frá einu tilviki þar sem ákærði hefði brotið gegn henni. Þá kvað vitnið það vera verklag [...] að símar [...]

J lögreglumaður staðfesti að hún hefði verið kölluð á vettvang [...] 2018 og hafi þá rætt við brotaþola. Vísaði vitnið til þess sem rakið væri í frumskýrslu lögreglu en hún myndi ekki atvik í dag.

K lögreglumaður kvaðst hafa komið á vettvang [...]. Brotaþoli hafi talað um að sér hefði verið nauðgað og hafi skýrt komið fram að um tvö tilvik hefði verið að ræða. Aðilar frá [...] hafi verið á staðnum en brotaþoli hafi lítið viljað tjá sig um það sem gerðist. Þá hafi hún ekki viljað fara á neyðarmóttökuna. Vitnið man ekki hvort hún hafi skoðað síma hennar sérstaklega. Vitnið kvað erfitt að segja hvort brotaþoli hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna því hún hefði verið í uppnámi. Hún hafi verið með höfuðverk og ekki viljað afskipti þeirra sem þarna voru. Hafi ástand hennar þó ekki verið annarlegt og hún vel viðræðuhæf.

N rannsóknarlögreglumaður kvaðst hafa verið kölluð á heimili brotaþola. Þá hafi lögreglur á vettvangi verið búnar að ræða við hana. Hafi brotaþoli verið í herbergi sínu og vildi ekki ræða um atvik máls. Vitnið kvaðst hafa fengið að skoða símann hennar en ákærði hafi verið „blokkaður“ á facebook og því ekki hægt að skoða nein samskipti. Hafi vitnið ekki séð ástæðu til að haldleggja símann hennar á þessum tímapunkti. Brotaþoli hafi verið leið og reið og enga aðstoð viljað þiggja. Hafi hún ekki verið undir sjáanlegum áhrifum áfengis eða fíkniefna og kvaðst vitnið ekki muna til þess að hafa fundið af henni neina lykt sem gæfi slíkt til kynna. Vitnið kvaðst hafa fengið upplýsingar um að ákærði væri grunaður um að hafa brotið tvisvar gegn brotaþola.

E sálfræðingur gerði grein fyrir helstu niðurstöðum sálfræðiskýrslu sinnar vegna meðferðar brotaþola í Barnahúsi. Fram kom að brotaþoli hefði átt við andleg vandamál að stríða áður en mál þetta kom upp. Meðferðarvinna hafi einskorðast við ætlað kynferðislegt ofbeldi sem brotaþoli kvaðst hafa orðið fyrir af hálfu ákærða. Mikið hafi borið á sjálfsásökun hjá brotaþola. Hafi hún sýnt einkenni áfallastreituröskunar en meðferðarvinnu væri ekki lokið. Á tímabili hefði komið bakslag en brotaþola hafi reitt betur af undanfarið og meðferðarheldni betri þar sem hún væri ekki í neyslu núna. Dregið hefði úr einkennum áfallastreitu nú og meðferð stæði enn yfir. Aðspurð kvað vitnið ekki hafa komið fram hvort meint brot ákærða hafi verið eitt eða fleiri. Þá hafi brotaþoli ekki verið beðin um að lýsa atburðarás sérstaklega.

O rannsóknarlögreglumaður kvaðst hafa skoðað gsm-síma ákærða. Hann hafi verið skoðaður í tvígang og í seinna skiptið með öðru rannsóknartóli sem skilaði árangri. Hafi þá tekist að endurheimta tiltekin gögn sem vísað væri til í skýrslu vitnisins, m.a. myndir. Vegna þess að brotaþoli hafði „blokkað“ ákærða hefði verið torvelt að ná gögnum. Ekki hafi verið skoðuð sérstaklega símtöl í og úr síma ákærða. Þá hafi ekki komið fram beiðni á rannsóknarstigi um að skoða síma brotaþola. Sú beiðni hafi komið á seinni stigum er málið hafi verið komið til Héraðssaksóknara. Hafi það þá verið um seinan og ekki unnt að endurheimta neinar upplýsingar um umbeðin samskipti. Þá hafi brotaþoli verið kölluð til og gerð tilraun til þess að skoða skilaboð á Facebook-síðu hennar en án árangurs.

F kvaðst vera [...] en þær hefðu verið saman [...]. Hún hefði verið með henni [...] 2018 en þá hafi brotaþoli verið að reyna að fá far fyrir þær. Minnti hana að þær hefðu [...] þetta kvöld. Kvað hún brotaþola hafa hringt í ákærða en þau hefðu átt í samskiptum á Facebook. Vitnið kvaðst ekki vita hversu mikil samskipti þau hafi haft og ekki hvort þau hafi rætt um aldur sinn. Ákærði hefði sótt þær og henni hafi verið ekið heim. Vitnið kvað [...] síðan hafa farið að lengja eftir henni. Hefði vitnið hringt í hana og þá hafi hún sagt að hún væri á bílastæðinu og að eitthvað hefði gerst sem hún ætlaði að greina henni betur frá. Hún hefði svo heyrt í henni þegar hún var komin heim og hafi hún þá sagt að ákærði hefði keyrt í [...] og nauðgað henni þar. Hafi hún talið að hann ætlaði að aka henni heim. Vitnið kvað brotaþola hafa hágrátið og sagt að hún hefði ekki getað gert neitt þegar ákærði hefði brotið gegn henni. Kvað hún brotaþola ekki hafa lýst þessu frekar enda hafi henni þótt vont að tala um það sem gerðist. Hafi hún verið með einhverja marbletti eftir þetta. Vitnið kvaðst vita til þess að brotaþoli hefði fengið far með ákærða eftir þetta en um það var hún ekki spurð í skýrslutöku hjá lögreglu. Kvaðst vitnið ekki muna hvort hún hefði verið á staðnum þegar hann hefði sótt hana. Þá kannaðist hún ekki við að hafa hringt í hana eftir að ákærði sótti hana. Þá kvaðst hún ekki vita hvort brotaþoli hefði verið undir áhrifum það skiptið. Hafi vitnið verið ósátt við að brotaþoli hitti ákærða aftur og hefði rætt það við hana eftir á. Mundi vitnið óljóst eftir atvikum en kvaðst hafa rætt við móður sína um það.

L greindi frá því að F hefði komið heim að kvöldi [...] 2018 og farið beint inn til sín. Hafi hún heyrt hana hrópa og gráta og kom í ljós að hún var að tala við brotaþola í símann. Hafi hún síðan sagt sér að brotaþoli hefði farið í bíl með manni aftur, þeim sama og hefði brotið gegn henni vikunni áður. Hafði hún áhyggjur af henni og vissi ekki hvert þau væru að fara. Hafi F verið í uppnámi vegna þessi og ítrekað hringt í brotaþola. Vitnið kvaðst þá hafa látið móður brotaþola vita og hefði hún verið í sambandi við hana þegar brotaþoli var komin heim. Hefði vitnið þá farið þangað með F sem hefði farið beint inn til hennar og þær rætt saman. Kvaðst vitnið hafa heyrt að ákærði hefði leitað á brotaþola í bifreiðinni.

M kvaðst hafa [...] ákærða [...] en hann hefði komið til landsins sem vegalaust barn á flótta [...]. Hefði hann verið mjög óöruggur, sofið illa og verið smeykur, nokkuð erfitt hafi verið að ná til hans tilfinningalega. Vitnið kvað ákærða hafa verið kominn heim þegar lögreglan kom á staðinn. Hafi þetta komið flatt upp á alla og virtist ákærði hissa. Hefði mál þetta augsýnilega fengið á hann.

IV.

Niðurstaða:

1. ákæruliður

Af hálfu ákærða er krafist frávísunar á ákæruliðnum á þeim grunni að rannsókn hafi verið verulega áfátt og grundvöllur málsóknar ófullnægjandi. Dómurinn hafnar kröfu um frávísun enda á ábyrgð ákæruvaldsins að undirbyggja mál sitt með sönnunargögnum er það telur nægja til sakfellis. Útgáfa ákæru á sínum tíma byggðist á þeim gögnum sem þá voru fram komin. Þá hefur vörnum ákærða í engu verið áfátt hvorki fyrir né eftir að nýjar upplýsingar komu fram undir rekstri málsins.

Ákærða er gefin að sök nauðgun og kynferðisbrot gegn brotaþola, sem er undir kynferðislegum lögaldri, eins og nánar er lýst í ákæru. Honum er gefið að sök að hafa haft við hana samræði og önnur kynferðismök, allt án hennar samþykkis og vilja með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung með þeim afleiðingum sem nánar greinir í ákæru.

Ákærða og brotaþola ber ekki saman um það hvort ákærða hafi verið kunnugt um aldur brotaþola. Ágreiningslaust er að ákærði sagði rétt til um aldur sinn. Á hinn bóginn bar ákærði að brotaþoli hefði sagt að hún væri [...] ára en hún kvaðst hafa sagt honum rétt til um aldur sinn, þ.e. að hún væri [...] að verða [...] ára. Hefur framburður beggja verið stöðugur hvað þetta atriði varðar. Vitni gátu á hinn bóginn ekki varpað ljósi á þetta atriði. Stendur þannig orð á móti orði um vitneskju ákærða um aldur brotaþola áður en hann hafði við hana samræði.

Sími brotaþola var ekki tekinn til rannsóknar fyrr en eftir að málið var komið til Héraðssaksóknara og reyndist hún árangurslaus. Eina samtalið sem tókst að endurheimta er frá [...] 2018. Þar má sjá ummerki um að brotaþoli hafi sent ákærða mynd og viðbrögð hans eru að svara „næs“. Brotaþoli bað hann að giska og þá svaraði hann „[...]“. Þá sagði brotaþoli „mun alveg fokka upp með að segja það“, spurði ákærði þá „fokka hvað upp“. Brotaþoli svaraði „gaur hva sem er í gangi hérna“. Ákærði sagði þá „þú spurðir eða giska“ og brotaþoli sendi þá spurningarmerki tilbaka. Þá sagði ákærði „væri til d hitta þig einhvern tíman“ og brotaþoli svaraði „já er til“.

Þegar ákærði var spurður út í framangreind samskipti kvaðst hann ekki muna um hvað hefði verið rætt en brotaþoli gaf skýringu á samtalinu. Sú skýring er trúleg, þ.e. að ákærði hafi með því að nefna „[...]“ verið að giska á fæðingarár brotaþola, þ.e. [...] eða [...] ára. Ekki er með öllu ljóst hvort ákærði hafi skilið brotaþola fyllilega þegar hún sagði „gaur hva sem er í gangi hérna“. Í því sambandi ber að líta til þess að ákærði er af erlendu bergi brotinn og skildi illa íslensku eins og fram kom hjá brotaþola.

Af þessu má sjá að ákærði velti fyrir sér aldri brotaþola. Ágiskun hans um að brotaþoli væri fædd [...], þ.e. [...] ára, var ekki staðfest af henni í þessu spjalli heldur svarað með óskýrum hætti. Eins og áður segir liggja ekki fyrir gögn sem staðfesta að aldur brotaþola hafi verið ræddur frekar. Telst það því ósannað.

Dómari var viðstödd seinni skýrslu af brotaþola í Barnahúsi og horfði á fyrri skýrslutökuna af mynddiski. Af útliti brotaþola og fasi einu að dæma virðist hún vera eldri en hún er í raun.

Samkvæmt 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal hver sem hefur samræði eða kynferðismök við barn yngra en 15 ára sæta fangelsi ekki skemur en 1 ári. Það er skilyrði samkvæmt ákvæðinu að gerandanum hafi verið kunnugt um aldur brotaþolans eða mátt vera kunnugt um hann. Háttsemin er refsinæm óháð afstöðu brotaþolans eða hvort sýnt hafi verið fram á misnotkun. Ræður hér mestu aðstöðumunur á milli geranda og þolanda sem óneitanlega er fyrir hendi þegar um aldurs- og þroskamun er að ræða. Því meiri sem munurinn er því meiri er aðstöðumunurinn.

Þrátt fyrir að útlit brotaþola hafi ekki gefið ákærða sérstaka ástæðu til aðgæslu ber að líta til þess að ákærði bar sjálfur um að hann hefði verið meðvitaður um ungan aldur brotaþola og hefði af því vissar áhyggjur. Varð það að hans sögn til þess að hann greindi ekki frá því að hann hefði haft samræði við hana fyrr en í seinni skýrslutöku hjá lögreglu. Þá vissi ákærði að brotaþoli væri að leita sér hjálpar [...]. Brotaþoli bar um að hún hefði verið undir áhrifum áfengis [...] 2018 en ákærði vildi ekki kannast við það fyrir dómi þrátt fyrir að hafa sagt í skýrslutöku hjá lögreglu að svo hefði verið. Þegar til þessa er litið, svo og þegar haft er í huga að ákærði var að hitta brotaþola í fyrsta skipti í eigin persónu og vissi af viðkvæmri stöðu hennar bar honum að fá fullvissu um aldur hennar. Um þær kröfur sem dómstólar hafa gert í þessu sambandi má vísa til dóma Hæstaréttar í málum nr. 31/2012 frá 14. júní 2012 og nr. 803/2013 frá 12. júní 2013.

Að öllu framangreindu virtu telur dómurinn saknæmisskilyrði 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga uppfyllt en ákærði lét sér í léttu rúmi liggja áður en hann hafði við hana samræði hvort brotaþoli væri orðin [...] ára eða ekki.

Ákærða er einnig gefin að sök nauðgun eins og áður er lýst. Með 1. gr. laga nr. 16/2018 var ákvæði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga breytt. Lögin tóku þegar gildi og ber að dæma eftir hinu nýja ákvæði bæði hvað varðar refsinæmi og refsingu að gættri 1. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt ákvæðinu gerist hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án samþykkis hans sekur um nauðgun og skal sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Samþykki telst liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja. Samþykki telst ekki liggja fyrir ef beitt er ofbeldi, hótunum eða annars konar ólögmætri nauðung. Til ofbeldis telst svipting sjálfræðis með innilokun, notkun lyfja eða öðrum sambærilegum hætti.

Ákærði kvaðst hafa beðið brotaþola um að hitta sig og hafi hún verið fús til þess. Fyrirliggjandi samskipti á Facebook staðfesta það. Ber ákærða og brotaþola saman um að brotaþoli hafi beðið ákærða um að koma að sækja sig og vitnið F að kvöldi [...] 2018 og aka þeim heim. Hafi F fyrst verið ekið heim. Um framhaldið ber mikið í milli hjá ákærða og brotaþola en um það eru þau ein til frásagnar. Þá liggur fyrir að brotaþoli hafi verið í uppnámi þegar hún kom heim en um það bar [...] og F. Í kjölfarið fór af stað sú atburðarás sem áður er lýst og varð til þess að brotaþoli fór til skoðunar á NM tveimur dögum eftir meint brot og eftir að hún greindi vitninu I frá því að ákærði hefði brotið gegn henni. Við skoðun á NM komu í ljós marblettir sem G læknir bar um að samræmdust þéttu handtaki án þess að unnt væri að staðfesta að ofbeldi hefði verið beitt. Eymsli og roði í leggöngum kynni að hafa stafað af slæmri sveppasýkingu sem brotaþoli hafði en engir áverkar hafi sést á endaþarmi. Þá er áður lýst helstu niðurstöðum sálfræðimats.

Eins og fram er komið kannaðist ákærði við að hafa hitt brotaþola og ekið henni heim tvisvar sinnum en viðurkenndi ekki að hafa haft samræði við hana [...] 2018 fyrr en í seinni skýrslutöku hjá lögreglu þegar honum voru kynntar ljósmyndir af brotaþola nakinni. Fram að því hafði hann ítrekað verið spurður um þetta en ávallt neitað. Gaf ákærði þær skýringar að hann hefði orðið hræddur við lögregluna og því ekki viðurkennt kynmökin enda hafi hann vitað að brotaþoli hefði ekki náð lögaldri. Af skýrslutökum má sjá að hann hafði talsverðar áhyggjur af þessu atriði. Þá greindi hann fyrst frá því í frjálsri frásögn við aðalmeðferð málsins að hann hefði einnig haft samræði við brotaþola [...] 2018 og gaf þær skýringar að hann hefði verið hræddur um að segja frá því.

Að mati dómsins eru þessar skýringar ákærða ekki ósennilegar í ljósi þess að hann var borinn þungum sökum og óljóst með framhald málsins og hvaða afleiðingar það hefði fyrir hann að gangast við því að hafa haft samræði við brotaþola í tvígang þegar ákæra laut aðeins að fyrra tilvikinu. Þykja þær ekki þess eðlis að þær rýri trúverðugleika framburðar hans.

Í skýrslutöku af brotaþola í Barnahúsi [...] 2018 kvaðst brotaþoli aðeins hafa hitt ákærða í eitt skipti, þ.e. [...] 2018. Var þetta í ósamræmi við gögn málsins og hún því ítrekað spurð en hún hélt sig við þennan framburð. Fram kom að hún óttaðist mjög að ákærði myndi hafa samband við sig aftur. Af þeim ástæðum sem áður eru raktar greindi brotaþoli frá því í skýrslutöku í Barnahúsi [...] sl. að hún hefði haft frumkvæði að því að hafa samband við ákærða viku eftir þau atvik sem hér eru til umfjöllunar og beðið hann um að sækja sig. Þá greindi hún frá því að F [...] hefði við það komist í mikið uppnám og reynt að telja henni hughvarf en þessu lýsti ákærði einnig og vitni í málinu.

Brotaþoli gaf skýringar á því hvers vegna hún greindi ekki frá þessu í skýrslutökunni [...] 2018 og nefndi í því sambandi sjálfsásökun og að hugsanlega kynni það að hafa áhrif á framgang rannsóknar. Í skýrslutöku af brotaþola [...] sl. kom fram að það kynni að vera að hún hefði í upphafi sagt „já“ og mátti skilja hana svo að vegna þess kynni ákærði því að hafa misskilið afstöðu hennar til framhaldsins í bifreiðinni [...] 2018. Þrátt fyrir að þekkt sé að ákvarðanir í kjölfar erfiðrar lífsreynslu séu ekki alltaf rökréttar hefur brotaþoli á hinn bóginn ekki gefið haldbærar skýringar á því hvers vegna hún kaus að fara ein síns liðs inn í aðstæður sem hún kvaðst óttast að fenginni reynslu. Það að hún hafi verið ofurölvi umrætt sinn eftir drykkju fyrr um kvöldið fær ekki stoð af framburði vitna og telst ósannað.

Framangreint þykir að mati dómsins rýra trúverðugleika framburðar brotaþola að verulegu leyti um samskipti hennar við ákærða umrætt kvöld og er til merkis um að henni hafi ekki fundist sér stafa ógn af honum. Ber að skýra vafa um það atriði ákærða í hag.

Ákærði hefur neitað því staðfastlega að hafa nauðgað brotaþola. Ber honum og brotaþola saman um að hún hafi aðeins beðið hann um far heim. Fram kom að hann hefði gefið sér að brotaþoli væri ekki ósátt við að hann æki inn í [...] enda ekki mótmælt því. Þá hafi hann gefið sér að brotaþoli hefði kynferðislegan áhuga á honum.

Ákærða og brotaþola ber ekki saman um það hvernig það atvikaðist að brotaþoli fór úr farþegasæti yfir í aftursæti bifreiðarinnar, hvernig þau hafi afklæðst og hvernig kynmökin hófust. Þeim ber á hinn bóginn saman um að á tilteknum tímapunkti í atburðarásinni hafi þau fengið sér sígarettu og ákærði tekið sjálfsmynd af efri hluta nakins líkama þeirra. Er ljósmyndin sem er tekin á síma ákærða kl. [...] á meðal gagna málsins.

Ákærði bar um að kynmökin hefðu farið fram með gagnkvæmum vilja þeirra og samþykki brotaþola. Hafi hann ekki haft ástæðu til að ætla annað. Brotaþoli bar á hinn bóginn um að kynmökin hefðu verið gegn vilja og samþykki hennar. Fram kom að hún hefði hvorki gert né sagt nokkuð til að gefa slíkt til kynna þann tíma sem hún var í bifreiðinni með ákærða.

Skortur á samþykki er þungamiðja 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga ákvæðisins og nauðgun skilgreind út frá því. Í greinargerð með lögum nr. 16/2018 um breytingu á almennum hegningarlögum, er lögð á það áhersla að þrátt fyrir breytingar á ákvæðinu sé ekki lagt til að breyta huglægum skilyrðum nauðgunar. Ásetningur er því ótvírætt saknæmisskilyrði sem fyrr og þarf hann að taka til allra efnisþátta ákvæðisins. Þá segir í athugsemdum sem fylgdu frumvarpi því sem varð að lögum nr. 61/2007 að þegar ákærði neiti sök geti verið mjög erfitt að sanna huglæga afstöðu hans til verknaðarins. Verði dómarar þá að meta hverju ákærði hafi hlotið að gera sér grein fyrir og tvinnast þá saman sakarmat og sönnunarmat. Mat ákærða á aðstæðum er lagt til grundvallar þannig að ekki er unnt að refsa honum fyrir nauðgun ef hann hefur réttmæta ástæða til að ætla að þolandi hafi verið samþykkur kynmökunum. Ástæða þess er sú að þá er ekki fyrir hendi ásetningur til að þvinga brotaþola til kynmaka.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2009 um meðferð sakamála, hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði er varðar sekt og ákvörðun viðurlaga, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur hafi, vitnisburðir, mats- og skoðunargerðir og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna.

Að virtu því sem rakið hefur verið um sönnunargildi á framburði ákærða og brotaþola og með hliðsjón af atvikum öllum telur dómurinn fram kominn verulegan vafa um að atvik hafi verið með þeim hætti sem í ákæru greinir og að ekki séu uppfyllt saknæmisskilyrði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þau sönnunargögn önnur sem liggja fyrir í málinu eru heilt á litið ekki þess eðlis að telja verði fram komna sönnun um að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Ber því að sýkna ákærða af þessum hluta ákæru.

2. ákæruliður

Ákærði játaði brot sitt samkvæmt þessum ákærulið skýlaust. Sannað er með játningu ákærða, framburði brotaþola og öðrum gögnum málsins að hann er sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæðis í ákæru.

V.

Ákærði hefur samkvæmt framangreindu verið sakfelldur fyrir tvö kynferðisbrot. Annars vegar fyrir að hafa kynmök við stúlku undir kynferðislegum lögaldri og hins vegar fyrir vörslur á sjö ljósmyndum sem sýndi brotaþola á kynferðislegan hátt. Hann játaði brot sín skýlaust samkvæmt 2. ákærulið.

Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi svo kunnugt sé. Við ákvörðun refsingar er litið til ungs aldurs ákærða og stigs ásetnings, sem í þessu tilviki er lægsta stig ásetnings, sbr. 4. tl. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Á móti kemur að brotaþoli, sem ákærði var að hitta í fyrsta sinn, var ung að árum og í viðkvæmri stöðu sem ákærða bar að huga sérstaklega að. Bar honum að ganga úr skugga um raunverulegan aldur hennar og að gæta að þeim aðstöðumun sem var til staðar vegna aldursmunar þeirra. Vísast í þessu sambandi til 1. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til framangreinds, aðdraganda máls og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir hæfileg refsing ákærða vera fangelsi í 12 mánuði. Vegna þess hver refsing er lögð við broti gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga eru ekki efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Fyrir hönd brotaþola er krafist miskabóta úr hendi ákærða og eru framangreind brot til þess fallin að valda henni miska. Í þessu sambandi er litið til ungs aldurs brotaþola. Verður hann dæmdur til að greiða henni miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem þykja hæfilega ákveðnar 500.000 krónur en vextir reiknast eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður ákærða gert að greiða helming af sakarkostnaði málsins, þar á meðal af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, eins og í dómsorði greinir, en hinn helmingurinn felldur á ríkissjóð.

Tekið er tillit til umfangs málsins og vinnu á rannsóknarstigi við ákvörðun þóknunar lögmanna. Þá er tekið tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun um þóknun.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, A, sæti fangelsi í 12 mánuði.

Helmingur af sakarkostnaði málsins, sem er samtals 2.993.827 krónur, þar á meðal af málsvarnarlaunum verjanda ákærða, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 2.108.000 krónur, og af þóknun réttargæslumanns brotaþola, Þ-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 801.040 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Ákærði greiði hinn helming málsvarnarlauna, 1.496.913 krónur.

Ákærði greiði B 500.000 krónur með vöxtum, samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, frá [...] 2018 til [...] 2018 en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga , frá þeim degi til greiðsludags.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)