E-2471/2020

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 8. janúar sl., er höfðað með stefnu, dagsettri 31. ágúst 2020.

Stefnandi er E-kvk-nf A-kvk-nf B-kvk-nf, Melhaga 18, Reykjavík.

Stefndi er Árneshreppur, Norðurfirði, Árneshreppi.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 5.174.926 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.280.514 krónum frá 15. september 2016 til 15. september 2017, af 2.600.106 krónum frá 16. september 2017 til 15. september 2018, af 3.944.909 krónum frá 16. september 2018 til 15. september 2019, en af 5.174.926 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara er þess krafist að stefndi greiði stefnanda 2.587.462 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 640.257 krónum frá 15. september 2016 til 15. september 2017, af 1.300.053 krónum frá 16. september 2017 til 15. september 2018, af 1.972.454 krónum frá 16. september 2018 til 15. september 2019, en af 2.587.462 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar.

I

Stefnandi starfaði við löndun, ísun og vigtun afla fyrir Fiskmarkað Suðurnesja við Norðurfjarðarhöfn mánuðina maí til september á árunum 2016 til 2019. Samhliða starfinu sendi stefnandi í lok hvers dags skýrslur um landaðan afla til Fiskistofu í samræmi við skyldur stefnda sem eiganda hafnarinnar. Við störf sín notaði stefnandi vinnuvélar í eigu stefnda auk þess sem stefndi lét henni í té fiskverkunarhúsnæði við höfnina. Stærstur hluti tekna stefnanda fyrrgreind ár var frá Fiskmarkaði Suðurnesja, en fyrir skýrslugerð til Fiskistofu fékk hún greitt sérstaklega frá stefnda eftir reikningum sem hún sendi í lok hvers sumars. Eftir sumarvertíðina árin 2016, 2017 og 2018 sendi stefnandi þannig reikning fyrir alla sumarmánuðina þar sem hún krafðist 4.500 króna hvern löndunardag. Sumarið 2019 hafði hún hins vegar hækkað þá fjárhæð í 8.000 krónur.

Þann 30. mars 2020 var stefnanda tjáð af Fiskmarkaði Suðurnesja að hún yrði ekki ráðin aftur til starfa við löndun sumarið 2020. Stefnandi gerði athugasemdir við umræddar breytingar og óskaði eftir skýringum frá stefnda um ástæður þeirra. Í svari til stefnanda 7. apríl 2020 var henni tjáð að þrátt fyrir að vigtarmaður á höfninni væri á ábyrgð sveitarfélagsins væri stærstur hluti starfsins í höndum Fiskmarkaðs Suðurnesja. Þar hefði umrædd ákvörðun verið tekin. Af hálfu sveitarfélagsins væri þó vilji til þess að stefnandi sinnti áfram vigtun á höfninni en reikningurinn, sem stefnandi hefði sent eftir sumarið 2019 og miðaði við helmingi hærra tímakaup en árin á undan, hefði verið of hár. Var stefnanda gert tilboð í vinnu sumarið 2020 sem tók mið af því að hún hefði fjögurra tíma viðveru á Norðurfjarðarhöfn á vegum stefnda þá daga sem róið væri. Fyrir það fengi hún greitt 160.000 krónur á mánuði eða 640.000 fyrir vertíðina 2020.

Í svarbréfi stefnanda sama dag er því lýst að hún hafi fengið greitt frá Fiskmarkaði Suðurnesja en auk þess rukkað stefnda 4.500 krónur á dag fyrir að senda skýrslur til Fiskistofu fyrir hönd sveitarstjórnar sem verktaki. Hún hefði einnig sinnt vigtun á vegum stefnda án nokkurra launa frá sveitarfélaginu. Óskaði stefnandi eftir upplýsingum um þær breytingar sem ráðast ætti í á höfninni.

Með tölvubréfi oddvita stefnda til stefnanda 21. apríl 2020 var áréttað að stefndi hefði ekkert með löndunarstarfið fyrir Fiskmarkað Suðurnesja að gera. Hann bæri hins vegar ábyrgð á að það væri löggiltur vigtarmaður við höfnina. Var stefnanda boðið annað tilboð sem hljóðaði upp á 256.000 krónur í verktakagreiðslur á mánuði ásamt virðisaukaskatti fyrir fimm klukkustunda viðveru við höfnina þá daga sem róið væri.

Stefnandi kveðst í framhaldinu hafa áttað sig á að hún hafi á árunum 20162019 fengið of lítið greitt frá stefnda. Hún hafi átt rétt á fullum launum frá stefnda sem hafnarvörður eða vigtarmaður við höfnina en einungis fengið greitt að hluta í formi verktakagreiðslna fyrir að senda inn skýrslur um landaðan afla til Fiskistofu. Með bréfi til stefnda, dagsettu 30. apríl 2020, gerði hún því kröfu um vangoldnar launagreiðslur fyrir starf hafnarvarðar og/eða vigtarmanns afturvirkt frá 1. maí 2016 – 31. ágúst 2019. Vísaði stefnandi til þess að hún hefði í reynd sinnt tveimur störfum á höfninni í Norðurfirði síðastliðin fjögur ár án þess að fá greitt frá stefnda fyrir störf sem hafnarvörður eða vigtarmaður við höfnina. Hún ætti því rétt á grunnlaunum hafnarvarðar 5 mánuði á ári, þ.e. frá maí til september, árin 2016, 2017 og 2018 en fjóra mánuði árið 2019 þar sem annar maður hefði séð um starf hafnarvarðar í september það ár. Frá þeirri upphæð myndi hún draga þær verktakagreiðslur sem hún hefði fengið í lok hvers sumars.

Í svarbréfi stefnda 12. maí 2020 var kröfu stefnanda hafnað á þeim forsendum að stefnandi hefði ekki starfað í fullu starfi sem hafnarvörður eða vigtarmaður á umræddum árum. Reikningar vegna vinnu fyrir stefnda hafi verið gerðir upp og sú framkvæmd verið athugasemdalaus af hálfu stefnanda. Lögmenn aðila áttu síðan í nokkrum samskiptum í kjölfarið þar sem krafa stefnanda var áréttuð. Af hálfu stefnda var hins vegar ítrekað að starfið fyrir stefnda hefði einungis falist í því að skila skýrslum til Fiskistofu samhliða starfinu fyrir Fiskmarkað Suðurnesja. Aldrei hafi verið um fullt starf hafnarvarðar að ræða.

Vegna framangreinds ágreinings höfðaði stefnandi mál þetta til heimtu launa vegna fyrrgreinds tímabils. Fyrir dómi gáfu skýrslu E-kvk-nf S-kvk-nf, oddviti Árneshrepps, G-kk-nf Á-kk-nf hreppsnefndarmaður, R-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, framkvæmdastjóri Fiskmarkaðs Suðurnesja og Á-kk-nf B-kk-nf, löggiltur vigtarmaður. Framburða verður getið í niðurstöðukafla dómsins eftir því sem þurfa þykir.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir á því að samhliða starfi sínu við löndun, ísun o.fl. fyrir Fiskmarkað Suðurnesja hafi hún sinnt starfi vigtunarmanns í Norðurfjarðarhöfn á tímabilinu. Starfið hafi falið í sér stöðuga viðveru á höfninni yfir alla vertíðina enda lögbundin skylda á sveitarfélögum að hafa vigtunarmann ávallt viðstaddan þegar aflað sé. Þannig segi í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar að allur afli skuli veginn á hafnarvog í löndunarhöfn þegar við löndun afla. Skuli við vigtunina nota löggilta vog og skuli vigtun framkvæmd af starfsmanni hafnar sem hlotið hafi til þess löggildingu. Í ákvæðinu sé þannig sérstaklega tilgreint að vigtunarmaður sé starfsmaður viðkomandi hafnar, þ.e. hjá því sveitarfélagi sem reki höfnina. Þegar af þessu sé ljóst að stefnandi hafi starfað sem vigtunarmaður í Norðurfjarðarhöfn fyrir hönd stefnda. Í 7. gr. laganna segi að löggiltir vigtunarmenn skuli gæta þess að fara í hvívetna eftir reglum um framkvæmd vigtunar, skráningu upplýsinga og skil á þeim. Þá segi í 11. gr. að starfsmenn hafnarvoga skuli sannreyna að uppgefin tegund vigtaðs afla sé rétt, m.a. með beinni skoðun úrtaks úr lönduðum afla. Þá skuli þeir með reglubundnum hætti gefa Fiskistofu yfirlit yfir framkvæmdar úrtaksskoðanir og niðurstöður þeirra. Í reglugerð nr. 745/2016 um vigtun og skráningu sjávarafla, sem sett sé með stoð í lögunum, segi einnig í 7. gr. að allur afli skuli veginn á hafnarvog í löndunarhöfn við löndun og skuli vigtun vera lokið innan tveggja klukkustunda frá löndun. Nota skuli löggilta vog í eigu hafnar og skuli vigtun framkvæmd af starfsmanni hafnar sem hafi hlotið til þess löggildingu.

Af framangreindum ákvæðum sé ljóst að hafnarvigtarmenn séu starfsmenn viðkomandi hafnar. Norðurfjarðarhöfn sé stofnun stefnda og því hafi lögformlegt og lögskylt vinnusamband staðið á milli stefnanda og stefnda sem eiganda og rekstraraðila hafnarinnar. Störf stefnanda fyrir Fiskmarkað Suðurnesja og stefnda hafi farið saman enda sé um litla höfn að ræða og hagræði í því að blanda starfi löggilts vigtarmanns við löndunarmann fyrir Fiskmarkaðinn.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt starfsmati Sambands íslenskra sveitarfélaga sé starf vigtunarmanns á hafnarvog metið að 282 stigum sem falli undir launaflokk 118 samkvæmt gildandi kjarasamningum. Miði krafa stefnanda við það. Í bréfi stefnda til stefnanda 21. apríl 2020, þar sem henni hafi verið boðið áframhaldandi starf, megi sjá sambærilegar tölur þar sem stefndi bjóði laun sem jafngildi 512.000 krónur á mánuði fyrir 8 klukkustunda vinnu á dag. Með því hafi stefndi viðurkennt þá skyldu að starfsmaður á vegum stefnda sé viðstaddur vigtun afla og að hann fái laun frá stefnda. Viðvera vigtunarmanns við alla löndun sé lögbundin skylda sveitarfélagsins og því megi rekja dagsdaglega viðveru við höfnina og starf vigtunarmanns til hennar.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnandi til þess að á venjulegum vinnudegi hafi störf við höfnina hafist kl. 12:00 en stefnandi hafi ávallt verið mætt fyrr til undirbúnings. Löndun og vigtun hafi lokið á milli 18:00 og 19:00. Í kjölfar þess hafi tekið við ein til tvær klukkustundir af skýrslugerð til Fiskistofu þar sem daglegur afli hafi verið skráður. Störf við löndun hafi tekið um helming tímans á milli 12:00 til 18:00 og störf við vigtun tekið um helming tímans. Eftir klukkan 18:0019:00 hafi stefnandi einungis sinnt fyrrgreindri skýrslugerð fyrir stefnda. Stefnandi hafi unnið fjóra virka daga í viku og því hafi a.m.k. verið um 80% starf að ræða.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki virt þá skyldu að útbúa skriflegan ráðningarsamning í vinnusambandinu við stefnanda og því beri að túlka allan vafa um innihald og rétt samkvæmt samkomulagi aðila stefnda í óhag. Um þetta vísist til samkomulags Alþýðusambands Íslands frá 1. maí 1996 um skyldu atvinnurekenda til að ganga frá skriflegum ráðningarsamningum. Stefnandi sé stjórnvald og því beri að hafna öllum sjónarmiðum um tómlæti af hálfu stefnanda, enda hafi stefnanda ekki verið kunnugt um rétt sinn til launa fyrr en við lok starfa vorið 2020.

Stefnandi geri kröfu um greiðslu vigtunarmanns í fullu starfi fjóra daga vikunnar ásamt lífeyrisgreiðslum, desemberuppbót og orlofsuppbót. Sé upphæð aðalkröfu 5.174.926 krónur þegar dregnar hafi verið frá þær greiðslur sem stefnandi hafi þegar fengið fyrir að senda inn skýrslur til Fiskistofu.

Um varakröfu sína vísar stefnandi til þess að telji dómurinn að taka eigi tillit til þess að hluti af störfum stefnanda hafi falist í vinnu fyrir Fiskmarkað Suðurnesja sé rétt að líta til hlutfalls þeirra verkefna og starfa sem hún hafi sinnt á Norðurfjarðarhöfn, annars vegar fyrir Fiskmarkað Suðurnesja og hins vegar fyrir stefnda sem vigtunarmaður. Stöðuga viðveru hafi þurft af hálfu stefnanda við starf vigtunarmanns. Sjáist það t.d. á starfstilboði stefnda til stefnanda 21. apríl 2021 þar sem henni hafi verið boðið umrætt starf gegn fullum launagreiðslum fyrir að sinna einungis starfi vigtunarmanns. Hafi starfsboðið numið rúmlega 500.000 krónum á mánuði miðað við fullt starf fimm daga vikunnar. Að mati stefnanda hafi hlutfall starfs vigtunarmanns numið a.m.k. helmingi daglegra starfa við Norðurfjarðarhöfn á umræddum árum. Því eigi stefnandi aldrei minni rétt en sem nemi helmingi af kjarasamningsbundnum lágmarkslaunum fyrir starf sem vigtunarmaður. Miði varakrafa hennar við að vinnan sem vigtunarmaður verði metin til a.m.k. hálfs af daglegri vinnu stefnanda á Norðurfjarðarhöfn yfir vertíðirnar árin 20162019. Nemi varakrafa því 2.587.462 krónum.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra reglna vinnu, samninga og kröfuréttar auk meginreglna um skaðabótarétt innan samninga og almennu sakarreglunnar. Þá er vísað til 24. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna auk almennra reglna um kjarasamninga og lágmarksréttindi launþega.

Málsástæður stefnda

Sýknukröfu sína byggir stefndi á því að stefnandi hafi aldrei starfað sem hafnarvörður í fullu starfi á hans vegum. Málsókn stefnanda feli í sér kröfur um að hún fái launagreiðslur frá stefnda vegna vinnu sem þegar hafi verið greidd og í ósamræmi við gerða samninga.

Starfsemi í Norðurfjarðarhöfn sé háð því að við höfnina sé rekin þjónusta við báta sem vilji leggja upp í höfninni, svo sem varðandi löndunarþjónustu, ísafgreiðslu o.fl. Ekki hafi verið forsendur fyrir fastráðningu starfsmanns í starf hafnarvarðar eða vigtarmanns við höfnina og því hafi ekki verið tekin ákvörðun um slíkt starfsmannahald. Hins vegar hafi verið gætt að því að við höfnina væru tiltækir löggiltir vigtarmenn. Árið 2016 hafi stefndi keypt tvo lyftara af fyrrum starfsmanni hafnarinnar og rætt við Fiskmarkað Suðurnesja um að Fiskmarkaðurinn réði einstakling við höfnina sem myndi þjónusta báta þá mánuði sem strandveiðar væru stundaðar. Sá aðili myndi jafnframt uppfylla skyldur sem hvíldu á höfninni og þar með stefnda varðandi skýrslugerð með vigtarupplýsingum til Fiskistofu. Hafi slíkt verið sambærilegt því sem tíðkaðist í nokkrum öðrum höfnum þar sem ekki væru fastráðnir vigtarmenn eða hafnarstarfsmenn og starfsemi háð þjónustuframboði þriðja aðila, eins og Fiskmarkaði Suðurnesja í þessu tilviki, við höfnina. Í framhaldinu hafi verið samið við stefnanda um að hún starfaði við höfnina og fengi greiddar frá Fiskmarkaði Suðurnesja 10 kr. á hvert kíló af lönduðum afla fyrir flutning afla frá skipi, flokkun afla og vigtun eftir stærðarflokkum í samræmi við kröfur Fismarkaðarins. Samhliða myndi hún síðan halda utan um vigtartölur og skrá í Gafl, aflaupplýsingakerfi Fiskistofu, fyrir stefnda. Með því væri mætt kröfum laga um störf vigtarmanns á höfninni. Samningur Fiskmarkaðarins og stefnanda hafi þannig gengið út á að stefnandi starfaði við löndun, vigtun og umsjón með afla í samræmi við kröfur Fiskmarkaðarins. Öllum aðilum hafi verið kunnugt um að starfsemin félli saman við starf vigtarmanns og að ekki ætti að koma til viðbótargreiðslna vegna þess þótt stefnandi fengi greitt frá stefnda fyrir skráningu í Gafl. Stefndi hafi lagt stefnanda til aðstöðu vegna þjónustu við höfnina, þar með talið lyftarana sem keyptir hefðu verið, og 233 fermetra fiskverkunarhúsnæði á neðri hæð hafnarhússins til þess að geta sinnt starfinu fyrir Fiskmarkað Suðurnesja. Jafnframt hafi stefndi kostað stefnanda á námskeið fyrir vigtunarmenn. Greiðslur sem stefnandi hafi fengið þaðan hafi tekið mið af þessu framlagi stefnda til starfseminnar. Með því hafi verið stuðlað að því að stefnandi gæti sinnt starfi fyrir Fiskmarkaðinn en jafnframt staðfest vigt og skilað inn skýrslum fyrir stefnda til Fiskistofu.

Stefndi bendir á að samkvæmt 2. mgr. 8. gr. sveitastjórnarlaga nr. 138/2011 og 1. mgr. 8. gr. hafnalaga nr. 61/2003 hafi hann ákvörðunarvald um hvernig þjónusta skuli veitt í höfninni miðað við aðstæður í hreppnum og hvort þeir aðilar, sem starfi fyrir höfnina, séu fastir starfsmenn eða í verktöku. Starfsemi hafnarinnar sé ekki á ársgrundvelli og ráðist af starfsemi annarra aðila sem haldi uppi þjónustu við höfnina. Málefni hafnarinnar séu þáttur í starfi oddvita en þjónusta sem þurfi við höfnina sé keypt af verktökum. Fiskmarkaður Suðurnesja hafi á þeim tíma sem stefna málsins varði haldið uppi þjónustu varðandi landanir, umsjón með afla og ráðstöfun á fiskmarkað. Engar forsendur séu á staðnum til ráðningar starfsmanns í fast starfshlutfall, enda ráðist starfsemi við höfnina af því hvort, hvenær og hve margir bátar komi til standveiða og af þjónustu sem Fiskmarkaðurinn veiti bátum. Stefnda hafi verið bæði rétt og skylt að byggja ákvarðanatöku um rekstur hafnarinnar á aðstæðum í sveitarfélaginu og gera ráð fyrir að stefnandi gæti starfað sem verktaki. Lagareglur um kjarasamninga opinberra starfsmanna hafi því enga þýðingu.

Ljóst sé að stefndi hafi þegar fengið háar greiðslur frá Fiskmarkaði Suðurnesja vegna þess tímabils sem hún krefji stefnda um greiðslur vegna. Af yfirliti yfir landanir í Norðurfjarðarhöfn 1. maí – 15. september árin 20162019 verði ráðið að 560 tonnum hafi verið landað árið 2016, 430 tonnum árið 2017, 330 tonnum árið 2018 og 480 tonnum árið 2019. Samkvæmt því og samkomulagi stefnanda við Fiskmarkað Suðurnesja megi áætla að hún hafi fengið um um 46 milljónir í tekjur fyrir hverja vertíð hvert þessara fjögurra ára.

Ekki sé efast um að starf stefnanda við höfnina hafi kallað á átta klukkustunda vinnu þá fjóra daga í viku sem strandveiðar voru leyfðar. Lýsingum stefnanda á skiptingu vinnutíma sé hins vegar mótmælt og eins sjónarmiðum um þýðingu þeirrar skiptingar fyrir dómkröfur hennar gagnvart stefnda.

Af hálfu stefnda sé því mótmælt að ákvæði laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar leiði til þess að stefnandi hafi verið í ráðningarsambandi við stefnda. Ákvæði 7. og 11. gr. laganna feli í sér að vigtarmaður skuli starfa á vegum hafnar en engin skilyrði séu um að vigtarmaður sé í ráðningarsambandi við höfnina. Skýring ákvæðanna breyti engu hvað varði samkomulag aðila, sem hafi miðast við að stefnandi staðfesti vigt og skilaði inn skýrslum til Fiskistofu á vegum stefnda meðfram störfum sínum fyrir Fiskmarkað Suðurnesja. Hafi efni samninganna verið rækilega innsiglað með athugasemdalausri framkvæmd í fjögur ár.

Af hálfu stefnda er einnig byggt á því að hafna beri kröfu stefnanda vegna tómlætis. Stefnandi hafi sent stefnda reikninga vegna áranna 20162019 vegna vinnu við að staðfesta vigt landana og skýrsluskila til Fiskistofu. Stefndi hafi mátt treysta því að með því væri að fullu upp gerð sú vinna sem unnin hefði verið af stefnanda hálfu.

Varðandi skyldu til gerðar skriflegs ráðningarsamnings sé bent á að stefndi sé ekki aðili að samkomulagi ASÍ og VSÍ frá 1996 sem vísað sé til í stefnu. Þá sé ljóst að kjarasamningur Samflots bæjarstarfsmannafélaga og Sambands íslenskra sveitarfélaga taki einungis til skyldu til gerðar ráðningarsamnings ef ákvörðun sé tekin um starf. Slíkt geti ekki átt við þegar einstaklingur sinni verkefni í verktöku. Þá sé því hafnað að stefndi hafi í samskiptum sínum við stefnanda viðurkennt rétt hennar til launa, enda geti viðræður um nýtt fyrirkomulag með engu móti falið slíkt í sér.

Stefndi vísar einnig til þess að á þeim tíma sem stefnandi starfaði við höfnina hafi aðrir aðilar einnig komið að vigtun afla. Þannig hafi G-kk-nf Á-kk-nf t.d. sinnt vigtun á vorin áður en starfsemi Fiskmarkaðarins hófst. Þá hafi hann að einhverju leyti sinnt vigtun og annarri starfsemi stefnanda í Norðurfjarðarhöfn á sömu tímabilum og launakrafa stefnanda taki til. Af upplýsingum frá Fiskistofu verði þannig ráðið að af 3.423 nótum sem skilað hafi verið til Fiskistofu hafi stefnandi verið skráningaraðili 2.435 nótna. Stefndi hafi skorað á stefnanda að leggja fram vigtarnótur vegna áranna 20162019 þar sem hún hafi ekki skilað þeim til stefnda og þær ekki fundist í húsnæðinu við höfnina. Nóturnar gætu upplýst að hvaða marki stefnandi sinnti sjálf verkefni löggilts vigtarmanns. Stefnandi hefði hins vegar ekki orðið við þessu. Auk þess megi á yfirlitum yfir landanir í Norðurfjarðarhöfn sjá að starfsemi í höfninni í Norðurfirði hafi ekki verið stöðug. Starfstími stefnanda hafi tekið mið af starfsemi Fiskmarkaðar Suðurnesja sem einkum hafi tengst strandveiðum. Útprentun af einstökum tímabilum á lista yfir allar landanir í Norðurfjarðarhöfn sýni að umrædd ár hafi verið óveruleg starfsemi frá miðjum ágúst og fram í miðjan september.

Auk framangreinds sé ljóst að launakröfur vegna maí, júní, júlí og ágúst 2016 séu fyrndar, sbr. 2. og 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

III

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur E-kvk-nf S-kvk-nf, oddviti stefnda, R-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, framkvæmdastjóri Fiskmarkaðs Suðurnesja, G-kk-nf A-kk-nf Á-kk-nf, hreppsnefndarmaður, og Á-kk-nf B-kk-nf, löggiltur vigtarmaður. Stefnandi gaf ekki skýrslu fyrir dómi.

Aðspurð kvað oddviti stefnda stefnanda hafa unnið fyrir Fiskmarkað Suðurnesja árin 20162019 en samhliða sinnt hlutverki löggilts vigtarmanns við höfnina vegna skyldu stefnda til þess að skila vigtunarskýrslum til Fiskistofu. Vinnan fyrir stefnda hefði mögulega tekið um 15 mínútur á dag, en fyrir það hafi stefnandi fengið um 8.000 krónur á dag. Megintekjur hennar hefðu síðan komið frá Fiskmarkaði Suðurnesja. Stefndi hefði einnig kostað stefnanda á löggildingarnámskeið vigtarmanna ásamt því að veita henni aðgang að húsnæði hreppsins og lyfturum til nota við störfin á höfninni.

Vitnið R-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, framkvæmdastjóri Fiskmarkaðs Suðurnesja, kvað stefnanda hafa tekið að sér að sinna löndun og vigtun á vegum Fiskmarkaðs Suðurnesja frá árinu 2016. Gengið hafi verið út frá því að stefnandi fengi afnot af aðstöðu stefnda við höfnina enda lægi ljóst fyrir að engin starfsemi hefði verið við höfnina ef Fiskmarkaðurinn hefði ekki verið með starfsemi á svæðinu. Lýsti vitnið því að litlar hafnir á borð við Norðurfjarðarhöfn bæru fæstar að hafa vigtarmann í fullri vinnu. Hefðu sveitarfélög því brugðið á það ráð að hafa starfsmann í hálfu starfi eða íhlaupastarfi. Í ljósi þess að ekki hafi verið fastur starfsmaður við Norðurfjarðarhöfn á umræddu tímabili hafi verið ákveðið að starf vigtunarmanns fyrir stefnda yrði samtvinnað því starfi sem starfsmaður Fiskmarkaðar Suðurnesja sinnti við löndun. Starf stefnanda hafi falist í því að þegar bátur kom til löndunar hafi hún vigtað aflann og aðskilið tegundir fisks. Þá hafi hún skráð vigtarnótur eftir ólíkum stærðarflokkum. Lögbundin skylda sveitarfélagsins lyti eingöngu að því að vigta heildarafla og skila skýrslu til Fiskistofu, en mun meira væri vigtað, flokkað og skráð fyrir Fiskmarkað Suðurnesja. Samkomulag hafi verið um að stefnandi vigtaði þannig jafnóðum fyrir Fiskmarkaðinn og stefnda. Sé slíkt fyrirkomulag algengt á minni höfnum.

Vitnið G-kk-nf A-kk-nf Á-kk-nf, fyrrum hreppsnefndarmaður og vigtarmaður, lýsti því að hann hefði komið að samningsgerð stefnanda við Fiskmarkað Suðurnesja árið 2016. Ákveðið hefði verið að höfnin keypti tvo lyftara af fyrrverandi starfsmanni Fiskmarkaðs Suðurnesja og léti stefnanda þá í té ásamt húsnæði og því sem til þurfti við starfið. Samið hefði verið um að stefndi fengi greiddar frá Fiskmarkaði Suðurnesja 10 krónur á hvert kíló af lönduðum afla. Starfið hafi verið mjög vel greitt miðað við löndun á tímabilinu og hefði stefnandi fengið mun meira í sinn hlut en höfnin sjálf. Vitnið kvað starfið hafa gengið þannig fyrir sig að stefnandi mætti klukkan 13:00 á daginn og hefði unnið fyrir Fiskmarkað Suðurnesja til 19:00. Eftir það hefði hún átt eftir að koma vigtarnótum til Fiskistofu fyrir stefnda. Skyldur stefnda í þeim efnum hafi falist í að skila skýrslu um heildarafla en vigtun fyrir Fiskmarkaðinn hefði falið í sér mun ítarlegri skýrslugerð. Tók vitnið fram að hann hefði oft leyst stefnanda af við störfin og þá hefði skýrslugjöf til Fiskistofu fyrir stefnda tekið hann um tíu mínútur í lok dags. Auk þess hefðu fleiri einstaklingar leyst stefnanda af eftir því sem vitnið best vissi til. Aðspurður um hvort stefnandi hefði gert athugasemdir við fyrirkomulag greiðslna frá stefnda svaraði vitnið því neitandi.

Vitnið Á-kk-nf B-kk-nf, löggiltur vigtarmaður, lýsti því einnig fyrir dómi að hann hefði leyst stefnanda af við löndunar og vigtunarstörf, en ekki er þörf á að rekja framburð hans sérstaklega.

IV

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um laun sem hún telur sig eiga inni ógreidd frá stefnda árin 20162019. Byggir stefnandi á því að hún hafi í reynd starfað sem vigtarmaður á Norðurfjarðarhöfn í fullu starfi frá maí og fram í september fyrrgreind ár en þrátt fyrir það einungis fengið greitt sem verktaki fyrir að skila inn skýrslu með vigtartölum til Fiskistofu. Lýtur krafa hennar að því að fá greiddan mismun fullra launagreiðslna fyrir starf vigtarmanns og þess sem hún hafi þegar fengið greitt í formi verktakagreiðslna. Stefndi hafnar því á hinn bóginn að stefnandi hafi sinnt fullu starfi á sínum vegum. Aðalstarf stefnanda hafi verið fólgið í löndun og vigtun fyrir Fiskmarkað Suðurnesja, en að hún hafi samhliða verið fengin til þess að senda vigtarskýrslur til Fiskistofu á vegum stefnda. Fyrir það hafi hún fengið greitt frá stefnda í lok hvers sumar samkvæmt útsendum reikningum.

Óumdeilt er að stefnandi starfaði fyrir Fiskmarkað Suðurnesja á Norðurfjarðarhöfn sumarmánuðina árin 20162019. Samhliða störfum sínum sendi hún skýrslur um vigtaðan afla til Fiskistofu í samræmi við ákvæði laga nr. 57/1996 um umgengni við nytjastofna sjávar, en fyrir það fékk hún greitt sérstaklega samkvæmt útsendum reikningum í lok hvers sumars.

Í gögnum málsins liggja fyrir afrit reikninga þar sem stefnandi krafði stefnda um greiðslur fyrir,,Skýrslugerð til Fiskistofu“. Á þeim krafðist stefnandi nánar tiltekið 273.410 króna fyrir sumarið 2017, 290.160 króna fyrir sumarið 2018 og 515.840 króna fyrir sumarið 2019. Óumdeilt er einnig að stefndi mun hafa greitt stefnanda samkvæmt umræddum reikningum þótt hann hafi vorið 2020 gert athugasemdir við að tímagjaldið hafi árið 2019 hækkað úr 4.500 í 8.000 krónur.

Af framburði vitna fyrir dómi verður að mati dómsins skýrlega ráðið að þegar gengið hafi verið til samninga við stefnanda árið 2016 hafi verið gert ráð fyrir að hún starfaði við löndun og vigtun fyrir Fiskmarkað Suðurnesja en sinnti einnig þeim lögbundnu skyldum sem á stefnda hvíldu um skil vigtarskýrslna til Fiskistofu. Þannig bar oddvita stefnda, R-kk-þgf K-kk-þgf, framkvæmdastjóra Fiskmarkaðs Suðurnesja, og G-kk-þgf Á-kk-þgf, sem kom að samkomulagi stefnanda og Fiskmarkaðarins, öllum saman um að ekki hafi staðið til að ráðinn yrði sérstakur vigtarmaður á vegum stefnda í fullt starf, en að stefnandi sinnti skyldum sveitarfélagsins í þeim efnum samhliða því sem hún landaði og vigtaði afla á vegum Fiskmarkaðarins. Þá bar öllum vitnunum saman um að megintekjur stefnanda á umræddu tímabili hefðu komið frá Fiskmarkaðnum.

Í því sambandi er þó til þess að líta að lögmaður stefnanda mótmælti því við aðalmeðferð málsins að vitnin G-kk-nf og R-kk-nf veittu nákvæmar upplýsingar um tekjur stefnanda frá Fiskmarkaðinum með vísan til þess að um væri að ræða viðskiptaleyndarmál stefnda, sbr. 4. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Féll lögmaður stefnda því frá því að spyrja vitnin um þær greiðslur. Þá gaf stefnandi hvorki skýrslu sjálf fyrir dómi né varð við þeirri áskorun í greinargerð stefnda að leggja fram upplýsingar um heildartekjur sínar af samningnum við Fiskmarkað Suðurnesja umrædd ár. Liggja því ekki fyrir upplýsingar um hverjar tekjur stefnanda voru hjá Fiskmarkaðnum á greindu tímabili. Af hálfu stefnanda hefur hins vegar ekki verið hnekkt þeirri fullyrðingu stefnda að hún hafi fengið á bilinu 46 milljónir fyrir vertíðina hvert fyrrgreindra ára.

Í málinu liggur hvorki fyrir skriflegur samningur um meint ráðningarsamband stefnanda og stefnda né nokkur gögn sem stutt geta þær fullyrðingar stefnanda að aðilarnir hafi samið um eitthvað annað og meira en sem nam þeim greiðslum sem stefnandi hefur þegar fengið samkvæmt útsendum reikningum fyrir árin 20162019. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því að samband aðilanna, sem samkvæmt framansögðu bar þess öll merki að hafa verið samkomulag um verktakagreiðslur fyrir afmarkað verkefni, hafi í reynd verið ráðningarsamband sem skapaði stefnanda rétt til launa hver mánaðarmót. Í ljósi fyrrgreindra framburða vitna fyrir dómi, eðlis þess fyrirkomulags sem var á greiðslum til stefnanda og þess að stefnandi hefur ekki með öðrum hætti gert sennilegt að komist hafi á munnlegt samkomulag um ráðningarsamband á milli hans og stefnda telur dómurinn ósannað að slíku samningssambandi hafi verið fyrir að fara. Breytir engu í þeim efnum áskilnaður laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar varðandi vigtarmenn við hafnir. Sú lögbundna skylda stefnda, að hafa tiltækan vigtarmann við höfnina, getur enda í engu breytt því samkomulagi sem aðilar gerðu með sér eða skapað stefnanda sjálfstæðan rétt til launa þvert á það fyrirkomulag sem ráðið verður að gilt hafi í samskiptum aðilanna og stefnandi byggði athugasemdalaust á til fjögurra ára. Af framangreindri niðurstöðu leiðir enn fremur að ákvæði samkomulags Alþýðusambands Íslands eða kjarasamninga um skyldu til samningsgerðar hafa ekki þýðingu í málinu.

Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki fært sönnur á að hún eigi rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda. Er stefndi því sýknaður af bæði aðal og varakröfu stefnanda. Eftir úrslitum málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dóm þennan kveður upp H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari .

Dómsorð:

Stefndi, Árneshreppur, er sýkn af kröfum stefnanda, E-kvk-ef Ö-kvk-ef B-kvk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf verður að gilt hafi í samskiptum aðilanna og stefnandi byggði athugasemdalaust á til fjögurra ára. Af framangreindri niðurstöðu leiðir enn fremur að ákvæði samkomulags Alþýðusambands Íslands eða kjarasamninga um skyldu til samningsgerðar hafa ekki þýðingu í málinu.

Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki fært sönnur á að hún eigi rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda. Er stefndi því sýknaður af bæði aðal og varakröfu stefnanda. Eftir úrslitum málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dóm þennan kveður upp H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari .

Dómsorð:

Stefndi, Árneshreppur, er sýkn af kröfum stefnanda, E-kvk-ef Ö-kvk-ef B-kvk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf