S-248/2010

Mál þetta er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 2. maí sl. á hendur H-kk-þgf K-kk-þgf V-kk-þgf, kt. 000000-0000, Gissurarbúð 7, Þorlákshöfn

„I. fyrir skjalafals með því að hafa sem skipstjóri á Jóhönnu ÁR-206, skipaskrárnúmer 1043, í blekkingarskyni ritað nafn G-kk-ef E-kk-ef kt. 000000-0000 sem yfirvélstjóra á lögskráningarblað vegna skipsins sem sent var lögskráningarstjóra með faxsendingu þann 10. nóvember 2009 kl. 11:51 og þannig lögskráð hann á ólögmætan hátt sem yfirvélstjóra á skipið, sbr. ákærulið II, þó ljóst væri að hann yrði ekki umborð er skipið léti úr höfn.

Telst brot ákærða varða við 158. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um lögskráningu sjómanna nr. 43, 1987.

II. fyrir brot á lögum um áhafnir fiskiskipa, varðskipa, skemmtibáta og annarra skipa, með því að hafa að morgni fimmtudagsins 12. nóvember 2009, sem skipstjóri á Jóhönu ÁR-206, skipaskrárnúmer 1043, lagt skipinu úr höfn í Þorlákshöfn vanmönuðu þar sem yfirvélstjóri var ekki um borð.

Telst brot þetta varða við 3. mgr. 12. gr., sbr. 20. gr. laga nr. 30, 2007 um áhafnir fiskiskipa, varðskipa, skemmtibáta og annarra skipa, sbr. 1. mgr. 6. gr. siglingalga nr. 34, 1985.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Mál þetta var þingfest 3. júní sl. og kom ákærði þá fyrir dóm ásamt S-kk-þgf J-kk-þgf hrl. og óskaði eftir skipun hans sem verjanda. Var lögmaðurinn skipaður verjandi ákærða í þinghaldinu. Ákærði neitaði sök í báðum liðum ákæru. Verjandi óskaði eftir að skila greinargerð í málinu. Var næst þingað í málinu 25. júní 2010 og var þá lögð fram greinargerð ákærða og málinu frestað til aðalmeðferðar 8. september 2010.

Aðalmeðferð málsins fór fram 8. september 2010 og var málið tekið til dóms að henni lokinni.

Verjandi ákærðu krafðist aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins, en til vara krafðist hann þess að ákvörðun refsingar yrði frestað skilorðsbundið og til þrautavara að ákærðu yrði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa og að hún yrði bundin skilorði. Í öllum tilfellum krafðist verjandi jafnframt hæfilegra málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu er upphaf máls þessa að rekja til þess að fimmtudaginn 12. nóvember 2009 bárust tollgæslu upplýsingar frá ónafngreindum aðila um að skráður yfirvélstjóri á Jóhönnu ÁR-206 væri ekki um borð, en G-kk-nf E-kk-nf væri skráður yfirvélstjóri skv. lögskráningu. Sama dag fór lögregla að höfninni í Þorlákshöfn og tók á móti Jóhönnu ÁR-206 þegar skipið lagði að. Fóru lögreglumenn um borð og ræddu við ákærða. Kom fram hjá honum að skráður vélstjóri, G-kk-nf E-kk-nf, væri ekki um borð og hefði ekki komist með í veiðiferðina.

Var tekin skýrsla hjá lögreglu af ákærða sama dag, þ.e. 12. nóvember 2009. Kvaðst ákærði viðurkenna að yfirvélstjóri hafi ekki verið um borð í skipinu umrætt sinn og að sér hafi verið kunnugt að svo hafi þurft að vera. Hafi skipið raunar verið eins mannað að því leyti í veiðiferð daginn áður líka. Kvaðst ákærði sjálfur hafa fyllt út beiðni um lögskráningu og sett á hana nafn G-kk-ef E-kk-ef sem yfirvélstjóra þar sem til hafi staðið að G-kk-nf myndi koma um borð í næsta túr sem hefði líklega orðið um helgina. G-kk-þgf hafi ekki reynst unnt að koma í veiðiferðina sem vísað er til í ákæru, en ákærði hafi sett nafn hans á beiðnina samt sem áður. Aðspurður neitaði ákærði því að einhver yfirboðari hans hafi haft áhrif á hann að sigla skipi sínu á yfirvélstjóra. Kom fram hjá ákærða að stýrimaður í veiðiferðinni sé reyndur vélstjóri með full réttindi til að vera vélavörður auk þess sem tilgreindur vélstjóri J-kk-nf K-x-x H-kk-nf sé reyndur vélstjóri og sé með áratuga reynslu sem vélstjóri, þ. á m. verið rúmt ár á Jóhönnu ÁR-206. Kvað ákærði það ekki hafa verið ásetning sinn að brjóta reglurnar í umrætt sinn, nema hann hafi vitað að hann væri að gera rangt með því að sigla skipi sínu án yfirvélstjórans og með því að tilgreina nafn G-kk-ef E-kk-ef á skjalinu sem hann hafi sent sýslumanni.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði bar fyrir dómi að hann kannaðist við að hafa verið skipstjóri á skipinu og sent telefaxsendingu þá sem lýst er í ákærulið I, en hann hafi ekki vitað á þeim tíma að G-kk-nf E-kk-nf kæmist ekki með í veiðiferðina. Þeir hafi rætt saman og um það samið að G-kk-nf kæmi með í veiðiferðina. Það hafi hann ekki vitað fyrr en um nóttina eða morguninn áður en farið var af stað sem hafi komið í ljós að G-kk-nf kæmist ekki með, um það bil hálfri til heilli klukkustund fyrir brottför, bæði að morgni 11. nóvember 2009 og líka að morgni 12. nóvember 2009, en aðeins er ákært vegna veiðiferðar sem hófst að morgni 12. nóvember 2009. Hafi verið ákveðið að sjá til hvort G-kk-nf kæmist með í seinni veiðiferðina en það hafi ekki gengið eftir. Hafi forföll G-kk-ef verið vegna veikinda og hafi tengst blóðþrýstingi. Hann hafi ákveðið að halda samt í veiðiferðina þar sem hann hafi fyllilega treyst þeim sem um borð voru, vegna reynslu þeirra og réttinda og kynna hans af þeim. Aðrir skipverjar hafi haft yfirvélstjórareynslu, vélavarðarmenntun og reynslu, en ekki sem yfirvélstjóri á Jóhönnu ÁR-206. Sér hafi verið ljóst að hver maður gæti aðeins gegnt einu starfi um borð. Hann kvað sér hafa verið ljóst að aðrir skipverjar uppfylltu ekki skilyrði fyrir því að vera yfirvélstjóri á skipinu, en engin úrræði hafi verið önnur um nóttina og hann hafi talið skipið í góðum höndum. Kvaðst ákærði hafa tekið um það ákvörðun að gera ekki lögskráningarstofu viðvart og fresta ekki för skipsins. Kvað ákærði sér vera ljóst hvaða mönnunarkröfur væru gerðar um skip eins og Jóhönnu ÁR-206 og sér hafi verið ljóst að skipið hafi ekki verið mannað í samræmi við kröfur laga. Ekki kvað ákærði að leitað hefði verið eftir undanþágu til mönnunarnefndar vegna þessa og ekkert hugsað til þess, en slíkt taki langan tíma. Um hafi verið að ræða stuttan róður, u.þ.b. 10 klukkustundir eða svo. Sér hafi verið ljóst að skipstjóri beri alla ábyrgð á skipi sínu.

Vitnið E-kk-nf K-kk-nf lögreglufulltrúi bar fyrir dómi að ákærði hefði játað við skýrslutöku hjá lögreglu að hafa sent lögskráningarblað til lögskráningarstofu og hafa þar tilgreint mann sem ekki var um borð þegar skipið kom að landi. Vitnið staðfesti að hafa tekið framburðarskýrslu ákærða hjá lögreglu.

Vitnið H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi að hann hefði tekið á móti skipinu við komu þess til hafnar og að hafa staðreynt það að um borð hafi ekki verið G-kk-nf E-kk-nf sem lögskráður hafi verið sem yfirvélstjóri á skipinu.

Vitnið Á-kk-nf Á-kk-nf aðstoðaryfirtollvörður og lögskráningarfulltrúi bar fyrir dómi að upplýsingar hefðu borist um að verið væri að misnota kennitölur til lögskráningar manna sem ekki væru um borð í því skyni að fara fram hjá reglum um mönnun skipa. Hafi verið sérstaklega nefnt nafn J-kvk-ef ÁR-206 í þessu sambandi. Kvaðst vitnið hafa tilkynnt um þetta til fulltrúa sýslumannsins á Selfossi. Kom fram hjá vitninu að hver maður gæti aðeins verið skráður í eitt starf á hverju skipi. Kom fram að algengt væri að skipverjar undirrituðu ekki sjálfir lögskráningarblöð.

Vitnið G-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf bar fyrir dómi að hafa verið stýrimaður á Jóhönnu ÁR-206 í þeirri veiðiferð sem getið er um í ákærunni. Ekki mundi vitnið nákvæmlega hvernig stöður á skipinu voru mannaðar umrætt sinn. Ekki minntist vitnið þess að hafa verið beðinn um það af ákærða að gegna starfi yfirvélstjóra í veiðiferðinni. Kvaðst vitnið þó áður hafa verið skráður sem yfirvélstjóri á sambærilegum og stærri skipum með undanþágu. Taldi vitnið sig mjög líklega hefði fengið undanþágu til að vera yfirvélstjóri á skipinu ef um það hefði verið sótt. Vitnið kvað sér vera kunnugt um mönnunarreglur og kvaðst myndu geta verið yfirvélstjóri á Jóhönnu ÁR-206 ef hann fengi til þess undanþágu.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði verið í áhöfn skipsins umrædda veiðiferð. Ekki mundi vitnið í hvaða stöðu hann var skráður á skipið þetta sinn. Vitnið kvaðst ekki hafa réttindi til að vera yfirvélstjóri á Jóhönnu ÁR-206. Vitnið mundi að sá sem var skráður í stöðu yfirvélstjóra hafi verið veikur þegar lagt var af stað í veiðiferðina. Vitnið taldi að hann hefði getað verið yfirvélstjóri á skipinu með því að fá til þess undanþágu, en hann hefði gegnt þeirri stöðu á sambærilegum skipum og taldi að undanþága hefði fengist. Vitnið taldi sig fyllilega færan um að sjá um vélgæslu á skipinu.

Vitnið G-kvk-nf J-kvk-nf S-kvk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi gegnum síma að hún hefði komið á höfnina áður en skipið lagðist að og að hafa gætt þess að enginn færi óséður frá borði.

Vitnið E-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði verið í áhöfn skipsins umrædda veiðiferð. Hann kvaðst vera bifvélavirkjameistari en ekki hafa réttindi sem vélstjóri á skipi, en myndi þó treysta sér til að sjá um vél skipsins og hefði raunar fengið undanþágu til að vera vélavörður á skipi í annað sinn.

Vitnið G-kk-nf E-kk-nf bar um það fyrir dóminum að hafa gert ráð fyrir að fara í umrædda veiðiferð á Jóhönnu ÁR-206 sem yfirvélstjóri, en ekki hafi orðið af því. Vitnið kvaðst hafa verið beðinn um að fara einn túr, svokallaðan lausaróður, í afleysingar með litlum fyrirvara. Skipstjórinn, þ.e. ákærði, hafi sjálfur beðið sig um þetta. Hafi hann lofað að fara umrædda veiðiferð. Hann hafi ekki áður verið skráður sem yfirvélstjóri á Jóhönnu ÁR-206. Hann hafi hins vegar forfallast vegna veikinda rétt fyrir brottför og hafi látið skipstjóra vita um það rétt fyrir brottför. Þetta hafi verið snemma morguns u.þ.b. milli klukkan 6 og 7. Hann kvað oftlega lögskráningarblað ekki undirritað af skipverjum sjálfum heldur væri lögskráningin gjarnan send með tölvupósti með þá skipverja sem ekki eru fastráðnir á skip heldur eru íhlaupa- eða afleysingamenn. Hann hafi verið fastráðinn hjá fyrirtækinu en ekki á þetta skip.

Vitnið H-kk-nf S-kk-nf bar um það fyrir dóminum að hafa gert út skipið Jóhönnu ÁR-206 og verið eigandi skipsins. Vitnið kvaðst vita að gerð hefði verið athugasemd við mönnun skipsins, en hann hefði ekki sjálfur afskipti af því. Mönnun skipsins hefði verið í höndum skipstjóra og hefði hann, ásamt stúlkum á skrifstofu útgerðarinnar, séð um skráningu skipverja. Skipstjórinn hefði séð um að velja menn í áhöfn skipsins. Vitnið kvaðst vita til þess að G-kk-nf E-kk-nf hefði stundum hlaupið undir bagga þegar vantaði menn í áhöfn.

Niðurstaða.

Í fyrri hluta ákæru er ákærða gefið að sök að hafa í blekkingarskyni ritað nafn G-kk-ef E-kk-ef á lögskráningarblað og sent það til lögskráningarstjóra og þannig lögskráð hann á ólögmætan hátt þó ljóst væri að hann yrði ekki um borð er skipið léti úr höfn.

Ákærði hefur borið um þetta að hafa rætt við G-kk-þf um að hann yrði með í veiðiferðinni sem yfirvélstjóri á skipinu, en hann hafi haft réttindi til þess. Ákærði kvaðst ekki hafa vitað fyrr en snemma um morguninn, skömmu áður en veiðiferðin hófst, að G-kk-nf kæmist ekki með, nánar til tekið þegar G-kk-nf hafi hringt í sig og boðað forföll vegna veikinda.

Framburður G-kk-ef E-kk-ef var á sömu lund, en hann bar um það að ákærði hefði rætt við sig um að koma með í umrædda veiðiferð sem yfirvélstjóri á skipinu, en hann hafi forfallast vegna veikinda snemma morguns þegar skammt var til þess að skipið léti úr höfn og hafi hann þá hringt í skipstjórann og látið hann vita um þetta. Framburður annarra vitna um þetta hefur ekki orðið til að renna stoðum undir það að ákærða hafi verið kunnugt um það að G-kk-nf kæmi ekki í veiðiferðina þegar hann sendi lögskráningarblaðið til lögskráningarstjóra. Þykir engin sönnun felast í framburði Á-kk-ef Á-kk-ef aðstoðaryfirtollvarðar og lögskráningarfulltrúa um að borist hafi um það ábending að verið væri að misnota kennitölur manna í þessu skyni, með því að skrá þá í skipsrúm án þess að þeir væru raunverulega með í veiðiferðunum.

Þannig er það mat dómsins að ákæruvaldinu hafi ekki tekist sönnun þess, sem lýst er í ákærunni, að ákærða hafi verið ljóst að G-kk-nf E-kk-nf kæmist ekki með í veiðiferðina þegar ákærði sendi lögskráningarblaðið til lögskráningarstjóra. Hefur heldur ekki tekist sönnun þess að ákærði hafi ritað nafn G-kk-ef E-kk-ef á lögskráningar blaðið og sent það lögskráningarstjóra í blekkingarskyni. Sú staðreynd að G-kk-nf E-kk-nf var ekki með í umræddri veiðiferð breytir þessu ekki en brot skv. því ákvæði sem ákært er fyrir telst vera fullframið þegar eitthvað er tilgreint ranglega í skjali eða í síðasta lagi þegar skjalinu er framvísað, en á þeim tíma er ósannað að ákærða hafi verið ljóst að G-kk-nf kæmist ekki með í veiðiferðina.

Ber þannig að sýkna ákærða af ákærulið I.

Ákærði bar um það hjá lögreglu að hafa umrætt sinn siglt skipi sínu vanmönnuðu að því leyti að yfirvélstjóri hafi ekki verið um borð. Við meðferð málsins fyrir dómi játaði ákærði það undanbragðalaust að hafa siglt skipi sínu umrætt sinn án þess að yfirvélstjóri væri um borð þrátt fyrir að hann vissi það að skylt væri að yfirvélstjóri væri í áhöfn skipsins. Taldi ákærði að skipið væri í góðum höndum þrátt fyrir þetta, vegna reynslu þeirra manna sem í áhöfninni voru.

Í 3. mgr. 12. gr. laga um áhafnir íslenskra fiskiskipa, varðskipa, skemmtibáta og annarra skipa kemur fram að á skipi með vélarafli frá og með 250kW til og með 750 kW skuli vera yfirvélstjóri sé skipið 12 metrar að skráningarlengd eða meira. Er óumdeilt í málinu að Jóhanna ÁR-206 fellur undir þetta ákvæði og var því lögskylt að hafa yfirvélstjóra í áhöfn skipsins. Breytir engu um þetta að mögulega hefði verið hægt að fá undanþágu fyrir einhvern annan í áhöfninni til að gegna starfinu, en það var ekki gert. Breytir heldur engu að skipstjóri hafi metið það svo að aðrir áhafnarmeðlimir væru þess umkomnir að sinna starfi yfirvélstjóra í umræddri veiðiferð, en ákvæðið lýtur að réttindum og kemur ekki fram í því að skipstjóri geti ákveðið að fara ekki eftir því vegna reynslu annarra skipverja. Breytir þannig engu að mati dómsins að aðrir skipverjar hafi hugsanlega haft þekkingu og reynslu til að sinna starfi yfirvélstjóra. Með hliðsjón af framangreindu þykir vera sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákærulið II og er þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærði hefur því unnið sér til refsingar.

Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði ekki áður gerst sekur um refsiverðan verknað.

Þykir refsing ákærða vera hæfilega ákveðin 50.000 kr. sekt í ríkissjóð sem greiðist innan 4 vikna, en ella sæti ákærði fangelsi í 4 daga.

Ákærði hefur vefrið sakfelldur fyrir annan af tveimur ákæruliðum og þykir rétt að ákveða, með hliðsjón af 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, að honum verði gert að greiða helming alls sakarkostnaðar, en ekki er um að ræða annan sakarkostnað en málsvarnalaun skipaðs verjanda hans, S-kk-ef J-kk-ef hrl., sem eru hæfilega ákveðin kr. 100.000 að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ó-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf sýslumaður flutti málið af hálfu ákæruvalds.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, H-kk-nf K-kk-nf V-kk-nf, skal vera sýkn af ákærulið I.

Ákærði greiði 50.000 kr. í sekt til ríkissjóðs innan 4 vikna en sæti ella fangelsi í 4 daga.

Ákærði greiði helming sakarkostnaðar, þar með talinn helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, S-kk-ef J-kk-ef hrl. sem í heild ákvarðast kr. 100.000 að meðtöldum virðisaukaskatti.

S-kk-nf G. G-kk-nf