E-184/2013

I.

Mál þetta var höfðað 17. janúar 2013 og dómtekið 19. september 2013 að loknum munnlegum málflutningi.

Stefnandi er Menntamiðstöðin ehf., Bíldshöfða 18, Reykjavík, en stefndi er K-kk-nf A-kk-nf J-kk-nf, til heimilis að Laufrima 1 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 300.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. október 2012 til greiðsludags en að frádregnum 50.000 króna innborgun, dags. 27. ágúst 2012, sem dregst frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001 og greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og greiðslu málskostnaðar.

II.

Málsatvik

Málavextir eru þeir að stefndi skráði sig í leiðsögunám í Ferðamálaskóla Íslands, þann 21. júní 2012. Hófst námskeiðið þann 1. október 2012 og skyldi því ljúka í apríl 2013. Var námskeiðsgjald 300.000 krónur og greiddi stefndi staðfestingargjald 50.000 krónur þann 27. ágúst 2012. Var tekið fram á umsóknareyðublaði um skólavist sem undirritað var af stefnda að staðfestingargjaldið væri óendurkræft. Þá eru á umsókninni gefnir valkostir um það hvernig eftirstöðvar skólagjalds skuli greiddar, annaðhvort með staðgreiðslu eða raðgreiðslu.

Stefnandi sendi stefnda reikning sem dagsettur er 2. október 2012, með gjalddaga sama dag, þar sem krafist er greiðslu námskeiðsgjalds að fjárhæð 300.000 krónur. Byggir stefnandi kröfu sína á greindum reikningi.

Þegar fimm vikur voru liðnar af námskeiðinu taldi stefndi sér ekki fært af persónulegum ástæðum að halda því áfram.

Með tölvubréfi, dags. 31. október 2012 krafði stefnandi stefnda um eftirstöðvar námskeiðsgjaldsins. Í svarbréfi stefnda, dags. 5. nóvember s.á. greinir stefndi frá ástæðum þess að hann hafi hætt við nám í skólanum. Hann hafi verið atvinnulaus í nokkra mánuði og engar tekjur haft, auk þess sem hann hafi í byrjun október misst móður sína. Tók hann fram í bréfinu að við brottför hans úr skólanum hefði losnað eitt sæti og því væri stefnanda rétt að kalla inn nýjan nemanda til þess að fylla sæti hans.

Í svarbréfi stefnanda, dags. 7. nóvember 2012, átelur stefnandi framkomu stefnda og tekur fram að hann hafi innritað sig í skólann, greitt staðfestingargjald í samræmi við umsókn, mætt við upphaf skóla í nokkur skipti og síðan horfið á braut án þess að ganga frá greiðslu eins og um hefði verið rætt að gert yrði við upphaf skólaárs. Taldi stefnandi að stefndi hefði með ásetningi ætlað að valda sér tjóni. Þá sé það fráleitt að kalla inn nýja nemendur fimm vikum eftir að námskeið hefjist. Skoraði stefnandi á stefnda að greiða eftirstöðvar námskeiðsgjaldsins og ítrekaði jafnframt fyrri kröfu þess efnis.

Samkvæmt gögnum málsins sendi lögmaður stefnanda stefnda viðvörun um innheimtuaðgerðir, með bréfi, dags. 15. nóvember 2012. Var stefndi krafinn um greiðslu námskeiðsgjalds að fjárhæð 300.000 krónur með dráttarvöxtum frá útgáfudegi reiknings þann 2. október 2012 til greiðsludags en að frádreginni innborgun 50.000 krónur.

Innheimtuviðvöruninni var svarað með tölvubréfi fyrirsvarsmanns stefnda, dags. 21. nóvember 2011, þar sem fram kom að stefndi hefði innritað sig til náms, en þurft frá að hverfa vegna andláts móður hans og að hann hefði gert fullnægjandi grein fyrir aðstæðum sínum.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur fyrir dóminum fyrirsvarsmaður stefnanda, F-kk-nf S-kk-nf og stefndi K-kk-nf A-kk-nf J-kk-nf.

Fram kom í skýrslutöku fyrir dómi af greindum F-kk-þgf, að honum hafi fyrst verið kunnugt um að stefndi hygðist hætta náminu þegar mánuður var liðinn af námskeiðinu. Tók hann fram að starfsemi skólans væri eingöngu fjármögnuð með skólagjöldum og að margvíslegur kostnaður fylgdi námskeiðshaldinu. Stefnandi hefði orðið fyrir fjárhagslegu tjóni þegar stefndi hefði ákveðið að hætta námi og að greiða ekki eftirstöðvar skólagjalda. Biðlisti hefði verið á námskeiðið í upphafi námskeiðsins og skólinn því þurft að vísa öðrum nemendum frá. Skólinn hafi ekki getað takmarkað tjón sitt með því að kalla inn nýja nemendur þegar fimm vikur væru liðnar af námskeiðinu. Það hefði enginn áhuga á því að taka sæti á námskeiði sem væri byrjað.

Fram kom í skýrslutöku af stefnda við aðalmeðferð málsins að hann hefði tjáð skólastjóra eftir fyrstu kennslustund að hann væri á báðum áttum með framhald skólavistar vegna veikinda hans sjálfs og einnig móður hans. Hafi hann spurt skólastjóra hvort ekki væru biðlistar í námið og hann hafi kveðið svo vera. Skólastjórinn hafi hvatt hann til að halda áfram náminu. Þá kom fram hjá stefnda að hann hafi talið forsendur brostnar til þess að stunda námið þar sem hann hefði ekki verið í standi til þess að sinna því. Einnig kom fram að hann hafi farið á fund skólastjóra áður en námið hófst. Þar hafi skólagjöld m.a. verið til umræðu, fjárhæð þeirra og greiðsla staðfestingargjalds. Ekkert hafi verið rætt um hvernig standa bæri að greiðslu eftirstöðva skólagjalda, en honum verið gerð grein fyrir því að skólagjöldin væru 300.000 krónur.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður kröfu sína byggða á reikningi sem gefinn var út 2. október 2012 með gjalddaga sama dag að fjárhæð 300.000 krónur. Stefnandi reki Tölvuskóla Íslands, Stjórntækniskóla og Ferðamálaskóla. Greindur reikningur sé vegna námskeiðsgjalds í október 2012. Greiddar hafi verið inn á skuldina 50.000 krónur þann 27. ágúst 2012, og hafi sú upphæð verið dregin frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sbr. m.a. 45., 47. og 54. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup og til laga nr. 42/2000, um þjónustukaup. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi aldrei skuldbundið sig til að greiða meira en sem nam staðfestingargjaldi. Fyrir liggi að stefndi hafi greitt 50.000 krónur í staðfestingargjald sem hafi verið óendurkræft hlyti hann skólavist, sbr. umsóknarblað um skólavist. Ekki hafi verið gerð grein fyrir því á umsóknareyðublaði hverjar væru eftirstöðvar skólagjalda eða hvenær eða hvernig þyrfti að greiða þær. Þá sé hvergi tekið fram að umsækjandi um skólavist skuldbindi sig til að greiða frekari upphæð en sem nemi staðfestingargjaldi. Stefndi hafi því ekki skuldbundið sig til að inna frekari greiðslur af hendi en sem námu staðfestingargjaldi. Hann hafi horfið úr skólanum fljótlega eftir að kennsla hófst. Hann hafi því aldrei þegið þjónustu af hálfu stefnanda umfram það staðfestingargjald sem hann hafi greitt í upphafi. Stefnandi hafi ekki áskilið sér greiðslu skólagjalda við upphaf námstíma. Þá er því mótmælt að stefnandi geti einhliða ákveðið hvenær skólagjöld komi til greiðslu. Er því mótmælt að greiðsluskylda hafi stofnast í október 2012. Þá er á því byggt að forsendur hafi breyst vegna alvarlegra veikinda móður stefnda. Stefndi hafi ekki getað sótt námið og því hafi ekki stofnast til greiðsluskyldu. Stefndi mótmælir vaxtakröfu stefnanda. Stefnandi krefjist dráttarvaxta af 300.000 krónum frá 2. október 2012 án tillits til þess að stefndi hafi þá þegar greitt 50.000 krónur í staðfestingargjald. Skuldin geti aldrei verið hærri en 250.000 krónur.

Um lagarök tekur stefndi fram að lög nr. 42/2000 um þjónustukaup taki til þeirra viðskipta sem áttu sér stað á milli aðila, en ekki lög um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar tekur stefndi fram að tilvísun stefnanda til 49. gr. laga nr. 42/2000, leiði til þess að gjalddagi geti aldrei orðið fyrr en kennslan hafi farið fram. Dagsetning reikningsins sé því röng og hefði samkvæmt því ekki átt að gefa hann út fyrr en í kennslulok.

Um lagarök vísar stefndi til 35. og 36. gr. laga nr. 42/2000. Samkvæmt meginreglum um þjónustukaup sé neytanda heimilt að afpanta þjónustu þó að verk sé hafið og eigi seljandi þjónustunnar því ekki rétt á frekari greiðslum en fyrir þá vinnu sem hann hafi innt af hendi og hugsanlega skaðabætur komi til þess, sbr. 36. gr. sömu laga. Stefndi vísar enn fremur til þess að honum hafi verið heimilt að afpanta þjónustuna, sbr. 35. gr. laga nr. 42/2000. Stefnandi hefði þá ekki átt frekari kröfur á hendur honum en sem nam virði þeirrar þjónustu sem innt hefði verið af hendi, en hún hafi numið lægri fjárhæð en þeirri sem stefndi hefði þegar greitt í staðfestingargjald.

IV.

Fyrir liggur að stefndi skráði sig í leiðsögunám í Ferðamálaskóla Íslands þann 21. júní 2012, og greiddi staðfestingargjald, 50.000 krónur. Er óumdeilt að hann hafi í tvígang mætt til kennslunnar í upphafi hennar í byrjun október 2012.

Að sögn stefnda hafi honum fljótlega orðið ljóst að forsendur væru brostnar fyrir þátttöku hans í náminu af persónulegum ástæðum, m.a vegna veikinda hans sjálfs og einnig veikinda móður og andláts hennar um miðjan október 2012. Hafi hann tjáð skólastjóra strax eftir fyrsta tíma að hann væri á báðum áttum um þátttöku sína í náminu. Eftir þriðja tíma hafi hann sagt honum að hann treysti sér ekki til að halda áfram. Fram kom í skýrslutöku fyrir dómi af F-kk-þgf S-kk-þgf, skólastjóra og framkvæmdastjóra stefnanda, að hann hafi fyrst fengið vitneskju um brotthvarf stefnda úr náminu um mánaðamót október – nóvember 2012.

Snýst deila málsaðila um greiðslu eftirstöðva skólagjalda að fjárhæð 250.000 krónur vegna umrædds náms.

Víkur fyrst að þeirri málsástæðu stefnda að lög um þjónustukaup gildi um hin umþrættu viðskipti málsaðila.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 42/2000, þar sem mælt er fyrir um gildissvið laganna taka lögin til hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt er neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi og þegar veitt þjónusta felur í sér 1) vinnu við lausafjármuni, 2) vinnu við fasteignir, vinnu vegna byggingarframkvæmda eða aðrar framkvæmdir á landi, 3) geymslu á lausafjármunum 4) ráðgjafarþjónustu sem veitt er í tengslum við 2. tölul. þ.e. vegna fasteigna, byggingarframkvæmda, eða annarra framkvæmda. Álitaefni þessa máls fjallar um kaup á þjónustu sem felur í sér kennslu á leiðsögunámskeiði. Er ekki fallist á að gildissvið þessara laga taki til álitaefnisins.

Stefndi hefur ekki vefengt að umrætt námskeið sem hann skráði sig í hafi staðið á tímabilinu október 2012 til apríl 2013. Þá kom fram í skýrslutökum fyrir dómi að stefnda hefði verið kunnugt um að skólagjöld væru 300.000 krónur. Einnig komu fram skýringar á því í skýrslutökum af fyrirsvarsmanni stefnanda við aðalmeðferð málsins, hvers vegna ekki hefði verið unnt að fella niður eftirstöðvar skólagjalda hjá stefnda eftir að námskeið væri hafið. Tók hann fram að í upphafi námskeiðs lægi fyrir ákveðinn þátttökulisti og tjón stefnanda fælist í því að geta ekki kallað inn nýja nemendur eftir að námskeiðið væri farið af stað.

Það er mat dómsins að með umsókn stefnda um skólavist, greiðslu staðfestingargjalds og þátttöku í námskeiðum stefnanda í byrjun október 2012, hafi komist á bindandi samningur um skólavist á milli stefnanda og stefnda um leiðsögunám sem skyldi taka ákveðinn tíma og kosta samtals 300.000 krónur. Verður ekki fallist á það með stefnda að undanfarandi atvinnuleysi hans, og þau veikindi sem gerð hefur verið grein fyrir hér að framan leysi hann undan samningsskyldum gagnvart stefnanda. Byggir niðurstaða dómsins á þeirri meginreglu samningaréttar að samningar skuli standa. Eru ekki forsendur til að víkja honum eða hluta hans til hliðar.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda eftirstöðvar skólagjalda samtals að fjárhæð 250.000 krónur.

Víkur þá að vaxtakröfu stefnanda. Stefnandi krafði stefnda um greiðslu eftirstöðva skólagjalda, samtals 250.000 krónur, með reikningi, dags. 2. október 2012. Krafa stefnanda var ítrekuð með tölvubréfi, dags. 31. október 2012 og viðvörun um innheimtuaðgerðir, dags. 15. nóvember 2011, þar sem gerð er krafa um greiðslu dráttarvaxta frá gjalddaga fyrrgreinds reiknings. Samkvæmt 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 er heimilt að reikna dráttarvexti frá og með þeim degi þegar liðinn er mánuður frá því að kröfuhafi sannanlega krafði skuldara með réttu um greiðslu hafi ekki verið samið um gjalddaga kröfu. Af því leiðir að stefnda ber að greiða stefnanda dráttarvexti frá 2. nóvember 2012 til greiðsludags.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda kröfu hans með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 er stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

DÓMSORÐ:

Stefndi, K-kk-nf A-kk-nf J-kk-nf, greiði stefnanda, Menntamiðstöðinni, 250.000 krónur með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. nóvember 2012 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)