E-5049/2014

Mál þetta var þingfest 16. desember 2014 og dómtekið að loknum munnlegum málflutningi 3. mars sl.

Stefnandi er M-kvk-nf J-kvk-nf, Suðurmýri 4, Seltjarnarnesi, en stefndi er Lyf og heilsa hf., Síðumúla 20 í Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði henni vangreidd laun og orlof, samtals 434.514 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sem hér segir: af kr. 64.065 frá 1. apríl 2013 til 1. maí 2013, af kr. 128.130 frá 1. maí 2013 til 1. júní 2013, af kr. 192.195 frá 1. júní 2013 til 1. júlí 2013, af kr. 256.260 frá 1. júlí 2013 til 1. ágúst 2013, af kr. 320.325 frá 1. ágúst 2013 til 1. september 2013 og af kr. 434.514 frá 1. september 2013 til greiðsludags. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara lækkunar á kröfum hennar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Upphaflega krafðist stefndi frávísunar málsins frá héraðsdómi, en féll frá þeirri kröfu í þinghaldi 11. febrúar sl.

Málsatvik

Aðila greinir nokkuð á um málsatvik, en samkvæmt fyrirliggjandi gögnum og framburði stefnanda fyrir dómi eru þau í megindráttum sem hér segir:

Stefnandi, sem er lyfjafræðingur að mennt, réð sig til starfa sem lyfsöluleyfishafi í apóteki stefnda á Selfossi frá 1. apríl 2003. Samkvæmt ráðningarsamningi veitti stefnandi apótekinu forstöðu og var hún yfirmaður alls starfsfólks apóteksins og annaðist daglega stjórnun starfsmanna. Starfshlutfall hennar var 100%. Í 7. gr. samningsins sagði svo um uppsagnarfrest: „Gagnkvæmur uppsagnarfestur að sex mánaða reynslutíma loknum er sex mánuðir. Uppsögn skal vera skrifleg og bundin við mánaðamót.“ Stefnandi starfaði síðar sem lyfsöluleyfishafi í apóteki stefnda á Eiðistorgi, en frá árinu 2009 í Domus Medica í Reykjavík. Á báðum stöðum lagði stefnandi stefnda til lyfsöluleyfi sitt.

Í lok árs 2004, er stefnandi starfaði í apóteki stefnda á Eiðistorgi, fól stefndi henni að annast þjónustu við Heimahlynningu líknardeildar Landspítala - háskólasjúkrahúss og skjólstæðinga tiltekins læknis. Sinnti stefnandi þessu verkefni samhliða öðrum störfum sínum hjá stefnda í 8 ár. Ekki er um það deilt að almenn ánægja var með þá þjónustu stefnanda. Á fundi stefnanda og framkvæmdastjóra stefnda í desember 2012 mun framkvæmdastjórinn hafa kynnt stefnanda tillögu sína um að færa umrædda þjónustu frá apótekinu í Domus Medica í apótekið í Austurveri. Í greinargerð stefnda kemur fram að með því hafi fyrirtækið viljað bæta þjónustu við sjúklinga þar sem opnunartími var rýmri í Austurveri. Í skýrslu sinni fyrir dómi sagði stefnandi að framkvæmdastjórinn hefði boðið sér að flytjast til starfa í apótekið í Austurveri og vinna þar vaktavinnu samhliða því að sinna umræddu verkefni, eða að halda áfram störfum sem lyfsöluleyfishafi í Domus Medica. Kvaðst stefnandi ekki hafa svarað tillögu framkvæmdastjórans, en taldi sjálf að yrði af fyrirhugaðri breytingu yrði starf hennar ekki jafn áhugavert og verið hafði.

Stefnandi ritaði stefnda bréf 30. janúar 2013 og er efni þess „Starfslok M-kvk-ef J-kvk-ef, kt. 010266-3009“. Þar segir m.a. svo: „Nú þegar K-kk-nf W-kk-nf framkvæmdastjóri hefur tilkynnt mér að hann hyggist flytja þjónustu við heimahlynningu Líknardeildar LSH í Lyf og heilsu Austurveri og breyta grundvelli starfs míns hjá Domus Medica, sem eftirleiðis á einungis að verða mannað einum lyfjafræðingi og með einfaldari rekstur en áður get ég ekki annað en litið á það sem einhliða uppsögn frá og með næstu mánaðarmótum. Sérstaklega í ljósi þess að um grundvallarbreytingu er að ræða á starfi mínu og þessi breyting er gerð einhliða og fyrirvaralaust. [...] Slík grundvallarbreyting á starfi undirritaðrar er ígildi uppsagnar og mun ég ljúka störfum mínum fyrir Lyf og Heilsu þann 31. janúar næstkomandi. Ég mun áskilja mér rétt til launa á uppsagnarfresti.“ Í málinu liggur einnig frammi læknisvottorð, dagsett 14. febrúar 2013, þar sem fram kemur að stefnandi sé óvinnufær með öllu frá 1. til 14. febrúar 2013.

Með bréfi til Lyfjastofnunar 14. febrúar 2013 skilaði stefnandi inn lyfsöluleyfi sínu fyrir Lyf og heilsu hf. í Domus Medica. Í kjölfarið rifti stefndi ráðningarsambandi við stefnanda og vísaði til þess að grundvöllur ráðningarsambandsins hefði verið lyfsöluleyfi stefnanda. Einhliða og fyrirvaralaus uppsögn stefnanda sé veruleg vanefnd á grundvallarforsendu ráðningarsambandsins.

Í mars 2013 hóf stefnandi störf hjá Reykjavíkurapóteki í 80% starfi. Voru laun hennar þar 64.065 krónum lægri á mánuði en verið höfðu hjá stefnda. Krafa hennar er um greiðslu þeirrar fjárhæðar á sex mánaða uppsagnarfresti, mánuðina mars til ágúst 2013, auk 13,04% orlofs, samtals að fjárhæð 434.514 krónur. Í skýrslu stefnanda fyrir dómi kom fram að upphaflega hafi starfshlutfall hennar hjá stefnda verið 100%, en frá árinu 2009 hafi það verið 80%.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Krafa stefnanda byggist á því að samkvæmt ráðningarsamningi og kjarasamningi SA og Lyfjafræðingafélags Íslands eigi hún rétt á launum í 6 mánaða uppsagnarfresti. Að auki eigi hún rétt á orlofi á þau laun samkvæmt orlofslögum nr. 30/1987. Krafan sé um laun fyrir 80% starf, en fjárhæðin sé mismunur þeirra launa er hún hafi fengið hjá nýjum vinnuveitanda og þeim launum er hún átti að fá greidd hjá stefnda. Hafi hún látið af störfum hjá stefnda í lok febrúar 2013 eftir að gerð hafi verið krafa á hendur henni um tilfærslu í starfi, sem hún hafi hafnað.

Að öðru leyti en að ofan greinir vísar stefnandi til meginreglu samningaréttar um að samninga skuli halda. Málskostnaðarkrafan byggist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en krafa um virðisaukaskatt á málskostnað er reist á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukrafa stefnda byggist einkum á því að stefnandi hafi með háttsemi sinni vanefnt svo verulega starfsskyldur sínar gagnvart stefnda að hún hafi fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti. Jafnframt hafnar stefndi því alfarið að fyrirhugaðar breytingar á vinnufyrirkomulagi hafi jafngilt uppsögn stefnanda. Þær hafi ekki haft nein áhrif á starf stefnanda, nema ef vera skyldi að álag yrði minna. Í því felist ekki uppsögn af hálfu stefnda. Stefnandi hafi á hinn bóginn tilkynnt stefnda að hún myndi ekki mæta til vinnu og með því hafi hún einhliða sagt upp starfi sínu. Eigi hún þar af leiðandi ekki rétt á launum í uppsagnarfresti. Stefndi mótmælir því einnig að tekin hafi verið ákvörðun um að óska ekki eftir starfskröftum stefnanda í uppsagnarfresti hennar. Þvert á móti telur stefndi að stefnanda hafi átt að vera ljóst að vinnuframlags hennar væri krafist þar sem starfsemi stefnda í Domus Medica byggðist á lyfsöluleyfi stefnanda. Þá hafi sú ákvörðun stefnanda að skila inn lyfsöluleyfi sínu 14. febrúar 2013 verið verulega ámælisverð og jafngilt verulegri vanefnd á ráðningarsambandi aðila. Með háttsemi sinni telur stefndi að stefnandi hafi brotið gegn almennum meginreglum vinnuréttarins, og þá einkum hlýðniskyldu sinni gagnvart vinnuveitanda. Því sé ótækt að fallast á kröfur hennar.

Í öðru lagi byggist sýknukrafan á því að krafa stefnanda sé reist á röngum málsgrundvelli, svo og að krafan sé fallin niður sökum tómlætis. Þannig telur stefndi að málatilbúnaður stefnanda fái ekki staðist þar sem stefndi hafi rift ráðningarsamningi við stefnanda 15. febrúar 2013, í kjölfar þess að stefnandi skilaði inn lyfsöluleyfi sínu. Stefnandi hafi hvorki fyrr né síðar mótmælt riftuninni, en byggi engu að síður kröfur sínar nú á hinum rifta ráðningarsamningi. Telur stefndi að forsenda slíkrar kröfugerðar sé sú að riftun verði dæmd ólögmæt. Stefnandi hafi þó enga slíka kröfu uppi í þessu máli. Að því er varðar tómlæti stefnanda bendir stefndi á að stefnandi hafi 30. janúar 2013 krafist launa í uppsagnarfresti, en á sama tíma lýst því yfir að ekki yrði um frekara vinnuframlag að ræða af hennar hálfu. Nokkru síðar, eða 19. febrúar 2013, hafi stefnandi hins vegar lýst því yfir að hún áskildi sér rétt til skaðabóta vegna uppsagnarinnar. Það hafi þó ekki verið fyrr en 14. ágúst 2014 sem stefnandi gerði á ný kröfu um laun í uppsagnarfresti og í kjölfarið hafi hún höfðað dómsmál. Telur stefndi að sömu tómlætissjónarmið eigi við um þá staðreynd að riftun ráðningarsamningsins hafi enn ekki verið mótmælt af stefnanda.

Varakrafa stefnda, um lækkun dómkröfunnar, er á því reist að ekki sé rétt að miða kröfu um laun í uppsagnarfresti við mismun grunnlauna í starfi hjá stefnda og grunnlaun í hinu nýja starfi stefnanda. Fremur beri að miða við þau laun sem stefnandi hefði haft hjá stefnda í uppsagnarfresti og þau laun sem stefnandi fékk sannanlega greidd hjá nýjum vinnuveitanda. Þá mótmælir stefndi því að stefnandi hafi verið í 80% starfshlutfalli hjá stefnda, enda sé sú staðhæfing ekki í samræmi við ákvæði ráðningarsamnings. Hið rétta sé að stefnandi hafi stimplað sig inn í tímaklukku og fengið greitt tímakaup eftir því hve marga tíma hún hafi unnið í hverjum mánuði. Loks mótmælir stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda, sérstaklega upphafstíma hennar. Telur stefndi að miða beri upphaf dráttarvaxta við 14. september 2014, þ.e. mánuði eftir að stefnandi krafði stefnda sannanlega um greiðslu kröfunnar.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna vinnu-, kröfu- og samningaréttar. Jafnframt er vísað til viðeigandi ákvæða kjarasamnings SA og Lyfjafræðingafélags Íslands, svo og til ákvæða laga um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla nr. 19/1979, lyfjalaga nr. 93/1994 og til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Málskostnaðarkrafan er reist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Í máli þessu liggur fyrir bréf frá stefnanda, dagsett 30. janúar 2013, stílað á starfsmannastjóra/framkvæmdastjóra stefnda og móttekið af I-kvk-þgf L-kvk-þgf H-kvk-þgf, staðgengli framkvæmdastjóra. Bréfið ber yfirskriftina „Starfslok M-kvk-ef J-kvk-ef, kt. 010266-3009“. Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst stefnandi hafa lagt þetta bréf fram á fundi með I-kvk-þgf L-kvk-þgf umræddan dag, þar sem hún hefði litið svo á að stefndi væri að segja henni upp störfum hjá fyrirtækinu með því að færa þjónustu við Heimahlynningu líknardeildar LSH frá Domus Medica í apótek stefnda í Austurveri, en því verkefni hefði hún sinnt í 8 ár. Á fundinum hefði I-kvk-nf L-kvk-nf bent henni á að ekki væri búið að segja henni upp störfum, en sjálf kvaðst stefnandi samt hafa litið svo á að sú rýrnun sem yrði á starfi hennar jafngilti uppsögn. Sérstaklega aðspurð í hverju sú rýrnun fælist sagði stefnandi að starf hennar í Domus Medica yrði umsvifaminna og ekki eins áhugavert og áður, en umrætt verkefni skipti hana miklu máli. Hins vegar taldi hún ekki að launakjör myndu breytast við tilfærslu verkefnisins. Kjörin yrðu þó önnur ef henni yrði gert að vinna vaktavinnu.

Í samræmi við áðurnefnt bréf lét stefnandi af störfum hjá stefnda 31. janúar 2013 og kom ekki til starfa eftir það, en kvaðst þó áskilja sér rétt til launa í uppsagnarfresti. Samkvæmt framlögðu læknisvottorði var hún óvinnufær frá 1. til 14. febrúar 2013. Með bréfi til Lyfjastofnunar 14. febrúar 2013 tilkynnti stefnandi að hún skilaði inn lyfsöluleyfi sínu fyrir Lyf og heilsu hf. í Domus Medica frá og með dagsetningu bréfsins.

Dómurinn getur ekki fallist á það mat stefnanda að fyrirhuguð tilfærsla á því verkefni sem hún hafði sinnt um árabil, og fólst í þjónustu við Heimahlynningu líknardeildar LSH og skjólstæðinga nafngreinds læknis, hafi falið í sér slíka breytingu á starfssviði hennar að jafngilt hafi uppsögn. Lítur dómurinn þá einkum til þess að umrætt verkefni var ekki sérstaklega skilgreint í ráðningarsamningi aðila, það var ekki bundið við þjónustu eða nafn stefnanda, svo og að stefnanda stóð til boða að fylgja þjónustunni eftir á nýjum vinnustað. Þá liggur ekkert fyrir um að til hafi staðið að skerða starfskjör eða önnur starfsréttindi stefnanda samhliða fyrirhugaðri tilfærslu. Verður því ekki talið að umrædd tilfærsla hafi verið þess eðlis að réttlætti fyrirvaralausa riftun stefnanda á ráðningarsamningi.

Samkvæmt fyrirliggjandi ráðningarsamningi var gagnkvæmur uppsagnarfrestur sex mánuðir. Á þeim tíma bar stefnanda að sinna störfum sínum og stefnda að greiða henni umsamin laun. Fram er komið að stefnandi sagði upp starfi sínu hjá stefnda frá og með 31. janúar 2013 og kom ekki til starfa eftir það. Þá ákvað stefnandi einhliða og fyrirvaralaust að skila inn lyfsöluleyfi sínu að loknu veikindaleyfi 14. febrúar 2013, þótt henni hlyti að vera ljóst að lyfsöluleyfið væri forsenda ráðningarsambands hennar og stefnda. Í þessu ljósi telur dómurinn að stefnandi hafi sjálf slitið ráðningu sinni er hún mætti ekki til vinnu eftir 14. febrúar 2013 og með því fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti. Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmd til að greiða stefnda málskostnað. Þykir hann hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf dómstjóri kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Lyf og heilsa hf., er sýkn af kröfum stefnanda, M-kvk-ef J-kvk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

I-kk-nf E-kk-nf

-----------------------------------------

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómi Reykjavíkur, 13. mars 2015

Gjald: 1.750 krónur

Greitt: