E-1873/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 28. f.m., er höfðað 10. desember 2011 af H-kk-þgf P-kk-þgf og M-kvk-þgf L-kvk-þgf, báðum til heimilis Rauðagerði 10 í Reykjavík, á hendur A-kk-þgf J-kk-þgf Þ-kk-þgf og Á-kvk-þgf M-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, til heimilis að Markarflöt 9 í Garðabæ.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmd til að greiða stefnendum 4.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 28. október 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnenda, en til vara að þær verði lækkaðar verulega og að dráttarvaxtakröfu verði vísað frá dómi. Þá krefjast þau málskostnaðar úr hendi stefnenda.

I

Með kaupsamningi undirrituðum 28. júlí 2011 keyptu stefndu einbýlishúsið að Markarflöt 9 í Garðabæ, sem var byggt árið 1969, af stefnendum. Kaupverð var 48.000.000 króna. Yfirteknar veðskuldir námu 21.664.906 krónum og við undirritun kaupsamnings greiddu stefndu 22.335.094 krónur í peningum. Þau áttu síðan að standa stefnendum skil á eftirstöðvum kaupverðsins, 4.000.000 króna, 28. október 2011. Óumdeilt er að stefndu hafa ekki innt þá greiðslu af hendi og er málið höfðað til heimtu hennar. Halda stefndu því fram að þau eigi gagnkröfu á hendur stefnendum í formi skaðabóta eða afsláttar vegna galla á fasteigninni sem komið hafi í ljós eftir að þau festu kaup á henni. Tekur gagnkrafan annars vegar til galla á skólplögn og hins vegar til rakaskemmda í veggjum í baðherbergi og geymslu á neðri hæð hússins og styðst hún við matsgerð dómkvadds matsmanns sem stefndu öfluðu undir rekstri málsins. Stefnendur hafa alfarið hafnað því að fasteignin hafi verið gölluð og því beri að taka kröfu þeirra um greiðslu á eftirstöðvum kaupverðs hennar að fullu til greina.

Stefndu munu hafa skoðað húsið tvisvar sinnum áður en kaupin voru afráðin. Hafa stefnendur haldið því fram að öllum hafi mátt vera ljóst að húsið þarfnaðist gagngerrar endurnýjunar og viðgerða. Sprungur hafi verið í útveggjum, þakrennur ryðgaðar og stéttar mosagrónar. Þá var tekið fram í söluyfirliti að vatns- og frárennslislagnir væru upphaflegar. Stefndu mótmæla því að þau hafi við skoðun á húsinu getað gert sér grein fyrir því að ástand þess væri með þeim hætti sem síðar hafi komið í ljós. Þau hafi sérstaklega spurst fyrir um ástand þaks og lagna og verið upplýst um það annars vegar að þakrennur væru orðnar lélegar og hins vegar að skólplagnir hefðu verið myndaðar og/eða skoðaðar nýlega og að þær væru í góðu lagi, svo og að neysluvatnslagnir hefðu að hluta til verið endurnýjaðar. Þau hafi hvað sem þessu líður verið búin að ákveða áður en þau fengu húsið afhent að ráðast í ákveðnar framkvæmdir eins og oft vill verða þegar notaðar fasteignir eru keyptar og þá horft til þess að endurnýja þyrfti gólfefni og innréttingar. Vegna lélegs ástands hússins hefðu þær framkvæmdir orðið langt um meiri en þau hefðu gert ráð fyrir.

II

Með beiðni til héraðsdóms 29. febrúar 2012 fóru stefndu þess á leit að dómkvaddur yrði óvilhallur og sérfróður maður til að leggja annars vegar mat á ástand vatns- og frárennslislagna húseignarinnar að Markarflöt 9 og kostnað við úrbætur ef í ljós kæmi að þær væru gallaðar. Hins vegar var þess óskað að matsmaður legði mat á orsakir leka í baðherbergi og geymslu á neðri hæð hússins og kostnað af úrbótum. Fór dómkvaðning fram í þinghaldi í málinu þennan sama dag og matsgerð dómkvadds matsmanns, H-kk-ef S-kk-ef byggingatæknifræðings og húsasmíðameistara, lá fyrir 24. júní 2012.

Í matsgerð kemur fram að á matsfundi hafi stefnandi H-kk-nf upplýst að frárennslislögn frá baðvaski hafi stíflast á sínum tíma og ný lögn verið lögð utan á vegg og inn í þvottahús og í niðurfall þar. Kvaðst hann ekki vita til þess að aðrar lagnir hafi verið endurnýjaðar í húsinu. Búið var að fjarlægja þessar lagnir og því ekki hægt að skoða þær. Þá er haft eftir H-kk-þgf að engum lögnum hafi verið breytt eða bætt við utanhúss frá því að hann eignaðist húsið árið 2000 eða 2001. Er framangreint í samræmi við það sem fram kom í aðilaskýrslu stefnanda við aðalmeðferð málsins.

Um fyrra matsatriðið segir meðal annars svo um það sem skoðun matsmanns leiddi í ljós:

„Frárennslislagnir við húsið eru úr steini og plasti. Þetta kom í ljós þegar lagnirnar voru myndaðar með rörmyndavél. […]

Plastlögn er almennt í lagi en víða er nokkuð bil á milli enda á steinpípum og getur verið að þær hafi verið lagðar með bili milli enda. Á nokkrum stöðum er tæring eða skemmd við samskeyti á steinlögn við austurhlið hússins. Tæring er á steinröri í beygju við norðaustur horn. […]

Fyrirstaða var í regnvatnslögn við norðaustur horn og var lögnin því mynduð báðum megin frá við fyrirstöðuna. Við austurhlið hússins er lögnin úr ø100 steinrörum en með norðurhlið er hún úr ø110 plaströrum með götum (drenrörum). Lögnin liggur um 1,5 m frá yfirborði og því töluvert yfir gólfi í kjallara. Af ummerkjum af dæma hefur vatn sigið inn um göt á lögninni. Stífla virðist vera í lögninni við húshorn að norðaustan en ekki er hægt að sjá hvort þar er aðskotahlutur í lögninni eða hún brotin eða fallin saman. […]

Á teikningum af frárennslislögnum, sem matsmaður fékk hjá byggingafulltrúa, kemur fram að frárennslislangir liggja upp með austurhlið hússins og með norðurhlið þar sem tengistútar ganga inn í húsið. […] Þessar lagnir eru sagðar úr […] steinrörum.

Þá eru regnvatnslagnir við húsið sem liggja með allri norðurhlið og austurhlið og allri suðurhlið að suðaustur horni þaðan sem þær liggja að götuæð. Þessar lagnir eru sagðar úr […] steinrörum.

Þá er þerrilögn með bílskúr á norðurhlið og með allri austurhlið og hún tengd inn á regnvatnslögn við suðaustur horn hússins. Þerrilögnin á að liggja nokkru neðar en gólf í bílskúr.

Ekki fannst endi á þerrilögn á þeim stað sem teikning sýnir að hún eigi að tengjast inn á regnvatnslögn hjá suðaustur horni hússins og var því ekki hægt að mynda hana. Til að skoða hvort lögnin er til staðar verður að grafa niður að þeim stað þar sem hún á að vera við norðurhlið hússins en matsbeiðandi ákvað að það skyldi ekki gert.“

Í umfjöllun matsmanns um þetta sama matsatriði segir meðal annars svo:

„Húsið er byggt 1969 skv. vefsíðu Fasteignamats ríkisins. Á þeim tíma voru ekki notuð plastpípur í frárennslis-, regnvatns- eða þerrilagnir. Hampiðjan hóf framleiðslu á plaströrum 1978 eða '79 en áður hafði Vatnsvirkinn flutt inn plaströr í einhvern tíma. Af þessu telur matsmaður öruggt að plastlagnir eru til komnar síðar en steinlagnir við húsið auk þess sem að ætla má að allar lagnir hefðu verið lagðar úr sama efni þ.e. steini en ekki blandað saman efnum. Þá eru allar lagnir sagðar úr steini á teikningum. […]

Plastlagnir norðan við húsið eru heilar og ekki hægt að sjá neitt athugavert við þær af þeim gögnum sem fyrir liggja. […]

Þegar matsmaður skoðaði húsið hafði matsbeiðandi látið breyta lögnum og höfðu lagnir innan sökkulveggja hússins verið aflagðar og nýjar lagðar og huldar, sjá fskj. 3 með matsgerð. Þá höfðu tengingar sem voru við lögn norðan við húsið verið fjarlægðar. Matsmaður getur ekki sagt um hvernig þær voru.

Almennt er talið að eðlileg ending eða líftími frárennslislagna úr steini séu 40-50 ár. Á þeim tíma geta pípur hafa gefið sig að einhverju leyti og verið orðnar lekar og þurft getur að hreinsa og gera við á köflum áður en að endurnýjun kemur. M.v. aldur steinlagna við húsið er fyrirsjáanlegt og eðlilegt að ætla að líða [fari] að því að endurnýja þurfi frárennslis-, regnvatns- og þerrilagnir við húsið.

Ekki var hægt að staðreyna hvort að þerrilagnir eru með norður og austurhlið kjallara líkt og fram kemur á teikningum. Til þess verður að grafa frá kjallaraveggjum og niður að þeim stað þar sem lögnin á að vera.“

Niðurstaða matsmanns er svohljóðandi:

a. Matsmaður getur ekki staðfest frá hvaða tíma frárennslislagnir við húsið eru en telur víst að steinlagnir séu frá því að húsið var byggt. Plastlagnir við norðurhlið eru seinni tíma breyting og eru líklega frá því eftir 1978.

b. Matsmaður hefur ekki séð þær lagnir sem voru innan sökkulveggja hússins og búið er að fjarlægja eða leggja af. Frárennslis- og regnvatnslagnir í jörðu utan sökkulveggja eru tvennskonar. Við norðurhlið eru plastlagnir sem eru heilar en við austurhlið eru steinlagnir sem eru teknar að gefa sig á nokkrum stöðum eins og nánar er lýst að framan. Lagnirnar eru eðlilegar m.v. aldur að áliti matsmanns en stífla er í regnvatnslögn við norðaustur horn hússins sem þarf að hreinsa. Mikil óhreinindi, aur og skán, voru í lögnunum sem þarf að hreinsa en það var að nokkru gert vegna skoðunar. Matsmaður telur lagnirnar ekki ónýtar þar sem að þær geta enn þjónað sínu hlutverki en þarfnast lagfæringar og hreinsunar.

c. Hreinsa þarf óhreinindi úr frárennslis- og regnvatnslöng austan við húsið og gera við beygju á frárennslislögn við norðaustur horn hússins.

d. Ekki var lagður fram raunkostnaður matsbeiðanda af þeim breytingum sem hann gerði á frárennslislögnum. Matsmaður metur hæfilegan kostnað eins og fram kemur í samantekt hér á eftir. Metinn kostnaður er með og án vsk. en matsmaður telur að vsk. af vinnu á staðnum fáist að öllu leyti endurgreiddur eins og reglur eru nú.

Sú leið sem farin var er ekki sambærileg við þá leið sem lagnir lágu áður enda eru lagnirnar nú að mestu undir húsinu en áður voru þær lagðar stystu leið út úr húsinu sem talin er góð hönnun einkum m.t.t. þess ef gera þarf við lagnir.“

Metinn kostnaður vegna úrbóta á frárennslislögnum hljóðar upp á 858.498 krónur og er hann ítarlega sundurliðaður í matsgerðinni.

Að því er seinna matsatriðið varðar segir í matsgerðinni að bleyta hafi verið á skilum kjallaraveggs og kjallaragólfs við norðurhlið í geymslu sem er inn af bílskúr. Á gólfi hafi verið sjáanlegar útfellingar eftir bleytu og málning á vegg milli geymslu og bílskúrs hafi verið bólgin neðst á veggnum. Ekki hafi verið hægt að skoða vegginn utan frá og ekki hafi heldur verið unnt að ganga úr skugga um það hvort þerrilögn sé hætt að virka eða hvort hún sé yfirhöfuð til staðar, en matsbeiðendur hefðu ákveðið að ekki yrði grafið niður með veggnum. Mun kostnaður sem var því samfara hafa ráðið þeirri ákvörðun stefndu. Það er síðan niðurstaða matsmanns að vatn komi inn um steypuskil milli gólfs í kjallara og kjallaraveggs að norðanverðu. Engu verði slegið föstu um það hvenær þessi leki byrjaði. Til að bæta úr framangreindu ástandi þurfi að grafa niður með kjallaraveggnum og koma þar fyrir fullnægjandi þerrilögn sem tengd verði inn á regnvatnslögn við suðausturhorn hússins. Þá þurfi að setja takkadúk á vegginn að utanverðu, gera við hann að innanverðu þar sem hann hefur verið rofinn meðfram gólfi, spartla og blettamála. Nemur metinn kostnaður samkvæmt þessum matslið 2.289.801 krónu og er hann ítarlega sundurliðaður í matsgerðinni.

Matsmaður staðfesti matsgerð sína fyrir dómi.

III

Stefnendur byggja kröfu sína í málinu á greiðsluloforði stefndu samkvæmt kaupsamningi aðila frá 28. júlí 2011 um fasteignina að Markarflöt 9 í Garðabæ. Þá vísa þau til venju í fasteignaviðskiptum og meginreglna samningaréttar og kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, en sú regla fái meðal annars stoð í 49. gr., 50. gr. og 1. mgr. 52. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Ennfremur er byggt á 29. gr. sömu laga og á það bent að á stefndu hafi hvílt rík skoðunarskylda, enda hafi verið fullt tilefni til að kanna ástand hússins, sem var reist árið 1969, mjög rækilega. Ekki hafi átt að fara framhjá þeim að komið væri að ýmsum viðhaldsverkum og skírskota stefnendur í þeim efnum bæði til aldurs hússins og annmarka á því sem hafi verið öllum sjáanlegir. Hafi það enda farið svo að stefndu réðust í ýmsar breytingar á húsinu þegar eftir afhendingu. Ekkert af því sem þar var á ferðinni geti fallið undir galla í skilningi laga um fasteignakaup og stefnendum sé ekki kunnugt um neina þá annmarka á húsinu sem hamlað gætu eðlilegri nýtingu þess. Er sérstaklega tekið fram í stefnu að þær framkvæmdir sem stefndu réðust í geti ekki flokkast undir úrbætur á gölluðum lögnum heldur felist í henni umbylting á skipulagi hússins með tilheyrandi múrbroti og jarðvegsröskun. Þá mótmæla stefnendur því alfarið að fyrir hendi séu atvik sem leitt geti til þeirrar niðurstöðu að þau beri ábyrgð á raka í vegg á neðri hæð hússins. Hafna stefnendur því með vísan til þessa að stefndu geti átt skaðabóta- eða afsláttarkröfu á hendur þeim.

IV

Af hálfu stefndu er því haldið fram að fasteignin að Markarflöt 9 í Garðabæ sé gölluð. Er á því byggt að skaðabætur eða afsláttur af kaupverði vegna galla á eigninni, ásamt kostnaði við að sannreyna hann, nemi hærri fjárhæð en þær eftirstöðvar kaupverðs sem stefnendur geri kröfu um að fá greiddar. Þess vegna beri að sýkna stefndu. Byggja stefndu á því að eignina skorti annars vegar áskilda kosti og hins vegar að hún sé haldin leyndum göllum sem stefnendur beri ábyrgð á gagnvart stefndu. Svo sem áður er fram komið styðja þau kröfu sína við matsgerð dómkvadds matsmanns.

Í fyrsta lagi hafi komið í ljós rakaskemmdir á veggjum í baðherbergi og geymslu á neðri hæð. Um sé að ræða raka sem fram komi í leysingum. Hafi stefndu verið ómögulegt að sjá eða gera sér grein fyrir rakanum við skoðun á eigninni í aðdraganda kaupsamnings. Rakinn sé slíkur að pollar myndist á gólfi og hafi stefnendum því mátt vera þetta ljóst, enda hafi þau búið í húsinu um langt skeið. Er á því byggt að frágangi drenlagna við húsið sé ábótavant þannig að vatn skili sér ekki frá því. Hér sé því um að ræða leyndan galla sem stefnendur beri ábyrgð á gagnvart stefndu, enda ekki unnt fyrir þau að koma auga á hann við skoðun.

Í öðru lagi er á því byggt að skólplagnir hússins séu ónýtar og það alveg út í götu. Byggt er á reglum um leynda galla auk reglna um áskilda kosti, en stefnandi H-kk-nf hafi upplýst í viðvist vitna að skolplagnir hússins væri í lagi og hefðu nýlega verið myndaðar. Er byggt á því að skólplagnir hússins fullnægi ekki skilyrðum sem gera megi til þeirra og eignina skorti þar með áskilda kosti og hafi ekki það notagildi sem almennt megi búast við, en rof hafi verið komið í lagnirnar á nokkrum stöðum og skólp runnið óhindrað út í jarðveginn.

Stefndu byggja jafnframt á því að það að stefnendur hafi ekki upplýst þau um leka á neðri hæð hússins muni leiða til umtalsverðra útgjalda fyrir þau, en ljóst sé að hefðu þau vitað af honum hefði mátt takmarka tjón verulega með því að koma í veg fyrir lekann og drena húsið samhliða lagfæringu og endurbótum á skólpi.

Stefndu telja að stefnendur hafi vísvitandi ekki sagt þeim frá meintum göllum, en í það minnsta hafi stefnendur sýnt af sér gáleysi með því að upplýsa stefndu ekki um þá. Breyti í raun engu hvað lagt verði til grundvallar í þessum efnum því stefnendur beri í öllu falli halla af upplýsingarskorti, enda hafi þau verið fyllilega meðvituð um lélegt ástand hússins svo sem orðalag í stefnu beri ótvírætt með sér. Stefnendum hafi borið skylda til að upplýsa um lélegt ástand hússins fyrir kaupin, meðal annars í þeim kynningargögnum sem þeim bar að afhenda, en það hafi þau ekki gert.

Stefndu byggja á því að þau eigi stöðvunarrétt vegna galla á eigninni og vanefnda stefnenda samkvæmt ákvæðum laga um fasteignakaup. Dráttarvaxtakröfu stefnanda er einnig sérstaklega mótmælt með vísan til þess að stefndu hafi beitt stöðvunarrétti og tilkynnt stefnanda sannanlega um það. Þá er upphafsdegi dráttarvaxta mótmælt sérstaklega.

Með vísan til framritaðs er þess krafist að stefnda verði sýknuð af öllum kröfum stefnenda.

Til stuðnings kröfu sinni um að dráttarvaxtakröfu stefnenda verði vísað frá dómi vísa stefndu til d. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þannig hafi krafa um dráttarvexti í stefnu hvorki verið afmörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

V

Í máli þessu gera stefnendur þá dómkröfu að stefndu verði gert að greiða þeim eftirstöðvar kaupverðs samkvæmt kaupsamningi aðila frá 28. júlí 2011 um einbýlishúsið að Markarflöt 9 í Garðabæ. Nemur sú krafa þeirra 4.000.000 króna. Stefndu telja sig eiga gagnkröfu til skuldajafnaðar sem að teknu tilliti til kostnaðar af rekstri málsins nemi hærri fjárhæð.

Við munnlegan flutning málsins var því sérstaklega borið við af hálfu stefnenda að þeir ágallar, sem stefndu teldu vera á fasteigninni, væru ekki svo veigamiklir að þeir rýrðu verðmæti hennar svo nokkru varði í skilningi 2. málsliðar 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Lögmaður stefndu mótmælti þessari málsástæðu sem of seint fram kominni. Í stefnu byggðu stefnendur á því að þeim hafi ekki verið kunnugt um neina þá annmarka á eigninni sem hamlað gætu eðlilegri nýtingu hennar og að ástand hennar og þörf á endurnýjun væru ekki gallar í skilningi tilvitnaðra laga. Í ljósi þessa og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar frá 15. september 2005 í málinu nr. 26/2005 verður litið svo á að málsástæða hér að lútandi hafi verið höfð uppi í málinu frá upphafi.

Gagnkrafa stefndu vegna leka og rakaskemmda í veggjum í baðherbergi og geymslu á neðri hæð hússins nemur svo sem fram er komið 2.289.701 krónu. Samkvæmt gögnum málsins er fyrst getið um þennan galla í greinargerð stefndu frá 30. janúar 2012 sem lögð var fram í málinu 1. febrúar sama ár. Voru þá liðnir rúmir fimm mánuðir frá því að stefndu fengu húsið afhent. Svo sem fram kemur í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns, sem stefndu öfluðu undir rekstri málsins, tóku stefndu ákvörðun um að ekki yrði grafið niður með veggnum. Hann var því ekki skoðaður utan frá og ekki var heldur gengið úr skugga um það hvort þerrilögn væri hætt að virka eða hvort hún væri yfirhöfuð til staðar. Það er niðurstaða matsmanns að engu verði slegið föstu um það hvenær sá leki, sem þarna varð vart við, hafi byrjað. Ekki liggur með öðrum hætti fyrir sönnun um tilvist þessa annmarka á meðan stefnendur bjuggu í húsinu, en þau hafa í aðilaskýrslum sínum hafnað því að hann hafi þá verið til staðar. Að þessu virtu og þá einnig í ljósi þess að stefndu réðust í framkvæmdir sem þýðingu geta haft við mat á því hvernig lekinn sé til kominn þykja ekki vera næg efni til að slá því föstu að hann teljist vera á ábyrgð stefnenda, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 40/2002.

Þegar kaupsamningurinn var gerður lá fyrir söluyfirlit, undirritað af stefnda A-kk-þgf og stefnanda H-kk-þgf, þar sem tekið var fram að vatns- og frárennslislagnir hússins væru „upphaflegar“. Samkvæmt 15. grein kaupsamningsins telst söluyfirlitið vera hluti hans. Í aðilaskýrslu sinni skýrði stefnandi H-kk-þgf á hinn bóginn svo frá að vegna stíflu í frárennslislögnum frá handlaugum hafi hann endurnýjað þær og tengt við frárennsli í þvottahúsi. Telst nægilega fram komið í málinu að hann hafi upplýst stefnda A-kk-þf um þetta. Að öðru leyti hafi engin vandræði skapast vegna frárennslislagna þau tíu ár sem stefnendur bjuggu í húsinu. Í vitnisburði G-kk-ef I-kk-ef G-kk-ef, sölumanns á fasteignasölunni sem hafði milligöngu um viðskipti aðila, kom fram að stefnandi H-kk-nf hafi tekið fram að skólplagnir hefðu verið myndaðar og að þær hefðu verið í lagi og í aðilaskýrslu sinni hélt stefndi A-kk-nf því sama fram. Þessu hafa stefnendur mótmælt. Samkvæmt framangreindu bjuggu stefndu yfir þeim upplýsingum um frárennslislagnir hússins við gerð kaupsamnings að þær væru að mestu upprunalegar og að sú takmarkaða endurnýjun á þeim, sem að framan er getið, væri þar ein undanskilin. Húsið var byggt árið 1969. Í þeim orðum stefnanda H-kk-ef, sem vitnið G-kk-nf I-kk-nf hefur eftir honum samkvæmt framansögðu, gat í ljósi þessa aldrei falist annað og meira en að skólplagnir væru í nothæfu ástandi og þannig í reynd það sama og leiðir af a. lið 1. mgr. 19. gr. laga nr. 40/2002. Þá var með sama hætti ekkert tilefni til þess fyrir stefndu að ganga út frá því að ástand lagna væri betra en búast mætti við miðað við aldur hússins.

Í endurbótum á húsinu, sem stefndu réðust í fljótlega eftir að þau keyptu það, fólst meðal annars að nýjar frárennslislagnir voru lagðar innan sökkulveggja og þær lagnir aflagðar sem þar voru fyrir. Liggur ekkert haldbært fyrir um það í málinu að ástand þessara lagna hafi verið með öðrum hætti en vænta mátti. Það er niðurstaða matsmanns að ástand frárennslis- og regnvatnslagna utan sökkulveggjar sé eðlilegt miðað við aldur þeirra. Þær geti enn þjónað sínu hlutverki en þarfnist lagfæringar og hreinsunar. Húsið var svo sem fram er komið byggt árið 1969 og var því orðið rúmlega 40 ára gamalt þegar stefndu festu kaup á því. Svo sem fram kemur í matsgerðinni er almennt talið að eðlilegur líftími frárennslislagna úr steini, en á byggingartíma hússins hafi ekki verið notaðar plastpípur í frárennslis-, regnvatns- eða þerrilagnir, sé 40-50 ár. Í matsgerð er kostnaður vegna hreinsunar á frárennslis- og regnvatnslögn og viðgerðar á frárennslislögn metinn á 440.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þar af nemur kostnaður vegna viðgerðar 370.000 krónum, en hún felst í því að grafa þarf niður á frárennslislögn á einum stað og skipta um steinlögn frá þeim stað þar sem plastlögn er tengd við hana. Mat á kostnaði vegna þeirrar endurnýjunar á frárennslislögnum sem stefndu höfðu þegar ráðist í samkvæmt framansögðu hljóðar hins vegar upp á 578.000 krónur.

Með því að stefnendur verða ekki talin hafa gefið stefndu ábyrgðaryfirlýsingu um ástand skólplagna, né gerst sek um saknæma háttsemi í viðskiptum sínum við þau, ræðst niðurstaða um framangreinda gagnkröfu stefndu af því hvort sá ágalli, sem er tilefni hennar, telst rýra verðgildi fasteignarinnar svo nokkru varði í skilningi fyrrnefndrar 18. gr. laga nr. 40/2002. Jafnvel þótt við athugun á þessu yrði miðað við heildarfjárhæð gagnkröfunnar, sem er sýnilega mun hærri en efni standa til að fella mætti á stefnendur í ljósi atvika, fer því fjarri að hún nái þessu marki. Verður með vísan til þessa að hafna kröfu stefndu um skaðabætur eða afslátt vegna galla á frárennslislögnum.

Með vísan til þess sem að framan greinir verður ekki fallist á með stefndu að þau eigi skaðabóta- eða afsláttarkröfu á hendur stefnendum til skuldajafnaðar við kröfu þeirra um greiðslu eftirstöðva kaupverðs fasteignarinnar að Markarflöt 9 í Garðabæ. Verður sú krafa stefnenda því að fullu tekin til greina.

Í stefnu kröfðust stefnendur dráttarvaxta án nánari tilgreiningar í sjálfri kröfunni, en tóku fram í kafla um lagatilvísanir að hún væri studd við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Við munnlegan flutning málsins var kröfugerð hagað til samræmis við þetta. Með vísan til þessa og í samræmi við fordæmi Hæstaréttar, sbr. til dæmis dómur réttarins frá 7. apríl 2009 í málinu nr. 522/2008, eru engin efni til að fallast á kröfu stefndu um að dráttarvaxtakröfu stefnenda verði vísað frá dómi. Stefndu bar samkvæmt kaupsamningi að standa stefnendum skil á eftirstöðvagreiðslunni 28. október 2011 og eigi stefnendur því rétt á því, svo sem þau gera kröfu til, að hún beri dráttarvexti frá þeim degi. Um dráttarvexti fer því svo sem í dómsorði greinir.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndu gert að greiða stefnendum málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.000.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri kvað upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum Á-kk-þgf I-kk-þgf byggingaverkfræðingi og J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf bygginga-tæknifræðingi.

D ó m s o r ð

Stefndu, A-kk-nf J-kk-nf Þ-kk-nf og Á-kvk-nf M-kvk-nf Þ-kvk-nf, greiði stefnendum, H-kk-þgf P-kk-þgf og M-kvk-þgf L-kvk-þgf, 4.000.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. október 2011 til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnendum 1.000.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf