E-1344/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 11. fyrri mánaðar, var höfðað 5. maí 2010.

Stefnandi er Meiling Lan, Mávabraut 9b, Reykjanesbæ.

Stefndi er K & G ehf., Hafnargötu 9, Sandgerði.

Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, er stefnt til réttargæslu.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða henni 4.996.249 krónur með 4,5% vöxtum af 1.866.859 krónum frá 21. desember 2005 til 21. október 2006, af 4.505.670 krónum frá þeim degi til 17. desember 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.436.509 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um málskostnað auk virðisaukaskatts.

Stefndi og réttargæslustefndi skiluðu sameiginlegri greinargerð í málinu 23. júní 2010. Stefndi krefst aðallega sýknu og málskostnaðar, en til vara lækkunar á kröfu stefnanda og þess að málskostnaður verði felldur niður. Réttargæslustefndi gerir ekki sjálfstæðar dómkröfur.

I

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til heimtu bóta vegna vinnuslyss sem hún varð fyrir 21. desember 2005 við vinnu sína hjá stefnda. Stefnandi, sem er kínversk, var að vinna við snyrtingu fisks ásamt nokkrum öðrum starfsmönnum stefnda. Stefnandi lýsti atvikinu þannig í stefnu að hún hafi staðið við færiband en á enda þess hafi verið roðflettivél. Vélinni hafi annar starfsmaður stjórnað. Starfsmaðurinn hafi skyndilega brugðið sér frá og hafi því enginn verið að stjórna roðflettivélinni, sem hafi verið í gangi. Þar sem færibandið hafi einnig verið í gangi hafi fiskurinn runnið í átt að vélinni og hefði dottið á gólfið ef enginn hefði gripið inn í. Þar að auki hafi starfsfólk verið hinum megin við vélina sem hafi verið að bíða eftir fiski úr roðflettivélinni til að vinna með. Stefnandi hafi því þurft að fara og stjórna vélinni til að koma í veg fyrir að vinna stöðvaðist og fiskur skemmdist í roðflettivélinni eða félli á gólfið þar, enda hafi stjórnandi vélarinnar farið frá vélinni. Þetta hafi ekki verið í fyrsta skiptið sem stefnandi eða aðrir starfsmenn hafi þurft að taka við stjórn vélarinnar þegar stjórnandi hennar hafi brugðið sér frá. Á vinnustaðnum hafi starfsmenn gjarnan þurft að ganga í störf annarra.

Stefnandi mótmælir því að roðflettivélin hafi verið í gangi, enda sé það almenn starfsregla á vinnustaðnum að vélar eru aldrei skildar eftir í gangi án eftirlits. Flæðilína stefnda hafi verið sett upp með þeim hætti að börð sem hafi átt að roðfletta hafi beðið í fiskikari til hliðar við borð sem fest hafi verið við roðflettivélina. Starfsmaður á roðflettivél hafi séð um að taka börð upp úr fiskikari og setja á borð sem fest er við roðflettivélina. Börðin liggi þá hreyfingarlaus á borðinu, en þar hafi aldrei verið færiband. Þegar börðum hafi verið sturtað á borðið tíni starfsmaður á roðflettivél börðin í vélina eitt í einu sem fari svo áfram á snyrtilínu og þaðan í annað kar.

Við vinnu stefnanda við vélina flæktist hanski hennar eða ermahlíf í vélinni sem leiddi til þess að vinstri hönd hennar togaðist inn í vélina með þeim afleiðingum að vinstri framhandleggur og hönd lentu undir hníf vélarinnar. Skarst stefnandi illa auk þess sem hún festist í vélinni. Stefnandi kveðst hafa ýtt margoft á stopprofa vélarinnar þegar hún hafi fest vinnufatnað sinn í vélinni, en þrátt fyrir það hafi vélin ekki stöðvast fyrr en hendi hennar hafi skorist illa. Samstarfsfélagar stefnanda hafi lagt það til að toga hendi hennar úr vélinni. Stefnandi hafi hins vegar vitað að það væri óráðlegt og sagt samstarfsfólki sínu að það þyrfti að opna vélina til að hægt væri að losa hendina úr henni. Það hafi verið gert og henni ekið á slysadeild.

Lögreglu og Vinnueftirliti var tilkynnt um slysið strax í kjölfar þess. Í skýrslu Vinnueftirlitsins kemur fram að það telji að orsök slyssins sé að vinnufatnaður stefnanda hafi fest í roðvalsi vélarinnar sem hafi valdið því að vinstri hendi hafi dregist inn í vélina og farið í hnífinn.

Stefnandi og réttargæslustefndi fólu í sameiningu J-kk-þgf V-kk-þgf, lækni, og S-kk-þgf R. A-kk-þgf, hrl., að meta afleiðingar slyssins. Niðurstaða þeirra samkvæmt matsgerð 18. október 2008 er að tímabundið atvinnutjón stefnanda hafi verið 100% frá 21. desember 2005 til 27. apríl 2006 og aftur frá 21. september 2006 til 21. október sama ár, auk þess sem hún hafi einungis getað sinnt hálfu starfi frá 28. apríl 2006 til 20. september 2006. Þeir telja tímabil þjáninga samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 hafa verið frá 21. desember 2005 til 21. október 2006 og þar af hafi stefnandi verið rúmliggjandi í 13 daga. Þá telja þeir varanlegan miska vera 10 stig en varanlega örorku 15%.

Með kröfubréfi 17. nóvember 2008 var réttargæslustefndi krafinn um greiðslu skaðabóta í samræmi við matsgerðina og ákvæði skaðabótalaga. Félagið hafnaði bótaskyldu með tölvubréfi 20. febrúar 2009.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á sakarreglunni, reglunni um vinnuveitendaábyrgð og ströngum bótareglum um skaðabótaábyrgð vegna hættulegs vinnuumhverfis. Stefndi beri ábyrgð á líkamstjóni stefnanda sem sé afleiðing af saknæmri og ólögmætri háttsemi stefnda.

Á atvinnurekanda hvíli strangar skyldur um eftirlit og verkstjórn með starfsmönnum. Atvinnurekendur beri höfuðábyrgð á því vinnuumhverfi sem þeir búi starfsmönnum sínum og því hvernig vinnan sé framkvæmd. Á vinnuveitanda hvíli skylda til að tryggja, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað, sbr. 13. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Í 37. gr. sömu laga segi að vinnu skuli haga og framkvæma þannig, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta.

Það sé á ábyrgð vinnuveitanda að skapa öruggt starfsumhverfi og koma í veg fyrir slysahættu. Í því felist meðal annars að þjálfa starfsmenn til að sinna þeim störfum sem þeim sé ætlað að sinna. Hafi stefnanda og öðru starfsfólki stefnda ekki verið ætlað að stjórna roðflettivélinni hafi stefnda borið að sjá til þess að stjórnendur vélarinnar væru til staðar svo annað starfsfólk neyddist ekki til að taka við stjórninni og koma þannig í veg fyrir að verðmæti færu til spillis og vinna stöðvaðist.

Þá hafi stefnda einnig borið að beina þeim fyrirmælum til starfsfólks að einungis þeim sem hlotið hefðu þjálfun til að vinna við roðflettivélina stjórnuðu henni. Það hafi stefndi hins vegar ekki gert og hafi raunar látið viðgangast að aðrir stjórnuðu vélinni en þeir einir sem höfðu hlotið þjálfun til þess, svo sem þegar stjórnandi vélarinnar hafi brugðið sér frá og aðrir starfsmenn hafi þurft að grípa inn í. Það sé mikilvægt að vinnuveitandi tryggi starfsfólki sínu öruggt starfsumhverfi og að starfsmönnum stafi ekki hætta af því verklagi sem beitt sé við vinnuna. Orsök slyssins sé að verklag það sem viðhaft hafi verið á vinnustaðnum við notkun á vél sem slysahætta hafi stafað af hafi verið ófullnægjandi og hafi það leitt til slyss stefnanda.

Fulltrúi atvinnurekanda á vinnustað sé verkstjóri. Hann sjái um að öruggt skipulag sé þar ríkjandi, sbr. 21. gr. laga nr. 46/1980. Það sé í verkahring og á ábyrgð verkstjóra að ákveða hvernig verk séu unnin, hvaða starfsmenn vinni verkin, hvaða búnaði, tækni og aðferðum sé beitt við vinnuna og hvernig verk séu að öðru leyti unnin. Allar ákvarðanir um framkvæmd verka á vinnustað séu því á ábyrgð atvinnurekanda og verkstjóra.

Samkvæmt 1. mgr. 23. gr. laganna skuli verkstjóri beita sér fyrir að starfsskilyrði innan þess starfssviðs sem hann stjórni, séu fullnægjandi að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Verkstjóri skuli sjá um að þeim ráðstöfunum, sem gerðar séu til þess að auka öryggi og bæta aðbúnað og hollustuhætti, sé framfylgt. Í 1. ml. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 46/1980 segi að verði verkstjóri var við einhver atriði, sem geti leitt til hættu á slysum eða sjúkdómum, skuli hann tryggja að hættunni sé afstýrt. Stefndi hafi brotið gegn ákvæðum 23. gr. laganna því látið hafi verið viðgangast að starfsmenn, sem ekki hafi hlotið starfsþjálfun og nauðsynlegar leiðbeiningar, hafi stjórnað og unnið með hættuleg tæki.

Sérstök skylda hvíli á atvinnurekanda, samkvæmt 14. gr. laga nr. 46/1980, að gera starfsmönnum sínum ljósa slysa- og sjúkdómshættu, sem kunni að vera bundin við starf þeirra. Jafnframt eigi atvinnurekandi að sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín þannig að ekki stafi hætta af. Ljóst sé að hjá stefnda hafi ekki verið til verklagsreglur sem hafi mælt fyrir um örugg vinnubrögð við roðflettivélina, svo sem sú sjálfsagða og augljósa varúðarráðstöfun að stöðva roðflettivélina þegar enginn hafi verið til að stjórna henni en skilja hana ekki eftir í gangi stjórnlausa.

Stefnandi reisir kröfur sínar á því að stefndi hafi látið viðgangast að hættuleg vinnutæki væru notuð í starfsemi sinni. Í 1. mgr. 46. gr. laga nr. 46/1980 komi fram að vélar, tæki og annar búnaður skuli þannig úr garði gerður, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Þá segi í 2. mgr. 46. gr. að fylgja skuli viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Á grundvelli laga nr. 46/1980 hafi verið sett reglugerð nr. 431/1997 um notkun tækja, sem hafi verið í gildi þegar vinnuslysið hafi átt sér stað. Samkvæmt 3. gr. reglugerðarinnar skuli atvinnurekandi tryggja að tæki sem starfsmönnum séu látin í té henti til þeirra verka sem vinna eigi eða séu hæfilega löguð að þeim, þannig að starfsmenn geti notað þau án þess að öryggi þeirra eða heilsu stafi hætta af. Í 2. mgr. greinarinnar sé þess getið að þegar ekki sé að fullu unnt að tryggja að starfsmenn geti notað tækið án þess að hætta öryggi sínu eða heilsu, skuli atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir til að áhættunni sé haldið í lágmarki. Stefndi hefði getað gert það með því að tryggja að einungis þeir sem hlotið hefðu þjálfun á roðflettivélina kæmu að stjórnun hennar eða með því að tryggja að vélin væri ávallt stöðvuð þegar stjórnandi hennar færi frá henni. Það hafi stefndi hins vegar ekki gert og hafi það leitt til slyss stefnanda.

Í 6. gr. reglugerðarinnar séu ákvæði um tæki sem sérstök áhætta fylgi en þar séu þær skyldur lagðar á vinnuveitanda að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að einungis þeir starfsmenn noti tæki sem það hafi verið falið. Þessari skyldu hafi stefndi brugðist og sé slys stefnanda afleiðing þessarar vanrækslu stefnda. Þá skuli atvinnurekandi samkvæmt 8. gr. fyrrnefndrar reglugerðar gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að starfsmenn hafi handbærar nægilegar upplýsingar og, þar sem við eigi, ritaðar leiðbeiningar um þau tæki sem notuð séu á vinnustað. Þær upplýsingar og leiðbeiningar verði að fela í sér nægilegar ábendingar um öryggi og hollustu er snerti notkunarskilyrði tækjanna og óvenjulegar aðstæður sem hægt sé að sjá fyrir. Sérstök skylda hvíli einnig á atvinnurekanda að benda starfsmönnum á hættur sem þeim geti stafað af tækjum í nánasta vinnuumhverfi þeirra. Stefndi hafi virt framangreind ákvæði að vettugi enda hafi stefnandi engar upplýsingar fengið um roðflettivélina sem hún hafi orðið að stjórna vegna fjarveru stjórnanda hennar. Hún hafi hvorki haft upplýsingar um rétta notkun vélarinnar né hættueiginleika hennar.

Í 9. gr. fyrrgreindrar reglugerðar komi fram að atvinnurekandi skuli gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að starfsmenn, sem falið sé að nota tæki á vinnustað, fái nægilega þjálfun, þar með taldar leiðbeiningar. Stefnandi hafi enga þjálfun fengið á roðflettivélina né leiðbeiningar um hvernig nota ætti hana. Stefndi hafi þar með brugðist skyldum sínum og hafi það leitt til slyss stefnanda með varanlegum og mjög alvarlegum afleiðingum fyrir hana. Það sé vinnuveitandi, en ekki einstakur starfsmaður hans sem verði fyrir slysi, sem beri fjárhagslega ábyrgð á ófullnægjandi aðstæðum og öryggi á vinnustað. Af framansögðu megi sjá að stefndi hafi látið ófullnægjandi verklag viðgangast á vinnustaðnum auk þess sem hann hafi ekki fullnægt upplýsingaskyldu sinni. Hafi þessi vanræksla leitt til slyss Meiling sem stefndi ber ábyrgð á.

Í I. viðauka við reglugerð nr. 431/1997 um notkun tækja, séu lágmarksákvæði sem atvinnurekendum beri að virða. Í grein 2.3 segi að með öllum tækjum skuli vera stjórnbúnaður til að stöðva þau að fullu og tryggilega. Þegar vinnufatnaður stefnanda hafi fest í roðflettivélinni hafi hún reynt að stöðva vélina með þar til gerðum stopprofa en vélin hafi ekki stöðvast strax eða ekki fyrr en hönd stefnanda hafði skaddast illa. Það hafi verið á ábyrgð stefnda að tryggja að tækjabúnaður sem notaður hafi verið á vinnustaðnum fullnægði lágmarkskröfum eins og að hægt væri að stöðva vélina tafarlaust við aðstæður eins og sköpuðust þegar stefnandi hafi slasað sig. Stefndi hafi ekki tryggt að stopprofi roðflettivélarinnar virkaði sem skyldi en með því hefði mátt koma í veg fyrir slys stefnanda. Á þessu beri stefndi ábyrgð.

Samkvæmt öllu framansögðu beri stefndi fulla skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda, enda sé vanbúnu vinnutæki, ónógum upplýsingum og vöntun á leiðbeiningum, sem og ófullnægjandi verklagi, um að kenna að slysið hafi átt sér stað.

Stefnandi byggir einnig á því að stefndi hafi brotið gegn skyldu sinni samkvæmt reglum nr. 77/1982 um heilbrigðis- og öryggisstarfsemi innan fyrirtækja. Stefndi hafi samkvæmt þeim reglum átt að tilnefna öryggisvörð, sjá um að koma á fót öryggisnefnd og sjá um að starfsmenn tilnefndu öryggistrúnaðarmann. Þetta hafi stefndi vanrækt. Ef stefndi hefði gert það sem honum hafi borið að lögum og séð til þess að öryggistrúnaðarmaður og öryggisvörður væru starfandi á vinnustaðnum, þá hafi falist í störfum þeirra, samkvæmt 13. gr. reglnanna, að fylgjast með því að aðbúnaður, hollustuhættir og öryggi á vinnustað væri í samræmi við lög nr. 46/1980, reglugerðir og reglur samkvæmt þeim. Þeir hafi átt að fara í eftirlitsferðir um vinnusvæði fyrirtækisins og sérstaklega aðgæta meðal annars að vélar og starfsaðferðir stofni ekki lífi og heilsu starfsmanna í hættu, að öryggisbúnaður og persónuhlífar séu til staðar í góðu ástandi og séu notaðar af starfsmönnum, að starfsmenn fái nauðsynlega fræðslu og þjálfun með tilliti til aðbúnaðar, hollustuhátta og öryggis. Öryggistrúnaðarmaður og öryggisvörður hefðu að öllum líkindum getað séð það hættulega vinnuumhverfi sem stefndi hafi skipað starfsmönnum sínum að vinna við. Stefndi hafi vanrækt skyldur sínar samkvæmt reglum nr. 77/1982, en ef þeim hefði verið fylgt hefði það getað komið í veg fyrir hættulegt verklag fiskverkunarfólks sem hafi starfað hjá stefnda. Ljóst sé að með starfrækslu öryggisnefndar og gerð áhættumats samkvæmt IX. kafla laga nr. 46/1980 hefði stefndi að öllum líkindum mátt koma í veg fyrir vinnuslys stefnanda. Þess vegna beri stefndi skaðabótaábyrgð á vinnuslysi stefnanda, sem hafi orðið vegna stórfelldrar vanrækslu hans á að gæta að öryggi og áhættumati á vinnustaðnum.

Afleiðingar slyss stefnanda hafi verið metnar af J-kk-þgf V-kk-þgf, lækni, og S-kk-þgf R. A-kk-þgf, hæstaréttarlögmanni, sbr. matsgerð dags. 18. október 2008. Kröfugerð stefnanda taki mið af niðurstöðum matsgerðarinnar og ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Matsmenn telji tímabundna óvinnufærni stefnanda hafa verið algjöra í 159 daga, en 50% í 146 daga. Meðaltekjur stefnanda síðustu þrjá mánuði fyrir slysið hafi verið 161.026 krónur. Mánuðina eftir slysið hafi hún fengið greitt hluta launa sinna frá vinnuveitanda. Tekjutap hennar frá slysdegi þar til í lok apríl 2006 er hún hafi getað farið til vinnu að nýju hafi numið 290.143 krónum. Stefnandi hafi þó einungis getað hafið störf að nýju í 50% vinnu í apríl 2006. Þá hafi hún skipt um vinnu og hafið störf hjá Flugþjónustunni Keflavík. Full laun hennar hefðu numið um 210.000 krónum og hefðu því tekjur hennar ef slysið hefði ekki komið til numið 1.260.000 krónum frá maí til október 2006. Þess í stað hafi tekjur hennar á þessu tímabili einungis numið 831.219 krónum. Tekjutap hennar á þessu tímabili hafi því numið 428.781 krónum. Stefnandi hafi tvisvar sinnum fengið greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins, samtals að fjárhæð 31.835 krónum, sem komi til frádráttar bótakröfu vegna tímabundins atvinnutjóns. Samtals nemi því krafa vegna tímabundins atvinnutjóns 290.143 + 428.781 – 31.835 = 687.089 krónum.

Samkvæmt matsgerðinni hafi tímabil þjáninga stefnanda verið 305 dagar en þar af hafi 13 dagar verið þar sem hún hafi verið rúmliggjandi. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr., sbr. og 15. gr., skaðabótalaga hafi fjárhæð þjáningabóta án rúmlegu í nóvember 2008, þegar kröfubréfið hafi verið sent, numið 1.330 krónum en 2.470 krónum fyrir hvern dag sem tjónþoli hafi verið rúmliggjandi. Með vísan til þessa nemi krafan vegna þessa þáttar (292 x 1.330) + (13 x 2.470) = 420.470 krónum.

Varanlegur miski stefnanda af völdum slyssins sé metinn 10 stig í fyrirliggjandi matsgerð. Hún hafi verið 28 ára á tjónsdegi. Samkvæmt 4. gr., sbr. 15. gr., skaðabótalaga hafi fjárhæð bóta vegna þessa í nóvember 2008 numið 0,10 x 7.593.000 = 759.300 krónum.

Matsmenn telji varanlega örorku stefnanda vera 15%. Samkvæmt fyrirliggjandi skattframtölum hafi tekjur hennar numið 1.576.946 krónum á árinu 2002, 1.973.417 krónum á árinu 2003 og 1.513.822 krónum á árinu 2004. Leiðrétt samkvæmt launavísitölu til batahvarfa (meðaltal hvers árs til október 2006) nemi árslaun hennar (1.576.946 * 300,4/226,4) + (1.973.417 * 300,4/239,1) + (1.513.822 * 300,4/250,3) / 3 = (2.092.379 + 2.479.358 + 1.816.828) / 3 = 2.129.522 krónum. Að viðbættum 6% vegna greiðslu vinnuveitanda hennar í lífeyrissjóð nemi sú fjárhæð 2.257.293 krónum. Við batahvörf hafi stefnandi verið 29 ára og 92 daga gömul. Margföldunarstuðull skv. 6. gr. skaðabótalaga verði því 13,307. Heildarkrafan vegna þessa þáttar nemi því 13,307 x 0,15 x 2.257.293 = 4.505.670 krónum.

Þá sé krafist greiðslu á útlögðum kostnaði í samræmi við reikninga sem sendir hafi verið réttargæslustefnda þann 28. júlí 2008 en hafi ekki verið greiddir, að fjárhæð 36.600 krónur.

Stefndi hafi keypt slysatryggingu fyrir launþega sína hjá réttargæslustefnda og hafi sú trygging verið í gildi á slysdegi. Þann 11. desember 2008 hafi réttargæslustefndi greitt stefnanda 626.627 krónur úr slysatryggingu launþega. Framangreind fjárhæð komi til frádráttar skaðabótakröfunni, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi hafi fengið greiddar örorkubætur að fjárhæð 786.253 krónur samkvæmt ákvæðum laga nr. 100/2007. Framangreind fjárhæð komi til frádráttar skaðabótakröfunni, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Stefnufjárhæðin sundurliðist þannig:

Bætur vegna tímab. atvinnutjóns kr. 687.089,-

Þjáningabætur kr. 420.470,-

Bætur vegna varanlegs miska kr. 759.300,-

Bætur vegna varanlegrar örorku kr. 4.505.670,-

Útlagður kostnaður kr. 36.600,-

Greitt úr slysatryggingu launþega kr. -626.627,-

Örorkubætur skv. lögum nr. 100/2007 kr. -786.253,-

Samtals kr. 4.996.249,-

Vaxtakrafa stefnanda er byggð á 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Vaxta sé krafist frá þeim degi sem tjón stefnanda hafi orðið, en dráttarvaxta mánuði frá því að kröfubréf hafi verið sent, samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001. Þá hafi öll gögn legið fyrir, sem stefndi og réttargæslustefndi hafi þurft til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta vegna tjónsins.

Málskostnaðarkrafa stefnanda er byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyld og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Um varnarþing er vísað til 1. mgr. 33. gr., sbr. 42. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann beri ekki ábyrgð á tjóni stefnanda þar sem óhappið verði ekki rakið til atvika sem hann beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Því sé alfarið hafnað að slysið megi rekja til ófullnægjandi vinnuaðstöðu, gáleysis í verkstjórn stefnda, ófullnægjandi verkstjórnar eða verktilhögunar af hálfu stefnda. Þá sé því hafnað að vélin hafi verið vanbúin og að leiðbeiningar hafi verið ófullnægjandi. Stefndi mótmælir því jafnframt að það megi meta stefnda til sakar að hafa ekki komið á fót öryggisnefnd eða að framkvæma áhættumat.

Stefndi byggir á því að tjónið sé að öllu leyti að rekja til óvarkárni stefnanda sjálfrar. Stefnandi sem beri sönnunarbyrði um orsök tjóns síns hafi ekki sýnt fram á að slysið sé að rekja til atvika eða aðstæðna sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum.

Stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda í júlí 2005, en hún hafi áður starfað í um fimm ár við fiskvinnslu. Hafi henni verið kynnt starfið, í hverju það fælist og hvernig skyldi vinna það. Stefnanda hafi verið ætlað að starfa við snyrtingu á fiskiflökum og pökkun þeirra. Henni hafi aldrei verið falið að starfa við roðflettivél stefnda og ekki hafi verið ætlast til þess að hún gerði það. Starfssvið stefnanda hafi því verið vel afmarkað og henni ekki falin nein önnur störf. Stefndi geti ekki borið ábyrgð á því að stefnandi hafi farið út fyrir starfssvið sitt án nokkurra fyrirmæla og í raun upp á sitt einsdæmi.

Stefndi mótmælir því að verktilhögun hafi almennt verið þannig háttað að starfsmönnum á flæðilínu hafi verið ætlað að taka tímabundið við störfum starfsmanns á roðflettivél þegar hann skrapp frá vélinni. Telur stefndi að starfsmönnum hafi verið ljósir hættueiginleikar vélarinnar og að þeim gæti stafað hætta af því að vinna við hana án þess að hafa fengið viðeigandi tilsögn. Þeir einir hafi mátt vinna við roðflettivélina sem hafi haft reynslu af henni, enda hafi alltaf sömu einstaklingarnir starfað við vélina.

Þótt öryggisfulltrúi eða öryggisnefnd, sbr. reglugerð nr. 77/1982, hafi ekki verið skipuð verði það ekki metið stefnda til sakar enda ekki orsakatengsl milli þess og slyss stefnanda. Verklag hafi verið einfalt og hafi stefnandi haft skýr fyrirmæli um sín störf. Henni hafi ekki verið falið að starfa við roðflettivélina. Stefnandi hafi jafnframt ekki sannað að öryggi starfsmanna hafi verið í sérstakri hættu vegna vélarinnar eða að aðstæður hafi verið ófullnægjandi. Ekki hafi verið nauðsynlegt að gera stefnanda, sem sannanlega hafi verið ráðin til þess að vinna ákveðið og afmarkað starf, sérstaklega grein fyrir hættueiginleikum vélar sem henni hafi ekki verið falið að starfa við. Fyrirmæli um vinnulag við vélina hafi því verið óþörf.

Því sé mótmælt að stefnanda hafi verið nauðsynlegt að grípa inn í vinnu við roðflettivélina til þess að forða verðmætum frá því að tapast. Eins og bent hafi verið á hafi engin hætta verið á því að verðmæti færu til spillis miðað við það vinnulag sem hafi verið viðhaft í raun. Því sé jafnframt mótmælt að það hafi verið viðurkennt vinnulag á starfsstöð stefnda að starfsmenn hafi gengið ítrekað inn í störf annarra. Eigi þetta sérstaklega við um roðflettingu en um hana hafi aðeins ákveðnir starfsmenn séð.

Því sé alfarið mótmælt að stefndi hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eða reglum settum með stoð í þeim lögum. Stefndi telji að stefnandi hafi farið út fyrir vel afmarkað starfssvið sitt. Hún hafi gert það á eigin ábyrgð og í trássi við leiðbeiningar og fyrirmæli stefnda. Óhapp stefnanda sé því alfarið að rekja til óvarkárni hennar sjálfrar.

Stefndi mótmælir því að öryggisbúnaður á roðflettivélinni hafi verið ófullnægjandi eða í ólagi. Í skýrslu Vinnueftirlitsins komi fram að roðflettivélin hafi verið í lagi. Komi hvergi fram í gögnum með stefnu að neyðarhnappur sé ekki í lagi eða að nokkur annar vanbúnaður sé á roðflettivélinni. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein frekari gögn sem sýni fram á að nokkuð hafi verið að tækjabúnaði roðflettivélarinnar. Þvert á móti staðfesti rannsókn Vinnueftirlitsins að ekkert hafi verið að tækjabúnaði stefnda. Ljóst sé af framangreindu að vélin hafi ekki verið vanbúin og stefnandi geti ekki rakið tjón sitt að nokkru marki til ætlaðs vanbúnaðar. Því verði slys stefnanda ekki rakið til annars en óvarkárni hennar sjálfrar.

Varakrafa stefnda um skiptingu sakar er á því byggð að stefnandi verði að bera mestan hluta tjóns síns sjálf vegna eigin sakar. Starfssvið stefnanda hafi verið einfalt og ekki krafist sérstakrar verkstjórnar umfram þá kennslu og tilsögn sem hún hafi fengið. Stefnanda hafi verið eða mátti vera, að teknu tilliti til þekkingar sinnar og reynslu, ljós sú hætta sem hafi fylgt því að hún tæki að sér störf utan við starfssvið hennar. Jafnframt sé ljóst að stefnanda hafi engin nauðsyn borið til þess að taka umrætt starf að sér eða hafi fengið fyrirmæli um slíkt. Verði stefnandi því að bera tjón sitt sjálf að mestu leyti. Að öðru leyti sé um frekari rökstuðning fyrir varakröfu vísað til rökstuðnings fyrir aðalkröfu eftir því sem við eigi.

Stefndi mótmælir kröfu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón sem ósannaðri og órökstuddri.

Vaxtakröfum er mótmælt sérstaklega og byggir stefndi á því að vextir sem féllu fjórum árum fyrir birtingu stefnu í málinu eða fyrr séu fyrndir, sbr. 2. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Jafnframt mótmælir stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Þá er þess krafist að frá skaðabótum skuli draga allar greiðslur sem stefnandi kunni að hafa fengið, eða eigi rétt á að fá, frá þriðja aðila vegna slyssins, svo sem greiðslur úr almannatryggingum, lífeyrissjóðsgreiðslur o.fl, sbr. 2. mgr. 2. gr., 2. mgr. 3. gr., 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna skaðabótaréttar, einkum um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, orsakatengsl og eigin sök tjónþola. Þá er vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993 og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Jafnframt er vísað til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, höllustuhætti og öryggi á vinnustöðum og viðeigandi reglugerða. Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Við aðalmeðferð málsins gáfu stefnandi og fyrirsvarsmaður stefnda, K-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf skýrslu, auk vitnanna R-x-x O-x-x, J-x-x O. L-x-x og H-kvk-ef J-kvk-ef.

Stefnandi lýsti slysinu svo að starfsmaður sem hafi unnið við roðflettivélina hafi farið frá og skilið vélina eftir í gangi. Hún hafi ekki vitað hvert hann hafi verið að fara. Hún hafi þá farið að vinna við vélina, en fiskur færi til spillis ef hún gerði það ekki. Eigandinn hafi aldrei talað um það hver ætti að vinna við vélina og ekki bannað starfsmönnum að gera það. Það hafi oft gerst að annað starfsfólk færi á vélina þegar starfsmaður við hana brygði sér frá og hún hafi oft unnið við hana. Verkefni starfsmanna hafi ekki verið fastmótuð heldur hafi þau gengið í öll verkefni. Eigandinn hafi vitað af þessu fyrirkomulagi. Hann hafi ekki verið ánægður ef fólk hafi verið aðgerðarlaust. Þegar slysið hafi orðið hafi verkstjórinn verið í öðru herbergi. Hún hafi reynt að stöðva vélina með því að ýta á öryggistakka hennar, en það hafi ekki gengið. Annar starfsmaður hafi komið að og stöðvað hana. Eftir slysið hafi hún frétt af því að önnur kona hafi slasast við vinnu við tæki hjá stefnda áður en hún hafi hafið þar störf.

K-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf framkvæmdastjóri stefnda lýsti aðstæðum þar sem slysið varð þannig að við endann á borði væri kar með fiski. Fiskurinn væri tekinn upp úr karinu og settur á borð, þaðan sem hann færi í roðflettivélina. Hann færi svo á snyrtilínu og aftur í ískar. Flökin væru tekin með handafli. Engin hætta hafi verið á að afurðir skemmdust með því að detta á gólfið vegna þess að vélin stoppaði. Á þessum tíma hafi tveir strákar starfað við vélinu, annar frá Póllandi og hinn frá Serbíu. Aðrir hafi ekki gengið í þeirra störf. Aðspurður um verkaskiptingu á vinnustaðnum sagði hann að verkaskipting væri ekki algerlega skýr hjá öllum. Þó væru sérhæfð störf og almenn fiskvinnslustörf. Í almennu störfunum sé mikið um snyrtingu og pökkun. Vinna við vélar sé eingöngu fyrir þá sem vinni við vélarnar og kunni með að fara. Það hafi nokkrum sinnum komið fyrir að óvant fólk hafi farið á vélarnar. Þá hafi viðkomandi verið beðinn um að fara frá vélinni. Hann sagðist telja að almennum starfsmönnum hafi verið ljóst að þeir ættu ekki að vinna við vélarnar. Fólki væri sagt frá því að það mætti ekki vinna við vélarnar. Engar skriflegar upplýsingar eða myndir væru til staðar um þetta, hann teldi þó fólk hafa vitað þetta og skilið. Hann kvaðst ekki minnast þess að hafa bannað stefnanda að vinna við vélar. Þegar slysið hafi átt sér stað hafi hann og bróðir hans, sem báðir voru verkstjórar á vinnustaðnum, verið í húsinu, en ekki í sama sal. Ekki væri verkstjóri í hverjum sal. Aðspurður um öryggishnapp vélarinnar sagðist hann ekki vita til þess að hann hefði staðið á sér. Þá sagði hann að alltaf hafi átt að slökkva á vélum þegar farið væri frá þeim, en ef roðflettivélin hefði verið í gangi hefði vélin bara snúist tóm. Hann kvaðst ekki kannast við annað slys við vélina.

R-x-x O-x-x kvaðst hafa unnið hjá stefnda frá september 2004 til janúar 2008. Hann sagðist ekki hafa haft skýra starfslýsingu en hafa fylgt fyrirmælum. Hann hafi meðal annars séð um að skera fisk, frysta og pakka. Hann kvaðst ekki hafa verið á staðnum þegar slys stefnanda hafi orðið en hafa frétt af því. R-kk-nf kvað það hafa tíðkast á vinnustaðnum að aðrir færu að vinna við vélar þegar þeir sem hafi unnið á þeim hafi farið frá. Ef fiskur hafi verið á bandinu hafi einhver þurft að ganga í þeirra störf. Aðspurður um hvort það hafi verið bannað af vinnuveitendum að annað starfsfólk en þeir sem hafi fengið þjálfun á vélarnar ynnu við þær sagðist hann engan hafa séð fá þjálfun á vélarnar. Ef einhver hafi kunnað á vélina og ráðið vel við hana hafi hann gengið í verkið. Engin bönn hafi verið um að fara á vélarnar. Ef fiskur hafi fest í vélunum hafi sá starfsmaður sem næst hafi verið losað hann. Hann kvaðst ekki hafa unnið við roðflettivélina, en hann hefði verið við enda hennar. Ákveðnir starfsmenn hafi unnið við að mata vélina. Konurnar hafi átt að sjá um að roðfletta, en sterkari karlmenn við að setja fiskinn í vélina. Karlmennirnir hafi stundum verið kallaðir til að vinna eitthvað annað. Þá hafi einhver kona hlaupið í hans stað þar sem þeim hafi verið sagt að eyða ekki tíma til einskis. Það hafi verið stefna fyrirtækisins að eyða ekki tíma. Það hafi því tíðkast að ef starfsmaður hafi farið frá vélinni hafi einhver hlaupið í skarðið. Það hafi örsjaldan komið fyrir að hann hafi matað vélina, því pallurinn við vélina hafi verið of háll fyrir hann. Hann vissi ekki til þess að verkstjóri eða vinnuveitandi hafi aðhafst nokkuð vegna þessa en hann taldi þá hafa vitað þetta. Aðspurður kvaðst hann ekki vita til þess að starfsfólkið hefði rætt um að þetta væri hættulegt. Hann hefði aldrei verið varaður við því að þetta væri hættulegt frá því hann hafi hafið störf hjá stefnda. Hann vissi ekki til þess að stopptakkinn á roðflettivélinni hefði ekki virkað, en annars konar vélarbilanir hefðu komið upp. Hann taldi hugsanlega hafa verið einhver skilti við vélarnar, en margir starfsmenn hefðu hvorki talað íslensku né ensku og skildu þau því ekki. Engar myndir hefðu verið til staðar um notkun vélanna. Vitnið kvaðst vita til þess að önnur kona hefði slasast hjá stefnda, en það hefði verið við aðra vél og gerst nokkuð fyrr.

J-x-x O. L-x-x kvaðst hafa hafið störf hjá stefnda í maí 2005. Hún hafi unnið við öll verkefni þar. Starfið hafi ekki verið nákvæmlega skilgreint, en hún hafi mest verið í að snyrta fisk. Hún kvaðst ekki hafa unnið við roðflettivélina, en hafa unnið við aðrar vélar á vinnustaðnum. Henni hafi ekki verið sagt hvernig hún ætti að athafna sig við vélarnar, en hún hafi verið beðin um að hjálpa til. Enginn hafi bannað starfsfólki sem hefði ekki fengið þjálfun á vélarnar að vinna við þær. Það hafi viðgengist að almennt starfsfólk færi á vélarnar. Hún kannaðist ekki við að hafa séð skilti eða myndir sem bönnuðu óviðkomandi að fara í vélarnar. Hún vissi ekki til þess að öryggishnappurinn á roðflettivélinni hefði staðið á sér. J-x-x skýrði frá því að hún hafi lent í slysi við vinnu hjá stefnda í júní eða júlí 2005. Það hafi atvikast þannig að enginn fiskur hafi verið í vélinni og margir að bíða eftir að fá fisk. Starfsmaður hafi beðið um aðstoð til að fá fisk. Hún hafi þá sett fisk í vélina og hanski hennar hafi fest í henni. Hún hafi skorist á þremur fingrum. Enginn hafi komið henni til hjálpar með því að ýta á stopptakkann. Eftir slysið hafi maður fylgt henni á skrifstofuna til K-kk-ef þar sem hún hafi látið vita af því.

H-kvk-nf J-kvk-nf kvaðst vera starfsmaður stefnda og hafa unnið hjá honum í ellefu ár. Hún kvaðst ekki muna hver hafi starfað við roðflettivélina, en vissir karlmenn hafi verið settir á vélarnar. Þeim hafi verið kennt á þær. Vitnið sagði það ekki hafa átt að vera þannig að aðrir starfsmenn færu á vélarnar og hún myndi ekki eftir tilvikum þar sem það hefði gerst. Hún sagði það útskýrt fyrir starfsmönnum hvað þeir ættu að gera. Hún hafi aldrei verið beðin um að vinna á vél og myndi ekki gera það. Þeir sem ekki ættu að vinna við vélarnar ættu að vita það. Hún kvaðst halda að starfsfólki hafi almennt verið ljóst að það gætu verið ákveðnir hættueiginleikar samfara því að vinna við vélarnar. Aðspurð um hvort hún vissi til þess að starfsfólki sem hafi ekki fengið þjálfun á roðflettivélina hafi verið sérstaklega bannað að fara á hana svaraði hún því til að fólk vissi bara að það ætti ekki að fara á þessa vél. Það hafi ekki þurft að banna það sérstaklega. Hún taldi erlent starfsfólk hafa áttað sig á þessu eins og aðrir. Engin skilti eða myndir sýndu að óviðkomandi væri bannaður aðgangur að vélinni. Aðspurð um hvað hafi gerst þegar stjórnandi vélarinnar færi frá kvað hún vinnu þá stöðvast. Hún kannaðist ekki við að gerðar væru athugasemdir við það. Hún kvaðst ekki kannast við að öryggishnappur á vélinni hefði staðið á sér, en hún hefði aldrei unnið við vélina. Aðspurð um tímapressu á starfsfólki kvað hún það misjafnt eftir því hversu mikið væri að gera. Hún kvaðst hafa verið á staðnum þegar slys stefnanda hafi átt sér stað en ekki hafa séð það og ekki vita hver aðdragandinn hafi verið. Hún kvaðst ekki muna eftir öðru slysi hjá stefnda í júní 2005.

Stefnandi slasaðist við vinnu sína við fiskverkun hjá stefnda 21. desember 2005. Við aðalmeðferð málsins kom fram að stefnandi hafi starfað við snyrtingu fisks við snyrtilínu, en ekkert færiband hafi verið þar. Er ekki ágreiningur um hvernig slysið átti sér stað. Slysið vildi til með þeim hætti að starfsmaður á roðflettivél brá sér frá. Stefnandi fór í hans stað að stjórna vélinni. Við vinnu stefnanda við vélina flæktist fatnaður hennar í vélinni sem leiddi til þess að vinstri hönd hennar togaðist inn í vélina. Stefnandi skarst illa, en vinstri framhandleggur og hönd lentu undir hníf vélarinnar.

Slys stefnanda var tilkynnt til lögreglu og Vinnueftirlitsins sem sendu menn samdægurs á staðinn. Í skýrslu Vinnueftirlitsins kemur fram að líkleg orsök slyssins sé að annað hvort vinnuhanski eða ermahlíf stefnanda hafi flækst í roðvals vélarinnar sem hafi valdið því að vinstri hendi hennar hafi farið í hnífinn. Í skoðunarskýrslu Vinnueftirlitsins vegna roðflettivélarinnar kemur fram að við skoðun á henni hafi hún reynst í lagi.

Samkvæmt framburði stefnanda var verkaskipting hjá stefnda óljós. Kvaðst hún hafa átt að ganga í öll störf. Hún hafi unnið við roðflettivélina áður, enda gerðist það oft að annað starfsfólk færi á hana þegar stjórnandinn brygði sér frá. Vitnin R-x-x O-x-x og J-x-x O. L-x-x lýstu fyrirkomulaginu á vinnustaðnum með svipuðum hætti. Það hafi verið almennt verklag að starfsmenn færu í hvers annar störf, meðal annars á vélarnar.

Sú skylda hvílir á vinnuveitanda samkvæmt 13. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum að hann tryggi að gætt sé fyllsta öryggis á vinnustað. Þá segir í 37. gr. laganna að vinnu skuli haga og framkvæma þannig, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Það er vinnuveitandi sem skipuleggur vinnu og gefur starfsmanni fyrirmæli um framkvæmd hennar. Það er á ábyrgð hans að gefa fyrirmæli og sjá til þess að örugg vinnubrögð séu viðhöfð. Með framburði stefnanda og framangreindra samstarfsmanna hennar þykir sannað að vinnubrögð hjá stefnda hafi verið með þeim hætti að starfsmenn hafi unnið við vélar þegar stjórnendur þeirra hafi farið frá þeim, án þess að hafa hlotið til þess þjálfun. Fram kom hjá stefnanda og vitnunum að þetta hefði oft komið fyrir. Vitnið J-x-x greindi frá því að hún hefði slasast við vinnu við tæki nokkru fyrir slys stefnanda og gert fyrirsvarsmanni stefnda grein fyrir því. Þá kom fram hjá fyrirsvarsmanni stefnda að hann vissi til þess að það hefði nokkrum sinnum komið fyrir að óþjálfað starfsfólk hafi farið á vélarnar. Þykir því stefnda hafa mátt vera ljóst að vinnulag væri með þessum hætti og að hætta stafaði af því.

Stefnda og vitnin R-x-x, J-x-x og H-kvk-nf lýstu því öll að ekki hefði verið bannað að fara á vélarnar, en vitnið H-kvk-nf taldi að öllum hefði átt að vera ljóst að þeir ættu ekki að vinna við vélarnar. Verður að telja sérstaklega mikilvægt að þess sé gætt að fyrirmæli um vinnubrögð séu skýr og skiljanleg í ljósi þess að hjá stefnda starfaði fólk af ólíku þjóðerni sem sumt hvert talaði hvorki íslensku né ensku. Engar merkingar voru til staðar hjá stefnda um notkun vélanna. Verður því talið að stefndi hafi ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt framangreindum ákvæðum laga nr. 46/1980 og verður hann dæmdur til greiðslu skaðabóta.

Stefndi telur stefnanda verða að bera mestan hluta tjóns síns sjálf vegna eigin sakar. Hún hafi farið út fyrir einfalt og vel afmarkað starfsvið sitt. Henni hafi mátt vera hættan ljós að teknu tilliti til þekkingar sinnar og reynslu. Þá hafi henni ekki borið nauðsyn til að taka starfið að sér. Stefnandi, sem hafði starfað hjá stefnda í um það bil fimm mánuði, hóf störf við roðflettivélina án fyrirmæla um það. Hefur hún borið að það hafi ekki verið vel liðið af stefnda að fólk hafi staðið aðgerðarlaust og því hafi hún farið að vinna við vélina til þess að vinnsla gæti haldið áfram. Þótt fallast megi á að það hafi verið óvarlegt að hefja störf við vélina án þjálfunar til þess verður að líta til þess að stefndi hafði látið slík vinnubrögð viðgangast, án þess að grípa til viðeigandi ráðstafana og stefnandi leit svo á að þetta væri hluti af starfi hennar. Starfsvið hennar var ekki skýrt skilgreint og hún ekki vöruð við hættu af notkun vélarinnar. Verður því ekki fallist á að stefnandi verði látin bera hluta tjóns síns sjálf.

Ekki er ágreiningur um fjárhæð bóta að öðru leyti en fyrir tímabundið atvinnutjón. Hefur stefndi mótmælt þeirri fjárhæð sem ósannaðri og órökstuddri, en óljóst sé hvernig 210.000 krónur sem miðað sé við sem laun frá apríl 2006 sé fundin. Stefnandi hóf störf á nýjum vinnustað í apríl 2006, en gat þá einungis hafið hlutastarf. Samkvæmt yfirlýsingu launafulltrúa á nýjum vinnustað fékk stefnandi greitt tímakaup frá 28. apríl 2006 til 31. desember sama ár. Ekki er hægt að sjá þess stað í gögnum málsins að laun stefndu fyrir fullt starf hefðu numið 210.000 krónum á þessu tímabili. Þykir rétt að miða við laun hennar síðustu mánuðina fyrir slysið, 161.026 krónur. Hefðu tekjur hennar fyrir slysið á tímabilinu fyrir maí til október 2006 því verið 966.156 krónur. Verður tekjutap hennar á þessu tímabili því talið 134.937 krónur.

Stefndi hefur mótmælt vaxtakröfum stefnanda og byggir á því að vextir sem hafi fallið fjórum árum fyrir birtingu stefnu eða fyrr séu fyrndir. Þá er dráttarvaxtakröfu mótmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi. Með vísan til 2. töluliðar 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda verður talið að vextir sem féllu til fyrir 5. maí 2006 séu fyrndir. Upphafsdagur dráttarvaxtakröfu stefnanda er 17. desember 2008, einum mánuði eftir að hún sendi réttargæslustefnda kröfu sína reiknaða á grundvelli matsgerðar J-kk-ef V-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hæstaréttarlögmanns. Með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 verður krafa stefnanda um upphafsdag dráttarvaxta tekin til greina.

Samkvæmt öllu framanrituðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 4.702.405 krónur með vöxtum svo sem nánar greinir í dómsorði.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 900.000 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, K & G ehf., greiði stefnanda, M-x-x L-x-x, 4.702.405 krónur með 4,5% vöxtum af 1.573.015 krónum frá 5. maí 2006 til 21. október 2006, en af 4.505.670 krónum frá þeim degi til 17. desember 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 900.000 krónur í málskostnað.