E-2096/2009

Mál þetta sem dómtekið var 22. júní 2009 var höfðað með stefnu birtri 12. febrúar sama ár af A-kk-þgf E-kk-þgf, Langholtsvegi 22, Reykjavík, gegn Kólusi ehf., Tunguhálsi 5, Reykjavík til greiðslu launa og orlofs að fjárhæð 336.925 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. nóvember 2007 af 21.532 krónum til 1. desember 2007 og frá þeim degi af 129.192 krónum til 1. janúar 2008 og frá þeim degi af 215.320 krónum til 1. febrúar 2008 og frá þeim degi af 336.925 krónum til greiðsludags. Þess er krafist, að dæmt verði, að dráttarvextir skuli leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti í fyrsta sinn þann 1. nóvember 2008 en síðan árlega þann dag. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málavextir:

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í ágúst 2001 og starfaði hann þar sem sölumaður í fullu starfi. Stefnandi vann auk þess að jafnaði 7 tíma á viku í yfirvinnu eins og sjá má af launaseðlum stefnanda. Að því er fram kemur í stefnu var samkomulag um að stefnandi ynni í matartímum auk þess sem að hann vann alltaf einn aukatíma á fimmtudögum vegna söluferða úti á land, og vann hann til kl. 18 á föstudögum samtals 6 yfirvinnutíma. Aðrir starfsmenn sem unnið hafi í matartímum hafi í staðinn hætt fyrr á föstudögum.

Í málinu liggur frammi óundirritað skjal með yfirskriftinni „Staðfesting“ þar sem staðfest er ráðning stefnanda hjá stefnda frá 13. ágúst 2001 til áramóta. Segir þar um vinnuskyldu að hún sé kl. 8 til 17 virka daga.

Mánudaginn 22. október 2007 kom stefnandi ekki til vinnu og tilkynnti hann veikindi sín yfirmanni sínum. Þriðjudaginn 23. október hafði stefnandi samband við stefnda til að tilkynna að hann kæmi til vinnu næsta dag, en var þá sagt upp starfi sínu símleiðis. Stefnandi mætti til vinnu næsta dag en var tilkynnt að ekki væri óskað eftir að hann kæmi aftur til vinnu. Stefndi greiddi síðan stefnda dagvinnulaun í þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Af hálfu stefndu er því haldið fram að enginn samningur hafi verið gerður um fasta yfirvinnu á milli aðila og engir slíkir samningar hafi tíðkast á vinnustaðnum. Yfirvinna hafi einungis verið greidd þegar hún hafi verið unnin samkvæmt skráningu starfsmanns.

Stefnandi leitaði til stéttarfélags síns, VR, sem ritaði stefnanda bréf þann 14. nóvember 2007 og krafðist greiðslu vegna fastrar yfirvinnu út uppsagnarfrestinn, auk þeirra launa í uppsagnarfresti sem þá höfðu þegar verið greidd. Stefndi hafnaði greiðsluskyldu með bréfi dags. 15. nóvember 2007 og ítrekaði þá afstöðu sína með bréfi dags. 3. desember 2007 eftir að VR hafði ítrekað kröfur sínar fyrir hönd stefnanda, eftir nánari skoðun málsins. Þá ritaði lögmaður stefnanda stefnda bréf þar sem krafan er ítrekuð og rökstudd frekar og er það bréf frá 4. janúar 2008. Ofangreind bréfaskipti liggja frammi í málinu.

Málsástæður og lagarök stefnanda:

Stefnandi byggir á því að ekki hafi verið óskað eftir vinnuframlagi stefnanda á uppsagnafresti og við uppgjör launa hafi einungis verið greidd dagvinna en ekki laun í samræmi við vinnuframlag. Samkvæmt meginreglum vinnuréttar eigi stefnandi rétt á að halda föstum og reglubundnum mánaðarlaunum svo og launum vegna reglubundinnar yfirvinnu í uppsagnarfresti. Vinnuveitandi eigi ekki að geta skert kjör starfsmanna einhliða með því að hafna vinnuframlagi í uppsagnarfresti. Stefnandi hafi ávallt unnið fasta yfirvinnu m.a. með því að vinna í matartíma og til kl. 18 á föstudögum. Hér hafi verið um fasta og reglubundna vinnu að ræða sem stefnda hafi ávallt verið greitt fyrir. Þar sem ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur milli aðila verði að miða starfskjör við vinnuframlag stefnanda. Stefnda hafi verið óheimilt að breyta starfskjörum stefnanda einhliða með því að hafna vinnuframlagi í uppsagnarfresti.

Samkvæmt 1.9 gr. í kjarasamningi VR og SA frá febrúar 2008 eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að mánuði þeim lýkur sem laun eru greidd fyrir. Skv. 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum skv. köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA.

Gerð er krafa um vangoldna fasta yfirvinnu á laun sem nemur einum tíma á fimmtudögum og 6 tímum á föstudögum samtals 7 tímar á viku. Krafan er reiknuð út frá hverjum mánuði fyrir sig sem gerir 7 tíma í október, 35 tíma í nóvember, 28 tíma í desember og 29 tíma í janúar 2007 á tímakaupinu 3.076 krónur, auk orlofs.

Krafan sundurliðast þannig:

Yfirvinna okt. 7 klst 21.532,00

Orlof á yfirv. okt.'07 2.291,00

Yfirvinna nóv. '07 35 klst. 107.660,00

Orlof á yfirvinnu nóv. '07 11.455,00

Yfirvinna des. '07 28 klst. 86.128,00

Orlof á yfirvinnu des. 07 9.164,00

Yfirvinna janúar '08. 29 klst. 89.204,00

Orlof á yfirvinnu janúar '08. 9.491,00

Höfuðstóll 336.925,00

Stefnandi styðst við lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, lög um orlof nr. 30/1987, meginreglur kröfuréttar, meginreglur vinnuréttar og kjarasamninga VR og vinnuveitenda, og bókanir sem teljast hluti kjarasamninga. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 sbr. 129. gr. 4. tl. um vexti af málskostnaði.

Málsástæður og lagarök stefnda:

Stefndi reisir sýknukröfu sína á því að hann hafi að fullu staðið í skilum með launagreiðslur til stefnanda. Honum hafi verið greidd laun út uppsagnarfrest svo sem kjarasamningar kveði á um. Ekki hafi verið samið um greiðslu fastrar yfirvinnu til stefnanda, heldur yfirvinna greidd þegar hún hafi verið unnin og stuðst við skráningu starfsmanns. Þar sem ekki hafi verið samið um fasta yfirvinnu hafi stefnda ekki borið að greiða yfirvinnu á uppsagnarfresti og vísast um það til kjarasamninga af hálfu stefnda. Stefndi hafi staðið að fullu í skilum og beri því að sýkna hann af kröfum stefnanda.

Stefndi telur að ekki gildi sömu reglur um greiðslu launa í veikindum og um greiðslu launa í uppsagnarfresti, eins og haldið hafi verið fram af hálfu stefnanda. Um laun í veikindum gildi ákvæði laga nr. 19/1979, en engin slík ákvæði sé að finna um greiðslu launa á uppsagnarfresti og gildi því einungis regla samningaréttarins um hvaða vinnuframlaga og hvaða laun hafi verið samið um. Í þessu tilviki hafi ekki verið samið um annað vinnuframlag en dagvinnu og yfirvinnan verið tilfallandi og þá greitt fyrir hana sérstaklega.

Um málskostnaðarkröfu vísast til ákvæða laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr.

Niðurstaða:

Það er óumdeilt í málinu að stefnandi starfaði hjá stefnda frá 13. ágúst 2001 og þar til honum var sagt upp störfum 22. eða 23. október 2007 og að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur á milli aðila þrátt fyrir að í kjarasamningum sé lögð sú skylda á vinnuveitanda að gera það, utan að áðurnefnd staðfesting virðist hafa verið gerð um tímabundna vinnu stefnanda frá 13. ágúst og til áramóta árið 2001. Við aðalmeðferð málsins kannaðist stefnandi ekki við að hafa undirritað staðfestingu á ráðningu, en taldi ekki útilokað að fyrstu þrjá mánuðina sem hann starfaði hjá stefnda, eða til áramóta 2001, hafi verið samkomulag á milli aðila í samræmi við það sem kemur fram á hinni óundirrituðu staðfestingu. Hann taldi sig muna að gerður hefði verið 3ja mánaða ráðningarsamningur í upphafi og eftir það hafi laun hans hækkað, en aldrei hefði verið gerður samningur eftir það, þrátt fyrir að hann hafi leitað eftir því að gerður yrði ráðningarsamningur, fyrirsvarsmaður stefnda hafi ekki viljað gera samning. Af hálfu fyrirsvarsmanns stefnda kom fram við aðalmeðferð málsins að eftir 3ja mánaða reynslutíma hefðu aðilar samið munnlega um framhaldið.

Þá verður að líta svo á að stefnandi hafi að minnsta kosti um nokkurn tíma alltaf fengið greidda yfirvinnu sem nemur 1 tíma á fimmtudögum og 6 tímum á föstudögum. Þrátt fyrir að af hálfu stefnda hafi því verið haldið fram að yfirvinna sem greitt var fyrir hafi verið tilfallandi og ekki samið um fastar yfirvinnugreiðslur, verður af gögnum málsins ráðið að þessu hafi verið þannig háttað. Því hefur verið haldið fram af hálfu stefnda, m.a. við aðalmeðferð málsins, að mismunandi margir tímar hafi verið greiddir og af launaseðlum megi sjá að ekki sé alltaf um sömu tölu að ræða. Í þessu sambandi er til þess að líta að í tilteknum mánuði eru mismargir vikudagar, þannig geta í tilteknum mánuði verið 5 fimmtudagar eða föstudagar, sumar vikur eru frídagar þessa daga og þá geta verið t.d. 3 virkir fimmtudagar í einum tilteknum mánuði. Af skoðun þeirra 17 launaseðla sem liggja frammi í málinu má álykta að vel geti passað að greitt hafi verið að jafnaði fyrir 1 tíma á fimmtudögum og 6 tíma á föstudögum. Undir rekstri málsins kom fram áskorun frá stefnanda til stefnda um að leggja fram tímaskráningarskýrslur, en stefndi varð ekki við þeirri áskorun og kom fram í tölvupósti hans að hann teldi ekki þörf á því þar sem tímaskráning stemmdi við launaseðla. Að öllu framangreindu virtu verður gengið út frá því við úrlausn máls þessa að leitt hafi verið í ljós að stefnandi hafi jafnan skilað 1 yfirvinnutíma á fimmtudögum og 6 yfirvinnutímum á föstudögum og fengið greitt fyrir þessa tíma.

Eins og fram hefur komið var ekki gerður skriflegur ráðningarsamningur á milli aðila þau rúmlega 6 ár sem starfssamband þeirra varði, þrátt fyrir að allt frá árinu 1996 hafi verið skylda að gera skriflegan samning, eða staðfesta ráðningu skriflega, sbr. samkomulag aðila vinnumarkaðarins frá 10. apríl 1996, og hefur verið litið svo á að vinnuveitandi verði að bera hallann af því að svo sé ekki gert þegar launþegi og vinnuveitandi deila um hver raunveruleg ráðningarkjör hafi verið. Í máli þessu er til staðar óundirritað skjal með yfirskriftinni Staðfesting, eins og rakið hefur verið hér að framan. Auk þess að vera óundirrituð er staðfestingin samkvæmt efni sínu tímabundin og gilti aðeins til áramóta 2001/2002. Verður ekki litið svo á að skjal þetta fullnægi áðurnefndri skyldu vinnuveitanda.

Að öllu framangreindu virtu þykja nægilegar líkur hafa verið leiddar að því í málinu að um hafi verið að ræða fasta yfirvinnu stefnanda og hluta af ráðningarkjörum hans, sem stefndi hafi ekki mátt breyta nema samkvæmt reglum um uppsögn og honum ekki verið heimilt að breyta á uppsagnarfresti. Verður því krafa stefnanda tekin til greina og stefndi dæmdur til að greiða stefnanda sem nemur yfirvinnu og orlofi í uppsagnarfresti, eða 336.925 krónur ásamt dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en stefndi hefur hvorki gert athugasemdir við tölulega framsetningu kröfunnar né dráttarvaxtakröfu.

Miðað við þessi úrslit málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 200.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóminn kveður upp A-kvk-nf M. K-kvk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Kólus ehf., greiði stefnanda, A-kk-þgf E-kk-þgf 336.925 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 21.532 krónum frá 1. nóvember 2007 til 1. desember 2007, af 129.192 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2008, af 215.320 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2008 og af 336.925 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf