S-395/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 14. fyrra mánaðar, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, útgefinni 21. júlí 2014, á hendur X, kt. 000000-0000, nú til heimilis að [...].

Ákærða eru gefin að sök „eftirtalin brot gegn almennum hegningarlögum og barnaverndarlögum;

1.

[Fyrir] líkamsárás og brot á barnaverndarlögum, með því að hafa, miðvikudaginn 18. desember 2013, á þáverandi heimili sínu að [...], slegið ólögráða son sinn, B, kt. 000000-0000, með krepptum hnefa í andlitið og nokkur högg í höfuðið og með þeirri háttsemi sinni misþyrmt B bæði andlega og líkamlega þannig að heilsu hans var hætta búin. Urðu afleiðingar háttsemi ákærða þær að B hlaut áverka (abrassion) á hægra kinnbeini og verki í höfuðleðri.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 20/1981 og ákvæði 98. gr. og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

2.

[Aðallega] fyrir fjárdrátt og nytjastuld, en til vara fyrir fjársvik og nytjastuld, með því að hafa í ágúst 2013 orðið uppvís að því að hafa dregið sér fjórhjól að gerðinni Can-Am Renegade með fastanúmerið [...], að áætluðu verðmæti um 1.000.000 króna sem móðir ákærða var með á kaupleigusamningi frá 24.10.2007 við Lýsingu hf., kt. 000000-0000, en ákærði var með til umráða og tilkynnti þann 27.10.2008 ranglega glatað, að hann hefði misst það í á í ágúst sama ár og það horfið, en ákærði hafði það áfram í vörslum sínum þar til hann seldi L, kt. 000000-0000, tengdasyni sínum fjórhjólið, og með þeirri háttsemi sinni aftraði hann réttmætum eiganda fjórhjólsins, Lýsingu hf. að neyta réttar síns til umráða yfir fjórhjólinu og blekkti starfsmenn fyrirtækisins með því á ólögmætan hátt að vekja og hagnýta sér ranga hugmynd þeirra um að hjólið væri glatað en verðmæti fjórhjólsins við leigutöku var 1.289.000 krónur.

Telst þessi háttsemi ákærða aðallega varða við 1. mgr. 247. gr. og 3. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 248. gr. og 3. mgr. 259. gr. sömu laga.“

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í ákæru er getið einkaréttarkröfu, en samkvæmt henni er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða syni sínum, B, miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur auk tilgreindra vaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá er krafist réttargæsluþóknunar.

Ákærði krefst sýknu af sakargiftum samkvæmt fyrri lið ákæru, til vara að honum verði ekki gerð refsing, en að því frágengnu vægustu refsingar sem lög leyfa. Að því er síðari ákæruliðinn varðar er kröfugerð ákærða á þann veg að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann aðallega frávísunar á bótakröfu, til vara sýknu af henni, en að því frágengnu lækkunar.

Héraðsdómur gekk í málinu 9. janúar 2015 og var ákærði sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök og hann dæmdur til skilorðsbundinnar fangelsisrefsingar. Dómnum var áfrýjað til Hæstaréttar, sem með dómi sínum 17. mars 2016 ómerkti hann og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Var ómerkingin byggð á því að við mat á sönnunargildi tiltekinna framburða hafi héraðsdómur að hluta til byggt á röngum staðreyndum um málsatvik, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Til samræmis við lokamálslið ákvæðisins er dómur í málinu nú skipaður þremur dómurum sem ekki hafa áður farið með það.

I

1.

Svo sem fram er komið er ákærða annars vegar gefin að sök líkamsárás á son sinn, B, og brot á barnaverndarlögum nr. 80/2002 miðvikudaginn 18. desember 2013 á þáverandi heimili sínu að [...]. Brotaþoli var þá rúmlega 15 ára gamall. Samkvæmt gögnum málsins var lögregla kvödd á vettvang klukkan 13.02. Kemur fram í fyrirliggjandi skýrslu D lögreglumanns að þegar hann og tveir aðrir lögreglumenn komu á staðinn hafi ákærði, sambýliskona hans og brotaþoli verið þar stödd, en H, dóttir ákærða og systir brotaþola, sem hafi hringt í lögreglu og tilkynnt „um ófrið á heimili á milli feðga“, hafi verið farin heim til sín. Sambýliskona ákærða, F, hafi ekki orðið vitni að því sem gerðist. Hún hafi farið út í búð og verið að koma heim aftur þegar H var að fara. Hafi H haft orð á því við hana að það hefðu orðið einhver átök á milli ákærða og brotaþola. Í skýrslunni er þessu næst greint frá því að rætt hafi verið við ákærða og brotaþola á vettvangi. Þeir hafi verið æstir, reiðir og ósáttir. Í máli þeirra hafi komið fram að þeir hafi ýtt hvor við öðrum en þeir hefðu ekki viljað gera mikið úr því sem gerst hefði. Brotaþoli hafi verið búinn að pakka munum niður í tösku og lýst þeim vilja sínum að komast út af heimilinu og heim til systur sinnar. Þessu næst segir svo í skýrslunni: „Faðirinn heimtaði að drengurinn tæki tiltekna muni úr töskunni þar sem þeir væru ekki í eigu B. B tók þá upp úr töskunni fartölvu og hélt henni í brjósthæð og lét hana falla á parketlagt gólfið.“ Eftir frekara samtal við ákærða hafi verið ákveðið að aka brotaþola heim til systur hans. Þegar þangað var komið hafi H skýrt svo frá að ákærði hafi lamið brotaþola í andlitið og að hún hafi orðið vitni að því. Brotaþoli hafi í fyrstu svarað því til að hann myndi lítið eftir því sem hefði gerst „en það rifjaðist upp fyrir honum eftir því sem systirin tjáði sig meira um atvikið.“ Þetta er síðan áréttað seinna í skýrslunni þegar gerð er sérstök grein fyrir því sem fram hafi komið í viðtali við brotaþola, en að því sögðu haft eftir honum að hann gæti ekki með góðu móti sagt til um það „hvar faðir hans sló hann í höfuðið fyrr í dag“ né hvort það hafi verið með flötum lófa eða krepptum hnefa. Þá er þess getið í skýrslunni að brotaþoli hafi verið með áverka á hægra kinnbeini en hann hafi ekki getað staðfest að ákærði hafi valdið þeim.

Í gögnum málsins liggur fyrir vottorð um komu brotaþola á slysadeild Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja 18. desember 2013 og skoðun sem hann gekkst þar undir. Í vottorðinu er tekið fram að það sé unnið upp úr rafrænni sjúkraskrá stofnunarinnar og að skoðun hafi ekki verið í höndum þess læknis sem undirritar það. Í vottorðinu segir jafnframt að í komunótu læknis sé greint frá því að brotaþoli hafi verið að rífast við föður sinn og deilur þeirra orðið til þess að sá síðarnefndi hafi ráðist á þann fyrrnefnda og kýlt hann í andlitið. Systir brotaþola hafi gengið á milli þeirra. Við skoðun á brotaþola hafi komið í ljós „abrassion“ á hægra kinnbeini „sem gæti verið eftir einhvers konar högg“. Hann hafi líka kvartað um verk í höfuðleðri yfir „vertex“ en þar hafi ekki sést áverkamerki. Fram er komið í málinu að J læknir hafði framangreinda skoðun með höndum og ritað þá komunótu sem vísað er til í vottorðinu.

2.

Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins skýrði ákærði svo frá að á þeim tíma sem hér um ræðir hafi hann átt í miklum vandræðum með að fá brotaþola til að mæta í skólann. Þetta hafi verið sífelldur barningur um margra mánaða skeið þar sem óhóflegri tölvunotkun brotaþola langt fram eftir nóttu hafi ekki hvað síst verið um að kenna. Þennan tiltekna dag hafi brotaþoli eins og svo oft áður verið ósofinn og pirraður. Hafi komið til snarpra orðaskipta á milli þeirra inni í herbergi brotaþola, sem hafi látið ýmis fúkyrði falla í garð ákærða. Hafi ákærði haft á orði að þetta væri þá þakklætið fyrir það sem hann væri búinn að gera fyrir brotaþola og að hann ætti til samanburðar að hugsa um það hvað mamma hans væri búin að gera fyrir hann. Þegar hér var komið sögu hafi ákærði þurft að flýja undan brotaþola vegna skapofsa hans. Hafi brotaþoli komið á eftir honum út úr herberginu og fram á ganginn. Þar hafi brotaþoli „hamrað“ á ákærða, sem snúið hafi baki í hann meðan á þessu stóð og haldið um höfuðið þar sem hann væri veikur fyrir eftir alvarlegt slys sem hann samkvæmt gögnum málsins lenti í 4. mars 2006, en hann féll þá niður stiga með þeim afleiðingum meðal annars að andlitsbein brotnuðu og setja þurfti plötur á brot í vinstri augntóft. Þrátt fyrir ungan aldur hafi brotaþoli verið orðinn stór og hraustur á þessum tíma, en hann hafi þó fyrst þarna sýnt af sér ofbeldi. Nánar aðspurður um atvik á gangi íbúðarinnar svaraði ákærði því til að ekki hafi verið um handalögmál að ræða, en brotaþoli hafi sparkað í hann og reynt að slá hann. Þeir hefðu aldrei snúið hvor að öðrum þegar brotaþoli veittist að honum með framangreindum hætti og þetta hafi gengið mjög hratt yfir. Þegar þetta var yfirstaðið hafi brotaþoli farið aftur inn í herbergið sitt. Hafnaði ákærði því alfarið að hafa lamið brotaþola í andlitið, hann hafi í mesta lagi slegið aftur fyrir sig eða baðað út höndum til að verjast atlögu brotaþola og þá án þess að hitta einhverja viðkvæma staði, svo sem andlitið. Hann hafi enga skýringu á framburði vitna sem séu í andstöðu við þessa staðhæfingu hans. Inntur eftir því hvaða skýringu hann hefði á þeim áverkum á brotaþola sem læknisskoðun þennan sama dag hafi leitt í ljós svaraði ákærði því til að sjálfur hafi hann ekki séð þessa áverka fyrr en á ljósmynd sem hann sá löngu seinna. Aftur á móti hafi lögreglumenn þurft að taka á brotaþola í kjölfar þess að hann lét fartölvu í eigu ákærða falla í gólfið og þá „grýtt“ honum upp að fataskáp eða vegg í anddyri íbúðarinnar. Það sé alveg mögulegt að áverkinn hafi hlotist af þessu og eina sennilega skýringin á honum sem hann geti gefið. Þá skýrði ákærði svo frá að dóttir hans, H, sem komið hafi í heimsókn til þeirra um morguninn, hafi ekki komið inn í herbergi brotaþola fyrr en eftir að þeir byrjuðu að rífast og þannig ekki heyrt hvað þeim fór á milli í fyrstu. Meðan á mestu látunum stóð hafi hún öskrað á brotaþola og spurt hvort hann væri snarklikkaður. Hún hafi svo rokið út úr íbúðinni á sama tíma og brotaþoli fór inn í herbergið sitt. Loks er þess að geta að í skýrslu ákærða kom fram að brotaþoli hafi dvalið hjá honum frá 2. nóvember 2015 og samband þeirra væri nú með ágætum að hans mati.

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst brotaþoli lítið muna eftir atvikum í umrætt sinn. Hann kvaðst þó muna það að hann og faðir hans hefðu farið að rífast og að það hafi endað með því að hann hafi „vaðið í“ föður sinn. Um það bil hálfum klukkutíma eftir að þetta gerðist hafi lögregla komið á staðinn. Það hafi komið honum á óvart að sjá lögreglumennina. Þeir hefðu tekið í hann og ýtt honum upp að vegg þannig að andlitið sneri að veggnum. Spurður hvort þeir hefðu þrýst andliti hans upp að veggnum svaraði hann því játandi. Þegar þetta allt var afstaðið hafi hann verið með pínulitla áverka, sem hugsanlega megi rekja til hamagangsins í lögreglumönnunum. Þegar hér var komið í skýrslugjöf brotaþola var borinn undir hann framburður hans hjá lögreglu 19. desember 2013 þess efnis að í kjölfar þess að hann hafi ýtt við föður sínum á gangi íbúðarinnar hafi faðir hans barið hann í andlitið. Systir hans hans hafi þá komið og stoppað þá en faðir hans „haldið áfram að berja í hann“. Var svar brotaþola á þá leið að þetta væri „um það bil rétt“. Eftir að hafa verið beðinn um að skýra þetta svar sitt kvaðst brotaþoli muna eftir því að hafa hlaupið á eftir föður sínum „og tekið í hann“. Því til viðbótar hafi einhver högg gengið þarna á milli en ekkert þeirra hafi þó lent á andliti hans, sig ræki í öllu falli ekki minni til þess nú. Þessu næst var borið undir brotaþola eftirfarandi svar hans við þeirri spurningu í skýrslutöku hjá lögreglu hvernig faðir hans hafi kýlt hann, en í svari við næstu spurningu á undan hafði hann borið á þann veg um framgöngu föður síns: „B segist vera með far á hægri kinn og segir pabba sinn hafa kýlt sig þar. Aðspurður segir B pabba sinn hafa kýlt sig með krepptum hnefa. B segist ekki hafa fundið mikið fyrir högginu frá pabba sínum þar sem hann hafi verið reiður. B segist lítið muna eftir þessu og segir að allt hafi gerst hratt.“ Var svar hans á þá leið „að þetta hljómi rétt“. Loks er þess að geta að samkvæmt lögregluskýrslunni skýrði brotaþoli svo frá við lok skýrslugjafar að faðir hans hafi fyrst kýlt hann í andlitið „og síðan hafi systir hans komið og ýtt sér í burtu en pabbi þeirra haldið áfram að kýla [hann] í höfuðið“, en þetta svar á hann að hafa gefið þegar borin var undir hann sú frásögn systur hans við skýrslugjöf hjá lögreglu að faðir þeirra hafi kýlt hann nokkrum sinnum í höfuðið. Þegar þessi framburður var borinn undir brotaþola svaraði hann því einu til að hann minntist þess ekki að það hafi verið svona mikið um „fljúgandi högg, meira bara svona að ýta til og rífa í“.

F, sambýliskona ákærða, kvaðst í skýrslu sinni fyrir dómi hafa verið úti í búð að versla þegar þau samskipti ákærða og brotaþola sem hér eru til umfjöllunar áttu sér stað. Hún hafi verið í burtu í mesta lagi 10 mínútur. H hafi verið komin í heimsókn og þessi morgunn hafi verið hefðbundinn að því leyti að erfiðlega hafi gengið að vekja brotaþola til að koma honum í skóla. Þegar hún kom til baka úr búðinni hafi H verið á leiðinni í burtu. Hún hafi verið í uppnámi og haft orð á því að brotaþoli hafi ráðist á ákærða í kjölfar þess að hann viðhafði ljót orð um móður þeirra, hann hafi „drullað yfir hana“. Hafi mátt skilja af frásögn H að þetta hefðu verið eðlileg viðbrögð af hálfu bróður hennar í ljósi ummæla ákærða um móður þeirra. Þá hafi líka komið fram hjá henni að ákærði hafi slegið brotaþola 15 sinnum með krepptum hnefa. Þetta hafi þó verið ruglingsleg frásögn og H eigi það til að gera mikið úr hlutum. Þá skýrði F svo frá að þegar lögreglumenn voru komnir á staðinn hafi komið upp ágreiningur á milli þeirra feðga um fartölvu sem lyktað hafi með því að brotaþoli hafi látið hana falla í gólfið. Hefðu lögreglumennirnir þá tekið hann og „hent honum upp að vegg“ í anddyrinu. Þetta hefðu verið frekar groddalegar aðfarir og lögreglumennirnir farið yfir strikið í aðgerðum sínum, þó sérstaklega annar þeirra sem þrýst hafi handleggnum að andliti brotaþola. Svo hafi allt fallið í ljúfa löð.

Vitnið H, sem er eins og fram er komið dóttir ákærða og systir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi 14. júní 2016. Skýrði hún svo frá að hún og brotaþoli hafi verið inni í herbergi hans þegar ákærði hafi komið þangað. Ákærði hafi verið reiður og uppnefnt móður þeirra. Í kjölfarið hafi komið til átaka á milli þeirra á ganginum framan við herbergi brotaþola. Hafi ákærði slegið til brotaþola, sem á móti hafi ýtt við ákærða. Hún hafi farið á eftir þeim og náð að komast að brotaþola og ýta honum niður í því skyni að stöðva þau átök sem þarna voru í gangi. Hún hafi þegar hér var komið sögu snúið baki í ákærða sem á þessu augnabliki og við þessar aðstæður hafi náð að slá brotaþola hnefahögg í andlitið, nánar tiltekið í kinnina. Kvaðst H hafa rokið út úr íbúðinni í kjölfar þessa höggs sem ákærði hafi veitt bróður hennar og farið heim til sín. Þá hafi hún hringt á lögregluna. Kvaðst hún hafa mætt F, sambýliskonu ákærða, þegar hún var á leiðinni í burtu og sagt henni frá því sem gerst hefði. Sérstaklega aðspurð kvaðst hún ekki minnast þess að hafa sagt við F að ákærði hafi slegið brotaþola 15 sinnum. Brotaþoli hafi síðan komið heim til hennar í fylgd lögreglu og hún hafi þá tekið eftir því að hann var rauður á kinninni. Þá skýrði hún aðspurð svo frá að brotaþoli hafi ekkert minnst á það í samtölum þeirra að hann hafi lent í einhverjum átökum við lögreglumenn á heimili ákærða.

Í vitnisburði sínum hafnaði D lögreglumaður alfarið getgátum um að brotaþoli hafi hlotið þá áverka, sem ákært fyrir, í samskiptum sínum við vitnið og E lögreglumann. Vitnisburður E var á sama veg. Kom fram hjá þeim báðum að þeir hafi þurft að hafa afskipti af brotaþola í kjölfar þess að hann lét fartölvu, sem hann hélt á og hafði í hyggju að hafa á brott með sér af heimili ákærða, falla í gólfið. Þeir hefðu tekið sitt hvorum megin í hann og sett hann upp að vegg í anddyri íbúðarinnar. Brotaþoli hafi snúið andlitinu að veggnum en það hafi aldrei lent utan í honum. Allt hafi þetta gerst án nokkurra átaka. Inntir eftir því hvort brotaþoli hafi verið með sjáanlega áverka þegar þeir komu á vettvang kváðust þeir ekki muna það. Þá kom fram í vitnisburði D að þegar þeir hittu systur brotaþola á heimili hennar, en þangað hefðu þeir ekið brotaþola að beiðni hans, hefðu þeir fyrst heyrt það nefnt að ákærði hafi slegið brotaþola. Það hafi verið systir brotaþola sem hafi sagt þeim þetta, en hann sjálfur hafi nánast ekkert tjáð sig um þetta.

Vitnið G, móðir brotaþola, skýrði svo frá í skýrslu sinni fyrir dómi að dóttir hennar, H, hafi hringt í hana þennan morgun og sagt henni að ákærði hafi ráðist á brotaþola. Dóttir hennar hafi verið grátandi og lýst því að ákærði hafi verið að tala illa um vitnið og að brotaþoli hafi reiðst við það. Mál hefðu síðan þróast á þann veg að ákærði hafi kýlt brotaþola í andlitið og H þá brugðið á það ráð að leggjast ofan á brotaþola til að verja hann frekari höggum frá ákærða. Brotaþoli hafi alla tíð reynt að forðast það að ræða þetta mál við vitnið, en þó skýrlega komið því til skila að ákærði hafi ráðist á hann og lamið hann.

J læknir, sem hafði með höndum þá skoðun á brotaþola sem áður er vísað til, gaf skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins 14. júní 2016. Kom fram hjá honum að við komu á slysadeild hafi brotaþoli aðspurður skýrt svo frá að faðir hans hafi kýlt hann og að hann þyrfti að fá áverkavottorð. Hann hafi verið dálítið æstur. Í þeirri lýsingu í fyrirliggjandi læknisvottorði að brotaþoli hafi verið með „abrassion“ á kinnbeini felist að hann hafi verið með áverka á húð og mjúkvefjum á þessum stað sem sé nánar tiltekið þess eðlis að það koma smáar flygsur upp úr húðinni og mögulega roðamerki þar í kring án þess að sár myndist. Áverki af þessum toga geti til að mynda hlotist af því þegar hnúum er nuddað við grófan ópússaðan steinvegg. Lýsti J því mati sínu að í þessu tilviki hafi ekki eingöngu verið um núningsáverka að ræða heldur mætti líklega rekja áverkann til höggs af einhverju tagi sem ekki hafi lent beint á kinnbeininu heldur komið frá hlið eða undir horni eins og hann orðaði það. Fái áverkinn samrýmst því að um högg með krepptum hnefa hafi verið að ræða. Þá taki umkvörtun brotaþola, sem vísað er til í vottorðinu, til efsta hluta höfuðsins, en algengt sé að fólk finni fyrir verk þar án þess að nokkur áverki sjáist. Mögulegt sé að brotaþoli hafi fengið högg á þennan stað en það hafi þá ekki verið þungt.

3.

Svo sem fram er komið neitar ákærði sök og hafnar því að hafa veist að syni sínum á heimili þeirra eins og honum er gefið að sök í ákæru. Brotaþoli var nýorðinn 15 ára þegar þau atvik, sem hér eru til umfjöllunar, áttu sér stað. Vitnið H, sem er dóttir ákærða og systir brotaþola, hefur með skýrum og afdráttarlausum hætti borið á þann veg fyrir dómi að ákærði hafi slegið brotaþola hnefahögg í andlitið, nánar tiltekið í kinnina, og var sá vitnisburður hennar í fullu samræmi við þá lýsingu sem hún gaf við skýrslutöku hjá lögreglu 1. apríl 2014. Var vitnisburður hennar trúverðugur að mati dómsins. Við skýrslugjöf hjá lögreglu 19. desember 2013 og svo sem áður er getið bar brotaþoli með afgerandi hætti á þann veg að faðir hans hafi kýlt hann í andlitið. Framburður hans um málsatvik fyrir dómi við aðalmeðferð málsins 3. júní 2016 var aftur á móti ómarkviss, en hann bar ítrekað fyrir sig minnisleysi um þau. Var ljóst að hann leitaðist við að gera sem minnst úr málinu án þess þó að draga til baka framburð sinn hjá lögreglu. Er þess sérstaklega að gæta í þessu sambandi að fyrir liggur að brotaþoli hefur búið hjá föður sínum undanfarna átta mánuði, en þaðan hafði hann flutt sama dag og þetta mál kom upp.

Með fyrirliggjandi læknisvottorði og vitnisburði J læknis er fram komið að brotaþoli var með áverka á hægri kinn þegar hann leitaði á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja sama dag og ætluð líkamsárás átti sér stað. Bar J að þessi áverki brotaþola samrýmdist því að hann hefði fengið högg á kinnina, en hann hafi skýrt svo frá að faðir sinn hefði kýlt sig. Getgátum um að brotaþoli hafi hlotið þennan áverka í tengslum við þá valdbeitingu lögreglu, sem áður er getið, hefur alfarið verið hafnað af þeim tveimur lögreglumönnum sem þar áttu í hlut. Var lýsing þeir á málsatvikum á þann veg, svo sem fram er komið, að útilokað væri að rekja mætti áverkann til þeirra afskipta sem þeir höfðu af brotaþola. Þá er til þess að líta að vitnisburður F, sambýliskonu ákærða, við skýrslugjöf hjá lögreglu 31. mars 2013 um valdbeitingu lögreglumannanna gekk á engan hátt lengra en þeir hafa sjálfir borið um, en í vitnisburði hennar fyrir dómi fólst að framganga þeirra gagnvart brotaþola hafi verið harkaleg og algjörlega fram úr hófi.

Með vísan til þess sem að framan er rakið þykir að mati dómsins hafið yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. gr. og 109. gr. laga um meðferð sakamála, að ákærði hafi gerst sekur um líkamsárás umrætt sinn með því að veita brotaþola eitt hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að hann hlut áverka yfir hægra kinnbeini. Á hinn bóginn liggur ekki fyrir viðhlítandi sönnun um að ákærði hafi veitt brotaþola fleiri högg, eins og miðað er við í ákæru. Verður þessi háttsemi ákærða heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Þá er á sama grunni fallist á það með ákæruvaldinu að háttsemi ákærða gagnvart brotaþola hafi verið þess eðlis að hún varði jafnframt við ákvæði 98. gr. barnaverndarlaga. Á hinn bóginn þykja ekki vera næg efni til að sakfella hann að auki fyrir brot gegn 1. mgr. 99. gr. laganna.

II

Við fyrirtöku málsins 16. október 2014 játaði ákærði sök samkvæmt síðari lið ákæru. Með dómi héraðsdóms 9. janúar 2015 og á grundvelli þessarar játningar var hann sakfelldur fyrir þau brot sem saksókn á hendur honum að þessu leyti tekur til. Við áfrýjun dómsins gerði hann allt að einu kröfu um sýknu af þessum sakargiftum. Virðist sú kröfugerð hans hafa grundvallast á því að hann hafi aldrei ráðstafað hjólinu með þeim hætti sem verknaðarlýsing í ákæru felur í sér. Við fyrirtöku málsins 27. apríl 2016 og að gengnum ómerkingardómi Hæstaréttar áréttaði ákærði þessa afstöðu sína og tók að auki fram að ásetningur til auðgunar af hans hálfu hafi aldrei verið fyrir hendi. Kvaðst hann hafa haft hjólið í vörslum sínum allan þann tíma sem í ákæru greinir. Þá gekkst hann við því að hafa í tilkynningu til tryggingafélagsins Varðar hf. 27. október 2008 sagt hjólið glatað.

Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að með samningi 24. október 2007 tók móðir ákærða, K, á kaupleigu af Lýsingu hf. Can Am Renegade fjórhjól með fastanúmerið [...]. Fram hefur komið hjá ákærða að aðild móður hans að samningnum hafi einungis verið til málamynda og að þessi viðskipti hafi alfarið verið í hans höndum. Ákærði hefur samkvæmt framansögðu viðurkennt að hafa haft hjólið í vörslum sínum þegar hann ranglega tilkynnti það glatað í október 2008 og áfram þaðan í frá. Ákærði hefur þó skýrt svo frá fyrir dómi að tengdasonur hans, L,, hafi um tíma haft hjólið í sínum vörslum með samþykki ákærða, sem ávallt hafi farið með umráðaréttinn yfir því. L hafi því enga heimild haft til að selja það og reyndar kvaðst ákærði ekki hafa haft vitneskju um að það stæði til fyrr en lögreglan hafði samband við hann. Þegar ákærði var við aðalmeðferð málsins 3. júní 2016 spurður um ástæður þess að hann tilkynnti hjólið glatað svaraði hann því til að hann hafi farið illa út úr viðskiptum við fjármálafyrirtæki í kjölfar þess efnahagshruns sem hér varð í lok árs 2008. Hann hafi verið búinn að standa skil á greiðslum samkvæmt kaupleigusamningnum og því talið sig eiga þó nokkurn hlut í fjórhjólinu. Sambærileg staða hafi verið uppi vegna kaupa hans á nýrri jeppabifreið. Honum hafi fundist ósanngjarnt að það ætti að rífa þetta allt af honum og að hann stæði eftir slyppur og snauður. Gremja hans vegna þessarar stöðu hafi leitt til þeirrar skyndiákvörðunar hans að tilkynna hjólið glatað. Ætlun hans hafi ekki verið sú að græða á þessu, hann hafi bara ætlað að halda hjólinu og hafa not af því.

Með 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga er það lýst refsivert ef maður dregur sér fjármuni eða önnur verðmæti, sem hann hefur í vörslum sínum, en annar maður er eigandi að. Skilyrði þess að refsað verði samkvæmt ákvæðinu er að sá sem sökum er borinn hafi tileinkað sér eða öðrum verðmætin í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. laganna. Áskilnaður um tileinkun verðmæta er almennt séð fyrir hendi þegar um er að ræða hagnýtingu þeirra eignarréttarheimilda sem eiganda eru einum ætlaðar. Samkvæmt þessu og að framangreindum framburði ákærða og atvikum að öðru leyti virtum er það niðurstaða dómsins að hann hafi með háttsemi sinni gerst sekur um fullframið brot gegn 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga. Telst þannig sannað að ákærði hafi dregið sér fjórhjólið í auðgunarskyni og að engu breyti í þeim efnum þótt lagt verði til grundvallar að hann hafi ekki ráðstafað því með þeim hætti sem í ákæru greinir. Svo sem hér hagar til er litið svo á að það ákvæði tæmi sök gagnvart 3. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga, sem saksókn tekur einnig til, enda hafði ákærði fullan afnotarétt að hjólinu allt þar til fjárdráttarbrotið var framið.

III

Ákærði er samkvæmt framansögðu sakfelldur fyrir brot gegn 217. gr. og 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga og 98. gr. barnaverndarlaga.

Við ákvörðun refsingar ákærða ber fyrst að líta til þess að sakaferill hans hefur ekki áhrif við það mat. Til þyngingar refsingar horfir að líkamsárás ákærða beindist að 15 ára gömlum syni hans á heimili þeirra. Þá kemur ekki til álita að horfa til ákvæðis 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga við refsiákvörðun. Samkvæmt þessu og með vísan til 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 3. mgr. sömu greinar og 77. gr. laganna er refsing ákærða ákveðin fangelsi í fimm mánuði en rétt er að hún verði bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

Með því broti sem ákærði hefur verið fundinn sekur um samkvæmt fyrri lið ákæru hefur hann fellt á sig miskabótaábyrgð samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í ljósi atvika málsins þykja bætur til brotaþola hæfilega ákveðnar 250.000 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði, en bótakrafan var birt ákærða 12. maí 2014.

Í forsendum áðurnefnds dóms Hæstaréttar 17. mars 2016 kemur fram að ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíði þess að efnisdómur gangi þar á ný. Til samræmis við þetta tekur ákvörðun dómsins um sakarkostnað nú til málsmeðferðar fyrir héraðsdómi allt frá þingfestingu málsins 10. september 2014. Að teknu tilliti til þessa verður ákærði dæmdur til að greiða 26.922 krónur í sakarkostnað samkvæmt yfirliti sækjanda. Málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns brotaþola verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Í ljósi þess að málið hefur tvisvar sinnum komið til efnismeðferðar í héraði án þess að ákærða verði um það kennt skulu málsvarnarlaun og þóknun að hluta greidd úr ríkissjóði og svo sem greinir í dómsorði.

Mál þetta dæma héraðsdómararnir Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, B, 250.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. desember 2013 til 12. júní 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kvk-ef P-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 1.140.000 krónur, og helming þóknunar réttargæslumanns brotaþola, M-kvk-ef R-kvk-þgf héraðsdómslögmanns, 761.360 krónur, en að öðru leyti skulu þau greidd úr ríkissjóði. Ákærði greiði 26.922 krónur í annan sakarkostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

J-kk-nf H-kk-nf

K-kk-nf H-kk-nf