E-10837/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 13. apríl 2010, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af G-kk-þgf S-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Nýbýlavegi 52, Kópavogi, gegn Þingvallaleið ehf., kt. 000000-0000, Stigahlíð 56, Reykjavík, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík, með stefnu sem birt var 18. september 2009.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði dæmdur in solidum til greiðslu á 1.233.215 kr. auk vaxta samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 3. júlí 2006 til 4. apríl 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Dómkröfur stefndu eru aðallega að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara krefjast stefndu að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Stutt yfirlit um atvik að baki máli og ágreiningsefni í því: Málavöxtum lýsir stefnandi, G-kk-nf S-kk-nf, á þann veg að síðdegis 7. júlí 2005 hafi hann ekið bifreiðinni KY- 006 norður Kringlumýrarbraut eftir beygjuakrein til vinstri að Laugavegi til vesturs. Inni á gatnamótunum hafi hann orðið að stöðva bifreiðina vegna umferðar á móti, suður Kringlumýrarbraut, en ekið áfram eftir að umferðaljós fyrir hann höfðu skipt yfir á rautt. Ökumaðurinn, G-kvk-nf Þ-kvk-nf, hafi ekið bifreið stefnda, Þingvallaleiða ehf., RV-738 eftir Kringlumýrarbraut inná og yfir gatnamótin gegnt rauðu ljósi og lent á bifreiðinni KY-006 en hann hafði þá náð að stöðva bifreiðina. Við óhappið hafi hann slasast og leitað til slysadeildar, hinn 18. júlí 2005.

Upplýst er að Tryggingamiðstöðin og H-kk-nf M-kk-nf hrl. báðu A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf, dr. med., sérfræðing í bæklunarskurðlækningum, og I-kk-nf S-kk-nf hrl. að meta afleiðingar slyssins hinn 22. október 2008. Matsgerð þeirra er dagsett 11. desember 2008. Þar kemur fram að varanlegur miski stefnanda er metinn 8%, varanleg örorka 12% og stöðugleikatímapunktur 3. júlí 2006. Þá var tímabundin örorka stefnanda metin einn mánuður og þjáningabótatímabil tveir mánuðir.

Af hálfu stefndu segir að með bréfi, dagsettu 4. mars 2009, hafi stefnandi krafist bóta úr hendi stefnda, Sjóvár-Almennra trygginga hf. Félagið hafi fallist á kröfur stefnanda að öðru leyti en því, að við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku var miðað við hámarksviðmið 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 uppreiknað í samræmi við lánskjaravísitölu til stöðugleikapunkts, þ.e. 4.500.000* 5171/3282 = 7.090.500 kr. Jafnframt hafi 300.000 kr. verið dregnar frá bótum vegna varanlegrar örorku á grundvelli 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, en um hafi verið að ræða áætlaða bótagreiðslu frá almannatryggingum. Bætur stefnanda vegna varanlegrar örorku hafi því numið 6.161.431 kr. auk vaxta og lögmannskostnaðar, sbr. dskj. nr. 8.

Ekki er ágreiningur um niðurstöðu matsgerðar eða um grundvöll bóta, heldur einungis hvernig reikna skuli launaþak, sem kveðið er á um í 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Helstu málsástæður stefnanda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefnandi, G-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, byggir á því að sú skerðing á bótum er felist í hámarksfjárhæð launa er kveðið er á um í 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eigi ekki við í hans tilfelli. Útreiknuð viðmiðunarlaun hans skv. 1. mgr. 7. gr. laganna séu mun lægri en sú hámarksfjárhæð sem þar sé getið. Miða beri bætur hans við útreiknaðar örorkubætur án skerðingar að frádregnum örorkubótum sem stefndi hefur greitt. Við útreikninga á hámarksfjárhæð launa beri að reikna út frá launavísitölu er ákvæði 1. mgr. 7. gr. laganna kveða á um. Við mat á því hvort útreiknuð viðmiðunarlaun hans skerðist vegna ákvæða 4. mgr. 7. gr. laganna verði að beita sama verðmæli svo um marktækan samanburð sé að ræða. Útreikningar á launaþaki samkvæmt 4. mgr. 7. gr. laganna þurfi því að hlíta sömu reglum og verðtrygging atvinnutekna samkvæmt 1. mgr. 7. gr. „Með því að beita mismunandi verðmæli við samanburð á launatekjum þannig að bætur skerðist, er gengið á réttindi stefnanda sem varin eru af eignaréttarákvæðum stjórnarskrár auk þess sem slíkt er sjálfstætt brot á jafnræðisreglu þar sem hinir tekjuhærri njóta lakari kjara en þeir sem annars ekki verða fyrir skerðingu.“

Þá byggir stefnandi á því að ekki sé í lögum 50/1993 að finna ákvæði er styðji beitingu lánskjaravísitölu á launaþak 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Í 15. gr. laganna, er fjalli um verðlagsbreytingar, sé ekki vísað til 4. mgr. 7. gr. laganna um þær bótafjárhæðir er fylgja skuli breytingum á lánskjaravísitölu. Vísað er til þess að í 29. gr. skaðabótalega segi að fjárhæðir samkvæmt lögum þessum séu miðaðar við lánskjaravísitölu eins og hún var 1. júlí 2003 (3282) og taki þær sömu breytingum og mælt sé fyrir um í 15. gr., sbr. einnig lög nr. 12/1995 um vísitölu neysluverðs. Þetta ákvæði leiði ekki til þess að beita beri umræddum verðmæli á takmörkunarfjárhæð 4. mgr. 7. gr. laganna.

Um réttarheimildir vísar stefnandi til almennra reglna skaðbóta- og vátryggingarréttarins, ákvæða laga nr. 50/1993, ákvæða þágildandi vaxtalaga nr. 25/1987, sbr. lög nr. 12/1995 og lög nr. 13/1995, einnig umferðalaga nr. 40/1968, einkum XIII. kafla. Um vexti og dráttarvexti er vísað til laga nr. 50/1993 og laga nr. 38/2001 og um málskostnað er vísað til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Helstu málsástæður stefndu og réttarheimildir er þau byggir á: Stefndu, Þingvallaleið ehf. og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., byggja á því að fjárhæð bóta fyrir varanlega örorku samkvæmt 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skuli hækka miðað við breytingar á lánskjaravísitölu. Með lögum nr. 37/1999 hafi 7. gr. skaðabótalaga m.a. verið breytt á þann veg að áðurgildandi 3. mgr. 7. gr. varð 4. mgr. 7. gr. Ákvæði 4. mgr. sé hins vegar óbreytt að efni til. Ákvæði 1. mgr. 15. gr. laganna hafi haldist óbreytt. En samkvæmt 15. gr. skyldi hámarksviðmið þágildandi 3. mgr. 7. gr. – nú 4. mgr. sömu greinar – breytast mánaðarlega í hlutfalli við breytingar á lánskjaravísitölu. Ljóst sé að enn skuli uppreikna hámarksfjárhæðina, 4.500.000 kr., samkvæmt lánskjaravísitölu. Þá er vísað til þess að lágmarksfjárhæð 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, eins og þeim var breytt með lögum nr. 37/1999, taki mið af lánskjaravísitölu rétt eins og aðrar fastar fjárhæðir, sem lögin kveða á um, svo sem þjáningabætur, bætur fyrir varanlegan miska og lágmarksbætur fyrir missi framfæranda. Með því að leggja lánskjaravísitölu til grundvallar hækkun á hámarksviðmiði sé hvorki brotið gegn eignarrétti né jafnræði sem stjórnarskráin kveður á um.

Um réttarheimildir vísa stefndu til skaðabótalaga nr. 50/1993 ásamt síðari breytingum. Vísað er til meginreglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns og sönnunarbyrði. Þá vísa stefndu til 9. gr. laga nr. 38/2001 um upphafstíma dráttarvaxta. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða: Samkvæmt bótauppgjörstillögu stefnda, Sjóvár-Almennra trygginga hf., hinn 23. júní 2009, eru örorkubætur stefnanda, G-kk-ef S-kk-ef, uppreiknaðar miðað við lánskjaravísitölu, en hann telur að miða skuli við launavísitölu.

Í 15. gr. skaðbótalaga nr. 50/1993 er kveðið á um að verðlagsbreytingar á fjárhæð bóta, sem greindar eru í 3. gr., 1. mgr. 4. gr., 3. mgr. 7. gr. og 2. málsl. 1. mgr. 13. gr., breytist mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem verða á lánskjaravísitölu [leturbreyting dómarans] frá gildistöku laganna.

Það sem hér kemur til álita eru bætur fyrir varanlega örorku, sbr. 6. gr. og 7. gr. skaðabótalaga eins og ákvæðinu var breytt með 5. gr. og 6. gr. laga nr. 37/1999, en í 1. mgr. 7. gr. laganna segir m.a., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 37/1999, að árslaun „til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. skuli teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola […] leiðrétt samkvæmt launavísitölu [leturbreyting dómarans] til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við“. Þá segir í 4. mgr. 7. gr. skaðabótalag, sbr. 4. mgr. 6. gr. laga nr. 37/1999 að ekki skuli miða við hærri árslaun en 4.500.000 kr. Og þá segir í 29. gr. skaðabótalaga, sbr. 14. gr. laga nr. 37/1999, að fjárhæðir samkvæmt lögum þessum séu miðaðar við lánskjaravísitölu [leturbreyting dómarans] eins og hún var 1. júlí 1993 (3282) og taki þær sömu breytingum og mælt sé fyrir um í 15. gr., „sbr. einnig lög nr. 12/1995, um vísitölu neysluverðs“.

Með dómi 21. janúar 2010 staðfesti Hæstiréttur héraðsdóm nr. E-230/2009 frá 13. febrúar 2008, með vísan til forsendna hans. Í niðurstöðu héraðsdómsins segir m.a. að í 15. gr. laga nr. 50/1993 sé fjallað um verðlagsbreytingar. Þar sé kveðið á um það m.a. að fjárhæð bóta, sem greindar séu í 3. mgr. 7. gr. laganna skuli breytast mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem verði á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna. Þá segi í 29. gr. laganna að fjárhæðir samkvæmt lögunum séu miðaðar við lánskjaravísitölu eins og hún var 1. júlí 1993 (3282) og taki þær sömu breytingum og mælt sé fyrir um í 15. gr. laganna. Verði því að fallist á það sjónarmið stefnda að verðtryggingarákvæði 15. gr. laganna feli í sér þá meginreglu sem lögð sé til grundvallar við verðbætur á viðmiðunarfjárhæð samkvæmt lögunum. Í dómi þessum segir einnig að ekki sé fallist á þau rök stefnanda að sú aðferð sem lögð var til grundvallar við uppgjör aðila við ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku teljist brot á jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar eða friðhelgi eignarréttarins, sbr. 65. og 72. gr. stjórnarskrárinnar. Verðbótaviðmið þau sem hér um ræðir séu ekki eignarréttindi í skilningi 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá verði ekki fallist á að sanngirnisrök eða eðli máls eigi að leiða til þess að sjónarmið stefnanda um túlkun á umræddum ákvæðum skaðabótalaganna verði tekin til greina í málinu.

Af þessu fordæmi verður ráðið að lagastoð sé fyrir því að ekki beri að miða fjárhæð bóta stefnanda fyrir varanlega örorku við hærri árslaun en 4.500.000 kr. er breytist mánaðarlega miðað við lánskjaravísitölu eins og hún var 1. júlí 1993 (3282) og taki sömu breytingum og mælt er fyrir um í 15. gr. laganna. Samkvæmt því verður að telja að tjón stefnanda sé að fullu bætt og beri því að sýkna stefndu af kröfum hans í málinu. Eftir atvikum er rétt að málskostnaður falli niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndu, Þingvallaleið ehf. og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., skuli vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf