S-2627/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 3. desember sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 11. maí 2021, á hendur: „M-kvk-þgf L-kvk-þgf M-kvk-þgf, kt. [...], [...], [...], fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, þriðjudaginn 13. október 2020, ekið bifreiðinni [...] án gildra ökuréttinda og óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 85 ng/ml og metýlfenídat 25 ng/ml) vestur Sæbraut í Reykjavík, við Orkuna, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 101. gr. laga nr. 77/2019.“

Málið var þingfest 4. mars 2020. Dómari tók við meðferð þess 27. október sl. en hafði fram að þeim tíma engin afskipti haft af meðferð þess.

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að henni verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglu var ákærða að morgni þriðjudagsins 13. október 2020 stöðvuð við almennt umferðareftirlit þegar hún ók bifreiðinni [...] vestur Sæbraut í Reykjavík. Segir þar að hún hafi augljóslega verið undir áhrifum fíkniefna, var þurr í munni, ör í háttum og málglöð. Lögreglumaður nr. [...] ræddi við ákærðu og hefði þá komið íljós að hún þyrfti að endurtaka ökupróf. Ákærða hefði verið handtekin og flutt á lögreglustöð. Þar hefði hún ráðfært sig við lögmann og gefið þvagsýni sem sýndi jákvæða niðurstöðu m. a. vegna „AMP“ og „MET“ og var í kjölfarið tekið blóðsýni úr henni.

Fyrir liggur matsgerð rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dagsett 3. nóvember 2020. Þar kemur fram að í blóðsýni frá ákærðu hefði mælst amfetamín, 85 ng/ml, og metýlfenidat 25 ng/ml. Í matsgerðinni segir um bæði efnin: Efnið er í flokki ávana- og fíkniefna, sem óheimil eru á íslensku forráðasvæði. Ökumaður telst því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar sýnið var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Fyrir liggur útprentun af vefsíðunni heilsuvera. is vegna ákærðu. Þar kemur fram að ákærða fékk nokkrum sinnum ávísað lyfinu Methylphenidate árið 2020. Var henni ávísað lyfinu í formi forðataflna, annars vegar 54 mg töflur og hins vegar 36 mg.

II

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærða kvaðst hafa ekið bifreiðinni umrætt sinn eins og lýst er í ákæru. Hún hefði verið á leið úr samkvæmi hjá [...] sínum til að athuga með [...] sína sem þá átti í erfiðleikum og hefði hún verið hrædd um hana. Sjálf hefði hún þá verið í góðu lagi og ekki undir áhrifum en kvaðst hafa vitað að hún hefði ekki átt að aka. Kvaðst hún telja að lyfin sem hún taki valdi því að hún hafi fengið ranga niðurstöðu úr blóðsýninu. Kvaðst hún ekki hafa neytt fíkniefna í samkvæminu en maður sem hún þekkti ekki hefði fengið far með henni þaðan. Hún hefði fyrir um fjórum árum verið greind með athyglisbrest og þá byrjað að taka lyfið Concerta. Hefði hún, þegar atvik gerðust, tekið samheitalyf, Methylphenidate, sem hún telji að virki jafnvel betur fyrir hana en Concerta. Líði henni betur þegar hún taki lyfið og gangi henni t. d. betur að rata og skipuleggja sig. Einnig taki hún lyf vegna [...]. Þegar atvik gerðust hefði hún tekið alls fjórar töflur af Methylphenidate á dag, tvisvar sinnum 54 m g og tvisvar sinnum 36 m g. Sagði ákærða að ekki væri amfetamín í þeim lyfjum sem hún tæki. Kvaðst hún ekki hafa fengið leiðbeiningar um að Methylphenidate hefði áhrif á aksturshæfni hennar né heldur hefði hún lesið sér til um lyfið.

A, dósent og sviðsstjóri hjá Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, sagði að Ritalín og Concerta mælist sem metýlfenídat en það sé virka efnið í þessum lyfjum. Sá styrkur sem mældist af metýlfenídat í sýninu, 25 ng/ml, væri í samræmi við það að efnið hefði verið tekið samkvæmt ávísun læknis. Sagði vitnið að útilokað væri að það mældist amfetamín í blóðsýni vegna töku þessara lyfja. Þá sé enginn möguleiki á falskri greiningu á prufu, þ. e. að það greinist amfetamín í sýni hafi viðkomandi neytt Ritalíns eða Concerta. Þetta væri greint með gasgreini sem aðskilji þessi tvö efni mjög vel. Síðan væri tekið massaróf af þeim hvoru í sínu lagi og það væri ekki nokkur hætta á að þetta ruglaðist. Til séu lyf sem innihaldi amfetamín sem greinist þá í sýnum frá þeim sem hafa neytt lyfjanna, t. d. E-x-x. Þetta eigi einnig við um fleiri lyf en þau séu öll lyfseðilskyld. Þá staðfesti vitnið matsgerð sem það vann vegna málsins. Lögreglumaður nr. [...]kvaðst hafa verið við almennt umferðareftirlit á Sæbraut og hefðu þau ákveðið að kanna með réttindi ökumanns sem ók bifreið sem var fyrir framan þau. Reyndist það vera ákærða og eftir að hafa rætt við hana um stund grunaði vitnið að hún væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Hefði hún fengið ákærðu til að koma með sér yfir í lögreglubifreiðina og rætt við hana þar. Ákærða hefði þá sagt að hún hefði verið hjá [...] sínum í [...]. Þar hefðu verið fíkniefni en ekki hefði komið fram hjá henni hvort hún hefði sjálf neytt efna þar. Ákærða hefði síðan verið flutt á lögreglustöðina á Hverfisgötu þar sem tekið var úr henni blóðsýni. Kvaðst vitnið nú ekki muna hvernig ástand ákærðu var og vísaði hvað það varðar í skýrslu sem hún ritaði vegna málsins. Rámi hana í að ákærða hefði talað um að hún hefði notað einhver lyf en minntist þess ekki að hún hefði sagt að þau innihéldu efni sem gætu mælst sem fíkniefni. Þá minnist hún þess ekki að ákærða hefði framvísað lyfjakorti eða læknisvottorði.

Lögreglumaður nr. [...] sagði þau hefðu verið að aka um Sæbraut þegar þau ákváðu að kanna með ástand ökumanns bifreiðar sem ekið var fyrir framan þau og urðu þá vör við að farþegi í bifreiðinni henti einhverju út um gluggann. Ökumaður og farþegi hefðu bæði litið út fyrir að vera í annarlegu ástandi. Þau hefðu fengið ökumann yfir í lögreglubifreiðina og kynnt henni réttarstöðu sína og spurt hana hvort það væru fíkniefni í bifreiðinni. Því hefði hún svarað neitandi og heimilað þeim að leita í bifreiðinni. Vitnið kvaðst ekki muna hvernig ástand ákærðu var en hún hefði sagt að hún væri að koma úr samkvæmi hjá [...] sínum í [...] og kvaðst ekki þekkja farþegann en hafa hitt hann í samkvæminu. Kvaðst hann ekki muna hvort ákærða hefði sagt að hún hefði neytt fíkniefna en hún kvaðst eiga lyf í bifreiðinni. Engin lyf hefðu hins vegar verið sjáanleg þar. Ákærða hefði hvorki framvísað lyfjakorti né læknisvottorði.

III

Niðurstaða

Ákærða er ákærð fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið án gildra ökuréttinda og óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna en í blóðsýni sem tekið var úr henni umrætt sinn mældist amfetamín 85 ng/ml og metýlfenídat 25 ng/ml.

Ákærða neitar sök. Hún hefur viðurkennt að hafa ekið bifreiðinni eins og greinir í ákæru og er það í samræmi við málsgögn og vætti lögreglumanna sem komu að handtöku hennar. Ákærða kvaðst ekki hafa neytt fíkniefna en hafa notað lyfið Methylphenidate og telja að niðurstaða rannsóknar á blóði hennar sé fölsk.

Samkvæmt 1. mgr. 50. gr. umferðarlaganr. 77/2019 má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim eða ef hann telst óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja, sbr. 6. mgr. 48. gr. Þá segir í 2. mgr. lagaákvæðisins að mælist ávana- og fíkniefni eða lyf samkvæmt 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., í blóði ökumanns telst hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega.

Ákærða lagði fram útprentun af vefsíðunni heilsuvera. is þar sem fram kemur að á þeim tíma þegar atvik gerðust, í október 2020, var henni ávísað lyfinu Methylphenidate. Er það í samræmi við framburð hennar. Samkvæmt vætti A, sviðsstjóra á Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, er virka efnið í Methylphenidate metýlfenídat og samrýmist niðurstaða blóðsýnis því að ákærða hafi tekið lyfið í lækningalegum skömmtum. Sagði hún lyfið ekki innihalda amfetamín og enginn möguleiki sé á því að innihaldsefni lyfsins greinist ranglega sem slíkt.

Óumdeilt er að tekið var blóðsýni úr ákærðu þegar hún var handtekin. A staðfestif raman greinda matsgerð fyrir dóminum, og telst með því sannað að amfetamín og metýlfenídat hafi greinst í blóði ákærðu. Af því sem fram er komið í málinu er ljóst að skýringu á því að amfetamín mældist er ekki aðfinna í þeim lyfjum sem ákærða tekur að læknisráði. Samrýmist framburður ákærðu hvað það varðar því ekki öðru sem fram er komið í málinu.

Í samræmi við framangreint liggur fyrir að metýlfenídat greindist í blóði ákærðu.

Verður lagt til grundvallar að það magn efnisins sem mældist í blóði ákærðu skýrist af neyslu hennará lyfinu Methylphenidateí læknisfræðilegum tilgangi og skammti. Fellur virka efnið í lyfinu, metýlfenídat, í flokk ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði. Af framangreindu leiðir að ósannað er að ákærða hafi brotið gegn 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. umferðarlaga með því að aka bifreið óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefnisinsmetýlfenídatog er hún því sýknuð hvað það varðar.

Samkvæmt dómafordæmum, t. d. dómi Hæstaréttar í máli nr. 254/2008, sem kveðinn var upp 19. júní 2008, breytir huglægt mat ákærðu á því hvort hún sé í reynd undir áhrifum engu. Þágildandi lög höfðu sambærilegt orðalag og nú er í lögum nr. 77/2019, hvað það varðar að mælist ávana- og fíkniefni í blóði ökumanns telst hann óhæfur til að stjórna ökutæki. Loks liggur fyrir að ákærða var ekki með gild ökuréttindi ogstaðfesti hún í framburði sínum fyrir dómi að hafa vitað að hún mætti ekki aka.

Að öllu þessu virtu telur dómurinn sannað, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærða hafi gerst sek um að hafa ekið bifreið óhæf til að stjórna henni vegna áhrifa amfetamíns og án gildra ökuréttinda og eru brot hennar réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákærða er fædd í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 6. maí 2021, hefur ákærðu áður verið gerð sekt vegna brota gegn umferðarlögum og lögum um ávana-og fíkniefni. Hér koma til skoðunar tvær sektargerðir lögreglustjóra frá 29. október 2014. Með annarri þeirra gekkst ákærða undir greiðslu sektar vegna aksturs undir áhrifum ávana- og fíkniefna og var hún einnig svipt ökurétti í 12 mánuði frá þeim degi að telja. Samkvæmt hinni sektargerðinni gekkst ákærða undir greiðslu sektar vegna sams konar brots og fyrir akstur án þess að hafa ökuskírteini meðferðis. Var hún svipt ökurétti í sex mánuði frá 29. október 2015 að telja. Með dómi héraðsdóms 25. nóvember 2015 var ákærðu gert að greiða sekt fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna, akstur svipt ökurétti og brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og svipt ökurétti í tvö ár frá 29. mars 2016 að telja. Með vísan til framangreinds verður við það miðað að akstur ákærðu undir áhrifum ávana- og fíkniefna sé nú ítrekaður í annað sinn, sbr. 3. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga. Með hliðsjón af framangreindu, sakarefni þessa máls og dómvenju þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga.

Með vísan til þeirra lagaákvæða er greinir í ákæru er ákærða svipt ökurétti ævilangt frá birtingu dómsins að telja.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 350.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 78.123 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kvk-nf H-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ÓM S O R Ð:

Ákærða, M-kvk-nf L-kvk-nf M-kvk-nf, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákærða er svipt ökurétti ævilangt frá birtingu dómsins að telja.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 350.000 krónur og 78.123 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf(sign)