E-1580/2013

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 25. febrúar sl. að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af S-kk-þgf S-kk-þgf S-kk-þgf, Mosarima 14, Reykjavík, á hendur Öryggismiðstöð Íslands hf., Askalind 1, Kópavogi, með stefnu þingfestri 16. apríl 2013.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 704.074 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 104.389 krónum frá 1. febrúar 2013 til 1. mars 2013, en af 704.074 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að stefnandi hóf störf hjá stefnda hinn 19. maí 2011. Ráðningarsamningur var undirritaður hinn 20. júní 2011. Starfaði stefnandi við kynningar og ráðgjöf til viðskiptavina og hafði einnig umsjón með sölu og samningum. Ráðningarsamningur aðila var gerður til þriggja mánaða en þegar kom til framlengingar var ekki gerður nýr samningur. Stefnandi starfaði hjá stefnda þar til honum var sagt upp störfum með þriggja mánaða samningsbundnum fyrirvara hinn 26. nóvember 2012. Ástæður uppsagnarinnar voru sagðar skipulagsbreytingar hjá stefnda. Stefndi afþakkaði vinnuframlag stefnanda í uppsagnarfresti. Stefnandi fékk greidd laun fyrir einn mánuð í uppsagnarfresti,þ.e. fyrir desembermánuð, hinn 1. janúar 2013. Stefnandi kveðst hafa tekið eftir því í byrjun febrúar 2012 að laun bárust ekki frá stefnda inn á reikning hans. Sendi hann þá tölvuskeyti til launafulltrúa stefnda hinn 1. febrúar 2013. Launafulltrúinn svaraði og benti stefnanda á að hafa samband við yfirmann sinn, sem væri í fríi en kæmi aftur til vinnu 4. febrúar 2013. Stefnandi sendi þá tölvuskeyti til yfirmanns síns og spurði frétta af launum sínum. Hinn 4. febrúar 2013 ítrekaði stefnandi erindi sitt og óskaði eftir skýringum og svari við því hver væri ástæða þess að laun hefðu ekki borist honum. Stefnandi kveður yfirmann sinn hafa sagt sér að verið væri að vinna í málinu og yrði hann látinn vita daginn eftir. Stefnandi ítrekaði tvisvar sinnum fyrri beiðni sína um skýringar, en engin svör bárust.

Stefnandi leitaði þá til stéttarfélags síns, Rafiðnaðarsambands Íslands. Hinn 7. febrúar 2013 sendi lögmaður félagsins stefnda bréf, þar sem gerð var krafa um greiðslu launa til handa stefnda fyrir janúarmánuð 2013, að fjárhæð 539.069 krónur og þess einnig krafist að staðið yrði við ráðningarsamning stefnda og honum yrðu greidd laun fyrir febrúar sem og ógreitt orlof á tilskildum tíma

Með bréfi stefnda, dagsettu 12. febrúar 2013, var stefnanda tilkynnt að honum hefðu ekki verið greidd laun vegna brota á trúnaðarskyldum. Í bréfinu var því haldið fram að stefnandi hefði haft samband við viðskiptavini stefnda og fram hefði komið hjá fyrrum samstarfsmanni stefnanda að hann og stefnandi hafi ætlað í samkeppni við stefnda.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á því, að hann eigi enn ógreidd laun í uppsagnarfresti frá stefnda sem og ógreitt orlof og hlunnindi. Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt á launum út samningsbundinn uppsagnarfrest sinn.

Stefnandi kveður það ekki rétt, sem stefndi haldi fram í bréfi sínu, dagsettu 12. febrúar 2013, að honum hafi verið tilkynnt að til skoðunar væri að fella niður launagreiðslur til hans. Hafi hann fyrst fengið að vita ástæður þess að honum hafi ekki verið greidd laun er lögmaður hans hafi haft samband við stefnda og stefnandi ítrekað haft samband við yfirmann sinn. Almenn skilyrði fyrirvaralausrar uppsagnar séu þau að vanefndir starfsmanns á ráðningarsamningi séu verulegar, vegna ásetnings eða stórkostlegs gáleysis. Atvinnurekandi verði að hafa áminnt starfsmann sinn og sýnt fram á og sanna þær sakir sem starfsmaðurinn sé sakaður um. Stefndi hafi ekki lagt fram nein gögn um að stefnandi hafi brotið trúnaðarskyldur sínar, eins og honum beri þó að gera. Stefnandi kveðst kannast við að hafa átt í óformlegum viðræðum við samstarfsfélaga sína um þeirra framtíðarmöguleika og framtíðardrauma. Hann kannist hins vegar ekki við að hafa haft samband við viðskiptavini stefnda, eins og stefndi haldi fram. Stefnandi hafi hvorki sótt um kennitölu eða leigt húsnæði, né gert neinar þær ráðstafanir sem þörf sé á við stofnun fyrirtækis. Þá hafi stefndi ekki sýnt fram á að stefnandi hafi ætlað að hagnýta sér trúnaðarupplýsingar sem hann hafi öðlast í störfum sínum fyrir stefnda. Byggir stefnandi á því að hann hafi ekki vanefnt ráðningarsamning sinn við stefnda á þann hátt að réttlæti fyrirvaralausa uppsögn.

Mánaðarlaun stefnanda hafi verið 539.039 krónur og ofan á þau bætist 10,17% orlof, eða 54.820 krónur á mánuði. Miðað sé við að gjalddagi launa sé 1. dagur hvers mánaðar og gjalddagi orlofs sé við starfslok. Uppsafnað orlof hafi þegar verið gert upp og sé því eingöngu krafist orlofs af þeim launum sem enn séu ógreidd.

Hefur stefnandi sundurliðað endanlega dómkröfu sína með eftirgreindum hætti:

Greitt Mismunur

Laun í janúar 2013 495.291 kr. 434.680 kr. 60.611 kr.

Orlof í janúar 2013 50.371 kr. 40.126 kr. 10.245 kr.

Bifreiðahlunnindi í janúar 2013 43.778 kr.

Laun í febrúar 2013 495.291 kr.

Orlof í febrúar 2013 50.371 kr.

Bifreiðahlunnindi í febrúar 2013 43.778 kr. 474.806 kr.

Samtals eftirstöðvar 704.074 kr.

Gjalddagi 1. febrúar 2013 (laun og hlunnindi janúar 2013) 104.389 kr.

Gjalddagi 1. mars 2013 (laun og hlunnindi í febrúar 2013, orlof) 599.685 kr.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samningaréttar, kjarasamnings milli Rafiðnaðarsambands Íslands vegna aðildarfélaga annars vegar og Samtaka atvinnulífsins og Samtaka rafverktaka hins vegar, laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, og laga nr. 30/1987, um orlof.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á lögum nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því, að stefnandi hafi brotið trúnaðarskyldu sína við atvinnurekanda sinn, er stefnandi hafi haft samband við viðskiptavini stefnda og kynnt þeim að hann væri að bjóða þjónustu í eigin rekstri, í beinni samkeppni við stefnda. Jafnframt hafi stefnandi brotið trúnaðarskyldu sína með því að bjóða samstarfsmanni sínum, starfsmanni stefnda, að ganga til liðs við sig og fyrirtæki sitt við að bjóða þjónustu í samkeppni við stefnda. Með þessu hafi stefnandi brotið meginreglu vinnuréttar sem leiði til þess að stefnda hafi verið rétt að fella niður launagreiðslur í uppsagnarfresti frá þeim tíma. Einnig hafi framangreind háttsemi brotið gegn skýrum ákvæðum ráðningarsamnings aðila, sbr. ákvæði 3. greinar samningsins, en þar sé skýrt tekið fram að starfsmaður skuldbindi sig til að fara ekki í samkeppni við félagið í þrjá mánuði eftir að hann láti af störfum hjá félaginu og að starfsmaður skuldbindi sig jafnframt til að vinna ekki hjá samkeppnisaðila í jafn langan tíma. Þá segir enn fremur í 9. gr. ráðningarsamningsins að starfsmenn séu bundnir þagnarskyldu um þá vitneskju sem þeir öðlist í starfi sínu um rekstur og viðskipti Öryggismiðstöðvar Íslands hf., og hið sama gildi um viðskipti og rekstur viðskiptavina Öryggismiðstöðvar Íslands hf. Þá sé sérstaklega tekið fram í ákvæðinu að þagnarskylda gildi áfram þó að ráðningarsamband sé ekki lengur fyrir hendi. Að lokum sé þar tekið fram að ef starfsmaður brýtur trúnaðarskyldu sína samkvæmt 9. gr. á meðan vinnusamband sé enn í gildi teljist slík háttsemi til verulegra vanefnda á samningi og heimili slík vanefnd stefnda að rifta samningi við starfsmann. Umræddur ráðningarsamningur hafi í samræmi við venju á sviði vinnuréttar orðið ótímabundinn er ráðningin hafi verið framlengd eftir að samningurinn rann út samkvæmt efni sínu, þremur mánuðum eftir að stefnandi hóf störf.

Stefndi heldur því fram að stefnanda hafi verið tjáð að til skoðunar væri að halda eftir launagreiðslum þegar í janúar eftir að framangreind háttsemi hafi orðið stefnda ljós og hafist hafi verið handa við að kanna nánar málsatvik. Þá hafi honum verið kunngerð niðurstaða þeirrar skoðunar innan hæfilegs frests, í samskiptum við starfsmann stefnda og að lokum með bréfi lögmanns stefnda, dagsettu 12. febrúar 2013.

Stefndi mótmælir því sem fram komi í stefnu um, að skilyrði fyrirvaralausrar uppsagnar þurfi að vera veruleg vanefnd starfsmanns á ráðningarsamningi framin af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi, eða að þörf hafi verið á að áminna stefnanda og að sönnunarbyrði hvíli á stefnda um meintar sakir stefnanda. Skýr dómafordæmi séu fyrir því að trúnaðarbrot starfsmanns á uppsagnarfresti, líkt og hér ræði um, leiði til þess að atvinnurekanda sé heimil niðurfelling launagreiðslna. Stefnandi hafi tekið það sérstaklega fram í tölvupósti til starfsmanns stefnda að hann væri búinn að finna húsnæði, og fjárfesta í skrifstofuhúsgögnum og leggja til stofnfé fyrirtækisins. Einnig sé tíundað í samskiptum stefnanda við starfsmann stefnda að aflað hafi verið viðskiptavina og sett saman þjónusta á sviði öryggisráðgjafar. Stefnandi hafi einnig nefnt að búið væri að ákveða nafn á félagið, SC Öryggisráðgjöf ehf. og því ljóst að fyrirtækinu hafi verið ætlað að starfa á sama sviði og stefndi. Stefnanda hafi verið óheimilt að fara í samkeppni við vinnuveitanda sinn meðan hann starfaði hjá honum, og óheimilt að hvetja aðra starfsmenn stefnda til hins sama. Einnig hafi honum verið óheimilt að hagnýta sér þær upplýsingar sem hann hafi viðað að sér í starfi sínu með þeim hætti sem hér um ræði, á meðan hann hafi enn verið starfsmaður stefnda. Líkt og fyrirliggjandi gögn sýna fram á hafi stefnandi brotið gegn þeim samningsákvæðum.

Stefndi vísar til þess að ekki sé gerður áskilnaður um það í ráðningarsamningi aðila að stefndi þurfi að sanna þá ætlan stefnanda að hagnýta sér trúnaðarupplýsingar sem hann hafi öðlast í starfi sínu hjá stefnda. Hæstiréttur Íslands hafi slegið því föstu að nægjanlegt sé að aðili hafi brotið gegn trúnaðarskyldu sinni gagnvart vinnuveitanda sínum eða fyrrum vinnuveitanda þótt ósannað sé að slíkar trúnaðarupplýsingar hafi verið misnotaðar. Þar að auki sé ljóst miðað við fyrirliggjandi gögn að það hafi einmitt vakað fyrir stefnanda að hagnýta sér þær upplýsingar.

Í starfi sínu hjá stefnda hafi stefnandi komist í tæri við upplýsingar sem séu þess eðlis að þær varði afar viðkvæm málefni eins og upplýsingar um einstaka viðskiptamenn, efni viðskiptasamninga og aðra þætti í starfsemi stefnda. Trúnaðarákvæði ráðningarsamnings aðila sé hvorki víðtækara en nauðsynlegt sé til að varna samkeppni né skerði það með ósanngjörnum hætti atvinnufrelsi stefnanda, en hann hafi enn verið starfsmaður stefnda er framangreind trúnaðarbrot hafi átt sér stað.

Sé litið til málavaxta og fyrirliggjandi ganga sé ljóst að stefnandi hafi brotið gegn almennri trúnaðarskyldu starfsmanns gagnvart atvinnurekanda og gegn ákvæðum ráðningarsamnings þess sem hann hafi gert við fyrrum vinnuveitanda sinn. Með þeirri háttsemi sinni hafi stefnandi enn fremur brotið meginreglu samningaréttar um að halda beri gerða samninga en með háttsemi sinni hafi stefnandi fyrirgert réttindum til frekari launagreiðslna í uppsagnarfresti.

V

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu, sem og yfirmaður hans hjá stefnda og samstarfsmaður hans þar.

Með málssókn þessari krefur stefnandi stefnda um laun í uppsagnarfresti. Greinir aðila á um hvort stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti.

Ágreiningslaust er að stefnanda var sagt upp störfum hjá stefnda frá og með 1. desember 2012. Aðilar eru sammála um að svokallaður tímabundinn ráðningarsamningur, undirritaður af málsaðilum 20. júní 2011 hafi gilt um samningssamband þeirra. Þá er og óumdeilt að stefnda hafi borið samningsbundinn uppsagnarfrestur í þrjá mánuði eða til loka febrúar 2013. Stefndi hefur hins vegar neitað greiðsluskyldu frá og með 23. janúar 2013 og byggir á því að stefnandi hafi rofið trúnaðarskyldur sínar við hann meðan á uppsagnarfresti stóð, sem og brotið ákvæði samningsins um samkeppnishömlur, og þar með hafi stefnda verið rétt að víkja honum fyrirvaralaust frá störfum. Því hafi forsendur brostið fyrir greiðsluskyldu í uppsagnarfresti.

Eins og að framan hefur verið lýst er ákvæði þess efnis í 3. gr. ráðningarsamningsins að starfsmaður skuldbindi sig til þess að fara ekki í samkeppni við félagið í þrjá mánuði eftir að hann lætur af störfum hjá félaginu og skuldbindur sig jafnframt til að vinna ekki hjá samkeppnisaðila í jafn langan tíma. Þá segir í 9. gr. samningsins að líta beri á það sem verulega vanefnd á samningnum ef starfsmaður brýtur gegn ákvæðum um samkeppnishömlur og þagnarskyldu. Meðan á uppsagnarfresti stóð bar stefnandi sömu trúnaðarskyldur við stefnda og með sama hætti og væri hann í starfi. Þær skyldur fólu þó ekki í sér bann við að stefnandi íhugaði að fara út í svipaða starfsemi að þeim tíma liðnum.

Fyrir liggur samkvæmt framlögðum gögnum málsins, að stefnandi sendi fyrrverandi samstarfsmanni sínum hjá stefnda tölvuskeyti hinn 23. janúar 2013, eða um tveimur mánuðum eftir að honum var sagt upp störfum, þar sem hann lýsir áhuga sínum á að stofna fyrirtæki með þeim starfsmanni, um einhvers konar öryggisráðgjöf. Kvað þessi fyrrverandi samstarfsmaður stefnanda, [...], hér fyrir dómi, að hann hefði ekki svarað þessari málaleitan stefnanda, en áframsent yfirmanni sínum tölvuskeytið. Kvaðst hann áður hafa rætt við stefnanda utan vinnu um öryggismál og hugmyndir sínar þar um, en aldrei hafa rætt um að stofna fyrirtæki með stefnanda.

Í málinu liggur ekkert fyrir um það að stefnandi hafi með einhverjum hætti hrint í framkvæmd áformum sínum, eða aðhafst nokkuð það sem talað er um í tölvuskeytinu, svo sem reynt að afla viðskiptavina, eða með einhverjum hætti skaðað hagsmuni stefnda. Við mat á því hvort stefnandi braut gegn samkeppnisákvæði og trúnaðarskyldu samkvæmt ráðningarsamningi verður að líta til þess hversu ómarkvissar þessar bollaleggingar og áform hans voru. Er ekki unnt að fallast á með stefnda að framangreint tölvubréf, eitt og sér, sanni brot stefnanda á starfsskyldum.

Þegar allt framangreint er virt þykir ekki unnt að líta svo á að þessar óljósu bollaleggingar stefnanda, um að setja á stofn fyrirtæki um einhvers konar öryggisráðgjöf, geti talist brot á ákvæðum ráðningarsamningsins um samkeppni eða háttsemin hafi verið ósamrýmanleg trúnaðarskyldu hans gagnvart vinnuveitanda. Samkvæmt framansögðu hefur stefndi ekki getað sýnt fram á að fyrir hafi legið ástæður er réttlættu fyrirvaralausa riftun hans á vinnusamningi aðila. Samkvæmt samningi bar stefnanda laun í þriggja mánaða uppsagnarfresti. Ber því að taka kröfu stefnanda til greina en tölulegur ágreiningur er ekki í málinu.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Öryggismiðstöð Íslands hf., greiði stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf S-kk-þgf, 704.074 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 104.389 krónum frá 1. febrúar 2013 til 1. mars 2013, en af 704.074 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf