E-176/2011

Mál þetta, sem tekið var til dóms 1. september sl., er höfðað 11. janúar 2011.

Stefnandi er Ferðaskrifstofa Íslands ehf., Lágmúla 4, Reykjavík.

Stefnda er Vistra ehf., Galtalind 4, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefnda greiði stefnanda 2.669.760 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 397.840 krónum frá 14. október 2009 til 23. október 2009, af 1.781.830 krónum frá 23. október 2009 til 24. október 2009, af 2.045.450 krónum frá 24. október 2009 til 25. október 2009, af 2.451.500 krónum frá 25. október 2009 til 29. október 2009, af 2.669.760 krónum frá 29. október 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefnda krefst sýknu og málskostnaðar.

I.

Stefnandi kveðst reka ferðaskrifstofu og selja flugferðir og margs konar ferðapakka. Stefnda reki bókunarþjónustu og aðra starfsemi tengda ferðaþjónustu og hafi keypt farseðla af stefnanda á tímabilinu 14.-25. september 2009. Hafi stefnda keypt farseðlana fyrir viðskiptavini sína sem hafi greitt stefndu fyrir þá með greiðslukortum og greitt stefndu þóknun fyrir veitta þjónustu. Kortagreiðslunum hafi síðar verið hafnað af greiðslukortafyrirtækinu Valitor, þar sem kortin sem greitt hafi verið með reyndust misnotuð eða stolin. Stefnda sérhæfi sig í ferðaþjónustu við einstaklinga og fyrirtæki og hafi starfsleyfi samkvæmt 12. gr. laga nr. 73/2005 í þeim viðskiptum. Samkvæmt því sem stefnda auglýsi á heimasíðu sinni, hafi fyrirtækið áralanga reynslu í bókunum og skipulagningu viðskiptaferða um allan heim. Stefnda sé beintengd við alþjóðlegt bókunarkerfi, Amadeus, sem veiti beinan aðgang að flugfargjöldum flestra flugfélaga, bílaleiga og hótelkeðja í heiminum.

Hafi framkvæmdastjóri stefndu, Þ-kvk-nf S-kvk-nf, hringt í stefnanda til að athuga hvort stefnandi gæti gefið út farseðla fyrir félagið frá Qatar Airways, KLM, AL-Italia og Ethiopian Airlines og hafi stefnandi getað það. Þá hafi stefnda þegar gert umræddar bókanir í Amadeus og sent þær yfir til stefnanda í tölvupóstum á tímabilinu 14.-22. september 2009. Með þessum bókunum hafi fylgt kortanúmer viðskiptavina stefndu, sem þeir hafi gefið upp til greiðslu fyrir þjónustuna. Stefnandi hafi ekki haft nein samskipti við kaupendur heldur hafi þau alfarið verið á milli stefndu og viðskiptavina stefndu. Hafi stefnda óskað eftir að stefnandi gæfi út farseðla fyrir sig, en stefnda hafi sjálf bókað farseðlana í Amadeus bókunarkerfinu. Reikningar vegna viðskiptanna hafi verið stílaðir og sendir strax á stefndu.

Við útgáfu á farseðlunum hafi stefnandi framvísað uppgefnum kortanúmerum til kortafyrirtækja, en stefnandi gefi aldrei út farseðla fyrr en heimild fáist til skuldfærslu á kortin. Þannig hafi nokkrum uppgefnum kortanúmerum verið synjað af kortafyrirtækinu en þá hafi stefnda gefið upp ný númer í stað þeirra sem hafi verið hafnað. Þegar stefnandi hafi látið í ljós áhyggjur vegna þessa, hafi Þ-kvk-nf S-kvk-nf fullvissað starfsmenn stefnanda um að það væri allt í lagi með kortin, þar sem þau væru fyrirtækjakort og að stefnda hefði oft fengið greitt af þessum sömu kortum. Þá hafi Þ-kvk-nf sagst treysta þessu fyrirtæki þar sem að Íslendingur sem hún þekkti væri tengdur því. Að lokum hafi fengist kortaheimildir á allar bókanir fyrir stefndu og þar með hefði þessum viðskiptum aðila þá átt að vera lokið. Ágreiningslaust sé hins vegar að seinna hafi allar kortagreiðslurnar verið bakfærðar af kortafyrirtækjunum, þar sem í ljós hafi komið að uppgefin kortanúmer hafi verið af stolnum eða misnotuðum greiðslukortum. Stefnandi hafi þá krafið stefndu um greiðslu fyrir farseðlana, sem enn hafi verið ógreiddir þar sem greiðsla stefndu hafi reynst gölluð.

Vegna viðskipta aðila hafði stefnandi gefið út átta reikninga á tilgreindum dögum:

1. 14. september 2009 397.840 krónur

2. 23. september 2009 572.700 krónur

3. 23. september 2009 484.250 krónur

4 23. september 2009 327.040 krónur

5. 24. september 2009 263.620 krónur

6. 25. september 2009 270.700 krónur

7. 25. september 2009 135.350 krónur

8. 29. september 2009 218.260 krónur

Samtals nemi framangreindar fjárhæðir 2.669.760 krónum sem sé stefnufjárhæð málsins. Lögmaður stefndu hafi sent mótmælabréf, dagsett 28. október 2009, þegar stefnandi hafi sent stefndu fyrsta reikninginn með kröfu um greiðslu. Starfsmaður stefnanda hafi svarað með bréfi dagsettu 23. nóvember 2009, en því bréfi hafi ekki verið svarað af stefndu. Stefnandi hafi þá leitað til lögmanns sem hafi sent stefndu bréf 20. janúar 2010, þar sem stefnda hafi verið krafin um greiðslu skuldar við stefnanda. Stefnandi hafi ekki fengið frekari viðbrögð frá stefndu við því bréfi og hafi stefnda ekki sinnt árskorun um greiðslu kröfunnar.

Stefnda lýsir málsatvikum nokkuð á annan veg en stefnandi. Stefnda sé bókunarfyrirtæki í ferðaþjónustu sem sérhæfi sig í ferðaþjónustu við einstaklinga og fyrirtæki. Stefnda hafi starfsleyfi frá Ferðamálastofnun og Samgönguráðuneyti Íslands, samkvæmt 12. gr. laga nr. 73/2005 um skipan ferðamála, til að starfa sem bókunarþjónusta. Fyrirsvarsmaður stefndu hafi áralanga reynslu í bókunum og skipulagningu viðskiptaferða um allan heim. Starf stefndu felist meðal annars í því að finna hagstæðustu verðin á flugfargjöldum, hótelum og bílaleigubílum. Stefnda starfi þannig við að aðstoða einstaklinga og fyrirtæki við að bóka ferðir og annað slíkt. Stefnda veiti því þjónustu sem sé til þess fallin að auka viðskipti við fyrirtæki, líkt og stefnanda, og fái greitt í samræmi við það. Samstarf á milli stefndu og stefnanda byggist þar af leiðandi á því að stefnda beini viðskiptum til stefnanda.

Í september 2009 hafi K-kvk-nf S-kvk-nf, sem einnig reki ferðaþjónustu, haft samband við stefndu og beðið hana að taka að sér að bóka ferðir fyrir tiltekna einstaklinga. Sjálf hafi K-kvk-nf ekki átt kost á að gera það vegna sumarleyfis og því hafi stefnda tekið þetta að sér. Liggi fyrir að stefnda hafi ekki verið að falast sérstaklega eftir þessu verki heldur hafi því verið beint til stefndu. Það sé ljóst að stefnda hafi haft samband við stefnanda og óskað eftir því að farseðlar yrðu gefnir út fyrir viðkomandi einstaklinga. Kvaðst stefnandi geta orðið við þeirri beiðni. Stefnda hafi þá gert bókanirnar í Amadeus bókunarkerfinu og hafi þær bókanir verið áframsendar til stefnanda með tölvupóstum. Með bókununum hafi fylgt kortanúmer kaupendanna, sem þeir hafi gefið upp til greiðslu fyrir flugmiðana.

Við útgáfu fyrstu flugmiðanna hafi sú staða komið upp að ekki hafi fengist heimild á greiðslukortanúmer sem stefnda hafi fengið gefið upp og hafi stefnandi þá óskað eftir því að annað kortanúmer yrði gefið upp til þess að viðskiptin næðu fram að ganga, líkt og fram komi í tölvupósti dagsettum 18. september 2009. Stefnda hafi þá haft samband við kaupandann, sem hafi gefið upp nýtt kortanúmer sem einnig hafi verið áframsent til stefnanda með tölvupósti. Stefnandi hafi síðan staðfest með tölvupóstum dagsettum 18. og 23. september 2009 að heimild hafi fengist fyrir færslunni og að farseðill hafi verið gefinn út. Stefnda hafi jafnan áréttað við stefnanda að gefa ekki út flugmiðana nema greiðslukort hafi verið athuguð áður og hafi þessi beiðni verið ítrekuð nokkrum sinnum af stefndu í samskiptum við stefnanda líkt og sjá megi í tölvupóstum dagsettum 24. og 25. september 2009. Líkt og segi í stefnu, hafi fengist heimild fyrir kaupum á öllum farmiðunum vegna bókana stefndu við útgáfu farseðlanna og hafi samskiptum stefndu við stefnanda þar með verið lokið, enda hafi ekkert bent til annars en að viðskiptin hefðu gengið í gegn. Stefnandi hafi síðar haft uppi kröfur gegn stefndu á þeim grundvelli að kortagreiðslurnar hafi verið bakfærðar af kortafyrirtækjunum, þar sem í ljós hafi komið að uppgefin kortanúmer hafi verið af stolnum eða misnotuðum greiðslukortum. Stefnda hafi alfarið vísað greiðsluskyldu á bug og hafnað því að skulda stefnanda nokkuð, enda beri stefnda á engan hátt ábyrgð á gildi kortanna. Stefnda hafi fengið kortaupplýsingar frá þeim aðilum sem hafi óskað eftir því að fá umrædda farseðla keypta. Starf stefndu hafi einungis falist í því að hafa milligöngu um þessi viðskipti og nokkuð ljóst að stefnda hafi aldrei getað hagnast á þessum viðskiptum, enda hafi greiðslur ekki náð fram að ganga þar sem kortanúmerin hafi reynst stolin eða misnotuð. Hafi stefnda því orðið fyrir tjóni líkt og stefnandi.

Fyrir dómi gáfu skýrslur Þ-kvk-nf S-kvk-nf, framkvæmdastjóri stefndu, svo og G-kvk-nf G-kvk-nf G-kvk-nf, K-kvk-nf D-kvk-nf K-kvk-nf og K-kvk-nf J-kvk-nf, allar starfsmenn stefnanda.

II.

Stefnandi kveðst byggja á samningi aðila, sem hafi falist í því að stefnda hafi óskað eftir því við stefnanda að ferðaskrifstofan gæfi út nánar tiltekna farseðla til viðskiptavina stefndu. Um samning þennan sé ekki ágreiningur í sjálfu sér og ekki sé heldur ágreiningur um að stefnandi hafi gefið út umrædda seðla og að stefnda hafi tekið við þeim.

Stefnandi kveðst byggja á því að stefnda hafi móttekið greiðslur frá viðskiptavinum sínum fyrir þá þjónustu sem fyrirtæki stefndu seldi til viðskiptavina fyrirtækisins og hafi afhent stefnanda kortanúmer sem greiðslu fyrir viðskipti sín við stefnanda. Kveðst stefnandi byggja á þeirri meginreglu að sá sem panti þjónustu og fái hana eigi að greiða fyrir hana. Uppgefin greiðslukortanúmer leysi stefndu á engan hátt undan ábyrgð sinni í þessum efnum. Þegar greiðslan hafi síðan reynst haldin galla sé það stefnda eða kaupandinn sem beri ábyrgð á gallanum. Þá haldi stefnandi því fram og byggi á því að stefnandi hafi staðið að fullu við kaupsamning aðila með því að afhenda stefndu hið selda eins og um hafi verið samið. Stefnda hafi ekki borið því við að hafa ekki fengið hið selda en hafi hins vegar ekki staðið við sínar skyldur samkvæmt samningnum sem felist í greiðslu umsamins kaupverðs fyrir þjónustuna. Í viðskiptum aðila komi stefnda fram í eigin nafni en ekki fyrir hvern og einn viðskiptavin. Stefnda sé því óumdeilanlega viðsemjandi stefnanda sem beri ábyrgð á því að samningur aðila sé efndur að fullu með greiðslu kaupverðsins. Beri stefndu að standa við sínar samningsskyldur en það hafi fyrirtækið ekki gert þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Þá haldi stefnandi því jafnframt fram að stefnda beri einnig ábyrgð á greiðslu kröfunnar gagnvart stefnanda á grundvelli umboðsreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og/eða á grundvelli almennra reglna skaðabótaréttarins innan og utan samninga. Krafist sé dráttarvaxta af fjárhæð hvers útgefins reiknings mánuði eftir útgáfu þeirra.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum kaupa-, samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga og lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000. Þá er byggt á samningi aðila og almennum reglum skaðabótaréttar, innan og utan samninga. Þá er enn fremur vísað til laga um skipan ferðamála nr. 73/2005, laga um alferðir nr. 80/1994. Kröfur um dráttarvexti og verðtryggingu, þar með talda vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um varnarþing er vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. sömu laga.

III.

Stefnda kveðst byggja sýknukröfu sína á því að hún standi ekki í neinni skuld við stefnanda. Stefnandi byggi á því að á milli aðila máls hafi verið samningur sem hafi falist í því að stefnda hafi óskað eftir því við stefnanda að hann gæfi út nánar tiltekna farseðla til viðskiptavina stefndu. Stefnda mótmæli því að um samning hafi verið að ræða, enda hafi ekkert eiginlegt samningssamband myndast milli stefndu og stefnanda og hafi stefnandi ekki lagt fram neitt til stuðnings þeirri staðhæfingu. Stefnda hafi einungis óskað eftir því að stefnandi gæfi út þessa farseðla til þriðja aðila eftir að stefnda hafi bókað þá og hafi svo komið kortaupplýsingum áfram til stefnanda. Þar með hafi hlutverki stefndu í viðskiptunum verið lokið. Stefnda starfi einungis sem milligönguaðili í svona viðskiptum og hlutverk hennar sé að beina viðskiptum til þeirra sem eftir atvikum bjóði hagstæðasta verðið. Stefnandi sé því einungis að gera tilraun til að villa um fyrir þeirri staðreynd að hann sé eiginlegur söluaðili og að það hafi augljóslega verið hans mistök sem leiddu til þess að umræddir farmiðar hafi verið gefnir út án þess að greiðsla hafi komið í staðinn.

Ljóst sé að þau kortanúmer sem hafi verið gefin upp í byrjun hafi ekki gagnast og hafi stefnda óskað eftir því með tölvupósti að kaupandi miðanna gæfi upp annað kortanúmer til að viðskiptin næðu fram að ganga. Stefnanda hafi þá borist ný kortanúmer, sem hafi að hans sögn virkað, og hafi flugmiðarnir því verið gefnir út. Það sé því með engu móti hægt að sjá af þessu hvernig það sé á ábyrgð stefndu að kortanúmerin hafi síðan reynst vera af stolnum eða misnotuðum kortum.

Stefnandi telji að stefnda hafi fengið greitt frá viðskiptavinum sínum og því sé ábyrgðin hjá stefndu. Það sé alveg fráleitt að halda slíku fram, enda nokkuð ljóst að stefnda hafi ekki fengið greiðslu því kortanúmerin hafi verið af stolnum eða misnotuðum kortum. Stefnda hafi því orðið fyrir tjóni vegna þessa líkt og stefnandi. Það sé á ábyrgð stefnanda sem söluaðila að kanna greiðslukortanúmerin sem honum hafi verið gefin upp vegna kaupa á farseðlum, og hafi það verið á hans ábyrgð í þessu tilviki að kanna hvort greiðslan færi í gegn því stefnandi hafi einn haft tækifæri til þess.

Stefnandi sé félag sem starfi nær eingöngu við það að selja flugfarmiða og ætti því að vita að sambærilegar aðstæður og þessar geti komið upp. Stefnandi ætti því að hafa varann á í öllum sínum viðskiptum, en miða verði við að hér sé um að ræða félag sem sérhæfi sig í svona viðskiptum og því sé það á ábyrgð þess að ganga úr skugga um að kortanúmer og aðrar upplýsingar sem það notist við séu réttar. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að hafa samband við kreditkortafyrirtækið og gæta skyldna sinna sem góður og gegn söluaðili með því að fá upplýsingar um kortanúmerin sem gefin hafi verið upp. Eitt símtal hefði nægt. Það hafi verið í verkahring stefnanda að ljúka viðskiptunum en milligönguaðilinn sé og hafi ekki verið í aðstöðu til að gera slíkt hið sama og væri það afar ósanngjarnt ef gerð yrði krafa um það. Ljóst sé að stefnda hafi ítrekað áréttað við stefnanda að gefa ekki farmiðana út áður en búið hafi verið að ganga úr skugga um að heimild fengist á greiðslukortin. Komi þetta fram í tölvupóstum, dagsettum 24. og 25. september 2009. Sérstaklega hafi verið beðið um að stefndu yrðu ekki afhentir miðarnir fyrr en heimild fyrir greiðslunni væri komin í gegn. Stefnda hafi látið stefnanda fá upplýsingar með þeim fyrirvara að stefnandi gengi úr skugga um réttmæti þeirra, með því að gæta form- og efnisreglna sem gilda varðandi greiðslukortaviðskipti. Sú staðreynd að slíkt hafi ekki verið gert sé alfarið á ábyrgð stefnanda.

Stefnanda hafi sem söluaðila borið skylda til að ganga úr skugga um gildi korta og þeirra upplýsinga sem honum séu gefnar, en þetta leiði meðal annars af reglum greiðslukortafyrirtækja hérlendis um meðferð greiðslukortaupplýsinga. Í viðskiptaskilmálum Valitor megi t.d. sjá skyldur söluaðila í kortaviðskiptum. Í þeim komi fram að það sé á ábyrgð söluaðila að ganga úr skugga um að raunverulegur korthafi hafi samþykkt greiðslu á kortið, sbr. málsgrein 7.5. Fram komi í málsgrein 7.6 að leiki vafi á því að það sé einhver annar en rétthafi korts að nota það þá skuli söluaðili krefjast annarra persónuskilríkja, eða eftir atvikum rafrænnar staðfestingar. Af viðskiptaskilmálunum megi sjá að ábyrgðin liggi hjá söluaðila og verði hann því að bera hallann af því að kaupandinn hafi komist upp með að gefa upp kortanúmer af stolnum eða misnotuðum kortum. Þegar erlendir aðilar hafi samband við íslenska aðila til þess að kaupa flugfargjald hafi stefnandi átt að gæta sérstakrar varkárni og hafa vaðið fyrir neðan sig með því að ganga úr skugga um að umrædd kortanúmer væru gild. Stefnandi hafi ekki gert það og verði því að bera hallann af því að hafa ekki gegnt skyldum sínum sem söluaðili. Með hliðsjón af tölvupóstum málsaðila sé alveg fráleitt að stefnandi skuli halda því fram í stefnu að stefnda hafi fullvissað stefnanda um að kortanúmerin sem gefin hafi verið upp væru í lagi og að hún hefði oft fengið greitt með þeim áður og að hún þekkti til kaupandans og treysti honum. Þessu sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu, enda hreinn uppspuni af hálfu stefnanda.

Stefnandi byggi á því að sá sem panti þjónustu og fái hana eigi að greiða fyrir hana. Stefnda sé sammála því. Stefnda hafi hins vegar aldrei pantað þjónustu af stefnanda, en það sé kaupandi farmiðanna sem sé samningsaðili stefnanda og honum beri vissulega að greiða fyrir þessa þjónustu. Hlutverk stefndu hafi einungis verið að beina viðskiptum kaupandans til stefnanda, og þegar miðarnir hafi verið gefnir út af stefnanda hafi stefnda séð um að afhenda þá miða, enda hafi stefnandi þá verið búinn að staðfesta að heimild hafi fengist á uppgefin kortanúmer. Það hafi ekki verið hlutverk stefndu að standa að kaupunum með einum eða öðrum hætti, enda felist starfsemi hennar í bókunarþjónustu sem hafi ekki heimild til að gefa út farseðla. Stefnanda sé þetta fullljóst og hafi margsinnis átt í sams konar samskiptum við stefndu og önnur fyrirtæki sem einnig starfi sem bókunarþjónustur.

Stefnandi hafi með engu móti sýnt fram á að stefnda geti með nokkrum hætti borið ábyrgð á því að synjað hafi verið um greiðslu á uppgefnum kortanúmerum. Ætli stefnandi sér að styðjast við umboðsreglur laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga verði stefnandi að færa rök fyrir því að starf stefndu falli undir gildissvið laganna. Svo hefur ekki verið gert enda hafi málum ekki verið háttað á þann veg og ætti stefnanda að vera það alveg fullljóst. Stefnda og fleiri félög sem reki bókunarþjónustu starfi í þágu stefnanda, sem teljist alltaf vera söluaðilinn. Þessa viðskiptahætti hafi stefnandi viðurkennt bæði í framkvæmd og með samningum og sé fráleitt að halda öðru fram. Stefnanda sé mæta vel kunnugt að það geti ekki myndast réttarsamband á milli hans og stefndu því kröfuréttarsambandið sé milli stefnanda og kaupanda flugfarmiðanna. Sá háttur sem hafður hafi verið á í samskiptum milli stefndu og stefnanda séu viðurkenndir viðskiptahættir sem hafi lengi verið stundaðir. Það sé því alveg fráleitt að stefnandi skuli halda því fram að stefnda hafi verið raunverulegur viðsemjandi stefnanda, enda nokkuð augljóst að stefnda sé einungis milligönguaðili sem hafi starfað í þágu stefnanda, samanber venju á þessu sviði.

Stefnda kveðst mótmæla dráttarvaxtakröfu stefnanda. Verði á það fallist að stefnandi eigi fjárkröfu á hendur stefndu sé á því byggt að lækka beri þá kröfu verulega. Til stuðnings varakröfu sinni vísi stefnda til þess sem rakið hafi verið til rökstuðnings aðalkröfunni.

Hvað varðar lagarök byggir stefnda sýknukröfu sína á meginreglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir þeirra. Um málskostnað vísar stefnda til ákvæða 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu á andvirði flugmiða sem greiddir voru með erlendum greiðslukortum, en deilt er um það hvor málsaðila hafi selt miðana og beri ábyrgð á því fjártjóni sem varð þegar andvirði flugmiðanna var bakfært af Mastercard og Valitor nokkru eftir að stefnandi hafði skráð úttektir af greiðslukortunum sem greiðslu fyrir flugmiðana. Var það gert þegar eigendur kortanna gerðu athugasemdir við færsluna og í ljós kom að uppgefin greiðslukortanúmer voru af stolnum eða misnotuðum greiðslukortum.

Ekki er um það deilt að stefnda, sem rekur bókunarþjónustu samkvæmt lögum nr. 73/2005 um skipan ferðamála, óskaði eftir því í septembermánuði 2009 að stefnandi, sem rekur ferðaskrifstofu, gæfi út flugfarseðla frá Quatar Airways, KLM, AL-Italia og Ethiopian Airlines, vegna tiltekinna ferða sem stefnda bókaði. Eftir að stefnandi hafði staðfest við stefndu að ferðaskrifstofan hefði heimild til að gefa út flugmiða á framangreind flugfélög, sendi stefnda upplýsingar með tölvupósti til stefnanda um bókanirnar og nöfn farþega og greiðslukortanúmer til greiðslu á flugmiðunum. Stefnandi tók við og skráði kortaupplýsingar í afgreiðslubúnað sinn (posa) og væri úttektarheimild á viðkomandi greiðslukorti gaf stefnandi út flugmiðana og sendi stefndu rafrænt ásamt staðfestingu og reikningi til staðfestingar greiðslunni. Mun stefnda hafa sent flugmiðana til kaupendanna.

Í skýrslu Þ-kvk-ef S-kvk-ef, framkvæmdastjóra stefndu, fyrir dómi kom fram að stefnda hefði ekki heimild til að gefa út flugmiða og því hefði hún leitað til stefnanda sem hefði heimild til að gefa þá út. Einnig kom fram að þóknun til hennar fyrir bókunina hefði verið bakfærð síðar og hefði hún því hvorki fengið greitt bókunargjald vegna flugferðanna né fyrir þá vinnu sem hún lagði fram.

Fram kom hjá vitninu G-kvk-þgf G-kvk-þgf G-kvk-þgf að starf stefnanda í greindum tilvikum hefði falist í úrvinnslu. Hefði stefnandi tekið við bókunum frá stefndu í tiltekin flug með beiðni um að gefa út flugfarseðla og skuldfæra andvirði miðanna af tilgreindu uppgefnu greiðslukortanúmeri.

Í framburði K-kvk-ef J-kvk-ef fyrir dómi kom fram að ekki væru gefnir út eiginlegir flugfarseðlar, en í stað þeirra væru bókunarnúmer send rafrænt til farþega, í þessu tilfelli til stefndu sem hefði komið þeim áfram til þeirra sem pöntuðu ferðir hjá stefndu. Þá kom fram hjá vitninu að það hefði gert stefndu reikninga fyrir andvirði flugmiðanna eftir að greiðslurnar hefðu verið bakfærðar og skuldfærðar á reikning stefnanda. Þá hafi greiðslurnar verið skuldfærðar á sömu reikninga sem stefnda hafði áður fengið senda til staðfestingar á því að flugferðirnar væru greiddar, enda ógreiddir vegna bakfærslunnar. Vitnið greindi frá því að það hefði skráð sérstakar athugasemdir á reikninga um að greiðslu hefði verið hafnað af korthafanum og að greiðslan hefði verið skuldfærð af reikningi stefnanda. Þá staðfesti vitnið að tjón stefnanda hefði falist í því að fá ekki greiðslu frá kortafyrirtækinu á móti þeim sem stefnandi greiddi til viðkomandi flugfélaga, en staðgreiða þurfti ferðirnar um það bil 14 dögum eftir útgáfu flugmiða. Því hefði stefnandi greitt alla farseðlana að fullu til flugfélaganna. Vitnið greindi frá því að stefnda hefði í upphafi fengið sendan reikning sem staðfestur hafi verið um greiðslu viðkomandi ferða, enda hafi andvirði flugmiðans þá verið skuldfært af því greiðslukorti sem stefnandi hafi fengið upplýsingar um og notað.

Af hálfu stefnanda er meðal annars byggt á því að fyrir hendi sé samningur málsaðila um að stefnandi gæfi út tiltekna farseðla til viðskiptavina stefndu. Um þetta sé ekki ágreiningur og ekki um að stefnandi hefði gefið út umrædda seðla og að stefnda hefði tekið við þeim. Engin gögn málsins styðja fullyrðingu stefnanda um að samskipti málsaðila hafi verið á grundvelli samnings og þá ekki um inntak hans. Í málsgögnum eru tölvupóstar sem dagsettir eru í september 2009. Þar er að finna beiðni stefndu til stefnanda um að gefa út flugmiða á tilgreind flugfélög með nauðsynlegum upplýsingum til slíkrar útgáfu. Ekki er deilt um það að stefnandi tók við þessum upplýsingum og skráði greiðslukortanúmerin í eigin afgreiðslubúnað og skuldfærði með því viðkomandi reikninga um andvirði seldra flugferða. Eftir að hafa fengið staðfestingu um að viðkomandi uppgefin greiðslukort væru í lagi í þeim skilningi að heimild væri á kortunum til að skuldafæra andvirði flugsætanna staðgreiddi stefnandi, eins og fram er komið, verð flugsætanna til viðkomandi flugfélaga. Samkvæmt þessu skráði stefnandi kortafærsluna í sölukerfi sitt og staðfesti með því kaup á viðkomandi flugsæti hjá því flugfélagi sem um ræðir og staðgreiddi að auki flugmiðana. Að þessu gættu er ekki vafa bundið að mati dómsins að stefnandi telst vera seljandi flugsætanna, en ekki stefnda, þrátt fyrir að stefnda hafi tekið við pöntun farþeganna og bókað ferðirnar.

Þá er byggt á því af stefnanda að stefnda hafi móttekið greiðslur frá viðskiptavinum sínum fyrir þá þjónustu sem stefnandi kveður að stefnda hafi selt viðskiptavinum sínum. Vísað er til þess af hálfu stefnanda að sá sem panti þjónustu og fái hana eigi að greiða fyrir hana og leysi uppgefin greiðslukortanúmer stefndu á engan hátt undan ábyrgð í málinu. Þegar greiðslan hafi reynst haldin galla sé það stefnda eða kaupandinn sem beri ábyrgðina á gallanum. Stefnda mótmælir þessu. Í máli þessu er ekkert það fram komið sem rennir nokkrum stoðum undir þá fullyrðingu stefnanda að stefnda hafi tekið við greiðslu frá flugfarþegum vegna þeirra ferða sem stefnandi greiddi fyrir.

Svo sem fram er komið rekur stefnda bókunarþjónustu samkvæmt leyfi Ferðamálastofu, sbr. lög nr. 73/2005 um skipan ferðamála. Samkvæmt orðaskýringum í 7. gr. laganna merkir bókunarþjónusta starfrækslu hvers kyns bókunarþjónustu til almennings, fyrir ferðaskipuleggjendur og ferðaskrifstofur, hvort sem er innan lands eða erlendis og er rafræn bókunarþjónusta þar með talin. Ferðaskrifstofa er á hinn bóginn sá aðili sem setur saman, býður fram og selur alferðir í atvinnuskyni, hvort sem er að eigin frumkvæði eða eftir beiðni viðskiptavinar. Þá er tekið fram að hugtakið ferðaskrifstofa nái bæði til ferðaheildsala og ferðasmásala samkvæmt lögum nr. 80/1994 um alferðir. Fram er komið að stefnda sendi stefnanda flugbókanir með nöfnum farþega og flugfélaga, auk annarra upplýsinga, þar með talið upplýsingar af greiðslukortum til greiðslu á fargjöldum. Stefnandi tók við þessum upplýsingum og skuldfærði andvirði þeirra flugferða sem um ræðir á greiðslukortin og gaf út flugfarseðlana. Var stefnandi sá aðili sem seldi ferðirnar, enda skuldfærði stefnandi andvirði þeirra í sölukerfi sínu og staðgreiddi viðkomandi flugfélögum fyrir ferðirnar. Sú niðurstaða fellur að mati dómsins að hlutverki og skyldum stefnanda samkvæmt hugtakaskýringum í 7. gr. framangreindra laga nr. 73/2005.

Við meðferð greiðslukorta í viðskiptum gilda þær reglur samkvæmt viðskiptaskilmálum greiðslukortafyrirtækisins Valitor fyrir söluaðila að þegar korti er ekki framvísað hjá söluaðila eða úttekt ekki staðfest með PIN númeri færist ábyrgð á slíkri úttekt ekki yfir á Valitor þegar heimildarnúmer er fengið. Þá segir að söluaðili beri ætíð sönnunarbyrði fyrir því að korthafi hafi samþykkt færslu sem á sér stað án þess að korti sé framvísað. Enn fremur að leiki vafi á um réttan handhafa greiðslukorts skuli söluaðili krefjast annarra skilríkja til samanburðar og skrá þau númer sem þar komi fram.

Í þeim tilvikum sem deilt er um í máli þessu var greiðslukortum ekki framvísað. Það er mat dómsins að stefnandi verði samkvæmt greindum skilmálum að bera hallann af því að hafa ekki tryggt að eigendur þeirra korta sem um ræðir hafi samþykkt færslurnar áður en stefnandi greiddi andvirði flugmiðanna, enda verður ekki talið að stefnda beri ábyrgð á gildi þeirra upplýsinga sem stefnandi fékk sendar eða að kröfusamband hafi stofnast milli málsaðila þótt stefnda hafi haft milligöngu um að koma kortaupplýsingum frá þeim sem pantaði ferðina til stefnanda.

Stefnandi heldur því fram að í viðskiptum aðila hafi stefnda komið fram í eigin nafni og sé því viðsemjandi stefnanda og beri ábyrgð á því að samningur aðila sé efndur að fullu með greiðslu kaupverðsins. Ekki fallist á þessi sjónarmið stefnanda. Fyrir liggur að stefnda sendi stefnanda upplýsingar um flugbókanir með nöfnum þeirra einstaklinga sem pöntuðu ferðir hjá stefndu. Stefnandi gaf út flugmiða á þá einstaklinga. Með þessu beindi stefnda tilteknum viðskiptum til stefnanda sem ekki gat dulist að voru í annarra þágu en stefndu sjálfrar. Þá verður heldur ekki fallist á að bókunarþjónusta stefndu falli undir lög nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Samkvæmt framangreindu er kröfum stefnanda í málinu hafnað og verður stefnda sýknuð af kröfum stefnanda.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 450.000 krónur. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefnda, Vistra ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Ferðaskrifstofu Íslands ehf.

Stefnandi greiði stefndu 450.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf