M-154/2007

Mál þetta, sem barst dóminum 13. ágúst 2007 með beiðni um dómkvaðningu matsmanna, var tekið til úrskurðar 3. september sl.

Matsbeiðandi er J-kk-nf P-kk-nf. Matsþoli er Ríkissaksóknari.

Í matsbeiðninni er þess farið á leit að dómkvaddir verði sérfróðir matsmenn til að leggja mat á eftirfarandi:

1. Sakhæfi matsbeiðanda.

2. Teljist hann sakhæfur, verði veitt umsögn um það hvort ætla megi að refsing geti borið árangur.

3. Rannsakað verði sérstaklega með taugasálfræðilegu mati hugsanlegur framheilaskaði sem matsbeiðandi telur sig hafa fengið er hann varð fyrir slysi í Egyptalandi og hugsanlegar afleiðingar hans. Vísað er sérstaklega til bréfa J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlæknis um að oft sé erfitt að greina framheilaskaða með CT-skanna, heldur þurfi að fara fram PET-skönnun og nákvæmt taugasálfræðilegt mat. Er einnig vísað til framburðar hans fyrir dómi um að matsbeiðandi sýni ýmis einkenni framheilaskaða.

Af hálfu matsþola er þess krafist að synjað verði um dómkvaðninguna.

I.

Með dómi Hæstaréttar 26. apríl 2007 í máli nr. 630/2006 var staðfestur dómur héraðsdóms 11. október 2006 um fimm ára fangelsi matsbeiðanda fyrir líkamsárásir á hendur fyrrverandi sambúðarkonu sinni og húsbrot, auk frelsissviptingar og kynferðisbrots gagnvart fyrrverandi unnustu sinni.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. júní 2007, í máli nr. S-343/2007, var matsbeiðanda gert að sæta fangelsi í 5 ár fyrir nauðgun, stórfellda líkamsárás og frelsissviptingu. Brotin voru framin í desember 2006. Dóminum hefur verið áfrýjað til Hæstaréttar Íslands.

II.

Við munnlegan flutning í máli því sem hér er til úrlausnar kom fram hjá lögmanni matsbeiðanda að megintilgangurinn með matsbeiðninni væri sá að taugasálfræðilegt mat fari fram á hugsanlegum framheilaskaða sem matsbeiðandi hafi orðið fyrir í slysi. Slíkur skaði geti valdið hömluleysi þannig að matsbeiðandi hafi ekki verið sjálfráður gerða sinna og hann því ekki sakhæfur.

Lögmaðurinn vísaði til þess að lögregla hefði falið T-kk-þgf Z-kk-þgf geðlækni að framkvæma geðrannsókn sem matsbeiðanda var gert að sæta vegna þeirra brota sem hann var sakfelldur fyrir í máli nr. S-343/2006, sem hafi verið áfrýjað til Hæstaréttar. Í skýrslu geðlæknisins frá 18. desember 2006 sé heilsufarssaga matsbeiðanda rakin. Þar komi fram að hann hafi í nóvember 1999 lent í slysi í Egyptalandi er hann datt fram fyrir hestvagn með þeim afleiðingum að skömmu síðar hefði runnið glær vökvi, sem var mænuvökvi, úr nefi hans. Hefðu tölvusneiðmyndir verið teknar þrívegis af höfði hans. Á fyrstu tveimur hefði sést loft í heila, en á síðustu myndinni hefði allt verið orðið eðlilegt að nýju. Þá hefði fyrrverandi eiginkona hans sagt að hann hefði breyst eftir slysið. Einnig er vísað til þess að vegna sögu um hugsanlegan heilaáverka hefði við geðrannsókn sem hann sætti verið ákveðið að taka segulómunarmynd af höfði auk heilalínurits. Segulómun, sem gerð var 14. desember sl., og heilalínurit hefðu ekki leitt neitt óvenjulegt í ljós.

Þá er vísað til þess að eftir að matsbeiðandi hóf afplánun hefði hann verið til meðferðar hjá J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlækni á Litla-Hrauni. Í bréfi læknisins frá 13. apríl 2007 komi fram að matsbeiðanda hafi einkenni framheilaskaða. Til að greina slíkan skaða þurfi virknirit, þ.e. PET skanna og taugasálfræðilegt mat. Við aðalmeðferð í máli nr. S-343/2007 hefði matsbeiðandi lýst áverkanum sem hann hefði hlotið í umræddu slysi og breytingum sem hann hefði orðið fyrir í kjölfarið. Þá hefði J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlæknir lýst því fyrir dóminum hvað þurfi að gera til að rannsaka framheilaskaða og að slíkur skaði geti valdið hömluleysi þannig að viðkomandi hafi ekki stjórn á gjörðum sínum.

Með hliðsjón af öllu þessu telur matsbeiðandi að tilefni sé til að fram fari ítarlegri rannsókn á honum. Til þess hafi verið færð fram fagleg rök J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlæknis sem hefur haft matsbeiðanda til meðferðar.

III.

Matsþoli mótmælir fram kominni matsbeiðni og bendir á að bréf J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlæknis frá 13. apríl sl. hafi legið fyrir í Hæstarétti í máli nr. 630/2006 og verjandi matsbeiðanda gert athugsemdir við geðrannsókn þá sem T-kk-nf Z-kk-nf geðlæknir gerði og þess krafist að frekari rannsókn færi fram. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 630/2006 hefði hins ekki þótt ástæða til að fjalla um þetta.

Þá er vísað til þess að við aðalmeðferð máls nr. S-343/2006 hefði verjandi matsbeiðanda krafist þess að dómkvaddir yrðu matsmenn til að endurmeta hvort hann þjáist af framheilaskaða sem kunni að hafa áhrif á sakhæfi hans eða geðhagi en dómurinn hefði hafnað þeirri kröfu.

Einnig er vísað til þess að ekki hefði komið fram hjá vitninu J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x með ótvíræðum hætti hver væri starfsreynsla hans í geðlækningum en að hann væri búinn að sækja um viðurkenningu hér á landi sem geðlæknir. Vitnið hefði verið óskýr í svörum sínum og m.a. sagt að fimm ár hefðu verið frá því slysið varð en það hefði hins vegar átt sér stað fyrir átta árum, eða 1999. Þá hefði komið fram í vitnisburði hans að í rannsókn hans hefði vantað að ræða við fjölskyldu matsbeiðanda. Þetta hefði hins vegar T-kk-nf Z-kk-nf geðlæknir gert í rannsókn sinni. Niðurstaða hans hefði verið sú að matsbeiðandi væri haldinn langvinnu „alkóhólisma-fíkniheilkenni“.

IV.

Matsbeiðandi, sem hefur áfrýjað máli nr. S-343/2007, hefur lagt fram gögn til að sýna fram á að ekki hafi farið fram nægileg rannsókn á því hvort hann hafi hlotið framheilaskaða í slysi sem hann varð fyrir á árinu 1999 sem áhrif geti haft á sakhæfi hans eða það hvort refsing geti borið árangur. Nánar tiltekið liggur fyrir bréf J-x-x D-x-x D-x-x N-x-x geðlæknis, dags. 13. apríl sl., og framburðar hans fyrir dómi í máli nr. S-343/2006. Hann er geðlæknir á Litla-Hrauni og hefur haft matsbeiðanda til meðferðar. Telur hann að hegðunareinkenni hjá matsbeiðanda bendi til þess að hann kunni að hafa orðið fyrir framheilaskaða. Slíkan skaða sé erfitt að greina með sneiðmyndatöku. Til þess myndi þurfa virknirit, þ.e. PET skanna, en þó öllu fremur taugasálfræðilegt mat.

Samkvæmt 63. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála getur dómari dómkvatt kunnáttumenn til að framkvæma mats- eða skoðunargerðir í opinberu máli. Matsbeiðandi hefur hagsmuni af því að fá dómkvadda kunnáttumenn í því skyni að hnekkja þeim læknisfræðilegu ályktunum sem liggja til grundvallar fyrirliggjandi geðrannsókn. Matsbeiðnin þykir hins vegar of almennt orðuð, sbr. 1. og 2. töluliður hennar. Hún lýtur að mati á sakhæfi matsbeiðanda, en ekki einungis að því hvort ætlaður framheilaskaði hafi gert það að verkum að andlegt ástand matsbeiðanda hafi verið þannig á verknaðarstundu að hann hafi verið ófær um að stjórna gerðum sínum. Að þessu virtu verður fallist á að fram fari mat í samræmi við 3. tölulið matsbeiðninnar, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Af hálfu aðila hefur ekki verið krafist málskostnaðar.

Úrskurð þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Dómkvaddir skulu tveir kunnáttumenn til að meta hvort matsbeiðandi, J-kk-nf P-kk-nf, hafi orðið fyrir framheilaskaða í slysi árið 1999, og þá hvort sá áverki hafi haft áhrif á sakhæfi matsbeiðanda, í máli nr. S-343/2007 fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, samkvæmt 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og jafnframt hvort refsing geti borið árangur samkvæmt 16. gr. sömu laga.

S-kvk-nf B-kvk-nf