S-39/2017

Mál þetta, sem var dómtekið 16. júní, endurupptekið og dómtekið á ný 21. september, höfðaði lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra hér fyrir dómi með þremur ákærum, hinni fyrstu þann 23. janúar 2017 á hendur X;

„fyrir eftirtalin umferðarlagabrot:

I.  Mál nr. 316-2016-5358

Með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 13. júlí 2016 ekið dráttarvélinni [...] norður Hringveg í [...sveit] við býlið [...], með stórt óskráð tengitæki (flatvagn) í eftirdragi, en á vagninum voru 16 fiskikör, sem voru full af hrati (maski) og voru kerin óbundin við vagninn og mikill leki var frá þeim og niður á veginn og vagninn var of þungur, en hann reyndist 4.952 kg. yfir leyfðum þunga á ás 1, eða 1.313% og 4.825 kg.yfir leyfðum þunga á ás 2, eða 1.286%. Heildarþungi vagnsins reyndist vera 10.500 kg. eða 1.300% yfir leyfðum heildarþunga.

Telst þetta varða við 1. mgr. 63. gr., 3. mgr. og 4. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum og 1. mgr. 1. gr. reglugerðar.751, 2003, um skráningu ökutækja, með síðari breytingum og 1. mgr. og 5. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671, 2008, um hleðslu, merkingar og frágang á farmi, með síðari breytingum.

II. Mál nr. 316-2016-8344

Með því að hafa fimmtudagsmorguninn 3. nóvember 2016, ekið sömu dráttarvél um Hringveg og [...veg] í [...sveit] uns lögreglan stöðvaði akstur hans við býlið [...], með óskráð tengitæki í eftirdragi, en á vagninum voru 16 fiskikör full af hrati (maski) sem voru óbundin við vagninn og það lak úr farminum niður á veginn og vagninn var of þungur að heildarþyngd, þar sem hann var óskráður og vagninn var ljóslaus og bremsulaus í ofangreindri ökuferð frá Akureyri. Heildarþungi tengitækisins (vagnsins) reyndist vera 10.600- kg, sem er 9.850 kg umfram leyfða heildarþyngd óskráðs tengitækis eða 1.313%.

Telst þetta varða við 1. mgr. og 2. mgr. 32. gr., 59. gr., 1. mgr. 63. gr., 3. mgr. og 4. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum og 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751, 2003, um skráningu ökutækja, með síðari breytingum, 10. gr., sbr. 17. gr. reglugerðar nr. 155, 2007 um stærð og þyngd ökutækja, með síðari breytingum og 1. mgr. og 5. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671, 2008, um hleðslu, merkingar og frágang á farmi, með síðari breytingum og 06.60 lið, sbr. 06.50 lið 6. gr. og 07.60 lið, sbr. 07.50 lið 7. gr. reglugerðar nr. 822, 2004, um gerð og búnað ökutækja.

III. Mál nr. 316-2016-9437.

Með því að hafa miðvikudaginn 21. desember 2016, ekið bifreiðinni [...], norður Krossanesbraut á Akureyri þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans við Hlíðarbraut, með óskráð tengitæki í eftirdragi, en á bifreiðinni voru tvö stór fiskikör og þrjú á tengitækinu, en körin voru full af hrati (maski). Körin voru óbundin við vagninn og bílinn og mikill leki var frá farminum og heildarþungi bifreiðarinnar var 629 kg. (12,1%) yfir skráningu hennar og heildarþungi tengitækisins reyndist vera 1.750 kg. (233%) yfir leyfðri þyngd og heildarþungi vagnlestarinnar reyndist vera 2.379 kg. (40,18%) yfir leyfðri þyngd, auk þess sem vagninn var ljóslaus og bremsulaus.

Telst þetta varða við 1. mgr. og 2. mgr. 32. gr., 59. gr., 1. mgr. 63. gr., 3. mgr. og 4. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum og 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751, 2003, um skráningu ökutækja, með síðari breytingum, 10. gr., sbr. 17. gr. reglugerðar nr. 155, 2007 um stærð og þyngd ökutækja, með síðari breytingum og 1. mgr. og 5. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671, 2008, um hleðslu, merkingar og frágang á farmi, með síðari breytingum og 06.60 lið, sbr. 06.50 lið 6. gr. og 07.60 lið, sbr. 07.50 lið 7. gr. reglugerðar nr. 822, 2004, um gerð og búnað ökutækja.

IV. Mál nr. 316-2016-9442

Með því að hafa fimmtudaginn 22. desember 2016, ekið bifreiðinni [...], norður Krossanesbraut á Akureyri þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans við Hlíðarbraut, með óskráð tengitæki í eftirdragi, en á bifreiðinni voru tvö stór fiskikör og þrjú á tengitækinu, en körin voru full af hrati (maski). Körin voru óbundin við vagninn og bílinn og mikill leki var frá farminum og heildarþungi bifreiðarinnar var 1.029 kg. (19,9%) yfir skráningu hennar og heildarþungi tengitækisins reyndist vera 1.750 kg. (233%) yfir leyfðri þyngd og heildarþungi vagnlestarinnar reyndist vera 2.779 (46,933%) yfir leyfðri þyngd, auk þess sem vagninn var ljóslaus og bremsulaus.

Telst þetta varða við 1. mgr. og 2. mgr. 32. gr., 59. gr., 1. mgr. 63. gr., 3. mgr. og 4. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum og 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751, 2003, um skráningu ökutækja, með síðari breytingum, 10. gr., sbr. 17. gr. reglugerðar nr. 155, 2007 um stærð og þyngd ökutækja, með síðari breytingum og 1. mgr. og 5. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671, 2008, um hleðslu, merkingar og frágang á farmi, með síðari breytingum og 06.60 lið, sbr. 06.50 lið 6. gr. og 07.60 lið, sbr. 07.50 lið 7. gr. reglugerðar nr. 822, 2004, um gerð og búnað ökutækja.

V. Mál nr. 316-2016-9516.

Með því að hafa þriðjudagskvöldið 27. desember 2016, ekið bifreiðinni [...], norður Hringveg í [...sveit] þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans við verslun [...], en á bifreiðinni voru tvö stór fiskikör sem voru full af hrati (maski), en þau voru óbundin við bílinn og mikill leki var frá farminum og heildarþungi bifreiðarinnar var 929 kg. (17,9%) yfir skráningu hennar

Telst þetta varða við 3. mgr. og 4. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum og 6. mgr. 10. gr., sbr. 17. gr. reglugerðar nr. 155, 2007 um stærð og þyngd ökutækja, með síðari breytingum og 1. mgr. og 5. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 671, 2008, um hleðslu, merkingar og frágang á farmi, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Næsta ákæra er dagsett 13. febrúar 2017. Með henni er höfðað mál á hendur ákærða X og Z;

,,fyrir brot á lögum um búfjárhald og reglugerð um vörslur búfjár og girðingarlögum með því að hafa frá 24. ágúst 2014 til 15. júní 2016, í sameiningu haldið ógelta nautgripi á jörð sinni [...] í [...sveit] án þess að tryggja nægilega að gripirnir væru í öruggri vörslu og nautheldum girðingum, með þeim afleiðingum að nautgripirnir fóru út fyrir girðingarnar sem voru nánast ónýtar og yfir á land nágranna ákærðu og niður á þjóðveg, [...veg], þar sem þeir ollu umferðaróhöppum og mikilli hættu fyrir umferðina um veginn.

Telst þetta varða við 1. tl. 1. mgr. 6. gr., sbr. c lið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38, 2013, um búfjárhald, 4. gr. 1. mgr. og c lið 2. mgr. 6. gr., sbr. 10. gr. reglugerðar nr. 59, 2000 og 1. mgr. 11. gr., sbr. 13. gr. girðingarlaga nr. 135, 2001.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Þriðja ákæran er dagsett 24. mars 2017 og með henni höfðað mál á hendur ákærðu báðum;

„fyrir eftirtalin brot á lögum um búfjárhald og reglugerð um vörslur búfjár og girðingarlögum:

I.

Með því að hafa föstudaginn 4. nóvember 2016, í sameiningu haldið um þrjátíu ógelta nautgripi á jörð sinni [...] í [...sveit] án þess að tryggja nægilega að gripirnir væru í öruggri vörslu og nautheldum girðingum, með þeim afleiðingum að nautgripirnir fóru út fyrir girðingarnar sem voru nánast ónýtar og yfir á land nágranna ákærðu og niður á þjóðveg, [...veg], þar sem þeir ollu umferðaróhappi og mikilli hættu fyrir umferðina um veginn.

Telst þetta varða við 1. tl. 1. mgr. 6. gr., sbr. c lið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2013, um búfjárhald, 4. gr. 1. mgr. og c lið, sbr. a lið og b lið 2. mgr. 6. gr., sbr. 10. gr. reglugerðar nr. 59/2000 um vörslur búfjár og 1. mgr. 11. gr., sbr. 13. gr. girðingarlaga nr. 135/2001.

II.

Með því að hafa sunnudaginn 6. nóvember 2016, í sameiningu haldið sama fjölda af ógeltum nautgripum á jörð sinni [...] í [...sveit] án þess að tryggja nægilega örugga vörslu þeirra í nautheldum girðingum, með þeim afleiðingum að nautgripirnir fóru út úr girðingunni sem þeim var ætlað að vera í og niður á þjóðveg, [...veg], þar sem gripirnir ollu umferðaróhappi.

Telst þetta varða við 1. tl. 1. mgr. 6. gr., sbr. c lið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2013, um búfjárhald, 4. gr. 1. mgr. og c lið, sbr. a lið og b lið 2. mgr. 6. gr., sbr. 10. gr. reglugerðar nr. 59/2000 um vörslur búfjár og 1. mgr. 11. gr., sbr. 13. gr. girðingarlaga nr. 135/2001.

III.

Með því að hafa mánudaginn 13. febrúar 2017, haldið í sameiningu 22 ógelta nautgripi á jörðinni [...] í [...sveit] og ekki tryggt nægilega örugga vörslu þeirra í nautheldum girðingum, með þeim afleiðingum að nautgripirnir fóru út úr girðingunni og niður á [...veg] þar sem þeir ollu hættu fyrir umferð um veginn.

Telst þetta varða við 1. tl. 1. mgr. 6. gr., sbr. c lið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2013, um búfjárhald, 4. gr. 1. mgr. og c lið, sbr. a lið og b lið 2. mgr. 6. gr., sbr. 10. gr. reglugerðar nr. 59/2000 um vörslur búfjár og 1. mgr. 11. gr., sbr. 13. gr. girðingarlaga nr. 135/2001.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Málin voru sameinuð.

Ákærðu krefjast sýknu, en til vara að þeim verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefjast þeir hæfilegra málsvarnarlauna til skipaðs verjanda síns, sem greiðist úr ríkissjóði sem og annar sakarkostnaður.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur fyrir dómi ákærðu og vitnin A, S-kvk-nf Ó-kvk-nf B-kvk-nf, F-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf A-kk-nf.

Málavextir

Ákæra 23 janúar 2017

Lögregla stöðvaði för ákærða skammt norðan við ... í ...sveit klukkan 00:35 þann 13. júlí 2016 þar sem hann ók dráttarvél með óskráðan ,,flatvagn“ í eftirdragi. Á vagninum voru 16 fiskikör, full af ,,hrati“. Mun þetta hafa verið úrgangur frá ölgerð, sem ákærði hafði keypt af Vífilfelli hf. á Akureyri til að fóðra búpening. Segir í frumskýrslu F-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns að körin hafi verið óbundin og mikið hafi lekið úr þeim og runnið niður á veg. Þá hafi ljósabúnaður tengitækisins verið óvirkur og engar varnir verið gegn hliðarskriði. Staðfesti F-kk-nf S-kk-nf skýrslu sína fyrir dómi. Samkvæmt henni var tengitækið vegið með farminum á og miðað við að heimill heildarþungi væri 750 kg var hann 9.750 kg umfram það.

Ákærði kannast við að atvik hafi verið með þessum hætti, en telur sér ekki hafa verið skylt að skrá tengitækið, það hafi vel getað borið þennan þunga, brúnir á því hafi verið nægilegar til að varna hliðarskriði farms og að það sem lekið hafi úr farmi hafi verið meinlaust.

Þann 3. nóvember 2016 stöðvaði lögregla för ákærða við ... í ...sveit þar sem hann ók sömu dráttarvél með sama tengitæki með sams konar farm. Var tengitækið ennþá óskráð. Segir í frumskýrslu, sem F-kk-nf S-kk-nf staðfesti fyrir dómi að lekið hafi úr farminum og hann verið óbundinn með öllu. Heildarþungi tengitækis og farms reyndist 9.850 kg umfram heimilan heildarþunga, miðað við að hann væri 750 kg.

Þann 21. desember 2016 klukkan 15:40 stöðvaði lögregla för ákærða þar sem hann ók stórri jeppabifreið með palli (,,pickup“) norður Krossanesbraut á Akureyri með óskráðan tengivagn í eftirdragi, þó ekki hinn sama og í fyrrgreindum tilvikum. Flutti hann sams konar farm og fyrr, tvö kör á bifreiðinni og þrjú á tengivagninum. Segir í frumskýrslu, sem F-kk-nf S-kk-nf staðfesti fyrir dómi að farmurinn hafi sjáanlega verið ,,lítið sem ekkert“ bundinn og enginn ljósabúnaður hafi verið á tengitækinu. Vagnlestin var vegin og reyndist heildarþungi bifreiðar og farms á henni 629 kg umfram leyfilega heildarþyngd samkvæmt skráningu. Tengitækið og farmur á því reyndust 1.750 kg yfir leyfðri þyngd. Þá segir að mikill leki hafi verið frá farmi. Enn fremur segir í frumskýrslu að enginn hemlabúnaður hafi verið á tengitækinu.

Ákærði segist hafa hengt ljósabúnað aftan á tengitækið. Kannaðist F-kk-nf S-kk-nf við það, en segir að hann hafi verið óvirkur.

Daginn eftir var för ákærða stöðvuð klukkan 06:25, þar sem hann ók sömu vagnlest með sams konar farm austur Hlíðarbraut við Krossanesbraut. Samkvæmt frumskýrslu sem F-kk-nf S-kk-nf staðfesti fyrir dómi voru sams konar annmarkar á búnaði og frágangi og daginn áður. Heildarþungi vagnlestarinnar var veginn og reyndist 2.779 kg yfir leyfðri þyngd samkvæmt skráningu.

Enn stöðvaði lögregla för ákærða þann 27. desember 2016 klukkan 23:05. Ók hann þá pallbifreiðinni án tengivagns norður Hringveg skammt norðan Akureyrar. Voru á pallinum tvö kör með ,,hrati“, samkvæmt frumskýrslu sem F-kk-nf S-kk-nf staðfesti fyrir dómi. Segir einnig að farmurinn hafi verið lítið sem ekkert bundinn og að lekið hafi úr honum. Heildarþungi bifreiðar og farms var 929 kg umfram leyfilega heildarþyngd samkvæmt skráningu.

Ákærði neitar því í öllum tilvikum að farmur á bifreiðinni og tengivagninum hafi ekki verið nægilega vel bundinn.

Ákæra dagsett 13. febrúar 2017

Ákærðu munu hafa keypt jörðina ... í ...sveit árið 2014. Er óumdeilt að þar voru síðan haldin graðneyti. Hér fyrir dómi tók ákærði Z fram að hann hafi engin naut átt þar, heldur hafi meðákærði átt þau öll uns hann hafi verið sviptur leyfi til búfjárhalds í ... . Kveðst ákærði Z þá hafa eignast nautin. Ber ákærði X á sömu leið.

Í málinu liggja 33 dagbókarfærslur lögreglu á tímabilinu 24. ágúst 2014 til 15. júní 2016, þar sem greint er frá því að tilkynnt hafi verið um nautgripi utan girðingar við ..., oft og tíðum á eða við þjóðveginn. Samkvæmt þessum færslum voru viðbrögð lögreglu yfirleitt á þann veg að tilkynna öðrum hvorum ákærðu þetta. Fór lögregla stundum á staðinn en oftast ekki.

Aðfaranótt 16. október 2014 fór lögregla á staðinn, eftir því sem segir í dagbók, vegna tilkynningar um nautgripi á ...vegi. Engin naut voru þá veginum, en þess er getið að sjá hafi mátt leifar af girðingu í um 150 metra til suðurs frá heimreiðinni og síðan ekki söguna meir í þá áttina. Sunnan við það hafi ekki verið annað að sjá en að gripirnir gætu nánast óhikað farið af túni og upp á veg.

Þann 26. apríl 2016 var farið á staðinn, samkvæmt færslu í dagbók. Segir að um 35 naut hafi verið sloppin úr hólfi við ... og gengin niður á ...veg og niður á tún norðan hans. Girðingarstaurar hafi verið þarna en engir vírar. Ákærði X hafi komið á staðinn. Komið hafi í ljós að hann vissi ekki hvernig ástand girðinga væri.

Þann 10.júní 2016 fór S-kk-nf F-kk-nf I-kk-nf lögreglumaður á staðinn vegna tilkynningar um laust naut. Samkvæmt frumskýrslu hans fann hann nautið skammt norðan ..., utan girðingar, við ...veg. Segir síðan að hann hafi með aðstoð rekið nautið inn fyrir girðingu, sem hafi verið auðvelt, því hún hafi ekki verið gripheld. Lýsir hann girðingunni svo að samsíða veginum hafi hún verið úr fjögurra möskva neti og tveim gaddavírsstrengjum og verið fallin niður að hluta. Upp frá henni hafi verið rafmagnsgirðing með tveimur straumlausum strengjum, sem hafi einnig legið niðri, líklega slitin. Skýrslunni fylgja tíu ljósmyndir sem S-kk-nf kveðst hafa tekið. S-kk-nf kom ekki fyrir dóm við meðferð málsins.

Þann 16. júní 2016 fór S-kk-nf A-kk-nf lögreglumaður á vettvang og tók þar 42 ljósmyndir sem liggja frammi í málinu.

Ákærðu voru yfirheyrðir af lögreglu 20. júní 2016. Kom fram efnislega hjá báðum að girðingar væru ekki í nægilega góðu horfi að öllu leyti, illa gengi að halda rafmagni á rafmagnsgirðingum og virtust nautin gera sér fljótt grein fyrir því ef straumur færi af. Þá væru snjóþyngsli að vetrarlagi erfið við að eiga.

Ákærði X ber fyrir dómi að reynt hafi verið að gæta þess að nautgripir slyppu ekki úr vörslum, sem hann hafi talið nægjanlegar, en það hafi ef til vill ekki tekist nægilega vel í öllum tilvikum.

Vitnið A er sveitarstjóri í ...sveit. Hann lýsir því fyrir dómi að hann hafi byrjað sem slíkur vorið 2015. Fljótlega hafi farið að berast kvartanir yfir að girðingar væru ekki heldar á ... . Slyppu bæði naut og hross. Vorið 2015 hafi naut verið komin alla götu ofan á ... og inn í garða. Þeim hafi verið smalað til baka, en fljótt hafi þau sloppið aftur. Hætta hafi stafað af þessu. Hann hafi yfirleitt bent á að tilkynnt yrði til lögreglu. Haustið 2015 hafi verið tilkynnt um lausan graðhest. Alltaf hafi það gerst öðru hvoru að búpeningur slyppi. Vorið 2016 hafi tvívegis verið höfð alvarleg afskipti. Í bæði skiptin hafi ákærðu verið afhent bréf með aðvörun um það hve alvarlegum augum þetta væri litið. Í annað sinnið hafi þetta verið vegna þess að ekið hafi verið á nautgrip. Vikulega hafi gripirnir verið komnir út á þjóðveg. Tvö naut hafi verið tekin í vörslu sveitarstjórnar í júní 2016. Þau hafi verið sett í geymslu. Ákærðu hafi leyst þau út. Síðustu bein afskipti hafi verið í júlí 2016, með því að senda harðort bréf með hótun um kæru. Einhver símtöl við ákærðu hafi átt sér stað um haustið. Í ágúst hafi verið hótað að færa lausa gripi til slátrunar. Eitthvað hafi þetta lagast, strengur hafi verið settur í girðingu haustið 2016, fjallgirðing sé hins vegar enn í ólagi.

Vitnið S-kvk-nf Ó-kvk-nf B-kvk-nf er dýraeftirlitsmaður og eftirlitsdýralæknir á Norðurlandi eystra. Lögregla fékk hana með sér 16. júní 2016 til að athuga nautin á ... með tilliti til heilsu þeirra og þess hvort þau væru gelt eða ógelt. Segir S-kvk-nf Ó-kvk-nf að þau hafi öll verið ógelt naut. Engar skráningar sé heldur að finna í gagnagrunni um að naut í eigu ákærða X hafi verið gelt. Hún staðfestir að búið hafi verið skráð á ákærða X, en að breyting hafi orðið á því sl. vetur.

Ákæra dagsett 24. mars 2017

a) Að kvöldi 4. nóvember 2016 tilkynnti nánar greindur ökumaður lögreglu um að hann hefði ekið á nautgrip á ...vegi skammt sunnan við ... . Segir í frumskýrslu F-kk-ef J-kk-ef lögreglumanns að ökumaðurinn hafi sagt að gripurinn hafi verið í hópi fleiri nautgripa sem hafi farið yfir veginn. Þá segir að ekki hafi náðst í ákærða Z og hafi því verið farið í ... og meðákærði kallaður til ásamt öðrum manni. Hafi þeir komið með á vettvang og síðan hafi ákærði X komið þangað. Þarna hafi verið 8 ógelt naut, sem þeir ,,félagar“ hafi síðan komið í aðhald.

Samkvæmt tveimur bókunum í dagbók lögreglu þennan dag var nokkrum sinnum tilkynnt um lausa nautgripi þennan dag við ...veg. Var tvívegis haft samband við ákærða X, í síðara sinnið klukkan 14:52. Kvaðst hann vera að vinna að úrlausn.

Þá segir í dagbókarfærslu daginn eftir að lögregla hafi farið að ... daginn eftir og hitt fyrir ákærða Z, sem þar hafi verið að fást við girðingar ásamt öðrum manni.

Lögregla tók skýrslu af ákærða X 10. mars 2017. Sagði hann að jarðstrengur hefði slitnað, með þeim afleiðingum að straumur hefði farið af girðingu. Þá hefði þeim líklega yfirsést að girðing hefði legið niðri á nánar greindum stað.

Lögregla tók skýrslu af ákærða Z sama dag. Sagðist hann ekki muna hvers vegna nautin hefðu sloppið þennan dag.

Fyrir dómi kvaðst ákærði X ekki kannast við að girðingar hafi verið í ólagi, en óhapp hafi orðið, hann hafi verið að moka búfjáráburði og ekki lokað hliði nema með einum streng.

b) Að kvöldi 6. nóvember 2016 tilkynnti nánar greindur ökumaður lögreglu um að hafa ekið á tvo nautgripi á ...vegi sunnan ... . Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var farið á vettvang. Þangað komu ákærðu. Einn nautgripur var austan vegar og þó nokkrir vestan hans. Gengu ákærðu í að koma þeim í öruggt aðhald.

Skýrsla var tekin af ákærða X 10. mars 2017. Samkvæmt samantekt um framburð hans átti hann erfitt með að útskýra hvers vegna gripirnir hefðu sloppið. Segir í samantektinni að hann hafi velt því fyrir sér hvort girðingin hafi ennþá verið óvirk og legið niðri. Hann hafi á þessum tíma unnið að því að hreinsa plan við ... og því tekið girðinguna í sundur. Hann hafi einungis tengt hana með einum streng og ekki gengið frá vírneti sem hafi átt að fylgja þeim hluta girðingarinnar. Mögulega hafi gripirnir komist út þess vegna.

Ákærði Z bar fyrir lögreglu sama dag að vír hafi verið slitinn í girðingu á nánar tilteknum stað.

Fyrir dómi sagði ákærði X að nautin hafi verið búin að brjóta staur í þetta sinn og girðing hafi því lagst niður.

c) Að morgni 13. febrúar 2017 var lögreglu tilkynnt um laus naut á ...vegi, norðan ... . Samkvæmt lögregluskýrslu var farið á vettvang. Tvö naut voru við veginn og eitt á honum. Nautgripir voru í hólfi vestan vegarins. Það var girt með tréstaurum og á þeim tveir rafmagnsvírar. Þar sem girðingin var í lagi var hæð í efri streng 100 cm og í þann neðri 65 cm. Þar sem lausu nautin komu að girðingunni var neðri strengurinn lafandi niður. Voru vírarnir slakir. Nautin settu hausinn undir efri strenginn og fóru í gegn. Enginn straumur var á girðingunni. Síðar segir í skýrslunni að ákærði X hafi athugað spennistöð, sem hafi verið biluð með einhverjum hætti og því ekki verið straumur á girðingarvírunum.

Samkvæmt skýrslu ákærða X fyrir lögreglu 10. mars 2017 hafði straumur farið af fyrir þá sök að slanga út í brynningarkar hafði klemmst milli stafs og hurðar með þeim afleiðingum að vatn hafði sprautast úr henni á spennistöð. Bar ákærði Z á sama veg fyrir dómi um orsök straumleysisins, en fyrir lögreglu hafði hann borið að vír hefði slitnað og því hefði straumur farið af.

Niðurstöður

Ákæra 23 janúar 2017

Málsatvik eru hér að mestu leyti óumdeild. Ákærði kveðst hafa verið með laust ljós aftan á tengivagni aftan í pallbifreið, en ekki þykir varhugavert að leggja til grundvallar framburð lögreglumanns um að ljósið hafi verið óvirkt. Verður að telja sannað með skýrslu lögreglumanns, sem staðfest var fyrir dómi, að vagnarnir hafi verið ljóslausir og ,,bremsulausir“ í þeim tilvikum sem ákærða er gefið það að sök. Varðar það við 1. mgr. og 2. mgr. 32. gr. og 59. gr. umferðarlaga og tilgreind ákvæði í 6. gr. og 7. gr. reglugerðar nr. 822/2004, allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Ákærði kveðst hafa bundið farm á pallbifreið og ,,strekkiband“ hafi legið aftur fyrir körin. Ljósmyndir sýna að eitthvað band virðist tengja körin við bifreiðina og strekkibandið aftur fyrir sést einnig. Þrátt fyrir framburð lögreglumannsins um að ekki hafi verið nægilega vel bundið, þykir rétt að láta ákærða njóta þess vafa sem af þessu leiðir um að farmurinn hafi verið bundinn við ökutækið. Verður hann sýknaður af sakargiftum sem lúta að því að farmurinn hafi ekki verið bundinn við pallbifreiðina.

Að öðru leyti þykir nægilega sannað með lögregluskýrslum, sem staðfestar voru fyrir dómi og ljósmyndum sem þeim fylgja að atvik hafi verið með þeim hætti sem í ákæru er lýst.

Samkvæmt 1. mgr. 63. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum skal skrá eftirvagn bifreiðar eða dráttarvélar sem gerður er fyrir meira en 750 kg heildarþyngd. Eigi þarf þó að skrá eftirvagn bifreiðar á beltum eða dráttarvélar sem nær eingöngu er notaður utan opinberra vega. Sömu reglu er að finna í 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751/2003 með áorðnum breytingum.

,,Flatvagn“ sá sem ákærði notaði til flutninganna er vagn þeirrar gerðar sem gjarnan er notuð til flutnings á heyrúllum af túni heim að útihúsum. Mun ákærði hafa keypt vagninn til slíks verkefnis og því ekki skráð hann, enda munu slíkir flutningar vera nær eingöngu utan opinberra vega, þótt oft kunni að hátta svo til að aka þurfi eftir slíkum vegum einhvern spöl.

Með því að taka vagninn til notkunar á opinberum vegum í því skyni að flytja fóður úr kaupstað fleiri tugi kílómetra í hverri ferð þykir ákærði hafa farið fram úr þeirri heimild sem ákvæðið veitir til að nota hann óskráðan. Verður því fallist á það að með þeirri notkun hafi ákærði brotið gegn 1. mgr. 63. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Tengivagninn sem ákærði hafði aftan í pallbifreiðinni var óskráður og hafður aftan í bifreið. Varðar það við sama ákvæði.

Þar sem ákærði notaði báða vagnana óskráða með ólögmætum hætti verður að miða við að leyfileg heildarþyngd þeirra með farmi hafi aðeins verið 750 kg. Í lokamálsgrein 10. gr. reglugerðar nr. 155/2007 með síðari breytingum segir að ökutæki megi ekki hlaða umfram það sem heimilað er í skráningarskírteini þess. Af þessu leiðir að heildarþyngd eftirvagnanna umfram 750 kg varðar við lokamálsgrein 10. gr., sbr. 17. gr. reglugerðar nr. 155/2007, þótt þar sé óskráðra ökutækja ekki sérstaklega getið. Framangreind reglugerð er sett með heimild í 1. mgr. 76. gr. umferðarlaga og varðar háttsemi ákærða við það ákvæði einnig, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Ákæruvaldið hefur ekki lagt skráningarskírteini pallbifreiðarinnar fyrir dóminn. Þegar af þeirri ástæðu verður ákærði sýknaður af sakargiftum um að hafa hlaðið hana um of.

Sannað er með lögregluskýrslum og ljósmyndum sem þeim fylgja að farmur var ekki bundinn við tengivagnana.

Samkvæmt 4. mgr. 73. gr. umferðarlaga getur ráðherra sett frekari reglur um hleðslu og frágang farms en kveðið er almennt á um í nefndri 73. gr. Segir í 1. mgr. 2. gr. reglugerðar nr. 571/2008 að farm skuli festa við ökutæki. Braut ákærði gegn þessu ákvæði, sbr. 13. gr. sömu reglugerðar og 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Ákærða er gefið að sök að hafa brotið gegn ákvæði 1. mgr. 6. gr. sömu reglugerðar. Það ákvæði ber yfirskriftina ,,Rör, kefli og aðrir sívalningar.“ Verður að skilja það svo að ákvæðið geymi sérreglur um frágang slíks farms. Verður ákærði sýknaður af því að hafa brotið gegn þessu ákvæði.

Óumdeilt er að það lak úr farminum ofan á veginn í öllum þeim tilvikum sem þessi ákæra tekur til. Í 3. mgr. 73. gr. umferðarlaga segir m.a. að þess skuli gætt að farmur falli ekki á akbraut. Vökvi í farmi er hluti hans og féll á akbraut í þessum skilningi. Samkvæmt 5. mgr. 2. gr. síðastnefndrar reglugerðar skal vera safnþró eða safngeymir í farmrými fyrir leka, þegar lekið getur úr farmi. Braut ákærði gegn þessu ákvæði, sbr. 13. gr. reglugerðarinnar og 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Ákæra dagsett 13. febrúar 2017

Í þessari ákæru er lýst ástandi sem á að hafa varað frá 24. ágúst 2014 til 15. júní 2016.

Staðhæfing ákærða Z um að hann hafi ekki átt nautgripina á þeim tíma sem ákæran tekur til og ekki axlað ábyrgð á vörslu þeirra fær nokkra stoð í framburði S-kvk-ef Ó-kvk-ef B-kvk-ef. Þótt ýmis gögn beri með sér að hann hafi aðstoðað meðákærða við nautahaldið á ... verður hann látinn njóta þess vafa sem af þessu rís og sýknaður af sakargiftum í þessari ákæru hvað varðar vörslur graðpenings.

Hér að framan er rakinn framburður A um endurtekin vandræði og afskipti sveitarfélags vegna lausagöngu nauta frá ... á greindu tímabili. Dagbókarfærslur lögreglu og lýsingar þar á ástandi girðinga hafa einnig verið raktar að hluta. Einnig liggja frammi ljósmyndir sem lögreglumenn tóku undir lok tímabilsins og verður að ráða af þeim að illa hafi verið girt. Þykir með þessum gögnum nægilega sannað að ákærði X hafi haldið ógelta nautgripi á jörðinni á greindu tímabili og þeir hafi iðulega farið út fyrir girðingar vegna þess að þær hafi verið lélegar.

Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2013 skal graðneytum 6 mánaða og eldri haldið í vörslu allt árið. Segir í 2. mgr. 6. gr. að sveitarstjórn skuli hlutast til um að graðpeningur sem ekki er í öruggri vörslu sé handsamaður og honum komið í örugga vörslu.

Samkvæmt fyrstnefndu ákvæði í 6. gr. er ekki áskilið berum orðum að um örugga vörslu skuli vera að ræða. Það leiðir þó af sjálfu að varsla verður að vera nægileg til að gripir geti ekki auðveldlega sloppið úr henni, sérstaklega þegar litið er til þess að sveitarstjórn skal láta handsama graðpening sem ekki er í öruggri vörslu.

Með fyrrnefndum lögum voru felld úr gildi lög nr. 103/2002 með síðari breytingum, án þess að tekið væri fram að reglugerðir settar með stoð í eldri lögum héldu gildi sínu að einhverju leyti eða öllu. Verður tilvitnuð reglugerð í ákæru talin hafa misst lagastoð við gildistöku laga nr. 38/2013 og því ekki gild refsiheimild.

Ákærði X var eigandi nautfjárins og ekki öðrum umráðamanni til að dreifa en honum, sbr. 9. tl. 3. gr. laga nr. 38/2013. Verður hann talinn hafa borið vörsluskyldu, sem samkvæmt 14. tl. sömu gr. er skilyrðislaus krafa um að búfé í hans umsjá sé haldið innan afmarkaðs svæðis allt árið eða tiltekna hluta þess. Ljóst er að hann vanrækti þá vörsluskyldu sem lýst er í 1. tl. 1. mgr. 6. gr. laganna og braut þannig gegn því ákvæði. Áskilur ákvæðið ekki að einhverjar tilteknar afleiðingar komi fram, enda liggur ekki ljóst fyrir að umferðaróhöpp hafi orðið vegna nautanna á greindu tímabili og ekki heldur að þau hafi valdið meiri hættu fyrir umferð en annað búfé getur gert. Má nefna í þessu samhengi að sveitarstjóri kvað ekki vera almennt bann við lausagöngu búfjár í ...sveit.

Samkvæmt c. lið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2013 varðar það mann sektum ef hann hann vanrækir vörsluskyldu graðpenings samkvæmt 6. gr. Áskilið er í 2. mgr. sömu gr. að brot sé framið af ásetningi til að varði refsiábyrgð.

Ákærða getur ekki hafa dulist allt það tímabil sem ákæra varðar að þær aðstæður væru fyrir hendi sem leiddu til þess að vörsluskylda hans á graðpeningnum væri vanrækt. Samt sem áður hélt hann vörslunum áfram við þessar aðstæður og verður það metið svo að hann hafi látið sér aðstæðurnar í léttu rúmi liggja. Verður þetta virt honum til ásetnings. Hefur hann því unnið til refsingar samkvæmt tilgreindum ákvæðum laga nr. 38/2013.

Samkvæmt 1. mgr. 11. gr. laga nr. 135/2001 er skylt að halda öllum girðingum svo vel við að búfé eða öðrum stafi ekki hætta af þeim. Ekki verður séð hvernig verknaðarlýsing í ákæru falli undir þessa lýsingu ákvæðisins. Verða ákærðu því sýknaðir af broti gegn því.

Ákæra dagsett 24. mars 2017

Hér er lýst þremur tilvikum þar sem ...naut sluppu úr vörslu. Er hér var komið sögu er svo að sjá sem vörslur hafi verið orðnar töluvert tryggari en á því tímabili sem fjallað var um hér næst að framan. Brugðust þær þó þann 4. nóvember 2016 og virðist sem ekki hafi náðst að bæta nægilega úr þannig að aftur sluppu gripir 6. nóvember. Ekki liggur ljóst fyrir hvort um var að ræða vanrækslu við frágang eftir mokstur, eða hvort rafbúnaður bilaði, en ekki fór fram nein rannsókn á því önnur en með skýrslutökum af ákærðu. Af lögregluskýrslum og framburði fyrir dómi verður ráðið að vatn hafi í síðasta tilvikinu fyrir vangæslu sprautast á spennistöð fyrir rafmagnsgirðingu, þannig að straumur hafi farið af. Ekkert þessara tilvika verður virt ákærðu til ásetningsbrots gegn ákvæðum búfjárlaga, sbr. umfjöllun um ákæru hér næst að framan. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna ákærðu. Jafnframt verða þeir sýknaðir af brotum gegn ákvæðum girðingarlaga með sama rökstuðningi og að framan greinir.

Ákvörðun refsingar og sakarkostnaðar.

Ákærði X hefur hreinan sakaferil samkvæmt sakavottorði. Refsingu hans ber að tiltaka samkvæmt reglum 8. gr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, en að öðru leyti samkvæmt reglum 77. gr. almennra hegningarlaga. Með heimild í 4. mgr. 100. gr. umferðarlaga verður sekt ákveðin með fráviki frá ákvæðum viðauka við reglugerð nr. 930/2006, með hliðsjón af því að þótt ákærða láðist að skrá ,,flatvagninn“ er ljóst að mati dómsins að burðargeta hans er í raun langt umfram 750 kg. Að hinu leytinu verður litið til þess að ákærði sýndi af sér nokkuð ákveðinn brotavilja gegn umferðarlögum og brot hans gegn búfjárlögum stóð í umtalsverðan tíma. Brotin framdi hann í atvinnurekstri sínum. Að þessu gættu ákveðst refsing ákærða sekt að fjárhæð 750.000 krónur, sem skal greiðast innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms að telja, en ákærði sæta fangelsi í 34 daga ella.

Eftir þessum málsúrslitum verður ákærði X dæmdur til að greiða helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærðu, B-kk-ef Þ-kk-ef hrl. og ferðakostnaðar hans, sem ákveðast eins og greinir í dómsorði. Er hvort tveggja tiltekið að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóminn kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari. Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði Z á að vera sýkn af kröfum ákæruvaldsins í þessu máli.

Ákærði X greiði 750.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms að telja, en sæti ella fangelsi í 34 daga.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákveðast 1.054.000 krónur og ferðakostnaður hans 159.936 krónur.

Ákærði X greiði 606.968 krónur í sakarkostnað. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.