S-569/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 25. síðasta mánaðar, var höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á Suðurnesjum 9. desember síðastliðinn, á hendur M-x-x A-x-x, fæddum [...], ríkisborgara Súdan, „fyrir skjalafals, með því að hafa, föstudaginn 9. september 2016, framvísað við tollgæslu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, í blekkingarskyni, vegabréfi frá Ghana nr. H2435413, útgefnu á M-x-x J-x-x, f.d. 13.03.1985, með gildistíma frá 25.08.2009 til 24.08.2019, sem reyndist breytifalsað, þ.e. falsað að hluta“ og að hafa þannig brotið gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt ákæru er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Um málsatvik er skírskotað til ákæru.

Ákærði hefur fyrir dómi skýlaust játað að hafa framið það brot sem honum er gefið að sök og var farið með mál þetta samkvæmt 164. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 og það tekið til dóms án frekari sönnunarfærslu eftir að aðilum hafði verið gefinn kostur á að tjá sig í stuttu máli um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Sannað er með skýlausri játningu ákærða, sem er í samræmi við framlögð sakargögn, að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem saksókn á hendur honum tekur til samkvæmt framansögðu og er háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæðis í ákæru.

Af hálfu ákærða er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa, en komi til fangelsisrefsingar verði hún skilorðsbundin að fullu. Þá er gerð krafa um hæfilega þóknun vegna starfa verjenda á rannsóknarstigi og fyrir dómi. Af hálfu ákærða var meðal annars vísað til 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, sem íslenska ríkið gerðist aðili að 30. nóvember 1955, sbr. auglýsingu nr. 74/1955 og dómaframkvæmdar.

Samkvæmt 1. mgr. 31. gr. framangreinds alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, skulu aðildarríki samningsins ekki beita refsingu gagnvart flóttamönnum vegna ólöglegrar komu þeirra til landsins ef þeir koma beint frá landi, þar sem lífi þeirra eða frelsi er ógnað, enda gefi þeir sig tafarlaust fram við stjórnvöld og beri fram gildar ástæður fyrir ólöglegri komu sinni. Þá er mælt fyrir um refsileysi vegna ólöglegrar komu eða falsaðra eða stolinna skilríkja í 32. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, sem tóku gildi 1. janúar á þessu ári, en það ákvæði kemur, með hliðsjón af 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, til skoðunar í máli þessu. Samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 32. gr. laga nr. 80/2016, verður umsækjanda um alþjóðlega vernd sem kemur ólöglega hingað til lands eða dvelst hér á landi án heimildar, í samræmi við 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, ekki refsað geti hann sýnt fram á að hann komi beint frá landsvæði þar sem hann hafði ástæðu til að óttast ofsóknir, eða var án ríkisfangs og gat ekki öðlast slíkt, enda gefi hann sig fram við stjórnvöld eins fljótt og unnt er eða færi ella gildar ástæður fyrir því að hafa ekki gert það, sem og ástæðu fyrir ólöglegri komu eða dvöl.

Fyrir liggur að ákærði sótti um hæli hérlendis sama dag og hann kom til landsins. Samkvæmt upplýsingum frá ákærða sjálfum hóf hann ferð sína frá heimalandinu árið 2012, þaðan sem leið hans lá til nálægra ríkja. Hann hafi svo komið til Ítalíu um tveimur árum síðar og dvalið þar í um fjörtíu daga. Að því liðnu hafi hann farið til Frakklands og sótt um þar um hæli og í kjölfarið öðlast þar stöðu flóttamanns og dvalarleyfi til tíu ára. Samkvæmt gögnum málsins fær frásögn ákærða um stöðu hans í Frakklandi, stoð í svari frá frönskum yfirvöldum. Frá Frakklandi kveðst hann hafa haldið til Þýskalands, þar sem hann hafi fengið synjun á hælisumsókn. Hann hafi komið til Íslands gegnum Noreg, en þangað hafi hann flogið frá Þýskalandi 24. ágúst á síðasta ári. Með ákvörðun Útlendingastofnunnar 1. nóvember á síðasta ári var umsókn ákærða um hæli hér á landi hafnað. Samkvæmt forsendum ákvörðunarinnar var umsókn hans vegna aðstæðna hans í Súdan ekki tekin til efnismeðferðar hér á landi, umsókn hans vegna aðstæðna hans í Frakklandi synjað, sem og umsókn hans um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða og umsókn hans vegna sérstakra tengsla hans við Ísland. Skyldi ákærða vísað úr landi eins fljótt og verða mátti. Kærunefnd útlendingamála staðfesti ákvörðunina 13. desember síðastliðinn.

Samkvæmt framansögðu yfirgaf ákærði heimaland sitt fyrir um fjórum árum, hefur haft viðkomu í nokkrum löndum Evrópu á för sinni til Íslands og var búinn að dveljast í álfunni í um tvö ár og öðlast stöðu flóttamanns í Frakklandi áður en hann kom hingað til lands. Hann er því ekki að koma til landsins beint frá landi þar sem lífi hans, heilsu eða frelsi er ógnað, sbr. 1. mgr. 31. gr. framangreinds alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna eða 1. málslið 1. mgr. 32. gr. laga nr. 80/2016, þannig að leiða eigi til refsileysis. Hefur ákærði því unnið sér til refsingar.

Ákærði hefur verið samvinnuþýður í málinu, hvort tveggja á rannsóknarstigi og fyrir dómi, og er það virt honum til málsbóta. Þá nýtur engra gagna við um að hann hafi áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Að þessu gættu og með hliðsjón af dómaframkvæmd þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í þrjátíu daga. Með vísan til þess sem fyrir liggur um sakaferil og aðstæður ákærða og þeirra breyttu réttarviðhorfa er dómurinn telur endurspeglast í setningu laga um útlendinga nr. 80/2016, sem tóku gildi 1. janúar síðastliðinn og í nýlegri dómaframkvæmd, þykir mega binda refsingu hans skilorði, með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 er ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað málsins, sem er þóknanir verjenda hans á rannsóknarstigi og fyrir dómi. T-kk-nf K-kk-nf héraðsdómslögmaður var tilnefndur verjandi ákærða á rannsóknarstigi og verður ákærða gert að greiða þóknun vegna þeirra starfa hans, sem þykir hæfilega ákveðin 64.480 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá er ákærði einnig dæmdur til að greiða þóknun skipaðs verjanda hans, E-kvk-ef D-kvk-ef K-kvk-ef héraðsdómlögmanns, vegna starfa hennar í þágu ákærða fyrir dómi, en sú þóknun þykir hæfilega ákveðin 84.320 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

H-kk-nf Þ-kk-nf, aðstoðarmaður dómara, dæmir mál þetta.

D ó m s o r ð:

Ákærði, M-x-x A-x-x, fæðingardagur [...], sæti fangelsi í þrjátíu daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns fyrir dómi, E-kvk-ef D-kvk-þgf K-kvk-ef héraðsdómlögmanns, 84.320 krónur og þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi, T-kk-ef K-kk-ef héraðsdómslögmanns, 64.480 krónur.

H-kk-nf Þ-kk-nf