E-424/2016

Mál þetta, sem var dómtekið 24. f.m., var höfðað 19. apríl 2016 af Blikkási ehf., Smiðjuvegi 74 í Kópavogi, á hendur KS húsum ehf., Hásölum 3 í Kópavogi.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 8.991.342 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.296.079 krónum frá 28. febrúar 2015 til 11. mars sama ár, af 5.297.886 krónum frá þeim degi til 31. mars sama ár, af 6.378.056 krónum frá þeim degi til 14. apríl sama ár, af 6.382.882 krónum frá þeim degi til 30. apríl sama ár, af 8.396.929 krónum frá þeim degi til 12. júní sama ár, af 8.402.975 krónum frá þeim degi til 12. september 2015 og af 8.991.342 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 700.000 krónur 6. mars 2015, 3.000.000 króna 31. sama mánaðar, 1.000.000 króna 30. apríl sama ár og 1.000.000 króna 5. júní sama ár. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda en til vara lækkunar á þeim. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

I

Málavextir eru þeir að í janúar 2015 setti fyrirsvarsmaður stefnda, K-kk-nf S-kk-nf, sig í samband við fyrirsvarsmann stefnanda, S-kk-þf P. S-kk-þf, vegna fyrirhugaðrar uppsetningar á loftræstikerfi í kjallara fasteignarinnar að Skógarhlíð 10 í Reykjavík. Liggur fyrir í málinu að K-kk-nf hafi í framhaldi af þessu, nánar tiltekið 17. janúar 2015, sent tölvubréf til S-kk-ef þar sem óskað var eftir „að fá verð í þetta“ og þar um vísað til teikningar af kerfinu og annarra gagna sem fylgdu í viðhengi. Hinn 22. janúar 2015 sendi S-kk-nf skjal í tölvupósti til K-kk-ef sem ber það með sér samkvæmt yfirskrift þess að vera kostnaðaráætlun vegna þessa tiltekna verks. Þá kemur einnig fram í yfirskrift skjalsins að um sé að ræða „loftræsilagnir“ á 1. hæð samkvæmt teikningu 601. Var staðið að gerð kostnaðaráætlunar með þeim hætti að sett voru fram einingaverð sem í senn tóku til vinnu og efnis. Er samtala kostnaðar „til loftræstingar utan vatns- og raftenginga“ þar sögð vera 4.839.062 krónur. Í skjalinu er ekkert minnst á virðisaukaskatt. Úr varð að stefndi fól stefnanda að vinna verkið og var fljótlega hafist handa við það.

Samkvæmt gögnum málsins gaf stefnandi út fjórtán reikninga til stefnda vegna verktöku sinnar á tímabilinu 28. febrúar 2015 til 15. desember sama ár, samtals að fjárhæð 9.272.789 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Snýr mál þetta að níu þeirra sem mynda stefnukröfu málsins. Inn á kröfuna hefur stefndi greitt 5.700.000 krónur í fjórum greiðslum og svo sem kröfugerð stefnanda ber með sér. Stefndi hafnar frekari greiðsluskyldu með þeim rökum að samkomulag hafi tekist um fast endurgjald fyrir verkið á grundvelli bindandi tilboðs stefnanda í það sem sett hafi verið fram af hans hálfu með framangreindu skjali 22. janúar 2015. Stefnandi hafnar þeim skilningi stefnda enda hafi verið um kostnaðaráætlun að ræða og verkið tekið breytingum frá gerð hennar.

II

Stefnandi byggir á því að hann hafi verið ráðinn til að vinna umrætt verk en stefndi hafi vanefnt að greiða fyrir það fullt endurgjald samkvæmt útgefnum reikningum. Ekki hafi verið samið um fast verð fyrir heildarverkið heldur hafi það verið unnið á grundvelli áætlunar um kostnað. Er nánar að þessu vikið í málsatvikakafla í stefnu og tekið fram að endanleg hönnun á loftræstikerfinu hafi ekki legið fyrir þegar kostnaðaráætlunin var gerð og hún hafi síðan tekið breytingum meðan á verkinu stóð. Aðilar hafi verið meðvitaðir um þetta áður en hafist var handa við verkið og að því væri ekki unnt að gera fast tilboð í það.

Kröfu sinni til stuðnings vísar stefndi til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, sbr. meðal annars 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi til 49. gr. sömu laga. Stefnandi kveðst gera kröfu um dráttarvexti mánuði frá útgáfu hvers reiknings samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

III

Stefndi byggir sýknukröfu í fyrsta lagi á því að stefnandi hafi gert honum bindandi tilboð í verkið þann 22. janúar 2015. Í tilboðinu hafi verið að finna nákvæmar upplýsingar um kostnað og engir fyrirvarar gerðir við efni þess. Geti það því ekki haft úrslitaáhrif hvaða yfirskrift skjalið hafi borið. Í tilboðinu hafi í senn falist tilboð í efni og vinnu. Þar sem stefndi hafi þegar greitt stefnanda 5.981.441 krónur, eða hærri fjárhæð en tilboðið kvað á um, beri að sýkna hann af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á að um bindandi tilboð hafi verið að ræða byggir stefndi á því að það endurgjald sem stefnandi krefji hann um hafi farið langt fram úr áætlun þannig að það geti ekki talist sanngjarnt. Tilboð stefnanda hafi kveðið á um að verkið kæmi til með að kosta 4.839.062 krónur, en þegar upp var staðið hafi stefnandi krafist greiðslu á 9.272.783 krónum. Í samræmi við meginreglur kröfuréttar sé ekki sanngjarnt að þessi viðbótakostnaður falli á stefnda, enda hafi stefnandi ekki gert grein fyrir því hvernig hann sé til kominn. Þá sé um að ræða ófyrirséða hækkun frá þeirri áætlun sem stefnandi gaf stefnda. Upphafleg fjárhæð í tilboði stefnanda hafi tæplega tvöfaldast. Byggir stefndi á því að það geti ekki talist eðlileg eða sanngjörn hækkun og beri að sýkna stefnda af kröfu stefnanda eða lækka kröfur stefnanda verulega. Vísar stefndi þessu til stuðnings til 28. og 29. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Stefndi byggir lækkunarkröfu sína jafnframt á því að verkið hafi verið gallað. Þannig hafi stefnandi ekki unnið öll umsamin verk eða unnið þau á ófullnægjandi hátt. Er í þessu sambandi tiltekið að loftræstikerfið hafi ekki virkað sem skyldi þar sem ekki sé til að mynda unnt að stýra afköstum kerfisins eins og hönnunarforsendur hafi gert ráð fyrir. Stefnandi eigi því rétt til afsláttar.

IV

Það er áður rakið að þegar stefnandi tók að sér að setja upp loftræstikerfi í kjallara fasteignarinnar að Skógarhlíð 10 í Reykjavík lá fyrir samantekt hans á kostnaði við verkið sem bar yfirskriftina kostnaðaráætlun. Var hún byggð á gögnum sem stefndi hafði látið honum í té. Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda við aðalmeðferð málsins og í samræmi við málatilbúnað félagsins kom fram að þar sem endanleg hönnun á verkinu hafi ekki legið fyrir á þessum tíma og sökum aðstæðna á verkstað hafi ekki verið unnt að gera bindandi tilboð í það. Því hafi hann eingöngu getað lagt fram áætlun um kostnað, svo sem skýrt komi fram í því skjali sem hann hafi afhent fyrirsvarsmanni stefnda í aðdraganda þess að stefnanda var falið að vinna verkið. Kerfið í sinni endanlegu mynd væri verulega frábrugðið því kerfi sem kostnaðaráætlunin hafi tekið mið af.

Það er samkvæmt framansögðu skilningur stefnda að bindandi samningur hafi komist á milli aðila um endurgjald fyrir verkið á grundvelli skriflegs tilboðs sem stefnandi hafi gert í það 22. janúar 2015. Sá skilningur fær ekki samrýmst því að samkvæmt heiti skjalsins, sem hér er vísað til, var um áætlaðan kostnað að ræða og ekkert er fram komið í málinu sem gagnstætt því rennir stoðum undir hann. Þá á ákvæði 29. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup ekki við um lögskipti aðila, sbr. afmörkun á gildissviði laganna samkvæmt I. kafla þeirra. Þar við bætist að leggja verður til grundvallar við úrlausn málsins þá staðhæfingu stefnanda að hönnun verksins hafi tekið breytingum á verktímanum til samræmis við endanlegar og samþykktar teikningar af því og þar með þær forsendur sem kostnaðaráætlun hans tók mið af. Gat stefndi í ljósi þessa ekki vænst þess að um endurgjald fyrir verkið færi samkvæmt kostnaðaráætluninni.

Það leiðir af því sem að framan er rakið að leggja verður dóm á málið eftir þeirri grunnreglu sem meðal annars kemur fram í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og felur það í sér að verkkaupa beri að greiða það verð sem sanngjarnt er miðað við vinnuframlag, gæði verks, efniskaup og annað sem þýðingu hefur. Sönnunarbyrði fyrir því að umkrafið verð sé ósanngjarnt hvílir á þeim sem heldur slíku fram. Engin slík sönnun liggur fyrir í málinu.

Stefndi byggir sérstaklega á því að verk það sem stefnandi vann fyrir hann hafi verið haldið göllum. Hefur stefndi vísað til þess að stefnandi hafi ekki unnið öll umsamin verk og að loftræstikerfið sem stefnandi setti upp hafi ekki virkað sem skyldi. Af hálfu stefnanda hefur þessu alfarið verið hafnað. Engar haldbærar upplýsingar liggja fyrir um ætlaða galla og hefur stefndi ekki aflað sér matsgerðar eða annarrar sönnunar um tilvist, eðli eða umfang þeirra og þá heldur ekki hvaða áhrif þeir kunni að hafa á rétt stefnanda til endurgjalds fyrir það verk sem hann vann. Að framangreindu virtu verður að hafna málsástæðum stefnda um galla og kröfu um afslátt á þeim grunni.

Samkvæmt framanröktu verður krafa stefnanda tekin til greina eins og hún er fram sett, en stefndi hefur ekki mótmælt upphafstíma dráttarvaxta. Þá er gengið út frá því að við endanlegt uppgjör kröfunnar verði farin sú leið að reikna út stöðu hennar eins og hún var hverju sinni þegar innborganir voru inntar af hendi og þeim ráðstafað til að greiða fyrst áfallinn kostnað og vexti, en að þeim liðum frágengnum gangi þær til lækkunar á höfuðstól kröfunnar, sem borið geti vexti upp frá því. Má að öðru leyti vísa hvað þetta varðar til dóms Hæstaréttar frá 17. október 2002 í máli nr. 230/2002.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, KS hús ehf., greiði stefnanda, Blikkási ehf., 8.991.342 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.296.079 krónum frá 28. febrúar 2015 til 11. mars sama ár, af 5.297.886 krónum frá þeim degi til 31. sama mánaðar, af 6.378.056 krónum frá þeim degi til 14. apríl sama ár, af 6.382.882 krónum frá þeim degi til 30. apríl sama mánaðar, af 8.396.929 krónum frá þeim degi til 12. júní sama ár, af 8.402.975 krónum frá þeim degi til 12. september sama ár og af 8.991.342 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 700.000 krónur 6. mars 2015, 3.000.000 króna 31. sama mánaðar, 1.000.000 króna 30. apríl sama ár og 1.000.000 króna 5. júní sama ár.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf