E-2012/2019

Dómur

Mál þetta var höfðað með stefnu birtri 5. nóvember 2019 og dómtekið 4. september 2020. Aðalstefnandi er J-kk-nf Ó-kk-nf H-kk-nf, kt. [...], Lækjasmára 6, Kópavogi. Gagnstefnandi er Byggingafélagið Sandfell ehf., kt. [...], Reykjavíkurvegi 66, Hafnarfirði.

Endanleg dómkrafa aðalstefnanda í aðalsök er að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða honum 1.444.981 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 303.223 krónum frá 1. nóvember 2018 til 1. desember 2018, af kr. 859.132 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2019 og af 1.444.981 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Í gagnsök krefst aðalstefnandi sýknu. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi gagnstefnanda.

Gagnstefnandi krefst sýknu af kröfu aðalstefnanda í aðalsök. Þá krefst hann þess í gagnsök að aðalstefnandi verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 170.115 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 17.585 krónum frá 21. desember 2018 til 8. janúar 2019, af 19.215 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2019, af 22.675 krónum frá þeim degi til 16. janúar 2019, af 163.125 krónum frá þeim degi til 25. janúar 2019, af 170.115 krónum frá þeim degi til 18. mars 2019 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Einnig krefst gagnstefnandi þess að aðalstefnanda verði gert að greiða gagnstefnanda 630.740 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2011 frá 16. október 2018 til 13. janúar 2010 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Loks krefst hann málskostnaðar úr hendi aðalstefnanda.

I

Málsatvik og helstu ágreiningsefni

Aðalstefnandi hóf störf hjá gagnstefnanda í september 2013. Hinn 24. september 2018 var aðalstefnanda skriflega sagt upp störfum. Voru ástæður uppsagnarinnar sagðar fækkun verkefna þar sem félagið hefði ekki fengið langtímafjármögnun sem óskað hefði verið eftir. Uppsögnin tók gildi frá og með 1. október 2018 og var uppsagnarfrestur frá þeim degi til og með 31. desember 2018. Kröfur aðalstefnanda lúta að því að gagnstefnandi greiði honum laun í uppsagnarfresti ásamt orlofi og desemberuppbót. Gagnstefnandi telur hins vegar að aðalstefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti þar sem hann hafi rift ráðningarsamningi aðilanna meðan á uppsagnarfrestinum stóð. Krefst gagnstefnandi skaðabóta vegna brotthlaups aðalstefnanda úr starfi og óheimilla úttekta í nafni gagnstefnanda í nánar tilgreindum verslunum.

Óumdeilt er að aðalstefnandi fór degi eftir að hann fékk uppsagnarbréfið í launalaust leyfi erlendis. Munu aðilar hafa samið um það nokkru áður að aðalstefnandi færi utan á umræddum tíma. Þá liggur fyrir að aðalstefnandi mun hafa hitt H-kk-þf H-kk-þf, framkvæmdastjóra gagnstefnanda, og E-kk-þf H-kk-þf, starfsmann gagnstefnanda, á fundi 16. október 2018, degi eftir að aðalstefnandi kom til landsins, til þess að ræða starfslok aðalstefnanda. Aðilum ber á hinn bóginn ekki saman um hvað þeim fór á milli á umræddum fundi. Aðalstefnandi heldur því þannig fram að fyrrgreindur H-kk-nf hafi gert sér ljóst að ekki væri óskað eftir frekara vinnuframlagi af hans hálfu. Hann hafi af þeim sökum hætt að mæta til vinnu það sem eftir var af uppsagnarfrestinum.

Gagnstefnandi lýsir atvikum á hinn bóginn svo að aðalstefnandi hafi rift samningi sínum við félagið og eigi því ekki rétt á launum í uppsagnarfresti. Fyrrgreindur fundur hafi farið þannig fram að aðalstefnandi hafi farið þess á leit við framkvæmdastjóra gagnstefnanda að þeir kæmust að samkomulagi um skert starfshlutfall í stað þess að slíta ráðningarsamningi. Framkvæmdastjórinn hafi ekki fallist á það en óskað eftir tillögum aðalstefnanda um tilhögun vinnu í uppsagnarfresti. Við þetta hafi aðalstefnandi reiðst, strunsað af fundinum og sótt persónulega muni sína í bíl fyrirtækisins sem stóð fyrir utan húsið. Hann hafi síðan yfirgefið vinnustaðinn í bræði og lýst því yfir að hann myndi aldrei aftur vinna hjá fyrirtækinu. Aðalstefnandi hafi ekki mætt til vinnu eftir þetta og telji gagnstefnandi sig hafa heimildir fyrir að hann hafi verið kominn með vilyrði fyrir annarri vinnu, þótt þau plön hafi ekki gengið eftir.

Aðalstefnandi mun í nóvember 2018 hafa leitað réttar síns hjá Félagi iðn og tæknigreina. Í tölvubréfi G-kk-ef H-kk-ef G-kk-ef, starfsmanns félagsins, til H-kk-ef H-kk-ef, framkvæmdastjóra gagnstefnanda, 20. nóvember 2018, var því lýst að aðalstefnandi hefði allan tímann óskað eftir að vinna út uppsagnarfrest sinn hjá gagnstefnanda. Var óskað eftir því að H-kk-nf upplýsti hvar aðalstefnandi ætti að mæta til vinnu daginn eftir. Svar barst með tölvubréfi H-kk-ef 22. nóvember 2018. Þar var vísað til þess að gagnstefnandi hefði sent aðalstefnanda bréf degi fyrr og fylgdi það bréf tölvubréfinu. Í tilvitnuðu bréfi, sem stílað var á aðalstefnanda og dagsett 21. nóvember 2018, kemur fram að þar sem aðalstefnandi hafi gerst sekur um brotthlaup úr starfi án nægjanlegs eða nokkurs tilefnis hafi hann vanefnt verulega skyldur sínar gagnvart gagnstefnanda og fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti. Meðfylgjandi tölvubréfi H-kk-ef var einnig fundargerð sem dagsett var 16. október 2018, eða sama dag og fyrrgreindur fundur aðila fór fram. Í fundargerðinni, sem undirrituð var af H-kk-þgf og E-kk-þgf H-kk-þgf, starfsmanni gagnstefnanda, sagði eftirfarandi:

„J-kk-nf kom upp á skrifstofu Sandfells við Reykjavíkurveg 66, þann 16. október kl. 10:05. Hann spurði hvort H-kk-nf vildi að hann inni áfram eða hætti strax og hann fengi laun út uppsagnartímabilið. H-kk-nf óskaði eftir að J-kk-nf kæmi með skriflegar tillögur að því hvernig hann vildi haga þessu og H-kk-nf sagðist mundi skoða tillögurnar, taka afstöðu til þeirra og svara svo. J-kk-nf spurði hvort ekki sé hægt að ákveða þetta bara maður á mann en H-kk-nf ítrekaði að hann vildi hafa þetta skriflegt svo enginn misskilningur yrði í málinu. J-kk-nf óskaði eftir að fá bíllykilinn af sendibílnum sem hefur verið hans vinnutæki afhentan. H-kk-nf sagði að bíllinn væri ekki ökuhæfur þar sem hann væri bilaður. J-kk-nf sagðist ætla bara að sækja persónulega muni úr bílnum. J-kk-nf tók lyklana og fór út í bílinn til þess að sækja munina sína. Hann kom svo aftur til baka og skellti lyklunum á borðið og lét fylgja með að hann uni aldrei aftur keyra þennan bíl og hann sagðist aldrei aftur muni vinna hjá þessu fyrirtæki. H-kk-nf kastaði á hann kveðju en J-kk-nf tók ekki undir hana og strunsaði út úr skrifstofunni. Þar með lá ljóst fyrir að J-kk-nf væri endanlega hættur, það var sameiginlegur skilningur minn og E-kk-ef H-kk-ef sem varð vitni af samtalinu að þetta væri niðurstaðan í málinu.“

G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, starfsmaður Félags iðn og tæknigreina, mun hafa sent gagnstefnanda annað bréf 31. janúar 2019. Þar var fyrir hönd a-kk-ef gerð krafa um greiðslu launa í uppsagnarfresti ásamt orlofi. Var skorað á gagnstefnanda að inna greiðsluna af hendi til aðalstefnanda eða hafa uppi skriflegar athugasemdir við meðfylgjandi útreikninga.

Í bréfi lögmanns gagnstefnanda 15. febrúar 2019 til G-kk-ef var kröfum aðalstefnanda mótmælt og tekið fram að hann hefði vanefnt verulega skyldur sínar gagnvart gagnstefnanda með brotthlaupi úr starfi. Þá kom fram að gagnstefnandi teldi sig eiga kröfu sem ekki næmi lægri fjárhæð en helmingi kröfu aðalstefnanda samkvæmt lögjöfnun frá 1. mgr. 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928. Að auki ætti félagið skaðabótakröfu á hendur aðalstefnanda að fjárhæð 170.115 krónur vegna óheimilla vöruúttekta hans í IKEA og Járn og Gleri hf. í desember 2018 og janúar 2019 eftir að hann hætti í starfi sínu hjá gagnstefnanda.

Munu lögmenn aðilanna síðan hafa átt í nokkrum tölvubréfasamskiptum þar sem kröfur aðilanna voru áréttaðar frekar.

Með bréfi 15. febrúar 2019 lagði gagnstefnandi fram bótakröfu til Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu vegna annars vegar ætlaðrar óheimillar notkunar aðalstefnanda á inneignarnótu í eigu gagnstefnanda í IKEA og hins vegar úttekta sem færðar hefðu verið á viðskiptareikning gagnstefnanda hjá Járn og Gleri hf. Var gerð krafa um 170.115 krónur ásamt vöxtum og þess krafist að aðalstefnanda yrði gerð refsing vegna hinnar refsiverðu háttsemi. Mun aðalstefnandi hafa gefið skýrslu hjá Lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 18. febrúar 2019 vegna umræddra ásakana. Aðspurður kvaðst hann hafa keypt inneignarnótu í IKEA upp á 220.000 krónur af gagnstefnanda á 180.000 krónur. Hafi hann greitt fyrir nóturnar með reiðufé. Þá hafi hann afhent gagnstefnanda gúmmímottur sem hann hafi fengið gefins og gagnstefnandi vildi nota í kringum heita potta við hótel sem hann hafði í smíðum. Hafi aðilarnir samið um að gúmmímotturnar kæmu í stað inneignarnótna í Járn og Gleri hf.

Með bréfi Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 6. júlí 2020 var aðalstefnanda tilkynnt að rannsókn málsins hefði verið hætt þar sem ekki væri talinn grundvöllur til að halda henni áfram, sbr. 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Gagnstefnandi mun hafa kært niðurfellingu málsins með bréfi 24. júlí 2020

II

Málsástæður aðalstefnanda

Kröfu sína um laun í uppsagnarfresti byggir aðalstefnandi á ráðningarsamningi aðila og meginreglu samningaréttar um skyldu til að efna gerða samninga. Þá vísar hann til meginreglu vinnuréttar um réttar efndir ráðningarsamninga.

Aðalstefnandi vísar til þess að hann sé félagi í Félagi iðn og tæknigreina. Um kjör hans fari eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar – sambands iðnfélaga f.h. aðildarfélaga í málmiðnaði, byggingariðnaði og skrúðgarðyrkju. Í 12. kafla kjarasamningsins sé fjallað um uppsagnarfest, en samkvæmt ákvæðum þess kafla sé uppsagnarfrestur gagnkvæmur og miðist við viku eða mánaðarmót. Eigi aðalstefnandi samkvæmt ákvæðum kaflans rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti miðað við mánaðarmót. Krafa hans um laun í uppsagnarfresti miðist því við heildarlaun aðalstefnanda í þrjá mánuði frá og með október 2018 til loka desember 2018. Þótt gagnstefnandi hafi ekki óskað eftir vinnuframlagi aðalstefnanda beri honum vegna uppsagnarinnar að greiða laun í uppsagnarfresti.

Kröfu um orlof byggir aðalstefnandi á 4. kafla fyrrgreinds kjarasamnings og orlofslögum nr. 30/1987. Þá er krafa um greiðslu desemberuppbótar byggð á grein 1.14 í samningnum. Sundurliðast krafa aðalstefnanda með svofelldum hætti:

Laun á gjalddaga 1. nóvember 2018 (16.31. október) 275.232 kr.

Orlof á gjalddaga 1. nóvember 2018 27.991 kr.

Laun á gjalddaga 1. desember 2018 504.592 kr.

Orlof á gjalddaga 1. desember 2018 51.317 kr.

Laun á gjalddaga 1. janúar 2019 481.656 kr.

Orlof á gjalddaga 1. janúar 2019 48.984 kr.

Óuppgerð orlofs og desemberuppbót við starfslok, á gjalddaga 1. janúar 2019 55.209 kr.

Samtals: 1.444.981 kr.

Um málskostnaðarkröfu sína vísar aðalstefnandi loks til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Krafa aðalstefnanda í gagnsök er grundvölluð á því sem áður greinir um að vinnuframlagi aðalstefnanda hafi verið hafnað og að því hafi ekki verið um ólögmætt brotthlaup úr starfi að ræða. Auk þess sé því alfarið hafnað að aðalstefnandi hafi fengið vilyrði fyrir vinnu hjá öðru fyrirtæki meðan á uppsagnarfresti stóð.

Hvað meintar ólögmætar úttektir varðar byggir aðalstefnandi á því að hann hafi unnið við innkaup vegna framkvæmda á vegum gagnstefnanda. Þegar hann hafi hafið störf hafi fyrirtækið staðið í byggingu Stracta Hótel á Hellu. Fljótlega hafi orðið ljóst að fjárhagsstaða fyrirtækisins væri ekki góð og til þess komið að aðalstefnandi hafi sjálfur þurft að leggja út fyrir vörum fyrir hótelið hjá birgjum sem lokað hefðu fyrir reikningsviðskipti gagnstefnanda vegna ógreiddra reikninga. Aðalstefnandi hafi þó fengið slík útgjöld endurgreidd. Árið 2017 hafi hann komið með ellefu stórar gúmmímottur sem hann hafði fengið og sett fyrir framan heita potta á hótelinu í öryggisskyni. Gagnstefnandi hafi aldrei greitt honum fyrir motturnar. Sumarið og haustið 2018 hafi gagnstefnandi síðan staðið í framkvæmdum á Húsavík. Aðalstefnanda hafi verið falið að skila til söluaðila nánar tilgreindum vörum sem keyptar hefðu verið vegna verkefnisins en gengið af. Um hafi verið að ræða vörur úr verslunum IKEA og Járns og Glers hf. Aðalstefnandi hafi skilað vörunum og fengið inneignarnótur fyrir. Um miðjan ágúst sama ár hafi hann óskað eftir því að fá að kaupa inneignarnóturnar af gagnstefnanda. Hinn síðarnefndi hafi samþykkt það og aðalstefnandi í kjölfarið greitt fyrir þær með reiðufé ásamt því sem gúmmímotturnar, sem notaðar höfðu verið fyrir framan pottana á Stracta hótelinu, skyldu ganga upp í verðið. Þegar aðalstefnandi hafi notað inneignarnóturnar í janúar 2019 hafði hann þegar greitt gagnstefnanda fyrir þær og talið vera sína eign.

Aðalstefnandi veki athygli á að hótanir gagnstefnanda um kæru til lögreglu hafi fyrst komið fram eftir að starfsmaður Félags iðn og tæknigreina sendi fyrir hönd aðalstefnanda bréf til gagnstefnanda með kröfu um laun í uppsagnarfresti. Sé sérstakt að slíkar ásakanir komi upp þegar aðalstefnandi leiti réttar síns gagnvart gagnstefnanda.

Kröfu um dráttarvexti styður aðalstefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað styður hann við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafist er virðisaukaskatts af málskostnaði.

III

Málsástæður gagnstefnanda

Sýknukröfu sína í aðalsök byggir gagnstefnandi á því að aðalstefnandi hafi lýst því yfir með ótvíræðum hætti að hann hygðist ekki vinna út uppsagnarfrestinn og með því rift fyrirvaralaust samningi sínum við gagnstefnanda án þess að virða þriggja mánaða uppsagnarfrest. Sú regla gildi í vinnurétti að skyldur starfsmanna og atvinnurekanda haldist óbreyttar í uppsagnarfresti, þ. á m. skylda starfsmanns um vinnuframlag og skylda atvinnurekanda til greiðslu launa. Starfsmönnum sé óheimilt að hlaupast á brott úr starfi sínu nema í tilvikum þar sem atvinnurekandi vanefni verulega skyldur sínar. Vilji starfsmaður segja upp ráðningarsamningi beri honum að segja honum upp. Í uppsagnarbréfi gagnstefnanda hafi komið fram að síðasti starfslokadagur væri 31. desember 2018. Hafi því verið augljóst að gagnstefnandi gerði ráð fyrir vinnuframlagi aðalstefnanda. Um hafi verið að ræða ólögmætt brotthlaup úr starfi og því hafi gagnstefnanda ekki borið að upplýsa aðalstefnanda rúmum mánuði eftir fundinn, þegar bréf barst frá Félagið iðn og tæknigreina 20. nóvember 2018, hvert ætti að mæta til vinnu daginn eftir.

Gagnstefnandi vísar til þess að í stefnu sé krafist orlofsuppbótar að fjárhæð 48.000 krónur. Samkvæmt gildandi kjarasamningi hafi orlofsuppbót fyrir orlofsárið sem hófst 1. maí 2018 og lauk 30. apríl 2019 verið 48.000 krónur fyrir fullt starf. Augljóslega geti aðalstefnandi ekki átt tilkall til orlofsuppbótar fyrir fullt orlofsár enda hafi hann ekki starfað hjá gagnstefnanda nema hluta orlofsársins, og þann hluta hafi hann fengið greiddan. Í stefnu sé einnig krafist desemberuppbótar vegna ársins 2018 að fjárhæð 89.000 krónur í samræmi við kjarasamning. Umrædd fjárhæð taki mið af fullu starfi. Með sömu rökum og áður greini eigi aðalstefnandi ekki rétt til orlofs og desemberuppbótar vegna október, nóvember og desember 2018 þar sem hann hafi verið í launalausu fríi þar til hann rifti samningi aðilanna. Auk þess hafi gagnstefnandi greitt aðalstefnanda orlofs og desemberuppbót mánaðarlega eins og sjá megi af launaseðli aðalstefnanda vegna september 2018. Hann eigi því ekki frekari kröfu um orlof og desemberuppbót.

Í gagnsök byggir gagnstefnandi á því að aðalstefnandi hafi gerst sekur um ólögmætt brotthlaup úr starfi 16. október 2018. Með því að hverfa svo skyndilega úr starfi hafi hann valdið gagnstefnanda tjóni enda hafi hann verið á fullu í framkvæmdum á Hellu og Húsavík. Verkefni gagnstefnanda hafi færst á aðra starfsmenn með tilheyrandi kostnaði og vandamálum. Tjón sem þetta sé erfitt að sýna fram á enda komi brotthlaup víða niður í rekstri fyrirtækja. Í dómaframkvæmd hafi verið miðað við að starfsmanni beri að greiða atvinnurekanda meðalhófsbætur fyrir ólögmætt brotthlaup úr starfi. Bæturnar samsvari helmingi launa viðkomandi út ætlaðan starfstíma, sbr. 1. mgr. 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928, sem með lögjöfnun hafi almennt gildi í vinnurétti. Krafa gagnstefnanda nemi því helmingi launa aðalstefnanda og sé þá tekið tillit til þess að aðalstefnandi var í launalausu leyfi 1.15. október 2018. Sé endanleg krafa gagnstefnanda að þessu leyti 630.740 krónur (527.528252.296 + 504.592 + 481.656 / 2).

Um skaðabótakröfu vegna óheimilla úttekta og skuldfærslu á reikning gagnstefnanda vísar gagnstefnandi til þess að aðalstefnanda hafi verið falið að skila vörum í eigu gagnstefnanda til seljanda þeirra. Aðalstefnandi hafi síðan án heimildar og til eigin nota tekið út vörur hjá verslununum á kostnað eða reikning gagnstefnanda. Við yfirheyrslu hjá lögreglu hafi aðalstefnandi gengist við því að hafa notað inneignarnótu í IKEA og tekið við vöru á viðskiptamannareikning gagnstefnanda hjá Járni og Gleri hf. Af þessum sökum hafi gagnstefnandi orðið fyrir tjóni sem aðalstefnanda beri að bæta honum á grundvelli sakarreglu skaðabótaréttar. Heimildarlausar úttektir aðalstefnanda nemi samtals 170.115 krónum.

Um lagarök vísar gagnstefnandi til meginreglna vinnuréttar, meginreglna samninga og kröfuréttar og hinnar ólögfestu sakarreglu skaðabótaréttarins. Þá vísar gagnstefnandi til kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar sem gilti 1. maí 2015 til 31. desember 2018. Um málskostnað vísar gagnstefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 og um heimild til gagnkröfu til skuldajafnaðar til 1. mgr. 28. gr. sömu laga.

IV

Í skýrslum sínum fyrir dómi lýstu aðilar atvikum málsins með gjörólíkum hætti. Aðalstefnandi greindi frá því að á fundi aðilanna 16. október 2018 hafi hann rætt möguleikann á skertu starfshlutfalli við H-kk-þf H-kk-þf, framkvæmdastjóra gagnstefnanda. Þar sem það hafi ekki gengið eftir hafi hann tjáð H-kk-þgf að hann vildi vinna út uppsagnarfrestinn. H-kk-nf hefði hins vegar harðneitað því og lýst yfir að aðalstefnandi væri hættur. Kvaðst aðalstefnandi þá hafa sótt persónulega muni sína úr bíl gagnstefnanda og yfirgefið fundinn.

Aðspurður um kröfur gagnstefnanda í gagnsök kvað aðalstefnandi alrangt að hann hafi notað inneignarnótu eða tekið út af viðskiptamannareikningi gagnstefnanda án heimildar. Hið rétta sé að hann hafi keypt inneignarnótu af gagnstefnanda og greitt fyrir með 180.000 krónum og gúmmímottum sem gagnstefnandi hefði notað við heita potta á Stracta Hótel.

Fyrrnefndur H-kk-nf H-kk-nf skýrði frá því fyrir dómi að á fundi aðilanna hafi aðalstefnandi viljað ræða starfslok sín maður á mann, eins og hann hefði orðað það. H-kk-nf hafi hins vegar óskað eftir skriflegum tillögum aðalstefnanda um það hvernig störfum hans yrði háttað. Aðalstefnandi hafi reiðst og sótt persónulega muni sína í bifreið fyrirtækisins. Loks hafi hann hent bíllyklunum á borð H-kk-ef og lýst yfir að hann myndi aldrei vinna fyrirtækinu aftur. Við svo búið hafi aðalstefnandi rokið út og skellt á eftir sér. Kvaðst H-kk-nf ekki hafa heyrt frá a-kk-þgf fyrr en borist hafi tölvubréf starfsmanns Félags iðn og tæknifræðinga 20. nóvember sama ár.

Aðspurður um kröfur gagnstefnanda í gagnsök kvað H-kk-nf rétt að aðalstefnandi hafi afhent mottur sem notaðar hafi verið við Stracta hótel. Motturnar hafi hins vegar reynst slysagildra vegna ísingar sem á þeim myndaðist og því hafi þær verið fjarlægðar. Kvað hann aðalstefnanda aldrei hafa greitt fyrir innleggsnótu gagnstefnanda.

Vitnið E-kk-nf H-kk-nf, sem var viðstaddur fyrrgreindan fund, gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Kvaðst vitnið hafa undirritað fyrrgreinda fundargerð ásamt H-kk-þgf. Aðspurður um það hvort fundargerðin gæfi rétta mynd af fundinum kvað vitnið svo vera í aðalatriðum. Hann ræki hins vegar ekki minni til að aðalstefnandi hafi lýst því yfir að hann myndi aldrei vinna fyrir fyrirtækið aftur. Kvaðst vitnið ekki muna eftir að fundurinn hefði falið í sér nokkra niðurstöðu. Hann kannaðist ekki við að H-kk-nf hefði lýst því yfir að aðalstefnandi mætti ekki vinna út uppsagnarfrestinn.

V

Niðurstaða um aðalsök

Mál þetta er sprottið af starfslokum aðalstefnanda hjá gagnstefnanda. Ágreiningslaust er að aðalstefnanda var sagt upp störfum hjá gagnstefnanda 24. september 2018 og tók uppsögnin gildi 1. október 2018. Átti aðalstefnandi rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti frá þeim degi til og með 31. desember 2018. Þá er óumdeilt að aðalstefnandi mun ekki hafa sinnt störfum í uppsagnarfresti. Ágreiningur aðilanna lýtur að því hvort aðalstefnandi eigi rétt á launum fyrir greint tímabil. Þannig byggir aðalstefnandi á því að gagnstefnandi hafi hafnað vinnuframlagi hans, en hinn síðarnefndi heldur því á hinn bóginn fram að aðalstefnandi hafi gengið úr starfinu og þannig fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti.

Við uppsögn ráðningarsamnings gildir sú meginregla að efni ráðningarsamnings helst óbreytt á uppsagnarfresti. Í því felst að vinnuveitandi skal greiða starfsmanni laun í uppsagnarfresti en að sama skapi ber starfsmanni að vinnu starf sitt út tímabilið. Samkvæmt því átti aðalstefnandi ekki rétt til launa í uppsagnarfresti hafi hann að ástæðulausu hætt að sækja vinnu sína. Hafi gagnstefnandi aftur á móti hafnað vinnuframlagi aðalstefnanda bar honum að greiða aðalstefnanda laun í uppsagnarfresti.

Eins og málið liggur fyrir er það niðurstaða dómsins að aðalstefnanda hafi ekki tekist sönnun um að gagnstefnandi hafi hafnað vinnuframlagi hans í uppsagnarfresti og að hann eigi samkvæmt því rétt á launum fyrir greint tímabil. Í því sambandi vísast m.a. til þess að af uppsagnarbréfi því sem aðalstefnanda var afhent verður skýrlega ráðið að gert hafi verið ráð fyrir þriggja mánaða uppsagnarfresti og að síðasti starfslokadagur aðalstefnanda væri 31. desember 2018. Þrátt fyrir það verður því hvergi fundin stoð í gögnum málsins að aðalstefnandi hafi yfir höfuð mætt til vinnu á greindu tímabili eða lagt sig eftir því að fá að starfa út uppsagnarfrestinn. Þá liggur fyrir að vitnið E-kk-nf H-kk-nf kannaðist hvorki við að fyrrgreindur H-kk-nf hafi hafnað vinnuframlagi aðalstefnanda með beinum hætti á fundinum né að H-kk-nf hafi gengið út frá því fyrir fundinn að aðalstefnandi myndi hætta. Af fyrirliggjandi gögnum virðist ljóst að það hafi ekki verið fyrr en með tölvubréfi starfsmanns Félags iðn og tæknigreina rúmum mánuði eftir fund aðilanna sem aðalstefnandi fór þess fyrst á leit að vinna út uppsagnarfrestinn. Hafði gagnstefnandi að mati dómsins á þeim tímapunkti réttmæta ástæðu til að ætla, hvað sem leið samskiptum aðila á fyrrgreindum fundi, að aðalstefnandi væri hættur störfum, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 72/1997 í dómasafni réttarins 1997, bls. 3731.

Auk framangreinds verður að horfa til þess að þegar aðalstefnandi kom til Íslands eftir utanlandsferð sína mætti aðalstefnandi ekki til vinnu heldur óskaði eftir fundi til þess að ræða starfslok sín. Að mati dómsins verður að fallast á það með gagnstefnanda að háttsemi aðalstefnanda að þessu leyti bendi til þess að í hans huga hafi að minnsta kosti ekki staðið til að vinna áfram eftir hefðbundnu sniði. Fær það einnig stoð í skýrslu aðalstefnanda sem lýsir því að hann hafi óskað eftir skertu starfshlutfalli. Bréf starfsmanns Félags iðn og tæknigreina 20. nóvember 2018 fær eins og áður segir ekki breytt þessari niðurstöðu enda var það sent rúmum mánuði eftir fund aðilanna og þá var einungis rétt rúmur mánuður til loka uppsagnarfrestsins.

Loks verður að mati dómsins ekki fram hjá því litið að ef aðalstefnandi hefði átt rétt á launum í uppsagnarfresti þrátt fyrir að vinnuframlag væri ekkert, á þeim forsendum að gagnstefnandi hafi afþakkað vinnuframlag hans, hefði honum borið að fá fyrstu greiðslu í uppsagnarfresti 1. nóvember 2018. Þrátt fyrir að engin greiðsla hafi borist aðalstefnanda þau mánaðamót gerði aðalstefnandi ekki athugasemdir við gagnstefnanda hvað það snerti. Í fyrrgreindu bréfi starfsmanns Félags iðn og tæknigreina 20. nóvember 2018 var ekkert vikið að ógreiddum launum í uppsagnarfresti heldur einungis óskað upplýsinga um hvar aðalstefnandi ætti að mæta til vinnu.

Að framangreindu virtu telur dómurinn ósannað að gagnstefnandi hafi hafnað vinnuframlagi aðalstefnanda í uppsagnarfresti. Verður gagnstefnandi af þessari ástæðu sýknaður af kröfu aðalstefnanda um laun í uppsagnarfresti. Þá verður gagnstefnandi sýknaður af kröfu um greiðslu orlofs og desemberuppbótar, en af fyrirliggjandi launaseðlum verður ráðið að aðalstefnandi hafði þegar fengið slíkar greiðslur fyrir þá mánuði sem hann var í starfi hjá gagnstefnanda.

Niðurstaða um gagnsök

Krafa gagnstefnanda um skaðabætur er í fyrsta lagi á því reist að aðalstefnandi hafi valdið honum tjóni vegna ólögmæts brotthlaups úr starfi. Eins og rakið hefur verið að framan greinir aðila á um ástæður þess að aðalstefnandi mætti ekki aftur til starfa eftir uppsögnina. Hvorki verður talið að framburður aðila fyrir dómi né fyrrgreind fundargerð 16. október 2018 skeri þar úr né annað það sem áður er rakið. Jafnvel þótt kröfum aðalstefnanda í aðalsök hafi verið hafnað, með vísan til þess að ósannað sé að vinnuframlagi aðalstefnanda hafi verið hafnað, hefur gagnstefnandi ekki sýnt fram á að háttsemi aðalstefnanda í kjölfar uppsagnarinnar hafi falið í sér fyrirvaralaust brotthlaup úr starfi þannig að bótaskyldu varði. Á það sama við um gagnstefnanda og rakið var um aðalstefnanda að ofan, að háttsemi hans ber það ekki með sér að hann hafi litið svo á að um ólögmætt brotthlaup væri að ræða. Þannig virðist gagnstefnandi hvorki hafa skorað á aðalstefnanda að mæta til vinnu né tilkynnt aðalstefnanda að hann hefði gerst sekur um vanefnd í starfi. Slíkt afstaða virðist fyrst hafa komið fram um sama leyti og ósk aðalstefnanda um að mæta til vinnu, þ.e. þegar rúmur mánuður var liðinn frá fundi aðila og rétt um mánuður eftir af uppsagnarfrestinum. Bendir raunar flest til þess að aðilar hafi, eftir atvikum með nokkurs konar þegjandi samkomulagi, gengið út frá því að skyldur beggja á uppsagnarfresti myndu falla niður.

Þá hefur gagnstefnandi, sem sjálfur taldi ástæðu til að segja aðalstefnanda upp með vísan til fækkunar verkefna, hvorki gert sennilegt að hann hafi orðið fyrir tjóni né hvert það hafi verið. Verður aðalstefnandi af þeim sökum sýknaður af þessum kröfulið í gagnsök.

Í öðru lagi gerir gagnstefnandi kröfu um bætur vegna óheimilla úttekta aðalstefnanda og notkunar á inneignarnótum eftir starfslok hans. Eins og áður greinir byggir aðalstefnandi á því að hann hafi greitt gagnstefnanda fyrir umræddar inneignarnótur og úttektir með reiðufé og afhendingu á mottum sem notaðar voru á hóteli sem gagnstefnandi vann við. Framkvæmdastjóri gagnstefnanda staðfesti fyrir dómi að aðalstefnandi hefði afhent umræddar mottur, en hafnaði því alfarið að um greiðslu aðalstefnanda fyrir úttektirnar hefði verið að ræða. Þá neitaði hann að hafa tekið við reiðufé úr hendi aðalstefnanda. Gagnstefnandi mun hafa kært hina meintu ólögmætu háttsemi til Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og með ákvörðun hans 6. júlí 2020 var málið fellt niður með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Að mati dómsins eru frásagnir aðila af atvikum hvað þetta varðar ekki glöggar að öllu leyti enda greinir þá á um það hvernig inneignirnar komust í hendur aðalstefnanda. Það breytir því þó ekki að aðalstefnandi hafði umræddar inneignarnótur undir höndum. Það leiðir af almennum traustfangs og sönnunarreglum að sá sem hefur slík verðmæti undir höndum telst réttmætur eigandi þeirra þar til sýnt er fram á annað. Gagnstefnandi ber því sönnunarbyrðina fyrir því að inneignarnóturnar hafi komist í vörslur aðalstefnanda með ólögmætum hætti eða hann nýtt þær á ólögmætan hátt. Almennt séð telur dómurinn ekki óhugsandi að vinnuveitandi og starfsmaður geti átt viðskipti sín á milli þar sem starfsmaður fær afhenta innleggsnótu. Þá er því ómótmælt af hálfu gagnstefnanda að aðalstefnandi hafi afhent mottur þær sem aðalstefnandi kveður hafa átt að ganga upp í greiðslur fyrir úttektir hans, þótt ágreiningur sé uppi um hvort svo hafi verið í reynd. Hefur gagnstefnandi í öllu falli ekki byggt á því að hann hafi greitt fyrir motturnar með öðrum hætti. Þessu til viðbótar lét gagnstefnandi málið óáreitt þar til hann lagði fram kæru til lögreglu 15. febrúar 2019, hálfu ári eftir uppsögn aðalstefnanda. Í ljósi framangreinds, úrslita málsins hjá lögreglu og þess að ekki nýtur við frekari gagna um hina ætluðu bótaskyldu háttsemi verður að telja ósannað að aðalstefnandi hafi með notkun á umræddum inneignarnótum sýnt af sér ólögmæta og saknæma háttsemi sem bótaskyldu varði. Dómurinn telur aftur á móti annað gilda um úttektir af viðskiptamannareikningi gagnstefnanda sem fram fóru án notkunar innleggsnótu. Í því tilviki ber aðalstefnandi sönnunarbyrðina fyrir því að hafa haft heimild til úttektar án þess að hafa undir höndum skjal þess efnis. Í málinu liggur fyrir að aðalstefnandi tók þann 21. desember 2018 út vörur af viðskiptareikningi gagnstefnanda að fjárhæð 17.585 krónur. Á þessum tíma er óumdeilt að aðalstefnandi gegndi ekki lengur starfi fyrir gagnstefnanda og þar sem sú úttekt virðist ekki hafa farið fram gegn innleggsnótu, sem aðalstefnandi gat með réttu hafa haft undir höndum samkvæmt framansögðu, ber aðalstefnanda að sýna fram á að hann hafi haft heimild fyrir þessari úttekt. Hefur aðalstefnanda ekki tekist sú sönnun og verður honum því gert að greiða gagnstefnda andvirði þeirrar úttektar auk almennra skaðabótavaxta frá þeim degi sem úttektin fór fram til dómsuppsögu en með dráttarvöxtum frá þeim degi.

Samkvæmt öllu framangreindu verður aðalstefnandi sýknaður af öllum kröfum gagnstefnanda í gagnsök að frátalinni kröfu um 17.585 krónur ásamt vöxtum vegna úttektar af viðskiptareikningi gagnstefnanda.

Í ljósi atvika málsins þykir rétt að málskostnaður falli niður í bæði aðalsök og gagnsök.

Af hálfu aðalstefnanda flutti málið O-kk-nf Á-kk-nf lögmaður.

Af hálfu gagnstefnanda flutti málið S-kk-nf G-kk-nf lögmaður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Gagnstefnandi skal sýkn af kröfu aðalstefnanda í aðalsök.

Aðalstefnandi, J-kk-nf Ó-kk-nf H-kk-nf, greiði gagnstefnanda, Byggingafélaginu Sandfelli ehf., 17.585 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. desember 2018 til 2. október 2020 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf

Samkvæmt öllu framangreindu verður aðalstefnandi sýknaður af öllum kröfum gagnstefnanda í gagnsök að frátalinni kröfu um 17.585 krónur ásamt vöxtum vegna úttektar af viðskiptareikningi gagnstefnanda.

Í ljósi atvika málsins þykir rétt að málskostnaður falli niður í bæði aðalsök og gagnsök.

Af hálfu aðalstefnanda flutti málið O-kk-nf Á-kk-nf lögmaður.

Af hálfu gagnstefnanda flutti málið S-kk-nf G-kk-nf lögmaður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Gagnstefnandi skal sýkn af kröfu aðalstefnanda í aðalsök.

Aðalstefnandi, J-kk-nf Ó-kk-nf H-kk-nf, greiði gagnstefnanda, Byggingafélaginu Sandfelli ehf., 17.585 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. desember 2018 til 2. október 2020 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf