E-2093/2016

I

Mál þetta, sem var dómtekið 27. apríl sl. er höfðað 20. júní 2016 af H-kk-þgf R-kk-þgf, Grýtubakka 28 í Reykjavík, gegn H-kk-þgf E-kk-þgf Ó-kk-þgf, Hraunbæ 144 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði sér 690.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 690.000 krónum frá 12. janúar 2016 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu auk málskostnaðar.

Í öndverðu krafðist stefndi aðallega frávísunar málsins en þeirri kröfu var hafnað með úrskurði héraðsdóms 26. október sl.

II

Mál þetta lýtur að viðskiptum með bifreiðina PJ-582, sem er af gerðinni Chevrolet Extended cab, árgerð 1995. Stefnandi kveðst hafa selt stefnda bifreiðina 8. desember 2014. Hann hefur lagt fram tilkynningu til Samgöngustofu á eyðublaði stofnunarinnar sem ber með sér að hafa verið móttekin 8. desember 2014. Þar er stefnandi tilgreindur seljandi bifreiðarinnar og stefndi kaupandi hennar. Ekkert er þar skráð í reit þar sem unnt var að gefa upp kaupverð bifreiðarinnar. Undirskrift beggja aðila er á skjalinu. Samkvæmt gögnum málsins hefur stefnandi reynt að fá kaupverðið greitt, en í stefnu er því haldið fram að samið hafi verið um að verðið skyldi nema 690.000 krónum. Stefndi kveðst hins vegar hafa keypt bifreiðina af öðrum manni, B-kk-þgf G-kk-þgf, og greitt honum 300.000 krónur fyrir hana. Hann kannast því ekki við að hafa keypt bifreiðina af stefnanda.

III

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hann hafi sannanlega selt stefnda bifreiðina og því beri honum að fá kaupverðið greitt, sbr. tilkynningu um eigendaskipti sem og eigendaskráningu bifreiðarinnar í ökutækjaskrá. Stefnufjárhæðin nemi kaupverði bifreiðarinnar. Að auki krefjist stefnandi dráttarvaxta frá 12. janúar 2016 þegar fyrsta innheimtuviðvörun hafi verið send stefnda. Ekki hafi komið fram athugasemdir við fjárhæð kaupverðsins sem getið hafi verið um í innheimtubréfi og innheimtuviðvörun.

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar. Kröfu sína um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við ákvörðun Seðlabanka Íslands, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Þá kveður hann kröfu sína um málskostnað styðjast við 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst aldrei hafa átt í viðskiptum við stefnanda um umrædda bifreið. Hins vegar hafi hann keypt bifreiðina af öðrum manni, B-kk-þgf G-kk-þgf, og greitt honum umsamið kaupverð. Stefndi upplýsir að bifreiðina hafi B-kk-nf eignast í viðskiptum við stefnanda skömmu áður. Þar sem B-kk-nf hafi ætlað að selja bifreiðina strax aftur hafi stefnandi skrifað undir svokallaða opna eigendaskiptatilkynningu, en þá skrifi seljandi undir tilkynninguna án þess að kaupandi undirriti sinn hluta. Þetta sé gert til þess að spara kostnað við eigendaskiptin.

Með vísan til atvika telur stefndi sig því ekki vera aðila málsins og því beri að sýkna hann af kröfu stefnanda á grundvelli 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Engin réttindi eða skyldur hafi stofnast milli stefnanda og stefnda.

Stefndi vísar til þess að engin gögn liggi fyrir um að til samningssambands hafi stofnast milli aðila eða á hverju stefnufjárhæðin byggist. Kveður stefndi stefnukröfuna einungis reista á huglægu mati stefnanda.

Stefndi reisir kröfu sína um málskostnað á 1. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sem og á 1. mgr. 131. gr. sömu laga. Þá krefst hann álags á málskostnað á grundvelli 2. til 4. mgr. 131. gr. sömu laga, enda sé málið höfðað gegn betri vitund, en hann kveður stefnanda vera að reyna að hafa af sér fé.

IV

Aðilar komu fyrir dóminn og gáfu skýrslu ásamt vitnunum B-kk-þgf G-kk-þgf og S-kk-þgf Þ. K-kk-þgf.

Stefnandi greindi svo frá fyrir dómi að hann hafi tekið umrædda pallbifreið upp í greiðslu vegna viðskipta við félagið Vatikanið auglýsingastofu ehf. og látið síðan berast að bifreiðin væri til sölu af sinni hálfu. B-kk-nf G-kk-nf, sem stefnandi kvaðst áður hafa verið í viðskiptum við í tengslum við bifreiðar, hafi vitað af því og fengið að fara á bifreiðinni til að sýna stefnda. Til að greiða fyrir sölu bifreiðarinnar kvaðst stefnandi hafa fyllt út sinn hluta tilkynningar um eigendaskipti bifreiðarinnar og hafi B-kk-nf haft hana meðferðis. Greindi stefnandi frá því að síðan þetta átti sér stað hafi hann ekki séð bifreiðina og aldrei fengið greitt fyrir hana.

Stefndi skýrði frá því fyrir dómi að hann hafi á þessum tíma verið að leita að gömlum pallbíl og spurt B-kk-þf G-kk-þf um hvort hann vissi af þannig bifreið til sölu. B-kk-nf hafi þá upplýst hann um að honum hefði verið boðið að taka slíkan bíl upp í ógreidda vinnu án þess að hann hafi sýnt því áhuga. Í ljósi áhuga stefnda hafi B-kk-nf hins vegar talið koma til greina að hann „tæki bílinn“ og seldi stefnda hann. Skömmu síðar hafi stefndi lýst áhuga sínum á bifreiðinni og hafi hann og B-kk-nf mælt sér mót við Grýtubakka í Breiðholti þar sem stefndi hafi skoðað bifreiðina að utan. Greindi stefndi frá því að þegar hér var komið sögu hafi hann verið á leiðinni til Flórída, en þegar hann hafi komið til baka 7. desember 2014 hafi hann haft samband við B-kk-þf og lýst vilja sínum til þess að kaupa bifreiðina. Því næst hafi verið gengið frá kaupunum við bátaskýli í Hafnarfirði, þar sem lyklar hafi verið afhentir auk þess sem samið hafi verið um greiðslu kaupverðs, 300.000 krónur. Félagi stefnda, S-kk-nf Þ. K-kk-nf, hafi verið með honum í för og hafi þeir því næst sótt bifreiðina við Grýtubakka. Um kvöldið kveðst stefndi hafa hitt B-kk-þf sem hafi haft tilkynningu um eigendaskipti meðferðis. Kvað hann tilkynninguna hafa verið útfyllta af hálfu kaupanda. Þá greindi hann frá því að kaupverðið hafi verið staðgreitt í peningum.

Í skýrslu B-kk-ef G-kk-ef fyrir dómi kvað hann stefnanda hafa boðið honum umrædda bifreið „í staðinn fyrir vinnu“, en að hann hafi ekki sýnt því áhuga í fyrstu. Hann hafi þó fallist á það að lokum að taka við bifreiðinni. Kvað hann það hafa verið að frumkvæði stefnanda að hafa „þetta opna tilkynningu“. Afhending hafi farið fram með því að stefnandi hafi rétt honum lykla bifreiðarinnar. Þá lýsti hann viðskiptum sínum við stefnda á þann veg að hann hafi nefnt við hann að hann væri með bifreið sem stefndi gæti haft áhuga á. Hafi stefndi óskað eftir því að B-kk-nf geymdi bifreiðina þar til hann kæmi á ný til landsins og hafi hann fallist á það. Þegar stefndi hafi á ný haft samband hafi þeir mælt sér mót og B-kk-nf afhent stefnda lyklana að bifreiðinni. Hafi stefndi farið og skoðað hana og litist vel á. B-kk-nf kveðst síðan hafa afhent stefnda eigendaskiptatilkynninguna sem hafi verið útfyllt af hálfu kaupanda. Degi síðar hafi stefndi afhent tilkynninguna og bíllinn verið skráður á nafn stefnda. Kaupverðið, 300.000 krónur, hafi stefndi greitt honum síðar með peningum.

Samkvæmt 12. gr. reglugerðar nr. 751/2003 með síðari breytingum hvílir sú skylda á fyrri og nýjum eiganda bifreiðar að senda Samgöngustofu, eða þeim sem hefur umboð hennar, tilkynningu um eigendaskipti bifreiða. Samkvæmt framlagðri tilkynningu um eigendaskipti, sem var móttekin 8. desember 2014, seldi stefnandi stefnda bifreiðina PJ-582, og undirrituðu báðir aðilar tilkynninguna.

Engin skrifleg gögn styðja staðhæfingu stefnda um að stefnandi hafi, öndvert við það sem ráða má af tilkynningunni, fyrst selt B-kk-þgf G-kk-þgf umrædda bifreið og að stefndi hafi því næst keypt hana af B-kk-þgf. Skýringar B-kk-ef fyrir dómi á tilefni þess að hann fékk bifreiðina í hendur upp í verk sem hann á að hafa unnið fyrir stefnanda voru óljósar að mati dómsins. Stefnandi þvertekur fyrir það að hann hafi verið í skuld við B-kk-þf vegna vinnu við lagfæringar og endurbætur á bifreiðum í eigu stefnanda. B-kk-nf bar fyrir dómi að umrædd vinna hafi átt sér stað talsvert fyrir umrædd viðskipti. Ekkert liggur þó fyrir um að hann hafi leitast við að innheimta slíka skuld hjá stefnanda. Þó að B-kk-nf lýsi atvikum á þann veg að hann hafi fengið bifreiðina afhenta sem endurgjald fyrir vinnu í þágu stefnanda hefur hann gefið út reikning, dags. 11. janúar 2017, að fjárhæð 468.000 krónur fyrir sömu vinnu á hendur stefnanda. Upplýst var við skýrslutöku að reikningur þessi hefur ekki verið sendur stefnanda og virðist hann, samkvæmt því sem fram hefur komið fyrir dómi, einungis hafa verið gerður í tilefni af innheimtu stefnanda á kaupverði bifreiðarinnar.

Eins og mál þetta liggur fyrir verður að leggja á stefnda að hnekkja því sem ráða má af framlagðri tilkynningu um eigendaskipti bifreiðarinnar. Líta verður svo á að um kaup hafi verið að ræða. Miðað við það sem fram hefur komið fyrir dómi, og hér hefur verið rakið, telur dómurinn ekki upplýst að þau hafi farið fram með öðrum hætti en tilkynningin ber með sér. Því verður að leggja til grundvallar að stefndi hafi keypt bifreiðina af stefnanda, en fyrir milligöngu B-kk-ef G-kk-ef. Í þessu ljósi verður að hafna málsástæðu stefnda um aðildarskort. Þá liggur ekkert fyrir um að B-kk-nf hafi haft umboð stefnanda til þess að samþykkja kaupverð bifreiðarinnar og taka við greiðslu þess.

Stefnandi hefur afhent bifreiðina og undirritað tilkynningu um eigendaskipti hennar sem sem skráð hafa verið í bifreiðaskrá. Stefnandi hefur því efnt af sinni hálfu munnlegan kaupsamning aðila með því að yfirfæra beinan eignarrétt bifreiðarinnar til stefnda. Stefndi hefur hins vegar ekki komið greiðslu endurgjalds fyrir bifreiðina í hendur seljanda eða aðila sem hafði umboð til þess að taka við greiðslunni. Verður hann að bera áhættuna af því í samræmi við almennar reglur kröfuréttar.

Ekki liggur fyrir að kaupverð bifreiðarinnar hafi verið umsamið milli stefnanda og stefnda, eins og stefnandi virðist byggja á í stefnu. Stefnandi á eftir sem áður rétt á endurgjaldi fyrir bifreiðina í samræmi við almenna reglu 45. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og getur borið fyrir sig þau lagarök þó að ekki hafi verið vísað til þeirra í stefnu. Skal kaupverð í tilvikum sem þessum taka mið af gangverði sams konar hluta enda sé verðið ekki ósanngjarnt, eins og segir í framangreindu lagaákvæði. Liggi gangverð söluhlutar ekki fyrir ber kaupanda að greiða það verð sem telst vera sanngjarnt miðað við eðli hlutar, gæði hans og atvik að öðru leyti.

Söluhluturinn í þessu tilviki var um 20 ára gömul pallbifreið af gerðinni Chevrolet Extended cab, en gangverð slíkrar bifreiðar liggur ekki fyrir. Samkvæmt framlögðum gögnum keypti stefnandi bifreiðina af nafngreindu félagi fáeinum mánuðum áður en hann seldi hana á ný. Í þessum fyrri viðskiptum með bifreiðina var kaupverð hennar ákveðið 690.000 krónur. Ekkert er annað fram komið en að það verð geti talist sanngjarnt miðað við eðli söluhlutarins, gæði hans og atvik að öðru leyti.

Samkvæmt öllu framansögðu ber að taka til greina kröfu stefnanda á hendur stefnda um greiðslu 690.000 króna sem endurgjald fyrir umrædda bifreið. Stefnandi krefst dráttarvaxta af kaupverðinu frá því að stefnda var sent formlegt innheimtubréf 12. janúar 2016. Stefndi hefur ekki andmælt sérstaklega dráttarvaxtakröfu stefnanda og ber því að taka hana til greina eins og í dómsorði greinir.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem í ljósi eðli og umfangs málsins þykir hæfilega ákveðinn 750.000 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til þess kostnaðar sem áætlað er að stefnandi hafi haft af því að taka til varna í tilefni af frávísunarkröfu stefnda auk útlagðs kostnaðar sem og virðisaukaskatts.

Sökum embættisanna dómara hefur dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, að kveða upp dóm í málinu. Dómari og aðilar voru á einu máli um að ekki væri efni til að flytja málið að nýju.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, H-kk-nf Ö-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnanda, H-kk-þgf R-kk-þgf, 690.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 12. janúar 2016 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 750.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)