E-11969/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 9. febrúar 2010, var höfðað 5. desember 2008. Stefnandi er Ó-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, Brekkustíg 31a, Njarðvík, en stefndi er Flugþjónustan á Keflavíkurflugvelli ehf., Byggingu 11, Keflavíkurflugvelli. Réttargæslustefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 5.322.219 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 4. júní 2005 til 8. ágúst 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. ágúst til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 4.464.062 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 4. júní 2005 til 8. ágúst 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. ágúst 2007 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda og gerir hann engar kröfur í málinu.

II

Samkvæmt gögnum málsins hóf stefnandi störf hjá stefnda í maí 1998 sem hlaðmaður á Keflavíkurflugvelli og vann hann hjá stefnda fram til september 2000. Hann hóf aftur störf sem hlaðmaður hjá stefnda 16. maí 2005. Hinn 4. júní 2005 lenti stefnandi í vinnuslysi við störf sín hjá stefnda er hann vann ásamt samstarfsmanni sínum við að hlaða farangri farþega í vörulest TF-FIR Boeing 757-200 flugvél Flugleiða. Þegar slysið átti sér stað var stefndi með gilda ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda.

Samkvæmt gögnum málsins var fermingu flugvéla þannig háttað að tveir hlaðmenn fóru upp í farangursrými flugvélarinnar og tóku þar á móti töskum sem fluttar voru upp með færibandi. Var töskunum síðan raðað í lest vélarinnar.

Tildrög slyssins voru þau að fermingu var um það bil að ljúka og til að koma restinni af farangrinum fyrir í lestinni þurfti stefnandi að fara niður úr henni og niður á flughlaðið og eina leiðin til þess var að fara niður færibandið. Búið var að stöðva færibandið en það var hins vegar fullt af farangri.

Færiband það sem hér um ræðir er samkvæmt gögnum málsins 7,5 m að lengd og breidd þess er 0,6 m. Áfastir kantar eru á hliðum bandsins og er breidd þeirra annars vegar 20 cm og hins vegar 15 cm. Í stefnu kemur fram að eina leiðin til að komast niður hafi verið að ganga á brún færibandsins og hafi stefnandi misst jafnvægið þar sem hann gekk niður brún þess. Hjá lögreglu bar stefnandi að hann hafi þurft að vera á brún færibandsins þar sem töskur hafi verið á bandinu. Fyrir dómi lýsti stefnandi því svo að hann hafi haft fæturna á öðrum kantinum og hendurnar á hinum þannig að hann hafi í raun verið í eins konar u-beygju eða brú yfir færibandinu.

Stefnandi féll niður á jörðina og var fallið um tveir metrar. Bar hann fyrir sig vinstri höndina og brotnaði hún. Engin vitni voru að fallinu en flokkstjórinn sem var með stefnanda við að hlaða vélina sá ekki þegar stefnandi féll niður af færibandinu.

Slysið var tilkynnt til lögreglu og Vinnueftirlitsins. Lögregla kom á vettvang stuttu síðar en Vinnueftirlitið taldi ekki þörf á að koma á vettvang. Tilkynningar um slysið voru sendar til Vinnueftirlitsins og réttargæslustefnda 11. júlí 2005. Þá sendi þáverandi lögmaður stefnanda Vinnueftirlitinu fyrirspurn þann 12. júlí 2006 þar sem óskað var eftir úttekt á aðstæðum hlaðmanna á Keflavíkurflugvelli. Í fyrirspurninni var óskað eftir að ákveðnir þættir, tilgreindir í 9 liðum, yrðu kannaðir. Þann 25. október 2006 barst skrifleg úttekt Vinnueftirlitsins en aðstæður höfðu verið sviðsettar með hliðsjón af upplýsingum í lögregluskýrslu. Orsök slyssins var að mati Vinnueftirlitsins að rekja til þess að stefnandi gekk eftir 15-20 cm breiðum kanti bandsins þar sem töskur hindruðu leið eftir sjálfu bandinu.

Með matsbeiðni stefnanda og réttargæslustefnda 22. mars 2007 var þess óskað að A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir mæti afleiðingar slyssins og er matsgerð hans dagsett 4. júní 2007. A-kk-nf komst að þeirri niðurstöðu að þjáningatímabil stefnanda samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga án rúmlegu væri 174 dagar, að varanlegur miski hans samkvæmt 4. gr. laganna væri 15 stig og að varanleg örorka samkvæmt 5.-7. gr. laganna væri 20%.

Með tölvupósti 26. febrúar 2007 hafnaði réttargæslustefndi bótaskyldu með þeim rökum að orsök slyssins væri ekki að rekja til þess að aðbúnaður eða verkstjórn væri ábótavant heldur fremur þess að stefnandi hefði ekki farið eftir starfsreglum.

Í kjölfar matsgerðarinnar greiddi réttargæslustefndi stefnanda slysatryggingabætur að fjárhæð 893.190 krónur úr slysatryggingu launþega en bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu stefnda var hafnað.

Hinn 8. ágúst 2007 krafði lögmaður stefnanda réttargæslustefnda um viðurkenningu á greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu og greiðslu skaðabóta. Hinn 5. október 2007 var krafan ítrekuð. Telja stefndi og réttargæslustefndi atvikið ekki bótaskylt. Lýtur ágreiningur máls þessa einkum að því hvort stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda. Ekki er deilt um afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda en ágreiningur er um viðmiðunartekjur við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku og lengd þjáningatímabils.

III

Stefnandi kveðst byggja dómkröfu sína á sakarreglunni, reglunni um vinnuveitendaábyrgð, sem og ströngum bótareglum um skaðabótaábyrgð vegna hættulegs vinnuumhverfis.

Stefnandi kveðst í fyrsta lagi byggja á því að þegar slysið átti sér stað hafi hættulegt verklag við fermingu flugvéla verið látið viðgangast af hálfu stefnda og hafi beinlínis verið ætlast til þess að slíkt verklag væri viðhaft. Samkvæmt 13. og 37. gr. laga nr. 46/1980 skuli atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað.

Hafi réttargæslustefndi viðurkennt að verklag við fermingu flugvéla hjá stefnda væri ábótavant því orðrétt segi í tölvupósti til fyrrum lögmanns stefnanda: „Ekki mun hafa verið sett bann við því að starfsmenn gangi eftir bríkinni, sem tjónþoli gekk eftir í umrætt sinn, enda getur slíkt skapað augljósa hættu við ýmsar aðstæður.” Þessi augljósa hætta við vinnu við fermingu flugvéla hafi samt verið látin viðgangast af hálfu yfirmanna stefnda og beinlínis hvatt til hennar, enda hlaðmenn áminntir af stefnda ef ferming flugvéla tók of langan tíma. Þar að auki hafi enginn annar kostur staðið stefnanda til boða umrætt sinn en að fara niður eftir brúninni.

Hafi starfsmenn stefnda beinlínis verið í hættu þegar þeir þurftu að fara niður færibandið á meðan á fermingu flugvéla stóð. Stefndi beri ábyrgð á framkvæmd verksins samkvæmt 21. og 23. gr. laga nr. 46/1980, en þar komi fram að fulltrúi atvinnurekanda á vinnustað sé verkstjóri og hann sjái um að öruggt skipulag sé þar ríkjandi. Þannig sé það í verkahring og á ábyrgð verkstjóra að ákveða hvernig verk séu unnin, hvaða starfsmenn vinni verkin, hvaða búnaði, tækni og aðferðum sé beitt við vinnuna og hvernig verk séu að öðru leyti unnin. Allar ákvarðanir um framkvæmd verka á vinnustað séu því á ábyrgð atvinnurekanda og verkstjóra.

Þá segi í bréfi Vinnueftirlitsins frá 25. október 2006: „Mat Vinnueftirlitsins er að til þess að aðstæður séu forsvaranlegar verði að tryggja að umferð starfsmanna sé einungis heimiluð eftir sjálfu bandinu eftir að það hefur verið tæmt töskum og vörum og það stöðvað, þannig að leið sé örugg og greið við allar aðstæður.“ Þetta verklag hafi ekki verið viðhaft hjá stefnda. Umferð hafi verið heimiluð af hálfu stefnda eftir sjálfu bandinu, sem beinlínis hafi hvatt þess verklags.

Ljóst sé að stefndi og starfsmenn sem hann beri ábyrgð á hafi vanrækt skyldur sínar og látið hættulegt verklag viðgangast við fermingu flugvéla. Vinnuslys stefnanda sé því bein afleiðing af vanrækslu stefnda við að sjá um að vinnutilhögun, skipulag vinnu og verkstjórn uppfylli framangreindar reglur um öryggi og vinnuvernd.

Frá því að slys stefnanda átti sér stað hafi stefndi engu að síður látið starfsmenn sína fara niður færiböndin á sama hátt og stefnandi hafi gert er hann slasaðist. Ljóst sé að fleiri sambærileg slys hafi átt sér stað við fermingu flugvéla hjá stefnda, en fyrir liggi gögn um sams konar slys hinn 22. ágúst 2007. Virðist stefndi þannig láta sér öryggisreglur í léttu rúmi liggja þrátt fyrir ítrekuð slys við fermingu flugvéla á hans vegum.

Við fermingu flugvéla séu hlaðmenn undir miklum þrýstingi frá stefnda við að ferma flugvélar á sem skemmstum tíma og hafi þeim verið uppálagt fyrrgreint verklag. Önnur tæki, svo sem lyftari, stigi eða þess háttar, hafi ekki staðið hlaðmönnum til boða. Hafi því verið haldið fram af hálfu stefnda að hlaðmönnum hafi verið önnur leið fær til að komast niður úr farangursrými vélarinnar. Þeir hefðu getað sest á færibandið og óskað eftir því við stjórnanda þess að ferja sig niður með bandinu. Þegar umrætt slys átti sér stað hafi stjórnandi færibandsins brugðið sér frá og því hafi þessi kostur ekki staðið stefnanda til boða. Eini kostur hans hafi verið að fara niður með fram brún færibandsins.

Stefnandi kveðst í öðru lagi reisa kröfur sínar á því að stefndi hafi viðurkennt að stefnandi beri enga sök á orsökum vinnuslyssins. Þetta sé fullyrt af verkstjóra stefnda í tilkynningu stefnda til réttargæslustefnda um vinnuslysið 12. júlí 2005. Beri stefnandi því enga meðábyrgð (eigin sök) vegna vinnuslyssins að mati stefnda. Ekki sé hægt að skýra þessa yfirlýsingu með öðrum hætti en að sú stórhættulega vinnuaðferð, sem viðhöfð hafi verið og sem stefndi beri ábyrgð á, hafi verið eina orsök slyssins. Stefndi beri því skaðabótaábyrgð á afleiðingum slyssins.

Í þriðja lagi byggi stefnandi á því að stefndi hafi brotið sérstakar leiðbeininga- og upplýsingaskyldur sínar. Sérstök skylda hvíli á atvinnurekanda samkvæmt 14. gr. laga nr. 46/1980 að gera starfsmönnum sínum ljósa slysa- og sjúkdómshættu sem kunni að vera bundin við starf þeirra. Jafnframt eigi atvinnurekandi að sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín þannig að ekki stafi hætta af. Þegar hlaðmenn hjá stefnda hófu störf, þ.m.t. stefnandi, hafi þeir ekki fengið fullnægjandi leiðbeiningar um fermingu flugvéla. Þeir hafi fengið skriflegar leiðbeiningar um umgengni á flugvellinum sjálfum. Í því skyni hafi starfsmönnum verið kynntur lauslega upplýsingabæklingurinn „Öryggi á hlaði“. Í þessum upplýsingabæklingi séu engar leiðbeiningar til hlaðmanna um hvernig þeir eigi að bera sig að þegar verið sé að ferma flugvélar, sérstaklega þar sem það sé ríkur þáttur í starfsemi stefnda. Það hefði verið hægur vandi fyrir stefnda að upplýsa starfsfólk sitt um örugga vinnuaðferð við fermingu flugvélanna og leggja skýrt bann við hættulegum aðferðum.

Á grundvelli laga nr. 46/1980 hafi verið sett reglugerð nr. 431/1997 um notkun tækja og hafi sú reglugerð verið í gildi þegar vinnuslysið varð. Samkvæmt 8. gr. reglugerðarinnar skuli atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að starfsmenn hafi handbærar nægilegar upplýsingar og þar sem við eigi, ritaðar leiðbeiningar um þau tæki sem notuð séu á vinnustað. Þær upplýsingar og leiðbeiningar verði að fela í sér nægilegar ábendingar um öryggi og hollustu er snerti notkunarskilyrði tækjanna og óvenjulegar aðstæður sem hægt sé að sjá fyrir. Sérstök skylda hvíli einnig á atvinnurekanda að benda starfsmönnum á hættur sem þeim geti stafað af tækjum í nánasta vinnuumhverfi þeirra.

Ljóst sé að hjá stefnda hafi ekki verið til skráðar verklagsreglur sem mælt hafi fyrir um örugg vinnubrögð við fermingu flugvéla. Hefði stefnda verið í lófa lagið að hafa til reiðu skráðar verklagsreglur í bæklingnum „Öryggi á hlaði“ og halda sérstakt námskeið í öruggum vinnubrögðum hlaðmanna. Það hafi stefndi hins vegar ekki gert heldur þvert á móti hafi hann látið viðgangast að hlaðmenn viðhefðu hættuleg vinnubrögð svo að ferming flugvéla gengi sem hraðast fyrir sig. Þá hafi hlaðmenn verið sérstaklega áminntir ef fyrirsvarsmenn stefnda hafi talið fermingu flugvéla ganga hægt.

Ef stefndi hefði sett þær öruggu verklagsreglur um vinnubrögð hlaðmanna sem honum hafi borið að gera samkvæmt lögum og ef hann hefði framfylgt þeim af festu hefði mátt koma í veg fyrir vinnuslys stefnanda. Leiði þessi vanræksla stefnda til bótaábyrgðar á tjóni stefnanda.

Í fjórða lagi byggir stefnandi á því að stefndi hafi brotið gegn skyldu sinni samkvæmt reglum um heilbrigðis- og öryggisstarfsemi innan fyrirtækja nr. 77/1982. Hafi stefndi samkvæmt þeim reglum átt að tilnefna öryggisvörð, sjá um að koma á fót öryggisnefnd og sjá um að starfsmenn tilnefndu öryggistrúnaðarmann. Þetta hafi stefndi vanrækt.

Í störfum öryggisnefndar, öryggistrúnaðarmanns og öryggisvarðar, samkvæmt 13. gr. reglnanna, felist að fylgjast eigi með því að aðbúnaður, hollustuhættir og öryggi á vinnustað sé í samræmi við lög nr. 46/1980, reglugerðir og reglur samkvæmt þeim. Þessir öryggisaðilar eigi að fara í eftirlitsferðir um vinnusvæði fyrirtækisins og sérstaklega aðgæta, meðal annars að vélar og starfsaðferðir stofni ekki lífi og heilsu starfsmanna í hættu, að öryggisbúnaður og persónuhlífar séu til staðar í góðu ástandi og séu notaðar af starfsmönnum, að starfsmenn fái nauðsynlega fræðslu og þjálfun með tilliti til aðbúnaðar, hollustuhátta og öryggis. Ef stefndi hefði séð til þess að þessir öryggisaðilar hefðu verið starfandi og sinnt hlutverkum sínum hefðu þeir getað séð það hættulega vinnuumhverfi sem stefndi hafi skipað starfsmönnum sínum að vinna í. Koma hefði mátt í veg fyrir þetta hættulega verklag við fermingu flugvéla og þannig afstýra vinnuslysi stefnanda.

Ljóst sé að með starfrækslu fyrrnefndra öryggisaðila og gerð áhættumats samkvæmt XI. kafla laga nr. 46/1980 hefði stefndi að öllum líkindum mátt koma í veg fyrir vinnuslys stefnanda. Þess vegna beri stefndi skaðabótaábyrgð á vinnuslysum sem verði vegna stórfelldrar vanrækslu sinnar á að gæta að öryggi og áhættumati á vinnustaðnum.

Í fimmta lagi byggir stefnandi kröfu sína á því að stefndi hafi látið viðgangast að hættuleg vinnutæki væru notuð í starfsemi hans. Í 1. mgr. 46. gr. laga nr. 46/1980 komi fram að vélar, tæki og annar búnaður skuli þannig úr garði gerður, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Þá segi í 2. mgr. 46. gr. að fylgja skuli viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Til nánari fyllingar þessum reglum sé 3. gr. reglugerðar nr. 431/1997 um tæki. Þar segi orðrétt:

„Atvinnurekandi skal gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að tæki sem starfsmönnum eru látin í té innan fyrirtækis henti til þeirra verka sem vinna á eða séu hæfilega löguð að þeim, þannig að starfsmenn geti notað þau án þess að öryggi þeirra eða heilsu stafi hætta af. Þegar tæki eru valin til notkunar skal atvinnurekandi hafa í huga þau sérstöku vinnuskilyrði, aðstæður og þá áhættu gagnvart öryggi og heilsu starfsmanna sem fyrir hendi eru innan fyrirtækisins. Einkum skal hann hafa í huga áhættu á þeim stað þar sem vinnan fer fram og ennfremur aðra áhættu sem notkun viðkomandi tækis kann að hafa í för með sér.“

Sé ljóst af skýrslu Vinnueftirlitsins frá 25. október 2006 að vinnuaðstæður umrætt sinn hafi verið hættulegar og að færibandið hafi hentað illa til að koma starfsmönnum upp í farangurslestina og aftur niður. Í skýrslunni segi meðal annars eftirfarandi:

„Mat Vinnueftirlitsins er að til þess að aðstæður séu forsvaranlegar verði að tryggja að umferð starfsmanna sé einungis heimiluð eftir sjálfu bandinu eftir að það hefur verið tæmt töskum og vörum og það stöðvað, þannig að leið sé örugg og greið við allar aðstæður.“

Af þessu sé því ljóst að verklag og það færiband sem hlaðmenn hjá stefnda þurftu að nota umrætt sinn hafi ekki verið forsvaranlegt þegar slysið átti sér stað. Hafi stefndi látið viðgangast að starfsmenn færu með fram færibandinu. Stefndi hafi því brotið gegn 46. gr. laga nr. 46/1980 og 3. gr. reglugerðar nr. 431/1997.

Í sjötta lagi byggir stefnandi á því að stefndi hafi sérstaklega brotið gegn skyldu sinni til að gæta öryggis í starfsemi sinni samkvæmt reglum nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar séu handleiknar. Samkvæmt 2. gr. reglnanna gildi þær um það þegar starfsmenn ýti, dragi, beri eða færi til byrði. Í 3. gr. reglnanna segi svo að atvinnurekandi skuli skipuleggja vinnuaðstæður, nota viðeigandi búnað eða sjá starfsmönnum fyrir hjálpartækjum til að draga úr hættu á starfi þeirra þegar byrðar séu handleiknar.

Ennfremur segi í 6. gr. reglna nr. 499/1994 að vinnuaðstæður þar sem byrðar séu handleiknar skuli vera eins góðar og kostur sé. Sérstaklega sé áréttað að umferðarleiðir skuli vera greiðfærar til að koma í veg fyrir að starfsmenn renni til, hrasi o.s.frv.

Ljóst sé að stefndi virti í engu skyldur sínar samkvæmt ákvæðum reglugerðar nr. 499/1994 þar sem vinnuaðstaðan sem hlaðmönnum var búin hafi verið mjög hættuleg. Auðvelt hefði verið að komast hjá hættu með því að útbúa færibönd þannig að hægt væri að komast niður um þau á meðan á hleðslu standi, auk þess að breyta verklagi með tilliti til öryggis hlaðmanna. Með lyftipalli eða stiga hefði mátt koma starfsmönnum stefnda slysalaust upp í og niður úr farangurslestinni. Augljóst sé að stefndi hafi vanrækt þessar skyldur sínar og beri því ábyrgð á tjóni stefnanda.

Af lögum nr. 46/1980 og reglum settum samkvæmt þeim sé ljóst að strangar skyldur hvíli á atvinnurekendum um að gæta að öryggi og hafa eftirlit með starfsmönnum sínum. Atvinnurekendur beri höfuðábyrgð á því vinnuumhverfi sem þeir búa starfsmönnum sínum og því hvernig vinnan sé framkvæmd. Ef vinnuveitandi vanræki að gefa starfsmönnum sínum fyrirmæli um rétt vinnubrögð og gæta fyllsta öryggis þá sé það á hans ábyrgð. Mat á gáleysi sé sjaldan jafn ljóst og þegar laga- eða reglugerðarákvæði séu brotin, sbr. það sem að framan sé rakið. Sé ljóst að fyrirsvarsmenn stefnda hafi virt að vettugi þær skyldur sínar sem fyrrnefndar lagareglur kveði á um. Þess vegna hafi stefnandi slasast og því beri stefndi skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda.

Sé markmið framangreindra reglna að tryggja öryggi og forðast líkamstjón starfsmanna. Þess vegna hafi það mikla þýðingu við sakarmat atvinnurekanda hvort farið hafi verið eftir reglunum. Í skaðabótarétti sé meginreglan sú að eftir því sem slíkar reglur séu sértækari hafi þær meiri þýðingu við sakarmatið.

Með vísan til alls framangreinds verði að telja ótvírætt að stefndi beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda vegna vinnuslyssins 4. júní 2005. Stefndi hafi verið með ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda þegar slysið átti sér stað og sé réttargæslustefndi því greiðsluskyldur á grundvelli tryggingarinnar.

Stefnukrafan byggi á niðurstöðum matsmannsins A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og sé hún í samræmi við skaðabótalög nr. 50/1993 og skiptist í eftirfarandi þætti:

Þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga. Matsmaður telji stefnanda hafa verið veikan án rúmlegu í 174 daga. Samtals sé því krafist vegna þessa þáttar 174 x 1150, eða 200.100 króna.

Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga. Varanlegur miski stefnanda af völdum slyssins sé metinn 15 stig. Vegna þessa þáttar sé því krafist 15% x 6.306.500, eða 945.975 króna.

Varanleg örorka samkvæmt 5-7. gr. skaðabótalaga. Varanleg örorka sé metin 20%. Við mat á árslaunum til ákvörðunar bóta vegna þessa þáttar sé miðað við atvinnutekjur stefnanda síðasta almanaksárið, árið 2004, fyrir slysið, samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skuli árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Í frumvarpi til laga nr. 37/1999, sem breytt hafi skaðabótalögum nr. 50/1993, segi orðréttt í athugasemdum við 6. gr. sem breytt hafi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga:

„Launatekjur liðinna ára eru hins vegar ekki góður mælikvarði ef breytingar höfðu orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys varð eða þegar fullyrða má að slíkar breytingar standi fyrir dyrum. Má nefna sem dæmi að tjónþoli hafi skipt um starf þannig að breyting hafi orðið á tekjum eða látið af starfi og hafið töku lífeyris. Í slíkum tilvikum er eðlilegra að ákveða viðmiðunarlaunin miðað við nýjar aðstæður. Á sama hátt yrði tekjuviðmiðun námsmanns, sem væri að ljúka starfsréttindanámi, eðlilegust miðað við það starf, sbr. umfjöllun um 8. gr.

Þá er gerð tillaga um að 2. mgr. 7. gr. verði rýmkuð þannig að mati verði beitt í þeim tilvikum þegar viðmiðun við síðustu þrjú tekjuár fyrir slys þykir af einhverjum ástæðum ekki réttmæt.“

Stefnandi telur með vísan til tekjuöflunar sinnar fyrir og eftir slysið sé árslaunaviðmið þrjú tekjuár fyrir slys ekki réttmæt viðmiðun eða sönnun um framtíðartekjutap hans. Ástæðan sé sú að árin 2002 og 2003 hafi tekjur hans verið mun lægri en árið 2004 vegna þess að hann hafi verið atvinnulaus á þessu tímabili. Tekjur hans árin 2002 og 2003 gefi því ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum, enda ljóst af tekjum ársins 2005 og 2006 að rétt sé, við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku, að miða við tekjur ársins 2004. Viðmiðunarárslaun séu því 3.886.585 krónur að meðtöldu 6% framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs.

Stöðugleikatímapunktur samkvæmt matsgerð sé 24. nóvember 2005 og þá hafi stefnandi verið 53 ára og 206 daga gamall.

Margfeldisstuðull samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga sé því 206/365 af mismuninum á margföldunarstuðli 53 árs manns og 54 ára manns. Stuðullinn sé því 7,023 (7,139 - 6,932= 0,207 x 206/365 = 0,116, 7,139 – 0,116 = 7,023).

Samkvæmt því sé bótakrafan vegna varanlegrar örorku reiknuð á eftirfarandi hátt: 3.886.585,- x 7,023 x 20% =. 5.459.097 krónur en réttargæslustefndi hafi þegar greitt 893.190 krónur vegna slysatryggingar launþega sem komi til frádráttar. Krafan vegna þessa bótaþáttar sé því 4.565.907 krónur.

Aðalkrafa stefnanda sé því eftirfarandi:

Þjáningabætur 200.100

Bætur vegna varanlegs miska 945.975

Bætur vegna varanlegrar örorku 4.565.907

Samtals 5.711.982

Greiðsla frá almannatryggingum - 389.763

Samtals 5.322.219

Við útreikning varakröfu sé stuðst við tekjur stefnanda árin 2002-2004 samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Ár Tekjur Vísitala ársins Vísitala 24.11.05 Samtals

2002 2.073.639 226,4 272,3 2.494.045

2003 2.447.833 239,1 272,3 2.787.724

2004 3.666.590 250,3 272,3 3.988.863

Viðmiðunarlaun stefnanda fyrir varakröfu sé því 3.275.623 krónur að meðtöldu 6% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð.

Vegna þessa þáttar sé því krafist 3.275.623 x 7,023 x 20% eða 4.600.940 króna. Frá þeirri fjárhæð dragist greiðsla úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 893.190 krónur og greiðsla frá almannatryggingum að fjárhæð 389.763 krónur. Samtals sé því varakrafa vegna varanlegrar örorku 3.317.987 krónur.

Varakrafa stefnanda sé því eftirfarandi:

Þjáningabætur 200.100

Bætur vegna varanlegs miska 945.975

Bætur vegna varanlegrar örorku 3.317.897

Samtals 4.464.062

Málskostnaðarkröfu sína byggir stefnandi á 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988. Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefndi kveður að um ábyrgð hans fari samkvæmt almennu sakarreglunni. Sönnunarbyrði hvíli á stefnanda. Byggi stefndi á því að ósannað sé að slysið sé að rekja til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Af gögnum málsins megi ráða að orsök slyssins hafi verið óhappatilviljun og/eða það hafi orsakast af aðgæsluleysi stefnanda sjálfs.

Sýknukrafa stefnda sé á því byggð að ósannað sé að tjónið verði rakið til vanrækslu við aðbúnað eða leiðbeiningar til starfsmanna, slægrar verkstjórnar eða annarra atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Stefndi telur að ekki hafi verið brotið á lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eða reglum settum með stoð í þeim. Þá telur stefndi að orsakir slyssins verði ekki raktar til brots vinnuveitanda á reglu heldur þess að stefnandi hafi ekki fylgt því verklagi sem vinnuveitandi hafi brýnt fyrir honum.

Niðurstaða Vinnueftirlitsins sé skýr. Meginorsök slyssins var sú að stefnandi hafi gengið eftir 15-20 cm breiðum kanti færibandsins þar sem hann hafi ekki komist eftir sjálfu bandinu vegna farangurs sem á því hafi verið. Vinnueftirlitið hafi engar athugasemdir gert við aðstæður á vinnusvæðinu eða talið þörf á breytingum á vinnuháttum.

Samkvæmt starfsreglum þeim sem stefndi hafi sett starfsmönnum sínum hafi þeim borið að setjast á bandið sjálft, síðan að gangsetja það og láta bandið um að flytja þá upp og niður í lestina. Starfsmönnum hafi við upphaf starfa verið gert að gangast undir verklega kennslu og námskeið þar sem umrædd verklagsregla hafi meðal annars verið kennd. Á öryggisnámskeiðinu sé starfsmönnum látinn í hendur bæklingurinn „Öryggi á hlaði“. Í þeim bæklingi segi meðal annars:

„Flýttu þér hægt. Flýtir eykur hættu á mistökum“

„Venjir þú þig á hættu – þýðir það að þú hættir að taka eftir henni, vaninn gerir menn kærulausa. Sýndu ávallt varúð, jafnvel þótt ekkert hafi hent þig áður – það er of seint eftir á“

Á flugvelli leynist ýmsar hættur og sé margt sem beri að varast. Stefndi hafi útbúið ítarlegan bækling með reglum og leiðbeiningum til starfsmanna. Þá séu framkvæmd áhættumöt á mismunandi þáttum starfseminnar til dæmis fyrir þjónustu flugvéla á hlaði. Reglum samkvæmt séu kosnir öryggistrúnaðarmenn fyrir mismunandi deildir starfseminnar og haldnir öryggisnefndarfundir mánaðarlega, þar sem farið sé yfir hvað megi betur fara. Fundi þessa sæki starfsmenn tilnefndir af vinnuveitanda og trúnaðarmenn starfsmanna. Það sé hins vegar ómögulegt að setja skrifleg bönn og boð um allt og því verði stefndi að treysta því að starfsmennirnir sjálfir gæti varúðar, beiti skynsemi við störf sín og taki ekki óþarfa áhættur.

Því sé mótmælt að starfsmönnum stefnda hafi verið uppálagt að fara niður brún færibandsins. Þvert á móti hafi stefndi brýnt fyrir starfsmönnum sínum að setjast á bandið og láta það flytja þá upp og niður. Hins vegar hafði ekki verið sett bann við því að starfsmenn gengju eftir bandinu sjálfu eftir að það hafði verið stöðvað. Bandið sé tæpur metri á breidd og því lítil áhætta fólgin í því að ganga niður bandið úr 2 metra hæð. Vinnueftirlitið hafi ekki gert athugasemd við það að starfsmönnum væri heimiluð för eftir bandinu sjálfu. Er slysið varð hafi stefnandi aftur á móti gengið niður bandið meðan það var fullt af töskum og hafi hann því þurft að ganga á 15-20 cm brík. Þetta sé algjörlega á skjön við starfsreglur stefnda enda skapist af þessu augljós hætta.

Stefnandi beri því við í stefnu að hann hafi ekki getað sest á færibandið og óskað eftir því við stjórnanda þess að það myndi ferja hann niður þar sem að stjórnandi færibandsins hefði brugðið sér frá. Vegna þessarar fullyrðingar stefnanda sé rétt að benda á að stjórntæki færibandsins séu við báða enda bandsins. Stefnandi hefði því sjálfur getað ýtt á hnapp og ferjað sig niður sitjandi á bandinu eftir að hafa fjarlægt þær töskur sem á því voru.

Þá beri stefnandi því einnig við í stefnu, að honum hafi ekki verið unnt að setjast á færibandið og fara með því niður því þá hefðu töskurnar sem voru á færibandinu dottið niður á flugbrautina. Stefndi telur að eðlilegt verklag og samkvæmt verklagsreglum hefði verið að fjarlægja þær töskur sem á bandinu voru og setja þær inn í farangursrýmið, áður en bandið var stöðvað. Hegðun stefnanda hafi verið gáleysisleg. Sú mótbára að farangursrýmið hafi verið of fullt til þess að taka við farangrinum sem á bandinu var sé gagnslaus. Það þýði einfaldlega að stefnandi hefði átt að hafa hugsun á því að yfirgefa farangursrýmið nokkrum andartökum fyrr. Það geti ekki skrifast á ábyrgð vinnuveitanda að stefnandi hafi ekki gætt að því að fara úr flugvélinni fyrr.

Stefndi mótmælir jafnframt þeirri fullyrðingu stefnanda að réttargæslustefndi hafi viðurkennt að verklag við fermingu flugvéla hjá stefnda væri ábótavant. Stefndi vill sérstaklega mótmæla og vekja athygli á því að í stefnu sé haft rangt eftir starfsmanni réttargæslustefnda þrátt fyrir að ummælin séu í gæsalöppum og eigi að vera orðrétt eftir honum höfð. Í stefnu segi að réttargæslustefndi hafi viðurkennt að verklag við fermingu flugvéla hjá stefnda væri ábótavant því orðrétt segi í tölvupósti til fyrrum lögmanns stefnanda: „Ekki mun hafa verið sett bann við því að starfsmenn gangi eftir bríkinni, sem tjónþoli gekk eftir í umrætt sinn, enda getur slíkt skapað augljósa hættu við ýmsar aðstæður.“ Hið rétta sé að í tölvupósti starfsmanns réttargæslustefnda segi:

„Ekki mun hafa verið sett bann við því að starfsmenn gengju eftir bandinu sjálfu, en hins vegar var alls ekki ætlast til þess að starfsmenn gangi eftir bríkinni, sem tjónþoli gekk eftir í umrætt sinn, enda getur slíkt skapað augljósa hættu við ýmsar aðstæður.“

Því fari því fjarri að í orðum starfsmanns réttargæslustefnda felist einhver viðurkenning á að verklagi hjá stefnda hafi verið ábótavant. Þá sé ámælisvert að haft sé rangt eftir starfsmanni réttargæslustefnda með þessum hætti.

Stefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda að slys á öðrum starfsmanni 2 árum síðar sýni að stefndi láti sér öryggisreglur í léttu rúmi liggja. Ljóst sé af skýrslu Vinnueftirlitsins að sá starfsmaður hafi ekki verið að fylgja því verklagi sem stefndi brýni fyrir starfsmönnum sínum, þ.e. að setjast á bandið og láta það bera sig niður. Heldur hafi starfsmaðurinn á sama hátt og stefnandi sýnt af sér gálausa hegðun þegar hann kaus að ganga niður bríkina. Af þessu tiltekna máli verði engar ályktanir dregnar sem varði dómsmál stefnanda.

Þá mótmælir stefndi þeirri fullyrðingu stefnanda að stefndi hafi viðurkennt að stefnandi beri enga sök á orsökum vinnuslyssins, þar sem það sé fullyrt af verkstjóra stefnda í tilkynningu stefnda til réttargæslustefnda um vinnuslysið. Hér sé væntanlega verið að vísa til þess að G-kk-nf S-kk-nf, öryggis- og gæðastjóri stefnda sem fyllt hafi út tilkynninguna til réttargæslustefnda, haki við „nei“ þegar spurt sé hvort tjónþoli eigi sjálfur sök á slysinu. Umræddur starfsmaður stefnda hafi ekki verið vitni að slysinu og þá sé hann ekki svo vitað sé sérfræðingur í skaðabótarétti, tryggingarskilmálum eða því hvað felist í hugtakinu eigin sök. Það sé því fráleitt að halda því fram að stefndi hafi með þessu viðurkennt með bindandi hætti að stefnandi beri enga sök í þessu máli.

Stefndi mótmælir því að hafa ekki sinnt leiðbeininga- og upplýsingaskyldu sinni gagnvart stefnanda. Við upphaf starfa hjá stefnda sæki starfsmenn námskeið sem heiti „Öryggi á hlaði“. Þá séu starfsmenn í lok námskeiðsins látnir þreyta próf úr því efni sem farið sé yfir á námskeiðinu. Stefnandi hafi setið þetta námskeið og tekið prófið þegar að hann hóf fyrst störf hjá stefnda, árið 1998.

Á þessu námskeiði sé starfsmönnum látið í té afrit af handbók sem hafi að geyma öryggisreglur sem gildi á flugvellinum. Þá sé með verklegri kennslu veittar leiðbeiningar um hvernig eigi að vinna við affermingu og fermingu flugvéla. Sú regla sé brýnd fyrir starfsmönnum þegar þeir hefji störf við fermingu og affermingu véla að setjast á færibandið, gangsetja það síðan og fara þannig í og úr lest flugvélar. Þetta sé það verklag sem stefndi hafi lagt fyrir starfsmenn sína að fylgja. Stefnda hafi þó verið kunnugt um að sumir starfsmenn gengu eftir bandinu sjálfu, eftir að það hafði verið stöðvað og hafi hann ekki sett bann við því. Vinnueftirlitið hafi engar athugasemdir gert við slíkt verklag.

Mótmælt sé öllum fullyrðingum stefnanda um brot stefnda á skyldum sínum samkvæmt lögum og reglum. Sérstaklega skuli áréttað að færiband það sem stefnandi vann við í umrætt sinn, þ.e. færiband nr. 57, hafi ítrekað verið skoðað af Vinnueftirlitinu án athugasemda og hafi það er slysið varð verið með gilda skoðun frá Vinnueftirlitinu allt til janúar 2006. Þá beri að geta þess að starfsmönnum stefnda sé gert að vera í öryggisskóm, með hnépúða og með heyrnahlífar. Loks skuli ítrekað að stefnandi hafði unnið hjá stefnda af og til um árabil og hafi hann því gjörþekkt aðstæður og hafi hann verið alvanur verkinu.

Af öllu framangreindu telur stefndi ljóst vera að atvikið sé einungis að rekja til gáleysis stefnanda sjálfs og ef til vill óhappatilviljunar.

Til vara byggir stefndi á því að tjón stefnanda sé að mestu leyti að rekja til aðgæsluleysis stefnanda og ef til vill óhappatilviljunar. Stefnandi eigi því að bera stærstan hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Því til stuðnings vísist til sömu málsástæðna og fram komi til rökstuðnings aðalkröfu eftir því sem við geti átt.

Stefndi mótmælir því tekjuviðmiði sem stefnandi leggi til grundvallar útreikningi bóta vegna varanlegrar örorku samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga. Þar miði hann einungis við tekjuárið 2004 en ekki þrjú síðustu almanaksárin fyrir slysdag líkt og meginreglan kveði á um. Stefndi mótmælir þeim útreikningi og telur að stefnandi hafi ekki sannað að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi hjá stefnanda og að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans. Ljóst sé að tekjur stefnanda hafi verið lægri tekjuárin 2002 og 2003 en árið tekjuárið 2004 sem stefnandi kjósi að leggja eitt til grundvallar. Einnig sé ljóst að tekjur stefnanda hafi verið lægri fyrir tekjuárið 2005. Það sé stefnanda að færa sönnur fyrir því að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi hjá honum síðustu þrjú almanaksár fyrir tjónsatvik og að annar mælikvarði fyrir líklegar framtíðartekjur sé réttari. Hafi stefnandi ekki fært sönnur fyrir þessu.

Þá mótmælir stefndi því að þjáningatímabil hafi varað í 174 daga en samkvæmt örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef hafi það varað frá 4. júní 2005 til 24. nóvember 2005 eða í 173 daga. Þá miði stefnandi í útreikningum sínum við að margfeldisstuðull vegna líkamlegrar örorku sé 7,023 en ætti að vera 7,022 þar sem stefnandi hafi verið 53 ára og 207 daga gamall er slysið varð.

Stefndi mótmælir útreikningi stefnanda á bótum og vaxta- og dráttarvaxtakröfu. Stefnandi hafi fyrst lagt fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta við rekstur málsins fyrir dómi. Upphafstími dráttarvaxta, ef bætur verði dæmdar, sé því í fyrsta lagi við dómsuppsögu.

V

Eins og fram er komið deila aðilar fyrst og fremst um það hvort stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni því sem stefnandi varð fyrir í vinnuslysi hinn 4. júní 2005. Er óumdeilt að slysið varð með þeim hætti að stefnandi, sem var við störf sín sem hlaðmaður í flugvél á Keflavíkurflugvelli, féll niður af færibandi um tvo metra niður á malbikaðan völlinn fyrir neðan. Við fallið handleggsbrotnaði stefnandi og er ekki ágreiningur um afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda.

Stefnandi kveður að þegar slysið átti sér stað hafi hættulegt verklag við fermingu flugvéla verið látið viðgangast af hálfu stefnda og hafi beinlínis verið ætlast til þess að svo væri gert.

Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að eina leiðin til að komast úr og í lest flugvélarinnar, þegar hún var hlaðin, var með færibandi. Þá liggur fyrir að stjórntæki færibandsins voru við báða enda þess. Eru því haldlaus þau rök stefnanda að þar sem stjórnandi færibandsins hefði brugðið sér frá hafi hann ekki getað sest á færibandið og látið það ferja sig niður.

Kveðst stefnandi ekki hafa getað komist öðruvísi niður úr lestinni en að fara niður eftir brún færibandsins þar sem bandið hafi verið fullt af töskum og hann hafi ekki viljað ganga yfir töskurnar. Fyrir liggur að umrætt færiband hafði verið stöðvað þegar stefnandi hugðist fara niður úr lestinni. Þykir ljóst að stefnandi hefði átt að sjá það fyrir nægilega snemma að lestin væri að fyllast og að hann þyrfti að fara niður úr henni. Hefði hann því átt að bregðast við fyrr ef svo var. Þá verður ekki annað séð en að stefnanda hefði verið í lófa lagið að hreinsa færibandið, þ.e. senda farangurinn til baka, svo að hann gæti þá annaðhvort stöðvað það og gengið niður eftir því miðju eða sest á það og látið það ferja sig niður. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á það að eina leiðin fyrir hann til að komast niður hafi verið sú sem hann valdi. Þykir ekki skipta máli í þessu sambandi hvort hann kaus að ganga niður eftir brún færibandsins eða færa sig niður eftir því með því að beygja sig yfir það með fæturna á brúninni öðrum megin og hendurnar á brúninni hinum megin, eins og skilja mátti af framburði hans fyrir dómi. Hvort tveggja skapaði augljóslega mikla hættu og hlaut stefnanda sem var vanur hlaðmaður að gera sér grein fyrir því.

Stefnandi heldur því fram að réttargæslustefndi hafi viðurkennt að verklag við fermingu flugvéla hjá stefnda væri ábótavant og vísar hann þar til tölvupósts sem starfsmaður réttargæslustefnda sendi lögmanni stefnanda á sínum tíma. Tekur stefnandi upp það sem hann segir vera orðrétt úr tölvupóstinum: „Ekki mun hafa verið sett bann við því að starfsmenn gangi eftir bríkinni, sem tjónþoli gekk eftir umrætt sinn, enda getur slíkt skapað augljósa hættu við ýmsar aðstæður.“ Þetta er ekki orðað svona í tilgreindum tölvupósti heldur segir þar orðrétt: „Ekki mun hafa verið sett bann við því að starfsmenn gengju eftir bandinu sjálfu, en hins vegar var alls ekki ætlast til þess að starfsmenn gangi eftir bríkinni, sem tjónþoli gekk eftir í umrætt sinn, enda getur slíkt skapað augljósa hættu við ýmsar aðstæður.“ Ljóst er að stefnandi tekur orð setningarinnar þarna úr samhengi og verður merking hennar því allt önnur en hún er í raun. Verður umræddur tölvupóstur ekki með nokkru móti skilinn á þann veg sem stefnandi heldur fram, heldur þvert á móti.

Stefndi kveður þá aðferð sem stefnandi kaus að nota við að komast niður úr lestinni vera algerlega á skjön við starfsreglur stefnda enda skapist af henni mikil hætta. Kveðst stefndi hafa sett starfsmönnum sínum reglur um að þeim bæri að setjast á bandið sjálft og síðan gangsetja það og láta bandið um að flytja þá upp og niður í lestina. Ekki hafi þó verið sett bann við að ganga niður bandið ef það hefði verið stöðvað. Þetta fær stuðning í framburði vitnisins B-kk-ef S. Þ-kk-ef, sem var flokkstjóri við verkið umrætt sinn, en hann bar að sú aðferð sem stefnandi beitti hafi verið bönnuð. Þá fær þetta enn fremur stuðning í framburði vitnisins G-kk-ef S-kk-ef, forstöðumanns gæða- og öryggismála hjá stefnda.

Í málinu liggja fyrir gögn um að starfsmönnum stefnda var gert, við upphaf starfa, að gangast undir verklega kennslu og námskeið þar sem umrædd verklagsregla var kennd auk þess sem starfsmönnum var látinn í té bæklingur um öryggi á hlaði. Samkvæmt gögnum málsins fór stefnandi á slíkt öryggisnámskeið þegar hann hóf störf hjá stefnda í maí 1998.

Þá verður ekki fallist á það með stefnanda að með því að haka við í dálkinn með svarinu „nei“ við spurningu um hvort tjónþoli eigi sjálfur sök á tjóninu í tilkynningu til réttargæslustefnda um vinnuslysið hafi stefndi viðurkennt með bindandi hætti að stefnandi bæri enga sök á tjóninu. Við mat á þessu ber að líta til þess að G-kk-nf S-kk-nf öryggis- og gæðastjóri stefnda sem fyllti umrædda tilkynningu út var ekki vitni að slysinu.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á það með haldbærum gögnum að þau vinnubrögð sem hann viðhafði umrætt sinn hafi viðgengist hjá stefnda og að jafnvel hafi verið hvatt til þeirra af hálfu stefnda. Þá hefur stefnandi ekki sýnt fram á það að stefndi hafi látið hættuleg vinnubrögð viðgangast svo að ferming gengi sem hraðast fyrir sig. Hefur stefndi þvert á móti sýnt fram á það með gögnum að öryggi sé það sem mest áhersla sé lögð á í þeirri starfsemi sem stefndi hefur með höndum.

Stefnandi heldur því fram að stefndi láti sér öryggisreglur í léttu rúmi liggja þrátt fyrir ítrekuð slys við fermingu flugvéla á hans vegum. Ekkert liggur fyrir um ítrekuð slys en fyrir liggur að 22. ágúst 2007 slasaðist annar starfsmaður stefnda sem var að vinna sams konar störf og stefnandi við sama færiband. Ekki liggja fyrir í máli þessu óyggjandi gögn um þetta slys og verða því engar ályktanir af því máli dregnar varðandi niðurstöðu í þessu máli og þykir stefnandi því ekki hafa sýnt fram á að stefndi láti sér öryggisreglur í léttu rúmi liggja.

Gagnstætt því sem stefnandi heldur fram bera gögn málsins með sér að hjá stefnda séu framkvæmd áhættumöt meðal annars vegna þjónustu flugvéla á hlaði. Þá bera gögn málsins með sér að stefndi fullnægði þeim öryggiskröfum sem á honum hvíldu, s.s. með kosningu öryggistrúnaðarmanns, skipun öryggisvarðar og öryggisnefndar, en fram kemur að haldnir séu öryggisnefndarfundir mánaðarlega sem starfsmenn tilefndir af vinnuveitanda og trúnaðarmenn starfsmanna sæki. Hefur stefnandi engum haldbærum gögnum stutt þær fullyrðingar sínar að stefndi hafi brotið gegn reglum nr. 77/1982 um heilbrigðis- og öryggisstarfsemi innan fyrirtækja með því að nefndir öryggisaðilar hafi ekki verið starfandi hjá stefnda eða að þeir aðilar hafi ekki sinnt starfsskyldum sínum.

Stefnandi heldur því fram að bæði verklag og umrætt færiband hafi verið óforsvaranlegt. Byggir stefnandi á því að samkvæmt skýrslu Vinnueftirlitsins hafi vinnuaðstæður umrætt sinn verið hættulegar og hafi færibandið hentað illa til að koma starfsmönnum upp í lestina og aftur niður. Af skýrslu Vinnueftirlitsins verður með engu móti ráðið að athugasemdir séu gerðar við umrætt færiband. Þvert á móti liggur fyrir að færibandið sem um ræðir hafi ítrekað verið skoðað af Vinnueftirlitinu án athugasemda og var það með gilda skoðun þegar slysið átti sér stað. Var það mat Vinnueftirlitsins að til þess að aðstæður væru forsvaranlegar verði að tryggja að umferð starfsmanna sé einungis heimiluð eftir sjálfu bandinu eftir að það hefur verið tæmt og stöðvað og er það í samræmi við þær reglur sem stefndi hafði sett um starfsemina. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á að verklag og umrætt færiband hafi ekki verið forsvaranlegt. Þá verður ekki séð með hvaða hætti stefndi á að hafa brotið gegn þeirri skyldu sinni að gæta öryggis í starfsemi sinni samkvæmt reglum um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar nr. 499/1994.

Að öllu því virtu sem nú hefur verið rakið þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á það að slys hans verði rakið til vanrækslu stefnda við aðbúnað eða leiðbeiningar til starfsmanna eða slælegrar verkstjórnar og hafi stefndi þannig brotið lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eða reglum settum með stoð í þeim lögum. Þá hefur stefnandi heldur ekki sýnt fram á að stefndi hafi brotið sérstakar leiðbeininga- og upplýsingaskyldur sínar. Þá verður ekki séð að stefnda hafi borið að hafa til reiðu skráðar verklagsreglur að öðru leyti en fram koma í bæklingnum „Öryggi á hlaði“ sem starfsmenn stefnda fengu í hendur, enda voru vinnubrögð þau sem viðhafa skyldi kennd á öryggisnámskeiði sem stefndi hélt fyrir starfsmenn sína og stefnandi hafði farið á.

Hefur stefnandi því ekki leitt sönnur að því að slysið og tjónið sem af því hlaust verði rakið til sakar stefnda eða starfsmanna hans sem leiði til skaðabótaábyrgðar stefnda á tjóni stefnanda. Telja verður hins vegar að slys stefnanda verði alfarið rakið til aðgæsluleysis hans sjálfs með því að hann ákvað að virða að vettugi fyrirmæli stefnda um hvernig hann átti að bera sig að við að komast niður úr lest flugvélarinnar, og átti honum sem vönum starfsmanni við það verk sem unnið var að vera ljós hættan af því að fara ekki eftir þeim fyrirmælum. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir þó rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu stefnanda flutti málið T-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf hdl. en af hálfu stefnda og réttargæslustefnda flutti málið K-kvk-nf E-kvk-nf hrl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Flugþjónustan Keflavíkurflugvelli ehf., er sýknaður af öllum kröfum stefnanda, Ó-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf