S-779/2012

Mál þetta, sem þingfest var 6. nóvember sl. og dómtekið 15. janúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, dagsettri 1. október 2012, á hendur A-kk-þgf B-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, Melasíðu 4h, Akureyri,

„fyrir eignaspjöll, með því að hafa, miðvikudagskvöldið 30. nóvember eða aðfaranótt fimmtudagsins 1. desember 2011, skemmt dýnu í fangaklefa nr. 4 í fangageymslu á lögreglustöðinni við Hringbraut 130, Reykjanesbæ, þar sem hann var vistaður eftir handtöku þann 30. nóvember 2011, samtals tjón að fjárhæð kr. 19.957 kr.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða lögreglustjóranum á Suðurnesjum kr. 19.957,- auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001.“

Ákærði kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins og játaði það rétt að hann hafi skemmt umrædda dýnu en kvaðst hafa þurft að éta hana þar sem honum hafi ekki verið fært vott né þurrt í fangageymslunni. Hafnaði hann bótakröfunni. Fór munnlegur málflutningur fram þann 15. janúar sl. og var málið dómtekið að honum loknum.

Málsatvik.

Upphaf máls þessa er að starfsmaður Flughótels Keflavíkur óskaði eftir aðstoð lögreglu þar sem tveir menn þar neituðu að greiða fyrir veittar veitingar á staðnum. Þegar lögreglan kom á staðinn neituðu þeir að segja deili á sér og einnig að greiða reikninginn. Handtók lögreglan því báða mennina en áður en þeir yfirgáfu staðinn bauðst annar aðilinn til að greiða reikninginn með kreditkorti. Komst lögreglan þannig að því hver annar hinna kærðu væri. Voru báðir mennirnir fluttir á lögreglustöð við Hringbraut í Reykjanesbæ og var ákærði settur í fangaklefa nr. 4. Var ástand ákærða þannig að hann gat ekki skrifað undir upplýsingar sem látnar eru í té þeim sem hafa verið handteknir. Þá liggur fyrir í málinu vistunarskýrsla þar sem fram kemur að læknir vitjaði ákærða í fangaklefa vegna vanlíðanar fangans að hans ósk en hann er HIV-smitaður. Kom læknir þann 1. desember 2011 kl. 00.16. Samkvæmt lögregluskýrslu í málinu átti brotið sér stað 30. nóvember 2011 klukkar 23.03 og var skýrsla skrifuð 1. desember 2011 kl. 00.43. Segir í lok skýrslunnar: „Þegar skýrsla þessi er rituð þá mun A-kk-nf hafa eyðilagt dýnu í fangaflefa 4 og migið á gólfið“.

Vistunarskýrsla liggur fyrir í málinu þar sem kemur fram að þann 1. desember 2011 klukkan 00:16 hafi verið haft samband við lækni að beiðni ákærða og klukkan 00:24 er heimsókn læknis skráð. Klukkan 01:05 var gætt að fanga, klukkan 01:30 voru ákærða færð lyf. Klukkan 02:21 var gætt að ákærða og klukkan 03:00 var honum færður drykkur. Frá klukkan 03:10 til klukkan 04:46 var fimm sinnum gætt að ákærða. Klukkan 05:20 voru ákærða færð lyf og klukkan 05:21 var honum færður drykkur. Klukkan 05:59 var gætt að ákærða og klukkan 06:33 var ákærði færður á salerni. Klukkan 07:29 er bókað að ákærði hafi verið sofandi. Var ákærði látinn laus klukkan 09:15 þann 1. desember 2011.

Skýrsla var tekin af ákærða hjá lögreglu klukkan 08:53 að morgni 1. desember 2011. Þar segist ákærði viðurkenna að hafa skemmt dýnuna en hann segist hafa bitið í dýnuna og tekið gervileðrið af dýnunni. Það hafi fokið gífurlega í ákærða við að hafa verið handtekinn vegna starfsmanns á hótelinu. Kvaðst ákærði ekki geta útskýrt hvers vegna hann hafi eyðilagt dýnuna en hann hafi bara orðið svo reiður að lenda í fangelsi eftir að hafa farið út að borða. Aðspurður kvaðst hann fús til að greiða fyrir skemmdirnar og hann viti að hann eigi ekki að gera svona hluti.

Í málinu liggur fyrir reikningur frá Bólstrun Jóhanns frá 7. desember 2011 og kemur fram að um sé að ræða 1 stk. svampdýnu í fangaklefa, viðgerð og klæningu, samtals 19.957 krónur.

Þann 7. maí 2011 hringdi lögregla í ákærða og tilkynnti honum um viðgerðarkostnað á dýnunni og kvaðst ákærði ætla að greiða hann fyrir 11. maí 2011.

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði kom fyrir dóminn og kvaðst hafa verið afar ósáttur við handtökuna og hann hafi fengið ómannúðlega meðhöndlun í fangaklefa. Hann hafi ekki fengið vott né þurrt um nóttina og hann geti ekki staðfest að það hafi verið læknir sem hafi vitjað hans, hann viti ekki til þess að læknar vitji sjúklinga í lopapeysu.

Ákærði viðurkenndi fyrir dóminum að hafa eyðilagt umrædda dýnu en það sé honum refsilaust þar sem honum hafi verið nauðsyn að éta dýnuna vegna hungurs.

Aðspurður fyrir dóminum hvort hann hafi ekki verið að koma úr mat á hóteli þegar hann var handtekinn, kvaðst hann hafa fengið forrétt, sem hafi verið ávaxtadiskur ásamt salati en félagi hans hafi fengið kalda súpu. Þá hafi þeir fengið rauðvínsflösku sem þeir hafi rétt verið byrjaðir á. Kvað hann eitt jarðarberið á diski hans hafa verið trénað og hann kvartað yfir því við þjóninn. Hafi það verið að nauðsynjalausu að kalla til lögreglu. Þá kvaðst hann vera ósáttur við að reikningurinn hafi verið greiddur með hans greiðslukorti og hann ekki undirritað kvittun.

Lögreglumennirnir G-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf Ó-kk-nf og H-kk-nf S-kk-nf komu fyrir dóminn og lýstu því að þeir hefðu farið í útkall á Flughótelið í Keflavík, vegna tveggja manna sem hafi neitað að greiða reikning. Þegar þeir komu á hótelið hafi þeim verið vísað á tvo menn sem sátu við borð og hafi þeir verið mjög ölvaðir. Hafi þeir neitað að gera grein fyrir sér og vegna ástands þeirra hafi verið ákveðið að handtaka þá og færa á lögreglustöð. Áður en þeir hafi yfirgefið hótelið hafi annar þeirra sagst vera með greiðslukort í handtösku sinni og hafi lögreglan greitt reikninginn með því korti. Ákærði hafi ekki getað undirritað kvittun þar sem hann hafi verið í handjárnum og undirritunar hafi ekki verið óskað af hálfu hótelsins. Hafi lögreglu, þrátt fyrir þetta, þótt nauðsynlegt að vista ákærða og félaga hans í fangageymslu sökum ölvunar og háttsemi þeirra en þeir hafi ekki átt heimili í Reykjanesbæ.

Vitnið G-kk-nf S-kk-nf kvaðst hafa sinnt ákærða um nóttina og ítrekað hafa boðið ákærða vatn og kaffi sem ákærði hafi afþakkað. Honum hafi samt verið fært vatn en vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærða drekka það. Kvað hann ákærða hafa látið illa í fangaklefanum, barið í hurð og látið illum látum. Illa hafi gengið að ræða við hann. Mundi vitnið að læknir hafi verið kallaður á staðinn en vitnið kvaðst ekki muna til þess að það hafi sjálft fært ákærða lyfin þótt það stæði þannig í vistunarskýrslunni en það sem þar stæði væri rétt.

Lögreglumennirnir Ó-kk-nf H-kk-nf, S-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf R-kk-nf R-kk-nf komu fyrir dóminn og staðfestu að þeir hafi verið á vakt umrædda nótt og vitjað ákærða í fangaklefa en gátu ekki staðfest það sérstaklega hver hefði fært ákærða lyf eða vatn. Aðspurt kvað vitnið Ó-kk-nf handtökuna ekki hafa verið ólögmæta. Vitnið mundi aðspurt eftir því að ákærði hafi óskað eftir lækni, vitnið hafi haft samband við lækni sem hafi vitjað ákærða fljótlega í framhaldi. Þá kvað vitnið lyf hafa verið sótt á hótelið sem ákærði dvaldi á að hans ósk.

Forsendur og niðurstöður.

Ákærði hefur játað að hafa skemmt umrædda dýnu eins og lýst er í ákæru en sú háttsemi sé honum refsilaus þar sem handtaka og vistun í fangaklefa í framhaldi hafi verið ólögmæt og ómannúðleg. Honum hafi ekki verið færður matur og ekkert að drekka á meðan hann var vistaður í fangaklefanum. Þá hafi hann verið svo soltinn að hann hafi orðið að leggja sér rúmdýnuna til munns. Kvað ákærði ekkert að því að leggja sér leður til munns.

Til þess er að líta að þegar ákærði var handtekinn, rétt fyrir miðnætti þann 30. nóvember 2011, var hann að snæða á Flughóteli Icelandair í Keflavík og var ágreiningur um ágæti eftirréttar tilefni þess að starfsstúlka kallaði til lögregluna. Samkvæmt vætti lögreglumanna sem fóru á vettvang voru ákærði og félagi hans áberandi drukknir og töldu þeir nauðsyn að flytja þá á lögreglustöð, þar sem þeir neituðu að gera grein fyrir sér, og svo að vista þá í fangaklefa í framhaldi vegna ölvunar. Var ákærði færður í fangaklefa rétt eftir miðnætti og hleypt út upp úr klukkan níu að morgni 1. desember 2011. Á þeim tíma var sautján sinnum gætt að ákærða og þar af einu sinni af lækni. Ákærða voru færð lyf tvisvar sinnum á tímabilinu og þrisvar sinnum fært vatn samkvæmt vistunarskýrslu. Þá fór ákærði einu sinni á salerni. Klukkan hálfátta um morguninn er ákærði sofandi.

Dómurinn telur frásögn og skýringar ákærða um að hann hafi verið svo soltinn að hann hafi ekki átt annan kost en að leggja sér svampdýnu til munns svo fráleita að virða verður hana að vettugi. Ákærði fékk í það minnsta þvisvar sinnum að drekka yfir nóttina og var einnig boðið kaffi sem hann afþakkaði.

Varnir ákærða snúa að tilefni handtöku hans og meðferð lögreglu á honum í framhaldi. Ekkert er fram komið sem gefur tilefni til að draga lögmæti aðgerða lögreglu og afskipti hennar af ákærða í efa, enda er það ágreiningsefni ekki sakarefnið í þessu máli né að það hafi verið til rannsóknar. Þá er ekkert að finna í lögum um meðferð sakamála, né almennum hegningarlögum um refsileysisástæður, sem heimfæra mætti atvik ákærða undir þannig að það heimilaði að láta refsingu niður falla fyrir þá háttsemi sem honum er gerð í ákæru. Er þessum vörnum ákærða því hafnað.

Auk þess er í 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 lögreglu veitt heimild til að handtaka menn og færa á lögreglustöð í þeim tilgangi að halda uppi lögum og reglu, svo sem ef maður ærist á almannafæri eða veldur þar hneyksli eða hættu á óspektum. Ekkert er fram komið hjá ákærða um að lögregla hafi í umrætt sinn farið út fyrir valdheimildir sínar. Þá hefur ákærði ekki sýnt fram á að grunnþörfum hans og lögbundnum réttindum hafi ekki verið sinnt á meðan hann var vistaður í fangaklefa.

Með hliðsjón af játningu ákærða og atvikum öllum, verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákæru og verður honum gerð refsing fyrir. Er háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæðis.

Sakaferill ákærða er langur. Frá árinu 1980 til ársins 2012 hefur honum fimmtán sinnum verið gerð refsing fyrir ýmis hegningarlaga- og umferðarlagabrot. Brot ákærða frá árinu 1999 varða einungis brot á umferðarlögum.

Ákærði gekkst undir sátt þann 4. janúar 2012 fyrir umferðarlagabrot og var gert að greiða sekt að fjárhæð 130.000 krónur fyrir brot gegn 37. gr. umferðarlaga og var sviptur ökurétti í einn mánuð. Brot það sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir nú er framið áður en ákærði gekkst undir ofangreinda sátt og verður honum því gerður hegningarauki samkvæmt 60. gr., sbr. 78. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af því tjóni, sem ákærði olli í máli þessu, þykir rétt að gera honum sekt, þannig að hann greiði 20.000 krónur í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæti ella fangelsi í tvo daga.

Með vísan til 218. gr. laga nr. 19/1991 ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar sem eru málsvarnarlaun verjanda ákærða, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin 150.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði mótmælti bótakröfunni. Í málinu liggur fyrir reikningur að fjárhæð 19.957 krónur. Þrátt fyrir mótmæli ákærða um réttmæti bótakröfunnar telur dómurinn hana nægjanlega rökstudda með játningu ákærða og gögnum þannig að ákærði verði dæmdur til að greiða bótakrefjanda þá fjárhæð. Ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en að ákærða hafi sannanlega fyrst verið birt bótakrafan við birtingu fyrirkalls þann 16. október 2012. Verður ákærði því dæmdur til að greiða framkomna skaðabótakröfu ásamt vöxtum skv. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 frá 16. október 2012 til 16. nóvember 2012, en skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, A-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, greiði 20.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæti ella fangelsi í tvo daga.

Ákærði greiði sakarkostnað sem er þóknun skipaðs verjanda hans G-kk-ef S-x-x R-kk-ef hrl. 150.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði greiði lögreglustjóranum á Suðurnesjum 19.957 krónur í skaðabætur ásamt vöxtum skv. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 16. október 2012 til 16. nóvember 2012 en skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.