E-1222/2019

Dómur:

Mál þetta var höfðað 21. ágúst 2019 og dómtekið 23. janúar 2020 að loknum munnlegum málflutningi. Stefnandi er G-kvk-nf G-kvk-nf, Vatnsendabletti 510, Kópavogi. Stefndi er M-kk-nf Þ-kk-nf I-kk-nf, Boðaþingi 24, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til greiðslu 7.500.000 króna skaða og miskabóta með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. desember 2018 til 10. ágúst 2019, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags. Til vara er krafist lægri bóta að mati dómsins. Jafnframt verði stefndi dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda. Til vara krefst hann sýknu að svo stöddu og til þrautavara að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Með kaupsamningi 25. nóvember 2015 keypti stefnandi af stefnda einbýlishúsið að Vatnsendabletti 510 í Kópavogi. Umsamið kaupverð var 65.000.000 krónur og skyldu 20.000.000 krónur greiddar við kaupsamningsgerð, 20.000.000 krónur við afhendingu hússins 15. febrúar 2016 ásamt yfirtöku lána og loks 19.024.102 króna lokagreiðsla 20. október 2016. Eftir kaupin uppgötvaði stefnandi að lóðarleigusamningur rynni út 2025, taldi þetta verulegan galla á hinu selda, hélt því eftir nefndri lokagreiðslu og lýsti yfir riftun kaupsamnings 22. desember 2016. Í framhaldi höfðaði stefndi mál nr. E33/2017 fyrir Héraðsdómi Reykjaness og krafði stefnanda um lokagreiðsluna. Stefnandi krafðist á móti viðurkenningar á riftun kaupsamnings og að stefndi yrði dæmdur til endurgreiðslu á þegar greiddum 40.000.000 krónum ásamt vöxtum. Féll héraðsdómur á þá leið og var sú niðurstaða staðfest með dómi Landsréttar 12. október 2018 í máli nr. 105/2018.

Í lok október 2018 mun krafa stefnanda á hendur stefnda samkvæmt framansögðu hafa numið krónum 53.853.743 með vöxtum og kostnaði. Vegna ágreinings aðila um lögskilauppgjör, skil á fasteigninni og leigugreiðslur fyrir afnot stefnanda af eigninni er uppgjöri ólokið. Þeir kenna hvor öðrum um þá stöðu mála. Fyrir liggur að stefndi hefur þegar greitt um 31.700.000 krónur upp í kröfu stefnanda samkvæmt dómi Landsréttar.

13. desember 2018 kyrrsetti Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu, að kröfu stefnda, 7.500.000 króna greiðslu til stefnanda á reikningi sýslumanns til tryggingar kröfu stefnda á hendur stefnanda um greiðslu 17.250.000 króna leigu vegna afnota af einbýlishúsinu. Í framhaldi höfðaði stefndi mál nr. 51/2019 fyrir Héraðsdómi Reykjaness til staðfestingar kyrrsetningunni og heimtu ógreiddrar húsaleigu. Dómari í því máli ákvað að skipta sakarefni og dæma fyrst um atriði varðandi skilyrði eða framkvæmd nefndrar gerðar. Féll dómur í þeim þætti máls 27. júní 2019 á þá leið að kyrrsetningargerð sýslumanns var felld úr gildi á þeim grunni að hún uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., enda ætti stefnandi mun hærri peningakröfu á hendur stefnda en sem næmi húsaleigukröfu hans. Í þeim þætti málsins var stefndi dæmdur til greiðslu 310.000 króna málskostnaðar og hefur sá kostnaður verið greiddur. Dóminum var ekki áfrýjað. Enn er óleyst úr húsaleigukröfu stefnda í máli nr. E51/2019.

Í júlí 2019 krafði stefnandi stefnda um bætur vegna kyrrsetningargerðar sýslumanns á grundvelli VII. kafla laga nr. 31/1990. Stefndi hafnaði bótaskyldu og var því mál þetta höfðað.

Áður gerðist það með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 20. júní 2019 að fallist var á kröfu stefnda um að stefnandi yrði borin út úr fasteigninni að Vatnsendabletti 510. Mun sú gerð hafa komið til framkvæmda 12. ágúst 2019.

II.

Stefnandi byggir á því að hin ólögmæta kyrrsetningargerð 13. desember 2018 hafi valdið henni fjártjóni og miska og beri stefndi á því hlutlæga ábyrgð samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990. Fjártjóni skiptir stefnandi í þrennt.

Í fyrsta lagi hafi hún orðið fyrir fjártjóni vegna lögfræðikostnaðar í tengslum við kyrrsetningargerðina og meðferð kyrrsetningarkröfu hjá sýslumanni og fyrir dómi, en það tjón hafi aðeins verið bætt að takmörkuðu leyti með 310.000 króna málskostnaði í máli nr. E51/2019. Er í stefnu vísað í þessu sambandi til tímaskýrslu lögmanns stefnanda á dómskjali 12, sem tilgreinir tæplega 21.000.000 króna málskostnað. Við munnlegan málflutning var hins vegar byggt á málskostnaðaryfirliti á dómskjali 18, en samkvæmt því nemi tjón stefnanda vegna kyrrsetningargerðar sýslumanns í máli nr. E51/2019 krónum 3.288.550 með virðisaukaskatti.

Í öðru lagi reki stefnandi fjártjón til þess að í kjölfar hinnar ólögmætu kyrrsetningar hafi hún ekki átt þess kost að kaupa aðra fasteign líkt og hugur hennar stóð til. Allt hennar sparifé hafi farið til kaupa á nefndri fasteign af stefnda og hafi það einungis að litlu leyti fengist endurgreitt vegna afstöðu stefnda til uppgjörs í samræmi við dóm Landsréttar frá 12. október 2018. Þó hvíli á stefnda sú lagaskylda að skila kaupsamningsgreiðslum til stefnanda áður en henni sé skylt að afhenda honum fasteignina til umráða.

Í þriðja lagi reki stefnandi fjártjón til þess að vegna kyrrsetningarinnar hafi lánstraust hennar beðið hnekki og nær ómögulegt hafi reynst að fá lánafyrirgreiðslu vegna slæmrar lausafjárstöðu hennar.

Miskabótakröfuna reisir stefnandi á því að hún sé 46 ára og hafi alla tíð verið við góða heilsu þar til í maí 2019 er hún [... veiktist...] og hafi frá sama tíma verið meira og minna óvinnufær. Samkvæmt framlögðu vottorði A [... læknis...] megi að öllum líkindum tengja [... veikindin...] við það mikla álag sem stefnandi hafi búið við, meðal annars vegna þeirra mörgu dómsmála sem hún hafi þurft að standa í við stefnda. Þá hafi sú staðreynd að stór hluti sparifjár stefnanda var kyrrsettur aukið álagið á stefnanda og átt stóran þátt í [... veikindum...] hennar og versnandi heilsu. Þess utan hafi umrædd kyrrsetningargerð valdið fjölskyldu stefnanda og öðrum þeim er henni standa næst miklu hugarangri og verið öllum þungbær.

Auk þess að byggja með beinum hætti á 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 vísar stefnandi almennt til þeirra laga, sér í lagi 42. og 43. gr., sem og til meginreglna skaðabótaréttar og hinnar almennu skaðabótareglu.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu á því að fullt tilefni hafi verið til kyrrsetningargerðar sýslumanns 13. desember 2018, enda hafi stefnandi hvorki fyrir þann tíma né síðar léð máls á því að ganga til riftunaruppgjörs samkvæmt reglum 33. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Hafi hún þó sjálf rift kaupsamningi um fasteignina að Vatnsendabletti 510. Þá sé enn óleyst úr þeirri fjárkröfu stefnda sem kyrrsetningargerðinni var ætlað að tryggja, en stefnandi hafi búið í nefndri fasteign frá 16. febrúar 2016 til 12. ágúst 2019 og neiti að greiða fyrir afnotin. Beri því að sýkna stefnda þar sem skilyrðum bótagreiðslu sé ekki fullnægt, sbr. 4. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990.

Stefndi byggir sýknukröfuna einnig á því að tjón stefnanda sé með öllu ósannað. Fjártjónskrafa sé í fyrsta lagi á því reist að stefnandi hafi þurft að greiða lögmannskostnað til að verjast nefndri kyrrsetningu og vísi í því sambandi til tímaskýrslu lögmanns síns á dómskjali 12 sem telji 650,25 vinnustundir. Þeirri tímaskýrslu sé mótmælt sem hreinum uppspuna og að engu hafandi við úrlausn málsins, auk þess sem stefndi sé búinn að greiða 310.000 króna málskostnað vegna kyrrsetningarmálsins í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms 27. júní 2019 í máli nr. 51/2019. Geti stefnandi því ekki haft uppi frekari kröfur fyrir dómi um greiðslu málskostnaðar vegna sama máls. Að því marki sem stefnandi fái byggt á tímaskýrslu lögmanns síns á dómskjali 18 sé henni mótmælt með sömu rökum. Þess utan sé alls ósannað að stefnandi hafi greitt lögmanni sínum 3.288.550 krónur í samræmi við dómskjal 18 og því sé tjón af þeim sökum ósannað.

Þá er því mótmælt sem alls ósönnuðu að stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni vegna þess að hún hafi ekki átt þess kost að kaupa aðra fasteign eins og hugur hennar hafi staðið til. Engin gögn liggi fyrir er styðji þá staðhæfingu. Þá liggi fyrir að stefndi hafi þegar greitt stefnanda um 31.700.000 af 40.000.000 króna höfuðstól dæmdrar kröfu samkvæmt dómi Landsréttar 12. október 2018. Stefnanda hafi því fráleitt skort fé til kaupa á annarri fasteign og hjálpi þar til að hún hafi, enn sem komið er, búið endurgjaldslaust í einbýlishúsinu að Vatnsendabletti 510 frá 16. febrúar 2016 til 12. ágúst 2019.

Loks er því alfarið mótmælt að stefnandi hafi beðið fjártjón vegna hnekkis á lánstrausti, en sú krafa sé engum gögnum studd og líkt og hinar fyrri eingöngu byggð á hugleiðingum stefnanda í stefnu.

Stefndi vísar einnig miskabótakröfu stefnanda á bug, en krafan virðist á því reist að kyrrsetningargerð sýslumanns 13. desember 2018 hafi átt stóran þátt í heilsubresti stefnanda [...] í maí 2019. Í framlögðu læknisvottorði komi fram að stefnandi sé með [...]. Þar komi jafnframt fram að erfitt sé að mati nefnds [... læknis...] að slá því föstu að veikindi stefnanda megi rekja til andlegs álags. Sé vottorðinu mótmælt sem óstaðfestu utanréttarvottorði og miskabótakröfunni hafnað sem ósannaðri. Þess utan sé hvergi tilgreint í stefnu eða öðrum gögnum máls hver ætlaður miski stefnanda sé eða eigi að vera í krónum talið.

Varakröfu um sýknu að svo stöddu reisir stefndi á því að fullt tilefni hafi verið til kyrrsetningargerðarinnar og enn sé óleyst úr þeirri fjárkröfu stefnda, sem gerðinni var ætlað að tryggja. Skilyrðum bótaákvæðis 4. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 sé því ekki fullnægt.

Þrautavarakröfunni til stuðnings vísar stefndi til þess að dæmd bótafjárhæð í þessu máli geti aldrei verið í námunda við stefnukröfu. Þvert á móti liggi ekkert fyrir um fjárhæð ætlaðs tjóns, en krafan sé ekki sundurliðuð í stefnu og því erfitt að greina hvernig hún sé fundin.

Í greinargerð stefnda voru gerðar athugasemdir við óljósa afmörkun sakarefnis og kröfugerðar í stefnu, sundurliðun bótakrafna og framsetningu einstakra bótaliða án krónutölu og taldi stefndi að hér væri um slíka ágalla á málatilbúnaði stefnanda að ástæða væri til að vísa málinu frá dómi án kröfu. Var málið einnig flutt af hálfu stefnda með hliðsjón af þessu og stefnanda gefinn kostur á að tjá sig að því leyti.

IV.

Í 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 segir að falli kyrrsetning niður vegna sýknu af þeirri kröfu sem gerðinni var ætlað að tryggja skuli gerðarbeiðandi bæta þann miska og það fjártjón, þar á meðal spjöll á lánstrausti og viðskiptahagsmunum, sem telja má að gerðin hafi valdið. Er heimilt að bæta skaðabætur að álitum ef ljóst þykir að fjárhagslegt tjón hafi orðið en ekki er unnt að sanna fjárhæð þess. Samkvæmt 4. mgr. 42. gr. fer eins um bætur til gerðarþola ef synjað er um staðfestingu kyrrsetningar vegna annmarka á gerðinni sjálfri, enda hafi ekki verið tilefni til gerðarinnar.

Í máli því sem hér er til meðferðar liggur fyrir endanlegur dómur í máli sama dómstóls nr. E51/2019 um að ekki hafi verið tilefni fyrir kyrrsetningu sýslumanns 13. desember 2018 og var því synjað um staðfestingu gerðarinnar og hún felld úr gildi. Húsaleigukrafa stefnda, sem gerðinni var ætlað að tryggja, er ódæmd. Að þessu gættu verður að telja að 4. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 eigi við um sakarefni þessa máls og fer því um bótaskyldu stefnda eftir 1. mgr. sömu lagagreinar.

Stefnandi reisir kröfu um bætur vegna fjártjóns í fyrsta lagi á því að lögfræðikostnaður vegna reksturs kyrrsetningarmálsins hjá sýslumanni og fyrir dómi í máli nr. E51/2019 hafi verið mun hærri en tildæmdur málskostnaður, krónur 310.000 með virðisaukaskatti, eða krónur 3.288.550 með virðisaukaskatti. Með dómi héraðsdóms 27. júní 2019 í máli nr. E51/2019 var kveðið á um hvað teldist hæfilegur málskostnaður úr hendi stefnda til stefnanda vegna kyrrsetningarmálsins. Er sá dómur bindandi um úrslit þess sakarefnis, sbr. 1. og 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Á stefnandi því ekki frekari fjárkröfur á hendur stefnda vegna þessa og ber því samkvæmt 2. mgr. 116. gr. að vísa þeirri kröfu stefnanda frá dómi.

Eftir stendur hvort stefnandi hafi orðið fyrir fjárhagstjóni, annars vegar vegna þess að í kjölfar kyrrsetningar á nefndri 7.500.000 króna greiðslu hafi hún ekki átt þess kost að kaupa aðra fasteign líkt og hugur hennar stóð til og hins vegna þess að sökum kyrrsetningarinnar hafi lánstraust hennar beðið hnekki og henni reynst nær ómögulegt að fá lánafyrirgreiðslu. Fjárhæð þessara krafna er ekki tilgreind í stefnu og hafa þær af hálfu stefnanda ekki verið nánar skilgreindar eða sundurliðaðar við meðferð málsins fyrir dómi. Þá hefur stefnandi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings nefndum kröfum, kaus að gefa ekki aðilaskýrslu fyrir dómi og leiddi ekki fram vitni þeim til stuðnings. Hefur stefnandi þannig engin haldbær rök fært fram um réttmæti nefndra krafna og engar líkur leitt að því að hún hafi af greindum ástæðum orðið fyrir fjárhagslegu tjóni, sem stefndi beri ábyrgð á. Verður stefndi því sýknaður af báðum bótaliðum.

Miskabótakrafa stefnanda er því sama marki brennd að hvorki var gerð grein fyrir fjárhæð hennar í stefnu né við munnlegan flutning málsins. Þegar að því gættu er krafan svo vanreifuð að ekki verður hjá því komist að vísa henni frá dómi án kröfu samkvæmt 4. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt greindum málsúrslitum og með vísan til 1. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 skal dæma stefnanda til greiðslu málskostnaðar. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda þykir málskostnaður hæfilega ákveðinn 550.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Skaðabótakröfu stefnanda, G-kvk-ef G-kvk-ef, vegna lögfræðikostnaðar úr hendi stefnda, M-kk-ef Þ-kk-ef I-kk-ef, er vísað frá dómi.

Stefndi er sýkn af öðrum skaðabótakröfum stefnanda.

Miskabótakröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Stefnandi greiði stefnda 550.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf J-kk-nf stefnandi því ekki frekari fjárkröfur á hendur stefnda vegna þessa og ber því samkvæmt 2. mgr. 116. gr. að vísa þeirri kröfu stefnanda frá dómi.

Eftir stendur hvort stefnandi hafi orðið fyrir fjárhagstjóni, annars vegar vegna þess að í kjölfar kyrrsetningar á nefndri 7.500.000 króna greiðslu hafi hún ekki átt þess kost að kaupa aðra fasteign líkt og hugur hennar stóð til og hins vegna þess að sökum kyrrsetningarinnar hafi lánstraust hennar beðið hnekki og henni reynst nær ómögulegt að fá lánafyrirgreiðslu. Fjárhæð þessara krafna er ekki tilgreind í stefnu og hafa þær af hálfu stefnanda ekki verið nánar skilgreindar eða sundurliðaðar við meðferð málsins fyrir dómi. Þá hefur stefnandi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings nefndum kröfum, kaus að gefa ekki aðilaskýrslu fyrir dómi og leiddi ekki fram vitni þeim til stuðnings. Hefur stefnandi þannig engin haldbær rök fært fram um réttmæti nefndra krafna og engar líkur leitt að því að hún hafi af greindum ástæðum orðið fyrir fjárhagslegu tjóni, sem stefndi beri ábyrgð á. Verður stefndi því sýknaður af báðum bótaliðum.

Miskabótakrafa stefnanda er því sama marki brennd að hvorki var gerð grein fyrir fjárhæð hennar í stefnu né við munnlegan flutning málsins. Þegar að því gættu er krafan svo vanreifuð að ekki verður hjá því komist að vísa henni frá dómi án kröfu samkvæmt 4. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt greindum málsúrslitum og með vísan til 1. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 skal dæma stefnanda til greiðslu málskostnaðar. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda þykir málskostnaður hæfilega ákveðinn 550.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Skaðabótakröfu stefnanda, G-kvk-ef G-kvk-ef, vegna lögfræðikostnaðar úr hendi stefnda, M-kk-ef Þ-kk-ef I-kk-ef, er vísað frá dómi.

Stefndi er sýkn af öðrum skaðabótakröfum stefnanda.

Miskabótakröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Stefnandi greiði stefnda 550.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf J-kk-nf