S-388/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 5. nóvember sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 24. apríl 2007, gegn H-kk-þgf V-kk-þgf, kt. (...), Skjólvangi 1, Hafnarfirði,

,,fyrir brot gegn lögum um atvinnuréttindi útlendinga, með því að hafa í byrjun febrúar 2005 sem atvinnurekandi og fyrirsvarsmaður Góu-Lindu sælgætisgerð ehf., ráðið í vinnu til sín S-x-x G-x-x, kt. (...), S-x-x P-x-x, kt. (...) og T-x-x S-x-x, kt. (...), allar með ríkisfang í Júgóslavíu (Serbíu) og frá byrjun febrúar 2005 til 30. apríl 2006 nýtt sér starfskrafta þeirra í vinnu hjá fyrirtækinu, án þess að fyrir lægju tilskilin atvinnuleyfi og einnig að hafa eigi áður en vinnan hófst tilkynnt Útlendingastofnun um að hann hefði fengið útlending í þjónustu sína.

Telst þetta varða við 2. mgr. 6. gr., sbr. a-lið 1. mgr. 17. gr. og a-lið 2. mgr. 17. gr., laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97, 2002 og 1. mgr. 110. gr., sbr. 115. gr., reglugerðar um útlendinga nr. 53, 2003.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.”

Ákærði hefur neitað sök í málinu og krefst sýknu. Til vara krefst hann vægustu mögulegu refsingar. Þá krefst hann málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Í byrjun febrúar 2005 komu framangreindar þrjár konur til starfa hjá Góu-Lindu sælgætisgerð ehf. Þær munu hafa komið til landsins á vegum knattspyrnudeildar Hauka og aðilar á vegum Hauka haft milligöngu um að G-kvk-nf réði þær í vinnu. Konurnar þrjár höfðu dvalarleyfi og takmörkuð atvinnuréttindi eða „Tegund dvalarleyfis: C-V/atvinnuþ. m. takm.“ eins og áritun í vegabréfum þeirra ber með sér, en ljósrit þeirra liggja fyrir í málinu.

Nokkru fyrir áramótin 2005/2006 hóf fyrirsvarsmaður Góu-Lindu, ákærði í máli þessu, að leita eftir áframhaldandi atvinnuleyfum fyrir konurnar þrjár, en umsóknum hans var synjað af Vinnumálastofnun, fyrst 21. nóvember 2005 og aftur 30. júní 2006. Ákærði skaut hinni fyrri synjun til félagsmálaráðuneytisins, sem staðfesti hana með úrskurði, dagsettum 29. september 2006. Konurnar þrjár hættu störfum hjá Góu-Lindu í lok apríl 2006 og fóru af landi brott 29. maí 2006.

Samkvæmt lögregluskýrslu, dags. 1. júní 2006, kom lögregla á starfsstöð Góu-Lindu ehf. 28. apríl 2006 eftir ábendingu frá Vinnumálastofnun þess efnis að þrjár konur frá Serbíu/Svartfjallalandi, sem hefðu komið til landsins á vegum knattspyrnudeildar Hauka, væru starfandi án heimildar hjá Góu-Lindu ehf. Þar var staðfest að umræddar þrjár konur væru starfandi þar. Þær upplýsingar hafi fengist hjá Haukum að konurnar hefðu komið til landsins á vegum Hauka og verið gerður við þær samningur um að leika knattspyrnu árið 2005. Þær hafi ekki staðið undir væntingum og verið látnar fara frá félaginu eftir nokkra leiki. Í samtali við forstjóra Góu-Lindu ehf., ákærða í máli þessu, hafi verið staðfest að umræddar konur væru þar í vinnu með útrunnið atvinnuleyfi. Þá kom fram að ákærði hefði nokkru áður sent erindi til félagsmálaráðuneytis um framlengingu atvinnuleyfa kvennanna. Ákærði hafi sagst mundu hafa aftur samband við ráðherra vegna málsins, en ef konunum yrði neitað um atvinnuleyfi myndi hann sjálfur hjálpa þeim úr landi. Af hálfu lögreglu hafi síðan verið haft samband við Útlendingastofnun og starfsmaður þar kannast við málið, sem hefði verið lagt til hliðar þar sem það væri í meðferð hjá félagsmálaráðuneyti. Kom fram að starfsmaðurinn vildi að konurnar yrðu strax látnar hætta vinnu, sem þær hafi gert eftir að lögregla talaði aftur við stjórnendur fyrirtækisins.

Ákærði kom fyrir dóminn og kvaðst hann vera eigandi, formaður stjórnar og framkvæmdastjóri Góu-Lindu sælgætisgerðar ehf. Hann kannast aðspurður við að þrjár serbneskar konur hafi komið til starfa hjá fyrirtækinu snemma árs 2005. Þær hafi komið að undirlagi Hauka og hafi þær haft alla pappíra í lagi til að starfa hjá fyrirtækinu. Starfsmaður fyrirtækisins, H-kk-nf H-kk-nf, hafi haft samskipti við fulltrúa Hauka varðandi þessa ráðningu. Ákærði kveðst ekki sjálfur hafa haft samskipti við konurnar þrjár framan af, en um 200 manns starfi hjá fyrirtækinu. Hann kveðst hafa farið að sækja um framlengingu nokkru fyrir árslok 2005, jafnvel 3-4 mánuðum fyrir. Hann kveðst hafa fengið þær upplýsingar hjá félagsmálaráðuneyti, karlkyns starfsmanni, sem hann veit ekki nafn á, að á meðan umsókn væri í vinnslu þar mættu þær vera í vinnu hjá honum, en hann hafi haft mörgum sinnum samband við ráðuneytið til að spyrjast fyrir um málið og ýta á eftir því. Ákærði kveðst hafa hitt tvo félagsmálaráðherra vegna málsins. Ákærði segir að á þessum tíma hafi verið mjög gott atvinnuástand í landinu og erfitt að fá fólk í vinnu, en hann hafi á þessum tíma auglýst eftir fólki. Konurnar þrjár hafi verið góðir starfsmenn og hann gjarnan viljað halda þeim áfram í starfi. Hann kveðst hafa verið í góðri trú, hann hafi talið sig vera í fullum rétti, enda hafi honum verið sagt orðrétt í ráðuneytinu að enginn væri sekur fyrr en búið væri að dæma hann og að hann mætti hafa konurnar í vinnu þar til málið væri útkljáð. Hann hefði haldið áfram að greiða þeim laun og taka af þeim það sem bæri að greiða til þjóðfélagsins og enginn hafi fundið að því, fyrr en lögreglan kom.

P-kk-nf J-kk-nf, fyrrverandi lögreglumaður, kom fyrir dóminn. Hann kveðst hafa farið á starfsstöð G-kvk-ef og kannað málið eftir að erindi barst til hans um að þrjár serbneskar konur væru starfandi þar án atvinnuleyfa. Þar hafi strax verið upplýst að svo væri, en að beðið væri eftir afgreiðslu umsóknar um atvinnuleyfi fyrir konurnar þrjár. Hann hafi fengið upplýsingar um það hjá Útlendingastofnun að búast mætti við að þeim yrði vísað úr landi og að þeim bæri að hætta störfum strax, og hafi þær gert það.

E-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, fyrrverandi starfsmaður Vinnumálastofnunar, kannast aðspurður við að hafa undirritað bréf, dags. 21. nóvember 2005, þar sem synjað var beiðni G-kvk-ef, sem tekin var til afgreiðslu sama dag, um framlengingu atvinnuleyfa fyrir þrjár serbneskar konur. Hann telur að þær hafi komið til landsins upphaflega til að starfa sem íþróttamenn, en fengið jafnframt leyfi til að starfa hjá fyrirtæki ákærða. Aðspurður kveðst hann ekki vita hvort þrjú bréf, undirrituð af öðrum starfsmönnum Vinnumálastofnunar, dags. 30. júní 2006, séu vegna sama erindis eða vegna annarrar beiðni um framlengingu atvinnuleyfa, en í þeim bréfum komi fram að umsókn sem sé til afgreiðslu hafi borist Vinnumálastofnun 15. nóvember 2005.

B-kk-nf A-kk-nf, starfsmaður Vinnumálastofnunar, kannast við að hafa undirritað síðastnefnd bréf ásamt öðrum starfsmanni stofnunarinnar. Hann telur að þar hafi verið um að ræða beiðni um framlengingu atvinnuleyfis. Hann gefur þá skýringu á misvísandi dagsetningum í bréfunum að um geti verið að ræða dagsetningu sem fari sjálfkrafa inn í bréfið og fyrir mistök hafi ekki verið sett inn í bréfin raunveruleg dagsetning umsókna.

K-kk-nf Ó-kk-nf B-kk-nf, framkvæmdastjóri knattspyrnudeildar Hauka, kom fyrir dóminn. Hann kveðst ekki hafa verið framkvæmdastjóri á þeim tíma þegar umræddar konur komu til landsins og þegar þær fóru til starfa hjá ákærða. Hann segir líklega engan framkvæmdastjóra hafa verið hjá knattspyrnudeildinni á þeim tíma, en trúlega hafi V-kvk-nf, formaður meistaraflokksráðs kvenna hjá Haukum, komið að þessu máli.

K-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, kveðst hafa haft yfirumsjón með rannsókn málsins. Hann hafi kallað eftir gögnum og tekið skýrslu af ákærða, en ekki tekið skýrslu af öðrum. Hann segir rannsókn málsins hafa hafist með erindi frá Vinnumálastofnun.

B-kvk-nf G-kvk-nf, starfsmaður félagsmálaráðuneytisins, kom fyrir dóminn og kannast aðspurð við það að ákærði hafi haft símasamband við ráðuneytið í nokkur skipti og hafi erindi hans verið að ýta á eftir erindum sínum varðandi atvinnuleyfi þriggja erlendra kvenna sem voru í kærumeðferð í ráðuneytinu. Hún kveðst ekki vita til þess að ákærði hafi talað við karlmann í ráðuneytinu, þegar borinn er undir hana vitnisburður ákærða um samtal við karlmann í ráðuneytinu. Afgreiðsla hafi dregist, enda hafi margar slíkar kærur verið til afgreiðslu á þessum tíma. Einnig hafi ákærði hitt tvo félagsmálaráðherra vegna málsins. Vitnið staðfestir að hún hafi undirritað úrskurð ráðuneytisins, dags. 29. september 2006. Aðspurð segir hún að konurnar þrjár hafi haft atvinnuleyfi til að starfa hjá íþróttafélagi, en ekki hjá öðrum.

V-kvk-nf K. Ó-kvk-nf segir frá aðdraganda þess að konurnar þrjár komu til landsins og að þær fóru að vinna hjá fyrirtæki ákærða. Hún hafi verið gjaldkeri í stjórn Hauka, en hafi auk þess tekið að sér að vera formaður í kvennaknattspyrnunni. Hún kvaðst hafa haft milligöngu um að konurnar fóru að vinna hjá Góu-Lindu og hafi hún haft samband við H-kk-þf H-kk-þf, starfsmann fyrirtækisins, en ekki við ákærða. Hún kveðst hafa sótt um atvinnuleyfi fyrir konurnar þrjár og telur að þau leyfi hafi verið til þess að starfa hjá fyrirtæki ákærða. Hún upplýsir að konurnar hafi ekki starfað lengi sem knattspyrnukonur og að Haukar hafi afsalað sér þeim sem starfsmönnum. Tilkynnt hafi verið um þær breytingar til yfirvalda og verið samþykkt að þær störfuðu hjá fyrirtæki ákærða.

J-kk-nf K-kk-nf kemur fyrir dóminn. Hann kveðst hafa verið félagsmálaráðherra um nokkurra mánaða skeið árið 2006, frá mars til miðs júní, og staðfestir að ákærði hafi komið á hans fund í ráðuneytinu á því tímabili og hafi erindi ákærða verið að ýta á eftir umsóknum um atvinnuleyfi fyrir þrjár serbneskar konur sem hefðu komið til landsins á vegum Hauka.

M-kk-nf S-kk-nf kveðst aðspurður hafa verið félagsmálaráðherra frá miðjum júní 2006 og staðfestir að ákærði hafi komið til fundar við sig 30. ágúst það ár til að reka á eftir niðurstöðu í máli þriggja erlendra kvenna sem hafi starfað hjá honum.

H-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður fyrirtækis ákærða og sonur hans, gefur vitnaskýrslu í gegnum síma. Hann kannast við að hafa haft milligöngu um ráðningu þriggja kvenna, sem höfðu komið til landsins til að leika knattspyrnu með Haukum, til starfa hjá fyrirtækinu. Hann segist hafa talið að þær hefðu haft öll tilskilin leyfi. Fram hafi komið um sumarið 2005 að þær hafi hætt að leika með Haukum, en honum hafi verið sagt að þær hefðu áfram leyfi til að starfa hjá fyrirtækinu. Hann kveðst því ekki hafa gert neinar ráðstafanir vegna leyfa þeirra. Hann kveður ákærða ekki hafa komið að málinu fyrr en atvinnuleyfin hafi verið komin að því að renna út.

Niðurstaða:

Af hálfu ákærða í máli þessu hefur komið fram að hann sé ranglega ákærður í málinu persónulega, þar sem gerðir þær sem hér er fjallað um hafi alfarið verið framkvæmdar í nafni lögaðilans Góu-Lindu ehf. Ákærði er lögum samkvæmt fyrirsvarsmaður lögaðilans og ber samkvæmt því refsiábyrgð á ákvörðunum er hann hefur tekið sem fyrirsvarsmaður. Var ákærði því réttilega ákærður í málinu vegna þeirra ákvarðana sem teknar voru.

Samkvæmt því sem að framan er rakið þykir sannað að ákærði hafði ekki frumkvæði eða nokkurn atbeina að því að umræddar konur komu til starfa hérlendis. Þegar þær hófu störf hjá Góu-Lindu ehf. höfðu þær fullgild dvalar- og atvinnuleyfi til þess að starfa hjá Knattspyrnufélaginu Haukum til ársloka 2005.

Ákærði í máli þessu heldur því fram að umræddar þrjár konur hafi haft öll tilskilin leyfi til að hann mætti ráða þær til vinnu hjá fyrirtæki sínu í febrúar 2005 og hafi leyfi þeirra gilt til ársloka það ár. Þá telur hann að honum hafi verið heimilt að hafa þær áfram í vinnu á árinu 2006 á meðan á vinnslu umsókna um framlengingu leyfa þeirra stæði. Ljóst er að þegar í nóvember 2005 hafði Vinnumálastofnun hafnað umsókn um áframhaldandi leyfi, en ákærði kærði þá niðurstöðu til félagsmálaráðuneytisins. Í úrskurði ráðuneytisins í kærumálinu, sem dagsettur er 29. september 2006, segir að í gögnum málsins komi fram að knattspyrnudeild Hauka hafi verið veitt atvinnuleyfi fyrir umrædda útlendinga. Skömmu eftir komu þeirra til landsins hafi hins vegar borist tilkynning til Vinnumálastofnunar þar sem tekið hafi verið fram að samningum við þessa leikmenn hafi verið slitið. Ráðuneytið telur síðan ástæðu til að taka fram í úrskurði sínum að útlendingi með tímabundið atvinnuleyfi hjá ákveðnum atvinnurekanda sé óheimilt að hefja störf hjá öðrum atvinnurekanda. Vilji hann skipta um starf verði nýi atvinnurekandinn að sækja um atvinnuleyfi til Vinnumálastofnunar og sé útlendingi óheimilt að hefja störf fyrr en nýtt leyfi hafi verið veitt.

Samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 97/2002 um atvinnuréttindi útlendinga er hverjum manni, félagi eða stofnun, sem rekur atvinnu eða starfrækir fyrirtæki, óheimilt að ráða útlending til starfa, hvort heldur er um langan tíma eða skamman, án atvinnuleyfis. Því er haldið fram í máli þessu að ákærði hafi ráðið konurnar þrjár til starfa við fyrirtæki sitt án þess að atvinnuleyfi hafi verið til staðar og hefur ákærði ekki sýnt fram á að hann hafi haft slíkt leyfi. Samkvæmt a-lið 2. mgr. 17. gr. sömu laga varðar það og refsingu að nýta starfskrafta útlendinga sem ekki hafa atvinnuleyfi. Eins og atvikum máls þessa er háttað hefur ákærði sem fyrirsvarsmaður Góu-Lindu ehf. gerst brotlegur við 2. mgr. 6. gr., sbr. a-lið 1. mgr. 17. gr. og a-lið 2. mgr. 17. gr., laga nr. 97/2002.

Þá er ákærða jafnframt gefið að sök brot á 1. mgr. 110. gr., sbr. 115. gr., reglugerðar nr. 53/2003 um útlendinga, með því að hafa eigi tilkynnt Útlendingastofnun um útlendinga í sinni þjónustu. Reglugerðin er sett með stoð í 57. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, sem ekki er ákært út af í málinu, og í því lagaákvæði er ekki kveðið á um að refsivert sé að vanrækja slíka tilkynningu. Því verður ákærði, með vísan til 1. mgr. 1. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sýknaður af því ákæruefni.

Framlagt sakavottorð ákærða hefur ekki áhrf á refsiákvörðun í máli þessu.

Ákærði gerði ekkert til að leyna broti sínu, torvelda rannsókn málsins eða draga það á langinn. Hann virðist hafa verið samvinnuþýður við rannsókn málsins. Nokkuð virðist hins vegar hafa skort á að yfirvöld gættu leiðbeiningarskyldu eða fylgdu málinu eftir með skýrum fyrirmælum til ákærða, sem margsinnis leitaði til yfirvalda vegna málsins, auk þess sem mjög langan tíma tók að afgreiða kæru hans á synjun atvinnuleyfa til æðra stjórnvalds.

Með hliðsjón af öllu framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 200.000 króna sekt en ákærði sæti fangelsi í 14 daga verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá dómsuppsögu. Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, B-kk-ef Á-kk-ef hrl., 120.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf, settur héraðsdómari, sem fékk mál þetta til meðferðar 4. október 2007, kveður upp dóminn.

D ó m s o r ð :

Ákærði, H-kk-nf V-kk-nf, greiði 200.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, en sæti ella fangelsi í 14 daga.

Ákærði greiði B-kk-þgf Á-kk-þgf hrl. 120.000 krónur í málsvarnarlaun.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf