S-1737/2006

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 30. mars 2007, er höfðað með ákæru Ríkislögreglustjórans, dagsettri 20. desember 2006, upphaflega gegn G-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, Lindasmára 9, Kópavogi, E-kk-þgf Þ. Þ-kk-þgf, kt. 000000-0000, Barmahlíð 17, Reykjavík, og einkahlutafélaginu Landco, kt. 000000-0000, Lyngási 11, Garðabæ, „fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt, ákærða G-kk-þgf sem framkvæmdastjóra einkahlutafélagsins og ákærða E-kk-þgf sem stjórnarformanni þess, með því að hafa ekki skilað á lögmæltum tíma virðisaukaskattskýrslum vegna rekstrar félagsins uppgjörstímabilin nóvember – desember 2000 og janúar – febrúar og mars – apríl 2001 og hafa skilað efnislega rangri virðisaukaskattskýrslu vegna tímabilsins maí – júní 2001, og hafa eigi staðið sýslumanninum í Hafnarfirði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins á umræddum tímabilum, samtals að fjárhæð kr. 2.001.262,- og sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil:

Árið 2000

Nóvember – desember kr. 302.034 kr. 302.034

Árið 2001

Janúar – febrúar kr. 702.274

Mars – apríl kr. 917.545

Maí – júní kr. 79.409 kr. 1.699.228

Samtals: kr. 2.001.262

Telst þetta varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50, 1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42, 1995, 191. gr. laga nr. 82, 1998 og 3. gr. laga nr. 134, 2005.

Brot ákærða Landco ehf. telst varða við framangreind ákvæði, sbr. 8. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar.“

Í þinghaldi 31. janúar sl. féll sækjandi frá ákæru á hendur einkahlutafélaginu Landco.

Ákærðu G-kk-nf og E-kk-nf hafa báðir neitað sök og krefjast aðallega frávísunar, til vara sýknu af sakargiftum en til þrautavara krefjast þeir þess að þeim verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Verjendur ákærðu krefjast hæfilegra málsvarnarlauna.

Málavextir.

Samkvæmt kæru skattrannsóknarstjóra ríkisins hófst rannsókn hans á skilum á innheimtum virðisaukaskatti Landco ehf. með formlegum hætti 5. janúar 2004 og lauk 5. apríl sama ár. Tilefni rannsóknarinnar má rekja til sjálfstæðrar athugunar skattrannsóknarstjóra á virðisaukaskattskilum félagsins.

Ákærði E-kk-nf var skráður stjórnarmaður í Landco ehf. allt það tímabil sem rannsóknin tók til en ákærði G-kk-nf var skráður sem framkvæmdastjóri félagsins með prókúruumboð allt árið 2001 og fram til 18. janúar 2002. Við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra kom fram hjá ákærða E-kk-þgf að hann hefði óspurður verið settur í stjórn félagsins en að hann hefði ekki séð um daglegan rekstur þess heldur hefði reksturinn verið í höndum ákærða G-kk-ef. Ákærði E-kk-nf kvaðst hafa hætt afskiptum af félaginu haustið 2001.

Við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra kvaðst ákærði G-kk-nf hafa verið framkvæmdastjóri Landco ehf. og prókúruhafi. Hann hefði séð um markaðsmál félagsins en ákærði E-kk-nf séð um bókhald þess. Væri það alfarið á ábyrgð ákærða E-kk-ef að félagið skuldaði innheimtan virðisaukaskatt. Hefði ákærði G-kk-nf hætt afskiptum af félaginu í september 2001.

Verður nú rakinn framburður ákærðu og vætti vitna fyrir dóminum.

Ákærði G-kk-nf hefur neitað sök. Hann kvað þá meðákærða E-kk-þf hafa stofnað fyrirtækið Landco ehf. saman og gert með sér samning um verkaskiptingu sín í milli. Hann kvað starf sitt hjá Landco ehf. aðallega hafa falist í sölustörfum en hann hefði látið skrá sig sem framkvæmdastjóra félagsins þar sem stjórnarformaðurinn hefði verið búsettur í Svíþjóð og því ekki getað verið skráður sem framkvæmdastjóri. Meðákærði E-kk-nf hefði hins vegar séð um bókhald félagsins, skattskil þess og fjármálastjórn að mestu leyti. Ákærði kannaðist við að hafa undirritað samþykktir félagsins og þekkja efni þeirra. Ákærði kvaðst hafa treyst E-kk-þgf og því hefði hann undirritað virðisaukaskattskýrslur félagsins í trausti þess að E-kk-nf hefði séð um að þær væru réttar.

Ákærði kvað bókhald félagsins hafa verið vistað hjá fyrirtækinu Navision sem sé í eigu meðákærða E-kk-ef. Þrátt fyrir að hann hefði einungis séð um sölumál, hefði ákærði í lokin reynt að fá upplýsingar um bókhaldið en honum hefði verið sagt að það væri erfiðleikum bundið vegna tæknilegra atriða. Þegar ákærði hefði spurt Þ-kvk-þf bókara út í virðisaukaskattsmálin, hefði hún sagt honum að bókhaldið hefði ekki verið klárað og því kvaðst ákærði hafa séð um að koma þessum málum á hreint. Ákærði kvaðst hafa talið að virðisaukaskattskýrslur þær, sem hann skrifaði undir, hefðu verið réttar á þeim tíma.

Ákærði E-kk-nf hefur neitað sök. Hann kvað aðkomu sína að fyrirtækinu upphaflega hafa falist í því að hann hefði hjálpað fyrirtækinu í markaðsmálum og tók fram að hann hefði einungis verið minnihlutaeigandi í félaginu. Hann kannaðist við að hafa verið stjórnarformaður Landco ehf. en hann hefði verið gerður að stjórnarmanni í félaginu án þess að hann vissi af því. Af stjórnarsetu sinni hefði hann ekki vitað fyrr en í janúar 2002 en hann hefði síðan sagt sig úr stjórninni 2004. Neitaði ákærði því að hafa unnið við bókhald félagsins og þá kvaðst hann ekki heldur hafa séð um fjármál þess. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa séð um gerð virðisaukaskattsskýrslna fyrir félagið enda hefði það ekki verið í sínum verkahring.

Vitnið H-kvk-nf L-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf kvaðst hafa unnið á árunum 2000 og 2001 við að færa bókhald félags í eigu ákærða E-kk-ef sem hét Zink en það hefði verið til húsa á sama stað og Landco ehf. Ákærði E-kk-nf hefði ráðið vitnið til starfa og þá hefði hann séð um greiðslur og innheimtur fyrir Landco ehf. Einnig hefði ákærði E-kk-nf fengið E-kvk-þf S-kvk-þf til að sjá um bókhaldið. Ákærði G-kk-nf hefði hins vegar einungis verið sölumaður hjá fyrirtækinu. Ákærði G-kk-nf hefði ekkert vitað um stöðu félagsins og þegar hann hefði reynt að afla sér upplýsinga um fjármálalega stöðu þess, hefði það ekki gengið sem skyldi enda hefði ákærði E-kk-nf haldið um alla þræði.

Vitnið E-kvk-nf S-kvk-nf J-kvk-nf kvaðst hafa starfað sem bókari hjá Landco ehf. sem verktaki frá því í janúar eða mars 2001 fram í júlí sama ár. Ákærði E-kk-nf hefði ráðið hana til starfa og kvaðst vitnið hafa litið svo á að hann væri framkvæmdastjóri fyrirtækisins enda hefði hann séð um ávísanhefti þess. Hins vegar hefði ákærði G-kk-nf einungis verið í sölumálum. Vissi vitnið hvorki hvor ákærðu hefðu undirritað virðisaukaskattskýrslur fyrir félagið né hvor þeirra hefði séð um greiðslur skattsins.

Vitnið Þ-kvk-nf J-kvk-nf kvaðst aldrei hafa verið starfsmaður Landco ehf. en hún hefði unnið fyrir fyrirtækið Zink. Hins vegar kvaðst vitnið hafa hjálpað ákærða G-kk-þgf við að koma bókhaldi Landco ehf. á hreint eftir að samstarfi ákærðu var slitið og ákærði G-kk-nf hafði tekið bókhaldið úr höndum ákærða E-kk-ef. Kona að nafni E-kvk-nf hefði verið bókari Landco ehf. undir stjórn ákærða E-kk-ef sem hefði haft bókhaldið inni á skrifstofu sinni og hefði hann móttekið allan póst sem stílaður var á fyrirtækið. Minnti vitnið að ákærði G-kk-nf hefði átt í basli með að fá bókhaldið afhent frá ákærða E-kk-þgf.

Ákærði G-kk-nf hefði óskað eftir því við vitnið að hún kláraði bókhald fyrirtækisins og hefði hann greitt henni fyrir þann starfa. Vitnið kvað bókhaldið hafa verið í kössum og pokum þegar hún hóf vinnu við það.

Vitnið H-kk-nf M-kk-nf kvað ákærðu hafa komið til sín þegar Landco ehf. var stofnað og óskað eftir því að vitnið sæi um endurskoðun félagsins. Vitnið hefði tekið starfann að sér en hann hefði hins vegar ekki unnið við færslu bókhaldsins en það hefði verið unnið á skrifstofu félagsins og við þá vinnu notað erlent bókhaldskerfi. Minnti vitnið að ákærði E-kk-nf hefði séð um fjármál fyrirtækisins en ákærði G-kk-nf séð um sölumálin.

Vitnið B-kk-nf M-kk-nf kvaðst hafa verið stjórnarmaður í Landco ehf. frá því í ágúst 2000 fram í desember sama ár. Honum hefði þá boðist annað starf og því óskað eftir að losna úr starfi og stjórnarstörfum hjá félaginu. Hefði hann gert starfslokasamning við ákærðu og þá hefði verið ljóst að ákærði E-kk-nf myndi taka við sæti vitnisins í stjórninni. Vitnið kvað ákærða G-kk-þf hafa verið framkvæmdastjóra fyrirtækisins og sem slíkur séð um daglegan rekstur þess og fjármál auk þess sem hann hefði séð um sölumál. Þá hefði ákærði G-kk-nf átt að sjá um virðisaukaskatt félagsins og greiðslu hans. Ákærði E-kk-nf hefði hins vegar séð um erlend samskipti en hann hefði ekki verið með fasta viðveru á skrifstofu fyrirtækisins. Um það leyti sem vitnið var að hætta störfum, hefði staðið til að Landco ehf. flytti á Tryggvagötu í Reykjavík þar sem ákærði E-kk-nf var með annað fyrirtæki sitt til húsa og stóð til að samnýta ýmsa þætti eins og t.d. símsvörun og bókhald.

Niðurstaða.

Af hálfu beggja ákærðu er þess krafist að málinu verði vísað frá dómi. Er krafan byggð á því að ákæran sé ekki í samræmi við gögn málsins þar sem ekki liggi ljóst fyrir hvað hafi verið greitt inn á skuld fyrirtækisins. Þá hafi verið brotið gegn mannréttindum ákærðu með óréttlátri málsmeðferð, í fyrsta lagi á þann hátt að við rannsókn málsins hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins hafi ákærðu ekki verið gerð grein fyrir þeirri vinnureglu embættisins að ef skuldin greiddist, yrði ekki ákært en í öðru lagi mismuni sú vinnuregla þegnunum eftir fjárhag þeirra og feli hún því í sér mannréttindabrot. Loks byggja ákærðu frávísunarkröfu sína á því að málið hafi dregist óheyrilega.

Líta ber til þess að ákæruefni málsins felst í því að ákærðu er gefið að sök að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum Landco ehf. á lögmæltum tíma, að hafa skilað efnislega rangri virðisaukaskattskýrslu og að hafa ekki staðið sýslumanni skil á innheimtum virðisaukaskatti. Innborganir inn á vangreiddan virðisaukaskatt hafa því ekki úrslitaáhrif um sakfellingu en koma hins vegar til skoðunar lögum samkvæmt við ákvörðun refsingar ákærðu. Verður ekki fallist á það með ákærðu að ákæran sé í ósamræmi við gögn málsins enda eru tölulegar upplýsingar fengnar úr skýrslum Landco ehf. Þá verður ekki séð að ákærðu hafi sætt óréttlátri málsmeðferð við rannsókn málsins hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins og telst sú málsástæða haldlaus. Loks er það niðurstaða dómsins að dráttur á rannsókn máls þessa hafi ekki verið vítaverður. Að öllu framanrituðu virtu er kröfum ákærðu um frávísun máls þessa hafnað.

Ákærði G-kk-nf byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi ekki komið nálægt fjármálum Landco ehf. og að starf hans hafi aðallega falist í sölustörfum. Fær það stoð í vætti vitnanna E-kvk-ef S-kvk-ef og H-kvk-ef L-kvk-ef H-kvk-ef um að ákærði G-kk-nf hefði einungis verið í sölumálum hjá fyrirtækinu. Engu að síður hefur ákærði G-kk-nf kannast við að hafa verið framkvæmdastjóri fyrirtækisins á umræddu tímabili og að hafa undirritað bæði stofnfundargerð félagsins, þar sem fram kemur að hann yrði ráðinn framkvæmdastjóri, samþykktir félagsins þar sem fram kemur að framkvæmdastjóri hafi með höndum stjórn á daglegum rekstri félagsins og komi fram fyrir þess hönd í öllum málum varðandi almennan rekstur og sjái um reikningshald, sem og virðisaukaskattskýrslur félagsins. Þá verður að líta til þess að ákærði G-kk-nf var jafnframt í stjórn fyrirtækisins. Með vísan til framanritaðs og verkefna framkvæmdastjóra samkvæmt ákvæðum 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög verður að telja að ákærði G-kk-nf hafi með stórfelldu hirðuleysi gerst sekur um brot það sem honum er gefið að sök í ákæru og verður hann því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem þar er tilgreind og rétt færð til refisákvæða.

Af gögnum málsins verður ráðið að ákærði E-kk-nf var skráður stjórnarmaður í Landco ehf. þann tíma sem hér um ræðir og er því ómótmælt. Í framburði ákærða E-kk-ef hér fyrir dóminum kom fram að hann hefði ekki vitað af stjórnarsetu sinni fyrr en í janúar 2002. Þá kvaðst hann aldrei hafa unnið við bókhald eða fjármál félagsins en það er í nokkurri mótsögn við vætti vitnanna H-kvk-ef L-kvk-ef H-kvk-ef, E-kvk-ef S-kvk-ef og H-kk-ef M-kk-ef, og að hluta til í ósamræmi við vætti Þ-kvk-ef J-kvk-ef.

Hjá vitninu H-kvk-þgf L-kvk-þgf H-kvk-þgf kom fram að ákærði E-kk-nf hefði séð um greiðslur og innheimtur fyrir Landco ehf., vitnið E-kvk-nf S-kvk-nf kvað hann hafa séð um ávísanahefti félagsins auk þess sem hann hefði séð um ráðningur hennar til starfa fyrir fyrirtækið, vitnið H-kk-þf minnti að ákærði E-kk-nf hefði séð um fjármál fyrirtækisins en hjá vitninu Þ-kvk-þgf kom fram að ákærði G-kk-nf hefði lent í erfiðleikum með að fá bókhald félagsins afhent frá ákærða E-kk-þgf. Minna vægi að þessu leyti hefur hins vegar vætti vitnisins B-kk-ef, sem gekk úr stjórn félagsins í desember 2000 og fór til annarra starfa, um að ákærði E-kk-nf hefði eingöngu séð um erlend samskipti félagsins. Eins og áður er rakið sat ákærði E-kk-nf í stjórn Landco ehf. á því tímabili sem brot samkvæmt ákæruskjali voru framin. Sem stjórnarmanni bar honum að annast um að skipulag félagsins og starfsemi þess væri í réttu og góðu horfi. og að eftirlit væri haft með bókhaldi og meðferð fjármuna þess, sbr. 1. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Með vísan til framanritaðs er það niðurstaða dómsins að ákærði E-kk-nf hafi með stórfelldu hirðuleysi gerst sekur um brot það sem honum er gefið að sök í ákæru og verður hann því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem þar er tilgreind og rétt færð til refisákvæða.

Refsiákvörðun o.fl.

Við mat á því hvort fara megi niður úr fésektarlágmarki því sem sett er í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, verður að líta til þess hvort staðið hafi verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eftir eindaga eða hvort málsbætur eru miklar. Samkvæmt gögnum málsins hefur verið greidd, eftir eindaga en áður en ákæra var gefin út, alls 1.159.271 króna vegna vangoldins virðisaukaskatts fyrir þau tímabil sem ákæran tekur til. Um er að ræða annars vegar 804.421 króna greiðslu vegna tímabilsins janúar-febrúar 2001, en þar af var 102.147 krónum ráðstafað inn á dráttarvexti, álag og kostnað, og hins vegar greiðslu að fjárhæð 354.850 krónur vegna tímabilsins mars-apríl 2001, en þar af var 231.942 krónum ráðstafað inn á dráttarvexti, álag og kostnað. Ekkert var greitt vegna tímabilanna nóvember-desember 2000 og maí-júní 2001.

Samkvæmt fordæmum Hæstaréttar Íslands við úrlausn refsimála vegna vanskila á virðisaukaskatti, ber að leggja til grundvallar að innborgunum á slíkar skuldir verði ekki ráðstafað til greiðslu álags á vanskilafé heldur komi til lækkunar á höfuðstól skuldarinnar og dráttarvaxta af henni. Ber því að færa 10% álagsgreiðslur af áðurgreindum greiðslum vegna tímabilanna janúar-febrúar og mars-apríl 2001 til frádráttar á elstu skuldinni, þ.e. vegna tímabilsins nóvember-desember 2000, og verður því talið að staðin hafi verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðar þess tímabils. Skuld vegna tímabilsins janúar-febrúar 2001 hefur samkvæmt gögnum málsins verið greidd að fullu. Sú fjárhæð, sem greidd hefur verið vegna tímabilsins mars-apríl 2001 að frádregnu 10% álagi, sem samkvæmt framangreindu var ráðstafað inn á skuld vegna tímabilsins nóvember-desember 2000, nær ekki þriðjungi skattfjárhæðar tímabilsins. Verður því ekki talið að staðin hafi verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðarinnar. Samkvæmt þessu gildir fésektarlágmark 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um vanskil á skattfjárhæð sem nemur tæplega einni milljón króna. Verður því að taka mið af þessari fjárhæð þegar ákærðu eru ákveðnar sektir enda verður ekki séð að niðurlagsorð ákvæðisins um sérstakar málsbætur eigi hér við. Að öllu framanrituðu virtu og með vísan til þess að ákærðu hafa ekki áður gerst sekir um refsiverðan verknað er niðurstaða dómsins sú að sektarrefsing ákærða G-kk-ef sé hæfilega ákveðin 1.000.000 krónur og sektarrefsing ákærða E-kk-ef sé hæfilega ákveðin 1.000.000 krónur. Ber ákærðu að greiða sektirnar til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja en sæti ella hvor um sig fangelsi í 3 mánuði.

Ákærði G-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef E-kk-ef hrl., 315.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þóknunin er vegna vinnu verjandans á rannsóknarstigi málsins og undir dómsmeðferð.

Ákærði E-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef M-kk-ef hrl., 220.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Engan annan sakarkostnað leiddi af málinu.

B-kk-nf Þ-kk-nf, settur saksóknari, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Ákærði, G-kk-nf H-kk-nf, greiði 1.000.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 3 mánuði.

Ákærði, E-kk-nf Þ. Þ-kk-nf, greiði 1.000.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 3 mánuði.

Ákærði G-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef E-kk-ef hrl., 315.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði E-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef M-kk-ef hrl., 220.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf