S-23/2015

I

Mál þetta, sem dómtekið var 2. júlí sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 1. apríl 2015 á hendur ákærðu; „Ó-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], og X, kt. [...], [...], [...], fyrir tilraun til fjársvika með því að hafa í sameiningu ákveðið að svíkja út tryggingabætur fyrir fasteignina [...] (fastanúmer [...]) og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki með því að kveikja í húsnæðinu aðfaranótt mánudagsins 25. júlí 2011, þannig að það brann til kaldra kola og gjöreyðilagðist, eins og hér er lýst:

Ákærði X, þinglesinn eiganda húsnæðisins, með því að hafa, seinni part sunnudagsins 24. júlí 2011, keypt 5 lítra af bensíni og afhent það ákærða Ó-kk-þgf, raunverulegum eiganda húsnæðisins, sem, að kvöldi sama dags, hellti því víðsvegar um húsnæðið, m.a. á og við hitablásara og svo falið nafngreindum aðila að tengja hitablásarann og kveikja á honum umrædda nótt, gegn greiðslu að fjárhæð 1 milljón króna, með þeim afleiðingum að húsið brann.

Var fasteignin vátryggð lögboðinni brunatryggingu hjá [...] samkvæmt brunabótamati að fjárhæð 25.491.000 krónur, sem ákærðu hugðust svíkja út úr tryggingafélaginu.

Telst þetta varða við 248. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Er þess krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í málinu gerir T-kk-nf G-kk-nf héraðsdómslögmaður þá kröfu fyrir hönd A, kennitala [...], að ákærðu verði in solidum dæmdir til greiðslu skaðabóta að upphæð 466.165 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá tjónsdegi, en síðar dráttavaxta samkvæmt 9. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt 173. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Ákærði Ó-kk-nf neitaði sök við þingfestingu málsins og skilaði 3. júní sl. greinargerð vegna málsins, sbr. 165. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði Ó-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds og að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa og að refsing verði að öllu leyti skilorðsbundin og bótakrafa verði lækkuð. Þá krefst hann þess að málsvarnarlaun, í samræmi við framlagt yfirlit verjanda ákærða, greiðist úr ríkissjóði auk dagpeninga og útlagðs kostnaðar verjandans.

Ákærði X krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds og að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa og að refsing verði að öllu leyti skilorðsbundin og sýknað verði af bótakröfu. Loks gerir hann þá kröfu til þrautavara hvað varðar bótakröfu að hún verði lækkuð. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna sem greiðist úr ríkissjóði auk útlagðs kostnaðar verjandans.

II

Aðfaranótt mánudagsins 25. júlí 2011 barst lögreglu tilkynning um eld í mannlausu íbúðarhúsi við [...], [...]. Fram kom að húsið væri alelda og nærliggjandi hús í hættu. Samkvæmt upplýsingum frá Orkubúi Vestfjarða var lokað fyrir rafmagn í húsinu og hafði húsið verið rafmagnslaust síðan 21. janúar 2002. Þann 25. maí 2011 hafi ákærði Ó-kk-nf sótt um heimtaug í húsið en endurnýjun heimtaugar hafði ekki farið fram þegar atvik gerðust. Fljótlega vaknaði grunur um að kviknað hefði í húsinu af mannavöldum og beindist grunur að ákærðu og vitnunum B og C. Þá fengust þær upplýsingar frá [...] að ákærði X, sem væri skráður eigandi eignarinnar, hefði hringt og sagt að hitablásari hefði verið í húsinu og rafmagn hefði verið fengið hjá nágranna. Þá lágu fyrir upplýsingar frá vitnum um að hafa séð tvær rafmagnssnúrur og hafi önnur legið þvert yfir [...] og hin á gangstéttinni og hafi þær ekki verið tengdar saman á sunnudagskvöldið. Þá hafi vitni séð karlmann innandyra í húsinu á sunnudagskvöldið og ákærða X kaupa bensín á brúsa á sunnudeginum.

Ákærði Ó-kk-nf var yfirheyrður hjá lögreglu 25. júlí 2011 og lýsti hann því þá að ákærði X væri þinglýstur eigandi hússins en hann væri sjálfur raunverulegur eigandi þess. Ætlunin hafi verið sú að gera húsið upp og gera að heimili fyrir hann og fjölskyldu sína. Hann hafi hins vegar hvergi fengið aðgang að fjármagni eða fyrirgreiðslu í banka. Húsið hafi einnig verið að stía honum og konu hans í sundur þar sem hann eyddi meiri tíma í húsið en fjölskyldu sína. Það hafi endað með því að hann sá ekkert annað sem hann gæti gert en að kveikja í því. Um þremur vikum fyrr hafi hann viðrað þessa hugmynd við meðákærða þó að upphaflega hafi verið um kaldhæðni ræða. Það hafi verið miðvikudag eða fimmtudag áður en þetta gerðist sem þetta varð alvara. Hann hafi verið með hitablásara í láni. Síðasta föstudag hafi hann byrjað að velta því fyrir sér hvernig hann gæti gert þetta. Hann hafi fyrst reynt þetta á laugardeginum en ekki tekist. Ákærði sagði meðákærða hafa keypt bensín fyrir peninga ákærða sem síðan hafi farið með bensínið í húsið og stillt blásaranum upp. B hafi verið með honum þegar hann gerði þetta og á leiðinni frá vettvangi hafi þeir komið við hjá C. Á leiðinni heim, rétt eftir klukkan tólf, hafi hann sett í samband með því að stinga blásaranum í samband fyrir utan, í rafmagnssnúru. Hann kvaðst hafa sagt meðákærða hvað hann hefði gert. Ákærði sagði húsið hafa verið brunatryggt hjá [...] og hafa verið það í mörg ár. Hann hafi ekki séð fram á að hann mundi fá tryggingapeningana beint í vasann til þess að kaupa annað hús. Planið hafi verið að kveikja í húsinu, gera það upp og selja það og kaupa síðan annað fyrir söluandvirðið. Það hús sé á [...]. Hann hafi gert tilboð í húsið og gagntilboð kom frá [...] sem hann hefði hafnað.

Ákærði Ó-kk-nf gaf skýrslu á ný hjá lögreglu 26. júlí 2011. Hann kvaðst þá vilja bæta því við fyrri framburð sinn að hann hafi , þegar hann gekk heim, hringt í C og boðið honum peninga fyrir að stinga í samband en hann hafi ekki sett sjálfur í samband. C hafi þurft að hugsa sig um en hringdi skömmu síðar til baka og sagði að hann ætlaði að gera þetta. Nokkru síðar hafi C sagt honum að hann væri búinn að þessu. Hann kvaðst halda að hann hafi boðið C á milli 500.000 króna til einnar milljónar króna fyrir. Ákærði kvaðst, þegar hann kom heim þessa nótt, hafa sagt meðákærða allt.

Ákærði Ó-kk-nf gaf einnig skýrslu hjá lögreglu 11. október 2011. Þar kom fram að þegar hann var að semja við C símleiðis um að setja í samband og bauð honum sennilega 500.000 krónur og C var tregur til hafi meðákærði kallað til hans að hann ætti að bjóða honum milljón og hafi hann aldrei boðið honum meira en það. Þá sagði ákærði að meðákærði hafi einnig verið skipuleggjandi að íkveikjunni. Þeir hafi setið saman heima hjá ákærða eitt kvöldið og skipulagt þetta. Meðákærði hafi vitað jafn mikið um undirbúninginn og hann. Ákærði sagði þá báða hafa átt hlut að máli varðandi ákvörðun og framkvæmd íkveikjunnar.

Borið var undir ákærða handritað skjal sem hann afhenti lögreglu, en skjalið er skrifað aftan á bréf E. Ákærði kvaðst kannast við að hafa skrifað þetta en enginn tilgangur hafi verið með þessu skjali. Hann og meðákærði hafi verið saman þegar þetta var skrifað. Þarna sé um að ræða dæmi sem stenst ekki og sé þetta ein af mörgum leiðum sem þeir pældu í til að kveikja í húsinu. Endanleg ákvörðun um að kveikja í húsinu hafi verið tekin föstudaginn 22. júlí og hafi meðákærði stungið upp á því. Þeir hafi rætt kosti og galla þess og meðákærði hafi boðið honum helminginn af tryggingafénu ef íkveikjan mundi heppnast. Ákærði sagði að gerð hafi verið tilraun til að kveikja í húsinu laugardaginn 23. júlí 2011 með því að stinga í samband eins og C gerði síðar. Þá hafi ekkert eldhvetjandi efni verið notað heldur hafi hitablásaranum verið stillt upp þannig að það átti að kvikna í þurri veggklæðningu en það hafi ekki gerst. Meðákærði hafi verið með honum í þessum undirbúningi. Á föstudeginum hafi meðákærði farið einn í húsið í þeim erindagjörðum að kveikja í því og stillti þá upp blásaranum.

Ákærði X gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 25. júlí 2011. Hann sagði ákærða Ó-kk-þf hafa beðið hann að koma vestur og gera upp húsið og hafa einnig beðið hann að vera skráðan eiganda hússins. Hann kvaðst halda að húsið hafi verið tryggt hjá [...]. Hann kvaðst ekki hafa farið í húsið kvöldið áður en hafa farið þangað seinast fyrir helgi. Aðspurður hvers vegna það kviknaði í sagði ákærði að þeir hafi verið með hitablásara og það hafi verið sett smá bensín í kringum hann til að eldurinn myndi dreifast. Þeir hafi fengið lánað rafmagn annars staðar frá. Það hafi verið þrjár mjög langar snúrur að húsinu tengdar í hvor aðra og síðan í fjöltengi sem hitablásarinn hafi verið tengdur við. Blásarinn hafi verið staðsettur á annarri hæðinni, eiginlega í miðju húsinu. Hann kvaðst, að beiðni meðákærða, hafa keypt bensínið og notað til þess greiðslukort meðákærða. Ákærði sagði það hafa verið planað að kveikja í húsinu. Meðákærði hafi planað það af því að hann langaði til að kaupa hús á [...] og til að eignast það hafi hann ákveðið að kveikja í húsinu og nota tryggingaféð sem hann sagði vera 27 milljónir króna. Hann sagði meðákærða hafa fengið þessa hugmynd. Aðkoma ákærða hafi einungis verið sú að kaupa bensínið og fara kannski einu sinni eða tvisvar í húsið og einu sinni til þess að tengja saman tenglana í götunni, annað hvort kvöldið áður eða næsta dag þar á undan. Meðákærði hafi beðið hann um þetta. Þá sagði hann meðákærða hafa séð um tryggingar.

Þá var skýrsla tekin af ákærða X 10. nóvember 2011. Hann ítrekaði að það hafi verið hugmynd meðákærða að kveikja í húsinu til að kaupa húsið á [...]. Hann hafi keypt bensínið að beiðni meðákærða en hafi aldrei farið inn í húsið til að kveikja í því. Hann kvaðst ekki hafa verið í neinum símasamskiptum við C og ekki hafa orðið vitni að því að meðákærði væri að tala við hann í síma. Hann kvaðst ekki hafa boðið meðákærða 10 milljónir króna fyrir að kveikja í húsinu það hafi frekar verið í hina áttina. Þá kvaðst hann ekki hafa boðið C tvær milljónir króna fyrir hans aðkomu að málinu. Hann sagði meðákærða hafa sýnt honum brunabótamat hússins áður en húsið brann.

Loks var tekin skýrsla af ákærða X 16. desember 2011. Borið var undir ákærða handskrifað skjal aftan á bréfi E. Hann kvaðst ekki kannast við að hafa séð þetta skjal og ekki vita hver skrifaði það en gruna að það hafi verið meðákærði. Hann kvaðst ekki hafa verið með meðákærða þegar hann ritaði þetta. Þá kvaðst hann ekki kannast við að hafa farið einn í húsið á föstudagskvöldið að stilla blásaranum upp. Þá sagði hann ákærða hafa boðið honum að eiga helminginn í húsinu, þegar það væri tilbúið, til að greiða hans vinnuframlag og fyrir að lána nafnið.

Vitnið B gaf skýrslu hjá lögreglu 25. júlí 2011. Hann lýsti því að hann og ákærði Ó-kk-nf hafi sett hitablásara inn í húsið og fengið aðgang að rafmagni hjá konu í nágrenninu. Einhver annar en hann og ákærði Ó-kk-nf hafi svo sett blásarann í samband. Hann sagði ákærða X hafa verið skráðan fyrir húsinu og hann hafi ætlað að fá „brunabótamat á húsið“. Hann hafi „mútað“ vitninu og ákærða Ó-kk-þgf til að gera þetta með blásarann til að þetta liti eðlilega út. Ákærði X var búinn að bjóða honum fimm miljónir króna fyrir að kveikja í húsinu en hann hafi neitað. Einnig hafi hann verið búinn að bjóða ákærða Ó-kk-þgf tíu milljónir króna og einnig hafi hann boðið fleiri einstaklingum peninga fyrir að kveikja í húsinu. Vitnið hafi fundið það á lyktinni þegar þeir voru í húsinu að búið var að setja eldfim efni þangað. Hann kvaðst halda að C hafi sett í samband en ákærði X var búinn að tala við C en hann átti við peningavandamál að stríða. Hafi hann verið búinn að heyra að ákærði X hefði boðið honum tvær milljónir og hafi hann beðið ákærða Ó-kk-þf að tala við C. Vitnið sagði að ákærði X hefði fengið hugmyndina að því að kveikja í húsinu og hafi það verið viku til einni og hálfri viku áður. Hann hafi þá séð brunabótamatið og fasteignamatið á húsinu og hafi það átt að vera 27,5 milljónir króna og hafi hann sýnt öllum strákunum það. Þetta hafi hann gert til að sanna að hann fengi þessar milljónir og þá hafi hann farið að reyna að „múta“ fólki.

Þá liggur fyrir áðurnefnt bréf ritað af E, dagsett 18. febrúar 2011, þar sem hún tilkynnir um áform ákærða Ó-kk-ef að kaupa fasteignina að [...], [...]. Aftan á það skjal er handskrifað eftirfarandi:

„Við tökum 7 millz í lán

Við fáum 3 millz í styrk

Þessar 3 millz fara í að borga uppi þessar 7 millz þannig þá skuldum við 4 millz. Svo kviknar í húsinu og þá borgum við tessar 4 sem eru eftir og þá eigum við húsið skuldlaust og 4 millz auka“

Þá liggur fyrir „Brunaskýrsla“ Mannvirkjastofnunar, dagsett 26. ágúst 2011, þar sem staðfest er að rafmagnsofn hafi verið í gangi á einhverjum tímapunkti í brunanum. Einnig liggur fyrir matsgerð Rannsóknastofu Háskólans í lyfja- og eiturefnafræði, dagsett 9. ágúst 2011. Þar kemur fram að sýni sem tekin voru á vettvangi reyndust vera menguð af bensíni.

III

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði Ó-kk-nf S-kk-nf kvaðst í framburði sínum fyrir dómi kannast við að hafa tekið þátt í að kveikja í húsinu á [...] 25. júlí 2011. Húsið hafi hann og meðákærði fengið til að gera upp og hafi þeir verið byrjaðir á því. Þeir hafi ekkert greitt fyrir húsið en það hafði þá staðið autt, rafmagnslaust og ókynnt í tíu ár og var hálfpartinn ónýtt. Hann kvaðst hafa flutt frá [...] og hafa ætlað að hefja nýtt líf. Eftir stutta dvöl á [...] hafi ýmsir „draugar“ verið farnir að gera vart við sig og hafi honum í raun verið skipað að kveikja í húsinu en hann vilji ekki tjá sig um það hver hafi skipað honum það. Hann kvaðst ekki muna eftir því að hafa tekið við bensíni frá meðákærða, sem meðákærði hafi keypt, eða haft það í sínum fórum en „kannist við“ bensínið. Þeir hafi verið þrír og muni hann ekki hver hellti bensíninu en hafi mögulega verið viðstaddur þegar það var gert. Ákærði sagði að svo hafi kviknað í húsinu með hitablásara eftir að vitnið C setti hann í samband eftir að hann bað C um það, en hann kvaðst ekki hafa lofað honum peningagreiðslu fyrir. Hann kvaðst hafa kveikt í húsinu af ótta við þá einstaklinga sem skipuðu honum að gera það en kvaðst ekki vilja tjá sig um það hvort hann hafi skuldað þeim eða hvers vegna hann hafi átt að kveikja í húsinu. Ákærði kvaðst ekki hafa átt húsið heldur meðákærði sem hafi verið þinglýstur eigandi og raunverulegur eigandi þess. Hann kvaðst á þessum tíma hafa haft vitneskju um það hvert brunabótamat hússins var. Þá neitaði hann því að það hafi verið tilgangur hans með því að kveikja í húsinu að komast yfir tryggingabætur og hann hafi ekki átt að fá greiðslu fyrir að kveikja í húsnæðinu og ekki verið með neinar ráðagerðir í því sambandi. Þá staðfesti hann að vera sá einstaklingur sem fjallað er um í [...]. Hann sagði G hafa „búið til“ skuld á hann þar sem G taldi að hann hefði logið að honum. Skuldin hafi rokkað upp og niður eftir því hvað hann gerði fyrir G. Hann kvaðst ekki hafa tekið þátt í því að brenna húsið til að borga þessa skuld.

Ákærði sagði aðkomu sína að brunanum ekki hafa verið aðra en þá að gera nákvæmlega það sem honum var upp á lagt að gera af ótta við það sem honum eða þeim sem eru nákomnir honum yrði annars gert. Hann hafi stýrt þessu með X og vitninu B en hann hafi sjálfur haft frumkvæðið að þessu. Þeir hafi kveikt í húsinu, með bensíni, rafmagni og blásara og hafi rafmagnið í blásarann komið frá öðru húsi. Hann kvaðst hafa sett blásarann upp en ekki muna hver var með bensínið, hann, ákærði X eða B. Bensíninu hafi verið hellt niður inni í húsinu af einhverjum þeirra í því skyni að brenna húsið. Blásaranum hafi svo verið stungið í samband með þeim afleiðingum að húsið brann. Þá sagði ákærði að aðkoma C hafi einungis verið sú að hann fékk símtal þar sem hann var spurður hvort hann gæti stungið snúrunni í samband og hafi C óskað eftir peningagreiðslu fyrir. Þá sagði hann B hafa átt sama þátt og hann í því að kveikja í húsinu. Þáttur meðákærða hafa verið minni en þeirra, hann hafi flækst inn í þetta „af röngum forsendum“. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hafi greint honum frá þeim aðilum sem hann var hræddur við en hafi lagt þetta upp fyrir meðákærða þannig að þetta yrði að gerast. Ákærði kvaðst ekki hafa vitað að húsið væri brunatryggt. Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu 25. júlí 2011 þar sem hann kvaðst eiga húsið en segist nú ekki eiga það. Þessu svaraði ákærði svo að hann hefði játað allt í upphafi skýrslutökunnar af ótta við hefndaraðgerðir ef hann segði sannleikann. Þá var borið undir ákærða að hann hafi einnig í áðurnefndri skýrslutöku hjá lögreglu sagt að hann hefði eignast húsið 3. júní 2011 og endurtók ákærði þá að hann hefði játað á sig allt í þessari skýrslu, hann hefði aldrei eignast húsið.

Þá var borinn undir ákærða framburður hans í sömu skýrslu þar sem haft er eftir honum að það eina sem hann hugsaði um hafi verið að ef hann kveikti í húsinu þá fengi hann nýtt hús. Ákærði kvaðst ekki vita hvað hann hafi meint með þessu og hafi ekki verið með sjálfum mér í þessari skýrslutöku. Lögreglumaðurinn hafi yfirheyrt þá í klukkutíma áður en þeim var kynntur réttur þeirra, án upptöku, og án þess að framburður væri skráður niður, heldur „bara hálfpartinn þvinganir“. Þá var borinn undir ákærða framburður hans í skýrslu hjá lögreglu 26. júlí 2011 þar sem haft er eftir honum að hann hafi haft samband við C og boðið honum peninga fyrir að stinga í samband. Þessu svaraði ákærði svo að hann minnti að þessu hafi verið öfugt farið, C hafi óskað eftir peningunum. Þá sagði ákærði að allar þessar skýrslur væru rangar. Þá var borið undir ákærða að í skýrslu frá 11. október 2011 hafi hann sagt að hann hafi aldrei boðið C meira en eina milljón króna fyrir að kveikja í húsinu og svaraði hann því svo að hann hefði aldrei boðið C greiðslu. Þá sagði hann rétt vera það sem fram kemur í sömu skýrslu að meðákærði hafi staðið með honum að þeirri ákvörðun að kveikja í húsinu.

Þá var borinn undir ákærða framburður meðákærða, X, frá 25. júlí 2011, þar sem fram kemur að bruninn hafi verið planaður og að hann og ákærði hafi planað að kveikja í húsinu af því að hann hafi séð þetta flotta hús á [...] og ákveðið að kveikja í húsinu til að nota tryggingaféð. Ákærði sagði þetta ekki vera rétt. Einnig var borinn undir ákærða framburður meðákærða í lögregluskýrslu 29. maí 2014 þar sem fram kemur að meðákærði hafi óttast mjög F og ákærða og að hann hafi persónulega fengið hótanir frá þeim eftir að hann greindi lögreglu frá því sem gerðist er þeir kveiktu í húsinu. Ákærði sagði meðákærða ekki hafa verið undir hótunum frá sér. Þá sagði hann að ekki væri rétt, sem fram kom hjá C í skýrslu 26. júlí 2011, að ákærði hafi verið tilbúinn að borga þrjár til þrjár og hálfa milljón króna fyrir verkið og hann hafi aldrei boðið vitninu D greiðslu.

Ákærði lýsti því að lögregla hefði beitt hann þvingunum áður en fyrsta skýrslan var tekin af honum. Lögreglumaðurinn hafi sagt við hann eitthvað í þeim dúr að hann ætlaði að fá þá til að tala. Svo hafi verið talað við þá hvorn í sínu lagi en ekki teknar formlegar skýrslur. Lögreglumaðurinn hafi sagt að meðákærði væri búinn að segja allt í skýrslutöku og þá hafi „allt brotnað saman og þá hafi þeir opnað sig eins og bækur“. Þeir hafi verið nýkomnir úr alls konar rugli og fíkniefnum og hafi óttast hefndaraðgerðir aðila sem hafi hótað honum. Hann hafi frekar kosið að „sökkva“ sjálfum sér en að stefna öðrum í hættu. Hann sagði skýrslurnar sem hann gaf hjá lögreglu vera að mestu rangar. Í upphafi hafi hann játað allt og hafi það verið gert í raunverulegum ótta en ekki af því að hann „langaði til þess“. Meirihlutinn af þessum framburði hafi verið sagður í ótta og tilfinningarugli auk þess sem þeir hafi verið mjög lyfjaðir. Hann kvaðst ekki muna hvað það var sem hann sagði sem væri rangt en nefnir að hann hafi tekið á sig hluti sem ekki séu réttir, eins og tryggingasvik.

Ákærði sagði að upphaflega hafi hann ætlað að búa í húsinu með fjölskyldu sinni þegar búið væri að gera húsið upp. Seinna hafi hann svo fengið skipun um að brenna húsið. Meðákærði hafi verið skráður eigandi að húsinu á þeim forsendum að hann átti helminginn í húsinu á móti honum þótt það hafi ekki verið þannig á pappírunum. Þá var borinn undir ákærða handskrifaður texti aftan á bréf E og kvaðst ákærði ekki hafa skrifað þetta og ekki hafa séð það fyrr. Þá kvaðst hann ekki vita hvaðan þessar tölur kæmu. Meðákærði hafi ekki átt þátt í að skipa honum fyrir en þeir hafi rætt þetta saman. Þá kvaðst hann ekki muna hvort hann og meðákærði hafi rætt saman um að kveikt yrði í húsinu á þennan hátt. Ákærði sagði að B hefði eins og ákærði verið með skipanir úr [...] og verið í sömu stöðu og hann. B eigi jafn mikinn þátt í þessu og hann. Hann kvaðst tengja íkveikjuna við þann félagsskap sem hann hafði verið í fyrir sunnan en ekki geta útskýrt það nánar. Þá vilji hann ekki segja af hverju hann brenndi húsið af ótta um öryggi sitt og sinnar fjölskyldu.

Ákærði X kvaðst engan þátt hafa átt í því að húsið var brennt og tengjast húsinu einungis á þann hátt að hann var skráður fyrir því en hann og meðákærði hafi raunverulega átt það saman. Hann hafi vitað af þessu en ekki tekið þátt í íkveikjunni og ekki tekið þátt í tryggingasvikum. Hann kvaðst hafa keypt bensín að beiðni meðákærða og greitt fyrir það með korti meðákærða en þá ekki vitað hvað ætti að gera við það og sig minnti að hann hafi farið með það heim. Hann kvaðst ekki muna hvort meðákærði hafi sagt honum hvers vegna það ætti að kaupa bensínið eða hvenær hann hafi fengið vitneskju um að til stæði að brenna húsið en meðákærði hafi talað við hann um þetta áður en húsið brann og átt frumkvæðið að því að þeir ræddu þetta. Aðspurður um þann framburð sinn hjá lögreglu 25. júlí 2011 að það hafi verið plan í gangi kvaðst hann lítið hafa vitað um það, aðrir hafi séð um það, aðallega meðákærði. Ákærði vildi ekki svara því fyrir dómi hvort meðákærði hafi hótað honum líkamlegu ofbeldi en kvaðst ekki vera hræddur við hann. Hann hafi vitað að til stæði að brenna húsið en ekki vitað af hverju. Hann og meðákærði hafi fengið þetta hús og ætlað að gera það upp og gera einhverja góða eign úr því. Hann kvaðst ekki vita hvort einhvern tímann hafi verið gengið frá brunatryggingu hússins en hann hafi, á þessum tíma, vitað hvert var brunabótamat hússins, enda sé það opinbert. Aðspurður hver hafi greitt iðgjöld brunatryggingar kvaðst ákærði halda að það hafi aldrei verið greidd nein iðgjöld og halda að það hafi aldrei verið brunatryggt. Þá kvaðst hann ekki hafa átt að hagnast á því að húsið yrði brennt. Hann og meðákærði eða aðrir hafi ekki fundað eða verið með nein plön um að brenna húsið til að fá tryggingabætur. Sjálfur hafi hann ekki skipulagt íkveikjuna. Auk hans hafi meðákærði og B tekið þátt í því að brenna húsið. Þá var borinn undir ákærða handskrifaður texti aftan á bréfi E. Ákærði kvaðst ekki kannast við að hafa séð það skjal áður.

Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu 25. júlí 2011 þar sem bókað var eftir honum að íkveikjan hafi verið plönuð þar sem „hann“ hafi viljað eignast ákveðið hús á [...] fyrir tryggingaféð og kvaðst hann ekki vilja tjá sig um þetta og segja í hvern þarna sé vísað. Þá var borið undir ákærða að í sömu skýrslu hjá lögreglu hafi hann verið spurður hvað tryggingaféð væri mikið og hann hafi þá svarað 27 milljónir króna. Ákærði var spurður hvort hann hafi vitað þetta þennan dag, 25. júlí 2011, og kvaðst hann ekki vilja tjá sig um það. Þá kvaðst hann ekki vilja tjá sig um það sem haft er eftir honum í sömu skýrslu um að honum hafi verið sýnt brunabótamat hússins.

Einnig var borinn undir ákærða framburður hans í framlagðri viðtalsskýrslu, dagsettri 29. maí 2012, vegna annars máls, þar sem haft er eftir honum að hann óttist mjög F og ákærða Ó-kk-þf og að hann hafi persónulega fengið hótanir frá þeim eftir að hafa greint lögreglu frá því að þeir félagar hafi kveikt í húsi á [...] 2011 og kvaðst ákærði ekki vilja tjá sig um þetta.

Ákærði sagði að honum hafi ekki fundist rétt staðið að skýrslutöku í upphafi málsins. Lögreglumaður sem tók af honum skýrslu hafi verið „mjög hostæl á móti honum“ og hafi talað við þá í meira en klukkutíma áður en upptaka byrjaði. Lögreglumaðurinn hafi logið til að fá hann til að tala og jafnvel lagt honum orð í munn. Þá hafi honum ekki verið boðinn lögfræðingur fyrr en skýrslutakan byrjaði en verið spurður út í efnisatriði málsins og lýst málavöxtum áður en formleg skýrsla var tekin af honum. Ákærði sagði lögreglumenn hafa búið til vitni sem áttu að hafa sagt að ákærði hafi verið þarna að gera „þetta eða hitt“. Þeir hafi búið til sögu og látið ákærða segja hana. Þar sem hann hafi verið alveg brotin niður eftir þessa skýrslutöku hafi hann eiginlega ekki getað annað en endurtekið mestallt sem þeir bjuggu til fyrir hann, einnig í skýrslutökunni sem var tekin upp. Aðspurður hvort eitthvað í framburði hans hafi verið sagt vegna þessara áhrifa kvaðst ákærði hafa játað að hafa gert ákveðna hluti sem hann hafi ekki gert, en muni ekki hvaða. Ákærði sagði að meðákærði hafi fengið reglulega símtöl þar sem hann hafi fengið hótanir frá fólki og sé það ástæða þess að meðákærði hafi ákveðið íkveikjuna, útskýrt fyrir honum hvert planið væri og hvað hann ætti að gera.

Vitnið C sagði ákærða Ó-kk-þf hafa beðið sig um að tengja og kveikja á hitablásara í því skyni að brenna húsið á [...]. Vitnið sagði ákærða Ó-kk-þf hafa lofað honum peningagreiðslu fyrir, upphaflega einni milljón króna sem svo hafi endað í þremur. Hann kvað ákærða ekki hafa greitt sér. Hann kvaðst telja að ákærði Ó-kk-nf hafi brennt húsið til að fá tryggingabætur vegna hússins. Hann kvaðst hafa rætt við ákærða Ó-kk-þf eftir brunann og hafi ætlunin verið sú að búa til sögur um það hvar þeir hefðu verið, fjarvistasannanir og annað. Þá muni hann ekki eftir því að það hafi komið til tals hvenær eða hvernig Ó-kk-nf ætlaði að greiða honum eða hvort það hafi verið kominn einhver botn í það hvort ákærði fengi greiðslu eða ekki. Vitnið kvaðst ekki hafa verið í neinum samskiptum við ákærða X áður en atvik gerðust. Það eina sem hann viti um aðkomu ákærða X að málinu sé að hann hafi verið skráður fyrir húsinu. Einnig hafi hann heyrt að ákærði X hefði verið niðri á bensínstöð fyrr um daginn að taka bensín á brúsa eða flöskur. Aðspurður hvort hann viti til þess að X hafi komið að því að stilla upp aðstæðum inni í húsinu kvaðst hann ekki hafa verið viðstaddur og að einu mennirnir sem hann sá hafi verið ákærði Ó-kk-nf og annar maður með honum, en þeir komu heim til vitnisins þegar þeir voru búnir að setja þetta upp. Kvað hann sig minna að ákærði Ó-kk-nf hafi sagt að hann hefði stillt blásaranum upp og sagt að það væri búið að hella bensíni út um allt. Það eina sem þyrfti að gera væri að stinga í samband og hann hafi beðið vitnið að gera það. Hann kvaðst hafa vitað að tilgangur ákærða Ó-kk-ef með þessu hafi verið sá að brenna húsið, þess vegna hafi honum verið boðin þessi fjárhæð fyrir þetta. Að því er vitnið viti best hafi það verið ætlun Ó-kk-ef að svíkja út úr tryggingunum og kvaðst hann halda að ákærði Ó-kk-nf hafi sagt honum það. Vitnið kvaðst hafa talið að þeir peningar sem átti að greiða honum hafi átt að koma frá tryggingunum. Vitnið sagði að fjárhagsstaða sín hefði verið mjög slæm á þessum tíma og ákærði Ó-kk-nf hafi vitað það. Þá staðfesti vitnið framburð sinn í skýrslu frá 26. júlí 2011 þar sem haft var eftir honum að hann hafi rætt málið við ákærða Ó-kk-þf. Þeir hafi rætt um það hvort eitthvað hafi komist upp, hvort einhver hafi séð til vitnisins o.fl. og að ákærði Ó-kk-nf hafi ætlað að borga vitninu í peningum þegar hann fengi tryggingabæturnar greiddar. Hann hafi átt að fá um 27 milljónir króna í bætur fyrir húsið og vitnið hafi átt að fá tvær milljónir fyrir en ákærði Ó-kk-nf hafi boðið vitninu það þar sem D hafi ekki viljað taka þátt í þessu. Vitnið sagði að ákærði Ó-kk-nf hafi í þessu samtali, sem hafi verið morguninn eftir, lofað honum greiðslu þegar hann fengi bæturnar og þá hafi hann fyrst fengið að vita hvaða upphæð það var sem ákærði Ó-kk-nf átti að fá út úr þessu.

Vitnið B sagði ákærða Ó-kk-þf hafa sannfært ákærða X um íkveikjuna, að setja blásara upp við vegg, setja bensín á gólfið og rokeldspýtu inn í blásarann. Hann hafi svo fengið rafmagn úr öðru húsi úr götunni til að tengja í blásarann og hafi svo ætlað að fá einhvern til að setja í samband um nóttina til þess að reyna að kveikja í húsinu. Hann kvaðst halda að ákærði Ó-kk-nf hafi ákveðið að kveikja í húsinu til að fá brunabótamatið á húsinu. Hann hafi sagt þeim það og reynt að „múta“ fólki til að ganga í lið með sér og kveikja í húsinu með því að segja hvert brunabótamatið á húsinu væri. Með því að segja „múta“ eigi hann við að bjóða peninga til að gera þetta. Það hafi enginn gengið í lið með honum. Hann hafi verið örvæntingarfullur og kvað sig minna að hann hafi svo gert þetta sjálfur, sett í samband þannig að það kviknaði í blásaranum. Aðspurt kvaðst vitnið geta staðfest að ákærði Ó-kk-nf hafi fengið ákærða X til þess að taka þátt í þessu og tilgangurinn hafi verið sá að svíkja út brunabótamat hússins. Vitnið hafi búið um tíma hjá ákærða Ó-kk-þgf sem hafi þá verið byrjaður að reyna að fá hann til að vera með í þessu en vitnið hafi neitað og ákærði Ó-kk-nf þá rætt þetta við aðra.

Borinn var undir vitnið sá framburður hans hjá lögreglu að ákærði X hafi verið að bjóða C fjármuni og sagði vitnið það ekki vera rétt. Hann hafi verið viðstaddur þegar ákærði Ó-kk-nf var að bjóða C peninga fyrir að setja blásarann í samband. Þá var borinn undir vitnið sá framburður þess hjá lögreglu að ákærði X væri skráður fyrir húsinu og hann hafi átti að fá brunabótamatið á húsinu og hann hafi vantað peninga, að hann hafi mútað vitinu og ákærða Ó-kk-þgf til þess að gera þetta með blásarann svo að þetta myndi líta eðlilega út. Vitnið sagði ákærði Ó-kk-nf hafi verið að nota ákærða X. Þá var vitninu bent á að framangreindur framburður sé frá 25. júlí 2011, strax eftir að atvik gerðust, og hann spurður af hverju hann segi þetta þá um ákærða X og hvernig hann hafi vitað þetta. Hann kvaðst hafa sagt þetta af því að hann vissi ekki hvað ákærði Ó-kk-nf mundi gera við hann ef hann segði sannleikann. Þannig hafi þetta verið spilað „eftir bókinni hans“ þangað til vitnið gæti komist í burtu frá honum. Hann hafi sagt þetta af ótta við ákærða Ó-kk-þf. Þá var borinn undir vitnið framburður hans í sömu skýrslu um að ákærði X hafi planað það svo að einhver þyrfti að keyra framhjá og tengja snúru og sagði vitnið þetta sagt af sömu ástæðu. Það hafi verið ákærði Ó-kk-nf sem í raun bað hann um að gera þetta. Þá var borinn undir vitnið framburður hans þar sem hann sagði að ákærði X hafi einu sinni kúgað út úr honum eina milljón króna sem vitnið hafi greitt og sagði vitnið að þetta ætti í raun við um ákærða X, eins og þar kom fram. Þá var borinn undir vitnið framburður hans í sömu skýrslu þar sem bókað var eftir honum að svo hafi ákærði X farið að vingast við hann aftur og ætlað að borga honum fyrir að kveikja í húsinu svo að hann gæti fengið 30 milljónir króna fyrir það og að hann hafi setið allan daginn í tölvunni og skoðað brunabótamatið. Vitnið kvaðst hafa sagt þetta og eiga þarna við ákærða X. Aðspurður hver sé þáttur ákærða X málinu kvaðst hann gera ráð fyrir að þeir, hann og ákærði Ó-kk-nf, hafi saman falsað undirskriftina á afsalið vegna húsinu. Hann hafi heyrt að þeir hafi í sameiningu planað þetta þannig að þeir ætluðu að kveikja í húsinu. Hann sagði ákærðu hafa farið saman út um morguninn þegar ákærði Ó-kk-nf setti í samband og hann haldi að ákærði X hafi þá ekið bifreiðinni. Þetta hafi ákærðu sagt honum.

Vitnið T lögreglufulltrúi kvaðst hafa farið á vettvang og þar hafi hann rætt við vitni, m.a. vegna þess að það átti ekki að vera rafmagn á húsinu en framlengingarsnúra hafi legið frá húsinu þar sem ákærðu höfðu fengið afnot af rafmagni í öðru húsi. Hann hafi fengið upplýsingar um að þessi rafmagnssnúra hafi ekki verið í sambandi fyrir miðnætti kvöldið áður en eldurinn kom upp. Samkvæmt upplýsingum frá slökkviliðsmanni sem var við slökkvistörf tók hann snúruna úr sambandi. Þá vaknaði grunur um að það hefði kviknað í húsinu af mannavöldum og rannsóknin miðaðist við það. Grunur beindist að eigendum hússins, ákærðu. Hann hafi fengið upplýsingar um að það hefði sést til ákærða X að taka bensín á brúsa. Þetta var kannað og staðfest að hann hefði tekið bensín fyrir eitt þúsund krónur kvöldið áður. Ákærðu voru yfirheyrðir og ákærði Ó-kk-nf lýsti því sem gerðist og lét lögreglu hafa gögn sem hann átti um húsakaupin, umboð og þess háttar. Vitnið kvaðst hafa veitt því athygli að það hafði verið skrifað á bakhlið eins blaðsins um „einhverjar milljónir“. Þetta hafi verið skrifað af ákærðu. Ákærði Ó-kk-nf viðurkenndi að kveikt hefði verið í húsinu og það hefði verið planað eitthvað áður. Vitnið kvaðst minna að C hafi verið fenginn til þess að setja í samband og hafi átt að fá greitt fyrir. Þá hafi B verið með ákærða Ó-kk-þgf þegar bensíninu var hellt niður innandyra og ákærði X hafði sést kvöldið áður í húsinu, úti í glugga að tala í síma. Vitnið sagði að komið hefði fram hjá ákærða Ó-kk-þgf að það hafi verið notuð m.a. rokeldspýta til að flýta fyrir íkveikjunni en til þess hafi verið notaður blásari sem var á miðhæðinni. Þá hafi verið kannað hvort notuð hafi verið eldhvetjandi efni og reyndist svo vera. Ákærði X hafi einnig kannast við þetta mál.

Vitnið kvaðst hafa tekið skýrslu af ákærðu að kvöldi 25. júlí 2011 eftir að þeir voru færðir á lögreglustöð. Fyrst voru þeir vistaðir í fangageymslu þar sem eitthvað var rætt við ákærða Ó-kk-þf en hann ekki spurður út í málsatvik. Hann hafi kynnt honum réttarstöðu sína áður en hann talaði við hann og sagt að hann væri grunaður um íkveikju. Vitnið sagði ákærða Ó-kk-þf hafa strax viljað leggja spilin á borðið og nefndi það sérstaklega áður en upptakan hófst. Vitnið kvaðst vilja taka það fram að hvorugur ákærðu var beittur neinum hótunum eða þvingunum til að knýja fram játningu. Þá kvaðst vitnið ekki kannast við að hafa rætt við ákærða X í hálftíma fyrir skýrslutöku. Vitnið sagði ákærðu ekki hafa borið nein einkenni um neyslu fíkniefna eða merki þess að vera undir áhrifum áfengis. Þá hafi hann ekki séð neina vanlíðan hjá þeim sem gæti bent til fráhvarfseinkenna. Þá var borið undir vitnið að ákærði hafi sagt fyrir dómi að framburður hans hafi verið settur fram í ótta og tilfinningarugli auk þess sem þeir hafi verið undir áhrifum lyfja og kvaðst vitnið ekki hafa séð merki um þetta.

Vitnið kvaðst ekki hafa spurt ákærða X út í efnisatriði málsins áður en skýrslutaka hófst formlega og rangt sé að hann hafi blekkt ákærða eða lagt honum orð í munn til að fá fram framburð. Upplýsingar um vitni og framburð þeirra, sem vitnið hafi vísað til í spurningum sínum til ákærðu, komi fram í gögnum málsins. Tók hann fram að ákærði Ó-kk-nf hafi verið samvinnuþýður. Ekkert hafi komið fram við rannsókn málsins sem benti til þess að ákærðu hafi verið hótað eða þeim á annan hátt ýtt út í það að fremja þennan verknað af utanaðkomandi.

Vitnið D sagði ákærða Ó-kk-þf hafa talað við vitnið og bróður þess, C, heima hjá C að kvöldi 24. júlí 2011. Þá kom fram hjá honum að þeir hefðu verið með bensínbrúsa í húsinu. Ákærði Ó-kk-nf hafi talað um það við C að setja í samband rafmagnskapalinn. Hann og C hafi neitað því en síðan hafi ákærði Ó-kk-nf hringt ítrekað í C um kvöldið til að reyna að fá hann til að gera þetta og bauð hann vitninu og C hvorum um sig eina milljón króna fyrir, en það boð hafi vitnið fengið í gegnum C. Þegar vitnið vaknaði morguninn eftir hafði C greinilega farið um nóttina og tengt þetta og kveikt þar af leiðandi í. Vitnið kvaðst síðan hafa hitt ákærða Ó-kk-þf sem hafi þá boðið vitninu hálfa milljón króna fyrir að „halda kjafti um þetta“. Þá kvaðst vitnið ekkert vita um aðild ákærða X að brunanum.

IV

Ákærðu neita sök. Þeir eru ákærðir fyrir að hafa, í sameiningu, ákveðið að svíkja út tryggingabætur fyrir fasteignina [...], [...], og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki með því að kveikja í húsnæðinu aðfaranótt 25. júlí 2011 þannig að húsið brann til kaldra kola og gjöreyðilagðist.

Framburður ákærðu hefur verið á reiki að því leyti að þeir hafa báðir að einhverju leyti breytt framburði sínum frá því sem var hjá lögreglu. Hjá lögreglu viðurkenndu báðir ákærðu verknaðinn eins og honum er lýst í ákæru. Fyrir dómi viðurkenndi ákærði Ó-kk-nf íkveikjuna og kvaðst hafa staðið að framkvæmd hennar en ekki hafa boðið vitinu C greiðslu fyrir að setja hitablásarann í samband og sagði ætlunina ekki hafa verið þá að svíkja fé út úr tryggingafélaginu með íkveikjunni. Ákærði X viðurkenndi fyrir dómi að hafa keypt bensín og að hafa vitað að til stæði að kveikja í húsnæðinu en ekki af hverju, en hann hafi ekki komið meira að íkveikjunni og lítið vitað um þau plön. Þá kvaðst hann ekki hafa ætlað að svíkja fé út úr tryggingafélagi hússins, eins og hann er ákærður fyrir.

Báðir ákærðu báru um að hafa að einhverju leyti borið rangt hjá lögreglu vegna þrýstings frá þeim lögreglumanni sem tók skýrslu af þeim. Þá bar ákærði Ó-kk-nf um að vanlíðan vegna lyfja, ótta og tilfinningarugls hafi haft áhrif á það hvernig framburður hans var hjá lögreglu. Ekkert hefur komið fram sem styður framangreint. Þá hefur framburður ákærðu verið óskýr um það hvað það var sem þeir báru rangt um hjá lögreglu af framangreindum ástæðum. Þá er óhjákvæmilegt við mat á framburði ákærðu að hafa hliðsjón af því, eins og rakið er hér að ofan, að breyttur framburður ákærðu tekur nokkurt mið af efni ákæru. Með vísan til ofangreinds verður að meta breyttan framburð beggja ákærðu ótrúverðugan að því leyti sem hann fær ekki stoð í öðrum gögnum.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu vitnin C, B og D. Framburður D var í fullu samræmi við framburð sem hann gaf hjá lögreglu og samrýmist hann framburði C fyrir dómi og að hluta framburði ákærða Ó-kk-ef. Þá var framburður C einnig í samræmi við þann framburð sem hann gaf hjá lögreglu auk þess að vera í samræmi við framburð D og að hluta framburð ákærða Ó-kk-ef. Við rannsókn málsins voru bæði C og B með réttarstöðu sakbornings. Framburður B fyrir dómi var á margan hátt ólíkur þeim framburði sem hann gaf hjá lögreglu og þá helst að því leyti að hann kvaðst þar hafa ranglega borið um að ákærði X hefði gert hluti sem ákærði Ó-kk-nf hafi raunverulega gert. Gaf hann þá skýringu að hann hafi óttast hvað ákærði Ó-kk-nf gerði ef hann segði sannleikann. Framburður vitnisins fyrir dómi í samræmi við framburð ákærða Ó-kk-ef utan þess að hann hefur ekki viðurkennt fyrir dómi að hafa ætlað að svíkja fé út úr tryggingafélaginu með íkveikjunni eins og vitnið heldur fram. Það er hins vegar í samræmi við framburð ákærðu Ó-kk-ef og X hjá lögreglu og C fyrir dómi. Með hliðsjón af því er það mat dómsins að breyttur framburður vitnisins sé hvað varðar þátt ákærða Ó-kk-ef trúverðugur og verður á honum byggt að því leyti sem hann samrýmist öðrum gögnum.

Í ákæru er lýst mismunandi þátttöku ákærðu hvors um sig í verknaðinum. Fyrir liggur samkvæmt framlögðu þinglýsingarvottorði að ákærði X var þinglýstur eigandi fasteignarinnar þegar atvik gerðust, eins og rakið er í ákæru. Þá kom fram í framburði beggja ákærðu fyrir dómi að ætlun þeirra hafi verið sú að eiga fasteignina til helminga.

Fyrir dómi viðurkenndi ákærði Ó-kk-nf að hafa stillt upp aðstæðum og að hafa fengið þriðja mann, C, til að tengja saman rafmagnssnúrur til að koma hitablásara í gang í því skyni að kveikja í húsnæðinu. Hann neitaði hins vegar, eins og rakið hefur verið, að hafa boðið C greiðslu fyrir að setja blásarann í samband við rafmagn. C sagði fyrir dómi að ákærði Ó-kk-nf hefði boðið honum greiðslu, upphaflega eina milljón króna, en hafi svo endað í þremur milljónum króna, og er sá framburður í samræmi við framburð hans hjá lögreglu. D, [...] C, sagði í framburði sínum fyrir dómi að hann hafi verið viðstaddur þegar ákærði Ó-kk-nf hringdi í C og bauðst til að greiða honum eina milljón króna fyrir að setja í samband og hafi einnig boðið vitninu þá fjárhæð fyrir það sama, í gegnum C. Þá hafi ákærði Ó-kk-nf sjálfur boðið vitninu hálfa milljón daginn eftir fyrir að segja ekki frá því sem þeir höfðu gert. Þá kvaðst B hafa verið viðstaddur þegar ákærði Ó-kk-nf bauð C greiðsluna. Engin trúverðug skýring hefur komið fram á þessum breytta framburði ákærða Ó-kk-ef og telur dómurinn að þrátt fyrir neitun hans þyki sannað með framangreindum framburði vitnanna C, B og D að ákærði Ó-kk-nf hafi fengið C til að setja hitablásarann í samband gegn greiðslu að fjárhæð ein milljón króna, eins og lýst er í ákæru.

Ákærði X hefur viðurkennt að hafa keypt bensín að beiðni meðákærða, eins og lýst er í ákæru, og samkvæmt framlögðum gögnum liggur fyrir að greiðslukort meðákærða var notað til þess. Ákærði X kvaðst hins vegar ekki hafa vitað hver ætlunin var að gera við bensínið en sagði ákærða Ó-kk-þf hafa sagt honum frá því að til stæði að brenna húsið áður en það var gert, en sjálfur hefði hann ekkert komið að því. Ákærði Ó-kk-nf kvaðst fyrir dómi ekki muna eftir því að hafa tekið við bensíninu af ákærða X og ekki muna hvort hann, ákærði X eða B helltu því um húsið en muna að það var gert. Með vísan til þess telur dómurinn ósannað að ákærði Ó-kk-nf hafi fengið bensínið afhent frá ákærða X og hellt því sjálfur um húsnæðið. Engu að síður sé sannað með framburði ákærða Ó-kk-ef og niðurstöðu Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, frá 9. ágúst 2011, að svo hafi verið farið að. Með vísan til framburðar ákærða Ó-kk-ef verður að telja að þetta hafi verið gert að hans undirlagi.

Dómurinn telur sannað að framangreind háttsemi hafi leitt til þess að húsið brann og gjöreyðilagðist og að sannað sé að kveikt hafi verið í húsinu af ásetningi. Ákærðu eru ákærðir fyrir að hafa með íkveikjunni staðið sameiginlega að tilraun til tryggingasvika.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 48/1994, sbr. og 1. gr. reglugerðar nr. 959/2003, um lögboðna brunatryggingu húsa er húseigendum skylt að brunatryggja allar húseignir. Í nefndri 1. gr. reglugerðarinnar kemur einnig fram að vátryggingafélagi er skylt að taka að sér slíka tryggingu fyrir sérhvern húseiganda er undirgengst almenn vátryggingarskilyrði vátryggingafélags ákveðin í samræmi við þá áhættu sem félagið tekur að sér. Í 2. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar kemur fram að vátryggingafélag getur ekki sagt vátryggingu upp vegna vanskila á iðgjaldi. Samkvæmt framlögðum gögnum var fasteignin tryggð lögboðinni brunatryggingu hjá [...] og kemur þar fram að vátryggingafjárhæð hafi frá 3. júní 2011 verið 25.491.000 krónur.

Báðir ákærðu hafa alfarið neitað því að hafa kveikt í húsinu í því skyni að komast yfir tryggingabætur. Ákærði Ó-kk-nf hefur viðurkennt að hafa stýrt íkveikjunni en hann lýsti því fyrir dómi að honum hafi verið gefin fyrirmæli um það hvað hann ætti að gera án þess að vilja gera nánari grein fyrir frá hverjum og á hvern hátt hann hafi verið þvingaður til að vinna verkið en um þetta hafði ákærði ekki borið í framburði sínum hjá lögreglu. Vísaði hann í framlagða [...] frá [...] og sagði hana varða sig en vildi ekki lýsa því nánar hvernig sá verknaður sem hann er ákærður fyrir tengdist þeim aðstæðum sem lýst er í blaðagreininni. Fyrir dómi sagði ákærði Ó-kk-nf bæði að þáttur ákærða X og B hafi verið sá sami og hans og að þáttur ákærða X væri minni en þeirra, hann hefði flækst inn í þetta á „röngum forsendum“.

Í framburði sínum fyrir dómi sagði ákærði Ó-kk-nf að hann hafi ekki einu sinni vitað að húsið væri tryggt og kvaðst ekki vita hvað hann hafi verið að meina þegar hann sagði í framburði sínum hjá lögreglu að hann hafi gert þetta til að fá tryggingabætur. Þá kvaðst hann, í sama framburði, hafa vitað þegar kveikt var í húsinu, hvert var brunabótamat þess. Ákærði X sagði fyrir dómi að hann hafi vitað að til stæði að brenna húsið en ekki af hverju. Þá hafi hann vitað hvert var brunabótamat hússins en ekki vitað hvort það hafi verið tryggt. Þessir framburður ákærðu er í andstöðu við framburð þeirra hjá lögreglu en þá sögðu þeir báðir að íkveikjan hafi verið plönuð, húsið hafi verið tryggt, þeir hafi vitað hvert var brunabótamat hússins og búið væri að skipuleggja hvað gera ætti við tryggingabæturnar.

Þá liggur fyrir handskrifað skjal, sem fyrr hefur verið rakið, þar sem því er lýst að kveikt skuli í húsi og skuldir greiddar og niðurstaðan verði sú að „við“ eigum húsið skuldlaust og fjórar milljónir að auki. Ákærði Ó-kk-nf viðurkenndi hjá lögreglu að hafa ritað skjalið og sagði meðákærða hafa staðið með sér að því. Ákærði X kvaðst hins vegar ekki kannast við að hafa séð skjalið og ekki vita hver skrifaði það en hann hafi grunað að það hafi verið meðákærði. Fyrir dómi könnuðust hvorugur ákærðu við skjalið. Ekki var framkvæmd rithandarrannsókn á þeim handskrifaða texta sem fram kemur á skjalinu. Samkvæmt framburði vitnisins T lögreglufulltrúa afhenti ákærði Ó-kk-nf lögreglu skjalið meðal gagna sem sögð voru vegna hússins. Þá er textinn ritaður aftan á skjal er varðar ákærða Ó-kk-þf. Með vísan til þess byggir dómurinn á því að skjalið sé frá ákærða Ó-kk-þgf komið og metur því breyttan framburð hans um skjalið ótrúverðugan og byggir á því að hann hafi þekkt efni þess. Þá styður tilvist skjalsins framburð þess efnis að íkveikjan hafi verið skipulögð en hins vegar verður að telja ósannað að með orðinu „við“ í texta skjalsins sé verið að vísa til beggja ákærðu.

Dómurinn telur að breyttur framburður ákærða Ó-kk-ef hvað tryggingasvikin varðar sé ótrúverðugur. Framburður C, B og D bendir til þess að ákærði Ó-kk-nf hafi skipulagt verknaðinn með því að fá menn til liðs við sig. Þá má af framburði þeirra ráða að hann taldi að hann fengi umtalsverða peninga í framtíðinni miðað við það fé sem hann bauð þeim en ekkert liggur fyrir um að hann hafi af öðrum ástæðum haft aðgang að slíkum fjárhæðum. Hjá lögreglu nefndi hann einnig að hann hafi gert þetta til að geta eignast ákveðið hús á [...] og fyrir dómi talaði ákærði um að hann hafi verið þvingaður til að kveikja í húsinu af einstaklingum í [...] sem hann hafi skuldað. Þá kom fram í framburði vitnanna C og B að ákærði Ó-kk-nf hafi sagt þeim að ætlunin með íkveikjunni væri að fá tryggingabætur vegna hússins. Með vísan til alls sem hér að fram hefur verið rakið þykir sannað að ákærði Ó-kk-nf hafi kveikt í húsinu í því skyni að fá greiddar tryggingabætur.

Ákærði Ó-kk-nf byggir vörn sína á því að það skilyrði 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að brot sé framið í auðgunarskyni, sé ekki uppfyllt og vísar til þess að samkvæmt greinargerð sem fylgdi ákvæðinu þurfi ekki einungis að vera sannaður ásetningur brotamanns til að afla sér eða öðrum fjárvinnings heldur þurfi einnig annar að bíða ólöglegt fjártjón að sama skapi. Ekki hafi verið sýnt fram á að tryggingafélagið hafi eða hefði getað orðið fyrir tjóni vegna verknaðarins. Útilokað sé að félagið hefði greitt rúmar 25 milljónir króna vegna brunans eins og staðhæft er í ákæru þar sem húsið var ónýtt. Þá vísar ákærði Ó-kk-nf til þess að þar sem hann hafi ekki verið þinglýstur eigandi hússins hafi hann ekki átt rétt á bótum og að framkvæmdin sé sú að bætur séu aldrei greiddar út heldur sé byggt upp að nýju að því marki sem verðmæti fyrri fasteignar hrökkvi til.

Ákvæði 248. gr. almennra hegningarlaga gerir ekki að skilyrði að sá sem fremur brot njóti hagnaðar heldur eiga hér við almenn skilyrði 243. gr. sömu laga, en eins og fyrr hefur verið rakið er í ákvæðinu gerð krafa um að brot samkvæmt 26. kafla laganna séu framin í auðgunarskyni. Samkvæmt greinargerð sem fylgdi ákvæðinu getur ásetningur jafnt tekið til þess að afla sér eða öðrum fjárvinnings. Þá eru brot gegn 248. gr. laganna einnig refsiverð þótt auðgunartilgangur verði ekki sannaður, sbr. 261. gr. laganna. Engu að síður hefði greiðsla fyrir endurbyggingu hússins orðið til auðgunar fyrir ákærðu, eins og útgreiðsla á andvirði þess, og þá til tjóns fyrir tryggingafélagið að sama skapi. Þá er tilraun til brots refsiverð hvort sem hún er í raun nothæf eða ónothæf hafi viðkomandi talið að hún gæti leitt til fullframins verknaðar. Þar sem telja verður að sannað sé að ásetningur ákærða hafi staðið til þess að svíkja út þá fjárhæð er greinir í ákæru er þessum vörnum ákærða hafnað.

Loks vísar ákærði Ó-kk-nf til þess að um sé að ræða tvíhliða brot. Í ákæru sé lýst fyrri hluta brotsins, þ.e. íkveikjunni, en ekki seinni hluta þess, enda hafi aldrei komið til þess að ákærði krefði tryggingafélagið um bætur eða gerði sig líklegan til þess og beri því að sýkna hann.

Ákærðu eru ákærðir fyrir tilraunabrot og segir í verknaðarlýsingu ákæru að þeir hafi tekið ákvörðun um að svíkja út tryggingabætur. Upp komst um brotið strax í kjölfar þess að húsið brann og er því ljóst að ekki var svigrúm til að gera kröfu á tryggingafélagið áður en ákærða Ó-kk-þgf varð ljóst að hann var grunaður um verknaðinn. Engu að síður hafi ákærði Ó-kk-nf gert það sem þurfti til að valda tjóni og mynda þar með grundvöll að kröfu á hendur tryggingafélaginu en ekki hafi einungis verið um undirbúningsframkvæmdir vegna verknaðar að ræða. Sannað þykir, eins og fyrr hefur verið rakið, að ótvírætt sé að ákærði Ó-kk-nf hafi framkvæmt íkveikjuna með þeim ásetningi að svíkja bætur út úr tryggingafélaginu. Er því hafnað þeirri vörn ákærða Ó-kk-ef að það að krafan hafði ekki verið sett fram eigi að leiða til sýknu hans.

Með vísan til alls ofangreinds telur dómurinn sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði Ó-kk-nf hafi gerst sekur um þann verknað sem lýst er í ákæru og er brot hans þar rétt heimfært til refsiákvæða.

Fyrir liggur að ákærði X var skráður eigandi fasteignarinnar að beiðni ákærða Ó-kk-ef og, eins og rakið hefur verið, að milli þeirra var rætt um að hann yrði helmings eigandi að eigninni. Aldrei kom þó fram hjá ákærða X í framburði hans hjá lögreglu að hann ætlaði að ráðstafa því fé sem fengist frá tryggingafélaginu vegna brunans. Fyrir dómi neitaði ákærði X að hafa vitað að ætlunin með íkveikjunni hafi verið sú að svíkja fé út úr tryggingafélaginu andstætt framburði hans hjá lögreglu. Þá báru meðákærði og þau vitni sem komu fyrir dóminn ekki um aðkomu ákærða X að ætluðum tryggingasvikum fyrir utan B. Framburður hans um að ákærði X hafi „setið allan daginn við tölvuna og skoðað brunabótamatið“ og að hann hafi ætlað að borga vitninu fyrir að kveikja í húsinu er óljós. Verður hann ekki, gegn framburði ákærða X, talinn vera til sönnunar um að ákærði hafi, þegar hann keypti bensínið, vitað af ætlun meðákærða að svíkja fé út úr tryggingafélaginu með íkveikjunni eða að hann væri þátttakandi í þeim áformum með honum. Með vísan til framangreinds er ósannað að ákærði X hafi gerst sekur um tilraun til fjársvika eins og lýst er í ákæru. Fyrir liggur þó að ákærði X keypti bensínið fyrir meðákærða vitandi að til stæði að brenna húsið. Telja verður að sú þátttaka í verknaðinum sé veigalítil og geti fallið undir hlutdeild samkvæmt 22. gr. almennra hegningarlaga. Með því ákvæði er refsiábyrgð einstakra brota rýmkuð þannig að hlutdeildarverknaður sem ekki fellur beint undir verknaðarlýsingu viðkomandi refsiákvæðis, hér 248. gr. almennra hegningarlaga, verður felldur undir ákvæðið séu forsendur til að sakfella viðkomandi fyrir hlutdeild. Það er hins vegar skilyrði til að sakfellt verði fyrir hlutdeild að viðkomandi hafi a.m.k. haft vitneskju um að með broti sínu væri hann að veita liðsinni við aðalbrotið. Með vísan til framangreinds og til 108. og 109. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 er það niðurstaða dómsins að gegn neitun ákærða sé ósannað að ákærði hafi, þegar hann keypti bensínið og tók þannig þátt í verknaði meðákærða, vitað að ætlun meðákærða var að fremja þann verknað sem meðákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir. Er ákærði X því sýknaður af ákæru.

V

Ákærði Ó-kk-nf er fæddur árið [...]. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins var hann 30. október 2009 dæmdur í fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvö ár fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var hann 3. febrúar 2011 dæmdur í sex mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvö ár fyrir brot gegn 1. mgr. 244. gr. sömu laga og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Með þeim dómi var skilorð dómsins frá 30. október 2009 tekið upp. Með broti því sem ákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir rauf hann skilorð dómsins frá 3. febrúar 2011 og ber því með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga að taka hann upp og dæma ákærða refsingu í einu lagi, með vísan til 77. gr. sömu laga.

Við ákvörðun refsingar ákærða lítur dómurinn auk ofangreinds til 3. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þar sem verknaður ákærða var skipulagður og ásetningur hans einbeittur, eins og beiðnir hans um aðstoð annarra við verknaðinn benda til. Þá skeytti ákærði engu um þá hættu sem kynni að stafa af verknaði hans vegna staðsetningar hússins í íbúðabyggð. Einnig lítur dómurinn til þess að um tilraun var að ræða, sbr. 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en hafnar því að skilyrði séu til þess að lækka refsingu með vísan til 3. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga en ákærði leit sjálfur svo á að ástand hússins væri þannig, áður en kveikt var í því, að hægt væri að lagfæra það auk þess sem mat tryggingafélagsins liggur fyrir. Loks er litið til ungs aldurs ákærða, sbr. 4. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, ákærða til málsbóta.

Með hliðsjón af framangreindu og þeirri háttsemi sem ákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Þegar aðalmeðferð málsins fór fram voru liðin hátt í fjögur ár frá því að atvik gerðust. Gögn málsins bera með sér að rannsókn málsins hafi að mestu lokið á árinu 2011. Ekki hafa komið fram fullnægjandi skýringar á því hvers vegna meðferð málsins hjá lögreglu og ákæruvaldi dróst eins og raunin varð. Ákærða verður ekki kennt um þennan drátt og verður því fullnustu refsingarinnar frestað og fellur hún niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

VI

Af hálfu A hefur verið gerð sú krafa að ákærðu verði gert að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 466.165 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá tjónsdegi, en síðar dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar, til greiðsludags, auk málskostnaðar samkvæmt 173. gr. laga um meðferða sakamála nr. 88/2008.

Bótakrefjandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir tjóni þegar kveikt var í húsinu að [...]. Af hálfu ákærða Ó-kk-ef er á því byggt að samkvæmt 1. mgr. 172. gr. laga nr. 88/2008 verði bótakrafa sem sett er fram í ákæru að eiga rætur að rekja til refsiverðrar háttsemi þess sem er ákærður og ákærði sé ákærður fyrir tilraun til fjársvika en ekki eignaspjöll. Með vísan til þess beri að vísa bótakröfu frá eða sýkna ákærða af henni. Sú háttsemi ákærða Ó-kk-ef að brenna húsið var verknaður sem unninn var í því skyni að svíkja út tryggingafé. Leiddi hún til þess tjóns sem bótakrefjandi gerir kröfu um að fá bætt. Með vísan til þess er framangreindum vörnum ákærða hafnað.

Bótakrafan sundurliðast svo:

Sjálfsábyrgð vegna altjóns á fellihýsi 80.700 krónur.

Háþrýstiþvottur og málun á nærhlið [...] 199.900 krónur.

Skemmdur trjágróður við lóðamörk [...] 100.100 krónur.

Lögmannskostnaður 85.165 krónur.

Með broti því sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart bótakrefjanda á grundvelli almennu skaðabótareglunnar. Fyrir liggur staðfesting Sjóvár-Almennra trygginga hf. á því að bótakrefjandi hafi borið tjón að fjárhæð 80.700 krónur vegna skemmda sem urðu á fellihýsi vegna brunans. Verður ákærði því dæmdur til greiðslu þessarar fjárhæðar auk lögmannskostnaðar að fjárhæð 85.165. krónur. Hvað varðar kröfur vegna háþrýstiþvotts og málunar og skemmda á trjágróðri þá liggja einungis fyrir áætlanir um kostnað. Af hálfu bótakrefjanda var því lýst yfir við aðalmeðferð málsins að vegna framkvæmda á lóð nr. [...] við [...] hafi ekki verið hægt að lagafæra þessar skemmdir ennþá. Skaðabótum er ætlað að bæta raunverulegt tjón. Þar sem ekki liggja fyrir upplýsingar um það verður ekki hjá því komist að vísa bótakröfunni frá dómi hvað þessa liði varðar.

Bótakrafan var birt fyrir ákærða Ó-kk-þgf þegar fyrirkall var birt fyrir honum vegna málsins 29. apríl 2015. Ber krafan því vexti frá þeim degi auk dráttarvaxta samkvæmt 9., sbr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, eins og nánar er rakið í dómsorði. Þá verður ákærða jafnframt gert að greiða þóknun lögmanns bótakrefjanda, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008, en hún þykir að teknu tilliti til virðisaukaskatts hæfilega ákveðin 250.000 krónur.

VII

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða Ó-kk-þf til greiðslu sakarkostnaðar. Til sakarkostnaðar teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef hdl., sem eru hæfilega ákveðin 1.400.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts, dagpeningar verjandans að fjárhæð 32.400 krónur og útlagður kostnaðar verjandans, 170.296 krónur. Samkvæmt framlögðu yfirliti yfir sakarkostnað er gerð krafa um greiðslu annars vegar á reikningum vegna vélritunnar á skýrslum og hins vegar póstkostnaðar vegna sendingar á gögnum. Báðir þessi kostnaðarliðir falla utan þess sem talið hefur verið til sakarkostnaðar samkvæmt 1. mgr. 216. gr. laga nr. 88/2008 sem óhjákvæmileg útgjöld vegna rannsóknar sakamáls. Verður ákærða Ó-kk-þgf því ekki gert að greiða þennan kostnað og er hann því sýknaður af kröfu um greiðslu hans. Þá voru af hálfu ákæruvalds lagðir fram reikningar vegna útlagðs kostnaðar vitna, samtals 26.546, vegna eldsneytiskaupa og verður ákærði dæmdur til greiðslu hans. Framlagður greiðslukortareikningur frá [...], að fjárhæð 8.714 krónur, frá 1. júlí 2015, ber hins vegar ekki með sér fyrir hvað var greitt og er því kröfu um að hann verði felldur undir sakarkostnað málsins hafnað. Eftir framangreindur er ákærði dæmdur til greiðslu sakarkostnaðar samtals að fjárhæð 1.629.242 krónur.

Eftir niðurstöðu málsins og með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 verða málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef hdl., sem eru hæfilega ákveðin 1.300.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og útlagður kostnaður verjandans, 32.500 krónur, greidd úr ríkissjóði.

Af hálfu ákæruvalds flutti mál þetta K-kk-nf I-kk-nf V-kk-nf lögreglustjóri.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði Ó-kk-nf S-kk-nf sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði X er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Ákærði Ó-kk-nf S-kk-nf greiði A, kennitala [...], 165.865 krónur í skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 29. apríl 2015 til 29. maí 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, og 250.000 krónur vegna þóknunar lögmanns bótakrefjanda.

Ákærði Ó-kk-nf greiði sakarkostnað að fjárhæð 1.629.242 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef hdl., 1.400.000 krónur, dagpeninga verjandans, 32.400 krónur, og útlagðan kostnað verjandans, 170.196 krónur.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef hdl., 1.300.000 krónur, og útlagður kostnaður verjandans, 32.500 krónur, greiðast úr ríkissjóði.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf