E-7355/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 22. ágúst sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af H-x-x J-x-x, Lundi 3, Kópavogi, á hendur Fjólubláa Lauknum ehf., Veghúsum 17, Reykjavík, með stefnu birtri 22. nóvember 2005.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 799.602 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 468.264 kr. frá 01.07.2005 til 22.08.2005, af 715.962 kr. frá 22.08.2005 til 29.11.2005 og af 799.602 kr. frá þingfestingardegi (29.11.2005) til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda.

Málsatvik

Stefnandi hóf störf á veitingastað í eigu stefnda, „Fjólubláa lauknum“, hinn 30. maí 2005 við eldamennsku. Stefnandi kom til Íslands frá Sýrlandi með það fyrir augum að vinna hjá stefnda og vann hann flest störf á veitingastaðnum. Í ráðningarsamningi sem stefndi afhenti Vinnumálastofnun segir að laun stefnanda séu 610,31 kr. í dagvinnu og 1.090,14 kr. í yfirvinnu og jafnframt að ráðningarsamningurinn sé tímabundinn til 14. febrúar 2006. Í bréfi Vinnumálastofnunar til stefnda, dagsettu 29. apríl 2005, kemur fram að veitt sé atvinnuleyfi vegna stefnanda til 31. ágúst 2005. Aðilum ber ekki saman um það hvenær stefnandi hætti störfum hjá stefnda. Stefnandi telur það hafa verið 30. júní 2005 en stefndi heldur því fram að stefnandi hafi hætt störfum í síðasta lagi hinn 25. júní 2005. Í stefnu segir að tveimur dögum eftir starfslok stefnanda hafi fyrirsvarsmaður stefnda boðið stefnanda að greiða honum ákveðna fjárhæð fyrir vinnu hans gegn því að stefnandi færi úr landi þá þegar. Stefnandi hafi ekki samþykkt það og því hafi engin greiðsla farið fram. Tveimur dögum síðar hafi veitingastaðnum verið lokað af lögreglu vegna meintrar sölu eiturlyfja á staðnum. Stefnandi hafi því ekki átt með nokkru móti afturkvæmt til vinnu sinnar.

Stefnandi leitaði til Eflingar-stéttarfélags, sem í kjölfarið ritaði bréf til stefnda, dags. 22. júlí 2005, þar sem gerð var krafa um greiðslu vangreiddra launa vegna þess tíma sem liðinn var og jafnframt var gerð krafa um greiðslu launa til 31. ágúst 2005, en þann dag mátti gera ráð fyrir að ráðningartími stefnanda rynni út. Í svarbréfi lögmanns stefnda, dags. 4. ágúst 2005, var kröfu stefnanda hafnað og því jafnframt haldið fram að stefnandi hefði þegar fengið laun sín greidd. Í bréfi, dags. 9. ágúst 2005, var þeim fullyrðingum mótmælt. Lögmaður stefnanda sendi innheimtubréf til stefnda 17. ágúst 2005. Í svarbréfi lögmanns stefnda 20. október 2005 var kröfu stefnanda hafnað með þeim rökum að stefnandi hafi hætt störfum að eigin frumkvæði, uppgefnar vinnustundir væru alltof margar og að stefndi hafi þegar greitt stefnanda meira en honum hefði borið m.v. unnar stundir stefnanda hjá stefnda. Í bréfi lögmanns stefnanda, dags. 31. október 2005, var öllu mótmælt sem fram kom í bréfi lögmanns stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Kröfu sína byggir stefnandi á ákvæðum kjarasamnings á milli Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins vegna hótela og veitingahúsa. Jafnframt byggir stefnandi kröfu sína á ráðningarsamningi, sem stefndi framvísaði við Vinnumálastofnun vegna vinnusambands stefnanda og stefnda. Enn fremur byggir stefnandi kröfu sína á tímaskráningu stefnanda sjálfs vegna unninna stunda frá degi til dags á veitingastað stefnda. Samkvæmt framangreindum ráðningarsamningi áttu laun stefnanda að vera 610,31 kr. klst í dagvinnu og 1.090,14 kr. klst í yfirvinnu. Krafa stefnanda um greiðslu orlofs, orlofsuppbótar og desemberuppbótar er byggð á ákvæðum kjarasamnings. Krafa stefnanda um greiðslu flugmiða til heimalands stefnanda, Sýrlands, byggir á ákvæðum framangreinds ráðningarsamnings þar sem segir að atvinnurekandi greiði farseðil starfsmanns til heimalands að starfstíma loknum.

Með vísan til alls framangreinds, sundurliðast krafa stefnanda með eftirgreindum hætti

Launakrafa:

Vangreidd laun vegna unninna stunda á tb. 30. maí – 30. júní 2005:

- 168 klst dagvinna * 610,31 kr/klst kr. 101,020,-

- 225 klst yfirvinna * 1.090,14 kr/klst kr. 245,282,-

- 21 klst stórhát.kaup (17. júní) * 1.700,45 kr/klst kr. 35,709,-

- 70,5 klst v. hvíldartíma * 610,31 kr/klst kr. 43,027,-

- orlof 10,17% kr. 43,226,-

Samtals kr. 468,264,-

Skaðabótakrafa:

Skaðabætur er jafngilda vangreiddum laun til loka ráðningarsambands:

- ígildi dagvinnulauna í júlímánuði (172 klst * 610,31 kr/klst) kr. 104,973,-

- ígildi dagvinnulauna í ágústmánuði (172 klst * 610,31 kr/klst) kr. 104,973,-

- ígildi orlofs 10,17% ofan á kr.209.946 kr. 21,352,-

- ígildi orlofsuppbótar í 12 vikur ( * 484,45 kr/viku) kr. 5,813,-

- ígildi desemberuppbótar í 12 vikur ( * 882,23 kr/viku) kr. 10,587,-

- flugmiði frá Keflavík til Damaskus í Sýrlandi kr. 83,640,-

Samtals kr. 331,338,-

Heildarkrafa kr. 799,602,-

Stefnandi var félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili er krafa hans stofnaðist, en félagið var stofnað við sameiningu Dagsbrúnar og Framsóknar-stéttarfélags, Félags starfsfólks í veitingahúsum og Sóknar, áramótin 1998/1999, og síðar Iðju-félags verksmiðjufólks áramótin 1999/2000, sem tók yfir öll réttindi og skyldur hinna sameinuðu félaga. Stefnandi vísar til meginreglu vinnu-, kröfu - og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Vísast um réttindi stefnanda aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt vísast til laga 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7., og 8. gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum sé greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun vísar stefnandi jafnframt til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann sé bókhaldsskyldur að lögum.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað er studd við XXI. kafla laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum númer 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing er vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir öllum kröfum og málsástæðum stefnanda og tekur fram að í sýknukröfu stefnda felist krafa um lækkun dómkrafna stefnanda, verði ekki fallist á sýknukröfuna.

Stefndi byggir á því að ósannað sé að stefnandi hafi unnið hjá stefnda lengur en til 25. júní 2005. Allavega telur stefndi sannað að stefnandi hafi hætt fyrir 1. júlí 2005, sem hafi verið fyrsti mögulegi gjalddagi launagreiðslna til stefnanda. Með því að lýsa því yfir að hann hygðist ekki mæta til vinnu áður en gjalddagi launakrafna hans var kominn hafi stefnandi einhliða rift ráðningarsamningi sínum við stefnda. Engar vanefndir hafi átt sér stað af hálfu stefnda og því hafi riftunin verið ólögmæt, enda hafi ráðningarsamningur aðila verið ótímabundinn til 14. febrúar 2006. Með háttsemi sinni hafi stefnandi fyrirgert rétti til launa eftir að hann lét af störfum í þágu stefnda og raunar einnig til annarra launagreiðslna.

Stefndi taldi einsýnt að hann yrði fyrir tjóni vegna riftunar stefnanda, enda hafði stefnandi skuldbundið sig til vinnu fram í febrúar 2006. Afstaða stefnda hafi því verið sú að greiðsla, sem hann hafði innt af hendi, að fjárhæð 422.500 kr., auk úttekta stefnanda, væri hærri en þær greiðslur sem stefnandi kynni að eiga tilkall til. Sé að minnsta kosti ljóst að sú greiðsla hafi verið mikið hærri en launagreiðslur til stefnanda fyrir júnímánuð gátu numið.

Stefndi byggir enn fremur á því að stefnandi hafi fyrirgert öllum rétti til greiðslna með riftun sinni, jafnvel þó litið væri svo á að ósannað sé að stefnandi hafi móttekið áðurnefndar 422.500 kr. eða tekið út hjá stefnda, en stefnandi hafi mótmælt því.

Stefndi bendir á að hann hafi þegar greitt stefnanda fyrir vinnu hans, bæði umfram skyldu, og langt yfir réttmætri kröfu stefnanda, verði fallist á að stefnandi eigi tilkall til einhverra launa úr hendi stefnda. Af hálfu stefnda voru greiddar 422.500 kr. til stefnanda sem koma til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda. Þá tók stefnandi út vörur hjá stefnda, að minnsta kosti að fjárhæð 189.000 kr. Komi sú fjárhæð enn fremur til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda.

Stefndi mótmælir öllum kröfum stefnanda. Tímaskráningu stefnanda sé mótmælt sem ósannaðri. Stefndi hafi ekki fengið þessa skráningu fyrr en eftir að starfsframlagi stefnanda lauk og virðist einsýnt að hún hafi verið útbúin löngu eftir að stefnandi hafi lagt niður störf og væntanlega í tilefni málsóknar hans, mánuðum eftir starfslokin. Verði vart byggt á eftirá tímaskráningu, sem einhliða sé gerð af hálfu stefnanda. Þá sé tímaskráningin afar ótrúverðug, en þar komi fram að stefnandi hafi unnið hvorki meira né minna en 393 klst. á einum mánuði. Tekið er fram að hjá stefnda hafi verið unnið á átta tíma vöktum. Þá hafi verið lokað á sunnudögum.

Stefndi mótmælir því að stefnandi hafi unnið 168 klukkustundir í dagvinnu. Þá er því mótmælt að hann hafi unnið 225 klukkustundir í yfirvinnu. Mótmælt sé að hann hafi unnið 17. júní og að um 21 klukkustunda vinnu hafi þá verið að ræða, teljist sannað að hann hafi unnið þann dag. Stefnandi eigi ekki tilkall til sérstakrar greiðslu vegna hvíldartíma. Af framangreindu leiðir að stefnandi eigi ekki rétt til orlofsgreiðslna, a.m.k. ekki að þeirri fjárhæð sem krafist sé í stefnu.

Ígildi dagvinnulauna í júlí og ágúst 2005 sé mótmælt. Kröfu um ígildi orlofsuppbótar sé mótmælt. Stefnandi eigi ekki og hefði ekki átt tilkall til greiðslunnar eftir tæplega fjögurra vikna vinnu, sbr. ákvæði 1.5.5 kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar. Skilyrðum til greiðslu desemberuppbótar sé ekki heldur fullnægt, sbr. ákvæði 1.5.1 - 1.5.3 sama kjarasamnings.

Greiðslu á kostnaði fyrir farseðil sé mótmælt. Ekkert liggi fyrir um hver kostnaður við kaup á farseðli hafi verið á þeim tíma sem um ræðir, þ.e. við starfslok stefnanda en stefndi hafi skuldbundið sig til að greiða hann á þeim tíma en ekki öðrum. Ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir þessu tjóni eða muni verða fyrir tjóninu en krafan sé sett fram sem skaðabótakrafa. Þá komi fram í upplýsingum Icelandair að verð gætu verið lægri á netinu. Stefnanda beri að takmarka tjón sitt og verði því að miða við lægsta mögulega verð.

Þá byggir stefndi á því að allar greiðslur, sem stefnandi hafi fengið frá öðrum atvinnurekendum eftir starfslok hjá stefnda, eigi að dragast frá kröfu stefnanda. Stefndi hafi fyrir því heimildir að stefnandi hafi starfað annars staðar eftir 25. júní 2005.

Stefndi mótmælir sérstaklega dráttarvaxtakröfu stefnanda, þ.á m. upphafsdegi kröfunnar. Krafan sé vanreifuð og engar skýringar séu gefnar í stefnu um upphafstíma dráttarvaxta. Til að mynda sé gjalddagi dagvinnulauna og eftirvinnulauna ekki hinn sami, sbr. ákvæði 1.11 kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna vinnuréttarins og kröfuréttarins. Málskostnaðarkrafa stefnda styðjist við ákvæði laga um meðferð einkamála, einkum 129. og 130. gr. laganna.

Niðurstaða

Samkvæmt tilkynningu Vinnumálastofnunar, dags. 29. apríl 2005, var stefnda heimilað að ráða stefnanda, sem er erlendur ríkisborgari, tímabundið til starfa hjá sér. Gildistími atvinnuleyfis stefnanda var til 31. ágúst 2005. Fyrir liggur samkvæmt gögnum máls að stefnandi hóf störf hjá stefnda 30. maí 2005 og hætti þar störfum í lok júní 2005, en aðila greinir á um það hvenær starfslok stefnanda urðu og ástæður þess að stefnandi hætti. Í stefnu segir að 30. júní 2005 hafi verið síðasti vinnudagur stefnanda hjá stefnda en þá hafi stefnandi tilkynnt að hann myndi halda áfram störfum þegar hann fengi laun sín greidd. Stefnandi kveðst engin laun hafa fengið greidd og gerir annars vegar kröfu um vangreidd laun og orlof fyrir tímabilið 30. maí til 30. júní 2005 og hins vegar gerir hann kröfu um skaðabætur er jafngildi vangreiddum launum til loka ráðningarsambands 31. ágúst 2005. Einnig krefst hann andvirðis flugmiða frá Keflavík til Damaskus í Sýrlandi. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi einhliða rift ráðningarsamningi sínum við stefnda með því að lýsa því yfir að hann hygðist ekki mæta til vinnu áður en gjalddagi launakrafna hans var kominn. Engar vanefndir hafi átt sér stað af hálfu stefnda og því hafi riftunin verið ólögmæt og hafi stefnandi því fyrirgert rétti til launa eftir að hann lét af störfum hjá stefnda. Þá byggir stefndi á því að hann hafi greitt stefnanda fyrir fram upp í laun, 422.500 kr., auk þess sem stefnandi hefði tekið út vörur hjá stefnda að fjárhæð 189.000 kr. sem komi til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda.

Ekki liggur fyrir að launagreiðslur til stefnanda fyrir júnímánuð 2005 hafi verið í gjalddaga fallnar þegar hann hætti fyrirvaralaust störfum hjá stefnanda í lok þess mánaðar. Gjaldfallin og ógreidd laun fyrir tveggja daga vinnu í maímánuði 2005 réttlæta heldur ekki brotthvarf hans úr starfi. Verður því ekki fallist á að stefnandi eigi rétt til launa umfram raunverulegan starfstíma sinn hjá stefnda. Af því leiðir að ekki verður fallist á skaðabótakröfu stefnanda í málinu, ekki heldur að því er varðar andvirði flugmiða, sem stefnandi hefur ekki lagt út fyrir.

Samkvæmt ráðningarsamningi skyldu laun stefnanda hjá stefnda vera 610,31 kr. í dagvinnu og 1.090,14 kr. í yfirvinnu og er það ágreiningslaust með aðilum. Stefndi hefur hins vegar mótmælt skráningu af hálfu stefnanda fyrir unnar stundir, sem ekki standist þar sem unnið hafi verið á átta tíma vöktum. Engin skráning liggur fyrir af hálfu stefnda um vinnutíma stefnanda og engir launaseðlar hafa verið gefnir út vegna vinnu stefnanda í þágu stefnda. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á með öðrum hætti að tímaskráning stefnanda standist ekki. Verður því tímaskráning af hálfu stefnanda lögð til grundvallar launakröfu hans á hendur stefnda. Er því fallist á launakröfu stefnanda á hendur stefnda að fjárhæð 468.264 kr. sem byggð er á útreikningi Eflingar stéttarfélags.

Að því er varðar gagnkröfu stefnda til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda vegna fyrir fram greiddra launa að fjárhæð 422.500 kr. er ósannað, gegn andmælum stefnanda, að sú fjárhæð hafi verið greidd stefnanda og er þeirri kröfu hafnað. Þá er kröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 189.000 kr. vegna vöruúttekta hafnað af sömu ástæðu en einnig vegna ákvæða 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups.

Í málflutningi var byggt á því af hálfu stefnda að hann ætti rétt til bóta úr hendi stefnanda á grundvelli 25. gr. hjúalaga nr. 28/1928 vegna ólögmætrar riftunar stefnanda á tímabundnum ráðningarsamningi. Þeirri málsástæðu var andmælt sem of seint fram kominni af hálfu stefnanda og kemst hún ekki að í málinu. Þá ber og að líta til þess að veitingastað stefnda var lokað um tíma í júlímánuði 2005 vegna aðgerða lögreglu og ekki vitað hvort eða hvenær stefnandi átti afturkvæmt til vinnu hjá stefnda. Þá liggur ekki fyrir að stefndi hafi skorað á stefnanda að mæta aftur til vinnu.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda 468.264 kr. og með þeim vöxtum sem í dómsorði greinir.

Þá ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 260.000 kr. Hefur þá verð tekið tillit til virðiaukaskatts.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Fjólublái Laukurinn ehf., greiði stefnanda, H-x-x J-x-x, 468.264 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2005 til greiðsludags og 260.000 kr. í málskostnað.

E-kk-nf Ó-kk-nf