S-8/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 20. september sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 7. júní 2011 á hendur ákærða, X, kt. ...

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa sunnudaginn 6. febrúar 2011, eftir að hafa ekið bifreiðinni [...], um A og að höfninni, neitað að láta í té þvagsýni og þannig neitað að veita lögreglu atbeina sinn við rannsókn máls á ætluðu broti hans fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna.

Telst þetta varða við 3. mgr. 47. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, greiðslu alls sakarkostnaðar og sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 44/1993 og nr. 84/2044.“

Ákærði krefst í málinu aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Í báðum tilvikum krefst verjandi þess að allur kostnaður sakarinnar verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg þóknun verjanda til handa.

I.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu voru tveir lögreglumenn á ómerktri lögreglubifreið við eftirlit á A skömmu eftir hádegi sunnudaginn 6. febrúar 2011 þegar þeir veittu athygli bifreiðinni [...] sem ekið var suður [...] að [...]. Í skýrslunni er bókað að þar sem lögreglu hafi nokkrum dögum áður borist upplýsingar um að ökumaður bifreiðarinnar, ákærði í máli þessu, væri í talsverðri neyslu fíkniefna, sem og vegna sögu ákærða hjá lögreglu vegna fíkniefnamála, hafi verið tekin sú ákvörðun að fylgja bifreiðinni eftir og ná tali af ákærða.

Skömmu síðar var akstur ákærða stöðvaður við höfnina á A. Í fyrrnefndri lögregluskýrslu kemur fram að ákærði hafi verið inntur eftir því hvort hann hefði neytt áfengis fyrir aksturinn og hann þá upplýst að hann hefði drukkið bjór kvöldið áður. Var ákærða í kjölfarið gert að þreyta öndunarpróf í S-D2 alkóhólmæli og var niðurstaða prófsins 0,0‰. Ákærði var því næst spurður út í meinta fíkniefnaneyslu sína og mun ákærði þá hafa lýst því yfir að hann væri ekki að neyta slíkra efna. Er í frumskýrslunni bókað að lögregla hafi þá óskað eftir því við ákærða „... að hann léti í té þvagsýni, orðum hans til staðfestingar. Því neitaði X strax.“ Lögregla hafi þá upplýst ákærða um að refsivert væri að neita að láta í té þvagsýni og kynnt honum viðurlög við þeirri háttsemi. „X neitaði samt sem áður að láta í té þvagsýni.“

Í niðurlagi lögregluskýrslunnar er síðan eftirfarandi bókað um það hvernig ákærði hafi komið lögreglumönnunum fyrir sjónir: „Lögreglumenn veittu athygli að augasteinar X voru mjög litlir/samandregnir og augun „fljótandi“, en tekið skal fram að nokkuð bjart var úti. Þá virkaði X frekar sljór til svars, en svaraði öllum spurningum lögreglu samt sem áður.“

II.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði hann verið í bifreið ásamt öldruðum föður sínum þegar tveir lögreglumenn hefðu stöðvað akstur hans við bryggjuna á A.

Ákærði sagði annan lögreglumanninn hafa komið að bifreiðinni og rætt við sig í gegnum opinn glugga. Hefði lögreglumaðurinn óskað eftir því að ákærði framvísaði ökuskírteini, sem hann hefði og gert. Síðan hefði lögreglumaðurinn óskað eftir öndunarsýni frá ákærða sem hann hefði veitt undanbragðalaust. Eftir að hafa gefið sýnið kvaðst ákærði hafa spurt hvort ekki væri „allt í lagi“ og lögreglumaðurinn svarað því játandi. Meðan á þessu samtali stóð sagði ákærði hinn lögreglumanninn hafa staðið framan við bifreiðina.

Að endingu kvað ákærði lögreglumanninn hafa óskað eftir því að hann gæfi þvagsýni. Ákærði sagðist hafa svarað því til að hann væri nýbúinn að létta á sér og hann gæti því ekki orðið strax við þeirri beiðni „... en ef þið viljið bíða þá skal ég gera það.“ Það hefðu lögreglumennirnir hins vegar ekki gert. Í kjölfarið kvaðst ákærði hafa fengið að aka á brott. Samkvæmt þessu væri því alrangt að hann hefði neitað að gefa lögreglu þvagsýni. Enn fremur kannaðist ákærði alls ekki við að lögregla hefði á vettvangi kynnt honum viðurlög við því að neita að gefa þvagsýni.

Það næsta sem ákærði hefði frétt af þessu máli kvað hann vera að mánuði síðar hefði hann fengið bréf þess efnis að hann „... væri próflaus og 100.000 krónum fátækari.“

III.

H-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf lögregluvarðstjóri sagðist umrætt sinn hafa verið ásamt starfsfélaga sínum við eftirlit á ómerktri lögreglubifreið er þeir hefðu veitt bifreið ákærða athygli. Nokkrum dögum áður hefði lögreglu borist tilkynning um fíkniefnaneyslu ákærða og í ljósi þess hefði lögregla tekið ákvörðun um að stöðva akstur ákærða og ræða við hann. Hefði bifreiðin verið stöðvuð við höfnina á A. Kom fram hjá vitninu að faðir ákærða hefði verið með honum í bifreiðinni.

Vitnið sagðist í upphafi hafa beðið ákærða um að framvísa ökuskírteini sem hann hefði strax gert. Hann hefði síðan, að ósk lögreglu, blásið í SD-2 áfengismæli. Niðurstaða þeirrar mælingar hefði verið 0‰. Lögregla hefði því næst spurt ákærða út í meinta fíkniefnaneyslu hans og hefði hann svarað því til að hann væri ekki í slíkri neyslu. Þegar ákærði hefði verið beðinn um að staðfesta þá frásögn sína með því að láta lögreglu í té þvagsýni hefði ákærði hins vegar neitað. Hefði hann staðið fastur á þeirri afstöðu sinni þrátt fyrir að lögregla hefði kynnt honum viðurlög við háttseminni.

Nánar aðspurt um ástæður þess að lögregla hefði ákveðið að fara fram á það við ákærða að hann gæfi þvagsýni vísaði vitnið til sögu ákærða hjá lögreglu vegna fíkniefnamála, sem og hinna nýlegu upplýsinga um fíkniefnaneyslu hans. Sérstaklega spurt um hvort ekki hefði verið ástæða til að handtaka ákærða í kjölfar þess að hann neitaði að láta þvagsýni í té svaraði vitnið því neitandi.

Ó-kk-nf J-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður greindi svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði hann verið ásamt starfsfélaga sínum við eftirlit á A er þeir hefðu veitt bifreið ákærða athygli. Vegna nýlegra upplýsinga um fíkniefnaneyslu ákærða og sögu hans hjá lögreglu hefði starfsfélagi vitnisins tekið ákvörðun um að kanna ástand ákærða. Akstur hans hefði í kjölfarið verið stöðvaður við höfnina á A. Með ákærða í bifreiðinni sagði vitnið hafa verið aldraðan föður hans.

Vitnið sagði starfsfélaga sinn hafa rætt við ákærða. Hefði hann verið sljór til svars og virst svolítið illa áttaður. Ákærði hefði framvísað ökuskírteini og hann einnig undirgengist öndunarpróf „... sem að kom ekkert út úr.“ Ákærði hefði síðan ítrekað verið beðinn um að gefa þvagsýni í þágu rannsóknar málsins en hann þverneitað. Sagði vitnið ákærða hafa orðið æstan og hann sagst taka á móti ef lögregla reyndi að beita hann valdi. Spurt um hvort ástæða hefði verið til að ætla að ákærði hefði verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna svaraði vitnið því játandi og vísaði í því sambandi til samandreginna augasteina ákærða og fljótandi og blóðhlaupinna augna hans.

Aðspurt kvað vitnið til tals hafa komið á vettvangi milli lögreglumannanna að handtaka ákærða og gera honum að gefa blóð- og þvagsýni. Starfsfélagi vitnisins hefði hins vegar tekið um það ákvörðun að handtaka ákærða ekki.

B, faðir ákærða, bar fyrir dómi að umræddan dag hefði hann verið farþegi í framsæti bifreiðar, sem ákærði hefði ekið, þegar tveir lögreglumenn hefðu stöðvað aksturinn. Vitnið kvað annan lögreglumanninn hafa óskað eftir því við ákærða að hann framvísaði ökuskírteini og hefði ákærði orðið við því. Síðan hefði ákærði blásið í „tæki“ fyrir lögreglumennina „... og svo segir hann við hann: Er ekki allt í lagi? Jú, jú, segir hann.“

Í framhaldinu sagði vitnið lögreglu hafa óskað eftir því við ákærða að hann veitti þvagsýni. Ákærði hefði þá upplýst lögreglu um að illa stæði á hvað það varðaði, hann væri nýbúinn að létta á sér. Hann hefði hins vegar sagst reiðubúinn til að gefa sýni, mættu lögreglumennirnir vera að því að bíða, „... og þeir gáfu ekkert út á það.“ Við svo búið hefðu lögreglumennirnir farið á brott. Sérstaklega aðspurt um hvort ákærði hefði neitað lögreglumönnunum um þvagsýni svaraði vitnið: „Hann neitaði engu. ... Hann brúkaði enga ókurteisi.“

IV.

Fyrir liggur að lögregla hafði afskipti af ákærða 6. febrúar 2011 er hann var við akstur bifreiðarinnar [...] við höfnina á A. Telja verður upplýst með framburði lögreglumannanna tveggja, sbr. og frumskýrslu málsins og framlagða dagbókarfærslu lögreglu, að meginástæða þeirra afskipta hafi verið tilkynning sem lögreglu barst tveimur dögum áður um meinta fíkniefnaneyslu ákærða.

Fram er komið að lögregla ræddi við ákærða á vettvangi og þá gaf hann þar öndunarsýni í SD-2 mæli og var niðurstaða prófsins 0,0‰. Þá er upplýst að lögregla fór þess á leit við ákærða á vettvangi að hann léti í té þvagsýni. Ber ákærða og föður hans annarsvegar og lögreglumönnunum tveimur hins vegar ekki saman um hver hafi verið viðbrögð ákærða við þeirri ósk lögreglu.

Svo sem fram kemur í ákæru lögreglustjóra er ákærða gefið að sök í málinu að hafa „... neitað að láta í té þvagsýni og þannig neitað að veita lögreglu atbeina sinn við rannsókn máls á ætluðu broti hans fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna.“ Er lýst háttsemi ákærða í ákæru talin varða við 3. mgr. 47. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987.

Skv. 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga getur lögreglan fært ökumann til rannsóknar á öndunar-, svita- og munnvatnssýni eða til blóð- og þvagrannsóknar ef ástæða er til að ætla að hann hafi brotið gegn ákvæðum 2. eða 4. mgr. 44. gr., 45. gr. eða 45. gr. a eða hann neitar lögreglunni um að gangast undir öndunarpróf eða láta í té svita- eða munnvatnssýni eða er ófær um það. Er ökumanni skylt að hlíta þeirri meðferð sem talin er nauðsynleg við rannsókn skv. 2. mgr., sbr. 3. mgr. 47. gr. umferðarlaga.

Eins og áður er getið gaf ákærði öndunarsýni í SD-2 mæli á vettvangi og var niðurstaða prófsins 0,0‰. Samkvæmt því og tilvitnuðum orðum 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga getur því aðeins komið til álita að ákærði hafi gerst brotlegur við 3. mgr. 47. gr. umferðarlaga að ástæða hafi verið til að ætla að hann hafi brotið gegn ákvæðum 2. eða 4. mgr. 44. gr., 45. gr. eða 45. gr. a laganna. Við úrlausn þess álitaefnis verður ekki með nokkru móti fram hjá því litið að lögregla sá ekki ástæðu til þess að handtaka ákærða og færa hann til sýnatöku og skýrslutöku á lögreglustöð heldur var honum þvert á móti heimilað að aka brott af vettvangi. Sú staðreynd gerir dóminum ófært að fallast á það með ákæruvaldinu að ákærði hafi neitað að veita lögreglu atbeina sinn „... við rannsókn máls á ætluðu broti hans fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna.“ Verður ákærði því sýknaður af kröfum ákæruvalds í málinu.

Með vísan til niðurstöðu málsins, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður allur kostnaður sakarinnar felldur á ríkissjóð, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef H-kk-ef hrl., er hæfilega þykir ákveðin svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum. Ferðakostnaður lögmannsins, 16.190 krónur, greiðist með sömu rökum einnig úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, skal sýkn af kröfum ákæruvalds í máli þessu.

Allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef H-kk-ef hrl., 163.150 krónur, og ferðakostnaður lögmannsins, 16.190 krónur.

K-kk-nf H-kk-nf