S-116/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 12. maí 2017, er höfðað með ákæru útgefinni af héraðssaksóknara 22. mars 2017 á hendur X, kennitala 000000-0000,

[...], „fyrir kynferðislega áreitni gegn stjúpdóttur sinni, A, þá 10 ára, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins [...] 2015, á sameiginlegu heimili þeirra að [...], káfað á kynfærum og rassi stúlkunnar innan klæða og kysst hana á maga, bak og munn“.

Þetta er talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu B, kt. 000000-0000, vegna ólögráða dóttur hans, A, kennitala 000000-0000, er gerð krafa um að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá [...] 2015 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafan er kynnt fyrir ákærða en með dráttarvöxtum frá þeim degi samkvæmt 9. gr., sbr. 6. gr., sömu laga til greiðsludags auk greiðslu þóknunar við réttargæslu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar er lög leyfa. Jafnframt krefst ákærði þess að bótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi, en til vara að krafan verði lækkuð. Þá gerir verjandi kröfu um málsvarnarlaun sem greiðist úr ríkissjóði.

I.

Laugardaginn [...] 2015 klukkan 10:15 barst lögreglu tilkynning í gegnum Neyðarlínu um að brotið hefði verið kynferðislega gegn tíu ára stúlku, A, af hálfu stjúpföður hennar, X, ákærða í máli þessu. Foreldrar brotaþola, C og B, höfðu skilið [...] árum áður en voru sameiginlega með forsjá [...] barna sinna. Þessa helgi voru börnin hjá móður sinni, þar sem hún bjó að [...] með ákærða. Tilkynnandi var sambýliskona föður stúlkunnar, D. Greindi hún lögreglu frá því að ákærði hefði gert eitthvað kynferðislegt við brotaþola um nóttina. Móðir brotaþola hefði hringt í föður brotaþola um morguninn og beðið hann að sækja börnin til hennar en brotaþoli hafi sagt að ákærði hefði káfað á henni og potað í hana. Haft var samband við barnaverndarnefnd og Barnaspítala Hringsins og fór brotaþoli í kjölfarið þar í skoðun. Ákærði var handtekinn á heimili sínu. Þar var framkvæmd húsleit og hald lagt á tölvur o.fl. Ákærði var úrskurðaður í gæsluvarðhald hinn 24. [...] 2015 og mun hann hafa sætt varðhaldi til 27. s.m.

Sama dag, [...], lagði faðir brotaþola fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot gegn brotaþola. Hann greindi frá því að C, móðir brotaþola, hefði hringt í hann rétt fyrir klukkan átta um morguninn og sagt að sambýlismaður hennar, ákærði í máli þessu, hefði áreitt brotaþola kynferðislega og beðið hann um að koma strax og sækja börnin. Hann hefði farið heim til móður barnanna og farið inn. Ákærði hafi verið sofandi á meðan þau hafi komið börnunum í föt og farið með þau út í bíl. Þegar börnin hafi verið komin í bílinn hafi móðir þeirra sagt honum að brotaþoli hefði vaknað mjög þreytt um morguninn og þá hafi hún spurt brotaþola hvernig á því stæði og þá hafi brotaþoli bent á ákærða og sagt: „Spurðu hann.“ Móðir brotaþola hefði spurt hana út í þetta og þá hafi hún skýrt frá því að ákærði hefði vakið hana um nóttina og strokið henni og potað í hana. Móðirin hafi verið alveg niðurbrotin yfir þessu. Hann hafi svo farið með börnin heim til sín. Hann kvaðst ekki hafa spurt brotaþola sérstaklega út í hvað hefði gerst en hún hefði beðið hann um að koma inn í herbergi og talað aðeins um þetta. Hann hafi þá sagt henni að læknir þyrfti að skoða hana. Brotaþoli hafi spurt af hverju hún þyrfti þess og hann hefði þá sagt að ef einhver hefði potað þarna niðri þyrfti læknir að skoða það. Brotaþoli hafi þá sagt að hún hefði verið í nærbuxum þannig að það væri óþarfi. Brotaþoli hafi einnig greint frá því að hún hefði sagt við ákærða að þetta væru hennar einkastaðir og að hann mætti ekki, hún réði þeim. Einnig hafi brotaþoli sagt að ákærði hafi verið búinn að drekka en hún væri ekki viss um það því að hann hafi ekki verið þvoglumæltur. D hefði svo hringt í lögreglu.

Hinn [...] 2015 gaf móðir brotaþola, vitnið C, skýrslu hjá lögreglu. Vitnið skýrði frá því að morguninn [...] hafi öll börnin komið niður nema brotaþoli. Börnin hafi fengið sér morgunmat og farið að horfa á teiknimyndir. Vitnið hafi undrast að brotaþoli kæmi ekki niður því að hún kæmi yfirleitt niður á svipuðum tíma og hin börnin. Vitnið hafi því kallað á brotaþola sem hafi komið niður. Brotaþoli hafi verið rosalega þreytuleg og vitnið spurt brotaþola hvor hún hafi verið að svindla, þ.e. verið að lesa bækur þegar hún átti að fara að sofa. Brotaþoli hafi orðið skrýtin á svipinn, hálfpartinn glott og bent á ákærða og sagt: „Spurðu hann.“ Vitninu hafi fundist þetta skrýtið og spurt hvað brotaþoli meinti. Þá hafi brotaþoli sagt að ákærði hafi vakið sig um miðja nótt. Vitnið hafi þá fengið ónotatilfinningu af því að það hafi vitað að ákærði hefði fengið sér í glas kvöldið áður. Vitnið hefði farið að sofa um hálfeitt og rumskað þegar ákærði hafi komið upp í um klukkan fjögur um nóttina. Vitninu hafi fundist að fullorðið fólk ætti ekki að hafa samskipti við börn þegar það væri undir áhrifum. Vitnið kvaðst hafa spurt ákærða af hverju hann hafi vakið brotaþola um miðja nótt og hann sagt að brotaþoli hafi verið vakandi. Vitninu hafi fundist það rosalega skrýtið en brotaþoli tali upp úr svefni þannig að hann hafi því getað haldið að brotaþoli hafi verið vakandi. Hann hefði hins vegar átt að sjá að brotaþoli væri sofandi þegar hann hafi komið inn til hennar. Vitnið hefði þá spurt ákærða hvað hann hafi verið að tala um við brotaþola. Hann hafi þá sagt að hann hafi verið að reyna að komast að því af hverju brotaþoli hafi verið pirruð undanfarið, en hún hafi verið búin að vera óvenjupirruð undanfarna viku, svarað með skætingi og stokkið upp á nef sér við lítið tilefni og sagt að foreldrar hennar elskuðu hana ekki, bara amma hennar því að hún gerði allt fyrir hana. Ákærði hafi sagt að hann hefði komist að því að þetta væri eins og vitnið hefði haldið, að amma brotaþola gerði allt fyrir hana og að brotaþoli hafi haft efasemdir um tilfinningar foreldra sinna. Vitnið kvaðst samt ekki hafa verið að kaupa þetta og fundist þetta skrýtið. Vitnið hefði bent brotaþola á að koma með sér fram á gang, sest með henni á gólfið og spurt hvað þau hafi verið að tala um. Brotaþoli hafi ekki svarað og neitað því að þau hafi talað um ömmu hennar. Brotaþoli hafi greint frá því að þau hafi í rauninni ekki verið að tala um neitt. Ákærði hafi haldið í höndina á brotaþola og kysst hana á höndina og kysst hana á bakið og magann, en þegar hann hafi ætlað að kyssa hana á munninn þá hafi hún gripið fyrir muninn með báðum höndum. Vitnið hefði spurt brotaþola nánar út í þetta og brotaþoli sagt að hún hafi farið út í horn í rúminu og ákærði fengið hana til að koma til baka með því að segja: „Æi A kommon og eitthvað svona.“ Orðin sem brotaþoli hafi notað til að lýsa því sem ákærði sagði og hljómfallið hafi verið nákvæmlega eins og hann tali. Það hafi því ekki leynt sér að þetta væri beint eftir honum haft. Þá sagði vitnið að brotaþoli hefði skýrt frá því að ákærði hafi lofað brotaþola að koma ekki við hana þegar hún hafi komið út úr horninu á rúminu. Þá hafi ákærði á einhverjum tímapunkti farið niður á neðri hæðina og brotaþoli hafi þá hlaupið yfir í rúmið til systur sinnar, vakið hana og verið hjá henni. Ákærði hafi svo komið upp aftur og þá farið að leita að brotaþola í rúminu með því að lyfta sænginni. Þá hafi systirin sagt að brotaþoli væri þarna. Ákærði hafi þá rekið brotaþola aftur í rúm hennar. Hann hafi svo strokið bakið á brotaþola. Brotaþoli hafi ætlað að segja vitninu meira en hafi ekki þorað að segja það. Vitnið kvaðst hafa hvatt brotaþola til að segja frá en brotaþoli sagt að hún þyrði það ekki og beðið um síma vitnisins til að geta hringt í barnavernd. Vitnið hafi haldið áfram að hvetja brotaþola til að segja frá og þá hafi brotaþoli sagt: „Hann potaði í hitt.“ Vitnið hefði skilið brotaþola þannig að ákærði hafi potað í kynfæri hennar. Vitnið sagði að það hefði faðmað brotaþola að sér og þakkað henni fyrir að segja frá og sagt að brotaþoli hefði ekki gert neitt vitlaust. Vitnið hefði svo hringt í föður brotaþola.

Hinn [...] 2015 var tekin skýrsla af brotaþola fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008. Brotaþoli var spurð af hverju hún væri komin í Barnahús og sagði hún að lögreglumaður, sem hún hefði hitt áður en hún fór til læknis, hafi sagt henni að fara í Barnahús. Um ástæðu þess að hún hafi átt að fara í Barnahús sagði brotaþoli að það væri leyndarmál. Pabbi hennar yrði að segja frá því en hún þyrði það ekki. Hún kvaðst hafa sagt móður sinni frá því sem hefði gerst og það væri alveg nóg. Spurð um ástæðu þess að brotaþoli fór til læknis sagði hún að það hefði verið vegna þess að ákærði hefði gert eitthvað sem hann mátti ekki gera. Það hafi verið á afmælisdegi hennar. Brotaþoli kvaðst ekki þora að segja frá því hvað ákærði hefði gert. Brotaþoli var þá innt eftir því hvað hún héldi að myndi gerast ef hún segði frá og sagði brotaþoli: „Eitthvað hræðilegt.“ Brotaþoli sagði að það sem gerðist hafi gerst um nóttina, áður en afmælisdagurinn kom. Brotaþoli var beðin um að segja frá því sem hefði gerst um nóttina en brotaþoli neitaði því og kvaðst ekki treysta dómara. Spurð um ástæðu þess sagði brotaþoli: „Bara.“ Brotaþoli áréttaði að hún væri þegar búin að segja frá þessu einu sinni, mömmu sinni. Brotaþoli sagði svo frá því að hún hafi verið sofandi í rúmi sínu og ákærði komið og vakið hana. Hún hafi verið í herbergi með systur sinni sem hafi sofið í eigin rúmi. Þegar ákærði hafi verið búinn að gera leyndarmálið hafi hún farið upp í til systur sinnar. Ákærði hafi svo farið. Þá sagði brotaþoli að móðir hennar hafi beðið hana um að segja sér frá þessu og hún hafi gert það. Móðir hennar hafi svo hringt í föður brotaþola og hann hafi komið að sækja hana og systkini hennar. Spurð hvernig mamma hennar hafi vitað að eitthvað hefði gerst kvaðst brotaþoli hafa verið dauðþreytt og ekki viljað koma niður í fyrstu, en svo hafi hún komið niður og móðir hennar spurt af hverju hún væri svona þreytt og þá hafi brotaþoli bent á ákærða. Brotaþoli sagði að hún hefði sagt móður sinni leyndarmálið, að ákærði hefði vakið brotaþola og brotið einkastaðaregluna. Brotaþoli teiknaði á blað hvar einkastaðirnir væru, kynfæri og rass. Brotaþoli sagði að ákærði hefði komið við einkastaðina með puttunum. Einnig sagði brotaþoli að umrædda nótt hefði hún ekki verið í náttfötum en verið í nærfötum. Ákærði hefði snert einkastaðina fyrir innan fötin. Brotaþoli kvaðst ekki hafa meitt sig en hún hefði verið ótrúlega hrædd við ákærða. Fram kom að ákærði hafi verið í fötum og að hann hafi ekki sagt neitt við brotaþola nema þegar hún færði sig út í horn þannig að hann hafi ekki getað náð í hana. Þá hafi hann sagt endurtekið: „Komdu A.“ Ákærði hafi svo farið fram og brotaþoli fært sig. Ákærði hafi svo komið aftur inn og brotaþoli hafi þá farið aftur út í horn. Ákærði hafi sagt brotaþola að leggjast og lofað að gera ekki neitt. Brotaþoli hafi þá lagst á koddann og hann farið aftur niður og brotaþoli farið aftur til systur sinnar. Brotaþoli var spurð hvort ákærði hafi gert eitthvað þegar hann lofaði að gera ekki neitt og sagði brotaþoli að hann hefði gert það sama og áður. Þannig að hún hafi tekið kodda sinn og fært sig yfir í hitt hornið. Ákærði hafi svo farið niður og brotaþoli farið yfir til systur sinnar. Brotaþoli sagði að sér hefði ekki liðið vel þegar þetta var að gerast. Þá sagði brotaþoli að systir hennar hefði vaknað vegna þess að brotaþoli hafi verið grátandi. Brotaþoli kvaðst hafa sagt systur sinni frá þessu. Enn fremur skýrði brotaþoli frá því að ákærði hefði kysst hana á magann og bakið og einu sinni á munninn en hún hefði þá snúið sér á hina hliðina.

Ákærði var yfirheyrður hjá lögreglu [...] 2015. Ákærði skýrði frá því að kvöldið áður hafi hann setið við tölvuna og verið að drekka vodka. Sambýliskona hans, C, hafi verið að horfa á sjónvarpið og hún hafi farið að sofa líklega um hálftólf en hann hafi haldið áfram að horfa og drukkið vodka. Hann kvaðst hafa drukkið einn pela af vodka. Börnin hafi verið farin að sofa um klukkan átta. Hann kvaðst ekkert muna eftir því að sambýliskona hans hafi farið í háttinn. Hann myndi ekkert. Ákærði neitaði því að hann væri haldinn barnagirnd. Fram kom að fyrir um tíu árum hafi ákærði verið sakaður að ósekju um kynferðisbrot gegn barni. Ákærði sagði að það hafi verið rannsakað af lögreglu og hann verið hreinsaður af öllum grun.

Ákærði var aftur yfirheyrður hjá lögreglu 27. [...] 2015 og 11. [...] 2016 og neitaði hann sök sem fyrr og bar fyrir sig minnisleysi.

Hinn 1. [...] 2016 var tekin skýrsla fyrir dómi af vitninu E, systur brotaþola, sem þá var tæplega níu ára, á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Vitnið sagði að ákærði hefði verið vondur við brotaþola. Vitnið kvaðst muna eftir því að brotaþoli hafi komið upp í til sín og verið að trufla sig eitthvað. Þær hefðu sofið saman í herbergi í sitt hvoru rúminu. Þá sagði vitnið að brotaþoli hefði seinna greint henni frá því hvað ákærði hefði gert, tveimur eða þremur dögum síðar, að hann hafi verið að fikta í einkastöðum hennar.

Fyrir liggur skýrsla tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 4. maí 2017, þar sem fram kemur að með tölvupósti frá embætti héraðssaksóknara 29. apríl 2017 hafi verið óskað eftir rannsókn á gögnum sem varðveitt voru við réttarlæknisskoðun á brotaþola hinn [...] 2015. Um var að ræða nærbuxur, tvær lífsýnaöskjur og plaststauk með bómullarpinna. Sýnatökustaðir voru magi og munnhol brotaþola. Einnig hafði verið tekið strok frá innri kynfærum. Í skýrslunni segir að í ljósi sýnatökustaða og atvikalýsinga sé ljóst að sýni á pinnum í öskjunum, ef einhver væru til staðar, væru eingöngu á formi þekjufruma. Slíkar frumur væri ekki hægt að rannsaka í tæknideild og hafi því pinnarnir ekki verið teknir til rannsóknar og innsigli askjanna og plaststauksins ekki verið rofin. Nærbuxur brotaþola hafi hins vegar verið rannsakaðar og sýni tekið úr þeim og það prófað með AP-sæðisprófi en það ekki gefið svörun.

II.

Í vottorði F, sálfræðings í Barnahúsi, dags. 26. september 2016, kemur fram að brotaþoli sótti alls 27 viðtöl til sálfræðingsins frá 10. [...] 2015 og þar til vottorðið var ritað, en meðferðarviðtölum væri ekki lokið. Í vottorðinu segir að brotaþoli væri þroskuð miðað við aldur og greindarfarslega mjög sterk. Brotaþoli hafi í byrjun viðtala verið mjög feimin en það tekið þó nokkuð langan tíma að kynnast henni og fá hana til að treysta sálfræðingnum. Brotaþoli sýni fjölmörg einkenni sem algeng séu meðal barna sem hafa sætt kynferðislegu ofbeldi. Samkvæmt matslista sem meti áfallastreituröskun barna og unglinga sýni brotaþoli sterk einkenni áfallastreituröskunar sem séu yfir klínískum mörkum og bendi því til þess að einkennin hafi truflandi áhrif á daglegt líf brotaþola. Listinn hafi verið lagður fyrir brotaþola endurtekið og hafi niðurstöður verið yfir klínískum mörkum í öll skiptin. Þá fái niðurstöður listans stuðning í viðtölum sálfræðingsins við brotaþola. Brotaþoli uppfylli því greiningarskilmerki áfallastreituröskunar. Áfallastreituröskun sé alvarleg kvíðaröskun sem einkennist af ágengum upplifunum áfalls, að forðast hugsanir og aðstæður sem tengjast áfallinu, tilfinningadofa og ýktum einkennum ofurárvekni. Endurupplifun komi m.a. fram í martröðum brotaþola og brotaþoli hafi átt við verulegan svefnvanda að etja. Brotaþola dreymi að móðir hennar og ákærði séu byrjuð saman aftur og brotaþoli fái óþægilegar hugsanir og myndir í hugann. Þessum endurupplifunum fylgi oft líkamlegir kvillar eins og höfuðverkur. Forðun komi fram í því að brotaþoli eigi erfitt með að tala um það sem gerðist og forðist allt sem minni hana á atburðinn. Bílar sem minni brotaþola á bíl ákærða veki hjá henni ótta og vanlíðan og hún fylgist grannt með umhverfi sínu. Þá eigi hún erfitt með að heyra nafn ákærða, X. Brotaþoli hafi t.d. farið í mikið ójafnvægi við að heyra nafnið [...] þegar hún hafi keyrt þar í gegn, eða þegar hún hafi átt að raða [...] í stafrófsröð í prófi í skólanum. Kennari hennar hafi þurft að líma yfir nafnið til að hún gæti lokið prófinu. Ofurárvekni komi fram hjá brotaþola með því að hún fylgist grannt með umhverfi sínu og sé hrædd um að mæta ákærða á förnum vegi eða sjá bíl hans. Brotaþola hafi liðið mjög illa í eitt skipti þar sem hún hafi verið að keyra með föður sínum og séð ákærða keyra sendibíl móður sinnar.

Þá segir í vottorðinu að auk einkenna áfallastreituröskunar hafi komið fram ýmis önnur einkenni sem þekkt séu meðal barna sem sætt hafa kynferðislegu ofbeldi. Til að mynda skömm, sektarkennd og sjálfsásakanir. Brotaþoli segi að hún skammist sín mikið fyrir að hafa lent í þessu og hún kenni sjálfri sér að miklu leyti um það sem gerðist, fyrir að hafa ekki farið í burtu og t.d. vakið móður sína. Þá lýsi brotaþoli tilfinningadoða. Henni finnist stundum eins og hún sé ekki stödd í eigin líkama og „detti út“ til dæmis þegar hún sé að leika við vinkonur sínar eða tali við einhvern. Slík hugrofseinkenni (dissociation) séu algeng meðal þolenda alvarlegra áfalla. Þó nokkur árangur hafi náðst hjá brotaþola en meðferð hafi hvergi nærri verið lokið.

Að lokum segir í vottorðinu að brotaþoli hafi í viðtölum við sálfræðinginn verið afar samkvæm sjálfri sér og ekkert annað geti skýrt þau áfallastreitueinkenni og vanlíðan sem brotaþoli upplifi. Erfitt sé að segja til um afleiðingar meints brots á líðan brotaþola til framtíðar litið og ætla megi að hún þurfi mögulega á sálfræðiaðstoð að halda síðar á lífsleiðinni, t.d. í kringum kynferðisaldurinn. Eins væri algengt að þolendur kynferðislegs ofbeldis þurfi að sækja meðferð síðar á lífsleiðinni.

III.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins.

Ákærði lýsti því að hann hefði eftir kvöldmat, föstudaginn [...], sest við tölvuna og byrjað að drekka áfengi. Hann hafi drukkið til klukkan tvö eða þrjú um nóttina. Börnin hafi farið að sofa um klukkan hálfníu eða níu og móðir þeirra um klukkan ellefu eða hálftólf. Ákærði sagði að brotaþoli hefði kallað um klukkan þrjú eða hálffjögur um nóttina. Ákærði hefði farið upp til hennar og reynt að ná sambandi við hana en hún hafi verið með martröð, eins og svo oft áður. Hann hefði staðið í dyragættinni en rúmið hafi verið við dyrnar. Hann hefði teygt sig niður til brotaþola og strokið henni um hárið þar sem hún lá í rúminu og reynt að ná sambandi við hana. Ákærði kvaðst ekki hafa séð hvort brotaþoli hafi verið vakandi. Hann kvaðst hafa fært sig og hrasað og rekið sig í eitthvað á gólfinu. Hann hafi endað á öðru hnénu uppi í rúmi brotaþola. Hann hefði ekki náð neinu sambandi við brotaþola en það hafi virst sem hún hafi ekki gert sér neina grein fyrir því að hann væri þarna. Hann hafi þá farið aftur niður. Tíu mínútum síðar hafi hann heyrt aftur í brotaþola og farið aftur upp á efri hæðina. Þá hafi brotaþoli verið komin upp í rúm hjá systur sinni. Hann hefði beðið brotaþola um að færa sig í sitt rúm og farið aftur niður og farið að sofa. Spurður um ástæðu þess að hann greindi ekki frá þessu við skýrslutöku hjá lögreglu sagði ákærði að hann hefði ekki munað þetta þá en þetta hefði rifjast upp fyrir honum. Þá sagði ákærði að hann héldi að lýsingum brotaþola á broti því sem hann er ákærður fyrir hafi verið komið inn hjá brotaþola. Brotaþoli hafi verið þráspurð heima hjá sér hvað hefði gerst, á hverju ákærði hefði káfað og hvað hann hefði gert. Einnig sagði ákærði að amma brotaþola hati hann og kenni honum um skilnað foreldra brotaþola. Um samskipti hans og brotaþola fyrir þetta sagði ákærði að þau hefðu verið ágæt en stundum hafi verið árekstrar milli þeirra. Einnig sagði ákærði að brotaþoli hafi verið búin að vera uppstökk og fengið martraðir. Um áfengisneyslu sína sagði ákærði að hann hefði drukkið einn pela af vodka, ofan í lyfið Champix en það sé lyf við nikótínfíkn. Ákærði kvaðst ekki muna hvort hann hefði tekið svefntöflu um nóttina.

Vitnið C, móðir brotaþola, greindi frá því að börnin hefðu komið niður um morguninn nema brotaþoli. Vitnið hefði kallað á hana og hún hafi komið niður og verið þreytuleg. Vitnið hefði spurt hvort hún hafi verið að svindla, þ.e. stolist til að lesa bók. Brotaþoli hafi orðið skrýtin á svipinn, hálfglott og bent á ákærða. Vitnið hefði spurt ákærða hvað væri í gangi og fengið hálfskrýtin svör frá honum. Vitnið kvaðst hafa bent brotaþola á að koma fram á gang, hallað hurðinni og spurt hvað væri í gangi. Brotaþoli hafi þá sagt að ákærði hefði komið upp um nóttina og vakið hana. Hann hafi haldið í höndina á brotaþola og kysst hönd hennar, maga og bak. Þá hafi hann reynt að kyssa hana á munninn en hún hafi gripið fyrir. Þá hafi brotaþoli sagt að hann hefði gert eitt í viðbót en hún hafi ekki viljað eða þorað að segja hvað. Vitnið kvaðst hafa hvatt brotaþola til að segja frá en ekki spurt hana beint. Brotaþoli hafi þá beðið um síma vitnisins til að hringja í barnavernd og vitnið þá fengið hnút í magann. Brotaþoli hafi svo á endanum sagt: „Hann potaði í hitt.“ Vitnið kvaðst hafa þakkað brotaþola fyrir að hafa sagt frá og sagt að brotaþoli hefði ekki gert neitt rangt. Vitnið hefði svo hringt í föður brotaþola sem hafi komið og sótt börnin. Vitnið sagði að brotaþoli hafi fyrir þetta verið búin að vera erfið í nokkrar vikur. Hún hafi fengið matraðir á næturnar í 2-3 mánuði og tekið bræðiköst á systkini sín. Vitnið sagði að brotaþoli tali upp úr svefni. Þá sagði vitnið að brotaþoli hafi sagt að foreldrum hennar þætti ekki vænt um hana, bara ömmu hennar en hún gerði allt fyrir hana. Vitnið sagði að ákærði hefði umræddan morgun sagt vitninu að hann hefði farið upp um nóttina til að spyrja brotaþola af hverju hún væri búin að vera svona reið. Ákærði hafi sagt að það væri rétt sem vitnið hafi haldið um ástæðu þess. Vitnið kvaðst þess vegna hafa spurt brotaþola hvort hún og ákærði hafi um nóttina verið að tala eitthvað um ömmu brotaþola og brotaþoli komið alveg af fjöllum. Fram kom hjá vitninu að það hefði farið að sofa um klukkan ellefu eða hálftólf og vitnið hefði rumskað þegar ákærði kom upp í rúm um klukkan fjögur. Vitnið staðfesti framburð sinn hjá lögreglu um að brotaþoli hafi lýst því að ákærði hafi sagt: „Æi A kommon og eitthvað svona“, og hafi orðin sem brotaþoli notaði og hljómfallið verið nákvæmlega eins og hann tali og það hafi því ekki leynt sér að þetta væri beint eftir honum haft. Um samskipti brotaþola og ákærða fyrir þetta sagði vitnið að það hafi ekki verið neitt athugavert við þau en á heimili föður hafi verið notað hvert tækifæri til að tala illa um vitnið og ákærða. Einnig sagði vitnið að það væri ekki rétt sem brotaþoli hefði sagt í forsjármáli foreldranna, að ákærði hefði rassskellt börnin.

Vitnið B, faðir brotaþola, sagði að móðir brotaþola hefði hringt í hann um morguninn og sagt að ákærði hefði leitað kynferðislega á brotaþola. Vitnið hefði farið og sótt börnin. Móðirin hafi þá sagt vitninu að brotaþoli hafi verið rosalega þreytt þegar kallað hafi verið á hana niður og móðirin spurt brotaþola hvað væri að. Brotaþoli hafi þá bent á ákærða og sagt: „Spurðu hann.“ Brotaþoli hafi svo sagt móður sinni frá því sem hefði gerst. Þá skýrði vitnið frá því að sambýliskona vitnisins hafi svo hringt á lögreglu. Þau hefðu fengið fyrirmæli um að yfirheyra brotaþola ekki eða spyrja hana út í atvik og þau hefðu ekki gert það. Þetta hafi verið afmælisdagur brotaþola og þau hafi reynt að gera daginn skemmtilegan.

Þá sagði vitnið að brotaþoli hafi ekki viljað fara í læknisskoðun (kvenskoðun) og þótt það óþægilegt. Brotaþoli hafi sagt að hún væri búin að segja hvað hefði gerst og ekki viljað fara og láta ókunnugan skoða sig. Vitnið staðfesti framburð sinn hjá lögreglu um að brotaþoli hefði sagt að hún hefði verið í nærbuxum þannig að læknisskoðun væri óþarfi. Fram kom hjá vitninu að brotaþoli hafi verið búin að vera með martraðir fyrir þetta. Jafnframt sagði vitnið að það héldi ekki að brotaþoli ruglaði saman draumum og veruleika. Einnig sagði vitnið að börnunum hafi verið haldið utan við forsjárdeilu foreldra og það væri ekki rétt að talað væri illa um móður þeirra og ákærða á heimili vitnisins.

Vitnið D skýrði frá því að sambýlismaður hennar, faðir brotaþola, hafi fengið símtal frá móður brotaþola um morguninn og beðið hann að sækja brotaþola og systkini hennar, þar sem ákærði hefði leitað á brotaþola. Vitnið kvaðst hafa tilkynnt þetta til lögreglu. Einnig sagði vitnið að þetta hafi verið afmælisdagur brotaþola og þau hafi bakað köku og amma og afi hennar komið í heimsókn. Þá sagði vitnið að þau hafi ekki viljað spyrja brotaþola um atvik og hafa áhrif á hana. Það hafi ekkert verið rætt um hvað hefði gerst fyrir skýrslutökuna af brotaþola í Barnahúsi en brotaþoli hafi lýst tilfinningum. Vitnið sagði að brotið hafi haft heilmikil áhrif á brotaþola.

Vitnið G lögreglufulltrúi greindi frá því að hafa rætt við brotaþola rétt áður en brotaþoli hafi farið í læknisskoðun og brotaþoli hefði lýst því fyrir vitninu að ákærði hefði leitað kynferðislega á hana. Vitnið sagði að brotaþoli hefði verið treg til að ræða við ókunnuga.

Vitnið H, sérfræðingur við tæknideild lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sagði að það væri mögulegt að finna DNA af ákærða í stroksýni sem væru tekin af maga, en í ljósi þess að brotaþoli hafi búið á heimili ákærða gætu verið margar skýringar á því af hverju DNA fyndist. Það hefði því haft litla eða enga þýðingu að rannsaka stroksýni sem tekið var af maga brotaþola. Þá sagði vitnið að líkurnar á því að finna þekjufrumur af fingrum ákærða á stroksýni frá innri kynfærum væru engar. Einnig kom fram hjá vitninu að ef tekin hefðu verið sýni af fingrum ákærða og þekjufrumur frá brotaþola fundist á þeim væri ekki hægt að segja til um hvaðan þær kæmu. Það væri enginn munur á þekjufrumum, hvort sem þær koma úr leggöngum eða höndum.

Vitnið F sálfræðingur upplýsti að brotaþoli hafi hitt vitnið í átta skipti eftir að fyrirliggjandi vottorð var ritað 26. september 2016. Vitnið hafi því hitt brotaþola í alls 35 skipti og brotaþoli verði áfram í viðtölum hjá vitninu. Meðferð væri því ekki lokið. Vitnið sagði að brotaþoli væri greindarfarslega sterk og þroskuð miðað við aldur. Brotaþoli skari fram úr í greind og þroska miðað við jafnaldra. Brotaþoli hafi eðlilega átt erfitt með að segja frá og það hafi tekið tíma að vinna traust hennar. Vitnið sagði að það sitji mjög í brotaþola að þetta hafi gerst á afmælisdegi hennar og hún fyllist kvíða og erfiðum tilfinningum við að eiga afmæli. Brotaþoli sýni enn einkenni áfallastreituröskunar en hún ráði betur við þau núna, eftir að hafa verið í mjög markvissri meðferðarvinnu. Spurt hvort forsjárdeila foreldra blandist inn í líðan brotaþola sagði vitnið að brotaþola þyki mjög vænt um báða foreldra sína, hún tengist þeim báðum mjög náið og hafi mikla þörf fyrir þau bæði. Vitnið sagði að foreldrar brotaþola væru skynsamir og virtust hafa haldið sinni deilu hjá sér, en slíkar deilur fari aldrei framhjá börnum. Vitnið taldi að áfallastreitueinkenni brotaþola tengdust eingöngu meintu broti og á engan hátt forsjárdeilu foreldra.

IV.

Ákærði neitar sök. Ákærði gaf fyrst skýrslu hjá lögreglu hinn [...] 2015 og aftur [...]. s.m. Þá kvaðst ákærði ekkert muna eftir umræddri nótt vegna áfengisneyslu. Ákærði kvaðst hafa drukkið einn pela af vodka frá því um hálftíu um kvöldið og sagði að hann hefði farið að sofa um klukkan fjögur um nóttina. Þegar tekin var skýrsla af ákærða um ári síðar, [...] 2016, bar hann einnig fyrir sig algjört minnisleysi. Þegar ákærði kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, um tveimur árum eftir meint brot, hélt hann því fram að atvik hefðu rifjast upp fyrir honum og lýsti hann því hvernig brotaþoli hefði vaknað upp um nóttina, að hann hefði komið upp í herbergið til hennar og reynt að ná sambandi við hana en hún hafi verið með martröð. Ákærði hafi staðið í dyragættinni og teygt sig til hennar þar sem hún lá í rúminu og strokið hár hennar. Hann hafi fært sig og hrasað og rekið sig í eitthvað á gólfinu. Hann hafi svo endað með annað hnéð uppi í rúmi brotaþola. Hann hafi ekki náð neinu sambandi við brotaþola og farið aftur niður en heyrt í brotaþola tíu mínútum síðar og farið aftur upp. Brotaþoli hafi þá verið í rúmi systur sinnar og hann beðið hana að færa sig. Hann hafi svo farið að sofa. Að mati dómsins er afar ótrúverðugt að ákærði hafi við skýrslutöku hjá lögreglu sama dag og fjórum dögum eftir atvik ekki munað hvað hafi gerst og ekki heldur ári síðar, en fyrir dómi, tveimur árum eftir meint brot, muni hann hvað hafi gerst í smáatriðum, eins og hvernig hann hafi hrasað og lent uppi í rúmi brotaþola með annað hnéð. Áfengisdrykkja hans getur ekki útskýrt algjört minnisleysi hans við skýrslutöku hjá lögreglu og ekki heldur það að hann hafi drukkið ofan í lyfið Champix sem notað er við nikótínfíkn. Virðist sem ákærði sé að laga framburð sinn að frásögn brotaþola.

Brotaþoli hefur borið um það að ákærði hafi vakið hana umrædda nótt og káfað á kynfærum og rassi hennar innan klæða og kysst hana á maga, bak og munn. Vitnið C, móðir brotaþola, hefur borið um það hjá lögreglu og fyrir dómi að þegar vitnið kallaði á brotaþola um morguninn, [...] 2015, og hún fór fram úr, hafi vitnið spurt brotaþola af hverju hún væri þreytuleg. Brotaþoli hafi þá bent á ákærða og sagt vitninu að spyrja hann. Vitnið kvaðst hafa fengið skrýtin svör frá ákærða og farið með brotaþola afsíðis. Brotaþoli hafi í fyrstu ekki viljað segja vitninu hvað hefði gerst en beðið um síma til að hringja í barnavernd. Brotaþoli hafi svo greint vitninu frá því að ákærði hefði komið til hennar um nóttina og vakið hana, kysst hönd hennar, maga og bak. Þá sagði vitnið að ákærði hefði reynt að kyssa brotaþola á munninn. Jafnframt hafi brotaþoli sagt að ákærði hefði „potað í hitt“. Vitnið B, faðir brotaþola, skýrði frá því hjá lögreglu og fyrir dómi að vitnið C hefði hringt í hann umræddan morgun og skýrt honum frá því sem hefði gerst, að ákærði hefði leitað kynferðislega á brotaþola. Ákærði var handtekinn sama dag og sætti hann gæsluvarðhaldi til [...] en þann dag var tekin skýrsla af brotaþola í Barnahúsi. Brotaþoli vildi í fyrstu ekki segja frá broti ákærða þar sem hún hafi þegar verið búin að segja móður sinni frá því og vildi ekki ræða þetta við ókunnuga, en skýrði svo frá því hvernig ákærði hefði brotið á henni, með þeim hætti sem honum er gefið að sök í ákæru. Það kom skýrt fram hjá brotaþola að ákærði hefði náð að kyssa hana á munninn eitt sinn, en ekki bara að hann hefði reynt það eins og vitnið C sagði fyrir dómi. Er ekkert í málinu sem styður það að frásögn brotaþola sé til komin vegna leiðandi spurninga, forsjárdeilu foreldra eða vegna þess að brotaþoli hafi ekki gert greinarmun á martröð og raunveruleika. Eins og fram kemur í vottorði F sálfræðings, dags. 26. september 2016, sýndi brotaþoli sterk einkenni áfallastreituröskunar eftir meint brot ákærða og fyrir liggur að hún hefur sótt 35 viðtöl hjá sálfræðingi, en meðferð er ekki lokið. Styður þetta frásögn brotaþola um að ákærði hafi brotið á henni.

Þegar litið er til alls framangreinds, ótrúverðugs framburðar ákærða, en trúverðugs framburðar brotaþola, sem studdur er vitnisburði foreldra hennar, sambýliskonu föður hennar, og sálfræðings, er sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi brotið gegn brotaþola með þeim hætti sem greinir í ákæru málsins og er brot ákærða þar rétt heimfært til refsiákvæða.

V.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Við ákvörðun refsingar ber að líta til þess að brot hans beindist að stjúpdóttur hans á tíu ára afmælisdegi hennar. Með broti sínu brást hann trúnaðarskyldum sínum gagnvart stjúpdóttur sinni og liggur fyrir að brotið hefur haft alvarlegar afleiðingar fyrir brotaþola. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tíu mánuði. Til frádráttar refsingu ákærða kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá [...] 2015 til 27. s.m.

IV.

Í málinu liggur fyrir miskabótakrafa brotaþola, að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta. Ákærði hefur gerst sekur um kynferðisbrot gegn brotaþola og á hún rétt á miskabótum með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með hliðsjón af atvikum og þeim afleiðingum sem brot ákærða hefur haft á brotaþola eru miskabætur hæfilega ákveðnar 800.000 krónur. Dráttarvextir skulu reiknast frá 11. maí 2016, þegar liðinn var mánuður frá því að bótakrafan var birt ákærða, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað málsins, alls 2.178.398 krónur. Samkvæmt yfirliti um sakarkostnað er um að ræða 201.528 króna kostnað vegna réttarlæknisfræðilegrar rannsóknar, vottorðs og veiru- og sýklarannsóknar. Kostnaður vegna þóknunar réttargæslumanns brotaþola á rannsóknarstigi, E-kk-ef P-kk-ef Ó-kk-ef hdl., er hæfilega ákveðinn, með hliðsjón af tímaskýrslu, 358.360 krónur. Málsvarnarlaun réttargæslumanns fyrir dómi, V-kvk-ef V-kvk-ef hdl., eru ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu, 643.560 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Málsvarnarlaun verjanda, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., eru ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu, 974.950 krónur, að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari ásamt meðdómsmönnunum G-kk-þgf A-kk-þgf héraðsdómara og K-kk-þgf H-kk-þgf héraðsdómara.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tíu mánuði. Til frádráttar refsingu ákærða kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá 24. [...] 2015 til 27. s.m.

Ákærði greiði A miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá [...] 2015 til 11. maí 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 2.178.398 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, að fjárhæð 974.950 krónur, og 643.560 króna þóknun réttargæslumanns brotaþola, V-kvk-ef V-kvk-ef héraðsdómslögmanns.

S-kvk-nf B-kvk-nf

G-kk-nf A-kk-nf

K-kk-nf H-kk-nf