S-180/2006

Mál þetta, sem dómtekið var þann 22. nóvember sl., er höfðað hér fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra með ákæru lögreglustjórans á Akureyri, útgefinni 1. júní 2006, á hendur X,

„fyrir fjárdrátt, með því að hafa sem eigandi [A]., kt. 000000-0000, dregið sér og notað í rekstur sinn fé, sem hann hafði haldið eftir við útborgun launa til starfsmanna sinna á tímabilinu nóvember og desember 2004 og janúar til nóvember 2005, að fjárhæð samtals kr. 257.747-, en um var að ræða félagsgjöld til stéttarfélags starfsmannanna Einingar-Iðju, Skipagötu 14 á Akureyri, en hann stóð ekki lögmæt skil á fjárhæðinni sem sundurliðast eftirfarandi:

Nóvember 2004, kr. 24.304-.

Desember 2004, kr. 10.148-.

Janúar 2005, kr. 35.043-.

Febrúar 2005, kr. 15.764-.

Júní 2005, kr. 10.478-.

Júlí 2005, kr. 51.797-.

Ágúst 2005, kr. 38.921-.

September 2005, kr. 49.578-.

Október 2005, kr. 14.073-.

Nóvember 2005 kr. 7.641-.

Brot ákærða teljast varða við 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Í málinu gerir Eining-Iðja, kt. 000000-0000, bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 255.160-, ásamt dráttarvöxtum af kr. 548-, frá 31.07.2004 til 30.11.2004, af kr. 24.852 frá 30.11.2004 til 31.12.2004, af kr. 36.109- frá 31.12.2004 til 31.01.2005, af kr. 70.043 frá 31.01.2005 til 07.02.2005, af kr. 70.588- frá 07.02.2005 til 28.02.2005, af kr. 86.352 frá 28.02.2005 til 31.03.2005, af kr. 89.494-, frá 31.03.2005 til 31.07.2005, af kr. 151.243-, frá 31.07.2005 til 31.08.2005, af kr. 189.597- frá 31.08.2005 til 30.09.2005, af kr. 237.027- frá 30.09.2005 til 31.10.2005, af kr. 247.519 frá 31.10.2005 til 30.11.2005, af kr. 255.160- frá 30.11.2005 til greiðsludags, ásamt málskostnaði samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins og til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Hann krefst þess að framkominni bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara krefst hann sýknu af henni og til þrautavara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun verjandans.

I.

Samkvæmt rannsóknargögnum barst lögreglunni á Akureyri kæra frá Einingu-Iðju, í bréfi dagsettu 15. nóvember 2005. Kom þar fram að stéttarfélagið teldi A ehf., kt. 000000-0000, sem ákærði var í fyrirsvari fyrir, ekki hafa skilað stéttarfélagsgjöldum sem dregin höfðu verið af launum starfsmanna félagsins, heldur hefðu þau verið notuð í rekstri félagsins. Þá hefði sami aðili ekki staðið í skilum með sjúkra- og orlofssjóðsgjöld vegna starfsmanna sinna.

II.

Ákærði kveðst hafa verið eigandi A ehf. Hann hafi verið eini eigandinn og verið stjórnarformaður félagsins, framkvæmdastjóri og fleira. Hann hafi rekið félagið frá því í júlí 2003 þar til það hafi orðið gjaldþrota haustið 2006. Fyrirtækið hafi sinnt löndunarþjónustu við skip og báta. Hann hafi haft mismarga starfsmenn, 5-7 hafi verið fastir starfsmenn en starfsmenn hafi getað verið allt að 50 manns en þá bara einn eða tvo daga í einu þegar stærri landanir hafi komið. Erfiðleika hafi farið að gæta í starfinu haustið 2004 og um áramót 2004-2005 hafi allt brostið. Heimaskipin hafi hætt að landa heima og lokað hafi verið fyrir loðnuveiðar. Ákærði kveðst þó hafa reynt að halda fyrirtækinu gangandi þar sem vitað sé að í slíkri starfsemi séu hæðir og lægðir. Ákærði kveðst alltaf hafa greitt starfsmönnum sínum laun á réttum tíma. Í mars, apríl og maí 2005 hafi hann þó greitt starfsmönnum dagpeninga í stað launa, þá hafi innkoma félagsins nánast engin verið. Það hafi verið gert í samráði við Deloitte Touche. Því hafi engar skilagreinar um stéttarfélagsgjöld verið gerðar vegna þeirra mánaða. Ákærði kveður Deloitte Touche hafa annast útreikninga launa en hann hafi greitt þau út. Ákærði kveður stéttarfélagsgjöldin hafa verið dregin frá á pappírunum en ætlunin hafi aldrei verið að stela þeim. Launin hafi verið greidd með yfirdrætti úr banka og hann hafi því ekki haft peninga til að skila þessu. Ákærði kveðst ekki vita hve mikið félagið hafi skuldað þegar það varð gjaldþrota, yfirdráttur hafi verið um 5 milljónir og einhverjar lausaskuldir. Félagið hafi verið eignalaust, það hafi aldrei átt eignir. Það hafi verið rekið sem þjónustufyrirtæki og öll tæki og tól verið í eigu ..., stærsta þjónustukaupandans. Ákærði kveðst hafa borgað hlutafé inn í félagið við stofnun. Stofnendur hafi í upphafi verið tveir en hann hafi síðar keypt hlut hins. Ákærði kveður upphæðir í bótakröfu ekki vera réttar, upphæð í verknaðarlýsingu ákæru sé ekki sú sama og í bótakröfu. Hann kveðst telja að framlagðar skilagreinar, gerðar af Deloitte Touche séu réttar. Ákærði kveðst hafa hringt í Þ-kk-þf hjá Einingu-Iðju og boðist til að greiða kr. 220.000- inn á skuldina en hann hafi ekki viljað taka við þeirri inngreiðslu vegna þess að skilagreinar hafi vantað fyrir mars, apríl og maí 2005. Ákærði kveðst ekki vita hvort þá hafi verið búið að skila skilagreinum vegna júní og júlí. Ákærði kveðst hafa ætlað að greiða stéttarfélaginu úr eigin vasa þar sem félagið hafi ekki átt fyrir þessu. Varðandi ummæli ákærða í lögregluskýrslu, þess efnis að peningarnir hafi verið notaðir í rekstur félagsins, kveður hann þetta hafa verið óheppilega orðað. Peningarnir hafi ekki verið notaðir í reksturinn enda hafi engir peningar verið til heldur hafi fyrirtækið gengið á yfirdrætti, innkoma hafa farið niður í 170 þúsund einn mánuðinn. Aðspurður kveðst ákærði hafa greitt sjálfum sér mismikil laun, kannski 150-200 þúsund en stundum ekkert. Aðspurður kveðst hann reka útgerðarfyrirtæki á ... og m.a. annast löndun fyrir ... .

Vitnið B kveðst vera þjónustufulltrúi hjá Eining-Iðju og m.a. annast innheimtu félagsgjalda. Vitnið ber að ef ekki berist skilagreinar eða greiðslur sé venja að senda út þrjú bréf sem sé fylgt eftir með símtölum, a.m.k. því þriðja. Í þeim tilfellum sem ekki sé staðið við munnlegt samkomulag eða svör eru ófullnægjandi kveðst vitnið stundum hafa punktað svörin hjá sér til að hafa þau á reiðum höndum í næsta samtali. Kveðst vitnið hafa með sér minnispunkta um samskipti sín við ákærða. Þann 14. apríl 2005 hafi hann rætt við ákærða sem þá hafi sagst mundu greiða eftir helgina. Þann 13. maí kveðst vitnið aftur hafa hringt í ákærða sem hafi þá óskað eftir fresti til 5. júní. Þann 14. júní kveðst vitnið enn hafa hringt í ákærða en ákærði hafi þá sakað sig um dónaskap og viljað tala við yfirmann sinn, C. C hafi gefið ákærða frest til 10. júlí. Þann 26. júlí hafi gjöldin svo verið send til innheimtu hjá lögfræðingi. Í september 2005 hafi ákærði hringt og viljað fá afslátt af dráttarvöxtum en vitnið kveðst hafa sagst þurfa að ræða það við sinn yfirmann. Ákærði hafi einnig viljað afslátt af málskostnaði lögfræðiþjónustunnar og kveðst vitnið hafa sagst skyldu ræða það við viðkomandi lögfræðing. Kveðst vitnið hafa gert það. Samþykkt hafi verið að veita ákærða 50% afslátt af dráttarvöxtum og innheimtuþjónustan hefði einnig verið tilbúin til að gefa einhvern afslátt. Vitnið kveðst hafa hringt í ákærða og skýrt honum frá þessu en kveðst ekki alveg muna hvað ákærði sagði, en ákærði hafi slitið samtalinu. Síðan kveðst vitnið ekki heyrt frá ákærða vegna málsins. Aðspurt kveðst vitnið hafa punktað hjá sér að hafa hringt fjórum sinnum í ákærða en símtölin hafi verið fleiri því hann hafi ekki byrjað að punkta hjá sér frá fyrsta símtali.

III.

Í málinu liggja fyrir skilagreinar vegna stéttarfélagsgjalda starfsmanna A ehf. á tímabilinu frá nóvember 2004 til febrúar 2005 og frá júní til nóvember 2005, alls að fjárhæð kr. 257.747-. Eru þær í samræmi við þá sundurgreiningu sem fram kemur í ákæruskjali. Þá liggja einnig fyrir launaseðlar þar sem fram kemur að félagsgjöld í Einingu-Iðju voru dregin af launum starfsmanna A ehf.

Ákærði hefur fyrir dóminum borið að hann telji framlagðar skilagreinar réttar og hefur viðurkennt að hafa ekki skilað umræddum fjárhæðum til stéttarfélagsins. Hefur hann því játað þá háttsemi sem honum er gefið að sök í ákæruskjali. Hann hefur hins vegar borið því við að launin hafi verið greidd með bankaláni og því hafi ekki verið um neina peninga að ræða sem hann hafi haldið eftir og nýtt til reksturs fyrirtækis síns. Samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda er atvinnurekanda skylt að halda eftir af launum starfsmanns iðgjaldi hans til viðkomandi stéttarfélags samkvæmt þeim reglum sem kjarasamningar greina. Samkvæmt gögnum málsins sérgreindi ákærði gjöldin á launaseðlum starfsmanna sinna. Ákærði hefur ekki sýnt fram á að honum hafi verið ómögulegt að inna þessar greiðslur af hendi, eftir atvikum með lántökum, ef um fjárskort var að ræða. Það leysti ákærða ekki undan skyldu hans til að standa skil á gjöldunum þótt hann þyrfti að afla sér fjár til þess með lántöku. Þykir sök ákærða samkvæmt framanskráðu nægjanlega sönnuð og varðar háttsemi hans við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærði ekki áður verið dæmdur til refsingar. Þykir refsing hans nú hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. laga nr. 22/1955.

Í málinu gerir Eining-Iðja bótakröfu á hendur ákærða, alls að fjárhæð kr. 255.160- ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði. Samkvæmt framangreindri niðurstöðu um sekt ákærða ber hann skaðabótaábyrgð á því tjóni sem af háttsemi hans hlaust. Fram er komið að A ehf. hefur verið tekin til gjaldþrotaskipta. Aðspurður kvað ákærði félagið vera eignalaust og hafa verið það alla tíð. Er því ljóst að ekki kemur til greiðslu skuldarinnar af eignum þrotabúsins. Hefur bótakrefjandi því fært fram fullnægjandi sönnun fyrir tjóni sínu.

Bótakrafan er lægri en nemur fjárhæð þeirri er ákærði er dæmdur fyrir að hafa dregið sér. Er þessi mismunur óskýrður en þykir þó ekki eiga að varða frávísun málsins. Verður miðað við kröfufjárhæð bótakrefjanda við ákvörðun bótanna.

Verður ákærði dæmdur til að greiða Einingu-Iðju skaðabætur að fjárhæð kr. 255.160- auk kostnaðar af aðstoð lögmanns, sem ákveðst kr. 70.000-

Dráttarvaxtakrafa bótakrefjanda er ekki í samræmi við sundurliðun í ákæru eða önnur gögn málsins og er því ekki unnt að taka hana til greina eins og hún er fram sett. Verður ákærði dæmdur til greiðslu dráttarvaxta af kr. 255.160- frá 30. nóvember 2005 þar til mánuði eftir dómsuppsögu en af kr. 325.160- frá þeim degi til greiðsludags.

Með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður ákærði dæmdur til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin kr. 110.000- að virðisaukaskatti meðtöldum. Ekki liggja fyrir gögn um annan sakarkostnað.

Dóminn kveður upp F-kk-nf Ó-kk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði X sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum 2 árum haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði Einingu-Iðju kr. 325.160-, ásamt dráttarvöxtum af kr. 255.160- frá 30. nóvember 2005 þar til mánuður er liðinn frá dómsuppsögu, en af kr. 325.160- frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef hdl., kr. 110.000- að virðisaukaskatti meðtöldum.