E-2763/2014

I

Mál þetta var höfðað 18. júlí 2014 og dómtekið 6. janúar 2015. Stefnandi er A, [...], en stefndu eru Útlendingastofnun, Skógarhlíð 6 í Reykjavík og íslenska ríkið.

Stefnandi krefst þess að ógiltur verði með dómi úrskurður innanríkisráðuneytisins, dagsettur 22. apríl 2014, í máli stefnanda og dæmt verði að felld skuli úr gildi ákvörðun Útlendingastofnunar frá 15. apríl 2013, þar sem ákveðið var að umsókn stefnanda um hæli á Íslandi yrði ekki tekin til meðferðar hér á landi og að stefnandi skyldi endursendur ásamt beiðni sinni til Svíþjóðar.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndu krefjast þess að þeir verði sýknaðir af kröfum stefnanda. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar, en til vara að hann verði látinn niður falla.

Mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Stefnandi er [...] ríkisborgari, fæddur og uppalinn í [...]. Kveðst hann hafa flúið [...] eftir að hafa í desember 2012 verið handtekinn á útifundi stjórnmálasamtaka sem vilja að [...] verði aftur konungsveldi. Í kjölfar handtökunnar hafi hann verið vistaður í fangelsi, þar sem hann hafi verið pyntaður.

Stefnandi sótti um hæli í Svíþjóð 13. janúar 2013. Að sögn stefnanda afhentu sænsk yfirvöld honum farmiða til Noregs, þangað sem hann fór í kjölfarið. Í Noregi hafi lögreglumenn tekið á móti honum og sent hann áfram til Íslands.

Hinn 25. janúar 2013 gaf hann sig fram við lögregluna á höfuðborgarsvæðinu og óskaði eftir hæli hér á landi. Stefnandi sagðist áður hafa sótt um hæli á Íslandi og samkvæmt upplýsingum úr svokölluðum Eurodac-gagnagrunni sótti hann um hæli á Íslandi í fyrra skiptið 19. nóvember 2008.

Í gögnum Útlendingastofnunar um fyrri umsókn stefnanda um hæli hér á landi kemur fram að Útlendingastofnun hafi hinn 31. mars 2009 birt stefnanda ákvörðun um að taka ekki mál hans til efnismeðferðar hér á landi og endursenda hann til Noregs. Sú ákvörðun hafi verið kærð til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins sem hafi staðfest ákvörðunina með úrskurði 24. apríl 2009. Hafi stefnandi í kjölfarið verið fluttur til Noregs 29. apríl 2009.

Við leit að fingraförum stefnanda í svokölluðum Eurodac-gagnagrunni kom í ljós að hann hafði verið skráður í grunninn af yfirvöldum í Noregi, á Írlandi, Íslandi og í Svíþjóð. Var beiðni um viðtöku stefnanda og umsóknar hans um hæli beint til norskra yfirvalda 5. febrúar 2013 í samræmi við 1. mgr. 16. gr. svonefndrar Dyflinnarreglugerðar, en Ísland er aðili að svokölluðu Dyflinnarsamstarfi, sbr. auglýsingu nr. 14/2003 um samþykki Íslands á reglugerð ráðsins (EB) nr. 343/2003 frá 18. febrúar 2003. Fyrrnefnd ríki eru einnig aðilar að Dyflinnarsamstarfinu. Svar barst frá norskum yfirvöldum hinn 11. febrúar 2013, þess efnis að þau samþykktu ekki endurviðtöku, sbr. 4. mgr. 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Hinn 12. febrúar 2013 var beiðni um viðtöku stefnanda og umsóknar hans um hæli beint til yfirvalda í Svíþjóð og 22. febrúar 2013 barst svar frá sænskum yfirvöldum þess efnis að þau samþykktu endurviðtöku í samræmi við 5. mgr. 4. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Stefnandi var boðaður í viðtal hjá stefnda Útlendingastofnun hinn 13. mars 2013. Var honum gefinn kostur á að lýsa afstöðu sinni til þess að verða endursendur til Svíþjóðar og gera grein fyrir því af hvaða ástæðum hann óskaði eftir að verða ekki endursendur þangað. Túlkur og talsmaður stefnanda, sem honum hafði verið úthlutaður vegna meðferðar hælismálsins, voru viðstaddir viðtalið.

Stefndi Útlendingastofnun hafnaði því að taka mál stefnanda til efnismeðferðar hér á landi með ákvörðun 15. apríl 2013 og var þá ákveðið að stefnandi skyldi endursendur ásamt beiðni sinni til Svíþjóðar. Stefnandi kærði ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar og var sænskum stjórnvöldum tilkynnt 18. apríl 2013 að stefnandi yrði ekki endursendur til Svíþjóðar á meðan niðurstaða í máli hans hér á landi lægi ekki fyrir.

Með úrskurði innanríkisráðuneytisins 22. apríl 2014 var ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar staðfest. Úrskurðurinn var birtur stefnanda hinn 16. maí 2014.

Stefnandi óskaði eftir frestun réttaráhrifa á grundvelli 33. gr. útlendingalaga nr. 96/2002, með beiðni til innanríkisráðuneytisins hinn 19. maí 2014. Innanríkisráðuneytið samþykkti beiðni þess efnis hinn 30. júní 2014.

Aðalmeðferð málsins var frestað fram til 6. janúar 2015 þar sem beðið var dóms Hæstaréttar í máli nr. 430/2014, en þar reyndi á svipaðar málsástæður og í þessu máli.

III

Stefnandi vísar til Dyflinnarreglugerðarinnar svonefndu, sbr. auglýsingu nr. 14/2003 um samþykki Íslands á reglugerð ráðsins (EB) nr. 343/2003 frá 18. febrúar 2003. Stefnandi segir að í reglugerðinni komi fram reglur um meðferð umsókna um hæli sem lagðar eru fram í aðildarríkjum að samstarfinu. Það eigi því að vera tryggt að umsókn um hæli hljóti meðferð í einu af aðildarríkjum reglugerðarinnar og með því komið í veg fyrir að sá sem sækir um hæli verði sendur frá einu aðildarríki til annars án þess að annað þeirra viðurkenni ábyrgð sína á hælisumsókn viðkomandi. Reglugerðin komi einnig í veg fyrir að hælisleitandi fari á milli landa og fái umfjöllun um umsókn sína í mörgum löndum.

Stefnandi segir að í Dyflinnarreglugerðinni séu viðmið sem ráði því hvaða land beri ábyrgð á efnislegri meðferð hælisumsóknar. Í 3. mgr. 19. gr. og d-lið 1. mgr. 20. gr. reglugerðarinnar segi um endursendingu umsækjanda um hæli frá aðildarríki, þar sem umsókn um hæli var lögð fram, til aðildarríkis, sem beri ábyrgð á umsókninni, að flutningur skuli fara fram eins fljótt og við verði komið og í síðasta lagi innan sex mánaða frá því að beiðni um að hann verði tekinn í umsjá var samþykkt eða ákvörðun tekin um áfrýjun eða endurskoðun, ef um er að ræða áhrif til frestunar. Stefnandi segir að í málinu liggi fyrir samþykki sænskra yfirvalda frá 23. febrúar 2013 um að taka stefnanda í umsjá sína. Ákvörðun Útlendingastofnunar hafi verið tekin 15. apríl 2013 og ákvörðun um kæru hafi legið fyrir 18. apríl 2013. Næsta dag, eða 19. apríl 2013, hafi verið lögð fram beiðni um frestun réttaráhrifa.

Stefnandi kveðst byggja ógildingarkröfu sína á því að skilyrði til endursendingar hans til Svíþjóðar séu ekki uppfyllt enda hafi innanríkisráðuneytið ekki tekið formlega ákvörðun um frestun réttaráhrifa og þar af leiðandi sé sex mánaða fresturinn til að endursenda hann runninn út, sbr. 3. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Innanríkisráðuneytinu hafi ekki verið heimilt að staðfesta ákvörðun Útlendingastofnunar og hefði ráðuneytið átt að vísa málinu til Útlendingastofnunar til efnismeðferðar.

Stefnandi segir að ef litið sé til orðalags 3. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar sé þar kveðið á um að flutning milli landa skuli framkvæma innan sex mánaða frá samþykki viðtöku „eða ákvörðun tekin um áfrýjun eða endurskoðun ef um er að ræða áhrif til frestunar“. Ef ekki hefur verið tekin ákvörðun um áhrif til frestunar gildi 4. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar sem kveði á um að ef flutningur verði ekki innan sex mánaða beri aðildarríkið, þar sem umsókn um hæli var lögð fram, ábyrgð.

Stefnandi telur að túlka beri 3. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar þannig að sex mánaða reglan sé aðalregla en gerð sé undantekning frá henni þegar kveðið sé á um í lögum að málskot eða endurskoðun ákvörðunar fresti sjálfkrafa framkvæmd ákvörðunar um flutning. Að mati stefnanda eigi að túlka undantekningu vegna frestunar réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. með hagsmuni stefnanda að leiðarljósi.

Í íslenskum lögum séu ekki lagaákvæði um sjálfkrafa frestun flutnings vegna málskosts innan stjórnsýslunnar eða vegna málshöfðunar fyrir dómstólum. Ráðherra hafi hins vegar matskennda heimild til að fresta réttaráhrifum ákvörðunar eins og endursendingu stefnanda, ef þess sé óskað, en þess hafi stefnandi óskað með tölvupósti 19. apríl 2013 og ítrekað í greinargerð með stjórnsýslukæru. Ekkert svar hafi borist frá innanríkisráðuneytinu við beiðni stefnanda um frestun réttaráhrifa. Þar sem engin ákvörðun hafi verið tekin hjá ráðuneytinu geti kæra stefnanda til innanríkisráðuneytisins ekki haft áhrif til frestunar í skilningi 3. mgr. 19. gr. og d-liðar 1. mgr. 20. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Í máli stefnanda sé sex mánaða fresturinn löngu liðinn og þegar af þeirri ástæður beri að fallast á kröfur stefnanda enda bera íslensk stjórnvöld nú ábyrgð á hælisumsókn hans, sbr. 4. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Stefnandi telur að það verklag ráðuneytisins að sniðganga ákvörðunartöku þegar fram hafi komið ósk um frestun réttaráhrifa sé ómannúðlegt í skilningi 3. mgr. mannréttindasáttmála Evrópu. Með slíkri framkvæmd sé hælisleitendum, líkt og stefnanda, haldið í óvissu um framtíð sína enda hafa íslensk stjórnvöld í reynd ekki afnumið þann möguleika að ráðuneytið geti hvenær sem er tekið þá geðþóttaákvörðun að endursenda stefnanda þar sem engin ákvörðun um frestun réttaráhrifa hafi verið kynnt honum. Stefnandi hafi því búið við óvissu og ótta við endursendingu í óþarflega langan tíma. Önnur niðurstaða en sú sem stefnandi byggi á leiði til þess að því verklagi íslenskra stjórnvalda, að hundsa ákvarðanatöku í þeim málum sem hælisleitendur, líkt og stefnandi, bera undir stjórnvöld, verði fengin lögmæt ásýnd þrátt fyrir að ganga gegn mannréttindaákvæðum stjórnarskrárinnar, sér í lagi 71. gr. hennar, 3. gr., sbr. 8. gr., mannréttindasáttmála Evrópu og þeim meginreglum íslensks stjórnsýsluréttar sem að framan er getið.

Stefnandi segir að það að endursending hafi ekki enn átt sér stað sé ekki hægt að skýra sem svo að ákvörðun hafi verið tekin af hálfu ráðuneytisins um að réttaráhrifum hafi verið frestað og að undantekningin eigi því við og hinn sex mánaða frestur skuli því byrja að líða við endanlega uppkvaðningu úrskurðar ráðuneytisins. Slíkt myndi ekki standast skoðun því að í 3. mgr. 32. gr. útlendingalaga sé kveðið á um að ekki megi framkvæma endursendingu fyrr en niðurstaða liggi fyrir í máli þar sem útlendingur hafi óskað eftir frestun réttaráhrifa. Þá segi í niðurlagi sama ákvæðis að 29. gr. stjórnsýslulaga gildi að öðru leyti um frestun réttaráhrifa. Það sé því ljóst að niðurstaða ráðherra um frestun réttaráhrifa sé stjórnvaldsákvörðun og að stefnandi hafi mátt gera ráð fyrir því að stjórnvöld tækju og kynntu þeim sem til þeirra leita, líkt og stefnanda, ákvörðun í þeim málum sem borin séu undir þau og varði rétt eða skyldur borgaranna, sbr. m.a. 2. mgr. 1. gr. og 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og það svo fljótt sem unnt er, sbr. 1. mgr. 9. gr. sömu laga. Það eigi einnig við um beiðni stefnanda um frestun réttaráhrifa, sbr. 2. og 4. gr. 29. gr. laganna.

Stefnandi heldur því fram að í úrskurði ráðuneytisins sé byggt á enskum texta Dyflinnarreglugerðarinnar. Stefnandi byggir á því að hinn enska texta reglugerðarinnar og hinn birta íslenska texta eigi að skýra með sama hætti og stefnandi hafi gert grein fyrir, það er að taka þurfi ákvörðun um frestun réttaráhrifa til þess að varna því að hinn sex mánaða frestur byrji að líða. Í þessu samhengi er vert að benda á að að Dyflinnarreglugerðin sé þjóðarréttarlegur samningur samþykktur utan EES-samningsins. Samningar þessir, með breytingum, sæti ekki túlkunarreglum þeim sem beitt um EES-gerðir og EES- eða EB-rétt. Við túlkun og skýringu samninganna beri hins vegar að beita reglum Vínarsamningsins um milliríkjasamninga frá 1969. Samkvæmt ákvæðum hans sé meginreglan sú að skýra beri texta í milliríkjasamningum hlutlægt. Skýringu skuli byggja á orðalagi texta og viðteknum skilningi á þeim hugtökum sem notuð séu í textanum. Af þessu leiði að túlkanir reglugerða sem birtist í dómum dómstóla eins og Evrópudómstólsins verði ekki lagðar til grundvallar í þessu máli.

Enn fremur byggir stefnandi á því að það gangi gegn grundvallarreglu um að íslensk lög skuli birt og gilda á íslensku, sbr. 27. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. einnig 2. mgr. 4. gr. laga nr. 15/2005, auk meginreglu íslenskrar stjórnskipunar um tvíeðli lands- og þjóðarréttar. Þótt finna megi undanþágu frá þessu, sbr. t.d. 2. mgr. 4. gr. laga nr. 15/2005 um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað, taki það ekki til þeirra aðstæðna sem séu í máli stefnanda. Jafnframt kveðst stefnandi vísa til þess að íslenskur texti skuli gilda fram yfir erlendan texta sömu reglugerðar og að ráðuneytinu beri skylda til að byggja á íslenskum texta reglugerðarinnar, enda hafi annað ekki verið tekið fram í auglýsingu nr. 14 frá 30. maí 2003.

Stefnandi bendir einnig á að önnur niðurstaða en sú að byggja skuli á hinum íslenska, birta texta Dyflinnarreglugerðarinnar, grafi undan réttaröryggi og þar með réttarríkinu og brjóti gegn réttindum stefnanda, svo sem réttmætum væntingum, enda hafi stefnandi mátt treysta því að birtur, íslenskur lagatexti gilti um málsmeðferð hans.

Þá telur stefnandi að einnig verði að hafa hugfast að hinn enski texti, sem innanríkisráðuneytið byggi á, sé meira íþyngjandi fyrir borgarana, svo sem stefnanda, og brjóti þar af leiðandi gegn meginreglunni um að lagaákvæði sem skerði mannréttindi skuli vera ótvíræð. Í ljósi þessa telur stefnandi að það sé röng og ómálefnaleg niðurstaða stjórnvalds að beita enskum texta reglugerðarinnar sem sé meira íþyngjandi í stað íslensks texta sömu reglugerðar sem auglýstur hafi verið í C-deild Stjórnartíðinda og sé almennt lagður til grundvallar. Stefnandi telur þetta verklag brjóta gegn meginreglunni sem sett hafi verið fram í Framadóminum, svokallaða, um að ákvæði sem lúti að mannréttindum skuldi túlkuð borgurum í hag, sbr. Hrd. 1988, bls. 1532.

Stefnandi vísar til rannsóknarreglunnar í 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og segir að reglunni sé ætlað að sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun í því sé tekin.

Að sögn stefnanda hafi hann flúið frá [...] til Finnlands 10. janúar 2013. Frá Finnlandi hafi hann síðan farið til Svíþjóðar og sótt þar um hæli 13. janúar 2013. Hann hafi að sögn verið spurður nokkurra spurninga án þess að lögmaður væri viðstaddur en að því búnu hafi honum verið tilkynnt að hann fengi ekki hæli í Svíþjóð. Síðan hafi hann fengið debetkort í hendur auk þess sem sænsk yfirvöld hafi keypt flugmiða fyrir hann til Íslands í gegnum Noreg. Þegar hann lenti í Noregi hafi lögreglan tekið á móti honum og fylgt honum að brottfararhliði fyrir flugvélina til Íslands. Um þessi atvik sé fjallað á eftirfarandi hátt í forsendum fyrir ákvörðun Útlendingastofnunar: „Þá aflaði Útlendingastofnun upplýsinga frá Migrationsverket í Svíþjóð. Samkvæmt þeim var afgreiðsla málsins ekki hafin. Þá var hann hvorki sendur til Íslands né annarra landa að þeirra frumkvæði.“

Stefnandi segir að í ákvörðun Útlendingastofnunar sé ekkert sem bendi til þess að Útlendingastofnun hafi rannsakað þessi atvik. Þau skipti verulegu máli þegar meta skuli hvort stefnandi megi í raun vænta eðlilegrar efnismeðferðar á hælisumsókn hans í Svíþjóð, einkum þegar litið sé til þess að meðferð hælisumsóknar stefnanda hafi ekki verið hafin í Svíþjóð og vísbendingar bendi til þess að yfirvöld í Svíþjóð hafi í raun staðið fyrir för hans til Íslands. Útlendingastofnun hefði verið í lófa lagið að rannsaka þessa atburðarás, t.d. með því að kanna hver hafi greitt fyrir farmiða stefnanda til Íslands eða með því að senda fyrirspurn til Migrationsverket í Svíþjóð um það hvort umsókn hans frá 13. janúar 2013 hefði í raun verið skráð og tekin fyrir með eðlilegum hætti. Til viðbótar þessu hefði Útlendingastofnun getað sett sig í samband við norsk yfirvöld og fengið upplýsingar um hvort norska lögreglan hefði haft afskipti af för stefnanda frá Noregi til Svíþjóðar. Það hafi Útlendingastofnun ekki gert og því hafi málið ekki verið nægilega upplýst áður en stofnunin hafi tekið ákvörðun í því.

Stefnandi segir það rétt hjá Útlendingastofnun að 16 dagar hafi liðið frá því að stefnandi kom til Svíþjóðar þangað til hann sótti um hæli á Íslandi. Það haggi ekki þeirri staðreynd að Útlendingastofnun (Migrationsverket) í Svíþjóð hafi 16. mars 2013 ekki kannast við að stefnandi hefði sótt um hæli þar í landi. Þá hafi verið liðnir tveir mánuðir síðan stefnandi hafi talið sig hafa sótt þar um hæli og fengið synjun í sama viðtali. Í forsendum fyrir ákvörðun Útlendingastofnunar sjáist engar skýringar á þessu. Stefnandi telur að Útlendingastofnun hefði átt að rannsaka þetta atriði áður en ákvörðun hafi verið tekin, enda sé tilvist hælisumsóknar og efnismeðferð hennar í Svíþjóð forsenda þess að heimilt sé að senda stefnanda til Svíþjóðar á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar.

Stefnandi segir að þegar hann hafi talið sig vera að sækja um hæli í Svíþjóð 13. janúar 2013 hafi hann verið spurður nokkurra spurninga en að því búnu verið tilkynnt að hann fengi ekki hæli í Svíþjóð. Af því leiði að hafi umsókn hans um hæli í raun verið móttekin í Svíþjóð þann dag hefði henni verið hafnað samstundis og meðferð hælisumsóknar hans þar með lokið af hálfu sænskra yfirvalda. Slík málsmeðferð hefði verið með nokkrum ólíkindum en engu að síður sé ljóst að miðað við frásögn stefnanda hafi hælisumsókn hans ekki verið til meðferðar í Svíþjóð þegar hann hafi ferðast á kostnað sænskra yfirvalda til Íslands. Útlendingastofnun hafi látið undir höfuð leggjast að rannsaka þennan þátt málsins áður en ákvörðun hafi verið tekin.

Að mati stefnanda sé ekki hægt að leggja á hann að sanna kerfislega ágalla hæliskerfisins í Svíþjóð, enda byggi hann á því að með endursendingu til Svíþjóðar taki íslensk stjórnvöld ábyrgð á því að stefnandi verði sendur aftur til [...].

Stefnandi segir að samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 skuli aðili máls eiga þess kost að tjá sig um efni málsins áður en ákvörðun sé tekin í því, enda liggi ekki fyrir í gögnum málsins afstaða hans eða rök fyrir henni eða slíkt sé augljóslega óþarft. Sams konar regla sé í 24. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Miði ákvæðin að því að tryggja að aðila máls gefist kostur á að andmæla upplýsingum eða sjónarmiðum sem séu honum í óhag, leiðrétta misskilning eða koma sjónarmiðum sínum á framfæri að öðru leyti. Andmælareglan sé í beinu samhengi við rannsóknarreglu 10. gr. laganna. Útlendingastofnun hafi því borið að rannsaka þau atriði til hlítar sem nefnd eru hér að framan og gefa stefnanda tækifæri til að andmæla því sem fram kom við rannsóknina, eftir því sem rannsóknin hefði leitt til þess að ný sjónarmið eða upplýsingar kæmu inn í málið. Þetta hafi ekki verið gert og því hafi Útlendingastofnun brotið gegn 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 24. gr. laga nr. 96/2002, um útlendinga, við meðferð málsins.

Stefnandi segir að rannsóknarreglan sem mælt sé fyrir um í 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 sé öryggisregla sem ætlað sé að tryggja að stjórnvald taki rétta efnislega ákvörðun um réttindi og skyldur aðila máls. Reglan standi í órjúfanlegu samhengi við andmælarétt í 13. gr. sömu laga og sameiginlega sé þessum ákvæðum ætlað að tryggja að ákvörðun stjórnvalds sé efnislega rétt og styðjist við lögmæt sjónarmið. Láti stjórnvald undir höfuð leggjast að rækja rannsóknarskylduna og virða andmælarétt aðila varði það ógildingu ákvörðunarinnar samkvæmt ógildingarsjónarmiðum stjórnsýsluréttar nema stjórnvaldi takist að sanna að ákvörðunin hefði orðið sú sama þrátt fyrir að formreglur hefðu verið virtar. Slík sönnun sé ómöguleg í þessu máli og beri því að ógilda ákvörðunina.

Stefnandi segir að í málinu liggi fyrir tölvupóstur frá Migrationsverket í Svíþjóð, dagsettur 16. mars 2013, þar sem stofnunin staðfesti við lögmann stefnanda að hún hafi ekki haft til meðferðar hælisumsókn hans í Svíþjóð og hann sé ekki á skrá þar vegna hælisumsóknar. Af því leiði að staðfest sé að hann hafi ekki í raun, þrátt fyrir að hann teldi svo vera, sótt um hæli í Svíþjóð þegar hann sótti um hæli á Íslandi. Engu breyti þótt sænsk yfirvöld hafi 22. febrúar 2013 samþykkt endurviðtöku hans samkvæmt 5. mgr. 4. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar, enda sé það forsenda slíkrar endursendingar að hælisumsókn umsækjanda sé þegar til meðferðar hjá öðru aðildarríki Dyflinnarreglugerðarinnar. Samkvæmt tölvupósti Migrationsverket til lögmanns stefnanda hafi málum ekki verið þannig háttað í þessu tilviki og engin hælisumsókn verið til meðferðar í Svíþjóð. Af því leiði að stefnandi hafi fyrst sótt um hæli á Íslandi, eftir flóttann frá Svíþjóð, og ekki sé heimilt að synja honum um að taka umsókn hans til efnismeðferðar hér.

Stefnandi segist hafa talið sig sækja um hæli í Svíþjóð er hann hafi komið þangað, þótt nú liggi fyrir að hann hafi verið í villu um það atriði. Ekki hafi verið um hælisumsókn að ræða, heldur hafi sænsk stjórnvöld bægt honum frá og sent hann til Íslands. Bendi það til þess að meðferð hælisumsókna í Svíþjóð sé ekki skipað með eðlilegum hætti líkt og fullyrt sé í ákvörðun Útlendingastofnunar. Fái þetta enn frekari stoð í þeirri staðreynd að hinn 16. mars 2013 hafi Migrationsverket ekki kannast við að hælisumsókn stefnanda hefði verið skráð eða verið til meðferðar hjá stofnuninni, þrátt fyrir að hafa, hinn 22. febrúar 2013, samþykkt ósk Útlendingastofnunar um viðtöku hans. Verður því að telja að veruleg hætta sé á því að ef stefnandi verði sendur til Svíþjóðar verði meðferð hælisumsóknar hans ómarkviss og réttaröryggi hans stefnt í óvissu. Þá virðist hafa verið tekin fyrirvaralaus geðþóttaákvörðun um að hafna umsókn hans og senda hann áfram úr landi til Íslands þegar stefnandi hafi talið sig vera að leita verndar sænskra stjórnvalda. Það virðist því vera veruleg hætta á því að meðferð máls stefnanda í Svíþjóð verði ekki í samræmi við sænsk lög og alþjóðlegar skuldbindingar ríkisins. Því sé ekki heimilt að endursenda hann til Svíþjóðar. Engu breyti þótt formlega sé gengið með réttum hætti frá sænskri löggjöf um meðferð hælisumsókna.

Stefnandi vísar einnig til réttinda flóttamanna og aðstæðna í [...].

Lögreglan í [...] starfi ekki með þeim hætti sem þekkist í ríkjum Vestur-Evrópu. [...] lögregla sé grunuð um brottnám á fólki, pyntingar, ástæðulausar frelsissviptingar, og að vera völd að því að fólk hafi horfið sporlaust. Lögreglufulltrúar séu þekktir fyrir að komast hjá reglum sem banni pyntingar, m.a. með því að fangelsa menn á laun og neita þeim um aðgang að lögmanni, svo sem áskilið sé í [...] lögum. Þá hafi komið fram fjölmargar ásakanir um spillingu í dómskerfinu og pólitískar sakfellingar. Í júlí 2013 hafi verið hrint af stað herferð gegn ólöglegum innflytjendum og hafi hún einkum beinst gegn þeim innflytjendum sem ekki séu slavneskir í útliti. Hafi nokkur þúsund innflytjenda verið tekin haldi og látin hírast við óviðunandi aðstæður. Stefnandi kveður niðurstöður alþjóðlegra mannréttindasamtaka styðja þessar frásagnir sínar af þeim þvingunum sem lögreglan í [...] hafi beitt hann og þeirri hættu sem yfir honum vofi, verði hann endursendur þangað.

Fyrir liggi að stefnandi hafi flúið [...] vegna pyntinga sem hann hafi sætt af hálfu lögreglu þar í landi og yfirvofandi hættu á því að hann yrði látinn sæta frekari pyntingum. Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, með síðari breytingum, sé óheimilt að senda útlending til svæðis þar sem hann hafi ástæðu til að óttast ofsóknir sem gætu leitt til þess að hann teljist flóttamaður eða ef ekki sé tryggt að hann verði ekki sendur áfram til slíks svæðis. Skilgreiningu á flóttamannshugtakinu sé að finna í 44. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga.

Stefnandi kveðst hafa sætt pyntingum í [...], auk ómannúðlegrar og vanvirðandi meðferðar. Þurfi hann að snúa aftur til [...] eigi hann á hættu að sæta slíkri meðferð að nýju. Samkvæmt skýru orðalagi 1. mgr. 45. gr. laga nr. 96/2002, um útlendinga, með síðari breytingum, þurfi því að vera tryggt að sænsk yfirvöld sendi stefnanda ekki til [...] áður en íslenskum yfirvöldum sé heimilt að taka ákvörðun um að endursenda hann til Svíþjóðar. Engin slík trygging liggi fyrir í þessu máli og því sé ákvörðun Útlendingastofnunar ólögmæt og röng.

Jafnvel þótt íslensk stjórnvöld telji sér ekki skylt að fjalla um sjálfa hælisumsókn stefnanda telur stefnandi að þeim sé skylt að fjalla um áhrif endursendingar hans til [...], enda gildi vernd 1. mgr. 45. gr. um hvers konar ákvarðanir skv. útlendingalögunum, sbr. 4. mgr. 45. gr. Hér sé því um skyldubundið sjónarmið að ræða sem stjórnvöld virðist ekki hafa litið til við ákvarðanatökurnar.

Stefnandi vísar til dóms Mannréttindadómstóls Evrópu í máli [...] gegn Bretlandi (32733/09) þar sem fjallað hafi verið um hvort endursending flóttamanns frá Bretlandi til Grikklands á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar teldist í andstöðu við 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, þar sem flóttamaðurinn ætti á hættu að verða sendur frá Grikklandi til Írans, þaðan sem hann hafi flúið. Mannréttindadómstóllinn hafi staðfest að Bretland gæti ekki skýlt sér á bak við það að Grikkland bæri ábyrgð á efnismeðferð hælisumsóknarinnar, heldur bæri Bretland raunverulega ábyrgð ef til þess kæmi að flóttamanninum yrði vísað frá Grikklandi til Írans. Í máli [...] hafi dómstóllinn hins vegar ekki talið sýnt fram á að grísk stjórnvöld myndu vísa manninum til Írans og því hafi málinu verið vísað frá. Í þessu máli verði hins vegar að telja fullreynt að Svíþjóð muni skoða mál stefnanda og því ljóst að stefnandi verði sendur aftur til [...] ef hann verði endursendur til Svíþjóðar.

Stefnandi byggir því á því að það sé á ábyrgð íslenskra stjórnvalda að tryggja að hann verði ekki sendur til [...] þar sem líf hans og frelsi sé í hættu. Hafi íslensk stjórnvöld ekki tryggt að stefnandi verði ekki endursendur til [...] jafngildi endursending til Svíþjóðar því endursendingu til [...], að mati stefnanda, sem brjóti gegn meðal annars 45. gr. útlendingalaga og fyrrnefndum dómi Mannréttindadómstóls Evrópu og sé á ábyrgð íslenskra stjórnvalda.

Þá vekur stefnandi athygli á því að stjórnvöld hafi ekki átt samstarf við Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna svo sem skylt sé samkvæmt 50. gr. útlendingalaga. Stefnandi telur að hér sé um verulegan ógildingarannmarka að ræða.

IV

Stefndu telja að ágreiningur máls þessa snúist um hvort stefndu hafi borið að fjalla efnislega um beiðni stefnanda um hæli hér á landi. Stefndu byggja á því að samkvæmt Dyflinnarsamstarfinu hafi þeim einungis borið að leysa úr því hvort taka skyldi beiðni stefnanda efnislega fyrir. Ljóst sé að málsmeðferð í Dyflinnarmálum sé einfaldari en í hælismálum sem tekin séu til efnismeðferðar. Stefndu hafi hagað úrlausn málsins í samræmi við lög og hafi þeim verið rétt að vísa beiðni stefnanda um hæli til Svíþjóðar vegna ábyrgðar þarlendra yfirvalda á umfjöllun um hælisbeiðni hans. Úrlausnarefni málsins hafi því verið afmarkað við það í hvaða ríki beiðni stefnanda um hæli skyldi tekin til efnislegrar meðferðar.

Niðurstaða stefndu um að fjalla ekki efnislega um hælisumsókn stefnanda byggi á Dyflinnarsamstarfinu, sem Ísland sé aðili að, sbr. d-lið 1. mgr. 46. gr. a laga nr. 96/2002. Stefndu byggja á því að um úrlausnarefni þetta gildi aðallega ákvæði laga nr. 96/2002 ásamt síðari breytingum og reglugerð nr. 53/2003 um útlendinga sem sett sé á grundvelli laga nr. 96/2002. Túlka beri ákvæði fyrrgreindra laga og reglugerðar til samræmis við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands, einkum samnings Íslands, Noregs og ráðs Evrópusambandsins frá 19. janúar 2001 um viðmiðanir og fyrirkomulag við að ákvarða hvaða ríki skuli fara með beiðni um hæli sem lögð er fram á Íslandi, í Noregi eða í aðildarríki Evrópusambandsins. Samningurinn frá 19. janúar 2001 feli jafnframt í sér þá skuldbindingu að eftirfarandi reglugerðum Evrópusambandsins sé framfylgt af hálfu Íslands, það er að ákvæði laga nr. 96/2002 séu túlkuð til samræmis við ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar, auk þess sem fylgja beri málsmeðferðarreglum reglugerðar ráðsins (EB) nr. 1560/2003 frá 2. september 2003, sem hafi að geyma ítarlegar reglur um meðferð mála á grundvelli fyrrnefndu reglugerðarinnar. Jafnframt beri að líta til ákvæða mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, Flóttamannasamnings SÞ og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni sé til.

Stefndu segja að Dyflinnarsamstarfinu sé ætlað að leysa tvö vandamál: Annars vegar að koma í veg fyrir að hælisleitandi sé sendur á milli ríkja án þess að nokkurt þeirra viðurkenni ábyrgð sína á meðferð umsóknar hans um hæli, hins vegar að koma í veg fyrir að sami einstaklingur geti farið á milli ríkja og fengið umfjöllun um umsókn sína um hæli í mörgum ríkjum (e. asylum shopping). Telja stefndu að við úrlausn þess hvort taka beri beiðni stefnanda til efnislegrar meðferðar hér á landi verði að líta til þess að meginreglan sé almennt sú að aðildarríki skuli beita reglugerðinni eins og unnt sé, enda hafi ríkin með aðild sinni að samstarfinu tekist á hendur skuldbindingar þess efnis.

Stefndu benda á að Dyflinnarreglugerðin hafi að geyma reglur um hvaða ríki beri ábyrgð á hælisumsókn en ekki hvernig meta eigi hælisumsókn efnislega. Byggt sé á hugmyndinni um öruggt þriðja ríki, það er að aðildarríki geti sent hælisleitendur til þriðja ríkis án þess að kanna umsóknir efnislega þar sem þau geti treyst því að þar fái hælisleitendurnir réttláta málsmeðferð og að mannréttindi þeirra verði virt. Samstarfið sé háð þeirri forsendu að aðildarríkin teljist öll örugg þriðju ríki og að þangað sé heimilt að senda hælisleitendur. Hælisleitendur verði að eiga möguleika á því að óska eftir hæli í öruggu þriðja ríki og ef þeir teljist flóttamenn samkvæmt alþjóðlegum skilgreiningum verði þeir einnig að hafa möguleika á að fá vernd í samræmi við Flóttamannasamning SÞ.

Í Dyflinnarsamstarfinu sé gert ráð fyrir að aðeins eitt ríki beri ábyrgð á meðferð á beiðni um hæli. Í III. kafla Dyflinnarreglugerðarinnar komi fram viðmið, í ákveðinni forgangsröð, um hvaða ríki skuli bera ábyrgð á hælisumsókn og skipti þar mestu hvaða tengsl hælisleitandi hafi við aðildarríkin. Ef ekkert aðildarríki teljist bara ábyrgð á hælisumsókn á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar beri það ríki, þar sem hælisleitandi hafi fyrst sótt um hæli, ábyrgð á umsókninni.

Komi fram beiðni um hæli í ríki sem beri ekki ábyrgð á meðferð málsins geti það óskað eftir því að umsækjandi verði fluttur til ríkis þar sem taka beri málið til meðferðar. Skylt sé að verða við slíkum tilmælum ef beiðni þar að lútandi berist innan sex mánaða frá því að beiðni um hæli hafi verið móttekin, sbr. 10. og 11. gr. samningsins.

Stefndu benda á að í d-lið 1. mgr. 46. gr. a laga nr. 96/2002 komi fram að stjórnvöld geti synjað að taka til efnismeðferðar hælisumsókn ef krefjast megi þess af öðru ríki sem tekur þátt í samstarfi á grundvelli Dyflinnarsamningsins að það taki við umsækjanda um hæli. Fram komi í 2. mgr. 46. gr. a í lögunum að ekki skuli endursenda flóttamann til annars ríkis á þessum grundvelli hafi hann slík sérstök tengsl við landið að nærtækast sé að hann fái hér vernd eða sérstakar ástæður mæli annars með því. Þá sé íslenskum stjórnvöldum heimilt að taka umsókn um hæli til meðferðar jafnvel þó að þau beri ekki ábyrgð á henni á grundvelli svokallaðrar fullveldisreglu 2. mgr. 3. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Af hálfu stefnanda sé því haldið fram að þessi undantekningarregla eigi við í máli þessu en því mótmæli stefndu.

Stefndu segjast telja málsástæður stefnanda einkum þríþættar. Stefnandi haldi því fram að frestur til endursendingar á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar sé liðinn, málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið brotnar við meðferð málsins og að endursending til Svíþjóðar jafngildi endursendingu til [...]. Þessu mótmæla stefndu, enda telja þau að stefnandi hafi ekki sýnt fram á nokkuð er leitt geti til ógildingar á úrskurði innanríkisráðuneytisins 22. apríl 2014 eða að felld verði úr gildi ákvörðun stefndu Útlendingastofnunar 15. apríl 2013.

Í fyrsta lagi hafna stefndu því að íslensk yfirvöld beri þegar ábyrgð á efnislegri málsmeðferð hælisumsóknar stefnanda, þar sem endursending þurfi að eiga sér stað eigi síðar en sex mánuðum eftir að móttökuríki hafi samþykkt beiðnina, sbr. 3. mgr. 19. gr. og d-lið 1. mgr. 20. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Stefndu byggja á því að sex mánaða fresturinn, sem aðildarríkjum samningsins sé veittur, sbr. einkum 3. mgr. 19. gr. og d-lið 1. mgr. 20. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar, hefjist ekki fyrr en endanleg ákvörðun hafi verið tekin í máli hælisleitandans hér á landi. Stefndu segja þessa túlkun í samræmi við dóma Hæstaréttar frá 24. október 2013 í máli nr. 405/2013 og 17. desember 2013 í máli nr. 445/2013. Þá sé þetta einnig í samræmi við alþjóðlega framkvæmd Dyflinnarsamnings, sbr. dóm Evrópudómstólsins 29. janúar 2009 í máli nr. C-19/08, Migrationsverket gegn [...] og fleirum.

Stefndu segja stefnanda hafa lagt fram hælisumsókn hér á landi hinn 25. janúar 2013. Stefnda Útlendingastofnun hafi óskað eftir því að sænsk yfirvöld tækju aftur við stefnanda og umsókn hans á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar 12. febrúar 2013. Samþykki sænskra yfirvalda hafi borist 22. sama mánaðar. Ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 15. apríl 2013 hafi verið birt stefnanda 18. sama mánaðar. Hafi hann lýst yfir kæru til stefnda innanríkisráðuneytisins við birtingu ákvörðunarinnar. Hafi Útlendingastofnun, 18. apríl 2013, upplýst sænsk stjórnvöld um frestun á flutningi stefnanda vegna kærumeðferðar málsins, sbr. 9. gr. reglugerðar ráðsins (EB) nr. 1560/2003. Hafi sænskum yfirvöldum því verið tilkynnt um tafir á endursendingu áður en sex mánuðir hafi verið liðnir frá upphaflegu samþykki þeirra á endurviðtöku. Telja stefndu þar af leiðandi að ábyrgð sænskra stjórnvalda á stefnanda og umsókn hans standi óhögguð.

Stefndu leggja áherslu á að í 32. gr. laga nr. 96/2002 sé fjallað um það hvenær ákvörðun í málum um hæli eða vernd gegn ofsóknum geti komið til framkvæmda. Ljóst sé að þegar stefndi Útlendingastofnun hafi tekið ákvörðun um að synja hælisleitanda um efnismeðferð og endursenda hann til þess ríkis sem beri ábyrgð á hælisumsókn hans á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar fresti kæra ekki réttaráhrifum ákvörðunarinnar. Hins vegar liggi fyrir að ekki megi framkvæma slíka ákvörðun samkvæmt 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 fyrr en umsækjandi hafi fengið að leggja fram kæru eða að niðurstaða liggi fyrir í máli þar sem útlendingur hafi óskað eftir frestun réttaráhrifa ef slík beiðni hafi verið lögð fram. Hafi ákvæði þetta komið inn í lög nr. 96/2002 með breytingarlögunum nr. 115/2010. Í upphaflegum drögum hafi verið gert ráð fyrir að útlendingurinn yrði sendur utan áður en niðurstaða um frestun réttaráhrifa lægi fyrir. Í nefndaráliti séu reifuð þau sjónarmið að mikilvægt sé að halda opinni leið fyrir stjórnvöld til að beita undantekningunni í Dyflinnarreglugerðinni þegar sérstaklega standi á án þess að galopna leið til frestunar. Með undantekningunni sé átt við að sex mánaða fresturinn byrji ekki að líða fyrr en ákvörðun hefur verið tekin um áfrýjun eða endurskoðun ef um sé að ræða áhrif til frestunar. Hafi nefndin fallist á þessi sjónarmið og talið sanngjarnt að stjórnvöld hefðu slíka heimild, enda væri virk kærumeðferð óaðskiljanlegur hluti réttlátrar og skilvirkrar málsmeðferðar. Nefndin hafi því lagt til að ákvarðanir mætti ekki framkvæma fyrr en niðurstaða lægi fyrir í máli þar sem útlendingur hefði óskað eftir frestun réttaráhrifa. Hafi ákvæðinu verið breytt í samræmi við umfjöllun nefndarinnar. Nefndin virðist hafa komið til móts við ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar með þessari breytingu og stjórnvöldum þar með veitt svigrúm til þess að endurskoða ákvarðanir um synjun á efnismeðferð hælisumsóknar. Enda þótt málsmeðferð í Dyflinnarmálum sé einfaldari en í málum sem tekin séu til efnislegrar meðferðar verði að gefa stjórnvöldum færi á að afgreiða málin. Það taki að jafnaði lengri tíma en sex mánuði að fara í gegnum tvö stjórnsýslustig ef vanda eigi til meðferðarinnar. Ljóst sé að samkvæmt ákvæði 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 sé stjórnvöldum óheimilt að framkvæma hina kærðu ákvörðun á meðan ekki hafi verið tekin afstaða til beiðni útlendings um frestun réttaráhrifa. Telja stefndu því ljóst að í 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 sé kveðið á um sjálfkrafa frestun á réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar þar til innanríkisráðuneytið hafi tekið sérstaka ákvörðun um að réttaráhrifum skuli ekki frestað eða endanleg niðurstaða í máli umsækjanda liggi fyrir.

Stefndu mótmæla því að stefndi hafi þurft að taka formlega stjórnvaldsákvörðun um að kæra frestaði ekki réttaráhrifum og ekki sé unnt að vísa til þeirrar frestunar sem 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 mæli fyrir um. Innanríkisráðuneytið, bendir á að í Dyflinnarreglugerðinni segi að sex mánaða fresturinn byrji ekki að líða strax sé ákvörðun tekin um áfrýjun eða endurskoðun og sú ákvörðun hafi áhrif til frestunar (e. suspensive effect). Ekki sé gerð krafa um sérstaka ákvörðun um frestun réttaráhrifa líkt og stefnandi haldi fram. Falli því einkum þrjú tilvik þar undir. Hið fyrsta sé ef áfrýjun eða endurskoðun veitir útlendingi sjálfkrafa rétt til að vera í landinu á meðan endurskoðunin fer fram. Í öðru lagi frestist flutningur sjálfkrafa þar til dómstóll eða þar til bært yfirvald ákveði hvort áfrýjun eða endurskoðun hafi áhrif til frestunar. Í þriðja lagi ef umsækjandi sækir um frestun réttaráhrifa og þar til slík ákvörðun hafi verið tekin, frestist flutningur. Að mati stefndu sé í 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 kveðið á um frestun réttaráhrifa, hafi slík beiðni komið fram, þar til ákvörðun hafi verið tekin um annað. Með öðrum orðum sé óheimilt að flytja útlending úr landi nema endanleg ákvörðun í máli hans liggi fyrir hér á landi eða sérstök ákvörðun um að réttaráhrifum verði ekki frestað. Stefndu telja að 3. mgr. 32. gr. mæli einmitt fyrir um frestun réttaráhrifa í skilningi Dyflinnarreglugerðarinnar. Þá telja stefndu að skoða verði ákvæðið sem sérlög gagnvart ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og geti 1. mgr. 29. gr. þeirra laga því ekki haft öndverð áhrif.

Í stefnu sé því haldið fram að ómannúðlegt sé í skilningi 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, að taka ekki ákvörðun um frestun réttaráhrifa. Innanríkisráðuneytið geti þar með hvenær sem er tekið geðþóttaákvörðun um að framkvæma endursendingu. Þessu mótmæla stefndu og benda á að samkvæmt 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 sé innanríkisráðuneytinu óheimilt að ákveða endursendingu nema tekin hafi verið ákvörðun um að fresta ekki réttaráhrifum. Enn fremur benda stefndu á að í bréfi innanríkisráðuneytisins, dags. 23. apríl 2013, hafi stefnanda verið kynnt að ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar yrði ekki framkvæmd fyrr en afstaða innanríkisráðuneytisins um beiðni um frestun réttaráhrifa lægi fyrir í málinu. Slíka ákvörðun, um frestun réttaráhrifa, hafi síðan ávallt þurft að kynna fyrir stefnanda svo að hún öðlaðist réttaráhrif, en eins og rakið hafi verið hafi endanlegur úrskurður í málinu verið kveðinn upp hinn 15. apríl 2014.

Stefndu hafna því að ekki verði byggt á enskum texta Dyflinnarreglugerðarinnar og að túlkun reglugerðanna sem birtist í dómum dómstóla líkt og Evrópudómstólsins og benda á að Hæstiréttur hafi staðfest þessi túlkunarsjónarmið í fyrrgreindum dómum í málum nr. 405/2013 og 445/2013. Þá benda stefndu á að enda þótt Dyflinnarsamstarfið falli ekki undir gildissvið EES-samningsins sé hinn þjóðréttarlegi viðsemjandi Evrópusambandið og aðildarríki þess. Stefndu telja óeðlilegt að aðilar að þjóðréttarsamningi túlki ákvæði samningsins á ólíkan hátt. Slíkur samningur yrði til lítils gagns. Af því leiði að taka verði mið af fordæmum Evrópudómstólsins, sem aðrir viðsemjendur séu bundnir af.

Af framansögðu telja stefndu ljóst að stefnda innanríkisráðuneytinu hafi ekki borið að taka sérstaka ákvörðun um frestun réttaráhrifa til að skilyrði Dyflinnarreglugerðarinnar um tímafrest yrðu uppfyllt, enda hafi verið óheimilt að framkvæma ákvörðun stefndu Útlendingastofnunar áður en afstaða hafi verið tekin til beiðni stefnanda um frestun réttaráhrifa, sbr. 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002. Þá hafi stefnanda jafnframt verið tilkynnt í bréfi innanríkisráðuneytisins að ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar yrði ekki framkvæmd fyrr en afstaða innanríkisráðuneytisins um beiðni um frestun réttaráhrifa lægi fyrir í málinu. Réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar hafi því sjálfkrafa verið frestað þar til sú niðurstaða hafi legið fyrir.

Í öðru lagi mótmæla stefndu því að þau hafi ekki uppfyllt rannsóknarreglu í máli stefnanda. Í ljósi fullyrðinga stefnanda við meðferð málsins um að sænsk stjórnvöld hafi sent hann til Íslands segist stefndi Útlendingastofnun hafa óskað eftir upplýsingum frá sænskum stjórnvöldum. Hafi stefnda Útlendingastofnun borist svar frá sænskum stjórnvöldum með tölvupósti, dagsettum 10. apríl 2013, þar sem fram komi að sænsk stjórnvöld hafi ekki átt neinn þátt í því að flytja stefnanda til Íslands. Stefndu segjast því hafa rannsakað þennan þátt málsins áður en endanleg ákvörðun hafi verið tekin um að synja stefnanda um efnismeðferð og endursenda hann ásamt hælisumsókn til Svíþjóðar. Stefndu hafi því uppfyllt skilyrði 10. gr. laga nr. 37/1993 við meðferð málsins.

Stefndu hafna því að hafa brotið gegn andmælareglu 13. gr. laga nr. 37/1993 og 24. gr. laga nr. 96/2002 við meðferð málsins. Stefndu segja að fyrir liggi að stefnandi hafi óskað eftir hæli á Íslandi sem flóttamaður við komu til landsins hinn 25. janúar 2013. Hinn 28. janúar 2013 hafi honum verið skipaður talsmaður sem hafi verið viðstaddur skýrslutöku vegna umsóknar hans um hæli hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu 29. janúar 2013. Jafnframt hafi túlkur verið viðstaddur skýrslutökuna. Í þeirri skýrslutöku hafi honum verið kynnt ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar og gerð grein fyrir því að hann ætti von á framsendingu beiðni sinnar um hæli og endursendingu hans á grundvelli gerðarinnar, kæmi í ljós að aðstæður hans féllu þar undir. Hinn 13. mars 2013 hafi stefnandi mætt til viðtals hjá Útlendingastofnun vegna umsóknar sinnar um hæli og hafi talsmaður hans og túlkur einnig verið viðstaddir. Í því viðtali hafi stefnanda verið gerð grein fyrir því að sænsk stjórnvöld hefðu samþykkt að taka við honum á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Talsmaður stefnanda hafi lagt fram greinargerð í málinu sem hafi borist Útlendingastofnun 18. mars 2013. Eins og greint hafi verið frá hafi stefndi Útlendingastofnun óskað eftir upplýsingum um fullyrðingar stefnanda, með tölvupósti til sænskra stjórnvalda 9. apríl 2013, og hafi svör borist 10. apríl 2014. Þessi samskipti stefnda Útlendingastofnunar og sænskra stjórnvalda hafi verið kynnt stefnanda með tölvupósti 10. apríl 2014. Stefndi Útlendingastofnun hafi tekið ákvörðun í málinu 15. apríl 2013.

Stefndu segja að stefnandi hafi því fengið tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum vegna málsins á framfæri við íslensk stjórnvöld og hafi til þess notið aðstoðar skipaðs talsmanns sem hafi skilað inn greinargerð áður en Útlendingastofnun hafi tekið ákvörðun í málinu. Þá hafi stefnanda jafnframt verið kynntur tölvupóstur sænskra stjórnvalda um fullyrðingar hans um að sænsk stjórnvöld hefðu staðið að flutningi hans til Íslands. Andmælaréttar hafi því verið gætt í samræmi við 24. gr. laga um útlendinga nr. 96/2002 og reglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Stefndu segja óumdeilt í málinu að sænsk stjórnvöld hafi samþykkt að taka við stefnanda 22. febrúar 2013 á grundvelli 5. mgr. 4. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Tölvupóstur stefnanda til sænskra stjórnvalda 16. mars 2013, breyti engu þar um. Sænsk stjórnvöld hafi því viðurkennt að þau beri ábyrgð á hælisumsókn stefnanda á grundvelli Dyflinnarsamstarfsins. Stefndu ítreka enn fremur að Dyflinnarsamstarfið byggi á hugmyndinni um öruggt þriðja ríki sem gangi út á að aðildarríki geti sent hælisleitendur til þriðja ríkis án þess að kanna umsóknir efnislega, enda geti þau treyst því að þar fái þeir réttláta málsmeðferð og að grundvallarmannréttindi þeirra verði virt. Öll aðildarríki Dyflinnarreglugerðarinnar séu aðilar að mannréttindasáttmála Evrópu og Flóttamannasamningi SÞ. Í ljósi þessa hafi ekki verið fjallað um og tekin afstaða til þess hvort aðstæður stefnanda hafi verið með þeim hætti að hann teldist flóttamaður í merkingu a-liðar 1. mgr. Flóttamannasamnings SÞ, sbr. 44. gr. og 44. gr. a laga nr. 96/2002 sem fyrr greinir. Stefndu segjast telja það úrlausnarefni vera á ábyrgð sænskra yfirvalda. Mótmæla stefndu því að brotið hafi verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við meðferð málsins.

Stefndu segja að úrlausnarefnið hafi verið hvort senda bæri stefnanda ásamt hælisumsókn sinni til Svíþjóðar eða taka umsóknina til efnislegrar meðferðar hér á landi. Við úrlausn málsins hafi þess vegna verið skoðað sérstaklega hvort stefnandi hefði fullnægjandi málsmeðferðarúrræði við komuna til Svíþjóðar, sbr. 1. mgr. 45. gr. laga nr. 96/2002, sbr. 3. og 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 33. gr. Flóttamannasamnings SÞ. Stefndu mótmæla því að með því fyrirkomulagi hafi það verið lagt í hendur stefnanda að sanna kerfisbundna ágalla á hæliskerfi Svíþjóðar.

Stefndu segjast hafa hagað rannsókn málsins þannig að unnt væri að varpa upp hlutlægri mynd af aðstæðum í endurviðtökuríki. Þá hafi stefnanda á báðum stjórnsýslustigum verið gefinn kostur á að taka þátt í að upplýsa málið og koma sjónarmiðum sínum að. Stefnandi hafi lagt fram hælisbeiðni og svarað við það tækifæri mikilvægum spurningum. Stefnandi hafi fengið hælisviðtal hjá stefndu Útlendingastofnun og lagt fram greinargerð. Stefnandi hafi einnig notið aðstoðar talsmanns þegar mál hans hafi verið til meðferðar og hafi hann komið greinargerð ásamt fylgigögnum á framfæri við innanríkisráðuneytið. Hafi kæran og greinargerðin verið kannaðar gaumgæfilega við úrlausn málsins og málatilbúnaður stefnanda rakinn í úrskurði innanríkisráðuneytisins. Þá hafi stefndu aflað gagna um stöðu hælisleitenda í Svíþjóð og málsmeðferðina þar.

Stefndu telja því að réttindi og hagsmunir stefnanda undir meðferð málsins hafi ekki á neinn hátt verið fyrir borð bornir að lögum. Málið hafi verið nægilega rannsakað áður en ákvörðun hafi legið fyrir og úrskurður síðan kveðinn upp. Stefndu benda auk þess á að þau hafi enga hagsmuni af því að leiða mál til lykta án þess að vera fyllilega örugg um að kröfum 10. gr. stjórnsýslulaga sé fullnægt.

Í þriðja lagi mótmæla stefndu fullyrðingum í stefnu um að með endursendingu til Svíþjóðar brjóti íslensk stjórnvöld gegn 45. gr. laga nr. 96/2002 um non-refoulement.

Þegar ljóst hafi verið að sænsk yfirvöld bæru ábyrgð á hælisumsókn stefnanda samkvæmt d-lið 1. mgr. 46. gr. a laga nr. 96/2002 hafi stefndu borið að skoða hvort beita ætti undanþáguákvæði 2. mgr. 3. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur sett fram viðmið um hvaða atriði komi til skoðunar við mat á því hvort undanþágan eigi við. Ákvæðið hafi verið túlkað með þeim hætti að óheimilt sé að endursenda hælisleitanda þangað sem hann eigi á hættu að lenda í aðstæðum sem fara í bága við 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Skoða þurfi hvort slíkur ágalli sé á málsmeðferð þess ríkis, sem endursenda eigi til, að það brjóti í bága við 13. gr. mannréttindasáttmálans um réttinn til raunhæfs úrræðis til að leita réttar síns. Í þessu felist að ríki þurfa að kanna hvort grundvallarmannréttindi hælisleitenda séu virt í því ríki sem senda á hælisleitanda til. Beri stefndu samkvæmt þessu að meta tvennt, annars vegar hvort kerfisbundinn ágalli sé á málsmeðferð í því ríki sem endursenda eigi hælisleitanda til og hins vegar hvort raunhæf úrræði séu til staðar fyrir viðkomandi til að leita réttar síns í móttökuríkinu.

Stefndu benda á að í fyrrgreindum dómum Hæstaréttar í málum nr. 405/2013 og 445/2013 komi fram, samkvæmt 45. gr. laga nr. 96/2002, að það sé skylda íslenskra stjórnvalda að ganga úr skugga um að aðstæður séu með þeim hætti í endursendingarríki, í þessu tilviki Svíþjóðar, að hælisleitanda sé tryggður viðunandi aðbúnaður og vernd og að ekki verið brotið gegn mannréttindasáttmála Evrópu.

Stefndu leggja áherslu á að þeim hafi einungis borið að meta aðstæður í Svíþjóð og hvernig málsmeðferð hælisleitenda sé þar háttað. Ítarlega hafi verið fjallað um hæliskerfið í Svíþjóð og aðstæður stefnanda á báðum stjórnsýslustigum. Athugun stefndu hafi ekki leitt í ljós að sænsk stjórnvöld brytu gegn alþjóðlegum mannréttindasamningum eða að mannréttindi hælisleitenda væru þar fótum troðin. Meðferð hælismála og móttökuskilyrðum hælisleitenda í Svíþjóð verði ekki jafnað til kerfisbundinna galla sem gefi alvarlega ástæðu til að ætla að stefnandi muni standa frammi fyrir raunverulegri hættu á að sæta ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð í Svíþjóð verði hann sendur þangað. Hafi það enn fremur verið staðfest í dómi Hæstaréttar í máli nr. 405/2013.

Stefndu leggja áherslu á að í úrskurði innanríkisráðuneytisins sé málsmeðferð hælisleitenda í Svíþjóð rakin ítarlega. Þar kemur meðal annars fram að hælisleitendum sem snúa aftur til Svíþjóðar á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar gefist kostur á að fá mál sín endurupptekin hjá sænskum stjórnvöldum, auk þess sem heimilt er að bera endanlega niðurstöðu sænskra stjórnvalda undir dómstóla þar í landi. Ljóst sé að fyrir hendi séu raunhæf úrræði fyrir stefnanda til að leita réttar síns.

Stefndu leggja jafnframt áherslu á að komi til þess að stefnandi standi frammi fyrir endanlegri niðurstöðu um að hann skuli fluttur þangað sem hann telur raunverulega hættu á að honum verði gert að sæta ofsóknum eða illri meðferð eigi hann þess kost að leggja fram beiðni fyrir Mannréttindadómstól Evrópu um bráðabirgðaráðstöfun samkvæmt 39. gr. málsmeðferðarreglna dómstólsins. Slíkri beiðni yrði beint að sænska ríkinu.

Stefndu telja að uppfyllt hafi verið sú skylda stjórnvalda að ganga úr skugga um að aðstæður væru með þeim hætti í Svíþjóð að stefnanda sé tryggður viðunandi aðbúnaður og vernd við endursendingu til Svíþjóðar. Stefndu hafna því að endursending til Svíþjóðar jafngildi endursendingu til [...] og hafi brotið í bága við lög.

Eftir nákvæma skoðun á málsgögnum öllum þurfi að rökstyðja niðurstöður stjórnvalda með tilvísun til lagaákvæða sem ákvörðun sé byggð á og þeirra sjónarmiða sem séu ráðandi við niðurstöðuna, sem og á mati á sjónarmiðum kæranda í málinu. Mat stefndu sé að því hafi verið fylgt á báðum stjórnsýslustigum. Því sé alfarið hafnað að brotið hafi verið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga við meðferð málsins.

V

Ágreiningur máls þessa lýtur að því hvort taka eigi hælisumsókn stefnanda til efnismeðferðar hér á landi.

Niðurstaða Útlendingastofnunar og innanríkisráðuneytisins um að taka hælisumsókn stefnanda ekki til meðferðar er byggð á Dyflinnarsamstarfinu, sbr. reglugerð ráðsins (EB) nr. 343/2003 frá 18. febrúar 2003, svonefndri Dyflinnarreglugerð. Ísland er aðili að Dyflinnarsamstarfinu og voru ákvæði þessarar reglugerðar birt hér á landi með auglýsingu í C-deild Stjórnartíðinda 30. maí 2003, nr. 14/2003. Svíþjóð á sömuleiðis aðild að samningnum. Af lestri reglugerðarinnar er ljóst að að meginstefnu til skal fjallað um hælisumsóknir í einu aðildarríki, sbr. einnig d-lið 1. mgr. 46. gr. a laga um útlendinga nr. 96/2002. Ber þá almennt að miða við að því ríki þar sem hælisleitandinn lagði fyrst fram umsókn um hæli, sé skylt að fjalla efnislega um umsóknina. Samkvæmt framlögðum gögnum sótti stefnandi um hæli í Svíþjóð áður en hann kom hingað til lands. Hefði efnismeðferð hælisleitandans því átt að fara fram í Svíþjóð og hafa sænsk stjórnvöld samþykkt móttöku stefnanda.

Í fyrsta lagi reynir á þá málsástæðu stefnanda hvort íslenskum stjórnvöldum beri, þrátt fyrir meginregluna, að taka umsókn stefnanda til efnismeðferðar þar sem sending stefnanda til Svíþjóðar hafi dregist fram yfir þau tímamörk sem mælt er fyrir um í Dyflinnarreglugerðinni, en í 4. mgr. 19. gr. reglugerðarinnar segir að flytja þurfi hælisleitanda til þess ríkis, sem skylt er að fjalla efnislega um umsókn hælisleitanda, innan sex mánaða frá því síðarnefnda ríkið samþykkti að taka við hælisleitandanum.

Af d-lið 1. mgr. 20. gr., sbr. c-lið 1. mgr. 20. gr. samningsins, má ráða að þrjú tímamörk komi til greina sem upphafsmark áðurnefnds sex mánaða frests: í fyrsta lagi þegar móttökuríki samþykkir að taka við hælisleitanda og umsókn hans, í öðru lagi þegar liðinn er sá frestur, sem móttökuríki hefur til að svara hvort það samþykki móttöku hælisleitanda, í þriðja lagi þegar fyrir liggur niðurstaða málskots eða áfrýjunar á ákvörðun um að senda hælisleitanda til annars samningsríkis, að því gefnu að réttaráhrifum upphaflegu ákvörðunarinnar hafi verið frestað.

Að því er varðar síðastnefnda tímamarkið ber að hafa í huga að 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga mælir fyrir um að ekki megi framkvæma ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið fyrr en útlendingurinn hefur fengið færi á að leggja fram kæru eða niðurstaða liggur fyrir í máli þar sem útlendingur hefur óskað eftir frestun réttaráhrifa.

Kemur þá til skoðunar hvort fyrrgreindur sex mánaða fresturinn teljist hafa verið liðinn í máli stefnanda.

Fyrir liggur að stefnandi óskaði eftir hæli á Íslandi 25. janúar 2013. Við leit að fingraförum stefnanda í svonefndum Eurodac-gagnagrunni kom í ljós að hann hafði verið skráður í grunninn af norskum, sænskum, írskum og íslenskum yfirvöldum. Hinn 12. febrúar 2013 var farið fram á við sænsk yfirvöld að þau tækju við stefnanda og umsókn hans um hæli. Var það gert á grundvelli áðurnefndrar Dyflinnarreglugerðar. Svar barst frá sænskum yfirvöldum 22. febrúar 2013 þar sem sænsk yfirvöld samþykktu endurviðtöku í samræmi við 5. mgr. 4. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Hinn 15. apríl 2013 tók Útlendingastofnun ákvörðun um að taka ekki til efnismeðferðar umsókn stefnanda um hæli og dvalarleyfi hér á landi. Byggði stofnun þessa ákvörðun á d-lið 1. mgr. 46. gr. a og a-lið 1. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Lögmanni stefnanda var birt ákvörðunin 18. apríl 2013 og lýsti lögmaðurinn við það tækifæri yfir kæru á ákvörðuninni. Með tölvubréfi til innanríkisráðuneytisins 19. apríl 2013 fór stefnandi fram á að réttaráhrifum ákvörðunarinnar yrði frestað. Réttaráhrif ákvörðunarinnar frestuðust sjálfkrafa við þessa beiðni, sbr. 3. mgr. 32. gr. laga nr. 96/2002.

Ráðuneytið kvað upp úrskurð í kærumálinu 22. apríl 2014 en með úrskurðinum staðfesti ráðuneytið ákvörðun Útlendingastofnunar. Stefnanda var birtur úrskurðurinn 16. maí 2014 og óskaði hann þá strax eftir frestun á réttaráhrifum úrskurðarins.

Með bréfi dagsettu 30. júní 2014 samþykkti innanríkisráðuneytið beiðni stefnanda og vísaði til þess að stefnandi hefði í hyggju að bera mál sitt undir dómstóla.

Af framansögðu leiðir að í máli því sem hér er til meðferðar frestuðu beiðnir stefnanda réttaráhrifum ákvörðunar Útlendingastofnunar frá 15. apríl 2013, sbr. 3. mgr. 32. gr. og laga nr. 96/2002 um útlendinga. Sökum þessara frestana á réttaráhrifum leið áðurnefndur sex mánaða frestur aldrei. Gildir þá einu þótt innanríkisráðuneytið hafi látið hjá líða að svara beiðni stefnanda frá 19. apríl 2013 enda frestuðust réttaráhrif ákvörðunar stefndu Útlendingastofnunar strax við það að beiðni um frestun réttaráhrifa var sett fram. Ber íslenska ríkið af þeim sökum ekki ábyrgð á efnislegri meðferð hælisumsóknar stefnanda á grundvelli 4. mgr. 19. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar, sbr. og dóma Hæstaréttar í málum nr. 405/2013 og 430/2014.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að stefndu hafi brotið gegn rannsóknarreglunni sem mælt er fyrir um í 10. gr. stjórnsýslulaga. Eins og áður er rakið er meginregla Dyflinnarreglugerðarinnar sú að efnismeðferð hælisumsóknar útlendings fari að meginstefnu til aðeins fram í einu aðildarríki. Rannsókn stjórnvalda hér á landi hlýtur því að miða að því að upplýsa hvort ástæða sé að ætla að meðferð eða aðbúnaður hælisleitenda í móttökulandi, í tilviki stefnanda Svíþjóð, sé í andstöðu við 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu eða aðrar þjóðréttarlegar skuldbindingar sem íslenska ríkið er bundið af. Rannsóknin ætti hins vegar ekki að snúa að aðstæðum í upprunalandi stefnanda, enda væri slík rannsókn hluti af efnismeðferð hælisumsóknarinnar.

Eins og mál þetta er vaxið ber sérstaklega að skoða hvort fullyrðingar stefnanda um að sænsk stjórnvöld hafi átt þátt í því að stefndi kom til Íslands hafi verið rannsakaðar. Fyrir liggur að stefnda Útlendingastofnun rannsakaði sérstaklega þessar fullyrðingar stefnda. Sænsk stjórnvöld neituðu fullyrðingum stefnda og í ljósi skorts á frekari sönnunargagna um málið verður að ganga út frá því að upplýsingar frá sænskum stjórnvöldum séu réttar. Uppfyllti stefnda Útlendingastofnun þannig rannsóknaskyldu sína hvað varðar þennan þátt málsins.

Nokkuð rýra umfjöllun er að finna á aðstæðum fyrir hælisleitendum í Svíþjóð í ákvörðun Útlendingastofnunar frá apríl 2013. Í úrskurði Innanríkisráðuneytisins frá apríl 2014 er lagt öllu ítarlegra mat á aðstæður hælisleitenda í Svíþjóð. Þar vísaði ráðuneytið til fyrirliggjandi gagna um Svíþjóð og að af þeim yrði m.a. ráðið að hælisleitendur fengju gistingu og nauðsynlega heilbrigðisþjónustu, hælisleitandi ætti þess kost að bera synjun yfirvalda undir stjórnsýsludómstól og dómi þess dómstóls mætti áfrýja til áfrýjunardómstóls. Þá ætti kærandi þess kost að vísa máli sínu til Mannréttindadómstóls Evrópu. Samkvæmt þessu og í ljósi þess í hvaða farvegi mál stefnanda var fyrir íslenskum stjórnvöldum verður að telja að mál hans hafi verið nægilega upplýst. Að þessu virtu er ekki unnt að fallast á að stefndu hafi brotið gegn rannsóknarreglum þeim sem fram koma í stjórnsýslulögum og lögum um útlendinga.

Í þriðja lagi byggir stefnandi á því að stefnda Útlendingastofnun hafi við meðferð málsins brotið gegn andmælareglu þeirri sem mælt er fyrir um í 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 24. gr. laga 96/2002 um útlendinga. Af gögnum málsins og málatilbúnaði beggja málsaðila er ekki að sjá annað en að stefnanda hafi gefist kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri áður en ákvörðun var tekin í máli hans. Er þá einnig til þess að líta að 28. janúar 2013, þremur dögum eftir að stefnandi óskaði eftir hæli hér á landi, var honum skipaður talsmaður sem var stefnanda innan handar vegna umsóknar hans. Þá mun túlkur hafa verið viðstaddur endurteknar skýrslurtökur af stefnanda, allt áður en stefnda Útlendingastofnun tók ákvörðun í máli hans. Samkvæmt framangreindu braut stefnda Útlendingastofnun ekki á andmælarétti stefnanda við meðferð málsins.

Í fjórða lagi segir stefnandi að stefndu hafi brotið gegn 45. gr. laga nr. 96/2002 sem leggur bann við að vísa fólki eða endursenda þangað sem líf þess eða frelsi kann að vera í hættu. Byggir stefnandi á því að endursending til Svíþjóðar jafngildi endursendingu til [...]. Eins og áður hefur verið rakið byggir Dyflinnarreglugerðin á því að almennt sé óhætt að endursenda útlendinga til annarra aðildarríkja samkomulagsins. Ekki hefur verið sýnt fram á annað en að aðbúnaður hælisleitanda í Svíþjóð sé viðunandi og þá hefur ekki verið sýnt fram á nokkra kerfislega ágalla sænska hælisleitendakerfisins, sbr. það sem segir hér að ofan. Loks liggur fyrir að sænsk yfirvöld segja efnislega meðferð á máli stefnanda ekki hafa hafist. Því er ekki hægt að fullyrða fyrirfram að sænsk yfirvöld muni synja hælisbeiðni stefnanda. Með þessi atriði huga hafnar dómurinn því að 45. gr. laga nr. 96/2002 standi endursendingu stefnanda í vegi.

Í fimmta lagi segir stefnandi að í úrskurði innanríkisráðuneytisins sé byggt á enskum texta Dyflinnarreglugerðarinnar. Fullyrðir stefnandi að enska útgáfa reglugerðarinnar sé meira íþyngjandi en sú íslenska, auk þess sem notkun ensku útgáfunnar brjóti gegn 27. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 4. gr. laga nr. 15/2005, um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað. Íslensk útgáfa reglugerðarinnar var birt í C-deild Stjórnartíðinda 30. maí 2003, sbr. auglýsingu nr. 14/2003. Nokkuð óljóst er hvaða efnislegu þýðingu stefnandi telur það hafa fyrir mál sitt ef íslenska útgáfan er notuð frekar en sú enska, en í stefnu sinni vísar stefnandi almennt til þess að íslenska texta reglugerðarinnar beri að skýra með þeim hætti að taka þurfi ákvörðun um frestun réttaráhrifa til þess að varna því að hinn sex mánaða frestur byrji að líða. Í ljósi þess að ekki hefur verið sýnt fram á einhvern mun sem þýðingu hefur á milli ensku útgáfunnar og þeirrar íslensku telur dómurinn að hafna beri þessari málsástæðu stefnanda þegar af þeim sökum.

Þegar allt framangreint er virt hefur ekki verið í ljós leitt að fyrrgreindar stjórnvaldsákvarðanir hafi verið haldnar þeim annmörkum að leitt geti til ógildingar þeirra.

Rétt þykir að málskostnaður milli aðila falli niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málflutningsþóknun lögmanns hans, sem þykir hæfilega ákveðin 800.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Dóm þennan kvað upp H-kvk-nf Þ-kvk-nf, héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, Útlendingastofnun og íslenska ríkið, eru sýkn af kröfu stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 800.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf