E-1076/2012

Mál þetta sem dómtekið var 11. desember sl. var höfðað 12. mars 2012.

Stefnandi er Kárahnjúkar ehf., Byggðarenda 8, Reykjavík.

Stefndu eru S-kk-nf M. H-kk-nf, Bankastræti 6, Reykjavík, og Gag ehf., Holtsgötu 12, Hafnarfirði.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

1. Að stefndu verði dæmdir til refsingar fyrir brot á lögum um höfundarétt nr. 73/1972.

2. Að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda skaðabætur óskipt að fjárhæð 1.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 12. október 2011 til greiðsludags að viðbættum dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 20. apríl 2012 til greiðsludags.

3. Að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda miskabætur óskipt að fjárhæð 500.000 krónur að viðbættum dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 20. apríl 2012 til greiðsludags.

Dómkröfur stefnanda eru þær til vara:

1. Að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda skaðabætur óskipt að álitum með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 12. október 2011 til greiðsludags að viðbættum dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 20. apríl 2012 til greiðsludags.

2. Að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda miskabætur óskipt að álitum með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með 20. apríl 2012 til greiðsludags.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi þess jafnframt að staðfest verði með dómi að stefndu séu skyldugir til að afhenda stefnanda rafrænt eintak bókar hans Reykjavík Rocks frá 2004 sem og öll rafræn gögn sem urðu til við hönnun bókar stefnanda hjá auglýsingastofnunni Góðu fólki ehf. árið 2004.

Þá krefst stefnandi þess í öllum tilvikum að stefndu verði dæmdir óskipt til greiðslu málskostnaðar auk virðisaukaskatts samkvæmt málskostnaðarreikningi sem lagður verður fram í málinu eða að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda eru þær að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda.

Þá er af hálfu beggja stefndu krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi sem lagður verður fram við aðalmeðferð málsins eða samkvæmt mati dómsins.

Málavextir

Stefnandi, félagið Kárahnjúkar ehf., var upphaflega stofnað árið 2004 af fyrirsvarsmanni þess, B-kk-þgf S-kk-þgf K-kk-þgf, utan um verkefnið Reykjavík Rocks og hét það þá 2006 ehf. Nafni stefnanda var síðar breytt í Kárahnjúka ehf. á hluthafafundi 30. september 2005.

Árið 2004 gaf stefnandi út og dreifði bók með heitinu Reykjavík Rocks. Stefnandi kveður aðdraganda að útgáfu bókarinnar tengjast verkefni sem hann vinni að og varði tónlistarhátíð MTV Networks í Evrópu sem stefnandi hafði og hafi enn hug á að halda á Íslandi. Á bls. 97 og 98 í bókinni sé vísað til þess hver útgefandi bókarinnar sé með textanum „and we are:“ og í framhaldi af því, á bls. 96 í bókinni, komi fram stórum rauðum stöfum að útgefandi bókarinnar sé 2006 ehf., en nafni þess hafi, líkt og að framan greinir verið breytt í nafn stefnanda. Á sömu síðu bókarinnar greini enn fremur frá því hvaða aðilar stóðu með stefnanda að verkefninu um að flytja tónlistarhátíð MTV Networks í Evrópu til Íslands.

B-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf ,fyrirsvarsmaður stefnanda, kveðst hafa átt hugmynd að bókinni Reykjavík Rocks sem kom út árið 2004, auk þess sem hann hafi ritstýrt henni. Hann hafi gefið bókina út að eigin frumkvæði í 100 eintökum og dreift henni til fyrirtækja og almennings, til kynningar á ofangreindu verkefni. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafi einn séð um útgjöld vegna útgáfu bókarinnar og fengið sér til fulltingis við hönnun og uppsetningu hennar bæði listamenn og aðra kunnáttumenn í framleiðslu bóka og markaðssetningu, allt á kostnað stefnanda.

Þannig hafi fyrirsvarsmaður stefnanda leitað til auglýsingarstofunnar Góðs fólks ehf. veturinn 2004 um aðstoð við framleiðslu kynningarefnis sem leggja skyldi fyrir MTV Networks í Evrópu. Meðal umrædds kynningarefnis hafi verið bókin Reykjavík Rocks sem jafnframt hafi verið dreift til almennings.

Hönnun og uppsetning bókarinnar Reykjavík Rocks hafi því verið unnin fyrir stefnanda af starfsfólki Góðs fólks ehf. í nánu samstarfi við stefnanda, sem þá hét 2006 ehf., og fyrirsvarsmann stefnanda. Stefnandi hafi greitt Góðu fólki ehf. fyrir vinnu við bókina, jafnt með fé sem og hlutafé í stefnanda. Því hlutafé í stefnanda hafi Gott fólk ehf. afsalað til fyrirsvarsmanns stefnanda árið 2005 og sé hann því eini eigandi stefnanda í dag.

Meðal starfsmanna Góðs fólks ehf. sem komu að hönnun og uppsetningu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2004 í þágu stefnanda hafi verið stefndi, S-kk-nf M. H-kk-nf.

Listamenn sem komið hafi að útgáfu bókar stefnanda hafi verið A-kk-nf M-kk-nf ljósmyndari, sem hafi heimilað notkun ljósmynda sinna í bókinni og H-kk-nf H-kk-nf rithöfundur sem hafi samið texta bókarinnar gegn endurgjaldi.

Stefnandi kveður eintak bókarinnar Reykjavík Rocks frá árinu 2004 hafa verið vistað á rafrænan hátt hjá auglýsingastofunni Góðu fólki ehf. Jafnframt hafi öll hönnunargögn vegna bókarinnar verið vistuð með sama hætti hjá fyrirtækinu. Gott fólk ehf. hafi verið úrskurðað gjaldþrota hinn 5. maí 2009. Þegar fyrirtækið fór í þrot hafi fyrirsvarsmaður stefnanda ítrekað reynt að fá rafræn eintök af verkinu auk þeirra gagna sem urðu til við hönnun bókarinnar en ómögulegt reyndist að finna nefnd gögn vegna útgáfu bókar stefnanda í eigum þrotabúsins og hafi stefnandi því enga vitneskju um hvað um gögnin varð. Eftir úrskurð um gjaldþrot Góðs fólks ehf. hafi eigur þrotabúsins að hluta verið seldar auglýsingastofunni Jónsson & Le'macks. Gögn sem tengist útgáfu bókar stefnanda hafi ekki fundist þar heldur.

Árið 2011 gaf stefndi, Gag ehf., út bók með sama heiti og bók stefnanda, Reykjavík Rocks. Kveður stefnandi bókina hafa verið í ritstjórn stefnda, S-kk-ef M. H-kk-ef. Sé þar að miklu leyti notaður sami texti, að langmestu leyti óbreyttur úr bók stefnanda. Þá sé myndmerki af heiti bókarinnar notað að nýju, óbreytt frá fyrri útgáfu, auk þess sem bókin sé alfarið byggð á hugmyndavinnu stefnanda.

Stefnandi hafi hvergi komið að útgáfu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011, og hafi ekki veitt stefndu heimild til útgáfu hennar. Útgáfa bókarinnar hafi komið stefnanda í opna skjöldu er umfjöllun var um hana í frétt í blaði DV 12. október 2011. Í fréttinni hafi komið fram að stefndi, S-kk-nf M. H-kk-nf, sé ritstjóri bókarinnar og megi af fréttinni ráða að stefndi, Gag ehf., sé útgefandi bókarinnar. Með umfjölluninni í DV hafi stefnandi fyrst fengið fregnir um að útgáfa bókar stefndu væri orðin að raunveruleika.

Vegna þessa kveðst stefnandi hafa leitað til lögmanns sem hafi sent stefndu bréf, dags. 19. október 2011, vegna umræddrar útgáfu. Komi þar fram að stefnandi einn eigi allan höfundar-, notkunar- og eignarrétt að bókinni Reykjavík Rocks og hafi ekki veitt stefndu heimild til útgáfu hennar. Enn fremur að útgáfa stefndu á bók með sama nafni og sama texta brjóti gegn rétti stefnanda. Hafi þess og verið krafist að stefndu greiddu stefnanda skaðabætur að fjárhæð 1.000.000 króna vegna heimildarlausrar notkunar á verkinu sem hann ætti allan rétt að. Þá hafi þess verið krafist að stefndu greiddu stefnanda lögmannskostnað sem óhjákvæmilega hefði fallið til.

Í svarbréfi lögmanns stefndu, dags. 28. október 2011, var því hafnað að útgáfa á bók þeirri sem stefndu gáfu út árið 2011 brjóti gegn réttindum stefnanda. Því var hafnað að stefnandi ætti höfundarétt að texta bókarinnar eða rétt til nýtingar hans og að hið sama gilti um texta sem hann kynni að vera byggður á. Nafnið Reykjavík Rocks væri ekki verndað að höfundarétti eða með neinum þeim hætti sem fyrirbyggði að stefndu gætu notað það sem titil á bók. Yrði því ekki séð að stefnandi ætti nein réttindi sem útgáfa bókarinnar gæti brotið gegn. Enn fremur var sjónarmiðum um óréttmæta viðskiptahætti vísað á bug. Þá var skaðabótakröfu stefnanda sem og kröfu hans um lögmannskostnað hafnað.

Með bréfi stefnanda, dags. 16. nóvember 2011, var sjónarmiðum stefndu hafnað og greint frá því að stefnandi undirbyggi málshöfðun á hendur stefndu.

Ekkert svar barst við framangreindu bréfi og telur stefnandi því óumflýjanlegt að leita réttar síns fyrir dómstólum.

Stefndi bendir á að verkið Reykjavík Rocks hafi verið gefið út í bókarformi í 1500 eintökum. Bókin sé í stærðinni A4, innbundin. Um sé að ræða kynningu á Reykjavík og bókin hugsuð fyrir erlenda gesti og ferðamenn. Bókin hafi að geyma ljósmyndir og stutta og hnitmiðaða texta. Höfundar ljósmynda séu nokkrir, Ó-kk-nf H-kk-nf sé höfundur flestra þeirra en einnig séu í bókinni nokkrar ljósmyndir eftir G-kk-þf M-kk-þf, K-kk-þf M-kk-þf M-kk-þf, O-x-x B-kk-þf, P-kk-þf F-kk-þf og B-kk-þf L-kk-þf B-kk-þf. Höfundur texta í bókinni sé H-kk-nf H-kk-nf auk A-kk-ef Ú-kk-ef S-kk-ef, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef og B-kk-ef I-kk-ef B-kk-ef. Listræn umsjón bókarinnar hafi verið í höndum stefnda S-kk-ef H-kk-ef. Á forsíðu bókarinnar sé að finna orð- og myndmerkið REYKJAVÍK ROCKS en stefndi, Gag ehf. sé eigandi þess vörumerkis.

Stefndi Gag ehf. hafi aflaði sér heimilda frá öllum höfundum verka er birtist í bókinni. Meðal annars hafi Gag ehf. aflað sér heimildar frá H-kk-þgf H-kk-þgf rithöfundi til notkunar texta sem hann sé höfundur að. Textann hafi H-kk-nf samið til notkunar í bæklingi sem útbúinn var á árinu 2004 vegna hugmyndar um að fá MTV-hátíðina til Íslands. Bæklingurinn hafi verið í stærðinni 18x22, límdur í kjölinn. H-kk-nf hafi enn átt höfundarétt að textanum enda hafi hann ekki framselt höfundaréttinn í tengslum við gerð bæklingsins. Hann hafi uppfært textann og veitt heimild til notkunar hans í bók stefnda Gag ehf.

Stefndu mótmæla því að bæklingurinn hafi verið gefinn út í skilningi 3. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Fyrir það fyrsta sé útgefandi ekki tilgreindur með hefðbundnum hætti á tiltilblaði. Í annan stað liggi ekkert fyrir um fjölda þeirra eintaka sem dreift var af bæklingnum. Stefndu mótmæla því að eintakafjöldinn hafi verið 100.

Stefndu mótmæla því að stefnandi hafi verið útgefandi bæklingsins. Titilblað bæklingsins beri ekki með sér neina tilgreiningu á útgefanda. Á bls 98–99 í bæklingnum séu tilgreind og fjallað um félögin Opið ehf. og einstaklingana B-kk-þf S-kk-þf, K-kk-þf S-kk-þf, G-kk-þf Þ-kk-þf, J-kk-þf S-kk-þf og K-x-x M. W-x-x. Til hliðar við þessa lýsingu standi: „2006 ltd“ án þess að tilgreint sé með beinum hætti að félag með því nafni sé ábyrgt fyrir efni bæklingsins.

Fullyrt sé í stefnu að stefnandi hafi greitt Góðu fólki ehf. fyrir vinnu við gerð bæklingsins. Stefndu mótmæla því. Ekkert komi fram í gögnum um þetta og ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi borið nein útgjöld vegna bæklingsins. Þvert á móti sýni kostnaðaryfirlit sem stefnandi hafi lagt fram vegna verkefnisins engan kostnað vegna gerðar hans. Því er sérstaklega mótmælt af hálfu stefndu að stefnandi hafi greitt Góðu fólki ehf. fyrir þjónustu með hlutafé enda liggi engin gögn fyrir um slíkt.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að hann einn eigi fullan og óskoraðan útgáfurétt, höfundarétt, og eignarrétt að bókinni Reykjavík Rocks frá 2004. Stefnandi byggir á því að með útgáfu eftirlíkingar af bók hans Reykjavík Rocks árið 2011 brjóti stefndu gegn öllum framangreindum réttindum hans. Brot stefndu séu nánar fólgin í því að taka verndað verk í einkaeigu stefnanda og breyta því án samþykkis stefnanda. Alla hugmyndavinnu stefnanda í bók hans Reykjavík Rocks frá 2004 hafi stefndu endurnýtt í bókinni Reykjavík Rocks frá 2011. Þá sé texti bókar stefnanda frá árinu 2004 tekinn nánast óbreyttur upp í bók stefndu frá árinu 2011. Enn fremur séu ljósmyndir þeirrar bókar af mjög svipuðum toga og í bók stefnanda frá 2004 enda sé í bók stefndu notast við sama eða sambærilegt myndefni þrátt fyrir að ekki sé um að ræða nákvæmlega sömu myndirnar nema í einu tilfelli. Allt þetta hafi stefndu gert án þess að afla áður samþykkis stefnanda. Þannig megi ljóst vera að bók stefndu Reykjavík Rocks frá 2011 sé ekki annað en breytt mynd af bók stefnanda með sama nafni frá 2004, en til útgáfu og breytingar bókarinnar árið 2011 hafi ekki verið aflað tilskilinna leyfa hjá stefnanda þó að þörf á því hafi verið augljós með hliðsjón af framangreindum réttindum stefnanda.

Stefnandi vísar til þess að hann einn eigi útgáfurétt að bókinni Reykjavík Rocks enda hafi hann sjálfur gefið út bók sína árið 2004. Stefnandi hafi einn staðið straum af öllum kostnaði af útgáfu bókarinnar og jafnframt borið alla fjárhagslega ábyrgð af útgáfunni. Öll vinna vegna bókarinnar hafi verið unnin af stefnanda eða í þágu stefnanda gegn fullnaðargreiðslum, ýmist með peningum eða hlutafé í stefnanda. Sem útgefandi bókarinnar hafi stefnandi einkarétt á því að framleiða og birta verkið á prenti eða með öðrum hætti, bæði í frumútgáfu og endurútgáfu. Öðrum sé hið sama með öllu óheimilt án þess að afla fyrir fram samþykkis hans.

Fyrir liggi að stefnandi leitaði fulltingis auglýsingastofunnar Góðs fólks ehf. í vinnsluferli bókarinnar Reykjavík Rocks frá 2004. Gott fólk ehf. hafi komið að vinnu við uppsetningu og hönnun bókarinnar í þágu stefnanda, sem alfarið hafi kostað útgáfu bókarinnar og eigi allan rétt til hennar samkvæmt samkomulagi þar að lútandi á milli stefnanda og Góðs fólks ehf. Upplýst sé að samkomulag hafi verið um að stefndi greiddi fyrir þá þjónustu auglýsingastofunnar bæði með peningum og hlutafé í stefnanda. Allt framlag Góðs fólks ehf. til hönnunar bókarinnar hafi því verið hluti af samstarfssamningi á milli stefnanda og auglýsingastofunnar og liður í útgáfu bókarinnar sem sé eign stefnanda. Stefndu hafi hvergi komið nærri sem samningsaðilar og hafi eina aðkoma stefndu verið sú að stefndi S-kk-nf hafi verið starfsmaður auglýsingastofunnar á þessum tíma og fengið þannig vitneskju um bók stefnanda, enda komi fram í lok bókarinnar að útgefandi hennar sé stefnandi, sem þá bar heitið 2006 ehf, líkt og að framan greini.

Með vísan til framangreinds byggir stefnandi á því að stefndu hefði verið nauðsynlegt að afla samþykkis hans sem útgefanda bókarinnar Reykjavík Rocks frá árinu 2004 til að gefa bók hans út í breyttri mynd árið 2011. Það samþykki hefði þurft að koma til viðbótar samþykki hans sem eiganda höfundaréttar að bókinni. Þessa samþykkis hafi ekki verið aflað og hafi útgáfa bókar stefnanda í breyttri mynd árið 2011 því verið óheimil í óþökk hans.

Stefnandi byggir á því að bók hans Reykjavík Rocks frá 2004 njóti tvímælalaust verndar höfundalaga nr. 73/1972. Stefndu hafi tekið það höfundaréttarverndaða bókmenntaverk og búið til eintök af því í breyttri mynd án leyfis frá stefnanda. Bókin, sem gefin hafi verið út í fjölda eintaka, sé umfangsmikil, eða 99 blaðsíður að lengd, lengri en bókin Reykjavík Rocks sem stefndu hafi gefið út árið 2011án heimildar. Þá vísar stefnandi til þess að alkunna sé að bækur séu gefnar út í kilju og með vísan til þess stoði ekki fyrir stefndu að vísa til þess að bók stefnanda Reykjavík Rocks árið 2004 hafi verið einhvers konar „bæklingur“, líkt og fram komi í bréfi lögmanns stefndu, dags. 28. október 2011. Stefnandi bendi auk þess á að slík rit og höfundar þeirra njóti verndar höfundalaga á við önnur rit.

Stefnandi byggir enn fremur á því að hann einn sé eigandi höfundaréttinda að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004 og einstakra heimilda sem í þeim rétti séu fólgnar, sbr. 1. mgr. 1. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Stefnandi byggir á því að öll hugmyndavinna og sköpun að baki bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004 sé hans eign samkvæmt síðastgreindu ákvæði höfundalaga, hvort heldur sem sé frá upphafi sköpunar eða fyrir framsal höfundaréttar samkvæmt 27. gr. höfundalagalaga. Þá hafi stefnandi ekki framselt stefndu nokkurn þann rétt sinn að bókinni að þeim sé heimilt að nýta hana með þeim hætti sem gert var.

Stefnandi vísar til þess að hugmyndin að baki bókinni Reykjavík Rocks frá 2004 hafi verið liður í verkefni stefnanda til að laða að viðburðinn MTV Europe Music Awards verðlaunahátíðina til Íslands. Höfundaframlag stefnanda sjálfs til bókarinnar hafi verið ritstjórn starfsmanna hans á bókinni og sköpun þeirra á hugmynd að bókinni.

Að viðbættu höfundaframlagi stefnanda sjálfs hafi aðrir aðilar sem komu að gerð bókarinnar árið 2004 framselt stefnanda, sem útgefanda og eiganda bókarinnar, höfundarétt sinn að bókinni þó að undanskildum eiganda ljósmynda í bókinni sem hafi lánaði myndirnar endurgjaldslaust. Stefndi byggi sem fyrr segi á því að eftir sem áður eigi hann einn höfundarétt að bókinni Reykjavík Rocks frá 2004. Stefndu eigi engan slíkan rétt.

Stefndi, S-kk-nf M. H-kk-nf, hafi unnið að uppsetningu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2004 sem starfsmaður auglýsingastofunnar Góðs fólks ehf., sbr. dskj. nr. 11-13. Aðkoma stefnda, S-kk-ef, að bókinni hafi ekki verið önnur og atbeini hans gæti aldrei talist slíkt framlag í skilningi höfundaréttar að hann gæti með einhverjum hætti talist meðhöfundur að bókinni. Þar að auki, færi svo ólíklega að líta mætti svo á að einhver höfundaréttur hefði skapast við störf hans, þá hafi hann verið framseldur í vinnusambandi því sem var á milli stefnda, S-kk-ef, og Góðs fólks ehf. Alkunna sé að í venjulegri atvinnustarfsemi auglýsingastofu felist að selja hönnunar- og uppsetningarvinnu. Með vísan til alls þessa hafni stefnandi því alfarið að stefndi, S-kk-nf, sem óbreyttur starfsmaður auglýsingastofu geti, nokkrum árum síðar, tekið sömu bókina, sömu hugmyndina og sama textann og gefið út aftur í eigin hagnaðarskyni án þess að biðja stefnanda sem eiganda höfundaréttar að bókinni Reykjvík Rocks frá 2004 um leyfi.

Meðal þeirra aðila sem einnig hafi verið falið að vinna að gerð bókarinnar Reykjavík Rocks frá 2004 hafi verið rithöfundurinn H-kk-nf H-kk-nf. Framlag hans við undirbúning útgáfu bókarinnar hafi nánar tiltekið verið að semja texta bókarinnar og hafi hann fengið fullnaðargreiðslu fyrir. Samkomulag hafi verið um að H-kk-nf H-kk-nf fengi þóknun að fjárhæð 60.000 krónur, á verðlagi ársins 2004, sem fullnaðargreiðslu fyrir tillögur að texta sem fylgja skyldi myndum í bókinni. Stefnandi byggi á því að með móttöku fullnaðargreiðslu fyrir textann í bókinni hafi H-kk-nf H-kk-nf framselt stefnanda höfundarétt sinn og þar með rétt sinn til textans, sbr. 27. gr. höfundalaga, að svo miklu leyti sem honum hafi verið það unnt. Þá málsástæðu styður sú staðreynd að H-kk-nf H-kk-nf hafi engan fyrirvara gert um höfundarétt sinn að textanum á þeim tíma er hann tók við fullnaðargreiðslu fyrir textann frá stefnanda. Enn fremur hafi ekki verið gerður sérstakur útgáfusamningur við H-kk-þf H-kk-þf eða samningur um höfundarlaun til hans eftir sölu textans og framsals á réttindum vegna hans til stefnanda, rétt hans til eftirlits með útgáfu bókarinnar eða um eintök hans af fyrstu útgáfu bókarinnar. Allt þetta sýni að H-kk-nf H-kk-nf hafi framselt stefnanda höfundarétt að textanum. Stefnandi byggi á því að þótt ekki liggi fyrir formbundinn og skriflegur framsalssamningur hafi það ekki áhrif í máli þessu enda sé framsal H-kk-ef H-kk-ef á höfundarétti sínum að textanum jafn gilt að höfundalögum þótt óformbundið sé og styðji öll atvik málsins það að höfundarétturinn hafi raunverulega verið framseldur stefnanda.

Stefnandi byggir á því að framsal H-kk-ef H-kk-ef til stefnanda á höfundarétti sínum að textanum hafi verið jafn fullkomið og unnt er, þ.e. með þeim takmörkunum sem koma fram í 4. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Öll gögn sem stefnandi leggi fram í málinu beri með sér að farið hafi verið með bók hans Reykjavík Rocks árið 2004 sem hans verk. Nafngreining H-kk-ef H-kk-ef, sem höfundar að bókinni, sé til komin vegna þess að hann sé höfundur að texta bókarinnar og skyldi nafngreina hann sem slíkan, sbr. 4. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Úr ágreiningi um höfundarétt að texta bókarinnar verði hins vegar ekki skorið á grundvelli nafngreiningar á höfundi textans við birtingu hans, enda hafi H-kk-nf H-kk-nf framselt allan höfundarétt að textanum gegn eingreiðslu að fjárhæð 60.000 krónur.

Með vísan til alls framangreinds byggi stefnandi á því að H-kk-nf H-kk-nf hafi engan ráðstöfunarrétt yfir textanum sem notaður var í bók stefnanda Reykjavík Rocks árið 2004. Því hafi H-kk-þgf H-kk-þgf ekki verið heimilt að ráðstafa rétti að textanum, eða textanum sjálfum, til stefnda, heldur aðeins stefnanda einum. Samkvæmt þessu sé því harðlega mótmælt að H-kk-nf H-kk-nf hafi haft nokkurt leyfi til að heimila birtingu texta bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011, enda, líkt og raunar komi fram í bréfi stefndu frá 28. október 2011, hafi textinn verið saminn sérstaklega fyrir bókina Reykjavík Rocks árið 2004 og í því samningssambandi við stefnanda sem lýst sé hér að ofan þar sem höfundaréttur að textanum hafi verið framseldur stefnanda. Stefnandi einn hefði getað veitt leyfi til notkunar á textanum og leyfi frá H-kk-þgf H-kk-þgf komi stefndu ekki að gagni í þessu sambandi.

Stefnandi vísi til þess að samkvæmt 2. og 3. gr. höfundalaga hafi eigandi höfundaréttar einkarétt til að gera eintök af verki sínu. Verk teljist t.a.m. gefið út með lögmætum hætti þegar eintök af því séu með réttri heimild og tilteknum fjölda boðin opinberlega til sölu. Stefnandi byggi á því að stefndu hafi brotið gegn einkarétti stefnanda sem eiganda höfundaréttar til eintakagerðar og útgáfuréttar. Brot stefndu séu fólgin í því að með opinberri útgáfu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011 hafi stefndu í raun búið til breytt eintök af verki hans Reykjavík Rocks frá 2004 í leyfisleysi og gefið út höfundaréttareign stefnanda án þess að hafa til þess heimild.

Stefnandi byggi jafnframt á því að einkaréttur hans, samkvæmt 3. gr. sbr. 3. mgr. 2. gr. höfundalaga, til birtingar á verkinu Reykjavík Rocks frá árinu 2004, í breyttri mynd, hafi verið brotinn þegar eintök af bókinni Reykjavík Rocks árið 2011 voru gefin út. Stefnandi byggi á því að brot stefndu séu alvarleg enda sé hér um að ræða afar verðmæt grundvallarréttindi stefnanda, sem hann njóti í skjóli höfundar- og útgáfuréttar að bókinni Reykjavík Rocks frá 2004, til að ráða því sjálfur, hvar hann birti bók sína, hvernig og hvenær.

Stefnandi byggi enn fremur á því að stefndu hafi með ólögmætum og saknæmum hætti, eignað sér ritverk stefnanda í miklum mæli, sér til hagsbóta, án þess að óska eftir samþykki stefnanda. Geti bókin Reykjavík Rocks frá árinu 2011 því ekki talist aðlagað verk í skilningi 5. gr. höfundalaga nr. 73/1972.

Stefnandi byggi að auki á því að með útgáfu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011, sem beri sama titil og óbreytt myndmerki frá fyrri útgáfu stefnanda á bókinni árið 2004, brjóti stefndu á rétti hans til titilverndar samkvæmt 51. gr. höfundalaga. Segi þar að öðrum en höfundum sé óheimilt að birta verk með sams konar auðkenni eða svo áþekku að líklegt sé að villst verði á verkunum eða höfundum þeirra. Stefnandi byggi á því að löggjafinn hafi með ákvæði þessu látið tiltekna lögvernd fylgja titlum höfundaréttarverndaðra verka á borð við bók stefnanda Reykjavík Rocks frá árinu 2004 og að notkun stefndu á titli bókar hans brjóti með afar augljósum hætti í bága við þá lögvernd sem lýst sé í 51. gr. höfundalaga. Þá feli notkun á óbreyttu merki á titli bókar stefnanda það í sér að hugmyndavinna og myndræn framsetning merkisins sé nýtt með ólögmætum hætti. Höfundaréttur að merkinu, sem teljist sjálfstætt höfundaverndað verk, tilheyri stefnanda. Stefnandi byggir á því að notkun merkis bókar hans frá 2004 sem slíks, merkis sem er frumlegt í sjálfu sér, sé sjálfstætt brot gegn 51. gr. höfundalaga.

Hvað notkun á titli bókar stefnanda varðar byggi stefnandi jafnframt á því að bók hans hafi hlotið góðan orðstír er hún var gefin út í tengslum við verkefnið Reykjavík Rocks. Það verkefni sé enn í bígerð hjá stefnanda sem beini sjónum sínum enn að því að fá tónlistarhátíð MTV Europe Networks hingað til lands. Stefnandi byggi á því að augljóst sé, með því að nota titil bókar hans Reykjavík Rocks frá árinu 2004, séu stefndu með ólögmætum hætti að hagnýta sér þá stöðu sem stefnandi hafi skapaði sér, í þeirri von að selja fleiri eintök af bókinni Reykjavík Rocks 2011 sem hafði við útgáfu litla sem enga opinbera umfjöllun hlotið.

Stefnandi byggi á því að auk þess sem notkun stefndu á titli bókar hans brjóti gegn rétti hans samkvæmt 51. gr. höfundalaga, sé um að ræða ólögmæta og refsiverða viðskiptahætti af hálfu stefndu í skilningi laga nr. 57/2005. Geri það brot stefndu á réttindum stefnanda öllu alvarlegri. Stefnandi byggi á því að stefndu sé óheimilt að beita viðskiptaaðferðum af þessum toga sem hér sé lýst, enda muni villandi notkun titils bókar stefnanda að öllum líkindum koma í veg fyrir að hann geti að nýju gefið út bók sína í tengslum við verkefni sitt um að fá MTV Europe Awards tónlistarhátíðina til Íslands. Alla jafna muni umrædd notkun á titli bókar stefnanda hafa áhrif á eftirspurn eða framboð bókar stefnanda muni hann gefa hana út að nýju í eigin nafni.

Bók stefnanda Reykjavík Rocks frá árinu 2004 hafi stefndu nú gefið út að nýju í breyttri mynd og birt í fjölmörgum eintökum í bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2011 án hans samþykkis. Það, að stefndu hafi án leyfis stefnanda búið til eintök af bókinni og birt og selt í fjölmörgum eintökum, feli auk alls framangreinds í sér brot á eignarrétti stefnanda sem verndaður sé af 1. mgr. 1. gr. höfundalaga nr. 73/21972, 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrár og 1. gr. 1. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 með síðari breytingum.

Með vísan til alls þess sem hér að ofan greini byggi stefnandi á því að stefndu hafi bakað sér refsiábyrgð samkvæmt 54. gr. höfundalaga og skaða- og miskabótaábyrgð samkvæmt 56. gr. sömu laga, þar sem þeir hafi með saknæmum og ólögmætum hætti brotið gegn skýrum og ótvíræðum réttindum stefnanda að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004, sem vernduð séu af ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrár, sbr. lög nr. 33/1944, og 1. gr. 1. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, með síðari breytingum.

Nánari skilgreining á brotum stefndu

Stefnandi byggi kröfugerð sína sem fyrr segi á því að hann eigi allan útgáfurétt, höfundarétt og eignarrétt að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004. Stefnandi byggi kröfugerð sína jafnframt á því að brot stefndu séu umfangsmikil, unnin af ásetningi eða að minnsta kosti stórfelldu gáleysi og unnin í ávinningsskyni. Bók stefndu, Reykjavík Rocks frá árinu 2011, sé sem fyrr segi að langmestu leyti byggð á bók stefnanda með sama titli frá árinu 2004. Brjóti útgáfa bókar stefndu frá 2011 í bága við fullan og óskoraðan rétt stefnanda sem eiganda útgáfuréttar, höfundaréttar og eignarréttar að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004.

Með hliðsjón af umfangi brota stefndu, tilgreinir stefnandi og sundurliðar nákvæmlega í stefnu þau atriði sem hann telur fela í sér brot stefndu á ofangreindum réttindum stefnanda. Ekki þykir ástæða til að tilgreina þau atriði nánar hér.

Krafa um refsingu

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir til refsingar samkvæmt 54. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Stefnandi byggir á því að brot stefndu séu stórfelld og hafi verið framin af ásetningi eða að minnsta kosti stórfelldu gáleysi eins og áskilið er í 1. mgr. 54. gr. höfundalaga.

Um rökstuðning fyrir refsikröfu stefnanda er vísað til allra framangreindra málsástæðna. Stefnandi byggir á því að við ákvörðun refsingar stefndu beri að taka mið af umfangi brota þeirra á réttindum stefnda sem eiganda útgáfuréttar, höfundaréttar og eignarréttar að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004. Þá beri jafnframt að taka mið af því skeytingarleysi stefndu að afla ekki samþykkis stefnanda áður en þeir gáfu út títtnefnda eftirlíkingu af bók hans árið 2011 sem beri vott um einbeittan vilja þeirra til að brjóta á framangreindum réttindum stefnanda.

Með vísan til 1. mgr. 59. gr. sömu laga byggir stefnandi á því að honum sé heimilt að hafa uppi refsikröfu í málinu. Um refsiramma sé vísað til 2. gr. 54. gr. laganna, en á því sé byggt að taka verði, við ákvörðun refsingar, tillit til stöðu stefndu, umfangs brota stefndu og þess að brot stefndu hafi verið framin í ágóðaskyni. Í höfundalögum séu ekki sérstök ákvæði um frest til höfðunar einkamáls til refsingar vegna brota á þeim. Um það fari því samkvæmt 29. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Málshöfðunarfrestur til að hafa uppi einkarefsikröfu sé þannig sex mánuðir frá því að sá sem heimildina hafi hafi fengið vitneskju um hinn seka. Stefnandi sé innan þess frests þar sem hann hafi ekki fengið vitneskju um brot stefndu fyrr en við umfjöllun DV hinn 12. október 2011, enda hafi hann ekki verið hafður með í ráðum í tengslum við útgáfu bókarinnar.

Krafa um skaðabætur

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða honum óskipt skaðabætur að fjárhæð 1.000.000 króna samkvæmt 1. mgr. 56. gr. laga um höfundarétt nr. 73/1972, auk vaxta og dráttarvaxta. Um rökstuðning fyrir miskabótakröfu stefnanda sé vísað til allra framangreindra málsástæðna. Á því sé aukinheldur byggt að krafa stefnanda sé í samræmi við það fjártjón sem hann hafi orðið fyrir vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefndu í tengslum við útgáfu stefndu árið 2011 á eftirlíkingu af bók stefnanda Reykjavík Rocks frá árinu 2004. Brot stefndu séu stórfelld og framin af ásetningi eða stórfelldu gáleysi.

Stefnandi bendir á við mat á hæfilegri bótafjárhæð til endurgjalds sem líklegt sé að fengist hefði ef aðilar hefðu samið fyrir fram um gjald fyrir birtingu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011, sem sé eftirlíking af bók hans og notist við alla undirbúningsvinnu sem stefnandi lagði í verkið árið 2004. Stefnandi byggi á að í ljósi þess teljist brot stefndu stórfelld. Við mat á skaðabótum beri að horfa til þess og enn fremur að stefndu hafi með vísvitandi og grófum hætti hagnýtt sér verk stefnanda Reykjavík Rocks frá árinu 2004 í ágóðaskyni.

Stefnandi byggir á því að stefndu hefði verið í lófa lagið að leita til hans um samning á endurútgáfu bókar hans Reykjavík Rocks frá árinu 2004, eða um útgáfu breytts verks sem byggði á þeirri bók stefnanda. Með vísan til þess byggir stefnandi á því að fjárhæð dómkrafna hans sé lægri en sú fjárhæð sem stefndu hefði í öllu falli verið gert að greiða fyrir notkun á verki hans í svo víðtækum mæli sem stefndu hafa gert.

Stefnandi telur, enda þótt hann sé ekki aðili að Rithöfundasambandi Íslands, að gjaldskrá sambandsins og almenna skilmála hennar megi hafa til hliðsjónar við ákvörðun þóknunar í tilviki hans, enda megi þar finna vísbendingar um það hvernig samið sé um þóknun vegna notkunar höfundaréttarverka. Eðli málsins samkvæmt sé þó ekki fjallað þar um greiðslur fyrir útgáfu heilla bóka í breyttri mynd í óþökk eiganda höfundréttar. Því verði að telja að stefnandi eigi rétt á greiðslu, sem nemi umtalsvert hærri fjárhæð en þeirri sem kveðið sé á um til viðmiðunar í gjaldskrám Rithöfundasambands Íslands.

Stefnandi byggir á því að ef bókin hefði verið gefin út í breyttri mynd með leyfi stefnanda, og hefði gjaldskrá Rithöfundasambands Íslands verið höfð til hliðsjónar, hefði stefnandi átt rétt á þóknun að fjárhæð 876.480 krónur (96 bls. x 9130) að algeru lágmarki. Hér sé hins vegar ekki um að ræða birtingu í safnriti, bæklingi eða tímariti, líkt og miðað sé við í gjaldskrám Rithöfundasambands Íslands, heldur endurútgáfa heillar bókar í breyttri mynd og það í óþökk útgefanda og höfundaréttarhafa. Verði með hliðsjón af því að telja skaðabótabótakröfu stefnanda afar hóflega.

Stefnandi byggir jafnframt á því að fjárhagslegir hagsmunir séu bundnir við útgáfu- og höfundarétt hans að bókinni. Fjártjón stefnanda sé að verulegu leyti fólgið í því að honum sé nú ókleift að nota alla þá vinnu og fjármuni sem lagðir hafi verið í bókina árið 2004. Útgáfa stefndu á bók hans í breyttri mynd komi í veg fyrir að hann geti að óbreyttu gefið að nýju út bók sína, eins og hann hafði fyrirhugað. En eins og hér að framan greini hafi stefnandi gefið bókina út í 100 eintökum og dreift til fyrirtækja og almennings til kynningar á verkefni félagsins sem fólst í því að fá MTV Europe Networks verðlaunahátíðina til landsins. Það verkefni hafi verið unnið undir vinnuheitinu Reykjavík Rocks og sé bók stefnanda nefnd eftir því.

Upphafstími kröfu um vexti af skaðabótakröfu stefnanda miðast við þann dag er honum varð fyrst kunnugt um tjón sitt, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur. Upphafstími kröfu um dráttarvexti af skaðabótakröfu stefnanda miðast við þann dag er mánuður er liðinn frá þingfestingu máls þessa, sbr. 1. mgr. 9. gr. síðastgreindra laga.

Krafa um miskabætur

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða honum óskipt miskabætur samkvæmt 3. mgr. 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972 auk vaxta og dráttarvaxta. Um rökstuðning fyrir miskabótakröfu stefnanda sé vísað til allra framangreindra málsástæðna.

Stefnandi byggir á því að hin umkrafða fjárhæð, 500.000 krónur, sé hæfileg með hliðsjón af umfangi brota stefndu og þeim grundvallarréttindum stefnanda sem stefndu hafi brotið gegn, af ásetningi eða stórfelldu gáleysi. Stefnandi byggir jafnframt á því að til þess beri að líta, hvað fjárhæð miskabótakröfu hans varðar, að stefndu hafi meðvitað tekið ófrjálsri hendi höfundarverk stefnanda og gert breytt eintök til birtingar, án þess að leita samþykkis stefnanda. Bókin Reykjavík Rocks frá árinu 2011 hafi því verið gefin út í óþökk stefnanda og í fjölda eintaka til sölu og muni stefndu, að óbreyttu, einir njóta alls gróða af sölu bókar stefnanda í breyttri mynd. Stefnandi byggir á því að telja verði að sanngjarnar miskabætur fyrir ólögmæta og saknæma birtingu og breytingu á verki hans og eintakagerð hennar í hans óþökk nemi að algeru lágmarki 500.000 krónum.

Stefnandi byggir enn fremur á því að stefndu hafi með ólögmætum og saknæmum hætti eignað sér verk hans, bókina Reykjavík Rocks frá árinu 2004, sér til hagsbóta með því að gefa út eftirlíkingu af bók hans árið 2011. Stefnandi telur jafnframt að með útgáfu bókarinnar Reykjavík Rocks árið 2011 hafi stefndu komið alfarið í veg fyrir að honum sé í framtíðinni fært að nýta rétt sinn sem útgefandi og eigandi höfundaréttar að bók sinni frá árinu 2004 sem og allan þann kostnað sem hann hafi lagt í hönnun og útgáfu bókarinnar 2004 enda yrði ætíð um mikla ruglingshættu að ræða á milli nýrrar útgáfu á bók hans og bók stefndu Reykjavík Rocks frá árinu 2011. Enn fremur komi útgáfa eftirlíkingar stefndu af bók hans alfarið í veg fyrir að hann geti að nýju notað bók sína sem kynningarefni í tengslum við verkefnið sem beri yfirheitið Reykjavík Rocks. Það verkefni sé þó enn í fullum gangi og miði að því að laða MTV Europe Networks til að halda verðlaunahátíð sína hér á landi í framtíðinni.

Stefnandi byggir enn fremur á því að almenn og sérstök varnaðaráhrif reglna íslenskra laga um miskabætur mæli með því að stefnanda verði dæmdar umkrafðar miskabætur, enda sé ljóst að stefndu hafi framið ólögmæta meingerð gegn stefnanda, líkt og í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Upphafstími kröfu um dráttarvexti af miskabótakröfu stefnanda miðist við þann dag er mánuður er liðinn frá þingfestingu máls þessa, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur.

Varakröfur

Um rökstuðning fyrir varakröfum vísar stefnandi, að breyttu breytanda, til sömu sjónarmiða og rakin séu til stuðnings aðalkröfum hans.

Verði komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi af einhverjum ástæðum ekki fært fullnægjandi sönnur á fjárhæð tjóns síns og miska, geri stefnandi til vara þær kröfur að stefndu verði dæmdir til að greiða honum óskipt skaðabætur og miskabætur að álitum dómsins, samkvæmt 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Vakin sé athygli á því að téð lagaákvæði, sbr. lok 2. mgr., heimili sérstaklega kröfugerð að álitum.

Krafa um afhendingu gagna

Krafa stefnanda um að staðfest verði með dómi að stefndu séu skyldugir til að afhenda stefnanda rafrænt eintak af bók hans Reykjavík Rocks sem og öll þau gögn sem hafi orðið til við hönnun bókarinnar árið 2004 og séu í þeirra fórum, sé byggð á rétti stefnanda sem útgefanda og eiganda höfundaréttar að bókinni. Um rökstuðning fyrir kröfunni sé vísað til allra framangreindra málsástæðna.

Stefnandi byggir á því að sem útgefandi bókarinnar Reykjavík Rocks frá árinu 2004 eigi hann einkarétt á að fá afhent frumeintak af bók sinni á rafrænu formi sem og öllum þeim gögnum sem hafi orðið til við hönnun bókarinnar árið 2004. Stefnandi byggir enn fremur á því að hann njóti sömu réttinda sem eigandi höfundaréttar að bókinni Reykjavík Rocks frá árinu 2004. Til áréttingar á höfundarétti sínum á framangreindu verki vísar stefnandi til 1. gr., sbr. 3. og 4. gr. höfundalaga nr. 73/1972.

Fram hafi komið að þau gögn sem krafan nái til hafi ekki fundist þrátt fyrir ítarlega leit, hvorki í eigum þrotabús Góðs fólks ehf. né hjá Jónsson & Le‘macks auglýsingastofu sem hafi keypt tölvubúnað þrotabúsins árið 2009.

Til stuðnings kröfu sinni vísar stefnandi til þess að ólíklegt sé að stefndu hefðu getað notað bók hans með þeim hætti sem þeir gerðu, það er að gera eftirlíkingu af bók hans þar sem sama merki var notað á bók stefndu og sama efni, t.d. myndir og texti, án þess að hafa umkrafin gögn í sínum fórum.

Málskostnaðarkrafa

Krafa um málskostnað að skaðlausu úr hendi stefndu sé byggð á meginreglum réttarfars og ákvæðum 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefnandi byggir á því að honum skuli tryggt skaðleysi af málsókninni, sem sé í senn óhjákvæmileg og nauðsynleg.

Um lagarök vísar stefnandi til 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, og 1. gr. 1. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Íslands, sbr. lög nr. 62/1994 með síðari breytingum.

Stefnandi byggir refsikröfu sína á 54. gr., sbr. 59. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Um málshöfðunarfrest vegna refsikröfu vísast til 29. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Stefnandi byggir kröfur sínar um skaðabætur og miskabætur á 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Þá er vísað til almennra reglna kröfuréttar og skaðabótaréttar, sbr. einnig skaðabótalög nr. 50/1993.

Hvað varðar kröfur um vexti vísast til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 1., 8. og 9. gr. laganna.

Málskostnaðarkrafa stefnanda styðst við 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað byggist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður stefndu og lagarök

Aðildarskortur sóknarmegin

Því er mótmælt af hálfu stefndu að stefnandi eigi nokkra þá hagsmuni sem hann samkvæmt stefnu telur sig fara með.

Eins og að framan greini sé engin hefðbundin tilgreining í bæklingnum á útgefanda hans. Áskilnaði 3. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt um tilgreiningu útgefanda í útgefnum ritum sé ekki fullnægt. Stefnandi hafi heldur ekki með neinum hætti sýnt fram á að hann hafi borið kostnað af gerð bæklingsins þannig að telja megi hann útgefanda hans væri áskilnaði 2. mgr. 2. gr. höfundalaga nr. 73/1972 um álitsverðan fjölda eintaka yfirleitt fullnægt. Framlagt kostnaðaryfirlit stefnanda tilgreini engan kostnað við gerð bæklings þvert á fullyrðingar í stefnu og slíkt komi ekki fram annars staðar í framlögðum gögnum.

Þegar af þessari ástæðu beri að sýkna stefndu af dómkröfum stefnanda.

Aðildarskortur varnarmegin

Sýknukrafa S-kk-ef M. H-kk-ef sé aðallega byggð á því að hann eigi enga aðild að málinu.

Stefndi, S-kk-nf, sé ekki útgefandi bókarinnar Reykjavík Rocks. Í stefnu, bls. 7, sé fullyrt að hann hafi „tekið sömu bókina, sömu hugmyndina og sama textann og gefið út aftur í eigin hagnaðarskyni“. Þessum fullyrðingum sé mótmælt. Stefndi S-kk-nf sé, eins og fyrr segi, ekki útgefandi bókarinnar en hafi haft umsjón með listrænum þáttum hennar. Þegar af þeirri ástæðu hafi hann ekki gefið út eða birt þau verk er komi fyrir í bókinni. Leiði aðildarskortur þessi til þess að sýkna beri hann af öllum kröfum stefnanda.

Verði af einhverjum ástæðum ekki fallist á að sýkna beri stefnda, S-kk-þf, vegna aðildarskorts, beri að sýkna hann, eins og stefnda Gag ehf., með vísun til þess að hvorugur stefndu hafi framið neitt refsivert eða skaðabótaskylt brot á höfundarétti. Stefndu hafi heldur ekki brotið gegn 51. gr. höfundalaga um titilvernd eða gegn lögum nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu.

Höfundaréttarvernd samkvæmt. lögum nr. 73/1973

Erfitt sé að ráða af stefnu hvaða höfundaréttarlög það eru nákvæmlega sem stefndu eigi að hafa brotið gegn. Í inngangskafla stefnu sé þess getið að málið sé höfðað til ákvörðunar refsingar og greiðslu skaðabóta vegna heimildarlausrar notkunar á ritverki eingöngu en síðar í stefnunni sé með óljósum hætti vísað til „ritstjórnar“ og „sköpunar á hugmynd“. Gæti þessi óskýrleiki leitt til frávísunar án kröfu þó að stefndu geri ekki kröfu um frávísun.

Hvað varði texta H-kk-ef H-kk-ef rithöfundar eigi H-kk-nf enn höfundarétt að texta er birtist í bæklingnum Reykjavík Rocks á árinu 2004. H-kk-nf hafi veitt heimild til notkunar textans í bæklingi þessum en hafi ekki afsalað sér höfundarétti að textanum. Um þetta vísist til framlagðrar yfirlýsingar H-kk-ef. Fullyrðingar stefnanda um afsal höfundaréttar af hálfu H-kk-ef séu studdar þeim rökum einum að H-kk-nf hafi fengið greiddar 60.000 krónur, hann hafi ekki gert fyrirvara um höfundarétt sinn þegar hann fékk greidda umrædda fjárhæð, enginn útgáfusamningur hafi verið gerður eða samningur um höfundalaun til hans eða rétt hans til eftirlits með útgáfu verksins. Þessar röksemdir séu haldlausar. Stefnanda, sem kveðst byggja rétt sinn á framsali textans, beri að sanna að framsal hafi átt sér stað. Engin gögn liggi fyrir um slíkt og þau atriði sem stefnandi tiltaki veita enga vísbendingu um framsal. Þvert á móti liggi fyrir yfirlýsing höfundarins um að framsal hafi ekki átt sér stað. Bent sé á að í höfundarétti séu gerðar strangar kröfur til sönnunar um framsal réttinda.

Í stefnu, bls. 7, efst, sé vísað til höfundarframlags stefnanda til bæklingsins sem gerður var á árinu 2004 og það hafi orðið til með ritstjórn starfsmanna hans að verkinu og sköpun þeirra á hugmynd að bókinni. Þessum sjónarmiðum sé alfarið vísað á bug enda sé ekki viðurkennt í höfundarétti að ritstjórn að verki eins og því sem hér um ræði leiði til stofnunar höfundaréttar og hugmyndir njóta ekki verndar að höfundarétti.

Um meint brot gegn titilvernd skv. 51. gr. höfundalaga nr. 73/1972

Eins og að framan greini telji stefndu að lýsingar á bls. 98-99 í bæklingnum fullnægi ekki áskilnaði 3. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt hvað varðar tilgreiningu útgefanda. Stefndu telji einnig að bæklingnum hafi ekki verið dreift í álitsverðum fjölda eintaka. Hvor þessara staðreynda um sig leiði til þess að bæklingurinn hafi ekki verið gefinn út í skilningi 2. mgr. 2. gr. höfundalaga. Af þeirri ástæðu geti stefnandi ekki borið fyrir sig að stofnast hafi til titilverndar samkvæmt 51. gr. höfundalaganna.

Stefndu mótmæli því sérstaklega að þrátt fyrir að sannað yrði að bæklingunum hefði verið dreift í 100 eintökum hafi dreifingin ekki verið með þeim hætti að verk þetta teljist gefið út í skilningi 2. mgr. 2. gr. höfundalaga. Að sögn stefnanda hafi verkinu verið dreift til fyrirtækja og almennings. Verkið virðist hafa verið afhent einstökum aðilum án þess að það væri almennt aðgengilegt hverjum þeim er vildi eignast eintak af því en slíkt sé hugtaksskilyrði fyrir útgáfu í skilningi framangreinds ákvæðis.

Verði ekki fallist á þetta telji stefndu að ekki séu fyrir hendi efnisleg skilyrði til þess að titillinn Reykjavík Rocks njóti titilverndar samkvæmt 51. gr. laganna. Titillinn hafi ekki slík sérkenni að slík vernd geti hafa stofnast. Hinn 23. september 2011 hafi stefndi, Gag ehf., lagt inn umsókn um skráningu orð- og myndmerkisins REYKJAVÍK ROCKS. Merkið hafi verið skráð hinn 1. desember s.á. og engin andmæli hafi borist á andmælafresti. Verði af einhverjum sökum litið þannig á að stofnast hefði til titilverndar við gerð bæklingsins á árinu 2004 hafi vörumerkjavernd sú sem stofnaðist til handa stefnda, Gag ehf, við skráningu vörumerkisins og gilti frá umsóknardegi, sbr. 26. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki, rutt út umræddri titilvernd. Af þeim sökum geti stefnandi í engu falli byggt á titilvernd samkvæmt 51. gr. höfundalaga.

Um meint brot gegn lögum nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu

Stefnandi telji að stefndu hafi gerst brotlegir við lög nr. 57/2005 með því að nota titilinn REYKJAVÍK ROCKS á bókina er gefin var út í október 2011. Sé því lýst af hálfu stefnanda að stefndu séu með ólögmætum hætti að nýta sér góðan orðstír stefnanda af framleiðslu bæklingsins. Í stefnu sé þess getið að 100 eintökum bæklingsins hafi verið dreift til kynningar á því verkefni að reyna að fá MTV-hátíðina til Íslands. Stefndu telji að dreifing verks í þessum fjölda eintaka sé ekki til þess fallin að skapa orðstír enda hafi ekki verið færðar sönnur á neitt slíkt. Bók stefnda, Gag ehf., sé auk þess gefin út sem landkynningarrit til dreifingar á almennum markaði og hafi engin sérstök tengsl við MTV-hátíðina. Enginn ásetningur hafi verið til þess við útgáfu hennar að nýta sér hugsanlegan orðstír stefnanda. Sé þessari málsástæðu stefnanda því hafnað.

Um einstök tilvik sem tilgreind eru í stefnu, bls. 10-20.

Lýsing á 32 tilgreindum tilvikum, bls. 10-20 í stefnu uppfylli ekki þann skírleika sem áskilinn sé í 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum d- og e-lið. Það eigi sér í lagi við um eftirtalin tilvik:

Liður 1, ekki tilgreint gegn hvaða réttindum brot beinist.

Liður 3 og 4, sama. Hugmyndir njóta ekki verndar að höfundarétti.

Liður 6, sama.

Liður 22, sama. Ekki verði séð að stefnandi eigi neinn rétt yfir ljósmynd á bls. 44 í bæklingnum.

Ekki sé tiltekið í stefnu hvers vegna stefnda hefði borið að geta heimildar við útgáfu textans.

Stefndu geri ekki frávísunarkröfu í málinu en bendi á að þessir annmarkar kunni að varða frávísun án kröfu.

Stefndi ítreki að hann byggi heimild sína til útgáfu texta bókarinnar á samningi við H-kk-þf H-kk-þf.

Með vísan til alls framangreinds sé því alfarið mótmælt að stefndu hafi með nokkrum hætti brotið gegn réttindum stefnanda og beri því að sýkna þá af öllum dómkröfum.

Fjárhæð dómkröfu fyrir fjárhagslegt tjón

Verði af einhverjum ástæðum fallist á að stefndu hefðu með einhverjum hætti brotið gegn stefnanda byggi stefndu á því að þeir hafi ekki valdið stefnanda neinu bótaskyldu tjóni.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á neitt tjón vegna meints brots. Fráleitt sé að hugsanlegt brot verði talið stórfellt.

Stefndi taki fram að hann hafi ekki tryggt sér neinn einkarétt á afnotum af texta H-kk-ef H-kk-ef. Rangt sé því að stefnandi eigi ekki möguleika á útgáfu textans þrátt fyrir útgáfu stefnda, Gag ehf.

Alrangt sé að bæklingur stefnanda hafi verið gefinn út í heild sinni í breyttri mynd. Ljósmyndir í bók stefnda séu allar aðrar en í bæklingnum, að undanskilinni mynd á bls. 45 í bókinni. Fjöldi texta sem um ræðir sé 28. Samkvæmt gjaldskrá Rithöfundasambands Íslands næmi gjald fyrir birtingu þeirra 255.640 krónum. Væri það hámark þeirra skaðabóta er stefnandi gæti undir nokkrum kringumstæðum átt rétt á.

Miskabótakrafa

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir miskatjóni enda um lögaðila að ræða.

Væri sýnt fram á slíkt tjón sé fjárhæð kröfunnar í öllu falli allt of há.

Því sé mótmælt að miskabætur séu byggðar á sérstökum sjónarmiðum um varnaðaráhrif. Hið rétta sé að miskabótum sé ætlað að bæta, þegar það á við, tjón sem tengist sérstaklegum persónulegum hagsmunum sem erfitt sé að meta til fjár. Slíku sé ekki til að dreifa hér.

Engin heimild til greiðslu miskabóta sé fyrir hendi hvað varðar brot gegn viðskiptaháttalögunum, færi svo ólíklega að talið yrði að um slíkt væri að ræða enda engin lagaheimild tilgreind í því sambandi.

Um refsikröfu

Stefndu telji kröfu stefnanda um refsingu fráleita. Vísað sé til sjónarmiða að framan um að ekkert brot hafi verið framið á höfundaréttindum í eigu stefnanda.

Væri saknæmt athæfi til staðar sé ekki um að ræða ásetning eða stórfellt gáleysi enda hafi stefndi, Gag ehf., samið við H-kk-þf H-kk-þf um birtingu texta hans. Engin ástæða hafi verið fyrir stefndu að semja við stefnanda um útgáfuna þar sem hann sé ekki rétthafi textans.

Væri saknæmisskilyrðum fullnægt sé fráleitt að telja brot stórfellt sem beinist að 28 stuttum textum.

Um kröfu um afhendingu gagna

Krafa þessi uppfylli ekki þann skírleika sem áskilið er í 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum d- og e-lið. Ekki sé tiltekið hvaða gögn sé um að ræða og ekki tiltekið á hvaða lagaákvæðum krafan sé byggð. Stefndu geri ekki frávísunarkröfu í málinu en bendi á að þessir annmarkar kunna að varða frávísun án kröfu.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á neina aðild að þeirri kröfu sem hér um ræði. Hafi auglýsingastofan Gott fólk haft í fórum sínum eintak af bæklingnum frá árinu 2004 hafi stefnandi ekki sýnt fram á að hann hafi nokkurn rétt til þess að krefjast afhendingar slíks eintaks heldur hljóti það að vera nefnd auglýsingastofa.

Rétt sé að taka fram að stefndu séu ekki með í vörslu sinni nein rafræn eintök af bæklingnum frá 2004 né önnur rafræn gögn sem hafi orðið til við vinnslu hans. Þeir krefjast því sýknu af þessari kröfu.

Um lagarök sé vísað til höfundalaga nr. 73/1972, einkum 2. mgr. 2. gr. og 52. gr. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Félagið 2006 ehf. var stofnað árið 2004. Félagið var stofnað af fyrirsvarsmanni þess, B-kk-þgf S-kk-þgf K-kk-þgf utan um verkefnið Reykjavík Rocks sem hann vann að og fólst í því að vinna að því að tónlistarhátíð MTV Networks yrði haldin hér á landi árið 2006. Stofnendur félagsins voru K-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf og Gott fólk ehf. Hinn 30. september 2005 var nafni félagsins breytt í Kárahnjúka ehf., sem er stefnandi máls þessa.

Fyrir liggur að á árinu 2004 kom upp sú hugmynd hjá stefnanda að gefa út bók til kynningar á verkefninu. Var bókin gefin út undir heitinu Reykjavík rocks. H-kk-nf H-kk-nf skrifaði texta bókarinnar og ljósmyndir eru eftir A-kk-þf M-kk-þf.

Árið 2011 gaf stefndi, Gag ehf., út bók með sama heiti. Var sú bók ætluð til landkynningar og var ekki gefin út í neinum tengslum við MTV-tónlistarhátíðna. Texti þeirrar bókar var saminn af H-kk-þgf H-kk-þgf og er nánast sá sami og í bók stefnanda sem gefin var út 2004. Ljósmyndir eru aðrar en í bókinni frá 2004.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki haft heimild hans til útgáfu bókarinnar 2011 og hafi útgáfan verið heimildarlaus með öllu. Hann byggir jafnframt á því að hann eigi fullan og óskoraðan útgáfurétt, höfundarétt og eignarrétt að bókinni Reykjavík Rocks frá 2004. Stefndi mótmælir þessum málsástæðum stefnanda.

B-kk-nf S-kk-nf bar fyrir dómi að félagið 2006 ehf. hefði verið stofnað um það verkefni að sækja tilgreinda tónlistarhátíð til Íslands og vinna kynningarefni til framgangs því verkefni. Allt kynningarefni hefði verið unnið af auglýsingastofunni Góðu fólki ehf. og minnti B-kk-nf að hugmyndin að titli bókarinnar hefði komið frá þeim. Kvaðst B-kk-nf hafa átt hugmyndina að verkefninu og farið með ritstjórnarvald. B-kk-nf bar að auglýsingastofan Gott fólk ehf. hefði fengið greitt fyrir vinnu sína með eingreiðslu og jafnframt með hlutafé í 2006 ehf. Bar B-kk-nf að gefin hefðu verið út 140 til 150 eintök af bókinni.

G-kk-nf Þ-kk-nf ,þáverandi fyrirsvarsmaður Góðs fólks ehf., bar fyrir dómi að B-kk-nf hefði komið með hugmynd sína að verkefninu til auglýsingastofunnar. Honum hefði fundist verkefnið spennandi. Auglýsingastofan hefði komið að hugmyndavinnu, hönnun og prentun bókarinnar og fengið greitt fyrir. Þetta hafi verið heilmikil vinna og hafi stefnandi greitt fyrir þá vinnu með tiltekinni fjárhæð auk þess sem greitt hafi verið með hlutabréfum í stefnanda. Hluti þóknunarinnar hafi falist í þátttöku í félaginu. Um fjölda eintaka af bókinni bar G-kk-nf að gefin hefðu verið út 100 til 200 eintök.

Stefndi ber fyrir sig að sýkna eigi í málinu vegna aðildarskorts sóknarmegin.

Ekki er tilgreint skýrum orðum hver er útgefandi bókarinnar Reykjavík Rocks sem gefin var út 2004. Hins vegar er á öftustu síðum bókarinnar kynning á félaginu 2006 ehf. og starfsemi þess. Ekki liggur fyrir í málinu sönnun um kostnað af útgáfunni. Þegar hins vegar er virt það sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi þykir nægilega sýnt fram á að stefnandi hafi verið útgefandi bókarinnar og eigi því sem slíkur aðild að málinu.

Stefndi byggir á því að sýkna beri stefnda S-kk-þf M. H-kk-þf vegna aðildarskorts þar sem hann hafi ekki verið útgefandi bókarinnar Reykjavík rocks árið 2011. Í bókinni kemur fram að útgefandi hennar er stefndi, Gag ehf. Í ljósi þess að stefnandi byggir á því að með útgáfu bókarinnar 2011 hafi verið brotið á réttinum hans verður að telja að kröfum sé réttilega beint að útgefanda hennar, Gag ehf. Verður ekki séð að kröfum sé réttilega beint að stefnda, S-kk-þgf M. H-kk-þgf, og ber því að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda í málinu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Bók stefnanda samanstendur af ljósmyndum og texta.

Óumdeilt er að H-kk-nf H-kk-nf var höfundur að þeim texta sem birtist í bókinni. Stefnandi byggir á því að H-kk-nf hafi framselt sér höfundaréttinn að textanum og því hafi verið óheimilt að birta nánast sama textann í bók stefnda árið 2011.

H-kk-nf H-kk-nf kom fyrir dóm til skýrslugjafar. Hann bar að K-kk-nf S-kk-nf hefði beðið sig að semja texta þar sem K-kk-nf og félagar hans hafi verið að vinna að því að fá MTV-tónlistarhátíðina til Íslands. Kvaðst hann einn hafa samið umræddan texta. Þeir sem gáfu út bókina 2011 hafi leitað til hans um að fá afnot af þessum texta sem hann hafði samið 2004. Textinn hafi þá verið orðinn úreltur að sumu leyti þannig að hann hafi þurft að endurvinna hann en hafi ekki breytt honum mikið. H-kk-nf bar að hann hefði ekki afsalað sér höfundarétti að þessu verki. Engin umræða hefði farið fram um það hver ætti höfundarétt að textanum og hann kvaðst hafi litið svo á að hann ætti höfundaréttinn að sínum texta. Kvað hann engan skriflegan samning hafa verið gerðan um þetta. Bar H-kk-nf að þessi texti hefði verið notaður víðar.

A-kk-nf M-kk-nf ljósmyndari kom fyrir dóm til skýrslugjafar. Hann bar að hann hefði lánað stefnanda myndirnar til birtingar í bókinni 2004 án endurgjalds.

Telja verður upplýst að B-kk-nf S-kk-nf hafi átt hugmyndina að útgáfu bókarinnar Reykjavík rocks á árinu 2004. Telst jafnframt upplýst að hann hafi komið að ritstjórn bókarinnar. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að þessi hugmynd hans eða aðkoma hans að ritstjórn bókarinnar njóti verndar höfundalaga.

Ósannað er að H-kk-nf H-kk-nf hafi framselt stefnanda höfundarétt sinn að þeim texta sem hann skrifaði í bókina. Þá liggur fyrir að höfundur ljósmynda í bókinni var A-kk-nf M-kk-nf sem lánaði myndir sínar til birtingar í henni. Stefnandi hefur því hvorki sýnt fram á að hann eigi höfundarétt að texta bókarinnar né að þeim myndum er þar birtust.

Stefndi byggir á því að ekki séu uppfyllt ákvæði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 73/1972. Þar segir að verk teljist gefið út, þegar eintök af því eru með réttri heimild og í álitsverðum fjölda boðin opinberlega til sölu, láns eða leigu eða þeim dreift til almennings með öðrum hætti.

Í greinargerð með ákvæðinu segir að það sé skilyrði fyrir útgáfu að gerð hafi verið eintök af verki og almenningi veittur aðgangur að þeim í álitsverðum fjölda. Meta verði það hverju sinni eftir tegund verksins og öðrum aðstæðum hvort um nægilegan fjölda sé að ræða.

B-kk-nf S-kk-nf bar fyrir dómi að í upphafi hefðu verið prentuð um það bil hundrað eintök af bókinni. Hefðu eintök af bókinni verið afhent menntamálaráðherra, borgarstjóra og borgarráði, bókin hafi legið fyrir hjá Icelandair, hún hafi verið send til yfirmanna MTV í Evrópu, blaðamenn sem voru að skrifa um verkefnið hafi fengið send eintök, hún hafi verið notuð þegar þeir hafi reynt að ræða við ríki og borg um aðkomu að verkefninu og hún hafi verið kynnt fyrir höfuðborgarstofu. Um haustið hafi fjörtíu til fimmtíu eintök verið prentuð til viðbótar og hafi þau verið gefin yfirmönnum sjónvarpsstöðva og lykilstarfsmönnum.

Fyrir liggur samkvæmt framansögðu að bók stefnanda var ekki boðin opinberlega til sölu eða dreift til almennings heldur var hún afhent einstökum aðilum til kynningar á því verkefni sem stefnandi stóð fyrir. Þá er ekki fallist á að útgáfa hundrað og fimmtíu eintaka geti talist álitsverður fjöldi. Telst ákvæði 2. mgr. 2. gr. höfundalaga nr. 73/1972 því ekki uppfyllt þannig að litið verði svo á að verk stefnanda hafi verið gefið út í skilningi höfundalaga.

Fyrir liggur að titill á bók stefnda er sá sami og titill bókar stefnanda. Þá er umgjörð um bókartitilinn, eða myndmerki, nákvæmlega það sama. Í ljósi þess sem hér að framan er rakið er ekki fallist á að bókartitill stefnanda njóti verndar samkvæmt 51. gr. höfundalaga nr.73/1972.

Stefnandi byggir jafnframt á því að með því að nota sama bókartitil hafi stefndi brotið gegn lögum nr. 57/2005. Feli sú notkun í sér ólögmæta og refsiverða viðskiptahætti af hálfu stefnda í skilningi laganna. Fyrir liggur að bók stefnanda var ekki til sölu á almennum markaði og var eingöngu afhent sérstökum aðilum til kynningar á tilteknu verkefni. Verður því ekki séð að ákvæði umræddra laga taki til þessa ágreinings. Þá hefur stefnandi ekki sýnt fram á að hann hafi tryggt sér rétt til bókartitils eða myndmerkis á grundvelli vörumerkjalaga.

Þegar allt framanritað er virt er ekki fallist á með stefnanda að stefndi hafi gerst sekur um brot á lögum nr. 73/1972 gagnvart stefnanda. Engin efni eru því til að dæma stefnda til refsingar og ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að hver aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, Gag ehf. og S-kk-nf M. H-kk-nf, skulu vera sýknir af kröfum stefnanda, Kárahnjúka ehf.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf