E-3360/2010

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 3. mars 2011, var höfðað af T-x-x H-x-x Z-x-x, Engjaseli 87 í Reykjavík, gegn S-kk-þgf G-kk-þgf G-kk-þgf, Lindarbraut 13 á Seltjarnarnesi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verið gert að greiða stefnanda 1.832.207 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, af 418.006 krónum frá 1. júlí 2007 til 1. ágúst 2007, af 785.120 krónum frá 1. ágúst 2007 til 1. september 2007, af 1.058.202 krónum frá 1. september 2007 til 1. október 2007, af 1.407.878 krónum frá 1. október 2007 til 1. nóvember 2007 og af 1.832.207 krónum 1. nóvember 2007 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001 er leggist við höfuðstól á tólf mánaða fresti. Inn á skuldina hafi verið greidd innborgun 31. október 2007, 660.000 krónur, og tekið fram að tillit verði tekið „til hennar við uppgjör kröfunnar á innborgunardegi“. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Í greinargerð krafðist stefndi aðallega frávísunar málsins, til vara sýknu af kröfum stefnanda og til þrautavara að krafa stefnanda yrði stórlega lækkuð. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins. Í þinghaldi 3. september 2010 féll stefndi frá frávísunarkröfunni.

II.

Málsatvik

Stefnandi, sem er pólskur ríkisborgari, kom hingað til lands fyrir milligöngu vinnumiðlunar í Póllandi sem ber heitið Progress. Samkvæmt samningi, sem hann undirritaði við fyrirtækið, skuldbatt það sig til að hafa milligöngu um starf fyrir stefnanda sem bílamálara, en fremsta blaðsíðan í samningi þessum, sem er á pólsku, liggur fyrir í íslenskri þýðingu löggilts skjalaþýðanda. Þar er nafn vinnuveitanda tilgreint Bílanes ehf., Bygggörðum 8 á Seltjarnarnesi og er ráðningartíminn sagður vera frá 28. maí 2007 til 28. maí 2008. Um kjör sagði í samningnum að launin væru 850 íslenskar krónur brúttó á klukkutíma en 1.530 krónur brúttó fyrir yfirvinnutímann. Vinnutíminni ætti að vera átta klukkustundir á dag fimm daga vikunnar en þess var jafnframt getið að möguleiki væri á yfirvinnu. Þá sagði í samningnum í íslenskri þýðingu: „Frí: 2 dagar af greiddu orlofi á mánuði.“ Varðandi húsnæði kom fram í samningnum að stefnandi skyldi greiða það „úr eigin vasa frá 25.000 til 35.000 íslenskar krónur“. Þá þyrfti hann að greiða mat úr eigin vasa sem og ferð til „atvinnuveitanda og til baka heim“.

Fram er komið í málinu að stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda með þessum kjörum í maílok 2007 en að hann hafi hætt störfum í október 2007. Í málinu liggja fyrir launaseðlar frá stefnda um launagreiðslur til stefnanda fyrir júní, júlí, ágúst, september og október það ár. Samkvæmt þeim á stefnandi að hafa fengið 1.287.612 krónur í laun frá stefnda á þessu tímabili. Auk orlofsgreiðslna, lífeyrisgreiðslna og staðgreiðslu skatta voru meðal frádráttarliða á launaseðlunum fyrir fram greidd laun, sem samtals eiga að hafa numið 1.498.847 krónum á þessu tímabili, og húsaleiga, sem hafi samtals numið 90.000 krónum. Í heild námu frádráttarliðir á öllu starfstímabilinu 2.046.529 krónum. Meðal launaliða var orlof, sem tilgreint var 10,17%, og þess getið að það hefði verið dregið frá og „lagt í banka“. Fram kemur á launaseðlum þessum að laun séu greidd í peningum.

Í málinu liggja fyrir fjögur bréf frá FIT félagi iðn- og tæknigreina frá 19. september, 29. október, 12. nóvember og 24. nóvember 2008 þar sem stefndi er fyrst krafinn um greiðslu á 1.828.851 krónu en síðar um greiðslu á 1.129.428 krónum vegna vangreiddra launa stefnanda ásamt orlofi og desember- og orlofsuppbót. Þá liggur fyrir innheimtubréf lögmanns stefnanda til stefnda frá 28. janúar 2009 þar sem höfuðstóll fjárkröfunnar var tilgreindur 1.832.207 krónur en jafnframt miðað við að 660.000 krónur kæmu til frádráttar kröfunni.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi reisir málatilbúnað sinn á því að hann hafi verið ráðinn til starfa sem bílamálari hjá stefnda. Stefnandi hafi áralanga starfsreynslu sem slíkur og notið starfsréttinda sem bílamálari í heimalandi sínu síðan 1983. Hann hafi notið réttar til þess að flytja með sér áunninn starfstíma gagnvart réttindum kjarasamninga, sem tengd væru starfstíma í viðkomandi starfsgrein hér á landi, sbr. III. kafla laga nr. 2/1993. Lágmarkstímagjald samkvæmt kjarasamningi, sem miða átti við fyrir starfsmann með fimm ára starfsaldur, hafi verið 1.178 krónur fyrir dagvinnu og 2.121 króna fyrir yfirvinnu en ekki 850 krónur í dagvinnu og 1.530 krónur í yfirvinnu, eins og miðað sé við á launaseðlum. Þá hafi hann samkvæmt kjarasamningi átt rétt til orlofslauna er næmu 11,11% af launum sínum. Stefnandi hafi ekki notið þessara kjara og reisir hann kröfur sínar á hendur stefnda á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki laun í samræmi við gildandi kjarasamning og uppfylla ekki aðrar samningsskyldur. Af hálfu stefnanda er því haldið fram að samkvæmt meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar beri að greiða laun í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi kjarasamningi.

Þá reisir stefnandi kröfur sínar á því að laun þau sem tilgreind hafi verið á launaseðlum hafi ekki nema að hluta verið greidd stefnanda í formi fyrirframgreiðslna. Heldur stefnandi því fram að hann hafi ekki fengið meira en 660.000 krónur greiddar í formi peninga frá stefnda með óreglulegum hætti yfir starfstíma hans. Takmarkaðar kvittanir liggi fyrir um mótttöku launa sem stefnandi telur styðja það að greiðslurnar hafi ekki verið meiri en hann heldur fram. Þær fjárhæðir sem tilgreindar séu á launaseðlum sem fyrir fram greidd laun séu ekki réttar. Eigi stefndi að bera sönnunarbyrði um að greiðsla vinnulauna hafi raunverulega átt sér stað en skylda til greiðslu launa hvíli lögum samkvæmt á stefnda sem vinnuveitanda stefnanda.

Stefnandi kveðst við útreikning kröfunnar ganga út frá unnum tímum samkvæmt launaseðlum, samtals 871 dagvinnutímum og 280 yfirvinnutímum, sem margfaldaðir séu með lágmarkstaxta samkvæmt kjarasamningi Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins, þ.e. 1.178 krónum fyrir dagvinnu og 2.121 krónu fyrir yfirvinnu. Síðan sé gert ráð fyrir frádrætti að fjárhæð 660.000 krónur sem stefnandi hafi fengið greitt upp í kröfu sína. Þá sé gerð krafa um orlof ofan á laun sem samkvæmt kjarasamningi hafi átt að vera 11,11% af launum. Fjárhæð orlofskröfunnar nemi 179.973 krónum. Stefnandi krefst enn fremur greiðslu ógreiddrar desemberuppbótar að fjárhæð 20.436 krónur og ógreiddrar orlofsuppbótar að fjárhæð 11.880 krónur.

Stefnandi hafnar því með öllu að heimilt sé að nýta kostnað stefnda, sem hann kveðst hafa haft af veru hans hér á landi, til skuldajafnaðar við launakröfu stefnanda á hendur stefnda, sbr. 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína með eftirfarandi hætti í stefnu:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 30.06.2007 01.07.2007 235.600 (dagvinna júní)

2. 30.06.2007 01.07.2007 182.406 (yfirvinna júní)

3. 31.07.2007 01.08.2007 193.192 (dagvinna júlí)

4. 31.07.2007 01.08.2007 173.922 (yfirvinna júlí)

5. 31.08.2007 01.09.2007 196.726 (dagvinna ágúst)

6. 31.08.2007 01.09.2007 76.356 (yfirvinna ágúst)

7. 30.09.2007 01.10.2007 188.480 (dagvinna september)

8. 30.09.2007 01.10.2007 161.196 (yfirvinna september)

9. 31.10.2007 01.11.2007 212.040 (dagvinna október)

10. 31.10.2007 01.11.2007 179.973 (orlof 11,11%)

11. 31.10.2007 01.11.2007 11.880 (orlofsuppbót)

12. 31.10.2007 01.11.2007 20.436 (desemberuppbót)

Samtals: 1.832.207

Samtals nemi stefnufjárhæðin því 1.832.207 krónum. Inn á skuldina hafi verið greiddar samtals 660.000 krónur og tekur stefnandi fram að tekið verði tillit til þeirrar fjárhæðar við uppgjör kröfunnar. Þar sem krafan hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir kveður stefnandi nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi vísar til eftirfarandi réttarheimilda til stuðnings kröfum sínum: Um réttindi stefnanda vísar hann til kjarasamnings Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr., til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7. og 8. gr. laganna, og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Þá kveðst stefnandi vísa til laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, einkum III. kafla laganna. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, kveðst stefnandi styðja við reglur III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun við lög nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi telur í greinargerð sinni að stefnandi hafi horfið úr starfi hjá sér fyrirvaralaust í október 2007. Þá hafi stefndi þurft að aðstoða hann á ýmsan hátt þegar hann kom til landsins. Þar á meðal hafi hann greitt fyrir stefnanda gistiheimili fyrstu tvær vikurnar auk þess sem stefnandi hafi haft afnot af bifreið í eigu stefnda og hann útvegað stefnanda ýmsa aðra muni. Stefnandi hafi margsinnis farið fram á fyrirframgreiðslu launa og hafi stefndi ávallt orðið við því en gerð sé grein fyrir þeim á launaseðlum stefnanda.

Stefnandi reisir sýknukröfu sína á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Aðilar hafi gert vinnusamning sín á milli þar sem stefnandi hafi tekið við starfi aðstoðarmanns bílasprautara. Fyrir þá vinnu hafi stefnandi átt að fá 850 krónur á tímann. Til samanburðar tekur stefndi fram að laun sérhæfðs aðstoðarmanns í iðnaðarstörfum með mikla faglega reynslu í iðngreininni hafi verið 804 krónur eftir fimm ára starfsreynslu hinn 1. janúar 2007.

Stefndi kveðst hafa skilað af sér öllum launaseðlum vegna stefnanda en þeir beri með sér að stefndi eigi inni hjá stefnanda. Stefnandi hafi ekki mótmælt þessum launaseðlum enda beri þeir með sér réttan tímafjölda stefnanda í vinnu hjá stefnanda.

Enn fremur vísar stefndi til þess að stefnandi hafi tekið við og kvittað fyrir fjórum greiðslum í októbermánuði 2007. Um sé að ræða greiðslu að fjárhæð 120.000 krónur hinn 3. október, 75.000 krónur hinn 10. október fyrir húsaleigu, 7.000 krónur hinn 18. október og 150.000 krónur hinn 29. október. Samtals hafi stefnandi því fengið 352.000 krónur greitt í októbermánuði en sú tala rími ekki við þær 150.000 krónur sem stefnandi segist hafi tekið við.

Þá telur stefndi að orlofsprósenta sé rétt í launaseðlum, þ.e. 10,17%, sbr. 1. mgr. 7. gr. laga nr. 30/1987 um orlof.

Telji dómurinn að stefnandi eigi ógreidd laun hjá stefnda er gerð krafa um að tekið verði mið af vinnusamningi aðila og miðað við að stefnandi hafi átt að fá 850 krónur fyrir hvern unninn tíma í dagvinnu og 1.530 krónur í yfirvinnu. Enn fremur byggir stefndi á því að líta verði til þess að staðið hafi verið skil á greiðslu orlofs, staðgreiðslu skatta auk annarra fríðinda sem stefnandi hafi notið hjá stefnda. Þá beri við útreikning desemberuppbótar að líta til þess að stefnandi hafi aðeins unnið í fimm mánuði hjá stefnda.

IV.

Niðurstaða

Í málinu liggur fyrir samningur um milligöngu pólskrar vinnumiðlunar um að stefnanda fari til starfa hjá Bílanesi ehf. tímabundið frá 28. maí 2007 til 28. maí 2008. Í samningi þessum er kveðið á um starfskjör og fleiri atriði í tengslum við dvöl stefnanda hér á landi, s.s. um kostnað af húsaleigu og uppihaldi. Samningur þessi er ekki undirritaður af hálfu Bílaness ehf. eða stefnda og ekki liggja fyrir gögn um samskipti fyrrgreinds einkahlutafélags eða stefnda við hina pólsku vinnumiðlun. Aftur á móti er óumdeilt að stefnandi starfaði hjá stefnda frá því í júní 2007 þar til í október sama ár. Það tímagjald sem tilgreint sé á launaseðlum eru þau sömu og fram kemur í samningi vinnumiðlunarinnar við stefnanda. Eins og málið liggur fyrir dóminum verður að leggja til grundvallar að stefndi hafi tekið við réttindum og skyldum Bílaness ehf. í tengslum við ráðningu stefnanda hingað til lands.

Stefndi byggir launakröfur sínar m.a. á því að kjör hans hafi átt að taka mið af ákvæðum framlagðs kjarasamnings Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins um lágmarkslaun iðnaðarmanna með sveinspróf. Þessu mótmælir stefndi og telur að fylgja beri þeim launakjörum sem samið hafi verið um milli aðila. Vísar stefndi m.a. til þess taxti samkvæmt sama kjarasamningi um laun sérhæfðra aðstoðarmanna í iðnaðarstörfum með mikla faglega reynslu í iðngreininni sé lægri en þau launakjör sem stefnandi hafi notið hjá stefnda og um var samið milli aðila.

Í ljósi mótmæla stefnda ber stefnandi sönnunarbyrðina fyrir því að hann eigi að njóta launakjara iðnaðarmanna með sveinspróf samkvæmt framlögðum kjarasamningi. Til að njóta þeirra lágmarkskjara er ljóst að stefnandi verður að sýna fram á að hafa sveinspróf eða hliðstæða menntun í bílamálun frá heimalandi sínu.

Í íslenskri þýðingu fyrrgreinds samnings kemur fram að milliganga vinnumiðlunarinnar lúti að starfi bílamálara. Í málinu liggur enn fremur fyrir skírteini frá pólskum yfirvöldum, dags. 27. október 1983, en þar segir í íslenskri þýðingu að stefnandi sé „sérmenntaður bílalakkmálari“. Þá hefur verið lagt fram í málinu skjal á ensku sem ber yfirskriftina „Confirmation of Employment for: Zalech Tomasz“. Þar er að finna lýsingu á starfinu en þar kemur fram að um sé að ræða starf fyrir mann með menntun í bílamálun (e. for a man with education in car paint jobs) og að viðkomandi þurfi að auki að hafa þekkingu á bílaréttingum. Óupplýst er hver hafi samið þessa lýsingu eða að stefnda hafi verið kunnugt um hana, en hann kveðst hafa leitað til íslensks ráðningarfyrirtækis og óskað eftir milligöngu hennar um ráðningu aðstoðarmanns bílasprautara.

Bílamálun er meðal löggiltra iðngreina hér á landi, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 940/1999 um löggiltar iðngreinar. Samkvæmt 9. gr. iðnaðarlaga nr. 42/1978 geta þeir einir, sem hafa sveinsbréf eða meistarabréf í iðngreininni, kennt sig við löggilta iðngrein. Rétt til iðnaðarstarfa í slíkum iðngreinum hafa meistarar, sveinar og nemendur í iðngreininni, sbr. 3. mgr. 8. gr. sömu laga. Þó eru í ákvæðinu veittar ákveðnar, þröngar undantekningar frá þessari kröfu.

Þegar stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda voru í gildi lög nr. 83/1993 um viðurkenningu á menntun og prófskírteinum. Þar kemur fram í 2. gr. að ríkisborgarar í aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins, sem Pólland átti aðild að þegar atvik þessi urðu, eigi meðal annarra rétt á að gegna hér á landi starfi sem löggildingu, leyfi eða aðra jafngilda viðurkenningu þurfi til, hvort heldur er sjálfstætt eða sem launþegar, með sömu skilmálum og gilda um íslenska ríkisborgara. Þó er ljóst af 3., 2. mgr. 4. gr. og 6. gr. laganna að til að starfa sem faglærður aðili við bílamálun hér á landi varð stefnandi að fá staðfestingu yfirvalda, í þessu tilviki iðnaðarráðherra eða annars stjórnvalds sem hann hafði falið að gefa út sveinsbréf, sbr. 3. mgr. 12. gr. iðnaðarlaga, á því að menntun hans samrýmdist þeim kröfum sem gerðar eru til bílamálara með sveinspróf hér á landi. Í málinu hafa ekki verið lögð fram nein gögn um að stefnandi hafi leitað slíkrar staðfestingar og af skýrslu stefnanda fyrir dómi mátti ráða að það hafi hann ekki gert. Ekki liggur því fyrir að stefnandi uppfylli skilyrði til að gegna starfi bílamálara hér á landi, sbr. 3. mgr. 8. gr. og 9. gr. iðnaðarlaga, þó að fyrir liggi pólskt skírteini um að hann sé „sérmenntaður bílalakkmálari“. Stefnandi hefur samkvæmt framansögðu ekki sýnt fram á að hann fullnægi skilyrði umrædds kjarasamnings til að njóta kjara iðnaðarmanns með sveinspróf og því ekki unnt að fallast á að rétt hafi verið að miða launakjör hans við þann taxta sem hann leggur til grundvallar. Því er ósannað að umsamin laun stefnanda hafi verið lakari en kjarasamningur kvað á um.

Af því eintaki kjarasamnings eða kaupgjaldsskrá, sem stefnandi hefur lagt fram í málinu, verður ekkert ráðið um hvort samið hafi verið um ríkari orlofsrétt en mælt er fyrir um í 3. gr. og 2. mgr. 7. gr. laga nr. 30/1987 um orlof. Samkvæmt framlögðum samningi um milligöngu hinnar pólsku vinnumiðlunar var ekki samið um orlofsrétt umfram það sem kveðið er á um í framangreindum ákvæðum laga um orlof. Því er ósannað að hann eigi orlofsrétt umfram það sem greinir á launaseðlum.

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst stefndi ávallt hafa greitt stefnanda fyrir fram í peningum þegar hann óskaði eftir því. Í fyrstu hafi stefnandi ekki verið látinn kvitta fyrir móttöku greiðslnanna en að eiginkona hans hafi haldið utan um þessar greiðslur og farið yfir þær með stefnanda eftir að tímaskýrslum hafði verið skilað. Kvað hann þessar fyrirframgreiðslur hafa verið tilgreindar á launaseðlum stefnanda.

Samkvæmt umræddum launaseðlum á stefnandi að hafa fengið 195.000 krónur greiddar í júní, 261.350 krónur í júlí, 290.721 krónu í ágúst, 287.629 krónur í september og 464.147 krónur í október. Brúttólaun stefnanda voru samkvæmt sömu launaseðlum 332.251 króna í júní, 291.796 krónur í júlí, 217.068 krónur í ágúst, 277.937 krónur í september og 168.560 krónur í október. Að teknu tilliti til annarra frádráttarliða á launaseðlunum en fyrirframgreiðslna voru nettólaun stefnanda 178.650 krónur í júní, 152.629 krónur í júlí, 114.137 krónur í ágúst, 175.482 krónur í september og 119.077 krónur í október. Að teknu tilliti til fyrirframgreiðslna samkvæmt launaseðlunum hefði stefnandi því átt að vera í skuld við stefnda við hver mánaðamót á starfstímanum og hún aukist smátt og smátt. Hafi skuldin 1. júlí átt að nema 16.350 krónum, 1. ágúst 125.071 krónu, 1. september 301.655 krónum, 1. október 413.802 krónum og 758.872 krónum í októberlok.

Stefnandi hefur allt aðra sögu að segja um þær greiðslur sem hann fékk frá stefnda á starfstímanum. Bar hann fyrir dómi að hann hefði þrisvar eða fjórum sinnum fengið fyrir fram greidd laun frá stefnda og kom það ítrekað fram í framburði hans. Af honum mátti enn fremur ráða að þær greiðslur hefðu verið inntar af hendi að hans ósk. Þá fyrstu hefði hann fengið skömmu eftir komuna til landsins og taldi hann að hún hefði verið 100.000 krónur. Því næst taldi hann sig hafa fengið aðra fyrirframgreiðslu sem hafi verið 5.000 til 10.000 krónur. Í næsta mánuði hafi hann fengið 120.000 krónur greiddar fyrir fram. Að lokum taldi hann sig hafa fengið 150.000 krónur greiddar í laun í október 2007 til að standa undir tryggingu fyrir húsaleigu en þá hafi fjölskylda hans verið komin til landsins. Aðspurður hvort hann hefði einnig fengið greidd laun við hver mánaðamót svaraði hann því játandi. Eins og fram hefur komið telur hann sig hafa fengið í heild greiddar 660.000 krónur í peningum frá stefnda yfir starfstímann, þar af fyrir fram 375.000 til 380.000 krónur.

Mikið ber því á milli aðila um umfang þeirra greiðslna sem stefndi á að hafa greitt stefnanda í peningum á starfstímanum. Launaseðlar, sem voru gefnir út af vinnuveitanda, veita ekki sönnur fyrir því hvað stefnandi fékk greitt út í hönd á tímabilinu frá stefnda, en samkvæmt þeim voru laun greidd út í peningum en ekki inn á reikning í banka. Eiginkona stefnda, sem hann kvað hafa haldið utan um greiðslu launa til stefnanda, gaf ekki skýrslu fyrir dómi og svo til engin gögn liggja fyrir um þessar fyrirframgreiðslur. Í málinu liggur þó fyrir tölvupóstur frá 3. september sem virðist stafa frá stefnanda (bilanes@mmedia.is) og var sendur til bókara fyrirtækisins. Þar segir orðrétt: „Tommi / 167 tímar dag / 36 yfir vinna / fyrirfram 182.000 kr.“ Tímafjöldinn er í samræmi við launaseðil fyrir ágúst 2007 en fyrirframgreiðslan samrýmist aftur á móti ekki því sem fram kemur á launaseðlinum. Bókarinn svaraði tölvupósti þessum þannig að búið væri að borga stefnanda „176.629 [krónum] of mikið svo að hann á ekkert inni og það dregst frá launum hans um næstu mánaðamót“. Þessi skuld stefnanda, sem þarna er vísað til, samrýmist heldur ekki framlögðum launaseðlum. Þá liggur fyrir tölvupóstur frá sama bókara frá 1. október 2007 til stefnda þar sem fram kemur að stefnandi eigi „ekkert inni“ og sé „í skuld upp á kr. 112.147 krónur“. Ekki verður séð hvernig sú skuld getur samrýmist því sem fram kemur á launaseðlum um uppsafnaða skuld stefnanda. Bókarinn gaf ekki skýrslu í málinu til að skýra þau samskipti sem tölvupósturinn ber með sér auk þess sem stefndi var ekki spurður sérstaklega út í þessa tölvupósta fyrir dómi. Í þessu ljósi telur dómurinn ekki unnt að leggja út frá þeim við sönnunarmat í málinu en óljóst er hvaða ályktun eigi að draga af þessum slitróttu gögnum.

Stefnandi lagði umrædda launaseðla fyrir dóminn en telur þá ranga um þær greiðslur sem hann á að hafa fengið á starfstímanum. Fyrir dómi bar hann að hann hefði einungis fengið launaseðla fyrir tvo fyrstu mánuðina sem hann starfaði hjá stefnda. Í ódagsettu bréfi frá FIT félagi iðn- og tæknigreina til lögmanns stefnanda, sem liggur fyrir í málinu, kemur fram að stefnandi hafi í desember 2007 leitað til stéttarfélagsins og óskað aðstoðar vegna vangreiddra launa sem hann taldi sig eiga inni hjá stefnda. Hafi fulltrúi félagsins þá farið á starfsstöð stefnda og óskað eftir því að fá afhenta launaseðla vegna vinnu stefnanda. Þeir hafi þá ekki legið fyrir en fulltrúanum greint frá því að þeir myndu verða sendir stéttarfélaginu. Af bréfinu má ráða að það hafi tekið nokkra mánuði að fá umbeðna launaseðla. Allt bendir til þess að þeir launaseðlar sem stefnandi lagði fyrir dóminn séu þeir launaseðlar sem stefndi lét stéttarfélaginu í té.

Í málinu liggja fyrir ljósrit nokkurra kvittana fyrir greiðslum stefnda til stefnanda sem allar eru dagsettar í október 2007. Er þar fyrst til að taka kvittun sem dagsett er 3. október 2007 fyrir greiðslu 120.000 króna til stefnanda. Þá er þar kvittun, dags. 10. október 2007, að upphæð 75.000 krónur. Á þeirri kvittun segir „Greitt T-kk-þgf vegna Á-kk-ef / húsaleiga“. Þá liggur einnig fyrir bankakvittun um millifærslu sömu upphæðar hinn sama dag með skýringunni „Millifært-húsaleiga tómasr“ en ætla verður að þar sé um sömu greiðslu að ræða. Því næst liggur fyrir kvittun, dags. 18. október 2007, að upphæð 7.000 krónur. Á þeirri kvittun er áritað að hún sé um greiðslu til stefnanda og greiðslan sundurliðuð í „Bæklingur húsnæði 5000 / Fyrirfram 2000 kr.“ Að lokum er þar kvittun, dags. 29. október 2007, um greiðslu 150.000 króna til stefnanda. Samtals er hér um að ræða greiðslur að upphæð 352.000 krónur. Fyrir dómi kannaðist stefnandi við undirritun sína á kvittanir þessar en taldi sig þó aðeins hafa fengið 150.000 krónur í fyrir fram greidd laun í október 2007. Aðilar voru þó ekki spurðir ítarlega út í þessar kvittanir við skýrslutökur. Ekki er með öllu hægt að útiloka að einhverjar þessara kvittana séu vegna greiðslna sem inntar höfðu verið af hendi fyrr á starfstímanum.

Í ljósi réttarsambands aðila verður að telja að það standi stefnda nær að tryggja sér sönnur um að þær launagreiðslur til stefnanda, sem hann heldur fram að stefnandi hafi fengið greiddar, hafi verið inntar af hendi, en auðvelt er fyrir launagreiðanda að búa svo um hnútana að hægt sé að sýna fram á greiðslu launa til starfsmanna. Með hliðsjón af því sem fram er komið í málinu er það mat dómsins að stefnda hafi hvorki með framlögðum gögnum, þ.m.t. þeim kvittunum sem að framan greinir, né framburði sínum fyrir dómi tekist að sýna fram á að hann hafi greitt stefnanda meira út í hönd en sem nemur þeim 660.000 krónum sem stefnandi heldur fram að hann hafi tekið við. Verður stefndi því að bera hallann af skorti á sönnun um að hafa greitt stefnanda umfram það.

Ekki er ágreiningur í málinu um þann tímafjölda og yfirvinnustundir sem stefnandi á að hafa unnið á starfstíma sínum. Eins og að framan greinir verður enn fremur að leggja til grundvallar þau umsömdu kjör sem fram koma á launaseðlunum. Brúttólaun stefnanda eru því réttilega tilgreind á þeim, samtals 1.287.612 krónur fyrir þá fimm mánuði sem stefnandi var við vinnu hjá stefnda, þar með talið orlof.

Krafa stefnanda er um vangreidd laun. Þar er ekki tekið tillit til frádráttar vegna orlofs, lífeyrissgreiðslna, staðgreiðslu skatta eða greiðslu til stéttarfélags eins og launaseðlar gefa til kynna að dregið hafi verið frá brúttólaunum stefnanda. Eftir sem áður hefur því ekki verið haldið fram af hálfu stefnanda að orlof hafi ekki verið lagt inn á bankareikning, eins og launaseðlar virðast bera með sér, eða að stefndi hafi ekki staðið skil á lífeyrisgreiðslum, staðgreiðslu skatta eða greiðslum til stéttarfélags. Við meðferð málsins beindi stefnandi engum áskorunum til stefnda um að leggja fram gögn um skil á þessum greiðslum en í greinargerð stefnda var fullyrt að staðið hefði verið skil á þeim. Engin rök hafa heldur verið færð fyrir því að frádráttur þessi hafi verið óheimill. Eins og málið liggur fyrir verður ekki fallist á að stefnandi eigi rétt á fullum launum á starfstímanum án tillits til þessara frádráttarliða.

Í málinu liggur enn fremur fyrir að húsaleiga var þrívegis dregin frá launum stefnanda, samtals 90.000 krónur. Málatilbúnaður stefnanda felur m.a. í sér að stefnandi óskar dóms um vangreidd laun án tillits til þessa frádráttar. Ekki liggur fyrir að aðilar hafi samið um að launagreiðanda væri heimilt að skuldajafna kröfu vegna húsaleigu á móti launakröfu stefnanda. Óheimilt er að greiða laun með skuldajöfnuði nema sérstaklega hafi verið samið um það áður, sbr. 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups. Með hliðsjón af þessu verður ekki tekið tillit til þessa frádráttar við uppgjör á launakröfu stefnanda.

Samkvæmt framansögðu ber að leggja til grundvallar að stefnda hafi borið að greiða stefnanda laun við hver mánaðamót án tillits til fyrirframgreiðslna og húsaleigu í samræmi við eftirfarandi sundurliðun:

Júní Launaliðir kr. Frádráttarliðir kr.

Dagvinna: 170.000 Orlof lagt í banka: 30.671

Yfirvinna: 131.580 Lífeyrissjóður: 13.290

Orlof: 30.671 Staðgreiðsla skatta: 79.640

Samtals: 332.251 Samtals 123.601

Launakrafa: 332.251 - 123.601 = 208.650 kr.

Júlí Launaliðir kr. Frádráttarliðir kr.

Dagvinna: 139.400 Orlof lagt í banka: 26.936

Yfirvinna: 125.460 Stéttarfélag: 2.649

Orlof: 26.936 Lífeyrissjóður: 11.672

Samtals: 291.796 Staðgreiðsla skatta: 67.910

Samtals: 109.167

Launakrafa: 291.796 - 109.167 = 182.629 kr.

Ágúst Launaliðir kr. Frádráttarliðir kr.

Dagvinna: 141.950 Orlof lagt í banka: 20.038

Yfirvinna: 55.080 Stéttarfélag: 1.970

Orlof: 20.038 Lífeyrissjóður: 8.683

Samtals: 217.068 Staðgreiðsla skatta: 42.285

Samtals: 72.976

Launakrafa: 217.068 - 72.976 = 144.092 kr.

September Launaliðir kr. Frádráttarliðir kr.

Dagvinna: 136.000 Orlof lagt í banka: 25.657

Yfirvinna: 116.280 Stéttarfélag: 2.523

Orlof: 25.657 Lífeyrissjóður: 11.117

Samtals: 277.937 Staðgreiðsla skatta: 63.158

Samtals: 102.455

Launakrafa: 277.937 - 102.455 = 175.482 kr.

Október Launaliðir kr. Frádráttarliðir kr.

Dagvinna: 153.000 Orlof lagt í banka: 15.560

Orlof: 15.560 Stéttarfélag: 1.530

Samtals: 168.560 Lífeyrissjóður: 6.742

Staðgreiðsla skatta: 25.651

Samtals: 49.483

Launakrafa: 168.560 - 49.483 = 119.077 kr.

Án tillits til innborgana nam heildarlaunakrafa stefnanda því við starfslok 829.930 krónum. Þá er óumdeilt að stefnandi átti rétt á að fá greidda orlofsuppbót og desemberuppbót við starfslok hjá stefnanda en ekkert liggur fyrir um að það hafi hann fengið. Stefndi krefst þess að þessar greiðslur verði reiknaðar hlutfallslega miðað við starfstíma. Fallast ber á það enda hefur stefnandi ekki sýnt fram á að hann eigi rétt á fullri orlofsuppbót og desemberuppbót fyrir vinnu í þá fimm mánuði sem hann starfaði hjá stefnda. Í stefnu er ekki skýrt á hvaða grundvelli þessi kröfuliður er fundinn út. Samkvæmt framlögðum kjarasamningi var desemberuppbót 41.800 krónur á árinu 2007 og orlofsuppbót 23.000 krónur á orlofsárinu sem hófst 1. maí 2007. Samkvæmt því ber stefndi að greiða honum 17.417 krónur ((41.800/12)x5) í ógreidda desemberuppbót og 9.583 krónur ((23.000/12)x5) í ógreidda orlofsuppbót. Heildarkrafa stefnanda nemur því 856.930 krónum.

Kröfugerð stefnanda gerir ráð fyrir aðeins einni innborgun inn á launakröfu stefnanda sem hafi verið innt af hendi 31. október 2007. Eigi hún að koma til frádráttar áföllnum launakröfum ásamt dráttarvöxtum á þeim degi. Í skýrslu sinni fyrir dómi bar stefnandi eftir sem áður að hann hefði fengið þrjár til fjórar greiðslur meðan hann starfaði hjá stefnda í júní, júlí og október. Hvað sem þessu líður var af hálfu stefnda hvorki gerð sérstök athugasemd við þessa framsetningu á kröfugerð stefnanda í greinargerð né vikið að þessu atriði við munnlegan málflutning. Ber því að leggja hana til grundvallar við úrlausn málsins.

Ekki er ágreiningur um dráttarvaxtakröfu stefnanda. Samkvæmt öllu framangreindu ber stefnda að greiða stefnanda 856.930 krónum í vangreidd laun með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir en innborgun að fjárhæð 660.000 krónur hinn 31. október 2007 kemur til frádráttar kröfunni.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 segir að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Samkvæmt þessu er óþarfi að kveða á um höfuðstólsfærslu framangreindra vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Í málinu var lögð fram staðfesting um móttöku umsóknar um greiðsluaðlögun stefnda. Samkvæmt 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga kemur það ekki í veg fyrir að stefnandi fái dóm fyrir kröfu sinni.

Í ljósi úrslita málsins, og með hliðsjón af því sem fyrir liggur um sáttaboð stefnda á frumstigum málsins, þykir rétt að stefndi greiði hluta af málskostnaði stefnanda, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem þykir hæfilega ákveðinn 100.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið L-kvk-nf S-kvk-nf hdl. v. H-kvk-ef E. H-kvk-ef hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf hdl.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, S-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnanda, T-x-x H-x-x Z-x-x, 856.930 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 208.650 krónum frá 1. júlí 2007 til 1. ágúst 2007, af 391.279 krónum frá þeim degi til 1. september 2007, af 535.371 krónu frá 1. september 2007 til 1. október 2007, af 710.853 krónum frá 1. október 2007 til 1. nóvember 2007 og af 856.930 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar komi 660.000 krónur sem greiddar voru 31. október 2007.

Stefndi greiði stefnanda 100.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf.