S-674/2006

Ár 2006, föstudaginn 29. september, er dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur háð í Dómhúsinu við Lækjartorg af J-kk-þgf J-kk-þgf héraðsdómara og dómur kveðinn upp í máli nr. S-674/2006: Ákæruvaldið gegn [X], sem dómtekið var í gær að loknum munnlegum málflutningi.

Lögreglustjórinn í Reykjavík höfðaði málið með ákæru útgefinni 2. maí 2006 á hendur ákærða, [X, fæddum 1968], til lögheimilis að [...], Borgarnesi, „fyrir líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 7. janúar 2006, á heimili fyrrum sambúðarkonu sinnar, [A], [fæddrar 1968], að [...], Reykjavík, slegið hana hnefahögg í höfuð og líkama svo að hún féll í gólfið og misþyrmt henni með öðrum hætti með þeim afleiðingum að hún fékk kúlu á hnakka, mar á bak við hægra eyra og bólgnaði á eyranu, bólgnaði og marðist í andliti, marðist yfir rifjum vinstra megin og á báðum handleggjum.“

Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981 og 110. gr. laga nr. 82/1998 og þess krafist af hálfu ákæruvaldsins að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Í ákæru er einnig bótakrafa [A] og segir þar að [A] krefjist þess í málinu að ákærði verði dæmdur til greiðslu bóta að fjárhæð 536.648 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar vegna lögmannsaðstoðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Ákærði krefst sýknu af refsikröfu ákæruvaldsins, en ellegar vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin. Þá er krafist frávísunar á framlagðri bótakröfu, til vara sýknu, en að því frágengnu verði bætur lækkaðar verulega.

I.

Aðfaranótt laugardagsins 7. janúar 2006 kl. 03:55 leitaði [A] á slysadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss (LSH). Hún kvaðst þangað komin vegna ofbeldis af hálfu ölvaðs sambýlismanns síns, ákærða í málinu. Í vottorði H-kk-ef Ó-kk-ef læknis á LSH, sem skoðaði [A] sömu nótt, er haft eftir konunni að ákærði hefði togað í hár hennar og slegið hana ítrekað með hnefum í andlit, hnakka og vinstri hluta brjóstkassa. Við skoðun hafi greinst stór kúla á hnakka, um 4 sm í þvermál, mar bak við hægra eyra og roði og bólga á því utanverðu, mikið mar undir hægra auga og vægara mar undir því vinstra, bólga í kringum nef, sem valdið hefði nasablæðingu, hnefastór marblettur yfir rifjum vinstra megin og loks litlir marblettir á framhandleggjum. Í samantekt læknisins segir að [A] hafi borið þess greinileg merki að hafa fengið nokkur högg í andlit og á hnakka, þungt högg í síðu og einnig högg á framhandleggi er samrýmist vel áverkum, sem menn hljóti þegar þeir reyna að bera fyrir sig hendur í varnarskyni.

Um kl. 06 að morgni óskaði [A] eftir því við vakthafandi lögreglumann á slysadeild að hún fengi fylgd heim til að sækja rúmlega ársgamlan son sinn og yrði því næst ekið í Kvennaathvarfið. U-kk-nf M-kk-nf Á-kk-nf fór á slysadeild vegna þessa. Í frumskýrslu lögreglumannsins, sem hann staðfesti fyrir dómi, segir að [A] hafi borið áverka vinstra megin í andliti, á kinnbeini og undir auga. Áfengislykt hafi lagt frá vitum hennar. [A] hafi greint frá því að ákærði hefði lamið hana í andlit og bak með krepptum hnefa og hún slegið hann nokkrum sinnum til baka með flötum lófa í andlitið. Að sögn U-kk-ef hefði [A] verið óttaslegin þegar hann ræddi fyrst við hana og hún óttast um öryggi sonar síns.

[A] fór ótilkvödd á lögreglustöð mánudaginn 9. janúar og lagði fram kæru á hendur ákærða fyrir líkamsárás og heimilisofbeldi. Hún kvað ákærða eiga við áfengisvandamál að stríða; hann færi iðulega út um helgar og kæmi heim næsta dag. Hefði þetta valdið mikilli togstreitu í sambandi þeirra og oft leitt til ofbeldis af hans hálfu. [A] greindi annars frá því að þau hefðu verið í matarboði að kvöldi föstudagsins 6. janúar og drukkið rauðvín, en síðan farið heim og sest fyrir framan sjónvarp. Þau hefðu fengið sér bjór, en ákærði verið órólegur og henni virst sem hann langaði út á lífið. Að sögn [A] hefði hún verið í anddyri íbúðarinnar þegar ákærði hefði skyndilega veist að henni, hrint henni til og gripið í hana þegar hún hefði reynt að losna frá honum. Leikurinn hefði síðan borist inn í eldhús, þar sem ákærði hefði greitt henni högg aftan á hnakka. Þaðan hefði hún flúið fram í anddyri að nýju, ákærði elt hana og slegið hana þungt högg vinstra megin í andlitið. [A] kvaðst hafa vankast við höggið og fallið á gólfið. Þar hefði hún grátið og öskrað, en við það hefði ákærði róast og farið að hugga son þeirra, sem hefði vaknað við hamaganginn. Í framhaldi hefði ákærði beðið hana afsökunar, en jafnframt sagt að þetta væri allt henni að kenna.

Ákærði var yfirheyrður 20. janúar. Hann greindi frá atburðum á sama veg og [A] fram til þess tíma er þau hefðu setið fyrir framan sjónvarpið og verið að sötra bjór. Að sögn ákærða hefði hann þá spurt [A] hvort henni væri ekki sama þótt hann skryppi á bar og fengi sér 1-2 bjóra, en hún verið ósátt við það. Hann hefði síðan verið að klæða sig í skó í anddyrinu þegar [A] hefði borið að og hún slegið hann fyrirvaralaust í andlitið, svo að blætt hefði úr nefi. Í framhaldi hefði hann ýtt við henni og patað höndum út í loftið til að verjast frekari árásum. [A] hefði aðeins náð þessu eina höggi og hann slegið hana einhver högg á móti, þó ekki með krepptum hnefa. Hann kvað átökin síðan hafa borist inn í eldhús og þar hefði þeim linnt eftir að [A] hefði rekist í borð og dottið á gólfið. Í framhaldi hefði hún farið að gráta og hann reynt að hugga hana, en í kjölfarið hefði hún farið með leigubifreið á slysadeild. Aðspurður bar ákærði á móti því að eiga við áfengisvandamál að stríða og þrætti fyrir að hafa nokkru sinni lagt hendur á [A]. Þá mótmælti hann lýsingu [A] á atburðum og áréttaði að þau hefðu átt mjög rólega og ástríka samverustund umrætt kvöld eða nótt, allt fram til þess er hún hefði skyndilega ráðist á hann. Fram kom í skýrslunni að ákærði væri fluttur út af heimili þeirra [A] og dveldi ýmist hjá bróður sínum eða móður.

Meðal gagna málsins eru fimm ljósmyndir af áverkum [A], sem munu hafa verið teknar á heimili hennar 11. janúar og bárust lögreglu 7. febrúar. Myndirnar sýna, svo ekki verður um villst, mar á hægra eyra konunnar, útbreitt mar á hægri vanga og glóðarauga, marblett á utanverðum hægri framhandlegg og ætlað mar á vinstri síðu.

Ákærða voru sýndar umræddar ljósmyndir við yfirheyrslu 23. febrúar, sem og fyrrnefnt áverkavottorð H-kk-ef Ó-kk-ef læknis. Hann kvaðst engu vilja breyta í sínum framburði, áréttaði að [A] hefði dottið á borð í átökum þeirra í eldhúsinu, sem og stól, og sagði hana hljóta að hafa fengið áverka sína við fallið. Ákærða var sama dag birt bótakrafa [A] og vísaði ákærði kröfunni alfarið á bug.

II.

Fyrir dómi neitaði ákærði sök alfarið. Hann lýsti atvikum á þann veg að umrætt föstudagskvöld hefðu hann og [A] farið í matarboð hjá móður hans, [A] neytt töluverðs áfengis, en hann drukkið lítið sem ekkert. Þau hefðu síðan farið heim, ákærði dekrað við hana, þau sest fyrir framan sjónvarp og fengið sér bjór. Lýsti ákærði þessu nánar þannig, að „allt kvöldið var hennar kvöld“. Þegar komið hefði verið fram yfir miðnætti hefði [A] verið orðin svolítið ölvuð. Um svipað leyti hefði ákærði orðað að hann langaði til að kíkja á bar og fá sér nokkra drykki. [A] hefði brugðist illa við þessu og hún „umturnast“. Þegar hann síðan hefði staðið frammi í anddyri og verið að klæða sig í skó hefði hún skyndilega ráðist á hann í æðiskasti, greitt honum hnefahögg í andlitið og blóð tekið að laga úr nefi hans. Að sögn ákærða hefðu fleiri hnefahögg fylgt á eftir og hann brugðist við með því einu að baða út höndum sér til varnar. Í kjölfarið hefði komið til handalögmála, sem borist hefðu inn í eldhús. Þar hefði [A] fallið á stól, síðan borð og þaðan dottið niður á gólf. Hún hefði þá byrjað að gráta og sagst vera slösuð. Hann hefði í framhaldi hvatt hana til að fara á slysadeild og fylgt því eftir með að panta leigubifreið. Ákærði kvað alrangt að hann hefði greitt [A] hnefahögg í höfuð eða líkama meðan á áflogunum hefði staðið og sagðist aðeins hafa reynt að verjast þegar hún hefði ráðist á hann eins og óarga dýr. Hann hefði því aldrei slegið hana vísvitandi. Hins vegar gæti hún hafa hlotið einhverja marbletti í átökum þeirra og eins þegar hún hefði hrasað í eldhúsinu, en ákærði sagði mjög lítið þurfa til að [A] fengi marbletti. Ákærða var í framhaldi lesinn sá framburður hans hjá lögreglu 20. janúar 2006, að [A] hefði aðeins náð einu höggi á hann og hann slegið hana á móti nokkur högg, þó ekki með hnefa. Aðspurður staðfesti ákærði þá frásögn sína. Hann kvaðst aldrei fyrr hafa lagt hendur á [A]. Hann gat þess einnig að hann hefði farið í áfengismeðferð í kjölfar nefndra atburða og ekki bragðað áfengi síðan. Um mánuði síðar hefðu hann og [A] tekið upp sambúð að nýju og byggju nú að [...], þótt hann ætti lögheimili annars staðar. Þegar ákærði var inntur eftir afstöðu sinni til bótakröfu [A] kvaðst hann lítið hafa um hana að segja, sagði þó sjálfsagt að hann greiddi útlagðan kostnað vegna koma hennar á slysadeild og bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, en kröfu um miskabætur taldi ákærði hneykslanlega.

[A] bar fyrir dómi að hún og ákærði hefðu verið í matarboði hjá móður hans að kvöldi föstudagsins og neytt léttvíns. Hann hefði beðið móður sína um pössun, en hún reiðst og skammað hann fyrir endurlaust næturgöltur. Því næst hefði hún rekið ákærða heim og sagt honum að vera góðan við [A]. Þau hefðu farið heim um kl. 01 og þá verið „í ágætis gír“, sest fyrir framan sjónvarp og fengið sér bjór. Þegar bjórinn hefði verið búinn hefði [A] áttað sig á því að ákærði væri líka horfinn, hún því kíkt eftir honum og séð hann klæða sig í skó í anddyrinu. Að sögn [A] hefði hún brugðist illa við og reynt að koma í veg fyrir að ákærði færi út með því að taka í hönd hans. Við það hefði ákærði byrjað að hrinda henni til og frá og þannig upphafist átök, sem borist hefðu inn í eldhús. Þar hefði ákærði tuskað hana til, hrint henni á borð og greitt henni mjög fast „karate“ högg, svo hún hefði fallið á gólfið. [A] bar að hún hefði reiðst fyrir vikið, sprottið á fætur og slegið ákærða fremur fast högg í andlitið með flötum lófa. Því næst hefði hún flúið, en verið litið við á flóttanum og þá fengið feikna hnefahögg hægra megin í andlitið með þeim afleiðingum að hún hefði fallið aftur á gólfið. Þar hefði hún legið örmagna, grátið og skolfið og ákærði þá loks linnt látum og hringt fyrir hana í leigubifreið. Fyrir [A] var lesin atvikalýsing úr læknisvottorði H-kk-ef Ó-kk-ef, sem rakin er í I. kafla að framan. Í framhaldi staðfesti hún þá lýsingu, gat þess að hárflygsur hefðu losnað þegar ákærði hefði togað í hár hennar, en sagðist jafnframt aðeins muna með fullri vissu eftir tveimur höggum, annars vegar í hnakka og hins vegar í andlit. Aðra marbletti taldi hún hafa komið við þétt handtök ákærða. Þegar [A] var kynntur framburður ákærða um sömu atburði sagði hún einfaldlega að hann væri í stöðugri afneitun og þætti henni verst að hann skyldi ekki sýna meiri iðrun. Þau hefðu engu síður tekið upp sambúð að nýju í apríl síðastliðnum, í kjölfar áfengismeðferðar ákærða og hefði hann ekki bragðað vín síðan. Sambúðin gengi vel, en því miður hefði aldrei mátt ræða umrædda atburði eða annað ofbeldi, sem hann hefði beitt hana í fyrri sambúð. [A] taldi dvöl sína í Kvennaathvarfinu þó hafa orðið til þess að ákærði gæti ekki eytt öllum staðreyndum strax, kennt henni um hvernig farið hefði og allt farið í fyrra horf í samskiptum þeirra. Í framhaldi var [A] spurð um afstöðu sína til refsingar á hendur ákærða og kvaðst hún ekki vilja að hann hlyti fangelsisdóm, heldur aðeins að hann gerði sér grein fyrir því hvert stendi ef hann héldi svona áfram. Þá kvaðst hún ekki vilja fá dæmdar bætur úr hendi ákærða.

H-kk-nf Ó-kk-nf staðfesti títtnefnt læknisvottorð og bar að hann hefði skráð nákvæma frásögn [A] á atburðum jafnóðum og hún hefði verið sögð. Hann kvað einsætt að áverkar í andliti, á hnakka og vinstri síðu [A] væru eftir högg, langlíklegast hnefahögg, en ekki eftir fall á stól, borðbrún eða annað slíkt. Nefndir áverkar og aðrir hefðu samrýmst lýsingu [A] á atburðarás og taldi H-kk-nf útilokað að þeir hefðu hlotist fyrir sakir kinnhests.

III.

Ákærða og [A] ber saman um atburðarás í öllum meginatriðum fram til þess tíma er ákærði mun hafa verið á leið út úr íbúð þeirra umrædda nótt. Hefur [A] verið stöðug í þeirri frásögn frá upphafi, en ákærði fært til betra efnis lýsingu á áfengisneyslu [A] og um leið gert lítið úr eigin neyslu. [A] hefur einnig verið staðföst í frásögn sinni af upphafi átaka þeirra í milli, hvernig átökin hafi borist inn í eldhús og þeim lyktað með bylmingshöggi ákærða í andlit hennar. Fyrir dómi hefur hún þó fremur dregið úr en í og aðeins viljað fullyrða að ákærði hafi greitt henni tvö högg, annað á hnakka og hitt í andlitið. Aðra áverka hafi hún hlotið við hrindingar, pústra og föst handtök ákærða. Ákærði hefur á hinn bóginn verið reikull á köflum í frásögn sinni. Þannig skýrði hann lögreglu frá því að [A] hefði aðeins slegið hann eitt högg og hann á móti slegið hana fleiri en eitt högg, þó ekki með hnefum. Fyrir dómi lýsti ákærði því hins vegar að [A] hefði látið hnefahögg dynja á honum og hann ekki gert annað en að baða út höndum í sjalfsvörn. Þegar ákærða var síðan kynntur framburður sinn hjá lögreglu um sama efni sagði hann þá frásögn vera rétta.

Framangreint misræmi í framburði ákærða er til þess fallið að draga úr trúverðugleika frásagnar hans í samanburði við vitnisburð [A]. En fleira kemur til. Ber fyrst að nefna vætti H-kk-ef Ó-kk-ef læknis á slysadeild LSH, sem hlýddi á fyrstu frásögn [A] um ætlað ofbeldi ákærða umrædda nótt og skráði hana í vottorð sitt. Ber þeim saman um að hún hafi greint frá atvikum á þann veg, sem lýst er í vottorðinu. Þá hefur læknirinn borið fyrir dómi að frásögn [A] af ætlaðri árás samrýmist fyllilega þeim áverkum, sem hann hefði greint við líkamsskoðun um nóttina. Þá liggur fyrir í málinu vitnisburður U-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögreglumanns um að [A] hafi verið óttaslegin á slysadeild, hún beðið um lögreglufylgd heim til ákærða og síðan fengið lögreglu til að fara með hana í Kvennaathvarfið. Verður trauðla séð hvaða ástæðu [A] hefur haft til að óttast ákærða, ef framburður hans um atburði er á rökum reistur.

Að því virtu, sem nú hefur verið rakið, telur dómurinn að leggja megi til grundvallar vitnisburð [A] fyrir dómi, sem studdur er öðrum gögnum. Samkvæmt því er hafið yfir skynsamlegan vafa í skilningi 45-48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að ákærði hafi umrætt sinn veist að [A] með líkamlegu ofbeldi, slegið hana eitt högg í hnakka og annað, hnefahögg, í andlit, svo að hún féll á gólfið í íbúð þeirra og að áður hafi hann misþyrmt henni á annan hátt, allt með þeim afleiðingum, sem lýst er í ákæru. Er ákærði þannig sannur að sök um líkamsárás og þykir háttsemin rétt færð til refsiákvæða í ákærunni.

IV.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður orðið uppvís að refsiverðri háttsemi. Ber að horfa til þessa við ákvörðun refsingar. Að því frátöldu á hann sér engar málsbætur, enda eiga hér hvorki við ákvæði 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 12. gr. laga nr. 20/1981 og 4. gr. laga nr. 83/2005, né heldur sjónarmið 4. töluliðs 74. gr. hegningarlaganna. Á hinn bóginn horfa mörg atriði til refsiþyngingar. Ber fyrst að nefna að brot ákærða var framið innan veggja heimilis [A], sem nýtur friðhelgis, en þar mátti hún vænta þess að vera óhult fyrir árásum annarra í einkalífi sínu og fjölskyldunnar, sbr. 1. töluliður 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði braut gegn þeirri helgi með freklegum hætti og olli henni tjóni á líkama og sál, sbr. 2. töluliður 1. mgr. 70. gr. Þá ber að líta til aldurs ákærða, sem var 37 ára þegar hann framdi brotið, sbr. 4. töluliður, sem og 6. og 7. töluliðar, en að áliti dómsins var árás ákærða í senn fólskuleg og tilefnislaus og gekk hann til verksins af heift og linnti ekki látum fyrr en [A] lá grátandi og særð á gólfi íbúðarinnar. Að þessu virtu og einnig með hliðsjón af hæstaréttardómi 28. apríl 2005 í máli nr. 2/2005 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjóra mánuði.

Með hliðsjón af alvarleika brotins orkar tvímælis hvort ákærði eigi að njóta þess hagræðis að refsing hans sé bundin skilorði. Með vísan til nefnds hæstaréttardóms, þess að ákærði og [A] hafa tekið upp sambúð að nýju og eiga saman ungabarn og síðast en ekki síst í ljósi þess að [A] hefur sjálf beðið honum griða með tilliti til refsiákvörðunar þykir mega ákveða að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum fimm árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

V.

Ákærða hefur verið dæmt refsiáfall í málinu. Ber því að öllu jöfnu að dæma um bótakröfu [A], sbr. 1., 2. og 4. mgr. 172 gr. laga um meðferð opinberra mála. Þegar það er hins vegar virt að [A] lýsti því yfir fyrir dómi að hún óskaði ekki eftir að fá dæmdar bætur úr hendi ákærða verður að líta svo á að hún hafi fallið frá bótakröfu sinni, að minnsta kosti að svo stöddu, í skilningi 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ber þegar af þeirri ástæðu að vísa frá dómi kröfu hennar um tímabundið atvinnutjón (30.000 krónur), kröfu hennar um útlagðan kostnað (6.648 krónur) og kröfu um 500.000 króna miskabætur. Eftir stendur krafa um bætur vegna lögmannskostnaðar við að halda fram kröfugerð í málinu á hendur ákærða, sbr. 4. mgr. 172. gr. laganna um meðferð opinberra mála. Er sú krafa í eðli sínu skaðabótakrafa og miðast við að [A] verði skaðlaus af reikningi lögmanns síns, sem hljóðar á 182.548 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Liggur ekki annað fyrir en að [A] verði krafin um þá fjárhæð, sem studd er tímaskýrslu lögmannsins. Að þessu virtu og með vísan til 171. gr. og 2. og 4. mgr. 172 gr. téðra laga ber að dæma ákærða til greiðslu þess kostnaðar.

VI.

Samkvæmt framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð opinberra mála ber einnig að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar, en til hans teljast óhjákvæmileg útgjöld vegna rannsóknar máls og meðferðar fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 164. gr. laganna. Samkvæmt sakarkostnaðaryfirliti nemur áfallinn kostnaður 23.200 krónum vegna áverkavottorðs [A], sem telst eðlilegur kostnaður í skilningi 1. mgr. 164. gr. Við þá fjárhæð bætast nú málsvarnarlaun J-kk-ef Á-kk-ef héraðsdómslögmanns, skipaðs verjanda ákærða á rannsóknar- og dómsstigi málsins. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda þykja málsvarnarlaunin hæfilega ákveðin 200.000 krónur, sem tiltekin eru í dómsorði að meðtöldum virðisaukaskatti.

D-kvk-nf A-kvk-nf fulltrúi Lögreglustjórans í Reykjavík sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

DÓMSORÐ:

Ákærði, [X], sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum fimm árum frá dómsuppsögu haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði [A] 182.548 krónur í lögmannskostnað.

Ákærði greiði 223.200 krónur í sakarkostnað, þar með talin 200.000 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef Á-kk-ef héraðsdómslögmanns.

J-kk-nf J-kk-nf