E-4752/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 4. maí 2007, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af M-kvk-þgf L-kvk-þgf H-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Flúðaseli 61, Reykjavík, á hendur K-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Álfheimum 46, Reykjavík, M-kvk-þgf E-kvk-þgf F-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Stafnaseli 2, Reykjavík, M.C. Merkingu sf., kt. 000000-00009, Stafnaseli 2, Reykjavík, Reykjavíkurborg, kt. 000000-0000, Ráðhúsinu við Reykjavíkurtjörn og íslenska ríkinu, með stefnu sem birt var 23. maí, 13. júní og 23. júní 2005.

Á dómþingi 30. júní 2005 féll stefnandi frá öllum kröfum á hendur stefndu, M-kvk-þgf E-kvk-þgf F-kvk-þgf, persónulega og vegna M.C. Merkingar sf., að svo stöddu. Þá féll stefnandi frá kröfum á hendur íslenska ríkinu við upphaf aðalmeðferðar málsins á dómþingi 4. maí 2007.

Stefnandi gerir aðallega þær dómkröfur að stefndu, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf og Reykjavíkurborg, verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda 5.509.875 krónur með 2% ársvöxtum frá 24. október 1998 til 25. janúar 2005, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi að stefndu verið in solidum dæmd til að greiða stefnanda 4.970.472 krónur með sama vaxtafæti og í aðalkröfu. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Jafnframt gerir stefndi kröfu um málskostnað að mati dómsins.

Stefnda, Reykjavíkurborg, krefst þess aðallega að verða sýknuð af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Helstu málavextir eru að stefnandi varð fyrir slysi hinn 24. október 1998 á skemmtistað að Þingholtsstræti 2-4 í Reykjavík. Í lögregluskýrslu frá þeim tíma segir m.a.:

Vorum send af stjórnstöð að skemmtistaðnum Nelly's kaffi, þaðan hafði komið tilkynning um konu sem hafði dottið niður stiga.

Við komum á vettvang kl. 03:28. Þar var okkur vísað á M-kvk-þf þar sem hún lá á gólfinu fyrir neðan stiga. Aðspurð sagðist hún hafa verið að koma niður stigann þegar hún missti jafnvægið og fellur niður úr næst efsta þrepi. Hún sagðist finna mikið til í hægri mjöðm.

Sjúkrabíll kom á staðinn og var M-kvk-nf flutt á slysadeild Sjúkrahúss Reykjavíkur til skoðunar.

Í vottorði frá G-kk-þgf B-kk-þgf G-kk-þgf bæklunarlækni, dags. 5. desember 2003, þar sem vísað er til þess að vottorðið sé gert að beiðni S-kk-ef Þ-kk-ef, hrl. og upplýsingar fengnar úr sjúkraskrá sjúklings á Landspítala Háskólasjúkrahúsi Fossvogi, segir m.a.:

M-kvk-nf leitar á slysadeild LSH Fossvogi þann 24.10.1998. Kemur með sjúkrabíl og kveðst hafa verið á skemmtistað um kvöldið og var henni hrint niður stiga og lendir hún illa á bakinu og hægri mjöðminni. Hún fær mjög mikla verki og er flutt á slysadeild í sjúkrabíl. Við komu er hún mjög þjáð og er skoðun illmöguleg vegna verkja, en við þreifingu yfir hrygg kvartar hún yfir verk á mótum lend- og spjaldhryggjar. Hún er einnig með verki við þreifingu yfir mjaðmarspaða hægra megin. Þar er hún með töluvert mar. Hins vegar er eðlileg skyn- og hreyfigeta niður í ganglimi. Hún er með þvaglát án vandkvæða og er þvagið kannað fyrir blóð og reynist það vera neikvætt, þ.e. ekki blóð í þvaginu. Teknar eru rtg. myndir af mjaðmargrind og lend/spjaldhrygg. Sýna myndirnar hryggjarliðlos (spondylolysis) með skrið á V. lendhryggjarlið. Hins vegar sjást engir beináverkar. Hún fær verkjasprautu og sofnar í framhaldi af því, hvílist í 4-5 tíma á slysadeild og þegar hún vaknar er hún ívið skárri og getur staulast fram úr en er enn með töluverða verki. Er hún mjög ákveðin í að fara heim og því útskrifuð með bólgustillandi og verkjalyfjum.

G-kk-nf I-kk-nf I-kk-nf rannsóknarlögreglumaður hafði símasambanda við M-kvk-þf L-kvk-þf vegna málsins hinn 17. nóvember 1998. Hafði hann eftir henni að hún væri enn frá vinnu vegna slyssins. Hún hefði ekki brotnað, en tognað illa í baki og væri á bólgueyðandi lyfjum. Hún væri þó að jafna sig. Þá tók hún fram að stiginn á skemmtistaðnum, sem hún féll í, væri viðarstigi. Sennilega hefði verið bleyta á stiganum og hafi hann verið sleipur. Hún hefði runnið þess vegna og fallið niður stigann.

Hinn 24. ágúst 2003 lenti stefnandi í umferðarslysi þar sem hún var farþegi í bifreið sem ekið var á ljósastaur. Í skýrslutöku hjá lögreglunni 6. nóvember 2003 út af atvikinu greindi hún frá því að hún hefði setið í hægra aftursæti bifreiðarinnar, en ekki verið með bílbelti, þar sem bifreiðin hefði sökum aldurs ekki verið búin slíku. Ökumaðurinn hefði misst stjórn á bifreiðinni í bleytu, bifreiðin snúist og hafnað á ljósastaur með hægra framhjól. Höggið hefði verið gríðarlegt og tjón á bifreiðinni mikið. Þá segir í skýrslunni:

M-kvk-nf kveðst hafa kastast til inni í bifreiðinni og lent með höfuðið í toppi bifreiðarinnar. Hún kveðst hafa fengið kúlu á höfuðið. M-kvk-nf kveðst hafa leitað á slysadeild í Fossvogi u.þ.b. klukkustund eftir óhappið og þar verið skoðuð, mynduð og útskrifuð að því loknu án sérstakrar niðurstöðu. Hún segir unnusta sinn, J-kk-þf Ó-kk-þf I-kk-þf, hafa komið og sótt hana á slysstað og ekið henni á LSH. Hún kveðst hafa verið mjög slæm í hálsi og niður hrygg daginn eftir og þá leitað á læknavaktina. Þar kveðst hún hafa fengið verkjalyf og bólgueyðandi. Hún kveðst síðan hálfum mánuði síðar hafa leitað til G-kk-ef B-kk-ef G-kk-ef, bæklunarlæknis á LSH í Fossvogi. Þar hafi hún verið skoðuð á ný, en niðurstaða þeirrar skoðunar hafi verið að um tognun væri að ræða.

Mætta kveðst enn finna fyrir þessum eymslum ofarlega í baki, hálsi og öxlum. Hún kveðst vera í sjúkraþjálfun tvisvar í viku hjá Á-kvk-þgf V-kvk-þgf í Styrk. Hún segir ekki fyrirséð hvenær hún muni jafna sig af þessu.

M-kvk-nf kveðst hafa lent í slysi á árinu 1998 og í framhaldi farið í spengingu á hrygg. Hún kveðst ekki hafa verið búin að jafna sig af þeim meiðslum, en það sem nú er að gerast sé hrein viðbót og á öðrum stað en fyrri meiðsl.

Með bréfi hinn 8. október 2004 fékk lögmaður stefnanda B-kk-þf D-kk-þf, lögfræðing og sérfræðing í líkamstjónarétti, og S-kk-þf S-kk-þf, lækni og sérfræðing í bæklunarskurðlækningum, til að meta andlega og líkamlega áverka stefnanda vegna slyssins 24. október 1998 og umferðarslyssins 24. ágúst 2003.

Niðurstaða matsgerðarinnar, sem dagsett er 24. nóvember 2004, er sú að stefnandi hafi orðið fyrir eftirfarandi tjóni vegna slyssins 24. október 1998 með hliðsjón af skaðabótalögum nr. 50/1993:

i Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr.:

Tímabilið 1. janúar 2000 til 13. júní 2001.

Stöðugleikatímapunktur er ákveðinn 13. júní 2001.

ii Þjáningabætur skv. 3. gr.:

24. ágúst 1998 til 13. júní 2001 (án rúmlegu).

Þó með rúmlegu þegar hún var á sjúkrahúsi 20. júní 200 til 29. júní s.á.

iii Varanlegur miski skv. 4. gr.:

15% - fimmtán af hundraði.

iv Varanleg örorka skv. 5. gr.:

30% - Þrjátíu af hundraði

Í stefnu er því lýst að á grundvelli matsins hefði stefndu verið sent kröfubréf og þeir krafðir um skaðabætur. Því hefði ekki verið sinnt og væri stefnandi því knúinn til að höfða þetta mál til innheimtu skaðabóta vegna þess tjóns sem hún hlaut í slysinu 24. október 1998.

Á dómþingi 27. október 2005 lögðu stefndu, íslenska ríkið og Reykjavíkurborg, fram greinargerðir sínar í málinu. Í greinargerð stefnda, íslenska ríkisins, er m.a. mótmælt framlögðu örorkumati sem of háu um örorkustig og vísað til þess að stefnda hafi ekki verið gefinn kostur á að tjá sig við meðferð þess og að matsins hefði einhliða verið aflað af stefnanda. Þá kemur m.a. fram í greinargerð stefndu, Reykjavíkurborgar, að stefnandi hefði ekki fyrir höfðun málsins krafið borgina um bætur vegna tjóns, sem stefnandi varð fyrir við slysið. Á dómþingi 3. nóvember 2005 lagði stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, fram greinargerð sína í málinu. Þar er m.a. bent á að matsins hafi einhliða verið aflað af stefnanda án þess að stefnda hefði verið gefinn kostur á að koma að sjónarmiðum sínum.

Á dómþingi 26. janúar 2006 var af hálfu stefnanda lögð fram beiðni um að dómkvaddir yrðu tveir óvilhallir menn til að meta þá áverka sem stefnandi varð fyrir í slysinu 24. október 1998. Þess var beiðst að dómkvaddir yrðu læknir og lögfræðingur sem ekki hefðu unnið fyrir tryggingafélög né verið verktakar slíkra félaga. Á dómþingi 1. febrúar 2006 voru þeir Ö-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður og Y-kk-nf Ó-kk-nf læknir dómkvaddir til að framkvæma umbeðið mat.

Á dómþingi 3. maí 2006 lagði lögmaður stefnanda fram matsgerð þeirra A-kk-ef H-kk-ef og Y-kk-ef Ó-kk-ef, sem dagsett er 31. mars 2006. Í niðurstöðu hennar segir:

1. Tímabundin óvinnufærni er 100% tímabilið 24.10.98 – 31.12.98.

2. Stöðugleikapunktur er 31.12.98.

3. Matsbeiðandi hefur ekki verið rúmliggjandi vegna slyssins 24. október 1998 en veik án rúmlegu tímabilið 24.10.98 – 31.12.98.

4. Varanlegur miski er 10%.

5. Varanleg örorka er 10%.

Þá lagði lögmaðurinn fram beiðni um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Á dómþingi 15. maí 2006 voru þeir S-kk-nf S. A-kk-nf hæstaréttarlögmaður, T-kk-nf M-kk-nf læknir og S-kk-nf Y-kk-nf læknir dómkvaddir til að framkvæma umbeðið mat.

Á dómþingi 12. febrúar 2007 lagði lögmaður stefnanda fram yfirmatsgerðina, sem dagsett er 26. janúar 2007. Þar segir undir kaflaheitinu Niðurstaða matsliða samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993:

Samandregið eru niðurstöður matsliða er byggja á skbl. nr. 50/1993 eftirfarandi:

1. Stöðugleikatímapunktur: 31. janúar 1999.

2. Þjáningatímabil skv. 3. gr. skbl: Þrír mánuðir, án rúmlegu.

3. Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr. skbl: 100% 24.10.98 – 31.12.98.

4. Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl: 15 stig.

5. Varanleg örorka skv. 5. gr. skbl: 25%.

Stefnandi byggir á því að hún hafi orðið fyrir slysinu 24. október 1998 sökum vanbúnaðar veitingastaðarins. Stiganum, sem stefnandi félli í, hafi verið ábótavant. Handrið hefði vantað og stiginn verið of brattur og langur fyrir umferð gangandi ölstofugesta. Vísað er til þess að kröfur samkvæmt byggingareglugerð um frágang og aðbúnað séu lágmarkskröfur. Skyldur stefndu í þessu efni væru sérstaklega ríkar vegna þess að:

i. Áfengi er selt í veitingastaðnum og því stór þáttur í rekstri hússins. Því má búast við því að gestir í húsinu séu meira og minna ölvaðir meðan þeir dvelja þar inni og því síður í stakk búnir til að varast hættur en ella væri.

ii. Seldur er aðgangur inn. Gestir staðarins mega því treysta því að eigendur, rekstraraðilar og opinberir eftirlitsaðilar gæti að því að fyllsta öryggis þeirra varðandi aðbúnað á staðnum sé gætt.

iii. Í byggingareglugerð nr. 177/1992 er ekki að finna sérstök ákvæði um útibúnað stiga í veitinga- eða samkomuhúsum. Almenn lágmarksákvæði reglugerðarinnar gilda því varðandi stiga og má af þeim óyggjandi ráð að stiganum hafi verið ábótavant, enda kemur það skýrt fram í bréfi M-kk-ef S-kk-ef, byggingarfulltrúa hjá Reykjavíkurborg (dskj. nr. 15), en þar segir orðrétt: „Við skoðun á staðnum kom í ljós að ýmist vantaði handrið með stigum eða þeim er ábótavant.... Ekki er hægt að verða við beiðni yðar um að senda uppdrætti af stigum þar sem þeim hefur aldrei verið skilað til embættisins.“ Samkvæmt þessu er því þar að auki ljóst að stefndi, Reykjavíkurborg, hefur ekki sinnt eftirlitsskyldu sinni.

Verði talið að stiginn hafi fullnægt lágmarkskröfum, sem um slíka stiga gilda, kveðst stefnandi byggja á því að almennt sé viðurkennt að dómstólar geti gengið lengra í kröfum um varkárni en komi fram í lögum og reglugerðum. Þá byggir stefnandi á því að henni verði ekki að neinu leyti sjálfri kennt um slysið. Þá er vísað til þess að verði tjón verra en ella t.d. vegna heilsu tjónþola, væri það meginregla skaðabótaréttarins að tjónvaldur bæri samt sem áður ábyrgð á öllu tjóninu.

Stefnandi byggir á því að sök Reykjavíkurborgar felist í því, að eftirlit byggingayfirvalda og heilbrigðisyfirvalda hefði ekki verið sinnt sem skyldi. Þar sem um væri að ræða veitingastarfsemi í gömlu húsi, hefðu byggingayfirvöld átt að fara á staðinn og kynna sér allar aðstæður og hvort veitingastarfsemin, sem fram fór á fleiri en einni hæð, fullnægði þeim reglum sem um slíka starfsemi gildi og hvort skilyrði, sem byggingayfirvöld höfðu sérstaklega gert, hefðu verið uppfyllt. Eftirlitsmenn frá Reykjavíkurborg hefðu átt að athuga af sjálfdáðum hvort veitingastaðurinn fullnægði ákvæðum byggingar-, eldvarnar- og heilbrigðisreglna með ákveðinni úttekt. En samkvæmt 9. gr. laga nr. 45/1998 um sveitarstjórnir væri það meðal annars hlutverk sveitarstjórnar að sjá til þess að umræddu eftirliti væri framfylgt.

Þá byggir stefnandi á því að samkvæmt 3. gr. laga nr. 67/1985 hafi lögreglustjóra ekki verið heimilt að veita leyfi til veitingareksturs í húsnæði veitingastaðarins að Þingholtsstræti 2 í Reykjavík, nema að undangenginni umsögn sveitarstjórnar, eldvarnareftirlits, heilbrigðisnefndar og vinnueftirlits. Samkvæmt því veitingaleyfi sem gefið var út til stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, 24. september 1997, sé ljóst að ákvæðum 3. gr. laga nr. 67/1987 hafði ekki verið sinnt. Ekki hefði verið aflað þeirra umsagna sem skylt var. Hefði lögreglustjóri sinnt lögboðinni skyldu sinni hefði K-kk-nf Þ-kk-nf, eða eigandi húsnæðisins, orðið að sækja um byggingarleyfi samkvæmt 43. gr. laga nr. 73/1997 og þá hefðu atvik orðið á þá leið, að gerð hefði verið úttekt á húsnæðinu, sem komið hefði í veg fyrir slys stefnanda, en eftir úttekt á húsnæðinu hefði ekki verið samþykkt að hafa stigann, sem stefnandi slasaðist í, eins og hann var 24. október 1998.

Tölulega gerir stefnandi grein fyrir endanlegri kröfu sinni á eftirfarandi hátt:

Útreikningur dómkrafna skv. niðurstöðu yfirmatsmanna [dagsett 26. janúar 2007].

Miskabætur: 5.720.500x15% 858.075 kr.

Bætur fyrir varanlega örorku

1.710.000x10x25% 4.275.000 kr.

Þjáningabætur 90x1020 91.800 kr.

Tímabundið atv.tjón, 2mánx1.710.000/12= 285.000 kr.

Samtals 5.509.875 kr.

Þá segir að stefnandi leyfi sér að meta árslaun sín skv. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, sbr. rökstuðning í stefnu. Til vara miði stefnandi við raunveruleg laun stefnanda ári fyrir slysið og taki þá þau laun sem hún hafi haft árið 1998, áður en hún slasaðist eða 1.041.721 krónu og hækki þau skv. launavísitölu frá 1. janúar 1999 til janúar 2005, en þá verði laun hennar skv. hækkun á launavst. 1.507.724, sjá meðfylgjandi útreikning. Varakrafa verði þá: 858.075+(1.507.724x10x25%)+91.800+(1.507.724/12x2) = 4.970.427. Árslaun 1.507.724x 10x25%=3.769.310. Tímabundið tjón 1.507.724/12x2 = 251.287.

Stefnda, Reykjavíkurborg, byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að rangt og ósannað sé að tjón stefnanda megi rekja til saknæmrar háttsemi stefnda. Samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar ber stefnandi sönnunarbyrðina fyrir orsök tjóns síns og umfangi þess. Því er mótmælt sem röngu og ósönnuðu að stefndi hafi vanrækt eftirlitsskyldur sínar.

Vísað er til þess að 10. febrúar 1998 hafi stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf, fyrir hönd Menningarhússins ehf., sótt um endurnýjun á áfengisveitingaleyfi fyrir skemmtistaðinn Nelly's Café, sbr. dskj. 47. Með bréfi lögreglustjórans til borgarstjórans í Reykjavík, dags. 24. mars 1998, hafi verið óskað umsagnar um afgreiðslu erindisins, sbr. dskj. 48. Með bréfi, dags. 27. mars 1998, hafi skrifstofa borgarstjóra leitað umsagnar byggingarfulltrúa um umsóknina, sbr. dskj. 49. Af hálfu byggingarfulltrúa hafi húsnæðið að Þingholtsstræti 2 verið skoðað 17. apríl 1998 og engar athugasemdir þá verið gerðar við stiga eða handrið, sbr. dskj. 50, 51 og 52.

Því er mótmælt sem röngu og ósönnuðu að stiginn, sem stefnandi féll í, hafi verið vanbúinn. Í stefnu væri ekki vísað með beinum hætti til tiltekinna ákvæða laga eða reglugerða, sem aðbúnaður stigans á að hafa brotið gegn. Bent er á að við mat á því hvort stigi teljist vanbúinn verði að miða við þær kröfur sem gera mátti þegar stigi var samþykktur. Áréttað er að í málinu liggur fyrir skoðunarskýrsla byggingarfulltrúa, sbr. dskj. 50, þar sem engar athugasemdir voru gerðar við stiga eða handriði húsnæðisins.

Í ljósi þess sem að framan greinir væri því mótmælt að stefndi hafi vanrækt eftirlitsskyldur sínar. Þvert á móti liggi fyrir að byggingaryfirvöld fóru á staðinn stuttu fyrir slysið, kynntu sér aðstæður, en gerðu ekki neinar athugasemdir við stiga eða handrið húsnæðisins.

Þá er bent á að með bréfi, dags. 17. september 1997, hafi heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur veitt lögreglustjóranum í Reykjavík umsögn um umsókn stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, um veitingaleyfi fyrir veitingahúsið og skemmtistaðinn Nelly's Café að Þingsholtsstræti 2, sbr. dskj. 40. Þar hafi ekki verið gerðar athugasemdir við stiga eða handrið húsnæðisins. Eldvarnareftirlitið hafði sömuleiðis veitt lögreglustjóra umsögn um umsóknina í bréfi, dags. 14. ágúst 1997, að lokinni úttekt á húsnæðinu, sbr. dskj. 42. Hafi þar ekki verið gerðar athugasemdir við veitingu veitingaleyfis.

Telji héraðsdómur sannað að stiginn hafi verið vanbúinn, er því mótmælt að orsakatengsl séu á milli þess vanbúnaðar og slyss stefnanda. Af gögnum málsins verður alls ekki ráðið að slys stefnanda megi rekja til vanbúnaðar stiga. Þótt lýsingar stefnanda á aðdraganda slyssins hafi verið á reiki, megi telja að allar útiloki þær í raun að slysið hafi orsakast af vanbúnaði stiga. Vísað er til þess að í fyrstu lýsingu stefnanda kom fram að hún hefði misst jafnvægið og fallið niður stigann. Megi þá rekja slysið til óhappatilviljunar eða eigin sakar stefnanda vegna ölvunar hennar. Í annarri lýsingu stefnanda kom fram að sennilega hefði hún runnið til í bleytu í stiganum og fallið niður. Megi þá rekja slysið til óhappatilviljunar, eigin sakar stefnanda og/eða sakar rekstraraðila skemmtistaðarins/fasteignareiganda. Í þriðju lýsingu stefnanda kom fram að henni hefði verið hrint niður stigann. Megi þá rekja slysið til sakar þess sem hrinti stefnanda. Í fjórðu lýsingu stefnanda kom fram að „einhver strákur“ hefði rekist í hana og hún fallið niður stigann. Megi þá rekja slysið til óhappatilviljunar eða sakar þess manns sem rakst í stefnanda.

Fari svo að héraðsdómur telji sannað að slysið verði rakið til vanbúnaðar húsnæðisins, er því mótmælt að stefndi geti borið ábyrgð á því. Ábyrgð á húsnæðinu hvíli alfarið á rekstraraðila og/eða fasteignareiganda. Ber þeim að sjá til þess að húsnæðið uppfylli kröfur laga og reglugerða og að aðstæður séu fullnægjandi þannig að slysahætta sé takmörkuð. Stefndi geti ekki borið ábyrgð á þessu sem opinber eftirlitsaðili. Þá mótmælir stefndi því að slys stefnanda sé sennileg afleiðing af háttsemi stefnda.

Stefndi byggir á því að stefnandi verði að bera fulla ábyrgð á tjóni sínu sjálf vegna eigin sakar. Því til stuðnings er bent á að stefnandi hafi mátt þekkja vel til aðstæðna og mátt vera vel kunnugt um að ekki var handrið við stigann. Þá hafi stefnanda mátti vera kunnugt um að stiginn gæti verið blautur og háll. Þessar aðstæður hafi gefið stefnanda tilefni til að gæta ýtrustu varúðar.

Varakröfu sína um verulega lækkun byggir stefndi á eftirfarandi atriðum: Í fyrsta lagi á því að bætur beri að lækka verulega vegna eigin sakar stefnanda. Röksemdir þessu til stuðnings hafi verið raktar hér að framan. Í öðru lagi gerir stefndi allan fyrirvara við kröfur stefnanda um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga. Telur stefndi matsgerð á dskj. 3 vera ótrausta til sönnunar um tjónið og að tímabil óvinnufærni sé þar metið of langt.

Jafnvel þótt matsgerðin væri lögð til grundvallar, mótmælir stefndi kröfum stefnanda um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón sem of háum. Við ákvörðun bóta telur stefndi eðlilegast að líta til launatekna stefnanda síðustu mánuðina fyrir slysið.

Bent er á að samkvæmt skattframtali 1999, sbr. dskj. 22 og 23, námu launatekjur stefnanda árið 1998 alls 1.041.721 kr. Af upplýsingum í matsgerð á dskj. 3, verði ráðið, að þessara tekna hafi stefnandi aflað fyrir slysdag, þ.e. á 297 dögum. Tekjur stefnanda hafa þá verið 3.507 kr. á dag (1.041.721 : 297).

Vísað er til þess að í matsgerð á dskj. 3 væri lagt til grundvallar að stefnandi hafi verið óvinnufær vegna slyssins frá 1. janúar 2000 til 13. júní 2001, þ.e. í 530 daga. Krafa stefnanda um tímabundið atvinnutjón nemi þá 1.858.710 kr. (3.507 x 530). Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga ber að draga frá kröfunni laun á nefndu tímabili, þ.e. 31.684 kr. árið 2000, sbr. skattframtal 2001 á dskj. 25.

Þá er skorað á stefnanda að upplýsa um hvort og þá í hvaða mæli þær bótagreiðslur, sem hún fékk á árunum 2000 og 2001, sbr. skattframtöl 2001 og 2002 á dskj. 25, skuli dragast frá skaðabótum samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga. Komi þær greiðslur þá til frádráttar þessum kröfulið.

Stefndi gerir allan fyrirvara við kröfur stefnanda um þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga. Telur stefndi matsgerð á dskj. 3 vera ótrausta til sönnunar um tjónið og að þjáningatímabil sé þar metið of langt. Jafnvel þótt matsgerðin væri lögð til grundvallar, mótmælir stefndi kröfum stefnanda um þjáningabætur sem of háum.

Vísað er til þess að í matsgerð á dskj. 3 væri byggt á því að stefnandi hafi ekki orðið óvinnufær af völdum slyssins fyrr en 1. janúar 2000. Stefnandi geti því aðeins talist veik í skilningi 3. gr. skaðabótalaga frá þeim tímapunkti til stöðugleikatímapunkts. Þannig geti stefnandi aðeins átt rétt á þjáningabótum á meðan hún var óvinnufær af völdum slyssins, þ.e.a.s. samtals í 530 daga, þar af 9 dagar rúmliggjandi.

Ályktað er, meðal annars að teknu tilliti til kröfubréfs stefnanda til stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, á dskj. 21, að miða verði við að bótafjárhæðir hafi verið ákveðnar í nóvember 2004, sbr. 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga. Við vísitöluhækkun bótafjárhæða í 3. gr. skaðabótalaga beri að leggja til grundvallar lánskjaravísitölu í nóvember 2004, sem var þá 4687 stig. Bætur fyrir rúmlegu eru þá 1.860 kr. (1.300 x 4687 : 3282) og bætur fyrir veikindi án rúmlegu 1.000 kr. (700 x 4687 : 3282) að teknu tilliti til námundunar samkvæmt 1. mgr. 15. gr. skaðabótalaga.

Samkvæmt öllu framansögðu nemur krafa stefnanda um þjáningabætur alls 537.740 kr. (9 x 1.860 + 521 x 1.000).

Þá krefst stefndi þess að þjáningabætur til stefnanda verði lækkaðar með heimild í 3. málsl. 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga þar sem þjáningatímabilið er óvenju langt og þjáningabætur háar.

Stefndi gerir allan fyrirvara við kröfur stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga. Matsgerð á dskj. 3 væri ótraust til sönnunar um tjónið og að varanlegur miski væri þar of hátt metinn.

Jafnvel þótt matsgerðin væri lögð til grundvallar, mótmælir stefndi kröfum stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska sem of háum. Telur stefndi að við vísitöluhækkun bótafjárhæðar í 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga beri að leggja lánskjaravísitölu í nóvember 2004 til grundvallar, sbr. framangreint. Krafa stefnanda um varanlegan miska nemur þá 856.875 kr. að teknu tilliti til námundunar samkvæmt 1. mgr. 15. gr. skaðabótalaga (4.000.000 x 4687 : 3282) x 15%).

Stefndi gerir allan fyrirvara við kröfur stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku samkvæmt 5.-7. gr. skaðabótalaga. Telur stefndi matsgerð á dskj. 3 vera ótrausta til sönnunar um tjónið og að varanleg örorka stefnanda sé þar of hátt metin.

Stefndi mótmælir kröfum stefnanda um bætur fyrir annað fjártjón sem ósönnuðum. Ekki liggi fyrir að stefnandi hafi orðið fyrir óbættum kostnaði vegna slyssins. Hafi stefnandi engin gögn lagt fram til stuðnings þessum kröfulið, s.s. kvittanir, þrátt fyrir fullt tilefni.

Stefndi mótmælir vaxtakröfu stefnanda. Byggir stefndi á því að vextir sem féllu fjórum árum fyrir birtingu stefnu í málinu, eða fyrr, séu fyrndir, sbr. 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Ber því að hafna kröfum stefnanda um þá vexti. Þá mótmælir stefndi því að bætur fyrir tímabundið atvinnutjón geti borið vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda. Telur stefndi að dráttarvextir geti fyrst reiknast frá dómsuppsögudegi, enda hafa enn ekki verið lögð fram traust gögn til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta, sjá hér 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Hvað sem þessu líði væri bent á að stefnda hafi ekki verið sent kröfubréf fyrir höfðun málsins. Það hafi í fyrsta lagi verið á þingfestingardegi, sem fyrir stefnda voru lagðar upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Geta kröfur stefnanda þá fyrst borið dráttarvexti að liðnum mánuði frá þingfestingardegi, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, er var handhafi vínveitingaleyfis á veitingastaðnum Nelly's Café að Þingholtsstræti 2, á þeim tíma óhapp stefnanda varð, byggir á því að hann hafi hvorki verið eigandi húsnæðisins né rekstraraðili veitingastaðarins á þessum tíma. Hann hafi eingöngu verið starfsmaður á staðnum og lagði rekstraraðila hans, Menningarhúsinu ehf., til nafn sitt á umsókn um vínveitingaleyfi og hafi hann því ekki borið ábyrgð á umbúnaði veitingastaðarins. Ætluð ábyrgð stefnda væri í stefnu málsins studd við ákvæði laga nr. 67/1985, en hvorki væri í þeim lögum né í reglugerð nr. 288/1987, sem sett er í skjóli laganna, kveðið á um sérstaka ábyrgð vínveitingaleyfishafa á umbúnaði húsnæðis. Byggir stefndi á því að hann eigi ekki aðild að kröfu stefnanda eins og málinu sé háttað. Frumábyrgð hljóti að liggja hjá eiganda húsnæðisins og/eða þess félags sem rak veitingastaðinn. Stefndi geti varla, sem starfsmaður, borið ábyrgð á hugsanlegri sök þessara aðila nema til komi skýr lagafyrirmæli. Verði því að sýkna stefnda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, eða a.m.k. hafna því að sök liggi hjá stefnda í málinu.

Bent er á að stefndi hafi hætt störfum á staðnum í byrjun október 1998, þ.e. áður en stefnandi varð fyrir óhappinu, en hann hafi hins vegar ekki afturkallaði leyfi sitt fyrr en 29. apríl 1999, sbr. dskj. nr. 26. Þetta sé enn frekar til marks um aðildarskort stefnda í málinu en ella algeran skort á sök af hálfu stefnda. Stefndi hafi enga beina vitneskju um atvik málsins eða óhapp stefnanda, aðra en þá sem lýst er í gögnum málsins. Þá hafi hann engar upplýsingar haft um atvikið fyrr en honum var sent kröfubréf lögmanns stefnanda í lok nóvember 2004, sbr. dskj. nr. 21.

Vísað er til þess að verulegur vafi virtist vera um það með hvaða hætti óhapp stefnanda vildi til. Þannig væri því lýst í frumskýrslu lögreglu á dskj. nr. 16 að stefnandi hafi aðspurð sagst hafa verið að koma niður stigann þegar hún „missir jafnvægið og fellur niður úr næstefsta þrepi”. Í skýrslu sem stefnandi gaf hjá lögreglu 17. nóvember 1998, sbr. dskj. nr. 16, bls. 2, komi fram að sennilega hafi „bleyta verið á stiganum og hann sleipur og hún runnið þess vegna til og fallið niður stigann”. Í læknisvottorði á dskj. nr. 4 sé höfð eftir stefnanda sú skýring á óhappinu að henni hafi verið hrint niður stigann. Loks væri haft eftir stefnanda í matsgerð á dskj. 3, bls. 5, að einhver strákur hafi rekist í stefnanda og hún því fallið niður stigann. Engin þessara ætluðu tjónsorsaka væru þess eðlis að ábyrgð yrði lögð á stefnda vegna vanbúnaðar á staðnum eða annarra atvika. Annaðhvort hafi um eigið aðgæsluleysi stefnanda verið að ræða eða sök annarra gesta í húsinu. Mótmælt væri að einhver bleyta hefði verið í stiganum, hvað þá að orsakir slyssins yrðu raktar til þess.

Bent er á að stefnandi hafi ekki hlutast til um neina rannsókn á tildrögum slyssins. Stefnanda hafi þó borið að hlutast til um slíka rannsókn strax í öndverðu fyrst hún taldi að óhappið yrði rakið til annars en eigin aðgæsluleysis hennar eða ölvunar. Hvorki stefnda né rekstraraðila staðarins eða eiganda hússins hefði verið gert kunnugt um óhappið. Engin vitni virtust hafa verið að atvikinu og á engan hátt væri ljóst eða sannað hver orsök óhappsins væri. Margvíslegar skýringar stefnanda á óhappinu gefi til kynna að stefnandi hafi ekki sjálf haft hugmynd um það hvað varð þess valdandi að hún féll í stiganum. Ljóst væri að verulegur vafi væri um orsakir óhappsins og yrði stefnandi að bera hallann af því.

Vísað er til þess að enginn virtist vera til frásagnar um slysið annar en stefnandi og á engan hátt væri sannað í málinu að stefnandi hafi yfir höfuð fallið niður stiga. Ekki væri heldur ljóst niður um hvaða stiga stefnandi teldist hafa fallið. Það væri heldur ekki á nokkurn hátt sannað í málinu að ætlaður vanbúnaður stiga hafi valdið slysinu, og væri því sérstaklega mótmælt að handrið hefði skort á einhverja stiga í húsinu á þeim tíma er slysið varð. Jafnvel þó það yrði talið sannað væri því alfarið mótmælt að það eitt hefði afstýrt því óhappi sem stefnandi varð fyrir.

Ekki verði annað ætlað en að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti í málinu. Þannig hafi hún látið undir höfuð leggjast að aðhafast nokkuð í þá veru að staðreyna atvik málsins, tjón sitt eða meinta bótaskyldu fyrr en rúmum 6 árum eftir óhappið. Þetta horfi stefnda til réttarspjalla. Hann telji að húsnæðinu hafi verið breytt verulega og nú sé engin leið að rannsaka með fullnægjandi hætti aðbúnað eða umbúnað stiga eins og hann var í október 1998. Þá gefi auga leið að stefndi eigi mun erfiðara með að afla sönnunargagna af sinni hálfu vegna þess langa tíma sem liðinn er. Tómlæti stefnanda væri jafnframt augljós vísbending um það að stefnandi hefði, lengi framanaf, ekki talið ástæðu til að sakast við nokkurn annan en sjálfa sig vegna óhappsins. Telji dómurinn að tómlætisáhrif séu ekki slík að hugsanlegur bótaréttur stefnanda falli niður þá væri á því byggt að það bæri að minnsta kosti að leiða til strangari sönnunarkrafna á hendur stefnanda.

Áréttað er að stefnandi þurfi að sanna hverjar orsakir óhappsins voru og að þær orsakir verði raktar til sakar stefnda. Einhliða yfirlýsingar í stefnu dugi ekki í því sambandi og engin gögn málsins bera með sér slíka sönnun. Raunar væri verulegur vafi um það hverjar orsakir óhappsins voru, eins og áður hafi verið vikið að.

Verði í ljós leitt undir rekstri málsins hverjar orsakir óhapps stefnanda voru þá væri því mótmælt harðlega að stigi sá, sem stefnandi kveðst hafa dottið niður, hafi verið vanbúinn eða í andstöðu við opinberar reglur eða fyrirmæli. Eins og áður hafi verið vikið að liggi ekki fyrir í málinu hvaða stiga stefnandi var að fara um er óhappið varð. Samkvæmt teikningum á dskj. nr. 15, verði ekki betur séð en að þeir stigar, sem koma til álita, hafi verið búnir handriðum.

Bent er á að fram komi á dskj. nr. 50 – 52 að húsnæðið hafi allt verið skoðað af byggingarfulltrúa í Reykjavík hinn 17. apríl 1998, skömmu fyrir slysið. Engar athuga-semdir hafi þá verið gerðar um húsnæðið, stiga þess eða handrið. Engar breytingar hafi verið gerðar á húsnæðinu eftir þessa skoðun og fram til þess tíma er óhappið varð. Þannig værir á engan hátt sýnt fram á það í málinu að slysið verði rakið til vanbúnaðar, enda hljóti mat á vanbúnaði að miðast við lög og opinber fyrirmæli þar að lútandi, sbr. einkum 29. gr. reglugerðar nr. 288/1987 og til hliðsjónar ákvæði byggingareglugerðar nr. 177/1992. Tilvísun stefnanda til 43. gr. laga nr. 73/1997 væri þýðingarlaus með öllu. Því væri alfarið mótmælt að umbúnaður stiga á veitingastaðnum hefði á nokkurn hátt verið í andstöðu við nokkur slík opinber fyrirmæli. Því væri sérstaklega mótmælt að rekstur veitingahúss og hugsanleg ölvun einhverra gesta þess leggi ríkari skyldur á hendur stefnda og annarra stefndu í málinu en leiða af lögum og öðrum opinberum fyrirmælum. Stefnda hafi verið rétt að treysta því að úttekt byggingarfulltrúa og raunar aðrar úttektir, sem væru nauðsynlegar í tengslum við umsókn um vínveitingaleyfi, væru tæmandi um þær skyldur sem á hann, eða fremur rekstaraðila staðarins eða eiganda hússins yrðu lagðar. Hugsanleg sök stefnda yrði ekki miðuð við aðra eða strangari mælikvarða og ábyrgð stefnda yrði fráleitt talin hlutlæg. Engu breyti um það þótt gera hefði mátt ráð fyrir mannmergð á staðnum eða áfengisneyslu gesta staðarins. Þeirri fullyrðingu stefnda að einhver önnur óhöpp hafi orðið í stigum hússins sem áhrif geta haft á sakarmat í málinu væri alfarið mótmælt.

Áréttað er að í stefnu væri vísað til bréfs byggingarfulltrúa á dskj. nr. 15 þar sem kemur m.a. fram að „við skoðun á staðnum kom í ljós að ýmist vantaði handrið með stigum eða þeim var ábótavant”. Ekki komi fram í bréfi þessu hvenær umrædd skoðun var framkvæmd en væri horft til áðurnefndra gagna á dskj. nr. 50 – 52 hljóti að verða ályktað að þarna væri annaðhvort um mistök eða misskilning byggingarfulltrúa að ræða ellegar að lýst væri ástandi hússins um það leyti sem bréfið er skrifað, hinn 2. desember 2004. Það ástand væri á engan hátt sambærilegt því sem var á þeim tíma sem óhapp stefnanda varð, rúmlega 6 árum áður. Fyrri úttekt byggingarfulltrúa á árinu 1998 væri fullkomin sönnun þess að umbúnaður stiga hefði verið fullnægjandi á þeim tíma og væri öllum vangaveltum eða fullyrðingum um annað mótmælt sem röngum. Því til frekari stuðnings væri jafnframt bent á dskj. nr. 40 – 42 þar sem fram komi að hvorki Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur, Vinnueftirlit ríkisins né Eldvarnareftirlitið hafi talið ástæðu til að gera athugasemdir við umbúnað staðarins. Þá verði að lokum ekki fram hjá því litið að í téðu bréfi byggingarfulltrúa frá 2. desember 2004 var ekki fjallað með neinum sérstökum hætti um þann stiga sem stefnandi kvaðst hafa fallið niður, hvort hann hafi verið vanbúinn og þá að hvaða leyti.

Jafnvel þó dómurinn kæmist að þeirri niðurstöðu að umbúnaður stiga á veitingastaðnum hafi verið ófullnægjandi þá breyti það því ekki að ósannað væri að orsakir slyssins mætti rekja til slíks umbúnaðar. Að sama skapi væri alfarið ósannað að óhapp stefnanda væri sennileg afleiðing af athöfnum eða athafnaleysi stefnda eða öðrum þeim þáttum sem stefndi geti borið ábyrgð á að lögum.

Haldið er fram að af stefnu málsins verði vart annað ráðið en að stefnandi hafi verið ölvuð er hún varð fyrir óhappinu. Stefnandi ber ábyrgð á því ástandi sínu sjálf. Óhapp stefnanda verði að öllu leyti rakið til aðgæsluleysis hennar, óhappatilviks eða annarra atvika, sem stefndi getur á engan hátt borið ábyrgð á. Komi til álita á annað borð að fella bótaskyldu að einhverju leyti á stefnda í málinu hljóti að verða að líta til þess að aðgæsluleysi og/eða ölvun stefnanda var ráðandi þáttur í óhappinu og meginorsök þess. Því beri að fella niður bætur alfarið eða lækka þær verulega vegna eigin sakar stefnanda.

Fjárhæðum og forsendum bótakröfu stefnanda er alfarið mótmælt. Kröfugerð stefnanda hljóti að miðast við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993 eins og þau voru á þeim tíma er óhappið varð, þ.e. í október 1998.

Þá segir í greinargerð stefnda:

Krafa um varanlegan miska er ekki rétt reiknuð m.t.t. vísitölubreytinga fjárhæða en að auki telur stefndi að matsniðurstaða að þessu leyti sé röng og of há. Sama á við um kröfu um þjáningabætur. Hvað þann bótalið varðar byggir stefndi jafnframt á því að lækka beri þjáningabætur í samræmi við lokamálslið 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga.

Kröfu um bætur vegna tímabundinnar örorku er mótmælt sem allt of hárri og fjarstæðukenndri miðað við gögn málsins og tekjusögu stefnanda. Auk þess telur stefndi að matsniðurstöður um þennan lið séu rangar. Skorað er á stefnanda að sýna fram á tekjur sínar mánuðina fyrir óhappið og allar aðrar tekjur sem hún kann að hafa haft á því tímabili sem þessi bótaliður tekur til. Er á því byggt að allar tekjur eða aðrar tekjutengdar bætur sem stefnandi kann að hafa haft skuli koma til frádráttar kröfunni, sbr. 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga.

Kröfu um bætur vegna annars fjártjóns er mótmælt þar sem hún er ósönnuð og órökstudd. Stefnandi þarf að sýna fram á réttmæti þessarar kröfu sinnar með viðunandi gögnum.

Að lokum gerir stefndi alvarlegar athugasemdir við kröfu um bætur fyrir varanlega örorku. Áréttaðar eru athugasemdir við matsniðurstöður að þessu leyti, en athugasemdir stefnda lúta jafnframt að tekjugrundvelli örorkubóta og eins og sú krafa er sett fram í stefnu. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skulu árslaun til grundvallar örorkubótum teljast heildarvinnutekjur næstliðið ár fyrir slys. Stefnandi hefur ekki lagt fram launaseðla eða viðlíka gögn sem sýna nákvæmilega tekjur hennar 12 mánuði fyrir slys. Er skorað á hana að gera það. Þangað til verður að byggja á meðaltekjum áranna 1997 og 1998 samkvæmt fram lögðum skattframtölum á dskj. nr. 22. Heildarvinnutekjur stefnanda árið 1997 námu kr. 600.746 og kr. 1.041.721 á árinu 1998. Meðaltekjur samkvæmt þessu eru því að fjárhæð kr. 821.234. Bætur vegna varanlegrar örorku yrðu þá reiknaðar að fjárhæð kr. 2.463.702 (821.234 x 10 x 30%). Verðtrygging örorkubóta skv. 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga miðast við lánskjaravísitölu á tjónsdegi (3609) annars vegar og hins vegar á þeim tíma er bótafjárhæð er ákveðin, þ.e. í nóvember 2004 (4687). Verðtrygging miðað við þessar forsendur næmi kr. 735.902 og heildarbætur vegna varanlegrar örorku yrðu því að fjárhæð kr. 3.199.604. Krafa stefnanda er því umtalsvert hærri en lög bjóða og gerir stefndi alvarlegar athugasemdir við það.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda og telur að málatilbúnaður stefnanda, framsetning kröfu hennar og atvik að öðru leyti gefi ekki tilefni til að dæma dráttarvexti nema í fyrsta lagi frá uppkvaðningu dóms, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Krafa um vexti samkvæmt skaðabótalögum sé að hluta fyrnd skv. 2. tl. 3. gr. laga nr. 14/1905. Þar að auki sé því mótmælt að af kröfu um tímabundið atvinnutjón skuli reikna vexti skv. 16. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir rétti. Lögmaður hennar lagði fyrir hana uppdrátt [A], sem fylgir með dskj. nr. 15 í málinu, sem er bréf frá M-kk-þgf S-kk-þgf S-kk-þgf byggingarfulltrúa, dags. 2. des. 2004. Bað hann stefnanda að lýsa því hvar inngöngudyrnar hefðu verið inn í þennan skemmtistað og hvar stiginn upp á svokallað milliloft hefði verið. Hún sagði að gengið hefði verið inn í húsið á horni Bankastrætis og Þingholtsstrætis. Gengið hefði verið inn á jarðhæð og þaðan upp þrjár eða fjórar tröppur upp á fyrstu hæð og þaðan hafi umræddur stigi frá miðju rýminu legið upp á milliloftið.

Lögmaðurinn lagði þá fyrir stefnanda annan uppdrátt [B], sem einnig fylgir með dskj. nr. 15. Hún kvaðst ekki geta gert sér grein fyrir hvar stiginn upp á milliloft væri á teikningu B.

Stefnandi sagði m.a. að þegar hún datt í stiganum hafi ekki verið handrið á stiganum. Þegar gengið var niður í aðra eða þriðju tröppu hefðu ekki verið veggir beggja vegna stigans, en þá hefðu tekið við súlur til beggja hliða. Þar hefði ekki verið unnt að grípa í neitt sér til stuðnings.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 16, sem er lögregluskýrslur frá 24. október 1998 og 17. nóvember 1998, er varða slys stefnanda 24. október 1998. Hún sagði að rétt væri haft eftir henni í lögregluskýrslunni frá 24. október 1998. Hún hefði verið á leiðinni niður stigann, en þetta hafi verið stigi úr timbri. Hellt hefði verið niður á stigann. Hafi hún runnið og misst fótanna. Stiginn hefði verið eins og svell. Fólk hefði verið þarna uppi og vel gæti verið að einhver hefði rekist aðeins í hana. Hún hefði misst fótanna og fallið á bakinu niður stigann. Enginn annar hefði verið í stiganum.

Stefnandi sagði m.a. að hún hefði verið búin að drekka einn til tvo bjóra þegar þetta gerðist. Hún hefði ekki verið allsgáð.

Stefnandi kvaðst hafi verið í mjög góðum flatbotna skóm þegar þetta gerðist. Hún hafi aldrei gengið á háhæluðum skóm.

Lögmaður stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, vísaði stefnanda á bls. 5 í dskj. nr. 3, sem er matsgerð frá 24. nóvember 2004 er varðar afleiðingar slyss stefnanda 24. október 1998. Þar er haft eftir henni, að hún hafi verið „stödd efst í tröppum á veitingastaðnum þegar einhver strákur hafi rekist í sig með þeim afleiðingum að hún hafi dotti niður tröppurnar“. Stefnandi kvaðst ekki vita hvort einhver hefði rekist í hana. Alla vega hefði hún misst fótanna í bleytu. Henni hafi ekki verið hrint.

Lögmaður stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, vísaði til dskj. nr. 4, sem er svokallað Áverkavottorð, dags. 5. desember 2003, er G-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf læknir sendi lögmanni stefnanda og varðar stefnanda, þar sem segir m.a.: „M-kvk-nf leitar á slysadeild LSH Fossvogi þann 24.10.1998. Kemur með sjúkrabíl og kveðst hafa verið á skemmtistað um kvöldið og var henni hrint niður stiga. “ Stefnandi sagði að henni hefði ekki verið hrint. Hún ítrekaði að öruggt væri að henni hefði ekki verið hrint. Þegar hún kom á slysadeildina hafi hún verið ofboðslega kvalin og viti ekki hvað hún hafi sagt þar.

Lögmaður stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, vísaði til dskj. nr. 57, sem er matsgerð dómkvaddra matsmanna, þar sem stefnandi er matsþoli og varðar slysið 24. október 1998, þar sem segir á bls. 7: „Var matsbeiðandi þá gestur á skemmtistaðnum Nellý og hafði verið þar um 1 klst. Stóð hún efst í stiga er stjakað var við henni svo hún datt. “ Stefnandi sagði að vel gæti verið að einhver hefði ýtt við henni og hún runnið. Hins vegar viti hún, þar sem hún hefði oft komið á staðinn á þessum tíma, að mikið var hellt þarna niður og þessi stigi var mjög sleipur.

Lögmaður stefnda, K-kk-ef Þ-kk-ef, vísaði þá til dskj. nr. 60 í málinu, sem er yfirmatsgerð dómkvaddra matsmanna varðandi málið þar sem segir á bls. 9: „Slysið varð með þeim hætti að hún stóð efst í stiga á skemmtistaðnum þegar ókunnur maður hafi rekist í hana eða stjakað við henni óvænt með þeim afleiðingum að hún datt og rann á bakinu niður stigann.“ Stefnandi sagði að rosalega margt fólk hefði verið á staðnum á þessum tíma. Henni hefði ekki verið hrint, en vel gæti verið að einhver hefði rekist óvart í hana og hún misst fótanna vegna bleytu [í stiganum].

Stefnandi kvaðst ekki muna að hafa haldið á glasi er hún datt.

Stefnandi kvaðst ekki hafa gert neitt í þessu máli í langan tíma vegna þess að hún hefði átt nóg með að fara í bakaðgerðir og liggja í rúminu í næstum hálft ár. Tilefni þess að hún ákvað að fara í þetta mál hafi verið að hún lenti bílslysi og hefði hún þá spurt S-kk-þf hvort einhver grundvöllur væri fyrir því. Hún hefði þá verið búin að vera 75% öryrki í nokkur ár.

Stefnandi sagði að fullvíst væri að ekki hefði verið handrið á stiganum sem hún datt í. Hún kvaðst ekki hafa bent á það þegar lögreglan kom á staðinn. Hún hafi verið mjög kvalin og ekki verið að hugsa um það. Hún kvaðst ætla að hún hefði runnið á bakinu niður stigann með fæturna á undan en ekki muna það.

Stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði ekki verið að vinna á umræddum skemmtistað þegar stefnandi lenti í slysi þar [24. október 1998]. Hann hefði á þeim tíma verið að vinna á skemmtistaðnum ‘Skuggabar; hafið þar vinnu þremur mánuðum áður en stefnandi lenti í umræddu slysi.

Þegar hann starfaði á skemmtistaðnum ‘Nelly's Cafe, kvaðst K-kk-nf Þ-kk-nf hafa unnið sem skemmtanastjóri og verið með veitingaleyfið á sínu nafni. Samstarfsmenn hans hefðu ekki getað verið með nöfn sín á veitingaleyfinu. Kvaðst K-kk-nf Þ-kk-nf hafa haft hreint nafn og verið með veitingaleyfið á sínu nafni. K-kk-nf Þ-kk-nf kvaðst hafa verið titlaður sem eigandi en engan fjárhagslegan hagnað haft af því, og fengið laun sem starfsmaður.

K-kk-nf Þ-kk-nf kvaðst fyrst hafa fengið upplýsingar um slys stefnanda þegar hann fékk í hendur skaðabótakröfuna frá lögmanni stefnanda, dags. 25. nóvember 2004 [dskj. nr. 21]. Honum hefðu ekki borist fregnir um það fyrr.

Þegar Nelly's Cafe var í rekstri, og hann starfaði þar, kvað K-kk-nf Þ-kk-nf opinbera aðila nokkrum sinnum hafa komið, tekið út staðinn og séð til þess að skemmtistaðurinn uppfyllti reglur og fyrirmæli.

Lagðar voru fyrir K-kk-þf Þ-kk-þf teikningar, sem fylgja dskj. nr. 15 og áður var getið. Hann vísaði á hvar umræddur stigi væri á teikningunum. Aðspurður kvaðst hann ekki muna annað en að stiginn hafi verið með handriði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Lögð voru fyrir Á-kvk-þf áðurgreind fylgiskjöl með dskj. nr. 15. Á-kvk-nf kvaðst þekkja þessi húsakynni og hafa unnið þarna samfleytt í sjö ár. Hún kvaðst hafa byrjað að vinna þarna seint á árinu 2000.

Á-kvk-nf sagði m.a. að stiginn sem hér um ræðir væri mjög brattur og þröngur. Ekki hafi verið handrið á honum en sverar viðarsúlur komi [með fram stiganum] niður úr loftinu, sem langt er á milli, þar sem gengið er upp stigann. Hún sagði að stiginn hefði verið mjög háll, tröppurnar úr timbri. Ekki hafi verið hægt að halda sér í neitt þegar stiginn var farinn. Þegar hún byrjaði að vinna á staðnum hafi ekkert handrið verið á stiganum. Meðan hún starfaði þarna hafi stiganum verið breytt og handrið sett á hann.

Á-kvk-nf kvaðst muna eftir að slys hafi orðið í stiganum, þó ekki alvarleg. Oft hefði þurft á þurrka úr stiganum því sem fólk hellti niður á ferð sinni um stigann. Stiginn hefði orðið sleipur þegar hann blotnaði.

Á-kvk-nf sagði að hún og stefnandi væru kunningjakonur. Þær þekktust ekki náið en hún kvaðst vita hver stefnandi væri og hver væri eiginmaður hennar.

Á-kvk-nf kvaðst ekki hafa verið á staðnum þegar stefnandi slasaðist þar.

H-kk-nf H-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði unnið á veitingastaðnum að Þingholtsstræti 2-4 [Nelly's Cafe] á árinu 1998. Kvaðst hann hafa verið yfirdyravörður. Hann sagði að umræddur stigi hefði verið þröngur og brattur tréstigi án handriðs. Neðst við stigann hefðu verið súlur upp í loftið er líklega hefðu áður verið hluti af vegg.

H-kk-nf kvaðst muna eftir umræddu slysi. Hann hafi verið í vinnunni þegar slysið varð. Stefnandi hefði dottið ofarlega í stiganum og runnið niður.

H-kk-nf kvaðst hafa byrjað að vinna á staðnum um áramótin 1996/1997 og hætt um miðbik sumarsins 1999.

H-kk-nf kvaðst vera málkunnugur stefnanda.

H-kk-nf ítrekaði að ekkert handrið hefði verið á stiganum meðan hann vann á staðnum.

H-kk-nf kvaðst ekki hafa séð þegar stefnandi datt niður stigann.

M-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, byggingarfulltrúi Reykjavíkur, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að starfsmenn byggingarfulltrúa hefðu farið að Þingholtsstræti 2-4 á árinu 1998 til að gera úttekt á húsnæðinu vegna þess að beiðni hefði komið um það frá lögreglustjóra vegna endurnýjunar á vínveitingaleyfi, en þá væri beðið um umsögn byggingarfulltrúa.

M-kk-nf S-kk-nf sagði að starfsmenn byggingarfulltrúa færu í tilvikum sem þessu á staðinn með síðasta samþykkta aðaluppdrátt og bæru hann saman við ástandið á staðnum. Athugað væri hvort einhverju hefði verið breytt í húsinu og athugasemdir gerðar út frá því.

Vísað var til dskj. nr. 50, sem er myndrit af skýrslu byggingarfulltrúa um skoðun hinn 17. apríl 1998 á veitingastaðnum ‘Nelly's Kafe að Þingholtsstræti 2 vegna endurnýjunar vínveitingaleyfis. M-kk-nf S-kk-nf sagði að samkvæmt skýrslunni hefði fyrsta hæð verið skoðuð án athugasemda. Hins vegar væru athugsemdir um nokkrar breytingar í kjallara og á annarri hæð. Þá benti M-kk-nf á að skýrslan greini frá því að ekki væri ástæða til að mæla gegn endurnýjun, en eðlilegt væri að óska eftir að lagðar yrðu inn nýjar teikningar.

Vísað var til dskj. nr. 15, sem áður var getið, og bent á að þar segi neðarlega í bréfinu: „Á grunnmyndum eru sýndir þrír stigar. Einn þeirra er merktur sem nýr stigi vegna neyðarútgangs. Stigi í miðju húsi virðist vera gamall og ekki er annað að sjá en stigi við útvegg í horni eigi að vera nýr. Við skoðun á staðnum kom í ljós að ýmist vantaði handrið með stigum eða þeim er ábótavant.“ M-kk-nf S-kk-nf kvaðst hafa ritað bréfið sem hér um ræðir. Hann hafi verið að svara bréfi S-kk-ef Þ-kk-ef, sem S-kk-nf hefði sent honum 11. október 2004 [dskj. nr. 14]. Bréfinu hefði verið svarað eftir að starfsmaður embættisins hefði farið á staðinn 28. október 2004 (samkvæmt ljósmyndum sem hann hefur tekið þá) til að hægt væri að svara S-kk-þgf. Bréf hans til S-kk-ef væri byggt á þessum ljósmyndum og þeim mælingum sem þessi starfsmaður gerði. Þetta hafi ekki verið athugsemdir vegna skoðunar 1994 eða 1998 þegar úttektir fóru fram. Á árinu 1994 hafi verið sótt um breytingu á aðaluppdráttum sem samþykkt hefði verið. Þá hafi verið í gildi byggingareglugerð nr. 177 frá 1992 og hafi þetta byggingarleyfi verið veitt. Síðan, þegar starfsmaður byggingarfulltrúa fer á staðinn 1998 til að skoða þetta, þá hafi hann verið með þann sama gilda aðaluppdrátt í höndunum og litið á húsið út frá því. Liðið hefðu því fjögur ár á milli. Viðkomandi starfsmaður hafi eðlilega staðið í þeirri trú að húsið hefði fengið einhverja úttekt áður eins og beri að gera. Hins vegar væri ekki að finna gögn um að það hefði verið gert.

M-kk-nf S-kk-nf sagði að hann hefði verið að svara S-kk-þgf og byggt á því að 13. júlí 1998 hafi komið ný byggingarreglugerð, en þar væri ákvæði 12.8 í þá veru, að þegar samþykktar væru breytingar á eldri húsum þá ætti að taka tillit til þeirra byggingareglugerða, sem í gildi voru á þeim tíma sem húsin voru byggð, en að teknu tilliti til öryggismála. Þegar hann hefði verið að svara S-kk-þgf í desember 2004 hafi andi hinnar nýju reglugerðar svifið yfir vötnunum. Hann hafi byggt á nýju reglugerðinni er hann sagði að stigunum væri ábótavant.

M-kk-nf S-kk-nf sagði að byggingarfulltrúi hafi ekki vald til að synja fasteignaeigendum um vínveitingaleyfi. Lögreglustjóri veiti slík leyfi.

Lagt var fyrir M-kk-þf S-kk-þf dskj. nr. 51, sem er myndrit af bréfi hans til félagsmálaráðs, dags. 21. apríl 1998, en þar segir: „Varðar veitingahúsið Menningarhúsið ehf., Þingholtsstræti 2-4. Skrifstofa borgarstjóra hefur óskað umsagnar embættis byggingarfulltrúa vegna umsóknar um leyfi til áfengisveitinga á ofangreindum stað. Skoðun húsnæðisins hefur farið fram og gefur ekki tilefni til athugsemda.“ Þá var einnig lagt fyrir M-kk-þf S-kk-þf dskj. nr. 52, sem er myndrit af bréfi hans frá 8. ágúst 2005 þar sem segir:

Vísað er til bréfs Lögfræðiskrifstofu dags. 5. júlí s.l. Afskipti embættis byggingarfulltrúa af máli þessu eru aðeins þau að embættið hefur svarað fjórum spurningum sem fram voru settar í bréfi S-kk-ef Þ-kk-ef hrl. þann 12. október 2004.

Með bréfi frá skrifstofu borgarstjóra dags. 27. mars 1998 var óskað umsagnar byggingarfulltrúa á veitingastaðnum Nelly's cafe vegna umsókna K-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef ... um leyfi fyrir veitingastað til áfengisveitinga.

Gerði starfsmaður embættisins úttekt á staðnum þann 17. apríl 1998.

Í skoðunarskýrslu eru ekki gerðar athugsemdir við stiga eða handrið.

Niðurstaða skoðunar er að ekki sé ástæða til þess að mæla gegn endurnýjun leyfisins.

Var félagsmálaráði tilkynnt þessi niðurstað með bréfi dags. 21. apríl 1998.

M-kk-nf S-kk-nf var spurður: Hefði svona texti birst frá honum árið 1998 ef ástandið árið 1998 hefði verið með þeim hætti, sem lýst var í bréfi hans til S-kk-ef Þ-kk-ef, dags. 2. desember 2004, sbr. dskj. nr. 15? M-kk-nf S-kk-nf sagði að menn yrðu að átti sig á því að mikil breyting hefði orðið 13. júlí 1998 með nýrri byggingareglugerð. Menn hafi verið mjög harðir á því að reglugerðir væru ekki afturvirkar. Kvaðst hann halda að sá starfsmaður, sem skoðaði þetta á sínum tíma, hafi gengið inn hús, sem búið var að samþykkja af byggingaryfirvaldum 1994, og hafi hann ekki mátt ætla annað en að húsið væri í lagi nema þar sem hann sá á aðaluppdráttum að því hefði verið breytt.

M-kk-nf S-kk-nf taldi það hafa verið staðfest í apríl 1998 að húsið hefði verið í því ástandi sem fram kom í aðaluppdráttum, sem eru fylgiskjöl með dskj. nr. 15, að öðru leyti en fram komi í skoðunarskýrslunni [dskj. nr. 50]. Þau handrið, sem fram koma á þessum teikningum, hafi þá verið til staðar.

M-kk-nf S-kk-nf sagði að skoðunin frá 2004 hafi verið gerð til að svara bréfi S-kk-ef Þ-kk-ef. Lýsing hans í bréfinu væri byggð á þeirri skoðun.

I-kvk-nf B-kvk-nf A-kvk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hún sagði m.a. að hún hefði þekkt húsakynni að Þingholtsstræti 2-4 á árinu 1998. Hún sagði að svokallaður ‘gamli stigi hafi ekki verið með handriði. Stiginn hafi verið mjög gamall og alltaf blautur. Fólk hefði verið að missa niður áfengi og stiginn verið flugháll. Þrepin í stiganum hafi verið úr viði og verið sigin. Þrepin hefðu verið frekar grunn. Maður hefði þurft að fara varlega í stiganum.

I-x-x B-x-x kvaðst þekkja stefnanda. Hún væri vinkona sín. Hún kvaðst ekki hafa verið með henni þegar hún datt í stiganum. Hún hafi ekki orðið vitni af slysinu.

S-kvk-nf F-kvk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hún sagði m.a. að hún hefði þekkt húsakynni að Þingholtsstræti 2-4 á árinu 1998.

Vísað var til teikninga af Þingholtsstræti 2-4, sem liggja fyrir í málinu, og bent á stiga fyrir miðju á uppdrættinum. S-kvk-nf sagði að stigi hefði verið þarna þegar hún sótti staðinn. Hún sagði að þetta hefði verið brattur tréstigi og einungis súlur með fram stiganum en ekkert handrið. Hún kvaðst minnast þess að slys hefðu orðið í þessum stiga. Hún hefði sjálf séð tvær manneskjur detta í stiganum. Hún kvaðst ekki hafa orðið vör við hálku í stiganum.

S-kvk-nf kvaðst hafa verið að koma inn á staðinn þegar stefnandi var borin út af sjúkraliði. Hún hefði þekkt stefnanda á þessum tíma og væru þær ágætar vinkonur.

S-kvk-nf kvaðst minnast þess að engin handrið voru á stiganum þar sem stefnanda varð fótaskortur á þessum tíma.

Ályktunarorð: Stefnandi varð fyrir slysi hinn 24. október 1998 á skemmtistað að Þingholtsstræti 2-4 í Reykjavík.

Með bréfi, dagsettu 25. nóvember 2004, krafðist stefnandi fyrst bóta vegna slyssins úr hendi stefnda, K-x-x Þ-kk-ef J-kk-ef, er fengið hafði leyfisbréf fyrir rekstri Menningarhússins ehf. að Þingholtsstræti 2-4 hinn 24. september 1997 og var skráður fyrir rekstrinum er stefnandi slasaðist þar. Í bréfinu segir m.a. að stefnandi byggi kröfu sína á hendur K-kk-þgf Þ-kk-þgf á því að stiginn, sem hún hrapaði í hafi verið hættulegur og vanbúinn og „beri eigandi hússins og sá sem ábyrgð bar á veitingarekstrinum ábyrgð á tjóninu“. Kröfu um bætur úr hendi Reykjavíkurborgar vegna tjóns, sem stefnandi varð fyrir við slysið 24. október 1998, gerði stefnandi ekki fyrr en með birtingu stefnu 23. júní 2005. Verður stefnandi að bera halla af því að hafa ekki sótt málið fyrr á hendur stefndu, enda hefur það augljóslega skert möguleika stefndu til að leiða í ljós hvernig aðstæður voru á staðnum þegar slysið varð.

Húsið að Þingholtsstræti 2-4 er gamalt hús. Hvernig staðið var upphaflega að byggingu þess og breytingum á því síðar liggur ekki fyrir í málinu, nema að takmörkuðu leyti síðasta áratug. Upplýst er að lögreglustjóraembættið í Reykjavík fékk, með bréfi 17. september 1997, jákvæða umsögn heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur um veitingaleyfi fyrir veitingahús að Þingholtsstræti 2-4. Jafnframt fékk embættið umsögn Vinnueftirlits ríkisins, hinn 15. ágúst 1997, um að eftirlitið gerði ekki athugasemdir við leyfisveitingu og einnig fékk embættið yfirlýsingu eldvarnareftirlitsins í ágúst 1997, um að eftirlitið gæti fallist á að leyfið væri veitt. Þá liggur fyrir að starfsmaður byggingarfulltrúa gerði engar athugasemdir um búnað stiga hússins í lýsingu sinni á skoðun á staðnum vegna endurnýjunar vínveitingaleyfis þar 17. apríl 1998.

H-kk-nf H-kk-nf, er vann á veitingastaðnum að Þingholtsstræti 2-4 á árinu 1998, bar fyrir rétti, að hann hefði verið á staðnum er stefnandi datt þar í stiga og slasaðist. Stiginn hafi verið þröngur og brattur tréstigi án handriðs. Engir sjónarvottar hafa á hinn bóginn borið vitni í málinu. Jafnframt er lýsing stefnanda á orsök þess, að hún datt í stiganum, nokkuð á reiki. Ekki er loku fyrir það skotið að skortur á aðgæslu stefnanda sjálfrar hafi valdið falli hennar í stiganum. En hún bar fyrir rétti, að hún hefði oft komið á veitingastaðinn að Þingholtsstræti 2-4. Miklu hefði verið hellt niður á staðnum og hafi hún orðið þess áskynja að bleyta gat verið á gönguleið um húsið og jafnframt að stiginn, sem hún datt í, gat verið mjög sleipur. Óljóst verður því hvort bein tengsl eru á milli ætlaðs vanbúnaðar stigans og falls stefnanda í stiganum eða hvort slys stefnanda stafi af vangæslu hennar sjálfrar. Stefnandi hefur með öðrum orðum ekki sannað að stefndu, eða menn, sem stefndu bera ábyrgð á, eigi sök á falli hennar í stiganum.

Samkvæmt framangreindu verða stefndu sýknuð af kröfum stefnanda.

Rétt er að málskostnaður milli stefnanda og stefndu, Reykjavíkurborgar, falli niður. Stefnandi verður dæmd til að greiða stefnda, K-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, málskostnað eins og í dómsorði segir. Þá fer um gjafsóknarkostnað stefnanda svo sem í dómsorði greinir.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, K-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, og stefnda, Reykjavíkurborg, eru sýkn af kröfum stefnanda, M-kvk-ef L-kvk-ef H-kvk-ef.

Málskostnaður milli stefnanda og stefndu, Reykjavíkurborgar, fellur niður.

Stefnandi greiði stefnda, K-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, 124.500 krónur í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns stefnanda, S-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttar-lögmanns, 1.394.000 krónur.

P-kk-nf Þ-kk-nf