E-29/2014

Mál þetta, sem tekið var til dóms 19. nóvember 2014, höfðaði stefnandi, O-x-x J-x-x H-x-x, Reykjavöllum, Bláskógabyggð, hinn 11. mars 2014 gegn stefndu, M-kvk-þgf C-kvk-þgf P-kvk-þgf og M-kk-þgf Á-kk-þgf, báðum til heimilis að Höskuldsstöðum, Breiðdalshreppi.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 500.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 1. október 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Þá er krafist málskostnaðar.

Undir rekstri málsins kröfðust stefndu þess að stefnanda yrði gert að leggja fram málskostnaðartryggingu. Með úrskurði, uppkveðnum 15. apríl 2014, var þeirri kröfu hafnað.

I

Helstu málsatvik eru þau að stefnandi og stefndu ákváðu að ráðast saman í rekstur ferðaþjónustu á jörðinni Höskuldsstöðum í Breiðdal, sem mun hafa verið keypt í þessu skyni á árinu 2009. Frá vori 2010 bjuggu málsaðilar saman á jörðinni, en fljótlega fór að bera á samstarfsörðugleikum. Upp úr samstarfinu slitnaði að hausti það ár. Gerðu málsaðilar þá með sér samning, dags. 16. nóvember 2010, sem fól í meginatriðum í sér að stefndu keyptu að jöfnu alla hluti stefnanda í einkahlutafélaginu Óðins Ferðir Íslands ehf. og allan eignarhlut hans í sameignarfélaginu Höskuldsstaðir – Ævintýraferðir sf. Liggur samningur þessi fyrir dóminum á ensku, auk sameiginlegrar þýðingar málsaðila á fáeinum greinum hans.

Kaupverðið var ákveðið í einu lagi, ósundurgreint milli félaganna, 9,5 milljónir króna, samkvæmt gr. 2.1 og skyldi það samkvæmt gr. 2.2 greiðast með fjórum greiðslum; 3 milljónir króna við undirritun samningsins, 2,5 milljónir króna 1. júní 2011, 2 milljónir króna 1. september s.á. og 2 milljónir króna 1. október s.á.

Óumdeilt er að kaupendur stóðu í skilum með fyrstu tvær greiðslurnar og að þann 1. júlí 2011 greiddu þeir 3,5 milljónir króna vegna tveggja síðustu afborgananna, með gjalddaga 1. september og 1. október 2011. Vantaði þá 500.000 krónur upp á að kaupverðið væri að fullu greitt. Er málið höfðað til innheimtu þeirrar fjárhæðar.

Í greinargerð stefndu er því lýst hvernig upp úr sauð í samstarfi aðila í september 2010 og að stefnandi hafi þá flutt í sumarhús á jörðinni sem ætlað sé til útleigu. Er kveðið á um það í gr. 3.3 í samningnum að seljandi, þ.e. stefnandi, skyldi „flytja og yfirgefa eignina Höskuldsstaði“ við undirritun samningsins „eða í síðasta lagi þann 1. desember 2010“. Er ekki um það deilt að stefnandi flutti af jörðinni um mánaðamót nóvember og desember það ár, en deilt er um það hvort munnlegt samkomulag hafi verið um að hann flytti brott fyrr og hvort stefnanda hafi borið að greiða húsaleigu vegna dvalarinnar.

Þá er í samningnum, gr. 3.4, að finna svohljóðandi ákvæði samkvæmt sameiginlegri þýðingu málsaðila: „Seljandi skal sjá til þess að lénið www.odintoursiceland.com verði tiltækt fyrir félögin eigi síðar en þann 1. desember 2010. Þegar kaupendur hafa fengið umráð lénsins og geta opnað vefsíðu sína á léninu, skulu þeir greiða seljanda jafnvirði 160 breskra punda með íslenskum krónum. Sú greiðsla er ekki hluti af heildargreiðslum fyrir hlutina og eignarhlutinn.“ Fyrir liggur að stefndu greiddu stefnanda 30.080 krónur með millifærslu 7. febrúar 2011 og er óumdeilt að þar er um að ræða greiðslu á jafnvirði 160 breskra punda vegna framangreinds samningsákvæðis. Deilt er hins vegar um það hve lengi það dróst að stefnandi uppfyllti skyldu til afhendingar lénsins og hvort stefndu eigi kröfu um afslátt eða skaðabætur vegna þessa.

Meðal málsgagna eru fáein tölvubréf sem gengu milli aðila og þess lögmanns sem aðstoðaði stefndu við samningsgerðina í nóvember og desember 2011. Kemur þar m.a. fram að stefnandi krefji stefndu um efndir þess sem upp á lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi vantaði.

Með bréfi, dags. 20. mars 2013, krafði lögmaður stefnanda stefndu um greiðslu 500.000 króna, auk dráttarvaxta. Var því bréfi svarað með bréfi lögmanns stefndu, dags. 14. apríl 2013, þar sem kröfunni var hafnað. Fyrir því eru í bréfinu færð þau rök að stefndu hafi verið rétt að halda eftir 500.000 krónum af umsömdu kaupverði, vegna ástæðna sem þar eru tilgreindar í fjórum töluliðum. Er þar vísað til þess að stefndu „hefðu getað“ krafið stefnanda um 600.000 krónur í leigu vegna dvalar hans í sumarhúsi, kostnaðar vegna þrifa á stúdíóíbúð á jörðinni, sem stefnandi hafi haft til umráða áður en hann flutti í sumarhúsið, tjóns vegna dráttar á afhendingu framangreinds léns og tjóns vegna brots gegn trúnaðarskyldu.

Í greinargerð stefndu er nokkuð fjallað um ástæður samstarfsörðugleika aðila. Ekki er þörf á að rekja þau atriði vegna þess ágreinings sem hér er til umfjöllunar.

II

Stefnandi kveðst byggja mál sitt á þeirri meginreglu að samninga beri að efna. Stefndu hafi tekið einhliða ákvörðun um að standa ekki við kaupsamninginn frá 16. nóvember 2010 án haldbærra skýringa, sem sé brot á samningi aðila.

Stefndu hafi ekki á neinn hátt sýnt fram á eða sannað meint tjón sitt sem þau telji, í bréfi lögmanns þeirra frá 14. apríl 2013, stafa af eftirtöldum orsökum:

Í fyrsta lagi telji stefndu stefnanda standa í skuld við þau vegna dvalar í sumarhúsi að Höskuldsstöðum í tvo mánuði umfram umsaminn tíma síðla árs 2010. Í bréfi lögmanns stefndu komi fram að þau telji að þau „hefðu getað“ krafið stefnanda um 600.000 krónur í leigu vegna þessa, þ.e. 300.000 krónur á mánuði. Sé í bréfinu látið í það skína að stefndu gætu krafið stefnanda um leigugreiðslur ef þeim sýndist svo og virðist það eiga að byggjast á 4. og 10. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994.

Stefnandi hafi búið í umræddu sumarhúsi leigulaust með fullri vitneskju og samþykki stefndu, sem aldrei hafi krafið stefnanda um greiðslu fyrir dvölina. Í máli þessu sé hvorki skriflegum né óskráðum leigusamningi til að dreifa, enda hafi stefnandi haft leigulaus not af téðum bústað samkvæmt samkomulagi aðila. Hefðu stefndu ætlað að krefja hann um húsaleigu, hefði þeim borið að tilkynna stefnanda það fyrirfram og þá jafnframt að kveða á um leigugreiðslu og annað það sem fylgi samningum um útleigu á húsnæði. Það hafi stefndu ekki gert og því hafi dvöl stefnanda í bústaðnum verið leigulaus þar til hann flutti út úr honum. Stefnendur hafi enga lagalega stöðu til þess að krefjast nú greiðslu húsaleigu, þar sem í fyrsta lagi hafi aldrei verið um leigu á bústaðnum að ræða og í öðru lagi þar sem engir samningar um leigu, hvorki skráðir né óskráðir, séu fyrir hendi.

Í öðru lagi telji stefndu sig geta krafið stefnanda um greiðslu 25.000 króna vegna þrifa á stúdíóíbúð að Höskuldsstöðum sem stefnandi hafi dvalið í. Stefndu hafi ekki viðrað þessa kröfu fyrr og byggist hún einungis á persónulegu mati stefndu. Ekkert liggi fyrir um það t.d. hvort stefnanda hafi borið skylda til þess að þrífa íbúðina, en ella gætu stefndu krafið hann um greiðslu fyrir þrif. Fyrir kröfu þessari sé enginn fótur. Stefnandi telji íbúðina hafa verið hreina þegar hann yfirgaf hana og hafi ekki verið krafinn um greiðslu vegna þrifa á henni fyrr.

Í þriðja lagi telji stefndu sig geta krafið stefnanda um „varlega áætlað“ eina milljón króna þar sem dregist hafi að færa lénið www.odintoursiceland.com yfir til félaganna Höskuldsstaða – Ævintýraferða sf. og Óðins Ferðir Ísland ehf. Lénið hafi verið á forræði stefnanda, en óumdeild eign félaganna. Samkvæmt gr. 3.4 í kaupsamningi frá 16. nóvember 2010 hafi stefndu átt að greiða stefnanda við yfirfærsluna fjárhæð í íslenskum krónum sem jafngilti 160 breskum pundum og skyldi sú greiðsla vera umfram greiðslur samkvæmt lið 2.2 í samningi aðila. Þessa greiðslu hafi stefndu ekki innt af hendi. Stefndu hafi á engan hátt metið tjón sitt, enda segi í bréfi lögmanns þeirra að erfitt sé að meta tjónið, en stefndu telji að það hafi haft áhrif á bókanir fyrir sumarið 2011. Enginn fótur sé fyrir þessum fullyrðingum, sem séu algerlega ósannaðar, en byggist á því einu að stefndu telji sig hafa „fundið glöggt“ áhrif á bókanir næsta sumars, þ.e. árið 2011.

Í fjórða lagi telji stefndu í nefndu bréfi að stefnandi hafi brugðist trúnaðarskyldu og talað illa um stefndu og reksturinn, með þeim afleiðingum að viðskipti hafi glatast. Þá hafi stefnandi brotið gegn æru þeirra með bótaskyldum hætti og bakað stefndu með því tjón á viðskiptum, sem erfitt sé að meta til fjár, „en var í raun ómetanlegt, svo alvarlegt var það“, svo vitnað sé orðrétt í bréf lögmanns stefndu frá 14. apríl 2013. Stefndu hafi, þrátt fyrir þetta, ekkert gert til þess að fá staðfestingu á meintu tjóni sínu og hafi ekki gert reka að því að krefja stefnanda um bætur fyrir ærumeiðingar og að spilla rekstri þeirra, þótt liðin séu rúm þrjú ár frá því að atburðir áttu sér stað, enda lýsi þetta einungis ósannaðri huglægri afstöðu stefndu til málsins.

Allar viðbárur stefndu um að þeim beri ekki að standa við ákvæði samnings aðila frá 14. [sic] nóvember 2010 séu ósannaðar og haldlausar og byggist á óljósum hugmyndum stefndu um að þau hafi orðið fyrir tjóni af völdum stefnanda. Það sé forn meginregla í lögum að samninga skuli virða og efna samkvæmt efni sínu. Stefnandi telji stefndu hafa brotið skýrt ákvæði d-liðar gr. 2.2 í samningi aðila er umsamin 2.000.000 króna lokagreiðsla, fyrir hluti stefnanda í Óðins Ferðir Íslands ehf. og allan eignarhlut hans í sameignarfélaginu Höskuldsstaðir – Ævintýraferðir sf., var ekki greidd að fullu. Stefnanda sé því nauðugur sá kostur að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefnandi byggi kröfur sínar á meginreglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Þá sé vísað til ákvæða 4. gr. og 10. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Varðandi sameiginlega aðild stefndu sé vísað til 18. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafan um málskostnað styðjist við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á ákvæðum laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Við munnlegan flutning málsins lýsti lögmaður stefnanda því yfir að ranghermt sé í stefnu að greiðsla vegna lénsins www.odintoursiceland.com samkvæmt gr. 3.4 í samningi aðila hafi ekki verið innt af hendi. Óumdeilt sé að stefndu hafi þann 7. febrúar 2011 greitt stefnanda að jafnvirði 160 bresk pund í íslenskum krónum vegna þessa.

III

Stefndu kveðast byggja kröfu sína um sýknu á því að þeim hafi verið heimilt að halda eftir a.m.k. 500.000 krónum af umsömdu kaupverði þar sem þau eigi rétt til afsláttar og/eða skaðabóta úr hendi stefnanda. Hafi þau orðið fyrir allverulegu fjárhagslegu tjóni af völdum stefnanda vegna afhendingardráttar á mjög mikilvægum hluta hins selda. Lénið www.odinstoursiceland.is [sic] hafi skipt sköpum fyrir tekjuöflun hins selda félags þar sem á umræddri heimasíðu fari fram flestar bókanir ferðamanna á þeirri þjónustu sem félagið bjóði upp á. Með því að afhenda stefndu ekki lénið www.odinstoursiceland.com fyrr en rúmum fimm mánuðum eftir að honum varð skylt að afhenda það samkvæmt kaupsamningi aðila, hafi stefnandi brugðist skyldum sínum samkvæmt kaupsamningi aðila. Hafi þá verið langt liðið á bókunartímabil vegna vors og sumars 2011, háannatíma ferðaþjónustu á Íslandi. Vegna þess hafi mun færri ferðamenn getað bókað gistingu og ferðir hjá fyrirtæki stefndu og stefndu augljóslega orðið fyrir allverulegu tekjutapi. Erfitt sé að meta það fjárhagslega tjón nákvæmlega en sé litið til rekstrartekna ársins 2012 til samanburðar við árið 2011 séu tekjur fyrra ársins um 40% lægri en hins síðara.

Þá kveðast stefndu byggja á því að stefnandi hafi dvalið tveimur mánuðum lengur en aðilar sammæltust um í sumarhúsi og stefndu því átt rétt til leigu úr hendi stefnanda vegna þess, að fjárhæð samtals 600.000 krónur (m.v. 10.000 krónur nóttin í 60 nætur) sem sé hærri fjárhæð en eftirstöðvar kaupverðs samkvæmt kaupsamningi. Þótt aðilar hafi ekki gert með sér skriflegan leigusamning vegna þessa verði að líta svo á að á milli þeirra hafi verið bindandi samningur um leigu. Sé um þetta vísað til 10. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994. Þá sé vísað til 2. mgr. sömu lagagreinar um fjárhæð leigunnar. Fyrir liggi að aðilar hafi sameiginlega staðið að því að ákveða verðskrá fyrir útleigu á sumarhúsinu og því sé eðlilegt að miða við sama leiguverð, þ.e. 10.000 krónur fyrir hverja nótt eða samtals 600.000 krónur fyrir tvo mánuði. Jafnframt hafi stefndu þurft að þrífa og endurbæta sumarhúsið eftir dvöl stefnanda í því og sé sá kostnaður varlega áætlaður um 25.000 krónur.

Stefndu vísi einnig til þess að óumdeilt sé að stærsti hluti kaupverðsins hafi verið greiddur töluvert fyrir gjalddaga en greiðslur samkvæmt c- og d-liðum gr. 2.2 kaupsamningsins hafi átt að greiða 1. september og 1. október 2011. Stefndu hafi hins vegar greitt stærstan hluta þessara fjárhæða mun fyrr eða þann 1. júlí 2011. Hafi stefnandi notið hagræðis af því, sem taka verði tillit til.

Stefndu byggi ekki síst á því að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti í málinu þar sem hann hafi ekki gert neinar tilraunir til innheimtu á kröfunni fyrr en um tveimur árum eftir að lokagreiðslan var innt af hendi. Stefndu hafi þá hafnað kröfu hans alfarið með ítarlegum rökstuðningi. Engin viðbrögð hafi borist frá stefnanda við bréfi stefndu um höfnun kröfunnar. Ári síðar, þ.e. um þremur árum eftir að stefndu hafi talið að lokauppgjör í samræmi við kaupsamninginn hefði farið fram, hafi stefnandi síðan ákveðið að höfða mál fyrir héraðsdómi til innheimtu kröfunnar. Málshöfðunin hafi komið stefndu algjörlega í opna skjöldu, enda hafi þau mátt vera í góðri trú um að stefnandi hefði samþykkt rétt þeirra til afsláttar og/eða skaðabóta með athafnaleysi sínu, sbr. til dæmis Hæstaréttardóma í málum nr. 300/2010 og 376/2005. Þar fyrir utan hafi aðilar ítrekað talað um það sín á milli að vegna alls framangreinds, þ.e. framferðis stefnanda og verulegs afhendingardráttar á hluta hins selda samkvæmt kaupsamningi, væri það bæði heimilt og eðlilegt að stefndu héldu eftir hluta af kaupsamningsgreiðslu. Í raun hafi þau haldið eftir mun lægri fjárhæð en fjárhagslegt tjón þeirra sé þegar upp er staðið. Af þeim sökum beri að sýkna stefndu af kröfum stefnanda.

Um lagarök er af hálfu stefndu vísað til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 22. gr., 27. gr. og 42. gr. laganna, og til húsaleigulaga nr. 36/1994, einkum 10. gr. laganna. Varðandi kröfu um málskostnað sé vísað til ákvæða 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, en stefndu séu ekki virðisaukaskattsskyldir aðilar og krefjist þess að til þess verði tekið tillit við ákvörðun málskostnaðar.

IV

Við aðalmeðferð málsins gáfu stefnandi og bæði stefndu aðilaskýrslu. Auk þess gaf skýrslu sem vitni H-kk-nf G-kk-nf hrl. Verður hér á eftir vikið að framburði þeirra, eftir því sem þörf krefur.

Í málinu er deilt um það hvort stefndu sé skylt að greiða þær 500.000 krónur sem óumdeilt er að á vantar til að fullt verð teljist hafa verið greitt samkvæmt samningi aðila frá 16. nóvember 2010 um kaup stefndu á hlutum stefnanda í einkahlutafélaginu Óðins Ferðir Íslands ehf. og eignarhluta hans í sameignarfélaginu Höskuldsstaðir – Ævintýraferðir sf.

Stefndu byggja kröfu sína um sýknu, eða til vara lækkun stefnufjárhæðar, á því að þeim hafi verið rétt að halda eftir a.m.k. 500.000 krónum af umsömdum kaupsamningsgreiðslum. Verður málatilbúnaður stefndu ekki skilinn öðruvísi en svo að þau telji sig eiga rétt til afsláttar af kaupsamningsverði og/eða gagnkröfur á hendur stefnanda sem verði skuldajafnað á móti kröfu stefnanda, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í fyrsta lagi byggja stefndu á því að þau eigi kröfu um afslátt af kaupverði eða skaðabætur vegna dráttar stefnanda á „afhendingu“ lénsins www.odintoursiceland.com. Er þar um vísað til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 22., 27. og 42. gr. laganna. Kveðast stefndu hafa orðið fyrir tjóni þar sem lénið hafi ekki verið afhent fyrr en langt var liðið á bókunartímabil fyrir háannatíma ársins 2011 og bókanir orðið færri en ella af þeim sökum.

Sú málsástæða að stefndu eigi rétt til afsláttar af kaupverði er engum lagarökum studd og skýrðist sá málatilbúnaður ekki frekar við munnlegan málflutning. Málsástæðan er vanreifuð og kemur því ekki til frekari umfjöllunar

Stefnandi viðurkennir að afhending lénsins hafi dregist fram yfir umsaminn tíma samkvæmt gr. 3.4 í samningi aðila, þ.e. 1. desember 2010, og ekki gefið hinu erlenda netþjónustufyrirtæki nauðsynleg fyrirmæli til að lénið yrði félögunum tiltækt fyrr en eftir að stefndu höfðu innt af hendi greiðslu samkvæmt nefndri grein samningsins að jafnvirði 160 breskra punda 7. febrúar 2011. Stefnandi mótmælir því hins vegar að drátturinn hafi varað svo lengi sem stefndu halda fram, þ.e. fram í apríl eða maí 2011. Byggir stefnandi einkum á því að stefndu hafi ekki sýnt fram á neitt tjón af völdum þess dráttar sem varð. Feli framlagður ársreikningur Óðins Ferðir Íslands ehf. fyrir árið 2012 ekki í sér næga sönnun fyrir tjóni. Bendir stefnandi sérstaklega á hve lágar rekstrartekjur einkahlutafélagsins hafi verið árin 2011 og 2012 samkvæmt nefndum ársreikningi og að mismunur á sölutekjum milli áranna nemi einungis um 340.000 krónum, þrátt fyrir að lénið hafi verið afhent stefndu fyrir sumarið 2011. Er auk þess bent á að gríðarlegt tap hafi orðið af rekstrinum bæði árin.

Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi leitaðist hann við að gefa skýringar á því hvers vegna hann stóð ekki við skyldu sína samkvæmt gr. 3.4 í samningnum, sem lutu einkum að vantrausti hans í garð stefndu. Engu að síður hefur stefnandi ekki borið fyrir sig að skilyrði séu ekki uppfyllt fyrir beitingu vanefndaúrræða samkvæmt þeim ákvæðum laga um lausafjárkaup sem stefndu vísa til. Verður því lagt til grundvallar að um greiðsludrátt hafi verið að ræða í skilningi þeirra lagaákvæða er stefnandi dró það fram yfir samningsákveðinn tíma að gera lénið félögunum tiltækt í samræmi við ákvæði gr. 3.4 í samingi aðila.

Þótt lagt sé til grundvallar að um greiðsludrátt hafi verið að ræða, sem stefndu geta reist kröfu um skaðabætur á samkvæmt 22. og 27. gr. laga um lausafjárkaup, leysir það ekki stefndu undan því að færa sönnur fyrir því að þau hafi orðið fyrir tjóni vegna þeirrar vanefndar stefnanda og fyrir fjárhæð þess.

Verða stefndu í fyrsta lagi að bera hallann af því að ósannað er að greiðsludráttur stefnanda hafi varað lengur en fram undir lok febrúarmánuðar 2011, sbr. tölvupóst stefnanda frá 26. þess mánaðar þar sem fram kemur að hann hafi þann dag gefið netþjónustufyrirtækinu fyrirmæli um að gera það sem gera þyrfti til að afhenda mætti lénið.

Í öðru lagi hafa stefndu ekki leitast við að renna með gagnaframlagningu stoðum undir staðhæfingar í greinargerð um að þau hafi „augljóslega“ orðið fyrir „tekjutapi“ vegna þess að færri ferðamenn hafi getað bókað gistingu og ferðir hjá ferðaþjónustu þeirra en ella. Er til stuðnings því að tjón hafi orðið einvörðungu vísað til þess að rekstrartekjur ársins 2011 hafi orðið um 40% lægri en rekstrartekjur ársins 2012, samkvæmt ársreikningi einkahlutafélagsins. Samkvæmt gögnum málsins var um tiltölulega nýstofnaðan rekstur að ræða. Liggur raunar ekki ljóst fyrir hvort eiginlegur rekstur hófst sumarið 2010 eða 2011, en a.m.k. er engan samanburð við rekstrartekjur ársins 2010 að finna í málatilbúnaði stefndu. Þar sem almennt má ætla að tekjur séu lægstar við upphaf rekstrar er samanburður sá sem stefndu leggja til grundvallar vart tækur til sönnunar um ætlað tjón þeirra, nema fleiri atriði renni stoðum undir það. Þá er tjónið einvörðungu sett fram sem mismunur á rekstrartekjum einkahlutafélagsins milli ára, en ekki sett í samhengi við ætlað tap á hagnaði eða með öðrum hætti við hagsmuni stefndu sem eigenda einkahlutafélagsins. Ljóst er af ársreikningi einkahlutafélagsins að verulegt tap var á rekstri þess árin 2011 og 2012. Þá hefur engin grein verið gerð fyrir því með hvaða öðrum hætti viðskiptavinum stóð til boða að sækjast eftir þjónustu ferðaþjónustunnar en í gegnum umþrætta vefsíðu, m.ö.o. hvort stefndu hafi leitast við að takmarka tjón sitt, sbr. 1. mgr. 70. gr. laga um lausafjárkaup.

Samkvæmt framanrituðu hefur stefndu, með þeim gögnum sem færð hafa verið fram í málinu, ekki tekist að leiða að því nægum líkum að þau hafi í reynd orðið fyrir tjóni sem rakið verði til dráttar á afhendingu lénsins. Þegar af þeirri ástæðu verður framangreindri málsástæðu stefndu hafnað.

Í öðru lagi byggja stefndu á því að þau eigi kröfu vegna vangoldinnar húsaleigu á hendur stefnanda vegna dvalar hans í sumarhúsi „í eigu hins selda félags“ í október og nóvember 2010. Er í greinargerð stefndu byggt á því að „óumdeilt“ sé að munnlegt samkomulag hafi verið með aðilum um að stefnandi yfirgæfi jörðina 1. október 2010. Stefnandi hafnar því alfarið og bendir á að í samningi aðila frá 16. nóvember 2010 sé kveðið á um að honum bæri að yfirgefa jörðina í síðasta lagi 1. desember 2010, sem óumdeilt sé að hann hafi gert. Þá hafnar hann því að samkomulag hafi tekist um að hann greiddi leigugreiðslur vegna afnota af sumarhúsinu, enda sé ekkert kveðið á um slíkt í skriflegum samningi aðila. Við munnlegan flutning málsins byggði stefnandi jafnframt á þeirri málsástæðu að stefndu geti ekki í eigin nafni krafist leigu af sumarhúsi í eigu ferðaþjónustufyrirtækis þeirra. Var ekki brugðist við þeirri málsástæðu.

Engin gögn liggja fyrir um eignarhald sumarhússins. Sá málatilbúnaður stefndu að þau eigi í eigin nafni gagnkröfu á hendur stefnanda vegna húsaleigu er því vanreifaður. Þegar af þeirri ástæðu er ekki unnt að fallast á þessa gagnkröfu stefndu. Gegn skýru ákvæði samnings málsaðila frá 16. nóvember 2010 telst auk þess ósannað að samið hafi verið munnlega um að stefnandi yfirgæfi jörðina fyrr en 1. desember 2010. Er þar auk þess hvergi getið um leigugreiðslur vegna afnotanna. Þá liggur ekkert fyrir í málinu um að stefndu hafi lýst því yfir við stefnanda að þau teldu sig eða félög í sinni eigu eiga inni hjá honum greiðslur vegna húsaleigu fyrr en með svari við innheimtubréfi lögmanns stefnanda á árinu 2013. Eins og gögnum málsins er háttað, og að því virtu að aðilar voru að slíta samstarfi sem falið hafði í sér búsetu stefnanda á jörðinni, án sérstakra leigugreiðslna, er alls ósannað að með aðilum hafi tekist munnlegt samkomulag um að stefnandi greiddi leigu fyrir afnot sín af sumarhúsinu umrædda tvo mánuði.

Í greinargerð stefndu er haldið fram gagnkröfu stefndu að fjárhæð 25.000 krónur á hendur stefnanda vegna þrifa og endurbóta á sumarhúsinu að aflokinni dvöl stefnanda þar. Við munnlegan málflutning leiðrétti lögmaður stefndu þetta og lýsti því yfir að um væri að ræða kröfu vegna þrifa og endurbóta á herbergi sem stefnandi hafi haft til afnota á bænum Höskuldsstöðum, áður en hann flutti í sumarhúsið. Krafa þessi er vanreifuð og engum gögnum studd. Gegn mótmælum stefnanda verður ekki á hana fallist.

Þá hafa stefndu engin lagarök fært fram til stuðnings þeirri kröfu að taka verði tillit til þess hagræðis sem stefnandi hafi notið af því að lokagreiðsla kaupverðsins var innt af hendi fyrir gjalddaga og á engan hátt leitast við að sýna fram á til hverrar fjárhæðar það hagræði verði metið. Verður að hafna þeirri málsástæðu.

Loks byggja stefndu kröfu um sýknu á því að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti, þar sem hann hafi ekki gert neinar tilraunir til innheimtu kröfu sinnar fyrr en á árinu 2013. Samkvæmt framburði H-kk-ef G-kk-ef hrl. fyrir dómi fólu stefndu honum, í lok maímánaðar 2011, að tilkynna stefnanda að þau hygðust halda eftir fjármunum af lokagreiðslu sinni í tilefni af ætluðum vanefndum stefnanda. Í framburði lögmannsins kom fram að stefnandi hafi hafnað því alfarið að samþykkja lækkun kaupsamningsverðsins. Þá gengu tölvubréf á milli aðila og lögmannsins í nóvember og desembermánuði 2011, þar sem stefnandi ítrekaði kröfu sína um fullar efndir á greiðslum stefndu samkvæmt kaupsamningi aðila. Ekki verður á það fallist með stefndu að þau hafi mátt vera í góðri trú um að stefnandi samþykkti að kaupsamningsverðið teldist að fullu greitt með þeim greiðslum sem stefndu höfðu þegar innt af hendi. Verður það ekki virt stefnanda til tómlætis þótt hann hæfist ekki þegar handa um lögformlegar innheimtuaðgerðir og verður framangreindri málsástæðu því hafnað.

Samkvæmt framanrituðu er öllum málsástæðum stefndu, sem haldið hefur verið fram jafnt til stuðnings aðalkröfu þeirra um sýknu og varakröfu um lækkun stefnufjárhæðar, hafnað. Dráttarvaxtakröfu stefnanda hefur ekki verið mótmælt sérstaklega og miðast hún við þann gjalddaga sem ákveðinn var í samningi aðila á lokagreiðslu kaupverðsins, í samræmi við 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Verður því fallist á kröfu stefnanda um greiðslu stefnufjárhæðarinnar, með dráttarvöxtum eins og krafist er.

Með hliðsjón af ákvæðum 130. og 132. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verða stefndu dæmd til að greiða stefnanda in solidum málskostnað, sem þykir eftir úrslitum málsins og atvikum öllum hæfilega ákveðinn með þeirri fjárhæð sem í dómsorði greinir. Við ákvörðun þeirrar fjárhæðar hefur meðal annars verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara. Við uppsögu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en dómsuppsaga dróst vegna anna dómsins og hátíðisdaga.

Dómsorð:

Stefndu, M-x-x C-x-x P-kvk-nf og M-kk-nf Á-kk-nf, greiði stefnanda, O-x-x J-x-x H-x-x, in solidum 500.000 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 1. október 2011 til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda in solidum 650.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf