E-54/2013

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 7. febrúar sl., var höfðað af H-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf og O-kk-þgf E-kk-þgf, Fróðaþingi 22, Kópavogi, fyrir hönd ólögráða sonar þeirra, B-kk-ef H-kk-ef O-kk-ef, á hendur íslenska ríkinu, með stefnu birtri 2. janúar 2013.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 6.050.375 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 16. janúar 2003 til 18. nóvember 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann þess að stefndi greiði honum málskostnað að skaðlausu, líkt og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að mati dómsins. Til vara krefst hann þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar og að málskostnaður verði látinn niður falla.

II.

Stefnandi fæddist 13. janúar 2003 á Landspítala eftir tæplega 38 vikna meðgöngu. Við ómskoðun á 18. viku meðgöngu greindist hann með vatnsnýra (hydronephrosis), beggja vegna. Eftir fæðingu var strax hafin rannsókn á nýrum stefnanda og starfsemi þeirra. Rannsóknir, ómun af nýrum hinn 14. janúar 2003 og svokölluð MAG3-ísótóparannsókn 15. janúar 2003, sýndu að safnkerfi hægra nýra var mjög þanið. Grunur var um þrengsli í þvagleiðara hægra megin. Rannsóknir þessar sýndu einnig stækkun vinstra nýra en nýrnavefur þess var eðlilegur og ekki þensla á safnkerfi en þó væg fylling þar. Ákveðið var að fjarlægja hægra nýra þar sem það var talið ónýtt og var aðgerðin framkvæmd 16. janúar 2003, þegar stefnandi var þriggja daga gamall. Aðgerðin var talin hafa heppnast vel. Var stefnandi útskrifaður af vökudeild 22. sama mánaðar og talið að ekki þyrfti frekari meðferðar við.

Við eftirlit 4. mars 2003 taldi aðgerðarlæknir að allt væri í eðlilegu horfi en tekið er fram í göngudeildarnótu læknisins að við ómun sjáist stækkað vinstra nýra. Ákveðið var að ný MAG3-rannsókn yrði framkvæmd í samræmi við fyrri áætlun eða um mánuði síðar.

Hinn 2. apríl 2003 komu foreldrar stefnanda með hann á bráðamóttöku Landspítala vegna ýmissa alvarlegra einkenna. Við rannsókn kom í ljós veruleg og vaxandi víkkun á safnkerfi vinstra nýra. Í framhaldi af því fór stefnandi í nokkrar aðgerðir, annars vegar til að létta þrýstingi af nýranu og síðar til að lagfæra nýrnaskjóðuna vinstra megin. Í kjölfar þessa fékk stefnandi þrálátar sýkingar, þrátt fyrir fyrirbyggjandi sýklalyfjameðferð, og var ítrekað farið með hann á bráðamóttöku barnaspítalans. Hann lá inni á Landspítala vegna rannsókna 23.-29. apríl 2003. Rannsóknirnar staðfestu þrengsli á mótum nýrnaskjóðu og nýrnaleiðara og bentu til þess að virkni starfræns vefs vinstri nýra væri góð. Stefnandi fór í aðgerð 6. júní 2003, þar sem nýrnaskjóðan var minnkuð eins og hægt var, fjarlægður var sá hluti þvagleiðara þar sem þrengslin voru og nýrað síðan endurtengt við þvagleiðarann. Þvagleggurinn, sem lá beint inn í nýrað, var þó skilinn eftir. Tíu dögum eftir aðgerðina var rennsli í gegnum þvaglegg kannað en það ekki talið nægilega gott. Rannsóknir í lok júlí 2003 sýndu gott flæði niður þvagleiðara og í ágúst var þvagleggur fjarlægður. Stefnandi hefur síðan verið undir eftirliti sérfræðinga.

Stefnandi hefur reglulega verið lagður inn og gengist þá undir rannsóknir, einkum þvag- og blóðprufurannsóknir, MAG3-skönn og ómskoðanir á nýrum. Hann fékk endurteknar þvagfærasýkingar framan af og var því á fyrirbyggjandi sýklalyfjameðferð. Við 11/2 árs aldur kom í ljós væg nýrnapíplusýring og var hann þá settur tímabundið á lyfið Polycitra. Af fjölda rannsókna síðustu ára verður ráðið að vinstra nýra sé áfram stækkað og nýrnabikarar og nýrnaskjóða útvíkkuð. Þá sýna MAG3-nýrnaskönn verulega lengdan hleðslufasa og að flæði frá nýranu verði ekki fyrr en eftir gjöf þvagræsilyfs og jafnvel þá með minnkaðri seytingu. Gildi kreatíníns í blóði hefur verið innan eðlilegra marka, sem sýnir að nýrnastarfsemi sé meira en helmingur af eðlilegri nýrnastarfsemi. Nýrnastarfsemin var mæld með nákvæmri aðferð (CrEDTA úthreinsun) hinn 12. nóvember 2008 og reyndist þá vera 116 og 132 ml/mín/1,73 m2, sem telst eðlilegt fyrir tvö nýru.

Með bréfi, dags. 11. mars 2005, var leitað til Landlæknisembættisins vegna eftirlits og meðferðar í tengslum við nýrnavandamál stefnanda. Í álitsgerð landlæknis, dags. 11. janúar 2006, kemur fram að embættið hafi leitað álits óháðs sérfræðings, S-kk-ef B-kk-ef, barnaskurðlæknis í Gautaborg. Voru helstu niðurstöður sérfræðingsins þær að betur hefði mátt standa að eftirliti með stefnanda fyrst eftir fæðingu og að endurtaka hefði þurft sónarskoðun af nýrum áður en stefnandi var útskrifaður. Með því móti hefði að öllum líkindum mátt greina vatnsnýra vinstra megin fyrr en gert hafi verið. Hins vegar hafi seinkun á greiningunni ekki haft áhrif á starfsemi vinstra nýra. Þá hefði átt að setja stefnanda á fyrirbyggjandi sýklameðferð. Að undanskildum óþægindum barns og aðstandenda hafi seinkun á greiningunni hins vegar ekki haft neinar afleiðingar til lengri tíma litið fyrir barnið. Tók Landlæknisembættið í álitsgerð sinni undir framangreindar niðurstöður. Kemur síðan eftirfarandi fram í niðurstöðum álitsins: „... var það mat allra sérfræðinga LSH, sem að meðferð hans komu, að nauðsynlegt væri að fjarlægja hægra nýrað fljótt, til að það myndi ekki valda frekari skaða. Fyrirbyggjandi sýklameðferð á fyrstu þremur mánuðum hefði engu breytt um framvindu nýrnasjúkdóms barnsins.“

Með bréfi til Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 30. janúar 2006, var þess krafist af hálfu stefnanda að stefnanda yrðu greiddar bætur á grundvelli laga um sjúklingatryggingu nr. 111/2000 vegna meintrar rangrar meðhöndlunar meðfædds nýrnasjúkdóms. Þeirri kröfu var hafnað með bréfi, dags. 1. desember sama ár, og staðfesti úrskurðarnefnd almannatrygginga þá niðurstöðu í úrskurði sínum hinn 9. maí 2007. Í úrskurðinum kemur fram að tjón stefnanda verði rakið til alvarlegs sjúkdóms hans en hvorki til þess hve fljótt hægra nýrað hafi verið numið brott með skurðaðgerð né til dráttar á greiningu vatnsnýra vinstra megin.

Að beiðni stefnanda voru hinn 24. apríl 2009 dómkvaddir tveir matsmenn, annars vegar U-x-x B. B-x-x, prófessor í barnalækningum við Karolinska Institutet í Stokkhólmi í Svíþjóð, og hins vegar P-kk-nf S-kk-nf, prófessor í lögfræði við Háskóla Íslands, til að meta afleiðingar ýmissa atriða varðandi meðgöngu, fæðingu og ákvarðanir lækna skömmu eftir fæðingu stefnanda. Matsgerð þeirra, dags. 3. apríl 2011, var lögð fram í málinu við þingfestingu þess hinn 10. janúar 2013. Um þá ákvörðun að fjarlæga hægra nýra stefnanda strax á þriðja degi, án þess að gripið væri til frekari rannsókna eða athugana, segja matsmenn m.a.:

„Matsmenn telja að ekki hefði átt að grípa til frekari rannsókna. Þó telja þeir, að byrja hefði átt á því að létta á hægra nýranu með því að leggja slöngu í nýrað (pyelostomi). Því næst hefði átt að fylgjast með og sjá hvort hægra nýrað hefði náð að starfa að einhverju leyti að nokkrum tíma liðnum. […] Matsmenn fá ekki séð, að nauðsynlegt hafi verið að fjarlægja hægra nýra á 3. degi. [...] Hugsanlegt er að hægra nýra hefði náð einhverri starfsemi ef slanga hefði verið lögð í fyrstu og síðan fylgst með því hvort um einhverja starfsemi yrði að ræða. Að byggja ákvörðun um hvort einhver starfsemi sé í hægra nýra á MAG3 rannsókn sem gerð er strax á 2. degi getur verið mjög erfitt með tilliti til lítillar nýrnastarfsemi sem er eðlileg hjá nýfæddu barni og sem einnig getur verið afleiðing af vökvaskorti (þ.e.a.s. skorti á vökvaflæði til nýrans). MAG3 skann er venjulega ekki notað fyrr en eftir 4 vikur vegna lítillar nýrnastarfsemi hjá barni fyrst eftir fæðingu.“

Varðandi vinstra nýrað var niðurstaða matsmanna sú meðal annars að ítarlegra og reglubundnara eftirlit, með stuttu millibili, hefði átt að vera með því. Þá nefna þeir að hugsanlegt sé að blóðsýring hafi „verið afleiðing þeirrar miklu útvíkkunar sem átt hafi sér stað á fyrstu 10 vikunum eftir fæðingu drengsins vegna þess að ekki var haft eftirlit með vinstra nýranu með ómskoðunum“. Tiltaka þeir og að rannsókn í nóvember 2008 hafi sýnt „að vinstra nýrað hefur haft getu til aukins vaxtar til að bæta upp vöntun á hægra nýra og til aukninga á nýrnastarfsemi, en slík svokölluð ofsíun í vinstra nýra getur til langs tíma leitt til of mikils álags á nýrað. Því er erfitt að fullyrða nokkuð um nýrnastarfsemina í framtíðinni við eftirfylgni til langs tíma. Til eru rannsóknir sem sýna að þegar aðeins eitt nýra er starfandi og um meðfædda galla á þvagfærum er að ræða getur það leitt til nýrnabilunar eftir 30 ár ...“

Matsmenn töldu þjáningatímabil vegna dráttar sem varð á viðeigandi eftirliti með og meðferð á vinstra nýra vera 1½ til 2 ár. Þá töldu þeir varanlegan miska vegna missis hægra nýra vera 10%, en að ekki væri tímabært að leggja mat á varanlegan miska vegna skemmda á vinstra nýra. Þá töldu þeir heldur ekki tímabært að leggja mat á það hvort um varanlega fjárhagslega örorku væri að ræða hjá stefnanda.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 18. október 2011, var skaðabótakröfu beint til ríkislögmanns. Var hún grundvölluð á niðurstöðu matsgerðar um að þjáningartímabil hefði verið tvö ár, eða 730 rúmliggjandi dagar, og að varanlegur miski væri 10 stig vegna missis hægra nýra. Enn fremur var krafist 50% álags á miska. Loks var krafist 2.500.000 króna miskabóta skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, auk vaxta skv. 16. gr. sömu laga, lögmannskostnaðar og útlagðs kostnaðar.

Með bréfi, dags. 13. mars 2012, hafnaði ríkislögmaður öllum kröfum stefnanda. Til grundvallar synjun hans lá m.a. umsögn Á-kk-ef H-kk-ef, prófessors og yfirlæknis barnalækninga á Landspítala, þar sem því var hafnað að saknæm mistök hefðu átt sér stað við læknismeðferð og eftirlit á stefnanda á því tímabili sem hér um ræðir.

III.

Við aðalmeðferð málsins voru teknar skýrslur af eftirgreindum vitnum: H-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf, móður stefnanda, Þ-kk-þgf R-kk-þgf barnaskurðlækni, Þ-kk-þgf Þ-kk-þgf barnalækni, K-kk-þgf Ó-kk-þgf barnaskurðlækni, S-kk-þgf K-kk-þgf barnalækni, G-kk-þgf Á-kk-þgf barnalækni, V-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf barnalækni og matsmönnunum U-kvk-þgf B. B-x-x prófessor og P-kk-þgf S-kk-þgf prófessor.

IV.

Kröfur sínar um skaða- og miskabætur úr hendi stefnda reisir stefnandi á þeirri forsendu að hann hafi orðið fyrir tímabundnu og varanlegu heilsutjóni og miska vegna bótaskyldra mistaka starfsmanna Landspítala. Á þeim ólögmætu og saknæmu mistökum ber stefndi ábyrgð samkvæmt almennu skaðabótareglunni, reglunni um vinnuveitandaábyrgð og þeim sérstöku reglum skaðabótaréttarins sem mótast hafa við sakarmat vegna mistaka í heilbrigðiskerfinu.

Í fyrsta lagi er af hálfu stefnanda á því byggt að það hafi ekki verið í samræmi við faglegar kröfur og viðurkennda starfshætti lækna að fjarlægja hægra nýra hans þremur dögum eftir fæðingu, enda hefði ekki verið staðreynt með óyggjandi hætti að það gæti ekki starfað í framtíðinni. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna komi fram að fyrsta val við meðferð hefði átt að vera að létta á nýranu með því að leggja slöngu inn í það og fylgjast síðan með því hvort það næði að starfa. Bæði bygging líffæra, þ.e. að þvagleiðari hafi ekki verið algerlega lokaður, og frumuskoðun á hinu brottnumda nýra, sem hafi sýnt breytingar sem bent hafi til skertrar starfsemi en þó ekki sértækar breytingar á mótum þvagleiðara og nýrnaskjóðu, geti bent til þess að hægra nýra hefði getað náð einhverri starfsemi. Þær rannsóknir sem gerðar hafi verið hafi verið rangtúlkaðar. Hafa verði í huga að þvagmyndun og nýrnastarfsemi sé mjög lítil hjá nýfæddu barni fyrstu dagana eftir fæðingu. Það hafi því verið ótímabært að draga þá ályktun af MAG3-skanni, sem gert hafi verið á öðrum degi eftir fæðingu stefnanda, að engin starfsemi væri í hægra nýra. Það veki sérstaka athygli að læknar líti til þessa þáttar þegar léleg starfsemi vinstra nýra sé skýrð við sömu rannsókn, þ.e. hafi talið hana stafa af hlutfallslegum vökvaskorti og minnkaðri þvagmyndun fyrstu 48 klukkustundirnar. Þetta eigi að sjálfsögðu einnig við um hægra nýrað. Þá hafi bæði ómskoðunin á fyrsta degi og MAG3-skann á öðrum degi sýnt að einnig hafi verið um að ræða þenslu á vinstra nýra og vatnsnýra með væga fyllingu í nýrnaskjóðu og nýrnabikurum. Í matsgerð komi fram að skýlaust hafi átt að gera nýja ómskoðun innan viku eða tveggja vikna frá fæðingu.

Hinn óháði sérfræðingur Landlæknisembættisins, S-kk-nf B-kk-nf barnaskurðlæknir í Svíþjóð, sé einnig þeirrar skoðunar að ekki hafi átt að nema brott hægra nýrað svo snemma og án frekari rannsókna. B-kk-nf J-kk-nf, sérfræðingur í barnalækningum í Svíþjóð, sem Tryggingastofnun ríkisins hafi leitað til, sé einnig þessarar skoðunar. Teljir stefnandi sannað að með framangreindri háttsemi hafi starfsmenn Landspítala ekki hagað meðferð í samræmi við það sem ætlast mátti til. Hafi það leitt til tjóns fyrir stefnanda sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á gagnvart honum.

Í öðru lagi sé á því byggt að læknum hafi borið að grípa til frekari rannsókna og viðeigandi meðferðar á vinstra nýra stefnanda strax á fyrstu dögum eða vikum eftir fæðingu vegna þekktrar útvíkkunar beggja nýrna. Ekkert hafi hins vegar verið gert vegna vinstra nýrans fyrr en stefnandi hafi komið fárveikur á bráðamóttöku 2. apríl 2003, með gríðarlega þanið vinstra nýra. Sé í þessu sambandi vísað til álits hinna dómkvöddu matsmanna sem, á grundvelli fyrrnefndrar greiningar í móðurkviði og niðurstaðna rannsókna sem gerðar hafi verið á fyrstu dögum eftir fæðingu, telji að gera hefði átt nýja ómskoðun á vinstra nýra á 7.-10. degi eftir fæðingu, en langlíklegast sé að stækkun nýrans hefði greinst þá. Ef hún hefði ekki greinst þá hefði átt að hafa eftirlit með vinstra nýra með reglulegum ómskoðunum, t.d. mánaðarlega. Ef í slíku eftirliti hefði komið fram merki um vatnsnýra hefði átt að gera MAG3-skann til að greina afrennslishindrun vinstra megin fljótt og eftir atvikum meðhöndla hana. Ef fylgst hefði verið sem skyldi með þekktu ástandi stefnanda hefði þessi þróun komið í ljós mun fyrr en raun beri vitni, að öllum líkindum á fyrstu vikum eftir fæðingu hans. Þar sem eftirliti hafi verið ábótavant hafi orðið óforsvaranleg bið eftir viðeigandi meðferð og skemmdir á vinstra nýra, sem ella hefðu ekki orðið. Báðir hinir óháðu sérfræðingar sem að málinu hafi komið taki undir það álit matsmanna að eftirliti með vinstra nýra hafi verið ábótavant.

Ekki standist sú staðhæfing stefnda að þau mistök sem viðurkennd séu hafi ekki haft neinar afleiðingar þar sem meðfæddur sjúkdómur stefnanda, þrengsli efst í báðum nýrnaleiðurum, hefði hvort eð er haft í för með sér skemmdir á nýrum. Sé í þessu samhengi bent á að nýrun gegni margvíslegu hlutverki í líkamanum. Aðallega stýri þau vatns- og saltmagni, en útskilnaður úrgangsefna efnaskipta og utanaðkomandi efna sé einnig mikilvægt hlutverk þeirra. Nýru stefnanda ráði ekki við að stýra að fullu sýru- og basajafnvægi líkamans og hafi stefnandi þurft að taka lyf, Polycitra, til að halda því í horfi. Matsmenn telji að skemmdir á starfrænum vef vinstra nýra, sem afleiðing af mikilli útvíkkun á nýranu, hafi getað valdið blóðsýringunni, sem nauðsynlegt sé að meðhöndla með lyfi. Að mati matsmanna gæti hin aukna þensla nýrans, sem verið hafi afleiðing þess hve vatnsnýra hafi uppgötvast seint, einnig hafa orsakað skemmdir á nýrnapíplum og ýtt undir blóðsýringu. Hún hafi ekki verið til staðar við fæðingu heldur uppgötvast fyrst í sjúkrahúsinnlögn á tímabilinu 25. ágúst til 2. september 2004, en þá hafi stefnandi verið rúmlega 19 mánaða gamall. Stefnandi virðist einnig hafa minnkaða getu til að þétta þvag, sem kunni að vera afleiðing af því að nýrnapíplur hafi skemmst af þenslu. Þá þurfi stefnandi alltaf að vera á fyrirbyggjandi meðferð við þvagfærasýkingu enda gæti slík sýking haft alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir hann.

Stefnandi krefji stefnda um skaðabætur fyrir þjáningar skv. 3. gr. skaðabótalaga, varanlegan miska skv. 4. gr. sömu laga, auk álags á þann miska, sbr. 3. mgr. 4. gr. laganna, og bætur fyrir miska skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Krafan um þjáningabætur skv. 3. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 2.175.400 krónur byggist á niðurstöðu matsgerðar um að tímabil sviða og verkja sé 1½ til 2 ár og skuli reikna tímabil sem drengurinn sé rúmliggjandi út frá dagafjölda sjúkrahúsinnlagna og rúmlegu heima vegna þvagfærasýkinga. Krafist sé þjáningabóta fyrir 2 ár. Sé sú krafa studd læknisfræðilegum gögnum sem sýni að rúmlega stefnanda hafi numið a.m.k. 2 árum á tímabilinu 13. janúar 2003 og til 3. apríl 2011, þegar matsgerð hafi verið dagsett. Fyrir hvern rúmlegudag skuli skv. 3. gr. skaðabótalaga greiða 1.300 krónur í þjáningabætur, leiðrétt miðað við lánskjaravísitölu, til þess tíma er bótafjárhæð hafi verið ákveðin, þ.e. sendingar kröfubréfs, sbr. 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga. Kröfubréf hafi verið sent 18. október 2011. Á því tímamarki hafi lánskjaravísitala numið 7.521 stigi, en upphafsgildi hennar hafi verið 3.282 stig, sbr. 29. gr. skaðabótalaga. Reiknist því þjáningabætur á dag: 1.300 x 7.521/3.282 = 2.980 krónur. Sé útreikningur á þjáningabótakröfu stefnanda því sem hér segi: 365 dagar x 2 x 2.980. krónur á dag = 2.175.400 krónur.

Matsmenn hafi verið beðnir að meta varanlegan miska stefnanda skv. 4. gr. skaðabótalaga vegna missis á hægra nýra og skemmda á vinstra nýra. Hafi þeir talið varanlegan miska stefnanda vera 10% vegna missis á hægra nýra en þeim hafi ekki þótt tímabært að leggja mat á miska vegna skemmda á vinstra nýra. Sé af þessum sökum aðeins gerð krafa um skaðabætur vegna missis hægra nýra en fyrning rofin með málsókninni varðandi tjón á vinstra nýra. Fjárhæð sú sem reikna skuli miskabætur út frá sé 4.000.000 x 7.521/3.282 = 9.166.500 krónur. Vegna sérstakra atvika og afleiðinga máls þessa fyrir stefnanda sé krafist 50% álags á miska, sbr. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga, og nemi viðmiðunarfjárhæð því 9.166.500 x 1,5 = 13.749.750 krónum. Reiknist krafan því svo: 13.749.750 x 0,1 = 1.374.975 krónur.

Matsmönnum hafi ekki þótt tímabært að meta varanlega örorku stefnanda vegna missis á hægra nýra og skemmda á vinstra nýra sökum ungs aldurs hans.

Varðandi kröfu stefnanda um miska á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga vísist til þess að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni sem rekja megi til stórkostlegs gáleysis þeirra lækna sem séð hafi um meðferð hans vegna sjúkdómsástands sem greint hafi verið strax í móðurkviði. Slík háttsemi sé til þess fallin að valda honum miska í skilningi a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Telji stefnandi miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga vera hæfilegar 2.500.000 krónur.

Með vísan til framangreinds nemi höfuðstóll stefnukröfu stefnanda á hendur stefnda 6.050.375 krónum (2.175.400 + 1.374.975 + 2.500.000).

Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga beri framangreindar fjárhæðir 4,5% vexti frá tjónsatburði, sem verið hafi í fyrsta lagi sá dagur er hægra nýra hafi verið fjarlægt, þ.e. 16. janúar 2003.

Þá beri heildarkrafan dráttarvexti frá þeim tíma er mánuður hafi verið liðinn frá þeim degi er stefnandi lagði fram þær upplýsingar sem þörf hafi verið á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta, sbr. 2. mgr. 16. gr. skaðabótalaga og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Það hafi stefnandi gert með bréfi til ríkislögmanns, dags. 18. október 2011. Heildarkrafa stefnanda beri því dráttarvexti frá 18. nóvember 2011.

V.

Stefndi mótmælir því að ákvörðunin um að fjarlægja hægra nýrað hafi verið faglega röng. Ákvörðun þessi hafi verið tekin af öllum þeim læknum sem komið hafi að læknismeðferð stefnanda í byrjun. Frumrannsóknir hafi sýnt að starfsemi vinstra nýra stefnanda hafi verið nokkuð góð en engin starfsemi hafi hins vegar verið í hægra nýra. Hafi rannsóknir sýnt nokkuð gott blóðflæði til vinstra nýra en ekkert blóðflæði hins vegar til hægra nýra. Þótt vinstra nýrað hafi verið stækkað við fæðingu, og reyndar á meðgöngu, hafi það einungis þýtt það að vinstra nýrað hefði þá þegar tekið yfir starfsemi hægra nýrans. Gerist slíkt aðeins starfsemi hægra nýrans minnkar verulega. Jafnframt hafi ómskoðanir staðfest afar lítinn nýrnavef hægra nýra en ágætan vinstra megin. Nákvæm smásjárskoðun á hægra nýra eftir brottnám hafi staðfest enn frekar þessa skoðun lækna stefnda. Þar komi jafnframt glöggt fram hversu viðamikill skaðinn hafi verið á nýranu. Lýst sé miklum skemmdum á nýranu sem nánast taki af öll tvímæli um að nýrað hefði aldrei orðið til verulegs gagns. Hvað sem að öðru leyti megi um þetta segja sé ljóst að yfirgnæfandi líkur hafi verið á því að fjarlægja hefði þurft nýrað seinna. Um þetta virðist sérfræðingarnir Á-kk-nf H-kk-nf, B-kk-nf J-kk-nf og S-kk-nf B-kk-nf vera sammála í álitsgerðum sínum. Hinir dómkvöddu matsmenn útiloki þetta ekki heldur, sbr. svör við spurningum nr. 3 og 4 í matsgerð á bls. 17. Ákvörðun lækna stefnda um brottnám hægra nýra stefnanda hafi samkvæmt framansögðu verið fagleg og yfirveguð og gerð til að koma í veg fyrir frekari skaða og þjáningar stefnanda. Aðgerðin sjálf hafi gengið vel og stefnandi náð sér fljótt og vel.

Í öðru lagi sé mótmælt þeirri málsástæðu stefnanda að læknum stefnda hafi borið að grípa til frekari rannsókna og viðeigandi meðferðar á vinstra nýra hans strax á fyrstu dögum eða vikum eftir fæðingu vegna þekktrar útvíkkunar beggja nýra. Sé hvað það varði á það bent að í fyrirliggjandi umsögn Á-kk-ef H-kk-ef yfirlæknis komi fram að óljóst hafi verið hver hafi átt að fylgja stefnanda eftir og hvert hafi verið hlutverk barnalæknis stefnanda, utan Landspítalans, sem foreldrar hans hafi kosið að sæi um eftirlit barnsins. Í málatilbúnaði stefnanda sé þannig ekki skýrt hvort og hvernig sá læknir hafi annast eftirlit með stefnanda, frá því hann útskrifaðist af vökudeild spítalans hinn 22. janúar 2003 og þar til hann lagðist þangað veikur inn 2. apríl s.á. Í þessu samhengi verði líka að vekja athygli á því að stefnandi hafi farið í fyrir fram ákveðið eftirlit á spítalann hinn 2. mars 2003. Á þeim tíma hafi verið ljóst að stefnandi dafnaði vel, sem bendi til þess að þá hafi ekki verið vitað um umtalsverð vandamál. Við skoðun hafi stefnandi verið einkennalaus frá kviði, eftir því sem best sé vitað. Þvaglát hafi líka verið eðlileg. Líklegt sé þó talið að vatnsnýra hafi verið til staðar vinstra megin og skömmu fyrir innlögn í byrjun apríl 2003 hafi þrengslin aukist, rennslið teppst og einkenni um vaxandi vatnsnýra gert vart við sig.

Bent sé á að við innlögn stefnanda hinn 2. apríl 2003 hafi kreatínín (mæling á nýrnastarfsemi) í blóði hans mælst 39 micromol/L. Þessi staðreynd endurspegli góða nýrnastarfsemi. Sérstök athygli sé jafnframt vakin á því að frá útskrift 22. janúar 2003 að innlögn 2. apríl sama ár hafi kreatínín hjá stefnanda lækkað úr 66 micomol/L í 39, eins og fyrr segi. Þetta séu viðmið um batnandi og í raun góða nýrnastarfsemi. Ljóst sé þó að betur hefði mátti standa að eftirliti stefnanda eftir útskriftina 22. janúar 2003, hverjum sem um sé að kenna. Þrátt fyrir það sé ekkert sem bendi til þess að stopult eftirlit fyrstu 10 vikurnar, og sú seinkun sem orðið hafi á aðgerð á vinstra nýra, hafi valdið langvarandi nýrnaskaða eða aukið á þann skaða sem hinn meðfæddi galli hafi leitt til.

Þá sé mótmælt sem ósannaðri þeirri málsástæða stefnanda, sem byggi einungis á getgátum matsmannanna, „að skemmdir á stafrænum vef vinstra nýra, sem afleiðing af mikilli útvíkkun á nýranu hafi getað valdið blóðsýringunni sem nauðsynlegt reyndist að meðhöndla með lyfi“. Stefnandi hafi verið, og sé væntanlega enn, með væga blóðsýringu sem greinst hafi fyrst meðan hann dvaldi á sjúkrahúsi í ágúst og september 2004. Sú staðreynd að væg blóðsýring komi fram nokkru eftir fæðingu á þennan hátt sé alls ekki vísbending um að nýrnaskaðinn hafi ekki verið til staðar við fæðingu. Á fyrstu mánuðum barns breytist margt í líkama þess og umhverfi. Líkaminn stækki og fæðuinntaka breytist og aukist. Þannig breytist og hlutverk nýrnanna. Auk þess sé væg blóðsýring vel þekkt hjá börnum með meðfædd vatnsnýru. Í þessu sambandi sé til dæmis ljóst að nýrnapíplublóðsýring sé iðulega til staðar hjá börnum með þá tegund nýrnagalla sem stefnandi hafi fæðst með og skurðaðgerðir virðist ekki breyta miklu þar um.

Stefnandi hafi tekið lyfið Polycytrat við blóðsýringu. Ekki sé hægt að fullyrða að lyfjatakan sé til marks um að stefnandi hafi ævarandi nýrnaskaða. Enn langsóttara sé að túlka það á þann hátt að aðgerðina á vinstra nýra í apríl 2003 hefði átt að gera fyrr. Sé nýrnastarfsemi stefnanda raunverulega skert séu yfirgnæfandi líkur á að ástæðan sé hinn meðfæddi nýrnagalli.

Í matsgerð taki matsmenn afstöðu til matsspurningar nr. 7 um það hvort „skemmdir á vinstra nýra B-kk-ef H-kk-ef hefðu ekki orðið jafn verulegar og raun ber vitni hefði viðeigandi eftirlit og meðferð hafist fyrr en raun var?“. Þessari spurningu sé svarað á þann hátt að mjög erfitt sé að svara spurningunni. Vísað sé til þess að nýrnastarfsemi stefnanda hafi verið eðlileg og mælingar sýni það. Þetta sé varfærnislegt svar og feli ekki í sér áfellisdóm um eftirlit af hálfu stefnda fyrstu tíu vikurnar í lífi stefnanda.

Aðalatriði máls þessa séu þau að stefnandi hafi fæðst með alvarlegan nýrnagalla. Hafi gallinn verið greindur þegar á meðgöngu og stefnandi verið tekinn til rannsókna og meðferðar strax eftir fæðingu. Hefði stefnandi ekki undir neinum kringumstæðum komist hjá endurteknum nýrnaaðgerðum, eftirliti, mati og rannsóknum á nýrnastarfsemi, blóðprufum og svo framvegis vegna þessa meðfædda galla. Stefnandi gagnrýni lækna stefnda fyrir að hafa fjarlægt hægra nýra of fljótt og tekið stefnanda til aðgerðar á vinstra nýra of seint. Í álitsgerð dómkvaddra matsmanna sé nefnt að aðgerðir á nýrunum hafi verið óþarfar. Einungis sé fjallað um tímasetningar og það hvort gera hefði átt einfaldari aðgerð á hægra nýra í upphafi í þeirri veiku von að nýrað hefði hugsanlega getað nýst. Aðgerðir, eftirlit, innlagnir og blóðprufur vegna vinstra nýrans hefðu því undir öllum kringumstæðum verið óumflýjanlegar. Stefndi líti því svo á að fullyrðingar stefnanda um ranga læknismeðferð hans á barnaspítala stefnda séu bæði órökstuddar og ósannaðar og að sýkna beri því stefnda af öllum dómkröfum stefnanda.

Fjárkröfum stefnanda sé á sama hátt alfarið mótmælt á ofangreindum forsendum og krefjist stefndi sýknu af þeim öllum. Stefndi efist ekki um að stefnandi hafi upplifað sviða og verki á því tímabili sem hann hafi þurft á læknismeðferð að halda. Hins vegar hefði stefnandi við allar aðstæður þurft á umfangsmiklum aðgerðum og eftirliti að halda á fyrstu tveimur árum lífs síns. Sjúkdómur stefnanda sé meðfæddur og hann hafi komið til í móðurkviði. Sviði og verkir fyrstu tvö æviárin hafi því verið óumflýjanlegir. Á þeim geti stefndi ekki borið ábyrgð.

Það sama megi segja um kröfu stefnanda um miskabætur skv. 4. gr. skaðabótalaga. Það hafi verið samdóma læknisfræðilegt mat lækna Landspítala, sem komið hafi í upphafi að læknismeðferð stefnanda, að fjarlægja þyrfti hægra nýra hans. Frestun þeirrar ákvörðunar hefði getað skapað frekari áhættu fyrir stefnanda. Starfsemi hægra nýrans hafi nánast engin verið, eins og rannsóknir hafi sýnt fljótlega eftir fæðingu barnsins, sem aftur hafi verið staðfest með nákvæmri smásjárrannsókn eftir brottnám nýrans. Miskabætur verði því ekki dæmdar vegna brottnámsins enda hafi læknar stefnda einungis verið að gera það sem þeir hafi talið sér skylt að gera.

Krafa stefnanda um 50% álag á miskabætur sé að mati stefnda enn fráleitari en krafan um einfaldar bætur. Enn verði að minna á að læknar stefnda hafi lagt sig alla fram um að veita stefnanda alla þá bestu þjónustu sem í boði hafi verið, bæði fyrir og eftir fæðingu hans. Því síður séu fyrir hendi lögfræðilegar forsendur til að dæma miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga, enda sé af og frá að stefnandi hafi sýnt fram á stórkostlegt gáleysi þeirra lækna sem séð hafi um meðferð hans á sínum tíma.

Loks sé vaxtakröfum stefnanda mótmælt. Hluti vaxtakrafnanna sé fyrndur eins og kröfugerð stefnanda beri með sér.

VI.

Niðurstöður

Stefnandi byggir kröfur sínar í fyrsta lagi á því að brottnám hægra nýra stefnanda hafi ekki verið í samræmi við faglegar kröfur og viðurkennda starfshætti lækna, enda hefði ekki verið staðreynt með óyggjandi hætti að nýrað gæti ekki starfað í framtíðinni.

Ráðið verður af fyrirliggjandi gögnum og framburði lækna Landspítalans að þeir læknar sem komu að ákvörðun um brottnám nýrans á þriðja degi lífs stefnanda hafi metið það svo, á grundvelli svokallaðs MAG3-skanns frá deginum áður, að lítið eða ekkert blóðflæði væri til hægra nýra stefnanda og að það væri í raun algjörlega óvirkt. Töldu þeir að stækkun vinstra nýrans væri eðlilegt lífeðlislegt viðbragð við því að hægra nýrað starfaði ekki og að nauðsynlegt væri að fjarlægja hægra nýrað fljótt til að það ylli ekki frekari skaða.

Í matsgerð dómkvaddra matsmanna kemur fram að það hafi verið ótímabært og ófullnægjandi að draga þá ályktun af umræddu MAG3-skanni að engin starfsemi væri í hægra nýra. Það sé vel þekkt að þvagmyndun og nýrnastarfsemi sé mjög lítil hjá nýfæddu barni fyrstu dagana eftir fæðingu. Fyrsta val við meðferð á stefnanda eftir fæðinguna hefði því átt að vera að létta á nýranu með því að leggja slöngu inn í það og fylgjast síðan með því hvort það næði að starfa. Síðan segir svo í matsgerðinni: „Með það í huga að álit læknanna var „léleg starfsemi vinstra nýra er talin vera vegna hlutfallslegs vökvaskorts og minnkaðrar þvagmyndunar fyrstu 48 klukkustundirnar“ hefði þetta einnig átt við um hægra nýra og því hefði átt að draga í efa að fjarlægja bæri nýrað án tafar í þessu tilviki. Á hinn bóginn má segja að með það í huga að vinstra nýrað var stækkað við fæðingu, vegna minnkaðrar starfsemi í nýrnavefnum (kompensatorisk förstorad), bendir það til þess að hægra nýrað hafi einnig haft minnkaða starfsemi eins og það vinstra, en hve mikil minnkunin hefur verið er ekki hægt að segja til um.“ Ónauðsynlegt hafi því verið að fjarlægja hægra nýrað svo stuttu eftir fæðingu.

Það er álit dómsins að mæling á nýrnastarfsemi með MAG3-skanni svo stuttu eftir fæðingu hafi verið mjög vandtúlkuð, með tilliti til lítils þroska nýrans og afrennslishindrunar, og að hún hafi því ekki verið til þess fallin að meta starfsemi nýrna stefnanda með vissu. Verður ekki séð að aðgerðarlýsing styðji það mat lækna Landspítalans, bæði í fyrirliggjandi greinargerðum og framburði þeirra fyrir dómi, að hægra nýrað hafi verið algjörlega óvirkt og að ekkert blóðflæði hafi verið til nýrans. Þannig verður ekki ráðið af fyrirliggjandi aðgerðarlýsingu að útlit nýrans hafi samræmst vef með blóðþurrð. Þvert á móti kemur þar fram að æðar í nýrnastilk hafi verið undirbundnar hver um sig sem bendir til þess að allstórar (virkar) æðar hafi legið til og frá nýranu. Fellst dómurinn á þá niðurstöðu dómkvaddra matsmanna að fyrsta val við meðferð á stefnanda eftir fæðinguna hefði átt að vera að létta á nýranu með því að leggja slöngu inn í það og fylgjast síðan með því hvort það næði að starfa. Verður ekki talið, með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum og framburði matsmannsins U-kvk-ef B. B-x-x, að sýkingarhætta af framangreindri meðferð hafi verið slík að hindra ætti beitingu hennar, enda yfirgnæfandi líkur á að unnt hefði verið að bregðast við henni með viðeigandi sýklalyfjagjöf. Með hliðsjón af því sem að framan er rakið verður að fallast á það með stefnanda að sú ákvörðun læknanna að fjarlægja hægra nýrað hafi ekki verið í samræmi við faglegar kröfur og viðurkennda starfshætti. Er niðurstaða dómsins sú að stefndi beri ábyrgð á því tjóni sem stefnandi kann að hafa orðið fyrir vegna brottnáms nýrans.

Stefnandi byggir jafnframt á því að læknum hafi borið að grípa til frekari rannsókna og viðeigandi meðferðar á vinstra nýra stefnanda strax á fyrstu dögum eða vikum eftir fæðingu. Viðurkennir stefndi að betur hefði mátt standa að eftirliti stefnanda eftir útskriftina 22. janúar 2003, hverjum sem um sé að kenna. Þrátt fyrir það sé ekkert sem bendi til þess að stopult eftirlit fyrstu 10 vikurnar, og sú seinkun sem varð á aðgerð á vinstra nýra, hafi valdið langvarandi nýrnaskaða eða aukið á þann skaða sem hinn meðfæddi galli hafi leitt til.

Í matsgerð dómkvaddra matsmanna er komist að þeirri niðurstöðu, með hliðsjón af þar til greindum forsendum, að gera hefði átt nýja ómskoðun á stefnanda eftir 7 til 10 daga. Síðan hefði átt að hafa eftirlit með vinstra nýranu með reglulegum ómskoðunum, til dæmis mánaðarlega. Ef merki um vatnsnýra hefði komið fram við eftirlit hefði átt að gera nýtt MAG3-skann til að greina afrennslishindrun vinstra megin fljótt og ef til vill meðhöndla hana. Þá komast matsmenn að þeirri niðurstöðu að blóðsýring, sem stefnandi hafi fyrst greinst með á tímabilinu 25. ágúst til 2. september 2004, gæti hafa verið afleiðing þeirrar miklu útvíkkunar sem átt hafi sér stað á fyrstu 10 vikunum eftir fæðingu drengsins vegna þess að ekki hafi verið haft eftirlit með vinstra nýranu við ómskoðun. Telja þeir og hugsanlegt að útvíkkun, sem nú sé til staðar á nýrnaskjóðu vinstra nýrans, hefði ekki orðið jafn mikil ef eftirlitið með stefnanda hefði verið eins og að framan er lýst.

Dómurinn telur ljóst, með hliðsjón af framangreindu, framburði vitna og öðrum gögnum málsins, að eftirliti með vinstra nýra fyrstu vikurnar eftir fæðingu stefnanda hafi verið ábótavant. Ómskoðun á meðgöngu og við fæðingu sýndi að vinstra nýra var ekki eðlilegt heldur stækkað og var væg fylling í nýrnaskjóðu og nýrnabikurum (pelvis og calices). Nýrnaskann það sem lagt var til grundvallar við brottnám hægra nýra var einnig óeðlilegt fyrir vinstra nýra. Þannig var upphleðslufasi mjög lengdur og frárennslistregða til staðar. Með tilliti til þess að síðar kom í ljós að vinstra nýra var með þrengsli á mótum þvagleiðara og nýrnaskjóðu (ureter-pelvis junction), sem krafðist aðgerða, er ekki hægt að segja með vissu að stækkun vinstra nýrans við fæðingu hafi eingöngu verið vegna lélegrar starfsemi hægra nýra, eins og haldið hefur verið fram af hálfu stefnda. Með það í huga að búið var að fjarlægja hægra nýrað hefði eftirlit átt að vera þéttara með því vinstra, sem hefði getað leitt til þess að gripið hefði verið fyrr inn í atburðarásina. Verður að telja að sú óþarfa töf er varð á greiningu og meðferð á vatnsnýra stefnanda vinstra megin hafi ekki verið í samræmi við faglegar kröfur og viðurkennda starfshætti. Báru læknar Landspítala einir ábyrgð á þessari töf og dugar stefnda ekki í því tilliti að skírskota til þess að óljóst hafi verið hvort reglulegur sjálfstætt starfandi barnalæknir fjölskyldu stefnanda ætti að fylgja stefnanda eftir, í kjölfar útskriftar hans í janúar 2003, eða hvort læknar spítalans ættu að ábyrgjast eftirlitið. Samkvæmt því verður stefndi talinn bera ábyrgð á því tjóni sem stefnandi kann að hafa orðið fyrir vegna þessa.

Kröfur stefnanda byggjast á því að samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna hafi hann að svo stöddu orðið fyrir þrenns konar tjóni og sé því krafist skaðabóta á eftirfarandi grundvelli:

1) Þjáningarbóta skv. 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna dráttar á viðeigandi eftirliti og meðferð vinstra nýra að fjárhæð 2.175.400 krónur.

Eins og áður hefur verið rakið voru matsmenn beðnir að svara því hvert væri tímabil þjáningarbóta skv. 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna þess dráttar sem orðið hefði á viðeigandi eftirliti með vinstra nýra. Í svari þeirra kemur fram að spurningunni sé erfitt að svara. Fyrsta aðgerðin á vinstra nýranu hafi ekki verið gerð fyrr en við fimm mánaða aldur, en eftir það hafi komið fylgikvillar, þ.e. lélegt flæði sem ekki hafi orðið betra fyrr en tveimur mánuðum síðar. Eftir þetta hafi drengurinn fengið endurteknar þvagfærasýkingar og við 14 mánaða aldur hafi hann átt erfitt með að tæma þvagblöðruna, sem leitt hafi til þvagblöðruspeglunar og lítils háttar aðgerðar vegna þrengsla í þvagrásaropi. Við 1½ árs aldur hafi uppgötvast blóðsýring sem leitt hafi til lyfjameðferðar, líklega til æviloka. Sé sviði og verkir metnir 1½ til 2 ár. Tímabil sem drengurinn sé rúmliggjandi beri að reikna út frá dagafjölda sjúkrahúsinnlagna ásamt rúmlegu heima vegna þvagfærasýkinga.

Af svörum matsmanna í skýrslum sínum fyrir dómi verður ekki skýrlega ráðið hvort í framangreindri niðurstöðu þeirra, um rúmlegu stefnanda, hafi eingöngu verið um að ræða rúmlegu sem þeir töldu til komna vegna umræddra tafa, eins og ætla má af svörum þeirra í matsgerð, eða hvort um hafi verið að ræða áætlaða heildarrúmlegu stefnanda vegna veikinda hans. Þá verður ekki heldur annað séð, með tilliti til fyrirliggjandi gagna um rannsóknir og innlagnir stefnanda, en að sá tími sem stefnandi hefur þurft að dvelja alls á sjúkrahúsi vegna sjúkdóms síns geti vart numið yfir fimm mánuðum, en því til viðbótar sé einhver rúmlega heima.

Með hliðsjón af framansögðu, álitsgerðum lækna og framburði vitna telur dómurinn ekki útilokað að töf á greiningu á vatnsnýra stefnanda vinstra megin, og þá bið eftir viðeigandi meðferð, hafi leitt til lengri rúmlegu hans en annars hefði orðið vegna meðfædds galla á báðum nýrum, þótt líklegt sé að öll meðferð hefði að mestu orðið sú hin sama á endanum. Þar sem áður hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að stefndi beri ábyrgð á því tjóni sem stefnandi kann að hafa orðið fyrir vegna umræddra tafa þykir rétt að stefndi beri nokkurn halla af þeim vandkvæðum sem augljóslega eru því fylgjandi að greina tjón stefnanda af þessum sökum, umfram það sem ella hefði orðið af völdum hans undirliggjandi sjúkdóms. Að öllu þessu virtu er það niðurstaða dómsins að hæfilegt sé að ákvarða tímabil rúmlegu stefnanda, vegna dráttar á viðeigandi eftirliti og meðferð vinstra nýra, alls þrjá mánuði. Þar sem ekki verður séð að tölulegur ágreiningur sé um forsendur útreiknings á þessum kröfulið stefnanda verður stefndi talinn ábyrgur fyrir greiðslu þjáningabóta til stefnanda að fjárhæð 271.925 krónur.

2) Bóta fyrir varanlegan miska, auk álags á þann miska, sbr. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga vegna missis hægra nýra að fjárhæð 1.374.975 krónur.

Engin leið er að vita með vissu hvort hægra nýrað hefði náð starfsgetu, svo heitið getið, ef ekki hefði komið til brottnáms þess og við mat á því er ekki við að styðjast neinar marktækar rannsóknir á þessu sviði. Hins vegar bendir lýsing meinafræðings á vefjagerð hins brottnumda nýra ekki til þess að starfsgeta þess hefði nokkurn tíma getað orðið umtalsverð. Álit dómkvaddra matsmanna í þessu efni er á þann veg að ekki sé hægt að útiloka að hægra nýrað hefði getað starfað eftir að létt hefði verið á því, en að það hefði líklega haft umtalsvert minni starfsemi en vinstra nýrað. Er niðurstaða þeirra sú að varanlegur miski stefnanda vegna missis hægra nýra skuli metast 10%. Kemur fram í matsgerðinni að niðurstaða þessi hafi byggst á viðmiðunartöflu örorkunefndar um miskastig, en í framburði matsmannsins P-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi kom fram að ekki hefði verið tekið tillit til ástands nýrans í niðurstöðunni.

Samkvæmt því sem að framan hefur verið rakið, um verulega skerta starfsgetu hægra nýra stefnanda, verður ekki talið að brottnám þess hafi verið til þess fallið að valda stefnanda sama miska og ef um hefði verið að ræða heilbrigt nýra. Með tilliti til þessa, og einnig þess að rétt þykir að stefndi beri nokkurn halla af þeim vandkvæðum sem augljóslega eru fylgjandi því að greina þarna á milli, er það niðurstaða dómsins að miða beri hér við að hin bótaskylda háttsemi stefnda vegna brottnáms nýrans hafi leitt til 5% varanlegs miska stefnanda. Þar sem ekki verður séð að tölulegur ágreiningur sé um forsendur útreiknings á kröfu stefnanda samkvæmt þessum kröfulið, og með því að dómurinn telur engin rök standa til að fallast á kröfu hans um að reikna beri 50% álag á miska, sbr. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga, verður stefnda gert að greiða stefnanda 458.325 krónur vegna þessa.

3) Miskabóta á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 2.500.000 krónur.

Samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga er það skilyrði greiðslu miskabóta vegna líkamstjóns samkvæmt ákvæðinu að tjóninu hafi verið valdið af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Með því að ekki verður fallist á það með stefnanda að tjón hans megi rekja til stórkostlegs gáleysis þeirra lækna sem komu að meðferð hans á Landspítala í greint sinn verður þessum lið í kröfugerð hans hafnað.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda samtals 730.250 krónur, ásamt vöxtum eins og greinir í dómsorði, en fallist er á með stefnda að vextir, sem til féllu fjórum árum fyrir birtingu stefnu í málinu 2. janúar 2013, séu fyrndir, sbr. 2. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

Stefnandi hefur gjafsókn í málinu og er því ekki ástæða til að dæma stefnda til greiðslu málskostnaðar. Um gjafsóknarkostnað stefnanda fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir, en við ákvörðun hans hefur verið tekið tillit til lögmannsþóknunar stefnanda vegna öflunar matsgerðar í aðdraganda málshöfðunar, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dóm þennan kveður upp Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari sem dómsformaður, ásamt meðdómendunum B-kk-þgf G-kk-þgf barnalækni og G-kvk-þgf A-kvk-þgf barnaskurðlækni.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, B-kk-þgf H-kk-þgf O-kk-þgf, 730.250 krónur ásamt 4,5% vöxtum frá 2. janúar 2009 til 18. nóvember 2011, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, 3.500.000 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf

B-kk-nf G-kk-nf

G-kvk-nf A-kvk-nf