E-847/2010

I.

Mál þetta var höfðað 27. janúar 2010 og dómtekið 13. september sama ár.

Stefnandi er A-kk-nf I-kk-nf V-kk-nf, Grashaga 18, Selfossi. Stefndi er Sam-félagið ehf., Álfabakka 8, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum 491.344 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 26.971 krónu frá 31. desember 2007 til 31. desember 2008, af 64.607 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009, af 213.788 krónum frá þeim degi til 1. mars 2009, af 290.332 krónum frá þeim degi til 31. mars 2009, af 296.418 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2009 og af 491.344 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega sýknu auk málskostnaðar en til vara að dómkröfur verði lækkaðar stórlega og málskostnaður verði látinn falla niður.

Við aðalmeðferð var því lýst yfir af hálfu stefnda að hann teldi orlofs- og desemberuppbót vangreidda af sinni hálfu um 33.847 krónur og féllst á að greiða stefnanda þá fjárhæð.

II.

Málsatvik

Stefnandi hóf störf í kvikmyndahúsinu Selfossbíói á Selfossi í desember 2004 og starfaði þar á föstum vöktum. Fyrsta árið mun hann hafa unnið við afgreiðslustörf í kvikmyndahúsinu. Ekki er ágreiningur um að hann hafa farið að taka vaktir sem sýningarmaður um ári eftir að hann hóf störf og að hann hafi síðan verið settur á fastar vaktir við sýningarstjórn. Stefndi tók yfir rekstur kvikmyndahússins sumarið 2008.

Með bréfi stefnda 30. desember 2008 var honum tilkynnt að ráðningarsamningi hans væri sagt upp vegna skipulagsbreytinga. Óumdeilt er að uppsagnarfresturinn hafi verið þrír mánuðir og að gengið hafi verið út frá því af hálfu beggja aðila að hann starfaði út uppsagnarfrestinn. Í málinu liggur jafnframt fyrir að stefnandi hóf nám í Kvikmyndaskóla Íslands í janúar 2009 og lauk fyrstu önninni þar í maí sama ár.

Hinn 18. maí 2009 ritaði lögmaður stefnanda stefnda innheimtubréf þar sem krafist var greiðslu á vangreiddum launum í uppsagnarfresti auk orlofs, desemberuppbótar og orlofsuppbótar. Í bréfinu kemur fram að stefnandi hafi verið reiðubúinn að vinna á uppsagnarfrestinum en fengið fáar vaktir og laun hans því skert. Hafi kröfufjárhæð verið fundin út með því að draga þau laun sem hann fékk á uppsagnarfrestinum frá meðallaunum hans árið 2008 og mismunarins krafist.

Þessu bréfi var svarað af lögmanni stefnda 5. júní 2009 en þar var kröfunni hafnað. Í svarinu var því haldið fram að stefnandi hefði tilkynnt um áramótin 2008/2009 að hann ætlaði að leggja stund á nám við Kvikmyndaskóla Íslands og gæti því ekki tekið vaktir eins og venjulega. Af tillitssemi við stefnanda hafi vaktir því verið færri á þessu tímabili en ella hefði verið. Þá hefði stefnanda verið greidd desemberuppbót 1. desember 2008.

Lögmaður stefnanda ritaði lögmanni stefnda á ný bréf 15. júní 2009 þar sem fram kemur að einu vaktirnar sem hann hafi ekki getað unnið sökum þess að hann var í skólanum hafi verið föstudagsvaktir sem hann hafi unnið aðra hverja viku. Hann hafi því óskað eftir því að vera tekinn af þeim og var fallist á að krafan yrði lækkuð af þeim sökum. Næmi lækkunin sex vöktum yfir þriggja mánaða tímabil. Um desemberuppbótina sagði í bréfinu að hún væri ekki vegna ársins 2008 heldur væri gerð krafa um hlutdeild í desemberuppbót vegna ársins 2009.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að við uppsögnina hafi hann átt rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti, sbr. 7. kafla kjarasamnings Rafiðnaðarsambands Íslands vegna Félags sýningastjóra við kvikmyndahús, þ.m.t. Sambíóanna, en í stefnunni kemur fram að stefnandi sé félagi í Rafiðnaðarsambandinu. Telur stefnandi að sem vinnuveitandi hafi stefndi stjórnunarrétt og þar með heimild til að mæla fyrir um að stefnandi skyldi ekki vinna neitt eða vinna minna á uppsagnarfresti en hann hafði áður gert. Eftir sem áður verði stefndi að bera ábyrgð á þeirri ákvörðun sinni og greiða full laun á uppsagnarfresti. Uppsagnarfresturinn eigi að tryggja launafólki tímabundið sömu tekjur og það hafði fyrir uppsögn.

Stefnandi heldur því fram að hann hafi ekki fengið að halda þeim föstu vöktum sem hann hafði unnið áður en honum var tilkynnt um uppsögnina heldur hafi hann aðeins fengið fáar vaktir og skert laun. Stefnandi telur að með því að greiða stefnanda mun lægri laun á uppsagnarfresti en hann hafi áður haft hafi stefndi brotið gegn þeim rétti sem stefnanda er tryggður í kjarasamningi. Um þetta atriði vísar stefnandi til meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri umsamin laun og aðrar greiðslur í samræmi við gildandi ráðningar- eða kjarasamning. Þá vísar stefnandi til laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks o.fl.

Krafa stefnanda er sundurliðuð með eftirfarandi hætti í stefnu:

Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

Janúar 2009 01.02.2009 01.02.2009 149.181

Febrúar 2009 01.03.2009 01.03.2009 76.544

Mars 2009 01.04.2009 01.04.2009 97.053

Orlof 13,04% 01.04.2009 01.04.2009 42.090

Desemberuppbót 01.04.2009 01.04.2009 16.000

Orlofsuppbót 01.04.2009 01.04.2009 39.783

Orlof 2007 31.12.2007 31.12.2007 26.971

Orlof 2008 31.12.2008 31.12.2008 37.636

Orlof 2009 31.03.2009 31.03.2009 6.086

Samtals 491.344

Í stefnunni kemur fram að krafa stefnanda um vangreidd laun á uppsagnarfrestinum sé fundin út með þeim hætti að reiknaðir séu út meðaldagvinnutímar og meðalyfirvinnutímar á mánuði árið 2008. Hafi meðaldagvinnutímar verið 121,04 á árinu og meðalyfirvinnutímar 28,37. Þá er á því byggt af hálfu stefnanda að hann hafi verið með 1.250 krónur á tímann í laun á mánuði fyrir dagvinnu og 2.207 krónur fyrir yfirvinnu. Sú dagvinna og yfirvinna sem stefnandi vann og fékk greitt fyrir í janúar, febrúar og mars sé dregin frá meðaltalinu og kröfufjárhæðin þannig fundin út. Frá kröfunni séu dregnar 16.104 krónur og 24.121 króna fyrir hvern mánuð en þessi frádráttur er útskýrður nánar síðar í stefnunni. Krafan fyrir hvern hinna umdeildu mánuði er reiknuð út með eftirfarandi hætti í stefnu:

Janúar 2009:

Dagvinna: 121,04 (meðaltal 2008) - 11,66 (dagvinna í janúar) = 109,38 x 1.250 = 136.725

Yfirvinna: 28,37 (meðaltal 2008) - 4,5 (yfirvinna í janúar) = 23,87 x 2.207 = 52.681

Samtals: 189.406

-16.104

-24.121

149.181

Febrúar 2009:

Dagvinna: 121,04 (meðaltal 2008) - 41,82 (dagvinna í febrúar) = 79,22 x 1.250 = 99.025

Yfirvinna: 28,37 (meðaltal 2008) - 20,33 (yfirvinna í febrúar) = 8,04 x 2.207 = 17.744

Samtals: 116.769

-16.104

-24.121

76.544

Mars 2009:

Dagvinna: 121,04 (meðaltal 2008) - 26,49 (dagvinna í mars) = 94,55 x 1.250 = 118.188

Yfirvinna: 28,37 (meðaltal 2008) - 21,49 (yfirvinna í mars) = 6,88 x 2.207 = 15.184

Samtals: 133.372

-16.104

-24.121

97.053

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að skólasókn stefnanda í Kvikmyndaskóla Íslands hafi ekki truflað störf hans hjá stefnda nema að takmörkuðu leyti. Stefnandi hafi óskað eftir því að vera tekinn af vöktum á föstudögum, sem voru annan hvern föstudag og hófust kl. 17:00 og var lokið kl. 01:30. Í því ljósi lækkar stefnandi kröfu sína um sem nemur sex vöktum og er frádrátturinn fundinn út með eftirfarandi hætti:

7 tímar x 6 vaktir = 42 tímar x 1.250 = 52.500

1,5 tímar x 6 vaktir = 9 tímar x 2.207 = 19.863

Samtals 72.363 (72.363 / 3 = 24.121)

Þá kveðst stefnandi hafa þurft að fá afleysingu fyrir sig á þrjár helgarvaktir á tímabilinu sökum verkefna í skólanum. Kveðst hann hafa verið reiðubúinn að vinna aðrar vaktir og kvartaði yfir því við yfirmann sinn a.m.k. tvisvar sinnum á tímabilinu að fá ekki fleiri vaktir. Af hálfu stefnanda sé því viðurkennt að hann hafi óskað eftir að fá frí nokkrar vaktir en stefndi hafi gengið mun lengra og útilokað stefnanda nánast alfarið frá vinnu. Helgarvaktirnar hafi verið frá kl. 12:00 til 00:30 eða í tólf og hálfan klukkutíma og hafi vinna eftir miðnætti verið greidd með yfirvinnu. Samkvæmt þessu sé þessi frádráttur fundinn út með eftirfarandi hætti:

12 tímar x 3 vaktir = 36 tímar x 1.250 = 45.000

0,5 tímar x 3 vaktir = 1,5 tímar x 2.207 = 3.311

Samtals 48.311 (48.311 / 3 = 16.104)

Stefnandi byggir kröfu sína enn fremur á því að hann eigi rétt á desember- og orlofsuppbót sem hann hafi ekki fengið greidda við starfslok. Vísar hann í því sambandi til greina 2.10 og 2.11 í kjarasamningi aðila og 4. gr. í breytingasamningi frá 2. mars 2009. Krafan um desemberuppbót sé vegna tímabilsins frá desember 2008 til mars 2009 eða 4/12 af 48.000 = 16.000 krónur. Þá sé gerð krafa um orlofsuppbót frá maí 2008 til mars 2009 eða 11/12 af 43.400 = 39.783 krónur.

Stefnandi telur enn fremur að orlof hans hefði átt að hækka upp í 11,59% eftir eitt ár í starfi sem sýningarmaður og í 13,04% eftir þrjú ár í starfi sem sýningarmaður. Hann hafi hins vegar alltaf fengið greitt 10,17% orlof. Um þetta vísar stefnandi til orlofslaga nr. 30/1987, einkum 8. gr. laganna þar sem kveðið sé á um uppgjör orlofs við starfslok. Enn fremur vísar stefnandi til 4. kafla kjarasamnings aðila varðandi þá hækkun sem hann telur að hafði átti að verða á orlofslaunum hans 2007 og 2009.

Krafan um vangreitt orlof er reiknuð út með eftirfarandi hætti í stefnu:

2007:

Laun frá stefnda: 2.092.513 krónur.

2.092.513 / 1,1017 = 1.899.349, 1,1159 x 1.899.349 = 2.119.484

2.119.484 - 2.092.513 = 26.971 króna.

2008:

Laun frá stefnda: 2.920.006 krónur.

2.920.006 / 1,1017 = 2.650.455, 1,1159 x 2.650.455 = 2.957.642

2.957.642 - 2.920.006 = 37.636 krónur.

2009:

Laun frá stefnda: 233.593 krónur.

233.593 / 1.1017 = 212.030, 1,1304 x 212.030 = 239.679

239.679 - 233.593 = 6.086 krónur.

Stefnandi styður kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, við reglur III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Um kröfu um málskostnað er af hálfu stefnanda vísað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er í stefnu vísað til laga nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir þeim skatti. Varðandi varnarþing er af hálfu stefnanda vísað til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað til þess að um áramótin 2008 til 2009 hafi hann þurft að endurskipuleggja reksturinn í kvikmyndahúsinu til að koma í veg fyrir að fjármunir gætu horfið úr sjóðum félagsins eins og komið hafði fyrir. Með vísan til þessara skipulagsbreytinga hafi stefnanda verið sagt upp með bréfi 30. desember 2008 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Samkomulag hafi orðið um að stefnandi myndi starfa áfram hjá stefnda á uppsagnarfresti en þó með breyttu fyrirkomulagi að ósk stefnanda. Hafi það komið til af því að stefnandi hefði hafið nám við Kvikmyndaskóla Íslands í janúar 2009 og því ekki getað sinnt störfum með sama hætti og áður. Tekið hafi verið tillit til þessa og hafi stefndi komið til móts við óskir stefnanda að öllu leyti. Stefnandi hafi því verið tekinn af föstum vöktum að eigin ósk.

Stefndi kveðst hafa gert upp laun stefnanda að öllu leyti vegna starfa hans á uppsagnarfresti og að engar athugasemdir hafi verið gerðar af hálfu stefnanda við launauppgjör eða vaktafyrirkomulag. Stefndi vísar til þess að í kjarasamningum sé gert ráð fyrir að samið sé um breytingar á störfum. Það hafi verið gert í málinu og stefndi fallist á breytta vaktatilhögun að beiðni stefnanda sjálfs. Hafi greiðslur fyrir vinnuframlag stefnanda farið algjörlega fram í samræmi við vaktir og vinnutilhögun hans sjálfs.

Í greinargerð sinni reisir stefndi sýknukröfu sína á því að hann hafi þegar gert upp að fullu kröfu stefnanda um laun á grundvelli kjarasamninga og þess vinnuframlags sem stefnandi lét í té. Þá vísar stefndi til þess að stefnandi hafi móttekið launauppgjör athugasemdalaust. Stefnandi hafi krafist hærri greiðslna alllöngu eftir að hann hætti störfum hjá stefnda og launauppgjör farið fram. Andmælir stefndi öllum kröfum stefnanda, bæði höfuðstól og vaxtakröfu eins og hún er fram sett í stefnu. Sérstaklega kveðst stefndi mótmæla því að stefndi hafi tekið stefnanda af föstum vöktum og látið hann fá fáar vaktir á uppsagnartímanum. Hið rétta sé að stefnandi hafi ráðið vinnuframlagi sínu sjálfur á umræddu tímabili. Hann hafi sjálfur kosið að haga störfum sínum með þessum hætti og hafi fengið fullnaðargreiðslu fyrir enda í fullu námi í Kvikmyndaskólanum. Telur stefndi að stefnandi eigi ekki rétt á greiðslum fyrir önnur störf eða vaktir en hann vann á uppsagnartímabilinu. Bendir hann á að hann hafi þurft að fá aðra starfsmenn til að taka þær vaktir sem stefnandi hafi ekki viljað vinna í þágu stefnda.

Um varakröfu sína vísar stefndi til þess að hann hafi verið í góðri trú um að fram hefði farið fullnaðaruppgjör á launum stefnanda og að hann ætti engar frekari kröfur á hendur stefnda fyrir vinnu sína. Fram kemur í greinargerð að vísað sé til gildandi kjarasamnings á milli aðila.

Við munnlegan málflutning vísaði stefndi jafnframt til þess að stefnandi hefði ekki verið í Félagi sýningastjóra og mótmælti kröfu um hækkun á orlofsprósentu samkvæmt kjarasamningi félagsins við kvikmyndahúsin þar sem stefnandi ætti enga aðild að þeim kjarasamningi. Af hálfu stefnanda var þessari málsástæði mótmælt sem of seint fram kominni.

IV.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi. Þar skýrði hann frá því að eftir að hafa fengið uppsagnarbréfið í hendur hafi hann haft samband við framkvæmdastjóra stefnda, A-kk-þf Á-kk-þf, eða rekstrarstjóra félagsins, E-kk-þf Þ-kk-þf. Hafi stefnanda þá verið tjáð að hann ætti að vinna út uppsagnarfrestinn. Hann hafi þá talið að eftir uppsögnina yrði hann á sömu vöktum og áður. Hann kvaðst þó hafa verið búinn að ræða um það við vaktstjórann í kvikmyndahúsinu, J-kk-þf S-kk-þf J-kk-þf, í byrjun desember 2008 að hann gæti ekki mætt á föstudögum þar sem kvikmyndaskólanum lyki kl.16 eða á sama tíma og hann þyrfti að mæta til starfa. Annað hafi gilt um aðra virka daga vikunnar þar sem þá hafi hann getað mætt kl. 17. Þá hafi hann einnig látið vita að hann gæti þurft á fríi að halda með litlum fyrirvara vegna verkefna í skólanum. Hafi vaktstjórinn samþykkt það. Eftir uppsögnina hafi hins vegar vöktunum hans snarfækkað. Hafi vaktstjórinn tjáð honum að hann þyrfti ekki að mæta þar sem verið væri að þjálfa nýtt starfsfólk. Hann kveðst aldrei hafa óskað eftir því að vera tekinn af föstum vöktum. Hafi hann kvartað yfir því að fá of fáar vaktir við rekstrarstjóra félagsins og vaktstjóra sinn en án árangurs.

Vaktstjórinn, J-kk-nf S-kk-nf J-kk-nf, gaf símaskýrslu í málinu. Hann skýrði svo frá að stefnandi hafi í byrjun desember 2008 óskað eftir því að vinna ekki á virkum dögum þar sem hann væri að byrja í kvikmyndaskólanum. Hafi vitnið þá boðið stefnanda að halda áfram að vinna samkvæmt sama vaktafyrirkomulagi um helgar, þ.e. að hann ynni aðra hverja helgi, og hafi stefnandi þegið það. Aðspurður hvernig stefnanda hefði gengið að vinna með skólanum áréttaði vitnið að stefnandi hefði aðeins unnið aðra hverja helgi og að hann hefði sjálfur óskað eftir því.

Móðir stefnanda, N-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf, gaf símaskýrslu í málinu. Kvað hún stefnanda hafa lýst óánægju sinni með að fá ekki fleiri vaktir eftir að tilkynnt hafði verið um uppsögnina. Hafi hann verið mjög leiður og ósáttur yfir þessu. Vitnið kvaðst hafa haft símleiðis samband við framkvæmdastjóra stefnda, A-kk-þf Á-kk-þf, og rætt við hann um málið en ekki fengið nein viðbrögð.

J-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf, fyrrverandi vaktstjóri og starfsfélagi stefnanda, gaf einnig símaskýrslur í málinu. Hann skýrði svo frá að hann hefði hætt störfum fyrir stefnda í nóvember 2008 en haldið tengslum við stefnanda. Hafi stefnandi rætt um það við hann eftir að vitnið hafði látið af störfum að sér fyndist eins og verið væri að ýta sér úr starfi og tjáð honum óánægju sína með að fá ekki fleiri vaktir eftir uppsögnina.

A-kk-nf Á-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, og H-kk-nf S-kk-nf, fjármálastjóri stefnda gáfu einnig skýrslu í málinu. Af framburði þeirra verður ráðið að stefnandi hafi alfarið rætt við vaktstjóra sinn um fyrirkomulag vakta. Vaktstjóri hafi haldið utan um þá tíma sem hann vann og skilað fjármálastjóranum tímaskýrslum sem launaútreikningur byggðist á. Einungis hafi verið greitt fyrir þá tíma sem voru unnir samkvæmt tímaskýrslum.

V.

Stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda og vann á föstum vöktum er honum var sagt upp störfum. Ekki liggur fyrir skriflegur ráðningarsamningur aðila eða umsamið starfshlutfall en óumdeilt er að uppsagnarfrestur var þrír mánuðir. Þá virðist stefnandi einungis hafa fengið greidd laun fyrir þær vaktir sem hann vann. Í þessu ljósi verður að líta á fyrirkomulag og fjölda vakta sem hluta af starfskjörum stefnanda sem ekki varð breytt af hálfu stefnda stefnanda í óhag nema með samkomulagi aðila eða uppsögn með venjulegum fyrirvara.

Tilkynning um uppsögn ráðningarsamnings stefnanda gat ekki haft áhrif á réttarstöðu hans fyrr en við lok uppsagnarfrests og áttu báðir samningsaðilar því tilkall til þess að stefnandi gegndi störfum með óbreyttum kjörum út uppsagnarfrestinn nema að samkomulag næðist um annað. Ekkert liggur fyrir um að sérstakt samkomulag hafi verið gert milli aðila í tengslum við uppsögnina um fyrirkomulag starfa stefnanda á uppsagnarfresti. Verður því að ganga út frá því að um störf hans hafi átt að fara eins og verið hafði með þeim breytingum sem samkomulag hafði orðið um áður en stefnanda var tilkynnt um uppsögn ráðningarsamningsins.

Ljóst er af framlögðum launaseðlum að vinna stefnanda minnkaði umtalsvert á uppsagnarfrestinum. Samkvæmt launaseðlum var dagvinna stefnanda í janúar 2009 11,66 tímar/einingar og 4,50 tímar/einingar í yfirvinnu, í febrúar 41,82 tímar/einingar í dagvinnu og 20,33 tímar/einingar í yfirvinnu og í mars 26,49 tímar/einingar í dagvinnu og 21,49 tímar/einingar í yfirvinnu. Til samanburðar var dagvinna stefnanda fjóra síðustu mánuði ársins 2008 að meðaltali 118,32 tímar/einingar í dagvinnu á mánuði og 27,2 tímar/einingar í yfirvinnu á mánuði.

Af framburði aðila og vitna er ljóst að stefnandi kom að máli við vaktstjóra sinn, J-kk-þf S-kk-þf, í desember 2008 til að ræða um fyrirkomulag vaktanna er hann hæfi nám við kvikmyndaskólann. Orð standa hins vegar gegn orði um það hvað þeim fór á milli um hve mikið stefnandi þyrfti að draga úr vinnu sinni hjá stefnda af þessum sökum. Telur stefndi að stefnandi hafi látið vita að hann gæti ekki unnið á virkum dögum en stefnandi mótmælir því. Kveðst stefnandi aðeins hafa tekið fram að hann gæti ekki mætt á föstudögum og að hann gæti þurft á fríi að halda einhverjar helgar í tengslum við verkefnavinnu.

Eins og málið horfir við verður að líta svo á að það hvíli á stefnda að sýna fram á að samkomulagið í desember hafi verið þess efnis sem hann heldur fram þannig að réttlætt hafi þá skerðingu sem sannanlega varð á þeim vöktum sem stefnanda var falið að vinna á uppsagnarfrestinum. Ekki er að öllu leyti skýrt af hálfu aðila hvenær hið breytta vaktafyrirkomulag átti að taka gildi og varpaði skýrsla vaktstjórans, J-kk-ef S-kk-ef, fyrir dómi ekki ljósi á það. Þó er ljóst að viðræðurnar í desember tengdust áformum stefnanda um að hefja nám við kvikmyndaskólann. Verður því að ætla að sú breyting, sem stefndi kveður stefnanda hafa óskað eftir, og lýst var í skýrslu vaktstjórans, hafi átt að taka gildi þegar skólinn hæfist.

Í málinu hefur verið lagt fram yfirlit yfir nám stefnanda í kvikmyndaskólanum. Samkvæmt því fór skólasetning fram 12. janúar 2009 og byrjaði tímasókn daginn eftir. Því má ætla að stefnandi hefði getað unnið á óbreyttum vöktum í tæplega eina og hálfa viku í janúar áður en skólinn byrjaði. Samkvæmt launaseðli stefnanda fyrir janúar 2009 fékk stefnandi þó ekki greidd laun nema fyrir sem nemur rúmlega tveggja daga vinnu allan janúarmánuð. Það gefur vísbendingu um að vaktirnar hafi dregist saman strax við uppsögn stefnanda en ekki í tengslum við námið í kvikmyndaskólanum, eins og stefndi heldur fram, auk þess sem þetta atriði samrýmist illa því sem fram kemur í framburði vaktstjórans að stefnandi hafi unnið á helgarvöktum á umræddu tímabili. Þrátt fyrir framburð vaktstjórans fyrir dómi verður því ekki talið að stefnda hafi tekist að sýna fram á að samkomulag hafi náðst milli aðila um að stefnandi tæki aðeins vaktir aðra hverja helgi en ekki á virkum dögum. Verður stefndi að bera hallann af skorti á sönnun um að samkomulag aðila hafi náð lengra en að hann ynni ekki á föstudögum og að hann kynni að þurfa að fá frí einhverjar helgar en stefnandi hefur viðurkennt að hafa óskað eftir því.

Með hliðsjón af framangreindu er fallist á að stefndi hafi skert einhliða vaktir stefnanda á uppsagnarfrestinum þannig að komið hafi niður á starfskjörum hans. Stefnandi og móðir hans hafa borið að þau hafi kvartað við fyrirsvarsmenn stefnda yfir fækkun vakta á uppsagnarfresti en engin gögn liggja fyrir um þau samskipti. Stefnandi var þá aðeins tæplega tvítugur að aldri. Lögmaður stefnanda ritaði stefnda bréf 18. maí 2009 þar sem krafist var vangreiddra launa á uppsagnarfresti eða skömmu eftir að stefnandi lét af störfum og rúmum þremur og hálfum mánuði eftir fyrstu útborgun launa á uppsagnarfrestinum. Ekki verður fallist á að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti við að krefjast efnda á ráðningarsamningi sínum við stefnda. Samkvæmt öllu framangreindu ber stefnda að greiða stefnanda fjárhæð sem nemur þeirri skerðingu sem varð á launum hans á uppsagnarfrestinum.

Við útreikning stefnanda á skerðingunni er tekið mið af mánaðarlegu meðaltali dagvinnustunda og yfirvinnustunda á árinu 2008 og þeir tímar sem stefnandi vann í janúar, febrúar og mars 2009 dregnir frá. Óumdeilt er hvert tímakaup stefnanda var fyrir dagvinnu og yfirvinnu. Eftir að stefnandi margfaldar áætlaðan tímafjölda umræddra mánaða með tímakaupinu sætir fjárhæðin frádrætti sem helgast af samkomulagi aðila í desember 2008 um að stefnandi tæki ekki föstudagsvaktir auk þess sem hann kveðst hafa fengið launalaust leyfi þrjár helgarvaktir.

Þar sem ekki virðist hafa verið samið um fast starfshlutfall milli aðila verður ekki séð hvernig reikna megi út skerðingu launa stefnanda á uppsagnarfresti með öðrum hætti en samkvæmt áætlun þar sem umfang starfa stefnanda hjá stefnda fyrir skerðingu er lagt til grundvallar. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að störf stefnanda árið 2008 hafi verið óvenjuleg eða gert líklegt að hann hefði ekki getað starfað með sama hætti út uppsagnarfrestinn að teknu tilliti til þeirra breytinga sem samkomulagið frá því í desember 2008 fól í sér. Þá liggur ekki annað fyrir en að stefnandi hafi verið reiðubúinn að inna þá vinnu af hendi á uppsagnarfrestinum. Með hliðsjón af framangreindu ber að fallast á kröfu stefnanda um hækkun launa á uppsagnarfresti er nemi 149.181 krónu fyrir janúarmánuð 2009, 76.544 krónum fyrir febrúarmánuð sama ár og 97.053 krónum fyrir marsmánuð sama ár.

Við munnlegan málflutning bar stefndi fyrir sig að stefnandi hafi ekki verið í Félagi sýningastjóra. Með vísan til þess mótmælti hann kröfu stefnanda um hækkun á orlofsprósentu samkvæmt kjarasamningi félagsins við kvikmyndahúsin enda hefði stefnandi ekki átt aðild að þeim kjarasamningi. Þessari málsástæðu var mótmælt af hálfu stefnanda sem of seint fram kominni, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Í stefnu er þess skýrlega getið að krafan um hækkun prósentu orlofslauna byggist á 4. kafla í kjarasamningi Rafiðnaðarsambands Íslands fyrir hönd Félags sýningastjóra við nánar tilgreind kvikmyndahús, þ.á m. stefnda. Þá var kjarasamningurinn lagður fram við þingfestingu málsins. Stefndi hafði því fullt tilefni til þess að bera fyrir sig í greinargerð að stefnandi vísaði ekki til rétts kjarasamnings. Í engu var vikið að þessu atriði í greinargerð og er raunar ekki að sjá að kröfu stefnanda um hærra orlof frá 2007 til starfsloka sé þar mótmælt af hálfu stefnda. Málsástæða stefnda um þetta atriði er því of seint fram komin, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991. Ekki er fallist á með stefnda að stefnandi hafi viðurkennt fyrir dómi að eiga ekki aðild að Félagi sýningastjóra, aðeins að hann hafi ekki sótt námskeið fyrir sýningarstjóra. Þá er framangreind málsástæða stefnda ekki studd neinum gögnum en heimild dómara samkvæmt 104. gr. sömu laga verður ekki beitt til að bæta úr annmörkum af þessu tagi á málatilbúnaði stefnda. Verður niðurstaða í máli þessu því ekki reist á þeirri málsástæðu stefnda að starfskjör stefnanda eigi ekki að taka mið af fyrrgreindum kjarasamningi.

Krafa stefnanda um vangreitt orlof er á því reist að samkvæmt grein 4.6 í umræddum kjarasamningi hafi stefnandi átt rétt á 11,59% orlofslaunum árin 2007 og 2008 og 13,04% orlofslaunum árið 2009. Hann hafi hins vegar einungis fengið 10,17% orlofslaun á þessum tíma. Í samningsákvæðinu segir að starfsmaður skuli á fyrsta starfsári fá 10,17% orlofsfé af allri vinnu. Eftir eins árs starf hækki orlofsfé þetta í 11,59% og eftir þriggja ára starf hjá sama vinnuveitanda hækki það í 13,04%. Eins og málið liggur fyrir verður að leggja til grundvallar að stefnandi hafi unnið við sýningarstjórn í kvikmyndahúsinu á tímabilinu frá 2006 og þar til hann lét af störfum á árinu 2009 en það hefur ekki sætt andmælum af hálfu stefnda. Samkvæmt kjarasamningi átti hann rétt á hækkun orlofslauna í 11,59% árið 2007 og í 13,04% árið 2009. Stefndi hefur ekki mótmælt aðferð stefnanda við útreikning á vangreiddu orlofi fyrir þetta tímabil en þar eru þau árslaun sem stefndi greiddi stefnanda samkvæmt skattframtölum þessara ára lögð til grundvallar. Ber því að fallast á kröfu stefnanda um vangreitt orlof fyrir árið 2007 að fjárhæð 26.971 króna, fyrir árið 2008 að fjárhæð 37.636 krónur og fyrir árið 2009 að fjárhæð 6.086 krónur.

Á sömu forsendum krefst stefnandi 13,04% orlofs á þá hækkun launa á uppsagnarfrestinum sem honum beri og nemur sú krafa 42.090 krónum. Í ljósi þess sem að framan greinir ber að fallast á þann hluta kröfugerðar stefnanda.

Óumdeilt er að stefndi hefur ekki staðið stefnanda skil á orlofsuppbót fyrir tímabilið frá maí 2008 þangað til stefnandi lét af störfum. Þá hefur stefndi fallist á að hann hafi ekki staðið stefnanda skil á desemberuppbót fyrir tímabilið frá desember 2008 til mars 2009.

Við útreikning stefnanda á vangreiðslunni miðar hann við að grunnfjárhæð orlofsuppbótar á tímabilinu sé 43.400 krónur, sbr. grein 2.11 í kjarasamningi Rafiðnaðarsambandsins f.h. Félags sýningastjóra við kvikmyndahúsin, og að grunnfjárhæð desemberuppbótar sé 48.000 krónur, sbr. 4. gr. kjarasamnings sömu aðila frá 2. mars 2009, þar sem fyrri kjarasamningur var framlengdur til 31. desember 2010. Stefnandi krefst síðan hlutfalls af þerri upphæð í samræmi við fjölda mánaða sem stefnandi vann annars vegar frá maí 2008 til aprílloka 2009 (11/12) vegna orlofsuppbótarinnar og hin vegar frá desember 2008 til nóvemberloka 2009 (4/12) vegna desemberuppbótarinnar. Telur stefnandi að vangreidd orlofsuppbót til stefnanda nemi samkvæmt þessu 39.783 krónum en vangreidd desemberuppbót nemi 16.000 krónum.

Stefndi leggur sömu grunnfjárhæðir til grundvallar en tekur tillit til breytilegs starfshlutfalls stefnanda. Telur hann að starfshlutfall hans hafi verið 84,7% frá maí til desemberloka 2008, 94,32% í desember 2008, 9,32% í janúar 2009, 35,86% í febrúar 2009 og 27,68% í mars 2009. Samkvæmt því nemi vangreidd orlofsuppbót 27.142 krónum og vangreidd desemberuppbót 6.705 krónum.

Í greinum 2.10 og 2.11 í gildandi kjarasamningi rafiðnaðarsambandsins fyrir hönd Félags sýningarstjóra við kvikmyndahúsin kemur fram að starfsmenn með minna starfshlutfall en fullt starf skuli fá orlofs- og desemberuppbót hlutfallslega miðað við starfstíma sinn. Í ljósi þess sem að framan greinir um vangreiðslu launa á uppsagnarfresti, og þar sem stefnandi hefur ekki hreyft mótmælum við því að starf hans frá maí til desember 2008 hafi samsvarað 84,7% starfi og 94,32% starfi í desember 2008, ber að leggja þessi hlutföll til grundvallar útreikningi á vangreiddri orlofs- og desemberuppbót til stefnanda á umræddu tímabili allt til starfsloka stefnanda. Samkvæmt því á stefnandi rétt á samtals 13.937 krónum í desemberuppbót (48.000 x 1/12 x 0,9432 + 48.000 x 3/12 x 0,847) og 33.696 krónur í orlofsuppbót (43.400 x 11/12 x 0,847).

Samkvæmt öllu framangreindu ber stefnda að greiða stefnanda í heild 483.194 krónur í vangreidd laun á uppsagnarfresti, vangreitt orlof fyrir árin 2007 til marsloka 2009, orlofsuppbót frá maí 2008 til marsloka 2009 og desemberuppbót frá desember 2008 til marsloka 2009 (149.181 + 76.544 + 97.053 + 26.971 + 37.636 + 6.086 + 42.090 + 33.696 + 13.937).

Stefndi mótmælir almennt kröfu stefnanda um greiðslu dráttarvaxta en gerir ekki sérstaka athugasemd við þá aðferð sem stefnandi byggir útreikning sinn á. Fallist er á með stefnanda að fjárkrafa hans eigi að bera dráttarvexti frá umsömdum gjalddögum, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Samkvæmt launaseðlum greiddi stefndi á hverjum mánuði orlof á mánaðarlaun stefnanda inn á reikning í banka. Stefnandi reiknar þó aðeins dráttarvexti af vangreiddum orlofslaunum frá árslokum áranna 2007 og 2008 svo og frá starfslokum vegna orlofslauna á uppsagnarfresti. Með hliðsjón af þessu og með vísan til greina 2.10, 2.11 og 2.12 í kjarasamningi Rafiðnaðarsambands Íslands v/Félags sýningastjóra við kvikmyndahúsin ber krafa stefnanda dráttarvexti frá gjalddögum eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefndi að greiða stefnanda málskostnað. Með hliðsjón af framlögðum málskostnaðarreikningi stefnanda þykir hann hæfilega ákveðinn 700.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið Í-kvk-nf Ö-kvk-nf I-kvk-nf hdl. v/L-kvk-þf V. J-kvk-þf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf S-kk-nf hrl.

Dóminn kveður upp Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sam-félagið ehf., greiði stefnanda, A-kk-þgf I-kk-þgf V-kk-þgf, 483.194 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu af 26.971 krónu frá 31. desember 2007 til 31. desember 2008, af 64.607 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009, af 213.788 krónum frá þeim degi til 1. mars 2009, af 290.332 krónum frá þeim degi til 31. mars 2009, af 296.418 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2009 og af 483.194 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf