S-150/2015

Mál þetta, sem var dómtekið 8. febrúar sl., höfðaði lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra hér fyrir dómi þann 30. október 2015 með ákæru á hendur X og Z ehf., stjórnarformaður X.

„fyrir brot á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, lögum um umgengni um nytjastofna sjávar og reglugerð um hrognkelsaveiðar, með því að hafa frá 2. apríl 2015 til 9. apríl sama ár, haldið bátnum [Z] til veiða og gert út frá [...] án aflaheimilda, eftir að hafa fengið tilkynningu Fiskistofu um að báturinn hefði ekki aflaheimildir og væri því óheimilt að veiða og frá 9. apríl sama ár haldið bátnum til veiða eftir að hann hafði verið sviptur veiðileyfi allt fram til 20. sama mánaðar, en aflinn þá daga sem báturinn var án veiðileyfis var 6.371 kg. af slægðri grásleppu, 2.357 kg. af grásleppuhrognum og 154 kg. af slægðum þorski og aflinn þá daga sem ákærði veiddi eftir að hafa verið sviptur veiðileyfi var 6.662 kg. af slægðri grásleppu, 2.490 kg. af grásleppuhrognum, 11 kg. af slægðum ufsa, 222 kg. af slægðum þorski, 27 kg. af þorskhrognum og 20 kg. af þorsklifur.

Telst þetta varða við 1. mgr. 7. gr., sbr. 15. gr., 17. gr. og 1. mgr. 18. gr. laga nr. 79, 1997, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, með síðari breytingum, 2. mgr. 3. gr., sbr. 14. gr., sbr., 23. gr., sbr. 24. gr. laga nr. 57, 1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, með síðari breytingum og 1. gr. og 12. gr., sbr. 1. mgr. 15. gr. reglugerðar nr. 177, 2015 um hrognkelsaveiðar.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærðu krefjast sýknu.

Málavextir eru þeir helstir að framangreindur bátur, sem ákærði X stýrði, var gerður út á grásleppu. Skarkoli veiddist með, en aflamark skorti fyrir þeim fiski. Þann 31. mars 2015 var tilkynnt með stöðubréfi Fiskistofu að umframafli af honum næmi 148 kg. Ákærðu Z ehf. var tilkynnt með símskeyti frá Fiskistofu, sem var afhent 1. apríl 2015 að veittur væri frestur til kl. 10:00 þann 9. apríl, til að lagfæra aflaheimildastöðu skipsins, að því viðlögðu að þá félli niður leyfi þess til veiða í atvinnuskyni. Ekki mun hafa verið bætt úr og var Landhelgisgæslunni tilkynnt um sviptingu veiðileyfis skipsins þann 9. apríl. Mun veiðum hafa verið haldið áfram og afla landað eins og í ákæru greinir.

Ákærðu telja sviptingu veiðileyfis hafa verið ólögmæta og þar að auki hafi þeim þegar verið refsað með tímabundinni sviptingu veiðileyfis. Þá sé engum meðaflareglum til að dreifa hvað varði grásleppuveiðar. Fari þetta gegn atvinnufrelsis- og jafnræðisákvæðum stjórnarskrár, þar sem ómögulegt sé að stunda grásleppuveiðar að atvinnu, án þess að aðrar tegundir veiðist með.

Samkvæmt 21. gr. laga nr. 57/1997 og 15. gr. laga nr. 57/1996, allt með áorðnum breytingum, skal Fiskistofa svipta skip veiðileyfi, að nánar greindum skilyrðum uppfylltum. Verður ekki talið að óheimilt sé, hafi þessu úrræði verið beitt, að beita jafnframt öðrum lögákveðnum viðurlögum.

Samkvæmt 14. gr. síðarnefndu laganna skal skipstjóri og útgerð fylgjast með stöðu aflaheimilda skips. Fiskistofa fylgist með nýtingu aflaheimildanna og bendir á ef umfram er veitt. Getur móttakandi komið athugasemdum á framfæri. Ekki verður séð að ákærði hafi gert svo.

Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. sömu laga er óheimilt að hefja veiðiferð skips sem leyfi hefur til veiða í atvinnuskyni nema skipið hafi aflaheimildir sem telja má líklegt að dugi fyrir afla í ferðinni með hliðsjón af þeim veiðarfærum sem notuð eru. Ekki verður talið fyrirfram ólíklegt að skarkoli veiðist í grásleppunet. Ákærða var gefinn kostur á að bæta úr skorti á heimild fyrir honum, en sinnti því ekki. Ekki liggur fyrir að það hafi verið honum ómögulegt. Verður ekki fallist á að það leiði til sýknu samkvæmt þessu að ákærði hafði í hyggju að veiða grásleppu og að ekki hafi verið settar sérstakar reglur um meðafla við slíkar veiðar.

Að öðru leyti er byggt á því að ákærðu hafi þurft að þola ólögmætar takmarkanir á atvinnufrelsi sínu og eignarrétti, sem varinn sé af ákvæðum stjórnarskrárinnar og eigi það að leiða til sýknu. Með vísan til forsendna Hæstaréttar Íslands í máli nr. 12/2000 eftir því sem við á, sbr. einnig dóm réttarins í máli nr. 473/2002, verður ekki á þessi sjónarmið fallist. Breytir álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna frá 24. október 2007 (H-kk-nf og S-kk-nf gegn Íslandi) þar engu um.

Eftir þessu verða ákærðu sakfelld fyrir þá háttsemi sem í ákæru er rakin og varðar við þar tilgreind refsiákvæði.

Ákærði X var þann 8. október 2013 dæmdur til greiðslu sektar fyrir brot gegn lögum nr. 79/1997. Að því gættu verður refsing ákærða hvors um sig ákveðin sekt að fjárhæð 400.000 krónur, að viðlagðri vararefsingu eins og greinir í dómsorði.

Ákærðu verða dæmd í sameiningu til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns að meðtöldum virðisaukaskatti, svo og ferðakostnað, allt eins og í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

D Ó M S O R Ð :

Ákærðu X og Z ehf. greiði hvort um sig 400.000 krónur í sekt til Landhelgissjóðs Íslands innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms að telja.

Ákærði X sæti fangelsi í 24 daga, greiði hann ekki sektina fyrir sitt leyti.

Ákærðu greiði í sameiningu málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef hdl., 620.000 krónur og ferðakostnað hans, 43.000 krónur.