E-2075/2017

Þetta mál, sem var tekið til úrskurðar 28. febrúar 2018, um þá kröfu annars stefnda að því yrði vísað frá dómi, höfðaði A, kt. [...], [B-götu], [C-sveitarfélagi], með stefnu birtri 19. júní 2017, á hendur Y, [D-götu], [E-sveitarfélagi], og birtri í Lögbirtingablaðinu 22. maí 2017 fyrir stefnda X, sem mun búa í Bretlandi.

I

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir óskipt (in solidum) til að greiða henni skaðabætur vegna tjóns sem þeir hafi valdið henni í sameiningu.

Stefnandi krefst einnig málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti úr hendi stefndu.

Stefndi Y krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Hann krefst þess til vara að fjárkrafa stefnanda, þegar hún liggur fyrir, verði lækkuð stórlega.

Stefndi krefst í báðum tilvikum málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi X hefur ekki látið málið til sín taka.

Á dómþingi 20. febrúar sl. var ákveðið að lögmönnum yrði gefinn kostur á að reifa sjónarmið sín um það álitamál hvort stefna málsins hefði verið birt stefnda X réttilega.

II

Stefnandi kveðst hafa hlotið alvarlegt tjón í september 2014 þegar stefndu hafi í sameiningu brotið gegn henni kynferðislega. Hún krefst þess að þeir verði dæmdir óskipt (in solidum) til þess að greiða henni bætur vegna þess tjóns sem þeir hafi með þessu valdið henni. Hún telur að afleiðingar gerða annars verði ekki metnar óháð afleiðingum gerða hins. Af þeim sökum telur hún sér skylt að setja kröfu sína fram sem óskipta kröfu samkvæmt fyrirmælum 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi Y vísar til þess að samkvæmt 2. mgr. 18. gr. þurfi að veita öllum, sem bera óskipta skyldu, kost á að svara til sakar. Sé það ekki gert verði að vísa málinu frá dómi. Hann telur að stefnda X hafi ekki verið gefinn fullnægjandi kostur á að svara til sakar þar eð stefnan hafi einungis verið birt honum í Lögbirtingablaðinu.

Þegar lögmaður stefnanda undirbjó málshöfðun kom í ljós að stefndi X átti ekki lögheimili á Íslandi. Leit á veraldarvefnum benti til þess að hann byggi í tilteknum bæ í Bretlandi, í það minnsta að hann starfaði þar. Vinnuveitandi stefnda þar í landi neitaði að veita upplýsingar um nánara heimilisfang hans.

Stefnandi vísar til breskra birtingarreglna (Civil Procedure Rules, Part 6–Service of Documents). Hún telur að birta eigi stefnu þessa máls eftir 5. kafla birtingarreglnanna sem fjallar um birtingu skjala frá erlendum dómstólum (Service of Documents from Foreign Courts or Tribunals). Samkvæmt þeim kafla skuli fylgja reglum Haag-samnings frá 15. nóvember 1965 um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum í einkamálum og verslunarmálum.

Bæði Bretland og Ísland eru aðilar að þessum Haag-samningi. Samkvæmt 1. gr. hans gildir hann einvörðungu í þeim tilvikum þegar heimilisfang viðtakanda er þekkt.

Stefnandi kveðst hafa leitað mikið á veraldarvefnum og í breskum, rafrænum símaskrám en hún hafi ekki fundið heimilisfang stefnda. Hún telur sig með því hafa reynt til þrautar að hafa uppi á heimilisfangi X. Þar eð henni hafi ekki tekist að afla þess hafi ekki verið unnt að birta stefnda X stefnuna með aðferð Haag-samningsins. Því hafi hún ekki talið sig eiga annarra kosta völ en að birta stefnuna í Lögbirtingablaðinu.

III

Dómurinn telur að ekki verði fullyrt að stefna, sem er gefin út í öðru ríki, verði einungis birt í Bretlandi eftir fyrirmælum 5. kafla bresku birtingarreglnanna. Af þessum reglum verður þó ekki séð að í Bretlandi sé hægt að birta stefnur í blaði sem samsvarar Lögbirtingablaðinu. Hins vegar munu breskir dómarar, í undantekningartilvikum, geta dæmt að ekki þurfi yfirhöfuð að birta stefnda stefnu, sbr. reglu 6.16. Stefnandi reifaði það þó ekki hvaða reglur giltu í Bretlandi um birtingu fyrir fólki sem er búsett þar en á óþekktum stað.

Í greinargerð með 89. gr. laga nr. 91/1991 segir að birting í Lögbirtingablaði sé þrautalending að öðrum kostum reyndum. Stefnandi hefur ekki reynt aðra kosti. Það segir hún stafa af því að hún hafi leitað mikið á veraldarvefnum, á vefjum eins og Facebook og Linked-in, svo og í breskum, rafrænum símaskrám, en hún hafi ekki fundið heimilisfang stefnda. Í Bretlandi sé ekki þjóðskrá og því ekki unnt að leita í henni.

Fram er komið að stefnandi vissi, þegar stefnan var birt í Lögbirtingablaðinu, að stefndi starfaði hjá tilteknu félagi í nánar tilgreindu sveitarfélagi í Bretlandi. Þegar lögmaður hennar hringdi þangað til að spyrjast fyrir um heimilisfang stefnda var hún beðin að senda félaginu fyrirspurn í tölvupósti. Þeirri fyrirspurn svaraði það ekki.

Bresk lög gera ráð fyrir því að þeir sem þurfa að birta stefnu eða önnur skjöl þar í landi feli það sérstökum stefnu- og birtingarvottum og jafnvel lögmannsstofum. Þeir aðilar taka að sér að leita að fólki, sem skráir heimilisfang sitt ekki í símaskrár eða kynnir sig ekki á kynningarvefjum eins og Linked-in.

Samkvæmt grein 6.5(3)(a) í bresku birtingarreglunum má birta fólki stefnu hvar sem það er statt og nægir þá að sanna að stefnan hafi verið skilin eftir hjá eða afhent stefnda. Stefnandi ætti að geta fundið birtingarvott í því sveitarfélagi þar sem stefndi mun enn starfa. Sá vottur má, samkvæmt þessu ákvæði, birta stefnda stefnuna þar sem hann hittist fyrir en þarf ekki að gera það á skráðu heimili hans.

Dómurinn telur að með þeim aðferðum sem stefnandi hefur beitt hafi hún ekki reynt til þrautar að grafa upp heimilisfang stefnda X. Dómurinn telur því að stefnandi hafi ekki fært fram nægar sannanir fyrir því að ekki sé unnt að finna heimilisfang hans í Bretlandi og birta honum stefnuna þar eftir leiðum Haag-samningsins. Stefnandi hefur ekki heldur leitað til bresks birtingarvotts til þess að reyna að birta stefnda stefnuna þar sem hann hittist fyrir, þótt hún viti í hvaða sveitarfélagi hann starfar. Samkvæmt þessu eru ekki uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991 fyrir því að birta stefnuna í Lögbirtingablaðinu.

Þá hefur stefnandi ekki fært neitt fram um það að henni sé ekki unnt að birta stefnuna í Bretlandi eftir þeim reglum sem þar gilda um birtingu fyrir þeim sem þar búa en hafa ekki þekkt heimilisfang. Því eru ekki heldur uppfyllt skilyrði til þess að birta stefnuna í Lögbirtingablaði á grundvelli heimildar í b-lið 1. mgr. 89. gr., en birting í því blaði er, eins og ítrekað er í greinargerð með 90. gr. laga nr. 91/1991, alger þrautalending stefnenda.

Þar eð hvorki eru uppfyllt skilyrði a- né b-liðar 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991 fyrir birtingu í Lögbirtingablaðinu verður ekki séð að stefnandi hafi gefið stefnda X fullnægjandi kost á að svara til saka. Með vísan til 2. mgr. 18. gr. laganna verður af þeim sökum að vísa málinu frá dómi.

Rétt þykir að hvor málsaðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

Stefnda Y var með bréfi innanríkisráðuneytisins 15. desember 2017 veitt gjafsókn til þess að grípa til varna í þessu máli fyrir héraðsdómi. Því greiðist gjafsóknarkostnaður hans úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, P-kk-ef F-kk-ef G-kk-ef, sem þykir, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, hæfilega ákveðin 1.050.000 krónur.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð.

Úrskurðarorð:

Kröfu stefnanda, A, á hendur stefndu, Y og X, er vísað frá dómi.

Gjafsóknarkostnaður stefnda Y, þar með talin þóknun lögmanns hans, P-kk-ef F-kk-ef G-kk-ef, 1.050.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.