E-1278/2015

I.

Mál þetta, sem tekið var til dóms 1. september sl., er höfðað með birtingu stefnu 24. nóvember 2015.

Stefnandi er ENNEMM ehf., kt. 000000-0000, Brautarholti 10, Reykjavík.

Stefndi er Kvikmyndaskóli Íslands, Menntastofnun ehf., kt. 000000-0000, Víkurhvarfi 1, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 731.508 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 439.250 krónum frá 20. desember 2013 til 20. janúar 2014, en af 731.508 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga og að þeir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda, en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað.

II.

Á árinu 2013 var stefnandi, sem rekur auglýsingastofu, fenginn til þess að hanna og gera nýja heimasíðu fyrir stefnda. Á kynningarfundi sem haldinn var 4. september 2013 lagði stefnandi fram kostnaðaráætlun vegna verksins. Samkvæmt henni var heildarverð vegna verksins áætlað að fjárhæð 1.982.875 krónur, án virðisaukaskatts, en þar af var kostnaður vegna mótunar og undirbúnings áætlaður 150.000 krónur og kostnaður vegna forritunar á nýrri heimasíðu, sem fyrir lá að yrði aðkeypt þjónusta, var áætlaður 869.000 krónur. Samkvæmt því sem fram kom við aðalmeðferð málsins gerði stefndi sérstakar kröfur til þess í fyrsta lagi að heimasíðan yrði í opnu kerfi þannig að starfsmenn stefnda gætu sjálfir þjónustað síðuna, þ.e. sett inn texta og myndir, í öðru lagi að stefndi yrði ekki bundinn við einn ákveðinn þjónustuaðila og í þriðja lagi að heimasíðan yrði skalanleg og hentaði því vel til notkunar í mismunandi miðlum, svo sem spjaldtölvum og snjallsímum. Ekki var gerður skriflegur samningur milli stefnanda og stefnda um verkið.

Stefnandi hannaði útlit heimasíðunnar og fékk Overcast Software ehf. til að forrita heimasíðuna í samræmi við hönnunarskjöl. Við forritunina var gert ráð fyrir því að sjálft efni síðunnar, þ.e. texti og myndir, yrði sett inn af stefnda.

Heimasíðan var afhent stefnda í desember 2013. Staðhæfir stefndi að fljótlega eftir afhendingu hafi orðið vart við tæknilega örðugleika sem meðal annars fólust í því að erfitt hafi reynst að setja efni inn á síðuna, auk þess sem hún hafi ekki virkað sem skyldi. Með tölvupósti 23. janúar 2014 var stefnandi upplýstur um að starfsmönnum stefnda virtist sem heimasíðan ætti töluvert í land með að vera tilbúin og óskaði stefndi eftir því að það yrði skoðað af hálfu stefnanda. Að því er fram kemur í svarpósti við erindinu, sem barst stefnda sama dag, mátu starfsmenn stefnanda og forritarar það svo að um væri að ræða vandamál tengd innsetningu efnis hjá stefnda.

Stefndi átti í samskiptum við Overcast Software ehf. sem að beiðni stefnda annaðist lagfæringar og breytingar á heimasíðunni sem stefndi taldi nauðsynlegar til að bæta úr þeim göllum sem heimasíðan væri haldin, bæði að því er varðaði útlit og virkni. Að mati stefnda skilaði vinnan þó ekki tilsettum árangri og taldi stefndi sér engra annarra kosta völ en að snúa sér til annars aðila í því skyni að láta hanna og setja upp nýja heimasíðu. Sú heimasíða sem stefnandi hannaði var í notkun hjá stefnda fram á mitt ár 2015 er ný heimasíða var tekin í notkun.

Samkvæmt gögnum málsins gaf stefnandi út reikninga vegna vinnu fyrir stefnda að fjárhæð 2.722.948 krónur með virðisaukaskatti. Er mál þetta höfðað til greiðslu tveggja ógreiddra reikninga, samtals að fjárhæð 731.508 krónur.

Fyrir dóminn komu og gáfu aðilaskýrslu J-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, og B-kk-nf B-kk-nf P-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda. Einnig komu fyrir dóminn sem vitni E-kk-nf J-kk-nf, K-kk-nf S-kk-nf, S-kk-nf K-kk-nf Ó-kk-nf, Ó-kk-nf Ö-kk-nf A-kk-nf og I-kk-nf S-kk-nf.

III.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum skuld samkvæmt tveimur reikningum, dagsettum 20. desember 2013, að fjárhæð 439.250 krónur, og 20. janúar 2014, að fjárhæð 292.258 krónur. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Fram kom í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda við aðalmeðferð málsins að í kostnaðaráætlun stefnanda hafi ekki falist bindandi verðtilboð. Síðar hafi stefndi óskað eftir viðbótartextavinnu og því sé umkrafið endurgjald hærra en gert hafi verið ráð fyrir í kostnaðaráætluninni.

Undir rekstri málsins hefur því verið mótmælt af hálfu stefnanda að heimasíðan hafi við afhendingu verið haldin göllum í skilningi 17. og 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Bendir stefnandi á að stefndi hafi engar viðhlítandi sönnur fært fyrir þeirri staðhæfingu sinni.

Til stuðnings dómkröfum sínum vísar stefnandi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga, sbr. 45., 47., 52. og 54. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi til 49. gr. sömu laga.

IV.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að sú heimasíða sem stefnandi hannaði, gerði og afhenti stefnda hafi verið og sé gölluð í skilningi laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 4. mgr., sbr. 1. og 2. mgr. 17. gr. laganna. Þannig hafi heimasíðan ekki virkað eins og ætlast hafi verið til og gera hafi mátt ráð fyrir og hafi verið ónothæf allt frá afhendingu þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir til að bæta úr annmörkum. Í því felist að hin selda vara hafi ekki haft þá áskildu kosti, gæði og eiginleika sem stefndi hafi mátt ætla að fullnægt væri, þó ekki hafi verið gerður skriflegur samningur um gerð og hönnun heimasíðunnar. Stefndi hafi tilkynnt stefnanda um gallann án ástæðulauss dráttar og um leið og stefndi hafi orðið hans var í samræmi við fyrirmæli 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Stefndi byggir á því að sannað teljist að heimasíðan, í því ástandi sem hún var afhent, hafi ekki hentað í þeim tilgangi sem sambærilegir hlutir séu venjulega notaðir til, sbr. a-lið 2. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá hafi heimasíðan ekki hentað í þeim tilgangi sem stefndi hafi ætlast til og stefnandi hafi vitað eða mátt vita um þegar kaupin voru gerð, sbr. b-lið 2. mgr. 17. gr. sömu laga. Ennfremur hafi heimasíðan ekki haft þá eiginleika sem stefnandi hafi kynnt og vísað til á kynningarfundi sem hann hafi haldið fyrir stefnda 4. september 2013, sbr. c-lið 2. mgr. 17. gr. sömu laga

Í öðru lagi byggir stefndi sýknukröfu á því að heimasíðan hafi verið haldin galla þar sem hún hafi ekki svarað til þeirra upplýsinga sem stefnandi veitti um hana, eiginleika hennar, virkni og notkun, sbr. 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Hefði stefndi haft upplýsingar eða grun um að heimasíðan yrði ónothæf eða haldin alvarlegum annmörkum og göllum við afhendingu hefði það haft áhrif á kaupin. Hafi stefndi gengið til samninga við stefnanda um að stefnandi hannaði og gerði heimasíðu fyrir hann í góðri trú um að hún myndi þjóna þeim tilgangi sem til var ætlast af hans hálfu, væri nothæf og myndi virka sem skyldi.

Samkvæmt 37. og 38. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup geti kaupandi krafist afsláttar af kaupverði sé söluhlutur gallaður. Stefndi byggir á því að verðgildi heimasíðunnar hafi ekkert verið þegar hún var afhent stefnda þar sem hún hafi verið gölluð og ónothæf og verið það allar götur síðan. Leiði regla 2. málsliðar 38. gr. laga nr. 50/2000 til þess, í ljósi atvika málsins og ástands heimasíðunnar við afhendingu, að afsláttur stefnda af kaupverði heimasíðunnar skuli að minnsta kosti nema stefnufjárhæð málsins.

Í þriðja lagi byggir stefndi sýknukröfu á brostnum forsendum. Það hafi verið forsenda og skilyrði fyrir samningsgerðinni og greiðslum til stefnanda að stefndi fengi afhenta fullbúna heimasíðu sem hefði fulla virkni. Þar sem stefnandi hafi ekki efnt skuldbindingar sínar gagnvart stefnda að þessu leyti hafi forsendur samninganna brostið og því eigi stefnandi ekki rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda.

Í fjórða lagi byggir stefndi sýknukröfu á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Byggir stefndi á því að það sé bersýnilega ósanngjarnt af stefnanda og andstætt góðri viðskiptavenju að bera samning aðila málsins fyrir sig með því að krefjast frekari greiðslna en þegar hafi verið inntar af hendi vegna hinnar gölluðu og ónothæfu heimasíðu.

Í fimmta lagi byggir stefndi sýknukröfu á því að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda sem skuldajafna megi á móti kröfum stefnanda, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi hafi þegar greitt stefnanda 1.991.400 krónur fyrir gallaða og ónothæfa heimasíðu og nemi gagnkrafa hans þeirri fjárhæð auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefndi byggir á því að skilyrði skuldajafnaðar séu fyrir hendi en kröfurnar séu gagnkvæmar, samrættar og hæfar til að mætast.

Kröfu um lækkun á dómkröfum stefnanda byggir stefndi í fyrsta lagi á því að krafa stefnanda geti aldrei numið hærri fjárhæð en mismun þeirrar fjárhæðar sem fram komi á kostnaðaráætlun stefnanda og þeirrar fjárhæðar sem stefndi hafi þegar greitt stefnanda, eða 447.435 krónur. Byggir stefndi á því að þar sem ekki hafi verið gerður skriflegur samningur milli aðila um hönnun og gerð heimasíðunnar skuli sú fjárhæð sem fram komi í kostnaðaráætlun jafngilda samningsverði.

Í öðru lagi vísar stefndi til þess að dómkrafa stefnanda byggi á reikningi vegna verkheitisins „mótun og undirbúningur“. Byggir stefndi á því að stefnandi geti einungis krafið um greiðslu fyrir þann kostnaðarlið í samræmi við kostnaðaráætlun stefnanda sjálfs, þ.e. 150.000 krónur, að viðbættum virðisaukaskatti. Ekki liggi fyrir samningur eða samþykki stefnda fyrir greiðslu kostnaðar vegna þess kostnaðarliðar umfram þá fjárhæð sem greini í kostnaðaráætlun. Beri af þessari ástæðu að lækka kröfu stefnanda um 186.750 krónur.

Í þriðja lagi byggir stefndi á því að lækka beri kröfur stefnanda sem nemi þeim kostnaði sem stefndi hafi þurft að greiða til Overcast Softvare ehf. vegna úrbóta á göllum heimasíðunnar. Þær tilraunir hafi ekki skilað árangri, en útlagður kostnaður stefnda vegna þessa hafi numið samtals 344.782 krónum. Þann kostnað hefði stefndi ekki þurft að bera ef afhent hefði verið fullbúin og gallalaus heimasíða. Vísar stefndi til meginreglu 34. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá hafi gallinn leitt til tjóns fyrir stefnda sem sömu fjárhæð nemi, sbr. b. liður 67. gr. laganna. Krafa stefnanda skuli því lækkuð um 344.782 krónur.

Þá mótmælir stefndi kröfum stefnanda um vexti, vaxtavexti og dráttarvexti.

Stefndi styður kröfur sínar við lög nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 17., 18., 32., 34, 37., 38. og 67. gr. laganna. Þá vísar stefndi til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum 36. gr. laganna, og meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um brostnar forsendur, skuldajöfnun, skuldbindingagildi samninga og efndir fjárskuldbindinga. Þá vísar stefndi til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V.

Í málinu deila aðilar um hvort sú heimasíða sem stefnandi var fenginn til að hanna og gera fyrir stefnda hafi verið haldin göllum. Óumdeilt er að þegar heimasíðan var afhent stefnda virkaði myndband í bakgrunni heimasíðunnar ekki sem skyldi í tilteknum vöfrum, auk þess sem hluti af skjámynd gat undir vissum kringumstæðum skyggt á texta þegar síðan var skoðuð í tilteknum fjarskiptatækjum, svo sem spjaldtölvum. Í vitnaskýrslum E-kk-ef J-kk-ef, starfsmanns Overcast Software ehf., og K-kk-ef S-kk-ef, framkvæmdastjóra sama fyrirtækis, kom fram að um væri að ræða minni háttar galla sem óhjákvæmilega og iðulega kæmu upp við gerð heimasíðna, enda væri ekki hægt að prófa vefsíður fyrirfram í öllum gerðum fjarskiptatækja, stýrikerfa og vafra. Þá kom fram í skýrslum sömu vitna að umræddir gallar hefðu verið lagfærðir stefnda að kostnaðarlausu og er það í samræmi við skýrslu vitnisins I-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns stefnda, fyrir dóminum, en þar kom fram að Overcast Software ehf. hefði lagfært þá galla sem fyrirtækið taldi sig bera ábyrgð á, stefnda að kostnaðarlausu. Verður samkvæmt því lagt til grundvallar að framangreindir gallar, sem aðilar eru sammála um að hafi verið á heimasíðunni við afhendingu hennar, hafi verið lagfærðir án kostnaðar fyrir stefnda.

Stefndi staðhæfir að heimasíðan hafi að auki verið haldin þeim göllum að erfitt hafi verið að setja efni inn á heimasíðuna og að heimasíðan hafi ekki virkað sem skyldi. Af hálfu stefnanda er þessum fullyrðingum hafnað og bent á að þeir ágallar sem stefndi hafi borið fyrir sig við notkun síðunnar sé alfarið að rekja til þess að stefndi hafi ekki fylgt leiðbeiningum frá Overcast Software ehf. við innsetningu efnis á síðuna.

Þegar leyst er úr þessum ágreiningi aðila er til þess að líta að stefndi ber í öllum aðalatriðum sönnunarbyrði fyrir fullyrðingu sinni um að heimasíðan hafi verið haldin öðrum göllum en þeim sem stefndi hefur þegar gengist við. Mjög takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um ætlaða galla og hefur stefndi ekki aflað sér matsgerðar eða annarrar sönnunar um tilvist, eðli eða umfang þeirra og þá heldur ekki hvaða áhrif þeir kunni að hafa á verðgildi síðunnar. Eins og mál þetta liggur fyrir verða þær skjámyndir sem stefndi hefur lagt fram ekki taldar viðhlítandi sönnun fyrir þeim göllum á heimasíðunni sem stefndi heldur fram að hafi verið á henni. Að framangreindu virtu verður að hafna málsástæðum stefnda um galla í skilningi 17. og 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og kröfu um afslátt af kaupverði heimasíðunnar.

Með vísan til þessa þykja ennfremur engin rök standa til þess að sýkna stefnda á grundvelli reglna um brostnar forsendur og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda samninga.

Í greinargerð heldur stefndi því fram að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda þar sem heimasíðan hafi verið gölluð og ónothæf og nemi gagnkrafa hans þeirri fjárhæð sem hann hafi þegar greitt stefnanda fyrir gerð heimasíðunnar. Áður hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að stefndi hafi ekki fært viðhlítandi sönnur fyrir því að heimasíðan hafi verið haldin göllum. Með vísan til þess hefur stefndi ekki fært haldbær rök fyrir því að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda af þessum sökum. Kröfu stefnda um sýknu á grundvelli skuldajafnaðar er því hafnað.

Til vara hefur stefndi krafist lækkunar á dómkröfum þar sem stefnandi geti ekki krafið hann um hærri fjárhæð en greini í kostnaðaráætlun. Í umræddu skjali kemur skýrt fram að um sé að ræða áætlun um kostnað fyrir verkið. Að því virtu verður fjárhæðum sem þar eru tilgreindar ekki jafnað til skuldbindandi verðtilboðs. Um viðskipti aðila gildir því sú meginregla, sem fram kemur í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli kaupandi greiða það verð sem telja megi sanngjarnt með hliðsjón af eðli hlutar, gæðum hans og atvikum að öðru leyti. Hefur stefndi ekki byggt lækkunarkröfu sína á því að umkrafið verð sé ósanngjarnt né fært fyrir því sönnur. Með vísan til þessa verður ennfremur að hafna kröfu stefnda um lækkun á dómkröfum á þeim grundvelli að reikningar vegna verkheitisins „mótun og undirbúningur“ hafi farið fram úr kostnaðaráætlun.

Þá er því hafnað að krafa stefnanda verði lækkuð um 344.782 krónur vegna greiðslna stefnda til Overcast Software ehf. Í vitnaskýrslu K-kk-ef S-kk-ef, framkvæmdastjóra Overcast Software ehf., komu fram þær skýringar á reikningum fyrirtækisins að flestir hafi þeir verið vegna hýsingarkostnaðar, en að aðrir reikningar séu vegna breytinga sem stefndi hafi óskað eftir að gerðar yrðu á heimasíðunni frá því sem lýst hafi verið í upphaflegum hönnunarskjölum. Óumdeilt er að heimsíða stefnda var hýst hjá Overcast Software ehf. í um 15 mánuði. Þá verður ekki séð af gögnum málsins að stefndi hafi hreyft andmælum við áðurgreindum reikningum fyrirtækisins fyrr en við meðferð þessa máls. Verður því ekki talið tilefni til að taka kröfu stefnda til greina að þessu leyti.

Samkvæmt framangreindu ber að taka dómkröfur stefnanda teknar til greina að fullu. Réttur til höfuðstólsfærslu dráttarvaxta á tólf mánaða fresti leiðir þó beint af ákvæðum 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og því óþarft að kveða á um slíka höfuðstólsfærslu dráttarvaxta í dómsorði.

Með hliðsjón af málsúrslitum er stefnda gert að greiða stefnanda 550.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Kvikmyndaskóli Íslands, Menntastofnun ehf., greiði stefnanda, ENNEMM ehf., 731.508 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 439.250 krónum frá 20. desember 2013 til 20. janúar 2014, en af 731.508 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 550.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf