E-2132/2014

I

Mál þetta, sem var dómtekið 16. desember sl., er höfðað 23. maí 2014 af A, [...], gegn Grétari ehf., Sæbergi 16, Breiðdalsvík, og Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmdir óskipt (in solidum) til að greiða stefnanda 8.400.863 krónur með 4,5% vöxtum af 934.400 krónum frá 16. apríl 2010 til 16. desember 2010 og af 8.400.863 krónum frá þeim degi til 17. febrúar 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags. Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar óskipt úr hendi stefndu og að hann taki mið af því að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að stefnukröfur verði lækkaðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Stefnandi lenti í umferðaróhappi 16. apríl 2010 er hann ók vörubifreiðinni X áleiðis frá Reyðarfirði til Fáskrúðsfjarðar. Á palli bifreiðarinnar voru átta sekkir hlaðnir salti sem hver vó um eitt tonn. Rétt austan við gangamunna Fáskrúðsfjarðarganga var dráttarbifreiðinni OE525 með tengivagninn VN430 ekið fram úr vörubifreiðinni sem stefnandi ók. Ökumaður dráttarbifreiðarinnar var G-kk-nf B-kk-nf, en stefndi, Grétar ehf., er eigandi hennar. Samkvæmt lögregluskýrslu, dags. 18. apríl 2010, báru bæði stefnandi og G-kk-nf að fólksbifreið hefði komið á móti dráttarbifreiðinni meðan hún var á röngum vegarhelmingi. Við það hafi G-kk-nf þurft að beygja fyrr en ella inn á réttan vegarhelming. Stefnandi kveðst hafa hemlað snögglega til að hægja á vörubifreiðinni svo að dráttarbifreiðin kæmist fram fyrir vörubifreiðina. Tengivagninn, sem dráttarbifreiðin hafði í eftirdragi, hafi við það rekist utan í vörubifreiðina og þvingað hana út af veginum. Vörubifreiðin hafi þá verið komin að vestari innkeyrslu á áningasvæði skammt frá gangamunnanum. Kveðst stefnandi hafa náð að stýra vörubifreiðinni inn á áningasvæðið. Hafi vörubifreiðinni síðan verið ekið yfir grasbala á svæðinu. Þar sem jarðvegur hafi verið blautur hafi bifreiðin sokkið þar ofan í drullu og farið aftur upp úr henni áður en hún stöðvaðist.

Í lögregluskýrslunni eru ljósmyndir af vettvangi. Þær sýna hvar vörubifreiðin stöðvaðist rétt við grasbala en hjólför eru þar sjáanleg í jarðveginum eftir bifreiðina. Í skýrslunni kemur einnig fram að vörubifreiðin hafi ekið niður tréverk sem stóð við grasbalann. Fjórir saltsekkir féllu af bifreiðinni þar sem hún staðnæmdist. Þá má ráða af ljósmyndunum að bifreiðinni hafi verið ekið nokkurn spöl eftir áningasvæðinu áður en hún fór yfir grasbalann og stöðvaðist.

Samkvæmt lögregluskýrslunni var sjáanleg ákoma á vinstri framfelgu vörubifreiðarinnar X og felguboltum ásamt því sem brotið var út úr hjólaskálinni (brettinu). Þá var hliðarspegill vinstra megin lagður fram og stefnuljós brotið. Að sama skapi voru skemmdir á hægri hlið tengivagnsins VN430, en felga hafði beyglast á einu hjóli vagnsins og dekk á fremstu afturhásingunni var rifið.

Að sögn stefnanda kenndi hann sér ekki meins strax eftir óhappið. Daginn eftir kveðst hann hins vegar hafa verið allur lurkum laminn. Hann hafi þó ekki talið að ástæða væri til að leita læknisaðstoðar þar sem hann hafi haldið að hann myndi jafna sig. Því hafi hann ekki farið til læknis út af afleiðingum óhappsins fyrr en nokkrum mánuðum síðar.

Í málinu liggur fyrir vottorð B-kk-ef K-kk-ef læknis á heilsugæslu Fjarðabyggðar, dags. 23. nóvember 2010. Fram kemur í vottorðinu að tilefni útgáfu þess sé beiðni frá lögfræðistofunni Landslögum. Í vottorðinu segir að stefnandi hafi leitað á heilsugæsluna 14. október 2010 vegna óþæginda í hálsi. Það sé eina heimsókn stefnanda vegna þessa vandamáls. Hafi stefnandi lýst því að óþægindin hafi byrjað eftir bílslys sem hann hafi orðið fyrir vorið 2010 þegar bifreið hans fór út af veginum. Fram kemur í vottorðinu að stefnandi hafi ekki leitað áður til læknis vegna áverka á hálsi eða á höfði. Þar segir því næst orðrétt: „Sjúklingur sagðist eftir slysið hafa annað slagið haft verki í hálsi og höfuðverk, en ekki leiðniverk niður í handleggi. Við skoðun 14/10 var hann með miklar vöðvabólgur í herðum og hálsi. Væg hreyfiskerðing á hálsi við prófun.“ Stefnandi fékk ráðleggingar frá lækninum og bólgueyðandi lyf til að nota eftir þörfum.

Af hálfu stefnanda var tilkynnt um slysið til stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. 14. júlí 2011. Í lýsingu á meiðslum segir að afleiðingar slyssins hafi ekki verið metnar en að stefnandi kvarti m.a. undan óþægindum í herðum, hálsi og brjósthrygg.

Í málinu liggur fyrir vottorð S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 11. september 2011. Við skoðun hjá honum í september sama ár kvartaði stefnandi undan „seyðingsþreytuverk“ í hálsi sem ykist við álag og leiddi upp í höfuð og út í báða handleggi. Þá kvaðst hann finna fyrir höfuðverk en ekki svima. Í vottorðinu kemur fram að hreyfing í hálsi sé nokkuð skert, en stefnandi snúi höfði 60° til beggja hliða og halli höfði 20° til beggja hliða. Þá halli hann höfði 70° aftur á bak og þegar hann halli höfði fram á við vanti þrjár fingurbreiddir upp á að haka nemi við bringu. Jafnframt finni stefnandi fyrir taki í hálsinum í endastöðu allra hreyfinga og finni jafnvel fyrir sársauka í hreyfiferlunum. Þreifieymsli séu í hnakkafestum og niður eftir hálsvöðvum og út á báða sjalvöðva. Við skoðun á hægri öxl komi einnig í ljós að hreyfing þar sé skert. Fráfærsla sé 110°, framfærsla 140°, afturfærsla sé 50° og inn- og útsnúningur með öxl og olnboga í 90° sé þannig að stefnandi hafi fullan innsnúning en það vanti 45° upp á fullan útsnúning. Þá heyrist smellir í öxlinni. Þreifieymsli séu yfir AC liðnum og einnig framan í festu vöðva framan til í öxlinni auk þess sem væg þreifieymsli séu yfir „rotator cuff“. Taldi S-kk-nf að stefnandi hefði fengið tognun við það að fá slink á hálsinn þegar vörubíllinn hafi lent „ofan í gryfju“ auk tognunar í hægri öxl. Í vottorðinu kemur fram að ekki sé að vænta frekari bata. Í tengslum við skoðun S-kk-ef á stefnanda fór hann í röntgenmyndatöku af hálshrygg. Sýndu þær myndir „slitgigtarbreytingar í hálsinum“, eins og segir í vottorði S-kk-ef.

Með bréfi 25. október 2011 hafnaði stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., bótaskyldu. Var þar vísað til þess að í málinu skorti „samtíma læknisfræðileg gögn“ um þá áverka sem stefnandi hafi lýst fyrir læknum nokkrum mánuðum eftir slysið.

Málinu var skotið til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum með bréfi 28. nóvember 2011. Í áliti nefndarinnar 26. janúar 2012 var komist að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið sýnt fram á bótaskyldu þar sem ósannað væri að stefnandi hefði hlotið varanlegt heilsutjón í óhappinu.

Af hálfu stefnanda og með samþykki stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., var óskað eftir því að E-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf hrl. og S-kk-nf C-kk-nf bæklunarskurðlæknir létu í té mat á afleiðingum umferðaróhappsins á heilsu stefnanda. Í matsgerð þeirra, dags. 15. janúar 2013, er lýst samskonar einkennum í hálsi og hægri öxl og vikið er að í vottorði S-kk-ef. Þar er komist að þeirri niðurstöðu að langlíklegast sé að stefnandi hafi hlotið áverkana í umræddu slysi. Því til stuðnings er meðal annars á það bent að stefnandi hafi ekki haft sögu um áverka sambærilegum þeim sem hann glími núna við. Þá sé frásögn stefnanda trúverðug og samræmist gögnum málsins vel. Tekið er fram að hann hafi áður fengið verki vegna annarra slysa en harkað af sér við vinnu. Því yrði að telja að orsakatengsl væru á milli slyssins og þeirra áverka sem hann tengdi við slysið 16. apríl 2010. Komist var að þeirri niðurstöðu að stöðugleikapunktur hafi verið átta mánuðum eftir slysið eða 16. desember 2010. Ekki lægi fyrir að stefnandi hafi orðið óvinnufær tímabundið í kjölfar slyssins. Þjáningartími samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga væri jafnframt enginn. Varanlegur miski taldist hæfilega metinn 10 stig og varanleg örorka 12%.

Með bréfi 17. janúar 2013 var stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., krafið um skaðabætur að fjárhæð 8.086.973 krónur í samræmi við niðurstöðu framangreindrar matsgerðar. Óskaði stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., þá eftir áliti örorkunefndar í málinu. Laut fyrsta spurningin að orsakasambandi milli einkenna stefnanda og umferðaróhappsins. Örorkunefnd skilaði álitsgerð sinni 19. nóvember 2013. Í niðurstöðu hennar segir að miðað við fyrirliggjandi gögn og frásögn stefnanda sé líklegt að hann hafi fengið hnykk á sig við áreksturinn. Nefndin taldi hins vegar „mjög ólíklegt miðað við fyrirliggjandi þekkingu á áverkum og afleiðingum áverka að tjónþoli hafi slasast svo neinu nemi í umferðarslysinu 16.04.2010“. Kvað Örorkunefnd að „það hljóti að vera bein tengsl strax á milli slyssins og breyttrar líðan hjá tjónþola hafi þau verið til staðar“. Benti nefndin á að stefnandi hefði verið metinn til samtals 57% „miska/örorku“ vegna annarra slysa og hafi „heildarmiski og heildarörorka ... ekki breyst þrátt fyrir umferðarslysið“.

Mál þetta var höfðað 23. maí 2014. Af hálfu stefnanda er í meginatriðum byggt á niðurstöðu fyrrgreindrar matsgerðar E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef hrl. og S-kk-ef C-kk-ef bæklunarskurðlæknis. Undir rekstri málsins fór hið stefnda tryggingafélag fram á að læknir og lögfræðingur yrðu dómkvaddir til að leggja í fyrsta lagi mat á það hvaða „líkamseinkenni, sem hrjá matsþola í dag, er á grundvelli læknisfræðilegra gagna sannanlega hægt að rekja til umferðaróhappsins 16.04.2010“. Yrði komist að þeirri niðurstöðu að orsakasamband væri milli einkenna stefnanda og umferðaróhappsins var meðal annars óskað eftir mati á því hvaða líkamlega áverka stefnandi hafi hlotið í umferðaróhappinu, tímabil atvinnutjóns, þjáningartímabil, hver væri varanlegur miski stefnanda og hver væri varanleg örorka hans. R-kk-nf S-kk-nf bæklunarlæknir og S-kk-nf B. H-kk-nf hrl. voru dómkvaddir til þess að framkvæma matið.

Matsgerð dómkvöddu matsmannanna er dagsett 18. mars 2015. Þar er farið ítarlega yfir forsögu málsins og gögn þess. Þá er þar vikið að afleiðingum eldri slysa sem stefnandi hafi lent í og þess getið að samtals hafi stefnandi verið metinn til 57% læknisfræðilegrar örorku vegna þeirra. Er þessu líkamstjóni lýst þannig að um hafi verið að ræða áverka á úlnlið árið 1998, vinstri ökkla árið 1999 og vinstri sköflungi og hnjálið árið 2004.

Fram kemur í matsgerðinni að við læknisskoðun á matsfundi 24. febrúar 2015 hafi stefnandi einkum kvartað undan stöðugum verkjum í hægri öxl sem aukist við álag. Eigi hann erfitt með að beita handleggnum og öxlinni bæði upp fyrir sig og fram fyrir sig. Þá geti hann ekki legið á hægri öxlinni. Verkir í hálsi hafi skánað en komi fram við ákveðnar hreyfingar. Við það fái hann stingverk í hálsinn. Um niðurstöðu læknisskoðunar á matsfundi segir í matsgerðinni að væg skerðing sé á hreyfigetu í hálsi. Við sveigju fram á við nái haka bringubeini, en að rétta virðist eðlileg þó að verkir komi fram við lok hennar. Snúningur nemi 60° til beggja hliða og hliðarhalli sé 35° til vinstri og 35° til hægri. Þá komi fram verkir hægra megin í hálsi við hliðarhalla til vinstri. Við þreifingu séu verkir um neðanverðan háls frá C4 og niður á efsta brjósthryggjarlið. Um hægri öxlina segir í matsgerðinni að við fráfærslu þar greini stefnandi frá verk. Innsnúningur um hægri öxl sé minnkaður við 90° fráfærslu og klemmupróf sé jákvætt. Eymsli séu yfir tvíhöfðasin og vöðvafestum efst á utanverðum hægri upphandlegg. Ekki komi fram eymsli þegar axlarhyrnuliðir séu þreifaðir. Hins vegar fái matsþoli verki í öxlina við óbeint álag á axlarhyrnulið hægra megin. Taugaviðbrögð og skyn í handleggjum og höndum eru talin eðlileg í matsgerðinni, en tekið er fram að stefnandi sé greinilega sterkari við beygju um vinstri olnboga en um þann hægri. Þá er í matsgerðinni minnst á eymsli við úlnlið.

Í niðurstöðu matsgerðar segir að ekki sé útilokað að stefnandi hafi fengið hnykk á líkamann þegar bifreiðin hafi verið þvinguð út af og farið yfir grasbalann. Þar er tekið undir með stefnanda að töluvert hljóti að hafa gengið á því fjórir eins tonna sekkir hafi kastast af bifreiðinni. Þá er á það bent að það sé vel þekkt að einkenni tognunar komi ekki alltaf fram strax, heldur á næstu dögum eða vikum. Á móti komi að engar heimildir séu um líkamlegar afleiðingar slyssins fyrr en stefnandi hafi leitað til heimilislæknis um hálfu ári eftir slysið. Í matsgerðinni er fyrirliggjandi læknisfræðilegum gögnum því næst lýst sem og niðurstöðu læknisskoðunar á matsfundi. Kemur þar fram að þar hafi stefnandi lýst einkennum, en aðallega í hægri öxl. Lýsi hann stöðugum verk sem aukist við álag. Hreyfiskerðing sé þó lítil, en klemmupróf sé jákvætt. Í matsgerð eru einkenni stefnanda talin vera líklega klemmueinkenni, þ.e „bólga í axlarhettu/lyftihettu/lyftihulsu/rotator cuff“. Er það niðurstaða matsmanna að þessi einkenni geti vel komið eftir tognun á axlarlið, en að þau hefðu þá átt að koma fram í beinu framhaldi af áverka. Í því sambandi er á það bent að engin samtímagögn greini frá slíkum einkennum. Síðan segir að einkenni stefnanda í hálsi í dag og verkir í neðanverðum hálshrygg við álag og snöggar hreyfingar geti skýrst af slitbreytingum sem hafi greinst á röntgenmyndum í september 2011. Að lokum er dregin svofelld ályktun í matsgerðinni:

Þrátt fyrir að einkenni matsþola í dag bæði frá hálsi og hægri öxl geti stafað af tognun á þessum líkamshlutum eru engin samtímagögn sem staðfesta orsakasamband milli slyss og þeirra einkenna frá hálsi og hægri öxl sem matsþoli býr við í dag. Trúverðug saga matsþola ein og sér nægir ekki til að staðfesta orsakatengsl ef engin samtíma læknisfræðileg gögn liggja fyrir um afleiðingar slyssins. Í því sambandi þykir rétt að benda á að einkenni matsþola frá hálsi og hægri öxl eru ekki sértæk fyrir slys og þarf ekki að hafa komið til sérstakra atvika í lífi matsþola til að slík einkenni geri vart við sig. / Með vísan til alls þess er hér að framan hefur verið rakið er það niðurstaða undirritaðra matsmanna að minni líkur en meiri séu á því að orsakatengsl séu á milli einkenna matsþola frá hálsi og hægri öxl og slyssins 16.04.2010.

III

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður málssóknina reista á 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, skaðabótalögum nr. 50/1993, 1. mgr. 88. gr., 89. gr., 90. gr., 91. gr. og 95. gr., sbr. 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og meginreglu skaðabótaréttar um fullar bætur til tjónþola. Vísar hann til þess að bifreiðin OE525 hafi verið tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Krafan um skaðabætur sé byggð á ákvæðum skaðabótalaga og niðurstöðu matsmannanna E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef hrl. og S-kk-ef C-kk-ef bæklunarskurðlæknis, sbr. matsgerð, dags. 15. janúar 2013.

Stefnandi telur sannað að hann hafi orðið fyrir líkamlegu tjóni í umferðarslysinu 16. apríl 2010. Hafi hann fundið til verkja eftir slysið en beðið þess að þeir liðu hjá, enda sé hann afar hraustur maður. Þegar verkirnir hafi reynst vera þrálátir hafi stefnandi leitað til lækna til að vinna bug á meinum sínum. Þrátt fyrir það búi hann enn þá við varanlegar afleiðingar slyssins. Beri læknisvottorðum og matsgerð E-kk-ef E-kk-ef og S-kk-ef eindregið saman um að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni við slysið. Þá niðurstöðu kveður stefnandi vera reista á eftirfarandi atriðum:

Fyrir það fyrsta hafi stór flutningabifreið ekið utan í vörubifreið stefnanda og þvingað hana út af veginum. Bifreiðin hafi farið yfir ójöfnur á um 70 km/klst. Við það hafi stefnandi kastast til í stýrishúsi bifreiðarinnar. Hann hafi verið allur lurkum laminn eftir þetta. Fyrirgangurinn hafi verið slíkur að fjórir saltsekkir á palli vörubifreiðarinnar hafi kastast af honum en hver sekkur vegi um eitt tonn. Þá hafi framfelga vörubifreiðar stefnanda skemmst og ákoma verið á felguboltum. Einnig hafi verið áberandi skemmdir á bifreið tjónvalds. Augljóst sé að mikið högg þurfi til að svo fari. Með hliðsjón af þessu sé sannað að miklir kraftar hafi orkað á líkama stefnanda í umferðarslysinu.

Í annan stað hafi stefnandi fundið fyrir einkennum í hálsi og herðum dagana eftir slysið. Hann hafi þó ekki leitað til læknis þar sem hann hafi talið að einkenni sín væru ekki svo alvarleg að hann þyrfti á læknisaðstoð að halda. Kveðst hann hafa verið í góðri trú um að þau myndu lagast með tímanum. Hann sé hraustmenni sem leiti sér ekki aðstoðar læknis nema í neyð. Sjúkraskrá hans staðfesti það.

Í þriðja lagi er á það bent af hálfu stefnanda að við komu á Heilsugæslustöð Fáskrúðsfjarðar 14. október 2010 hafi hann kvartað yfir óþægindum í hálsi og höfuðverk og sagt að þessi óþægindi hefðu byrjað eftir bílslysið í apríl sama ár. Fyrir þann tíma hafi hann ekki átt neina sögu um áverka á hálsi.

Í fjórða lagi vísar stefnandi til þess að hann hafi leitað til S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis í september 2011 þegar einkenni stefnanda hafi ekki batnað. Hafi S-kk-nf rannsakað hann og komist að þeirri niðurstöðu að hann hafi tognað í hálsi og hægri öxl í slysinu.

Í fimmta lagi hafi matsmennirnir E-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf hrl. og S-kk-nf C-kk-nf bæklunarskurðlæknir rætt við stefnanda og skoðað hann á matsfundi í janúar 2013. Í matsgerð þeirra sé að finna ítarlega og vandaða umfjöllun um orsakatengsl milli slyssins og þeirra einkenna stefnanda sem fram hafi komið eftir slysið. Þeir hafi komist að þeirri niðurstöðu að orsakatengsl væru fyrir hendi. Við mat á miska líti matsmenn til eftirstöðva hnykkáverka á hálsi og tognunaráverka á hægri öxl og telja miska hæfilega metinn 10 stig. Matsmenn færi síðan ítarleg rök fyrir 12% varanlegri örorku.

Í sjötta lagi er á það bent af hálfu stefnanda að hann hafi ekki átt neina sögu um áverka á hálsi, herðum eða öxlum. Sjúkraskrá hans staðfesti það. Engin skýring önnur en umferðaslysið sé á þeim einkennum sem hann búi við í dag.

Stefnandi telur enn fremur að engin rök séu til þess að leggja lítt rökstudda álitsgerð örorkunefndar til grundvallar í málinu. Telur stefnandi að ályktun örorkunefndar sé mjög huglæg, ef ekki beinlínis röng, enda hafi stefnandi allt frá fyrstu komu til læknis í október 2010 rakið einkenni sín til slyssins. Frásögn hans sé eins á öllum stigum málsins. Þá staðfesti álitsgerð örorkunefndar að stefnandi hafi fengið hnykk við áreksturinn og að einkenni stefnanda geti verið eftir hálstognun.

Við aðalmeðferð málsins var því haldið fram af hálfu stefnanda að matsgerð dómkvaddra matsmanna væri haldin þeim annmarka að þar væri einblínt á einn þátt við sönnunarmat á orsakatengslum, skort á samtímagögnum. Telur stefnandi að það eitt geti ekki haft þau áhrif að orsakatengsl teljist ósönnuð. Nauðsynlegt sé að líta heildstætt á þau atriði sem að framan séu rakin er bendi til þess að einkenni stefnanda megi rekja til slyssins 16. apríl 2010.

Stefnandi gerir grein fyrir útreikningi stefnukröfunnar í stefnu. Þar kemur fram að krafan sé í samræmi við niðurstöður matsmannanna E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef hrl. og S-kk-ef C-kk-ef bæklunarskurðlæknis sem og skaðabótalög nr. 50/1993.

Samkvæmt matsgerðinni sé varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins metinn 10 stig. Kveðst stefnandi miða við lánskjaravísitölu í janúar 2013. Krafa stefnanda vegna varanlegs miska nemi því 10% af 9.344.000 krónum = 934.400 krónur.

Í framangreindri matsgerð er varanleg örorka stefnanda vegna afleiðinga slyssins metin 12%. Við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku kveðst stefnandi miða við tekjur sínar þrjú síðastliðin ár fyrir slysdag, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en þær hafi verið:

Meðaltal 8.086.973,-

Viðmiðunarlaun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku stefnanda séu því 8.733.931 króna að meðtöldu 8% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð. Stöðugleikatímapunktur sé 16. desember 2010 en þá hafi stefnandi verið 53 ára og 26 daga gamall. Margfeldisstuðull skv. 6. gr. skaðabótalaga sé því 52/365 af mismuninum á margföldunarstuðli 53 ára manns og 54 ára manns. Stuðullinn sé þá 7,124 (7,139 – 6,932 = 0,207 x 26/365 = 0,015. 7,139 – 0,015 = 7,124). Krafa stefnanda vegna þessa þáttar nemi því 8.733.931 kr. x 7,124 x 12% = 7.466.463 krónur.

Samtals nemi krafan því 8.400.683 krónum (7.466.463 + 934.400).

Stefnandi kveður málskostnaðarkröfu sína reista á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málskostnaður stefnanda beri virðisaukaskatt skv. lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Þá sé vaxtakrafa stefnanda byggð á 16. gr. skaðabótalaga og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Vaxta af bótum fyrir varanlegan miska sé krafist frá slysdegi, 16. apríl 2010, til stöðugleikapunkts, 16. desember 2010, en af bótum fyrir miska og varanlega örorku frá þeim degi til 17. febrúar 2013. Dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 sé krafist af allri bótafjárhæðinni frá þeim degi er mánuður hafi verið liðinn frá því að lögmaður stefnanda hafi krafið stefnda, Vátryggingafélag Íslands hf., um greiðslu skaðabóta.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndu taka fram að stefnandi geri í máli þessu kröfu um bætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðar stefnda, Grétars ehf., OE525, en bifreiðin hafi á þessum tíma verið tryggð lögbundinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda VÍS. Bótaréttur úr þeirri tryggingu komi hins vegar eingöngu til álita ef sannað er að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni af völdum hins vátryggða ökutækis, sbr. XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987. Um það gildi almennar sönnunarreglur skaðabótaréttarins en í þeim felist að sönnunarbyrðin um orsakatengsl milli slyssins og meints líkamstjóns hvíli óskipt á stefnanda. Takist slík sönnun ekki komi ekki til bótaábyrgðar stefndu í málinu.

Stefndu byggja sýknukröfu sína á því að ósannað sé að orsakasamband sé á milli þeirra einkenna sem málið lúti að og umferðaróhappsins 16. apríl 2010. Meint tjón stefnanda sé með öllu ósannað og mótmæla stefndu því sérstaklega að matsgerð E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef hrl. og S-kk-ef C-kk-ef bæklunarskurðlæknis sanni þau orsakatengsl. Hafi þeirri matsgerð verið hnekkt með álitsgerð örorkunefndar og þó sérstaklega með matsgerð dómkvaddra matsmanna.

Stefndu leggja áherslu á að ekki verði ráðið af dómaframkvæmd að gerðar séu vægari sönnunarkröfur í líkamstjónamálum en í öðrum skaðabótamálum hvað varðar orsakatengsl milli atburðar og tjóns. Ekki dugi til sönnunar um orsakatengsl að hugsanlega geti verið um að ræða slík tengsl heldur verði þau að vera sönnuð og í öllu falli meiri líkur en minni fyrir því að orsakatengsl séu í raun og veru fyrir hendi.

Stefndu telja mikið skorta á að meiri líkur en minni séu fyrir því að stefnandi hafi í raun hlotið þau einkenni og líkamstjón af völdum umferðaróhappsins 16. apríl 2010 sem byggt er á af hálfu stefnanda. Við mat á því verði að líta til þeirra læknisfræðilegu gagna sem liggja fyrir í málinu og skipti þá samtímagögn um áverka og einkenni fyrst og fremst máli. Einnig skipti máli hvort um er að ræða almenn einkenni eða sértæk og hvenær þau hafi sannanlega komið fram.

Stefndu vísa til þess sem fram kemur í stefnu að stefnandi hafi hlotið tognunaráverka á hálsi og í öxl í umferðaróhappinu. Af þeim fátæklegu læknisfræðilegu gögnum sem liggi fyrir í málinu telja stefndu hins vegar ljóst að engin samtímagögn séu til um slíka áverka stefnanda vegna óhappsins. Stefndu benda á að við komu stefnanda á heilsugæslu um sex mánuðum eftir óhappið hafi hann ekki verið greindur með tognunaráverka heldur með vöðvabólgur í herðum og hálsi. Að frátöldu vottorði um þessa læknisheimsókn séu engin gögn í málinu um læknisheimsóknir stefnanda eða að hann hafi fengið einhverja meðferð við tognunaráverka. Það sé fyrst um einu og hálfu ári síðar, þegar stefnandi hafi farið til S-kk-ef S-kk-ef, að tognunaráverki sé fyrst nefndur en stefnandi hafði þá leitað sér lögmannsaðstoðar. Telja stefndu alveg ljóst að í vottorði S-kk-ef sé áverkinn greindur eingöngu á grundvelli frásagnar stefnanda sjálfs en ekki eldri læknisfræðilegra gagna, enda hafi þau ekki verið til staðar.

Stefndu telja því að það hafi verið fyrst einu og hálfu ári eftir óhappið sem stefnandi hafi kvartað undan þeim einkennum sem hann leggi til grundvallar málshöfðun sinni. Engin gögn séu til staðar um að þeir verkir séu vegna umferðaróhappsins, enda um almenn einkenni að ræða sem geti orsakast af ýmsu öðru en slysum. Hafi stefnandi þá verið greindur með slitgigtarbreytingar í hálsi sem séu sjúkdómseinkenni en ekki einkenni af völdum slyss. Þá sé vöðvabólga í herðum og hálsi, auk verkja sem af því stafi, almenn sjúkdómseinkenni sem venjulega stafi af öðru en áverkum eftir umferðaróhapp. Síðbúin frásögn stefnanda þess efnis að hann hafi allar götur frá óhappinu fundið fyrir þessum einkennum sem hann búi við í dag sé það eina sem stefnandi hafi til sönnunar því að hann hafi hlotið áverka við óhappið. Þannig skorti mjög á læknisfræðilega staðfestingu á orsakatengslum enda engin samtíma læknagögn fyrir hendi til stuðnings sögusögn stefnanda, auk þess sem einkenni hans séu ekki sértæk fyrir áverka í árekstri bifreiða. Ekki þurfi að koma til sérstakra atvika í lífi stefnanda til að slík einkenni geri vart við sig heldur geti þau stafað af ýmsum öðrum ástæðum eins og vinnu og líkamsbeitingu almennt. Þá vísa stefndu til þess sem áður er getið að slitgigtarbreytingar hafi greinst í hálsi stefnanda sem ætla má að hafi áhrif.

Stefndu telja einnig að þótt stefnandi kunni að hafa tognað í umferðaróhappinu verði ekki annað séð en að hann hafi fljótlega náð sér af því að fullu. Hér verði að horfa til þess langa tíma sem hafi liðið frá óhappinu og þar til stefnandi hafi leitað til læknis vegna verkja sem ósannað sé að rekja megi til óhappsins. Ekki verði önnur ályktun dregin af því en að um óskylda verki hafi verið að ræða enda gangi tognunaráverkar venjulega til baka á fjórum til sex vikum. Þannig sé óvíst og í raun afar ólíklegt að varanlegt líkamstjón sé afleiðing slíkra tognunaráverka.

Eftir að matsgerðar dómkvaddra matsmanna var aflað byggja stefndu á því að leggja beri niðurstöðu matsgerðarinnar til grundvallar í málinu þess efnis að hafi slysið valdið einkennunum í hægri öxlinni hafi þau átt að koma fram í beinu framhaldi af áverkanum. Það vegi þungt við sönnunarmatið að engin samtímagögn styðji að svo hafi verið. Frásögn stefnanda í þá veru dugi ekki til sönnunar í því efni. Jafnframt beri að leggja til grundvallar þá niðurstöðu í matsgerðinni að verki við neðanverðan hálshrygg sé unnt að skýra með þeim slitbreytingum sem hafi sést á röntgenmyndum í september 2011. Telja stefndu að matsgerðin hnekki niðurstöðu þeirrar álitsgerðar sem stefnandi reisir máltilbúnað sinn á.

Stefndu byggja jafnframt á því að þau líkamsmeiðsl sem lýst sé í stefnu séu ekki líkleg til að hafa varanlegar afleiðingar fyrir stefnanda. Ekki verði þannig séð af málsgögnum að þetta óhapp hafi haft áhrif á vinnu stefnanda eða vinnugetu hans. Vísa stefndu þar meðal annars til þess sem fram kemur í þeirri álitsgerð sem stefnandi leggur fram. Telja þeir að fyrir liggi að umferðaróhappið hafi í engu skert tekjuöflunarhæfni stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefndu gera þeir kröfu um lækkun á stefnukröfum. Byggir sú krafa á því að mögulegar afleiðingar umferðaróhappsins séu of hátt metnar í þeirri álitsgerð sem liggur til grundvallar kröfugerð stefnanda. Mótmæla stefndu þeirri álitsgerð alfarið sem sönnun um afleiðingar líkamstjónsins. Benda stefndu á að það hvíli á stefnanda að afla sér dómkvadds mats til sönnunar á tjóni sínu.

Jafnframt benda stefndu á að lækka beri bætur til stefnanda vegna lögbundins frádráttar samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Það sé stefnanda að gera grein fyrir þeim greiðslum sem þar er vísað til, bæði sem hann hafi fengið og eigi rétt á að fá. Samkvæmt dómvenju varði það frávísun sé það ekki gert.

Stefndu mótmæla einnig vaxtakröfu stefnanda. Vextir eldri en fjögurra ára frá birtingu stefnu séu fyrndir. Þá eigi dráttarvextir ekki rétt á sér fyrr en frá dómsuppsögu, enda liggi ekki fyrir fyrr en þá hvort fyrir hendi sé krafa sem stefnandi geti átt á hendur stefndu.

Um málskostnaðarkröfu sína vísa stefndu til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Eins og rakið hefur verið lenti stefnandi í umferðaróhappi 16. apríl 2010 sem varð með þeim hætti sem lýst er í kafla II. Þá liggur fyrir að stefnandi býr við einkenni í hægri öxl og aftan á hálsi sem hann rekur til umferðaróhappsins. Í máli þessu greinir aðila einkum á um hvort nægar sönnur hafi verið færðar fyrir því að þessi einkenni, sem lýst er í matsgerð dómkvaddra matsmanna og öðrum gögnum málsins, eigi rætur að rekja til umferðaróhappsins. Í samræmi við almennar reglur hvílir sönnunarbyrðin um þessi orsakatengsl á stefnanda.

Við úrlausn á því hvort nægar sönnur hafi verið færðar fyrir orsakatengslunum verður að líta heildstætt til fyrirliggjandi upplýsinga um tjónsatvik, hvenær einkenni koma fram, eðli einkennanna og þróun þeirra, hvort hliðstæð einkenni hafi komið fram áður hjá tjónþola sem og hvort aðrar skýringar á þeim séu nærtækari en tjónsatvikið. Í líkamstjónamálum verður ekki gerð krafa um að hafið sé yfir allan vafa að einkenni tjónþola verði rakin til þess tjónsatviks sem byggt er á. Tjónþoli verður eftir sem áður að leiða sannfærandi líkur að því, með framlagningu sönnunargagna og eftir atvikum framburði vitna, að orsakatengsl séu milli einkennanna og tjónsatviksins.

Stefnandi heldur því fram að umferðaróhappið 16. apríl 2010 hafi verið til þess fallið að valda honum varanlegu líkamstjóni. Í þessu efni verður að líta til fyrirliggjandi gagna um atvikið, einkum lögregluskýrslu, dags. 18. apríl 2010, en þar kemur m.a. fram lýsing á skemmdum á bifreiðunum auk þess sem þar er að finna ljósmyndir af vettvangi. Skemmdirnar sýna að tengivagninn VN430 hefur strokist nokkuð harkalega utan í vinstri hliðina á stýrishúsi vörubifreiðarinnar sem stefnandi ók þegar tengibifreiðinni var ekið yfir á hægri vegarhelminginn. Af lýsingu stefnanda að dæma verður þó helst ráðið að átökin sem fylgdu í kjölfarið hafi reynt meira á hann en áreksturinn sem slíkur. Fyrrgreindar ljósmyndir sýna að stefnandi hafi náð að stýra vörubifreiðinni inn á bifreiðastæði við veginn. Samkvæmt því sem haft er eftir stefnanda í lögregluskýrslunni má ætla að ökuhraði vörubifreiðarinnar hafi verið um 70 km/klst. við áreksturinn. Þá er ljóst að á palli vörubifreiðarinnar voru samtals átta tonn af salti og bifreiðin því nokkuð þung. Af ljósmyndum að dæma virðist leiðin af veginum inn á áningasvæðið hins vegar hafa verið allgreið. Þá var bifreiðinni ekið nokkurn spöl eftir endilöngu áningasvæðinu áður en hún fór yfir grasbalann sem vikið hefur verið að og stöðvaðist. Verður að ætla að á þeim tíma hafi stefnandi náð að hægja verulega á henni.

Ekki liggur fyrir hvernig fjórir af átta saltsekkjum féllu vinstra megin af palli vörubifreiðarinnar á þeim stað þar sem hún stöðvaðist. Þess ber að geta að pallurinn var opinn á hliðunum og engar festingar eru sjáanlegar á þeim ljósmyndum sem lagðar hafa verið fram. Ekki liggur fyrir að sekkirnir hafi „kastast“ af pallinum eins og segir í stefnu. Líklegra er að þeir hafi smám saman færst úr stað við skyndilega stefnu- og hraðabreytingu bifreiðarinnar og þeir síðan sigið fram af pallinum.

Engan veginn er hægt að útiloka að stefnandi hafi hlotið tognunaráverka við þau átök sem fylgdu því að hafa stjórn á vörubifreiðinni við þessar aðstæður og við skyndilega hraðabreytingu hennar. Slíkir áverkar kunna að valda varanlegu líkamstjóni. Í ljósi þeirra upplýsinga sem liggja fyrir og vikið hefur verið að verður þó ekki talið að tjónsatvikið gefi út af fyrir sig til kynna að meiri líkur en minni séu fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni við óhappið. Ekki verður því dregin ályktun um orsakatengsl milli óhappsins og einkenna stefnanda af því hvernig það átti sér stað.

Stefnandi staðhæfir að daginn eftir umferðaróhappið hafi hann verið lurkum laminn, en þegar frá leið hafi verkir aftan á hálsinum og í vinstri öxlinni setið eftir. Fullyrðing stefnanda um að einkennin hafi komið fram fljótlega eftir umferðaróhappið eru ekki studd neinum samtímagögnum. Í lögregluskýrslunni er ekki vikið að því að slys hafi orðið á fólki eða að stefnandi hafi kvartað undan eymslum. Þá virðist hann hafa haldið áfram að sækja vinnu án þess að láta vinnuveitanda sinn vita um þá verki sem hann kveðst hafa glímt við. Ekki hafa heldur verið leidd nein vitni sem geta borið um ástand stefnanda skömmu eftir slysið, enda kveðst hann fremur bíta á jaxlinn en kvarta. Það var því ekki fyrr en tæpum sex mánuðum eftir óhappið, eða 14. október 2010, að stefnandi lætur í veðri vaka að hann búi við óþægindi eftir það. Þá leitar hann til læknis á heilsugæslu Fjarðabyggðar, en samkvæmt vottorði B-kk-ef K-kk-ef læknis, sem og framlögðu yfirliti úr sjúkraskrá, eru verkir í hálsi ástæða komu stefnanda á heilsugæsluna. Í vottorðinu kemur fram að stefnandi hafi í viðtali við lækninn rakið óþægindin til óhappsins vorið áður.

Við mat á sönnun í málinu verður að líta til þess að framburður stefnanda hefur lítið sem ekkert vægi ef hún er ekki studd öðrum gögnum, nema að hann beri um eitthvað sem honum er óhagstætt, sbr. 50. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem engin haldbær gögn styðja fullyrðingu stefnanda um að einkenni sem hann búi enn þá við hafi komið fram strax í kjölfar umferðaróhappsins er ekki unnt að leggja það til grundvallar við úrlausn málsins. Þessi einkenni eru þess eðlis að ætla verður að þau hafi átt að koma fram fljótlega eftir þá áverka sem stefnandi kveðst hafa fengið við umferðaróhappið. Sú staðreynd að svo langur tími leið frá óhappinu þangað til stefnandi kvartaði sannanlega yfir verkjum í hálsi dregur óhjákvæmilega úr líkum þess að einkennin verði rakin til þess.

Þá ber að líta til þess að einkenni þessi, þ.e. stöðugir verkir í öxl og verkir um neðanverðan hálshrygg við álag og snöggar hreyfingar, eru ekki sértæk fyrir slys heldur geta auðveldlega átt ýmsar aðrar orsakir. Er þá haft í huga að slitbreytingar greindust milli hryggjarliða í hálsi stefnanda við röntgenskoðun í september 2011, en þá var hann á 54. aldursári. Sú ályktun dómkvaddra matsmanna stefndur óhögguð að skýra megi einkenni stefnanda í hálsi með þessum slitbreytingum. Að lokum verður ekki fram hjá því litið að við fyrstu skoðun hjá lækni tæpum sex mánuðum eftir óhappið kvartar stefnandi ekki undan verkjum í öxl, aðeins í hálsi. Við skoðun læknisins greinir hann þó einnig eymsli í herðum, en ekki í öxl. Staðfesting á einkennum í öxl koma því fyrst fram við skoðun hjá S-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarlækni í september 2011 eða einu ári og tæpum fimm mánuðum eftir slysið.

Þegar á allt framangreint er litið þykir ekki hafa verið sýnt fram á að orsakatengsl séu milli umferðaróhappsins 14. apríl 2010 og þeirra einkenna sem liggja til grundvallar skaðabótakröfu stefnanda. Breytir engu í því sambandi þó að upplýst sé að stefnandi hafi ekki glímt við stoðkerfisvanda fyrir slysið, en það eitt getur ekki haft þá þýðingu við sönnunarmatið að það hnekki því sem að framan greinir. Af þessum sökum verður ekki hjá því komist að sýkna stefndu af skaðabótakröfunni.

Eftir atvikum og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari dæmir mál þetta ásamt meðdómsmönnunum S-kk-þgf G-kk-þgf heimilislækni og S-kk-þgf B-kk-þgf bæklunarskurðlækni.

D Ó M S O R Ð :

Stefndu, Grétar ehf. og Vátryggingafélag Íslands hf., eru sýknaðir af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)

S-kk-nf G-kk-nf (sign.)

S-kk-nf B-kk-nf (sign.)