E-2436/2017

I.

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 19. febrúar 2018, er höfðað 4. og 6. júlí 2017. Stefnandi er A, [...],[...]. Stefndu eru fjármálaráðherra, fyrir hönd íslenska ríkisins, og B, [...],[...].

Dómkröfur stefnanda eru að stjórnvaldsákvörðun um að leggja á og innheimta meðlag hjá honum með barninu C, kt. 000000-0000, vegna tímabilsins febrúar [...] til og með maí [...], sem tekin var í maí [...] og skuldfærð hjá stefnanda 7. maí [...], verði ógilt með dómi. Þá er gerð krafa um að stefndu, B, kt. 000000-0000, verði gert að þola ógildingu.

Stefnandi krefst þess að stefnda íslenska ríkinu verði gert að greiða stefnanda samtals 554.445 krónur, auk almennra vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. sbr. 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 25.175 krónum frá 8. ágúst 2013 til 6. september 2013, af 50.350 krónum frá þeim degi til 7. janúar 2014, af 57.836 krónum frá þeim degi til 26. febrúar 2014, af 65.322 krónum frá þeim degi til 14. mars 2014, af 72.808 krónum frá þeim degi til 7. maí 2014, af 98.889 krónum frá þeim degi til 12. júní 2014, af 124.970 krónum frá þeim degi til 14. júlí 2014, af 151.051 krónu frá þeim degi til 1. ágúst 2014, af 203.423 krónum frá þeim degi til 15. ágúst 2014, af 229.504 krónum frá þeim degi til 5. september 2014, af 255.585 krónum frá þeim degi til 10. október 2014, af 281.666 krónum frá þeim degi til 7. nóvember 2014, af 307.747 krónum frá þeim degi til 8. desember 2014, af 333.838 krónum frá þeim degi til 7. janúar 2015, af 359.137 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2015, af 387.564 krónum frá þeim degi til 9. mars 2015, af 414.427 krónum frá þeim degi til 8. apríl 2015, af 441.290 krónum frá þeim degi til 7. maí 2015, af 468.153 krónum frá þeim degi til 9. júní 2015, af 495.016 krónum frá þeim degi til 14. júlí 2015, af 521.879 krónum frá þeim degi til 6. ágúst 2015, af 548.472 krónum frá þeim degi til 8. september 2015, af 554.445 krónum frá þeim degi til 7. október 2015, en frá þeim tíma með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags. Ef ekki er fallist á þann upphafstíma dráttarvaxta er til vara gerð krafa um að dráttarvextir verði greiddir frá 15. mars 2016.

Þá er þess krafist að stefndu verði dæmd til greiðslu málskostnaðar samkvæmt mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefnda íslenska ríkið krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi og að stefnanda verði gert að greiða málskostnað að mati réttarins. Til vara er krafist sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati réttarins. Til þrautavara er þess krafist að greiðslukrafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Stefnda B krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að stefnda verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá er tekið undir kröfu meðstefnda um lækkun fjárhæða verði fallist á greiðslukröfu gagnvart honum. Í öllum tilvikum er gerð krafa um að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað að skaðlausu að teknu tilliti til skyldu til innheimtu 24% virðisaukaskatts af þóknun lögmanns stefndu.

Dómara var úthlutað málinu 10. janúar 2018 en fram að þeim tíma hafði hann ekki komið að meðferð þess. Málið var tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi um frávísunarkröfur stefndu.

II.

Málsatvik:

1.

Með samkomulagi sem gert var hjá sýslumanninum í Hafnarfirði [...] féllst stefnandi á að greiða barnsmóður sinni, stefndu B, meðlag frá 1. ágúst sama ár með dóttur þeirra, C, fæddri [...], sem þá var á barnsaldri. Í framhaldi af samkomulaginu hafði Tryggingastofnun milligöngu um greiðslu meðlags til stefndu B.

Á árinu 2011 voru málefni C til meðferðar hjá félagsmálanefnd [...] sem hafði stöðu barnaverndarnefndar í sveitarfélaginu. Í áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, sem samþykkt var af stefnanda og stefndu B 10. október [...], var lagt til grundvallar að C skyldi hafa fasta búsetu hjá stefnanda en skráð lögheimili hennar skyldi áfram vera hjá stefndu B. Einnig var í samkomulaginu kveðið á um að stefnda B skyldi greiða stefnanda meðlag frá 1. október [...] og þann tíma sem C væri búsett hjá stefnanda.

Í nóvember [...] barst Þjóðskrá Íslands flutningstilkynning frá stefnanda þar sem tilkynnt var um flutning C frá lögheimili stefndu B til lögheimilis stefnanda frá og með 9. október [...]. Með ákvörðun Þjóðskrár Íslands 16. janúar [...] var fallist á lögheimilisbreytinguna. Með bréfi 30. janúar [...] kærði stefnda B ákvörðun þjóðskrár til innanríkisráðuneytisins.

Með erindi til sýslumannsins í Reykjavík 22. janúar [...] óskaði stefnandi eftir meðlagi með C frá 1. október [...] sem hann taldi í samræmi við fyrrgreint samkomulag 10. sama mánaðar. Með úrskurði sýslumanns 25. júní [...] var stefndu B gert að greiða stefnanda einfalt meðlag frá 1. febrúar [...] uns C næði 18 ára aldri. Með bréfi 14. ágúst [...] kærði stefnda B fyrrgreindan meðlagsúrskurð til innanríkisráðuneytisins.

Með umsókn 29. júní [...] fór stefnandi fram á milligöngu Tryggingastofnunar um meðlagsgreiðslur á grundvelli fyrrgreinds úrskurðar sýslumanns. Með bréfi Tryggingastofnunar 3. ágúst [...] var fallist á beiðni stefnanda.

Með úrskurði innanríkisráðuneytisins 20. desember [...] var hin kærða ákvörðun þjóðskrár um lögheimilisflutning C felld úr gildi. Jafnframt var hinn kærði meðlagsúrskurður felldur úr gildi með úrskurði ráðuneytisins 21. sama mánaðar og málinu vísað til nýrrar meðferðar hjá sýslumanni.

2.

Með bréfi Tryggingastofnunar 13. maí [...] var stefnanda tilkynnt að stofnuninni hefði borist fyrrgreindur úrskurður innanríkisráðuneytisins frá 21. desember [...] sem fellt hefði úr gildi meðlagsúrskurð sýslumanns. Í bréfinu var tekið fram að Tryggingastofnun hefði af þeim ástæðum talið að stofnuninni væri ekki heimilt að hafa milligöngu um meðlagsgreiðslur til stefnanda frá 1. febrúar [...] að telja. Þá kom fram í bréfinu að ákveðið hefði verið að stöðva meðlagsgreiðslur til stefnanda og krefja hann um endurgreiðslu vegna ofgreiddra meðlagsgreiðslna fyrir tímabilið frá 1. febrúar [...] til 31. maí [...], samtals að fjárhæð 392.405 krónur.

Með bréfi 17. júlí [...] kærði stefnandi ákvörðun Tryggingastofnunar til úrskurðarnefndar almannatrygginga. Með úrskurði úrskurðarnefndar almannatrygginga 15. janúar [...] var staðfest ákvörðun Tryggingastofnunar um að stöðva milligöngu um meðlagsgreiðslur til stefnanda. Þá var í úrskurðinum felld úr gildi ákvörðun um að krefja stefnanda um endurgreiðslu vegna ofgreiddra meðlagsgreiðslna, samtals að fjárhæð 392.405 krónur. Með bréfi Tryggingastofnunar 11. mars [...] var stefnanda tilkynnt að krafa á hendur honum að fjárhæð 392.405 krónur hefði verið felld niður til samræmis við fyrrgreindan úrskurð úrskurðarnefndar almannatrygginga.

3.

Með erindi til Innheimtustofnunar sveitarfélaga 4. september [...] óskaði stefnandi eftir niðurfellingu dráttarvaxta, frestun á greiðslu höfuðstóls og að gerður yrði samningur til þriggja ára o.fl.

Með svarbréfi stjórnar Innheimtustofnunar sveitarfélaga 25. september [...] var stefnanda tilkynnt að erindi hans hefði verið tekið fyrir á stjórnarfundi 20. sama mánaðar þar sem samþykkt hefði verið að stefnandi greiddi eitt meðlag á mánuði, í allt að sex mánuði, á meðan beðið væri meðlagsúrskurðar sýslumanns eftir að málinu hefði verið vísað þangað aftur samkvæmt fyrrgreindum úrskurði innanríkisráðuneytisins.

4.

Með erindi 21. febrúar [...] óskaði stefnandi eftir upplýsingum frá Tryggingastofnun um nánar tilgreind atriði varðandi meðlagsákvörðun. Tilefni erindisins var að stefnandi hafði skömmu áður fengið vitneskju um að hann væri í skuld við Innheimtustofnun sveitarfélaga að fjárhæð 434.301 króna. Nánar tiltekið óskaði stefnandi upplýsinga um það hvað lægi til grundvallar skuldinni, hvernig ákvörðun um meðlag hefði verið tekin, vegna hvaða tímabils, hvort sú ákvörðun væri kæranleg o.fl.

Í svarbréfi Tryggingastofnunar 13. mars [...] greindi meðal annars að stofnunin hefði farið með milligöngu um meðlagsgreiðslur til stefndu B samkvæmt staðfestu samkomulagi um meðlagsgreiðslur frá sýslumanninum í Hafnarfirði 6. júlí [...]. Samkomulagið hefði að mati stofnunarinnar orðið gilt á ný þegar meðlagsúrskurður sýslumannsins í Reykjavík frá 25. júní [...] var felldur úr gildi með úrskurði innanríkisráðuneytisins 21. desember [...]. Tryggingastofnun hefði samþykkt beiðni stefndu B um að hafa á ný milligöngu um meðlagsgreiðslur til hennar frá og með 1. febrúar [...]. Milligangan hefði verið í samræmi við 67. gr. barnalaga nr. 76/2003 þar sem kveðið væri á um skyldu Tryggingastofnunar til að hafa milligöngu um meðlagsgreiðslur ef þess væri óskað og fyrir lægi meðlagsákvörðun sem gild væri að lögum. Tekið var fram að meðlagsákvörðunin frá árinu [...], samkvæmt fyrrgreindu samkomulagi hjá sýslumanni 6. júlí það ár, væri ekki kæranleg þar sem hún væri í formi samkomulags. Í bréfinu var vísað á Innheimtustofnun sveitarfélaga varðandi fjárhæð skuldarinnar og tekið fram að skuldin væri við þá stofnun. Þá var í bréfinu viðurkennt að misfarist hefði að senda tilkynningu til stefnanda þegar meðlagsgreiðslur til stefndu B hefðu verið samþykktar að nýju frá 1. febrúar [...].

5.

Í framhaldi af framangreindum úrskurðum innanríkisráðuneytisins voru með úrskurði ríkisskattstjóra 27. ágúst [...] endurákvörðuð opinber gjöld á stefnanda vegna tekjuársins [...], hvað varðaði ofgreiddar barnabætur. Stefnandi kærði þá niðurstöðu til yfirskattanefndar 14. október [...].

Í úrskurði yfirskattanefndar [...] greinir meðal annars að stefnandi hafi byggt á því fyrir nefndinni að C hefði verið búsett hjá honum á fyrrgreindu tekjuári og að hún hefði stundað nám í tilteknum skóla. Stefnandi hefði lagt fram ýmis gögn máli sínu til stuðnings fyrir yfirskattanefnd, meðal annars fyrirkomulag um búsetu C samkvæmt áætlun um meðferð máls hjá barnavernd 10. október [...]. Að þessu virtu voru að mati yfirskattanefndar komin fram ný gögn sem ekki höfðu legið til grundvallar hinum kærða úrskurði ríkisskattstjóra og máli stefnanda var því vísað þangað til nýrrar meðferðar.

Með úrskurði ríkisskattstjóra [...] var fallist á röksemdir stefnanda á grundvelli innsendra gagna og lagt til grundvallar að hann fengi að halda þeim barnabótum sem hann hafði fengið greiddar vegna ársins [...].

6.

Með erindi 7. september [...] til Innheimtustofnunar sveitarfélaga óskaði stefnandi eftir endurgreiðslu greiddra meðlaga til stofnunarinnar með C vegna tekjuáranna [...] til [...], samtals að fjárhæð 538.800 krónur, auk vaxta að fjárhæð 55.930 krónur.

Með svarbréfi stjórnar Innheimtustofnunar sveitarfélaga 20. október [...] var stefnanda tilkynnt um þá ákvörðun stofnunarinnar að synja endurgreiðslukröfu hans. Í bréfinu var tekið fram að endurgreiðslukrafan tæki til greiðslna Tryggingastofnunar á meðlagi til stefndu B, rétthafa meðlags samkvæmt staðfesta samkomulaginu 6. júlí [...], sem öðlast hefði gildi að nýju í framhaldi af fyrrgreindum úrskurði innanríkisráðuneytisins. Stefnda B hefði á grundvelli samkomulagsins fengið greitt meðlag frá Tryggingastofnun vegna tímabilsins frá 1. ágúst [...] til 1. nóvember [...] og frá 1. febrúar [...] til dagsetningar svarbréfsins. Innheimtustofnun sveitarfélaga hefði lögum samkvæmt borið að innheimta meðlagið. Til leiðbeiningar var tekið fram að synjun Innheimtustofnunar væri ekki kæranleg til annars stjórnvalds en stefnanda væri unnt að leita réttar síns fyrir dómstólum.

7.

Með bréfi lögmanns stefnanda 15. mars [...] var óskað eftir upplýsingum frá Innheimtustofnun sveitarfélaga um fjögur tilgreind atriði. Í fyrsta lagi hvað stefnda B hefði fengið greitt í meðlög vegna tímabilsins frá 10. október [...] til 31. maí [...], auk staðfestingar á því að stefnandi hefði verið krafinn um þá sömu fjárhæð í meðlög. Í annan stað með hvaða hætti stefnandi hefði greitt meðlag vegna fyrrgreinds tímabils. Í þriðja lagi með hvaða hætti stefnanda hefði verið tilkynnt um skuld við Innheimtustofnun vegna framangreinds tímabils og þá hvenær ákvörðun hefði verið tekin um að krefja hann um meðlag vegna þess tímabils. Í fjórða lagi hvort stjórnvaldið hefði leiðbeint stefnanda um réttindi hans til þess að fá stöðvaðar meðlagsgreiðslur til foreldris þegar svo háttaði til að barn hefði í raun búið hjá umgengnisforeldri hvað sem liði formlegri skráningu lögheimilis. Þá var að lokum spurt hvenær stjórnvaldinu hefðu fyrst borist gögn sem bentu til þess að C hefði í raun verið búsett hjá stefnanda en ekki hjá stefndu B.

Í bréfinu var jafnframt tekið fram að stefnandi teldi ákvörðun um að leggja á hann meðlag vera ógildanlega. Í því sambandi var bent á að stefnanda hefði ekki verið tilkynnt um að lögð væri á hann meðlagsskylda vegna þess tímabils sem C hefði verið búsett hjá honum. Þá hefði stefnanda ekki verið leiðbeint um að hann ætti möguleika á að sækja um stöðvun meðlagsgreiðslna. Stefnandi hefði þannig ekki notið sömu réttinda og aðrir vegna málsmeðferðar Tryggingastofnunar og eða Innheimtustofnunar sveitarfélaga. Fyrrgreindar stofnanir, báðar eða önnur, hefðu átt að haga málsmeðferð með þeim hætti að stefnandi hefði getað nýtt sér framangreind réttindi. Stefnandi væri ólöglærður og ekki væri unnt að ætlast til að hann þekkti réttarstöðu sína.

Í svarbréfi Innheimtustofnunar sveitarfélaga 4. apríl [...] greindi meðal annars að stefnda B hefði fengið greiddar samtals 392.405 krónur í meðlög frá Tryggingastofnun á tímabilinu frá 1. febrúar [...] til 31. maí [...]. Henni hefðu engar greiðslur borist á tímabilinu frá 10. október [...] til 31. janúar [...]. Fjárhæðirnar hefðu verið skuldfærðar 7. júní [...] og Innheimtustofnun farið með innheimtu þeirra. Stefnandi hefði samkvæmt kröfu Innheimtustofnunar greitt framangreind meðlög, sem og áfallin meðlög eftir þann tíma, með frádrætti af launum og skuldajöfnuði við vaxtabætur. Stefnanda hefði verið tilkynnt um fyrrgreinda skuld með bréfi Innheimtustofnunar 18. júlí [...]. Afrit bréfsins væri hins vegar ekki í fórum Innheimtustofnunar þar sem það hefði verið sent honum í tengslum við sjálfvirka vinnslu innan stofnunarinnar. Innheimtustofnun væri ekki kunnugt um hvort eða hvenær Tryggingastofnun hefði tilkynnt stefnanda um fyrrgreinda skuld áður en hún var send til innheimtu. Tryggingastofnun hefði tekið ákvörðun um greiðslu meðlagsins og Innheimtustofnun ekki verið kunnugt um hvenær það hefði verið gert.

Í svarbréfi Innheimtustofnunar var jafnframt tekið fram að stofnunin hefði ekki leiðbeint stefnanda um rétt til þess að fá stöðvaðar meðlagsgreiðslur til foreldris vegna raunverulegrar búsetu barns utan lögheimilis. Benti Innheimtustofnun á innheimtuhlutverk sitt og að stofnunin tæki ekki afstöðu til atriða varðandi grundvöll meðlagsskyldu og að leiðbeiningarskylda hvíldi ekki á stofnuninni um þau atriði. Einnig var tekið fram að Innheimtustofnun hefði ekki fengið í hendur nein gögn sem bentu til eða staðfestu búsetu C á öðrum stað en á lögheimili hennar. Í niðurlagi svarbréfsins var tekið fram að erindi lögmannsins 15. mars [...] hefði að öðru leyti verið framsent Tryggingastofnun varðandi atriði sem spurt væri um og heyrðu ekki undir Innheimtustofnun sveitarfélaga.

8.

Í svarbréfi Tryggingastofnunar 3. maí [...], auk fylgiskjals, greindi meðal annars að stofnunin hefði ekki leiðbeint stefnanda um rétt til þess að fá stöðvaðar meðlagsgreiðslur til foreldris vegna raunverulegrar búsetu barns utan lögheimilis. Þá hefði Tryggingastofnun ekki fengið í hendur gögn sem bentu til eða staðfestu búsetu C á öðrum stað en á lögheimili sínu. Stefnda B hefði í janúar [...] farið þess á leit við Tryggingastofnun að stofnunin hefði milligöngu á ný um meðlagsgreiðslur samkvæmt samkomulaginu frá [...]. Tryggingastofnun hefði litið svo á að það samkomulag hefði orðið gilt á ný og þar með hefði legið fyrir fullgild heimild til að greiða meðlag til stefndu B. Milliganga Tryggingastofnunar hefði verið samkvæmt 67. gr. laga nr. 76/2003. Stefndu B hefði í maí [...] verið tilkynnt um að Tryggingastofnun hefði hafið milligöngu um meðlag til hennar á ný frá tímabilinu 1. febrúar [...] að telja en láðst hefði að tilkynna stefnanda um þá ákvörðun.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda samkvæmt stefnu:

Stefnandi reisir kröfur sínar á því að meðferð stjórnvalda á beiðni stefndu B um meðlag hafi brotið í bága við reglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Það eigi að leiða til þess að ógilda eigi þá ákvörðun Tryggingastofnunar og Innheimtustofnunar sveitarfélaga að leggja á hann meðlag vegna tímabilsins sem samþykkt var í maí 2013 miðað við svarbréf Tryggingastofnunar til stefnanda. Þá leiði það jafnframt til þess að greiða skuli stefnanda skaðabætur vegna þess meðlags sem hann innti af hendi en til vara að hann fái endurgreidda sömu fjárhæð samkvæmt meginreglum kröfuréttar um ofgreiðslu.

Stefnandi byggir á því að hann hafi ekki notið andmælaréttar samkvæmt 13. gr. laga nr. 37/1993 áður en ákvörðun var tekin um að fella á hann meðlag. Um hafi verið að ræða stjórnvaldsákvörðun Tryggingastofnunar sem framfylgt hafi verið af Innheimtustofnun sveitarfélaga. Ákvörðunin hafi fellt fjárhagslega skyldu á stefnanda. Ef stefnandi hefði notið andmælaréttar þá hefði hann mögulega leitað aðstoðar lögmanns og upplýst stjórnvaldið um að aðstæður væru fyrir hendi og hefðu valdið því að óheimilt hefði verið að leggja á hann meðlag og jafnframt veitt heimild til þess að stöðva meðlagsgreiðslu. Stjórnvaldið hefði ekki upplýst stefnanda um meðferð máls hans fyrr en eftir að búið var að leggja á hann umrætt meðlag. Stefnanda hefði fyrst verið tilkynnt með sannanlegum hætti um stjórnvaldsákvörðunina með bréfi Tryggingastofnunar 13. mars [...]. Stefnandi telur að ekki hafi verið sýnt fram á með bréflegum gögnum að honum hafi verið tilkynnt um meðlagsskuldina með bréfi Innheimtustofnunar sveitarfélaga 18. júlí [...].

Stefnandi telur að málsmeðferð hafi ekki samrýmst stjórnsýslureglum um birtingu ákvörðunar. Í 2. mgr. 20. gr. laga nr. 37/1993 komi fram að ef ákvörðun er tilkynnt skriflega án þess að henni fylgi rökstuðningur þá skuli veita leiðbeiningar um heimild til þess að fá hana rökstudda. Tilkynning Innheimtustofnunar sveitarfélaga feli það fyrst og fremst í sér að vera liður í innheimtu en ekki tilkynning um að ákvörðun um innheimtu meðlags hafi verið tekin. Hið síðarnefnda heyri undir Tryggingastofnun. Hlutverk Innheimtustofnunar sveitarfélaga sé fyrst og fremst að annast innheimtu og milligöngu varðandi meðlagsgreiðslur en stofnunin taki ekki ákvörðun um að meðlag skuli innheimt.

Stefnandi telur að mistök hafi verið gerð hjá stjórnvöldum við meðferð máls hans. Samkvæmt 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 945/2009 um framkvæmd meðlagsgreiðslna og annarra framfærsluframlaga, sbr. síðari breytingar, sem sett hafi verið á grundvelli 70. gr., sbr. 6. mgr. 63. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, sé heimilt að stöðva meðlagsgreiðslur til foreldris ef barn flyst af heimili meðlagsmóttakanda eða er af öðrum ástæðum ekki lengur á framfæri meðlagsmóttakanda. Stefnanda hafi ekki verið leiðbeint um rétt til að fá stöðvaðar meðlagsgreiðslur vegna tímabils sem lögheimili C var skráð hjá stefndu B. C hafi þá í raun verið búsett hjá honum og hann borið allan eða meirihluta kostnaðarins vegna hennar. Megi sjá það af framlögðum gögnum og jafnframt í stjórnvaldsákvörðunum skattyfirvalda þar sem stefnandi hafi verið látinn halda barnabótum þar sem C bjó hjá honum, burtséð frá endanlegri niðurstöðu stjórnvalda um lögheimili barnsins. Það sama telur stefnandi að hefði átt að gilda um framangreindar meðlagsgreiðslur. Meðlagsgreiðendur hafi um árabil haft rétt til stöðvunar meðlagsgreiðslna án þess að það komi skýrlega fram, svo sem á vefsíðu Tryggingastofnunar eða Innheimtustofnunar sveitarfélaga. Stefnandi telur að hann hefði átt að fá leiðbeiningar um framangreinda heimild á grundvelli leiðbeiningarskyldu stjórnvalda. Þær leiðbeiningar hefði hann ekki fengið enda hefði meðlagið verið lagt á hann, eftir á, vegna framangreinds tímabils.

Stefnandi telur að stefnda B hefði átt að vera grandsöm um þær aðstæður sem uppi voru enda hefðu legið fyrir úrskurðir frá ýmsum stjórnvöldum sem alla hefði borið að sama brunni. C hefði verið búsett hjá stefnanda á því tímabili sem krafa um meðlag tók til. Af þeim ástæðum hefði verið sérstök ástæða til að leiðbeina stefnanda um réttarstöðu hans í þessum efnum, sbr. 1. mgr. 7. gr. laga nr. 37/1993.

Stefnandi telur að framangreindir annmarkar á málsmeðferð íslenska ríkisins hafi verið svo verulegir að þeir leiði til ógildingar stjórnvaldsákvörðunar um að leggja á hann og innheimta hjá honum meðlag vegna þess tímabils sem barnið var búsett á heimili hans.

Stefnandi reisir skaðabótakröfu á sakarreglunni. Framangreindir annmarkar hafi verið á fyrrgreindri stjórnvaldsákvörðun og virða eigi það íslenska ríkinu til sakar. Hafi þetta leitt af sér tjón fyrir stefnanda. Að mati stefnanda eru skilyrði sakarreglunnar um orsök og sennilega afleiðingu uppfyllt. Fjárhæð skaðabótakröfu miðist við fjárhæðir sem stefnandi hafi sannanlega innt af hendi til stefnda íslenska ríkisins vegna meðlags á því tímabili sem C bjó á heimili hans. Verði ekki fallist á að skilyrði til greiðslu skaðabóta sé til staðar þá gerir stefnandi til vara kröfu um endurgreiðslu fjárhæðar úr hendi stefnda íslenska ríkisins samkvæmt ólögfestum meginreglum kröfuréttar um endurheimt ofgreidds fjár.

Krafa stefnanda er reiknuð út til samræmis við framlögð gögn frá Innheimtustofnun sveitarfélaga. Á því tímabili sem stefnandi hafi greitt hið umdeilda meðlag til Innheimtustofnunar hafi stefnda B átt rétt á einföldu meðlagi. Heildargreiðslur Innheimtustofnunar til stefndu B hafi numið 1.378.870 krónum. Fjárhæð einfalds meðlags á þessu tímabili hafi verið 824.425 krónur. Mismunur fjárhæðanna sé stefnukrafa málsins, 554.445 krónur, með svofelldri sundurliðun:

Stefnandi byggir kröfu um almenna vexti á 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málsl. 4. gr. laga nr. 38/2001. Kröfu um almenna vexti byggir stefnandi á yfirliti frá Innheimtustofnun sveitarfélaga þar sem fram kemur hvað stefndi hafi greitt frá mánuði til mánaðar vegna umþrættrar skuldar. Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 9. mgr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Þá reisir stefnandi varakröfu á 4. mgr. 5. gr. fyrrgreindra laga, að því er varðar upphafsdag dráttarvaxta.

Stefnandi reisir málið á hendur stefndu B á þeim grundvelli að hún þurfi að þola ógildingu stjórnvaldsákvörðunar. Málatilbúnaður stefnanda taki til þess að stefnda íslenska ríkið hafi gert mistök við meðferð stjórnsýslumáls sem valdi því að ákvörðun um að leggja á og innheimta meðlag vegna tímabils sem C var á heimili stefnanda sé ógildanleg. Stefnandi byggir á því að kröfuréttarlegt samband sé á milli stefnanda og íslenska ríkisins. Stefnandi telur ekki ástæðu til að gera fjárkröfu á hendur stefndu B enda hafi íslenska ríkið tekið yfir kröfu um meðlag þegar stjórnvöld greiddu henni það, sbr. 2. mgr. 56. gr. laga nr. 76/2003. Stefnda íslenska ríkið kunni hins vegar að beina endurkröfu að stefndu B síðar verði kröfur stefnanda teknar til greinar. Stefnandi telur allt að einu nauðsynlegt að stefna stefndu B þar sem niðurstaða málsins geti haft áhrif á hagsmuni hennar, auk þess sem það samrýmist viðurkenndum fræðikenningum stjórnsýsluréttar að stefna öllum þeim sem teljast aðilar að stjórnvaldsákvörðun sem krafa um ógildingu tekur til.

Um lagarök varðandi kröfu um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar byggir stefnandi á meginreglum laga nr. 37/1993, þar með á 7., 13. og 14. gr. þeirra laga. Krafa stefnanda um skaðabætur byggir á sakarreglunni og öðrum meginreglum skaðabótaréttar. Stefnandi byggir kröfu um endurheimtu ofgreidds fjár á meginreglum kröfuréttar. Þá styðst málskostnaðarkrafa við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda íslenska ríkisins fyrir kröfu um frávísun málsins:

Stefndi reisir frávísunarkröfu á því að fyrsti hluti dómkröfu sé óskiljanlegur. Þá er byggt á því að stefnandi hafi ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm fyrir fyrsta hluta dómkröfu um ógildingu þar sem fjárkrafa sem stefnandi kynni að halda fram sé fyrnd. Ógildingarkrafan sé miðuð við það tilvik, sbr. orðin: [...] sem tekin var í maí [...] og skuldfærð hjá stefnanda 7. maí [...] [...], en ekki annað. Stefndi telur að það leiði til þess að annar hluti dómkröfu, greiðslukrafan, sé algjörlega vanreifaður og standi ekki í tengslum við kröfu um ógildingu á neinni ákvörðun. Stefndi telji að dagsetningin 7. maí [...] komi hvergi fram í málsgögnum en hún komi hins vegar fram í dómkröfum. Málið sé allt verulega vanreifað, meðal annars séu þær ákvarðanir sem stefnandi gagnrýnir ekki tilgreindar nægilega vel.

Þá byggir stefndi á því að stefnanda hafi borið að stefna Tryggingastofnun og þá hefði jafnvel verið nauðsynlegt að stefna Innheimtustofnun sveitarfélaga, sbr. 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991. Stefnandi hafi gert hvorugt. Málaflokkurinn sem liggi til grundvallar í málinu heyri stjórnarfarslega undir Tryggingastofnun. Stefnandi hafi látið nægja að stefna fjármálaráðuneytinu, fyrir hönd íslenska ríkisins, en velferðarráðuneytinu, fagráðuneyti Tryggingastofnunar, hafi ekki verið stefnt. Af fyrirsögn í skjalaskrá málsins megi hins vegar ráða að stefnandi hafi ætlað að stefna Tryggingastofnun og Innheimtustofnun sveitarfélaga en hætt við þau áform.

Stefndi finnur að því að í málsástæðukafla í stefnu sé byggt á því að meðferð stjórnvalda á beiðni stefndu B hafi brotið í bága við fjölda reglna stjórnsýslulaga. Fyrsta dómkrafa samkvæmt stefnu lúti hins vegar að stjórnvaldsákvörðun um að leggja á og innheimta meðlag hjá stefnanda. Að mati stefnda verði ekki séð að þetta fari saman og það sé til marks um óskýrleika stefnu. Telur stefndi að þetta fái ekki samrýmst d- og e-liðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi tekur fram að hugsanlegt sé að stefnandi byggi á því að ógilda eigi ákvörðun Innheimtustofnunar sveitarfélaga, sbr. dómkröfur og umfjöllun í málsástæðukafla í stefnu. Innheimtustofnun sveitarfélaga hafi hins vegar ekki verið stefnt. Að mati stefnda sé þetta allt mjög óljóst í stefnu. Þá finnur stefndi að því að ákvörðun sem krafist er ógildingar á hafi ekki verið tilgreind nægilega vel í stefnu.

Stefndi byggir á því að kröfugerð samkvæmt annarri dómkröfu, það er greiðslukrafa stefnanda, hafi ekki verið nægilega rökstudd og hún sé því vanreifuð. Að mati stefnda vanti til dæmis allar útskýringar á dagsetningum krafna, bæði upphafs- og lokadagsetningu, þar sem Tryggingastofnun sé enn að greiða meðlag. Að mati stefnda vanti nægilega útskýringu á fjárhæð kröfunnar, 554.445 krónur, til dæmis hvernig hún er fundin út. Þá finnur stefndi að skýrleika á útreikningi í stefnu og til hvaða tímabils útreikningurinn taki og hvað búi þar að baki.

Auk vanreifunar á málinu í heild sinni telur stefndi að ekki sé fullnægt skilyrði um skýrleika samkvæmt 80. gr. laga nr. 91/1991 og að stefna sé í andstöðu við d- og e-liði 1. mgr. sömu lagagreinar.

Til stuðnings kröfu um málskostnað í tengslum við frávísunarkröfu vísar stefndi til 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu B fyrir kröfu um frávísun málsins:

Af hálfu stefndu er tekið undir málsástæður meðstefnda í greinargerð hans varðandi frávísun málsins. Um málskostnaðarkröfu vísar stefnda til 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991 og laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Sjónarmið stefnanda um frávísunarkröfur stefndu:

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfum verði hafnað og stefnandi fái greiddan málskostnað frá stefndu að skaðlausu að mati dómsins. Stefnandi telur að málið sé í eðli sínu einfalt. Tryggingastofnun hafi tekið ákvörðun um að innheimta meðlag á tilteknu tímabili hjá stefnanda án þess að tilkynna honum um það og án þess að nokkur gögn beri þessi merki að hann hafi fengið upplýsingar um þá ákvörðun. Af þeim sökum og þar sem hann hafi ekki fengið andmælarétt og notið ýmissa réttinda sem rakin eru í stefnu þá geri hann kröfu um ógildingu á fyrrgreindri stjórnvaldsákvörðun. Varðandi tilgreiningu á því hvaða stjórnvaldsákvörðun um sé að ræða þá vísar stefnandi til bréfs Tryggingastofnunar [...], sbr. fylgiskjal, þar sem fram komi að ákvörðunin hafi verið tekin í maí [...]. Ákvörðunina virðist hins vegar hvergi vera að finna í skjölum hjá stjórnvöldum þar sem hún virðist hafa verið tekin með mjög óljósum hætti. Stefnandi hafi spurst fyrir um ákvörðunina hjá Tryggingastofnun og Innheimtustofnun sveitarfélaga og eina svarið sem hafi fengist hafi verið að ákvörðunin hafi verið tekin í maí [...]. Stefnandi hafi ekki fengið betri upplýsingar. Öllum sé hins vegar ljóst hvað um sé að ræða. Um sé að ræða ákvörðun um meðlag á tilteknu tímabili. Þá liggi fyrir að sú ákvörðun hafi verið tekin þó að ekki liggi fyrir sérstakt málsnúmer eða dagsetning ákvörðunar. Að því virtu taki dómkrafa um ógildingu til stjórnvaldsákvörðunar sem tekin var í maí [...].

Varðandi fyrningu þá komi hvergi fram í fyrirliggjandi gögnum að stjórnvaldsákvörðunin hafi verið kynnt stefnanda fyrr en í fyrsta lagi með bréfi Tryggingastofnunar 13. mars [...]. Innheimtustofnun sveitarfélaga telji hins vegar að bréf hafi verið sent stefnanda 18. júlí [...] en ekki hafi verið unnt að staðfesta það með því að framvísa afriti af því bréfi. Að þessu virtu sé ekki unnt að halda því fram að lögvarðir hagsmunir séu ekki fyrir hendi vegna fyrningar. Þá sé um að ræða efni máls sem kunni að leiða til sýknu en geti ekki valdið frávísun máls frá héraðsdómi.

Stefnandi telur að honum hafi verið heimilt að stefna fjármálaráðuneytinu, fyrir hönd íslenska ríkisins, en ekki velferðarráðuneytinu. Ágreiningur málsins taki fyrst og fremst til skaðabóta eða endurgreiðslu ofgreiddra meðlaga. Málum af þeim toga hafi í framkvæmd fyrst og fremst verið beint að fjármálaráðuneytinu, fyrir hönd íslenska ríkisins. Að mati stefnanda hafi hugsanlega verið óþarfi að gera fyrri kröfuna í stefnu um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar. Færa megi fyrir því rök að það atriði geti í raun verið málsástæða fyrir fjárkröfunni. Mögulega komi til greina að vísa ógildingarkröfunni frá dómi en að fjárkrafan fái efnislega meðferð fyrir dómi.

Stefnandi hafi tekið ákvörðun um að stefna ekki Innheimtustofnun sveitarfélaga þar sem þess hafi ekki verið þörf. Innheimtustofnun sveitarfélaga hafi þá stöðu að vera fyrst og fremst innheimtuaðili. Ákvörðunin sem deilt er um hafi verið hjá Tryggingastofnun og fjárkrafan tengist þeirri ákvörðun. Innheimtustofnun sveitarfélaga hafi ekki komið að hinni umþrættu ákvörðun. Innheimtustofnun hafi aðeins tekið við ákvörðun Tryggingastofnunar til innheimtu en ekki lagt mat á gildi ákvörðunarinnar. Að mati stefnanda sé nægjanlegt að stefna íslenska ríkinu í þessu sambandi, þaðan komi frumheimildin fyrir því að innheimta kröfuna.

Að mati stefnanda sé fjárkrafan skýr og efnislega rétt en hún miðist við það meðlag sem stefnandi hafi ofgreitt frá mánuði til mánaðar, auk vaxta og dráttarvaxta.

Varðandi grundvöll málsins þá komi skýrt fram í inngangi í stefnu að málið sé höfðað til ógildingar stjórnvaldsákvörðun og greiðslu skaðabóta eða til vara endurgreiðslu ofgreiddra meðlaga. Ef ekki verður fallist á að skilyrði skaðabótaskyldu séu uppfyllt þá sé til vara gerð krafa um endurgreiðslu ofgreiddra meðlaga eins og um ofgreidda skatta væri að ræða.

IV.

Niðurstaða:

Reglan um lögvarða hagsmuni, sem er óskráð meginregla í réttarfari, byggir á því að það sé eitt meginskilyrði fyrir því að dómstólar leysi úr sakarefni að það skipti máli fyrir stöðu stefnanda að lögum að fá dóm um það. Samkvæmt 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 er lagt til grundvallar að þegar ríkið eða sveitarfélag á aðild að máli, stofnun eða fyrirtæki þess eða einstök stjórnvöld, þá komi sá fram í máli sem fyrirsvarsmaður sem hefur ákvörðunarvald um þá hagsmuni aðilans sem sakarefnið varðar, nema mælt sé á annan veg í lögum. Almennt hefur verið lagt til grundvallar, ef mál er höfðað gegn ríkinu til ógildingar á stjórnvaldsákvörðun, að viðkomandi stjórnvaldi sem stóð að ákvörðun sé stefnt til varnar í máli, sbr. hæstaréttarmál nr. 324/1999. Dómaframkvæmd er þó ekki að öllu leyti skýr í þessum efnum. Samkvæmt d-lið 1. mgr. 80. gr. fyrrgreindra laga skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum o.fl. en upptalning í ákvæðinu er ekki tæmandi. Almennt er lagt til grundvallar að kröfugerð stefnanda þurfi að vera svo ákveðin og ljós í stefnu að unnt sé að taka hana upp óbreytta sem ályktunarorð í dómsniðurstöðu í máli komi til efnislegrar niðurstöðu þess. Þá verður stefnandi að haga kröfugerðinni þannig að dómstóll geti formsins vegna tekið hana til greina og gert hana að niðurstöðu sinni. Þá er áskilið, samkvæmt e-lið 1. mgr. 80. gr. sömu laga, að málsástæður sem stefnandi leggur til grundvallar málssókninni séu tilgreindar svo glöggt sem verða má, svo og önnur atvik sem þurfi að greina frá til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en jafnframt er tekið fram að þessi lýsing skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sé sakarefnið. Er almennt lagt til grundvallar að lýsing í stefnu þurfi að taka af tvímæli um hver sú krafa sé, sem stefnandi hefur uppi í máli, enda teljist sakarefni ekki nægilega afmarkað nema ljóst sé hvaða atburður eða atvik búi að baki kröfu og hvað felist nánar tiltekið í þeim atvikum, sem leiði til kröfu.

Í máli þessu krefst stefnandi ógildingar stjórnvaldsákvörðunar, auk þess sem fjárkröfu er beint að íslenska ríkinu. Tengsl eru milli dómkrafnanna þegar litið er til málsástæðna stefnanda og málsgrundvallar í inngangi stefnu. Leiðir af fyrri dómkröfunni að aðeins kemur til greina að fjalla efnislega um hina síðari að dómurinn hafi fallist á hina fyrri. Í málinu er ágreiningur uppi um það hvort og hvenær stefnanda var tilkynnt um stjórnvaldsákvörðun sem stefnandi byggir á að hafi verið tekin í maí [...] og varði fjárhagslega hagsmuni hans. Almenn skilyrði um lögvarða hagsmuni eru þannig uppfyllt. Hvað varðar framangreint tímamark þá er um að ræða atriði sem kann að skipta máli við mat á hugsanlegri fyrningu kröfuréttinda og lýtur það að efni málsins. Að þessu virtu fellst dómurinn ekki á að til greina komi að vísa málinu frá dómi á þeim grunni að ekki séu fyrir hendi lögvarðir hagsmunir stefnanda.

Í máli þessu krefst stefnandi meðal annars ógildingar stjórnvaldsákvörðunar um að leggja á og innheimta meðlag. Að virtum málsatvikum eins og þau koma fyrir í gögnum málsins, sbr. reifun í II. kafla hér að framan, þá verður ráðið af málatilbúnaði stefnanda að dómkrafa í stefnu sem taki til þess að ógilda ákvörðun um að leggja á meðlag taki í raun til ákvörðunar Tryggingastofnunar frá því í maí [...] þar sem fallist var á beiðni stefndu B, sem stofnuninni barst í janúar sama ár, um að greiða henni meðlag frá 1. febrúar [...] að telja á grundvelli fyrrgreinds samkomulags hjá sýslumanninum í Hafnarfirði frá 6. júlí [...]. Í framangreindri umfjöllun í undirköflum II.1, II.4 og II.8 greinir nánar frá umræddri ákvörðun, aðdraganda hennar og atvikum. Um lagagrundvöll þeirrar ákvörðunar vísast til 67. gr., sbr. 55. gr. laga nr. 76/2003 og 1. og 4. mgr. 63. gr. laga nr. 100/2007, og 1. mgr. 3. gr., 4. gr. og 6. og 7. gr. reglugerðar nr. 945/2009, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 250/2012 og 2. og 3. gr. reglugerðar nr. 1315/2013. Leiddi sú ákvörðun af sér samsvarandi fjárkröfu Tryggingastofnunar á hendur stefnanda samkvæmt 2. mgr. 56. gr. laga nr. 76/2003. Þá verður jafnframt ráðið af málatilbúnaði stefnanda að dómkrafa, að því er varðar ógildingu á stjórnvaldsákvörðun um að innheimta meðlag, taki í raun til þeirrar ákvörðunar Innheimtustofnunar sveitarfélaga að taka til meðferðar fyrrgreinda fjárkröfu á hendur stefnanda og innheimta kröfuna. Í framangreindri umfjöllun í undirköflum II.6. og II.7 greinir nánar frá þeirri ákvörðun, aðdraganda hennar og öðrum atvikum. Um lagagrundvöll þeirrar ákvörðunar vísast til 1. og 2. málsl. 3. gr. og 1.–3. mgr. 5. gr. laga nr. 54/1971 um Innheimtustofnun sveitarfélaga og 1. og 2. mgr. 1. gr. og 2.–4. gr. reglugerðar nr. 491/1996 um innheimtu og skil á meðlögum o.fl. á vegum Innheimtustofnunar sveitarfélaga.

Að framangreindu virtu er það mat dómsins að fyrrgreind ógildingarkrafa taki í raun til tveggja ákvarðana sem voru hluti af tveimur aðgreindum en náskyldum stjórnsýslumálum, annars vegar stjórnsýslumáli sem var til meðferðar hjá Tryggingastofnun og hins vegar stjórnsýslumáli sem var til meðferðar hjá Innheimtustofnun sveitarfélaga. Að mati dómsins ber ákvörðun Tryggingastofnunar einkenni stjórnvaldsákvörðunar. Ákvörðun Innheimtustofnunar ber hins vegar fremur einkenni formákvörðunar, án þess þó að það verði fullyrt, þar sem af fyrirliggjandi gögnum verður ráðið að um hafi verið að ræða ákvörðun um að hefja meðferð stjórnsýslumáls. Almennt telst slík ákvörðun ekki vera stjórnvaldsákvörðun en frá því geta verið undantekningar. Í dómkröfu stefnanda er ekki með nákvæmum hætti vísað til þess hvaða stjórnvaldsákvörðun krafist er að verði ógilt eða hvaða stjórnvald hafi tekið ákvörðunina. Þá kemur ekki fram í dómkröfu hver hafi skuldfært, hvað hafi verið skuldfært eða hver hafi verið fjárhæð skuldfærslu. Þegar farið er yfir málsatvikalýsingu, málsástæður og lýsingar á öðrum atvikum samkvæmt stefnu, sem að mörgu leyti er óskýr, þá verður ráðið að stefnandi byggi í raun á því að um hafi verið að ræða eitt stjórnsýslumál og málsmeðferð Tryggingastofnunar og Innheimtustofnunar sveitarfélaga hafi ekki samrýmst málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar sem eigi að leiða til þess að dómkrafa hans um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar í maí [...] nái fram að ganga. Að mati dómsins er málatilbúnaður stefnanda að þessu leyti óskýr og ekki í nægjanlegu samræmi við gögn málsins. Þá er ekki með skýrum hætti greint á milli þeirra annmarka sem hafi verið á máli stefnanda hjá hvoru stjórnvaldi fyrir sig og virðist til að mynda byggt á því að hvor tveggja stjórnvöldin hafi vanrækt leiðbeiningarskyldu um ívilnun samkvæmt 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 945/2009 með síðari breytingum. Hið sama er uppi varðandi meinta annmarka á birtingu ákvörðunar, auk meintra annmarka á því að upplýsa aðila um meðferð máls hjá stjórnvaldi. Þá er dagsetninguna 7. maí [...], sem fram kemur í dómkröfu, hvergi að finna í gögnum málsins og er hún ekki skýrð frekar í öðrum hlutum stefnunnar. Þá veldur það enn meiri óskýrleika í málatilbúnaði stefnanda að viðkomandi stjórnvaldi, öðru þeirra eða hvorum tveggja, sem kom með beinum hætti að meðferð framangreindra stjórnsýslumála, hefur ekki verið stefnt til varnar í málinu og er málatilbúnaður stefnanda því ekki í nægjanlegu samræmi við áskilnað um fyrirsvar vegna hins opinbera, sbr. 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991.

Í máli þessu beinir stefnandi einnig fjárkröfu að íslenska ríkinu að tiltekinni stefnufjárhæð, sundurliðaðri, að viðbættum vöxtum og dráttarvöxtum. Að teknu tilliti til málsgrundvallar, eins og honum er lýst í inngangi stefnu, auk málsástæðna, verður ráðið að með kröfunni leitist stefnandi við að fá skaðabætur, en til vara endurgreiðslu fjárhæðar, vegna meðlaga sem hann telur sig hafa ofgreitt og hann telur hafa verið afleiðingu af stjórnvaldsákvörðun í maí [...]. Að mati dómsins er framsetning fjárkröfunnar í stefnu nægjanlega skýr. Hins vegar eru, eins og áður greinir, skýr tengsl á milli fjárkröfunnar og ógildingarkröfunnar og þá eru að mati dómsins málsástæður sem stefnandi reisir mál sitt á til grundvallar fjárkröfunni svo nátengdar ógildingarkröfunni að ekki verður skilið á milli. Sömu annmarkar á aðild og óskýrleika á málsástæðum o.fl. í stefnu eiga þannig einnig við um fjárkröfuna. Þá hefði að mati dómsins verið enn brýnna varðandi fjárkröfuna að stefna Innheimtustofnun sveitarfélaga vegna varakröfunnar um endurgreiðslu, sbr. 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991. Í gögnum málsins liggur til að mynda fyrir að stefnandi freistaði þess að fá Innheimtustofnun til að endurgreiða sér meðlag, að hluta til vegna tímabils sem fyrrgreind varakrafa um endurgreiðslu tekur til, sem hann taldi sig hafa ofgreitt. Vísast í þessu sambandi til fyrri umfjöllunar í undirkafla II.6.

Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að málatilbúnaður stefnanda samrýmist ekki nægjanlega 5. mgr. 17. gr. og d- og e-liðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um nauðsynlega aðild og glögga og skýra framsetningu dómkrafna og málsástæðna í stefnu og málatilbúnaðurinn sé svo vanreifaður að ekki verði hjá því komist að vísa málinu í heild frá dómi.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 skal stefnanda gert að greiða stefnda íslenska ríkinu málskostnað, sem telst hæfilega ákveðinn 500.000 krónur. Með sömu rökum skal stefnanda gert að greiða stefndu B málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, 411.900 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, A, greiði stefnda íslenska ríkinu 500.000 krónur í málskostnað og stefndu B 411.900 krónur í málskostnað.

D-kk-nf K-kk-nf