E-2894/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 15. mars sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af K, [...], á hendur M, síðast búsettum á Íslandi að [...], en nú í B að [...], með stefnu birtri 1. apríl 2011.

Stefnandi krefst þess að henni verði með dómi veittur skilnaður að borði og sæng á grundvelli 34. gr. laga nr. 31/1993. Hún gerir einnig þá kröfu að henni verði með dómi falin forsjá barnsins, A, kt. [...], og að stefnda verði gert að greiða með barninu einfalt meðlag, eins og það ákvarðast að Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni, frá 1. september 2010 til 18 ára aldurs hennar. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, að viðbættum virðisaukaskatti, eins og ekki væri um gjafsóknarmál að ræða.

Stefndi sótti ekki þing þegar málið var þingfest. Málið var tekið fyrir 28. september sl. og skipaði þá dómari stefnda málsvara í samræmi við 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og 39. gr. barnalaga nr. 76/2003.

I

Stefnandi lýsir málavöxtum svo hún hafi búið á Íslandi frá því í september [...] þegar foreldrar hennar hafi flutt til landsins, en þeir hafi einnig verið búsettir hér síðan. Hún hafi fengið íslenskan ríkisborgararétt árið [...].

Aðilar málsins hafi kynnst í B árið [...] þegar stefnandi hafi dvalið þar um tíma. Þau hafi hafið samband og gift sig [...]. Þau hafi dvalið um tíma í B, en komið heim til Íslands í [...]. Þau hafi eignast saman eitt barn, A, sem hafi fæðst [...]. Sameiginlegt heimili aðila á Íslandi hafi í fyrstu verið hjá [...] stefnanda að [...], en síðan að [...]. Í [...] hafi aðilar ákveðið að skilja. Stefndi hafi flutt af heimilinu í [...]. Samkvæmt þeim upplýsingum sem stefnandi hafi dveljist stefndi nú á heimili foreldra sinna í B.

Ekki hafi verið gengið frá samkomulagi um forsjá barnsins og fjárskipti aðila. Þar sem stefndi dveljist ekki lengur á Íslandi hafi stefnandi ekki önnur úrræði en að stefna honum fyrir dóm til að fá skilnað að borði og sæng.

Stefnandi hafi búið áfram á heimili aðila eftir samvistarslitin og barnið þar hjá henni. Hún hafi alla tíð verið aðalumönnunaraðili barnsins og telji hún því ekki vera raunverulegan ágreining um forsjá þess. Telji hún heldur engan raunverulegan ágreining vera um fjárskipti milli aðila, enda hafi aðilar veri búnir að ná sátt um þau þótt ekki hafi verið gengið frá formlegum samningi. Áður en stefndi hafi farið af landi brott hafi aðilar rætt um forsjá barnsins og fjárskipti og gert drög að skilnaðarsamkomulagi. Drögin hafi verið send stefnda ásamt stefnu í málinu og honum gefinn kostur á að undirrita þau. Ef á þurfi að halda muni stefnandi hins vegar setja fram kröfu um opinber skipti til fjárslita milli aðila.

Stefnandi telji nauðsynlegt að stefna málinu fyrir dóm til skilnaðar að borði og sæng þar sem stefndi sé farinn af landi brott og hafi ekki fengist til að ræða við stefnanda um hvernig ljúka skuli málum varðandi skilnað aðila. Aðilar hafi pantað tíma hjá sýslumanninum í Kópavogi í ágúst sl. til að ganga frá skilnaðinum, en stefndi hafi tilkynnt stefnanda að hann myndi ekki mæta. Stefnandi hafi því ekki talið ástæðu til að leggja fram skilnaðarkröfu þar.

II

Stefnandi byggir kröfu sína um skilnað að borði og sæng á því að hún eigi rétt til skilnaðar með vísan til 34. gr. laga nr. 31/1993. Hafi hún mikla hagsmuni af því að hjúskap aðila verði slitið hið fyrsta. Stefndi hafi ákveðið að flytja af heimili aðila fyrir nokkru síðan og hafi aðilar verið sammála um að skilja og nokkurn veginn sammála um málefni barnsins og fjárskipti. Stefnandi hafi síðan reynt að fá stefnda til að ganga frá þeim atriðum sem þurfi til að ná fram skilnaði, en stefndi hafi ekki sinnt því og sé nú fluttur af landi brott. Skipti það miklu fyrir stefnanda bæði fjárhagslega og persónulega að gengið verði frá skilnaði aðila sem fyrst.

Stefnanda sé því nauðsynlegt að höfða mál til hjónaskilnaðar samkvæmt 2. tölulið 113. gr. laga nr. 31/1991. Málið sé höfðað hér á landi með vísan til 2 töluliðar 1. mgr. 114. gr. sömu laga og á heimilisvarnarþingi stefnanda, sbr. 1. mgr. 115. gr. laganna, en stefnandi hafi verið búsett á Íslandi um árabil og með lögheimili þar frá árinu [...] og sé með íslenskan ríkisborgararétt frá [...].

Kröfu um forsjá barnsins A til 18 ára aldurs byggir stefnandi á að það sé barninu fyrir bestu, sbr. 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003. Stefnandi hafi alla tíð verið aðalumönnunaraðili barnsins og barnið tengist henni sterkum tilfinningaböndum. Barnið hafi búið hjá stefnanda frá því stefndi hafi flutt af heimilinu og telji stefnandi að ekki sé raunverulegur ágreiningur til staðar varðandi forsjána. Stefnandi hafi alla tíð séð um daglega umönnun barnsins og sé vel fær til þess. Á meðan aðilar hafi verið í sambúð hafi það verið stefnandi sem hafi sinnt barninu meira og hún hafi meiri áhuga á velferð þess. Hún sé nú í fastri vinnu á [...] og þegar hún sé í vinnu sjái foreldrar hennar, aðallega móðir hennar, um gæslu barnsins. Stefnandi búi í góðri íbúð og hafi á allan hátt góðar aðstæður til að annast barnið.

Stefndi hafi hins vegar flutt af landi brott án þess að gera nauðsynlegar ráðstafanir varðandi barnið. Hann hafi ekki fengist til að ganga frá málum varðandi forsjá þess, meðlagsgreiðslu eða umgengni við barnið. Stefnandi telji að stefndi sé ekki með fasta vinnu og sé með óstöðugar tekjur og búi nú hjá foreldrum sínum í B.

Stefnandi telji ljóst að það sé barninu fyrir bestu að búa hjá henni. Það sé mikilvægt fyrir barnið að fá að alast upp áfram á því heimili sem það hafi alist upp á fram að þessu og notið góðs atlætis. Hjá stefnanda búi barnið við stöðugleika og njóti góðrar umönnunar. Stefnandi sé í góðum tengslum við fjölskyldu sína og njóti góðrar aðstoðar foreldra sinna, systkina, annarra ættingja og vina þegar á þurfi að halda við umönnun barnsins og muni gera það áfram verði henni falin forsjá þess.

Samkvæmt framansögðu telji stefnandi ljóst að það sé barninu fyrir bestu að henni verið falin forsjá þess. Þannig séu hagsmunir barnsins best tryggðir og slík niðurstaða hafi í för með sér öryggi, vellíðan og stöðugleika fyrir barnið.

Stefnandi byggir kröfu sína um einfalt meðlag með barninu úr hendi stefnda á framfærsluskyldu foreldra, sbr. 1. mgr. 53. gr. barnalaga nr. 76/2003 og meðlagsskyldu forsjárlauss foreldris, samkvæmt 55. gr. laganna. Um heimild dómara til að kveða á um meðlagsskyldu í málinu vísi stefnandi til 6. mgr. 57. gr. barnalaga nr. 76/2003, sbr. og 4. mgr. 34. gr. laganna. Stefnandi hafi ein séð um framfærslu barnsins frá því að stefndi flutti af heimili þeirra í [...]. Því sé henni nauðsynlegt að gera kröfu um meðlag frá 1. september 2010 og til 18 ára aldurs barnsins.

Stefnandi telji að í raun sé ekki ágreiningur á milli aðila um skiptingu eigna, einungis sé um að ræða verðlítið innbú og bifreið. Telji stefnandi að samkomulag sé um að bifreiðin [...] komi í hlut konunnar. Jafnframt að samkomulag sé um skiptingu innbús og skipting þess hafi þegar farið fram. Stefndi hafi þó ekki skrifað undir samkomulag vegna þessarar skiptingar eigna. Stefnandi leggi því fram drög að samkomulagi um fjárskipti sem aðilar hafi báðir unnið en hafi ekki verið undirritað af stefnda.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt af málaflutningsþóknun byggist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum sé gert skylt að innheimta virðisaukaskatt vegna þjónustu sinnar. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og sé henni því nauðsyn að fá skattinn tildæmdan úr hendi stefnda.

III

Málsvari stefnda lagði fram skýrslu í þinghaldi 15. desember 2011 þar sem fram kemur að C sem búsettur hefur verið um árabil í B og tali mjög góða [...] hafi rætt við föður stefnda. Hafi þar komið fram að stefndi búi hjá foreldrum sínum þegar hann sé í bænum, en hann vinni í öðru héraði. Kom fram að líklega myndi stefndi fallast á kröfur stefnanda um annað en málskostnað. Var þess óskað að skjal þar að lútandi yrði sent stefnda til undirritunar. Í þinghaldi 15. mars sl. var lagt fram uppkast að sátt, ritað bæði á íslensku og [...] . Málsvari stefnda upplýsti að C hefði farið ítarlega yfir sáttina með stefnda. Stefndi hefði hins vegar ekki viljað undirrita hana þar sem hann var ósáttur við að þurfa að greiða meðlag með barni þeirra stefnanda. Að öðru leyti gerði stefndi ekki athugsemdir.

IV

Stefnandi hefur haft lögheimili á Íslandi frá [...] og á lögheimili í Reykjavík samkvæmt framlagðri staðfestingu frá Þjóðskrá Íslands. Mál þetta er því réttilega höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur samkvæmt 2. tölulið 1. mgr. 114. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og á varnarþingi stefnanda samkvæmt 1. mgr. 115. gr. sömu laga.

Af hálfu stefnda hefur ekki verið sótt þing og var honum skipaður málsvari í samræmi við 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og 39. gr. barnalaga nr. 76/2003.

Í málinu hefur verið lagt fram hjúskaparvottorð aðila þar sem staðfest er að aðilar hafi gengið í hjúskap í [...] [...]. Eignuðust þau saman barnið A [...]. Í [...] slitu stefnandi og stefndi samvistir er stefndi flutti út af heimili þeirra. Aðilar höfðu fengið tíma hjá sýslumanninum í Kópavogi til að ganga frá skilnaði þeirra. Stefndi tilkynnti stefnanda hins vegar að hann myndi ekki mæta og dvelst hann nú í B.

Áður en stefndi fór til B höfðu málsaðilar gert uppkast að samkomulagi um fjármál þar sem fram kemur stefnandi skuli halda bifreiðinni [...], en engar aðrar sameiginlegar eignir eða skuldir séu til staðar. Samkvæmt stefnu eru einu sameiginlegu eignirnar verðlítið innbú, sem skipti hafa þegar farið fram á, og bifreiðin [...]. Telur stefnandi að ekki séu um að ræða raunverulegan ágreining um eignir. Fyrir liggur veðbandayfirlit bifreiðarinnar þar sem fram kemur að um sé að ræða [...] sem nýskráður hafi verið árið [...]. Samkvæmt sátt þeirri sem borin var undir stefnda gerir hann ekki athugasemd við að stefnandi fái bifreiðina í sinn hlut. Samkvæmt upplýsingum frá málsvara stefnda gerir hann ekki athugasemd við sáttina að öðru leyti en því sem snýr að meðlagi með barni aðila. Verður að líta svo á að fyrir hendi sé samkomulag milli aðila um fjárskipti. Með vísan til 34. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 ber því að fallast á kröfu stefnanda um að henni verði með dómi veittur skilnaður að borði og sæng frá stefnda.

Samkvæmt stefnu hefur barnið A búið hjá stefnanda eftir samvistarslit aðila. Þá kveðst stefnandi alla tíð hafa verið aðalumönnunaraðili barnsins. Stefndi fór af landinu án þess að ganga frá forsjá barnsins, meðlagsgreiðslum eða umgengni. Með því að stefndi hefur ekki krafist forsjár barns aðila og með vísan til þess sem að framan er rakið verður krafa stefnanda um forsjá tekin til greina.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu meðlags með barninu frá 1. september 2010. Samkvæmt 1. mgr. 57. gr. barnalaga nr. 76/2003 verður meðlag ekki ákvarðað lengra aftur í tímann en eitt ár frá því að krafa var sett fram nema alveg sérstakar ástæður leiði til þess. Samkvæmt gögnum málsins var stefna í málinu birt í B 1. apríl 2011. Verður því fallist á að stefnda verði gert að greiða með barninu einfalt meðlag, eins og það ákvarðast af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni, frá 1. september 2010 til fullnaðs 18 ára aldurs barnsins, sbr. 6. mgr. 57. gr. barnalaga.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða 400.000 krónur í málskostnað sem rennur í ríkissjóð.

Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu og takmarkast hún við 400.000 krónur. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, samtals 400.000 krónur, þar með talin þóknun lögmanns hennar, F-kvk-ef L-kvk-ef Ó-kvk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin 336.085 krónur, en útlagður kostnaður er 63.915 krónur vegna stefnubirtingar, þýðingar stefnu o.fl.

Í samræmi við 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1991 og 39. gr. barnalaga nr. 76/2003 er þóknun málsvara stefnda, V-kvk-ef Þ. S-kvk-ef hrl., ákveðin 200.000 krónur sem greiðist úr ríkissjóði, auk útlagðs kostnaðar 59.211 krónur.

Við ákvörðun málskostnaðar hefur ekki verið litið til virðisaukaskatts.

B-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Stefnanda, K, er veittur skilnaður að borði og sæng frá stefnda, M.

Stefnandi skal fara með forsjá barnsins A, kt. [...].

Stefndi greiði með barninu einfalt meðlag eins og það ákvarðast af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni frá 1. september 2010 til fullnaðs 18 ára aldurs barnsins.

Stefndi greiði 400.000 krónur í málskostnað er renni í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, samtals 400.000 krónur, þar með talin þóknun lögmanns hennar, F-kvk-ef L-kvk-ef Ó-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 336.085 krónur.

Þóknun málsvara stefnda, V-kvk-ef Þ. S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur, og útlagður kostnaður að fjárhæð 59.211 krónur greiðist úr ríkissjóði.