E-1279/2023

Mál þetta, er dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, 12. september sl., var höfðað með stefnu, birtri 10. febrúar 2023, af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, B, [...].

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda ógreidd laun að fjárhæð 6.370.450 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 6.370.450 krónum frá 30. júní 2022 til greiðsludags, en að frádreginni innborgun 20. júní 2022 að fjárhæð 277.585 krónur.

Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. þeirra sömu laga.

Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 30. júní 2022 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda, en til vara lækkunar á þeim.

Þá krefst stefndi í báðum tilvikum málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Ágreiningsefni og málsatvik

Í máli þessu er deilt um rétt stefnanda til launagreiðslna á samningsbundnum uppsagnarfresti eftir að vinnusamningi málsaðila var rift af hálfu stefnanda vegna þess sem stefnandi telur hafa verið verulegan drátt stefnda á greiðslu launa til stefnanda.

Málavextir eru annars þeir að stefnandi réði sig til vinnu hjá stefnda sem „site manager“ með undirritun ráðningarsamnings dagana 5. og 6. apríl 2022. Samkvæmt ráðningarsamningnum var stefnandi ráðinn ótímabundið til starfa hjá stefnda, en umsamin mánaðarlaun stefnanda voru 850.000 krónur. Jafnframt skuldbatt stefndi sig til þess að greiða ferðakostnað og laun stefnanda á meðan á ferðalögum stæði. Þá var sérstaklega samið um það hvernig staðið yrði að yfirvinnu og greiðslum vegna hennar, sbr. svonefnt „Annex to a Contract of Employment“, dags. 31. mars 2022. Enn fremur var undirrituð lýsing á starfinu eða „Job Description“ þann 5. apríl 2022. Samkvæmt ráðningarsamningi skyldi farið eftir kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins (SA) og Sambands stjórnendafélaga, m. a. um uppsagnarfrest, orlof og veikindagreiðslur. Þá var kveðið á um það í ráðningarsamningnum að réttindi stefnanda skyldu miðast við það að hann hefði starfað í tíu ár hjá stefnda, en jafnframt tíu ár í sinni starfsgrein. Fyrsti starfsdagur stefnanda hjá stefnda var 2. maí 2022. Hinn 6. júní 2022 sendir stefnandi tölvupóst til forsvarsmanns stefnda þar sem hann gerir athugasemdir við það að laun hans hafi ekki verið greidd. Lítur stefndi svo á að í þessum tölvupósti hafi stefnandi einnig látið það uppi að vinnusambandi aðila væri rift þar sem hann hefði ekki fengið greidd laun. Er í stefnu vísað til þess að stefnandi hafi rift ráðningar-sambandi aðila. Í kjölfarið er stefnanda þá svarað því í tölvupósti frá fyrirsvarsmanni stefnda, 7. júní 2022, að ítrekað hafi verið reynt að ná í stefnanda en án árangurs. Í tölvupóstinum er gerð grein fyrir dagsetningu á útgreiðslu launa, það er að laun séu greidd út 8. hvers mánaðar, og var stefnanda einnig tjáð það að launagreiðendum væri í raun heimilt að draga launagreiðslur starfsmanna til 10. hvers mánaðar. Liggur fyrir að í ráðningarsamningi aðila er ekki tilgreind nein dagsetning á gjalddaga launa. Hafi það því verið skilningur stefnanda að hann ætti að fá útborgað 1. hvers mánaðar, einsog títt væri hérlendis, en þetta fyrirkomulag stefnda hafi honum verið ókunnugt um.

Þann 8. júní 2022 gerði stefnandi forsvarsmanni stefnda svo ljóst að honum hefðu ekki enn borist launagreiðslur, en upplýsti að hann myndi þó snúa aftur til starfa þar til stefndi hefði fundið annan starfsmann, þó ekki lengur en til mánaðamóta júní/júlí.

Í tölvupósti forsvarsmanns stefnda til stefnanda, dags. 16. júní 2022, kemur fram að ekki hafi tekist að ná neinu sambandi við stefnanda allt frá 6. júní 2022, auk þess sem að hlutir eru þar tíundaðir sem stefnandi hafi ekki skilað af sér að mati stefnda.

Í tölvupósti stefnanda til forsvarsmanns stefnda, dags. 19. júní 2022, kemur fram að stefnandi vilji hafa samskipti þeirra í gegnum tölvupóst og því svari hann ekki í síma. Fram kemur þá að stefnandi hafi gefið stefnda ítrekað tækifæri til að greiða laun sem ekki hafi þó gengið eftir og þau séu enn ógreidd. Var stefnda gefið færi á því að greiða laun fram til 24. júní 2022, en að öðrum kosti yrði gripið til innheimtuaðgerða.

Í framhaldi af framangreindum pósti setti fyrirsvarsmaður stefnda sig í samband við fyrirsvarsmann C, sem sá um útgreiðslu launa fyrir hönd stefnda, til að fá staðfestingu á því hvort að laun hefðu ekki verið greidd til stefnanda. Hefði það ekki verið gert var þess óskað að launin yrðu greidd án tafar, sbr. tölvupóst 20. júní 2022.

Í tölvupósti forsvarsmanns C til stefnda frá 20. júní 2022 eru tilgreindar ástæður þess að laun stefnanda höfðu ekki verið greidd út. Í tölvupósti forsvarsmanns C til stefnanda þennan sama dag eru mistökin svo útskýrð og stefnandi beðinn velvirðingar.

Viðurkennt er að vanefnd á útgreiðslu launa til stefnanda skrifist á C. Sama dag voru launin svo greidd inn á reikning stefnanda. Stefnanda barst þannig loks launagreiðsla, 20. júní 2022, með eftirfarandi skýringum stefnda á drættinum:

„Þau leiðu mistök urðu við greiðslu launa til þín þann 9.6.2022 að þar sem bankareikningur þinn var rangt skráður í kerfið fór útgreiðslan til þín á villu hjá bankanum og barst þess vegna ekki til þín. Þessi mistök skrifast, því miður, alfarið á C og biðjum við þig velvirðingar á þeim.“

Ljóst er að framangreindur dráttur á launagreiðslu til stefnanda telst vera á ábyrgð stefnda þar sem að C sá um útgreiðslu launa til starfsmanna stefnda fyrir félagið. Málsaðilum ber hins vegar ekki saman um það hvenær hafi borið að greiða út launin.

Fyrir liggur að stefnandi hætti alfarið störfum fyrir stefnda í ljósi framangreinds greiðsludráttar á launum hans er hann telur hafa verið verulega vanefnd á vinnuréttar-sambandi málsaðila. Laun fyrir unna vinnu hafi óumdeilanlega verið gerð upp, en eftir stendur að stefnandi telur sig eiga rétt á launum í uppsagnarfresti m. t. t. atvika málsins og með hliðsjón af ráðningarsamningi aðila og eftir atvikum gildandi kjarasamningi.

En samkvæmt kjarasamningi sé kveðið á um að uppsagnarfrestur starfsmanns skuli vera fimm mánuðir eftir 10 ára starf hjá félaginu en uppsögn miðist við mánaðamót.

Kröfubréf var síðan sent stefnda 16. janúar 2023, en stefndi hafnaði öllum kröfum stefnanda í svarbréfi, 24. janúar 2023. Stefnandi lítur svo á að stefndi hafi vanefnt að greiða stefnanda umsamin laun hans í uppsagnarfresti, auk orlofs, orlofsuppbótar og desemberuppbótar og greiðslu í lífeyrissjóð og félagsgjöld til stéttarfélags. Hafi stefndi meðþvíað efna ekki þær launagreiðslur til stefnanda gerst sekur um verulega vanefnd á ráðningarsamningi er hafi haft áhrif á greiðslugetu hans, enda mánaðamót löngu liðin. Stefndi telur sig hins vegar ekki hafa haft í frammi verulega vanefnd þrátt fyrir mistök sem leitt hafi til skammvinns dráttar á launagreiðslum, og riftun stefnanda á vinnusambandi aðila hafi verið einhliða ákvörðun stefnanda sem veiti honum engan rétt til launa í uppsagnarfresti eða þá annan rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísi til þess að launþegum sé almennt heimilt að lýsa sig óbundna af ráðningarsamningi og hætta störfum séu uppi aðstæður sambærilegar þeim er hér um ræðir. Stefnandi hafi tilkynnt til stefnda að launagreiðslur hefðu ekki borist og gefið stefnda færi á að bæta úr en án árangurs. Stefndi hafi ekki brugðist við og stefnanda því verið nauðugur sá eini kostur að láta af störfum, eins og honum hafi verið heimilt. Launþega sé þá og heimilt að krefjast launa á uppsagnarfresti eins og hér sé gert.

Stefnandi byggir kröfur sínar á meginreglum vinnu-, samninga- og kröfuréttar um það að greiða beri umsamin laun og aðrar greiðslur í samræmi við ráðningar- og kjarasamning, auk laga. Stefnandi hafi rift ráðningarsambandi við stefnda sökum verulegra vanefnda stefnda, en stefnanda hafi borist „fullnaðaruppgjör“ frá stefnda þann 20. júní 2022, sem sé í engu samræmi við ákvæði ráðningar- og kjarasamnings.

Krafa stefnanda um greiðslu launa sé í samræmi við launaseðil, þar sem laun fyrir maí 2022 séu tiltekin sem 850.000 krónur, sem sé samkvæmt skriflegum ráðningar-samningi. Sé gerð krafa um greiðslu launa út júní 2022, sem og laun í uppsagnarfresti fyrir launatímabilið 1. júlí 2022 til 31. nóvember 2022, auk orlofs, orlofsuppbótar og desemberuppbótar, og greiðslu í sjóði, svo sem lögbundið iðgjald af launakröfu í lífeyrissjóð, auk iðgjalds í séreignarsjóð, sbr. lög nr. 129/1997. Til frádráttar þessu komi greiðslur vegna „fullnaðaruppgjörs“ sem hafi verið á launaseðli vegna júní 2022.

Kröfur stefnanda sundurliðist með eftirfarandi hætti í krónum talið: Laun vegna júní - 850.000, laun á uppsagnarfresti (fimm mánuðir) - 4.250.000, mótframlag atvinnurekanda í lífeyrissjóð - 586.500, endurhæfingarsjóður - 5.100, mótframlag atvinnurekanda í lífeyrissjóð (séreign) 2% - 8 5.000, félagsgjöld til Brúar félags stjórnenda - 35.700 - vegna annarra sjóða - 84.150, orlof - 425.000, desemberuppbót-49.000, Samtals = 6.370.450 krónur. Til frádráttar komi innborganir 20. júní 2022 vegna launaseðils 30. júní 2022 sem sundurliðist þannig: Laun - 130.872, mótframlag atvinnurekanda í lífeyrissjóð (séreign) - 4.864, mótframlag atvinnurekanda í lífeyris-sjóð - 27.969, endurhæfingarsjóður - 243, félagsgjöld til Brúar - félags stjórnenda -1.702, vegna annarra sjóða - 4.013, orlof - 99.755, desemberuppbót - 8.167, eða frádráttur samtals - 277.585 krónur. Samtals vangoldin laun séu því 6.092.865 krónur.

Þá geri stefnandi einnig kröfu um að stefndi verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 30. júní 2022 til greiðsludags. Byggist krafan á b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þar sem stefndi hafi með háttsemi sinni vegið að greiðslu-hæfi og framfærsluskyldu stefnanda með því að greiða honum ekki laun, sem aftur hafi haft áhrif á greiðslu hans á reikningum og framfærslu fjölskyldu sinnar.

Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til þess að efna samninga beri stefnda að greiða kröfuna. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Vísað sé til meginreglna kröfu-, vinnu-, og samningaréttar, lögfestra sem ólög-festra, m. a. um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga, er eigi sér stoð í samningalögum nr. 7/1936, til laga um orlof nr. 30/1987, skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga nr. 129/1997. Kröfur um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styðjist við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Gerð sé krafa um málskostnað, sbr. 131. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 129. gr., en um varnarþing vísist til 1. mgr. 33. gr. laganna.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðilum sem bundnir séu af ráðningarsamningi sé skylt að virða hann og vinna samkvæmt honum. Sé það ekki gert hafi annar hvor aðila gerst sekur um vanefndir. Samkvæmt undirrituðum ráðningarsamningi aðila hafi stefnandi verið ráðinn í 100% ótímabundið starf hjá stefnda. Þá skyldi uppsagnarfrestur vera þrír mánuðir eftir eins mánaðar starf (e. mutual notice period of 3 months after one month of employment). Um ráðningarsambandið skyldi gilda kjarasamningur SA og STF fyrir tímabilið 2019– 2022. Í ráðningarsamningi sé miðað við það að áunnin réttindi stefnanda væru tíu ár, þá bæði að því er varðaði fyrri ráðningu hjá fyrirtækinu sem og starfsgrein.

Í stefnu sé viðurkennt að stefnandi hafi rift ráðningarsambandi við stefnda sökum verulegra vanefnda stefnda. Ekkert komi þar frekar fram hvað átt sé við með verulegri vanefnd í þessu tilliti nema að launagreiðsla hafi dregist og stefndi hafi með ólögmætri háttsemi gerst sekur um verulega vanefnd á ráðningarsamningi sem hafi haft áhrif á greiðsluhæfi og framfærsluskyldu stefnanda enda mánaðamót þá löngu liðin. Verulegur dráttur hafi orðið á launagreiðslu sem alfarið hafi verið á ábyrgð stefnda.

Stefnandi byggi því hér á því að um verulega vanefnd hafi verið að ræða af hálfu stefnda er réttlætt hafi einhliða riftun ráðningarsamningsins af hans hálfu. Hin einhliða riftun stefnanda hafi átt sér stað 6. júní 2022, aðeins sex dögum frá mánaðamótum, og verði því að ætla að stefnandi líti á þann tíma sem verulega vanefnd á ráðningar-samningi aðila. Stefnandi hafi hafið störf 2. maí 2022 og því einungis verið við störf hjá stefnda í rúman mánuð er hann hafi rift ráðningarsamningi og alfarið hætt störfum.

Samkvæmt forsvarsmanni stefnda fái allir starfsmenn stefnda greidd laun sín 8. hvers mánaðar. Stafi það af því að flestir þeirra fái greidd laun í akkorðsvinnu sem geti verið mjög misjöfn á milli mánaða. Launadeildin þurfi því að handreikna laun sérhvers starfsmanns. Stefnanda hafi mátt vera vel kunnugt um þetta fyrirkomulag og fullyrði fyrirsvarsmaður stefnda að þetta hafi m. a. komið til umræðu í atvinnuviðtali.

Í ritinu Réttindi og skyldur á vinnumarkaði frá 1993 sé fjallað um riftun á ráðning-arsamningi. Komi þar m. a. fram að skilyrði til að rifta megi ráðningarsamningi séu almennt sömu og skilyrði til þess að rifta megi öðrum tegundum samninga, að vanefnd verði að vera veruleg. Þá komi fram að einungis gróf brot, og þá verulegar vanefndir, veiti aðilum rétt til riftunar á ráðningarsamningi, brot sem framin séu af ásetningi eða þá stórfelldu gáleysi, en minni háttar yfirsjónir og mistök myndu ekki falla þar undir.

Þá megi finna á heimasíðu ASÍ umfjöllun um það þegar laun séu ekki greidd og um starfslok vegna verulegra vanefnda. Þar sé gerður greinarmunur á vanefnd og verulegri vanefnd og tiltekið að ef vanefnd atvinnurekanda sé veruleg geti launþeginn gengið frá ráðningarsamningi á grundvelli brostinna forsenda. Almennt hafi verið litið svo á að við mat á því hvort vanefnd teljist veruleg verði að líta til eðlis og umfangs þannig að það sé sanngjarnt að viðsemjandinn geti losnað úr samningssambandinu.

Á heimasíðu SA sé að finna umfjöllun um afleiðingar af brotthlaupi starfsmanns. Þar komi m. a. fram að sé ástæðu brotthvarfs að leita í vanefndum launa eða öðru broti vinnuveitanda gagnvart starfsmanni verði að meta í hverju tilviki hvort sú ástæða hafi verið nægjanleg svo starfsmanninum hafi verið heimilt að hverfa úr starfinu. Þá komi fram aðsú krafa sé almennt gerð að starfsmaður hafi áður áminnt vinnuveitanda fyrir brot eða vanefndir og gefið honum nokkurra daga frest til að kippa málum í liðinn.

Í ritinu Kröfuréttur frá 2011 komi m. a. fram að meginreglan um verulega vanefnd sem skilyrði riftunar styðjist m. a. við þau rök að riftun sé það úrræði við vanefnd gagnkvæms samnings sem hvað lengst gangi og valdið geti hvað mestri röskun á hagsmunum aðila. Í reglunni felist því nokkur vörn fyrir skuldara ef kröfuhafi ætlar að misnota þessa heimild af öðru tilefni, t. d. að samningur sé honum af einhverjum ástæðum óhagstæður. Mat á því hvort vanefnd teljist veruleg og veiti þar með rétt til riftunar byggist fyrst og fremst á heildarmati enda skorti almenna skráða lagareglu.

Sé litið til þessa máls þá liggi fyrir að fyrsti starfsdagur stefnanda hjá stefnda hafi verið 2. maí 2022. Þá þegar 6. júní 2002, sex dögum eftir mánaðamót og eftir rúman mánuð í starfi, sendi stefnandi stefnda tölvupóst þar sem hann einhliða rifti ráðningar-samningnum án viðvörunar. Í framhaldi hafi stefnandi ekki mætt til starfa hjá stefnda en þó boðist til að starfa áfram þar til að annar fengist í starfið eða til mánaðamóta. Af tölvupóstsamskiptum að dæma verði fyrirsvarsmaður stefnda ekki sakaður um samskiptaleysi og reyndi hann ítrekað að ná í stefnanda, sem hafi loks látið heyra í sér aftur 19. júní 2022 í tölvupósti þar sem hann upplýsi að hann hafi enn ekki fengið greitt og veitti greiðslufrest til 24. júní 2022. Við því bregðist fyrirsvarsmaður stefnda þá strax og stefnanda séu greidd laun fyrir maí 2022. Fyrir liggi af hálfu forsvarsmanns C að mistök hafi orðið við greiðslu launa til stefnanda. Launin hafi hins vegar verið greidd fyrir tilgreindan frest stefnanda. Vilji hafi ætíð verið hjá stefnda að greiða launin og ekki verði séð að fyrir hendi hafi verið ástæða hjá stefnanda til að efast um það og hann hefði getað fengið það staðfest, t. d. með símtali, strax um mánaðamótin.

Ekki sé því unnt að fallast á með stefnanda að um verulega vanefnd hafi verið að ræða á ráðningarsamningi milli aðila af hálfu stefnda. Að stefndi hafi ekki greitt laun sex dögum eftir mánaðamót verði vart talin slík vanefnd á greiðslu launa að það hafi heimilað stefnanda fyrirvaralausa riftun á ráðningarsamningi og brotthvarf úr vinnu. Sé það mat fyrirsvarsmanns stefnda að stefnanda hafi mátt vera kunnugt um hvernig launagreiðslum væri háttað hjá stefnda. Viðbrögð stefnanda hljóti að teljast óeðlileg og ekki í samræmi við eðlilegan samskiptamáta á milli launþega og launagreiðanda. Stefnandi hefði auðveldlega getað sett sig í samband við stefnda og óskað skýringa á því hvers vegna hann hefði ekki fengið greidd laun sex dögum eftir mánaðamót. Með ólögmætri athöfn, fyrirvaralausri riftun og brotthlaupi úr starfi, hafi stefnandi fyrirgert rétti til launa eða annarra greiðslna í uppsagnarfresti er tilgreindar séu í stefnu. Stefndi hafði ráðið stefnanda til starfa og gert ráð fyrir að ráðningarsamningurinn yrði efndur af beggja hálfu samkvæmt efni hans. Fremur sé hér um verulega vanefnd stefnanda að ræða, sem mætti ekki til vinnu, og hafi því bakað stefnanda fjárhagslegt tjón þar sem stefndi hafi þá þurft að kalla til annan starfsmann til að sinna verkefni stefnanda.

Vísist til tveggja dóma Hæstaréttar er varði hvenær vanefnd geti talist veruleg:

Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 153/2001 hafi t. d. ekki verið fallist á fyrirvaralausa riftun á vinnusamningi á grundvelli þess að vanefnd á endurskoðun launakjara hafi talist veruleg og starfsmaður hafi þar með fyrirgert rétti til launa á uppsagnarfresti. Sjá einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 233/2003 þar sem viðlíka mat hafi farið fram.

Í fyrirliggjandi ráðningarsamningi aðila sé vísað til kjarasamnings Brúar - félags stjórnenda um uppsagnarfrest. Þar komi fram undir sérákvæði að eftir einn mánuð í starfi sé uppsagnarfrestur þrír mánuðir. Hvergi sé getið að stefnandi eigi fimm mánaða uppsagnarfrest. Stefnandi hafi einungis unnið í um mánuð fyrir stefnda og eigi því í raun aðeins mánaðar uppsagnarfrest en geti þó aldrei krafist meira en þriggja mánaða. Þau áunnu réttindi stefnanda sem um geti í ráðningarsamningi og miðist við 10 ár séu önnur réttindi en uppsagnarfrestur því í ráðningarsamningnum sé sérstaklega tiltekið að uppsagnarfrestur sé þrír mánuðir eftir mánaðar starf. Í grein 10.1 í ráðningar-samningi komi fram að eftir eins mánaðar starf og til loka fyrsta starfsárs hjá sama vinnuveitanda skuli gagnkvæmur uppsagnarfrestur vera einn mánuður og úr því þrír mánuðir. Uppsögn skuli vera skrifleg og miðast við mánaðamót. Þetta sé í samræmi við ákvæði í ráðningarsamningi. Stefnandi geti því ekki farið fram á ríkari rétt en fram komi í ráðningarsamningi sé einhver réttur fyrir hendi. Krafa um greiðslu samkvæmt fimm mánaða uppsagnarfresti eigi ekki við rök að styðjast. Stefnandi hafi hætt störfum með ólögmætum hætti og eigi því í raun ekki rétt á launum í uppsagnarfresti.

Stefnandi hafi einhliða rift ráðningarsamningi sínum við stefnda með tilkynningu þess efnis 6. júní 2022. Í tölvupósti til stefnda 20. júní 2022 gefi stefnandi til kynna að hann muni grípa til innheimtuaðgerða verði laun ekki greidd 24. júní 2002. Launin hafi þá verið greidd samdægurs. Það sé svo ekki fyrr en með stefnu, 23. febrúar 2023, sem stefnandi krefjist vangoldinna launa í uppsagnarfresti, eða um átta mánuðum frá því hann rifti einhliða ráðningarsamningi. Fyrir hafi legið ráðningarsamningur aðila og megi ætla að stefnanda hafi verið kunnugt um mögulegan rétt sinn samkvæmt honum. Með vísan til þess tíma er liðið hafi verði því að telja að stefnandi hafi einnig fyrirgert rétti til frekari greiðslna frá stefnanda en hann hafi fengið 20. júní 2022 vegna tómlætis. Vísist þá til dóms Hæstaréttar í máli nr. 387/2017 og fræðaskrifa um efnið. Samkvæmt 36. gr. samningalaga sé heimilt að víkja samningi til hliðar í heild eða að hluta ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Verði að líta til þess að í ráðningarsamningi milli stefnanda og stefnda hafi verið gert ráð fyrir að stefnandi hefði þriggja mánaða uppsagnarfrest eftir mánuð í starfi. Sé litið til starfsreynslu stefnanda megi gera ráð fyrir því að honum mætti vera ljóst hvernig eðlileg samskipti á milli launþega og launagreiðanda gengju fyrir sig. Miðað við að stefnandi hafi aðeins starfað í mánuð á grunni ráðningarsambandsins, og hann svo rift því einhliða án viðvörunar og án þess að um verulega vanefnd stefnda hafi verið að ræða, verði að telja ósanngjarnt og í andstöðu við góða viðskiptavenju og samning aðila, að fara fram á það að fá greidd fimm mánaða laun í uppsagnarfresti. Með vísan til þess sem hér að framan greinir þá sé kröfu stefnanda um greiðslu miskabóta auk kröfu hans um vexti og dráttarvexti einnig mótmælt, enda eigi þær ekki við nein rök að styðjast. Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé gerð krafa um að dómkrafa stefnanda verði lækkuð verulega með vísan til framangreindra raka. Stefndi geri kröfu um að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun. Vísast sérstaklega til 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991 þar sem tiltekið sé að dæma megi gagnaðila til greiðslu málskostnaðar ef hann hefur haft uppi kröfur og staðhæfingar sem hann viti að séu rangar eða haldlausar. Þá vísist til almennra meginreglna vinnuréttar, kröfuréttar og samninga-réttar, lögfestra og ólögfestra, auk dómaframkvæmdar, til almennra reglna um tómlæti og til dómaframkvæmdar tengdrar tómlæti í vinnurétti. Þá vísist til 36. gr. samninga-laga og til laga nr. 91/1991, en um málskostnað vísist til 129.– 132. gr. þeirra laga.

Niðurstaða

Málavextir liggja hér í öllum megindráttum fyrir, en fyrir dómi gáfu aðilaskýrslu stefnandi, A, sem og forstjóri stefnda, D, auk þess sem að E, starfsmaður C, gaf skýrslu fyrir dómi sem vitni.

Kröfugerð stefnanda á hendur stefnda um ógreidd laun í uppsagnarfresti byggist hér óumdeilt á því að stefnanda hafi verið heimilt að rifta ráðningarsamningi aðila frá 5. og 6. apríl 2002 vegna verulegra vanefnda stefnda á útgreiðslu launa til stefnanda. Liggja tímabundnar vanefndir stefnda gagnvart stefnanda í formi greiðsludráttar í raun hér óumdeilt fyrir þar sem útgreiðsla umsaminna launa til stefnanda átti sér ekki stað fyrr en þann 20. júní 2022, en deilt er um það hvort réttur útborgunardagur launanna hafi átt að vera 1. júní 2022, sem stefnandi byggir á, eða 8. júní 2022, eins og stefndi heldur fram. Er réttum gjalddaga launa raunar að engu getið í umræddum ráðningar-samningi aðila. Þá virðist það vera nokkuð málum blandið hvenær stefnandi telur sig í raun hafa rift ráðningarsamningi málsaðila, þ. e. hvort það hafi verið þá þegar, 6. júní 2022, eða síðar, en sé tekið mið af málatilbúnaði stefnanda verður við það að miða að hann hafi í öllu falli ótvírætt rift ráðningarsambandinu á tímabilinu 6.– 19. júní 2022.

Almennt séð þá verður jafnan að telja allan verulegan drátt á útgreiðslu launa til starfsmanns af hálfu launagreiðanda til alvarlegra vanefnda í vinnuréttarsambandi. En sé tekið mið af öllu hér framangreindu sem og fyrirliggjandi gögnum í málinu telur dómurinn að jafnvel þótt miðað verði við réttan gjalddaga launa sem 1. hvers mánaðar og einhliða riftun ráðningarsamnings af hálfu stefnanda á tímabilinu 6.– 19. júní 2022 þá geti umræddur greiðsludráttur stefnda einn og sér ekki talist hafa falið í sér verulega vanefnd er heimilaði stefnanda einhliða riftun á vinnusambandinu eins og hér stóð á. Er þá þar einkum til þess að líta að þrátt fyrir ótvíræðar vanefndir stefnda í formi greiðsludráttar á launum stefnanda þá sýndi stefnandi að mati dómsins af sér fullmikla óbilgirni í fyrirliggjandi samskiptum aðila þar sem hann í fyrsta lagi boðar að því að er virðist riftun vinnuréttarsambandsins í tölvupósti til stefnda 6. júní 2022 eftir aðeins fimm daga greiðsludrátt miðað við hans eigin forsendur og fær þá þær skýringar frá fyrirsvarsmanni stefnda degi síðar að laun hjá félaginu séu jafnan greidd út þann 8. hvers mánaðar. Tekur þá síðan við sú óheppilega atburðarás að laun stefnanda eru ekki greidd út 8. júní 2022 eins og lofað hafði verið, vegna mistaka starfsmanna Csem sinntu launauppgjöri fyrir stefnda, heldur dróst það til 20. júní 2022 eftir að stefnandi hafði loks látið vita af því 19. júní 2022 að hann hefði enn engin laun fengið. En ekki verður þá séð að stefnandi hafi neinn reka gert að því á tímabilinu 8.– 18. júní 2022 að inna stefnda frekar eftir því hvers vegna honum hefðu ekki enn borist launin. Voru þau viðbrögð stefnanda að rifta ráðningarsamningi aðila þannig að mati dómsins úr hófi þrátt fyrir vanefndir í formi greiðsludráttar á launum sem stefndi bar ábyrgð á. Að öllu framangreindu virtu þá getur dómurinn því ekki fallist á það að stefnandi hafi axlað þá sönnunarbyrði sína í málinu að honum hafi þrátt fyrir óumdeildan drátt á útborgun launa til hans, eins og hér stóð á, verið stætt á því að rifta þannig einhliða ótímabundnum ráðningarsamningi sínum við stefnda sem hann þó óumdeilt gerði. Brestur þegar af þeim ástæðum grundvöllur fyrir kröfu stefnanda á hendur stefnda um laun í uppsagnarfresti. Ekki liggur hér annað fyrir en að gert hafi verið launauppgjör við stefnanda af hálfu stefnda fyrir þann tíma er hann óumdeilt sinnti starfinu. Ber því þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfu stefnanda um frekari launagreiðslur.

Að sama skapi þá telur dómurinn ótvírætt að stefnandi hafi í málatilbúnaði sínum ekki gert neinn fullnægjandi reka að því færa gild rök fyrir kröfu sinni um miskabætur af hálfu stefnda og verður því jafnframt að sýkna stefnda af þeirri dómkröfu stefnanda. Með hliðsjón af öllu hér framangreindu verður að mati dómsins ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður aðila hafi við svo búið sérstaka þýðingu eða að þær geti leitt hér til annarrar niðurstöðu, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Að öllu hér framangreindu virtu verður það því niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af fyrirliggjandi dómkröfum stefnanda í máli þessu.

Í ljósi atvika málsins þykir þó vera rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður. Mál þetta fluttu S-kk-nf D-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda en G-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, B, er sýknaður af dómkröfum stefnanda, A, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf