E-2587/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 30. júní sl., er höfðað með stefnu birtri 5. apríl 2007.

Stefnandi er Y-x-x B-x-x, Njálsgötu 30b, Reykjavík.

Stefndi er H-kk-nf M-kk-nf, Heiðarbrún 5, Bolungarvík.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 302.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. janúar 2006 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar og að málskostnaður verði í því tilviki látinn niður falla.

MÁLSATVIK

Hinn 24. ágúst 2005 keypti stefnandi bifreiðina Audi A4, með fastanúmerið PV-359, af stefnda. Bifreiðin hafði verið auglýst til sölu á Bílasölu Reykjavíkur sem hafði milligöngu um kaupin. í auglýsingu um bifreiðina, var eiginleikum hennar lýst og m.a. sérstaklega tilgreint að hún væri búin rafdrifnum sætum og Xenon aðalljósum. Stefnandi kveðst hafa gengið til kaupa á bifreiðinni í trausti þessara upplýsinga. Umsamið kaupverð var 2.100.000 krónur. Eftir kaupin kveður stefnandi hafa komið í ljós að bifreiðin hafi ekki haft ofangreinda eiginleika og auk þess hafi ítrekað komið upp bilanir sem virtust tengjast olíukerfi eða olíuljósi bifreiðarinnar sem urðu til þess að stefnandi hafi þurft að leggja út í kostnaðarsamar tilraunir til viðgerða með tilheyrandi fyrirhöfn og ónæði.

Stefnandi hafi verið mjög ósáttur við kaupin og fljótlega í kjölfarið gert tilraun til að selja bifreiðina aftur á sömu bílasölu og haft hafði milligöngu um söluna. Í þetta skipti hafi bifreiðin verið auglýst til sölu án þess að áskilja kosti sem ekki hafi í raun verið til staðar.

Með bréfum, dags. 16. nóvember 2005 og 2. desember sama árs, beindi stefnandi kröfum sínum að stefnda og leitaði sátta. Þar er meðal annars rakið að bifreiðin hafi ekki haft áskilda eiginleika, nánar tiltekið rafdrifin sæti og Xenon aðalljós. Einnig er vikið að því að bifreiðin hafi ítrekað þarfnast viðgerða vegna atriða sem ekki hafi verið upplýst um við kaupin. Því til stuðnings hafi fylgt afrit af skjölum frá bifreiðaverkstæði Heklu hf. varðandi þau skipti sem bifreiðin hafði komið til viðgerðar vegna olíuljóss í mælaborði. Engin viðbrögð hafi hins vegar borist frá stefnda.

Með bréfi dagsettu 13. júlí 2006 hafi enn verið rakin þau þrjú atriði sem stefnandi gerði athugasemdir við og boðnar sættir en stefnda að öðrum kosti tilkynnt um að ef sættir næðust ekki þá yrði dómkvaddur matsmaður til að meta meinta galla á bifreið stefnanda.

Með matsbeiðni, dags. 2. ágúst 2006, óskaði stefnandi eftir því við Héraðsdóm Reykjavíkur að dómkvaddur yrði óvilhallur matsmaður til að staðreyna tjón stefnanda af bifreiðaviðskiptunum. K-kk-nf G. T-kk-nf bifvélavirkjameistari var kvaddur til matsstarfans og er matsgerð hans dagsett 16. október 2006. Í niðurstöðum matsmanns kemur meðal annars fram að bilun sé í mælaborði bifreiðarinnar sem lýsi sér í því að filman sé mjög sennilega skemmd. Matsmaður taldi að kostnaður við að laga þessa bilun yrði 102.000 krónur. Matsmaður taldi einnig eðlilegt að stefnandi hafi ekki tekið eftir olíuljósi bifreiðarinnar við almenna skoðun á bifreiðinni fyrir kaupin. Þessu til stuðnings vísaði matsmaður til þess að ljósið hafi komið af og til og þess að í ástandsskoðun Frumherja, dags. 24. ágúst 2005, hafi ekki verið minnst á að olíuljós væri bilað. Matsmaður komst einnig að þeirri niðurstöðu að eðlilegur verðmunur á umræddri bifreið, eins og hún var við kaupin hinn 24. ágúst 2005, miðað við bifreið sömu tegundar, en með rafdrifnum sætum og Xenon aðalljósum væri u.þ.b. 200.000 krónur. Séu eðlilegar bætur því samtals 302.000 krónur.

MÁLSÁSTÆÐUR

Stefnandi byggir kröfu sína um afslátt á því að bifreiðin PV-359 hafi verið gölluð og að hún hafi ekki uppfyllt skilyrði um eiginleika og not sem kaupandi mátti ætlast til. Einnig hafi bifreiðina skort áskilda kosti sem tilgreindir hafi verið í auglýsingu áður en kaup gerðust.

Í fyrsta lagi sé byggt á því að bifreiðin PV-359 hafi verið haldin galla í skilningi 17. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 (kpl.) sem ekki var sök kaupanda, né stafaði af ástæðum sem hann varðaði. Gallinn hafi komið fram skömmu eftir kaup og ekkert sem bendi til annars en að gallinn hafi verið til staðar á kaupdegi. Um sé að ræða galla í mælaborði bifreiðarinnar þannig að olíuljós kvikni af og til þrátt fyrir að nóg olía sé á bifreiðinni. Ekkert sé getið um umrætt atriði í kaupsamningi aðila og því hafi stefnandi enga ástæðu til að ætla annað en að bifreiðin væri laus við galla.

Almennur fyrirvari í kaupsamningi um að „ökutækið [seljist] í núverandi ástandi sem kaupandi [hafi] kynnt sér og sætt sig við...“ geti ekki fyrirgert rétti stefnanda til að krefja stefnda um bætur vegna leyndra galla. Vísist í því sambandi til 19. gr. kaupalaga nr. 50/2000 þar sem segir að þótt söluhlutur sé seldur „í því ástandi sem hann er“ eða með öðrum áþekkum almennum fyrirvara teljist hann gallaður þegar hluturinn svari ekki til þeirra upplýsinga sem seljandi hafi gefið um hann, eiginleika hans eða not og ætla megi að þessi atriði hafi haft áhrif á það að kaup gerðust.

Stefnandi telur að ekki sé við vanrækslu hans sjálfs að sakast varðandi framangreindan galla, enda hafi matsmaður staðfest að ekki væri óeðlilegt að honum hafi yfirsést umrætt olíuljós í mælaborðinu við almenna skoðun fyrir kaupin. í matsgerð segi matsmaður: „ljósið kom af og til, og það er bilað, sem seljandi bifreiðar ber ábyrgð á.“ Að auki sé vísað til þess að bifreiðin hafi farið í ástandsskoðun hjá Frumherja hf. á kaupdegi og þar sé ekki minnst á að olíuljós sé bilað. Hafi því stefnandi á engan hátt getað gert sér grein fyrir gallanum.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að umrædda bifreið hafi skort áskilda kosti þar sem hún hafi ekki haft alla þá eiginleika sem lofað hefði verið í auglýsingu um hana. Bifreiðin hafi þar af leiðandi verið gölluð. Vísast í þessu sambandi til 17. og 18. gr. laga um lausafjárkaup. Í 18. gr. segi að reglur um galla gildi einnig þegar söluhlutur svari ekki til þeirra upplýsinga sem seljandi hafi við markaðssetningu eða á annan hátt gefið um hlutinn, eiginleika hans eða notkun og ætla megi að hafi haft áhrif á kaupin.

Í matsgerð hins dómkvadda matsmanns komi fram að eðlilegur afsláttur vegna þess að bifreiðin var ekki útbúin Xenon aðalljósum, rafdrifnum sætum og óbiluðu olíuljósi sé 302.000 krónur, sé miðað við verð bifreiðarinnar á afsalsdegi. Stefnandi krefjist einungis þessarar fjárhæðar þrátt fyrir mikið umstang, óhagræði og kostnað tengdu framangreindum annmörkum á bifreiðinni, umfram það sem stefnufjárhæðinni nemi. Þá sé aðeins krafist dráttarvaxta frá því mánuður var liðinn frá kröfubréfinu 2. desember 2005. Sé því örugglega ekki verið að ofkrefja stefnda í málinu.

Stefnandi byggir kröfu sína um afslátt af kaupverði bifreiðarinnar á lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum IV. og V. kafla. Að auki vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar.

Krafa um dráttarvexti styðst m.a. við 5. og 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um höfuðstólsfærslu áfallinna dráttarvaxta styðst við 12. gr. sömu laga. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um virðisaukaskatt á málskostnað styðst við lög um virðisaukaskatt nr. 50/1988, þar sem lögmönnum er gert skylt að skila virðisaukaskatti af þjónustu sinni. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og verður því að skaðleysisástæðum að gera kröfu um virðisaukaskatt úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísast til 37 gr. laga númer 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að það sé með öllu ósannað að meintur galli í ljósi í mælaborði bifreiðarinnar hafi verið fyrir hendi þegar afhending bifreiðarinnar átti sér stað. Þá telur stefndi að þó það teldist sannað þá geti stefndi ekki borið ábyrgð á slíkum leyndum galla í notaðri bifreið. Hér sé um kaup á notuðum bíl að ræða og að bilun sem gæti skoðast sem galli í nýjum bíl teljist að jafnaði ekki vera það í notuðum bíl. Verði að horfa til þess að um ákveðið slit sé að ræða á notuðum bílum sem kaupandi taki áhættuna af og þurfi sjálfur að bera.

Stefndi bendir á að við söluna hafi legið fyrir ástandsskýrsla Frumherja hf. sem ekkert hafi sagt um bilun í ljósi í mælaborði bifreiðarinnar. Þá bendir stefndi á að við mat á galla beri að miða við það tímamark þegar áhættan af söluhlut flyst yfir til kaupanda, jafnvel þótt gallinn komi ekki fram fyrr en síðar, sbr. 21. gr. laga nr. 50/2000. Áhættuskiptin við kaupin hafi verið hinn 24. ágúst 2005 þegar afhending bifreiðarinnar fór fram og verði að meta ástand bifreiðarinnar á þeim tímapunkti en stefndi telur að bifreiðin hafi ekki verið haldin neinum galla á þeim degi.

Stefndi bendir einnig á að bilun í ljósaborði notaðar bifreiðar getur komið fram hvenær sem er og að matsskýrslan staðfesti ekki með nokkrum hætti einhvern galla sem hafi verið fyrir hendi þegar bíllinn var seldur og afhentur stefhanda.

Þá bendir stefndi á að bifreiðin hafi verið til athugunar hjá Bílaverkstæði Heklu hf. hinn 6. september 2005 vegna meintrar olíubrennslu. Niðurstaða þessarar athugunar hafi verið að ekki hafi verið um olíubrennslu ræða en ákveðið hafi verið að skipta um olíuhæðarrofa, olíu og olíusíu á vél. Stefndi hafi greitt þennan viðgerðarkostnað. Þá komi fram að við þetta tækifæri hafi verið lesið úr stjórnboxum bifreiðarinnar og engin bilun hafi verið inni og að bifreiðinni hafi verið reynsluekið og ekkert óeðlilegt hafi komið fram.

Einnig byggir stefndi á því að stefnandi hafi kynnt sér ástand bifreiðarinnar fyrir kaupin og vísar stefndi í því sambandi til almenns fyrirvara á afsali, þar sem segi að bifreiðin sé seld í núverandi ástandi sem kaupandi hafi kynnt sér og sætt sig við.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í öðru lagi á því að það hafi verið augljóst við skoðun bifreiðarinnar að sætin væru ekki rafdrifin og að bifreiðin hefði ekki Xenon aðalljós. Stefndi telur að gera verði þá kröfu til aðila sem hefur það sem ákvörðunarástæðu fyrir kaupum á bifreið að ákveðnir fylgihlutir séu fyrir hendi að hann athugi það sérstaklega að þeir séu til staðar. Sérstaklega eigi þetta við þegar eins auðvelt hafi verið að staðreynda tilvist fylgihlutanna og verið hafi í þessu tilviki. Stefndi telur að það sé alfarið á ábyrgð stefnanda að hann hafi ekki sinnt skoðunarskyldu sinni samkvæmt lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000 sem skyldi. Þá telur stefndi að stefnandi hafi ekki getað treyst því sem fram kom á auglýsingaskilti bílasölunnar án nánari athugunar og bendir á að umræddir fylgihlutir hafi ekki verið í upptalningu yfir fylgihluti í afsali.

Þá bendir stefndi á að Bílasala Reykjavíkur - Maxie ehf. hafi alfarið séð um sölu bifreiðarinnar. Stefndi hafi sett bílinn í sölu hjá bílasölunni með nauðsynlegum upplýsingum og fylgigögnum. Stefndi hafi gefið bílasölunni umboð til sölumeðferðar og frágangs ef af sölu yrði. Stefndi hafnar því með öllu að hann beri ábyrgð á röngum upplýsingum sem sölumaður bílasölunnar hafi gefið á auglýsingaspjaldi því sem hengt var í bifreiðina á söluplaninu. Þá bendir stefndi á að stefnandi hafi fengið útgefið gjafsóknarleyfi hinn 19. febrúar 2007 til að höfða mál á hendur stefnda og Bílasölu Reykjavíkur - Maxie ehf. Þrátt fyrir það valdi stefnandi að höfða málið aðeins á hendur stefnda. Stefndi hefur sent bílasölunni afrit greinargerðar þessarar og tilkynningu um málareksturinn í ábyrgðarpósti.

Loks bendir stefndi á að samkvæmt 2. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, geti kaupandi ekki borið fyrir sig neina þá galla á söluhlut sem hann hefði átt að sjá við rannsókn á hlutnum áður en kaup gerðust. Ákvæðið hefur verið skýrt þannig að seljandi beri ábyrgð á leyndum göllum en kaupandi á augljósum göllum. Augljósir eru þeir gallar taldir sem kaupandi hefði átt að geta séð við skoðun sem hann gerði eða ætlast mátti til að hann gerði. Þá er það grundvallarregla að sá sem fullyrðir að söluhlutur sé gallaður þarf að leiða gallann í ljós. Stefndi telur að stefnandi hafi ekki tekist með nokkrum hætti að sanna að bifreiðin hafi verið gölluð í skilningi laga nr. 50/2000.

Til stuðnings varakröfu stefnda um að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar er vísað til allra framangreindra málsástæðna. Þá er vísað til þess að samkvæmt matsgerð voru ný Xenon aðalljós í bifreiðinni á matsdegi og að stefnandi hafi fengið þau erlendis frá. Stefndi telur að upplýsingar um kostnað ljósanna skipti máli þegar fjárhæð afsláttarins er ákveðinn og skorar á stefnanda að upplýsa hvað hann greiddi fyrir umrædd ljós og uppsetningu þeirra.

Loks mótmælir stefndi kröfu um dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Lagatilvísanir:

Stefndi vísar til meginreglna samninga- og kröfuréttarins og ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Stefndi reisir málskostnaðarkröfu sína á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

NIÐURSTAÐA

Stefnandi heldur því fram að við afhendingu bifreiðarinnar hljóti að hafa verið fyrir hendi galli í svonefndri filmu í mælaborði bifreiðarinnar sem dómkvaddur matsmaður telji að kosti 102.000 krónur að bæta úr. Galli þessi lýsi sér í því að olíuljós kviknaði að tilefnislausu.

Stefnandi ber sönnunarbyrði um það að galli þessi hafi verið fyrir hendi er hann fékk bifreiðina afhenta. Fram kom hjá matsmanni í skýrslu hans fyrir dómi að bilun af þessu tagi geti komið fram hvenær sem er. Þrátt fyrir þá skoðun matsmanns að seljandi beri ábyrgð á þessum galla og að fljótlega eftir afhendingu hafi hans orðið vart verður ekki fallist á það með stefnanda að sýnt sé fram á það að galli þessi hafi verið fyrir hendi er hann fékk bifreiðina afhenta og er þessum kröfulið stefnanda því hafnað.

Fyrir liggur að í auglýsingu sem fylgdi bifreiðinni var sérstaklega tilgreint að bifreiðin væri búin rafdrifnum sætum og Xenon aðalljósum. Hvorugt reyndist til staðar er stefnandi fékk bifreiðina afhenta og skorti hið selda því þá eiginleika sem kaupandi mátti ætla að það hefði. Stefndi ber sem seljandi ábyrgð á því að þessir kostir voru ekki fyrir hendi enda þótt bílasala sú sem annaðist söluna fyrir hann samkvæmt sérstöku umboði frá stefnda kunni að hafa gefið upplýsingar um þetta án vilja eða vitundar stefnda. Fram kom í skýrslu matsmanns fyrir dómi að það sæist ekki við venjulega skoðun hvort Xenon ljós væru á bifreiðinni eða ekki. Hins vegar er til þess að líta að stefnandi hefði mátt átta sig á því við skoðun bifreiðarinnar að sæti voru ekki rafdrifin. Þykir stefnanda því bera afsláttur vegna þess að umrædd ljós fylgdu ekki bifreiðinni.

Afsláttur til stefnanda verður metinn að álitum og telst hæfilega ákveðinn 120.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Stefnandi hefur fengið gjafsóknarleyfi og greiðist allur málskostnaður hans úr ríkissjóði þ.e. þóknun lögmanns hans 350.000 krónur að viðbættum virðisaukaskatti 85.750 krónum og matskostnaður að fjárhæð 109.252 krónur eða samtals 545.002 krónur.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

DÓMSORÐ

Stefndi, H-kk-nf M-kk-nf, greiði stefnanda, Y-x-x B-x-x, 120.000 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. janúar 2006 til greiðsludags.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda samtals 545.002 krónur greiðist úr ríkissjóði.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

A-x-x V. M-kk-nf