E-4106/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 16. mars sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Íslandsbanka hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík, á hendur Basalti ehf., Skólavörðustíg 25a, Reykjavík, með stefnu birtri 10. maí 2010.

Stefnandi gerir aðallega þá dómkröfu að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 69.841.243 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 69.841.243 kr., frá 20. febrúar 2010 til greiðsludags.

Til vara er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 57.639.055 japönsk jen (JPY), ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, af 57.639.055 JPY, frá 20. febrúar 2009 til greiðsludags.

Loks er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins auk virðisaukaskatts af málskostnaði.

Stefndi gerir aðallega þá kröfu að hann verði sýknaður af dómkröfum stefnanda að svo stöddu en til vara að þær verði lækkaðar verulega.

Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að skaðlausu samkvæmt mati réttarins, þ.m.t. kostnaðar af greiðslu virðisaukaskatts af þóknun lögmanns stefnda.

Málavextir

Þann 21. nóvember 2007 var af hálfu stefnda gefið út skuldabréf sem ber yfirskriftina „Skuldabréf í erlendum gjaldmiðlum“. Í bréfinu viðurkennir stefndi að skulda stefnanda eftirfarandi erlendar fjárhæðir eða jafngildi þeirra í öðrum erlendum myntum eða mynteiningum, sem birtar eru í almennri gengistöflu Glitnis banka hf., eða í íslenskum krónum, 57.099.353 JPY, jafnvirði í íslenskum krónum þann 4. október 2007, 30.000.000 kr. Í 3. tl. í skilmálum bréfsins segir að af höfuðstól skuldar eins og hann er á hverjum tíma beri að greiða breytilega vexti sem breytast á gjalddögum skuldarinnar. Í bréfinu segir að fyrsta vaxtatímabil sé undanskilið og þá skuli greiðast vextir, Libor JPY 0,91625. Einnig kemur fram að fast vaxtaálag sé Libor 2,8, Euribor 2,8 og Reibor 2,8, vegnir meðalvextir 3,71625%. Í bréfinu kemur fram að lánið bar að greiða með 96 afborgunum á þriggja mánaða fresti, í fyrsta sinn 20. febrúar 2008, auk fjögurra vaxtagjalddaga á þriggja mánaða fresti, í fyrsta sinn 20. febrúar 2008. Vexti bar að öðru leyti að greiða á sömu gjalddögum og afborganir.

Skilmálum skuldabréfsins var breytt þann 11. desember 2008 á þann veg að framvegis skyldi greiða með tveimur vaxtagjalddögum á þriggja mánaða fresti, í fyrsta sinn 20. febrúar 2009, og með 96 afborgunum á þriggja mánaða fresti, í fyrsta sinn þann 20. ágúst 2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að í skilmálum skuldabréfsins sé kveðið svo á að verði vanskil á greiðslu afborgana eða vaxta af skuldabréfinu eða aðrar vanefndir sé lánveitanda heimilt að fella alla skuldina í gjalddaga fyrirvararlaust og án uppsagnar. Ennfremur að lánveitanda sé heimilt að umreikna skuldina í íslenskar krónur í lok gjaldfellingardags miðað við skráð sölugengi lánveitanda á þeim myntum sem skuldin samanstendur af. Einnig sé kveðið á um að greiða beri dráttarvexti af gjaldfallinni eða gjaldfelldri fjárhæð í samræmi við ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma.

Skuldabréf þetta hafi verið í vanskilum frá 20. febrúar 2009 og var það gjaldfellt og eftirstöðvar bréfsins uppreiknaðar miðað við þann dag í samræmi við 10. gr. í skilmálum bréfsins, vegna vanskila. Stefnufjárhæðin sé þannig fundin að þann 20. febrúar 2009, á gjaldfellingardegi skuldabréfsins, voru eftirstöðvar þess færðar yfir í íslenskar krónur, sbr. heimild í 10. gr. skuldabréfsins, en á þeim degi voru eftirstöðvar 57.099.353 JPY. Gengi JPY á gjaldfellingardegi var 1,2117. Uppreiknaðar eftirstöðvar þess leggs í íslenskar krónur eru því 69.187.286 kr., auk áfallinna vaxta og kostnaðar 539.702 JPY, umreiknað 653.957 kr. Heildareftirstöðvar skuldabréfsins voru því við gjaldfellingu 69.841.243 kr. sem sé stefnufjárhæð málsins.

Varakrafa stefnanda um greiðslu skuldar að fjárhæð 57.639.054 JPY, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, 57.639.055 JPY, frá 20. febrúar 2009 til greiðsludags, er þannig fundin að eftirstöðvar lánsins á gjaldfellingardegi voru 57.099.353 JPY þar sem aldrei hafði verið greitt inn á höfuðstól upphaflegs láns. Áfallnir vextir frá síðasta greidda vaxtagjalddaga ásamt kostnaði voru 539.702 JPY. Heildareftirstöðvar skuldabréfsins í JPY voru því við gjaldfellingu 57.639.055 sem sé stefnufjárhæð í varakröfu.

Krafa um dráttarvexti samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 byggist á 10. gr. í skilmálum skuldabréfsins sem kveður á um að við vanskil beri að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni eða gjaldfelldri fjárhæð í samræmi við ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálag, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

Allar tilraunir til innheimtu skuldarinnar hafa reynst árangurslausar. Stefnandi byggir kröfu sína um greiðslu skuldabréfsins á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga.

Dráttarvaxtakrafa byggist á III. kafla laga nr. 38/2001, einkum 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Málskostnaðarkrafa styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, þar sem lögmönnum er gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni, en samkvæmt 10. tl. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 er stefnandi ekki virðisaukaskattskyldur. Því ber honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Um varnarþing vísast til 33. gr. l. nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi, Íslandsbanki hf., hefur höfðað mál þetta til innheimtu á skuld, sem tengdist fjármögnun á íbúðarhúsnæði að Brautarholti 2 í Reykjavík. Um sé að ræða gengistryggt lán eða myntkörfulán, sem svo séu kölluð, þar sem lánsfjárhæð var greidd út í íslenskum krónum, lán voru innheimt í innlendri mynt, en höfuðstóll breyttist til samræmis við gengisbreytingar á erlendum myntum.

Stefndi fór ekki varhluta af banka- og gengishruninu á árinu 2008 og varð fyrir þungu fjárhagslegu höggi. Stefndi væntir þess að ná heildarsamkomulagi við stefnanda um skuldaskil. Við mat á réttindum og skyldum félaganna beri að taka tillit til þess að stefnandi er fjármálafyrirtæki, sem starfar samkvæmt lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og ber ríkar skyldur gagnvart viðskiptavinum sínum, þ.m.t. lántakendum hjá bankanum. Hið sama gilti um Glitni banka hf. áður en eignir, þ.m.t. krafan sem mál þetta er risið út af, var framseld nýja bankanum, samkvæmt nánari ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um ráðstöfun eigna og skulda Glitnis banka hf. til Nýja Glitnis banka hf. frá því í október 2008. Stefnandi eignast ekki ríkari rétt gagnvart stefnda heldur en Glitnir banki hf. átti.

Allt frá því á árinu 2008 hefur verið lagaleg óvissa um hvernig skuli farið með lán einstaklinga og fyrirtækja, sem ýmist eru sögð gengistryggð eða erlend lán þrátt fyrir að lánin hafi verið greidd út í íslenskum krónum og innheimt í þeirri mynt. Íslensku lánastofnanirnar héldu því fram, og nutu stuðnings íslenskra stjórnvalda til þess arna, að lánin væru lögleg og að þau bæri að endurgreiða samkvæmt lánsskilmálum, eins og lánastofnanirnar túlkuðu þá. Lánþegar bentu á móti á að gengistrygging íslenskra lána væri óheimil, samkvæmt ákvæðum 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Lánþegar bentu á fleiri atriði máli sínu til stuðnings og að forsendur fyrir téðum lánasamningum væru brostnar vegna gjaldeyrishrunsins, sem íslensku lánastofnanirnar hafi borið mikla ábyrgð á. Hvað sem líði heiti þessara samninga hafi þeir verið ógn við fjármálastöðugleika í landinu. Í dag eru afleiðingarnar komnar fram. Umtalsverður hluti þjóðarinnar hefur setið uppi með skuldir að nafninu til langt umfram það sem ráðið verður við og ráð var fyrir gert. Stjórnvöld hafa lagt hart að lánastofnunum að fara varlega í innheimtu, að þau sýni fyllstu sanngirni og að leitað verði tiltækra leiða til að ráða bót á greiðsluvanda fólks.

Stefndi byggir á því að aðgerðir stefnanda til innheimtu kröfunnar á hendur stefnda hafi verið ólögmætar. Áður en mál verði höfðað beri honum að endurreikna kröfuna og ganga til samnings við stefnda um uppgjör á réttum forsendum. Greinargerðaskilum í þessu máli hefur verið frestað um lengri tíma. Stefndi gekk út frá því að stefnandi notaði tímann til að endurskoða afstöðu sína til málsóknarinnar, í ljósi dómafordæma sem hafa gengið og beðið var eftir, og aðgerða stjórnvalda gegn skuldavanda heimila og fyrirtækja. Þær væntingar hafa ekki gengið eftir. Skrifast það bæði á stjórnvöld og stefnanda, þar sem tekið hefur mun lengri tíma en reiknað var með að komast að niðurstöðu um uppgjör lána eins og hér er um að tefla.

Stefndi byggir á því að lánssamningurinn, sem krafa stefnanda er grundvölluð á, hafi í raun réttri verið krónulán, gengistryggt miðað við gengi erlendra mynta. Umrædd fjármögnun tengdist fasteign hér á landi og hafði ekkert með erlendar myntir að gera. Samningurinn falli undir lög nr. 38/2001, en þau heimila ekki að lán í íslenskum krónum séu verðtryggð með því að binda þau við gengi erlendra gjaldmiðla. Hækkun stefnanda á höfuðstóli lánsins er því í andstöðu við fyrirmæli laganna og ekki skuldbindandi fyrir stefnda, sbr. 14. gr. fyrrnefndra laga og fordæmi Hæstaréttar í máli nr. 153/2010. Á bls. 7 og 8 í dómnum er ítarlegur rökstuðningur um þetta atriði. Sérstaklega er byggt á því að líta verði til efnis lánssamningsins, forsendna og þarfa stefnda er lánið var veitt, en allt byggðist það á því að stefndi þurfti krónulán til nota hér á landi. Búningur lánsins er ekki aðalatriði, en hann var alfarið ákveðinn af stefnanda. Skilmálarnir voru staðlaðir, samdir af lögfræðingum bankans. Allan vafa um efni samningsins ber að dæma stefnda í hag og hvers kyns vanefndaúrræði af hálfu stefnanda, á grundvelli rangs útreiknings hans á fjárhæð kröfu, séu ógild.

Krafa stefnanda er rangrar fjárhæðar og stefnanda ber að endurreikna hana með tilliti til ákvæðis 14. gr. laga nr. 38/2001 og áðurnefnds fordæmis Hæstaréttar. Lækka beri kröfuna þannig að hún svari til upphaflegs höfuðstóls, að teknu tilliti til vaxta og innborgana á lánið. Sóknaraðili hefur lýst því yfir opinberlega að hann vinni að endurútreikningi á gengistryggðum lánum, en sú vinna hefur ekki skilað sér í þetta mál. Stefnandi skorar á stefnda að leggja fram endurútreikning lánsins og leggja með því grundvöll að sátt í málinu.

Til viðbótar, fari svo að virðulegur dómur telji að fyrrnefnt fordæmi Hæstaréttar eigi ekki við um kröfu stefnanda, byggir stefndi á því að sama niðurstaða leiði af því að forsendur fyrir erlendri gengisviðmiðun hafi algerlega brostið við gjaldeyrishrunið sem hér varð haustið 2008. Það hafi ekki verið séð fyrir er lánið var tekið. Um þessar mundir séu að koma fram upplýsingar um að alþjóðlegir fjármagnsmarkaðir hafi lokað fyrir Glitni banka hf. og hina íslensku bankana jafnvel á árinu 2007, og að frá þeim tíma hafi íslensku bankarnir þurft að setja eignir sínar að veði til tryggingar erlendum skuldum. Óvarlegir viðskiptahættir bankanna og gengdarlaus lán Seðlabanka Íslands til þeirra í íslenskum krónum, sem í raun réttri voru þrautavaralán, þótt þau hafi verið sett í búning veðlána, voru helstu orsakavaldarnir að hruni íslensku krónunnar. Á því verði stefnandi að bera ábyrgð gagnvart stefnda. Stefndi byggir á því að breyta beri lánssamningi aðila á þann veg að ekki verði fallist á höfuðstólshækkun lánsins miðað við jafnvirði í íslenskum krónum, frá því sem var í upphafi, vegna þessara atvika. Vísast bæði til 36. gr. laga nr. 7/1936 og óskráðra reglna um brostnar forsendur samninga.

Dráttarvaxtakröfu stefnanda er sérstaklega mótmælt. Hún er órökstudd og stefnandi hefur ekki enn sett fram kröfu miðað við réttar forsendur. Málskostnaðarkrafa er gerð með stoð í 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Lán það sem hér er deilt um var upphaflega veitt af Glitni banka hf. sem nú eftir ákvörðun fjármálaeftirlitsins frá 14. október 2008 er Íslandsbanki hf., kt. 491008-0160. Í 1. gr. ákvörðunarinnar segir að öllum eignum Glitnis banka hf., hverju nafni sem þær nefnast, svo sem fasteignum lausafé, reiðufé, eignarhlutum í öðrum félögum og kröfuréttindum, sé þegar í stað ráðstafað til Nýja Glitnis banka hf., sem síðar varð Íslandsbanki hf. Ákvörðunin var tekin með heimild í 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008 um fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl.

Stefndi byggir á því að lánssamningurinn, sem krafa stefnanda er grundvölluð á, hafi í raun verið krónulán, gengistryggt miðað við gengi erlendrar myntar og sé því í andstöðu við lög nr. 38/2001. Hækkun stefnanda á höfuðstól lánsins sé í andstöðu við fyrirmæli laganna og ekki skuldbindandi fyrir stefnda, sbr. 14. gr. laganna og fordæmi Hæstaréttar í máli nr. 153/2010. Í dómnum sé sérstaklega byggt á því að líta verði til efnis lánssamningsins, forsendna og þarfa stefnda er lánið var veitt, en allt byggðist það á því að stefndi þurfti krónulán til þarfa hér á landi. Búningur lánsins er ekki aðalatriði, en hann var alfarið ákveðinn af stefnanda. Skilmálarnir voru staðlaðir, samdir af lögfræðingum bankans. Allan vafa um efni samningsins ber að dæma stefnda í hag og hvers kyns vanefndaúrræði af hálfu stefnanda, á grundvelli rangs útreiknings hans á fjárhæð kröfu, séu ógild.

Stefndi byggir á því að krafa stefnanda sé rangrar fjárhæðar og stefnanda beri að endurreikna hana með tilliti til ákvæðis 14. gr. laga nr. 38/2001 og áðurnefnds fordæmis Hæstaréttar. Lækka beri kröfuna þannig að hún svari til upphaflegs höfuðstóls, að teknu tilliti til vaxta og innborgana á lánið.

Í dómum Hæstaréttar í málum nr. 92/2010 og 153/2010 frá 16. júní 2010 kemur fram að lánveitingar í erlendum gjaldmiðlum fari ekki í bága við lög nr. 38/2001.

Hér er til úrlausnar hvort lán stefnda teljist vera gengistryggt og í íslenskum krónum eða í erlendum gjaldmiðlum. Af dómum Hæstaréttar í málum nr. 551/2011 og 552/2011 má ráða að við úrlausn á ofangreindu beri aðallega að líta til forms og meginefnis þeirra gerninga sem liggja til grundvallar skuldbindingunni og skipti þar einkum máli hvernig sjálf skuldbindingin er tilgreind í þeim.

Dómar Hæstaréttar í málum nr. 520/2011, 551/2011, 552/2011, 92/2010, 153/2010, 603/2010, 604/2010, 30/2011, 31/2011 og 155/2011 eru ekki fordæmi fyrir því að skuldbinding sú sem hér er um deilt teljist vera ólögmæt. Í þessum málum var afmörkun á skuldbindingum ekki tilgreind í erlendum gjaldmiðlum heldur ýmist tilteknar fjárhæðir í íslenskum krónum og jafnvirði fjárhæða í íslenskum krónum sem skiptust eftir ákveðnum hlutföllum í tvo eða fleiri gjaldmiðla. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 120/2011 kemur fram að af samningi hafi verið ráðið að umdeilt lán hefði að öllu leyti verið veitt í íslenskum krónum en helmingur þess gengistryggður eftir gengi erlendra gjaldmiðla. Ákvæði lánssamningsins sem tengdu hluta lánsins við erlenda gjaldmiðla voru talin vera í andstöðu við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og skuldbundu því lántakanda ekki. Litið var svo á að lánið skyldi bera vexti í samræmi við ákvæði samningsins sem kváðu á um hæð vaxta þess hluta lánsins sem var í íslenskum krónum.

Skuldabréf það sem mál þetta grundvallast á ber yfirskriftina „Skuldabréf í erlendum gjaldmiðlum“ og þar viðurkennir stefndi að skulda stefnanda tilgreinda fjárhæð í erlendum gjaldmiðli eða jafngildi þess í öðrum erlendum myntum eða mynteiningum, eða í íslenskum krónum, 57.099.353 JPY, jafnvirði í íslenskum krónum þann 4. október 2007, 30.000.000 kr.

Í 3. tl. í skilmálum bréfsins segir að af höfuðstól skuldar eins og hann er á hverjum tíma beri að greiða breytilega vexti sem breytast á gjalddögum skuldarinnar, þ.e. í upphafi hvers vaxtatímabils, en haldast óbreyttir innan hvers tímabils. Í bréfinu segir að fyrsta vaxtatímabil sé undanskilið og þá skuli greiðast vextir, Libor JPY 0,91625. Einnig kemur fram í bréfinu að fast vaxtaálag sé Libor 2,8, Euribor 2,8 og Reibor 2,8, vegnir meðalvextir 3,71625%.

Í dómum Hæstaréttar í málum nr. 551/2011 og 552/2011 er það lagt til grundvallar niðurstöðu réttarins að heiti þess samnings sem lá til grundvallar skuldbindingunni bar með sér að um væri að ræða skuldbindingu í erlendri mynt og sem þar hafi verið nákvæmlega tilgreind í hinum erlenda gjaldmiðli þótt vísað væri til jafnvirðis hennar í íslenskum krónum. Í dómunum er það rakið að sá munur sé á því máli sem þar er til úrlausnar og dómum réttarins frá 16. júní 2010, þar sem talið var ólögmætt að gengistryggja lán í íslenskum krónum, að þær skuldbindingar sem þar var krafist efnda á voru ekki tilgreindar í erlendum gjaldmiðlum, heldur ýmist tilteknar sem fjárhæðir í íslenskum krónum eða jafnvirði fjárhæða í íslenskum krónum er skiptast skyldu eftir ákveðnum hlutföllum í tvær eða fleiri erlendar myntir.

Í þeim dómum sem fallið hafa í Hæstarétti hefur það ekki verið talið hafa úrslitaáhrif á niðurstöðu réttarins hvað það varðar hvort skuldbinding teljist vera í erlendum gjaldmiðli eða íslenskum krónum að lántakandi hafi raunverulega móttekið íslenskar krónur þegar lánið var tekið en ekki hina erlendu mynt. Er það mat dómarans að sú staðreynd að stefndi tók við lánsfjárhæðinni í íslenskum krónum breyti ekki niðurstöðunni enda hefur það eitt og sér ekki áhrif á innihald samningsins og þær skuldbindingar sem hann gekkst undir.

Með þeim sömu rökum og hér að ofan hafa verið rakin er það mat dómarans að sú skuldbinding sem hér er um deilt hafi verið í erlendri mynt. Heiti skjalsins ber það skýrt með sér, svo og tilgreining fjárhæðar í japönskum jenum. Einungis er vísað til þess eftir að fjárhæðin er tilgreind í japönskum jenum að það væri jafnvirði í íslenskum krónum þann 4. október 2007.

Stefndi byggir á því að telji dómurinn að ekki sé um óheimilt gengistryggt lán að ræða þá beri að líta til 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936. Telur hann að forsendur gengisviðmiðunar hafi algjörlega brostið við gjaldeyrishrunið haustið 2008 og það hafi ekki verið séð fyrir þegar lánið var tekið. Um þessar mundir séu að koma fram upplýsingar um að alþjóðlegir fjármagnsmarkaðir hafi lokað fyrir Glitni banka hf. og hina íslensku bankana jafnvel á árinu 2007 og að frá þeim tíma hafi íslensku bankarnir þurft að setja eignir sínar að veði til tryggingar erlendum skuldum. Óvarlegir viðskiptahættir bankanna og gengdarlaus lán Seðlabanka Íslands til þeirra í íslenskum krónum, sem í raun réttri voru þrautavaralán þótt þau hafi verið sett í búning veðlána, hafi verið helstu orsakavaldarnir að hruni íslensku krónunnar. Á því verði stefnandi að bera ábyrgð gagnvart stefnda. Stefndi byggir á því að breyta beri lánssamningi aðila á þann veg að ekki verði fallist á höfuðstólshækkun lánsins miðað við jafnvirði í íslenskum krónum, frá því sem var í upphafi, vegna þessara atvika. Vísast bæði til 36. gr. laga nr. 7/1936 og óskráðra reglna um brostnar forsendur samninga.

Samkvæmt ofangreindri 36. gr. verður samningi vikið til hliðar í heild eða að hluta ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Við það mat skuli líta til efnis samnings, stöðu samningsaðilja, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til.

Stefndi byggir á því að athafnir stjórnenda Glitnis hf. hafi haft bein áhrif á gengi íslensku krónunnar og þar með skuldbindingar sínar. Fyrir liggur að m.a. hjá embætti sérstaks saksóknara eru til rannsóknar athafnir helstu stjórnenda hinna föllnu banka í aðdraganda hrunsins. Ekki eru forsendur til að slá ofangreindu föstu á grundvelli þess málatilbúnaðar sem hér liggur fyrir.

Þau svokölluðu gengislánamál sem undanfarið hafa verið til úrlausnar fyrir íslenskum dómstólum grundvallast á skuldabréfum/lánum sem eru samsett af mismunandi gjaldmiðlum og byggð upp á mismundi hátt eins og hér að ofan hefur verið rakið. Ekki er um það vafi að ætlun stefnda var að skuldbindingin yrði bundin gengi erlendra gjaldmiðla en vinsældir slíkra skuldbindinga mátti rekja til þess hversu hagstæðar þær höfðu almennt verið fyrir lántakendur. Af hálfu málsaðila hefur ekki verið sýnt fram á hvað varð til þess að ákveðið var að hafa það form á lánveitingunni sem áður hefur verið lýst að öðru leyti en því að stefndi byggir á því að um sé að ræða staðlaða skilmála sem samdir voru af starfsmönnum bankans.

Með hliðsjón af ofangreindu verður ekki vikið til hliðar þeirri skuldbindingu sem stefndi gekkst á undir.

Eins og rakið hefur verið er stefnufjárhæðin þannig fundin að þann 20. febrúar 2009, á gjaldfellingardegi skuldabréfsins, voru eftirstöðvar þess færðar yfir í íslenskar krónur, sbr. heimild í 10. tl. skuldabréfsins, en á þeim degi voru eftirstöðvar 57.099.353 JPY. Gengi JPY á gjaldfellingardegi var 1,2117. Uppreiknaðar eftirstöðvar þess leggs í íslenskar krónur eru því 69.187.286 kr., auk áfallinna vaxta og kostnaðar 539.702 JPY, umreiknað 653.957 kr. Heildareftirstöðvar skuldabréfsins voru því við gjaldfellingu 69.841.243 kr. sem sé stefnufjárhæð málsins.

Með hliðsjón af ofangreindu ber að taka til greina aðalkröfu stefnanda og er stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 69.841.243 kr. Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefndi verði dæmdur til greiðslu dráttarvaxta samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 20. febrúar 2009 til greiðsludags. Nefnd vísun til III. kafla laga 38/2001 hefur af hálfu Hæstaréttar verið talin vera nægileg tilgreining vegna dráttarvaxtakröfu, sbr. t.d. dóm Hæstaréttar í máli nr. 522/2008 og er því krafan tekin til greina.

Eftir þessari niðurstöðu, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 500.000 kr. og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Basalt ehf., greiði stefnanda, Íslandsbanka hf., 69.841.243 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, frá 20. febrúar 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign.)