E-1234/2018

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 30. október 2019, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjaness með stefnu birtri 6. desember 2018.

Stefnandi er þrotabú Sælindar ehf., kt. 0000000000, Fákahvarfi 1, 203 Kópavogi.

Stefndu eru G-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf, kt. 0000000000, og L-kvk-nf J-kvk-nf, kt. 0000000000, Fákahvarfi 1, 203 Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að rift verði með dómi þeirri ráðstöfun stefndu að aflýsa veðskuldabréfi, dags. 15. janúar 2017, sem fram fór með veðbandslausn nr. A000530/2017. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmd, in solidum til að greiða stefnanda 50.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 2. nóvember 2018 til greiðsludags. Stefnandi krefst einnig málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefndu, in solidum, samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndu krefjast aðallega sýknu en til vara verulegrar lækkunar á stefnukröfum. Í báðum tilvikum krefjast stefndu málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu samkvæmt mati réttarins, og að við ákvörðun málskostnaðar verði gætt að skyldu til greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Málsatvik:

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness, uppkveðnum 12. apríl 2018, var bú Sælindar ehf. tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu Tollstjóra, og var G-kk-nf M-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður skipaður skiptastjóri. Frestdagur við gjaldþrotaskiptin er 8. febrúar 2018. Stefndu áttu hvort sinn 50% eignarhluta í Sælind ehf. og voru einu stjórnarmenn fyrirtækisins.

Þann 15. janúar 2017 gaf stefndi G-kk-nf út veðskuldabréf að höfuðstól 50.000.000 króna til 30 ára með 5% vöxtum, þinglýst á 2. veðrétt á fasteign stefndu að Fákahvarfi 1 í Kópavogi. Kröfuhafi samkvæmt bréfinu var Sælind ehf. Samkvæmt efni bréfsins skyldi gjalddagi fyrstu afborgunar vera 15. mars 2017, en síðan mánaðarlegar afborganir.

Með veðbandslausn, dags. 26. janúar 2018, sem undirrituð var af báðum stefndu, og móttekin var hjá sýslumanni þann 29. janúar 2018, var framangreindu veðskuldabréfi aflýst af fasteigninni. Fór sú aflýsing fram þann 4. febrúar 2018, sbr. þinglýst skjal nr. E1080/2018.

Með bréfi skiptastjóra, dags. 2. október 2018, var lýst yfir riftun á þeirri ráðstöfun stefndu að aflýsa veðskuldabréfinu, og þess krafist að þau greiddu þrotabúinu 50.000.000 króna, enda hefði engin greiðsla borist til Sælindar ehf. frá stefnda G-kk-þgf í samræmi við efni veðskuldabréfsins. Með svarbréfi lögmanns stefndu, dags. 8. nóvember 2018, var riftunarkröfu skiptastjóra hafnað. Var einkum vísað til þess hvernig útgáfa bréfsins hefði komið til eftir ráðleggingu þáverandi bókhaldsþjónustu Sælindar ehf., í framhaldi af skoðun RSK á greiðslum frá Sælind ehf. til stefndu.

Í málinu liggur fyrir afrit framangreinds veðskuldabréfs og veðbandslausnar, úrskurðir ríkisskattstjóra, dags. 24. október 2017 og 12. mars 2019, yfirlýsing skiptastjóra um riftun og bréf lögmanns stefndu til skiptastjóra, fundargerðir skiptafundar 18. apríl 2018 og 6. september 2018, og ársreikningar Sælindar ehf. 20142016.

Vitnaskýrslu fyrir dómi gaf I-kk-nf M-kk-nf rekstrarfræðingur.

Málsástæður og lagarök stefnanda:

Aðalkröfu sína um riftun styður stefnandi með því að þegar veðskuldabréfinu hafi verið aflýst þann 26. febrúar 2018 hafi gjaldþrot hjá félaginu augljóslega verið fyrirséð, enda sé frestdagur einungis 13 dögum síðar, og augljóst að aflýsing veðskuldabréfsins hafði engan annan tilgang en að koma eignum félagsins undan áður en að félagið yrði gjaldþrota.

Stefnandi byggir á því að um riftanlega gjafagerning sé að ræða, skv. 1. mgr. 131. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991, en samkvæmt ákvæðinu megi krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin var afhent á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag. Hefðbundin skilgreining gjafagernings skv. fjármunarétti sé „Verðmæti gefin án lagaskyldu og án skyldu samkvæmt gagnvirkum samningi“. Hugtakið sé þó talsvert víðtækara í gjaldþrotalögum og þurfi þrjú skilyrði að vera uppfyllt: 1) skilyrði um skerðingu á eignum skuldarans, 2) skilyrði um auðgun móttakanda og 3) skilyrði um gjafatilgang. Fyrstu tvö skilyrðin byggist á hlutlægu mati þar sem verðmætin fari úr hendi skuldara og endi hjá gjafþega, en skerðing á eignum skuldarans geti líka falið í sér eftirgjöf réttinda. Þriðja skilyrðið byggist svo auk hlutlægra þátta einnig á huglægum þáttum um gjafatilgang.

Að mati stefnanda séu öll skilyrði riftunar uppfyllt og ættu að vera augljós. Stefndi G-kk-nf hafi skuldbundið sig til að greiða félaginu 50.000.000 króna með útgáfu á veðskuldabréfinu. Bréfinu sé aflýst án þess að nokkur greiðsla hafi þá komið fyrir eða nokkur haldbær skýring um eftirgjöf félagsins á kröfunni og tryggingaréttindum. Þannig sé um gjafagerning að ræða þar sem félagið gefi eftir kröfu sína á hendur stefnda G-kk-þgf, án þess að fá neitt á móti. Stefndu hafi sameiginlega tekið nefnda ákvörðun, sem hafi verið í þeirra beggja hag, enda fasteignin í eigu þeirra beggja.

Stefnandi bendir á að fjölmörg dómafordæmi séu fyrir málum sem þessum, sem dæmi Hrd. 518/211. Í því máli hafi héraðsdómur komist að þeirri niðurstöðu að sú ákvörðun stjórnar Kaupþings banka hf. að aflétta persónulegri ábyrgð á lánasamningi væri gjafagerningur og riftanlegur á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991, og einstaklingurinn dæmdur til þess að greiða þrotabúinu eftirstöðvar lánsins.

Stefnandi telur augljóst að þrotabúið hafi tapað miklum verðmætum vegna þeirrar ákvörðunar stefndu að aflétta veðskuldabréfinu, sem augljóslega hafi verið gert til hagsbóta stefndu. Þá sé það augljóst að þriðja skilyrðið sé einnig uppfyllt, enda engin haldbær skýring eða samningsskuldbinding að baki þeirri ákvörðun, og því sé um gjafagerning að ræða.

Stefnandi bendir á að á skiptafundi með stefndu L-kvk-þgf þann 6. september 2018 hafi hún sagt að ástæðan fyrir því að veðskuldabréfinu hafi verið aflýst hafi verið úrskurður ríkisskattstjóra og að fenginni ráðleggingu frá Deloitte ehf. um aflýsingu bréfsins, og á því byggt sem málsástæðu lögmanns stefndu í svarbréfi. Þær skýringar telur stefnandi ótrúverðugar og ekki í samræmi við gögn máls. Það sé einfaldlega ekki sama saga og þau hafi sagt Deloitte ehf. sem hafi aðstoðað þau við að aflýsa veðskuldabréfinu. Þá nái úrskurður Ríkisskattstjóra til áranna 20112014, en ekki til áranna fyrir það eða eftir.

Stefnandi telur að í raun hefði þetta félag aldrei átt að verða gjaldþrota, enda sýni ársreikningar félagsins veltufjármuni upp á 136.831.263 krónur í árslok 2016. Þannig ættu eignir félagsins að vera talsvert hærri en skuldir. Samt sem áður segi stefndu að engar eignir hafi verið til í félaginu.

Stefnandi bendir jafnfram á, að eftir að Ríkisskattstjóri tók til skoðunar framangreinda ársreikninga hafi stefndi ákveðið að gera breytingar á bókhaldinu. Allt í einu sé hlutur viðskiptamanna orðinn 0 hlutur „Viðskiptask. Eigendur“ hækkar einnig úr 8.318.855 krónum upp í 18.867.958 krónur. Hlutur „sjóðs“ hækkar úr 6.197.440 krónum og upp í 8.535.302 krónur. Þá sé kominn inn hlutur „Lindu ehf.“ að upphæð 11.415.601 krónur og undir „Veðskuldabréf Guðmundar“ séu komnar 50.000.000 króna. Þannig sé bókhaldið það flókið og óskýrt að ekki sé nokkur leið að lesa út úr því. Það sé gert með hreinum ásetningi. Þannig megi spyrja af hverju upphæðin á veðskuldabréfinu hafi verið ákveðin 50.000.000 króna en ekki 87.503.581 króna eða einhver önnur fjárhæð. Af hverju hafi engin afborgun verið greidd inn á veðskuldabréfið. Af hverju hækki staðan í árslok 2016 síðan frá 101.418.697 króna og upp í 136.831.263 krónur. Þannig sé veðskuldabréfið ekki inni í úrskurði Ríkisskattstjóra og úttektir stefndu úr félaginu verið langtum hærri en úrskurður Ríkisskattstjóra taki til, í hið minnsta um 50.000.000 króna.

Stefnandi telur einu trúlegu skýringuna á þeirri ákvörðun að gefa út veðskuldabréfið vera þá, að það hafi verið gert til að hækka eignirnar í félaginu til að forðast gjaldþrot. Hins vegar hafi aldrei verið greitt af veðskuldabréfinu eða það vaxtafært eða nokkuð annað. Í framhaldinu sé svo veðskuldabréfinu aflétt einungis 13 dögum fyrir frestdag, og engin haldbær skýring á því önnur en að tilgangurinn hafi verið að koma eignum undan fyrirséðum gjaldþrotaskiptum. Þannig hafi aldrei verið um neina uppgreiðslu á skuld að ræða heldur einungis færslur í bókhaldi. Þar af leiðandi hafi stefndu aldrei gert upp sína skuld við félagið og því sé ekki hægt að fallast á annað en að stefnandi eigi kröfu á hendur stefndu að upphæð 50.000.000 króna. Aflýsingin á veðskuldabréfinu sé með þeim hætti gjafagerningur sem sé riftanlegur á grundvelli 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991.

Stefnandi byggir á því að jafnvel þótt úttektirnar hafi verið skattlagðar sem laun sé um lán að ræða. Í úrskurði RSK, dags. 24. október 2017, sé vitnað til Hrd. 153/2010. Það mál sé ekki ósvipað málsatvikum hér, en þar hafði stefndi endurgreitt lán sem hann fékk frá félaginu. Í dóminum segi Hæstiréttur að það skipti ekki máli hvort lán séu endurgreidd eða ekki, þau séu samt sem áður skattlögð sem laun. Þannig sé um ólögmæta úthlutun fjár í formi láns úr félaginu að ræða. Lánið og endurgreiðsla þess standi því enn sem eign félagsins með þeim tryggingarréttindum sem hafi nú verið aflýst. Þá megi í þessu samhengi einnig horfa til þess að ef lánið hefði verið til ótengds aðila hefði því aldrei verið aflétt. Auk þessa sé félagið í þeirri stöðu að vera orðið gjaldþrota, þar sem kröfur á hendur félaginu séu orðnar gríðarlegar, vegna þessara fjárúttekta úr félaginu af hendi eigenda þess, og sé það ástæðan fyrir því að félagið varð ógjaldfært.

Stefnandi kveður fjárhæð aðalkröfu um endurgreiðslu úr hendi stefndu, 50.000.000 króna, byggjast á ofangreindum málsástæðum og sé sú fjárhæð sem stefndu högnuðust um, og beri stefndu því að endurgreiða hana til stefnanda, in solidum, skv. 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/191, enda ljóst að hefði umrædd færsla ekki verið gerð hefði félagið átt kröfu á hendur stefndu sem nemur umkrafinni fjárhæð.

Stefnandi vísar til ákvæða laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991, einkum 131. gr. og 142. gr. þeirra. Um málskostnað vísast til ákvæða XXI. kafla um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra, og um aðild til 18. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefndu:

Stefndu vísa til þess að setja verði útgáfu og aflýsingu á téðu veðskuldabréfi í samhengi við tilurð bréfsins og ætlan aðila. Tilgangurinn með útgáfu á veðskuldabréfinu hafi verið, samkvæmt ráðgjöf bókhaldsþjónustu, vörn gagnvart skattyfirvöldum vegna framkominnar fyrirspurnar frá þeim í máli sem leiddi til úrskurðar RSK, dags. 24. október 2017. Hér sé ekki um neina eftiráskýringu að ræða og vísast til sönnunar í svar I-kk-ef M-kk-ef til RSK og forsendna í nefndum úrskurði. Ráðgjöfin hafi einfaldlega verið röng og standist ekki skoðun. Og úr því að útgáfa skuldabréfsins hafði ekki þýðingu í skattalegu tilliti, eins og niðurstaðan varð, voru forsendur fyrir útgáfu skuldabréfsins brostnar. Af þeirri ástæðu gat aldrei átt til þess að koma að félagið fengi greiðslur úr hendi stefndu samkvæmt skuldabréfinu. Samkvæmt þessu verði, eins og hér standi á, að meðhöndla útgáfu skuldabréfsins eins og hvern annan málamyndagerning.

Stefndu byggja á því að þau sem forsvarsmenn Sælindar ehf. hafi verið í fullum rétti til þess að láta aflýsa skuldabréfinu, enda sjálf haft handhöfn þess. Í aflýsingunni hafi ekki annað verið fólgið en eðlileg bakfærsla af framangreindum ástæðum.

Stefndu vísa til vara til reglna samningaréttar um áhrif brostinna forsendna, 34. gr. samningalaganna nr. 7/1936 um málamyndagerning og 36. gr. sömu laga um heimild til að ógilda eða víkja til hliðar löggerningi, ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt viðskiptavenju að bera hann fyrir sig, að teknu tilliti til efnis samnings, stöðu samningsaðila, atvika við samningsgerð og atvika sem síðar komu til. Það væri fullkomlega ósanngjarnt ef stefndu yrðu dæmd til að greiða skuld samkvæmt útgefnu skuldabréfi án þess að þau hefðu fengið nokkra greiðslu á móti, einkum og sér í lagi þegar það sé bersýnilegt að útgáfan á bréfinu hafi verið í þeim tilgangi að vera vörn gegn hárri skattkröfu.

Stefndu telja að í þessu sambandi beri einnig að taka tillit til þess að stefndu hafi nú greitt tekjuskatt ásamt 25% álagi af þeim fjármunum sem lagt var ranglega til grundvallar að stefndu hefðu þegið frá félaginu, allt vegna rangrar ráðgjafar sem leiddi til þess að skuldabréfið var fært í letur. Hafi verið um raunverulegar fjármunafærslur til þeirra að ræða, þá hafi verið skilyrði til þess á grundvelli úrskurðar RSK að færa þær færslur sem laun, enda greiddur af þeim skattur sem slík. Stefndu ættu undir engum kringumstæðum að þurfa að sæta því að eiga bæði að greiða tekjuskatt af greiðslum sem skilgreindar hafi verið sem laun til þeirra, án þess þó að þau hafi í raun fengið greiðslurnar, og að endurgreiða fjármunina eins og um ógreidda skuld væri að ræða.

Af framangreindum ástæðum mótmæla stefndu því að í aflýsingu veðskuldabréfsins hafi falist gjöf í skilningi gjaldþrotaskiptalaganna. Skilyrði riftunar á þeim gerningi séu því ekki fyrir hendi.

Um endurgreiðslukröfu stefnanda benda stefndu á, að samkvæmt 142. gr. laga nr. 21/1991 skuli sá sem hafði hag af riftanlegri ráðstöfun greiða þrotabúinu fé sem svarar til þess sem greiðsla þrotamannsins hafi orðið honum að notum, þó ekki hærri fjárhæð en sem nemur tjóni þrotabúsins. Sýknukrafa stefndu sé á því byggð að tjón þrotabúsins hafi ekkert orðið við það hringl sem átti sér stað í sambandi við umrætt skuldabréf eins og rakið sé hér að framan. Fari svo, gagnstætt væntingum stefndu, að dómurinn telji skilyrði riftunar vera fyrir hendi, telja þau skilyrði vera fyrir hendi samkvæmt því sem að framan er rakið til að fella niður kröfuna á hendur þeim eða lækka hana mjög verulega samkvæmt heimild í 145. gr. laga nr. 21/1991.

Af sömu ástæðum mótmæla stefndu greiðslukröfu stefnanda á grundvelli veðskuldabréfsins, enda sé ekki fyrir hendi raunveruleg skuld á bak við bréfið.

Krafa um málskostnað er gerð með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða:

Samkvæmt 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. má krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin var afhent á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag. Frestdagur er 8. febrúar 2018. Umþrætt aflýsing veðskuldabréfsins fór fram þann 4. febrúar 2018, samkvæmt veðbandslausn sem móttekin var hjá sýslumanni 29. janúar 2018. Óumdeilt er því að aflýsingin átti sér stað innan tímamarks 1. mgr. 131. gr. Ágreiningur málsins stendur hins vegar til þess hvort um gjafagerning var að ræða í skilningi gjaldþrotaréttar eða ekki.

Byggt er á því af hálfu stefndu að aldrei hafi staðið til að greiða af veðskuldabréfinu, heldur hafi tilgangur með útgáfu þess verið vörn gegn skattyfirvöldum, og sé því um málamyndagerning að ræða.

Svo að um málamyndagerning geti verið að ræða þurfa báðir aðilar upprunalegs löggernings að leggja aðra merkingu í hann en leiða má af orðalagi hans eða formi. Upprunalegir aðilar veðskuldabréfsins eru stefndi G-kk-nf, sem útgefandi og veðsali, og stefnda L-kvk-nf, sem veðsali, en kröfuhafi bréfsins er Sælind ehf. Eins og fram kemur í málavaxtalýsingu voru stefndu einu eigendur og stjórnarmenn Sælindar ehf. Verður þegar af þeirri ástæðu ekki á því byggt að aðilar veðskuldabréfsins hafi verið samhuga um að bréfið væri málamyndagerningur, enda eðli málsins samkvæmt einungis við huglæga afstöðu stefndu að styðjast í þeim efnum. Þá er ósannað að skattayfirvöldum hafi verið það ljóst að um málamyndagerning hafi verið að ræða þótt þeim hafi verið sendur tölvupóstur þess efnis að ein af þeim ráðstöfunum sem stefndu hygðust grípa til vegna skulda þeirra við félagið hafi verið útgáfa á nefndu veðskuldabréfi.

Í skýrslu I-kk-ef M-kk-ef rekstarfræðings fyrir dóminum, sem samdi veðskuldabréfið fyrir stefndu, kom fram að bréfið hefði verið gefið út vegna skulda stefndu við einkahlutafélag þeirra, Sælind ehf. Rétt væri að bréfið hefði verið gefið út í þeim tilgangi að reyna að láta það líta svo út að ekki hafi verið um ólögmætar lánveitingar til stefndu að ræða en einnig hafi tilgangurinn verið sá að koma skipulagi á greiðslur frá stefndu til Sælindar ehf., og að vinna tíma í málinu gagnvart skattyfirvöldum. Fjárhæð bréfsins hefði verið hugsuð sem greiðsla stefndu á hluta skulda sinna við félagið, en skuld þeirra hafi numið hærri fjárhæð, en ákveðin atriði hafi þó valdið óvissu um endanlega fjárhæð skuldarinnar til lækkunar. Að sjálfsögðu hafi þó alltaf verið sá ásetningur að greitt yrði af bréfinu, og lengd bréfsins til 30 ára hafi verið hugsuð í þeim tilgangi að afborganir yrðu ekki of þungar þar sem staða stefndu hafi verið erfið.

Af framangreindu þykir ljóst að útgáfa bréfsins hafi verið gerð í þeim tilgangi að greiða niður hluta af skuld stefndu við Sælind ehf. Því til frekari staðfestingar kemur fram í umþrættri veðbandslausn um aflýsingu veðskuldabréfsins, að samkvæmt beiðni stefndu samþykki Sælind ehf. að leysa fasteign þeirra úr veðböndum, og sé veðbandslausnarinnar getið á frumriti veðskuldabréfsins, sem að öðru leyti sé óbreytt. Með þeim hætti ákváðu stefndu sjálf að aflýsa veðtryggingu þeirri sem var á bak við kröfu Sælindar ehf. á hendur þeim sjálfum, en að krafan samkvæmt bréfinu sjálfu stæði óbreytt.

Með vísan til framangreinds er hafnað þeirri mótbáru stefndu að um málamyndagerning hafi verið að ræða, og að reglur samningaréttar um áhrif brostinna forsendna skv. 34. gr. samningalaga nr. 7/1936 geti átt við í málinu.

Ákvæði 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 hefur verið skýrt svo að undir það falli hver sú ráðstöfun sem rýri eignir þrotamanns, og leiði til eignaaukningar hjá þeim sem nýtur góðs af. Hefur lagaákvæðið í dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands verið talið ná til eftirgjafar ábyrgðar.

Með þeirri ákvörðun stefndu að fella niður veðtryggingu Sælindar ehf. var eign þrotabúsins rýrð hlutlægt séð, og að sama skapi leiddi aflýsing bréfsins til eignaaukningar hjá báðum stefndu í formi veðrýmis. Ósannað er að það veðrými, sem skapaðist með þessum hætti í fasteign stefndu, hafi síðar verið notað í þágu þrotabúsins. Í gögnum málsins liggur fyrir umsókn stefndu sjálfra, dags. 16. janúar 2018, um lán frá Gildilífeyrissjóði að fjárhæð 82.000.000 króna með veði í Fákahvarfi 1 Kópavogi, eða einungis nokkrum dögum áður en stefndu undirrituðu veðbandslausn þá sem leiddi til aflýsingar á veðkröfu Sælindar ehf. af þeirri sömu fasteign.

Samkvæmt öllu framangreindu er fallist á að uppfyllt séu skilyrði 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjöf, og verður því tekin til greina krafa stefnanda um að rift verði þeirri ráðstöfun stefndu að aflýsa veðskuldabréfi, dags. 15. janúar 2017, að fjárhæð 50.000.000 króna, af fasteign stefndu, Fákahvarfi 1 í Kópavogi, en sú aflýsing var gerð með veðbandslausn, dags. 26. janúar 2018, sbr. þinglýst skjal sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. E1080/2017.

Í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. segir að ef riftun fari fram með stoð í 131.–138. gr. skal sá sem hafði hag af riftanlegri ráðstöfun greiða þrotabúinu fé sem svarar til þess sem greiðsla þrotamannsins hefur orðið honum að notum, þó ekki hærri fjárhæð en sem nemur tjóni þrotabúsins.

Upplýst er að ekkert var greitt af veðskuldabréfinu frá útgáfu þess. Fyrir liggur í gögnum málsins að með úrskurði RSK, dags. 12. mars 2019, voru tekjufærslur vegna óheimilla lánveitinga úr félaginu til stefndu fyrir árin 20112015 lækkaðar úr 83.937.424 krónum í 36.843.863 krónur. Þá eru ótaldar tekjufærslur stefndu úr félaginu árin 20152016, sem samkvæmt gögnum málsins, að meðtöldum tekjufærslum áranna 20112015, nema hærri fjárhæð en 50.000.000 króna. Af hálfu stefndu hefur ekki verið sýnt fram á að sú skuld sem bréfinu var ætlað að tryggja sé lægri en 50.000.000 króna.

Fram kom í málinu að stefnandi hefði ekki frumrit veðskuldabréfsins undir höndum. Af framangreindri lánsumsókn stefndu um lán frá Gildilífeyrissjóði að fjárhæð 82.000.000 króna með veði í Fákahvarfi 1 í Kópavogi verður ekki annað ráðið en að veðkrafa stefnanda hefði að fullu verið tryggð í fasteigninni ef ekki hefði komið til aflýsingar hennar. Með vísan til þessa og framangreinds kom ráðstöfun stefndu þeim að notum sem nemur a.m.k. 50.000.000 króna, og nemur tjón þrotabúsins sömu fjárhæð. Að mati dómsins breytir engu um þá ráðstöfun hvort stefndu hafi verið gert að greiða tekjuskatt af þeim fjármunum sem þau fengu með framangreindum hætti frá félaginu, en að öðru leyti liggja engin gögn fyrir um þær skattgreiðslur stefndu.

Stefndu krefjast lækkunar eða niðurfellingar greiðslu með vísan til 145. gr. laga nr. 21/1991. Krafa stefndu að þessu leyti var ekki rökstudd með öðrum hætti en að engin skuld væri til staðar, sem telst ósannað í málinu. Að öðru leyti liggja engin gögn fyrir um skilyrði ákvæðisins um að sérstaklega standi á, og að greiðsla kröfunnar væri svo miklum erfiðleikum bundin að ósanngjarnt megi teljast að krefjast hennar, eða að önnur atvik leiði til þess sama þannig að fallast megi á kröfu stefndu.

Með vísan til framangreinds og 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 ber að fallast á endurgreiðslukröfu stefnanda, og verður stefndu gert, in solidum, að greiða stefnanda 50.000.000 króna. Dráttarvaxtakröfu stefnanda var ekki sérstaklega mótmælt, og verður stefndu gert að greiða dráttarvexti af kröfunni frá þeim degi þegar liðinn var mánuður frá því að stefnandi sannanlega krafði stefndu með réttu um greiðslu kröfunnar, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., verður stefndu gert að greiða stefnanda, in solidum, málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.240.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf H-kk-nf kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Rift er þeirri ráðstöfun stefndu, G-kk-ef G-kk-ef G-kk-ef og L-kvk-ef J-kvk-ef, að aflýsa veðskuldabréfi, dags. 15. janúar 2017, upphaflega að fjárhæð 50.000.000 króna, útgefnu til stefnanda, þrb. Sælindar ehf., þá tryggðu með 2. veðrétti í fasteigninni að Fákahvarfi 1 í Kópavogi, samkvæmt veðbandslausn, dags. 26. janúar 2018.

Stefndu greiði stefnanda in solidum 50.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. nóvember 2018 að telja til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda, in solidum, 1.240.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., verður stefndu gert að greiða stefnanda, in solidum, málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.240.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf H-kk-nf kveður upp dóm þennan.

Rift er þeirri ráðstöfun stefndu, G-kk-ef G-kk-ef G-kk-ef og L-kvk-ef J-kvk-ef, að aflýsa veðskuldabréfi, dags. 15. janúar 2017, upphaflega að fjárhæð 50.000.000 króna, útgefnu til stefnanda, þrb. Sælindar ehf., þá tryggðu með 2. veðrétti í fasteigninni að Fákahvarfi 1 í Kópavogi, samkvæmt veðbandslausn, dags. 26. janúar 2018.

Stefndu greiði stefnanda in solidum 50.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. nóvember 2018 að telja til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda, in solidum, 1.240.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf