E-9964/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 15 apríl sl., er höfðað með stefnu birtri 29. október 2008.

Stefnandi er Ó-kk-nf J-kk-nf D-kk-nf, Tjarnarbóli 8, Seltjarnarnesi.

Stefndi er JOMA pípulagnir ehf., Þykkvabæ 14, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 2.698.983 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi til greiðsludags. Til vara er gerð krafa um að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda kr. 1.731.356 með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi til greiðsludags

Í báðum tilvikum er þess krafist að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda málskostnað.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði algerlega sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara er gerð krafa um að dómkröfur stefnanda sæti verulegri lækkun frá því sem getur í stefnu

Þá krefst stefndi málskostnaðar.

MÁLSATVIK

Stefnandi kveðst hafa unnið hjá stefnda undanfarin 6 ár við pípulagnir. Umsamin mánaðarlaun stefnda á árinu 2008 hafi verið 415.992 krónur. Þannig hafi hann fengið greitt í dagvinnu 2.400 krónur pr. vinnustund og í yfirvinnu 3.200 krónur pr. vinnustund. Þá hafi greitt ranglega verið greidd 10.17% orlof ofan á laun hans. Einnig hafi verið greitt 6% lífeyrisframlag af launum hans í Frjálsa lífeyrissjóðinn. Stefnandi hafi við vinnuna haft sinn eigin bíl og fengið greiddar 1.800 krónur fyrir hverja ferð frá stefnda. Laun hans hafi verið greidd eftir á fyrir tímabilið 20. til 20. hvers mánaðar. Ekki hafi verið gerður við hann skriflegur ráðningarsamningur í upphafi ráðningar. Stefnandi er félagsmaður í Félagi iðn- og tæknigreina sem á aðild að Samiðn.

Allan þann tíma sem stefnandi vann hjá stefnda hafi hann unnið önnur störf við pípulagnir í aukavinnu með vitund og samþykki stefnda. Þannig hafi stefndi lánað stefnanda og samstarfsmönnum hans m.a. verkfæri til slíkra verka. Þá hafi hann selt stefnanda og félögum hans allt efni til slíkra verka. Þá hafi það viðgengist að starfsmenn stefnda ynnu slík verk utan vinnutíma hjá stefnda. Stefnandi og tveir samstarfsmenn hans hafi stofnað hlutafélag um slíkan rekstur mánaðarmótin apríl/maí 2008.

Um miðjan júní s.l. hafi stefnandi farið í frí til Búlgaríu Hann hafi fótbrotnað i á fyrsta degi og verið lagður inn á sjúkrahús og legið þar í fjóra daga. Hann hafi komið heim eftir mánaðarmótin júní/júlí og verið skv. læknisvottorði óvinnufær. Hann hafi tilkynnt stefnda um veikindi sín og hafi honum verið greidd veikindalaun fyrir júlímánuð. Hinn 31. júlí 2008 hafi stefnanda verið afhent uppsagnarbréf frá stefnda þar sem honum hafi verið sagt upp starfi frá og með þeim degi án uppsagnarfrests. Hafi forsvarsmaður stefnda tjáð stefnanda að ástæðan væri sú að hann ásamt tveimur öðrum starfsmönnum hefðu stofnað hlutafélag um ákveðið verk við pípulagnir. Stefnandi mótmælti þessu enda hefði forsvarsmaður stefnda vitað það í mörg ár að stefnandi og félagar hans ynnu slíka vinnu utan vinnutíma stefnda.

Stefnandi hafi verið óvinnufær til 18. september 2008.

Hinn 22. september 2008 hafi stefnda verið sent bréf og skorað á hann að semja um greiðslu á vangreiddum launum til handa stefnanda. Því bréfi hafi ekki verið svarað. Því sé málssókn þessi nauðsynleg.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að stefndi hafi ekki verið í fullu starfi hjá stefnda heldur hlutastarfi og hafi starfshlutfallið verið breytilegt frá einum tíma til annars. Eðli málsins samkvæmt hafi stefnandi því ávallt verið á tímakaupi.

Auk hinnar launuðu vinnu hafi eitthvað verið um það að stefnandi tæki að sér einstök verk fyrir stefnda sem verktaki. Þessi verktaka hafi ávallt verið samkvæmt ábendingu stefnda sem lagt hafi stefnanda til áhöld og tæki svo og efni til framkvæmdanna.

Vorið 2008 hafi orðið að samkomulagi milli stefnanda og stefnda að stefnandi myndi hætta verktökunni og hefja þess í stað fast starf hjá stefnda þar sem eftirlit með öðrum starfsmönnum stefnda yrði meginatriði starfsins. Með öðrum orðum skyldi hann verða verkstjóri. Í samræmi þetta hafi laun stefnanda verið hækkuð verulega.

Um miðjan júlí 2008 hafi forsvarsmaður stefnda orðið þess áskynja að stefnandi væri framkvæmdastjóri nýstofnaðs félags í pípulagningaþjónustu.

Stefndi hafi mælt sér mót við stefnanda og á fundi þeirra hafi stefnandi játað gjörðir sínar og samþykkt að láta þegar af störfum hjá stefnda.

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Af hálfu stefnanda er á því byggt að hann hafi verið óvinnufær sökum veikinda hinn 31. júlí 2008 er stefndi sagði honum upp starfi hans. Hann hafi skv. læknisvottorði ekki orðið vinnufær fyrr en 18. september 2008 og þá fyrst hafi stefndi mátt segja honum upp með 3ja mánaða uppsagnarfresti frá og með 1. október 2008. Sjá dóm Hæstaréttar íslands H.373/2003.

Þess vegna hafi uppsögn stefnda á ráðningarsambandi hans og stefnanda verið ólögmæt og því eigi stefnandi rétt á því að fá greidd veikindalaun út veikindatímabilið til 18. september 2008 og laun út 30. september s.á. sbr. gr. 8.1. í kjarasamningi Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins og 5.gr. laga nr. 19/1979.

Þá eigi hann rétt á bótum er jafngilda launum í uppsagnarfresti fyrir tímabilið október til og með desember 2008 þar sem óheimilt hafi verið að segja honum upp starfi fyrr en hann var orðinn vinnufær eða að loknum veikindarétti hans. Veikindarétti hans hafi ekki verið lokið hinn 31. júlí 2008 er honum barst hin ólögmæta uppsögn stefnda. Um uppsagnarfrest vitnar stefnandi til l.gr. laga nr. 19/1979 um veikinda- og uppsagnarrétt verkafólks svo og til gr. 12.1 í kjarasamningi Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins frá árinu 2008.

Á því er byggt í málinu að stefnandi hafi með vitund og vilja stefnda unnið aukavinnu utan vinnutíma hans hjá stefnda. Því hafi stefndi ekki getað borið því við að stefnandi ynni slíka vinnu utan vinnutíma hjá honum, enda hafi hann selt stefnanda og samstarfsmönnum hans efni til slíkrar vinnu og leigt þeim tæki. Í ljósi þess hversu lengi slík vinna hafi viðgengist, hafi hann þá þurft að áminna eða aðvara stefnanda um að hætta slíku, en ella yrði honum sagt upp starfi. Sjá um það dóma Hæstaréttar Íslands í málunum 1994:1709 og H. 1996:605. Fyrirvaralaus uppsögn á veikindatímabili stefnanda hafi þannig ekki verið réttlætanleg og í raun ólögmæt.

Stefnandi vitnar til sakarreglunnar innan samninga. Stefndi hafi þannig að ásetningi, til vara gáleysi, gerst sekur um að brjóta ráðningarsamning aðila og þau lög og þær reglur er um hann gilda og eigi því að bæta allt það tjón stefhanda.

Um málskostnað vísar stefnandi til 130.gr. laga nr. 91/1991. Um bætur er jafngilda lífeyrisframlagi vitnar stefnandi til laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda nr. 129/1997

Dómkrafa stefnanda sundurliðast þannig:

1. Vangreiddar 19 ferðir x 1.800 kr. 20.05.-20.06 2008. kr. 34.200.

2. 12. yfirvinnutímar 12 x 3.200 fyrir sama tímabil kr. 38.400.

3. Ógreidd laun fyrir tímabilið 17.06-20.06.2008 kr. 57.600.

4. Desember- og orlofsuppbót kr. 68.400.

5. Staðgengilslaun fyrir ágúst 2008 kr.463.992.

6. Laun fyrir september 2008 kr.415.992.

7. Bætur er jafngilda launum í uppsagnarfresti kr.1.247.976.

8. Orlof á liði 1-7 10.64% kr.247.545.

9. Bætur er jafngilda 6% lífeyrisframlagi á bætur skv. 7. lið kr. 74.878.

Samtals kr.2.780.083.

Skv. dagbók stefnanda eru vangreiddar ferðir sem hér segir: 21. maí 3 ferðir, 22. maí 3 ferðir, 26. maí 3 ferðir, 27. maí 2 ferðir, 28. maí 5 ferðir, 29. maí 3 ferðir.

Varðandi ógreidda yfirvinnu þá greiddi stefndi 3 yfirvinnutíma fyrir tímabilið 20.05-20.06.2008. Stefnandi vann hins vegar 15 yfirvinnutíma á þessu tímabilið og er um það vísað til dagbókar hans sem lögð er fram. Um er að ræða 2 yfirvinnutíma 21. maí, 3 22.maí, 1 26. maí, 2 27 maí., 3 28.maí, 2. 6. júní, 2 10. júní.

Skv. launaseðli fyrir tímabilið 20.05-20.06.2008 og dagsettur er 30.06.2008 greiðir stefndi 133 dagvinnutíma til stefnanda.

Samkvæmt kjarasamningi Félags iðn- og tæknigreina er orlofsuppbót fyrir árið 2008 kr. 24.300 og desemberuppbót kr. 44.100. Samtals kr. 68.400.

Staðgengilslaun stefnanda eru reiknuð þannig að tekið er meðaltal yfirvinnu s.l. ár hjá stefnda og koma þá út 15 yfirvinnutímar. Þannig eru grunnlaun kr. 415.992 og yfirvinna kr. 48.000. Samtals kr. 463.992. Um staðgengilslaun í veikindum er vitnað til 1. mgr. 5,gr. laga nr. 19/1979.

Krafist er bóta er jafngilda launum í 3ja mánaða uppsagnarfresti. Grunnlaun eru kr. 415.992 og laun í 3 mánuði því kr. 1.247.976.

Stefnandi krefur um orlof á liði 1.-7 10.64% skv. gr. 4.3.1.1. í kjarasamningi Samiðnar og SA. þar sem hann hefur urtnið lengur en 5 ár í starfsgreininni.

Krafist er bóta er jafngilda 6% lífeyrisframlagi. Ef stefndi hefði greitt stefnanda laun í uppsagnarfresti hefði hann þurft að greiða 6% lífeyrisframlag ofan á þau laun sbr. ákvæði laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda o.fl. Til þess að hann verði eins settur á hann rétt á bótum sem nema þessari fjárhæð.

Stefnandi sundurliðar varakröfu sína þannig:

1. Vangreiddar 19 ferðir kr. 34.200.

2. 12 yfirvinnutímar kr. 38.400.

3. Ógreidd laun fyrir 17-20. júní 2008 kr. 57.600.

4. Desember- og orlofsuppbót kr. 68.400.

5. Staðgengilslaun í ágúst 2008 kr. 463.992.

6. Laun fyrir september og október 2008 2 x 415.992 kr. 831.984.

7. Orlof af launum skv. 1.- 6. tl 10.64%. kr. 159.022.

8. Bætur er jafngilda 6% lífeyrisframlagi af launum skv.

5. og 6. tl. kr. 77.758.

Samtals kr. 1.731.356.

Stefnandi kveðst byggja varakröfu á því að uppsagnarfrestur og veikindaréttur renni saman. Uppsagnarfrestur hafi byrjað að líða 1. ágúst 2008 og hafi verið 3 mánuðir. Stefnandi eigi því rétt til launa út október 2008 en honum hafi verið sagt upp með uppsagnarfresti frá og með 1. ágúst 2008 samkvæmt yfirlýsingu Á-kk-ef Þ-kk-ef H-kk-ef frá 7. janúar 2009.

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu umfram allt á því að stefnandi hafi með fyrirtækjastofnun sinni í beinni samkeppni við stefnda gerst sekur um brot á trúnaði við sig.

Er stefnandi hafi samþykkt að hefja fullt starf hjá stefnda vorið 2008 hafi orðið að samkomulagi að hann hætti verktöku fyrir hann og aðra og yrði þess í stað verkstjóri hjá honum. Verkstjórar séu sérstakir fulltrúar vinnuveitenda. Á þeim hvíli því mjög ríkar trúnaðarskyldur. Stefnandi hafi ekkert hirt um þessar skyldur sínar. Þannig hafi hann svikið loforð sitt um fulla vinnu hjá stefnda og auk þess lagt launung á það að hann væri búinn að stofna einkahlutafélag um atvinnurekstur sinn. Ýmislegt bendi líka til þess að stefnandi hafi viljandi leitast við að skaða orðstír stefnda.

Brot stefnanda á trúnaðarskyldum sínum sé því svo alvarlegt að stefndi hafi verið í fullum rétti er hann batt endi á ráðningarsamband stefnanda. Af þeim sökum eigi stefnandi hvorki rétt á launum í veikindum né uppsagnarfresti. Hvað aðrar kröfur áhæri séu þær algerlega órökstuddar. Þannig liggi engin gögn fyrir um þær nema staðhæfingar stefnanda sjálfs. Staðfestingar, sem eins og vinnuskýrslur stefnanda vegna þeirra verka er hann var verkstjóri fyrir, hafi því miður reynst rangar.

Varakröfu sína um lækkun á dómkröfu stefnanda byggir stefndi á vefengingu á réttmæti einstakra liða í kröfugerð hans. Nánar tiltekið varði þessi vefenging einn eða fleiri neðangreindra liða.

Um kröfu fyrir laun í veikindum, sbr. 3. og 5. svo og 8. og 9. lið kröfugerðar skv. stefnu segir stefndi að veikindi stefnanda eiga rót sína að rekja til slyss er hann varð fyrir í sumarleyfi í byrjun júní 2008. Muni stefnandi hafa fótbrotnað er hann var að leika sér á svokölluðum vatnsketti á baðströnd við Miðjarðarhafið. Vatnskettir séu hættuleg leikföng og því æskilegt að notendurnir hafi nokkra þjálfun í meðferð þeirra. Í málinu liggi ekkert fyrir um hæfni stefnanda að þessu leyti. Að mati stefnda sé þetta slys og þar með óvinnufærni stefnanda því algerlega á ábyrgð hans. Vandséð sé því að stefnandi geti gert stefnda ábyrgan gagnvart fífldirfsku sinni með því að heimta bætur vegna veikinda úr hendi stefnda. Lög nr. 19/1979 um veikinda- og uppsagnarrétt verkafólks tryggi ekki slíkan rétt.

Að því er varði laun í uppsagnarfresti, sbr. 6. og 7. svo og 8. og 9. lið kröfugerðar stefnanda segir af hálfu stefnda að af hans hálfu hafi því verið lýst yfir á fundi aðila hjá bókara stefnda að teldi stefnandi sig eiga rétt á uppsagnarfresti væri sjálfsagt mál að heimila honum að vinna uppsagnarfrestinn er heilsa hans leyfði. Stefnandi hafi hins vegar kostið að nýta sér ekki þessa heimild. Sé það skiljanlegt þar sem stefnandi hafi á þessum tíma verið kominn á fullt með eigin pípulagningarþjónustu. Vandséð sé því hvers vegna stefndi eigi að greiða stefnanda bætur vegna tjóns sem stefnandi valdi sjálfum sér með því að nýta sér ekki þann rétt er stefndi hefði heitið honum á fundi sem vitni se að.

Um kröfu vegna desember- og orlofsuppbótar, sbr. 4. lið kröfugerðar skv. stefnu segir að þessi krafa varði orlofsuppbót í ágúst 2008 og desemberuppbót í des 2008. Um réttmæti þeirra sé vísað til kjarasamnings stéttarfélags stefnanda. Stefndi hafni þessari kröfu og telur að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til greiðslnanna með trúnaðarbroti sínu. Einnig sé rétt benda á að stefnandi hafi aldrei greitt í stéttarfélag og því hæpið að vísa til sérsaminna réttinda félags sem hann sé ekki aðili að.

Þá er kröfu fyrir laun í yfirvinnu og endurgreiðsla á útlögðum kostnaði, sbr. 1. og 2. lið kröfugerðar hafnað sem ósannaðri. Einnig vísar stefndi til þess að hann hafi þurft að lækka reikninga sína vegna óánægju viðskiptamanna með fjölda vinnustunda og ferða er gefnir hafi verið út á grundvelli vinnuskýrslu er stefnandi hélt.

Loks krefst stefndi frávísunar þessarar kröfur þar sem stefnandi sé ekki réttmætur móttakandi slíkrar greiðslu heldur lífeyrissjóður hans

Kröfu sína um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt af henni vísast til laga nr. 50/1988.

Stefndi byggir aðalkröfu sína umfram allt á hinum almennu reglum vinnuréttarins um trúnaðarskyldur verkstjóra.

Um rétt til launa vegna veikinda og slysa er vísað til laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til launa í veikindum og uppsagnarfresti.

Kröfu sína um málskostnað byggir stefnandi á 1. tölul. 130. gr. laga nr. 91/1990 um meðferð einkamála. Hvað virðisaukaskatt áhrærir vísast hins vegar til 2. gr. laga nr. 50/1988.

NIÐURSTAÐA

Af hálfu stefnda er því haldið fram að stefnandi hafi, með því að stofna fyrirtæki á sama sviði og stefndi starfar hafi falið í sér það alvarlegt trúnaðarbrot gagnvart stefnda að stefndi hafi haft fullan rétt til þess að segja honum upp starfi og að stefnandi eigi vegna þessa trúnaðarbrots engan rétt til launa í veikindum eða uppsagnarfresti.

Fram kom í skýrslu stefnanda að á þeim tíma sem hann vann hjá stefnda hafi hann unnið önnur störf við pípulagnir í aukavinnu með vitund og samþykki stefnda. Stefnandi og samstarfsmenn hafi fengið lánuð verkfæri til slíkra verka og stefndi selt þeim efni til slíkra verka.

Vitnið Í-kk-nf K-kk-nf sem starfaði hjá stefnda frá því í maí 1999 skýrði frá því að forsvarsmanni stefnda hafi verið kunnugt um að starfsmenn unnu aukaverk utan vinnutíma og að þei hafi fengið efni frá stefnda til þess en stefndi hefði fengið það greitt með því að draga frá launum starfsmannanna vegna þessa. Vitnið H-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf hafði unnið hjá stefnda í nokkur ár og kvað starfsmenn hafa fengið efni hjá stefnda til að nota við aukverk og var andvirði þess dregið frá launum þeirra. Hann kvað forsvarsmann stefnda haf vitað um þessi aukaverk þeirra og hvatt atil þess að þeir tækju að sér aukaverk. Forsvarsmaður stefnda kom ekki fyrir dóminn.

Þegar litið er til þessara skýrslna stefnanda og vitnanna verður á því byggt að forsvarsmanni stefnda hafi verið það kunnugt að stefnandi tók að sér aukaverk utan venjulegs vinnutíma og þykir ekki sýnt fram á það að stefnandi hafi brotið skyldur sínar gagnvart stefnda með þeim hætti að réttur hans til greiðslna launa í veikindaforföllum eða launa í uppsagnarfresti félli niður svo sem haldið er fram af stefnda. Er þessari málsástæðu stefnda því hafnað.

Stefnandi slasaðist í sumarleyfi sínu við leik er hann var en hann fótbrotnaði við leik á svonefndum vatnsketti. Verður ekki fallist á það með stefnda að sá leikur stefnanda hafi falið í sér ásetning eða stórkostlegt gáleysi þannig að hann hafi fyrirgert rétti sínum samkvæmt 5. gr. laga nr. 19/1979. Samkvæmt því ákvæði og 4. mgr. gr. 8.1.1. kjarasamnings aðila átti stefnandi rétt til fullra launa í einn mánuð og tveggja mánaða á dagvinnulaunum en stefnandi hafði starfað í meira en 6 ár hjá stefnda. Er því fallist á það með stefnanda að hann hafi átt rétt til veikindalauna samkvæmt ákvæði þessu frá því að hann varð fyrir slysi sínu hinn 16. júní 2008.

Stefndi brá á það ráð að segja stefnanda upp störfum 31. júlí 2008 vegna þess sem hann taldi trúnaðarbrot stefnanda. Samkvæmt gr. 12.1.3.1 í kjarasamningi aðila átti stefnandi þriggja mánaða uppsagarfrest frá uppsagnardegi sem var 31. júlí 2008, þ.e. ágúst, september og október 2008. Stefnandi var þá óvinnufær og var það samkvæmt læknisvottorði allt til 6. janúar 2009. Ekki er um það deilt í málinu að stefndi bauð stefnanda að vinna út uppsagnarfrest og enn fremur að stefndi lýsti því að hann hygðist þiggja það boð. Verður því við það að miða að stefnandi hafi fyrir sitt leyti verið reiðubúinn að starfa á uppsagnarfresti ef ekki hefði komið til afleiðingar slyss hans.

Samkvæmt þessu verður fallist á það með stefnanda að hann eigi kröfu á hendur stefnda vegna ógreiddra launa á uppsagarfresti.

Hér að framan er komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi hvorki fyrirgert rétti til launa í veikindaforföllum né heldur séu efni til að fallast á það með stefnda að tildrög slyss hans hafi verið þau að fella beri niður bætur til hans. Verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda laun fyrir þann hluta júnímanaðar sem hann á ógreiddan en fram er komið í málinu að laun fyrir júlí hafi hann fengið greidd.

Hins vegar verður á því að byggja að eftir að uppsagnarfrestur hans hóf að líða hafi staða hans breyst frá því sem var er hann var á veikindalaunum en samkvæmt því sem að framan segir á hann rétt til launa á tímabilinu 1. ágúst til 31 október. Verður ekki fallist á það með stefnanda að eins og hér stefndur á geti greiðslur launa í uppsagnarfresti og veikindalauna farið saman. Samkvæmt þessu verður fallist á töluliði 5 og 6 í varakröfu stefnanda en aðalkröfu hafnað.

Fram kom í skýrslu vitnanna Í-kk-ef og H-kk-ef að starfsmönnum voru fengnar bækur þar sem þeir skráðu tíma þá sem þeir unnu o. fl. og þykir því mega taka kröfur samkvæmt 1. og 2. tölulið í kröfugerð stefnanda í varakröfu sem byggðar eru á skráningu stefnanda sjálfs til greina. Þá verður fallist á 3. tölulið sbr. framansagt um laun í júnímánuði 2008 í veikindaforföllum stefnanda. Stefnanda bera greiðslur samkvæmt 4. tölið kröfugerðar í varakröfu svo og orlof skv. 7. tölulið og bætur vegna 6% lífeyrisframlags sem stefnda ber að inna af hendi.

Samkvæmt þessu verður fallist á það með stefnanda að stefnda beri að greiða stefnanda 1.731.356 krónur svo sem krafist er í varakröfu hans með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Stefndi, JOMA pípulagnir ehf., greiði stefnanda, Ó-kk-þgf J-kk-þgf D-kk-þgf, 1.731.356 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf.