E-95/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 1. apríl sl., er höfðað með stefnu birtri 6. júní 2007, af K, ... á hendur M, ....

Stefnandi krefst þess í endanlegum dómkröfum sínum að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 4.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. nóvember 2003 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og greiðslu málskostnaðar.

Nokkur ágreiningur er um málavexti.

Stefnandi lýsir málavöxtum á þann hátt að aðilar málsins hafi hafið sambúð á árinu 1986. Stefnandi hafi þá búið í A ásamt tveimur börnum. Stefndi hafi átt fasteign að B sem hafi verið seld á árinu 1993 og söluverð lagt inn á sparnaðarreikning stefnda. Stefnandi hafi keypt verkamannaíbúð að D á árinu 1998. Útborgun kaupverðs eignarinnar hafi numið 648.678 krónum en 90% lán verið tekið fyrir því sem eftir stóð. Stefnandi hafi alla tíð ein greitt af láninu. Stefnandi kveður málsaðila hafa búið að D þar til þau hafi flutt á E á árinu 1997. Fasteignin að D hafi verið seld árið 2004. Stefnandi kveður málsaðila hafa eignast allmargar eignir á sambúðartímanum, s.s. húsbíl, fasteign og hlut í sumarbústað, auk þess sem fasteignin að F hafi verið byggð. Þá hafi stefndi átt skútu sem hafi brunnið skömmu fyrir upphaf sambúðar en talsvert miklar skuldir hafi hvílt á henni. Hafi stefnandi tekið lán til að byggja hana upp. Af hagkvæmnisástæðum hafi allar eignir verið skráðar á nafn stefnda. Við upphaf sambúðar kveðst stefnandi hafa verið skuldlaus og aukið talsvert vinnu eftir að sambúð málsaðila hófst. Kveðst stefnandi hafa leyst út sparnað sem allur hafi runnið til fjármögnunar byggingar fasteignarinnar að F. Þá hafi málsaðilar kennt við grunnskólann á G á árunum 1997 til 2004. Hafi stefndi kennt 14 klukkustundir á viku en stefnandi 22 til 24 klukkustundir. Hafi stefnandi fljótlega aukið kennslu í 34 til 37 kennslustundir á viku og að lokum verið sett á launaskrá hjá skólanum. Vegna skattahagræðis hafi stefndi fengið greitt fyrir þá vinnu sem stefnandi hafi innt af hendi. Þar sem stefnandi hafi verið 75% öryrki hafi verið gert samkomulag um þetta fyrirkomulag við sveitarstjórnina og skólayfirvöld. Með þessum tekjum af vinnuframlagi sínu sem allar hafi runnið til stefnda og með vinnu við sameiginlegt heimilishald og útgjöldum í þess þágu hafi hún eignast hlutdeild í húseigninni. Þannig hafi fjárhagsleg samstaða orðið með aðilum á sambúðartímanum, þó svo þau hafi aldrei talið fram saman til skatts. Stefnandi kveður sambúðinni hafa lokið á seinni hluta árs 2003. Hafi stefnandi þá flutt út af sameiginlegu heimili þeirra án þess að taka með sér nokkuð af eignum búsins. Stefndi hafi verið ófáanlegur til að semja um skiptingu eigna og stefnandi því ekkert fengið í sinn hlut.

Stefndi lýsir málavöxtum þannig að þegar aðilar hafi kynnst á árinu 1986 hafi stefnandi verið eignalaus einstæð móðir sem leigt hafi íbúð við H. Stefnandi hafi átt fimm börn. Tvö þeirra hafi búið hjá stefnanda en þrjú hjá föður. Við skilnað stefnanda og föður barnanna hafi börnin fengið þann hlut af eignum sem stefnanda hafi borið við skilnaðinn. Að H hafi stefndi flutt 2. desember 1986. Stefndi kveðst þá hafa átt íbúð við B, sem hann hafi keypt á árinu 1980. Þá íbúð hafi stefndi selt á árinu 1990 og í staðinn keypt verslunarhúsnæði að I. Sú eign hafi verið seld á árinu 1998 og söluandvirðið farið í að greiða byggingarkostnað fasteignarinnar að F. Þar sem stefndi sé trésmiður hafi hann lagt fram eigin vinnu við byggingu hússins á G. Hafi byggingu að mestu verið lokið árið 2001 en þó ekki að fullu fyrr en síðla árs 2005. Stefnandi hafi ekki lagt fram neina fjármuni til byggingar hússins en hafi greitt rúmar 300.000 krónur til kaupa á raftækjum í eldhús. Stefndi kveðst hafa keypt ófullgerða seglskútu á árinu 1984. Hafi hann innréttað hana og eytt alls 1500 vinnustundum í verkið. Skútan hafi brunnið árið 1985 og verið endurbyggð. Stefndi kveðst hafa selt 3/4 hluta í skútunni á árinu 1999 krónur og keypt fyrir söluandvirðið Ford Transit bifreið fyrir 1.700.000 krónur. Hafi stefndi fjármagnað mismuninn sjálfur, m.a. með sölu á Nissan bifreið fyrir 750.000 krónur.

Á árinu 1988 hafi stefndi aðstoðað stefnanda við kaup á íbúð í húsinu við D. Hafi stefndi lagt umtalsverða fjármuni til kaupanna þar sem stefnandi hafi ekki átt neina peninga sjálf og ekki getað fjármagnað útborgun. Aðilar hafi flutt í eignina í lok árs 1988 og búið þar til ársins 1997 þegar þau hafi flutt á G. Íbúðin að D hafi verið seld á árinu 2004 og söluandvirðið runnið óskipt til stefnanda. Hafi stefnda aldrei verið boðinn hluti söluandvirðisins og stefndi talið það eðlilegt þar sem fjárhagur aðila hafi verið aðgreindur að fullu á sambúðartímanum.

Á árinu 1994 hafi stefnandi fengið greiddar bætur vegna læknamistaka, en þau mistök hafi leitt til þess að stefnandi hafi orðið 75% öryrki. Fyrir bæturnar hafi stefnandi keypt sér ferð til útlanda. Einnig hafi hún keypt sér píanó, en það hafi kostað 450.000 krónur. Þá hafi stefnandi keypt Subaru bifreið. Bifreiðin hafi kostað 2.400.000 krónur og hafi stefndi tekið bankalán að fjárhæð 550.000 krónur í nafni J, verslunar stefnda, auk þess sem fjárframlag að fjárhæð 350.000 krónur hafi komið úr rekstri þeirrar verslunar. Bifreiðin hafi verið skráð á nafn stefnanda og hafi hún runnið til stefnanda við sambúðarslitin. Hafi stefndi ekki gert við það athugasemd enda aldrei haft afnot af bifreiðinni. Aðilar hafi haft hvort sína bifreiðina til umráða á sambúðartímanum. Eftir öll framangreind viðskipti hafi 1.500.000 krónur verið eftir af bótum stefnanda. Ekki hafi hvílt miklar skuldir á skútunni N. Í kjölfar brunans á skútunni á árinu 1985 hafi stefnandi tekið lán að fjárhæð 150.000 krónur til að endurbyggja hana. Lánið hafi hvílt á fasteign stefnda að B. Á skútunni sjálfri hafi ekki hvílt skuldir. Þá sé rangt hjá stefnanda að eignir stefnda hafi verið skráðar á hann af hagkvæmnisástæðum. B og skútan hafi verið eignir stefnda þegar hann hafi kynnst stefnanda. Hlut í sumarhúsi hafi stefndi eignast sem endurgjald fyrir vinnu við eignina og Ford Transit bifreið hafi stefndi keypt og innréttað sjálfur. Upp úr sambúðinni hafi slitnað vorið 2002 en ekki haustið 2003, eins og stefnandi haldi fram. Hafi stefnandi þá flutt fyrirvaralaust frá G og dvalið eftir það í L. Hafi aðilar ekki búið saman eftir það. Hafi stefnandi lokið störfum við E vorið 2002. Haustið 2003 hafi stefnandi viljað koma á ný til G og kenna við E en ekki fengið starf við skólann. Því hafi ekkert orðið úr því að stefnandi kæmi aftur. Við sambúðarslitin hafi stefnandi tekið þá hluti sem hún hafi komið með til sambúðar aðila.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilar málsins skýrslu. Auk þeirra gáfu skýrslu fyrir dóminum O matsmaður, sem staðfesti matsgerð sína, og Ó fyrrverandi skólastjóri E.

Stefnandi kvaðst hafa séð um heimilishald á sambúðartíma stefnanda og stefnda. Stefndi hafi þó oft eldað mat. Heimilisinnkaupin hafi alla tíð verið gerð af báðum aðilum. Varðandi útborgun við kaup eignarinnar að D kvaðst stefnandi ekki muna hvort stefndi hefði aðstoðað við einhverja greiðslu. Stefnandi hafi lagt fram pening sem hún hafi fengið fyrir hjólhýsi upp í bifreið sem farið hafi upp í Ford Transit húsbifreiðina. Stefndi hafi fengið sinn hlut í sumarbústaðnum fyrir vinnuframlag sitt í honum, en á meðan kvaðst stefnandi hafa unnið fyrir stefnda í búðinni. Þá hafi stefnandi leyst út sparnað að fjárhæð 700.000 krónur sem farið hafi í húsið á G. Ekki hafi verið leystur út neinn frekari sparnaður. Ekkert hafi verið greitt til stefnda við sölu fasteignarinnar að D. Stefnandi hafi flutt í húsnæðið að F á árinu 2001. Hafi stefnandi starfað í L í 3 mánuði á árinu 2002, auk þess að vera þar í meðferð vegna áfengissjúkdóms. Hún hafi verið í L frá 1. júní til 1. desember 2002. Hún hafi farið aftur vestur 1. desember 2002 og þá annast fatlaða stúlku sem hún hafi séð um. Auk þess hafi hún unnið eitthvað í grunnskólanum, þó ekki við kennslu.

Stefndi kvaðst hafa fjármagnað hluta útborgunar íbúðarinnar að D, en útborgun hafi numið um 600.000 krónum. Hafi stefndi slegið upp fyrir einbýlishúsi í P og hafi það sem hann hafi fengið fyrir það farið í útborgunina. Hafi það numið að lágmarki 50% af útborguninni. Að því er varði sumarbústaðinn kvaðst stefndi hafa lagt fram vinnuna við smíði sumarbústaðarins en aðrir hafi útvegað efnið. Ekki kvaðst stefndi kannast við að stefnandi hafi lagt eitthvað til kaupa á húsbifreiðinni. Sambúð aðila hafi lokið á árinu 2002. Hafi stefnandi farið í meðferð í júní það ár, en þá hafi sambúðinni lokið. Stefnandi hafi ekki verið á G veturinn 2002 til 2003. Hún hafi þó komið aftur vestur án þess að stefndi myndi hvenær. Hafi stefnandi sótt aftur um vinnu í grunnskólann en ekki fengið starfið. Hafi stefndi aldrei farið fram á að fá greiðslu við sölu á fasteigninni að D, sem hafi verið á árinu 2004. Stefndi hafi sjálfur fjármagnað vinnu og efniskaup við fasteignina að F. Hann hafi átt fasteignina að B, keypt eignina að I fyrir andvirði eignarinnar og það sem hann hafi fengið fyrir sölu þeirrar eignar hafi farið í kostnað við F. Stefnandi hafi ekkert lagt þar fram af fjármunum. Hafi stefndi flutt inn í húsið haustið 2002. Lokaúttekt hafi þó ekki farið fram fyrr en á árinu 2005. Ekki hafi stefndi tekið lán út á húsið. Stefnanda hafi greitt reikning frá ELKO, sem væri dagsettur 6. október 2001, að fjárhæð 351.738 krónur. Ekki kvaðst stefndi kannast við að laun stefnanda hafi verið lögð inn á reikning stefnda. Báðir aðilar hafi greitt til heimilisins.

Ó, fyrrverandi skólastjóri E, kvað laun stefnanda fyrir vinnu hennar við grunnskólann á G hafa verið lögð inn á stefnda að beiðni aðila þannig að stefnandi myndi ekki missa örorkubætur er hún hafi verið á. Hafi stefndi verið í hálfri stöðu við skólann og stefnandi uppfyllt það sem á hafi vantað í heila stöðu. Ekki kvaðst Ó muna hvort stefnandi hafi unnið aukavinnu. Stefnandi hafi ekki starfað við skólann síðasta árið sem Ó hafi verið við skólann, en Ó hafi hætt þar störfum á árinu 2003.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að við slit sambúðar aðila hafi stefnda borið að greiða stefnanda sem nemur verðmæti helmings hlutar fasteignar aðila á G eða annað lægra hlutfall. Stefnandi haldi því fram að hún hafi eignast eignarhlut í fasteign aðila annars vegar með vinnu sinni við grunnskólann á G, en tekjur af þeirri vinnu hafi runnið til stefnda, og hins vegar með vinnuframlagi við sameiginlegt heimilishald og útgjöldum í þess þágu. Sambúð aðila hafi staðið í 17 ár og telji stefnandi það verulega ósanngjarnt fari hún út úr þeirri sambúð án nokkurrar hlutdeildar í eignamyndun á sambúðartímanum. Vegna langrar sambúðar, fjárhagslegrar samstöðu og ótvíræðs þáttar stefnanda í öflun tekna til heimilisins krefjist stefnandi þess að viðurkennd verði helmings hlutdeild hennar í fasteigninni að F.

Stefnandi byggi kröfu sína fyrst og fremst á ólögfestum reglum sifjaréttar um tilurð óskiptrar eignar sambúðarfólks, dómvenju og dómafordæmum. Dómafordæmi hafi skipað ákveðnar venjur varðandi eignaskipti við sambúðarslit. Líta verði til lengdar sambúðar sem sé mjög löng og fjárhagslegrar samstöðu.

Stefnandi hafi við upphaf sambúðar verið mun tekjuhærri en stefndi. Þau hafi bæði unnið fulla vinnu þar til þau hafi fluttu vestur á árinu 1997. Allan sambúðartímann hafi stefnandi unnið til jafns á við stefnda á heimilinu og bæði hafi þau lagt út fyrir sameiginlegu heimilishaldi. Ekki hafi verið gert upp á milli hvort þeirra lagði meira til matarinnkaupa og hafi verið litið á það sem innkaup til sameiginlegs heimilis. Fyrir vestan hafi bæði unnið við grunnskólann á G, stefnandi sem handmenntakennari en stefndi m.a. kennt smíðar.

Þá byggi stefnandi á því að líta verði til þess að fasteign sú sem ágreiningur er um hafi verið byggð með tilliti til þess að um sameiginlegt heimili væri að ræða. Aðilar hafi lagt mikla eigin vinnu í byggingu eignarinnar og nánast allur frítími þeirra farið í bygginguna. Ekki verði séð að framlög annars þeirra hafi runnið til byggingarinnar frekar en hins með afgerandi hætti. Stefnandi hafi keypt sér fasteign sem aðilar bjuggu í allt þar til þau hafi flutt vestur. Ákveðið hafi verið að sú eign yrði ekki seld heldur yrði hún nýtt fyrir börn aðila sem komin hafi verið suður í nám og vinnu. Stefndi hafi hins vegar selt eign sína að B og keypt verslunarhúsnæði að I fyrir andvirðið. Það hafi hann selt og hluti af andvirði þeirrar eignar runnið í hina nýju byggingu.

Stefnandi haldi því fram að hún hafi alltaf talið að um byggingu framtíðarheimilis aðila væri að ræða og þrátt fyrir að eignin væri ekki skráð á stefnanda hafi það verið skilningur hennar á þeim tíma að hún eignaðist hlut í fasteigninni með vinnu og fjárframlögum.

Aðilar hafi kennt við grunnskólann á G í sex ár. Stefndi hafi kennt 14 stundir á viku en stefnandi 22 til 24 stundir. Stefnandi hafi kennt handavinnu í öllum bekkjum, samfélagsfræði og íslensku, verið með liðveislu heimavið, og til viðbótar séð um bókasafnið og um handavinnu fyrir eldri borgara tvisvar í viku. Vinnudagur stefnanda hafi því verið langur og hún lagt mikla fjármuni af mörkum til sameiginlegs heimilishalds. Vegna skattahagræðis hafi stefndi hins vegar fengið greitt fyrir þá vinnu sem stefnandi innti af hendi, en stefnandi sé metin 75% öryrki. Hafi samkomulag verið gert um þetta fyrirkomulag við sveitarstjórnina og skólayfirvöld á staðnum. Stefndi hafi því notið heilsárslauna vegna vinnu sem stefnandi hafi að stórum hluta innt af hendi. Stefnandi telji að með þessu vinnuframlagi sínu og með vinnu sinni við sameiginlegt heimilishald og útgjöldum í þess þágu hafi hún eignast hlutdeild í húseigninni. Ennfremur verði að líta til þess að sambúð aðila hafi staðið í 17 ár og þrátt fyrir að telja ekki saman fram til skatts hafi myndast með þeim sameiginlegt fjárfélag, enda hafi þau lagt sitt af mörkum með ýmsum sameiginlegum fjárframlögum og rekið sameiginlegt heimili.

Stefnandi hafi einnig lagt til framkvæmdanna sparnað sem hún hafi átt í Sparisjóði Kópavogs og Landsbanka Íslands. Hafi andvirði sparnaðarins runnið beint í fjármögnun húsbyggingarinnar og til að kaupa parket o.fl. Auk þessa hafi stefnandi orðið fyrir læknamistökum á árinu 1992 og fengið greiddar bætur að fjárhæð 2.834.000 krónur árið 1994. Fyrir þá fjármuni hafi verið keypt píanó og innbú, auk Subaru bifreiðar. Að öðru leyti hafi þessir fjármunir runnið til sameiginlegs heimilishalds. Öll laun beggja aðila hafi runnið til byggingar fasteignarinnar að F og til sameiginlegs heimilishalds, til kaupa á dýrum rafmagnstækjum í eldhús og til allrar eignamyndunar á sambúðartímanum. Stefnandi hafi þannig öðlast hlutdeild í eignamyndun á sambúðartímanum og krefjist því helmingshluta í fasteign aðila, enda hafi slíkt fjárfélag myndast með aðilum á sambúðartímanum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir málatilbúnað sinn á því að sameiginleg eignamyndun hafi ekki orðið með aðilum á sambúðartímanum. Fjárhagur aðila hafi verið aðskilinn að fullu og öllu allan sambúðartímann. Þá staðfesti sala stefnanda á íbúðinni að D að skilningur stefnanda hafi verið sá að fjárhagur aðila hafi verið aðgreindur allan sambúðartímann.

Þegar málsaðilar hafi kynnst árið 1986 hafi stefndi verið eigandi fasteignarinnar að B, sem hann hafi selt 1990 til að kaupa verslunarhúsnæði að I. Þar hafi stefndi rekið J, allt til ársins 1997 þegar aðilar hafi flutt til G. Fasteignin að I hafi verið seld á árinu 1998 og stefndi hafið byggingu hússins að F sumarið 2000. Hafi stefndi þá byggt grunn hússins og síðan reist timburhús á grunninum árið eftir. Stefndi hafi sjálfur hannað húsið að öllu leyti og byggt, teiknað og lagt raflagnir og allar pípulagnir, auk þess að annast alla smíðavinnu að utan sem innan. Stefnandi hafi hvergi komið nærri og hvorki lagt fram vinnu eða fjármuni til húsbyggingarinnar, að því frátöldu að stefnandi hafi keypt og greitt sjálf fyrir rafmagnstæki í eldhús, sbr. kaupnótu frá ELKO. Stefndi hafi ekki tekið lán til framkvæmdanna en fjármagnað þær nær eingöngu með söluverði I og eigin vinnu. Allt söluandvirði þeirra eignar hafi runnið til framkvæmdanna á G. Hafi húsið verið fullbúið, tekið út sem slíkt og skráð hjá fasteignamati ríkisins 16. nóvember 2005. Stefndi sé einn þinglýstur eigandi hússins að F og hafi svo alltaf verið og vilji stefnandi hnekkja því verði hún að sýna fram á að hún hafi lagt fram fjármagn til framkvæmdanna. Stefndi hafi talið eignina fram sem sína eign á skattframtölum og byggingaskýrslum og einn greitt öll lögboðin gjöld af eigninni, s.s. fasteignagjöld og tryggingariðgjöld.

Þá bendi stefndi á að stefnandi hafi selt fasteignina að D á árinu 2004. Um hafi verið að ræða fasteign í verkamannabústöðum sem skráð hafi verið eign stefnanda og stefndi ekki fengið neina fjármuni út úr sölunni. Með þeim rökum sem stefnandi færi fram til stuðnings ætlaðri hlutdeild í fasteigninni á G verði að ætla að stefnda hafi borið helmingshlutdeild í söluandvirði íbúðarinnar. Svo hafi þó ekki verið og ekkert samband verið haft við stefnda við sölu D á árinu 2004. Hafi stefnandi augljóslega litið svo á að fjárhagur aðila væri aðskilinn og að stefnandi ætti ein íbúðina að D og þyrfti ekki að greiða stefnda neina hlutdeild í söluandvirðinu.

Varðandi tekjur aðila haldi stefndi því fram að rangt sé hjá stefnanda að hún hafi haft meiri tekjur en stefndi við upphaf sambúðar. Tekjur stefnanda á sambúðartíma aðila hafi að mestu farið í persónulega einkaeyðslu hennar, en þó að einverju mjög litli leyti til sameiginlegs heimilishalds aðila. Stefndi hafi lagt mun meira til heimilisins en stefnandi enda tekjur hans miklu hærri en tekjur stefnanda á sambúðartímanum. Vinna aðila á sameiginlegu heimili hafi einnig verið nokkuð ójöfn að því leyti að stefndi hafi að langmestu séð um matseld og þrif hússins, ef frá væru talin fyrstu búskaparárin að D.

Stefndi bendi á að á sambúðartíma aðila hafi ekki orðið nein eignamyndun hjá stefnda en því hafi verið öfugt farið hjá stefnanda, sem eignast hafi verðmæta íbúð í A sem hækkað hafi í verði. Stefndi hafi á hinn bóginn selt atvinnuhúsnæði í A og fært söluverðið í fasteign á G sem sé afar slæmt markaðssvæði og þar sé verð á íbúðarhúsnæði mjög lágt í samanburði við samskonar húsnæði í A. Eignir stefnda hafi í raun rýrnað á sambúðartímanum en ekki vaxið líkt og stefnandi haldi fram.

Stefndi byggi á því að engin rök standi til að viðurkenna nokkra hlutdeild stefnanda í fasteigninni að F og mótmæli fullyrðingum stefnanda um að ólögfestar reglur sifjaréttar um tilurð sameignar sambúðarfólks, dómvenja og dómafordæmi standi til þess að kröfur stefnanda verði teknar til greina. Þá sé vinna stefnanda utan heimilis langt frá fullri vinnu á sambúðartímanum, enda sé stefnandi og hafi lengst af verið 75% öryrki. Þá hafi sameiginleg not aðila af fasteigninni á G aðeins staðið í skamma hríð, eða eitt til eitt og hálft ár, þegar stefnandi hafi slitið sambúðinni og flutt til L.

Þá byggi stefndi á því að krafa stefnanda sé fyrnd, enda fyrnist krafan á fjórum árum. Þá sé ljóst að kröfur stefnanda séu glataðar fyrir tómlæti þar sem stefnandi hafi ekki hafist handa fyrr en eftir að fimm ár voru liðin frá sambúðarslitunum.

Stefndi mótmæli því að stefnandi hafi lagt sparnað til húsbyggingarinnar. Hvað varði skaðabætur sem stefnandi hafi fengið greiddar vegna læknamistaka að fjárhæð 2.834.000 krónur, hafi stefnandi lagt fram 1.500.000 krónur til kaupa á Subaru bifreið. Stefndi hafi aðstoðað stefnanda við kaupin og greitt það sem upp á hafi vantað, um 900.000 krónur. Þá bifreið hafi stefnandi haft ein til afnota enda bifreiðin skráð eign hennar. Hún hafi nú verið seld og andvirðið runnið til stefnanda. Skaðabæturnar hafi stefnandi nýtt að öðru leyti til eigin þarfa og m.a. keypt píanó og utanlandsferð sem hún hafi farið ein í. Stefnandi hafi þannig eytt bótunum að öllu leyti sjálf og það löngu áður en stefndi hafi hafist handa við að byggja F. Stefndi hafi einskis notið af þessum skaðabótum og stefnandi ekki ráðstafað neinu af þeim til eignamyndunar.

Niðurstaða

Upphafleg kröfugerð stefnanda laut að því stefnanda yrði viðurkenndur helmings eignarhlutur í fasteigninni að F. Undir meðförum málsins aflaði stefnandi matsgerðar dómkvadds matsmanns á markaðsverði fasteignarinnar að F, annars vegar miðað við 26. október 2003 og hins vegar miðað við matsdag. Í matsgerð matsmanns kemur fram sú niðurstaða að söluverð fasteignarinnar í október 2003 hafi numið 8.000.000 króna. Eftir að matsgerðar þessarar hafði verið aflað breytti stefnandi dómkröfum sínum og krefur stefnda nú um 4.000.000 króna, sem er helmings hlutur andvirðis fasteignarinnar miðað við október 2003.

Sambúð aðila hófst á árinu 1986. Stefnandi heldur því fram að sambúðin hafi staðið allt þar til á árinu 2003, en stefndi heldur því fram að sambúðinni hafi lokið á árinu 2002. Á sambúðartíma töldu málsaðilar aldrei sameiginlega fram til skatts. Þegar gögn málsins eru virt virðist fjárhagur aðila að talsverðu leyti hafa verið aðgreindur, a.m.k. varðandi skráðar eignir. Þó þykir fram komið að þau hafi rekið heimili í sameiningu. Þá þykja gögn málsins og þá sér í lagi afrit af skattframtölum ekki renna stoðum undir þær fullyrðingar stefnanda að hún hafi á sambúðartíma verið tekjuhærri en stefndi. Til grundvallar málstað sínum um eignamyndun á sambúðartíma byggja aðilar málsins svo til einungis á afritum af skattframtölum. Því til viðbótar hefur stefnandi lagt fram reikning frá ELKO, sem dagsettur er 6. október 2001, en aðilar eru sammála um að hann sé til kominn vegna þess að stefnandi hafi lagt fram fé til kaupa á raftækjum í eldhús fasteignarinnar að F.

Gögn málsins bera með sér að aðilar hafa hvort um sig keypt bifreiðar á sambúðartíma. Stefnandi keypti bifreið með skráningarnúmerið Y -... á árinu 1987. Bifreiðina seldi stefnandi stefnda á árinu 1988 á 270.000 krónur. Stefnandi keypti hjólhýsi í lok árs 1994 á 260.000 krónur. Þá keypti hún á því ári nýja bifreið af gerðinni Subaru, með skráningarnúmerið TG -..., á 2.341.000 krónur. Í afriti af skattframtali frá því ári kemur fram að á því ári hafi stefnandi fengið greiddar örorkubætur að fjárhæð 2.834.257 krónur. Ekki kemur fram að á bifreiðinni hafi hvílt lán. Hún kaupir sumarbústaðaland á árinu 1995 á 250.000 krónur. Á sama ári selur hún hjólhýsið á 260.000 krónur. Engin önnur lán en vegna fasteignarinnar að D eru færð inn á skattframtöl stefnandi. Engar breytingar hafa orðið á eignum hennar eða skuldum samkvæmt síðasta framlagða skattframtali, sem miðast við eignir í árslok 2003. Að því er stefnda varðar hefur hann á árinu 1986 verið skráður fyrir seglbát. Á árinu 1988 selur hann bifreið með skráningarnúmerið Y-... fyrir 100.000 krónur, en kaupir áðurgreinda bifreið af stefnanda á 270.000 krónur. Á því ári hefur seglbáturinn verið metinn á 700.000 krónur. Á næsta ári selur stefndi bifreiðina Y-... á 200.000 krónur en kaupir bifreið með skráningarnúmerið KS-... á 680.000 krónur. Ekki verða aftur eignabreytingar hjá stefnda fyrr en á árinu 1996 er hann selur bifreiðina KS-... á 400.000 krónur og kaupir Nissan bifreið með skráningarnúmerið MK-... á 1.033.000 krónur. Næst verða breytingar á eignum stefnda á árinu 1998 er hann selur 3/4 hluta í seglbátnum á 600.000 krónur. Þá selur hann bifreiðina MK-... á 750.000 krónur. Hann kaupir Ford Transit húsbifreið með skráningarnúmerið LV-... á 1.709.524 krónur. Hafa aðilar í eitt skipti hvort um sig keypt óvenjulega dýra bifreið, miðað við það sem áður tíðkaðist. Var það þegar stefnandi keypti bifreið með skráningarnúmerið TG-...0 og stefndi bifreið með skráningarnúmerið LV-.... Á þeim tíma er stefnandi festi kaup á sinni bifreið hafði hún fengið greiddar bætur og virðist sem þær hafi að nokkrum hluta runnið til bifreiðakaupanna, svo sem aðilar miða við. Á þeim tíma er stefndi festi kaup á bifreið með skráningarnúmerið LV-... seldi hann hluta af eign sinni í seglbátnum, auk þess að selja bifreið er hann átti fyrir.

Að því er fasteignir á sambúðartíma varðar, sem einna mestu máli skipta fyrir niðurstöðu málsins, liggja fyrir dóminum greinargóðar upplýsingar upp úr afritum af skattframtölum aðila. Á árinu 1988 festi stefnandi kaup á íbúð að D. Samkvæmt afriti af skattframtali var greidd útborgun í eigninni að fjárhæð 648.678 krónur. Í aðilaskýrslu stefnanda lýsti hún yfir að hún myndi ekki hvort stefndi hafi hugsanlega aðstoðað stefnanda við einhverja greiðslu í útborgun, en stefndi heldur fram að svo hafi verið. Samkvæmt afriti af skattframtali stefnanda hefur hún tekið lán hjá Byggingarsjóði verkamanna vegna eignarinnar að fjárhæð 4.544.114 krónur. Í árslok 2003 var lán þetta að eftirstöðvum 7.367.707 krónur. Eignin var seld með kaupsamningi 6. júlí 2004, eftir að sambúð aðila lauk. Söluverð eignarinnar var þá 12.500.000 krónur, sbr. dskj. nr. 22. Ekki kemur fram í kaupsamningi um stærð eignarinnar eða herbergjafjölda. Samkvæmt afriti af skattframtali stefnanda nam fasteignamat eignarinnar í árslok 1989 samtals 4.978.000 krónum. Í hlut stefnanda hafa komið nærri 5.130.000 krónum. Aðilar eru sammála um að stefndi hafi einskis notið af þessum eignarhluta. Við upphaf sambúðar átti stefndi fasteign að B. Samkvæmt dskj. nr. 13 er um að ræða 3ja herbergja íbúð á 1. hæð, ásamt sérgeymslu í kjallara, hlutdeild í sameign og bílskýli. Eignin var keypt á árinu 1980, áður en svokölluð myntbreyting átti sér stað. Eign þessa seldi stefndi með kaupsamningi 30. ágúst 1990. Söluverð eignarinnar nam 6.000.000 króna. Þá voru á eigninni áhvílandi lán að fjárhæð 814.537 krónur. Samkvæmt afriti af skattframtali stefnda frá árinu 1989 nam fasteignamat eignarinnar 4.151.000 krónum. Stefndi keypti hluta úr fasteigninni að I, en afsal var gefið út fyrir eigninni 22. maí 1990. Ekki kemur fram hvert hafi verið kaupverð eignarinnar. Með kaupsamningi dagsettum 2. mars 1998 seldi stefndi eignarhluta sinn í fasteigninni að I. Söluverð eignarinnar nam 4.700.000 krónum. Samkvæmt afriti af skattframtali stefnda nam fasteignamat eignarinnar í árslok 1997 samtals 3.529.000 krónum. Engin lán hvíldu á eigninni. Stefnandi heldur því fram að söluandvirði fasteignarinnar að I hafi runnið í nýbygginguna á G. Hefur stefnandi fallist á að svo hafi verið, a.m.k. að hluta til.

Sú fasteign sem stefnandi festi kaup á í upphafi sambúðar aðila og sú eign sem stefndi kom með inn í sambúðina voru ámóta að verðmæti. Ef við það er miðað að stefndi hafi sett þá fjármuni er hann hafi fengið vegna sölu á þeim eignum er hann átti er hann kom í sambúðina í fasteignina að G og að stefnandi hafi greitt af áhvílandi lánum af sinni fasteign er unnt að miða við að með því hafi eignarhluti hvors aðila um sig frá upphafi sambúðar til slita á henni þróast með álíka hætti. Af matsgerð má ráða að fasteignaverð á G sé almennt talsvert lægra heldur en á höfuðborgarsvæðinu. Í þessu ljósi verður að telja síst á stefnanda hallað í lok sambúðar ef í hennar hlut hefur óskipt fallið fasteignin að D, en í hlut stefnda óskipt fasteignin að F. Með hliðsjón af framanrituðu er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist sönnun þess að við lok sambúðar hafi hún eignast sérstakt tilkall til eignarhluta í fasteigninni að F. Eru framlögð gögn málsins ekki nægjanleg til stuðnings staðhæfingum stefnanda um það atriði. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað. Um gjafsóknarkostnað stefnanda fer samkvæmt því sem nánar greinir í dómsorði. Er þá litið til þess að D-kvk-nf P-kvk-nf hæstaréttarlögmaður annaðist hagsmunagæslu fyrir stefnanda á fyrri stigum málsins

Af hálfu stefnanda flutti málið O-kk-nf E-kk-nf héraðsdómslögmaður, en af hálfu stefnda J-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, M, er sýkn af kröfum stefnanda, K.

Stefnandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanna hennar, O-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 420.000 krónur og D-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 360.000 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf