E-421/2013

Mál þetta var höfðað 28. janúar 2013 og dómtekið 8. janúar 2014.

Stefnandi er M-kk-nf H-kk-nf M-kk-nf, Kleppsvegi 26, Reykjavík, en stefndi er Vörður tryggingar, Borgartúni 25, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 6.272.326 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 17. september 2009 til 16. janúar 2012, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, en til vara með dráttarvöxtum frá 1. mars 2013.

Til vara er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða 4.804.795 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 17. september 2009 til 16. janúar 2012, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, en til vara með dráttarvöxtum frá 1. mars 2013.

Til þrautavara er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða 2.398.221 krónu, ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. 16. gr. skbl. nr. 50/1993 frá 17. september 2009 til 16. janúar 2012, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, en til vara með dráttarvöxtum frá 1. mars 2013.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Til vara er þess krafist að dómkrafa stefnanda verði lækkuð og málskostnaður látinn niður falla.

I.

Málavextir

Þann 17. mars 2009 varð stefnandi, sem þá var starfsnemi hjá vélsmiðjunni Arentsstáli ehf., fyrir slysi við vinnu sína er vinstri hönd hans klemmdist á milli stimpilstangar og hálsstykkis fremst á stimpilröri þegar hann vann við að taka í sundur glussatjakk sem hafði bilað. Afleiðingar slyssins urðu áverkar á þremur fingrum vinstri handar, m.a. mölbrot á fjærkjúku löngutangar, skurður á vísifingri auk þess sem fjarlægja þurfti nögl á þumalfingri. Í dag býr stefnandi m.a. við skerta hreyfigetu fingra og skyntruflanir.

Slysið var tilkynnt af vinnuveitanda stefnanda þann 5. maí 2009 en í tilkynningunni kemur fram að stefnandi hafi verið í 50% starfi sem nemi í rennismíði frá 15. janúar 2009.

Þann 7. febrúar 2012 viðurkenndi stefndi bótarétt stefnanda úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda. Við uppgjör bóta voru lagðar til grundvallar matsniðurstöður S-kk-ef G-kk-ef, læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl. um 15% varanlega örorku stefnanda og miska 12 stig. Heilsufar stefnanda var metið stöðugt frá 17. september 2009.

Við uppgjör bóta gerði stefnandi m.a. fyrirvara við árslaunaviðmiðun vegna útreiknings bóta fyrir varanlega örorku sbr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 en uppgjör á milli aðila tók mið af lágmarkstekjum skv. 3. mgr. 7. gr. laganna. Lítur ágreiningur aðila að tekjuviðmiðun við uppgjör bóta.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á fyrirvara dags. 22. febrúar 2012 sem gerður var við mat á tímabundnum og varanlegum afleiðingum vegna slyss stefnanda og árslaunaviðmiðun vegna útreiknings bóta fyrir varanlega örorku.

Varanleg örorka stefnanda hafi verið metin 15% af matsmönnunum S-kk-þgf G-kk-þgf lækni og I-kk-þgf S-kk-þgf hrl. Byggir stefnandi á því að hann hafi hlotið 15% varanlega örorku af völdum slyssins eins og niðurstaða matsins beri með sér. Það sé málsástæða stefnanda að um tekjuviðmiðun til útreiknings bóta fyrir varanlega örorku skuli farið eftir 2. mgr. 7. gr. nr. 50/1993 og meta tekjur hans sérstaklega. Önnur viðmiðun gæfi óraunsæja mynd af framtíðartekjutjóni stefnanda vegna slyssins. Leitast skuli við að mæla framtíðartekjutjón í tilviki stefnanda út frá þeim staðreyndum sem hafi verið uppi þegar slysið varð.

Aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar í nokkurn tíma fyrir slysið. Tekjur hans á köflum hafi ýmist verið engar eða lágar af þeim sökum, m.a. vegna skólavistar, og því sé annar mælikvarði réttari á líklegar framtíðartekjur stefnanda en sá sem getið sé um í 1. mgr. eða 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Meðallaun síðustu þriggja ára fyrir slysdag gefi þannig ranga mynd af varanlegu framtíðar tekjutjóni stefnanda.

Stefnandi hafi verið nemi í rennismíði þegar slysið varð 17. mars 2009. Í greinargerð með 7. gr. laga nr. 50/1993, segi orðrétt þar sem fjallað sé um hvenær beita skuli 2. mgr.: „Stundi tjónþoli nám þegar líkamstjón ber að höndum og þiggi laun í tengslum við það, t.d. iðnnám, verður venjulega að miða árslaun við tekjur sem tjónþoli mundi hafa haft ef hann hefði verið nýbúinn að ljúka námi.“

Stefnandi hafi verið í 50% starfi á námstímanum og hafi fallið undir kjarasamning málmiðnaðarmanna, sbr. tilkynningu vinnuveitanda um slysið til stefnda dags. 5. maí 2009, en rennismiðir heyri undir Félag vélstjóra og málmtæknimanna. Þegar stefnandi hafi slasast hafi hann verið í starfsnámi til að afla sér nauðsynlegrar reynslu vegna framtíðar atvinnuréttinda.

Á þessari lögskýringu hafi stefnandi byggt kröfugerð sína sem send hafi verið stefnda 16. desember 2011, þar sem beinlínis hafi verið vísað til 2. mgr. 7. gr laga nr. 50/1993. Í kröfugerð sinni fyrir dómi leggi stefnandi til grundvallar þrjár mismunandi tekjuviðmiðanir sem allar byggi á launum iðnaðarmanna. Auk þess að vera á námssamningi til öflunar iðnréttinda hafi stefnandi útskrifast með vélstjórnarpróf, námsstig A (750 kW) vorið 2008, en því prófi fylgi einnig atvinnuréttindi. Að miða við lágmarkstekjur skv. 3. mgr. 7. gr. eins og hafi verið gert í uppgjöri stefnda á tjóni stefnanda sé með öllu óásættanlegt og gefi ranga mynd af stöðu stefnanda.

Aðalkrafa stefnanda byggist á því að stefnandi hafði verið nemi í rennismíði á námssamningi frá 15. janúar 2009, þegar slysið hafi orðið. Í launakönnun vélstjóra og málmtæknimanna sem gerð hafi verið af Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands í mars 2009, hafi grunnlaun rennismiða í septembermánuði 2008 numið 312.000 krónum, en heildargreiðslur auk yfirvinnu 391.000 krónum, auk 6% mótframlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Tekjuviðmiðun stefnanda í aðalkröfu sundurliðist því þannig: Heildarmánaðarlaun í sept. 2008 samkvæmt launakönnun FHÍ hafi numið 391.000 krónum * 12 mánuðir = 4.692.000 kr. * 359/345 (launavísitala sept. 2009/meðaltalslaunavísitala ársins 2008) = 4.882.400 kr. (verðbætt árslaun til sept. 2009) * 12,528 (stuðull, 31 árs og 108 daga að aldri 17.09.2009) * 15/100 (varanleg örorka skv. matsgerð) * 1,06 (6% mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð) = 9.725.506 kr. Greiddar hafi verið bætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 3.453.180 kr., skv. tjónskvittun, sem dragist frá og sé því krafið um mismuninn, eða 6.272.326 kr.

Varakrafa stefnanda sé miðuð við meðaltekjur iðnaðarmanna eins og þær birtist hjá Hagstofu Íslands fyrir árið 2008. Samkvæmt þeim upplýsingum séu föst mánaðarlaun iðnaðarmanna fyrir 100% starf að meðaltali 332.000 kr. á mánuði, auk 6% mótframlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Tekjuviðmiðun stefnanda í varakröfu sundurliðist því þannig: Mánaðarlaun stefnanda 332.000 kr. * 12 mánuðir = 3.984.000 kr. * 359/345 (launavísitala sept. 2009/meðaltalslaunavísitala ársins 2008) = 4.145.670 kr. (verðbætt meðal árslaun iðnaðarmanna 2008 til sept. 2009) * 12,528 (stuðull, 31 árs og 108 daga að aldri 17.09.2009) * 15/100 (varanleg örorka skv. matsgerð) * 1,06 (6% mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð) = 8.257.975 kr. Greiddar hafi verið bætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 3.453.180 kr., skv. tjónskvittun, sem dragist frá og sé því krafið um mismuninn, eða 4.804.795 kr.

Þrautavarakrafa stefnanda byggir á því að starfshlutfall stefnanda, sem nema í rennismíði á námssamningi hjá Arentsstáli ehf., hafi verið 50% og að laun hans miðað við það starfshlutfall hafi verið 121.408 kr. á mánuði. Fyrir 100% starf hefðu mánaðarlaun hans því numið 242.816 kr., sem stuðst sé við í varakröfu II, auk 6% mótframlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Tekjuviðmiðun stefnanda í þrautvarakröfu sundurliðist því þannig: Mánaðarlaun stefnanda á námstíma hafi numið 242.816 kr. * 12 mánuðir = 2.913.792 kr. * 359/356,1 (launavísitala sept. 2009/launavísitala mars 2009) = 2.937.521 kr. (verðbætt árslaun til sept. 2009) * 12,528 (stuðull, 31 árs og 108 daga að aldri 17.09.2009) * 15/100 (varanleg örorka skv. matsgerð) * 1,06 (6% mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð) = 5.851.401 kr. Greiddar hafi verið bætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 3.453.180 kr., skv. tjónskvittun, sem dragast frá og sé því krafið um mismuninn, eða 2.398.221 kr.

Krafist sé vaxta af bótafjárhæðinni frá tímamarki stöðugleika, eða frá 17. september 2009, sbr. matsgerð S-kk-ef G-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., sbr. 16. gr. skbl. nr. 50/1993 til 16. janúar 2012, en þá sé krafist dráttarvaxta skv. III. kafla laga 38/2001 eða frá því að mánuður hafi verið liðinn frá því stefnandi hafi sent kröfubréf sitt dags. 16.12.2011. Til vara sé krafist dráttarvaxta frá 1. mars 2013, eða frá því að mánuður leið frá þingfestingu málsins, og sé þá miðað við að stefndu hafi fengið sannarlega vitneskju um kröfuna á þingfestingardegi sbr. lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Kröfur stefnanda séu reistar á ólögfestri meginreglu íslensks skaðabótaréttar um ábyrgð vinnuveitanda á skaðaverkum starfsmanna, húsbónda- eða vinnuveitendaábyrgðarreglunni svokölluðu. Þá sé byggt á skaðabótalögum nr. 50/1993 með síðari breytingu og lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við lög nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað er reist á lögum nr. 50/1988, sbr. og reglugerð nr. 562/1989. Þá hafi stefnandi hlotið gjafsókn í máli þessu.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir umfangi hins meinta tjóns umfram það sem hann hafi þegar fengið bætt úr hendi stefnda. Á herðum stefnanda hvíli að færa sönnur á að annar mælikvarði en lágmarksviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 teljist réttari til grundvallar útreiknings bóta vegna varanlegrar örorku hans. Beri stefnanda enn fremur að sýna fram á að beita eigi þröngri undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 við útreikning bóta. Að mati stefnda liggi slík sönnun ekki fyrir.

Í athugasemdum við 6. gr. frumvarps nr. 37/1999, sem hafi breytt 7. gr. laga nr. 50/1993, segi að eðlilegt sé að ákveða viðmiðunarlaun við nýjar aðstæður til dæmis þegar um sé að ræða námsmann sem sé að ljúka starfsréttindanámi. Í þeim tilvikum þyki eðilegast að tekjuviðmið tjónþola miðist við það starf sem hann sé að öðlast réttindi til að gegna. Af dómaframkvæmd megi ráða að tjónþoli þurfi að vera kominn svo langt í námi sínu að skammt sé til námsloka, svo vikið verði frá lágmarkstekjuviðmiðun 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hafi einungis verið á annarri önn af tíu í námi sínu þegar hann hafi orðið fyrir slysinu og því aðeins lokið litlum hluta af náminu. Því fari fjarri að stefnandi hafi verið að ljúka starfsréttindanámi þegar tjónsatburður hafi orðið eins og reifað sé í lögskýringargögnum. Á þeim tíma hafi námslok ekki verið fyrirsjáanleg. Við aðstæður stefnanda sé því eðlilegt að miða tekjuviðmið við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993.

Í ljósi þess liggi hlutrænt fyrir að réttast sé að miða við lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Þannig byggi fullnaðaruppgjör stefnda á lágmarksviðmiði auk mótframlags í lífeyrissjóð, alls 3.453.180 kr. Stefndi hafi því bætt stefnanda tjón vegna varanlegrar örorku hans, sem og af öðrum toga. Beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki á það fallist að miða beri við lágmarkslaun skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé einboðið að lækka beri kröfu stefnanda. Að mati stefnda standi engin rök til þess að byggja á því að miða skuli við grunnlaun rennismiða, eins og aðalkrafa stefnanda grundvallist á, enda hafi stefnandi einungis verið starfsnemi á rennismíðaverkstæði þegar slysið varð. Á því sé byggt að það eigi ekki við rök að styðjast að stefnandi hafi verið nemi í rennismíði á þessum tíma eins og fullyrt sé í stefnu. Starfsnám á verkstæðinu virðist hafa verið hluti af námi hans í Vélskóla Íslands, en ekki verði ráðið af gögnum málsins að hann hafi verið á starfssamningi til þess að hasla sér völl í rennismíði. Ráða megi að hann hafi einungis stundað starfsnámið sem lið í þeirri viðleitni að útskrifast með vélstjóraréttindi átta önnum síðar. Þá megi geta þess að nám í rennismíði sé ekki kennt við Tækniskóla Íslands, sem tekið hafi yfir starfsemi Vélskólans, heldur einskorðist slíkt nám við aðra skóla landsins sem ekki verði ráðið af gögnum málsins að stefnandi hafi nokkurn tímann sótt. Þegar allt komi til alls hafi stefnandi einungis verið búinn með lítinn hluta af námi sínu til vélstjórnarréttinda þegar slysið hafi orðið. Af framangreindu sýnist í ljós leitt að grunnlaun rennismiða, líkt og aðalkrafa stefnanda miðist við, gefi ekki fullnægjandi mynd af væntanlegum framtíðartekjum hans.

Stefndi telji heldur ekki unnt miða við meðaltekjur iðnaðarmanna við útreikning bóta, líkt og varakrafa stefnanda byggi á. Það skuli áréttað að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi stefnandi verið í námi í vélstjórn en því fari fjarri að hann hafi stundað nám til öflunar iðnréttinda líkt og haldið sé fram í stefnu. Jafnvel þótt ekki sé unnt að styðjast við tekjur þriggja ára fyrir slysdag leiði það ekki sjálfkrafa til þess að miða eigi við meðaltekjur þeirrar starfsgreinar sem stefnandi hafi ekkert starfað við á slysdegi.

Stefnandi tiltaki sjálfur í stefnu að aðstæður hans hafi verið: „óvenjulegar í nokkurn tíma áður en hann slasaðist og tekjur hans ýmist engar eða lágar af þeim sökum, m.a. vegna skólavistar“. Í matsgerð komi fram að áður en stefnandi hóf nám í Vélskóla Íslands hefði hann unnið margvísleg störf, m.a. sem atvinnuflugmaður, starfað í hleðsludeild flugfélagsins Atlanta, verið til sjós og sem lagermaður. Þegar slysið varð hefði stefnandi þegar lokið grunndeild málmiðnaðar, einkaflugmannsnámi og atvinnuflugmannsnámi. Þá hefði hann lokið námi í flugrekstrarfræðum. Virðist stefnandi því næst hafa skipt alfarið um stefnu og stefnt á vélstjóranám sem hann hafi verið kominn af stað með þegar tjónsatburður hafi orðið. Þegar slysið varð hafi stefnandi verið skráður til 4. stigs vélstjórnar, en það nám telji samtals tíu annir til vélstjóraréttinda eins og áður sé getið.

Af þessu megi álykta að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar í nokkurn tíma meðal annars af þeim sökum að stefnandi hafi ekki náð að finna sína fjöl og hasla sér völl á vinnumarkaði svo árum skipti, en þess megi geta að stefnandi hafi verið 30 ára þegar slysið varð. Það reki matsmenn enn fremur til heilsufarslegra vandamála sem stefnandi hafi átt við að glíma fyrir slysið, en það sé slysinu, sem hér sé til umfjöllunar, með öllu ótengt. Það eitt að stefnandi hafi lagt stund á nám í vélstjórn sé að mati stefnda ekki staðfesting þess að stefnandi muni afla sér launatekna sem nema meðaltekjum iðnaðarmanna. Aldur stefnanda og fjölbreytt framganga hingað til þyngi þá sönnunarbyrði frekar en ekki.

Með framangreint í huga verði því ekki slegið föstu að stefnandi muni starfa sem rennismiður eða iðnaðarmaður þegar fram líði stundir, en þess megi geta að ekkert liggi fyrir í gögnum málsins um það hvort stefnandi hafi haldið áfram að stunda námið í vélstjórn, né hversu langt hann sé kominn áleiðis í náminu. Þá hafi stefnandi getið þess á matsfundi að hann hafi ekkert unnið frá því slysið varð þann 17. mars 2009 né hafi hann stundað áframhaldandi nám, en matsmenn telji það að takmörkuðu leyti unnt að rekja til slyssins.

Sé fallist á þau sjónarmið stefnanda, að rétt sé að miða við grunnlaun rennismiða, eða eftir atvikum meðaltekjur iðnaðarmanna, telji stefndi að réttast sé að líta til launaviðmiðs sem sé nær byrjunarlaunum en launum starfsstétta sem stefnandi hafi nánast ekkert tilheyrt. Sé það einkum í ljósi þess hversu stutt á veg stefnandi hafi verið kominn í námi sínu á tjónsdegi, en af þeim sökum sé eðlilegra að miða við byrjunarlaun þeirra starfsstétta þegar varanleg örorka stefnanda sé reiknuð út. Um málsástæður vísist að öðru leyti til þess sem áður sé rakið.

Þrautavarakrafa stefnanda miðist samkvæmt stefnu við að laun hans hjá Arentsstáli ehf., hafi numið 121.408 kr. miðað við 50% starf. Sú fjárhæð hafi verið lögð til grundvallar í bótauppgjöri milli aðila. Fjárhæð þessi virðist tilkomin vegna tilkynningar um vinnuslys frá Arentsstáli ehf. en þar sé tilgreint að mánaðarlaun stefnanda hafi numið 121.408 kr. á mánuði. Upphæð þessari sé mótmælt sem rangri og ósannaðri, enda megi greina af skattframtali stefnanda vegna tekjuársins 2009, að heildarlaun stefnanda frá Arentsstáli ehf. vegna ársins 2009 hafi eingöngu numið 224.859 kr. Með það í huga standi engin rök til þess að byggja á því að miða skuli við nefnda launafjáræð þar sem ekki sé samræmi milli staðfestra upplýsinga og þeirra sem lagðar hafi verið til grundvallar fyrr, byggðar á óformlegri tilkynningu atvinnurekanda stefnanda.

Til öryggis sé mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda enda hafi stefnandi ekki lagt fram haldbær gögn sem stefnda hafi verið tækt að ígrunda sem liggja eigi málsástæðum stefnanda til grundvallar þannig að fullnægt sé hugtaksskilyrðum 9. gr. laga 38/2001.

Það sama eigi við kröfu stefnanda um málskostnað. Verði fallist á varakröfu stefnda beri í það minnsta að fella málskostnað niður enda engar forsendur fyrir því að dæma stefnda til að bæta stefnanda málskostnað sem hefði verið hægt að komast hjá með fullnægjandi gagnaöflun og umfjöllun.

Stefndi vísi til áðurgreindra lagaraka er varði sýknu- og lækkunarkröfu. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þá sé krafist álags á málskostnað er nemi virðisaukaskatti.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu er hvorki ágreiningur um bótaskyldu fyrrverandi vinnuveitanda stefnanda né greiðsluskyldu stefnda vegna tjónsins. Uppgjör bóta fór fram á milli málsaðila þann 23. febrúar 2012 með fyrirvara stefnanda sem m.a. laut að tekjuviðmiðun vegna útreiknings bóta fyrir varanlega örorku. Við uppgjörið var miðað við lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999.

Ágreiningur aðila lýtur aðeins að því tekjuviðmiði sem beri að nota við útreikning bótanna. Stefnandi byggir á 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, hann telur að lágmarkstekjuviðmið gefi ranga mynd af líklegum framtíðartekjum hans og ætlar annan mælikvarða réttari. Beri því að meta árslaun hans sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi. Stefnandi byggir þannig á þeirri forsendu að hann hafi við uppgjör bóta ekki fengið tjón sitt að fullu bætt.

Í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga er að finna meginreglu um ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku en hún kveður á um að árslaun til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. skuli teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð. Í 3. mgr. segir að þrátt fyrir ákvæði 1.-2. mgr. skuli ekki miða við lægri árslaun en þau sem þar eru tilgreind í töflu. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því að uppfyllt séu skilyrði undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 sem annars vegar lúta að aðstæðum stefnanda og hins vegar mælikvarða á tekjur hans.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti aðstæðum sínum árin fyrir slysið 2009. Hann hafi m.a. verið með einka- og atvinnuflugmannsréttindi og starfað erlendis um tíma. Því hafi hann ekki talið fram tekjur sínar hér á landi. Þá hafi hann verið til sjós og starfað hjá heildverslun föður síns. Á árunum 2004-2006 hafi hann lagt áherslu á aflraunir og m.a. keppt erlendis, allt þar til hann lenti í slysi á árinu 2007 sem hafi haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir hann. Þá hafi hann byrjað í námi í Vélskóla Íslands og fengið ákveðin réttindi vegna þess náms er hann lauk. Liður í náminu hafi verið að ljúka einni málmiðnaðargrein og hafi hann því ráðið sig í verknám til Arentsstáls en skila þurfti 18 mánaða vinnu. Á þessum tíma hafi hann þegið örorkubætur frá Tryggingastofnun ríkisins. Stefnandi kvaðst alltaf hafa stefnt að því að ljúka vélstjórnarnámi sínu að fullu og tekið það upp eftir slysið en flosnað upp úr námi m.a. af heilsufarsástæðum. Hann hafi flutt til Svíþjóðar með atvinnu í huga en komið aftur til Íslands fyrir einu og hálfu ári og starfi nú hjá fyrrnefndri heildsölu. Hann hafi haft litlar launatekjur eftir slysið.

Eins og sést af þessari lýsingu stefnanda er ekki við tekjuviðmið að styðjast fyrir árin 2006-2008, sem hér skipta máli, m.a. vegna þess tíma sem hann var í námi. Samkvæmt staðfestingu á námsframvindu stefnanda frá Tækniskólanum, stundaði hann nám við Vélskóla Íslands haustönn 2007 og vorönn 2008. Hann hafi verið skráður til áframhaldandi náms á haustönn 2008. Þá kemur fram að nám til 4. stigs vélstjórnar sé samtals 10 annir.

Þá er á meðal gagna málsins afrit af prófskírteini frá Fjöltækniskóla Íslands útgefnu 23. maí 2008, en á því segir „Vélstjórnarpróf, námsstig A (750 kW)“. Neðanmáls segir; „þegar skírteinishafi hefur lokið Slysavarnarskóla sjómanna eru menntunarkröfur samkvæmt lögum um atvinnuréttindi uppfylltar.“

Samkvæmt því sem fram kemur á heimasíðu Tækniskólans skiptist vélstjórnarnám í vélstjórn A, B, C og D (áður stig 1-4) og fá nemendur stighækkandi réttindi eftir því sem líður á námið. Námið er sambland af verklegum áföngum á sviði málmtækni, vélfræða, kælitækni og rafmagnsfræði og bóklegum áföngum sem tengjast þeim. Þá kemur fram að þeir sem ljúka vélstjórnarbraut D öðlist alþjóðaréttindi sem vélstjórar og ljúki jafnframt stúdentsprófi. Jafnframt segir að vélstjórnarnám veiti þau réttindi sem reglugerð nr. 535/2008 tilgreini, merkt stafliðunum a.-e., en fyrstu réttindi vélstjórnar, stafliður a, eru yfirvélstjóri á skipi með 750kW vélarafl og minna, að loknum eins mánaðar siglingartíma (skírteini:vélstjóri (VS.III)). Til þess að fá útgefið atvinnuskírteini skv. d- og e-lið skulu viðkomandi jafnframt hafa lokið annaðhvort viðurkenndri verkstæðisþjálfun í landi eða um borð í skipi, og tíminn skráður í þjálfunarbók, eða sveinsprófi í viðurkenndri málmiðnaðargrein.

Til skýringar varðandi samspil ofangreindra skóla má geta þess að á árinu 2005 voru Vélskóli Íslands og Stýrimannaskólinn í Reykjavík sameinaðir undir nafni þess fyrrnefnda. Á árinu 2008 voru 13 skólar sameinaðir undir nafni Tækniskólans en þar á meðal er svonefndur Véltækniskóli.

Af því sem rakið hefur verið er ljóst að á þeim tíma er umrætt slys varð var stefnandi í vinnu hjá Arentsstáli í þeim tilgangi að öðlast ákveðna starfsþjálfun í málmiðnaðargrein sem lið í því vélstjórnarnámi sem hann stefndi að að ljúka. Í því skyni hafði hann skráð sig aftur til náms til þess að bæta við réttindi sín og átti þá eftir átta annir af 10. Þau réttindi sem hann hafði þegar öðlast voru skilyrt fyrsta stigs réttindi eins og áður er lýst.

Í allmörgum dómum Hæstaréttar hefur reynt á úrlausn ágreinings um hvort miðað skuli við 2. eða 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þegar námsmenn eiga í hlut. Má í þessu sambandi nefna dóma í málum réttarins nr. 375/2002, 188/2004, 246/2006, 20/2009 en þar er því slegið föstu að þegar tjónþoli er við nám þegar slys ber að höndum, en ekki kominn svo langt á veg að námslok séu fyrirsjáanleg, eigi regla 3. mgr. 7. gr. um lágmarkslaun við. Að mati dómsins er því svo háttað um stefnanda. Hefur stefndi því með uppgjöri sínu bætt honum tjón sitt að fullu. Þar af leiðir ber að fallast á kröfu stefnda um sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Rétt þykir að hvor aðila beri sinn málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, ákveðst 750.000 krónur og greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vörður tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, M-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans 750.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)