E-4251/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 22. þessa mánaðar, er höfðað með stefnu birtri 15. júní 2005.

Stefnandi er I-kvk-nf R-kvk-nf, Lundabrekku 2, Kópavogi.

Stefndi er Íshöfn ehf., Kringlunni 8-12, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 1.580.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, af 93.333 krónum frá l. mars 2005 til 1. apríl 2005, af 516.666 krónum frá þeim degi til 1. maí 2005, af 979.999 krónum frá þeim degi til 1. júní 2005 og af 1.580.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi gerir þær dómkröfur aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda. Til vara gerir félagið þær dómkröfur að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

MÁLSATVIK

Stefnandi var ráðin sem framkvæmdastjóri í verslununum Oasis, sem stefndi á í Kringlunni og Smáralind, með ráðningarsamningi dagsettum 31. desember 2004, en fyrsti starfsdagur var 1. febrúar 2005. Umsamin laun voru 350.000 krónur á mánuði auk fata- og bifreiðahlunninda. Gagnkvæmur uppsagnarfrestur frá ráðningu var 3 mánuðir. Er stefnanda var boðið starfið kveðst hún hafa verið í 50% starfi sem verslunarstjóri í versluninni Debenhams, þar sem hún var í 50 % fæðingarorlofi. Stefnandi kveðst hafa gert forsvarsmönnum stefnda ljóst að hún tæki við starfinu í lok janúar, en í sama starfshlutfalli enda hafi fæðingarorlofinu átt að ljúka 1. mars 2005.

Stefnandi hóf störf hinn 27. janúar 2005 í 50% starfshlutfalli en kveðst í raun hafa skilað fullu starfi skv. tímaskráningu á tímabilinu 7. janúar til 18. febrúar 2005 eða 125. tímum.

Hinn 16. febrúar átti stefnandi fund með forsvarsmönnum stefnda þar sem farið var yfir reksturinn og starfið. Á þeim fundi kveður stefnandi forsvarsmann stefnda ekki hafa gert neinar athugasemdir við störf hennar. Hinn 21. febrúar var stefnandi kölluð á fund forsvarsmanna stefnda og henni sagt upp störfum fyrirvaralaust. Hinn 2. mars 2005 ritaði lögmaður stefnda bréf til stefnanda þar sem starfssamningi var rift. Í bréfinu eru tilteknar ávirðingar á störf stefnanda sem stefnandi kveður ekki eiga við rök að styðjast. Tekið er fram að stefnandi hafi ekki sinnt viðveruskyldu og aldrei hafi verið samþykkt 50% starfshlutfall til 1. mars 2005. Í bréfi lögmannsins hafi einnig verið gerðar athugasemdir við vöruframboð, stjórnun lagers og fleira. Öllum ásökunum hafi verið svarað í bréfi Verslunarmannafélags Reykjavíkur til lögmanns stefnda, dagsettu 16. mars sl., enda með öllu órökstuddar ásakanir. Jafnframt hafi verið boðið fram vinnuframlag stefnanda út uppsagnarfrestinn en því verið hafnað. Í framhaldi hafi verið reynt að finna lausn á málinu en án árangurs. Krafa stefnanda hafi verið ítrekuð með bréfi A-kk-ef C-kk-ef hrl., dagsettu 13. apríl 2005.

Af hálfu stefnda segir um málsatvik að eigandi og stjórnarformaður stefnda, I-kvk-nf Þ-kvk-nf, hafi flutt búferlum til Danmerkur og hafi það verið ástæða ráðningar stefnanda. Hinn 15. febrúar 2005 hafi I-kvk-nf ritað stefnanda bréf þar sem hún hafi leitað svara hjá stefnanda við ýmsum spurningum varðandi reksturinn. Hún hafi ekki fengið viðhlítandi svör við þeim, m.a. á símafundi þeirra hinn 16. febrúar 2005. Hafi hún þá farið að grennslast nánar fyrir um störf stefnanda. Stefnandi hefði þá sem af var starfstíma hennar sáralítið mætt í vinnu og hafi starfsfólk kvartað sáran yfir því að hún væri ekki á staðnum og sinnti ekki störfum sínum sem yfirmaður. I-kvk-nf Þ-kvk-nf kvaðst hafa drifið sig heim til Íslands og haldið fund með stefnanda hinn 21. febrúar 2005 og krafið hana skýringa á því af hverju hún mætti ekki til vinnu eins og um hafi verið samið eða sinnti ekki starfsskyldum sínum að öðru leyti. Stefnandi hafi borið því við að hún hefði ekki ætlað að vinna nema 50% vinnu fyrsta mánuð starfa sinna fyrir stefnda enda væri hún í fæðingarorlofi þann tíma. Hafi þetta komið I-kvk-þgf Þ-kvk-þgf algerlega í opna skjöldu enda hefði aldrei orðið af ráðningu stefnanda hjá stefnda ef það hefði legið fyrir við ráðninguna að hún gæti ekki helgað sig starfinu að fullu og öllu frá upphafi. Á fundinum hafi I-kvk-nf Þ-kvk-nf boðið stefnanda að hætta störfum strax en þiggja 350.000 krónur vegna vinnu sinnar og ljúka þannig málinu. Ekki hafi stefnandi viljað það og rokið á dyr og ekki mætt til vinnu eftir það.

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Stefnandi hafi verið ráðin til stefnda í lok janúar 2005, en stefnandi hafi verið í 50% fæðingarorlofi sem átt hafi að ljúka 1. mars 2005. Þrátt fyrir það hafi stefnandi sinnt nær fullu starfi en skv. tímaskráningu skilaði stefnandi 125 tímum á tímabilinu 27. janúar til 21. febrúar en fullt starf á því tímabili teljist vera 127,5 tímar. Ásakanir um að stefnandi hafi ekki sinnt starfsskyldum sínum eiga því ekki við rök að styðjast. Stefnandi hafi sinnt starfi sínu af kostgæfni enda með mikla reynslu af verslunarstörfum.

Ávirðingar um að stefnandi hafi ekki staðið sig í starfi séu með öllu órökstuddar og ósannaðar. Hafa beri í huga að stefnandi fékk einungis ráðrúm til að starfa hjá stefnda í 3 vikur er henni hafi verið sagt upp fyrirvaralaust. Stefnandi sé með mikla reynslu af verslunarstörfum enda hafi henni verið boðið starf hjá stefnda. Ásakanir um að hún stæði sig ekki í starfi eigi því ekki við nein rök að styðjast. Aldrei hafi verið gerðar athugasemdir við störf stefnanda og hinn 16. febrúar eða nokkrum dögum fyrir brottreksturinn hafi stefnandi átt fund með stefnda þar sem farið hafi verið yfir ýmis atriði í rekstrinum og hafi engar athugasemdir verið gerðar við störf stefnanda á þeim fundi.

Stefnandi hafi aldrei fengið viðvörun eða áminningu vegna brota í starfi sem sé skilyrði þess að unnt sé að rifta ráðningarsamningi bótalaust. Uppsögnin hafi því verið ólögmæt með öllu og sé gerð krafa um laun og bætur sem nemi launum í uppsagnarfresti sem hafi verið 3 mánuðir frá fyrsta starfsdegi, sbr. 5. gr. ráðningarsamnings aðila.

Krafan sundurliðast sem hér segir.

Laun v/mars 2005 350.000 krónur

Laun v/apríl 2005 350.000 krónur

Laun v/maí 2005 350.000 krónur

Orlof - febrúar til maí 2005 142.380 krónur

Des.uppbót-febrúar til maí 2005 15.000 krónur

Bifreiðahlunnindi - febrúar 2005 43.333 krónur

Bifreiðahlunnindi - mars 2005 43.333 krónur

Bifreiðahlunnindi - apríl 2005 43.333 krónur

Bifreiðahlunnindi - maí 2005 43.333 krónur

Fatahlunnindi - febrúar 2005 50.000 krónur

Fatahlunnindi - mars 2005 50.000 krónur

Fatahlunnindi - apríl 2005 50.000 krónur

Fatahlunnindi - maí 2005 50.000 krónur

Samtals 1.580.712 krónur

Kröfur um bætur styður stefnandi við lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, lög nr. 30/1987 um orlof, lög nr. 55/1980, samningalög nr. 7/1936, meginreglur kröfuréttar, meginreglur vinnuréttar og kjarasamninga Verzlunarmannafélags Reykjavíkur og vinnuveitenda, og bókanir sem teljast hluti kjarasamninga.

Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001.

Af hálfu stefnda segir að hinn 9. mars 2005 hafi stefnda borist tímaskýrslur stefnanda, sem stefndi telji algerlega vanreifaðar og ekki vandaðar. Þannig sé í þeim röng dagsetning, tiltekinn sé 29. febrúar sem gæti átt að vera 29. janúar og meintur vinnutími hinn 17. febrúar frá 18.00 til 20.00 sé reiknaður 7 tímar en ætti að vera 2. Þá hafi og verið upplýst með þessari vinnuskýrslu að þó stefnandi teldi sig vera í 50% starfi og í fæðingarorlofi hefði hún samt skilað 125,5 tíma vinnu á tilgreindu tímabili. Þetta hafi stefnda þótt allt með ólíkindum. Eftir að hafa borið skýrslu þessa undir annað starfsfólk hafi henni verið mótmælt. Til marks um litla viðveru stefnanda hjá stefnda megi sjá á samanburðaryfirliti, þar sem borin er saman sala verslunarstjóra í febrúar 2004 og febrúar 2005, að munurinn er 1.830.000 krónur sem stefnandi hafi selt minna í þessum mánuði en verslunarstjórinn árið áður. Stefndi hafi talið stefnanda meira og minna hafa vanrækt allar starfsskyldur sínar og sýnt vítavert áhugaleysi í starfi sínu og á starfsemi stefnda, sem honum var treyst fyrir. Allt skipulag stefnanda á verkaskiptingu starfsmanna félagsins hafi verið í molum, stefnandi hafi ekki séð til þess að nægar vörur væru til sölu í verslun félagsins í Kringlunni, þrátt fyrir að þær væru til á lager. Stefnandi hefði ekki sinnt því að sjá til þess að nægar vörur væru til sölu í verslun félagsins í Smáralind, þrátt fyrir að beðið væri um útbætur af starfsmanni þar. Þannig hafi nýjar vörur skilað sér seint eða ekki í verslunina. Og vörur, sem þó hafi komið, hafi ekki verið bókaðar inn og þannig óseljanlegar.

Þrátt fyrir skýr ákvæði í starfslýsingu um að stefnandi ætti að gera vikuleg sölu "target" fyrir verslanir félagsins, hafi slíkt aldrei verið gert fyrir verslun félagsins í Smáralind. Einnig hafi stefnandi átt að upplýsa aðra starfsmenn um sölu í verslununum og hvetja þá til dáða, m.a. með hliðsjón af þeim upplýsingum. Það hafi stefnandi aldrei gert.

Stefnandi hafi átt að hafa yfirumsjón með lagerhaldi stefnda. Sú umsjón hafi verið algerlega vanrækt eins og flest annað. Lager verslunar stefnda í Kringlu hafi við fráhvarf stefnanda verið algerlega óskipulagður og auk heldur afar illa ræstur.

Framangreind vanræksla á starfsskyldum stefnanda hafi verið svo alvarleg að hann hafi talið sig þurfa að beita riftun á ráðningarsamningi aðilja til að bjarga hagsmunum sínum frá enn meira tjóni en því, sem hann þegar hefði orðið fyrir, en sala í verslunum hans hefði og minnkað frá því stefnandi tók við rekstrinum og hafi raunar öll starfsemi hans verið í uppnámi. Hafi það verið samdóma álit stjórnar félagsins og annarra starfsmanna þess, sem rætt hafi verið við, og ýmissa viðskiptamanna þess, að stefnandi hefði alls ekki sinnt starfi sínu sem skyldi.

Þá lýsti stefndi því yfir með riftunarbréfinu að stefndi myndi greiða laun fyrir unna vinnu þegar skýrðist hver viðveran var. En tímaskýrslur stefnanda hafi ekki borist fyrr en 9. mars 2005 með eftirgangsmunum.

Hinn 7. júní 2005 voru stefnanda greiddar 175.000 krónur vegna vinnu hennar fyrir stefnda og 8.458 krónur í vexti. Bifreiða- og fatahlunnindi eða aðrar greiðslur hafi hún ekki átt rétt á vegna vanefnda sinna. Hafi þetta verið gert þrátt fyrir það að stefndi gæti alls ekki verið viss um að stefnandi hefði þó skilað 50% starfi en stefndi vildi ekki að hallaði á stefnanda í viðskiptum þeirra. Flest benti til þess að viðvera stefnda hefði verið mun minni en uppgefnir tímar.

Stefndi telur að við úrslit máls þessa beri að miða við það að aðalkrafa hans verði tekin til greina, að honum hafi verið heimilt að rifta starfssamningi hans og stefnanda vegna vanefnda stefnanda við að mæta til vinnu og hvernig hún að öðru leyti vanrækti starfsskyldur sínar. Sé stefndi því algerlega skuldlaus við stefnda. Til stuðnings varakröfu um lækkun dómkröfu vísast til sömu sjónarmiða. Einnig þeirra að teljist stefndi ekki hafa verið heimilt að rifta samningi skuli lækka kröfur stefnanda vegna vanefnda hennar og vanreifunar krafna.

Til stuðnings sýknu- og lækkunarkröfu sinni í málinu vísar hið stefnda félag til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um efndir loforða og samninga, þ.m.t. laga nr. 7/1936 og nr. 55/1980. Einnig til laga nr. 28/1930.

Varðandi málskostnað vísar stefndi til 129., 130. og 131 gr. laga nr. 91/1991.

NIÐURSTAÐA

Fram kom í aðilaskýrslu I-kvk-ef Þ-kvk-ef, forsvarsmanns stefnda, að hún hefði talið það best að stefnandi hætti störfum þegar í stað í framhaldi af fundi þeirra 21. febrúar 2005 enda hefði hún talið að stefnanda skorti allan áhuga til að hún gæti sinnt starfi sínu. Aðspurð kvaðst hún að sjálfsögðu ekki hafa óskað eftir vinnuframlagi stefnanda áfram. Ekki liggja fyrir gögn í málinu sem sanna þá fullyrðingu stefnda að stefnandi hafi vanrækt vinnuskyldur sínar þannig að réttlætti fyrirvaralausa brottvísun hennar úr starfi þegar 21. febrúar 2005. Stefnandi heldur því fram að forsvarsmaður stefnanda hafi vikið henni úr starfi þegar á fundinum 21. febrúar 2005 en af hálfu stefnda hefur þeirri fullyrðingu stefnanda verið mótmælt og því haldið fram að stefnandi hafi ekki komið til starfa eftir fundinn 21. febrúar og í því felist aðalávirðing hennar í starfi en það kom fram í málflutningi lögmanns stefndu. Dómari telur að þegar litið er til þeirrar afstöðu fyrirsvarsmanns stefnda sem kom fram í skýrslu I-kvk-ef Þ-kvk-ef, sem greint er frá hér að framan, hafi stefnandi mátt líta svo á að vinnuframlags hennar væri ekki óskað framvegis af hálfu stefndu. Verður og að líta til þess hér að ekki verður séð að stefnanda hafi verið gefinn kostur á því að bæta ráð sitt hafi störfum hennar verið áfátt. Samkvæmt þessu verður ekki fallist á það með stefnda að efni hafi verið til þess að rifta starfssamningi aðila svo sem borið er við af hálfu stefnda að gera hefði mátt með bréfi lögmanns stefnda 2. mars 2005. Af hálfu stefnanda er því sýnt fram á að henni hafi verið sagt upp starfi án fyrirvara og beri henni bætur úr hendi stefnda.

Fyrir liggur að stefnandi fékk greiddar 175.000 krónur í laun fyrir febrúarmánuð 2005 þann 7. júní 2005 ásamt vöxtum. Hins vegar átti hún að fá greiðslu vegna fata- og bifreiðahlunninda fyrir þann mánuð. Stefnandi krefur um 50.000 krónur vegna fatahlunninda en fram kemur í 7. gr. ráðningarsamnings hennar að henni væri heimil fataúttekt þeirrar fjárhæðar í hverjum mánuði. Þá krefur hún um greiðslu 43.333 króna vegna bifreiðahlunninda og er þar miðað við skattmat hlunninda og gert ráð fyrir bifreið að verðmæti 2.000.000 króna. Fallist er á þessa liði í kröfu stefnanda og enn fremur að henni beri sömu fjárhæðir á mánuði í uppsagnarfresti sem er 3 mánuðir. Þá ber stefnda að greiða henni samtals 1.050.000 krónur í laun í uppsagnarfresti auk 124.582 króna í orlof sem reiknast af launum hennar frá stefnda. Loks ber stefnda að greiða stefnanda 15.000 króna desemberuppbót af launum febrúar til maí 2005. Samtals verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 1.562.914 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði. Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Stefndi, Íshöfn ehf., greiði stefnanda, I-kvk-þgf R-kvk-þgf, 1.562.914 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, af 93.333 krónum frá l. mars 2005 til 1. apríl 2005, af 516.666 krónum frá þeim degi til 1. maí 2005 og af 962.201 krónu frá þeim degi til 1. júní 2005 en af 1.562.914 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf