S-1106/2023

Mál þetta, sem dómtekið var 31. maí 2023, er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 14. febrúar 2023, á hendur M-x-x I-x-x, kt. [...], [...], [...] Reykjavík, „fyrir líkamsárás með því að hafa, sunnudagskvöldið 28. nóvember 2021, í íbúð við [...], Reykjavík, veist með ofbeldi að A, kt. [...], slegið hana nokkrum höggum í bak með eldhúsrúllustandi, með þeim afleiðingum að A hlaut marga mjúkvefjaáverka á baki og tognun í hálshrygg.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Fyrir hönd A, kt. [...], gerir G-kk-nf N-kk-nf M-kk-nf lögmaður þá kröfu að ákærði verði dæmdur til að greiða brotaþola, kr. 4.000.000. í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 28. nóvember 2021 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.“

Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði látin niður falla. Þá krefst hann sýknu af bótakröfu í málinu. Loks krefst hann málsvarnarlauna sem greiðist úr ríkissjóði.

I Málsatvik:

Atvik máls þessa áttu sér stað að kvöldi sunnudagsins 28. nóvember 2021 á heimili ákærða að [...] í Reykjavík. Bjó ákærði þar ásamt [...]vitninu B, og [...]. Dvaldist brotaþoli tímabundið á heimilinu.

Fyrir liggur að ákærða og brotaþola varð sundurorða umrætt kvöld en þeim ber ekki fyllilega saman um hvernig ágreiningur þeirra hafi hafist eða hvernig hann hafi þróast. Eru þau þó sammála um að brotaþoli hafi slegið tvívegis til ákærða eftir að ágreiningur þeirra hafði staðið í 15 til 45 mínútur. Hafi ákærði þá tekið upp eldhúsrúllustand og ráðist að brotaþola sem brugðist hafi við með því að snúa að honum bakinu. Hafi ákærði þá slegið hana 6 til 12 sinnum í bakið með eldhúsrúllustandinum.

Í kjölfar þessa vildi brotaþoli hringja á sjúkrabíl en [...], vitnið B, fékk hana til að hringja frekar í [...]sem keyrði hana á bráðamóttöku Landspítalans.

Í áverkavottorði C, vakthafandi sérfræðilæknis, kemur fram að brotaþoli hafi verið með dreifða mjúkvefjaáverka á baki og tognun á hálshrygg. Henni hafi verið mikið niðri fyrir og hafi verið send beiðni um áfallahjálp til áfallateymis Landspítala. Hafi hún verið útskrifuð heim í stöðugu ástandi og ætti að ná fullum líkamlegum bata.

II

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði sagði í skýrslu sinni fyrir dómi að hann og [...] hefðu verið að grínast sín á milli í umrætt sinn með svörtum húmor. Brotaþoli, sem hefði þá fengið að búa tímabundið á heimili þeirra, hefði hins vegar ekki áttað sig á því og ekki þótt það sniðugt. Hefði hún byrjað að segja að það ætti að reka hann úr landi og drepa hann. Hefði hann reynt að færa sig frá henni en hún hefði haldið áfram svívirðingum í u. þ. b. klukkustund. Hefði hún þá byrjað að henda hlutum í hann og síðan staðið upp og farið að lemja hann og síðan klóra í háls hans og andlit. Hefði hann þá svarað með því að ýta henni. Hann hefði síðan tekið upp eldhúsrúllustand og lamið hana með honum þrisvar eða fjórum sinnum. Hefði ekki verið hægt að stöðva hana öðruvísi. Kvaðst hann hafa lamið brotaþola í sjálfsvörn, hann hefði beðið hana að hætta að veitast að sér en hún hefði ekki hætt. Því hefði hann slegið hana á móti. Kvaðst hann hafa haldið efst í eldhúsrúllustandinn og því lamið hana með fótum standsins. Eftir að hann hefði slegið hana hefði hún loksins hætt.

Brotaþolinn, A, gaf skýrslu fyrir dóminum. Hún kvaðst hafa verið búin að búa í nokkra daga hjá ákærða og [...] þegar atvikin áttu sér stað. Hún kvað ákærða hafa verið leiðinlegan við [...]í umrætt sinn og hefði það ekki verið í fyrsta sinn. Kvað hún af og frá að þau hefðu verið að grínast. Hann hefði talað niðrandi til hennar og hefði hún því spurt hann hvort hann teldi það vera í lagi að tala svona til [...]. Hefði hann sagt svo vera. Hefði hún haldið áfram að spyrja hann og hann talaði niðrandi til hennar á móti. Á endanum hefði henni verið nóg boðið og slegið til ákærða með flötum lófa að fyrra bragði. Hefði hann þá tekið upp eldhúsrúllustand og hún áttað sig á að hann hygðist slá hana með honum. Hefði hún þá snúið bakinu að ákærða og hann lamið hana tíu til tólf sinnum í bakið með eldhúsrúllustandinum. Hefði hún fallið í gólfið við höggin en hann hefði haldið áfram að lemja hana eftir það. Eftir þetta hefði hann verið áfram ógnandi við hana. Brotaþoli kvað [...]ekki hafa viljað hringja á sjúkrabíl vegna þess að hún hefði verið hrædd um að barnaverndarnefnd myndi þá mögulega hafa af þeim afskipti. Hefðu þær því hringt í [...]og hann hefði komið og keyrt hana á bráðamóttökuna. Hún kvaðst hafa tognað í hálsi við atlögu ákærða og enn vera slæm í allri vinstri hliðinni, með dofa í vinstri hendi og vinstri fæti. Þá fengi hún verk á milli herðablaðanna. Kvað hún árásina hafa haft mikil áhrif á skólagöngu sína og líf almennt. Þá hefði málið fara illa með samband hennar við [...], vitnið B.

Vitnið D, [...] og [...], gaf skýrslu fyrir dóminum. Hann kvað brotaþola hafa hringt í sig umrætt kvöld og beðið sig að keyra hana á bráðamóttökuna. Hefðu verið ljótir áverkar á henni og hefði hún sagt að ákærði hefði barið hana með eldhúsrúllustandi í háls og bak. Hefðu verið göt í úlpu hennar eftir atlöguna. Kvað hann brotaþola hafa verið með verki eftir þetta og að andleg líðan, sem ekki hefði verið góð fyrir, hefði versnað.

Vitnið B, [...]ákærða, gaf skýrslu fyrir dóminum. Hún kvað brotaþola hafa verið að koma úr erfiðum sambandsslitum og hefði hún því fengið að gista á heimili sínu og ákærða, [...]. Hefði brotaþoli verið undir áhrifum kannabisefna umrætt kvöld. Þegar brotaþoli hefði komið til þeirra þetta kvöld hefðu þau setið í sófanum og verið að spila leiki í símum sínum. Ákærði hefði sagt eitthvað við hana sem hefði átt að vera í gríni en þá hefði fokið í brotaþola sem hefði talið sig vera að verja hana. Kvaðst hún hafa beðið brotaþola að hætta en hún hefði ekki hlýtt því heldur haldið áfram að rífast í ákærða og tala niður til hans. Hefði gengið á með þessu í 40 mínútur til klukkutíma. Ákærði hefði fært sig úr sófanum að borðstofuborðinu til að reyna að forðast brotaþola en hún hefði elt hann og ýtt við honum. Hefði brotaþoli síðan kastað flösku að ákærða og haldið áfram að egna hann, staðið ógnandi yfir honum og slegið hann og ýtt á hann. Hefðu þau ákærði margoft beðið hana að hætta en hún ekki sinnt því. Hefði því ákærði misst stjórn á sér á endanum og lamið hana með eldhúsrúllustandi. Þegar hann hefði tekið upp eldhúsrúllustandinn hefði brotaþoli snúið að honum bakinu og beygt sig yfir borðið og þannig gefið honum bakið. Taldi hún að hann hefði lamið hana sex til sjö sinnum með standinum. Hefðu strax komið fram marblettir eftir högg ákærða. Kvaðst vitnið hafa hvatt hana til að leita til læknis. Aðspurð kvað hún ákærða á vissan hátt hafa stafað hætta af brotaþola, hún væri stór og sterk. Þá hefði henni stafað hætta af ákærða, hann hefði tekið upp barefli og slegið hana. Hefði hún egnt hann og hann brugðist við. Hún kvað þau hvort um sig hafa getið gengið út úr aðstæðunum.

Lögreglumaður E, sem ritaði frumskýrslu í málinu, gaf skýrslu fyrir dóminum. Hann kvaðst hafa verið kallaður á bráðamóttöku í umrætt sinn vegna brotaþola sem orðið hefði fyrir líkamsárás. Hefði hann þar hitt brotaþola og fengið hjá henni frásögn hennar af hinu meinta broti. Hefði brotaþoli sagt að sér hefði mislíkað talsmáti ákærða og slegið lauslega til hans. Hann hefði þá ráðist að henni með eldhúsrúllustandi og þegar hún hefði snúið sér frá honum hefði hann slegið hana ítrekað í bakið. Hefði hún sýnt honum áverka á baki sínu.

C, sérfræðingur í bráðalækningum, sem ritaði læknisvottorð í málinu gaf skýrslu fyrir dómi. Hann staðfesti þá niðurstöðu sem fram kemur í áverkavottorði hans. Aðspurður um þann framburð brotaþola að hún glímdi enn við líkamlegar afleiðingar árásarinnar kvað hann ólíklegt að þeir verkir sem hún glímdi við væru afleiðing árásarinnar. Staðfesti hann þá niðurstöðu í læknisvottorðinu að hún ætti að ná fullum líkamlegum bata. Frekar gætu hins vegar verið sálræn eftirköst.

III

Niðurstaða

Ákærði, brotaþoli og vitnið B eru sammála um atburðarás málsins í megindráttum. Eru þau sammála um að brotaþoli hafi talið ákærða tala niður til [...]og að hún hafi ráðist að honum bæði með orðum og með því að slá til hans. Eftir að svo hafi gengið á um skeið hafi ákærði tekið upp eldhúsrúllustand og ráðist að brotaþola. Hafi hún snúið sér frá ákærða og hann þá barið hana með eldhúsrúllustandinum í bakið nokkrum sinnum. Í málinu liggur fyrir læknisvottorð C, sérfræðings í bráðalækningum, sem hann staðfesti fyrir dómi, eins og áður hefur verið lýst. Eru þar raktar þær afleiðingar sem leiddi af umræddri árás og er lýsing á áverkum brotaþola í ákæru í samræmi við það sem þar kemur fram. Þá liggja fyrir ljósmyndir af áverkunum. Liggur því fyrir og telst sannað, að mati dómsins, að ákærði hafi ráðist að brotaþola með þeim hætti sem honum er gefið að sök í ákæru og að árásin hafi haft þær afleiðingar sem þar er lýst.

Ákærði ber fyrir sig að verkið hafi verið unnið í neyðarvörn, sbr. 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ber ákærði sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu sinni. Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. laga nr. 19/1940 er verk refsilaust, sem menn vinna af neyðarvörn, að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til. Þá segir í 2. mgr. umræddrar 12. gr. laga nr. 19/1940 að hafi maður farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar, og ástæðan til þess er sú, að hann hefur orðið svo skelfdur eða forviða, að hann gat ekki fullkomlega gætt sín, skuli honum ekki refsað. Ekki verður fallist á umrædda vörn ákærða. Ekki verður séð að nauðsynlegt hafi verið fyrir ákærða að vinna umrætt verk. Þvert á móti kom t. d. fram í framburði vitnisins B að ákærði hefði einfaldlega getað komið sér úr þeim aðstæðum sem hann var í í stað þess að ráðast á brotaþola. Þá er það mat dómsins að atlaga ákærða að brotaþola, þ. e. að slá hana nokkrum sinnum í bakið með umræddum eldhúsrúllustandi, hafi verið augsýnilega hættulegri en sú háttsemi sem hún hafði sýnt honum í aðdraganda árásar hans. Hefur ákærði því ekki fært fram sönnun fyrir því að skilyrði neyðarvarnar samkvæmt umræddri 1. mgr. 12. gr. laga nr. 19/1940 hafi verið uppfyllt þannig að leiði til sýknu. Þá verður ekki séð að ákærði hafi verið svo skelfdur í umrætt sinn að 2. mgr. umræddrar 12. gr. geti átt við.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að sakfella beri ákærða fyrir það brot sem honum er gefið að sök í ákæru.

IV

Ákærði er fæddur í [...] 1988. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 8. febrúar 2023, hefur hann ekki áður gerst brotlegur við refsilög. Telst það honum til málsbóta skv. 5. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar horfir að verkið beindist gegn mikilvægum verndarhagsmunum og að tjón varð af verkinu, sbr. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

Að öllu þessu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjátíu daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Samkvæmt framangreindu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir líkamsárás á brotaþola. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér skaðabótaskyldu og á brotaþoli því tilkall til miskabóta úr hendi ákærða á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Miskabætur verða dæmdar að álitum og með hliðsjón af þeim gögnum sem fyrir liggja fyrir um miska brotaþola og þykja þær hæfilega ákveðnar 250.000 krónur. Skuli dæmdar bætur bera vexti og dráttarvexti eins og í dómsorði greinir. Bótakrafan var birt fyrir ákærða ásamt fyrirkalli 3. mars 2023 og tekur upphafstími dráttarvaxta mið af því. Ákærði greiði brotaþola 250.000 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef J-kk-ef lögmanns, og annan sakarkostnað eins og í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið P-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf saksóknarfulltrúi.

B-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, M-x-x I-x-x, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, A, 250.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 28. nóvember 2021 til 3. apríl 2023, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 5 0 0.000 krónur, og 49.480 krónur í annan sakarkostnað.