S-126/2020

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 5. júní 2020, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dags. 9. janúar 2020 á hendur:

„D-x-x H-x-x, kennitala 0000000000, [...], Reykjavík, fyrir brot gegn blygðunarsemi, með því að hafa að kvöldi mánudagsins 14. maí 2018 í Sundlaug Kópavogs við Borgarholtsbraut 17 í Kópavogi, tekið eða reynt að taka myndir á farsíma sinn af A, kennitala 0000000000, B, kennitala 0000000000 og C, kennitala 0000000000 sem voru naktar eða hálfnaktar í búningsklefa kvenna og þannig sært blygðunarsemi þeirra.

Telst þetta varða við 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist með vísan til 1. tl. 69. gr. a almennra hegningarlaga, að upptækur verði gerður farsími af gerðinni Samsung Galaxy Note 8 (munanúmer 464075).

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu C, kennitala 0000000000, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni kr. 500.000 í miskabætur. Þá er krafist vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af fjártjóni og miska frá tjónsdegi og þar til einn mánuður er liðinn frá það bótakrafan var kynnt ákærða, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags, allt í samræmi við 9. gr. sömu laga. Loks er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða málskostnað auk virðisaukaskatts að mati dómsins.“

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður en til vara að honum verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði. Hann krefst þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að bætur verði stórlega lækkaðar.

I.

Þann 15. maí 2018 kom D, forstöðumaður Sundlaugar Kópavogs, á lögreglustöð til þess að tilkynna meint kynferðisbrot ákærða. Kvað hann ákærða hafa séð um þrif þetta kvöld fyrir kærustu sína sem væri starfsmaður fyrirtækis sem annaðist þrif hjá sundlauginni. Kvaðst tilkynnandinn hafa fengið vitneskju um að um kl. 22:00 hefði ákærði tekið myndir inni í búningsklefa kvenna. Hefði ákærði beint síma sínum inn í klefann og tekið myndir af þeim sem þar voru. Kona sem þarna hafi verið hefði tekið eftir því sem fram fór, náð tali af ákærða og séð myndir af sér í síma hans. Hafi fjórar konur verið staddar í búningsklefa kvenna á þessum tíma.

Dagana 15. maí, 7. júní og 12. júní 2018 lögðu C, B og A fram kæru á hendur ákærða fyrir blygðunarsemisbrot, en þær voru allar naktar í búningsklefa kvenna er atvikið kom upp.

Meðal gagna málsins eru myndskeið úr eftirlitskerfi Sundlaugar Kópavogs en sjónarhorn myndavélar nær ekki að búningsklefa kvenna, sem er í kjallara húsnæðisins. Á upptökunni sést ákærði við þrif og á einum stað má sjá þegar tvær konur fylgja honum eftir. Einnig voru teknar myndir á vettvangi, m.a. þar sem tekin er mynd í og við búningsklefa kvenna.

Ákærði var yfirheyrður 22. maí 2018. Kvaðst hann hafa sinnt þrifum í Sundlaug Kópavogs ásamt vinkonu sinni. Hann neitaði alfarið sök. Hann kvað konu hafa borið hann röngum sökum og haldið því fram að hann hefði tekið myndir af henni í búningsklefa kvenna. Hann hefði einungis verið með símann í hendinni á meðan hann var að þrífa. Kvaðst ákærði hafa orðið hræddur þegar konurnar veittust að honum og hlaupið á brott.

Í tengslum við rannsókn málsins var sími ákærða af gerðinni Samsung Galaxy Note rannsakaður. Segir í skýrslu að svo hafi virst sem síminn hefði verið endurræstur og fyrri gögnum eytt en fyrsta notkun sem skráð var á símann var 16. maí 2018 kl. 17:07. Ekki hafi tekist að afrita gögn af símanum með þeim hætti að dygði til að endurheimta eydd gögn.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði neitaði sök. Hann kvaðst hafa verið að vinna við þrif í sundlauginni umrætt sinn en þar væri opið til kl. 22:00. Hann hafi orðið var við konu, sem síðar hafi borið hann sökum. Þá hafi hann staðið framan við inngang að kvennaklefanum en þar sé vatnsslanga á vegg sem hann hafi þurft að nota við þrifin. Þessi kona, sem ákærði lýsti sem eldri konu, hefði spurt hann hvort hann væri að taka myndir en hann hefði neitað því. Ákærði kvaðst hafa haldið um sprautuna á vatnsslöngunni í annarri hendi en á snjallsíma sínum í hinni hendinni. Önnur kona hafi líka komið og þær hafi byrjað að ráðast á hann og ásaka hann um að hafa tekið myndir. Þær hafi elt hann og sú yngri hafi beitt hann ofbeldi. Aðspurður kvaðst ákærði hafa sýnt þeim myndirnar í símanum. Þar hafi ekki verið að finna neinar myndir af þeim. Ákærði kvaðst síðan hafa orðið óttasleginn þegar konurnar kölluðu eftir aðstoð og hlaupið út. Kvaðst hann hafa farið í bílinn sinn og beðið þar uns hans sá að fólkið var farið. Þá hafi hann farið aftur inn og talað við starfsmann sundlaugarinnar og sýnt honum símann sinn. Kvaðst ákærði hafa viljað halda áfram að vinna en hafa verið sendur heim. Þá kannaðist ákærði við að hann hefði beðið samstarfsmann sinn að kalla ekki á lögreglu því hann hefði áður komist í kast við lögin. Eftir það kvaðst ákærði hafa hringt í vitnið E og sagt henni frá því sem gerðist. Kannaðist hann ekki við framburð sinn hjá lögreglu um að hann hefði talað við E áður en hann fór inn til yfirmannsins og að hún hefði sagt honum að yfirmaðurinn væri að spyrja um hann.

Beðinn um skýringar á því hvers vegna hann hefði verið með símann í hendinni kvaðst hann hafa viljað kanna virkni hans, en síminn hefði átt að vera vatnsheldur og hann hefði viljað kanna það. Hann hafi verið mjög ánægður með símann sinn sem hann hafði fengið í jólagjöf. Ákærði kvaðst aðspurður ekki hafa endurstillt símann enda kvaðst hann ekki hafa kunnað almennilega á hann. Spurður hvort hann hefði kunnað að taka myndir á símann, skoða þær o.fl. kvaðst hann þó hafa kunnað það. Hann hefði hins vegar ekki eytt neinum myndum af símanum.

Ákærði var spurður út í framburð sinn hjá lögreglu þar sem hann kvaðst hafa vistað klámmyndir á símanum og því hefði hann ekki viljað sýna konunum hann, svo og þann framburð hans að hann væri klámfíkill. Bar ákærði að hann kannaðist við að hafa skoðað klámefni en það hefði verið fyrir þetta atvik. Taldi hann að hann hefði ekki verið með neinar slíkar myndir á símanum er atvikið átti sér stað. Þá taldi hann hugsanlegt að túlkurinn hjá lögreglu hefði ekki skilið hann almennilega.

Brotaþoli, C, kvaðst hafa verið í sturtu í kvennaklefanum. Á veggnum á móti hafi hangið spegill. Konur sem í klefanum voru hefðu gert henni viðvart um að einhver væri að beina síma inn í klefann. Hún hafi sjálf „aðeins séð í toppinn“ á síma í speglinum. Nánar spurð taldi vitnið sig nokkuð vissa um að það hefði verið sími. Konur í klefanum hafi hlaupið á eftir karlmanni og fengið að skoða símann hans. Hann hefði sloppið og verið farinn er vitnið kom fram. Í samtali við konurnar hefði komið fram að ein þeirra hefði séð mynd sem hún taldi vera af sér, en þar hefði sést afturhluti konu. Brotaþoli kvað atvikið hafa haft mikil áhrif á sig. Hafi hún glímt við andlega erfiðleika og þurft að leita til sálfræðings.

B kvaðst hafa snúið baki í inngang búningsklefans og verið að þurrka sér. Fleiri konur hafi verið í klefanum en verið var að loka sundlauginni. Hún hafi orðið vör við að einhver var að sprauta vatni á gólfið fyrir utan klefann. Á meðan hún stóð þar hafi komið kona og látið hana vita að síma hefði verið beint inn í klefann. Kvaðst vitnið hafa sveipað sig handklæði og farið fram og konan komið á eftir. Þar hafi verið maður með vatnsslöngu. Hún hafi spurt hann hvort hann hefði verið að taka mynd en hann hafi látið sem hann skildi hana ekki og hafi þær elt hann að áhaldageymslu. Þær hafi náð að króa hann af og krafist þess að fá að skoða símann hans. Hann hafi látið sem hann skildi þær ekki og hunsað þær. Þær hafi hins vegar verið ágengar og hafi hann þá sjálfur opnað myndagalleríið og „skrollað“ mjög hratt. Hafi hin konan þá staðið álengdar. Kvaðst vitnið hafa séð myndir þar sem sáust hvítar flísar og umhverfi sem var keimlíkt búningsklefanum. Taldi hún sig hafa séð manneskju á einni þeirra. Borinn var undir vitnið framburður hennar hjá lögreglu, þar sem hún kvaðst hafa séð mynd þar sem bakhluti konu sást frá sjónarhorni sem kom heim og saman við staðsetningu hennar. Kvaðst hún hafa munað atvik betur þegar hún gaf skýrslu hjá lögreglu og hefði hún sagt satt og rétt frá. Vitnið kvaðst hafa reynt að grípa símann af ákærða en síminn hefði dottið í gólfið og ákærði þá tekið hann upp og hlaupið út. Kvað hún ákærða hafa verið flóttalegan á meðan á þessu stóð. Maðurinn hafi náð að koma sér undan og hlaupið á brott. Vitnið kvaðst hafa áttað sig á því að atvikið hefði haft meiri áhrif á hana en hún fyrst taldi. Hafi hún til að mynda hætt að sækja þennan sundstað þó hann sé í hennar næsta nágreni.

A kvaðst hafa veitt manni athygli er hún var á leið út í sundlaugina eftir líkamsrækt, rétt fyrir lokun laugarinnar. Kvað hún staðsetningu mannsins hafa vakið athygli sína en hann hefði staðið rétt utan við búningsklefann. Hann hafi verið að „stússast“ með vatnsslöngu. Vitnið hafi síðan verið að þurrka sér og horft beint í spegilinn þegar hún hafi séð hendi með síma beint fyrir hornið á veggnum og inn í klefann. Kvaðst hún hafa séð þetta mjög greinilega. Hún hafi látið hinar konurnar vita og hafi hún ásamt einni þeirra hlaupið fram með handklæði utan um sig. Hafi þær náð manninum og heimtað að fá að sjá símann hans, en hann hafi verið með hann í höndunum. Hann hafi ekki viljað láta símann af hendi og hafi verið mjög kvíðinn og hræddur og streist lengi á móti. Þær hafi síðan náð af honum símanum og hafi hin konan náð að skoða hann. Hefði konan talið sig hafa séð mynd af sér í símanum þar sem hún hefði verið að þurrka sér en við að sjá það hefði hún orðið ævareið. Vitnið kvaðst ekki muna í dag hvort hún hefði séð myndina líka eða hvort konan hefði aðeins sagt henni frá því, eins og fram kæmi í skýrslu lögreglu. Vitnið kvað konurnar hafa reynt að kalla eftir aðstoð. Í látunum hafi ákærði náð símanum þegar hann datt í gólfið og hlaupið svo á brott. Vitnið kvað málið ekki hafa haft nein áhrif á sig en hún hefði viljað leggja fram kæru til þess að koma í veg fyrir að háttsemi ákærða héldi áfram.

D, forstöðumaður Sundlaugar Kópavogs, kvaðst ekki hafa fengið fregnir af málinu fyrr en næsta dag. Starfsmaður hans hafi greint honum frá því að ákærði, sem starfaði á vegum verktaka sem sá um þrif hjá þeim, hefði verið ásakaður um að bera síma við kvennaklefann og taka myndir. Vitnið kvað ekki gilda neinar ákveðnar reglur um þrifin, en þau færu fram í klefunum eftir lokun. Þá væri kallað inn í klefann til þess að athuga hvort einhver væri þar inni.

F kvaðst vera vaktstjóri sundlaugarinnar. Starfsmaður hafi tilkynnt henni að atvikið hefði átt sér stað. Hún hafi hitt konurnar sem voru í búningsklefanum og hafi þær lýst því sem gerðist. Hafi þær verið í uppnámi. Ein hafi séð símann í speglinum og önnur hafi séð mynd af bakhluta sínum. Ákærði hafi verið farinn af vettvangi og hafi hún hringt í yfirmann sinn og síðan yfirmann ákærða. Hafi ákærði síðan komið nokkru síðar, eða um kl. 23:00 eða 23:30, en sundlauginni hafi verið lokað kl. 21:00. Hann hafi borið á móti því að hafa tekið myndir og sagt allt málið vera misskilning. Hafi hann sýnt henni og vitninu G, sem einnig var viðstaddur, myndir af sjálfum sér léttklæddum. Hafi ákærði sagst myndu drepa sig ef þau hringdu á lögregluna.

G kvað ákærða hafa verið starfsmann sinn. Hann hafi fengið hringingu frá vaktstjóra sem hafi sagt honum frá því sem gerst hafði. Hafi hann farið á staðinn. Þar hafi hann hitt ákærða sem hafi neitað sök. Hafi hann sýnt vitninu símann og hafi vitnið ekki séð neinar myndir. Hann kvaðst þó ekki hafa skoðað símann gaumgæfilega.

Lögreglumaður [...] gerði grein fyrir rannsókn sinni á síma ákærða. Nýjustu gögn á símanum hafi verið frá 16. maí 2018, sem bendi til þess að síminn hafi verið endurræstur eða að hann hafi fyrst verið tekinn í notkun þann dag. Við endurræsingu eyðist öll gögn sem á símanum eru. Þau sé hugsanlega hægt að endurheimta en til þess þurfi viðameiri rannsókn.

E kvaðst hafa verið samstarfsmaður ákærða og vinkona á þeim tíma sem um ræðir. Hafi verktakinn sem sá um þrifin hringt í hana en hann hafi verið að leita að ákærða. Ákærði hafi í því komið heim til hennar, „skíthræddur“. Hafi hann ekki verið byrjaður að þrífa þegar atvikið átti sér stað heldur verið að sækja vatnsslönguna. Hafi ákærði sagt henni frá því sem gerðist og sýnt henni símann sinn. Aðeins örfáar myndir af ákærða sjálfum hafi verið á símanum. Vitnið kvað ákærða síðan hafa farið aftur til baka í sundlaugina.

III.

Niðurstaða

Ákærði neitar því að hafa tekið myndir eða reynt að taka myndir af brotaþolum á farsíma sinn í búningsklefa kvenna í Sundlaug Kópavogs, eins og nánar greinir í ákæru. Kvaðst hann hafa verið að handleika vatnsslöngu framan við kvennaklefann og hafa þá verið með símann í annarri hendinni. Taldi hann að málið væri á misskilningi byggt.

Ein brotaþola, A, kvaðst hafa séð mjög greinilega þegar síma var beint inn í búningsklefann og hafi hún gert öðrum konum sem þar voru viðvart. Framburður hennar um þetta hefur verið stöðugur og einkar trúverðugur. Fær hann að nokkru stoð af framburði B og C sem jafnframt voru í búningsklefanum en þær báru um viðbrögð A og að auki kvaðst sú síðarnefnda telja að hún hefði er hún leit upp séð glitta í síma.

Þá liggur fyrir að A og B fóru í beinu framhaldi fram og sáu ákærða standa þar við búningsklefann. Eltu þær hann og gerði B tilraun til þess að skoða myndir sem í símanum voru og staðfesti A viðbrögð hennar við því að sjá mynd sem hún taldi sýna sig í búningsklefanum. Bar þeim saman um að ákærði hefði farið undan í flæmingi og verið mikið í mun að B skoðaði ekki gaumgæfilega innihald símans, og að endingu hefði hann hlaupið á brott.

Því er ekki haldið fram í málinu að öðrum hafi verið til að dreifa í nánd við búningsklefann umrætt sinn en ákærða. Að mati dómsins er ekkert fram komið í málinu sem rýrir framburð brotaþola.

Enda þótt ákærði hafi frá upphafi neitað sök hefur framburður hans verið misvísandi og hann reynt að koma sér hjá því að svara spurningum beint. Skýringar hans á því hvers vegna hann hefði verið að handfjatla símann við búningsklefann eru ekki á einn veg en eiga það sameiginlegt að vera einkar ótrúverðugar. Þá þykir hegðun hans eftir að á hann voru bornar sakir bera þess merki að hann hafi viljað koma í veg fyrir að síminn yrði skoðaður.

Undir rannsókn málsins var ekki farin sú leið sem gengur lengst í því að endurheimta efni sem eytt hefur verið en niðurstaða tæknirannsóknar sem liggur fyrir bendir til þess að síminn hafi verið endurræstur eftir að atvik áttu sér stað. Bar lögreglumaðurinn sem gerði rannsóknina að aðeins kæmi tvennt til, þ.e. að um nýjan síma hafi verið að ræða eða að síminn hefði verið endurræstur tveimur dögum eftir atvik. Fyrir liggur að ákærði afhenti síma sinn í skýrslutöku hjá lögreglu 2018. Fram að því hafði enginn skoðað símann gaumgæfilega.

Með vísan til þess sem að framan er rakið telur dómurinn sannað að ákærði hafi viðhaft þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Sú háttsemi, að teygja síma inn í búningsklefa kvenna þar sem vænta má að konur séu naktar eða hálfnaktar, er hlutrænt séð af kynferðislegum toga og til þess fallin að brjóta gegn blygðunarsemi brotaþola. Um samhverft brot er að ræða og miðast fullframning þess við frumverknaðinn en ekki afleiðingarnar. Þannig er brotið fullframið eins og hér stóð á, óháð því hvort tilætlun ákærða hafi heppnast eða ekki, þ.e. hvort myndatakan hafi tekist. Þá er það hvorki refsiskilyrði að brotaþoli taki eftir háttseminni á verknaðarstundu né að blygðunarsemi brotaþola hafi í reynd verið særð. Ljóst má vera að öllum brotaþolunum var misboðið á einn eða annan hátt og gildir einu þó að ætlun einhverra þeirra með kæru hafi að miklu leyti til verið að koma í veg fyrir að ákærði héldi uppteknum hætti. Brot ákærða er réttilega heimfært í ákæru til 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

IV.

Ákærði var dæmdur í þriggja mánaða fangelsi fyrir brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. júní 2018. Fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið um tvö ár.

Það brot sem ákærði er sakfelldur fyrir nú var framið fyrir uppkvaðningu framangreinds dóms og ber því að dæma upp refsingu þess dóms og gera ákærða refsingu í einu lagi sem samsvari þeirri þyngingu refsingarinnar sem kynni að hafa orðið ef dæmt hefði verið um öll brotin í fyrra málinu, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 77. og 78. gr. sömu laga.

Við ákvörðun refsingar er litið til einbeitts ásetnings ákærða og þess að hann braut gegn kynfrelsi kvennanna, sbr. 1. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þykir hæfileg refsing ákærða vera fjögurra mánaða fangelsi. Þar sem um hegningarauka er að ræða, auk þess sem langt er liðið frá brotinu, skal fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er gerður upptækur farsími ákærða af gerðinni Samsung Galaxy Note 8 (munanúmer 4640759).

Af hálfu brotaþola C er krafist miskabóta úr hendi ákærða með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í málinu liggja ekki fyrir gögn sem staðfesta sálrænt tjón brotaþola. Engu að síður er brot ákærða til þess fallið að valda brotaþola miska. Eru miskabætur til hennar hæfilega ákveðnar 200.000 krónur og skulu þær bera vexti eins og í dómsorði greinir. Það athugast að krafan var birt ákærða við þingfestingu málsins og er upphafsdagur dráttarvaxta 30 dögum eftir þann dag, eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns og þóknun réttargæslumanns, B-kk-ef D-kk-ef H-kk-ef. Við ákvörðun þóknunar lögmanna tekið tillit til virðisaukaskatts. Þá er tekið tillit til framlagðar tímaskýrslu verjanda og reglna dómstólasýslunnar nr. 2/2020.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, D-x-x H-x-x, sæti fangelsi í fjóra mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á Samsung Galaxy Note 8 farsíma.

Ákærði greiði C 200.000 krónur með vöxtum samkvæmt. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 14. maí 2018 til 13. mars 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 921.010 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, B-kk-ef D-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 280.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf ákvörðun þóknunar lögmanna tekið tillit til virðisaukaskatts. Þá er tekið tillit til framlagðar tímaskýrslu verjanda og reglna dómstólasýslunnar nr. 2/2020.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, D-x-x H-x-x, sæti fangelsi í fjóra mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á Samsung Galaxy Note 8 farsíma.

Ákærði greiði C 200.000 krónur með vöxtum samkvæmt. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 14. maí 2018 til 13. mars 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 921.010 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, B-kk-ef D-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 280.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf