E-275/2012

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 23. ágúst sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af S-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, Breiðumörk 33, Hveragerði, á hendur Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, Stuðlahálsi 2, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 17. janúar 2012.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 4.833.764 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 25. október 2010 til 22. mars 2011 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu og að tildæmdur málskostnaður taki mið af því að stefnandi sé eigi virðisaukaskattskyldur aðili.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara er þess krafist að dómkröfur verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að með ráðningarsamningi, dagsettum 21. maí 2008, var stefnandi ráðin aðstoðarverslunarstjóri í vínbúð stefnda í Hveragerði en stefnandi hafði áður starfað hjá N1 á sama stað. Umsamið starfshlutfall var 92,5%. Í ráðningarsamningi málsaðila var tiltekið sérstaklega:

„Um réttindi og skyldur starfsmanns fer eftir lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996. Skulu þau lög liggja til grundvallar við gerð þessa ráðningarsamnings auk kjarasamnings þess stéttarfélags sem er tilgreint.“

Stefnandi þjáðist af bakverkjum snemmsumars 2010 en í byrjun júní skilaði hún læknisvottorði frá B-kk-þgf J-kk-þgf, bæklunarlækni. Í vottorðinu kom fram að stefnandi væri með brjósklos í baki og mætti því ekki lyfta neinu þungu meðan hún væri í meðferð vegna brjósklossins hjá sjúkraþjálfara, fram til 30. nóvember 2010. Stefnandi fór í sumarorlof 10. júlí og kom aftur til vinnu 12.ágúst 2010.

Með bréfi, dagsettu 25. október 2010, var stefnanda sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara miðað við mánaðamótin október/nóvember og tiltekið að uppsögnin væri í samræmi við 43. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996. Ekki var óskað eftir vinnuframlagi stefnanda í uppsagnarfresti.

Stéttarfélag stefnanda, SFR stéttarfélag í almannaþjónustu, óskaði eftir rökstuðningi fyrir uppsögninni með bréfi, dagsettu 27. október 2010. Í rökstuðningi stefnda frá 10. nóvember 2010, kom fram að stefnanda hefði verið sagt upp störfum þar sem hún væri „...ófær um að sinna núverandi starfi með fullnægjandi hætti“. Ákvörðunin var rökstudd nánar með vísan til samtals stefnanda við trúnaðarlækni stefnda en í samtalinu átti stefnandi að hafa rætt um bakverki sem hafi hrjáð hana vegna brjóskloss í baki og að hún vonaðist til að fá lyftara til að létta undir með sér í starfi, að öðrum kosti myndi hún beita „vinnuhagræðingu“, meðan hún væri að jafna sig á bakverkjunum, s.s. með því að lyfta ekki heilu kössunum heldur taka upp eina og eina flösku, setjast við að raða í hillur o.s.frv. Að mati stefnda hafi það verið „fullkomlega óraunhæft“ að stefnandi gæti uppfyllt starfsskyldur sínar með þeirri vinnuhagræðinu sem hún hafi stungið upp á. Annars vegar vegna þess að ekki hafi staðið til að kaupa lyftara eins og stefnandi vonaðist eftir. Hins vegar vegna þess að það hafi ekki verið raunhæft fyrir stefnanda að ætla að taka eina flösku í einu þegar tekið væri af vörubrettum og fært í hillur verslunarinnar, auk þess sem slíkt væri alls ekki kleift í öllum tilvikum.

Stefnandi kveðst hafa verið atvinnulaus frá því að henni var sagt upp í október 2010 þar til hún fékk tímabundið starf hjá Sjoppunni Sunnumörk ehf., Hveragerði, frá júní til ágúst 2011. Stefnandi hafi aftur verið atvinnulaus frá september 2011 þar til hún fékk ótímabundna ráðningu hjá verslun Hagkaupa, á Selfossi, frá 31. október 2011.

Stefnandi hefur ítrekað leitað eftir samkomulagi við stefnda um bætur vegna ólögmætrar uppsagnar úr starfi, sbr. m.a. bréf lögmanns stefnanda, dagsett 22. febrúar og 11. mars 2011. Kröfum stefnanda hefur verið hafnað, sbr. bréf lögmanns stefnda, dagsettu 8. mars 2011 og tölvupóst, dagsettan 30. júní 2011.

III

Dómkrafa stefnanda byggist á því að uppsögn stefnda hafi verið ólögmæt. Við mat á ólögmæti ákvörðunarinnar leggur stefnandi áherslu á að starfsmissir sé afar íþyngjandi ákvörðun, sem varði mikilsverða hagsmuni hennar. Gera verði kröfu til þess að stefndi, sem og aðrar stofnanir sem eru reknar af stjórnvöldum, gæti allra viðeigandi reglna, lögfestra sem ólögfestra, þegar slíkar ákvarðanir séu teknar.

Stefnandi kveður það rangt, sem stefndi haldi fram, að hún hafi ekki getað sinnt starfi sínu með „fullnægjandi“ hætti, eins og vísað hafi verið til í rökstuðningi stefnda. Stefnandi hafi ávallt mætt til vinnu frá því að hún hafi skilað inn vottorði til stefnda, í júnímánuði 2010, um bakverki vegna brjóskloss. Hún hafi því sinnt vinnu sinni með fullnægjandi hætti, þrátt fyrir bakverki.

Stefnandi kveður, að eftir að hún hafi komið úr sumarleyfi 12. ágúst 2010 hafi hún sinnt starfi sínu að fullu án undantekninga. Frá þeim tíma hafi hún sinnt öllum störfum sem henni hafi verið falin, m.a. að raða vörum í hillur. Hafi hún í engu hlíft sér við vinnu eftir að hún kom aftur til starfa eftir sumarfríið. Stefnandi kveður að trúnaðarlæknir stefnda hafi haft samband við stefnanda að fyrra bragði til að ræða við hana um líkamsástand hennar. Samtalið hafi farið fram í gegnum síma. Trúnaðarlæknir stefnda hafi spurt hana hvort ekki væri betra fyrir hana að fá lyftara til að fylla upp í hillur verslunarinnar. Stefnandi hafi svarað trúnaðarlækninum með þeim hætti að auðvitað væri slíkt mikill kostur fyrir hana, sem og aðra starfsmenn verslunarinnar. Stefnandi hafi hins vegar hvorki gert kröfu um að stefndi myndi útvega lyftara í verslunina né lagt fram slíka ósk. Í samtalinu kveðst stefnandi jafnframt hafa upplýst viðkomandi lækni um að hún hefði ekki áhyggjur af bakinu á sér. Mat B-kk-ef J-kk-ef, læknis stefnanda, væri að verkirnir myndu hverfa ef hún yrði dugleg í sjúkraþjálfun.

Þegar stefnanda hafi verið sagt upp störfum hafi engin læknisvottorð legið fyrir um óvinnufærni hennar. Stefnandi mótmælir því sem röngu að hún hafi verið óvinnufær þegar henni hafi verið sagt upp störfum hinn 25. október 2010. Viðtal stefnanda við trúnaðarlækni stefnda í gegnum síma hafi enga þýðingu um það hvort stefnandi hafi verið óvinnufær eða ekki, þar sem slíkt vottorð, hafi það verið gefið út, uppfylli ekki skilyrði reglna nr. 586/1991, um gerð og útgáfu læknisvottorða, sem settar hafi verið með stoð í 11. gr. læknalaga nr. 53/1988.

Hefði stefndi uppfyllt rannsóknarskyldu sína, samkvæmt 8. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, hefði honum verið ljóst að stefnandi hafi verið fær um að sinna starfi sínu með fullnægjandi hætti, sem hún hafi gert. Ákvörðunin hafi því verið tekin án þess að forsendur hennar hafi verið nægjanlega rannsakaðar. Þegar af þeirri ástæðu beri að fallast á dómkröfu stefnanda.

Ákvörðun stefnda, að segja stefnanda upp störfum, hafi einnig brotið gegn andmælarétti stefnanda, samkvæmt 21. gr. laga um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna nr. 70/1996, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1993. Stefndi hafi sagt stefnanda upp störfum, eins og fyrr segi, á þeim grundvelli að hún gæti ekki sinnt störfum sínum með „fullnægjandi hætti.“ Samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996 beri að áminna starfsmanna hafi hann ekki náð „fullnægjandi árangri í starfi“. Áður skuli þó gefa starfsmanni kost á að tala máli sínu sé það unnt. Stefnanda hafi ekki verið veittur kostur á að tala máli sínu áður en henni hafi verið sagt upp. Þá hafi aldrei komið til umræðu að stefndi myndi segja stefnanda upp störfum vegna þess að stefnandi væri „ófær um að sinna núverandi starfi með fullnægjandi hætti“, eins og segir í títtnefndum rökstuðningi stefnda. Ef stefndi hefði virt andmælarétt stefnanda hefði komið í ljós að stefnanda hafi verið batnað af bakverkjunum og sá misskilningur leiðrést að þeir hefðu áhrif á störf hennar. Að framangreindu virtu og með vísan til þess að stefndi hafi ekki rannsakað nægjanlega forsendur uppsagnarinnar sé ljóst að stefnanda hafi verið sagt upp með saknæmum og ólögmætum hætti.

Auk framangreinds byggir stefnandi á því að uppsögn stefnda hafi brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 12. gr. laga nr. 37/1993. Samkvæmt þeirri reglu skuli stjórnvald aðeins taka íþyngjandi ákvörðun þegar lögmætu markmiði, sem að sé stefnt, verði ekki náð með öðru og vægara móti. Skuli þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn beri til. Stefnandi telur augljóst að stefndi hafi farið strangar í sakirnar en nauðsyn hafi borið til þegar henni hafi verið sagt upp störfum hinn 25. október 2010. Engar upplýsingar hafi legið fyrir um meinta óvinnufærni stefnanda, þegar uppsögnin hafi verið tilkynnt. Hafi stefndi talið að stefnandi gæti ekki sinnt starfsskyldum sínum, í verslun stefnda í Hveragerði, hefði stefnandi hæglega getað hafið störf annars staðar hjá stefnda þar sem tímabundnir bakverkir stefnanda myndu ekki hafa áhrif á starfsskyldur hennar. Þá hefði stefndi hæglega getað létt undir starf stefnanda, svo sem með því að takmarka vinnustundir stefnanda, til að koma í veg fyrir að hún þyrfti að raða í hillur í verslun stefnda, eða með því að kaupa lyftara í verslun stefnda í Hveragerði. Þar sem stefndi hafi ákveðið að segja stefnanda fyrirvaralaust upp starfi án þess að hafa tekið framangreinda valkosti til skoðunar, sé augljóst að ákvörðun hans hafi brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar. Uppsögn stefnanda hafi, samkvæmt framangreindu, verið ólögmæt og beri því að fallast á dómkröfu stefnanda.

Stefnandi telur að við mat á fjártjóni hennar vegna hinnar ólögmætu uppsagnar beri m.a. að hafa í huga aldur hennar, kyn, menntun og starfsreynslu. Atvinnumöguleikar 49 ára konu, sem hafi gagnfræðipróf, búsettri í Hveragerði og hafi lengst af unnið störf er tengist verslun, séu fáir. Þetta eigi sérstaklega við um störf í heimabyggð stefnanda þar sem þekking hennar og reynsla komi að notum.

Þá beri að hafa í huga að stefnandi hafi notið réttinda samkvæmt lögum nr. 70/1996 og lögum nr. 1/1997, um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Hún hafi þar af leiðandi mátt vænta þess að halda starfi sínu til venjulegra starfsloka ríkisstarfsmanna svo lengi sem starfseminni yrði haldið áfram á vegum ríkisins og hún gerðist ekki brotleg í starfi.

Í ljósi alls ofangreinds sé krafa um skaðabætur vegna fjártjóns er svari til árslauna stefnanda hjá stefnda, samtals 4.333.764 krónur, því síst of há. Horfa verði til þess að stefnandi hafi verið atvinnulaus frá því að henni hafi verið sagt upp í októbermánuði 2010 þar til hún hafi fengið tímabundið starf hjá Sjoppunni Sunnumörk ehf., Hveragerði, frá júní til ágúst 2011. Stefnandi hafi aftur orðið atvinnulaus frá september 2011 þar til hún hafi fengið ótímabundna ráðningu hjá Hagkaupum, Selfossi, 31. október 2011. Verulegur aukakostnaður og tímatap fylgi því fyrir stefnanda að sækja starf til Selfoss samanborið við að vinna í verslun stefnda í Hveragerði.

Stefnandi byggir kröfu sína um miskabætur á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Aðferðin sem viðhöfð hafi verið við uppsögnina hafi verið sérlega meiðandi. Stefnanda hafi fyrirvaralaust og án ástæðu verið sagt upp störfum og þess óskað að hún kæmi ekki aftur á vinnustað. Út á við virðist uppsögnin bera þess merki að stefnandi hefði gerst sek um brot á vinnuskyldum sínum sem réttlæti fyrirvaralausan brottrekstur af vinnustað. Í framhaldinu hafi stefndi tilkynnt að ástæður uppsagnarinnar væri sú að stefnandi væri „ófær um að sinna núverandi starfi með fullnægjandi hætti“. Þær skýringar byggist á forsendum sem séu rangar. Með vísan til framangreinds telji stefnandi að uppfyllt séu skilyrði 26. gr. laga nr. 50/1993. Í ljósi atvika telji stefnandi að krafa hennar um miskabætur að fjárhæð 500.000 krónur sé hófleg.

Stefnandi telur að stefndi eigi engar málsbætur sem leitt geti til lækkunar á stefnukröfunni.

Kröfu um vexti frá 25. október 2010 til 22. mars 2011, byggir stefnandi á 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001. Upphafstími vaxtanna miðist við að hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað hinn 25. október 2010, þegar stefnanda hafi verið sagt upp störfum.

Kröfu um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. mars 2011 til greiðsludags byggir stefnandi á 9. gr. laga nr. 38/2001 sem kveði á um að skaðabótakröfur skuli bera dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi sannanlega hafi lagt fram þær upplýsingar sem þörf hafi verið á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Kröfubréf hafi fyrst verið sent stefnda hinn 22. mars 2011. Frá þeim degi hafi stefndi getað metið tjónsatvik og fjárhæð bóta í skilningi 9. gr. laga nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 130. gr. laga um meðferð einkamála.

Um aðild stefnda vísar stefnandi til 4. gr. laga nr. 86/2011, um verslun með áfengi og tóbak. Varðandi fyrirsvar fyrir hönd stefnda vísar stefnandi til 2. mgr. 6. gr. sömu laga.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að starf það sem stefnandi hafi haft með höndum í vínbúðinni í Hveragerði hafi útheimt vissa líkamlega lágmarksfærni og þá alveg sérstaklega þar sem starfsmenn hafi aðeins verið tveir. Í búðinni starfi tveir starfsmenn sem eðli málsins samkvæmt þurfi að ganga í öll störf, afreiðslu, lagerstörf og þrif. Starfið sé líkamlega erfitt og útheimti að starfsmenn séu við góða heilsu, enda bjóði það upp á talsverðan burð og að bograð sé við að taka vörur og setja í hillur. Oftar en ekki sé um heilu kassana að ræða, en sumum kössum sé ekki hægt að skipta upp. Að öðru leyti myndi það heldur ekki ganga að annar tveggja starfsmanna tíndi eina og eina flösku upp í hillu þar sem slíkt verklag sé óhemju seinlegt og myndi þar af leiðandi hafa í för með sér aukið álag á hinn starfsmann vínbúðarinnar. Auk þess, þrátt fyrir að þunginn væri sjálfsagt minni í hvert sinn við slíkt verklag, hljóti beygjurnar að verða þeim mun fleiri. Stefndi hafi því talið, eftir að í ljós hafi komið að stefnandi byggi við varanleg bakvandamál, að legið hafi fyrir að hún fullnægði ekki 3. tl. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins um nauðsynlegt heilbrigði til þess að gegna þeim starfa sem um sé að ræða.

Stefnandi hafi verið frá í nokkra daga í febrúar 2010 vegna bakvandamála. Hafi þá verið brugðið á það ráð að ráða tvo starfsmenn frá febrúar og fram í maí til þess að taka dag og dag í vörumóttöku og áfyllingu. Þriðji starfsmaðurinn hafi svo verið ráðinn í fullt starf frá júní til ágúst vegna sama en það hafi aldrei verið gert áður. Stefnandi hafi skilað inn læknisvottorði 2. júní 2010 frá B-kk-þgf J-kk-þgf, bæklunarlækni, þar sem fram komi að hún væri óvinnufær með öllu til nóvemberloka, eða næsta hálfa árið. Hinn 30. ágúst 2010 hafi stefnda svo borist álit frá trúnaðarlækni fyrirtækisins, J-kk-þgf Á-kk-þgf S-kk-þgf, þar sem fram komi m.a. að „hún vonast áfram til að fá lyftarann, en annars mun hún beita þeirri vinnuhagræðingu sem ég talaði við hana um (ekki lyfta heilu kössunum, heldur taka upp eina og eina flösku, setjast við að raða í neðri hillur o.s.frv.“. Aldrei hafi staðið til að kaupa lyftara í umrædda vínbúð, enda dýrt tæki í svo litla verslun. Áður hafi verið rætt um afstöðu stefnda til verklagsins að taka eina og eina flösku sem einfaldlega gangi ekki.

Stefndi hafi því ekki átt annars úrkosti í stöðunni en að segja stefnanda upp með samningsbundnum þriggja mánaða uppsagnarfresti samkvæmt heimild í 43. gr. laga nr. 37/1993 og hafi það verið gert með bréfi, dagsettu 25. október 2010. Með vísan til 2. ml. 1. mgr. 44. gr. sömu laga hafi það ekki verið talið þjóna neinum tilgangi að gefa stefnanda kost á að tjá sig um ástæður uppsagnar, bæði vegna þess að ástæður hafi legið ljósar fyrir og svo hins að uppsögnin hafi verið á þeim grunni að stefnandi fullnægði ekki lengur almennum hæfisskilyrðum. Ekki hafi verið óskað eftir vinnuframlagi stefnanda á uppsagnartíma enda ekki talið að hún hefði heilsu í það en auk þess hafi hvort sem var þurft að manna starfið með öðrum hætti. Það hafi því engin meingerð verið í því fólgin að láta hana ekki vinna út uppsagnartímann heldur þvert á móti verið tekið sérstakt tillit til ástands hennar og haga. Stefndi mótmælir því að stefnandi hafi gengið í öll störf eftir að hún hafi komið úr sumarleyfi 12. ágúst 2010.

Stefnandi hafi notið fullra samningsbundinna launa út uppsagnarfrestinn eins og fram komi á framlögðum launaseðlum.

Stefndi telur að gætt hafi verið ákvæða 70/1996 sem og viðeigandi ákvæða stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við uppsögnina og vísi hann því á bug bótaskyldu sinni. Eins og hér hafi staðið á hafi andmælaréttur ekki átt við, rannsóknarskyldu hafi verið gætt, en meðalhófs hafi einnig verið gætt m.a. með hinum langa aðdraganda að uppsögninni. Þá hafi ekki heldur átt við eins og hér stóð á að flytja stefnanda til í vinnu, enda um að ræða eina útsölustað stefnda í sveitarfélaginu.

Stefndi telur því að uppsögnin hafi verið lögmæt og að ekki sé um bótaskyldu að ræða og beri því að sýkna hann. Sama eigi við um miskabótakröfu, skilyrði skorti, enda engin meingerð.

Varakröfu um lækkun krafna byggir stefndi á sömu sjónarmiðum, málsástæðum og lagarökum og aðalkröfu, eftir því sem við eigi.

Stefndi bendir einnig á að ekkert tillit sé tekið til þess í stefnu, hvorki að því er varði bótafjárhæð né vaxtakröfu, að stefnandi naut launa í uppsagnarfresti. Bótakrafan sem miði við árslaun sé auk þess úr öllu hófi miðað við dómvenju. Þá liggi ekkert fyrir um raunverulegt tjón stefnanda. Fyrir liggi að stefnandi hafi unnið annars staðar frá uppsögn, auk þess sem hún hafi notið fullra launa í uppsagnarfresti. Meginreglan sé sú, að draga aðrar tekjur frá tjóni. Ekkert liggi fyrir um aðrar tekjur og sé því krafan vanreifuð að þessu leyti. Beri því að vísa henni ex officio frá dómi af þessum sökum. Venjan sé að leggja fram skattframtöl viðkomandi, þar sem þeirra njóti ekki við verði að gefa sér að raunverulegt tjón sé ekkert.

Stefndi telur miskabótakröfu stefnanda vera órökstudda og allt of háa miðað við dómvenju, verði skilyrði talin vera fyrir hendi, sem áður hefur verið mótmælt.

Stefndi mótmælir sértaklega vaxtakröfu, bæði að því er varðar vaxtafót og upphafstíma.

Um lagarök vísar stefndi til laga um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna nr. 70/1996, stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og meginreglna skaðabótaréttar. Þá vísar stefndi til vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á lögum nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Ágreiningur máls þessa lýtur að því hvort uppsögn stefnanda hafi verið ólögmæt og stefnandi eigi þar með rétt á bótum úr hendi stefnda.

Fyrir liggur að stefnanda var sagt upp störfum hjá stefnda með bréfi dagsettu 25. október 2010. Uppsagnarfrestur var þrír mánuðir miðað við næstu mánaðamót. Ekki var óskað eftir vinnuframlagi stefnanda á uppsagnartímanum og var henni gert að láta af störfum daginn eftir, eða 26. október 2010.

Óumdeilt er, að samkvæmt ráðningarsamningi fór um réttindi og skyldur stefnanda eftir lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996.

Fyrir liggur í málinu að stefnandi skilaði læknisvottorði vegna bakverkja, þar sem fram kom að hún væri óvinnufær með öllu frá 2. júní 2010 til 30. nóvember sama ár og mætti hún ekki lyfta þungu á því tímabili. Hins vegar var stefnandi við vinnu þennan tíma, en hlífði sér við að bera þunga hluti. Stefnandi fór í sumarorlof 10. júlí og kom aftur til vinnu 12 ágúst 2010. Heldur stefnandi því fram að hún hafi sinnt starfi sínu með fullnægjandi hætti þrátt fyrir bakverki og hafi í engu hlíft sér við vinnu eftir að hún hafi komið til baka úr sumarleyfi.

Stefndi hefur haldið því fram, að ástæða uppsagnarinnar hafi verið sú, að stefnandi hafi ekki lengur getað sinnt starfi sínu sem skyldi, þar sem hún hafi verið bakveik, en starfið geti verið líkamlega erfitt, og því hafi þurft að ráða annan starfsmann til þess að sinna hluta af starfi stefnanda.

Í rökstuðningi stefnda vegna uppsagnarinnar kemur fram að stefnandi hafi áður en til uppsagnar kom verið boðuð á fund, þar sem henni hafi verið gerð grein fyrir því að ekki gengi að aðeins annar af tveimur starfsmönnum búðarinnar gæti sinnt lagerstörfum og áfyllingum og henni verið boðinn starfslokasamningur, sem hún hafi afþakkað. Í framhaldi af því hafi trúnaðarlæknir stefnda verið beðinn um að ræða við stefnanda, sem hann og gerði. Kemur fram í tölvuskeyti til stefnda að í kjölfar þeirra viðræðna hafi trúnaðarlæknirinn afturkallað læknisvottorðið og kveðið stefnanda geta sinnt starfinu með því að beita áfram þeirri vinnuhagræðingu, sem fælist í því að lyfta ekki heilu kössunum heldur taka upp eina og eina flösku og sitja við að raða í neðri hillur búðarinnar. Stefndi hafi talið að þessi vinnuhagræðing væri ekki raunhæf, m.a. þar sem sú vara sem verslunin velti mest sé bjór og stefnandi hafi þurft að geta haldið á bjórkössum og gengið í öll verk í versluninni. Nauðsynlegt hafi því verið að segja stefnanda upp störfum. Ákvörðunin væri reist á 2. ml. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996, þar sem stefnandi væri ófær um að sinna starfinu með fullnægjandi hætti.

Samkvæmt fyrrgreindri lagagrein hefur forstöðumaður stofnunar rétt til að segja starfsmanni upp störfum eftir því sem fyrir er mælt í ráðningarsamningi, án þess að veita starfsmanni áminningu samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996, ef uppsögnin á ekki rætur að rekja til ástæðna sem þar eru greindar. Með því að uppsögn stefnanda var grundvölluð á því að stefnandi gæti ekki rækt starfann sökum heilsubrests var ekki þörf á að veita stefnanda áminningu áður en til uppsagnarinnar kom. Hins vegar ber að líta til þess að er ákvörðun um uppsögn stefnanda var tekin lá ekki fyrir læknisvottorð um að stefnandi gæti ekki rækt starfann sökum heilsubrests heldur aðeins tölvupóstskeyti trúnaðarlæknis stefnda, þar sem fram kemur að læknirinn hafi talað við stefnanda um tilhögun vinnu hennar. Stefnandi hefur haldið því fram að hún hafi verið orðin heil heilsu er henni var sagt upp störfum. Gegn mótmælum stefnanda verður því ekki talið að stefndi hafi sýnt fram á að stefnandi hafi ekki verið fær um að rækja starfann á fullnægjandi hátt, er henni var sagt upp störfum, og þar með hafi verið heimilt að segja stefnanda upp störfum með vísan til heilsufars hennar. Var uppsögn stefnanda samkvæmt þessu grundvölluð á ómálefnalegu sjónarmiði og því ólögmæt. Er stefndi skaðabótaskyldur af þessum sökum gagnvart stefnanda, samkvæmt almennum reglum.

Við ákvörðun bóta verður að líta til þess að þótt stefnandi hafi verið ráðin með gagnkvæmum uppsagnarfresti mátti hún almennt treysta því að fá að gegna starfi sínu áfram, þar til einhverjar sérstakar ástæður kæmu fram. Við mat á bótum ber og að líta til aldurs og starfsreynslu stefnanda. Ágreiningslaust er að stefnandi fékk greidd laun í þriggja mánaða uppsagnarfresti, eða fram til febrúar 2011. Þá liggur fyrir að stefnandi er nú í föstu starfi, og hefur verið frá október 2011, sem svipar til þess starfs sem hún gegndi hjá stefnda. Einnig naut stefnandi atvinnuleysisbóta á árinu 2011. Að öllu þessu virtu þykja bætur stefnanda vegna tekjutaps hæfilega metnar 700.000 krónur.

Fallist verður á það með stefnda að lagaskilyrði séu ekki fyrir því að dæma stefnanda miskabætur samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 700.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Þykir og rétt að ákveða upphafsdag dráttarvaxta þingfestingardag stefnu, eða 24. janúar 2012, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og ákvörðun bóta, verður ekki fallist á að bótafjárhæðin beri vexti samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, frá fyrra tímamarki.

Eftir þessum úrslitum skal stefndi greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 600.000 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, greiði stefnanda, S-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, 700.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 24. janúar 2012 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 600.000 krónur í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf