Q-2/2008

Mál þetta barst Héraðsdómi Reykjaness 18. janúar 2008 frá skiptastjóra samkvæmt 112. gr. laga nr. 20/1991, sbr. 122. gr. sömu laga. Undirritaður dómari fékk málið til meðferðar 8. apríl 2008 og var það tekið til úrskurðar að lokinni aðalmeðferð 29. október sl. Skotið er til dómsins ágreiningi við skipti á dánarbúi R-kvk-ef J-kvk-ef, sem lést 22. mars 2004, og eru aðilar málsins einu erfingjar hennar.

Sóknaraðili er B-kk-nf V-kk-nf, Stóragerði 26, Reykjavík, en varnaraðili er Ó-kk-nf V-kk-nf, Fjallalind 78, Kópavogi.

Kröfur sóknaraðila eru eftirfarandi:

1. Að ákveðið verði við skiptingu eigna og skulda á dánarbúi R-kvk-ef J-kvk-ef að kostnaður við sölu, hreinsun, flutning og annað sem lýtur að sölu á fasteign dánarbúsins skuli ekki falla undir kostnað við skipti dánarbúsins, þ.e. 8.-9. tl., 17.-24. tl. í frumvarpi skiptastjóra.

2. Að hafnað verði kröfu varnaraðila að sóknaraðili greiði leigu fyrir afnot af fasteign dánarbúsins.

3. Að ákveðið verði að dánarbúinu beri að greiða sóknaraðila skaðabætur vegna óheimilar förgunar á innbúi, húsgögnum, persónulegum munum og bókhaldsgögnum, að fjárhæð 1.500.000 krónur.

4. Að þóknun skiptastjóra verði lækkuð verulega með ákvörðun dómsins.

Að auki krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Kröfur varnaraðila eru eftirfarandi:

1. Að úrskurðað verði að sóknaraðili skuli greiða dánarbúi R-kvk-ef J-kvk-ef húsaleigu vegna dvalar í fasteign búsins, 70.000 krónur á mánuði frá 1. apríl 2004 til 29. júní 2006, samtals 1.890.000 krónur.

2. Að úrskurðað verði að sóknaraðili skuli endurgreiða dánarbúinu kostnað sem stafar af bifreiðinni KO 430, samtals 196.077 krónur.

3. Að úrskurðað verði að sóknaraðili skuli endurgreiða dánarbúinu kostnað sem hlaust við sölu, rýmingu og þrif og annað sem laut að sölu fasteignar búsins að Birkigrund 72, 476.668 krónur.

4. Að viðurkennt verði að sóknaraðili hafi fengið 1.400.000 krónur sem fyrirfram greiddan arf.

5. Að kröfur sóknaraðila um að dánarbúið greiði honum skaðabætur vegna óheimillar förgunar á innbúi, húsgögnum, persónulegum munum og bókhaldsgögnum verði vísað frá en til vara að búið verði sýknað af kröfunni.

Varnaraðili gerir kröfu um að sóknaraðili verði úrskurðaður til að greiða varnaraðila málskostnað.

Sóknaraðili krefst þess að öllum framangreindum kröfum varnaraðila verði hafnað.

I.

Málavextir eru þeir að faðir málsaðila, V-kk-nf Ó-kk-nf, féll frá í lok október 2000. Móðir aðila, R-kvk-nf J-kvk-nf, sat í óskiptu búi þar til hún lést þann 22. mars 2004. Málsaðilar eru bræður og einu erfingjar þeirra hjóna. Þann 7. mars 2005 var í Héraðsdómi Reykjaness kveðinn upp úrskurður um að dánarbú R-kvk-ef skyldi tekið til opinberra skipta og var skiptastjóri skipaður þann dag. Helstu eignir búsins voru fasteign að Birkigrund 72, Kópavogi, landspilda að Hrafnatóftum í Rangárþingi ytra, einingabréf og bankainnistæður. Sóknaraðili bjó í fasteigninni Birkigrund 72 þegar R-kvk-nf lést.

Skiptastjóri boðaði til fyrsta skiptafundar 8. apríl 2005. Varnaraðili mætti á fundinn ásamt lögmanni sínum en sóknaraðili ekki þrátt fyrir boðun. Næsti skiptafundur var haldinn 20. júlí sama ár og mætti varnaraðili ásamt lögmanni sínum en bókað var að sóknaraðili hefði sent skilaboð um að hann kæmist ekki á fundinn. Þá var jafnframt bókað á þessum skiptafundi að verðmat væri fengið á fasteignina og varnaraðili hefði ekki áhuga á að leysa hana til sín. Bókað var eftir varnaraðila að hann teldi að sóknaraðili ætti að greiða skuldir vegna bifreiðarinnar KO 430 þar sem sóknaraðili ætti bifreiðina, þó að hún væri skráð á nafn móður þeirra, sem aldrei hefði haft ökuréttindi. Þá gerði varnaraðili þá kröfu að sóknaraðila yrði gert að greiða dánarbúinu leigu fyrir þann tíma er hann dvaldi í fasteigninni frá 1. apríl 2004, 70.000 krónur á mánuði. Bókað var ennfremur að varnaraðili gerði þá kröfu að sóknaraðili bæri kostnaðinn af því að gera húsið söluhæft vegna dýrahalds hans á eigninni og af því að þrífa eignina. Þriðji skiptafundur var haldinn 23. mars 2006. Enn sendi sóknaraðili tilkynningu til skiptastjóra um að hann kæmist ekki á fundinn. Bókað var að sóknaraðili hafi lýst því yfir við skiptastjóra að hann hefði áhuga á að kaupa hlut varnaraðila í eigninni og leysa hana þannig til sín. Ákveðið var að halda næsta skiptafund að Birkigrund 72. Sá fundur var haldinn 5. apríl 2006 og var sóknaraðili þá mættur. Á fundinum var innbú skrifað upp og bókað að aðilar væru sammála um að sóknaraðili fengi allt innbú fyrir utan það sem varnaraðili hefði þegar tekið, en komið hefur fram að það hafi verið 2-3 bækur, gegn því að sóknaraðili rýmdi húsnæðið innan tveggja vikna. Þann 11. janúar 2006 gerði sóknaraðili sátt fyrir Héraðsdómi Reykjaness um að rýma fasteignina eigi síðar en 15. febrúar 2006. Þá var jafnframt bókað á þessum skiptafundi að sóknaraðili myndi koma skriflegu kauptilboði í eignina til skiptastjóra eigi síðar en þriðjudaginn 10. apríl 2006. Skiptastjóra barst ekki kauptilboð frá sóknaraðila og hann rýmdi ekki fasteignina eins og um var samið. Skiptastjóri óskaði þá eftir fullnustu sáttar um útburð hjá sýslumanni í Kópavogi og mætti sóknaraðili þar og lofaði að rýma. Hann stóð hins vegar ekki við það loforð og var þá ákveðinn útburður 30. júní 2006 en daginn áður flutti sóknaraðili af eigninni.

Fram kemur í frumvarpi skiptastjóra og í skýrslu hans fyrir dómi að sóknaraðili skildi eftir sig töluvert af munum og öðru dóti í og við fasteignina. Skiptastjóri hafi farið á staðinn ásamt fulltrúa sýslumanns, tveimur lögreglumönnum og tveimur flutningsmönnum. Einhver húsgögn hafi staðið úti í garði og rignt hafi á þau. Þó hafi aðallega verið rusl úti í garði í svörtum plastpokum. Í einu herbergi hússins hafi verið ísskápur og myndir í römmum. Það sem hafi verið heillegt hafi verið flutt í búslóðageymslu en öðru hent. Sóknaraðili hafi einnig skilið eftir kanínur, ketti og kettlinga og hafi verið fenginn meindýraeyðir til að fjarlægja dýrin. Hann hafi þurft að skilja eftir búr í húsinu til að fanga þau dýr sem ekki hafi tekist að fanga á staðnum. Þau búr hafi sóknaraðili fjarlægt og hafi meindýraeyðirinn því þurft að kaupa ný búr og gert dánarbúinu reikning vegna þess. Fasteignin hafi fyrst verið metin af fasteignasala 6. júlí 2005 á 22.000.000 króna. Tvö tilboð hafi borist fljótlega í eignina, annað að fjárhæð 20.100.000 krónur og hitt að fjárhæð 23.000.000 króna. Fyrri tilboðsgjafi hafi lýst því yfir að hann hygðist ekki gera hærra tilboð. Skiptastjóri hafi fengið nýtt verðmat á fasteignina 31. ágúst 2006 að fjárhæð 24.900.000 krónur. Að fengnu hinu nýja mati hafi verið ákveðið á skiptafundi að gera gagntilboð að fjárhæð 24.000.000 króna. Því gagntilboði hafi verið tekið og eignin seld á því verði 6. október 2006.

Sóknaraðili mætti á skiptafund ásamt lögmanni sínum 21. júní 2007. Hann hafnaði þá kröfu varnaraðila vegna bifreiðar en samþykkti kröfu varnaraðila um að sóknaraðili greiddi leigu fyrir veru sína í fasteigninni. Sóknaraðili hélt því fram á þessum fundi að hann hafi afhent skiptastjóra tilboð í eignina að fjárhæð 22.000.000 króna og mótmælti því öllum kröfum vegna kostnaðar við rýmingu hússins þar sem hann hafi verið reiðubúinn að kaupa eignina. Þá lýsti sóknaraðili því yfir á fundinum að hann væri ekki reiðubúinn til að taka hina geymdu muni í sína vörslu.

Fram kemur í gögnum málsins að skiptastjóri skoraði á sóknaraðila að taka muni, sem settir voru í geymslu, eigi síðar en 18. september 2007, en að öðrum kosti yrði þeim fargað. Áskorun þessi var birt lögmanni sóknaraðila. Sóknaraðili vitjaði ekki um munina og var þeim fargað 3. október 2007.

II.

Sóknaraðili byggir á því að hann hafi strax í upphafi skipta gert grein fyrir því að hann vildi fá fasteignina útlagða sér við skiptin. Hann hafi látið skiptastjóra ítrekað vita af þessu auk þess sem bókað hafi verið um það í fundargerð. Hann hafi afhent skiptastjóra tilboð í fasteignina við skiptameðferðina. Engu að síður hafi eignin verið seld með sameiginlegri ákvörðun skiptastjóra og varnaraðila. Sölunni hafi fylgt verulegur kostnaður fyrir búið, svo sem vegna tæmingar eignarinnar, þrifa, viðgerða, flutnings o.fl. sem komast hafi mátt hjá. Því geti hann ekki samþykkt að þessi kostnaður fari undir skiptin. Þá telur sóknaraðili að skiptastjóri hafi ekki leitað samráðs við hann um sölu fasteignarinnar eins og honum hafi borið að gera. Auk þess telur sóknaraðili að fasteign dánarbúsins hafi verið seld undir markaðsvirði á þeim tíma og dánarbúið þannig orðið fyrir tjóni. Þá hafi skiptastjóri tekið innbú og muni úr fasteigninni án samráðs við sóknaraðila og fargað þeim án þess að gefa sóknaraðila kost á að taka við þessum munum.

Þá byggir sóknaraðili á því að ákvarðanir skiptastjóra um sölu fasteignarinnar hafi ekki uppfyllt þau skilyrði sem við eigi um skiptameðferð dánarbúa. Borið hafi að fá samþykki sóknaraðila fyrir sölunni enda hafi hann í raun verið eigandi helmings dánarbúsins. Ekki hafi verið leitað slíks samþykkis hjá sóknaraðila.

Sóknaraðili byggir á því að hann hafi átt rétt á hæfilegum tíma til að fara úr eigninni án þess að þurfa að greiða leigu þar sem hann hafi búið í eigninni er móðir þeirra lést. Þá hafi hvorki skiptastjóri né varnaraðili gert kröfu um greiðslu leigu af hans hálfu á þeim tíma sem hann hafi búið í eigninni. Með dómsátt um útburð hafi skiptastjóri í raun samþykkt endurgjaldslaus afnot hans af eigninni.

Krafa sóknaraðila um skaðabætur vegna meðferðar skiptastjóra á innbúi hans og persónulegum munum byggist á því að þeir hlutir hafi verið færðir út úr fasteign dánarbúsins án hans samþykkis og þeim síðan fargað án þess að sóknaraðila hafi gefist tóm til að koma þeim fyrir sjálfur. Með þessu móti hafi sóknaraðila verið valdið gífurlegt tjón sem felist m.a. í töpuðum bókum, húsgögnum, bókhaldsgögnum o.fl.

Krafa sóknaraðila um lækkun á þóknun skiptastjóra byggist á því að skiptastjóri hafi valdið búinu bæði fjártjóni og þar af kostnaði með röngum ákvörðunum og óþarfa drætti við skiptameðferðina.

III.

Varnaraðili telur að móðir aðila hafi greitt sóknaraðila samtals 6.250.000 krónur í 9 greiðslum á tímabilinu frá 22. mars 2002 til 10. júní 2003. Varnaraðili kveðst hafa gert þá kröfu á skiptafundi að þessar fjárhæðir yrðu metnar sem fyrirframgreiddur arfur til sóknaraðila en skiptastjóra hafi láðst að geta þess í bréfi sínu til dómsins að ágreiningur stæði um þetta atriði. Með samþykki frá lögmanni sóknaraðila sé þessi krafa sett fram fyrir dómi.

Varnaraðili byggir kröfu sína um húsaleigu á meginreglu 104. gr. laga nr. 20/1991 en í því ákvæði komi fram að til skipta komi arður, vextir og tekjur af eignum. Eðlilegt sé að taka tillit til afnota sóknaraðila af eigninni enda ljóst að húsaleigutekjur hefðu komið til skipta hefði eignin verið leigð út á almennum markaði.

Varnaraðili hafi strax á öðrum skiptafundi þann 20. júlí 2005 gert kröfu um að sóknaraðili greiddi 70.000 krónur á mánuði í leigu frá 1. apríl 2004 þar til hann rýmdi fasteignina. Þessi krafa hafi verið ítrekuð á skiptafundi 14. júní 2007. Á næsta skiptafundi 21. júní 2007 hafi sóknaraðili fallist á þessa kröfu en dregið samþykki sitt til baka á skiptafundi 28. nóvember 2007. Fasteignin sé tvílyft parhús og mjög vel staðsett í Kópavogi. Því sé umkrafin húsaleiga hófleg fyrir stærð og staðsetningu húsnæðisins.

Varnaraðili gerir kröfu til þess að allur kostnaður dánarbúsins sem rekja megi til bifreiðarinnar KO 430 af tegundinni Chevrolet Blazer falli á sóknaraðila. Óumdeilt sé að R-kvk-nf heitin hafi ekki verið með ökuréttindi og hafi aldrei sjálf ekið bifreið. Varnaraðili telur að tilkynning um eigendaskipti þann 16. september 2002 hafi verið málamyndagerningur og bifreiðin hafi í raun verið í eigu sóknaraðila. Varnaraðili dregur jafnframt í efa að R-kvk-nf hafi sjálf undirritað tilkynningu um eigendaskipti. R-kvk-nf hafi veitt varnaraðila umboð þann 12. ágúst 2002 og þegar það umboð sé borið saman við undirritun kaupanda á tilkynningunni um eigendaskiptin, megi sjá að þessar tvær undirskriftir séu mjög ólíkar. Varnaraðili sé þess fullviss sjálfur að hann hafi ekki vottað skjalið sem vitundarvottur en þó sé undirskrift hans undir skjalinu. Því megi svo bæta við að rétt fyrir andlát R-kvk-ef hafi bifreiðin verið færð yfir á nafn sóknaraðila. Kostnaður að fjárhæð 196.077 krónur vegna bifreiðatryggingar, bifreiðagjalda og gjalds vegna Umferðarstofu eigi sóknaraðili að bera.

Krafa varnaraðila um að sóknaraðili verði látinn bera kostnað af útburðargerð og þrifum á fasteigninni rökstyður varnaraðili þannig að kostnaður þessi stafi af því að sóknaraðili hafi ekki sinnt tilmælum skiptastjóra um að rýma eignina. Skiptastjóri hafi því ekki haft annað ráð en að krefjast útburðar sóknaraðila og á kostnað hans. Búið hafi verið tekið til skipta í mars 2005 og fasteign búsins ekki seld fyrr en í október 2006. Sóknaraðili hafi því haft nægan tíma til að gera tilboð í eignina hafi hann haft áhuga á því. Skiptastjóri hafi að þessu leyti gætt hagsmuna búsins í samræmi við 70. gr. skiptalaga. Ákvörðun um sölu eignarinnar hafi verið tekin á löglega boðuðum skiptafundi.

Sóknaraðili hafi haft tækifæri til að skila fasteigninni af sér í söluvænu ástandi. Það hafi hann hins vegar ekki gert og hafi kostnaður hlotist af því. Því eigi sóknaraðili að bera eftirfarandi kostnað:

1. Orkuveita Reykjavíkur 20.735 kr.

2. Birting stefnuvotta á boðun x3 4.900 kr.

3. Gjald í ríkissj. v. útburðarbeiðni til héraðsd. 3.900 kr.

4. Gjald í ríkissj. v. útburðarbeiðni til sýslum. 6.300 kr.

5. Lásasmiður 7.788 kr.

6. Þrif að Birkigrund 89.565 kr.

7. Flutningskostnaður 86.000 kr.

8. Sorpa 22.330 kr.

9. Meindýraeyðir 47.310 kr.

10. Búslóðageymsla 58.830 kr.

11. Flutningur í Sorpu 7.000 kr.

Samtals 476.668 kr.

Skiptastjóri hafi gert ráð fyrir því í frumvarpi sínu að sóknaraðili bæri kostnað af lið nr. 3-11 hér að framan. Varnaraðili telji hins vegar að sóknaraðili eigi til viðbótar að greiða kostnaðarliði 1 og 2. Sóknaraðili hafi búið í fasteigninni í 27 mánuði eftir andlát móður aðila. Honum beri því að greiða hita og rafmagn samkvæmt reikningi Orkuveitu Reykjavíkur. Birtingar með stefnuvotti séu tilkomnar vegna ítrekaðra tilrauna skiptastjóra að boða sóknaraðila til skiptafundar og birta fyrir honum útburðarbeiðni.

Varnaraðili hafi á fyrsta skiptafundi 20. júlí 2005 gert þá kröfu að sóknaraðili yrði einn látinn bera kostnað af því að gera húsnæðið söluhæft sem varnaraðili hafi m.a. talið felast í að koma dýrum burt, kostnað við þrif og hugsanlegar viðgerðir. Varnaraðili telur að sóknaraðili beri allan kostnað af þrifum, meindýraeyði og flutningi innbús þar sem sóknaraðili hafi ekki brugðist við ítrekuðum áskorunum skiptastjóra um að flytja með innbú sitt af eigninni.

Krafa varnaraðila um að 6.250.000 krónur séu fyrirframgreiddur arfur byggist á því að sóknaraðili hafi á tímabili fengið í sinn hlut þá fjárhæð. Greinilegt sé á erfðafjárskýrslu sem fundist hafi í fórum hinnar látnu að hún hafi hugsað hluta upphæðarinnar sem fyrirfram greiddan arf.

Bótakrafa sóknaraðila á hendur skiptastjóra hafi ekki verið höfð uppi á skiptafundi. Beri því að vísa þeirri kröfu frá ex officio. Varnaraðili krefst sýknu af kröfunni verði ekki fallist á að vísa henni frá. Sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að dánarbúið hafi valdið honum tjóni og í hverju það eigi að felast.

Krafa um málskostnað byggir varnaraðili á 21. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 130. gr.

IV.

Málsaðilar eru bræður og einu erfingjar foreldra sinna. Móðir þeirra lést 22. mars 2004 en hún sat í óskiptu búi eftir föður aðila sem lést á árinu 2000. Dánarbúið var tekið til opinberra skipta 7. mars 2005.

Verður nú fjallað um einstaka kröfuliði. Sóknaraðili krefst þess að ákveðið verði að kostnaður við sölu, hreinsun, flutning og annað sem lýtur að sölu á fasteign dánarbúsins skuli ekki falla undir kostnað við skipti á dánarbúinu, nánar tiltekið 8.-9. tl. og 17.-24. tl. í frumvarpi skiptastjóra.

Kostnaður samkvæmt 8. tl. er reikningur Orkuveitu Reykjavíkur að fjárhæð 20.735 krónur vegna rafmagns og hita að Birkigrund 72 á þeim tíma er sóknaraðili bjó í húsinu. Ber sóknaraðila því að greiða þann reikning. Fram hefur komið að kostnaður samkvæmt 9. tl frumvarps skiptastjóra er til kominn vegna viðgerðar á parhúsinu að Birkigrund 72. Húsfélagið að Birkigrund 72 samþykkti að ráðast í viðgerð á húsinu og verður talið að hlutur dánarbúsins í þessum kostnaði, 122.010 krónur, falli undir skiptin. Hafnað er því kröfu sóknaraðila að þessi reikningur falli ekki undir kostnað við skipti dánarbúsins. Töluliðir 17-24 í frumvarpi skiptastjóra, sbr. kröfugerð sóknaraðila, eru eftirfarandi: Gjald til ríkissjóðs vegna útburðarbeiðni til sýslumanns 6.300 krónur, lásasmiður 7.788 krónur, þrif að Birkigrund 72 89.565 krónur, flutningskostnaður 86.000 krónur, gjald til Sorpu 22.330 krónur, kostnaður meindýraeyðis 47.310 krónur, búslóðageymsla 58.830 krónur og flutningur í Sorpu 7.000 krónur. Krefst sóknaraðili að ofangreindur kostnaður samkvæmt 17.-24. tl. frumvarps skiptastjóra falli ekki undir kostnað við skiptin.

Hér að framan er það rakið að sóknaraðili sinnti ekki tilmælum skiptastjóra um að rýma eignina þegar ljóst var orðið að hann ætlaði ekki að leysa hana til sín. Ósönnuð er sú fullyrðing sóknaraðila að hann hafi sent skiptastjóra tilboð í eignina. Í þessu sambandi má hafa til hliðsjónar að eignin var ekki seld fyrr en 6. október 2006. Sóknaraðili hafði því nægilegan tíma til að gera tilboð í eignina ef hann kaus svo. Skiptastjóri lét tvisvar sinnum meta eignina til verðs og er því ósönnuð sú fullyrðing sóknaraðila að eignin hafi verið seld undir markaðsverði. Sóknaraðili heldur því fram að ekki hafi verið leitað samþykkis hans fyrir sölu hússins. Í skýrslu skiptastjóra fyrir dómi lýsti hann þeim erfiðleikum sem voru samfara því að boða sóknaraðila á skiptafund. Hafði sóknaraðili lokað fyrir síma sinn á tímabili og þurftu stefnuvottar að birta honum boðanir og tilkynningar, stundum án árangurs. Nægilega þykir fram komið í málinu að skiptastjóri stóð réttilega að boðun í málinu og var honum skylt að halda áfram með skipti í búinu þrátt fyrir fjarveru sóknaraðila. Samkvæmt öllu framansögðu átti skiptastjóri ekki annan kost en að óska eftir útburði á sóknaraðila og hlaust af því kostnaður sem sóknaraðili verður að bera. Eftir að sóknaraðili var fluttur út skildi hann eftir ýmsa muni og ennfremur dýr. Hlaust af því kostnaður fyrir búið sem sóknaraðili ber ábyrgð á. Niðurstaðan varðandi ofangreinda kröfuliði, samkvæmt 17.-24. tl. í frumvarpi skiptastjóra, verður því sú, að þeir verða taldir kostnaður sem eigi að falla undir skiptin með þeim hætti að það falli í hlut sóknaraðila að bera þann kostnað.

Eftir stendur varðandi þennan ágreining krafa varnaraðila um að sóknaraðili endurgreiði búinu kostnað samkvæmt 12. og 16. tl. í frumvarpi skiptastjóra. Þessi kostnaður er samkvæmt 12. tl. birting stefnuvotta á boðunum hjá sóknaraðila að fjárhæð 4.900 krónur og samkvæmt 16. tl. gjald til ríkissjóðs vegna útburðarbeiðni til héraðsdóms að fjárhæð 3.900 krónur. Samkvæmt því sem áður sagði verður fallist á kröfu varnaraðila varðandi 16. tl. en kröfu hans hafnað varðandi 12. tl. þar sem talið verður að birting boðana og tilkynninga falli undir venjubundinn kostnað við skipti.

Heildarniðurstaða varandi ofangreindan ágreining verður því sú að kostnaður að fjárhæð 349.758 krónur verður talinn falla undir skiptin með þeim hætti að sóknaraðili beri einn þann kostnað.

Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um að sóknaraðili greiði leigu fyrir afnot af fasteign dánarbúsins frá 1. apríl 2004 til 29. júní 2006, 70.000 krónur á mánuði, samtals 1.890.000 krónur. Fallist verður á með varnaraðila að eðlilegt sé að taka tillit til afnota sóknaraðila af fasteigninni, enda ljóst að húsaleigutekjur hefðu komið til skipta hefði eignin verið leigð á almennum markaði. Krafa varnaraðila á sér stoð í þeirri meginreglu sem birtist í 104. gr. laga nr. 20/1991 um að arður, tekjur og vextir geti komið til skipta. Húsaleigukröfunni er auk þess stillt í hóf og verður því tekin til greina.

Sóknaraðili krefst þess að dánarbúinu verði gert að greiða sóknaraðila skaðabætur vegna óheimillar förgunar á innbúi, húsgögnum, persónulegum munum og bókhaldsgögnum að fjárhæð 1.500.000 krónur. Fram hefur komið í málinu að sóknaraðili skildi eftir ýmsa muni, er hann yfirgaf húsið, bæði innan- og utandyra. Skiptastjóri lét farga því sem hann taldi ónýtt en öðru var haldið til haga og komið í geymslu. Sóknaraðili sinnti ekki um að sækja þessa muni þrátt fyrir áskorun, sem birt var lögmanni sóknaraðila, og var þeim þá einnig fargað, enda ekki talin verðmæti í þeim. Sóknaraðili hefur ekki borið við að reyna að sanna að einhver verðmæti hafi farið forgörðum við þessa aðgerð skiptastjóra og ekki lagt fram lista eða sundurliðun á þeim munum er um ræðir. Þessi krafa telst því órökstudd en auk þess er henni beint gegn dánarbúinu sem getur ekki borið ábyrgð á gerðum skiptastjóra. Þegar af þeirri ástæðu ber að hafna henni.

Sóknaraðili krefst þess að þóknun skiptastjóra verði lækkuð verulega. Kröfu sína rökstyður sóknaraðili annars vegar með því að skiptastjóri hafi valdið honum tjóni með röngum ákvörðunum og hins vegar með því að draga skiptameðferð á langinn. Þessi krafa verður skilin þannig að hún sé byggð á hinni almennu skaðabótareglu um að skiptastjóri hafi valdið sóknaraðila tjóni af ásetningi eða gáleysi. Skaðabótakröfu gegn skiptastjóra verður ekki komið að í máli sem rekið er eftir 122. gr. laga nr. 20/1991, sbr. 4. mgr. 48. gr., og verður því þessari kröfu sóknaraðila hafnað.

Varnaraðili krefst þess að úrskurðað verði að sóknaraðili skuli endurgreiða dánarbúinu kostnað sem stafar af bifreiðinni KO 430, samtals 196.077 krónur. Fyrir liggur í málinu tilkynning um eigendaskipti að ökutæki sem varnaraðili telur vera málamyndagerning. Gegn neitun sóknaraðila telst sú staðhæfing ósönnuð enda hefur ekki verið sýnt fram á að þær undirskriftir sem fram koma á tilkynningunni séu falsaðar eins og varnaraðili heldur fram.

Varnaraðili krefst þess að viðurkennt verði að sóknaraðili hafi fengið 1.400.000 krónur sem fyrirframgreiddan arf. Máli sínu til stuðnings hefur varnaraðili lagt fram erfðafjárskýrslu. Þessi skýrsla er óundirrituð af arfleiðanda og var ekki send sýslumanni eins og lög gera ráð fyrir. Gegn neitun sóknaraðila telst því ósannað að sóknaraðili hafi fengið fyrirframgreiddan arf úr dánarbúinu.

Rétt þykir að sóknaraðili greiði varnaraðila málskostnað að fjárhæð 350.000 krónur og er þá virðisaukaskattur meðtalinn.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð

Við opinber skipti á dánarbúi R-kvk-ef J-kvk-ef, sem lést 22. mars 2004, skal miða við eftirfarandi eigna- og skuldaskipti:

Kostnaður við hreinsun, flutning og annað sem lýtur að sölu á fasteign dánarbúsins skal falla á sóknaraðila og hann endurgreiða dánarbúinu, nánar tiltekið: Reikningur Orkuveitunnar að fjárhæð 20.735 krónur, gjald í ríkissjóð vegna útburðarbeiðni til héraðsdóms að fjárhæð 3.900 krónur, gjald í ríkissjóð vegna útburðarbeiðni til sýslumanns að fjárhæð 6.300 krónur, kostnaður við lásasmið að fjárhæð 7.788 krónur, þrif að Birkigrund 72 að fjárhæð 89.565 krónur, flutningskostnaður að fjárhæð 86.000 krónur, reikningur Sorpu að fjárhæð 22.330 krónur, kostnaður meindýraeyðis að fjárhæð 47.310 krónur, kostnaður vegna geymslu búslóðar að fjárhæð 58.830 krónur, flutningur í Sorpu að fjárhæð 7.000 krónur eða samtals 349.758 krónur.

Sóknaraðili greiði dánarbúinu húsaleigu vegna dvalar í fasteign búsins, 70.000 krónur á mánuði, frá 1. apríl 2004 til 29. júní 2006, samtals 1.890.000 krónur.

Hafnað er kröfu sóknaraðila um að dánarbúinu beri að greiða sóknaraðila skaðabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur.

Hafnað er kröfu sóknaraðila um að þóknun skiptastjóra verði lækkuð verulega.

Hafnað er kröfu varnaraðila um að sóknaraðili skuli endurgreiða dánarbúinu kostnað vegna bifreiðarinnar KO 430, samtals 196.077 krónur.

Hafnað er kröfu varnaraðila um að viðurkennt verði að sóknaraðili hafi fengið fyrirframgreiddan arf að fjárhæð 1.400.000 krónur.

Sóknaraðili, B-kk-nf V-kk-nf, greiði varnaraðila, Ó-kk-þgf V-kk-þgf, 350.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf