E-4899/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 18. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J-x-x M-x-x A-x-x, Meðalholti 14, Reykjavík, á hendur A1988 hf. Korngörðum 2, Reykjavík, og Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík, til réttargæslu, með stefnu birtri 14. desember 2011.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda A1988 hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysi þann 30. nóvember 2007 þegar hann varð á milli lyftaratækis og vörubrettis við störf sín í vöruhóteli stefnda.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eins og málið væri eigi gjafsóknarmál auk virðisaukaskatt af málflutningsþóknun, þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Ekki eru gerðar sérstakar kröfur á hendur réttargæslustefnda.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu, en til vara að sök verði skipt.

Í aðalkröfu er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins en í varakröfu að málskostnaður falli niður.

Málavextir

Stefnandi starfaði í vörugeymslu Eimskipa, hjá stefnda A1988 hf., að Korngörðum 2, Reykjavík, þegar hann, þann 30. nóvember 2007, varð fyrir slysi. Slysið varð með þeim hætti að stefnandi var að aka lyftara með skráningarnúmerið JL6317 og var að taka vörubretti af vél sem notuð var til að setja plast yfir vörur og var að bakka lyftaranum frá vélinni þegar annar starfsmaður stefnda, A-x-x Z-x-x S-x-x, ók lyftara með skráningarnúmerið JL2110 á stefnanda. Bæði tækin eru þannig hönnuð að ökumaður lyftarans stendur aftan á honum þegar lyftaranum er ekið. Á þeim lyftara sem ekið var á stefnanda var vörubretti og varð stefnandi milli lyftarans sem hann ók og brettisins og fótbrotnaði. Stefnandi var í kjölfar slyssins fluttur á sjúkrahús þar sem aðgerð var gerð á fætinum og voru m.a. settir naglar í legg stefnanda.

Vinnueftirlit ríkisins var kvatt á vettvang og gerði skýrslu um slysið sem dagsett er sama dag og slysið varð. Þar kemur fram að aðstæður á slysstað hafi verið góðar, rýmið vel upplýst, gólfið hreint og þurrt og að báðir lyftararnir hafi verið með fullgilda skoðun. Aðalorsök slyssins sagði Vinnueftirlitið vera þá að til hliðar við vélina hafi verið vörubretti sem skyggði á útsýni þeirra sem óku um gólfið á þessum stað. Í skýrslunni kemur fram að samkvæmt upplýsingum frá verkstjóra, S-kk-þgf J-kk-þgf, hafi aðilar óhappsins ekki tekið eftir hvor öðrum í aðdraganda þess.

Stefndi var með frjálsa ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda á slysdegi. Með bréfi dagsettu 13. ágúst 2008 óskaði stefnandi eftir afstöðu réttargæslustefnda til bótaskyldu úr tryggingunni. Með bréfi dagsettu 3. desember 2008 var bótaskyldu hafnað með vísan til þess að aðstæður hafi verið eðlilegar á vinnustaðnum miðað við þá starfsemi sem þar fer fram, ekki sé að sjá að brotið hafi verið gegn skýrri settri hátternisreglu, að sök megi ekki rekja til gáleysis starfsmannsins sem ók lyftaranum á stefnanda, að sú hátternisregla gildi að þeim ökumanni sem ekur aftur á bak beri að ganga úr skugga um að það sé hægt án hættu eða óþæginda fyrir aðra og að miðað við starfsreynslu stefnanda hafi hann átt að þekkja aðstæður á vinnustað og þar með þær hættur sem fylgja akstri lyftara á staðnum.

Stefnandi skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum með bréfi dagsettu 15. desember 2008. Niðurstaða nefndarinnar þann 3. febrúar 2009 varð sú að stefnandi ætti rétt á bótum úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda. Nefndin byggði þá niðurstöðu sína á því að í gögnum málsins komi fram að vörubretti hafi skyggt á útsýni ökumannsins sem ók lyftaranum sem lenti á stefnanda og við þær aðstæður hafi ökumanni lyftarans borið að gæta fyllstu varúðar sem hann þykir ekki hafa gert. Þá taldi nefndin að einnig bæri að líta til þess sem fram kemur í lögregluskýrslu um staðsetningu vörubrettis á lyftaranum sem ekið var á stefnanda. Réttargæslustefndi mótmælti þessari niðurstöðu með bréfi dagsettu 16. febrúar 2009 með vísan til heimildar í 4. mgr. 7. gr. samþykkta fyrir úrskurðarnefndina.

Stefnandi, sem var 67 ára þegar slysið varð, hefur ekki snúið aftur til vinnu eftir slysið. G-kk-nf B-kk-nf læknir mat örorku stefnanda vegna afleiðinga slyssins 18%, í mati dagsettu 10. mars 2009, vegna slysatryggingar launþega sem stefndi hafði hjá réttargæslustefnda á slysdegi. Stefnandi gekkst einnig undir örorkumat á vegum Sjúkratrygginga Íslands og varð það niðurstaða úrskurðarnefndar almannatrygginga, samkvæmt úrskurði dagsettum 20. ágúst 2010, að læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins væri 13%.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda eru dómkröfur á því byggðar að samkvæmt meginreglum íslensks skaðabótaréttar, einkum sakarreglunni og reglunni um vinnuveitandaábyrgð beri stefndi A1988 hf., áður Eimskip hf., skaðabótaábyrgð á slysi stefnanda. Eigi stefndi því að bæta tjón stefnanda að fullu í samræmi við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, einkum 1. gr. laganna.

Stefnandi byggir á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir í framangreindu slysi á grundvelli meginreglu skaðabótaréttar um ábyrgð vinnuveitanda á skaðaverkum sem starfsmaður hans veldur með saknæmum og ólögmætum hætti.

Stefnandi telur ljóst að slysið megi rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanns stefnda. Starfsmaðurinn sem ók lyftaranum á stefnda hafi ekki sýnt þá aðgát sem honum bar við akstur lyftarans í ljósi aðstæðna á vettvangi, en vörubrettum hafði verið komið fyrir til hliðar við vélina og skyggðu þau á þann sem bakkaði frá vélinni og þá sem óku að henni. Starfsmaðurinn sem ók á stefnanda hafi verið með vörubretti á lyftaranum og hafi gaffallinn verið í of hárri stöðu svo að hann náði upp að kálfum stefnanda og urðu fætur stefnanda því á milli brettisins og lyftarans við áreksturinn. Hvíldi rík skylda á starfsmanninum að sýna sérstaka aðgát þar sem hann ók lyftara með þungu vörubretti og með skert útsýni við þær aðstæður sem voru á vettvangi en þar mátti gera ráð fyrir umferð annarra starfsmanna.

Stefnandi byggir á því að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegar og aukið hættuna á því að starfsmenn yrðu fyrir slysi en stefndi, sem vinnuveitandi, beri ábyrgð á aðstæðum og verkferlum við vinnuna, sbr. 13. gr. og 37. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980. Ber stefndi ábyrgð á því að umferðarleiðir í vöruhúsinu séu þannig skipulagðar og útbúnar að lyftarar og fótgangandi geti notað þær án vandkvæða, þannig að öryggi starfsmanna sé tryggt og hætta stafi ekki af þeim, sbr. 39. gr. reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995. Þá ber hann einnig ábyrgð á því að gert sé áhættumat, sbr. XI. kafla laganna, einkum 65. gr. a, með það að markmiði að draga úr hættu á slysum.

Á vinnustaðnum hafði vörubrettum verið staflað á þann veg að þau skyggðu á útsýni ökumanna lyftaranna eins og sjá má af fyrirliggjandi myndum í málinu. Var það niðurstaða Vinnueftirlitsins að orsök slyss stefnanda hafi verið sú að vörubrettin hefðu skyggt á útsýni þeirra sem óku um gólfið á þeim stað sem stefnandi varð fyrir slysinu. Þá kemur fram í skýrslu Vinnueftirlitsins að samkvæmt verkstjóra á staðnum hafi stundum myndast þrengsli við vélina líkt og þegar stefnandi varð fyrir slysinu og var haft eftir honum að hann ætlaði að endurskoða verkferla til að fyrirbyggja slys á þessum stað. Staðfestir það að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegar og hafi skapað slysahættu fyrir starfsmenn á staðnum. Þá hafi verið vanrækt að gera sérstakt áhættumat vegna þessarar slysahættu og framkvæma úrbætur í samræmi við það.

Samkvæmt því sem að framan er rakið telur stefnandi að sá starfsmaður sem ók á hann umrætt sinn hafi ekki gætt þeirrar varúðar sem honum bar við aksturinn og að aðstæður á vinnustað stefnanda hafi verið óforsvaranlegar. Telur hann þannig að stefndi beri skaðabótaábyrgð á slysi sínu. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að stefnandi hafi sýnt af sér háttsemi sem réttlæti það að skipta eigi sök í málinu. Þá bendir stefnandi sérstaklega á að úrskurðarnefnd í vátryggingarmálum tók undir sjónarmið stefnanda í úrskurði sínum og féllst á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda hjá réttargæslustefnda.

Stefnandi krefst viðurkenningar á skaðabótaskyldu stefnda og er krafan sett fram sem viðurkenningarkrafa, sbr. heimild í 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og í samræmi við d-lið 1. tl. 80. gr. sömu laga, þar sem stefnandi hefur ekki gengist undir mat samkvæmt ákvæðum skaðbótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og er óvíst um fjárhæð þeirra bóta sem krafist er.

Hins vegar er ljóst að stefnandi varð fyrir töluverðum varanlegum afleiðingum í slysinu en læknisfræðileg örorka hans var metin af G-kk-þgf B-kk-þgf lækni. Við mat á tímabundinni örorku er lagt til grundvallar í matsgerðinni að stefnandi hafi ekki farið aftur til fyrri starfa vegna afleiðinga slyssins og teljast tímabundnir þættir hæfilega metnir fram að stöðugleikatímapunkti, 12 mánuðum eftir slysið. Varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda var metin hæfileg 18% með hliðsjón af miskatölum örorkunefndar, lið VII. B.4, og miskatöflum Arbedjdeskadestyrelsen (ASK) lið D.2.5.6 og D.2.6.3. Við mat á læknisfræðilegri örorku stefnanda er lagt til grundvallar að um sé að ræða eftirstöðvar brotáverka á vinstri legg, bæði „tibia“ og „fibula“ brotnuðu um miðjan legg. Brotið var neglt með mergneglingu og greri í vægri „valgusskekkju“. Er stefnandi með óþægindi á brotstað, væga styttingu á ganglimnum, væga „valgusskekkju“, lýsir dofa utanvert á leggnum og þar er til staðar vöðvarýrnun á kálfanum. Þá er við matið lagt til grundvallar að stefnandi hafi nokkur tognunareinkenni í vinstra hné sem rekja megi til slyssins. Telur stefnandi að af tilgreindum læknisfræðilegum gögnum málsins sé með fullnægjandi hætti sýnt fram á lögvarða hagsmuni hans af málshöfðun þessari.

Um málshöfðun og kröfugerð er vísað til 2. mgr. 25. gr. og d-liðar 1. tl. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Um bótaábyrgð vísar stefnandi til meginreglna íslensks skaðabótaréttar svo og almennu sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð. Einnig vísar stefnandi til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Þá er vísað til ákvæða laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980, reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995 og annarra reglna eða leiðbeininga sem settar hafa verið með stoð í lögum nr. 46/1980.

Um aðild málsins vísast til III. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum ákvæði 16., 17. og 21. gr. laganna og ákvæða laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, einkum 44. gr. Um varnarþing vísast til ákvæða V. kafla laga nr. 91/1991, sbr. einkum 33. og 42. gr., og varðandi málskostnað er vísað til ákvæða 129. og 130. gr. sömu laga. Krafa um virðisaukaskatt byggist á ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnanda er vísað til sakarreglunnar og reglna um vinnuveitandaábyrgð varðandi grundvöll kröfu hans. Stefnandi telur að slysið megi í fyrsta lagi rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanns stefnda, A-kvk-ef, sem ók hinum lyftaranum. Hafi hún ekki gætt nægilegrar varúðar við aksturinn í umrætt sinn og auk þess haft vörubrettið framan á lyftara sínum í of hárri stöðu.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegar og vísar þar til laga nr. 46/1980, einkum 13. og 37. gr. laganna, og 39. gr. reglugerðar nr. 581/1995, og að ekki hafi verið gert áhættumat fyrir vinnustaðnum, sbr. 65. gr. a, í fyrrnefndum lögum nr. 46/1980. Það sem stefnandi finnur fyrst og fremst að undir þessum lið er að vörubrettum hafi verið staflað á þann veg að þau skyggðu á útsýni ökumanna lyftaranna sem þarna voru á ferð.

Að lokum leggur stefnandi áherslu á að ekkert liggi fyrir í málinu sem réttlæti það að sök verði skipt í málinu.

Stefndi hafnar þessu.

Hvað varðar ávirðingar stefnanda gangvart ökumanni lyftara nr. JL2110 bendir stefndi á að sá lyftari var á almennri ökuleið um svæðið þegar stefnandi bakkaði sínum lyftara þvert í veg fyrir hann.

Stjórnendur lyftara af því tagi sem hér komu við sögu standa aftan á tækjunum við akstur þeirra.

Stefnandi hafði því óhindrað útsýni, meðan hinn ökumaðurinn hafði eðli máls samkvæmt mun takmarkaðra útsýni og stóð það því, að mati stefnda, stefnanda nær að fylgjast með umferð um svæðið og koma í veg fyrir óhöpp af því tagi sem hér er til skoðunar.

Stefnandi ók lyftara sínum aftur á bak úr kyrrstöðu þvert út í akstursleið vöruhótelsins og álítur stefndi þá hátternisreglu gilda þarna að ökumanni sem ekur aftur á bak beri að ganga úr skugga um að það sé unnt án hættu og óþæginda fyrir aðra sem þar kunna að vera á ferð, sbr. t.d. 1. mgr. 17. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Hvað það varðar að aðstæður þarna hafi verið óforsvaranlegar þá hafnar stefndi því alfarið. Nægir þar að vísa til skýrslu Vinnueftirlitsins þar sem sérstaklega er tekið fram að aðstæður hafi verið góðar, rýmið vel upplýst og gólf hreint og þurrt. Auk þess má sjá af ljósmyndum sem fylgja lögregluskýrslunni og skýrslu Vinnueftirlitsins að útilokað er að fallast á það.

Stefndi hafnar því að hann hafi gerst brotlegur við 13. og 37. gr. laga 46/1980 og 39. gr. reglugerðar nr. 581/1995, sem reyndar hafa að geyma almennar yfirlýsingar um tilhögun vinnu og aðstæður á vinnustað og telur þvert á móti að fyrirmæla þeirra ákvæða sem þarna er getið hafi verið gætt í hvívetna. Útilokað sé á stóru vöruhóteli eða lager eins og stefndi rekur þarna að þær aðstæður geti ekki skapast að vörur safnist tímabundið upp á tilteknum stöðum þegar þær bíða frekari afgreiðslu. Hjá því verði einfaldlega ekki komist. Stefndi hafnar því að hér hafi verið um að ræða brot á hátternisreglu á vinnustaðnum og að meint sök stefnda eða starfsmanna hans geti byggst á því.

Að gefnu tilefni hafnar stefndi því að það að úrvinnslu áhættumats á svæðinu hafi ekki lokið, ef sú var raunin, geti skipt máli varðandi meinta bótaskyldu. Ekki verður séð hvernig það hefði getað haft áhrif á þá atburðarás sem var í aðdraganda slyssins. Stefndi leggur áherslu á það í þessu tilliti að í skýrslu Vinnueftirlitins er þess að engu getið að skortur á þessu kunni að hafa eitthvað með orsök slyssins að gera, enda vandséð hvernig það mætti vera.

Stefndi telur því með vísan til framanritaðs að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að málsástæður hans að þessu leyti eigi við rök að styðjast og því hlýtur að verða að hafna kröfum hans í máli þessu og sýkna stefnda af kröfum hans.

Fari hins vegar svo að virðulegur dómur fallist ekki á framangreind sjónarmið stefnda varðandi sýknukröfuna telur stefndi einboðið að þau rök sem þar hafa verið sett fram hljóti þá a.m.k. að leiða til þess að fallist verði á varakröfu hans um sakarskiptingu. Meirihluti sakarinnar teljist þá vera hjá stefnanda sem hafði það í hendi sér að koma í veg fyrir óhapp með því einu að sýna eðlilega aðgát.

Þá verði hér einnig að hafa í huga að stefnandi var 67 ára á slysdegi og almenn starfsreynsla hans því hafinn yfir vafa, auk reynslu hans sem starfsmaður stefnda, en hann hafði starfað á þessum vinnustað í meira en ár fyrir slysið, sem hlýtur einnig að skipta máli varðandi mat á eigin sök hans.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um það hvort stefndi A1988 hf. beri skaðabótaábyrgð vegna slyss sem stefnandi varð fyrir þann 30. nóvember 2007 þegar lyftara var ekið á hann þar sem hann var við störf hjá stefnda. Ekki er um það deilt að við slysið varð stefnandi fyrir líkamstjóni sem hafði varanlegar afleiðingar fyrir hann þó óvíst sé hve miklar þær voru.

Með málsókn þessari neytir stefnandi heimildar 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu stefnda en í ákvæðinu segir að hafi sóknaraðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands geti hann leitað viðurkenningardóms um kröfur sínar í þeim efnum.

Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur stefnda á því að slysið megi rekja til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi starfsmanna stefnda sem beri því fulla skaðabótaábyrgð á grundvelli sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglu um ábyrgð vinnuveitanda á starfsmönnum sínum.

Stefnandi telur að slysið megi rekja til saknæmrar háttsemi þess starfsmanns stefnda sem ók á stefnanda. Sá starfsmaður hafi ekki sýnt nægilega aðgæslu með tilliti til aðstæðna á vettvangi og hafi verið með vörubretti á lyftaranum í of hárri stöðu. Einnig byggir hann á því að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegar og aukið hættu á því að starfsmenn yrðu fyrir slysi. Þessu mótmælir stefndi alfarið.

Í skýrslu stefnanda við aðalmeðferð málsins kom fram að hann hefði unnið við vélina sem slysið varð við. Hann lýsti því að í umrætt sinn hafi hann eins og ávallt ekið rólega til baka frá vélinni auk þess sem hann hafi litið í kringum sig og gætt að umferð en ekki séð hinn lyftarann. Hann kvaðst hafa verið standandi á lyftaranum þegar hann ók honum og því séð „meira eða minna“ yfir vörubrettin sem voru til hægri hliðar við hann þegar hann bakkaði frá vélinni.

Af hálfu stefnanda var lagt fram myndband úr eftirlitsmyndavél þar sem sjá má atvik þegar slysið varð. Þar má sjá að annar starfsmaður stefnda kom akandi á lyftara frá hægri, séð frá stefnanda, eftir því sem virðist vera gangur sem liggur í gegnum geymslusvæðið. Í sömu mund bakkaði stefnandi lyftaranum frá vélinni og var hinum lyftaranum þá ekið á stefnanda. Á myndbandinu má sjá að stefnandi lítur til vinstri þegar hann bakkar en ekki er þar að sjá að hann líti til hægri eða beint aftur fyrir sig. Af hálfu stefnanda hefur bæði verið bent á að myndbandið sýni hugsanlega ekki alla atburðarásina, stefnandi kunni að hafa litið til allra átta áður en hann ók af stað, og að myndbandið hökti þannig að vera kunni að ekki sjáist öll atburðarásin á myndbandinu.

Dómarinn telur að myndbandið styðji þann framburð stefnanda við aðalmeðferð málsins að hann kunni að einhverju leyti að hafa getað séð yfir vörubrettin sem voru honum á hægri hönd þegar hann stóð uppi á lyftaranum. Gálginn á lyftaranum sem ekið var á stefnanda var einnig það hár að ætla verður að hann hafi verið hærri en vörubrettin sem voru stefnanda á hægri hönd. Þetta má einnig sjá enn skýrar á ljósmynd sem fylgdi lögregluskýrslu sem lögð var fram í málinu. Af þessu má ráða að stefnandi hafi átt að geta séð til lyftarans yfir vörubrettin. Ekki er hægt að sjá af myndbandinu hvort ökumaður hins lyftarans hafi haft möguleika á að sjá til stefnanda yfir vörubrettin. Þó sýnir það að sá starfsmaður hafði að einhverju leyti útsýni beint fram fyrir sig þrátt fyrir að standa aftan á lyftaranum og að þeim lyftara hafi verið ekið í um eins til tveggja metra fjarlægð fram hjá vörubrettinu eftir ganginum sem gekk í gegnum vöruskemmunum. Loks má sjá af myndbandinu að stefnandi ók sínum lyftara hraðar en lyftaranum sem lenti á honum var ekið.

Stefnandi telur einnig að vörubretti á þeim lyftara sem ekið var á hann hafi verið í of hárri stöðu. Það hafi náð upp að kálfum stefnanda og lent þar þegar lyftaranum var ekið á hann. Þá telur stefnandi að ef brettið hefði verið í réttri stöðu, sem er neðar, hefði tjónið ekki orðið. Þessu er hafnað af hálfu stefnda. Stefnandi byggir á því að þessu hafi ekki verið mótmælt af hálfu stefnda í greinargerð og andmæli við þessu við málflutning við aðalmeðferð séu því of seint fram komin. Þessu er einnig hafnað af hálfu stefnda og byggir hann á því að öllum málsástæðum stefnanda hafi verið hafnað í greinargerð.

Dómarinn telur að ofangreind mótmæli hafi komið fram í greinargerð stefnda og verði því litið til þeirra við úrlausn málsins.

Stefnandi sagði í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að brettið á lyftaranum sem ekið var á hann hafi verið of hátt og vísaði til leiðbeininga í bók sem hann hefði kynnt sér á námskeiði á vegum stefnda og til leiðbeininga sem hann hefði fengið frá verkstjóra sem hafi verið samlandi hans en stefnandi er portúgalskur. Af hálfu stefnanda var einnig hvað þetta varðar vísað í lögregluskýrslu þar sem fram kemur að brettið „muni“ hafa verið í of hárri stöðu. Þrátt fyrir að engin gögn hafi verið lögð fram af hálfu stefnanda til stuðnings þessari fullyrðingu telur dómarinn að það sé almenn regla, til að tryggja öryggi, að þegar lyftara er ekið með byrði skuli gafflar hans vera eins neðarlega og hægt er. Ekki hefur hins vegar verið sýnt fram á hver staða gafflanna var í umrætt sinn andspænis stöðu stefnanda á hinum lyftaranum og þá hvort og hvernig önnur staða þeirra hefði leitt til þess að slysinu hefði verið afstýrt eða það leitt til minna tjóns.

Einnig byggir stefnandi á því að aðstæður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegar og skapað aukna slysahættu, sbr. 13. og 37. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað hollustu og öryggi á vinnustöðum. Hann telur að stefndi beri ábyrgð á því að umferðarleiðir í vöruhúsinu séu þannig skipulagðar og útbúnar að lyftarar og fótgangandi geti notað þær vandkvæðalaust og án þess að hætta skapist af og vísar þar um til 39. gr. reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995. Einnig vísar hann til þess að brettin hafi skyggt á útsýni ökutækjanna og að Vinnueftirlit ríkisins hafi talið það vera orsök slyssins. Loks vísar hann til orða verkstjóra á staðnum sem hafi sagt að hann ætlaði að endurskoða verkferla til að koma í veg fyrir slys í framtíðinni.

Samkvæmt ofangreindri 39. gr. skulu umferðarleiðir staðsettar og útbúnar þannig að fótgangendur og ökutæki getið notað þær vandkvæðalaust og skulu þær greinilega merktar ef öryggi starfsmanna krefst þess vegna notkunar á herbergjum eða búnaði sem í þeim er.

Stefndi byggir á því að þar sem stefnandi hafi verið að taka af stað úr kyrrstöðu þvert á akstursleið vöruhótelsins hafi hann átt að ganga úr skugga um að það væri hægt að gera án hættu eða óþæginda fyrir aðra og vísaði til 1. mgr. 17. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ekki er fallist á það með stefnda að ákvæði umferðarlaga nr. 50/1987 gildi um umferð innandyra í vöruhótelinu, sbr. 1. gr. laganna, en ekkert liggur fyrir um það hvaða reglur giltu um umferð ökutækja í geymslunni. Stefnda bar engu að síður samkvæmt ofangreindri 39. gr. að tryggja að umferð ökutækja gengi greiðlega fyrir sig og án þess að valda hættu eða tjóni. Að mati dómsins skorti á að þetta hafi verið gert. Ekki virðast hafa verið settar upp merkingar fyrir umferð og ekki var tryggt að útsýn þeirra sem leið áttu um svæðið væri ekki skert. Verður að telja að a.m.k. sú aðgerð að tryggja að útsýni á leið þeirra sem aka um húsnæðið sé ekki skert hefði getað varnað því að slysið yrði.

Þá byggir stefnandi á því að stefndi hafi ekki verið búinn að láta framkvæma áhættumat á vinnustaðnum, sbr. 65. gr. a, laga nr. 46/1980. Af hálfu stefnda er á því byggt að ekki verði séð hvernig það hafi haft áhrif á þá atburðarás sem leiddi til slyssins.

Það er mat dómarans að hefði verið búið að framkvæma áhættumat þá kynni þar að vera gerð grein fyrir því að í einhverjum tilvikum skerði vörubretti útsýni þeirra sem leið eiga um húsnæðið en sérstaklega hefur verið fjallað um það atriði hér að ofan. Stefnandi hefur hins vegar ekki bent á önnur atriði sem fram kynnu að koma í áhættumati sem hefðu getað leitt til þess að unnt hefði verið að koma í veg fyrir slysið né heldur hefur verið sýnt fram á að skortur á áhættumati hafi leitt til slyssins. Með hliðsjón af því er því hafnað að bótaskylda stefnda verði leidd af þessu atriði.

Það er mat dómarans með hliðsjón að framlögðum gögnum að orsök slyssins megi rekja til þriggja þátta. Fyrst er þar að nefna háttsemi stefnanda sjálfs. Af framburði hans, að því leyti sem hann segist hafa átt möguleika á að sjá yfir vörubrettin, má ráða að orsök slyssins megi rekja til óaðgæslu hans. Stefnandi hafi átt að geta séð í hvað stefndi hefði hann einnig litið til hægri og aftur fyrir sig með eðlilegri aðgæslu áður en hann bakkaði lyftaranum. Einnig þarf að líta til þess að stefnandi var reyndur starfsmaður og þekkti aðstæður í þaula. Í öðru lagi telur dómarinn að ökumaður lyftarans sem ekið var á stefnanda hafi haft svigrúm til að sjá stefnanda áður en slysið varð og koma í veg fyrir eða minnka tjónið og ætla megi, með hliðsjón af því hversu hægt hann ók, að hann hafi verið meðvitaður um að stefnandi væri að bakka lyftararum. Hann hafi a.m.k. augljóslega getað séð fram fyrir lyftarann og til hliðar við hann milli lyftarans og vörubrettanna. Í þriðja lagi má rekja orsök slyssins til aðstæðna á slysstað. Það að vörubrettin voru geymd þannig að þau skertu yfirsýn starfsmanna og leiddu til þess að svigrúm ökumannsins sem ók á stefnanda til að sjá hann var minna þannig að hann hafði seinna möguleika á að sjá stefnanda en annars hefði verið og því minna svigrúm til að koma í veg fyrir tjón tjón. Með hliðsjón af þessu er það niðurstaða dómarans að stefndi beri á grundvelli sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð ábyrgð á tjóni stefnanda vegna sakar starfsmanns síns og aðstæðna á vettvangi til helminga á móti stefnanda sem vegna skorts á aðgæslu í umrætt sinn, eins og lýst er hér að ofan, verður að bera helming tjóns síns sjálfur.

Stefnandi hefur fengið gjafsóknarleyfi og greiðist allur málskostnaður hans, sem er þóknun lögmanns stefnanda, A-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef hdl., 1.000.000 kr., úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts og útlagðs kostnaðar að fjárhæð 80.200 kr.

Með vísan til ofangreindrar niðurstöðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber að dæma stefnda til greiðslu málskostnaðar, að fjárhæð 1.000.000 kr., er renni í ríkissjóð.

Af hálfu stefnanda flutti málið A-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf hdl. og af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf P-kk-nf hrl.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Viðurkennd er helmings bótaskylda stefnda, A1988 hf., vegna líkamstjóns er stefnandi, J-x-x M-x-x A-x-x, varð fyrir þann 30. nóvember 2007, í vörugeymslu stefnda að Korngörðum 2, Reykjavík.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem er þóknun lögmanns hans, A-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef hdl., 1.000.000 kr., greiðist úr ríkissjóði.

Stefndi, A1988 hf., greiðir 1.000.000 kr. í málskostnað sem rennur í ríkissjóð.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign.)