E-225/2017

Mál þetta, sem var höfðað þann 6. desember 2017, var dómtekið 23. maí 2018, en endurflutt og dómtekið að nýju þann 10. apríl 2019.

Stefnandi er J-x-x F-x-x L-x-x, kt. [...], [...], Akureyri en stefndi er Norðurslóðagáttin ehf., kt. [...], [...], Akureyri.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.754.391 krónu, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 42.000 krónum frá 1. júní 2016 til 31. desember 2016, af 1.945.452 krónum frá þeim degi til 6. apríl 2017 og af 2.754.391 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega sýknu af dómkröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

I

Stefnandi var starfsmaður hjá stefnda frá því á árinu 2012 þar til hann sagði upp störfum í apríl 2017. Fyrir liggur ráðningarsamningur, dagsettur 1. janúar 2016. Samningurinn var gerður á ensku en í þýðingu löggilts skjalaþýðanda segir m.a. í 2. grein, að stefnandi hafi unnið hjá Arctic Portal, sem nú heitir Norðurslóðagáttin ehf., frá 2012. Samningurinn sé gerður til að skýra nánar starfssamband aðilanna. Hann gildi ótímabundið en hvor aðila geti sagt honum upp með sex mánaða fyrirvara. Að öðru leyti skuli farið að íslenskum kjarasamningum. Í 4. grein samningsins segir að vinnutími sé 38 tímar á viku í samræmi við íslenska kjarasamninga sem gildi um álíka vinnu en stefnanda sé ljóst að vegna eðlis starfs hans kunni vinnutími að vera breytilegur vegna skilafrests verkefna, ferðalaga sem óskað sé eftir, vinnufunda og ráðstefna. Í 5. gr. segir: „Mánaðarlaun sem J-x-x P-x-x fær fyrir fulla vinnu skal vera, eftir skatta og samfélagsgjöld, eigi minna en 375.000 krónur. Laun eru greidd á fyrsta vinnudegi hvers mánaðar fyrir liðinn mánuð.“ Í 6. grein segir að orlof og/eða ef til veikinda komi skuli vera í samræmi við það sem launþegum ber í gildandi kjarasamningum eða það sem tilgreint sé í íslenskum lögum. Í 8. grein er svo tilgreint 2 að fyrir utan það sem komi fram í samningnum skuli farið með tengd málefni í samræmi við gildandi kjarasamninga á milli Samtaka atvinnulífsins og VR.

Einnig liggur fyrir bréf, dags. 6. apríl 2017, þar sem stefnandi kveður kominn tíma til að hverfa annað og sinna persónulegum starfsframa sínum og menntunarmarkmiðum í stöðugu umhverfi. Hann segi því upp stöðu sinni sem gagnastjóri og uppsögnin taki gildi tafarlaust.

Lögmaður stefnanda sendi stefnda innheimtuviðvörun, dags. 5. maí 2017 og innheimtubréf þann 11. maí 2017, þar sem þess var krafist að stefnanda yrði greiddar 2.970.896 krónur auk dráttarvaxta og kostnaðar. Mál þetta var svo höfðað þann 6. desember 2017.

II

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á því að hann hafi verið starfsmaður hjá stefnda og sé vanhaldinn í launum enda hafi hann ekki fengið öll þau laun greidd sem samið hafi verið um í upphafi. Krafan sé vegna ógreiddra launa fyrir árin 2016 og 2017, desemberuppbót 2017 og orlofsuppbót fyrir árið 2016, allt samkvæmt framlögðum gögnum og útreikningum frá Félagi Verslunar og skrifstofufólks á Akureyri. Krafan sundurliðist þannig:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 01.06.2016 01.06.2016 42.000 Orlofsuppbót 2016

2. 31.12.2016 31.12.2016 1.821.452 Vangreidd laun 2016

3. 06.04.2017 06.04.2017 877.273 Vangreidd laun 2017

4. 06.04.2017 06.04.2017 13.666 Desemberuppbót 2017

Samtals nemi framangreindar fjárhæðir kr. 2.754.391 krónu sem sé stefnufjárhæðin í máli þessu, auk dráttarvaxta og kostnaðar. Umsaminn gjalddagi í viðskiptum stefnda við stefnanda séu tilgreindir í sundurliðun og stefnufjárhæð og dráttarvextir miðaðir við það tímamark.

Um vangreidd laun er vísað til þess í stefnu að samkvæmt ráðningasamningi aðila hefði stefnandi átt að fá útborguð laun að fjárhæð 375.000 krónur, þ.e. eftir skatt. Því hefðu uppgefin laun á launaseðli átt að vera 545.416 krónur á árinu 2016 og 538.279 á árinu 2017. Þau reiknist því þannig:

2016

2017

Laun

1,00

545.416

538.279

Staðgreiðsluskyld laun samtals

545.416

538.279

Staðgreiðsla

37,13

124.770

36,94

190.887

Þrep 2

38,35

71.931

46,24

Þrep 3

46,25

Samtals staðgreiðsla

196.701

190.887

Persónuafsláttur

1,00

51.920

52.907

Greidd staðgreiðsla

144.781

137.980

3

Lífeyrissjóður

0,04

21.817

21.531

Félagsgjald

0,01

3.818

3.768

Heildarlaun

545.416

538.279

Frádráttur

170.416

163.279

Útborguð laun

375.000

375.000

Krafa vegna vangreiddra launa er í stefnu sundurliðuð þannig:

Stefnandi lækkaði þó kröfu vegna ársins 2017 í 877.273 krónur við meðferð málsins, þar sem laun hafi verið ofreiknuð um einn dag í stefnu.

Stefnandi kveður stefnda ekki hafa gefið út launaseðla eins og kveðið sé á um í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og VR, en samkvæmt grein 1.9.1. skuli starfsmaður skal fá launaseðil við hverja útborgun þar sem greiðslan sé sundurliðuð. Þá sé gert ráð fyrir að allur frádráttur skuli vera sundurliðaður. Stefndi hafi ekki gefið út launaseðla í samræmi við ákvæði kjarasamnings. Stefnandi hafi eingöngu fengið í hendur launaseðla fyrir desember 2016, og fyrir janúar, febrúar og mars 2017. Þá hefði stefnandi fengið í hendur seðla sem hafi augljóslega ekki verið í samræmi við ráðningasamning. Fyrir desember 2016 greiði stefndi stefnanda 360.000 krónur í laun sem skili 269.082 krónum í útborguð laun. Þá fái stefnandi greiddar 215.082 krónur í dagpeninga og bílastyrk, sem teljist ekki til launa. Á þeim launaseðlum sem stefnandi hafi undir hendi og leggi fram með stefnu sé föst fjárhæð fyrir dagpeninga 90.651 króna, en bílastyrkur breytist frá mánuði til mánaðar. Þá sé launaseðill fyrir mars 2017 rangur þar sem stefnandi fá eingöngu greidd laun fyrir 8 daga en ekki fullan mánuð.

Til stuðnings kröfu um orlofsuppbót vísar stefnandi til greinar 1.3.2. í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og VR, þar sem segi að greiða skuli orlofsuppbót fyrir hvert orlofsár sem er frá 1. maí til 30. apríl. Fyrir orlofsárið 1. maí 2015 til 30. apríl 2016 hafi stefnda borið að greiða 42.000 krónur en hafi ekki greitt vegna þess árs.

Stefnandi kveðst byggja kröfu um desemberuppbót á grein 1.3.1. í kjarasamningi Samtaka Atvinnulífsins og VR. Samkvæmt honum skuli greiða desemberuppbót fyrir hvert almanaksár, 82.000 krónur árið 2016 og 86.000 krónur 2017. Árið 2017 hafi stefnandi starfað í þrjá mánuði og sjö daga hjá stefnda. Því beri að greiða 15,8906% af heildarfjárhæðinni, þ.e. 13.666 krónur. Þá segi í sömu grein kjarasamnings að áunna desemberuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir gjalddaga

Tímabil

Laun samkvæmt samningi fyrir skatta

Greidd laun fyrir skatta

Vangreidd laun

2016

5.181.452

3.360.000

1.821.452

2017

1.736.384

845.220

891.164

2.914.115

1.496.377

4 uppbótarinnar.

Stefnandi kveður lögmann hafa sent innheimtuviðvörun, dags. 5. maí 2017 og innheimtubréf þann 11. maí 2017, og krafist þess að stefnanda yrði greitt það sem uppá vantaði en stefndi engin viðbrögð sýnt við þeim bréfum. Stefnandi eigi því þann kost einan að höfða þetta mál til heimtu á þeim launum sem hann eigi inni hjá stefnda.

Stefnandi kveðst reisa kröfur sínar á reglum samninga og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji hann við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað byggi á 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun á lögum númer 50/1988.

III

Stefndi kveður hafa verið samkomulag frá upphafi að hluti útborgaðra launa yrði greiddur sem dagpeningar eða bílastyrkur þrátt fyrir að stefnandi bæri ekki slíkan kostnað. Þannig sýni launamiðar sem skilað var til Ríkisskattstjóra fyrir árin 20122016 og launaseðlar fyrir árin 2014 og 2015 fram á að samkomulag hafi verið um að launagreiðslur væru með þessum hætti. Í lok árs 2015 hafi það verið lagt af hálfu stefnda til að hið munnlega samkomulag yrði fest í samning, fyrst og fremst til að tryggja réttindi stefnanda, en óvíst hafi verið með rekstur stefnda á því tímabili. Samkomulag hafi verið um að greiðslum til stefnanda yrði áfram hagað með sama hætti og venja hafði myndast um hjá aðilum málsins, þ.e. að hluti útborgaðra launa yrði í formi dagpeninga og bílastyrks, þrátt fyrir að stefnandi bæri engan kostnað af slíku. Í kjölfarið hafi aðilar gert formlegan ráðningarsamning sem sé dagsettur 1. janúar 2016. Í 1. mgr. 5. gr. ráðningarsamningsins á milli stefnanda og stefnda sé fjallað um útborguð laun stefnanda segi að mánaðarleg greidd laun J-x-x P-x-x fyrir fullt starf, eftir skatta og félagslegan kostnað, skuli ekki vera lægri en kr. 375.000. Þessi setning í ráðningarsamningnum hafi einungis verið staðfesting á því samkomulagi sem hafi verið á milli stefnanda og stefnda frá því að stefnandi hóf vinnu hjá stefnda.

Stefndi kveður stefnanda hafa verið í fæðingarorlofi hluta desembermánaðar 2015 og eftir að ráðningasamningurinn tók gildi í upphafi ársins 2016 hafi stefnandi verið í fæðingarorlofi í janúar, febrúar og hluta marsmánaðar, eins og sjá megi í skattskýrslu stefnanda og á framlögðum launaseðlum fyrir þessa mánuði. Skattskýrslan beri með sér að stefnandi hafi miðað greiðslur úr fæðingarorlofssjóði við launaseðla frá stefnda sem grundvölluðust á launafyrirkomulaginu. Þetta hafi stefnandi gert án athugasemda við framsetningu launaseðla. Framkvæmd samkomulagsins, þ.e. að dagpeningar og bílastyrkur væri hluti útborgaðra launa, hafi svo verið framhaldið í vinnuréttarsambandi stefnda og stefnanda árið 2016. Sá háttur hafi verið hafður á að launaseðlar hafi verið aðgengilegir stefnanda, en ekki afhentir nema þegar eftir því var kallað. Stefnandi hafi engar athugasemdir gert við það allan þann tíma sem hann var í vinnu hjá stefnda. Stefndi hafi ekki greitt stefnanda laun fyrir janúar og febrúar árið 2016 þar sem stefnandi hafi verið í fæðingarorlofi á þeim tíma, en 125.000 krónur eftir skatta og félagslegan kostnað fyrir marsmánuð sama ár, þar sem stefnandi hafi verið í 5 fæðingarorlofi að hluta og fengið greiðslur úr fæðingarorlofssjóði. Í apríl sama ár hafi stefndi greitt stefnanda 375.000 krónur eftir skatta og félagslegan kostnað og 400.000 krónur á mánuði frá maí til nóvember sama ár. Í desember sama ár hafi stefndi greitt stefnanda 400.000 krónur í mánaðarlaun, auk 85.000 króna í desemberuppbót. Fyrir mistök hafi þær greiðslur verið færðar inn á launaseðilinn til hækkunar á bílastyrk í stað þess að færa greiðslurnar undir liðinn „orlof á eftirvinnu“.

Stefndi kveður að samkomulag aðila hafa verið framkvæmt með sama hætti árið 2017. Í upphafi ársins 2017 hafi stefnandi lítið sem ekkert mætt til vinnu og lítið svarað tölvupóstum og símhringingum frá stefnda. Stefnandi hafi alfarið verið frá vinnu frá miðjum janúar 2017 til loka mars sama ár, þegar hann hafi mætt til vinnu í fjóra daga. Stefnandi hafi þá ekki skilað tímaskýrslu og verulegur misbrestur hafi verið á því allan þann tíma sem stefnandi var í vinnu hjá stefnda. Þrátt fyrir þetta hafi stefndi greitt stefnanda full laun fyrir janúar og febrúar 2017, 400.000 krónur fyrir hvorn mánuð, eftir skatta og félagslegan kostnað. Í mars sama ár hafi stefndi greitt stefnanda 218.753 krónur eftir skatta og félagsleg gjöld, umfram skyldu sína og vinnuframlag stefnanda. Inni í þeirri tölu sé orlofsuppbót samkvæmt taxta Félags skrifstofu og verslunarfólks á Akureyri og nágrenni (FVSA), 46.500 krónur, en stefndi hafi reiknað stefnanda orlof fyrir 17 daga í febrúar sama ár, þegar hann mætti ekki til vinnu, og 2 daga í mars, samtals 19 daga í orlofi. Kveðst stefndi hafi talið að um lokagreiðslur til stefnanda væri að ræða þar sem stefnandi hafi verið hættur að mæta og sinna vinnuskyldum sínum. Eftir tölvupóstsamskipti á milli stefnanda og framkvæmdastjóra stefnda dagana 6. og 7. apríl 2017, þar sem ágreiningur hafi verið um hversu mikið stefnandi ætti inni af launum fyrir árið 2017, þrátt fyrir mikla fjarveru, hafi stefnandi sagt upp störfum í tölvupósti dags. 7. apríl 2017.

Stefndi kveður það hafa verið útlistað það í tölvupóstsamskiptum dags. 17. apríl 2017 hvernig staðið hafi verið að launagreiðslum fyrir árið 2017 án athugasemda frá stefnanda. Þá hafi uppsögnin verið dagsett 1. apríl það ár, til hægðarauka fyrir stefnanda, þrátt fyrir að hann hefði lítið sem ekkert mætt til vinnu á árinu. Einnig hafi stefnandi fengið umbeðna síðustu fjóra launaseðla sína.

Stefndi kveðst hafa komist að því í byrjun maí 2017 að stefnandi væri að reyna að komast yfir verkefni sem hann hafði haft yfirumsjón með hjá stefnda og var ráðinn til að þróa. Vanefndir stefnanda á ráðningarsamningi sínum hafi þá þegar gert það að verkum að greiðslur höfðu stöðvast frá GTNP verkefninu og International Permafrost Association. Þetta hafi gert það að verkum að stefndi hafi lent í greiðsluvandræðum, m.a. með greiðslu launa. Tilraunir stefnanda hafi þó ekki borið árangur. Stefndi hafi haldið verkefninu og fengið greitt fyrir það eftir að aðrir starfsmenn hafi tekið það yfir og klárað umsamda verkþætti.

Þann 5. og 11. maí hafi stefnda borist innheimtuaðvörun og innheimtubréf frá stefnanda. Stefndi kveðst strax hafa haft samband símleiðis við innheimtufyrirtækið og FSVA. Þrátt fyrir vilyrði um að hann fengi gögnin í hendurnar hafi þau ekki borist stefnda. Stefnda hafi í fyrsta sinn séð rök fyrir kröfum stefnanda við þingfestingu málsins þann 14. desember 2018.

6

Stefndi kveðst hafa áttað sig á því við lestur stefnu málsins að honum hafi láðst að greiða stefnanda 42.000 króna orlofsuppbót fyrir árið 2016 og þá hafa greitt þá fjárhæð ásamt dráttarvöxtum frá 14. desember 2017 og því beri að sýkna af þeirri kröfu. Sýkna beri af kröfu um frekari greiðslur á dráttarvöxtum þar sem stefnda hafi ekki verið ljóst á hvaða grunni þessi krafa var byggð fyrr en við þingfestingu málsins þann 14. desember 2017.

Varðandi kröfu stefnanda um vangreidd laun árið 2016 byggir stefndi kröfu um sýknu á því að hann hafi að fullu efnt það samkomulag sem var á milli stefnanda og stefnda um fyrirkomulag launagreiðsla þeirra á milli. Samkomulag hafi verið um að hluti útborgaðra launa yrði greiddur sem dagpeningar eða bílastyrkur þrátt fyrir að stefnandi bæri ekki slíkan kostnað. Þannig sýni framlagðir launaseðlar frá árunum 2014 og 2015 að gerð ráðningarsamningsins á milli stefnanda og stefnda í byrjun árs 2016 hafi einungis verið staðfesting á samkomulaginu.

Stefndi bendir einnig á að orðalag 5. gr. ráðningarsamningsins: „Mánaðarleg greidd laun J-x-x P-x-x fyrir fullt starf, eftir skatta og félagslegan kostnað, skulu ekki vera lægri en kr. 375.000.“ bendi ekki til neins annars en að um hafi verið að ræða staðfestingu á því fyrirkomulagi sem var til staðar við útborgun launa. Fráleitt sé að halda því fram að ákvæðið, beri að túlka á þann veg, að það eigi að tryggja stefnanda laun að fjárhæð 545.416 krónur á mánuði fyrir skatta. Hvergi sé minnst á slíkt í ráðningarsamningnum. Einnig að óumsamdir dagpeningar og bílastyrkur eigi að bætast ofan á þær greiðslur þó að stefnandi krefjist þess ekki sérstaklega og færi ekki fyrir því rök. Ef stefnandi hefði viljað haga greiðslum til sín með þeim hætti og breyta þannig samkomulaginu, hafi honum borið að tryggja að slíkt kæmi fram í ráðningarsamningnum. Þvert á móti hafi hann aldrei gert athugasemdir, hvorki við ráðningarsamninginn né við launaseðlana. Hann hafi haft fullt tækifæri til að gera slíkt, strax í byrjun samningstímans, skv. ráðningarsamningnum, þegar hann tók fæðingarorlof í byrjun árs 2016. Bendir stefndi sérstaklega á að skattskýrsla stefnanda fyrir árið 2016 beri með sér að stefnandi hafi miðað greiðslur úr fæðingarorlofi við framlagða launaseðla stefnda án athugasemda.

Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi engan kostnað borið vegna dagpeninga eða bílastyrks eins og kemur fram í skattskýrslu stefnanda fyrir árið 2016. Hann hafi því ekki átt sjálfstæðan rétt til að fá þær greiðslur úr hendi stefnda sérstaklega. Stefndi telur að slíkt bendi ennfremur til þess að stefndi hafi greitt stefnanda laun skv. samkomulagi og ráðningarsamningi þeirra á milli og því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda vegna vangreiddra launa fyrir árið 2016.

Stefndi vísar til þess að stefnandi virðist byggja kröfu sína á útreikningum sem komi fram í töflu á bls. 2. í stefnu. Á bls. 3 í stefnunni sé svo fullyrt að skjal sem beri heitið “Útreikningur á launakröfu FVSA” verði lagt fram sem sönnunargagn í málinu. Slíkt skjal hafi ekki verið lagt fram og útilokað sé að gera sér grein fyrir á hvaða grunni krafan sé byggð. Stefndi mótmælir einnig útreikningum sem koma fram í stefnunni sem röngum. Á engan hátt sé gert ráð fyrir því að stefnandi hafi verið í fæðingarorlofi fyrstu tvo mánuði ársins 2016 auk þess sem í útreikningnum sé krafist 7 greiðslu fyrir liði sem þegar hafi verið greitt fyrir. Þótt stefndi telji að það hljóti að koma til álita að vísa málinu frá ex officio af þessum sökum telur hann að það eigi að leiða til sýknu af kröfum stefnanda eða verulegrar lækkunar á kröfum hans.

Telji dómurinn að samkomulag það sem stefndi heldur fram að hafi verið við lýði í vinnuréttarsambandi stefnda og stefnanda, hafi ekki verið til staðar á árinu 2016, telur stefndi að hann eigi kröfu um að fá ofgreidd laun vegna dagpeninga og bílastyrks endurgreidd og sú krafa komi til skuldajafnaðar á kröfum stefnanda. Öll skilyrði skuldajöfnunar séu uppfyllt þar sem um sé að ræða gagnkvæma kröfu, kröfurnar séu sambærilegar og hæfar til að mætast hvað varðar greiðslutíma og gagnkrafan um endurgreiðslu sé skýr. Stefndi bendir á að um þennan hluta hinna útborguðu launa, þ.e. greiðslu dagpeninga og bílastyrks, sé ekki getið sérstaklega í ráðningarsamningnum. Stefnandi hafi engan kostnað borið vegna dagpeninga eða bílastyrks. Hann hafi því ekki átt sjálfstæðan rétt til að fá þær greiðslur úr hendi stefnda sérstaklega og ef litið verði svo á að samkomulag hafi ekki verið um slíkar greiðslur eigi stefndi rétt á að fá þær endurgreiddar. Því sé þess krafist að til skuldajafnaðar komi, gegn dómkröfum stefnanda, ofgreidd laun sem nemur greiddum dagpeningum og bílastyrk á árinu 2016 að fjárhæð 1.258.450 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 35.440 krónum frá 1. mars 2016 til 1. apríl 2016, 90.666 krónum frá 1. apríl 2016 til 1. maí 2016, 130.918 krónum frá 1. maí 2016 til 1. júní 2016, 130.918 krónum frá 1. júní 2016 til 1. júlí 2016, 130.918 krónum frá 1. júlí 2016 til 1. ágúst 2016, 130.918 krónum frá 1. ágúst 2016 til 1. september 2016, 130.918 krónum frá 1. september 2016 til 1. október 2016, 130.918 krónum frá 1. október til 1. nóvember 2016, 130.918 krónum frá 1. nóvember 2016 til 1. desember 2016 og 215.918 krónum frá 1. desember til 1. janúar 2016.

Varðandi kröfu stefnanda um vangreidd laun árið 2017 vísar stefnda til þess að þó að stefnandi hafi ekki sinnt að fullu vinnuskyldu sinni í janúar og febrúar á árinu 2017, þar sem hann hafi mætt stopult til vinnu og sjaldan svarað tölvupóstum og símhringingum stefnda, hafi stefndi greitt honum full laun samkvæmt samkomulaginu þeirra á milli fyrir þá mánuði umfram skyldu. Hann hafi að fullu efnt það samkomulag sem hafi verið á milli stefnanda og stefnda um fyrirkomulag launagreiðslna þeirra á milli. Samkomulag hafi verið um að hluti útborgaðra launa yrði greiddur sem dagpeningar eða bílastyrkur þrátt fyrir að stefnandi bæri ekki slíkan kostnað. Gerð ráðningarsamningsins á milli stefnanda og stefnda í byrjun árs 2016 hafi aðeins verið staðfesting á samkomulaginu. Stefnda vísar til sömu raka og fyrir kröfu um sýknu af kröfu stefnanda um greiðslu vangreiddra launa fyrir árið 2016. Verði talið að samkomulag það sem stefndi byggir á að hafi verið við lýði í vinnuréttarsambandi stefnda og stefnanda hafi ekki verið til staðar á árinu 2016, eigi stefndi kröfu um að fá ofgreidd laun vegna dagpeninga og bílastyrks endurgreidd og sú krafa komi til skuldajafnaðar á kröfum stefnanda. Öll skilyrði skuldajöfnunar séu uppfyllt þar sem um sé að ræða gagnkvæma kröfu, kröfurnar séu sambærilegar og hæfar til að mætast hvað varðar greiðslutíma og gagnkrafan um endurgreiðslu sé skýr. Stefndi bendir á að þessa hluta hinna útborguðu launa sé ekki getið sérstaklega í ráðningarsamningnum. 8

Einnig sé bent á að stefnandi hafi engan kostnað haft vegna dagpeninga eða bílastyrks á þessum tíma þar sem hann hafi mætt stopult eða ekki til vinnu. Hann hafi því ekki átt sjálfstæðan rétt til að fá þær greiðslur úr hendi stefnda sérstaklega og ef ekki verði fallist á að með aðilum hafi verið samkomulag um slíkar greiðslur eigi stefndi rétt á að fá þær endurgreiddar. Því er þess krafist að til skuldajafnaðar komi, gegn dómkröfum stefnanda, ofgreidd laun sem nemur greiddum dagpeningum og bílastyrk á árinu 2017 að fjárhæð 326.438 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 132.758 krónum frá 1. janúar 2017 til 1. febrúar 2017, 132.758 krónum frá 1. febrúar 2017 til 1. mars 2017 og 60.922 krónum frá 1. mars til 1. apríl 2017.

Stefndi kveður stefnanda virðast byggja á því að hann hafi einungis fengið greidd laun fyrir 8 daga í mars 2017 en ekki allan mánuðinn. Krafan sé hvorki rökstudd sérstaklega né lögð fram gögn henni til stuðnings. Hún sé því vanreifuð og það hljóti að koma til álita að vísa kröfunni frá dómi ex officio.

Stefndi byggir á að sér ekki skylt að greiða að fullu fyrir marsmánuð árið 2017, vegna verulegra vanefnda stefnanda á ráðningarsamkomulaginu og því beri að sýkna hann af kröfum stefnanda. Meginreglur vinnuréttar kveði á um að ráðningarsamningur sé gagnkvæmur og að launakröfur verði að haldast í hendur við vinnuframlag. Byggt sé á því að með því að stefnandi hafi mætt stopult til vinnu og lítið svarað tölvupóstum og símhringinum í janúar, febrúar og mars 2017 hafi hann vanefnt ráðningarsamninginn verulega og með því fyrirgert rétti sínum til launa. Hafi stefnda því verið heimilt að rifta samningnum eða greiða aðeins hluta af launum stefnanda fyrir mánuðinn. Þetta leiði til sýknu af kröfum stefnda. Þá byggir stefndi á því að þar sem stefnandi hafi nánast með öllu hætt að mæta til vinnu og svarað sjaldan tölvupóstum og símhringinum á fyrstu mánuðum ársins 2017, hafi hann mátt líta svo á að stefndi hafi með því sagt upp störfum hjá stefnda. Það leiði einnig til sýknu stefnda af kröfum stefnanda um vangreidd laun í mánuðinum.

Verði ekki fallist á kröfur stefnda um sýknu á kröfum stefnanda varðandi launagreiðslur í marsmánuði árið 2017 gerir stefndi kröfu til skuldajafnaðar vegna þess tjóns sem hann varð fyrir við brotthlaup stefnanda úr starfi hjá stefnda. Bendir stefndi á að stefnandi hafi ekki einungis hlaupist á brott úr vinnu heldur reynt að komast yfir þau verkefni sem stefnandi hafði yfirumsjón með hjá stefnda. Byggt er á því að það ásamt fyrirvaralausu brotthlaupi úr vinnu, án þess að vinna uppsagnarfrestinn leiði til þess að stefndi eigi rétt á greiðslum úr hendi stefnanda fyrir helming þess tíma eða 3 mánuði samkvæmt dómafordæmum Hæstaréttar. Mánaðarlaun samkvæmt samningi aðila hafi verið 400.000 krónur og því nemi krafan alls 1.200.000 krónum. Sú krafa komi til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda um vangreidd laun honum til handa. Öll skilyrði skuldajöfnunar séu uppfyllt þar sem um sé að ræða gagnkvæma kröfu, kröfurnar séu sambærilegar og hæfar til að mætast hvað varðar greiðslutíma og gagnkrafan um endurgreiðslu sé skýr.

Varðandi kröfu stefnanda um vangreidd laun í apríl 2017 fyrir sjö daga vísar stefndi til þess að krafa sé hvorki rökstudd, studd gögnum eða reifuð á nokkurn hátt. Þá krefst stefndi sýknu af þeim ástæðum að stefnandi hafi ekki verið við vinnu þá daga sem krafist sé launa fyrir. Meginreglur vinnuréttar kveði á um að ráðningar9 samningur sé gagnkvæmur samningur og að launakröfur verði að haldast í hendur við vinnuframlag.

Stefndi bendir einnig á að samkomulag hafi verið á milli aðila um að dagsetja uppsögn stefnanda frá 1. degi mánaðarins þannig að stefnandi gæti fengið atvinnuleysisbætur frá þeim degi. Stefndi geti því ekki, af þeim ástæðum, borið skylda til að greiða laun þar sem stefndi hefur þegið atvinnuleysisbætur frá þeim tíma.

Stefndi vísar til þess að stefnandi krefjist málskostnaðar auk kröfu um að „við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir“. Stefndi krefst sýknu af þessari kröfu stefnanda þar sem stefnandi hafi ekki sýnt fram á að stefnandi hafi þurft að bera þann kostnað. Á fundi lögmanna stefnanda og stefnda þann 15. janúar 2018 hafi það komið fram að FSVA standi á bak við málarekstur stefnanda og greiði allan kostnað stefnanda. Stefnandi hafi því ekki borið neinn kostnað af málinu, a.m.k. ekki fyrir löginnheimtu og komi ekki til með að gera það á nokkurn hátt. Því beri að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Varðandi lagarök vísar stefnandi til almennra reglna vinnuréttar, samningaréttar og kröfuréttar. Krafa um málskostnað er reist á XXI kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, aðallega 129. 130 og 131. gr. laganna. Krafist er álags á málskostnað skv. 2. mgr. 131. gr. laga um meðferð einkamála. Ljóst sé að stefnandi standi ekki að málarekstrinum sjálfur heldur FSVA. Málareksturinn sé að þarflausu.

IV

Rökstuðningur og sundurliðun stefnanda á kröfum sínum um vangreidd laun eru í stefnu ekki svo góð sem á yrði kosið. Verður þó ráðið að hann byggi á að laun hafi ekki verið rétt greidd með þeirri aðferð stefnda að telja dagpeninga og ökutækjastyrk með í útreikningi heildafjárhæðar greiddra launa, eins og gert var allan starfstíma hans hjá stefnda. Hann eigi rétt á mismun þess sem hann fékk sem uppgefin heildarlaun og þess sem þau hefði þurft að vera til að launaliðurinn einn, án tillits til dagpeninga og ökutækjastyrks, skilaði honum útborguðum 375.000 krónum á mánuði.

Krafa um vangreidd laun ársins 2017 virðist þó byggð á fleiri málsástæðum. Er það álit dómsins að ekki sé gerð nægileg grein fyrir þeim málsástæðum sem á er byggt og sundurliðun kröfunnar að unnt sé að taka afstöðu til hennar. Kröfu um vangoldin laun á árinu 2017 er því vísað frá dómi.

Varðandi kröfu stefnanda vegna ársins 2016 hefur við meðferð málsins komið fram að krafan taki til níu og hálfs mánaðar ársins, þar sem stefnandi hafi verið í fæðingarorlofi í janúar, febrúar og fyrri hluta mars. Krafa hans byggi á því að samkvæmt samningi aðila hafi stefnda borið greiða honum laun þannig að launaliðurinn einn, án tillits til dagpeninga og ökutækjastyrks, skilaði honum 375.000 krónum á mánuði. Stefnda hafi því ekki verið rétt að reikna aðra liði þar inn til að útborguð fjárhæð næði þessari tölu. 10

Til þess er að líta að stefnandi hóf störf hjá stefnda á árinu 2012 og vann þar fram á árið 2017. Í málinu liggja fyrir launaseðlar frá janúar 2014 til og með mars 2017. Einnig liggja fyrir launamiðar, sem skilað var til ríkisskattstjóra, um launagreiðslur stefnda til stefnanda vegna áranna 2012 til 2016. Ekki er fram komið hvenær ársins 2012 stefnandi hóf störf hjá stefnda en það ár voru laun hans 1.000.000 krónur og dagpeningar 413.496 krónur. Árið 2013 námu laun stefnanda 3.600.000 krónum og dagpeningar 868.140 krónum. Árið 2014 námu laun hans 3.700.800 krónum, dagpeningar 868.140 krónum og ökutækjastyrkur 123.600 krónum. Árið 2015 voru uppgefin laun stefnanda 3.845.000 krónur, dagpeningar 969.908 krónur og ökutækjastyrkur 135.000 krónur. Þá voru laun stefnanda árið 2016, þegar hann var við störf í níu og hálfan mánuð, 3.360.000 krónur, dagpeningar 851.299 krónur og ökutækjastyrkur 362.602 krónur. Framangreindir dagpeningar og ökutækjastyrkur voru undanþegin staðgreiðslu.

Ekki er á því byggt af hálfu stefnanda að laun hans hafi verið undir lágmarkslaunum og af þeim kjarasamningi sem stefnandi lagði fram, þ.e. kjarasamningi milli VR og Samtaka atvinnulífsins sem gilti frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018, verður ráðið að eiginleg laun stefnanda hafi verið þó nokkru hærri en lágmarkslaun samkvæmt þeim samningi.

Af fyrirliggjandi launaseðlum verður ráðið að heildarfjárhæð þess sem stefnandi fékk útborgað í laun, dagpeninga og ökutækjastyrk, eftir frádrátt skatta og launatengdra gjalda var fastákveðin og hækkaði á nokkurra mánaða fresti. Sú fjárhæð nam 320.000 krónum á mánuði fyrri helmingi ársins 2014 en hækkaði þá í 330.000 krónur á mánuði. Í febrúar 2015 hækkaði greiðslan í 340.000 krónur á mánuði og í 350.000 krónur á mánuði í maí 2015. Stefnandi var í fæðingarorlofi hluta desembermánaðar 2015 og fram yfir miðjan mars 2016. Aðilar gerðu þann samningi sem hér er um deilt 1. janúar 2016 og þegar fæðingarorlofi stefnanda lauk var heildarfjárhæð útborgunar til stefnanda 375.000 krónur á mánuði en hækkaði í maí 2016 í 400.000 krónur á mánuði.

Af framangreindum launamiðum og launaseðlum verður ráðið að fyrirkomulag á greiðslu launa til stefnanda var með sama hætti frá upphafi ráðningarsambands aðila til enda þess, þ.e. að verulegur hluti starfskjara stefnanda fólst í að hann fengi umtalsverðar fjárhæðir í dagpeninga og ökutækjastyrk. Í framburði stefnanda fyrir dómi kom fram að hann hefði aldrei notað eign bíl vegna starfa sinna fyrir stefnda. Hann hefði ferðast mjög mikið vegna starfans og í einhverjum tilvikum haft kostnað af en ekki litið á dagpeninga á launaseðlum sem greiðslu vegna ferðanna sérstaklega.

Fyrir dómi svaraði stefnandi því að hann hefði ekki gert athugasemdir við launakjör sín á starfstímanum. Hann hefði gjarnan viljað hafa hærri laun en vitað að þröngt væri í búi og því samþykkt þessi laun. Ekkert hefði verið athugavert fyrstu tvö árin en síðan hafi reksturinn þyngst og þá hefði útborgun launa orðið óregluleg og erfiðara að halda utan um greiðslurnar. Hann hefði gert ítrekaðar athugasemdir við yfirmann sinn vegna seinkunar á launagreiðslum, bæði fyrir sína hönd og annarra, og sá vandi hafi verið ástæða þess að hann sagði upp starfi sínu hjá stefnda. Fyrir liggur að launamiðum var skilað til skattsins vegna hvers árs, allt frá árinu 2012, og ætti 11 stefnandi þar að hafa séð heildarfjárhæð uppgefinna launa sinna við gerð skattframtala. Stefnandi kannaðist við að hafa fengið einhverja launaseðla, og meðal annars að hafa fengið og skilað inn launaseðlum frá árinu 2015 vegna umsóknar um fæðingarorlofsgreiðslur sem hann þáði í desember 2015 fram yfir miðjan mars 2016. Stefnanda hlaut því að vera kunnugt hvernig launauppgjöri hans var háttað.

Þann 1. janúar 2016 undirritaði stefnandi þann samning sem liggur fyrir í málinu en gerði þá engar athugasemdir við það hvernig útreikningi launa hafði verið háttað fram að því. Þá þáði hann áfram greiðslur með sama hætti, athugasemdalaust, og gerði ekki athugasemdir við þetta fyrirkomulag fyrr en eftir starfslok sín, þegar gerð var krafa um vangoldin laun með innheimtubréfi dags. 5. maí 2017, án þess að þar væri að finna útskýringar á fjárhæðum eða rök að baki kröfunni. Mál þetta var svo höfðað 6. desember 2017.

Með vísan til þess sem að framan er rakið, og með hliðsjón af dómum Hæstaréttar, meðal annars í málum nr. 106/2013, 357/2015 og 31/2018, er það álit dómsins að stefnandi hafi með tómlæti fyrirgert rétti sínum til að hafa upp kröfu sína. Samkvæmt því verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda um vangoldin laun fyrir árið 2016.

Stefnandi krefst 42.000 króna vangoldinnar orlofsuppbóta ársins 2016, ásamt dráttarvöxtum. Fyrir liggur kvittun um greiðslu stefnda til lögmanns stefnanda á 42.441 krónu, dags. 16. janúar 2018 með skýringu þar sem er tilgreint innheimtunúmer á kröfu stefnanda, nafn stefnanda og „orlofsuppbót 2016“. Kveðst stefndi hafa áttað sig á því við þingfestingu málsins á hverju krafan byggðist og því hafa greitt hana með vöxtum frá þingfestingardegi. Ekki verður fallist á að stefnda hafi ekki fyrr mátt vera ljóst að greiða bæri stefnanda orlofsuppbótina. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda dráttarvexti af 42.000 krónum frá gjalddaga 1. júní 2016 til 16. janúar 2018.

Þá krefst stefnandi 13.666 króna í desemberuppbót fyrir hluta ársins 2017, þ.e. í þrjá mánuði og sex daga. Stefnandi sagði upp starfi sínu með tölvubréfi dags. 6. apríl 2017. Ekki verður talið að stefndi hafi fært sönnur á að stefnandi hafi vanrækt starf sitt á árinu 2017 þannig að það firri hann rétti til þessarar greiðslu. Er því fallist á að stefnandi eigi rétt desemberuppbót fyrir þann tíma sem hann var starfsmaður stefnanda, þ.e. frá 1. janúar til 6. apríl 2017. Samkvæmt útreikningum stefnanda eru það 15,8906% af heildarfjárhæð ársins. Þó að sá útreikningur sé augljóslega lægri en sem nemur þremur mánuðum og sex dögum af einu ári, þykir ekki fært að taka kröfuna til greina með hærri fjárhæð en krafist er. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 13.666 krónur með dráttarvöxtum frá 6. apríl 2016 til greiðsludags.

Með hliðsjón af atvikum öllum þykir rétt að aðilar beri hvor sinn kostnað af rekstri málsins. 12

J-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf lögmaður fór með mál stefnanda framan af en H-kk-nf J-kk-nf lögmaður annaðist endurflutning þess. Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Þ-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður.

A-kvk-nf S-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp dóminn. Dómarinn tók við málinu 1. mars 2019 en hafði fram til þess engin afskipti af meðferð þess. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

D Ó M S O R Ð :

Kröfu stefnanda, J-x-x F-x-x L-x-x, um vangoldin laun vegna ársins 2017 er vísað frá dómi.

Stefndi er sýkn af kröfu stefnanda um vangoldin laun árið 2016.

Stefndi greiði stefnanda dráttarvexti af 42.000 króna orlofsuppbót ársins 2016, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. júní 2016 til 16. janúar 2018.

Stefndi greiði stefnanda 13.666 krónur í desemberuppbót 2017, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. apríl 2016 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður. 12

J-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf lögmaður fór með mál stefnanda framan af en H-kk-nf J-kk-nf lögmaður annaðist endurflutning þess. Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Þ-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður.

A-kvk-nf S-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp dóminn. Dómarinn tók við málinu 1. mars 2019 en hafði fram til þess engin afskipti af meðferð þess. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kröfu stefnanda, J-x-x F-x-x L-x-x, um vangoldin laun vegna ársins 2017 er vísað frá dómi.

Stefndi er sýkn af kröfu stefnanda um vangoldin laun árið 2016.

Stefndi greiði stefnanda dráttarvexti af 42.000 króna orlofsuppbót ársins 2016, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. júní 2016 til 16. janúar 2018.

Stefndi greiði stefnanda 13.666 krónur í desemberuppbót 2017, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. apríl 2016 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.