E-1479/2012

Mál þetta var höfðað 23. apríl 2012 og dómtekið 3. maí 2013.

Stefnandi er Fiskevegn AS, Flatraket, Noregi, en stefndi Dímon Lína efh., kt. 000000-0000, Þverási 47, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.822.854,83 NOK ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, nánar tiltekið 1. mgr. 6. gr., af 2.304.893,50 NOK frá 1. júlí 2008 til 4. júlí 2008 en af 2.294.687,50 NOK frá 4. júlí 2008 til 1. ágúst 2008, en af 2.611.023,50 NOK frá 1. ágúst 2008 til 22. ágúst 2008, en af 2.211.023,50 NOK frá 22. ágúst 2008 til 1. september 2008, en af 2.627.285,50 NOK frá 1. september 2008 til 1. október 2008, en af 2.781.621,50 NOK frá 1. október 2008 til 14. nóvember 2008, en af 2.308.790,33 NOK frá 14. nóvember 2008 til 1. desember 2008, en af 2.678.162,33 NOK frá 1. desember 2008 til 16. desember 2008, en af 2.342.310,33 NOK frá 16. desember 2008 til 1. febrúar 2009, en af 2.924.082,33 NOK frá 1 febrúar 2009 til 17. febrúar 2009, en af 2.554.710,33 NOK frá 17. febrúar 2009 til 19. mars 2009, en af 2.304.710,33 NOK frá 19. mars til 2009 til 21. apríl 2009, en af 2.104.710,33 NOK frá 21. apríl 2009 til 1. maí 2009, en af 2.597.480,33 NOK frá 1. maí 2009 til 22. maí 2009, en af 2.397.480,33 NOK frá 22. maí 2009 til 12. júní 2009, en af 2.297.480,33 NOK frá 12. júní 2009 til 1. júlí 2009, en af 2.402.276,33 NOK frá 1. júlí 2009 til 1. september 2009, en af 2.483.832,33 NOK frá 1. september 2009 til 1. október 2009, en af 2.800.508,33 NOK frá 1. október 2009 til 22. október 2009, en af 2.600.508,33 NOK frá 22. október 2009 til 1. nóvember 2009, en af 2.749.054,33 NOK frá 1. nóvember 2009 til 1. janúar 2010, en af 2.945.341,33 NOK frá 1. janúar 2010 til 11. febrúar 2010, en af 2.575.341,33 NOK frá 11. febrúar 2010 til 1. maí 2010, en af 2.818.018,83 NOK frá 1. maí 2010 til 13. júlí 2010, en af 2.625.018,83 NOK frá 13. júlí 2010 til 1. október 2010, en af 2.785.264,83 NOK frá 1. október 2010 til 18. október 2010, en af 2.679.289,83 NOK frá 18. október 2010 til 1. janúar 2011, en af 2.822.854,83 NOK frá 1. janúar 2011 til greiðsludags.

Þá er þess krafist að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum dómkröfum stefnanda en til vara lækkunar á kröfum stefnda. Þá er krafist málskostnaðar.

I.

Málsatvik

Stefnandi er norskt félag sem m.a. framleiðir og selur veiðarfæri til línuveiða en stefndi er íslenskt félag sem stofnað var 28. mars 2007 og er megintilgangur þess út- og innflutningur veiðarfæra.

Stefnandi var um 20 ára skeið í samstarfi við og seldi framleiðslu sína stefnda og fyrirtækjum sem A-kk-nf S-kk-nf, eigandi og fyrirsvarsmaður stefnda, tengdist. Þannig stofnuðu A-kk-nf og stefnandi, með aðkomu B-x-x V-x-x, þáverandi fyrirsvarsmanns stefnanda, Veiðarfærasöluna Dímon ehf. árið 1994 sem þeir áttu að jöfnu. Árið 2003 keypti Veiðarfærasalan Dímon ehf. hlut stefnanda. Um kaupin var gerður lánasamningur, dagsettur 5. júní 2003. Með samningnum voru gerðar upp útistandandi kröfur, vörulán, vaxtauppbót og kaup á hlutabréfum stefnanda í Dímon ehf. Samkvæmt samningnum skuldaði Dimon ehf., stefnanda samtals 3.600.000 NOK sem greiðast áttu á næstur þremur árum.

Á árinu 2002 stofnaði A-kk-nf Dímon Beitu ehf. en upphaflegur tilgangur félagsins var að kaupa og selja beitu til línuveiða. Stefnandi telur sig ekki hafa átt í viðskiptum við það félag en tók við greiðslum eða innborgunum frá félaginu sem gengu til lækkunar á viðskiptaskuld Veiðarfærasölunnar Dímon ehf. vegna vöruúttekta hjá stefnanda.

Eftir stofnun stefnda var stefnandi í viðskiptum við félagið og seldi því vörur allt þar til sú ákvörðun var tekin að hætta þeim vegna meintra vanskila stefnda við stefnanda.

Samskipti J-x-x K-x-x, sem varð næsti fyrirsvarsmaður stefnanda, og A-kk-ef voru mikil og góð lengst af. Viðskiptasamband aðila vegna félaga A-kk-ef gekk þannig snurðulaust fyrir sig en stefndi pantaði vörur frá stefnanda og greiddi inn á viðskipti sín jöfnum höndum, oft með stórum greiðslum sem gátu komið með nokkuð löngu millibili. Sambandið virðist hafa einkennst af gagnkvæmu trausti. Sér í lagi sýndi stefnandi sveigjanleika þegar greiðsludráttur varð á árinu 2007 þegar í auknum mæli fór að bera á rekstrarvandræðum hjá stefnda í breyttu rekstrarumhverfi, ekki síst vegna hækkandi gengi norsku krónunnar á þessum tíma. Leiddi þetta til þess að á þessu sama ári gekk A-kk-nf til samningaviðræðna við Glitni, sem þá var viðskiptabanki hans, en að endingu fór bankinn fram á gjaldþrotaskipti á félögunum Verkfærasölunni Dímon ehf. og Dímon Beitu ehf. Beiðnir voru lagðar fram í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 14. mars 2008 og bú félaganna tekin til gjaldþrotaskipta með úrskurðum þann 6. maí 2008.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að honum hafi ekki verið kunnugt um að A-kk-nf hefði stofnað nýtt félag um starfsemina snemma árs 2007. Því hafi reikningar áfram verið stílaðir á gamla félagið fram í byrjun árs 2008, þrátt fyrir að greiðslur bærust jöfnum höndum frá fyrirtækjum A-kk-ef, þ. á m. stefnda. Í apríl 2008 hafi hins vegar, reikningar sem enn voru ógreiddir og tilheyrðu hinu nýstofnaða félagi verið bakfærðir og endurútgefnir á réttan aðila, að beiðni A-kk-ef. Ástæða þessa og stofnunar nýs félags hafi verið að sögn A-kk-ef endurskipulagning fyrirtækja hans. Frá þeim tíma hafi reikningar einungis verið gefnir út á stefnda og allt þar til í nóvember 2010 þegar stefnandi sleit viðskiptasambandi aðila vegna umtalsverðra vanskila stefnda.

Krafa stefnanda byggir nánar tiltekið á neðangreindum reikningum:

Til frádráttar viðskiptaskuld stefnda komi eftirfarandi innborganir:

Stefndi hafi pantað og móttekið þær vörur sem séu reikningsfærðar en þrátt fyrir það hafi hann ekki staðið stefnanda skil á greiðslu fyrir vörurnar. Stefnukrafan byggi þannig á ógreiddum reikningum.

Forsvarsmaður stefnda hafi átt í viðskiptum við stefnanda með milligöngu annarra fyrirtækja sinna löngu fyrir stofnun hins stefnda félags. Talsverð árstíðaskipti hafi verið í starfsemi stefnda og umtalsverð viðskiptaskuld hafi safnast reglulega upp í fyrri viðskiptum eins og síðari. Þannig hafi t.a.m. útistandandi skuld upp á rúmlega átta milljónir norskra króna verið gerð upp árið 2003 með samkomulagi milli félaganna.

Fram hafi komið í samskiptum aðila að stefndi neiti því að skulda stefnanda vegna vörukaupa. Stefndi hefur m.a. haldið því fram að greiðslur sem hann hafi innt af hendi í desember 2007, febrúar 2008 og að lokum í mars 2008, til loka uppgjörs samkomulagsins á milli stefnanda og Dímon ehf. frá árinu 2003, skyldu koma til greiðslu útgefinna reikninga en ekki til lúkningar á framangreindu láni stefnanda. Stefnandi hafni slíkum eftiráskýringum og vísi m.a. til samskipta aðila í febrúar 2008 þar sem stefnandi staðfesti móttöku á greiðslum frá stefnda inn á lánið og að eftirstöðvar lánsins hafi eftir það verið 215.621,16 NOK eins og sjáist í gögnum málsins. Stefndi hafi svo skömmu síðar greitt eftirstöðvarnar, í tvennu lagi, upp á síðustu 16 aurana sem þá stóðu eftir af láninu.

Stefndi geti ekki komist hjá greiðsluskyldu sinni nú með því að vísa til greiðslna á öðrum óskyldum skuldbindingum sem hann hafi tekið að sér að greiða fyrir önnur félög. Þá hafi stefndi haldið því fram að reikningar þeir sem endurútgefnir hafi verið í apríl 2008 tilheyri stefnda ekki heldur öðrum félögum A-kk-ef S-kk-ef, Veiðarfærasölunni Dímon ehf. eða Dímon Beitu ehf. Stefnandi hafi alfarið hafnað þessum fullyrðingum stefnda og bent á að allir reikningar sem endurútgefnir voru í apríl 2008 hafi verið vegna vöru sem var pöntuð og móttekin af stefnda eftir stofnun hins stefnda félags. Stefnanda hafi ekki verið kunnugt um að A-kk-nf S-kk-nf hefði stofnað nýtt félag um þessa starfsemi sína og hafi reikningar því áfram verið gefnir út eins og venjulega, þar til í apríl 2008 að þeir voru, að beiðni stefnda, bakfærðir og endurútgefnir á þann aðila sem pantaði og tók við vörunum.

Bæði félögin hafi verið tekin til gjaldþrotaskipta í maí 2008 en stefnanda hafi ekki verið kunnugt um gjaldþrot Veiðarfærasölunnar Dímon ehf. og Dímon Beitu ehf. fyrr en hann hafi hafið formlega innheimtu á viðskiptaskuld stefnda. Stefnanda hafi ekki borist athugasemdir frá stefnda við ábendingum stefnanda um útistandandi viðskiptaskuld félagsins á árinu 2008 og 2009, eins og sjáist af tölvuskeytum á milli aðila. Þar komi skýrt fram að útistandandi viðskiptaskuld á þeim tíma innihaldi alla þá reikninga sem hafi verið endurútgefnir í apríl 2008. Engar athugasemdir eða mótmæli hafi borist frá stefnda. Stefndi hafi reyndar greitt nokkra reikninga, sem þannig hafi verið endurútgefnir á réttan aðila og séu þeir því ekki hluti af máli þessu. Þær innborganir stefnda sem ekki hafi verið merktar greiðslu á ákveðnum reikningum hafi verið færðir til innborgunar á elstu útgefnu reikningum.

Stefnandi styðji málatilbúnað sinn við almennar reglur samninga- og kröfuréttar um réttar efndir samninga og við meginreglur um skuldbindingargildi samninga. Þá vísar stefnandi til meginreglna laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, sbr. einkum 51. og 52. gr. Vaxtakröfur stefnanda styðjast við reglur III. og IV. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991. Krafa stefnanda um málskostnað úr hendi stefndu styðst við ákvæði 21. kafla laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, sérstaklega 129. og 130. gr. laganna

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að um aðildarskort sé að ræða og beri að sýkna stefnda af þeim sökum, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi kveðst mótmæla sem rangri þeirri staðhæfingu stefnanda að honum hafi verið ókunnugt um að stofnað hefði verið nýtt félag á árinu 2007 og að greiðslur hafi borist jöfnum höndum frá fyrirtækjum A-kk-ef. Greiðslur hafi eingöngu borist vegna viðskipta stefnda við stefnanda, en viðskipti annarra félaga hafi verið stefnda óviðkomandi. Þá hafi engar greiðslur borist frá stefnda til stefnanda fyrr en í lok árs 2007 og byrjun árs 2008 vegna vara sem stefndi flutti inn, tollafgreiddi og tók við, og því gat stefnanda ekki dulist hver var greiðandi. Hins vegar hafi stefnandi ekki gætt þess að færa greiðslur inn á viðkomandi reikninga í bókhaldi sínu vegna viðskipta við stefnda. Þess í stað hafi hann bókað greiðslur frá stefnda vegna fyrri viðskipta sinna við framangreind félög, Veiðarfærasöluna Dímon ehf. og Dímon Beitu ehf., inn á eldri skuld félagsins sem virðist hafa verið merkt sem „DIMON EHF“ í bókhaldi stefnanda, óháð því hvaða félag hann átti viðskipti við. Óumdeilt sé í málinu að stefnandi hafi átti viðskipti við hin gjaldþrota félög en hann hafi hins vegar ekki lýst kröfum vegna þeirra viðskipta í bú þeirra við gjaldþrot árið 2008. Allar kröfur frá fyrri tíma séu því stefnda óviðkomandi með öllu enda munu þær vera fyrndar, fallnar niður fyrir vanlýsingu eða sökum tómlætis.

Stefndi telji sig hafa staðið að fullu í skilum við stefnanda með reglubundnum greiðslum inn á væntanleg viðskipti, þ.e. vegna pantana eða þegar frágenginna viðskipta. Til stuðnings kröfu sinni hafi stefndi lagt fram yfirlit sem sýni að frá 6. desember 2007 hafi hann greitt stefnanda samtals 5.051.441 NOK, en á sama tíma átt viðskipti við stefnanda sem nema 5.087.645 NOK og skuldi því stefnanda 36.204 NOK sem boðin hefur verið greiðsla á.

Krafa stefnanda hafi upphaflega komið fram í bréfi dags. 17. janúar 2012 á 31 tilgreindum reikningi sem komi fram á stöðuyfirliti sem sé á meðal gagna málsins. Allir reikningar sem krafa stefnanda byggi nú á séu vegna meintra viðskipta á tímabilinu 25. apríl 2008 til 22. október 2010, sé miðað við útgáfudag reikninga á stöðuyfirliti.

Á yfirliti stefnda komi fram hvaða vörur stefndi pantaði, tók við og greiddi fyrir. Aðrir reikningar séu honum óviðkomandi með öllu og ósannað að hann hafi pantað og tekið við þeim vörum sem þar séu reikningsfærðar af hálfu stefnanda. Þá hafi stefndi aflað innflutningspappíra og reikninga frá Eimskip sem annaðist innflutning fyrir Dímon Beitu ehf. á vörum frá stefnanda. Þau gögn sýni að kröfur samkvæmt endurútgefnum reikningum nr. 88702, 88703, 88704, 88705, 88712, 88713, 88714 og 88715 séu allt vörur sem voru pantaðar og fluttar inn og Dímon Beita ehf. hafi tekið við en ekki stefnda og eigi stefnandi enga lögvarða kröfu á hendur stefnda til greiðslu á þeim reikningum. Hér sé nánar tiltekið um eftirfarandi reikninga að ræða með tilvísunarnúmerum endurútgefinna reikninga, en eldri reikningur sé fylgiskjal þar með:

Nr. 88702 - sem vísar í eldri reikning nr. 86552, útgefin 23. apríl 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 5 bretti af línu alls 2,441 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88703 - sem vísar í eldri reikning nr. 86474, útgefin 17. apríl 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 11 bretti af línu, alls 5,260 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88704 - sem vísar í eldri reikning nr. 86445, útgefin 10 apríl 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 11 bretti af línu alls 5,481 kg brútto, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88705 - sem vísar í eldri reikning nr. 86352, útgefin 20. mars 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 6 bretti af línu og kaðli, alls 3,028 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88712 - sem vísar í eldri reikning nr. 86893, útgefin 19. júní 2007. Skv.reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 5 bretti af veiðafærum, alls 2,395 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88713 - sem vísar í eldri reikning nr. 86824, útgefin 11. júní 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 6 bretti af línu, alls 3,108 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88714 - sem vísar í eldri reikning nr. 86814, útgefin 5. júní 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 10 bretti af veiðarfærum, alls 4,660 kg brúttó, innflutt af Dímon Beitu ehf.

Nr. 88715 - sem vísar í eldri reikning nr. 86691, útgefin 14. maí 2007. Samkvæmt reikningi frá Eimskip hafi verið um að ræða 3 bretti af línu alls. 1,479 kg brúttó, innflutt at Dímon Beitu ehf.

Samkvæmt framansögðu sé sannað að stefndi hafi hvorki pantað eða tekið við þeim vörum sem stefnandi reikningsfærði á stefnda með endurútgáfu reikninga í apríl 2008.

Fyrir liggi að ekkert samningssamband sé á milli stefnda og stefnanda vegna þeirra viðskipta. Málatilbúnaður stefnanda sé því ekkert annað en tilraun til að hafa fé af stefnda. Hafi B-x-x V-x-x, forsvarsmanni stefnanda á þeim tíma, mátt vera fullkunnugt að stefndi hafði með höndum rekstur í fleiri en einu félagi, enda þáverandi eigandi stefnanda, stofnandi og eigandi að 50% hlutar í Veiðarfærasölunni Dímon ehf. Því sé mómælt sem röngu og ósönnuðu að A-kk-nf S-kk-nf hafi beðið forsvarsmann stefnanda, J-x-x K-x-x, að endurútgefa framangreinda reikninga og fleiri, á nýtt félag, Dímon Línu ehf í apríl 2008, og auka þar með skuldir þess verulega án þess að samsvarandi eignir kæmu á móti. Mótmælt sé sérstaklega að stefnda sé unnt með meintu athafnaleysi einu saman, að yfirtaka skuldbindingu annarra félaga.

Þá krefjist stefnandi greiðslu á endurútgefnum reikningi nr. 88706 sem byggður sé á samningi við „BGF Machines“ eins og fram komi í skýringu. Greiðsluskyldu sé alfarið hafnað, þar sem stefnandi eigi enga lögvarða kröfu á hendur stefnda til greiðslu á viðkomandi reikningi. Fram komi í framlögðum tölvupósti J-x-x K-x-x til starfsmanns stefnda þann 18.október 2006 að stefnandi hafi þá endurútgefið alls níu reikninga, samtals að fjárhæð 293.140 NOK, alla frá árinu 2001, frá félaginu BFG sem hafi verið í eigu stefnanda en BFG hafi framselt stefnanda kröfuna sem síðan hafi verið endurútgefin með reikningi nr. 88706. Kröfurnar hafi stofnast löngu áður en stefndi var stofnaður og ósannað með öllu að stefndi hafi tekið á sig sjálfstæða greiðsluskyldu vegna þeirra. Ekki sé heldur sýnt fram á með gögnum málsins hvernig viðskiptum stefnda við BFG var háttað. Beri því að sýkna stefnda vegna aðildarskorts sbr. 2. mgr. 16 gr. EML.

Stefndi byggir á því að kröfurnar séu sömuleiðis fyrndar samkvæmt hinum almenna fyrningarfresti kröfuréttinda, sbr. 3. gr. laga 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Fyrningu hafi ekki verið slitið fyrr en með birtingu á stefnu í máli þessu. Þá hafi verið liðin meira en fjögur ár frá því krafa var fyrst gerð og stefnandi gat átt rétt til efnda. Krafan á hendur stefnda hafi því verið fyrnd.

Þá byggi stefndi á því að telji dómurinn eigi að síður að greiðsluskylda sé fyrir hendi af hálfu stefnda og að honum beri að efna skuldbindingu samkvæmt henni vegna reikninga nr. 88702, 88703, 88704, 88705, 88712, 88713, 88714 og 88715 sé ljóst að greiðsluskylda og kröfuréttarleg skuldbinding sé fallin niður sökum fyrningar og/eða vanlýsingar af hálfu stefnanda. Samkvæmt framangreindu hafi reikningarnir verið gefnir út á tímabilinu mars-júní 2007 með 60 daga greiðslufresti samkvæmt hinum eldri reikningum. Fyrningarfrestur byrji að líða frá þeim tíma þegar stefnandi geti átt rétt til efnda skv. 2 gr. laga nr. 150/2007. Þegar þetta mál var höfðað með birtingu stefnu hafi verið liðin meira en fjögur ár frá því stefnandi gat átt rétt til efnda og krafan á hendur stefnda því fyrnd.

Stefnandi hafi á greiðsluyfirliti í stefnu vantalið greiðslur upp á samtals 745.621.00 NOK sem stefndi innti af hendi á tímabilinu desember 2007 til mars 2008, eins og sést af gögnum málsins. Um hafi verið að ræða eftirfarandi innborganir: 250.000 NOK þann 6.12.2007, 150.000 NOK þann 8.2.2008, 130.000 NOK þann 13.2.2008, 150.000 NOK þann 29.2.2008 og 65.621 NOK þann 19.3.2008. Stefndi, sem hafi verið í reglulegum viðskiptum við stefnanda, hafi greitt með reglulegu millibili inn á viðskipti við stefnanda.

Stefnandi telji að stefndi hafi greitt inn á uppgjör á samkomulagi stefnanda við Veiðarfærasöluna Dímon ehf. frá árinu 2003 með vísan í tölvupóst J-x-x K-x-x þann 14. febrúar 2008 sem eigi að sýna að stefndi hafi greitt eftirstöðvar lánsins upp á síðustu 16 aurana. Slíkum málflutningi sé mótmælt sem ósönnuðum, en engin gögn séu lögð fram um hvernig innborgunum á umrætt lán hafi verið ráðstafað af hálfu stefnanda. Forsvarsmaður stefnda hafi átt fjölmörg samtöl við J-x-x K-x-x þar sem eindregið hafi verið mótmælt ráðstöfun J-kk-ef á greiðslum frá stefnda, sér í lagi að þeim yrði ráðstafað einhliða inn á skuld stefnanda á hendur öðrum félögum sem rekin höfðu verið af forsvarsmanni stefnda.

Forsvarsmaður stefnda hafi síðast átt samtal við J-x-x í júlí 2010, eins og sjáist af tölvupósti þar sem J-x-x K-x-x viðurkenni að greiðslum hafi verið ráðstafað inn á eldri skuld í þeim tilgangi að fegra bókhald félagsins fyrir endurskoðendum og sýna að engin skuld væri eldri en tveggja ára gömul.

Þá sé vísað á bug sem fráleitri fullyrðingu í stefnu að stefnanda hafi verið ókunnugt um gjaldþrotaskipti Veiðarfærasölunnar Dímon ehf. og Dímon Beitu ehf. fyrr en hann hafi formlega hafi innheimtu á viðskiptaskuld stefnda. Fyrrum eigandi stefnanda hafi áður verið hluthafi í Veiðarfærasölunni og hafi því mátti vera fullkunnugt um rekstur félagsins framan af. Sé ótrúverðugt með öllu að halda því fram í ljósi umfangsmikilla viðskipta félaganna að farið gæti fram hjá stefnanda frá hvaða aðila greiðslur bárust eins og sjáist á kvittunum fyrir innborgunum.

Stefnandi hafi sönnunarbyrði fyrir því að stefndi hafi átt að greiða umdeilda reikninga í þessu máli, sem hafi verið endurútgefnir, en ekki þau félög, einkum Dímon Beita, ehf. sem hafi verið í viðskiptum við stefnda á árinu 2006 til loka árs 2007. Hafnað sé með öllu þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi engar athugasemdir gert við útistandandi viðskiptaskuld félagsins á árunum 2008 og 2009 og þar með tekið á sig ábyrgð á greiðslu óviðkomandi reikninga.

Stefndi byggir varakröfu á því að verði að einhverju leyti fallist á dómkröfur stefnanda beri að lækka þær verulega. Vísast um það til sömu málsástæðna og að framan greini. Þá byggi stefnandi í fyrsta lagi á samtals átta tilgreindum eldri reikningum (nr. 88702, 88703, 88704, 88705, 88712, 88713, 88714 og 88715) sem hafi verið endurútgefnir á hendur stefnda í apríl 2008. Stefndi hafi hvorki pantað né tekið við þeim vörum sem þar séu reikningsfærðar, heldur hafi þær vörur allar verið innfluttar af Dímon Beitu ehf. Greiðsluskylda geti því ekki skapast af hálfu stefnda vegna þessara reikninga. Ósannað sé með öllu að stefndi hafi sérstaklega tekið á sig greiðsluskyldu með tómlæti, viðurkenningu, athafnaleysi eða beinni yfirlýsingu forsvarsmanns stefnda. Stefnandi beri alfarið sönnunarbyrði um að stefndi eigi að greiða fyrir umrædda reikninga vegna vara sem hann hafi hvorki pantaði né tekið við eða flutt til landsins en hafi verið í eigu annars félags. Sé þetta ósannað með öllu.

Í öðru lagi séu kröfur vegna hinna endurútgefnu reikninga löngu fyrndar, enda reikningarnir fyrst gefnir út á tímabilinu mars til júní 2007 með 60 daga greiðslufresti. Sömu málsástæður eiga við um reikning nr. 88706 og getið sé að framan .

Í þriðja lagi hafi stefndi greitt inn á kröfu stefnanda með samtals fimm innborgunum á tímabilinu desember 2007 til mars 2008 sem vantaldar hafi verið af hálfu stefnanda og vísað til uppgjörs á samkomulagi sem sé óviðkomandi stefnda og viðskiptum hans við stefnanda. Lækka beri stefnufjárhæðina með hliðsjón af framangreindum málsástæðum og lagarökum.

Stefndi mótmæli dráttarvaxtakröfu þar sem stefnanda hafi verið í sjálfsvald sett að höfða dómsmál fyrir margt löngu. Stefnandi hafi ekki haldið slíkum rétti til haga. Þá mótmæli stefndi sérstaklega upphafstíma dráttarvaxta enda geti krafa um greiðslu dráttarvaxta fyrst komið til álita frá þingfestingu eða birtingu stefnu.

Til stuðnings sýknukröfu sinni vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins um greiðsluloforð, tómlæti og efndir fjárskuldbindinga. Þá er vísað til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 um stofnun og efndir fjárskuldbindinga og laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Um dráttarvaxtakröfu vísast til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Málskostnaðarkrafa stefnda byggir á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Stefnandi byggir kröfur sínar á ógreiddum reikningum sem gefnir voru út vegna sölu hans á vörum, m.a. til stefnda. Þar af eru 11 reikningar sem stefnandi kveðst hafa bakfært og endurútgefið á stefnda þann 25. apríl 2008 en reikningarnir voru gefnir út vegna viðskipta við Veiðarfærasöluna Dímon ehf.

Stefndi telur að innborgunum hans hafi ekki verið ráðstafað til greiðslu á reikningsskuld stefnda. Þá hafnar hann því að bera greiðsluskyldu vegna endurútgefnu reikninganna enda hafi stefndi hvorki pantað viðkomandi vörur né tekið við þeim.

Hinir upprunalegu reikningar eru dagsettir á tímabilinu 20. mars 2007 til 22. febrúar 2008 og er greiðandi tiltekinn Dímon ehf. en ágreiningslaust er að þar er átt við Veiðarfærasöluna Dímon ehf. Reikningarnir eru vegna vörukaupa frá stefnanda á árunum 2007-2008 og liggja átta þeirra fyrir í málinu. Um er að ræða vörur, bæði veiðarfæri og beitu, sem fluttar voru FOB frá stefnanda en þar er móttakandi sagður vera Dímon Beita ehf. Bar A-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, fyrir dóminum að vörurnar hefðu farið til Dímon Beitu ehf. eins og sjá megi af flutningsskjölum. Einn reikningur hefur sérstöðu en hann er byggður á samningi um skuldajöfnun frá árinu 2001 þar sem stefnandi yfirtók kröfu félagsins BGF á hendur Dímon ehf.

Við aðalmeðferð málsins var tekin skýrsla af J-x-x K-x-x fyrirsvarsmanni stefnanda á þeim tíma sem um ræðir. Fram kom hjá honum að viðskipti að baki hinum endurútgefnu reikningum stefnanda hafi tengst Veiðarfærasölunni Dímon ehf. en ekki Dímon Beitu ehf. Kvaðst hann hafa bakfært reikningana að beiðni A-kk-ef S-kk-ef en það hafi verið ákveðið í apríl 2008. Hafi A-kk-nf gefið þá skýringu að stofnun stefnda tengdist endurskipulagningu félaganna en það hafi hann talið líklega skýringu í ljósi forsögu um fjárhagsleg vandræði þeirra. Eftirleiðis hafi hann aðeins gefið út reikninga á stefnda. Honum hafi ekki verið kunnugt um að eldri félög stefnda hefðu farið í þrot fyrr en á árinu 2011 þegar skuldir stefnda voru komnar í innheimtuferli. Vegna orðróms um gjaldþrot þeirra hafi hann þó borið það undir A-kk-þf í ágúst 2008 en hann hafi alfarið vísað því á bug. Aðspurður kvaðst J-x-x ekki geta gefið skýringu á því hvers vegna nafn Dímon Beitu ehf. hafi verið á flutningspappírum.

Fyrir dómi mótmælti A-kk-nf skýringum stefnanda. Hann kannaðist við að hafa einhverju eftir stofnun stefnda, beðið J-x-x um að gefa út reikninga á það félag. Hafi þá ekki verið til peningar í „gömlu félögunum“ og hafi hann þurft að taka vörurnar í gegnum stefnda enda verið að reyna að „sprikla“ áfram. Hafi J-x-x orðið við þessu og vörur hafi borist stefnda og það eftir að hann hafði greint honum frá því um vorið 2008 að félögin gömlu stefndu í þrot. Stefnandi hafi sýnt honum skilning hvað þetta varðaði en vildi þó fá greiðslu fyrir fram vegna væntanlegra pantana á vertíðinni. J-x-x hafi hins vegar upp á sitt eindæmi bakfært og endurútgefið þá reikninga sem deilt sé um.

Engar skýringar eru á ósamræmi á milli upprunalegu reikninganna og flutningsskjalanna hvað varðar tilgreint nafn félags. Einsýnt er að það var stefnandi sem tiltók móttakanda vöru í pappírum er hann afhenti hana til flutnings. Að mati dómsins hefur stefnandi hvorki sýnt fram á það, gegn neitun stefnda, að vörur samkvæmt þessum reikningum hafi, gagnstætt því sem gögn málsins benda til, í reynd runnið til stefnda né að hann hafi sérstaklega tekið á sig greiðsluskyldu vegna þeirra.

Með vísan til þessa verður að telja að kröfu stefnanda um greiðslu hinna endurútgefnu reikninga sé ranglega beint að stefnda. Ber því að fallast á kröfu hans um sýknu af greiðslu þeirra vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þegar af þeirri ástæðu er ekki leyst úr álitaefni varðandi fyrningu krafnanna.

Stefndi hefur viðurkennt greiðsluskyldu sína á öðrum þeim reikningum sem tilgreindir eru í stefnu en þeir eru gefnir út á stefnda og dagsettir á tímabilinu 9. maí 2008 til 22. október 2010. Hann telur hins vegar að þeir reikningar séu greiddir. Hefur hann lagt fram yfirlit yfir greiðslur til stefnanda sem nema 5.051.441 NOK vegna þessara vörukaupa stefnda samkvæmt reikningum sem hafi á sama tíma numið 5.087.645 NOK. Býður hann greiðslu á mismuninum, 36.204 NOK. Mikið ber í milli þegar kemur að framburði fyrirsvarsmannanna um samskipti varðandi útistandandi viðskiptaskuld félaganna og hvernig verja skyldi innborgunum. Bar J-x-x fyrir dómi að hann hefði veitt greiðslum viðtöku svo lengi sem þær tengdust Dímon félögunum. Hafi ávallt verið hafður sá háttur á að innborgun var varið til greiðslu elstu reikninga fyrst, nema því aðeins að greiðsla væri sérgreind en slíkt hefði komið fyrir. Hafi hann oft rætt við K-kvk-þf Þ-kvk-þf, bókara félaganna um þetta. Í skýrslu sinni bar A-kk-nf hins vegar að hann hafi litið svo á sem stefndi hefði verið í skilum en aldrei hafi komið til greina að félagið yfirtæki skuldir eldri félaganna.

Þann 6. júní 2003 var undirritað samkomulag milli stefnanda annars vegar og Veiðarfærasölunnar Dímon ehf. hins vegar um greiðslu eftirstöðva á viðskiptaskuld við stefnanda að upphæð 3.600.000 NOK eins og rakið er í málsatvikum. Óumdeilt er að ekki var staðið við greiðslur samkvæmt efni samkomulagsins en það skyldi að fullu efnt á árinu 2006. Greinir aðila m.a. á um hvort greiðslur sem inntar voru af hendi við stefnanda í lok desember 2007 og í byrjun árs 2008 hafi verið hluti af uppgjöri samkvæmt þessu samkomulagi.

Samkvæmt gögnum málsins greiddi Dímon Lína ehf. stefnanda þann 7. desember 2007, 250.000 NOK, þann 8. febrúar 2008, 150.000 NOK og þann 13. febrúar 2008, 130.000 NOK. Samkvæmt tölvupósti frá J-x-x til A-kk-ef og K-kvk-ef dagsettum 14. febrúar 2008 er staðfest móttaka á samtals 280.000 NOK. (150.000 + 130.000 NOK). Fram kemur að upphæðinni sé ráðstafað inn á „gamla lánið“ og að eftirstöðvar séu þá 215.621.16 NOK. Stefnandi fékk síðan þann 29. febrúar 2008 greiddar 150.000 NOK og þann 19. mars 2008 65.621.16 NOK sem er sú upphæð sem talin var til eftirstöðva lánsins. Engin gögn liggja fyrir um að þessum skilningi J-kk-ef hafi verið mótmælt og bar honum og A-kk-þgf ekki saman um það fyrir dómi.

Stefndi telur að þessar greiðslur, samtals 745.621 NOK, séu vantaldar í uppgjöri stefnanda. Á þetta getur dómurinn ekki fallist. Greiðslur þessar voru allar inntar af hendi með tiltölulega stuttu millibili án tilgreiningar um hvað væri verið að greiða af hálfu stefnda. Þá benda bæði áðurnefnt tölvubréf, orðalag þess þar sem vikið er að „gamla láninu“ svo og upphæð lokargreiðslna til þess að með þeim hafi aðilar verið að ljúka uppgjöri á samkomulagi frá 2003. Leið ekki nema tæpur mánuður frá því að tölvubréfið var sent og þar til lokagreiðslan var innt af hendi.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið telst stefndi skulda stefnanda 781.825 NOK (745.621 + 36.204) og ber að dæma hann til greiðslu þeirrar fjárhæðar. Stefnandi málsins ber sönnunarbyrði fyrir því að hann eigi frekari fjárkröfu á hendur stefnda. Þykja gögn málsins ekki bera það með sér að svo sé og telst það því ósannað. Dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur reiknast frá 23. apríl 2012, eða frá því að mál þetta var höfðað.

Eins og atvikum málsins er háttað og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að fella niður málskostnað milli aðila.

S-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Dímon Lína ehf. skal greiða stefnanda Fiskevegn AS, 781.825 NOK ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. apríl 2012 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf H-kvk-nf