E-2185/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 3. maí 2023, var höfðað 3. nóvember 2022, af Aðalbóli byggingafélagi ehf., [...], gegn Viðskiptaviti ehf., [...].

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 13.100.435 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. desember 2021 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og til vara að þær verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Helstu málsatvik

Tildrög þessa máls eru í meginatriðum þau að haustið 2020 fól Fasteignafélagið G1 ehf. stefnda í kjölfar lokaðs útboðs uppsteypu og utanhúss frágang fjöleignarhúss sem félagið hugðist reisa að Grensásvegi 1 í Reykjavík. Í framhaldi af því leitaði stefndi tilboða frá undirverktökum í uppsteypu og aðra tilheyrandi verkþætti. Stefnandi gerði stefnda tilboð í það verk að fjárhæð 146.231.000 krónur og ágreiningslaust að haustið 2020 komust stefnandi og stefndi að samkomulagi um að stefnandi tæki verkið að sér. Umrætt tilboð liggur frammi og í því eru tilgreindir þeir verkþættir sem tilboð stefnanda tók til og tilboðsfjárhæðin sundurliðuð eftir hverjum þeirra fyrir sig í magn og einingaverð. Í framhaldi af framangreindu sendi stefndi stefnanda drög að verksamningi sem skyldi samkvæmt 1. gr. hans gilda um verksambandið ásamt skilmálum útboðslýsingar, verklýsingar, verkáætlun, tilboði stefnanda og skilmálum ÍST 30:2012. Framangreind útboðslýsing og verklýsing liggja frammi og voru á meðal þeirra útboðsgagna sem lágu til grundvallar í áðurgreindu útboði Fasteignafélagsins G1 ehf. Í umræddri útboðslýsingu kemur fram um framkvæmdatíma og verklok að uppsteypu og ísetningu glugga skuli vera lokið eigi síðar en 1. apríl 2021 og öðrum utanhússfrágangi eigi síðar en 15. ágúst sama ár. Hið sama kemur fram í framangreindri verkáætlun sem einnig liggur frammi í málinu.

Ekki verður fyllilega skýrt ráðið af framlögðum gögnum og málatilbúnaði aðila hvort sá verksamningur sem liggur frammi í málinu er óbreyttur frá þeim drögum sem stefndi sendi stefnanda upphaflega samkvæmt framansögðu eða hvort um er að ræða uppfærð drög. Í 2. gr. þess verksamnings sem liggur frammi kemur fram að stefnandi taki að sér að steypa upp húsið að Grensásvegi 1 og alla tilheyrandi verkþætti samkvæmt lið 2.1 í verklýsingu og tilboði stefnanda. Þá kemur fram að stefnandi útvegi kranamenn. Í 3. gr. kemur svo fram að samningsfjárhæð fyrir verkið, án auka verkliða og reikningsvinnu, sé samkvæmt tilboði verktaka 146.231.000 krónur með virðisaukaskatti og byggi á einingaverðum. Þá kemur þar fram að greitt verði samkvæmt framvindu og endanlegt uppgjör verði byggt á því magni sem var unnið en ekki fastri samningsfjárhæð. Í 4. gr. samningsins kemur svo meðal annars fram að greitt verði fyrir verkið eftir einingarverði samkvæmt tilboði og magni samkvæmt mælingu á verkstað og að eftirlitsaðili stefnda skuli staðfesta mælingu stefnanda. Enn fremur kemur þar fram að greiðslur samkvæmt samþykktum reikningum fyrir verkið verði inntar af hendi í síðasta lagi 15. hvers mánaðar að nánari skilyrðum uppfylltum. Loks kemur þar fram að ef stefnandi sinni ekki þeim atriðum sem hann hafi samþykkt að taka að sér áskilji stefndi sér rétt til að halda eftir greiðslum og láta framkvæma það sem upp á vanti á kostnað stefnanda. Í 5. gr. umrædds samnings kemur svo fram að stefnandi skuli hefja framkvæmdir eins fljótt og auðið er eftir að stefndi hafi gert byggingarsvæðið tilbúið og fylgja verkáætlun, sem fylgi samningnum. Þá kemur þar fram að þar sé gert ráð fyrir því að uppsteypu og ísetningu glugga skuli skila eigi síðar en 1. apríl 2021 og að telji stefnandi sig eiga rétt á framlengingu skilafrests skuli hann skýra frá því skriflega og leggja fram nauðsynleg gögn því til stuðnings. Loks kemur þar fram að verkinu teljist ekki lokið af hálfu stefnanda fyrr en hann hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt útboðs- og samningsgögnun og afhending verksins hefur farið fram. Í 6. gr. kemur svo fram að úttekt, afhending og ábyrgðarúttekt á verkinu skuli fara fram samkvæmt ákvæðum ÍST 30:2012 og í 7. gr. að til tryggingar því að stefnandi standi við skuldbindingar sínar skuli draga frá 5% af framvindu hvers reiknings stefnanda svo kallað geymslufé sem skuli standa óbreytt þar til lokaúttekt á heildarverkinu hafi farið fram. Í niðurlagi síðarnefndrar greinar kemur svo fram að geymslufénu verði haldið í 12 mánuði eftir verklokaúttekt (ábyrgðarúttekt), enda hafi stefndi tekið við verkinu í viðurkenndu ástandi. Þá kemur fram í 8. gr. samningsins að skiladagur á verkinu sé 1. apríl 2021 en dagsektir telji hins vegar ekki fyrr en 14 dögum síðar ásamt öllum þeim töfum umfram það, sem samþykktar verði af eiganda verksins eða eftirlitsmönnum hans. Enn fremur kemur þar fram að ef stefnandi ljúki ekki verkinu innan framangreinds skiladags, eða valdi röskun á verkáætlun stefnda gagnvart verkeiganda, skuli hann greiða stefnda févíti sem nemi 300.000 krónum fyrir hvern almanaksdag sem verklok heildarverks eða einstakra verkáfanga dragist, eða sem nemi röskun verkáætlunar stefnda. Ef stefndi fái framlengingu á verktíma frá eiganda muni stefnandi njóta góðs af því. Loks eru í 9., 10. og 11. gr. umrædds samnings ákvæði um auka- og viðbótarverk, ýmislegt sem tengist hugsanlegum undirverktökum, öryggismálum, gæðastjórnun ofl. sem og um ágreiningsmál.

Í tölvubréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 26. október 2020, kom fram að það væru nokkur atriði varðandi framangreind drög að verksamningi sem stefnandi vildi ræða á fundi sem fyrirhugaður var síðar sama dag „með vísan til stutts verktíma og verulega hárra dagsekta“. Þá kom fram að þau atriði vörðuðu einkum verkstaðinn sem hefði ekki tekið á sig þá mynd sem til þyrfti svo unnt væri að ná þeirri framleiðslu og halda þau tímamörk sem krafist væri í fyrirliggjandi drögum að verksamningi. Enn fremur var áréttað að ræða þyrfti skil og dagsektir sérstaklega. Í framhaldi af umræddum fundi áttu aðilar svo í frekari tölvubréfasamskiptum um ýmis atriði viðvíkjandi verksamningnum og öðru. Með tölvubréfi stefnanda, til stefnda, dagsettu 27. október 2020, voru gerðar ýmsar athugasemdir við verksamninginn og meðal annars tekið fram að breyta þyrfti verktíma í samræmi við það sem rætt hefði verið á áðurgreindum fundi, skiladegi og fjárhæð dagsekta. Í tölvubréfi stefnda til stefnanda, dagsettu 28. október 2020, kom svo fram að því fylgdu verkáætlun og uppfærður verksamningur ásamt skjali sem hefði að geyma athugasemdir verktaka. Af framlögðum gögnum verður hvorki ráðið hvort sú verkáætlun sem samkvæmt framansögðu fylgdi umræddu tölvubréfi sé hin sama og vísað er til í framangreindum drögum að verksamningi né líkt og áður greinir hvort það eintak af umræddum verksamningi sem liggur frammi sé hið uppfærða eintak sem vísað er til. Þáhefur það skjal sem sagt er fylgja tölvubréfi stefnda og hafa að geyma athugasemdir verktaka ekki verið lagt fram. Með tölvubréfi, dagsettu 29. október 2020, gerði stefnandi frekari athugasemdir við verksamninginn sem lutu í meginatriðum að hlutfalli geymslufjár og fjárhæð dagsekta. Í því segir orðrétt: „Við ítrekum að ekki sé tekið meira en 5% af hverri framvindu í geymslufé eins og var í fyrstu drögum. Þá erum við ekki að fá neinn afslátt á tafabótum svo því sé haldið til haga, eingöngu var verið að leiðrétta fyrri samning miðað við þær tafir sem voru komnar á framleiðslu okkar vegna þess að verkstaðurinn var ekki tilbúinn. Viðbótin eru því 7 dagar m. v. upphaflegan samning. Þá óskum við eftir að dagsektir verði ekki hærri en 150.000 og ekki meira en 14 mkr. [...] Ef ég skildi B-kk-þf rétt á síðasta fundi, þá mun hann ekki beita dagsektum svo lengi sem við erum að vinna okkar vinnu -þannigað það ætti að vera einfalt að samþykkja framangreint.“ Þessu tölvubréfi stefnanda var svarað samdægurs með tölvubréfi stefnda þar sem farið var fram á að haldinn yrði fundur til að fara yfir þessar athugasemdir og óskað eftir að stefnandi gerði tillögu að tíma í því skyni.

Ekki hafa verið lögð fram frekari skrifleg samskipti milli málsaðila varðandi umræddan verksamning. Ágreiningslaust er að hann var ekki undirritaður en málsaðila greinir hins vegar á um það hvort hann hafi allt að einu komist á þeirra á milli. Þannig byggir stefnandi á því að í raun hafi ekki verið samið um annað en að stefnandi tæki að sér þá verkþætti sem tilgreindir eru í framlögðu tilboði hans á einingaverðum og að stefnandi mundi vinna verkið eins hratt og kostur væri með hliðsjón af þeim aðbúnaði sem stefndi skaffaði. Stefndi byggir á móti á því að umræddur verksamningur hafi komist á milli aðila með breytingum í samræmi við framangreindar athugasemdir stefnanda og að málsaðilar hafi unnið í samræmi við það.

Stefnandi hóf framkvæmdir á verkstað í kringum miðjan október 2020. Ágreininglaust er að stefnandi fór í meginatriðum af verkstað í júlí 2021 en ágreiningur stendur um það hvort hann hafði þá lokið því verki sem hann tók að sér að fullu. Enn fremur er þó ágreiningslaust að einhver mannskapur á vegum stefnanda var á verkstað áfram fram á haustið 2021 og sinnti bæði vinnu við úrbætur í tilefni af athugasemdum stefnda og ýmis önnur atriði. Verulegur ágreiningur stendur hins vegar um það hvað hafi valdið því að verki stefnanda vatt ekki hraðar fram en raun ber vitni. Þannig byggir stefnandi á því að orsök þess hafi verið sú að aðbúnaður á verkstað sem stefndi skyldi sjá um hafi ekki verið fullnægjandi. Stefndi byggir á móti á því að stefnandi hafi ekki valdið verkinu með viðhlítandi hætti. Bæði hafi stjórnun á verkstað og vinnubrögðum stefnanda við umsamda verkþætti verið ábótavant sem hvort tveggja hafi leitt til tafa á verkinu og verulegra ágalla á mörgum verkþáttum.

Í málinu liggja frami tölvubréfasamskipti milli málsaðila frá því í byrjun janúar 2021 þar sem stefnandi lýsir því að þær tafir sem þá voru orðnar séu ekki af hans völdum heldur hafi hann unnið sitt verk eins hratt og aðstæður leyfðu. Þá liggur frammi fundargerð frá fundi málsaðila í framhaldi af þeim tölvubréfasamskiptum hinn 7. janúar 2021. Í þeirri fundargerð kemur meðal annars efnislega fram að málsaðilar séu sammála um að framleiðsla hafi ekki verið næg frá því vinna við verkið hófst og að þeir muni gera allt sem í þeirra valdi standi til að bæta úr því. Þá kemur fram að samkvæmt uppfærðri verkáætlun eigi uppsteypu að vera lokið 31. maí 2021 en að stefnandi telji raunhæft að því verki verði lokið í júní. Við það geti stefndi ekki fellt sig og leggi áherslu á að verkinu verði hraðað. Þá kemur fram að tíminn hafi ekki verið nýttur nægilega vel og að nýta hafi mátt tiltækan mannskap stefnanda betur. Einnig kemur fram að stefndi hafi þurft aðtaka til og þrífa eftir stefnanda sem hafi tafið hans vinnu. Loks kemur fram að stefndi vilji fá meiri mannskap á verkstað frá stefnanda og að umræða hafi átt sér stað um framhald verksins. Þá liggja frammi tölvubréf frá stefnanda til stefnda frá því í febrúar og apríl 2021 þar sem gerðar eru athugasemdir við að ekki sé nægur mannskapur frá stefnanda á verkstað. Enn fremur liggja svo frammi tölvubréfasamskipti milli málsaðila frá því í lok maí 2021 þar sem stefnandi fer fram á að stefndi gæti að því að fullnægjandi stillansar séu til staðar svo verkið tefjist ekki frekar og stefndi gerir á móti athugasemdir við að ekki sé nægur mannskapur á verkstað frá stefnanda.

Í málinu liggur svo aukinheldur frammi umtalsvert magn tölvubréfasamskipta milli málsaðila fráþví í júlí 2021 og allt fram í janúar 2022 sem aðallega hafa að geyma athugasemdir stefnda um að stefnandi hafi ekki lokið því verki sem hann tók að sér áður en hann hvarf í meginatriðum af verkstað í júlí 2021 og beiðnir um að ljúka því sem út af standi sem og margvíslegar athugasemdir stefnda um ágalla á verkinu og þörf á úrbótum þar að lútandi. Í þeim er einnig að finna tölvubréf frá stefnanda til stefnda þar sem hann frábiður sér öllum athugasemdum og áréttar að allt sem aflaga hafi farið sé ófullnægjandi staðarstjórn og aðbúnaði stefnda um að kenna sem sett hafi allar rekstraráætlanir stefnanda í uppnám. Þá er í umræddum samskiptum að finna fjölda beiðna stefnda um úrbætur af hálfu stefnanda á ýmsum þáttum, athugasemdir við að þeim sé ekki sinnt og aðvaranir um að ef stefnandi ekki sinni umbeðnum úrbótum með viðhlítandi hætti muni stefndi gera það á kostnað stefnanda til að forða frekari töfum á verkinu.

Ekki liggur annað fyrir en að stefnandi hafi gefið reglulega út reikninga til stefnda eftir því sem verki hans vatt fram sem samþykktir hafi verið, eftir atvikum í kjölfar aðlögunar á magntölum, og greiddir af stefnda allt þar til þeir reikningar sem mál þetta varðar voru gefnir út hinn 30. desember 2021. Annar þeirra ber yfirskriftina Grensásvegur – Framvindu uppgjör og er að fjárhæð 6.375.754 krónur og hinn yfirskriftina Grensásvegur – Útborgun geymslu[fjár] vegna verkloka og er að fjárhæð 6.335.933 krónur. Ágreiningslaust er að stefndi greiddi ekki umrædda reikninga og sendi stefnandi honum innheimtuviðvörun, dagsetta 19. apríl 2022. Með tölvubréfi, dagsettu 28. apríl 2022, gerði stefndi athugasemdir við magntölur í framangreindum reikningi vegna framvinduuppgjörs og fór fram á að stefnandi uppfærði þær og sendi „nýtt uppgjör“. Í tölvubréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 19. maí 2022, kom fram að stefnandi hefði farið yfir athugasemdir stefnda og væri án viðurkenningar reiðubúinn að uppfæra magntölur í samræmi við athugasemdir stefnda gegn því að stefndi greiddi umrædda reikninga án tafar. Framlögð gögn bera ekki með sér að stefndi hafi brugðist sérstaklega við þessu boði. Stefnandi sendi stefnda svo greiðsluáskorun, dagsetta 12. júlí 2022. Í niðurlagi hennar kom fram að ef ekki yrði við henni brugðist innan 15 daga mætti stefndi vænta þess að mál yrði höfðað til greiðslu framangreindra reikninga. Höfðaði stefnandi svo mál þetta sem fyrr greinir hinn 3. nóvember 2022.

II.

Helstu málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á tveimur reikningum, dagsettum 30. desember 2021, sem hann gaf út í tengslum við vinnu við verk í þágu stefnda. Samtals nemi fjárhæð umræddra reikninga 13.100.435 auk dráttarvaxta sem sé stefnufjárhæð máls þessa. Stefnandi hafi falið stefnda að sjá um uppsteypu á fjöleignarhúsi að Grensásveg 1- A og aðra tilheyrandi verkþætti sem þurft hafi til að klára það verk og útvega alla þá starfsmenn eða verktaka sem til hafi þurft. Stefnandi hafi sent umrædda reikninga til stefnda hinn 30. desember 2021 en stefndi ekki á neinn hátt brugðist við. Send hafi verið innheimtuviðvörun af hálfu stefnanda hinn 19. apríl 2022. Í kjölfar þess hafi borist svar frá stefnda með tölvubréfi hinn 28. apríl 2022 þar sem stefndi hafi gert athugasemdir við magntölur og farið fram á endurreikning sem stefnandi hafi framkvæmt. Niðurstaða stefnanda hafi verið sú sama og sá reikningur sem athugasemdir stefnda hafi lotið að standi því óbreyttur. Þrátt fyrir það hafi stefnandi lýst því yfir í tölvubréfi hinn 19. maí 2022 að hann væri reiðubúinn að uppfæra magntölur í samræmi við þá skilgreiningu sem stefndi hafi kvaðst hafa fengið samþykkta frá Fasteignafélaginu G1 ehf. og lækka umræddan reikning um 1.260.475 krónur með þeim skýra fyrirvara að stefndi greiddi allt það sem eftir stæði að fullu til stefnanda ásamt áföllnum vöxtum. Stefnandi gaf stefnda fjögurra og hálfs dags frest til að ganga að þessu tilboði ella myndi það renna út og stefnandi innheimta skuld samkvæmt útgefnum reikningum að fullu. Engin frekari svör eða andmæli hafi borist frá stefnda í framhaldi af því. Þess hafi svo ítrekað verið freistað að birta stefnda greiðsluáskorun sem hafi loks tekist en við henni hafi stefndi ekki brugðist.

Eftir standi að umræddum reikningum hafi sem slíkum ekki verið mótmælt umfram það sem að framan greini. Krafa stefnanda sé því ótvíræð og á hana verði að fallast. Dráttarvextir af stefnufjárhæðinni séu miðaðir við 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu en ljóst sé að þeir reikningar sem stefnandi byggi kröfur sínar á hafi ekki verið greiddir. Útgáfudagur reikninganna sé 30. desember 2021 og eindagi þeirra 12. janúar 2022. Þeir hafi ekki fengist greiddir þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi stefnandi því verið nauðbeygður til að höfða mál þetta.

Þá hafni stefnandi því alfarið að hinn óundirritaði verksamningur hafi komist á milli aðili. Ekki hafi verið samið um annað en einingaverð og að stefnandi ynni eins hratt og aðstæður leyfðu. Verkhraðinn hafi verið alfarið á ábyrgð stefnda sem ekki hafi búið svo um hnútana að framleiðsla stefnanda gæti gengið hratt og örugglega fyrir sig. Því sé gagnkröfu stefnda um tafabætur harðlega mótmælt enda hafi hvorki verið samið um skiladag né slíkar bætur. Hvað sem því líði sé umrædd krafa svo allt of seint fram komin enda enga umræðu um slíkar bætur að finna í öllum þeim aragrúa samskipta sem stefndi hafi lagt fram. Hún hafi fyrst verið sett fram í greinargerð í mál þessu sem sé með hliðsjón af dómaframkvæmd allt of seint enda beri að gera slíka kröfu um leið og tilefni gefist til svo sá sem krafan beinist að eigi kost á að bregðast við með viðhlítandi hætti.

Þá sé því alfarið hafnað að stefndi eigi kröfu á stefnanda vegna úrbóta á verki hans sem stefndi hafi verið nauðbeygður til að vinna. Þessi krafa sé ekki annað en fyrirsláttur enda hefði stefndi þá átt að senda reikning vegna hennar fyrr. Um heimatilbúin skjöl sé að ræða sem ekki sé með nokkru móti hægt að fallast á. Þá sé umrædd krafa aukinheldur allt of seint fram komin og hafi stefndi glatað öllum mögulegum rétti að þessu leyti vegna tómlætis auk þess sem ekkert liggi fyrir um að einhverjir ágallar hafi í reynd verið á verki stefnanda. Af sönnunarskorti þar að lútandi beri stefndi halla.

Loks sé því alfarið hafnað að krafa stefnanda um útborgun geymslufjár sé ekki orðin gjaldkræf. Þá hafi mótmæli við þeim reikningi stefnanda fyrst komið fram í greinargerð stefnda í þessu máli og séu þau því auk þess of seint fram komin. Samkvæmt grein 4.5.1 í ÍST 30:2012 taki verktaki ábyrgð á verki í eitt ár frá því að hann skili því. Stefnandi hafi í síðasta lagið lokið öllu sem að honum sneri undir lok árs 2021 og krafa hans að þessu leyti því augljóslega orðin gjaldkræf.

Framangreindu til frekari stuðnings vísar stefnandi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Þá vísar stefnandi til XXI. kafla. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála kröfu sinni um málskostnað til stuðnings.

III.

Helstu málsástæður stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu á því að hann eigi gagnkröfur á hendur stefnanda að töluvert hærri fjárhæð en dómkröfur stefnanda sem stefndi hafi uppi til skuldajafnaðar gegn kröfum stefnanda, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi áskilji sér aukinheldur sérstaklega rétt til að höfða sjálfstætt mál á hendur stefnanda til greiðslu umræddra krafna.

Stefndi byggi á því að hann eigi réttmæta kröfu vegna dagsekta á hendur stefnanda. Umsamin afhending á verki stefnanda hafi dregist langt fram úr hófi sem valdið hafi stefnda verulegu óhagræði og fjárhagslegu tjóni. Um það vísist til fyrirliggjandi kröfu Fasteignafélagsins G1 ehf. (verkkaupa) um tafabætur úr hendi stefnda að fjárhæð 101.400.000 krónur sem verkkaupi hafi dregið frá þóknun stefnda fyrir verkið. Fyrir liggi að stefnandi hafi átt langt í land með að klára hið umsamda verk samkvæmt fyrirliggjandi verkáætlun þegar komið hafi verið að umsömdum skiladegi hinn 1. apríl 2021, sbr. 8. gr. verksamnings málsaðila. Í janúar 2022 hafi stefnandi enn ekki verið búinn að ljúka hinu umsamda verki en þó hafi hann sent stefnda reikning til greiðslu geymslufjár. Þannig liggi fyrir að stefnandi fór um það bil 9 mánuði fram yfir umsaminn skiladag með tilheyrandi tjóni fyrir stefnda sem sé bundinn kvöð um dagsektir af hálfu verkkaupa. Í þessu sambandi skuli tekið sérstaklega fram að stefnandi hafi ekki óskað eftir framlengingu á verktíma svo sem honum hefði verið unnt að uppfylltum skilyrðum greinar 5.2.2. í ÍST30 og 5. gr. verksamnings málsaðila.

Með því að ljúka ekki verkinu á umsömdum skiladegi hafi stefnandi brotið gegn 5. gr. verksamningsins og grein 5.2.1 í ÍST30 sem gildi um réttarsamband málsaðila. Stefnanda beri því að greiða stefnda umsamdar tafabætur (dagsektir) í samræmi við grein 5.2.5 í ÍST30 og 8. gr. verksamningsins að teknu tilliti til samskipta aðila um breytingar á samningnum um fjárhæð og 14 milljón króna hámark dagsekta. Þannig nemi gagnkrafa stefnda vegna dagsekta 14.000.000 króna, þ. e. hámarki umsaminnar dagsektarfjárhæðar, sem stefndi hafi uppi til skuldajafnaðar gegn kröfu stefnanda samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi styðji dagsektakröfu við grein 5.2.5 í ÍST30 og 8. gr. verksamnings aðila, að teknu tilliti til beiðni stefnanda um lækkun dagsekta í 150.000 krónur á dag og að hámarki 14 milljónir króna. Ákvæði 8. gr. verksamningsins kveði skýrt á um að ef stefnandi ljúki ekki verkinu innan umsamins skiladags, eða valdi röskun á verkáætlun stefnda gagnvart verkkaupa skuli stefnandi greiða stefnda dagsektir (févíti) fyrir hvern almanaksdag sem verklok heildarverks eða einstakra verkáfanga dragist.

Verði, gegn væntingum stefnda, talið að hinn skriflegi verksamningur gildi af einhverjum ástæðum ekki um réttarsamband málsaðila þrátt fyrir að stefnandi hafi ekki hreyft við athugasemdum um efni samningsins, utan þeirra sem greini sérstaklega í framlögðum tölvupóstsamskiptum þeirra, byggir stefndi á því að munnlegur samningur hafi komist á milli aðila um sama efni og hinn skriflegi samningur sem sé skuldbindandi fyrir báða aðila, þ. á. m. varðandi skiladagsetningu og dagsektir. Ljóst sé af fyrrgreindum samskiptum aðila að þeir hafi báðir réttilega gert ráð fyrir að stefnandi skyldi skila af sér verkinu á umsömdum skiladegi að viðlögðum dagsektum. Þegar litið sé til þess að stefndi hafi sjálfur verið bundinn skiladagsetningu og kvöð um dagsektir gagnvart verkkaupa sé sömuleiðis ljóst að stefndi hefði aldrei veitt stefnanda verkið nema sambærilegar kvaðir giltu gagnvart stefnanda. Um það hafi stefnanda verið fullkunnugt.

Stefndi byggi jafnframt á því að hann eigi gagnkröfu á stefnanda að fjárhæð 12.670.765 krónur með virðisaukaskatti, sbr. reikning stefnda nr. 1096 ásamt fylgiskjölum. Krafan taki annars vegar til vinnu vegna lagfæringa á ágöllum á verki stefnanda sem stefndi hafi verið nauðbeygður til að bæta sjálfur úr og hins vegar til vinnu við verkliði sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna samkvæmt tilboði en ekki gert og stefndi orðið að klára á eigin kostnað.

Stefndi hafi ítrekað sent stefnanda beiðnir um úrbætur á margvíslegum ágöllum sem í ljós hafi komið á einstaka verkþáttum sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna. Um slíkar beiðnir sem stefndi sendi stefnanda megi m. a. vísa til fyrirliggjandi tölvupóstsamskipta þeirra á milli. Stefndi leggi áherslu á að stefnanda hafi ávallt verið veittur rúmur frestur til að bæta úr fyrirliggjandi ágöllum. Þegar stefnandi hafi ekki brugðist við ítrekuðum beiðnum um úrbætur hafi stefndi neyðst til að senda eigin iðnaðarmenn til að sinna nauðsynlegum lagfæringum eftir stefnanda og leitast þannig við að halda takti í verkinu. Í því samhengi skuli minnt á að stefndi hafi verið háður ákvæðum um háar dagsektir gagnvart verkkaupa og því nauðsynlegt fyrir stefnda að takmarka fjárhagslegt tjón sitt sem frekast var kostur. Með áðurgreindum reikningi stefnda nr. 1096 fylgi ítarleg samantekt á verkliðum og efniskostnaði ásamt fylgiskjölum vegna úrbóta sem stefndi hafi neyðst til að sinna vegna aðgerðarleysis stefnanda á verktímanum. Þar komi fram að krafa stefnda í tengslum við umrædda liði nemi samtals 12.670.765 krónum með virðisaukaskatti. Um skuldajöfnunarrétt stefnda vegna kostnaðar við að lagfæra galla á verki stefnanda sé vísað sérstaklega til greinar 4.3.6. í ÍST30 auk heimildar í 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggi á því að ofangreindar kröfur hans á hendur stefnanda séu a. m. k. jafnháar dómkröfum stefnanda og krefjist sýknu á grundvelli gagnkrafna hans til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi byggi á því að öll skilyrði 1. mgr. 28. gr. séu uppfyllt til að gagnkröfur stefnda vegna dagsekta annars vegar og hins vegar vegna kröfu fyrir vinnu stefnda og efniskostnaðar í tengslum við lagfæringar á ágöllum á einstaka verkþáttum stefnanda verði látnar mæta dómkröfu sóknaraðila, verði hún yfirleitt viðurkennd. Því beri að sýkna stefnda af dómkröfum stefnanda á grundvelli skuldajafnaðar.

Í sambandi við skuldajöfnun stefnda sé bent sérstaklega á að dómkrafa stefnanda byggi m. a. á útborgun geymslufjár vegna verkloka, sbr. reikningur nr. 480. Stefndi byggi á því að meint krafa um endurgreiðslu hins umsamda geymslufjár sé ekki orðin gjaldkræf samkvæmt verksamningi aðila. Um það vísist til 2. mgr. 7. gr. verksamningsins þar sem greini að geymslufénu skuli haldið í 12 mánuði eftir verklokaúttekt (ábyrgðarúttekt), enda hafi verkkaupi tekið við verkinu í viðurkenndu ástandi. Stefndi bendi á að hvorki hafi umrædd úttekt farið fram enda hafi stefnandi ekki lagt fram nein gögn þar að lútandi. Þá fari því fjarri að stefndi hafi tekið við verkinu í viðurkenndu ástandi enda hafi verið verulegir ágallar á fjölda verkliða sem stefnandi hafi skirrst við að bæta úr auk þess sem stefndi hafi farið frá verkinu ókláruðu. Samkvæmt framangreindu beri því að sýkna stefnda af þeim hluta dómkröfu stefnanda sem varði reikning nr. 480, eða í það minnsta vísa henni frá dómi. Af því leiði að sá hluti kröfunnar komi ekki til álita við skuldajöfnun á móti ofangreindum gagnkröfum stefnda.

Verði gegn væntingum stefnda ekki fallist á sýknukröfu á grundvelli skuldajöfnuðar á móti framangreindum kröfum stefnda sé byggt á því að stefnda beri réttur til afsláttar af umsömdu verði samkvæmt 3. gr. verksamningsins sökum hinna verulegu tafa á afhendingu verksins, fyrirliggjandi ágalla á fjölda verkliða sem stefndi hafi þurft að bæta úr á eigin kostnað og síðast en síst vegna þess að stefnandi hafi farið frá verkinu óloknu. Stefndi byggi á því að framangreind háttsemi stefnanda hafi farið í bága við almennar reglur kröfu- og verktakaréttar um galla sem leiði til þess að stefndi eigi rétt til afsláttar úr hendi stefnanda sem nemi að minnsta kosti fjárhæð útgefinna reikninga stefnda. Það jafngildi um 9% af samningsfjárhæð samkvæmt 3. gr. verksamningsins. Því beri að sýkna stefnda á grundvelli afsláttarkröfu stefnda.

Stefndi byggi sýknukröfu jafnframt á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Stefndi byggi á því að í ljósi afhendingardráttar á verki stefnanda, fyrirliggjandi ágalla á verki hans og háttsemi gagnvart stefnda með því að fara frá verkinu ókláruðu beri að lækka umsamda samningsfjárhæð samkvæmt 3. gr. verksamningsins og tilboði stefnanda sem nemi dómkröfu stefnanda. Sé enda ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju fyrir stefnanda að bera samninginn fyrir sig í ljósi atvika sem komið hafi til eftir samningsgerðina, sbr. 1. og 2. mgr. 36. gr.

Ljóst sé að samþykki stefnda á tilboði stefnanda í verkið hafi bersýnilega byggt á þeirri forsendu að verkinu yrði lokið á umsömdum skiladegi, en fyrir liggi að afhending á verki stefnda hafi farið verulega umfram það tímamark. Raunar hafi stefndi aldrei lokið við umsamda verkþætti samkvæmt tilboði hans þar sem hann hafi farið frá verkinu, en með þeirri háttsemi hafi stefnandi brotið verulega gegn skyldum sínum samkvæmt verksamningi aðila og grein 5.2.1 í ÍST30. Ljóst megi vera að stefndi hefði aldrei samþykkt tilboð stefnanda, í það minnsta ekki á hinu umsamda verði, hefði stefndi haft vitneskju um að svo verulegur afhendingardráttur og ágallar yrðu á verki stefnanda líkt og raun ber vitni. Svo sem glöggt megi ráða af bréfi verkkaupa til stefnda, dagsettu 13. september 2022, sé fyrirliggjandi að fjárhagslegt tjón stefnda vegna vanefnda stefnanda sé verulegt og langt umfram þá fjárhæð sem stefnandi krefji stefnda um í máli þessu. Endanlegt tjón stefnda liggi raunar ekki fyrir þar sem verkkaupi hafi boðað frekari fjárkröfur á hendur stefnda vegna umfangsmikilla ágalla á verki stefnanda. Að öllu framangreindu virtu hljóti að teljast óhjákvæmilegt að sýkna stefnda af dómkröfum stefnanda á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Varakrafa stefnda sé reist á öllum sömu málsástæðum og lagarökum og vegna aðalkröfu, m. a. varðandi gagnkröfur stefnda til skuldajafnaðar og sýknu af kröfu stefnanda vegna reiknings nr. 480.

Framangreindu til frekari stuðnings vísar stefndi til 42. gr., sbr. 24. gr. og 16. gr., laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefndi byggir jafnframt á meginreglum samninga- og kröfuréttarins um að gerða samninga beri að virða og efna í samræmi við efni þeirra, sbr. einnig lög nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá vísar stefndi til þeirra meginreglu um að tjón vegna vanefnda sé bæt tog skyldu aðila til að draga úr tjóni sínu og meginreglna verktaka- og skaðabótaréttar þar um. Þá vísar stefndi til almennra reglna um skaðabætur innan samninga og almennra reglna kröfu- og verktakaréttar um rétt verkkaupa til afsláttar af gölluðu verki. Loks vísar stefndi til ákvæða ÍST30:2012 staðalsins sem gildi um réttarsamband aðila. Krafa um rétt til skuldajafnaðar byggir á 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 og grein 4.3.6. í ÍST30:2012. Loks vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 kröfu sinni um málskostnað til stuðnings.

IV.

Niðurstaða

Ágreiningur málsaðila lýtur í grunninn að uppgjöri á verksamningi þeirra á milli um verk sem stefnandi tók að sér við uppsteypu á fjöleignarhúsi að Grensásvegi 1 í Reykjavík. Fjárkrafa stefnanda er reist á tveimur ógreiddum reikningum útgefnum 30. desember 2021, annars vegar vegna framvinduuppgjörs að fjárhæð 6.375.154 krónur með virðisaukaskatti og hins vegar vegna útborgunar geymslufjár við verklok að fjárhæð 6.335.933 krónur með virðisaukaskatti. Sýknukrafa stefnda er aðallega byggð á því að hann eigi hærri fjárkröfur á hendur stefnanda sem hann eigi rétt á að komi til skuldajafnaðar á móti kröfu hans, annars vegar vegna dagsekta og hins vegar vegna margvíslegra ágalla á verki stefnanda og ólokinna verka af hans hálfu sem stefndi hafi verið nauðbeygður til að bæta úr og vinna sjálfur. Viðvíkjandi reikningi stefnanda vegna útborgunar geymslufjár sérstaklega byggir stefndi svo á því að sú krafa sé ekki orðin gjaldkræf og komi því ekki til álita til skuldajafnaðar á móti kröfum stefnda. Því beri annað hvort að sýkna stefnda af þeim hluta kröfunnar með vísan til þess eða eftir atvikum að vísa henni frá dómi. Loks byggir stefndi svo á því að hann eigi í öllu falli rétt á afslætti af umsaminni samningsfjárhæð sem og að víkja beri henni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Fyrir liggur að samningur komst á um að stefnandi annaðist tilgreinda verkþætti við uppsteypu fjöleignarhússins að Grensásvegi 1 fyrir stefnda. Líkt og rakið er í lýsingu á helstu málsatvikum hér að framan er hins vegar ágreiningur um það hvert efni þess samnings hafi nákvæmlega verið að öðru leyti. Í því sambandi lýtur ágreiningur þeirra í meginatriðum að því hvort eingöngu hafi verið samið um að stefnandi tæki að sér þá verkþætti sem tilgreindir eru í tilboði hans á einingaverðum og að stefnandi mundi vinna verkið eins hratt og kostur væri eða hvort sá óundirritaði verksamningur sem liggur frammi í málinu hafi komist á þeirra á milli að teknu tilliti til þeirra athugasemda stefnanda sem fram komu í tölvubréfi hans til stefnda, dagsettu 29. október 2021. Svo sem fram kemur í lýsingu á helstu málsatvikum hér að framan lutu þær athugasemdir meðal annars að fjárhæð og hámarksfjárhæð dagsekta. Samkvæmt hinum óundirritaða verksamningi er fjárhæð dagsekta 300.000 krónur en í tilvitnuðu tölvubréfi stefnanda var óskað eftir því að dagsektir yrðu ekki hærri en 150.000 krónur og að hámarksfjárhæð dagsekta yrði 14.000.000 króna.

Að mati dómsins bera framlögð gögn og það sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi með sér að málsaðilar hafi unnið í samræmi við hinn óundirritaða verksamning. Þannig var til að mynda greitt fyrir verkið samkvæmt framvindu og reikningar stefnanda háðir samþykki stefnda á magntölum stefnanda í samræmi við 4. og 5. gr. hans og 5% af hverjum framvindureikningi haldið eftir í geymslufé í samræmi við 7. gr. samningsins. Þá bera framlögð gögn ótvírætt með sér að báðir málsaðilar hafi miðað við tiltekinn skiladag á verki stefnanda sem upphaflega hafi verið 1. apríl 2021 í samræmi við 5. og 8. gr. samningsins og fylgigögn með honum en skiladagur svo síðar verið færður til 31. maí 2021 líkt og fram kemur í fundargerð frá fundi málsaðila hinn 7. janúar 2021. Þykir því að mati dómsins sýnt að hinn óundirritaði verksamningur hafi í reynd komist á milli málsaðila að teknu tilliti til framangreindra athugasemda af hálfu stefnanda, þar með talið um fjárhæð og hámarksfjárhæð dagsekta, og þeirrar breytingar sem síðar var gerð á skiladegi samkvæmt framansögðu og verður það því lagt til grundvallar við úrlausn málsins.

Dómkrafa stefnanda er sem fyrr greinir byggð á tveimur ógreiddum reikningum útgefnum 30. desember 2021. Annar þeirra er vegna útborgunar geymslufjár við verklok. Í 7. gr. verksamnings málsaðila kemur fram að ekki verði farið fram á formlega verktryggingu. Til tryggingar því að verktaki standi við allar skuldbindingar sínar við verkkaupa vegna verkefnisins skuli verkkaupi draga frá 5% af framvindu hvers reiknings með virðisaukaskatti, útgefnum af verktaka, svokallað geymslufé. Trygging þessi skuli standa óbreytt þar til lokaúttekt á heildarverkefninu hafi farið fram. Þá segir að geymslufénu verði haldið í 12 mánuði eftir verklokaúttekt (ábyrgðarúttekt), enda hafi verkkaupi tekið við verkinu í viðurkenndu ástandi.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu af þeim hluta af kröfu stefnanda sem byggður er á framangreindum reikningi meðal annars á því að krafa samkvæmt honum sé ekki orðin gjaldkræf þar sem verklokaúttekt hafi enn ekki farið fram auk þess sem því fari fjarri að hann hafi tekið við verkinu í viðurkenndu ástandi. Í máli þessu liggur frammi bréf frá Fasteignafélaginu G1 ehf. til stefnda, dagsett 13. september 2022, þar sem fram kemur að í bréfi sem félagið hafi sent stefnda 28. febrúar 2022 hafi stefnda verið veittur lokafrestur til að ljúka verkinu til 4. mars það ár. Í því hafi og komið fram að gengi það ekki eftir áskildi Fasteignafélagið G1 ehf. sér rétt til að taka yfir verkið, án frekari viðvörunar og ljúka því sjálft. Það hefði félagið svo gert. Í því bréfi hafi einnig komið fram að félagið teldi nauðsynlegt að fara í lokaúttekt á verkinu í þeirri viku sem hafi hafist 7. mars 2022 og að svo búnu þyrfti að fara fram lokauppgjör milli aðila. Í umræddu bréfi, dagsettu 13. september 2022, er svo sett fram krafa Fasteignafélagsins G1 ehf. á hendur stefnda um dagsektir auk þess sem því er lýst að félagið telji að á verkinu séu gallar og að ákveðnum verkþáttum hafi ekki verið lokið af hálfu stefnda. Krafa vegna þess verði send fljótlega. Af þessu bréfi verður ekki annað ráðið en að lokaúttekt á heildarverkinu hafi þegar farið fram og stefndi, þrátt fyrir efni þess og varnir sínar að þessu leyti, engan reka gert að því að sýna fram á hið gagnstæða. Að því gættu og með hliðsjón af því að nú er liðið hálft annað ár frá því að verki stefnanda lauk í síðasta lagi verður því lagt til grundvallar að slík úttekt hafi farið fram á eða nálægt þeim tíma sem boðað var í framangreindu bréfi Fasteignafélagsins G1 ehf. til stefnda, dagsettu 28. febrúar 2022. Verður því ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu af viðkomandi hluta kröfu stefnanda á þeim grundvelli að krafa samkvæmt umræddum reikningi sé ekki orðin gjaldkræf.

Stefndi hefur svo líkt og áður greinir uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar, annars vegar vegna dagsekta og hins vegar vegna margvíslegra ágalla á verki stefnanda og því að hann hafi ekki lokið því verki sem hann hafi tekið að sér að fullu. Samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er varnaraðila rétt að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar í máli án þess að gagnstefna ef skilyrði fyrir skuldajöfnuði eru fyrir hendi. Gagnkrafan skal þá höfð uppi í greinargerð en sjálfstæður dómur getur ekki gengið um hana. Samkvæmt 3. mgr. sömu greinar má hafa gagnkröfu uppi eftir þann tíma sem segir í 1. mgr. ef það er gert fyrir aðalmeðferð máls og það verður ekki metið varnaraðila til vanrækslu að hafa ekki gert gagnkröfu sína í tæka tíð. Gagnkrafa stefnda var réttilega höfð uppi í greinargerð, fullnægir ótvírætt skilyrðum fyrir skuldajöfnuði og verður því tekin til úrlausnar í máli þessu.

Stefndi byggir á því að hann eigi réttmæta kröfu vegna dagsekta á hendur stefnanda. Umsamin afhending á verki stefnanda hafi dregist langt fram úr hófi sem valdið hafi stefnda verulegu óhagræði og fjárhagslegu tjóni. Stefnanda beri því að greiða stefnda umsamdar dagsektir í samræmi við 8. gr. verksamnings málsaðila, sbr. einnig grein 5.2.5 í ÍST 30:2012, að teknu tilliti til samskipta málsaðila um breytingar á samningnum. Þannig nemi gagnkrafa stefnda vegna dagsekta 14.000.000 króna, þ. e. hámarki umsaminnar dagsektarfjárhæðar.

Af framlögðum gögnum og því sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi verður ótvírætt ráðið að verki stefnanda var ekki lokið 31. maí 2021 og að því lauk ekki í reynd fyrr en síðla það ár þótt nákvæm dagsetning liggi ekki fyrir. Krafa stefnda um dagsektir af því tilefni kom hins vegar fyrst fram í greinargerð hans í máli þessu rúmu ári eftir að verki stefnanda lauk samkvæmt framansögðu og í þeim umfangsmiklu samskiptum milli málsaðila sem liggja frammi og lúta auk annars að framvindu verks stefnanda og óloknum verkþáttum af hans hálfu bar aldrei á góma að stefndi kynni að hafa uppi kröfu um dagsektir vegna tafa á verki stefnanda. Með því að tilkynna ekki stefnanda svo skjótt sem hann taldi tilefni til að hann hygðist krefjast dagsekta á grundvelli verksamnings málsaðila þykir stefndi, að virtri umsaminni fjárhæð dagsekta og þeim hagsmunum sem í húfi voru fyrir stefnanda, því hafa sýnt af sér slíkt tómlæti að hann hafi fyrirgert hugsanlegum rétti sínum að því leyti, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar frá 21. september 2021 í máli nr. 664/2016 og Landsréttar frá 18. nóvember 2022 í máli nr. 308/2021 og 17. mars 2023 í máli nr. 662/2021. Verður stefndi þegar af þeirri ástæðu ekki sýknaður á þeim grundvelli að hann eigi hærri kröfu vegna dagsekta til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda.

Stefndi byggir aukinheldur á því að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda að fjárhæð 12.670.765 krónur með virðisaukaskatti. Krafan taki annars vegar til vinnu vegna lagfæringa á ágöllum á verki stefnanda sem stefndi hafi verið nauðbeygður til að bæta sjálfur úr og hins vegar til vinnu við verkþætti sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna samkvæmt tilboði en ekki gert og stefndi orðið að klára á eigin kostnað. Framangreindri kröfu til stuðnings hefur stefndi lagt fram reikning á hendur stefnanda að framangreindri fjárhæð útgefinn 3. janúar 2023, ásamt samantekt á þeim verkum sem hann kveðst hafa unnið samkvæmt framansögðu og kostnaði við vinnu og efni að því leyti.

Bæði framlögð gögn og það sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi bera að mati dómsins, sem skipaður er sérfróðum meðdómsmanni, ótvírætt með sér að nokkrir ágallar voru á verki stefnanda og að stefndi þurfti að einhverju marki að stíga inn í þau verk sem stefnandi tók að sér að vinna. Þá bera framlögð gögn og það sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi enn fremur með sér að stefndi hafi ítrekað sent stefnanda beiðni rum úrbætur á ágöllum sem hann taldi vera á verki stefnanda sem og ólokin verk af hans hálfu og að stefndi hafi vegna óviðunandi viðbragða stefnanda við slíkum beiðnum að minnsta kosti að einhverju leyti bætt úr þeim ágöllum og stigið inn í þau verk sjálfur að undangenginni aðvörun þar um til stefnanda í því skyni að tryggja framvindu verksins. Er því að mati dómsins sýnt að svo hafi verið enda hafa engar haldbærar brigður verið bornar þar á af hálfu stefnanda. Að mati dómsins þykir hins vegar ekki tækt án þess að eitthvað annað og meira komi til að leggja framangreindan reikning stefnda til grundvallar kröfu hans að því leyti enda liggur í reynd ekkert fyrir um umfang þeirra ágalla eða óloknu verka og kostnað við úrbætur og vinnu stefnda að því leyti annað en gögn einhliða útbúin af stefnda og vitnisburður starfsmanns hans fyrir dómi. Þá kemur skýrt fram í 3. gr. verksamnings málsaðila að endanlegt uppgjör verði byggt á magni sem var unnið, ekki fastri samningsfjárhæð, og verður því að ætla að stefndi hafi ekki greitt stefnanda fyrir önnur verk en þau sem hann vann í reynd. Verður stefndi því ekki sýknaður á þeim grundvelli að hann eigi hærri kröfu samkvæmt umræddum reikningi til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda.

Að framansögðu frágengnu byggir stefndi áþví að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda um afslátt af umsömdu verði samkvæmt 3. gr. verksamnings málsaðila vegna tafa á afhendingu verksins, ágalla á því sem stefndi hafi þurft að bæta úr á eigin kostnað og þar sem stefnandi hafi farið frá verkinu óloknu. Byggir stefndi á því að krafa hans að því leyti nemi mun hærri fjárhæð en fjárhæð umrædds reiknings stefnanda.

Líkt og að framan greinir er með framlögðum gögnum og því sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi að mati dómsins sýnt að nokkrir ágallar voru á verki stefnanda og stefndi þurfti að minnsta kosti að einhverju marki að bæta úr þeim ágöllum sjálfur þar sem stefnandi sinnti ekki beiðnum þar að lútandi með viðhlítandi hætti. Er það því niðurstaða dómsins, sem er sem fyrr greinir skipaður sérfróðum meðdómsmanni, að stefndi eigi rétt á afslætti af verki stefnanda sem þykir eins og mál þetta liggur fyrir hæfilega ákveðinn að álitum 3.000.000 króna.

Loks byggir stefndi sýknukröfu sína á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þannig byggir stefndi á því að í ljósi afhendingardráttar á verki stefnanda, fyrirliggjandi ágalla á því og þeirri háttsemi hans að fara frá verkinu ókláruðu beri að lækka umsamda samningsfjárhæð samkvæmt 3. gr. verksamnings málsaðila og tilboði stefnanda sem nemi dómkröfu hans. Sé enda ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju fyrir stefnanda að bera samninginn fyrir sig í ljósi atvika sem komið hafi til eftir samningsgerðina.

Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 má víkja samningi til hliðar í heild eða að hluta, eða breyta, ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Hið sama á við um aðra löggerninga. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skal við mat samkvæmt 1. mgr. líta til efnis samnings, stöðu samningsaðilja, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til. Stefndi hefur að mati dómsins á engan hátt sýnt að efni standi til að sýkna hann á grundvelli þessa ákvæðis eða fært haldbær rök að því að þau skilyrði sem mótuð hafa verið í dómaframkvæmd um beitingu þess séu uppfyllt. Þá verður ekki framhjá því litið að í reynd liggur ekkert fyrir um það í máli þessu hversu hátt hlutfall af umsaminni samningsfjárhæð stefndi hefur í reynd greitt fyrir verk stefnanda enda kemur sem fyrr greinir skýrt fram í 3. gr. verksamnings málsaðila að endanlegt uppgjör verði byggt á magni sem var unnið, ekki fastri samningsfjárhæð. Verður stefndi því ekki sýknaður á umræddum grundvelli.

Samkvæmt framansögðu á stefndi kröfu um afslátt af verki stefnanda. Á stefndi rétt á því að þeirri kröfu verið skuldajafnað við kröfu stefnanda. Að því gættu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 9.711.087 krónur. Að mati dómsins verður það ekki lagt stefnda til lasts eins og hér háttar atvikum að hafa ekki greitt viðkomandi reikninga stefnanda á gjalddaga. Er það því niðurstaða dómsins að umrædd fjárhæð skuli að öllu gættu bera dráttarvexti frá dómsuppsögu.

Með hliðsjón af framangreindum úrslitum og eins og mál þetta er vaxið að öðru leyti þykir með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála rétt að aðilar beri hvor sinn kostnað af málinu.

Dóm þennan kveða upp H-kvk-nf Á-kvk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari og Á-kk-nf I-kk-nf verkfræðingur. Fyrir uppkvaðningu hans var fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 gætt.

Dómsorð:

Stefndi, Viðskiptavit ehf., greiði stefnanda, Aðalbóli byggingafélagi ehf.,9.711.087 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. júní 2023 til greiðsludags.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

H-kvk-nf Á-kvk-nf

H-kvk-nf Þ-kvk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf