S-557/2019

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjaness miðvikudaginn 30. október 2019 í máli nr. S557/2019:

Ákæruvaldið

(M-kvk-nf U-kvk-nf R-kvk-nf saksóknari) gegn

X

(G-kk-nf Á-kk-nf lögmaður)

Mál þetta, sem dómtekið var 3. október sl., höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 6. júní sl. á hendur ákærða, X, kt. 0000000000, [...] í Hafnarfirði:

„fyrir nauðgun, með því að hafa að morgni mánudagsins 1. janúar 2018, á heimili A, kt. 0000000000, að [...], haft samræði við A án hennar samþykkis, með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við samræðinu sökum ölvunar og svefndrunga, með þeim afleiðingum að hún hlaut rispu og fleiður á kynfæri.

Telst þetta varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. 0000000000, er þess krafist að ákærði greiði henni miskabætur að fjárhæð 1.500.000 kr., auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 1. janúar 2018 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun, verði þóknun réttargæslumanns ekki greidd úr ríkissjóði.“

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Þá er þess krafist að bótakröfu verði vísað frá dómi og að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I 2

Ákærði og brotaþoli voru par. Ber þeim saman um að samband þeirra hafi hafist um miðbik árs 2017. Á nýársnótt 1. janúar 2018 keyrði ákærði brotaþola í veislu hjá vinkonu hennar. Um kl. 6 að morgni dags hafði brotaþoli samband við ákærða og bað hann um að sækja sig í veisluna. Í framhaldinu kom ákærði á bifreið og sótti brotaþola. Ákærða og brotaþola ber saman um að þau hafi farið heim til hennar og haldið upp í herbergi brotaþola, en hún hafi síðan ákveðið að skreppa niður á neðri hæðina, en þar sátu á spjalli móðir hennar og móðursystir. Stuttu síðar mun brotaþoli hafa komið aftur inn í herbergið sitt. Ákærða og brotaþola greinir á um hvað gerðist í beinu framhaldi af þessu. Brotaþoli lýsti því fyrir dómi að hún hefði farið að sofa og að hún hafi talið ákærða sofandi. Ákærði heldur því aftur á móti fram að í samræmi við fyrri fyrirætlan þeirra hafi þau farið að kyssast og síðan hafið kynmök með fullu samþykki brotaþola. Fyrir liggur að ákærði setti getnaðarlim sinn a.m.k. að einhverju marki inn í leggöng brotaþola, en hún kveðst hafa verið sofandi og ekki hafa veitt samþykki sitt fyrir samræði umrætt sinn. Ber þeim saman um að brotaþoli hafi síðan ýtt við ákærða og spurt hvað hann væri eiginlega að gera. Ákærði hafi þá staðið upp og reynt að útskýra sína hlið málsins þar sem hann hafi talið brotaþola vera að ásaka sig ranglega um nauðgun.

Hinn 9. janúar 2018 lagði móðir brotaþola, fyrir hönd hinnar síðarnefndu, fram kæru hjá lögreglu vegna meints brots ákærða í málinu. Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu samdægurs.

Hinn 19. janúar 2018 gaf ákærði síðan skýrslu hjá lögreglu. Neitaði hann alfarið sök í málinu.

Við rannsókn málsins tók lögregla eins og áður segir skýrslur af ákærða og brotaþola. Einnig voru teknar skýrslur af B, móður brotaþola, C, föður brotaþola, D, móðursystur brotaþola, E, föður ákærða, og F, móður ákærða. Þá aflaði lögregla meðal annars vottorðs G, sálfræðings hjá Barnahúsi, dags. 13. júní 2019. Hinn 14. desember 2018 sendi lögregla gögn málsins til embættis héraðssaksóknara.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrir dómi ákærði, brotaþoli, móðir brotaþola, faðir brotaþola, móðursystir brotaþola, móðir ákærða, H, fyrrverandi vinkona brotaþola, I, fyrrverandi vinkona brotaþola, J, hjúkrunarfræðingur á göngudeild Barna og unglingageðdeildar Landspítala (BUGL), K hjúkrunarfræðingur, L, kvensjúkdómalæknir á Neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis á bráðamóttöku Landspítala í Fossvogi, M kvensjúkdómalæknir, G, sálfræðingur hjá Barnahúsi, og N sálfræðingur. 3

II

Ákærði neitar sök í málinu. Í skýrslu sinni fyrir dómi lýsti ákærði atvikum máls á þann veg að hann og brotaþoli hefðu verið par frá maí eða júní 2017. Sambandið hefði byrjað vel en brotaþoli hefði þó glímt við vandræði varðandi kynlíf. Sá vandi lýsti sér þannig að mjög erfitt væri að hefja samfarir. Hún væri „mjög þröng“. Á gamlárskvöldi 2017 hefði ákærði sótt brotaþola á heimili hennar. Hún hefði verið pirruð og aðeins búin að fá sér í glas. Hann hefði keyrt hana í gleðskap í Árbæ. Sjálfur hefði hann verið slappur og átt að vinna næsta morgun. Brotaþoli hefði því ráðlagt honum að vera ekki að dvelja í gleðskapnum. Hann hefði því yfirgefið gleðskapinn. Um kl. 5:30 að morgni nýársdags hefði brotaþoli beðið hann um að sækja sig í gleðskapinn. Hann hefði mætt þangað um sexleytið. Brotaþoli hefði augljóslega verið mjög ölvuð. Það fyrsta sem hún hefði stungið upp á hefði verið að hafa samfarir þegar heim til hennar yrði komið. Þetta hefði hún síðan ítrekað nefnt í bifreiðinni á heimleiðinni. Þau hefðu stoppað í verslun þar sem brotaþoli hefði keypt sér samloku. Við heimkomuna hefði brotaþoli hlaupið upp stigann, en herbergið hennar væri á annarri hæð hússins. Ákærði hefði farið á eftir henni. Þegar inn í herbergið var komið hefði hún legið nakin á rúminu eins og „krossfiskur“. Ákærði hefði þá sagt að það yrðu engar samfarir ef hún væri „out“. Brotaþoli hefði ekki svarað. Á þessu stigi hefði ákærði farið að bursta tennur. Þegar hann hefði gengið aftur inn í herbergið þá hefði brotaþoli stokkið á fætur og hlaupið niður á neðri hæð hússins. Þar hefðu móðir brotaþola og móðursystir setið á spjalli. Hefði brotaþoli farið að spjalla við þær. Á þessu stigi hefði klukkan verið um 7 og ákærði hefði átt að mæta til vinnu klukkan 10. Hann hefði afklæðst og farið upp í rúm. Hugsanlega hefði hann dottað í eina til tvær mínútur. Brotaþoli hefði síðan komið upp og spurt hvort þau hefðu ekki ætlað að stunda samfarir. Þau hefðu farið að kyssast og hann hefði fært sig ofan á hana. Hann hefði spurt brotaþola hvort allt væri í lagi og fengið jákvæð viðbrögð. Þau hefðu byrjað að stunda samfarir. Þær hefðu þó ekki staðið lengur en að hámarki eina mínútu og hann hefði bara verið „hálfur inni“ í leggöngum hennar. Allt í einu hefði brotaþoli síðan ýtt eða slegið í bringuna á ákærða og spurt: „Hvað ertu að gera?“ Ákærði kvaðst hafa áttað sig á því hvað brotaþoli hefði verið að fara. Þetta hefði hann getað ráðið af augnaráði, svipbrigðum og líkamstjáningu hennar. Hann hefði raunar sjálfur stutt við bak vinkonu sinnar sem hefði verið nauðgað nokkru áður. Hann hefði stokkið á fætur og reynt að útskýra sína hlið málsins fyrir brotaþola. Hún hefði verið þögul um nokkra 4 stund og loks rekið upp skaðræðisóp: „Mamma!“ Ákærði hefði þá þegar verið byrjaður að klæða sig. Hann hefði gengið út úr herberginu og niður á neðri hæð hússins, en þar hittust fyrir móðir brotaþola og móðursystir. Brotaþoli hefði komið á eftir ákærða. Hún hefði sagt eitthvað á þá leið að hún hefði vaknað með hann ofan á sér. Hann hefði þvertekið fyrir það en hún hefði slegið til hans. Hann hefði farið heim til sín og rætt við föður sinn þegar í stað. Hann hefði síðan haft samband við vinnufélaga og fengið leyfi til að mæta síðar til vinnu. Síðar um daginn hefði hann frétt af því að brotaþoli hefði tekið inn mikið magn lyfja og væri komin á sjúkrahús.

Aðspurður um áverka á kynfærum brotaþola, sem fjallað er um í réttarlæknisfræðilegri rannsókn, sem nánar er vikið að hér á eftir, sagði ákærði ekkert óeðlilegt hafa verið við þá. Brotaþoli hefði oft verið bólgin eða aum eftir kynlíf. Hún væri þröng og ætti það til að bólgna upp. Skrámur á borð við þær sem um ræddi væru því eðlilegar.

Borin voru undir ákærða fyrirliggjandi Facebookskilaboð milli hans og brotaþola. Staðfesti hann að samskiptin væru á milli þeirra. Féllst hann ekki á að í þeim fælist viðurkenning á því að brotaþoli hefði dottið út. Hann hefði einungis verið að nefna einu útskýringuna í hans huga sem til greina gat komið á ásökun brotaþola. Það hefði ekki verið hans upplifun að brotaþoli hefði dottið út.

III

Brotaþoli bar fyrir dómi að í árslok 2017 hefðu hún og ákærði verið par í um sex til sjö mánuði. Sambandið hefði verið nokkuð „upp og niður“. Togstreita hefði verið varðandi kynlíf þeirra. Þegar hún hefði ekki verið reiðubúin að hafa samfarir þá hefði ákærði kallað hana illum nöfnum. Slíkt hefði iðulega leitt til sambandsslita hjá þeim en svo hefðu þau aftur byrjað saman. Hún hefði verið hætt að vilja gista hjá ákærða þar sem henni þótti mikil pressa á henni um að stunda kynlíf með ákærða. Á þeim degi er meint brot ákærða hefði átt sér stað hefði samband þeirra þó verið alveg í góðu lagi í nokkurn tíma. Hún hefði farið út í gleðskap fremur seint og verið að drekka allan tímann. Ákærði hefði komið með henni inn í veisluna í smástund en síðan farið. Hún hefði sent honum smáskilaboð síðar um nóttina og hann hefði þá komið að sækja hana. Þau hefðu farið í verslun þar sem brotaþoli hefði keypt mat. Ekki minntist hún þess að kynlíf hefði verið rætt í bifreiðinni á leiðinni heim til hennar. Til greina kæmi að þau hefðu rætt það en hún myndi það ekki. Síðar í skýrslugjöf voru borin undir brotaþola ummæli hennar hjá lögreglu þar sem hún sagði að ákærði og hún hefðu rætt 5 um að „sofa saman“ meðan þau hefðu verið í bifreiðinni á leið heim til hennar. Sagði hún þá að það gæti verið að þau hefðu rætt kynlíf í bifreiðinni en hún myndi ekki eftir því. A.m.k. væri þó útilokað að hún hefði verið að „suða“ í honum um kynlíf.

Við heimkomuna hefði ákærði sagst ætla að fara að sofa. Brotaþoli hefði verið í blautum fötum þar sem piltur hefði óvart hellt yfir hana bjór í gleðskapnum fyrr um kvöldið. Brotaþoli hefði því farið úr fötunum, klætt sig í slopp og síðan farið niður í stofu á neðri hæð hússins þar sem móðir hennar og móðursystir sátu á spjalli. Ekki kvaðst hún vera viss um hversu lengi hún hefði setið þar. Hugsanlega hefðu það verið 15 til 20 mínútur. Þegar hún hefði komið aftur upp í svefnherbergið sitt þá hefði hún kveikt á sjónvarpsþætti, en slíkt geri hún iðulega til að sofna. Kvaðst hún telja að ákærði hefði þá verið sofnaður. Nánar aðspurð kvaðst hún ekki muna þetta. Síðar í skýrslutökunni var brotaþoli spurð hvort hún gæti útilokað að hafa veitt ákærða samþykki fyrir samræði eða að hafa rætt um að hefja kynlíf umrætt sinn. Sagðist brotaþoli þá afdráttarlaust geta útilokað það þar sem ákærði hefði verið sofandi þegar hún hefði komið upp í rúmið, engin orðaskipti hefðu átt sér stað og síðan hefði hún sofnað.

Brotaþoli lýsti því að síðan hefði hún vaknað með ákærða ofan á sér. Hún hefði legið á bakinu og fundið þunga á bringunni. Hún hefði fundið fyrir honum í leggöngum eða a.m.k. að reyna að komast þar inn. Hún hefði spurt hvað hann væri að gera. Hann hefði þá sprottið á fætur og sagt að ef hún segði einhverjum frá þessu þá færi hann og myndi ekki tala aftur við hana. Hún hefði ekki komið upp orði. Hún hefði aðeins síðar kallað á móður sína. Ákærði hefði farið að klæða sig og farið niður. Brotaþoli hefði hlaupið á eftir honum. Sagðist hún hafa skakklappast niður stigann þar sem hún hefði verið afar ölvuð. Þar niðri hefðu verið móðir brotaþola og móðursystir ásamt ákærða. Hún hefði upplifað að þær hefðu ekki tekið hana trúanlega, en sjálf hefði hún þó verið ringluð og ekki alveg skilið hvað hefði gerst. Meira kvaðst hún ekki muna því næst hefði hún vaknað á spítala. Henni hefði verið tjáð að hún hefði gleypt glas af lyfjum.

Brotaþoli kvaðst þó muna skýrlega eftir því þegar hún vaknaði upp með ákærða ofan á sér. Endurlifi hún þá minningu daglega. Hún kvaðst hafa fengið slæmar martraðir og hafa hætt í skóla og vinnu í 10 mánuði eftir atvikið. Hún hefði síðar skipt um skóla.

Aðspurð staðfesti brotaþoli fyrirliggjandi Facebooksamskipti hennar við ákærða í kjölfar brotsins. Sagði hún þau endurspegla reiði sína í garð ákærða. 6

Aðspurð um áverka í kjölfar meints brots ákærða sagðist brotaþoli hafa upplifað verki lengi á eftir. Hún hefði verið á blæðingum í fjórar vikur eftir atvikið. Kvensjúkdómalæknir sem hún hefði leitað til hefði séð einhver ummerki þremur vikum eftir atvikið. Hefði hún fengið lyf vegna þessa.

Almennt aðspurð um heilsu sína kvaðst brotaþoli vera [...]. Hún hafnaði alfarið ummælum ákærða um að hún hefði oft verið aum í kynfærum eftir kynlíf. Hvað varðaði ummæli ákærða um að erfitt hefði stundum verið að koma getnaðarlim hans inn í leggöng hennar meðan á sambandi þeirra stóð, þá lýsti brotaþoli því að slíkt hefði stundum gerst en að það tengdist þá frekar pressu hans á kynlíf þegar hún hefði ekki haft sérstakan áhuga á að stunda það.

Aðspurð um ástand sitt kvaðst brotaþoli hafa verið afar ölvuð umrætt kvöld. Á skalanum 0 til 10 þar sem 10 væri áfengisdauði taldi hún sig hafa verið með ölvun upp á 8,5 til 9,0.

Brotaþoli var einnig spurð um geðheilsu sína. Kvaðst hún glíma við kvíða. Aðspurð viðurkenndi hún að hafa áður tekið inn of stóran skammt lyfja, en það hefði gerst löngu áður en meint brot ákærða hefði átt sér stað.

B, móðir brotaþola, bar fyrir dómi að ákærði hefði sótt brotaþola á heimili hennar á nýársnótt. Hún teldi að þau hefðu farið upp í Árbæ í gleðskap. Sjálf hefði hún verið heima ásamt systur sinni. Aðspurð sagði vitnið að brotaþoli hefði verið eitthvað pirruð út í ákærða umrætt kvöld. Vitnið sagðist hafa fundið á sér en ekki hafa verið drukkin. Síðar um nóttina hefðu brotaþoli og ákærði komið aftur heim. Brotaþoli hefði verið svolítið drukkin við heimkomuna. Þau hefðu farið upp. Brotaþoli hefði svo komið aftur niður í slopp, sem tengdist því að áfengi hefði hellst yfir fötin sem hún hefði klæðst fyrr um kvöldið. Þær hefðu borðað snakk ásamt móðursystur brotaþola og rætt saman í um 15 mínútur. Brotaþoli hefði sagt ákærða vera sofandi. Hvað tímasetningar varðaði lýsti vitnið því að þær væru svolítið óljósar. Eftir að brotaþoli hefði farið aftur upp í herbergið sitt hefði vitnið setið áfram á spjalli við systur sína. Síðan hefði hún heyrt brotaþola reka upp skelfingaróp. Stuttu síðar hefði ákærði komið hlaupandi niður stigann og brotaþoli hefði komið „brjáluð“ á eftir honum. Brotaþoli hefði ætlað að „vaða í“ ákærða. Hún hefði sagt að hún hefði vaknað með hann ofan á sér. Þótt vitnið myndi orðalagið ekki nákvæmlega kvaðst hún strax hafa skilið hvað brotaþoli ætti við. Ákærði hefði sagt við brotaþola að hún væri brjáluð og að hann vissi ekki hvað hún héldi að hann hefði verið að gera. Hann hefði síðan farið heim til sín og móðursystir brotaþola hefði stuttu síðar haldið heim á leið. Brotaþoli 7 hefði hlaupið upp á efri hæð hússins og endurtekið að hún hefði vaknað með ákærða ofan á sér. Síðan hefði brotaþoli „sturtað“ ofan í sig úr heilli „krukku“ af lyfjum fyrir framan vitnið án þess að hún gæti stöðvað brotaþola. Í framhaldinu hafi brotaþoli verið flutt á sjúkrahús. Vitnið taldi brotaþola greinilega hafa þjáðst af áfallastreituröskun.

Vitnið svaraði einnig almennum spurningum um heilsufar brotaþola [...]. Eftir meint brot ákærða hefði vitnið sofið í tvo mánuði eða jafnvel lengur inni hjá brotaþola, en sú síðarnefnda hefði glímt við martraðir. Brotaþoli hefði glímt við erfiðleika fyrir meint brot ákærða en þetta hafi gert útslagið. Aðspurð um hvort brotaþoli hefði áður tekið vísvitandi inn ofan stóran skammt lyfja játaði vitnið því. Það hefði verið haustið 2015 eða 2016, líklega síðarnefnda árið, þ.e. „haustið eftir grunnskólann“. [...]. Vitnið hefði ekki litið á það sem sjálfsvígstilraun þar sem brotaþoli hefði þá sagt sér frá þessu í tæka tíð og opnað fyrir henni dyrnar á herberginu sínu, sem áður hefðu verið læstar.

Aðspurð almennt um samband brotaþola og ákærða sagði vitnið að brotaþoli hefði ekki viljað gista heima hjá ákærða. Það hefði verið eitthvað tengt þeirra kynlífi. Brotaþoli hefði ekki talið sig örugga heima hjá ákærða.

C, faðir brotaþola, sagði fjölskylduna hafa sótt gamlársfögnuð og afmælisveislu umrætt kvöld. Brotaþoli hefði verið með í för. Við heimkomu hefði hann farið í háttinn. Síðar um nóttina hefði hann vaknað við óp brotaþola. Hann hefði farið á stjá og séð að rekistefna hefði verið í anddyri hússins. Brotaþoli hefði verið í miklu uppnámi. Hún hefði verið bæði grátandi og reið. Hann myndi ekki orðaskil en hefði þó áttað sig á því hvað átt hefði sér stað. Móðir brotaþola hefði sagt ákærða að nú skyldi hann fara. Vitnið kvaðst hafa neytt áfengis fyrr um kvöldið og ákveðið að leggjast aftur til hvílu, en móðir brotaþola hefði hugað að henni. Um ástand brotaþola sagði vitnið hana hafa verið ölvaða en vitnið taldi ákærða hafa verið allsgáðan.

Aðspurður almennt um samband brotaþola og ákærða sagði vitnið að það hefði litið vel út en hann hefði svo sem ekki vitað hvort það risti djúpt.

Vitnið var spurt um fund með fjölskyldu ákærða eftir atvikið. Sagði hann að sér hefði þótt ómaksins vert að reyna fjölskyldufund með ákærða og foreldrum hans. Hans von hefði verið sú að ákærði myndi sjá að sér og biðja brotaþola afsökunar.

Um líðan brotaþola bar vitnið að meint brot ákærða hefði haft veruleg áhrif á brotaþola. Hún hefði verið viðkvæm fyrir og þetta atvik hefði ýtt undir það. 8

D, móðursystir brotaþola, bar fyrir dómi að hún hefði verið gestur á heimili brotaþola umrætt kvöld. Brotaþoli og ákærði hefðu farið í gleðskap en vitnið og móðir brotaþola hefðu setið á spjalli langt fram eftir nóttu. Brotaþoli hefði síðan komið heim aftur með ákærða. Hún hefði komið niður í stofuna til þeirra og fengið snakk, en síðan farið aftur upp. Vitnið sagði erfitt að meta tímasetningar svo langt aftur í tímann. Hún hefði þó verið allsgáð, enda á bifreið umrætt kvöld. Vitnið kvaðst síðan hafa heyrt örvæntingaróp: „Mamma!“ Móðir brotaþola hefði þá kallað til brotaþola og spurt hvort hún ætti að koma upp. Brotaþoli hefði neitað því og sagst ætla að koma sjálf. Brotaþoli hefði síðan komið niður og verið mjög æst. Hefði hún sagst hafa sofnað en síðan vaknað með ákærða ofan á sér. Ákærði hefði sagt við brotaþola: „Þú þekkir mig betur en svo.“ Brotaþoli hefði reynt að slá til ákærða, en vitnið hefði gengið á milli þeirra. Vitnið kvaðst hafa yfirgefið heimilið um kl. 6 um morguninn. Erfitt væri þó að meta tímasetningar svo langt aftur í tímann. Um ástand brotaþola sagði vitnið hana hafa verið ölvaða. Hún hefði verið örari en venjulega. Hún hefði þó getað gengið um og haldið uppi samræðum við móður sína og móðursystur. Hún hefði ekkert „röflað eða neitt“. Ekki gat vitnið fest fingur á hversu langur tími leið frá því að brotaþoli hélt aftur upp í herbergi sitt fram til þess að vitnið heyrði óp brotaþola. Það hefði þó verið mjög fljótlega.

F, móðir ákærða, bar fyrir dómi að ákærði hefði komið heim á milli 7:30 og 8:00 umræddan morgun. Hann hefði farið beint inn í svefnherbergi og viljað ræða við föður sinn. Feðgarnir hefðu rætt saman einslega. Síðan hefði faðir ákærða komið inn og beðið vitnið um að ræða við sig. Um frásögnina sagði vitnið að hún hefði lýst því við ákærða að þetta hlyti að vera „fyllerísrugl“ í brotaþola. Ákærði hefði svarað því til að annaðhvort hefði brotaþoli dottið út í nokkrar sekúndur eða hreinlega verið að „plana“ þetta.

H, fyrrverandi vinkona brotaþola, bar fyrir dómi að hún hefði kynnst brotaþola í lok 10. bekkjar í grunnskóla. Þær hefðu verið bestu vinkonur. Síðar meir hefði vinskapurinn flosnað upp í lok 1. skólaárs í menntaskóla, en ekki væri um neina óvináttu að ræða þeirra í milli. Hún hefði síðar kynnst ákærða, þ.e. örugglega 2017. Aðspurð um hvort hún þekkti til vandamála í tengslum við kynlíf brotaþola svaraði hún því játandi. [...]. Í þessu samhengi er að mati dómsins vert að rekja að brotaþoli lýsti því fyrir dómi að ekki væri um að ræða neinn óvinskap á milli sín og vitnisins en tók þó fram að vitnið væri vinkona ákærða auk þess að vera besta vinkona vitnisins I. 9

I, fyrrverandi vinkona brotaþola, bar fyrir dómi að þær hefðu kynnst á fyrsta ári í menntaskóla, þ.e. árið 2016. Vitnið hefði kynnst ákærða mjög stuttu síðar. Í samtölum hennar við brotaþola hefði sú síðarnefnda sagt henni að hún væri stundum aum eftir kynlíf. [...]. Í þessu samhengi er að mati dómsins vert að rekja að brotaþoli hélt því fram fyrir dómi að óvinskapur væri á milli hennar og umrædds vitnis. Brotaþoli sagði að vitnið hefði sótt um vinnu á sama vinnustað og brotaþoli starfaði á. Hefði vitnið ekki fengið starfið þar sem vinnuveitendurnir hefðu tekið tillit til hagsmuna brotaþola. Þetta ætti að vera vitninu ljóst. Brotaþoli hefði síðan hætt í þeim menntaskóla sem hún var í á umræddum tíma vegna þessa vitnis.

J, hjúkrunarfræðingur á göngudeild Barna og unglingageðdeildar Landspítala (BUGL), kom fyrir dóm og staðfesti vottorð sem hún ritaði 16. janúar 2018 ásamt lækni að beiðni lögreglu. Þá staðfesti hún göngudeildarnótu, dags. 10. janúar 2018. Í fyrrnefnda vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi nýtt sér þjónustu Bráðateymis BUGL frá 8. júní 2017, þ.e. nokkru fyrir meint brot ákærða, vegna kvíða og depurðareinkenna. Hún hefði í kjölfar lyfjameðferðar og stuðningsviðtala náð nokkuð góðum tökum á sínum vanda en þó enn glímt við nokkurn kvíða. Hún hefði til að mynda verið í vinnu, umgengist vini og stundað fjarnám. Hún hefði verið innrituð í framhaldsskóla í janúar og til hefði staðið útskrift frá BUGL yfir á heilsugæslu. Í viðtali 3. janúar 2018 og síðan 10. janúar 2018 hefðu einkenni brotaþola virst hafa versnað. Hún hefði sagt frá áfalli sem hún hefði orðið fyrir um áramótin. Nú glími hún við aukinn kvíða og þunglyndiseinkenni, s.s. grátköst og óstöðugra geðslag, svefntruflanir, lystarleysi og erfiðleika við að vera ein. Hún hefði reynt að mæta í skóla en þurft að fara heim og ekki treyst sér til að mæta í skólann í tvo daga eftir það. Fram kom að áætlað væri að brotaþoli yrði í eftirfylgdarviðtölum á BUGL eftir þörfum.

Í síðarnefnda skjalinu, sem er göngudeildarnóta, dags. 10. janúar 2018, kemur fram að brotaþoli hafi ákveðið að kæra fyrrverandi kærasta fyrir kynferðisofbeldi eftir fund sem fjölskyldurnar hafi átt í vikunni þar á undan. Kærastinn fyrrverandi sjái ekki að hann hafi gert neitt á hennar hlut. Hún hafi áfram verið kvíðin og tekið svefnlyf og sofið betur í framhaldinu. Í skjalinu eru einnig rakin úrræði sem standi brotaþola til boða og ráðleggingar í þeim efnum.

K hjúkrunarfræðingur kom fyrir dóm og staðfesti að hafa ritað móttökuskýrslu á Neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis á bráðamóttöku Landspítala í Fossvogi, dags. 1. janúar 2018. Vitnið sagði að brotaþoli hefði komið vel fyrir, en stutt hefði verið í 10 grátinn. Hún hefði virst mjög leið yfir því sem hefði gerst. Í móttökuskýrslu vitnisins kemur fram að koma brotaþola hafi verið kl. 18:16 umræddan dag. Þar er ritað að brotaþoli segðist hafa verið í matarboði hjá bróður sínum kvöldið áður. Drukkið þar eitthvað smáræði og fundið á sér. Síðan hefði hún farið í „partý“ með vinkonu sinni, verið þar í stutta stund og farið svo heim um kl. 4:00. Kærastinn hennar hefði keyrt hana heim og hún hefði farið upp í rúm og sofnað. Hún hefði verið klædd í náttslopp en ekki í nærbuxum. Kærastinn hefði farið með henni inn og ætlað að gista hjá henni. Hann hefði verið klæddur í nærbuxur. Þegar hún hefði vaknað þá hefði hann verið ofan á henni að hafa við hana samfarir. Henni hefði liðið eins og eitthvað þungt lægi ofan á sér. Hún hefði ýtt honum í burtu. Hann hefði þá strax byrjað að segja að hann hefði ekki verið að gera neitt. Hann hefði klætt sig í föt og farið út. Hún hefði öskrað á móður sína, sem stödd hefði verið í húsinu, en hún hefði ekki trúað frásögn brotaþola. Einnig hefði móðursystir brotaþola verið á staðnum og sagt hana vera að ímynda sér þetta. Í framhaldinu hefði brotaþoli hlaupið upp í herbergið sitt og tekið heila krukku af tilteknu lyfi. Um tímasetningu meints brots ákærða segir í skjalinu að það hafi verið framið um kl. 7:30 að morgni dags. Varðandi það hversu lengi brotið hefði staðið yfir er ritað að það sé óljóst. Fram kemur að brotaþoli virðist ekki undir sjáanlegum áhrifum áfengis eða annarra efna við komuna, en eins og áður segir var koma skráð kl. 18:16. Einnig segir í skjalinu að brotaþoli sé með verki.

L, kvensjúkdómalæknir á Neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis á bráðamóttöku Landspítala í Fossvogi, kom fyrir dóm og staðfesti skýrslu sína um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola frá 1. janúar 2018. Í þeirri skýrslu er frásögn brotaþola rakin á þann veg að brotaþoli hafi verið í matarboði hjá föðurbróður sínum. Síðan hafi hún haldið í „partí“ hjá vinkonu sinni og loks haldið heim á leið. Hún hafi ekki drukkið mikið, en fundið á sér. Þegar heim hafi verið komið þá hafi hún sofnað en vaknað með ákærða ofan á sér, en hann hafi verið edrú, skutlað henni heim og ætlað að gista hjá henni. Hún hafi sofnað fljótlega eftir að hún kom upp og verið í náttslopp einum fata. Ákærði hafi verið háttaður en í nærbuxum. Brotaþoli hafi svo vaknað óvænt um 7:30 við að henni þætti eins og eitthvað þungt lægi ofan á henni og séð að kærastinn var að eiga samfarir við hana. Hún hafi ýtt honum frá sér. Hann hafi sagt strax að hann væri ekki að gera neitt. Hann hafi verið í mikilli vörn og pirraður. Hann hafi klætt sig og farið en hún hafi tekið öll blóðþrýstingslyfin sín í einu. Hún hafi síðan verið flutt á gjörgæslu. Henni sé illt og hún sé með marblett á brjóstinu og illt í leggöngum. Eftirfarandi kemur fram í skýrslunni um skoðun ytri kynfæra: „Smá 11 rispa fremst ca 3 mm, fleiður og ofan þvagrásar í innri barmi vi megin er örlítið fleiður, yfirborðsskemmd.“ Þá kemur fram í skýrslunni að marblett sé að finna utanvert á vinstra brjósti, 2 cm x 0,5 cm. Fyrir dómi lýsti vitnið því að hann hefði hitt brotaþola eftir dvöl hennar á gjörgæsludeild. Hún hefði setið í hnipri, verið döpur en greinargóð. Hún hefði verið í „sjokki“ og grátið þegar hún hefði lýst málsatvikum. Hann útskýrði að með tilvísun til fleiðra í vottorði sínu væri átt við örlítinn yfirborðsroða, svo sem með nuddi af húð. Aðspurður um það hvort þeir áverkar á kynfærum brotaþola sem getið væri í skýrslunni gætu hlotist af eðlilegu kynlífi með samþykki beggja aðila, sagði vitnið að sprungur sem þessar myndist oft án nokkurs ofbeldis. Eftir rispur á borð við þær sem hann greindi á brotaþola gæti sviða, en þetta grói síðan á einum til tveimur dögum. Áverkarnir gætu myndast við þrýsting við leggangsop, svo sem við samfarir eða ef fingur væri settur inn í leggöng. Þeir gætu stafað af því að ekki væri nægur raki fyrir hendi. Það gæti átt við ef um „óvana“ konu væri að ræða eða ef hún vissi ekki af því sem ætti sér stað. Var þá nefnt við vitnið að ágreiningslaust væri í málinu að ákærði hefði sett getnaðarlim sinn inn í leggöng brotaþola. Sagði vitnið að í því ljósi þá þyrftu áverkarnir ekki að vera óeðlilegir. [...].

M kvensjúkdómalæknir gaf símaskýrslu við aðalmeðferð og staðfesti vottorð sitt, dags. 25. september 2019. Þar kemur fram að hún hafi haft brotaþola til meðferðar í nokkur ár vegna kvið og tíðaverkja. Hinn 18. janúar 2018 hafi brotaþoli komið til vitnisins vegna áfalls sem tengdist nauðgun. Ekki hafi verið farið nánar út í þá atburðarás í læknisheimsókninni. Brotaþoli hafi lýst smá sviða í fyrstu en síðan fundið sprungu. Hún hafi jafnframt lýst blæðingum sem komið hafi eftir tvo til þrjá daga þrátt fyrir töku getnaðarvarnartöflunnar. Síðan er ritað í vottorðinu: „Skoðun leiddi í ljós smá sprungu á einum stað sem kom heim og saman við sveppasýkingu. Annað eðlilegt við ytri kynfæri. Ómun m.t.t. legs og eggjastokka var eðlileg. Þannig var ekkert athugavert að finna við skoðun sem tengdist atburðinum.“ Fram kemur að „til öryggis“ fái brotaþoli tiltekið sýklalyf. Síðan segir: „Þarna er samantekt sem á við að einkenni hennar með milliblæðingu megi rekja til álags vegna áfalls, en ekkert sem trufli til frambúðar og má hefja getnaðarvarnartöku á ný.“ Í símaskýrslu lýsti vitnið því að hún hefði greint sveppasýkingu sem ástæðu þeirrar sprungu sem hún hefði séð á brotaþola. Slíkar sýkingar væru algengar og minntist vitnið þess að brotaþoli hefði áður leitað til hennar vegna slíkrar sýkingar. Hvað milliblæðingu varðaði þá sagði vitnið að vel þekkt væri að áfall eða kvíðakast gæti valdið slíku. Þetta tengdist truflun á frásogi af því að það væru lágir lyfjaskammtar í getnaðarvarnarlyfjum. Minnsta 12 truflun á einhverju í meltingarveginum nægði því til að framkalla milliblæðingu. Hvað varðaði þá áverka sem greint væri frá í skýrslu L um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola 1. janúar 2018 þá benti M á að hún hefði hitt brotaþola 18. janúar 2018. Slíkur tími nægði til þess að sár grói, en sem betur fer þá grói fleiður hratt á umræddu svæði. [...].

G, sálfræðingur hjá Barnahúsi, kom fyrir dóm og staðfesti vottorð sitt, dags. 13. júní 2019. Þar kemur fram að hún hafi átt níu fundi með brotaþola frá 30. janúar 2018 til 28. ágúst 2018. Fleiri fundir hafi verið áætlaðir en brotaþoli hafi ekki getað nýtt sér þá þar sem hún hafi talið meðferð í Barnahúsi ekki henta sér. Fram kemur að 6. febrúar 2018 hafi svör brotaþola gefið til kynna alvarleg einkenni þunglyndis, kvíða, áfallastreituröskunar og svefnvanda. Líðan hennar hafi farið batnandi og 28. ágúst sama ár hafi einkenni kvíða, þunglyndis og svefnvanda minnkað töluvert. Mikilvægt sé að hafa í huga þegar niðurstöður matslista séu skoðaðar að brotaþoli taki lyf við kvíða. Aftur á móti greini brotaþoli enn frá einkennum áfallastreitu. Heildarskor brotaþola á lista sem metur áfallastreituröskun hafi í febrúar 2018 verið 55 stig en 50 stig í lok ágúst 2018. Viðmið listans fyrir greiningu á áfallastreituröskun sé 33 stig. Skor brotaþola sé því yfir klínískum mörkum. Í fyrsta viðtali við brotaþola hafi hún mætt ásamt móður sinni. Fram hafi komið um heilsu brotaþola fyrir meint brot ákærða að brotaþoli sé með sjaldgæfan sjúkdóm sem valdi henni miklum sársauka. Þá hafi hún um nokkurt skeið glímt við kvíða og fengið sálfræðimeðferð í gegnum Barna og unglingageðdeild Landspítala. Hún hafi einnig verið í lyfjameðferð við kvíða. Eftir meint brot ákærða hafi líðan brotaþola versnað. Hún finni meðal annars fyrir ógleði og lystarleysi. Hún eigi erfitt með að mæta í skólann, sofi illa og fái martraðir. Henni líði ekki vel í eigin herbergi. Stundum líði henni illa og sofi uppi í rúmi hjá móður sinni. Hún forðist að heimsækja það sveitarfélag þar sem ákærði sé búsettur. Aftast í skjalinu er að finna samantekt þar sem fram kemur að brotaþoli hafi ávallt verið samkvæm sjálfri sér og trúverðug í frásögnum sínum. Hún sýni mörg einkenni sem þekkt séu meðal þolenda kynferðisofbeldis. Hún þjáist af alvarlegum kvíða og sé í lyfjameðferð vegna þess. Kvíðinn hafi verið til staðar áður en meðferð vegna meints brots hafi hafist hjá vitninu. Tilfinningar eins og sektarkennd og sjálfsábyrgð hafi haft neikvæð áhrif á líðan brotaþola og hugsanir um meint brot. Aðspurð fyrir dómi um hugsanleg áhrif kvíða, þunglyndis eða fyrirliggjandi sjúkdóms brotaþola á mat vitnisins á áfallastreituröskun, sagði vitnið að allt gæti þetta haft áhrif en spurningar á matslistum beindust að meintu broti ákærða og ættu aðeins að meta líðan brotaþola tengda því. 13

Aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa haft undir höndum sjúkrasögu brotaþola, svo sem um meðferð hennar hjá Barna og unglingageðdeild Landspítala. Aðspurð kvaðst vitnið ekki minnast þess að hafa heyrt af því að brotaþoli hefði áður tekið inn of stóran skammt lyfja. Vitnið var spurt út í upplýsingar um fjölda viðtala í vottorði hennar. Fram kom að meðferð brotaþola hefði ekki verið lokið þegar hún ákvað að hætta meðferðinni. Vitnið lýsti brotaþola sem viðkvæmri manneskju. Hugsanlegt væri að upplifun hennar af meintu broti ákærða, þ.e. fyrst og fremst upplifun hennar á afleiðingum hins meinta brots, hefði verið ýktari eða verri vegna sjúkdóms eða sjúkdómssögu brotaþola.

Loks kom fyrir dóm N sálfræðingur og staðfesti vottorð, dags. 20. september 2019, um þrjá fundi hennar með brotaþola frá ágúst sl. Vottorðsins aflaði réttargæslumaður brotaþola í tengslum við það álitaefni hvort ákærða yrði gert að víkja úr sal á meðan brotaþoli gæfi skýrslu fyrir dómi. Fyrir dómi kom fram að fundirnir væru nú orðnir fjórir talsins. Greindi vitnið frá upplifun sinni af vanlíðan brotaþola. Í vottorði vitnisins kemur fram að brotaþoli hafi einangrað sig og fundið fyrir sterkum einkennum þunglyndis. Þá sé hún með sterk einkenni áfallastreitu. Hún upplifi sig ekki örugga og sé alltaf á varðbergi. Fram kemur að mat vitnisins sé að meint ofbeldi hafi haft verulega alvarlegar afleiðingar á brotaþola. Fyrir dómi lýsti vitnið því að hún teldi erfitt að segja til um það hvernig brotaþoli kæmi til með að „vinna sig fram úr“ meintu broti ákærða.

IV

Ákærða er eins og áður segir gefin að sök nauðgun að morgni 1. janúar 2018 með því að hafa haft samræði við brotaþola án hennar samþykkis, með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við samræðinu sökum ölvunar og svefndrunga, með þeim afleiðingum að hún hlaut rispu og fleiður á kynfæri. Samkvæmt ákæru er brot ákærða talið varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og áður greinir voru ákærði og brotaþoli par á umræddum tíma, en þau höfðu þá verið saman í rétt rúmlega hálft ár. Ákærði neitar alfarið sök í málinu og heldur því fram að brotaþoli hafi átt frumkvæði að því að þau myndu eiga samfarir og að þær hafi þannig hafist með hennar samþykki. Varðandi aðdragandann þá hefur ákærði haldið því fram að á leiðinni heim til brotaþola umrædda nótt hafi hann og brotaþoli rætt um að stunda kynlíf við heimkomuna, en fyrir liggur að ákærði sótti brotaþola í gleðskap til vinkonu hennar fyrr um nóttina. Framburður ákærða um þetta 14 samtal fær nokkra stoð í framburði brotaþola hjá lögreglu. Nánar tiltekið sagði brotaþoli við þá skýrslutöku: „Og þetta kvöld þá tölum við um að sofa saman á leiðinni heim [...].“ Ítrekaði hún þetta atriði síðar tvívegis í skýrslutöku hjá lögreglu. Raunar bar móðir hennar einnig hjá lögreglu að brotaþoli hefði tjáð henni að ákærði og brotaþoli hefðu rætt um það fyrr um nóttina að „sofa saman og eitthvað sennilega eftir að þau voru komin þarna til baka“. Fyrir dómi kvaðst brotaþoli aftur á móti ekki minnast þess að þetta hefði verið rætt í bifreiðinni, enda þótt það kæmi til greina. Kvaðst hún í þessu samhengi hafa verið afar ölvuð og reynt að hugsa sem minnst um þetta mál. Að öllu framangreindu virtu verður að mati dómsins að leggja til grundvallar, líkt og bæði sækjandi og verjandi lögðu raunar upp með í málflutningsræðum sínum, að ákærði og brotaþoli hafi rætt um það í bifreiðinni á heimleiðinni að stunda kynlíf heima hjá brotaþola.

Tímasetningar málsatvika umrædda nótt eru að nokkru leyti á reiki. Ákærða og brotaþola bar þó saman um það hjá lögreglu að ákærði hefði sótt brotaþola í Árbæ um kl. 6. Þá báru þau fyrir dómi að á leiðinni heim til brotaþola, sem er búsett á [...] hefðu þau staðnæmst við verslun þar sem brotaþoli hefði keypt sér samloku. Ágreiningslaust er að þegar ákærði og brotaþoli komu heim til brotaþola héldu þau upp á efri hæð hússins þar sem svefnherbergi hennar var að finna. Á heimilinu umrætt sinn voru einnig faðir brotaþola, sem þá var genginn til náða, auk móður brotaþola og móðursystur sem sátu á spjalli í stofu á neðri hæð hússins.

Ákærði bar fyrir dómi að þegar hann hefði gengið inn í svefnherbergið þá hefði brotaþoli legið nakin á rúminu. Ákærði hefði þá sagt að það yrðu engar samfarir ef hún væri „out“, þ.e.a.s. ekki með fullri meðvitund. Brotaþoli hefði ekki svarað. Á þessu stigi hefði ákærði farið að bursta tennur. Þegar hann hefði gengið aftur inn í herbergið þá hefði brotaþoli stokkið á fætur og hlaupið niður á neðri hæð hússins. Brotaþoli bar fyrir dómi að hún hefði verið í blautum fötum þar sem piltur hefði óvart hellt yfir hana bjór í gleðskapnum fyrr um kvöldið. Hún hefði því farið úr fötunum, klætt sig í slopp og síðan farið niður í stofu á neðri hæð hússins þar sem móðir hennar og móðursystir sátu á spjalli. Ekki kvaðst hún vera viss um hversu lengi hún hefði setið þar. Hugsanlega hefðu það verið 15 til 20 mínútur. Móðir brotaþola bar á svipaðan veg fyrir dómi. Samkvæmt henni borðaði brotaþoli snakk og spjallaði við móður sína og móðursystur í um 15 mínútur. Brotaþoli hélt síðan aftur upp í svefnherbergið sitt. 15

Þótt fyrir liggi að brotaþoli hafi verið ölvuð umrætt sinn þá verður ekki ráðið af framburði móður hennar og móðursystur fyrir dómi að ástand hennar rétt áður en hún sneri aftur upp í svefnherbergið sitt hafi verið slíkt að ákærða hafi þá verið rétt að líta svo á að hún gæti ekki vegna ölvunar veitt samþykki sitt fyrir samræði.

Hjá lögreglu bar brotaþoli að ákærði hefði verið vakandi þegar hún kom aftur inn í herbergið sitt. Fyrir dómi kvaðst brotaþoli aftur á móti hafa talið að ákærði hefði verið sofnaður þegar hún kom inn í svefnherbergið sitt. Nánar aðspurð kvaðst hún þó ekki muna þetta. Síðar í skýrslutöku fyrir dómi var brotaþoli spurð hvort hún gæti útilokað að hafa veitt ákærða samþykki fyrir samræði eða að hafa rætt um að hefja kynlíf umrætt sinn. Sagðist brotaþoli þá afdráttarlaust geta útilokað það þar sem ákærði hefði verið sofandi þegar hún hefði komið upp í rúmið, engin orðaskipti hefðu átt sér stað og síðan hefði hún sofnað. Er allt þetta að mati dómsins, ásamt framangreindri umfjöllun um samtal brotaþola við ákærða í bifreiðinni á heimleiðinni, til marks um að minni brotaþola sé nokkuð gloppótt varðandi þýðingarmikil málsatvik umrædda nótt, enda þótt hún hafi virst einlæg í framburði sínum fyrir dómi.

Ágreiningslaust er að stuttu eftir að brotaþoli kom aftur inn í svefnherbergi sitt setti ákærði getnaðarlim sinn a.m.k. að hluta til inn í leggöng brotaþola. Ákærða og brotaþola greinir aftur á móti verulega á um aðdragandann að þessu, þ.e. hvort samþykki brotaþola lá fyrir umrætt sinn. Brotaþoli kveðst hafa verið sofandi en ákærði ber því við að brotaþoli hafi átt frumkvæði að því að þau myndu eiga samfarir og að þær hafi þannig hafist með hennar samþykki. Sagði hann að þau hefðu byrjað að kyssast í stutta stund og að hann hefði varla verið kominn „hálfur inn“ þegar brotaþoli stöðvaði samfarirnar. Þær hefðu að hans mati staðið yfir í að hámarki eina mínútu. Þó ber þeim saman um að brotaþoli hafi síðan ýtt við ákærða og spurt hvað hann væri eiginlega að gera. Ákærði hafi þá staðið upp og reynt að útskýra sína hlið málsins þar sem hann hafi talið brotaþola vera að ásaka sig ranglega um nauðgun. Ákærði mun stuttu síðar hafa byrjað að klæða sig og gert sig líklegan til að fara. Um það leyti kallaði brotaþoli á móður sína og samkvæmt framburði foreldra brotaþola og móðursystur hennar heyrðu þau öll til brotaþola. Bar móðir brotaþola að þetta hefði verið skelfingaróp, en sjálfur sagði ákærði þetta hafa verið skaðræðisóp. Ákærði gekk í framhaldinu niður stigann í átt að anddyri hússins. Þar hitti hann fyrir móður og móðursystur brotaþola. Brotaþoli fór á eftir ákærða niður stigann. Hún mun þá hafa slegið til ákærða. Sjálf sagðist brotaþoli fyrir dómi vita til þess að hún hefði gert það en af framburði hennar varð þó ráðið að hún myndi þetta atvik ekki af eigin raun. Er 16 þetta því einnig til marks um það sem áður greinir um gloppótt minni brotaþola af málsatvikum umrædda nótt. Af framburði ákærða auk móður, föður og móðursystur brotaþola verður ráðið að brotaþoli var í miklu uppnámi umrætt sinn. Tjáði hún þeim þá að hún hefði vaknað með ákærða ofan á sér. Ákærði kvaðst fyrir dómi hafa mótmælt orðum hennar. Bar móðursystir brotaþola að ákærði hefði sagt við brotaþola: „Þú þekkir mig betur en svo.“ Fyrir dómi bar faðir brotaþola að móðir hennar hefði sagt ákærða að nú skyldi hann fara. Í framhaldinu yfirgaf ákærði heimili brotaþola.

Ákæruvaldið byggir á því að frásögn ákærða af málsatvikum sé ótrúverðug. Einkum telur ákæruvaldið þetta mega ráða af þeim viðbrögðum ákærða að álykta svo fljótt sem raun bar vitni að brotaþoli væri að ásaka hann um nauðgun þegar hún ýtti við honum og spurði hann hvað hann væri að gera. Fyrir dómi kvaðst ákærði einfaldlega hafa áttað sig á því hvað brotaþoli hefði verið að fara. Þetta hefði hann getað ráðið af augnaráði, svipbrigðum og líkamstjáningu hennar. Hann hefði því stokkið á fætur og reynt að útskýra sína hlið málsins fyrir brotaþola. Að mati dómsins verða ekki dregnar sérstakar ályktanir um skort á trúverðugleika ákærða af þessu atriði.

Ákæruvaldið byggir einnig á því að ákærði sé ótrúverðugur þar sem misræmi sé á framburði hans fyrir dómi og hjá lögreglu, en það misræmi felist í því að hann hafi sagt lögreglu að eftir að brotaþoli stöðvaði samfarir þeirra hafi samskipti þeirra varað í 10 til 15 mínútur áður en hún kallaði á móður sína, en fyrir dómi hafi hann rætt um fimm til 10 mínútur í þessu samhengi. Hér er vert að mati dómsins að halda því til haga að eftir að hafa sagt lögreglu að um væri að ræða „svona 10 mínútur, korter“ þá sagði ákærði síðar í umræddri skýrslu að þetta hefðu verið 10 mínútur. Þá verður heldur ekki fram hjá því litið að hér skeikar litlu sem engu í framburði um tímasetningu atvika sem áttu sér stað síðla nætur. Verður því ekki fallist á það með ákæruvaldinu að nokkurt teljandi misræmi sé að þessu leyti á framburði ákærða fyrir lögreglu annars vegar og dómi hins vegar sem haft gæti áhrif á mat dómsins á trúverðugleika ákærða.

Eins og áður greinir liggja fyrir í málinu Facebooksamskipti ákærða og brotaþola. Þess skal getið að við málflutning leiðrétti sækjandi tímaröð skilaboðanna að þessu leyti. Ákæruvaldið byggir á því að tiltekin ummæli ákærða í umræddum samskiptum að kvöldi 1. janúar 2018, þ.e. um að brotaþoli hefði dottið út í fimm sekúndur og síðan „panickað“, renni stoðum undir málatilbúnað ákæruvaldsins þar sem þau gefi til kynna að hann hafi vitað að hún væri ekki með meðvitund meðan á 17 samförunum stóð. Í þessum efnum verður þó að mati dómsins að virða umrædd samskipti heildstætt, en í skilaboðum milli ákærða og brotaþola sama kvöld, sem koma í beinu framhaldi af fyrrgreindri tilvitnun, kemur fram af hálfu ákærða að hann hefði ekki tekið eftir því að brotaþoli hefði dottið út, enda hefði hann verið „á hálsinum“ á henni. Tekur ákærði ítrekað fram í samskiptunum að hann hafi ekkert rangt gert. Fyrir dómi skýrði ákærði auk þess svo frá að hann hefði þarna að framan einungis verið að nefna við brotaþola einu útskýringuna í hans huga sem skýrt gæti fram komna ásökun hennar í hans garð. Það hefði ekki verið hans upplifun að brotaþoli hefði dottið út. Að öllu þessu virtu er ekki unnt að fallast á það með ákæruvaldinu að álykta eigi sem svo að þarna hafi ákærði viðurkennt sök í málinu eða að í þessu felist nokkuð sem stangist á við annan framburð hans um málsatvik.

Aftur á móti má fallast á það með ákæruvaldinu að fyrrgreint óp brotaþola, sem bæði ákærði og brotaþoli báru um ásamt móður, móðursystur og föður brotaþola, gefi til kynna að brotaþoli hafi komist í mikið uppnám í herberginu umrætt sinn. Framburður móður, móðursystur og föður brotaþola um orðaskipti á neðri hæð hússins og um líðan brotaþola í beinu framhaldi af ópinu styður jafnramt þá ályktun, en það gerir einnig sá verknaður brotaþola að gleypa vísvitandi of mikið magn af lyfjum nokkrum mínútum síðar. Um þetta bar brotaþoli fyrir dómi að hún hefði upplifað að móðir hennar og móðursystir hefðu ekki tekið hana trúanlega, en sjálf hefði hún þó verið ringluð og ekki alveg skilið hvað hefði gerst. Hér ber þó einnig að hafa í huga að ákærði hefur ekki þrætt fyrir nokkurt þessara atriða.

Við mat á því hvaða vægi beri að ljá framangreindu uppnámi brotaþola, sem og þeirri áfallastreituröskun sem hún var síðar greind með, við úrlausn málsins er að mati dómsins ekki unnt að líta með öllu fram hjá því að brotaþoli þjáðist fyrir meint brot af alvarlegum kvíða og hafði verið í lyfjameðferð vegna þess. Í vottorði, sem G sálfræðingur ritaði, kemur fram, eins og áður segir, að brotaþoli þjáist af sjaldgæfum sjúkdómi sem valdi henni „miklum sársauka“. Aðspurð fyrir dómi um hugsanleg áhrif kvíða, þunglyndis eða fyrirliggjandi sjúkdóms brotaþola á mat vitnisins á áfallastreituröskun, sagði sálfræðingurinn raunar að allt gæti þetta haft áhrif, enda þótt spurningar á matslistum beindust aðeins að meintu broti ákærða og líðan brotaþola tengda þeirri háttsemi. Vitnið lýsti brotaþola sem viðkvæmri manneskju. Upplifun hennar af meintu broti ákærða, þ.e. fyrst og fremst upplifun hennar á afleiðingum hins meinta brots, hefði hugsanlega verið ýktari eða verri vegna sjúkdóms eða sjúkdómssögu brotaþola. Hér skal því einnig haldið til haga að samkvæmt framburði 18 móður brotaþola hafði brotaþoli árið 2015 eða 2016 tekið vísvitandi inn of stóran skammt lyfja, en G minntist þess ekki fyrir dómi að hafa fengið þær upplýsingar. Enn takmarkaðri upplýsingar virtist N sálfræðingur hafa fengið um sjúkrasögu brotaþola, en N kvaðst fyrir dómi hafa hitt brotaþola fjórum sinnum frá ágúst sl., en vottorðs hennar aflaði réttargæslumaður brotaþola raunar í tengslum við það álitaefni hvort ákærða yrði gert að víkja úr sal á meðan brotaþoli gæfi skýrslu fyrir dómi.

Að öllu þessu virtu, og að teknu tilliti til ölvunar brotaþola og fyrrgreindrar ályktunar dómsins um gloppótt minni hennar varðandi málsatvik umrædda nótt, telur dómurinn varhugavert að leggja til grundvallar að mikið uppnám brotaþola umrætt sinn eða áfallastreituröskun sem hún var greind með í kjölfarið feli í sér haldbæra sönnun um að ákærði hafi framið það brot sem honum er gefið að sök. Hróflar það ekki við framangreindri niðurstöðu þótt J, hjúkrunarfræðingur á göngudeild Barna og unglingageðdeildar Landspítala (BUGL), hafi borið fyrir dómi að frá því að brotaþoli tók að nýta sér þjónustu Bráðateymis BUGL 8. júní 2017 þá hafi brotaþola gengið eitthvað betur að fóta sig enda þótt hún hafi enn glímt við nokkurn kvíða í lok ársins.

Þá renna hvorki framburður né vottorð kvensjúkdómalæknanna L og M sérstökum stoðum undir málatilbúnað ákæruvaldsins, að því undanskildu að álit þeirra styður það sem þegar er komið fram í málinu um að brotaþoli hafi komist í mikið uppnám umrædda nótt.

Eftir stendur að ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um það sem átti sér stað í herbergi brotaþola umrætt sinn í aðdraganda þess að ákærði setti getnaðarlim sinn inn í leggöng brotaþola. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Framburður ákærða fyrir dómi og hjá lögreglu hefur verið stöðugur og telst ekkert fram komið sem er sérstaklega til þess fallið að rýra trúverðugleika hans. Hvað brotaþola varðar þá hefur dómurinn þegar komist að þeirri niðurstöðu hér að framan að enda þótt hún hafi virst einlæg í framburði sínum fyrir dómi þá verði í öllu falli að telja minni hennar nokkuð gloppótt varðandi þýðingarmikil málsatvik umrædda nótt.

Að öllu framangreindu virtu telst ákæruvaldið ekki hafa axlað þá sönnunarbyrði, sem á því hvílir samkvæmt 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008, að sýna fram á að ákærði hafi framið það brot sem hann er sakaður um í ákæru. Ber því að sýkna hann af kröfum ákæruvaldsins.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu og í samræmi við 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 ber að vísa einkaréttarkröfu brotaþola frá dómi. 19

Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 greiðist allur sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

Dóm þennan kveður upp A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 1.517.760 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 632.400 krónur.

19

Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 greiðist allur sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

Dóm þennan kveður upp A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarþóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 1.517.760 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 632.400 krónur.