S-180/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 20. nóvember 2014, er höfðað með ákæru sérstaks saksóknara samkvæmt lögum nr. 135/2008, útgefinni 22. mars 2013, á hendur A, kt. 000000-0000, [...], B, kt. 000000-0000, [...], C, kt. 000000-0000, [...], og D, kt. 000000-0000, [...].

Eftir breytingar sem gerðar hafa verið á verknaðarlýsingu í ákæru tekur saksóknin til þess að ákærðu hafi í sameiningu á tímabilinu 25. mars 2009 til 2. nóvember 2009 haft milligöngu um gjaldeyrisviðskipti hér á landi „án lögmætrar heimildar eða leyfis frá Seðlabanka Íslands“. Með því hafi þeir brotið gegn 1. mgr. 8. gr. laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál, sbr. 186. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að því er tekur til tímabilsins 25. mars til og með 13. júlí 2009, en á tímabilinu 14. júlí til og með 2. nóvember 2009 varði háttsemin við 1. mgr. 8. gr., sbr. 3. tölulið 16. gr., laga nr. 87/1992.

Í ákærunni er sett fram frekari verknaðarlýsing sem að teknu tilliti til breytinga, sem á henni hafa verið gerðar, er svohljóðandi: „Háttsemi ákærðu fólst í milligöngu um gjaldeyrisviðskipti með íslenskar krónur gegn erlendum gjaldeyri og fjármagnsflutningum á íslenskum krónum til Íslands tengdum þeim gjaldeyrisviðskiptum. Ákærðu áttu allir þátt í að skipuleggja og hrinda í framkvæmd þeirri starfsemi og var hún rekin í nafni sænska félagsins Aserta AB sem ákærðu réðu yfir.

Ákærðu sömdu við mótaðila í gjaldeyrisviðskiptum hverju sinni um að ákærðu skiptu erlendum gjaldeyri í eigu mótaðila í íslenskar krónur sem ákærðu skyldu greiða inn á bankareikning mótaðila á Íslandi. Jafnframt sömdu ákærðu og mótaðilinn um kjör í slíkum gjaldeyrisviðskiptum, það er sölugengi á íslenskum krónum af hálfu ákærðu gegn greiðslu í erlendum gjaldeyri af hálfu mótaðila. Tóku þau kjör mið af svonefndu aflandsgengi íslensku krónunnar á hverjum tíma sem ávallt var lægra en skráð gengi íslensku krónunnar á opinberum gjaldeyrismarkaði á Íslandi.

Ákærðu létu mótaðila greiða erlenda gjaldeyrinn inn á gjaldeyrisreikning Aserta AB hjá Skandinaviska Enskilda Banken í Svíþjóð fyrir viðkomandi mynt. Á framangreindu tímabili tóku ákærðu við samtals 771 innborgun frá samtals 84 mótaðilum í gjaldeyrisviðskiptum. Nánar tiltekið var um að ræða 59 innborganir í bandaríkjadölum, samtals að fjárhæð 10.766.999 bandaríkjadalir, 243 innborganir í sterlingspundum, samtals að fjárhæð 14.529.032 sterlingspund, 412 innborganir í evrum, samtals að fjárhæð 35.467.568 evrur, 2 innborganir í kanadadölum, samtals að fjárhæð 1.032.000 kanadadalir, 9 innborganir í norskum krónum, samtals að fjárhæð 55.000.113 norskar krónur, 8 innborganir í sænskum krónum, samtals að fjárhæð 862.301 sænsk króna og 38 innborganir í dönskum krónum, samtals að fjárhæð 17.747.690 danskar krónur.

Með hinum erlenda gjaldeyri sem ákærðu söfnuðu þannig inn á fyrrgreinda gjaldeyrisreikninga Aserta AB keyptu þeir reglulega íslenskar krónur af erlendum fjármálafyrirtækjum, frá tugum og upp í hundruð milljóna króna hverju sinni, að langstærstum hluta af Skandinaviska Enskilda Banken og bandaríska fjárfestingasjóðnum Drake Management LLC. Samhliða slíkum magnkaupum á íslenskum krónum gáfu ákærðu erlendu fjármálafyrirtækjunum fyrirmæli um að flytja íslensku krónurnar til Íslands, nánar tiltekið í tilviki Skandinaviska Enskilda Banken inn á bankareikning Aserta AB nr. 0130-26-099740 hjá Landsbankanum hf. en í tilviki Drake Management LLC inn á bankareikning Aserta AB nr. 0546-26-002486 hjá Íslandsbanka hf.

Eftir að íslensku krónurnar höfðu borist inn á bankareikninga Aserta AB hjá Landsbankanum hf. og Íslandsbanka hf. gerðu ákærðu upp hver einstök gjaldeyrisviðskipti við mótaðila sína með því að millifæra í alls 748 skipti inn á bankareikninga þeirra á Íslandi fjárhæð eða fjárhæðir í íslenskum krónum sem svöruðu til tiltekinnar innborgunar eða innborgana mótaðila í erlendum gjaldeyri hverju sinni. Samtals námu þær útgreiðslur ákærðu 14.345.875.280 krónum á framangreindu tímabili og voru útgreiðslur til hvers og eins af hinum 84 mótaðilum á bilinu 1 til 105 talsins. Ákærðu framkvæmdu í langflestum tilvikum slíkar útgreiðslur með því að millifæra fyrst af bankareikningi Aserta AB hjá Landsbankanum hf. yfir á bankareikning Aserta AB hjá Íslandsbanka hf. en greiða þaðan út til mótaðila.

Endurgjald ákærðu af milligöngu sinni um gjaldeyrisviðskiptin fólst í gengismuninum milli annars vegar sölugengis á íslenskum krónum til mótaðila í einstökum gjaldeyrisviðskiptum og hins vegar hagstæðara kaupgengis á íslenskum krónum sem ákærðu nutu í færri og stærri magnkaupum á íslenskum krónum af erlendum fjármálafyrirtækjum. Meðaltal þess gengismunar í öllum framangreindum gjaldeyrisviðskiptum ákærðu var að minnsta kosti 4,3 prósent og heildarágóði ákærðu samkvæmt því að minnsta kosti rúmar 656 milljónir króna.“

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Krafist er upptöku á eftirfarandi eignum ákærðu með vísan til 2. mgr. 16. gr. a laga um gjaldeyrismál nr. 87/1992, sbr. 3. gr. laga nr. 134/2008, og 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum:

Að ákærða A verði gert að sæta upptöku á eftirfarandi eignum:

50% eignarhlut í fasteign að [...], fastanúmer 000-0000, sem kyrrsettur var að beiðni embættis sérstaks saksóknara 22. mars 2013.

4.403.441 krónum, auk áfallandi vaxta til upptökudags, sem embætti sérstaks saksóknara lagði hald á 22. mars 2013 af bankareikningi ákærða A nr. [...] hjá Íslandsbanka hf.

Að ákærða B verði gert að sæta upptöku á eftirfarandi eign:

50% eignarhlut í fasteign að [...], fastanúmer 000-0000, sem kyrrsettur var að beiðni embættis sérstaks saksóknara 22. mars 2013.

Að ákærða C verði gert að sæta upptöku á eftirfarandi eignum:

50% eignarhlut ákærða C í fasteign að [...], fastanúmer 000-0000, sem kyrrsettur var að beiðni embættis sérstaks saksóknara 22. mars 2013.

105.000 nafnverðshlutum í [...] hf., að verðmæti 2.829.750 krónur 19. mars 2013, sem embætti sérstaks saksóknara lagði hald á 22. mars 2013 af vörslureikningi ákærða C nr. [...] hjá Íslandsbanka hf.

254.998 nafnverðshlutum í [...] hf., að verðmæti 2.965.627 krónur 19. mars 2013, sem embætti sérstaks saksóknara lagði hald á 22. mars 2013 af vörslureikningi ákærða C nr. [...] hjá Íslandsbanka hf.

37,0553 nafnverðseiningum í verðbréfasjóðnum „[...]“, að verðmæti 341.434 krónur 19. mars 2013, sem embætti sérstaks saksóknara lagði hald á 22. mars 2013 af vörslureikningi ákærða C nr. [...] hjá Íslandsbanka hf.

239,9468 nafnverðseiningum í verðbréfasjóðnum „[...]“, að verðmæti 462.260 krónur 19. mars 2013, sem embætti sérstaks saksóknara lagði hald á 22. mars 2013 af vörslureikningi ákærða C nr. [...] hjá Íslandsbanka hf.

Ákærðu krefjast sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun til handa skipuðum verjendum, verði greiddur úr ríkissjóði.

I

Haustið 2008 dundu yfir fjármálamarkaði hremmingar sem íslensk fjármálafyrirtæki fóru ekki varhluta af og áttu sinn þátt í falli þriggja stærstu viðskiptabankanna í byrjun október það ár. Gengi krónunnar hafði lækkað töluvert fyrr á árinu, en við fall bankanna dró enn úr trausti á henni. Hinn 10. október sendi Seðlabanki Íslands frá sér tilmæli um tímabundna temprun á útflæði gjaldeyris. Þar var því beint til innlánsstofnana að gjaldeyrir yrði aðeins afgreiddur vegna ,,nauðsynlegs innflutnings“. Jafnframt kom fram að forðast ætti að nota gjaldeyri sem kæmi inn í bankana til gjaldeyrisviðskipta af neinu tagi. Með lögum nr. 134/2008, sem tóku gildi 28. nóvember 2008, voru gerðar breytingar á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Samkvæmt ákvæði til bráðabirgða í breytingalögunum, sem varð að bráðabirgðaákvæði I með setningu laga nr. 27/2009, var Seðlabankanum heimilt fram til 30. nóvember 2010, þrátt fyrir ákvæði 2. gr. laga nr. 87/1992 og 9. gr. laga um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, að gefa út reglur, að fengnu samþykki viðskiptaráðherra, sem takmörkuðu eða stöðvuðu tímabundið einhverja eða alla flokka fjármagnshreyfinga, sem gerð var grein fyrir í ákvæðinu, og gjaldeyrisviðskipti sem þeim tengdust ef slíkar hreyfingar fjármagns til og frá landinu myndu að mati bankans valda alvarlegum og verulegum óstöðugleika í gengis- og peningamálum. Til fjármagnshreyfinga samkvæmt þessu töldust meðal annars innlegg á og úttektir af reikningum í lánastofnunum og inn- og útflutningur innlends og erlends gjaldeyris. Seðlabankinn nýtti þessa heimild með útgáfu reglna nr. 1082/2008 um gjaldeyrismál, sem tóku gildi 28. nóvember 2008. Þær féllu úr gildi 16. desember sama ár við gildistöku reglna nr. 1130/2008 um sama efni. Samkvæmt 4. mgr. 1. gr. nýju reglnanna voru gjaldeyrisviðskipti vegna fjármagnshreyfinga samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu á milli landa með úttektum af reikningum í íslenskum krónum í fjármálafyrirtækjum hér á landi eða Seðlabanka Íslands óheimil. Þá var í 13. gr. reglnanna mælt fyrir um viðurlög vegna brota á þeim. Þessar reglur féllu úr gildi 30. október 2009 með gildistöku nýrra reglna um sama efni nr. 880/2009. Í 2. og 3. gr. þeirra voru ákvæði sem takmörkuðu gjaldeyrisviðskipti og fjármagnshreyfingar í tengslum við þau.

Um leið og höft voru sett á viðskipti með gjaldeyri hér á landi urðu til tveir aðskildir markaðir með íslensku krónuna, annar í útlöndum og hinn hér á landi. Þannig varð til tvöfalt gengi á íslensku krónunni gagnvart erlendum gjaldmiðlum, annars vegar á opinberum gjaldeyrismarkaði hér á landi, þ.e. skipulegum gjaldeyrismarkaði með íslensku krónuna sem Seðlabanki Íslands stýrir og hefur eftirlit með, og hins vegar lægra gengi erlendis eða á svonefndum aflandsmarkaði. Af þessu leiðir að í gjaldeyrisviðskiptum hefur verið unnt að fá fleiri íslenskar krónur í skiptum fyrir erlenda mynt á aflandsmarkaði en á innanlandsmarkaði. Samkvæmt Hagvísum Seðlabankans varð fyrst verulegur munur á gengi krónunnar hér á landi og erlendis 6. október 2008. Þá var gengi evru gagnvart krónunni 20% lægra hér á landi en á erlendum mörkuðum. Tveim dögum síðar var evrugengið gagnvart krónu á Íslandi 40% af því sem var erlendis. Munurinn minnkaði fljótlega, en var þó sveiflukenndur fram á vor 2009. Frá maí 2009 og fram að lokum september var gengi evru nálægt 20% lægra hér á landi en erlendis. Minnstur varð munurinn síðan 4-5% í byrjun október 2009. Munurinn jókst síðan aftur, einkum eftir að tekin voru af tvímæli um að einhliða innflutningur á aflandskrónum væri óheimill.

Forsögu þessa máls má rekja til þess að Seðlabanki Íslands sendi 11. nóvember 2009 tilkynningu til Fjármálaeftirlitsins um grun um brot á lögum nr. 87/1992 og reglum settum á grundvelli þeirra. Fjármálaeftirlitið sendi í framhaldi af því, nánar tiltekið 19. nóvember 2009, kæru til efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra, sem beindist að ákærðu og sænska fyrirtækinu Aserta AB sem þeir voru sagðir ráða yfir. Tók kæran til þess að fyrir hendi væri grunur um að þessir aðilar hefðu haft milligöngu um gjaldeyrisviðskipti hér á landi án heimildar og þannig brotið gegn 8. gr. laga nr. 87/1992. Þá laut kæran einnig að meintum brotum gegn 1. mgr. 4. gr. reglna nr. 1130/2008, sbr. 3. gr. og 1. mgr. bráðabirgðaákvæðis I sömu laga. Við sameiningu efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra og embættis sérstaks saksóknara hinn 1. september 2011, sbr. lög nr. 82/2011, tók embætti sérstaks saksóknara samkvæmt lögum nr. 135/2008 við rannsókn málsins og gaf svo sem fram er komið út ákæru í því 22. mars 2013. Með henni voru ákærðu gefin að sök, auk þess brots sem saksókn á hendur þeim tekur nú einvörðungu til samkvæmt framansögðu, ólögmæt gjaldeyrisviðskipti vegna fjármagnshreyfinga milli landa með úttektum af reikningum í íslenskum krónum í fjármálafyrirtækjum hér á landi á tímabilinu 25. mars til og með 2. nóvember 2009. Var þessi háttsemi þeirra á tímabilinu 25. mars til og með 30. október 2009 talin varða við 4. mgr. 1. gr., sbr. 13. gr., reglna um gjaldeyrismál nr. 1130/2008, sbr. 1. mgr., sbr. 5. mgr., bráðabirgðaákvæðis I og 16. gr. nr. 87/1992, en á tímabilinu 31. október til og með 2. nóvember 2009 við 2. og 3. gr., sbr. 16. gr., reglna um gjaldeyrismál nr. 880/2009, sbr. 1. mgr., sbr. 5. mgr., bráðabirgðaákvæðis I og 16. gr. laga nr. 87/1992. Í þinghaldi í málinu 5. maí 2014 lagði ákæruvaldið fram bókun þar sem tekið var fram að lögáskilið samþykki ráðherra hafi ekki legið fyrir við setningu reglna nr. 1130/2008. Vegna þessa annmarka gætu reglurnar ekki talist viðhlítandi refsiheimild og væri því fallið frá heimfærslu á háttsemi ákærðu til þeirra. Þá var jafnframt bókuð sú yfirlýsing ákæruvalds að hið sama ætti við um reglur nr. 880/2009. Við upphaf aðalmeðferðar lýsti sækjandi því síðan yfir að fallið væri frá saksókn á hendur ákærðu að því er tekur til ólögmætra gjaldeyrisviðskipta samkvæmt framansögðu. Samkvæmt þessu og svo sem áður er rakið einskorðast sakargiftir í málinu nú við brot gegn 1. mgr. 8. gr. laga nr. 87/1992 og þá verknaðarlýsingu sem liggur þeirri heimfærslu til grundvallar.

Meðan á rannsókn málsins stóð voru ýmsar eignir ákærðu hér á landi og í Svíþjóð kyrrsettar. Sumum þeirra hefur nú verið aflétt. Þannig felldi Hæstiréttur með dómum sínum 25. janúar 2011 í málum nr. 682, 683, 684 og 685/2001 úr gildi kyrrsetningar sem þá höfðu verið heimilaðar hér á landi. Þá felldi héraðsdómur í Stokkhólmi (Stockholms Tingsrätt) 8. febrúar 2010 úr gildi bráðabirgðaúrskurð um kyrrsetningu eigna ákærðu í Svíþjóð. Var sú niðurstaða rökstudd með því að háttsemin sem ákærðu væru grunaðir um að hafa framið og þannig brotið gegn íslenskum lögum og reglum um gjaldeyrismál væri ekki refsinæm samkvæmt sænskum lögum. Skilyrði um tvöfalt refsinæmi væri því ekki uppfyllt. Eftir standa þær kyrrsetningar sem tilgreindar eru í upptökukafla ákæru.

Þann 9. febrúar 2010 féllst Héraðsdómur Reykjavíkur á kröfu um haldlagningu á inneignum ákærðu á tilgreindum bankareikningum í Svíþjóð. Þeim úrskurði var skotið til Hæstaréttar, sem með dómi sínum 2. mars 2010 vísaði málinu frá á þeirri forsendu að sænsk yfirvöld hefðu hafnað ósk efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra um liðsinni þeirra við að framfylgja úrskurðinum og honum yrði því ekki framfylgt. Í ákæru er gerð krafa um upptöku á eignum ákærðu A og C sem voru haldlagðar á grundvelli ákvörðunar sérstaks saksóknara 22. mars 2013, sbr. 1. mgr. 68. og 1. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

II

Til stuðnings því að sakfella beri ákærðu fyrir brot gegn 1. mgr. 8. gr. laga um gjaldeyrismál hefur ákæruvaldið haldið því fram að þeir hafi haft með höndum milligöngu um gjaldeyrisviðskipti í skilningi ákvæðisins. Í 1. gr. laganna sé tekið fram að með gjaldeyrisviðskiptum sé meðal annars átt við það þegar innlendum gjaldeyri er skipt fyrir erlendan og erlendum gjaldeyri fyrir innlendan. Í lögunum sé ekki sett fram skilgreining á hugtakinu milliganga. Í reglugerð nr. 679/1994 sé milliganga um gjaldeyrisviðskipti og verslun með erlendan gjaldeyri skýrð í einu lagi svo að það merki „að stunda gjaldeyrisviðskipti í atvinnuskyni fyrir eigin reikning eða gegn endurgjaldi“ eða að „koma á gjaldeyrisviðskiptum milli aðila gegn endurgjaldi“. Ákærðu hafi veitt mótaðilum sínum í gjaldeyrisviðskiptum þá afmörkuðu þjónustu, sumum þeirra margítrekað, að skipta fyrir þá erlendum gjaldeyri í íslenskar krónur á hagstæðari kjörum en unnt var að fá í gegnum innlendar fjármálastofnanir eftir venjulegum leiðum og jafnframt að flytja íslensku krónurnar til Íslands og afhenda þær mótaðilum þar. Í þessu skyni hafi mótaðilarnir undirritað sérstök skjöl vegna viðskiptanna, svonefnd Client Take On-skjöl, en samkvæmt þeim hafi legið ljóst fyrir að það voru fjármunir í formi erlends gjaldeyris í eigu mótaðilanna sem ákærðu tóku við á framangreindum forsendum, þ.e. að skipta þeim í íslenskar krónur og flytja þær til Íslands. Þessi háttsemi hafi átt sér stað frá 25. mars til 2. nóvember 2009 eða í rúma 7 mánuði. Hún hafi farið fram samkvæmt fastmótuðu skipulagi og verið kerfisbundin í framkvæmd. Mótaðilarnir hafi verið 84 talsins og einstök gjaldeyrisviðskipti 748 að tölu. Gjaldeyrisviðskiptin og tengdir fjármagnsflutningar ákærðu hefðu numið samtals rúmum 14,3 milljörðum íslenskra króna á þessu tímabili. Endurgjald af gjaldeyrisviðskiptunum til handa ákærðu hafi ávallt ráðist af gengismun á innkaups- og söluverði íslensku krónunnar. Þá er á því byggt að umrædd viðskipti með gjaldeyri hafi farið fram hér á landi. Þannig hafi öllum einstökum gjaldeyrisviðskiptum ákærðu og tengdum fjármagnshreyfingum lokið á Íslandi, þ.e. í fyrsta lagi með flutningi íslenskra króna til Íslands samkvæmt fyrirmælum ákærðu, í öðru lagi með millifærslum milli íslenskra bankastofnana sem ákærðu framkvæmdu og í þriðja lagi með útgreiðslum ákærðu á íslenskum krónum til mótaðila hverju sinni. Þetta hafi raunar verið sjálfur kjarninn í starfsemi ákærðu og hann hafi beinlínis falist í samkomulagi þeirra og mótaðila í hverju og einu tilviki gjaldeyrisviðskipta. Þannig hafi ákærðu gengist undir það að efna samkomulagið fyrir sitt leyti með flutningi íslenskra króna til Íslands og afhendingu þeirra inn á bankareikning mótaðila á Íslandi. Í reynd hafi starfsemi ákærðu að stórum hluta verið staðsett á Íslandi og farið fram hér.

Af hálfu ákæruvalds er á því byggt að hin refsiverða háttsemi ákærðu samkvæmt framansögðu teljist framhaldsbrot og að um hafi verið að ræða samverknað þeirra allra sem aðalmanna með verkskiptri aðild.

III

Í málsvörn ákærðu hefur því verið haldið fram að ákæran, sérstaklega eftir þær breytingar sem á henni voru gerðar, væri mjög óskýr og lýsti háttsemi sem falist hafi í athöfn og að um framhaldsbrot hafi verið að ræða, en í raun stæði aðeins eftir athafnaleysisbrot eða leyfisbrot. Verknaðarlýsing í ákæru færi því ekki saman við heimfærslu á háttseminni til refsiákvæða. Þá væri meintur samverknaður ákærðu óljós og þeir væru samsamaðir sænska félaginu Aserta AB jafnvel þó að sumir þeirra hafi aldrei setið í stjórn þess.

Ákærðu byggja kröfu um sýknu í fyrsta lagi á því að sú starfsemi sem er til umfjöllunar í málinu og þeir hefðu stundað í nafni Aserta AB hafi ekki verið „milliganga um gjaldeyrisviðskipti hér á landi“ í skilningi 1. mgr. 8. gr. laga nr. 87/1992. Þannig hafi félagið stundað viðskipti með gjaldeyri fyrir eigin reikning og þau hafi ekki farið fram hér á landi. Í öðru lagi er á því byggt að verði á annað borð litið svo á að starfsemin hafi farið fram á Íslandi hafi hún fallið undir ákvæði laga nr. 64/2006 um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Starfsemin hafi nánar tiltekið falist í starfrækslu gjaldeyrisskiptastöðvar sem samkvæmt 25. gr. a laganna sé skráningarskyld hjá Fjármálaeftirlitinu. Hafi þurft leyfi til starfseminnar hér á landi hafi Aserta AB borið að sækja um það, enda gjaldeyrisviðskiptin stunduð í nafni og á ábyrgð þess. Umsókninni hefði þá í samræmi við framangreint átt að beina til Fjármálaeftirlitsins á grundvelli 7. og 8. töluliðar 3. gr. laga nr. 64/2006.

Í greinargerðum ákærðu D og C er krafa um sýknu sérstaklega reist á því að enda þótt þeir verði taldir hafa brotið gegn 8. gr. laga nr. 87/1992 hlutlægt séð séu saknæmisskilyrði ekki uppfyllt, þ.e. hinn refsinæmi verknaður hafi ekki verið unninn af ásetningi eða gáleysi. Skilyrði refsiábyrgðar séu þannig ekki fyrir hendi og því beri að sýkna þá. Er í þessu sambandi vísað til þess að aflað hafi verið sérfræðiráðgjafar um lögmæti starfseminnar auk upplýsinga um starfsleyfismál bæði í Svíþjóð og Bretlandi. Þá hafi ítrekað verið leitað lögfræðiráðgjafar hjá E héraðsdómslögmanni, sem síðar varð [...] Seðlabanka Íslands, um íslenska löggjöf og löggjöf í öðrum ríkjum um gjaldeyrismál. Jafnframt hafi starfsmönnum Seðlabanka Íslands verið tilkynnt um starfsemi Aserta AB áður en hún hófst, en þessu til stuðnings er vísað í tölvupóst sem er á meðal gagna málsins. Aldrei hafi verið reynt að leyna starfseminni. Í ljósi þessa verði að líta svo á að ákærðu hafi eftir bestu getu reynt að leita upplýsinga um lög og reglur sem vörðuðu hana.

Ákærðu telja einnig að 186. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 geti aldrei átt við í málinu, enda lúti ákvæðið aðeins að brotum gegn starfsréttindum og hafi ekki verið ætlað að ná til opinberrar leyfisskyldu umfram það. Jafnvel þótt ákvæðið ætti við væri sök fyrnd að því er tekur til tímabilsins 25. mars til og með 13. júlí 2009.

Samhliða framangreindu voru til stuðnings sýknukröfu reifuð almenn lögskýringarsjónarmið í refsirétti, meðal annars út frá 69. gr. stjórnarskrárinnar.

IV

Hér verður eftir þörfum rakinn framburður ákærðu og vitna fyrir dómi.

Ákærði D kom fyrir dóminn og tjáði sig í fyrstu sjálfstætt um málsatvik. Fram kom að við stofnun félagsins Aserta AB hafi verið leitast við að starfsemin væri í lögmætu formi og hafi meðal annars verið leitað lögfræðiráðgjafar og hafi Seðlabanka Íslands verið fullkunnugt um starfsemina. Sjálfur hafi hann aldrei verið starfsmaður eða framkvæmdarstjóri Aserta en komið að viðskiptum þess og millifært fé fyrir þess hönd. Aðspurður taldi hann að þær millifærslur sem fram kæmu í gögnum málsins væru nokkuð réttar en var ekki sammála útreikningi um hagnað sem fram kæmi hjá ákæruvaldinu í íslenskum krónum. Hagnaður félagsins hafi komið til vegna gengisbreytinga eða stöðutöku með eigið fé félagsins. Ekki hafi verið um að ræða milligöngu um kaup á gjaldeyri þó að það hafi verið gjaldeyrisviðskipti. Taldi hann að ákærði A hafi lagt til eigið fé félagsins en hugmyndin hafi verið sú að starfsemin yrði rekin í jafnri eigu allra ákærðu en eignarhaldið hafi ekki komist í fast form fyrr en í júní 2009. Spurður um einstök tölvupóstsamskipti kom fram að ákærðu hafi við stofnun Aserta verið með ýmsar vangaveltur um starfsemi félagsins og hafi verið rætt við ýmsa aðila, meðal annars E auk annarra lögfræðinga og innlend endurskoðendafyrirtæki. Aserta hafi alltaf verið kynnt sem erlent fyrirtæki og alltaf hafi staðið til að koma Aserta í öruggt regluumhverfi. Vegna þessa hafi öll starfsemi, svo sem bakvinnsla félagsins, verið flutt til London í júní 2009. Hafi E veitt þeim ráðgjöf og ekki haft miklar áhyggjur af fyrirætlunum þeirra, en um þær hafi hún verið ágætlega upplýst.

Ákærði C kom fyrir dóminn og tjáði sig í fyrstu sjálfstætt um málsatvik. Ákærði bar að hann hafi starfað hjá Straumi fjárfestingarbanka en við fall hans hafi hann gengið til liðs við aðra ákærðu í þessu máli undir merkjum Aserta, enda hafi verið mikil spurn eftir aflandskrónum. Hafi E veitt honum og öðrum ákærðu margvíslega lögfræðilega ráðgjöf í þessum efnum tengdum rekstri og stofnun Aserta auk þess sem náinn vinskapur hafi verið með þeim og hafi hún upplýst þá um að þeir væru ekki að gera neitt ólöglegt. Einnig hafi verið leitað lögfræðilegrar ráðgjafar í Svíþjóð, Bretlandi og Sviss. Hafi niðurstaða þeirra sérfræðinga verið ótvíræð, A-x-x hafi ekki þurft leyfi til þess að eiga í gjaldeyrisviðskiptum fyrir eigin reikning. Aðspurður gerði hann ekki athugasemdir við þær fjárhæðir eða fjölda millifærslna sem fram komi í gögnum ákæruvaldsins. Hins vegar sé ekki rétt að miða hagnað Aserta við aflandskrónugengi. Starfsemin hafi falist í kaupum og sölu á gjaldeyri og aflandskrónum fyrir eigin reikning. Hafi A-x-x fjármagnað sig með eigin fé frá ákærða A í upphafi en síðan hafi eigið fé safnast upp og þá hafi verið hægt að gera stærri viðskipti. Borinn var undir ákærða tölvupóstur um leyfismál og bar ákærði að í því sambandi hafi alltaf verið gengið út frá reglum Seðlabankans um að tvö erlend félög hafi þurft að eiga í viðskiptum og þá hafi ekki verið brotið gegn reglum bankans, enda hafi bæði félögin verið með starfsemi erlendis. Spurður um gögn frá 8. júní 2009 þar sem fram komi að E viti að starfsemin hafi í raun og sann farið fram á Íslandi, bar ákærði að engin leynd hafi verið yfir því að starfsemin fór að miklu leyti fram á Íslandi fram til 22. júní 2009 en ekki eftir þann tíma eins og fram hafi komið. Aðspurður bar ákærði að hann hafi aldrei setið í stjórn Aserta. Hann hafi ekki átt beinan eignarhlut í Aserta en hafi átt eignarhlut í Glacier Capital í London og hafi hann starfað hjá því félagi og það félag hafi greitt honum laun.

Ákærði B kom fyrir dóminn og tjáði sig í fyrstu sjálfstætt um málsatvik. Fram kom að hann hafi starfað við gjaldeyrisviðskipti hjá mörgum aðilum án þess að þau viðskipti hafi verið talin milliganga eða að hann sjálfur hafi þurft til þess sérstakt leyfi. Eftir fall Straums fjárfestingarbanka í mars 2009 hafi ákærðu tekið höndum saman og stofnað Aserta. Í fyrstu hafi skipulag verið í lausum skorðum en alltaf hafi verið viðhaft verklag Straums fjárfestingarbanka. Allir viðskiptavinir Aserta hafi verið erlendir lögaðilar og gengið hafi verið úr skugga um að ekki væri um skilaskyldan gjaldeyri að ræða. Starfsemin hafi farið fram bæði á Íslandi og í London allt fram til 22. júní 2009, þegar starfsemin hafi alfarið farið til London, og hafi það verið vegna skattamála en ekki starfsleyfa á Íslandi. Þá fyrst hafi verið gerð verkaskipting á milli ákærðu á þann veg að ákærðu D og C hafi verið í London en hann og ákærði A á Íslandi. Fram kom hjá ákærða að A-x-x hafi aldrei haft milligöngu um gjaldeyrisviðskipti heldur hafi það átt í viðskiptum fyrir eigin reikning. Hafi A-x-x þurft að eiga íslenskar krónur tiltækar á hverjum tíma. Allur gangur hafi verið á þessum viðskiptum og Aserta borið gengisáhættu af þeim í allt að 9 daga. Lagt var fyrir ákærða skjal sem sýndi á myndrænan hátt hvernig starfsemi Aserta var háttað, og bar ákærði að félagið hafi verið eins og gjaldeyrisvogunarsjóður sem keypti og seldi gjaldeyri í eigin reikning og hafði hagnað af gengismuninum. Taldi hann að ákærði A hafi lagt fram 100-300.000 evrur í eigið fé í upphafi. Spurður hvort kannað hafi verið með leyfismál kvað ákærði að ákærðu hafi fengið þær upplýsingar frá Svíþjóð, Bretlandi og Sviss að starfsemi þeirra væri ekki leyfisskyld, en einnig hafi Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (IMF) viljað að þeir viðhefðu framangreint verklag sitt til þess að þeir hefðu allt á hreinu. Ekki hafi verið talin þörf á því að sækja um leyfi á Íslandi, en um þau mál hafi þeir verið í samskiptum við E sem hafi meðal annars komið þeim í samband við sænska lögfræðinga, þar sem félagið hafi verið starfandi erlendis. E hafi ekki haft neinar áhyggjur af leyfismálum Aserta hér á landi. Þá kvaðst ákærði aldrei hafa setið í stjórn Aserta þó að það hafi verið rætt á einhverjum tímapunkti.

Ákærði A kom fyrir dóminn og tjáði sig í fyrstu sjálfstætt um málsatvik. Ákærði bar að eigið fé A-x-x hafi í upphafi komið frá honum. Spurður hvort gögn málsins lýstu vel starfsemi Aserta, bar ákærði að svo væri en gerði þó þann fyrirvara að milliganga væri aðkoma þriggja aðila en þegar viðskipti ættu sér stað milli tveggja aðila þá væri það í eigin reikning. Spurður hvort félagið hafi verið stofnað í þeim tilgangi að eiga í þeim viðskiptum sem ákært væri fyrir kvað ákærði það rétt, enda hafi Skandinaviska Enskilda Banken (SEB) bara viljað eiga í viðskiptum við sænskt félag. Þá hafi starfsemi Aserta verið kynnt Seðlabankanum áður en starfsemin hófst og hafi það gerst með þeim hætti að SEB hafi sent tilkynningu til Seðlabankans með hans leyfi þar sem upplýst hafi verið um fyrirhugaða starfsemi og þess óskað að Seðlabankinn gerði athugasemdir ef hann hefði einhverjar. Aldrei hafi komið athugasemdir frá Seðlabanka Íslands. Spurður hvort starfsemi Aserta hafi í sinni einföldustu mynd falist í því að skipta gjaldeyri fyrir krónur fljótt og vel, bar ákærði að svo hafi verið en Aserta hafi ekki haft milligöngu í því sambandi. Þeir hafi ekki komið á viðskiptum milli neinna og ekki beint mótaðilum sínum á aðra, svo sem SEB. Þeir hafi ekki auglýst starfsemina á neinn hátt en fólk frétt af þeim. Ávinningur af viðskiptunum hafi meðal annars ráðist af því á hvaða gengi þeir keyptu íslenskar krónur. Þá hafi A-x-x ekki fengið greiddar neinar þóknanir. Spurður hvort ákærðu hafi látið kanna hvort þeir þyrftu starfsleyfi á Íslandi, bar ákærði að E hafi átt að vera þeim innan handar í þeim málum. Hafi hún verið viss um að ekki þyrfti starfsleyfi á Íslandi, enda hafi verið um að ræða erlent félag í viðskiptum við önnur erlend félög í erlendu bankakerfi.

Vitnið F kom fyrir dóm og bar að hafa verið [...] Seðlabanka Íslands á þeim tíma sem mál þetta kom upp. Hafi hann haft með tölvuvinnslu að gera auk gjaldeyriseftirlits en það verkefni hafi komið til eftir fall bankanna. Þegar borinn var undir vitnið tölvupóstur frá SEB til hans, þar sem tilkynnt er um að SEB hafi tekið Aserta AB í viðskipti og að þau viðskipti snerust um aflandsviðskipti um íslensku krónuna, kvaðst vitnið minnast þess óljóst að hafa séð póstinn. Að hann minnti hafi hann upplýst SEB um gjaldeyrishöftin á þá leið að inn- og útflutningur vöru og þjónustu væri heimill en viðskipti með fjármálagerninga milli innlendra og erlendra aðila væru heftir, en erlendir aðilar máttu eiga innbyrðis viðskipti hvort sem var með íslenskar krónur eða erlendan gjaldeyri og innlendir sömuleiðis en viðskipti á milli innlendra og erlendra aðila voru ekki heimil. Hafi hann litið á þennan póst sem upplýsingar sem skiptu engu máli því að ef menn hefðu ætlað að framkvæma eitthvað þar sem reyndi á þessar reglur hefði þurft að fá undanþágur sem hefðu verið veittar bréflega. Hann hafi ekki svarað póstinum og ekki séð ástæðu til þess, enda málið komið úr hans höndum á þeim tíma í mars 2009. Ekki hafi falist í því samþykki fyrir viðskiptunum. Aðspurður kannaðist hann ekki við að umsókn hafi borist frá ákærðu þessa máls um leyfi samkvæmt 1 mgr. 8. gr. laga um gjaldeyrismál. Vitnið taldi að engin leyfi hafi verið veitt á grundvelli framangreinds ákvæðis nema þá til banka. Spurt hvort Seðlabankinn hafi sett nánari reglur um skilyrði slíkra leyfa, eins og getið sé um í 2. mgr. 8. gr., bar vitnið að svo hafi ekki verið. Fram kom að ekki hafi verið til umsóknareyðublöð en umsóknir hefðu þurft að berast bréflega án þess þó að hann hafi getað upplýst hvaða skilyrði hafi þurft að uppfylla í þeim efnum. Spurt um aflandsmarkað með íslenskar krónur fyrir hrun kom fram að erlendir aðilar hafi getað átt í viðskiptum með íslenskar krónur ef þeir treystu gjaldmiðlinum. Viðskiptin hafi þó alltaf endað með færslu í íslenskan banka ef leysa átti út krónurnar í erlendum gjaldeyri. Hins vegar gæti millifærsla átt sér stað á Íslandi ef báðir hinna erlendu aðila hafi átt innistæður í íslenskum bönkum og þá hafi það ekki komið inn á borð Seðlabanka Íslands. Ítrekað spurt um lögsögu Seðlabankans kom fram hjá vitninu að bankinn hafi engin afskipti getað haft af gjaldeyrisviðskiptum milli tveggja erlendra félaga og gæti bankinn ekki sett neinar reglur um þeirra samskipti og milliganga milli tveggja erlendra félaga væri ekki leyfisskyld hjá Seðlabanka Íslands, enda færi hún ekki fram hér á landi.

Vitnið G kom fyrir dóminn og bar að hafa starfað við [...] Seðlabanka Íslands. Hann hafi ekki haft með eftirlit að gera hjá Seðlabankanum, enda hafi það ekki verið formlega til á þessum tíma. Borinn var undir vitnið tölvupóstur frá SEB þar sem tilkynnt er um að SEB hafi tekið Aserta AB í viðskipti og kvaðst vitnið hafa fengið umræddan póst sem hafi verið sendur til þess. Aðspurt kvaðst vitnið hafa átt regluleg samskipti við sendanda póstsins og hafi efni þess verið upplýsingar um að SEB hafi stofnað til viðskipta við nýjan aðila. Hann hafi sjálfur ekki gripið til neinna aðgerða í framhaldi af tölvupóstinum og ekki svarað honum. Hafi hann framsent póstinn til F og í raun verið að hvetja hann til þess að fylgjast með A-x-x. Þessi eftirlitsmál hafi hins vegar ekki verið í föstum skorðum á þessum tíma og að einhverju leyti hjá FME. Þá hafi almennt verið mikil óvissa um hina nýju löggjöf um gjaldeyrismál og margar fyrirspurnir komið til Seðlabankans um hana.

Þess er sérstaklega að geta að E [...] Seðlabanka Íslands kom ekki fyrir dóminn til skýrslugjafar, en með dómi Hæstaréttar 11. júní 2013 í málinu nr. 408/2013 var synjað kröfu ákæruvalds um að hún yrði gegn andmælum ákærðu leidd fyrir dóminn sem vitni.

V

Í upphafi tók saksókn á hendur ákærðu til þess, svo sem áður er gerð grein fyrir, að samhliða því að hafa haft milligöngu um gjaldeyrisviðskipti hér á landi án lögmætrar heimildar eða leyfis frá Seðlabanka Íslands, sem hún er nú einskorðuð við, hefðu þeir „staðið að ólögmætum gjaldeyrisviðskiptum vegna fjármagnshreyfinga á milli landa með úttektum af reikningum í íslenskum krónum hér á landi“, hvort tveggja með þeim hætti sem síðan var nánar lýst í ákæru. Með því að fallið var frá sakargiftum um ólögmæt gjaldeyrisviðskipti tók saksóknin umtalsverðum breytingum. Til samræmis við þetta hefur ákæru verið breytt með þeim hætti að felldur hefur verið brott úr henni texti í upphaflegri verknaðarlýsingu og röksemdum sem ekki er lengur talinn eiga við. Þetta breytir því á hinn bóginn ekki að ákæran í núverandi horfi dregur í umtalsverðum mæli dám af þessu sakarefni sem aftur leiðir til þess að mörgu er þar ofaukið. Er ákæran af þessum sökum haldin annmarka, en í ljósi þess einfalda og afmarkaða sakarefnis sem eftir stendur leiðir hann ekki til þess að dómur verði ekki lagður á málið.

Ákvæði 1. mgr. 8. gr. laga nr. 87/1992, sem ákærðu er nú eingöngu gefið að sök að hafa brotið gegn, er svohljóðandi: „Seðlabankinn hefur heimild til að hafa milligöngu um gjaldeyrisviðskipti og versla með erlendan gjaldeyri. Öðrum aðilum er óheimilt að hafa milligöngu um gjaldeyrisviðskipti hér á landi nema hafa til þess heimild í lögum eða samkvæmt ákvæðum í alþjóðlegum samningnum sem Ísland er aðili að eða fengið til þess leyfi frá Seðlabankanum.“ Ákvæðið hefur staðið óbreytt allt frá gildistöku laganna. Óumdeilt er að ákærðu öfluðu sér ekki leyfis frá Seðlabankanum til að hafa með höndum milligöngu um gjaldeyrisviðskipti og höfðu ekki með öðrum hætti heimild til að stunda slíka starfsemi hér á landi. Í 1. gr. laganna kemur fram að gjaldeyrisviðskipti merki það að skipta innlendum gjaldeyri fyrir erlendan, erlendum gjaldeyri fyrir innlendan eða einum erlendum gjaldeyri fyrir annan eða reikningsviðskipti sem eru ígildi þess að erlendur gjaldeyrir sé látinn af hendi eða móttekinn. Ekki er sérstaklega útskýrt í lögunum hvað felst í því að hafa „milligöngu“ um gjaldeyrisviðskipti.

Ákærðu hafa ekki gert athugasemdir við þá lýsingu sem sett er fram í ákæru á viðskiptum við einstaka mótaðila. Samkvæmt henni hafi mótaðili lagt erlendan gjaldeyri inn á gjaldeyrisreikning Aserta AB hjá Skandinaviska Enskilda Banken í Svíþjóð og hann verið notaður til að kaupa íslenskar krónur af erlendum fjármálafyrirtækjum. Krónurnar hafi síðan verið lagðar inn á bankareikninga félagsins hér á landi og þaðan inn á bankareikning sem mótaðilinn hafði stofnað hér. Þykir mega leggja til grundvallar við úrlausn málsins að samningur sem gerður var við einstaka mótaðila af hálfu Aserta AB hafi tekið til þessara þátta.

Í endanlegri verknaðarlýsingu ákæru og við nánari útlistun á efni hennar er tekið fram að háttsemi ákærðu hafi falist í „milligöngu um gjaldeyrisviðskipti með íslenskar krónur gegn erlendum gjaldeyri og fjármagnsflutningum á íslenskum krónum til Íslands tengdum þeim gjaldeyrisviðskiptum“. Ákæruvaldið gerir hér skýran greinarmun á gjaldeyrisviðskiptum annars vegar og fjármagnsflutningum hins vegar. Í 1. gr. laga nr. 87/1992 er fjallað sérstaklega um fjármagnshreyfingar og merking þess hugtaks skýrð. Á þeim tíma sem þetta mál tekur til var mælt fyrir um það í greininni að með fjármagnshreyfingum væri átt við yfirfærslu eða flutning á fjármunum á milli landa í nánar tilgreindum tilvikum. Víða í lögunum er vikið að fjármagnshreyfingum í tengslum við gjaldeyrisviðskipti og greint þar á milli með hliðstæðum hætti og gert er í ákæru. Má í þessu sambandi sérstaklega geta þess að samkvæmt ákvæði til bráðabirgða í lögum nr. 134/2008 um breytingu á lögum nr. 87/1992, var Seðlabanka Íslands heimilað að setja reglur sem takmörkuðu eða stöðvuðu tímabundið fjármagnshreyfingar sem fælust meðal annars í inn- og útflutningi innlends og erlends gjaldeyris og gjaldeyrisviðskipti sem þeim tengdust. Þegar bankinn neytti þessarar heimildar fórst fyrir að afla samþykkis ráðherra fyrir útgáfu reglnanna sem hafði það meðal annars í för með sér að ekki verður refsað fyrir brot á þeim.

Brot gegn 1. mgr. 8. gr. laga um gjaldeyrismál er samkvæmt framansögðu háð því að ekki sé fyrir hendi heimild til að hafa milligöngu um gjaldeyrisviðskipti hér á landi. Fyrir liggur að ákærðu í nafni sænska félagsins Aserta AB áttu gjaldeyrisviðskipti með því að kaupa íslenskar krónur af erlendum fjármálafyrirtækjum fyrir erlendan gjaldeyri sem mótaðilar þeirra höfðu lagt inn á gjaldeyrisreikning á nafni félagsins í banka í Svíþjóð. Með vísan til þess sem að framan er rakið fólust hin eiginlegu gjaldeyrisviðskipti í þessu. Þau viðskipti fóru ekki fram hér á landi. Sá þáttur í viðskiptum við mótaðilana að flytja krónurnar til Íslands telst til fjármagnshreyfinga í skilningi laga um gjaldeyrismál sem engar teljandi skorður voru reistar við fram til þess að gjaldeyrishöftum var komið á og voru ekki refsiverðar á þeim tíma sem hér skiptir máli.

Ákvæði seinni málsliðar 1. mgr. 8. gr. laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál er samkvæmt orðalagi sínu bundið við gjaldeyrisviðskipti og nær samkvæmt því ekki til fjármagnsflutninga í tengslum við þau. Andstætt því sem málatilbúnaður ákæruvaldsins tekur mið af eru engin efni til að ákvæðið verði skýrt rýmri skýringu en ótvírætt orðalag þess gefur til kynna.

Samkvæmt framansögðu er það niðurstaða dómsins að ekki sé fullnægt því skilyrði refsiábyrgðar samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um gjaldeyrismál að gjaldeyrisviðskiptin hafi verið stunduð hér á landi. Þarf þá ekki að taka afstöðu til þess hvort þjónusta við mótaðila samkvæmt samningum við þá teljist milliganga um gjaldeyrisviðskipti samkvæmt ákvæðinu.

Með lögum nr. 134/2008, sem tóku gildi 28. nóvember 2008, voru gerðar breytingar á lögum nr. 87/1992 sem fólust meðal annars í því að settar voru inn heimildir til þess að beita stjórnvaldssektum fyrir brot gegn ákvæðum 3., 4., 10., 11. 12. og 15. gr. laganna, en að auki var refsiákvæði þeirra breytt á þann veg að það var einskorðað við brot gegn 3., 4. og 15. gr. laganna. Með lögum nr. 73/2009, sem tóku gildi 14. júlí 2009, var brot gegn 8. gr. laganna lýst refsivert. Til stuðnings því að háttsemi ákærðu hafi verið refsiverð á tímabilinu 25. mars til og með 13. júlí 2009 hefur ákæruvaldið vísað til 186. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en þar er mælt fyrir um það að vinni maður í heimildarleysi starf, sem opinbert leyfi eða viðurkenningu þarf til að gegna, skuli hann sæta fangelsi eða sektum eða fangelsi allt að einu ári. Fallist er á það með ákærðu að af orðalagi ákvæðisins sé nærtækast að draga þá ályktun að því sé ætlað að taka til starfsréttinda og nái ekki til opinberrar leyfisskyldu umfram það. Að þessu virtu og í ljósi upptalningar á þeim brotum sem refsiákvæði laga nr. 87/1992 náði til fram að gildistöku laga nr. 73/2009, en 8. gr. var ekki þar á meðal, er það niðurstaða dómsins að brot gegn henni hafi, hvað sem öðru líður, verið refsilaust á tímabilinu 25. mars 2009 til og með 13. júlí 2009. Er þá ekki hvað síst horft til grunnreglu íslensks réttar um skýrleika refsiheimilda, sbr. 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar, sem á sér hliðstæðu í 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, en af henni leiðir að áskilja verður að refsiheimild sé nægilega skýr til að ljóst sé af lestri lagaákvæðis hvaða háttsemi er refsiverð.

Samkvæmt framansögðu eru ákærðu sýknaðir af refsikröfu ákæruvalds og kröfu þess um upptöku eigna.

Allur sakakostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum Þ-kk-þgf I-kk-þgf N-kk-þgf dómstjóra og S-kk-þgf J-kk-þgf hagfræðingi.

D ó m s o r ð:

Ákærðu, A, B, C, og D, eru sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða A, G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 9.500.000 krónur, málsvarnarlaun verjanda ákærða B, R-kk-ef S-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 4.800.000 krónur, málsvarnarlaun verjenda ákærða C, K-kk-ef A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 3.000.000 krónur, og H-kvk-ef L-kvk-ef M-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 2.900.000 krónur og málsvarnarlaun verjanda ákærða D, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 3.700.000 krónur.

B-kk-nf H-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

S-kk-nf J-kk-nf