S-1550/2021

I Mál þetta, sem dómtekið var 29. mars sl., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru útgefinni 30. júní 2021 á hendur ákærða X, kt. 000000- 0000, [...], fyrir peningaþvætti með því að hafa um nokkurt skeið allt til 23. ágúst 2017, aflað sér ávinnings að fjárhæð allt að kr. 9.156.567,-, með refsiverðum brotum en peningarnir voru lagðir inn á bankareikninga ákærða hjá Landsbanka nr. [...]auk kaupa ákærða á erlendum gjaldeyri með reiðufé. Með háttsemi sinni tók ákærði á móti og geymdi ávinninginn, flutti og leyndi ávinningnum og upplýsingum um uppruna, eðli, staðsetningu og ráðstöfun hans.

Telst háttsemi ákærða varða við 1., 2. sbr. 3. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði krafðist þess að málinu yrði vísað frá dómi aðallega vegna óskýrleika á heimfærslu brotsins til refsiákvæða í ákærunni en hún væri óskýr og óskiljanleg. Ákærði gæti því ekki áttað sig á því hvaða háttsemi hann væri sakaður um. Kröfu ákærða um frávísun málsins var hafnað með úrskurði dómsins 31. janúar sl.

Verjandi ákærða gerir aðallega þá kröfu að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins og allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans samkvæmt mati dómsins. Til vara, komi til sakfellingar er þess krafist að ákærða verði ekki gerð refsing en að því frágengnu er krafist vægustu refsingar sem lög frekast heimila og hún verði þá skilorðsbundin af öllu leyti.

II

Málavextir:

Samkvæmt rannsóknarskýrslu lögreglu höfðu tollverðir afskipti af nafngreindum manni við komu hingað til lands með flugi frá Spáni 19. ágúst 2017. Í farangurstösku mannsins fundust ætluð fíkniefni undir fölskum botni og reyndist það vera kókaín. Maðurinn játaði sök hjá lögreglu og lýsti sig reiðubúinn til samvinnu við lögreglu við að upplýsa málið frekar. Gerviefni var komið fyrir á botni töskunnar og hún síðan afhent undir eftirliti lögreglu. Annar maður sá um flutning á töskunni frá heimili þess sem flutti efnin inn að heimili ákærða þar sem taka átti fíkniefnin úr töskunni. Þegar verið var að opna töskuna á heimili ákærða réðst lögregla til inngöngu og handtók þann sem flutti töskuna þangað og ákærða.

Með bréfi héraðssaksóknara dags. 20. febrúar 2020 var ákærða tilkynnt um að rannsókn á aðild hans að fíkniefnainnflutningnum væri lokið og var málið hvað þann þátt varðar gegn ákærða fellt niður. Hins vegar var meint peningaþvættisbrot ákærða sent lögreglustjóranum á Suðurnesjum til þóknanlegrar meðferðar sem leiddi til útgáfu ákæru í máli þessu.

Í þágu rannsóknar málsins var fenginn úrskurður héraðsdóms um skoðun á bankagögnum ákærða og fyrirtækja sem hann var í forsvari fyrir. Sú rannsókn leiddi m. a. í ljós að á tímabilinu 1. september 2016 til 23. ágúst 2017 reyndist ákærði vera með neikvæðan lífeyri upp á tæplega 11.000.000 króna. Einstaklingar höfðu lagt inn á reikninga hans tæplega 4.300.000 krónur og ákærði hafði sjálfur lagt inn á reikninga sína rúmlega 3.700.000 krónur með reiðufé í hraðbanka og keypt gjaldeyri fyrir rúmlega 3.300.000 krónur í maí og júní 2017. Hann hafði einnig keypt gjaldeyri á debetkort sitt fyrir rúmlega 1.200.000 krónur á Keflavíkurflugvelli 10. júlí 2017.

Við skýrslutöku hjá lögreglu 7. september 2017 kvaðst ákærði ekki hafa haft miklar tekjur á því ári en þær hafi verið atvinnuleysisbætur og leigutekjur fyrir íbúð sem hann leigði út. Þá hafi konan hans, A, lagt yfirleitt inn á hann örorkubætur sem hafi farið í rekstur á fjölskyldunni. Þetta hafi líklega verið um 600.000 krónur á mánuði. Leigutekjur hafi þó yfirleitt verið greiddar beint til ákærða en leigjandinn hafi verið B.

Aðspurður um kaup á gjaldeyri 5. maí 2017 fyrir um 600.000 íslenskar krónur og 22. júní sama ár fyrir um 2.160.000 krónur eða 18.000 evrur sagði hann að gjaldeyrinn hafi verið keyptur fyrir reiðufé en hann hafi haft þá stefnu í lífinu að eiga alltaf um 2.000.000 króna í reiðufé. Ákærði kvaðst hafa keypt gjaldeyri í þessi skipti og hafi ætlunin verið að nota hann í ferð sem hann og konan hans hafi ætlað að fara í en ekkert hafi orðið af þeirri ferð. Ákærði kvaðst síðan hafa keypt 7.110 evrur 23. júní 2017 fyrir reiðufé en áður selt hluta af 18.000 evrum sem hann hafði keypt daginn áður. Ákærði sagði því að í rauninni væri þetta sami peningurinn sem væri að rúlla en hann væri að hagnast á því að selja gjaldeyri á svörtum markaði.

Varðandi innborganir á bankareikning ákærða um 3.700.000 krónur á tæplega 12 mánuðum sagði ákærði að aðallega væri um að ræða fjármuni fyrir svarta vinnu og hann vildi ekki gefa upp nöfn þeirra einstaklinga sem hann hefði unnið fyrir. Einnig væri um að ræða fjármuni vegna gjaldeyrisviðskipta.

Varðandi greiðslur frá nafngreindum einstaklingum sagði ákærði að greiðslur frá B væru leigugreiðslur. C og D hafi greitt ákærða fyrir svarta vinnu. Greiðslur frá E, F, G, H, I og J væru endurgreiðslur á lánum en ákærði hefði lánað þessum einstaklingum pening. Kværi faðir A barnsmóður ákærða og greiðslur frá honum tengdust fjármálum hennar. Ákærði kannaðist ekki við L.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði, X, sagði við upphaf skýrslutöku við aðalmeðferð málsins að hann ætlaði ekki að svara aftur sömu spurningum og hann hafi svarað hjá lögreglu. Vísað hann því til skýrslu sinnar hjá lögreglu. Hann sagði síðan aðhann hafi verið sjómaður þar til í febrúar 2016 en þá hafi hann farið í land og tekið við umsjá með barni sínu sem sé fætt 2015. Hann hafi þá búið í foreldrahúsum. Ákærði kannaðist við að hafa lagt reiðufé inn á bankareikninga sína en sama fé hafi hann hugsanlega áður tekið út af reikningunum. Hann sagði þetta hafa verið aukasjóð eða sparifé sem hann hafi geymt undir,, koddanum“ sínum. Þá kvaðst ákærði hafa fengið fé frá foreldrum sínum og leigugreiðslur fyrir íbúð hafi hann að hluta til fengið í reiðufé. Ákærði kvaðst hafa keypt gjaldeyri fyrir reiðufé sem hann hafi tekið undan,, koddanum“ og síðan hafi hann selt hluta af þessum gjaldeyri en hluta af þeim gjaldeyri, sem hann hafi tekið út í júní 2017, hafi hann ætlað að nota í fjölskylduferð sem hafi staðið fyrir dyrum. Ákærði kvaðst hafa farið til Amsterdam í júní 2017 en farið aftur heim sama dag þar sem hann hafi fengið tilkynningu um að barnsmóðir hans væri fallinn þ. e. farin að neyta vímuefna. Þá hafi ákærði einnig farið til Spánar en stoppað stutt þar vegna þess að barnið hans hafi þolað hitann illa.

Vitnið, M sérfræðingur í rannsóknardeild, kvaðst hafa unnið við fjármálagreiningar síðan 2019 og gert fjármálagreiningu í tilfelli ákærða. Við greininguna hafi bankareikningar hans m. a. verið skoðaðir og athugað hvort innborganir væru í samræmi við skattframtöl sem hafi verið til staðar. Vitnið sagði að mikið hafi verið um innborganir í reiðufé á bankareikninga ákærða. Hún sagði að hreyfingar á greiðslukorti ákærða hafi verið skoðaðar en ekki hafi þótt ástæða til að geta um það í skýrslu um fjármálagreininguna á ákærða. Ef hins vegar umtalsverðar úttektir hefðu verið á greiðslukortinu hefði verið getið um það.

Vitnið, lögreglumaður nr. 0744, kvaðst hafa rannsakað meintan fíkniefnainnflutning ákærða og hafi efnið verið afhent undir eftirliti. Manni, sem flutti efnið að heimili ákærða, hafi verið fylgt eftir og hann og ákærði verið handteknir þar. Fjármál ákærða hafi í kjölfarið verið rannsökuð en það sé hefðbundið í slíkum málum. Vitnið kannaðist við skýrslu um rannsókn málsins og sagði að upplýsingar um brotasögu ákærða í skýrslunni væru fengnar úr kerfum lögreglu og mál sem þar væru nefnd væru mál þar sem ákærði hafi verið sakborningur.

Vitnið, lögreglumaður nr. 0301, kvaðst ekki hafa komið að rannsókn málsins varðandi fíkniefnainnflutninginn en komið að ákvarðanatöku um framhald rannsóknarinnar þ. e. varðandi meint peningaþvætti ákærða. Við slíka rannsókn sé hefðbundið að fara í fjármálagreiningu.

Vitnið, F, kvaðst þekkja ákærða síðan þeir hafi verið saman til sjós fyrir um 20 árum. Vitnið kvaðst hafa verið í peningavandræðum þegar hann hafi flutt til Kanada árið 2016 og þá hafi ákærði lánað honum pening. Innborganir vitnisins á reikning ákærða hafi því verið endurgreiðsla á láni og einnig hafi hann endurgreitt ákærða eitthvað með reiðufé.

Vitnið, G, sagðist eiga sameiginlega vini með ákærða. Vitnið kannaðist ekki við að hafa lagt 34.000 krónur inn á reikning ákærða í maí 2017 en hafi vitnið gert það hafi það líklega verið endurgreiðsla á láni sem vitnið hafi fengið hjá ákærða þegar það hafi verið aðkoma af sjó. Vitnið kvaðst ekki hafa keypt fíkniefni af ákærða.

Vitnið, L, kvaðst ekki þekkja ákærða og ekki hafa lagt pening inn á bankareikning hans í desember 2016. Vitnið sagði að það og fyrrverandi maki þess hafi verið með sameiginlegan reikning og hugsanlega hafi hann lagt pening inn á ákærða. Vitnið kvaðst ekki hafa keypt fíkniefni af ákærða.

Vitnið, C, kvaðst vera vinur ákærða og hann hafi hjálpað vitninu við að gera upp íbúð. Innborgun vitnisins á reikning ákærða að fjárhæð 170.000 krónur í ágúst 2017 hafi líklega tengst íbúðinni. Vitnið kvaðst hafa verið í fíkniefnaneyslu og verið það á árinu 2017 en fyrrgreind greiðsla hafi ekki verið vegna kaupa vitnisins á fíkniefnum af ákærða.

Vitnið, D, kvaðst vera búið að þekkja ákærða frá því um 1990 en þeir hafi ekki verið í miklu sambandi. Vitnið hafði ekki skýringu á innborgun þess á bankareikning ákærða að fjárhæð 30.000 krónur í mars 2017 en það gæti tengst hurðum sem ákærði hafi verið að hjálpa vitninu með. Vitnið kvaðst ekki hafa verið í fíkniefnaneyslu árið 2017 og ekki keypt fíkniefni af ákærða.

Vitnið, N, kvaðst vera sambýlismaður móður ákærða. Vitnið sagði að það og móðir ákærða hafi styrkt hann með peningaframlögum og þá yfirleitt með því að láta hann hafa reiðufé. Móðir ákærða gæti þó einnig hafa lagt inn á bankareikning ákærða. Þetta hafi verið óreglulegt og vitnið kvaðst ekki hafa haldið utan um það sem það hafi látið ákærða hafa. Það hafi verið 10.000 til 50.000 krónur í hvert skipti og gæti hafa verið samtals um 500.000 krónur á ári.

Vitnið, J, sagði að það og ákærði væru systkinabörn, þekktust vel og væru í ágætu sambandi. Vitnið sagði að innborganir þess á reikning ákærða í desember 2016 og febrúar 2017 samtals að fjárhæð 105.000 krónur tengdist líklega lánaviðskiptum þeirra á milli. Vitnið kvaðst oft hafa lánað ákærða pening og ávallt fengið það endurgreitt. Vitnið kvaðst ekki hafa verið í fíkniefnaneyslu á árunum 2016 og 2017 og ekki hafa keypt fíkniefni af ákærða.

Vitnið, I, kvaðst hafa þekkt ákærða líklega síðan 1994. Ákærði hafi lánað vitninu pening og innborganir vitnisins á reikning ákærða í febrúar og mars 2017 að fjárhæð 190.000 krónur tengdust því láni. Vitnið kvaðst hafa verið í fíkniefnaneyslu 2017- 2021 en ekki keypt fíkniefni af ákærða.

Vitnið, P, kvaðst hafa þekkt ákærða síðan þeir hafi verið börn í Hafnarfirði. Vitnið kvaðst hafa verið að gera upp hús og ákærði hafi aðstoðað vitnið við það. Vitnið kvaðst hafa átt handbært fé og keypt gjaldeyri af ákærða eða líklega um 18.000 evrur. Vitnið kvaðst ekki hafa gert það til að hagnast á því heldur hafi vitnið verið að nota evrur á þeim tíma vegna viðskipta erlendis. Innborgun vitnisins á reikning ákærða í nóvember 2016 gæti tengst viðhaldi á húsi. Vitnið kvaðst aldrei hafa notað fíkniefni og aldrei rætt fíkniefni við ákærða.

IV

Niðurstaða:

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði véfengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Þá gildir og sú meginregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærða er gefið að sök peningaþvætti um nokkurt skeið allt til 23. ágúst 2017 og að hafa aflað sér ávinnings að fjárhæð allt að 9.156.567 krónur með refsiverðum brotum en fjármunirnir hafi verið lagðir inn á bankareikninga ákærða eða ráðstafað til kaupa á gjaldeyri með reiðufé. Ákærði hafi tekið á móti og geymt ávinninginn, flutt og leynt honum og upplýsingum um uppruna, eðli, staðsetningu og ráðstöfun hans.

Eins og fram er komið var ákærði handtekinn 19. ágúst 2017 vegna gruns um aðild að fíkniefnainnflutningi og sat hann um tíma í gæsluvarðhaldi vegna þess. Þessi þáttur málsins gagnvart ákærða var felldur niður með bréfi héraðssaksóknara 20. febrúar 2020. Síðan fór fram rannsókn á fjármálum ákærða og m. a. svokölluð fjármálagreining og er skýrsla vegna hennar frá júní 2021 og því gerð tæplega fjórum árum eftir að ákærði var handtekinn vegna meints fíkniefnainnflutnings. Niðurstöður þeirrar greiningar voru þær að óskýrðir fjármunir á bankareikningum ákærða á árunum 2016 og 2017 væru 5.866.567 krónur og reiðufé notað til kaupa á erlendum gjaldeyri 3.290.000 krónur eða samtals 9.156.567 krónur. Það er sú fjárhæð sem ákærði er talinn hafa aflað sér með refsiverðum brotum og meint peningaþvætti hans tekur til samkvæmt ákæru.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hlaut hann síðast dóm í júní 2013 fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Þá var eins og fram er komið rannsókn á aðild ákærða að meintum fíkniefnainnflutningi á árinu 2017 hætt og málið hvað það varðar gagnvart ákærða fellt niður.

Í 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kemur fram að ákærði verði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir en þar er um að ræða eina meginreglu sakamálaréttarfars. Í ákæru er fullyrt að ákærði hafi aflað sér ávinnings með refsiverðum brotum án þess að nokkur grein sé gerð fyrir því hvaða refsiverðu brot þetta eiga að vera og eins og fram er komið hefur ákærði ekki hlotið dóm eða gengist undir viðurlög fyrir refsiverða háttsemi síðan árið 2013. Þó má draga þá ályktun að um sé að ræða meint fíkniefnabrot án þess að nánari grein sé gerð fyrir því. Í rannsóknargögnum málsins er ekki heldur að finna upplýsingar um refsiverð brot ákærða í aðdraganda hins meinta peningaþvættis eða á meðan því stóð. Þar getur engu breytt þó að í rannsóknarskýrslu lögreglu sé tekið fram að brotasaga ákærða hafi hafist 1990 og hann hafi ítrekað komið við sögu lögreglu frá þeim tíma eða í 51 máli. Þá breytir heldur engu þó ákærði hafi oft komið við sögu fyrir vörslur og innflutning á fíkniefnum árið 2006 eða fyrir um 16 árum. Engin refsiverð brot eru tilgreind á því tímabili sem peningaþvætti ákærða á að hafa farið fram eða í aðdraganda þess.

Samkvæmt skattframtali ákærða fyrir tekjuárið 2015 hafði hann 4.451.629 krónur í tekjur það ár og í árslok var inneign hans á bankareikningum aðeins 2.911 krónur. Tekjuárið 2016 var ákærði með 6.204.787 krónur í tekjur og inneign á bankareikningum hans í árslok var 185.306 krónur. Með hliðsjón af niðurstöðu fyrrgreindrar fjármálagreiningar á fjármálum ákærða árin 2016 og 2017 má draga þá ályktun að peningaleg umsvif ákærða verði ekki að öllu leyti útskýrð með hliðsjón af skattframtölum hans. Hins vegar verður ekki fullyrt í refsimáli hvorki með hliðsjón af ákæru né rannsóknargögnum málsins að ákærði hafi aflað sér með refsiverðum brotum 9.156.567 króna eins og fullyrt er í ákæru. Eins og fram er komið verður ákærði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en lýst er í ákæru. Í þessu sambandi getur engu breytt þó ákærði hafi ekki að öllu leyti gert fullnægjandi grein fyrir uppruna þeirra fjármuna sem lagðir voru inn á bankareikninga hans eða notaðir til gjaldeyriskaupa á því tímabili sem um ræðir. Það að ákærði hafi ekki gert þetta getur eitt og sér ekki dugað til þess að hann verði sakfelldur fyrir peningaþvætti í refsimáli á grundvelli ákærunnar í máli þessu. Þá er það ekki útilokað að ákærði hafi aflað umræddra fjármuna með lögmætum hætti en það er meðal skilyrða þess að ákærði verði sakfelldur fyrir peningaþvætti.

Með vísan til framanritaðs verður ekki talið að ákæruvaldinu hafi tekist að axla sönnunarbyrði sína, sbr. 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærði verður því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Þar sem ákærði hefur verið sýknaður skal allur sakarkostnaður greiðast úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, H-kk-ef M-kk-ef H-kk-ef lögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af umfangi málsins 700.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef M-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 700.000 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf