E-499/2015

Mál þetta var þingfest 13. maí 2015 og tekið til dóms 12. maí 2016. Stefnandi er G. S-x-x. rafverktakar ehf., Norðurbrún 6, Garðabæ, en stefndi er Glitvangur ehf., Stekkjarhvammi 32, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 3.054.614 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 25. nóvember 2014 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda í málinu. Til vara krefst hann þess að dómkrafa stefnanda verði lækkuð að mati dómsins. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Rafvirkjameistararnir G-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf unnu að lagfæringu á raflögnum við húsið Glitvang 13, Hafnarfirði. Þeir gerðu stefnda reikning vegna vinnu sinnar í nafni G. S-x-x. rafverktaka ehf. Reikningurinn er dagsettur 25. nóvember 2014 að fjárhæð 3.054.614 krónur sem sundurliðast þannig að 808.405 krónur eru vegna rafmagnsefnis, 1.557.300 krónur vegna vinnu, 68.250 krónur vegna aksturs og 620.659 krónur vegna virðisaukaskatts.

Í málinu er deilt um upphæð reikningsins, samning aðila, innborganir inn á reikninginn og aðild sóknarmegin.

Fyrirsvarsmenn stefnanda, G-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf, segja málavexti þá að fyrirsvarsmaður stefnda, G-kk-nf V-kk-nf, hafi óskað eftir því við S-kk-þf Ö-kk-þf í júní 2013 að hann tæki að sér að lagfæra raflagnir að Glitvangi 13, Hafnarfirði. Stefndi hafi keypt húsið og hafi verið að endurnýja það, m.a. með viðbyggingu. Vinskapur var með G-kk-þgf og S-kk-þgf E-kk-þgf og hafði S-kk-nf Ö-kk-nf nokkrum sinnum unnið fyrir G-kk-þf. S-kk-nf Ö-kk-nf hitti G-kk-þf að máli að Glitvangi 13 og skoðaði húsið með tilliti til verksins. Þeim ber ekki saman um hvað þeim fór á milli. Sagði G-kk-nf að S-kk-nf Ö-kk-nf hafi gefið sér upp að verkið myndi kosta um 1.200.000 til 1.500.000 þúsund krónur og tímagjald hans væri 3.500 krónur. S-kk-nf Ö-kk-nf sagði aftur á móti að ekkert hafi verið rætt um verð, hvorki heildarverð né tímagjald. Eina sem hann hafi sagt við G-kk-þf hafi verið: „Þetta er tilbúið undir kraftaverk.“

G-kk-nf sagði í skýrslu sinni fyrir dómi að S-kk-nf Ö-kk-nf hafi hringt í sig og spurt hvort þeir ættu að taka verkið að sér en þeir væru búnir að starfa saman í 20 ár. Hann hafi farið með S-kk-þgf á staðinn en ekki hitt G-kk-þf í það skiptið. Þeir hafi skoðað aðstæður og hafi hann strax séð að um mikið verk var að ræða. Þeir hafi ákveðið að taka að sér verkið. G-kk-nf sagðist hafa hitt G-kk-þf nokkrum sinnum er hann var að vinna við verkið. Hann hafi áður unnið ásamt S-kk-þgf heima hjá G-kk-þgf og einnig í iðnaðarhúsnæði á hans vegum.

Þeir G-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf unnu verkið saman, enda segja þeir að nauðsynlegt sé að tveir menn komi að slíku verki. Í byrjun ágúst 2013, að sögn G-kk-ef, en síðar, að sögn G-kk-ef og S-kk-ef A-kk-ef, rak G-kk-nf G-kk-þf af verkstað og sagðist ekki vilja sjá hann aftur á staðnum. Óljóst er hvers vegna upp úr sauð milli þeirra en G-kk-nf mun þó hafa starfað við verkið fram í október 2013 samkvæmt frásögn þeirra G-kk-ef og S-kk-ef og eins samkvæmt tímaskýrslum sem þeir hafa lagt fram.

Þeir G-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf segja að um gríðarmikið verk hafi verið að ræða. Þegar á reyndi hafi þurft að draga úr flestum lögnum og draga í aftur svo og leggja nýjar lagnir í viðbyggingu við húsið. Þannig hafi verið skipt um 60-70% raflagna og þær færðar upp í loftið og þar tengdar í tengibox. Á loftinu, þar sem lofthæð hafi verið 120 sm, hafi þeir þurft að vinna við erfiðar aðstæður. Það hafi einnig gert þeim erfitt fyrir að engin hönnun eða teikningar hafi legið fyrir um lagningu rafmagns í húsinu og hafi G-kk-nf og eiginkona hans breytt verkinu annað slagið.

S-kk-nf Ö-kk-nf og G-kk-nf segjast hafa unnið saman í um 20 ár og ávallt hagað reikningsgerð með þeim hætti að reikningar séu gefnir út af G. Sig. rafverktökum ehf., stefnanda þessa máls, sem sé félag í eigu G-kk-ef en S-kk-nf Ö-kk-nf gefi síðan út reikning á það félag vegna vinnu sinnar. Í greinargerð sinni byggir stefndi á að félagið Rafnýting ehf. sé réttur aðili málsins sóknarmegin. Þeir S-kk-nf Ö-kk-nf og G-kk-nf segja aftur á móti að það félag sé í eign föður S-kk-ef A-kk-ef, G-kk-ef K-kk-ef rafvirkjameistara, og hafi þeir um árabil haft heimild til þess að nota það félag til kaupa á efni tengdu rafmagni vegna góðra afsláttarkjara sem því félagi bjóðist. Hafi þeir boðið G-kk-þgf að nýta félagið í slíkum tilgangi sem hann hafi þegið.

S-kk-nf Ö-kk-nf og G-kk-nf sögðu í skýrslu sinni fyrir dómi að þeir hafi ekki kynnt G-kk-þgf sérstaklega í upphafi verks eða síðar að reikningur til hans yrði gefinn út af stefnanda. Reikningur vegna verksins hafi ekki verið gefinn út fyrr en 25. nóvember 2014 að ósk G-kk-ef. Hann hafi lent í erfiðleikum með að selja íbúðarhúsnæði sitt og óskað eftir fresti vegna þess. Þeir segja ennfremur að G-kk-nf hafi ekki greitt inn á verkið. G-kk-nf sagði aftur á móti að hann hafi greitt af og til inn á verkið með peningum að beiðni S-kk-ef, samtals 1.350.000 krónur.

Eftir að verki stefnanda lauk áttu G-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf fund á kaffihúsi þar sem S-kk-nf Ö-kk-nf kynnti G-kk-þgf reikninginn. Reikningurinn var þá útgefinn af Rafnýtingu ehf. og stílaður á G-kk-þf V-kk-þf til greiðslu. Með reikningnum fylgdu vinnuskýrslur og sundurliðun á efniskaupum. G-kk-nf kvaðst hafa orðið undrandi á hve reikningurinn væri hár og sagt S-kk-þgf E-kk-þgf að hann vildi skoða reikninginn frekar. S-kk-nf Ö-kk-nf hafi þá klippt hausinn af reikningnum og kvaðst hann hafa gert það þar sem útgefandi reikningsins væri bersýnilega rangur en einnig viðtakandi. Bókari stefnanda hafi fyrir misskilning útbúið reikninginn með þessum hætti. Þannig var reikningurinn afhentur stefnda.

Í málinu hefur stefnandi lagt fram vinnuskýrslur sínar og lýsingu á efniskaupum í þágu stefnda. Stefndi hefur lagt fram sömu skýrslur en þar koma fram innborganir stefnda til stefnanda, samtals að fjárhæð 1.350.000 krónur, og segir G-kk-nf að þannig hafi hann fengið skýrsluna afhenta á fundi þeirra í kaffihúsinu. S-kk-nf Ö-kk-nf neitar því að innborganir hafi verið skráðar á skýrslu þá er hann afhenti G-kk-þgf og segir að unnt sé að prenta slíkt skýrsluform út af netinu og bæta við færslum. Framangreindar skýrslur, sem stafa annars vegar frá stefnanda og hins vegar frá stefnda, voru lagðar fram í dómnum í ljósritum. Sést því ekki á þeim hvort umræddar færslur eru upprunalegar eða þeim hafi verið bætt inn í skýrslurnar síðar.

Sem áður sagði er reikningur stefnanda gefinn út 25. nóvember 2014. Lögmaður stefnanda sendi stefnda viðvörun um innheimtu með bréfi 29. desember 2014 og innheimtubréf 2. febrúar 2015. Innheimtunni var svarað 8. janúar 2015 af hálfu stefnda.

II

Stefnandi byggir á því að reikningurinn hafi ekki fengist greiddur og því sé stefnanda nauðsyn á að höfða mál þetta til heimtu verklauna og vegna útlagðs kostnaðar stefnanda vegna efnis. Stefndi hafi ekki sýnt fram á að reikningur sé ósanngjarn. Fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf S-kk-nf, rafvirkjameistari, hafi unnið verkið ásamt S-kk-þgf E-kk-þgf G-kk-þgf. Stefndi hafi ekki gert athugasemdir við aðild stefnanda fyrr en í greinargerð sinni sem lögð hafi verið fram 24. júní 2015 og þá talið að rétt aðild sóknarmegin væri félagið Rafnýting ehf. sem ekki stæðist.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, sbr. lög nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Krafa um dráttarvexti byggist á III. kafla laga nr. 38/2001 og krafa um málskostnað á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Kröfu um sýknu byggir stefndi á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Ekkert samningssamband sé á milli stefnda og stefnanda. Öll samskipti, samningaviðræður, greiðslur á efni og innborganir hafi verið innt af hendi til S-kk-ef A-kk-ef. Hafi G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, aldrei séð G-kk-þf áður. Þá hafi hann ekki samið við hann á nokkurn hátt. Heldur stefndi því fram að G-kk-nf hafi unnið verkið að beiðni S-kk-ef sem undirverktaki eða launþegi. Þá hafi G-kk-nf unnið verkið illa sem hafi leitt til þess að það hafi þurft að lagfæra það.

Kröfu sína um lækkun á dómkröfum byggir stefndi á því að taka verði tillit til innborgana að fjárhæð 1.350.000 krónur og til efniskostnaðar að fjárhæð 705.243 krónur. Stefndi byggir á því að aðilar hafi gert munnlegt samkomulag um að verkið kostaði ekki meira en 1.500.000 krónur. Þá byggir stefndi á því að galli hafi verið á verkinu. Raunverulegt umfang verksins hafi ekki verið í samræmi við þær tímaskýrslur sem séu fyrirliggjandi vegna þess að búið hafi verið að leggja rafmagn í húsið að mestu þegar umrætt verk hafi hafist.

Um lagarök vísar stefndi í lög um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 2. mgr. 16. gr. þeirra laga. Þá vísar stefndi til meginreglu kröfu- og samningsréttar um efndir fjárskuldbindinga og til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Krafa um málskostað byggist á 129. gr., 1. mgr. 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991.

Fyrir dóminn komu af hálfu stefanda G-kk-nf S-kk-nf og af hálfu stefnda G-kk-nf V-kk-nf. Þá komu fyrir dóminn sem vitni S-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, Ó-kk-nf O-kk-nf, G-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf K-kk-nf, Ó-kk-nf Þ-kk-nf L-kk-nf, A-kk-nf K-kk-nf og S-kk-nf Þ-kk-nf.

III

Eins og að framan er rakið gerði stefnandi stefnda reikning vegna starfa G-kk-ef S-kk-ef og S-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef rafvirkjameistara í þágu stefnda. Reikningurinn er dagsettur 25. nóvember 2014 að fjárhæð 3.054.614 krónur sem er stefnukrafa málsins. Með reikningnum hefur stefnandi lagt fram ítarlega sundurliðun á efni og vinnustundum.

Deilt er um aðild sóknarmegin en skriflegur verksamningur var ekki gerður um verkið. Óumdeilt er að hvorki S-kk-nf Ö-kk-nf né G-kk-nf kynntu fyrirsvarsmanni stefnda, G-kk-þgf V-kk-þgf, að reikningur yrði gefinn út af stefnanda. Í greinargerð sinni mótmælt stefndi kröfu stefnanda á þeim grunni að stefndi hefði verið að skipta við Rafnýtingu ehf. og því bæri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts. Þegar stefnda varð ljóst undir rekstri málsins að Rafnýting ehf. var G-kk-þgf og S-kk-þgf E-kk-þgf óviðkomandi taldi stefndi að sýkna bæri hann vegna aðildarskorts þar sem hann hefði átt viðskipti við S-kk-þf Ö-kk-þf einan en ekki stefnanda.

Óumdeilt er að S-kk-nf Ö-kk-nf og G-kk-nf unnu að endurnýjun raflagna og að leggja nýjar raflagnir í hús stefnda. Reikningur sá, sem krafa í málinu byggir á, er vegna framangreindrar vinnu. Jafnframt liggur fyrir að þeir unnu saman að verkinu að mestu leyti. Tveir rafvirkjameistarar unnu því að verki í þágu stefnda og er stefnandi, sem gaf út reikninginn, einkahlutafélag í eigu annars þeirra.

Stefndi gerði ekki athugasemdir við aðild stefnanda fyrr en mál þetta var höfðað og þá á þeim grunni að Rafnýting ehf. væri réttur aðili sóknarmegin. Stefndi hefur ekki sýnt fram á í málinu að munnlegur verksamningur hafi komist á milli stefnda og S-kk-ef A-kk-ef. Gegn mótmælum stefnanda telst því sú staðhæfing ósönnuð. Líta verður því svo á að stefnandi sé með framsali kröfunnar réttur aðili málsins.

Stefndi krefst lækkunar á dómkröfum stefnanda þar sem hann hafi fimm sinnum greitt inn á verkið, samtals 1.350.000 krónur. Stefndi hefur ekki lagt fram kvittanir fyrir greiðslum, aðeins gögn um að hann hafi tekið framangreinda fjárhæð út úr banka í peningum. Starfsmaður stefnda bar vitni og sagði að hann hafi einu sinni á verkstað séð fyrirsvarsmann stefnda, G-kk-þf V-kk-þf, rétta S-kk-þgf E-kk-þgf umslag. Hafi hann dregið þá ályktun að peningar væru í umslaginu. Gegn mótmælum stefnanda telst staðhæfing stefnda ósönnuð, eins og málið liggur fyrir, um að stefndi hafi greitt inn á verkið.

Ósönnuð er einnig sú fullyrðing stefnda að munnlegur verksamningur hafi komist á með aðilum um hámark heildarkostnaðar og um ákveðið tímagjald. Þá hefur stefndi ekki með nokkrum hætti sýnt fram á að verkið sé haldið göllum eða að stefnanda sé með reikningi sínum að innheimta kröfu vegna efniskaupa sem stefnandi hafi þegar greitt fyrir.

Í málinu hefur stefndi ekki leitast við að sýna fram á með matsgerð að reikningur stefnanda sé ósanngjarn. Með því að stefnda hefur ekki tekist sönnun þess að samið hafi verið um fast verð fyrir verkið eða reikningur stefnanda sé of hár verður að dæma málið eftir þeirri grunnreglu sem kemur meðal annars fram í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og felur það í sér að greiða skuli það verð sem seljandi setur upp, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Niðurstaða málsins er því sú að krafa stefnanda verður að öllu leyti tekin til greina og eftir þeim úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað og hefur þá ekki verið tekið tillit til reglna um virðisaukaskatt.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Glitvangur ehf., greiði stefnanda, G. S-x-x. rafverktökum ehf., 3.054.614 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 25. nóvember 2014 til greiðsludags og 400.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf