E-4084/2015

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 9. september 2016, er höfðað 27. nóvember 2015.

Stefnandi er A, [...].

Stefndi er íslenska ríkið, Arnarhváli við Lindargötu, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 14.339.769 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 27. nóvember 2015 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmd til greiðslu málskostnaðar, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður látinn niður falla.

Málavextir

Stefnandi réðst til starfa sem hjúkrunarfræðingur við Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri 1. september 1999. Á árinu 2010 greindist hún með meltingarfærasjúkdóm og leitaði hún til G-kk-ef K-kk-ef meltingarlæknis vegna sjúkdómsins. Fram kemur í vottorði sérfræðingsins, dagsettu 25. febrúar 2010, að læknismeðferð við sjúkdóminum hafi haft svefntruflanir í för með sér og að mikilvægt væri að stefnandi tæki ekki næturvaktir vegna þess. Þann 11. október 2010 var ráðningarsamningi stefnanda breytt þannig að hún skyldi fara úr fullu starfi í 60% starfshlutfall á barnadeild sjúkrahússins. Í gögnum málsins kemur fram að jafnframt hafi verið samkomulag um að hún væri undanþegin næturvöktum. Í maí 2013 barst stefnanda bréf forstöðuhjúkrunarfræðings barnadeildar þar sem kom fram að vegna breyttra aðstæðna væri ekki unnt að veita henni undanþágu frá vinnu á næturvöktum sem munnlegt samkomulag hafi verið um. Frá 1. september 2013 skyldi vinnutilhögun hennar því vera samkvæmt ráðningarsamningi, þ.e. vaktavinna án undanþágu frá næturvöktum. Í læknisvottorði G-kk-ef K-kk-ef, dagsettu 20. júní 2013, var áréttað það álit að mikilvægt væri að stefnandi tæki sér frí frá næturvöktum. Samkvæmt vottorðum sama sérfræðings taldist hún jafnframt óvinnufær frá 20. ágúst 2013 og fékk hún greidd veikindalaun eftir það. Þá kemur fram í vottorði B-kk-ef R-kk-ef L-kk-ef, sérfræðings í lyfja- og ónæmisfræði, dagsettu 13. ágúst 2014, að stefnandi hefði undanfarin misseri glímt við fjölkerfa sjálfsofnæmissjúkdóm, verið óstarfhæf af þeim sökum frá 1. ágúst 2013, og yrði áfram a.m.k. næstu sex mánuði.

Í greinargerð sem I-kk-nf Þ-kk-nf endurhæfingarlæknir ritaði um sérhæft mat fyrir Virk starfsendurhæfingarsjóð, dagsettri 16. janúar 2015, var lagt til að reynt yrði að koma á vinnusamningi við sjúkrahúsið um að stefnandi hæfi störf 1. mars 2015 í 30% starfshlutfalli. Eftir það yrði starfshlutfall aukið um 10% á tveggja vikna fresti þar til það yrði komið í 60%. Þá liggur fyrir starfshæfnisvottorð G-kk-ef K-kk-ef meltingarlæknis, dagsett 10. febrúar 2015, þar sem fram kemur að stefnandi hafi „complex ofnæmissjúkdóm“, sem illa hafi gengið að meðhöndla vegna aukaverkana af lyfjum. Mat hann það þannig að hún ætti að geta komist í vinnu frá 16. febrúar 2015, en rétt væri að hún byrjaði ekki að taka næturvaktir og yrði aðeins í 40% starfi til að byrja með. Gerði hann ráð fyrir að það myndi taka hana þrjá til sex mánuði að ná fullri vinnu og að geta tekið næturvaktir á ný. Í tölvubréfi mannauðsstjóra Sjúkrahússins á Akureyri til stefnanda 17. febrúar 2015 kom fram að ákveðið hefði verið að óska eftir vottorði trúnaðarlæknis, með vísan til ákvæða í kjarasamningi. Í vottorði T-kk-ef G-kk-ef trúnaðarlæknis, dagsettu 7. apríl 2015, kemur fram að stefnandi væri einungis metin fær til starfa í dagvinnu og að hámarki í 50% starfshlutfalli, en lagt var til að endurmat færi fram eftir þrjá mánuði.

Með bréfi framkvæmdastjóra lyflækningasviðs sjúkrahússins til stefnanda, dagsettu 10. apríl 2015, var henni tilkynnt um fyrirhugaða lausn frá störfum vegna langvarandi veikinda, með vísan til greinar 12.4.2 í kjarasamningi, og tekið fram að veittur væri sjö daga frestur til að koma á framfæri andmælum við þeirri ákvörðun. Í málinu liggur fyrir bréf lögmanns stefnanda, dagsett 17. sama mánaðar, þar sem komið var fram andmælum hennar og þess krafist að fallið yrði frá áformum um lausn frá störfum. Í svarbréfi sjúkrahússins, dagsettu 30. sama mánaðar, var tilkynnt að fallið hefði verið frá fyrirhugaðri lausn stefnanda frá störfum og var hún hvött til að koma aftur til vinnu í 50% starf hjúkrunarfræðings í dagvinnu á lyflækningadeild. Jafnframt var tilkynnt að frá og með 1. september 2015 yrði störfum stefnanda breytt þannig að hún myndi fara aftur í 60% starfshlutfall og taka hefðbundnar átta klukkustunda þrískiptar vaktir. Á sama tíma yrði endurmetið á hvaða deild sjúkrahússins hún myndi starfa til frambúðar. Með bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 4. maí 2015, var þess krafist að fallið yrði frá ákvörðun um breytingar á starfi hennar.

Þann 11. maí 2015 funduðu stefnandi og fulltrúi stéttarfélags hennar með mannauðsstjóra og hjúkrunarframkvæmdastjóra sjúkrahússins. Samkvæmt fundargerð var það niðurstaða fundarins að stefnandi færi í starf á lyflækningadeild og yrði endurkoma til starfa í samræmi við tillögu í framangreindri greinargerð I-kk-ef Þ-kk-ef sérfræðilæknis til Virk starfsendurhæfingarsjóðs. Þá skyldi stefnandi skila nýju starfshæfnisvottorði í byrjun ágústmánaðar og myndu aðilar funda á ný eftir að það lægi fyrir.

Stefnandi hóf störf á lyflækningadeild 15. maí 2015. Þann 7. ágúst 2015 skilaði hún inn starfshæfnisvottorði G-kk-ef K-kk-ef meltingarlæknis þar sem fram kom að hann teldi starfshæfni hennar vera 60%, en hún þyrfti að forðast að vera á næturvöktum þar sem það gæti haft óæskileg áhrif á heilsu hennar. Einnig teldi hann mikilvægt að hún ynni í umhverfi þar sem hún þyrfti ekki að meðhöndla lyf sem hún hefði bráðaofnæmi fyrir og sem gætu gefið henni sterk viðbrögð. Þann 27. ágúst 2015 áttu stefnandi og sviðsstjóri kjara- og réttindasviðs Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga fund með mannauðsstjóra og hjúkrunarframkvæmdastjóra sjúkrahússins. Á þeim fundi var stefnanda afhent bréf, undirritað af hjúkrunarframkvæmdastjóra, tilkynningu um uppsögn ráðningarsamnings með þriggja mánaða fyrirvara. Ástæða uppsagnar var tilgreind sú að ekki fyndist starf á stofnuninni sem hentaði stefnanda í ljósi þeirra takmarkana á starfshæfni hennar sem fram hefðu komið í starfshæfnisvottorði.

Af hálfu stéttarfélags stefnanda, Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, var óskað eftir skriflegum rökstuðningi fyrir ákvörðun um uppsögn. Í svarbréfi hjúkrunarframkvæmdastjóra sjúkrahússins, dagsettu 2. september 2015, var vísað til framangreinds starfshæfnisvottorðs, dagsetts 7. ágúst 2015. Síðan segir: „Á fundi með þér, A og mannauðsstjóra SAk 27. ágúst sl. kom fram í máli A að lyfjaofnæmi hennar væri að aukast og þá sérstaklega varðandi sýklalyf. Einnig kom fram að fjögurra klukkustunda vinna á lyflækningadeild gengi mjög nærri þreki hennar. Að framansögðu má ljóst vera að svo miklar takmarkanir á starfsgetu og starfsumhverfi hjúkrunarfræðings gera það að verkum að A getur hvorki sinnt því starfi sem hún var ráðin til með ráðningarsamningi dags. 1. september 1999, né öðru venjubundnu starfi hjúkrunarfræðings á sjúkrahúsum. Hún uppfyllir hvorki almennar hæfniskröfur skv. 6. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996, né sérstakar hæfniskröfur sem gerðar eru til hjúkrunarfræðinga. Þrátt fyrir ítarlega skoðun innan SAk hefur ekki fundist annað starf sem rúmast innan stöðuheimilda á sjúkrahúsinu og sem hentar A, að teknu tilliti til þeirra miklu takmarkana sem settar eru á starfsgetu hennar sbr. áður tilvitnað starfshæfnisvottorð frá 7. ágúst 2015.“

Stefnandi fór fram á frekari rökstuðning fyrir ákvörðun um uppsögn og liggur fyrir bréf hjúkrunarframkvæmdastjóra til lögmanns hennar, dagsett 24. september 2015, þar sem fram kemur að sjúkrahúsið hafi leitað allra leiða til að finna henni starf við hæfi með hliðsjón af starfshæfnisvottorði og meðalhófsreglu stjórnsýslulaga, en ákvörðun um uppsögn standi. Í bréfaskiptum við lögmann stefnanda sem fram fóru í framhaldinu var jafnframt hafnað kröfu um greiðslu fébóta vegna uppsagnarinnar.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Þá gáfu skýrslur vitnin H-kvk-nf S-kvk-nf, hjúkrunarframkvæmdastjóri Sjúkrahússins á Akureyri, E-kvk-nf B. F-kvk-nf, fyrrverandi mannauðsstjóri sjúkrahússins, G-kk-nf H-kk-nf, forstöðumaður kjara- og réttindasviðs Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, E-kvk-nf H-kvk-nf Ó-kvk-nf, starfsmaður félagsins, G-kk-nf K-kk-nf meltingarlæknir, H-kvk-nf P-kvk-nf F-kvk-nf, starfsmaður Virk starfsendurhæfingarsjóðs, E-kvk-nf D-kvk-nf G-kvk-nf sálfræðingur, og A-kvk-nf G-kvk-nf og Þ-kvk-nf E-kvk-nf B-kvk-nf forstöðuhjúkrunarfræðingar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að Sjúkrahúsið á Akureyri hafi með ólögmætum hætti slitið ráðningarsambandi við sig. Hvorki hafi verið forsendur að lögum né samkvæmt kjarasamningi til þess að segja henni upp störfum. Ákvörðun stefnda sem stjórnvalds sé einnig ógild að stjórnsýslurétti. Með ákvörðuninni hafi stefndi bakað henni tjón sem hann beri fébótaábyrgð á.

Stefnandi telur að ekki hafi verið lögmæt ástæða til uppsagnar ráðningarsamnings hennar og hafi forsendur sem lágu þar að baki verið rangar og ógildar. Starfshæfnisvottorð sem lá til grundvallar við uppsögn hafi staðfest að stefnandi hafi getað komið til starfa og sinnt því starfshlutfalli sem hún var ráðin til, en samkvæmt tilkynningu um breytingu á ráðningarsamningi 11. október 2010 hafi hún verið ráðin í 60% vinnu á barnadeild. Í starfshæfnisvottorði frá 7. ágúst 2015 hafi starfshæfni hennar verið metin 60%. Það hafi verið hærra starfshlutfall en sami læknir hefði vottað að hún gæti sinnt í starfshæfnisvottorði frá 10. febrúar sama ár, en á grundvelli þess vottorðs hafi stefndi fallið frá fyrirhugaðri uppsögn ráðningarsamnings. Starfshæfnisvottorð hafi verið í samræmi við ákvæði um endurkomu í grein 12.3.1 í kjarasamningi. Það hafi einnig verið í samræmi við þau áform stefnda, sem hann tilkynnti stefnanda um með bréfi 30. apríl 2015, að frá og með 1. september 2015 færi hún í 60% starf, en fram að því yrði hún í 50% starfi. Vottorðið hafi enn fremur verið í samræmi við sérhæft mat I-kk-ef Þ-kk-ef sérfræðilæknis, dagsett 16. janúar 2015, þar sem því markmiði var lýst að hún gæti farið aftur í 60% starf. Þá hafi vottorðið verið í samræmi við niðurstöðu fundar stefnanda með forsvarsmönnum sjúkrahússins 11. maí 2015.

Stefnandi byggir á því að upplýsingar sem fram komi í starfshæfnisvottorði um ofnæmissjúkdóm sem hún hafi verið haldin í nokkur ár, hafi ekki leitt til þess að stefndi hefði rétt til þess að segja upp ráðningarsamningi við hana. Sjúkrahúsinu hafi borist læknisvottorð B-kk-ef R-kk-ef L-kk-ef frá 13. ágúst 2014, þar sem fram kom að hún hefði þennan sjúkdóm. Í fyrra starfshæfnisvottorði, dagsettu 10. febrúar 2015, hafi einnig verið upplýst að stefnandi væri með „complex ofnæmissjúkdóm“, sem háði henni í starfi. Þrátt fyrir þetta hafi stefndi fallið frá áformaðri uppsögn vorið 2015 og hún tekið aftur til starfa. Í þeirri ákvörðun stefnda hafi falist viðurkenning á því að stefnandi gæti sinnt starfsskyldum þeim sem hún var ráðin til, þrátt fyrir að vera haldin ofnæmissjúkdóminum. Í starfshæfnisvottorði frá 7. ágúst 2015 hafi svo aftur verið getið um ofnæmissjúkdóminn og hvernig hann hafi háð stefnanda í starfi og haft áhrif á starfsgetu. Þá hafi forstöðuhjúkrunarfræðingur í tölvuskeyti 12. maí 2015 til starfsmanna deildar þeirrar sem stefnandi starfaði á, vísað til ábendinga hennar um ofnæmi, m.a. fyrir lyfjum, og hættu á ofnæmisköstum, og hafi samstarfsmenn hennar verið beðnir um að taka tillit til þess í störfum sínum. Þar sem stefndi hafi áður verið upplýstur í þessa veru og fallið frá uppsögn vitandi um sjúkdóminn, geti hann ekki síðar gripið til uppsagnar af þessari ástæðu.

Stefnandi vísar til þess að í uppsagnarbréfi sé uppsögn skýrð með því að ekki hafi verið til annað starf hjá sjúkrahúsinu sem hentaði henni. Telur stefnandi stefnda með þessu hafa viðurkennt skyldu sína til þess að finna henni annað starf við hæfi. Jafnframt byggir hún á því að það sé fyrirsláttur af hálfu stefnda að ekki hafi verið unnt að finna henni annað starf við hæfi.

Stefnandi byggir á því að hvorki í lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, né í öðrum lögum, sé að finna heimild til þess að segja ríkisstarfsmanni upp störfum af því tilefni og með þeim hætti sem stefndi gerði í tilviki hennar. Stefndi hafi í rökstuðningsbréfi sínu vísað til 6. gr. laga nr. 70/1996 og virðist byggja á því að ef skilyrði þeirrar lagagreinar eru ekki uppfyllt, skapist heimild til þess að segja ríkisstarfsmanni síðar upp störfum. Ekki hafi verið byggt á þessu í uppsagnarbréfi, heldur hafi þessi röksemd verið færð fram gagnvart stefnanda eftir uppsögn. Stefnandi vísar til þess að ákvæði 6. gr. laga nr. 70/1996 eigi við um ráðningu til starfs. Ekki sé í lögunum fjallað um lausn starfsmanna ríkisins frá störfum vegna heilsubrests, heldur gildi ákvæði kjarasamninga þar um. Þá sé ekki unnt að segja starfsmanni upp störfum vegna þessa, nema að undangenginni skriflegri áminningu og eftir að hann hefur fengið tækifæri til þess að bæta ráð sitt, sbr. 44. og 21. gr. laga nr. 70/1996.

Stefnandi vísar jafnframt til þess að samkvæmt 12. gr. laga nr. 70/1996 njóti starfsmenn réttar til launa í veikindaforföllum eftir því sem mælt er fyrir um í lögum og, eftir atvikum, ákveðið hefur verið eða samið um með sama hætti og laun, sbr. 1. mgr. 9. gr. laganna. Samkvæmt grein 12.3.1 í kjarasamningi Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga við fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, megi starfsmaður hefja starf að nýju ef læknir vottar að heilsa hans leyfi það. Samkvæmt sama ákvæði sé heimilt að krefjast vottorðs trúnaðarlæknis. Stefnandi hafi framvísað starfshæfnisvottorði, dagsettu 7. ágúst 2015, sem hafi staðfest að heilsa hennar leyfði að hún sinnti starfi hjá sjúkrahúsinu, en það sé í raun eina skilyrðið sem kjarasamningsákvæðið útheimti til þess að starfsmaður snúi aftur til starfa. Þegar af þeirri ástæðu hafi stefnda ekki verið stætt á öðru en taka hana aftur til starfa. Ákvæði kjarasamnings heimili ekki að starfsmaður sé leystur frá starfi ef hann er hæfur til að gegna því. Uppsögnin eigi því enga stoð í kjarasamningi. Grein 12.4.2 og kafli 12.4 í kjarasamningi gildi um þær aðstæður þegar starfsmaður er „óvinnufær“ vegna veikinda. Þau ákvæði hafi ekki átt við um stefnanda eins og fram komi í starfshæfnisvottorði, auk þess sem hún hafi verið við störf hjá stefnda. Stefnandi vísar jafnframt til þess að starfsmaður sjúkrahússins hafi gefið út starfshæfnisvottorð þar sem fram hafi komið að hún væri vinnufær. Með þessu hafi stefndi í raun staðfest og viðurkennt að hún væri hæf til að snúa aftur til starfa.

Stefnda hafi borið að fara að kjarasamningi gagnvart stefnanda. Þegar hún tók aftur til starfa í maí 2015 hafi endurnýjast réttur hennar til launa í veikindum, sbr. grein 12.2 í kjarasamningi. Við uppsögn 27. ágúst 2015 hafi réttur hennar til launa í veikindum numið 273 dögum. Stefnda hafi ekki verið heimilt að segja henni upp störfum vegna veikinda fyrr en fyrst að liðnum jafn löngum tíma í fjarveru og veikindaréttinum nam, sbr. grein 12.4.2 í kjarasamningi.

Stefnandi telur að með yfirlýsingum sem fram hafi komið í bréfi sjúkrahússins til lögmanns hennar, dagsettu 30. apríl 2015, þar sem fallið var frá fyrirhugaðri lausn hennar frá störfum, og því sem fram kom af hálfu forsvarsmanna þess á fundi aðila 11. maí 2015, hafi stofnunin skuldbundið sig til að tryggja henni áframhaldandi starf til 1. september 2015. Með því að segja henni upp störfum hafi stefndi brotið gegn yfirlýsingum sínum og loforðum að þessu leyti. Ljóst sé að stefndi hafi engan reka gert að því að finna stefnanda annað starf hjá stofnuninni þá um haustið.

Eftir endurkomu til starfa í maí 2015 hafi orðið að samkomulagi að stefnandi þyrfti ekki að ganga næturvaktir á þeim tíma sem hún sinnti störfum hjá stefnda vorið og sumarið 2015. Um það hafi jafnframt verið samkomulag fram til ársins 2013. Stefnandi byggir á því að með ráðstöfun stefnda árið 2015 hafi hann í raun endurvakið og viðurkennt samkomulagið sem í gildi var á árunum 2010 til 2013, en hafði verið sagt upp 28. maí 2013. Stefndi hafi því verið bundinn af því samkomulagi og hafi borið að segja því upp sérstaklega, líkt og gert var vorið 2013. Uppsögn á ráðningarsamningi í ágúst 2015 hafi því brotið í bága við það samkomulag sem í gildi var á milli aðila um undanþágu vegna næturvakta.

Þá byggir stefnandi á því að sú ákvörðun að falla frá áformum um að segja henni upp störfum í apríl 2015, hafi falið í sér viðurkenningu á því að hún hafi getað sinnt störfum hjá stefnda. Sýni það einnig fram á ólögmæti ákvörðunar um uppsögn í ágúst 2015. Með endurkomu hennar til starfa í maí 2015 hafi endurnýjast kjarasamningsbundinn réttur hennar til launa í veikindum. Þegar af þeirri ástæðu hafi skilyrði fyrir uppsögn samkvæmt grein 12.4.2 í kjarasamningi ekki verið uppfyllt í ágúst 2015. Stefnandi telur stefnda hafa verið þetta ljóst og því hafi verið gripið til uppsagnar með vísan til ákvæða í lögum nr. 70/1996.

Stefnandi byggir enn fremur á því að ákvörðun stefnda um að segja henni upp störfum hafi brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og sé hún því ógildanleg að stjórnsýslurétti. Hún byggir á því að stefndi hafi ekki virt andmælarétt hennar við meðferð málsins og þannig brotið gegn ákvæði 13. gr. stjórnsýslulaga. Stefndi hafi virt að vettugi skyldu sína til að gefa henni kost á að tjá sig um fyrirhuguð starfslok áður en ákvörðun var tekin um að leysa hana frá störfum. Þá hafi stefndi ekki gætt að tilkynningarskyldu sinni samkvæmt 14. gr. stjórnsýslulaga, en stefnandi og fulltrúi stéttarfélags hennar hafi verið boðuð til fundar 27. ágúst 2015 án þess að þeim væri gerð grein fyrir því að ætlunin væri að segja henni upp störfum.

Þá er á því byggt að ákvörðun stefnda hafi ekki samrýmst meðalhófsreglu samkvæmt 12. gr. stjórnsýslulaga. Ekki hafi verið nauðsynlegt að ganga jafn langt og gert var við ákvarðanatöku um það til hvaða úrræða yrði gripið af hálfu stefnda. Hafa verði í huga hversu íþyngjandi ákvörðun um slit starfssambands sé fyrir stefnanda. Með því að grípa til þeirrar aðgerðar telur stefnandi því að farið hafi verið mun strangar í sakirnar en nauðsyn bar til og þar með hafi stefnandi farið á svig við þá reglu sem felst í síðari málslið 12. gr. laganna. Það hversu langt var gengið með ákvörðuninni hafi falið í sér verulega röskun á högum stefnanda, tekjum hennar og stöðu. Meðalhófsreglan hafi falið í sér skyldu stefnda til að leita allra leiða til að forðast uppsögn stefnanda úr starfi, þ.m.t. að finna henni annað starf við hæfi hjá sjúkrahúsinu. Telur stefnandi að stefndi hafi virt þessa skyldu að vettugi og hafnar því sem fram kemur í bréfum sjúkrahússins að hún geti ekki sinnt öðru venjubundnu starfi hjúkrunarfræðings, enda eigi þær fullyrðingar sér ekki stoð í starfshæfnisvottorði. Stefnandi bendir á að Sjúkrahúsið á Akureyri er næststærsti vinnustaður hjúkrunarfræðinga á landinu og telur því að forsvarsmönnum þess hafi verið í lófa lagið, hafi vilji þeirra staðið til þess á annað borð, að finna annað starf við hæfi fyrir hana. Hún hafnar því jafnframt, sem fram kemur í bréfum sjúkrahússins, að ekki sé til eða hafi verið til annað slíkt starf hjá stofnuninni. Þannig hafi forsvarsmenn sjúkrahússins af óútskýrðum ástæðum synjað henni um ráðningu í lausar stöður sem hafi hentað henni vel sem starfsmanni, eins og nánar er gerð grein fyrir í stefnu. Hún hafi m.a. sótt um tvær stöður á geðdeild sjúkrahússins og stöðu á Kristnesspítala, en ekki fengið. Hún hafi sótt um 30% stöðu á meltingarfæraspeglunardeild, en dregið umsókn til baka eftir að starfshlutfalli var breytt í 80%. Þá hafi henni ekki verið boðnar stöður sem losnuðu hjá sjúkrahúsinu áður en til uppsagnar kom. Telur stefnandi að gengið hafi verið fram hjá henni við ráðningar í störf hjá sjúkrahúsinu.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi með ákvörðun sinni um slit á ráðningarsamningi aðila ekki virt rannsóknarskyldu stjórnvalds, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga. Stefnda hafi borið í ljósi atvika að láta ganga úr skugga um hvort líkamleg heilsa hennar hafi, á þeim tíma er ákvörðun um uppsögn var tekin, staðið í vegi fyrir því að hún gæti tekið við fyrra starfi sínu, t.d. með því að afla álits trúnaðarlæknis, sbr. grein 12.3.1 í kjarasamningi. Sú skylda hafi verið sérstaklega rík í þessu tilviki, þar sem að starfshæfnisvottorð hafi vottað að stefnandi gæti sinnt því starfi sem hún var ráðin til. Stefnda hafi enn fremur borið að sjá til þess að nægjanlegra upplýsinga væri aflað um allar þær aðstæður og atvik sem þýðingu kynnu að hafa þegar afstaða var tekin til framtíðar hennar í starfi.

Þá er á því byggt að stefndi hafi brotið í bága við jafnræðisreglu sem kveðið er á um í 11. gr. stjórnsýslulaga. Í því sambandi er vísað til meðferðar máls annars hjúkrunarfræðings sem starfað hafi í afleysingum á lyflækningadeild sjúkrahússins árið 2015 og verið undanþegin næturvöktum.

Loks er á því byggt að stefndi hafi með málsmeðferð sinni brotið gegn réttmætisreglu og lögmætisreglu stjórnsýsluréttar. Stefndi hafi farið á svig við lög með því sem að framan greinir og brotið í bága við óskráða meginreglu stjórnsýsluréttar um að stjórnvaldsákvarðanir verði að samrýmast lögum.

Stefnandi gerir kröfu um bætur vegna fjártjóns vegna ólögmætrar uppsagnar. Gerð er krafa um bætur miðað við 21 mánaða laun í fyrra starfi, að teknu tilliti til launatengdra greiðslna. Til rökstuðnings fyrir kröfu um bætur fyrir slit á vinnusamningi er vísað til þess að stefnandi var búsett og sinnti störfum á vinnustað í sveitarfélagi úti á landi. Hún hafi sérhæfða menntun, hafi lokið sérnámi í hjúkrun frá háskólanum í Nottingham árið 2007. Þar sem stefndi sé nánast eini vinnuveitandinn sem veitt geti henni starf við hæfi á atvinnusvæðinu og hafi hafnað því að hafa hana við störf á sjúkrahúsinu, sé ljóst að hún sé tilneydd að flytjast búferlum vilji hún nýta sérmenntun sína til starfa. Tjón hennar sé því verulegt.

Til stuðnings miskabótakröfu er vísað til 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi kveðst vísa til málsmeðferðar stefnda og til þess að endurteknar tilraunir stefnda til þess að bola henni úr starfi hafi verið sérlega íþyngjandi, valdið henni andlegum áhyggjum, kvíða og sárindum, rýrt starfsheiður hennar og jafnframt álit annarra á henni, en í því sambandi er minnt á að atvik áttu sér stað í samfélagi á landsbyggðinni. Jafnframt verði að hafa í huga það andlega tjón sem stefndi hafi bakað stefnanda með því að skirrast við að fara að lögum og kjarasamningi. Hið sama eigi við um það hvernig stefndi ítrekað leitaðist við að komast hjá því að ráða hana í önnur störf hjá stofnuninni. Þá hafi aðgerðir stefnda skaðað verulega möguleika hennar á að geta fundið sér annað starf við hæfi. Telur stefnandi þetta hafa falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru og persónu sinni og á því beri stefndi miskabótaábyrgð.

Dómkröfur eru byggðar á útreikningi stéttarfélags stefnanda, Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga. Launaútreikningur byggist á síðustu fullu mánaðarlaunum sem stefnanda voru greidd í veikindum, þ.e. samkvæmt launaseðli fyrir apríl 2014. Launin hafa verið reiknuð samkvæmt kjarasamningsbundnum hækkunum sem stefnanda hefði borið að fá á árunum 2014 og 2015.

Hvað varðar útreikning fjártjónskröfu er rakið í stefnu að heildarstarfsgreiðslur til stefnanda á mánuði hafi numið 539.989 krónum. Þar af hafi föst mánaðarlaun numið 438.477 krónum, en launatengd gjöld 101.512 krónum, eins og nánar er sundurliðað í stefnu. Stefndi hafi greitt stefnanda laun í umsömdum uppsagnarfresti, sem nemur þremur mánuðum. Gerð er krafa um greiðslu fébóta vegna ólögmætra slita á ráðningarsambandi í 21 mánuð, samtals að fjárhæð 11.339.769 krónur.

Þá gerir stefnandi kröfu um að stefndi greiði sér miskabætur að fjárhæð 3.000.000 krónur.

Alls nemur því höfuðstóll aðalkröfu stefnanda 14.339.769 krónum. Stefnandi krefst dráttarvaxta af kröfufjárhæð frá útgáfudegi stefnu, 27. nóvember 2015, sbr. ákvæði 4. mgr. 5. mgr. laga nr. 38/2001.

Nánar um lagarök er vísað til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, vinnuréttar og stjórnsýsluréttar. Þá er vísað til ákvæða stjórnsýslulaga nr. 37/1993, laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, laga nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna, laga um orlof nr. 30/1987 og ákvæða kjarasamnings Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga við fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs. Stefnandi vísar einnig til almennu skaðabótareglunnar og til 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi hafnar því að Sjúkrahúsið á Akureyri hafi með ólögmætum hætti slitið ráðningarsambandi aðila og að ákvörðun stefnda sem stjórnvalds hafi verið ógild að stjórnsýslurétti. Þá er því hafnað að með því að grípa til þess að segja stefnanda upp störfum hafi henni verið bakað tjón sem stefndi beri fébótaábyrgð á.

Stefndi kveður uppsögn stefnanda ekki hafa byggst á því að hún væri ekki fær um að sinna fullu starfi líkt og haldið sé fram í stefnu, enda hafi verið umsamið að hún skyldi sinna 50% starfi samkvæmt samkomulagi um endurkomu 11. maí 2015. Ekki sé deilt um hvaða starfshlutfalli stefnandi hafi verið metin hæf til að sinna heldur hvort hún hafi uppfyllt lögbundnar kröfur um almennt hæfi um nauðsynlegt heilbrigði og sértækar kröfur sem gerðar eru til hjúkrunarfræðinga vegna hefðbundinna starfa þeirra.

Samkvæmt fyrirliggjandi læknis- og starfshæfnivottorðum þjáist stefnandi af fjölkerfasjálfsofnæmissjúkdómi sem reynst hafi erfitt að meðhöndla þar sem hún hafi fengið aukaverkanir af þeim lyfjum sem reynd hafi verið í meðferðarskyni. Óumdeilt sé að sá sjúkdómur hafi verið ástæða langtímaveikinda hennar frá 20. ágúst 2013 og að stefndi hafi haft upplýsingar um ástæður þeirra veikinda. Í læknisvottorði, dagsettu 10. febrúar 2015, hafi hins vegar komið fram að stefnandi væri á batavegi, hún fengi nú smáskammta af steralyfjum, hefði breytt um fæði og að meðferð gengi mjög vel. Þá hafi komið fram að hún gæti byrjað að vinna frá og með 16. febrúar í 40% starfshlutfalli, en það myndi taka hana um þrjá til sex mánuði að ná að sinna fullri vinnu og geta tekið næturvaktir að nýju.

Uppsögn stefnanda úr starfi hjúkrunarfræðings hafi ekki byggt á upplýsingum um heilsu hennar sem fram komu í vottorðum sem gefin voru út áður en hún kom aftur til starfa. Af tölvupósti forstöðuhjúkrunarfræðings sem sendur var starfsmönnum lyflækningadeildar áður en stefnandi kom aftur til starfa í maí 2015 megi ráða að á þeim tíma hafi báðir aðilar metið starfshæfni hennar sem svo að hún gæti unnið við meðhöndlun lyfja, þrátt fyrir fjölkerfasjálfsofnæmissjúkdóminn, enda komi skýrt fram að eitt af verkefnum hennar hafi verið lyfjagjöf. Í vottorði því sem stefnandi lagði fram þann 7. ágúst 2015 hafi hins vegar komið fram nýjar upplýsingar um bráðaofnæmi hennar fyrir lyfjum og bann við meðhöndlun lyfja. Það sé því rangt sem greinir í stefnu að engar nýjar upplýsingar hafi legið fyrir þegar ákvörðun um uppsögn stefnanda var tekin. Hinar nýju upplýsingar um bráðaofnæmi við lyfjum og bann við meðhöndlun lyfja hafi haft í för með sér ákveðinn forsendubrest fyrir ráðningu stefnanda í starf hjúkrunarfræðings enda ljóst að hún gæti ekki áfram sinnt störfum sínum sem hjúkrunarfræðingur á lyflækningadeild vegna skertrar starfshæfni.

Stefndi hafnar fullyrðingum stefnanda um að ástæður uppsagnar verði ekki byggðar á 6. gr. laga nr. 70/1996 þar sem þau skilyrði sem þar komi fram eigi einungis við þegar ráðið er í starf en komi ekki til álita þegar ráðningarferli er lokið. Eðli málsins samkvæmt gildi þau hæfisskilyrði sem mælt er fyrir um í lagaákvæðinu þann tíma sem starfsmaður er í starfi og hafi ekki síður þýðingu við mat á áframhaldandi starfshæfni að ráðningu lokinni. Vísar stefndi í því sambandi til ákvæða 12. gr. og 30. gr. laganna þar sem fjallað er um hvernig fara skuli með réttindi starfsmanns sem missir starfshæfniskilyrði tímabundið og ákvæða kjarasamnings um veikindarétt og réttindi í sjúkra- og styrktarsjóðum. Af læknisvottorði, dagsettu 7. ágúst 2015, megi ráða að stefnandi hafi ekki lengur uppfyllt þau almennu hæfisskilyrði um nauðsynlegt heilbrigði sem gerð eru til ráðningar í starf hjúkrunarfræðings og mælt er fyrir um í 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996 og sem leiða af eðli starfsins. Þá hafi einnig verið í gildi samkomulag um undanþágu frá næturvöktum og því hafi ekki verið unnt að byggja ástæður uppsagnar á þeirri staðreynd að stefnandi gæti ekki, fyrst um sinn, sinnt næturvöktum. Samkomulag milli aðila 11. maí 2015 um endurkomu stefnanda til vinnu hafi borið með sér að frá og með 1. september skyldi stefnandi sinna reglubundnum þrískiptum vöktum, þar með talið næturvöktum.

Í stefnu sé einnig á því byggt að ekki hafi verið heimilt að segja stefnanda upp störfum þar sem um réttindi hennar skyldi fara eftir ákvæði 12.4.2 í kjarasamningi milli aðila, sem mælir fyrir um heimild vinnuveitanda til að veita starfsmanni lausn frá störfum vegna langvarandi heilsubrests, en ekki lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Ljóst sé að stefnandi hafi á þeim tímapunkti er henni var sagt upp störfum ekki verið fjarverandi í jafnlangan tíma og hún átti rétt á launum í veikindum og að hún hafði framvísað nýju starfshæfnivottorði sem staðfesti vinnufærni að hluta. Það hafi verið mat stefnda að ekki væru skilyrði til þess að veita henni lausn frá störfum vegna langvarandi heilsubrests í samræmi við kjarasamningsákvæði 12.4.2 enda hafi hún verið vinnufær til annarra starfa í 60% starfshlutfalli samkvæmt starfshæfnisvottorði. Sú fullyrðing stefnanda að ákvörðun stefnda um að falla frá fyrirhugaðri lausn frá störfum vegna langvarandi heilsubrests í samræmi við ákvæði 12.4.2 í kjarasamningi aðila feli í sér viðurkenningu á starfshæfni hennar sé því röng. Henni hafi verið tilkynnt um fyrirhugaða lausn frá störfum með bréfi, dagsettu 10. apríl 2015, og verið veittur frestur til að koma að andmælum vegna þeirrar stjórnvaldsákvörðunar. Eftir að hafa metið læknisvottorð stefnanda, samhliða læknisvottorði trúnaðarlæknis, að loknum fundi með aðilum málsins, hafi verið tekin sú ákvörðun að falla frá fyrirhugaðri lausn frá störfum og veita henni tækifæri til að koma til baka í starf hjá stefnda. Stefnandi hafi fengið tilkynningu þess efnis og í framhaldinu hafi hún komið aftur til starfa eftir að hafa verið fjarverandi vegna veikinda í yfir 600 daga samfellt. Sá ferill málsins hafi verið í samræmi við stjórnsýslulög og engin áhrif haft á síðara mat stefnda að segja stefnanda upp störfum.

Þá sé röng fullyrðing stefnanda um að læknisvottorð sem gefin eru út af starfsmönnum stefnda feli í sér viðurkenningu stefnda á starfshæfni hennar. Læknar sem starfi hjá stefnda séu sjálfstæðir í vottorðaskrifum sínum og endurspegli læknisfræðilegt mat þeirra á sjúklingum ekki afstöðu stefnda sem vinnuveitanda.

Stefndi kveður tilvik þar sem starfsmaður missir starfshæfni sína af líffræðilegum ástæðum, svo sem vegna bráðaofnæmis, ekki vera atriði sem geti fallið undir 21. gr. laga nr. 70/1996 eða sem hægt sé að jafna til þeirra atriða sem þar eru upp talin. Það leiði af eðli máls að ekki sé unnt að veita starfsmanni, sem vegna líffræðilegra takmarkana missir starfsskilyrði, tækifæri til að bæta sig.

Stefndi byggir á því að uppsögn með vísan til 6. gr. og 44. gr. laga nr. 70/1996 sé í eðli sínu ekki stjórnvaldsákvörðun. Af gögnum málsins megi ráða að stefnandi hafi ekki getað uppfyllt sinn hluta ráðningarsamnings vegna sérstakra takmarkana á starfshæfni. Þá hafi hún ekki lengur uppfyllt þau almennu hæfisskilyrði um nauðsynlegt heilbrigði til að sinna starfi hjúkrunarfræðings á lyflækningadeild sem hún var ráðin til að sinna. Vegna þessa hafi verið ákveðinn forsendubrestur fyrir hendi sem hafi leitt til slita á ráðningarsambandinu sjálfu. Sú ákvörðun hafi verið vinnu- og samningaréttarlegs eðlis. Þá sé með skýrum hætti mælt fyrir um það í 44. gr. laga nr. 70/1996 að ef ástæða uppsagnar á ekki rætur að rekja til atriða sem tilgreind eru í 21. gr. sömu laga sé ekki skylt að veita starfsmanni kost á að tjá sig um ástæður uppsagnar áður en hún tekur gildi. Að auki geri 13. gr. stjórnsýslulaga ekki ráð fyrir andmælarétti ef slíkt er augljóslega óþarft. Málið hafi talist vera nægilega vel upplýst svo hægt væri að taka ákvörðun í því og athugasemdir stefnanda ekki þess eðlis að hefðu áhrif á ákvarðanatöku. Við slíkar aðstæður hafi andmælarétturinn ekki sömu þýðingu og þar sem hann geti beinlínis haft áhrif á niðurstöðu málsins. Stefnandi hafi sjálf lagt fram starfshæfnivottorðið frá 7. ágúst 2015 þar sem fram komi að hún hafi verið með mjög skerta starfshæfni sökum bráðaofnæmis og jafnframt bannað að meðhöndla lyf. Vandséð sé að andmæli hennar við eigin vottorði hefðu haft þýðingu fyrir niðurstöðu málsins.

Stefndi vísar til þess að í rökstuðningi fyrir uppsögn stefnanda, með bréfi dagsettu 2. september 2015, hafi verið gerð grein fyrir því að í samræmi við óskráða meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar hafi ítarleg skoðun á starfsmöguleikum farið fram og að ekki hafi fundist annað starf sem rúmaðist innan stöðuheimilda sjúkrahússins sem væri við hæfi hennar, að teknu tilliti til sérmenntunar hennar og takmarkana á starfsgetu samkvæmt starfshæfnivottorði dagsettu 7. ágúst 2015. Þau störf sem auglýst hafi verið til umsóknar og stefnandi vísar til að hafa sótt um séu til marks um að ekki hafi verið til störf innan sjúkrahússins við hæfi hennar. Af upplýsingum sem liggi fyrir um störfin sem auglýst voru megi ráða að stefnanda hafi skort almennt og sértækt hæfi til að sinna þeim störfum og því ekki komið til greina við mat á umsækjendum.

Stefndi vísar jafnframt til þess að þegar stefnandi skilaði inn umræddu starfshæfnisvottorði hafi hún verið í starfi. Hún hafi ekki verið fjarverandi vegna veikinda á því tímabili. Samkvæmt samkomulagi um endurkomu til starfa frá 11. maí 2015 skyldi stefnandi skila inn starfshæfnivottorði í ágústmánuði svo hægt væri að endurmeta stöðu hennar hjá stefnda. Í ákvæði 12.3.1 í kjarasamningi sé mælt fyrir um heimild vinnuveitanda til að óska eftir áliti trúnaðarlæknis á læknisvottorðum starfsmanna. Á vinnuveitanda hvíli ekki skylda til að kalla til trúnaðarlækni ef hann metur það sem svo að fyrirliggjandi læknisvottorð sé gott og gilt og lýsi raunverulegu ástandi starfsmanns. Stefndi hafi engar athugasemdir gert við framlagt starfshæfnivottorð og ekki talið þörf á að fá annað álit trúnaðarlæknis. Ekki sé unnt að fallast á að með því að nýta sér ekki sérstakt heimildarákvæði, sem er íþyngjandi fyrir starfsmann, hafi stefndi brotið gegn rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar.

Þá er ekki fallist á það með stefnanda að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga við ákvörðun vaktaskipulags hjúkrunarfræðinga er starfa hjá stefnda. Það sé hluti af stjórnunarrétti vinnuveitanda að skipuleggja vinnutíma starfsmanna í samræmi við þarfir stofnunar hverju sinni. Ekki hafi verið sýnt fram á að hallað hafi á stefnanda. Gögn málsins sýni þvert á móti til hvaða aðgerða stefndi hafi gripið á meðan hún var í starfi til að koma til móts við séróskir er lutu að vinnufyrirkomulagi. Þá hafi fyrirkomulag vakta hjúkrunarfræðinga í starfi hjá stefnda ekkert með uppsögn stefnanda að gera.

Loks hafnar stefndi því að ákvörðun um uppsögn stefnanda hafi brotið gegn réttmætisreglu stjórnsýsluréttar þar sem ekki hafi verið málefnalegar forsendur að baki ákvörðuninni. Ljóst sé af fyrirliggjandi upplýsingum að stefnandi hafi ekki lengur uppfyllt ákvæði 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996, um nauðsynlegt heilbrigði til að sinna starfi hjúkrunarfræðings, og því hafi verið heimilt að segja henni upp störfum á grundvelli 43. gr. sömu laga. Meginatriði málsins sé að stefnda hafi ekki verið kunnugt um að stefnandi gæti ekki meðhöndlað lyf fyrir aðra vegna ofnæmis. Eingöngu hafi verið kunnugt um að hún fengi ofnæmisviðbrögð við þeim lyfjum sem henni sjálfri voru gefin í meðferðarskyni. Upplýsingar um þetta hafi fyrst komið fram í læknisvottorði, dagsettu 7. ágúst 2015.

Stefndi hafnar kröfu stefnanda um greiðslu bóta vegna ólögmætrar uppsagnar. Með vísan til þess sem rakið hefur verið megi ráða að í ljósi nýrra upplýsinga um bráðaofnæmi og bann við meðhöndlun lyfja, sem fram komu í starfshæfnisvottorðinu frá 7. ágúst 2015, hafi stefnda verið nauðugur sá einn kostur að segja stefnanda upp störfum með vísan til 43. gr. laga nr. 70/1996. Ekki hafi verið sýnt fram á tjón stefnanda vegna þessa enda geti hún ekki átt kröfu á að halda starfi sínu til venjulegra starfsloka opinbers starfsmanns. Starfshæfnisvottorðið staðfesti að stefnandi hafi hvorki uppfyllt þau almennu hæfisskilyrði sem mælt er fyrir um í 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996 né sértæk hæfisskilyrði sem gerð eru til starfa hjúkrunarfræðings á lyflækningadeild. Þar sem uppsögnin hafi ekki átt rætur að rekja til atriða sem varði stefnanda sjálfa hafi ekki verið um það að ræða að veita sérstakan andmælarétt vegna fyrirhugaðrar uppsagnar og hafi málið talist að fullu upplýst með vísan til starfshæfnisvottorðsins og ummæla stefnanda sjálfrar á fundi með forsvarsmönnum stefnda 27. ágúst 2015. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi fengið greidd laun í uppsagnarfresti ásamt uppgjöri á þegar áunnu og óteknu orlofi við starfslokin. Stefndi geti ekki orðið skaðabótaskyldur vegna uppsagnar sem sé til komin vegna þess að stefnandi búi ekki lengur yfir nauðsynlegu heilbrigði til að sinna því starfi sem hún var ráðin til að sinna samkvæmt ráðningarsamningi. Jafnframt beri að hafa í huga að ofnæmi stefnanda fyrir eigin lyfjum og lyfjagjöf til sjúklinga feli í sér talsverða hættu, bæði fyrir hana sjálfa og ekki síður sjúklinga. Loks hafi stefnandi ekki lagt fram gögn því til staðfestingar að ógjörningur sé fyrir hana að fá vinnu við hæfi.

Þá hafnar stefndi kröfu stefnanda um miskabætur á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Af gögnum málsins verði ekki ráðið að stefndi hafi gert „endurteknar tilraunir“ til að bola stefnanda úr starfi, eins og haldið sé fram í stefnu. Þvert á móti hafi verið komið til móts við þarfir hennar við endurkomu til starfa þann 11. maí 2015 og unnið að endurkomu hennar í samræmi við sérhæft mat VIRK starfsendurhæfingarsjóðs. Þá er andmælt fullyrðingum um að stefndi hafi leitast við að komast hjá því að ráða stefnanda í önnur störf. Af gögnum málsins verði ráðið að stefnandi hafi ekki uppfyllt þau almennu og sértæku hæfisskilyrði sem sett voru fram í auglýsingum um störfin sem um ræðir og hafi því ekki komið til greina við mat á umsækjendum. Er vísað til rökstuðnings sem stefnda hafi fengið vegna þessa í samræmi við 22. gr. stjórnsýslulaga. Þá verði ekki séð að stefnandi hafi fært sönnur á að andleg líðan hennar hafi verið með þeim hætti sem greinir í stefnu eða að það væri afleiðing uppsagnar hennar. Í sérhæfðu mati VIRK starfsendurhæfingarsjóðs hafi hins vegar komið fram upplýsingar um andlegt heilsufar stefnanda á þeim tíma, þar sem segi: „Unnið með kvíðatilfinningu og hugsanlega sem tengjast sjálfsmati og hvernig maður tekst á við athafnir daglegs lífs þrátt fyrir veikindi. Einnig upplifað neikvæðar tilfinningar er tengjast því að það frestast í sífellu að hún geti hafið vinnu.“ Stefndi geti ekki borið ábyrgð á tilfinningum stefnanda sem séu til komnar vegna langvarandi veikinda og hafi verið til staðar löngu áður en kom til uppsagnar. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga hafi verið uppfyllt. Hún hafi ekki sýnt fram á að hið andlega tjón og persónurýrð sem hún telur sig hafa orðið fyrir sé til komið vegna uppsagnar stefnda og beri hún hallann af því.

Varakrafa stefnda lýtur að því að bætur verði verulega lækkaðar. Telur stefndi miskabótakröfu vanreifaða, auk þess sem hún sé í engu samræmi við dómafordæmi. Ekki hafi verið sýnt fram á að stefnandi hafi reynt að takmarka tjón sitt með neinum hætti og t.d. hafi ábendingum um hugsanleg störf annars staðar verið hafnað. Nefnir stefndi sem dæmi að mannauðsstjóri sjúkrahússins hafi í símtali 12. janúar 2015 bent stefnanda á auglýsingu um starf við ungbarnavernd á Heilsugæslustöðinni á Akureyri, en stefnandi hafi alfarið hafnað þeirri hugmynd að vinna annars staðar en á sjúkrahúsinu. Ekki sé rétt sem fram komi í andmælabréfi lögmanns stefndu, dagsettu 17. apríl 2015, að sú ábending sýni að ákvörðun um lausn frá störfum hafi þegar verið tekin. Af sögu málsins sjáist hið gagnstæða að stefndi hafi reynt allt til að halda stefnanda í starfi uns það hafi þótt fullreynt er nýjar upplýsingar bárust.

Niðurstaða

Ágreiningur í máli þessu lýtur að því hvort uppsögn stefnanda úr starfi hjá Sjúkrahúsinu á Akureyri hafi verið ólögmæt og að hún eigi rétt á fébótum úr hendi stefnda þess vegna.

Um ráðningarsamband aðila fór eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og ákvæðum kjarasamnings Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga og fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs. Í 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996 kemur fram að almennt skilyrði til þess að fá skipun eða ráðningu í starf sé nauðsynleg heilbrigði, andleg og líkamleg, til þess að gegna þeim starfa sem hverju sinni er um að ræða. Samkvæmt 1. mgr. 43. gr. laganna hefur forstöðumaður stofnunar rétt til að segja starfsmanni upp störfum eftir því sem fyrir er mælt í ráðningarsamningi.

Í uppsagnarbréfi sem stefnanda var afhent á fundi með mannauðsstjóra og hjúkrunarframkvæmdastjóra sjúkrahússins 27. ágúst 2015 var ástæða uppsagnar sögð vera sú að ekki fyndist starf á stofnuninni sem hentaði henni í ljósi takmarkana á starfshæfni hennar sem lýst væri í vottorði G-kk-ef K-kk-ef meltingarlæknis, dagsettu 7. sama mánaðar. Í bréfi hjúkrunarframkvæmdastjóra til stéttarfélags stefnanda, dagsettu 2. september 2015, var ákvörðun um uppsögn nánar rökstudd og kom þar fram að með vísan til starfshæfnisvottorðs væri hún hvorki talin uppfylla almennar hæfniskröfur samkvæmt 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996, né því sem þar er nefnt sérstakar hæfniskröfur sem gerðar eru til hjúkrunarfræðinga.

Svo sem rakið hefur verið kom fram í framangreindu starfshæfnisvottorði að stefnandi væri hæf til að gegna 60% starfi, en það var það starfshlutfall sem hún hafði verið ráðin til samkvæmt breytingu á ráðningarsamningi hennar við sjúkrahúsið 11. október 2010. Í bréfi I-kk-ef Þ-kk-ef, endurhæfingarlæknis og framkvæmdastjóra lyflækningasviðs sjúkrahússins, til lögmanns stefnanda, dagsettu 30. apríl 2015, kom jafnframt fram að miðað væri við að hún myndi sinna því starfshlutfalli frá 1. september 2015. Þau áform voru í samræmi við tillögur sem fram komu í sérhæfðu mati sama sérfræðings til Virk starfsendurhæfingarsjóðs frá 16. janúar 2015. Á fundi aðila 11. maí 2015 varð að samkomulagi að endurkoma stefnanda til starfa yrði í samræmi við þær tillögur.

Þótt þess hafi verið getið í starfshæfnisvottorði að mikilvægt væri að stefnandi starfaði í umhverfi þar sem hún þyrfti ekki að meðhöndla lyf kemur þar ekki fram að henni hafi verið bannað slíkt, eins og stefndi hefur haldið fram í málinu. Liggur fyrir með framburði stefnanda og samstarfsfólks hennar, G-kk-ef K-kk-ef sérfræðilæknis á lyflækningadeild, og A-kvk-ef G-kvk-ef, forstöðuhjúkrunarfræðings á barnadeild, við aðalmeðferð málsins, að stefnandi gat sinnt starfi sínu þrátt fyrir ofnæmissjúkdóm sinn, með því að nota hanska við meðhöndlun og blöndun lyfja. Þá verður ekki heldur ráðið af vottorðinu að útilokað hafi verið að hún sinnti næturvöktum, þótt ráðlegt væri talið að hún forðaðist það. Samkvæmt framangreindu verður ekki talið að sýnt hafi verið fram á að stefnandi hafi ekki fullnægt almennu hæfisskilyrði um nauðsynlegt heilbrigði til að gegna starfi sínu sem hjúkrunarfræðingur hjá sjúkrahúsinu, sbr. 3. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996. Jafnframt liggur fyrir að stefnandi leitaði eftir ráðningu í störf innan sjúkrahússins, sem hún taldi henta sér með hliðsjón af sjúkdóminum. Í skýrslu E-kvk-ef B-kvk-ef F-kvk-ef, fyrrverandi mannauðsstjóra, fyrir dóminum kom fram að um 110 hjúkrunarfræðingar starfi við sjúkrahúsið og að meðaltali væru 10 stöður hjúkrunarfræðinga þar auglýstar árlega. Er ólíklegt að mati dómsins að ekki hafi verið unnt að finna stefnanda stöðu við hæfi, eins og stefndi byggir á í málinu og tilgreint var í uppsagnarbréfi.

Við þetta bætist að fjallað er um lausn starfsmanns frá störfum vegna endurtekinnar eða langvarandi óvinnufærni vegna veikinda eða slysa í grein 12.4. í kjarasamningi Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga og fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs. Kemur þar fram í grein 12.4.2 að þegar starfsmaður hefur verið samfellt frá vinnu vegna veikinda eða slysa launalaust í jafnlangan tíma og þann tíma er hann átti rétt á að halda launum í fjarveru sinni samkvæmt grein 12.2.1, megi leysa hann frá störfum vegna heilsubrests. Við meðferð málsins gætti stefndi ekki að þessum ákvæðum kjarasamnings um lausn vegna heilsubrests, heldur var stefnanda sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara. Með vísan til alls framangreinds er það niðurstaða dómsins að ekki hafi verið skilyrði samkvæmt ákvæðum laga nr. 70/1996 og kjarasamnings til að segja stefnanda upp starfi eins og gert var.

Þá verður talið að stefndi hafi ekki sinnt skyldu sinni til að sjá til þess að málið væri nægilega upplýst, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þannig hafi stefnda borið að afla upplýsinga um hvort líkamleg heilsa stefnanda stæði því í vegi að hún gæti gegnt starfi hjúkrunarfræðings við sjúkrahúsið, t.d. með því að afla vottorðs trúnaðarlæknis. Var þetta sérstaklega brýnt þar sem hún hafði framvísað starfshæfnisvottorði þar sem fram kom að hún væri fær um að gegna starfinu. Þá hafi stefndi ekki gætt að meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga, með því að reyna ekki til þrautar að finna henni starf við hæfi, sem að framan greinir. Loks bar stefnda að tilkynna stefnanda að fyrirhugað væri að segja henni upp störfum og gefa henni kost á að tjá sig um málið áður en ákvörðun um uppsögn var tekin á fundi aðila 27. ágúst 2015, sbr. 13. og 14. gr. stjórnsýslulaga.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið var uppsögn stefnanda ólögmæt og ber stefndi fébótaábyrgð á henni samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar.

Stefnanda var sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara og fékk hún greidd laun í uppsagnarfresti. Við mat á bótafjárhæð er til þess að líta að stefnandi er búsett á Akureyri ásamt fjölskyldu sinni og er Sjúkrahúsið á Akureyri langstærsti atvinnuveitandi hjúkrunarfræðinga á því svæði. Því kann að reynast henni erfitt að finna starf við hæfi í sinni heimabyggð. Þykja bætur vegna fjártjóns hæfilega ákveðnar 5.000.000 króna, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 236/2012. Eins og atvikum málsins er háttað þykja ekki skilyrði til að dæma stefnanda miskabætur á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Bætur beri vexti sem í dómsorði greinir.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.250.000 krónur.

R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, A, 5.000.000 króna, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 27. nóvember 2015 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.250.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf H-kvk-nf