E-3764/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 15. desember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J-kk-þgf L-kk-þgf B-kk-þgf, Bakkastöðum 73a, Reykjavík á hendur Formaco ehf., Fossaleyni 8, Reykjavík, með stefnu birtri 14. maí 2008.

Dómkröfur stefnanda er þær að staðfest verði með dómi riftun hans frá 10. mars 2008 á samningi við stefnda um efni og uppsetningu á svalaskýli að Bakkastöðum 73a, frá 8. júlí 2005 og að stefnda verði gert að endurgreiða stefnanda innborgun kaupverðs, 215.000 kr. ásamt vöxtum skv. vaxtalögum til 10. apríl 2008, en dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi greiðslu skaðabóta að fjárhæð 27.894 kr. vegna útlagðs kostnaðar auk dráttarvaxta frá mánuði eftir að stefnda er birt stefna málsins. Þá er krafist málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi að fjárkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnda verði dæmdur málskostnaður.

Málavextir

Hinn 8. júlí 2005 gerði stefndi stefnanda skriflegt tilboð að fjárhæð 652.217 kr. í „LUMON 8mm svalagler. Efni og vinnu við uppsetningu og fullnaðarfrágang. Klæðningu innan á svalahandriði hvítt ál.“ Stefnandi samþykkti tilboðið 14. júlí 2005 og undirritaði stefnandi pöntunarseðil vegna þess. Stefnandi greiddi einnig 215.000 kr. inn á verkið. Eigendur tveggja annarra eignarhluta í fasteigninni að Bakkastöðum 73 tóku tilboði stefnda um svalayfirbyggingar.

Ágreiningur er með aðilum um hvort hönnun á svalayfirbyggingunni hafi verið innifalin eða ekki.

Hinn 15. september 2007 ritar stefndi stefnanda bréf og krefst þess að efni í svalayfirbygginguna, sem stefndi hafði sérsmíðað, verði sótt og áfallinn kostnaður að fjárhæð 440.566 kr. greiddur.

Hinn 26. september 2007 svarar lögmaður stefnanda og staðfestir að hann vilji gefa stefnda möguleika á því að standa við tilboð sitt. Vegna þess verði haft samband við þá fljótt um teikningar.

Í kjölfarið var sammælst um að arkitektar hjá Úti inni arkitektum myndu gera teikningar og var haldinn verkfundur vegna þessa hinn 7. nóvember 2007. Engar teikningar hafa enn verið gerðar.

Hinn 10. mars 2008 lýsti lögmaður stefnanda yfir riftun á kaupunum af hálfu stefnanda og krafðist endurgreiðslu frá stefnda á innborgun vegna verksins ásamt vöxtum og dráttarvöxtum.

Hinn 4. apríl 2008 mótmælti lögmaður stefnda riftuninni og setti fram tillögu að lausn málsins. Henni var hafnað af hálfu stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að samkvæmt tilboði stefnda keypti stefnandi svalayfirbyggingu af honum. Inni í tilboðsverði var allt efni og vinna við uppsetningu og fullnaðarfrágang. Hvergi sé miðað við að stefnandi eigi að láta af hendi teikningar eða annað til verksins enda ekki um það samið. Stefnandi sá einfaldlega auglýsingu með mynd af svalayfirbyggingu og ákvað að fjárfesta í slíku. Það var síðan í höndum stefnda, sem fagaðila, að sjá um framkvæmdaatriði. Stefnandi tekur fram að í kjölfar bréfs 15. september 2007 hafi aðilar rætt saman og þá hafi stefndi allt í einu komið fram með þá skýringin fyrir að verkið hefði dregist, að hann hefði ekki undir höndum teikningar af fasteigninni. Þrátt fyrir að stefnanda og öðrum verkkaupum hafi þótt skýringin undarleg, enda löngu búið að smíða yfirbygginguna, sammæltust aðilar um að arkitektar hjá Úti inni arkitektum myndu gera teikningar. Á fundi 7. nóvember 2007 kom fram að fyrrverandi starfsmaður stefnda hefði mælt upp svalirnar á fasteigninni að Bakkastöðum 73 og sett á skissublað og yfirbyggingin því smíðuð eftir rissi. Stefnandi heldur því fram að fyrirsvarsmaður stefnda, R-kk-nf J-kk-nf, hafi viljað meina að umræddur starfsmaður hefði hlaupið á sig og gert mistök vegna þess hve stefnandi hafi verið aðgangsharður í að reka á eftir verkinu. Af þeim sökum lægi sökin að hluta til hjá stefnanda! Stefnandi hefði stöðugt verið að koma á staðinn og R-kk-nf væri orðinn fullsaddur af „röflinu“ í honum.

Stefnandi telur að afhendingardráttur af hálfu stefnda sé verulegur og verði stefnanda ekki um kennt að neinu leyti. Skv. 19. gr. sbr. 23. gr. neytendakaupalaga nr. 48/2003 er stefnanda því heimilt að rifta samningi aðila. Afhendingardráttur er augljóslega verulegur enda eru liðin þrjú ár frá því að samningur var gerður en stefnandi hefur ítrekað skorað á stefnda að efna samninginn in natura, nú síðast með fulltingi Úti inni arkitekta, en án árangurs, þannig að stefnda hefur ítrekað verið veittur viðbótarfrestur. Riftun stefnanda er þannig lögmæt og stefnandi krefst endurgreiðslu á þeim hluta kaupverðs sem hann hefur þegar innt af hendi, eða 215.000 kr., á grundvelli 49. gr. neytendakaupalaga.

Verði ekki fallist á riftun vegna afhendingadráttar er krafist riftunar á grundvelli galla enda ljóst að varan er ekki í samræmi við umsamda eiginleika, sbr. úttekt Úti inni arkitekta á algjörlega eins svalayfirbyggingu á öðrum eignarhluta í fasteigninni. Svalayfirbyggingin eru gölluð í skilningi 16. gr. nkl. Gallinn er verulegur enda yfirbyggingin ónothæft auk þess að vera slysagildra og því unnt að segja samningnum upp á grundvelli 32. gr. nkl.

Vaxtakröfu sína styður stefnandi við 50. gr. neytendakaupalaga og ákvæði vaxtalaga en til hliðsjónar ákvæði kaupalaga nr. 50/2000 sem mæla fyrir um að endurgreiða beri kaupverðið ásamt vöxtum í samræmi við ákvæði vaxtalaga frá þeim degi er seljandi tók við greiðslunni. Því er krafist almennra vaxta á kröfuna frá 15. júlí 2005 til 10. apríl 2008 en dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags en þá var liðinn mánuður frá því krafan var kynnt stefnda með sannanlegum hætti.

Eins og áður greinir samþykktu tveir aðrir eigendur eignarhluta í fasteigninni samhljóða tilboð stefnda. Til að takmarka tjón sitt hafa aðilarnir þrír skipt á milli sín kostnaði vegna vinnu Úti inni arkitekta. Stefnandi telur stefnda skylt að bæta sér þann útlagða kostnað sem hann hefur orðið fyrir vegna þessa. Heildarfjárhæð reikninganna, sem eru fjórir, er 83.681 kr. og hlutur stefnanda því 27.894 kr. Stefnandi krefst þess að stefndi bæti sér þennan kostnað á grundvelli 33. gr. sbr. XI. kafla neytendakaupalaga nr. 48/2003.

Um lagarök er vísað til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingagildi samninga. Vísað er til neytendakaupalaga nr. 48/2003 og til hliðsjónar kaupalaga nr. 50/2000. Kröfur um vexti og dráttarvexti styður stefnandi einkum við ákvæði 50. gr. nkl. og reglur vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafan um málskostnað og varnarþing styðst við lög nr. 19/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um riftun á samningi um kaup og uppsetningu svalayfirbyggingar að Bakkastöðum 73a vegna afhendingardráttar og krefst sýknu í málinu. Ástæður fyrir þeim drætti sem orðið hefur á verklokum við svalayfirbygginguna eru alfarið á ábyrgð stefnanda sjálfs og verða ekki raktar til stefnda.

Í fyrsta lagi hljóðaði tilboð stefnda í umrædda svalayfirbyggingu einungis upp á efni og vinnu við uppsetningu og fullnaðarfrágang en hvergi er gert ráð fyrir að hönnun og teikningar séu hluti af verkinu. Stefnandi samþykkti tilboðið með undirritun sinni á pöntunarstaðfestingu. Stefnandi telur að frá upphafi hafi það verið ætlun stefnanda að fá arkitekt á sínum snærum til að gera teikningar af svalayfirbyggingunni og var tilboð stefnda við það miðað. Í nefndri pöntunarstaðfestingu, sem stefnandi undirritaði sjálfur, segir orðrétt: „Áður en framleiðsla/pöntun getur farið fram er nauðsynlegt að fara gaumgæfilega yfir meðfylgjandi gögn og staðfesta með undirskrift að allt sé eins og vera ber samkvæmt því sem um var talað og ritað.“ Stefnandi gerði engar athugasemdir er hann samþykkti tilboðið og undirritaði staðfestinguna.

Stefndi bendir á að í tölvupósti dags 12. október 2007 frá Þ-kk-þgf M-kk-þgf M-kk-þgf, Úti inni arkitektum, til framkvæmdastjóra stefnda, komi skýrt fram að íbúar við Bakkastaði 73 hafi beðið hann að teikna fyrir sig glerlokanir á svalir. Þetta staðfestir að stefnandi sjálfur leit svo á að það væri á hans könnu að útvega teikningar af svalayfirbyggingunni. Þá kemur einnig fram í bréfi lögmanns stefnanda til framkvæmdastjóra stefnda, dags. 26. september 2007, að haft verði samband fljótlega við stefnda um teikningar. Stefndi hafnar því alfarið að það hafi verið innifalið í tilboði hans að láta teikna svalayfirbygginguna enda var ekki um það samið sérstaklega. Ástæðan fyrir því að stefndi hefur ekki getað lokið smíði og uppsetningu er sú að stefnandi hefur ekki látið teikna svalayfirbygginguna eins og um var talað í upphafi og er því ekki um afhendingardrátt af hálfu stefnda að ræða. Má því ljóst vera að skilyrði til riftunar skv. 1. mgr. 19. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003, eru ekki fyrir hendi enda ástæða dráttarins stefnanda sjálfum um að kenna.

Í öðru lagi bendir stefndi á að efni það sem pantað var og útbúið í kjölfar pöntunar stefnanda var sérstaklega pantað og sniðið samkvæmt óskum stefnanda. Verður þessu efni því ekki ráðstafað til annarra nota en til smíða á umræddri svalayfirbyggingu. Riftun stefnanda hefði því í för með sér verulegt tjón fyrir stefnda og fer því í bága við ákvæði 4. mgr. 23. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003.

Í þriðja lagi er mótmælt þeirri málsástæðu stefnanda að svalayfirbyggingin sem til stendur að setja upp geti talist gölluð í skilningi 16. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003. Stefndi bendir á að svalayfirbyggingin sem um ræðir hefur enn ekki verið sett upp og því fráleitt að hún geti talist gölluð. Stefnandi vísar í stefnu til svalayfirbyggingar á annarri fasteign og staðhæfir að sú bygging sé haldin göllum. Telur stefnandi að þessir meintu gallar á svalayfirbyggingu sem sett hefur verið upp á annarri fasteign veiti honum rétt til riftunar. Stefndi mótmælir þessum málatilbúnaði stefnanda harðlega og telur fráleitt að stefnandi geti öðlast riftunarrétt sökum meintra galla á svalayfirbyggingu á annarri fasteign. Auk þess hafnar stefndi því alfarið að svalayfirbyggingin að Bakkastöðum 73 sé haldin göllum. Stefnandi vísar til úttektar Úti inni arkitekta á þeirri byggingu þar sem fram komi að gallar séu á svalayfirbyggingunni. Stefndi mótmælir þessu og bendir á að sú bygging sem um ræðir var sett upp samkvæmt samkomulagi og samningi við eiganda þeirrar fasteignar og eftir hans óskum. Þá telur stefndi með öllu ósannað að sú svalayfirbygging sé yfir höfuð haldin göllum. Enn fremur mótmælir stefndi því að stefnandi geti öðlast riftunarrétt sökum galla, jafnvel þó svo svalayfirbyggingin að Bakkastöðum 73 kynni að teljast gölluð á einhvern hátt. Stefndi ítrekar að svalayfirbyggingin sem setja á upp fyrir stefnanda, samkvæmt samningi milli hans og stefnda, hefur ekki verið sett upp sökum þess að stefndi hefur enn ekki útvegað teikningar sem eru grundvöllur þess að stefndi geti lokið við verkið.

Í fjórða lagi bendir stefndi á að samkvæmt 40. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003, er neytanda skylt fyrir sitt leyti að stuðla að efndum kaupa. Eins og mál þetta er vaxið telur stefndi að sanngjarnt sé að ætlast til að stefnandi láti teikna svalayfirbygginguna eins og ráð var fyrir gert í upphafi, þannig að stefnda verði unnt að ljúka við verkið samkvæmt efni samningsins. Þá bendir stefndi jafnframt á ákvæði b-liðar sama lagaákvæðis þar sem fram kemur að neytanda er skylt að stuðla að efndum kaupa með því að veita hinu selda viðtöku.

Stefndi mótmælir alfarið þeirri kröfu stefnanda að stefnda verði gert að bæta honum útlagðan kostnað vegna málsins. Umrædd úttekt Úti inni arkitekta var ekki gerð á fasteign stefnanda sem hér er deilt um. Eigandi fasteignar þeirrar sem úttektin varðaði er ekki aðili að máli þessu.

Varðandi varakröfu stefnda um að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega vísar stefndi til málsástæðna fyrir aðalkröfu sinni. Stefndi telur, verði fallist á riftunarkröfu stefnanda, að líta beri til þess að riftun hefði í för með sér verulegt tjón fyrir stefnda. Byggingarefni það sem ætlað er í umrædda svalayfirbyggingu er sérstaklega útbúið til þessara tilteknu nota og mun ekki verða nýtt til annars. Verður því að teljast sanngjarnt að tekið verði tillit til þessa og endurgreiðslukrafa stefnanda lækkuð verulega. Stefndi mótmælir vaxta- og dráttarvaxtakröfu stefnanda sem rangri.

Um lagarök er vísar stefndi til laga nr. 48/2003 um neytendakaup auk meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir þeirra. Að því er málskostnaðarkröfu varðar er byggt á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi ber að hann og tveir nágrannar hans þau, R-kvk-nf G-kvk-nf og H-kk-nf G-kk-nf, hafi viljað fá gler á svalirnar hjá sér þannig að þau gætu lokað svölunum. Þau hafi séð auglýsingu frá stefnda með mynd af svalayfirbyggingu og snúið sér til hans. Starfsmaður stefnda hafi komið til stefnanda og gert mælingar á svölunum. Síðan hafi komið tilboð frá stefnda að fjárhæð 652.217. Stefnandi tók tilboðinu hinn 14. júlí 2005 og greiddi stefnda þriðjunginn eða 215.000 kr. Meginágreiningur málsins lýtur að því hvorum aðilanum hafi borið að láta teikna og hanna svalayfirbygginguna. Teikning liggur ekki enn fyrir og hefur verkið því ekki verið unnið. Krefst stefnandi riftunar aðallega vegna afhendingadráttar en til vara vegna galla.

Í fyrir liggjandi tilboði frá 8. júlí 2008 er ekkert minnst á teikningar eða hönnun á svalayfirbyggingu. Sama er að segja um pöntunarstaðfestingu stefnanda frá 14. júlí 2005. Stefnandi hefur borið fyrir dómi að ekkert hafi verið minnst á það, að hann ætti að sjá um að útvega teikningu eða hönnun á svalayfirbyggingunni. Á sama veg er framburður nágranna hans þeirra, R-kvk-ef G-kvk-ef og H-kk-ef G-x-x, en þau fengu einnig tilboð frá stefnda um sams konar yfirbyggingu. Framkvæmdastjóri stefnda, R-kk-nf J-kk-nf, hefur borið fyrir dómi að alltaf sé gengið út frá því og um það rætt, að það sé verkkaupa að útvega teikningar og hönnun þegar um svona verk sé að ræða. Starfsmaður sá er seldi stefnanda verkið hefur ekki gefið skýrslu fyrir dómi. Rúmum tveimur árum síðar er málið komið til Úti inni arkitekta, en stefnandi snéri sér til þeirra til að gefa stefnda möguleika á því að standa við tilboð sitt. Samkvæmt framburði Þ-kk-ef M. M-kk-ef, fyrrverandi starfsmanns Úti inni arkitekta, taldi hann eðlilegra að fyrst yrðu teikningar gerðar af verkinu og síðan yrði efnið pantað í verkið en í tilfelli málsaðila var búið að panta efnið, m.a. glerið, og smíða að hluta. Ekki leystist málið fyrir tilstuðlan arkitektanna. Með bréf 10. mars 2008 rifti stefnandi kaupunum vegna verulegra vanefnda stefnda og krafðist endurgreiðslu innborgana og er krafist staðfestingar á riftun þessari í málinu.

Fyrst er að leysa úr því hvorum málsaðila beri að gera teikningar af verkinu. Hér er til þess að líta að stefnandi er einstaklingur sem óskaði eftir þjónustu fagaðila. Stefndi hefur atvinnu af því að annast svona verk og fá tilboð í þau, auk þess sem hann útbjó tilboðið. Hvergi í tilboðinu er minnst á það einu orði að stefnandi eigi að koma með teikningu af verkinu og ósannað er að starfsmaður stefnda hafi upplýst stefnanda um það fyrir eða við tilboðsgerðina. Þá kaupir stefnandi verkið eftir auglýsingu með mynd af svalayfirbyggingu á húsi og sér þá fullklárað verk. Í tilboðinu kemur einnig fram að stefndi skili verkinu fullkláruðu. Það gefur stefnanda til kynna að hann þurfi ekki að gera annað en að samþykkja tilboðið og greiða uppsett verð. Þá kom starfsmaður stefnda til stefnanda og gerði mælingu og skissu af verkinu, sem styður þá hugmynd stefnanda að hann sé að kaupa fullklárað verk og þurfi ekki sjálfur að afla teikninga. Þá er einnig vísað til þess að eðlilegri framgangsmáti er að panta efni í verkið eftir að teikningar liggja fyrir að öðrum kosti eru hendur arkitektsins bundnar. Í ljósi þess sem að ofan greinir lítur dómurinn svo á að stefnda, sem er fagaðila, hafi borið að geta þess skýrt og skilmerkilega að teikning og hönnun verksins væri ekki innifalin í tilboðinu og beri hann hallann af því að svo var ekki.

Það líða tæp þrjú ár frá því að tilboð stefnda til stefnanda var samþykkt og þangað til riftunarkrafan er sett fram. Í ljósi þessa langa tíma lítur dómurinn svo á að stefnanda sé heimilt með vísan til 23. gr. laga um neytendakaup, að rifta kaupum sínum við stefnda. Í ljósi þessarar niðurstöðu ber stefnda að endurgreiða stefnanda innborgun að fjárhæð 215.000 kr. Engin efni eru til að lækka þá fjárhæð. Eðlilegt hefði verið af stefnda að bíða með að panta efnið í verkið þar til að teikningar lægju fyrir.

Vaxtakröfu stefnanda til 10. apríl 2008 er vísað ex officio frá dómi, þar sem hún er vanreifuð. Ekki liggur fyrir hvaða vaxta er krafist né heldur er upphafsdags getið. Í dómkröfu er ekki vísað til lagaákvæða varðandi dráttarvexti, en laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu getið í kafla um tilvísun til lagaákvæða í stefnu. Þykir því mega taka til greina kröfu stefnanda um dráttarvexti, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og er upphafstími þeirra 10. apríl 2008 svo sem krafist er.

Stefnandi krefst greiðslu að fjárhæð 27.894 kr. sem er þriðji hlutinn af kostnaði við Úti inni arkitekta. Hluti kostnaðarins er vegna vinnu hjá nágranna stefnanda og því stefnanda óviðkomandi. Kostnaður stefnanda vegna funda með Úti inni arkitektum er samkvæmt framlögðum reikningum 9.222 kr. og er fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda þá fjárhæð ásamt dráttarvöxtum svo sem krafist er, sbr. þó athugasemd hér að framan. Hér er litið til þess að það er hlutverk stefnanda að afla teikninga.

Það athugast að tilboðið var gefið 8. júlí 2005 og það samþykkt 14. júlí 2005 Þá var kominn á samningur milli aðila. Af hálfu stefnda var ekki hreyft athugasemd varðandi þetta atriði. Tekur dómsorðið mið af þessu.

Með vísan til þess sem að framan greinir ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

Af hálfu stefnanda flutti málið A-kvk-nf B-kvk-nf J-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið Ó-kk-nf S-kk-nf hrl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Vísað er frá dómi án kröfu, vaxtakröfu stefnanda til 10. apríl 2008.

Rift er samningi stefnanda, J-kk-ef L-kk-nf B-kk-ef, við stefnda, Formaco ehf., um efni og uppsetningu á svalaskýli að Bakkastöðum 73a, frá 14. júlí 2005.

Stefndi greiði stefnanda 224.222 kr. með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 af 215.000 kr. frá 10. apríl 2008 til 14. júní 2008, en af 224.222 kr. frá þeim degi og til greiðsludags og 400.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.

--------------------------------------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómur Reykjavíkur, 22. desember 2008.

Gjald 1.200 krónur. Greitt.