E-5864/2005

Mál þetta var höfðað 13. september 2005. Það var dómtekið 24. þ.m.

Stefnandi er I-kvk-nf I-kvk-nf, Sundstræti 28, Ísafirði.

Stefndi er íslenska ríkið, Arnarhvoli, Reykjavík.

Stefnandi gerir eftirfarandi dómkröfur:

1. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 36.431 krónu með

dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og

verðtryggingu af 14.616 krónum frá 1. júní 2005 til 1. júlí s.á., af 29.232

krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2005 og af 36.431 krónu frá 1. septem-

ber 2005 til greiðsludags.

2. Að viðurkennt verði með dómi að stefndi sé skyldur til þess, að

óbreyttum ráðningarsamningi aðila, að greiða stefnanda laun samkvæmt

launaflokki B08-5 frá 1. september 2005 til 31. júlí 2006.

3. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans en til vara að kröfurnar verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I

Stefnandi hóf störf við Menntaskólann á Ísafirði (MÍ) haustið 2001 eftir að hafa sótt um auglýst starf enskukennara við skólann og var hún ráðin tímabundið til eins árs að fenginni heimild frá undanþágunefnd framhaldsskóla. Hún hóf störf við skólann því sem næst samtímis Ó-kvk-þgf Þ-kvk-þgf skólameistara en forveri Ó-kvk-ef hafði gengið frá ráðningu hennar.

Í tölvupósti skólameistara 12. júní 2002 til stefnanda er hún innt eftir leyfisbréfi til kennsluréttinda. Sé það komið sé unnt að ganga frá ótímabundnum ráðningarsamningi strax en að öðrum kosti verði hún að sækja um undanþágu fyrir stefnanda. Frammi liggur leyfisbréf menntamálaráðherra, dags. 29. júlí 2002, til handa stefnanda til að nota starfsheitið framhaldsskólakennari og starfa sem slík hér á landi við framhaldsskóla- kennslugrein: ferðamálagreinar-, sbr. 1. gr. laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla. Leyfið var veitt með tilvísun í 11. gr., sbr. 4. tl. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 86/1998 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara, framhaldsskólakennara og skólastjóra.

Með ráðningarsamningi samkvæmt 42. gr. laga nr. 70/1996, dags. 4. júlí 2002, var stefnandi ráðin ótímabundinni ráðningu með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti sem framhaldsskólakennari við Menntaskólann á Ísafirði. Upphafsdagur ráðningar var 1. ágúst 2002.

Í bréfi skólameistara, dags. 29. september 2002, til stefnanda segir að hún sé ráðin sem sviðsstjóri erlendra tungumála frá 1. október 2002 til tveggja ára þaðan í frá og sé verkefnið metið til eins launaflokks hækkunar á sama tímabili.

Í bréfi stefnanda, dags. 10. maí 2004, til skólameistara setur hún fram athugasemdir sínar og ýmsar upplýsingar um náms- og starfsferil sinn “í tilefni af þeirri hugmynd, sem þú nefndir við mig á skrifstofu þinni fyrr í dag, um að ég hætti allri enskukennslu við MÍ og taki þess í stað að mér kennslu í landafræði og lífsleikni.” Kemur þar m.a. fram að hún hafi lokið námi sem metið hafi verið sem BA nám í hótel- og ferðamálafræðum, starfað í enskumælandi umhverfi í tíu ár og verið aðal enskukennari við MÍ sl. þrjá vetur. Í 8. tl. segir: “Undanfarin misseri hef ég haft hug á að ljúka BA prófi í ensku við HÍ og farið í óformlegt mat þar að lútandi en þar eð allt nám í ensku er staðbundið við HÍ þá hef ég ekki haft tök á því. Ég hef þegar sett mig í samband við lektor við Kennaraháskólann sem telur að ég geti lokið BEd námi í ensku í fjarnámi. Í bréfinu lætur stefnandi í ljós þá eindregnu ósk sína að halda áfram að kenna ensku við MÍ. Hins vegar geri hún sér ljóst að með komu betur menntaðs kennara í ensku geti komið til fækkunar kennslustunda í ensku hjá sér en fari svo lýsi hún sig reiðubúna til þess að kenna önnur fög.

Með orðsendingu í tölvupósti 17. ágúst 2004 tilkynnti skólameistari stefnanda að hún hefði farið yfir umsóknir um viðbótarröðun vegna kennslutengdra starfa vegna skólaársins 2004-2005 (alúðarröðun) og muni stefnandi fá eins launaflokks hækkun frá og með 1. september n.k.; þar með fari hún í launaflokk B-9. Jafnframt var stefnanda tilkynnt að sviðsstjóraráðning hennar hefði verið framlengd til 31. ágúst 2006 og væri ráðningarbréfið í hólfi hennar.

Í bréfi skólameistara, dags. 17. desember 2004, til stefnanda, sem hefur að yfirskrift “Boðuð áminning”, er henni tilkynnt að til skoðunar sé að veita henni áminningu á forsendum 21. gr. laga nr. 70/1996. Stefnanda var veittur frestur til 30. s.m. til að tala máli sínu. Stefnandi ritaði skólameistara bréf 28. desember 2004 þar sem því var mótmælt að skilyrði væru til þess að veita henni áminningu. Skólameistarinn afhenti stefnanda skriflega áminningu 11. janúar. Áminningin var veitt fyrir óvandvirkni í starfi með vanrækslu við prófayfirferð í ENS 103 og fyrir að hafa ekki rækt starfsskyldur sínar af þeirri trúmennsku og vandvirkni, sem áskilið sé í starfi kennara, né heldur af þeirri ábyrgð sem starf sviðsstjóra útheimti. Jafnframt áminningunni afhenti skólameistari stefnanda svar við bréfi hennar frá 28. desember 2004.

Þann 1. febrúar 2005 höfðaði stefnandi máls þessa mál fyrir Héraðsdómi Vestfjarða gegn Menntaskólanum á Ísafirði til að fá áminningunni hnekkt. Það var fellt niður með úrskurði 26. maí 2005 á grundvelli sáttar aðila og var stefnda gert að greiða stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Skólameistari sendi 23. febrúar 2005 stefnanda svohljóðandi bréf: “Í ljós hefur komið nýlega að þú uppfyllir ekki ákvæði 11., 12. og 15. gr. laga nr. 86/1996 (misritun fyrir 1998) um lögverndun á starfsheiti framhaldsskólakennara í þeirri kennslugrein sem þú hefur innt af hendi við skólann. Þú ert því hér með leyst undan starfsskyldum sem sviðstjóri erlendra tungumála við Menntaskólann á Ísafirði. Þú munt halda óbreyttum launakjörum næstu þrjá mánuði á grundvelli 9. gr. og 19. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins eða til 1. júní 2005. Laun þín munu þá lækka um 2 launaflokka, eða sem svarar til eins launaflokks vegna sviðsstjórastarfs og eins launaflokks vegna umframlaunaröðunar, svonefndrar alúðarröðunar.” Fyrir dóminum staðfesti Ó-kvk-nf Þ-kvk-nf sem vitni eftirfarandi sem frá henni liggur frammi í málinu: “Varðandi upplýsingar um menntun I-kvk-ef við ótímabundinn ráðningarsamning haustið 2002. Skólastjórnendur stóðu í þeirri trú að I-kvk-nf væri að fá leyfisbréf í ensku (ekki ferðamálafræðum) – enda hafði hún upplýst skólastjórnendur um að svo væri og mun hafa sótt um það til ráðuneytisins að fá kennsluréttindi í ensku. Þegar gengið var frá ráðningunni hringdi skm. í ráðuneytið til þess að fá staðfest að leyfisbréfið væri væntanlegt. Sú staðfesting fékkst – hinsvegar vissi skólameistari ekki fyrr en leyfisbréfið var lagt fram nokkru síðar að það hljóðaði upp á ferðamálagreinar en ekki ensku. Það skýrðist svo ekki fyrr en löngu síðar (2004) að I-kvk-nf hafði engar forsendur til þess að fá kennsluréttindi í ensku þó svo hún hefði sótt um þau þar sem hún hefur enga formlega menntun í greininni.”

Með bréfi lögmanns stefnanda til MÍ 21. júní 2005 var uppsögninni mótmælt enda hefði ekkert gerst nýlega né heldur í starfi stefnanda sem gæfi tilefni til hennar.

II

Kröfugerð stefnanda er tvíþætt.

Annar þátturinn varðar launamissi vegna ákvörðunar skólameistara MÍ um að svipta stefnanda þeim launaflokki sem fylgdi sviðsstjórastarfi í erlendum tungumálum við skólann, mismuni á launum samkvæmt launafl. B08-5 og B07-5. Fyrir útgáfu stefnunnar hafi verið gjaldfallin þrenn mánaðarlaun, þ.e. fyrir júní, júlí og ágúst, þar sem stefnanda hafi verið greidd 7.199 krónum lægri laun en henni bar í hvert skipti, samtals 21.597 krónur. Hinn þátturinn varðar launamissi vegna ákvörðunar skólameistara um að svipta stefnanda þeim launaflokki sem byggðist á ákvörðun skólameistarans um að veita stefnanda svonefnda alúðarröðun. Alúðarröðun gildi fyrir viðkomandi skólaár og samkvæmt því hafi stefnandi átt að njóta hennar til 31. júlí 2005 en hún hafi verið tekin af frá og með 31. maí 2005. Við hækkunina hafi stefnandi færst úr launaflokki B08-5 í B09-5. Mismunur launa í þessum launaflokkum sé 7.417 krónur á mánuði. Í málinu sé gerð krafa um greiðslu á þeirri fjárhæð fyrir hvorn mánuð, sem eftir lifði af gildistíma alúðarröðunarinnar, þ.e. júní og júlí, samtals 14.834 krónur.

Stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á því að ákvörðun skólameistarans um að svipta sig hluta af launakjörum sínum hafi verið ólögmæt. Hún hafi verið tekin án þess að stefnanda væri gefinn kostur á að tjá sig um hana og án þess að nokkrar ávirðingar hafi komið fram vegna framgöngu hennar í sviðstjórastarfinu eða öðru því sem leitt hafi til þess á sínum tíma að hún – ein kennara við MÍ sem stundaði nám – var talin þess verðug að hljóta svokallaða alúðarröðun. Skólameistari hafi haft vald til að afþakka vinnuframlag stefnanda sem sviðsstjóra, sem hún hafi verið ráðin til frá ágústmánuði 2004 til tveggja ára, en það vald nái ekki til þess að svipta stefnanda launum sem sviðsstjórahlutverkinu fylgi.

Stefnandi telur að skólameistari MÍ hafi brotið gegn andmælarétti sínum þegar ákvörðunin var tekin um að svipta hana þeim launum sem málssóknin taki til, sbr. andmælareglu 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Stefnandi gerir kröfu um aðfararhæfan dóm fyrir þeim hluta krafna sinna sem þegar var gjaldfallinn við útgáfu stefnu og krefst vaxta í samræmi við það frá og með þeim degi sem greiðslur hafi átt að eiga sér stað samkvæmt ráðningarsamningi hennar við MÍ. Viðurkenningarkrafan byggist á því að ekki sé unnt að gera kröfu um aðfararhæfan dóm meðan skyldan til að greiða launin sé ekki orðin virk. Þar sem MÍ hafi ákveðið að greiða ekki launin sé stefnanda heimilt að gera viðurkenningarkröfu um þessa skyldu, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

III

Af hálfu stefnda er vísað til þess um sviðsstjórn, sem einn launaflokkur fylgi, að hann byggist á samkomulagi samstarfsnefndar MÍ um störf, sem falli utan kennslu, og feli í sér nánari útfærslu á grein 1.3.2.4 í kjarasamningi sem fjalli um þau tilvik þegar kennara sé falið tímabundið að gegna sérstökum verkefnum jafnhliða kennslu. Svonefnd alúðarröðun sé viðbótarlaunaröðun (launaflokkur) við MÍ samkvæmt mati á kennslu og kennslutengdum störfum. Röðunin byggist á samkomulagi samstarfsnefndar MÍ um mat á kennslutengdum störfum samkvæmt gr. 1.3.2.5 í kjarasamningi. Framkvæmdin hafi verið sú að sviðsstjórar við MÍ, þar með talin stefnandi, hafi fengið einn alúðarlaunaflokk vegna þeirra kennslutengdu starfa sem felist í sviðsstjórninni til viðbótar þeim launaflokki sem fylgi sviðsstjórninni sjálfkrafa samkvæmt grein 1.3.2.4. Skólameistari hafi ákveðið að taka sviðsstjórnina af stefnanda þ. 23. febrúar 2005 þar sem nýlega hefði komið í ljós að hún hefði engar forsendur til þess að fá kennsluréttindi í ensku og enn ekki hafið nám í ensku þrátt fyrir áform um það níu mánuðum fyrr, sbr. bréf hennar 10. maí 2004.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að stefnandi hafi verið ráðin eða skipuð í starf sviðsstjóra heldur sé þar um að ræða sérstakt verkefni sem kennara sé falið tímabundið jafnhliða kennslu samkvæmt einhliða fyrirmælum skólameistara en þó þannig að viðkomandi sé samþykkur því að taka það að sér.

Í greinargerð stefnda segir að ekki verði séð að skilyrði fyrir því að vera falin sviðsstjórn/deildarstjórn við framhaldsskóla séu tiltekin sérstaklega í lögum, reglugerðum eða kjarasamningum. Jafnframt segir að skólameistara hafi verið heimilt að binda enda á sviðsstjórn stefnanda þegar ljóst hafi orðið að hún fullnægði ekki kröfum fyrir sviðsstjórn við skólann og hafði enga formlega menntun á því fagsviði og er um það vísað til sjónarmiða um brostnar forsendur.

Á því er byggt af hálfu stefnda að sú ákvörðun að taka sviðsstjórn af stefnanda hafi ekki verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga enda ekki um sérstakt starf í skilningi laga nr. 70/1996 að ræða heldur verkstjórn, nánar tiltekið framkvæmd á 7. gr. reglugerðar nr. 5/2001 og ákvæði kjarasamnings um að fela kennara viðbótarstörf jafnhliða kennslu. Því verði ekki séð að stefnandi hafi átt andmælarétt og jafnframt er mótmælt sem röngu að brotið hafi verið gegn andmælarétti hennar verði talið að um stjórnavaldsákvörðun hafi verið að ræða; um það er vísað til þess að skólameistari og stefnandi hafi rætt málin m.a. í maí 2004 svo og að grundvallaratriði málsins hafi legið fyrir þegar ákveðið hafi verið að binda enda á sviðsstjórn stefnanda.

Af hálfu stefnda er gerð athugasemd við orðalag viðurkenningarkröfunnar þar sem ný launatafla muni taka gildi frá 1. maí 2006 samkvæmt kjarasamningi undirrituðum 18. mars 2005. Heiti launaflokka muni breytast og t.d. muni ákvæði 1.3.2.4 um sérstök verkefni jafnhliða kennslu falla út.

Um varakröfu er af hálfu stefnda vísað til sömu sjónarmiða og málsástæðna og fram eru sett fyrir aðalkröfu. Viðmiðunartími greiðslna sé allt of langur samkvæmt kröfum stefnanda og er því mótmælt að hún geti gert viðurkenningarkröfu um kröfur sem hún telji sig eiga fram yfir útgáfudag stefnu. Þá er upphafstíma vaxta mótmælt.

IV

Kröfugerð stefnanda sætir ekki andmælum um útreikning fjárhæða eða forsendur hans.

Alúðarflokkun og sviðsstjórnarráðning voru veitt stefnanda hvort í sínu lagi.

Launaflokkshækkun stefnanda samkvæmt alúðarröðun, sem gilda átti til 31. júlí 2005, féll niður 31. maí s.á., samkvæmt ákvörðun skólameistara MÍ 23. febrúar 2005, eða um leið og launaflokkshækkun hennar sem sviðsstjóra. Fyrir þeirri ráðstöfun hafa ekki verið færð haldbær rök. Tilvísun í framkvæmd þess efnis að saman hafi farið launaflokkahækkanir vegna annars vegar alúðarflokkunar og hins vegar sviðsstjórnar á, hvað sem öðru líður, ekki við í tilviki stefnanda.

Til viðbótar föstu starfi sínu sem enskukennari var stefnandi ráðin sem sviðsstjóri erlendra tungumála við MÍ, að undangenginni umsókn á grundvelli auglýsingar, upphaflega í tvö ár frá 1. október 2002 en síðan var ráðningin framlengd til 31. ágúst 2006 og fylgdi eins launaflokks hækkun. (Lögmaður stefnanda gat þess við málflutning að fyrir mistök takmarkaðist viðurkenningarkrafa í stefnu við tímabilið til 31. júlí 2006).

Eigi verður fallist á sjónarmið stefnda, sem lúta að brostnum forsendum fyrir starfi stefnanda sem sviðsstjóra, enda var skólameistara MÍ með vissu kunnugt um það frá því í maí 2004 og mátti vera um það kunnugt miklu lengur að stefnandi uppfyllti ekki lögbundin skilyrði kennsluréttinda í tungumálum. Engu breytir í því efni þótt rétt kunni að vera að skólameistari hafi komist að því skömmu fyrir þá ákvörðun, sem hún tók 23. febrúar 2005 og mál þetta snýst um, að stefnandi stundaði ekki fjarnám í ensku við Kennaraháskólann eins og hún hafði boðað í bréfi 10. maí 2004.

Stefnandi var fyrirvaralaust svipt sviðsstjórastarfi sínu sem henni hafði verið veitt til ákveðins tíma og án uppsagnarákvæðis. Um starf (hlutverk) var að ræða sem auglýst hafði verið og veitt stefnanda eftir umsókn hans en ekki verkefni sem skólameistari setti hana til af verkstjórnarvaldi sínu. Stefnandi verður því talin hafa átt andmælarétt samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og verður ekki litið svo á að augljóslega hafi verið óþarft að hún ætti þess kost að tjá sig um efni hinnar íþyngjandi ákvörðunar enda eru ekki lög- eða samningsbundin skilyrði fyrir því að framhaldsskólakennara sé falin sviðsstjórn. Þá er ekki fallist á að viðræður stefnanda og skólastjóra í maí 2004 geti falið í sér að stefnanda hafi verið veitt færi til andmæla gegn hinni umstefndu ákvörðun sem var tekin 23. febrúar 2005 enda fól framangreint bréf stefnanda 10. maí 2004 einungis í sér að hún lýsti sig andvíga þeirri hugmynd skólameistara að hún tæki að sér aðrar kennslugreinar í stað ensku. Þegar af þeirri ástæðu að andmælaréttar stefnanda var ekki gætt var ákvörðunin ólögmæt.

Þann 18. mars 2005 var undirritað samkomulag milli fjármálaráðherra og Kennarasambands Íslands um breytingar og framlengingu á kjarasamningi aðila og skyldi hann taka gildi 1. maí sl. Ekki er sýnt fram á að það hafi að geyma ákvæði sem varðað geti viðurkenningarkröfu stefnanda.

Um varakröfu stefnda: Krafa um lækkun fjárkrafna er órökstudd og verður ekki á hana fallist. Mótmæli gegn upphafstíma vaxta eru ekki rökstudd. Í samræmi við kröfugerð stefnanda verður miðað við gjalddaga þeirra launagreiðslna, sem niður voru felldar, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Viðurkenningarkrafa stefnanda hlýtur stoð af 2. mgr. 25. gr. laga n.r 91/1991 og verða ekki fundin rök til þess að hún geti ekki að réttu tekið til tímabils eftir jafnt sem fyrir útgáfu stefnu.

Samkvæmt þessu er fallist á kröfu stefnanda sem reist er á sviptingu launa samkvæmt alúðarlaunaflokkun og felst í greiðslu launa vegna mánaðanna júní og júlí 2005. Einnig er fallist á kröfur stefnanda, fjárkröfu og viðurkenningarkröfu, sem reistar eru á sviptingu launa sem sviðsstjóri.

Niðurstaða málsins er samkvæmt framangreindu sú að taka beri kröfur stefnanda að fullu til greina og dæma stefnda til að greiða henni 36.431 krónu með vöxtum eins og greinir í dómsorði auk málskostnaðar sem er ákveðinn 300.000 krónur.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, I-kvk-þgf I-kvk-þgf, 36.431 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 14.616 krónum frá 1. júní 2005 til 1. júlí s.á., af 29.232 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2005 og af 36.431 krónu frá 1. september s.á. til greiðsludags. Viðurkennt er að stefndi er skyldur til þess, að óbreyttum ráðningarsamningi aðila, að greiða stefnanda laun samkvæmt launaflokki B08-5 frá 1. september 2005 til 31. júlí 2006.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf H. S-kk-nf.