S-168/2008

Mál þetta, sem tekið var til dóms hinn 16. desember, er höfðað með ákæru sýslumannsins á Akureyri, útgefinni 27. maí 2008, á hendur X,

„fyrir fjárdrátt, með því að hafa á tímabilinu júní 2007 til ágúst 2007, þegar hann starfaði sem afgreiðslumaður í Rúmfatalagernum á Glerártorgi, Akureyri, dregið sér samtals 39.460 kr. úr uppgjöri verslunarinnar og leitast við að leyna fjárdrættinum með rangfærslum í sjóðvél.

Telst þetta varða við 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Í málinu gerir [A] fyrir hönd Rúmfatalagersins ehf., kt. 000000-0000, Smáratorgi 1, Kópavogi, bótakröfu á hendur ákærða að upphæð kr. 39.460.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa. Verjandi hans krefst í báðum tilvikum málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu er liggur fyrir í málinu kom A, aðstoðarverzlunarstjóri í Rúmfatalagernum á Akureyri, til lögreglunnar hinn 4. september 2007 og kærði X, ákærða í máli þessu, fyrir þjófnað. Hafi hann sagt ákærða hafa dregið sér fé úr uppgjöri verzlunarinnar, með því að fara á afgreiðslukassa, sem aðrir starfsmenn hafi verið skráðir á, og slegið þar inn vöruskil, eins og vöru hefði verið skilað. Við lokun hafi hann svo að öllum líkindum tekið peninga úr uppgjöri sem þannig hafi stemmt.

Þá liggja fyrir í málinu útprentanir úr bókhaldskerfi Rúmfatalagersins. Hin fyrsta er tímasett kl. 15:50:39 hinn 23. júní 2007 og er þar skráð „Kristina tölvuborð með 5 hillum -1 stk.“ og upphæðin -9.900 krónur. Önnur er tímasett kl. 16:24:38 hinn 24. júní 2007 og er þar skráð „Firenze Fataskápur beyki. skúf -1 stk“ og upphæðin -9.490 krónur. Sú þriðja er tímasett kl. 17:09:36 hinn 28. júlí 2007 og er þar skráð „Kronborg Dreamer dúnsæng 1 -1 stk.“ og upphæðin -9.900 krónur. Fjórða er tímasett kl. 16:59:31 hinn 26. ágúst 2007 og er þar einnig skráð „Kronborg Dreamer dúnsæng 1 -1 stk.“ og upphæðin -9.900 krónur. Á öllum útprentunum er skráð orðið „PENINGAR“. Þá er á hverri útprentun skráð nafn sölumanns; á þeirri fyrstu B, annarri C, þriðju D og fjórðu E. Á öllum útprentunum stendur „RLAK1“.

Í málinu liggur einnig fyrir útprentun úr bókhaldskerfi Rúmfatalagsersins, tímasett kl. 16:58:38 hinn 26. ágúst 2007 og eru þar skráð kaup á ýmsum vörum, alls að fjárhæð 54.091 og kemur fram að upphæðin skall greidd með raðgreiðslum. Á reikningnum er skráð sem sölumaður E. Á útprentuninni stendur einnig „RLAK1“.

Í málinu liggur fyrir upplýsingaskýrsla lögreglu, dagsett 11. september 2007. Kemur þar fram að þann dag hafi varðstjóri skoðað upptökur úr eftirlitsmyndavél Rúmfatalagersins. Sýni upptökurnar fjórar færslur. Sú fyrsta sé frá kl. 15:49:36-15:51:00 hinn 23. júní 2007 og sjáist ákærði þar stimpla inn í afgreiðslukassa kl. 15:50:39. Taki svo kvittun úr prentara, kuðli saman og hendi í rusl. Önnur sé frá kl. 16:23:00-16:25:00 hinn 24. júní 2007 og sýni hún ákærða stimpla inn í afgreiðslukassa klukkan 16:24:38. Taki svo kvittun úr prentara, kuðli saman og hendi í rusl. Þriðja sé frá kl. 17:09:00-16:25:00 hinn 28. júlí 2007 og sjáist ákærði þar stimpla inn í afgreiðslukassa klukkan 17:09:36. Taki svo kvittun úr prentara, kuðli saman og hendi í rusl. Fjórða sé frá 16:58:10-17:00:30 hinn 26. ágúst 2007 og sjáist ákærði þar stimpla inn í afgreiðslukassa klukkan 16:59:31. Taki svo kvittun úr prentara, kuðli saman og hendi í rusl.

Í málinu liggja fyrir upptökur úr eftirlitsmyndavélakerfi Rúmfatalagersins og eru þannig úr garði gerðar að bæði er sýnd mynd frá afgreiðslukassa og skjámynd er sýnir vörustrimil. Á myndskeiði frá 23. júní 2007, sem hefst kl. 15:50:28 og lýkur kl. 15:50:59, sést hvar ákærði heldur á einhverjum nótum og stimplar inn í sjóðsvél, en afgreiðslustúlka stendur fyrir aftan hann og skrifar á blað á afgreiðsluborði. Samkvæmt tímastimpli myndskeiðsins sést á vörustrimli, hvar endurgreiðsla með peningum að fjárhæð -9.990 krónur á sér stað við færslu í sjóðsvél kl. 15:50:39 vegna Kristina tölvuborðs og í kjölfarið tekur ákærði útprentun úr vélinni og hendir að því er virðist í ruslafötu undir afgreiðsluborðinu. Er þar starfsmaður á sjóðsvél skráð B. Því næst leggur ákærði, að því er virðist nótur, sem hann hafði í höndunum, í skúffu undir sjóðsvélinni. Á myndskeiði frá 24. júní 2007, sem hefst kl. 16:24:28 samkvæmt tímastimpli myndskeiðsins og lýkur kl. 16:25:19, sést hvar ákærði stendur einn við sjóðsvél á afgreiðsluborði með opna peningaskúffu og stimplar inn í sjóðsvélina. Við afgreiðsluborðið standa tveir viðskiptavinir verzlunarinnar. Samkvæmt tímastimpli myndskeiðsins á sér stað færsla í sjóðsvélina kl. 16:24:37, sem hljóðar upp á endurgreiðslu á Firenze fataskáp að fjárhæð -9.490 krónur. Er þar skráður starfsmaður á sjóðsvélina C. Sést á myndskeiðinu, þar sem ákærði bíður eftir útprentun á strimli úr vélinni og hendir henni því næst, að því er virðist, í ruslafötu undir afgreiðsluborðinu. Í kjölfarið fer hann að sinna viðskiptavinunum, skoðar vörur, sem standa á borðinu, og tekur við greiðslu úr hendi annars viðskiptavinanna. Þá þrýstir hann á tölvuskjá á sjóðsvélinni, að því er virðist, án þess að skjámynd af strimli breytist, og virðist vera að leita að skiptimynt til að gefa viðskiptavininum til baka, en þar lýkur myndskeiðinu. Allan þennan tíma er sjóðsvélin opin. Á myndskeiði frá 28. júlí 2007, sem hefst kl. 17:09:23 og lýkur kl. 17:10:41, sést svo, hvar ákærði er einn við sjóðsvél á afgreiðsluborði og slær inn færslur í sjóðsvél. Samkvæmt skjámynd er skráður starfsmaður á sjóðsvélina D. Á myndskeiðinu sést, þar sem innsláttur ákærða á tölvuskjá sjóðsvélarinnar opnar peningaskúffuna kl. 17:09:34 og á vörustrimli sjóðsvélar sést hvar færsla á sér stað um endurgreiðslu á Kronborg Dreamer að fjárhæð -9.990 krónur kl. 17:09:36. Í kjölfarið tekur ákærði útprentaðan strimil úr sjóðsvélinni og hendir, að því er virðist, í ruslakörfu undir afgreiðsluborðinu. Ákærði slær nokkurum sinnum á tölvuskjá sjóðsvélarinnar án þess, að neitt komi fram á skjámyndinni, hvað á sér stað í sjóðsvélinni, en í kjölfarið fer hann, að því er virðist, að telja skiptimynt úr peningaskúffunni. Á myndskeiði frá 26. ágúst 2007, sem hefst samkvæmt klukku myndskeiðsins kl. 16:59:20 og lýkur kl. 16:59:49, er ákærði einn við sjóðsvél, en skráður starfsmaður er E. Þar sést hvar ákærði heldur á nótum í höndunum og stimplar inn í tölvuskjá sjóðsvélarinnar. Samkvæmt klukku myndskeiðsins á sér stað færsla í sjóðsvél kl. 16:59:31, þar sem endurgreiddar eru -9.990 krónur vegna vörunnar Kronborg Dreamer. Því næst tekur ákærði útprentaðan strimil úr sjóðsvélinni, bögglar honum saman í hendinni og hendir, að því er virðist, í ruslafötu undir afgreiðsluborðinu. Þá rífur hann blað af nótum, sem hann hafði í höndunum og stimplar inn á tölvuskjá sjóðsvélarinnar án þess, að þær færslur birtist á skjámynd myndskeiðsins af færslum í sjóðsvél, svo að peningaskúffan opnast. Þá lítur hann um öxl og leggur svo afrifnu nótuna undir kassa peningaskúffunnar, sem geymir seðla og mynt. Hann virðist svo vera að loka peningaskúffunni, þegar myndskeiðinu lýkur.

Verður nú rakinn framburður fyrir dómi, eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði kvaðst hafa starfað í Rúmfatalagernum, hafa séð um sængurdeild og verið vaktstjóri um helgar. Sem vaktstjóri hefði hann séð um verzlunina, þar á meðal að taka fé úr afgreiðslukössum, setja í töskur og flytja í peningaskáp á skrifstofu. Verzlunarstjóri eða aðstoðarverzlunarstjóri hefðu svo lokið uppgjörinu á mánudegi og farið með féð í banka. Peningaskápum hefði verið læst með lykli, sem geymdur hefði verið í möppu á hillu. Vaktstjórar fyrr og þá hefðu vitað um það fyrirkomulag. Þá daga sem um væri að tefla í ákæru hefði hann verið vaktstjóri, hugsanlega ásamt öðrum starfsmanni.

Ákærði kvaðst ekki muna nákvæmlega hvernig vöruskil hefðu farið fram í verzluninni, en sig minnti að stimpla hefði þurft inn vöruskil og númer. Misjafnt væri hvort viðskiptavinur fengi inneignarviðurkenningu eða hvort bakfært væri á greiðslukort og ef um litla upphæð hefði verið að ræða, eitt til tvö þúsund krónur að því er ákærða minnti, hefði komið til greina að endurgreiða reiðufé. Viðskiptavinur hefði ekki þurft að kvitta fyrir móttöku fjár í þeim tilvikum. Ef vara hefði verið í lagi, hefðu viðskiptavinir getað skilað henni. Ef um hærri upphæð hefði verið að ræða, hefði þurft leyfi verzlunarstjóra eða aðstoðarverzlunarstjóra fyrir endurgreiðslu.

Ákærði sagði að framlagðar upptökur úr öryggismyndavél sýndu sig vinna við kassa, en hann væri þar ekki að skila vörum. Hann sæist ekki ýta á vöruskila-hnappa, en kvaðst ekki muna hvað hann hefði verið að gera á þeim tíma er upptökurnar sýndu. Í eitt skiptið hefði hann þó sýslað með raðgreiðslusamning. Hefði hann vafalaust komið úr húsgagnadeildinni með samninginn og verið á hraðferð og ekki skráð sig inn. Þá kvað ákærði að upptökur úr öryggismyndavél sem sér hefðu verið sýndar á lögreglustöð hefðu ekki verið sömu upptökur og lægju frammi í málinu.

Ákærði kvað sig minna að merkingin RLAK1 stæði fyrir kassa númer eitt, í Rúmfatalagernum á Akureyri.

Fyrir dómi voru sýndar hinar fjórar framlögðu upptökur úr öryggismyndavél verzlunarinnar, en ákærði kvað sér hafa verið kunnugt um vélina. Sýndu upptökurnar starfsmann vinna við afgreiðslukassa og jafnframt sáust á skjá hreyfingar sem á kassastrimli. Ákærði staðfesti að myndböndin sýndu hann við afgreiðslukassa númer eitt, rétt fyrir lokun. Eitt myndbandið sýndi hann með raðgreiðslusamning, annað sýndi hann undirbúa uppgjör en ákærði kvaðst ekki vita hvað hann hefðist að á hinum myndböndunum tveimur, en þetta væru ekki sömu upptökur og sér hefðu verið sýndar á lögreglustöðinni. Það myndband hefði verið mun lengra, en þessar upptökur hefðu verið klipptar til og styttar. Myndirnar sem sér hefðu verið sýndar á lögreglustöð hefðu ekki sýnt fram á nein vöruskil og þar hefðu engar strimilmyndir verið. Af strimilmyndinni sem sást með myndböndum fyrir dómi virtist mega ráða að myndirnar sýndu sig skila vörum, en af myndunum af honum sjálfum væri ekkert hægt að ráða um það, og þær hefði hann aldrei séð áður. Ítrekaði ákærði að hann hefði ekki komið nálægt vöruskilum á þessum tímum og væri strimilmyndin röng.

Ákærði kvað ekki mögulegt að viðskiptavinur hefði látið sig fá vörur til að skila, ákærði farið með þær á sinn stað og farið svo að afgreiðslukassa og stimplað inn vöruskilin.

Ákærði kvaðst ekki muna til þess að hann hefði nokkuru sinni tekið við vöru og bókað hana sem skilaða, á kassa-aðgangi annars starfsmanns. Hefði ákærði tekið við vöru til skila, hefði honum borið að slá sinn eigin aðgang inn á afgreiðslukassann. Ákærði kvað hins vegar geta komið fyrir að hann ynni á aðgangi einhvers annars starfsmanns, ef sá hefði yfirgefið kassann án þess að skrá sig út, en meginreglan væri að í þeim tilvikum hefði hann skráð þann starfsmann út en sjálfan sig inn, áður en hann færi að skrá í kassann. Þá hefði eitthvað verið um að starfsmenn þekktu aðgangsnúmer annarra starfsmanna, sjálfur hefði ákærði þekkt númer sumra og einhverjir hefðu þekkt hans.

Ákærði kvaðst einn föstudag hafa verið kallaður upp á skrifstofu í lok vinnudags, sér sýndar ein upptaka eða tvær og hann sakaður um að draga sér fé. Talan 39.460 krónur hefði hins vegar ekki verið nefnd og ákærða engar kvittanir sýndar. Enginn kassastrimill hefði sézt á upptökunum. Eftirfarandi helgi hefði hann átt frí og verið á leiðinni suður þegar A aðstoðarverzlunarstjóri hefði hringt og skipað honum að skila lyklum sínum og vinnufatnaði til verzlunarinnar. Hann hefði svarað því til að það skyldi hann gera næsta mánudag og við það hefði hann staðið. Við það tækifæri hefði hann rætt við F verzlunarstjóra og tjáð honum að hann kærði sig ekki um að vinna hjá fyrirtæki sem þjófkenndi sig. Það hefðu þeir túlkað sem uppsögn, en ákærði hefði hins vegar tekið símtalinu við A sem uppsögn af hálfu verzlunarinnar. Ákærði hefði hvorki fengið uppsagnarbréf né laun í uppsagnarfresti, en um hálfu ári síðar hefði hann fengið greidd þau laun sem hann hefði átt inni við starfslokin. Ákærði kvaðst minna að hann hefði krafizt þess að fá greiddan uppsagnarfrest sinn, en hann hefði átt rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Ákærði var spurður um það sem eftir honum er haft í lögregluskýrslu, að verzluninni væri frjálst að taka kröfu sína á hendur honum af þeim launum sem ákærði ætti inni. Ákærði kvaðst hafa svarað þessu undir þrýstingi, en lögregluþjónninn hefði látið sig fá það óþvegið og sagt sér svo einarðlega að sér bæri að greiða kröfuna að ákærði hefði svarað með þessum hætti. Hann vissi hins vegar ekki hvers vegna verzlunin hefði ekki tekið af launum sínum fyrir kröfunni.

Ákærði sagðist hafa átt von á launauppbót ef sala í hans deild ykist milli ára. Vöruskil hefðu því ekki verið honum í hag.

Ákærði kvað ekki nákvæmlega haldið utan um lager verzlunarinnar. Ekki væri því að treysta að upplýsingar í tölvu um lagerstöðu væru réttar. Skekkjur væru þar algengar.

Vitnið A aðstoðarverzlunarstjóri Rúmfatalagersins sagði að hinn 31. ágúst 2007 hefðu það og Fverzlunarstjóri verið í lok vinnudags að skoða mál frá fyrirtækinu Storevision, en það fyrirtæki fylgdist með athugaverðum færslum, svo sem vöruskilum þar sem reiðufé væru greitt út, innan Rúmfatalagersins. Hefðu þeir þá séð um mánaðargamalt atvik þar sem ákærði hefði byrjað á því að koma starfsmanni á kassa frá, en hefði því næst farið á kassann undir notandanúmeri þess starfsmanns, skráð inn vöruskil sængur og bókað það út sem reiðufé, og hefði að lokum tekið kassastrimilinn og hent. Þetta hefðu þeir F allt séð á upptökunni og verið með færsluna fyrir framan sig. Þeim hefði þókt þetta sérkennilegt og því kallað hann upp á skrifstofu og beðið hann um að útskýra færsluna. Ákærði hefði ekki viljað gefa skýringar og ekkert sagt annað en hann vissi ekkert. Ákærði hefði því næst farið en vitnið og F verið áfram og skoðað málið frekar. Hefðu þeir fundið sambærilega færslu er varðaði fataskáp, með samskonar aðdraganda, fimm daga gamla, og hefðu þeir þá hringt í ákærða og beðið hann um að koma aftur. Það hefði ákærði gert og þeir sýnt honum upptökuna og spurt sem fyrr hvað væri á seyði. Vitnið kvað ákærða hafa unnið í verzluninni í fjögur ár og telja sig þekkja hann vel. Hefði hann orðið mjög taugaóstyrkur þegar hann hefði verið beðinn um að útskýra færslurnar. Hefði hann margendurtekið að hann vissi ekki neitt og engar skýringar gefið.

Á laugardeginum hefðu vitnið og G aðstoðarverzlunarstjóri haldið áfram að skoða málið og fleiri frá Storevision-fyrirtækinu. Hefði þeim þá hugkvæmzt að skoða færslur frá þeim dögum er ákærði hefði verið við störf en verzlunarstjóri og báðir aðstoðarverzlunarstjórar fjarverandi, og ákærði því með það hlutverk að gera upp kassa, loka verzluninni, fylla út viðeigandi eyðublað og leggja inn í banka. Hefðu þeir þannig fundið tvær aðrar samskonar færslur. Á þessum fjórum upptökum hefði ákærði í eitt skipti komið kassastarfsmanni frá en í hin hefði hann farið á kassa sem hefði verið opinn á aðgangsnúmeri fjarverandi starfsmanns, en vel sæist úr fjarlægð hvort kassi væri opinn með þeim hætti eða læstur. Engin hljóð heyrðust í upptökunum en vel hefði sézt er ákærði hefði bent afgreiðslustúlku í burt og hún virzt hlýða því.

Væri útilokað að bóka vöruskil fyrir mistök. Fyrst þyrfti að þrýsta á réttan hnapp á kassanum, því næst að stimpla inn sjö stafa númer og loks að bóka peninga út. Hefði vitnið unnið í verzluninni í ellefu ár og aldrei vitað til slíkra mistaka.

Vitnið sagði að þeir hefðu skoðað færslur í navision-sölukerfi verzlunarinnar og þar hefði sézt „að þá stemmir alveg nákvæmlega tíminn og það sem var að gerast með myndavélakerfið, bókaðar færslur og allt svoleiðis.“ Væri alveg ljóst að á sama tíma og ákærði sæist á upptökum við afgreiðslukassa, færi þar fram það sem sölukerfið sýndi. Hefðu kæru til lögreglu fylgt útprentanir úr bókhaldskerfinu og upptökur úr eftirlitsmyndavélum. Hefðu þeir þá ekki verið komnir með myndbandið frá Storevision, en það myndband sýndi samtímis mynd frá kassanum og svo það sem gerzt hefði á sjóðvélinni.

Vitnið kvað alveg vera ljóst, að þegar ákærði hefði framkvæmt þessar fjórar færslur hefði honum verið kunnugt um að í hans hlut kæmi að sjá um uppgjör dagsins, en allar færslurnar hefðu farið fram rétt upp úr klukkan fjögur. Búið hefði verið að tala um það við hann að hann yrði með vaktina þann dag og hefði það í öll skiptin verið gert áður en umræddar færslur hefðu verið gerðar.

Vitnið sagði að þegar vörum væri skilað væri meginreglan sú að viðskiptavinur fengi inneignarviðurkenningu. Ef viðskiptavinur hefði fengið gallaða vöru og óskemmd væri ekki til í verzluninni gæti viðskiptavinurinn fengið peningaendurgreiðslu, en hún færi alltaf þannig fram að sæist hver tæki við peningunum, viðskiptavinur skrifaði undir greiðsluviðurkenningu eða lagt væri inn á reikning hans. Ekki hefði verið sérstök hámarksupphæð á endurgreiðslu í þessum tilvikum, en aldrei væri greitt út nema vegna gallaðrar vöru sem ekki yrði bætt með öðru móti. Vitnið kvaðst vel þekkja til þeirrar sængur sem ákærði hefði í tvígang bókað skil á. Væru ætíð nóg til af þeim í verzluninni og hefði verið á þessum tíma. Þá kynni að koma fyrir, þó sjaldgæft væri, að vara væri rangt verðlögð og kynni það að kalla á smávægilega endurgreiðslu. Endurgreiðslur væru þó fátíðar. Endurgreiðsla um tíu þúsund króna væri nokkuð sem ekki gleymdist fljótt.

Vitnið sagði að fyrirtækið Storevision leitaði grunsamlegra færslna í gegnum eftirlitskerfi verzlunarinnar. Myndavél væri stöðugt í gangi yfir öllum afgreiðslukössum og tengdist myndavélakerfið sjóðsvélunum. Hefði Storevision útbúið myndirnar sem sýndar voru fyrir dómi. Starfsmenn verzlunarinnar kæmust ekki í upptökurnar, svo sem til að breyta þeim. Yfirmenn gætu skoðað þær en ekki breytt. Vitnið var spurt hvernig menn gætu treyst því, að það sem sæist á upptökunum ætti við það sem sæist á strimilmyndinni sem sæist til hliðar, og kvað vitnið S-x-x þurfa að svara því. En væru færslurnar skoðaðar í navision-sölukerfinu sæist nákvæm tímasetning hverrar aðgerðar og í þessu tilviki hefðu þeir Rúmfatalagersmenn séð að öruggt væri að á því andartaki, sem ákærði hefði verið við afgreiðslukassa, hefðu umræddar færslur átt sér stað við sama kassa. Væri útilokað að þær hefðu verið við annan kassa.

Vitnið sagði að ákærða hefði aldrei verið sagt upp störfum. Umræddan laugardag hefði ákærði yfirgefið verzlunina án þess að útskýra færslurnar og vitnið næst séð hann í hádeginu á mánudag þegar ákærði hefði komið til sín ásamt G aðstoðarverzlunarstjóra. Þennan morgun hefðu þeir búizt við honum til vinnu og hefðu þegar þarna var komið aldrei ásakað hann um neitt en aðeins beðið um skýringar. Hefði G þá haft eftir ákærða að hann vildi hætta störfum þar og þá. Vitnið hefði fallizt á það og ákærði tekið dót sitt og farið. Í framhaldinu hefðu þeir safnað saman gögnum málsins og þókt staðreyndir þess blasa við. Engin sérstök lagertalning hefði farið fram.

Uppgjöri í lok dags hefði á þessum tíma farið þannig fram að sá sem sæi um uppgjörið tæki peningana úr afgreiðslukössunum, færi með þá upp á skrifstofu, teldi þá og færði inn í „excel“-form fyrir bankainnlegg, setti peningana í tösku, kvittaði með nafni sínu og kennitölu fyrir innlegginu og setti svo töskuna í næturhólf banka. Hefði starfsmaðurinn verið einn við þetta. Á skrifstofunni hefði verið peningaskápur og oft hefði peningurinn geymdur þar yfir nótt. Hefði það einkum verið ef starfsmaður hefði viljað komast fyrr heim eða ef einhver villa hefði komið í ljós í uppgjörinu og yrði þá leiðrétt morguninn eftir. Skápurinn hefði jafnan verið læstur og lykill geymdur í möppu á skrifstofunni. Sá háttur hefði verið hafður á lengi og það hefðu vitað þau sem gegnt hefðu vaktstjórastörfum.

Vitnið sagði að uppgjör dagsins hefði stemmt. Innlegg sömuleiðis.

Vitnið kvaðst hafa spurt ákærða beint hvort hann hefði tekið peninga frá fyrirtækinu og skilið svarið helzt sem ákærði segðist ekki vita það. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt að ákærði hefði stolið peningunum með þeim hætti sem lýst hefði verið, en sjá enga aðra skýringu. Þetta væri þekkt leið og hefði Rúmfatalagerinn orðið fyrir því áður og væri því sérstaklega á varðbergi gagnvart vöruskilum. Hefði ákærða verið kunnugt um það en vitnið vissi ekki hvort honum hefði verið kunnugt um þær eftirlitsaðferðir sem beitt væri vegna þess.

Niðurstaða

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Hann vefengir ekki að framlagðar upptökur úr eftirlitsmyndavélum sýni hann við störf í Rúmfatalagernum en neitar að þar hafi hann bókað nokkur vöruskil. Í eitt skiptið hafi hann sýslað með raðgreiðslusamning en í annað verið við uppgjör. Hann segist nú ekki vita hvað hann hafi gert í hin skiptin tvö. Hann segist fyrst fyrir dómi hafa séð þær upptökur, er jafnframt sýni mynd af vörustrimli, en hjá lögreglu hafi sér aðeins verið sýndar upptökur af sér við afgreiðslukassann. Hafi þær verið lengri en þær sem sýndar hafi verið fyrir dómi.

Af hálfu ákærða var því haldið við málflutning að ekki hefði farið fram sjálfstæð rannsókn lögreglu á málavöxtum en aðeins hafi verið látið nægja að taka gögn frá kæranda málsins, Rúmfatalagernum, góð og gild. Þá séu þær upptökur sem liggja frammi í dómi og sýndar voru við aðalmeðferð tortryggilegar, en þær séu styttri en ákærða hafi verið sýndar á lögreglustöð auk þess sem ekkert sanni að sú strimilmynd er þar sé sýnd, sé í raun komin frá aðgerðum ákærða á afgreiðslukassa. Samkvæmt gögnum málsins lagði Rúmfatalagerinn fram kæru á hendur ákærða hinn 4. september 2007. Fylgdu kærunni gögn úr bókhaldskerfi og upptökur úr eftirlitsmyndavél, sem lögregla kynnti sér hinn 11. september samkvæmt framlagðri upplýsingaskýrslu og áður hefur verið rakin. Daginn eftir kemur ákærði til skýrslugjafar á lögreglustöð samkvæmt boðun. Ákæruvaldið hélt því fram fyrir dómi að hinn 11. september hafi lögregla lagt sjálfstætt mat á gögn málsins og kallað ákærða til yfirheyrslu í framhaldi af því. Að mati dómsins verður gögnum úr bókhaldskerfi og eftirlitsmyndavélum ekki hafnað af þeirri ástæðu einni að þau stafi frá kæranda, svo sem iðulega er um slík gögn. Hefur ekkert sérstakt komið fram í málinu sem dregur úr trúverðugleika gagnanna. Á hinn bóginn verður að líta til þess, að enginn samanburður er á því, hvernig aðrar færslur og innsláttur í sjóðsvélar birtast á skjámyndum eins og í þeim myndskeiðum, sem lögð hafa verið fram í málinu, svo sem skömmu áður eða eftir að ætlaðar vöruskilafærslur ákærða eiga að hafa átt sér stað. Þá er óútskýrt, hvers vegna aðrar færslur eða innsláttur ákærða í sjóðsvél, sem sjá má á myndskeiðunum, kemur ekki fram í skjámynd af hreyfingum sjóðsvélarinnar.

Vitnið A bar að peningagreiðsla vegna vöruskila hefði einungis verið heimil í þeim tilvikum að skilað væri gallaðri vöru sem verzlunin hefði ekki geta bætt með gallalausri. Hefðu slíkum endurgreiðslum átt að fylgja skýrar upplýsingar um það hvert féð hefði farið. Ákærði bar hins vegar að peningaendurgreiðslur vegna vöruskila hefðu verið mögulegar ef smáræði hefði verið á ferð, allt að tvö þúsund krónum að því er hann minnti, en í öðrum tilvikum hefði þurft leyfi yfirmanns. Virðist dóminum ljóst að þær endurgreiðslur, sem í málinu hafa verið bókaðar, keimlíkar að fjárhæð og alls að fjárhæð 39.460 krónur, hefðu verið afar óvenjulegar og ekki í samræmi við reglur verzlunarinnar. Verður jafnframt að telja sennilegt að starfsmaður sem hefði annazt þær myndi muna eftir því í nokkurn tíma á eftir.

Ákærði viðurkenndi fyrir dómi, að við yfirheyrslu á lögreglustöð hefði hann verið spurður um bótakröfu Rúmfatalagersins og svarað henni þannig að hann ætti inni laun hjá fyrirtækinu og gæti það „þá bara dregið þessa upphæð af mér með þeim ef þeir vilja.“ Að mati dómsins má skilja þessi orð ákærða hjá lögreglu svo, að hann í raun samþykki kröfu Rúmfatalagersins á hendur sér, en á hitt ber að líta að fyrir dómi gaf ákærði þá skýringu á þessum orðum sínum að mjög hafi verið sókt að sér í yfirheyrslunni og margfullyrt við sig að sér bæri að borga þessa fjárhæð. Að endingu hefði hann svarað með þessum hætti, vegna þess þrýstings. Sá lögregluþjónn, er yfirheyrði ákærða, var ekki leiddur fyrir dóminn og hefur dómurinn því ekki hlýtt á aðra frásögn af yfirheyrslunni en þá sem ákærði hafði uppi. Þó af skýrslunni sé ekkert að sjá sem styður frásögn ákærða af framkvæmd hennar, þykir ómótmæld frásögn hans fyrir dómi af henni draga talsvert úr sönnunargildi þessara orða í skýrslunni.

Dóminum þykir sannað, með bókhaldsgögnum Rúmfatalagersins, að á þeim tíma sem þar greinir hafi verið bókuð vöruskil í verzlun fyrirtækisins, hinn 23. júní 2007 kl. 15:50:39 að fjárhæð kr. 9.990; hinn 24. júní 2007 kl. 16:24:38 að fjárhæð kr. 9.490; hinn 28. júlí 2007 kl. 17:09:36 að fjárhæð kr. 9.990 og hinn 26. ágúst 2007 kl. 16:59:31 að fjárhæð kr. 9.990.

Fjórar nafngreindar afgreiðslustúlkur Rúmfatalagersins eru skráðar á þessum bókhaldsgögnum, hver um sig fyrir einni færslu. Engin þeirra hefur þó komið við sögu rannsóknar málsins, hvorki hjá lögreglu né fyrir dómi. Liggur því ekki fyrir framburður þeirra um það hvort þær hafi í raun bókað þau vöruskil sem bókhaldsgögnin, skoðuð ein og sér, segja þær hafa gert.

Í málinu liggja fyrir upptökur úr eftirlitsmyndavélum. Þykir dóminum þær sanna að ákærði hafi unnið við kassa á nákvæmlega þeim andartökum sem bókhaldskerfið segir vöruskilin hafa farið fram. Þá fylgir upptökunum skjámynd af verðstrimli þar sem koma fram sömu vöruskil og bókhaldsgögnin sýna. Samkvæmt vitnisburði vitnisins A, eru þau gögn komin frá fyrirtæki því, sem vaktar færslur fyrir Rúmfatalagerinn, og hafi starfsmenn Rúmfatalagersins engin tök á að breyta þeim. Ekki hefur þó verið útskýrt fyrir dómi, hvernig eftirlitskerfið skráir nákvæmlega aðgerðir í sjóðsvél og tengir þær saman við myndskeið úr eftirlitsmyndavélum. Þegar vitnið A var spurt hvað tryggði, að skjámyndin af verðstrimlinum sýndi nákvæmlega þær hreyfingar sem skráðar væru á kassann á því andartaki, vísaði hann á Storevision. Enginn bar vitni fyrir dómi sem gat brugðið ljósi á tæknileg atriði þess máls, en vitnið A bar hins vegar að það og starfsfélagi þess hefðu með athugun á bókhaldskerfi gengið úr skugga um, að á því andartaki, sem ákærði hefði verið við afgreiðslukassa, hefðu umræddar færslur átt sér stað á sama kassa og væri útilokað að þær hefðu verið við annan kassa. Ákærði fullyrðir, að þær strimilmyndir, sem fylgdu þeim upptökum úr eftirlitsmyndavélum sem sýndar voru fyrir dómi, sýni ekki raunverulegar aðgerðir sínar á kassa. Eins og áður hefur komið fram, kemur það fyrir að á myndunum sést ákærði slá á tölvuskjá sjóðsvélarinnar án þess að fram komi á skjámyndinni, hvað á sér stað í sjóðsvélinni. Á því geta vissulega verið eðlilegar skýringar, en þær voru ekki bornar fram fyrir dómi, og gegn eindregnum mótmælum ákærða þykir dóminum sem ekki verði talið að skjámynd strimilsins ein og sér sanni að hann hafi á greindum tíma slegið vöruskil inn á sjóðvélina.

Í málinu liggja hins vegar fyrir útprentanir úr bókhaldskerfi Rúmfatalagersins eins og áður hefur verið rakið. Er með þeim sannað að í fjórum færslum voru bókuð vöruskil, alls að fjárhæð 39.460 krónur. Sannað er, að það var í öllum tilfellum gert á sama tíma og ákærði var að vinna á afgreiðslukassa. Þá þykir dóminum sem í ljósi vitnisburðar A sé óhætt að miða við að uppgjör þessara daga hafi stemmt.

Enginn hefur í málinu vitnað um að hafa séð ákærða taka til sín fé í eigu Rúmfatalagersins, hvort sem væri úr afgreiðslukassa eða úr uppgjöri. Sannað er hins vegar með framburði ákærða og vitnisins A að ákærði hafi verið vaktstjóri og sem slíkur séð um uppgjör allra þeirra daga sem hér skipta máli.

Eins og áður greinir, er sannað í málinu að í fjórum færslum hafi verið bókuð vöruskil, alls að fjárhæð 39.460 krónur. Ákærði neitar að hafa verið þar að verki. Fyrir dómi kvað hann eitt myndbandið, er sýnt var, sýna sig vinna með raðgreiðslusamning. Eins og áður greinir, liggur fyrir í málinu útprentun úr bókhaldskerfi Rúmfatalagersins er sýnir viðskipti með raðgreiðslusamningi sem bókuð eru klukkan 16:58:38 hinn 26. ágúst 2007. Vöruskil eru síðan bókuð sama dag kl. 16:59:31. Báðar þessar færslur eru skráðar á afgreiðslustúlkuna D. Á myndbandi sem sýnt var fyrir dómi sést ákærði slá inn á afgreiðslukassa þann dag og samkvæmt klukku myndbandsins hefst prentun strimils kl. 16:59:31. Ákærði hefur sem áður segir haldið því fram, að á myndbandi sjáist hann vinna með raðgreiðslusamning og samkvæmt framanrituðu liggur fyrir að raðgreiðslusamningur var afgreiddur kl. 16:58:38 en vöruskil voru svo afgreidd á sama starfsmannaaðgangi kl. 16:59:31. Í málinu liggur fyrir myndband af ákærða við afgreiðslukassa þar sem prentun vörustrimils virðist eindregið hefjast kl. 16:59:31 og þykir dóminum því sem í ljósi þessa verði ekki talinn neinn skynsamlegur vafi á því að ákærði hafi í raun skráð inn báðar þessar færslur. Ef litið er á aðrar upptökur þá sýnir sú fyrsta ákærða við afgreiðslukassa og þar virðist eindregið sem prentun strimils hefjist hinn 23. júní kl. 15:50:39 en samkvæmt útprentun úr bókhaldskerfi Rúmfatalagersins voru vöruskil að fjárhæð 9.960 krónur bókuð þá. Önnur upptakan sýnir ákærða við kassa degi síðar og þar virðist eindregið sem prentun strimils hefjist kl. 16:24:38, en samkvæmt útprentun úr bókhaldskerfi voru vöruskil að fjárhæð 9.490 krónur bókuð þá. Þá liggur fyrir upptaka frá 28. júlí og sýnir hún ákærða vinna við afgreiðslukassa og þar virðist prentun strimils eindregið hefjast kl. 17:09:36 en samkvæmt útprentun úr bókhaldskerfi voru vöruskil að fjárhæð 9.990 krónur bókuð þá. Á upptökunni frá 24. júní sjást viðskiptavinir standa við afgreiðsluborðið en á hinum þremur sjást engir viðskiptavinir. Þá virðist af myndunum mega ráða að ákærði taki jafnan vörustrimilinn og setji í ruslakörfu.

Á öllum útprentunum úr bókhaldskerfi Rúmfatalagersins kemur fram merkingin RLAK1. Ákærði hefur borið að upptökurnar úr eftirlitsmyndavélum sýni sig vinna á kassa númer eitt og hann hefur jafnframt borið að hann telji merkinguna RLAK1 merkja kassa númer eitt við Rúmfatalagerinn. Þykir dóminum óhætt að miða við að svo sé. Samkvæmt þeim yfirlitum sem lögð hafa verið fram, og rakin hafa verið, er það sannað að á kassa númer eitt hafi á greindum tíma verið skráð inn þau vöruskil sem yfirlitin tilgreina. Þá er sannað með upptökum úr eftirlitsmyndavélum og framburði ákærða að hann hafi verið við kassa númer eitt á þeim tíma sem rakið hefur verið. Samkvæmt framanrituðu þykir sannað að ákærði hafi slegið inn í umræddan kassa þau vöruskil sem margrakin hafa verið.

Ekkert hefur komið fram í málinu sem gefur tilefni til að draga í efa þann framburð A aðstoðarverzlunarstjóra þess efnis að uppgjör verzlunarinnar hafi stemmt þá daga sem hér um ræðir, og þykir óhætt að byggja á því. Þá liggur fyrir að ákærði sá um uppgjör þessa daga. Þykir sannað í málinu að ákærði hafi bókað vöruskil í kassa verzlunarinnar, svo sem áður greinir, og þar sem uppgjörið stemmdi hefur fé farið úr uppgjörinu sem nemur hinum bókuðu vöruskilum. Ákærði hefur neitað að nokkur vöruskil hafi farið fram, og þykir mega útiloka þann möguleika að viðskiptavinum hafi í raun verið greitt út sem nemur vöruskilunum. Hefðu slíkum greiðslum einnig átt að fylgja greiðsluviðurkenningar eða gögn um endurgreiðslu á greiðslukort eða innlögn á bankareikning, en engum sögum fer af slíku. Blasir við að fé hafi verið tekið úr uppgjöri sem nemur hinum bókuðu vöruskilum. Ákærði bókaði vöruskilin, án þess að nokkur vöruskil hafi farið fram, og hann sá um uppgjör umrædda daga. Ekkert hefur komið fram sem bendir til að nokkur annar hafi tekið fé úr uppgjörinu, sem næmi upphæð þeirra vöruskila sem sannað er að ákærði hafi bókað. Þykir í ljósi framanritaðs sannað að ákærði hafi tekið fé úr uppgjörinu sem nemur hinum bókuðu vöruskilum, og er hann sannur að sök samkvæmt ákæru og hefur unnið sér til refsingar, en háttsemi hans er í ákæru rétt færð til refsiheimildar.

Sakaferill ákærða hefur ekki áhrif á refsiákvörðun en hann hefur ekki áður verið sakfelldur fyrir auðgunarbrot. Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess að ákærði notfærir sér aðstöðu sína í verzluninni þar sem honum hafði verið falið að sjá um uppgjör, en á hinn bóginn þess að ekki er um háa fjárhæð að ræða. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í einn mánuð og þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almenn skilorð.

Í málinu liggur fyrir bótakrafa Rúmfatalagersins og verður ákærði dæmdur til að greiða hana. Ekki var gerð krafa um dráttarvexti. Þá verður ákærði dæmdur til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns, 249.000 króna, og hefur þá verið litið til reglna um virðisaukaskatt, en ekki leiddi annan sakarkostnað af málinu samkvæmt gögnum þess.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, sæti fangelsi í einn mánuð. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 samanber 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði Rúmfatalagernum 39.460 krónur.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns, 249.000 krónur.