X-81/2011

Mál þetta var þingfest 11. maí 2011 og tekið til úrskurðar 5. desember sl.

Sóknaraðili er Veiðifélag Kjósarhrepps, Valdastöðum, Mosfellsbæ.

Varnaraðili er Kaupþing banki hf., Borgartúni 26, Reykjavík.

Sóknaraðili krefst þess að krafa hans að fjárhæð 419.954 krónur verði viðurkennd við slitameðferð varnaraðila sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá krefst hann málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfu sóknaraðila verði hafnað, en til vara að hún verði lækkuð verulega. Þá krefst hann málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

I

Málavextir eru þeir að varnaraðili ábyrgðist gagnvart sóknaraðila, með ábyrgðaryfirlýsingu útgefinni 1. febrúar 2007, greiðslu 6.000.000 króna ef galli yrði á verki verktaka. Þann 30. mars 2007 krafði sóknaraðili varnaraðila um fjárhæðina þar sem verktaki hefði látið af verki því sem heyrði undir ábyrgðaryfirlýsinguna án þess að ljúka því, auk þess sem ýmsir gallar hefðu komið fram á verkinu. Þann 18. maí 2007 sendi sóknaraðili varnaraðila bréf og krafðist greiðslu ábyrgðarfjárhæðarinnar ásamt dráttarvöxtum. Með bréfinu fylgdi skýrsla Ferils verkfræðistofu, dags. 16. maí 2007, þar sem gerð var úttekt á verkinu. Varnaraðili greiddi sóknaraðila ábyrgðarfjárhæðina 22. maí 2007, en greiddi ekki vexti og innheimtukostnað sem hann var jafnframt krafinn um. Sóknaraðili sendi varnaraðila innheimtubréf vegna þessa 24. maí 2007.

Þann 9. október 2008 ákvað Fjármálaráðuneytið að taka yfir vald hluthafafundar varnaraðila og víkja félagsstjórn í heild sinni frá störfum og skipa bankanum skilanefnd í samræmi við ákvæði 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Varnaraðila var veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember 2008 og var skipuð slitastjórn 25. maí 2009 samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009 og 4. tölulið ákvæðis II til bráðabirgða við þau lög. Upphafsdagur slitameðferðar var 22. apríl 2009. Varnaraðili gaf út innköllun til skuldheimtumanna sem birtist í fyrra sinni í Lögbirtingablaði 30. júní 2009 og rann kröfulýsingarfrestur út 30. desember 2009.

Sóknaraðili lýsti kröfu sinni fyrir slitastjórn Kaupþings banka og var hún móttekin 20. desember 2009. Slitastjórn hafnaði kröfunni með bréfi 10. janúar 2010. Þeirri afstöðu slitastjórnar var mótmælt af hálfu sóknaraðila. Haldinn var fundur vegna ágreinings um kröfuna 25. febrúar 2011 en ekki tókst að jafna ágreining aðila. Með bréfi 11. mars 2011, mótteknu 14. sama mánaðar, var ágreiningi aðila vísað til Héraðsdóms Reykjavíkur til úrlausnar, sbr. 120. og 171. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

II

Sóknaraðili byggir kröfu sína á því að varnaraðila hafi verið skylt að greiða sér 6.000.000 króna tafarlaust eftir að krafa um greiðslu hafi verið sett fram 30. mars 2007. Ábyrgðaryfirlýsingin beri með sér að það hafi eingöngu verið á valdi sóknaraðila að meta hvenær ganga mætti að tryggingarfénu, enda teldi hann það nauðsynlegt til að bæta galla eða einhvern þann kostnað sem hann hafi orðið fyrir vegna vanefnda verktaka. Í ábyrgðaryfirlýsingunni segi: „Verkkaupi getur krafið Kaupþing banka hf., um greiðslu tryggingarfjárins að einhverju eða öllu leyti, einhliða og án undangengins dóms, ef hann telur það nauðsynlegt til að bæta galla, sem fram hafa komið á verki verktaka, eða til greiðslu á hvers konar kostnaði, sem hann hefur orðið fyrir vegna vanefnda verktaka á ákvæðum verksamnings.“ Telur sóknaraðili að af þessu ákvæði ábyrgðaryfirlýsingarinnar sé ljóst að varnaraðili hafi átt að greiða tryggingarféð án tafar. Varnaraðili hafi ekki haft vald til þess að hafna greiðslu, eins og hann hafi gert með áritun á ábyrgðaryfirlýsinguna.

Ljóst sé að sóknaraðili eigi ekki að bera hallann af því að varnaraðili hafi ekki greitt þegar þess hafi verið krafist. Krafan uppfylli skilyrði 113. gr. laga nr. 21/1991 og sé því ekkert til fyrirstöðu að hún verði samþykkt sem slík. Af sömu ástæðum hafi átt að fallast á kröfu sóknaraðila um innheimtuþóknun, enda ljóst að innheimta hafi hafist töluvert fyrir frestdag. Krafan sé byggð á gjaldskrá Lögmáls ehf. og krafa um vexti á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um lagarök vísi sóknaraðili til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sérstaklega 113. gr. Krafa um málskostnað styðjist við ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. tilvísun laga nr. 21/1991 í þau lög. Þá sé vísað til reglna Alþjóða verslunarráðsins um greiðslu trygginga (ICC Uniform Rules for Demand Guarantees).

III

Varnaraðili byggir á því að hann hafi greitt kröfu sóknaraðila samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni að fullu innan eðlilegra tímamarka. Þar af leiðandi eigi sóknaraðili ekki frekari kröfu á hendur honum. Í ábyrgðaryfirlýsingunni sé hvergi vikið að gjalddaga. Ákvörðun um gjalddaga sé ekki einhliða á forræði sóknaraðila heldur fari um hann samkvæmt almennum reglum þar um. Krafa sóknaraðila á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar hafi byggt á því að verktaki hafi ekki lokið verki, auk þess sem ýmsir gallar hefðu komið fram. Þar sem meðal annars hafi verið um gallamál að ræða sé ljóst að nauðsynlegur undanfari fyrir greiðslu ábyrgðarinnar hafi verið sannanleg staðfesting á umfangi tjónsins.

Í erindi sóknaraðila frá 30. mars 2007, þar sem gerð hafi verið krafa um greiðslu ábyrgðarfjárhæðarinnar, hafi ekki verið að finna neinar sannanlegar upplýsingar eða gögn um það tjón sem ábyrgðin hafi átt að ná yfir. Þar komi hins vegar fram að í samræmi við samkomulag hafi sóknaraðili óskað eftir því að verkfræðistofan Ferill ehf. annaðist úttekt á verkinu. Skýrsla Ferils ehf. hafi fylgt með bréfi sóknaraðila 18. maí 2007. Það hafi því fyrst verið á þeim tímapunkti sem varnaraðila hafi verið veittar sannanlegar og fullnægjandi upplýsingar um umfang bótagrundvallarins. Ábyrgðarfjárhæðin hafi verið greidd út innan fjögurra daga frá því að fullnægjandi gögn hefðu borist um réttmæti og umfang kröfunnar. Telja verði að varnaraðila hafi ekki verið skylt að inna af hendi neinar greiðslur á grundvelli ábyrgðarinnar fyrr en sóknaraðili hafi lagt fram fullnægjandi gögn um tjónið.

Kröfu sóknaraðila um hagsmunatengda innheimtuþóknun sé mótmælt. Ekki verði séð að grundvöllur sé fyrir slíkri kröfu samhliða kröfu um málskostnað í málinu. Ef fallist yrði á kröfu sóknaraðila vegna þessa væri varnaraðili í raun tvíkrafinn um lögmannskostnað. Verði ekki séð hvernig slíkt fái staðist, enda sé við ákvörðun um málskostnað að jafnaði tekið tillit til vinnu lögmanna við innheimtu kröfu á fyrri stigum.

Varnaraðili mótmæli sem rangri þeirri málsástæðu sóknaraðila að orðalag ábyrgðaryfirlýsingarinnar beri að skýra á þann hátt að varnaraðili hafi ekki mátt neita að greiða ábyrgðina á meðan engin gögn hafi legið fyrir um tjónið. Sóknaraðili leggi mun bókstaflegri skilning í efni og innihald ábyrgðaryfirlýsingarinnar en efni standi til. Væri slík túlkun, ef rétt reyndist, allt of íþyngjandi fyrir varnaraðila, enda væri þá hægt að kalla á greiðslur úr ábyrgðinni án þess að sýna fram á galla, vanefnd eða tjón. Fyrirkomulaginu sem lýst sé í ábyrgðaryfirlýsingunni sé ætlað að létta verkkaupa innheimtuferlið, en ekki gefa honum einhliða vald til að kalla á greiðslur úr ábyrgðinni án þess að sýna fram á að fyrir hendi séu þær vanefndir sem ábyrgðinni hafi verið ætlað að tryggja. Fyrir hendi þurfi að vera sannanlegar og fullnægjandi upplýsingar til þess að varnaraðili verði krafinn um greiðslu á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar. Einhliða mat sóknaraðila sé ófullnægjandi.

Verði fallist á að höfuðstóll upphaflegrar kröfu á hendur varnaraðila beri dráttarvexti sé ljóst að upphafstími þeirra geti ekki verið eins og lýst sé með kröfulýsingu. Varnaraðili hafi fyrst verið krafinn um greiðslu á grundvelli ábyrgðarinnar 30. mars 2007. Þar sem ekki sé að finna ákvæði um gjalddaga í ábyrgðaryfirlýsingunni verði að horfa til ákvæða laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í 3. mgr. 5. gr. laganna segi að sé ekki samið um gjalddaga kröfu sé heimilt að reikna dráttarvexti frá og með þeim degi þegar liðinn sé mánuður frá því að kröfuhafi sannanlega krafði skuldara með réttu um greiðsluna. Af því leiði að sóknaraðila hafi ekki með nokkru móti verið heimilt að reikna dráttarvexti á kröfuna fyrr en í fyrsta lagi 30. apríl 2007. Sóknaraðili hafi þó reiknað sér dráttarvexti frá 30. mars 2007. Fjárhæðin sem krafist er sé af þeim sökum mun hærri en efni standi til og réttmætt geti talist.

Þá hafi sóknaraðili ekki gert neinn reka að því að fá ætlaðri kröfu sinni fullnægt fyrr en með kröfulýsingu við slit varnaraðila, rúmu einu og hálfu ári eftir innheimtubréf sitt 24. maí 2007. Bendi þetta tómlæti til þess að sóknaraðili hafi unað því að krafan væri að fullu uppgerð milli aðila.

Kostnaði sem sóknaraðili hafi áskilið sér, sem og vöxtum af innheimtukostnaði, sé mótmælt. Verði fallist á þá kröfu beri að lækka hana til samræmis við það sem eðlilegt geti talist fyrir vinnuframlagið.

Af framangreindu sé ljóst að krafa sóknaraðila hafi verið ranglega reiknuð og beri að lækka hana stórlega.

Varnaraðili vísi til 3. mgr. 5. gr. og 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, auk lögfestra og ólögfestra meginreglna á sviði skaðabótaréttar. Einnig sé vísað til meginreglu einkamálaréttarfars, útilokunarreglunnar, sbr. meðal annars 1. mgr. 80. gr. og 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi málskostnað sé vísað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Málið sé flutt á grundvelli XXIV. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 171. gr. sömu laga.

IV

Í málinu krefst sóknaraðili viðurkenningar á kröfu sinni vegna dráttarvaxta og kostnaðar sem fallið hafi á skuld varnaraðila samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingu. Byggir hann á því að á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar hafi hann einhliða getað ákveðið hvenær ganga mætti að tryggingarfénu.

Ákvæði ábyrgðaryfirlýsingarinnar sem sóknaraðili vísar til hljómar svo: „Verkkaupi getur krafið Kaupþing banka hf., um greiðslu tryggingarfjárins að einhverju eða öllu leyti, einhliða og án undangengins dóms, ef hann telur það nauðsynlegt til að bæta galla, sem fram hafa komið á verki verktaka, eða til greiðslu á hvers konar kostnaði, sem hann hefur orðið fyrir vegna vanefnda verktaka á ákvæðum verksamnings.“

Ákvæði þetta heimilar sóknaraðila að krefja varnaraðila um tryggingarfjárhæðina, telji hann það nauðsynlegt, og þurfi hann ekki að krefjast dóms um greiðsluskyldu varnaraðila. Í ákvæðinu segir hins vegar ekkert um það að sóknaraðili þurfi ekki að sýna fram á tjón. Í umræddri ábyrgðaryfirlýsingu kemur fram að frumrit ábyrgðarinnar skuli fylgja skriflegri kröfu verkkaupa, auk þess sem skrifleg yfirlýsing um vanefndir ábyrgðarumsækjanda skuli berast. Í bréfi sóknaraðila frá 30. mars 2007 þar sem varnaraðili er krafinn um greiðslu á grundvelli tryggingarinnar segir að sóknaraðili hafi óskað þess að Ferill ehf., verkfræðistofa, annist úttekt á smíði verktaka og meti mæti hvað kosta muni að ljúka verkinu. Fyrirhugað sé að úttektin hefjist 2. apríl það sama ár. Lá því fyrir að tjón sóknaraðila yrði metið. Þá kemur þar fram að eftirlitsmaður sóknaraðila meti það svo að á mörkunum sé að fjárhæð sú sem standi til tryggingar efndum verktaka dugi sóknaraðila til tryggingar réttum efndum. Það var því ekki fyrr en með bréfi sóknaraðila 18. maí 2007 sem varnaraðili fékk fullnægjandi upplýsingar um umfang tjónsins, en þá sendi sóknaraðili honum kröfubréf ásamt úttektarskýrslu verkfræðistofunnar Ferils ehf.

Ekki kemur fram í ábyrgðaryfirlýsingunni hvenær gjalddagi ábyrgðarfjárhæðarinnar skyldi vera. Í samræmi við 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu var sóknaraðila því ekki heimilt að leggja dráttarvexti á kröfu sína fyrr en mánuði eftir að fullnægjandi upplýsingar bárust varnaraðila. Varnaraðili greiddi hins vegar umkrafða ábyrgðarfjárhæð 22. maí 2007. Verður því talið að varnaraðili hafi greitt kröfu sóknaraðila að fullu þann dag og sóknaraðili eigi ekki frekari kröfu á hendur honum. Verður kröfu sóknaraðila í málinu því hafnað.

Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir, eftir atvikum og með hliðsjón af umfangi málsins, vera hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp þennan úrskurð.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Kröfu sóknaraðila, Veiðifélags Kjósarhrepps, á hendur varnaraðila, Kaupþingi banka hf., er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 200.000 krónur í málskostnað.