E-2243/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 8. mars sl., er höfðað af A-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, á hendur umhverfis- og auðlindaráðherra fyrir hönd íslenska ríkisins, vegna Skjólskóga á Vestfjörðum, Aðalstræti 18, Þingeyri, til greiðslu miska- og skaðabóta, með stefnu birtri 15. júní 2012.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til greiðslu bóta að fjárhæð 4.432.661 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 23. september 2010 til 2. maí 2012, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnda verði dæmdur málskostnaðar úr hendi stefnanda. Til vara krefst hann þess að stefnukröfur verði stórkostlega lækkaðar og málskostnaður verði látinn niður falla.

II

Málavextir

Stefnanda, sem er skógfræðingur að mennt, var sagt upp störfum hjá Skjólskógum á Vestfjörðum 23. september 2010. Um er að ræða stofnun um eitt af fimm landshlutaverkefnum í skógrækt sem starfrækt eru á grundvelli laga um landshlutaverkefni í skógrækt nr. 95/2006. Á árinu 2010 störfuðu þrír starfsmenn hjá stofnuninni, stefnandi í 80% starfi og tveir karlmenn í fullu starfi og gegndi annar þeirra starfi framkvæmdastjóra en hinn starfi svæðisstjóra. Á stjórnarfundi sem haldinn var í stofnuninni 7. september 2010 var ákveðið að segja stefnanda upp störfum vegna fyrirsjáanlegs niðurskurðar á fjárveitingum til stofnunarinnar. Í uppsagnarbréfi til stefnanda er frá því greint að uppsögnin sé tilkomin vegna lækkunar fjárveitinga á fjárlögum til stofnunarinnar og fyrirsjáanlegs samdráttar í starfsemi hennar af þeim sökum. Stefnandi taldi að við þessa ákvörðun hefði hún verið látin gjalda kynferðið síns og kærði því uppsögnina til kærunefndar jafnréttismála. Hinn 2. september 2011 kvað nefndin upp úrskurð sinn, þess efnis að Skjólskógar á Vestfjörðum hefðu brotið gegn ákvæðum laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008 við uppsögn stefnanda. Í kjölfarið átti stefnandi í viðræðum við stjórn stofnunarinnar um bætur vegna uppsagnarinnar og möguleika á endurráðningu. Stjórnin kynnti sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu (nú umhverfis- og auðlindaráðuneyti), í apríl 2012, tillögur að sátt í málinu sem fól í sér endurráðningu stefnanda í 50% starf og greiðslu bóta vegna launataps fram að þeirri ráðningu. Ráðuneytið taldi hins vegar að rétt væri að réttur stefnanda til bóta yrði ákvarðaður með dómi.

Fjárkrafa stefnanda, 2.432.661 kr., byggist á mismun þeirra launa sem hún hefði haft ef ekki hefði komið til hinnar ólögmætu uppsagnar og þeirra launa og bóta sem hún hafi notið frá þeim tíma. Þá gerir hún kröfu um greiðslu 13,64% orlofs af þeim launum sem hún hafi orðið af á tímabilinu og um greiðslu bílapeninga. Miðast fjárkrafan við tímabilið 1. janúar 2011 til 30. apríl 2012. Kemur fram í stefnu að stefnandi áskilji sér rétt til að efna til annars dómsmáls vegna tjóns sem enn væri að falla til. Miskabótakrafa stefnda er að fjárhæð 2.000.000 kr.

Eftir málshöfðun þessa var stefnandi endurráðin til Skjólskóga á Vestfjörðum í 50% starf sem skógfræðingur frá og með 1. janúar 2013.

Skýrslur fyrir dómi

Skýrslu fyrir dómi gáfu stefnandi, V-kvk-nf R-kvk-nf Ó-kvk-nf, fyrrum stjórnarformaður Skjólskóga á Vestfjörðum og S-kk-nf K-kk-nf Þ-kk-nf, framkvæmdastjóri stofnunarinnar.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að úrskurður kærunefndar jafnréttismála í máli hennar frá 2. september 2011, hafi bindandi réttaráhrif, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 10/2008, enda ekki hafi ekki verið brugðist við eins og ráð sé fyrir gert í fyrrgreindu lagaákvæði til að sporna við þeim réttaráhrifum. Því sé stefnda ekki unnt að hafa uppi málsvarnir er lúti að bótagrundvelli kröfu stefnanda. Niðurstaða kærumálsins beri með sér að fullnægt sé skilyrðum 31. gr. laga nr. 10/2008 um bótaskyldu stefnda og stefnda beri því að greiða stefnanda bætur vegna þess tjóns sem af uppsögn hennar hafi hlotist auk bóta vegna miska vegna þessarar meingerðar sem hafi falist í framgöngu stefnda gagnvart henni.

Stefnandi vísar til þess að ótvírætt sé að stefnda beri að bæta hennar tekjumissi vegna starfsmissisins. Hún sé tæplega sextug og hafi starfað og búið í Bjarnarfirði á Ströndum frá árinu 1976. Eigi hún því alla tilveru sína þar og hafi í raun helgað starfskrafta sína því svæði og verkefninu Skjólskógum á Vestfjörðum. Stefnandi hafi farið til útlanda árið 1991 í háskólanám í skógfræði sérstaklega til þess að nema þar ræktun nýskóga við erfiðar aðstæður. Hafi námið við skólann m.a.s. verið sérsniðið að stefnanda þannig að hún fengi sem best verkfæri til þess að takast á við aðstæður á Vestfjörðum að loknu námi. Heim komin hafi hún tekið til starfa við skógræktarverkefni á Vestfjörðum þar sem hún í raun hafi lagt grunninn að því verkefni sem nú kallist Skjólskógar á Vestfjörðum. Áður en til endurráðningar hennar hafi komið um síðastliðin áramót hafi hún þegið alla vinnu sem boðist hafi frá uppsögninni til þess að takmarka tjón sitt, m.a. unnið á hóteli og leyst tímabundið af við kennslu í grunnskóla. Hafi möguleikar stefnanda til þess að fá annað starf við hæfi í nágrenni við heimili sitt verið afar takmarkaðir.

Stefnandi vísar til þess að um kjör hennar hjá stefnda hafi farið samkvæmt lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna nr. 70/1996. Þó að stefnandi hafi verið ráðin með gagnkvæmum uppsagnarfresti hafi hún almennt mátt treysta því að fá að gegna starfi sínu svo fremi sem ekki kæmu til einhverjar sérstakar aðstæður er snertu hana sjálfa eða starf hennar á þann veg að annað hvort yrði beitt 43. eða 44. gr. laga nr. 70/1996. Sú hafi hins vegar ekki orðið raunin, heldur hafi uppsögn hennar beinlíns farið gegn sérstökum ákvæðum laga nr. 10/2008. Þessar aðstæður telur stefnandi að verði að virða sérstaklega við mat á bótum sem og við ákvörðun miskabóta henni til handa.

Stefnandi byggir kröfu sína um miskabætur á því að með hinni ólögmætu uppsögn hafi ekki einasta verið raskað fjárhagslegum högum hennar heldur hafi uppsögnin í sjálfu sér verið meingerð í garð stefnanda í skilningi 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Það að stefnanda hafi verið sagt upp störfum en minna menntaður starfsmaður með mun minni reynslu hafi verið áfram í starfi hjá stofnuninni sé að mati stefnanda til þess fallið að varpa rýrð á stefnanda faglega. Sú staðreynd að þeim starfsmanni hafi auk heldur, eftir uppsögn stefnanda, verið gert kleift að stunda nám í skógfræði með vinnu til þess að afla verkefninu þeirrar þekkingar sem stefnandi hafi haft og lagt verkefninu til sé ennþá frekar til þess fallið að valda stefnanda álitshnekki innan starfsstéttar sinnar og vega að starfsheiðri stefnanda. Stefnandi byggir enn fremur miskabótakröfu sína á því að stefndi hafi sýnt af sér sérstaka óbilgirni í hennar garð eftir uppsögnina. Stjórn Skjólskóga hafi verið reiðubúin til sátta og einnig hafi verið um það rætt að stefnandi fengi aftur starf sitt. Þessar sáttatilraunir hafi verið langt komnar þegar stefndi hafi ákveðið að „heppilegast“ væri að stefnandi léti reyna á rétt sinn fyrir dómstólum. Sú ákvörðun sé að mati stefnanda til þess fallin að valda henni enn meiri skaða en orðið sé.

Um lagarök vísar stefnandi til reglna skaðabótaréttar um greiðslu skaðabóta fyrir sannað fjártjón sem leiðir af bótaskyldu atviki. Þá byggir stefnandi á lögum nr. 10/2008, einkum 31. gr. um bótaskyldu vegna brota á þeim lögum. Enn fremur á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og lögum nr. 95/2006 um landshlutaverkefni í skógrækt. Krafa stefnanda um málskostnað styðst við 130. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun styðst við lög nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyld og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður stefnda

Af hálfu stefnda er því mótmælt að niðurstaða kærunefndar jafnréttismála um brot gegn lögum nr. 10/2008 feli sjálfkrafa í sér að stofnast hafi til bótaskyldu af hálfu ríkisins gagnvart stefnanda. Dómstólar hafi vald til að kveða á um öll skilyrði bótaskyldu í málinu sem til skoðunar geti komið vegna krafna stefnanda. Byggir stefndi á því að skilyrðum 31. gr. laga nr. 10/2008 sé ekki fullnægt. Ekkert styðji að uppsögn stefnanda úr starfi hafi falið í sér brot af ásetningi eða vanrækslu gegn lögum nr. 10/2008. Þvert á móti sé ljóst að ákvörðun um fækkun starfsmanna hafi verið byggð á lögmætum og málefnalegum sjónarmiðum. Árið 2010 hafi þrír starfsmenn starfað hjá Skjólskógum á Vestfjörðum. Framkvæmdastjóri og svæðisstjóri, sem báðir hafi verið í fullu starfi, hafi haft starfsstöð á Þingeyri en stefnandi sem hafi verið í 80% starfi hafi haft starfsstöð á heimili sínu á Bakka í Bjarnarfirði á Ströndum. Ákvörðun í september það ár um fækkun starfa í hagræðingarskyni hafi verið tekin í ljósi erfiðrar fjárhagslegrar stöðu verkefnisins. Fyrir hafi legið lækkun fjárframlaga í fjárlögum 2011 og ábending frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu um að gera mætti ráð fyrir enn frekari niðurskurði á árinu 2012. Stofnunin hafi staðið frammi fyrir alvarlegum rekstrarvanda og hafi stjórn hennar metið það svo, að mikil líkindi væru á því að draga þyrfti frekar úr föstum kostnaði með enn frekari fækkun starfsmanna á næstu árum. Hafi það verið mat stjórnarinnar að niðurlagning starfsstöðvar í Bjarnarfirði væri, auk verulegs samdráttar í þjónustu við bændur, illskásti kosturinn. Lítið hafi verið um nýjar áætlanir en eftir stæði að fullnusta þegar gerða framkvæmdasamninga. Framkvæmdastjórinn sem væri með skógfræðimenntun gæti sinnt því faglega hlutverki sem aðstæður krefðust hverju sinni með annarri vinnu, meðal annars vegna minnkandi umsvifa verkefnisins. Í úrskurði kærunefndar jafnréttismála sé ekki tekið tillit til þessara veigamiklu raka Skjólskóga.

Stefndi vísar miskabótakröfu stefnanda á bug. Ekki fái staðist staðhæfingar stefnanda um að í uppsögninni, sem grundvallaðist á lækkun fjárveitinga og fyrirsjáanlegum samdrætti í starfsemi verkefnisins, hafi falist ólögmæt meingerð í skilningi 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða að hún sé til þess fallin að varpa rýrð á stefnanda faglega. Þá mótmælir stefndi því að sú ákvörðun að ganga ekki til samninga við stefnanda um bætur feli í sér óbilgirni og sé fallin til að valda stefnanda álitshnekki. Ákvörðun stefnda hafi ekki beinst gegn starfsheiðri hennar, æru eða persónu, hvað þá að í henni hafi falist ólögmæt meingerð í hennar garð. Krafa stefnanda um fébætur og ráðningu í 50% starf hafi ekki verið ásættanleg og vegna fjárhagsstöðu Skjólskóga hafi verið óhjákvæmilegt að hafna kröfu stefnanda, sbr. ársskýrsla stofnunarinnar árið 2011. Til vara krefst stefndi stórkostlegrar lækkunar miskabótakröfu á þeim grundvelli að krafa stefnanda um miskabætur að fjárhæð 2.000.000 kr. sé úr hófi og í engu samræmi við dómvenju.

Stefndi mótmælir enn fremur kröfum stefnanda um bætur vegna fjártjóns. Ekki fái staðist staðhæfingar stefnanda um að stofnast hafi til skaðabótaskyldu stefnda vegna fjártjóns á grundvelli 31. gr. laga nr. 10/2008. Uppsögn stefnanda úr starfi hafi verið í samræmi við ákvæði laga nr. 70/1996 og hafi byggst á því að verið var að fækka starfsmönnum vegna hagræðingar í rekstri og hafi hún átt fulla stoð í 43. gr. og 2. ml. 1. mgr. 44. gr. laganna. Stefnandi hafi verið ráðin með þriggja mánaða gagnkvæmum uppsagnarfresti og fengið greidd laun út uppsagnarfrestinn. Engu bótaskyldu tjóni á grundvelli ráðningarsamnings og lögum nr. 70/1996 sé því heldur til að dreifa. Verði ekki fallist á sýknu af kröfum stefnanda vegna fjártjóns krefst stefndi til vara stórkostlegrar lækkunar þeirrar kröfu.

Stefndi vísar til þess að forsendur stefnanda fyrir tekjutjóni eigi sér enga stoð í dómvenjum um bætur vegna uppsagnar úr starfi. Ekki fá heldur staðist forsendur sem stefnandi gefi sér um varanleika þess starfs sem hún hafi gegnt. Skjólskógar á Vestfjörðum sé verkefni sem sé háð fjárveitingu í fjárlögum hverju sinni. Þá eigi menntun og starfsreynsla ekki að vera henni fjötur um fót við atvinnuleit og tilvísun stefnanda nú til búsetu á Ströndum sé býsna þversagnarkennd í ljósi málatilbúnaðar stefnanda um það efni fyrir kærunefnd jafnréttismála. Stefndi mótmælir viðmiðunartímabili sem alltof löngu sem og því að tjóni geti verið til að dreifa eftir 1. janúar 2012. Af samanburði við útlistun kröfugerðar stefnanda um ætlaðar tekjur og tekjur sem stefnandi naut í raun skv. launaseðlum frá janúar til maí sé ljóst að tekjur stefnanda hafi verið hærri en ætlað tekjutjón stefnanda á sama tímabili.

Stefndi mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um orlof ofan á laun í 12 mánuði á árinu 2012 að fjárhæð 272.019 kr. þar sem í þeirri kröfu felst að krafist sé orlofsfjár ofan á orlofslaun en slíkt á hvorki stoð í orlofslögum né kjarasamningi sem tók til starfs stefnanda. Krafa um 13,64% orlofsfé eigi heldur ekki stoð í kjarasamningnum og sé hámark orlofsfjár samkvæmt honum 13,04%.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda vegna aksturskostnaðar sem rangri og haldlausri. Stefnandi hafi fengið greiddan útlagðan kostnað vegna aksturs í þágu vinnuveitanda í samræmi við akstursdagbók en eftir starfslok geti akstri í þágu vinnuveitanda ekki verið til að dreifa.

Stefndi mótmælir kröfum stefnanda um vexti skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 af stefnukröfunni frá 23. september 2010 þar sem ljóst sé að ekkert tjón hafði þá fallið til. Þá telur stefndi dráttarvaxtakröfu með vísan til III. kafla laganna vanreifaða þannig að það varði frávísun. Til vara krefst stefndi þess að upphafstími dráttarvaxta miðist ekki við fyrri tíma en þingfestingu máls þessa. Ekki sé unnt að fallast á að bótakrafa sem stefnandi hafi sett fram með skilyrði um endurráðningu geti uppfyllt skilyrði laganna um upphafstíma dráttarvaxta og sé ljóst að krafa um miskabætur hafi verið fyrst sett fram með stefnu í máli þessu.

V

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um bætur til handa stefnanda vegna þeirrar ákvörðunar stjórnar Skjólskóga á Vestfjörðum að segja henni upp starfi skógfræðings við stofnunina 23. september 2010. Kærunefnd jafnréttismála komst að þeirri niðurstöðu, með úrskurði 2. september 2011, að stofnunin hefði við uppsögnina brotið gegn ákvæðum laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008.

Í úrskurði kærunefndarinnar er rakið að þegar stjórnin hafi tekið ákvörðun um að segja stefnanda upp störfum hafi þrír starfsmenn starfað við stofnunina. Stefnandi, sem þá hafi verið í 80% starfi sem skógfræðingur með starfsstöð á heimili sínu í Bjarnarfirði, og svæðisstjóri og framkvæmdastjóri, sem báðir séu karlmenn, í fullu starfi á skrifstofu verkefnisins á Þingeyri. Við mat á því hvort stofnunin hefði brotið gegn ákvæði 1. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 taldi kærunefndin nauðsynlegt að afmarka hverjir þeir starfsmenn hafi verið sem til greina hafi komið að segja upp störfum. Framkvæmdastjóri væri ráðinn af stjórn, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga um landshlutaverkefni í skógrækt nr. 95/2006. Hann hefði því sérstöðu umfram aðra starfsmenn, sem ráðnir væru af framkvæmdastjóra. Hann annaðist daglegan rekstur verkefnisins, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 95/2006. Af gögnum málsins yrði ekki annað ráðið en að vegna fjárskorts hafi staðið til að segja upp starfsmanni en ekki framkvæmdastjóra, enda leiði beint af 2. mgr. 5. gr. laga nr. 95/2006 að framkvæmdastjóra beri að starfa við verkefnið. Væri því rétt að bera saman menntun, starfsreynslu, sérþekkingu og aðra sérstaka hæfileika stefnanda annars vegar, og svæðisstjóra Skjólskóga á Vestfjörðum Þingeyri hins vegar. Rakti kærunefndin menntun og starfsreynslu stefnanda og svæðisstjórans. Vísaði nefndin til þess að við samanburð á þeim þáttum sem taldir væru upp í 5. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008 bæri að líta til þess að menntun stefnanda væri á sviði vistfræði, en menntun svæðisstjórans á sviði búvísinda. Þá væri stefnandi með fjögurra ára háskólanám að baki (honours) en svæðisstjórinn þriggja ára háskólanám. Yrði því stefnandi talin að minnsta kosti jafnhæf og svæðisstjórinn til að gegna starfi sínu á grundvelli menntunar, auk þess sem menntun hennar væri bæði lengri og félli betur að því sérsviði sem kærði starfar á. Hún hefði lengri starfsreynslu en svæðisstjórinn. Þá væri upplýst að hún hefði áður starfað að undirbúningi verkefnisins. Sérþekking hennar til starfa hjá stofnuninni væri að minnsta kosti jafnmikil og svæðisstjórans, en af gögnum málsins mætti ráða að hún hefði með ýmsum hætti leitast við að auka þekkingu sína og hæfni, meðal annars með greinaskrifum, þátttöku í ráðstefnum og námskeiðum, fyrirlestrum o.fl. Taldi kærunefndin að af samanburðinum mætti sjá að stefnandi væri að minnsta kosti jafnhæf og svæðisstjórinn til að gegna veigamiklum þáttum þess starfs er stofnunin hefði haft með höndum, og að mörgu leyti mætti ætla að stefnandi væri hæfari til þess en núverandi svæðisstjóri. Yrði því að telja að leiddar hefðu verið líkur að því að hún hefði sætt mismunun á grundvelli kynferðis við uppsögn úr starfi, sbr. 4. mgr. 26. gr. laga nr. 10/2008. Stofnuninni bæri við þær aðstæður að sýna fram á að aðrar ástæður en kynferði hefðu legið til grundvallar ákvörðun hans. Fyrir kærunefnd jafnréttismála hefði ákvörðun um uppsögn stefnanda verið rökstudd með því að heppilegt hafi verið að leggja niður starfsstöð verkefnisins í Bjarnarfirði fremur en að veikja starfsstöðina á Þingeyri. Engin gögn hefðu hins vegar verið lögð fram, svo sem um kostnað eða annað, sem styðji þessa fullyrðingu. Stofnunin hefði fyrir kærunefnd lagt áherslu á mikilvægi sérverkefna svæðisstjórans er starfaði á Þingeyri, þ.e. umsjón með öllum gögnum landupplýsinga, umsjón með framkvæmdaskráningum og útreikning á uppgjöri framkvæmdaframlaga en þessi verk væru unnin í nánu og daglegu samstarfi við framkvæmdastjóra og á ábyrgð hans. Jafnframt hefði verið upplýst að frá 2006 hefðu tiltekin verkefni við kortagerð færst frá svæðisstjóranum til stefnanda. Stofnunin hefði hins vegar ekki sýnt fram á að þessi störf væru það sérhæfð eða krefðust slíkrar sérfræðikunnáttu að þau hefðu ekki getað færst til stefnanda eða framkvæmdastjóra stofnunarinnar. Yrði og ekki annað ráðið af gögnum málsins en að stefnandi hefði sinnt hluta þessara starfa meðan hún var í starfi hjá stofnuninni. Stofnunin hefði ekki lagt fram gögn sem sýndu fram á að málefnalegt mat hefði átt sér stað eða að málefnalegar ástæður að öðru leyti hefðu legið til grundvallar ákvörðun um uppsögn stefnanda umfram þann starfsmann er gegndi starfi svæðisstjóra. Að þessu virtu og þeim samanburði á menntun og hæfni starfsmanna stofnunarinnar var það álit kærunefndar jafnréttismála að stofnunin hefði ekki sýnt fram á að aðrar ástæður en kynferði hafi legið til grundvallar ákvörðun um uppsögn stefnanda.

Í 4. mgr. 5. gr. laga nr. 10/2008 segir að úrskurðir kærunefndar jafnréttismála séu bindandi gagnvart málsaðilum en þeim sé heimilt að bera úrskurði nefndarinnar undir dómstóla. Þar sem ekki var krafist ógildingar úrskurðarins er hann bindandi fyrir aðila málsins. Hefur hann því réttaráhrif samkvæmt efni sínu. Verður því lagt til grundvallar í málinu að uppsögn stefnanda hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.

Kemur þá til umfjöllunar hvort stefnandi eigi rétt á bótum úr hendi stefnda vegna framangreinds brots gegn lögum nr. 10/2008. Samkvæmt 31. gr. laganna er kveðið á um að sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brýtur gegn lögunum sé skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum. Enn fremur megi dæma hlutaðeigandi til að greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska. Fyrir liggur bindandi úrskurður kærunefndar jafnréttismála þess efnis að við uppsögn stefnanda hafi Skjólskógar á Vestfjörðum brotið gegn lögum nr. 10/2008. Af gögnum málsins verður enn fremur ekki ráðið að við uppsögnina hafi stjórn stofnunarinnar ekki horft til þeirra skyldna sem á atvinnurekendum hvíla samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laganna. Verður því talið að fullnægt sé því skilyrði 31. gr. þeirra að stofnunin hafi við uppsögnina brotið af vanrækslu gegn lögunum og beri samkvæmt almennum reglum ábyrgð á tjóni sem stefnandi kann að hafa orðið fyrir vegna uppsagnarinnar.

Við mat á fjártjóni stefnanda ber að horfa til þess að hún naut réttinda og bar skyldur starfsmanna ríkisins samkvæmt lögum um réttindi og skyldur ríkisstarfsmanna nr. 70/1996. Hún hafði, er henni var sagt upp störfum, starfað sem skógfræðingur hjá Skjólskógum á Vestfjörðum í rúm tíu ár og gerður hafði verið við hana ótímabundinn ráðningarsamningur með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti. Fallast ber á það með stefnanda að þótt hún hafi verið ráðin með gagnkvæmum uppsagnarfresti mátti hún almennt treysta því að fá að gegna starfi sínu áfram þar til einhverjar sérstakar ástæður kæmu til, er snertu ýmist hana eða starf hennar á þann veg að annaðhvort 43. eða 44. gr. laga nr. 70/1996 yrði beitt um uppsögn hennar. Fyrir liggur að stefnandi hefur verið endurráðin til stofnunarinnar í 50% starf, frá og með 1. janúar 2013, en áður hafði hún verið í 80% starfi. Stefnandi var 57 ára er henni var sagt upp störfum og hafði starfað og búið í Bjarnarfirði á Ströndum frá árinu 1976. Telja verður að möguleikar hennar á að fá sambærilegt starf og hún gegnir hjá Skjólskógum á Vestfjörðum, í nágrenni við heimili hennar, hafi verið afar takmarkaðir. Stefnandi hafði, áður en til endurráðningarinnar kom, þegið vinnu þar sem starfsmenntun hennar nýttist að takmörkuðu leyti, m.a. vann hún á hóteli og leysti tímabundið af í kennslu í grunnskóla.

Fjárkrafa stefndu er um mismun þeirra launa sem hún hefði haft hjá Skjólskógum á Vestfjörðum ef ekki hefði komið til uppsagnarinnar og þeirra launa og bóta sem hún naut frá 1. janúar 2011 til og með mars 2012. Sundurliðast hún þannig að 1.994.279 kr. eru vegna mismunar á launum, 272.019 kr. vegna orlofs og 166.363 kr. vegna bílastyrks. Stefnandi hefur lagt fram fullnægjandi gögn um launamismuninn og hefur þannig sýnt fram á að hún hafi sannanlega orðið fyrir fjártjóni vegna hinnar ólögmætu uppsagnar. Er því fallist á að stefnda verði gert að greiða henni 1.994.279 kr. Hvað varðar kröfu stefnanda um orlof ber að horfa til þess að opinberir starfsmenn fá greidd mánaðarlaun fyrir dagvinnu meðan á orlofstöku stendur í samræmi við áunninn og gjaldfallinn orlofsrétt. Er þannig staðið skil á orlofslaunum af launum þeirra fyrir dagvinnu, þ.e. orlofið er innifalið í laununum. Af öðrum launum, þ.e. yfirvinnu og álagsgreiðslum t.d. fyrir vaktavinnu og bakvaktir, er aftur á móti reiknað orlofsfé sem er greitt jafnóðum inn á orlofsreikning og kemur til útborgunar um miðjan maí ár hvert. Er fallist á það með stefnda að krafa stefnanda um greiðslu orlofs ofan á umræddan launamismun feli í sér að krafist sé orlofsfjár ofan á orlofslaun og er kröfu um orlof því hafnað. Krafa stefnanda um bílastyrk er byggð á því að í starfi sínu hafi hún notið greiðslna fyrir afnot af eigin bíl. Í lok hvers árs hafi sú greiðsla verið gerð upp þannig að greiðsla sem hún hafi fengið umfram sannanlegan akstur hafi verið reiknuð sem viðbótarlaunagreiðsla. Umrædd krafa er engum gögnum studd. Þá hefur stefnandi ekki hnekkt þeirri málsástæðu stefnda að hún hafi einungs fengið greiddan útlagðan kostnað vegna aksturs í þágu vinnuveitanda í samræmi við akstursdagbók. Er kröfu um greiðslu bílastyrks því hafnað enda getur ekki verið um akstur í þágu vinnuveitanda að ræða eftir starfslok.

Stefnandi gerir kröfu um miskabætur, með heimild í b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, á þeim grunni að í uppsögninni og framgöngu stefnda eftir hana hafi falist ólögmæt meingerð gegn frelsi, friði, æru og persónu stefnanda. Fallist er á það með stefnanda að hin ólögmæta uppsögn hafi verið til þess fallin að valda stefnanda, sem tilheyrir fámennri stétt skógræktarmanna, álitshnekki og henni beri miskabætur af þeim sökum. Hlutur stefnanda hefur hins vegar verið réttur að miklu leyti með endurráðningu hennar til starfa. Teljast miskabætur hæfilega ákveðnar 200.000 kr.

Samkvæmt framangreindu er fallist á að stefnda verið gert að greiða stefnanda 2.194.279 kr. Um er að ræða skaðabótakröfu og dæmast því vextir samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af fjárhæðinni frá 23. september 2010 en þá átti hið bótaskylda atvik sér stað. Í stefnu er einungis vísað til III. kafla nefndra laga til stuðnings dráttarvaxtakröfu og telur stefndi kröfuna vanreifaða. Þó réttara hefði verið að vísa til 1. mgr. 6. gr. laganna verður að telja að um fullnægjandi tilvísun sé að ræða, sbr. t.d. dóm Hæstaréttar í máli nr. 522/2008. Eins og mál þetta er vaxið verður upphafstími dráttarvaxta miðaður við þingfestingu málsins 26. júní 2012, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 1.500.000 kr., þar með talin virðisaukaskattur.

Dóminn kvað upp K-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, A-kvk-þgf Þ-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, 2.194.279 kr., ásamt vöxtum, samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 23. september 2010 til 26. júní 2012 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.500.000 kr. í málskostnað.

K-kvk-nf S-kvk-nf