S-1992/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 18. október sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 26. apríl 2022, „á hendur M-kk-þgf I-kk-þgf G-kk-þgf kt. [...], [...]fyrir eftirtalin brot:

1. Umferðar- og vopnalagabrot, með því að hafa mánudaginn 3. ágúst 2020 ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 40 ng/ml, mdma 30 ng/ml og metamfetamín 3 40 ng/ml) um Breiðholtsbraut í Reykjavík uns lögregla stöðvaði aksturinn skömmu síðar við gatnamótin hjá Breiðholtsbraut og Álfabakka og á sama tíma haft í vörslum sínum kaststjörnu, sem lögregla fann við öryggisleit í tösku ákærða.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og e-lið 2. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

2. Umferðarlagabrot, með því að hafa þriðjudaginn 2. febrúar 2021 ekið bifreiðinni [...]óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist metamfetamín 200 ng/ml) austur Faxafen í Reykjavík uns lögregla stöðvaði aksturinn skömmu síðar við Faxafen 14.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

3. Umferðarlagabrot, með því að hafa föstudaginn 26. febrúar 2021 ekið bifreiðinni [...]óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 130 ng/ml og metamfetamín 350 ng/ml) um Vesturlandsveg í Reykjavík, við Vínlandsleið, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

4. Umferðarlagabrot, með því að hafa fimmtudaginn 11. mars 2021 ekið bifreiðinni [...]óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 475 ng/ml og metamfetamín 290 ng/ml) suður Grensásveg í Reykjavík uns lögregla stöðvaði aksturinn skömmu síðar við Grensásveg 8.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

5. Umferðarlagabrot, með því að hafa miðvikudaginn 23. júní 2021, ekið bifreiðinni [...] án þess að vera með ökuskírteini meðferðis og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 65 ng/ml og metamfetamín 260 ng/ml) um Kalkofnsveg í Reykjavík og austur um Hverfisgötu uns lögregla stöðvaði aksturinn skömmu síðar við Ingólfsstræti 2 A.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 8. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

6. Umferðar- og fíkniefnalagabrot, með því að hafa laugardaginn 22. janúar 2022, ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist alprazolam 20 ng/ml, amfetamín 65 ng/ml, klónazepam 7,2 ng/ml, O- desmetýltrama dól 210 ng/ml og tramadol 825 ng/ml) um Reykjanesbraut í Hafnarfirði uns lögregla stöðvaði aksturinn skömmu síðar við Hlíðarberg og á sama tíma haft í vörslum sínum 0,09 gaf metamfetamín sem lögregla fann við öryggisleit í úlpuvasa ákærða.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018 og c-lið 2. mgr. 30. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Krafist er upptöku á 0,09 gaf metamfetamíni, sem hald var lagt á, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018. Þá er krafist upptöku á kaststjörnu, sem lögregla lagði hald á, með vísan til 1. mgr. 37. gr. vopnalaga nr. 16/1998.“

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann málsvarnarlauna með virðisaukaskatti sem greidd verði úr ríkissjóði.

Málsatvik

Ákæruliður 1

Samkvæmt skýrslu lögreglu voru lögreglumenn við almennt eftirlit þann 3. ágúst 2020 þegar þeir komu auga á bifreiðina [...]. Ákveðið var að kanna með ástand og ökuréttindi ökumanns og voru honum gefin merki með forgangsljósum lögreglubifreiðarinnar um að stöðva akstur, sem hann gerði. Ákærði, sem var ökumaður umrætt sinn, bar þess merki að vera undir áhrifum fíkniefna, sjáöldur voru útvíkkuð og brugðust ekki við ljósi, hann var óskýr í tali og þurr í munni. Honum var kynnt að hann væri handtekinn grunaður um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og fluttur á lögreglustöð. Við öryggisleit á honum fannst hnífur sem var haldlagður og í tösku hans fannst kaststjarna sem einnig var haldlögð. Ákærði kvaðst sýna því fullan skilning að kaststjarnan væri tekin en var ósáttur við að hnífurinn væri tekinn. Var kallaður til hjúkrunarfræðingur sem kom á lögreglustöðina til að draga blóðsýni úr ákærða en að sýnatöku lokinni var ákærði látinn laus.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 18. ágúst 2020, mældist amfetamín: 40 ng/ml, diazepam: 99 ng/ml, MDMA: 30 ng/ml, metamfetamín: 340 ng/ml og nordíazepam: 155 ng/ml í blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Samkvæmt matsgerð rannsóknastofunnar 6. ágúst 2020 greindist ekki áfengi í blóði ákærða.

Ákæruliður 2

Þann 2. febrúar 2021 veittu lögreglumenn í almennu umferðareftirliti bifreiðinni [...] athygli þar sem henni var ekið austur Faxafen. Ákveðið var að athuga með ökuréttindi og ástand ökumanns og voru honum gefin fyrirmæli um að stöðva akstur með forgangsljósabúnaði lögreglubifreiðarinnar, sem hann gerði stuttu síðar. Ákærði, sem reyndist vera ökumaðurinn, var fenginn yfir í lögreglubifreið til frekari viðræðna. Vaknaði þá grunur lögreglumanna um að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna, en hann var þurr í munni og sjáöldur hans brugðust ekki við ljósáreiti. Hann var einnig sjáanlega þvalur og ör og átti erfitt með að hemja hreyfingar sínar. Var framburður hans ruglingslegur og hann flóttalegur í háttum. Var ákærði handtekinn og fluttur á lögreglustöð. Þar lét hann lögreglu í té þvagsýni sem sýndi jákvæða niðurstöðu fyrir AMP, MET, BZO, MDMA og THC. Ekki var hægt að varðveita þvagsýnið þar sem of lítið þvag kom til þess að hægt væri að varðveita það, en nóg til að sýna jákvæða svörun. Í kjölfarið var hjúkrunarfræðingur fenginn til að draga blóðsýni úr ákærða í þágu rannsóknar málsins.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 18. febrúar 2021, mældust Alprazolam: 12 ng/ml, diazepam: 30 ng/ml, metamfetamín: 200 ng/ml og nordíazepam: 89 ng/mlí blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Samkvæmt matsgerð rannsóknarstofunnar 2. febrúar 2021 greindist ekki áfengi í blóði ákærða.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu eftir dvöl í fangaklefa. Þar neitaði hann því að hafa neytt áfengis eða vímuefna, en kvaðst nota lyf gegn lyfseðli sem gætu útskýrt hvers vegna þvagprufa hans hefði verið jákvæð. Hann kvaðst þó ekki skilja hvers vegna hún hefði reynst jákvæð fyrir MDMA.

Ákæruliður 3

Samkvæmt skýrslu lögreglu voru lögreglumenn við almennt eftirlit þann 26. febrúar 2021 þegar þeir veittu bifreiðinni [...] athygli þar sem henni var ekið austur Vesturlandsveg við Vínlandsleið. Þeir ákváðu að athuga með ástand og ökuréttindi ökumanns og voru honum gefin merki um að stöðva akstur, sem hann gerði. Ökumaðurinn, ákærði, var fenginn yfir í lögreglubifreiðina til nánari viðræðna. Ákærði bar þess merki að vera undir áhrifum fíkniefna, en hann var þurr í munni, sveittur og sjáöldur hans voru útvíkkuð. Hann tjáði lögreglu að hann væri að nota lyfið Elvanse. Ákærði var fluttur á lögreglustöð til þvag- og blóðsýnatöku. Hann gat ekki gefið þvagsýni en hjúkrunarfræðingur kom og tók blóðsýni.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 17. mars 2021, mældust Alprazolam: 16 ng/ml, amfetamín: 130 ng/ml og metamfetamín: 350 ng/ml í blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákæruliður 4

Þann 11. mars 2011 veitti lögregla bifreiðinni [...] athygli þar sem henni var ekið suður Grensásveg. Ökumanni, sem reyndist vera ákærði, var gefið merki um að stöðva akstur með forgangsljósabúnaði lögreglubifreiðarinnar, sem hann gerði. Ákærði sýndi merki um neyslu fíkniefna en hann var þvalur og þurr í munni auk þess sem sjáöldur hans brugðust seint og illa við ljósi. Var ákærði þá handtekinn grunaður um akstur undir áhrifum fíkniefna og fluttur á lögreglustöð. Ákærði neitaði því að vera undir áhrifum fíkniefna og kvaðst vera á fjölda lyfja samkvæmt læknisráði. Vakthafandi hjúkrunarfræðingur kom á lögreglustöðina við Hverfisgötu og annaðist blóðsýnatöku úr ákærða, en hann gat ekki gefið þvagsýni.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 30. mars 2021, mældust amfetamín: 475 ng/ml, Diazepam: 78 ng/ml, metamfetamín: 290 ng/ml og Nordiazepam: 52 ng/ml í blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákæruliður 5

Þann 29. júní 2021 veittu lögreglumenn við umferðareftirlit bifreiðinni [...] eftirtekt þar sem henni var ekið eftir Kalkofnsvegi og síðan austur Hverfisgötu. Lögreglumennirnir ákváðu að kanna ástand og réttindi ökumannsins og gáfu honum merki um að stöðva akstur, sem hann og gerði. Ökumaðurinn, sem reyndist vera ákærði, kvaðst ekki vera með ökuskírteini meðferðis. Hann var fenginn til viðræðna í lögreglubifreiðinni, en þar vaknaði grunur um að hann væri undir áhrifum vímuefna. Hann var ör í háttum, mjög þurr í munni, þvalur í framan og með útvíkkuð sjáöldur, auk þess sem greina mátti augntin. Ákærði neitaði staðfastlega að hafa notað vímuefni nýlega, en sagðist nota lyfið Elvanse Adult samkvæmt læknisráði. Hann var fluttur á lögreglustöð þar sem hjúkrunarfræðingur dró úr honum blóðsýni, en hann gat ekki gefið þvagsýni. Var hann síðan látinn laus úr haldi.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 9. júlí 2021, mældust Alprazolam: 12 ng/ml, amfetamín: 65 ng/ml og metamfetamín: 260 ng/ml í blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákæruliður 6

Samkvæmt skýrslu lögreglu voru lögreglumenn við almennt umferðareftirlit þann 22. janúar 2022 þegar þeir veittu [...] athygli þar sem henni var ekið eftir Reykjanesbraut til norðurs. Ákváðu þeir að kanna ástand og réttindi ökumanns og gáfu honum merki um að stöðva akstur með forgangsljósabúnaði lögreglubifreiðarinnar.

Ökumaðurinn, sem reyndist vera ákærði, stöðvaði bifreiðina og var fenginn yfir í lögreglubifreiðina til frekari viðræðna. Í samtali við hann vaknaði grunur um að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna, en hann var þvoglumæltur og það perlaði sviti af enni hans. Hann var með samandregna augasteina sem brugðust illa við ljósáreiti, minnkandi hæfni til að gera sig rangeygðan og hæga tímastjórnun. Hann kvaðst vera á nokkuð mörgum lyfjum sem orsökuðu þessi einkenni, m. a. Elvans, Parkódín Forte og Rítalíni. Lögregla veitti athygli nokkrum lyfjahylkjum sem lágu í framsæti bifreiðarinnar, auk þess sem grammavog sást í hliðarhólfi bakpoka sem hann hafði meðferðis. Ákærði var handtekinn grunaður um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og fluttur á lögreglustöð til sýnatöku, en þangað mætti vakthafandi hjúkrunarfræðingur sem dró honum blóðsýni í þágu rannsóknar málsins. Við öryggisleit í fangamóttöku fannst ætlað metamfetamín í vinstri úlpuvasa ákærða.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 10. febrúar 2022, mældist alprazolam: 20 ng/ml, amfetamín: 65 ng/ml, klónazepam: 7,2 ng/ml, O- desmetýltrama dól: 210 ng/ml ogt rama dól: 825 ng/mlí blóði ákærða. Samkvæmt þessum niðurstöðum telst ökumaður hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýni var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Þá kemur fram að alprazolam sé róandi og kvíðastillandi lyf og klónazepam sé flogaveikilyf. Þessi lyf séu af flokki benzódíazepína, hafi slævandi áhrif á miðtaugakerfið, séu að fullu samverkandi og dragi úr aksturshæfni í lágum lækningalegum skömmtum. Styrkur lyfjanna í blóðinu sé eins og eftir ráðlagða lækningalega skammta, af hvoru lyfi fyrir sig. Fullvíst sé að ökumaður hafi ekki getað stjórnað ökutæki örugglega af þeim sökum.

Samkvæmt efnaskýrslu tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu reyndist efnið sem fannst á ákærða vera 0,09 grömm af metamfetamíni.

Við skýrslutöku af ákærða eftir dvöl í fangaklefa kvaðst hann ekki hafa verið undir áhrifum við aksturinn. Hann kvaðst vera á lyfjum vegna meiðsla, en ekki á Rítalíni. Þá kvaðst hann ekki muna eftir að hafa verið í úlpu, hún hefði verið í bílnum, en breytti því síðan og sagði ekki hafa verið í úlpu og ekki vita hvort það hefði verið úlpa í bílnum.

Þann 23. janúar 2022 var ákærða kynnt ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu um að svipta hann ökuréttindum til bráðabirgða.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði neitar sök í öllum liðum ákærunnar. Hann kvaðst vera [...] og það skipti hann því miklu máli að halda ökuréttindum sínum. Hann teldi lögreglu ofsækja sig. Hann kvaðst hafa verið við akstur öll umrædd skipti en ekki hafa verið undir áhrifum fíkniefna. Hann tæki ýmis lyfseðilskyld lyf, auk fleiri lyfja sem ekki kæmu fram á læknisvottorðum, vegna [...]. Þótt læknisvottorðin sem hann legði fram væru öll dagsett eftir atvikin sem ákært væri fyrir hefði hann verið á þessari meðferð á þeim tíma. Hann teldi að hannhefði framvísað læknisvottorði í um 30% tilvika og alltaf tekið fram að hann væri á lyfinu Elvanse. Hann tæki þrjár 70 mg af Elvanse á dag auk þeirra 50 mg sem kæmu fram í læknisvottorði. Hann tæki ekki meira innan eins dags en honum væri ávísað.

Varðandi 1. lið ákærunnar gekkst hann við því að hafa verið með kaststjörnu með sér. Þarna væri hins vegar um leikmun að ræða sem hann notaði við „role playing“. Umrætt sinn hefði hann verið nýkominn af spítala vegna þess að daginn áður hefði vinur hans byrlað honum MDMA og hann hefði þurft læknishjálp eftir það. Honum hefði ekki liðið vel en hann hefði þó treyst sér til að keyra. Margar klukkustundir hefðu verið liðnar frá því að honum var byrlað og hann hefði verið orðinn ökufær. Hann hefði þó örugglega ekki framvísað læknisvottorði þar sem hann hefði verið á lánsbíl.

Varðandi 2. lið ákærunnar hefði hann í það sinn verið í góðu skapi og eins og hann ætti að sér að vera. Það ástand sem lögregla lýsti í skýrslu væri venjulegt fyrir hann. Hann hefði ekki fundið til áhrifa við aksturinn heldur liðið eðlilega. Hann hefði örugglega verið með læknisvottorð meðferðis. Varðandi 3. lið ákærunnar kvaðst ákærði hafi tekið nokkrar töflur og svo drukkið trönuberjasafa sem magni áhrif lyfjanna upp. Hann hefði ekki neytt fíkniefna. Hann hefði verið með læknisvottorð og sagt frá því. Hann mundi hins vegar ekki hvort hann hefði framvísað lyfjaskírteini. Varðandi 4. lið ákærunnar kvaðst hann það sinn hafa verið hress og í góðu ástandi og einungis hafa tekið lyfin sín. Varðandi 5. lið ákærunnar kvað hann það rétt að hann hefði ekki verið með ökuskírteini meðferðis, en hins vegar hefði það verið í símanum hans. Hann hefði átt góðan dag og ekki verið búinn að neyta fíkniefna heldur einungis lyfja. Honum hefði liðið eðlilega og ekki fundið til neinna áhrifa. Hann hefði verið með vottorð með sér og gert heiðarlega tilraun til að framvísa því ásamt lyfjaskírteini, en lögreglumennirnir hefðu ekki viljað sjá það. Vegna 6. liðar ákærunnar kvaðst ákærði ekki kannast við að hafa verið með metamfetamín í úlpuvasanum. Hann hefði ekki átt úlpuna sem hefði verið í bílnum. Hann hefði verið í mjög góðu ástandi en verkjaður. Lögregla stöðvaði aldrei [...]svo þetta hefðu verið hreinar ofsóknir. Hann hefði einungis tekið lyfin sín að læknisráði. Lögreglumaður A kvaðst hafa verið við almennt eftirlit þegar ákveðið hefði verið að kanna ástand og réttindi ökumanns í ákærulið 1. Um venjulegt eftirlit hefði verið að ræða. Lögreglumenn hefðu rætt við ákærða og metið hann óhæfan til aksturs. Hann mundi þó ekki hvernig ákærði hefði komið fyrir sjónir. Hann hefði verið fluttur á lögreglustöð þar sem hann hefði gengist við háttseminni. Hann hefði ekki framvísað lyfjaskírteini eða læknisvottorði en það hefði verið skráð í skýrsluna ef svo hefði verið. Þá hefði ákærði verið með kaststjörnu, svarta og oddhvassa, og hníf meðferðis. Ákærði hefði fallist á að hafa brotið af sér með kaststjörnunni en ekki hnífnum.

Lögreglumaður B kvaðst hafa verið á vettvangi vegna 1. liðar ákærunnar, en hann myndi ekki sérstaklega eftir því. Hann mundi að ákærði hefði verið handtekinn vegna gruns um akstur undir áhrifum fíkniefna og hann hefði verið með kaststjörnu og hníf meðferðis, en það væri óvenjulegt. Hann mundi ekki til þess að ákærði hefði framvísað lyfjaskírteini eða læknisvottorði en það væri alltaf tekið fram í skýrslu ef fólk segðist vera á lyfjum. Hann kvað lækni kallaðan til ef grunur væri um að fólk væri undir áhrifum lyfja en annars væri gerð blóðrannsókn. Ef amfetamín greindist í þvagi væri alltaf tekið blóðsýni þar sem það væri fíkniefni.

Lögreglumaður C kvað ákærða hafa verið stöðvaðan í ákærulið 2 við hefðbundið eftirlit. Farþegi bifreiðarinnar hefði þekkst af fyrri afskiptum. Ákærði hefði verið þvalur og ör í viðræðum. Þá hefði hann verið flóttalegur. Gert hefði verið augnpróf á ákærða en sjáöldur hans hefðu ekki brugðist við. Ákærði hefði verið fluttur á lögreglustöð og fíkniefni hefðu fundist í þvagi hans. Hann hefði ekki framvísað lyfjaskírteini eða læknisvottorði en hefði svo verið hefði það komið fram í skýrslunni. Þá mundi hann ekki til þess að ákærði hefði greint frá því að vera á lyfjum en það hefði þá átt að koma fram í skýrslunni.

Lögreglumaður D kvaðst hafa veitt bifreið ákærða athygli í Faxafeni og ákveðið hefði verið að kanna ástand og réttindi ökumanns vegna ákæruliðar 2. Hún hefði rætt við farþega í bifreiðinni en félagi hennar hefði rætt við ákærða. Hún kvað ákærða hafa verið þvalan og öran og virst vera undir áhrifum fíkniefna. Hún mundi ekki til þess að hann hefði framvísað læknisvottorði eða lyfjaskírteini.

Lögreglumaður E kvaðst hafa komið að málinu í ákærulið 3. Þau hefðu verið við hefðbundið eftirlit á Vesturlandsvegi þegar ákveðið hefði verið að kanna með ástand og réttindi ökumanns. Ákærði hefði komið yfir í lögreglubifreiðina og þá hefði vaknað grunur um að hann væri undir áhrifum fíkniefna, en hann hefði virst vera þvalur og sveittur, með útvíkkuð sjáöldur og þurr í munni. Þau hefðu talið að kanna þyrfti þetta betur og ákærði hefði þá verið handtekinn og færður á lögreglustöð í blóðsýnatöku. Hún mundi ekki til þess að ákærði hefði framvísað læknisvottorði eða lyfjaskírteini en ef hann hefði gert það hefði það verið tekið fram í skýrslunni. Þegar ökumenn upplýstu um lyfjanotkun væri það tekið til greina. Hins vegar hefði þau talið að áhrifin væru það mikil að ekki væri einungis um að ræða áhrif eftir lækningalegan skammt. Hún mundi ekki hvort hann hefði verið spurður um gögn vegna þessa.

Lögreglumaður F staðfesti að hafa verið á vettvangi vegna ákæruliðar 3 en mundi þó ekki eftir atvikum eða ákærða. Hann mundi ekki hvort framvísað hefði verið lyfjaskírteini eða læknisvottorði en taldi að það hefði átt að koma fram í skýrslunni hefði svo verið.

Lögreglumaður G, kvaðst hafa verið við eftirlit í það skipti sem um ræðir í ákærulið 4, og ákveðið hefði verið að kanna ástand og réttindi ökumanns. Hann mundi ekki skýrt hvernig ástand ákærða hefði verið. Hann minnti að ákærði hefði greint frá því að vera á ýmsum lyfju men mundi þó ekki hvort hann hefði tilgreint einhver ákveðin lyf. Þá mundi hann ekki eftir að ákærði hefði framvísað lyfjaskírteini eða læknisvottorði eða að óskað hefði verið eftir því.

Lögreglumaður H kvaðst hafa verið við eftirlit ásamt öðrum lögreglumanni er þau hefðu veitt bifreið athygli sem þau hefðu stöðvað og hefði ökumaður reynst vera undir áhrifum, í ákærulið 4. Ákærði hefði borið þess merki að vera undir áhrifum og verið þvalur. Hún mundi ekki til þess að hann hefði framvísað læknisvottorði eða lyfja skírteini eða að hann hefði verið beðinn um það. Ef einhver ætlaði að framvísa slíku óskaði hún þess venjulega að það væri gert á síðari stigum málsins.

Lögreglumaður I kvaðst hafa verið við hefðbundið eftirlit í ákærulið 5. Ákærði hefði verið stöðvaður og komið í lögreglubifreiðina. Hann hefði borið það með sér að vera undir miklum áhrifum örvandi fíkniefna. Ákærði hefði verið fluttur á lögreglustöð. Hann hefði ekki getað gefið þvagsýni en tekið hefði verið blóðsýni og hann svo látinn laus. Hann hefði talað um að nota lyfið Elvanse en ekki framvísað læknisvottorði eða lyfjaskírteini. Hún mundi ekki hvort hann hefði verið spurður sérstaklega um það. Málið hefði verið meðhöndlað eins og um væri að ræða akstur undir áhrifum fíkniefna.

Lögreglumaður Í kvaðst hafa verið á vettvangi vegna ákæruliðar 5. Hann hefði fylgst með ákærða meðan félagi hans hefði rætt við hann. Ákærði hefði hegðað sér furðulega og talað um einkennileg efni. Hann mundi ekki til þess að ákærði hefði framvísað lyfjaskírteini eða læknisvottorði.

Lögreglumaður J kvaðst hafa verið við almennt eftirlit er ákærði hefði verið stöðvaður til að kanna ástand og ökuréttindi vegna ákæruliðar 6. Grunur hefði vaknað um að hann væri undir áhrifum fíkniefna, en hann hefði borið þess merki. Hann hefði haft bakpoka meðferðis og lögregla hefði séð grammavog í hliðarvasa hans. Miðað við ástand ákærða hefði þau grunað að þar væru fíkniefni. Ákærði hefði verið handtekinn og fluttur á lögreglustöð. Hann hefði farið inn á heilsuveru í símanum sínum og sýnt lögreglumönnunum að hann væri að taka lyfseðilskyld lyf. Hann hefði ekki sýnt læknisvottorð. Vitnið mundi ekki hvaða lyf hefði verið um að ræða en ákærði hefði ekki verið talinn í ástandi til að aka bifreiðinni, óháð því hvaða lyf hann væri að taka. Hann hefði talað um að hafa nýlega lent í slysi eða líkamsárás, væri enn að jafna sig eftir það og væri því að taka ýmis verkjalyf. Ekki hefði verið talin ástæða til að kalla til lækni til að meta ástand ákærða heldur talið rétt að draga úr honum blóð. Við öryggisleit í fangamóttöku hefðu fundist meint fíkniefni. Hann mundi ekki hvernig ákærði hefði verið klæddur eða hvort hann hefði tekið eitthvað með sér.

Lögreglumaður K kvaðst hafa komið að máli ákærða í ákærulið 6. Hann hefði tekið þátt í því við venjulegt eftirlit að stöðva ákærða þar sem hann hefði verið við akstur [...]. Ákærði hefði verið grunaður um akstur undir áhrifum en einnig hefði verið grunur um að fíkniefni væri að finna í bifreiðinni. Ákærði hefði virst vera undir áhrifum. Það hefði m. a. perlað af honum sviti. Það hefði borist í tal að ákærði væri á lyfjum, en ekki hefði farið á milli mála að ákærði væri undir það miklum áhrifum að hann væri ekki hæfur til aksturs. Ekki hefði þótt ástæða til að kalla til lækni til að meta ástand hans. Fíkniefni hefðu fundist í úlpunni hans þegar hann hefði verið færður í fangaklefa. Hann hefði allan tímann verið í sömu úlpunni.

Lögreglumaður L kvaðst hafa tekið skýrslu af ákærða daginn eftir atvikið í ákærulið 6. Ákærði hefði neitað sök varðandi akstur undir áhrifum fíkniefna og sagst hafa verið á lyfjum ávísuðum af lækni. Þá hefði hann ekki kannast við að hafa verið með fíkniefni meðferðis eða að hafa verið í úlpunni sem efnið fannst í.

Vitnið M, lyfjafræðingur og annar af tveimur forstöðumönnum Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, staðfesti allar matsgerðirnar sem liggja fyrir í málinu. Hún greindi frá aðferðum við rannsóknirnar og gerði grein fyrir áreiðanleika þeirra. Hún kvað alveg öruggt að lyf ákærða gætu ekki skýrt MDMA í blóði hans. Þá gætu þau heldurekki skýrt metamfetamín sem hefði fundist hjá ákærða í fimm liðum ákærunnar. Lyfið Elvanse Adult innihéldi amfetamín. Í 50 mg hylki af lyfinu væru einungis 14,8 mg af virka efninu amfetamíni. Hæsti skammtur sem gefinn væri af lyfinu væri 70 mg á dag en í undantekningartilvikum væri hugsanleg að gefin væru tvö hylki. Niðurstöður blóðrannsóknarinnar væru um hærri styrk en rannsóknir segðu til um við inntöku á því. Lyfið gæti ekki skýrt að metamfetamín fyndist í blóði ákærða. Þá gæti það ekki verið að finna í ólyfseðilskyldum lyfjum en ekki yrði veitt leyfi til þess að flytja inn slík lyf. Varðandi lyf sem greinst hefðu í ákærulið 6 kvað hún lyfin vera að fullu samverkandi og styrkur Tradolans væri mjög hár. Það lyf hefði veruleg áhrif á aksturshæfni. Klónazepam væri í lækningalegum skammti en ylli vanhæfni til að aka. Enginn vafi væri um vanhæfni ákærða til aksturs sökum sljóvgandi lyfja.

Niðurstaða

Ákærða eru gefin að sök umferðarlagabrot í sex ákæruliðum auk eins vopnalagabrots og fíkniefnalagabrots, en hann neitar sök í öllum liðum ákærunnar. Að því er varðar umferðarlagabrotin er honum gefið að sök að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, auk þess sem hann hafi í eitt skipti einnig ekið undir áhrifum slævandi lyfja og í eitt skipti án þess að vera með ökuskírteini meðferðis. Eru ætluð brot ákærða með akstri undir áhrifum talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 50. gr. og 1. mgr., sbr. 2. mgr., 48. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Samkvæmt 1. mgr. 50. gr. laganna má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim eða ef hann telst óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja, sbr. 6. mgr. 48. gr. laganna. Í 2. mgr. ákvæðisins segir að mælist ávana- og fíkniefni eða lyf skv. 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., í blóði ökumanns teljist hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega. Samkvæmt 1. mgr. 48. gr. laganna skal ökumaður vera líkamlega og andlega fær um að stjórna ökutæki því sem hann fer með en samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins má enginn stjórna eða reyna að stjórna ökutæki ef hann vegna veikinda, hrörnunar, ellihrumleika, ofreynslu, svefnleysis eða neyslu áfengis eða annarra örvandi eða deyfandi efna eða af öðrum orsökum er þannig á sig kominn að hann er ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega.

Samkvæmt 8. mgr. 101 gr. umferðarlaga nr. 77/2019 skal ökumaður ekki beittur viðurlögum skv. 1. mgr. ákvæðisins ef hann hefur meðferðis við stjórn ökutækis vottorð læknis er sýnir fram á að hann sé haldinn tilteknum sjúkdómi eða ástandi og þurfi af þeim orsökum að neyta þeirra efna sem í blóði hans mælast. Einnig þarf hann að sýna fram á að hann hafi fengið útgefið lyfjaskírteini frá Sjúkratryggingum Íslands, sbr. lög um sjúkratryggingar, vegna neyslu þeirra efna sem í blóði hans mælast, og sýnt þarf að vera fram á, með mati læknis að undangenginni læknisskoðun sem fram fer að beiðni lögreglu í framhaldi af stöðvun ökutækis, að hann hafi verið hæfur til að stjórna ökutækinu örugglega. Tekið skal fram í vottorði læknis að sjúklingurinn sé þrátt fyrir sjúkdóm sinn og lyfjainntöku fullkomlega fær um að stjórna ökutæki.

Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu. Hann hefur viðurkennt að hafa ekið bifreiðunum eins og greinir í ákæru en neitar því að hafa verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Hann kveðst hafa verið á lyfjum vegna athyglisbrests sem hafi ekki áhrif á aksturshæfni hans þar sem hann hafi myndað þol gegn verkun þeirra auk þess sem hann hafi tekið verkjalyf. Þannig telur hann það ástand hans sem lýst er í lögregluskýrslum skýrast af lyfjum sem hann hafi tekið, en auk þess ber hann því við í einu tilviki að honum hafi verið byrlað fíkniefni.

Óumdeilt er að ákærði framvísaði ekki vottorði læknis eða lyfjaskírteini eins og krafist er í 8. mgr. 101. gr. umferðarlaga, en það er forsenda þess að unnt sé að koma við læknisskoðun þar sem fram fer mat á því hvort ákærði sé fær um að stjórna ökutæki örugglega. Hann greindi þó frá því í einhverjum tilvikum að hann væri á lyfseðilskyldum lyfjum. Hann hefur lagt fyrir dóminn gögn sem sýna lyfjanotkun hans samkvæmt ávísun lækna. Þar kemur fram að hann hafi verið greindur með athyglisbrest og ofvirkni. Í tveimur vottorðum N geðlæknis, dags. 21. febrúar 2022, kemur fram að hann hafi verið á meðferð með dexamphetamine og methylphinedate. Hann sé þrátt fyrir [...] og lyfjameðferð fær um að aka og sé sennilega betri við akstur á lyfinu en án þess. Í vottorði frá [...], dags. 14. júní 2022, kemur fram að ákærði hafi verið á lyfjunum Parkódín Forte, 2 töflum allt að fjórum sinnum á dag, Tafil 0,5 mg einu sinni til tvisvar sinnum á dag, Aripiprazol 5 mg 1– 2 x 1 á dag, Tradolan 50 mg 2 x 3 á dag, Rivotril 2 mg 0,5 x 2 á dag og Elvanse 50 mg x 1 á dag. Ekki kemur fram í vottorðunum á hvaða tíma ákærða voru ávísuð framangreind lyf.

Ákæruliður 1

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðar- og vopnalagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, en í blóði hans mældist amfetamín 40 ng/ml, mdma 30 ng/ml og metamfetamín 340 ng/ml, og á sama tíma haft í vörslum sínum kaststjörnu.

Ákærði hefur, eins og að framan greinir, neitað sök og ber því við að hann hafi notað lyf að læknisráði. Þá ber hann því einnig við að honum hafi verið byrlað MDMA. Sérfræðingur hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði staðfesti matsgerð sína í málinu og gerði grein fyrir áreiðanleika rannsóknanna, eins og að framan greinir. Telst með því sannað að framangreind fíkniefni hafi greinst í blóðsýni úr ákærða en ákærði hefur ekki vefengt þá niðurstöðu. Fram er komið að lyfið Elvanse Adult umbreytist í amfetamín. Í læknisvottorði sem ákærði lagði fyrir dóminn kemur fram að hann hafi fengið ávísað 50 mg af lyfinu á dag. Samkvæmt framburði sérfræðingsins er magn amfetamínsins sem mældist í blóði ákærða umfram það sem það ætti að vera eftir þá neyslu. Það skýrir ekki heldur að metamfetamín finnist í blóðinu. Þá hefur ákærði ekki með neinum hætti leitt líkur að því að honum hafi verið byrlað MDMA. Samkvæmt framangreindu er ljóst að ákærði hefur neytt ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Skiptir huglægt mat ákærða á því hvort hann sé í reynd undir áhrifum engu máli, sbr. t. d. dóm Landsréttar í máli nr. 258/2021 og dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 254/2008. Að framangreindu virtu telur dómurinn sannað, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi gerst sekur um að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og er brot hans réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærða er í þessum ákærulið einnig gefið að sök vopnalagabrot með því að hafa haft í fórum sínum kaststjörnu. Samkvæmt e-lið 2. mgr. 30. gr. vopnalaga nr. 16/1998 er bannað að hafa í vörslum sínum kaststjörnu, kasthníf eða önnur slík vopn. Lögreglumenn sem komu að handtöku ákærða umrætt sinn staðfestu að hafa fundið vopnið og lýstu því. Ákærði hefur viðurkennt að hafa verið með kaststjörnu en hefur borið því við að um leikmun sé að ræða. Það hefur ekki áhrif á refsinæmi samkvæmt framangreindu ákvæði í hvaða tilgangi ákærði nýtti sér fyrrgreint vopn og verður hann því jafnframt sakfelldur fyrir vopnalagabrot í þessum ákærulið.

Ákæruliður 2

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna en í blóði hans mældist metamfetamín 200 ng/ml.

Með vísan til niðurstöðu vegna ákæruliðar 1, og framburðar sérfræðings hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði um að lyfin sem ákærði hafi fengið ávísað geti ekki skýrt að metamfetamín fyndist í blóði ákærða, verður hann sakfelldur samkvæmt þessum ákærulið og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 3

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna en í blóði hans mældist amfetamín 130 ng/ml og metamfetamín 350 ng/ml.

Með vísan til niðurstöðu vegna fyrri ákæruliða er ljóst að lyf ákærða geta ekki skýrt það magn af amfetamíni sem fannst í blóði ákærða, hafi það verið tekið í lækningalegum skömmtum. Þá skýra lyfin ekki metamfetamínið. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt þessum ákærulið og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 4

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna en í blóði hans mældist amfetamín 475 ng/ml og metamfetamín 290 ng/ml.

Með vísan til niðurstöðu vegna fyrri ákæruliða er ljóst að lyf ákærða geta ekki skýrt það magn af amfetamíni sem fannst í blóði ákærða, hafi það verið tekið í lækningalegum skömmtum en magn amfetamíns er margfalt hærra en það. Þá skýra lyfin ekki metamfetamínið. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt þessum ákærulið og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 5

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna en í blóði hans mældist amfetamín 65 ng/ml og metamfetamín 260 ng/ml, auk þess sem hann var ekki með ökuskírteini meðferðis.

Með vísan til niðurstöðu fyrri ákæruliða verður ákærði sakfelldur fyrir að hafa ekið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Þá hefur hann gengist við því að hafa ekki haft ökuskírteini meðferðis og ekki framvísað því hafi hann verið með rafrænt skírteini. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt þessum ákærulið og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 6

Í þessum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja, en í blóði hans mældist alprazolam 20 ng/ml, amfetamín 65 ng/ml, klónazepam 7,2 ng/ml, O- desmetýltrama dól 210 ng/ml og tramadol 825 ng/ml. Þá er honum jafnframt gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum 0,09 gaf metamfetamíni sem fannst við öryggisleit í úlpuvasa hans.

Með vísan til niðurstöðu í öllum öðrum liðum ákærunnar er ljóst að magn amfetamíns í blóði ákærða er ekki í samræmi við lækningalega skammta. Þá er ljóst af framburði sérfræðings hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði að lyfin sem greindust í blóði ákærða eru langt umfram lækningalega skammta og valda því að hann er óhæfur til að stjórna bifreið örugglega. Þá hefur ákærði ekki lagt fram læknisvottorð þar sem fram kemur að hann sé þrátt fyrir lyfjainntöku fullkomlega fær um að stjórna ökutæki. Verður ákærði því sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja eins og greinir í ákæru.

Ákærði hefur neitað því að hann hafi haft í vörslum sínum fíkniefni umrætt sinn, en hann kveðst ekki hafa átt úlpuna sem efnið var í og einungis hafa gripið hana úr bílnum á leiðinni inn á lögreglustöðina. Annar þeirra lögreglumanna sem handtóku ákærða mundi eftir því að ákærði hefði verið í úlpunni allan þann tíma sem þeir hefðu haft afskipti af ákærða á framangreindum degi í janúar, en hinn lögreglumaðurinn mundi ekki eftir því. Framburður ákærða hjá lögreglu var á þann veg að hann mundi fyrst ekki eftir að hafa verið í úlpu, en hún hefði verið í bílnum, en síðan sagði hann að hann hefði ekki verið í úlpu og ekki vita hvort það hefði verið úlpa í bílnum. Þá hefur ákærði ekki gert neina grein fyrir því hvernig staðið hafi á því að úlpan var í hans vörslum. Með vísan til framburðar lögreglumannsins og þess sem kom fram hjá ákærða hjá lögreglu þykir framburður ákærða fyrir dómi ekki trúverðugur. Verður ákærði því jafnframt sakfelldur fyrir vörslur 0,09 gaf metamfetamíni.

Samkvæmt framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir brot þau sem honum eru gefin að sök í ákærulið 6 og eru þau rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru að því undanskyldu að tilvísun til vopnalaga á ekki við.

Refsing, upptaka og sakarkostnaður

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 22. apríl 2022, hefur ákærði áður sætt refsingu en sakaferill hans kemur ekki til skoðunar við ákvörðun refsingar nú.

Með hliðsjón af sakarefni þessa máls og ákvæðum 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 1.290.000 króna sekt til ríkissjóðs, sem ákærða ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæta ella fangelsi í 44 daga.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er ákærði sviptur ökurétti í 4 ár og 9 mánuði frá frá 23. janúar 2022 að telja.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru eru gerð upptæk til ríkissjóðs 0,09 grömm af metamfetamíni og kasts tjarna sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns, sem ákveðin eru í samræmi við tímaskýrslu, 1.116.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 1.038.679 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf E-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kvk-nf B-kvk-nf dómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Ákærði, M-kk-nf I-kk-nf G-kk-nf, greiði 1.290.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 44 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í 4 ár og 9 mánuði frá 23. janúar 2022 að telja.

Ákærði sæti upptöku á 0,09 grömmum af metamfetamíni og kaststjörnu.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.116.000 krónur, og 1.038.679 krónur í annan sakarkostnað.

B-kvk-nf B-kvk-nf