S-74/2013

I

Mál þetta, sem dómtekið var 27. mars sl., höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 27. nóvember 2013 á hendur ákærða; „X, kennitala [...],[...], fyrir brot framin aðfaranótt laugardagsins 22. september 2012 að [...]:

1. Húsbrot, með því að hafa í heimildarleysi ruðst inn á heimili A, kennitala [...], og hans fjölskyldu.

2. Brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa sýnt stúlkunni B, kennitala [...], sem þá var 17 ára, ósiðlegt og ruddalegt athæfi með því að nálgast stúlkuna óboðinn þar sem hún lá í hvílu og leggjast við hlið hennar.

Telst brot samkvæmt 1. ákærulið varða við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 123. gr. laga nr. 82/1998. Telst brot samkvæmt 2. ákærulið varða við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í málinu gerir G-kvk-nf P-kvk-nf héraðsdómslögmaður, fyrir hönd C, kennitala [...], og A, kennitala [...], vegna ólögráða dóttur þeirra, B, kennitala [...], kröfu um miskabætur að fjárhæð 600.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 22. september 2012 þar til mánuður er liðinn frá birtingu skaðabótakröfu þessarar en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Með framhaldsákæru, dagsettri 12. mars 2014, var framangreindri ákæru breytt með þeim hætti að í stað „17 ára“ í annarri línu 2. töluliðar í verknaðarlýsingu standi „16 ára“.

Verjandi ákærða krefst þess að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds en til vara að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð verulega. Loks krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði og við ákvörðun þeirra verði tekið tillit til þess að málið hefur áður verið flutt um það hvort ákærði ætti að víkja úr dómsal á meðan vitnið, B, gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins.

II

Rannsókn málsins hófst eftir að lögreglu barst bréf barnaverndarnefndar á [...], dagsett 24. september 2012. Samkvæmt því hafði C, móðir B, samband við D, deildarstjóra barnaverndar, og tilkynnti um ætlað brot gegn B sem fædd er árið [...]. Hún lýsti atvikum svo að ákærði hafi komið inn á heimili þeirra, að [...], um miðja nótt, aðfaranótt 22. september 2012, og hafi B vaknað með hann við hlið sér. B hafi þá rokið upp og farið inn í herbergi foreldra sinna. Hafi hún verið illa vöknuð og hafi haldið augnablik að hana væri að dreyma og farið aftur inn í herbergið og þá séð að þetta var ekki draumur. A, faðir B, hafi þá farið inn í herbergi hennar og rekið ákærða út. Þá greindi C frá mikilli vanlíðan B frá því að atvikið átti sér stað.

Þá kemur fram í bréfinu að B hafi komið ásamt móður sinni í viðtal til starfsmanns barnaverndarnefndar 24. september 2012. Hún lýsti því að ákærði, sem sé kunningi bróður hennar, hafi komið heim til hennar laugardagskvöldið, en síðan farið þaðan ásamt bróður hennar. B lýsti því að hún hafi fljótlega farið að sofa en áður slökkt á tölvu og síma til að fá frið þar sem ákærði hafi alltaf verið að senda henni smáskilaboð. Einnig hafi hún farið fram og læst húsinu þar sem ákærði hafi verið að gefa í skyn að hann mundi koma. Hún hafi hins vegar ekki munað eftir að athuga með bakhurð. Hún hafi síðan vaknað við að ákærði lá við hlið hennar og hafi henni brugðið mikið og rokið inn í herbergi foreldra sinna. Augnablik hafi henni fundist eins og hana væri að dreyma og snúið við og litið aftur inn í herbergi sitt og séð að svo var ekki. Hún hafi vakið föður sinn sem hafi farið inn í herbergi hennar og rekið ákærða út. Hún hélt að ákærði hefði ekkert gert henni en var ekki viss. Seinna um nóttina hafi hún kveikt á símanum og þá séð skilaboð frá vini sínum sem varaði hana við því að ákærði væri á leiðinni til hennar.

B gaf skýrslu hjá lögreglu 25. september 2012. Hún lýsti því þá að ákærði hafi komið heim til hennar fyrr um kvöldið en síðan farið í burtu ásamt E, bróður hennar. Ákærði hafi hringt í hana nokkrum sinnum áður en hún fór að sofa og muni hún að í einu símtalinu hafi hann sagt að hann yrði kominn til [...] eftir um tuttugu mínútur. Einnig hafi hann sagt að E hafi orðið eftir á [...]. Hún hafi þá sagt honum að hann kæmi ekki til hennar. Hann hafi þá sagt eitthvað á þá leið að bróðir hennar væri ekki heima til að berja hann. Þá hafi hún farið fram til að gá hvort útihurðir væru læstar en hafi ekki munað eftir að gá hvort hurð í þvottahúsi hafi verið læst og ekki áttað sig á því að lyklarnir eru alltaf í skránni þar. Hún kvaðst telja að seinasta símtalið við ákærða hafi verið klukkan 05.20. Hún hafi svo farið að sofa en áður slökkt á símanum. Hún hafi vaknað við að rúmið hennar hristist og ákærði var að leggjast við hlið hennar hægra megin. B taldi að hún hafi vaknað um leið og hann kom upp í rúmið og þá farið vinstramegin eða gluggamegin fram úr rúminu. Hún hafi farið fram og vakið föður sinn sem hafi rekið ákærða út en áður hafi hún kíkt aftur inn í herbergið til að athuga hvort hana væri nokkuð að dreyma. Hún hafi ekki séð hvort ákærði væri vakandi eða sofandi. Eftir þetta hafi hún kveikt aftur á símanum og þá séð skilaboð frá vini sínum. Hún hafi sent honum boð til baka og spurt: „Varstu að hringja?“ Hann hafi þá svarað: „Já, eða er sem sagt [...] kominn til þín?“ Hann hafi þá haldið að ákærði væri að koma til að sækja bíllykla vegna bifreiðar bróður hennar. Daginn eftir hafi E, bróðir hennar, hringt í hana og beðið hana um að taka til bíllykla en hafi hætt við að lána ákærða bifreiðina þegar hún hafi sagt honum frá því sem gerðist. B kvaðst enga tengingu hafa við ákærða nema í gegnum bróður sinn og ákærði komi eiginlega aldrei heim til hennar. Aðspurð sagði hún þau ekki vera kærustupar og að ákærði eigi kærustu. Þá var kynnt fyrir B útprentun á samskiptum milli hennar og ákærða á „Facebook“. Hún sagði þessi samskipti hafa byrjað í gamni. Hún sagði það rétt skilið að hann hafi viljað fá hana heim til sín. Hún hafi ekki vitað hvernig hún ætti að taka þessu en hafi ekki viljað vera leiðinleg og segja honum að láta sig vera.

Þann 6. nóvember 2012 gaf ákærði skýrslu vegna málsins hjá lögreglu. Hann lýsti því að hann hafi verið á fylleríi þetta kvöld. Hann muni að E hafi viljað fara yfir á [...] og þangað hafi þeir farið. Sá sem keyrði, F, hafi sagt að þeir hafi bara sofnað í bifreiðinni. E hafi alltaf verið að tala um að hann ætti að sækja lykla að bifreið hans heim til vitnisins til að ákærði gæti sótt E daginn eftir. Þeir hafi skilið E eftir á [...] og farið til [...] og hafi F stoppað fyrir utan húsið hjá E og minnt hann á að sækja bíllyklana og lét hann hafa lykla að húsinu sem E býr í sem E hafi áður verið búinn að láta hann fá. Hann hafi svo farið inn til að leita að bíllyklunum en muni síðan ekki meira. E hafi sagt honum daginn eftir að heimilisfólkið hafi vaknað við hann og síðan hafi hann kjaftað eitthvað við A sem hafi svo labbað með honum út. Hann kvaðst þekkja B sem systur E og telja að hún sé 16 ára gömul að verða 17. Hann kvaðst halda að hann hafi fengið símanúmer hennar hjá F einhvern tímann um sumarið. Ákærði kvaðst telja að hann hafi verið að leita að lyklunum á heimili B en muni ekki eftir atvikum. Aðspurður kvaðst hann telja að hann hefði ábyggilega ekki snert hana. Hann kvaðst oft hafa komið inn í húsið áður og hafa vitað hvar herbergi B væri. Þá kvaðst hann ekki muna hvers vegna hann hafi verið að hringja í B um nóttina.

Við rannsókn málsins var 20. febrúar 2013 tekin skýrsla af F. Þar kom fram að hann hafi ekið ákærða og E þessa nótt og hafi þeir skilið E eftir á [...]. Ætlunin hafi verið sú að ákærði mundi sækja E daginn eftir á bifreið E og átti ákærði að sækja lykla að bifreiðinni heim til E. Þegar hann og ákærði komu frá [...] ákvað ákærði að sækja lyklana strax og hafi hann hleypt ákærða út við heimili E milli klukkan fimm og hálfsex og hafi ákærði gengið beint að húsinu. Á leiðinni til [...] hafi ákærði verið að spyrja E hvort hann mætti byrja með B, systur hans. Bæði E og ákærði hafi þá verið ofurölvi. Hann sagði ákærða hafa verið mikið í símanum á leiðinni frá [...]. Hann kvaðst ekki hafa sent B smáskilaboð þessa nótt og sagði ákærða hafa verið með síma sinn að láni og þá hafi ákærði hringt í B.

F gaf skýrslu á ný 18. október 2013. Þar lýsti hann því að E hafi látið ákærða fá stóra lyklakippu með mörgum lyklum á. Kvaðst hann ekki vita hvaða lyklar voru á þessari lyklakippu. Þegar þeir voru staddir á [...] hafi E ekki treyst ákærða fyrir lyklunum og því hafi hann tekið við þeim og geymt þá þangað til þeir voru komnir til [...]. Hann sagði E hafa afhent ákærða lyklana til að ákærði kæmist inn heima hjá honum til að sækja bíllyklana. Komið hafi fram að bíllykillinn hafi átt að vera á einhverri kommóðu.

Við rannsókn málsins var einnig tekin skýrsla af C, móður B, A, föður hennar, og E, bróður hennar.

Fyrir liggur útprentun af samskiptum B og ákærða á „Facebook“ 19. ágúst 2012, vottorð G sálfræðings frá 13. mars 2013 og yfirlit yfir símtöl milli farsíma ákærða, [...] og B, [...] þar sem sjá má að hringt var 14 sinnum úr síma ákærða í síma B að kvöldi 21. september og aðfaranótt 22. september.

Þá liggur fyrir ódagsett upplýsingaskýrsla lögreglu þar sem fram kemur að á yfirliti yfir símasamskipti megi sjá að 22. september 2012, klukkan 05.22.58, voru send eftirfarandi smáskilaboð úr farsíma vitnisins F með númerið [...] í síma B: „jaa eda [...] er hann komin til tin.“

III

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði lýsti því í framburði sínum að hann hafi verið í sauðfjárslátrun daginn sem atvik málsins gerðust og verið að drekka. Hann hafi haldið því áfram um kvöldið í samkvæmi, á heimili B, sem þá hafi ekki verið heima. Hann kvaðst lítið muna eftir atvikum vegna ölvunar. Hann og E, bróðir B, hafi verið vinir í mörg ár og hafi hann þekkt B í gengum E og taldi að hún hafi á þessum tíma verið 16 ára. Mikil samskipti hafi verið á milli fjölskyldu hans og fjölskyldu B. Hann hafi oft komið inn á heimili þeirra að [...] og hafi vitað hvar herbergi B var. F vinur hans hafi keyrt hann og E um kvöldið, fyrst til [...] og síðan til [...] þar sem E hafi orðið eftir en ákærði hafi farið með F til baka til [...]. Hann hafi verið að drekka í bifreiðinni en þeir hafi báðir verið orðnir blindfullir áður en þeir komu inn í bifreiðina. Það hafi verið umrætt milli hans og E í þessari ökuferð að ákærði fengi bifreið E til að sækja hann til [...] daginn eftir. Ákærði þyrfti að sækja lykla að bifreiðinni heim til E og hafi hann ætlað að sækja þá um kvöldið svo að hann gleymdi því ekki. Þegar hann og F voru komnir til [...] hafi F sagt honum að sækja lyklana en hann hafi farið út úr bifreiðinni fyrir utan hjá E en þaðan sé stutt heim til ákærða. Taldi ákærði að E hafi látið hann fá húslykla og að hann hafi verið með leyfi til að fara inn í húsið. Aðspurður kvaðst hann ekki kannast við að lykill væri alltaf í skrá í bakhurð á heimili E. Hann kvaðst hafa verið í símasambandi við B um kvöldið þar sem hana hafi vantað far, einnig hafi þau verið í símasambandi vegna bíllyklanna og loks hafi þeir verið að reyna að fá hana í samkvæmi. Um hafi verið að ræða símtöl en ekki smáskilaboð og muni hann ekki annað en hann hafi þá notað sinn síma með númerinu [...]. Aðspurður kvaðst hann ekki vita hvort hann hafi notað síma F á leiðinni en hafi svo verið viti hann ekki hvers vegna en giskar á að sinn sími hafi verið orðinn batteríslaus. Ákærði fullyrti að hafa ekki sent smáskilaboð úr síma F þar sem spurt er hvort ákærði sé búinn að koma. Hann kvaðst telja að hann hafi farið inn í herbergi B til að leita að lyklunum. B hafi verið þar og hafi hann lagst upp í rúm þar sem hann hafi verið þreyttur og taldi að B hafi þá verið sofandi og hafi hann ekkert talað við hana. Aðspurður sagði hann að B hafi ekki verið búin að segja að hann mætti koma og leggjast upp í hjá henni. Þá kvaðst ákærði ekki hafa verið að reyna við B þessa nótt. Hann kvaðst ekki hafa lagst undir sæng og hafa verið sofandi þegar B fór fram úr. Þá kvaðst hann ekki muna eftir því þegar faðir hennar vísaði honum út. Nánar aðspurður um það hvað hann muni eftir atvikum kvaðst hann ekki muna eftir því að hafa farið inn í húsið. Hann muni síðast eftir sér í bifreiðinni á leið frá [...] og það næsta sem hann muni var daginn eftir. Aðspurður um það á hverju hann hafi byggt fyrri lýsingu sína á atvikum sagði hann að hann hafi talið að atvik hafi gerst með þeim hætti sem hann lýsti þar. Aðspurður um samskipti hans og B sagði ákærði að hún hafi byrjað að tala við hann á „Facebook“ en á þeim tíma hafi hann haft áhuga á henni og telur að hún hafi haft áhuga á honum. Hann kvaðst hafa talað við E daginn eftir atvikið og þá hafi honum skilist að hann hafi farið inn en ekkert gert annað en að tala við föður E. Hann hafi skilið E svo að það hafi ekki þótt gott að hann hafi verið að fara inn í húsið og vekja alla. Þá kvaðst hann aðspurður ekki hafa hótað eða ónáðað B eftir þetta atvik en frétt að hún hefði orðið fyrir einhverju ónæði. Ákærði sagði að hann hefði aldrei farið inn á heimilið án heimildar. Hann sagði húsið hafa verið læst og hann verið með lykil að húsinu frá E. Hann kvaðst ekki hafa vitað af því að lykill hafi oft verið í skrá á þvottahúshurð. Hann sagði E hafa áður beðið hann um að fara inn á heimilið til að sækja hluti. Hann taldi að seinast hafi það verið þegar þeir voru að vinna á verkstæði. Þá hafi hann farið inn að framanverðu og verið með lykla E.

Vitnið B lýsti því að hún hafi komið heim þetta kvöld, líklega fljótlega eftir miðnætti, og skömmu seinna hafi ákærði komið þangað. Hún, E, bróðir hennar, faðir hennar og ákærði hafi öll verið í eldhúsinu að tala saman í um 40 mínútur en síðan hafi ákærði farið ásamt E, sem var vinur ákærða. Hún hafi þá farið í tölvuna og síðan að sofa um klukkustund síðar. Hún sagði ákærða vera vin sinn á „Facebook“ og taldi að þau samskipti gætu hafa hafist að hennar frumkvæði. Hún sagði að ætla mætti af þeim samskiptum að hún vildi hafa samskipti við ákærða en erfitt sé að vera á móti „þegar einhver er að biðja um eitthvað“. Hann hafi verið búinn að hringja í hana nokkrum sinnum eftir að ákærði fór með bróður hennar. Hún hafi svarað honum þar sem hún hafi ekki viljað skella á hann. Þegar hann hafi verið búinn að hringja oft, farið var að líða á nóttina og þeir á leiðinni frá [...] hafi hún slökkt á símanum. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa vitað hvað hann vildi og hafi ekki skilið það svo að hann væri að vingast við hana og að reyna að fá að koma til hennar. Henni fannst þetta vera óþægilegt og fór fram og setti í lás. Ákærði hafi ekki sent henni smáskilaboð en það hafi F gert og sagt henni þar að ákærði væri að koma til að sækja lykla að bifreið E sem áttu að vera á stól í anddyri og fundust lyklarnir þar síðar. Vitnið sagði að sér hafi ekki fundist ákærði hafa verið ofurölvi þegar hún talaði við hann í síma og fannst að hann hafi vitað hvað hann var að segja. Vitnið sagði að hún hafi ekki haft áhyggjur af því að ákærði gerði henni eitthvað þegar hann kom en fannst óþægilegt að hann kæmi. Hún kvaðst vita til þess að ákærði hafi áður komið inn á heimilið að sækja eitthvað fyrir bróður hennar en það hafi örugglega verið að degi til. Hún kvaðst hafa lokað hurðinni inn til sín og ekki hafa vaknað þegar hún var opnuð en vaknað þegar ákærði var að leggjast við hlið hennar. Henni hafi brugðið rosalega og orðið hrædd og kallað á föður sinn sem hafi tekið ákærða upp úr rúminu og farið með hann fram. Hún hafi heyrt ákærða biðja föður hennar afsökunar. Hún hafi kveikt aftur á símanum eftir að ákærði fór og þá hafi hún séð smáskilaboðin frá F. Eftir þetta hafi hún sofnað aftur en hún hafi orðið miklu hræddari næsta dag. Hún kvaðst ekki hafa átt von á því að einhver legðist við hliðina á henni þegar hún væri sofandi og að einhver kæmi inn í húsið á meðan allir eru sofandi. Þrátt fyrir smáskilaboðin hafi hún ekki átt von á þessu. Aðspurð kvaðst hún telja að rúmið hennar væri 160 sm á breidd. Hún taldi að ákærði hafi verið kominn undir sæng en verið vakandi. Hvorugt þeirra hafi reynt að tala við hitt og hann hafi ekki snert hana. Ákærði hafi verið í fötunum og einnig hafi hún verið í fötum. Hún sagði að sér hafi verið misboðið út af þessu og sagði þetta eitthvað sem engin gerði og taldi það ósiðsamlegt að hann hafi lagst upp í rúm hjá henni. Næstu vikurnar hafi hún tekið þetta mjög nærri sér og hafi þær vikur verið mjög erfiðar. Það hafi t.d. verið erfitt að sofa í herberginu og að sjá fólk á götu úti sem hafi verið tengt ákærða. Hún sagði ákærða ekki hafa verið að ónáða sig út af þessu en sagði E bæði hafa talað við ákærða áður en þetta gerðist vegna samskipta ákærða við hana, sem henni hafi þótt óþægileg, og aftur eftir þetta. Hún kvaðst telja að ákærði hafi komið inn þvottahúsmegin en lyklarnir gætu hafa verið í skránni. Hún kvaðst ekki hafi fundið neina húslykla daginn eftir sem ákærði gæti hafa verið með. Daginn eftir hafi E hringt í hana til að biðja hana um að hafa til bíllykla fyrir ákærða. Hún hafi þá sagt honum hvað hafi gerst og hafi E þá hætt við að láta ákærða hafa bifreiðina. Hún sagði það hafa komið E á óvart að ákærði hafi farið inn um nóttina. Vitnið kvaðst vera með símanúmerið [...]. Hún sagði ákærða hafa hringt í hana eftir að faðir hennar vísaði honum út. Þá staðfesti vitnið það sem fram kom í skýrslu hennar hjá lögreglu að í síðasta símtalinu á milli þeirra hafi ákærði sagt að hann kæmi eftir 20 mínútur. Hún hafi ekki tekið þessu þannig að hann ætlaði í alvöru að koma heim til hennar.

C, móðir B, sagði í skýrslu sinni að hún vissi að B var búin að biðja E, bróður sinn, að tala við ákærða vegna fyrri samskipta ákærða við B, m.a. á „Facebook“. Hún sagði ákærða hafa talað mikið um B þegar hann var hjá þeim fyrr um kvöldið. Hún kvaðst hafa farið að sofa þegar B kom heim en þá hafi ákærði verið farinn og hafi hún ekki vitað að ákærði hefði komið aftur til baka. Vitnið kvaðst hafa vaknað við það um nóttina að B stóð við rúm hennar og A og sagði að ákærði væri í rúmi hennar. Hún kvaðst síðan hafa heyrt ákærða biðjast afsökunar. Hún taldi að klukkan hafi verið á bilinu 5.30 til 6.30 þegar B kom inn til þeirra. Vitnið kvaðst sjá eftir því að hafa ekki kallað á lögreglu þegar þetta gerðist. B hafi síðan farið aftur að sofa í herbergi sínu. Vitnið kvaðst hafa farið á námskeið daginn eftir og þegar hún kom heim undir kvöld hafi B verið í losti og sé hún í raun ekki enn orðin sama stúlkan og áður. Næstu tvo sólarhringa hafi verið ömurlegt ástand á heimilinu og hafi B lagst gegn því að kæra ákærða. B hafi ekkert sofið í tvo sólarhringa og þá hafi vitnið farið með hana til læknis og fengið lyf. Síðan hafi þau ákveðið að leita til lögreglu. Einnig fannst vitninu eins og B hefði verið minnislaus lengi eftir atvikið. Þá hafi B sofið upp í hjá henni á þriðju viku eftir að þetta gerðist. Auk þess að hitta G sálfræðing sagði vitnið B hafa farið til H heilara en það hafi verið vegna [...]. Þá hafi hún farið til I sálfræðings en hún hafi ekki viljað tala við I um það sem hafði gerst. Loks hafi hún farið til J „heilpraktíker“ vegna maga- og höfuðverkja, sem talið var að væru vegna mataróþols. J hafi sett hana í eitthvert tæki sem hafi greint álag um allan líkama B.

Vitnið sagði að B hafi sagt henni fyrr um kvöldið að ákærði hafi verið búinn að vera að hringja í hana um kvöldið. Vitninu hafi fundist ákærði vera mikið drukkinn þegar hann kom um kvöldið en ekki að hann væri ofurölvi þegar hann fór. Hún sagði heimilið almennt hafa verið læst á nóttinni. Einn lykill hafi verið í skrá í hurð á bak við. B hafi þetta kvöld athugað hvort húsið væri læst. Vitnið sagði ákærða hafa vitað hvar lykill væri geymdur þar sem hann hafi áður komið og sótt varahluti fyrir E. Aðspurt kvaðst vitnið gera refsikröfu vegna málsins.

Vitnið A, faðir B, sagði hana hafa vakið þau um nóttina og sagt að maður lægi uppi í rúmi hennar. Það reyndist vera rétt, ákærði lá þar og hafi vitnið rekið hann út. Þetta hafi líklega verið milli klukkan þrjú og fjögur um nóttina. B hafi verið mjög skelkuð og stjörf. Hann sagði að rúm B væri tvíbreitt, tæpir tveir metrar, og hafi ákærði legið vinstra megin í rúminu en B hafði verið hægra megin. Ákærði hafi verið að hálfu leyti undir sæng og legið hálfpartinn á grúfu, en ekki í hnipri. Höfuð hans hafi snúið að þeim stað þar sem B hafði legið. Hann sagði að það væri rými báðum megin við rúmið til að fara upp í það. Ákærði hafi líklega verið hálfsofandi en hafi strax verið með fulla meðvitund þegar vitnið hafi spurt hann hvað hann væri að gera eða stutt á hann hendi. Ákærði hafi risið upp við dogg og síðan staðið upp og farið að fikra sig fram og hafi vitnið fylgt honum. Vitnið sagði að skór ákærða hafi verið í forstofu. Eflaust hafi ákærði verið undir áhrifum áfengis en hann hafi gengið óstuddur og hafi vitnið ekki getað séð að ákærði væri ofurölvi. Ákærði hafi beðið vitnið afsökunar um leið og hann fór út um dyrnar. Vitnið kvaðst halda að ákærði hafi komið inn í húsið þvottahúsmegin en líklega hafi lykillinn verið í skránni. Húsinu hafi verið lokað um nóttina en B hafi verið á varðbergi og hafi hún kannað hvort það væri læst. Ákærði og E höfðu verið að drekka bjór hjá þeim og hafi hann farið að sofa þegar þeir voru farnir, milli klukkan tólf og eitt. Hann kvaðst eitthvað hafa heyrt um samskipti ákærða og B fyrir þetta atvik og B hafi rætt eitthvað um þetta við systkini sín. Vitnið kvaðst telja að ákærða hafi verið óheimilt að koma inn til þeirra um nóttina og kvaðst halda sig við þá refsikröfu sem hann hafi gert vegna málsins.

Þá sagði vitnið að B hafi liði illa eftir atvikið. Hún hafi sofið inni hjá móður sinni a.m.k. hálfan mánuð en þá farið í annað herbergi. Þá hafi hún ekkert farið út nema til að fara í skólann. Hann sagði kærustu ákærða hafa verið erfiða og óþægilega við B eftir atvikið og það sé meint ónæði sem nefnt hafi verið. Vitnið kvaðst ekki vita hvort ákærði hafi áður farið inn á heimilið að beiðni E og kvaðst ekki endilega hafa eitthvað við það að athuga hafi hann verið að sækja eitthvað fyrir E.

Vitnið F kvaðst vera vinur ákærða og hafa verið það í fjöldamörg ár og þekkja E í gegnum ákærða. Ákærði og E hafi hringt í hann seint um nótt, að hann taldi klukkan 03.17, og hafi hann þá skutlað þeim til [...] og síðan til [...] en E varð eftir þar. Ákærði hafi setið í framsæti hjá vitninu en E aftur í. Á leiðinni til baka hafi ákærði fljótlega sofnað. Bæði ákærði og E hafi verið undir miklum áhrifum áfengis. Hann sagði ákærða ekki hafa talað í símann á leiðinni til [...] en það hafi hann gert á [...]. Þar hafi komið til tals að ákærði fengi bifreið E til að sækja E til [...] daginn eftir. E hafi rétt ákærða lyklakippu og hafi hann átt að sækja bíllykla á kommóðu í forstofu. Hafi vitnið gengið út frá því að þetta hafi verið lyklar að heimilinu. Síðar í framburði sínum sagði hann E hafa skilið lyklana eftir í bifreið sinni þegar hann varð eftir á [...] og það hafi verið lyklarnir sem ákærði fékk. Hann kvaðst hafa vakið ákærða þegar þeir komu út úr [...] og hann hafi síðan sett ákærða út fyrir utan heimili E. Ákærði hafi þá tekið stefnuna heim til E en hann hafi ekki séð nánar hvert hann fór. Hann hafi spurt ákærða hvort hann ætti að skutla honum heim en ákærði sagði að hann ætlaði að labba. Hann sagði ákærða hafa verið mjög drukkinn og þreyttan þegar hann skildi við hann. Hann hafi minnt ákærða á að sækja lyklana og látið hann hafa lyklakippuna og hafi ákærði sagt vitninu að hann ætlaði að sækja lyklana strax. Þá sagði vitnið að ekkert hafi komið fram sem benti til þess að ákærði ætlaði að hitta B. Vitnið kvaðst ekki hafa haft neina skoðun á því hvort ákærði hafi átt að sækja lyklana strax eða daginn eftir. Vitnið kvaðst vera með símanúmerið [...]. Hann kvaðst ekki muna eftir því að hafa hringt í B um nóttina eða að ákærði hafði verið að nota símann hans. Aðspurður um smáskilaboð sem send voru úr síma hans klukkan 05.22.58 um morguninn kvaðst hann ekki muna eftir því að hafa sent smáskilaboð til hennar. Hann kvaðst telja að á þessum tíma hafi hann líklega verið kominn til baka til [...] og að ákærði hlyti að hafa sent skilaboðin. Vitnið hafi sjálfur verið að keyra og hafi átt fullt í fangi með aksturinn. Þá kvaðst hann ekki hafa verið fullur en smáskilaboðin hafi verið þannig að sá sem sendi þau hafi verið fullur, en það hafi verið fullt af aukastöfum í þeim.

Vitnið kvaðst hafa talað við ákærða daginn eftir sem hafi þá sagt honum að hann hefði farið á rúntinn með E sem hafi sagt honum hvað hafði gerst og hafi ákærði verið í miklu sjokki. Vitnið sagðist hafa rætt við B í síma eftir atvikið og hafi hún sagt að hún væri ekki hrædd við ákærða, hann hefði ekki gert henni neitt. Hann sagði B hafa sagt að henni hafi brugðið og hafi hún reynt að vekja ákærða og síðan vakið foreldra sína.

G sálfræðingur lýsti því í skýrslu sinni að hann hefði hitt B þrisvar sinnum á tímabilinu frá október 2012 til janúar 2013. Hann sagði B hafa virkað í uppnámi og hafi henni liðið illa út af því sem hafði gerst. Móðir hennar hafi komið með hana í fyrsta skiptið og sagt honum frá því af hverju þær voru komnar. Vitnið sagði komu B til hans einungis hafa tengst þessu atviki. Hún hafi átt erfitt með að fara í skólann og í janúar hafi henni verið farið að líða betur en samt hafi hún ennþá verið með áfallastreituviðbrögð. Hún hafi verið á verði, hafi verið hrædd við að hitta ákærða og hafi liðið illa í margmenni. Aðspurður um atvik þar sem hún hafi verið áreitt í síma sagði hann B hafa lýst einhverjum símtölum þar sem rödd sem hún þekkti ekki hafi sagt að ef ákærði mundi lenda illa í því þá mundi hún einnig lenda illa í því. B hafi farið að halda sig meira heima eftir þessar hótanir.

D, deildarstjóri hjá barnavernd, sagði upphaf málsins hafa verið að móðir B, C, hafði samband og greindi frá því sem hafði gerst. Í kjölfar þess hafi hún hitt C og B og eftir þann fund sent kæru til lögreglunnar á [...]. Vitnið sagði B hafa verið miður sín og niðurbrotin. Aðspurð kvaðst hún ekki minnast þess að B hafi ekki viljað kæra. Hún sagði framlagt bréf barnaverndar dagsett 24. september 2012, hafa verið unnið í sameiningu af henni og K en K hafi ein undirritað það. Innihald bréfsins sé byggt á frásögn B og móður hennar.

Vitnið E, bróðir B, kvaðst hafa verið vinur ákærða í gegnum árin en vináttan hafi eitthvað minnkað. Þetta kvöld hafi þeir verið heima hjá vitninu, sem þá hafi búið hjá foreldrum sínum að [...], að drekka, að hann minni bjór eða vodka. Kvaðst hann minna að hvorugur þeirra hafi verið orðinn blindfullur þegar þeir fóru þaðan. Vitnið F hafi keyrt þá til [...] og hafi vitnið setið í aftursæti bifreiðarinnar. Taldi hann að bæði hann og ákærði hafi verið vakandi á leiðinni. Kvaðst hann ekki vita til þess að ákærði hafi viljað hitta B þessa nótt. Ákærði hafi eitthvað verið í símanum á leiðinni, annaðhvort að hringja eða senda, og þá notað eigin síma. Þeir hafi talað um að ákærði kæmi að sækja vitnið á bifreið vitnisins og hafi ákærði átt að sækja bíllykla heim til vitnisins morguninn eftir eða daginn eftir. Ekki hafi borið á góma að hann hafi átt að sækja lyklana um nóttina eða að ákærði hefði einhvern áhuga á B og kvaðst hann ekki muna eftir því að ákærði hafi talað um að byrja með henni. Aðspurður hvernig ákærði hafi átt að sækja lykil sagði vitnið að þeir hafi ætlað að vera í sambandi þegar þeir vöknuðu og taldi að þetta hafi verið á hreinu milli þeirra. Hann kvaðst ekki muna eftir því að hafa látið ákærða hafa lykla og að ekki hafi verið rætt um að sækja lykilinn um nóttina. Hann sagðist halda að ákærði hafi vitað hvar lyklar að húsinu væru geymdir en það hafi verið í frakkavasa í ólæstum bílskúr. Þá hafi lykill oft verið í skrá í bakdyrahurð. Vitnið sagði vinnulykla sína hafa orðið eftir í bifreið F og hafi hann fengið þá hjá ákærða daginn eftir. Hvorki bíllykill né lykill að húsinu hafi verið á þeirri lyklakippu. Vitnið kvaðst hafa hringt í B til að fá hana til að hafa bíllykla tilbúna en hafi hætt við það. Aðspurður sagði vitnið að verið gæti að ákærði hafi áður sótt eitthvað inn á heimili hans en hann muni ekki eftir því. Þá hefði ákærði líklega notað lykill sem hafi verið falinn.

Vitnið sagði B hafa liðið illa eftir atvikið. Hún hafi verið hrædd og ekki viljað nota herbergið sitt. Hann kvaðst hafa talað við ákærða daginn eftir atvikið og sagt honum að hann hafi komið inn til þeirra um nóttina. Ákærði hafi þá ekkert þóst muna og sagt að það gæti ekki verið. Vitnið kvaðst telja þetta vera mjög alvarlegt mál, sérstaklega af því að hann þekki ákærða og hafi haldið að hann gæti treyst vini sínum. Það sem sé alvarlegt sé að ákærði hafi farið inn til þeirra að nóttu til. Vitnið kvaðst ekki muna eftir orðaskiptum hans og ákærða um nóttina en sagði að aldrei hafi verið talað um að ákærði þyrfti lykla þar sem þetta yrði að gerast að degi til þegar allir væru vakandi. Þess vegna hafi hann hringt heim daginn eftir til að biðja um að lyklar yrðu hafðir til. Aðspurður um lyklana sem urðu eftir í bifreiðinni sagði hann þá líklega hafa dottið úr vasa hans. Um sé að ræða vinnulykla sem hann hafi almennt á sér.

Vitnið L lögreglufulltrúi kvaðst hafa skráð orðrétt niður smáskilaboðin sem B voru send 22. september 2012, klukkan 05.22.58, eins og þau komu fyrir í símtækinu, engu hafi verið breytt. Þá sagði hann að í samskiptum við B hafi komið fram að hún og ákærði hefðu verið í „Facebook“ samskiptum. Hún hafi verið beðin um afrit af þeim og hafi hún opnað síðu sína á lögreglustöðinni og prentað samskiptin út. Hann sagði B hafa verið óttaslegna og hrædda og hafi atvikið haft áhrif á hana. Einnig hafi komið fram í seinni samtölum við móður hennar að vanlíðan B hafi verið mikil.

IV

Ákærði neitar sök samkvæmt ákæru.

Samkvæmt 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 varðar það refsingu að ryðjast í heimildarleysi inn í hús eða niður í skip annars manns, eða annan óheimilan stað, eða synja að fara þaðan, þegar skorað er á viðkomandi að gera það. Samkvæmt 2. tölulið a 242. gr. sömu laga sætir brot gegn 231. gr. ákæru að kröfu þess manns sem misgert er við. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 389/2013 frá 14. nóvember 2013 kemur fram að líta beri til 3. mgr. 144. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála en samkvæmt ákvæðinu þarf krafa um málshöfðun í tilvikum sem þessum að koma fram innan sex mánaða frá því viðkomandi fékk vitneskju um þann sem sekur kann að vera um hina refsiverðu háttsemi. Samkvæmt gögnum málsins voru hjónin A og C húsráðendur [...] þegar atvik gerðust og þar bjuggu einnig börn þeirra B og E. A gaf skýrslu hjá lögreglu 20. febrúar 2013 og gerði þá kröfu um að ákærða yrði refsað lögum samkvæmt. Krafa vitnisins er sett fram innan þeirra tímamarka sem tilgreind eru í 3. mgr. 144. gr. laga nr. 88/2008. Af hálfu eiginkonu A, vitninu C, kom krafa um að ákærða yrði refsað hins vegar fyrst fram við aðalmeðferð málsins og verður því að telja að hún sé of seint fram komin í samræmi við ofangreint. Með framangreindum dómi Hæstaréttar kemur fram að orðalag kröfu samkvæmt 2. tölulið a 242. gr. skuli vera í samræmi við orðalag ákvæðisins, þ.e. viðkomandi þarf að gera kröfu um að mál verði höfðað á hendur kærða. Með vísan til þess er það niðurstaða dómsins að ekki hafi af hálfu húsráðenda komið fram krafa um málshöfðun í samræmi við ofangreint og er því 1. ákærulið ákærunnar er varðar ætlað brot ákærða gegn 231. gr. almennra hegningarlaga vísað frá héraðsdómi.

Ákæruvaldið telur að sú háttsemi ákærða sem lýst er í 2. ákærulið sé refsiverð með vísan til 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 en samkvæmt ákvæðinu skal hver sá sem sýnir barni yfirgang, ruddalegt eða ósiðlegt athæfi, særir það eða móðgar sæta sektum eða fangelsi allt að tveimur árum. Ákærði byggir sýknukröfu sína á því að háttsemin verði ekki talin ósiðlegt athæfi samkvæmt ákvæðinu. Ekki er um það deilt að ákærði fór inn í herbergi B í umrætt sinn og lagðist upp í rúm hennar þar sem hún lá sofandi. B kvaðst hafa vaknað við að ákærði lagðist í rúmið. Ekkert liggur fyrir um að þau hafi átt frekari samskipti áður en B fór fram og sótti föður sinn. Ákærði kvaðst ekkert muna eftir því sem gerðist. Ætla verður miðað við þá háttsemi hans að liggja áfram í rúminu eftir að B fór fram úr að hann hafi þá verið sofandi. Við mat á því hvað telja beri ósiðlegt og ruddalegt athæfi í skilningi ákvæðisins ber dóminum að líta sérstaklega til aðstæðna og aldurs barns. B var sofandi í rúmi sínu að næturlagi. Hún taldi sig hafa, áður en hún fór að sofa, kannað hvort húsið væri læst og vissi að foreldrar sínir voru sofandi í húsinu. Hún þekkti ákærða og hafði áður verið í samskiptum við hann, m.a. á „Facebook“ og sagði hún í skýrslu sinni fyrir dómi að hún teldi að ákærði gæti hafa haldið af samskiptum hennar þar að hún hefði áhuga á honum en hafi ekki viljað vera leiðinleg. Af framburði hennar má einnig ráða að henni hafi fundist fyrri samskipti sín við ákærða óþægileg. Þá kom fram í framburði ákærða að hann hafi haft áhuga á B þegar þau voru í samskiptum á „Facebook“ en svo hafi ekki verið þegar atvik þessa máls gerðust. Líta verður til þess að markmiðið með barnaverndarlögum er vernd barna. B var á sautjánda ári þegar atvik gerðust en ákærði tuttugu og tveggja ára. Ákærði vissi um aldur B. Þá þarf að hafa í huga að atvikið gerðist í framhaldi af ítrekuðum símtölum ákærða til B þar sem m.a. kom fram að hann ætlaði að koma á heimili hennar. Þrátt fyrir þau orð ákærða mátti B ætla með hliðsjón af ofangreindum aðstæðum að hún væri örugg á heimili sínu. Telur dómurinn með hliðsjón af öllu framangreindu hafi háttsemi ákærða hafi verið ósiðleg og ruddaleg. Ákvæði barnaverndarlaga taka almennt til foreldra og annarra sem annast uppeldi barna. Ákvæði 99. gr. laganna tekur hins vegar til allra þeirra sem sekir gerast um þá háttsemi sem þar er lýst óháð því í hvaða tengslum viðkomandi er við barn. Framburður ákærða og vitna í málinu bendir til þess að ákærði hafi verið nokkuð ölvaður þegar atvik gerðust en það leysir hann ekki undan refsiábyrgð, sbr. 17. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Eftir framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefið að sök í 2. ákærulið og telst brot hans þar réttilega heimfært til refsiákvæða.

V

Ákærði er fæddur árið 1990. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur hann ekki sætt refsingu. Við ákvörðun refsingar lítur dómurinn sérstaklega til eðlis verknaðarins og til afleiðinga brotsins fyrir B, sbr. 1. og 3. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga en einnig er höfð hliðsjón af því að meðferð málsins hjá lögreglu og ákæruvaldið hefur dregist nokkuð. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í einn mánuð, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

VI

Af hálfu B er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 600.000 krónur. Bótakrafan er annars vegar byggð á alvarleika brotsins en samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 ber að taka mið af eðli verknaðar við mat á bótum. Hins vegar er krafa byggð á afleiðingum brotsins. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir brot gegn 3. mgr. 99. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt vottorði G og framburði B, foreldra hennar og E, bróður hennar, olli brot ákærða B vanlíðan. Ákærði hefur því með ólögmætri háttsemi sinni bakað henni miska og á hún því, með vísan til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, rétt á bótum. Í ljósi framangreinds og eðlis brotsins þykja miskabætur til handa B hæfilega ákveðnar 150.000 krónur og ber fjárhæðin vexti eins og nánar greinir í dómsorði.

VII

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, er ákærði dæmdur til greiðslu helmings sakarkostnaðar en til hans teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., sem eru hæfilega ákveðin 550.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef hdl., sem er hæfilega ákveðin 350.000 krónur. Í báðum tilvikum hefur verið höfð hliðsjón af virðisaukaskatti. Málsvarnarlaun og þóknun réttargæslumanns greiðist til helminga úr ríkissjóði. Þá er ákærði dæmdur til greiðslu helmings útlagðs kostnaðar réttargæslumanns brotaþola sem er 41.360 krónur en helmingur kostnaðarins greiðist úr ríkissjóði. Frekari kröfum lögmannanna um greiðslu útlagðs kostnaðar er hafnað þar sem ekki hafa verið lagðir fram reikningar til stuðnings kröfunum.

Af hálfu ákæruvalds flutti mál þetta D-kk-nf K-kk-nf saksóknari.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi að því er varðar þann hluta ákærunnar sem fjallar um húsbrot samkvæmt 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði, X, sæti fangelsi í einn mánuð, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði B, kennitala [...], 150.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. september 2012 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. sömu laga frá 17. júní 2013 til greiðsludags.

Ákærði greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., 550.000 krónur, helming þóknunar skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef hdl., 350.000 krónur og helming ferðakostnaðar skipaðs réttargæslumanns brotaþola, 41.360 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf