E-5336/2004

Mál þetta, sem dómtekið var 23. nóvember sl., var höfðað 28. maí 2004 af M-kvk-þgf E-kvk-þgf B-kvk-þgf, Frostafold 2, Reykjavík, á hendur Landspítala, háskólasjúkrahúsi, Eiríksgötu 5, Reykjavík, en íslenska ríkið er í fyrirsvari fyrir stefnda í málinu.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 12.268.585 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 2.606.262 kónum frá 1. mars 2000 til 1. mars 2001, en þá af 12.268.585 krónum frá þeim degi til 3. júní 2004, en þá með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi eins og málið væri ekki gjafsóknarmál en stefnanda var veitt gjafsókn 3. febrúar 2003.

Af hálfu stefnda er þess krafist að stefnukrafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Með bókun í þingbók 19. desember 2005 var sakarefninu skipt er stefnandi óskaði eftir því að fyrst yrði dæmt um bótaskyldu stefnda en önnur atriði látin bíða þar til niðurstaða lægi fyrir um bótaskylduna. Dómur í þeim þætti málsins var kveðinn upp 11. janúar 2006 þar sem viðurkennd var skaðabótaskylda stefnda gagnvart stefnanda. Dóminum var áfrýjað til Hæstaréttar og með dómi réttarins 15. febrúar sl. var viðurkennd skaðabótaskylda stefnda vegna læknismeðferðar er stefnandi sætti á Sjúkrahúsi Reykjavíkur og Landspítalanum á tímabilinu eftir skurðaðgerð 25. febrúar 2000 fram að því að hún gekkst öðru sinni undir aðgerð 18. apríl sama ár.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Málsatvik eru þau að stefnandi gekkst undir skurðaðgerð vegna brjóskloss í baki á Sjúkrahúsi Reykjavíkur 25. febrúar 2000. Hún var útskrifuð þremur dögum síðar en eftir heimkomuna fann hún fyrir miklum verkjum og var flutt á bráðamóttöku 6. mars s.á. eftir að liðið hafði yfir hana í sturtu. Hún var fyrst flutt á bráðamóttöku Sjúkrahúss Reykjavíkur en þaðan var hún send sama dag á bráðamóttöku hjá stefnda sem var vaktspítali þann dag. Næsta dag var gerð segulómskoðun á lendarhrygg stefnanda og aðgerðarlæknir kallaður til. Hann lagði til að gerð yrði sérstök myelografísk rannsókn á aðgerðarsvæðinu þannig að marktæk greining fengist á ástandi stefnanda. Af því varð þó ekki, en fram hefur komið að yfirlæknir á bæklunarskurðdeild hafi talið að verkirnir stöfuðu af blóði, sem ýtti á taugar, og þar með stafaði þrýstingurinn ekki af brjósklosi. Hann taldi réttast að gefa stefnanda selektiva epidural-tauga deyfingu en ef hún hjálpaði ekki væri ástæða til að endurtaka MR (segulómun). Stefnandi var send á Reykjalund til endurhæfingar 10. apríl s.á. Hún var þá svo slæm af verkjum að hún var aftur lögð inn á Landspítalann 13. sama mánaðar og var þá tekin tölvusneiðmynd af lendarhrygg stefnanda þar sem sást brjósklos. Daginn eftir var hún flutt á Sjúkrahús Reykjavíkur og þar var gerð á henni önnur brjósklosaðgerð 18. s.m.

Í þessum þætti málsins er byggt á því að tjón stefnanda verði rakið til þess að hún hafi ekki fengið fullnægjandi læknismeðferð af hálfu stefnda þar sem dregist hafi að aflétta þrýstingi af tauginni frá aðgerðinni 25. febrúar 2000 til 18. apríl s.á. Heilsuleysi stefnanda verði rakið til afleiðinga sem urðu af þessum töfum af hálfu starfsmanna stefnda. Vegna þessara mistaka starfsmanna stefnda hafi stefnandi orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni, öðru fjárhagslegu tjóni, þjáningum, varanlegum miska og varanlegri örorku. Hún krefst þess í málinu að fá tjónið bætt.

Krafa stefnanda í málinu er byggð á mati S-kk-ef B-kk-ef taugalæknis 24. apríl 2004 þar sem varanleg örorka stefnanda var metin 65% og varanlegur miski 30%. Undir rekstri málsins aflaði stefndi yfirmatsgerðar, sem var lögð fram í málinu 20. september sl. og er frá 1. ágúst sl., en yfirmatsmenn voru R-kk-nf J-kk-nf bæklunarlæknir og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf lagaprófessor. Samkvæmt yfirmatsgerðinni er varanleg örorka stefnanda talin hæfilega metin 20% og varanlegur miski 5 stig. Af hálfu stefnda hafði áður verið aflað yfirmatsgerðar, sem var lögð fram í þinghaldi 12. september 2005, dagsett 8. júlí s.á. Þar kemur fram að yfirmatsmenn telji ekki sannað að bótaskyld mistök hafi átt sér stað af hálfu stefnda í kjölfar brjósklosaðgerðar á stefnanda 25. febrúar 2000. Síðari yfirmatsgerðarinnar var aflað í þeim tilgangi að fá yfirmat á þeim atriðum sem ekki var tekin afstaða til í fyrra yfirmati vegna niðurstöðu yfirmatsmanna þar um að ekki hafi verið um bótaskyld mistök að ræða af hálfu stefnda.

Stefnandi hefur lagt fram útreikninga á tjóninu sem hún krefst að verði bætt. Þeir eru annars vegar miðaðir við fyrstu matsgerðina frá 2004 og hins vegar yfirmatsgerð frá 1. ágúst 2007. Fyrri útreikningurinn er sömu fjárhæðar og stefnukrafan en sá síðari er samtals að fjárhæð 4.559.363 krónur. Af hálfu stefnda er því haldið fram að fyrra matinu hafi verið hnekkt með yfirmatinu frá 1. ágúst 2007 og því beri að lækka kröfu stefnanda til samræmis við það.

Í málinu er einnig deilt um það hvort greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóðsgreiðslur eigi að koma til frádráttar bótakröfu stefnanda samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Í þinghaldi 22. nóvember sl. var bókað að kröfu lögmanns stefnda að lögmaður stefnanda hefði sent lögmanni stefnda útreikninga tryggingastærðfræðings á þessum greiðslum 20. nóvember sl. Þeim útreikningum hafi fylgt ný skattframtöl. Í síðustu framtölum komi fram talsverð hækkun greiðslna frá Tryggingastofnun til stefnanda, mun hærri en útreikningar tryggingastærðfræðingsins sýndu. Enginn tími hafi því verið til að bregðast við þessum nýju upplýsingum. Af hálfu stefnda var áskilinn réttur til þess að óska eftir frekari útreikningum og leggja þá fram í málinu verði því áfrýjað til Hæstaréttar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af stefnanda hálfu er vísað til þess að tjón hennar verði rakið til mistaka af hálfu stefnda eins og staðfest hafi verið með dómi héraðsdóms og Hæstaréttar. Stefndi verði að sanna að tjón stefnanda verði ekki rakið til mistakanna, sem staðfest hafi verið, en það hafi hann ekki gert. Dómurinn hafi nú þrjá kosti. Í fyrsta lagi geti hann lagt fyrstu matsgerðina til grundvallar við ákvörðun bóta, í öðru lagi geti hann lagt yfirmatsgerðina frá 1. ágúst sl. til grundvallar og í þriðja lagi geti dómurinn tekið sjálfstæða ákvörðun um bótafjárhæð er væri byggð á hvoru matinu sem er.

Stefnandi vísi til reglunnar um frjálst sönnunarmat dómara í 1. mgr. 44. gr. laga um meðferð einkamála. Stefnandi telji rétt að miða ákvörðun bóta við fyrri matsgerðina, en þar sé heilsuleysi stefnanda, sem verði rakið til hins bótaskylda atburðar, rétt lýst. Starfsorka stefnanda fyrir hinn bótaskylda atburð hafi verið 60% til 65% sem hafi alveg horfið við tjónið sem hafi orðið í kjölfarið. Í yfirmatinu sé ekki tekið tillit til þessa. Engar nýjar upplýsingar hafi heldur komið fram sem leitt geti til þeirrar niðurstöðu sem fram komi í yfirmatinu. Þar sé gert eins lítið og hægt er úr afleiðingum sem orðið hafi á heilsufari stefnanda vegna hins bótaskylda atburðar. Við mat á sönnunargildi matsgerðar verði að horfa til þess hve vönduð hún sé og hvort rökstuðningur þar sé traustur. Stefnandi vísi til þess sem fram hafi komið í málinu af hálfu taugasérfræðinga, þ.e. sérfræðingsins sem hafi meðhöndlað stefnanda og matsmanns. Taugasérfræðingurinn, sem haft hafi stefnanda til meðferðar, hafi borið vitni fyrir dóminum um læknisfræðilega greiningu á taugaskaða stefnanda og meðferð á henni vegna skaðans. Dystonían sem stefnandi hafi einkenni um og lýst sé í læknisfræðilegum gögnum málsins sé á sviði taugasérfræðinga. Niðurstaða í yfirmati standist ekki miðað við það sem taugasérfræðingar álíti um afleiðingarnar af þeim töfum sem urðu á því að aflétta þrýstingi á taugarót í baki stefnanda. Yfirmatsgerðin sé gerð á læknisfræðilega röngum forsendum og yfirmatsmenn dragi þar rangar ályktanir. Yfirmatsgerðin verði því ekki lögð til grundvallar við úrlausn málsins. Yfirmat hafi ekki sönnunargildi í máli nema réttra aðferða hafi verið gætt við yfirmatið og það sé reist á réttum forsendum en ekki sýnilega röngum.

Yfirlit útreikninga sem stefnandi vísar til eru eftirfarandi:

Útreikningur samkvæmt mati 24. apríl 2004:

1. Annað fjártjón 1.000.000 krónur

2. Tímabundið atvinnutjón 607.308 krónur

908.500 krónur að frádregnum 301.282 krónum

3. Þjáningabætur 324.000 krónur

180 x 1.800 krónur

4. Varanlegur miski 1.674.954 krónur

30% af 5.583.180 krónum

5. Varanleg örorka 8.662.323 krónur

1.463.985 krónur x 9,103 x 65%

Samtals 12.268.565 krónur

Útreikningur samkvæmt yfirmati 1. ágúst 2007.

1. Annað fjártjón 1.000.000 krónur

2. Tímabundið atvinnutjón 265.205 krónur

908.590/ 365 x 110 að frádregnum 8.616 krónum

3. Þjáningabætur 198.000 krónur

110 x 1.800 krónur

4. Varanlegur miski 279.159 krónur

5% af 5.583.180 krónum

5. Varanleg örorka 2.816.999 krónur

1.463.985 krónur x 9,621 x 20%

Samtals 4.559.363 krónur

Samkvæmt 1. mgr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skuli greiða bætur, meðal annars fyrir sjúkrakostnað og fjártjón sem hljótist af líkamstjóni. Stefnandi hafi orðið fyrir gríðarlegum útgjöldum, þar með talið lyfja- og sjúkrakostnaði. Krafan um 1.000.000 króna bætur vegna annars fjártjóns sé varlega áætluð.

Bætur fyrir tímabundið atvinnutjón beri að greiða samkvæmt 2. gr. sömu laga frá því að tjón varð þangað til tjónþoli geti hafið vinnu að nýju eða þar til heilsufar hans sé orðið stöðugt. Samkvæmt ofangreindu mati hafi stefnandi verið óvinnufær frá 1. mars 2000 til og með 1. mars 2001, en þá hafi ekki verið að vænta frekari bata. Til grundvallar bótafjárhæð sé tekið mið af tekjum stefnanda á árinu 1999 samkvæmt yfirliti úr staðgreiðsluskrá, 908.590 krónur. Tekið hafi verið tillit til greiðslna sem stefnandi hafi fengið á tímabili óvinnufærni, þar með talið frá vinnuveitanda, Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóði, samtals að fjárhæð 301.282 krónur.

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggi á 3. gr. skaðabótalaga, en þær væru reiknaðar með hliðsjón af ofangreindu mati fyrir sama tímabil og stefnandi hafi verið óvinnufær. Samkvæmt matinu hafi stefnandi verið rúmliggjandi fram í ágúst 2000 og reiknist þjáningabætur í sex mánuði. Í yfirmatsgerðinni sé miðað við að þjáningabætur beri að greiða á tímabilinu 25. apríl 2000 til 13. ágúst s.á., í 110 daga. Fyrir hvern dag reiknist 980 krónur eftir að fjárhæðir í lagagreininni hafi verið uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í maí 2004, (4581 stig), sbr. 15. gr. laganna.

Krafan um miskabætur byggðist á 4. gr. laganna og ofangreindu mati á því að varnalegur miski stefnanda vegna hins bótaskylda atviks sé 30%. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni, 4.000.000 krónum, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í maí 2004 (4581 stig), sbr. 15. gr. laganna.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku byggðist á ákvæðum 5.-7. gr. skaðabótalaga. Við ákvörðun bóta skuli miða við árslaun, sem nemi meðalvinnutekjum tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs síðustu þrjú almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma er upphaf varanlegrar örorku miðist við. Þá skuli aldrei miða við lægri árslaun en lágmarkstekjuviðmiðun, sbr. 3. mgr. 7. gr. laganna. Krafa stefnanda taki mið af því þar sem tekjur hennar hafi verið lægri á viðmiðunartímanum. Þegar árslaunin hafi verið uppreiknuð með lánskjaravísitölu til þess dags er stefnandi náði stöðugleika í mars 2001 (4004 stig) væri árslaunaviðmiðun 1.463.985 krónur sem margfaldaðist með aldursstuðli samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga og örorku stefnanda sem metin var 65% vegna hinna meintu mistaka.

Varðandi frádráttarliði vísi stefnandi til þess að tekið hafi verið tillit til þeirra í útreikningi á kröfu stefnanda. Aðrar greiðslur komi ekki til frádráttar. Ekkert af örorkunni, sem metin hafi verið af Tryggingastofnun ríkisins, stafi af hinum bótaskylda atburði þar sem stefnandi hafi verið metinn til 75% örorku þar áður en sá atburður varð. Lífeyrissjóðsgreiðslur eigi heldur ekki að koma til frádráttar kröfu stefnanda. Stefndi beri hallann af því að ekki liggi fyrir mat á skiptingu örorkunnar, þ.e. hve mikið af örorkunni stafi af hinum bótaskylda atburði og hve mikið vegna fyrra heilsufars stefnanda, bæði um lífeyrissjóðsgreiðslurnar og greiðslurnar frá Tryggingastofnun ríkisins. Stefnandi vísi í því sambandi til Hæstaréttardóms 6. apríl 2006 í máli nr. 471/2005, þar sem segi að skýra verði 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga á þann hátt að frá skaðabótum skuli draga þær bætur úr almannatryggingum, sem stafi beinlínis af sama slysi og skaðabætur væru greiddar fyrir. Í því máli hafi ekki legið fyrir hvaða rétt áfrýjandi kynni að hafa öðlast til greiðslna úr almannatryggingum vegna afleiðinga slyssins, sem þar var um að ræða, einu út af fyrir sig. Stefndi hafi verið talinn bera sönnunarbyrði fyrir réttmæti frádráttar frá bótum, sem hann væri réttilega krafinn um, og hafi Hæstiréttur hafnað því að krafa áfrýjanda sætti lækkun vegna bótaréttar hennar úr almannatryggingum. Sama eigi við hér en stefndi hefði enga sönnun fært fyrir því að örorkubætur frá Tryggingastofnun eða lífeyrissjóðsgreiðslur væru til komnar vegna hins bótaskylda atburðar sem um ræði.

Stefnandi geri kröfu um 4,5% vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af bótum fyrir tímabundið atvinnutjón, þjáningar og varanlegan miska frá 1. mars 2000, allt til stöðugleikatímamarks 1. mars 2001, en þá einnig af bótum vegna varanlegrar örorku og annars fjártjóns. Dráttarvaxta sé krafist frá þingfestingardegi. Stefna hafi verið birt 28. maí 2004 og því geti verið rétt hjá stefnda að miða upphafstíma dráttarvaxta við 28. júní s.á. Stefnandi vísi í þessu sambandi til dómaframkvæmdar.

Kröfuna um greiðslu skaðabóta styðji stefnandi við almennar reglur íslensks skaðabótaréttar. Um málskostnaðarkröfu sé vísað til XXI. kafla laga um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af stefnda hálfu er vísað til þess að ekki sé deilt um bótaskyldu stefnda vegna ófullnægjandi læknismeðferðar stefnanda hjá stefnda. Stefndi telji bótakröfu stefnanda hins vegar allt of háa og vísi til þess sem fram komi í yfirmatsgerð 1. ágúst sl. Stefndi mótmæli matsgerðinni, sem stefnukrafan sé byggð á, en því mati hafi verið hnekkt með yfirmatinu. Undirmatsgerðin sé haldin göllum, t.d. virtist matsmaður blanda saman mati á varanlegum miska og varanlegri örorku og í niðurstöðum virtist hann vera að meta það sama. Stefndi mótmæli því einnig að yfirmatið sé ekki nægilega rökstutt, eins og haldið sé fram af hálfu stefnanda. Engar athugasemdir hafi komið fram af hálfu stefnanda þegar yfirmatsmenn voru dómkvaddir og enginn ágreiningur um hæfi þeirra til að meta það sem um var beðið í yfirmatsbeiðninni 15. mars sl. Yfirmatið sé byggt á víðtækari gögnum en undirmatið. Stefndi mótmæli því að lagt verði til grundvallar við úrlausn málsins það sem fram hafi komið í framburði taugasérfræðings sem haft hafi stefnanda til meðhöndlunar og læknisfræðilegrar greiningar. Hann hafi ekki aðeins borið um málsatvik heldur verið spurður um ályktanir sem fram komi í yfirmati. Dómurinn verði ekki byggður á framburði vitnisins að þessu leyti.

Fjártjónskröfu stefnanda sé mótmælt sem rangri og algerlega vanreifaðri. Ekkert hafi verið lagt fram um þennan kröfulið og honum sé ekki lýst nægilega af hálfu stefnanda. Stefndi hafi því ekki getað tekið afstöðu til þessa kröfuliðar. Í þessu sambandi vísi stefndi til e liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi telji tímabundið atvinnutjón stefnanda hæfilega metið í yfirmatsgerðinni. Til frádráttar komi greiðslur samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga. Þá mótmæli stefndi því að þjáningabætur greiðist fyrir lengra tímabil en yfirmatsmenn hafi metið sem tímabil þjáningabóta, frá 25. apríl til 13. ágúst 2000. Forsendum undirmatsins og útreikningum þjáningabóta sé mótmælt.

Mat á varanlegum miska stefnanda sé allt of hátt í matinu frá 2004 og sé matinu mótmælt sem röngu. Matið fari eftir miskatöflum, en miski geti ekki orðið hærri en 5 stig samkvæmt yfirmatinu. Í yfirmatinu komi einnig fram að algjör lömun á taugarót geti hæst valdið 9 stiga miska samkvæmt töflum sem þar sé vísað til.

Þá verði að taka mið af niðurstöðu yfirmatsmanna varðandi varanlega örorku stefnanda. Í fyrra mati frá 2004 hafi varanleg örorka stefnanda verið allt of hátt metin en því mati og forsendum þess sé mótmælt sem röngu. Stefndi mótmæli því að öfug sönnunarbyrði eigi við um orsakasamband milli hins bótaskylda atburðar og lélegs heilsufars stefnanda, eins og haldið sé fram af hálfu stefnanda, eða að slakað verði á sönnunarkröfum í málinu. Um tjón stefnanda gildi hin almenna sönnunarregla, en stefnandi verið að sanna tjónið.

Þá beri að draga frá bótakröfu stefnanda greiðslur sem hún fái frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóðum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hafi verið metin til 75% örorku eftir brjósklosaðgerðina og vísi stefndi í því sambandi til örorkumata Tryggingastofnunar.

Stefndi mótmæli því að dráttarvextir verði reiknaðir fyrr en mánuði eftir birtingu stefnu, en ekkert kröfubréf liggi fyrir í málinu og því verði dráttarvextir ekki reiknaðir fyrr en þá.

Stefndi vísi til skaðabótalaga nr. 50/1993 og til skilyrða almennu skaðabótareglunnar auk framangreindra laga og sjónarmiða.

Niðurstaða

Krafa stefnanda um bætur fyrir annað fjártjón samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga er byggð á því að hún hafi orðið fyrir gríðarlegum útgjöldum, þar með talið lyfja- og sjúkrakostnaði. Í lýsingu stefnanda á þessu er byggt á því að þarna sé um áætluð útgjöld að ræða. Engin gögn hafa verið lögð fram vegna þessa kröfuliðar og ekki gerð nánari grein fyrir honum í málatilbúnaði stefnanda. Með vísan til þess er ekki unnt gegn andmælum stefnda að taka þennan kröfulið stefnanda til greina.

Bætur vegna tímabundins atvinnutjóns stefnanda reiknast samkvæmt 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga fyrir tímann frá því að tjón varð þangað til stefnandi gat hafið vinnu að nýju eða þar til heilsufar hennar varð stöðugt. Samkvæmt yfirmatsgerðinni telja yfirmatsmenn að tímabil tímabundins atvinnutjóns stefnanda sé frá 25. apríl 2000 til 13. ágúst s.á. þegar dvöl hennar á Reykjalundi lauk. Yfirmatsmenn telja að stöðugleikatímapunktur miðist við þann dag. Þessu mati hefur ekki verið hnekkt og verður það að þessu leyti lagt til grundvallar við úrlausn málsins. Með vísan til þess og útreikninga stefnanda telur dómurinn að bætur hennar fyrir tímabundið atvinnutjón séu réttilega ákveðnar samtals 265.205 krónur.

Í yfirmatsgerð er talið að með tilliti til langs og erfiðs sjúkdómsferils eftir brjósklosaðgerðina 25. febrúar 2000 og síðari aðgerð 18. apríl sama ár megi líta svo á að stefnandi hafi verið veik í skilningi skaðabótalaga í sex mánuði, þar af rúmföst frá 25. febrúar 2000 til 13. ágúst s.á. Óhjákvæmilegt sé að draga frá þessu tímabili þann tíma sem stefnandi hefði hvort eð er verið veik eftir aðgerðina í febrúar. Tímabil þjáningarbóta sé því frá 25. apríl 2000 til 13. ágúst og hafi stefnandi verið allan þann tíma rúmliggjandi. Með vísan til þessa og útreikninga, sem stefnandi vísar til og gerðir eru samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga, eru þjáningabætur stefnanda réttilega ákveðnar 198.000 krónur.

Við mat á varanlegum miska stefnanda er í yfirmatsgerðinni litið til þess hvers eðlis líkamstjónið er frá læknisfræðilegu sjónarmiði, svo og til erfiðleika sem það veldur í lífi stefnanda samkvæmt því sem fyrir er mælt í 4. gr. skaðabótalaga. Í matinu segir að yfirmatsmenn hafi til hliðsjónar miskatöflur örorkunefndar og danskar töflur um miskamat sem megi styðjast við þegar miskatafla örorkunefndar svari ekki þeim álitaefnum sem til athugunar eru. Hinir sérfróðu meðdómsmenn taka að fullu undir álit yfirmatsmanna þar sem segir á bls. 20 í yfirmatinu að seinkun á greiningu og meðferð á nýju brjósklosi, sem valdi rótareinkennum, hafi ekki áhrif á þróun bakverkja, en geti einungis haft áhrif á þróun viðvarandi rótareinkenna. Stefnandi hefur rótareinkenni sem koma fram í truflun á vöðvaspennu. Hún er háð því að nota ökklaspelku og hækjustafi til að geta gengið. Af læknisfræðilegum gögnum málsins verður ráðið að stefnandi hefur skemmd í 5. taugarót og í vöðva, sem heitir m. tibialis anterior og er ítaugaður af dálkstaug, og samkvæmt skoðun yfirmatsmanns R-kk-ef J-kk-ef lömun í extensor hallucis longus (EHL), sem einnig er ítaugaður af dálkstaug. Einnig er truflun á starfsemi kálfavöðva (m. gastrognemius), sem er ítaugaður af S1. Hinir sérfróðu meðdómsmenn eru sammála því þar sem vöðvarit sýnir einnig merki um skaða á þessum vöðva. Við mat á varanlegum miska í yfirmatinu, þar sem vísað er í miskatöflur, segir að ekki sé skilgreint miskastig fyrir einangraðan skaða á fimmtu lendartaugarrót, en tiltekið miskastig fyrir algera lömun á dálkstaug (15 stig) sem sé lömun á þessari taugarót. Í rannsókn, sem gerð var á stefnanda á vegum matsmannsins S-kk-ef B-kk-ef á taugalækningadeild í tilefni af því mati á árinu 2004 og vísað er til í yfirmatinu, kemur fram að í taugariti hafi sést vægar langvinnar aftaugunarbreytingar í fremri sköflungsvöðvanum og kálfavöðvanum. Hinum sérfróðu meðdómsmönnum þykir ljóst að stefnandi er með lömun á dálkstaug, sem er aðaltaugin þegar um sletti- eða fellifót er að ræða. Samkvæmt töflu Örorkunefndar frá 1994 um miskastig er algjör lömun á dálkstaug talin samsvara lömun, sem krefst notkunar stoðtækis, svo sem ökklaspelku, hækjustafa. Slíkur varanlegur miski er talinn allt að 20 stigum. Að þessu virtu telur dómurinn að ekki verði hjá því komist að lagt verði til grundvallar við úrlausn málsins samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga að stefnandi hafi hlotið 20 stiga varanlegan miska vegna tjónsins sem hún varð fyrir og stefndi ber bótaábyrgð á. Bætur samkvæmt þessum lið í bótakröfu stefnanda verða því 20% af 5.583.180 krónum, samtals 1.116.636 krónur.

Varanleg örorka stefnanda er í yfirmatinu metin 20%. Þessu mati hefur ekki verið hnekkt og ekki verður séð að það byggi á röngum forsendum eða að á því séu aðrir ágallar. Með vísan til þess verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að stefnandi hafi hlotið 20% varanlega örorku vegna hinna bótaskyldu mistaka. Bætur samkvæmt þessum lið í bótakröfu stefnanda verða því samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga og óumdeildum útreikningum stefnanda 2.816.999 krónur.

Í gögnum málsins kemur fram að örorka stefnanda var metin 75% af tryggingalækni Tryggingastofnunar ríkisins 25. nóvember 1999 fyrir tímabilið 1. október það ár til 30. nóvember 2000. Áður hafði örorka hennar verið metin 65%. Í nóvember 2000 var örorka stefnanda aftur metin 75% fyrir tímabilið 1. desember það ár til 31. október 2003. Í matinu er vísað til þess að stefnandi hafi í október 1999 fengið heiftarlega mjóbaksverki vegna brjóskloss í mjóhrygg. Hún hafi farið í aðgerð og haft mikla verki eftir hana en þetta hafi leitt til annarrar mjóbaksaðgerðar 14. apríl 2000. Hún sé með öllu talin óvinnufær og í áliti læknis komi fram að ekki megi gera ráð fyrir að hún geti endurheimt starfsgetu sína með endurhæfingu eða læknismeðferð. Í örorkumati Tryggingastofnunar 15. október 2003 kemur fram að læknir telji ljóst að stefnandi fari ekki á vinnumarkað aftur og batahorfur séu vafasamar. Læknisfræðileg skilyrði örorkulífeyris voru talin uppfyllt en örorkumatið gildi frá 1. nóvember 2003 til 31. október 2008. Með vísan til þessa og annars, sem fram kemur um heilsufar stefnanda í gögnum málsins, verður ekki ályktað að greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins eða lífeyrissjóðsgreiðslur séu að öllu leyti til komnar út af hinum bótaskylda atburði. Af hálfu stefnda hefur ekki komið fram að hve miklum hluta þessar greiðslur ættu að koma til frádráttar á bótakröfunni og ekki hafa heldur af hans hálfu verið færðar sönnur fyrir því að hve miklu leyti greiðslurnar væru til komnar vegna örorkunnar sem stefnandi hlaut vegna hins bótaskylda atburðar. Verður þar með ekki fallist á þau rök stefnda að þær eigi að koma til frádráttar bótum og þar með dragast frá kröfu stefnanda í málinu.

Samkvæmt framangreindu ber stefnda að greiða stefnanda samtals 4.396.840 krónur. Í útreikningum stefnanda er miðað við að tjón stefnanda hafi orðið 1. mars 2000 og er því ekki andmælt af hálfu stefnda. Ber stefnda því að greiða stefnanda samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga 4,5% vexti af 1.579.841 krónu frá 1. mars 2000 til 13. ágúst s.á., þegar heilsufar stefnanda var orðið stöðugt samkvæmt yfirmatinu, en af 4.396.840 krónum frá þeim degi til 28. júní 2004 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi, er liðinn var mánuður frá málshöfðun, til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður að öðru leyti en því að gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, samtals 442.243 krónur, þar með talin þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., sem þykir hæfilega ákveðin 400.000 krónur án virðisaukaskatts, en útlagður kostnaður er vegna ljósritunar 4.893 krónur og útreikninga tryggingastærðfræðings 37.350 krónur.

Dóminn kváðu upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari og meðdómsmennirnir B-kk-nf G-kk-nf bæklunarskurðlæknir og G-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf taugalæknir. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna annarra embættisanna dómsformanns.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, íslenska ríkið, greiði stefnanda, M-kvk-þgf E-kvk-þgf B-kvk-þgf, 4.396.840 krónur með 4,5% vöxtum af 1.579.841 krónu frá 1. mars 2000 til 13. ágúst s.á, en af 4.396.840 krónum frá þeim degi til 28. júní 2004, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, samtals 442.243 krónur, þar með talin þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 400.000 krónur.

S-kvk-nf I-kvk-nf

B-kk-nf G-kk-nf

G-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf