E-1893/2016

Mál þetta sem dómtekið var 24. janúar 2017 var höfðað 8. júní 2016 af hálfu A, [..., ...], á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, til viðurkenningar á bótaskyldu.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda stefnda, úr frjálsri ábyrgðartryggingu X. vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi þann 20. október 2013 fyrir utan [... ...]. Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefnda og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun hans.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að sök verði skipt og bótaréttur eingöngu viðurkenndur í samræmi við þá sakarskiptingu. Í báðum tilvikum gerir stefndi kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda eftir mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að hún hafi verið gestkomandi að [... ...] þegar slysið varð þann 20. október 2013. Hún hafi verið að ganga frá húsinu að kvöldi til í myrkri og hafi fallið um misfellu í götunni. Sagað hefði verið úr malbikinu fyrir utan húsið og hún hafi fallið um misfelluna sem skilin hafi verið eftir. Stefnandi leitaði til læknis á [...] í kjölfar slyssins og kom þá í ljós að hún var handleggsbrotin á vinstri handlegg við úlnlið. Stefnandi var til meðferðar á [...] og síðar hjá sérfræðingi vegna afleiðinga slyssins.

Samkvæmt lögregluskýrslu, dags. 21. október 2013, tilkynnti eiginmaður stefnanda lögreglu um slysið. Lögreglan talaði við B sem býr að [... ...] og hafði eftir henni að sagað hefði verið úr malbikinu fyrir um ári síðan. Starfsmenn X, vátryggingartaka, hefðu svo verið að vinna við holuna um sumarið en þeir hefðu ekki gengið frá henni. Þá segir í lögregluskýrslunni að lögreglan hafi rætt við forsvarsmann vátryggingartaka sem harmað hafi slysið. Að hans sögn hafi malbikunarfyrirtækinu Höfða verið ætlað að malbika yfir misfelluna. Áætlanir hefðu ekki staðist sökum anna, en það stæði hins vegar til á næstu dögum að ganga í verkið.

Samkvæmt gögnum málsins kvartaði D, íbúi við [... ...], við sveitarfélagið Árborg sumarið 2013 undan frágangi á malbiki eftir framkvæmdir vátryggingartaka. Starfsmaður Árborgar upplýsti vátryggingartaka með tölvupósti 23. júlí 2013 um að fram hefði komið kvörtun frá íbúanum um að ekki hefði verið gengið frá malbiki eftir einhverjar framkvæmdir og spurði hvort kannast væri við málið. Í svari frá þjónustustjóra vátryggingartaka, dags. 31. júlí 2013, segir: „Þetta er frá okkur, búinn að tala við [D] á [... ...], verður lagað sem allra fyrst.“

Lögreglan tók myndir af aðstæðum við [... ...] daginn eftir að slysið varð. Stefndi kveður að af þeim myndum að dæma sé um að ræða grunna fræsingu úr malbiki á akbraut utan við lóð húss. Samkvæmt upplýsingum vátryggingartaka hafi stærð fræsingarinnar verið um 5 m á lengd, 0,6 m á breidd og dýpt um 4 sentímetrar. Myndir sýni að umrædd fræsing hafi ekki náð að hliði á grindverki á lóðarmörkum hússins og hafi því ekki verið á gönguleið frá húsinu. Í hina áttina hafi fræsingin náð fram fyrir bílastæði við bílskúra hússins. Svæðið þar sem fræst hafi verið úr malbiki hefði því ekki verið á gangstétt eða í venjulegri gönguleið frá húsinu þar sem gert sé ráð fyrir gangandi umferð.

Með bréfi, dags. 22. apríl 2014, óskaði stefnandi eftir því að stefndi tæki afstöðu til bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu sem vátryggingartaki hafði hjá stefnda. Var á því byggt að slysið væri að rekja til vanrækslu starfsmanna vátryggingartaka þar sem engar ráðstafanir hefðu verið gerðar til að vekja athygli á holunni, en það hefði verið auðvelt, t.d. með girðingu eða með því að setja upp merkingar.

Stefndi hafnaði bótaskyldu með bréfi 6. maí 2015 á þeim grundvelli að atvikið væri ekki að rekja til sakar starfsmanna vátryggingartaka og væri því ekki bótaskylt úr tryggingunni. Samkvæmt upplýsingum vátryggingartaka hefðu keilur verið settar við fræsinguna í götunni þegar störfum þar hafi lokið. Sá búnaður hafi verið talinn fullnægjandi og hafi vátryggingartaki ekki vitneskju um það af hverju þær hafi ekki verið á sínum stað þegar stefnandi hefði fallið um misfelluna.

Stefnandi skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum með bréfi, dags. 8. september 2015. Stefndi sendi nefndinni afstöðu sína 24. september 2015. Niðurstaða nefndarinnar 20. október 2015 var sú að líkamstjón stefnanda væri ekki bótaskylt. Vísaði nefndin til þess að af gögnum málsins væri ekki séð að aðstæður hefðu verið hættulegar gangandi vegfarendum og að ekki hefði verið sýnt fram á að frágangur á svæðinu hafi verið þannig að virt yrði vátryggingartaka til sakar.

Stefnandi óskaði eftir mati á varanlegum afleiðingum slyssins. Í matsgerð, dags. 9. september 2015, komst F læknir að þeirri niðurstöðu að tímabundin læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins væri hæfilega metin 100% frá slysdegi þann 20. október 2013 til 30. júní 2014. Þá mat hann varanlega læknisfræðilega örorku stefnanda 10%. Þessi niðurstaða sætir ekki andmælum í málinu.

Mál þetta höfðar stefnandi til viðurkenningar á bótarétti sínum vegna slyssins þann 20. október 2013 úr frjálsri ábyrgðartryggingu, sem vátryggingartaki var með í gildi hjá stefnda á slysdegi. Stefndi hafnar bótaskyldu svo sem að framan er rakið og snýst ágreiningur aðila í málinu um meinta bótaskyldu stefnda.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu. Þá komu fyrir dóminn vitnin C, eiginmaður stefnanda, hjónin D og B og E, þjónustustjóri vátryggingartaka.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Almennt um grundvöll bótaábyrgðar og málshöfðunar

Stefnandi byggi dómkröfu sína á því að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á slysi sem hún hafi orðið fyrir þann 20. október 2013, enda megi rekja orsök slyssins til aðstæðna sem vátryggingartaki hafi borið ábyrgð á. Ábyrgð vátryggingartaka sé byggð á sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglunni um ábyrgð vinnuveitanda á saknæmri háttsemi starfsmanna sinna. Stefnandi byggi á því að hún hafi orðið fyrir tímabundnu og varanlegu líkamstjóni vegna slyssins sem vátryggingartaka beri að bæta að fullu samkvæmt skaðabótalögum, nr. 50/1993. Vísað sé til læknisfræðilegra gagna og matsgerða um líkamstjón stefnanda, en með þeim gögnum, ásamt öðrum gögnum málsins, sé sýnt fram á hagsmuni stefnanda af málshöfðun. Í ljósi þess að vátryggingartaki hafi verið með frjálsa ábyrgðartryggingu í gildi hjá stefnda á slysdegi, sé stefnda einum stefnt í þessu máli, sbr. heimild í 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga, nr. 30/2004.

Skaðabótaábyrgð vátryggingartaka

Orsakir slyssins verði raktar til saknæmrar vanrækslu vátryggingartaka og starfsmanna hans á því að ganga frá eftir framkvæmdir með forsvaranlegum hætti. Stefnandi telji augljóst að misfellan sem skilin hafi verið eftir í götunni hafi haft í för með sér slysahættu eins og raunin hafi orðið í tilviki stefnanda. Í lögregluskýrslu sé haft eftir eiginmanni stefnanda að íbúi við [... ...]hafi tjáð honum að hann hafi verið margbúinn að biðja um að misfellan yrði löguð en án árangurs. Þá sé haft eftir öðrum íbúa í lögregluskýrslunni að vátryggingartaki hafi verið að vinna við holuna um sumarið en svo hafi ekkert gerst í málinu. Þá sé haft eftir forsvarsmanni vátryggingartaka að ekki hafi verið búið að malbika yfir misfelluna sökum anna. Vátryggingartaki hafi vitað um misfelluna, en ekki gert ráðstafanir til lagfæra hana þrátt fyrir að framkvæmdum hefði lokið um sumarið. Slys stefnanda hafi orðið í lok október.

Vátryggingartaki hafi vanrækt að merkja misfelluna til að vekja athygli gangandi vegfarenda á henni. Á myndum, sem teknar hafi verið af lögreglu daginn eftir slysið, sjáist að engar slíkar viðvaranir eða merkingar hafi verið við misfelluna. Ríkar skyldur hafi hvílt á vátryggingartaka til þess að merkja og vekja athygli vegfarenda á misfellunni. Hún hafi verið í miðri íbúagötu á eðlilegri gönguleið þar sem vænta megi töluverðrar umferðar gesta og íbúa. Auðvelt hefði verið fyrir vátryggingartaka að koma fyrir merkingum til að draga úr slysahættu og koma í veg fyrir tjón. Vegna þeirrar vanrækslu beri vátryggingartaki skaðabótaábyrgð á því tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir.

Ekki um eigin sök eða óhappatilviljun að ræða

Slysið verði ekki rakið til eigin sakar stefnanda eða óhappatilviljunar. Hún hafi ekki mátt gera ráð fyrir því að misfella væri í malbikinu. Slysið hafi orðið að kvöldi til þegar myrkur hafi verið úti. Því hafi verið erfitt að sjá misfelluna vegna vanrækslu vátryggingartaka á að vekja athygli gangandi vegfarenda á henni. Einnig hafi stefnandi verið gestkomandi að [... ...] og því ekki kunnug aðstæðum. Byggt sé á því að þar sem um hafi verið að ræða misfellu í miðri íbúagötu, þar sem gera megi ráð fyrir miklum umgangi gangandi vegfarenda, verði að leggja auknar og ríkar skyldur á vátryggingartaka að halda aðstæðum í ásættanlegu horfi.

Um líkamstjón stefnanda

Í slysinu hafi stefnandi mölbrotnað á vinstri úlnlið og hafi glímt við verki í úlnliðnum fram í fingur og út í þumal. Tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins hafi verið metnar af F lækni með matsgerð, dags. 9. september 2015. Í niðurstöðu matsgerðarinnar sé tekið fram að stefnandi búi við verki, hreyfiskerðingu og minnkaðan gripkraft í hendi vegna afleiðinga slyssins. Tímabundin læknisfræðileg örorka stefnanda hafi verið metin 100% frá slysdegi 20. október 2013 til 30. júní 2014. Varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda hafi verið metin 10%.

Um dómkröfur stefnanda

Krafa stefnanda sé viðurkenningarkrafa samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, þar sem stefnanda sé nauðsynlegt að fá úr því skorið með dómi hvort vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á slysi stefnanda þann 20. október 2013. Einnig hvort hún eigi þar með rétt á greiðslu bóta úr frjálsri ábyrgðartryggingu sem vátryggingartaki hafi verið með í gildi hjá stefnda á slysdegi. Ljóst sé að stefnandi hafi mikla fjárhagslega hagsmuni af niðurstöðu málsins. Sýnt sé fram á tjón stefnanda og þar með hagsmuni hennar af málshöfðun með læknisfræðilegum gögnum málsins og matsgerð.

Krafist sé málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og virðisaukaskatts á málflutningsþóknun. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili. Þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni beri stefnanda nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Tilvísanir til lagaákvæða

Um heimild til höfðunar viðurkenningarmáls sé vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um bótaábyrgð sé vísað til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og almennra reglna skaðabótaréttar, þ. á m. sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglunnar um ábyrgð vinnuveitanda á saknæmri háttsemi starfsmanna sinna. Vísað sé til laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og til reglugerða sem settar séu með stoð í lögunum, einkum reglugerðar nr. 547/1996, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á byggingar-vinnustöðum. Um aðild málsins sé vísað til 44. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga sem og III. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um varnarþing sé vísað til ákvæða V. kafla sömu laga. Varðandi málskostnað vísi stefnandi til 129. gr. og 130. gr. laganna og krafa um virðisaukaskatt byggist á ákvæðum laga um virðisaukaskatt, nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmæli öllum kröfum og málsástæðum stefnanda.

Sönnun og sönnunarreglur

Í máli þessu gildi almennar sönnunarreglur skaðabótaréttar utan samninga. Í þeim felist að stefnandi beri alla sönnunarbyrðina fyrir því að eitthvað saknæmt af hálfu vátryggingartaka hafi valdið því að hún hafi fallið í umrætt sinn þannig að bótaréttur hafi stofnast henni til handa úr ábyrgðartryggingunni hjá stefnda. Þá beri stefnandi jafnframt sönnunarbyrðina fyrir því að hafa orðið fyrir tjóni sem og umfangi þess, þó að það komi ekki til umfjöllunar í málinu sem rekið sé sem viðurkenningarmál. Stefnandi hafi ekki sannað þessi atriði og því komi ekki til álita að hún eigi bótarétt úr ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda.

Aðalkrafa – sýkna

Í stefnu sé byggt á því að meint saknæmi vátryggingartaka felist í saknæmri vanrækslu hans og starfsmanna hans á að ganga frá eftir framkvæmdir með forsvaranlegum hætti. Það sé nánar talið felast í því að misfella sem skilin hafi verið eftir í götunni hafi falið í sér slysahættu og að vátryggingartaki hafi vanrækt að merkja misfelluna til að vekja athygli gangandi vegfarenda á henni. Stefndi hafni þessu alfarið sem röngu og ósönnuðu.

Samkvæmt skilmálum AA20, sem gildi um ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda, fari um bótarétt eftir sakarreglunni. Felist í því að stefnandi eigi ekki bótarétt úr þeirri tryggingu nema tjón sé að rekja til sakar vátryggingartaka.

Ósannað sé í málinu að vátryggingartaki hafi átt sök á því að stefnandi hafi fallið í umrætt sinn. Það sé hins vegar ljóst af gögnum málsins að umrætt atvik hafi eingöngu verið að rekja til óhappatilviljunar og/eða aðgæsluleysis stefnanda sjálfrar. Í því tilviki sé ekki um að ræða skaðabótaábyrgð vátryggingartaka þar sem atvikið sé þá ekki að rekja til saknæmrar háttsemi hans eða einhvers sem hann að lögum beri ábyrgð á. Þar með sé bótaréttur úr ábyrgðartryggingunni hjá stefnda ekki fyrir hendi.

Samkvæmt gögnum hafi engin vitni verið að því sem gerst hafi en í lögregluskýrslu segi að eiginmaður stefnanda hafi gengið á undan henni og verið kominn inn í bíl þegar hún hafi fallið. Ekki sé getið um að aðrir hafi verið á svæðinu og séð stefnanda falla. Þá liggi heldur ekki fyrir hvar stefnandi hafi fallið en af myndum að dæma hafi svæðið þar sem fræst hafi verið úr malbikinu verið nokkuð stórt. Einnig sýni myndir að umrætt svæði hafi ekki verið í venjulegri gönguleið frá húsinu þar sem stefnandi hafi verið gestkomandi.

Stefnandi hafi þannig í raun ekki sannað að hafa fallið þar sem fræsingin sem sýnd sé á myndum hafi verið. Allt eins kunni að vera að stefnandi hafi hrasað um eitthvað allt annað er hún hafi verið á leið frá húsinu, en sönnunarbyrðin liggi hjá henni. Þetta leiði til þess að slíkur vafi leiki á því að stefnandi hafi í raun fallið þar sem fræst hefði verið úr malbikinu, að ekki sé hægt að leggja það til grundvallar mögulegri sakarábyrgð vátryggingartaka. Leiði af því einu og sér að sýkna beri stefnda.

Jafnvel þó að litið verði svo á að stefnandi hafi fallið þar sem fræst hafi verið úr malbikinu breyti það engu um það að ekki hafi verið við vátryggingartaka að sakast. Atvikið hafi verið hreint og klárt óhapp og/eða að rekja til aðgæsluleysis stefnanda sjálfrar.

Ekki liggi fyrir á hvaða leið stefnandi hafi verið, annað en að hún hafi verið að ganga frá húsinu á leið út í bifreið sína. Ekki liggi hins vegar fyrir í málsgögnum hvar bifreið stefnanda hafi verið lagt og þá liggi heldur ekki fyrir hvar stefnandi hafi fallið.

Af myndum að dæma þá hafi verið um grunna fræsingu að ræða sem náð hafi yfir nokkurt svæði á akbrautinni utan við lóð hússins. Myndir sýni einnig að þessi fræsing sé ekki í gangvegi frá húsinu og nokkuð langt frá því að hún nái að hliði á girðingu á lóðarmörkunum. Í hina áttina sé fræsingin að hluta framan við bílastæði við innkeyrslu að bílskúrum hússins. Myndir sýni þannig að umrædd misfella vegna fræsingar úr malbiki hafi ekki verið í gangvegi, hvorki þegar gengið hafi verið út af lóð hússins um hlið sem þar hafi verið, né hafi þetta verið á gangstétt við húsið. Hafi stefnandi hrasað á þessu svæði megi ljóst vera að það hafi ekki verið í venjulegri gönguleið frá húsinu eða þar sem gera megi ráð fyrir gangandi umferð. Stefnanda hafi af þeim sökum borið að gæta að sér er hún hafi farið þar um.

Í stefnu sé á því byggt að stefnandi hafi ekki mátt gera ráð fyrir því að misfella væri í malbikinu. Vísað sé til þess að slysið hafi orðið að kvöldi til þegar myrkur hafi verið úti og því erfitt að sjá misfelluna vegna vanrækslu vátryggingartaka á að vekja athygli gangandi vegfarenda á henni. Einnig að stefnandi hafi verið gestkomandi að [... ...] og því ekki verið kunnug aðstæðum. Stefndi bendi í því sambandi á að stefnandi hafi verið á leið frá húsinu þegar þetta hafi gerst. Hún hljóti því að hafa farið þarna um fyrr þennan sama dag á leið inn í húsið. Miðað við myndir geti þessi fræsing úr malbikinu ekki hafa farið fram hjá stefnanda við það tækifæri. Hún hafi því vitað, eða mátt vita, um þessar aðstæður og því borið skylda til að fara gætilega þegar hún hafi farið þar um aftur, sérstaklega hafi verið myrkur. Þá liggi ekkert fyrir um það í málinu að svo dimmt hafi verið á þessu svæði að fræsingin hafi ekki sést. Sé það ólíklegt enda ljósastaurar í götunni eins og segi í áliti úrskurðarnefndar.

Í læknisvottorði sé haft eftir stefnanda að hún hafi fallið fyrir utan heimili foreldra tengdadóttur sinnar. Því megi ætla að stefnanda hafi verið kunnar aðstæður þar og hafi fyrr átt þar leið um á þeim tíma sem aðstæður hafi verið með þessum hætti.

Því sé mótmælt að aðstæður hafi verið þannig að sérstök slysahætta hafi verið til staðar. Sé greinilegt af myndum að þessi fræsing úr malbikinu hafi verið, eða hafi mátt vera, augljós stefnanda sem og hverjum sem þar hafi farið um. Þar að auki megi sjá að brúnin sé afar grunn og því ekki þannig að sérstök hætta hafi skapast.

Eitt af því sem stefnandi byggi meinta sök vátryggingartaka á sé að starfsmenn hafi ekki gengið nægilega vel frá þar sem engar merkingar hafi verið á staðnum. Stefndi bendi í því sambandi á að vinnuveitandaábyrgð vátryggingartaka grundvallast á því að einhver starfsmaður vinnuveitandans hafi sýnt af sér saknæma háttsemi og það hafi valdið öðrum tjóni. Starfsmenn vátryggingartaka hafi sett keilur við fræsinguna þegar þeir hefðu lokið vinnu þar. Hafi þær keilur verið fjarlægðar sé ekki við starfsmenn vátryggingartaka að sakast enda ósannað að einhver þeirra hafi gert það. Meint sök vátryggingartaka verði því ekki reist á þessu atriði.

Allt framangreint sýni að hafi stefnandi fallið þar sem fræst hafði verið úr malbikinu þá hafi það eingöngu verið óhappatilviljun og/eða að eigin aðgæsluleysi stefnanda sjálfrar hafi verið um að kenna. Hún hafi þá ekki gætt að sér með venjulegum og eðlilegum hætti er hún hafi farið þar um og beri sjálf alla ábyrgð á því, enda þá ekki við vátryggingartaka eða aðila sem hann beri ábyrgð á að sakast. Leiði af því að sýkna beri stefnda af kröfum stefnanda.

Varakrafa – sakarskipting

Verði ekki fallist á sýknukröfu byggi stefndi á því að skipta skuli sök enda ljóst af atvikum öllum að fyrst og fremst hafi aðgæsluleysi stefnanda sjálfrar valdið umræddu óhappi. Sömu sjónarmið eigi við um sakarskiptinguna og reifuð hafi verið í umfjöllun um óhappatilvik, Vísist til þeirrar umfjöllunar, eftir því sem við á.

Í þeim dómum Hæstaréttar þar sem bótarétti tjónþola sé hafnað á þeim forsendum að um óhappatilvik sé að ræða sé oft jafnframt vísað til eigin sakar tjónþola og að hann hafi ekki gætt nægilega vel að sér. Eigin sök í tengslum við að atvik sé óhapp geti þannig leitt til brottfalls bótaréttar að fullu og ætti af þeim sökum einnig að geta leitt til sakarskiptingar.

Stefndi byggi kröfur sínar einkum á almennum reglum skaðabótaréttar um sönnun, sönnunarbyrði, orsakasamband, óhappatilvik og eigin sök, vátryggingarskilmálum nr. AA20, auk laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, eftir því sem við eigi. Krafa um málskostnað byggi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um bótaskyldu stefnda vegna afleiðinga slyss sem stefnandi varð fyrir við [... ...] að kvöldi 20. október 2013. Aðild stefnda að málinu styðst við 44. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, og byggist á ábyrgðartryggingu sem vátryggingartaki, X, hafði hjá stefnda. Óumdeilt er að stefnandi varð fyrir líkamstjóni í slysinu og hefur hún af því lögvarða hagsmuni að fá dæmt um viðurkenningarkröfu sína, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Stefndi telur atvik að slysinu ósönnuð þar sem enginn hafi séð stefnanda falla. Ekki verður við úrlausn málsins við annað miðað en að slysið hafi orðið með þeim hætti sem stefnandi hefur lýst. Fær trúverðugur framburður hennar og vitna fyrir dómi við aðalmeðferð málsins stuðning í gögnum málsins. Engar trúverðugri skýringar eru fyrir hendi á þeim áverkum sem stefnandi kom með á sjúkrahús í beinu framhaldi af slysinu þann 20. október 2013.

Samkvæmt gögnum málsins og framburði fyrir dómi eru atvik þau að stefnandi og eiginmaður hennar komu ásamt barnabörnum sínum akandi að [... ...] þetta sama kvöld og var eiginmaður stefnanda við stýrið. Þegar ekið er inn götuna mun hús númer fimm vera á vinstri hönd. Stefnandi og börnin munu hafa farið út úr bílnum á móts við húsið og hafa gengið um garðshlið og gangstétt innan við það inn í húsið þar sem foreldrar tengdadóttur stefnanda búa. Eiginmaður stefnanda ók áfram inn götuna og sneri bílnum við, ók að [... ...], fram hjá garðshliðinu og lagði bifreiðinni á götunni samsíða garðsvegg, rétt miðað við akstursstefnu. Við brottför, eftir viðdvöl í húsinu um stund, var eiginmaður stefnanda þegar sestur undir stýri á bifreið þeirra þegar stefnandi gekk út um garðshliðið og meðfram garðsveggnum á leið sinni að hægri hlið bifreiðarinnar til að fara inn í hana farþegamegin. Þá féll hún um misfellu á malbikinu og gat ekki staðið upp, en bankaði í bifreiðina þar til eiginmaður hennar heyrði til hennar og hjálpaði henni á fætur og inn í húsið aftur. Um það báru húsráðendur að hjónin hefðu komið aftur inn í húsið og hefði stefnandi þá verið meidd. Þau hefðu fljótlega farið þaðan á sjúkrahúsið til þess að láta líta á meiðslin.

Á myndum sem lögregla tók daginn eftir slysið sést umrædd fræsing í malbikinu, sem stefndi hefur eftir vátryggingartaka að hafi verið um fimm metrar á lengd, 60 sentímetrar á breidd og um fjórir sentímetrar á dýpt. Engir kvarðar eru á myndunum, en þessum tölum hefur ekki verið andmælt. Liggur skurðurinn í malbikinu langsum meðfram garðsveggnum sem er milli garðshliðs og innkeyrslu að tvöföldum bílskúr við húsið og nær annar endi hans ekki alveg að garðshliðinu en hinn endinn er um það bil við miðja innkeyrsluna. Engin viðvörunarmerki sjást á myndunum. Þjónustustjóri vátryggingartaka kom fyrir dóminn og skýrði frá því að eftir viðgerð á kapli í götunni í október 2012 hefði verið ljóst að af malbikun gæti ekki orðið fyrr en næsta sumar. Fyllt hefði verið upp í skurðinn með möl jafnhátt malbikinu til að byrja með. Greindi hann frá því að næsta ár, þegar til hafi staðið að malbika, hefði mölin í skurðinum verið tekin niður um fjóra sentímetra. Þetta hafi verið síðsumars eða um haustið 2013, hann myndi ekki nákvæmlega hvenær. Við þetta hafi myndast misfella miðað við malbikið, sem fólk gæti rekið sig í, og því hafi starfsmenn sett upp keilur til viðvörunar, eina við hvorn enda. Kvað þjónustustjórinn mikil brögð vera að því að slíkar keilur hyrfu, reynt væri að fylgjast með því, en hann mundi ekki til þess að fylgst hefði verið með merkingum í þessari götu. Dregist hefði að malbika þar, en það hefði loks verið gert í október eða í nóvember 2013.

Stefndi heldur því fram að slysið hafi ekki orðið á venjulegri gönguleið og af fræsingunni hafi engin slysahætta stafað þar sem hún hafi verið grunn. Stefndi hafnar því að slysið megi rekja til sakar starfsmanna vátryggingartaka, sem sett hafi upp keilur við fræsinguna þegar vinnu þeirra þar hefði verið lokið.

Af myndum er hvorki að sjá gangstétt né önnur merki um skil milli gangandi og akandi umferðar um götuna þeim megin sem hús númer fimm stendur. Mátti því allt eins gera ráð fyrir því að fólk sem erindi ætti í húsið gengi eftir götunni meðfram garðsveggnum. Dýptin á fræsingunni mun ekki hafa verið nema um fjórir sentímetrar og erfitt að sjá hana í myrkri. Reyndist misfellan þó vera nægilega djúp til þess að stefnandi datt illa um hana og slasaðist. Er það til marks um þá hættu sem skapaðist, eftir að um fjögurra sentímetra lag af möl hafði verið fjarlægt ofan af skurðinum til undirbúnings fyrir malbikun, að starfsmenn vátryggingartaka settu þá upp keilur til viðvörunar. Óumdeilt er að vátryggingartaki bar ábyrgð á þessari framkvæmd.

Starfsmenn vátryggingartaka gættu þess á hinn bóginn ekki að fylgja því eftir að þessi viðvörunarmerki eða önnur varanlegri væru fyrir hendi þar til af malbikun yrði. Skurðinum hafði enn ekki verið lokað með malbiki þegar slysið varð þann 20. október 2013, en þá munu engin viðvörunarmerki hafa verið til staðar. Sá vanbúnaður verður rakinn til vanrækslu starfsmanna vátryggingartaka og verður það virt honum til sakar þannig að skaðabótaábyrgð stofnist vegna slyssins. Ber stefnda samkvæmt skilmálum ábyrgðartryggingar nr. AA20, sem vátryggingartaki hafði hjá stefnda, að greiða skaðabætur fyrir hann hafi vátryggingartaki bakað sér skaðabótaábyrgð, að því leyti sem tjónþoli á ekki að bera tjón sitt sjálfur vegna meðsakar eða meðábyrgðar.

Stefndi telur að slysið hafi fyrst og fremst orðið vegna aðgæsluleysis stefnanda sjálfrar og því beri að lækka bótaábyrgð eða fella hana niður vegna eigin sakar hennar. Stefndi vísar til þess að stefnandi hefur fjölskyldutengsl við íbúa hússins og telur að henni hefði því átt að vera kunnugt um aðstæður þar.

Samkvæmt lýsingum fyrir dómi lagði eiginmaður stefnanda bifreiðinni þar sem venja er að gestkomandi leggi bifreiðum sínum á götunni við garðsvegginn. Skurðurinn í malbikinu var þá milli bifreiðar og garðsveggjar. Eina götulýsingin er samkvæmt gögnum málsins ljósastaurar handan götunnar og lýsing við húsið mun vera við útidyr. Ráða má af afstöðu á myndum að skurðurinn hafi verið í skugga, annars vegar af bifreiðinni og hins vegar af veggnum. Upplýst var í framburði fyrir dómi að stefnandi hefði áður komið að [... ...], hún væri þar ekki daglegur gestur, en kæmi þangað um það bil tvisvar til fjórum sinnum á ári. Af þessu má ætla að stefnandi hefði áður farið þar um sem bifreiðum gestkomandi er lagt við húsið. Upplýst þykir að erindi stefnanda á [... ...] þetta kvöld var að fylgja barnabörnum sínum þangað og að hún og börnin hafi farið út úr bifreiðinni á götunni á móts við garðshliðið við komu. Ekkert er í málinu fram komið sem bendi til þess að stefnanda hefði, áður en slysið varð, verið kunnugt um framkvæmd vátryggingartaka eða um þær aðstæður á þeim slóðum þar sem bifreiðinni var lagt, sem gæfu henni tilefni til þess að fara þar sérstaklega varlega umrætt kvöld. Að virtum aðstæðum öllum telur dómurinn að slys stefnanda megi gagngert rekja til þess vanbúnaðar á frágangi sem vátryggingartaki ber ábyrgð á. Engin efni þykja vera til að skipta bótaábyrgð á slysinu vegna eigin sakar.

Að framangreindu virtu verður fallist á viðurkenningarkröfu stefnanda. Í ljósi þeirrar niðurstöðu og með vísun til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnda gert að greiða stefnanda málkostnað sem ákveðinn er 1.000.000 króna að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu X vegna líkamstjóns sem stefnandi, A, hlaut í slysi þann 20. október 2013 fyrir utan [... ...].

Stefndi greiði stefnanda 1.000.000 króna í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf