S-144/2007

Mál þetta sem dómtekið var 15. mars 2007 er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu á hendur X, pakistönskum ríkisborgara, kt. ..69, dvalarst. Hjálpræðisherinn, Kirkjustræti 2, Reykjavík, fyrir skjalafals og brot gegn lögum um útlendinga, með því að hafa þann 30. september 2004 hjá lögreglumanni á lögreglustöðinni að Hverfisgötu 113, Reykjavík, framvísað fölsuðu skilríki nr. 973823, sagt útgefið af yfirvöldum í Konar í Afghanistan með mynd af honum þegar hann gaf sig fram við lögregluna í Reykjavík og óskaði eftir gistingu í fangageymslum lögreglu og þann 3. október 2004, hjá lögreglumanni í útlendingadeild lögreglunnar í Reykjavík þar sem hann sótti um hæli á Íslandi, sagðist vera Afgani og með því vísvitandi greint rangt frá því hver hann er, allt í þeim tilgangi að fá hælisvistun á Íslandi.

Telur ákæruvaldið þessa háttsemi varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og við a-lið 1. mgr. 57. gr. laga um útlendinga nr. 96/2002 og krefst þess að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvalds, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærða málsvarnarlauna að mati dómsins.

Málsatvik.

Samkvæmt skýrslu lögreglunnar í Reykjavík frá 30. september 2004, undirritaðri af J-kk-þgf M-kk-þgf lögreglumanni, gaf karlmaður sig fram við lögregluna í Reykjavík og kvaðst heita X. Hann framvísaði skjali með ljósmynd og táknum sem ekki var hægt að lesa úr. Hann talaði lítils háttar ensku og sagðist hafa farið frá Afghanistan 15. september 2004 og komið til Íslands fyrr um daginn, þ.e. 30. september 2004. Hann kvaðst leita hælis á Íslandi. Honum var boðið að gista fangageymslur lögreglu yfir nóttina.

Samkvæmt tölvuskeyti sem liggur frammi í málinu frá E-kk-þgf K-kk-þgf, til G-kk-ef G-kk-ef kom karlmaður að nafni X til landsins 26. september 2004 frá Osló á ,,one way ticket“.

Samkvæmt skýrslu útlendingaeftirlitsdeildar lögreglunnar í Reykjavík, undirritaðri af A-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, frá 3. október 2004, leitaði ákærði þá hælis á Íslandi. Í skýrslu hans kemur fram að ákærði hafi sagt að hann hefði ferðast frá Afganistan 15. september 2004 til Peshawar í Pakistan. Þaðan hafi hann farið til Islamabad, höfuðborgar Pakistan, og þar hafi aðili látið hann fá falsað vegabréf með mynd af ákærða, en nafni annars manns. Hann hafi tekið flugvél frá Islamabad, ferðast í gegnum Uzbekistan og til Kazakstan, þar sem hann hafi skipt um flugvél og haldið áfram til Kiev. Þaðan hafi hann haldið til Vínarborgar. Hann kvaðst ekki hafa þurft að sýna vegabréf á leiðinni. Hann hafi dvalið 2 daga í Vínarborg og þaðan hafi hann flogið til Kaupmannahafnar. Þaðan hafi hann farið til Osló. Þar hafi maður keypt fyrir hann flugmiða til Íslands 26. september 2004. Ákærði kvaðst vera afganskur ríkisborgari, fæddur í Konar, Afganistan. Ákærði kvað ástæðu fyrir hælisleitan vera þá að hann væri þess fullviss að vera drepinn ef hann sneri aftur til Afhanistan, þar sem ættflokkur sá sem ákærði tilheyrði ætti í átökum við annan ættflokk.

Ákærða var synjað um hæli á Íslandi með úrskurði Útlendingastofnunar frá 17. mars 2005. Ákærði kærði þann úrskurð til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins og hafnaði ráðuneytið beiðni hans um hæli á Íslandi með úrskurði frá 5. maí 2007, en féllst á beiðni hans um dvalarleyfi. Var ákærða veitt dvalarleyfi til 19. júní 2007.

Þá liggur frammi í málinu skýrsla G-kk-ef G-kk-ef lögreglumanns, þar sem fram kemur að aðili sem óskaði eftir nafnleynd hafi skýrt frá því að ákærði væri pakistanskur ríkisborgari, en ekki afganskur og að hann hefði falið pakistanskt vegabréf sitt undir steini í Hljómskálagarðinum. Enn fremur kemur fram í skýrslunni að pakistönsku vegabréfi á nafni X hafi verið skilað til lögreglunnar í Reykjavík, en það hafi fundist í Hljómskálagarðinum.

Í skýrslu B-kk-ef B-kk-ef rannsóknarlögreglumanns, frá 1. desember 2006, kemur fram að borin hafi verið saman fingraför í ofangreindu vegabréfi við fingraför ákærða. Hafi komið í ljós að fingrafar í vegabréfi stafaði frá vinstra þumalfingri ákærða.

Jafnframt liggur frammi í málinu fingrafararannsókn B-kk-ef B-kk-ef á skilríkjum þeim sem ákærði framvísaði hjá lögreglu. Segir þar að skjalið sé af óþekktum uppruna. Það sé samanbrotið. Um sé að ræða einhvers konar hefti og á kápunni sé eitthvert merki og letur sem kunni að vera arabíska. Heftið sé heft saman með tveimur málmheftum. Skjalið beri þess merki að hafa verið endurheft. Síður innan kápunnar séu annarrar gerðar en kápan, blaðsíðurnar þynnri og margar prentaðar með rauðleitum bakgrunni. Fingrafar sé við ljósmynd í skjalinu og hér og þar í skjalinu hafi verið skrifað í reiti á skjalinu með letri sem kunni að vera arabíska. Við samanburð á fingrafari í skjali þessu og fingraförum ákærða, hafi komið í ljós að fingrafarið í skjalinu stafi frá vinstri þumalfingri ákærða.

Ákærði var handtekinn 5. desember 2006 og yfirheyrður hjá lögreglu. Spurður um ríkisfang sitt kvaðst hann vera frá Afganistan og hafi hann keypt pakistanska vegabréfið í Pakistan. Hann kvað frænda sinn hafa greitt fyrir það. Hann kvaðst hafa falið bréfið undir steini við ,,vatn í Reykjavík“. Hann kvaðst ekki vilja svara því hvort hann hafi ferðast um á vegabréfi þessu.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði kvaðst hafa framvísað skilríkjum þeim sem í ákæru greinir hjá lögreglu 30. september 2004 og 3. október 2004. Hann kvaðst vera afganskur ríkisborgari, en hann hafi aldrei sótt um afganskt vegabréf. Ákærði kvaðst vera frá Asmar héraði í Konar í Afghanistan. Hann kvað það vera nálægt landamærum Pakistan og auðvelt sé að fara á milli landamæra Pakistan og Afganistan. Ákærði kvaðst hafa notað pakistanskt vegabréf á nafni A-x-x K-x-x til að ferðast innan Evrópu. Hann kvaðst hafa fengið vegabréfið í Austurríki, en það væri ekki hans rétta vegabréf. Hann kvaðst hafa falið það í Hljómskálagarðinum, þar sem hann hefði verið hræddur um að lögregla sendi hann til Pakistan ef hann framvísaði því. Hann kvað ljósmynd í vegabréfinu ekki vera af sér og fingarfar hans sé ekki í vegabréfinu. Ákærði kvaðst ekki hafa greitt fyrir vegabréfið, heldur hefði frændi hans ætlað að greiða fyrir það þegar hann væri kominn til Evrópu. Ákærða var kynnt að fingrafararannsókn hefði verið gerð á vegabréfinu, sem leiddi í ljós að fingrafar á vegabréfinu stafaði frá vinstri þumalfingri ákærða. Kvað ákærði fingrafar sitt ekki vera á vegabréfinu, hann hefði aldreið gefið fingrafar sitt á þetta vegabréf. Ákærði kvað þau skilríki sem ákærði framvísaði hjá lögreglu hafa verið gefin út af talibönskum stjórnvöldum í Afganistan árið 1999. Ákærði kvað að þegar þau voru gefin út hafi þau verið lögleg og gild skilríki, gefin út af bærum yfirvöldum í Afganistan. Ákærði kvaðst hafa fengið skilríkin í því ástandi sem þau eru í dag, hann hafi ekkert átt við þau eða breytt þeim. Hann neitaði því að um væri að ræða fölsuð skilríki. Ákærði var spurður um vegabréf sem hann kvaðst hafa fengið í Islamabad í Pakistan. Kvað hann ekki um að ræða sama vegabréf og hann hafi ferðast með til Íslands.

Vitnið, J-kk-nf S. M-kk-nf lögreglumaður, kvaðst hafa tekið á móti ákærða þegar ákærði gaf sig fram hjá lögreglu 30. september 2004. Hann hafi sýnt skilríki með arabískum táknum. Hann hafi sagst vera frá Afganistan. Vitnið staðfesti undirritun sína á lögregluskýrslu frá 30. september 2004.

Vitnið, A-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður, kvaðst hafa tekið af ákærða skýrslu er hann sótti um hæli á Íslandi og staðfesti vitnið skýrslu sína frá 3. október 2004. Vitnið kvað ákærða hafa sagt að hann væri frá Afganistan.

Vitnið, E-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður ,kvaðst hafa gert rannsókn á vegabréfi á nafni A-x-x K-x-x. Eftir ítarlega skoðun hafi hann komist að því að ekkert hafi bent til þess að vegabréfið væri falsað. Ýmis öryggisatriði þurfi að vera fyrir hendi í fullgildum skilríkjum og þau hafi verið fyrir hendi í vegabréfi þessu. Vitnið kvaðst þó ekki geta fullyrt án alls vafa að vegabréfið sé ófalsað, þar sem rannsóknin hafi ekki gengið svo langt, vegna þess að ákærði hafi verið í svokallaðri ,,hælismeðferð“. Þá sé ekki unnt að leita til upprunalandsins, sem sagt til Pakistan. Vitnið kvaðst einnig hafa borið saman ljósmynd af ákærða sem tekin var þegar hann sótti um hæli, við mynd af honum úr einhverju skilríki og við mynd í vegabréfi þessu. Kvað vitnið allar líkur á að um væri að ræða sama manninn í öllum tilvikum.

Vitnið, B-kk-nf B-kk-nf lögreglumaður, kvaðst hafa gert rannsókn vegna vegabréfs ákærða, eins og greinir í skýrslu frá 1. desember 2006. Kvaðst vitnið hafa borið saman fingrafar í vegabréfinu við fingrafar ákærða. Niðurstaða rannsóknar hans hafi verið sú að fingrafar í vegabréfinu hafi stafað frá vinstri þumalfingri ákærða. Vitnið kvaðst einnig hafa skoðað fingrafar í skjali af óþekktum uppruna, eins og greinir í skýrslu hans frá 26. janúar 2007. Það fingrafar hafi vitnið borið saman við fingrafar ákærða og hafi niðurstaðan verið sú að það stafaði frá vinstra þumalfingri hans. Vitnið kvaðst hafa skoðað skjal þetta og kvaðst hafa komist að þeirri niðurstöðu að skjalið var endurheft, þar sem önnur göt hafi verið við heftijárnið. Þá hafi fingrafarið verið með stimpilbleki, en ekki dæmigerðu fingrafarableki. Vitnið var spurt um það hvort þessi skilríki væru fölsuð eða ófölsuð, og kvaðst vitnið ekki geta sagt til um það, þar sem hann hefði aldrei séð sambærilegt skjal sem unnt væri að bera það saman við.

Niðurstaða.

Ákærði, sem kveðst heita X, hefur neitað sök og ávallt haldið því fram að hann sé afganskur ríkisborgari. Hann hefur borið fyrir dómi að skilríki þau sem hann framvísaði á lögreglustöð séu ófölsuð skilríki, útgefin árið 1999 af þar til bærum yfirvöldum í Afganistan.

Í málinu liggur frammi pakistanskt vegabréf á nafni X, en eins og að framan greinir hefur ákærði sagst heita X og samkvæmt fingrafararannsókn er fingrafar ákærða á vegabréfinu. Ákærði hefur borið fyrir dómi að hann hafi notað vegabréf þetta til að ferðast innan Evrópu og einnig hefur ákærði borið fyrir dómi að vegabréfið sé ekki rétt vegabréf hans. Framburður ákærða um vegabréf þetta og hvar hann keypti það hefur verið mjög á reiki og hann orðið margsaga um það hvar hann fékk vegabréfið. Er framburður hans um þetta mjög ótrúverðugur. Þá benti ekkert til þess að vegabréf þetta sé falsað samkvæmt framburði E-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns þótt vitnið gæti ekki með öllu útilokað það, þar sem rannsókn á vegabréfinu hafi ekki ,,gengið svo langt“.

Í skjali því sem ákæra lýtur að er ljósmynd af ákærða og einnig er þar fingrafar, sem vitnið B-kk-nf B-kk-nf kvað stafa frá vinstri þumalfingri ákærða.

Af framangreindu er ljóst að ákærði hefur haft til afnota annars vegar pakistanskt vegabréf, sem ákærði kveður að sé falsað og hins vegar skjal sem ákærði kveður að séu skilríki útgefin í Afganistan, en ákæra í málinu lýtur eingöngu að skjali þessu.

Ekki liggur frammi þýðing á skjali þessu, sem virðist vera með arabísku letri. Því verður með engu móti séð hvers efnis skjal þetta sé, af hálfu lögreglu hefur ekki verið reynt að sýna fram á uppruna þess og engin rannsókn hefur verið gerð á því hvort það sé sé falsað eða ófalsað. Í vitnisburði B-kk-ef B-kk-ef kom fram að hann teldi skjalið hafa verið endurheft og að blek sem notað hafi verið til að stimpla fingrafar í það væri ekki hefðbundið fingrafarablek. Í vætti hans kom jafnframt fram að hann gæti ekki sagt til um hvort skjalið væri falsað eða ófalsað, þar sem hann hefði aldrei séð sambærilegt skjal. Í málinu hefur ekki verið reynt að afla fæðingarvottorðs ákærða, eða annarra vottorða er sýnt geti fram á raunverulegt ríkisfang ákærða.

Þegar allt framangreint er virt leikur svo mikill vafi á að skjal það sem ákærði framvísaði hjá lögreglu í september og október 2004 séu fölsuð skilríki, að sýkna ber ákærða af þeirri háttsemi sem í ákæru greinir og telst varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga.

Brot ákærða er einnig heimfært til a-liðar 1. mgr. 57. gr. laga um útlendinga nr. 96/2002. Í dómum sem hafa fallið á undanförnum árum í sambærilegum málum hefur verið venja að heimfæra brot þessi til vara við 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr., sbr. a-lið 57. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, en ekki eingöngu til refsiákvæðisins í lögunum. Í ákæru skortir alveg að meint brot ákærða sé heimfært til viðeigandi efnisákvæðis í lögunum. Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af skjalafalsbroti kemur ekki til frekari skoðunar, hvort þessir annmarkar á ákæru hefðu varðað frávísun hennar.

Með vísan til 1. mgr. 166. gr. laga nr. 19/1991 greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef F-x-x Á-kk-ef héraðsdómslögmanns úr ríkissjóði, en þau eru hæfilega ákveðin 129.480 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af málinu.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið H-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf fulltrúi.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef F-x-x Á-kk-ef héraðsdómslögmanns, 129.480 krónur greiðast úr ríkissjóði.

I-kvk-nf E-kvk-nf.

Dómsorðið er lesið í heyranda hljóði að dómþola, verjanda hans og sækjanda viðstöddum.

Dómþoli unir dómi.

Upplesið, staðfest.

Víkja frá kl. 15.05.

Dómþingi slitið.

I-kvk-nf E-kvk-nf.

Vottur:

K-kvk-nf Á-kvk-nf.

---------------------------- ------------------------ ----------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 4. apríl 2007.