E-5090/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 12. nóvember 2015, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Íslandsbanka hf., f.h. Ergo, Suðurlandsbraut 14, Reykjavík á hendur H-kk-þgf E-kk-þgf P-kk-þgf, Heiðargerði 10, Reykjavík, með stefnu birtri 1. desember 2014.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.435.511 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 2.435.511 kr. frá 9. október 2014 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun dags. 16. desember 2014 að fjárhæð 199.267 kr. sem dregst frá skuldinni m.v. þann dag. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi. Til vara er krafist sýknu að svo stöddu og málskostnaðar úr hendi stefnanda. Til þrautavara er þess krafist, að stefnukröfur verði stórlega lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Í upphafi krafðist stefndi einnig frávísunar málsins frá dómi, en féll frá þeirri málsástæðu sinni í þinghaldi 4. maí sl.

I

Dómkrafan á rót sína að rekja til fjármögnunarleigusamnings nr. 609511-002, dags. 21. mars 2006, milli Glitnis, sem leigusala og Glerhallarinnar ehf. sem leigutaka. Samkvæmt samningum leigði Glitnir Glerhöllinni, tölvuskurðarvél. Skyldi samningurinn greiðast með 71 greiðslu með eins mánaðar millibili, í fyrsta sinn hinn 15 júní 2006, hver að fjárhæð 37.287 kr. Þá var samningsviðmiðun í erlendum myntum og réðst endanleg fjárhæð af gengi á útborgunardegi samningsins.

Hinn 24. mars 2009 yfirtók Glerborg ehf., réttindi og skyldur leigutaka skv. samningnum og fékk hann við það númerið 613605-001. Jafnframt tókst stefndi á hendur óskipta sjálfskuldarábyrgð skv. samningnum. Í sömu yfirlýsingu komust aðilar að samkomulagi um að breyta upphaflegri greiðsluáætlun samningsins á þann veg að útkomnir reikningar með mánaðarlegum gjalddögum frá 15. október 2008 til 15. mars 2009 yrðu bakfærðir og bætt við höfuðstól samningsins. Jafnframt yrði leigugreiðslum breytt á þann veg að frá og með 15. október 2008 yrðu leigugreiðslur gefnar út á nýjan leigutaka og yrði hver leigugreiðsla lækkuð tímabundið skv. meðfylgjandi greiðsluáætlun til og með 15. mars 2009. Eftirstöðvar samningsins voru við undirritun 2.840.173 kr.

Með yfirlýsingu dags. 10. september 2009 komust aðilar að samkomulagi um að breyta upphaflegri greiðsluáætlun samningsins á þann veg að frá 15. september 2009 og til og með 15. febrúar 2010 yrðu leigugreiðslur lækkaðar í fastar greiðslur að fjárhæð 48.000 kr. Jafnframt yrði samningurinn lengdur um þrjá mánuði og yrði lokadagsetning hans því 14. ágúst 2012 í stað 14. maí 2012. Að öðru leyti var samningurinn óbreyttur.

Hinn 11. nóvember 2009 yfirtók félagið Glerborg ehf. (nú KK14 ehf.), réttindi og skyldur leigutaka skv. samningnum og fékk hann við það númerið 613811-001. Jafnframt tókst stefndi á hendur óskipta sjálfskuldarábyrgð skv. samningnum. Þá var tilgreint að eftirstöðvar samningsins væru við undirritun 3.521.220 kr. Reikningar með gjalddögum 15. september 2009 og 15. október 2009 yrðu að vera greiddir áður en yfirtaka þessi færi fram og reikningur með gjalddaga 15. nóvember 2009 yrði bakfærður og gefinn út á nýjan leigutaka.

Hinn 31. mars 2011 var hið leigða vörslusvipt og kveður stefnandi að verðmæti þess að frádregnum kostnaði hafi verið 495.261 kr.

Hinn 5. maí 2011 var bú leigutaka úrskurðað gjaldþrota.

Hinn 9. október 2014 var samningurinn endurreiknaður í samræmi við dóma Hæstaréttar nr. 600/2011 og 464/2012 um gildi fullnaðarkvittana, auk ákvæða laga nr. 151/2010 um breytingu á lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, eins og við gat átt að teknu tilliti til fyrrnefndra dóma. Við endurútreikning kveður stefnandi að ný staða samnings sé 2.435.511 kr. sem sé stefnufjárhæð málsins. Stefnandi kveður að stefnda hafi verið tilkynnt niðurstaða endurútreikningsins.

II

Stefnandi krefst þess að stefndi efni samninginn og vísar til þeirrar grundvallarreglu kröfu- og samningsréttarins að samninga beri að halda. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. með síðari breytingum. Varðandi fyrningarfrest vísast til bráðabirgðaákvæðis XIV í vaxtalögum nr. 38/2001.

Þá tekur stefnandi fram að innheimtukostnaður sem dreginn sé frá andvirði leigumuna, sé kostnaður vegna innheimtu sem hófst áður en eignarleigusamningnum var rift.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á þeim grundvelli að ábyrgð hans sem sjálfskuldarábyrgðaraðila sé fyrnd. Sé ekki fallist á að krafan sé fyrnd byggir stefndi sýknukröfu sína á því að ekki liggi fyrir hvort stefnandi eigi yfirhöfuð kröfu á hendur stefnda á grundvelli samningsins. Stefnandi hafi neitað að leggja fram gögn til að sannreyna hvort krafa hans sé til og ef svo er þá hverrar fjárhæðar hún sé. Stefndi hafi engar upplýsingar um stöðu samningsins á þeim degi sem Glerborg ehf. hin fyrri, tók yfir réttindi og skyldur skv. samningnum hinn 24. mars 2009 og stefndi ritaði undir sem sjálfskuldarábyrgðaraðili. Þá nái framlagður endurútreikningur ekki til þess tíma sem stefndi tókst á hendur sjálfskuldarábyrgð á samningnum. Óumdeilt sé að hinn upphaflegi samningur sé bundinn ólögmætri gengistryggingu. Hver staða samningsins sé við yfirtöku hinn 24. mars 2009, miðað við leiðréttan endurútreikning, sé með öllu óljóst. Stefnandi hafi upplýst stefnda um að við endurreikning á samningi KK14 ehf. (áður Glerborg ehf. hin síðari) hafi myndast inneign upp á 1.595.000 kr. Dómkrafa stefnanda hljóðar upp á 2.435.511 kr. Sú krafa taki ekki tillit til endurútreiknings frá og með lántökudegi, 21. mars 2006 og allt fram til 14. nóvember 2009, þ.e. rúmlega þrjú og hálft ár af samningstímanum. Stefndi telji því óljóst hvort stefnandi eigi yfirhöfuð kröfu á hendur stefnda.

Stefndi krefst til vara sýknu að svo stöddu og byggir einkum á því hve óljós kröfugerð stefnanda sé. Stefnandi hafi ekki lagt fram fullnægjandi útreikninga á kröfum sínum. Stefnandi hafi neitað að afhenda stefnda gögn þannig að stefndi gæti sjálfur hlutast til um að afla endurútreiknings allt aftur til lántökudags. Meðan tilgreindar upplýsingar um fjármögnunarleigusamninginn liggi ekki fyrir, þar sem greint er á milli afborgunar og vaxtaþáttar, þá sé kröfufjárhæðin með öllu óljós.

Til þrautavara sé krafist lækkunar á dómkröfum og að málskostnaður verði felldur niður. Stefndi telur að krafa stefnanda sé ofreiknuð og hana beri að lækka verulega. Þá byggir stefndi loks á því að krafa stefnanda á hendur stefnda geti aldrei numið hærri fjárhæð en sem nemur helmingi af eftirstöðvum hinnar meintu skuldar á grundvelli lögjöfnunar frá ákvæði b-liðar 1. mgr. XV. ákvæðis til bráðabirgða í vaxtalögum nr. 38/2001.

III

Samkvæmt e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að greina í stefnu svo glöggt sem verða má málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst.

Eins og að framan greinir byggist krafa stefnanda á samningi um fjármögnunarleigu sem gerður var 21. mars 2006. Eftir að Glerborg ehf. yfirtók samninginn og skilmálabreytingar áttu sér stað hinn 24. mars 2009 tókst stefndi á hendur óskipta sjálfskuldarábyrgð samkvæmt samningnum. Eftirstöðvar þann dag voru tilgreindar 2.840.173 kr. Stefnukrafa málsins er að fjárhæð 2.435.511 kr. og upphaf dráttarvaxta er hinn 9. október 2014, allt að frádreginni innborgun dags. 16. desember 2014 að fjárhæð 199.267 kr.

Ætla má að einhverjar innborgarnir hafi verið inntar af hendi vegna samnings þessa, en þeirra er í engu getið í stefnu. Einungis er tilgreint að leigutaki hafi greitt umsamdar greiðslur til og með 15. júlí 2010. Þá er tilgreint í stefnu að samningurinn hafi verið endurútreiknaður 9. október 2014 án þess að grein sé gerð fyrir þeim útreikningi en staða samningsins einungis tilgreind sem 2.435.511 kr. Þá segir í stefnu að hið leigða hafi verið vörslusvipt og verðmæti þess að frádregnum kostnaði reynst 495.261 kr. án þess að frekari grein sé gerð fyrir þeirri fjárhæð eða hvort hún hafi runnið inn á á skuldina.

Samkvæmt framansögðu er því ekki ljóst hvernig stefnufjárhæðin er fundin. Það kemur ekkert fram hvernig innborganir hafi haft áhrif á samninginn, hver sé vaxta- eða vísitöluhluti greiðslnanna eða hver hafi verið niðurstaða endurútreikningsins og hvort eftirstöðvar samningsins hafi hækkað eða lækkað vegna endurútreikningsins. Þá er vanreifað í stefnu hvernig andvirði hins vörslusvipta hlutar hafi verið fundið út og hvaða áhrif sú fjárhæð hafði á eftirstöðvar samningsins. Telst því málatilbúnaður stefnanda svo óljós og óskýr að hann fullnægir ekki kröfum e-liðar 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, til þess að efnisdómur verði lagður á málið. Þá þykir málatilbúnaður stefnanda vera mjög til þess fallinn að takmarka möguleika stefndu á því að halda uppi vörnum í málinu. Verður því ekki hjá því komist að vísa málinu frá dómi án kröfu og er þá höfð hliðsjón af dómum Hæstaréttar Íslands til dæmis í málum nr. 192/2010, 576/2014 og 36/2014.

Eftir 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í úrskurðarorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

ÚRSKURÐARORÐ

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Íslandsbanki hf., greiði stefnda, H-kk-þgf E-kk-þgf P-kk-þgf, 700.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.