S-149/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 27. september síðastliðinn, höfðaði héraðssaksóknari með ákæru útgefinni 12. apríl 2017 á hendur X, kt. [...], [...], [...], „fyrir nauðgun og brot í nánu sambandi, með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð sambýliskonu sinnar, A, sem hafði þá búið með ákærða í mánuð, með ofbeldi, frelsissviptingu og hótunum að kvöldi miðvikudagsins 4. janúar 2017 og fram á aðfaranótt fimmtudagsins 5. janúar 2017 á heimili þeirra beggja að [...] í [...], er ákærði reif A úr náttbuxum sem hún klæddist, lagðist ofan á hana og hafði við hana samræði í leggöng, þrátt fyrir að hún hafi ekki sagst vilja það og ýtti henni niður er hún reyndi að reisa sig við. Eftir þetta sofnaði ákærði og hélt A hjá sér en þegar hann vaknaði þvingaði hann hana til kynmaka í leggöng og til að hafa við sig munnmök. Í beinu framhaldi af því sló ákærði A ítrekað í höfuðið þar sem hún lá í rúminu og er hún reyndi að komast frá honum og út úr íbúðinni, þá lokaði ákærði hurðinni, reif í hár hennar, hrinti eða ýtti henni í gólfið, sló hana í höfuðið þar sem hún lá í gólfinu og tók í framhaldinu um hendurnar á henni, reif í hárið á henni og dró hana upp í rúm og á meðan á þessu stóð hótaði ákærði A lífláti. Hlaut A af háttseminni yfirborðsáverka víða á andliti og líkama, mar með margúlum á báðum augnlokum, marbletti undir augum og kúlu ofarlega á enni, heilahristing, rof á hljóðhimnu vinstra megin, skurð innanvert á neðri vör, marbletti og þrota í húð á upphandleggjum, mar og hrufl á hné, mar á lærum og húðrispur og mar aftan á baki.“

Í ákæru er háttsemi þessi talin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 3. gr. laga nr. 61/2007 og 4. gr. laga nr. 23/2016. Er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. [...], er krafist skaðabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 779.069 krónur og miskabóta að fjárhæð 3.000.000 króna, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 5. janúar 2017 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst réttargæslumaður brotaþola greiðslu þóknunar að viðbættum virðisaukaskatti.

Kröfur ákærða:

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og að ákvörðuð fangelsisrefsing verið skilorðsbundin að öllu leyti. Þá krefst ákærði lækkunar á miskabótakröfu og að öðrum kröfum um skaðabætur verði vísað frá dómi. Skipaður verjandi ákærða krefst þóknunar sér til handa sem greidd verði úr ríkissjóði.

I

A

Fimmtudaginn 5. janúar 2017, klukkan 02.55, barst lögreglu tilkynning um heimilisofbeldi í kjallaraíbúð að [...] í [...]. Í skýrslu lögreglu segir að íbúðin sé eitt stórt rými með litlu baðherbergi á vinstri hönd þegar gengið er inn í íbúðina. Eldhús er á hægri hönd og svefnaðstaða innst í íbúðinni. Við komu lögreglu á staðinn sást hvar nakið par var inni í íbúðinni. Kom ákærði til dyra þegar bankað var. Sáu lögreglumenn blautan blóðblett á gólfi í íbúðinni við útidyrnar. Þegar brotaþoli, A, varð lögreglu vör kallaði hún til þeirra og bað um hjálp. Veitti lögregla því strax athygli að brotaþoli var með áverka í andliti. Þá segir í skýrslu lögreglu að ákærði og brotaþoli tali litla sem enga ensku og enga íslensku. Var ákærði settur í handjárn og fluttur á lögreglustöð. Hann hafi blásið í S-D2 öndunarprófsmæli lögreglu sem sýndi 2,1 prómill. Reynt hafi verið að ræða við brotaþola en litlar upplýsingar hefðu fengist frá henni. Tjáði hún lögreglu að ákærði hefði verið ölvaður í tvo daga. Hann hefði slegið til hennar og hefði hún verið við það að sleppa út þegar ákærði hefði dregið hana á hárinu aftur inn í íbúðina. Þá hefði brotaþoli sagt að samræði hefði átt sér stað en vegna tungumálaörðugleika hefði ekki verið á hreinu hvort ákærði hefði nauðgað brotaþola. Þá hefði brotaþoli sagt lögreglu að ákærði hefði hótað henni lífláti. Enn fremur að ákærði hefði verið dæmdur til fangelsisvistar vegna nauðgunar í heimalandi sínu, [...] og [...]. Var brotaþoli flutt á slysadeild til aðhlynningar. Þangað kom rannsóknarlögreglumaður og hóf rannsókn málsins. Loks segir í skýrslu lögreglu að þegar í ljós hafi komið að um nauðgun hefði verið að ræða hefði verið haft samband við rannsóknarlögreglumann miðlægrar deildar sem hefði tekið við rannsókn málsins. Lögregla tók ljósmyndir í íbúðinni og eru þær hluti af frumskýrslu málsins. Var íbúðin innsigluð.

Rannsóknarlögreglumaður ræddi við brotaþola á slysadeild að viðstöddum túlki í [...] og réttargæslumanni. Í skýrslu lögreglumannsins segir að brotaþoli hafi verið með áverka í andliti og borið þess merki að hafa orðið fyrir líkamlegu ofbeldi. Hún hafi í upphafi greint frá því að henni hefði verið nauðgað og að ákærði hefði ætlað að drepa hana. Eftir nauðgunina hefði ákærði sofnað og sofið í klukkustund og síðan hefði hann ráðist á hana og beitt hana líkamlegu ofbeldi og ætlað að drepa hana. Nánar aðspurð um atvik málsins hefði brotaþoli sagt að ákærði hefði nauðgað henni í hjónarúmi um klukkan 23:00, en áður hefði hann rifið af henni fötin. Hún hefði ítrekað beðið hann að hætta, en hann hefði haldið áfram og þvingað hana til kynmaka í hjónarúminu. Brotaþoli sagði ákærða svo sterkan að hún hefði ekki getað spornað við þessu. Hefði nauðgunin tekið langan tíma vegna þess að ákærði hefði átt í erfiðleikum með að fá fullnægingu og hefði það tekið langan tíma. Þá er haft eftir brotaþola í skýrslunni að ákærði hefði ekki beitt hana líkamlegu ofbeldi á meðan hann hefði þvingað hana til kynmaka. Eftir nauðgunina hefði hann dormað eða sofið laust og haldið brotaþola í rúminu. Hún hefði beðið hann ítrekað að hætta, en hann hefði lamið hana með báðum höndum oft og mörgum sinnum þar sem hún hafi legið í rúminu. Einnig segir að brotaþoli hafi reynt að hlaupa í burtu, en dottið á gólfið. Kvaðst brotaþoli telja að hún hefði misst meðvitund einhverja stund. Ákærði hefði ítrekað sagt á meðan á ofbeldinu stóð að hann ætlaði að drepa hana og hefði hún upplifað hræðslu og trúað því allan tímann að hann hefði það í hyggju. Þá segir að ákærði hefði stundum áður sýnt af sér ofbeldisfulla hegðun gagnvart brotaþola, en ekkert í líkingu við það sem hefði gerst þessa nótt.

Í skýrslu B, sérfræðings í tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, 9. febrúar 2017 segir að blettir hafi fundist á bol sem hafi gefið jákvæða svörun við for- og staðfestingarprófum fyrir mennskt blóð. Þá segir að ætla megi að blettirnir séu frá þolandanum sjálfum komnir og ólíklegt að DNA-greining á þeim leiði annað í ljós. Einnig kemur fram að nothæf lífsýni hafi ekki fundist til DNA-kennslagreiningar, en ekki sé hægt að útiloka að á pinnum í lífsýnaöskjum sé að finna lífsýni á formi þekjufruma og séu þá mögulega þar til staðar sýni sem nothæf séu til slíkra greininga.

Sami sérfræðingur tæknideildar rannsakaði náttbuxur brotaþola. Í skýrslu hans kemur fram að ekki hafi fundist lífsýni sem geti talist nothæf til DNA-greiningar. Þá segir að teygja í streng náttbuxnanna hafi verið rifin frá og bendi útlit skemmdanna til þess að um nýlegar skemmdir sé að ræða.

Tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu framkvæmdi réttarlæknis-fræðilega skoðun á ákærða 5. janúar 2017. Meðal gagna málsins er skýrsla um þá rannsókn, dagsett 23. janúar sama ár.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði 2. febrúar 2017 mældist alkóhól í blóði ákærða 0,65% og 1,96% í þvagi. Var ákærði því undir áhrifum áfengis þegar sýnin voru tekin. Þá segir að niðurstöður mælinganna bendi einnig til þess að styrkur alkóhóls í blóðinu hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin og talsverður tími liðinn frá því að hlutaðeigandi neytti áfengis (klukkustundir). Gengið er út frá því í matinu að blóð- og þvagsýni hafi verið tekin á svipuðum tíma.

B

Brotaþoli leitaði í fylgd lögreglu og túlks á Neyðarmóttöku slysadeildar Landspítala háskólasjúkrahúss í Fossvogi 5. janúar klukkan 04:30. Í skýrslu C læknis er sú frásögn skráð eftir brotaþola að hún hafi um kvöldið verið heima hjá kærasta sínum þegar hann hafi ráðist á hana og hótað að drepa hana. Hún hefði kynnst þessum manni á netinu, komið til Íslands til að vera með honum og væri búin að vera á Íslandi í mánuð. Hún hefði verið á náttfötum þegar hann hefði skyndilega ráðist á hana og barið hana ítrekað í andlitið, rifið í hárið á henni og hrint henni þannig að hún datt. Þá hefði ákærði þröngvað „sér á hana og hafði samfarir við hana“. Hann hefði ekki haft sáðlát og ekki notað verjur. Nágranni hefði hringt á lögregluna vegna hávaða sem barst úr íbúðinni. Lögregla hefði komið á staðinn og farið með brotaþola á neyðarmóttöku.

Um ástand við skoðun segir í skýrslunni að brotaþoli hafi verið marin og bólgin í andliti. Hún kvarti undan svima og ógleði og eigi erfitt með að horfa niður. Sé illt í höfðinu. Tekið er fram að brotaþoli sé samvinnuþýð en tali ekki íslensku. Hún vilji fara heim til [...] aftur, en geti ekki farið á heimili geranda. Nánar um áverka á brotaþola segir í niðurstöðum læknisins að brotaþoli sé marin og bólgin í andliti, sé illt í höfðinu og kvarti um svima og ógleði. Hún sé marin og bólgin á upphandleggjum og á hnjám og sköflungum og sé með rispur og marbletti á baki.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði 14. febrúar 2017 mældist hvorki alkóhól í blóði brotaþola né umbeðin lyf eða ólögleg ávana- og fíkniefni.

C

Í læknisvottorði D sérfræðilæknis segir að brotaþoli hafi orðið fyrir fólskulegri árás á heimili kærasta síns. Fyrsta skoðun hefði verið gerð á neyðarmóttöku en vegna mikilla líkamlegra áverka hefði hún verið flutt á bráðamóttöku til frekari skoðunar. Brotaþoli hafi augljóslega hlotið heilahristing og rof á hljóðhimnu. Því sé ljóst að hún hafi hlotið nokkuð kraftmikið höfuðhögg. Velflestir nái sér af heilahristingi á innan við viku en einstaka maður eigi við langvarandi vandamál að stríða. Að sama skapi sé reiknað með að hljóðhimna hafi náð að gróa en það gæti einnig orðið misbrestur á því. Loks segir að andlegar afleiðingar þessarar árásar verði ekki metnar á þessum vettvangi.

D

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu 5. janúar 2017 vegna málsins og lagði fram kæru á hendur ákærða fyrir meint kynferðisbrot, líkamsárás og hótanir. Í skýrslu brotaþola kom meðal annars fram að ákærði hefði verið ölvaður og byrjað kynferðislega áreitni, en hún hefði gert honum grein fyrir því að hana langaði ekki. Ákærði hefði þá sagt að hann mætti gera allt sem hann langaði að gera við hana. Þau hefðu lagst út af í rúminu og ákærði byrjað að áreita hana, en sofnað á milli. Hann hefði rifið fötin utan af henni, bol og náttbuxur, lagst ofan á hana og haft samræði við hana í leggöng. Hann hefði ekki fengið fullnægingu af því að hann hefði verið svo drukkinn. Eftir þetta hefði ákærði sofnað, en vaknað aftur og þá byrjað að áreita brotaþola. Hefði hann sett typpið á sér í munninn á brotaþola og í leggöng til skiptis og síðan farið að öskra á brotaþola hvort hún elskaði hann eða ekki og síðan farið að lemja brotaþola í andlit og höfuð. Kvaðst brotaþoli hafa reynt að bera hendurnar fyrir sig en ákærði hefði tekið þær frá og haldið áfram að lemja hana. Þetta hefði gerst í rúminu, en hún hefði reynt að flýja og komist að útidyrum en þá hefði brotaþoli lokað dyrunum. Þá hefði hún náð að öskra og hefði það bjargað henni. Hefði ákærði dregið hana á hárinu frá hurðinni, hrint henni á gólfið og slegið hana einu sinni í höfuðið að hún hélt. Hefði henni liðið þannig að hún væri að missa meðvitund.

Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglu 5. janúar 2017. Viðurkenndi ákærði að hafa slegið brotaþola í andlitið, en neitaði kynferðisbroti og bar um það að hann og brotaþoli hefðu kynmök oft á dag. Þau hefðu haft kynmök áður en hann skutlaði henni í vinnu umræddan dag og einnig eftir að hún var komin heim.

II

Ákærði skýrði frá því fyrir dómi að brotaþoli væri fyrrverandi vinkona hans. Þau hefðu kynnst á internetinu og þekkst frá 15. ágúst. Brotaþoli hefði komið í heimsókn til ákærða til Íslands í fjóra daga og eftir það hefðu þau tekið ákvörðun um að búa saman. Brotaþoli hefði upphaflega komið til hans 6. nóvember og farið heim 11. sama mánaðar, en komið aftur 5. desember og þá til að búa hjá ákærða. Spurður um atvik þann 5. janúar kvaðst ákærði hafa fundið skilaboð á Skype um að brotaþoli elskaði annan mann líka. Skilaboðin voru skrifuð áður en brotaþoli kom til landsins í síðara skiptið. Ákærði kvaðst hafa slegið brotaþola ítrekað í höfuðið og togað í hárið á henni. Þá hafi þau verið í eldhúsi íbúðarinnar. Nánar lýsti ákærði því að hann hefði vaknað um nóttina, fengið sér áfengi og séð skilaboðin frá brotaþola um að hún elskaði annan mann. Hann hefði vakið brotaþola og spurt hana hvernig skilja ætti þetta því að hún hefði sagt honum að hún elskaði hann og hefði sagt við annan mann að hún elskaði hann líka. Ákærði kvaðst aðspurður hafa slegið brotaþola með flötum lófa án þess að vita hve oft. Þau hafi verið stödd við útidyrahurðina í íbúðinni. Ákærði neitaði því að hafa hrint brotaþola þannig að hún hafi dottið á gólfið en kvaðst hafa slegið brotaþola með þeim afleiðingum að hún hefði dottið á gólfið. Þá neitaði ákærði því að hafa slegið brotaþola eftir að hún hefði dottið. Ákærði kvaðst hafa verið mikið ölvaður umrædda nótt og hafa drukkið í nokkra daga á undan. Sagði ákærði ofbeldið hafa átt sér stað rétt áður en lögreglan kom á staðinn. Nánar aðspurður um atvik kvöldsins og fyrr um nóttina sagði ákærði að dagurinn hefði verið venjulegur og þau hefðu elskast. Hann hefði sótt brotaþola í vinnuna þennan dag og þau fengið sér í glas saman. Ákærði tók fram að hann vissi ekki hvað brotaþoli hefði drukkið mikið. Eftir það hefðu þau sofnað. Hann hefði vaknað og fengið sér meira áfengi og þá séð fyrrnefnd Skape-samskipti brotaþola og farið að berja brotaþola. Spurður um það hvað hann ætti við með því að þau hefðu elskast sagði ákærði að hann hefði átt kynmök við brotaþola í leggöng. Þá sagði ákærði aðspurður að brotaþoli hefði haft við hann munnmök þetta kvöld. Það væri alltaf þannig. Spurður kannaðist ákærði ekki við að hafa ýtt brotaþola niður eða haldið henni á meðan á kynmökunum stóð. Það hefði allt verið eðlilegt og eftir kynmökin hefðu þau farið að sofa. Þá mundi ákærði ekki til þess að brotaþoli hefði farið út úr íbúðinni. Spurður um áverka á brotaþola eftir að hann sló hana kvaðst ákærði ekki hafa tekið eftir þeim. Þá mundi ákærði ekki til þess að hafa hótað brotaþola eða kallað hana ljótum nöfnum. Þá kvaðst hann ekki muna hvernig brotaþoli hefði verið klædd. Ákærði sagði ástæðu þess að náttbuxur brotaþola voru rifnar í strengnum hafa verið þá að þau hefðu stundað gróft kynlíf tveimur dögum fyrr uppi á borði og annars staðar í íbúðinni. Hann hefði þá klætt brotaþola úr náttbuxunum og rifið þær. Aðspurður kvaðst ákærði aldrei hafa meinað brotaþola að fara út úr íbúðinni. Spurður um áverka á brotaþola bar ákærði að þeir hefðu kannski komið þegar hann lamdi hana eða þegar hún datt. Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði verið í samskiptum við brotaþola eftir atvikið, bæði áður en hún fór af landinu og eftir það. Brotaþoli hefði sagt ákærða að hún hefði verið að segja ósatt. Þau hefðu hist í miðbænum 12. janúar, áður en brotaþoli fór af landinu, fengið sér kaffi og talað saman og átt eðlileg samskipti. Aðspurður sagði ákærði að hann og brotaþoli hefðu rifist lítillega áður en þau hefðu stundað kynlífið en hann hefði róað sig niður. Brotaþoli hefði aldrei lýst því yfir að hún væri mótfallin kynlífinu á meðan á því stóð, enda var það með hennar samþykki eins og í öll önnur skipti. Spurður sagðist ákærði ennþá hafa verið ölvaður þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglunni daginn eftir atvikið. Hann hefði ekki verið í góðu ástandi til að muna atvikin vel, en myndi þau betur í dag. Spurður um þann framburð ákærða hjá lögreglu að hann hefði kallað brotaþola druslu kvaðst ákærði kannast við það. Þá sagði ákærði það vera mögulegt að hann hefði hótað brotaþola lífláti því að hann hefði verið mjög reiður við hana, en þó myndi hann það ekki.

Brotaþoli skoraðist undan því að gefa skýrslu við aðalmeðferð málsins. Brotaþoli gaf skýrslu fyrir dómi við rannsókn málsins 9. janúar 2017, sbr. heimild c. liðar 1. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og bar í flestum atriðum á sama veg og hjá lögreglu fjórum dögum fyrr. Skýrði brotaþoli frá því að ákærði hefði haft samræði við hana í leggöng. Hefði það verið að hans frumkvæði og hefði hún legið á bakinu og hann verið ofan á henni. Hann hefði ekki fengið fullnægingu vegna ölvunarástands síns og hefði hann sofið í ca 30 mínútur en haldið utan um hana á meðan og hert takið við hverja hreyfingu hennar. Hún hefði því ekki komist frá honum þótt hann svæfi. Eftir að hann vaknaði hefði hann reynt að hafa kynmök við hana en hann hefði ekki verið tilbúinn út af drykkjunni og misst reisn. Þá sagði brotaþoli að ákærði hefði reynt að setja typpið í munn brotaþola. Spurð hvort hún hefði streist á móti kynmökum í leggöng sagði brotaþoli að hún hefði reynt að segja við brotaþola: „Tölum bara saman, förum að sofa, ekki gera þetta núna,“ en brotaþoli kvaðst hafa verið svolítið hrædd við ákærða. Þá sagði brotaþoli að það hefði kannski pirrað ákærða að hann hefði ekki getað fengið fullnægingu því að í kjölfarið hefði hann farið að lemja hana með þeim orðum að hann ætlaði að sanna hvað hann elskaði hana mikið. Hún hefði þá verið í rúminu og hefði hann lamið hana í andlitið, högg eftir högg, með lófanum. Þá hefði hún reynt að flýja og hlaupið til dyranna og náð að opna þær smávegis, en þá hefði ákærði komið og lokað þeim aftur. Kvaðst brotaþoli hafa náð að öskra tvisvar hátt. Lýsti brotaþoli því að ákærði hefði tekið í hárið á henni og dregið hana niður eða hrint henni á gólfið, eða að hún hefði sjálf dottið. Það kvaðst hún ekki muna. Hefði ákærði sagt við brotaþola að hún færi „ekki lifandi héðan“. Ákærði hefði slegið hana einu sinni eða tvisvar í höfuðið þegar hún lá á gólfinu og ekki væri útilokað að hún hefði misst meðvitund í stutta stund. Ákærði hefði síðan dregið hana á hárinu og sagt henni að fara upp í rúm. Spurð af verjanda ákærða staðfesti brotaþoli að ofbeldi það sem hún lýsti fyrir dómi að ákærði hefði beitt hana hefði allt átt sér stað eftir samfarirnar, en ekki fyrir þær.

Vitnið E skýrði frá því að það hefði búið á efri hæðinni að [...] í [...] 4. janúar 2017 og heyrt orðaskak á milli brotaþola og ákærða um klukkan 23:00 um kvöldið án þess þó að heyra orðaskil. Þá kvaðst vitnið hafa heyrt dynk eins og lóð hefði dottið í gólfið og síðan skaðræðisöskur og þá hringt í lögregluna. Vitnið sagði brotaþola hafa komið daginn eftir og þakkað vitninu fyrir að hafa hringt í lögregluna.

F lögreglumaður skýrði frá því að hann hefði komið á vettvang og skrifað frumskýrslu í málinu. Lögregla hefði verið kölluð á staðinn vegna konu í neyð sem öskraði hástöfum án þess að vitað væri af hverju. Nakinn maður hefði komið til dyra og lögregla séð konu grátandi í rúmi inni í íbúðinni. Bæði hefðu verið af erlendu bergi brotin. Lögregla hefði séð blóðblett á gólfi og talið að líkamsárás, heimilisofbeldi, hefði átt sér stað í íbúðinni, og mögulega kynferðis-ofbeldi. Maðurinn hefði verið handtekinn og færður á lögreglustöð, en konan hefði verið flutt á slysadeild. Rannsóknarlögreglumaður hefði komið þangað og tekið við rannsókn málsins. Vitnið kvaðst ekki muna eftir því að brotaþoli hefði verið með áverka, en annar lögreglumaður hefði rætt við brotaþola á vettvangi. Vitnið staðfesti að brotaþoli hefði strax kallað á hjálp þegar hún hefði séð lögregluna. Þá sagði vitnið brotaþola hafa verið nakta þegar lögregla kom á vettvang en hefði sett eitthvað yfir sig. Spurt kvaðst vitnið ekki muna hvort til tals hefði komið á vettvangi að um nauðgun hefði verið að ræða.

G lögreglumaður skýrði frá því fyrir dómi að hún hefði komið á vettvang vegna tilkynningar um læti og hugsanlegt heimilisofbeldi. Karlmaður hefði komið til dyra þegar bankað var og opnað litla rifu á hurðina. Ummerki um átök hefðu verið í íbúðinni og blóð á gólfi. Þá hefði lögreglan heyrt kallað á hjálp innan úr íbúðinni og farið inn í íbúðina og séð áverka í andliti á brotaþola sem hefði setið nakin á rúminu, en hulin sæng. Spurt um það hvað konan hefði sagt á vettvangi svaraði vitnið því til að það hefðu verið tungumálaerfiðleikar og hefði brotaþoli átt erfitt með að skilja ensku og notað handahreyfingar. Hún hefði þó sagt að ákærði hefði verið að lemja hana. Hún hefði einnig talað um samfarir og sýndi hvernig hann hefði dregið hana á hárinu. Einnig kvaðst vitnið minnast þess að brotaþoli hefði notað orðið „kill“. Vitnið kvaðst hafa farið með brotaþola á slysadeild þar sem rannsóknarlögreglumaður hefði tekið við málinu. Spurt kvaðst vitnið ekki muna eftir náttbuxum á vettvangi.

H lögreglumaður skýrði frá því að hann hefði verið á bakvakt og því verið beðinn um að koma á slysadeild þar sem kona hefði orðið fyrir líkamlegu ofbeldi. Einnig væri óljós grunur um hugsanlegt kynferðislegt ofbeldi. Þegar vitnið kom á slysadeild var túlkur kominn á staðinn. Hann hafi rætt við brotaþola sem skýrt hefði frá því að hún hefði orðið fyrir líkamlegu ofbeldi af hálfu sambýlismanns síns og einnig fyrir kynferðislegu ofbeldi og hefði hann nauðgað henni á heimilinu. Í kjölfarið var haft samband við rannsóknarlögreglumann í miðlægri deild lögreglu sem hefði komið á staðinn og tekið við rannsókn málsins.

I rannsóknarlögreglumaður greindi frá því fyrir dómi að hann hefði verið kallaður til þegar upp kom að um kynferðisbrot hefði verið að ræða. Aðkoma vitnisins að málinu hefði ekki verið mikil en hann hefði rætt við brotaþola á slysadeildinni ásamt túlki frá sjúkrahúsinu og tekið niður upplýsingar eftir brotaþola. Brotaþoli hefði borið um það að ákærði hefði þvingað hana til kynmaka auk þess sem hann hefði beitt hana líkamlegum ofbeldi og haldið henni nauðugri í einhverja klukkutíma inni í íbúðinni. Vitnið var spurt um það hvort það gæti staðfest það sem fram væri tekið í skriflegri skýrslu vitnisins, það er að ákærði hefði nauðgað brotaþola í hjónarúmi um klukkan 23:00 um kvöldið, en áður hefði hann rifið af henni fötin og hún hefði ítrekað beðið hann að hætta, en hann hefði samt þvingað hana til kynmaka. Vitnið kvaðst ekki geta annað en staðfest að það hefði komið fram hjá brotaþola, eða alla vega hefði vitnið skilið það á þann veg. Vitnið tók þó fram „að túlkurinn hefði ekki verið 100%“ og hefði hann stundum átt í erfiðleikum með að skilja túlkinn. Hefðu þetta verið fyrstu upplýsingar í málinu. Þá kom fram hjá vitninu að brotaþoli hefði greint frá því að ákærði hefði haldið henni í rúminu þótt hann hefði verið hálfsofandi. Einnig að brotaþoli hefði upplifað það þannig að ákærði hefði ætlað að drepa hana.

Vitnið C læknir skýrði frá því að brotaþoli hefði sagt vitninu frá því á neyðarmóttöku að kærasti brotaþola hefði gjörsamlega trompast og ráðist á hana, barið hana ítrekað, sérstaklega í andlitið, og síðan þröngvað henni til samfara, það er haft við hana samfarir með getnaðarlim í leggöng án þess að hafa sáðlát og ekki notað verju. Vitnið kvaðst hafa skoðað áverka á brotaþola. Helstu áverkar á brotaþola hefðu verið í andliti og hefði brotaþoli kvartað yfir höfuðverk. Við skoðun hefði brotaþoli verið marin á augnlokum og undir báðum augum. Einnig marin á hægri vanga og á höku, með kúlu á enninu og bólgu og mar á nefi og blóðstorku á vörunum. Þá hefði brotaþoli verið með marbletti, sérstaklega á upphandleggjum báðum megin, og með mar og hrufl á hnjám og sköflungi báðum megin og aftan á baki. Áverkar á andliti bentu til þess að brotaþoli hefði fengið hnefahögg í andlitið. Áverkar á upphand-leggjum gátu samrýmst því að tekið hefði verið þéttingsfast í upphandleggina á brotaþola. Hefði brotaþoli talað um það að henni hefði verið hrint og að hún hefði lent á hnjánum. Þar var brotaþoli með hrufl sem gat alveg staðfest frásögn hennar. Brotaþoli hefði verið skýr í frásögn og með fulla meðvitund og bar sig mjög vel að vitninu fannst. Vitnið kvaðst hafa beðið um frekara mat á brotaþola á bráðamóttöku, enda hefði það haft áhyggjur af því að brotaþoli hefði hugsanlega brotnað eða fengið blæðingu inn á höfuðið. Þá sagði vitnið aðspurt að brotaþoli hefði ekki greint vitninu frá því að hún hefði verið þvinguð til munnmaka. Einnig sagði vitnið aðspurt að brotaþoli hefði ekki verið með áverka á kynfærum sem bentu til nauðgunar, hvorki fleiður né sár. Ekkert hefði sést við skoðun sem benti til að um harkalegar samfarir hefði verið að ræða.

Vitnið J, hjúkrunarfræðingur á neyðarmótttöku skýrði frá því að hún hefði rætt við brotaþola á neyðarmóttöku aðfaranótt 5. janúar 2017 með túlki. Hefði brotaþoli greint frá því að hún hefði orðið fyrir ofbeldi af hálfu kærasta síns sem hefði ráðist á hana og beitt hana kynferðisofbeldi. Hann hefði slegið hana ítrekað í andlitið og rifið í hárið á henni. Þá hefði brotaþoli sagt að hún hefði orðið fyrir kynferðisbroti sem hún lýsti sem samförum í leggöng en ákærði hefði ekki fengið sáðlát. Þá kvaðst vitnið hafa spurt brotaþola um það hvort hún hefði haft munnmök við ákærða, en því hefði brotaþoli svarað neitandi. Vitnið sagði brotaþola hafa verið ótrúlega rólega, en henni hefði sýnilega liðið mjög illa. Hún hefði ekki verið undir áhrifum áfengis.

Vitnið K læknir greindi frá því að stærsti áverki á brotaþola væri rof á hljóðhimnu, en annars talsverðir maráverkar á andliti og rispur á baki og maráverkar á útlimum. Brotaþoli hefði verið í uppnámi en sagt ágætlega greinilega frá. Hún hefði sagt frá því að hún hefði lent í ofbeldi af hálfu kærasta síns heima hjá honum þar sem hann muni hafa kýlt hana þannig að hún hafi dottið og jafnvel misst meðvitnund. Áverkar á brotaþola hefðu mjög mikið samrýmst því sem hún lýsti að gerst hefði. Mikið högg þurfi til að rjúfa hljóðhimnu. Brotaþoli hefði verið vönkuð og mögulega fengið heilahristing og misst meðvitund. Tölvusneiðmynd hefði verið tekin af höfði vegna gruns um blæðingu. Spurt sagði vitnið að einhverjir marblettir á brotaþola hefðu borið það með sér að vera eldri, þeir hefðu verið orðnir daufir að lit. Ætti það við um marbletti á fótleggjum, en langflestir áverkarnir báru það með sér að vera nýir.

Vitnið B, sérfræðingur í tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, skýrði frá því að hann hefði rannsakað náttbuxur af brotaþola. Hlutverk vitnisins var að skoða buxurnar, ljósmynda þær, fara yfir skemmdir á þeim og leita að lífsýnum. Skemmd hefði verið á buxunum. Teygja við streng var rifin frá nánast allan hringinn. Útlitið samræmdist því að skemmdirnar væru nýjar. Spurt sagði vitnið að buxurnar væru nánast ónothæfar svona skemmdar, en gat ekki sagt til um það hvort þær hefðu hugsanlega legið ónothæfar um lengri eða skemmri tíma.

III

Í máli þessu er ákærða gefin að sök naugun og brot í nánu sambandi með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð brotaþola, sambýliskonu sinnar, með ofbeldi, frelsissviptingu og hótunum að kvöldi 4. janúar og fram á aðfaranótt 5. janúar 2017 á heimili beggja í [...]. Í ákæru segir að ákærði hafi rifið brotaþola úr náttbuxum, lagst ofan á hana og haft við hana samræði í leggöng þrátt fyrir að hún hafi sagst ekki vilja það og ýtt henni niður þegar hún hafi reynt að reisa sig við. Eftir það hafi ákærði sofnað og haldið brotaþola hjá sér en þegar hann vaknaði hafi hann þvingað brotaþola til kynmaka í leggöng og til að hafa við sig munnmök.

Þá segir í ákærunni að ákærði hafi í beinu framhaldi slegið brotaþola ítrekað í höfðuðið þar sem hún hafi legið í rúminu og þegar hún hafi reynt að komast frá honum og út úr íbúðinni hafi ákærði lokað hurðinni, rifið í hár hennar, hrint eða ýtt henni í gólfið, slegið hana í höfuðið þar sem hún lá í gólfinu og í framhaldinu tekið um hendurnar á henni, rifið í hárið á henni og dregið hana upp í rúm og hótað henni lífláti á meðan á þessu stóð. Afleiðingum ofbeldsins er lýst í ákæru málsins, en háttsemi ákærða er talin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum.

A

Hvað varðar ætlað brot ákærða gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga liggur fyrir að ákærði hefur viðurkennt að hafa í umrætt sinn haft samræði við brotaþola í leggöng og að hún hafi veitt honum munnmök, en heldur því fram að samfarirnar og munnmökin hafi farið fram með vilja og samþykki brotaþola. Allt hefði verið eðlilegt við samfarirnar og munnmökin og eftir þau hefðu þau farið að sofa. Sem fyrr segir gaf brotaþoli skýrslu fyrir dómi við rannsókn málsins. Lýsti hún því að ákærði hefði haft samræði við hana í leggöng, en ekki fengið fullnægingu vegna ölvunarástands síns og hefði hann sofið í um það bil 30 mínútur og haldið utan um brotaþola á meðan og hert takið við hverja hreyfingu hennar. Hún hefði því ekki komist frá honum þótt hann svæfi. Eftir að hann vaknaði hefði hann reynt að hafa kynmök við hana. Hann hefði ekki getað það út af drykkjunni og misst reisn. Þá sagði brotaþoli að ákærði hefði reynt að setja typpið í munn brotaþola. Fyrir dómi var brotaþoli spurð um það hvort hún hefði streist á móti kynmökum í leggöng og svaraði brotaþoli því til að hún hefði reynt að segja við brotaþola: „Tölum bara saman, förum að sofa, ekki gera þetta núna.“ Þá kom fram hjá brotaþola að hún hefði verið svolítið hrædd við ákærða.

Ákæruvaldið reisir kröfu sína um að ákærði verði sakfelldur fyrir nauðgun á framburði brotaþola sem ákæruvaldið telur stöðugan og trúverðugan. Ákærði neitar sök og krefst sýknu af þeim sakargiftum. Byggir ákærði á því að ósannað sé að naugðun hafi átt sér stað. Áverkar á brotaþola bendi ekki til þess að ákærði hafi nauðgað brotaþola og hafi ásetningur hans ekki staðið til þess og því sé ekki uppfyllt saknæmisskilyrði 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði hefur frá uppafi neitað sök hvað varðar þennan hluta sakargifta á hendur honum. Ekki er neitt ósamræmi í framburði hans um það og er framburður hans að mati dómsins ekki ótrúverðugur. Brotaþoli hefur að flestu leyti verið staðföst í framburði sínum. Fram kom hjá lögreglumönnunum F og G að frásögn brotaþola á vettvangi um það hvað hefði gerst hefði ekki verið skýr vegna tungumálaerfiðleika. Í framburði I rannróknarlögreglumanns fyrir dómi kom fram að brotaþoli hefði greint honum frá því að hún hefði verið þvinguð til kynmaka auk þess sem hún hefði verið beitt líkamlegu ofbeldi og henni haldið nauðugri í einhverja klukkutíma inni í íbúðinni. Kvaðst vitnið geta staðfest fyrir dómi það sem hefði komið fram hjá brotaþola og kæmi fram í skriflegri skýrslu, það er að ákærði hefði nauðgað brotaþola í hjónarúmi um klukkan 23:00 um kvöldið, en áður hefði hann rifið af henni fötin. Hún hefði ítrekað beðið hann að hætta, en hann hefði samt þvingað hana til kynmaka. Vitnið tók fram að það hefði alla vega skilið brotaþola á þann veg, en tók fram að túlkurinn „hefði ekki verið 100% og hefði hann stundum átt í erfiðleikum með að skilja túlkinn.“ Í skýrslu sem brotaþoli gaf fyrir dómi við rannsókn málsins fullyrti brotaþoli að ákærði hefði þvingað hana til munnmaka. Frá því greindi brotaþoli hvorki á bráðadeild né á neyðarmótttöku Landspítala. C læknir skoðaði brotaþola á Neyðarmóttöku og skráði eftir henni frásögn af atvikinu. Hún sagði aðspurð fyrir dómi að brotaþoli hefði ekki greint henni frá því að hún hefði verið þvinguð til munnmaka. Sama kom fram í framburði J hjúkrunarfræðings. Þá staðfesti vitnið C aðspurt að brotaþoli hefði ekki verið með áverka á kynfærum sem bentu til nauðgunar, hvorki fleiður né sár og hefði ekkert sést við skoðun sem benti til að um harkalegar samfarir hefði verið að ræða.

Brotaþoli gaf ekki skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í málsgögnum eru þrír tölvupóstar til verjanda ákærða, dagsettir 30. og 31. janúar 2017, sem virðast stafa frá brotaþola þar sem fram kemur að hún vilji draga kæruna til baka af því að hún vilji ekki að sakborningurinn fari í fangelsi. Einnig tölvupóstur brotaþola til réttargæslumanns hennar 30. mars 2017 þar sem hún kveðst staðfesta þá skýrslu sem hún hafi gefið fyrir lögreglu.

Samkvæmt 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er verknaður, sem refsing er lögð við samkvæmt lögunum, ekki saknæmur nema hann sé unnin af ásetningi eða gáleysi. Fyrir gáleysisbrot verður því aðeins refsað, að sérstök heimild sé til þess í lögunum. Óheimilt er að refsa fyrir gáleysisbrot gegn 194. gr. almennra hegningarlaga. Eins og rakið er í almennum athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 um breytingu á almennum hegningarlögum verður ásetningur að taka til allra efnisþátta verknaða eins og þeim er lýst í refsiákvæðum. Í því felst að hann verður að taka bæði til verknaðaraðferðar og kynmakanna. Þarf ásetningurinn einnig að ná til þess að nota hinar ólögmætu verknaðaraðferðir til þess að ná fram kynmökunum. Þá verður ásetningurinn að taka til þvingunarinnar þegar brotið er gegn 194. gr. Í því felst að þetta sé gert gegn vilja brotaþola, þannig að samþykki þolanda sé ekki fyrir hendi. Loks þarf ásetningurinn að ná til orsakasambandsins á milli verknaðaraðferða sem leiða til þvingunar og kynmaka. Einnig segir í athugasemdunum að þegar ákærði neiti sök geti verið mjög erfitt að sanna huglæga afstöðu hans til verknaðarins. Þá verða dómstólar að meta hvað ákærði hafi hlotið að gera sér grein fyrir og tvinnast þá oft saman sakarmat og sönnunarmat. Mat ákærða á aðstæðum er lagt til grundvallar þannig að ekki er unnt að refsa honum fyrir nauðgun ef hann hafði réttmæta ástæðu til að ætla að þolandi væri samþykkur kynmökunum. Ástæða þess er sú að þá er ekki fyrir hendi ásetningur til þess að þvinga þolanda til kynmaka. Algengt er að aðilar séu sammála um að kynmök hafi farið fram en ósammála um hvort svo hafi verið með samþykki þolanda. Karlmaðurinn segir þá að samþykki konunnar til makanna hafi verið fyrir hendi, en konan segir að þau hafi farið fram gegn vilja hennar. Í slíkum tilvikum veltur niðurstaðan á mati á trúverðugleika framburðar aðilanna, samanborið við önnur sönnunargögn í málinu.

Ákæruvaldið hefur þá byrði að sanna að ákærði hafi af ásetningi framið þá nauðgun sem honum er gefin að sök í ákæru. Upplýst er í málinu að ákærði og brotaþoli kynntust á netinu og höfðu þekkst í um fjóra mánuði þegar brotaþoli flutti til landsins til að hefja sambúð með ákærða. Hafði sú sambúð staðið í einn mánuð þegar þau atvik urðu sem ákært er út af. Ákærði lýsti því fyrir dómi að hann og brotaþoli hefðu rifist lítillega áður en þau hefðu stundað kynlífið. Sagði ákærði brotaþola aldrei hafa lýst því yfir að hún væri mótfallin kynlífinu á meðan á því stóð, enda var það með hennar samþykki eins og öll önnur skipti. Þá kom fram hjá ákærða að það væri venjulegt í þeirra kynlífi að stunda munnmök. Fyrir dómi kom fram hjá brotaþola að hún hefði beðið ákærða að hætta og lagt það til að þau töluðu saman og stunduðu kynlíf síðar. Af framburði brotaþola verður ekki annað ráðið en að hún hafi tekið þátt í samförunum og munnmökunum og lýsti hún því að ákærði hefði ekki fengið fullnægingu vegna ölvunarástands síns og orðið pirraður. Ekki eru nein efni til að draga framburð brotaþola í efa og er þannig ekki útilokað að framburður ákærða og brotaþola sé réttur.

Með vísan til alls þessa verður ekki hjá því komist að álykta sem svo að ákærði hafi eins og á stóð haft réttmæta ástæðu til að ætla að brotaþoli hafi verið samþykk atlotum hans og samförunum. Í öllu falli hafi ekki verið fyrir hendi ásetningur til þess að þvinga brotaþola til kynmaka og að ákærða hafi ekki verið það ljóst að brotaþoli væri í þetta sinn andsnúin kynmökunum. Því telst að mati dómsins ósannað, gegn eindreginni og staðfastri neitun ákærða, að hann hafi af ásetningi notfært sér yfirburði sína gagnvart brotaþola vegna aflsmunar og gegn vilja hennar haft við hana samræði í leggöng og eftir að hafa sofið um stund þvingað hana til kynmaka í leggöng og til að hafa við hann munnmök eins og lýst er í ákæru málsins. Styður framburður brotaþola sjálfrar það að hún hafi ekki verið mótfallin samræðinu þrátt fyrir að hafa lagt annað til í umrætt sinn. Rifin teygja í náttbuxum brotaþola fær ekki breytt þessu mati dómsins, en ákærði gaf þær skýringar aðspurður fyrir dómi að teygjan hefði rifnað tveimur dögum fyrr þegar hann og brotaþoli hefðu stundað gróft kynlíf uppi á borði og annars staðar á heimili þeirra. Ber því að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins í málinu um að hann verði sakfelldur fyrir að hafa nauðgað brotaþola.

B

Svo sem fram er komið er ákærða einnig gefið að sök „brot í nánu sambandi“ með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð brotaþola með ofbeldi, frelsissviptingu og hótunum að kvöldi 4. janúar 2017. Í ákærunni er obeldinu nánar lýst þannig að ákærði hafi í beinu framhaldi af ætlaðri naugun slegið brotaþola ítrekað í höfuðið þar sem hún lá í rúminu og þegar hún hafi reynt að flýja frá ákærða út úr íbúðinni hafi hann lokað hurðinni, rifið í hár hennar, hrint henni eða ýtt henni í gólfið, slegið hana í höfuðið þar sem hún lá á gólfinu og tekið um hendur hennar og dregið hana upp í rúm og hótað henni lífláti á meðan á þessu stóð. Háttsemi ákærða er talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við upphaf aðalmeðferðar játaði ákærði að hafa slegið brotaþola ítrekað í andlit og höfuð. Þá kvaðst hann hafa tekið í hárið á brotaþola á meðan á átökunum stóð. Í framburði ákærða fyrir dómi kom fram að hann hefði reiðst brotaþola eftir að hafa fundið skilaboð á Skype um að brotaþoli elskaði annan mann líka. Hefði hann vakið brotaþola og krafið hana skýringa á því hvernig skilja ætti skilaboðin. Hann hefði slegið brotaþola með flötum lófa án þess að vita hve oft. Þau hafi þá verið stödd við útidyrnar í íbúðinni. Á hinn bóginn neitaði ákærði því að hafa hrint brotaþola þannig að hún hefði dottið á gólfið, en viðurkenndi að hafa slegið brotaþola með þeim afleiðingum að hún datt. Ákærði kannaðist ekki við að hafa slegið brotaþola eftir að hún datt. Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði aldrei meinað brotaþola að fara út úr íbúðinni en kvað það mögulegt að hann hefði hótað brotaþola lífláti því að hann hefði verið mjög reiður við hana, þótt hann myndi það ekki.

Brotaþoli bar um það hjá lögreglu og fyrir dómi að það hefði pirrað ákærða að hann hefði ekki fengið fullnægingu í samförum þeirra og farið að lemja brotaþola með þeim orðum að hann ætlaði að sanna fyrir brotaþola hvað hann elskaði hana mikið. Hún hefði þá verið í rúminu og hefði hann slegið hana í andlitið, högg eftir högg, með lófanum. Hún hefði þá reynt að flýja og hlaupið til dyranna og náð að opna þær en ákærði hefði komið og lokað þeim aftur. Þá lýsti brotaþoli því að ákærði hefði tekið í hárið á henni og dregið hana niður eða hrint henni á gólfið, eða að hún hefði sjálf dottið. Hefði ákærði sagt við brotaþola að hún færi „ekki lifandi héðan“ og slegið hana eitt eða tvö högg þegar hún hafi legið á gólfinu. Tók brotaþoli fram að ofbeldi ákærða hefði allt átt sér stað eftir samfarir þeirra, en ekki fyrir þær.

Í vottorði C læknis, sem skoðaði brotaþola á Neyðarmóttöku Landspítala, segir að brotaþoli hafi verið marin og bólgin í andliti. Hún hafi kvartað undan svima og ógleði og hafi verið illt í höfðinu. Einnig segir að brotaþoli sé marin og bólgin á upphandleggjum, hnjám og sköflungum og sé með rispur og marbletti á baki. Vitnið sagði fyrir dómi að áverkar á andliti bentu til þess að brotaþoli hefði fengið hnefahögg í andlitið og að áverkar á upphandleggjum gætu samrýmst því að tekið hefði verið þéttingsfast í upphandleggina á brotaþola. Hefði brotaþoli talað um það að henni hefði verið hrint og að hún hefði lent á hnjánum, en þar hefði brotaþoli verið með hrufl sem gat alveg staðfest frásögn hennar. Þá segir í vottorði D sérfræðilæknis að brotaþoli hafi augljóslega hlotið heilahristing og rof á hljóðhimnu og fullyrðir læknirinn að brotaþoli hafi hlotið nokkuð kraftmikið höfuðhögg. Þá kom fram að rof á hljóðhimnu brotaþola væri stærsti áverkinn á henni og þyrfti mikið högg til að rjúfa hljóðhimnu. Þá sagði vitnið D að áverkar á brotaþola hefðu samrýmst frásögn hennar.

Sem fyrr segir játaði ákærði að hafa slegið ítrekað í andlit og höfuð brotaþola, án þess að vita hve oft, og tekið í hárið á henni á meðan á átökum þeirra stóð. Þau hefðu þá verið stödd við útidyrnar í íbúðinni. Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að blóðblettur hafi sést á gólfi íbúðarinnar við útidyrnar. Að mati dómsins er framburður brotaþola trúverðugur um það að ákærði hafi á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð brotaþola. Hefur brotaþoli gefið greinargóða lýsingu á því ofbeldi sem ákærði beitti hana í umrætt sinn sem er í öllum meginatriðum í samræmi við frásögn hennar hjá lögreglu og við skoðun brotaþola á neyðarmóttöku og fær einnig stoð í læknisfræðilegum gögnum og rannsókn lögreglu í kjölfar atburðarins. Þá liggur fyrir að ákærði hefur að stærstum hluta játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Er það niðurstaða dómsins að ekki sé óvarlegt að leggja til grundvallar framburð brotaþola og þykir sannað að ákærði hafi veist á alvarlegan hátt að brotaþola með þeim afleiðingum sem lýst er, svipt hana frelsi um stund og haldið henni nauðugri á heimili þeirra og hótað henni lífláti, en það útilokaði ákærði ekki samkvæmt framburði hans fyrir dómi og bar því við að hann hefði verið brotaþola reiður þótt hann myndi ekki eftir því að hafa hótað brotaþola lífláti. Verður ákærði sakfelldur fyrir þessa háttsemi samkvæmt lýsingu í ákæru og talin er varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, sbr. breytingu með 4. gr. laga nr. 23/2016. Um það er ekki deilt í málinu að ákærði og brotaþoli bjuggu saman þegar atvik þau urðu sem ákært er út af, en tilvitnað ákvæði tekur til þess að hver sem á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka eða sambúðaraðila eða annarra sem eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt skuli sæta fangelsi allt að sex árum.

IV

Ákærði er fæddur í ágúst [...]. Samkvæmt sakavottorði frá sakaskrá ríkisins hefur ákærði ekki sætt refsingu. Ákærði er sakfelldur fyrir ofbeldi í nánu sambandi, mjög alvarlega háttsemi, sem var til þess fallin að valda brotaþola miklum ótta og vanlíðan. Fyrir liggur að brotaþoli dvaldi í Kvennaathvarfinu og yfirgaf landið skömmu eftir atvikið. Samkvæmt framansögðu og með vísan til 1., 2. og 7. töluliði 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 70. gr. sömu laga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Fært þykir að ákveða að fresta fullnustu níu mánaða af refsingu ákærða og ákveða að sá hluti hennar falli niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegnignarlaga.

Réttargæslumaður brotaþola hefur krafist skaðabóta úr hendi sakbornings að fjárhæð 779.069 krónur og miskabóta að fjárhæð 3.000.000 króna eða samtals 3.779.069 krónur auk vaxta. Krefst brotaþoli skaðabóta vegna vinnutaps að fjárhæð 763.493 krónur og kostnaðar vegna aðstoðar læknis, 15.576 krónur. Ákærði hafnar greiðslu skaðabóta og krefst frávísunar á þeirri kröfu. Hann viðurkennir skyldu til að greiða brotaþola miskabætur en krefst lækkunar á þeirri fjárhæð sem krafist er. Fyrir liggur að ákærði veittist að brotaþola með grófu ofbeldi í umrætt sinn án þess þó að það hafi haft varanlegar afleiðingar fyrir brotaþola. Um það liggur ekkert fyrir í málinu. Að mati dómsins er ekki sýnt fram á að brotaþoli hafi ekki getað sinnt þeirri vinnu sem hún var fastráðin til. Því er hafnað kröfu brotaþola vegna vinnutaps. Sama á við um kröfu vegna lækniskostnaðar. Brotaþoli á rétt á miskabótum. Framburður hennar er trúverðugur um það að hún hafi óttast um líf sitt á meðan á atlögu ákærða að henni stóð. Með þeirri háttsemi sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér skyldu til að greiða brotaþola miskabætur, sbr. b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að því er varðar kröfu brotaþola verður að gæta þess að ekki liggja fyrir nein gögn um afleiðingar brotsins gagnvart henni, en verknaður af því tagi sem um ræðir er ótvírætt til þess fallinn að hafa áhrif á andlega heilsu þess sem fyrir honum verður. Að þessu virtu og atvikum málsins að öðru leyti þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 800.000 krónur. Um vexti fer svo sem í dómsorði greinir.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða hluta af sakarkostnaði málsins. Ákærði greiði helming þóknunar skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef hdl., sem í heild nemur 1.728.560 krónum vegna starfa hans á rannsóknarstigi og við meðferð málsins fyrir dómi. Þá greiði ákærði helming þóknunar skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-þgf V-kvk-þgf H-kvk-þgf hdl., sem nemur í heild 695.640 krónum. Þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti. Loks greiði ákærði 406.466 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins. Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

A-kvk-nf Þ-kvk-nf saksóknari flutti málið af hálfu ákæruvaldsins.

Dóm þennan kveða upp héraðsdómararnir J-kk-nf H-kk-nf, dómsformaður, Á-kvk-nf G-kvk-nf og G-kk-nf A-kk-nf.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði. Fresta skal fullnustu níu mánaða af refsingu ákærða og falli sá hluti hennar niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. janúar 2017 til 11. júní 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði helming þóknunar skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef hdl., sem í heild nemur 1.728.560 krónum, og helming þóknunar skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-þgf V-kvk-ef H-kvk-þgf hdl., sem nemur í heild 695.640 krónum. Þá greiði ákærði 406.466 í annan sakarkostnað. Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

J-kk-nf H-kk-nf

Á-kvk-nf G-kvk-nf

G-kk-nf A-kk-nf