E-72/2021

Mál þetta, sem höfðað var 11. desember 2020, var dómtekið 9. september sl. Stefnandi er Bílaleigan Geysir ehf., [...], en stefndi er Isavia ohf., [...].

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 4.669.080 krónur ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.702.980 krónum frá 16. janúar 2017 til 10. febrúar 2017 en af 4.669.080 krónum frá 10. febrúar 2017 til greiðsludags. Inn á skuldina hefur verið greidd innborgun 20. febrúar 2017, sem nemur 2.159.507 krónum, og dregst hún frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda og að við ákvörðun hans verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Málavextir

Stefnandi rekur bílaleigu og býður viðskiptavinum sínum einnig upp á þrif á bifreiðum. Stefndi er opinbert hlutafélag sem hefur með höndum rekstur Keflavíkurflugvallar og Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar. Mál þetta er sprottið af ágreiningi aðila um uppgjör vegna þrifa stefnanda á bifreiðum flugfarþega sem keypt höfðu slíka þjónustu í gegnum heimasíðu stefnda. Stefnandi lýsir viðskiptum aðila með þeim hætti að stefndi hafi boðið flugfarþegum, sem lögðu bifreiðum á langtímastæði stefnda við Keflavíkurflugvöll, að láta þrífa þær á meðan á dvöl þeirra erlendis stæði. Fyrirtækið Bílaþvottur ehf. hafi frá árinu 2009 til september 2015 séð um þrifin og verðlagt þjónustuna samkvæmt gjaldskrá sinni og stefndi fengið 20% umboðslaun fyrir söluna. Umboðslaun þessi hafi komið þannig til að Bílaþvottur ehf. gaf út reikning vegna þjónustu sinnar til stefnda með 20% afslætti og „rukkaði stefndi svo viðskiptavini sína um samsvarandi fjárhæð án afsláttar“.

Aðkoma félagsins Bílaþvottar ehf. að þeirri þjónustu sem mál þetta snýst um á sér ákveðna forsögu sem rétt þykir að rekja, samhengisins vegna. Í málinu liggur fyrir að 3. september 2006 gerði Flugstöð Leifs Eiríkssonar hf., rekstrarleyfisveitandi, rekstrarsamning, að loknu forvali, við fyrirtækið Firmex– Alex ehf., rekstrarleyfishafa, um bifreiðageymsluþjónustu. Samningurinn var samkvæmt ákvæðum sínum tímabundinn og skyldi gilda frá 1. júlí 2006 til 31. desember 2012. Að þeim tíma loknum skyldu réttindi og skyldur aðila falla niður en gert var ráð fyrir að aðilar gætu átt áframhaldandi samstarf og gert með sér nýjan rekstrarleyfissamning áður en samningstímanum lyki. Í 4. gr. samningsins var m. a. fjallað um „afgjald“ sem var það gjald sem rekstrarleyfishafi skyldi greiða fyrir þá aðstöðu sem samningurinn tók til og var nánar skilgreint í viðauka nr. 2 við samninginn og náði til fasts fermetraverðs, gjalds fyrir hvert bílastæði og lyklamóttöku. Innifalið í afgjaldi var leiga fyrir aðstöðu rekstrarleyfishafa, þar með talin aðstaða til sérafnota og sameiginlegra afnota í flugstöðinni. Í viðaukum nr. 1- 6 við samninginn var nánar fjallað um aðstöðu Firmex-

Alex ehf., afgjald fyrir aðstöðu, aðstöðuna, rekstrarárangur samkvæmt áætlun, staðsetningu bílastæða Firmex- Alex ehf. og staðsetningu aðstöðu innandyra í brottfararsal flugstöðvarinnar.

Með viðauka 30. nóvember 2009 við rekstrarleyfisamninginn, sem var tilgreindur sem „Viðauki nr. 7“ og bar heitið framsal samningsréttar tók félagið Bílaþvottur ehf., yfir samning áðurnefnds félags gagnvart Flugstöð Leifs Eiríkssonar hf. Í viðaukanum sagði í grein 1.1. „Við yfirtökuna verður Bílaþvottur ehf., kt. [...], skuldbundinn að öllum ákvæðum rekstrar leyfissamnings, með síðari breytingum, sem Flugstöð Leifs Eiríkssonar hf. kt. [...], nú Keflavíkurflugvöllur ohf. kt. [...], Firmex Alex ehf., [...]gerðu með sér um rekstur bifreiðaþjónustu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar á Keflavíkurflugvelli og undirritaður var 3. október 2006.“ Þá sagði í grein 1.2: „Frá og með undirskrift viðauka þessa falla allar skuldbindingar og kvaðir Firmex Alex ehf. skv. áðurnefndum rekstrarleyfissamningi við Keflavíkurflugvöll ohf. niður og flytjast yfir til Bílaþvottar ehf.“ Í grein 1.3 var kveðið á um: „Að öðru leyti skulu öll ákvæði rekstrar leyfissamnings, með síðari breytingum, gilda óbreytt.“

Nýr viðauki nr. 2 var gerður við samninginn 13. júlí 2013. Hann var undirritaður annars vegar af stefnda, Isavia ohf., sem þá hafði tekið yfir rekstur flugvallarins, og hins vegar Bílaþvotti ehf., sem gengið hafði inni í samninginn á árinu 2009 eins og áður sagði. Í viðaukanum var fjallað um afgjald Bílaþvottar ehf., leigu fyrir afgreiðslustöð, lyklamóttöku/auglýsingakassa, bílastæði Bílaþvottar, aðstöðugjald, þjónustu við viðskiptavini KEF Parking, og aðgangsheimild að bílastæðum. Í grein 5.1 sagði: „Öll þjónusta sem Bílaþvottur sinnir fyrir viðskiptavini KF Parking/Isavia ohf. ber 20% veltugjald sem Bílaþvottur greiðir til KEF Parking/Isavia ohf.“ Samhliða var undirritaðar viðauki um framlengingu á rekstrarleyfissamningnum til 31. desember 2014 en hann hafði áður verið framlengdur til 30. júní 2013 með viðauka 28. desember 2012.

Nýr viðauki nr. 5 var gerður 1. september 2013 og fjallaði hann um aðstöðu Bílaþvottar ehf. Þar var skilgreint frekar það svæði sem aðstaða Bílaþvottar ehf. innan- og utandyra í Flugstöðinni náði til.

Enn var gerður nýr viðauki nr. 2 við samninginn 8. júlí 2014 sem einnig fjallaði um afgjald Bílaþvottar ehf. með sambærilegum ákvæðum og áður er fjölluðu um lyklamóttöku/auglýsingakassa, bílastæði Bílaþvottar, aðstöðugjald, þjónustu við viðskiptavini KEF Parking og aðgangsheimild að bílastæðum. Þá var í grein 4.1 samhljóða ákvæði og áður var í grein 5.1 um að öll þjónusta sem Bílaþvottur ehf. sinnti fyrir stefnda bæri 20% veltugjald.

Í öllum viðaukum sem hér var lýst að ofan var ítrekað að ákvæði rekstrar leyfissamningsins frá 3. september 2006 giltu að öðru leyti.

Með tölvupósti Þ-kvk-ef Þ-kvk-ef, sem mun hafa verið starfsmaður Bílaþvottar ehf. og síðar stefnanda, 27. október 2016, til G-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef, þjónustustjóra Airport Parking hjá stefnda, var tilkynnt að breyting til hækkunar hefði átt sér stað á gjaldaliðum í gjaldskrá stefnanda og að hún miðaðist við 1. nóvember 2016. Þá kom einnig fram að við bættist nýtt gjald á alla bíla sem færu í þrif og þyrfti að sækja af stæðum og afhenda á stæði. Var þessu lýst svo að gjaldið væri „á alla bíla sóttir og afhendir 2500 krá hverja ferð leggst við hver þrif þ. e. sótt og afhent 5000 kr.“. Nokkrum dögum síðar, eða 2. nóvember, var tilkynnt um leiðréttingu á einum gjaldalið og áréttað að „rukkað“ yrði eftir hækkaðri gjaldskrá „um leið og bílar sem komu inn eftir 31/10 koma í þrif“.

Áðurnefndur G-kk-nf I-kk-nf svaraði með tölvupósti 6. nóvember 2016 þar sem fram kom að stefndi samþykkti ekki hækkun. Þar sagði: „Varðandi viðbótargjald/verðhækkun þá er klárt að sú þjónusta sem byggir á samningi Isavia og Bílahótels verður ekki hækkuð einhliða. Við samþykkjum ekki þessa hækkun og teljum að allar hækkanir á þjónustu sem við erum að bjóða verði að vera bornar upp og samþykktar af okkur.“

Í tölvupósti sama starfsmanns stefnda 7. desember sagði: „Eins og fram kom í pósti sem ég sendi 06.11. 2016 þá erum við ekki tilbúin til að samþykkja þá hækkun sem þið lögðuð til. Það er klárt af okkar hálfu að hækkanir á gjaldskrá verða að vera samkomulag okkar á milli enda um að ræða vöru sem við auglýsum á okkar síðu sem okkar og sjáum svo um að rukka fyrir. Auglýst verð eru því ennþá óbreytt og innheimta í samræmi við það. Því getum við ekki samþykkt reikninginn eins og hann kom frá ykkur því hann gerir ráð fyrir hærri verðum en viðskiptavinurinn hefur borgað. Einfaldast væri að þið gæfuð út nýjan reikning og við endursendum ykkur þann sem þið sendum. Til að koma í veg fyrir að þið gæfuð út nýjan reikning held ég að það væri ágætt að við settumst niður og færum yfir þessi mál og önnur er varða samning okkar í milli.“

Í svarpósti M-kk-ef V-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda, síðar sama dag sagði: „Það er misskilningur hjá þér að sú hækkun sem tilkynnt var í októberlok hafi verið einhver tillaga. Hún var tilkynning um gjaldskrárhækkun, veitt nógu tímanlega fyrir Kef Parking/Airportparking til að bregðast við og hækka verðskrá sína til samræmis. Það semþið fáið greidda þóknun í prósentum, þá er það einfalt mál fyrir ykkur. Þessi þjónusta hefur verið rekin með þessum hætti í ríflega 10 ár. Það eina sem þú áttir að gera var að hækka verðin til samræmis við gjaldskrárhækkunina, það hefur alltaf verið verklagið, enda ykkar þóknun talin í prósentum. Hér er því ekki um að ræða neinn misskilning nema af þinni hálfu. Við skuldum endilega setjast niður og fara yfir hann. Við ætlum ekki að borga með þjónustu sem er verið að veita viðskiptavinum, það gengur engan veginn. Geri ráð fyrir að þú finnir góðan tíma á mánudag eða þriðjudag fyrir fundinn.“

Áðurnefndur starfsmaður stefnda svaraði með tölvupósti til framkvæmdastjóra stefnanda, M-kk-ef V-kk-ef 13. desember 2016 þar sem m. a. kom fram: „Bílaþvottur er þjónusta sem við seljum sem okkar og gefur það augaleið að það er ekki bara hægt að tilkynna hækkun án samráðs við okkur. Sér í lagi þegar þið eruð að setja inn nýjan gjaldalið „Afhendingargjald“ án þess að ný þjónusta komi til. Við erum að sjálfsögðu til í umræðu um eðlilegar hækkanir í samræmi við almennar verðhækkanir o. s. frv. en ekki nýjan gjaldalið eins og „Afhendingargjald“. Ég legg því til að reikningurinn verði afturkallað og nýr réttur reikningur sendur.“

Í tölvupósti framkvæmdastjórans, 25. janúar 2017, sem að því er virðist er ritaður eftir samskipti aðila 23. janúar 2017 þar sem stefnandi hafði krafið stefnda um greiðslu reikninga fyrir veitta þjónustu og starfsmaður stefnda ekki samþykkt hækkun á verði þjónustunnar, kemur fram: „Nú eru liðnir 3 mánuðir frá því þú fékkst senda tilkynningu um verðhækkun frá Bílahóteli sem þú hefur lýst yfir að þú takir ekki til greina. Gjaldfallnar skuldir Isavia við Bílahótel 5,5 milljónir og viðskipti janúarmánaðar ríflega 2 milljónir. Sammála eða ósammála verðskránni þá hefur þú nú haft 3 mánuði til að bregðast við með öðrum hætti. Beiðni um fund vegna málsins frá 7. desember hefur ekki verið svarað.“

Með bréfi stefnda 30. janúar 2017, sem stílað var á félagið Bílaþvott ehf., sagði: „Með þessu bréfi er öllu samstarfi Isavia og Bílahótels sagt upp með 30 daga fyrirvara frá og með 1. febrúar 2017, en enginn samningur er í gildi milli félagsins og Bílaleigunnar Geysis hef. (Bílahótels) kt. [...] og samningur Isavia við Bílaþvott ehf. kt. [...]rann út 31. desember 2014. Uppsögnin nær til allra þátta í samstarfi félaganna, aðstöðu og auglýsinga [...].“ Eru svo taldir upp nokkrir liðir og þeim nánar lýst: Lyklamóttaka/Auglýsingakassi, Bílastæði Bílahótels, Aðgangur að bílastæðum Airport Parking og Þjónusta við viðskiptavina Airport Parking. Í niðurlagi bréfsins segir nánar að það sé að gefnu tilefni „ítrekað að Isavia mótmælir einhliða hækkun gjaldskrár fyrir bílaþvott sem Bílahótel lagði til í lok október 2016 og hér með skorað á Bílahótel að leiðrétta áður senda reikninga svo hægt sé að ganga frá málum félaganna fyrir samningslok. Verði reikningar ekki leiðréttir innan 7 daga frá dagsetningu bréfs þessa mun samstarfi félagsins verða rift tafarlaust.“

Lögmaður stefnda sendi svohljóðandi póst á fyrirsvarsmann stefnanda 10. febrúar 2017: „Sæll M-kk-nf. Ég gæti hagsmuna Isavia vegna kröfu Bílaleigunnar Geysis um greiðslu reikninga nr. 27263 dags. 30. nóvember sl., nr. 27437 dags. 31. desember 2016 og nr. 27689 dags. 31. janúar 2017. Fyrir hönd Isavia eru áréttuð mótmæli við fjárhæð reikninganna. Isavia áréttar að félagið samþykkti ekki og samþykkir ekki einhliða og verulega hækkun bílaleigunnar á gjaldi fyrir þjónustu. Umbj. mun greiða bílaleigunni kröfu vegna veittrar þjónustu í nóvember, desember og janúar sl. í samræmi við umsamið gjald fyrir þjónustuna og hafnar viðbótargjaldi, sem bílaleigan krefur um greiðslu án samþykkis umbj. míns. Greiðsla löglegrar kröfu bílaleigunnar verður innt af hendi fljótlega. Ég mun senda bílaleigunni bréf vegna málsins nk mánudag.“

Með bréfi lögmanns stefnda 16. febrúar 2017 til stjórnarformanns stefnda, G-kk-ef V-kk-ef, var ítrekað að fjárhæð umkrafinna reikninga væri ekki í samræmi við samkomulag aðila og að stefndi hefði ekki samþykkt og samþykkti ekki einhliða og verulega hækkun stefnanda á gjaldi fyrir þjónustu. Þá var upplýst að greiddar yrðu 5.086.696 krónur vegna reikninga nr. 27463 frá 30. nóvember 2016, nr. 274737 frá 31. desember 2016 og nr. 27689 frá 31. janúar 2017, vegna veittrar þjónustu í samræmi við samkomulag aðila og viðbótarkröfu hafnað. Tekið var fram að um fullnaðargreiðslu á kröfunni væri að ræða. Þá var áréttað að samstarfi félaganna væri lokið eins og fram hefði komið í bréfi stefnda 30. janúar.

Bréfi þessu var svarað af hálfu stjórnarformannsins 17. febrúar 2017 þar sem forsaga viðskipta og samskipta aðila var rakin auk sjónarmiða stefnanda. Í niðurlagi bréfsins var tekið fram, með vísan til bréfs stefnda frá 30. janúar 2017, að til sanns vegar megi færa að enginn skriflegur samningur sé í gildi milli stefnanda og stefnda en „en það sé algerlega ljóst að Bílaleigan Geysir tók það ekki upp hjá sjálfri sér að annast þrif á bílum fyrir Isavia. Það var Isavia sem leitaði eftir því að BG tæki að sér þrifin á sömu forsendum og Bílaþvottur ehf. hefði áður gert og að R-kk-nf S-kk-nf fyrrum starfsmaður Isavia getur staðfest forsendurnar fyrir því að BG tók að sér þrifin.“ Þá sagði að almennt ríkti hér á landi viðskiptafrelsi og hverjum og einum í sjálfsvald sett hvaða verð hann setji upp fyrir þjónustu sína. Þá gæti opinbert hlutafélag eins og stefndi ekki stjórnað verðlagningu viðskiptavina sinna nema með því að gera um það samninga. Jafnframt sagði að stefndi hefði ekki gert neina samninga við stefnanda um verð á þeirri þjónustu sem félagið annaðist fyrir stefnda og hefði það verið staðfest í bréfi stefnda frá 30. janúar 2017. Þá sagði að nýir starfsmenn hjá stefnda breyttu ekki „leikreglum í viðskiptum eftir eigin höfði“. Stefnandi hefði samið við forvera þess starfsmanns sem nú teldi sig þess „umkominn að ákveða verð fyrir þjónustu stefnanda“. Þá sagði: „Í því munnlega samkomulagi sem BG gerði um taka að sér þessa þjónustu var eðli máls samkvæmt ekkert samkomulag um það að Isavia stjórnaði verðinu á þjónustunni. Þvert á móti, þá átti Isavia að bjóða þjónustuna samkvæmt verðskrá BG og fá 20% sölulaun. Þetta getur R-kk-nf S-kk-nf staðfest. Þetta var í sjálfu sér ekki flókið því það var í raun ekki Isavia sem var að greiða fyrir þjónustuna heldur viðskiptavinir Isavia. [...] Ef Isavia kaus að innheimta ekki samkvæmt því verði sem upp var sett, þá var það algerlega á þeirra ábyrgð.“ Í niðurlagi bréfsins var tekið fram að reikningar yrðu ekki lækkaðir og að eina samþykkta greiðsluformið af hálfu stefnanda væri með greiðslu krafnanna samkvæmt efni þeirra með áföllnum dráttarvöxtum. Að lokum sagði: „Allar aðrar innborganir frá umbjóðanda þínum verður litið á sem innborganir á þessar kröfur. Umbjóðanda þínum er að sjálfsögðu heimilt að greiða inn a kröfurnar sé þess óskað.“ Stefndi greiddi stefnanda 20. febrúar 2017 samtals 5.086.696 krónur eftir því sem hann taldi vera leiðrétta fjárhæð reikninganna, þ. e. 2.015.160 krónur vegna reiknings frá 30. nóvember 2016, reikning að fjárhæð 1.769.056 krónur frá 31. desember 2016 og reikning að fjárhæð 1.302.480 krónur frá 31. janúar 2017.

Reikningar stefnanda voru sendir í innheimtu. Innheimtubréf voru send stefnda 30. janúar 2017 og síðar ítrekanir vegna þeirra 23. febrúar 2017. Í bréfi stefnda til innheimtuaðila stefnanda 31. mars 2020 er vísað til samskipta vegna krafna sem innheimtuaðilinn hafi haft til innheimtu fyrir stefnanda og sem stefndi hafi hafnað þar sem stefnandi hafi hækkað gjöld „einhliða umfram samninga og án samþykkis“ stefnda. Var afstaða stefnda „ítrekuð og þessum reikningum hafnað þar sem þeir eru rangir og samræmast ekki þeim samningi sem var í gildi milli aðila“. Stefndi hefði þegar greitt þá reikninga samkvæmt ákvæðum samningsins sem hefði verið í gildi en sú „upphæð sem er umfram það sem um var samið, og er til innheimtu hjá Motus, verður ekki greidd“.

Stefnandi kveður stefndu ekki hafa greitt umkrafða og útgefna reikninga fyrir desember 2016 og janúar 2017 þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé honum því nauðugur sá kostur að höfða mál þetta til innheimtu þeirra.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á hendur stefnda á útgefnum og gjaldföllnum reikningum frá 16. janúar og 10. febrúar 2017 vegna þjónustu við þrif á bifreiðum í desember 2016 og janúar 2017 sem stefndi hafi óskað eftir og stefnandi veitt. Í málinu liggi fyrir seðlar sem hafi fylgt reikningunum þar sem skráðar séu dagsetningar, bifreiðanúmer og merkt í viðeigandi reiti um hvers konar þjónusta hafi verið veitt.

Stefnandi hafi gefið út reikninga á stefnda fyrir þjónustu vegna þrifa á bílum í nóvember 2016, desember 2016 og janúar 2017 á grundvelli nýrrar gjaldskrár. Höfuðstóll reikninganna hafi verið 7.522.250 krónur. Stefnandi kveður þessa reikninga ekki hafa verið greidda á gjalddaga og þeir hafi þvíverið sendir í innheimtu. Innheimtuviðvaranir hafi verið sendar vegna þeirra og einnig síðar ítrekanir. Stefndi hafi loks 20. febrúar 2017 greitt innborgun að fjárhæð 5.086.696 krónur Stefnandi hafi einnig gefið út reikning á stefnda vegna október 2016, að fjárhæð 2.469.900 krónur, en sá reikningur hafi ekki verið innheimtur. Hluta áðurnefndrar innborgunar, þ. e. 2.927.189 krónum, hafi verið ráðstafað til greiðslu á reikningi vegna nóvember 2016, dags. 30. nóvember 2016, að höfuðstólsfjárhæð 2.853.470 krónur, auk áfallinna vaxta sem hafi numið 60.969 krónum og innheimtukostnaðar sem hafi numið 12.750 krónum. Reikningurinn teljist því greiddur. Eftirstöðvum innborgunarinnar, þ. e. 2.159.507 krónum, hafi verið ráðstafað upp í reikninga vegna desember 2016 og janúar 2017 sem mál þetta snúist um og sé tekið tillit til þeirrar innborgunar í dómkröfu. Stefnandi kveðst alfarið hafna sjónarmiðum stefnda um að hann hafi ekki haft heimild til að ráðstafa innborgun stefnanda með ofangreindum hætti. Um viðvarandi reiknings samband til nokkurra mánaða hafi verið að ræða og því hafi stefnandi verið í fullum rétti til að ráðstafa innborgun inn á elsta reikninginn. Þá sé fyrir því venja í viðskiptum að innborgun inn á gjaldfallna kröfu sé fyrst ráðstafað inn á áfallna vexti og innheimtukostnað.

Stefnandi kveður viðskiptum hans og stefnda hafa lokið um mánaðamótin janúar/febrúar 2017 þegar stefndi, hafi með nokkurra daga fyrirvara, sagt upp samningi þeirra í milli um leigu á aðstöðu við Keflavíkurflugvöll. Stefnandi hafi rýmt aðstöðuna á tilsettum tíma. Málið snúist einfaldlega um uppgjör vegna ógreiddra reikninga annars vegar reiknings dags. 31. desember 2016 með gjalddaga 16. janúar 2017 sem sé að fjárhæð 2.702.980 krónur og reiknings dags. 31. janúar 2017 með gjalddaga 10. febrúar 2017 sem sé að fjárhæð 1.966.100 krónur. Fjárhæð reikninganna nemi samtals 4.669.080 krónum, sem sé stefnufjárhæð málsins, auk dráttavaxta og kostnaðar og miðist dráttarvextir við umsamda gjalddaga. Svo sem fyrr greini hafi verið greidd innborgun inn á skuldina 20. febrúar 2017 að fjárhæð 2.159.507 krónur og dragist hún frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Innborgunum sé fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefnandi hafi gert tilraunir til innheimtu krafna sinna hjá stefnda fyrir löginnheimtu eins og yfirlit þar að lútandi beri með sér. Því sé þess krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar stefnanda af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu í samræmi við framlagt yfirlit.

Verð fyrir þjónustuna hafi byggst á gjaldskrá stefnanda sem stefnda hafi verið send tilkynning um 27. október 2016 og tekið hafi gildi 1. nóvember 2016. Með gjaldskránni hafi stefnandi hækkað almenn verð fyrir þjónustu sína auk þess sem hann hafi ákveðið að taka gjald fyrir vinnu í tengslum við þrif á bifreiðum sem fólst í því að sækja bifreiðir og skila þeim á sama stað að verki loknu. Til þess hafi stefnandi haft fulla heimild enda hafi stefndi ekkert haft að gera með verðlagningu stefnanda á þjónustu sinni. Stefndi hafi hafnað kröfunni með vísan til útrunnins samnings við annan aðila, Bílaþvott ehf. Stefnandi hafi aldrei verið aðili að þeim samningi og ekki tekist á hendur neinar skyldur samkvæmt honum. Um viðskipti aðila hafi ekki verið gerður skriflegur samningur og í þeim hafi ekki annað falist en að stefnandi sinnti þrifþjónustu á grundvelli eigin gjaldskrár sem stefndi fengi 20% afslátt af. Stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að samið hafi verið á annan veg við stefnanda.

Stefnandi kveður stefnda hafa verið kunnugt um það á hvaða verðum stefnandi hygðist selja þjónustu sína frá og með 1. nóvember 2016. Stefndi hafi haft uppi mótmæli gegn gjaldskránni en kosið þrátt fyrir allt að kaupa þjónustuna af stefnanda. Framlagðir reikningar séu vegna þjónustu sem veitt hafi verið í desember 2016 og janúar 2017, þ. e. eftir að umrædd gjaldskrá tók gildi. Hafi stefndi ekki viljað una við þetta verð hafi honum verið í lófa lagið að ljúka samstarfi aðila en það hafi hann ekki gert fyrr en með bréfi 30. janúar 2017.

Stefnandi byggir á því að honum, líkt og öðrum fyrirtækjum á frjálsum markaði, hafi verið frjálst að selja þjónustu sína og ákveða verð fyrir hana. Auk þess hafi verðlagning stefnanda á þjónustu sinni og verðbreytingar verið tilkynntar stefnda, í samræmi við það fyrirkomulag sem tíðkast hafði áður í löngu viðskiptasambandi Bílaþvotts ehf. og stefnda.

Stefnandi áréttar að enginn samningur, hvorki skriflegur né munnlegur, hafi verið í gildi milli aðila, varðandi verð eða gjaldtöku á þjónustu stefnanda til stefnda, að öðru leyti en því að unnið væri eftir gjaldskrá stefnanda og að stefndi nyti tiltekinna afsláttarkjara. Þá hafi heldur ekki verið neinn slíkur samningur milli Bílahótels og stefnda. Bílahótel sé vörumerki, ekki lögaðili sem getur átt réttindi eða borið skyldur að lögum. Stefndi ber sönnunarbyrði fyrir því að samningur hafi verið í gildi milli aðila um verð á þjónustu, beri hann því við, að verð hafi verið umsamin.

Með vísan til alls framanritaðs telur stefnandi ljóst að hann eigi lögvarða kröfu á hendur stefnda á grundvelli framlagðra reikninga. Skuldin hafi ekki fengist greidd og sé stefnandi nauðugur sá kostur að höfða mál þetta til fullnustu hennar.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styður stefnandi við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing er vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst hafna öllum kröfum og málsástæðum stefnanda og telur enga þeirra styðja kröfur félagsins. Krefst hann aðallega sýknu en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá hafnar stefndi einnig lýsingu stefnanda á málavöxtum.

Í málinu byggi stefnandi á því að hann hafi veitt þjónustu með sömu formerkjum og Bílaþvottur ehf., þ. e. á grundvelli samnings frá 2006 og þeirra viðauka sem gerðir höfðu verið við hann. Þá sé á því byggt að stefndi hafi aldrei verðlagt þjónustuna heldur hafi stefnandi boðið fram þjónustu til sölu og stefndi fengið 20% umboðslaun fyrir söluna. Þá sé því haldið fram að stefnandi og Bílaþvottur ehf. áður hafi einfaldlega tilkynnt hækkanir á gjaldskrá. Stefnandi byggi kröfu sína á eigin gjaldskrárhækkun og á að stefnda hafi verið kunnugt um á hvaða verði stefnandi hygðist selja þjónustu sína. Nánar byggi stefnandi á því að honum hafi verið frjálst að selja þjónustu sína og ákveða verð fyrir hana og að breytingar á verði hafi verið með sama hætti og tíðkast hafi frá árinu 2009. Stefnandi telji þannig að enginn samningur hafi verið í gildi um þjónustuna enda þótt hann vísi ítrekað í stefnu til þess að Bílaþvottur ehf. hafi veitt þjónustuna með sömu formerkjum en í stefnu segi að stefndi hafi tekið að sér „þrifin á sömu forsendum og Bílaþvottur hafði áður gert“. Þar sé því hins vegar ranglega haldið fram að Bílaþvottur ehf. hafi einhliða ráðið verðlagningunni.

Í málinu krefjist stefnandi greiðslu á reikningum útgefnum í desember 2016 að fjárhæð 2.702.980 krónur og janúar 2017 að fjárhæð 1.966.100 krónur. Í stefnu segi að innborgun stefnda 20. febrúar 2017 að fjárhæð 5.086.696 krónur hafi að hluta verið ráðstafað til greiðslu á reikningi vegna nóvember 2016, dags. 30.11.2016, að höfuðstól kr. 2.853.470 auk áfallinna vaxta og innheimtukostnaðar. Eftirstöðvum af innborgun stefnda ráðstafi stefnandi til greiðslu á reikningum vegna desember og janúar. Stefndi hafnar þessari aðferðafræði eindregið enda eigi stefnandi ekki að ákveða hvernig greiðslu sé ráðstafað komi fyrirmæli frá greiðanda, líkt og eigi við í máli þessu.

Stefndi kveðst árétta að stefnandi hafi tekið yfir samningsskyldur Bílaþvottar ehf. sem áður hafi verið í eigu stefnanda. Þannig gildi nákvæmlega sömu ákvæði um þjónustu stefnanda og giltu áður um Bílaþvott ehf. enda þótt aðilar hafi ekki gengið skriflega frá framlengingu samningsins eða framsali. Stefndi bendir á að sömu starfsmenn hjá Bílaþvotti ehf. og svo síðar hjá stefnanda, hafi annast samskipti við stefnda. Stefnandi staðfesti sjálfur í stefnu að félagið hafi annast þjónustuna á sömu forsendum og Bílaþvottur ehf. en fari svo ranglega með það á hvaða forsendum Bílaþvottur ehf. starfaði.

Stefndi bendir á að á heimasíðu Bílahótels, eins og hún hafi verið 3. júní 2016, hafi starfsemin verið kynnt svo: „Bílahótel (áður Alex bílahús) var stofnað árið 1993 og hefur síðan þá þjónustað farþega er fara um flugstöð Leifs Eiríkssonar. Frá upphafi hefur starfsemin haft það að leiðarljósi að bjóða upp á innigeymslu á bílum fyrir farþega, auk þess að boðið er upp á öll almenn bílaþrif.“

Á heimasíðunni hafi Bílahótel á þessum tíma enn verið með skráða kennitölu Bílaþvottar ehf. og hafi það verið svo langt fram eftir árinu 2016. Stefndi kannist ekki við að hafa óskað eftir því við stefnanda að félagið tæki yfir þá þjónustu sem Bílaþvottur ehf. hafi áður annast. Þjónustan hafi einfaldlega áfram verið rekin undir nafni Bílahótels, sem hafi verið „yfir nafn“ þjónustunnar en reikningar hafi á einhverjum tímapunkti á árinu 2016 verið gefnir út af stefnanda í stað Bílaþvottar ehf. Ekki hafi verið gerð athugasemd við það af hálfu stefnda. Stefndi kveðst árétta að reikningar stefnanda hafi alla tíð verið gefnir út til stefnda undir yfirheitinu Bílahótel, eins og framlagðir reikningar beri með sér. Reikningarnir sem stefnandi leggi fram með stefnu séu ekki eins og þeir reikningar sem sendir voru stefnda en stefnandi virðist nú vera búinn að afmá „Bílahótel“ af reikningunum. Rétt þyki að benda á að stefnandi notaðist enn við nafn Bílaþvottar ehf. á þjónustumiðum sínum, sem fyrir liggi í málinu, þ. e. á umþrættu tímabili frá desember 2016 til janúar 2017.

Stefndi kveðst þannig árétta að allir fyrri samningsskilmálar við Bílaþvott ehf. hafi gilt milli aðila, þ. m. t. um „verðlagningu og breytingar“. Stefnandi geti ekki valið hvaða ákvæði gildi milli aðila. Honum hafi verið fullkunnugt um á hvaða samningsskilmálum viðskiptasambandið byggði, enda sömu aðilar að baki félögunum og þau rekin undir sama yfirheiti, þ. e. Bílahótel, en líkt og segi á heimasíðu Bílahótels hafi sú þjónusta verið rekin til fjölda ára við flugstöðina, áður undir nafninu Alex bílahús.

Umrædd þjónusta hafi verið auglýst á heimasíðu stefnda þar sem viðskiptavinurinn hafi getað pantað þrif en nánar hafi þar komið fram í hverju þjónustan hafi verið falin og verð hennar eftir stærð bifreiða og þjónustu sem hafi verið pöntuð. Þegar viðskiptavinurinn hafi mætt í flugstöðina hafi hann almennt lagt í langtímastæði merkt P3, fyllt út þjónustupöntun og sett lykla og þjónustupöntun í lyklakassa eða í afgreiðslu bílastæðaþjónustu Airport Parking. Excel- skjal hafi svo verið sent tvisvar á dag til Bílahótels með upplýsingum um þrifin. Starfsmenn Bílahótels hafi sótt bifreiðarnar á langtímasvæði. Að loknum þrifum hafi bifreið verið ekið yfir á komusvæði, P2, af starfsmanni Bílahótels og lyklar afhentir í afgreiðslu Airport Parking þangað sem viðskiptavinurinn hafi getað sótt þá. Framangreind þjónusta hafi verið auglýst og kynnt sem þjónusta stefnda eða KEF Parking sem sé vörumerki stefnda.

Kjarni málsins sé sá að samningssamband aðila hafi verið með þeim hætti að stefndi hafi þurft að samþykkja allar breytingar enda hafi verið um að ræða verðlagningu á þjónustu sem seld hafi verið í nafni stefnda. Stefnandi hafi hins vegar getað selt þjónustu beint til viðskiptavina sinna sem félagið hafi og gert. Stefndi hafi enga skoðun haft á þeirri verðlagningu enda ekki þjónusta við viðskiptavini stefnda, Isavia/KEF Parking, sem seld hafi verið í gegnum heimasíðu stefnda. Ef breyta átti verðum gagnvart viðskiptavinum stefnda hafi þurft samþykki hans til þess.

Þannig hafi verið skýrlega kveðið á um það í samningum, sem legið hafi þjónustunni til grundvallar, að til þyrfti samþykki stefnda. Vísi stefndi þar m. a. til greinar 1.2 í grunnsamningnum frá árinu 2006 þar sem kveðið sé á um að rekstrarleyfisveitandi þurfi að samþykkja breytingar skriflega. Þá sé kveðið á um það í grein 7.1 að meiri háttar áherslubreytingar í þjónustuframboði séu óheimilar án samráðs og samþykkis rekstrarleyfisveitanda. Á því sé byggt að hækkun um tugi prósenta á þjónustu og aukagjald feli í sér meiri háttar áherslubreytingu í skilningi ákvæðisins. Þá sé kveðið á um það í grein 7.7 að aðilar skuli hafa með sér samráð um framkvæmd samningsins. Ljóst megi vera að einhliða hækkun og viðbótargjald feli ekki í sér samráð í skilningi ákvæðisins. Stefndi bendi á að engar breytingar hefðu orðið á ytri aðstæðum sem hefði getað réttlætt þá breytingu sem stefnandi tilkynnti um einhliða. Í grein 8.2 sé kveðið á um þær aðstæður þegar grundvallarbreytingar verða á fyrirkomulagi eða þjónustu. Við slíkar aðstæður sé kveðið á um það að aðilar eigi með sér viðræður í góðri trú þar sem leitað skuli samkomulags um breytingu, eftir megni. Rauði þráðurinn sé þannig sá í samningssambandi aðila að allar breytingar verði gerðar í samráði og með samþykki. Slíkt samráð hafði alla tíð verið virt.

Þá hafi verið samið um það að afgjald tæki breytingum samkvæmt vísitölu neysluverðs, grunnvísitala janúarmánaðar 2006, 249,7 stig, sbr. grein 4.2. Þar segi nánar að breytingar á afgjaldi skuli gerðar einu sinni á ári, eða 1. janúar ár hvert. Ljóst sé að gjald stefnanda fyrir bílaþvott falli undir„afgjald“ í þessum skilningi enda fjallað um bílaþvottinn í grein 4.1 í viðaukanum frá 8. júlí 2014 sem ber yfirskriftina „Afgjald Bílaþvottar ehf.“. Breytingar hafi þannig ekki getað átt sér stað 1. nóvember, a. m. k. ekki án samþykkis stefnda.

Þá sé til staðar grundvallarmisskilningur um veltugjald samkvæmt grein 4.1 í fyrrgreindum viðauka sem stefnandi kalli í stefnu „20% umboðslaun“. Ákvæðið hljóði svo:„Öll þjónusta sem Bílaþvottur sinnir fyrir viðskiptavini KEF Parking / Isavia ohf. ber 20% veltugjald sem Bílaþvottur greiðir til KEF Parking / Isavia ohf.“Stefndi geti þannig alltaf krafið stefnanda um 20% af þeirri fjárhæð sem viðskiptavinurinn greiði, sama hvaða upphæð viðskiptavinurinn greiði fyrir þjónustuna. Stefndi geti þannig aldrei, undir nokkrum kringumstæðum, þurft að greiða stefnanda nokkra fjárhæð. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda enda hafi stefndi nú þegar skilað til stefnanda 80% af þeirri fjárhæð sem viðskiptavinirnir hafi greitt fyrir þjónustuna umrædda mánuði.

Þá gefi augaleið að stefnandi geti ekki ákveðið einhliða, með litlum sem engum fyrirvara, að hækka verð og bæta auk þess við nýjum liðum fyrir þjónustu sem auglýst sé af stefnda sem þjónusta félagsins við viðskiptavini. Eðlilegt sé, og í samræmi við samninga sem hefðu giltum þjónustuna, að slíkar viðræður ættu sér stað einu sinni á ári og miðuðu við áramót. Það eigi sérstaklega við um grundvallarbreytingar á seldri þjónustu. Stefndi hefði eflaust samþykkt vísitölubreytingu án þess að það væri um áramót hefði mikil verðlagshækkun átt sér stað en stefndi leyfi sér að fullyrða að slík breyting hafi aldrei átt sér stað einhliða og án samþykkis stefnda. Þá hafi breytingar á þjónustuliðum aldrei átt sér stað með þessum hætti en stefnandi hafi lagt einhliða til breytingu sem hafi miðað við 5.000 krónur í afhendingar- og skilagjald. Nánar tiltekið hafi stefnandi verið að krefjast greiðslu á nýjum lið án þess að til kæmi ný þjónusta.

Stefndi bendi á að kostnaður við alþrif undir liðnum „fólksbíll/jepplingur“ hafi verið 14.400 krónur. Einhliða breyting stefnanda hafi hækkað verðið í 15.900 krónur sem sé hækkun um 1.500 krónur. Til viðbótar hafi gjaldinu „sótt og afhent“ 5.000 krónum verið bætt við. Samtals hafi hækkunin numið 6.500 krónum sem þýði u. þ. b. 45% hækkun úr 14.400 krónum í 20.900 krónur.

Megi vera fullkomlega ljóst að stefnandi geti ekki tekið svona ákvörðun einhliða en það sé stefndi sem þurfi að færa fram rök fyrir verðhækkunum gagnvart viðskiptavinum enda sé þjónustan auglýst og seld af stefnda. Hækkun á þjónustu langt umfram verðlagsbreytingar og nýr gjaldaliður án þess að til komi ný þjónusta sé ekki eitthvað sem stefndi ákveði eða samþykki gagnvart viðskiptavinum með skömmum fyrirvara.

Stefndi kveðst leggja áherslu á að stefnandi hafi þegar verið upplýstur um að stefndi hafnaði breytingu á gjaldskrá. Þannig sé það stefnandi sem ákveði sjálfur að halda áfram að veita þjónustuna vitandi að stefndi hafði ekki veitt samþykki fyrir breytingunni. Það sé ekki stefnda að stöðva þjónustu stefnanda þegar stefndi hafi þegar komið á framfæri þeirri afstöðu að hann hafnaði því að eiga viðskipti á þessum grundvelli. Stefnandi hefði einfaldlega getað hætt að veita þjónustuna gæti hann ekki fallist á afstöðu stefnda.

Stefnandi hafi auk þess vitað að stefndi ætti rétt til 20% af þeirri þóknun sem viðskiptavinir greiddu fyrir þjónustuna og stefnanda hafi einnig verið kunnugt um að stefndi hefði ekki gert breytingu á gjaldskránni gagnvart viðskiptavinunum. Stefnandi beri þannig alfarið ábyrgð á því að hafa haldið áfram að veita þjónustuna.

Stefndi bendi á að hækkun á vísitölu neysluverðs frá janúar 2016 til janúar 2017 hafi numið 1,92%. Líkt og fyrr greini hafi stefnandi hækkað gjaldskrá sína um u. þ. b. 45% hvað varðar alþrif á fólksbílum og jepplingum. Líkt og fyrr greini hafi þjónusta undir liðnum alþrif „Fólksbílar/Jepplingar“ verið seld á 14.400 krónur. Ef eðlileg hækkun hefði komið til miðað við hækkun á vísitölu neysluverðs hefði hækkun verið u. þ. b. 300 krónur, þ. e. gjaldaliðurinn hefði þá orðið u. þ. b. 14.700 krónur. Stefnandi hafi sem fyrr segir viljað hækka hann einhliða í 20.900 krónur.

Þá beri sérstaklega til þess að líta að stefnandi hafi engan fyrirvara haft á hækkun gjaldskrár líkt og fyrr greini. Á því sé byggt að slíkar breytingar, teldust þær heimilar án samþykkis stefnda, gætu aldrei átt sér stað með svo skömmum fyrirvara. Hafa beri í huga að stefndi hafi kynnt þjónustuna og auglýst verð og jafnvel þegar selt þjónustuna eða viðskiptavinur ákveðið að nýta hana vegna fyrirhugaðrar ferðar. Eðlilegt og rétt sé undir svona kringumstæðum, einkum vegna verulegrar breytingar, að auglýsa fyrirhugaða hækkun áður en hún taki gildi, þ. m. t. að viðskiptamenn þurfi að greiða sérstakt gjald sem ekki hafi verið krafist greiðslu á áður. Þá sé auk þess þörf á breytingu á kerfum stefnda og upplýsingum á heimasíðu. Á því sé byggt að fyrirvarinn yrði að lágmarki að vera þrír mánuðir. Þar sem krafa stefnanda beinist að þriggja mánaða tímabili frá því að hin einhliða breyting átti sér stað beri að sýkna stefnda á þessum grundvelli ef fallist yrði á að stefnandi hafi getað breytt verði þjónustunnar einhliða gagnvart viðskiptavinum stefnda.

Þá sé á því byggt að það teljist bersýnilega ósanngjarnt og gegn góðum viðskiptaháttum að bera fyrir sig gjaldskrárhækkun frá 1. nóvember 2016 sem kynnt hafi verið með tölvupósti 27. október 2016, m. a að teknu tilliti til: þeirra samninga sem gerðir höfðu verið um þjónustuna og stefnanda hafi verið kunnugt um, þess skamma fyrirvara sem stefnandi veitti stefnda til að leggja mat á breytinguna, þess hversu skamman tíma stefndi átti að hafa til að breyta verðum, þess hversu skamman tíma stefndi átti að hafa til að kynna fyrirhugaða breytingu fyrir viðskiptavinum sínum og þess hversu veruleg hækkunin átti að vera en um grundvallarbreytingu hafi verið að ræða.

Líkt og áður geti hafi þjónustan verið seld viðskiptavinum í nafni stefnda. Það sé þannig stefndi sem beri ábyrgð á verðlagningu þjónustunnar gagnvart viðskiptavinum og samkeppnisaðilum, þ. m. t. á grundvelli laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu, samkeppnislaga nr. 44/2005 og laga um neytendakaup nr. 48/2003 svo dæmi séu tekin. Stefndi eigi þannig augljóslega aðild að ákvörðun um verðlagningu þjónustunnar.

Hvað varðar kröfu sína um lækkun krafna stefnanda kveður stefndi mismun útgefinna reikninga vegna nóvember 2016 til janúar 2017 og þess verðs sem þjónustan hafði verið seld viðskiptavinum vera eftirfarandi:

Fjárhæð reiknings: Leiðrétt verð: Mismunur:

Nóvember 2016 kr. 2.834.670 kr. 2.015.160 kr. 819.510

Desember 2016 kr. 2.702.980 kr. 1.769.056 kr. 933.924

Janúar 2017 kr. 1.966.100 kr. 1.302.480 kr. 663.620 kr. 7.503.750 kr. 5.086.696 kr. 2.417.054

Þegar stefnandi hafi neitað að leiðrétta reikningana hafi stefndi greitt 5.086.696 krónur til stefnanda 20. febrúar 2017. Með tölvupósti lögmanns stefnda 10. febrúar 2017 hafi verið tekið fram að stefndi myndi greiða „kröfu vegna veittrar þjónustu í nóvember, desember og janúar sl. í samræmi við umsamið gjald fyrir þjónustuna og hafnar viðbótargjaldi“. Framangreint hafi verið áréttað í bréfi lögmanns stefnda til stjórnarformanns stefnanda 16. febrúar 2017 þar sem fram hafi komið að „rétt fjárhæð kröfu umbj. þíns er alls kr. 5.086.696.- og mun umbj. minn þegar greiða þá fjárhæð til umbj þíns og sem fullnaðargreiðslu á kröfunni“. Enn hafi þetta verið ítrekað í bréfi stefnda 31. mars 2020 þar sem kröfunni sé enn mótmælt: „Isavia hefur þegar greitt þá reikninga samkvæmt ákvæðum samningsins sem var í gildi. Sú upphæð sem er umfram það sem um var samið, og er til innheimtu hjá Motus, verður ekki greidd.“

Í stefnu komi fram að stefnandi hafi ráðstafað greiðslu stefnda að fullu til greiðslu á reikningnum vegna nóvember, þ. m. t. það sem stefnandi kalli vexti og kostnað, nánar samtals 2.927.189 krónur. Stefndi hafni þessu eindregið enda gildi sú regla í kröfurétti að greiðandi hafi ákvörðunarvald um það inn á hvaða kröfu hann greiði. Stefnandi geti þannig ekki ráðstafað greiðslu stefnda inn á framangreinda reikninga í andstöðu við fyrirmæli stefnda. Þar hafi stefndi ekki verið að greiða ætlaða vexti eða innheimtukostnað.

Stefndi hafi þannig greitt 2.015.160 krónur inn á reikning nr. 27263 frá 30. nóvember 2016 en mismunurinn nemi 503.790 krónum. Stefnandi hafi ekki kosið að stefna inn ætluðum eftirstöðvum þess reiknings en sú krafa sé nú fyrnd hafi hún verið lögmæt í öndverðu eða samtals 819.510 krónur. Þá hafi stefndi greitt 1.769.056 krónur vegna reiknings nr. 27437 frá 31. desember 2016 en reikningurinn sé að fjárhæð 2.702.980 krónur og mismunurinn nemi 933.924 krónum. Þá hafi stefndi greitt 1.302.480 krónur inn á reikning nr. 27689 frá 31. janúar 2017 en reikningurinn sé að fjárhæð 1.966.100. krónur og mismunurinn nemi 663.620 krónum.

En hvað sem öðru líði sé krafa stefnanda röng. Þannig geti meintar eftirstöðvar mest numið 1.597.544 krónum sem sé mismunurinn á reikningum vegna desember og janúar og greiðslu stefnda. Aðrar kröfur séu ekki til umfjöllunar í máli þessu. Beri því alltaf að lækka kröfu stefnanda sem þessu nemi.

Þá sé á því byggt að lækka beri kröfuna á þeim grundvelli að fyrirvarinn gagnvart hækkun hafi verið allt of skammur líkt og getið hafi verið um hér að framan. Ef ekki verður fallist á að fyrirvarinn hafi minnst þurft að vera þrír mánuðir, sem leiði til sýknu, sé á því byggt að hækkun hefði fyrst verið möguleg miðað við áramót, eða eftir tvo mánuði. Fái sú afstaða m. a. stoð í grein 4.2 í samningnum frá árinu 2006. Þá séu 60 dagar lágmarksfrestur til að meta slíka breytingu og breyta kerfum. Þá séu tveir mánuðir auk þess lágmarksfrestur til að kynna breytta gjaldskrá gagnvart viðskiptavinum en það sé óboðlegt að viðskiptavinur sem hafi áður notað þjónustuna eða skoðað heimasíðuna nokkrum vikum fyrr þurfi að una tugprósenta hækkun á sömu þjónustu án skýringa og án nokkurs fyrirvara og án þess að þjónustan breytist.

Með vísan til alls framangreinds beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Verði ekki fallist á aðalkröfu um sýknu er á því byggt að lækka beri kröfu stefnanda á grundvelli sömu röksemda. Í báðum tilvikum er kröfu stefnanda um dráttarvexti mótmælt sem og kröfu um upphafstíma dráttarvaxta. Varðandi dráttarvaxtakröfuna beri til þess að líta að stefnandi hafi gefið út ranga reikninga og neitað að leiðrétta þá. Úr hafi orðið að stefndi greiddi reikningana miðað við leiðréttar fjárhæðir.

Um lagarök stefnda fyrir kröfum sínum er vísað til almennra reglna samninga-og kröfuréttar. Þá er vísað til laga nr. 7/1936, þ. m. t. 33. og 36. gr. Þá vísar stefndi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 90/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu tveggja reikninga vegna þjónustu við þrif á bifreiðum flugfarþega sem leið áttu í gegnum Keflavíkurflugvöll og pöntuðu slíka þjónustu í gegnum heimasíðu stefnda. Enginn ágreiningur er í málinu um að þjónustan var veitt en aðila greinir aðallega á um greiðsluskyldu stefnda og eftir atvikum hvort lækka beri kröfu stefnanda. Hér framar hefur verið gerð ítarleg grein fyrir forsögu málsins og samskiptum aðila.

Í málinu byggir stefnandi á því að starfsmaður stefnda hafi í mars 2016 haft frumkvæði að því að óska eftir þjónustu er fólst í þrifum á bifreiðum en félagið Bílaþvottur ehf. hafði áður annast hana, eða frá árinu 2009 og fram í september 2015. Stefnandi kveðst hafa samþykkt að taka að sér þessa þjónustu „á sömu forsendum og Bílaþvottur ehf. hafði áður gert“ eins og segir í stefnu. Hafi það nánar tiltekið falið í sér að stefnandi myndi annast þrifin og verðleggja þjónustuna samkvæmt eigin gjaldskrá en stefndi fengi 20% umboðslaun fyrir söluna eins og tíðkast hefði milli stefnda og Bílaþvottar ehf.

Stefndi kveðst ekki kannast við að hafa óskað eftir því við stefnanda að félagið tæki yfir þá þjónustu sem Bílaþvottur ehf. hefði áður annast. Þjónustan hefði einfaldlega áfram verið rekin undir nafni Bílahótels, sem hefði verið „yfir nafn“ þjónustunnar hjá Bílaþvotti ehf. og síðar hjá stefnanda. Stefnandi hefði tekið yfir samningsskyldur Bílaþvottar ehf. sem áður hefði verið í eigu stefnanda. Þannig hefðu nákvæmlega sömu ákvæði gilt um þjónustu stefnanda og giltu áður um Bílaþvott ehf. enda þótt aðilar hefðu ekki gengið skriflega frá framlengingu samningsins eða framsali hans til stefnanda. Stefnandi hefði einhliða og án samráðs hækkað gjaldskrá sína þvert á fyrirmæli þeirra samningsskilmála sem gilt hefðu í viðskiptum aðila.

Í málinu liggur fyrir að Bílaþvottur ehf. yfirtók 30. nóvember 2009 rekstrarleyfissamning forvera stefnda, við félagið Firmex Alex ehf., frá 3. október 2006, um bifreiðageymsluþjónustu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Grunnsamningurinn frá 3. október 2006 skyldi samkvæmt ákvæðum sínum gilda til 31. desember 2012 en hann var framlengdur í tvígang, fyrst til 30. júní 2013 og svo til 31. desember 2014. Þá liggur fyrir að aðstaða Bílaþvottar ehf. var útfærð nánar í viðauka frá 1. september 2013 og þávar í tveimur viðaukum, öðrum frá 13. júlí 2013 og hinum frá 8. júlí 2014, fjallað um „afgjald“ Bílaþvottar ehf. sem félagið skyldi greiða fyrir þá aðstöðu sem samningur aðila gerði ráð fyrir. Eins og fyrr segir var samningurinn framlengdur til 31. desember 2014. Ekki verður séð af gögnum málsins að um frekari framlengingar hafi verið að ræða. Þó virðist óumdeilt að stefndi og Bílaþvottur ehf. hafi starfað eftir ákvæðum hans eitthvað áfram, án sérstakrar framlengingar, eða þar til samstarfi þeirra lauk í september 2015.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrirsvarsmenn stefnanda og starfsmenn stefnda, núverandi og fyrrverandi, sem komið höfðu að samskiptum við stefnanda vegna umræddrar þrifþjónustu.

Fram kom í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda, G-kk-ef V-kk-ef, að stefnandi hefði átt helmingshlut í félaginu Bílaþvotti ehf. frá árinu 2009 en hann mundi ekki hvort félagið hefði svo eignast það allt. Bílaþvottur ehf. hefði átt í viðskiptum við stefnda. Stefndi hefði svo hætt þeim viðskiptum og fært þau yfir til annars félags, Löðurs. Stefnandi hefði síðar tekið yfir vörumerki Bílaþvottar ehf., Bílahótel, en undir því merki hefðu bifreiðar verið geymdar og þrifnar fyrir flugfarþega.

Í máli M-kk-ef V-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda, kom fram að sá sem sá um þessi mál hjá stefnda, R-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, forstöðumaður bílastæðaþjónustu stefnda, hefði komið að máli við fyrirsvarsmann stefnanda í mars/apríl 2016 og óskað eftir því að stefnandi tæki að sér þessa þjónustu þar sem samstarfið við Löður hefði ekki gengið sem skyldi. Stefnandi hefði gengið að þessu og þetta verið gert á sömu forsendum og áður, þ. e. að stefndi fengið 25% afslátt af gjaldskrá stefnanda. Verð hefði ekki verið háð samþykki stefnda. Stefndi hefði svo „speglað“ gjaldskrár stefnanda yfir á heimasíðu sína og uppfært hana í samræmi við breytingar á gjaldskrá stefnanda. Enginn skriflegur samningur hefði verið gerður um þetta fyrirkomulag og stefndi hefði hvenær sem er getað hætt að kaupa þjónustu stefnanda ef honum sýndist svo. Þegar nýr yfirmaður hafi komið til starfa hjá stefnda, G-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, hefði hann mótmælt gjaldskrárhækkun stefnanda.

Fram kom í framburði áðurnefnds R-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef, sem þjónustustjóra bílastæðaþjónustu stefnda í mars 2016, að þessi þjónusta hefði upphaflega verið hjá Bílaþvotti ehf. Hún hefði í nokkra mánuði verið færð til Löðurs en svo hefði verið leitað til stefnanda. Það hefði verið „svona redding“ því bregðast hefði þurft hratt við er samstarfi við Löður lauk. Ekki hefði verið gerður skriflegur samningur, þetta hefði verið gert á sömu forsendum og áður en verð hefðu ekki verið umsamin heldur byggt á gjaldskrá stefnanda. Vegna athugasemda stefnda um að framburð vitnisins beri að virða að vettugi vegna afstöðu þess til stefnda í tilefni af atburðum er síðar komu upp í samstarfi þeirra, tekur dómurinn fram að hann telur ekki ástæðu til að efast um framburð vitnisins um að atvik hafi verið með þeim hætti sem lýst var hér að ofan.

Í skýrslu áðurnefnds G-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef, sem tók við starfi þjónustustjóra bílastæðaþjónustu stefnda í júní 2016, kom fram að það hefði verið hans skilningur að það þyrfti alltaf samþykki stefnda fyrir hækkunum á gjaldskrá. Samþykkið hefði falist í því að gjaldið var hækkað og ný verð birt á heimasíðu stefnda. Honum hefði fundist það „einkennileg nálgun“ að stefnandi gæti hækkað gjaldskrána einhliða. Hann hefði litið svo á að í samskiptum aðila hefði verið unnið áfram með samninginn frá 2006 og viðauka við hann, eins og hann væri í gildi. Honum hefði skilist að það hefði verið „eitthvað millibilsástand þarna við Löður en það væri bara gildandi þessi samningur sem var verið að vinna eftir“.

Í skýrslu H-kk-ef S-kk-ef, sem var framkvæmdastjóri Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar á þessum tíma, kom fram að það hefði alla tíð verið ljóst og komið fram í öllum samtölum að samningssamband aðila byggði á upphaflegum samningi frá 2006 og viðaukum við hann. Þannig hefði Bílaþvottur ehf. ekki getað hækkað verð einhliða. Samningssambandið hefði þannig verið áfram milli aðila en hann væri ekki viss um hvort nýr samningur hefði verið gerður við stefnanda eða sá fyrri verið framlengdur. Þá kannaðist hann við að annar aðili, Löður, hefði sinnt þessari þjónustu við stefnda á þessum tíma.

Samkvæmt því sem fram er komið fyrir dóminum virðist mega slá því föstu að stefndi átti í nokkra mánuði í samstarfi við annan aðila um umrædda þjónustu vegna þrifa á bifreiðum eftir að samstarfi hans og Bílaþvottar ehf. lauk haustið 2016 og áður en samstarf stefnanda og stefnda hófst í mars 2016. Þá verður að líta svo á að fram sé komið að stefndi hafi haft frumkvæði að því að stefnandi tæki að sér þessa þjónustu eftir að samstarfi stefnda við annað fyrirtæki, Löður, lauk.

Skilja verður málatilbúnað stefnanda á þann veg að hann hafi tekið að sér að veita umrædda þjónustu á grundvelli eigin gjaldskrár en á sömu forsendum og áður hafði gilt milli stefnda og Bílaþvottar ehf. hvað varðar verðskilmála, þ. e. að stefndi fengi 20% afslátt af gjaldskrá stefnanda. Stefndi hefur aftur á móti á því byggt að stefnandi hafi gengist inn á sömu skilmála og Bílaþvottur ehf. áður á grundvelli þess skriflega samnings og viðauka við hann sem giltu í viðskiptasambandi milli stefnda og þess félags. Samkvæmt þessu verður að skilja málatilbúnað stefnda svo að hann telji að stefnandi hafi á einhvern hátt gengist undir þá skilmála sem giltu í samstarfi stefnda og Bílaþvottar ehf. og þannig orðið bundinn af ákvæðum skriflegs samnings sem gilti milli þeirra. Fram er komið að samningur stefnda og Bílaþvottar ehf. rann sitt skeið á enda í árslok 2014 en að unnið hafi verið eftir ákvæðum hans fram til september 2015 án sérstakrar framlengingar. Heldur stefndi þessu því fram þrátt fyrir að enginn skriflegur samningur hafi verið gerður við stefnanda um samstarf þeirra eða samkomulag aðila skjalfest á nokkurn hátt.

Stefndi hefur í málinu ekki sýnt fram á hvernig það atvikaðist að stefnandi yfirtók með bindandi hætti réttindi og skyldur samkvæmt samningi stefnda við Bílaþvott ehf. Telur dómurinn sjónarmið stefnda um að þar sem stefnandi hafi verið eigandi Bílaþvottar ehf. að nokkru eða öllu leyti, sami stjórnarmaður og sömu starfsmenn verið í báðum félögum, hefði stefnanda átt að vera ljóst að hann væri skuldbundinn af ákvæðum samnings við það félag, sem þó var ekki lengur í gildi og ekki lengur unnið eftir, þegar samstarf aðila þessa máls hófst. Vekur dómurinn athygli á því að fram kom fyrir dóminum að eftir að samstarfi stefnda lauk við Bílaþvott ehf. átti hann í samstarfi við annan aðila áður en stefnandi tók svo við þjónustunni. Er því ekki hægt að líta svo á að samstarf stefnda við Bílaþvott ehf. og samstarf hans við stefnanda hafi þannig runnið saman í tíma. Koma ofangreind sjónarmið því stefnda ekki að haldi.

Ljóst er að stefnandi varð aldrei viðsemjandi stefnda samkvæmt ákvæðum samningsins frá 2006 og viðaukum við hann, hvorki með framsali né öðrum ráðstöfunum, er samstarf aðila hófst, enda var samstarfi stefnda og Bílaþvottar ehf. lokið á þessum tíma og samningur þeirra í milli ekki lengur í gildi. Þá er enn áréttað að fram kom fyrir dóminum að stefndi færði þjónustu sína, er samstarfi hans við Bílaþvott ehf. lauk, til annars aðila og stóð það viðskiptasamband í einhverja mánuði. Gat stefndi ekki vænst þess að ákvæði samningsins við Bílaþvott ehf. yrðu aftur virk og stefnandi sjálfkrafa bundinn við ítarleg ákvæði hans og viðauka við hann, án frekari ráðstafana. Virðist stefndi engan reka hafa gert að því að skjalfesta á nokkurn hátt samningsskyldur aðila. Hafi það verið vilji stefnda að stefnandi tæki yfir samningsskyldur Bílaþvottar ehf. hefði hann þurft að hlutast til um það með skýrum hætti að stefnandi tæki þjónustuna að sér á grundvelli þeirra skilmála sem um það samstarf giltu svo stefnandi yrði við þá bundinn. Áréttar dómurinn að ekki var gerður skriflegur samningur við stefnanda um þjónustuna. Bendir dómurinn á að af skýrslum fyrrgreindra starfsmanna stefnda fyrir dóminum virðist mega ráða að þeir hafi jafnvel talið að samningur stefnda við Bílaþvott ehf. væri enn í gildi sem er þó í andstöðu við efni bréfs stefnda frá 30. janúar 2017 þar sem tekið er fram að „enginn samningur er í gildi milli félagsins og Bílaleigunnar Geysis ehf. (Bílahótels) [...] og samningur Isavia við Bílaþvott ehf. [...] rann út 31. desember 2014“. Í sama bréfi er „öllu samstarfi Isavia og Bílahótels sagt upp með 30 daga fyrirvara frá og með 1. febrúar 2017“. Virðist jafnvel mega ráða af þessu að stefndi hafi sjálfur talið óljóst hvort og hvaða samningar væru í gildi milli aðila.

Þegar litið er heildstætt á gögn málsins, og það sem fram er komið fyrir dóminum, verður að telja að stefndi hafi ekki fært fyrir því sönnur að um samstarf aðila hafi gilt ákvæði samnings stefnda við annan aðila, Bílaþvott ehf., þannig að stefnandi væri bundinn við skilmála þess samnings. Verður stefndi að bera hallann af því að hafa ekkert aðhafst að þessu leyti og sönnunarskorti sem af því leiðir um efni og skilmála samstarfs aðila. Í samræmi við þessa niðurstöðu koma ákvæði samningsins frá 2006, og viðauka við hann, því ekki til frekari skoðunar af hálfu dómsins. Kemur þá til skoðunar ágreiningur aðila um hvaða skilmálar verða taldir hafa gilt þeirra í milli og hvað sannað er í þeim efnum.

Stefnandi heldur því fram í málinu að hann hafi tekið að sér þessa þjónustu „á sömu forsendum og Bílaþvottur ehf. hafði áður gert, þ. e. stefnandi myndi annast þrifin og verðleggja þjónustuna og stefndi fengi 20% umboðslaun fyrir söluna“. Fram er komið í málinu að í viðskiptasambandi stefnda og Bílaþvottar ehf. mun stefndi hafa fengið 20% afslátt af gjaldskrá stefnanda. Stefndi mun svo hafa innheimt gjald af sínum viðskiptavinum fyrir þjónustuna, án afsláttar. Gaf Bílaþvottur ehf. þannig út reikninga vegna þjónustunnar til stefnda með 20% afslætti þrátt fyrir að samningur stefnda og Bílaþvottar ehf. gerði ráð fyrir að félagið greiddi stefnda tiltekna fjárhæð eða „20% umboðslaun“. Ekki er annað komið fram í málinu en að í samskiptum aðila máls þessa hafi stefndi greitt umkrafða reikninga, í samræmi við ofangreinda framkvæmd, þar til kom að þeim reikningum sem krafið er um greiðslu á í þessu máli í kjölfar þess að stefnandi hækkaði gjaldskrá sína í október/nóvember 2016. Virðist því ágreiningur ekki standa um þessa framkvæmd sem slíka heldur eingöngu hvort stefnandi hafi getað hækkað gjaldskrá sína einhliða og án samráðs við stefnda.

Dómurinn telur að stefnandi hafi í máli þessu fært að því nægar sönnur að atvik að samstarfi aðila hafi verið með þeim hætti sem lýst hefur verið fyrir dóminum og það fái stoð í gögnum málsins. Verður að líta svo á að um það hafi samist munnlega milli aðila að stefnandi tæki að sér þrif á bifreiðum flugfarþega og að stefndi nyti 20% afsláttar af gjaldskrá stefnanda. Í samstarfi aðila fólst þó ekki að stefnandi væri á einhvern hátt að ganga inn í samningssamband Bílaþvottar ehf. og stefnda eða að hann hefði undirgengist samningsskilmála stefnda og þess félags eins og stefndi hefur haldið fram.

Stefndi hefur m. a. teflt fram sjónamiðum um að umrædd þjónusta hafi verið seld í hans nafni. Hann hafi ekki getað hækkað verð til viðskiptavina sinna með svo skömmum fyrirvara. Þá hafi hann borið ábyrgð á verðlagningu þjónustunnar gagnvart viðskiptavinum, samkeppnisaðilum og eftirlitsaðilum, m. a. á grundvelli laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningum, samkeppnislögum nr. 44/2005 og lögum nr. 48/2003 um neytendakaup. Stefndi hafi þannig „augljóslega aðild að ákvörðun um verðlagningu þjónustunnar“ og stefnandi því ekki getað hækkað gjaldskrá sína einhliða. Dómurinn telur ekki unnt að fallast á að ofangreind sjónarmið eigi að leiða til þess að stefnandi, sem seljandi umræddrar þjónustu til stefnda, hafi í viðskiptum aðila átt að gæta sérstaklega að ofangreindum skyldum stefnda án þess að eitthvað meira kæmi til og um það væri sérstaklega samið. Geta þessi sjónarmið því ekki komið til neinna álita í málinu.

Með hliðsjón af öllu ofansögðu hefur stefndi engar sönnur fært fyrir því að stefnanda hafi verið óheimilt að hækka gjaldskrá sína án sérstaks samráðs við stefnda. Verður því að telja að greiðsluskylda hvíli á stefnda í samræmi við umkrafða reikninga. Áréttar dómurinn að stefndi gerði engan reka að því að skjalfesta samstarf sitt við stefnanda og verður því að bera hallann af sönnunarskorti um inntak þess. Er áréttað að ekki breytir þessari niðurstöðu þótt tengsl hafi verið milli stefnanda og félagsins Bílaþvottar ehf. Þá verður ekki ráðið af þeim samskiptum sem áttu sér stað milli starfsmanna aðila í apríl 2016 að þau hafi falið í sér eða séu til marks um að stefnanda hafi verið óheimilt að hækka verð án samráðs eða samþykkis frá stefnda. Verður ekki betur séð en að þessi samskipti snúi frekar að uppfærslu verðanna á heimasíðu stefnda en sjálfri ákvörðuninni um verðið fyrir þjónustuna.

Í málinu krefur stefnandi stefnda um greiðslu tveggja reikninga og nemur höfuðstólsfjárhæð stefnukröfu hans 4.669.080 krónum. Sá fyrri er gefinn út 31. desember 2016, með gjalddaga 16. janúar 2017, og er að fjárhæð 2.702.980 krónur. Sá síðari er gefinn út 31. janúar 2017, með gjalddaga 10. febrúar 2017, og er að fjárhæð 1.966.100 krónur. Vegna athugasemda stefnda tekur dómurinn fram að það þykir ekki hafa nein úrslitaáhrif í málinu hvort á reikningum stefnanda hafi staðið „Bílahótel“ fyrir aftan nafn fyrirtækisins eða ekki en fram er komið í málinu að stefnandi rak þessa þjónustu undir því vörumerki í einhvern tíma. Fyrir liggur að 20. febrúar 2017 greiddi stefndi 5.086.696 krónur beint til stefnanda. Jafnframt liggur fyrir að stefnandi ráðstafaði hluta þeirrar innborgunar, þ. e. 2.927.789 krónum, til greiðslu á reikningi vegna nóvember 2016 sem var að höfuðstól 2.853.470 krónur auk áfallinna vaxta sem námu 60.969 krónum og innheimtukostnaðar sem nam 12.750 krónum. Lítur stefnandi svo á að reikningur vegna nóvember 2016 sé því greiddur. Eftirstöðum innborgunarinnar, þ. e. 2.159.507 krónum, ráðstafaði stefnandi upp í reikninga vegna desember 2016 og janúar 2017 sem mál þetta snýst um og hefur hann í dómkröfu sinni tekið tillit til innborgunarinnar og miðar þar við að hún dragist frá skuldinni á innborgunardegi 20. febrúar 2017. Stefndi hefur mótmælt þessari aðferð stefnanda, eins og þegar hefur verið ítarlega lýst, og telur stefnanda ekki geta ráðstafað innborgun stefnda og þvert ofan í fyrirmæli eða óskir stefnda.

Vegna þessara sjónarmiða stefnda tekur dómurinn fram að sú staða er ekki uppi í þessu máli að stefndi skuldi stefnanda fleiri en eina ólíka kröfu. Getur því meginregla kröfuréttar um valrétt skuldara, sem stefnandi hefur vísað til, ekki komið til álita í málinu að mati dómsins, enda er hér um að ræða ákveðna samfellu í reikningsviðskiptum til nokkurra mánaða og vegna sömu viðskipta. Útgefnir reikningar lúta allir að sömu þjónustu og eru því í þeim skilningi af sama meiði. Sú meginregla kröfuréttar að kröfuhafi, sem ekki hefur fengið fullar efndir kröfu sinnar, geti krafist viðbótargreiðslu úr hendi skuldara, gildir því fullum fetum í máli þessu. Stefnandi átti því rétt til fullrar greiðslu úr hendi stefnda vegna þeirra þriggja reikninga sem gjaldfallnir voru er stefndi greiddi 5.086.696 krónur beint inn á reikning stefnanda 20. febrúar 2017 en ekki til innheimtuaðila stefnanda. Stefnandi hafði þá gert stefnda ljóst að hann myndi ekki sætta sig við annað en fullar efndir af hálfu stefnda. Þannig gat stefndi ekki staðið í þeirri trú að hann hefði að fullu efnt kröfu stefnanda enda gaf háttsemi stefnanda, sem þegar hafði hafist handa við innheimtu kröfunnar, ekkert slíkt til kynna. Stefndi gat því ekki haft réttmætar væntingar til þess að greiðsla hans væri fullnaðargreiðsla eins og sagði í bréfi hans til stefnanda. Í ljósi ofangreinds getur dómurinn ekki fallist á fyrrgreind sjónarmið stefnda. Þá var stefnanda rétt að ráðstafa innborgun stefnda á þann hátt sem hann gerði og krefja stefnanda um eftirstöðvar kröfu sinnar og þar með fullar efndir í þessu máli á hendur stefnda að teknu tilliti til vaxta og kostnaðar af innheimtu. Vísar dómurinn að þessu leyti til þeirra sjónarmiða sem fram koma í dómi Hæstaréttar í máli nr. 230/2002.

Að mati dómsins eru ekki forsendur til að fallast á varakröfu stefnda um lækkun krafna stefnanda, hvorki út frá því að reikningar stefnda séu rangir sem nemi gjaldskrárhækkuninni, sjónarmiðum um vísitölutöluhækkanir á umræddu tímabili, né því að bersýnilega sé ósanngjarnt af stefnanda og gegn góðum viðskiptaháttum að bera fyrir sig gjaldskrárhækkunina. Koma ákvæði 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga ekki til neinna álita í málinu. Þá hefur stefndi engan reka gert að því að sanna að það gjald sem stefnandi krefur hann um sé ósanngjarnt endurgjald fyrir þá þjónustu sem stefnandi innti af hendi. Þá verður einnig í ljósi ofangreindrar niðurstöðu hafnað sjónarmiðum stefnda, sem hann hefur bæði teflt fram fyrir aðal- og varakröfu sinni, um að lækka beri kröfu stefnanda á þeim grundvelli að fyrirvari hækkunar hafi verið of skammur. Hefur stefndi í sjálfu sér ekki fært nein önnur rök fyrir því en þau, sem áður eru rakin, og lúta að skyldum stefnda gagnvart eigin viðskiptavinum og réttmætum væntingum þeirra sem stefnandi getur enga ábyrgð borið á enda ekkert réttarsamband milli hans og viðskiptavina stefnda. Einnig hefur sjónarmiðum stefnda er lúta að ráðstöfun innborgunar hans verið hafnað. Koma sjónarmið stefnda um fyrningu reiknings frá 30. nóvember 2016 honum því ekki að neinu haldi þar sem fallist hefur verið á ráðstöfun stefnanda á innborgun stefnda inn á kröfuna, eins og þegar hefur verið lýst.

Með vísan til alls framangreinds telur dómurinn ótvírætt að greiðsluskylda hvíli á stefnda samkvæmt umkröfðum reikningum. Sönnunarbyrði um annað hvílir á stefnda og þá sönnunarbyrði hefur hann ekki axlað í málinu. Samkvæmt öllu framansögðu verður því fallist á kröfu stefnanda eins og hún er sett fram í kröfugerð hans.

Í samræmi við úrslit málsins er óhjákvæmilegt að gera stefnda að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og telst hann með hliðsjón af atvikum öllum hæfilega ákveðinn 850.000 krónur.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómari tók við meðferð málsins 1. mars 2021 en hafði ekki afskipti af því fyrir þann tíma.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Isavia ohf., greiði stefnanda, Bílaleigunni Geysi ehf., 4.669.080 krónur ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.702.980 krónum frá 16. janúar 2017 til 10. febrúar 2017, af 4.669.080 krónum frá 10. febrúar 2017 til greiðsludags, alltað frádreginni innborgun að fjárhæð 2.159.507 krónur, sem stefndi greiddi 20. febrúar 2017, og dregst hún frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Stefndi greiði stefnanda 850.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf