E-2373/2020

Dómur

Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 1. apríl sl., var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 2. október sl. Stefnendur eru Á-kk-nf S-kk-nf og Þ-kvk-nf B-kvk-nf Þ-kvk-nf, X. Stefndi er Húsaklæðning ehf., Kaplaskjólsvegi 93 í Reykjavík.

Stefnendur krefjast þess að stefndi greiði þeim 10.261.008 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 29. febrúar 2020 til greiðsludags, auk málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnenda en til vara að þær verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst hann greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnenda.

Málsatvik

Mál þetta lýtur að ágreiningi aðila um endurgjald fyrir vinnu sem stefndi innti af hendi við endurbætur á fasteign stefnenda og gæði þeirrar vinnu.

Þann 10. júlí 2018 undirrituðu aðilar skriflega verkbeiðni vegna endurbóta á fasteign stefnenda að X. Með verkbeiðninni fólu stefnendur stefnda að sjá um endurbætur og viðgerðir sem í beiðninni er lýst með þessum hætti: „Skipta um þakklæðningu, sperrur og einangrun. Endurnýja þakglugga og stækka þá miðað við núverandi glugga. Einangra og klæða loft og veggi, leggja raf, hita og vatnslagnir. Gert við útveggi hússins. Hreinsa myglu í geymslu í kjallaranum. (Fjarlægja reykháf) Skipta um rennur og rör. Þakefni Alusink ólitað. (ath. með snjóvarnarkerfi).“

Aðilar sömdu ekki skriflega um verð fyrir verkið en ágreiningslaust er að E-kk-nf M-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, sem einnig skrifaði undir verkbeiðnina fyrir hönd fyrirtækisins, sagði stefnendum að áætlaður kostnaður verksins alls væri um 13 milljónir króna, auk virðisaukaskatts. Svo sem nánar verður greint frá er jafnframt ágreiningslaust að stefndi lauk ekki við alla þá verkliði sem lýst er í fyrrgreindri verkbeiðni.

Framkvæmdir hófust í byrjun ágúst 2018. Á tímabilinu 29. ágúst til 2. nóvember greiddu stefnendur fjórar greiðslur inn á verkið, samtals 16 milljónir króna. Þann 12. nóvember óskuðu stefnendur eftir nánari upplýsingum um stöðu verksins og sundurliðunar á kostnaði af framkvæmdum sem þegar höfðu verið unnar og áætlun um hve mikil vinna væri eftir og hver áætlaður kostnaður af henni væri.

Meðal gagna sem stefndi hefur lagt fram eru eftirfarandi skjöl: Handskrifað skjal, dagsett 22. ágúst 2018, þar sem m.a. segir að áætlaður kostnaður sé 20.000.000 króna auk virðisaukaskatts. Skjal, merkt „verkstaða“, dagsett 23. október 2018. Þar kemur fram að kostnaður af vinnu nemi samtals 19,7 milljónum króna, þar af sé vinna 11 milljónir króna, efni 4,8 milljónir króna, efni vegna myglu 3,1 milljón króna og kostnaður vegna vinnupalla og förgunar efnis sé 800.000 krónur. Getið er um fleiri verkliði sem ætla má að hafi verið ólokið þegar skjalið var gert, þ.á m. glugga og hurð sem sögð eru kosta u.þ.b. 900.000 krónur og 600.000 krónur fyrir vinnu við sögun, förgun og frágang. Ekki er getið um fjárhæðir annarra verkliða. Í yfirliti yfir vinnu við verkið, dagsettu 15. nóvember 2018, kemur fram að nafngreindir fimm starfsmenn stefnda hafi innt af hendi 1010 vinnustundir við verkið og tímagjald þeirra sé 7.800 krónur, auk virðisaukaskatts. Að auki hafi tveir nafngreindir starfsmenn unnið samtals 232 vinnustundir við verkið og tímagjald þeirra sé 14.870 krónur, auk virðisaukaskatts. Samtals er kostnaður vegna vinnu samkvæmt yfirlitinu því 14.046.521 króna að meðtöldum virðisaukaskatti. Í öðru sams konar yfirliti, dagsettu 3. desember sama ár, hefur vinnustundum verið fækkað úr 1010 í 992, þar af er tímagjald vegna 76 vinnustunda sagt 4.200 krónur, auk virðisaukaskatts. Heildarkostnaður vegna vinnu er sagður 13.527.953 krónur. Þá er í skjali merktu „X – samantekt 16/11/2018“ að finna yfirlit yfir efniskostnað, sem sagður er nema 8.952.012 krónum, þar af sé kostnaður af efnum vegna myglueyðingar 5.334.619 krónur. Skjöl þessi eru hvorki, undirrituð né merkt en óumdeilt er að þau eru unnin af stefnda. Skjölin bera ekki með sér hvort eða hvenær þau hafi verið send stefnendum.

Stefndi hefur gefið út fjóra reikninga vegna verksins, dagsetta 25. október, 25. nóvember og 30. desember 2018 og 30. júní 2019, samtals að fjárhæð 22.616.017 krónur.

Þann 11. janúar 2019 tilkynntu stefnendur stefnda að þau hygðust fá H-kk-þf S-kk-þf byggingartæknifræðing til að taka út verk stefnda og vinna matsgerð á gæðum þeirra endurbóta sem þegar hefðu verið unnar. Buðu stefnendur fulltrúa stefnda að vera viðstaddur skoðun matsmanns á eigninni, og féllst stefndi á það. Í framangreindri tilkynningu stefnenda kemur fram að þau séu afar ósátt við vinnubrögð stefnda og telji afrakstur vinnu hans ekki vera í neinu samræmi við það sem með réttu og af sanngirni megi ætlast til af sérhæfðum aðila. Eignin var skoðuð 24. janúar 2019 og í yfirliti sem H-kk-nf vann í kjölfarið kemur fram að hann áætlar að eðlilegur tími til þeirra verkefna sem stefndi hafði unnið sé 311 vinnustundir og áætlaður kostnaður vegna vinnu og efnis sé samtals 5.153.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Að fenginni framangreindri niðurstöðu H-kk-ef reyndu aðilar að ná sáttum um verklok og greiðslur, án árangurs. Stefnendur kveðast hafa stöðvað framkvæmdir stefnda í nóvember 2018 og afþakkað frekara vinnuframlag af hans hálfu í desember sama ár.

Í október 2019 var A-kk-nf E-kk-nf, byggingarfræðingur og húsasmíðameistari, dómkvaddur matsmaður að beiðni stefnenda. Í matsbeiðni greinir að tilgangur matsins sé annars vegar sá að leiða í ljós hvert sé raunverulegt og sanngjarnt virði þess verks sem stefndi vann fyrir stefnendur og hins vegar að fá úr því skorið hvort ágallar hafi verið á verki stefnanda. Nánar greindar fjórar spurningar voru lagðar fyrir matsmann sem lutu að framangreindu. Matsmaður skilaði matsgerð í janúar 2020. Í matsgerðinni kemur fram að málsaðilar séu sammála um að í skýrslu H-kk-ef S-kk-ef sé rétt lýst þeim verkliðum sem stefndi vann og aðilar geri ekki athugasemdir við þær magntölur sem þar voru lagðar til grundvallar. Byggir niðurstaða matsmanns því á sömu forsendum, hvað þessi atriði varðar. Helstu niðurstöður matsmanns eru þær að heildarkostnaður við þær framkvæmdir sé 6.873.600 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Matsmaður gerir ekki athugasemdir við efnisval stefnda en telur að vinna stefnda hafi ekki að öllu leyti verið í samræmi við góðar venjur eða leiðbeiningar framleiðenda þeirra efna sem notuð voru. Ágallarnir felist í því að þakrennur og niðurföll séu ekki rétt sett upp, undirvinna málningar og málningarvinnan sjálf sé að hluta til ófullnægjandi, múrhúð á skorsteini sé laus, og stafi það annaðhvort af því að viðgerð hafi bilað eða ekki farið fram áður en skorsteinninn var málaður, og að op sé neðan við skilvegg milli þaka á norðurhlið sem þurfi að múra í og mála yfir. Áætlar matsmaður að kostnaður við lagfæringar vegna þessa sé 759.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Þann 29. janúar 2020 kröfðust stefnendur þess að stefndi endurgreiddi þeim mismun þess sem þau höfðu þegar greitt og þess endurgjalds sem matsmaður mat hæfilegt í framangreindri matsgerð. Þá gáfu þau stefnda kost á að bæta úr þeim ágöllum á verkinu sem matsmaður lýsti en ella gerðu þau kröfu um greiðslu kostnaðar af lagfæringum í samræmi við niðurstöðu matsgerðarinnar. Samtals nam krafa stefnenda 10.261.008 krónum og er þar miðað við áðurnefndar fjárhæðir í matgerð, að teknu tilliti til endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu manna á byggingarstað. Kysi stefndi að bæta úr ágöllum á verkinu hljóðaði krafa stefnenda upp á 9.573.973 krónur. Af gögnum málsins verður ekki séð að erindi þessu hafi verið svarað.

Við aðalmeðferð málsins gáfu Á-kk-nf S-kk-nf og E-kk-nf M-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, aðilaskýrslu. Auk þeirra gáfu eftirfarandi vitni skýrslu: H-kk-nf S-kk-nf, byggingartæknifræðingur, A-kk-nf E-kk-nf, dómkvaddur matsmaður, og Þ-kk-nf Ú-kk-nf, starfsmaður stefnda. Framburður aðila og vitna er rakinn í niðurstöðukafla dómsins, eftir því sem tilefni er til.

Málsástæður og lagarök stefnenda

Stefnendur byggja kröfu sína á því að þau hafi ofgreitt stefnda fyrir framkvæmdir hans við fasteign þeirra. Óumdeilt sé að stefnendur hafa greitt stefnda 16 milljónir króna. Í málinu liggi fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns þar sem sett sé fram rökstutt álit þess efnis að sanngjarnt og réttmætt endurgjald fyrir alla vinnu stefnda hefði verið 6.426.027 krónur. Í matsgerðinni komi einnig fram að kostnaður við að bæta úr göllum á verkinu nemi 687.035 krónum. Fjárhæðir þessar séu miðaðar við endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu stefnda. Krefjist stefnendur þess að fá endurgreiddar 10.261.008 krónur úr hendi stefnda vegna þessa.

Um viðskipti málsaðila gildi lög nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 1. gr. laganna. Aðilar hafi ekki gert með sér samning um fast verð fyrir verkið heldur hafi stefndi tjáð stefnendum munnlega við upphaf verksins að áætlaður heildarkostnaður myndi nema um 13 milljónum króna, auk virðisaukaskatts. Sú áætlun hafi átt við um allt verkið eins og það var tilgreint í verkbeiðni stefnenda en fyrir liggi að stefndi hafi aðeins unnið hluta af því verki. Þrátt fyrir það hafi stefndi innheimt 16 milljónir króna úr hendi stefnenda og sent þeim reikning fyrir 978.645 krónum til viðbótar.

Þegar ekki liggi fyrir samningur um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar í verklaun gildi sú meginregla kröfuréttar að verkkaupa beri að greiða það verð sem sanngjarnt sé miðað við vinnuframlag, gæði verks, efniskaup og annað sem hafi þýðingu, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000. Með öflun matsgerðar dómkvadds matsmanns hafi stefnendur sýnt fram á að sanngjarnt og réttmætt endurgjald fyrir vinnu stefnda sé 6.426.027 krónur þannig að stefnendur hafi greitt stefnda allt að því þrefalda þá fjárhæð. Í matsgerðinni sé lagt mat á endurgjald fyrir alla þá verkþætti sem stefndi hafi unnið og stefndi hafi lýst því yfir á matsfundi að hann gerði ekki athugasemdir hvað það varðaði.

Þá byggja stefnendur á því að þeim hafi verið heimilt að afpanta þjónustu stefnanda eftir að verkið var hafið og vísa í því efni til 35. gr. laga nr. 42/2000, án þess að tilgreina hafi þurft ástæður þessa og engar sérstakar formkröfur séu gerðar til slíkrar afpöntunar. Stefnendur hafi afþakkað frekari vinnu stefnda í byrjun desember 2018 og tilgreint ástæður þess. Segi í 36. gr. sömu laga að verktaki geti við slíkar aðstæður krafist greiðslu fyrir þá vinnu sem innt hafi verið af hendi og að fjárhæð þess endurgjalds skuli ákveðin með hliðsjón af fyrrgreindri 28. gr. laganna. Matsgerð dómkvadds matsmanns endurspegli rétt endurgjald.

Auk þessa byggja stefnendur á því að sú þjónusta sem stefndi innti af hendi hafi verið gölluð. Samkvæmt 9. gr. nefndra laga teljist seld þjónusta gölluð ef árangur verks eða þjónustu verður minni eða hefur minna notagildi en ella fyrir neytanda og rekja má orsök þess til vanrækslu seljanda þjónustunnar. Í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns séu raktir og staðfestir ýmsir gallar á verki og vinnubrögðum stefnda. Var það niðurstaða matsmanns að kostnaður við að bæta úr öllum þeim göllum næmi samtals 687.035 krónum. Stefnda hafi í samræmi við 16. gr. laganna verið gefinn kostur á að bæta úr þeim göllum, hann hafi í engu sinnt því, og beri því að líta svo á að hann hafi hafnað því að bæta úr göllum verksins. Eigi stefnendur því rétt til afsláttar af verði þjónustunnar í samræmi við 13. gr. laganna, sem nemi kostnaði við að lagfæra galla á verkinu.

Fjárhæð kröfu stefnenda nemi því mismun á því sem þau hafi þegar greitt stefnanda, 16.000.000 krónum, og eðlilegu og sanngjörnu endurgjaldi fyrir vinnu hans, 6.426.027 krónum að teknu tilliti til afsláttar vegna galla á verkinu, 678.035 krónum. Stefnufjárhæðin sé því 10.261.008 krónur. Stefnendur krefjist dráttarvaxta á kröfuna frá 29. febrúar 2020 en þá var mánuður liðinn frá því að þau kröfðu stefnda um endurgreiðsluna.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að fyrir liggi verkbeiðni og verðáætlun sem hafi hljóðað upp á 13 milljónir króna, auk virðisaukaskatts, eða 16.120.000 krónur. Þegar fyrir liggi verðáætlun megi verð fyrir þjónustu ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun, sbr. 29. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Reikningar stefnda til stefnenda, sem stefnendur hafi greitt, séu í samræmi við framangreinda verkáætlun. Stefnendur vísi ítrekað til þess að samið hafi verið um fast verð. Verðið sem stefnendur hafi greitt sé í samræmi við þá fjárhæð sem þau kveði að samið hafi verið um. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af kröfum stefnenda.

Jafnvel þótt stefnendur ættu kröfu á hendur stefnda vegna galla á þjónustu hans byggir hann á því að honum sé heimilt að skuldajafna þeirri kröfu á móti fjárhæð ógreidds reiknings, sem dagsettur er 30. júní 2019, að fjárhæð 1.797.372 krónur. Stefnendur hafi neitað stefnda um frekari aðgang að vinnustað til að bæta úr ætluðum göllum á verki. Stefndi eigi rétt til greiðslu þess reiknings, enda sé samanlagður kostnaður verksins innan þess verðs sem um var samið.

Stefndi mótmælir niðurstöðu dómkvadds matsmanns. Við framkvæmd viðgerða og verkþátta samkvæmt verkbeiðni hafi komið í ljós að mun meiri mygla væri í fasteigninni en gert hafi verið ráð fyrir auk þess sem ástand hennar hafi verið mun verra en ástæða hafi verið til að halda við undirritun verkbeiðninnar, þar sem viðhaldi eignarinnar hafi verið stórkostlega ábótavant. Víða hafi verið fúi og mygla. Á grundvelli 30. gr. þjónustukaupalaga hafi stefnda því verið heimilt að gera frekari reikninga þar sem hann hafi ekki getað séð fyrir umfang verksins fyrr en framkvæmdir hafi verið hafnar. Þá hafi stefndi haldið stefnendum upplýstum um framgang mála, sem sjá megi af framlögðum yfirlitum yfir framkvæmdir. Stefndi hafið látið stefnendum í té uppfærða verðáætlun og greiðsluáætlun, dagsetta 22. ágúst 2018, og hann hafi upplýst að endanlegur kostaður myndi liggja fyrir þegar verkinu miðaði áfram. Haldinn hafi verið fundur með stefnendum 23. október 2018 og farið yfir nýja verðáætlun, dagsetta sama dag, sem byggt hafi á verkstöðunni 21. október sama ár. Þann 16. nóvember 2018 hafi stefndi kynnt fyrir stefnendum samantekt á verkinu þar sem fram hafi komið að endanlegur kostnaður yrði 21.154.653 krónur, þar af næmi efniskostnaður 8.952.012 krónum og vinna 12.202.641 krónu. Því tilboði hafi stefnendur hafnað. Engu að síður hafi þau óskað eftir að vinna stefnda héldi áfram. Þann 2. desember 2018 hafi stefndi sýnt stefnendum yfirlit yfir verkið og yfirlit yfir tímavinnuna í því skyni að auka skilning stefnenda á umfangi verksins. Eftir að stefnendur hafi óskað eftir að vinnu yrði hætt hafi stefndi útbúið yfirlit yfir verkið, dagsett 3. janúar 2019. Þar komi fram að kostnaður við vinnu nemi 13.527.953 krónum og efniskostnaður sé 8.109.420 krónur. Það sé rétt krafa stefnda á hendur stefnendum.

Stefndi vísar til þess að stefnendur sjálfir hafi óskað eftir leyfi til að setja upp vinnupalla og óskað eftir framlengingum á því leyfi eftir þörfum svo verkið gæti haldið áfram. Þannig hafi stefnendur ávallt verið upplýstir um gang mála enda hafi stefnendur ekki getað óskað eftir framlengingu á leyfinu án þess að vita um gang framkvæmda og að verkið væri mun umfangsmeira en áætlað hefði verið í upphafi og að ástæður þess hafi verið mikil mygla og fúi vegna skorts á viðhaldi.

Þá byggir stefndi á því að stefnendur hafi óskað eftir frekari vinnu en fólst í upphaflegri verkbeiðni þar sem í ljós hafi komið raki í millilofti. Komi kostnaður af þeirri vinnu til viðbótar fyrri verkbeiðni sem beri að greiða fyrir sérstaklega.

Matsgerð dómkvadds matsmanns sé haldin svo veigamiklum göllum að ekki verði á henni byggt. Ekki sé fjallað um vinnu og efniskostnað vegna mygluskemmda sem þó sé óumdeilt að hafi verið unnin og hafi verið hluti af verkbeiðni stefnenda. Ekki sé heldur tekið tillit til þeirra vinnustunda sem starfsmenn stefnda raunverulega inntu af hendi. Þá sé efniskostnaður almennt of lágur þar sem raunverulegur efniskostnaður sé samtals 8.109.420 krónur. Stefnendur hafi því ekki sýnt fram á að reikningar stefnda séu ósanngjarnir eða of háir.

Frá upphafi hafi stefnendum verið ljóst að kostnaðurinn af framkvæmdinni næmi að minnsta kosti 13 milljónum króna án virðisaukaskatts, eða rúmlega 16.120.000 kr. Um það hafi verið samið. Stefndi hafi gert stefnendum grein fyrir því að taka þyrfti stöðu á verkinu þegar á liði, ef í ljós kæmi að ástand hússins væri verra en ætla mætti. Um þetta hafi stefnendum verið kunnugt. Eftir að framkvæmdir hófust hafi m.a. komið í ljós að þakið væri í verra ástandi en gera hefði mátti ráð fyrir við tilboðsgerðina. Þá hafi stefnendum verið ljóst, eða mátti vera ljóst, að umtalsverð mygla væri í fasteigninni og að viðhaldi hennar hefði verið mjög ábótavant. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda. Þá hafi verið útskýrt fyrir stefnendum, áður en verkið hófst, að gjaldfærður yrði tími við undirbúning og frágang þó að hann færi ekki fram á verkstað og kostnaður við efnisöflun o.fl. Hafi stefndi lagt sig fram við að útskýra tímaskýrslur að beiðni stefnenda og hitt þau á verkstað á meðan á verki stóð til að ræða um verkið og tímaskráningar. Stefndi byggir á því að tímaskýrsla sem liggi til grundvallar reikningum hans sé rétt. Sömuleiðis sýni framlögð gögn að efniskostnaður sé ekki í samræmi við niðurstöður matsmanns.

Með vísan til 29. gr. laga nr. 40/2000 telur stefndi sig hafa krafið stefnendur um rétt, umsamið og sanngjarnt verð með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var. Þá hafi stefnda jafnframt verið heimilt að gera frekari reikninga á hendur stefnendum með vísan til 30. gr. sömu laga. Í öllu falli hafi endurgjald stefnda fyrir framkvæmdirnar verið sanngjarnt í skilningi 28. gr. sömu laga, þegar tekið sé tillit til efniskostnaðar stefnda og þess tíma sem fór í verkið af hans hálfu.

Varakröfu um lækkun kröfu stefnenda byggir stefndi á sömu sjónarmiðum og aðalkrafan er byggð á, þ.á m. yfirlýsingu um skuldajöfnuð vegna hins ógreidda reiknings.

Niðurstaða

Ágreiningur máls þessa lýtur að verði fyrir þjónustu sem stefndi innti af hendi fyrir stefnendur og gæðum hennar. Stefndi, sem sérhæfir sig í viðhaldi fasteigna, tók að sér viðgerð á fasteign stefnenda. Til grundvallar verkefni stefnda er verklýsing en efni hennar er rakið í atvikalýsingu dómsins. Aðrir skriflegir samningar um verkið eða verðið fyrir þjónustuna voru ekki gerðir.

Ekki er um það deilt að um viðskipti aðila gilda lög nr. 42/2000, um þjónustukaup. Í málatilbúnaði stefnda er öðrum þræði á því byggt að samið hafi verið um fast verð fyrir verkið, 16.120.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Vísar hann í því efni til þess að hann hafi í upphafi sett fram munnlega verðáætlun með þessari fjárhæð.

Dómurinn fellst ekki á það með stefnda að með framangreindum upplýsingum um áætlaðan kostnað af verkinu í heild hafi falist samningur um fast verð fyrir þjónustu stefnda. Líta verður svo á að um verðáætlun í skilningi 29. gr. laga nr. 42/2000 hafi verið að ræða, en henni verður ekki jafnað til þess að stefndi hafi gert stefnendum tilboð með föstu verði sem þau hafi samþykkt eða að samningur um fast verð hafi komist á með öðrum hætti. Þá er þessi málsástæða stefnda í verulegu ósamræmi við málatilbúnað hans að öðru leyti. Í greinargerð stefnda og framlögðum gögnum af hans hálfu og skýrslu E-kk-ef M-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnda, fyrir dómi kemur fram að tímaskýrslur hafi legið til grundvallar reikningum hans á hendur stefnendum, og er jafnframt á því byggt af hans hálfu að ekki hafi verið unnt að gefa upp fast verð fyrirfram vegna óvissu um umfang verksins. Verður því lagt til grundvallar úrlausn málsins að aðilar hafi ekki samið fyrirfram um tiltekið verð fyrir þjónustu stefnda.

Í skýrslu fyrir dómi bar stefnandanum Á-kk-þgf S-kk-þgf og E-kk-þgf M-kk-þgf saman um að stefndi hefði ekki lokið því verki sem verkbeiðni stefnenda lýsti. Þannig kom fram í skýrslum þeirra beggja að stefndi hefði ekki einangrað loft og veggi, ekki lagt raf, hita eða vatnslagnir, ekki hreinsað myglu í geymslu í kjallara eða fjarlægt reykháf, og ekki „athugað með snjóvarnarkerfi“, en allt eru þetta verkliðir sem taldir eru upp í verkbeiðni stefnenda. Þar með er ljóst að fjöldi verkþátta sem verðáætlun stefnda byggðist á voru ekki unnir. Getur verðáætlunin því hvorki verið grundvöllur að ákvörðun um rétt verð fyrir hluta þeirra verka sem áætlunin tekur til né stutt þá málsástæðu stefnda að stefnendur hafi skuldbundið sig til að greiða honum þá fjárhæð sem verðáætlunin kveður á um.

Svo sem greinir í atvikalýsingu dómsins hóf stefndi vinnu við viðgerð fasteignar stefnenda í ágúst 2018. Ekki er ágreiningur um að stefnendur hafi óskað eftir því að hlé yrði gert á framkvæmdum í nóvember 2018 og að þau hafi afþakkað frekara vinnuframlag frá stefnda í árslok sama árs.

Hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skal neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er, svo sem segir í 28. gr. laga nr. 42/2000. Þá er neytanda heimilt að óska eftir því að vinnu verði hætt þótt verk sé hafið, sbr. 35. gr. sömu laga, en honum ber að greiða fyrir þá vinnu sem innt hefur verið af hendi, sbr. 1. mgr. 36. gr. laganna, og skal fjárhæð endurgjalds taka mið af sjónarmiðum sem koma fram í 28. gr. laganna. Gilda framangreind ákvæði laganna fullum fetum í máli þessu.

Stefnendur hafa lagt fram matsgerð dómkvadds matsmanns sem kveður á um hvað teljist sanngjarnt og eðlilegt verð fyrir það verk sem stefndi innti af hendi. Stefndi byggir á því að matsgerðin sé haldin slíkum göllum að ekki sé á henni byggjandi. Vísar stefnandi til þess að í matsgerðinni sé ekki litið til vinnu hans við að fjarlægja mygluskemmdir og ekki hafi verið litið til raunverulegra tímaskýrslna né heldur raunverulegs efniskostnaðar hans.

Við úrlausn um gildi matsgerðarinnar ber að líta til þess að þeir verkliðir sem matsmaður leggur til grundvallar að stefndi hafi unnið eru þeir sömu og lagðir voru til grundvallar skýrslu H-kk-ef S-kk-ef, sem stefnendur öfluðu áður en til málshöfðunar kom. Fulltrúar stefnda voru viðstaddir skoðun H-kk-ef á fasteigninni og gerðu ekki athugasemdir við það hvaða verkþætti bæri að leggja til grundvallar kostnaðarmati. Þá staðfesti fyrirsvarsmaður stefnda á matsfundi með dómkvöddum matsmanni að þeir verkþættir sem meta bæri væru réttilega þeir sömu og framangreind skýrsla er byggð á.

Í skýrslu H-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi kom fram að stefndi hefði ekki afhent honum nein gögn um magntölur og efniskostnað, svo sem hann hefði þó fallist á að gera og sagst hafa undir höndum. Hann hafi því sjálfur áætlað efnismagn og áætlað verð þess. Þá bar A-kk-nf E-kk-nf, dómkvaddur matsmaður, að fyrirsvarsmaður stefnda hefði ekki hreyft andmælum við því að verkliðir og magntölur úr skýrslu H-kk-ef væru lagðir til grundvallar áætluðum kostnaði af framkvæmdum stefnda.

Spurður um þetta atriði fyrir dómi kvað E-kk-nf M-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, að þetta hefðu verið mistök af sinni hálfu. Lýsti hann því nánar að það væri fyrst og fremst vinna við mygluhreinsun sem hefði verið vanmetin. Kvað hann að komið hefði í ljós þegar framkvæmdir hófust að húsið allt hefði verið mikið myglað og stefnendur hefðu óskað eftir því að myglan yrði fjarlægð. Það hefði verið gert, m.a. með því að tilteknum efnum hefði verið sprautað með sprautunálum undir gólfefni og við gólflista. Jafnframt kvað hann að mælingar sínar með hitamyndavélum og örverurannsóknir sönnuðu bæði hve mikil mygla hefði verið í húsinu og að aðferðir hans við mygluhreinsun hefðu borið árangur. Þá bar starfsmaður stefnda, Þ-kk-nf Ú-kk-nf, að hann hefði einnig komið að mygluhreinsun á þaki eftir nánari fyrirmælum E-kk-ef. Hefði hann m.a. borið myglueyði á allt þakið áður en viðgerð hófst.

Framburður framkvæmdastjóra og starfsmanns stefnda fyrir dómi um ætlað umfang myglu, sem og þær aðgerðir sem gripið var til í því skyni að hreinsa hana, eru ekki studdar neinum gögnum og lýstar aðferðir við myglueyðingu eru með nokkrum ólíkindablæ. Fyrirliggjandi myndir af fasteigninni og sprautum varpa engu ljósi á ástand eignarinnar eða árangur af ætlaðri vinnu við myglueyðingu. Sömuleiðis eru þýðingarlaus gögn frá Matís ohf., sem framkvæmdastjóri stefnda bar fyrir dómi að sönnuðu umfang og árangur af vinnu hans við myglueyðingu. Um er að ræða niðurstöður rannsókna á fjórum sýnum, sem ekki er vitað hvar eða hvenær voru tekin, en þau eru merkt X. Öll sýnin eru sögð móttekin og rannsökuð 7. nóvember 2018, og sýna niðurstöðu mælinga á myglusvepp í 1 ml sýni, hæst gildið 1400 og lægst minna en 2. Þá kom fram í skýrslu vitnisins H-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi, að mygluhreinsun stefnda hafi borið á góma á fundi með aðilum máls fyrir skoðun hans á eigninni. Hann hafi hins vegar engin ummerki fundið í húsinu, hvorki um myglu né um þær framkvæmdir við mygluhreinsun sem stefndi kvaðst hafa unnið við víða í húsinu.

Stefndi hreyfði ekki andmælum á matsfundi með dómkvöddum matsmanni varðandi það hvaða verk bæri að meta en í matsbeiðni er bæði spurt um hæfilegt endurgjald vegna þeirra verkliða sem unnir voru á grundvelli verkbeiðni stefnenda og heildarvirði þess verks sem stefndi vann fyrir stefnendur. Stefnda hefði verið í lófa lagið að gera athugasemdir á matsfundi varðandi þetta ágreiningsefni eða leitast við að afla sér frekari sönnunar síðar, svo sem með öflun frekari matsgerðar. Það hefur hann látið undir höfuð leggjast.

Að virtu framangreindu eru staðhæfingar stefnda um að hann hafi fundið mikla myglu í fasteign stefnenda ósannaðar og sömuleiðis er ósannað hve mikla vinnu hann lagði fram við að fjarlægja meinta myglu auk þess sem verulegur vafi leikur á því, að mati dómsins, að þær aðferðir sem hann kveðst hafa beitt hafi í raun borið árangur eða yfirhöfuð verið til þess fallnar að skila árangri.

Með vísan til alls þess sem að framan greinir verður ekki talið að stefndi hafi lagt fram haldbær gögn sem varpa ljósi á það hvaða vinnu hann kunni að hafa unnið sem ekki hafi verið tekið tillit til í umdeildri matsgerð, né hvert umfang þeirrar vinnu var. Þá hefur stefndi ekki lagt fram haldbær gögn sem veita vísbendingu um að sá tímafjöldi sem matsmaður telur hæfilegan sé rangur né heldur gögn sem veita vísbendingu um að áætlaður efniskostnaður sé vanmetinn. Því er haldlaus sú málsástæða stefnda að matgerðin sé haldin göllum sem rýri sönnunargildi hennar. Verður niðurstaða matsgerðar um hæfilegt endurgjald fyrir vinnu stefnda því lögð til grundvallar úrlausn málsins.

Stefnendur krefja stefnda jafnframt um afslátt vegna galla á unnu verki. Í greinargerð stefnda er því ekki andmælt að verkið kunni að hafa verið haldið þeim göllum sem matsmaður telur vera á verkinu. Á hinn bóginn byggir stefndi á því að honum hafi verið neitað um aðgang að húsnæðinu til að bæta úr þeim göllum. Svo sem greinir í atvikalýsingu dómsins var honum skriflega gefinn kostur á að bæta úr göllum á verkinu með kröfubréfi stefnenda 29. janúar 2020. Engum gögnum eða vitnisburði er til að dreifa um að borist hafi viðbrögð af hans hálfu við þeirri áskorun eða að stefnendur hafi neitað honum um bæta úr gallanum, eftir að sú áskorun var send. Verður stefndi að bera hallann af skorti um sönnun, hvað þetta atriði varðar.

Þá hefur stefndi lýst yfir skuldajöfnuði afsláttarkröfunnar við kröfu um ógreiddan reikning frá 30. júní 2019. Með vísan til þeirrar niðurstöðu sem áður hefur verið komist að, um að stefnendum beri ekki að greiða meira fyrir þjónustu stefnda en sem nemur niðurstöðu matsmanns um sanngjarnt og hæfilegt endurgjald fyrir þjónustu hans, kemur ekki til álita að skuldajafna afsláttarkröfunni á móti frekari greiðslu.

Með framangreindum rökstuðningi verður afsláttarkrafa stefnenda því einnig tekin til greina.

Að virtu öllu framangreindu hafa stefnendur sannað að sanngjarnt og eðlilegt verð fyrir þjónustu stefnda sé í samræmi við niðurstöðu dómkvadds matsmanns. Sömuleiðis telst sannað að tilteknir gallar hafi verið á vinnu stefnda og að kostnaður við lagfæringar á þeim sé réttilega metinn af hálfu matsmanns. Fjárkrafa stefnenda er byggð á niðurstöðu dómkvadds matmanns með því að tekið er tillit til endurgreiðslu hluta virðisaukaskatts af vinnu á verkstað. Stefndi hefur ekki mótmælt kröfugerðinni að þessu leyti og verður hún því tekin til greina og honum gert að endurgreiða stefnendum 10.261.008 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. febrúar 2020, en þá var mánuður liðinn frá því að stefnendur kröfðu stefnda um greiðslu, til greiðsludags. Jafnframt skal stefndi greiða stefnendum málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Málskostnaður er hæfilega ákveðinn 2.415.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu stefnenda flutti málið L-kk-nf B-kk-nf lögmaður og af hálfu stefnda E-kk-nf P-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf, héraðsdómari og dómsformaður, kveður upp þennan dóm ásamt A-kk-þgf H-kk-þgf héraðsdómara og J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf, byggingartæknifræðingi og húsasmíðameistara.

Dómsorð:

Stefndi, Húsaklæðning ehf., skal greiða stefnendum, Á-kk-þgf S-kk-þgf og Þ-kvk-þgf B-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, 10.261.008 krónur með dráttarvöxtum, skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 29. febrúar 2020 til greiðsludags auk málskostnaðar að fjárhæð 2.415.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf

A-kk-nf H-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf

Af hálfu stefnenda flutti málið L-kk-nf B-kk-nf lögmaður og af hálfu stefnda E-kk-nf P-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf, héraðsdómari og dómsformaður, kveður upp þennan dóm ásamt A-kk-þgf H-kk-þgf héraðsdómara og J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf, byggingartæknifræðingi og húsasmíðameistara.

Stefndi, Húsaklæðning ehf., skal greiða stefnendum, Á-kk-þgf S-kk-þgf og Þ-kvk-þgf B-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, 10.261.008 krónur með dráttarvöxtum, skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 29. febrúar 2020 til greiðsludags auk málskostnaðar að fjárhæð 2.415.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf

A-kk-nf H-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf