E-189/2010

Mál þetta var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 27. september 2010. Þar sem upptaka af framburði vitnis sem tekin var utan dómsals þann sama dag misfórst var málið í samráði við lögmenn aðila endurupptekið þann 5. október sl. Að lokinni skýrslutöku af nefndu vitni fyrrnefndan dag og endurflutningi málsins var málið tekið til dóms. Málið er höfðað fyrir Héraðsdómi Suðurlands af B-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Kumbaravogi, Stokkseyri, H-kk-þgf O-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Danmörku, H-kvk-þgf I-kvk-þgf K-kvk-þgf K-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Kópavogsbraut 1a, Kópavogi, K-kk-þgf I-kk-þgf Ú-kk-þgf, kt. 000000-0000, Ásgarði 12, Reykjavík, L-kvk-þgf B-kvk-þgf A-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Hofakri 5, Garðabæ, Ó-kk-þgf J-kk-þgf K-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hávegi 5, Kópavogi, R-kvk-þgf B-kvk-þgf A-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Birkigrund 34, Selfossi, R-kvk-þgf M-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Lambhóli, Starhaga, Reykjavík, S-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Fensölum 8, Kópavogi og Þ-kvk-þgf L. K-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Ársölum 3, Kópavogi á hendur Ási-10 ehf., kt. 000000-0000, Fjallalind 57, Kópavogi með sakaukastefnu birtri 30. mars sl., Heklubyggð ehf., kt. 000000-0000, Bolholti 4, Reykjavík, með stefnu birtri í febrúar 2010, B-kvk-þgf R-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Selsundi, Rangárþingi, með stefnu birtri 25. febrúar 2010, G-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Selsundi, Rangárþingi, með stefnu birtri sama dag og Orrustuhóli ehf., kt. 000000-0000 Rafstöðvarvegi 33a, Reykjavík, með stefnu birtri 23. febrúar 2010.

Dómkröfur stefnenda eru að viðurkennt verði með dómi að mörk jarðanna Selsunds annars vegar og Svínhaga, Berangurs, SH 16, SH 17, SH-18 og Svínhaga, smábýli, hins vegar milli punkta nr 1 og 3 samkvæmt uppdrætti á dómskjali nr. 3, séu eftir línu frá punkti 1, Geldingabæli, (hnit: 448278,25m, 382221,94m) í punkt B (hnit: 449040,13m, 382483,09m), þaðan í punkt H (hnit: 450866,58m, 383109,13m) punkt 2, Illadý (hnit: 450876,53m, 383112,54m), þaðan í punkt G (hnit: 450902,79m, 383131,46m) þaðan í punkt F (hnit: 450917,84m, 383142,30m) þaðan í punkt E (hnit: 451110,40m, 383281,06m) þaðan í punkt D (hnit: 451172,12m, 383325,54m) þaðan í punkt I (hnit: 451398,53m, 383488,67m) þaðan í punkt C (hnit: 451548,15m, 383596,48m) og þaðan í punkt 3, Kanastaðabotna, (hnit: 452138,08m, 384021,35m). Þá er þess krafist að stefndu verði gert að greiða óskipt stefnendum málskostnað að skaðlausu að mati dómsins.

Stefndu krefjast þess að verða sýknuð af öllum kröfum stefnenda og að stefnendur verði dæmdir til að greiða þeim málskostnað að skaðlausu.

Málavextir

Mál þetta varðar landamerki milli jarðanna Selsunds í Rangárvallasýslu annars vegar og Svínhaga, Berangurs, SH 16, SH 17, SH-18 og Svínhaga, smábýli, í Rangárvallasýslu hins vegar. Jörðin Selsund er í eigu stefnenda, jörðin Svínhagi í eigu hins stefnda félags Heklubyggðar ehf., Berangur er í eigu hins stefnda félags Orrustuhóls ehf., spildur SH 16, SH 17, SH-18 eru í eigu hins stefnda félags Áss-10 ehf. og Svínhagi, smábýli, er í eigu stefndu B-kvk-ef R-kvk-ef og G-kk-ef G-kk-ef. Umræddum spildum hefur verið skipt úr jörðinni Svínhaga og eiga þær allar og jörðin Svínhagi land að mörkum jarðarinnar Selsunds. Verða nefndar spildur og jörðin Svínhagi hér eftir nefndar Svínhagi.

Ágreiningur aðila í máli þessu snýr aðeins að staðsetningu eins landamerkjapunkts, nánar tiltekið staðsetningu I-kk-ef, punkts nr. 2 í kröfugerð stefnanda en I-kvk-nf ræður merkjum milli jarðanna Svínhaga og Selsunds samkvæmt framlögðu landamerkjabréfi Selsunds. Landamerkjabréf jarðarinnar Selsunds er dagsett 25. apríl 1886 og var upplesið og bókað á manntalsþingi að Reyðarvatni 24. maí 1886 og innfært í landamerkjabók Rangárvallasýslu sem númer 22. Í landamerkjabréfi Selsunds er merkjum jarðarinnar lýst með eftirfarandi hætti: „…úr Illadíi í Kanastaðabotna, þaðan í Þríhyrndaklett, þaðan í Stóraskógsbotna, þaðan í Fálkahamar, þaðan í Geldingabæli, og svo þaðan aptur í Illadí.“ Landamerkjabréf jarðarinnar Svínhaga hefur ekki verið lagt fram í máli þessu en í greinargerð stefndu, sem stefnandi hefur ekki mótmælt, kemur fram að landamerkjabréf Svínahaga sé frá 4. maí 1886. Þá segir í greinargerð stefndu að um merki gagnvart Selsundi segi í landamerkjabréfinu að þau séu frá Kanastaðabotnum þaðan í Illadý, þaðan í Geldingabæli.

Enginn ágreiningur er milli aðila um legu landmerkjapunktanna Kanastaðabotna og Geldingabælis og varðar ágreiningur aðila í máli þessu því aðeins staðsetningu landamerkjapunktsins og örnefnisins Illadýs eins og áður greinir. Aðila greinir ekki á um að Illadý sé staðsett við Selsundslækinn sem rennur meðfram svokölluðum Yfirsetutanga. Stefnendur telja kennileitið Illadý vera í nesi vestanmegin við Yfirsetutanga með hnitin X450876,53m 383112,54m, en stefndu að Illadý sé í vikinu vestan í Yfirsetutanga með hnitin 451227,625 og 383166,793. Fyrir liggur í málinu að spildur í eigu stefnda Áss-10 ehf. liggja að verulegu leyti á hinu umþrætta svæði. Spilda stefndu B-kvk-ef R-kvk-ef og G-kk-ef G-kk-ef liggur að hluta á hinu umþrætta landi sem og mjó ræma úr spildum stefnda Orrustuhóls ehf. Þá liggur fyrir að ræma úr landi Svínhaga liggur einnig á hinu umþrætta landi.

Aðilar málsins hafa lagt fram ýmis skrifleg gögn og kort sem eiga að sýna staðsetningu I-kk-ef. Eftirfarandi skjöl liggja frammi:

Dskj. nr. 3. Kort, dags. 17. mars 2003. Kortið sýnir hnit landamerkjapunkta og skörun lóða við landamerkjalínu samkvæmt kröfugerð stefnanda.

Dskj. nr. 4. Landamerkjabréf Selsunds. Bréfið er dagsett 25. apríl 1886 og upplesið og bókað á manntalsþingi að Reyðarvatni 24. maí 1886 og innfært í landamerkjabók Rangárvallasýslu sem númer 22

Dskj. nr. 5.Landakort. Ódagsett og óundirritað landakort þar sem lína er dregin milli landamerkjapunkta Selsunds

Dskj. nr. 6. Örnefnauppdráttur Svínhaga. Á kortinu segir að um sé að ræða mjög lauslegan örnefnauppdrátt eftir flugmyndum en engum mælingum. Heimildir eru sagðar örnefnalýsing H-kvk-ef S-kvk-ef á Keldum í Örnefnastofnun. Staðsetning B-kk-ef T-kk-ef á Helluvaði á örnefnum hafi verið gerð í samráði við systkinin á Minnivöllum á Landi þeim Á-kk-þgf A-kk-þgf, f. 1918 í Svínhaga, G-kvk-þgf A-kvk-þgf, f. 1920 í Svínhaga og Ó-kk-þgf A-kk-þgf, f. 1916 í Svínhaga. Fram kemur að þau systkini hafi átt heima í Svínhaga til 1952. Kortið er gert á árunum 1983-1990. Kortið er undirritað 14. janúar 2006 og þar segir orðrétt. „Undirritaðir staðfesta rétta staðsetningu I-kk-ef samkvæmt korti þessu.”

Dskj. nr. 7. Örnefnalýsing Selsunds. Í formála segir að handrit örnefnalýsingarinnar sé að stærstum hluta ritað með hendi B-kk-ef Þ-kk-ef, en að öðru leyti hafi B-kk-nf K-kk-nf skráð. Síðan segir orðrétt: „B-kk-nf virðist hafa hreinritað bæði upphaf og endi handrits B-kk-ef Þ-kk-ef, sem undirritað er 27. júlí 1948. Heimildarmenn B-kk-ef voru Ó-kk-nf V-kk-nf J-kk-nf o.fl. B-kk-nf skráði síðan viðbæti, og var heimildarmaður hans S-kk-nf R-kk-nf frá Selsundi.

Dskj. nr. 58. Yfirlitsmynd, dags. 14. september 2009. Mynd þar sem stefndu sýna fjórar mismunandi staðsetningar I-kk-ef.

Málsaðilar hafa einnig lagt fram yfirlýsingar nafngreindra manna um staðsetningu I-kk-ef.

Dskj. nr. 9. Staðfesting á löglegri staðsetningu I-kk-ef. Yfirlýsingin er undirrituð af Á-kk-þgf A-kk-þgf og dagsett 25. janúar 2004.

Dskj. nr. 17. Staðfesting á löglegri staðsetningu I-kk-ef. Yfirlýsingin er undirrituð af Þ-kk-þgf O-kk-þgf, dagsett 14. janúar 2006. Yfirlýsingu fylgir mynd sem sögð er sýna Þ-kk-þf O-kk-þf setja niður stiku á þeim stað sem stefnendur halda fram að I-x-x sé staðfest.

Dskj. nr. 20. Yfirlýsing R-kk-ef G-kk-ef. Yfirlýsing um staðsetningu Illadýs undirrituð af R-kk-þgf G-kk-þgf, dagsett 8. desember 2004, ásamt ljósriti af landakorti og fjórar ljósmyndir.

Dskj. nr. 21. Yfirlýsing S-kk-ef H-kk-ef. Yfirlýsing um staðsetningu Illadýs undirrituð af S-kk-þgf H-kk-þgf, bónda í Selsundi, dagsett 8. desember 2004, ásamt ljósriti af landakorti og fjórar ljósmyndir.

Dskj. nr. 22. Yfirlýsing H-kk-ef M-kk-ef. Yfirlýsing um staðsetningu Illadýs, undirrituð af H-kk-þgf M-kk-þgf, dagsett 14. desember 2004, ásamt ljósriti af landakorti og fjórar ljósmyndir.

Ágreining aðila má rekja til ársins 2003 er fyrirhugaðar voru girðingaframkvæmdir af hálfu þáverandi eiganda Svínhaga á mörkum jarðanna, þ.e. úr Geldingabæli í Illadý og þaðan í Kanastaðabotna. Á fyrri hluta ársins 2005 voru bréfaskipti milli aðila þar sem fram kemur ágreiningur um staðsetningu kennileitisins Illadýs. Lauk þeim samskiptum aðila með því að undirritað var samkomulag, dags. 14. mars 2005, er ber heitið „samkomulag um landamerki og skiptingu kostnaðar vegna uppsetningu (sic) á girðingu“. Þeir sem stóðu að nefndu samkomulagi voru stefnda Heklubyggð ehf. og stefnandi H-kvk-nf I-kvk-nf K-kvk-nf, f.h. eigenda Selsunds samkvæmt umboði, eins og segir orðrétt í nefndu samkomulagi. Þá ritaði J-kk-nf C-x-x. K-kk-nf, faðir stefnanda Ó-kk-ef J-kk-ef K-kk-ef einnig undir skjalið. Í kjölfarið réðst forsvarsmaður stefnda Heklubyggðar ehf. í girðingarframkvæmdir og var girðing sett á mörkum jarðanna miðað við það hnit I-kvk-ef sem stefndu halda fram. Í nóvember 2005 hófust á ný bréfaskipti milli aðila þar sem þáverandi lögmanni stefnda Heklubyggðar ehf. var tilkynnt að H-kvk-nf og J-kk-nf hefðu ekki haft umboð annarra eigenda til þess að rita undir samkomulagið. Þá var tekið fram að H-kvk-nf og J-kk-nf hefðu talið sig vera að samþykkja girðingu eftir landamerkjum jarðanna og ekki áttað sig á því að uppdráttur er fylgdi samkomulaginu sýndi I-kk-þf á öðrum stað en þau töldu réttan. Í svarbréfi vísar þáverandi lögmaður stefnda Heklubyggðar ehf. því á bug að H-kvk-þgf og J-kk-þgf hafi skort umboð annarra eigenda Selsunds. Aðila greinir því einnig á um hvort samkomulag hafi komist á um staðsetningu Illadýs með áðurnefndu samkomulagi um landamerki og skiptingu kostnaðar vegna uppsetningar á girðingu frá 14. mars 2005.

Þann 6. maí 2009 var þingfest í Héraðsdómi Suðurlands mál stefnenda gegn stefnda Heklubyggð ehf. vegna landamerkja jarðanna Selsunds og Svínhaga. Stefnendur felldu það mál niður þann 7. október 2009.

Dómari og aðstoðarmaður dómara gengu á vettvang ásamt lögmönnum aðila. Eftirtaldir voru einnig viðstaddir: H-kvk-nf J-kvk-nf, dóttir stefnanda H-kvk-ef K-kvk-ef K-kvk-ef, J-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf, sonur stefnanda R-kvk-ef M-kvk-ef, G-kk-nf R-kk-nf, forsvarsmaður stefnda Heklubyggðar ehf., R-kk-nf G-kk-nf, faðir forsvarsmanns stefnda Heklubyggðar ehf., og stefndi G-kk-nf G-kk-nf.

Málsástæður stefnanda

Kröfu sinni um staðsetningu I-kvk-ef til stuðnings vísa stefnendur til eftirfarandi málsástæðna.

Uppdráttar af örnefnum Svínhaga sem systkinin á Minnivöllum, þau Á-kk-nf, G-kvk-nf og Ó-kk-nf A-hk-nf, sem alin voru upp í Svínhaga, staðsettu örnefni á. Illadý er á því korti sýnt í nesi vestanmegin við Yfirsetutanga. Uppdrátturinn er staðfestur og undirritaður af áðurnefndum Á-kk-þgf A-kk-þgf, Þ-kk-þgf O-kk-þgf og B-kk-þgf T-kk-þgf. Stefnendur segja um að ræða lauslegan örnefnauppdrátt sem þó sýni I-kvk-þf á því svæði sem stefnendur telja það vera.

Stefnendur byggja á örnefnalýsingu Selsunds og segja staðsetningu I-kk-ef á áðurnefndum uppdrætti vera í samræmi við örnefnalýsingu Selsunds. Í örnefnaskrá Selsunds segir að „Gengt Yfirsetutanga vestan til myndast nes, og lægst í því var Illadý (125), nú sandi orpið og þurrt.”

Þá vísa stefnendur til ódagsetts landakorts sem fylgt hafi afsali jarðarinnar Selsunds þegar J-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf keypti jörðina á fimmta áratug síðustu aldar og telja stefnendur að þar sé I-x-nf sýnt á sama stað og stefnendur byggja dómkröfur sínar á.

Stefnendur byggja á yfirlýsingu Á-kk-ef A-kk-ef, dags. 25. janúar 2004, um staðsetningu I-kk-ef en yfirlýsingunni fylgir ljósmynd sem stefnendur kveða að sýni Á-kk-þf setja niður stiku þar sem stefnendur telja I-kvk-þf vera.

Þá byggja stefnendur einnig á yfirlýsingu Þ-kk-ef O-kk-ef, dags. 14. janúar 2006, þar sem fram komi að nefndur Þ-kk-nf staðfesti staðsetningu Á-kk-ef A-kk-ef á Illadýi. Um sé að ræða sömu staðsetningu á dýinu og Þ-kk-nf hafi bent á í maí 2007 við hnitsetningu I-kk-ef.

Stefnendur vísa til þess að staðsetning Illadýs í nesi vestan Yfirsetutanga sé í samræmi við landshætti og heitið Illadý en neðst í því nesi sé einmitt dý. Staðsetning stefndu á Illadýi á uppdrætti, sem stefnda Heklubyggð ehf. lét gera í tengslum við samkomulag aðila um girðingu, sé hins vegar hvorki í samræmi við lýsingu á landsháttum né staðhætti. Staðsetning stefndu á dýinu eigi ekki stoð í neinum gögnum sem séu eldri en nokkurra ára gömul. Þá halda stefnendur því fram að óútskýrt misræmi sé í málatilbúnaði stefnda Heklubyggðar ehf. og ósamræmi hvað varðar staðsetningu Illadýs í gögnum þeim er stefndi Heklubyggð ehf. hefur lagt fram í málinu.

Að lokum halda stefnendur því fram að ekki sé hægt að byggja á samkomulagi aðila, dagsettu 14. mars 2005, um staðsetningu landamerkja þar sem H-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf og J-kk-nf C-x-x. K-kk-nf, hafi ekki haft umboð eigenda Selsunds til að undirrita samkomulagið og því síður til að samþykkja breytta legu marka jarðanna. Tilfærsla á eignarétti sem breytt lega hefur í för með sér verði ekki gerð nema samkvæmt skýru umboði. Því sé samkomulagið ekki bindandi um landamerki og jarðamörk fyrir stefnendur, eigendur Selsunds.

Um lagarök vísa stefnendur í 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, meginreglu eignarréttarins svo og 1. gr., 2. mgr. 2. gr. og 3. gr. laga nr. 41/1919 um landamerki og 12. gr. laga nr. 10/1965, sbr. nú 9. gr. laga nr. 135/2001, girðingarlaga. Um varnarþing vísa stefnendur til ákvæða 34. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um málskostnað til 129. og 130. gr. sömu laga.

Málsástæður stefndu

Stefndu byggja kröfu um sýknu af öllum kröfum stefnanda á eftirfarandi málsástæðum.

Að fyrir liggi bindandi samkomulag milli aðila málsins um landamerki Svínhaga og Selsunds og vísa stefndu til samkomulags um landamerki og skiptingu kostnaðar vegna uppsetningar girðingar, dags. 14. mars 2010. Samkomulagið sé undirritað af stefnanda H-kvk-þgf K-kvk-þgf K-kvk-þgf og sérstaklega sé tekið fram að hún hafi umboð frá öðrum eigendum Selsunds. Stefndu kveða að ekkert sé fram komið um að stefnandi, H-kvk-nf K-kvk-nf, hafi ekki á umræddum tímapunkti haft umboð, a.m.k. munnlegt, til að undirrita samkomulagið. Samkomulagið sé einnig undirritað af J-kk-þgf K-kk-þgf, föður stefnanda Ó-kk-ef J-kk-ef K-kk-þgf. Stefndu halda því fram að nefndur J-kk-nf K-kk-nf hafi haft fullt umboð til að undirrita samkomulagið fyrir hönd sonar síns, Ó-kk-ef J-kk-ef, þar sem það komi fram í afsali J-kk-ef K-kk-ef til stefnanda Ó-kk-ef J-kk-ef fyrir eignarhluta hans í jörðinni Selsunds að J-kk-nf og móðir stefnanda Ó-kk-ef J-kk-ef skuli hafa „öll umráð” yfir hinu selda meðan þeim endist aldur. Stefndu halda því fram að stefnendur séu tengd fjölskylduböndum og hafi þau H-kvk-nf K-kvk-nf og J-kk-nf K-kk-nf um áratuga skeið komið fram fyrir hönd fjölskyldunnar vegna málefna Selsunds og þegar samkomulagið var undirritað hafi þannig ekkert verið sem gefið hafi stefndu tilefni til að ætla að stefnandi H-kvk-nf K-kvk-nf og J-kk-nf K-kk-nf hefðu ekki umboð frá öðrum eigendum Selsunds. Byggja stefndu á því að ástæða þess að fulltrúar stefnenda vildu ljúka málinu með nefndu samkomulagi hafi verið sú að fyrir stefnendur hafi verið lagður vitnisburðir sem staðfestu að I-kvk-nf væri á þeim stað sem stefnda Heklubyggð ehf. byggði á. Þá kunni það að hafa skipt einhverju máli að með því að ljúka málinu með samkomulagi hafi stefnendur sparað sér nokkur hundruð þúsund krónur í girðingakostnað þar sem samkomulagið gerði ráð fyrir að stefnda Heklubyggð ehf. greiddi 70% girðingakostnaðarins. Sönnunarbyrði um að H-kvk-nf og J-kk-nf hafi ekki haft umboð til að undirrita samkomulagið hvíli því á stefnendum.

Stefndu byggja á því að krafa stefnenda í máli þessu sé fallin niður fyrir tómlæti því það hafi ekki verið fyrr en rúmum fjórum árum eftir að samkomulag um landamerki var undirritað í marsmánuði 2005 sem stefnendur höfða dómsmál og byggja á því að samkomulagið sé óskuldbindandi. Frá því samkomulagið frá 2005 var undirritað hafi stefndu Ás-10 ehf., B-kvk-nf R-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og Orrustuhóll ehf. eignast spildur úr Svínhaga sem nái að þeirri landamerkjalínu sem stefnendur halda nú fram að liggi ekki á réttum stað. Tilkall stefndu til lands að umræddri landamerkjalínu byggi því á afsölum með hnitasettum uppdráttum sem hafi verið þinglýst án nokkurra athugasemda. Fram kemur hjá stefndu að í öllu falli leiði grandleysi stefndu, Ás-10 ehf., B-kvk-ef R-kvk-ef, G-kk-ef G-kk-ef og Orrustuhóls ehf. til þess að ekki verði hróflað við þinglýstum eignarrétti þeirra til lands að þeirri landamerkjalínu sem endanlega var staðfest með samkomulagi stefnanda og stefnda Heklubyggðar ehf. í marsmánuði 2005.

Um staðsetningu I-kk-ef vísa stefndu til þess að þeir sem gleggst þekkja til örnefna Svínhaga og Selsunds geti staðfest að I-hk-nf sé staðsett í samræmi við samkomulag aðila frá 14. mars 2005. Vísa stefndu til yfirlýsingar S-kk-ef H-kk-ef sem búið hefur í Selsundi allt frá árinu 1951 sem staðfesti að I-x-x sé í vikinu vestan í Yfirsetutanga. Á sama veg séu yfirlýsingar R-kk-ef G-kk-ef sem bjó í Svínhaga á árinu 1952 til 2002 og H-kk-ef M-kk-ef, sem fæddur er á aðliggjandi jörð, Haukadal, árið 1934.

Þá halda stefndu því fram að staðhættir bendi til þess að örnefnið Illadý sé í vikinu vestan í Yfirsetutanga. Á þessum stað sé áin mjög lygn og talsverður sandur í öllum farveginum. Ummerki séu um að áin hafi runnið mun utar í bugðunni sem þar er. Þarna hafi myndast sandbleyta sem síðar hafi orðið að dýi þegar gróðurinn fylgdi ánni eftir. Vísa stefndu til greinargerðar S-kk-ef S-kk-ef jarðfræðings um þann stað sem stefndu byggja á að Illadý sé. Á þeim stað sé dý með sandbleytu undir. Svæðið hafi myndast vegna óvenjulegra aðstæðna í framburði Selsundslækjar og hafi sandbleyta eða dý verið á þessum slóðum um aldir.

Stefndu hafna því að örnefnaskrá Selsunds geti rennt stoðum undir dómkröfu stefnanda enda einhliða gerningur. Lýsing á örnefnaskrá um að Illadý sé gegnt Yfirsetutanga þýði vitanlega það sem er næst á móti. Sá hnitpunktur sem stefnendur miða við að sé Illadý sé fjarri því að vera gegnt Yfirsetutanga. Þá hafi af hálfu stefndu verið leitað eftir áliti landfræðings á umræddu atriði sem staðfestir að hnitpunktur stefnenda samræmist ekki orðalagi örnefnaskrár Selsunds, sbr. dskj. nr. 23. Með því séu stefndu þó ekki að halda því fram að örnefnaskráin sé í mótsögn við þá landamerkjalínu sem stefnendur byggja á í þessu máli.

Stefndu hafna því að örnefnakort Svínhaga hafi sönnunargildi umfram önnur gögn varðandi staðsetningu Illadýs, samkomulag aðila frá 2005 hafi t.a.m. mun meira sönnunargildi. Á örnefnakortið er áritað að um sé að ræða mjög lauslegan örnefnauppdrátt eftir flugmyndum en engum mælingum og þáverandi eigandi Svínhaga hafi enga aðkomu haft að gerð örnefnakortsins og staðsetning örnefna hafi ekki verið borin undir hann.

Stefndu mótmæla því að ódagsettur, óundirritaður og ósamþykktur uppdráttur, sbr. dskj. nr. 5, hafi nokkurt sönnunargildi um staðsetningu I-kvk-ef þar sem um sé að ræða einhliða gerning.

Að lokum vísar stefndi til þess að ekki sé fullt samræmi milli örnefnakorts Svínhaga árituðu af Á-kk-þgf A-kk-þgf og yfirlýsingar hans um staðsetningu Illadýs. Ekkert sé óeðlilegt við það þar sem Á-kk-nf hafi flutt frá Svínhaga fyrir tæpum 60 árum. Stefndu draga í efa þekkingu Þ-kk-ef O-kk-ef á staðsetningu I-kk-ef þar sem hann hafi búið á jörðinni Heiði sem liggur fjarri jörðunum Svínhaga og Selsunds.

Um lagarök vísa stefndu til meginreglna réttarfars og meginreglna samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, ákvæða landamerkjalaga nr. 41/1991 og girðingalaga, einkum 5. gr. laganna. Um málskostnað vísa stefndu til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur stefnendur málsins, þau H-kvk-nf I-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf, R-kvk-nf M-kvk-nf og K-kk-nf I-kk-nf Ú-kk-nf og af hálfu stefndu, G-kk-nf R-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda Heklubyggðar ehf. Ennfremur gáfu skýrslu vitnin Á-kk-nf A-kk-nf, S-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf P-kk-nf T-kk-nf, S-kk-nf H-kk-nf og R-kk-nf G-kk-nf.

Í máli þessu deila aðilar um staðsetningu Illadýs, landamerkjapunkts milli Geldingabælis og Kanastaðabotna á landamerkjum jarðanna Selsunds og Svínhaga. Enginn ágreiningur er um staðsetningu Geldingabælis og Kanastaðabotna. Stefnendur telja kennileitið Illadý vera í nesi vestanmegin við Yfirsetutanga en stefndu að Illadý sé í viki vestan í Yfirsetutanga.

Í málinu er einnig deilt um gildi samkomulags frá 14. mars 2005 sem ber heitið „Samkomulag um landamerki og skiptingu kostnaðar vegna uppsetningu (sic) á girðingu”, dskj. nr. 14. Stefnendur vísa því á bug að í gildi sé samkomulag um landamerki jarðanna Svínhaga og Selsunds enda sé ekki hægt að byggja á nefndu samkomulagi þar sem H-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf og J-kk-nf C-x-x. K-kk-nf hafi ekki haft umboð eigenda Selsunds til að undirrita samkomulagið og því síður til að breyta legu marka jarðanna. Stefndu byggja hins vegar á því að með áðurnefndu samkomulagi hafi komist á bindandi samkomulag um landamerki jarðanna. Samkomulagið hafi verið undirritað af stefnanda H-kvk-þgf K-kvk-þgf K-kvk-þgf sem hafi haft umboð, a.m.k. munnlegt, til að undirrita samkomulagið fyrir hönd annarra eigenda Selsunds enda hafi hún ásamt J-kk-þgf C-x-x. K-hk-þgf komið fram fyrir hönd fjölskyldunnar vegna málefna Selsunds um áratuga skeið.

Áðurnefnt samkomulag er milli G-kk-ef R-kk-ef, fyrir hönd stefnda Heklubyggðar ehf. annars vegar og eigenda Selsunds hins vegar. Samkomulagið er undirritað, f.h. stefnda Heklubyggðar ehf., af G-kk-þgf R-kk-þgf og af stefnanda H-kvk-þgf K-kvk-þgf K-kvk-þgf, „f.h. eigenda Selsunds samkvæmt umboði”, eins og segir orðrétt í samkomulaginu. Þá undirritaði J-kk-nf C-x-x. K-kk-nf, faðir stefnanda Ó-kk-ef J-kk-ef K-kk-ef, einnig skjalið. Í samkomulaginu segir að aðilar séu sammála um að landamerki Selsunds og Svínhaga „skuli liggja eins og lýst er í fyrirliggjandi landamerkjabréfum og að Illadý sé staðsett eins og fram kemur hnitsett á meðfylgjandi korti af jörðunum. Telst kortið vera hluti af þessu samkomulagi og áritað af aðilum því til staðfestu.” Umrætt kort var lagt fram sem dskj. nr. 56. Kortið ber með sér að vera undirritað af stefnanda H-kvk-þgf K-kvk-þgf og J-kk-þgf C-x-x. Klein þann 15. apríl 2005, eða rúmum mánuði eftir að áðurnefnt samkomulag aðila var undirritað. Kortið er undirritað af G-kk-þgf R-kk-þgf, f.h. stefnda Heklubyggðar ehf., þann 19. apríl sama ár. Kortið sýnir I-kk-þf í þeim punkti sem stefndu halda fram að sé landamerkjapunktur milli jarðanna. Á nefndu korti kemur ekki fram að stefnandi H-kvk-nf K-kvk-nf eða J-kk-nf C-x-x. K-x-x undirriti kortið í umboð eigenda Selsunds. Þá liggur frammi í málinu bréf þáverandi lögmanns stefnenda til H-kvk-ef K-kvk-ef K-kvk-ef og J-kk-ef C-x-x. K-hk-nf, dagsett 15. mars 2005, þ.e. daginn eftir undirritun áðurnefnds samkomulags. Í bréfi þessu segir að þeim sé send tillaga þáverandi lögmanns stefnda Heklubyggðar ehf. vegna uppsetningar girðingar milli Selsunds og Svínhaga og að þessi tillaga sé í samræmi við það sem farið hafi fram á fundi þeirra með lögmanninum. Síðan segir í bréfinu að þáverandi lögmanni stefnda Heklubyggðar ehf. hafi verið bent á að þau hefðu ekki umboð til að undirrita fyrir hönd allra eigenda Selsunds.

Í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 41/1919 um landamerki segir að eigandi lands skuli gera glögga skrá um landamerki, eins og hann veit þau réttust. Merkjalýsingu skuli hann sýna hverjum þeim sem land eigi til móts við hann og þeim sem hafi í því ítök og af því hlunnindi. Rita skuli þeir samþykki sitt á merkjaskrá, nema þeir telji hana ranga, enda skuli þess þá getið, ef einhver þeirra vilji eigi samþykkja. Að þessu loknu skuli afhenda hreppstjóra skrána, sem skuli athuga hvort allir hafi ritað á hana samþykki sitt og skuli geta þess í skránni. Hann skuli þegar í stað senda sýslumanni skrána til þinglýsingar.

Óumdeilt er í máli þessu að forsvarsmaður stefnda Heklubyggðar ehf. hafði forgöngu um gerð áðurnefnds samkomulags og setti síðan upp girðingu í mörkum jarðanna Svínhaga og Selsunds í samræmi við hnitsett landamerki sem fram koma á korti því sem fylgdi samkomulaginu. Eins og áður er rakið deila aðilar hins vegar um það hvort H-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf hafi haft umboð eigenda Selsunds til þess að samþykkja mörk milli jarðanna sem fram koma á kortinu og um leið staðsetningu merkjapunktsins Illadýs. Samkomulagið frá 14. mars 2005 og hið hnitsetta kort, sem segir skýrum orðum í samkomulaginu, að teljist „vera hluti af þessu samkomulagi og áritað af aðilum því til staðfestingar” og stefnandi H-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf undirritaði, getur að mati dómsins ekki skuldbundið aðra eigendur Selsunds enda hvorki undirritað af þeim með eigin hendi eða samkvæmt umboði. Þá er til þess að líta að eigendur Svínhaga smábýlis, stefndu B-kvk-nf R-kvk-nf og G-kk-nf G-kk-nf, sem keyptu Svínhaga smábýli 28. mars 2003, sbr. dskj. nr. 30 og 31, sem land á að Selsundi, voru ekki aðilar að nefndu samkomulagi frá 14. mars 2005. Með vísan til þess sem að framan er rakið og 1. mgr. 2. gr. laga nr. 41/1919 telst samkomulagið frá 14. mars 2005 því ekki skuldbindandi hvað varðar landamerki Svínhaga og Selsunds og staðsetningu Illadýs.

Stefndu hafa borið því við að krafa stefnenda í máli þessu sé fallin niður fyrir tómlæti. Stefnendur hafi ekki fyrr en rúmum fjórum árum eftir undirritun samkomulagsins um landamerki frá 14. mars 2005 höfðað dómsmál og byggt á því að samkomulagið sé óskuldbindandi. Fyrir liggur í málinu að lögmaður stefnenda mótmælti umræddu samkomulagi með bréfi til lögmanns stefnda Heklubyggðar ehf., dagsettu 27. nóvember 2005, og að þann 6. maí 2009 var þingfest í Héraðsdómi Suðurlands mál stefnenda gegn stefnda Heklubyggð ehf. vegna landamerkja jarðanna Selsunds og Svínhaga en málið felldu stefnendur niður þann 7. október 2009. Með vísan til þess sem að framan er rakið, eðlis þeirrar ráðstöfunar sem fólst í samkomulaginu frá 14. mars 2005 og dóms Hæstaréttar í málinu nr. 297/2008 er þessari málsástæðu stefndu hafnað.

Landamerkjum Selsunds er samkvæmt þinglesinni og óátalinni lögfestu frá 3. júní 1798, lýst þannig. „úr illadíi í Kanastaðabotna, þaðan í Þríhyrndaklett, þaðan í Stóraskógsbotna, þaðan í Fálkahamar, þaðan í Geldingbæli, og svo þaðan aptur í Illadí.” Landamerkjabréf Svínhaga var ekki lagt fram í máli þessu en stefnendur hafa ekki mótmælt því sem segir í greinargerð stefndu um landamerki Svínhaga sem er á þessa leið. „Landamerkjabréf Svínhaga er frá 4. maí 1886. Um merki gagnvart Selsundi segir í bréfinu að þau séu frá Kanastaðabotnum „þaðan í Illadý, þaðan í Geldingabæli.”

Áðurnefnd landamerkjabréf lýsa ekki kennileitinu Illadýi eða staðsetningu þess. Samkvæmt íslenskri orðabók er dý skýrt annars vegar sem íhlaup eða hvarf í mýri og hins vegar sem fen eða foræði, vaxið dýjamosa.

Í vettvangsgöngu þann 27. september sl. bentu stefnendur á stiku sem komið hafði verið fyrir í nesi eða tanga vestan Yfirsetutanga á grasi grónu svæði umflotnu vatni í bugðu þar sem Selsundslækurinn rennur meðfram hraunjaðrinum. Dómskjal nr. 9 er staðfesting Á-kk-ef A-kk-ef á löglegri staðsetningu I-kk-ef eins og segir í yfirlýsingunni. Þar kemur einnig fram að hann setji niður stiku á umræddum stað. Yfirlýsingin er dagsett í Kópavogi 25. janúar 2004. Dómskjal nr. 17 er staðfesting Þ-kk-ef O-kk-ef á löglegri staðsetningu I-kk-ef eins og segir í yfirlýsingunni. Þar kemur einnig fram að hann setji stiku á umræddan stað. Yfirlýsingin er dagsett á Hellu 14. janúar 2006. Fyrir liggur í málinu að hnit I-kvk-ef í dómkröfu stefnanda, merkjapunktur 2, er á þeim stað þar sem umrædd stika stendur.

Stefndu bentu hinsvegar á að Illadý sé í viki við bugðu á Selsundslæknum vestan í Yfirsetutanga þar sem botn lækjarins er sandi orpinn og gaf eftir þegar forsvarsmaður stefnda Heklubyggðar ehf. fór þar um í vöðlum í vettvangsgöngu. Á þessum stað staðsettu stefndu I-x-x á hnitsetta kortinu sem fylgdi samkomulaginu frá 15. mars 2005.

Þess ber að geta að hvorki sést til kennileitanna og landamerkjapunktanna Geldingabælis í vestri eða Kanastaðabotna í austri frá þeim stað sem stefnendur byggja á að Illadý sé staðsett né frá þeim stað sem stefndu byggja á að dýið sé staðsett, enda lægð í landinu þar sem landið vestan Yfirsetutanga liggur meðfram Selsundslæknum við hraunjaðarinn.

Dómkröfur stefnenda byggja á því að Illadý sé á þeim stað sem það er sýnt á uppdrætti af örnefnum Svínhaga, dskj. nr. 6. Fram kemur á uppdrættinum, sem sagður er gerður á árunum 1983-1990, að um sé að ræða mjög lauslegan örnefnauppdrátt eftir flugmyndum en engum mælingum. Heimildir eru sagðar örnefnalýsing H-kvk-ef S-kvk-ef á Keldum í Örnefnastofnun og að B-kk-nf T-kk-nf á Helluvaði hafi staðsett örnefni í samráði við systkinin á Minnivöllum á Landi þau Á-kk-nf A-kk-nf, f. 1918 í Svínhaga, G-kvk-þf A-kvk-þf, f. 1920 í Svínhaga og Ó-kk-nf A-kk-nf, f. 1916 í Svínhaga en þau systkini hafi átt heima í Svínhaga til 1952. Í hægra horni kortsins er áritun frá 14. janúar 2006 þar sem segir orðrétt. „Undirritaðir staðfesta rétta staðsetningu I-kk-ef samkvæmt korti þessu”. Undir þetta rita nöfn sín, Á-kk-nf A-kk-nf, fæddur 1918, Þ-kk-nf O-kk-nf fæddur 1920 og B-kk-nf P. T-kk-nf fæddur 1947. Vottar eru J-kk-nf K-kk-nf og stefnandi S-kk-nf K-x-x J-kk-nf. Stefndu mótmæla því að umrætt örnefnakort verði lagt til grundvallar í máli þessu og segja að þáverandi eigandi Svínhaga hafi enga aðkomu haft að gerð örnefnakortsins né hafi staðsetning örnefna verið borin undir hann. Auk þess sé dómkrafa stefnenda, hnitpunktur nr. 2, á öðrum stað en á nefndu örnefnakorti, þ.e. liggi nokkru norðar en sá punktur sem systkinin frá Minnivöllum settu inn á kortið.

Staðsetning stefnanda á Illadýi, sem rakin er hér að framan og byggð er á uppdrætti af örnefnum í Svínhaga, segja stefnendur að sé í samræmi við örnefnalýsingu Selsunds á dskj. nr. 7. Umrætt skjal er merkt Örnefnastofnun, Rangárvallasýsla Rangárvallahreppur. Í formála segir: „Handrit þessarar örnefnalýsingar er að stærstum hluta ritað með hendi B-kk-ef Þ-kk-ef, en að öðru leyti hefur B-kk-nf K-kk-nf skráð. B-kk-nf virðist hafa hreinritað bæði upphaf og endi handrits B-kk-ef Þ-kk-ef, sem undirritað er 27. júlí 1948. Heimildarmenn B-kk-ef voru Ó-kk-nf V-kk-nf J-kk-nf o.fl. B-kk-nf skráði síðan viðbæti og var heimildarmaður hans S-kk-nf R-kk-nf frá Selsundi.” Í málinu hefur ekki verið upplýst hver áðurnefndur B-kk-nf Þ-kk-nf var eða hvort hann var kunnugur staðháttum. Sama á við um heimildarmann B-kk-ef, Ó-kk-þf V-kk-þf. Af dskj. nr. 21 má ætla að heimildarmaður B-kk-ef, sem skráði örnefnalýsinguna, S-kk-nf R-kk-nf, hafi verið vinnumaður í Selsundi. Á blaðsíðu 5 í örnefnalýsingu Selsunds er fjallað um I-kk-þf og segir þar. „Vestan við Ölduna, með læknum vestur af Fossinum (123), eru smáir kjarri og grasi vaxnir blettir, Fosstorfurnar (124). Gegnt Yfirsetutanga vestan til myndast nes, og lægst í því var Illadý (125) nú sandi orpið og þurrt.” Stefndu hafna því að örnefnaská Selsunds geti á nokkurn hátt rennt stöðum undir dómkröfu stefnenda, þvert á móti mæli örnefnaskráin gegn því að Illadý sé á þeim stað sem stefnendur byggja á og sé í grundvallaratriðum í mótsögn við þá landamerkjalínu sem stefnendur byggja á í máli þess. Þá vísa stefndu til þess að örnefnaskrár hafi lítið sönnunargildi í landamerkjamálum enda einhliða gerningar.

Auk örnefnakorts Svínhaga og örnefnalýsingar Selsunds byggja stefnendur dómkröfur sínar á framburði vitnisins B-kk-ef P-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi, yfirlýsingu Þ-kk-ef O-kk-ef, sem er látinn, á dskj. nr. 17, og yfirlýsingu Á-kk-ef A-kk-ef á dskj. nr. 9 og framburði hans fyrir dómi.

Vitnið B-kk-nf P-kk-nf T-kk-nf staðfesti að hafa skráð örnefni í Svínhagalandi inn á uppdrátt á dskj. nr. 6 eftir frásögn systkinanna frá Minnivöllum, þ.á m. örnefnið I-kvk-nf, en fram kom hjá vitninu að ekki hafi verið farið á staðinn. Vitnið staðfesti að hafa verið vottur að yfirlýsingu Þ-kk-ef O-kk-ef á dskj. nr. 17 . Vitnið kvaðst hafa verið í sveit í fimm sumur í Koti á árunum 1957-1961, og m.a. smalað Yfirsetutanga og fram kom hjá vitninu að frá þeim tíma hafi hann vitneskju um að Yfirsetutangi tilheyri Selsundi. Vitnið kvaðst sjálfur ekki hafa vitað um staðsetningu I-kk-ef og tjáði sig ekki um kröfugerð stefnanda að þessu leyti.

Í framburði vitnisins Á-kk-ef A-kk-ef kom fram að Yfirsetutangi tilheyri Selsundi. Vitnið kvað staðinn sem hann setti stikuna niður í janúar 2006 hafa litið eins út og þegar hann flutti frá Svínhaga 1958. Vitnið kvaðst fyrst hafa komið á staðinn eftir að hann flutti frá Svínhaga 1958 þegar hann setti umrædda stiku niður. Nokkurs ósamræmis og óskýrleika gætti í framburði vitnisins varðandi staðsetningu I-kk-ef en vitnið er 92 ára að aldri og bæði farið að heyra illa og tapa sjón. Verður sönnunargildi framburðar vitnisins því metið með hliðsjón af því, sbr. 59. gr. laga nr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Annars vegar kvað vitnið tangann vestan Yfirsetutanga í heild hafa verið kallaðan Illadý, um væri að ræða meira en eins hektara svæði og kvaðst vitnið vera hrætt um að erfitt væri að staðsetja I-kk-þf á einum stað. Hins vegar kom fram hjá vitninu að Illadý sé dý þar sem hestur fór niður, að því að vitnið hélt, þegar komið var fram á 19. öldina, og lýsti vitnið því að bakkinn hafi sprungið og farið niður í lækinn og hesturinn farið þar á milli. Vitnið gat ekki vegna sjóndepru séð á kort þau og uppdrætti sem liggja frammi í málinu og borin voru undir hann fyrir dómi og er því aðeins hægt að byggja á munnlegri frásögn hans á staðsetningu landamerkjapunktsins I-kk-ef.

Stefndu byggja sýknukröfu sína m.a. á yfirlýsingu vitnisins S-kk-ef H-kk-ef, bónda í Selsundi, á dskj. nr. 21 og framburði vitnisins fyrir dómi, yfirlýsingu vitnisins R-kk-ef G-kk-ef, fyrrverandi bónda í Svínhaga, á dskj. nr. 20 og framburði vitnisins fyrir dómi sem og yfirlýsingu H-kk-ef M-kk-ef, sem er látinn, á dskj. nr. 22. Samkvæmt 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála metur dómari sönnunargildi vitnisburðar við úrlausn máls meðal annars af afstöðu vitnis til aðila. Með vísan til þessa verður að meta sönnunargildi framburðar vitnanna S-kk-ef H-kk-ef og R-kk-ef G-kk-ef sem staðfestu fyrir dómi áður gefnar yfirlýsingar um staðsetningu I-kk-ef og eru í samræmi við þá markalínu sem fram kemur á korti því sem fylgdi samkomulagi stefnda Heklubyggðar ehf. og stefnenda, frá 15. mars 2005. Vitnið S-kk-nf H-kk-nf er tengdafaðir stefndu B-kvk-ef R-kvk-ef og stefndi G-kk-nf G-kk-nf er fóstursonur vitnisins. Vitnið, sem leigir jörðina Selsund af stefnendum, hefur búið þar frá árinu 1951 og býr þar nú með hjónunum stefndu B-kvk-þgf R-kvk-þgf og stefnda G-kk-þgf G-kk-þgf. Vitnið R-kk-nf G-kk-nf er faðir G-kk-ef R-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda Heklubyggðar ehf., og stefndu B-kvk-ef R-kvk-ef

Sönnunarbyrðin um að Illadý sé staðsett á þeim stað sem í dómkröfum stefnenda greinir hvílir á þeim. Eins og rakið hefur verið hér að framan gætir innbyrðis ósamræmis í framburði vitnisins Á-kk-ef A-kk-ef um staðsetningu I-kk-ef. Einnig gætir ákveðins ósamræmis í framburði vitnisins og þeirra yfirlýsinga sem frá vitninu koma og liggja frammi í máli þessu. Þá verður að fallast á það með stefndu að ósamræmis gæti varðandi staðsetningu I-kk-ef þegar borinn er saman örnefnauppdráttur Svínhaga og merkjapunktur nr. 2 á dómskjali nr. 3, sem dómkröfur stefnenda byggist á. Þá ber til þess að líta að framburður vitnanna B-kk-ef P-kk-ef T-kk-ef og Á-kk-ef A-kk-ef um að Yfirsetutangi hafi tilheyrt Selsundi er samhljóða. Í kröfugerð stefnenda er hins vegar partur af norðvestur hluta Yfirsetutanga talinn innan landamarka Svínhaga. Orðalag í landamerkjabréfum Svínhaga og Selsunds um merkjapunktinn Illadý bera ótvírætt með sér að Illadý sé tiltekið afmarkað örnefni. Kennileitið er þó þess eðlis að það getur vart talist glöggt í skilningi 1. mgr. 1. gr. landamerkjalaga nr. 41/1991 vegna landfræðilegra aðstæðna á svæðinu vestan Yfirsetutanga og er ekki ólíklegt að svæðið vestan Yfirsetutanga hafi tekið breytingum frá því landamerkjalýsing Svínhaga var skráð 1793. Óvissa um staðsetningu I-kk-ef, þó ekki sé nema sem nemur nokkrum metrum varðar miklu um legu landamerkja milli jarðanna enda löng leið milli hinna óumdeildu landamerkjapunkta, Geldingabælis og Kanastaðabotna.

Með vísan til þess sem að framan er rakið hefur stefnendum að mati dómsins ekki tekist að sanna að landamerkjapunktur nr. 2, Illadý, hafi hnit 450876,43m 383112,54m, sbr. dómkröfur. Því ber að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnenda í máli þessu. Í samræmi við meginreglu 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að dæma stefnendur til að greiða stefndu 650.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndu Ás-10 ehf., B-kvk-nf R-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, Heklubyggð ehf. og Orrustuhóll ehf. eru sýkn af öllum kröfum stefnenda B-kk-ef G-kk-ef, H-kk-ef O-kk-ef G-kk-ef, H-kvk-ef I-kvk-ef K-kvk-ef K-kvk-ef, K-kk-ef I-kk-ef Ú-kk-ef, L-kvk-ef B-kvk-ef A-kvk-ef, Ó-kk-ef J-kk-ef K-kk-ef, R-kvk-ef B-kvk-ef A-kvk-ef, R-kvk-ef M-kvk-ef, S-kk-þf K-kk-þf J-kk-ef og Þ-kvk-þf L. K-kvk-þf í máli þessu.

Stefnendur greiði stefndu óskipt samtals krónur 650.000 í málskostnað