S-1313/2009

Málið, sem dómtekið var 27. janúar síðastliðinn, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 8. desember 2009 á hendur „T-kk-þgf B-kk-þgf I-kk-þgf, kt. 000000-0000, Vogaseli 3, Reykjavík, fyrir brot á umferðarlögum og reglum um neyðarakstur með því að hafa, þriðjudaginn 14. júlí 2009, er ákærði ók sjúkrabifreiðinni KJ-883 í neyðarakstri með viðeigandi hljóð- og ljósmerkjum vestur Hringbraut í Reykjavík gegn rauðu ljósi á gatnamótunum við Njarðargötu eigi sýnt nægjanlega tillitssemi og sérstaka varúð og ekið of hratt miðað við aðstæður, gegn rauðu ljósi við gatnamót í þéttbýli, svo að ákærði gat ekki tafarlaust stöðvað ökutæki sitt fyrir umferð úr þverstæðri átt með þeim afleiðingum að árekstur varð við bifreiðina NO-042, sem ekið var suður Njarðargötu, og bifreið ákærða valt og stöðvaðist á vinstri hlið um 29 m vestan við árekstursstað.

Telst þetta varða við 1. mgr. 4. gr., 2. mgr. 8. gr. og 1. mgr. og a- og c- liði 2. mgr. 36. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 1., 3. og 4. mgr. 7. gr. reglna um neyðarakstur nr. 643/1998.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Þess er krafist að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Málavextir eru þeir að á framangreindum tíma varð árekstur með ofannefndum bifreiðum á gatnamótum Hringbrautar og Njarðargötu í Reykjavík. Ákærði ók sjúkrabifreiðinni vestur götuna og var á leið í útkall að Hagamel, en þar var maður með hjartaóreglu. Ökumaður hinnar bifreiðarinnar var E-kk-nf G-kk-nf og ók hann suður Njarðargötu. Lögreglumaður, sem kom á vettvang og ritar frumskýrslu málsins, hafði eftir ákærða að hann hefði ekið á vinstri akrein með hljóð- og ljósmerkjum á 60 km hraða. Hann kvaðst hafa beygt inn á beygjuakrein til að komast fram hjá umferð við gatnamótin og svo skyndilega fundið högg á hægri hlið bifreiðarinnar, sem hefði kastast til og oltið á hægri hlið. E-kk-nf kvaðst hafa ekið suður Njarðargötuna og inn á gatnamótin þegar grænt ljós hefði kviknað fyrir hann. Hann kvaðst hvorki hafa heyrt hljóðmerki né séð ljós sjúkrabílsins og ekki orðið var við hann fyrr en of seint.

Samkvæmt lögregluskýrslu voru akstursskilyrði góð, það var dagsbirta, þurrt og sólskin og yfirborð vegar fast malbik. Þá er meðal gagna málsins útskrift úr svonefndri ferilvöktun slökkviliðsins, en það er kort af Hringbraut og gatnamótunum. Á þetta kort er skráð hvar sjúkrabifreiðin er hverju sinni og á hvaða hraða henni er ekið. Á kortinu sést að bifreiðinni er ekið á 104,4 km hraða eftir Hringbraut við gatnamót hennar og Vatnsmýrarvegar, sem eru næst fyrir austan gatnamótin þar sem áreksturinn varð, á milli kl. 13:22:16 og 13:22:20. Við næstu mælingu er hraðinn 103,5 km og svo 93,6 km og loks 56,3 km rétt áður en komið er að gatnamótunum þar sem áreksturinn varð.

Að tilhlutan lögreglu var unnin bíltæknirannsókn á bifreiðunum sem lentu í árekstrinum, en með því að ekki er byggt á henni í ákærunni verður efni hennar ekki rakið.

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor setti upp líkan af atburðarásinni sem var þegar áreksturinn varð og reiknaði samkvæmt því ætlaðan hraða sjúkrabifreiðarinnar 63 km, minnsta mögulega hraða 53 km og mesta mögulega hraða 73 km.

III

Ákærði bar að hafa ekið nefndri bifreið í umrætt sinn og verið í leið í útkall vegna hjartsláttartruflana í manni vestur á Hagamel. Útkallið var flokkað sem forgangur tvö sem þýði að líf sé mögulega í hættu.

Hann kvaðst hafa ekið vestur Hringbraut með viðvörunarljós tendruð og með hljóðmerkjum. Þegar kom að gatnamótum Hringbrautar og Njarðargötu hafi hann ekið á vinstri akrein og fyrir framan hann hafi verið jeppi. Við gatnamótin eru beygjuakreinar og kvaðst hann hafa ekið inn á næstu akrein til vinstri. Hann kvaðst hafa gefið stefnuljós, bæði þegar hann ók inn á beygjuakreinina og eins þegar hann ók af henni aftur og inn á akreinina sem liggur vestur Hringbraut. Þarna við gatnamótin eru umferðarljós og kvað hann rautt ljós hafa logað fyrir akstur vestur Hringbraut þegar hann kom að línunni á götunni og hafði rauða ljósið kviknað þá rétt áður og hefði hann því ekið yfir á rauðu ljósi. Ákærði kvaðst hafa litið yfir gatnamótin þegar hann var kominn fram úr jeppanum, en engan hafa séð og ekið áfram. Þegar hann hafi verið kominn yfir helming gatnamótanna kvaðst hann hafa heyrt viðvörunaróp frá félaga sínum og rétt á eftir hafi áreksturinn orðið. Ákærði taldi sig ekki hafa verið á meira en 60 km hraða.

Þ-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf sat í farþegasæti sjúkrabifreiðarinnar. Hann bar að henni hefði verið ekið vestur Hringbraut á leið í útkall vegna hjartatilfellis. Hann kvaðst enga hreyfingu hafa séð á bifreiðum við gatnamót Hringbrautar og Njarðargötu og kvaðst hafa dregið þá ályktun að bifreiðastjórar hefðu orðið þeirra varir og stöðvað, enda hefðu þeir verið með hljóð- og ljósmerki. Þegar nálgaðist gatnamótin kvað hann ákærða hafa dregið úr hraðanum og fært sig yfir á beygjuakrein. Þegar ákærði ók inn á gatnamótin hafi bifreið allt í einu komið akandi og lent á hægri hlið sjúkrabifreiðarinnar. Þ-kk-nf kvaðst ekki hafa séð hana fyrr en sekúndubroti áður en áreksturinn varð. Hann kvað rautt ljós hafa logað fyrir akstursstefnu sjúkrabifreiðarinnar vestur Hringbraut. Þ-kk-nf taldi ákærða hafa verið á um 60 km hraða þegar hann ók inn á gatnamótin en aukið hraðann þegar komið var inn á þau.

Þ-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf var í kyrrstæðri bifreið á Njarðargötu norðan Hringbrautar og beið þess að geta beygt austur Hringbraut. Hann kvaðst hafa verið á hægri beygjurein og rautt ljós hafi logað fyrir akstursstefnu hans. Þ-kk-nf kvað stórar bifreiðar hafa verið kyrrstæðar við vinstri hlið sér og því hafi hann ekki séð til bifreiða á leið vestur Hringbraut fyrr en þær voru komnar inn á gatnamótin. Þ-kk-nf kvaðst hafa haft glugga opinn og heyrt í hljóðmerkjum sjúkrabifreiðarinnar og fannst eins og hljóðið nálgaðist mjög hratt. Þegar hann heyrði hljóðið fyrst hafi rautt ljós logað fyrir sig og grænt fyrir leið sjúkrabifreiðarinnar. Næst sá hann umferðarljósin breytast í grænt fyrir umferð á hans akrein. Fyrir framan hann, á næstu akrein til hægri, var rauð bifreið á leið áfram suður Njarðargötu yfir gatnamótin og kvað Þ-kk-nf hana hafa tekið mjög kröftuglega af stað. Hann kvaðst ekki hafa séð sjúkrabifreiðina fyrr en hún var komin inn á gatnamótin og í því lagði rauða bifreiðin af stað og áreksturinn varð. Þ-kk-nf kvað aðrar bifreiðir ekki hafa hreyft sig á gatnamótunum.

B-kk-nf Ó-kk-nf M-kk-nf var í kyrrstæðri bifreið á beygjuakrein vestast á Njarðargötunni og hugðist aka vestur Hringbraut. Hann kvaðst hafa heyrt í sírenum og ákveðið að stöðva, en ekki mundi hann hvernig staða ljósanna var þá. Þó kvað hann sig minna að bifreiðar væru að aka eftir Hringbrautinni en ljósin hafi skipst þegar sjúkrabifreiðin var að aka yfir og í þann mund hafi umferðin suður Njarðargötuna farið af stað. Hann tók fram að sjúkrabifreiðin hefði ekið allgreitt, allt of hratt að sínu mati miðað við hvað margar bifreiðar voru á gatnamótunum. B-kk-nf kvaðst hafa séð bifreiðina sem ók á sjúkrabifreiðina taka af stað úr kyrrstöðu en ekki mundi hann hvort þá logaði grænt ljós fyrir akstursstefnu hans. Bifreiðinni hefði verið ekið á hægri ferð. Aðrar bifreiðar hafi tekið af stað í sama mund.

E-kk-nf G-kk-nf var ökumaður NO-042 í umrætt skipti. Hann kvaðst hafa ekið út úr hringtorginu sem er á Njarðargötunni rétt norðan gatnamótanna þar sem áreksturinn varð. Hann kvað grænt ljós hafa logað í akstursstefnu hans, sem var beint suður Njarðargötuna, og hefði hann því ekið hiklaust yfir gatnamótin og áreksturinn orðið. E-kk-nf kvaðst hvorki hafa heyrt hljóðmerki né séð ljósmerki sjúkrabifreiðarinnar, en hann hafi verið með útvarp lágt stillt og lokaða glugga. Þá kvaðst hann ekki hafa tekið eftir umferð annarra bifreiða á gatnamótunum. Hann kvaðst hafa ekið á um 50 km hraða.

Lögreglumenn sem komu á vettvang og unnu að frumrannsókn málsins komu fyrir dóm og staðfestu gögn sem þeir unnu og eru meðal gagna málsins. Þá kom S-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf fyrir dóm og staðfesti framangreinda bíltæknirannsókn á bifreiðunum. Einnig kom M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor fyrir dóm og staðfesti framangreinda rannsókn sína.

IV

Ákærði hefur viðurkennt að hafa ekið sjúkrabifreiðinni á um 60 km hraða inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi. Hann var með logandi viðvörunarljós og gaf hljóðmerki, enda á leið í útkall eins og lýst var. Þessi viðurkenning ákærða fær stoð í framburði vitna sem rakinn var hér að framan. Þá styðst framburður hans um hraðann við upplýsingar úr ferilskrá slökkviliðsins og eins fær hann stuðning af rannsókn M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors.

Í ákæru er ákærða gefið að sök að hafa ekið of hratt miðað við aðstæður og eigi sýnt nægjanlega tillitssemi og sérstaka varúð með þeim afleiðingum að hann gat ekki stöðvað bifreiðina tafarlaust fyrir umferð úr þverstæðri átt. Ákærði er í fyrsta lagi talinn hafa brotið gegn 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga, en í henni er lögð almenn varúðarskylda á vegfarendur. Í öðru lagi er hann talinn hafa brotið gegn 2. mgr. 8. gr. sömu laga, en í henni segir að noti ökumaður ökutækis, sem ætlað er til neyðaraksturs, sérstök hljóð- eða ljósmerki við akstur skuli aðrir vegfarendur víkja úr vegi í tæka tíð. Ökumenn skulu nema staðar ef nauðsyn ber til. Enn fremur segir að eingöngu megi nota þessi merki þegar nauðsyn beri til og stjórnanda ökutækisins sé skylt að taka tillit til annarra vegfarenda. Í 1. mgr. sömu greinar er heimild ráðherra til að setja reglur um neyðarakstur og getur hann með þeim undanþegið þann akstur frá ákvæðum umferðarlaga. Reglur þessar eru nú nr. 643/2004 og er ákærði talinn hafa brotið gegn 1., 3. og 4. mgr. 7. gr. þeirra. Í 1. mgr. eru ákvæði um að við neyðarakstur geti ökumaður, við aðstæður sem hann telur mjög brýnar, látið hjá líða að fylgja ákvæðum umferðarlaga um að fylgja leiðbeiningum fyrir umferð sem gefnar eru með umferðarmerkjum, umferðarljósum og þess háttar, einnig reglum um ökumenn og ökuhraða. Í 3. mgr. segir að við akstur á gulu eða rauðu ljósi skuli ökumaður draga svo mikið úr hraða að hann geti stöðvað tafarlaust fyrir umferð úr þverstæðri átt. Í 4. mgr. segir loks að notkun ljós- og hljóðmerkja dragi ekki úr skyldu ökumanns til að sýna tillitssemi og viðhafa varúð gagnvart öðrum vegfarendum. Þá er ákærði og talinn hafa brotið gegn framangreindum ákvæðum 36. gr. umferðarlaga um að ökuhraða skuli miða við aðstæður og að sérstök varúðarskylda hvíli á ökumönnum í þéttbýli og við vegamót og beygjur.

Samkvæmt því sem nú hefur verið rakið er ljóst að ákærða bar að sýna sérstaka varúð þegar hann ók yfir gatnamótin. Hraðinn mátti ekki vera meiri en svo að hann gæti stöðvað tafarlaust fyrir umferð úr þverstæðri átt. Ákærði ók á um 60 km hraða inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi. Það var of mikill hraði og honum tókst ekki að stöðva sjúkrabifreiðina eins og boðið er í nefndum reglum. Ákærði sýndi því ekki þá varúð sem honum bar að sýna við akstur um gatnamót. Breytir engu um þess niðurstöðu að ákærði hafði uppi hljóð- og ljósmerki á sjúkrabifreiðinni. Það er því niðurstaða dómsins að ákærði hafi gerst sekur um það sem honum er gefið að sök í ákærunni og er brot hans þar rétt fært til refsiákvæða.

Samkvæmt sakavottorði ákærða var hann tvisvar sektaður fyrir umferðarlagabrot á árinu 2002. Refsing hans er hæfilega ákveðin 60.000 króna sekt og komi 6 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði er krafinn um greiðslu sakarkostnaðar og hefur verið lagt fram yfirlit yfir þann kostnað sem hljóðar upp á 425.348 krónur sem sundurliðast svo: 194.220 krónur eru vegna bíltæknirannsókna á bifreiðunum, 53.840 krónur eru vegna flutnings sjúkrabifreiðarinnar af árekstursstað, geymslu hennar í 16 sólarhringa og afnota af lyftu. Loks er krafist 177.288 króna vegna álitsgerðar um hraða sjúkrabifreiðarinnar sem fyrr var vitnað til. Í c lið 216. gr. laga nr. 88/2008 segir að til sakarkostnaðar teljist kostnaður við sérfræðilegar álitsgerðir, matsgerðir og afnot af aðstöðu eða munum annarra manna. Ákærði er ekki ákærður fyrir vanbúnað sjúkrabifreiðarinnar og er því vandséð af hverju kostnaður við bíltæknirannsóknir eigi að teljast til sakarkostnaðar. Þá lá fyrir við lögregluyfirheyrslu á vettvangi að ákærði kvaðst hafa ekið á um 60 km hraða og þetta var staðfest af vitninu sem var farþegi í sjúkrabifreiðinni. Í þessu ljósi, og eins og ákæru er háttað, verður ekki séð hvaða þörf var á að láta sérfræðing reikna út ætlaðan hraða ákærða og er hafnað kröfu ákæruvaldsins um að þessi kostnaður verði felldur á hann. Kostnaður við flutning og geymslu sjúkrabifreiðarinnar og afnota af lyftu tengist framangreindum rannsóknum og með þeim rökum sem að framan greinir er einnig hafnað að fella þennan kostnað á ákærða, en hann verður dæmdur til að greiða málsvarnarlaun verjanda síns eins og nánar greinir í dómsorði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, T-kk-nf B-kk-nf I-kk-nf, greiði 60.000 krónur í sekt og komi 6 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns G-kk-ef S-kk-ef hdl., 125.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, en annar sakarkostnaður skal greiddur úr ríkissjóði.

A-kk-nf Í-kk-nf.