S-1619/2023

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 1. nóvember 2023, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 20. júní sama ár, á hendur X, kt. [...], [...]:

„fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, fimmtudaginn 5. ágúst 2021, ekið óskráðu bifhjóli af tegundinni Kaabo Wolf Warrior 11, á gangstétt að Flatahrauni 25 í Hafnarfirði, og án ökuréttinda í flokki A1.

Mál nr. [...]

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 17. gr., 1. mgr. 58. gr., sbr. 6. gr. reglugerðar nr. 830/2011 um ökuskírteini og 1. mgr. 72. gr., sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 751/2003 um skráningu ökutækja, allt sbr. 94. og 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“

Gerir ákæruvaldið þá kröfu að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist, samkvæmt heimild í 1. og 2. lið 1. mgr. 69. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að ákærði verði dæmdur til að sæta upptöku á óskráðu bifhjóli af tegundinni Kaabo Wolf Warrior 11, sem lögregla haldlagði við rannsókn málsins.

Ákærði krefst sýknu og hafnar upptökukröfu. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða.

II

Málavextir

Síðla dags 5. ágúst 2021 barst lögreglu tilkynning um umferðaróhapp við Flatahraun 25 í Hafnarfirði. Við komu á vettvang hafi mátt sjá bifreiðina [...], sem stóð þar kyrrstæð á gangstétt. Greindi lögregla sjáanlegt tjón á vinstri hlið bifreiðarinnar. Á vettvangi ræddi lögregla við ökumann bifreiðarinnar, A, sem kvaðst hafa ekið norður Flatahraun og beygt inn á bifreiðastæði við hús númer 25 þegar karlmaður á rafhlaupahjóli hafi komið eftir gangstéttinni á miklum hraða. Hafi ökumaður rafhlaupahjólsins snarhemlað með þeim afleiðingum að hann hafnaði á vélarhlíf bifreiðarinnar. Að sögn A hafi bifreið hans verið nær kyrrstæð þegar atvikið átti sér stað. Lögregla ræddi á vettvangi einnig við ökumann rafhlaupahjólsins, ákærða í máli þessu. Kvaðst hann hafa ekið norður Flatahraun á gangstétt þegar bifreið hafi verið ekið í veg fyrir ákærða, sem hafi þá snarhemlað og hafnað á bifreiðinni. Kvaðst ákærði telja að hann hafi ekið á 25 km/klst, enda næði rafhlaupahjólið ekki meiri hraða. Á vettvangi ræddi lögregla einnig við vitnið B sem kvaðst hafa verið staddur við bensínstöð Atlantsolíu við Kaplakrika þegar hann hafi séð karlmann á rafmagnshlaupahjóli aka norður Flatahraun á gangstétt á „ofsa hraða.“ Aðspurður taldi vitnið að hjólinu hafi verið ekið á um 50 km/klst.

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að lögreglumaður á vettvangi hafi talið sig sjá ákærða lækka hraða rafhlaupahjólsins „niður í 50 km/klst.“

Við rannsókn málsins lét lögregla framkvæma útreikning á ætluðum hraða rafmagnshlaupahjólsins. Var mælingin framkvæmd af lögreglumanni E. Í skýrslunni kemur fram að þau gögn sem stuðst hafi verið við hafi annars vegar verið mælingar sem lögreglumaðurinn hafi framkvæmt með Faro 3 D skanna á bifreiðastæði og gangstétt á móts við Flatahraun 25 og hins vegar hreyfi myndskeið úr upptöku eftirlitsmyndavélar á suðvesturhorni húss sem hýsi fyrirtækið Bílraf við Flatahraun 25 í Hafnarfirði og beinist myndavélin til suðurs, yfir bifreiðastæði við Bílraf og þvert yfir Flatahraun. Á myndskeiðinu sést ökumaður á rafhlaupahjólsins aka eftir gangstétt sem liggur með Flatahrauni til austurs. Segir í skýrslunni að við hraðaútreikning hafi verið horft til þeirrar vegalengdar sem hjólinu hafi verið ekið miðað við tvo útgangspunkta og þann tíma sem það tók ökumann rafhjólsins að aka þá leið. Kveðst skýrsluhöfundur hafa reiknað út hraða hjólsins með „aðferðum almennrar eðlisfræði“, það er með því að „deila í vegalengd með tíma.“ Er það mat skýrsluhöfundar að rafhlaupahjólinu hafi verið ekið „að minnsta kosti 14,80 metra á 1,32 sekúndum.“ Í niðurstöðukafla skýrslunnar segir: „Hraði rafhlaupahjólsins í aðdraganda umferðarslyssins var 40,36 km/klst.“

Að beiðni lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu vann F bifvélavirki hraðaprófun á rafhlaupahjólinu. Í skýrslunni, sem dagsett er í september 2021, segir að framkvæmd hafi verið hraðamæling með „BM45 tacho tester.“ Þá greinir í skýrslunni að hjólið hafi þrjú svokölluð keyrslukerfi. Þegar kveikt sé á hjólinu byrji það á kerfi þrjú, en hraði sem mælist í akstri á því kerfi sé 63 km/klst. Hraði á kerfi tvö hafi mælst 62,2 km/klst og 43 km/klst á kerfi númer eitt.

Við skýrslutöku lögreglu 2. september 2022 kaus ákærði ekki að tjá sig um um atvik máls.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði neitar sök. Ákærði kvaðst hafa ekið óskráðu rafmagnshlaupahjóli eftir gangstétt við Flatahraun umrætt skipti. Mikil umferð hafi verið á svæðinu og hafi hann af þeim sökum þurft að sýna nokkra aðgát. Ákærði kvaðst hafa ekið hjólinu á um 20- 25 km/klst hraða umrætt sinn, en skjár á hjólinu hafi sýnt hraða þess. Hann kvaðst þó almennt ekki hafa fylgst með hraðamæli hjólsins þar sem nær öll athygli hans hafi farið í að halda jafnvægi á hjólinu. Hraðamælir hjólsins hafi þó sýnt töluna 23 þegar ákærði hafi litið á hann. Að sögn ákærða hafi hann tekið í framhemla hjólsins þegar hann hafi orðið bifreiðarinnar var.

Ákærði kvaðst ekki kannast við að hafa lækkað hraða hjólsins í kjölfar óhappsins, líkt og greini í frumskýrslu lögreglu. Hann hafi þó kveikt á hjólinu til þess að ganga úr skugga um að það væri í lagi. Hann hafi umrætt sinn verið að nota slíkt hjól í fyrsta sinn, en hjólið sé í eigu kærustu hanssem hafi fest kaup á því fjórum dögum fyrir atvikið, eða 1. ágúst 2021. Ákærði kvaðst hafa talið hámarkshraða hjólsins vera 25 km/klst, enda hafi það komið fram hjá seljanda hjólsins, versluninni Þrumunni. Ákærði kvaðst þó ekki hafa verið viðstaddur kaupin á hjólinu, en hann hafi þó sótt það í verslun ásamt kærustu sinni.

Þá hafi hann rennt yfir vörulýsingu hjólsins áður en hann steig á hjólið. Ákærði kvaðst aðspurður ekki hafa vitað af því að á hjólinu væru þrjú mismundandi kerfi þar sem unnt væri að stilla hámarkshraða þess.

Vitnið A kvaðst hafa beygt bifreið sinni inn á plan fyrirtækisins Bílraf við Flatahraun 25 í Hafnarfirði og gætt við það fyllstu varkárni, enda hafi hann orðið var við gangandi umferð á svæðinu. Vitnið kvaðst hafa stöðvað bifreið sína um leið og hann varð var við hlaupahjól ákærða, sem hann hafi ekki gert „fyrr en rétt áður en [hjólið] skellur á bílnum“, en það hafi lent á framenda bifreiðarinnar, sem hafi skemmst nokkuð við það. Að mati vitnisins hafi hjólinu verið ekið á „mikilli ferð“ og á „ógnarhraða“, þótt hann geti ekki fullyrt um nákvæman hraða hjólsins. Aðspurður kvaðst vitnið ekki séðákærðaeigavið stillingar á skjá hlaupahjólsins.

Vitnið B kvaðst umrætt sinn hafa verið staddur á bensínstöð Atlantsolíu við Kaplakrika og orðið þar var við hlaupahjól „koma á mikilli ferð“. Hjólinu hafi verið frá bensínstöð Atlantsolíu að ætluðum brotavettvangi. Aðspurður kvaðst vitnið telja að hjólinu hafi verið ekið á um eða yfir 30- 35 km/klst. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið þess var að ákærði hafi átt við stillingar á skjá hlaupahjólsins.

Vitnið lögreglumaður nr. C kvaðst hafi rætt stuttlega við ákærða á vettvangi. Hann hafi ekki sjálfur orðið var við að ákærði hafi átt við stillingar á skjá hjólsins, en lögreglumaður sem einnig hafi verið á vettvangi hafi greint honum frá því að það hefði ákærði gert.

Vitnið lögreglumaður nr. D staðfesti það sem fram kemur í frumskýrslu lögreglu. Kvaðst hún hafa rætt við ökumann bifreiðarinnar og ákærða á vettvangi. Þá hafi hún einnig rætt við vitni sem hafi verið statt við Atlantsolíu. Aðspurð kvað hún ákærða hafa átt við stillingar á skjá hlaupahjólsins á vettvangi en hann hafi „lækkað einhverjar stillingar“. Kvaðst hún telja að ákærði hafi þar verið að eiga við hraðastillingar hjólsins, sem hana minnir að ákærði hafi lækkað úr 70 eða 80 niður í 50. Að sögn vitnisins hafi lögreglan ekki átt við stillingar hjólsins.

Vitnið lögreglumaður nr. E kvaðst hafa verið falið að reikna út hraða rafhlaupahjólsins. Hann hafi skoðað myndbandsupptöku sem fylgt hafi verkbeiðninni og „skannað“ vettvang. Hann hafi reiknað út vegalengd hjólsins á milli „tveggja tímapunkta í myndskeiðinu“ sem lagður hafi verið til grundvallar við útreikning á hraða hjólsins, en unnt sé að reikna hraða ef fyrir liggi vegalengd og tími. Að sögn vitnisins hafi hann lokið tveggja ára skipstjórnarnámi frá Stýrimannaskólanum þar sem námið hafi meðal annars lotið að slíkum útreikningi. Vitnið kvaðst staðfesta skýrslu sína og niðurstöðu hennar.

Vitnið F bifvélavirki kvaðst hafa hraðamælt hlaupahjólið að beiðni lögreglu með tæki sem sé í hennar eigu. Vitnið staðfestir niðurstöðu skýrslu sinnar sem að framan greinir.

IV

Niðurstaða

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ekið óskráðu bifhjóli á gangstétt og án ökuréttinda í flokki A1.

Ákærði hefur neitað sök. Hefur ákærði vísað til þess að hjólið sé í flokki léttra bifhjóla og falli því undir undanþáguákvæði umferðarlaga nr. 77/2019, auk þess sem hjólið hafi verið kynnt og selt á þann veg að ekki væri unnt að aka því hraðar en 25 km/klst. Hefur ákærði jafnframt borið því við að kærasta hans hafi nýlega fest kaup á hjólinu og að þetta hefði verið hans fyrsta ökuferð á því.

Undir rannsókn málsins fól lögregla F bifvélavirkja að framkvæma hraðapróf á rafhlaupahjólinu. Var niðurstaða hans á þann veg að hjólið hefði þrjú aksturskerfi sem hvert um sig takmarkaði hámarkshraða þess, sem væri frá 43 til 63 km/klst, allt eftir því hvaða kerfi væri kveikt á. Þá hefur jafnframt verið lögð fram skjámynd af vefsíðu framleiðanda hjólsins þar sem hámarkshraði þess er sagður vera 80 km/klst. Enn fremur liggja fyrir í málinu myndskeið af vettvangi umrætt sinn. Sést þar hvar ákærði ekur hjólinu á gangstétt til austurs eftir Flatahrauni, líkt og lýst er í ákæruskjali.

H raðaútreikningur sem gerður var með hliðsjón af myndskeiðum, og lýst er að framan, benti til þess að hjólinu hafi verið ekið að meðaltali á 40,36 kílómetra hraða umrædda vegalengd. Er það mat dómsins að framangreind gögn beri með sér að hjólinu sé unnt að aka á meiri hraða en 25 km/klst og teljist því vera létt bifhjól í flokki II, sbr. b-liður 28. töluliðar 1. mgr. 3. gr. umferðarlaga. Er hjólið því skráningarskylt í samræmi við 1. mgr. 72. gr. laganna en óheimilt er að aka slíkum farartækjum nema ökumaður hafi til þess gild ökuréttindi, sbr. 58. gr. umferðarlaga, sbr. 6. gr. reglugerðar nr. 830/2011 um ökuskírteini og eru haldlausar þær varnir ákærða að honum hafi ekki verið kunnugt um skráningarskyldu hjólsins. Enn fremur er kveðið svo á um í 1. mgr. 17. gr. umferðarlaga að óheimilt sé að aka eftir gangstétt, göngustíg, hjólastíg og göngugötu, en ágreiningslaust er að ákærði ók rafhjólinu á gangstétt líkt og lýst er í ákæruskjali.

Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er færð til refsiákvæða líkt og að framan greinir.

Samkvæmt sakavottorði dagsett 16. júní 2023 hefur ákærði ekki áður orðið uppvís að refsiverðri háttsemi. Ákveðst refsing ákærða 80.000 króna sekt í ríkissjóð, sem greiðast skal innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja, en skal ákærði ella sæta fangelsi í sex daga.

Í ákæru lögreglustjóra er gerð sú krafa að ákærða verði gert að sæta upptöku á óskráðu bifhjóli af tegundinni Kaabo Wolf Warrior 11 með vísan til 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 69. gr. a almennra hegningarlaga. Hefur ákæruvaldið því til stuðnings annars vegar vísað til þess að hjólið hafi verið nýtt við refsiverðan verknað og hins vegar til þess að verði hjólið ekki gert upptækt sé hætta á aðþ ví verði áfram ekið án heimildar.

Fáheyrt er að ökutæki séu með dómi gerð upptæk vegna brota á umferðarlögum. Sérstaka heimild í þá veru er þó að finna í 108. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 107. gr. a laga nr. 50/1987. Kemur þar beinlínis fram að unnt sé að gera upptækt vélknúið ökutæki vegna stórfellds eða ítrekaðs brots á ákvæðum laganna. Upptaka ökutækis er afar íþyngjandi úrræði sem túlka ber þröngt og ber þar einkum að horfa til þeirrar háttsemi sem sakfellt er vegna. Að þessu virtu þykja hér engin efni til þess að fallast á kröfu ákæruvalds um að bifhjólið verði gert upptækt til ríkissjóðs og er kröfunni hafnað.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef S-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiði ákærði að hálfu og ríkissjóður að hálfu. Hefur þá verið höfð hliðsjón af umfangi máls og málsúrslitum. Annar sakarkostnaður féll ekki til.

Af hálfu ákæruvaldsins fór K-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf aðstoðarsaksóknari með málið.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættum ákvæðum 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

Ákærði, X, greiði 80.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæti ella fangelsi í sex daga.

Kröfu um upptöku á óskráðu bifhjóli af tegundinni Kaabo Wolf Warrior 11 er hafnað.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef S-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur, greiði ákærði að hálfu og ríkissjóður að hálfu.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf