S-19/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 25. mars sl., er höfðað með tveimur ákæruskjölum á hendur X.

I. Ákæra lögreglustjórans á Akureyri, útgefin 28. janúar 2014, mál nr. S-19/2014

Með þessari ákæru er mál höfðað á hendur ákærða;

„fyrir líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 15. maí 2013, fyrir utan veitinga- og skemmtistaðinn [...] ráðist að [A] og fellt hann í gangstéttina og sest eða legið ofan á honum og slegið hann margítrekað með hnefum, olnbogum og hnjám, auk þess sem hann reyndi að pota í augun á honum, allt með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut bólgu, hruflsár og mar á báðum kinnum og yfir nefi, bólgu og sár á vör vinstra megin, sár í slímhúð innanvert í kinn vinstra megin, hruflsár á hægri hendi og mikil eymsli í vinstri öxl.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20, 1981.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa

Í málinu gerir [A], bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 1.100.000 -, með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr., laga nr. 38, 2001, um vexti og verðtryggingu, frá 19. maí 2013 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að ákæra er birt honum, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Auk þess er krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að teknu tilliti til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.“

II. Ákæra ríkissaksóknara, útgefin 5. mars 2014, mál nr. S-50/2014.

Með þessari ákæru er mál höfðað á hendur ákærða;

„fyrir neðangreind brot gegn valdstjórninni, framin aðfaranótt sunnudagsins 19. maí 2013 á Akureyri:

1. Með því að hafa utan dyra við skemmtistaðinn [...] hótað héraðslögreglumanninum [B] og lögreglumanninum [C], sem þar voru við skyldustörf, lífláti og líkamsmeiðingum auk þess sem ákærði sparkaði í hné [B].

2. Með því að hafa nokkru síðar í fangaklefa á lögreglustöðinni við Þórunnarstræti, hótað [C] lífláti.

3. Með því að hafa stuttu eftir atvik það sem lýst er í ákærulið 2, hrækt á fangavörðinn [D] í gegnum lúgu á hurð fangaklefans.

Teljast brot ákærða varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við meðferð málsins fyrir dómi voru ofangreind mál sameinuð samkvæmt heimildarákvæði 1. mgr. 169. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála, en farið var með málið að öðru leyti samkvæmt reglum 164. gr. laganna.

Skipaður verjandi, A-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf hdl., hefur fyrir hönd ákærða krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að bótakrafa brotaþolans A verði stórlega lækkuð. Þá krefst verjandinn hæfilegrar málflutningsþóknunar.

A.

Sakarefni máls nr. S-19/2014, sbr. ákæru lögreglustjórans á Akureyri.

Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu, þ. á m. frumskýrslu og vitnaskýrslum, eru helstu atvik máls þessa þau að aðfaranótt sunnudagsins 19. maí 2013, klukkan 01:52, leituðu dyraverðir á veitinga- og skemmtistaðnum [...] eftir aðstoð lögreglu vegna atgangs sem þar hafði orðið skömmu áður. Liggur fyrir að lögreglumennirnir B og C fóru á vettvang og hittu þar fyrir dyraverði veitingastaðarins, en þeir voru þá með ákærða í máli þessu, X, í tökum. Í skýrslu lögreglumannanna segir að þeir hafi reynt að eiga orðastað við ákærða, en án árangurs vegna æsings hans og hafi þeir þurft að setja hann í handjárn og færa á lögreglustöð til vistunar.

Í vistunarskýrslu er ástandi ákærða á lögreglustöðinni lýst þannig að hann hafi verið í annarlegu ástandi, framburður ruglingslegur og málfar óskýrt, jafnvægi óstöðugt og sýnilega mjög ölvaður. Háttsemi ákærða á lögreglustöðinni er nánar lýst í B-kafla hér á eftir.

Í frumskýrslu fyrrnefndra lögreglumanna er haft eftir brotaþolanum A á vettvangi, að hann hafi verið á umræddum skemmtistað og nýverið búinn að kaupa sér bjórglas er ákærði hefði komið að borði þar sem hann sat og tekið glasið og horfið á braut. Er haft eftir brotaþola að vegna þessa hafi hann fylgt ákærða eftir út af skemmtistaðnum og þar innt hann eftir ástæðu fyrir lýstum gjörðum sínum, en í framhaldi tekið af honum glasið. Í nefndri skýrslu lýsir brotaþoli viðbrögðum ákærða eftir þetta þannig, að ákærði hafi stokkið til og hrint honum með þeim afleiðingum að hann féll á jörðina. Eftir það hafi ákærði legið yfir honum skamma stund og þá slegið hann ítrekað með hnefum, olnbogum og hnjám, en að auki reynt að pota í augu hans. Hafi þessum atgangi ekki linnt fyrir en brotaþoli hafi náð taki á ákærða, en í framhaldi af því hafi dyraverðirnir komið á vettvang og haldið ákærða þar til lögreglumenn handtóku hann. Í frumskýrslunni er haft eftir brotaþola að ákærði hafi rifið fatnað hans í lýstum atgangi.

Ofangreind frásögn brotaþola er í samræmi við yfirheyrsluskýrslur hans hjá lögreglu frá 28. maí 2013 og 17. janúar 2014.

Í málinu liggur fyrir áverkavottorð E, læknis á Sjúkrahúsinu á Akureyri, sem dagsett er 18. september 2013. Að auki er á meðal gagna óundirrituð bráðamóttökuskrá slysadeildar sjúkrahússins, en bæði þessi gögn voru gerð vegna komu brotaþolans A á sjúkrahúsið umrædda nótt, kl. 05:30. Gögn þessi fylgdu einkaréttarkröfu brotaþola. En einnig fylgir málinu CD-diskur sem inniheldur myndir sem teknar voru af brotaþola á slysadeildinni umrædda nótt.

Samkvæmt upphafsorðum vottorðs greinds læknis var það ritað upp úr gögnum slysa- og bráðamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri, en einnig eftir að brotaþoli hafði komið til læknisins skömmu fyrir ritun þess. Um ástand brotaþola við komu á slysadeildina segir í vottorðinu: „Við skoðun var A aðallega með áverka á andliti. Þar var að sjá bólgur, hruflsár og mar á báðum kinnum, meira hægra megin og yfir nefi. Einnig var hann með bólgna vör vinstra megin. Í slímhúð í munni vinstra megin innanvert á kinn var sjáanlegt sár. Einnig var sár og bólga á vörinni sjálfri. Svolítið hruflsár sást á hægri hendi en hann kvartaði sjálfur mest um verk í vinstri öxlinni þegar tekið var á. Sérstaklega fékk hann verk við abduction um axlarlið. Hann gat ekki lyft handlegg meira en ca. 45° frá líkama. Flexion og extention hins vegar eðlilegur. Hann sagðist hafa verið slæmur í öxlinni fyrir en eftir þetta orðin verri.“ Vegna endurkomu brotaþola á sjúkrahúsið þá um haustið er áréttað í vottorðinu að brotaþoli hafi orðið fyrir líkamsárás 19. maí 2013 og að helsti áverki hans hafi verið á öxlinni hægra megin. Greint er frá því að brotaþoli hafi frá þeim tíma bæði verið hjá sjúkraþjálfara en einnig hjá bæklunarlækni en lítinn bata fengið. Þá segir: „Hann er mjög slæmur af verk í öxlinni alla daga. Skárri á morgnana. Þegar eitthvað álag eða notkun hefur verið á öxlinni versnar hann talsvert. Hreyfiskerðing þar sem hann abducterar og flecterar ekki upp fyrir 90° í öxlinni nú. Engin klár eymsli við isometrisk próf, yfir rotator cuff festum en yfir AC lið er hann með talsverða verki þegar slík próf eru framkvæmd. Einnig brakar talsvert í AC lið við abduction upp fyrir 45°. Annað sem nefna má við skoðun er að sjáanleg eru ör í andliti, vinstra munnvik, yfir nefrót og einnig septum á nefi og efri vörinni.“ Tekið er fram að vegna lýstra áverka hafi brotaþoli farið í röntgenrannsókn en að ekki hafi sést brot eða beináverki á hægri öxlinni eða á viðbeini en sagt að talsverð gliðnun hafi verið sjáanleg á AC-lið hægra megin og talið líklegt að um slæma tognun hafi verið að ræða. Í niðurlagi vottorðsins segir, að ómögulegt sé að segja um horfur á bata en að miðað við lýsta áverka hafi verið reiknað með að brotaþoli myndi ná sér að fullu, en að þó geti tíminn aðeins leitt það í ljós.

Í fyrrnefndri bráðamóttökuskrá slysadeildar segir um áverka brotaþola, að hann hafi verið með mar á augnloki og augnsvæði, yfirborðsáverka á framarmi og verk í útlimi.

Samkvæmt rannsóknarskýrslu lögreglu, sem dagsett er 8. janúar sl., var rætt við dyravörðinn F um atvik máls umrædda nótt. Er haft eftir F að ákærði hafi tekið bjórglas brotaþola og drukkið af því, en í framhaldi af því kvaðst hann hafa fylgst með því er brotaþoli gekk til ákærða og átti við hann orðaskipti. F bar að ákærði hefði brugðist við með því að ráðast á brotaþola og slá hann. Kvaðst F ásamt öðrum dyraverði hafa stöðvað atganginn og í framhaldi af því án árangurs reynt að róa ákærða. Af þeim sökum hefði lögregla verið kvödd til.

Samkvæmt gögnum lögreglu var við rannsókn málsins tekin vitnaskýrsla af G, en hún er nú sambýliskona brotaþola. Skráð er eftir vitninu að það hafi verið í bifreið fyrir utan umræddan skemmtistað er það veitti því eftirtekt að brotaþoli tók glas af pilti. Kvaðst vitnið hafa sé piltinn bregðast við með því að slá í glasið en ráðast síðan að brotaþola með þeim afleiðingum að hann féll við. Í fyrstu kvaðst vitnið hafa séð að brotaþoli lá undir piltinum en síðan séð að hann náði yfirhöndinni og að þá hafi dyraverðir komið á vettvang.

Fyrir liggur að ákærði var yfirheyrður af lögreglu eftir vist í fangaklefa sunnudaginn 19. maí 2013, klukkan 12:26. Við yfirheyrsluna lýsti ákærði yfir minnisleysi um gjörðir sínar þá um nóttina. Ákærða var kynnt bótakrafa brotaþola hjá lögreglu þann 22. nóvember 2013. Hann hafnaði bótaskyldu.

Fyrir dómi viðurkenndi ákærði í viðurvist skipaðs verjanda síns sakargiftir eins og þeim er lýst í ákæru. Þá hafði hann ekki uppi athugasemdir við ofangreind rannsóknargögn lögreglu, sem hann kynnti sér sérstaklega fyrir dómi.

B.

Sakarefni máls nr. S-50/2014, sbr. ákæru ríkissaksóknara.

Eins og rakið var í A-kafla hér að framan var ákærði handtekinn fyrir utan veitingastaðinn [...] aðfaranótt sunnudagsins 19. maí 2013. Og eins og áður sagði stóðu að handtökunni lögreglumennirnir B og C, en í frumskýrslu þeirra segir að ákærði hafi verið mjög æstur og ölvaður og óviðræðuhæfur og af þeim sökum verið færður í handjárn.

Í skýrslunni er staðhæft að ákærði hafi viðhaft margvísleg ókvæðisorð í garð lögreglumannanna er þeir áttu í samskiptum við hann, en að auki verið með stöðugar hótanir gagnvart þeim um líflát og líkamsmeiðingar. Þá segir í skýrslunni að ákærði hefði reynt ítrekað að sparka að lögreglumönnunum og hafi hann í eitt skiptið sparkað í utanvert vinstra hné lögreglumannsins B en án þess að áverki hlytist af.

Samkvæmt rannsóknargögnum var eftir hin fyrstu afskipti lögreglu óskað eftir liðsinni annarra lögreglumanna sem þá komu á vettvang og fluttu ákærða á lögreglustöðina þar sem hann var vistaður í fangaklefa. Á meðal gagna málsins er fyrrnefnd vistunarskýrsla ákærða en einnig myndbandsupptaka. Greina þessi gögn frá háttsemi ákærða og orðbragði, en einnig ástandi að öðru leyti.

Í nefndum gögnum kemur m.a. fram að ákærði hafi í eitt skipti hótað lögreglumönnunum B og C lífláti og líkamsmeiðingum, eins og segir í 1. tl. og 2. tl. ákæru. Þá er skráð í vistunarskýrslu að ákærði hafi auk almenns dónaskapar í garð fangavarðar, sem var í starfi sínu að gæta að honum, hrækt að honum í gegnum lúgu, sbr. 3. tl. í ákæru.

Eins og fyrr var rakið var ákærði yfirheyrður af rannsóknarlögreglu sunnudaginn 19. maí 2013, klukkan 12:26. Við yfirheyrsluna bar ákærði við minnisleysi um gjörðir sínar þá um nóttina. Ákærða var sleppt úr haldi lögreglu umræddan dag klukkan 12:42.

Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað sakargiftir samkvæmt 1., 2. og 3. tl. ákæru, en hann hafði þá kynnt sér rannsóknargögn lögreglu ásamt verjanda sínum og þar á meðal myndskeið úr upptökuvél.

C.

Ákærði hefur hér fyrir dómi skýlaust játað sakargiftir, líkt og þeim er lýst í ákæruskjölum. Með játningu ákærða, sem ekki er ástæða til að efast um að sé sannleikanum samkvæm, sem og áðurgreindum gögnum, er að áliti dómsins nægilega sannað að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákærum er lýst og þar er réttilega heimfærð til laga. Verður lagður dómur á málið án frekari sönnunarfærslu, sbr. fyrrgreint ákvæði 164. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála.

Að þessu virtu er ákærði sakfelldur fyrir lýsta háttsemi, en leiðrétt er misritun í ákæru lögreglustjórans á Akureyri, máli nr. S-19/2014, þar sem segir að atvik máls hafi gerst 15. maí 2013. Hið rétta er að þau gerðust 19. maí sama ár.

D.

Ákærði, sem er 19 ára, hefur samkvæmt vottorði Sakaskrár ríkisins áður sætt refsingum. Með sektargerð sýslumannsins á Akureyri í janúar 2012 var honum þannig gert að greiða sekt fyrir fíkniefnaakstur. Þá var hann í nóvember sama ár dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi fyrir minni háttar líkamsárás. Þessar refsingar hafa ekki áhrif í máli þessu þar sem ákærði var ekki orðinn fullra 18 ára er hann framdi þau brot, sem eru þeim til grundvallar, sbr. ákvæði 71. gr. hegningarlaganna.

Í máli þessu hefur ákærði gerst sekur um líkamsárás og brot gegn valdstjórninni. Ber að ákveða refsingu hans með hliðsjón af 1. tl. 1. mgr. 70. gr. en einnig 77. gr. almennra hegningarlaga. Brot ákærða eru þannig alvarleg og hefur ölæði hans ekki áhrif til refsimildunar. Til þess verður hins vegar litið að ákærði játaði skýlaust sakargiftir fyrir dómi og lýsti þá jafnframt yfir iðran vegna gjörða sinna. Þá samþykkti hann að greiða skaðabætur til brotaþolans A, að hluta. Að þessu virtu en einnig með hliðsjón af ungum aldri þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fimm mánaða fangelsi. Eftir atvikum þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi hann almennt skilorð 3. mgr. 57. gr. laga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

S-kk-nf A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur fyrir hönd brotaþolans A lagt fram skaðabótakröfu á hendur ákærða. Er hún dagsett 26. september 2013 og sundurliðast þannig:

1. Áætlaður útlagður læknis- og heilbrigðiskostnaður 100.000 kr.

2. Annar útlagður kostnaður. Fatnaður og hreinsun 150.000 kr.

3. Miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga 850.000 kr.

Alls bætur: 1.100.000 kr.

Að auki er krafist málskostnaðar og vaxta eins og segir í ákæru.

Krafan er rökstudd, en um lagarök er m.a. vísað til XXVI. kafla laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála og skaðabótalaga nr. 50, 1993. Um málskostnað er vísað til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88, 2008.

Ákærða var birt bótakrafan við skýrslutöku hjá lögreglu þann 22. nóvember 2013.

Við meðferð málsins fyrir dómi var bótakrafan rökstudd enn frekar, en ekki voru lögð fram frekari sýnileg gögn.

Fyrir dómi samþykkti ákærði að greiða skaðabætur til brotaþola að hluta. Hann andmælti þannig einstökum liðum kröfunnar sem of háum, en lagði þann ágreining í mat dómsins, líkt og lögmaður brotaþola.

1. liður bótakröfu.

Bótakrefjandi hefur lagt fram reikninga fyrir útlögðum kostnaði vegna áðurrakins áverkavottorðs og annarra líkra gagna að fjárhæð 40.000 kr. Ákærði samþykkti þennan lið með þessari fjárhæð. Þar sem önnur gögn liggja ekki fyrir til stuðnings kröfunni verður fallist á hana með greindri fjárhæð.

2. liður kröfu.

Bótakrefjandi hefur ekki rökstutt þennan lið með sýnilegum gögnum. Gegn andmælum ákærða verður honum hafnað, eins og hér stendur á.

3. liður kröfu.

Að áliti dómsins var atlaga ákærða gagnvart brotaþola harkaleg og gerðist hann sekur um ólögmæta meingerð gegn persónu hans. Að áliti dómsins hefur krafa brotaþola stoð í framlögðum gögnum, þ. á m. áverkavottorði og ljósmyndum sem sýna áverka hans. Þykir brotaþoli því eiga rétt á miskabótum úr hendi ákærða samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993. Þykja þær hæfilega ákveðnar 300.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Að auki á bótakrefjandi rétt á greiðslu málskostnaðar vegna lögmannsaðstoðar. Þykir hann hæfilega ákveðinn 119.225 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dæma ber ákærða til að greiða allan sakarkostnað, sem er þóknun skipaðs verjanda hans vegna starfa við lögreglurannsókn málsins og við meðferð þess fyrir dómi. Að því leyti er m.a. litið til tímaskýrslu verjandans. Nefndur sakarkostnaður þykir hæfilega ákveðinn 125.500 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Engan kostnað leiddi af málarekstri ákæruvalds.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fimm mánaða fangelsi, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi ákærði almennt skilorð 3. mgr. 57. gr. laga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Ákærði greiði A, kt. 000000-0000, 340.000 krónur í bætur fyrir fjártjón og miska, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 frá 19. maí 2013 til 22. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði ákærði A 119.225 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði 125.500 kr. í sakarkostnað, þ.e. málflutningsþóknun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef hdl.