X-566/2012

Máli þessu, sem er ágreiningsmál við slitameðferð varnaraðila, beindi slitastjórn varnaraðila til dómsins með bréfi sem barst héraðsdómi 11. september 2012. Var um heimild til að leita úrlausnar dómsins vísað til 171. gr., sbr. 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Málið var þingfest 1. október 2012.

Sóknaraðili er G-kk-nf Á-kk-nf, Naustabryggju 38, Reykjavík, en varnaraðili er Byr sparisjóður, Borgartúni 18, Reykjavík.

Samkvæmt greinargerð sóknaraðila gerir hann þá kröfu í málinu að felld verði úr gildi ákvörðun slitastjórnar varnaraðila, dags. 4. apríl 2011, um að hafna öllum kröfum samkvæmt kröfulýsingu sóknaraðila, dags. 12. október 2010. Þá gerir sóknaraðili kröfu „um bætur vegna fjárhagslegs tjóns sem sóknaraðili varð fyrir í kjölfar ólögmætrar uppsagnar sóknaraðila hjá Byr sparisjóði 24. september 2009 og vegna ráðstafana Byrs sparisjóðs sem urðu þess valdandi að sóknaraðili var settur í stöðu sakbornings við rannsókn mála hjá embætti Sérstaks Saksóknara í nóvember 2009“. Sóknaraðili krefst þess einnig „að verða sýknaður af öllum kröfum varnaraðila í máli þessu“, auk þess sem hann krefst málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað og að staðfest verði sú afstaða varnaraðila að hafna kröfum sóknaraðila. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar.

Í þinghaldi í máli þessu þann 25. mars sl. óskaði sóknaraðili úrskurðar dómara um það hvort lögmanni og formanni slitastjórnar varnaraðila, E-kvk-þgf B. H-kvk-þgf, væri skylt að gefa skýrslu við væntanlega aðalmeðferð í málinu. Var aðilum gefinn kostur á að tjá sig um þetta atriði í þinghaldi í dag. Sóknaraðili krefst þess að lögmaðurinn gefi skýrslu í málinu. Af hálfu varnaraðila er þeirri kröfu mótmælt og þess krafist að henni verði hafnað. Eftir að aðilar höfðu tjáð sig um framangreint atriði var krafa sóknaraðila um að E-kvk-nf B. H-kvk-nf gefi skýrslu við aðalmeðferð í máli þessu tekin til úrskurðar.

Helstu málsatvik og málsástæður aðila

Sóknaraðili hóf störf hjá varnaraðila þann 18. júní 2003 en var leystur undan vinnuskyldu 24. september 2009. Þann 30. október 2009 var undirritað samkomulag um starfslok sóknaraðila. Í 5. gr. samkomulagsins segir: „Aðilar eru sammála um að með samkomulagi þessu og uppgjöri eigi hvorugur aðila nokkra kröfu á hinn vegna fyrri samskipta, starfa G-kk-ef fyrir fyrirtækið eða starfsloka hans þar“.

Með kröfulýsingu, dags. 12. október 2010, lýsti sóknaraðili kröfu við slitameðferð varnaraðila. Í kröfulýsingu er vísað til þess að þrátt fyrir framangreint samkomulag hafi varnaraðili krafið sóknaraðila um endurgreiðslu tveggja skuldabréfalána og tveggja lánasamninga. Slíkt sé í fullkomnu ósamræmi við 5. gr. samkomulagsins, sem feli í sér skiptingu í þrjá liði er varði algjöra og gagnkvæma niðurfellingu krafna hvors samningsaðila um sig á hendur hinum. Í kröfulýsingu er kröfugerð sóknaraðila lýst svo að hann geri kröfu um að varnaraðili efni framangreind samkomulag samkvæmt orðanna hljóðan og eigi upp frá því enga kröfu á hendur sóknaraðila. Þar er síðan vísað til þeirra skuldaskjala og ábyrgðarskuldbindinga sem sóknaraðili telur niðurfellingu samkvæmt 5. gr. samkomulagsins taka til. Í kröfulýsingunni er þeirri varakröfu jafnframt lýst að varnaraðili greiði efndabætur þannig að sóknaraðili verði eins settur og ef varnaraðili hefði efnt samkomulagið samkvæmt orðanna hljóðan. Með síðara bréfi til slitastjórnar varnaraðila, dags. 17. nóvember 2010, lýsti sóknaraðili því að krafan væri að fjárhæð 129.167.389 kr. Slitastjórn varnaraðila hafnaði kröfunni og þar sem ekki tókst að jafna ágreining um hana var ágreiningsefninu beint til úrlausnar héraðsdóms.

Samkvæmt framansögðu byggir sóknaraðili á því að framangreint samkomulag um starfslok hans hafi falið í sér algjöra og gagnkvæma niðurfellingu krafna hvors samningsaðila á hendur hinum og það samkomulag hafi verið vanefnt af hálfu varnaraðila. Krefst hann þess fyrir dómi að ákvörðun slitastjórnar varnaraðila um að hafna kröfum hans samkvæmt fyrrgreindri kröfulýsingu verði felld úr gildi. Í greinargerð hans fyrir dómi er jafnframt gerð krafa um bætur vegna fjárhagslegs tjóns í kjölfar uppsagnar hans hjá varnaraðila og vegna ráðastafna sem leitt hafi til þess að hann hafi fengið stöðu sakbornings, en þeirri kröfu er nánar lýst að framan.

Varnaraðili hafnar því að með undirritun samkomulagsins um starfslok hafi varnaraðili gefið eftir allar fjárkröfur vegna lánveitinga til sóknaraðila og/eða félaga hans. Sóknaraðili eigi hvorki kröfu um efndir slíks samkomulags né skaðabætur í formi efndabóta þar sem varnaraðili hafi aldrei fallist á niðurfellingu fjárkrafna vegna lánveitinga til handa sóknaraðila. Þá mótmælir varnaraðili skaðabótakröfu sóknaraðila vegna ólögmætrar uppsagnar o.fl. sem of seint fram kominni og vísar til þess að sú krafa hafi ekki komið fram í kröfulýsingu.

Málsástæður og lagarök aðila í þessum þætti málsins

Sóknaraðili vísar til þess að E-kvk-nf B. H-kvk-nf hafi verið fulltrúi Fjármálaeftirlitsins hjá varnaraðila og m.a. tekið við gögnum úr hendi sóknaraðila og hlýtt á munnlega skýrslugjöf af hans hálfu, á þeim tíma er umrædd atvik áttu sér stað, sem varði mál þetta í veigamiklum atriðum. Af þeirri ástæðu sé mikilvægt fyrir málatilbúnað sóknaraðila að geta leitt hana fyrir dóminn sem vitni. Hún hafi ekki orðið fyrirsvarsmaður varnaraðila fyrr en ári eftir að atvikin áttu sér stað. Sóknaraðili vísar jafnframt til þess að slitastjórn varnaraðila hafi fleiri lögmenn á sínum vegum og hagsmunir sóknaraðila af því að annar aðili flytji málið fyrir hönd sóknaraðila séu verulega meiri en hagsmunir varnaraðila af því að E-kvk-nf B. H-kvk-nf flytji málið fyrir hans hönd. Sóknaraðili vísar til 51. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, IX. kafla laga nr. 2/1995 um hlutafélög og VII. kafla laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki.

Af hálfu varnaraðila er vísað til þess að E-kvk-nf B. H-kvk-nf sé formaður slitastjórnar varnaraðila og fyrirsvarsmaður hans. Vitnaskyldan samkvæmt 51. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eigi ekki við um fyrirsvarsmann aðila. Vísar varnaraðili til 3. mgr. 77. gr. og 122. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti, sem og 5. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá vísar varnaraðili til þess að fyrisvarsmaðurinn sé ekki vitni að nokkrum atburðum sem tengist sakarefni málsins. Sóknaraðili hafi ekki upplýst um tilgang umræddrar sönnunarfærslu og ekkert liggi fyrir um hvaða hagsmuni hann hafi af skýrslugjöfinni. Málið lúti að samningi sem fyrirsvarmaðurinn hafi hvorki komið að né sé vitni að. Fyrirsvarsmaðurinn hafi hvorki vitað um né séð samkomulagið fyrr en með kröfulýsingu sóknaraðila. Engin tengsl séu við sakarefni málsins.

Niðurstaða

Ágreiningurinn í þessum þætti málsins lýtur að því hvort E-kvk-þgf B. H-kvk-þgf sé skylt að gefa skýrslu við væntanlega aðalmeðferð í málinu, svo sem sóknaraðili krefst.

Samkvæmt 51. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er hverjum manni, sem er orðinn 15 ára, lýtur íslenskri lögsögu og er ekki aðili máls eða fyrirsvarsmaður aðila, skylt að koma fyrir dóm sem vitni til að svara munnlega spurningum sem er beint til hans um málsatvik. Í skilyrðinu um málsatvik felst að vitnið verður að geta borið um atburði eða staðreyndir, sem tengjast sakarefninu og það getur borið um af eigin raun.

E-kvk-nf B. H-kvk-nf er formaður slitastjórnar varnaraðila og fyrirsvarsmaður varnaraðila í málinu, sbr. 1. mgr. 122. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þegar af þeirri ástæðu er ljóst að skyldan samkvæmt 1. mgr. 51. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem tekur til þeirra sem ekki eru aðilar máls eða fyrirsvarsmenn aðila máls, tekur ekki til hennar.

Um skýrslugjöf aðila er fjallað í VII. kafla laga nr. 91/1991, en fyrirsvarsmaður sem kemur fram fyrir aðila hönd skoðast sem aðili eftir ákvæðum kaflans, sbr. 4. mgr. 48. gr. Ákvæði 1. mgr. 48. gr. mælir fyrir um heimild aðila til að gefa skýrslu um málsatvik fyrir dómi nema dómari telji sýnilegt að hún sé þarflaus eða tilgangslaus. Þá kemur fram í ákvæði 2. mgr. 48. gr. að eftir kröfu gagnaðila og með sama skilorði og í 1. mgr. sé dómara rétt að kveðja aðila fyrir dóm til að gefa skýrslu um málsatvik. Loks getur dómari af sjálfsdáðum kvatt aðila fyrir dóm til að gefa skýrslu ef hann telur þess þörf til skýringar á máli, sbr. 3. mgr. 48. gr. Ljóst er að aðila er aldrei skylt að mæta fyrir dóm eftir ákvæðum VII. kafla en vanræksla hans á því að verða við kvaðningu dómara getur valdið því að þögn hans verði skýrð honum í óhag, sbr. 2. mgr. 50. gr.

Samkvæmt framansögðu er ljóst að áðurnefndum fyrirsvarsmanni varnaraðila er ekki skylt að mæta fyrir dóm eftir ákvæðum VII. kafla laga nr. 91/1991. Í ljósi kröfu sóknaraðila þykir allt að einu rétt að taka hér afstöðu til þess hvort hún eigi að leiða til kvaðningar fyrirsvarsmannsins á grundvelli 2. mgr. 48. gr. laganna. Ákvæðið lýtur að skýrslugjöf um málsatvik, en í því felst sem fyrr segir það skilyrði að viðkomandi geti borið af eigin raun um atburði eða staðreyndir sem tengjast sakarefninu. Þá er skilyrði að dómari telji ekki sýnilegt að skýrslugjöfin sé þarflaus eða tilgangslaus.

Sóknaraðili vísar til þess að áðurnefndur fyrirsvarsmaður hafi tekið við gögnum úr hendi sóknaraðila og hlýtt á munnlega skýrslugjöf af hans hálfu er varði málið í veigamiklum atriðum. Fyrirliggjandi gögn bera ekki með sér aðkomu fyrirsvarsmannsins að þeim atvikum er mál þetta lýtur að. Eins og áður er rakið lýtur málið að kröfulýsingu sóknaraðila við slitameðferð varnaraðila þar sem byggt er á því að samkomulag sem gert var um starfslok sóknaraðila hjá varnaraðila hafi falið í sér niðurfellingu nánar tiltekinna krafna. Ekkert liggur fyrir um nokkra aðkomu fyrirsvarsmannsins að því samkomulagi. Í greinargerð sóknaraðila fyrir dómi er sett fram krafa án fjárhæðar um bætur vegna fjárhagslegs tjóns í kjölfar ólögmætrar uppsagnar og ráðstafana sem leitt hafi til stöðu hans sem sakbornings árið 2009. Þeirri kröfu hefur verið mótmælt af hálfu varnaraðila, þar sem hún hafi ekki komið fram í kröfulýsingu, og ekki verður séð að fyrirsvarsmaður varnaraðila geti borið af eigin raun um atburði eða staðreyndir sem hafi þýðingu um þá kröfu.

Með vísan til framangreinds verður ekki séð að fyrirsvarsmaður varnaraðila geti borið um málsatvik í máli þessu í skilningi 2. mgr. 48. gr. laga nr. 91/1991 og skýrslugjöf af hans hálfu verður að telja þarflausa og tilgangslausa. Eru því engin efni til að kveðja fyrirsvarsmanninn fyrir dóm til að gefa skýrslu á grundvelli ákvæðisins.

Samkvæmt öllu framansögðu er kröfu sóknaraðila, þess efnis að E-kvk-nf B. H-kvk-nf gefi skýrslu við aðalmeðferð málsins, hafnað.

Úrskurð þennan kveður upp E-kk-nf J-kk-nf, settur héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, G-kk-ef Á-kk-ef, þess efnis að E-kvk-nf B. H-kvk-nf gefi skýrslu við aðalmeðferð málsins.

E-kk-nf J-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 23. apríl 2013.