E-2655/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 30. maí 2017, var höfðað 9. september 2016 af hálfu S-kk-ef Þ. S-kk-ef, [...], á hendur Matvælastofnun, Austurvegi 64, Selfossi, og á hendur íslenska ríkinu, Arnarhvoli, Reykjavík, til greiðslu skaðabóta.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndu verði dæmdir til að greiða honum óskipt 3.726.318 krónur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2016 til 30. apríl sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu þann 1. mars 2016 að upphæð 781.879 krónur. Stefnandi krefst þess jafnframt að stefndu verði dæmdir til að greiða honum óskipt málskostnað að skaðlausu samkvæmt málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti.

Af hálfu stefndu eru gerðar þær dómkröfur aðallega að stefndu verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi er tæknifræðingur og félagsmaður í stéttarfélagi tæknifræðinga. Hann hóf störf hjá stefnda Matvælastofnun, áður Landbúnaðarstofnun, árið 2006 og starfaði á aðalskrifstofu hennar á Selfossi sem sérfræðingur á sviði stjórnsýslu og lögfræði. Undir það svið heyrði m.a. framkvæmd, stýring og umsjón með greiðslumarki sem Bændasamtök Íslands höfðu með höndum.

Með lögum nr. 54/2015, sem samþykkt voru 1. júlí 2015, var ákveðið að öll stjórnsýsluverkefni tengd lögum nr. 99/1993, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvöru, sem væru í höndum Bændasamtakanna, ýmist samkvæmt lögum eða samningi aðila, yrðu flutt frá Bændasamtökunum til stefnda Matvælastofnunar. Í október árið 2015 ákvað því stefndi Matvælastofnun að breyta skipuriti sínu og stjórnskipulagi þannig að ný skrifstofa búnaðarmála bættist við skipurit stofnunarinnar og tæki við þeim verkefnum sem hefðu verið unnin hjá Bændasamtökunum og innan stjórnsýslusviðs stofnunarinnar. Ráðgert var að nýtt skipurit tæki gildi í ársbyrjun 2016. Í bráðabirgðaákvæði með lögunum var gert ráð fyrir að fjögur stöðugildi flyttust með verkefnunum og að ekki væri skylt að auglýsa störfin samkvæmt 7. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Stefndi Matvælastofnun nýtti sér þessa heimild og réði þá fjóra starfsmenn sem unnu innan hinnar sjálfstæðu rekstrareiningar hjá Bændasamtökunum til starfa hjá stofnuninni.

Stefndi Matvælastofnun kveður samninga við starfsfólkið hafa legið fyrir þegar komið var fram í nóvember 2015, sem og það að skrifstofa búnaðarmála yrði a.m.k. fyrsta árið í Bændahöllinni. Þá hafi tíminn verið nýttur til að huga að þeim breytingum sem gera þyrfti innan stofnunarinnar, m.a. því hvaða verkefni skyldu flytjast frá stjórnsýslusviði yfir á skrifstofu búnaðarmála. Stefnandi hafi tekið þátt í þessari vinnu ásamt J-kk-þgf G-kk-þgf forstjóra, V-kk-þgf S. P-kk-þgf, forstöðumanni stjórnsýslusviðs, og J-kk-þgf B-kk-þgf L-kk-þgf, forstöðumanni búnaðarstofu Bændasamtakanna. Stefndi kveður niðurstöðuna af þeirri vinnu, sem stefnandi hafi engum mótmælum hreyft við, hafa verið þá að öll verkefni stefnanda, að frátöldum verkefnum tengdum lífrænni matvælaframleiðslu og vernd afurðaheita, skyldu færast frá stjórnsýslusviði til skrifstofu búnaðarmála. Þessi störf séu af sama meiði og eðlilegt að koma þeim öllum fyrir á einum stað hjá stofnuninni.

Í lok nóvember 2015 ákvað forstjóri stefnda Matvælastofnunar að ráða J-kk-þf B-kk-þf L-kk-þf til að leiða búnaðarmálaskrifstofu stofnunarinnar. Stefnanda var tilkynnt með tölvupósti 30. nóvember 2015 að starf hans og verkefni yrðu flutt frá og með ársbyrjun 2016 frá stjórnsýslusviði til skrifstofu búnaðarmála, sbr. breytingar á skipuriti og stjórnskipulagi stofnunarinnar. Í tölvupóstinum segir að stofnunin óski eftir að stefnandi hefji störf í Reykjavík frá ársbyrjun 2016 á nýrri skrifstofu búnaðarmála. Þá kemur jafnframt fram að stofnunin hafi yfirfarið starfsheiti og launamál stefnanda og að niðurstaðan úr þeirri athugun hafi leitt til þess að starfsheiti stefnanda á búnaðarskrifstofunni yrði fagsviðsstjóri í launaflokki 12-3 með 9 fasta yfirvinnutíma. Fram kom að þetta væru lítið hærri laun en stefnandi hefði haft, en á móti kæmi að starfsstöðin væri í Reykjavík og enginn kostnaður væri við akstur á Selfoss eins verið hefði, sem og að ef stefnandi hefði áhuga á gæti stofnunin farið yfir þessar forsendur með honum.

Stefndi Matvælastofnun kveðst á þessum tíma ítrekað hafa leitað eftir afstöðu stefnanda til málsins í heild, m.a. með tölvupósti 2. desember 2015. Þetta hafi ekki borið árangur og erfitt hafi verið að fá viðhorf stefnanda til málsins, ef frá sé talin beiðni hans um bætt launakjör og síðar beiðni um starfslokasamning, án þess að það væri útfært nánar af stefnanda þegar eftir því hafi verið leitað. Stefndi kveður ekkert tilefni hafa verið til hækkunar á launakjörum stefnanda, hann hafi verið með sambærileg laun og aðrir fagsviðsstjórar hjá stofnuninni og stofnunin hefði ekki getað réttlætt gagnvart öðrum starfsmönnum í sömu stöðu að honum yrðu greidd hærri laun. Eftir að stefnanda hafi verið tilkynnt um skipulagsbreytingarnar og eftir að beiðni hans um endurskoðun á launakjörum hafi verið hafnað, hafi stefnandi óskað eftir að gerður yrði við hann starfslokasamningur. Þeirri málaleitan hafi verið hafnað af hálfu stofnunarinnar.

Þann 15. desember 2015 óskaði stefnandi eftir upplýsingum um hvenær, af hverjum og með hvaða hætti ákvörðun hafi verið tekin um að skrifstofa búnaðarmála yrði staðsett á höfuðborgarsvæðinu og var fyrirspurn hans svarað af hálfu stofnunarinnar með bréfi dags. 21. desember 2015. Með bréfi, dags. 30. desember 2015, lýsti stefnandi því yfir að í ljósi tölvupósts frá 30. nóvember 2015 og viðræðna milli aðila eftir þann dag myndi hann ekki sætta sig við fyrirhugaða tilfærslu í starfi samkvæmt þeim upplýsingum sem fram kæmu í tölvupóstinum. Þá sagði í bréfi stefnanda að yrðu ekki önnur kjör í boði, hafnaði hann þessari tilfærslu. Einnig að hann liti þannig á að starf hans hafi verið lagt niður frá og með 1. janúar 2016 og að með því hafi ráðningarsamningi hans verið rift. Jafnframt áskildi stefnandi sér rétt til bóta vegna þess hvernig starfslokum hans væri háttað.

Í bréfi stefnda Matvælastofnunar til stefnanda, dags. 7. janúar 2016, var hafnað skilningi hans á því að starf hans hefði verið lagt niður og greint frá heimildum stofnunarinnar til að gera breytingar á störfum og verkefnum starfsmanna, sbr. 19. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Í bréfinu er þess getið að ef óánægja er með nýja starfsstöð megi ræða það nánar og nefnt að fordæmi sé fyrir því að starfsmaður stofnunarinnar hafi starfsstöð á tveimur stöðum. Fór stofnunin þess á leit við stefnanda að hann mætti þegar til starfa á grundvelli gildandi ráðningarsamnings og að hann gerði grein fyrir kröfum sínum vegna breytinganna og hvaða forsendur lægju þeim að baki. Að öðrum kosti hafi stofnunin ekki önnur ráð en að líta svo á að stefnandi hefði að eigin frumkvæði og án formlegrar uppsagnar hætt störfum hjá Matvælastofnun frá og með 30. desember 2015. Eindregið var mælst til þess að stefnandi endurskoðaði afstöðu sína og kæmi aftur til starfa.

Stefnda Matvælastofnun barst erindi frá lögmanni stefnanda 15. janúar 2016 þar sem leitað var upplýsinga um minnisblað ráðherra varðandi breytingarnar. Í bréfi Matvælastofnunar til stefnanda, dags. 25. janúar 2016, var ítrekuð sú afstaða stefnda að þær breytingar sem gerðar hefðu verið á starfinu rúmuðust innan þeirra heimilda sem stofnunin hefði samkvæmt 19. gr. laga nr. 70/1996. Tekið var fram að kæmi stefnandi ekki til vinnu fyrir 1. febrúar 2016 myndi stofnunin líta svo á að hann hafi án fyrirvara sagt upp starfi sínu hjá stofnuninni. Þá yrðu laun ekki greidd á uppsagnarfresti. Í bréfinu var vísað til þess að ekki væru fyrirséðar miklar breytingar á eðli verkefna og viðfangsefna sem stefnandi myndi sinna á nýrri skrifstofu búnaðarmála. Í bréfinu kemur fram að stofnunin vilji ítreka það sem komi fram í bréfi frá 7. janúar 2016 um að stefnandi geti haldið þeirri starfsaðstöðu sem hann hafi haft á Selfossi og sinnt þeim verkefnum sem honum séu falin á skrifstofu búnaðarmála þaðan.

Stefnandi beindi kvörtun til umboðsmanns Alþingis 23. febrúar 2016 vegna ákvarðana Matvælastofnunar við breytingar á verkefnum stofnunarinnar í tengslum við málefni skrifstofu búnaðarmála. Umboðsmaður lauk athugun sinni með bréfi til lögmanns stefnanda, dags. 7. apríl 2016. Þar kemur fram að umboðsmaður teldi sig ekki hafa forsendur til að leggja til grundvallar að ákvarðanir um starfsemi skrifstofu búnaðarmála hafi ekki rúmast innan þeirra heimilda sem forstjóri stofnunarinnar hafi til að skipuleggja starfsemi hennar. Vísað var til þess sérstaklega að stofnunin virtist hafa boðist til að koma til móts við óskir stefnanda um starfsstöð hans. Þá taldi umboðsmaður, með vísun til bráðabirgðaákvæðis VI laga nr. 80/2005, sbr. lög nr. 46/2015, ekki tilefni til að gera athugasemdir við það að starf framkvæmdastjóra skrifstofunnar hefði ekki verið auglýst laust til umsóknar.

Í bréfi til stefnda Matvælastofnunar, dags. 30. mars 2016, krafðist stefnandi greiðslu vangoldinna launa að upphæð 3.726.318 krónur, að frádreginni greiðslu að upphæð 781.879 krónur, alls 2.944.439 króna. Í bréfinu kemur fram að með umtalsverðum breytingum á starfi stefnanda hefði orðið veruleg vanefnd á ráðningarsamningi sem jafngilti einhliða riftun vinnuveitanda á ráðningarsamningi. Með vísan til þess að í niðurfellingu á starfi stefnanda væri falin ólögmæt uppsögn ætti stefnandi rétt til bóta sem næmu vangoldnum launagreiðslum. Stefndi Matvælastofnun hafnaði kröfu stefnanda um greiðslu bóta með bréfi dags. 20. apríl 2016.

Stefnandi kveðst telja útséð að málið verði leyst með samkomulagi og telji sér nauðsynlegt að höfða mál þetta til heimtu á kröfunni.

Við aðalmeðferð málsins kom stefnandi fyrir dóm og gaf skýrslu. Þá gaf þar skýrslu J-kk-nf G-kk-nf, forstjóri stefnda Matvælastofnunar, og vitnin J-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf, V-kk-nf S-kk-nf P-kk-nf og Ö-kk-nf H-kk-nf.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi geri kröfu um greiðslu bóta úr hendi stefndu þar sem honum hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda Matvælastofnun með ólögmætum hætti þegar starf hans hafi verið lagt niður. Vísi stefnandi annars vegar til þess að stefndi hafi rift ráðningarsamningi einhliða og hins vegar til þess að málsmeðferð við niðurlagningu stöðu hafi verið svo verulegum annmörkum háð að ákvörðunin sé ógild.

Vanefnd stefnda á ráðningarsamningi

Stefndi hafi vanefnt ráðningarsamning aðila með ólögmætum hætti sem jafngildi einhliða riftun á samningnum. Um ráðningarkjör og réttarstöðu stefnanda sem starfsmanns hjá stefnda Matvælastofnun hafi farið eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sem og kjarasamningi KTFÍ og íslenska ríkisins.

Sú breyting sem boðuð hafi verið á starfi stefnanda á árinu 2015, úr því að vinna á stjórnsýslu- og lögfræðisviði á aðalskrifstofu Matvælastofnunar í það að vinna sem sérfræðingur á skrifstofu búnaðarmála í Reykjavík, hafi verið meiri en svo að hann þyrfti að una henni. Fyrir það fyrsta hafi verið boðað að staða stefnanda á sviði stjórnsýslu og lögfræði á aðalskrifstofu stefnda Matvælastofnunar á Selfossi yrði lögð niður en að stefnandi ætti að gegna nýju starfi á skrifstofu búnaðarmála. Þar ætti hann að starfa undir framkvæmdastjórn starfsmanns sem áður hafi veitt forstöðu búnaðarskrifstofu Bændasamtaka Íslands og hafi sem slíkur verið í miklum samskiptum við stefnanda. Í bréfi stefnda, dags. 7. janúar 2016, hafi komið fram að starf á nýrri skrifstofu mótaðist í samráði við nýjan yfirmann og þær áherslur sem unnið yrði eftir. Þá hafi verið boðað að vinnuaðstaða stefnanda yrði flutt byggðarlaga á milli, um 60 km leið frá Selfossi til Reykjavíkur, á nýja skrifstofu með nýjum samstarfsmönnum og nýju starfsheiti.

Framkvæmdastjóri á nýrri skrifstofu búnaðarmála, sem stefnandi hafi átt að vinna undir, hafi áður verið yfirmaður tölvudeildar Bændasamtakanna. Sá hafi starfað náið með stefnanda eftir að Matvælastofnun hafi tekið við búfjárræktarmálum á árunum 2005-2010. Þá hafi stefnandi séð um að setja upp tölvukerfi utan um búfjárræktarmál og hafi hinn starfsmaðurinn í raun verið undir hans yfirstjórn í því ferli. Þegar Ríkisendurskoðun hafi gert athugasemdir við hagsmunaárekstra á sviði búfjárræktarmála hafi verið komið til móts við þær athugasemdir með stofnun nýrrar skrifstofu, skrifstofu búnaðarmála. Sá starfsmaður sem áður hafi sinnt tölvumálum og skýrslugerð fyrir Bændasamtökin hafi verið gerður yfirmaður skrifstofu búnaðarmála án auglýsingar, en hann hafi ekki áður sinnt sams konar starfi. Stefnandi hafi á sama tíma séð um sambærileg verkefni hjá Matvælastofnun en þó hafi ekki verið komið að máli við hann í aðdraganda breytinganna með það fyrir augum að hann tæki mögulega við yfirmannsstöðu. Með tilliti til starfsreynslu og menntunar stefnanda verði að telja að færsla á nýja skrifstofu búnaðarmála, þar sem stefnandi hafi átt að starfa undir yfirstjórn nýs yfirmanns, sem hann hafi áður haft umsjón með í starfi sínu, hafi verið honum ósamboðin.

Í bréfi stefnda, dags. 7. janúar 2016, hafi verið vísað til 19. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, um flutning starfs stefnanda. Þar segi að starfsmanni sé skylt að hlíta breytingum á starfi sínu eða verksviði. Ákvæði 19. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, verði að túlka þannig að þarna sé um að ræða undantekningu frá þeirri meginreglu að starfsmaður þurfi almennt ekki að sæta breytingum á starfi því sem hann hafi með höndum samkvæmt ráðningarsamningi. Breytingar á störfum verði því að byggjast á málefnalegum sjónarmiðum og megi ekki vera meira íþyngjandi fyrir starfsmann en nauðsynlegt sé. Þar segi enn fremur að hafi breytingarnar í för með sér skert launakjör eða réttindi starfsmanns skuli hann halda óbreyttum kjörum þann tíma sem uppsagnarfrestur hans vari samkvæmt ráðningarsamningi. Ekki sé hægt að líta svo á að það starf sem stefnanda hafi verið boðið að taka að sér í Reykjavík, á nýrri skrifstofu stefnda þar, hafi verið það starf sem hann hafi áður gegnt á Selfossi. Starf stefnanda á Selfossi hafi verið lagt niður og honum tilkynnt um þá niðurlagningu. Þess í stað hafi honum verið boðið annað starf innan fyrirtækisins, starf sem honum hafi ekki hugnast og hann hafi hafnað.

Aðgerðir vinnuveitanda sem orðið hafi aðdragandi starfsloka stefnanda hafi falið í sér meiri umbrot en svo að rúmist innan fyrrgreindrar 19. gr. laga nr. 70/1996 um breytingar á störfum og verksviði. Verulegar breytingar hafi verið gerðar á starfi stefnanda, t.a.m. hvað varði flutning vinnustaðar á milli byggðarlaga. Vinnustaður sé svo mikilvægur þáttur ráðningarsambands að starfsmaður eigi ekki að una því að vinnustaður sé fluttur um 60 km leið nema að undangenginni uppsögn. Með þessum aðgerðum hafi orðið veruleg vanefnd af hálfu vinnuveitanda á ráðningarsamningi aðila, sem jafngildi einhliða riftun hans á samningnum. Jafnvel þótt fallist yrði á að breytingar á starfi féllu innan heimildar lagaákvæðisins hafi boðaðar breytingar á starfi stefnanda verið meira íþyngjandi fyrir hann en svo að hann ætti að þola þær án þess að til kæmu einhverjar kjarabætur. Stefndu beri sönnunarbyrðina fyrir því að stefnanda hafi verið boðnar slíkar bætur. Þegar stefnandi hafi vakið máls á kjarabótum við yfirmann í janúar 2016 hafi slíkum umleitunum umsvifalaust verið hafnað.

Annmarkar á málsmeðferð

Málsmeðferð við niðurlagningu á stöðu stefnanda hafi verið verulegum annmörkum háð. Ákvörðun stefnda um að fella niður stöðu stefnanda sé ógild af þeim sökum. Stefnandi hafi verið ríkisstarfsmaður og hafi sem slíkur notið réttinda og borið skyldur samkvæmt ákvæðum laga nr. 70/1996. Samkvæmt 19. gr. laganna sé starfsmanni skylt að hlíta breytingum á störfum sínum eða verksviði. Ákvörðun um flutning starfsmanns á milli vinnustaða á grundvelli þessarar heimildar sé íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun sem lúti ákvæðum stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, og óskráðum meginreglum stjórnsýsluréttarins. Hún verði undir öllum kringumstæðum að byggjast á málefnalegum og gildum forsendum.

Ákvörðun um breytingu á starfi eða verksviði ríkisstarfsmanns falli ekki innan marka innra skipulags stjórnsýslunnar hafi hún í för með sér skert launakjör eða önnur réttindi starfsmanns. Ákvörðun stefnda Matvælastofnunar um að leggja stöðu stefnanda niður hafi verið stjórnvaldsákvörðun. Við töku slíkrar ákvörðunar hafi stjórnvaldi borið að gæta að málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga. Sú ákvörðun að færa stefnanda til í starfi hafi haft í för með sér verri rétt fyrir hann, enda hafi honum verið fengin staða undir yfirstjórn nýs framkvæmdastjóra og á nýjum starfsstað. Ekki hafi verið gætt að lögbundnum andmælarétti stefnanda, þar sem honum hafi ekki verið gefinn kostur á að koma sínum sjónarmiðum á framfæri vegna fyrirhugaðra breytinga. Stefnanda hafi ekki verið boðið að ræða fyrirhugaðar breytingar fyrr en eftir að þær hefðu verið tilkynntar. Þar sem um íþyngjandi ákvörðun hafi verið að ræða hafi stefnda borið að gæta að málsmeðferðarreglum við töku ákvörðunarinnar. Það hafi ekki verið gert.

Sundurliðun kröfu

Niðurfelling á starfi stefnanda hafi falið í sér ólögmæta uppsögn af hálfu stefnda. Stefnandi eigi rétt til greiðslu bóta úr hendi stefndu sem nemi launum í uppsagnarfresti. Krafan sé gjaldfallin í heild frá og með því að ráðningarsamningi hafi verið rift með ólögmætum hætti af hálfu vinnuveitanda.

Fjárkrafa stefnanda sundurliðist svo:

Laun á fjögurra mánaða uppsagnafresti kr. 2.117.320,-

(4*529.330,-)

Uppgjör á orlofi á fjögurra mánaða uppsagnarfresti kr. 276.099,-

(m.v. 30 daga orlofsrétt skv. kjarasamningi)

Uppgjör á orlofsuppbót 1. maí 2015 – 30. apríl 2016 kr. 14.833,-

(44.500,-/3)

Uppgjör á desemberuppbót árið 2016 kr. 27.333,-

(82.000,-/3)

Gjaldfallið orlof sbr. launaseðil 1. mars 2016 kr. 1.180.406,-

Yfirvinna gjaldfallið orlof sbr. launaseðil 1. mars 2016 kr. 110.327,-

Samtals kr. 3.726.318,-

(Allt að frádreginni greiðslu þann 1. mars 2016 kr. 781.879,- )

Samtals kr. 2.944.439,-

Samkvæmt launaseðli stefnanda, dags. 1. mars 2016, fyrir tímabilið 23. desember 2015 til 29. febrúar 2016, hafi hann sætt frádrætti mánaðarlauna sem nemi fjarveru frá dagvinnu frá 23. desember 2015 og út janúarmánuð 2016. Stefnanda hafi verið greiddar 781.879 krónur, sem að mestu megi rekja til uppgjörs á gjaldföllnu orlofi.

Stefnandi krefjist vaxta frá dagsetningu hinnar ólögmætu uppsagnar þann 1. janúar 2016. Hann krefjist dráttarvaxta frá þeim degi er mánuður hafi verið liðinn frá því hann hafi sent kröfubréf, þ.e. frá 30. apríl 2016.

Um lagarök vísi stefnandi til laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sérstaklega 19. gr. laganna. Um annmarka á málsmeðferð vísi stefnandi til málsmeðferðarreglna stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, einkum 10., 12. og 13. gr. laganna. Krafa um málskostnað sé byggð á 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991. Stefnandi reki ekki virðisaukaskattskylda starfsemi, sbr. lög nr. 50/1988, og sé þess óskað að tillit verði tekið til þess við ákvörðun málskostnaðar. Stefnandi reisi kröfur sínar um dráttarvexti á 6. gr. og 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001. Um aðild vísist til 1. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, og um fyrirsvar til 5. mgr. 17. gr. sömu laga. Stefndi Matvælastofnun sé stofnun sem geti átt réttindi eða borið skyldur að landslögum og hafi ákvörðunarvald um þau efni sem séu tilefni kröfugerðar. Um varnarþing stefnda vísist til 1. málsliðar 3. mgr. 33 gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu hafni málatilbúnaði stefnanda sem virðist reka málið sem skaðabótamál með því að honum hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda Matvælastofnun með ólögmætum hætti og byggi á því að starf hans hafi verið lagt niður. Stefndu krefjist sýknu af kröfum hans. Stefnanda hafi ekki verið sagt upp eða staða hans lögð niður. Um hafi verið að ræða breytingu á grundvelli 19. gr. laga nr. 70/1996. Stefnandi hafi brugðist við henni með því að rifta ráðningu sinni og hafi horfið úr vinnu þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir um að mæta. Engar vanefndir hafi verið af hálfu stefndu við þessar aðstæður.

Samkvæmt 19. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sé starfsmanni skylt að hlíta breytingum á störfum sínum og verksviði frá því að hann taki við starfi. Stefnandi hafi í störfum sínum hjá stefnda þurft að hlíta margvíslegum breytingum á störfum sínum og verksviði. Þær breytingar sem gerðar hafi verið á starfi hans í nóvember 2015 hafi verið innan heimilda ákvæðisins og ekki verið meiri en hann eða aðrir starfsmenn hafi þurft að þola vegna breytinga á eðli og umfangi í starfsemi stofnunarinnar. Áform um breytingar á starfi stefnanda hafi verið reistar á fyllilega málefnalegum forsendum, á engan hátt íþyngjandi, og þess gætt að hann fengi að tjá sig á öllum stigum. Málsmeðferðin hafi ekki síst beinst að því að koma til móts við hann um starfsstöð.

Í 19. gr. laga nr. 70/1996 segi að starfsmaður geti kosið að segja upp starfi sínu vegna slíkra breytinga, enda skýri hann forstöðumanni frá því innan eins mánaðar frá því að breytingarnar hafi verið tilkynntar honum. Hafi breytingarnar í för með sér skert launakjör eða réttindi skuli hann halda óbreyttum launakjörum og réttindum þann tíma sem réttur hans til uppsagnarfrests sé samkvæmt ráðningarsamningi.

Stefndi hafi tilkynnt stefnanda í tölvupósti 30. nóvember 2015 að breytingar hefðu verið gerðar á starfi hans í tengslum við breytingar á skipuriti stofnunarinnar. Þær hafi verið tilkomnar vegna þess að stofnunin hafi tekið yfir margvísleg stjórnsýsluverkefni frá Bændasamtökum Íslands frá og með 1. janúar 2016. Um hafi verið að ræða óverulegar breytingar á starfi stefnanda og ljóst að hann myndi að stærstum hluta áfram sinna sínum daglegu verkefnum. Stefndi Matvælastofnun hafi nýtt heimildir 19. gr. laganna til að flytja stefnanda frá stjórnsýslusviði yfir á skrifstofu búnaðarmála. Flutningurinn á starfinu hafi því haft í för með sér litlar breytingar á verkefnum stefnanda og gengið hafi verið út frá því að hann myndi sinna áfram þeim verkefnum sem hann hefði haft með höndum á stjórnsýslusviði stofnunarinnar. Engar breytingar hafi verið gerðar eða fyrirhugaðar á launakjörum hans eða öðrum réttindum. Á engan hátt hafi verið um að ræða niðurlagningu á starfi hans. Ákvörðun stefnda Matvælastofnunar hafi verið fyllilega í samræmi við heimildir 19. gr. laganna.

Þrátt fyrir að stefnanda hafi í fyrstu verið tilkynnt um að starfsaðstaða hans myndi færast til Reykjavíkur, hafi það verið mat stofnunarinnar að með því væri ekki verið að skerða réttindi hans með neinum hætti, enda sé hann búsettur í Reykjavík nærri skrifstofu búnaðarstofu Matvælastofnunar. Þegar Matvælastofnun hafi orðið þess áskynja að stefnandi teldi þennan flutning á starfsaðstöðu frá Selfossi til Reykjavíkur vera með einhverjum hætti verulega breytingu á starfi sínu, hafi stofnunin lýst því yfir að hún væri tilbúin til að endurskoða þessa ákvörðun sína og hafi boðið stefnanda að sinna störfum sínum fyrir stofnunina áfram á Selfossi.

Stefndu byggi á því að ekki fái staðist sú viðbára stefnanda að starfið hafi verið lagt niður eða að breytingin hafi verið ólögmæt með því að starfsaðstaðan yrði í Reykjavík. Með engu móti sé unnt að túlka sjónarmið stefnanda í þá veru sem annað en fyrirslátt. Hún kunni að skýrast af afstöðu hans almennt um staðsetningu stofnunarinnar. Augljóst hagræði hefði verið af því fyrir stefnanda að hafa starfsaðstöðu í Reykjavík, enda búsettur í göngufæri frá búnaðarmálaskrifstofu stofnunarinnar í Bændahöllinni við Hagatorg. Þá hefði þessi fyrirhugaði flutningur á starfsaðstöðu gert það að verkum að stefnandi hefði ekki þurft að aka frá heimili sínu í miðbæ Reykjavíkur til Selfoss á hverjum morgni, eða taka þátt í kostnaði við akstursfyrirkomulagið.

Í bréfum stefnda til stefnanda, dags. 21. desember 2015 og 7. janúar og 25. janúar á árinu 2016 komi fram að breytingarnar séu augljóslega stefnanda til hagsbóta. Í fyrst nefnda bréfinu komi fram að ekkert hafi komið fram í samtölum forstjóra og stefnanda um að hann gerði athugasemd við að skrifstofa og starfsaðstaða yrði á höfuðborgarsvæðinu. Forstjórinn hafi einnig lýst ráðagerðum í bréfi stofnunarinnar frá 7. janúar 2016 og lýst því að staðsetningin á höfuðborgarsvæðinu væri talin stefnanda til hagsbóta vegna búsetu hans. Einnig komi fram í bréfinu að ef óánægja ríkti mætti ræða það frekar og hugsanlega yrði vinnuaðstaða á tveimur stöðum. Í bréfi frá 25. janúar s.á. hafi þetta viðhorf verið ítrekað og vakin athygli á að stefnandi hefði ekki óskað eftir viðræðum um staðsetningu. Í bréfinu hafi sagt svo:

Rétt er að vekja athygli á því að ráðgert er að sameina alla starfsemi Matvælastofnunar í Reykjavík á einum stað síðar meir, en unnið er að því að finna húsnæði sem mætir kröfum stofnunarinnar. Jafnframt kom fram að vilji væri hjá stofnuninni til að ræða nánar þennan fyrirhugaða flutning á starfsaðstöðu þinni til Reykjavíkur og hvort vilji væri hjá þér til að hafa áfram starfsaðstöðu á Selfossi. Þegar horft er til þess að breyting á starfinu er óveruleg getur yfirlýsing þín um að starfið hafi verið lagt niður ekki verið byggð á öðrum sjónarmiðum en að flutningur starfsaðstöðu frá Selfossi til Reykjavíkur sé svo veigamikil breyting á starfinu að líta megi svo á að það hafi verið lagt niður. Þegar þér var boðið að taka starf á skrifstofu búnaðarmála með starfsaðstöðu í Reykjavík horfði stofnunin hins vegar til hagkvæmnisjónarmiða og allir starfsmenn skrifstofunnar væru saman undir einu þaki. Í ljósi búsetu þinnar taldi stofnunin jafnframt að flutningur starfsins til Reykjavíkur væri þér ekki á neinn hátt þungbær eða til þess fallinn að hægt væri að líta svo á að stofnunin hefði lagt starfið niður. Ef afstaða þín er hinsvegar byggð á slíkum sjónarmiðum vill stofnunin ítreka það sem fram kemur í bréfi hennar frá 7. janúar 2016 þess efnis að þú getir haldið þeirri starfsaðstöðu sem þú hefur á Selfossi og sinnt þeim verkefnum sem þér er falið á skrifstofu búnaðarmála þaðan. Slíkt fyrirkomulag er í samræmi við önnur fordæmi hjá stofnuninni.

Stefndu byggi á því að allri málsmeðferð hafi verið hagað stefnanda til hagsbóta og þannig að afstaða hans og viðhorf kæmu fram. Ítrekað hafi verið leitað eftir því að fá fram afstöðu og vilja stefnanda til staðsetningar starfsins og hafi stofnunin verið reiðubúin að fallast á að hann myndi halda starfsaðstöðu sinni á Selfossi. Stefnandi hafi aldrei með beinum hætti upplýst við stofnunina að hann væri ósáttur við að starfsaðstaðan yrði flutt til Reykjavíkur og stofnunin hefði fyrir sitt leyti aldrei gert athugasemdir við að stefnandi hefði haldið aðstöðu sinni á Selfossi. Þá hafi stofnunin lýst því yfir með skýrum hætti að stefnandi gæti haldið þeirri starfsaðstöðu sem hann hefði á Selfossi. Byggi stefndu á því að málsástæða stefnanda um að starfið hafi verið lagt niður vegna þess að það hafi verið flutt byggðarlaga á milli, um 60 km leið frá Selfossi til Reykjavíkur, sé með öllu óraunhæf. Stefndu mótmæli því að áform um tímabundna staðsetningu verkefna í Reykjavík hafi brotið gegn lögum nr. 115/2011, um Stjórnarráð Íslands, eða reglugerð nr. 1073/2012. Forstjóri stofnunarinnar hafi haft heimild til að skipuleggja starfsemina nánar, sem hann hafi gert í samráði við ráðuneyti, auk þess sem heimilt hafi verið að starfrækja skrifstofur með sérstök verkefni á grundvelli reglugerðar nr. 1/2008. Umboðsmaður Alþingis hafi staðfest þennan skilning jafnframt því að árétta á hvern hátt reynt hafi verið að koma til móts við óskir stefnanda að þessu leyti.

Stefnandi hafi ekki uppi ógildingarkröfu en byggi á því að málsmeðferð hafi verið annmörkum háð og að íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun stefnda hafi verið ógild af þeim sökum. Stefndu mótmæli þessum málatilbúnaði stefnanda og telji hann hvorki í samræmi við gögn málsins né við almennar réttarreglur er gildi um breytingu á störfum og verksviði eftir 19. gr. laga nr. 70/1996. Samkvæmt ákvæðinu hafi forstöðumenn ríkisstofnana ótvíræða heimild til að breyta störfum og verksviði starfsmanna sinna og sé það háð mati yfirmanna hvort tilefni sé til breytinga, enda séu slíkar breytingar reistar á málefnalegum sjónarmiðum og ekki meira íþyngjandi en nauðsyn beri til. Ljóst sé að þær breytingar sem gerðar hafi verið á starfi stefnanda í kjölfar laga nr. 54/2015 og skipulagsbreytinga á innra starfi stofnunarinnar í kjölfarið hafi verið málefnalegar og eðlilegar hvernig sem á sé litið. Fyrirhugaðar breytingar á starfi stefnanda hafi því verið óverulegar og honum verið ætlað að sinna að mestu sömu verkefnum og hann hafi áður sinnt hjá stjórnsýslusviði stofnunarinnar. Engar breytingar hafi verið fyrirhugaðar á réttindum hans eða launakjörum og því hafi breytingarnar ekki með neinum hætti verið íþyngjandi fyrir stefnanda. Á því sé byggt að það að starfa undir ákveðnum yfirmanni eða á tiltekinni starfsstöð geti ekki talist til kjara í þeim skilningi. Slíkt varði innra skipulag stofnunar. Þótt litið yrði til þessara þátta verði að hafa hugfast að ráðstöfun stefnda Matvælastofnunar og ráðagerðir allar hafi verið sérlega hagfelldar fyrir stefnanda.

Stefnandi haldi því fram að þegar tekið sé tillit til starfsreynslu og menntunar stefnanda verði að telja að færsla á nýja skrifstofu búnaðarmála, þar sem stefnandi hafi átt að starfa undir yfirstjórn nýs yfirmanns, sem hann hafi áður haft umsjón með í starfi sínu, hafi verið honum ósamboðin. Þessu sé mótmælt. Fyrirhuguð verkefni og staða stefnanda hafi verið honum fyllilega samboðin. Stefnandi hafi ekki verið yfirmaður þess sem nefndur sé. Ekki sé unnt að festa hendur á því hvernig menntun eða starfsreynsla stefnanda sé meiri eða betri en þess aðila sem ráðinn hafi verið framkvæmdastjóri búnaðarstofu, né af hverju það væri honum ósamboðið að vinna undir hans stjórn. Fyrir liggi að núverandi framkvæmdastjóri búnaðarstofu hafi víðtæka háskólamenntun og langa starfsreynslu við stjórnun hjá Bændasamtökunum. Hann hafi aflað sér mikillar þekkingar á þeim verkefnum sem búnaðarstofa starfi að, fyrst sem forstöðumaður tölvudeildar Bændasamtakanna (áður Búnaðarfélags Íslands) og síðar sem forstöðumaður búnaðarstofu Bændasamtaka Íslands.

Ákvörðunin hafi fallið undir stjórnunarrétt vinnuveitanda, sem sé meginregla í vinnurétti, og eigi stoð í ákvæðum laga nr. 70/1996. Hún hafi því verið fyllilega innan framangreindra heimilda. Í valdheimildum stjórnenda felist að stýra og stjórna starfseminni, skipuleggja vinnu, hvaða verk skuli unnin og af hvaða starfsmanni, með hvaða hætti og hvar, innan þeirra marka sem lög og kjarasamningar setji. Ekki sé tæmandi talið af hvaða rótum breytingar samkvæmt 19. gr. laganna geti sprottið, en þar geti rúmast hagræðing, breytingar á skipulagi og atriði sem varði starfsemina sjálfa. Ekki sé við lýði í þessu sambandi sú meginregla sem lýst sé í stefnu. Að sama skapi geti starfsmaður ekki haft væntingar um að starf hans, starfsheiti, eðli og inntak verkefna, verði óbreytt allan ráðningartímann. Stefndu hafni því eindregið að hin umdeilda ákvörðun hafi verið dulbúin og fyrirvaralaus brottvikning úr starfi. Ástæða hennar hefði verið ákvörðun um að breyta skipuriti stefnda Matvælastofnunar vegna þess að stofnunin tæki við verkefnum sem Bændasamtök Íslands hefðu áður haft með höndum, sbr. lög nr. 45/2015. Það hafi þýtt að breytingar hafi orðið að gera á skipulagi stofnunarinnar, sem og verkefnum og hlutverki starfsmanna. Allar þessar breytingar hafi verið gerðar á grundvelli málefnalegs mats.

Þar sem breytingarnar sem gerðar hafi verið á starfi stefnanda hafi verið innan heimilda 19. gr. laga nr. 70/1996 hafi ekki borið skylda til að fylgja ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Því hafi ekki verið um að ræða stjórnsýsluákvörðun í skilningi þeirra laga eða óskráðra reglna stjórnsýsluréttar. Ákvörðun um breytingu á starfi eða verksviði ríkisstarfsmanns sé almennt talin lúta að innra skipulagi stjórnsýslunnar, þ.e. hafi hún ekki jafnframt í för með sér skert launakjör eða önnur réttindi starfsmanns, sbr. dóma Hæstaréttar í málum nr. 81/2015, 131/2013, 475/2004 og 390/2004. Engu að síður hafi málið verið kannað nægjanlega og upplýst í ljósi 10. gr. stjórnsýslulaga og stefnanda veittur kostur á að tjá sig, sbr. 13. gr. stjórnsýslulaga. Reynt hafi verið eftir föngum að taka tillit til sjónarmiða hans. Því sé mótmælt sem röngu að stefnandi hafi ekki átt kost á að koma að sjónarmiðum sínum, tölvuskeyta- og bréfasamskipti í árslok 2015 og byrjun árs 2016 beri vott um annað.

Stefndi Matvælastofnun hafi ítrekað reynt að fá afstöðu stefnanda til breytinganna. Með bréfi 30. desember 2015 hafi stefnandi hafnað því að breytingar yrðu á verkefnum hans og hafi ástæðan verið sú að stofnunin hafi ekki komið til móts við auknar launakröfur hans. Að öðrum kosti liti stefnandi svo á að staða hans væri lögð niður og hafi krafist þess að gerður yrði starfslokasamningur. Stefndu byggi á því að ekki hafi verið forsendur til að gera við stefnanda starfslokasamning enda í trássi við lög. Rétt hafi því verið að tilkynna stefnanda um breytingar á störfum og verksviði samkvæmt 19. gr. laga nr. 70/1996, svo sem gert hafi verið með bréfi 7. janúar 2016. Gert hafi verið ráð fyrir að starfsstöð yrði í Reykjavík, en til greina kæmi að starfsstöðin gæti verið á Selfossi, líkt og áður. Aldrei hafi því staðið til að þvinga stefnanda til að skipta um starfsstöð. Hann hafi verið hvattur til að mæta til starfa á stofnuninni og til þess mælst að hann endurskoðaði afstöðu sína. Í bréfi frá 25. janúar 2016 hafi enn verið ítrekað að hann gæti haldið starfsstöð sinni á Selfossi og grein gerð fyrir heimildum samkvæmt fyrrnefndri 19. gr., auk þess sem ákvörðunin fæli ekki í sér skert launakjör. Einnig hafi verið vakin athygli á að hann hefði ekki mætt til vinnu og ekki gefið viðhlítandi skýringar á fjarveru sinni. Af þessu tilefni hafi verið farið fram á að hann skýrði fyrirætlanir sínar, enda væri kostur á því að starfa á Selfossi eða í Reykjavík. Áréttað hafi verið að ef hann mætti ekki fyrir 1. febrúar 2016 yrði að líta svo á að hann hefði sagt fyrirvaralaust upp störfum og ekki yrðu greidd laun í uppsagnarfresti þar sem hann hefði horfið úr starfi án viðhlítandi skýringa.

Ein ástæða starfsloka geti verið sú að starfsmaður hverfi fyrirvaralaust úr starfi. Stefnandi hafi tekið þann kost þrátt fyrir tilmæli um annað. Stofnunin hefði með tveimur bréfum skorað á stefnanda að mæta til starfa á tilsettum tíma og samkvæmt ráðningarsamningi. Stefnandi hafi ekki orðið við því. Af þessum ástæðum sé engin stoð fyrir kröfum hans um bætur eða laun í uppsagnarfresti, enda hafi verið um brotthvarf úr starfi að ræða. Í ráðningarsambandi séu tvíhliða gagnkvæmar skyldur og hafi stefnanda borið að inna af hendi vinnu sína. Á móti hafi borið að greiða honum laun. Stefndu vísi hér til meginreglna vinnuréttar og 16. gr. laga nr. 70/1996. Sérstaklega sé tilgreint í 2. mgr. 16. gr. að starfsmaður sem hafi verið frá starfi án gildra forfalla verði að hlíta því að dregið sé af launum hans allt að tvöföldum þeim tíma sem hann hafi verið frá starfi. Þá geti ólögmætt brotthlaup úr starfi leitt til bótaskyldu starfsmanns gagnvart vinnuveitanda (sjá hrd. 1978, bls. 120 og 1247). Stefndu vísi einnig til 14. gr. starfsmannalaga. Brotthlaup úr starfi og fjarvistir án gildrar ástæðu leiði að mati stefndu til þess að ekki sé skylt að greiða laun í uppsagnarfresti. Þess vegna beri að sýkna af kröfum stefnanda. Þessi regla haldist í hendur við aðstæður eins og þær að starfsmaður og vinnuveitandi ákveði sameiginlega að ljúka vinnusambandi á uppsagnarfesti, t.d. hafi starfsmaður ráðið sig í aðra vinnu. Þegar starfsmaður, sem leystur hafi verið undan vinnuskyldu á uppsagnarfresti, ráði sig í aðra vinnu komi laun fyrir eldra starf til frádráttar samkvæmt dómaframkvæmd. Stefnandi hafi að mati stefndu brotið gegn ráðningarsamningi og ákvæðum laga nr. 70/1996 er hann hafi kosið að mæta ekki til starfa. Við þær aðstæður hafi ekki stofnast réttur til launa í uppsagnarfresti gagnvart stefnanda og verði að ítreka að í tvígang hafi verið skorað á stefnanda að mæta og honum leiðbeint um afleiðingar þess ef hann mætti ekki.

Með vísan til alls þessa beri að sýkna af öllum kröfum stefnanda.

Stefndu krefjist til vara lækkunar á dómkröfum. Stefnandi krefjist frádráttar er nemi nettógreiðslu launaþátta, sem ekki sé raunhæft, enda teldust fjárhæðir sem dæmdar yrðu, ef á yrði fallist, til skattskyldra tekna. Til frádráttar ættu að koma 1.183.947 krónur sem uppgjör á orlofi og óheimilli fjarvist. Greiddar hafi verið 258.969 krónur sem orlofsleiðrétting frá fyrra ári 1. apríl 2016. Horfa eigi til skyldu stefnanda til að takmarka ætlað tjón sitt, en ekki sé upplýst af hans hálfu um aðrar greiðslur sem til frádráttar kæmu eða hvort stefnandi hafi sótt um eða fengið annað starf.

Til stuðnings kröfum stefndu um málskostnað vísist í öllum tilvikum til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er til úrlausnar skaðabótakrafa stefnanda vegna atvika við starfslok hans hjá Matvælastofnun. Tjón sitt rekur stefnandi til þess að hafa ekki fengið greidd full laun í fjóra mánuði eftir að hann hætti störfum hjá stofnuninni. Um launauppgjör við starfslok stefnanda vísa stefndu til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, þar sem segir að starfsmanni, sem verið hefur frá starfi án gildra forfalla, sé skylt að hlíta því að dregið sé af launum allt að tvöföldum þeim tíma sem hann var frá starfi. Fyrir liggur að þeirri heimild var ekki beitt af fullum þunga. Óumdeilt er að stefnandi kom ekki til starfa eftir að breyting sem ákveðin var á starfi hans skyldi taka gildi, þrátt fyrir ítrekaða áskorun vinnuveitanda þar um.

Um heimild til að gera umrædda breytingu á starfi stefnanda vísa stefndu til 19. gr. laga nr. 70/1996. Samkvæmt því ákvæði er starfsmanni skylt að hlíta breytingum á störfum sínum og verksviði frá því er hann tók við starfi. Stefnandi telur aðgerðir sem leiddu til starfsloka hans hafa falið í sér meiri umbrot en svo að rúmist innan heimilda ákvæðisins. Stefnanda hafi ekki verið gefinn kostur á að koma sínum sjónarmiðum á framfæri vegna fyrirhugaðra breytinga fyrr en eftir að þær hefðu verið tilkynntar. Stefndu beri bótaábyrgð á ólögmætri vanefnd á ráðningarsamningi aðila sem felist í flutningi milli byggðarlaga og yfirstjórn nýs framkvæmdastjóra. Það sé íþyngjandi ákvörðun sem jafngildi einhliða riftun á samningi aðila og hafi leitt til tjóns stefnanda.

Málsatvikum er lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram. Í framburði stefnanda og forstjóra stefnda Matvælastofnunar fyrir dómi kom m.a. fram að stefnandi hafði vænst þess að honum yrði falið að stýra nýrri skrifstofu búnaðarmála í Matvælastofnun og að forstjóra hafi verið það ljóst. Er þessa einnig getið í gögnum málsins. Í máli forstjórans fyrir dómi kom fram að stefnandi hefði verið annar tveggja sem til greina hefði komið að fela það starf, en J-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf, forstöðumaður búnaðarstofu Bændasamtaka Íslands, hefði orðið fyrir valinu.

Í framburði forstjóra fyrir dómi kom fram að stefnandi hefði tekið þátt í undirbúningsvinnu í aðdraganda breytinganna. Ekki hefði þá verið gert ráð fyrir öðru en að skrifstofa búnaðarmála yrði í Reykjavík, og þá í Bændahöllinni fyrst um sinn. Stefnandi bar fyrir dóminum að hann myndi ekki hvenær hann hefði fyrst lýst óánægju með það að skrifstofan yrði í Reykjavík, en hann kvaðst ekki hafa fengið staðfestar upplýsingar um það fyrr en í desember 2015. Meðal gagna málsins er bréf forstjórans til stefnanda, dags. 21. desember 2015, þar sem m.a. er vísað til umfjöllunar um skipulags- og húsnæðismál Búnaðarstofu í fundargerðum frá 25. ágúst 2015, 8. september s.á. og 27. október s.á., sem aðgengilegar hafi verið stefnanda. Telja verður upplýst að stefnandi var hafður með í ráðum við undirbúning skipulagsbreytinganna. Mátti honum vera ljóst að gert var ráð fyrir að skrifstofan yrði til húsa í Bændahöllinni fyrst um sinn. Verður ekki séð að hann hafi andmælt því að hafa sjálfur starfsstöð þar fyrr en eftir að honum varð ljóst að það kæmi ekki í hans hlut að stýra skrifstofunni. Sú málsástæða stefnanda að sú aðstaða að starfa undir stjórn J-kk-ef B-kk-ef L-kk-ef sé honum ósamboðin fær enga stoð í gögnum málsins.

Ráða má af því sem fram kom í máli vitna og forstjóra stefnda Matvælastofnunar fyrir dómi að fyrrum yfirmönnum stefnanda þyki miður að hann hafi látið af störfum hjá stofnuninni og að eftirsjá sé að starfskröftum hans og reynslu. Boð til stefnanda um að halda óbreyttri starfsstöð á Selfossi, enda þótt hagkvæmara þætti að starfsemi búnaðarmálaskrifstofu yrði á einum stað, er til marks um þau viðhorf. Boð forstjóra um uppfærslu á starfsheiti og launakjörum úr sérfræðingi í fagsviðsstjóra þykir til marks um viðleitni stefnda til þess að koma til móts við óskir stefnanda um launakjör. Fram kemur í gögnum málsins og framburði forstjóra fyrir dóminum að ástæða þess að slík uppfærsla fól ekki í sér verulegar launahækkanir fyrir stefnanda sé sú að hann naut fyrir betri launakjara en aðrir fagsviðsstjórar vegna þess að hann hélt betri kjörum sem hann naut hjá Yfirdýralækni þegar hann fluttist til Matvælastofnunar.

Að virtum málsatvikum verður ekki fallist á það með stefnanda að breyting á starfi hans hafi verið ákveðin án þess að eðlilegt tillit væri tekið til hagsmuna hans og án þess að honum gæfist kostur á að koma sínum sjónarmiðum á framfæri. Þegar litið er til þess að stefnanda stóð til boða að halda starfsstöð sinni á Selfossi og sú óverulega breyting sem til stóð að yrði á verkefnum hans leiddi ekki til aukins vinnuálags verður ekki fallist á að um íþyngjandi ráðstöfun hafi verið að ræða sem feli í sér meiri breytingar á starfi stefnanda en honum sé skylt að hlíta samkvæmt 19. gr. laga nr. 70/1996. Samkvæmt framansögðu, gögnum málsins og að virtum framburði fyrir dómi, verður ekki fallist á að stefndu hafi bakað sér bótaábyrgð gagnvart stefnanda vegna þess hvernig staðið var að ákvörðun og tilkynningu um breytingu á starfi hans hjá stofnuninni. Ber því að sýkna stefndu af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, Matvælastofnun og íslenska ríkið, eru sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef Þ. S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf