E-1990/2007

Mál þetta var dómtekið 10. mars s.l.

Stefnandi er G-kk-nf F-kk-nf, kt. 000000-0000, Hjallavegi 3b, Reykjanesbæ, en stefndu eru Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, kt. 000000-0000, Engjahlíð 5, Hafnarfirði, Strikið ehf., kt. 000000-0000, Grófinni 8, Reykjanesbæ og Vátryggingafélag Íslands, kt. 000000-0000, Ármúla 3, Reykjavík til réttargæslu.

Lögmaður stefnanda er G-kk-nf S-kk-nf, hdl., lögmaður stefnda Á-kk-ef R-kk-ef er H-kk-nf Á-kk-nf hrl. og lögmaður stefnda Striksins ehf. og réttargæslustefndu er G-kk-nf P-x-x hrl.

I. Dómkröfur.

1. Stefnandi gerir kröf um að stefndu verði gert að greiða honum óskipt 44.388.429 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 9. maí 2004 til 15. janúar 2007, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaður úr hendi stefndu samkvæmt framlögðum málskostnaðar-reikningi og verði við ákvörðun málskostnaðar tekið mið af því, að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

2. Af hálfu stefnda Á-kk-ef R-kk-ef er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda og að honum verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og verði þá tekið tilliti til þess, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf er ekki virðisaukaskattskyldur.

Til vara er krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og sýknað verði af kröfum solidariska ábyrgð stefnda Á-kk-ef R-kk-ef. Þá er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

3. Af hálfu stefnda Striksins ehf. er þess aðallega krafist, að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnda verði dæmdur málskostnaður mati dómsins.

Til vara eru gerðar þær kröfur að stefnukröfurnar verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði felldur niður.

4. Af hálfu réttargæslustefnda eru engar sjálfstæðar kröfur gerðar í málinu.

II. Málavextir.

Aðfaranórtt 9. maí 2004 var G-kk-nf F-kk-nf, stefnandi máls þessa staddur á skemmtistaðnum Strikinu í Reykjanesbæ, sem rekinn var af stefnda Strikinu ehf. Á þessum tíma var stefndi Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf ásamt þremur öðrum dyravörður. G-kk-nf hafði verið mikið ölvaður og verið að ónáða aðra gesti hússins. Hann hafði þá verið færður til á skemmtistaðnum, en það dugði ekki til enn var kvartað yfir honum og var þá ákveðið að vísa honum á dyr vegna ástands og hegðunar hans og hafði það komið í hlut stefnda Á-kk-ef R-kk-ef, að færa hann út af staðnum. Fram kemur hjá stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf, að hann hafi leitt G-kk-þf út af staðnum og þá haldið með hægri hendi í upphandlegg G-kk-ef og með þeirri vinstri í úlnlið hans og svo notað olnbogann til að ýta G-kk-þgf áfram, þegar hann stöðvaði eða hægði á sér. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf kvað G-kk-þf hafa haft í hótunum við hann og hótað honum líkamsmeiðingum. Á leðinni út leiddi stefndi Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-þgf niður stiga frá veitingasalnum að útidyrunum og þegar komið var á millipall í stiganum, hafi G-kk-nf skyndilega snúið sér við og slegið til hans með flösku í hendi og við það hafi hann misst takið á hendi G-kk-ef, en beygt sig undan högginu og svo séð G-kk-þf falla aftur fyrir sig niður stigann og skollið á gólfið. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafði þá strax hlaupið til stefnanda og hlúð að honum og óskað eftir því að hringt yrði á sjúkrabifreið. Fram kemur í stefnu að G-kk-nf hafi verið tekinn föstum tökum af stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf, sem ýtt hafi honum á undan sér gegnum veitingastaðinn og að stiga, sem liggi að útgangi staðarins og svo niður stigann með þeim afleiðingum að hann datt niður stigann og varð fyrir alvarlegu líkamstjóni. Ekki er um frekari lýsingu að ræða frá G-kk-þgf, en vísað er til framburða vitna hjá lögreglu um hvernig slysið varð.

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram, að henni var kl. 05:11 aðfaranótt sunnudagsins 9. maí 2004 tilkynnt að maður hefði fallið niður stiga skemmtistaðarins Strikið, Grófinni 8, Reykjanesbæ og væri hann meðvitundarlaus og blæddi úr eyra hans. Tveir lögreglumenn höfðu þegar farið á staðinn og sáu þar stefnanda málsins liggja meðvitundarlausan á gólfinu í anddyri skemmtistaðarins á hægri hlið og í læstri hliðarlegu. Fætur G-kk-ef höfðu verið upp við stigann, en höfuðið vísaði að útidyrum staðarins. Hann hafi sýnilega verið með áverka á hnakka og með blæðingu úr eyrum og var all nokkuð blóð á gólfinu við höfuð hans. Hann var fluttur á Heilbrigðistofnun Suðurnesja. Lögreglumennirnir höfðu tal af stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf, sem sagðist hafa verið að fylgja G-kk-þgf út, en hann hafi við mjög ölvaður. Þegar þeir hafi verið komnir niður á millipall í stigagangi hússins, hafi G-kk-nf skyndilega snúist í hálfhring og hrasað aftur fyrir sig niður níu þrep og komið með hnakkann niður á flísalagt gólfið og kvaðst hann ekkert hafa getað gert til að afstýra falli G-kk-ef, en hafi gengið á eftir honum niður stigann. Eftir fallið hafði G-kk-nf legið á bakinu og hann sett hann í hliðarleguna.

Í framhaldi af þessu fór fram rannsókn á slysinu af hálfu lögreglu, með vettvangsrannsóknum, myndatökum á staðnum, skýrslutökum af þeim sem taldir voru geta veitt upplýsingar um hvernig slysið hafi skeð og ennfremur var aflað læknisvottorða og annarra gagna.

Stefnandi hefur vísað til þess, að í framburði sínum hjá lögreglu hafi vitnið H-kvk-nf D-kvk-nf G-kvk-nf og H-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf ýta G-kk-þgf harkalega á undan sér í átt að stiganum sem liggi niður að anddyri staðarins og hafi hann tekið fast á G-kk-þgf og verið hranalegur og ókurteis við hann. H-kvk-nf D-kvk-nf lýsti því, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi á tímabili haldið um háls G-kk-ef og ýtt honum þannig á undan sér að stiganum og hún verið vitni að því, hvernig stefndi Á-kk-nf R-kk-nf ýtti G-kk-þgf harkalega á undan sér niður efri hluta stigans með því að ýta í bak G-kk-ef. Þá hafi H-kvk-nf getið þess að G-kk-nf hafi ekki streist á móti og verið fullfær að ganga sjálfur út af staðnum. Þá hafði og komið fram hjá H-kvk-þgf að hún teldi að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi ýtt G-kk-þgf það harkalega á undan sér niður stigann, að það hafi leitt til þess, að G-kk-nf hafi fallið niður stigann. Þá vitnaði stefnandi í framburð tveggja annarra vitna sem báru vitni hjá lögreglu um það hvernig stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi verið valdur að því, að G-kk-nf hafi fallið niður stigann. Annað vitnanna G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x hafi lýst atvikum svo, að hún hafi séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf og G-kk-þf standa á stigapallinum milli efri og neðri hluta stigans og stefndi Á-kk-nf R-kk-nf haldið í hendi G-kk-ef og víljað vísa honum út af staðnum. Einhver orðaskipti hafi orðið þarna á milli þeirra, er endað hafi með því að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi stjakað við G-kk-þgf, sem fallið hafi við það niður stigann og skollið með hnakkann á gólfið fyrir neðan.

Hitt vitnið, Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf hafi verið statt í dyragætt staðarins við umræddan stiga, þegar atvikið átti sér stað. Vitnið hafði orðið vart við stefnda Á-kk-þf R-kk-þf og G-kk-þf, þar sem þeir stóðu á stigapallinum og voru að ræða saman. Vitnið hafi svo litið niður, en þegar það leit upp aftur hafði það séð G-kk-þf koma svífandi niður stigann og taldi fullvíst að hann hafi ekki fallið af sjálfsdáðum.

Af hálfu stefnda Á-kk-ef R-kk-ef er vísað til þess að öll vitni sem stefnandi tilgreini hafi viðurkennt að hafa verið undir áhrifum áfengis nema Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf. Þá er bent á það , að að þó að vitnið G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x telji sig hafa séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf hrinda G-kk-þf niður stigann, Þá telji vitnin H-kvk-nf S-kvk-nf s-kvk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, að G-kvk-nf hafi ekki orðið vitni að umræddum atburði, en þau og vitnin H-kvk-nf D-kvk-nf G-kvk-nf og Þ-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf hafi viðurkennt, að hafa séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf valda því, að G-kk-nf féll niður stigann. Þá er vísað til framburðar Þ-kvk-ef S-kvk-ef S-kvk-ef, en hún hafði verið spurð, hvort hún kynni skýringu á því, hvers vegna vitnið G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x hafi sagst hafa orðið vitni að því að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi orðið valdur að slysi G-kk-ef, en svaraði því til, að það viti ekki af hverju G-kvk-nf hafi borið með þessum hætti, en kvaðst þó vita að hún geti verið sjúklegur lygari og henni detti stundum í hug að ljúga hinu og þessu. Af hálfu stefnda Á-kk-ef R-kk-ef er talið ljóst að framburður ofangreindra vitna geti ekki leitt til þess, að hann verði talinn ábyrgur fyrir slysi G-kk-ef og komist ríkissaksóknari að sömu niðurstöðu, en rannsóknargögn lögreglu varðandi slysið hefði verið sent honum til fyrirsagnar og vísað til rökstuðnings hans varðandi niðurstöðuna sem sé þessi.

"Kærði, þ.e. stefndi Á-kk-nf R-kk-nf neitar sök og kveður brotaþola hafa misst jafnvægið er brotaþoli reyndi að slá til hans þar sem þeir stóðu á stigapallinum. Eina vitnið sem fullyrðir að hafa séð kærða ýta við brotaþola með þeim afleiðingum að hann féll niður stigann er vitnið G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x. Standa því orð hennar gegn orðum kærða. Það veikir hins vegar framburð hennar að vitnin S-kvk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf, samferðamenn hennar telja að hún hafi ekki orðið vitni að umræddum atburði. Vitnin H-kvk-nf D-kvk-nf, H-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf álykta að kærði hafi með háttsemi sinni orðið þess valdandi að brotaþoli féll niður stigann en ekkert þeirra sér hins vegar kærða ýta við brotaþola.

Samkvæmt 45. gr. laga um meðferð opinberra mála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt sakbornings og atvik sem telja má honum í óhag. Eins og rannsóknargögnum er háttað þykir það sem fram er komið ekki nægilegt eða líklegt til sakfellis þar sem ekki verður séð að unnt verði að færa sönnun á því í refsimáli að kærði hafi ýtt brotaþola með þeim afleiðingum að hann féll niður stigann og ber því að láta svo við standa, sbr. 112. gr. laga um meðferð opinberra mála.”

Þegar G-kk-nf hafði lent á gólfinu hafði höfuð hans skollið með miklu afli í gólfið, svo að hann hafði misst meðvitund og blóð lekið úr höfði hans og eyrum. Hann hafði svo eins og fyrr er greint verið fluttur á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja og þaðan á Landspítala-Háskólasjúkrahús í Fossvogi. Hann reyndist vera með sprungu í höfuðkúpu, mest í hnakkabeini og með blæðingu og mar í heilavef. Meiðslin eru alvarleg og varanleg og mun hann aldrei ná heilsu á ný. Hann er lamaður í andliti og í vinstri líkamshelmingi. Þá er hann heyrnarskertur á vinstra eyra og þvoglumæltur. Hann þjáist og af minnisleysi, einbeitingarskorti, skipulags- og aðlögunarörðugleikum sem og úthaldsleysi. Máltjáningu og málskilningi er einnig verulega áfátt.

A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir og I-kk-nf S-kk-nf hrl. mátu afleiðingar slyssins í matsgerð, dagsett 11. maí 2006, sem lögð hefur verið fram í málinu sem dómskjal nr. 9. Þeir telja tímabundið atvinnutjón hafa verið 100% í eitt ár, hann hafi verið rúmliggjandi í 138 daga en veikur án rúmlegu í 227 daga. Varanlegan miska telja þeir vera 76 stig, en varanlega örorku 100%. Töluleg krafa um bætur hafði verið sett fram gangvart stefndu, Á-kk-þgf R-kk-þgf og Strikinu ehf. og svo réttargæslustefnda, þar sem Strikið ehf. var með ábyrgðartryggingu. Réttargæslustefndi hafnaði bótakröfu með bréfi dags. 26. janúar 2007 en kröfubréfum á hendur stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf og Strikinu ehf var ekki svarað.

III. Málsástæður og lagarök.

1. Stefnandi byggir dómkröfu sína á sakareglunni, reglunni um vinnuveitandaábyrgð, skaðabótalögum nr. 50/1993 og almennum reglum skaðabótaréttarins.

Um bótaábyrgð stefnda Á-kk-ef R-kk-ef.

Byggir stefnandi á því að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf beri ábyrgð á tjóni hans vegna saknæmrar háttsemi sem Á-kk-nf R-kk-nf viðhafði þegar hann hugðist vísa stefnanda út af Strikinu aðfararnótt 9. maí 2004.

Tvö vitni, þau G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x og Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, hafi greint frá því að þau hafi séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf stjaka við stefnanda sem við það hafi fallið niður stigann, sbr. framangreinda atvikalýsingu og framburð þeirra á dskj. nr. 3. Sé því enginn vafi á því að Á-kk-nf R-kk-nf sýndi af sér saknæma háttsemi er leiddi til hins mikla líkamstjóns stefnanda.

Vitnin H-kvk-nf D-kvk-nf G-kvk-nf, H-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf og G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x hafi öll lýst því í lögregluskýrslum hvernig stefndi Á-kk-nf R-kk-nf ýtti stefnanda harkalega á undan sér í gegnum skemmtistaðinn að stiganum sem liggi að útidyrunum. Vitnið H-kvk-nf D-kvk-nf segist hafa farið að fylgjast með stefnda vísa stefnanda út þar sem henni hafi fundist stefndi taka stefnanda svo föstum tökum. Henni hafi fundist stefndi vera hranalegur og ýta stefnanda harkalega á undan sér. Þá hafi hún einnig getið þess að hún telji stefnanda hafa fallið niður stigann vegna þess hversu harkalega stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi tekið á honum. Verði því að telja sannað og hafið yfir allan vafa að slysið megi rekja til háttsemi og aðgæsluleysis stefnda Á-kk-ef R-kk-ef.

Í starfi sínu verða dyraverðir að gæta fyllstu varúðar þegar þeir vísa fólki út af skemmtistöðum. Alla jafna sé fólk á skemmtistöðum ölvað enda sé meginstarfsemi skemmtistaða að selja áfengi. Þeim sem vísað sé út af skemmtistöðum séu oft mun ölvaðri en aðrir og beri dyravörðum því að gæta fyllstu varúðar ef ekki eigi að skapast slysahætta. Þetta mátti stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf vera ljóst eftir 15 ára reynslu af dyravarðastarfinu.

Varúðarskyldan sé eðlilega enn ríkari þegar verið er að vísa ölvuðu fólki niður stiga að ekki sé talað um vanbúna stiga eins og í þessu tilvik enda geti það haft mikla hættu í för með sér ef ekki er farið með gát. Eins og vitni bera um gætti stefndi Á-kk-nf ekki varúðar er hann hugðist vísa stefnanda út af staðnum í umrætt sinn. Stefndi hafi tekið stefnanda föstum tökum og beinlínis ýtti honum áfram. Sama hátt hafði Á-kk-nf á þegar hann ýtti honum á undan sér niður stigann. Það sé því ljóst að stefndi Á-kk-nf sýndi af sér saknæma háttsemi sem leiddi til þess að stefnandi féll niður stigann og varð fyrir miklu líkamstjóni. Þá sé rétt að geta þess að í lögregluskýrslum, t.d. frá 11. maí 2004 á dskj. nr. 3, segi að stefnandi hafi ekki streist á móti né gert sig líklegan til þess. Því hefur harðræði stefnda Á-kk-ef R-kk-ef verið algerlega óþarft. Stefnandi væri því ekki meðábyrgur að slysinu.

B. Bótaábyrgð stefnda Striksins ehf. byggir á reglunni um vinnuveitandaábyrgð sem og sakarreglunni. Þar sem Á-kk-nf R-kk-nf hafi verið starfsmaður Striksins og að sinna starfi sínu á vinnutíma þegar umræddur atburður átti sér stað þá beri stefndi Strikið ehf. bótaábyrgð á hinni saknæmu háttsemi hans, sem leiddi til líkamstjóns stefnanda, á grundvelli reglunnar um vinnuveitendaábyrgð.

Þá beri stefndi Strikið ehf. einnig bótaábyrgð sem umráðaaðili viðkomandi fasteignar, sbr. sakarregluna og strangar reglur skaðabótaréttarins um ábyrgð fasteignareigenda.

Þeim sem eigi eða hafi umsjón með fasteignum beri skylda til að búa svo um hnútana að mannvirkin séu ekki hættuleg. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar undanfarin ár megi sjá að sakarmatið í garð umráðaaðila eða eiganda fasteignar sé strangt og sérstaklega strangt þar sem almenningur hafi aðgang.

Stefnda Strikinu ehf. bar að tryggja að stiginn væri ekki hættulegur og sinna þar með aðgæsluskyldu sinni sem umráðaaðili umræddrar fasteignar. Hér verði að hafa í huga að um fasteign er að ræða þar sem fjöldi fólks safnist saman og sé oft verulega við skál. Það sé beinlínis meginmarkmiðið í rekstri stefnda að laða til sín fólk í umrætt húsnæði og selja þeim þar áfengi í hagnaðarskyni. Þetta leggi enn ríkari athafnaskyldur á stefnda til að hafa stigann öruggan og í samræmi við byggingareglugerð þannig að hætta stafi ekki af.

Stiginn og stigapallurinn þar sem ofangreint atvik átti sér stað á hafi ekki verið í samræmi við byggingareglugerð nr. 292/1979 sem var í gildi þegar húsið var reist en sambærilegar kröfur séu gerðar í núgildandi byggingareglugerð. Lengd og breidd stigapallsins megi ekki vera minni en 1,3 metrar skv. 8.2.1.12 gr. reglugerðarinnar. En skv. lögregluskýrslu er breidd pallsins einungis 1,07 metrar og því mun minni en hún eigi að vera skv. reglugerðinni. Þá sé hvert skref stigans ekki heldur í samræmi við reglugerðina en í 8.2.1.10 gr. hennar segir m.a.:

,,Hvert skref skuli vera 610-630 mm. Skrefið sé samanlögð hæð tveggja uppstiga og breidd eins þreps. Breidd þreps skal mæla í ganglínu, sem er talin 450 mm frá innri brún handriðs, þeim megin, sem þrep er mjórra, og má aldrei vera minna en 240 mm, sé hús tvær hæðir, en 260 mm, sé hús hærra. Á hverju þrepi sem er mjórra en 300 mm, skal vera minnst 40 mm breitt innskot, sem ekki telst til þrepbreiddar í þessu sambandi.”

Hvert skref í umræddum stiga sé 680 mm en ekki 610-630 mm eins og því ber að vera. Þar að auki sé dýpt hvers þreps ekki í samræmi við ákvæðið. Stiginn og stigapallurinn hafi því verið í ósamræmi við byggingareglugerð og hafi skapað hættu á slysi af því tagi sem stefnandi varð fyrir.

Í ljósi vanbúnaðar stigans hafi hvílt enn ríkari skylda á stefnda Strikinu ehf. að gera stigann þannig úr garði að sem minnst hætta væri á slysum í og við hann. Megi t.d. leiða að því sterkum líkum að meiðsli stefnanda hefðu ekki orðið jafnalvarleg og raun bar vitni hefði gangurinn og stiginn verið teppalagður eða klæddur mottum, en ekki flísalagður. Þá hafi stefnda Strikinu ehf. borið að gæta þess sérstaklega að starfsmenn vissu af vanbúnaði stigans og sýndu af sér sérstaka varkárni þegar gengið væri um hann, sérstaklega þegar þeir vísuðu ölvuðu fólki út af staðnum. Þessari eðlilegu aðgæsluskyldu sinnti stefndi ekki.

Samkvæmt framansögðu sé ljóst að stefndi Strikið ehf. ber bótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda og byggist ábyrgðin bæði á reglunni um vinnuveitendaábyrgð sem og á sakarreglunni og reglum skaðabótaréttar um bótaábyrgð fasteignareiganda. Sakarmatið sé í báðum tilvikum strangt, strangara en samkvæmt almennum reglum.

C. Greiðsluskylda réttargæslustefnda byggi á því að stefndi Strikið ehf. hafi verið með ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda er umræddur atburður átti sér stað. Félagið sé því greiðsluskylt á grundvelli tryggingarinnar.

D. Bótaútreikningur og bótafjárhæð í stefnu.

Um útreikning á skaðabótakröfu stefnanda á hendur stefndu fari samkvæmt matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, læknis og I-kk-ef S-kk-ef, hrl., sem ekki hafi verið hnekkt og skaðabótalögum nr. 50/1993 eins og þau hafi verið á slysdegi. Samkvæmt matsgerðinni og fyrirliggjandi gögnum sundurliðast krafa stefnanda á eftirfarandi hátt:

1. Bætur vegna tímab. atvinnutj. kr. 5.853.284,-

2. Þjáningabætur kr. 541.280,-

3. Bætur vegna varanlegs miska kr. 7.203.938,-

4. Bætur vegna varanlegrar örorku kr. 38.913.491,-

Samtals kr. 52.511.993,-

Um 1. tölulið.

Samkvæmt matsgerðinni hafi tímabil tímabundins atvinnutjóns stefnanda verið eitt ár í kjölfar slyssins. Samkvæmt staðgreiðsluyfirliti fyrir árið 2004, sbr. dómskjal nr. 18 hafi launatekjur hans fyrstu 5 mánuði ársins 2004 numið kr. 2.632.295,-, eða að meðaltali kr. 526.459,- á mánuði. Að viðbættu 6% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð nemi þessi fjárhæð kr. 558.047,-, eða kr. 6.696.564,- á ársgrundvelli. Verði sú fjárhæð lögð til grundvallar sem tímabundið tekjutap stefnanda enda hafi tímabilið sem fyrr segir einmitt numið einu ári.

Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga komi eftirfarandi greiðslur til frádráttar kröfunni:

a) Launagreiðslur frá vinnuveitanda stefnanda að fjárhæð kr. 191.483,-, sbr. áðurnefnt staðgreiðsluyfirlit.

b) Sjúkradagpenningar frá verkalýðs/sjómannafélagi stefnanda að fjárhæð samtals kr. 451.962,-, sbr. áðurnefnt staðgreiðsluyfirlit.

c) Endurhæfingarlífeyrir frá Tryggingastofnun ríkisins á umræddu tímabili, samtals að fjárhæð kr. 199.835,-, sbr. meðfylgjandi yfirlit Tryggingastofnunar.

Samtals nemi fjárhæð ofannefndra frádráttarliða kr. 843.280,-. Með vísan til þessa nemi krafa stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns kr. 6.696.564,- – kr. 843.280,- = kr. 5.853.284,-.

Um 2. tölulið.

Samkvæmt matsgerðinni hafi stefnandi verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga í eitt ár eftir slysið og þar af rúmliggjandi frá 9. maí 2004 til 24. september 2004. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr., sbr. og 15. gr. skaðabótalaga, hafi fjárhæð þjáningabóta numið í desember 2006, kr. 2.080,- fyrir hvern dag sem tjónþoli er rúmliggjandi og kr. 1.120,- fyrir hvern dag sem hann sé veikur án þess að vera rúmliggjandi.

Með vísan til þessa nemi krafan vegna þessa þáttar (138 x kr. 2.080,-) + (227 x kr. 1.120,-) = kr. 541.280,-.

Um 3. tölulið.

Varanlegur miski stefnanda af völdum slyssins sé metinn 75% í fyrirliggjandi matsgerð og hann hafi verið 49 ára á tjónsdegi. Samkvæmt 4. gr., sbr. 15. gr. skaðabótalaga nemi fjárhæð bóta vegna þessa 0,75 x kr. 6.403.500,- = kr. 4.802.625,- miðað við lánskjaravísitölu í desember 2006.

Í 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga sé veitt heimild til að ákveða hærri bætur en að ofan greinir þegar sérstaklega standi á. Hafi heimildinni verið beitt þegar um mjög alvarlegt líkamstjón sé að ræða, sbr. m.a. Hrd. 2001:1169, Hrd. 2003:2198 og Hrd. 2003:4351. Telja verði að skilyrði fyrir beitingu heimildarinnar séu fyrir hendi í tilviki stefnanda enda afleiðingar áverka hans gríðarlega miklar, sbr. m.a. þann verulega skaða á starfsemi heila sem hann hafi orðið fyrir og það hversu háður hann sé umönnun og aðstoð annarra í daglegu lífi. Með vísan til áðurnefndrar heimildar sé þess því krafist að bæturnar verði ákveðnar 50% hærri en að ofan greinir.

Krafa stefnanda um bætur vegna varanlegs miska nemi því 1,5 x kr. 4.802.625,- = kr. 7.203.938,-.

Um 4. tölulið.

Varanleg örorka stefnanda vegna afleiðinga slyssins sé metin 100%. Samkvæmt skattframtölum á dómskjali nr. 18 hafi tekjur hans numið kr. 4.473.446,- á árinu 2001, kr. 4.866.753,- á árinu 2002 og kr. 4.569.920,- á árinu 2003. Leiðrétt samkvæmt launavísitölu til batahvarfa (meðaltal hvers árs til maí 2005) nema árslaun hans (kr. 4.473.446,- x 265,9/211,3) + (kr. 4.866.753,- x 265,9/226,4) + (kr. 4.569.920,- x 265,9/239,1) / 3 = kr. 5.475.797,-. Að viðbættum 6% vegna greiðslu vinnuveitanda hans í lífeyrissjóð nemi sú fjárhæð kr. 5.804.345,-. Verði sú fjárhæð lögð til grundvallar sem árslaun stefnanda sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Við batahvörf hafi stefnandi verið 49 ára og 345 daga gamall. Margföldunarstuðull samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga verði því 7,849. Heildarkrafan vegna varanlegrar örorku nemi því kr. 5.804.345,- x 100% x 7,849 = kr. 45.558.304,-.

Samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, sbr. og dómaframkvæmd um skýringu ákvæðisins, komi tilteknar greiðslur sem tjónþoli njótir við batahvörf til frádráttar bótum fyrir varanlega örorku. Eins og yfirlit Gildis – lífeyrissjóðs, sbr. dskj. nr. 18, beri með sér hafi stefnandi notið greiðslu að fjárhæð kr. 133.263 frá sjóðnum við batahvörf, þ.e. í maí 2005. Samkvæmt meðfylgjandi útreikningi R-kk-ef Þ. R-kk-ef, tryggingastærðfræðings, sbr. dómskjal nr. 11 nemi eingreiðsluverðmæti þessarar fjárhæðar kr. 16.612.033,-. Með vísan til 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga komi 40% af þessari fjárhæð til frádráttar, eða kr. 6.644.813,-. Stefnandi hafi ekki notið annarra greiðslna vegna varanlegrar örorku við batahvörf og því komi frekari frádráttarliðir ekki til álita.

Með vísan til ofangreinds nemur krafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku kr. 45.558.304,- – kr. 6.644.813,- = kr. 38.913.491,-.

E. Aðrar kröfur.

Vaxtakrafa stefnanda sé byggð á 16. gr. skaðabótalaga og III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Vaxta sé krafist frá tjónsdegi, en dráttarvaxta frá 15. janúar 2007, þ.e. frá því að mánuður var liðinn frá því að lögmaður stefnanda setti fram bréflega kröfu um greiðslu bóta, samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en þá hafi legið fyrir öll nauðsynleg gögn sem þörf hafi verið á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta.

Um varnarþing vísast til 1. mgr. 32. gr. og 1. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málskostnaðarkrafa stefnanda eigi sér stoð í 1. mgr. 129. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og sé því nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskattsins við ákvörðun málskostnaðar.

2. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf byggir á því að það geti aldrei gengið hvernig svo sem málið fari að lögð verði solidarisk ábyrgð á stefnda Á-kk-þf R-kk-þf, eins og krafist sé, komist dómurinn að þeirri niðurstöðu, að frágangur húsnæðisins verði orsök slyssins. og velta megi því fyrir sér, hvort dómurinn eigi ekki að vísa málinu frá dómi ex officio vegna kröfugerðar stefnanda að þessu leyti. Stefndi Á-kk-nf ætli hins vegar ekki að krefjast frávísunar.

Þá er kröfufjárhæðum mótmælt sem allt og háum og röngum, svo sem komið var nánar að við munlegan málflutning.

En grundvallaratriðið sé það, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi á engan hátt verið valdur að slysi stefnanda. Það sé fráleitt að stefna honum inn í mál þetta. Um algjöran hugarburð sé að ræða hjá svonefndum vitnum. Ekki sé heimilt að rökstyðja málið með slíkum hugarburði. Þá sé þetta einnig niðurstaða Ríkissaksóknara. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi á engan hátt orðið brotlegur við skaðabótalögin nr. 50/1993 og ber því að sýkna hann.

Málskostnaðarkrafa stefnda Á-kk-ef R-kk-ef byggist á 130. sbr. 129. gr. einkamálalaga nr. 91/1991. Krafan um virðisaukskatt á málskostnaðarfjárhæð byggist á lögum 50/1998. Stefndi er ekki virðisaukaskattsskyldur.

3. Stefnda Strikið ehf. byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að saknæm háttsemi Á-kk-ef R-kk-ef starfsmanns Striksins, sé ósönnuð. Í öðru lagi sé sýknukrafa stefnda byggð á því að verði fallist á að saknæm háttsemi stefnda Á-kk-ef R-kk-ef teljist sönnuð, hafi háttsemi hans verið svo fjarlæg starfsskyldum hans að vinnuveitandi hans beri ábyrgð á háttseminni á grundvelli reglunnar um vinnuveitendaábyrgð. Í þriðja lagi byggi stefndi Strikið sýknukröfu sína á því að forsvarsmenn Striksins ehf. bera ekki ábyrgð á fasteigninni Grófinni 8.

Samkvæmt framburði stefnanda, stefnda Á-kk-ef R-kk-ef og vitna í lögregluskýrslu (dskj. nr. 3) sé ljóst að málsatvik séu óljós sem og trúverðugleiki vitna í málinu. Í framburði stefnda Á-kk-ef hjá lögreglu segi hann að stefnandi hafi reynt að slá til sín en um leið misst jafnvægið og fallið aftur fyrir sig í stiganum. Einungis eitt vitni, G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x segist hafa séð stefnda Á-kk-þf hrinda stefnanda niður stigann. Beri a.m.k. tvö vitni, þau Þ-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf brigður á gildi framburðar G-kvk-ef. Sjálfur álykti Þ-kk-nf að stefnanda hafi verið hrint en rétt sé að ítreka að hann sá það ekki gerast. Vitnisburður H-kvk-ef D-kvk-ef G-kvk-ef um aðdragandann að brottför stefnanda af staðnum skeri ekki úr um það með hvaða hætti hann hafi fallið niður stigann. Standi því orð G-kvk-ef gegn orðum stefnda Á-kk-ef R-kk-ef. Þá hljóti það að veikja vitnisburð G-kvk-ef að hún hafi að eigin sögn verið ölvuð umrætt kvöld og sú staðreynd að samferðarfólk hennar þetta kvöld telji að hún hafi ekki verið vitni að atburðinum. Það sé meginregla í íslenskum skaðabótarétti að tjónþoli eigi sönnun um atvik að tjóni sínu þ.m.t. mögulega saknæma háttsemi tjónvalds. Hafi stefnanda ekki tekist sú sönnun.

Ríkissaksóknari komist að sömu niðurstöðu í bréfi sínu (dskj. nr. 21). Segi þar að "Eins og ransóknargögnum sé háttað þyki það sem fram er komið ekki nægilegt eða líklegt til sakfellis þar sem ekki verði séð að unnt verði að færa sönnun á því í refsimáli að kærði hafi ýtt við brotaþola með þeim afleiðingum að hann féll niður stigann og ber því að láta svo við standa, sbr. 112. gr. laga um meðferð opinberra mála.”

Í öðru lagi sé sýknukrafa stefnda Striksins byggð á því, að verði komist að þeirri niðurstöðu að saknæm háttsemi stefnda Á-kk-ef teljist sönnuð, hafi háttsemin verið svo fjarlæg starfsskyldum hans að vinnuveitandi hans, stefndi Strikið, ber ekki ábyrgð á háttsemi hans á grundvelli reglunnar um vinnuveitendaábyrgð. Geti Strikið ehf. ekki borið ábyrgð á því á grundvelli vinnuveitendaábyrgðar ef það teljist sannað að stefndi Á-kk-nf hafi hrint eða ýtt stefnanda þar sem hann stóð ölvaður á stigapalli, þannig að hann hafi fallið aftur fyrir sig niður stigann og slasaðist. Eitt af skilyrðum vinnuveitendaábyrgðar sé það að tjóni hafi verið valdið í nægilegum tengslum við starfið. Hegði starfsmaður sér með svo óvenjulegum eða afbrigðilegum hætti, að almennt verði ekki gert ráð fyrir að menn hagi sér þannig við vinnu sína, þá sé vinnuveitandi ekki ábyrgður.

Sýknukrafa stefnda Striksins sé í þriðja lagi byggð á því að Strikið ehf. hafi ekki verið eigandi að húsnæðinu sem skemmtistaðurinn var rekinn í. Strikið ehf. leigði húsnæðið af Eignarhaldsfélagi Suðurnesja sem átti húsnæðið frá 12.06.1996 til 27.02.2006. Ströng ábyrgð sé á eigendum fasteignar. Ekki sé hægt að gera þær kröfu til leigutaka að þeir breyti húsnæði í samræmi við gildandi byggingarreglugerð þegar húsnæðið sé tekið á leigu. Þó svo að stefndi Strikið ehf. beri ekki ábyrgð á að fasteignin hafi verið byggð í samræmi við byggingarreglugerð þá mótmælir stefndi því að mælingar á stiga og þrepum skemmtistaðarins í lögregluskýrslu séu hárnákvæmar þannig að unnt sé að fella sök á eiganda fasteignar á grundvelli þeirra. Þá mótmæli stefndi Strikið því einnig að sönnuð séu orsakatengsl á milli falls stefnanda niður tröppunar og gerð trappnanna.

Málskostnaðarkrafa stefnda í aðalkröfu sé byggð á ákvæði 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Varakrafan um verulega lækkun á stefnufjárhæð sé í fyrsta lagi reist á því að óhappið og líkamstjón stefnanda sé að stærstum hluta að rekja til ölvunar og annarlegs ástands hans aðfaranótt 9. maí 2004. Samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi verið ofurölvi þegar atburðurinn gerðist. Stefnandi muni ekki eftir atvikinu né aðdraganda þess. Verði að telja að höfuðorsök þess að stefnandi hafi fallið niður stigann sé að rekja til ölvunar hans. Verður hann því að bera stærstan hluta tjónsins sjálfur vegna eigin sakar.

Í öðru lagi sé varakrafa stefnda Striksins um verulega lækkun á stefnufjárhæð reist á því að kröfur stefnanda séu allt of háar, forsendur víða rangar og sé ekki gætt að lögbundnum frádráttarliðum við bótaútreikning.

Um 1. tölulið Tímabundið tekjutjón

Stefndi Strikið ehf. mótmæli því að byggt sé á launum fyrstu fimm mánuði ársins 2004 til þess að finna meðallaun stefnanda sem notuð séu til þess að reikna tímabundið atvinnutjón sbr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Rétt sé að byggja á meðaltali launa árið 2003, einu ári fyrir slys. Árslaun stefnanda árið 2003 hafi samkvæmt staðgreiðsluyfirliti verið 4.569.923. Að viðbættu 6% mótframlagi vinnuveitanda verði fjárhæðin kr. 4.844.115. Meðallaun á mánuði hafi því verið 403.676 kr. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skbl. beri í þessu tilviki að draga frá 60 % af greiðslum frá lífeyrissjóði sem voru 1.778.533= 1.067.118 kr. Þá ber einnig að draga frá greiðslur frá Tryggingarstofnun ríkisins en þær hafi verið árið 2004 kr. 177.292. Að lokum beri að draga frá greiðslur frá vinnuveitanda Netfiski ehf. Þær greiðslur hafi numið kr. 766.048 árið 2004. Frádrátturinn sé því eftirfarandi:

4.844.115 – 1.067.118 – 177.292 – 766.048 = 2.833.656 kr.

Um 2. tölulið Þjáningabætur

2. tölulið í stefnu sé ekki mótmælt.

Um 3. tölulið Varanlegur miski

Stefndi Strikið ehf. mótmælir útreikningi stefnanda á varanlegum miska. Á slysdegi var stefnandi 49 ára og 345 daga gamall. Bætur fyrir 100 stiga miska skv. 2. mgr. 4. gr. skbl. séu fyrir 49 ára og yngri 4.000.000 og fyrir 50 ára 3.960.000. Er því rétt að útreikningur fyrir varanlegan miska stefnanda sé eftirfarandi: 4.000.000 – 3.960.000 = 40.000/365= 109,58 kr. fyrir hvern dag. Stefnandi hafiverið 49 ára og 345 daga gamall á slysdegi sem geri 109,58 * 345= 37.808 kr. Ber að draga þá fjárhæð frá 4.000.000 til þess að finna út rétta miskafjárhæð fyrir 100 stiga miska, 4.000.000 – 37.808 kr. = 3.962.192 kr. sem sé þá höfðustóllinn.

Því næst reiknum við 3.962.192 / 3282 (vísitala 1. júlí 1993) * 5,254 (vísitala 1. október 2006) = 6.342.887 kr.

Miski stefnanda hafi verið metinn 75 stig sé því niðurstaðan eftirfarandi 6.343.000 * 0,75= 4.757.250 kr.

Stefnandi gerir kröfu um 50% álag á varanlegan miska. Stefndi Strikið mótmælir því og hafnar að skilyrði séu til þess að reikna álag á varanlegan miska í tilviki stefnanda. Styðst afstaða stefnda Striksins við dóma Hæstaréttar Íslands og verði þeir nánar reifaðir við munnlegan flutning málsins.

Um 4. tölulið varanlega örorku

Kröfu stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku sé mótmælt. Krafan sé allt of há og sé þess ekki gætt að því að draga frá lögbundna frádráttarliði. Einnig séu rangar forsendur notaðar við útreikning frádráttar. Af því tilefni skoraði stefndi Strikið á lögmann stefnanda að leggja fram upplýsingar um þær greiðslur sem hafi fengið hjá lífeyrissjóði hans og Tryggingastofnun ríkisins þannig að réttar forsendur llægju að baki frádrættinum. Og var það gert með framlagningu dómskjala nr. 24-29.

Stefndi Strikið mótmælir útreikningi á margföldunarstuðli skv. 6. gr. skbl í stefnu.. Við batahvörf, ári eftir slys, var stefnandi 50 ára og 345 daga gamall. Er margföldunarstuðullinn því 7,637 og ætti heildarkrafan um varanlega örorku því að vera: 5.804.345 * 100% * 7,637= 44.327.767 kr.

Frádrætti stefnanda sé mótmælt þar sem notast er við rangar forsendur. Ekki sé unnt að reikna réttan frádrátt fyrr en réttar upplýsingar hafa verið lagðar fram í málinu.

Gerður sé almennur fyrirvari við vaxtakröfu stefnanda. Upphafstími dráttarvaxtakröfu sé mótmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi sbr. niðurlag 4. mgr. 5. gr. sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Vaxtakrafan í varakröfu sé grundvölluð á 3. mgr. 130. gr. laga nr. 9171991.

IV. Sönnunarfærsla.

Áður en aðalmeðferð hófst 6. mars s.l. var farið í vettvangsgöngu í húsnæði Striksins ehf., Grófinni 8, Reykjanesbæ. Miklar breytingar höfðu verið gerðar á húsnæðinu og efri hæðin hafði verið stúkuð niður í mörg herbergi, þannig að ill mögulegt var að átta sig á tilhöguninni á skemmtistaðnum, en stiginn og uppgangurinn upp á efri hæð og svæðið þar hjá var óbreytt og mátti glöggva sig á aðstæðum þar.

Í málinu gaf Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf aðilaskýrslu, en vitni báru E-kk-nf M-kk-nf, kt. 000000-0000. Ásbraut 13, Garði, I-kk-nf M-kk-nf, kt. 000000-0000, Leirdal 32, Njarðvík, H-kvk-nf D-kvk-nf G-kvk-nf, kt. 000000-0000, Faxabraut 33c, Keflavik, S-kk-nf V-kk-nf M-kk-nf, kt. 000000-0000, Þ-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, kt. 000000-0000, Fagurhólstúni 12, Grundarfirði, H-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf, kt. 2601833319, Hringbraut 48, Keflavík, G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-kvk-nf, kt. 000000-0000, Kirkjubraut 26, Njarðvík, S-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, Fífumóa 1d, Reykjanesbæ, S-kk-nf B-kk-nf, lögreglumaður, kt. 090,3613419, Glæsivöllum 21b, Grindavík, lögreglumaður og T-kk-nf F-kk-nf J-kk-nf, kt. 000000-0000, Skógarflöt 20, Akranesi, lögreglumaður.

Í málinu hafa verið lögð fram nokkur læknisvottorð og svo matsgerð um meiðsli stefnanda og varanlegt líkamstjón hans, sem ekki er mótmælt.

Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf og vitni í málinu lýstu atvikum hér fyrir dómi á svipaðan hátt og haft er eftir þeim í stefnu og greinargerðum og haft er eftir þeim í lögregluskýrslum.

Fram kom hjá stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf að hann hafi unnið við dyravörslu allt frá árinu 1989 og síðustu 2 árin verið dyravörður á skemmtistaðnum Strikinu í Keflavík. Hann kvaðst ekki hafa farið á nein námskeið um það hvernig staðið skyldi að dyravörslu og engar reglur hafi verið um það á skemmtistaðnum, heldur hafi það farið eftir aðstæðum, en meginstarfið hafi verið að fylgjast með við innganginn og halda uppi röð og reglu á staðnum, sem hafi verið opinn til kl. 06:00 á morgnana um helgar og var mikið að gera vegna ölvaðs fólks, sem var að ónáða aðra gesti staðarins. Hann kvað fólk hafa dottið áður þarna niður stigann, en þá oftast verið ofurölvi og tröppurnar verið blautar og sleipar. Gólfin og stigaþrepin voru flísalögð og hefði mátt bæta aðstæður með því að setja gólfmottur á gólfin. Hann kvað E-kk-þf yfirdyravörð hafa komið til að hafa afskipti af mjög ölvuðum manni, sem var með uppsteit og hann fyrst verið færður til í sófa innar í veitinasalnum, en það hafi ekki dugað til og þá verið ákveðið að færa hann út af skemmtistaðnum. Á-kk-nf hafði átt að færa manninn út og tekið hann föstu taki með aðra hendina fyrir aftan bak og hafði haldið þeirri hendi með hægri hendi sinni, en með hinni hafði hann haldið um öxl mannsins. Hann kvað manninn hafa skjögrað, en getað gengið. Hann hafi farið með manninn í þessum tökum að stiganum og svo niður stigann. Hann kvaðst hafa losað tökin á manninum, sennilega er hann var að fara niður á millipallinn, en á millipallinum hafi maðurinn náð að snúa sér við og reynt að slá til hans og þetta gerst mjög hratt. Maðurinn hafi fallið og skoppað niður stigann á rassinum. Það kvað hafa losnað um tökin á G-kk-þgf af því að hann var á undan. Hann kvað manninn hafa verið með bjórflösku, er var nær full og hann leyft honum að hafa hana með sér og hafi maðurinn reynt að slá til hans með flöskunni. Hann hafði ekki skoðað upptökur í öryggismyndavélakerfi hússins eftir slysið. Hann kvað G-kk-þf hafa verið með leiðindi og hótanir við það um að slá það á leiðinni út, en það ekki tekið það alvarlega. Hann kvað lögreglu helst vera kvadda á skemmtistaðinn ef þar væru slagsmál eða annað refsivert atferli sem dyraverðirnir réðu ekki við.

Vitnið E-kk-nf sem áður hafði verið dyravörður á skemmtistaðnum og svo framkvæmdastjóri á staðnum hafði starfað þar frá árinu 2000. Aðspurt um venjur og reglur, sem giltu um dyravörslu, kvað hann ölvuðu fólki venjulega fylgt út, sett út á gangstétt. Stundum færi einn maður með hlutaðeigandi út, en stundum færu fleiri með manni eða mönnum sem þyrfti að vísa út af staðnum. Vitnið mundi ekki eftir óhöppum í stiganum, en hann væri flísalagður, sem væri ekki það besta, þar sem þær gátu verið sleipar, en gólfin hafi verið þrifin með sérstöku efni, svo þau yrðu mött og ekki eins sleip. Það mundi eftir því að hafa haft afskipti af stefnanda vegna ölvunar, en hann hafi verið að angra annað fólk á staðnum, verið mjög drukkinn og með stæla. Það hafi verið sameiginleg ákvörðun þeirra dyravarðanna að vísa honum út af staðnum. Hann hafi verið erfiður og ofurölvi, en það mundi ekki til þess, að hann væri með hótanir við Á-kk-þf R-kk-þf. Það hafi talið að Á-kk-nf R-kk-nf þyrfti ekki hjálp. Það hafði séð upptökur í öryggismyndavélum eftir slysið, en þær hafi ekki verið varðveittar og myndavélinni ekki verið beint niður stigann, en það kvaðst hafa séð á upptökunum að stefnandi hélt á bjórflösku. Það kvaðst eftir slysið hafa séð græn glerbrot á gófinu til hliðar við innganginn. Það taldi stefnda Á-kk-þf R-kk-þf hafa staðið eðlilega að því að færa manninn út og hann hafi rætt við manninn á meðan.

Vitnið I-kk-nf kvaðst hafa verið dyravörður á staðnum í greint sinn og verið meira og minna í því starfi frá árinu 1987. Það kvað hafa gilt almennar reglur um dyravörslu á staðnum. Mönnum hafi verið fylgt út, sem vísa þurfti af staðnum, gengið hafi verið með þeim ef þeir hafi samþykkt það og verið samvinnuþýðir, en ef þeir hafi mótmælt og ekki viljað fara með góður hafi þeim verið haldið milli tveggja dyravarða og svo færðir út. Það kvað fólk hafa hrasað í stiganum og það hafi verið rætt um það meðal dyravarða, að hann gæti verið hættulegur í bleytu. Það vissi ekki hvort eigandinn var látinn vita af þessu og mundi ekki til að eitthvað væri gert til að draga úr hættunni. Það kvað stefnanda ekki hafa verið mikið ölvaðan þegar hann kom inn en verið vel ölvaður eftir að hafa verið inni á skemmtistaðnum. Það hafði séð um miðasöluna og fylgdist með er Á-kk-nf R-kk-nf kom með G-kk-þgf. Það mundi ekki hvort G-kk-nf hélt á bjórflösku, en þeir hafi labbað sallarólegir fram hjá því. Það kvaðst sjá efri hluta manna sem stæðu á millipallinum, en ekkert séð gerast á pallinum. Á-kk-nf og G-kk-nf hefðu báðir labbað áfram niður stigann og svo hafði það heyrt dynk .Það hafði eftir það farið að og séð G-kk-þf liggja á gólfinu og það hafi blætt úr eyrum hans, en það mundi ekki eftir að hafa séð glerbrot á gólfinu. Það kvað Á-kk-þf R-kk-þf hafa sagt, að G-kk-nf hafi dottið, en mundi ekki hvort Á-kk-nf R-kk-nf hafði sagt að G-kk-nf hafi reynt að slá til hans en framkoma Á-kk-ef R-kk-ef hafi verið eðlileg.

Vitnið S-kk-nf sem var dyravörður kvað vinnureglur við að færa fólk út af staðnum vera þannig, að sjaldan væri farið með ölvaðan mann niður stigann, frekar væri fenginn lögregla á staðinn. Stiginn væri flísalagður og gæti verið hættulegur ef hann væri sleipur.

Vitnin H-kvk-nf og H-kvk-nf lýstu atvikum mjög á svipaðan hátt og haft er eftir þeim í lögregluskýrslum hér að framan. Þær höfðu verið við handriðið á stiganum og verið að spjalla saman þegar stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi komið með G-kk-þgf. H-kvk-nf kvað Á-kk-þf R-kk-þf hafa ýtt ítrekað í hann og sagt honum að koma sér út, en H-kvk-nf hafði ekki heyrt tjáskipti milli þeirra, en þeir höfðu labbað fram hjá þeim og farið fyrir hornið á stiganum og svo byrjað að ganga niður stigann. H-kvk-nf kvað G-kk-þf hafa verið mikið ölvaðan, en þó hafi hann getað gengið og þær horft út undan sér er þeir fóru niður af pallinum og hafði H-kvk-nf séð að Á-kk-nf R-kk-nf ýtti G-kk-þgf á undan sér niður tröppurnar að pallinum, en hann hafði ekki séð hvað gerst hafði á pallinum, en svo hafi G-kk-nf verið dottinn eða sennilega dottið. Þær mundu ekki eftir að hafa séð G-kk-þf með bjórflösku né að hafa heyrt brothljóð um það leyti sem G-kk-nf féll, en H-kvk-nf hafði þá heyrt rosalegan skell. Hún hafði ekki vitað af G-kvk-þgf B-kvk-þgf þarna hjá þeim og sagðist ekki þekkja hana. H-kvk-nf hafði ekki tekið eftir glerbrotum eftir að G-kk-nf féll. Þeim hafði fundist Á-kk-nf R-kk-nf hafa verið höstugur eða harkalegur við G-kk-þf.

Vitnið Þ-kk-nf M-kk-nf kvaðst hafa séð stefnda Á-kk-þf R-kk-þf og stefnanda á hlið, er hann hafi komið inn um útidyr skemmtistaðarins og þeir verið að rífast. Það hafði svo séð í bak G-kk-ef og hafi stefndi Á-kk-nf R-kk-nf haldið í hægri öxl hans með hægri hendi. Vitnið hafi svo litið af þeim þar sem það hafi orðið að sýna dyraverðinum sem var við innganginn skilríki og er hann hafi litið upp aftur hafi það séð G-kk-þf koma svífandi í loftinu aftur á bak niður stigann og hann fallið á gólfið neðan við stigann og taldi vitnið að honum hlyti að hafa verið ýtt, annars hefði hann komið niður ofarlega í stiganum, en ekki neðarlega. Vitnið taldi að G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x hafi ekki séð slysið, heldur hafi það sagt því frá hvað hefði gerst.

Vitnið G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x kvaðst hafa séð þetta og þá staðið við handrið hjá kvennasalerninu. Það hafði farið á salernið og þá hafi stefndi Á-kk-nf R-kk-nf og G-kk-nf verið við miðasöluna er það hafi komið eftir 2-3 mínútur af salerninu hafi það farið að handriðinu og þá hafi þeir Á-kk-nf R-kk-nf og G-kk-nf verið á millipallinum og hafi Á-kk-nf R-kk-nf snúið bakinu í vegginn, en G-kk-nf hafi snúið bakinu að útidyrunum. Það hafði ekki séð þá koma niður stigann og það hafði ekki séð G-kk-þf snúa sér þarna á millipallinum, en kvað hann hafa verið að biðja um leigubifreið eða viljað bíða eftir leigubifreið. Vitnið hélt fast við framburð, sem hún gaf hjá lögrelgu um að Á-kk-nf R-kk-nf hafi þarna hrint G-kk-þgf niður stigann.

Vitnið S-kk-nf leigubílstjóri, hafði komið þarna að á leigubifreið og séð inn um opnar útidyrnar að maður lá á gólfinu og farið að huga að honum. Það hafi virst sem maðurinn hafi fallið aftur fyrir sig og hafi höfuðið snúið að útidyrunum, en fæturnar verið við stigann. Vitnið minntist þess ekki að hafa séð glerbrot en kvaðst hafa tekið eftir því, ef þarna hefði verið glerbrot.

Vitnin S-kk-nf B-kk-nf og T-kk-nf F-kk-nf lögreglumenn höfðu verið kvaddir á staðinn og komið innan fimm mínútna frá því að útkalll barst. Maðurinn hafi legið á gólfinu og með fætur á neðstu tröppu og hafi blætt úr höfði hans, en hann hafði verið settur í læsta hliðarstöðu. Vitnin höfðu ekki séð glerbrot þarna á gólfinu, en fram kom hjá vitninu T-kk-þgf að það hefði getið þess í lögregluskýrslu sinni ef svo hefði verið. Vitnin höfðu bæði talað við stefnda Á-kk-þf R-kk-þf um tildrög slyssins og kvað vitnið T-kk-nf Á-kk-þgf R-kk-þgf hafa verið með þá skýringu, að hann hafi verið að vísa út ofurölvi manni, sem hafi hrasað eða fallið sjálfur óstuddur.Vitnið minntist þess ekki, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi talað um að maðurinn hafi slegið til hans eða slegið til hans með flösku.

V. Niðurstöður.

Í málinu verður að líta til þess, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf er nokkuð óstöðugur í lýsingum sínum á atvikinu. Þannig skýrir hann fyrst lögreglumönnunum sem komu á staðinn frá því að G-kk-nf hafi hrasað eða fallið sjálfur óstuddur niður stigann, en minnist þá ekki á að G-kk-nf hafi reynt að slá hann og við það misst jafnvægið, svo sem hann bar síðar hjá lögreglu, en þá kvaðst hann hafa beygt sig undan högginu frá manninum og þá misst takið á hendi hans. Þá bar hann síðar að G-kk-nf hafi verið með bjórflösku í hendinni, sem hann hafi slegið til hans áður en hann féll. Hins vegar hefur það ekki fengið stoð í framburði vitna sem fylgdust með er stefndi Á-kk-nf R-kk-nf færði G-kk-þf frá veitingasalnum að stigapallinum að hann hafi verið með bjórflösku. Þá verður að telja að nokkuð víst að ef bjórflaskan hafi lent á flísalögðu gólfinu eða tröppunum um leið og G-kk-nf féll hafi hún brotnað, en engin sem þarna kom að eða fylgdist með sá glerbrot eftir brotna flösku eða bjórflöskuna sjálfa nema vitnið E-kk-nf framkvæmdarstjóri stefnda Strriksins ehf. Afar ólíklegt er að stefndi hafi leyft G-kk-þgf sem var ofurölvi að halda á flösku, þegar ætlunin var að færa hann út úr húsinu með valdi, en því hefði fylgt ákveðin hætta. Verður að hafa þetta í huga við sönnunarmat í málinu.

Það verður samt að telja að það bresti sönnun um, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi af ásetningi hrint G-kk-þgf, þó að hann hafi samkvæmt framburði vitna verið harkalegur í framkomu sinni við G-kk-þf, er hann færði hann niður stigann. Vitnið Þ-kk-nf M-kk-nf sér stefnda ekki hrinda G-kk-þgf, en dregur ályktun þar um og vitnið G-kvk-nf Ó-kvk-nf B-x-x fylgist svo takmarkað með atburðarrásinni t.d. sér það ekki hvernig G-kk-nf losnaði eða nær að snúa sér við, svo að vitnisburður hennar gegn framburði stefnda Á-kk-ef R-kk-þgf í málinu þykir ekki nægilegur til sönnunar um að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi hrint G-kk-þgf. Þá er engin eðlileg skýring á því hvað honum hafi gengið til með því. Þá fær það ekki stoð í framburði vitna, sem fylgdust með því, er G-kk-nf var færður að stiganum og niður hann að G-kk-nf hafi verið með hótanir við stefnda Á-kk-þf R-kk-þf en hins vegar er fram komið að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafi yrt á G-kk-þf, en á skemmtistaðnum voru öryggismyndavélar og af upptökunum hefði mátt sjá hvort G-kk-nf hefði haldið á bjórflösku og jafnframt hvort hann hafi á leiðinni að stiganum verið að tala við stefnda Á-kk-þf R-kk-þf. Upptökum þessum var eytt eða tekið ofan í þær og verða stefndu að bera hallan af því. Í málinu verður að hafa í huga, að báðir stefndu hafa hag af staðhæfingu um að G-kk-nf hafi slegið til stefnda Á-kk-ef.

. Framburður stefnda Á-kk-ef R-kk-ef um að G-kk-nf hafi ætlað að slá til hans fær ekki næga stoð í gögnum málsins og þegar virt er svo sem rakið er að framan, að hann hefur ekki verið nægilega eindreginn í frásögn sinni, verður ekki byggt á honum. Aftur á móti ber Þ-kk-nf að hann sjái stefnda Á-kk-þf R-kk-þf og G-kk-þf fyrst á hlið og þeir þá verið að rífast, en svo sér hann í bakið á G-kk-þgf og hafði stefndi Á-kk-nf þá haldið í hægri öxl hans og eftir að hafa litið aðeins af þeim, sá hann næst að G-kk-nf féll aftur fyrir sig. Þetta fellur að því, að G-kk-nf hafi verið að losna og hafi fyrst náð að snúa sér eða snúist er stefndi Á-kk-nf R-kk-nf losaði takið á honum og svo hafi hann fallið aftur fyrir sig og hafi stefndi Á-kk-nf R-kk-nf þá misst á honum takið á hægri hendinni. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf er með aðra hendina á öxl hans og því kann, þar sem þetta gerðist snöggt, að hafa virst að Á-kk-nf R-kk-nf væri að ýta honum. Í málinu þykir mega byggja á því að atvik hafi orðið með þessum hætti. Stefndi Á-kk-nf hafði ýtt G-kk-þgf áfram niður stigan með olnboganum og G-kk-nf því getað verið á ferð er hann losnaði, þó að ekki sé útilokað að G-kk-nf hafi sjálfur tekið á til að losa sig.

Í málinu er fram komið að á framangreindur stigi var varasamur og hafa dyraverðir hússins borið að í honum hafi áður orðið slys og rakið það til þess, að hinar flísalögðu tröppur geti verið sleipar, einkum ef vatn berst á þær og hafi verið rætt um að setja þyrfti þarna gólfmottur. Þá er og fram komið að tröppurnnar og millipallur voru ekki byggð í tilskildri stærð samkvæmt reglum byggingarreglugerðar um skemmtistaði. Skemmtistaðurinn var með vínveitingaleyfi og því viðbúið að þar hafi verið ölvað fólk og er fallist á það, að það sé á ábyrgð rekstraraðilans að tryggja það, að það sé að að farið sé eftir tilskildum öryggisreglum.

Í þessu tilviki gæti hafa verið rétt að teppaleggja stigann og millipallinn og setja viðvörunarmerki að fólk yrði að gæta að sér vegna stærðarmismunarins.

Ekki verður útilokað að það hafi átt þátt í að G-kk-nf missti fótanna eða hann missti jafnvægið, þar sem flísalagður pallurinn hafi ekki verið jafn stamur og ef hann hefði verið með teppi. Þetta hefði framkvæmdastjóra stefnda Striksins, sem jafnframt var dyravörður átt að vera þetta ljóst. Að sama skapi má færa líkur fyrir því, að slysið hefði ekki orðið ef pallurinn hefði verið að réttri stærð, en þar munar um 20 sm.

Aðalástæða þess, að G-kk-nf fellur aftur fyrir sig á pallinn verður samt að telja þá, að stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hefur ekki á honum nægilega traust tak. G-kk-nf var mjög ölvaður eða ofurölvi og hafði verið til ónæðis á skemmtistaðnum vegna ölvunar og kom fram hjá stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf, að þó að hann hafi getað gengið hafi hann skjögrað. Líta verður svo á að G-kk-nf hafi vart verið fær um að stjórna sér, en engu að síður mátti búast við að hann væri með einhver viðbrögð gegn þessum afskiptum. Telja verður það skyldu dyravarða, sem hafa afskipti af manni í þessu ástandi og beitir til þess valdi að færa hann út, að hann sjái til þess að koma honum út slysalaust og gæta þess að af því hljótist ekki líkamstjón. Dómurinn lítur svo á, að það tak eða tök sem stefndi hafði á G-kk-þgf hafi verið nægileg til að færa hann að stiganum en engan veginn nægilega traust til að færa að G-kk-þgf niður þennan stiga. Stefndi Á-kk-nf R-kk-nf ýtti honum á undan sér í því taki sem hann hafði á honum, en að hann missti svo takið og G-kk-nf losnaði frá honum og virðist hafa snúist að honum um leið hann losnaði. Á skemmtistaðnum voru fjórir dyraverðir og er það mat réttarins að við þessar aðstæður hafi verið skylt og rétt að tveir dyraverðir hefðu tök á G-kk-þgf og færðu hann á milli sín með öruggum hætti niður stigann. Það mun að einhverju leyti hafa verið vinnuregla samanber vætti I-kk-ef og S-kk-ef við sambærilegar aðstæður. Þau mistök sem þarna eiga sér stað, og sú vangæsla, sem stefndi Á-kk-nf R-kk-nf sýndi af séð við að færa G-kk-þf niður stigann verður að færa honum til sakar. Hann er starfsmaður stefnda Striksins ehf. og er að sinna starfsskyldum sínum er þetta gerist og því ber stefndi Strikið ehf. og ábyrgð á því tjóni sem af þessu hlaust. Stefndu eru því dæmdir til að greið saman óskipt bætur til stefnanda samanber nánari útlistun hér á eftir.

Í málinu brestur sönnur um að G-kk-nf hafi með ólögmætum hætti ráðist að stefnda Á-kk-þgf R-kk-þgf og með þeim hætti átt sök á því að hann féll aftur fyrir sig, enda útilokað að það gæti gerst, ef stefndi Á-kk-nf R-kk-nf hafði á honum tök, sem ætlast má til að hann hafi haft. Það þykja því ekki skilyrði til þess að G-kk-nf beri sjálfur kostnað af tjóni sínu að einhverju eða öllu leyti vegna eigin sakar.

Kröfur stefnanda um fjárhæð bóta byggjast á matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., sem ekki hefur verið mótmælt sérstaklega og er alfarið stuðst við hana um grundvöll bótafjár í málinu.

Af hálfu stefnda Striksins ehf. var útreikningi bótafjárhæðar í stefnu mótmælt að öðru leyti en því að fallist var á lið 2 um þjáningarbætur. Með breyttri kröfugerð í bókun merkt dskj. nr. 30 er fallist á sjónarmið stefnda Striksins ehf. og réttargæslustefnda og endanleg kröfugerð löguð að sjónarmiðum eða mótmælum þess, en stefnandi gerir enn kröfu um 50% álag á miskabætur.

Ljóst er að stefnandi hefur orðið fyrir verulegum skaða á starfsemi heila og er hann háður umönnun og aðstoð annarra í daglegu lífi. Hann er samt ferðafær að takmörkuðu leyti og getur annast sig sjálfur um frumþarfir sínar, þó að hreyfigetan sé mjög skert. Þegar þetta er virt þykir mega fallast á að hækka miskabæturnar um 20%.

Samkvæmt þessu sundurliðast þær bætur, sem stefndi Strikið ehf. er dæmt til að greiða þannig:

1. Tímabundið tekjutap kr. 2.833.656,-

2. Þjáningarbætur " 541.280,-

3. varanlegur misti (4.757.250,-x1.20) " 5.708.640,-

4. Varanleg örorka (44.327.767,-x10.450.149)" 33.977.618,-

Samtals kr. 43.436.988,-

Krafa stefnanda um vexti er tekin til greina samanber nánari tilgreiningu í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum greiði stefndu óskipt saman málskostnað sem ákveðst 2.258.443 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun og rennur málskostnaður þessi til ríkissjóðs.

Stefnandi er með gjafsóknarleyfi í málinu og nemur gjafsóknarkostnaður hans sömu fjárhæð, sem greiðist úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp G-kk-nf L. J-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Stefndi, Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf og Strikið ehf., greiði óskipt saman til stefnanda G-kk-ef F-kk-ef, 43.436.988 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum frá 9. mars 2004 til 15. janúar 2007, en svo dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndu greiði óskipt saman í málskostnað 2.258.443 krónur sem renni í ríkissjóð. Gjafsóknarkostnaður stefnanda nemur sömu fjárhæð og greiðist úr ríkissjóði.

G-kk-nf L. J-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómi Reykjaness 25.4.2008.