E-4062/2006

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 27. júní 2006 og dómtekið 18. desember sl. Stefnandi er S-kk-nf G-kk-nf, Lyngbergi 25, Þorlákshöfn. Stefndi er Tryggingamiðstöðin hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1.646.207 krónur „ásamt vöxtum af kr. 300.425.- frá 14. desember 2000 til 19. febrúar 2006 og af kr. 1.345.782.- frá 14. mars 2001 til 19. febrúar 2006.“ Þá krefst stefnandi dráttarvaxta af stefnufjárhæð frá 19. febrúar 2006 til greiðsludags. Hann krefst einnig málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af kröfu stefnanda auk málskostnaðar.

I

Málsatvik

Atvik málsins eru að meginstefnu ágreiningslaus, en aðilar deila um hvort einkenni í mjóbaki stefnanda verði rakin til alvarlegs umferðarslyss sem hann varð fyrir 14. desember 2000 á Eyrarbakkavegi, sunnan við bæinn Stekka í Sandvíkurhreppi, þar sem alls fjórar bifreiðir skullu saman.

Atvik málsins eru nánar tiltekið þau að stefnandi ók bifreið sinni aftan á, eða inn í hlið, annarrar bifreiðar, sem hafði rekist utan í tvær kyrrstæðar bifreiðir, sem lagt hafði verið út í vegarkant, en við þetta hafði bifreiðin snúist á veginum í veg fyrir bifreið stefnanda. Samkvæmt framburði stefnanda fyrir lögreglu og fyrir dómi var hann á miklum hraða áður en áreksturinn varð, líklega 90 til 100 km á klst. og varð fyrir meiðslum á hægra hné og hlaut eymsli eftir bílbelti. Hann fór á heilsugæsluna á Selfossi, en fékk að lokinni skoðun að fara heim. Í læknisvottorði I-kk-ef F-kk-ef læknis 5. júní 2003 er vísað í nótur Ó-kk-ef R-kk-ef, vakthafandi læknis heilsugæslunnar á umræddum tíma. Kemur fram í vottorðinu að við skoðun hafi stefnandi verið með nuddsár vinstra megin á hálsi eftir bílbelti, bólgueymsli á hægra hné, sérlega neðri hluta hnéskeljar og vöðvafestu quadriceps (ferhöfðavöðvi læris). Ekki er í vottorðinu getið um einkenni í baki.

Í skýrslu hjá lögreglu sem tekin var 16. janúar 2001 lýsir stefnandi slysinu 14. desember 2000. Í skýrslunni segist stefnandi hafa sloppið tiltölulega vel, marist eftir öryggisbeltið, hægra hné hafi bólgnað og handarbak vinstri handar bólgnað upp. Ekki er þar minnst á einkenni í baki. Staðfesti stefnandi í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi að á þessum tíma hefðu einkenni í baki ekki enn verið komin fram.

Í læknisvottorði H-kk-ef H-kk-ef 7. júní 2003 er vottað að stefnandi hafi komið til læknisins 30. maí 2003. Er þar rakin frásögn stefnanda af slysinu. Þá segir þar að stefnandi hafi engin einkenni haft í hnjám, baki eða stoðkerfi fyrir slysið. Eftir slysið hafi hann fengið mjóbaksverki og ekki getað beitt hægra hné eðlilega. Hann sé þó ekki bólginn og hreyfiferill virðist eðlilegur. Stefnandi þurfi að fara í frekari rannsókn, t.d. segulómum á hné.

Í læknisvottorði S-kk-ef S-kk-ef 17. desember 2003 kemur fram að læknirinn hitti stefnanda fyrst 15. desember 2003. Í vottorðinu er meðal annars haft eftir stefnanda að hann hafi fengið slink á bakið við slysið. Þá er haft eftir honum að hann hafi ekki fundið fyrir verkjum í byrjun, en þegar hann hafi komið á sjúkrahúsið hafi hann farið að „finna fyrir þreytu í mjóbakinu og verkjum í hægra hné, aðallega framantil“. Segir í vottorðinu að þetta hafi verið túlkað eftir skoðun „sem tognun í mjóbaki og mar á hægra hné, auk þess mun hann hafa slegið vinstri hendi utan í og hlaut þar mar ofan á miðhandarbeinum II og III.“ Í vottorðinu segir að stefnandi sé verkjalaus í hvíld bæði í hnénu og bakinu en þurfi ekki mikið álag á báða staði áður en hann fari að finna fyrir verkjum. Í vottorðinu kemur fram það álit að svo langur tími sé liðinn frá slysinu að ekki sé ástæða til frekari rannsókna heldur sé komið varanlegt ástand og tímabært að meta afleiðingar slyssins. Í vottorðinu er þess ekki getið að stefnandi hafi leitað til læknisins í meðferðarskyni. Þar er lýst skoðun á baki stefnanda. Þar segir að almennt hreyfi stefnandi sig nokkuð eðlilega, en við skoðun á baki komi fram að þreifieymsli séu meðfram þremur neðstu lendhryggjaliðum yfir vöðvum og aðeins út frá þeim. Hreyfing í baki sé vægt skert og við framsveigju séu smá eymsli neðst í mjóbaki í endastöðu. Í hliðarsveigju, sem sé innan eðlilegra marka, séu nokkur eymsli neðst í mjóbakinu og endastöðu. Bolvinda sé innan eðlilegra marka en valdi sársauka í síðari hluta hreyfingar og endastöðu neðst í mjóbaki. Taugaskoðun ganglima sé innan eðlilegra marka. Í ályktunum læknisins kemur meðal annars fram að stefnandi hafi hlotið tognun í mjóbaki sem sé afleiðing slyssins 14. desember 2000. Ekki séu meðferðarmöguleikar fyrir hendi vegna þessara einkenna og svo langur tími liðinn að vart sé hægt að bæta líðan meira. Telur læknirinn sem fyrr segir að tímabært sé að meta afleiðingar slyssins.

Með sameiginlegri matsbeiðni málsaðila voru L-kk-nf N. D-kk-nf læknir og B-kk-nf G. M-kk-nf hdl. beðnir að meta afleiðingar slyssins fyrir stefnanda. Í matsgerð þeirra 28. júní 2004 kemur meðal annars fram að hreyfiferlar í mjóbaki séu eðlilegir, stefnandi nái með fingur í gólf í framsveigju, hliðarsveigjur séu dálítið sárar en ferlar þó innan eðlilegra marka. Aðrir hreyfiferlar séu eðlilegir og engin þreifieymsli séu finnanleg í baki. Laseque-próf sé neikvætt. Í niðurstöðum matsmanna er því hafnað einkenni í mjóbaki verði tengd við umrætt umferðarslyss. Eru einkenni stefnanda í hægra hné metin til 5% varanlegs miska en varanleg örorka talin engin.

Stefnandi sætti sig ekki við þessa niðurstöðu og að hans frumkvæði voru þeir J-kk-nf V-kk-nf læknir og I-kk-nf S-kk-nf hrl. dómkvaddir af Héraðsdómi Reykjavíkur. Í matsgerð þeirra 19. janúar 2006 kemur fram að við skoðun á baki komi í ljós stirðar hreyfingar en óhindraðar í þremur plönum. Ekki séu teljandi eymsli við þreifingu í mjóbaki eða brjósthrygg og sé taugaskoðun gang- og griplima eðlileg. Laseque-próf sé neikvætt báðum megin. Í matsgerðinni er rakið að fyrir slysið hafi stefnandi ekki haft neina sögu um einkenni í baki. Hann virðist ekki hafa leitað til læknis vegna baksins fyrr en rúmum tveimur árum eftir slysið og sé því ekki staðreynt af frumgögnum að hann hafi hlotið áverka á baki. Árekstur sá sem stefnandi hafi lent í sé háorkuslys sem hafi skilið eftir sig sár á hálsi eftir bílbelti. Telja verði líklegt að hann hafi tognað í baki við slysið svo sem hann haldi fram. Bakverkir hafi byrjað eftir þetta slys og sé því mjög líklegt að slysið sé orsakavaldur að einkennum frá baki. Það verði þó ekki fullyrt með neinni óyggjandi vissu. Staðreynt sé hins vegar að hann hafi fengið áverka á hægra hné, hálsi og hendi. Þá segir að stefnandi sé ekki kvartsár og geri frekar minna úr og beri á því í viðtali við matsmenn. Í niðurstöðum matsins er lagt sérstakt mat á afleiðingar í baki annars vegar og afleiðingar í hné hins vegar. Er varanlegur miski talinn vera 5 % vegna einkenna frá hné og 5 % vegna einkenna frá baki. Varanleg örorka er talin vera 5 % vegna einkenna frá hné og 5 % vegna einkenna frá baki. Er í báðum tilvikum gerður fyrirvari um orsakasamband vegna einkenna í baki.

Samkvæmt gögnum málsins fékk stefnandi greiddar bætur frá stefnda á grundvelli ökumannstryggingar bifreiðarinnar IB 686 sem stefnandi ók 14. desember 2000. Miðuðust bæturnar við framangreindar niðurstöður dómkvaddra matsmanna, þó þannig að ekki voru greiddar bætur vegna einkenna í mjóbaki. Var tekið við bótum með fyrirvara af hálfu stefnanda vegna einkenna frá bakinu og mál þetta höfðað í framhaldinu. Hinn 27. apríl 2006 var stefnanda veitt gjafsókn vegna meðferðar málsins í héraði.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu. Þá komu fyrir dóm sem vitni I-kk-nf S-kk-nf hrl. og J-kk-nf V-kk-nf læknir. Í skýrslu stefnanda kom fram að hann hefði verið frá vinnu í um eina viku, en hefði þá haldið áfram að vinna í byggingarvinnu sem aðstoðarmaður. Hann hefði byrjað að finna fyrir þreytu í baki nokkrum mánuðum eftir slysið, sérstaklega eftir langvarandi setur. Þá kom fram að fyrir slysið hefði hann einu sinni fengið einhvers konar „bit“ í bakið, líklega í kringum 1997-1998. Hann hefði þá leitað til sjúkraþjálfara og jafnað sig á um einni viku. Þetta hefðu þó verið allt annars konar verkir en hann hefði fengið eftir slysið. Fram kom hjá J-kk-þgf V-kk-þgf, dómkvöddum matsmanni, að honum hefði verið ókunnugt um þessi fyrri bakeinkenni stefnanda fyrir slysið. Að öðru leyti er ekki ástæða til að rekja munnlegar skýrslur sérstaklega.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Dómkrafa stefnanda byggist á því að stefnda, beri að greiða stefnanda bætur úr slysatryggingu ökumanns fyrir tjón á baki af völdum framangreinds umferðarslyss á grundvelli ákvæða í umferðarlögum nr. 50/1987, sérstaklega 92. gr. laganna. Stefnandi byggir bótakröfu sína einnig á almennum reglum skaðabótaréttar og skaðabótalögum nr. 50/1993. Stefnandi vísar því alfarið á bug að orsakasamband sé ekki til staðar á milli mjóbaksáverka hans og slyssins. Stefnandi hefur verið hraustur um ævina og hafi enga sögu um stoðkerfisvandamál. Stefnandi hafi fengið slink á bakið við slysið og fundið fyrir einkennum í baki fljótlega eftir slysið. Eftir slysið hafi stefnandi fundið fyrir álagsbundnum verkjum í mjóbakinu. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna komi fram að árekstur sá sem stefnandi hafi lent í hafi verið háorkuslys og telja matsmenn mjög líklegt að hann hafi tognað í baki við slysið svo sem hann haldi fram. Af hálfu stefnanda er áhersla lögð á að um alvarlegt umferðarslys hafi verið að ræða og hafi bifreið hans verið óökuhæf og ónýt eftir slysið. Stefnandi vísar til þess að einkenni frá baki hafi komið seint fram vegna þess að einkenni hné hafi verið svo slæm að þau hafi skyggt á bakeinkennin, sem þó megi engu að síður rekja til slyssins. Með vísan til framangreinds og fyrirliggjandi gagna telur stefnandi ljóst að orsakasamband sé á milli bakeinkenna hans og slyssins.

Stefnandi telur ljóst að stefndi sem vátryggjandi bifreiðar hans beri skaðabótaábyrgð á tjóni hans. Stefnandi hafi fengið greiddar bætur vegna einkenna í hné en eigi rétt á því að fullar skaðabætur í samræmi við ákvæði skaðabótalaga. Stefnandi sundurliðar kröfu sína á eftir farandi hátt: varanlegur miski (5%) 300.425 krónur; varanleg örorka (5%) 6.008.500 krónur (árslaun kr. 1.464.000 x 18.38500 x 5% = 1.345.782 - miðað sé við lágmarkslaun á stöðugleika 14. mars 2001); samtals 1.646.207 krónur. Í máli þessu sé gerð krafa um greiðslu vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga vegna miska frá tjónsdegi 14. desember 2000 til 19. febrúar 2006 og vegna varanlegrar örorku frá stöðugleikapunkti 14. mars 2001 til 19. febrúar 2006. Þá sé krafist dráttarvaxta af stefnufjárhæð frá 19. febrúar 2006 til greiðsludags samkvæmt lögum um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 en 19. febrúar 2006 hafi mánuður verið liðinn frá því að matsgerð dómkvaddra manna lá fyrir.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir ekki bótaskyldu eða gerir ágreining um útreikninga stefnanda. Hann telur að ágreiningur aðila sé skýrt afmarkaður og snúist eingöngu um það hvort lögfull sönnun liggi fyrir um hvort óþægindi, sem stefnandi kveðst hafa í baki og dómkvaddir matsmenn hafi metið til 5 % varanlegs miska og 5 % varanlegrar örorku, séu afleiðing árekstursins 14. desember 2000. Stefndi fellst ekki á að svo sé. Vísar hann til þess að í frumgögnum málsins sé ekkert minnst á óþægindi frá baki, sbr. t.d. vottorð Heilsugæslunnar á Selfossi dags. 5. júní 2006. Þá hafi stefnandi gefið skýrslu hjá lögreglu 16. janúar 2001, eða rúmum mánuði eftir áreksturinn, og ekki minnst þar einu orði á bakóþægindi. Slík óþægindi hefðu þó átt að vera komin fram ef eitthvað slíkt hefði gerst í árekstrinum. Hafa beri í huga að stefnandi hafði á þessum tíma aftur snúið til vinnu sinnar (byggingarvinnu) eftir slysið og stundað hana í þrjár vikur. Fyrst hafi verið getið um bakóþægindi tveimur og hálfu ári eftir óhappið eða við komu til læknis 30. maí 2003, sbr. vottorð Heilsugæslunnar á Þorlákshöfn 7. júní 2003. Þá vísar stefndi til niðurstöðu L-kk-ef N. D-kk-ef læknis og B-kk-ef G. M-kk-ef hdl. í álitsgerð þeirra sem áður greinir. Einnig vísar hann til þess að dómkvaddir matsmenn hafi ekki treyst sér til að fullyrða um orsakasamband og hafi gert um það fyrirvara í matsgerð sinni. Það sé því ljóst að orsakasamband sé ósannað og vafalaust að sönnunarbyrði um þetta atriði hvíli á stefnanda samkvæmt almennum reglum réttarfarsins og skaðabótaréttarins. Beri því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda. Að lokum er vaxtakröfu mótmælt, en stefndi telur með vísan til 3. gr. 2. tl. l. 14/1905 að vextir áfallnir fyrir 27. júní 2002 séu fyrndir.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um hvort stefnandi hafi hlotið varanleg einkenni í mjóbaki við slys er hann varð fyrir á Eyrarbakkavegi 14. desember 2000 þegar hann ók bifreið sinni á miklum hraða aftan á, eða inn í hlið, annarrar bifreiðar sem þar hafði snúist á veginum. Bótaskylda stefnda vegna annarra einkenna stefnanda, svo og fjárhæð bóta, er ágreiningslaus og fellur utan sakarefnis máls þessa.

Í lögregluskýrslu 15. desember 2000 er haft eftir stefnanda að hann kenni sér meins í hægra hné og sé aumur eftir bílbeltið. Þá kemur fram í skýrslunni að stefnandi hafi farið á heilsugæsluna á Selfossi. Samkvæmt læknisvottorði, sem byggir á nótum vakthafandi læknis heilsugæslunnar, var stefnandi með nuddsár vinstra megin á hálsi eftir bílbelti, bólgueymsli á vinstri hönd og bólgueymsli á hægra hné, einkum í neðri hluta hnéskeljar og vöðvafestu. Ekki er í vottorðinu getið um einkenni í baki. Samkvæmt gögnum málsins var stefnandi um eina viku frá vinnu vegna slyssins, en hélt þá áfram að starfa við byggingarvinnu. Í lögregluskýrslu 16. janúar 2001 kemur fram að stefnandi telji sig hafa sloppið tiltölulega vel frá slysinu, en hafi marist eftir öryggisbelti, hægra hné bólgnað upp og einnig hafi handarbak vinstri handar bólgnað upp. Í skýrslunni kemur einnig fram að stefnandi sé óbrotinn og vinnufær. Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi kom fram að nokkrir mánuðir hefðu liðið þar til stefnandi fann fyrir einkennum í mjóbaki sem hafi fyrst lýst sér sem þreyta í mjóbaki við langar setur. Staðfesti hann einnig fyrir dómi að við umrædda skýrslutöku hjá lögreglu 16. janúar 2001 hefðu einkenni í mjóbaki ekki verið komin fram og væri rétt eftir honum haft um þetta í lögregluskýrslunni. Samkvæmt framangreindu verður að leggja til grundvallar að einkenni í mjóbaki hafi í fyrsta lagi komið fram einhverjum mánuðum eftir slysið 14. desember 2000.

Lýsingar á slysinu 14. desember 2000 benda eindregið til þess að stefnandi hafi fengið á sig mikið högg og kastast fram í bílbelti þegar bifreið hans rakst á aðra bifreið á miklum hraða. Þótt allar líkur séu á að stefnandi hafi kastast beint fram, og því ekki fengið hliðarhnykk á mjóbakið, kann umrætt slys að hafa valdið tognun svo og þeim einkennum í mjóbaki sem stefnandi hefur lýst og skilmerkileg grein er gerð fyrir í matsgerð dómkvaddra matsmanna. Að mati dómsins hefðu slík einkenni þó alla jafnan átt að hafa gert vart við sig innan einhverra vikna frá slysinu. Stefnandi kvartaði hins vegar ekki undan einkennum frá baki strax eftir slysið né heldur við lögregluskýrslu rúmum mánuði síðar líkt og áður greinir, en um bakverkina er fyrst getið í læknisvottorði 7. júní 2003 vegna komu til læknisins nokkrum dögum áður. Þá liggur fyrir að stefnandi fékk bakverkjakast tveimur eða þremur árum fyrir slysið. Að lokum telur dómurinn að líta verði til þess að mjóbaksverkir eru algengir án sérstakrar staðfestrar ástæðu.

Þegar á allt framangreint er litið og horft til þess umtalsverða tíma sem leið frá slysinu fram til þess að einkennin komu fram, er það álit dómsins að verulegur vafi leiki á því hvort umrædd einkenni verði rakin til slyssins eða til annarra óskyldra orsaka. Ekki eru tiltæk læknisfræðileg gögn eða aðrar upplýsingar sem varpað gætu nánari ljósi á orsakir einkenna stefnanda. Samkvæmt almennum reglum réttarfars- og skaðabótaréttar ber stefnandi sönnunarbyrðina fyrir því að orsakasamband sé á milli bótaskylds atviks og tiltekins tjóns. Er það niðurstaða dómsins að stefnandi hafi ekki gert það nægilega líklegt að einkenni hans í mjóbaki orsakist af slysinu 14. desember 2000. Verður stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda.

Eftir atvikum þykir málskostnaður mega falla niður. Stefnandi fékk útgefið leyfi til gjafsóknar vegna meðferðar málsins í héraði 27. apríl 2006. Greiðist því gjafsóknarkostnaður stefnanda úr ríkissjóði. Við ákvörðun þóknunar lögmanns stefnanda, B-kvk-ef G-kvk-ef hdl., ber að líta til þess að stefndi hefur þegar greitt stefnanda innheimtuþóknun að fjárhæð 151.045 krónur vegna greiðslu skaðabóta 27. janúar 2006. Að teknu tilliti til umfangs málsins þykir þóknun lögmannsins hæfilega ákveðin 124.500 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Ekki liggja fyrir upplýsingar um annan gjafsóknarkostnað.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kvk-nf G-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf P-kk-nf hrl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt H-kk-þgf B-kk-þgf bæklunarlækni og Á-kk-þgf T-kk-þgf R-kk-þgf gigtlækni.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfu stefnanda, S-kk-ef G-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem er þóknun lögmanns hans, B-kvk-ef G-kvk-ef hdl., að fjárhæð 124.500 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

S-kk-nf M-kk-nf

Á-kk-nf T-kk-nf R-kk-nf

H-kk-nf B-kk-nf