S-52/2010

Ár 2010, þriðjudaginn 5. október, er á dómþingi héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af P-kk-þgf G-kk-þgf, héraðsdómara, kveðinn upp dómur í sakamálinu nr. 52/2010: Ákæruvaldið (Þ-kk-nf S-kk-nf) gegn G-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf (S-kk-nf S-kk-nf hrl.) sem tekið var til dóms hinn 27. september sl. að aflokinni framhaldsaðalmeðferð.

Málið er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 2. febrúar sl. á hendur ákærða, G-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Laufskógum 4a, Hveragerði, „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, aðfaranótt laugardagsins 26. júlí 2008, ekið bifreiðinni 1BADTT austur Hringbraut að Furumel í Reykjavík í hættulegu ástandi vegna slæms ásigkomulags hjólbarða, hemla, hjólabúnaðar og gírkassa, meðal annars var ósambærilegt mynstur á hjólbörðum að framan, dýpt mynsturs á hægra afturhjóli undir mörkum, hjólbarðar stærri að þvermáli en gert var ráð fyrir í ökutækjaskrá svo að hemlageta var verulega skert, hemladiskar að framan mjög slitnir, slitfletir misþykkir og hitasprungnir og fyrsti og annar gír ónothæfir svo taka varð af stað í þriðja gír, með hraðamæli sem sýndi 86,4 km á klst. í stað 100 km og með að minnsta kosti 86 km hraða á klst., of hratt miðað við aðstæður og almenn hraðatakmörk, við gatnamót að gangbraut í þéttbýli, á bifreið í hættulegu ástandi og þar sem hámarkshraði var 50 km, og varð árekstur við bifreiðina PX-952, sem ekið var af Furumel og inn á Hringbraut til austurs, og missti ákærði þá stjórn á bifreið sinni með þeim afleiðingum að hún fór upp á gangstétt og rakst á steinsteyptan vegg og glugga í húsinu nr. 41 sunnan Hringbrautar sem hvort tveggja brotnaði.

Telst þetta varða við 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. og a-, c- og d-liði 2. mgr. 36. gr., 1. mgr. 37. gr. og 59. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 14. gr. laga nr. 44/1993 og 6. gr. 01 (1), 12. gr. 01 (2) og 6. gr. 00 (4) og 01 (1) reglugerðar um gerð og búnað ökutækja nr. 822/2004.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, sviptingar ökuréttar samkvæmt 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993, og jafnframt samkvæmt 2. mgr. 101. gr. umferðarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 57/1997, og 8. gr., sbr. 7. og 10. gr., reglugerðar um ökuferilsskrá og punktakerfi vegna umferðarlagabrota nr. 929/2006 fyrir uppsafnaða punkta en ákærði hefur hlotið 12 staðfesta punkta á ökuferilsskrá og fær 5 punkta fyrir framangreind brot, samtals 17 punkta, og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Málavextir

Fyrir liggur að aðfaranótt laugardagsins 26. júlí 2008 var tveimur bílum ekið samhliða austur Hringbraut í Reykjavík frá götuljósunum við Hofsvallagötu. Ók ákærði bílnum 1BADTT eftir hægri akrein, svörtum sportbíl af gerðinni Mitsubishi 3000 GT. Hinn bíllinn var blár af gerðinni Subaru Impreza og var honum ekið eftir vinstri akrein. Þegar kom að gatnamótum Furumels rakst bíll ákærða utan í leigubíl sem þá hafði beygt af þeirri götu inn á Hringbraut. Við þetta missti ákærði stjórn á bíl sínum, sem hélt áfram austur götuna þar til hann skreið upp á og yfir gangstétt við fjölbýlishúsið nr. 41, snerist þar í hálfhring og hafnaði á steyptum vegg við kjallaratröppur og braut hann niður. Í staðfestri frumskýrslu B-kk-ef K-kk-ef lögreglumanns er haft eftir ákærða að hann hafi ýmist verið á 45, 60 eða 70 km hraða þegar óhappið varð.

Engin rannsókn var gerð á vettvangi þarna um nóttina umfram það að teknar voru nokkrar ljósmyndir af bílunum sem við sögu koma og skemmdum á mannvirkjum, þ. á m. steinveggnum sem bíll ákærða var talinn hafa lent á. Það var svo ekki fyrr en 7. ágúst að gerð var ítarleg rannsókn á vettvangi, hann mældur upp, uppdráttur gerður og ljósmyndir teknar þar. Var meðal annars leitað að ummerkjum á götunni og við hana. Bar sú leit minni árangur en vonast var til, enda búið að lagfæra sumt þar en annað var orðið máð. Allt mun þetta hafa verið gert í sambandi við fyrirhugaða bíltæknirannsókn. Um þetta eru í málinu staðfestar skýrslur þeirra M-kk-ef S-kk-ef lögreglufulltrúa og G-kk-ef Þ. T-kk-ef rannsóknarlögreglumanns ásamt uppdrætti G-kk-ef af vettvanginum.

Í málinu eru nokkur vottorð fyrirtækisins Frumherja hf. um skoðun á bíl ákærða. Þar eru upplýsingar um bílinn sem fengnar eru úr ökutækjaskrá. Kemur þar m.a. fram að stærð hjólbarða undir bílnum eigi að vera 155/35X18. Af hálfu ákærða hefur aftur á móti verið lagt fram skjal varðandi bíl ákærða sem prentað var úr gagnagrunni Heklu hf. Þar kemur fram að hjólbarðastærð bílsins sé 245/40ZR18.

Af þessum vottorðum Frumherja hf. verður séð að ákærði fór með bíl sinn í aðalskoðun 10. apríl 2008 og var þá gerð athugasemd við stöðuhemilshandfang og það að hemlakraftar væru ójafnir. Ákærði lét skoða bílinn aukaskoðun 4. júní sama ár og voru þá ekki gerðar athugasemdir við búnað bílsins.

Bíltæknirannsóknin var falin S-kk-þgf S. K-kk-þgf bíltæknifræðingi hjá fyrirtækinu Gnostiku ehf. Með staðfestri skýrslu hans fylgja ljósmyndir af skemmdum á bíl ákærða og í skýrslunni er gerð rækileg grein fyrir almennu ástandi bílsins og skemmdum á honum sem taldar voru stafa frá slysinu. Þar kemur fram að yfirbygging bílsins hafi verið mæld út til þess að kanna hve mikið hún hefði aflagast við áreksturinn svo að hægt væri að reikna hraða bílsins út frá því, en ekki fundust merki um það að grindarkjálki og burðarvirki í botni bílsins hefði aflagast í slysinu.

Þá segir í samantekt skýrslunnar:

„Skemmdir eftir árekstur

Ákomur. Ákomusvæðin á ökutækinu voru átta talsins:

1.Hægra afturhjól og afturbretti 1BADTT rákust á vinstra afturbretti og afturhjól PX-952.

2.Kantur felgunnar vinstra megin að aftan eyddist að hluta eftir áreksturinn við PX-652 þegar ökutækið fór í hliðarskriði eftir að hafa snúist smám saman í um fjórðung úr hring (þvert) á götunni.

3.Vinstra framhjólið skall á gangstéttarkant en þá hafði ökutækið snúist í rúman fjórðung úr hring en framhjólin sneru hins vegar á móti snúningsátt ökutækisins.

4.Vinstra afturhjólið skall á gangstéttarkant en þá hafði ökutækið snúist í tæpan hálfhring og sneri nánast á móti upphaflegri akstursstefnu sinni.

5.Hægra framhjólið skall á gangstéttarkant en þá hafði ökutækið snúist í rúman hálfhring miðaða við upphaflega akstursstefnu.

6.Ökutækið fór í hliðarskriði eftir hellulagðri gangstétt en við það eyddist að hluta ytri kantur vinstri afturfelgu nánast upp.

7.Afturbretti framan við vinstra afturhjól og hjólið sjálft skullu á steinvegg við kjallaratröppur.

8.Vinstra framhornið skall á húsvegg og glugga í kjallara.

[……..]

Staða grindarkjálka og burðarvirkis í botni ökutækisins raskaðist ekki í slysinu.

Hjólbarðar og felgur

Vinstra framhjól. Hjólbarðinn var 13,52% stærri að þvermáli en gert er ráð fyrir.

Felgan skemmdist á kanti.

Hægra framhjól. Hjólbarðinn var 13,52% stærri að þvermáli en gert er ráð fyrir. Hjólbarðinn var misslitinn og mest slitinn á köntunum. Felgan skemmdist á kanti að utanverðu.

Verulegur munur var á mynsturgerð hjólbarðanna að framan.

Vinstra afturhjól. Hjólbarðinn var 13,52% stærri að þvermáli en gert er ráð fyrir. Felgan brotnaði í tvo hluta.

Hægra afturhjól. Hjólbarðinn var 13,52% stærri að þvermáli en gert er ráð fyrir. Hjólbarðinn var misslitinn og mest slitinn á köntunum. Dýpt mynsturs var undir mörkum. Felgan skemmdist á ytri kanti.

Nokkur munur var á mynsturgerð hjólbarðanna að framan. Mynd 30.

Hraðamælirinn sýnir 86,4 km hraða á klukkustund í stað 100 km hraða á klukkustund vegna rangrar stærðar hjólbarða.

Vegna stærðar hjólbarðanna reyndi verulega meira á hemlabúnaðinn vegna aukins vogarafls sem hlaust af yfirstærð hjólbarðanna og felganna.

Hemla- og hjólabúnaður

Vinstra framhjól. Hemlaklossarnir voru verulega slitnir. Hemladiskurinn var verulega slitinn og slitfletir misþykkir eftir rangar viðgerðir. Ytri slitflöturinn var hitasprunginn. Hemlarör og hemlabarki voru fest með límbandi við höggdeyfinn.

Nagli var notaður til að festa stilliró (festiró) fyrir legur í hjólinu í stað splittis. Festing spindils við stól höggdeyfis brotnaði í slysinu.

Hægra framhjól. Hemlaklossarnir voru verulega slitnir og misslitnir. Hemladiskurinn var verulega slitinn og slitfletir misþykkir eftir rangar viðgerðir. Báðir slitfletirnir voru hitasprungnir. Þykkt disksins var 0,5 mm undir öryggismörkum. Hemlarör og hemlabarki voru fest með plastböndum við höggdeyfinn.

Splitti vantaði til að festa stilliró (festiró) fyrir legur í hjólinu.

Vinstra afturhjól. Hemladiskur var slitinn. Innri stimpillinn í hemladælunni var ryðgaður fastur.

Framleggur klafans að hluta í slysinu og neðri hliðarstífan bognaði við hjólið.

Hægra afturhjól. Hemlaklossarnir voru af rangri gerð og verulega slitnir og misslitnir. Flatarmál hvors klossa var 1,94 sm² minna en klossanna vinstra megin að aftan sem voru af réttri gerð. Þykkt hemladisks var 1,1 mm undir öryggismörkum. Hemladælan var gerð fyrir einn stimpil í stað tveggja eins og var í vinstra afturhjóli. Þvermál þessa eina stimpils var 32,5 mm en í dælunni vinstra megin að aftan var þvermál hvors stimpils 34,5 mm. Tenging hemlabarka við hemladæluna brotnaði í slysinu.

Framleggur klafans var rifnaði að hluta í slysinu.

[……..]

Aflrás

Virkni kúplingar var eðlileg. Fyrsti og annar gír virkuðu ekki fyrir slysið vegna bilunar í gírkassa en þriðji, fjórði, fimmti og afturábak gírarnir virkuðu eðlilega.

Hraðamælir

Virkni hraðamælis var eðlileg.

Niðurstaða

Ökutækið var ekki í notkunarhæfu ástandi vegna ástands hjólbarða, hemla, hjólabúnaðar og gírkassa.

Mynsturgerð hjólbarðanna að framan var verulega ólík og hættuleg stöðugleika ökutækisins. Báðir hjólbarðarnir hægra megin voru misslitnir.

Hjólbarðarnir voru 13,52% stærri að þvermáli en gert er ráð fyrir í ökutækjaskrá. Vegna stærðar hjólbarðanna minnkaði hemlageta ökutækisins verulega vegna aukins vogarafls á þá.

Vegna stærðar hjólbarðanna sýndi hraðamælirinn 86,4 km hraða á klukkustund í stað 100 km hraða á klukkustund

Hemladiskarnir að framan voru verulega slitnir og slitfletir misþykkir. Ytri slitflöturinn í disknum vinstra megin og innri slitflöturinn á disknum hægra megin voru hitasprungnir. Viðgerð á hemladisk sem felst í að þynna diskinn til að afmá skemmdir býður hættunni heim þar sem diskurinn hitnar umfram eðlileg mörk er leiðir til misþenslu og brothættu.

Hemlarör og hemlabarkar í framhjólum voru fest með límbandi og plastböndum við höggdeyfana.

Nagli sem var notaður til að festa stilliró fyrir legur í vinstra framhjóli í stað splittis var ótryggur og engin festing var fyrir splittróna í hjólinu hægra megin að framan.

Hemladælan hægra megin að aftan hafði einn stimpil í stað tveggja og hemlaklossarnir voru af rangri gerð þrátt fyrir að þeir hæfðu hemladælunni. Mismunur hemladælanna að aftan leiddi til verulega mismunandi hemlagetu í afturhjólum. Annar stimpillinn í hemladælunni vinstra megin að aftan var ryðgaður fastur.

Fyrsti og annar gír í gírkassanum voru óvirkir vegna bilunar og varð að taka ökutækið af stað í þriðja gír.

Bíltæknirannsóknin leiddi í ljós að ökutækið var í stórhættulegu ástandi vegna ásigkomulags hjólbarða, hemla, hjólabúnaðar og gírkassa. Ökutækið var fært til aukaskoðunar að kröfu lögreglu 4. júní 2008. Engar athugasemdir voru gerðar við ástand ökutækisins þá. Ekki verður með neinu móti séð að ástand ökutækisins hafi breyst hvað varðar ástand hemla frá því að það var skoðað 4. júní til slyssins í lok júlí. Vísvitandi hefur hemladælu af rangri gerð verið komið fyrir í hægra afturhjóli, önnur hlið beggja hemladiskanna að framan verið renndar niður, hemlarör og hemlabarkar festir með límbandi og plastpennum við höggdeyfana að framan og hjólbarðar og felgur voru af yfirstærð er leiddi til of mikils vogarafls á hemlabúnaðinn og minni hemlagetu.“

Í greinargerð M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors er sett fram líkan af atburðarás og reiknaður út ætlaður hraði bíls ákærða áður en hann missti stjórn á honum. Í rannsókninni var svarað þremur spurningum. Hver hafi verið ætlaður hraði bílsins áður en ákærði missti stjórn á honum, hver hafi þá verið minnsti mögulegi hraði og loks hver hafi verið mesti mögulegi hraðinn. Í greinargerðinni kemur fram að prófessorinn byggði á því sem fram kom í vettvangsrannsókn og bíltæknirannsókninni. Segir þar að til þess að meta hraða bílsins hafi verið notuð viðurkennd aðferð sem sett hafi verið fram í ritum frá SAE (Society of Automotive Engineers). Aðferðin byggi á lögmálinu um orkuvarðveislu. Forsenda útreikninganna sé sú að hreyfiorka bílsins breytist í vinnu núningskrafts þegar bíllinn „skrensar“ eftir götunni og lendir á leigubílnum. Hreyfiorkan í þeirri stöðu breytist síðan í formbreytingarvinnu þegar bílarnir beyglast og síðan í vinnu viðnámskrafts við hliðarskrið og áreksturs við kjallaravegginn. Í skýrslunni er gerð rækileg grein fyrir þeim reikniformúlum sem notaðar eru í þessari greiningu og hvernig þeim er beitt við hana. Auk þeirra mælinga sem gerðar voru á vettvangi og einnig á beyglunum á bíl ákærða voru notaðir við útreikningana stífnistuðlar sem heyra til þessari bíltegund. Niðurstaða prófessorsins er sú að

líklegasti hraði hafi verið 99 km á klst., mögulegur lágmarkshraði hafi verið 86 km/klst. og loks að mögulegur hámarkshraði hafi verið 113 km/klst.

Ákærði segist hafa ekið bíl sínum af stað frá gatnamótunum við Hofsvallagötu í 3. gír þar sem gírkassinn hafi verið bilaður. Kveðst hann ekki hafa veitt athygli bíl við hliðina. Hafi hann náð 50 – 55 km hraða þegar hann var 5 – 7 metra frá gatnamótunum við Furumel hafi leigubíl verið ekið viðstöðulaust inn á Hringbrautina og í veg fyrir hann. Hann hafi ekki átt annars úrkosti en að sveigja frá til þess að komast hjá árekstri en bíll hans hafi þó rekist með hægra afturhjól í leigubílinn, lítillega að honum fannst. Hann hafi runnið fram úr leigubílnum og verið þá kominn yfir á vinstri akreinina. Hann segist svo hafa heyrt áreksturshljóð fyrir aftan sig og kveðst hann þá fyrst hafa hemlað. Þá hafi eitthvað gerst með bílinn þannig að drifbúnaðurinn haf læst og bíllinn þá snúist í hálfhring og lent upp á gangstétt og því næst lent mjúklega á húsið. Hann segist ekki hafa vitað betur en að bíllinn væri í lagi, enda hefði hann verið búinn að láta skoða bílinn og ekki fengið neinar athugasemdir við ástand hans. Aftur á móti hefði gírkassinn bilað eftir það. Hann mótmælir því sem segir í skýrslu S-kk-ef S. K-kk-ef að bíllinn hafi verið í stórhættulegu ástandi vegna ásigkomulags hjólbarða, hemla, hjólabúnaðar og gírkassa. Um það sakaratriði í ákærunni að ósambærilegt mynstur hafi verið á hjólbörðum að framan segir ákærði það vera rangt í ákærunni. Því að dýpt mynsturs hafi verið undir leyfilegum mörgum mótmælir ákærði einnig. Um þvermál hjólbarða segir ákærði að stærð þeirra sé rangt skráð í ökutækjaskrá og hafi hjólbarðar bílsins verið af réttri stærð. Segist hann hafa fengið þetta staðfest hjá umboðinu. Um sé að ræða innsláttarvillu í ökutækjaskránni og eigi að standa 255 í stað tölunnar 155. Um það sem segir um slit í hemladiskum, misþykkt og hitasprungur í þeim mótmælir ákærði því sem röngu og þótt svo hefði verið hefði það ekki skipt máli fyrir slysið. Ákærði kannast við að gírkassinn hafi verið bilaður en tekur fram að það hafi ekki gert bílinn hættulegan. Um hraðamælinn segir ákærði að þetta atriði hafi með ranga skráningu á hjólbarðastærð í ökutækjaskrá að gera , eins og hann hefur bent á. Hann segir það vera rangt sem komið er fram í málinu að kappakstur hafi verið á milli bílanna tveggja og að frá þeim hafi heyrst „spyrnuhljóð“. Segist hann hafa ekið með 55 km hraða þegar áreksturinn varð við leigubílinn. Undir hann er borið það sem haft er eftir honum um ökuhraðann í frumskýrslunni. Segir hann að lögreglumaðurinn hafi spurt hvort hraðinn hefði verið 50, 60, 70 og hann þá svarað í uppnáminu, sem hann þá var í að hraðinn hefði verið „einhvers staðar þar á milli“. Þá er hann spurður út í það sem haft er eftir honum í yfirheyrslu hjá lögreglu að hraðinn hefði verið á milli 50 og 70. Hann segir hraðann hafa verið á milli 50 og 70 km. Um skoðunarvottorð Frumherja hf., 10. apríl 2008, þar sem gerðar eru athugasemdir við stöðuhemilshandfang og ójafna hemlakrafta. Hann kveðst hafa látið lagfæra þessi atriði og fengið fulla skoðun 4. júní 2008 samkvæmt vottorði Frumherja þann dag. Hann segir það vera ómögulegt tæknilega á þessum bíl að ná þeim hraða sem í ákærunni segir í 3. gír á þeirri vegalengd sem um er að ræða.

Vegna þessarar síðustu viðbáru ákærða þótti rétt að láta rannsaka hvort hægt væri að ná þessum hraða á bíl ákærða á þeirri vegalengd sem um ræðir. Var í því skyni vegalengdin mæld nákvæmlega, 218 metrar, og loks var M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor fenginn til þess að reikna þetta álitaefni út frá vélarorku bílsins, drifhlutföllum, gírhlutföllum, viðnámi í drifbúnaði, mældri hjólbarðastærð og loftmótsstöðu. Ekki var hægt að reyna þetta á bílnum þar sem hann var óökufær. Á hinn bóginn var sjálf reikniaðferðin prófuð á bíl frá öðrum framleiðanda en þó af svipaðri stærð og þyngd. Samkvæmt þeirri tilraun stóðst reikniaðferðin fyllilega. Niðurstaða prófessors M-kk-ef Þ-kk-ef var sú að bíll ákærða hafi, þótt tekið væri af stað í 3. gír, getað náð 116 km hraða á 218 metrum og 120 km hraða á 230 metrum, sbr. það sem áður segir um fjarlægðina.

S-kk-nf K-kk-nf O-kk-nf, ökumaður hins bílsins, hefur komið fyrir dóm og skýrt frá því að hann hafi ekið frá umferðarljósunum og náð um 60 km hraða á vinstri akreininni. Hann kveðst ekki hafa fylgst með öðru en eigin akstri. Næst muni hann eftir að hafa heyrt dynk og fipast og skyndilega hafi hann lent utan í vegriði og svo á tvo staura við gangbraut. Hann kveðst ekki hafa orðið var við að þarna væri neinn kappakstur með mönnum. Hann segist hafa tekið eftir leigubíl sem ók fyrir blindhorn inn á Hringbraut. Ekki geti hann sagt um hraðann á leigubílnum en hann giskar á 30 km.

S-kk-nf G-kk-nf leigubílstjóri hefur skýrt frá því að hann hafi ekið rólega inn á Hringbraut eftir að hafa numið staðar og aðgætt með umferð. Hann hafi engan bíl séð koma eftir hringbrautinni og því ekið inn á brautina. Hann segir svarta bílinn sem hann lenti í árekstri við hljóta að hafa verið á ofsahraða, 80 - 100 km en hann hafi aldrei séð þennan bíl. Hafi hann fundið fyrir höggi á bílinn eftir að hann var búinn að rétta bíl sinn af úr beygjunni. Höggið hafi þó verið tiltölulega lítið.

K-kk-nf J-kk-nf, farþegi í leigubílnum, hefur sagt frá því að hann hafi setið við hlið bílstjórans og fundið dynk. Hann hafi ekki séð hinn bílinn fyrr en seinna að hann var kyrrstæður. Giskar hann á að þeim bíl hafi verið ekið með 100 km hraða og markar það einungis af því sem hann sá á vettvangi.

E-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf var einnig farþegi í leigubílnum og hafa setið aftast í honum. Hafi hann fundið dynk eftir að bílnum hafði verið beygt inn á Hringbraut. Eftir á hafi hann séð að bíl hafði verið ekið á staur og öðrum á húsvegg um 100 m fjær. Hann kveðst gera ráð fyrir því að bílnum sem rakst á leigubílinn hafi verið ekið yfir löglegum hraða. Hann hafi þó ekki séð til aksturs þessa bíls fyrir áreksturinn og rétt séð bláa bílnum bregða fyrir.

B-kk-nf T-kk-nf sat aftast í leigubílnum og hefur skýrt frá því að bílnum hafi verið ekið inn á Hringbraut. Þá hafi orðið árekstur. Giskar hann á að hinum bílnum hafi verið ekið með 100 km hraða, a.m.k. vel yfir leyfilegum hámarkshraða. Hann segist þó ekki muna hvort hann sá til þess bíls fyrir áreksturinn. Hann hafi svo ekki séð hina bílana tvo fyrr en eftir á.

S-kvk-nf P-kvk-nf, farþegi í leigubílnum, hefur sagt að hún hafi setið aftast í bílnum. Hafi bílnum verið beygt inn á Hringbraut og þegar hann var kominn þar inná hafi hún fundið fyrir einhverjum hristingi. Hún hafi þó ekki séð til annarra bíla fyrr en hún var komin út og sá bíl utan í staur og annan bíl við fjölbýlishúsið lengra í burtu. Hún kveðst ekki geta sagt hve hratt bílunum var ekið en ætlar að þeim hafi verið ekið hraðar en leyfilegt er. Markar hún þetta aðallega af því hvernig umhorfs var á vettvangi.

S-kk-nf S-kk-nf N-kk-nf sem sat í aftursæti leigubílsins hefur sagt að honum hafi verið ekið inn á Hringbraut á „eðlilegum hraða“. Hann kveðst svo hafa fundið fyrir lítilsháttar höggi hann þá litið út til vinstri og séð bláan bíl aka niður grindverk og staur. Hann hafi hins vegar ekki séð hinn bílinn fyrir áreksturinn en þó hefði hann verið búinn að sjá bílljós í fjarska. Því viti hann ekki hve hratt þeim bíl var ekið og ekki vita á hvaða bíl ljósin voru sem hann sá, hvort þau voru á vinstri eða hægri akrein.

S-kk-nf P-kk-nf, sem er kunnugur ákærða úr bílheimum, hefur skýrt frá því að hann hafi ekið með 50 - 60 km hraða um fjórar bíllengdir á eftir bíl ákærða austur Hringbraut, á hægri akrein að hann minnir. Áður hefðu þeir beðið eftir grænu ljósi á umferðarvita. Kveðst hann hafa séð að leigubílnum var ekið inn á Hringbraut af Furumel svo að árekstur varð. Hann kveðst hafa séð til Impreza-bílsins og ekki hafa séð að ákærði væri í kappakstri við hann. Hafi þeim bíl verið ekið við hlið vitnisins en síðan fram úr. Hann kveðst hafa hringt í lögregluna þegar hann heyrði fréttir af árekstrinum og að álitið væri að kappakstur hefði verið á ferðinni. Hafi hann sagst hafa verið vitni að þessum atburði og gefið upp nafn og kennitölu. Hann hafi hins vegar ekki heyrt frá lögreglunni eftir þetta.

E-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf lögreglumaður kom á vettvang eftir slysið. Hann segist hafa fengið það á tilfinninguna þegar hann sá vettvanginn að þarna hefði bílum veri ekið hraðar en lög leyfa.

G-kk-nf F-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður hefur skýrt frá því að hann hafi komið á vettvang eftir slysið. Hann kveðst ekki geta hermt hvað ökumenn bílanna sögðu um ökuhraðann.

B-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður ljósmyndaði vettvanginn nokkrum dögum eftir slysið. Hann kveðst ekki vita af hverju vettvangurinn var ekki rannsakaður fyrr en það.

M-kk-nf S-kk-nf lögreglufulltrúi hefur sagt frá því að farið hafi verið á vettvang með nokkra lögreglumenn til rannsóknar og hafi M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor verið með í för. Hafi hann verið hafður með til þess að tryggja að tekið væri til allra atriða sem skipt gætu máli því menn hafi álitið að bílunum hefði verið ekið með ólöglegum hraða. Hafi vettvangurinn verið mældur upp með mjög nákvæmum leysimæli sem lögreglan noti.

G-kk-nf Þ. T-kk-nf rannsóknarlögreglumaður mældi upp vettvang nokkrum dögum eftir slysið. Hann segir einhver ummerki, einkum á götunni, hafi glatast vegna þess að rannsókn á vettvangi fór ekki fram strax. Aðstæður á vettvangi, einkum lengd hans, svo og ástand felgu á bíl ákærða, hafi verið talin benda til mikils ökuhraða. Hann segir aðspurður að þar sem akstursleið bíla sé merkt inn á vettvangsuppdráttinn sé hún byggð á ummerkjum á vettvangi.

S-kk-nf S. K-kk-nf sem gerði bíltæknirannsóknina á bíl ákærða og leigubílnum sem eru í málinu hefur komið fyrir dóm og staðfest skýrslur sínar um þá rannsókn. Þá hefur hann borið um ástand bíls ákærða í einstökum atriðum á sama veg og í skýrslunni um það segir. Þá segir hann vél bílsins vera mjög öfluga, um 320 hestöfl. Hann segist ekki geta sagt með vissu hvort hægt sé að láta bíl sem þennan spóla við að taka af stað í 3. gír. Þurfi að prófa þetta til þess að staðreyna þetta en ekki virðist honum það þó vera fráleitt að þetta sé hægt. Aðspurður um það atriði í skýrslu hans að bíllinn hafi verið í stórhættulegu ástandi segir vitnið að hætta hafi verið á því að hemladiskarnir gætu brotnað. Ekki sé ætlast til þess að menn renni niður hemladiska enda sé í leiðbeiningum frá framleiðendum þeirra sagt að skipta eigi um diska þegar þeir séu orðnir slitnir. Þá segir hann að hemlabarkar við framhjólin gætu skyndilega farið í sundur þar sem þeir voru ekki festir á viðunandi hátt, að misstærð á hemladælum að aftan og festa í annarri þeirra hafi valdið því að þær voru misöflugar, að hægra framhjól gæti skyndilega farið undan bílnum þar sem öryggissplitti vantaði á ró. Þá hafi verið veruleg hætta af því að hjólbarðar voru ósamstæðir og þannig minnkuð rásfesta. Ennfremur hafi bilunin í gírkassanum valdið því að aksturslag hlaut að vera óeðlilegt enda ekki unnt að draga úr ferð bílsins nema með hemlunum einum. Loks segir hann að eftir því sem hraði ökutækis sé meiri aukist líkurnar á því að gallaður búnaður gefi sig. Um hraðamælinn sé það að segja að vegna þess að hjólið, felga og hjólbarði, sé of stórt valdi það skekkju í hraðamælingunni. Kveðst hann hafa notað sérstakt reikniforrit til þess að komast að þessari niðurstöðu. Sé þá sett inn í forritið hjólstærð samkvæmt ökutækjaskrá annars vegar og hins vegar raunveruleg hjólstærð. hann segir aðspurður að hjólbarði af stærðinni 245 sé 90 mm stærri að þvermáli en hjólbarði af stærðinni 155. Á vitninu er að skilja að röng skráning í ökutækjaskrá á hjólstærð skipti máli fyrir niðurstöðu þess um hraðamælinguna. Einnig sé felgan einni tommu stærri. Hann segist hafa mælt dældir og aðra aflögun á bíl ákærða og leigubílnum í samræmi við ábendingar M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors. Hafi hann notað við þetta mjög nákvæmt leysitæki. Vinstra horn á leigubílnum hafi skemmst og hjólabúnaður þar. Aftur á móti hafi bíll ákærða orðið átta sinnum fyrir skemmdum eins og rakið er í skýrslunni.

Um það hvernig bíll í þessu ástandi geti hafa fengið skoðun skömmu áður en slysið varð segir hann það hafa komið í ljós hvað eftir annað að fyrirtækin sem hafi þetta með höndum kasti til þess höndum. Þessi fyrirtæki eigi í samkeppni um viðskiptavini og þau hafi því ekki hag af því að styggja viðskiptavini sína með ítarlegri skoðun.

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor hefur komið fyrir dóminn og staðfest skýrslu sína um ökuhraðarannsókn. Hann kveðst hafa byrjað á rannsóknum af þessu tagi 1995 og undanfarin ár hafi hann gert 10-20 rannsóknir á ári, bæði fyrir lögreglu og tryggingafélög. Hann segir um þessa hraðarannsókn að þar sé hraðinn reiknaður út frá orkulosun frá hreyfiorku ökutækisins áður en það lendir í óhappinu. Sé leitað að öllum atvikum sem leiði til orkulosunar og öll orka, sem losnar eða dregst frá hreyfiorkunni, reiknuð út og ökuhraðinn við óhappið fundinn þannig. Af þessu leiði að sé einhverjum lið orkulosunar sleppt fáist lægri ökuhraði í útreikningnum. Í þessu tilviki hafi orka losnað þegar bíll ákærða lenti á leigubílnum. Þá hafi hann reiknað orkulosun við það að bíllinn hafi skriðið eftir blautu malbikinu á götunni sem hann hafi ætlað 62 metra og snúist. Þá hafi hann farið á kantstein og skriðið eftir gangstéttinni 6,7 metra lent þar á vegg og beyglast. Hann segist hafa sleppt úr þáttum eins og því þegar leigubíllinn skreið til við áreksturinn og sleppt úr orkunni þegar steinveggurinn brotnaði. Hefði hann tekið þessa tvo þætti með í útreikninginn hefði ökuhraðinn reiknast hærri sem þeim nemur. Hann segir það vera útilokað að bíll ákærða hafi verið á lægri hraða en þeim sem hann reiknaði sem lágmarkshraða. Líklegra sé en ekki að bíllinn hafi verið á meiri hraða en því sem hann álítur ætlaðan hraða. Loks sé það ósennilegt að raunverulegur hraði hafi verið meiri en reiknaður hámarkshraði. Prófessorinn segir mun á dekkjastærð sem gerð var grein fyrir hér að framan ekki hafa áhrif á hraðaútreikninginn. Hann segir að það hliðarskrið sem hann reiknar með og sé sýnt á uppdrættinum að hafi átt sér stað á götunni hafi þýðingu fyrir reiknaðan hraða. Það gefi hærri hraða en sú atburðarás sem fælist í því að bíllinn hefði fríhjólað eftir götunni.

Niðurstaða

Ákærði hefur ýmist sagt að ökuhraði hans hafa verið 55 km eða á bilinu 50 – 70 km. Dóminum þykir lítið byggjandi á því sem fólkið í leigubílnum hefur sagt um ökuhraða ákærða, enda sá það aðeins til hans í svip. Þá er ekkert haft eftir S-kk-þgf P-kk-þgf sem ók nokkrum bíllengdum á eftir ákærða um ökuhraðann. Ummerki á vettvangi þykja hins vegar gefa það eindregið til kynna að ökuhraðinn hafi verið umtalsverður. Þannig verður ekki annað séð af þeim og ummerkjum á bílunum en að bíll ákærða hafi hlotið að byrja að snúast eftir að hann rakst á leigubílinn, en snertipunktur bílanna var við afturhjól beggja. Þá er greinilegt af skriðfarinu á gangstéttinni og ljósmynd af bíl ákærða við húsið, tæpum 70 m frá árekstursstað, að hann var að mestu snúinn þegar hann fór upp á gangstéttina. Að því er varðar rannsókn M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors lítur dómurinn svo á að aðferð hans, sem byggist á hreyfiorku og orkulosun, verði að teljast rökleg. Þær forsendur sem hraðagreiningin byggist á eru auk þess sannanlega fyrir hendi í málinu og verður ekki séð að hallað hafi verið á ákærða þegar þær voru settar. Þá eru hvorki efni til þess að vefengja þá viðurkenndu stuðla sem prófessorinn notast við né reikniaðferð hans eða reikningsniðurstöðu. Loks er til þess að líta að síðari álitsgerð prófessorsins hnekkir viðbáru ákærða um það að bíll hans hefði ekki getað náð þeim hraða sem ákært er fyrir. Þegar allt þetta er metið þykir dóminum það vera sannað að ákærði hafi í umrætt sinn ekið með 86 km hraða á stað þar sem hámarkshraði var 50 km á klukkustund og að hann hafi með því brotið gegn tilfærðum ákvæðum 36. og 37. gr. umferðarlaga.

Í ákærunni eru tilgreindir margvíslegir ágallar á búnaði bílsins, hjólbörðum, hemlum, hjólabúnaði, gírkassa svo og á hraðamæli bílsins. Verður að telja staðfest bíltæknirannsókn S-kk-ef S. K-kk-ef leiði í ljós með óyggjandi hætti að bíll ákærða var í umrætt sinn vanbúinn til aksturs, eins og í ákæru segir, og að sá vanbúnaður sé á ábyrgð ákærða og varði við 59. gr. umferðarlaga auk tilfærðra ákvæða reglugerðar um gerð og búnað ökutækja. Þó er þess að gæta að ákærði hefur lagt fram gagn í málinu sem vekur óvissu um það hver sé rétt stærð hjólbarða fyrir bíl hans. Verður hann því sýknaður af því ákæruatriði.

Þar sem ekki segir berum orðum í ákærunni að skort hafi á tillitssemi og varúð í akstri ákærða kemur ekki til álita hvort ákærði hafi gerst brotlegur gegn 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga.

Viðurlög og sakarkostnaður

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin 70.000 krónur í sekt og komi 6 daga fangelsi í stað sektarinnar, greiðist hún ekki innan 4 vikna frá dómsuppsögu.

Samkvæmt 2. mgr. 101. gr. umferðarlaga og 8., sbr. 7. og 10. gr. reglugerðar um ökuferilsskrá og punktakerfi vegna umferðarlagabrota ber að svipta ákærða ökurétti í 3 mánuði frá dómsbirtingu að telja.

Dæma ber ákærða til þess að greiða verjanda sínum, S-kk-þgf S-kk-þgf hrl., 300.000 krónur í málsvarnarlaun sem dæmast með virðisaukaskatti.

Lagt hefur verið í gríðarmikinn kostnað vegna rannsóknar þessa máls þegar litið er til sakargiftanna í því, sem nemur alls 584.331 krónu. Eru ekki efni til þess að láta ákærða greiða þann kostnað nema að ¼ hluta. Ber samkvæmt því að dæma hann til þess að greiða 146.000 krónur af þeim kostnaði.

Málsmeðferðin hefur dregist vegna viðbótarrannsóknar þeirrar, sem vikið var að, og vegna sumarleyfis dómarans.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, greiði 70.000 krónur í sekt komi 6 daga fangelsi í stað sektarinnar, greiðist hún ekki innan 4 vikna frá dómsuppsögu.

Ákærði er sviptur ökurétti í 3 mánuði frá dómsbirtingu að telja.

Ákærði greiði verjanda sínum, S-kk-þgf S-kk-þgf hrl., 300.000 krónur í málsvarnarlaun.

Ákærði greiði 146.000 krónur í annan sakarkostnað.

P-kk-nf G-kk-nf