E-35/2009

Mál þetta, sem tekið var til dóms 3. júní sl., er höfðað með áritun stefnu 12. janúar 2009.

Stefnandi er F-kk-nf L-kk-nf J-kk-nf, kt. 000000-0000, Aspargrund 7, Kópavogi.

Stefndu eru Byko hf., kt. 000000-0000, Skemmuvegi 2a, Kópavogi, og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík, sem stefnt er til réttargæslu.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 5.756.297 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 880.980 krónum frá 12. ágúst 2005 til 31. janúar 2006 og af 5.756.297 krónum frá þeim degi til 6. mars 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum greiðslum að fjárhæð 768.089 krónur hinn 19. febrúar 2008 og 371.160 krónur hinn 19. júní 2007.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og er þess krafist ð tekið verði tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af málflutningsþóknun, þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Af hálfu stefnda er þess aðallega krafist að hann verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Af hálfu réttargæslustefnda eru engar kröfur gerðar en réttargæslustefndi styður kröfur og málflutning stefnda.

II.

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að hinn 12. ágúst 2005 hafi hann verið við vinnu sína hjá Byko í Breiddinni í Kópavogi. Slysið hafi orðið með þeim hætti að stefnandi hafi verið að bera stóra krossviðarplötu frá starfsstöð sinni að bifreið viðskiptamanns stefnda en stefnandi hafi unnið á trésmíðaverkstæði stefnda. Á leiðinni hafi stefnandi gengið aftur á bak í átt að bifreiðinni og verið búinn að horfa aftur fyrir sig og til hægri þegar hann féll um gipssög sem skilin hafði verið eftir fyrir utan verkstæðið. Hafi umrædd gipssög verið til sýnis á verkfæraleigu stefnda nokkru áður og einhver starfsmaður stefnda skilið hana eftir þar sem stefnandi datt um hana. Stefnanda hafi með öllu verið ókunnugt um að sögin hefði verið skilin eftir þar sem hún var, enda hafi það ekki verið venja að hlutir væru skildir eftir í gangvegi til og frá verkstæði stefnda.

Við slysið hafi stefnandi orðið fyrir töluverðum meiðslum á hægri öxl. Hann hafi haldið áfram að vinna og einnig komið til vinnu daginn eftir, laugardag, þrátt fyrir verki í hægri hendi. Mánudaginn eftir slysið hafi stefnandi farið til læknis, en á þeim tíma hafi stefnandi verið búinn að láta vinnuveitanda sinn vita af slysinu. Vinnuveitandi stefnanda hafi tilkynnt slysið til Vinnueftirlits ríkisins og Tryggingastofnunar ríkisins. Engin rannsókn hafi farið fram af hálfu Vinnueftirlits ríkisins á orsökum slyssins.

Í tilkynningu um vinnuslys til Vinnueftirlits ríkisins, sem fulltrúar stefnda hafi skrifað undir, sé slysi stefnanda lýst þannig:

„Var að halda undir plötu út af verkstæðinu ásamt G-kk-þgf Ó-kk-þgf 898-7717. Ég gekk aftur á bak og lenti á sög sem er notuð til að saga gifsplötur, sem hafði verið skilin eftir fyrir utan verkstæðið. Ég datt aftur fyrir mig, á bakið. Lenti á handlegg, öxl og olnboga.“

Um nánari málavaxtalýsingu vísar stefndi til lögregluskýrslna en lögmaður stefnanda hafi óskað eftir því að lögreglurannsókn færi fram á slysinu. Sé þar m.a. að finna skýrslu vitnisins G-kk-ef J-kk-ef Ó-kk-ef, en hann hafi borið umrædda tréplötu út af verkstæði stefnda með stefnanda þegar hann lenti í framangreindu slysi. Þá er vísað til mynda sem teknar voru af vettvangi af stefnanda nokkru eftir slysið.

Þar sem stefnandi hafi verið óvinnufær eftir slysið hafi hann leitað sér lögfræðiaðstoðar 24. október 2005. Með tölvupósti 5. janúar 2006 hafi réttargæslustefndi hafnað bótaskyldu í málinu á grundvelli þess að slysið mætti rekja til óhappatilviks og aðgæsluleysis stefnanda, en ekki til atvika sem stefndi bæri ábyrgð á. Óskað hafi verið eftir endurskoðun á afstöðu réttargæslustefnda, Sjóvár-Almennra trygginga hf., til bótaskyldu stefnda, Byko hf., með bréfi stefnanda 28. mars 2006. Réttargæslustefndi hafi svarað fyrirspurn stefnanda með tölvupósti 19. október 2006, þar sem fram komi að hann teldi að stefndi, Byko hf., bæri ekki skaðabótaábyrgð á slysinu. Hafi réttargæslustefndi talið að slysið yrði rakið til óhappatilviks og aðgæsluleysis stefnanda er hann hafi gengið aftur á bak án þess að gæta nægilega að sér, en ekki til atvika sem stefndi geti borið ábyrgð á. Þá vísaði réttargæslustefndi til þess að það væri hlutverk starfsmanna á hverri starfsstöð að sjá til þess að halda vinnusvæði sínu hreinu. Slys stefnanda hafi gerst fyrir utan starfsstöð hans og hafi það því verið hans hlutverk að sjá til þess að gönguleiðir væru greiðar fyrir starfsmenn og viðskiptavini. Þá hafi réttargæslustefndi talið að ekki væri unnt að fullyrða hvort einhver starfsmanna stefnda hefði skilið gipssögina eftir eða einhverjir aðrir, s.s. viðskiptamenn stefnda. Var jafnframt vísað til þess er fram kæmi í tölvupósti réttargæslustefnda 5. janúar 2006, og hafi réttargæslustefndi talið að ný gögn, þ.e. lögregluskýrslur um tildrög slyssins og vitnisburður G-kk-ef J-kk-ef Ó-kk-ef, breyttu ekki þeirri afstöðu sem þar hafði verið lýst.

Þar sem réttargæslustefndi hafi ekki fallist á að endurskoða afstöðu sína til bótaskyldu í málinu hafi málið verið lagt fyrir tjónanefnd vátryggingafélaganna. Í niðurstöðu nefndarinnar frá 31. október 2006 hafi verið talið að tjón stefnanda væri ekki bótaskylt úr ábyrgðartryggingu stefnda.

Því næst hafi málið verið sent til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem kveðið hafi upp úrskurð þess efnis að bótaábyrgð væri ekki fyrir hendi með sama rökstuðningi og tjónanefnd vátryggingafélaganna hafði beitt.

Að gagnaöflun lokinni og með samþykki réttargæslustefnda hafi verið óskað eftir því við A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf lækni og S-kk-þf R. A-kk-ef hrl. að þeir mætu afleiðingar vinnuslyss stefnanda. Niðurstaða matsgerðar þeirra, dags. 28. janúar 2008, hafi verið sú að varanlegur miski stefnanda væri 10 stig og varanleg örorka stefnanda 15%. Það hafi jafnframt verið niðurstaða matsins að stefnandi hefði ekki getað vænst frekari bata eftir 31. janúar 2006.

Lögmaður stefnanda hafi gert kröfu á hendur stefnda á grundvelli framangreindrar matsgerðar hinn 6. febrúar 2008. Réttargæslustefndi hafi hafnað greiðslu úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda en greitt stefnanda hins vegar 605.473 krónur hinn 19. febrúar 2008 úr launþegatryggingu stefnda. Þá hafi stefnandi fengið greiddar 371.160 krónur frá Tryggingastofnun ríkisins (nú Sjúkratryggingum Íslands) hinn 20. júní 2007 vegna slyssins.

Þar sem réttargæslustefndi hafi hafnað bótaskyldu í málinu hafi stefnanda verið nauðugur sá kostur að höfða mál til heimtu kröfu sinnar.

Í greinargerð segir að umræddar gipsklippur, sem stefnandi hafi dottið um í greint sinn, hafi verið í kanti bifreiðastæðisins fyrir utan verkstæðið. Við fallið hafi stefnandi hlotið meiðsli á hægri öxl. Eftir fallið hafi stefnandi unnið til loka vinnudagsins og mætt aftur til vinnu daginn eftir og unnið frá kl. 10:00 – 16:00. Eftir það hafi stefnandi orðið óvinnufær. Stefndi kveður stefnandi vera trésmið að mennt og hafi hann á slysdegi verið búinn að starfa hjá stefnda í þrjú ár, þar af tvö á trésmíðaverkstæðinu.

Stefnandi kom fyrir dóminn og gaf aðilaskýrslu. Þá gaf G-kk-nf J. Ó-kk-nf skýrslu fyrir dóminum sem vitni.

III.

Stefnandi kveðst byggja á því að stefndi Byko hf. beri fulla skaðabótaábyrgð á slysi hans samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttarins, sakarreglunni, reglu um vinnuveitendaábyrgð sem og reglu um nafnlaus mistök. Byggt sé á því að fyrirmælum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995 og reglna um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar nr. 499/1994 hafi ekki verið fylgt af hálfu stefnda og starfsmönnum hans. Byggir stefnandi þannig á því að hann eigi rétt á fullum bótum vegna tjóns þess sem hann hafi orðið fyrir í slysi við vinnu sína hjá stefnda þann 12. ágúst 2005 sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á gagnvart honum, en stefndi Byko hafi verið með gilda starfsábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda á slysdegi. Krafa stefnanda byggi jafnframt á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi kveðst byggja á því að sýnt hafi verið fram á tjón hans á með matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl., dags. 28. janúar 2008.

Stefnandi bendir á að samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum skuli atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað, sbr. 13. gr. laganna. Atvinnurekandi skuli jafnframt gera starfsmönnum ljósa slysahættu sem kunni að vera bundin við starf þeirra og sjá um að starfsmenn hans fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að vinna störf sín á þann hátt að ekki stafi hætta af, sbr. 14. gr. laganna.

Samkvæmt 26. gr. laga nr. 46/1980 skuli starfsmenn stuðla að því að starfsskilyrði innan verksviðs þeirra séu fullnægjandi hvað varðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi, og einnig að því að þeim ráðstöfunum, sem gerðar séu til þess að auka öryggi og bæta aðbúnað og hollustuhætti, samkvæmt lögunum sé framfylgt. Þá segir í 2. mgr. 26. gr. laganna að starfsmaður, sem verði var við ágalla eða vanbúnað, sem leitt gæti til skerts öryggis eða lakari aðbúnaðar eða hollustuhátta, sem hann geti ekki sjálfur bætt úr, skuli umsvifalaust tilkynna það öryggisverði, öryggistrúnaðarmanni, verkstjóra eða atvinnurekanda. Jafnframt bendi stefnandi á að samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laganna skuli vinnu haga og framkvæma þannig að gætt sé fyllsta öryggis. Samkvæmt 42. gr. laganna skuli vinnustaður þannig úr garði gerður að þar sé gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta.

Samkvæmt 2. tl. 3. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða skuli allar umferðarleiðir manna og flutningstækja vera greiðar og afmarkaðar.

Samkvæmt 6. gr. reglna nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar skuli vinnuaðstæður þar sem byrðar séu handleiknar vera eins góðar og kostur er. Samkvæmt ákvæðinu skuli umferðarleiðir vera greiðfærar til að koma í veg fyrir hættu á að starfsmenn renni til, hrasi o.s.frv. Þá sé kveðið á um að lýsing skuli vera nægileg og umferðarleiðir það rúmar á breidd og hæð að hægt sé að handleika byrðar í uppréttri stöðu, án hættu á heilsutjóni.

Samkvæmt 10. gr. reglna nr. 499/1994 skuli starfsmenn eða fulltrúar þeirra fá upplýsingar um allar ráðstafanir sem verði gerðar samkvæmt reglunum á sviði öryggis og hollustu. Þá segi að atvinnurekendum sé skylt að gæta þess að starfsmenn fái almennar ábendingar og, ef kostur er, nákvæmar upplýsingar um: þyngd hlutar sem handleika eigi og þungamiðju þyngstu hliðarinnar þegar innihald pakka dreifist ójafnt. Jafnframt að atvinnurekendum beri að tryggja að starfsmenn sem handleiki byrðar fái tilsögn í réttri líkamsbeitingu, kennslu í réttri notkun hjálpartækja og upplýsingar um þá áhættu sem þeir kunni að taka, einkum ef verkin eru ekki unnin rétt, með tilliti til I. og II. viðauka.

Stefnandi kveðst byggja á því að framangreind fyrirmæli um hvernig háttað skuli öryggi á vinnustað, bæði hvað varðar skyldur starfsmanna í þeim efnum sem og atvinnurekanda, hafi verið brotin. Ljóst sé að með því að skilja umrædda gipssög eftir í gangvegi starfsmanna og viðskiptamanna stefnda hafi einhver starfsmaður stefnda sýnt af sér saknæmt gáleysi sem varði stefnda skaðabótaskyldu.

Þá sé á því byggt að af framangreindum fyrirmælum sé ljóst að starfsmenn eigi ekki að skilja eftir fyrirstöður í umferðarleiðum starfsmanna og viðskiptavina sem leitt geti til skerts öryggis þeirra og að þeim sé skylt, sé nauðsynlegt að skilja slíkar fyrirstöður eftir, að láta starfsmenn þá sem vinna á því svæði sem um ræðir og aðra sem kunni að eiga þar leið um, vita að fyrirstaða sé fyrir hendi á umferðarleið um svæðið eða að umferðarleiðin sé ekki að öðru leyti að fullu greiðfær. Þessari skyldu sé unnt að fullnægja með munnlegum upplýsingum eða merkjum sem gefi til kynna að um fyrirstöðu sé að ræða í gangvegi.

Stefnandi kveðst byggja á því að með því að skilja gipssög eftir í gangvegi á vinnusvæði hans og starfsstöð hafi starfsmaður stefnda skapað stefnda skaðabótaábyrgð með aðgæsluleysi og gáleysi, sem valdið hafi slysi stefnanda. Stefnandi byggi jafnframt á því að þar sem umrædd gipssög hafi verið til sýnis á verkfæraleigu stefnda en ekki til útleigu hafi ekki aðrir en starfsmenn stefnda haft aðgang að henni og því verði að byggja á því að einhver starfsmanna stefnda hafi skilið gipssögina eftir þar sem stefnandi datt um hana. Stefnandi hafni þannig alfarið því sem fram komi í tölvupósti frá fulltrúa réttargæslustefnda, þ.e. að hvorki hafi verið upplýst hver skildi umrædda gipssög eftir þar sem hún var, starfsmenn Byko, sjálfstæðir verktakar eða viðskiptavinir, né hvenær hún var skilin eftir.

Stefnandi kveðst byggja á því að ekki tíðkist að skilja verkfæri eftir fyrir utan starfsstöð hans eða þar sem stefnandi varð fyrir slysi sínu. Hafi hann því á engan hátt mátt búast við því að nokkur fyrirstaða gæti verið í gangvegi hans þegar hann hafi gengið aftur á bak út úr húsnæði vinnustaðarins en gert hafi verið ráð fyrir því að starfsmenn gengju með byrðar, m.a. afturábak, um umrætt svæði. Hafi verið gert ráð fyrir því að starfsmenn stefnda aðstoðuðu viðskiptavini, m.a. með því að hjálpa þeim með byrðar út af verkstæðinu þá leið sem stefnandi fór umrætt sinn. Nauðsynlegt hafi verið að aðstoða viðskiptavin stefnda greint sinn um þá leið sem farin var. Stefnandi hafi því að fullu verið að sinna starfsskyldum sínum.

Ljóst sé að einhver starfsmanna stefnda hafi skilið umrædda sög eftir í almennum gangvegi og að stefnda hafi borið að sjá til þess að gangvegur þessi væri ávallt greiðfær og að ekki væri fyrir hendi slík hætta. Stefnda hafi borið að brýna það fyrir starfsmönnum sínum að ekki væru skildar eftir fyrirstöður í gangvegi starfsmanna og viðskiptavina og tryggja að fyrir hendi væru skýrar vinnureglur þess efnis. Þá hafi stefnda borið að sjá til þess að fyrir hendi væru öryggisleiðbeiningar um hvernig vinnu skyldi hagað á vinnustaðnum með tilliti til öryggis starfsmanna og viðskiptavina og hvernig ganga skildi frá verkfærum og öðrum hlutum sem notaðir væru á vinnustað stefnda.

Stefnandi kveðst byggja á því að engu máli skipti þótt ekki hafi verið staðreynt nákvæmlega hvaða starfsmaður stefnda skildi sögina eftir, enda gildi ábyrgð vinnuveitenda þrátt fyrir það, samkvæmt meginreglu skaðabótaréttarins um nafnlaus mistök. Stefnandi kveðst byggja á því að ljóst sé að aðgæsluleysi einhvers eða einhverra starfsmanna hafi orðið til þess að stefnandi lenti í því slysi sem sakarefni málsins varði og að hann hafi á engan hátt mátt eiga von á því að nokkur fyrirstaða væri í gangleið hans.

Stefnandi kveðst telja að með því að skilja framangreinda gipssög eftir þar sem stefnandi féll um hana hafi starfsmaður stefnda brotið skyldur sínar samkvæmt ákvæðum laga nr. 46/1980, reglum um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995 og reglum um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar nr. 499/1994. Kveðst stefnandi byggja á því að þeim starfsmanni sem skildi sögina eftir hafi borið að tilkynna öðrum starfsmönnum um það eða tryggja á annan hátt að ekki stafaði af henni slysahætta. Áréttað sé að sögin hafi verið skilin eftir fyrir utan verkstæði fyrir plötusögun og sérvinnslu þar sem mikill umgangur starfsmanna og viðskiptavina hafi verið, en þeir hafi m.a. verið að flytja plötur, spýtur og aðrar byrðar sem oft sé vandkvæðum bundið að flytja og bera þurfi í höndum, m.a. með því að ganga afturábak. Hafi því verið fyrir hendi sérstök ástæða til að vara við því ef þörf var á að skilja eftir fyrirstöður á gangsvæði starfsmanna og viðskiptavina. Þá hafi sérstök áhætta verið því samfara að að skilja umrædda gipssög eftir þar sem hún lá.

Stefnandi kveðst þannig byggja á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á þeirri háttsemi sem starfsmaður hans hafi viðhaft með því að skilja eftir gipssögina í gangvegi starfsmanna og viðskiptavina án aðvörunar sem og þeirri háttsemi sinni að tryggja ekki að fyrir hendi væru skýrar vinnureglur um frágang verkfæra og tækja þannig að ekki væri hætta á að skilin væru eftir verkfæri og tæki þar sem slysahætta gat skapast af þeim.

Stefnandi kveðst ekki geta fallist á rök stefnda fyrir eigin sök stefnanda með því að starfsmenn hverrar starfsstöðvar eigi að sjá til þess að umferðarleiðir séu greiðar, enda eigi þau sjónarmið ekki við um slys stefnanda. Ekki sé með neinu móti unnt að fallast á að hann hafi átt að sjá til þess að umferðarleið sú sem hann fór um væri greið, enda hafi stefnandi ekki tekið eftir umræddri gipsplötu þar sem hún hafi verið en stefnandi hafi þurft að ganga aftur á bak með byrði í þágu viðskiptavinar stefnda þegar hann varð fyrir slysinu. Þrátt fyrir að allajafna megi telja að starfsmönnum beri að sjá til þess að starfsstöðvar þeirra séu án slysahættu kveðst stefnandi byggja á því að ekki sé hægt að meta honum það til eigin sakar að hafa ekki tekið eftir umræddri gipssög áður en hann datt um hana þar sem hún hafi verið skilin eftir fyrirvaralaust og án aðvörunar. Hann hafi með engu móti haft ráðrúm til að taka eftir söginni og hafi ekki mátti eiga von á því að nokkuð lægi í gangvegi hans.

Þá geti stefnandi á engan hátt fallist á að slysið verði rakið til óhappatilviljunar enda séu skilyrði óhappatilviljunar ekki uppfyllt. Skilyrðin séu m.a. þau að tjón megi ekki rekja til gáleysislegrar háttsemi eða annarrar háttsemi, sem uppfylli huglæg og hlutlæg skilyrði sakarreglunnar, eða háttsemi sem falli undir víðtækari ábyrgðarreglur. Stefnandi kveðst byggja á því að slys hans verði rakið til gáleysislegrar háttsemi einhvers starfsmanna stefnda þegar gipssög sú sem hann féll um var skilin eftir í almennum gangvegi starfsmanna og viðskiptavina stefnda. Stefnandi kveðst jafnframt byggja á því að á það hafi skort af hálfu stefnda að setja öryggisleiðbeiningar og vinnureglur varðandi frágang verkfæra og öryggi á vinnustað.

Af framansögðu leiði, að mati stefnanda, að stefndi Byko hf. beri fulla ábyrgð á tjóni því sem stefnandi hafi orðið fyrir hinn 12. ágúst 2005. Kveðst stefnandi vísa því alfarið á bug að hann hafi ekki sýnt nægilega aðgæslu eða að slysið megi rekja til eigin sakar hans að einhverju leyti eða óhappatilviljunar.

Stefnandi kveðst byggja dómkröfur sínar á því að stefnanda beri fullar skaðabætur úr hendi stefnda og að skaðabætur skuli taka mið af matsgerð þar sem fram komi að varanleg örorka stefnanda sé 15% og varanlegur miski 10%.

Stefnandi sundurliðar dómkröfur sínar með eftirfarandi hætti:

Þjáningabætur: 204.680 krónur

172 (dagar án rúmlegu) x 1190 krónur

Varanlegur miski (10%): 676.300 krónur

6.763.000 x 10%

Varanleg örorka (15%): 4.674.348 krónur

4.151.503 x 7,82900 x 15% = 4.875.317

Samtals: 5.756.297 krónur

Í málinu sé gerð krafa um greiðslu vaxta vegna miska og þjáninga frá tjónsdegi hinn 12. ágúst 2005 til stöðugleikatímapunkts hinn 31. janúar 2006 og vegna varanlegrar örorku frá 31. janúar 2006 til 6. mars 2008 eða mánuði eftir að matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. hafi verið send til réttargæslustefnda og skaðabótakrafa gerð á hendur stefnda. Þá sé krafist dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Frá stefnufjárhæð dragist greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins (Sjúkratryggingum Íslands) og réttargæslustefnda vegna launþegatryggingar stefnda, eins og nánar greini í dómkröfu.

Um bótaábyrgð og skaðabótakröfu stefnanda er vísað til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993 auk almennra reglna skaðabótaréttar, m.a. sakarreglunnar, meginreglu um vinnuveitendaábyrgð og nafnlaus mistök. Vísað er til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og þeirra reglna og reglugerða sem sett hafa verið á grundvelli laganna. Vísað er sérstaklega til reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða og reglna nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar. Krafa um vexti byggist á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Krafa um dráttarvexti byggist á lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um aðild stefnda, Byko hf., er vísað til III. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála en um aðild réttargæslustefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf. til 21. gr. sömu laga. Um varnarþing er vísað til ákvæða V. kafla laga nr. 91/1991. Varðandi málskostnað vísar stefnandi til ákvæða 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 og kveður kröfu um virðisaukaskatt byggjast á ákvæðum laga nr. 50/1988.

IV.

Af hálfu stefnda er bent á að um ábyrgð hans fari samkvæmt almennu sakarreglunni. Kveðst stefndi byggja á því að ósannað sé að slysið sé að rekja til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Allar þær skyldur hafi verið uppfylltar sem á stefnda hvíli samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum sem settar séu með stoð í þeim lögum. Af gögnum málsins megi ráða að orsök slyssins hafi verið aðgæsluleysi stefnanda sjálfs og/eða óhappatilviljun.

Stefndi kveðst byggja á því að stefnandi hafi mátt vita að varhugavert gæti verið að haga verkinu með þeim hætti sem hann kaus, þ.e. að ganga aftur á bak með plötuna og án þess að aðgæta fyrst hvort gönguleiðin væri greið.

Ljóst megi vera að gipsklippurnar höfðu verið á þessum stað í einhvern tíma áður en slysið varð. Klippurnar hafi verið bláar að lit og það stórar að þær hafi ekki getað leynst þeim sem leið hafi átt framhjá en ætla megi að stefnandi hafi gengið fram hjá þeim að minnsta kosti í nokkur skipti fyrir slysið. Stefnandi hljóti því að hafa vitað eða í öllu falli mátt vita af gipsklippunum og hafi því haft sérstaka ástæðu til að sýna aðgæslu. Þá megi sjá af fyrirliggjandi myndum af vinnusvæðinu að stefnandi hafi mátt búast við að einhverjar hindranir gætu verið í gönguleið þeirra á bifreiðastæðinu. Hann hafi því sýnt af sér gáleysi í umrætt sinn þegar hann gekk aftur á bak með plötuna án þess að gæta að gönguleiðinni.

Stefndi kveðst byggja á því að aðstæður hafi verið í fullu samræmi við ákvæði 6. gr. reglna nr. 499/1994 og 2. mgr. 3. gr. reglna nr. 581/1995. Gönguleiðir vinnustaðarins hafi verið greiðfærar, í öllu falli ef tilhlýðilegrar aðgæslu var gætt. Verði hins vegar talið að aðstæður hafi brotið í bága við settar reglur hafi það ástand verið á ábyrgð stefnanda sjálfs. Hluti af starfsskyldum stefnanda hafi verið þær að halda vinnusvæði sínu hreinu. Hafi það því verið á ábyrgð stefnanda sjálfs að gæta að því að umrædd gönguleið væri greiðfær fyrir hann sjálfan og viðskiptavini. Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga nr. 46/1980 beri starfsmanni sem verði var við ágalla eða vanbúnað, sem leitt geti til skerts öryggis eða lakari aðbúnaðar eða vanbúnaðar eða hollustuhátta, sem hann geti ekki sjálfur bætt úr, umsvifalaust að tilkynna það öryggisverði, öryggistrúnaðarmanni, verkstjóra eða atvinnurekanda. Ábyrgðin á að gæta þess að vinnusvæðið væri í lagi hvað þetta varðar hafi því hvílt á herðum stefnanda sjálfs. Einfalt hefði verið að tryggja greiðan gönguveg með örlítilli aðgæslu. Stefnandi hafði unnið hjá stefnda frá árinu 2002 og á trésmíðaverkstæði stefnda frá árinu 2003. Hann hafi því gjörþekkt allar aðstæður. Miðað við starfsaldur stefnanda hjá stefnda, reynslu hans í starfi og menntun hans, telji stefndi einsýnt að slys stefnanda verði ekki á nokkurn hátt rakið til gáleysis samstarfsmanna stefnanda.

Stefndi kveðst ekki sjá hvernig 10. gr. reglna 499/1994 eigi við þar sem orsök slyssins sé ekki röng líkamsbeiting við að lyfta byrðum. Þá tekur stefndi fram að slysið hafi átt sér stað kl. 15.00 í ágúst sem þýði að næg birta hafi verið til staðar. Þá hafi stefnandi og viðskiptamaðurinn báðir borið plötuna í uppréttri stöðu. Vinnuaðstæðurnar þar sem byrðarnar voru handleiknar hafi því verið eins góðar og kostur var. Stefnandi hafði unnið á þessari starfsstöð í 2 ár, þekkti því eða mátti þekkja svæðið gjörla og vita af því að hindranir gætu orðið á vegi hans á leiðinni eins og t.d. verkfæri eða brettabunkar. Þá hafi gipsklippurnar verið áberandi vegna litar og stærðar. Því sé mótmælt að skortur á upplýsingum hafi átt nokkurn þátt í slysi stefnanda.

Þá sé því einnig mótmælt sem ósönnuðu að starfsmaður stefnda hafi skilið gipssögina eftir á umræddum stað.

Af framangreindu kveðst stefndi telja ljóst að engin þau atvik hafi verið til staðar sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á. Beri því að sýkna stefnda alfarið af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé gerð krafa um verulega lækkun bóta.

Í fyrsta lagi kveðst stefndi byggja á því að bætur beri að lækka verulega vegna eigin sakar stefnanda. Hafi röksemdir þessu til stuðnings verið raktar hér að framan og sé vísað til þeirra.

Í öðru lagi sé niðurstöðu matsgerðar S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis mótmælt sem of hárri.

Í þriðja lagi sé mótmælt því árslaunaviðmiði sem stefnandi leggi til grundvallar útreikningi bóta fyrir varanlega örorku. Stefnandi miði við síðustu tvö almanaksár fyrir slys en ekki síðustu þrjú árin eins og kveðið sé á um í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi hafi ekki uppi neinar málsástæður í stefnu þessari kröfugerð til stuðnings. Leggja ber árslaun stefnanda síðustu þrjú almanaksár fyrir slys til grundvallar útreikningi bóta vegna varanlegrar örorku.

Í fjórða lagi kveðst stefndi mótmæla dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Þá sé þess krafist að frá skaðabótum skuli draga allar greiðslur sem stefnandi kunni að hafa fengið, eða eigi rétt á að fá frá þriðja aðila vegna slyssins, svo sem greiðslur úr almannatryggingum, lífeyrissjóðsgreiðslur o.fl., sbr. 2. mgr. 3. gr., 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Skorað sé á stefnanda að upplýsa um þessar greiðslur og fjárhæðir þeirra að því marki sem ekki hafi þegar verið gert af hans hálfu.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna skaðabótaréttar, einkum um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, orsakatengsl og eigin sök tjónþola. Þá er vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993 og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Stefndi kveðst byggja málskostnaðarkröfu sína á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Fram er komið að stefnandi hafði unnið hjá stefnda Byko hf. í þrjú ár þegar slysið varð og þar af síðari tvö árin á trésmíðaverkstæði stefnda. Að sögn stefnanda var starf hans m.a. fólgið í því að bera stórar plötur út af verkstæðinu þegar viðskiptavinir stefnda komu að sækja þær. Í umrætt sinn kvaðst stefnandi hafa verið að bera út þunga og stóra plötu úr vatnsheldum krossvið ásamt vitninu G-kk-þgf J. Ó-kk-þgf, en fram hefur komið að platan var 3 x 1,5 m að stærð. Þeir G-kk-nf hafi haldið á plötunni láréttri á milli sín eftir að þeir komu út úr dyrum verkstæðisins. Kvaðst stefnandi hafa farið á undan og gengið aftur á bak með plötuna. Kvaðst hann hafa horft aftur fyrir sig á meðan, en ekkert hafi átt að vera í gangveginum. Áður en hann kom að kerrunni hafi hann hins vegar dottið um gipsklippur þær, sem greinir á ljósmyndum á dskj. nr. 9.

Vitnið G-kk-nf kvaðst hafa lagt bifreið sinni og kerru meðfram gáminum og brettunum, sem sjá má á ljósmyndum á dskj. nr. 9, og hafi bifreiðin verið á móts við brettin. Kvað hann aðstæður fyrir utan trésmíðaverkstæðið hafa verið með svipuðum hætti á slysdaginn og getur að líta á framlögðum ljósmyndum af vettvangi, þ.e. álíka mörg eða jafnvel fleiri uppstöfluð bretti hafi verið fyrir utan verkstæðið. Þá sagði hann að sér sýndust klippurnar vera á svipuðum stað á myndunum og þær voru þegar stefnandi datt um þær. Stefnandi kvað klippurnar hins vegar hafa verið utar en þær væru á myndunum, þ.e. ekki alveg upp við gáminn. Þá sagði hann að eitthvað af brettum hefði einnig verið fyrir utan verkstæðið á slysdaginn.

Af framlögðum ljósmyndum, sem stefnandi tók og lagði fram í málinu, má sjá að mörgum brettum hefur verið staflað upp við vegg á hægri hönd þegar komið er út úr dyrum verkstæðisins, en önnur liggja laus fyrir framan brettastaflann. Þá má einnig sjá fleiri hluti liggja hægra megin við dyrnar og skammt frá brettastaflanum, m.a. umræddar gipsklippur, sem eru skærbláar að lit og með 1-1,2 m hárri stöng. Af myndunum má þó sjá að umferðarleið frá dyrunum og að merktum bifreiðastæðum fyrir framan verkstæðið er greiðfær.

Eins og áður greinir hafði stefnandi unnið í tvö ár á trésmíðaverkstæði stefnda þegar slysið varð og þekkti því vel til aðstæðna á vinnustaðnum. Mátti honum vera ljóst þegar hann bar áðurgreinda plötu af verkstæðinu að hann gat ekki treyst því fyrirfram að enginn hindrun yrði á þeirri leið, sem hann kaus að fara að bifreið G-kk-ef, þ.e. að þeirri hlið bifreiðarinnar sem sneri að verkstæðinu. Augljóst þykir að betur hefði legið við að fara með plötuna að þeirri hlið bifreiðarinnar sem sneri frá verkstæðinu þar sem gönguleiðin var greiðfær og athafnarými nægt í stað þess að fara með plötuna um tiltölulega þröngt bil á milli brettanna og gámsins annars vegar og bifreiðarinnar hins vegar. Með því að stefnandi kaus að fara þá leið bar honum að sýna sérstaka aðgát þar sem hann gekk afturábak með þunga byrði framhjá svæði þar sem ýmsir hlutir voru augljóslega settir til tímabundinnar geymslu. Verður að telja að ef stefnandi hefði litið aftur fyrir sig til beggja hliða hefði hann orðið var við klippurnar, sem eru skærbláar að lit og með um 1-1,2 m hárri stöng. Að sögn stefnanda stóðu klippurnar í kanti akstursleiðarinnar við verkstæðið og með hliðsjón af framlögðum ljósmyndum verður ekki talið að sérstök hætta hafi stafað af staðsetningu þeirra væri gætt eðlilegrar varkárni. Verkið sem stefnandi vann var einfalt og verður að telja að með eðlilegri aðgæslu hefði hann getað komið í veg fyrir slysið.

Óupplýst er hver skildi gipsklippurnar eftir fyrir utan trésmíðaverkstæðið. Þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að engir aðrir en starfsmenn stefnda komi þar til greina, en stefndi hefur bent á að einhver viðskiptavina hans kunni að hafa skilið klippurnar eftir fyrir utan verkstæðið.

Loks þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að stefndi eða starfsmenn hans hafi brotið gegn lögum nr. 46/1980 eða að húsnæði stefnda og vinnuaðstæður hafi farið í bága við reglur nr. 581/1995 og nr. 499/1994 og að tjón stefnda sé að rekja til þess.

Með vísan til alls ofangreinds er það niðurstaða málsins að ósannað sé að tjón stefnanda sé að rekja til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Ber því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Rétt þykir að hvor aðila um sig beri sinn kostnað af málinu.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Byko hf., er sýkn af kröfum stefnanda, F-kk-ef L-kk-ef J-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómur Reykjaness 1. júlí 2009.