E-883/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 29. mars sl., er höfðað 2. maí 2006 af F-kk-þgf H. T-kk-þgf, Lönguhlíð 8, Akureyri, á hendur Magnel ehf. Áshamri 52, Vestmannaeyjum.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 458.468 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. september 2005 til greiðsludags. Allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 73.081 króna 26. september 2006. Þá krefst hann málskostnaðar og að við ákvörðun hans verði tekið tillit til þess að stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Þá krefst hann viðurkenningar á sjóveðrétti í Breka KE-61, skipaskrárnúmer 1459, til tryggingar dæmdum kröfum.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

I.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um vangreidd laun og slysakaup vegna starfa stefnda um borð í togaranum Breka KE-61, en stefnandi varð fyrir slysi þegar hann var staddur með skipinu í Bremerhaven í Þýskalandi 22. mars 2005.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu, sem og G-kvk-nf A-kvk-nf G-kvk-nf, framkvæmdastjóri stefnda. Þá gaf E-kk-nf P-kk-nf skipstjóri vitnaskýrslu.

Málavextir eru þeir að stefnandi hóf störf 22. desember sem vélstjóri á umræddu skipi. Samkvæmt framburði hans sjálfs fyrir dómi stóð í upphafi til að hann færi aðeins einn túr en þeir hafi síðan orðið fleiri og taldi hann að um ótímabundna ráðningu hefði verið að ræða. Fyrirsvarsmaður stefnda taldi stefnanda hafa verið ráðinn tímabundið, í hvern þann túr sem hann hafi farið, og hafi verið samkomulag um að hann hætti störfum þegar hann færi í læknisaðgerð á hné sem hann hafi verið að bíða eftir. Ekki liggur fyrir í málinu ráðningarsamningur milli aðila.

Þann 17. mars 2005 lagðist Breki að bryggju í Bremerhaven í Þýskalandi til að landa þar fiski. Var stefnandi vélstjóri í þeirri ferð en vitnið E-kk-nf P-kk-nf skipstjóri. Þann 24. mars hélt skipið úr höfn og kom til Íslands 28. sama mánaðar. Þann 22. mars urðu stefnandi, annar skipverji og E-kk-nf fyrir slysi er bifreið sem þeir voru í lenti á tré. Var E-kk-nf ökumaður bifreiðarinnar. Í skipsdagbók mun hafa verið skráð eftirfarandi um þennan atburð. „Þriðjudagurinn 22. mars 2005. Fóru skipstj. Stm. B-kk-nf E-kk-nf og F-kk-nf T-kk-nf vélstjóri. Frá Bremerhaven um kl. 1300 til Cuxhaven til að skoða skip og veiðarfæri. Var ekið eftir hraðbrautinni N. eftir. Í bakaleiðinni var ekið eftir svokölluðum sveitavegi til Bremerhaven um kl. 1600 á þýskum tíma stökk eitthvað dýr fyrir bílinn með þeim afleiðingum að undirritaður missti stjórn á bílnum og lenti bíllinn á tré sem stóð við veginn. Hafði sennilega stigið bensínið í botn í stað bremsunnar í fátinu. B-kk-nf E-kk-nf stm. sat [...] í farþegasætinu og festist í bílnum við áreksturinn og varð að klippa hann úr bílnum, en undirritaður og F-kk-nf komust hjálparlaust út úr bílnum. Lögregla sjúkra og brunalið komu fljótlega á slysstað og hlúðu að okkur og vorum við síðan fluttir á St. Jósepsspítala í Bremarhaven þar sem við vorum myndaðir röntgen og skoðaðir og voru ekki talin alvarleg meiðsli að okkur F-kk-þgf. B-x-x var fluttur á annað sjúkrahús þarna í Bremerhaven og lagður inn vegna lærbrots og fl. meiðsla. Daginn eftir eða þann 23. mars fórum við aftur F-kk-nf og undirritaður upp á St. Jósepsspítala. F-kk-nf vegna þess að mikil bólga kom fram í annarri hendi og öðru hné. Undirritaður vegna eymsla í ökkla og öxl hægra megin. Vorum við báðir myndaðir röntgen. Héldum við okkur síðan um borð í rólegheitum til að jafna okkur fyrir heimferðina. Brottför frá Bremerhaven kl. 2045 þýskur tími fimmtudagur 24. mars. Staður slyss: Rétt norðan við Lange.“ Dagbókarúrdrátturinn er undirritaður af E-kk-þgf P-kk-þgf skipstjóra, sem staðfesti fyrir dómi undirritun sína og að hann hefði skráð framangreint í skipsdagbókina. Fyrir dómi bar E-kk-nf að umrædd ökuferð hefði verið farin til að skoða húsbílasýningu en þaðan hefðu þeir farið til Cuxhaven til að líta á skip og veiðarfæri, eins og siður sé hjá sjómönnum. Hann hafi ákveðið að fara þessa ferð til að skoða þessa húsbýlasýningu og hafa boðið stefnanda með. Þeir hafi ekki verið að sinna erindum útgerðarmanns í þessari ferð og það hafi stefnanda verið kunnugt um. Bifreið til fararinnar hafi hann fengið að láni hjá umboðsaðila útgerðarinnar. Aðspurður um það hvers vegna hann hafi tilgreint tilgang ferðarinnar í skipsdagbók með þeim hætti sem áður er rakinn, þegar tilgangur ferðarinnar hafi verið sá að skoða húsbílasýningu, kvaðst hann hafa talið það eðlilegra, en gaf ekki aðra skýringu á þessu misræmi.

Í aðilaskýrslu sinni kvað stefnandi að tildrög þess að hann fór í þessa ökuferð með E-kk-þgf hafi verið að E-kk-nf hafi viljað hafa hann og B-kk-þf stýrimann með sér til halds og trausts við að „skoða veiðarfæri og eitthvað“. Kvað stefnandi að E-kk-nf hafi komið við á nokkrum stöðum, bæði í eigin erindagjörðum og skipsins. Nánar aðspurður kvað stefnandi að lítið hefði orðið úr þessari skoðun þar sem ekkert skip hefði verið til að skoða og þeir hafi ekið framhjá einhverjum veiðarfærum við bryggjurnar í Cuxhaven. Kvaðst stefnandi ekki vita til að annar tilgangur hafi verið með ferðinni en að skoða skip og veiðarfæri, en mundi að E-kk-nf hefði komið við til að skoða húsbíla.

Stefnandi kvaðst hafa farið þrjá túra fyrir stefnda og slysið hafi orðið í síðasta túrnum. Kvað hann stefnda hafa óskað eftir því að hann færi einn túr í viðbót en hann hafi hafnað því þar sem hann hafi verið óvinnufær vegna slyssins, vegna bólgu í hendi og hafi ekki verið orðið góður fyrr en um áramót, eins og læknisvottorð sýni. Stefnandi staðfesti að til hafi staðið að hann ynni hjá stefnda þar til hann færi í aðgerð á hné, en tímasetning hennar hafi ekki verið ráðin og hafi í fyrsta lagi átt að verða í maí. Hann hafi verið á biðlista fyrir aðgerðina frá því í desember 2004. Hins vegar hafi verið hringt til hans með viku fyrirvara og honum boðið að fara í aðgerðina 19. apríl þar sem einhver hefði fallið út af biðlistanum. Kvaðst hann hafa gripið það tækifæri þar sem hann hafi hvort sem er verið óvinnufær vegna handarinnar. Þá kvaðst hann einnig hafa notað tækifærið til að fara í kviðslitsaðgerð, en það hefði staðið fyrir dyrum í nokkurn tíma. Kvað stefnandi að sú aðgerð hefði ekki verið aðkallandi og hefði getað beðið enn um sinn, en hann hafi sömuleiðis vilja nota tækifærið þar sem hann hafi hvort sem er verið óvinnufær.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð vegna slyss (áverkavottorð) dagsett 24. maí 2004, frá H-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, heimilislækni. Kemur þar fram lýsing á slysi stefnanda 22. mars og að læknirinn hafi fyrst skoðað stefnanda 31. sama mánaðar. Í vottorðinu er getið um aðgerð á hné sem stefnandi hafi farið í 19. apríl, en að öðru leyti lýsir vottorðið áverkum á vinstri hendi. Kemur fram sú lýsing læknisins að við skoðun sé stefnandi enn með verkóþægindi í vinstri hendi „proximalt við MCP liði II og III“ og séu væg eymsli þar í hendinni og hún aðeins bólgin eða þykkari þar í samanburði við þá hægri. Tekið er fram að stefnandi sé rétthentur. Þá er þess getið að stefnandi kvarti yfir að suma daga sé hann enn með óþægindi „medialt“ í vinstri olnboga. Í vottorðinu er þess getið að fyrir slysið hafi stefnandi verið veikur í hné (Osteoarthritis of knee) en það hafi ekki átt þátt í slysinu eða hafi það haft áhrif á bata vegna slyssins. Sjúkdómsgreining vegna slyssins lýtur að meiðslum á vinstri úlnlið og hendi, hálshrygg og olnboga. Í vottorði sama læknis 19. október 2005, sem ber með sér að vera aflað til að leggja fram hjá sjúkrasjóði Vélstjórafélags Íslands, er stefnandi sagður óvinnufær og vísað til slyssins 22. mars, gerfiliðsaðgerðar 19. apríl og kviðslitsaðgerðar 3. júní 2005. Kemur fram að stefnandi sé þá fyrst að verða góður af maráverka á vinstri hendi. Í vottorðinu kemur fram að óvinnufærni stafi af sjúkdómi.

Í málinu liggur einnig fyrir læknisvottorð A-kk-ef H. Ó-kk-ef, bæklunar- og handarskurðlæknis á bæklunardeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri dagsett 24. nóvember 2006, en það var sá læknir sem framkvæmdi hnéaðgerð á stefnanda 19. apríl 2005. Kemur þar meðal annars fram að handaróþægindi stefnanda hafi að mestu leyti horfið í skugga annarra óþæginda en hann hafi samt endurtekið lýst viðvarandi óþægindum frá hendi og endurtekið lýst því sjálfur að hann hafi ekki treyst sér í vinnu út á sjó vegna handaróþæginda, burt séð frá öðrum óþægindum. Í lokakafla vottorðsins greinir að lækninum finnist nánast ógjörningur að meta hvenær stefnandi hafi orðið vinnufær til sjós á ný, ef eingöngu sé horft til handarmeiðslanna. Varðandi dagsetningu kveðst hann eingöngu geta sagt það að 14. september 2005 þegar hann hafi skoðað stefnanda í fyrsta skipti vegna handarmeiðslanna hafi hann enn verið talsvert bólginn og aumur og með hreyfiskerðingu þannig að allavega þá finnist lækninum líklegt að stefnandi sé enn óvinnufær vegna handarslyssins. Þá er þess getið í vottorðinu að stefnandi hafi lýst óþægindum í hendi endurtekið eftir þetta tímamark, þá kveðst læknirinn hafa upplýsingar um það að auk meðferðar vegna hnjáóþæginda hafi stefnandi einnig verið í iðjuþjálfun út af handaróþægindum þegar hann hafi verið á Kristnesi frá lokum janúar 2006 til 17. mars sama ár.

Í stefnu kemur fram að stefnandi hafi einvörðungu fengið greidd laun frá stefnda til og með 4. júlí 2005, en ekki í 5 mánuði, eða til og með 22. ágúst sama ár, eins og rétt hefði verið. Þá hafi stefnandi ekki fengið greidda fulla kauptryggingu, m.v. 30 daga pr. mánuð, eins og hann eigi rétt á samkvæmt skilyrðislausum ákvæðum sjómannalaga og kjarasamnings VSFÍ og LÍÚ, heldur einvörðungu m.v. úthaldsdaga Breka KE-61 á þeim tíma.

Þá greinir í stefnu að stefnandi hafi óskað eftir leiðréttingu sinna mála við stefnda, munnlega í október 2005 og bréflega í nóvember sama ár. Þegar stefnanda hafi orðið ljóst að erindi hans bæri ekki árangur hafi hann leitað sér aðstoðar lögmanns og þann 7. desember 2005 hafi stefnda verið sent innheimtubréf. Á fundi í lok janúar 2006 hafi fyrirsvarsmaður stefnda lofað að greiða kröfuna en ekki hafi verið staðið við það og með ódagsettu bréfi frá byrjun mars það ár hafi kröfum stefnanda verið að mestu hafnað. Hafi stefndi borið það fyrir sig að stefnandi hafi ekki verið við vinnu í skilningi 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga þegar hann slasaðist og ætti því ekki rétt til þess slysakaups sem hann gerði kröfu um. Vegna þessarar afstöðu stefnda hafi stefnanda verið nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Í greinargerð lýsir stefndi málsatvikum varðandi það hvernig launagreiðslum til stefnanda hafi verið háttað í kjölfar slyssins á þann veg að stefndi hafi greitt stefnanda laun samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga. Stefndi hafi greitt stefnanda laun í tvo mánuði frá slysdegi, eða til 1. júní 2005 í þeirri trú að stefnandi væri óvinnufær vegna slyssins og á grundvelli vottorðs sem stefnandi hafi lagt fram. Þá hafi stefnandi einnig greitt, vegna einfaldrar yfirsjónar, stefnanda kauptryggingu frá 1. júní til 4. júlí 2005. Eftir að stefnda hafi orðið mistök sín ljós við greiðslu kauptryggingar og greiðslu launa vegna óvinnufærni umfram það tímabil sem stefnandi hafi í raun verið óvinnufær vegna slyssins, hafi stefndi engu að síður fallist á, án allrar viðurkenningar og umfram skyldu sína, að láta þar við sitja og endurkrefja stefnanda ekki um greiðsluna, líkt og hann hefði með réttu getað gert. Stefnandi hafi engu að síður ekki viljað una við þetta uppgjör og hafi krafið stefnda um frekari greiðslur á grundvelli 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga þar sem hann hafi talið sig eiga inni hjá stefnda greiðslu kauptryggingar fyrir tveggja mánaða tímabil til viðbótar. Kröfu stefnanda hafi verið hafnað með bréfi stefnda 31. október 2005 og í kjölfarið hafi stefnandi sent kröfur sínar í innheimtu. Stefnda hafi borist innheimtubréf lögmanns stefnanda dags. 7. desember 2005 þar sem stefndi hafi verið krafinn um greiðslu ógreiddra launa, starfsaldursálags, fatapeninga, fæðispeninga, orlofs og innheimtuþóknunar auk dráttarvaxta, samtals að fjárhæð 663.677 krónur. Með ódagsettu bréfi hafi stefndi viðurkennt kröfu stefnanda vegna ógreiddra launa að fjárhæð 59.735 krónur, sem vegna yfirsjónar stefnda hafi ekki verið greidd, auk kröfu stefnanda að fjárhæð 16.831 króna, sem ranglega hafi verið dregin af launum hans. Öðrum kröfum stefnanda hafi hins vegar verið alfarið mótmælt. Með hliðsjón af því sem á undan hafi gengið hafi stefndi boðið fram greiðslu að fjárhæð 100.000 krónur, sem lokauppgjör á málum aðila. Tilboðið hafi verið sett fram í sáttaskyni og umfram skyldu. Engin viðbrögð hafi orðið af hálfu stefnanda við þessu tilboði fyrr en stefnda hafi verið birt stefna í málinu. Þann 26. september 2006 hafi stefndi greitt 73.081 krónu til stefnanda, vegna ógreiddra launa samkvæmt launaseðli nr. 7 og frádregins fæðis- og myndbandakostnaðar. Kröfuna hafi stefndi greitt til viðbótar og þrátt fyrir fyrri greiðslur sínar umfram skyldu til stefnanda. Umrædd fjárhæð sé hluti af dómkröfu stefnanda og hafi hún nú verið innt af hendi, sbr. framlagða kvittun fyrir millifærslu.

II.

Stefnandi byggir á því að stefnda hafi borið að gera upp við hann slysakaup í þann tíma sem 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga kveði á um, þ.e. í fimm mánuði, enda hafi hann verið við vinnu hjá stefnda í skilningi ákvæðisins, er hann hafi slasast í bílslysi í Þýskalandi 22. mars 2005.

Eins og fram komi í dagbókarúrdrætti Breka KE-61 frá 22. mars 2005 hefði stefnandi umræddan dag farið með skipsfélögum sínum til Cuxhaven til að skoða skip og veiðarfæri. Hafi stefnandi talið að það væri fyrir stefnda. Fyrir liggi að stefnandi og skipsfélagar hans hafi verið á leið til skips síns þegar þeir hafi slasast, enda stutt í fyrirhugaða brottför skipsins til Íslands. Þegar af þessari ástæðu, með vísan til ótvíræðs orðalags 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga, eigi stefnandi rétt til þess slysakaups, sem gerð sé krafa um í málinu.

Stefndi telji einnig, að slasist skipverjar erlendis þar sem þeir séu staddir á vegum útgerðar, svo sem í tilviki stefnanda, eigi þeir skilyrðislausan rétt á greiðslu slysakaups samkvæmt 1. og 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga, þó svo að þeir hafi ekki slasast við vinnu í skipi eða við skip útgerðar. Allt að einu teljist þeir vera í vinnunni. Sé því ekki hægt að halda því fram eins og stefndi geri að stefnandi hafi verið á eigin vegum þegar hann hafi slasast. Stefnandi hafi ekki verið í launalausu fríi þegar hann hafi slasast heldur hafi hann verið í vinnu fyrir stefnanda og hafi þegið af honum laun, eins og sjáist á launauppgjöri stefnda vegna ferðarinnar sem sé meðal gagna málsins. Stefnandi hafi verið staddur á vegum stefnda í Þýskalandi er hann hafi slasast. Hafi það verið ákvörðun stefnda að afli Breka KE-51 hafi í umrætt sinn verið seldur í Þýskalandi og hafi stefnandi ekkert haft með þá ákvörðun að gera. Þegar stefnandi hafi slasast hafi veiðiferð hvergi nærri verið lokið og lauk henni eðlilega ekki fyrr en við komu stefnanda heim til sín á Íslandi, sbr. 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga. Stefnandi hafi verið lögskráður á skipið þegar hann hafi slasast, sbr. ákvæðið laga nr. 43/1987 og reglugerðar nr. 880/2001, um lögskráningu sjómanna, og hafi hann ekki verið afskráður fyrr en við komu skipsins til Íslands 28. mars 2005. Þá sé á það bent að þann tíma sem skipið hafi verið statt í höfn í Bremerhaven hafi stefnandi verið háður stjórnunarvaldi stefnda og hafi því alltaf verið skylt að hlýða kalli hans um vinnu hvenær sem var, sbr. 2. mgr. 59. gr. sjómannalaga. Sé því ekki, í ljósi alls framangreinds, hægt að segja að hann hafi verið á eigin vegum umrætt sinn.

Til stuðnings framangreindu kveðst stefnandi benda á 2. ml. 3. mgr. 22. gr. almannatryggingalaga nr. 117/1993, en þar segi að sjómmaður njóti alltaf slysatryggingarverndar laganna vegna slysa sem verði um borð í skipi hans eða þegar hann ásamt skipinu sé staddur utan heimahafnar skips eða útgerðarstaðar. Verði ekki annað séð en að löggjafinn hafi metið það svo að þegar skipverji sé ásamt skipi sínu utan heimahafnar skips eða útgerðarstaðar teljist hann ekki vera á eigin vegum heldur á vegum útgerðar og njóti því slysatryggingaverndar laganna. Stefnandi kveðst telja að skýra verði ákvæði 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga til samræmis við framangreint ákvæði almannatryggingalaga, þannig að sjómenn sem séu utan heimahafnar eða útgerðarstaðar njóti ávallt slysatryggingaverndar sjómannalaga.

Kröfu sína sundurliðar stefnandi svo:

A. Vegna staðgengilslaunatímabilsins 23. mars til 1. júní 2005 kveðst hann gera kröfu um greiðslu vangreidds starfsaldursálags á tímabilinu, samtals í 38 úthaldsdaga. Starfsaldursálag samkvæmt kjarasamningi VSFÍ og LÍÚ, sem greiðist alltaf með öllum launum, hafi þá verið 3.271 króna á mánuði, eða 4.143 krónur miðað við 38 daga. Orlof, 10,17%, á þá fjárhæð sé 421 króna eða samtals 4.564 krónur. Á uppgjöri nr. 5 sé einnig ranglega dregið fæði að stefnanda, sem og vegna myndbanda, en eins og kunnugt sé hafi hann verið óvinnufær á tímabilinu og því hafi ekki fallið til kostnaður vegna hans á þeim tíma. Samkvæmt uppgjöri nr. 5 séu þetta 1.428 krónur vegna myndbanda og 3.458 krónur vegna fæðis eða samtals 4.886 krónur.

B. Vegna kauptryggingartímabilsins 2. júní til 22. ágúst 2005 hafi samkvæmt uppgjörum nr. 6 og 7, eins og í uppgjöri nr. 5, verið ranglega dregið af launum stefnanda fyrir fæði, sem hann ekki þáði, fyrir 8.460 krónur. Þá sé ógreidd lokagreiðsla samkvæmt launaseðli nr. 7 að fjárhæð 59.735 krónur. Á sama tímabili hafi stefnandi einvörðungu fengið greidda kauptryggingu miðað við úthaldsdaga Breka KE-61 og það aðeins í 20 daga, eða til og með 4. júlí 2005. Stefnandi eigi hins vegar rétt á óskertri kauptryggingu í fulla þrjá mánuði, sbr. ákvæði 36. gr. sjómannalaga og kjarasamnings VSFÍ og LÍÚ, en kauptrygging sé sú lágmarksgreiðsla sem skipverjum sé tryggð, veiðist ekki fyrir aflahlut. Ógreidd sé því kauptrygging í 60 daga (þar sem greidd hafi verið staðgengilslaun í 70 daga í stað 60). Starfsaldursálag sem ekki hafi heldur greiðst frá og með 2. júní 2005, sbr. uppgjör nr. 6 og 7, til og með 22. ágúst 2005, samtals í 80 daga, nemi með orlofi 9.610 krónum (3.27180÷301,1017=9610).

Krafa stefnanda sundurliðist samkvæmt framansögðu á eftirfarandi hátt:

Dráttarvaxtakrafa stefnanda miðist við gjalddaga launagreiðslna sem sé 15. dagur mánaðar vegna undangengins mánaðar, sbr. ákvæði sjómannalaga og kjarasamnings VSFÍ og LÍÚ. Til hagræðingar sé miðað við gjalddaga síðustu launagreiðslunnar 15. september 2005.

Við munnlegan málflutning kom einnig fram sú röksemd stefnanda að stefndi hafi í raun viðurkennt í verki kröfu stefnanda um greiðslu kauptryggingar skv. 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga með því að greiða kröfuna að hluta.

Stefnandi kveðst byggja á ákvæðum sjómannalaga nr. 35/1985, einkum 6. gr., 9. gr. og 36. gr. Þá kveður hann byggt á kjarasamningi VSFÍ og LÍÚ, einkum gr. 1.12-1.21 og gr. 1.41. Einnig á almennum reglum vinnuréttarins um greiðslu vinnulauna. Um orlof vísist til ofangreinds kjarasamings og orlofslaga nr. 30/1987, um dráttarvexti vísist til III. kafla laga nr. 38/2001 og um málskostnað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um viriðisaukaskatt vísist til laga nr. 50/1988 og um sjóveð til 1. tl. 197. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Þá vísar stefnandi um varnarþing til 2. mgr. 38. gr. og 1. mgr. 39. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Stefndi kveðst aðallega reisa sýknukröfu sína á því að stefnandi eigi engan rétt til greiðslu kauptryggingar, orlofs og starfsaldursálags vegna kauptryggingar á grundvelli 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga þar sem skilyrði ákvæðisins séu ekki fyrir hendi. Í ákvæðinu segi að skipverji sem forfallist frá vinnu vegna slysa við vinnu, á leið til eða frá vinnu eða vegna atvinnusjúkdóma sem stafi af vinnunni skuli fá greitt fast kaup, kauptryggingu eða sérlega umsamið veikindakaup í allt að þrjá mánuði til viðbótar greiðslum samkvæmt 1. mgr. og 2. mgr. 36. gr. laganna. Skilyrði fyrir greiðslu sé því að skipverji hafi slasast við vinnu sína. Í málinu liggi fyrir að stefnandi hafi ekki slasast við vinnu sína í þágu stefnda heldur þvert á móti við að sinna einkaerindum sínum. Stefnandi hafi verið farþegi í bifreið ásamt tveimur öðrum skipverjum og hafi þeir verið að koma frá Cuxhaven þar sem þeir hafi verið að skoða bifreið sem E-kk-nf P-kk-nf hafi ætlað sér að festa kaup á í eigin þágu. Hafi þessi erindisrekstur stefnanda því með engu móti tengst vinnu hans í þágu stefnda. Beri þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Fari svo ólíklega að fallist verði á að stefnandi hafi orðið fyrir slysi vegna vinnu sinnar þá kveðst stefndi hafna því að slysið hafi valdið óvinnufærni stefnanda í þann tíma sem stefnandi fullyrði. Af læknisfræðilegum gögnum málsins megi sjá að stefnandi hafi eingöngu hlotið minniháttar áverka við slysið og hvergi komi fram að stefnandi hafi verið óvinnufær vegna þeirra í fimm mánuði eftir slysið, en það sé tímabilið sem stefnandi telji sig eiga rétt á launum og kauptryggingu. Samkvæmt 5. mgr. 36. gr. sjómannalaga skuli skipverji afhenda atvinnurekanda vottorð læknis um slysið er sýni að hann hafi verið óvinnufær vegna þess. Slíku sé ekki til að dreifa í þessu máli. Stefndi bendi á að í læknisvottorði H-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef, dags. 24. maí 2005, komi fram að stefnandi hafi verið óvinnufær frá slysdegi og að hann hafi enn verið óvinnufær þegar vottorðið hafi verið ritað. Í sama vottorði sé hins vegar tekið fram að stefnandi hafi átt við margra ára verkja- og bólguástand á glíma í vinstra hné og af þeim sökum hafi hann átt í verulegum erfiðleikum með að klára vinnu sína sem sjómaður. Þá segi að stefnandi hafi gengist undir aðgerð á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri á vinstra hné 19. apríl 2005, eða tæpum mánuði eftir að stefnandi slasaðist í umferðarslysinu. Þá segi jafnframt í vottorði sama læknis 19. október 2005 að stefnandi hafi einnig gengist undir kviðslitsaðgerð 3. júní 2005, rúmum tveimur mánuðum eftir umferðarslysið. Það sé fortakslaust skilyrði 36. gr. sjómannalaga að óvinnufærni skipverja verði rakin til slyssins. Með hliðsjón af þessu sé augljóst að engin gögn í málinu bendi til þess að stefnandi hafi verið óvinnufær vegna umferðarslyssins 22. mars 2005 í meira en 28 daga, eða þar til hann hafi farið í uppskurð á hné 19. apríl sama ár. Telja megi víst að aðgerðin hafi valdið óvinnufærni stefnanda í kjölfarið en ekki umferðarslysið. Af þeim sökum hafi stefnandi ekki átt rétt á frekari launagreiðslum eftir þann tíma. Fyrir hafi legið þegar aðilar hafi gert með sér munnlegan ráðningarsamning í desember 2004 að stefnandi gæti eingöngu unnið tímabundið hjá stefnda þar sem hann væri á leið í umrædda hnéaðgerð. Þannig hafi báðum aðilum verið það fullljóst að stefnandi gæti ekki unnið áfram í þágu stefnda, sökum óvinnufærni, eftir að hann færi í aðgerðina.

Stefndi hafi greitt stefnanda laun í tvo mánuði í þeirri trú að hann væri óvinnufær vegna slyssins líkt og fram komi í framlögðu læknisvottorði. Þegar stefnda hafi síðar orðið ljóst að upplýsingar um óvinnufærni stefnanda vegna slyssins hafi verið rangar og að hann hefði jafnframt vegna yfirsjónar greitt stefnanda kauptryggingu til 4. júlí 2005, umfram skyldu, hafi stefndi ákveðið, þrátt fyrir þetta, að endurkrefja stefnanda ekki um ofgreidd laun. Þá hafi stefndi nú einnig greitt til stefnanda 73.081 krónu umfram skyldu, en stefndi hefði með réttu getað skuldajafnað þessari kröfu stefnanda við réttmæta kröfu sína um endurgreiðslu ofgreiddra launa. Með hliðsjón af öllu framangreindu sé því ljóst að stefndi hafi uppfyllt allar sínar skyldur samkvæmt 36. gr. sjómannalaga og í raun greitt stefnanda laun langt umfram skyldu sína. Beri því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Í sýknukröfu stefnda felist einnig krafa um lækkun fjárhæðar kröfu stefnanda. Verði krafa stefnda um sýknu ekki tekin til greina, kveðst hann gera kröfu um að krafa stefnanda sæti umtalsverðri lækkun. Krafan sé á því reist að stefnandi eigi ekki rétt á greiðslu kauptryggingar, orlofs og starfsaldursálags vegna kauptryggingar vegna þess tímabils sem stefnandi krefjist. Ljóst sé að hafi stefnandi verið óvinnufær vegna slyssins þá geti slíkt óvinnufærnistímabil aldrei numið fimm mánuðum frá slysdegi. Kveðst stefndi því krefjast þess að miðað verði við styttra tímabil.

Eftir að í ljós hafi komið að stefndi hafi ranglega dregið af launum stefnanda 73.081 krónu hafi aldrei staðið á stefnda að greiða stefnanda fjárhæðina þrátt fyrir að eiga réttmæta endurkröfu á stefnanda. Engin viðbrögð hafi hins vegar orðið við tilboði stefnda í bréf hans á dómskjali nr. 11 fyrr en honum hafi verið birt stefna í málinu. Með tilliti til þess og alls framangreinds telji stefndi málshöfðun stefnanda þarflausa enda hafi stefndi greitt stefnanda langt umfram skyldu. Þrátt fyrir að hafa fallist á kröfu stefnanda um framangreinda greiðslu þá verði ekki hjá því litið að hún sé eingöngu lítill hluti að heildardómkröfu stefnanda og verði að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Þá kveðst stefndi mótmæla dráttarvaxtakröfu stefnanda, þar á meðal upphafsdegi dráttarvaxta.

Við munnlegan málflutning mótmælti stefndi röksemdum stefnanda um að í greiðslu stefnda umfram skyldu samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga fælist viðurkenning í verki á greiðsluskyldu samkvæmt 3. mgr. sama lagaákvæðis. Taldi lögmaðurinn fullyrðingar í þessa veru ósannaðar.

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á 36. gr sjómannalaga nr. 35/1985. Um dráttarvexti vísar hann til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og um málskostnað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Ekki er um það deilt í máli þessu að stefnandi var ráðinn til starfa við skip stefnda Breka KE-61 og að hann varð fyrir slysi meðan á þeirri ráðningu stóð. Þá liggur fyrir að stefndi greiddi honum staðgengilslaun samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 frá 23. mars 2005 til 1. júní, eða 10 dögum lengur en ákvæðið mælir fyrir um. Að auki greiddi stefndi kauptryggingu í 20 daga. Byggir stefnandi á því að vangreidd sé kauptrygging í 60 daga í samræmi við ákvæði 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga, auk þess sem nokkuð vanti á fulla greiðslu vegna beggja framangreindra tímabila, eins og nánar er rakið hér að framan.

Fyrir liggur samkvæmt framansögðu að stefnandi hefur fengið greiðslur í samræmi við ákvæði 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga og lýtur ágreiningur í máli þessu fyrst og fremst að því hvort hann eigi einnig rétt á að fá greitt í samræmi við ákvæði 3. mgr. sama lagaákvæðis, sem mælir fyrir um rétt skipverja til greiðslu kauptryggingar í þrjá mánuði umfram það tveggja mánaða tímabil sem greinir í 1. mgr., m.a. ef þeir slasast við vinnu, eða á leið til og frá vinnu.

Ekki er fallist á það með stefnanda að sú staðreynd að stefndi hafi greitt honum kauptryggingu fyrir hluta þess tímabils sem 3. mgr. 36 gr. sjómannalaga tekur til, geti falið í sér viðurkenningu á því að skilyrðum lagagreinarinnar sé fullnægt og þannig orðið til þess að stefndi teljist hafa fyrrt sig rétti til að hafa uppi röksemdir fyrir dómi um að slys stefnanda hafi ekki orðið við vinnu í skilningi ákvæðisins.

Slys stefnanda átti sér stað í landlegu í erlendri höfn í miðri veiðiferð. Var stefnandi því á launum á slysdegi og lögskráður á skipið og þurfti því að sinna kalli skipstjóra um vinnu hvenær sem var. Stefndi hefur haldið því fram að umræddan dag hafi skipverjar verið í hafnarfríi og stefnandi því ekki við vinnu. Þá hefur stefndi mótmælt því að ökuferð sú sem farin var til Cuxhaven hafi á nokkurn hátt verið í þágu stefnda. Undir þetta hefur vitnið E-kk-nf tekið en hann var eins og fyrr sagði skipstjóri í umræddri veiðiferð.

Af orðalagi 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga má ráða að greininni er ætlað að veita þeim sem slasast við vinnu sína eða á leið til hennar, eða veikjast vegna sjúkdóma sem rekja má til vinnunnar, aukinn rétt til launa í veikindaforföllum, til viðbótar þeim almenna rétti sem kveðið er á um í 1. og 2. mgr. sama lagaákvæðis. Verður með hliðsjón af þessu að telja að sú athöfn skipverja sem slys verður við hljóti að þurfa að standa í einhverju samhengi við starfsskyldur hans á skipinu, einkum þegar slys á sér ekki stað um borð í skipinu, eða í nágrenni við það. Þá verður ekki fallist á það með stefnanda að 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga geti sætt svo rúmri skýringu að teljast fela í sér sambærilega reglu og kveðið er berlega á um í 2. ml. 3. mgr. 22. gr. laga nr. 117/1993 um almannatryggingar.

Fyrir liggur að stefnandi fór með skipstjóra og stýrimanni í ökuferð til Cuxhaven og kvaðst stefnandi hafa talið að ferðin væri farin til að skoða veiðarfæri. Skipstjórinn, vitnið E-kk-nf, kvað hins vegar að megintilgangur ferðarinnar hafi verið að skoða húsbílasýningu en komið hafi verið við í höfninni í Cuxhaven, eins og sjómenn geri gjarnan. Í skipsdagbókina var, eins og fyrr greinir, skráð að ferðin hefði verið farin til að skoða skip og veiðarfæri. Þrátt fyrir síðastnefnda skráningu í skipsdagbók verður að mati dómsins ekki fullyrt, að jafnvel þó til hafi staðið að skoða skip og veiðarfæri í umræddri ferð, þá hafi það staðið í einhverju sambandi við starfsskyldur stefnanda sem vélstjóra á umræddu skipi, enda ekkert fram komið um það hvert hefði átt að vera hlutverk hans við þá skoðun. Er framburður hans sjálfs fyrir dómi ekki afdráttarlaus um þetta atriði og kvað hann skipstjóra hafa beðið sig um að koma með til halds og trausts. Verður að ætla að nánar hefði verið um það rætt ef stefnanda hafi verið ætlað að sinna einhverjum verkum fyrir stefnda í ferðinni. Þykir því ekkert benda til að þáttaka stefnanda í umræddri ökuferð geti talist vinna hans í þágu stefnda, eða að stefnandi hafi haft réttmæta ástæðu til að ætla að svo væri. Þá verður ekki fallist á að stefnandi hafi getað talist á leið til vinnu í skilningi lagaákvæðisins enda verður að skýra ákvæðið um það atriði á þann veg að það eigi við þegar skipverji er á leið til skips í upphafi veiðiferðar eða frá skipi í lok hennar. Er það því mat dómsins að stefnandi teljist ekki hafa slasast við vinnu í skilningi 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga í umrætt sinn og ber þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfum hans.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður.

Dómurinn er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf, settum héraðsdómara.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Magnel ehf., er sýkn af kröfu stefnanda F-kk-ef H. T-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

H-kk-nf B-kk-nf