E-3254/2010

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 28. apríl sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af NBI hf., Austurstræti 11, Reykjavík, á hendur K-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf, Hrefnugötu 9, Reykjavík, með stefnu birtri 7. apríl 2010.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.067.764 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, af 729.904 krónum frá 4. ágúst 2009 til 2. september 2009, en af 1.067.764 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga, er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefnda, eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Stefndi krefst þess og að stefnandi verði dæmdur til þess að greiða honum málskostnað, að skaðlausu, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun. Einnig krefst stefndi þess að dráttarvextir leggist við málskostnaðarkröfu í samræmi við ákvæði laga nr. 91/1991, og leggist við höfuðstól hennar á tólf mánaða fresti.

II

Málavextir eru þeir, að stefndi var með VISA -greiðslukort nr. 4155-5200-0003-0223. Greiðslukortið var útgefið til stefnda samkvæmt umsókn hans. Vegna vanskila stefnda á greiðslukortinu var heimild hans til notkunar kortsins afturkölluð.

Hinn 2. desember 2009 var stefnda sent innheimtubréf.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á eftirgreindum reikningum vegna úttekta stefnda á framangreindu VISA greiðslukorti:

Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

22.07.2009 04.08.2009 729.904

21.08.2009 02.09.2009 337.860

Samanlagt nemi skuld stefnda 1.067.764 krónum. Stefnandi kveður að fjárhæðir reikninga hafi verið lækkaðar, sem nemi dráttarvöxtum, sem þar séu reiknaðir, en krafist sé dráttarvaxta frá gjalddögum reikninga til greiðsludags. Útskriftargjald samkvæmt reikningi sé samkvæmt auglýstri gjaldskrá NBI hf. á hverjum tíma, sbr. 11. gr. c) og g) almennra viðskiptaskilmála VISA -greiðslukorta og sé hluti af höfuðstól kröfunnar, sbr. 6. gr. b) sömu skilmála.

Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Aðild sína byggir stefnandi á því að Fjármálaeftirlitið hafi með heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., tekið þá ákvörðun að ráðstafa eignum og skuldum Landsbanka Íslands hf. til Nýja Landsbanka Íslands hf., nú stefnanda. Ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um ráðstöfun eigna og skulda Landsbanka Íslands hf. til Nýja Landsbanka Íslands hf., sé dagsett 9. október 2008.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um greiðslu fjárskuldbindinga.

Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, byggir stefnandi á lögum um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að honum beri ekki skylda til að greiða umstefnda fjárhæð. Byggir hann á því, að stefnanda sé óheimilt að bera fyrir sig umrædda kröfu enda sé ósanngjarnt að stefndi þurfi að bera allar byrðar óskipt vegna þess kerfishruns sem orðið hafi í kjölfar hruns bankanna.

Stefndi byggir á því, að með 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sé dómstólum heimilt að víkja samningum til hliðar, í heild eða að hluta, ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins sé dómstólum m.a. heimilt að líta til atvika við samningsgerð sem og atvika er síðar hafi komið til. Stefndi telur að stefnandi hafi átt mikinn þátt í því kerfishruni sem orðið hafi á Íslandi og hafi vitandi vits vanrækt trúnaðar- og hollustuskyldu sína gagnvart viðskiptamönnum sínum. Þannig hafi stefnandi fyrir hrun bankanna sýnt af sér fullkomið aðgæsluleysi og líklega brotið gegn skyldum sínum sem fjármálafyrirtæki í skilningi laga nr. 16/2002, enda sé ljóst að stefnandi hafi verið einn af stærstu áhrifavöldum hrunsins á Íslandi. Telur stefndi ósanngjarnt, í skilningi 36. gr. laga nr. 7/1936, að hann fái hvorki að njóta góðs af mögulegri sölu á kröfunni, né tækifæri til að kaupa kröfuna á sama verði. Þannig telur stefndi að hér hafi verið um svo óvenjulegar aðstæður að ræða að ómögulega sé hægt að telja það sanngjarnt að nýr aðili, stefnandi, geti með einföldum hætti og í raun aðeins með skipti á kennitölu, firrt sig allri ábyrgð og krafist þess að stefndi greiði allar skuldbindingar sínar.

Stefndi byggir einnig á því, að um hafi verið að ræða svokallað „force majeure“ tilvik, sem feli ekki einungis í sér að samningsaðili geti losnað frá efndaskyldu sinni vegna stríðsástands eða fárviðris, heldur einnig vegna atvika óviðkomandi aðilum, svo sem vegna vinnustöðvana eða neyðarástands. Setningu neyðarlaganna svokallaðra telur stefndi vera atvik sem geti komið til skoðunar á því hvort honum sé skylt að efna umdeildan lánssamning. Lögin hafi verið sett, nánast í skjóli nætur, með afbrigðilegri meðferð Alþingis vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði. Vegna þess, þ.e. setningar laganna, þess neyðarástands sem ríki hér á landi, aðgerða stjórnvalda og framgöngu stjórnarmanna stefnanda fram að bankahruni, telur stefndi að honum sé óskylt að standa við umræddan samning, enda sé það ósanngjarnt af stefnanda að halda samningnum upp á stefnda.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar, og laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefndi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

V

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu á skuld vegna úttekta af VISA korti sem stefndi hafði hjá stefnanda. Er byggt á því að stefndi hafi ekki greitt fyrir þessar úttektir.

Óumdeilt er að stefndi var handhafi umrædds VISA korts og samkvæmt framlögðum reikningum og yfirliti yfir úttektir hans var VISA kortið skuldfært fyrir umstefndri fjárhæð. Stefndi hefur ekki andmælt því að hann skuldi umkrafða fjárhæð, en byggir á því að honum beri ekki greiðsluskylda, en til vara að lækka beri dómkröfur stefnanda, vegna brostinna forsendna, sbr. og 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð umboð og ógilda löggerninga, sem og vegna force majeure.

Eins og að framan greinir er óumdeilt að stefndi skuldfærði umrætt greiðslukort til að greiða fyrir vörur og þjónustu og hefur ekki greitt fyrir þær úttektir. Verður ekki fallist á það með stefnda að almenn þróun efnahagsmála verði virt sem brostin forsenda er geti haft áhrif á greiðsluskyldu hans eða að víkja beri samningnum til hliðar samkvæmt 36. gr. samningalaga, auk þess sem lagasjónarmið um ólögmæta auðgun geta ekki leitt til þeirrar niðurstöðu. Þá verður ekki séð að tilvísun stefnda til force majeure reglna vegna efnahagsástands á Íslandi eftir hið svokallaða bankahrun geti leyst hann undan greiðsluskyldu sinni.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið verður endanleg fjárkrafa stefnanda á hendur stefnda tekin til greina eins og hún er fram sett, en ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum. Hins vegar þykir ekki ástæða til að kveða á um í dómsorði að vextir skuli leggjast við höfuðstól kröfunnar á tólf mánaða fresti, enda er mælt fyrir um það í 12. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, að sé vaxtatímabil lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skulu þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, K-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, NBI hf., 1.067.764 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 729.904 krónum frá 4. ágúst 2009 til 2. september 2009, en af 1.067.764 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf