E-1839/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 27. maí sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af E-kvk-þgf L-kvk-þgf S-kvk-þgf, Holtsgötu 22, Reykjavík gegn P-kk-þgf S-kk-þgf, Furugrund 52, Kópavogi og Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík með stefnu birtri 10. mars 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndu greiði stefnanda in solidum 2.622.588 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. nóvember 2007 til greiðsludags auk málskostnaðar að skaðlausu.

Dómkröfur stefndu eru þær aðallega, að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hennar hendi að mati dómsins, en til vara, að stefnukröfur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Málavextir

Föstudaginn 27. desember 2002 ók stefndi, P-kk-nf, bifreið sinni aftan á bifreið stefnanda. Bifreið stefnda, P-kk-ef, var skylduvátryggð hjá Vátryggingafélagi Íslands hf. Ágreiningslaust er að stefndi, P-kk-nf, átti sökina á aftanákeyrslunni og er skaðabótaábyrgð stefndu viðurkennd.

Stefnandi var 27 ára að aldri á slysdegi, fráskilinn með tvö börn, fædd 1997 og 2000. Hélt hún heimili fyrir sig og börnin. Hún er hárgreiðslukona að mennt og hafði ásamt heimilishaldinu unnið lítillega utan heimilis síðustu þrjú árin. Námu tekjur hennar árið 2000 kr. 165.255, árið 2001, kr. 573.530 og árið 2002 kr. 1.031.966.

Málsaðilar stóðu sameiginlega að mati á afleiðingum slyssins og fengu til þess L-kk-þf D-kk-þf lækni og Ö-kk-þf H-kk-þf hrl. Niðurstaðan var sú, að þeir töldu stefnanda hafa hlotið tognunaráverka á háls og vægan tognunaráverka á lendahrygg. Mátu þeir stefnanda 7 stiga varanlega miska af völdum slyssins og 10% varanlega örorku. Batahvörf stefnanda, þ.e. sá tími sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, var 27. apríl 2003.

Hinn 7. nóvember 2007 gerði stefndi upp líkamstjón stefnanda af slysinu á grundvelli matsgerðarinnar. Var samkomulag um einstaka bótaliði, nema um útreikning bóta fyrir varanlega örorku. Miðaði stefndi þar við lágmarksárslaun skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en stefnandi vildi miða við árslaun á grundvelli tiltekinna mánaðarlauna, sem hún kvaðst hafa haft í hlutastörfum hjá tveimur fyrirtækjum síðustu þrjú ár fyrir slys. Tók stefnandi við bótunum með fyrirvara um tekjuviðmið við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnanda þykir ekki sanngjarnt að miða við árslaun til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. skaðabótalaga við meðalvinnutekjur hennar utan heimilis þessi 3 ár. Miklu eðlilegra sé að miða framtíðartekjutap hennar við þær tekjur sem hún hefði haft við eðlilegar aðstæður eins og hún hefði verið í fullri vinnu utan heimilis, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi er lærð hárgreiðslukona og hafði hún starfað í hlutastarfi við þá iðngrein 3 síðustu árin fyrir slysið en hélt heimili að öðru leyti fyrir börn sín fædd 1997 og 2000.

Stefnandi tekur fram að á árinu 2000 hafi hún eingöngu unnið hluta af júlímánuði utan heimilis, hjá Valla ehf., og hafði 165.560 krónur í tekjur. Miðað var við 210.000 króna mánaðarlaun.

Árið 2001 vann stefnandi eingöngu hjá Valla ehf. samtals í tæpa 7 mánuði í 30% starfi. Tekjur hennar voru samtals 503.000 krónur sem miðuðust við 233.000 króna mánaðarlaun.

Árið 2002 vann stefnandi hjá Mannlegri tækni ehf. í hlutastarfi samtals í 4 mánuði. Laun hennar voru samtals 438.902 krónur og miðuðust við 275.000 króna mánaðarlaun.

Stefnandi varð að hætta vinnu við hárgreiðslustörf vegna áverkanna sem hún hlaut í umræddu umferðarslysi. Hún hefur leitað sér annarrar menntunar. Hinir sérfróðu matsmenn telja að afleiðingar slyssins muni valda skertu úthaldi til vinnu hjá henni og gildi þá einu hvaða starf hún stundar. Varanlega örorku hennar vegna slyssins meta þeir 10%.

Við útreikning bóta fyrir varanlega örorku verður að mati stefnanda að teljast eðlilegt að miða við þau laun sem stefnandi mátti vænta í framtíðinni með tilliti til þeirrar menntunar sem hún hafði á slysdegi og þeirra starfa sem hún stundaði í iðngrein sinni síðustu 3 ár fyrir slysið miðað við fullt starf. Þannig verður að miða tekjumissi hennar við 210.000 króna mánaðarlaun fyrir árið 2000 eða samtals 2.520.000 krónur í árstekjur. Fyrir árið 2001 233.000 krónur í mánaðarlaun eða samtals 2.796.000 krónur í árstekjur og fyrir árið 2002 275.000 króna mánaðarlaun eða samtals 3.300.000 krónur í árstekjur.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku, reiknaðar skv. skaðabótalögum nr. 50/1993 á grundvelli greindrar örorkumatsgerðar hinn 9. nóvember 2007, eru því þannig:

Tekjur áranna 2000, 2001 og 2002, leiðréttar með launavísitölu til stöðugleika-punkts:

2.520.000 x 238/198 = 3.029.000

2.796.000 x 238/217 = 3.066.580

3.300.000 x 238/28,7 = 3.434.193

Meðalviðmiðunartekjur þessara þriggja ára eru því 3.177.000.

Bætur fyrir varanlega örorku 3.177.000 x 13,956 x 10% 4.433.821

Vextir 4,5% frá upphafsdegi metinnar örorku til 9. nóv. 2007 976.525

5.410.346

Greiddar bætur fyrir varanlega örorku (2.282.917)

Greiddir vextir vegna varanlegrar örorku (504.841)

Ógreiddar eftirstöðvar 9. nóvember 2007 2.622.588

Um lagarök er vísað til 1. og 2. mgr. 1. gr. sbr. 5., 6. og 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Um tekjuviðmið er vísað til 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Krafa um dráttarvexti er reist á 1. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Krafa um málskostnað er byggð á 130. gr. l. nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefndu er byggð á því, að stefnandi hafi með þegar uppgerðum skaðabótum frá stefnda VÍS, fengið greiddar að fullu þær skaðabætur vegna slyssins, sem hún eigi rétt til samkvæmt skaðabótalögum. Á hún ekki lögvarinn rétt til frekari skaðabóta.

Gildir það líka um bæturnar fyrir varanlega örorku, en ósannað er að lagaskilyrði séu til annarrar tekjuviðmiðunar við útreikning örorkubótanna en lágmarksárslaun 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eins og byggt var á við bótauppgjörið. Ber að nota lágmarkslaunaviðmið 3. mgr. 7. gr. skbl. við útreikning örorkubóta þeirra tjónþola, sem eru tekjulausir eða hafa árstekjur undir lágmarkslaunum síðustu 3 ár fyrir slys, eins og t.d. barna, námsfólks og heimavinnandi húsmæðra. Er einmitt þannig ástatt um stefnanda.

Hins vegar eru ekki skilyrði til að ákveða árslaun sérstaklega eins og stefnandi krefst. Skv. 2. mgr. 7. gr. skbl. þurfa tvö skilyrði að vera uppfyllt, annars vegar að fyrir hendi séu óvenjulegar aðstæður, og hins vegar að ætla megi að annar mælikvarði en eigin tekjur stefnanda eða lágmarkslaun skaðabótalaga sé réttari. Er hvorugt skilyrðið fyrir hendi í tilviki stefnanda.

Var stefnandi einstæð móðir með tvö börn undir grunnskólaaldri og varði starfskröftum sínum fyrst og fremst til heimilisstarfa, en vann við hlutastörf utan heimilis. Er þar um að ræða alvanalegar aðstæður en ekki óvenjulegar. Þá er ósannað, að annar mælikvarði sé réttari við tekjuviðmiðun en eigin árslaun stefnanda eða lágmarksárslaun skaðabótalaga. Skortir allar sönnur þess, að stefnandi hefði í framtíðinni haft hærri tekjur sem því svarar. Var og stefnandi við nám þegar síðast var vitað. Skortir þannig skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga til að ákveða árslaun sérstaklega og er enginn grundvöllur fyrir aðra tekjuviðmiðun við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku stefnanda en lágmarksárslaun laganna.

Þá eru fullyrðingar stefnanda um þau mánaðarlaun, sem hún segist hafa haft hjá fyrirtækjunum Valla ehf. og Mannlegri tækni ehf., ekki studdar neinum gögnum og sama gildir um meint starfshlutfall. Er því ekkert hægt á þeim fullyrðingum að byggja og verður að mótmæla þeim sem ósönnuðum. Er útreikningi stefnanda á viðmiðunarárslaunum alfarið hafnað.

Þá verður að andmæla 4.5% vaxtakröfu stefnanda „frá upphafsdegi metinnar örorku til 9. nóv. 2007“, en eldri vextir en 4 ára frá birtingu stefnu eru fyrndir, sbr. 2. mgr. 3. gr. l. nr. 14/1905. Upphafstíma dráttarvaxta er og andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Forsendur og niðurstaða

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku stefnanda skuli miða við lágmarksárslaun skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eða það tekjuviðmið, sem stefnandi byggir á og vísar um til 2. mgr. 7. gr. sömu laga.

Samkvæmt gögnum málsins er stefnandi hárgreiðslumeistari. Fram kemur í matsgerð dómkvaddra matsmanna, að stefnandi hafi starfað sem hárgreiðslumeistari þar til hún lenti í slysinu í desember 2002, án þess þó að nokkuð liggi fyrir um í hve miklu starfshlutfalli hún hafi verið né hverjar hafi verið tekjur hennar til ársins 2000. Eins og að framan greinir lendir stefnandi í slysi 27. desember 2002. Samkvæmt staðgreiðsluyfirliti vann stefnandi einungis í júlímánuði á árinu 2000 og þá hjá Valla ehf., en það fyrirtæki mun hún hafa átt ásamt fyrrverandi sambúðarmanni o.fl. Launin þar voru 165.560 kr. Á árinu 2001 vann hún mánuðina maí til desember í 30% starfi hjá Valla ehf. Launin fyrir það tímabil voru 503.000 kr. Frá september til desember árið 2002 mun stefnandi hafa unnið í 40% hlutastarfi hjá Mannlegri tækni ehf. og launin verið 438.902 kr. Fyrir liggur að stefnandi á tvö börn, annað fætt 1997 og hitt 6. janúar 2000. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að stefnandi hafi kosið að vera heimavinnandi fremur en að fara út á vinnumarkaðinn. Þegar svo háttar til ber, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, að miða árslaunin við lágmarkslaun, en laun stefnanda eru verulega lægri en lögbundnu lágmarkslaunin. Fyrir liggur að stefnandi fékk uppgert samkvæmt lágmarkslaunum í nóvember 2007.

Krafa stefnanda er sú að árslaun hennar verið metin sérstaklega sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Skilyrðið er að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og það megi ætla að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur. Líta verður svo á að báðum skilyrðunum þurfi að vera fullnægt. Að mati dómsins er ekkert sem bendir til þess að um óvenjulegar aðstæður hafi verið að ræða hjá stefnanda. Það eru ekki óvenjulegar aðstæður og kjósa að vinna heima og sinna börnum sínum og heimili. Þá hefur stefnanda ekki tekist að sanna það að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur, en stefnandi hefur starfað að óverulegu leyti utan heimilis, þegar litið er til ársgrundvallar.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða málsins að sýkna beri stefndu af öllum kröfum stefnanda. Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili um sig beri sinn kostnað af máli þessu.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf Ó-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið H-kvk-nf H-kvk-nf hdl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, P-kk-nf S-kk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., eru sýknaðir af kröfu stefnanda, E-kvk-ef L-kvk-ef S-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.

--------------------------------------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómur Reykjavíkur, 6. júní 2008.

Gjald 700,- krónur. Greitt.