S-183/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 17. nóvember sl., höfðaði lögreglustjórinn á Akureyri hér fyrir dómi með ákæru, útgefinni 10. júní sl., á hendur X,

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 28. maí 2008, ekið bifreiðinni RM-429, undir áhrifum áfengis (1,25 ‰) frá Hótel KEA, við Hafnarstræti á Akureyri og um götur í bænum uns hún stöðvaði bifreiðina við Lækjartún [...].

Telst þetta varða við 1. mgr. sbr. 3. mgr. 45. gr., 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 48, 1997.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga sbr. lög nr. 66, 2006.“

Við aðalmeðferð málsins hinn 17. nóvember sl. leiðrétti sækjandi upphafsstað ætlaðs aksturs ákærðu samkvæmt ákæruskjali og var lagt til grundvallar að hann hefði verið við Hótel Norðurland/ KEA í Geislagötu á Akureyri, en ekki í Hafnarstræti.

Verjandi ákærðu Þ-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf hdl. hefur fyrir hönd ákærðu krafist sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann málsvarnarlauna að mati réttarins.

I.

Málsatvik eru þau samkvæmt frumskýrslu lögreglumannanna A og B, að aðfaranótt föstudagsins 28. maí 2008, kl. 02:48, barst lögreglu tilkynning frá nafngreindum starfsmanni Hótels KEA um að ölvaður ökumaður, kona, væri að aka á rauðleitri bifreið, RM-429 í miðbæ Akureyrar. Er þess getið í skýrslunni að tilkynnandi hafi haft orð á því, að fyrr um kvöldið eða nóttina hefði hann fylgst með umræddri konu á hótelinu og að hún hafi þá virst mjög ölvuð og m.a. sofnað stutta stund í anddyrinu.

Í nefndri lögregluskýrslu er greint frá því að lögreglumennirnir hafi verið við almennt eftirlit í kyrrstæðri lögreglubifreið við Skálatún ... í Naustahverfi er þeir urðu varir við ferðir fyrrnefndrar bifreiðar þar sem henni var ekið austur Lækjartún. Hafi þeir veitt bifreiðinni eftirför að Lækjartúni ..., og fylgst með því er henni var þar lagt í bifreiðastæði. Segir í skýrslunni að lögreglumennirnir hafi síðan fylgst með því er ökumaðurinn steig út, lokaði bílstjórahurðinni og gekk frá bifreiðinni. Segir að ökumaðurinn, ákærða, hafi verið ein á ferð og að för hennar hafi verið stöðvuð og hún færð í lögreglubifreiðina, en þar hafi verið farið fram á að hún blési í SD-áfengismæli. Segir í skýrslunni að ákærða hafi neitað að blása í mælinn og jafnframt neitað því aðspurð að hafa neytt áfengis. Hafi ákærðu þá verið tilkynnt að hún væri handtekin vegna gruns um ölvun við akstur, að frekari rannsóknar væri þörf og að hún yrði færð á lögreglustöð. Í sérstakri skýrslu lögreglu er skráð að ákærða hafi verið handtekin umrædda nótt kl. 03:15. Í frumskýrslu lögreglu er tekið fram að ákærða hafi á leið á lögreglustöð látið illa og verið ,,.. málhölt og orð hennar verið í ósamhengi og þar af leiðandi óviðræðanleg“. Jafnframt er tekið fram að ákærða hafi áréttað orð sín, líkt og síðar við skýrslugjöf hjá lögregluvarðstjóra kl. 03:48, að hún hefði ekki verið að aka umræddri bifreið, heldur hafi hún sofið í henni, en er atvik gerðust þurft fara út til að kasta af sér vatni, en í framhaldi af því ætlað í göngutúr.

Í rannsóknargögnum kemur fram að vakthafandi læknir hafi tekið blóðsýni úr ákærðu til ákvörðunar á áfengismagni, kl. 03.40, en að hún hafi í framhaldi af því verið vistuð í fangaklefa, en látin laus kl. 08:25.

Frekari lögreglurannsókn fór ekki fram fyrir útgáfu ákæru.

Samkvæmt vottorði Rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði reyndist 1,25‰ af alkóhóli í umræddu blóðsýni ákærðu.

II.

Fyrir dómi hefur ákærða alfarið neitað sakargiftum samkvæmt ákæruskjali. Skýrði ákærða frá því, að aðfaranótt 28. maí sl. hefði hún verið á Gistiheimili Akureyrar í Hafnarstræti, en farið þaðan og ætlað til kunningja síns í Duggufjöru. Hún hafi hafið akstur á bifreiðinni RM-429 á þeim stað, sem henni hafði verið lagt í Hafnarstræti, en sökum ókunnugleika á staðháttum hefði hún síðan lagt bifreiðinni við Lækjartún. Staðhæfði ákærða að hún hefði nefnda nótt ekki drukkið áfengi, en í ökuferðinni haft meðferðis áfengisfleyg, tæplega hálfan af rommi. Hafi hún drukkið dágóðan sopa af áfenginu eftir að akstrinum lauk. Nánar aðspurð kvaðst ákærða hafa klárað úr fleygnum á um það bil tveimur mínútum, en í framhaldi af því afráðið að fara fótgangandi á áfangastað. Kvaðst hún því hafa farið út úr bifreiðinni, kastað áfengisfleygnum frá sér þar á vettvangi, en um það leyti séð til ferða lögreglu. Kvaðst ákærða hafa fylgst með komu lögreglu og ætlaði að hún hefði þá verið um sex til átta metra frá bifreiðinni RM-429. Í viðræðum sínum við lögreglumenn kvaðst ákærða hafa neitað því að hafa ekið bifreiðinni undir áhrifum áfengis, en treysti sér ekki til að greina frekar frá samskiptum sínum við þá þar eð hún hefði verið í miklu uppnámi þessa nótt. Ákærða staðfesti hins vegar, eftir að hafa hlýtt á vitnisburð C fyrir dómi, að hún hefði fyrr þessa nótt lagt leið sína, ásamt fleira samferðafólki, á Hótel Norðurland-KEA í miðbæ Akureyrar, en sökum þreytu kvaðst hún hafa sest í stól í anddyrinu. Um orð vitnisins um áfengisfnyk staðhæfði ákærða að skömmu fyrir komu hennar í anddyrið hefði hellst yfir hana bjór.

Vitnið C, næturvörður á Hótel Norðurlandi KEA, skýrði frá því fyrir dómi, að ákærða hefði umrædda nótt komið inn á hótelið í fylgd tveggja manna, um miðnættið að það ætlaði. Hafi ákærða farið með mönnum þessum, er hafi virst undir töluverðum áfengisáhrifum, upp á efri hæð hótelsins, en síðar kvaðst það hafa fylgst með því er ákærða kom í anddyri hótelsins og settist þar í sófa og sofnaði. Kvaðst vitnið hafa vakið ákærðu og beðið hana um að fara út, enda hefði hún ekki verið gestur á hótelinu. Vitnið kvaðst hafa fylgst með ákærðu eftir þetta, þar á meðal er hún stóð upp og gekk út, en þá séð að hún missti muni úr handtösku sem hún hafði meðferðis. Vitnið kvaðst hafa fylgst með því er ákærða tók upp muni sína, en við það tækifæri séð að hún grýtti lykli út á akbrautina. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærðu handleika áfengisumbúðir við greint tækifæri. Um klukkustundu eftir þennan atburð kvaðst vitnið hafa farið út af hótelinu til að fá sér frískt loft, en þá séð hvar ákærða ók bifreið þar framhjá, norður Geislagötu og beygði við gatnamót Geislagötu og Gránufélagsgötu, við skemmtistaðinn Sjallann. Kvaðst vitnið hafa hringt til lögreglu og tilkynnt um athæfi ákærðu, en þá jafnframt gefið upp skráningarnúmer bifreiðar hennar. Vitnið bar að síðar þessa sömu nótt hefði lögregla komið að hótelinu og tekið upp lykil þann sem ákærða hafði kastað út á akbrautina. Fyrir dómi kvaðst vitnið ekki hafa séð ákærðu drekka áfengi umrædda nótt, en engu að síður hafa talið að ákærða væri ölvuð og ekki í ökuhæfu ástandi. Vísaði vitnið í því efni m.a. til áðurnefnds áfengisþefs af ákærðu.

Vitnið B, lögreglumaður, bar að umrædda nótt hefði hún heyrt tilkynningu um að ölvaður aðili væri við akstur bifreiðarinnar RM-429. Vitnið kvaðst hafa verið við umferðareftirlit í kyrrstæðri lögreglubifreið við Skálatún í Naustahverfi er hin eftirlýsta bifreið ók þar hjá og síðan áfram inn í Lækjartúnið. Vitnið bar að strax hefði verið hafin eftirför, en ekki kvaðst það hafa séð hver ökumaðurinn var fyrr en bifreiðinni var bakkað og lagt í bifreiðastæði við enda Lækjartúns. Staðhæfði vitnið að lögreglubifreiðin hefði ekið að bifreiðinni RM-429 um það leyti sem ákærða var að stöðva hreyfil hennar, en þá um leið hafi hún og stigið út úr bifreiðinni. Staðhæfði vitnið að það hefði aldrei misst sjónar af ákærðu frá því að það greindi hana sem ökumann, enda hefðu aðeins liðið örfáar sekúndur þar til lögreglubifreiðin var komin á vettvang. Vitnið kvaðst hafa haft afskipti af ákærðu og rætt við hana er hún var að læsa bifreiðinni RM-429. Vitnið kvað nokkurn áfengisþef hafi verið af ákærðu og staðhæfði að hún hefði einnig borið önnur merki áfengisneyslu, m.a. í göngulagi. Hafi hún því verið handtekin vegna gruns um ölvunarakstur. Vitnið bar að ákærða hefði veitt nokkurn mótþróa á vettvangi, en einnig hefði hún neitað að blása í áfengismæli með þeim orðum að hún væri ekki undir slíkum áhrifum. Þá hafi hún neitað því að hafa ekið bifreiðinni, en haldið því fram að hún hefði verið þar sofandi. Vitnið lét það álit í ljós að ákærða hefði ekki haft möguleika á því að neyta áfengis eftir að akstri lauk í Lækjartúni umrædda nótt. Hafi enginn tími gefist til slíks, þar sem lögreglan hafi strax komið að. Vitnið kvaðst hvorki hafa séð áfengisumbúðir né ákærðu fleygja nokkru frá sér á vettvangi. Vitnið staðfesti undirritun sína á frumskýrslu lögreglu fyrir dómi.

Vitnið A, laganemi og lögreglumaður í sumarstarfi, skýrði frá því fyrir dómi, að það hefði verið ásamt B lögreglumanni við almennt umferðareftirlit í lögreglubifreið við Skálatún. Kvaðst vitnið hafa veitt hinni eftirlýstu bifreið, RM-429, eftirtekt þar sem henni var ekið austur Lækjartún og bar að þá strax hefði eftirför hafist. Vitnið ætlaði að það hefði misst sjónar af bifreiðinni andartak, og nefndi í því sambandi um fjórar sekúndur, en næst hefði það séð til bifreiðarinnar austast í Lækjartúninu, í bifreiðastæði. Kvaðst vitnið m.a. hafa fylgst með því er bifreiðinni var bakkað og þá séð vel til ökumannsins, ákærðu í máli þessu. Vitnið staðhæfði að lögreglubifreiðinni hefði verið ekið að bifreið ákærðu og hún stöðvuð aftan við hana og að aðeins hefðu liðið örfáar sekúndur frá því að bifreiðinni RM-429 var lagt í bifreiðastæðið þar til lögreglubifreiðinni var ekið þar að. Vitnið staðhæfði að nefndur samstarfsmaður þess hefði strax farið að bifreið ákærðu, en bar að við það hefði sjónlína þess byrgst í nokkrar sekúndur og það því ekki séð er ákærða steig út úr bifreiðinni RM-429. Vitnið kvaðst hins vegar hafa fylgst með ákærðu þar sem hún stóð við bifreiðina og var að læsa henni, en síðan fylgst með því er hún gekk frá bifreiðinni. Hún hafi þá verið handtekin vegna gruns um ölvun við akstur. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærðu neyta áfengis í greint sinn, né handleika áfengisumbúðir eða fleygja slíkum umbúðum frá sér. Lét vitnið það álit í ljós að vegna hinnar skjótu atburðarásar hefði verið illmögulegt fyrir ákærðu að neyta áfengis eftir að akstri lauk án þess að það yrði þess vart. Þá áréttaði vitnið að það hefði ekki séð ákærðu kasta frá sér áfengisumbúðum eftir að hún var komin út úr bifreiðinni RM-429. Vitnið kvaðst í lögreglubifreiðinni hafa fundið áfengisþef af ákærðu og hafi hún því verið beðin um að blása í SD-mæli. Ákærða hafi neitað þeirri bón með þeim orðum að hún hefði ekki neytt áfengis. Vitnið bar að ákærða hefði haft á orði að hún hefði sofnað í bifreiðinni, en ætlað út til að létta á sér. Vitnið bar að á vettvangi, líkt og síðar á lögreglustöð, hefði ákærða verið í nokkru uppnámi. Vitnið staðfesti undirritun sína á frumskýrslu lögreglu fyrir dómi.

Vitnið D, deildarstjóri á Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum, gaf símaskýrslu fyrir dómi. Undir vitnið var borið, hvort mögulegt væri að ákærða hefði neytt áfengis í þeim mæli skömmu fyrir handtöku, kl. 03.15 nefnda nótt, að í blóðsýni, sem hefði verið tekið kl. 03.40, mældist áfengismagnið 1,39‰, en með vikmörkum 1,25‰. Lét vitnið það álit í ljós, að afar hæpið væri að ná slíkum styrkleika á svo skömmum tíma. Venjulega taki frásog áfengis úr meltingarvegi út í blóðrás eftir að drykkju ljúki um það bil 1-2 klukkustundir, en það velti þó á því magni sem drukkið sé og jafnframt hvort viðkomandi hafi drukkið á fastandi maga auk fleiri þátta. Aðspurð um hvort hálfur fleygur af rommi dygði til í tilfelli sem þessu, áréttaði vitnið að margir þættir kæmu til álita. Væri mikið magn af áfengi drukkið á skömmum tíma, taldi vitnið ekki útilokað, að hægt væri að ná slíku áfengismagni og hér um ræðir, þótt það væri afar ólíklegt. Ekki væri hægt að fullyrða um þetta í máli þessu þar sem aðeins ein niðurstaða lægi til grundvallar, og hefði annað blóðsýni þurft til, til að greina brotthvarfshraða áfengisins og reikna áfengismagn í blóði með afturvirkum hætti.

III.

Í máli þessu er ekki deilt um akstur ákærðu aðfaranótt 28. maí sl., þ.e. að hún hafi ekið bifreiðinni RM-429 frá Hafnarstræti, og að hún hafi hætt þeim akstri í Naustahverfi, við Lækjartún.

Samkvæmt framansögðu hefur ákærða neitað sakargiftum við alla meðferð málsins, og staðhæft að hún hafi neytt áfengis eftir að greindum akstri lauk.

Samkvæmt rannsóknargögnum barst lögreglu tilkynning um ætlaðan ölvunarakstur ákærðu kl. 02:48. Mun hún hafa verið handtekin nokkru síðar, kl. 03:15, og færð á lögreglustöðina á Akureyri, en fyrir liggur að þar var tekið blóðsýni úr henni kl. 03:40.

Með niðurstöðu blóðrannsóknar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði á blóðsýninu, sem staðfest var með skýrslu D deildarstjóra hér fyrir dómi, þykir sannað að áfengismagn í blóði ákærðu í greint sinn hafi verið 1,25‰.

Ákærða hefur eins og áður er lýst hér fyrir dómi borið að hún hafi drukkið tæplega hálfan áfengisfleyg af rommi eftir að akstri hennar lauk í Naustahverfinu. Hafi hún drukkið dágóðan sopa úr fleygnum, og í raun klárað úr honum á um það bil tveimur mínútum. Þá hafi hún stigið út úr bifreið sinni og fleygt fleygnum skömmu fyrir komu lögreglu. Hún hafi ekkert áfengi drukkið fyrr um kvöldið eða nóttina. Ágreiningslaust er að ákærða var ein á ferð er atvik máls gerðust.

Samkvæmt frásögn vitnisins C sá hann ákærðu aka bifreið sinni í miðbæ Akureyrar nokkru eftir að hann hafði haft afskipti af henni á Hótel Norðurlandi KEA umrædda nótt. Taldi hann ákærðu vera ölvaða og tilkynnti því lögreglu um aksturinn. Leiddi tilkynningin til þess, að bifreið ákærðu var veitt eftirför af lögreglu stutta vegalengd í Naustahverfi og að ákærða var handtekin, grunuð um ölvunarakstur. Fyrir dómi hafa þeir tveir lögreglumenn, sem handtóku ákærðu, skilmerkilega lýst málsatvikum. Þeir hafa þannig greint frá aðdraganda handtökunnar, þar á meðal að lögreglubifreiðina hafi borið að í þann mund, sem bifreið ákærðu var endanlega lagt í bifreiðastæði, að annar þeirra hafi þá strax farið úr lögreglubifreiðinni, gengið í átt að bifreið ákærðu og því fylgst með því er hún steig þar út. Lögreglumennirnir hafa báðir fullyrt að þeir hafi fylgst með ákærðu þegar hún læsti bifreið sinni. Þeir andmæltu frásögn ákærðu um að hún hefði kastað frá sér áfengisfleyg eða að slíkar umbúðir hefðu verið á vettvangi.

Í ljósi framburðar lögreglumanna hér að framan verður að áliti dómsins að leggja til grundvallar, að ákærðu hafi ekki gefist það ráðrúm eða tími til að neyta þess áfengis, sem hún kveðst hafa gert, eftir að akstri lauk. Þá verður einnig að leggja til grundvallar þá lýsingu lögreglumannanna, að ákærða hafi strax á vettvangi borið merki um áfengisneyslu. Verður í því samhengi heldur ekki litið fram hjá trúverðugum vitnisburði C, sem hafði afskipti af ákærðu fyrr um nóttina. Í þessu viðfangi þykir einnig verða að líta til vættis D sérfræðings, ásamt fyrrgreindri rannsóknarniðurstöðu um að 1,25‰ af alkóhóli hafi verið í blóðsýni ákærðu. Að þessu virtu verður fallist á það með ákæruvaldi að frásögn ákærðu og skýringar fyrir dómi, þar á meðal um meðferð hennar á áfengi og áfengisumbúðum, séu ótrúverðugar og er þeim hafnað.

Þegar litið er til ofangreindra atriða og sönnunargögn málsins eru metin í heild, verður að áliti dómsins að leggja til grundvallar, að ákærða hafi verið í því ástandi fyrir akstur sem og eftir að akstri lauk, að hún hafi ekki uppfyllt áskilnað 1. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50,1987, en þar segir, að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki, ef hann er undir áhrifum áfengis. Verður ákærða því sakfelld fyrir ölvunarakstur í máli þessu og lagt til grundvallar, að hún hafi verið með 1,25‰ af áfengi í blóði. Er háttsemi hennar réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða tvívegis gengist undir lögreglustjórasáttir í Reykjavík vegna umferðarlagabrota. Þann 20. maí 2005 gekkst ákærða þannig undir að greiða sekt og var þá jafnframt svipt ökurétti í átta mánuði, m.a. vegna ölvunaraksturs, sbr. ákvæði 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga, og hinn 29. nóvember sama ár gekkst hún undir að greiða sekt, 60.000 krónur, fyrir að aka svipt ökurétti, sbr. 1. mgr. 48. gr. umferðarlaganna. Ákærða hefur nú verið fundin sek um ítrekaðan ölvunarakstur. Verður henni því dæmd refsing og hún svipt ökurétti.

Þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin 200.000 króna sekt til ríkissjóðs. Skal sektin greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja, en ella sæti ákærða fangelsi í fjórtán daga.

Með vísan til 101. gr. og 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, ber að svipta ákærðu ökurétti í þrjú ár frá birtingu dómsins að telja.

Í samræmi við niðurstöðu dómsins ber að dæma ákærðu til greiðslu alls sakarkostnaðar, sem samkvæmt yfirliti sýslumannsins á Akureyri nemur samtals 29.508 krónum, en að auki ber henni að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns 155.625 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til ferðatíma og reglna um virðisaukaskatt, auk útlagðs ferðakostnaðar, 56.360 krónur.

Dómsuppsaga hefur dregist vegna starfsanna dómara.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf, héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, X, greiði 200.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja, en sæti ella fangelsi í 14 daga.

Ákærða er svipt ökurétti í þrjú ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærða greiði 241.493 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 155.625 krónur og útlagðan ferðakostnað hans, 56.360 krónur.