E-3565/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 20. janúar 2022, var höfðað 28. júní 2021 af A á hendur Sjóvá- Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, til greiðslu skaðabóta.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 12.332.603 krónur með 4,5% ársvöxtum af 2.783.620 krónum frá 6. ágúst 2013 til 6. ágúst 2014, af 12.332.603 krónum frá þeim degi til 24. maí 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 12.332.603 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu vegna slysabóta frá embætti borgarlögmanns þann 15. apríl 2015 að fjárhæð 1.610.828 krónur. Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál og krefst þess að tekið verði tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun við ákvörðun hans.

Endanleg kröfugerð stefnda er sú að krafist er sýknu af kröfum stefnanda og aðstefnandaverðigertaðgreiðastefndamálskostnaðaðmatidómsins.

Málsatvik og helstu ágreiningsefni

Mál þetta er að rekja til slyss sem stefnandi varð fyrir [...] í starfi sínu fyrir X.

Reykjavíkurborg var með frjálsa ábyrgðartryggingu í gildi hjá stefnda á slysdegi.

Óumdeilt er að stefnandi slasaðist þegar hann féll af palli rafmagnsbifreiðar og lenti illa á jörðinni. Stefnandi mun hafa verið í starfi [...] í borginni, en hafa vegna sumarlokunar verið fluttur til starfa hjá X á meðan og hafði unnið þar í skamman tíma þegar slysið varð. Rafmagnsbíll með vinnuvéla skráningu var notaður til þess að flytja [...] milli lokaðra vinnusvæða innan X. Á slysdegi var verið að flytja [...] sem hafði verið sett í plastfötur á palli rafmagnsbílsins og voru tveir starfsmenn í bílnum á leið til austurhluta svæðisins þegar stefnandi slóst í för með þeim.

Stefnandi lýsir atvikum þannigí stefnu að þegar slysið varð hafi yfirmaður hans setið farþegamegin í rafmagnsbílnum og annar starfsmaður hafi ekið honum. K veðst stefnandi hafa verið beðinn að setjast á pall rafmagnsbifreiðarinnar, hann hafi fylgt fyrirmælum og sest með bakið upp að glugganum sem skilur að farþegarými og pallinn. Í framhaldinu hafi bifreiðinni verið ekið um stund á holóttum malarvegi og síðan hafi hún sennilega lent í holu sem hafi orðið þess valdandi að stefnandi skaust upp í loftið og datt af pallinum beint á bakið.

Eftir slysið ók yfirmaður stefnanda honum á slysadeild [...] þar sem hann lýsti miklum verkjum milli herðablaða og upp í hægri öxl. Þá var hann með verk við hreyfingar í öxl og hvellaumur yfir öllum brjósthryggjartindum. Tekin var röntgenmynd og tölvusneiðmynd þar sem brot greindust ekki. Stefnandi mun hafa verið óvinnufær með öllu frá slysdegi.

Slysið var tilkynnt til Vinnueftirlits ríkisins með tilkynningu, dags. [...], af B, yfirverkstjóra og yfirmanni stefnanda, og er þar lýst svo:

A sat aftan á palli á litlum rafmagnsbíl (golfbíl). Rafmagnsbíllinn var að keyra á milli svæða í X sem er lokað vinnusvæði. A datt af pallinum og niður á malarveg. Rafmagnsbíllinn var ekki á mikilli ferð.

Samkvæmt bréfi Vinnueftirlits ríkisins, dags. 2. júní 2021, var slysið ekki rannsakað af Vinnueftirlitinu, en tilkynningum þaðvarfærð á skrá hjá stofnuninni [...].

Slysið var tilkynnt til Sjúkratrygginga Íslands (SÍ) með tilkynningu Byfirverkstjóra, dags. [...]. Þ ar er slysinu lýst á eftirfarandi hátt: Datt af litlum rafmagnsbíl á brjóstbak ca. 70 cm fall. Í tölvupósti B til SÍ þann[...]er atvikum nánar lýst þannig að stefnandi hafi sest upp á pall rafmagnsbílsins en hann hafi verið á leið milli svæða innan X. Starfsmenn hafi verið á leið frá vestasta hluta stöðvarinnar til þess austasta, stoppað hafi verið á leiðinni og einn farþegi sest inn í bílinn og ekið hægt af stað. Stefnandi hafi dottið af palli bílsins en hvorki ökumaður né farþegi hafi séð hvað gerðist fyrr en stefnandi lá í götunni. Sennilega hafi pallurinn sporðreist og stefnandi dottið af.

Tímabundnar og varanlegar læknisfræðilegar afleiðingar slyssins voru metnar í matsgerð C læknis frá [...]. Í matsgerðinni var talið að orsakasamhengi væri milli slyssins og einkenna stefnanda frá brjóstbaki og kvíða- einkenna. Varanleg læknisfræðileg örorka var í heild metin 18%, þar af 8 stig vegna tognunaráverka á brjóstbaki og 10 stig vegna verkjatengds kvíða.

Embætti borgarlögmanns upplýsti þáverandi lögmann stefnanda [...] um að niðurstaða trúnaðarlæknis borgarinnar væri sú að miðað við eðli slyss og áverka væri við hæfi að meta tjón hans til 8% miska og var við það miðað við uppgjör á slysabótum frá Reykjavíkurborg þann [...].

Óskað var eftir afstöðu stefnda til skaðabótaskyldu í málinu með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dags. [...]. Var þarm eðal annarsá því byggt að varhugavert hefði verið að láta starfsmenn ferðast milli staða á palli rafmagnsbílsins og að ekki hefðu verið gerðar nægilegar öryggisráðstafanir af hálfu vátryggingartaka sem vinnuveitanda.

Stefndi hafnaði bótaskyldu í málinu með tölvupósti, dags. [...], meðal annars með þeim rökstuðningi að stefnanda hefðu ekki verið gefin fyrirmæli um að setjast á pallinn. Starfsmenn X hefðu verið upplýstir um að það væri með öllu óheimilt að taka sér far á palli bílsins, enda væri hann ekki búinn til fólksflutninga.

Stefnandi sætti sig ekki við afstöðu stefnda og skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem komst að þeirri niðurstöðu í úrskurði, dags. [...], að stefnandi ætti rétt til bóta úr ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborgar hjá stefnda. Þar kom fram að ekki hefði verið hlutast til um rannsókn á atvikum og meðal annars þess vegnalægiekkiljóst fyrir hvernig pallurinn virkaði og hvað raunverulega hefði gerst. Ökumaður rafmagnsbílsins hefði ekið af stað eftir samskipti við stefnanda án þess að gæta að aðstæðum og hefði með því sýnt gáleysi sem leiddi til tjóns stefnanda. Með tölvupósti, dags. [...], tilkynnti stefndi að félagið myndi ekki hlíta þessum úrskurði.

Stefnandi fékk gjafsóknarleyfi þann [...]og óskaði í kjölfarið eftir dómkvaðningu matsmanna til að meta afleiðingar slyssins samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Í matsgerð D læknis og E-x-x ö-kk-ef, dags. [...], er varanlegur miski stefnanda metinn til 18 stiga og varanleg örorka 25%. Á þeim grundvelli var bótakrafa send stefnda [...], en stefndi hafnaði bótaskyldu og greiðslu kröfunnar[...].

Óumdeilt er við dómtöku málsins að afleiðingar slyssins séu réttilega metnar í fyrirliggjandi matsgerð. Ágreiningur aðila málsins snýst um það hvort X beri skaðabótaábyrgð á slysinu, sem stefnda beri að bæta á grundvelli ábyrgðartryggingar Reykjavíkurborgar hjá stefnda. Stefndi hafnar bótaskyldu og vísar í því sambandi til upplýsinga í umsögn frá B yfirverkstjóra X til embættis borgarlögmanns frá [...], um að stefnandi hafiverið beðinn að setja verkfæri á pall lítils rafmagnsbíls og ganga síðan að öðru [...]hólfi, en hann hafi ístað þess að fara að fyrirmælum sett verkfærin á pallinn og sest svo sjálfur á hann með þeim afleiðingum að hann féll af pallinum þegar bíllinn tók af stað.

Í stefnu var skorað á stefnda að veita upplýsingar um þann þáverandi starfsmann X sem ók rafmagnsbílnum er slysið varð svo hægt væri að kalla hann til skýrslugjafar fyrir dómi en lögmaður stefnda hefur upplýst að ekki hafi tekist að hafa uppi á honum.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu og vitni báru þar B, yfirverkstjóri hjá X, og F, [...]og fyrrum starfsmaður X.

Í skýrslu sinni fyrir dómi lýsti stefnandi aðdraganda slyssins svo að hann hefði ætlað að setjast í framsæti við hlið ökumanns rafmagnsbílsins en ökumaðurinn hefði þá sagt honum að fara aftur í þar sem yfirmaður þeirra hefði átt að setjast í farþegasætið. Stefnandi kannast ekki við að honum hafi nokkru sinni verið bannað að setjast á pallinn. Vitnið B yfirverkstjóri lýsti atvikum svo að hún hefði ásamt ökumanni komið í bílnum að því svæði sem stefnandi hefði verið að vinna á. Hún hefði farið út úr bílnum og kallað á stefnanda, sem verið hefði í hvarfi við [...], og sagt honum á blöndu af íslensku og ensku að setja verkfærin á pallinn og fylgja þeim. Hún hefði svo sest inn í bílinn og ekki orðið vör við að stefnandi settist á pallinn. Hún hefði ekki heyrt nein orðaskipti milli hans og bílstjórans. Bannað væri að sitja á pallinum, það væri brýnt fyrir nýjum starfsmönnumog hefði það verið í verkahring [...], í þessu tilviki F. Í vitnisburði F fyrir dómi kom meðal annars fram að yfirmenn kynntu þetta bann fyrir starfsmönnum við upphaf starfs en hún hefði iðulega þurft að ítreka það þegar fólk gleymdi sér. Hún mundi þó ekki sérstaklega eftir því að hafa brýnt þetta fyrir stefnanda og kvaðst aðeins óljóst muna eftir honum.

Málsástæðu rog lagarök stefnanda

Stefnandi byggir dómkröfu sína á því að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á vinnuslysi sem hann varð fyrir þann [...] enda megi rekja orsök slyssins til saknæmrar háttsemi starfsmanns vátryggingartaka og ófullnægjandi aðstæðna á vinnustað sem vátryggingartaki beri ábyrgð á. Ábyrgð vátryggingartaka sé byggð á sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglunni um ábyrgð vinnuveitanda á saknæmri háttsemi starfsmanna sinna. Stefnandi hafi orðið fyrir tímabundnu og varanlegu líkamstjóni vegna slyssins, sem metið hafi verið í fyrirliggjandi matsgerð og vátryggingartaka beri að bæta að fullu samkvæmt skaðabótalögum. Í ljósi þess að vátryggingartaki hafi á slysdegi verið með frjálsa ábyrgðartryggingu í gildi hjá stefnda, sem taki til tjónsins, sé stefnda einum stefnt í málinu samkvæmt heimild í 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004.

Ekki hafi verið fyrir hendi nægilega skýrar verklagsreglur varðandi notkun umræddrar rafmagnsbifreiðar, þar á meðal umþað hvort sitja mætti á pallinum eða ekki og hvort bifreiðin væri yfirhöfuð ætluð til fólksflutninga. Vátryggingartaki hafi því brugðist skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað og hollustuhætti á vinnustöðum, sbr. 13. gr. laganna, þar sem fram komi að atvinnurekandi skuli tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Þá hafi vátryggingartaki hvorki tryggt nægilega þjálfun starfsmanna varðandi aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustað né sinnt upplýsingaskyldu sinni með fullnægjandi hætti og veitt tilsögn, sbr. 25. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Þá sé ekki ljóst hvort áhættumat varðandi umræddan verkþátt liggi fyrir í samræmi við 1. mgr. 65. gr. laga nr. 46/1980.

Óumdeilt sé að stefnandi hafi fallið af palli rafmagnsbifreiðar sem notuð hafi verið til að flytja [...]á milli lokaðra vinnusvæða X. Stefnandi hafi hlotið áverka í slysinu og umfang tjónsins hafi verið metið samkvæmt skaðabótalögum. Aftur á móti sé uppi ágreiningur varðandi það hvort stefnandi hafi fengið fyrirmæli um að setjast á pall bifreiðarinnar eða ekki, hvort ökumaður og verkstjóri hafi tekið eftir stefnanda er hann settist á pallinn og hvaða reglur hafi almennt gilt um það hvort flytja mætti fólk á palli bifreiðarinnar eða ekki. Þá sé ljóst að slysið hafi ekki verið rannsakað af hálfu Vinnueftirlits ríkisins.

Frá upphafi hafi stefnandi lýst aðdraganda slyssins þannig að hann hafi verið að fylgja fyrirmælum er hann hafi sest upp á pall bifreiðarinnar þegar starfsmenn hafi veriðað fara á milli vinnusvæða innan X. H ann hafi enn fremur staðhæft að sér hafi aldrei verið sagt að ekki mætti sitja á pallinum, hvorki áður en hann hóf formlega störf hjá Xnokkrum dögum áður né eftir að hann hóf störf og áður en slysið varð þann[...].

Af hálfu stefnda og vátryggingartaka hafiþví verið haldið fram að starfsmenn Xhefðu verið upplýstir um að það væri með öllu óheimilt að ferðast aftan á palli bifreiðarinnar og að [...] færu yfir reglur með nýjum starfsmönnum. Aftur á móti hafiekki verið lögð fram nein gögn því til stuðnings. Ekki sé hægt að líta fram hjá því að stefnandi hafði einungis unnið nokkra daga er hann lenti í slysinu og sé þar að auki [...]að uppruna og tali takmarkaða íslensku og ensku.

Í umsögn X sé vísað til þess að hvorki yfirverkstjóri né bílstjóri hafi gert sér grein fyrir því að stefnandi hefði sest upp á pallinn. Þá segi enn fremur: Yfirverkstjóri man ekki hvort fyrirmæli voru gefin á ensku eða íslensku eða blöndu af báðum tungumálum, en hún talar ekki góða ensku. Þetta styðji þaðað ekki hafi verið gefin skýr fyrirmæli og að X sé að reyna að firra sig ábyrgð með vísan til lélegrar enskukunnáttu yfirverkstjóra, sem sé með öllu óásættanlegt. Um sé að ræða lítinn bíl og hefði þaðekki getað farið framhjá verkstjóra og ökumanni bifreiðarinnar þegar stefnandi settist upp á pall bifreiðarinnar. Hafi stefnandi af einhverjum ástæðum misskilið fyrirmæli verkstjóra, sem miðað við umsögn X tali ekki góða ensku, hefði það átt að standa verkstjóranum og ökumanni bifreiðarinnar nær að stíga út úr bifreiðinni og biðja stefnanda vinsamlegast að fara af pallinum. Hvorugt þeirra virðist hafa látið sig það varða að stefnandi settist á pallinn í umrætt sinn og s tyðjiþað lýsingu stefnanda á því að hannhafi verið að fylgja fyrirmælum um að setjast á pall bifreiðarinnar. Vátryggingartaki hafi átt að bera ábyrgð á því að aðstæður væru viðunandi, verklagsreglur skýrar og starfsfólk upplýst með viðeigandi hætti um það hvort það væri í lagi að sitja á umræddum palli eða ekki. Í umsögn X komi fram að eftir slys stefnanda hafi verið bætt við merkingu á vegg, þar sem bíllinn sé geymdur og hlaðinn, um að bannað sé að sitja á pallinum.

Ökumaður rafmagnsbifreiðarinnar hafi sýnt af sér sök sem leitt hafi til tjóns stefnanda með því að aka af stað eftir að hafa átt í samskiptum við stefnanda, án þess að gæta að aðstæðum eða ganga úr skugga um að enginn væri á pallinum. Stefnandi segist hafa sest með bakið upp að glugganum sem skilji að farþegarýmið og pallinn, og þar af leiðandi hljóti bæði verkstjóri og ökumaður að hafa séð hann. Vátryggingartaki beri því skaðabótaábyrgð á grundvelli sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð.

Fyrir liggi að tildrög slyssins hafiekki verið rannsökuð af Vinnueftirliti ríkisins. Þ ví liggi takmarkaðar upplýsingar fyrir um eiginleika pallsins, þ. e. hvernig hann virki og hvort hann hafi sporðreist í aðdraganda slyssins eða hvort eitthvað annað hafi gerst. Það sé lögboðin skylda Vinnueftirlitsins að rannsaka orsakir slysa, sbr. 81. gr. laga nr. 46/1980, og tilgangur eftirlitsins að tryggja að sambærileg slys endurtaki sig ekki á vinnustöðum.

Á vinnuveitanda hvíli líka rannsóknarskylda og sinni hann henni ekki geti hann ekki uppfyllt þá skyldu að endurskoða áhættumat og áætlun sína um öryggi og heilbrigði á vinnustaðnum í því skyni að koma í veg fyrir að sambærileg atvik endurtaki sig. Í dómaframkvæmd hafi verið byggt á þessari rannsóknarskyldu vinnuveitanda og litið hafiverið svo á að hann losni ekki undan ábyrgð á afleiðingum slyss við það eitt að hafa tilkynnt Vinnueftirlitinu slys, sérstaklega séu orsakir slyss ekki taldar að fullu upplýstar. Sú skylda hvíli því á vinnuveitanda að tryggja að fullnægjandi rannsókn fari fram á orsökum slyss og aðganga eftir því að Vinnueftirlitið sinni rannsóknarskyldu sinni. L jóst sé af dómaframkvæmd að almennt hvíli strangar skyldur á vinnuveitendum tilað hlutast til um viðunandi rannsókn á slysum. Því sé óhjákvæmilegt að framburður stefnanda verði lagður til grundvallar, augljóslega sé mikill aðstöðumunur á honumog vátryggingartaka og eðlilegt sé að vátryggingartaki beri hallann af því að slysið hafi ekki verið rannsakað með fullnægjandi hætti. Í ljósi þess að stefnandi tali takmarkaða ensku og íslensku og hafði aðeins starfað hjá X í nokkra daga hefði þeim mun meiri ástæða verið til að vátryggingartaki tryggði að hann fengi skýr skilaboð, viðeigandi þjálfun og nákvæmar upplýsingar um öryggi og aðbúnað á vinnustaðnum.

Stefnandi vísi til skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og almennra reglna skaðabótaréttar, þar á meðal sakarreglu íslensks skaðabótaréttar og reglunnar um ábyrgð vinnuveitanda á saknæmri háttsemi starfsmanna sinna. Þá sé vísað til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerða sem settar eru með stoð í lögunum, einkum reglugerðar um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum nr. 920/2006.

Stefnandi hafi ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í aðdraganda slyssins og leggi áherslu á að hann hafi einfaldlega verið að fylgja fyrirmælum er hann hafi sest á pall rafmagnsbifreiðarinnar. Stefndi þurfi að sýna fram á að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi eigi hann að bera einhverja meðábyrgð á slysinu, sbr. ákvæði 1. mgr. 23. gr. a í skaðabótalögum nr. 50/1993, sbr. 1. gr. laga nr. 124/2009. Í ákvæðinu, sem tekið hafi gildi 23. desember 2009, sé kveðið á um stranga sakarábyrgð vinnuveitanda og jafnframt sönnunarbyrði hans. Í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 124/2009 sé skýrlega tekið fram að meginábyrgðin á öruggu vinnuumhverfi hvíli á vinnuveitanda en hann ráði því hvernig starfsmaðurinn eigi að framkvæma starfið. Ákvæðinu sé þannig ætlað að tryggja að bætur úr hendi vinnuveitanda til starfsmanns sem verði fyrir tjóni skerðist ekki nema sýnt sé fram á að tjónið megi rekja til ásetnings eða stórkostlegs gáleysis. Af gögnum málsins verði ekki ráðið að stefnandi hafi sjálfur sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í aðdraganda slyssins. Skoða þurfi hugsanlega meðábyrgð í samhengi við sök vinnuveitenda og starfsmanna þeirra og ábyrgð þeirra á aðstæðum og aðbúnaði.

Verði fallist á að stefnandi hafi verið meðvaldur að tjóni sínu að einhverju leyti byggi hann á því að 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga leiði til þess að líta beri fram hjá meðábyrgð hans, enda hafi slysið haft alvarlegar afleiðingar fyrir hann, og að sanngjarnt sé að beita heimild ákvæðisins vegna óvenjulegra aðstæðna og aðstöðumunar milli vátryggingartaka og hans.

Í slysinu hafi stefnandi hlotið áverka á brjóstbak og hafi hann í kjölfarið þróað með sér alvarleg kvíða- og þunglyndiseinkenni af völdum slyssins. Stefnandi hafi ekki getað snúið aftur til vinnu eftir slysið. Varanlegur miski stefnanda vegna slyssins hafiverið metinn 18 stig og varanleg örorka 25%.

Dómkröfur stefnanda byggist á því að hann eigi rétt á skaðabótum úr hendi stefnda vegna líkamstjóns síns. Dómkröfurnar vegna líkamstjónsins séu reiknaðar á grundvelli matsgerðar D læknis og E lögmanns og sundurliði st á eftirfarandi hátt.

Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl. 730.000 krónur.

365 dagar án rúmlegu á 2.000 kr.

Varanlegur miski skv. 4. gr. skbl. 2.053.620 krónur.

11.409.000 * 18,00%

Varanleg örorka skv. 5.– 8. gr. skbl. 9.548.983 krónur.

3.052.500 * 12,51300 * 25%

_________________________________________________________

Samtals 12.332.603 krónur.

B ætur fyrir þjáningar séu reiknaðar á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga, sbr. 15. gr. laganna, en í fyrirliggjandi matsgerð komifram að tímabil þjáninga sé frá slysdegi þann [...]til [...], samtals 365 dagar án rúmlegu. Bætur fyrir varanlegan miska séu reiknaðar á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga., sbr. 15. gr. laganna. Bætur fyrir varanlega örorku reiknist samkvæmtlágmarkstekjuviðmiði 3. mgr. 7. gr. sömu laga. Lágmarkslaun hafi á stöðugleikapunkti verið 3.052.500 krónur(1.200.000*8.348/3.282) að teknu tilliti til 15. gr. laganna. Miðað sé við lánskjaravísitölu 1. júlí 1993 við gildistöku skaðabótalaga (3.282), sbr. 29. gr. laganna, og vísitölu fyrir eldri fjárskuldbindingar sem breytast eftir lánskjaravísitölu frá því í ágúst 2014 (8.348). Útreikningur kröfu vegna varanlegrar örorku takie nn fremur mið af margföldunarstuðli 6. gr. skaðabótalaga.

Jafnframt sé krafist 4,5% vaxta samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga vegna þjáninga- og miskabóta, að fjárhæð 2.783.620 krónur, frá tjónsdegi þann [...] til stöðugleikapunkts þann [...]og að viðbættri kröfu vegna varanlegrar örorku, samtals að fjárhæð 12.332.603 krónur, frá stöðugleikapunkti til [...]. Krafist sé dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, vegna framangreindra bótaliða, samtals að fjárhæð 12.332.603 krónur, frá [...] til greiðsludags, en þá var mánuður frá því að kröfubréf var sent stefnda. Um vexti og dráttarvexti á dómkröfu stefnanda sé vísað til ákvæða 6., 8. og 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 sem og skaðabótalaga nr. 50/1993. F rá kröfunni dragist innborgun að fjárhæð 1.610.828 krónur þann 15. apríl 2015 vegna greiðslu slysabóta frá embætti borgarlögmanns.

Krafist sé málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun við ákvörðun hans.

Varðandi málskostnað vísi stefnandi til ákvæða 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um aðild málsins vísi stefnandi til 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga sem og III. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing til ákvæða V. kafla laga um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína aðallega á því að skilyrði fyrir bótaskyldu og skaðabótaábyrgð vátryggingartaka vegna slyss stefnanda séu ekki uppfyllt. Ekki h afiveriðsýnt framá að líkamstjónstefnandaverðirakiðtilsaknæmramistakastarfsmannavátryggingartaka eða saknæms vanbúnaðar sem vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á gagnvart stefnanda. Stefnandi beri sönnunarbyrðina um þessi atriði og þá byrði h afihannekkiaxlað.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sínu heldur verði tjónið rakið til óhappatilviljunar. Stefnandi hafi ekki sýnt framá hannhafiveriðbeðinnaðsetjastá umræddan pall, einsoghaldiðséframí stefnu.

Þvert á móti hafi það verið brýnt fyrir starfsmönnum X að setjast ekki á pall rafmagnsbílsins, eins og fram komi í tölvupóstssamskiptum milli yfirverkstjóra X og Borgarlögmanns. Þ-x-x o-x-x að taka sér far á palli rafmagnsbílsins. Stefnandi hafi því fullvel vitað að ekki hafiveriðtilþessætlastaðstarfsmenn X settust á umræddan pall. Merkinga rá pallinums ýniaðhættulegtséaðsetjastá pallinn, semgætisporðreistviðþað, endahafipallurinnekkiveriðætlaðurtilfólksflutninga.

Þvísémótmæltsemrönguogósönnuðuaðslysstefnandaverðirakiðtilsaknæmsgáleysisökumannsrafmagnsbílsins. Ökumaðurinnhafiekkigetaðvitaðeðamáttvitaað stefnandi ætlaði að setjast á pallinn í umrætt sinn enda hafi hann ekki verið beðinn umþað, auk þess sem blátt bann hafi verið lagt við þeirri háttsemi. Ökumaður rafmagnsbílsins hafi því ekki mátt eiga von á því að stefnandi settist á pallinn áður enhannókafstað. Stefnandisjálfureigihinsvegarallasöká slysinu ogverði þaðeinungisrakiðtilgáleysis hans.

Stefnandi hafi verið[...]á slysdegioghafiunniðviðýmisstörfáðurenhannhófstörfá X. Hannhafi því verið nægilega gamallogmeðnægilega reynslu tilþess að átta sig á því að umræddur pallur væri ekki ætlaður til fólksflutninga, sérstaklega í því ljósiaðpallurinnhafiveriðmerkturmeðskiltisemvaraðinotendurviðþvíaðsetjastá hann.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að umræddur rafmagnsbíll hafi verið bilaður eða áeinhvernháttvanbúinná slysdegi.

Framburður stefnanda um að samstarfsmaður hans hafi beðið hann að setjast á pallinn verði að teljast mjög ótrúverðugur. Þessi skýring hafi ekki komið fram fyrr en tæplega fjórum árum eftir slysið, í kröfubréfi til stefnda, dags. [...], þar sem farið hafi verið framá afstöðutilbótaskylduúrfrjálsriábyrgðartrygginguvátryggingar taka. Hann hafi í öllu ferli á undan, vegna krafna í slysatryggingulaunþegahjávátryggingartakaogí slysatrygging ara lmannatrygginga, aldrei minnst á aðhannh efðiveriðbeðinnaðsetjastá pallinn eða að vátryggingartaki bæri á einhvern hátt ábyrgð á slysinu. Fyrst eftir aðuppgjörslysa bótahjávátryggingartakahafilegiðfyrirogákvörðun SÍhafihannfariðaðhalda því fram að vátryggingartaki bæri ábyrgð á slysinu, líklega í þeim tilgangi að heimta hærri bætur. Hafi stefnandi raunverulega trúað því frá því að slysið varð að þaðværi á ábyrgð vátryggingartaka hafi hann sýnt af sér verulegt tómlæti við innheimtuskaðabótaogættiaðsýknastefndaafkröfumstefnandaþegarafþeirriástæðu.

Því sé mótmælt að sönnunarbyrði um atvik slyssins hafi á einhvern hátt snúist við. Slysið hafi verið tilkynnt til Vinnueftirlits ríkisins strax daginn eftir, þann [...]. Vátryggingartaki hafi þannig uppfyllt skyldu sína samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980. Vátryggingartaki beri ekki ábyrgð á því að Vinnueftirlit ríkisins hafi vanrækt rannsóknarskyldu sína samkvæmt 2. mgr. 81. gr. laga nr. 46/1980, með því að rannsaka ekki aðstæður á slysstað, sem verið hafi óbreyttar við tilkynningu um slysið til Vinnueftirlitsins. Jafnvel þó að Vinnueftirlitinu hefðiekki borist t il kynningin fyrr en [...], sem teljast verði ótrúlegt þar sem tilkynningin er dagsett [...], verði ekki séð að það hefði komið að sök eða haft nokkur áhrif á sönnunarstöðu þótt Vinnueftirlitið hefði rannsakað aðstæður við slysið þá. Rafmagnsbíllinn hafi þá enn verið til staðar, sama starfsfólk veriðá staðnum og aðstæður óbreyttar. Ekki sé unnt að fallast á að vátryggingartaki skuli við mat á sönnun um málsatvik bera hallann af því að Vinnueftirlitið hafi látið hjá líða að rannsaka slysið. Stefnandi beri eftir sem áður sönnunarbyrðina um að slys hans verði rakið til saknæms vanbúnaðar sem vátryggingartaki hafi getað borið ábyrgð á eða saknæmra mistaka annarra starfsmanna vátryggingartaka.

Málsástæðum í stefnu sé öllum mótmælt. L jóst sé að slys stefnanda falli undir óhappatilvik eins og það hugtak sé skýrt í skaðabótarétti. Enginn beri skaðabótaábyrgð á slíku óhappi að lögum heldur verði sá sem verður fyrir tjóni að bera það sjálfur.

Um lagarök sé einkum vísað til reglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns og sönnunarbyrði. Þá sé vísað til laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980 og reglna sem leiðir af þeim lögum og til skaðabótalaga nr. 50/1993. Um málskostnað vísi stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um skaðabótaábyrgð á slysi sem stefnandi varð fyrir við vinnu sína hjá X [...]. Óumdeilt er að stefnda beri að greiða bætur vegna tjóns af slysi sem vinnuveitandi stefnanda ber skaðabótaábyrgð á samkvæmt ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborgar hjá stefnda. Málsatvikum og ágreiningsefnum ásamt framburði fyrir dómi um málsatvik er í meginatriðum lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á slysi stefnanda og að hann hafi brugðist skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað og hollustuhætti á vinnustöðum. Stefnandi telur að vátryggingartaki hafi ekki tryggt nægilega þjálfun starfsmanna varðandi aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustað og hafi ekki sinnt upplýsingaskyldu sinni með fullnægjandi hætti og veitt tilsögn í samræmi við 25. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Stefndi byggir á því að ekki hafi verið sýnt fram á að líkamstjón stefnanda verði rakið til saknæmra mistaka starfsmanna vátryggingartaka eða saknæms vanbúnaðar sem vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á gagnvart stefnanda, en hann beri sönnunarbyrðina um þessi atriði.

Fyrir liggur að stefnandi slasaðist þegar hann féll af palli rafmagnsbíls sem ekki var ætlast til að setið væri á. Af málatilbúnaði stefnda verður ekki annað ráðið en að tekið sé undir það með stefnanda að seta starfsmanns á palli rafmagnsbíls á ferð teljist vera hættulegar og óviðunandi aðstæður fyrir starfsmanninn með tilliti til öryggis á vinnustaðnum. Því hafi meðal annars verið merking á palli bílsins sem gefi til kynna að pallurinn sé ekki til fólksflutninga, þetta hafi sérstaklega verið brýnt fyrir öllum starfsmönnum og skýrar reglurum bann við setu á pallinum hafi eftir slysið verið festar á vegg í skýli þar sem farartækið var geymt.

Ágreiningur aðila um atvik í aðdraganda slyssins snýst í meginatriðum um það hvort annar starfsmaður vinnuveitanda stefnanda hafi sagt honum að setjast á pallinn sem hann svo féll af, eins og hann heldur fram, eða hvort honum hafi áður hreinlega verið bannað að sitja á pallinum, svo sem stefndi heldur fram. Með því að setjast á pallinn telur stefndi að stefnandi hafi óhlýðnast fyrirmælum og sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Slysið hafi verið óhappatilvik og leiði þetta allt til þess að stefnandi skuli bera tjón sitt sjálfur.

B yfirverkstjóri var yfirmaður stefnanda á vinnustaðnum og bar skyldur verkstjóra gagnvart honum í skilningi laga nr. 46/1980. Hún sat sjálf í rafmagnsbílnum þegar slysið varð en kvaðst fyrir dómi ekki hafa orðið þess vör að stefnandi sæti á pallinum fyrr en eftir að slysið hafði orðið. Af samtíma gögnum sem fyrir liggja um atvik að slysinu er fyrst og fremst til lýsinga hennar að líta en hún gerði grein fyrir slysinu í tilkynningu til Vinnueftirlits og í samskiptum við Sjúkratryggingar Íslands [...], sem fyrr er lýst. Í tölvupósti til SÍ kemur fram að starfsmenn hafi tekið upp farþega á leið milli vinnusvæða. Nánar aðspurð um þetta atriði fyrir dómi gat yfirverkstjórinn, sem enn gegnir þeirri stöðu hjá fyrrum vinnuveitanda stefnanda, ekki skýrt hvers vegna hún viðhafði það orðalag þegar í kjölfar slyssins [...] að farþegi hefði verið tekinn upp í bílinn.

Yfirverkstjórinn kvaðst fyrir dómi hafa sagt stefnanda að setja verkfæri á pallinn og elta bílinn. Þessi fyrirmæli kvaðst hún hafa gefið á íslensku, með blandi af ensku, en hún sé ekki góð í ensku. Stefnandi hafði takmarkaða íslenskukunnáttu, hann hafði komið á vinnustaðinn til starfa tímabundið og hafði aðeins unnið þar í skamman tíma þegar slysið varð. Samkvæmt gögnum málsins kom það fram af hálfu vátryggingartaka [...]eftir að óskað var afstöðu stefnda til bótaskyldu vegna slyssins, að stefnandi hefði með setu á pallinum brotið gegn banni sem honum hefði verið kynnt og að hann hefði með þ essuóhlýðnast fyrirmælum.

Stefnandi kveðst ekkert hafa vitað um að bannað væri að sitja á pallinum. B-x-x firmaðurhanskvaðst fyrir dómi sjálf hafa sett þá reglu og kvaðst hún hafa falið [...]að brýna það fyrir starfsmönnum að ekki mætti sitja á pallinum. Vísaði hún þar til vitnisins F en í framburði þess vitnis fyrir dómi kom fram að sá yfirmaður sem tæki á móti nýjum starfsmanni kynnti þetta og önnur öryggisatriði við upphaf starfs. F kvaðst ekki hafa verið yfirmaður en hún hefði ítrekað þetta bann við starfsmenn þegar tilefni hefði verið til. Vitnið gat ekki staðfest með fullri vissu að stefnandi hefði fengið þessar upplýsingar og kvaðst aðeins óljóst muna eftir honum. Vitnið kvaðst ekki muna eftir samskiptum frá [...], þar sem hún galt jáyrði við lýsingu sem lögmaður á embætti borgarlögmanns hafði sent henni og benti til þess að hún hefði nefnt umrætt bann við stefnanda, og ekki geta staðfest það.

Stefndi heldur því fram að framburður stefnanda um atvik sé ótrúverðugur og vísar þar einkum til þess að hann hafi ekki fyrr en fjórum árum eftir slysið haldið því fram að hann hafi beinlínis fengið fyrirmæli um að setjast á pallinn. Ekki verður af gögnum málsins ráðið að stefnandi hafi fyrir þann tíma verið spurður um atvik eða haft tilefni til að gefa skýringar á því hvers vegna hann sat á pallinum þegar slysið varð. Um atvik er ekki við önnur samtíma gögn að styðjast en fyrrnefndar lýsingar yfirverkstjórans[...] í tilkynningum um slysið en þar segir ekkert um ástæður þess að stefnandi sat á pallinum. Af því sem fram er komið í málinu verður ekki séð að frásögn stefnanda af atvikum hafi breyst þannig að hún teljist ótrúverðug af þeim sökum.

Um þau samskipti ökumanns rafmagnsbílsins og stefnanda sem yfirmaðurinn kveðst ekki hafa heyrt, að ökumaðurinn hafi sagt stefnanda að setjast aftur í þar sem yfirmaður þeirra kæmi í framsætið, er ekki við annað en framburð stefnanda að styðjast.

Önnur vitni voru ekki að slysinu eða aðdraganda þess. Ökumaðurinn var starfsmaður vátryggingartaka og var því við störf á hans ábyrgð sem vinnuveitanda þegar slysið varð. Skorað var á stefnda í stefnu að veita upplýsingar um ökumanninn til þess að unnt væri að taka skýrslu af honum fyrir dómi. Ekki varð af því en lögmaður stefnda tók fram við aðalmeðferð málsins að talið væri að hann hefði flutt af landi brott.

Þegar litið er til ríkra skyldna vinnuveitanda samkvæmt lögum nr. 46/1980 og aðstöðumunar aðila verður fallist á það með stefnanda að það stóð vinnuveitanda hans nær en honum að sjá til þess að rannsókn færi fram á tildrögum slyssins, sbr. einnig dóm Landsréttar frá 26. febrúar 2021 í máli nr. 217/2019, en það gerði hann ekki. Enda þótt ljóst væri orðið við örorkumat rúmu ári eftir slysið að afleiðingar þess væru alvarlegar gerði vinnuveitandinn enga gangskör að því að tildrög slyssins yrðu rannsökuð með atbeina Vinnueftirlitsins eða með öðrum hætti. Þó að sönnunarbyrði um atvik og orsakatengsl hvíli almennt á bótakrefjanda getur stefnandi ekki, eins og ástendur, borið hallann af sönnunarskorti sem af þessu leiðir, þar á meðal um vitneskju ökumannsins um að stefnandi sæti á pallinum þegar hann ók af stað eða um samskipti þeirra þar að lútandi.

Slysið er að rekja til þeirrar háttsemi ökumannsins að aka af stað með farþega á pallinum. Þátt í því átti aðgæsluleysi yfirverkstjórans, sem hefði getað komið í veg fyrir slysið með því að gæta að hleðslu bílsins sem hún sat í hjá undirmanni sínum áður en hann ókaf stað af slíku gáleysi. S em verkstjóri bar hún ríka ábyrgð á aðstæðum og öryggi á vinnustaðnum, sbr. meðal annars b - hluta IV. kafla laga nr. 46/1980. Yfirverkstjóranum hefði enn fremur verið rétt aðganga úr skugga um að stefnandi, sem ekki talar íslensku, skildi þau fyrirmæli sem hún kveðst hafa gefið honum og fylgdi þeim. Yfirverkstjórinn og ökumaður bílsins voru starfsmenn fyrrum vinnuveitanda stefnanda, sem ber sem vinnuveitandi þeirra bótaábyrgð á framangreindri saknæmri háttsemi þeirra beggja.

Verður að öllu framangreindu virtu fallist á það með stefnanda að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á slysinu og að stefnda beri því að bæta stefnanda tjónið sem af því hlaust, enda hefur stefndi ekki sýnt fram á eigin sök stefnanda sem skerði rétt hanstil bóta frá stefnda. Þá er ekki fallist á það með stefnda að stefnandi hafi glatað rétti til bóta fyrir tómlæti þó að hann hafi ekki beint kröfu að stefnda fyrr en eftir að vátryggingartaki hafði við greiðslu slysabóta tekið mið af mati trúnaðarlæknis síns um afleiðingar slyssins. Þá lá fyrir mat an narsl æknis sem metið hafði afleiðingar slyssins alvarlegri en trúnaðarlæknirinn gerði en þó ekki jafn alvarlegar og þær reyndust vera samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna, læknis og lögmanns, sem stefnandi hefur aflað og lagt fram í málinu. Við meðferð málsins féll stefndi frá andmælum í greinargerð sinni varðandi umfang tjóns stefnanda og fellst á niðurstöðu matsgerðar hinna dómkvöddu matsmanna. Um bótakröfuna sem byggist á matsgerðinni er ekki tölulegur ágreiningur og verður því í ljósi alls framangreinds fallist á dómkröfuna eins og hún er fram sett í stefnu og nánar greinir í dómsorði.

Stefnanda hefur verið veitt gjafsókn í málinu og krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, svo sem fyrir er mælt í gjafsóknarleyfi. Útlagður kostnaður stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi er ríflega ein milljón krónaen þar er einnig gerð grein fyrir vinnu lögmanns stefnanda. Með vísun til úrslita málsinsog til 1. m gr. 130. gr. og 4. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða málskostnað sem renni í ríkissjóð og er fjárhæð hans ákveðin 2.5 00.0 00 krónur. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með er talin þóknun H-kvk-ef H-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns sem ákveðin er 1.633.500 krónur og er sú fjárhæð samkvæmt dómvenju ákveðin án virðisaukaskatts.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, A, 12.332.603 krónurmeð 4,5% ársvöxtum af 2.783.620 krónum frá [...] til [...], af 12.332.603 krónum frá þeim degi til [...] en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 12.332.603 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu þann [...]að fjárhæð 1.610.828 krónur.

Stefndi greiði 2.5 00.000 krónurí málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun H-kvk-ef H-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, 1.633.500 krónur, greiði stúr ríkissjóði.

K-kvk-nf K-kvk-nf