E-101/2011

Mál þetta var höfðað 1. júní 2011. Það var dómtekið 26. mars sl., en endurupptekið og dómtekið á ný í dag.

Stefnandi er X, kt. 000000-0000, […].

Stefnda er Y, kt. 000000-0000, […].

Stefnandi krefst þess að slitið verði sameiginlegri forsjá aðila og sér dæmd óskipt forsjá dóttur þeirra, A, kt. 000000-0000, til 18 ára aldurs hennar. Þá krefst hann þess að stefndu verði gert að greiða einfalt meðlag með stúlkunni frá dómsuppsögu til 18 ára aldurs hennar. Þá er krafist málskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefnda krefst þess að felld verði niður sameiginleg forsjá aðila og að sér verði dæmd forsjá stúlkunnar. Þá krefst hún þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér tvöfalt meðlag með stúlkunni frá dómsuppsögu til 18 ára aldurs hennar. Til vara krefst hún þess að dómurinn ákveði umgengni við stúlkuna. Þá krefst hún málskostnaðar úr hendi stefnanda eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

I.

Stefnandi og stefnda voru í sambandi er bæði voru í framhaldsskóla. Þau eignuðust dótturina A saman árið 2000. Þau slitu sambandinu tæpu ári síðar og hafa farið sameiginlega með forsjá hennar eftir það. Var lengi framan af samkomulag með þeim um dvalarstað stúlkunnar og umgengni við hana. Stúlkan átti skráð lögheimili hjá stefndu til 21. ágúst 2009, en hefur átt lögheimili skráð hjá stefnanda eftir það. Hún gekk í skóla […] haustið 2009, en eftir áramótin 2009-2010 fluttist hún á ný til stefndu og gekk í skóla […]. Þrátt fyrir áskoranir frá stefndu sinnti stefndi því ekki að breyta skráningu lögheimilis hennar og færa það á ný til stefndu. Er reifað í stefnu að hann hafi haft áhyggjur af högum stefndu og ekki verið reiðubúinn til að færa lögheimili stúlkunnar.

Þann […] 2011 var stefnda handtekin á Keflavíkurflugvelli og reyndist vera með kókaín innvortis. Hún var sett í gæsluvarðhald í nokkra daga. Stefnandi sótti stúlkuna í kjölfar þessa og hefur hún dvalið hjá honum síðan. Höfðaði hann síðan þetta mál. Jafnframt var krafist forsjár til bráðabirgða. Samkomulag tókst um þann þátt málsins 10. ágúst sl., þannig að stúlkan lyti tímabundið forsjá beggja aðila, byggi hjá stefnanda, en hefði umgengni við stefndu samkvæmt nánari skipan í samkomulaginu.

II.

R-kvk-nf Ó-kvk-nf sálfræðingur var dómkvödd 29. september 2011 til að meta persónuleika og hagi aðila, svo og stúlkunnar, tengsl aðila við hana og önnur þau atriði sem talin eru upp í ellefu liðum í athugasemdum við 34. gr. frumvarps til barnalaga. Í ítarlegri matsgerð R-kvk-ef, sem er dagsett 23. janúar 2012, er bakgrunni stefnanda, sem er fæddur árið 1980, lýst. Kemur þar m.a. fram að hann sé fæddur í […] og alinn þar upp. Hann sé yngstur þriggja bræðra. Foreldrar hans séu vel stæðir og hafi hann ekkert skort í uppeldinu. Tengsl hans við fjölskyldu sína hafi þó breyst undanfarin ár. Segi hann móður sína eiga við alvarlegan áfengisvanda að stríða og hafi komið upp tilvik þar sem stúlkan hafi verið hjá henni ölvaðri. Hafi hann síðan verið því mótfallinn að hún dveldi þar. Séu faðir hans og annar bróðirinn meðvirkir og segi hann fara með rangt mál. Hafi hann nú lítið samband við foreldra sína, en leyfi stúlkunni að hafa samband við þau. Hann vonist til að þetta ástand sé tímabundið og tengsl og umgengni verði aftur eðlileg.

Þá er rakið að stefnandi hafi byrjað […nám] í […] haustið 2003. Hann hafi verið í ströngu námi í sjö mánuði á ári, en verið heima á Íslandi með dóttur sinni hina fimm. Einnig hafi stúlkan dvalið hjá honum í eina viku á hverri önn, ásamt foreldrum hans. Hann hafi brautskráðst árið 2006. Eftir það hafi hann starfað sem […]. Búi hann nú […], sé í sambúð með B […] og hafi verið síðan 2006. Hann sé heilsuhraustur og reglusamur. Að meðtöldum námslánum sambýliskonu hans hafi þau um 360.000 krónur í tekjur á mánuði. Þau skuldi ekki annað en námslán og eigi skuldlausa bifreið.

Um bakgrunn stefndu, sem er fædd árið 1981, er rakið í matsgerðinni að hún sé fædd […] og eigi átta árum eldri bróður. Hún hafi flust með foreldrum sínum til […] tveggja ára gömul og búið þar í sjö ár. Móðir hennar hafi látist árið 2003. Henni hafi yfirleitt liðið vel í bernsku, ekki skort neitt og gengið vel í skóla. Faðir hennar hafi á tímabili átt við áfengisvandamál að stríða. Hann hafi einnig unnið mikið og hafi samband þeirra verið fjarlægt, en styrkst eftir að móðir hennar lést árið 2003 og sé nú náið. Hann starfi nú á ný […]. Hann hafi stutt hana vel, bæði andlega og fjárhagslega.

Stefnda hafi byrjað […]nám og eigi eftir hluta af verklegum þætti þess. Síðan hafi hún numið í tvö ár við […] og brautskráðst árið 2009. Síðan hafi hún einkum unnið á því sviði. Séu tekjur af því óreglulegar. Styrki faðir hennar hana fjárhagslega eftir því sem þurfi. Þá hafi hún fengið fjárhagsstyrk frá […]. Hún nái endum saman og geti staðið við fjárhagslegar skuldbindingar.

Stefnda hafi búið með seinni barnsföður sínum í þrjú ár, fram í apríl 2008. Þau hafi eignast dóttur í júní árið 2005. Barnsfaðirinn stundi nú doktorsnám í […]. Dvelji dóttirin hjá honum í vetur, en fari aftur til stefndu nú í vor. Stefnda hafi byrjað samband með öðrum manni í nóvember árið 2008 og gengið í hjónaband með honum í ágúst 2009. Því hafi lokið með skilnaði í febrúar 2011. Hafi maðurinn neytt verulega áfengis og vímuefna, en stefndu ekki verið kunnugt um það nema að hluta. Stefnda búi nú í eigin húsnæði í […].

Haft er eftir stefndu í matsgerðinni að hún segist ekki neyta áfengis svo á henni sjáist þegar dætur hennar séu hjá henni. Hún geri sem minnst úr neyslu sinni á vímuefnum. Hún hafi farið að neyta amfetamíns og kókaíns af og til í kringum viðburði í skóla, árið 2007. Þessi neysla hafi ekki verið mikil. Frá því í maí 2011 hafi hún aðeins einu sinni neytt vímuefna.

Matsmaður lagði tvennskonar persónuleikapróf fyrir aðilana. Áreiðanleikaskalar svonefnds MMPI-2 persónuleikaprófs sýndu að stefnandi hefði nokkra tilhneigingu til að afneita hlutum. Einnig sýndu þeir gott jafnvægi hjá honum á milli þess að vera opinn, gefa af sér og sjálfsvarna. Niðurstöður sýndu líka að hann væri ekki haldinn neinum geðrænum sjúkdómum. Prófmyndin sýndi mann sem væri öruggur með sig, ánægður og tilfinningalega stöðugur. Hann væri markmiðssækinn og staðfastur maður með afslappað viðhorf til ábyrgðar. Hann væri líklegur til að vera tortrygginn og ofurviðkvæmur fyrir gagnrýni og hugsanaskekkjur gætu komið fram. Hann væri opinn félagslega og fljótur að eignast vini. Samkvæmt niðurstöðum svonefnds DIP-Q persónuleikaprófs mældist hann ekki með persónuleikaröskun. Þá kom fram að á síðastliðnu ári hefði honum liðið vel og verið í góðu jafnvægi. Síðastliðinn mánuð hefði hann haft smávægileg vanlíðunareinkenni.

Hvað stefndu varðar leiddu áreiðanleikakvarðar fyrrnefnda prófsins í ljós að hún væri í vörn og gætti þess að gangast ekki við sálrænum erfiðleikum. Klíniskir kvarðar prófsins leiddu í ljós að hún væri ekki haldin neinum geðrænum sjúkdómum. Prófmyndin sýndi vökula og virka konu. Hún meti sig sem hamingjusama manneskju, sem takist á við marga áhugaverða hluti í daglegu lífi. Hún telji sig búa yfir góðu sjálfstrausti og hafi ákveðnar skoðanir sem henni sé í mun að láta í ljós. Hún sé mjög félagslynd, en hugsanlega yfirborðskennd í félagslegum samskiptum og myndi ekki djúp tengsl. Hún sé viðkvæm fyrir gagnrýni og taki henni persónulega. Á síðarnefnda prófinu mældist hún ekki með persónuleikaröskun. Síðastliðið ár hafi hún verið niðurdregin og fundið fyrir vanlíðan, en þó getað stundað vinnu og notið samvista við góða vini. Síðastliðinn mánuð hafi henni liðið betur, en haft smávægileg vanlíðunareinkenni sem hafi liðið hjá og verið auðskilin með tilliti til álagsþátta.

III.

Matsmaður lýsir dóttur aðila sem ákaflega vel gerðri stúlku, vel gefinni, fallegri og prúðri. Hún virðist vera ófeimin, án þess að vera framhleypin, vel búin og í fallegum fötum. Hún láti vel af dvöl sinni fyrir norðan, þyki gaman í skóla, gangi vel í námi, hafi endurnýjað kynni við skólasystkini og eignast nýja vini. Hún æfi sund og gangi í tónlistarskóla.

Stúlkan tali fallega um foreldra sína, systkini og stjúpmóður. Hún lýsi föður sínum sem skemmtilegum, hann sé ekki strangur, verði ekki reiður, en tali rólega við hana ef honum mislíki við hana. Hann nenni öllu og segi aldrei nei við hana, t.d. ef hún biður hann um að koma í sund. Móðir hennar sé góð og skilji hana mjög vel, ,,pínku betur en pabbi.“ Þá fái stjúpmóðirin góða umsögn, sé skemmtileg og góð við stúlkuna. Stúlkan segist líta á hana sem mömmu þegar hún sé fyrir norðan, tali til hennar sem mömmu en um hana sem […]. Þá komi skýrt fram að hún sé náin systur sinni.

Þá segir að ítrekað komi fram í samtölum við stúlkuna að hún leitist við að gera ekki upp á milli heimila föður og móður. Þegar hún sé […] segist hún sakna móður sinnar og föður síns þegar hún sé […]. Hún vilji þó ekki gera mikið úr söknuði, beri sig vel og virðist hafa náð sátt við að búa til skiptis hjá foreldrum. Hún myndi vera sátt við að vera áfram […], en einnig við að flytja til móður sinnar og systur. Hún segi þó í tvígang, nokkuð hikandi, að hún kysi að fara í […]skóla næsta vetur, til að geta verið í skóla með systur sinni. Hún geri sér grein fyrir að deilt sé um forsjá hennar og gæti þess í samræðum að taka ekki afstöðu. Þó sé ósk hennar um að fara í […]skóla hugsanlega yfirvarp um vilja til að búa hjá móður sinni.

Svonefnt Bene-Anthony fjölskyldutengslapróf var lagt fyrir stúlkuna. Hún myndaði fjölskyldu úr pappírsbrúðum og voru í henni hún sjálf, móðir, faðir, systir hennar og […]. Var leitt í ljós að hún myndaði sterk og jákvæð tengsl við fjölskyldu sína. Jákvæð skilaboð dreifðust nokkuð jafnt á fjölskylduna, en móðir, systir og […] fengu ívið fleiri en faðir hennar. Jákvæð skilaboð sem einungis móðir fékk voru að hún skildi hana vel og stúlkan vildi ætíð hafa hana nálægt sér. Neikvæð skilaboð til foreldra voru þau sömu, þau nöldri stundum og verði stundum reið. […] fékk ívið fleiri neikvæð skilaboð en foreldrarnir, en væg, svo sem að hún gerði stundum of mikið veður út af hlutunum, væri stundum fúl og reiddist út af engu.

Stúlkan lagði neikvæð skilaboð flest til hliðar og segir matsmaður að álykta megi að hún upplifi ekkert vont frá sínum nánustu, aðeins ást og velvild. Hún tengist foreldrum, stjúpmóður og systur sterkum tilfinningaböndum. Samkvæmt tilfinningamatslista B-x-x er sjálfsmat hennar sterkt og hún með góða trú á hæfni sinni og getu. Einkenni kvíða, þunglyndis og reiði voru innan eðlilegra marka. Álykta mátti að hún væri barn sem alla jafna liði vel og væri í góðu jafnvægi.

Í niðurstöðum matsmanns er tekið saman um aðstæður aðila og barnsins að stefnandi búi ásamt unnustu sinni til sex ára á […]. Þau leigi gamalt timburhús þar sem þau hafi komið sér vel fyrir. Stefnandi sé sjálfstætt starfandi […] og […]. Unnusta hans hafi tekið virkan þátt í umönnun og uppeldi stúlkunnar. Fjárhagur þeirra sé góður, þau skuldi lítið og nái endum saman.

Stefnda búi ein sem stendur, í eigin húsnæði. Hún ráðgeri að stækka við sig til að dæturnar geti fengið sérherbergi. Þær hafi báðar dvalið hjá feðrum sínum í vetur. Hún starfi sjálfstætt við framleiðslu […] og ráðgeri að stofna framleiðslufyrirtæki ásamt öðrum […]. Hún njóti fjárhagslegs stuðnings frá […].

Stúlkan A hafi búið hjá föður sínum og stjúpmóður síðan í maí 2011. Hún fari í umgengni til móður sinnar þriðju hverja helgi. Hún gangi í […], æfi sund og stundi tónlistarnám.

Aðstæður stefnanda séu stöðugri en hjá stefndu. Persónulegt líf hans sé í föstum skorðum, hann hafi verið í sambúð til sex ára og kona hans hafi tekið virkan þátt í umönnun og uppeldi dótturinnar. Stöðugleiki ríki í húshaldi hans. Meiri umbrot hafi verið í lífi stefndu. Hún hafi verið í sambúð og hjónabandi sem ekki hafi gengið. Atvinna hafi ekki verið stöðug og vinnutími sé óreglulegur. Hún hafi verið í neyslu ólöglegra fíkniefna og í félagsskap fólks sem neyti þeirra. Hafi hún boðið hættunni heim með þessari neyslu. Þá hafi hún verið staðin að því að flytja eiturlyf innvortis til landsins.

Í viðmóti stefnanda, sögu hans og á sálfræðilegum prófum komi fram að hann sé tilfinningalega stöðugur maður. Hann sé ekki haldinn neinum geðsjúkdómum, sé ánægður, öruggur, staðfastur og tilfinningalega stöðugur maður. Hann sé félagslyndur en vísbending sé um að hann geti verið tortrygginn og ofurviðkvæmur fyrir gagnrýni.

Stefnda hafi átt tímabil frá unglingsárum þar sem tilfinningalíf hennar hafi ekki verið stöðugt. Hún hafi strítt við þunglyndi og kvíða en tekist á við það og náð árangri. Á persónuleikaprófi sé hún í vörn og gangist ekki við sálrænum erfiðleikum. Prófin sýni að hún sé ekki haldin neinum geðsjúkdómum. Hún sé vökul og virk og búi yfir góðu sjálfstrausti. Hún sé mjög félagslynd en hugsanlega yfirborðskennd í félagslegum samskiptum.

Stúlkan A sé vel gefin og búi yfir góðri sjálfsmynd. Hún sé sjálfstæð, félagslega virk og með góða aðlögunarhæfni. Sjálfstyrkur hennar sé mikill, sem endurspeglist í því hvernig hún hafi tekist á við erfiðleika síðasta árs. Hún virðist hafa sterkar varnir, láti engan bilbug á sér finna og haldi ugglaust aftur af erfiðum tilfinningum.

Matsmaður telur báða aðila hæfa til að fara með forsjá stúlkunnar. Hún hafi hlotið ástríkt og gott uppeldi hjá þeim báðum. Þeir hafi hlúð vel að henni og séð til þess að hún stundi menntandi og heilbrigðar tómstundir. Hún beri foreldrum sínum gott vitni. Þá sé hún í góðum, sterkum og öruggum tilfinningatengslum við báða foreldra sína. Á tengslaprófi og í viðtölum við stúlkuna komi fram að tengsl við móður séu heldur nánari en við föður. Foreldrar hafi ólíkar áherslur í uppeldi, faðir hafi meira aðhald, en móðir veiti meira frelsi. Bæði hafi komið ríkulega að daglegri umönnun og umsjá hennar. Faðirinn hafi búið í útlöndum að hluta í þrjú ár, en haldið góðum tengslum við stúlkuna á þeim tíma. Óskir stúlkunnar séu ekki afgerandi um það hjá hvoru hún kysi að búa. Hún vilji ekki gera upp á milli þeirra og henni líði vel hjá þeim báðum. Hún eigi hálfsystur, sammæðra, sex ára gamla. Fram komi að þær séu nánar og góðar vinkonur þrátt fyrir nokkurn aldursmun. Þær hafi fylgst að frá fæðingu hinnar yngri, fyrir utan síðastliðinn vetur, þegar þær hafi dvalist hjá feðrum sínum. Hverju barni sé þroskavænlegt að alast upp með systkinum og því mikilvægt að A verði gert kleift að eiga í ríkum samskiptum við litlu systur sína. A sé hagvön í umhverfi beggja foreldra. Á báðum stöðum hafi hún gengið í skóla, stundað tómstundastarf og eigi góða vini. Breytingar á umhverfi við forsjárákvörðun sé því ekki þáttur sem þurfi að taka sérstakt mið af. Hún sé tengd báðum foreldrum og hafi haft ríka umgengni við þá alla tíð. Mikilvægt sé að hún hafi ríka umgengni við það foreldri sem ekki fer með forsjána.

IV.

Málsaðilar gáfu skýrslur fyrir dómi, svo og R-kvk-nf Ó-kvk-nf sálfræðingur. Þá gaf skýrslu fyrir dómi E-kvk-nf K-kvk-nf G-kvk-nf sálfræðingur og staðfesti skýrslu sína um samtal við stúlkuna, sem hún átti ásamt dómsformanni, vegna meðferðar framangreindrar kröfu um bráðabirgðaforsjá. Dómarar ræddu við stúlkuna áður en aðalmeðferð hófst. Í þessum samtölum hafa í öllum meginatriðum komið fram sömu áherslur hjá stúlkunni og í samtölum hennar við matsmann. Stúlkan er vel gefin og vel gerð. Hún á augljóslega góðu atlæti að fagna hjá báðum foreldrum og vill vera hjá þeim báðum. Fram kom einnig að hana langar til að ganga í sama skóla og systir hennar næsta vetur.

Í málinu hafa verið lögð fram bréf frá fyrrverandi sambýlismanni og barnsföður stefndu, svo og fyrrverandi eiginmanni hennar. Þá liggja frammi bréf frá föður hennar og bróður og einnig frá bróður stefnanda. Höfundar þessara bréfa voru ekki kallaðir fyrir dóminn til skýrslugjafar. Allir bera þeir stefndu vel söguna. Í bréfi bróður stefnanda er rakið að stefnandi hafi á árunum 2008-2011 slitið nær öllu sambandi við foreldra sína, bræður sína og ,,flesta aðra fjölskyldumeðlimi og vini.“ Hafi hann reynt að takmarka samskipti stúlkunnar við þau. Hér að framan hefur verið rakin afstaða stefnanda hvað þetta varðar, eins og hún kemur fram í samtölum hans við matsmann. Ítrekaði stefnandi hana fyrir dómi, auk þess sem hann lagði fram sérstaka aðilaskýrslu í tilefni af framlagningu bréfs bróður hans. Eins og málið liggur fyrir verður ekki á því byggt að staðhæfingar stefnanda hvað þennan þátt varðar séu rangar.

Báðir aðilar byggja á því að það sé stúlkunni fyrir bestu að orðið verði við kröfum þeirra um forsjá. Stefnandi vísar eindregið til niðurstaðna matsmanns og tekur fram að líf hans sé í föstum skorðum, hann hafi verið lengi í sambúð og lifi heilbrigðu lífi og hafi góða lífsafstöðu. Stúlkan hafi búið hjá honum, uni hag sínum vel og gjörþekki umhverfið. Er rakið í stefnu að hann hafi haft grun um að stefnda neytti fíkniefna og haft áhyggjur af aðstæðum hennar og því hverja hún umgengist. Hann hafi sótt stúlkuna í samráði við barnaverndaryfirvöld í […] eftir atvikið í maí 2011. Þá hafi ytri aðbúnaður hennar ekki verið nógu góður hjá stefndu. Hafi komið fram í samtölum við kennara hennar í […] að hún væri jafnan nestislaus, fengi ekki aðstoð við heimavinnu, væri illa tilhöfð og í fötum sem hæfðu ekki aldri hennar. Þá hafi skort reglur um útivist og reglur um notkun tölvu og síma. Auk þess hafi hún virst bera mikla ábyrgð heima við á systur sinni og þurft að hirða ketti, sem væru margir á heimilinu.

Stefnda leggur áherslu á að samband stúlkunnar við systur sína sé sérstakt og einstakt. Sé stúlkunni mikilvægt að geta verið samvistum við hana, enda hafi hún lýst vilja til að ganga í sama skóla og hún næsta vetur. Hafi stefnda góðar aðstæður og systurnar muni deila rúmgóðu herbergi hjá henni. Þá hafi stúlkan verið meira samvistum við stefndu, einkum meðan stefnandi var í námi. Þá búi föðurforeldrar stúlkunnar í grennd við stefndu. Sé stuðningsnet fjölskyldunnar traust og myndi stúlkan njóta þess meir, ef hún byggi hjá stefndu. Þá séu tengsl stúlkunnar og stefndu djúp og sterk og mikið traust á milli þeirra, en stúlkan eigi erfitt með að tjá sig opinskátt við stefnanda. Þá virðist sem hún upplifi það svo að henni beri að kalla stjúpu sína móður. Þá sé það rangt að stefnda sé í einhverri óreglu. Vísar hún til þess að það hafi verið lítið magn fíkniefna sem hún hafi verið tekin með innvortis og sé því máli lokið með skilorðsbundnum dómi. Hafi stefnda verið neydd til að fara með fíkniefnin, eins og hún hafi gert stefnanda grein fyrir í bréfi sem hún hafi ritað honum þegar hún hafi losnað úr gæsluvarðhaldi […] 2011. Stefnandi hafi ákveðið einhliða að taka stúlkuna að morgni […] til að fara með hana norður og síðan höfðað þetta mál án fyrirvara.

V.

Samkvæmt 2. mgr. 34. gr. laga nr. 76/2003 ber dómnum að kveða á um forsjá barns eftir því hvað er því fyrir bestu. Fyrst er til þess að taka að það er niðurstaða dómkvadds matsmanns að báðir aðilar séu hæfir til að fara með forsjá hennar og hafi hún hlotið ástríkt og gott uppeldi hjá báðum. Hafi báðir aðilar komið ríkulega að daglegri umönnun hennar og umsjá. Dómendur eru þessari niðurstöðu sammála.

Ekki liggur annað fyrir en að stúlkan hafi átt gott félagslegt umhverfi, bæði hvað varðar tómstundir, vinahóp og skólagöngu, hjá hvoru aðila sem hún hefur dvalið.

Stúlkan hefur góð tengsl við báða aðila, en heldur nánari við stefndu. Hún hefur ekki afgerandi óskir um það hjá hvoru þeirra hún vill búa og líður vel hjá báðum. Hún er í góðum tengslum við yngri systur sína og hefur lýst löngun til að geta gengið í sama skóla og hún næsta vetur. Þótt í því felist að hún myndi þá búa hjá stefndu, þykir ekki unnt að álykta frekar af þessu atriði um að hún geri upp á milli aðila að öðru leyti um það hjá hvoru þeirra hún vilji fremur búa. Þó ber að meta þetta atriði, svo og heldur nánari tengsl stúlkunnar við stefndu, því til stuðnings að stefndu yrði falin forsjáin.

Koma þá til athugunar aðstæður aðila og persónulegir eiginleikar þeirra. Í niðurstöðum matsmanns er rakið að stefnandi sé tilfinningalega stöðugur og komi það fram í viðmóti, sögu hans og á sálfræðilegum prófum. Hann sé félagslyndur, en vísbending sé um að hann geti verið tortrygginn og ofurviðkvæmur fyrir gagnrýni. Stefnda hafi átt tímabil frá unglingsárum þar sem tilfinningalíf hennar hafi ekki verið stöðugt. Hún hafi strítt við þunglyndi og kvíða, en tekist á við það og náð árangri. Á persónuleikaprófi sé hún í vörn og gangist ekki við sálrænum erfiðleikum. Hún sé vökul og virk og búi yfir góðu sjálfstrausti. Hún sé mjög félagslynd, en hugsanlega yfirborðskennd í félagslegum samskiptum. Verður að ráða af þessu að stefnandi sé líklegri til tilfinningalegs stöðugleika en stefnda.

Þá er upplýst, svo sem er rakið í niðurstöðukafla matsgerðar, að aðstæður stefnanda hafi verið stöðugri en aðstæður stefndu. Hafi hann verið í sambúð til sex ára og sambýliskona hans tekið virkan þátt í umönnun og uppeldi stúlkunnar. Hafi verið meiri umbrot í lífi stefndu. Hún hafi verið í sambúð og síðan hjónabandi, sem ekki hafi gengið. Atvinna hennar hafi ekki verið stöðug og vinnutími óreglulegur. Kemur fram í matsgerð að hún hafi þurft að fá fjárhagslegan stuðning frá […]. Það styrkir hins vegar stöðu stefndu að þessu leyti að hún býr í eigin húsnæði.

Þá verður að líta til þess sem fyrir liggur um reglusemi málsaðila. Hefur þess fyrr verið getið að stefnandi hefur lýst því að hann hafi haft verulegar áhyggjur af því að á hana hafi skort hjá stefndu. Í matsgerð er haft eftir stefndu að áfengisneysla hennar sé innan eðlilegra marka. Hún geri sem minnst úr vímuefnaneyslu, en kannist við að hafa neytt amfetamíns og kókaíns af og til frá árinu 2007. Þessi neysla hafi ekki verið mikil, í mesta lagi einu sinni í mánuði og aldrei orðið vandamál hjá sér. Hún hafi hætt allri neyslu og ekki snert ólögleg vímuefni frá því í maí 2011, að fráteknu einu skipti sl. sumar.

Svo sem fyrr hefur verið getið var stefnda handtekin í Leifsstöð í maí 2011 með kókaín innvortis. Hefur verið lagður fram í málinu héraðsdómur, upp kveðinn […], þar sem henni er gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði, skilorðsbundið í tvö ár. Stefnda hefur í bréfi til stefnanda, sem frammi liggur í málinu, svo og hér fyrir dómi, rakið að hún hafi verið í skemmtiferð til Amsterdam og komist þar í kynni við mann sem hafi neytt hana til að flytja efnið innvortis. Liggur ekki annað fyrir um atvik að þessu en frásögn stefndu.

Samkvæmt þessu hefur stefnandi búið við meiri stöðugleika á undanförnum árum en stefnda, sem hefur m.a. tekið vissa áhættu með neyslu fíkniefna og verið staðin að innflutningi þeirra. Rétt er að taka fram að ekki liggur fyrir að umbrot í lífi stefndu hafi haft neikvæð áhrif á umönnun hennar fyrir stúlkunni eða uppeldi hennar. Hafa verið lögð fram gögn frá Barnavernd […], þar sem kemur fram að könnun fór fram árið 2010, eftir að tilkynning barst […] það ár, ,,þar sem tilkynnt var um vanrækslu móður gagnvart stúlkunni og að mikið væri um óþrifnað á heimili ásamt miklu dýrahaldi. Einnig var tilkynnt um grun um að sala fíkniefna færi fram á heimilinu.“ Könnuninni lauk með niðurstöðu um að ljóst væri að líðan telpunnar væri góð, henni gengi vel félagslega og námslega. Samskipti milli foreldra virtust þó erfið og hafi þeim verið bent á að leita viðeigandi leiða til að bæta þau. Ekki þætti ástæða til afskipta og teldist málinu lokið.

Þegar framangreind atriði eru metin, er það niðurstaða dómsins að með tilliti til aðstæðna aðila og sérstaklega þess að á undanförnum árum hefur verið til muna meiri stöðugleiki og festa í lífi stefnanda en stefndu, verði að telja að hagsmunir stúlkunnar séu betur tryggðir með því að fela stefnanda forsjá hennar. Stúlkan hefur einnig ríka hagsmuni af að njóta sem mestrar umgengni við stefndu og halda sem mestum og bestum tengslum við systur hennar. Telur dómurinn rétt að ákveða að stúlkan verði í umgengi hjá stefndu aðra hvora helgi utan sumarleyfistíma, jóla- og páskaleyfis, frá föstudagssíðdegi til sunnudagssíðdegis og sex vikur í sumarleyfi. Skal miðað við að sú umgengni hefjist í byrjun sumarleyfis, takist ekki samkomulag um annað. Þá verði hún hjá aðilum á víxl um jól, áramót og páska, fyrst hjá stefnanda um næstu jól og um næstu áramót hjá stefndu, hjá stefnanda um næstu páska og síðan koll af kolli, nema aðilar semji um annað fyrirkomulag. Skal miðað við, hvað jólaleyfi varðar, að jólaumgengni hefjist við upphaf jólaleyfis en ljúki 27. desember og að sama skapi miðist upphaf áramótaumgengni við síðdegi þess dags og standi til loka jólaleyfis.

Eftir þessum málsúrslitum verður fallist á kröfu stefnanda um meðlag og stefnda dæmd til að greiða honum einfalt meðlag með stúlkunni frá uppsögu þessa dóms að telja til fullnaðs 18 ára aldurs hennar.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður milli aðila. Stefnanda var veitt gjafsóknarleyfi 2. febrúar 2012, sem er takmarkað við rekstur máls fyrir héraðsdómi, réttargjöld og þóknun lögmanns. Greiðist gjafsóknarkostnaður hans úr ríkissjóði innan þeirra takmarka sem sett eru í bréfinu, þ.m.t. þóknun lögmanns hans, Þ-kvk-ef S-kvk-ef hrl., sem ákveðst 830.000 krónur og er virðisaukaskattur þá ekki meðtalinn.

Stefndu var veitt gjafsóknarleyfi 30. september 2011. Er hún takmörkuð við 400.000 krónur. Greiðist gjafsóknarkostnaður hennar úr ríkissjóði að því er takmörkun þessi leyfir, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, M-kvk-ef J-kvk-ef R-kvk-ef hdl., 400.000 krónur og er virðisaukaskattur ekki innifalinn.

Úrslit þessa máls hljóða um óbreyttan dvalarstað stúlkunnar. Þykir rétt að kveða á um að áfrýjun fresti ekki réttaráhrifum dómsins.

Dóminn kveða upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari og sálfræðingarnir Á-kvk-nf G-kvk-nf og V-kvk-nf M-kvk-nf.

D Ó M S O R Ð :

Stefnandi, X, skal fara með forsjá A, kt. 000000-0000.

Stefnda, Y, greiði stefnanda einfalt meðlag með A frá uppsögu þessa dóms að telja til fullnaðs 18 ára aldurs hennar.

Stefnda skal hafa umgengni við A aðra hvora helgi utan sumarleyfistíma og jóla- og páskaleyfa, frá föstudagssíðdegi til sunnudagssíðdegis.

Stefnda skal hafa umgengni við A sex vikur samfellt í sumarleyfum. Skal miðað við að sú umgengni, að því marki sem hún hefur ekki þegar farið fram, hefjist þetta sumar eigi síðar en 15. júlí nk., en síðan í upphafi sumarleyfistíma, verði ekki samkomulag um annað.

Stúlkan skal dvelja hjá aðilum á víxl um jól, áramót og í páskaleyfi, fyrst hjá stefnanda um næstu jól og um næstu áramót hjá stefndu, hjá stefnanda um næstu páska og síðan koll af kolli. Miða skal við að jólaumgengni hefjist við upphaf jólaleyfis og ljúki síðdegis 27. desember, við það tímamark hefjist áramótaumgengni sem ljúki við lok jólaleyfis.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði innan þeirra takmarkana sem sett eru í gjafsóknarleyfi, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef S-kvk-ef hrl., 830.000 krónur.

Gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði innan þeirra takmarkana sem sett eru í gjafsóknarleyfi, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, M-kvk-ef J-kvk-ef R-kvk-ef hdl., 400.000 krónur.

Áfrýjun frestar ekki réttaráhrifum þessa dóms.

E-kk-nf S-kk-nf

Á-kvk-nf G-kvk-nf

V-kvk-nf M-kvk-nf