E-2787/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 12. júní 2015, var höfðað með stefnu þingfestri í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 2. september 2014 af V-kvk-þgf M. G-kvk-þgf, Löngubrekku 13, 200 Kópavogi, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

I.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 2.274.058 kr. ásamt 4,5% vöxtum af 657.896 kr. frá 12. apríl 2011 til 12. júlí 2011, en þá af 2.274.058 kr. frá þeim degi til 2. september 2014, en þá með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda ásamt 25,5% virðisaukaskatti, samkvæmt málskostnaðarreikningi sem lagður verður fram við aðalmeðferð málsins ef til kemur, eða samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

II.

Málsatvik

Þann 11. janúar 2010 keypti stefnandi Tristar blandara BL-4417 hjá Byggt og búið í Kringlunni, en kaupverð blandarans var 8.990 kr. Í gögnum málsins kemur fram að Tristar blandarar eru framleiddir í Kína, en seldir til Íslands af Tristar Europe BV í Holllandi.

Innflytjandi og dreifingaraðili Tristar blandara á Íslandi er Rafha ehf., Suðurlandsbraut 16, Reykjavík.

Í stefnu kemur fram að rúmu ári eftir kaup blandarans, eða þann12. apríl 2011, hafi stefnandi verið að vinna með blandarann og hafi verið að búa til ávaxtahræring. Við notkun blandarans mun stefnandi hafa lagt vinstri hönd á lok hans, en glerkanna blandarans sprungið með þeim afleiðingum að stefnandi hafi lent með vinstri hönd í hnífum blandarans.

Stefnandi leitaði á slysdegi til slysadeildar og samkvæmt læknabréfi kemur fram að um sé að ræða einn lítinn skurð á vísifingri og langan skurð á löngutöng. Saumuð voru 20 spor í baugfingur og 6 spor í löngutöng.

Þann 11. maí 2011 leitaði stefnandi á Heilsugæsluna í Mjódd vegna verkja og kom þá í ljós lítið brot, svokölluð afrifubrot, hliðlægt, á fjarkjúku baugfingurs. Samkvæmt læknisvottorði G-kk-ef G-kk-ef skoðaði hann stefnanda 9. nóvember 2011 og var niðurstaða hans eftirfarandi: Rtg. sýnir örlitla afrifu við DIP lið dorsoulnart, annars eru þetta mjúkparta áverkar sem eiga eftir að lagast enn frekar og einkennin minnka. Ekki tímabært neitt lokamat.

Af gögnum málsins verður ráðið að stefnandi hafi ekki leitað frekari læknisaðstoðar eða undirgengist sérstakar aðgerðir vegna áverkans 12. apríl 2011.

Stefnandi tilkynnti söluaðilanum, Byggt og búið, um atvikið og var bent á að hafa samband við íslenskan dreifingaraðila Tristar blandara, Rafha ehf.

Með tölvubréfi, dags. 18. apríl 2011, tilkynnti starfsmaður Rafha ehf. hollenska dreifingarfyrirtækinu um slysið og fékk svar frá dreifingaraðilanum daginn eftir. Þar óskaði dreifingaraðilinn eftir nákvæmum upplýsingum um slysið, hvað hefði gerst, hvar það gerðist, hvernig það gerðist og undir hvers konar kringumstæðum, þar sem þeir hygðust fara yfir málið með vátryggjanda sínum. Í svarinu kemur fram að ekki sé ástæða til að innkalla blandara af þessari tegund, Tristar BL-4417, þar sem þetta sé í fyrsta skipti sem slys sem þetta hafi hent. Þessu svarbréfi kom starfsmaður Rafha ehf. á framfæri við eiginmann stefnanda, G-kk-þf J-kk-þf, með tölvupósti dag. 26. apríl 2011, en málinu virðist ekki hafa verið fylgt frekar eftir á þessum tíma af stefnanda eða eiginmanni hennar. Blandaranum var hvorki skilað til söluaðilans, Byggt og búið, né innflytjandans, Rafha ehf.

Rafha ehf. er með frjálsa ábyrgðartryggingu hjá stefnda og barst tjónstilkynning til félagsins 7. maí 2014. Með matsbeiðni, dags. 12. júní 2014, fór lögmaður stefnanda þess á leit við G-kk-þf B-kk-þf endurhæfingarlækni, að metnar yrðu tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins þann 12. apríl 2011 í skilningi 2.-8. gr. skaðabótalaga. Þá var þess enn fremur óskað að matsmaður mæti hvenær stefnandi hefði fengið eða hefði mátt fá vitneskju um tjón sitt.

Samkvæmt matsgerð G-kk-ef B-kk-ef, dags. 27. júní 2014, var talið að stefnandi hafi hlotið tímabundnar sem og varanlegar afleiðingar vegna slyssins þann 12. apríl 2011. Um forsendur niðurstaðna vísar stefnandi til matsgerðarinnar sjálfrar, en samanteknar niðurstöðu voru eftirfarandi:

· Stöðugleikatímapunktur:

o 12. júlí 2011.

· Tímabil tímabundins atvinnutjóns, sbr. 2. gr. skbl.:

o Fjórar vikur.

· Tímabil þjáninga, sbr. 3. gr. skbl.:

o Fjórar vikur (án rúmlegu).

· Varanlegur miski, sbr. 4. gr. skbl.:

o 6 stig.

· Varanleg örorka, sbr. 5.-8. gr. skbl.:

o 3%.

· Hvenær fékk stefnandi vitneskju um tjón sitt:

o 12. júlí 2011.

Eftir að stefnda barst tjónstilkynning, dags. 7. maí 2014, og krafa hafði verið gerð um skaðabætur úr frjálsri ábyrgðartryggingu Rafha ehf., óskaði félagið eftir að innflutningsfyrirtækið, Rafha ehf., svaraði tilteknum spurningum sem upplýst gætu betur um atvikið. Svör bárust frá Rafha ehf. um samskipti fyrirtækisins og stefnanda ásamt vottorðum um að Tristar BL-4417 uppfyllti reglur Evrópusambandsins og hefði hlotið tilskilda gæðavottun.

Mál þetta var síðan höfðað með stefnu þingfestri þann 2. september 2014.

Eftir þingfestingu málsins og í nóvember 2014 kom stefnandi umræddum blandara til Mannvirkjastofnunar til rannsóknar. Með bréfi, dags. 10. nóvember 2014, barst lögmanni stefnanda bréf A-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef, sérfræðings hjá Mannvirkjastofnun, en þar kemur fram að ekki sé hægt að segja til um það með vissu hvað hafi orðið til þess að glerkannan brotnaði.

Í þinghaldi 5. febrúar 2015, er til stóð að lögmaður stefnda legði fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns til að meta hvort umræddur blandari væri haldinn ágalla, upplýsti stefnandi að blandarinn hefði verið sendur til skoðunar hjá Mannvirkjastofnun, en fyrir misgáning starfsmanna stofnunarinnar hafi blandaranum verið fargað.

Í tölvupósti A-kk-ef S-kk-ef hjá Mannvirkjastofnun, dags. 5. febrúar 2015, kom fram að 2. desember 2015 hafi hann farið með blandarann fram í afgreiðslu stofnunarinnar þar sem hann hafi átt von á því að hann yrði sóttur á næstu dögum og síðan talið hann vera kominn í hendur lögmanns stefnanda. Þá hafi komið í ljós að aðili, sem sjái um þrif í stofnuninni, hafi hent kassanum sem blandarinn hafi verið í ásamt öllu sem í honum hafi verið.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að slys hennar sé bótaskylt á grundvelli laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð, en stefnandi telur að blandarinn, sem sprakk og olli henni áverkum þann 12. apríl 2011, hafi verið haldinn ágalla í skilningi 1. mgr. 5. gr. laga nr. 25/1991. Samkvæmt ákvæðinu teljist vara haldin ágalla, þegar hún er ekki svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum aðstæðum, einkum eftirfarandi:

1. Hvernig hún var boðin og kynnt.

2. Notkun þeirri sem með sanngirni mátti gera ráð fyrir.

3. Hvenær vöru var dreift.

Stefnandi telur að notendur rafmagnsblandara megi með réttu vænta þess að glerskál blandarans springi ekki í tætlur við notkun. Það hafi sannarlega gerst þann 12. apríl 2011 og eiginmaður stefnanda, G-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, hafi verið vitni að atvikinu. Þá sé frásögn stefnanda af slysinu enn fremur í samræmi við öll læknisfræðileg gögn málsins.

Stefnandi byggir á því að hann hafi sýnt fulla aðgát við notkun blandarans í umrætt skipti og hafi aðeins lagt höndina laust ofan á lok glerskálarinnar. Glerskálinn hafi því sprungið við hefðbundna notkun blandarans. Með hliðsjón af sérstökum athugasemdum með 5. gr. frumvarps, er síðar varð að lögum um skaðsemisábyrgð, sé hægt að fullyrða að blandarinn hafi verið haldinn ágalla í skilningi ákvæðisins.

Stefnandi telur að Rafha ehf., sem innflytjandi og dreifingaraðili Tristar blandara, beri bótaábyrgð á slysi hennar á grundvelli 10. gr. framangreindra laga. Samkvæmt ákvæðinu beri dreifingaraðili ábyrgð á skaðsemistjóni beint gagnvart tjónþola eða síðari dreifingaraðilum. Enda þótt fleiri kunni að vera bótaskyldir vegna slyss stefnanda, þá ber engu að síður að hafa það í huga að tjónþola sé gefið frjálst val um það að hverjum hinna bótaskyldu aðila hann beini kröfum sínum, sbr. 11. gr. laganna. Í sérstökum athugasemdum með greininni í frumvarpi til laganna komi fram að tjónþoli „getur hagað málatilbúnaði sínum eftir því hvern eða hverja auðveldast er að krefja, svo og eftir því hver hinna bótaskyldu er líklegastur til að eiga fé til að greiða kröfuna“. Í málinu liggi fyrir að á tjónsdegi hafi Rafha ehf. verið með ábyrgðartryggingu hjá Tryggingamiðstöðinni hf. og af þeim sökum sé bótakröfum beint á hendur stefnda, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004.

Tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyss stefnanda voru metnar með matsgerð G-kk-ef B-kk-ef læknis, dags. 27. júní 2014, og reisir stefnandi kröfur sínar á henni. Sundurliðun bótakröfurnar er með eftirfarandi hætti:

1. Bætur skv. 3. gr. skbl.:

28 x (700 x (8319/3282)) kr. 49.560,-

2. Bætur skv. 4. gr. skbl.:

4.000.000 x (8319/3282) x 6% kr. 608.336,-

3. Bætur skv. 5. - 7. gr. skbl.:

2008: (4.188.014 x 1,08) x (409,1/345,0) = 5.363.426

2009: (4.634.147 x 1,08) x (409,1/358,6) = 5.709.693

2010: (4.323.937 x 1,08) x (409,1/375,8) = 5.083.652

16.156.771

(16.156.771/3) x 10,003 x 3% kr. 1.616.162,-

Samtals: kr. 2.274.058,-

Við útreikning þjáningabóta og miskabóta, sbr. 3. og 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 (skbl.), séu grunnfjárhæðir uppreiknaðar í samræmi við lánskjaravísitölu í júlí 2014, þ.e. 8319. Útreikningur bóta vegna varanlegrar örorku taki mið af 1. mgr. 7. gr. skbl. Laun stefnanda á árunum 2008-2010 séu uppreiknuð í samræmi við launavísitölu á stöðugleikatímapunkti, þ.e. 409,1, og við bætist lífeyrisframlag atvinnurekanda (8%). Á stöðugleikatímapunkti hafi stefnandi verið 42 ára og 126 daga gömul og stuðull hennar skv. 1. mgr. 6. gr. skbl. sé því 10,003.

Bætur vegna þjáninga og varanlegs miska beri 4,5% vexti frá slysdegi skv. 16. gr. skbl., en bætur vegna varanlegrar örorku beri 4,5% vexti frá stöðugleikatímapunkti, þ.e. 12. júlí 2011, skv. sömu grein. Stefnandi krefst dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af allri fjárhæðinni frá þingfestingardegi, þann 2. september 2014, til greiðsludags.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt 14. gr. laga um skaðsemisábyrgð fyrnist kröfur um bætur fyrir skaðsemistjón „þegar þrjú ár eru liðin frá þeim degi er tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt, ágalla vörunnar og nafn og dvalarstað framleiðanda þess sem í hlut á“. Samkvæmt þessu þurfi tjónþoli að búa yfir vitneskju um þrennt áður en fyrningarfrestur hefjist, þ.e. tjón sitt, ágallann og dvalarstað framleiðanda hinnar ágölluðu vöru. Sem fyrr greinir hafi G-kk-þgf B-kk-þgf verið falið að meta hvenær stefnandi hafi fengið eða mátt fá vitneskju um tjón sitt. Matsmaður hafi metið það svo að það tímamark hafi fyrst getað verið á stöðugleikatímapunkti, þ.e. 12. júlí 2011. Samkvæmt því geti bótakrafa stefnanda í fyrsta lagi fyrnst þann 12. júlí 2014 og bótakrafan hafi því verið ófyrnd þegar mál þetta var höfðað.

Kröfur stefnanda styðjast við lög um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991, skaðabótalög nr. 50/1993 og lög um vátryggingasamninga nr. 30/2004.

Um vaxtakröfuna vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skbl. og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um málskostnað vísar stefnandi til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra. Stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur aðili skv. lögum nr. 50/1988 og beri því nauðsyn til að tekið verði tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi fellst ekki á að tjónsatvikið sé bótaskylt úr frjálsri ábyrgðartryggingu, sem Rafha ehf. hafi hjá stefnda. Stefnandi byggir skaðabótakröfu sína á lögum um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991 og telur að blandarinn, sem sprakk og olli stefnanda áverka, hafi verið haldinn ágalla í skilningi 1. mgr. 5. gr. laganna. Af hálfu stefnda er á því byggt að umræddur blandari hafi uppfyllt allar tilskildar reglur og hafi verið vottaður af opinberum aðilum.

Blandarar, þeirrar tegundar sem stefnandi keypti og stefnandi var að nota er slysið varð þann 12. apríl 2011, hafi undirgengist ítarlega skoðun og staðist gæðaprófun. Nánar tiltekið sé um að ræða Tristar Blender BL-4417. Tristar blandarar séu framleiddir í Kína, en seldir til Íslands af Tristar Europe BV í Holllandi. Áður en dreifing blandaranna sé leyfð sé framkvæmd á þeim ítarleg skoðun og niðurstaða prófana sé á dskj. 18. Tristar blandarar uppfylla kröfur og reglugerðir Evrópusambandsins, sbr. dskj. 19, en þar komi fram að blandari GTM-8305A sé sá sami og Tristar númer BL-4417. Blandarinn hafi vottorð um góða framleiðsluhætti, dskj. 20, og sé enn fremur með þýska framleiðslu- og öryggisvottun, sbr. dskj. 21. Innflytjandi og dreifingaraðili Tristar blandara á Íslandi sé Rafha ehf.

Þá sé staðfest í Samræmisyfirlýsingu (Attestation og Conformity), sbr. dskj. 19, að blandari þessarar tegundar fullnægi ákvæðum Evróputilskipunar 2006/95/EC varðandi rafföng, sem notuð séu innan ákveðinna spennumarka. Tilskipun þessi hefur verið innleidd í íslenskan rétt, sbr. 7. gr. reglugerðar um raforkuvirki nr. 678/2009, sbr. gr. 14.3 sömu reglugerðar. Heimilt sé að merkja blandarann með CE merki, sem þýði að hann uppfylli ákvæði viðkomandi tilskipana Evrópusambandsins og reglugerðar um raforkuvirki. Þá hafi blandarinn hlotið vottun um góða framleiðsluhætti, sbr. dskj. 20. Loks ber framleiðslu- og öryggisvottorðið, dskj. 21, með sér að blandarinn uppfylli ákvæði laga um vörur og framleiðsluöryggi.

Samkvæmt 5. gr. laga 25/1991 teljist vara haldinn ágalla þegar hún sé ekki svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum aðstæðum, einkum eftirfarandi:

1. Hvernig hún var boðin og kynnt.

2. Notkun þeirri sem með sanngirni mátti gera ráð fyrir.

3. Hvenær vöru var dreift.

Í athugasemdum með frumvarpi því, sem síðar varð að lögum um skaðsemisábyrgð, sé þess getið að frumvarpið feli ekki í sér stórvægilegar breytingar frá þeim reglum, sem ætla megi að íslenskir dómstólar beiti án sérstakrar heimildar í settum lögum. Grundvöllur um bótaskyldu sé samkvæmt frumvarpinu alltaf regla um ábyrgð án sakar (hlutlæg bótaábyrgð). Þá segi að þó nokkuð lengra sé gengið en ætla megi að gert yrði í öllum tilvikum. Verði ekki talið að það skipti miklu máli vegna þess að samkvæmt ríkjandi viðhorfum beri framleiðendur víðtæka ábyrgð á skaðsemistjóni, þó eigi sé alltaf um hlutlæga ábyrgð að ræða. Hugtakið ágalli og 5. gr. frumvarpsins séu m.a. skýrð á eftirfarandi hátt:

Eftir núgildandi íslenskum réttarreglum verður að telja að vara sé haldin ágalla ef hún getur valdið tjóni á mönnum eða munum þegar hún er notuð á venjulegan hátt með fullri aðgát. Frumvarpið felur ekki í sér breytingu á þessu.

Þrátt fyrir skilgreiningu frumvarpsins á hugtakinu ágalli er ljóst að í ýmsum tilvikum getur orðið deiluefni hvort tiltekin vara sé haldin ágalla. Um það hljóta dómstólar að hafa síðasta orðið. Þegar meta skal hvað teljist nægilega ,,örugg“ vara verður að fara eftir almennum hlutlægum mælikvarða, en ekki sérstökum hugmyndum, sem sá tjónþoli, er hlut á að máli, gerði sér um það hvernig nota mætti vöru. Ef vara fullnægi ekki opinberum reglum um öryggi orkar venjulega ekki tvímælis að hún telst haldin ágalla í skilningi 5. gr. frumvarpsins.

Þegar ekki sé til að dreifa öryggiskröfum í lögum, reglugerðum eða öðrum bindandi fyrirmælum hins opinbera, verði að meta hverju sinni hvort hættan á að tjón hljótist af vörunni sé meiri en almennt mátti búast við um vöru af þeirri tegund eða gerð sem um er að ræða. Flestir hlutir geti verið skaðlegir við einhverjar aðstæður. Þar með er ekki sagt að þeir séu haldnir ágalla. Hnífur sem maður sker sig á, ofn sem maður brennir sig á eða bíll sem maður slasast í, sé ekki haldinn ágalla í merkingu frumvarpsins vegna þess eins að slys hlaust af notkun hlutarins. Hins vegar sé hlutur talinn haldinn ágalla þegar ekki er unnt að nota hann á venjulegan hátt svo að öruggt sé, ef miðað er við þær kröfur sem eðlilegt er að gera til sams konar hluta.

Af þessum skýringum löggjafans verði ráðið að vara, sem í einu og öllu uppfyllir öryggiskröfur opinberra eftirlits- og vottunaraðila, teljist ekki haldin ágalla. Í tilviki Tristar blandarans, Blender Bl-4417, gildi tilteknar reglur og eins og fram hafi komið sé staðfest að hann uppfylli tilskipun Evrópuráðsins 2006/95/EC og þar með reglugerð 678/2009. Heimilt sé að auglýsa blandarann með CE merkingu, en til þess að slíkt sé heimilt verði vara að uppfylla Evróputilskipanir og íslenskar reglugerðir. Þá sé blandarinn með framleiðslu- og öryggisvottun, sbr. dskj. 19. Engin önnur tilvik séu þekkt um að blandari þeirrar tegundar, sem hér sé til meðferðar, hafi valdið slysi. Blandarinn sé því ekki haldinn ágalla í skilningi 5. gr. laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991.

Stefndi bendir á að dreifingaraðilinn, Rafha ehf., hafi um árabil flutt inn mikið magn af raftækjum frá Tristar og þekki ekkert annað tilvik um að tjón hafi hlotist af. Þá komi fram hjá erlenda dreifingaraðilanum, dskj. 5, að ástæðulaust hafi verið að innkalla blandara þessar tegundar, þar sem ekki væri vitað um neitt annað tjónstilvik. Stefndi byggir á að orsök tjónsatviksins sé óútskýrð og verði ekki rakin til ágalla blandarans í skilningi laga um skaðsemisábyrgð. Frekar hafi verið um óhappatilvik að ræða, sem ekki sé bótaskylt.

Þá bendir stefndi á, að stefnandi hlutaðist ekki til um að sérstök skoðun færi fram á blandaranum eftir tjónsatvikið, svo kanna mætti hvað hafi farið úrskeiðis eða hvers vegna glerið sprakk. Samkvæmt 7. gr. reglugerðar um raforkuvirki nr. 678/2009 hefur Neytendastofa markaðseftirlit með rafföngum, sem fyrst og fremst eru ætluð neytendum og getur stofnunin tekið rafföng til rannsóknar. Skoðun á vegum Neytendastofu hefði að mati stefnda leitt í ljós að blandarinn uppfyllti allar gæðakröfur og að fyrir hafi legið yfirlýsing um samræmi.

Að mati stefnda sé með öllu ósannað hver orsök þess var að atvikið átti sér stað. Þegar erlenda dreifingaraðilanum hafi verið tilkynnt um slysið hafi hann óskað eftir ítarlegum upplýsingum um tjónsatburðinn, sbr. dskj. 5. Þeirri beiðni hafi verið komið á framfæri við eiginmann stefnanda, en af óskýrðum ástæðum virðist henni ekki hafa verið sinnt. Stefnandi hafi því sýnt af sér tómlæti, sem leiða eigi til niðurfellingar bótaréttar.

Með vísan til alls framanritaðs beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991, reglugerðar um raforkuvirki nr. 678/2009, laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og skaðabótalaga nr. 50/1993. Enn fremur vísar stefndi til meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki ágreiningur um tjón stefnanda, en ágreiningurinn lýtur að því hvort blandarinn Tristar BL-4417, sem stefnandi var að nota er umrætt slys varð, hafi verið haldinn ágalla í merkingu 5. gr. laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991 eða ekki. Stefnandi ber í máli þessu sönnunarbyrði um ágalla umrædds Tristar blandara og orsakatengsl milli ágalla og tjóns, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991.

Í 5. gr. laganna er skilgreint hvenær vara telst haldin ágalla, og er það þegar hún er ekki svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum aðstæðum, einkum eftirfarandi:

1. Hvernig hún var boðin og kynnt.

2. Notkun þeirri sem með sanngirni mátti gera ráð fyrir.

3. Hvernig vöru var dreift.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið verður fyrst að taka afstöðu til þess hvort stefnanda hafi tekist að sanna að blandarinn hafi verið haldinn ágalla í skilningi þessa lagaákvæðis.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og kvaðst hafa verið að útbúa ávaxtahræring eins og hún hafi margoft gert. Hún hafi sett hálffrosin jarðarber, hindber, mangó, melónu og ananas og bætt í vatni og klaka. Hún hafi stutt hendinni létt ofan á blandarann, sem hafi verið á eldhúsborðinu, meðan hann hafi verið að vinna, glerkannan hafi síðan skyndilega brotnað og þá hafi höndin dottið ofan á hnífana, sem hafi haldi áfram að snúast.

Eiginmaður stefnanda, G-kk-nf H. J-kk-nf, gaf vitnaskýrslu við aðalmeðferð og kvaðst hafa verið í eldhúsinu þegar þetta gerðist, en kveðst ekki hafa séð atvikið, en hafa komið að í beinu framhaldi og tekið mynd, sem liggur fyrir í málinu, af blandaranum brotnum á eldhúsborðinu. Þau hafi hann haft samband við E-kk-þf, starfsmann hjá Rafha ehf., gert honum grein fyrir því hvað hefði skeð og sent honum myndina. Síðan hafi þau gengið frá blandaranum og sett í kassa til varðveislu. G-kk-nf kannaðist við að hafa fengið tölvupóst frá A-kk-þgf, dags. 26. apríl 2011, sem liggur fyrir í málinu, þar sem fram kemur að E-kk-nf hefði sent dreifingar- og söluaðila Tristar blandarans í Hollandi með tölvubréfi, dags. 18. apríl 2011, upplýsingar um slysið og síðan svar hans til E-kk-ef þar sem óskað var eftir nákvæmum upplýsingum um slysið. Þessu hafi ekki verið svarað, en stefnandi og eiginmaður hennar verið eitthvað í munnlegu sambandi við E-kk-þf. Vitnið kvað ástæðu þess að þau hefðu ekkert hafst að í málinu fyrr vera þá að það hafi ekki verið tímabært fyrr en fyrir lægi hverjar afleiðingarslyssins væru. Þá hafi þau farið með blandarann til skoðunar í Mannvirkjastofnun, en þeir glatað honum.

Við aðalmeðferð gáfu einnig skýrslu I-kk-nf I-kk-nf I-kk-nf, forstjóri Rafha hf., og E-kk-nf J-kk-nf I-kk-nf, innkaupa- og markaðsstjóri Rafha. Hvorgur þeirra vissi til þess að slys hefði orðið vegna þess að glerkanna blandara af þessari gerð brotnaði með þessum hætti. Glerkannan gæti hins vegar brotnað vegna þenslu, t.d. ef í hana væri settur ís og síðan heitt vatn eða við fall á gólf. Þessi tegund blandara væri með vottun frá Evrópusambandinu og tilskilin leyfi væru fyrir hendi til að selja hann innan Evrópusambandsins með EC merkingu. E-kk-nf kvaðst hafa verið í tölusamskiptum við söluaðila blandarans erlendis og framsent spurningar frá G-kk-þgf, eiginmanni stefnanda, en ekki fengið nein svör frá honum. Þeir hafi síðan ekkert frétt í framhaldinu fyrr en núna.

Ö-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, sérfræðingur hjá Mannvirkjastofnun, gaf vitnaskýrslu við aðalmeðferð og staðfesti niðurstöðu sína í bréfi til lögmanns stefnanda. Hann kvaðst vera sérfræðingur í rafmagnshluta blandarans, sem væri einfalt tæki, sem ekki væri hægt að gangsetja nema glerkannan sæti rétt í botninum. Hann kvaðst hafa skoðað glerið með tilliti til þess hvort í því hafi hugsanlega verið sprunga áður en óhappið var, ekkert í brotinu benti til þess og hann gæti ekki sagt til um ástæðu þess að glerkannan brotnaði.

Telja verður að vara, sem uppfyllir öryggiskröfur opinberra eftirlits- og vottunaraðila, teljist ekki haldin ágalla. Umræddur blandari, sem er af gerðinni Tristar Blender BL-4417 er framleiddur í Kína, en seldur hingað til lands af Tristar Europe BV í Hollandi. Áður en dreifing á slíkri vöru er heimiluð undir CE merkingu verður varan að gangast undir skoðun. Samkvæmt gögnum málsins, sem ekki er talin ástæða til að vefengja, uppfylla Tristar blandarar ákvæði Evróputilskipunar 2006/95/EC varðandi rafföng, sem notuð eru innan ákveðinna spennumarka, en tilskipunin hefur verið innleidd í íslenskan rétt, sbr. 7. gr. reglugerðar um raforkuvirki nr. 678/2009, sbr. gr. 14.3 í sömu reglugerð. Heimilt er því að merkja blandarann með CE merki, sem þýðir að hann uppfylli ákvæði viðkomandi tilskipana Evrópusambandsins og reglugerðar um raforkuvirki.

Stefnandi hlutaðist ekki til um að fram færi skoðun á blandaranum í framhaldi af tjónsatvikinu og ekki liggur fyrir að af hálfu stefnanda hafi verið orðið við óskum hins erlenda söluaðila um að veita umbeðnar upplýsingar um slysið, sbr. framburð vitnisins E-kk-ef J-kk-ef I-kk-ef. Stefnandi afhenti heldur ekki blandarann söluaðila til þess að af hans hálfu gæti farið fram rannsókn á því hvort hann væri haldinn ágalla. Það var svo ekki fyrr en undir meðferð máls þessa fyrir dómi eða í nóvember 2014 að stefnandi kom blandaranum til rannsóknar hjá Mannvirkjastofnun. Ö-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, sérfræðingur hjá Mannvirkjastofnun, staðfesti fyrir dómi þá niðurstöðu sína að ekki væri hægt að segja til um það með vissu hvað hafi orðið til þess að glerkannan sprakk. Kannan hafi setið rétt í botninum. og því hafi hnífarnir haldið áfram að snúast. Eftir að niðurstaða A-kvk-ef S-kk-ef var send með bréfi til lögmanns stefnanda, dags. 10. nóvember 2014, var það síðan ekki fyrr en um rúmlega tveimur mánuðum síðar að sækja átti blandarann til Mannvirkjastofnunar, en honum hafði þá verið hent fyrir misgáning.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið ber stefnandi hallann af því að hafa ekki hlutast til um að fram færi í framhaldi af tjónsatviki rannsókn á umræddum blandara. Sú rannsókn, sem loks fór fram rúmlega þremur árum eftir tjónsatvikið, leiddi ekki í ljós að ágalli væri á tækinu.

Með vísan til þess sem rakið hefur verið telur dómurinn ósannað að umræddur blender af gerðinni Tristar BL-4417, sem stefnandi var að nota er umrætt tjónsatvik átti sér stað, hafi verið haldinn ágalla í merkingu 5. gr. laga um skaðsemisábyrgð. Hér hafi hins vegar verið um að ræða óhappatilvik sem ekki sé bótaskylt. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfum stefnanda, V-kvk-ef M-kvk-ef G-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Þ-kk-nf C-x-x. Þ-kk-nf