E-7844/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 18. september 2006, var höfðað 6. desember 2005. Stefnandi er Þ-kk-nf S-kk-nf, Laugavegi 40a, Reykjavík, en stefndi er R-kk-nf G. R-kk-nf, Pósthússtræti 13, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að endurgreiða stefnanda 332.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 30. júní 2005 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Í báðum tilvikum krefst stefndi þess að stefnandi verið dæmdur til greiðslu málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

II

Málsatvik eru þau að stefnandi leitaði til stefnda, sem er menntaður skrúðgarðyrkjumeistari, vegna fyrirhugaðra framkvæmda á svölum fasteignarinnar Laugavegar 40a, Reykjavík. Samkvæmt fyrirliggjandi kostnaðaráætlun stefnda var kostnaður vegna fyrirhugaðra framkvæmda og innkaup vegna þeirra áætlaður eftirfarandi:

1. Borð með sex stólum 125.000

2. Tveir sólbekkir 70.000

3. Grill 30.000

4. Gashitari 35.000

5. Átta steypt gróðurker 128.480

6. Plöntur 60.000

7. Mold 35.000

8. Vinna vegna kerja og plantna 60.000

9. Hönnun 35.000

10. Plexigler í skjólgirðingar 222.000

11. Timburuppistöður vegna skjólgirðingar 20.000

12. Vinna við uppsetningu á skjólgirðingu 90.000

Kostnaðaráætlun þessi er ódagsett og undirrituð af stefnda og samanlagðar fjárhæðir hennar sagðar vera 910.000 krónur en samtala þeirra er í raun 910.480 krónur. Inn á skjal þetta hefur verið strikað yfir samtalstöluna og skrifaðar 800.000 krónur í staðinn án þess að þessi breyting beri með sér hver hafi gert hana.

Stefnandi greiddi stefnda 800.000 krónur inn á verkið hinn 30. júní 2006 og er ekki ágreiningur um að stefndi hafi séð um að framkvæma framangreinda liði nr. 1-9 í kostnaðaráætluninni. Liði nr. 10-12, samtals að áætlaðri fjárhæð 332.000 krónur, framkvæmdi hann ekki og er það sú fjárhæð sem stefnandi krefst endurgreiðslu á.

Stefnandi heldur því fram að heildarkostnaður vegna alls verksins hafi átt að vera 800.000 krónur. Þessu hafnar stefndi þar sem aðeins hafi verið um að ræða áætlun auk þess sem hugmyndir stefnanda um magn plantna og fjölda kerja hafi breyst eftir að áætlun lá fyrir. Þá hafi stefnandi óskað eftir að nýir verkþættir bættust við vegna timburpalls.

Í málinu liggur frammi afrit reiknings frá stefnda til stefnanda vegna verksins. Er reikningur þessi dagsettur 30. desember 2005 og sundurliðast hann svo:

Borð og sex stólar 174.450

Tveir sólbekkir 53.967

Grill, gashitari o.fl. 154.305

Gróðurker og pottar, níu stykki 142.512

Plöntur 169.763

Vinna v/ gróðurkerja, potta og plantna 60.000

Hönnun á svölum 35.000

Timbur vegna timburpalls 11.000

Vinna vegna timburpalls 20.000

Samtals með virðisaukaskatti 820.997

Að hluta til er um að ræða sömu þætti í reikningi þessum og fram koma á kostnaðaráætlun. Fyrrgreindum verkþáttum vegna skjólgirðingar, sem í kostnaðaráætlun voru að fjárhæð 332.000 krónur, er sleppt í reikningi þessum og einnig kostnaði vegna moldar að fjárhæð 30.000 krónur. Þá er á reikninginn færður kostnaður vegna timburpalls samtals að verðmæti 31.000 krónur.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að stefndi hafi tekið að sér umrætt verk fyrir 800.000 krónur. Inn í því verði hafi verið vinna og efni vegna skjólgirðingar að verðmæti 332.000 krónur sem stefndi hafi ekki framkvæmt og því eigi hann rétt á að fá það endurgreitt frá stefnda. Stefndi hins vegar kveður áætlun hafa hljóðað upp á 910.000 krónur en það hafi einungis verið áætlun sem hafi ekki staðist þar sem stefnandi hafi óskað eftir mun dýrari hlutum en áætlun hafi gert ráð fyrir að því er snerti plöntur, ker, borð, stóla, grill og gashitara. Þá hafi bæst við aukaverkefni vegna timburpalls sem ekki hafi verið gert ráð fyrir í áætlun. Því hafi stefnandi ekki ofgreitt stefnda heldur þvert á móti sé reikningur hans hærri en sú fjárhæð sem stefnandi hafi greitt á sínum tíma.

III

Stefnandi kveðst byggja á því að stefndi hafi lagt fram sundurliðaða skriflega kostnaðaráætlun sem skoðast hafi átt sem tilboð í verkið. Kostnaðaráætlunin hafi verið undirrituð af stefnda og hafi stefnandi samþykkt hana. Stefndi hafi svo hafið störf í samræmi við það. Telur stefnandi að með þessu hafi komist á samningur milli aðila. Stefnandi hafi greitt stefnda fyrir fram upp í verkið þar sem hann hafi treyst honum og hafi stefnda borið að klára verkið í samræmi við kostnaðaráætlunina og þá verklýsingu sem þar komi fram. Stefndi hafi hins vegar ekki gert það og því eigi stefnandi rétt á endurgreiðslu vegna þeirra verkhluta sem út af standi.

Sé kröfufjárhæðin samtala þeirra verkliða í kostnaðaráætlun verksins sem stefndi hafi ekki framkvæmt og sundurliðist hún þannig:

1. Plexigler í skjólgirðingar 222.000

2. Timburuppistöður vegna skjólgirðingar 20.000

3. vinna við uppsetningu á skjólgirðingu 90.000

Samtals krónur 332.000

Stefnandi kveðst gera kröfu um dráttarvexti frá 30. júní 2005 en það hafi verið sá dagur sem stefnandi hafi millifært fjárhæðina samkvæmt kostnaðaráætluninni inn á bankareikning stefnda. Þar sem stefndi hafi kosið að ljúka ekki við verkið og skilja ofangreinda þrjá verkliði eftir óunna beri honum að greiða dráttarvexti frá þeim tímapunkti er hann móttók greiðslu vegna þessara verkþátta.

Um lagarök að öðru leyti en að framan er rakið vísar stefnandi til grunnreglna fjármunaréttarins um skuldbindingargildi samninga og almennra ólögfestra réttarreglna um endurgreiðslu ofgreidds fjár. Þá sé byggt á meginreglum V. kafla laga um lausafjárkaup nr. 40/2002 um úrræði kaupanda vegna vanefnda seljanda og 9. gr. sömu laga um afhendingartíma. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 42/2005 um þjónustukaup, einkum II., III., og V. kafla laganna. Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt á lögum nr. 40/1988.

IV

Stefndi kveður kröfu sína reista á því að hann sé ekki í nokkurri skuld við stefnanda og sé ekki með aðilum réttarsamband sem réttlæti málshöfðun. Hafi stefnandi engar bærar kröfur á hendur stefnda. Hafi stefndi framkvæmt þá verkþætti sem honum hafi verið mögulegt að inna af hendi.

Stefndi kveðst hafa sýnt fram á, í samskiptum við stefnanda og með framlögðum reikningi fyrir vinnu sína, að kostnaður vegna vinnu hans, gróðurs og plantna og þeirra tækja sem óskað hafi verið eftir sé í raun hærri en sú greiðsla sem komið hafi frá stefnanda við upphaf verks samkvæmt þeirri kostnaðaráætlun sem þá hafi legið fyrir. Sé því eindregið hafnað að áætlun um kostnað hafi átt að skoðast sem tilboð í verkið. Ef slíkar hugmyndir hefðu verið uppi hefði stefndi eðlilega skilað inn tilboði í verkið en ekki áætlun um kostnað út frá þeim hugmyndum sem málsaðilar hafi verið með í upphafi. Sé það fjarstæðukennt að halda því fram að skjal sem beri yfirskriftina kostnaðaráætlun geti skilist sem tilboð í verk, sérstaklega þar sem engin gögn eða önnur samskipti milli aðila sýni annað en að um áætlun um kostnað hafi verið að ræða.

Hafi þau tæki, sem keypt hafi verið og sú vinna, sem fram hafi farið, verið að stærstum hluta í takt við óskir stefnanda sem hafi komið fram eftir að kostnaðaráætlun hafi verið gerð og því engin rök fyrir því að einföld áætlun geri verktaka ábyrgan fyrir öllum þeim kostnaði sem stefnandi hafi óskað eftir að farið væri í.

Kveðst stefndi hafna því að nokkru sinni hafi komið fram að kostnaðaráætlun fæli í sér annað en áætlun um heildarkostnað vegna verksins samkvæmt þeim kostnaðarliðum sem gengið hafi verið útfrá í upphafi.

Kveður stefndi ekki verða séð hvað átt sé við í stefnu um að samningur hafi verið kominn á milli aðila. Aðilar hafi vissulega verið sammála um að stefndi tæki að sér öll umboðskaup og framkvæmdir á svölum stefnanda og skuli áréttað að slíkt samkomulag feli ekki í sér ábyrgð stefnda á kostnaði sem falli til vegna hugmynda og ákvarðana stefnanda sem séu á annan veg en áætlun segi til um. Samningur aðila hafi fyrst og fremst falist í því að stefnandi, verkkaupi, hafi fengið stefnda, verktaka, til að framkvæma ákveðið verk í grunninn eftir sínum hugmyndum.

Sé því eindregið hafnað að lögð sé fram kostnaðaráætlun af hálfu stefnanda þar sem krotað hafi verið inn á hana að hluta og yfirstrikað annað og hvergi að finna hver hafi gert það og hvenær. Sé því hafnað að sú tala sem krotuð hafi verið inn á skjalið komi frá stefnda eða hafi verið sett þar með hans samþykki. Þá sé því hafnað sem ósönnuðu að sú tala sem krotuð hafi verið inn á skjalið beri með sér að um heildarkostnað vegna verksins sé að ræða samkvæmt kostnaðaráætlun.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar. Þá vísar hann til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Kröfu um málskostnað reisir stefndi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Óumdeilt er í máli þessu að aðilar gerðu með sér samning um að stefndi tæki að sér framkvæmdir á svölum á húsi stefnanda. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið en óumdeilt er að það fól í sér hönnun, uppsetningu skjólgirðingar, kaup á gróðurkerjum og plöntum auk þess að stefndi keypti borð, stóla, sólbekki, grill og gashitara. Þá er óumdeilt að stefndi innti af hendi þau verk sem hann hafði tekið að sér fyrir utan uppsetningu skjólgirðingar og efnis í hana. Þá liggur fyrir að í upphafi verksins greiddi stefnandi 800.000 krónur inn á verkið.

Eins og rakið hefur verið liggur fyrir í málinu sundurliðuð kostnaðaráætlun stefnda vegna verksins sem hljóðar upp á 910.000 krónur og þar af eru liðir samtals að fjárhæð 332.000 krónur vegna skjólgirðingarinnar. Heldur stefndi því fram að þetta hafi einungis verið áætlun sem hafi svo ekki staðist hvað snertir fjárhæðir auk þess sem stefnandi hafi óskað eftir ýmsum breytingum á verkinu eftir að áætlunin lá fyrir. Hefur stefndi lagt fram reikning vegna verksins sem hann sendi stefnanda eftir að mál þetta var höfðað. Gerir hann kröfu til þess að verða sýknaður á þeim forsendum að reikningur hans sé hærri en það sem stefnandi greiddi honum í upphafi.

Eins og rakið er í greinargerð stefnda er hann menntaður skrúðgarðyrkjumeistari með margra ára reynslu á því sviði. Verður að gera kröfu til þess að verktaki með slíka reynslu gangi þannig frá málum að viðsemjanda hans megi vera ljóst í hverju samningur aðila felist. Hefði stefnda verið í lófa lagið að gera skriflegan samning við stefnanda ef umrædd áætlun var ekki í samræmi við það sem aðilar sömdu um. Fullyrðingar stefnda um að um annað hafi verið samið en fram kemur í kostnaðaráætlun hans og að samningar um frekari verk hafi tekist með aðilum, svo sem fram kemur í reikningi hans á hendur stefnda, eru engum haldbærum gögnum studdar og verður hann að bera hallann af þeim sönnunarskorti.

Eins og fram er komið hljóðaði umrædd kostnaðaráætlun upp á 910.000 krónur samtals og þar af var kostnaður vegna skjólgirðingar 332.000 krónur. Stefnandi heldur því hins vegar fram að samið hafi verið um að heildarkostnaður vegna verksins væri 800.000 krónur. Hefur stefnandi lagt fram frumrit umræddrar kostnaðaráætlunar stefnda þar sem strikað hefur verið yfir samtalstölu áætlunarinnar og henni breytt í 800.000 krónur án þess að kostnaðarliðunum hafi verið breytt til samræmis við það. Umrædd breyting ber ekki með sér hver hefur gert hana og gegn mótmælum stefnda, sem skjalið stafar frá, þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á það með óyggjandi hætti að aðilar hafi samið um annað en að kostnaður við verkið í heild skyldi nema 910.000 krónum og þar sem kostnaður vegna skjólgirðingar dregst frá átti stefnandi að greiða 578.000 krónur fyrir verkið. Hann greiddi hins vegar 800.000 krónur og á því rétt á að fá endurgreiddar 222.000 krónur.

Af gögnum málsins er ljóst að stefnandi greiddi stefnda inn á verkið strax í upphafi og liggur fyrir að þá átti eftir að framkvæma það. Um verkhraðann ber aðilum ekki saman en ljóst er að meginhluta starfans innti stefndi af hendi sumarið 2005 í kjölfar samnings aðila. Að því virtu þykir rétt að krafan beri dráttarvexti frá þeim degi er mál þetta var höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Með hliðsjón af atvikum öllum þykir rétt, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að hvor aðili beri sinn hluta málskostnaðar.

Af hálfu stefnanda flutti mál þetta V-kk-nf H. V-kk-nf hdl. en af hálfu stefnda flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, R-kk-nf G. R-kk-nf, greiði stefnanda, Þ-kk-þgf S-kk-þgf, 222.000 krónur með vöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 6. desember 2005 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf