E-41/2013

Mál þetta, sem höfðað var með stefnu birtri 28. desember 2012, var tekið til dóms 4. september sl. Stefnandi er þrotabú IceCapital ehf. Smáratorgi 3, Kópavogi, en stefndu eru J-kk-nf K-kk-nf, Þernunesi 6, Garðabæ, og G3 fasteignafélag ehf., Digranesvegi 10, Kópavogi.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að rift verði með dómi greiðslu á skuld IceCapital ehf. við stefnda, J-kk-þf K-kk-þf, vegna arðsúthlutunar 15. september 2008 að fjárhæð 20.000.000 króna. Þá krefst stefnandi þess að stefndi J-kk-nf K-kk-nf verði dæmdur til að endurgreiða stefnanda 20.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. september 2008 til greiðsludags.

Stefnandi gerir ennfremur þær dómkröfur að rift verði með dómi greiðslum á skuld IceCapital ehf. við stefnda J-kk-þf K-kk-þf vegna arðsúthlutunar sem greidd var til stefnda G3 fasteignafélags ehf. 6. október 2008, samtals að fjárhæð 25.306.684 krónur. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði in solidum dæmdir til að endurgreiða stefnanda 25.306.684 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. október 2008 til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda málskostnað.

Af hálfu stefndu er krafist sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Með úrskurði 29. janúar 2014 var frávísunarkröfu stefnda hrundið.

I

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 14. mars 2012 var bú stefnanda IceCapital ehf. tekið til gjaldþrotaskipta en skiptabeiðandi var Arion banki hf. Skiptastjóri var skipaður sama dag í þrotabúinu. Frestdagur í búinu var 26. janúar 2012. Innköllun birtist í Lögbirtingablaði þann 23. mars 2012 og aftur 30. s.m. Skiptafundur um lýstar kröfur var haldinn þann 31. maí s.á. Í júní 2012 barst skiptastjóra bókhald félagsins á rafrænu formi. Deloitte ehf. var falið að rannsaka bókhald félagsins og var samantekt vegna rannsóknarinnar skilað til skiptastjóra í desember 2012. Stefnandi hét áður Sund ehf. Samkvæmt hlutafélagaskrá var tilgangur félagsins umboðs- og heildverslun, eignarhald og viðskipti með verðbréf, rekstur og eignarhald fasteigna, svo og lánastarfsemi. Stefnandi átti hlut í íslensku viðskiptabönkunum. Stefnandi segir að við fall þeirra hafi félagið að mestu orðið eignalaust en setið eftir með háar skuldir.

Atvik þessa máls varða greiðslu á skuldum félagsins við stefnda J-kk-þf K-kk-þf vegna arðsúthlutunar. Stefndi J-kk-nf K-kk-nf var hluthafi í IceCapital ehf. og í stefnda G3 fasteignafélagi ehf. Stefndi J-kk-nf K-kk-nf fékk á tímabilinu september til október 2008 greiddar 45.306.684 krónur sem komu til lækkunar á skuld félagsins við hann vegna arðsúthlutunar fyrra árs. Nánar tiltekið var um að ræða greiðslu 15. september 2008 að fjárhæð 20.000.000 króna sem var greidd inn á reikning stefnda J-kk-ef og síðan tvær greiðslur 6. október 2008, að fjárhæð 1.500.185 krónur og að fjárhæð 23.806.499 krónur, en þær voru báðar lagðar inn á reikning stefnda G3 fasteignafélags ehf.

Stefnandi segir að engar skýringar séu gefnar í bókhaldi félagsins á því hvers vegna arðgreiðslurnar bárust seint. Engar skýringar séu heldur gefnar í bókhaldinu af hvaða ástæðu greiðslurnar frá 6. október voru lagðar inn á reikning stefnda G3 fasteignafélags ehf. Þá vekur stefnandi jafnframt athygli á því að félagið hafi verið ógjaldfært þegar greiðslurnar voru inntar af hendi. Stefnandi telur að greiðslurnar feli í sér ólögmæta og riftanlega ráðstöfun þar sem þær hafi verið til nákominna aðila í skilningi laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. á síðustu 48 mánuðum fyrir frestdag og með hliðsjón af fjárhagsstöðu félagsins þegar greiðslurnar voru inntar af hendi.

Með bréfi skipaðs skiptastjóra, dags. 11. desember 2012, til stefnda J-kk-ef K-kk-ef, en hann sé einnig í fyrirsvari fyrir stefnda G3 fasteignafélag ehf., hafi stefnandi lýst yfir riftun á framangreindum ráðstöfunum með vísan til XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti og krafðist hann endurgreiðslu á framangreindum fjárhæðum. Þess var krafist að endurgreiðsla myndi eiga sér stað til þrotabúsins í síðasta lagi mánudaginn 17. desember 2013. Þar sem stefndu hafi ekki tekið afstöðu til framangreindra krafna sé þrotabúinu nauðugur sá kostur að höfða dómsmál þetta til riftunar á framangreindum ráðstöfunum og til endurgreiðslu þeirra fjármuna sem gengu til stefndu.

Riftunarkrafa stefnanda sé einkum byggð á 2. mgr. 134. gr., sbr. 1. mgr. 134. gr., laga nr. 21/1991. Samkvæmt ákvæðinu sé riftun heimiluð á greiðslu skuldar til nákominna ef greitt var með óvenjulegum greiðslueyri fyrr en eðlilegt var eða greidd var fjárhæð sem hefur skert greiðslugetu þrotamannsins verulega nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir greiðsluna og að greiðslan hafi virst venjuleg eftir atvikum. Stefnandi bendir á að þar sem greiðslur til stefndu hafi verið gerðar á grundvelli arðsúthlutunar vegna fyrra tímabils sé ljóst að um greiðslu skuldar sé að ræða í skilningi 134. gr. laga nr. 21/1991. Stefndu séu nákomnir aðilar í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti, enda hafi stefndi J-kk-nf K-kk-nf átt verulegan hlut í stefnanda sem og hlutafé í stefnda G3 fasteignafélagi ehf.

Þegar greiðsla skuldarinnar fór fram hafi IceCapital ehf. verið ógjaldfært. Hvað þetta atriðið varðar bendir stefnandi sérstaklega á að stór hluti fjárhæðarinnar hafi verið greiddur þann 6. október 2008 en sá dagur marki upphaf hruns íslenska fjármálakerfisins þar sem þrír stærstu viðskiptabankar Íslands urðu gjaldþrota í einni og sömu vikunni.

Á því er byggt af hálfu stefnanda að stefnandi hafi verið ógjaldfært félag í skilningi laga nr. 21/1991 frá septembermánuði 2008 og þar af leiðandi ógjaldfært þegar hinar riftanlegu ráðstafanir áttu sér stað. Á þessum tíma hafi IceCapital ehf. verið nær eignalaust félag en skuldir þess numið mörgum milljörðum króna. Þessu til stuðnings megi t.d. benda á að samkvæmt ársreikningum stefnanda 2008 og 2009 var eigið fé stefnanda neikvætt um 17,5 milljarða króna í lok árs 2008 og um rúma 24,6 milljarða króna í árslok 2009. Í ársreikningi félagsins 2008 segi m.a. að tap ársins 2008 nemi rúmlega 32,2 milljörðum króna og eigið fé félagsins sé neikvætt í árslok um 17.579.000 krónur. Þessi atriði valdi því að vafi leiki á um rekstrarhæfi félagsins. Þessu til frekari stuðnings vísist til þess að fram kemur í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 að á tímabilinu frá 1. janúar 2007 til 30. september 2008 hækkuðu skuldir stefnanda og tengdra félaga um 44,7 milljarða króna. Í evrum talið hækkuðu skuldbindingar félaganna um 236,5 milljónir eða 117%. Á sama tímabili námu nýjar lánveitingar samkvæmt ákvörðun lánanefnda 43,3 milljörðum króna. Fyrirsvarsmönnum stefnanda hafi augljóslega verið ljóst að félagið var ógjaldfært þegar hinar riftanlegu ráðstafanir áttu sér stað. Í raun hafi stjórnarformaður stefnanda viðurkennt þetta í skýrslutöku hjá skiptastjóra þegar hann lýsi því hvernig eignahlið stefnanda hafi þurrkast út við hrun viðskiptabankanna haustið 2008 og aðeins skuldir staðið eftir.

Loks vísar stefnandi til þess að arðgreiðslurnar hafi átt sér allar stað innan fjörutíu og átta mánuða fyrir frestdag, sbr. 194. gr. laga nr. 21/1991, en frestdagur í búinu sé 26. janúar 2012.

Stefnandi byggir á því að umræddar arðgreiðslur hafi verið stefndu til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Stefndi J-kk-nf K-kk-nf hafi getað gert sér grein fyrir fjárhagslegri stöðu félagsins þegar skuldin var greidd.

Þá styður stefnandi einnig riftunarkröfu sína sjálfstætt við 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga nr. 21/1991. Samkvæmt þeirri grein megi krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt séu kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiði til þess að eignir þrotamanns verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiði til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til að ráðstöfunin var ótilhlýðileg. Stefnandi byggir á því að greiðslur til stefndu hafi verið þeim til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa, enda leiddu greiðslurnar til þess að fjármunir voru ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum við gjaldþrotaskiptin. Greiðslurnar hafi þannig verið til þess fallnar að mismuna kröfuhöfum og gengið því gegn jafnræði kröfuhafa sem reynt sé að gæta í lögum nr. 21/1991. Engar líkur séu á því að stefndu hefðu fengið greiðslurnar úr þrotabúinu.

Stefnandi byggir á því að það sé fullkomlega ljóst í málinu að stefndi J-kk-nf K-kk-nf hafi verið grandsamur um fjárhagslega stöðu IceCapital ehf., þ.e. að félagið hafi eigi verið gjaldfært þegar greiðslurnar voru inntar af hendi. Í þessu sambandi vísist sérstaklega til þess sem fram kemur í skýrslutöku af honum hjá skiptastjóra 20. mars 2012. Þegar hann hafi verið spurður um hverjar hafi verið ástæður gjaldþrotsins hafi hann svarað því til að við fall bankanna hafi eignahlið félagsins algerlega horfið og eftir staðið miklar skuldir. Þá bendir stefnandi einnig á að stefndi J-kk-nf K-kk-nf hafi verið stjórnarformaður IceCapital ehf.

Fjárkrafa stefnanda byggist á 1. mgr. 142. gr laga nr. 21/1991 verði henni rift á grundvelli ákvæðis 134. gr. laganna. Þar sé mælt fyrir um að sá sem hag hefur af riftanlegri ráðstöfun skuli greiða þrotabúi fé sem svari til þess sem greiðsla þrotamanns hafi orðið honum að notum. Stefnandi byggir á því að hin riftanlega ráðstöfun hafi komið stefndu að sömu notum og svari til fjárhæðar hennar þar sem um peningagreiðslu var að ræða.

Verði á hinn bóginn fallist á riftun á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991 er endurgreiðslukrafa stefnanda reist á 3. mgr. 142. gr. laganna. Síðarnefnda ákvæðið mæli fyrir um að sá sem hag hefur haft af riftanlegri ráðstöfun greiði bætur eftir almennum reglum. Stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni sem nam fjárhæð hinnar riftanlegu ráðstöfunar, enda hefðu fjármunirnir nýst stefnanda að fullu til úthlutunar upp í lýstar kröfur í þrotabú stefnanda.

Stefnandi byggir fjárkröfu sína einnig á ákvæðum 51. gr. og 70. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Við gjaldþrotaskiptin hafi stefnandi eignast skaðabótakröfu hins gjaldþrota félags á hendur stefnda, sbr. XII. kafla laga nr. 21/1991. Stefnandi bendir á að stefndi hafi vitað, eða mátt vita, að greiðsla eða lánveiting stefnanda til stefnda hafi verið brot á ákvæðum laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, sbr. 2. tl. 1. mgr. 52. gr. laganna. Stefnandi byggir á því að ráðstöfunin hafi verið bæði hluthöfum stefnanda eða öðrum, það er hluthöfum stefnda, til ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað stefnanda og kröfuhafa hans. Með sömu rökum vísar stefnandi til 70. gr. laganna.

Enn fremur byggir stefnandi á meginreglu gjaldþrotaskiptaréttar um jafnræði kröfuhafa og á almennum reglum kröfuréttar.

Þá vísar stefnandi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafa um riftun er einkum reist á 134. og 141. gr. laganna. Fjárkrafa stefnanda byggist á 1. og 3. mgr. 142. gr. gjaldþrotalaga, almennum reglum skaðabótaréttarins sem og ákvæðum laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og reglum kröfuréttar. Um vexti og dráttarvexti er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá er krafa um málskostnað reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til V. kafla sömu laga. Þá bendir stefnandi á að samkvæmt 1. mgr. 148. gr., sbr. bráðabirgðaákvæði 194. gr. gjaldþrotalaga, er mál þetta höfðað innan málshöfðunarfrests.

II

Stefndi J-kk-nf K-kk-nf telur greiðslu þá sem hann fékk í hendur hafa verið ákveðna í fullu samræmi við ákvæði laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 og ekki vera ráðstöfun sem sé riftanleg á grundvelli laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991. Stefndi J-kk-nf telur ekkert þriggja skilyrða fyrir riftun á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 vera fyrir hendi. Hér hafi ekki verið greitt með óvenjulegum greiðslueyri, greiðslan hafi ekki átt sér stað fyrr en eðlilegt var og fjárhæð greiðslunnar hafi ekki verið slík að hún skerti greiðslugetu þrotamannsins verulega. Verði hins vegar talið að fjárhæð greiðslunnar hafi verið slík að hún hafi skert greiðslugetu stefnanda verulega telur stefnandi að greiðslan hljóti að hafa virst venjuleg eftir atvikum þar sem um hafi verið að ræða arðgreiðslu úr félaginu sem samþykkt hafði verið á lögmætan hátt.

Ennfremur telur stefndi J-kk-nf greiðsluna vegna arðsúthlutunarinnar ekki vera riftanlega á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Stefndi telur stefnanda ekki hafa verið ógjaldfæran á þeim tíma sem greiðslurnar áttu sér stað og að hann hafi ekki orðið ógjaldfær vegna greiðslnanna. Þá hafi stefndi á þessum tíma ekki getað séð fyrir þær miklu hræringar sem urðu á fjármálamarkaði stuttu eftir að greiðslur til hans áttu sér stað. Í stefnu sé tekið fram að stefndi hafi sagt fall bankanna vera eina af helstu ástæðum gjaldþrotsins vegna þess að eignir félagsins voru að miklu leyti bundnar í hlutabréfum í viðskiptabönkunum þremur. Á þeim tíma sem greiðslurnar voru inntar af hendi hafi ekki legið fyrir að bréf þessi yrðu verðlaus innan skamms tíma og því ekki fyrir hendi grandsemi sú sem byggt sé á í stefnu, þ.e. um að félagið hafi ekki verið gjaldfært þegar greiðslurnar voru inntar af hendi.

Rannsóknarskýrsla Alþingis sé ekki sönnunargagn í máli þessu fremur en öðrum einkamálum. Stefnandi virðist þó að hluta til byggja málatilbúnað sinn á þeirri skýrslu. Þessum málatilbúnaði stefnanda sé því mótmælt af báðum stefndu.

Vísun stefnanda til 51. og 70. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 og til almennra reglna skaðabótaréttarins geri málatilbúnað stefnanda jafnvel enn ruglingslegri en þegar hefur verið lýst. Dómkröfur í málinu lúti ekki að skaðabótum heldur að riftun á greiðslum vegna arðsúthlutunar og endurgreiðslu þess fjár. Tilvísun stefnanda til laga nr. 138/1994 og til almennra reglna skaðabótaréttar sé því ekki í nokkrum tengslum við aðra þætti málsins og tengist sakarefni málsins ekki á nokkurn hátt. Þá beri að geta þess að í 71. gr. laga nr. 138/1994 sé að finna sérstakt málshöfðunarákvæði. Auk þess sem skaðabótakröfur, samkvæmt lögum um einkahlutafélög, lutu á þeim tíma sem greiðslurnar voru inntar af hendi, sérstökum fyrningarreglum sem leiða til þess að mögulegar kröfur stefnanda væru að öllu leyti fyrndar. Bótakröfur samkvæmt lögunum fyrndust almennt á tveimur árum frá lokum þess reikningsárs sem atvik eða atburður átti sér stað skv. XV. kafla laga nr. 138/1994. Atvik þessa máls hafi gerst í september og október árið 2008 og verði því bótamál á grundvelli laga nr. 138/1994 ekki höfðað síðar en í október 2010. Engu breytir þótt ráðagerð hafi verið uppi um það við setningu laga nr. 68/2010 að lengja fyrningarfrest bótakrafna samkvæmt lögum um einkahlutafélög í fjögur ár. Slík lagasetning geti ekki verið afturvirk frekar en önnur íþyngjandi löggjöf. Jafnvel þótt fallist væri á að fyrningarfrestur væri fjögur ár hafi krafan engu að síður verið fyrnd þar sem málið hafi verið höfðað meira en fjórum árum eftir greiðslurnar í september og október 2008. Stefndu mótmæla þessum málatilbúnaði stefnanda, enda eigi hann engin tengsl við atvik málsins og málsástæður stefnanda að öðru leyti.

Stefndi G3 fasteignafélag ehf. byggir vörn sína á þeim rökum sem þegar hafa komið fram vegna stefnda J-kk-ef en telur þó rétt að árétta að allur málatilbúnaður sem snýr að félaginu sé mjög óljós og erfitt að sjá af stefnu hvenær verið er að fjalla um stefnda J-kk-þf og hvenær um stefnda G3 fasteignafélag ehf.

Vegna kröfu um sýknu er vísað til laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991, aðallega 134. og 141. gr., svo og laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Krafa um málskostnað byggist á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslu P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf, fyrrverandi framkvæmdastjóri stefnanda. Þá gaf einnig skýrslu [...], löggiltur endurskoðandi, en hún stjórnaði vinnu við gerð skýrslu um bókhald stefnanda sem gerð var að tilhlutan skiptastjóra stefnanda.

III

Bú IceCapital ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 14. mars 2012 og var frestdagur í búinu 26. janúar 2012. Þrotabúið höfðaði mál þetta til riftunar á ráðstöfunum sem það telur að hafi falist í arðgreiðslum til stefnda, annars vegar að fjárhæð 20.000.000 króna sem greiddar voru 15. september 2008 og hins vegar að fjárhæð 25.306.684 krónur sem greiddar voru í tveimur greiðslum 6. október 2008 að fjárhæð 1.500.185 krónur og að fjárhæð 23.806.499 krónur til stefnda J-kk-ef K-kk-ef en lagðar inn á reikning stefnda G3 fasteignafélags ehf.

Stefnandi reisir kröfu sína í fyrsta lagi á 2. mgr. 134. gr., sbr. 1. mgr., laga nr. 21/1991. Telur stefnandi að í ráðstöfuninni hafi falist greiðsla á skuld til nákomins. Í málinu er ekki deilt um að aðilar voru nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991.

Samkvæmt 76. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög tekur hluthafafundur ákvörðun um úthlutun arðs eftir að félagsstjórn hefur lagt fram tillögur um það efni. Ekki liggur annað fyrir í málinu en að svo hafi verið gert og að ekki hafi verið úthlutað meiri arði en félagsstjórn ákvað. Samkvæmt 74. gr. laganna er einungis heimilt að úthluta sem arði hagnaði samkvæmt samþykktum ársreikningi síðasta reikningsárs. Hagnaður varð af rekstri félagsins árið 2007 og í skýrslu stjórnar og framkvæmdastjóra í ársreikningi 2007 lagði stjórn félagsins til að greiddur yrði arður til hluthafa að fjárhæð 500 milljónir króna á árinu 2008 vegna rekstrarársins 2007.

Samkvæmt framansögðu var búið að ákveða arðgreiðslur vegna rekstrarársins 2007 og var arður greiddur út árið 2008. Stefnandi byggir á að arðgreiðslurnar hafi, eftir að þær voru ákveðnar, verið færðar á viðskiptamannareikning stefnda hjá stefnanda og því sé um greiðslu á skuld að ræða í skilningi 134. gr. laga nr. 21/1991. Ekki er unnt að fallast á þau sjónarmið stefnanda að um skuld hafi verið að ræða í skilningi ákvæðisins. Þá verður heldur ekki falist á að greitt hafi verið með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr., enda greitt með reiðufé samkvæmt samningi aðila. Krafa stefnanda verður því ekki byggð á þessum grunni.

Stefnandi styður riftunarkröfu sína einnig sjálfstætt við 141. gr. laga nr. 21/1991 og byggir á að ráðstöfunin, sem fólst í greiðslu arðs til stefndu, hafi á ótilhlýðilegan hátt verið stefndu til hagsbóta á kostnað annarra þar sem stefnandi hafi á þessum tíma verið ógjaldfær og stefnda hafi haft vitneskju um það.

Samkvæmt ársreikningum stefnanda var eigið fé stefnanda neikvætt um 17,5 milljarða króna í lok árs 2008 og rúma 24,6 milljarða króna í árslok 2009. Í ársreikningi stefnanda 2008 segir að tap ársins 2008 nemi 32.262 milljónum króna og eigið fé félagsins sé neikvætt í árslok 2008 um 17.579 milljónir króna. Segir endurskoðandi félagsins í ársskýrslunni að framangreint valdi því að vafi leiki á um rekstrarhæfi félagsins. Í ársreikningi 2009 segir m.a. í skýrslu stjórnar og framkvæmdastjóra að 7.028 milljóna króna tap hafi orðið á rekstri félagsins árið 2009 samkvæmt rekstrarreikningi og að eigið fé félagsins hafi í árslok verið neikvætt um 24.607 milljónir króna. Ársreikningur fyrir 2009 var ekki endurskoðaður af endurskoðanda. Alkunna er að erfiðleikar fjármálafyrirtækja hér á landi hófust árið 2007 og ágerðust haustið 2008. Stefnandi var fjárfestingafélag og átti m.a. stóra hluti í íslensku viðskiptabönkunum þremur svo og í Byr sparisjóði. Í skýrslu stjórnarformanns stefnanda, J-kk-ef K-kk-ef, hjá skiptastjóra, kemur fram að við fall bankanna hafi eignahlið stefnanda horfið og eftir staðið stökkbreyttar skuldir. Ber ársreikningur 2008 það með sér. Hinn 6. október 2008 markar upphaf bankahrunsins á Íslandi en þá féll fyrsti bankinn og síðan hinir tveir stuttu síðar.

Af framansögðu virtu telur dómurinn ekki fara á milli mála að frá og með 6. október 2008 hafi stefnandi verið orðinn ógjaldfær. Stefndi J-kk-nf átti 33% hlut í stefnanda og er stjórnarformaður í stefnda G3 fasteignafélagi ehf. Hann var því nákominn í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991. Við þessar aðstæður gat honum ekki dulist ógjaldfærni stefnanda og að ráðstöfunin var til þess fallin að skapa einum kröfuhafa hagsbætur umfram aðra. Ráðstöfun stefnanda var því ótilhlýðileg í skilningi 141. gr. laga nr. 21/1991.

Samkvæmt þessu er fullnægt skilyrðum 141. gr. laga nr. 21/1991 til þess að fallast á kröfur stefnanda um riftun á arðgreiðslum til stefnda J-kk-ef sem fram fór 6. október samtals að fjárhæð 25.306.684 krónur. Stefnandi hefur hins vegar ekki sýnt fram á að stefnandi hafi orðið ógjaldfær fyrr en við fall bankanna 6. október 2008 en fyrir því hefur hann sönnunarbyrðina samkvæmt ákvæði 141. gr.laga nr. 21/1991. Krafa stefnanda um riftun á greiðslu arðs til stefnda J-kk-ef að fjárhæð 20.000.000 króna 15. september 2008 verður því ekki tekin til greina.

Í 146. gr. laga nr. 21/1991 er heimild fyrir þrotabú að sækja verðmæti til þriðja manns sem hefur fengið þau framseld. Samkvæmt ákvæðinu á þrotabú kröfu á hendur þriðja manni eftir reglum 142.-145. gr. laganna ef sá sem fékk verðmætin hefur framselt þau honum og hann vissi eða mátti vita um þær aðstæður er riftunarkrafan byggist á. Samkvæmt dómum Hæstaréttar, nú síðast nr. 789/2013 frá 18. september 2014, fellst í 146. gr. laganna sjálfstæð riftunarregla. Í málatilbúnaði stefnanda er ekki byggt á þessari riftunarreglu og í raun ekki gerð grein fyrir tengslum stefnda G3 fasteignafélags ehf. við riftunarkröfu stefnanda. Verður því ekki hjá því komist að vísa kröfu stefnanda á hendur stefnda G3 fasteignafélags ehf. frá dómi.

Með skírskotun til 3. mgr. 141. gr. laga nr. 21/1991 verður fallist á endurgreiðslukröfur stefnanda eins og í dómsorði greinir.

Stefnandi byggir fjárkröfu sína einnig á 51., 70. og 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þessi kröfugerð stefnanda er ekki í tengslum við málatilbúnað stefnanda að öðru leyti og tengist ekki málsástæðum stefnanda og kröfugerð sem byggist á XX. kafla laga nr. 21/1991 um riftun á ráðstöfunum þrotamanns og endurheimt verðmæta við gjaldþrot. Fjárkrafa stefnanda verður því ekki reist á fyrrgreindum ákvæðum laga um einkahlutafélög.

Í kröfugerð sinni í stefnu krefst stefnandi dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu án þess að tiltaka hundraðshluta vaxta eða vísa til 1. mgr. 6. gr. laganna. Undir rekstri málsins var bókað af hálfu stefnanda að dráttarvaxtakrafan væri byggð á 1. mgr. 6. laga nr. 38/2001 og mótmælti stefndi að þessi breyting á kröfugerð kæmist að í málinu þar sem hún væri of seint fram komin. Talið verður í samræmi við fordæmi Hæstaréttar, t.d. í dómi nr. 522/2008, að tilvísun til III. kafla nefndra laga í stefnunni hafi verið fullnægjandi og stefnanda leiðréttingin heimil. Dráttarvextir verða dæmdir frá 11. janúar 2013 en þá var liðinn mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda um greiðslu kröfunnar, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Eftir þessum úrslitum þykir rétt að málskostnaður falli niður milli aðila.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, skal vera sýkn af kröfu stefnanda, þrotabús IceCapital ehf., um riftun á greiðslu 20.000.000 króna og endurgreiðslu þess fjár samkvæmt fyrsta kröfulið dómkrafan stefnanda.

Rift er greiðslu stefnanda til stefnda J-kk-ef K-kk-ef að fjárhæð samtals 25.306.684 krónur sem fram fór 6. október 2008 í tveimur greiðslum að fjárhæð 1.500.185 krónur og 23.806.499 krónur. Stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda 25.206.684 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. janúar 2013 til greiðsludags.

Vísað er frá dómi kröfum stefnanda á hendur stefnda G3 fasteignafélagi ehf. Málskostnaður fellur niður.

G-kk-nf A-kk-nf