E-2867/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 29. október sl., er höfðað með stefnu birtri 14. apríl sl.

Stefnandi er I-kvk-nf S-kvk-nf Á-kvk-nf, Sæviðarsundi 21, Reykjavík.

Stefndu eru Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík og Árfell - KIA Íslandi ehf., Laugavegi 172, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf. og Árfell-KIA Íslandi ehf., séu bótaskyldir, in solidum, samkvæmt 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, vegna líkamstjóns er stefnandi varð fyrir þann 17. febrúar 2007 þegar stefnandi missti framan af fingri við að fara út úr bifreiðinni SV-383.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu eins og þetta mál væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

MÁLSATVIK

Stefnandi kveðst hafa orðið fyrir líkamstjóni við tökur á sjónvarpsþættinum „X-Factor“ hinn 17. febrúar 2007. Hún hafi misst framan af löngutöng vinstri handar. Slysið hafi gerst með þeim hætti að stefnandi, sem setið hafi í hægra farþegasæti að framanverðu í bifreiðinni SV-383, hafi verð að stíga út úr bifreiðinni og þá ekki viljað betur til en svo að annar keppandi í sjónvarpsþættinum hafi lokað hurð, hægra megin að aftan, á sama tíma þannig að stefnandi hafi klemmst á milli. Í slysinu hafi hluti farið framan af löngutöng hægri handar stefnanda.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., hafi ítrekað hafnað skaðabótaskyldu vegna atviksins en bifreiðin SV-383 var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá félaginu. Stefnandi hafi krafist viðurkenningar á bótaskyldu með tilkynningu hinn 15. júní 2007. Stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. hafi hafnað bótaskyldu tvívegis með tölvupósti til lögmanns stefnanda sama dag.

MÁLSÁSTÆÐUR

Stefnandi telur tjónið bótaskyld úr ábyrgðartryggingu ökutækisins SV-383 en hún var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf.

Stefnandi telur slysið þann 17. febrúar 2007 falla undir 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987., sbr. einnig 2. mgr. 88. gr. sömu laga. í 1. mgr. 88. gr. segi.

,,Sá sem ábyrgð ber á skráningarskyldu vélknúnu ökutæki skal bæta það tjón sem hlýst af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns.“

Samkvæmt 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga sé einungis heimilt að fella niður eða lækka bætur vegna líkamstjóns hafi sá sem varð fyrir tjóni verið meðvaldur af því af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Stefnandi telur tjónið stafa af notkun ökutækis.

Dómkrafan í máli þessu beinist að stefnda VÍS sem vátryggjanda bifreiðarinnar SV-383 en skv. 1. mgr. 97. gr. umferðarlaga skuli, ef mál er höfðað gegn þeim sem bótaskyldur er skv. 90. gr., jafnframt höfða það gegn vátryggingafélagi því, sem ábyrgðartryggt hefur ökutækið. Dómkrafan beinist að stefnda Árfelli-KIA Íslandi ehf. sem skráningarskylds eiganda bifreiðarinnar SV-383, sbr. 90. gr. umferðalaga.

Stefnandi telur það vera lið í notkun ökutækis, samkvæmt 88. gr. umferðalaga, að stíga inn í ökutæki og fara úr því. Stefnandi bendir á að í nær öllum tilvikum sem ökutæki sé notað sé það opnað, enda sé það fyrsti liðurinn í notkun þess. Að akstri loknum sé stigið út úr ökutækinu og því lokað og það teljist síðasti liðurinn í notkun þess. Stefnandi telur að skýra verði 88. gr. umferðalaga samkvæmt orðanna hljóðan og almennri málvenju.

Stefnandi telur að ef tilgangur ákvæðisins hafi verið að tryggja líkamstjón vegna hættueiginleika ökutækis í akstri þá eigi einungis að nota tilgang þess til skýringar ákvæðisins sé stoð fyrir því í sjálfu lagaákvæðinu. Í ákvæðinu sé í engu vikið að þessu skilyrði heldur miðist bótaskylda við að rekja megi tjón til notkunar skráningaskylds vélknúins ökutækis.

Samkvæmt framangreindu sé ljóst að taka beri kröfu stefnanda til greina og dæma stefndu bótaskylda in solidum vegna líkamstjóns stefnanda.

Um bótaábyrgð er vísað til XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987 og skaðabótalaga nr. 50/1993. Um aðild stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., er vísað til 97. gr. umferðarlaga og 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga. Um heimild til að höfða viðurkenningarmál er vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísast til 32. gr. sömu laga. Um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til laga nr. 50/1988 með síðari breytingum.

Af hálfu stefndu er vísað til þess að í 1. mgr. 88. gr. umferðalaga komi fram að sá sem ábyrgð beri á skráningarskyldu vélknúnu ökutæki skuli bæta það tjón sem hljótist af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns. Um sé að ræða svokallaða hlutlæga bótaábyrgð ábyrgðarmanns (eiganda eða umráðamanns, sbr. 1. mgr. 90. gr. laganna) ökutækis sem honum sé þó skylt að vátryggja sig gegn, sbr. 1. mgr. 91. gr. laganna.

Skilyrði fyrir því að hin hlutlæga bótaregla umferðarlaganna gildi sé að tjónið (slysið) hafi hlotist við notkun ökutækisins. Stefndu hafna því að tjón stefnanda hafi hlotist af notkun ökutækisins eins og eigi að túlka það hugtak samkvæmt ætlun löggjafarvaldsins. Þar sem ekki sé um að ræða notkun ökutækis í skilningi laganna verði að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda.

Lagaleg skilgreining á notkun ökutækis sé þrengri en almenn orðskýring gefi til kynna. Það eitt að slys verði þegar ökutæki er notað, sé ekki nægilegt til að hlutlæg bótaábyrgð geti fallið á ábyrgðarmann. Eingöngu sú notkun ökutækis, sem hafi í för með sér að sérstakir hættueiginleikar þess verða virkir, geti leitt til hlutlægrar bótaábyrgðar samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Miðað við dómaframkvæmd Hæstaréttar sé ljóst að ekki sé hægt að leggja almenna orðskýringu til grundvallar og því falli ekki allt tjón vegna ökutækis undir sérreglu umferðarlaga, heldur einungis það sem sé sérstakra hættueiginleika ökutækis.

Frá upphafi hafi verið litið á vélknúið ökutæki sem hættulegt tæki, sem geti valdið miklu tjóni, bæði á munum og mönnum. Í greinargerð með frumvarpi til nýrra bifreiðalaga, sem lagt var fram á 52. löggjafarþingi, veturinn 1937 - 1938, komi fram sú grundvallarhugsun, sem standi að baki sérreglum bifreiða- og umferðarlaga. Gildi sú hugsun enn í dag um ábyrgðarreglur umferðarlaga nr. 50/1987, sem byggi á skilyrði um notkun ökutækis. Í athugasemdum við 34. gr. frumvarpsins, sem kveðið hafi á um hlutlæga bótaábyrgð ábyrgðarmanns bifreiðar, segi m.a. að réttarþróunin hafi verið í þá átt, að láta skaðabótaábyrgð ná lengra þegar um hættulega starfsemi sé að ræða og það byggi á þeirri skoðun, að það standi þeim næst sem slíka starfsemi reka, að bera áhættuna sem henni er samfara. Segir svo orðrétt:

„Nú er notkun bifreiða allhættuleg starfsemi, og eru því ákvæði 1. og 2. málsgr. um bótaskyldu vegna tjóns, sem af notkun þeirra hlýst, í samræmi við framangreinda skoðun. Hin víðtæka bótaskylda greinarinnar tekur aðeins til tjóns, sem hlýst af notkun bifreiðar. Standi bifreið t.d. kyrr á bifreiðastæði og rekist einhver á hana þar og meiði sig, mundu um það gilda almennar reglur.“

Horfið hafi verið frá því að lögfesta hlutlæga bótareglu, en hún hafi síðar komið inn í umferðarlög nr. 26/1958. Ljóst sé að menn hafi talið á þessum tíma að bifreið væri hættulegt tæki og rétt að um hana myndi gilda ströng bótaábyrgð vegna tjóns af völdum hennar. Þeir eiginleikar vélknúins ökutækis sem taldir hafi verið hættulegastir og sérkennandi fyrir það séu hraði, vélarafl og þyngd.

Meginreglan sé sú að kyrrstætt skráningarskylt vélknúið ökutæki sé ekki í notkun í skilningi 1. málsl. 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Ástæðan sé sú að það sé ekki hættulegra en hver annar hlutur, sem fólk þurfi að passa sig á. Sérstakir hættueiginleikar ökutækis, sem sé kyrrstætt, séu ekki virkir. Þess vegna gildi að jafnaði almennar reglur skaðabótaréttar um tjón, sem verði af völdum kyrrstæðs ökutækis, en ekki hlutlæg bótaábyrgðarregla umferðarlaga.

Ekki sé hægt að fallast á að dyr skráningarskylds ökutækis séu hættulegri en aðrar dyr sem fólk gangi um. Hurðir á ökutæki séu ekki einkennandi fyrir þá hættueiginleika sem stafi af því almennt og hlutlægar bótareglur hafi verið settar vegna og sérstaklega ekki þegar um kyrrstætt ökutæki sé að ræða. Önnur sjónarmið eigi við þegar dyr séu opnaðar eða þeim lokað á meðan ökutæki er á hreyfingu.

Þar sem sérstakir hættueiginleikar ökutækisins SV-383 hafi ekki verið til staðar þegar stefnandi varð fyrir slysi sínu. Sé ljóst að ekki hafi verið um notkun að ræða í skilningi 1. málsl. 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Beri því að sýkna stefndu,

Krafa um málskostnað byggir á 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

NIÐURSTAÐA

Lagt hefur verið fram á myndskeið þar sem sést er stefnandi steig út úr bifreiðinni SV-383. Stefnandi sést leggja lófa vinstri handar lárétt á framhurð bifreiðarinnar og loka henni með fingurna beina. Í sömu mund lokar farþegi sem sat í aftursæti afturhurðinni og skellur hurðin á fingur stefnanda. Bifreiðin var kyrrstæð og vél hennar ekki í gangi.

Stefnandi var að fara út úr bifreið sem var kyrrstæð og hlaust slys hennar hvorki af hreyfingu bifreiðinnar né af hættueiginleikum bifreiðarinnar sem ökutækis. Eiga því sjónarmið þau sem liggja að baki sérreglu 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 ekki við í máli þessu. Samkvæmt þessu er ekki fallist á það með stefnanda að slysið hafi hlotist af vélknúnu ökutæki í notkun í skilningi 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Bótakrafa stefnanda er einungis reist á 1. mgr. 88. umferðarlaga og verður ekki séð að stefndu beri skaðabótaskyldu af öðrum ástæðum. Ber því að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda en málskostnaður verður felldur niður.

Stefnandi hefur fengið gjafsókn í máli þessu og greiðist allur málskostnaður hennar, sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur, úr ríkissjóði.

DÓMSORÐ

Stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf. og Árfell – KIA Íslandi ehf., skulu sýknir af öllum kröfum stefnanda, I-kvk-þgf S-kvk-þgf Á-kvk-þgf.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 350.000, krónur greiðist úr ríkissjóði.

A-x-x V. M-kk-nf