S-2663/2023

Mál þetta, sem dómtekið var 7. september sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðs-saksóknara 13. apríl 2023, á hendur: „X fyrir kynferðislega áreitni, líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa í fleiri skipti, frá [...] 2019 og fram á [...]sama ár, á þáverandi heimili þeirra að Y, kysst og káfað innan- og utanklæða á brjóstum og kynfærum stjúpdóttur sinnar, A, sem þá var 11 og 12 ára, ásamt því að hafa rassskellt hanaí að minnsta kosti eitt skipti og þannig beitt hana líkamlegri refsingu og sýnt henni vanvirðandi háttsemi.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Fyrir hönd B vegna ólögráða dóttur hennar, A, er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 5.000.000,- auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. október 2020, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar fram-lögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

I 1. Af hálfu ákærða var skilað greinargerð, sbr. 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Hann krefst þess að bótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi, en til vara að bætur verði stórlega lækkaðar. Þá krefst verjandi ákærða hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði. Byggir ákærði sýknukröfu sína aðallega á því að ákæruvaldi hafi ekki tekist sönnun um þau brot sem lýst er í ákæru.

II

Málsatvik

2. Rannsókn málsins hófst er lögreglu barst 17. september 2020 bréf Barnaverndar Reykjavíkur, dags. 11. sama mánaðar. Kom þar fram að barnavernd hefði borist bréf frá Z þar sem fram kom að brotaþoli, A, hefði sagt starfsmanni skólans, vitninu C, þá deildarstjóra, frá meintu kynferðisofbeldi ákærða. Ræddi starfsmaður barnaverndar í kjölfarið við brotaþola. Segir í bréfinu að brotaþoli sé fædd í Þ og hafi flutt hingað til lands tveimur árum fyrr ásamt yngri bróður, móður sinni og ákærða sem hefði verið stjúpfaðir hennar frá því hún var tveggja ára. Á heimilinu hefði einnig búið frænka brotaþola sem þá var um tvítugt. Þau hefðu flutt í Æ [...] 2020 og brotaþoli þá byrjað í Z en hafði áður verið í Ö. Hefðu borist upplýsingar frá báðum þessum skólum um að brotaþoli hefði tengst illa samnemendum sínum, haldið sig til hlés, virst vera döpur og leið og lýst vanlíðan sem augljóslega hrjáði hana. Nú [...] hefði brotaþoli leitað til framangreinds deildarstjóra til að draga sig í hlé og hefði komið fram í samtali þeirra að ákærði hefði sýnt óviðeigandi kynferðislega hegðun gagnvart henni.

3. Í samtali við starfsmann barnaverndar sagði brotaþoli að stjúpfaðir hennar hefði strokið henni innanklæða bæði um brjóst og milli fóta. Þá hefði hann kysst hana á óviðeigandi hátt og sagt við hana á eftir: Fannst þér þetta óþægilegt? Þegar hún hefði játað því hefði hann sagt: Ég hélt þú vildir þetta af því að þú klæddir þig þannig. Hefði brotaþoli sagt að þetta hefði fyrst gerst í rúmi móður hennar og ákærða og hefði móðir hennar ekki verið heima. Síðast hefði þetta gerst [...] 2019. Þá hefði brotaþoli sagt að henni liði illa vegna þessa og færi m. a. í sturtu á nóttinni þegar allir væru sofnaðir til að útiloka að ákærði sæi hana lítið klædda. Einnig hefði hún klætt sig í mörg lög af fötum til að vera örugg um að ákærði sæi ekki í bert hold á henni. Kvaðst brotaþoli hafa sagt móður sinni frá þessu en ekki fengið stuðning frá henni og haldið að hún tryði sér ekki.

4. Fyrir liggur upplýsingaskýrsla lögreglu um samtal ráðgjafa barnaverndar við lögreglu. Kemur þar fram að móðir brotaþola, B, hefði rætt við ráðgjafann og lýst áhyggjum af því að brotaþoli væri ekki að segja satt um ákærða. Hefði hún sagt að það væru mörg dæmi um að brotaþoli hefði sagt ósatt og nefndi dæmi.

5. Skýrsla var tekin af móður brotaþola hjá lögreglu 29. september 2020. Sagði hún þá að brotaþoli hefði sagt henni frá því um fjórum mánuðum fyrr að ákærði hefði brotið gegn henni kynferðislega. Hefði þetta verið mikið áfall og hún ekki vitað hverju hún ætti að trúa. Kvaðst hún aldrei hafa séð ákærða sýna kynferðislega hegðun gagnvart brotaþola, kannski rassskellt hana og skammað og væri hann strangari en hún. Brotaþola hefði liðið illa frá því að þau hefðu flutt til Íslands um [...] árum fyrr og væri ósátt við að búa hér. Þá var á ný tekin skýrsla af móður brotaþola 29. nóvember 2022. Lýsti hún því þá m. a. að ákærði hefði verið ofbeldisfullur og agressívur gagnvart brotaþola eftir að þau fluttu til Íslands [...] og hefði brotaþoli sagt henni frá því að ákærði hefði misnotað hana kynferðislega. Hefði brotaþoli þolað ákærða sífellt verr vegna þess hversu ofbeldisfullur hann var.

6. Þá liggur fyrir upplýsingaskýrsla um mætingu brotaþola í skólann á árunum [...] og yfirlit yfir ástundun brotaþola á þessu tímabili. Má af þessum gögnum ráða að hún hóf skólagöngu hér á landi [...]og hefði verið töluvert fjarverandi á framangreindu tímabili.7. Við rannsókn málsins voru, 5. nóvember 2020 og 13. desember 2022, teknar skýrslur af vitninu D, systurdóttur eiginkonu ákærða, sem bjó á heimili ákærða um tíma, auk þess sem skýrsla vartekin af C, aðstoðarskólastjóra í Z.

8. Fyrir liggur greinargerð sálfræðings Barnahúss, dags. 20. nóvember 2021, vegna viðtala við brotaþola á tímabilinu [...] 2021. Þar kemur m. a. fram að brotaþoli hefði fyllt út sjálfsmatskvarða sem hefði gefið til kynna einkenni áfallastreituröskunar og alvarlegs þunglyndis. Hefði brotaþoli uppfyllt greiningarskilmerki fyrir áfallastreituröskun. Í viðtölum hefði verið stuðst við áfallamiðaða hugræna atferlismeðferð og EMDR með það að markmiði að draga úr afleiðingum áfallsins fyrir brotaþola og kenna henni leiðir til að takast á við hugsanir og tilfinningar sem algengar væru eftir áföll. Segir í vottorðinu að í byrjun meðferðar hefði brotaþoli glímt við mikla andlega vanlíðan í kjölfar kynferðisofbeldis sem hún hefði orðið fyrir af hálfu ákærða. Þá hefði hún einnig glímt við alvarlegt þunglyndi sem hefði haft verulega hamlandi áhrif á líðan, hugsun og daglegt líf hennar. Brotaþoli hefði m. a. hætt að mæta í skóla og einangrað sig félagslega. Komið hefði fram í viðtölunum að brotaþoli væri sár og reið út í móður sína af því að hún hefði ekki trúað henni þegar brotaþoli sagði henni að ákærði væri að misnota hana kynferðislega. Væri samband þeirra mæðgna á köflum stormasamt og hefði brotaþoli ekki viljað búa hjá móður sinni. Þá hefði brotaþoli rekist á ákærða þegar hann var að sækja son sinn og hefði það valdið henni miklu uppnámi. Brotaþoli hefði flust til Þ [...]2021 en komið til baka [...] og hefði verið hlé á meðferðinni á meðan. Brotaþoli hefði mætt í tvö viðtöl eftir að hún kom aftur en neitað að mæta í fleiri viðtöl og taldi sig ekki þurfa á þeim að halda. Komi fram í vottorðinu að sálfræðingurinn telji að brotaþoli sé enn að glíma við afleiðingar kynferðisofbeldis og þurfi á áframhaldandi sálrænni áfallameðferð að halda.

9. Einnig liggur fyrir vottorð sama sálfræðings, dags. 7. desember 2022, vegna sérfræði-legrar greiningar og meðferðar brotaþola í Barnahúsi. Koma þar fram sömu upplýsingar og raktar eru í framangreindri greinargerð. Einnig eru þar m. a. rakin þau áfallaeinkenni sem komu fram hjá brotaþola, þ. e. að hún hefði orðið fyrir broti, verið með endurteknar óviljandi og ágengar minningar um brotið, með endurtekna drauma eða martraðir sem hefðu valdið henni uppnámi og tengdust kynferðisofbeldinu á einhvern hátt. Þá [upplifði hún að] kynferðisofbeldið væri að eiga sér stað aftur, andlega vanlíðan þegar eitthvað minnti hana á brotið og líkamleg viðbrögð þegar eitthvað minnti hana á ofbeldið. Hún hefði forðast og reynt að forðast hugsanir, tilfinningar og minningar tengdar kynferðisofbeldinu, hún hefði verið með sterk neikvæð viðhorf og væntingar hvað varðar sjálfa sig, sektarkennd og ofurárvekni.

10. Í vottorðinu eru einnig raktar eftirfarandi lýsingar móður brotaþola á líðan brotaþola: Stundum er hún góð, stundum er hún slæm. Hún borðar ekki, hún ælir. Hún fer ekki í skóla, hún lýgur. Hún vill skipta um skóla. [...] Skólinn er að þrýsta á mig, hún vill ekki fara í skólann. Henni er alveg sama um allt. Hún byrjaði að reykja. Hún vill ekki hitta [sálfræðing] lengur. Hún segist ekki þurfa þess. Hún segir mér, þetta fólk er bara að vinna vinnuna sína, þeim er alveg sama um mig.

11. Skýrsla var tekin af ákærða 30. september 2020 og neitaði hann sök. Kvaðst hann hafa verið strangur við brotaþola. Hann hefði verið að segja henni hvernig hún ætti að hegða sér, m. a. að hún ætti ekki að vera svona mikið í símanum, hún ætti að mæta í skólann og ekki að vera á náttfötunum þegar fólk kæmi í heimsókn til þeirra. Fyrir um tveimur árum hefði hún verið farin að hegða sér svolítið eins og villingur og ýtt öllum frá sér. Árið áður hefði brotaþoli byrjað að mæta illa í skólann og ljúga að hún væri þar og hefði þá verið mikið álag á öllum og samskipti þeirra gengið illa. Hefði oft gengið illa að vekja hana á morgnana og hefði hann þá verið að reyna að vera ekki pirraður heldur tala fallega til hennar. Hún hefði oft kvartað undan verkjum í baki og hefði hann nuddað hana þar á morgnana og hefði hún verið með bólgur við hnakkann. Hún hefði oft beðið hann um að nudda sig. Í eitt sinn hefði brotaþoli spurt hann hvers vegna hann væri að leggja hana í einelti. Ákærði neitaði því að hafa beitt brotaþola kynferðislegu ofbeldi en kvaðst hafa rassskellt hana. Hefði hann ekki strokið henni innanklæða um brjóst og milli fóta og kysst hana eins og brotaþoli hefur lýst. Þá hafnaði hann því að hafa spurt hana hvort henni hefði fundist þetta óþægilegt og að hafa sagt að hann hefði gert þetta af því að hún klæddi sig þannig.

12. Dómskýrsla var tekin af brotaþola í Barnahúsi [...]2020 og var hún þá 13 ára. Brotaþoli sagði ákærða, sem hún kallaði pabba, hafa snert hana í fleiri en eitt skipti og hefði henni fundist það óþægilegt. Sagði hún það hafa gerst þegar þau bjuggu í Y og hún hefði verið ein í herbergi. Sagði hún að þetta hefði gerst á morgnana þegar hún var í rúmi sínu og ákærði hefði komið inn í herbergi hennar til að vekja hana. Hún hefði þá verið klædd í náttkjól og nærföt undir kjólnum og hefði ákærði snert hana alls staðar. Merkti hún við þau svæði sem ákærði hefði snert hana á teikningu af líkama, á brjóst og kynfærasvæði. Sagði brotaþoli að ákærði hefði snert hana á þessum svæðum bæði utan- og innanklæða og hefði þetta gerst á sama hátt á næstum hverjum morgni.

13. Brotaþoli sagði að ákærði hefði einnig kysst sig á sömu stöðum, þ. e. brjóstum og kyn-færum, og sagði það hafa gerst oftar en 10 sinnum. Hefðu kossarnir staðið yfir í langan tíma. Þegar þetta gerðist hefði ákærði ýmist verið alveg klæddur eða ber að ofan. Brotaþoli kvað ákærða hafa kysst sig og snert undir fötum, bæði náttkjól og nærfötum. Hefði ákærði kysst hana og þá tekið nærbuxurnar og sett niður á fótinn og benti brotaþoli á kálfann á sér til skýringar. Hvað varðar snertinguna kvað brotaþoli ákærða þá einnig hafa verið undir fötunum og tekið niður nærbuxurnar á sama hátt og snert hana með fingrinum og nuddað utan á. Nánar spurð út í þá snertingu kvað brotaþoli ákærða hafa verið að snerta hana í aðeins lengri tíma þarna niðri og að hann hefði verið svolítið að nudda. Brotaþoli kvaðst ekki hafa meitt sig líkamlega en henni hefði ekki liðið vel. Hefði ákærði nuddað hana þarna niðrií fleiri en eitt skipti og hafa gert það í öllum tilvikunum.14. Brotaþoli sagði að þetta hefði gerst einu sinni í herbergi ákærða og móður hennar þegar enginn annar var heima en annars alltaf í hennar herbergi en þá hefðu aðrir verið heima. Hefði þetta gerst á sama hátt í herbergi ákærða og móður hennar, ákærði hefði snert hana og kysst. Sagði brotaþoli að það hefði komið fyrir að móðir hennar hefði komið inn í hennar herbergi þegar ákærði hefði verið að snerta hana og hann þá hætt en farið að knúsa hana. Myndi hún ekki hvenær það hefði gerst en það hefði gerst oftar en einu sinni. Þá kvað brotaþoli ákærða hafa spurt sig [...] hvort henni þætti það gott en hún kvaðst hafa svarað því neitandi og ákærði þá sagt það vera henni að kenna þar sem hún hefði verið klædd í kjól. Hefði brotaþoli trúað þessu og því liðið enn verr.

15. Brotaþoli sagði að þetta hefði ekki gerst á meðan hún hefði átt heima í Þ. Hún hefði verið 11 ára þegar þetta byrjaði en orðið 12 ára [...] seinna. Hefði þetta byrjað [...] 2019 og staðið yfir [...] en hætt [...] rétt áður en fjölskyldan flutti sem hefði verið [...] 2020. Kvaðst hún halda að hann hefði hætt af því að þau hefðu verið að flytja og hún þá komin í herbergi með frænku sinni og kannski gat hann ekki gert neitt. Brotaþoli kveðst hafa sagt frænku sinni, D, frá þessu [...]2019 og eftir það sagt móður sinni frá. Ákærði hefði sagt móður hennar að hann vildi tala við brotaþola og brotaþoli sagðist telja að hann hefði viljað biðjast afsökunar af því að hann hefði verið allt of reiður og komið illa fram við hana. Sagði brotaþoli að nú liði henni ekki vel.

III

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi 16. Ákærði neitar sök. Hann kvaðst hafa komið til landsins [...] frá Þ. Samband hans og eiginkonu hans, móðu r brotaþola, hefði þá verið gott en á árinu 2018 hefðu þau farið að vaxa í sundur og skilið árið 2020 og hann flutt út af heimilinu. Hefði það verið áður en brotaþoli lýsti ætluðum brotum.

17. Ákærði sagði að samskipti milli hans og brotaþola hefðu gengið vel þangað til í lok árs 2018 og farið eftir það versnandi og hefði brotaþoli þá verið komin á unglingsárin. Brotaþoli hefði farið að mæta illa í skóla, vildi ekki koma í mat, svaraði honum ekki og var í símanum alla nóttina og í einu tilviki hefði hún skellt hurðum um nótt. Hefði hann verið að reyna að fá hana til að vera minna í símanum. Hún hefði kvartað undan því að hún aðlagaðist ekki hér á landi, ætti enga vini og að krakkarnir í skólanum væru vondir. Í Þ hefði ekki verið neitt óeðlilegt við hegðun brotaþola og hún verið ljúft barn en mikið verið í símanum og á netinu. Samskipti þeirra hefðu verið góð þegar hann var heima. Þá hefði hún sagt ósatt eins og börn geri og hefði honum ekki fundist það vera óeðlilegt. Hún hefði ekki sagt ósatt um mikilvæg atriði nema þegar hún sagði að strákur hefði hrint henni í skólanum.

18. Taldi ákærði að hegðun brotaþola hefði farið að breytast eftir að hún kom til landsins og hefði hún þá verið lokuð. Oft hefði verið rætt við þau af hálfu skólans vegna hegðunar hennar. Fyrst hefði verið hringt í þau á árinu 2019 eftir að hún skrópaði. Brotaþoli hefði verið ánægð með að flytja til landsins og spennt að byrja hér í skóla en fljótlega hefði hún ekki viljað sinna skólanum. Þau hefði fyrst grunað að þetta gæti verið tungumálið en hún hefði ekki aðlagast. Þegar þau bjuggu í Y hefði brotaþoli byrjað að fara í sturtu á nóttinni og þá hefði klæðaburður hennar einnig breyst. Hún hefði byrjað að klæðast mikið hettupeysum og hefði ekki viljað láta sjást í andlit sitt. Hann hefði ekki sett út á klæðaburð hennar en nefnt að hún væri falleg stúlka og ætti að klæða sig eins og venjulega og ekki fela andlitið á sér.

19. Kvaðst ákærði ekki vita hvers vegna brotaþoli beri sakir á hann og neiti hann því alfarið að hafa kysst hana innan- eða utanklæða á brjóst og á kynfæri eða annars staðar eða snert hana. Á þeim tíma þegar brotaþoli hefði verið byrjuð að missa úr í skóla og gengið illa að vakna hefðu hann og móðir brotaþola farið inn í herbergi til hennar til að vekja hana. Brotaþoli hefði þá verið unglingur og hefði ekki viljað tala við þau og hefði hann ekki komið nálægt henni.

20. Þá kvaðst ákærði aldrei hafa nuddað brotaþola. Í eitt skipti hefði hún vaknað grátandi og sagt að sér væri mjög illt í öxlinni og hefðu þau rætt um það hvert hún gæti farið og fengið hjálp vegna verkja en hann hefði ekki nuddað hana. Ákærði kvaðst muna eftir að hafa faðmað brotaþola einu sinni á árinu 2018. Þá hefði hann einu sinni rassskellt brotaþola eftir að hafaséð ljót kynferðisleg skilaboð í síma hennar. Hefði hann þá slegið brotaþola með lófanum í refsingarskyni en myndi ekki hvenær það hefði gerst. Áður hefði brotaþoli verið búin að vera í SMS- samskiptum við einhvern og þau reynt að fá hana til að hætta því. Finnist honum ekki í lagi að rassskella börn en hann hefði misst sig og sjái eftir þessu í dag.

21. Ákærði sagði að D, en hún og brotaþoli væru systradætur, hefði búið hjá þeim í nokkra mánuði eftir að hún kom til landsins sem hefði verið áður en þau keyptu íbúð í Æ. D og brotaþoli hefðu báðar verið með sérherbergi í Y en verið saman í herbergi í Æ. Ákærði kvaðst aldrei hafa haft kynferðislegan áhuga á brotaþola eða öðrum stúlkum. Hefði hann enga skýringu á ásökunum brotaþola. Þá hefði háttsemi hans gagnvart D aldrei verið kynferðisleg. Það hefði verið grín inni á heimilinu að allir hefðu kallað D nafni, nickname, sem tengist rassi hennar.

22. Var ákærða kynnt að hann hefði sagt við rannsókn málsins að hann hefði stundum verið að nudda brotaþola á öxlum vegna verkja þegar hann hefði verið að vekja hana en hefði neitað fyrir það í skýrslu sinni fyrir dómi. Sagði ákærði að hann kallaði það ekki nudd þegar hann hefði verið að vekja hana. Einnig var ákærða kynnt að samkvæmt fyrirliggj-andi gögnum hefði skólasókn brotaþola farið að hraka og hún að mæta verr í skólann [...]2019 og áfram og staðfesti ákærði það. Sagði ákærði að þetta væri ekki satt. Ákærði sagði að brotaþoli hefði farið að skera sig í lærið og fæturna á árinu 2019 en falið það fyrir honum og móður sinni.

23. Var ákærða sérstaklega kynnt að í skýrslu sinni í Barnahúsi hefði brotaþoli borið um að hann hefði í eitt skipti þegar hann hefði snert hana á brjóstum og kynfærum, og kysst hana á sömu staði, spurt hana hvort henni þætti þetta gott og þegar hún svaraði neitandi hefði hann sagt að þetta væri henni að kenna af því að hún væri klædd í kjól. Þá var ákærða kynnt að móðir brotaþola hefði lýst því að brotaþoli hefði farið að klæðast síðum og víðum fötum og brotaþoli sjálf talað um að hún hefði verið í mörgum flíkum svo ekki sæist í bert hold. Kvaðst ákærði hafa tekið eftir þessu og ítrekaði að hún hefði alltaf verið í hettupeysu. Þá hefði allt þurft að vera svart og vítt. Kvaðst hann ekki vera í samskiptum við brotaþola í dag en hafa einu sinni reynt að ræða þessar ásakanir við hana.

24. B, fyrrverandi eiginkona ákærða og móðir brotaþola, sagði ákærða hafa flutt út af heimilinu [...] 2020. Hefði brotaþoli sagt námsráðgjafa í skólanum hvað ákærði hefði gert henni og skólinn þá haft samband við barnavernd sem hefði þá haft samband við þau. Ákærði hefði verið inni á heimilinu þangað til barnavernd kom að málinu. Var vitninu kynnt að ákærði væri ákærður fyrir að hafa rassskellt brotaþola og sagði vitnið þá að ákærði yrði reiður og notaði mikið bæði andlegt og líkamlegt ofbeldi. Hann hefði rassskellt brotaþola og það gerst svolítið oftáður en hann flutti út. Hefði þetta gerst inni á heimilinu. Það hefði ekki þurft mikið til þess að hann yrði reiður og hefði hann m. a. rassskellt brotaþola í refsingarskyni vegna hegðunar hennar. Hann hefði einnig beitt brotaþola annars konar ofbeldi, bæði togað í hár hennar og skellt höfði hennar í borð.

25. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vitni að kynferðisbrotunum. Kvaðst hún fyrst hafa tekið eftir breytingum á brotaþola þegar hún hefði verið með mótþróa gagnvart ákærða og hefði hún ekki þolað hann. Kvaðst hún hafa haldið að þetta væri vegna þess að ákærði var strangur; út af ofbeldinu. Síðan hefði brotaþoli sagt henni frá þessu, [...] 2020; að ákærði hefði verið að snerta hana á brjóstum og kynfærum. Þetta hefði fyrst gerst þegar þau voru ein heima. Ákærði hefði farið inn í herbergi brotaþola og snert hana alls staðar. Hann hefði sagt við hana að þetta væri henni að kenna þar sem hún hefði verið að klæða sig svona en brotaþoli hefði alltaf verið fáklædd. Hefði ákærði sagt við brotaþola að hún væri sexý klædd og hefði hann þá verið að gefa ástæðu fyrir því að hann gerði þetta. Hefði þetta gerst oftar, fyrst [...] 2019 og haldið áfram eftir það. Brotaþoli hefði einnig sagt að ákærði hefði kysst hana á líkamann, en lýsti því ekki hvar. Hefði brotaþola liðið mjög illa og verið í andlegu uppnámi þegar hún sagði vitninu frá þessu. Sagði vitnið að henni hefði fyrst fundist þetta vera ótrúlegt en hún styðji brotaþola og trúi henni en geti ekki talað um þetta við hana þar sem brotaþola líði þá illa og fari að gráta.

26. Vitnið sagði að brotaþoli hefði fyrst rætt þetta við systurdóttur vitnisins og sagt henniað hún óttaðist að vitnið tryði henni ekki. Einnig hefði brotaþoli rætt við starfsmann barnaverndar. Sagði hún að brotaþoli hefði oft sagt ósatt varðandi skólann en í ljós hefði komið að hún hefði verið að reyna að finna afsökun til að þurfa ekki að fara í skólann og hefði ekki liðið vel þar. Telji vitnið að vanlíðan brotaþola sé vegna brota ákærða. Eftir að málið kom upp var brotaþoli lengi þunglynd en í dag líði henni aðeins betur.

27. Vitnið sagði að á þessu tímabili hefði komið fyrir að brotaþoli hefði kvartað undan verkjum í baki og herðum en einnig verkjum í maga og ógleði. Ákærði hefði oft nuddað bak og efri hluta líkama brotaþola. Hann hefði stundum nuddað hana inni í stofu þegar þau voru öll þar og stundum inni í hennar herbergi og hefði það oftast verið á morgnana. Kvaðst hún hafa komið að þeim á morgnana inni í herbergi. Þá hefði brotaþoli stundum verið hálfsofandi í rúminu og ákærði sitjandi á rúminu, en stundum liggjandi, og hefði hann þá verið að nudda hana og reyna að vekja hana til að fara í skólann. Viti hún ekki til þess að brotaþoli hefði beðið hann um að nudda sig. Þá hefði það komið fyrir að ákærði og brotaþoli hefðu verið ein heima og hefði brotaþoli sagt henni að við þær aðstæður hefði ákærði brotið gegn henni.

28. Einnig kom fram hjá vitninu að brotaþoli hefði verið farin að hegða sér öðruvísi á þessu tímabili og hefði það byrjað á árinu 2019. Hún hefði verið mjög lokuð, inni í sér og alltaf reið og hefði oft sagt vitninu að hætta með ákærða. Kvaðst hún hafa haldið að það væri vegna þess hversu strangur hann var. Áður, í Þ, hefði brotaþoli alltaf verið glatt barnog gengið velen það hefði breyst til hins verra eftir að þau komu hingað. Tengi hún það við brot ákærða en einnig það að brotaþola líkaði ekki að vera á Íslandi. Brotaþoli hefði byrjað á því á árinu 2019 að fara almennt í sturtu á nóttinni og einnig hefði hún þá byrjað að klæðast einungis svörtum og víðum fötum. Hún hefði ekkert sjálfstraust haft á þessu tímabili, verið leið og stundað sjálfsskaða og skorið sig í mjöðm, fætur og hendur. Tengi vitnið þetta einnig við meint brot og það að brotaþola líkaði ekki að vera hér á landi og hún neitað að fara í skólann. Hún hefði reynt allt til að þurfa ekki að fara, m. a. sagt að sér væri illt. Fyrst hefði hún sagt að strákur hefði verið vondur við sig í skólanum, í byrjun árs 2019. Hún hefði aldrei nefnt hann með nafni og sagt að hún væri hrædd við að segja nafnið. Af hálfu skólans hefði verið talið að ekki væri hægt að finna út hvort þetta væri satt. Vitnið kvaðst telja að þetta hefði verið mótþrói gagnvart ákærða og að brotin hefðu haft þau áhrif að líðan brotaþola breyttist.

29. Vitnið sagði að fyrst þegar þau komu til Íslands hefði allt gengið vel hjá þeim öllum en það breyst árið 2019, ofbeldishegðun ákærða hefði aukist og hann alltaf verið reiður og í vondu skapi. Kom fram hjá vitninu að skapsveiflur væru einkenni ákærða. Hann og brotaþoli hefðu þá lítið talað saman og brotaþoli forðast ákærða. Þá sagði hún ákærða hafa haft mikla lyst á kynlífi. Kvaðst hún ekki hafa orðið vör við kynferðislega tilburði ákærða í garð brotaþola eða D, systurdóttur vitnisins. Hvað varðar D þá hefði ákærði oft gert grín að rassi hennar. D hefði búið hjá þeim í um sexmánuði ogverið með brotaþola í herbergi í Æ en í Y, þar sem þau bjuggu áður, hefði brotaþoli verið ein í herbergi. Þau hefðu flutt í Æ [...]og hefði D verið stutt hjá þeim þar. Samkvæmt brotaþola hefðu brot ákærða byrjað þegar þau bjuggu í Y en þau hefðu verið flutt í Æ þegar brotaþoli sagði henni frá.

30. Vitnið sagði að brotaþoli hefði leitað til sálfræðings en það hefði ekki gengið vel. Nú væri hún tilbúin til að prófa aftur, liði aðeins betur, ætti fleiri vini og stæði betur félagslega. Brotaþoli hefði hætt í sálfræðimeðferð þar sem henni hefði fundist eins og enginn skildi hana eða vissi hvernig henni liði. Væri brotaþoli búin að skipta þrisvar eða fjórum sinnum um sálfræðing og hefði farið um vikulega til sálfræðings á um tveggja ára tímabili.

31. Vitnið sagði að brotaþoli hefði aldrei búið til sögur en sagt ósatt um eitthvað sem væri saklaust. Hefði hún byrjað að segja ósatt þegar hún vildi ekki lengur mæta í skólann og hefðu ósannindi hennar tengst því. Seinna, eftir að þær voru báðar búnar að fara til sál-fræðings, hefði vitnið áttað sig á því að það væru eðlileg viðbrögð, t. d. vegna kvíða, að fá í magann og verða óglatt. Væru þetta viðbrögð við því sem hefði gerst, þ. á m. kynferðisofbeldinu.

32. Var vitninu kynnt að í fyrri skýrslu hennar hjá lögreglu hefði framburður hennar verið óljósari um ofbeldi ákærða gagnvart brotaþola en í seinni skýrslu hennar hjá lögreglu. Sagði vitnið að það skýrðist af því að þetta hefði verið nýtt fyrir henni, það hefði verið erfitt fyrir hana að kyngja frásögninni og hefði hún ekki vitað hvort hún ætti að trúa henni.

33. E, aðstoðarskólastjóri Ö, sagði að brotaþoli hefði komið til þeirra [...]og verið hjá þeim í eitt og hálft ár. Henni hefði ekki liðið allt of vel í upphafi og ekki verið tilbúin til að læra íslensku en hún kunni ensku og vildi nota hana. Þá hefði hún verið þroskaðri líkamlega en hinir krakkarnir og henni hefði liðið illa þegar hún fór í íþróttir og sund. Reynt hefði verið að hjálpa henni sérstaklega en hún hefði ekki verið sérstaklega mótiveruð fyrir því sem þau voru að kenna. Brotaþola hefði farið að líða verr, að hún haldi [...], og sagði þá námsráðgjafa frá því að henni liði illa. Hefði hún þá verið búin að klóra sig á hendi og hefði henni verið vísað til hjúkrunarfræðings og í kjölfarið hefði hún fengið sálfræðiaðstoð frá heilsugæslu. Fyrsta árið hefði brotaþoli eiginlega ekki viljað vera á Íslandi og hefði hún þá ekki sagt þeim frá kynferðisofbeldinu, einungis talað um vanlíðan. Vitnið sagði að 2019[...] hefði brotaþoli byrjað hjá þeim og þá hefði henni heldur ekki liðið vel. Hún hefði tekið inn einhverjar töflur og í kjölfarið hefði henni verið komið inn á [...]. Skólasóknin hefði ekki verið allt of góð, hún hefði verið að mæta en ekki tekið mikinn þátt. Staðfesti vitnið að brotaþola hefði liðið enn verr í 7. bekk, það hefði verið þyngra yfir henni og hún hefði stundum falið sig inni á salerni skólans. Þá hefði fjarvistum hennar fjölgað skólaárið [...]þegar hún var í 8. bekk.

34. C, aðstoðarskólastjóri í Z, áður deildarstjóri, sagði brotaþola hafa komið til þeirra úr Öog hefðu þau fengið upplýsingar þaðan um að stúlkan væri félagslega einangruð og hefði átt í erfiðleikum með að tengjast. Hefði brotaþoli eiginlega enga íslensku talað og hlutverk vitnisins hefði verið að leiða hana inn í skólastarfið.

35. Vitnið sagði að snemma [...]hefði hún séð brotaþola frammi á gangi og fundist hún vera döpur og gefið sig á tal við hana. Hefðu þær rætt um skólann og hvernig henni gengi að aðlagast og hefði brotaþoli sagt henni að sér liði illa heima og kvaðst hún hafa orðið fyrir kynferðisofbeldi af hálfu stjúpföður síns, ákærða. Hefði vitnið ekki spurt brotaþola nánar um þetta en sagt að henni bæri skylda til að láta vita og beðið brotaþola að bíða á meðan hún ræddi við skólastjóra. Hún hefði síðan greint skólastjóra frá því sem brotaþoli hafði sagt. Hefði hann strax kallað til barnavernd sem hefði komið á staðinn og rætt við brotaþola og hefði vitnið þá verið viðstödd að beiðni brotaþola. Í því samtali hefði brotaþoli verið spurð nánar um kynferðisofbeldið og hefði hún þá verið í miklu uppnámi. 36. Kvaðst vitnið oft hafa rætt við brotaþola eftir þetta og hefði þá komið fram að hún væri hrædd við að vera heima og hrædd um að verða aftur fyrir ofbeldi. Hefði hún lýst því að henni fyndist erfitt að fara í sturtu heima hjá sér og vildi ekki fara fyrr en allir væru farnir að sofa, henni liði illa og hún óttaðist að þetta myndi endurtaka sig. Skólaganga brotaþola hefði verið erfið eftir þetta og hefði hún þurft mikið utanumhald. Brotaþoli hefði sýnt mikla skólaforðun og mikla depurð og það hefði verið mjög erfitt að ná til hennar. Þá hefði hún lýst mjög erfiðum tilfinningum og fundið litla gleði og sama hvernig reynt var að koma til móts við hana hefði það gengið mjög illa. Taldi vitnið að depurð brotaþola tengdist kynferðisbrotinu og hefði brotaþoli ekki gefið aðra skýringu á því eftir að hún sagði frá brotunum. Sagði vitnið að brotaþoli hefði verið áhugalaus um allt. Hún hefði ekki hirt sig almennilega, hún hefði skaðað sig, byrjað að reykja og ekki endilega verið í góðum félagsskap. Þá hefði hún sagt ósatt og sýnt mestu skólaforðun sem vitnið hefði orðið vitni að, verið uppburðarlítil og sinnulaus, engum tengst í skólanum og verið stöðugt þreytt. Vitnið sagði að henni hefði fundist brotaþoli vera mjög trúverðug og hefði vitnið verið í miklu uppnámi þegar hún fór til skólastjórans. Eftir þetta hefði vitnið mikið verið í samskiptum við móður brotaþola vegna skólasóknar hennar.

37. D, frænka brotaþola, kvaðst hafa búið á heimili ákærða og fjölskyldu hansí Y þegar hún kom til Íslands [...]. Síðan hefði hún flust með þeim í Æ en flutt þaðan [...]. Kvaðst hún alltaf hafa verið náin brotaþola. Þegar vitninu var kynnt að ákærði væri ákærður fyrir að rassskella brotaþola sagði hún að brotaþoli hefði sagt henni að ákærði hefði beitt hana ofbeldi en hún hefði ekki séð það. Ákærði hefði öskrað á brotaþola og hefði hann verið ofbeldishneigður.

38. Vitnið sagði að brotaþoli hefði sagt henni einn dag, líklega [...] 2020, og þá verið grátandi og í miklu uppnámi, að ákærði hefði snert hana. Væru tvö til þrjú ár síðan þetta gerðist og hefði hún þá enn búið hjá þeim. Hefði brotaþoli sagt vitninu að hún hefði verið ein í herbergi sínu þegar ákærði hefði komið þangað inn og snert á henni kynfærasvæðið með hendinni og snert brjóst hennar. Hefði þetta gerst oftar en einu sinni en vitnið myndi ekki á hvaða tímabili brotaþoli sagði þetta hafa gerst. Brotaþola hefði liðið mjög illa þegar hún sagði vitninu frá þessu, verið lokuð, hrædd, vör um sig og grátið. Vitnið kvaðst hafa fengið áfall þegar hún heyrði frásögn brotaþola og hefði trúað henni. Kvaðst hún hafa sagt brotaþola að hún yrði að segja móður sinni frá þessu. Vitnið kvaðst sjálf ekki hafa orðið vör við kynferðisbrot eða kynferðislega tilburði ákærða í garð brotaþola en almennt hefði hann verið með kynferðislegt grín en ekki gagnvart brotaþola.

39. Þá kvaðst vitnið minnast þess að brotaþoli hefði talað um að vera með bakverk en ekki hafa gefið því sérstakan gaum. Hefði það verið oft en vitnið gæti ekki sagt til um hvort það hefði verið daglega. Hún hefði séð ákærða nudda axlir brotaþola, m. a. þegar þau voru öll í sameiginlegu rými. Viti hún að ákærði hefði komið inn í herbergi brotaþola til að vekja hana en þá hefði hún ekki séð hann nudda brotaþola. Vitnið kvaðst oft hafa sofið áfram eftir að brotaþoli vaknaði og fór í skólann. Það hefði oft gengið erfiðlega að vekja brotaþola og hefði hún þá oft vaknað líka. Þegarhún vaknaði hefði ákærði verið að kalla á brotaþola á [móðurmáli þeirra]að vakna eða að ýta við henni.

40. Sagði vitnið að brotaþoli hefði verið orðin döpur og leið á þessu tímabili og ekki eins og hún ætti að sér að vera. Kvaðst hún hafa tekið eftir því að brotaþoli fór í sturtu seint á kvöldin. Þá hefði klæðaburður hennar breyst og hefði vitnið haldið að það hefði verið stíll brotaþola. Þau hefðu öll verið að segja henni að klæða sig meira stelpulega. Vitnið kvaðst hafa heyrt seinna að brotaþoli hefði verið að skaða sig. Það hefðu verið lítil samskipti milli ákærða og brotaþola og hefði hún séð að brotaþoli forðaðist samskipti við hann. Vitnið sagði að brotaþola hefði liðið mjög illa eftir að hún opnaði sig um brotin og hefði brotaþoli gefið sér að henni yrði ekki trúað og taliðað enginn skildi hana. Í dag væri brotaþoli opnari og liði betur en eigi enn erfitt og hefði sagt vitninu að hún myndi aldrei gleyma þessu. Þá sagði vitnið að það hefði stundum verið óþægilegt þegar ákærði hefði verið að grínast með kynferðislega hluti en einnig hefði hannm. a. rassskellt hana.

41. Kvaðst vitnið kannast við að hafa tvisvar gefið skýrslu vegna málsins hjá lögreglu og að hafa borið um það í þeirri fyrri að ákærði hefði aldrei beitt ofbeldi en í síðari skýrslunni tjáð sig um slíkt ofbeldi. Beðin um að skýra þetta misræmi sagði vitnið að henni hefði fundist óþægilegt að vera í þessari stöðu og svara þessum spurningum, hún hefði haldið að það myndi hafa áhrif á hana og hefði hún verið hrædd. Þá hefði hún ekki vitað hvað hún hefði mátt segja og hvað ekki. Hún hefði talað við frænku sína sem hefði ráðlagt henni að segja allt sem hún vissi. Ákærði hefði verið ofbeldisfullur en hún hefði aldrei séð hann gera neitt. Þá staðfesti vit niðað brotaþoli hefði aðallega verið að segja ósatt til að sleppa við skóla.

42. Vitnið staðfesti þá frásögn sína hjá lögreglu að brotaþoli hefði sagt henni frá tilviki þegar hún var ein heima með ákærða og hefði legið í hjónarúminu. Ákærði hefði þá komið og byrjað að kyssa hana og snerta hana í klofinu. Staðfesti vitnið að brotaþoli hefði sagt henni frá þessu og að þetta hefði gerst áður en vitnið kom til Íslands. Vitninu var kynnt að hún hefði einnig lýst því að brotaþoli hefði sagt vitninu að brotaþoli hefði reynt að ýta ákærða frá og hann þá farið út en komið svo aftur og beðið hana afsökunar og sagt að þetta væri henni að kenna af því að hún væri í kjól. Staðfesti vitnið þetta og sagði að um hefði verið að ræða náttkjól.

43. F sálfræðingur sagði að brotaþoli hefði verið í viðtölum hjá henni [...] á árinu 2021 ogstaðfesti hún greinargerð og vottorð sem hún vann vegna málsins. Brotaþoli hefði komið til vitnisins í 14 viðtöl vegna einkenna áfallastreitu í kjölfar meints kynferðisofbeldis ákærða. Fyrstu viðtölin væru ávallt notuð til að greina vanda og meta einkenni sem barn sýnir. Brotaþoli hefði fyllt út matslista, m. a. lista sem notaður væri sem tæki til að greina einkenni áfallastreitu. Hún hefði uppfyllt skilmerki fyrir áfallastreituröskun og verið metin með áfallastreituröskun í kjölfar kynferðisofbeldis.

44. Vitnið sagði að brotaþoli hefði verið mjög brotin, rosalega þunglynd og kvíðin og hefði henni liðið mjög illa, bæði heima og í skóla, hún hefði ekki mætt í skólann og á tímabili hefði hún sagt ósatt. Hún hefði enga vini átt en um tíma hefði frænka hennar verið eini vinur hennar auk krakka í Þ sem hún var í sambandi við. Þá hefði hún verið með sjálfsvígshugsanir og sjálfsskaðandi hegðun en brotaþoli hefði einnig, í upphafi, talað um að hún vildi ekki lifa. Meðferðin hefði gengið vel í byrjun en brotaþoli síðan farið að forðast að mæta. Væri mjög algengt að börn með alvarlega áfallastreituröskun reyndu að forðast að ræða það sem gerðist og væri það eitt af einkennunum. Þær hefðu unnið í áfallameðferð með atvik sem brotaþoli sagði frá þegar ákærði snerti einkastaði hennar en brotaþoli mætti ekki aftur til hennar eftir að hafa unnið með þessar minningar. Telji vitnið að brotaþoli hafi verið að forðast meðferðina þar sem það hefði verið erfitt fyrir hana að tala um þetta og hefði hún ekki verið tilbúin. Einnig hefði það reynst brotaþola erfitt að sjá ákærða eftir að málið var komið upp og þegar brotaþoli upplifði í byrjun að móðir hennar tryði henni ekki. Meðferðin hefði fyrst og fremst falist í því að greina einkenni, fræða brotaþola um afleiðingar kynferðisofbeldis og mynda meðferðartengsl en þegar meðferðin var að hefjast hefði brotaþoli hætt og ekki viljað koma til hennar.

45. Vitnið kvaðst telja að klárlega væru tengsl á milli meintra brota og líðanar brotaþola. Ítrekaði vitnið að öll einkennin sem brotaþoli hefði lýst væru í kjölfar meints kynferðis-ofbeldis af hálfu ákærða. K vaðsthúnhafa metið það svo að brotaþoli ætti að halda áfram í viðtölum og hefði komið fram í samtali við móður brotaþola að brotaþoli vilji nú mæta í viðtöl. Þá sagði vitnið að sú háttsemi að skera sig og meiða gæti tengst kynferðisbroti sem ekki hefur verið unnið úr og sýni börn þá oft áhættuhegðun. Einnig væru tengsl milli slíkra brota og þess að forðast skóla og segja ósatt. Væru börn að upplifa þá tilfinningu að þau væru ein í heiminum, að enginn skildi þau og upplifðu þau ofsalega reiði sem færðist yfir á skólann.

IV

Niðurstaða

46. Ákærði er í máli þessu ákærður fyrir kynferðisbrot gagnvart stjúpdóttur sinni og að hafa rassskellt hana í a. m. k. eitt skipti. Í ákæru er kynferðisbrotið talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en sú háttsemi að rassskella brotaþola við 1. mgr. 217. gr. sömu laga og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Ákærði neitar sök.

47. Dómur skal reistur á þeim sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. gr. sömu laga. Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laganna verður ákærði því aðeins sak-felldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt. Metur dómurinn hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leið aum það.

48. Ákærði hafnaði því alfarið að hafa brotið gegn brotaþola eins og í ákæru greinir og kvaðst hann ekki hafa haft kynferðislegan áhuga á henni og hafa enga skýringu á ásökunum hennar. Þá hafnaði hann alfarið framburði brotaþola hvað þetta varðar og sagði hann ekki réttan. Sagði ákærði að brotaþoli hefði verið eðlilegt barn áður en þau fluttu til Íslands og samband þeirra gott þar til í árslok 2018 en síðan gengið erfiðlega. Hún hefði þá byrjað að missa úr í skóla og hefði ekki viljað vakna á morgnana og hefðu hann og móðir brota-þola vakið hana. Oft hefði verið erfitt að koma henni á fætur og hefði hún hegðað sér eins og unglingur og ekki viljað tala við þau. Þá hefði hún kvartað undan því að aðlagast ekki hér á landi og að hún ætti enga vini hér.

49. Í skýrslu sinni hjá lögreglu kvaðst ákærði oft hafa nuddað axlir og bak brotaþola sem hefði ítrekað kvartað undan verk þar en fyrir dómi kvaðst ákærði aldrei hafa gert þetta. Er borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu gerði ákærði minna úr þessari háttsemi og kvaðst ekki kalla það nudd þegar hann hefði verið að vekja hana. Þá kvaðst hann einu sinni hafa faðmað brotaþola á þessum tíma og hefði það verið á árinu 2018.

50. Af framburði ákærða verður ráðið að hann hafi beitt brotaþola líkamlegum refsingum enhann bar um að hafa einu sinni rassskellt brotaþola eftir að hafa séð kynferðisleg skilaboð í síma hennar. Þá verður ráðið af framburði hans að hann hafi gert grín að vitninu D, sem beindist að rassi hennar, en hún var þá um tvítugt og bjó á heimili ákærða. D og móðir brotaþola báru báðar um að ákærði hefði oft sett fram kynferðislegt grín innan heimilisins. Þá bar ákærði um að hafa gert athugasemd við klæðnað brotaþola og sagði hana alltaf hafa verið í svörtum og víðum fötum. Staðfesti ákærði að skólasókn brotaþola hefði farið að hraka [...] 2019, á því ári hefði hún farið að skera sig og byrjað að fara í sturtu á nóttinni. Þá sagði hann að brotaþoli hefði aldrei sagt ósatt um neitt sem skipti máli utan þess að hafa sagt dreng í skólanum hafa ýtt henni.

51. T elst það óumdeilt að þegar brotaþoli flutti hingað til lands [...] hafi henni liðið illa. Móðir brotaþola sagði líðan hennar hafa versnað á árinu 2019 og sálfræðingur sem hafði brotaþola til meðferðar og vitnið C sem starfaði í skóla brotaþola lýstu mikilli vanlíðan brotaþola og alvarlegum einkennum sem þær röktu til kynferðisbrotsins. Einnig kom fram í framburði móður brotaþola og vitnanna D og C að hegðun brotaþola hefði breyst um þetta leyti. Nefndu þær sérstaklega að hún hefði farið í sturtu eða bað á nóttinni og C-x-x brotaþola hafa sagt að hún gerði þetta til að enginn sæi til hennar fáklæddrar. Þá hafi hún farið að klæða sig í svört og víð föt og fela andlit sitt undir hettu á hettupeysu. Einnig báru móðir brotaþola og D um það að samband ákærða og brotaþola hefði þá verið verra en áður.

52. Ákærði bar þannig á svipaðan hátt og vitnin hvað varðar aðstæður á heimilinu og líðan brotaþola á því tímabili er ákæra tekur til og eftir það. Taldi hann vanlíðan brotaþola stafa af því að hún vildi ekki búa hér á landi og því að hún væri að ganga í gegnum unglingsárin. Af framburði þess sálfræðings sem brotaþoli leitaði til er ljóst að vanlíðan hennar verður ekki skýrð með vísan til þess. Brotaþoli var greind með áfallastreituröskun sem bendir til alvarlegri lífsreynslu og einkenni hennar voru við þá greiningu tengd kynferðisbrotinu.

53. Misræmi kom fram í framburði ákærða hvað varðar það hvort hann hefði nuddað axlir og bak brotaþola á morgnana þegar henni var illt í bakinu. Þá báru vitni um að brotaþoli hefði ekki kvartað eins oft undan verk í baki og ákærði bar um hjá lögreglu. Þannig samrýmdist hvorki framburður ákærða hjá lögreglu né fyrir dómi framburði annarra vitna hvað þetta varðar. Þá samrýmist framburður ákærða að mörguleyti framburði brotaþola og annarra vitna, eins og að framan hefur verið rakið, hvað varðar atvik tengd brotunum. Er það mat dómsins að framburður ákærða sé um sumt ótrúverðugur og verður niðurstaða málsins ekki á honum byggð að því leyti sem hanner í andstöðu við annað sem fram er komið.

54. Brotaþoli gaf dómskýrslu í Barnahúsi og liggur fyrir upptaka af þeim framburði í hljóði og mynd. Lýsti hún þá atvikum skýrt og nokkuð afdráttarlaust ogí samræmi við það sem greinir í ákæru utan þess að ekki kom fram í framburði hennar að ákærði hefði rassskellt hana. Kom fram hjá henni að ákærði hefði ítrekað brotið gegn henni að morgni dags í hennar herbergi og einu sinni í rúmi í herbergi ákærða og móður brotaþola. Sagði hún brotin hafa átt sér stað á því tímabili sem greinir í ákæru. Miðaði brotaþoli upphaf þeirra við afmæli sitt, þ. e. að hún hefði orðið 12 ára [...]eftir fyrsta brotið, og það síðasta hefði gerst áður en þau fluttu í Æ en af gögnum verður ráðið að það hafi verið [...]2020. Hefði hún verið ein í herbergi þegar þetta gerðist. Í öllum þessum tilvikum hefði ákærði bæði kysst og káfað innan- og utanklæða á brjóstum hennar og kynfærum. Hefðu bæði kossar og snerting, sem að einhverju leyti hefði verið eins og nudd, staðið lengi yfir og hefði ákærði fært nærbuxur hennar niður á fætur hennar á meðan. Brotaþoli gat ekki tilgreint hversu oft þetta hefði gerst á tímabilinu en sagði það hafa verið oftar en 10 sinnum.

55. Framburður brotaþola samræmist þeim aðstæðum sem voru á heimilinu umrætt sinn. Má þar nefna að brotaþoli var ein í herbergi þegar fjölskyldan bjó í Y, en óumdeilt er að þau bjuggu þar á árinu 2019. Það breyttist eftir að þau fluttu í Æ [...]2020 og var hún þá til að byrja með í herbergi með D. Framburður ákærða og móðir brotaþola er samhljóða hvað það varðar að þau hefðu vakið brotaþola þegar hún átti að mæta í skólann á því tímabili sem ákæra tekur til. Brotaþoli hefur lýst því að þá hefði ákærði oft brotið gegn henni. Þá liggur fyrir framburður móður brotaþola um að ákærði hefði stundum setið hjá brotaþola þegar hún kom inn í herbergi hennar að morgni ení einhverjum tilvikum legið hjá henni. Einnig hefði komið fyrir að ákærði og brotaþoli hefðu verið tvö ein heima. Sjálf bar brotaþoli um að móðir hennar hefði einhvern tímann komið inn þegar ákærði var að brjóta gegn henni og þá hætt og faðmað hana.

56. Við mat á framburði vitna horfir dómurinn til 126. gr. laga um meðferð sakamála en samkvæmt lagaákvæðinu metur dómari sönnunargildi vitnisburðar við úrlausn máls. Í því sambandi skal m. a. hugað að afstöðu vitnis til ákærða og eftir atvikum brotaþola, hagsmunum þess af málsúrslitum, þroska þess, áreiðanleika skynjunar þess á atvikum, minni, ástandi og hegðun þess við skýrslugjöf, öryggi þess og skýrleika í svörum og samræmi í frásögn.

57. Eins og rakið er hér að framan var misræmi í framburði bæði móður brotaþola og vitnisins D hjá lögreglu. Báðar gáfu þær þar tvær skýrslur og fegruðu hlut ákærða í fyrri skýrslu sinni. Með hliðsjón af aðstæðum öllum er það mat dómsins að upp hafi verið komnar aðstæður sem hefðu verið þeim mjög erfiðar vegna tengsla þeirra við ákærða og brotaþola og þá sérstaklega fyrir móður brotaþola. Má einnig ráða þetta af þeim skýring-um sem þær gáfu fyrir dómi á þessu misræmi. Þá horfir dómurinn einnig til þess að í seinni skýrslu sinni hjá lögreglu og fyrir dómi lýstu þær m. a. ofbeldishegðun ákærða og reiðiköstum. Metur dómurinn það svo að fram séu komnar fullnægjandi skýringar á mis-ræmi í framburði þeirra. Þá var framburður þeirra beggja fyrir dómi í samræmi við þá framburði sem þær gáfu í síðari skýrslu sinni hjá lögreglu og metur dómurinn þá trúverðuga og er ekkert fram komið sem rýrir þá.

58. Samkvæmt ákæru eru brotin talin hafa átt sér stað á tímabilinu frá því í [...] 2019 og fram á [...]sama ár. Fram er komið að ákærði hafi flutt til landsins árið [...]en brotaþoli árinu [...]. Sagði hún móður sinni frá brotum ákærða vorið 2020. Það var hins vegar fyrst í [...]sama ár sem rannsókn málsins hófst eftir að starfsmaður í skóla brotaþola ræddi við hana. Hafði hann veitt því athygli að brotaþola virtist líða illa og í kjölfar þess ræddu starfsmenn barnaverndar við brotaþola og rannsókn málsins hófst.

59. Með vísan til alls framangreinds er það mat dómsins að framburður brotaþola sé trúverð-ugur og er hann studdur framburði móður brotaþola, D, og starfsmanna skóla. Sagði brotaþoli flestum þessum vitnum frá atvikum, misítarlega þó. Engu að síður er sú frásögn sem vitnin höfðu eftir brotaþola í samræmi við framburð brotaþola, eins langt og hún nær. Er framburður brotaþola einnig trúverðugur í ljósi þess hvernig málið kom upp og að brotaþoli sagði ítrekað frá brotunum. F ær hann jafnframt stoð í greiningu og vætti sálfræðings sem greindi brotaþola með áfallastreituröskun og samtímagögnum frá skólunum sem benda til aukinnar vanlíðanar brotaþola á þessu tímabili. Verður framburður brotaþola lagður til grundvallar niðurstöðu málsins. Með vísan til hans og heildstæðs mats á framangreindum gögnum telur dómurinn sannað, gegn neitun ákærða, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærði hafi á þeim stað og tíma sem greinir í ákæru í fleiri en eitt skipti kysst og káfað innan- og utanklæða á brjóstum og kynfærum brotaþola eins og greinir í ákæru og er brotið þar rétt heimfært til refsiákvæða.

60. Hvað varðar þá háttsemi að ákærði hafi í a. m. k. eitt skipti rassskellt brotaþola og þannig beitt hana vanvirðandi háttsemi, á því tímabili sem í ákæru greinir, þá lýsti brotaþoli ekki sjálf þeirri háttsemi í sinni skýrslu. Ákærði hefur viðurkennt að hafa rassskellt brotaþola eftir að hafa séð ljót kynferðisleg skilaboð í síma hennar. Verður framburður hans skilinn svo að það hafi gerst eftir að brotaþoli kom til landsins árið [...]sem, samkvæmt gögnum, hefur þá í fyrsta lagi verið þá um [...].

61. Móðir brotaþola staðfesti að ákærði hefði rassskellt brotaþola og sagði hann hafa gert það í refsingarskyni vegna skóla- og hegðunarvandamála. Sagði hún ákærða hafa gert þetta svolítið oft áður en hann flutti út sem var [...] 2020. Ekki verður skýrt ráðið af framburði móður brotaþola hvenær ákærði rassskellti brotaþola fyrst á þessu tímabili eða hvort það hafi verið innan þess tímaramma sem greinir í ákæru. Þá verður, eins og áður hefur verið rakið, af framburði hennar, brotaþola og D ráðið að ákærði hafi, sérstaklega eftir að þau fluttu til Íslands, oft sýnt af sér ofbeldishegðun. Í samræmi við framangreint telur dómurinn sannað að ákærði hafi a. m. k. einu sinni rassskellt brotaþola.

62. Í ákæru er ekki getið um neinar afleiðingar af háttseminni og ekki liggja fyrir önnur gögn hvað þetta varðar en framangreindir framburðir. Engu að síður mátti ákærði vita að með háttsemi sinni gæti hann valdið brotaþola líkamstjóni auk andlegrar vanlíðanar. Er það ekki skilyrði að áverkar hljótist af árás til að hún verði felld undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, sbr. dóm Hæstaréttar 20. desember 2007 í máli nr. 424/2007 og dóm Landsréttar 1. október 2021 í máli nr. 511/2020. Þá hefur það engin áhrif við mat á sekt ákærða hafi móðir brotaþola samþykkt háttsemina. Verður háttsemi ákærða því heimfærð undir lagaákvæðið.

63. Samkvæmt 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga skal hver sem beitir barn andlegum eða líkamlegum refsingum, hótunum eða ógnunum eða sýnir af sér aðra vanvirðandi háttsemi gagnvart barni sæta sektum eða fangelsi allt að þremur árum. Háttsemi ákærða beindist að 11– 12 ára gömlu barni. Ákærði beinlínis byggir á því að með háttsemi sinni hafi hann verið að refsa brotaþola, sem er refsivert samkvæmt lagaákvæðinu, og fær það stoð í framburði móður brotaþola. Í ljós þess og með vísan til framangreindrar niðurstöðu hvað varðar heimfærslu brotsins undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga verður hátt-semi ákærða jafnframt heimfærð undir 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

64. Samkvæmt 1. mgr. 180. gr. laga um meðferð sakamála má hvorki dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum. Þó má sakfella ákærða þótt aukaatriði brots, svo sem staður og stund þess, séu ekki skýrt eða rétt greind. Samkvæmt framangreindu telst sannað að ákærði hafi rassskellt brotaþola og telst brotið hafa verið framið á [...] og eru forsendur til að sakfella ákærða til samræmis við það þrátt fyrir að í ákæru sé tilgreind nákvæmari tímasetning. Verður vörn ákærða ekki talið vera áfátt vegnaþess.

65. Það er meginreglan að þegar maður hefur gerst sekur um háttsemi sem varðar við fleiri en eitt refsiákvæði skal miða fyrningarfrest brotanna við það ákvæði sem geymir þyngst refsimörk, sbr. 4. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Brot gegn 1. mgr. 99. gr. barna-verndarlaga getur varðað sektum eða fangelsi allt að þremur árum. Í ljósi atvika er það mat dómsins að háttsemi ákærða varði þyngri refsingu en sektum. Fyrnist brotið því á fimm árum samkvæmt 2. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Af málsgögnum verður ráðið að ákærði framdi brotið í fyrsta lagi um mitt ár 2018. Rannsókn á brotum ákærða hófst hjá lögreglu í september 2020 og var skýrsla tekin af ákærða 30. sama mánaðar. Í ljósi þess telst brotið hafa veriðófyrnt þegar ákæran var gefin út 13. apríl sl.

66. Með vísan til alls framangreinds telur dómurinn nægilega sannað, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem greinir í ákæru og er brot hans þar rétt heimfært til refsiákvæða.

V 67. Ákærði er fæddur [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 12. apríl 2023, hefur ákærði ekki gerst sekur um refsiverða háttsemi. Við ákvörðun refsingar er, til refsi-mildunar, litið til þess að ákærði er með hreinan sakaferil. Til refsiþyngingar er horft til þess aðákærði var stjúpfaðir brotaþola þegar atvik gerðust, sbr. 5. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Með háttsemi sinni braut ákærði alvarlega gegn brotaþola á heimili hennar þar sem öryggi hennar átti aðvera tryggt og nýtti sér það traust sem hún bar til hans sem stjúpföður og varnarleysi hennar. Braut ákærði jafnframt á alvarlegan hátt gegn friðhelgi hennar og kynfrelsi. Í samræmi við framangreint er við ákvörðun refsingar litið til 1., 2. og 6. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

68. Með hliðsjón af framangreindu og sakarefni málsins þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Rannsókn málsins hófst 17. september 2020 er lögreglu barst erindi barnaverndar og bera gögn með sér að rannsókn málsins hafi að mestu verið lokið á því ári utan þess að vottorð sálfræðings barst í lok árs 2022 og bótakrafa brotaþola í lok mars 2023. Ákæra var gefin út 13. apríl 2023 og voru þá liðin um tvö og hálft ár frá því að rannsókn málsins hófst. Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til framan-greinds dráttar á meðferð málsins. Vegna alvarleika brotsins þykir ekki unnt að skilorðs-binda refsingu ákærða nema að hluta og skal fullnustu níu mánaða af dæmdri 12 mánaða refsingu frestað skilorðsbundið eins og í dómsorði greinir.

69. Af hálfu brotaþola hefur verið sett fram krafa um miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna úr hendi ákærða, eins og að framan er rakið. Um lagarök vegna miskabótakröfu er vísað til XXVI. kafla laga um meðferð sakamála og 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ákærði hefur með ólögmætri og saknæmri háttsemi sinni valdið brotaþola miska. Verður einnig ráðið af framburðum vitna og vottorði og vætti sálfræðings sem brotaþoli leitaði til að brot ákærða ollu brotaþola mikilli vanlíðan og greindist hún með áfallastreitu í kjölfar þeirra og er enn alls óvíst hvernig henni reiðir af. Miskabætur verða ákveðnar að álitum og með hliðsjón af dómvenju og þykja þær hæfilega ákveðnar 1.2 00.000 krónur. Skulu dæmdar bætur bera vexti og dráttarvexti eins og í dómsorði greinir en bótakrafan var fyrst birt fyrir ákærða ásamt fyrirkalli vegna málsins 3. maí 2023.

70. Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef N-kk-ef M-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun skipaðs réttar-gæslumanns brotaþola, G-kvk-ef B-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 650.000 krónur, og 37.500 krónur í annan sakarkostnað.

71. Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf G-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari. S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu níu mánaða af dæmdri refsingu og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 1.2 00.000 krónurí miskabætur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. október 2020 til 3. júní 2023, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef N-kk-ef M-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef B-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 650.000 krónur, og 37.500 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf