E-745/2014

Mál þetta, sem dómtekið var þann 14. nóvember 2014, var höfðað af Þrotabúi Sérbyggðar ehf., Katrínartún 2, 105 Reykjavík, með stefnu útgefinni 26. febrúar 2014 á hendur M-kk-þgf G-kk-þgf, Stararima 51, 112 Reykjavík, til riftunar á greiðslum og til greiðslu skaðabóta.

I.

Stefnandi krefst þess að rift verði greiðslum frá Sérbyggð ehf., nú Þrotabúi Sérbyggðar ehf., til stefnda samtals að fjárhæð 6.103.000 kr., sem inntar voru af hendi á tímabilinu 16. maí 2011 til og með 15. maí 2013, með millifærslu fjármuna út af reikningi stefnanda, 0101-26-050050, inn á reikning stefnda.

Þá krefst stefnandi þess að rift verði greiðslum frá stefnanda til stefnda samtals að fjárhæð 1.453.000 kr., sem inntar voru af hendi á tímabilinu 22. maí 2013 til og með 24. september 2013, með millifærslu fjármuna út af reikningi stefnanda, 0101-26-050050, inn á reikning stefnda.

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 7.556.000 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. september 2013 til 11. mars 2014, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda auk álags er nemur virðisaukaskatti af honum samkvæmt mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi sem verður lagður fram við aðalflutning málsins ef til kemur.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst til vara lækkunar á dómkröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

II.

Málsatvik

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, sem kveðinn var upp þann 2. október 2013, var bú stefnanda tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu Tollstjóra en krafan barst dóminum þann 15. maí 2013 og er það frestdagur skv. 2. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sama dag, þann 2. október 2013, var Þ-kk-nf S-kk-nf hdl. skipaður skiptastjóri þrotabúsins.

Félag stefnanda stofnaði stefndi árið 2007 ásamt Á-kk-þgf J-kk-þgf og var tilgangur félagsins byggingarstarfsemi, kaup og sala eigna, kaup og sala viðskiptabréfa, lánastarfsemi og skyldur rekstur. Þegar félagið varð gjaldþrota skipuðu þeir stefndi og Á-kk-nf J-kk-nf stjórn félagsins, stefndi var stjórnarmaður og Á-kk-nf varamaður. Stefndi var auk þess framkvæmdastjóri félagsins og handhafi prókúruumboðs.

Í fundargerð skiptastjóra, dags. 11. október 2013, kemur fram að stefnandi hafi verið verktakafyrirtæki í mótauppslætti og ætti útistandandi kröfur að fjárhæð 15-16 milljónir kr. og skuld við Tollstjóra væri um það bil 16 milljónir króna. Félagið hafi unnið mál í Hæstarétti Íslands sem dæmdi félaginu 13 milljónir króna úr hendi einstaklings sem hafi verið gjaldþrota. Hluti virðisaukaskattsskuldar félagsins, um 4 milljónir kr., væri vegna þess verks sem fjallað var um í fyrrgreindu hæstaréttarmáli.

Í skýrslutöku hjá skiptastjóra þann 11. október 2013 svaraði stefndi því til þegar hann var inntur eftir ástæðum greiðslna stefnanda til sín að um væri að ræða greiðslur vegna persónulegrar neyslu auk þess sem greitt hafi verið bensín á bíl félagsins og rekstur hans greiddur.

Þegar skiptastjóri fór yfir eignayfirfærslur stefnanda síðustu ár kom í ljós að á tímabilinu 16. maí 2011 til og með 24. september 2013, fékk stefndi greiddar samtals 7.556.000 kr. frá stefnanda. Greiðslurnar fóru af bankareikningi stefnanda nr. 0101-26-050050 og af færsluyfirliti reikningsins mátti ráða að móttakandi greiðslna væri stefndi.

Skiptastjóri sendi þann 11. febrúar 2014 riftunarbréf til stefnda, þar sem hann krafðist þess að umræddir fjármunir ásamt vöxtum, samtals að fjárhæð 7.563.556 kr., yrðu endurgreiddir inn á fjárvörslureikning stefnanda innan sjö daga frá dagsetningu bréfsins, að öðrum kosti yrði höfðað riftunarmál fyrir dómstólum til innheimtu kröfunnar. Engin svör bárust frá stefnda.

Mál þetta var síðan höfðað eins og rakið hefur verið með stefnu útgefinni 24. febrúar 2014.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi krefst riftunar á ráðstöfunum sem fólust í millifærslum fjármuna frá þrotafélagi stefnanda til stefnda að fjárhæð 7.556.000 kr. Á tímabilinu 16. maí 2011 til og með 24. september 2013 hafi stefndi fengið greiddar samtals 7.556.000 kr. frá stefnanda. Nánar sé um að ræða eftirfarandi greiðslur sem millifærðar voru af reikningi nr. 0101-26-050050 í eigu stefnanda yfir á reikning stefnda að því er ráðið verði af færsluyfirliti reiknings stefnanda:

1.

Dagsetning: Skýring: Upphæð:

16.05.2011 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

23.05.2011 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

25.05.2011 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

30.05.2011 M-kk-nf G-kk-nf -35.000 kr.

01.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -25.000 kr.

06.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -120.000 kr.

09.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

10.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -40.000 kr.

14.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

23.06.2011 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

04.07.2011 M-kk-nf G-kk-nf -60.000 kr.

15.11.2011 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

25.11.2011 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

09.12.2011 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

19.12.2011 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

19.12.2011 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

23.01.2012 M-kk-nf G-kk-nf -60.000 kr.

25.01.2012 M-kk-nf G-kk-nf -40.000 kr.

30.01.2012 M-kk-nf G-kk-nf -80.000 kr.

03.02.2012 M-kk-nf G-kk-nf -40.000 kr.

07.02.2012 M-kk-nf G-kk-nf -80.000 kr.

20.02.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

21.01.2012 M-kk-nf G-kk-nf -10.000 kr.

27.02.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

05.03.2012 M-kk-nf G-kk-nf -70.000 kr.

12.03.2012 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

23.03.2012 M-kk-nf G-kk-nf -150.000 kr.

02.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

04.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

12.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

18.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

23.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

27.04.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

04.05.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

11.05.2012. M-kk-nf G-x-x -400.000 kr.

16.05.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

23.05.2012 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

25.05.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

01.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

11.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -40.000 kr.

21.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

21.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -105.000 kr.

26.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

29.06.2012 M-kk-nf G-kk-nf -99.000 kr.

06.07.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

19.07.2012 M-kk-nf G-kk-nf -250.000 kr.

25.07.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

30.07.2012 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

01.08.2012 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

07.08.2012 M-kk-nf G-kk-nf -200.000 kr.

24.08.2012 M-kk-nf G-kk-nf -300.000 kr.

18.09.2012 M-kk-nf G-kk-nf -250.000 kr.

28.09.2012 M-kk-nf G-kk-nf -200.000 kr.

29.10.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

05.11.2012 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

09.11.2012 M-kk-nf G-kk-nf -200.000 kr.

12.11.2012 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

23.11.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

10.12.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

18.12.2012 M-kk-nf G-kk-nf -100.000 kr.

27.12.2012 M-kk-nf G-kk-nf -150.000 kr.

07.01.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

24.01.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

07.02.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

11.02.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

25.02.2013 M-kk-nf G-x-x -29.000 kr.

12.03.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

05.04.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

17.04.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

24.04.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

02.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

06.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

10.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

13.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -40.000 kr.

13.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

15.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

Samtals 6.103.000 kr.

2.

Dagsetning: Skýring: Upphæð:

22.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

23.05.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

03.06.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

05.06.2013 M-kk-nf G-kk-nf -130.000 kr.

19.06.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

25.06.2013 M-kk-nf G-kk-nf -350.000 kr.

28.06.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

02.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

08.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

10.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

16.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -160.000 kr.

17.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

25.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -33.000 kr.

26.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

29.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

31.07.2013 M-kk-nf G-kk-nf -50.000 kr.

12.08.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

14.08.2013 M-kk-nf G-kk-nf -200.000 kr.

16.08.2013 M-kk-nf G-kk-nf -150.000 kr.

27.08.2013 M-kk-nf G-kk-nf -20.000 kr.

24.09.2013 M-kk-nf G-kk-nf -30.000 kr.

Samtals 1.453.000 kr.

Stefnandi krefst því riftunar á greiðslum frá stefnanda til stefnda að fjárhæð 7.556.000 kr. Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu byggða á því að stefndi hafi auðgast á hinum umstefndu ráðstöfunum á kostnað kröfuhafa þrotabúsins og valdið þeim samsvarandi tjóni.

Málatilbúnaður stefnanda um riftun byggist á því að sú ráðstöfun þrotafélags stefnanda að inna af hendi umþrættar greiðslur feli í sér riftanlega ráðstöfun í skilningi XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Að því er varðar 1. tl. dómkrafna, þar sem krafist er riftunar á greiðslum sem áttu sér stað 16. maí 2011 til og með 15. maí 2013, með millifærslu fjármuna út af reikningi stefnanda, 0101-26-050050, inn á reikning stefnda, er aðallega byggt á því að um gjafagerning sé að ræða, sbr. 131. gr. laganna. Í 2. mgr. 131. gr. er kveðið á um heimild til að krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin var til aðila sem er nákominn þrotamanni og var afhent á síðustu sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag. Stefnandi byggir á því að greiðslurnar til stefnda hafi rýrt eignir þrotabúsins um 7.556.000 kr. og að stefndi hafi auðgast um sömu fjárhæð. Ljóst sé að ef þessar greiðslur hefðu ekki átt sér stað, hefðu samsvarandi fjármunir verið kröfuhöfum stefnanda til ráðstöfunar við gjaldþrotið. Mat á því skilyrði 131. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. að ráðstöfun hafi leitt til auðgunar móttakanda gjafar, fari fram á hlutlægum grundvelli, en ljóst sé að umþrættar greiðslur í þessu máli, hafi leitt til auðgunar stefnda á kostnað kröfuhafa þrotabúsins.

Stefnandi byggir einnig á því að gjafatilgangur sé til staðar. Stefndi hafi verið sá sem tók ákvarðanir fyrir hönd stefnanda. Félagið og stefndi séu því nákomin í skilningi gjaldþrotalaga. Ekkert bendi til þess að greiðslur til stefnda hafi átt sér stað á viðskiptalegum forsendum eða vegna samningsbundinnar skyldu stefnanda. Gera megi ráð fyrir því að stefndi hafi verið meðvitaður um framangreint. Stefndi hafi ekki brugðist við ítrekuðum áskorunum stefnanda um að skýra umþrættar greiðslur. Sú staðreynd að hin fyrri tvö hugtaksskilyrði gjafahugtaksins séu augljóslega uppfyllt leiði einnig til þess að löglíkur séu til þess að þriðja skilyrðið, um gjafatilgang, sé það einnig, sér í lagi þegar um nákomna er að ræða.

Að því er varðar 2. tl. dómkrafna, þar sem krafist er riftunar á greiðslum sem áttu sér stað frá 22. maí 2013 til og með 24. september 2013, er aðallega byggt á því af hálfu stefnanda að umræddar ráðstafanir hafi verið andstæðar 139. gr. laga um gjaldþrotaskipti. Eins og að framan greini hafi frestdagur við skiptin verið 15. maí 2013 og því sé ljóst að framangreindar millifærslur hafi allar átt sér stað eftir frestdag. Greiðslurnar hafi ekki verið í þágu atvinnurekstrar stefnanda, hvorki eðlilegar með tilliti til sameiginlegra hagsmuna lánardrottna né til að fullnægja daglegum þörfum, sbr. orðalag 2. mgr. 139 gr. laga um gjaldþrotaskipti. Þannig séu löglíkur fyrir því að þeir fjármunir, sem voru inni á reikningi stefnanda og voru færðir yfir á reikning stefnda, hafi tilheyrt stefnanda. Stefndi hafi ekki gefið neinar haldbærar skýringar á umræddum millifærslum.

Að því er varðar 1. og 2. tl. dómkrafna, er einnig byggt á 141. gr. laganna af hálfu stefnanda. Þar sé um almenna riftunarheimild að ræða, nánar tiltekið á grundvelli hennar megi krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg. Í þessu sambandi verður að hafa í huga þau tengsl sem voru á milli stefnanda og stefnda en stefndi hafi verið stærsti hluthafi, stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi félagsins og því nánast einráður í störfum sínum.

Auk framangreindra lagaraka byggir stefnandi dómkröfur sínar samkvæmt 1. og 2. tl. dómkrafna til vara á 134. gr. gþl., en í þeirri grein er m.a. mælt fyrir um riftunarheimild á fjárhæð sem hefur skert greiðslugetu þrotamanns verulega. Samkvæmt 2. mgr. 134. gr. laganna megi krefjast riftunar slíkrar greiðslu til nákominna sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær þrátt fyrir greiðsluna. Heildargreiðsla stefnanda til stefnda, sem nam 7.556.000 kr., hafi skert verulega greiðslugetu stefnanda og því séu líkur á því að hún falli undir umrætt ákvæði laganna.

Umþrættar greiðslur hafi verið millifærðar af reikningi stefnanda nr. 0101-26-050050, yfir á reikning stefnda. Fjármunir á reikningi stefnanda hafi verið tilkomnir vegna greiðslna fyrir verk sem unnin voru í nafni stefnanda. Þar af leiðandi hafi innistæður á umræddum bankareikningi verið í eigu stefnanda og hafi því átt að renna til þrotabúsins eftir að stefnandi var úrskurðaður gjaldþrota.

Stefnandi byggir kröfu sína um greiðslu samkvæmt 3. tl. dómkrafna, á því að stefndi hafi auðgast á hinum umstefndu ráðstöfunum á kostnað kröfuhafa þrotabúsins og valdið þeim samsvarandi tjóni. Byggir stefnandi aðallega á auðgunarreglum gjaldþrotaskiptaréttar, einkum með vísan til XX. kafla laga nr. 21/1991, sbr. 142. gr. og 143. gr. laganna. Mat á þessu skilyrði sé einnig hlutlægt. Ráðstafanir þær sem að framan séu raktar hafi leitt til þess að stefndi hagnaðist sem nam samanlagðri fjárhæð greiðslnanna. Stefndi hafi því eignaði sér fjármuni sem að öðrum kosti hefðu runnið til stefnanda og þar með til kröfuhafa þess félags.

Um sé að ræða skaðabótakröfu og því sé krafist almennra vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. september 2013 til 11. mars 2014, en þá hafi verið einn mánuður liðinn frá því að riftun var lýst yfir af hálfu skiptastjóra. Í sömu yfirlýsingu var þess krafist að stefndi endurgreiddi þrotabúinu fjárhæðina, en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Um lagarök vísar stefnandi vegna 1. tl. dómkrafna þar sem krafist er riftunar á greiðslum frá 16. maí 2011 til og með 15. maí 2013, til XX. kafla laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991, aðallega 131. gr., en einnig 141. gr. og til vara 134. gr. laganna. Að því er varðar 2. tl. dómkrafna, þar sem krafist er riftunar á greiðslum frá 22. maí 2013 til og með 24. september 2013, er aðallega byggt á því af hálfu stefnanda að umræddar ráðstafanir hafi verið andstæðar 139. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. og 141. gr. laganna, sbr. einnig 134. gr. laganna. Kröfu um fjárgreiðslu skv. 3. tl. dómkrafna reisir stefnandi á ákvæðum XX. kafla laga nr. 21/1991 einkum 142. gr. og 143. gr. þeirra laga. Kröfur sínar um dráttarvexti styður stefnandi við ákvæði III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, en upphafsdagur dráttarvaxta styðst við 3. mgr. 5. gr. laganna.

Málskostnaðarkrafa stefnanda styðst við 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt styðst við lög nr. 50/1988, en stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur og er því nauðsyn á að fá dæmt álag úr hendi gagnaðila sem þeirri fjárhæð nemur. Um fyrirsvar skiptastjóra vísar stefnandi til XIX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Um stefnufrest vísar stefnandi til 1. mgr. 91. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til V. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir lýsingum stefnanda á málsatvikum sem og öllum dómkröfum og fjárhæðum, öllum málsástæðum og lagarökum stefnanda og telur að hafna beri öllum dómkröfum hans.

Varðandi aðalkröfu þá byggir stefndi kröfu sína um sýknu á því að ekkert það sem rakið sé í stefnu feli í sér riftanlega ráðstöfun í skilningi laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eða eftir atvikum ólögmætar lánveitingar í skilningi laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá tekur stefndi fram að öll tilvik sem vísað sé til af hálfu stefnanda eigi það sammerkt að gjafatilgangur hafi ekki verið til staðar líkt og áskilið sé í 131. gr. laga nr. 21/1991.

Stefndi byggir á því að ekki verði annað séð en að stefnandi byggi kröfu sína um riftum skv. 131. gr. gjaldþrotaskiptalag á því að um einhliða úttektir stefnda á peningum af reikningum stefnanda hafi verið að ræða og engar viðhlítandi skýringar hafi fundist á þessum millifærslum, hvorki í bókhaldi né í ýmsum skýringum og skýringarbrotum sem liggi fyrir í málinu. Þessi málsástæða stefnanda sé því rakalaus og styðjist ekki við nein haldbær gögn.

Stefndi byggir á því að samkvæmt þeim gögnum sem liggi fyrir í málinu, þar með töldum bókhaldsgögnum og framlögðu reikningsyfirliti megi glöggt sjá að grundvöllur greiðslnanna til stefnda sé vegna vinnu hans í þágu stefnanda og útlagðs kostnaðar tengdum þeirri vinnu. Einu tekjur stefnanda á umþrættu tímabili hafi verið vegna útseldrar vinnu sem stefndi vann sjálfur í þágu stefnanda. Á grundvelli þess sé því mótmælt að umræddar greiðslur til stefnda falli undir 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Í fjármunarétti sé gjafahugtakið skilgreint þannig að það sé loforð um afhendingu eignar án þess að endurgjald komi fyrir auk þess sem vilji loforðsgjafans standi ótvírætt til þess að gefa verðmætin. Í gjaldþrotarétti sé byggt á því, til viðbótar framangreindu, að um örlætisgerning sé að ræða, að tilgangurinn hafi verið að gefa fjármuni á kostnað annarra kröfuhafa.

Þá byggi stefnandi mál sitt á því að um örlætisgerning hafi verið að ræða og að ekkert endurgjald hafi komið frá stefnda til stefnanda. Augljóst sé að þessar staðhæfingar stefnanda séu rangar og gegn betri vitund. Í ljósi þess virðist stefnandi forðast að viðurkenna, þótt það sé öllum hlutaðeigandi ljóst, að um hafi verið að ræða vinnulaun vegna vinnu stefnda í þágu stefnanda og vegna útlagðs kostnaðar tengdum þeirri vinnu. Þá sé engin grein gerð fyrir því af hálfu stefnanda að hve miklu leyti sú vinna stefnda í þágu stefnanda hafi orðið félaginu að verðmæti. Hvað það snerti sé málið algjörlega vanreifað og af því leiði að stefndi verði ekki dæmdur til greiðslu auk þess sem á skorti að af hálfu stefnanda sé farið að ákvæðum d-liðar 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýrleika í málatilbúnaði.

Varðandi tilvísun stefnanda til 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga sé á því byggt af hálfu stefnda að hin huglægu og hlutlægu sönnunarskilyrði fyrir beitingu nefnds lagaákvæðis skorti alfarið í máli þessu. Hvorki hafi verið sýnt fram á ótilhlýðileika þeirra ráðstafana sem um ræði né hafi stefnandi sýnt fram á stöðu félagsins á þeim tíma sem máli skiptir varðandi hverja og eina ráðstöfun.

Þá sé því mótmælt af hálfu stefnda að skilyrði til þess að rifta greiðslum á grundvelli 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga séu uppfyllt. Grundvallarskilyrði riftunar á grundvelli 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga séu þau að greiðslan hafi verið ótilhlýðileg, að félagið hafi orðið ógjaldfært vegna ráðstöfunarinnar. Stefnandi hafi sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga séu uppfyllt, stefnandi hafi ekki orðið ógjaldfær vegna útseldrar vinnu stefnda fyrir félagið, heldur megi rekja greiðsluerfiðleika stefnanda lengra aftur í tímann.

Til vara krefst stefndi lækkunar á dómkröfum stefnanda. Í fyrsta lagi krefst stefndi þess að til frádráttar dómkröfum stefnanda komi þau fjárverðmæti sem stefnandi fékk í sinn hlut vegna útseldrar vinnu af hálfu stefnda á umþrættu tímabili. Í öðru lagi krefst stefndi þess að stefnandi sýni fram á hvert eðlilegt endurgjald hafi átt að vera fyrir vinnu stefnda fyrir félagið og að stefnda verði aðeins gert að greiða þann mismun sem er á meintu endurgjaldi stefnanda og þeim launum sem stefndi hefur þegar fengið greidd. Stefndi byggir á því að sönnunarbyrði um að endurgjaldið hafi verið hærra en eðlilegt geti talist hvíli á stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi til XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Um málskostnað vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Stefndi hefur ekki mótmælt því að þær fjárhæðir sem greiddar voru út af reikningi stefnanda, samtals að fjárhæð 7.556.000 kr., og tilgreindar eru í stefnu hafi verið greiddar honum, en ekki er tilgreindur í stefnu reikningur sem greiðslurnar voru lagðar inn á. Stefndi byggir á því í greinargerð að um hafi verið að ræða greiðslur vegna vinnu stefnda fyrir stefnanda og vegna útlagðs kostnaðar vegna þeirrar vinnu. Stefndi vísar því til stuðnings til lista yfir sölureikninga vegna útseldrar vinnu félagsins frá 17. mars 2011 til 31. ágúst 2012 fyrir tiltekið fyrirtæki og lista yfir sölureikninga félagsins vegna útseldrar vinnu til annarra tiltekinna fyrirtækja, dags. 1. janúar 2011 til 31. ágúst 2013. Einu tekjur félagsins hafi verið vegna útseldrar vinnu sem stefndi hafi sjálfur unnið í þágu stefnanda. Í skýrslu sinni hjá skiptastjóra þann 11. október 2013 kvað hann hins vegar greiðslur til sín vera vegna persónulegrar neyslu auk þess sem greitt hafi verið bensín á bíl og rekstur hans greiddur. Stefndi gaf ekki aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins.

Stefndi hefur ekki lagt fram haldbær gögn til staðfestingar því að þessar greiðslur til hans hafi verið vegna greiðslu hans á útlögðum kostnaði í þágu stefnanda eða launagreiðslur til hans. Stefndi hefur ekki lagt fram reikninga vegna útlagðs kostnaðar eða gögn til stuðnings launakröfum. Stefndi hefur þannig ekki sýnt fram á að greiðslur til hans hafi verið á viðskiptalegum forsendum eða vegna samningsbundinnar skyldu stefnanda. Verður því ekki litið öðruvísi á en að um gjafagerning sé að ræða. Samkvæmt 2. mgr. 131. gr. laga nr. 211991 um gjaldþrotaskipti o.fl. má krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin var afhent sex til tólf mánuðum fyrir frestdag nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir afhendinguna. Þetta gildir einnig um gjafir til nákominna sem hafa verið afhentar sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag. Frestdagur var 15. maí 2013.

Stefndi var stjórnarmaður, prókúruhafi og framkvæmdastjóri Sérbyggðar ehf. Hann var því félaginu nákominn í skilningi laga um gjaldþrotaskipti o.fl. og því kunnugur fjárhagsstöðu stefnanda. Stefnda hefur ekki tekist að sýna fram á að stefnandi hafi verið gjaldfær á þeim tíma sem greiðslur, samtals að fjárhæð 6.103.000 kr., runnu til hans á tímabilinu 16. maí 2011 til og með 15. maí 2013, en krafist er riftunar á þessum greiðslum, sbr. 2. tl. dómkrafna stefnanda. Stefndi hefur sönnunarbyrði fyrir því að stefnandi hafi verið gjaldfær á þessum tíma. Við aðalmeðferð var upplýst að árangurslaust fjárnám var gert 26.4.2011 og 22.8.2012 hjá stefnanda.

Skilyrði 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eru þannig uppfyllt fyrir því að fallast beri á kröfu stefnanda um riftun ráðstafana skv. 1. tl. dómkrafna hans.

Varðandi kröfu stefnanda skv. 2. tl. dómkrafna hans um riftun greiðslna frá stefnanda til stefnda samtals að fjárhæð 1.453.000 kr. þá voru allar þessar greiðslur inntar af hendi á tímabilinu 22. maí 2013 til og með 24. september 2013 eða eftir frestdag sem var 15. maí 2013. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að þessar greiðslur hafi verið í þágu atvinnurekstrar eða verið eðlilegar með tilliti til sameiginlegra hagsmuna lánardrottna eða til að fullnægja daglegum þörfum, sbr. 2. mgr. 139. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. Ber því að fallast á kröfu stefnanda um riftun á þessum greiðslum. Ekki verður fallist á að stefnanda beri að sýna fram á hvert eðlilegt endurgjald hafi átt að vera fyrir vinnu stefnda fyrir félagið og að stefnda verði aðeins gert að greiða þann mismun sem er á meintu endurgjaldi stefnanda og þeim launum sem stefndi hafi þegar fengið greidd. Stefndi hefur sönnunarbyrði um að hann hafi átt ógreidd laun hjá stefnanda en hann hefur ekki lagt fram haldbær gögn um það.

Varðandi 3. tl. dómkrafna stefnanda þá voru fjármunir þeir sem millifærðir voru af reikningi stefnanda yfir á reikning stefnda greiðslur fyrir verk sem unnin voru í nafni stefnanda og hefðu því átt að renna til þrotabúsins eftir að stefnandi var úrskurðaður gjaldþrota. Telja verður að stefndi hafi auðgast á hinum umstefndu ráðstöfnum á kostnað kröfuhafa þrotabúsins, að auðgunin hafi numið samanlagðri fjárhæð greiðslna til hans, 7.556.000 kr., og hann valdið kröfuhöfum samsvarandi tjóni.

Samkvæmt 142. gr. laga nr. 21/1991, samanber 143. gr. s.l., ber eftir þessari niðurstöðu að fallast á endurgreiðslu kröfu stefnanda. Beri krafan, sem er skaðabótakrafa, almenna vexti skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. september 2013 til 11. mars 2014, en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, en þá var liðinn einn mánuður frá því að riftun var lýst yfir af hálfu skiptastjóra og krafist endurgreiðslu fjárhæðinnar til þrotabúsins með dráttarvöxtum til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda málskostnað eins og kveðið er á um í dómsorði, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Rift er greiðslum frá Sérbyggð ehf., nú Þrotabúi Sérbyggðar ehf., til stefnda, M-kk-ef G-kk-ef, samtals að fjárhæð 6.103.000 kr., sem inntar voru af hendi á tímabilinu 16. maí 2011 til og með 15. maí 2013, með millifærslu fjármuna út af reikningi stefnanda, 0101-26-050050, inn á reikning stefnda.

Rift er greiðslum frá stefnanda til stefnda, samtals að fjárhæð 1.453.000 kr., sem inntar voru af hendi á tímabilinu 22. maí 2013 til og með 24. september 2013, með millifærslu fjármuna út af reikningi stefnanda 0101-26-050050 inn á reikning stefnda.

Stefndi greiði stefnanda 7.556.000 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. september 2013 til 11. mars 2014, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf