E-703/2009

Mál þetta, sem tekið var til dóms 5. nóvember sl., er höfðað 11. febrúar 2009.

Stefnandi er Rafeining ehf., Blómvangi 20, Hafnarfirði.

Stefndi er V-kk-nf P-x-x B-kk-nf, Vatnsendabletti 710, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 2.555.592 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 316.728 krónum frá 15. janúar 2008 til 10. febrúar 2008, af 777.566 krónum frá 10. febrúar 2008 til 5. mars 2008, af 2.151.409 krónum frá 5. mars 2008 til 6. júní 2008, af 2.555.592 krónum frá 6. júní 2008 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Loks er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Stefnandi lýsir atvikum svo að krafa hans sé byggð á fjórum reikningum, útgefnum 15. janúar, 10. febrúar, 5. mars og 6. júní 2008, með sömu gjalddögum, samtals að fjárhæð 2.555.592 krónur. Stefnandi sé fyrirtæki sem sjái um allar almennar viðgerðir á raflögnum og búnaði þeim tengdum, bæði í íbúðarhús- og iðnaðarhús, svo og viðgerðir á skiparaflögnum. Reikningarnir séu vegna vinnu og þjónustu stefnanda til stefnda á tímabilinu janúar-júní 2008 samkvæmt framlögðum reikningum. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir, en stefnandi sendi stefnda tilkynningu og áskorun um greiðslu kröfunnar með bréfi dagsettu 16. desember 2008.

Stefndi lýsir atvikum svo að hann hafi í desember 2007 rætt við F-kk-þf G-kk-þf forsvarsmann stefnanda um það hvort hann gæti tekið að sér raflögn í húsi sem stefndi og eiginkona hans, Í-kvk-nf F-kvk-nf F-kvk-nf, voru að byggja að Vatnsendabletti 710, Kópavogi. Hafi stefndi og F-kk-nf unnið saman að nokkrum verkefnum fyrir vinnuveitanda stefnda og átt ágætt samstarf. Að beiðni stefnda hafi F-kk-nf komið með kostnaðaráætlun í verkið upp á 8-9.000.000 króna fyrir alla raflögn í húsinu, að meðtöldu öllu efni og vinnu. Í áætluninni hafi verið gert ráð fyrir dýrri útfærslu raflagnar, þar á meðal Instabus rafstýrikerfi fyrir húsið. Stefnda hafi þótt áætlunin allt of há og því hafi verið gerð ný áætlun í samráði við F-kk-þf upp á 7.000.000 króna. Hafi verið lögð áhersla á það af stefnda að raflögnin mætti ekki kosta meira og væri þetta hámarkið. Að fenginni nýrri kostnaðaráætlun hafi raflögnin verið hönnuð og hafi þá einnig verið haft samráð við F-kk-þf um útfærslu og fleira. Stefnandi hafi byrjað verkið í janúar 2007 sem hafi gengið sæmilega framan af. Lykilmaður hjá stefnanda hafi hætt sumarið 2007 og eftir það hafi verkið dregist verulega. Kvartað hafi verið við stefnanda út af þessum drætti.

Stefndi lýsir því ennfremur að hann hafi framan af greitt útgefna reikninga frá stefnanda á réttum tíma, samtals níu reikninga að fjárhæð 5.112.847 krónur. Í ársbyrjun 2008, þegar verulegur dráttur hafi orðið á verkinu, hafi stefndi farið að athuga kostnað sem kominn hafi verið á verkið. Hafi stefnda þótt kostnaðurinn vera kominn langt fram úr því sem samið hafði verið um, miðað við þá stöðu sem verkið hafi þá verið í, en verulega mikið hafi þá verið eftir af því. Hafi stefndi þá gert athugasemd um þetta við forsvarsmann stefnanda. Nokkru síðar hafi orðið mjög neikvæðar breytingar á gengi íslensku krónunnar í aðdraganda fjármálakreppu haustið 2008 og lánsloforð, sem stefndi hafi haft fram að því til framkvæmda í húsinu, hafi verið afturkallað. Stefndi hafi ætlað að flytja í húsið vorið 2008 og hafi því farið fram á það við stefnanda að raflögn yrði lokið á þann hátt að úttekt fengist hjá byggingarfulltrúa. Hafi stefnandi unnið áfram að verkinu en hætt því um miðjan maí 2008. Hafi stefnandi um svipað leyti fjarlægt raflagnaefni úr húsinu, án vitneskju stefnda, svo sem víra, rör, kapla, ljós og tengla. Hafi stefndi freistað þess að ná samkomulagi við stefnanda sumarið eða haustið 2008 um einhver verklok og/eða uppgjör milli þeirra, en án árangurs.

Þann 25. júní 2009 var að beiðni stefnda dómkvaddur matsmaður, F-kk-nf A-kk-nf rafmagnstæknifræðingur, til þess að meta hvað teldist vera eðlilegt og sanngjarnt endurgjald fyrir raflagnavinnu í nýbyggingu stefnda, eins og lýst er í matsbeiðni, dagsettri sama dag. Skyldi matsmaðurinn meta endurgjaldið út frá þeirri raflögn sem var hönnuð fyrir húsið og miðað við stöðu verksins á þeim tíma þegar stefnandi hætti framkvæmdum og skipta niðurstöðu sinni á tvö tímabil, annars vegar frá byrjun verksins til áramóta 2007-2008 og hins vegar frá áramótum til verkloka stefnanda. Ennfremur hvað teldist vera sanngjarnt og hæfilegt endurgjald vegna vinnu og efnis fyrir þann hluta raflagnarinnar sem eftir er að vinna.

Í niðurstöðu matsgerðarinnar, sem dagsett er í maí 2010, kemur fram að ekki sé tekið mið af þeirri hönnun sem hafi legið fyrir þegar verkefni stefnanda hófst, enda hafi endanleg hönnun verið allt önnur og viðameiri. Samkvæmt forsendum matsins sem lagðar eru til grundvallar telur matsmaðurinn að hæfilegt endurgjald vegna vinnu og efnis fyrir raflögn í nýbyggingu stefnda sé eftirfarandi: Frá byrjun verksins til loka árs 2007: 4.067.336 krónur; á árinu 2008: 1.472.567 krónur, eða samtals 5.539.903 krónur. Fram kemur að tillit hafi verið tekið til efnis sem tilgreint sé á reikningum stefnanda að frádregnu því efni sem hafi verið fjarlægt af staðnum. Þá hafi matsmaður borið saman hönnunargögn og það efnismagn sem sé tiltekið í reikningum stefnanda. Tekið sé tillit til menntunarstigs rafvirkja sem hafi unnið við verkið að svo miklu leyti sem ákvæðisgrundvöllur gefi tilefni til. Í matgerðinni kemur fram að stefnandi hafi unnið að verkinu á tímabilinu frá 11. janúar 2007 til 14. maí 2008 og sé verktími rúmir 16 mánuðir. Þá tekur matsmaður fram að verktími sé háður mörgum þáttum svo sem verkþáttum sem unnir séu af öðrum mismunandi verktökum og fari verktími eftir stýringu verksins í heild sinni og oft tefji verkþættir hjá einum verktaka verktíma hjá öðrum. Ógerningur sé því að meta hvort um sé að ræða óeðlilegan verktíma eða ekki. Matsmaðurinn tekur fram að hann hafi gert „tilraun“ til að leggja mat á þann vinnustundafjölda sem eðlilegt megi telja að gætu legið að baki verkefninu „sé það unnið og reiknað út samkvæmt ákvæðisvinnugrundvelli rafiðna.“ Kemst matsmaðurinn að þeirri niðurstöðu að verkið feli í sér um það bil 670 vinnustundir miðað við stöðu verksins.

Í matsgerðinni er sérstaklega tekið fram að teikningar frá Securitas vegna öryggiskerfis fyrir húsið hafi verið mjög takmarkaðar og geti ekki talist hönnunarteikningar. Þær séu ódagsettar og ekkert liggi fyrir um hvort þær hafi verið tiltækar við upphaf verksins. Ennfremur að hönnun annarra rafkerfa svo sem ljósastýringarkerfis og raflagna hafi ekki legið fyrir í upphafi verks heldur hafi verið unnið á verktímanum. Teikningar frá H-kk-þgf E-kk-þgf séu dagsettar í apríl 2007, en teikningar frá Rafteikningu í desember sama ár. Því sé ljóst að áliti matsmanns að hönnun og umfang rafkerfa í húsinu hafi ekki legið fyrir þegar talið sé „að umrætt samkomulag um heildarverð fyrir vinnu verktakans hafi verið handsalað.“ Þá kemst matsmaðurinn að þeirri niðurstöðu að sanngjarnt og hæfilegt endurgjald vegna vinnu og efnis fyrir þann hluta sem eftir er í raflögn hússins vera 2.571.832 krónur.

Dómendur í málinu fóru á vettvang við upphaf aðalmeðferðar 5. nóvember 2010.

Fyrir dómi gáfu skýrslur F-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, stefndi, V-kk-nf P-x-x B-kk-nf, svo og H-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf Ó-kk-nf, fyrrverandi starfsmenn stefnanda og F-kk-nf A-kk-nf rafmagnstæknifræðingur og matsmaður.

II

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á grunnreglum samninga- og kröfuréttar. Fyrir liggi að stefnandi hafi verið fenginn til þess að taka að sér tiltekið verk sem hann gerði. Hafnar stefnandi því að hann hafi tekið verkið að sér fyrir tiltekið fyrirfram ákveðið verð. Aldrei hafi verið gert tilboð í verkið og ekki hafi verið hægt að gera tilboð eða reikna út verð fyrir verkið, þar sem hönnunarteikningar hafi ekki legið fyrir og óljóst hafi verið í upphafi um það öryggiskerfi sem stefndi hugðist setja í húsið. Fullyrðingar um að stefnandi hafi tekið að sér verkið fyrir ákveðið verð séu rangar. Um tímagjald og um það hvort krafa stefnanda sé ósanngjörn að því leyti þá hafi stefndi látið að því liggja að menn, sem ekki hafi réttindi, hafi unnið verkið. Það sé rangt, enda hafi menntaðir rafvirkjar unnið verkið og tímakaup rafvirkja og rafiðnaðarmanna sé ekki háð skorðum frekar en gildi um aðrar starfsstéttir. Ekki hafi verið sýnt fram á að tímagjald stefnanda hafi verið bersýnilega ósanngjarnt og útgefnir reikningar hafi verið greiddir athugasemdalaust og aldrei hafi verið gerðar athugasemdir við þá eða verkið. Ekki sé hægt að líta öðruvísi en svo á að stefndi sé fagmaður á þessu sviði, starf hans hjá Eik fasteignafélagi staðfesti það. Þá hafi kröfu stefnanda um greiðslu reikninganna aldrei verið mótmælt fyrr en með greinargerð stefnda.

Þá kveður stefnandi að matsgerð sú sem stefndi hafi aflað byggi á gallaðri matsbeiðni að því leyti að beðið hafi verið um mat á raflögn í húsinu, en ekki beðið um mat á kostnaði við hönnun raflagnarinnar og tímavinnu vegna hennar. Þannig hafi ekki verið óskað eftir mati á kostnaði af því verki sem stefnandi hafi unnið í húsi stefnda og falli ekki undir raflögnina sjálfa. Engar eða mjög ófullkomnar teikningar hafi legið fyrir við upphaf verksins, eins og matsmaðurinn taki fram í matsgerðinni. Þetta leiði til þess að ekki sé hægt að meta verkið sem raflögn. Hafi hönnunin farið fram á staðnum af starfsmönnum stefnda. Fyrir liggi að teikningar frá Ó-kk-þgf D-kk-þgf G-kk-þgf hjá Rafteikningu hafi verið gerðar eftir á og eftir hönnun starfsmanna stefnanda. Hafi þær teikningar verið sendar 17. desember 2007 eins og gögn málsins staðfesti. Allir snúningar og fundir starfsmanna stefnanda í kringum hönnunina sé ekki tekið með í matinu. Það sé tímavinna sem standi utan matsins og leiði til þess að ekki verði byggt á matinu, en stefndi verði að greiða fyrir þessa vinnu. Þá fullyrðir stefnandi að ekki sé hægt að byggja á ákvæðisvinnugrundvelli rafiðna eins og verkið hafi verið en reyndar hafi matsmaður viðurkennt að umstangið eigi að gera upp eftir á.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en reglan fái stoð í 45., 47. og 54. gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til 49. gr. laga nr. 50/2000. Kröfuna um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing sé vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að hann hafi samið við stefnanda um að hámark kostnaðar við raflögn í húsinu yrði 7.000.000 krónur að meðtalinni allri vinnu og efni. Stefndi heldur því fram að í samningi sínum og stefnanda hafi falist sú skylda af hálfu stefnanda að vinna verkið á hæfilegum hraða, að viðhafa markviss og öguð vinnubrögð og að hafa örugga og skynsamlega verkstjórn. Vísar stefndi til þess að hann hafi þegar greitt stefnanda 5.112.847 krónur upp í verklaun. Verði í málinu fallist á stefnukröfur stefnanda muni kostnaðurinn nema 7.668.439 krónum, eða töluvert umfram umsamin verklaun, að viðbættum um eða yfir 3.000.000 króna, sem stefndi áætli að þurfi til að ljúka verkinu. Megi ætla að heildarkostnaður við raflagnir í húsinu færi upp í tæplega 11.000.000 króna og hugsanlega enn hærri fjárhæð. Geti það engan veginn staðist að heildarkostnaður við raflagnir í húsi, af því tagi sem um ræðir, geti numið um 11.000.000 króna eða hærri fjárhæð. Að þessu leyti séu kröfur stefnanda ósanngjarnar með hliðsjón af umfangi vinnunnar og hvers eðlis hún hafi verið og vísar stefndi í þessu sambandi til 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Stefndi kveður að hafi einhverjir þættir verksins orðið dýrari en stefnandi hafi áætlað í upphafi, hafi honum borið að láta stefnda vita og gefa honum þannig kost á því að grípa til viðeigandi ráðstafana. Það hafi stefnandi hins vegar ekki gert og hafi stefnanda verið óheimilt að fara fram úr hinni upphaflega kostnaðaráætlun, 7.000.000 króna, sem auk þess hafi átt að vera efri mörk heildarkostnaðar af verkinu. Stefndi bendi einnig á að stefnandi hafi hafið vinnu við raflögnina í janúar 2007. Ári síðar, eða um áramótin 2007-2008, hafi umtalsvert verið eftir af verkinu. Þótt stefnandi hafi eftir það unnið eitthvað við raflögnina sé ennþá mikið eftir af verkinu. Stefndi telji því ljóst að verulegar og algjörlega óeðlilegar tafir hafi orðið á raflagnavinnu stefnanda, sem hafi valdið stefnda og fjölskyldu hans ómældu óhagræði og fjárhagslegu tjóni. Stefndi telji þarna vera um að ræða brot á 20. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Stefndi geti ekki fallist á að þessar óútskýrðu tafir á vinnu stefnanda lendi á sér sem hugsanlega hærri kostnaður. Stefndi kveður reikninga þá, sem málatilbúnaður stefnanda byggist á, í alla staði vera ósanngjarna og óréttmæta miðað við stöðu verksins í dag og það sem þegar hafi verið greitt í verklaun hafi ekki verið í neinu samræmi við umsamin verklaun til handa stefnanda fyrir heildarverkið. Stefnandi sé því þegar búinn að fá næga greiðslu fyrir verkið og því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfuna kveðst stefndi til vara gera kröfu um verulega lækkun á kröfum stefnanda. Varakröfuna kveður stefndi byggða eftir atvikum á sömu málsástæðum og eigi við um aðalkröfuna, með sérstakri skírskotun til matsgerðar dómkvadds matsmanns. Miðað við þá verkþætti sem lokið sé og stöðu verksins gæti komið til greina að ógreiddar væru 427.056 krónur. Óljóst sé hins vegar með það efni sem fjarlægt hafi verið úr húsinu. Fallist dómurinn ekki á aðalkröfu stefnda telur stefndi að hámark þess sem hægt væri að dæma stefnda til að greiða væri framangreind fjárhæð. Haustið 2008 hafi stefndi reynt að ná samkomulagi við stefnanda um greiðslu fyrir verkið, en á þeim tíma hafi stefndi og eiginkona hans áttað sig á að kostnaður við verkið hafi verið orðinn allt of mikill.

Hvaða lagarök varðar vísar stefndi um aðal- og varakröfu sína til almennra reglna íslensks verksamningaréttar og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og fullnaðargreiðslu kröfu, svo og við ákvæði laga um þjónustukaup nr. 42/2000, einkum ákvæði II. kafla, V. kafla og VII. kafla laganna. Málskostnaðarkröfu sína styður stefndi við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Ágreiningur í máli þessu lýtur að verklaunum til stefnanda fyrir raflögn í húsi stefnda. Fyrir liggur að stefndi fékk stefnanda í lok árs 2006 til að leggja fyrir sig raflögn í einbýlishús sem stefndi var að byggja að Vatnsendabletti 710 í Kópavogi. Var það eftir samtal við F-kk-þf G-kk-þf fyrirsvarsmann stefnanda, en hann og stefndi þekktust. Ekki var gerður skriflegur samningur milli aðila um verkið. Verkið hófst 11. janúar 2007 og stóð með hléum fram í maímánuð 2008. Stefndi greiddi ekki reikninga frá stefnanda, útgefna í janúar-mars 2008 og svo fór að stefnandi hætti störfum í þágu stefnda 14. maí 2008, án þess að ljúka verkinu. Fyrir liggur að stefndi greiddi stefnanda níu reikninga fyrir verkið, samtals að fjárhæð 5.112.847 krónur. Dómkrafa stefnanda er um fjóra ógreidda reikninga, útgefna 15. janúar, 10. febrúar, 5. mars og 6. júní, að fjárhæð samtals 2.555.592 krónur og nema greiddir og ógreiddir reikningar frá stefnanda til stefnda samtals 7.668.439 krónum.

Aðalkrafa stefnda um sýknu er á því byggð að hann hafi samið við stefnanda á þann veg að hámark kostnaðar við raflögn í húsinu yrði 7.000.000 krónur og séu þegar greiddir reikningar og krafa stefnanda í málinu komin langt umfram þá fjárhæð. Þá séu kröfur stefnanda ósanngjarnar miðað við eðli og umfang vinnunnar, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Í skýrslu stefnda fyrir dómi fullyrti hann að F-kk-nf G-kk-nf fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sagt að kostnaður við raflögnina færi ekki yfir 7.000.000 króna. Kvaðst hann þekkja vel til F-kk-ef og hefðu þeir starfað saman áður með góðum árangri. Lýsti hann því að þeir hefðu kastað á milli sín tölum um áramótin 2006/2007 og kvað stefndi að niðurstaða af því hefði verið um 7.000.000 eða um 20.000 krónur á hvern fermetra. Aðspurður kvaðst hann ekki vera viss um að þá hefði verið gert ráð fyrir öryggiskerfi í húsinu. Þá lýsti stefndi því að verulega hefði dregist að fá raflagnateikningar frá H-kk-þgf E-kk-þgf hönnuði hjá Lúmex og að hann hefði á miðju ári 2007 ákveðið að kaupa öryggiskerfi fyrir húsið og verið þess meðvitaður að kostnaðurinn við verkið myndi hækka, en taldi að á móti því kæmi sparnaður af því að nota svokallað Dali kerfi með Instabus kerfi sem í upphafi hafi verið meiningin að nota alfarið. Ennfremur kom fram hjá stefnda að vinna við raflögnina hefði dregist af því að teikningar hefðu ekki skilað sér frá hönnuðum þrátt fyrir ítrekaða beiðni hans og einnig vegna tafa á vinnu annarra verktaka sem voru að vinnu í húsinu á sama tíma. Ætti það við um múrara og málara.

Í máli F-kk-ef G-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, kom fram að þegar byrjað hafi verið á verkinu í byrjun janúar 2007 hafi það farið hægt af stað. Hann hafi lagt heimtaug frá götu að húsi og sótt um áhleypingu á hana. Í mars 2007 hafi fyrstu verulegu vandkvæðin skapast þegar ganga hafi átt frá ljósaplani á efri hæð, en þá hafi smiðir verið komnir til að setja upp lagnagrindur. Þá hafi þurft að staðsetja lýsingu en það hafi ekki verið hægt að gera þar sem ekkert ljósaplan hafi legið fyrir og engar teikningar eða önnur hönnunargögn fyrir lýsingu í húsinu. Í ágúst 2007 hafi stefndi greint honum frá því að hann væri búinn að fá nóg af þeim hönnuði sem átti að vinna teikningar fyrir húsið og farið fram á það við stefnanda að finna fyrir sig annan lagnahönnuð sem gæti teiknað upp þá hönnun sem stefnandi hafði orðið að gera vegna vinnu sinnar. Fékk stefnandi þá Ó-kk-þf D-kk-þf G-kk-þf hjá Rafteikningu hf. til verksins. Þá greindi F-kk-nf frá því að hann og stefndi hefðu átt tölvusamskipti í maí 2008 vegna ógreiddra reikninga og stefnda þá verið tilkynnt um að ekki yrði unnið meira í húsinu án greiðslu. Þá hafi verið óskað eftir því að stefnandi færi á staðinn og setti upp ljós og tengla. Var það gert að svo miklu leyti sem hægt var vegna þess að það var ekki búið að mála. Í ágúst sagðist F-kk-nf hafa sent tölvupóst á stefnda og tilkynnti honum að efni sem verið hefði á staðnum hefði verið tekið úr húsinu til að fyrirbyggja að nokkuð kæmi fyrir það. Kvað hann að stefndi hefði ekki gert athugasemd við það. Hann greindi frá því að hann hefði aldrei heyrt af óánægju hjá stefnda með verkið eða að það væri of dýrt. Aðspurður kvað F-kk-nf að verkið gæti ekki átt undir ákvæðisvinnugrundvöll enda hefði það ekki verið hindrunarlaust. Þá kannaðist F-kk-nf ekki við það aðspurður að hafa gert stefnda neina grein fyrir kostnaði við verkið í upphafi enda hafi það ekki verið hægt þar sem hönnun hafi ekki verið til staðar. Ekkert hafi legið fyrir nema upphaflegu teikningarnar af húsinu.

Samkvæmt framangreindu liggur að samkomulag tókst á milli stefnda og fyrirsvarsmanns stefnanda um að stefnandi legði raflögn í hús stefnda að meðtölu öryggiskerfi frá Securitas. Samkomulagið var munnlegt og uppi er ágreiningur milli aðila um efni samkomulagsins. Það er mat dómsins að stefndi beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni að hann hafi fengið kostnaðaráætlun í verkið eða tilboð frá stefnanda. Engin gögn málsins staðfesta þá fullyrðingu stefnda að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi samið við hann um að kostnaðurinn af verkinu færi ekki yfir 7.000.000 krónur. Það er því mat dómsins að ósannað sé að samið hafi verið um þá fjárhæð eða aðra í verklaun til stefnanda fyrir verkið. Ef litið er til þeirra reikninga frá stefnanda sem eru meðal málsgagna og ágreiningslaust er að stefndi greiddi, kemur í ljós að stefndi er krafinn um greiðslu fyrir tímavinnu starfsmanna stefnanda. Með vísan til þessa og annarra gagna málsins verður að telja ósannað að stefnandi hafi gert stefnda bindandi tilboð í verkið og verður að leggja til grundvallar að stefndi og F-kk-nf G-kk-nf hafi einungis „kastað á milli sín“ líklegum kostnaðartölum verksins í upphafi, en ósamið hafi verið um verð fyrir þjónustu stefnanda. Það er því mat dómsins að við eigi ákvæði 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Samkvæmt ákvæðinu ber stefnda að greiða stefnanda sanngjarnt verð fyrir þjónustu hans með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var.

Af hálfu stefnda er á því byggt að kröfur stefnanda séu ósanngjarnar miðað við umfang vinnunnar og eðlis hennar. Fyrir liggur matsgerð dómkvadds matsmanns, F-kk-ef A-kk-ef, þar sem sanngjarnt og hæfilegt endurgjald fyrir efni og vinnu við raflögn í húsi stefnda er metið á 5.539.903 krónur og sanngjarnt og hæfilegt endurgjald vegna vinnu og efnis fyrir þann hluta raflagnarinnar sem eftir er að vinna í húsinu 2.571.832 krónur. Í matsgerðinni kemur fram að hún sé byggð á svonefndum ákvæðisvinnugrundvelli rafiðna og staðfesti matsmaðurinn það fyrir dómi. Samkvæmt þessum grundvelli er byggt á tilteknum fjölda eininga fyrir einstakra verkþætti í stað vinnustunda. Í því verki sem hér um ræðir fór óvenjumikill tími starfsmanna stefnanda í að ganga frá útfærslu raflagnarinnar vegna skorts á hönnunargögnum og vegna samskipta við hönnuði sem komu síðar að verkinu. Ekki er tekið tilliti til þessa í matsgerðinni og staðfesti matsmaðurinn aðspurður í skýrslu fyrir dómi að ákvæðisvinnugrundvöllur rafiðna tæki ekki mið af neinum hindrunum við vinnu verksins, en slíka hindrun bæri að gera upp í lok verks. Óumdeilt er í máli þessu að verk stefnanda í þágu stefnda tafðist umtalsvert og staðfesti stefndi sjálfur fyrir dómi að verk stefnanda hefði tafist af þeim sökum að hönnunarteikningar frá Lúmex hefðu ekki borist í tæka tíð, en stefndi leitaði fyrst til þess fyrirtækis og fékk H-kk-þf E-kk-þf til að hanna raflögn í húsið. Þá kom fram hjá stefnda að nokkrar tafir hefðu orðið á verki stefnanda vegna annarra iðnaðarmanna sem unnu í húsinu fyrir stefnda á sama tíma.

Eins og fram er komið er endurgjald vegna vinnu og efnis fyrir raflögn í húsi stefnda frá byrjun verksins til áramóta 2007-2008 samkvæmt matsgerð hins dómkvadda matsmanns 5.539.903 krónur. Einnig er fram komið að stefndi hefur greitt stefnanda 5.112.847 krónur. Mismunur á endurgjaldi samkvæmt matsgerðinni og greiðslum stefnda eru 427.056 krónur. Verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda þá fjárhæð, enda hefur hann ekki hnekkt matsgerðinni.

Ekki er deilt um það að stefnandi fékk ekki í hendur fullnægjandi hönnunarteikningar í upphafi vegna vinnu sinnar og að hluta til liggja slíkar teikningar ekki fyrir. Á það við um hönnun á öryggiskerfi fyrir húsið. Tafðist verkið af þessum sökum og einnig vegna vinnu múrara og málara. Þá liggur fyrir að starfsmenn stefnanda þurftu sjálfir að útfæra raflagnir án hönnunargagna og voru hönnunargögn að einhverju leyti gerð eftir á af Ó-kk-þgf D-kk-þgf G-kk-þgf fyrir milligöngu F-kk-ef G-kk-ef fyrirsvarsmanns stefnanda. Í matsgerð hins dómkvadda matsmanns er ekki tekið tillit til tafa af þessum sökum eða öðrum hindrunum við framkvæmd verksins. Kemur það fram í skýrslu matsmannsins fyrir dómi. Að mati dómsins verður ekki hjá því komist að dæma stefnda til að greiða stefnanda kostnað hans af óhagræði og hindrun við framkvæmd verksins sem óhjákvæmilega leiddu til þess að kostnaðurinn við verkið varð meiri en við hindrunarlaust verk sama eðlis. Verður ekki hjá þessu komist við mat á sanngjörnu og eðlilegu endurgjaldi fyrir þá vinnu sem stefnandi innti af hendi í þágu stefnda. Að áliti dómsins þykir hæfilegt að stefndi greiði stefnanda 550.000 krónur vegna þessa.

Samkvæmt þessu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 427.056 krónur og 550.000 krónur, eða samtals 977.056 krónur. Rétt þykir að stefndi greiði dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2009 eða frá þeim degi þegar mál þetta var höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og atvika málsins þykir rétt að hvor aðili fyrir sig beri sinn kostnað af málinu.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan, ásamt meðdómsmönnunum E-kk-þgf S-kk-þgf rafmagnsverkfræðingi og G-kk-þgf G-kk-þgf, rafvirkjameistara.

Dómsorð:

Stefndi, V-kk-nf P-x-x B-x-x, greiði stefnanda, Rafeiningu ehf., 977.056 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2009 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

J-kk-nf H-kk-nf

E-kk-nf S-kk-nf

G-kk-nf G-kk-nf