S-660/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 13. apríl sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 3. nóvember 2015, á hendur A, kt. 000000-0000, [..], fyrir kynferðisbrot með því að hafa í samskiptum á samskiptaforritinu MSN, dagana 12. og 29. júní 2011, tælt X, fæddan [..], sem þá var 15 ára, með því að heita honum 10.000 króna greiðslu fyrir kynferðismök, til að koma heim til ákærða í [..], Reykjavík, þann 29. júní 2011 þar sem ákærði hafði við hann kynferðismök.

Er þetta talið varða við 3. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 2. mgr. 206. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu X, kt. 000000-0000, er þess krafist að ákærða verði gert að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur ásamt vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. júní 2011 en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga, frá 16. maí 2015 til greiðsludags. Þá er gerð krafa um þóknun réttargæslumanns.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Jafnframt krefst hann frávísunar bótakröfu en til vara lækkunar. Þá krefst verjandinn hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa sem greiðist úr ríkissjóði.

I

Upphaf máls þessa er að rekja til þess að lögregla lagði hald á tölvubúnað í eigu ákærða í tengslum við rannsókn annars máls í júlí 2011. Við skoðun á flakkara í eigu ákærða fundust MSN samskipti ákærða við fjölmarga einstaklinga, meðal annars X. Í skýrslu lögreglu, dags. 21. desember 2011, segir að í samtali þeirra komi fram að X sé 16 ára og vilji fá pening fyrir kynlíf. Þeir semji um fjárhæð og mæli sér mót. Þá eigi þeir aftur í samskiptum nokkrum dögum síðar. Fram kemur í skýrslunni að ákærði hafi ekki verið spurður um þessi atriði en hann sé erlendis þar sem hann starfi í [..]. Hann verði spurður um þetta í aðskildu máli næst þegar hann komi til landsins.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 12. janúar 2012 og var þá spurður um framangreind samskipti við X. Þann 10. apríl 2015 mætti X til lögreglu og gaf skýrslu. Í framhaldi af því, þann 15. apríl 2015, gaf ákærði aftur skýrslu hjá lögreglu. Ákæra var, svo sem fyrr greinir, gefin út 3. nóvember 2015.

Í málinu liggur fyrir útprentun á framangreindum MSN samskiptum úr samskiptaskránni [..] sem áttu sér stað frá 30. maí til 9. júlí 2011. Notast ákærði þar við heitið [..]. Samskiptin hefjast með því að ákærði setur sig í samband við X 30. maí. Í samskiptunum kemur fram að X er 16 ára en ákærði 45 ára. Ákærði kveðst vera að leita eftir „strák til að hitta og leika við“ en X kveðst vera að leita að „pening fyrir kynlíf“. Ákærði setur sig aftur í samband við X 12. júní og þeir ræða um verð fyrir kynlíf. X kveður verðið vera 20.000 krónur. Ákærði svarar því að hann borgi „ekki meira en 10“ og X kveðst skulu „hitta þig fyrir 10“ og svo „10.000“ en hann komi til Íslands 20. júní. Þann 29. júní hefur ákærði á ný samband við X og spyr hann hvort hann vilji „kíkja í heimsókn“. X svarar „ef u att 20.000kr“ sem ákærði svarar „ég á bara 5000“. X segist gera það „í minsta lagi fyrir 10.000“. Ákærði svarar þá: „gæti græjað það,,,,,en þá þarftu að vera frábær.“ Í framhaldi ræða þeir um staðsetningu ákærða sem kveðst vera í [..]. X spyr svo ákærða hvort hann sé búinn að redda 10.000 krónum sem ákærði játar. X gefur ákærða upp símanúmerið [..]og biður hann um að hringja í sig eftir 5 mínútur. Um 10 mínútum síðar segir að eitthvað hafi komið upp á og hann komist ekki alveg strax. Ákærði spyr þá: „ertu að koma“ og X kveðst vera 30-40 mínútur og spyr hvort það sé í lagi. Ákærði svarar: „vill þig núna eða ekki“ og X segir að þeir geti þá ekki hist. Ákærði spyr hvað hafi komið upp á og segir svo „ég er graður sko“ og segist geta beðið í 20 mínútur. X segist sjá hvað hann geti gert og ákærði svarar: „viltu pening eða ...“ Rúmri klukkustund síðar setur X sig aftur í samband við ákærða og segist geta komið fljótlega. Ákærði svarar: „komdu þá.“ X biður ákærða um að hringja í sig og ákærði játar því. Um það bil fjórum klukkustundum síðar skrifar ákærði „góður úr þér brundurinn ;)“. Næstu samskipti eru 9. júlí en þá setur ákærði sig aftur í samband við X sem virðist ekki kannast við ákærða. Ákærði spyr: „viltu koma, tökum það bara rólega ekki allveg eins ákaft og síðast :)“ X skrifar „ha“ og ákærði „við vorum báðir svo stressaðir síðast“. X spyr þá hver þetta sé og ákærði kveðst vera í X spyr hvenær hann hafi hitt hann og ákærði svarar: „um daginn, sona 2 vikur.“ Ákærði spyr svo X hvort hann vilji hittast og X spyr þá á ný hvort hann hafi hitt hann áður sem ákærði svarar: „ég var að fíla þig sko ;)“ og „já þú komst hérna“.

Í málinu liggur fyrir yfirlit um notkun símanúmers ákærða þar sem kemur fram að hann hafi hringt í símanúmerið [..], sem skráð er á X, fimm sinnum þann 29. júní 2011. Síminn er ýmist skráður tengjast sendum við [..] eða [..]. Símtölin eru skráð klukkan 12:45, 13:13, 13:20, 13:41 og 14:15 og varði hvert þeirra fáeinar sekúndur utan þess síðast talda sem varði í 3 mínútur og 38 sekúndur.

II

Við aðalmeðferð málsins kvaðst ákærði kannast við samskiptin á MSN sem lýst er hér að framan. Hann kvaðst nota heitið [..] og hafa spjallað við stráka á MSN að leita að einhverjum til að hitta. Hann væri ekki að leita að kynlífi gegn greiðslu. Hann kvaðst ekki kannast við samskiptaskrána [..] og ekki muna eftir þessum tilteknu samskiptum. Þá neitaði hann því að hafa hitt X. Ákærði kvaðst þó ekki draga það í efa að hafa átt í þessum samskiptum við X. Hann hefði ekki verið að gefa í skyn að hann myndi greiða honum 10.000 krónur. Svör hans hefðu verið í því skyni að halda spjallinu áfram en engin merking hefði verið í orðum hans. Spurður um aldur X kvaðst ákærði ekki hafa veitt honum sérstaka athygli þar sem ekkert hefði átt að gerast. Hann kvaðst engar líkur hafa talið á því að X myndi koma til hans. Aðspurður um skrif hans: „góður úr þér brundurinn ;)“ kvaðst ákærði ekkert geta sagt um þetta, þetta væri „bara bull“. Þá kvaðst ákærði ekki muna eftir símtölum við X, en staðfesti að um símanúmer hans væri að ræða. Ákærði kvaðst draga þá ályktun af framangreindum samskiptum að hann hefði spjallað við X þótt hann myndi ekki eftir því. Hann hafi leitað eftir því að hitta stráka til að stunda kynlíf með þeim en aldrei hafi staðið til að greiða fyrir það. Hann hafi oft sagt eitthvað sem hann meini ekki í samskiptum við þessa stráka, en í dag hætti hann samskiptunum ef þeir eru of ungir. Þá kvaðst ákærði hafa leitað til sálfræðings til þess að ræða um sín mál.

H-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og fyrrverandi rannsóknarlögreglumaður, gaf skýrslu sem vitni og gerði grein fyrir rannsókn málsins. Hann skýrði frá því að upphaf málsins hefði verið það að gerður hefði verið aðsúgur að heimili ákærða og hann hafi óskað eftir aðstoð. Í framhaldi af því hafi lögreglumenn séð ástæðu til þess að haldleggja tölvubúnað í eigu ákærða. Rannsókn á samskiptum ákærða í þessu máli hafi verið aðskilin öðrum málum. Vitnið greindi frá því að miklar tafir við rannsókn málsins skýrðust af því að bæði ákærði og X hefðu verið búsettir erlendis. Erfitt hefði verið að hafa uppi á X, en hann hefði verið farinn til [..] og verið í mikilli fíkniefnaneyslu.

III

Ákærði neitar sök. Hann hafnar því að hafa hitt brotaþola eða að hafa heitið honum greiðslu fyrir kynferðismök. Hann kannst við að hafa átt samskipti við unga drengi á samskiptasíðum þar sem hann hafi rætt við þá um greiðslu fyrir kynlífsþjónustu án þess að nokkur merking hafi verið á bak við það. Ákærði kannast við að hafa verið sá notandi sem átti í samskiptum við brotaþola og dregur ekki í efa að það hafi verið hann sem átti í þeim samskiptum. Efni MSN samskiptanna hefur verið rakið ítarlega hér að framan. Að mati dómsins fer ekki á milli mála að brotaþoli býður ákærða þar kynlíf gegn greiðslu og ákærði samþykkir það eftir að hafa fengið lýsingu á útliti hans og náð samkomulagi um verð. Ákærði greinir frá heimilisfangi sínu og kveðst ætla að sækja brotaþola. Brotaþoli biður hann í framhaldi af því að hringja í sig. Samkvæmt yfirliti yfir símnotkun ákærða hringir hann í framhaldi nokkrum sinnum í símanúmer brotaþola og standast tímasetningarnar við MSN samskiptin.

Brotaþolinn, X, kom ekki fyrir dóminn en gaf, sem fyrr segir, skýrslu hjá lögreglu 10. apríl 2015. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Þó getur skýrsla vitnis hjá lögreglu haft sönnunargildi þótt vitnið komi ekki fyrir dóminn ef þess er ekki kostur við meðferð málsins, sbr. 3. mgr. 111. gr. Í greinargerð með framangreindu ákvæði er orðalagið „þess er ekki kostur“ skýrt svo að það geti tekið til þess þegar vitni er svo alvarlega veikt að það gæti stofnað heilsu þess í hættu að koma fyrir dóm til skýrslugjafar, þegar vitni er horfið og ekki er vitað hvar það er niðurkomið eða þegar það neitar að gefa skýrslu fyrir dómi samkvæmt 117. gr. laganna. Í munnlegum málflutningi var því lýst að ítrekað hefði verið reynt að fá brotaþola til þess að gefa skýrslu fyrir dóminum, bæði af hálfu sækjanda og réttargæslumanns. Í málinu liggur fyrir vitnaboðun sem birt var fyrir brotaþola í Noregi og skýrsla lögreglumanns sem birti boðunina. Þar kemur fram að brotaþoli muni ekki koma til landsins til þess að mæta fyrir dóminn. Þá liggur frammi bréf frá móður brotaþola til réttargæslumanns þar sem ástandi brotaþola er lýst nánar og ástæðum þess að hann kemur ekki fyrir dóminn. Með hliðsjón af framangreindu þykir verða að líta svo á að þess hafi ekki verið kostur að fá vitnið fyrir dóminn í skilningi 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008. Þá stendur heimild ekki til þess að taka skýrslu af vitninu í gegnum síma, sbr. 4. mgr. 116. gr. sömu laga.

Ef þess er ekki kostur að vitni komi fyrir dóminn metur dómari hvort skýrsla fyrir lögreglu hafi sönnunargildi og hvert það sé. Skýrsla brotaþola var tekin upp í hljóði og mynd, auk þess sem hún liggur fyrir vélrituð frá orði til orðs. Í framburði brotaþola fyrir lögreglu kannast hann við að hafa farið heim til ákærða, í kjölfar tölvusamskipta, þar sem þeir hafi átt kynferðismök, en ákærði hafi heitið honum greiðslu fyrir. Brotaþoli taldi símtöl milli hans og ákærða líklega hafa snúst um staðsetningu ákærða.

Með hliðsjón af þeim málsgögnum sem hér hefur verið greint frá og framangreindri staðfestingu brotþola þykir framburður ákærða, um að hann hafi ekki hitt brotþola og að engin merking hafi verið á bak við samskipti þeirra, ekki trúverðugur. Þá gat ákærði engar skýringar gefið á símtölum sínum og brotaþola. Ákærði vissi um ungan aldur brotaþola, sem var 15 ára á umræddum tíma, en hann gaf upp 16 ára aldur í samskiptum við ákærða. Sannað er með þeim MSN samskiptum sem hafa verið rakin, yfirliti yfir símnotkun ákærða og staðfestingu brotaþola að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Með hliðsjón af því að brotaþoli sóttist eftir greiðslu fyrir kynlíf í samskiptum við ákærða verður brot ákærða ekki heimfært undir 3. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 heldur talið varða við 2. mgr. 206. gr.

Ákærði er fæddur árið [..] og hefur ekki áður sætt refsingu. Við ákvörðun refsingar hans er óhjákvæmilegt að líta til þeirra gríðarlegu tafa sem urðu við rannsókn málsins og honum verður ekki kennt um. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 45 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

X krefst þess, með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að ákærði greiði sér miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta og þóknunar réttargæslumanns. Krafan er rökstudd með vísan til alvarleika brotsins og m.a. bent á aðstöðumun og ungan aldur brotaþola. Engin gögn liggja fyrir í málinu um afleiðingar brots ákærða á brotaþola. Ljóst er þó að hann hefur átt við erfiðleika að etja sem hófust fyrir þennan atburð. Kynferðisbrot eru almennt til þess fallin að valda þeim sem fyrir þeim verða miska. Þykir brotaþoli eiga rétt til miskabóta með vísan til 26. gr. skaðabótalaga sem, með hliðsjón af atvikum, þykja hæfilega ákveðnar 300.000 krónur auk vaxta eins og í dómsorði greinir.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kvk-ef H-kvk-ef J-kvk-ef hrl., 499.255 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef hdl., 369.365 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði 115.630 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið M-kvk-nf U-kvk-nf R-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

Dóm þennan kváðu upp héraðsdómararnir B-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf S-x-x M-kk-nf og J-kk-nf F-kk-nf.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, A, sæti fangelsi í 45 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði X 300.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. júní 2011 til 5. janúar 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kvk-ef H-kvk-ef J-kvk-ef hrl., 499.255 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef hdl., 369.365 krónur, auk 115.630 króna í annan sakarkostnað.

B-kvk-nf B-kvk-nf

G-kk-nf S-x-x M-kk-nf

J-kk-nf F-kk-nf