E-1159/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 30. maí sl., er höfðað 22. júní 2006 af Endurskoðun og uppgjöri ehf., Hlíðarsmára 9, Kópavogi, á hendur Hit innréttingum ehf., Askalind 7, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 528.378 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 248.253 krónum frá 13. október 2003 til 10. desember 2003, af 459.903 krónum frá þeim degi til 13. febrúar 2004 og af 528.378 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann þess að kveðið verði á um það í dómi að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti til greiðsludags, fyrst 13. október 2004. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar. Þá krefst hann þess að stefnandi afhendi honum bókhald stefnda sem sé í vörslum stefnanda.

I.

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslu þriggja reikninga vegna bókhalds- og uppgjörsvinnu í tengslum við gerð skattframtals og ársreiknings stefnda fyrir gjaldárið 2002.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf S-kk-nf og fyrirsvarsmaður stefnda H-kk-nf I-kk-nf T-kk-nf. Þá hefur stefnandi lagt fram í málinu bréf dagsett 10. janúar 2007 frá fyrirsvarsmanni stefnanda til lögmanns hans, þar sem hann gerir grein fyrir atvikum málsins. Ber bréfið með sér að vera skrifað að framkominni greinargerð stefnda í málinu. Til hagræðis verða framagreindir fyrirsvarsmenn málsaðila einfaldlega kallaðir stefnandi og stefndi þegar vísað er til framburðar þeirra hér að neðan.

Óumdeilt er í málinu að stefnandi tók að sér að gera skattskýrslu og ársreikning fyrir stefnda vegna gjaldársins 2001. Kemur fram í reikningsyfirliti stefnanda að vegna þessarar vinnu hafi stefnda verið gerðir tveir reikningar samtals að fjárhæð 344.828 og var sá fyrri gefinn út 11. júlí 2003 að fjárhæð 249.000 krónur en sá síðari 13. október sama ár að fjárhæð 95.828 krónur. Samkvæmt sama yfirliti voru þessir reikningar greiddir annars vegar með innborgun 4. nóvember 2003 að fjárhæð 260.211 krónur og hins vegar 26. janúar 2004 með innborgun að fjárhæð 100.145 krónur. Er því ágreiningslaust með aðilum að vinna stefnanda í þágu stefnda vegna gjaldársins 2001 hafi verið að fullu greidd. Fram kom hjá stefnda í aðilaskýrslu að þegar hann hafi komið á skrifstofu stefnanda til að undirrita framangreint skattframtal hafi honum verið gert að greiða fyrir það áður en framtalið yrði sent inn og hafi hann gert svo.

Þá eru aðilar sammála um að stefndi hafi leitað eftir þjónustu stefnanda vegna skattskila og gerð ársreiknings vegna gjaldársins 2002. Heldur stefndi því fram að samið hafi verið um að heildargreiðsla fyrir þetta verk hafi átt að vera 170.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefnandi bar hins vegar að ekki hafi verið samið um fast verð, en kannaðist við að hann kynni að hafa sagt stefnda að uppgjör vegna einkahlutafélags af þeirri stærð sem um ræddi kynni að kosta um 170.000 krónur að viðbættum virðisaukaskatti. Kvaðst stefnandi hafa tekið fram að það væri undir því komið að bókhald hefði verið fært og afstemmt þegar það yrði afhent stefnanda. Stefnandi kvað hins vegar að þegar gögn hafi borist frá stefnda hafi bókhald allt verið ófært og hafi þurft að byrja á þeirri vinnu. Hafi verið gerður reikningur fyrir þeirri vinnu 13. október 2003 að fjárhæð 248.253 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Vegna vinnu við uppgjör stefnda hafi verið gefnir út tveir reikningar, þann 10. október 2003 að fjárhæð 211.000 krónur og 13. febrúar 2004 að fjárhæð 68.475 krónur í báðum tilvikum að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefnandi kvað vinnu þessari hafa lokið 17. janúar 2004. Stefndi hafi neitað að greiða umrædda reikninga en stefnandi kvaðst hafa neitað að afhenda stefnda bókhaldsgögn og skila inn skattframtali fyrir stefnda fyrr en reikningarnir hefðu verið greiddir. Stefnandi kvaðst hafa gripið til þessa ráðs þar sem greiðslur vegna fyrri vinnu hans í þágu stefnda hefðu borist seint.

Stefndi kvaðst aðspurður af lögmanni sínum ekki hafa séð neina vinnu frá stefnanda og taldi hann enga vinnu hafa unnið í sína þágu. Tók hann fram að hann hefði ekkert séð frá stefnanda nema reikninga. Kvaðst stefndi hafa talið sig hafa samið um fast verð fyrir þjónustu stefnanda en fyrsti reikningur frá honum hefði verið hærri en umsömdu heildarverði hafi numið. Hafi stefndi þá viljað rifta samningi aðila og fá gögn sín afhent að nýju en því hafi stefnandi neitað.

II.

Í stefnu segir það eitt um málsatvik og málsástæður að stefnandi reki endurskoðunarskrifstofu. Stefnandi hafi unnið við uppgjör og framtalsgerð í þágu stefnda eins og framlagðir reikningar beri með sér. Er krafa stefnanda sögð byggð á þremur reikningum útgefnum 13. október 2003 að fjárhæð 248.253 krónur, 10. desember 2003 að fjárhæð 211.650 krónur og 13. febrúar 2004 að fjárhæð 68.475 krónur. Er þá sagt að skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nausynlegt að höfða mál til innheimtu hennar.

Við munnlegan málflutning mótmælti stefnandi fullyrðingum stefnda um að samið hefði verið um fast verð fyrir þjónustu hans. Þá mótmælti hann einnig fullyrðingum stefnda um að afrakstur vinnu hans í þágu stefnda hafi ekki verið stefnda til reiðu á umsömdum tíma. Vinnu hafi lokið 17. janúar 2004 eins og áritun á framlagðan ársreikning fyrir stefnda vegna ársins 2002 beri með sér. Stefnandi hafi þurft að leggja fram umtalsverða vinnu við að færa bókhald stefnda og hafi gert sérstakan reikning vegna þess. Auk þess hafi þurft að leiðrétta virðisaukaskattskil stefnda og gera ársreikning og skattskýrslu. Hluti af afrakstri þessarar vinnu hafi verið lagt fram í dóminum.

Stefnandi kveðst vísa til stuðnings kröfum sínum til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45. gr., 47. gr. 51. gr. og 52. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til 49. gr. sömu laga. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti kveðst stefnandi styðja við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og kröfu um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing sé vísað til 33. gr. sömu laga.

III.

Í greinargerð kveðst stefndi byggja sýknukröfu sína á því að hann hafi gert gildan samning við stefnanda um að stefnandi ynni bókhald fyrir stefnda og gengi frá uppgjöri og skattskilum vegna ársins 2002 fyrir fast verð 170.000 krónur. Munnlegur samningur um þetta hafi verið gerður milli stefnanda og stefnda á skrifstofu stefnanda áður en stefandi hafi hafið störf við færslu bókhalds ársins 2002 og skattskil.

Stefndi kveðst ennfremur byggja sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi ekki unnið það verk sem hann hafi tekið að sér að vinna og hafi ekki áskilið sér greiðslur inn á verkið. Af því leiði að stefnanda beri að skila verki sínu og gera stefnanda síðan reikning. Í því tilviki sem hér ræði um þá hafi stefnandi ekki lokið verki því sem hann hafi tekið að sér, heldur hafi hann sent frá sér reikninga án þess að nokkur not hafi orðið af vinnu hans. Raunar viti stefndi ekki hvort stefnandi hafi unnið nokkuð fyrir hann af uppgjöri ársins 2002 þar sem hann hafi aldrei séð það og stefnandi hafi neitað að afhenda stefnda bókhaldið eða ganga frá skattskilum svo sem samningar aðila hafi kveðið á um. Af þessu leiði að stefnandi eigi ekki rétt á greiðslu fyrr en hann hafi lokið verkinu með sannanlegum hætti og afhent stefnda þau gögn sem hann hafi í vörslum sínum frá stefnda.

Stefnandi hafi aldrei gert kröfu um það að greitt yrði fyrir verk hans áður en hann skilaði bókhaldi og skattskilum. Þá hafi hann ekki áskilið sér greiðslur á verktíma sem um geti hér að ofan. Þá sé einnig á það bent að stefnandi hafi aldrei skorað á stefnda að greiða, eða hafi gert honum grein fyrir því að skattskil væru bundin greiðslu af hans hálfu. Engin skrifleg áskorun liggi fyrir af hálfu stefnanda til stefnda. Stefnandi hafi því ákveðið einhliða að halda bókhaldi stefnda, ljúka ekki verkinu og ganga ekki frá skattskilum svo sem stefnandi hafi tekið að sér að gera. Stefnandi hafi því vanrækt að vinna það verk sem um hafi verið samið. Þá hafi verk það sem stefnandi hafi unnið, hafi það verið unnið, ekki komið að nokkrum notum fyrir stefnda þar sem að afurðinni hafi hvorki verið skilað til stefnda né til skattyfirvalda. Þá liggi fyrir að hafi stefnandi unnið verkið hafi það takmarkaðan tilgang lengur fyrir stefnda og beri þegar af þeim sökum einnig að sýkna stefnda.

Verksali geti ekki einhliða ákveðið án áskorunar eða nokkurra skriflegra tilmæla að ganga ekki frá því verki sem hann hafi tekið að sér að vinna og skila því af sér til verkkaupa. Verksali hafi ekki og eigi ekki stöðvunarrétt nema hann áskilji sér hann sérstaklega. Þá eigi verksali ekki stöðvunarrétt þó ekki sé greitt fyrir verkið nema hann hafi áskilið sér það fyrirfram. Ennfremur sé því haldið fram að verksali eigi ekki stöðvunarrétt nema hann hafi gert fyrirvara um það strax við samning aðila eða við upphaf verks, en þá beri honum að tilkynna verkkaupa með sannanlegum hætti að verksali muni beita stöðvunarrétti verði ekki greitt fyrir verkið áður en verksali lýkur því.

Í því tilviki sem hér um ræði þá hafi stefnandi ekki áskilið sér greiðslu fyrirfram, hann hafi aldrei boðað að stöðvunarrétti yrði beitt yrði reikningur stefnanda ekki greiddur og hann haldi bókhaldi fyrir stefnda án þess að gera nokkra grein fyrir því á hvaða forsendum bókhaldinu sé haldið.

Í því tilviki sem hér um ræði þá sé stefndi vel gjaldfær og hafi verið það einnig á þeim tíma sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna umrædda bókhaldsvinnu fyrir hann. Enga nauðsyn hafi því borið til að beita stöðvunarrétti eða að ljúka ekki við það verk sem að stefnandi hafi tekið að sér fyrir stefnda. Stefnanda hafi borið og hafi átt að gera skattskil og skila bókhaldi og hafi síðan getað gert kröfu á hendur stefnda. Eins og málum hátti nú þar sem að stefndi hafi ekki fengið verk það unnið sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna og hann hafi hvorki gert skattskil fyrir hann né skilað bókhaldi og þá ekki þeim gögnum sem hann hafi undir höndum frá stefnanda þá verði ekki séð að greiðsluskylda stefnda hafi myndast og beri einnig að sýkna hann á þeim forsendum.

Vaxtakröfu stefnanda sé sérstaklega mótmælt þar sem stefnandi hafi hvorki afhent verkið né boðist til að afhenda það og eigi því þegar af þeirri ástæðu engan rétt til greiðslu dráttarvaxta af því ætlaða verki sem hann segist hafa unnið. Dráttarvaxtakrafa stefnanda geti ekki orðið til fyrr en hann skili verkinu.

Þá skorar stefndi á stefnanda að leggja fram í dóminum það sem stefnandi telji sig hafa unnið fyrir stefnda, svo sem bókhald og skattskýrslu og gera fullnægjandi grein fyrir eftirfarandi og leggja fram:

1. Hvað hafi verið um margar bókhaldsfærslur að ræða fyrir stefnda.

2. Hvað hafi verið um mörg fylgiskjöl að ræða fyrir stefnda.

3. Hvað hafi farið mikill tími í að vinna fyrir stefnda.

4. Gjaldskrá stefnanda þegar verkið hafi verið unnið.

5. Sundurliðaðar tímaskýrslur fyrir verkið.

Stefndi kveðst áskilja sér rétt til að láta fara fram mat dómkvaddra matsmanna á þeirri vinnu sem stefnandi haldi fram að hann hafi unnið fyrir stefnda þegar fyrir liggi hver hún hafi verið og annað um umfang hennar, sbr. áskorun til stefnanda hér að ofan.

Umstefndir reiknignar séu fyrir vinnu sem stefnandi segist hafa unnið fyrir stefnda en stefndi viti ekki til að hafi verið unnin og þegar af þeirri ástæðu mótmæli hann þeim á þessari stundu sem röngum.

Stefndi kveðst áskilja sér rétt til að hafa uppi frekari málsástæður að fengnum þeim gögnum og svörum sem vísað sé til hér að ofan.

Stefndi kveðst vísa máli sínu til stuðnings til meginreglna samningaréttarins og kröfuréttarins. Þá kveðst hann vísa til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum VI. kafla laganna um skyldur kaupanda. Vísað sé til laga nr. 38/2001 varðandi vexti og laga nr. 91/1991 um málskostnað.

IV.

Stefnandi hefur orðið við áskorunum stefnda um gagnaframlagningu með því að leggja fram ársreikning 2002 fyrir stefnda, yfirlit yfir virðisaukaskattskil stefnda vegna sama árs ásamt leiðréttingarskýrslu virðisaukaskatts, ásamt útfylltu skattframtali rekstraraðila fyrir stefnda árið 2003. Er skattframtalið óundirritað, enda ágreiningslaust að því var aldrei skilað.

Þá liggur fyrir í málinu bréf stefnanda til stefnda dagsett 6. júlí 2005 þar sem fram kemur að þrír reikningar séu ógreiddir og nemi upphæð þeirra 629.073 krónur með kostnaði. Þá kemur og fram að til að ljúka málinu og senda inn skattframtal 2003, sem kæru, sé stefnandi reiðubúinn að ljúka málinu með eingreiðslu að fjárhæð 350.000 krónur.

Stefndi heldur því fram að um það hafi verið samið milli aðila að heildargreiðsla fyrir verk stefnanda skyldi vera 170.000 krónur og hafi virðisaukaskattur átt að vera þar meðtalinn. Þessu hefur stefnandi hafnað en sagt að vel geti verið að hann hafi sagt að uppgjör félags af umræddri stærð gæti kostað í kring um 170.000 krónur að viðbættum virðisaukaskatti. Tók hann fram að þetta væri að því gefnu að bókhaldi félagsins yrði skilað færðu og afstemmdu. Þetta hafi ekki gengið eftir og bókhald hafi allt komið til stefnanda ófært og hafi því verið í verra ástandi en bókhald sem stefnandi hafi unnið með fyrir stefnda árið áður. Stendur hér orð gegn orði og gegn mótmælum stefnanda verður ekki talið sannað í málinu að samist hafi um fast verð fyrir þá þjónustu sem óumdeilt er að stefndi óskaði eftir hjá stefnanda.

Stefnandi hefur lagt fyrir dóminn þau gögn sem áður eru rakin sem hann kveður hafa orðið til við vinnu hans í þágu stefnda. Hann hefur einnig lagt fram sundurliðaða tímaskýrslu þeirra fimm starfsmanna sem hann kveður hafa unnið að verkinu og tímagjald fyrir hverja klukkustund hjá hverjum starfsmanni og samræmist þessi sundurliðun þeim reikningum sem um er deilt í málinu. Stefndi hefur ekki vefengt fjárhæð þess tímagjalds sem stefnandi reisir kröfu sína á, en andmælt því hve langan tíma verkið hafi tekið. Hann hefur hins vegar ekki lagt fram haldbær gögn til stuðnings andmælum sínum, til dæmis með því að afla matsgerðar um reikningsgerð stefnanda. Vegna þessa og með hliðsjón af þeirri meginreglu kröfuréttar sem meðal annars kemur fram í lokamálslið 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup verður ekki talið að stefnda hafi tekist sönnun þess að reikningsgerð stefnanda sé ósanngjörn og ber því að fallast á að stefnanda beri þau verklaun sem hann krefst.

Stefndi hefur og byggt á því að vinna stefnanda hafi ekki verið honum til reiðu á umsömdum tíma og einnig að þar sem stefnandi hafi engri vinnu skilað til hans hafi greiðsluskylda hans ekki stofnast. Á þetta verður ekki fallist og eiga fullyrðingar stefnda í þessa veru sér ekki fullnægjandi stoð í gögnum málsins. Ekkert í gögnunum bendir til annars en að verkið hafi staðið stefnda til boða gegn greiðslu útistandandi reikninga. Er fallist á það með stefnanda að honum hafi verið rétt að áskilja sér greiðslu reikninganna áður en hann skilaði af sér vinnu sinni. Var ekki nauðsyn sérstakra skriflegra tilkynninga þar að lútandi, enda verður framburður stefnda ekki skilinn öðruvísi en að honum hafi mátt vera kunnugt um að stefnandi myndi ekki skila inn skattframtali og ársreikningi nema hann fengi áður greitt. Er ekki fallist á með stefnda að stefnanda hefði verið nauðsynlegt að geta slíks áskilnaðar við samningsgerð vildi hann bera slíkt fyrir sig.

Stefndi hefur mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda og verður að skilja málatilbúnað hans þannig að þau mótmæli byggi hann á því að stefnanda hafi ekki verið rétt að krefja um greiðslu fyrr en að loknu verki. Á þetta verður ekki fallist, enda er reikningsgerð stefnanda sem um er deilt í máli þessu með svipuðu sniði að því er varðar útgáfudaga reikninga og í fyrri viðskiptum aðila. Er því fallist á með stefnanda að stefnda verði gert að greiða dráttarvexti frá útgáfudegi reikninga.

Með vísan til þess sem að framan greinir verður krafa stefnanda tekin til greina með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Það athugast að í 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er mælt fyrir um heimild til að höfuðstólsfæra vexti á 12 mánaða fresti. Er því ekki nauðsynlegt að kveða á um slíka skyldu í dómi.

Stefndi hefur ekki gagnstefnt í málinu og kemur því ekki til álita hér fyrir dómi krafa hans um að stefnanda verði gert að afhenda honum bókhaldsgögn sem stefnandi hefur í sínum vörslum. Verður kröfunni því vísað frá dómi af sjálfsdáðum.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

Dómurinn er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf, settum héraðsdómara.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Hit innréttingar ehf., greiði stefnanda, Endurskoðun og uppgjöri ehf., 528.378 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 248.253 krónum frá 13. október 2003 til 10. desember 2003, af 459.903 krónum frá þeim degi til 13. febrúar 2004 og af 528.378 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfu stefnda um að stefnanda verði gert að afhenda honum bókhaldsgögn er vísað frá dómi.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf