S-25/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 9. maí sl., var að hluta upphaflega höfðað með ákæru, sem gefin var út 28. október 2008 af sýslumanninum á Akureyri á hendur ákærða og Z. Ákærða var þar gefið að sök að hafa sunnudaginn 18. maí 2008 verið með í vörslum sínum 18,2 grömm af amfetamíni þegar lögregla handtók hann í íbúð 103 að Skálateigi 1 á Akureyri. Var þetta talið varða við nánar greind ákvæði laga um ávana- og fíkniefni og gerð krafa um refsingu og upptöku á haldlögðum fíkniefnum. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir tókst ekki að birta ákærða fyrirkall og var málið endursent ákæruvaldinu hvað hann varðaði þann 21. júlí 2009. Þætti X var lokið sérstaklega.

Sýslumaður gaf út nýja ákæru 22. janúar 2010 á hendur ákærða X;

„fyrir eftirtalin umferðar- og fíkniefnalagabrot:

I. (024-2010-27)

Með því að hafa föstudaginn 1. janúar 2010, ekið bifreiðinni […] undir áhrifum fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 1.120 ng/ml) um Glerárgötu á Akureyri, þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans skammt sunnan Þórunnarstrætis.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. A og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 66, 2006.

II. (024-2008-3447)

Með því að hafa sunnudaginn 18. maí 2008, verið með í vörslum sínum 18,2 grömm af amfetamíni, þegar lögreglan handtók hann í íbúð nr. 103 að Skálateig 1 á Akureyri.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, n5. 65, 1974, sbr. lög nr. 60, 1980, sbr. lög n r. 13, 1985 og sbr. lög nr. 82, 1998 og 2. gr. sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233, 2001.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 18. gr. laga nr. 66, 2006 og til að sæta upptöku á efnum þeim, sem lögreglan lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrá nr. 13.813, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65, 1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233, 2001.“

Ákærði krefst sýknu. Við munnlegan málflutning var því hreyft af hans hálfu að vísa ætti II. kafla ákærunnar frá dómi þar sem röng aðferð hefði verið viðhöfð með því að taka hann upp í nýja ákæru úr hinni eldri. Ekki verður á þetta fallist. Verður ekki séð að neinu hefði breytt þótt ákæruvaldið hefði höfðað sök samkvæmt I. kafla ákæru sérstaklega og jafnframt sent eldri ákæruna til meðferðar á ný, enda liggur beint við að meðferð málanna hefði í því tilviki verið sameinuð.

Ákærði kom fyrir dóminn 23. mars 2010 og kvaðst neita sök. Var honum þá skipaður verjandi. Áður en málið yrði tekið fyrir aftur á fyrirhuguðum tíma tilkynnti verjandi að hann hygðist afla upplýsinga um heilsufar ákærða, sem ætti við veikindi að stríða. Var meðferð málsins frestað að ósk verjandans, en upplýsingarnar bárust aldrei. Við aðalmeðferð kom síðan fram að heilsufar ákærða leyfði ekki að hann kæmi fyrir dóm, eins og nánar verður rakið síðar. Var fallist á sameiginlega ósk sækjanda og verjanda um að honum yrði ekki gert að gera svo, en byggt yrði á því að hann neitaði sök og litið til framburðar hans um sakarefnið fyrir lögreglu.

I.

Kl. 13:19 þann 18. maí 2008 barst lögreglunni tilkynning um að óskað væri aðstoðar að […], þar sem íbúi hefði beðið um aðstoð. Fóru á vettvang lögreglumennirnir Ö og Æ. Dyr að íbúðinni stóðu opnar og var brotin rúða í hurðinni. Húsráðandi kom hlaupandi út og virtist skelfingu lostinn. Lögreglumennirnir fóru síðan inn í íbúðina. Þar sátu við eldhúsborð ákærði X og annar maður. Sá þriðji sat í sófa. Ákærði var með plastumbúðir í höndunum með brúnleitu efni í og henti því þegar yfir borðið þannig að það lenti fyrir fótum þess sem við borðið sat með honum. Á eldhúsborðinu blasti einnig við samanvafin plastkúla, sem sögð er hafa verið dæmigerð fíkniefnapakkning og einnig útflatt plast með efnisleifum á. Litaprófun á efnum í þessum umbúðum sýndi 15,31 gramm af amfetamíni annars vegar og 2,89 grömm af amfetamíni hins vegar.

Lögregla yfirheyrði ákærða 18. maí 2008 kl. 16:23. Kvaðst hann ekki ætla að segja neitt og ekki muna eftir ætluðum fíkniefnum. Spurður hvort hann ætti þau svaraði hann nei og kvaðst ekki vita hver ætti þau. Hann kannaðist ekkert við að hafa hent á gólfið plastpoka og kvaðst ekkert vita hver ætti hann.

Framangreindir lögreglumenn gáfu báðir skýrslu fyrir dómi og staðfestu þar efnislega þá lýsingu sem að framan er rakin úr frumskýrslu, sem sá fyrrnefndi ritaði. Að svo komnu eru engin efni til að efa að rétt sé það sem þar er lýst, en samkvæmt því fór ákærði með vörslur á amfetamíni eins og honum er gefið að sök í ákæru. Varðar það við tilgreind refsiákvæði í II. kafla ákærunnar.

II.

Þann 1. janúar 2010 kl. 17:26 stöðvuðu lögreglumennirnir Þ og Y för ákærða á bifreiðinni […]. Farþegi í bifreiðinni var A. Lögreglumennirnir veittu athygli hvítum efnisleifum í hægri nös ákærða. Aðspurður um fíkniefnaneyslu kvaðst hann hafa gleypt um 1,5 grömm af amfetamíni eftir að hafa verið búinn að stöðva bifreiðina og drepa á hreyflinum. Hefði hann gert þetta áður en hann hefði komið út úr bifreiðinni. Hefði líklega eitthvað af efninu komist í nösina.

Ákærði var yfirheyrður á lögreglustöð. Hann skýrði frá því að hann hefði látið ofan í sig eitt og hálft gramm af amfetamíni eftir að hann hefði stöðvað bifreiðina. Kvaðst hann hafa verið bláedrú og ekki hafa verið búinn að neyta fíkniefna eða lyfja þennan dag eða síðustu daga.

Farþeginn gaf skýrslu fyrir lögreglu og kvaðst ekki hafa tekið eftir því að ákærði hefði verið með nein fíkniefni með sér í bifreiðinni. Hún kom ekki fyrir dóminn.

Blóðsýni var tekið úr ákærða og sent til rannsóknar og sömuleiðis þvagsýni. Samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði frá 8. janúar 2010 fannst amfetamín í þvaginu. Amfetamín í blóði mældist 1120 ng/ml. Undir matsgerðina rita M, prófessor, og N, deildarstjóri. Tekin var skýrsla af M fyrir dómi. Kvað hann þarna vera mikið magn í blóðinu og það vera við neðri mörk þess sem banvænt gæti talist. Hann tók fram að væri efni gleypt þyrfti það að komast niður í skeifugörn, helst neðar, til að komast út í blóðið. Tæki þetta tíma, að meðaltali á að giska eina til hálfa aðra klukkustund.

Framangreindir lögreglumenn gáfu einnig skýrslu fyrir dómi, en ekki þykir þurfa að rekja efni skýrslna þeirra sérstaklega.

Blóðsýni var tekið úr ákærða kl. 17:54, en för hans var stöðvuð kl. 17:26. Í ljósi álits M um að efnið þurfi líklega um einn til einn og hálfan tíma til að komast út í blóðið eftir að þess er neytt þykir fjarstætt að hið mikla magn sem mældist í blóði skýrist af því einu að ákærði hafi neytt þess eftir að akstri lauk. Verður ekki annað lagt til grundvallar að hann hafi verið með umtalsvert magn amfetamíns í blóði við aksturinn. Þegar þetta er virt þykir ekki skynsamlegur vafi leika á því að hann hafi ekið undir áhrifum amfetamíns í greint sinn og brotið með því gegn tilgreindum lagaákvæðum í I. kafla ákæru.

III.

Svo sem áður er getið mun ákærði eiga við veikindi að stríða og hafa átt lengi. Við aðalmeðferð málsins var lagt fram vottorð V, geðlæknis, dags. 9. maí 2011. Segir þar að ákærði hafi alvarlegan langvinnan geðsjúkdóm, aðsóknargeðklofa. Sé hann vegna sjúkdómsins óstarfhæfur og með fulla örorku. Hann hafi haft viðvarandi einkenni af sjúkdómi sínum til langs tíma og endurtekið verið lagður inn á legudeild geðdeildar undanfarin misseri, tvisvar á þessu ári. Ástand hans hafi verið slæmt undanfarið. Undanfarnar vikur hafi hann vart farið úr húsi. Þann 5. maí s.l. hafi hann ekki treyst sér til að mæta á dag- og göngudeild og hafi því hjúkrunarfræðingur farið heim til hans til að gefa honum forðalyfjasprautu í vöðva. Vegna sjúkdómsins sé hann ekki fær um að mæta í fyrirtöku hjá dóminum. Kveðst læknirinn óttast að það álag sem fylgi réttarhaldinu gæti ýtt undir og gert einkenni hans verri.

Læknirinn gaf skýrslu fyrir dómnum og staðfesti þetta vottorð. Hann ítrekaði að ákærði hafi haft langvinnan geðsjúkdóm, aðsóknargeðklofa og til viðbótar hafi hann misnotað vímuefni á tímabili. Hann hafi viðvarandi ranghugmyndir og á tímabilum hafi þær orðið það alvarlegar að rökhugsun hans fari úr samhengi, hann fái hugsanatruflun, verði illa áttaður og eins og staða hans sé nú sé hann ekki fær um að sjá um sig sjálfur nema með mikilli aðstoð. Nánar spurður um færni ákærða til að stjórna gerðum sínum kvað hann ákærða munu gera sér grein fyrir því að meðferð fíkniefna sé ólögleg. Hins vegar hafi hann oftar en einu sinni komið á sjúkrahúsið og verið sannfærður um að hann væri búinn að fá hjartastopp og gæti fengið það hvenær sem væri á næstu mínútum. Telji hann sér þá algerlega nauðsynlegt að taka örvandi efni svo sem amfetamín eða rítalín en ella gæti hann dáið hvenær sem væri. Hann hafi talið að hann hafi fengið hjartastopp endurtekið. Hann hafi hringt á sjúkrabíla, vaktlækna o.s.frv. vegna þessa. Hann hafi verið lagður inn á geðdeild út af þessu og verið ósáttur við það.

Læknirinn var spurður um mat sitt á því hvernig ákærði myndi skilja samband verknaðar og refsingar og kvað hann það vera þannig að þegar ákærði væri sem frískastur myndi hann skilja þetta, en þegar hann væri hvað veikastur hyrfi rökhugsun hans. Þegar hann væri sem verstur væri það sem hann segði ekki skiljanlegt og hann gæti ekki svarað spurningum sem væru lagðar fyrir hann. Hafi ástand ákærða versnað til muna síðan læknirinn kynntist honum fyrst árið 2005.

Að fenginni þessari skýrslu var athygli sækjanda vakin á því að verulegur vafi virtist geta leikið á sakhæfi ákærða. Sækjandi kvaðst ekki óska eftir að afla frekari gagna í þessu sambandi en dómurinn yrði að meta það á grundvelli þess sem fram hafi komið.

Samkvæmt því sem fyrir liggur um andlegt ástand ákærða leikur verulegur vafi á því hvort hann hafi verið fær um stjórna gerðum sínum vegna framangreinds geðsjúkdóms er hann framdi framangreind brot. Sönnunarbyrði um að svo hafi verið hvílir á ákæruvaldinu og hefur það kosið að axla hana ekki frekar en að framan greinir. Er uppi skynsamlegur og verulegur vafi um sakhæfi ákærða, sbr. 15. gr. og eftir atvikum 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga og því óhjákvæmilegt að sýkna hann af refsikröfu ákæruvaldsins. Hins vegar verður fallist á að svipta hann ökurétti. Hinn 27. nóvember 2006 var honum gerð sekt með dómi og hann sviptur ökurétti í þrjá mánuði fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga. Hefur ákærði nú ítrekað brot gegn því ákvæði. Verður hann sviptur ökurétti í þrjú ár frá birtingu dómsins að telja. Gera ber fíkniefni upptæk eins og krafist er.

Eftir þessari niðurstöðu verður sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kk-ef S-kk-ef, hrl., sem ákveðast eins og greinir í dómsorði. Skipaður verjandi hefur sent dóminum yfirlit þar sem höfð er uppi krafa um ferðakostnað að fjárhæð 95.570 krónur. Á þetta verður ekki fallist en honum ákveðin endurgreiðsla vegna ferðakostnaðar að álitum miðað við að hann hafi tvívegis þurft að fljúga frá Reykjavík og einnig verða honum ákveðnir dagpeningar miðað við einn dag. Ákveðst ferðakostnaður samkvæmt þessu 50.000 krónur.

Dóminn kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, X, er ekki gerð refsing.

Ákærði er sviptur ökurétti í þrjú ár frá birtingu þessa dóms að telja.

Gerð eru upptæk 18,2 grömm af amfetamíni.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns 188.250 krónur og ferðakostnaður hans, 50.000 krónur.