E-7223/2020

I Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 20. maí 2020 og þingfest 3. nóvember sama ár, var dómtekið 11. mars 2022. Stefnandi er þrotabú Sameinaðs Sílikons hf., Suðurlandsbraut 4, Reykjavík, en stefndu eru Ernst & Young ehf., Borgartúni 30, Reykjavík, og R-kk-nf D-kk-nf P-kk-nf, [...].

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir óskipt til að greiða þrotabúi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 1.751.966.273 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2016 til 6. apríl 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 6. apríl 2020 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda auk greiðslu málskostnaðar.

II

Stefnandi er kröfuhafi í þrotabú Tomahawk Developement á Íslandi hf. og rekur mál þetta í eigin nafni en til hagsbóta búinu samkvæmt 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti.

Tomahawk Developement á Íslandi hf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, dags. 6. febrúar 2019, í máli nr. X- 14/2019. Félagið mun hafa verið eignarhaldsfélag M-kk-ef G-kk-ef auk fleiri aðila og tengdist uppbyggingu kísilvers í Helguvík.

Hluta fé Tomahawk Developement á Íslandi hf. var hækkað alls tíu sinnum á árunum 2013- 2015 um samtals 1.751.966.273 krónur og var M-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf, þáverandi framkvæmdastjóri félagsins, skráður fyrir hlutafénu að mestu leyti. Með tilkynningum stefndu var staðfest að hækkanirnar hefðu borist Tomahawk Developement á Íslandi hf. með peningum. Var um að ræða eftirfarandi hækkanir:

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 33.000.000 kr. þann 3. maí 2013.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 28.111.460 kr. þann 12. júní 2013.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 97.448.200 kr. þann 3. september 2013.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 105.960.160 kr. þann 16. október 2013.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 133.347.500 kr. þann 5. desember 2013.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 236.026.810 kr. þann 5. febrúar 2014.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 435.702.992 kr. þann 15. maí 2014.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 130.262.699 kr. þann 12. júní 2014.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 433.602.814 kr. þann 3. september 2014.

Hlutafjárhækkun að fjárhæð 162.395.166 kr. þann 11. febrúar 2015.

Samtals: 1.795.857.801 kr.

Hinn 11. nóvember 2019 sendi stefnandi fyrirspurnarbréf til stefndu og óskaði eftir upplýsingum um staðfestingar þeirra til fyrirtækjaskrár. Óskaði stefnandi eftir upplýsingum um hverjir hefðu verið áskrifendur í hverju og einu tilviki og millifærslukvittunum til sönnunar á peningagreiðslum fyrir hlutaféð. Í svari stefndu með tölvuskeyti, dags. 23. desember 2019, var vísað á Verðbréfaskráningu Íslands hvað þetta varðaði og þann 8. janúar 2020 sendi Verðbréfaskráning hlutaskrá Tomahawk Developement á Íslandi hf. til stefnanda. Samkvæmt henni var M-kk-nf G-kk-nf skráður fyrir 96,8% hlutafjár í félaginu að loknum hækkunum. Kemur fram að fyrir hækkanirnar hafi hann átt 17.421.374 hluti í félaginu og að heildareign hans hafi numið 1.769.120.647 hlutum að loknum hækkunum.

Stefndu svöruðu fyrirspurn stefnanda með bréfi, dags. 20. janúar 2020, þar sem fram kom m. a. að greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir hefðu borist í tengslum við fjárfestingaleið Seðlabanka Íslands með aðstoð fjármálafyrirtækisins H. F. Verðbréf hf.

Hlutabréfin ættu öll að vera skráð á nafn og upplýsingar um áskriftarhafa og millifærslur ættu að liggja fyrir hjá Verðbréfaskráningu Íslands.

Með kröfubréfi stefnanda til stefndu, dags. 6. mars 2020, var því borið við að svo virtist sem áskriftarloforðin hefðu ekki verið greidd. Í sumum tilvikum virtist sem alls engar greiðslur hefðu borist fyrir hækkanirnar og í öðrum tilvikum virtist sem greiðslur hefðu aðeins millilent í skamma stund á bankareikningum félagsins áður en þær voru færðar á bankareikninga M-kk-ef G-kk-ef persónulega eða annarra félaga undir hans stjórn, þ. e. Íslenska kísilfélagsins og Stakksbrautar 9. Þaðan hafi fjármunirnir svo verið færðir til fyrirtækisins Pyromet Engineering í Hollandi, sem væri annað félag undir stjórn M-kk-ef, þaðan hafi þeir svo farið aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands og svo aftur út af reikningum þess félags til sömu aðila og áður greinir. Þannig hafi fjármunirnir verið færðir í hring. Engar raunverulegur greiðslur hafi því borist frá M-kk-þgf fyrir hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.751.966.273 krónur, sem sé í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 2/1995. Þrotabú Tomahawk Developement á Íslandi hf. hefði af þessum sökum orðið fyrir tjóni sem næmi lögbundinni lágmarksgreiðslu fyrir hlutaféð sem M-kk-nf hefði verið skráður fyrir en greiddi ekki.

Með bréfi, dags. 18. mars 2020 höfnuðu stefndu bótaskyldu og tóku fram að rétt hefði verið staðið að staðfestingum og að stefndu hefðu ekki vitað um meintar hringgreiðslur. Þá var einnig á það bent að meintar vanefndir á greiðslu hlutafjárloforða hefðu ekki valdið neinu tjóni og allar kröfur félagsins væru fyrndar, sbr. 2. og 3. gr. laga nr. 150/2007.

Við meðferð málsins fyrir dóminum lögðu stefndu fram sundurliðun á innborgunum byggða á bankareikningi Tomahawk Developement á Íslandi hf., þar sem innborganir á reikninginn eru bornar saman við hinar umþrættu hlutafjárhækkanir.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefndi, R-kk-nf D-kk-nf P-kk-nf, skýrslu og vitni báru þar F-kk-nf G-kk-nf lögmaður, H-kk-nf b-kk-nf O-kk-nf, fyrrum stjórnarmaður í Tomahawk Developement á Íslandi hf., P-kk-nf S-kk-nf, lögmaður og skiptastjóri Íslenska kísilfélagsins hf., og J-x-x D-x-x, fyrrum stjórnarmaður Pyromet Engineering í Hollandi.

III

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir á því að engar greiðslur hafi borist fyrir umræddar hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.795.857.801 krónur. Bendir stefnandi sérstaklega á eftirfarandi fjórar hlutafjárhækkanir máli sínu til stuðnings og tekur fram að þær athugasemdir eigi einnig við um hinar sex hlutafjárhækkanirnar.

1. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 435.702.992 kr. þann 15. maí 2014.

Stefnandi byggir á því að engum millifærslukvittunum hafi verið framvísað til stuðnings því að M-kk-nf hafi greitt fyrir hækkunina og greiðslur inn á bankareikninga Tomahawk Development Íslandi hf. hafi ekki borið með sér að vera vegna hlutafjárhækkunar. Framvísað hafi verið tölvupósti frá M-kk-þgf til stefnda R-kk-ef D-kk-ef, dags. 14. maí 2014, með svarbréfi stefndu. Þar hafi M-kk-nf vísað til fyrirhugaðs gjaldeyrisútboðs Seðlabanka Íslands og því væri hægt að láta skrá hækkun hlutafjár Tomahawk Development frá mars- maí 2014. Þá hafi verið framvísað tölvupósts staðfestingu, dags. 24. júní 2014, frá A-x-x S-x-x, miðlara hjá H. F. Verðbréfum, þar sem hann staðfesti að niðurstaða gjaldeyrisútboðs Seðlabankans hafi verið um tiltekið skiptigengi. Inni í tölvupóstssamskiptum um úrslit gjaldeyrisútboðsins virðist hafa verið ýmsir aðilar tengdir Tomahawk Development og stefnanda, þ. á m. aðrir starfsmenn stefnda, Ernst & Young og stjórn Tomahawk Development. Af samskiptunum megi sjá að stefndu hafi verið grandsamir um að hlutafjárhækkanir Tomahawk Development tengdust gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands. Samskiptin sem fram komi í tölvuskeytunum virðist staðfesta að M-kk-nf hafi keypt krónur af Seðlabanka Íslands með afslætti í gjaldeyrisútboðum, til að fjárfesta í hlutabréfum í Tomahawk Development, með aðstoð og fullri vitneskju stefndu.

2. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 130.262.699 kr. þann 25. júní 2014.

Stefnandi byggir á því að til grundvallar þessari hlutafjárhækkun hafi stefndu framvísað millifærslukvittun að fjárhæð 381.000 EUR (um 60 m kr.) af persónulegum reikningi M-kk-ef G-kk-ef inn á eigin reikning H. F. Verðbréfa hf. þann 23. júní 2014. Þá hafi verið framvísað staðfestingu frá H. F. Verðbréfum hf., dags. 24. júní 2014, þess efnis að M-kk-nf ætti alls 70.866.000 króna inneign inni á reikningi hjá Seðlabanka Íslands. Hvorugt feli í sér sönnun á greiðslu fyrir hlutafjárhækkun inn á bankareikninga Tomahawk Development Íslandi hf. Þann 30. júní 2014 hafi þó borist 69.759.300 krónur frá H. F. Verðbréfum hf. inn á bankareikning Tomahawk Development. Sú greiðsla hafi borist eftir að hlutafjárhækkunin átti sér staðog sé ekki merkt sem greiðsla fyrir hlutafé. Þá sé óljóst hvort hún sé frá M-kk-þgf G-kk-þgf. Þá hafi fjármunirnir að mestu verið millifærðir jafnharðan út aftur, alls 10.500.000 kr. inn á persónulegan reikning M-kk-ef ( „Til MAG“) og 50.000.000 kr. til Íslenska kísilfélagsins („Fra TDI“) þann 1. júlí 2014. Íslenska kísilfélagið hafi verið annað félag sem var hætt starfsemi, sem var undir stjórn M-kk-ef. Þannig hafi Tomahawk Development Íslandi hf. ekki borist raunverulegir fjármunir fyrir hlutafjárhækkunina.

3. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 433.602.814 kr. þann 3. september 2014.

Stefnandi bendir á að stefndu hafi framvísað tölvupósti frá H-kk-þgf B-kk-þgf O-kk-þgf, bróður M-kk-ef og fyrrv. stjórnarmanni Tomahawk Development Íslandihf., til stefnda R-kk-ef D-kk-ef, dags. 3. september 2014. M-kk-nf G-kk-nf hafi verið afritaður í tölvupóstssamskiptin. Þar hafi H-kk-nf B-kk-nf beðið endurskoðandann að staðfesta hækkun við fyrirtækjaskrá með þeim orðum að það hafi virkað vel að biðja „þau um að fara í þetta sem fyrst þar sem þetta sé vegna Seðlabanka útboðs“. Sýni þetta enn frekar að stefndu hafi verið grandsamir um tengsl hlutafjárhækkana Tomahawk Development Íslandi hf. og gjaldeyrisútboða Seðlabankans. Engin greiðsla virðist hafa borist frá M-kk-þgf fyrir greindri upphæð fyrir 3. september 2014. Tekur stefnandi fram að ýmsar greiðslur hafi borist í aðdraganda hækkunar, en óljóst og ósannað sé hvort þar hafi verið um að ræða greiðslur frá M-kk-þgf fyrir hlutafjárhækkanir. Þær greiðslur virðist í öllu falli einungis hafa millilent í skamma stund inni á bankareikningi félagsins, þaðan farið til Íslenska kísilfélagsins, sem var annað félag undir stjórn M-kk-ef.

4. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 162.395.166 kr. þann 11. febrúar 2015.

Stefnandi byggir á því að engum gögnum hafi verið framvísað um greiðslu fyrir hækkunina. Óumdeilt sé því að greiðslan hafi ekki borist Tomahawk Development Íslandi hf.

Stefnandi tekur fram að handbært fé á bankareikningum Tomahawk Development Íslandi hf. hafi ekkert verið eftir hlutafjárhækkanirnar. Ef talið verður að einhverjar greiðslur hafi borist fyrir umræddar hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.795.857.801 krónur frá M-kk-þgf, þá byggir stefnandi á því að líta beri á þær sem sýndargreiðslur, en ekki raungreiðslur fyrir hlutafé. Bankareikningsyfirlit félagsins hjá Arion banka hf. beri með sér að ýmsar greiðslur hafi verið færðar beint til M-kk-ef aftur, umsvifalaust eftir að þær bárust. Ekki þurfi að fjölyrða um að M-kk-nf teljist ekki hafa greitt fyrir hlutafé ef hann leggur fjárhæð inn á bankareikning hlutafélags en tekur hana jafnharðan út aftur, þ. e. færir sömu fjármuni í hring.

Önnur tegund af hringgreiðslum hafi einnig átt sér stað á milli Tomahawk Development Íslandi hf., Stakksbrautar 9 ehf., Pyromet Engineering í Hollandi og aftur til Tomahawk Development Íslandi hf. Öll félögin hafi verið undir stjórn M-kk-ef. Engar raungreiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanirnar, heldur hafi sömu fjármunir verið færðir í hring milli félaganna.

Enn önnur tegund af hringgreiðslum hafi einnig átt sér stað á milli Tomahawk Development Íslandi hf., Íslenska kísilfélagsins, Pyromet Engineering í Hollandi og aftur til Tomahawk. Öll félögin hafi verið undir stjórn M-kk-ef. Engar raungreiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanirnar, heldur hafi sömu fjármunir verið færðir í hring milli félaganna.

Tilgangurinn með hringgreiðslunum hafi, að því er virðist, aðallega verið að blekkja kröfuhafa og opinbera aðila um raunverulega fjárhagsstöðu Tomahawk Development, að nýta sömu fjármuni ítrekað til að auðgast á krónukaupum með afslætti (ca. 15– 20%) í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands og að þvætta ávinning af ágóða af þátttöku í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands með refsiverðum hætti skv. 264. gr. alm. hgl. og hylma yfir brotin.

Með hliðsjón af öllu framansögðu sé óhjákvæmilegt að líta svo á að engar raunverulegar greiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanir Tomahawk Development Íslandi hf. Ef einhverjar greiðslur bárust, þá hafi það verið í sýndartilgangi og þær verið færðar jafnharðan út.

Þessu til frekari stuðnings vísar stefnandi til bankareikningsyfirlita Tomahawk Development Íslandi hf. Eftir síðustu hlutafjárhækkunina, þann 11. febrúar 2015, hafi lausafjárstaða Tomahawk Development verið neikvæð. Þar sem engin starfsemi hafi verið í félaginu eftir hækkanirnar og lausafjárstaða þess neikvæð hafi verið skylt að gefa félagið upp til skipta, sbr. 64. gr. laga um gjaldþrotaskipti, eða í febrúar 2016.

Augljóst megi vera að greiðslur bárust ekki raunverulega fyrir hlutafjárhækkanirnar, m. v. stöðuna á bankareikningunum. Þannig hafi löggiltum endurskoðanda átt að vera ljóst að tæplega 1,8 milljarða hlutafjárhækkanir, sem einungis væru nýttar til útgreiðslna úr félagi sem væri hætt starfsemi, gætu aldrei verið eðlilegar.

Eigi það sérstaklega við í ljósi þess að þær áttu sér stað til tengdra aðila (Stakksbrautar 9, Íslenska kísilfélagsins og M-kk-ef sjálfs). Augljóst hafi verið að hlutafjárhækkanirnar væru liður í refsiverðri háttsemi sem hafi átt sér stað um árabil, milli 2013- 2015, þ. e. ólögmætum auðgunarbrotum M-kk-ef í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands og peningaþvætti. Ekki sé heldur hægt að líta fram hjá því að stefndu hafi verið endurskoðendur allra þeirra íslensku félaga sem M-kk-nf nýtti til hring greiðslnanna (Tomahawk Development, Íslenska kísilfélagsins og Stakksbrautar 9) og hafi samkvæmt því haft sýn yfir heildarbrot M-kk-ef. Þeir hafi verið með nákvæmar fjárhagsupplýsingar um öll félögin, þ. m. t. bankareikningsyfirlit þeirra, enda skoðuðu þeir og endurskoðuðu ársreikninga þeirra. Þeim hafi ekki átt að dyljast að um hringgreiðslur væri að ræða. Stefnandi bendir sérstaklega á að Íslenska kísilfélagið hafi hætt starfsemi á þessum tíma og því mátt augljóst vera að félagið væri einungis nýtt til ólögmætrar og refsiverðrar háttsemi.

Um hringgreiðslur í gegnum Stakksbraut 9 bendir stefnandi á það að á tímabilinu frá 5. febrúar 2014 til 3. september 2014 hafi Tomahawk Development Íslandi hf. hækkað hlutafé sitt um alls 1.235.595.315 krónur. Samkvæmt yfirliti stefndu hafi rúmur helmingur þess fjár farið beint út úr félaginu til Stakksbrautar 9 ehf., alls 638.055.600 krónur. Frá Stakksbraut 9 ehf. hafi fjármunirnir verið millifærðir áfram til Pyromet Engineering B. V. og svo aftur til Íslands í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabankans.

Þá hafi stefndu sýnilega verið grandsamir um að greiðslur til Pyromet Engineering B. V. væru í ólögmætum tilgangi. Þetta hafi mátt sjá af því að stefndu færðu greiðslurnar frá Stakksbraut 9 ehf. til Pyromet Engineering B. V. sem „óefnislega eign“ í reikningsskilum Stakksbrautar 9, án nokkurs eðlilegs tilefnis.

Stefndu hafi þannig staðfest í tölvupósti, dags. 14. ágúst 2018, að þeir hefðu ekki haft neina reikninga undir höndum frá Pyromet Engineering B. V. til að styðja í fyrstalagi að til kostnaðar hefði stofnast af hálfu félagsins og í öðru lagi að rétt hefði verið að færa hann sem óefnislega eign Stakksbrautar 9 ehf. Samkvæmt 30. tl. 1. mgr. 2. gr. laga um ársreikninga er óefnisleg eign sú eign sem er „aðgreinanleg og ópeningaleg og er ekki í hlutkenndu formi“. Um heimild til eignfærslu óefnislegra eigna í ársreikningum sé fjallað í 16. gr. ársreikningalaga nr. 3/2006, en þar segi að félög megi „að uppfylltum ákvæðum settra reikningsskilareglna“telja til eignar óefnislegar eignir og skal þeirra þá getið í skýringum. Í gr. 38.21. í alþjóðlegum reikningsskilastöðlum („IAS“) komi fram að það sé skilyrði bókfærslu óefnislegra eigna að líklegt sé „að ábati hljótist af eign sem rennur til eiganda og að unnt sé að mæla kostnað vegna hennar á áreiðanlegan hátt“. Hvorugt skilyrðið hafi verið uppfyllt í þessu tilviki.

Í skýrslutöku af M-kk-þgf G-kk-þgf hafi hann játað því að hinar „óefnislegu eignir“ sem stefndu tilgreindu í reikningsskilum Stakksbrautar 9 ehf. hefðu verið greiðslurnar til Pyromet Engineering B. V. Spurður um það hvort stefndi R-kk-nf D-kk-nf hefði staðfest við hann að hægt væri að koma hringgreiðslunum fyrir sem óefnislegum eignum í reikningum Stakksbrautar 9 ehf. svaraði M-kk-nf: „já“. Af þessu sé ljóst að eignfærsla stefndu á greiðslum til Pyromet Engineering var í slæmri trú og til þess fallin að dylja að hringgreiðslur ættu sér stað milli Íslands og útlanda.

Þá hafi stefndu ekki verið í góðri trú um lögmæti greiðslna til Pyromet Engineering B. V. eða hringgreiðslnanna, í ljósi þess að gjaldeyrishöft voru við lýði á Íslandi á þessum tíma. Það hafi verið skilyrði fyrir krónukaupum með afslætti í gjaldeyrisútboðum, skv. gr. 4 bí skilmálum Seðlabankans að um væri að ræða innstreymi „nýs erlends gjaldeyris“. Meðal annars hafi það verið skilyrði, skv. 5. gr. reglnanna, að fjárfesting hérlendis væri til a. m. k. 5 ára.

Löggiltum endurskoðendum mátti skv. framansögðu vera ljóst að tilgangur hlutafjárhækkananna hefði verið var ólögmætur.

Í stað þess að tilkynna um brotin til Seðlabanka Íslands (sem brot á gjaldeyrishöftum) eða Héraðssaksóknara (sem auðgunarbrot og peningaþvætti) völdu stefndu að dulbúa greiðslurnar til Pyromet Engineering B. V. sem „óefnislegar eignir“ án tilefnis. Þá staðfestu þeir einnig fullar greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir í Tomahawk Development Íslandi hf., þó þeir hafi vitað eða mátt vita að engir fjármunir bærust raunverulega fyrir hækkanirnar.

Þá veki athygli að síðasta hlutafjárhækkunin í Tomahawk Development á Íslandi hf. hafi farið fram í febrúar 2015. Síðasta gjaldeyrisútboðið vegna fjárfestingaleiðar Seðlabankans hafi einnig verið í febrúar 2015. Þetta gefi sjálfstæða vísbendingu um að hlutafjárhækkanir Tomahawk Development Íslandi hf. hafi verið í tengslum við þátttöku í gjaldeyrisútboðum vegna fjárfestingaleiðar Seðlabankans.

Um skilyrði skaðabótaskyldu vísar stefnandi til 16. gr. laga nr. 131/1997 sem mæli fyrir um að eignaskráning rafbréfs í verðbréfamiðstöð veiti skráðum eiganda lögformleg eignarréttindi að hlutabréfum. Fyrir liggi að M-kk-nf G-kk-nf varð lögformlegur eigandi hinna nýju hluta í Tomahawk Development Íslandi hf., í samræmi við þau áskriftarloforð sem vísað er til í þeim hluthafafundargerðum sem framvísað var til fyrirtækjaskrár í hvert og eitt skipti sem hlutafé var hækkað. M-kk-þgf hafi borið að greiða 1 kr. á nafnverðshlut fyrir hlutina, skv. 1. mgr. 16. gr. hfl., óháð því hvort Tomahawk Development hafi í raun verið hætt starfsemi eða hver hafi verið tilgangur hlutafjárhækkana. Grandsemi stefndu um ólögmæti háttsemi M-kk-ef leysi þá m. ö. o. ekki undan skaðabótaskyldu.

Stefnandi byggir á því að einfalt hefði verið fyrir góðan og gegnan endurskoðanda að ganga úr skugga um það hvort raunveruleg greiðsla hefði borist fyrir hlutafjárhækkun áður en staðfesting væri send til fyrirtækjaskrár. Raunar sé svo einfalt að framkvæma athugunina að draga megi í efa að sérfræðingur geti misst af því fyrir gáleysi að engin peningagreiðsla hafi borist eða að um sýndarpeningagreiðslu sé að ræða.

Röng sérfræðistaðfesting sé bæði ólögmæt og refsiverð. Stefndu virðist ekki einu sinni hafa hirt um að kynna sér millifærslukvittanir fyrir hverri og einni greiðslu. Þegar af þeirri ástæðu sé ljóst að gáleysi þeirra sé afar stórfellt.

Stefnandi áréttar að hlutafé hafi aldrei verið lækkað eða skráning þess leiðrétt að frumkvæði stjórnar Tomahawk Development Íslandi hf., stefndu, M-kk-ef eða annarra. Stefndu hafi haft allar upplýsingar um bankareikninga félagsins, lausafjárstöðu, greiðslur milli tengdra aðila o. fl. Þeir hafi skoðað eða endurskoðað ársreikninga allra íslensku félaganna sem að hringgreiðslunum stóðu. Þannig megi ganga út frá því að M-kk-nf og stefndu hafi haldið því leyndu um árabil að ekki hefði verið greitt fyrir hlutaféð. Gætt hafi verið að því að leiðrétta ekki skráninguna eða lækka hlutaféð skv. 19. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög enda hefði þá komist upp um brot á gjaldeyrishöftum, peningaþvætti, ólögmætar hlutafjárhækkanir o. fl.

Tilgangurinn með aðkomu endurskoðenda að hlutafjárhækkunum sé að tryggja að áskrifendur hlutafjár og fyrirsvarsmenn hlutafélaga blekki ekki lánardrottna um greiðslur fyrir hlutafé. Tilgangslaust væri að endurskoðendur staðfestu greiðslur ef þeir gætu borið fyrir sig eigin sök fyrirsvarmanna eða stjórnenda einkahlutafélaga. Því geti reglur um eigin sök M-kk-ef eða annarra fyrirsvarsmanna Tomahawk Development ekki komið til skoðunar við mat á sök stefndu sem sérfræðinga í þessu máli.

Þá athugist að stefndu hafi verið óskýrir í svörum um það hvernig þeir gengu úr skugga um að greiðslur hefðu borist fyrir hverja og eina hækkun og þeir hafi ekki framvísað neinum millifærslukvittunum eða tölvupóstssamskiptum því til stuðnings að þeir hafi staðið að hinni sérfræðilegu athugun með forsvaranlegum hætti.

Um orsakatengsl og sennilega afleiðingu bendir stefnandi á að staðfesting sérfræðings á fullri greiðslu fyrir hlutafé sé forsenda þess að lögum að hlutafé sé hækkað og að áskrifandi eignist hlutina. Sérfræðiaðstoð stefndu hafi þannig verið forsenda þess að M-kk-nf eignaðist hlutina í Tomahawk Development Íslandi hf. án greiðslu og í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. hfl. Þegar af þeirri ástæðu sé ljóst að orsakatengsl séu á milli háttsemi stefndu og þess tjóns sem hlaust af því að M-kk-nf greiddi ekki fyrir hlutina.

Þá hefði engin greiðslufallsáhætta verið fyrir hendi ef greitt hefði verið fyrirfram fyrir hlutaféð eða í síðasta lagi innan árs frá því að hver og ein hlutafjárhækkun var ákveðin, skv. 19. gr. hfl. Með því að ganga ekki úr skugga um að greiðslurnar hefðu raunverulega borist sköpuðu stefndu áhættu af greiðslufalli M-kk-ef, sem eigi með réttu ekki að vera til staðar skv. hlutafélagalögum.

Þegar loks hafi komið í ljós að greiðslurnar hefðu ekki borist, þann 20. janúar 2020, hafi M-kk-nf þegar verið orðinn ógjaldfær, enda hafi árangurslaus kyrrsetningargerð átt sér stað hjá honum þann 18. september 2017.

Það tjón sem hafi hlotist af greiðslufalli M-kk-ef sé þannig bein afleiðing af vanrækslu stefndu á því að ganga úr skugga um að M-kk-nf hefði greitt fullt verð fyrir hlutina innan tímamarka 19. gr. hfl. Því séu skilyrði um sennilega afleiðingu og orsakatengsl uppfyllt.

Þá sé þrotabú Tomahawk Development Íslandi hf. tjónþoli vegna brota stefndu og því réttur sóknaraðili að málinu. Margdæmt hafi verið að hlutafélag geti innheimt greiðslur fyrir hlutafé sitt eftir gjaldþrot, þrátt fyrir að hlutafé sé orðið verðlaust. Hagsmunir kröfuhafa Tomahawk Development Íslandi hf. séu að tjón þrotabúsins af ólögmætri og saknæmri háttsemi stefndu verði bætt. Óhugsandi sé að einn aðili eigi kröfu um greiðslu áskriftarloforðs en annar aðili eigi kröfu um greiðslu skaðabóta vegna þess að sérfræðingar aðstoðuðu áskrifanda við að komast undan því að greiða loforðið. Því sé Tomahawk Development Íslandi hf. tjónþoli málsins, þó greiðslur inn í þrotabúið úthlutist á endanum til kröfuhafa þess að tiltölu.

Um sérfræði- og húsbóndaábyrgð.

Samkvæmt 27. gr. laga um endurskoðendur nr. 79/2008, sem í gildi voru á þeim tíma sem hlutafjárhækkanirnar áttu sér stað, bar endurskoðandi ábyrgð á tjóni sem hann eða starfsmenn hans yllu í störfum sínum, af ásetningi eða gáleysi. Um sakarmat og sönnun gildi reglur skaðabótaréttar. Kröfur stefnanda byggist á almennu skaðabótareglunni.

Í 8. gr. laganna segi að endurskoðendur skuli rækja störf sín af kostgæfni og samviskusemi í hvívetna og fylgja ákvæðum þeirra laga og reglna sem gilda um störf þeirra. Endurskoðandi sé jafnframt opinber sýslunarmaður. Þá segi í 9. gr. laga um endurskoðendur að endurskoðandi skuli einnig rækja störf sín í samræmi við alþjóðlega endurskoðunarstaðla og alþjóðlega staðla um gæðaeftirlit sem teknir hafa verið upp í íslenskan rétt. Í 27. gr. laganna segir að endurskoðanda beri að gæta óhæðis gagnvart viðskiptavinum sínum. Vísvitandi rangar staðfestingar endurskoðanda í blekkingar tilgangi séu refsiverðar skv. 155. gr. alm. hgl. nr. 19/1940.

Stefnandi beinir kröfu sinni að báðum stefndu með vísan til meginreglna skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð. Stefndi Ernst & Young ehf. beri húsbóndaábyrgð á skaðabótaskyldri háttsemi endurskoðenda sinna skv. meginreglum íslensks skaðabótaréttar. Tjóninu hafi verið valdið við framkvæmd starfa endurskoðenda sem sérfræðinga og stefndi Ernst & Young ehf. hafi þegið greiðslur fyrir störfin. Þá séu skilyrði vinnuveitandaábyrgðar skýrð rúmt í framkvæmd. Það sé t. d. almennt ekki talið útiloka beitingu reglunnar að háttsemi starfsmanns kunni að vera refsiverð eða að hún fari í bága við fyrirmæli vinnuveitanda. Þá vísast til dómaframkvæmdar Hæstaréttar um að löggiltir endurskoðendur og endurskoðunarfyrirtæki þeirra beri óskipta ábyrgð á tjóni sem valdið er í endurskoðunarstörfum, sbr. t. d. Hrd. nr. 272/1999 og Hrd. nr. 302/2013. Kröfugerð.

Um kröfufjárhæðina athugist að um sé að ræða ýtrustu kröfu og lægri kröfur rúmist innan hennar. Rétt er að benda á að hlutafjárhækkun að upphæð 130.262.699 kr., dags. 25. júní 2014, hafi ekki verið staðfest af stefnda, R-kk-þgf D-kk-þgf, heldur M-kvk-þgf P-kvk-þgf, löggiltum endurskoðanda hjá Ernst & Young ehf. Því kunni að vera tilefni til lækkunar kröfunnar gagnvart stefnda, R-kk-þgf D-kk-þgf. Slík lækkun geti þó ekki komið til skoðunar gagnvart stefnda, Ernst & Young ehf., sem beri húsbóndaábyrgð á staðfestingu M-kvk-ef. Stefndi, Ernst & Young ehf., beri einnig óskipta skaðabótaábyrgð með M-kvk-þgf. Það sé því uppgjörsatriði milli þeirra hvernig uppgjöri bóta sé hagað eftir á, en varnaraðild hennar sé ekki nauðsynleg að málinu.

Fyrning.

Í 9. gr. laga nr. 150/2007 segir að fyrning kröfu hefjist þegar nauðsynlegar upplýsingar berast um tjónið og þann sem olli því. Fyrst hafi orðið ljóst að M-kk-nf hefði skráð sig fyrir hinu nýju hlutafé þann 8. janúar 2020, þegar Verðbréfaskráning afhenti stefnanda hlutaskrá félagsins. Þann 20. janúar 2020 barst svo bréf frá stefndu, sem gaf vísbendingar um að M-kk-nf hefði ekkert greitt fyrir hækkanirnar. Hvoru tveggja hafi verið andstætt opinberri upplýsingagjöf stefndu og stjórnar Tomahawk Development hf. Samkvæmt þessu upplýstist um atvik þessa máls á tímabilinu 8.- 20. janúar 2020. Þann 20. janúar 2020 hafi m. ö. o. fyrst verið komnar fram nauðsynlegar upplýsingar, bæði um tjónið og þann sem bar ábyrgð á því skv. 9. gr. laga nr. 150/2007. Upphaf fyrningarfrests miðast því við þann dag. Þá eigi almennar reglur um upphaf fyrningar ekki við þegar leynt sé lögbrotum með villandi sérfræðistaðfestingum til opinberra aðila, villandi upplýsingagjöf í ársreikningum, þegar skylda til að gefa félag félag upp til skipta sé brotin, skv. 64. gr. gþskl. og bókhaldsgögnum er eytt, til að dylja slóð afbrota.

Tekið er fram að öndverð niðurstaða um fyrningu fæli í sér að fyrirsvarsmenn íslenskra hlutafélaga og endurskoðendur þeirra hefðu hag af því að breiða yfir afbrot með rangri upplýsingagjöf fram yfir fyrningartíma og gefa þau ekki upp til skipta á réttum tíma skv. 64. gr. gþskl.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefndu Stefndu taka fram að umfjöllun um þátttöku Tomahawk Developement á Íslandi hf. í gjaldeyrisútboði Seðlabanka Íslands styðji ekki málatilbúnað stefnanda. Stefndu hafi aðeins staðfest greiðslu hlutafjár en stefndu hafi ekki varðað um þátttöku félagsins í gjaldeyrisútboðum tengdum félaginu. Þátttaka félagsins í útboðum bankans styðji hins vegar þá staðreyndi að félagið hafi móttekið greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir. Þá felist í staðfestingu um hækkun hlutafjár engin ábyrgð á hlutaskrá eða hvernig gerð sé grein fyrir eignarhlutföllum í ársreikningum.

Þá taka stefndu fram að þeir hafi eingöngu aðstoðað Tomahawk Developement á Íslandi hf. við gerð ársreikninga frá hausti 2014 vegna ársreiknings 2013. Fram að þeim tíma hafi afskipti stefndu af Tomahawk Developement á Íslandi hf. engin verið.

Stefndu byggja á því að kröfur stefnanda á hendur stefnda séu fyrndar. Almennur fyrningarfrestur krafna sé fjögur ár, samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, frá þeim tíma sem Tomahawk Development Íslandi hf. átti fyrst rétt til efnda, en það hafi verið þegar hluthafar skráðu sig fyrir hinu nýja hlutafé. Að því er varðar síðustu hækkunina, sem fór fram 2. febrúar 2015, þá hafi Tomahawk Development Íslandi ehf. fyrst átt rétt til efnda á greiðslu fyrir hækkunina á þeim sama degi. Þessi krafa Tomahawk Development Íslandi hf. hafi því fyrnst 2. febrúar 2019 enda var mál þetta ekki höfðað fyrr en 15. maí 2020 eða meira en 5 árum frá upphafi fyrningarfrests. Kröfur Tomahawk Development Íslandi hf. um greiðslu á öðrum hlutafjárloforðum, sem varða mál þetta, séu enn eldri og því einnig fyrndar.

Stefndu telji engan grundvöll vera fyrir bótaábyrgð stefndu.

Stefndu taka fram að bú Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta hinn 6. febrúar 2019 og aldrei hafi umræddar hlutafjárhækkanir verið vefengdar.

Stefndu mótmæla tilraun stefnanda til að gera störf þeirra tortryggileg með fullyrðingu sinni um að engin bókhaldsgögn séu í félaginu. Taka stefndu fram að störf þeirra hafi byggst á bókhaldsgögnum, og bendi á að á þeim hvíli engin skylda til varðveita gögnin, heldur hvíli sú skylda á félagsstjórn. Auk þess hafi stefndu afhent embætti héraðssaksóknara í september 2019 öll gögn sem stefndu hafi haft undir höndum um kísilverið, þ. á m. gögn vegna Tomahawk Developement á Íslandi hf., vegna kæru stefnanda til embættis héraðssaksóknara og húsleitar sem gerð var af því tilefni hjá stefnda, Ernst & Young ehf.

Stefndu byggja á því að rétt hafi verið staðið að staðfestingu á hækkun hlutafjár.

Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi tekið við greiðslum sem samsvari þeirri fjárhæð sem nam hækkun hlutafjár, sem hafi verið grunnforsenda fyrir staðfestingu stefndu á hækkuninni. Ekki skipti máli þó að greiðslur hafi ekki verið greiddar í einu lagi, nákvæmlega að þeirri fjárhæð sem viðkomandi hækkun hljóðaði upp á. Yfirlýsingar stefndu hafi því staðist ákvæði III. og IV. kafla laga um hlutafélög. Stefndu byggja einnig á því að í staðfestingu á innborgun felist engin ábyrgð á því hvað verði um greiðsluna síðar. Félagsstjórn og eftir atvikum framkvæmdastjóri beri þá ábyrgð. Hvergi sé þess getið í lögum nr. 2/1995 um hlutafélög eða lögskýringargögnum að í staðfestingu á greiðslu hlutafjár felist einnig skylda til að fylgjast með ráðstöfun þess. Skyldan lúti aðeins að staðfestingu innborgunar og þá skyldu hafi stefndu uppfyllt.

Þá benda stefndu á að millifærslukvittun sé langt í frá eina gagnið sem lagt verði til grundvallar staðfestingu á hækkun hlutafjár. Þvert á móti geti staðfesting byggst á öllum gögnum sem sýni raunverulega hreyfingu fjármagns. Þá hafi engin skylda hvílt á stefndu til að varðveita gögn um hlutafjárhækkanirnar.

Stefndu taka fram að í stefnu sé aðeins fjallað sérstaklega um fjórar af þeim tíu hlutafjárhækkunum sem dómkröfur stefnanda byggist á. Telja stefndu að stefnandi verið að leiða a. m. k. einhverjar líkur að skaðabótaábyrgð stefndu og því sé málatilbúnaður stefnanda vanreifaður að þessu leyti. Stefnandi bendi á að samkvæmt yfirliti reiknings Tomahawk Developement á Íslandihf. í Arion banka hf. sem liggi fyrir í gögnum málsins hafi Tomahawk Developement á Íslandi hf. fengið greidda rúmlega 1,2 milljarða króna inn á þann reiknings á árinu 2014. Hlutafjárhækkanir í félaginu hafi á sama ári numið sömu fjárhæð. Þótt stefndu hafi ekki framvísað millifærslukvittunum nákvæmlega fyrir þeim fjárhæðum leiði þetta í ljós að Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi tekið við peningagreiðslum í samræmi við hlutafjárhækkanir enda hafi ekki verið sýnt fram á að umræddar peningagreiðslur til félagsins hafi verið vegna annarra skuldbindinga.

Án viðurkenningar á því að stefndu beri að afsanna staðhæfingar stefnanda þá bendi stefndu í dæmaskyni á hlutafjárhækkun þann 15. maí 2014 að fjárhæð 435.702.992 kr., sem stefnandi fjalli um í stefnu. Sjá megi hvernig samanlögð fjárhæð innborgana á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358- 26- 442 frá 14. febrúar til 14. maí 2014 er að nákvæmlega sömu fjárhæð og hlutafjárhækkunin að teknu tilliti til þóknunar H. F. Verðbréfa hf., sem annaðist viðskiptin, sbr. eftirfarandi:

Dagsetning

innborgana

Fjárhæð í

kr.

14. febrúar 61.443.360

24. febrúar 1.555.033

10. mars 17.240.520

14. mars 35.140.500

17. mars 15.463.279

24. mars 76.670.300

Innborgað til útboðs

14. maí 228.190.000

Samtals 435.702.992

Á tímabilinu frá þeirri hækkun og fram að tilkynningu þann 3. september 2014 hafi Tomahawk Developement á Íslandi hf. fengið greiddar hátt í 600 millj. króna inn á reikning sinn, 358- 26- 442, en á sama tíma hafi hlutafé verið hækkað um annars vegar um 130.262.699 krónur þann 25. júní 2014 og hins vegar 433.602.814 krónur þann 3. september 2014 eða samtals 563.865.513. Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi því fengið greitt ríflega umfram tilkynntar hlutafjárhækkanir. Innborganir á tímabilinu 4. júlí til 8. september 2014 inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358-26- 442 stemmi þó nákvæmlega við framangreinda hlutafjárhækkun 3. september 2014 að fjárhæð 433.602.814 kr., sbr. eftirfarandi töflu:

Dagsetning

innborgana

Fjárhæð í

kr.

4. júlí 47.490.507

7. júlí 34.765.580

12. ágúst 10.826.900

21. ágúst 27.254.208

3. september 79.051.619

8. september 234.214.000

Samtals 433.602.814

Aðrar hlutafjárhækkanir megi útskýra með sama hætti og stefndu bendi á, sbr. yfirlit yfir bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358- 26- 442. Þá nemi samtals innborganir inn á reikninginn á tímabilinu janúar 2013 til ársloka 2015 yfir 3,8 milljörðum króna. Af þeim sé ekki hægt að útiloka að greiðslur að fjárhæð yfir 3 milljörðum króna hafi verið vegna hlutafjárhækkana. Við þetta bætist verulegar innborganir á bankareikninga 358- 22- 441 og 301- 26- 90110. Samkvæmt framangreindu verði að leggja til grundvallar að aðkoma stefndu að hlutafjárhækkunum í Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi í öllu tilliti staðist ákvæði hfl. Öll sönnunarbyrði um hið gagnstæða hvíli á stefnanda en honum hafi ekki tekist að gera líklegt að hlutafé hafi verið vangreitt. Allur málatilbúnaður stefnanda virðist byggjast á því að stefndu geti ekki „framvísað millifærslukvittunum“.

Um ætlaða hringrás greiðslna taki stefndu fram að útilokað hafi verið að átta sig á slíku. Það hafi auk þess ekki verið hlutverk stefndu að rekja flæði fjármuna á milli félaga eða fylgjast með ráðstöfun þeirra að öðru leyti, svo sem hvort ráðstafanir Tomahawk Developement á Íslandi hf. samræmdust gjaldeyrislögum. Þá bendi stefndu á að eðlilegt sé að félag eins og Tomahawk Developement á Íslandi hf. ráðstafi hlutafé sínu til fjárfestingar en safni því ekki á bankareikningum. Þá taki stefndu fram að sök verði ekki á þá felld þótt upp kunni að hafa komist um ætlaðar blekkingar M-kk-ef G-kk-ef tengdar gjaldeyrisviðskiptum síðar.

Um félög tengd M-kk-þgf G-kk-þgf taka stefndu fram að þeir hafi sinnt afmörkuðum störfum fyrir nokkur félög tengd M-kk-þgf. Er mótmælt staðhæfingum stefnanda um að stefndu hafi verið „endurskoðendur allra þeirra íslensku félaga sem M-kk-nf nýtti til hringgreiðslna“ og hafi af þeim sökum átt að hafa „yfirsýn yfir heildarbrot“. Er því einnig mótmælt að stefndu hafi haft nákvæmar fjárhagsupplýsingar um öll félögin“ eða hafi átt aðkoma auga á ætlaðar hringgreiðslur. Þá taka stefndu fram að Íslenska kísilfélagið hafi skilað ársreikningi fram til ársins 2016 og hafi ekki verið afskráð fyrr, eins og haldið sé fram af stefnanda. Þá er áréttað að stefndu hafi ekki sinnt endurskoðendastörfum fyrir félagið í skilningi þágildandi 2. tölul. 1. gr. laga nr. 79/2008 og hafi eingöngu aðstoðað við samantekt ársuppgjörs og skattframtal Íslenska kísilfélagsins. Þá sé það sérstaklega áréttað að stefndu störfuðu ekkert fyrir hollenska fyrirtækið Pyromet Engineering B. V., sem stefnandi telur að hafi tekið við þeim fjármunum sem voru greiddir til Tomahawk Developement á Íslandi hf. fyrir hinar umþrættu hlutafjárhækkanir. Þá er einnig áréttað að stefndu hafi eingöngu aðstoðað við samantekt ársuppgjörs og við skattframtal samkvæmt staðli ISRS 4410 fyrir Tomahawk Developement á Íslandi hf. og fyrir Stakksbraut 9 ehf., en engum endurskoðunarstörfum sinnt fyrir þau félög í skilningi 2. töluliðar 1. gr. laga nr. 79/2008 um endurskoðendur og endurskoðun. Þetta sé mikilvæg staðreynd sem stefnandi virðist algerlega líta fram hjá. Reginmunur sé á endurskoðunarvinnu og annars konar aðstoð við bókhald og reikningsskil. Endurskoðun feli í sér staðfestingarvinnu eða eins og segi í 6. tl. 1. gr. laga nr. 94/2019: Óháð og kerfisbundin öflun gagna og mat á þeim í þeim tilgangi að láta í ljós rökstutt og faglegt álit endurskoðanda um áreiðanleika þeirra og framsetningu í samræmi við lög, settar reikningsskilareglur eða önnur skilyrði sem fram koma í álitsgerðinni. Í annarskonar vinnu, t. d. aðstoð við færslu bókhalds og gerð ársreikninga, láti endurskoðandi ekki í ljós álit sitt á áreiðanleika upplýsinga, framsetningu o. s. frv. Vinnan felist eingöngu í því að safna saman, flokka og draga saman fjárhagsupplýsingar. Sú sviðsmynd sem stefnandi dragi upp af störfum stefndu, nánar tiltekið að stefndu hafi haft eða mátt hafa „yfirsýn yfir heildarbrot“, sé því bæði röng og afar villandi. Stefndu hafi einfaldlega staðfest að greiðslur fyrir hlutafé hefðu borist á sínum tíma og það hafi verið gert á grundvelli óyggjandi upplýsinga. Hvað síðar varð um fjármunina hafi aldrei getað verið á ábyrgð stefndu.

Um óefnislegar eignir í Stakksbraut 9 ehf. taka stefndu fram að þeir átti sig ekki á samhengi þessarar málsástæðu við sakarefnið, þ. e. meint tjón Tomahawk Developement á Íslandi hf. Lykilatriði sé að stefndu sinntu ekki endurskoðunarstörfum fyrir Stakksbraut 9 ehf. Þeir hafi aðstoðað félagið við færslu bókhalds og gerð ársreikninga fyrir árið 2013 og árshlutauppgjör 2014 en engar breytingar gert á reikningsskilaaðferðum. Bókhald og ársreikningsgerð Stakksbrautar 9 ehf. hafi verið hjá Pricewaterhouse Coopers ehf. vegna ársins 2012 og þar hafi verið færðar inn óefnislegar eignir auk lóðarkaupa.

Stefndu byggja á því að ekki hafi verið sýnt fram á tjón eða tengsl þess við háttsemi stefndu. Stefndu telja að staðfesting þeirra á hækkun hlutafjár hafi ekki haft afgerandi þýðingu og þ. a. l. ekki verið nauðsynlegt skilyrði ætlaðs tjóns. Stefnandi virðist hins vegar gefa sér að tjón hafi orðið og að það samsvari hækkun hlutafjár í Tomahawk Developement á Íslandi hf. og að stefndu beri óskipta ábyrgð á öllu því ætlaða tjóni sem hlotist hafi af hækkununum. Þá byggja stefndu á því að orsakasambandi skorti á milli háttsemi stefndu og meints tjóns og í öllu falli sé hið meinta tjón alls ekki sennileg afleiðing af háttsemi stefndu.

Stefndu byggja á því að sönnunarbyrðin hvíli á stefnanda og vísa alfarið á bug sjónarmiðum stefnanda um að sönnunarbyrði skuli snúið við. Vissulega tíðkist á vissum sviðum sérfræðiábyrgðar að sönnunarreglum sé beitt með sérstökum hætti. Hvað sem því líði þurfi meintur tjónþoli ávallt að sýna fram á að frumskilyrði skaðabótaréttar séu fyrir hendi en stefnandi hafi ekki einu sinni getað gert líklegt að stefndu hafi sýnt af sér vanrækslu, hvað þá að störf stefndu hafi leitt til ætlaðs tjóns.

Um þátt Tomahawk Developement á Íslandi hf. í ætluðu tjóni taka stefndu fram að eitt af frumskilyrðum skaðabótaábyrgðar sé að sá sem verði fyrir tjóni hafi ekki sjálfur valdið því eða verið í þeim tengslum við tjónvald að hann glati skaðabótarétti vegna tengslanna. Samkvæmt lýsingu í stefnu, reynist hún rétt, sé eigin sök Tomahawk Developement á Íslandi hf. að því er varðar ætlað tjón slík að sýkna beri stefndu, jafnvel þótt stefnanda takist að sýna fram á vanrækslu af þeirra hálfu eða tengsl hennar við ætlað tjón. Stefndu byggja á því að Tomahawk Developement á Íslandi hf. geti ekki krafist bóta vegna eigin ætlaðrar ólögmætrar háttsemi þar sem slík háttsemi njóti ekki verndar skaðabótaréttarins. Það myndi enda skjóta skökku við ef félagið gæti fengið greitt, í formi skaðabóta, fyrir ólögmæta starfsemi. Enn síður standist skoðun að M-kk-þgf G-kk-þgf, sem hluthafa í félaginu, séu fengnar hagsbætur í formi skaðabóta.

IV

1

Kröfur stefnanda á hendur stefndu byggjast á því að þrotabú Sameinaðs Sílikons hf. hafi orðið fyrir tjóni vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda, R-kk-ef D-kk-ef P-kk-ef, löggilts endurskoðanda, sem meðstefndi, Ernst & Young ehf., beri ásamt honum óskipta bótaábyrgð á. Þá er einnig byggt á því að stefndi, Ernst & Young ehf., beri ábyrgð á meintu tjóni stefnanda vegna saknæmrar háttsemi M-kvk-ef P-kvk-ef sem einnig var löggiltur endurskoðandi hjá félaginu á þeim tíma sem málið varðar, en henni hefur ekki verið stefnt persónulega og er hún því ekki aðili að málinu.

Stefnandi byggir í fyrsta lagi á því að engar raunverulegar greiðslur hafi borist fyrir tíu hlutafjárhækkanir í Tomahawk Developement á Íslandi hf. að fjárhæð 1.795.857.801 krónur og að líta beri á þær greiðslur sem bárust sem sýndargreiðslur. Er á því byggt að sömu fjármunir fyrir ætlaðar hlutafjárhækkanir hafi verið færðir í hring þannig að sömu verðmætin hafi verið notuð til greiðslu fjölda mismunandi hlutafjárhækkana. Sumar greiðslur hafi þannig farið beint inn á bankareikning M-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef jafnharðan og þær voru greiddar, en aðrar greiðslur hafi verið fluttar frá Tomahawk Developement á Íslandi hf., til Stakksbrautar 9 ehf. og til hollensks félags, Pyromet Engineering B. V., og þaðan aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf. Stefndu hafi verið grandsamir um hringgreiðslurnar þar sem þeir hafi skoðað og endurskoðað ársreikninga allra félaganna og þeir hafi þrátt fyrir þessa vitneskju staðfest að fullar greiðslur hefðu borist fyrir hlutafjárhækkanirnar. Stefndu beri ábyrgð á því að staðfesta þær þó að þær hafi í raun ekki borist félaginu.

2

Krafa stefnanda byggist sem fyrr segir á því að engar greiðslur hafi borist fyrir tíu hlutafjárhækkanir í hlutafélaginu Tomahawk Developement á Íslandi hf., samtals að fjárhæð 1.795.857.801 krónur, sem tilkynntar voru til fyrirtækjaskrár á tímabilinu 3. maí 2013 til 11. febrúar 2015. Stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, hafi ranglega staðfest við fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra að hækkanirnar sem hann kom aðhefðu verið greiddar með peningum við skráningu og hafi með því sýnt af sér saknæma háttsemi. Greiðslur fyrir hlutafjárhækkanirnar hafi staðið í stuttan tíma á bankareikningum Tomahawk Developement á Íslandi hf., en síðan verið millifærðar á bankareikninga M-kk-ef G-kk-ef persónulega eða annarra félaga undir hans stjórn, þ. e. Íslenska kísilfélagsins hf. og Stakksbrautar 9 ehf. og þaðan til hollensk fyrirtækis Pyromet Engineering B. V. sem einnig hafi verið undir stjórn M-kk-ef og svo aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf., m. a. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Um hringgreiðslu fjármuna eða sýndargreiðslur hafi verið að ræða og því engar raunverulegar greiðslur borist frá M-kk-þgf G-kk-þgf fyrir hinum umþrættu hlutafjárhækkunum sem M-kk-nf var skráður fyrir. Telur stefnandi að stefndu beri ábyrgð á röngum staðfestingum um að hlutafjárhækkunin hafi verið greidd með peningum.

Til grundvallar framangreindri lýsingu stefnanda á ætluðum hringgreiðslum eru bankayfirlit hollenska félagsins Pyromet Engineering B. V., bankayfirlit Stakksbrautar 9 ehf., millifærslukvittanir vegna greiðslna frá Stakksbraut 9 ehf. til hollenska félagsins og yfirlit Arion banka hf. yfir millifærslur frá Íslenska kísilfélaginu til m. a. aðila í Danmörku en einnig til hollenska félagsins.

Að mati dómsins geta umrædd bankayfirlit ekki nema að takmörkuðu leyti varpað ljósi á hinar ætluðu ólögmætu hringgreiðslur. Nauðsynlegt hefði verið að rekja með nákvæmum hætti einstakar greiðslur sem stefnandi telur umrædd yfirlit varpa ljósi á. Telur dómurinn að verulega skorti á að stefnandi hafi gert nægilega grein fyrir hinum ætluðu hringgreiðslum að fyrrgreindri fjárhæð, 1.795.857.801 krónur, sem hann telur að stefndu hafi verið kunnugt um. Ekki nægir í þessu sambandi að vísa með almennum hætti til fyrirliggjandi bankayfirlita og færslna án þess að rakið sé nákvæmlega hvernig umræddir fjármunir hafi verið fluttir á milli greindra félaga og M-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef. Telur dómurinn að tilvist og umfang umræddra hringgreiðslna sé ósannað eins og málið liggur fyrir, en sönnunarbyrðin hvílir á stefnanda að þessu leyti. Verður því ekki talið að sýnt hafi verið fram á að stefndu hafi verið kunnugt um meintar ólögmætar hringgreiðslur fjármuna á þeim tíma þegar staðfestingar þeirra á innborgunum áttu sér stað. Að því virtu hefur það ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins hvort stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, og M-kvk-nf P-kvk-nf, starfsmaður og meðeigandi stefnda, Ernst & Young ehf., hafi skoðað eða endurskoðað ársreikninga þeirra félaga sem um ræðir.

Þá verður ekki talið að greiðslur Stakksbrautar 9 ehf. til Pyromet Engineering B. V. og færslur þeirra sem óefnislegar eignir í reikningsskilum félagsins árið 2012 gefi til kynna að stefndu hafi verið kunnugt um umræddar hringgreiðslur fjármuna á þeim tíma sem staðfestingar stefndu á hlutafjárhækkunum Tomahawk Developement á Íslandi hf. áttu sér stað.

3

Stefnandi byggir einnig á því að þau gögn sem lágu til grundvallar staðfestingum stefnda, R-kk-ef D-kk-ef, hafi verið ófullnægjandi, þar sem millifærslukvittanir hafi ekki legið frammi og greiðslur hafi komið í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Í skýrslu stefnda, R-kk-ef D-kk-ef, við aðalmeðferð málsins lýsti hann fyrirkomulaginu sem viðhaft var við staðfestingu hlutafjárhækkana í Tomahawk Developement á Íslandi hf. Hann tók fram að byggt hefði verið á greiðslukvittunum um innborgarnir á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. og staðfestingum um að innborganir hefðu borist félaginu í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabankans. Þá lýsti hann því hvers vegna greiðslur sem bárust inn á bankareikning félagsins frá H. F. Verðbréfum hf. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hefðu verið lagðar inn á bankareikning félagsins eftir staðfestingu endurskoðandans um hlutafjárhækkun, en það væri vegna þess að Seðlabankinn hefði ekki samþykkt greiðslur í gegnum gjaldeyrisútboð bankans fyrr en staðfesting fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra um hlutafjárhækkunina hefði legið fyrir. Þegar hún lá fyrir hefðu greiðslur verið lagðar inn á reikning félagsins. Er þetta í samræmi við skýringar sem komu fram í svari stefndu hinn 20. janúar 2020 til stefnanda og meðfylgjandi gögn, þ. á m. tölvuskeyti frá H. F. Verðbréfum hf. þar sem fram kemur að inneign M-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef á reikningi hjá Seðlabanka Íslands verði millifærð inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. að frádreginni þóknun „þegar hlutafjárhækkun félagsins hefur verið skráð“ hjá Verðbréfaskráningu Íslands. Að þessu virtu telur dómurinn að greiðslur sem bárust inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. eftir staðfestingu endurskoðandans um að hlutafjárhækkun hefði verið greidd eigi sér eðlilegar skýringar. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að það fyrirkomulag sem hér hefur verið lýst sé sönnun um saknæma háttsemi endurskoðandans við staðfestingu hlutafjárhækkana sem hafi leitt til þess tjóns sem í málinu greinir.

4

Víkur þá að einstökum hlutafjárhækkunum, en í tengslum við þær er á því byggt að stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, eða M-kvk-nf P-kvk-nf hafi sýnt af sér saknæma háttsemi með því að senda tilkynningar um hlutafjárhækkanir eins og hér greinir.

Í fyrsta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar 3. maí 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. þann 20. apríl 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 33.000.000 króna.

Þegar stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, staðfesti hækkunina hinn 3. maí 2013 lágu fyrir tvær innborganir inn á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. Sú fyrri hinn 25. mars 2013 og hin síðari 2. maí s. á. Þriðja greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 14. maí 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 32.767.069 krónum. Mismunurinn, 232.931 króna, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að umræddar greiðslur bárust inn á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. og hafði stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, ekki ástæðu til að ætla annað en að greiðslur hefðu í raun verið inntar af hendi af reikningi hluthafans eins og millifærslur á bankareikning félagsins báru með sér. Ráðstöfun félagsins jafnskjótt á þeim fjármunum eftir innborgun og áður en tilkynning stefnda, R-kk-ef D-kk-ef, barst fyrirtækjaskrá gat ekki verið á ábyrgð stefndu, hvað sem líður réttmæti þeirra að öðru leyti. Með vísan til þess er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í öðru lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 12. júní 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 10. júní 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 28.111.460 krónur.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Tvær fóru fram hinn 24. maí og 13. júní 2013. Þriðja greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 20. júní 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 27.972.196 krónum. Mismunurinn, 139.264 krónur, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í þriðja lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 3. september 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 30. ágúst 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 97.448.200 krónur.

Fjórar innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Þær fóru fram hinn 19. júlí, 16. ágúst, 20. ágúst og 30. ágúst 2013. Fimmta greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 13. september 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 96.940.959 krónum. Mismunurinn, 507.241 króna, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í fjórða lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 16. október 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 2. október 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 105.960.160 krónur.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda, innborganir 16. ágúst, 25. september og 4. október 2013. Fjórða greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 22. október 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 105.430.259 krónur. Mismunurinn, 529.901 króna, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í fimmta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 5. desember 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 11. nóvember 2013, þar sem, ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 133.347.500 krónur. Til grundvallar staðfestingu endurskoðandans eru annars vegar innborgun á bankareikning félagsins hinn 28. október 2013. Hins vegar er greiðsla 6. desember 2013 frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. sem var lögð inn á reikning félagsins þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 130.803.763 krónum. Mismunurinn, 2.543.737 krónur, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í sjötta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 5. febrúar 2014, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 6. janúar 2014, þar sem, ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 236.026.810 krónur.

Tvær innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda, hinn 11. desember 2013 og 27. janúar 2014. Þriðja greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 7. febrúar 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 234.945.491 krónum. Mismunurinn, 1.081.319 krónur, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Sjöunda hlutafjárhækkunin, sem staðfest var þann 15. maí 2014, var samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 5. maí 2014, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 434.702.992 krónur.

Sex innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 14. og 24. febrúar 2014 og 10., 14., 17. og 24. mars 2014. Sjöunda greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 16. maí 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 434.665.898 krónum. Mismunurinn, 1.037.094 krónur, var þóknun til H. F. Verðbréfa hf.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Áttunda hlutafjárhækkunin að fjárhæð 130.262.699 krónur var staðfest hinn 25. júní 2014 af M-kvk-þgf P-kvk-þgf, endurskoðanda hjá stefnda, Ernst & Young ehf., en var samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 12. júní 2014.

Óumdeilt er að stefndi, R-kk-nf D-kk-nf, staðfesti ekki innborgun fyrir þessari hlutafjárhækkun. Í ljósi þess er hann þegar af þeirri ástæðu sýknaður af dómkröfu stefnanda vegna greindrar hækkunar.

Tvær innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu endurskoðandans M-kvk-ef P-kvk-ef. Samkvæmt skýringum stefndu voru annars vegar 18.401.559 krónur lagðar inn 23. júní 2013 og hins vegar komu 69.759.300 krónur í gegnum H. F. Verðbréf hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og voru lagðar inn á reikning félagsins hinn 30. júní 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Stefndu hafa leitast við að varpa ljósi á innborganirnar með skoðun á bankareikningi Tomahawk Developement á Íslandi hf., en þeim hefur ekki tekist að rekja alla fjárhæðina eða sem nemur 42.101.840 krónum. Stefndu hafa bent á að langur tími er liðinn frá því að umrædd hlutafjárhækkun átti sér stað en auk þess hafi gögn sem tengjast málinu verið tekin úr vörslum stefndu af héraðssaksóknara í kjölfar húsleitar embættisins í september 2019 hjá stefndu. Að virtum skýringum stefndu telur dómurinn ósannað, eins og málið liggur fyrir, hvort endurskoðandinn hafi látið hjá líða að ganga úr skugga hvort öll innborgunin hefði átti sér stað og verður stefnandi að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að endurskoðandinn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi sem stefndi, Ernst & Young ehf., beri ábyrgð á.

Níunda hlutafjárhækkunin, að fjárhæð 433.602.814 krónur, var staðfest þann 3. september 2014, en hafði verið samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 28. ágúst 2014.

Fimm innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 4. júlí, 7. júlí, 12. ágúst,21. ágúst og 3. september 2014. Sjötta greiðslan kom frá H. F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 8. september 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 433.602.814 krónum.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Tíunda hlutafjárhækkunin, að fjárhæð 162.395.166 krónur, sem um er deilt í máli þessu var staðfest þann 11. febrúar 2015 og samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 2. febrúar 2015.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 15. desember 2014 og 9. og 13. febrúar 2015. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 162.385.400 krónum. Mismunur er á staðfestri hlutafjáraukningu og innborguðu hlutafé að fjárhæð 9.766 krónur. Ekki liggur fyrir af hverju hann stafar.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

5

Með vísan til alls þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins að umræddar staðfestingar stefndu á hlutafjárhækkunum í félaginu Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi ekki falið í sér saknæma og ólögmæta háttsemi stefndu, í ljósi þeirra upplýsinga sem lágu fyrir um innborganir inn á bankareikning félagsins eða voru í vörslum H. F. Verðbréfa hf. þegar staðfestingarnar fóru fram.

6

Við meðferð málsins fyrir dóminum lögðu stefndu fram sundurliðanir á einstökum hlutafjárhækkunum sem teknar voru saman á grundvelli bankareiknings Tomahawk Developement á Íslandi hf. Í þeirri samantekt stefndu kemur fram, eins og nánar greinir hér að framan um einstakar hlutafjárhækkanir, að mismunur hafi verið á innborguðum greiðslum fyrir hlutafjárhækkunum sem hafi stafað af því að frá greiddum hækkunum hafi verið dregin þóknun til H. F. Verðbréfa hf. áður en fjárhæð var lögð inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. Samkvæmt reglum félagaréttar hefði borið að geta þessa kostnaðar í ákvörðun hluthafafundar þegar hækkunin var ákveðin, sbr. 7. tölulið 36. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Það var ekki gert, en þar sem stefnandi hefur ekki mótmælt sérstaklega lögmæti þessa fyrirkomulags kemur þetta ekki til frekari skoðunar við úrlausn málsins.

7

Með skírskotun til alls þess er að framan er rakið verða stefndu sýknaðir af öllum dómkröfum stefnanda. Koma þá ekki til frekari skoðunar málsástæður stefndu um ætlað tjón, eigin sök Tomahawk Developement á Íslandi hf. í ætluðu tjóni og um fyrningu meintra krafna stefnanda.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefndu sameiginlega 2.000.000 króna í málskostnað.

P-x-x D-x-x lögmaður flutt málið af hálfu stefnanda.

T-kk-nf J-kk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefndu.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Meðdómendur voru B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari og L-kk-nf F-kk-nf, löggiltur endurskoðandi.

Dómsorð :

Stefndu, Ernst & Young ehf. og R-kk-nf D-kk-nf P-kk-nf, eru sýknaðir af öllum kröfum stefnanda, þrotabús Sameinaðs Sílikons hf.

Stefnandi greiði stefndu 2.000.000 króna í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf

B-kk-nf L. B-kk-nf

L-kk-nf F-kk-nf