E-4434/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 15. nóvember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Ó-kk-þgf S-kk-þgf, Brekkustíg 6, Reykjanesbæ, á hendur Garðaprýði ehf., Mæri við Vesturlandsbraut, Reykjavík og Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu birtri 9. nóvember 2011.

Stefnandi gerir aðallega þá kröfu að stefndu verði dæmdir til að greiða honum 3.308.278 kr. ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 3. nóvember 2007 til 15. febrúar 2008, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess í fyrsta lagi að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda 3.528.720 kr. ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 3. nóvember 2007 til 17. desember 2011, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt lögum nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess í öðru lagi að stefndu verði dæmdir til að greiða honum 3.020.508 kr. ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 9. nóvember 2007 til 15. febrúar 2008, en með dráttarvöxtum þ.m.t. vaxtavöxtum samkvæmt lögum nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess í þriðja lagi að stefndu verði dæmdir til að greiða honum 3.240.950 kr. ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 9. nóvember 2007 til 17. desember 2011, en með dráttarvöxtum þ.m.t. vaxtavöxtum samkvæmt lögum nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist er málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndu krefjast þess að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins.

Málavextir

Þann 13. ágúst 2002 þegar stefnandi ók bifreiðinni BP-630 norður Vesturlandsveg í Reykjavík við gatnamót Úlfarsfellsvegar við Lambhaga var bifreiðinni OJ-732, í eigu stefnda Garðaprýði ehf., ekið í veg fyrir bifreið hans og rákust bifreiðarnar saman.

Ásamt stefnanda voru tvö börn hans í bifreiðinni, þá átta og tíu ára.

Samkvæmt lögregluskýrslu voru töluverðar skemmdir á bifreiðinni OJ-732 en ekki er þar greint fá því hvort og þá hversu mikið bifreið stefnanda hafi skemmst en fram kemur að hún hafi verið flutt á brott af kranabifreið.

Í skýrslu lögreglu er bókaður framburður S-kk-ef V-kk-ef F-kk-ef sem ók á eftir bifreið stefnanda þegar slysið varð. Þar kemur fram að hann hafi ekið norður Vesturlandsveg og þá séð hvar bifreiðinni OJ-732 hafi verið ekið vestur Úlfarsfellsveg að Vesturlandsvegi. Bifreiðin hafi hægt ferðina en síðan ekið út á Vesturlandsveg. Þá hafi bifreið stefnanda verið snarhemlað en það hafi ekki dugað til að forðast áreksturinn. Taldi hann að bifreiðinni OJ-732 hafi verið ekið á lítilli ferð þegar áreksturinn varð en bifreið stefnanda hafi verið ekið á sama hraða og hann ók sem hann taldi að hafi verið um 60 kílómetra hraði á klukkustund.

Stefnandi lýsir árekstrinum svo í stefnu að hann hafi verið harður. Þegar hann hafi skynjað hvað verða vildi, og að ekki yrði komið í veg fyrir áreksturinn, hafi hann rétt út hægri hönd, lagt flatan lófann á brjóst sonar síns sem sat í framsætinu við hlið stefnanda, og varnað því þannig að sonur hans kastaðist fram. Þessi viðbrögð hans hafi verið ósjálfráð. Líknarbelgir bifreiðarinnar hafi sprungið út við áreksturinn og við höggið og þrýstinginn frá líknarbelgjunum hafi stefnandi fengið tognunaráverka, m.a. yfir hægra axlarsvæði. Fyrst eftir slysið hafi hann lítt fundið til en hann hafi verið í fríi frá vinnu sinni til sjós í nokkrar vikur eftir slysið. Þegar hann hóf störf að nýju hafi farið að bera á slæmum verkjum frá axlarsvæði sem hafi stigmagnast þar til hann varð með öllu að hætta vinnu á sjó vegna verkja og aflleysis í hægri öxlinni.

Eftir áreksturinn var stefnandi fluttur á slysadeild ásamt börnum sínum.

Í vottorði E-kvk-ef B-kk-ef læknis, dagsettu 22. desember 2003, segir að við höggið þegar slysið varð hafi loftpúði leyst út og hafi stefnandi fengið högg í andlitið sem spurning var um hvort hafi verið af loftpúðanum eða einhverju öðru í bifreiðinni. Hann hafi ekki misst meðvitund, hann hafi verið í bílbelti og hafi haldið fast um stýrið með vinstri hendi og rétt út hægri höndina til þess að hlífa syni sínum er sat í framsæti. Síðan segir: „Við skoðun á slysadeild var hann með fulla meðvitund eða áttun. Það var eðlileg skoðun á hálsliðum. Við taugaskoðun var vægur dofi vinstra megin í andlit en fann þó vel fyrir snertingu á báðum andlitshelmingum. Eðlileg motorik í andliti. Ennfremur voru eymsli yfir thenar svæði hægri handar, eðlilegar fingurhreyfingar og enginn grunur um brot.“ Var stefnandi eftir skoðunina greindur með mar og yfirborðsáverka á andliti og mar á hendi og fingrum hægri handar.

Í vottorði B-kk-ef G-kk-ef læknis, dagsettu 15. febrúar 2004, kemur fram að stefnandi hafi leitað til hans 13. desember 2003. Í vottorðinu segir að stefnandi hafi þegar við slysið fundið fyrir verk í hægri handlegg og öxl. Við læknisskoðun í kjölfar slysins hafi verið talið að um væri að ræða tognunaráverka á hægri öxl. Eftir þetta hafi stefnandi alltaf haft verki í hægri handlegg og öxl. Einkum hafi hann verið slæmur í öxlinni og hafi honum fundist ástandið þar versna og gera sér erfitt með störf og hafi hann í desember 2003 verið orðinn óvinnufær vegna verkja og aflleysis í öxlinni. Stefnandi hafi kvartað undan stirðleika og kraftleysi í öxlinni, versnandi einkennum frá baki, en hann hafði áður verið viðkvæmur í baki, og einkennum frá hægri mjöðm en þar hafi hann ekki fundið til áður né heldur í hægri öxl. Við skoðun kom fram hreyfingarhindrun í hægri öxl. Röntgenmynd var tekin af öxlinni 6. janúar 2004, sem sýndi aflögun á cavitas glenoidalis, sérstaklega neðri hluta. Svo segir í vottorðinu: „Svo virðist sem hér sé ástand eftir brot þar sem cavitas hefur verið svolítið innkýlt. Auk þess stendur caput humeri hátt í liðnum, sem getur bent til áverka á supraspinatus sininni.“

Með matsbeiðni, dagsettri 30. júní 2004, óskuðu stefnandi og stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., sameiginlega eftir mati bæklunarskurðlæknanna R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef á heilsufarslegum afleiðingum slyssins. Að ósk matsmanna var stefnandi sendur til Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarskurðlæknis, til nánari skoðunar. Þá var á vegum matsmanna tekin tölvusneiðmynd á hægri öxl stefnanda. Við þá rannsókn kom í ljós óvenju stutt collum og jafnframt breikkað auk afturhalla á aftasta hluta liðskálar og einnig viss incongruens í liðfletinum. Ekki var sýnt fram á ferskan áverka. Var talið geta verið um að ræða congenit deformitet (meðfædd aflögun) þó status eftir eldri áverka yrði ekki útilokaður.

Á-kk-nf K-kk-nf skoðaði stefnanda 1. febrúar 2005. Hann lét taka nýjar röntgenmyndir af báðum öxlum stefnanda. Í vottorði Á-kk-ef frá 19. febrúar 2008 segir: „Rtg. báðar axlir, AC-liðir og sérmynd af báðum acromion: Það er deformerað cavum glenoidale báðum megin. C-x-x G-x-x er vart til staðar og er hér um að ræða anatomiskan variant. Útlitið er alveg symmetriskt. Það eru skerpingar á yfirborði tuberculum majus báðum megin. AC-liðir eru með vægum breytingum, sérstaklega sá hæ. Með smá nabbamyndum á distal enda clavicula caudalt. Acromion formið er af Bigliani typu II.“ Var álit Á-kk-ef eftirfarandi: „Formbreyting á báðum axlarliðum er ekki afleiðingar af slysi að mínu mati, ef svo væri hefði hann fengið blæðingar inn í báða axlarliði og hefði þar af leiðandi verið ósjálfbjarga fyrstu vikurnar eftir slysið vegna verkja og hreyfiskerðingar í báðum öxlum. Sjúklingur leitar á slysadeild 13. ágúst 2002 og fékk greininguna Mar og yfirborðsáverkar í andliti og mar á hægri hendi og fingrum. Hann fer síðan til læknis í desember 2003 sem er 16 mánuðum eftir slysið og er þá með talsverð einkenni frá hægri öxl. Engin meðferð á tímabilinu svo vitað sé og aldrei farið til heimilislæknis á tímabilinu. Telur undirritaður að mjög hæpið sé að tengja núverandi óþægindi sjúklings við slysið, heldur sé skýringin fremur meðfædd sköddun í beinhluta axlarliðarins.“

Niðurstaða matsmannanna varð sú að stefnandi hefði ekki orðið fyrir neinum varanlegum miska eða varanlegri örorku af völdum slyssins. Segir í matsgerð þeirra, dagsettri 2. mars 2005, að engum einkennum frá öxl eða öxlum hefði verið lýst eftir slysið, stefnandi hefði ekki leitað til læknis vegna axlareinkenna fyrr en 16 mánuðum eftir slysið og rannsóknir hefðu sýnt meðfædda galla í báðum öxlum og engin merki um áverka. Því verði ekki ályktað á annan hátt en svo að núverandi einkenni frá öxlum séu ekki afleiðing umferðarslyssins.

B-kk-nf G-kk-nf læknir gaf út nýtt vottorð 13. júní 2005, vegna slyssins. Segir B-kk-nf í vottorðinu að stefnandi hafi við höggið af árekstrinum fengið áverka á hægri axlarlið og vafalaust líka á hægri A/C lið. Einkennin versni er frá líði og bendi til axlarklemmu einkum þó supraspimatus syndroms. Röntgenmynd af hægri öxl sýndi að caput humeri stóð fremur hátt í liðnum sem getur bent til áverka á sininni. Caput humeri (liðhaus upphandleggsbeins) hefur í öllum plönum aldrei meiri kontakt við liðskálina en 20%. Því byggir stöðugleiki axlarliðarins framar öðrum liðum mest á samþættingu liðbanda og vöðva ásamt því að liðbryggja (labrum glenoidale) sé heil. Einnig kemur fram í vottorðinu að væri eingöngu um að kenna umræddum anatomiskum variant hefði stefnandi átt að kenna sér einhvers meins í axlarliðum fyrir slysið, en svo hafi ekki verið þrátt fyrir að hann hefði jafnan stundað erfiðisvinnu. Telur B-kk-nf að ekki verði fram hjá því litið að í umræddu bílslysi fær Ó-kk-nf mikið högg á liðinn og tognun á liðböndum með impingment syndroma sem afleiðingum. Síðar á ævinni kunna að koma fram slitbreytingar á hægri axlarlið.

Í vottorði S-kk-ef D-kk-ef bæklunarlæknis kemur fram að stefnandi hafi leitað til hans þann 25. febrúar 2005, og hafi honum þá stöðugt versnað í hægri öxl. Hafði stefnandi einnig haft verki frá vinstri öxlinni sem hafi farið versnandi eftir slysið. Við skoðun var stefnandi með sárar og skertar hreyfingar í báðum öxlum, aðallega þeirri hægri. Hann hafði greinileg merki um axlarklemmu í hægri öxlinni og vægari í þeirri vinstri. Sýndi segulómun axlarklemmu í báðum öxlum. Fór stefnandi í speglun á hægri öxl 4. apríl 2005. Ekki sáust áverkamerki á axlarliðnum. Voru greinileg merki um axlarklemmu og gerð þrýstingslosandi aðgerð og kemur fram í vottorðinu að við þá aðgerð hafi stefnandi losnað við sáran verk sem leiddi niður í hægri handlegg.

S-kk-nf taldi ólíklegt að stefnandi hefði fengið innkýlt brot á liðskál í hægri öxl í slysinu, þar sem hann hefði þá fengið mikla hreyfiskerðingu og verki í öxlina strax eftir slysið en einkennin hafi byrjað tveimur vikum eftir slysið. Hins vegar væri líklegt að hann hafi fengið áverka á supraspinatus sinina í hægri öxlinni í slysinu. Þá væri mjög ólíklegt að verkjavandamál stefnanda og óvinnufærni stafaði af meðfæddri deformeringu á liðskálum í öxlum, þegar litið væri til þess að hann hefði unnið til sjós í 30 ár án þess að kenna sér meins frá öxlum. Það sé því ólíklegt að hann fái síðan verki, máttleysi, axlarklemmu og verði óvinnufær í framhaldinu eftir slysið án þess að það tengist því. Þegar litið er á það að áreksturinn var harður, Ó-kk-nf varð fyrir hnjaski eða áverkum á báðar axlir, þó að því virðist aðallega á hægri öxl í slysinu, einkenni byrja tveimur vikum eftir slysið og fara stöðugt versnandi þar til hann verður óvinnufær og fær að lokum axlarklemmu, þá virðist hann hafa hlotið slæma tognun á hægra axlarsvæði og væga tognun á það vinstra í slysinu.

Örorkunefnd var falið að meta afleiðingar slyssins að nýju. Í álitsgerð nefndarinnar, dagsettri 18. desember 2007, er bókað eftir stefnanda að hann hafi verið í verulegu losti þegar hann var skoðaður á slysadeild eftir slysið. Í kjölfar slyssins hafi hann smám saman þróað veruleg og vaxandi einkenni frá hægri öxl og griplim. Hann hafi þrjóskast við að leita til læknis þar til í desember 2003 en um það leyti hafi hann gefist upp á starfi sínu sem sjómaður á fraktskipi. Stefnandi hafi áður átt við bakvandamál að stríða og undirgengist tvær skurðaðgerðir vegna þess. Röntgenrannsókn af hægri axlarlið hafi verið túlkuð á þá leið að stefnandi hefði mögulega hlotið innkýlt brot í liðskál hægri axlar en jafnframt var hann talinn hafa hlotið áverka á lyftihulsu (ofankambsvöðva) í hægri öxl. Síðari rannsóknir sýndu að stefnandi var með meðfæddan galla í báðum axlarliðum, sem líklega hefur verið túlkaður sem brot á upphaflegu myndunum sem teknar voru í byrjun árs 2004. Þess ber þó að geta, að tjónþoli hafði, þrátt fyrir meðfæddan galla í axlarliðnum, ekki haft nein einkenni frá öxlum fyrir slys það sem hér er til umfjöllunar og þótt hann hafi eigi leitað til læknis fyrr en að framan er greint sé tæplega hægt að leggja það að jöfnu við að hann hafi verið einkennalaus á því tímabili. Að mati örorkunefndar er einkennalýsing stefnanda mjög trúverðug fyrir tognunaráverka á hægri axlarlið. Stefnandi undirgekkst síðan þrýstingslosandi aðgerð í febrúar 2005 og losnaði þá við hluta þeirra einkenna sem hann hafði haft í kjölfar slyssins en er áfram með viðvarandi óþægindi frá hægri öxl.

Síðan segir í matinu: „Þá kemur og fram við skoðun í dag, að hreyfiferill í hægri axlarlið er meiri en var fyrir aðgerðina í febrúar 2005. Skoðun að öðru leyti sýnir minnkaðan kraft í hægri öxlinni og einnig eymsli frá hægri axlarhyrnulið.

Þannig er að mati örorkunefndar alls ekki hægt að útiloka, að tjónþoli hafi hlotið tognunaráverka á hægri öxl með áverka á lyftihulsu.

Örorkunefnd telur, að eftir 13. nóvember 2002 hafi tjónþoli ekki getað vænst frekari bata af afleiðingum slyss þess sem hann varð fyrir þann 13. ágúst 2002, en þá var orðinn. Að öllum gögnum virtum telur nefndin varanlegan miska tjónþola, vegna afleiðinga umferðarslyssins 13. ágúst 2002, hæfilega metinn 7% - sjö af hundraði.

Tjónþoli var 45 ára á slysdegi. Hann starfaði áfram á þeim tíma sem sjómaður og hafði þá starfað sem slíkur í tæp þrjátíu ár. Tjónþoli hefur ekki aflað sér réttinda sem skipstjórnarmaður. Tjónþoli starfaði áfram við sjómannsstörf eftir slysið en gafst upp að eigin sögn um einu og hálfu ári eftir slysið vegna afleiðinga þess. Örorkunefnd telur að afleiðingar slyssins hafi dregið úr möguleikum tjónþola til að afla sér atvinnutekna og sé varanleg örorka hans vegna þess 10% - tíu af hundraði.“

Þegar álitsgerð örorkunefndar lá fyrir, eða með bréfi dagsettu 10. janúar 2008, krafðist stefnandi þess að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiddi honum bætur í samræmi við álitsgerð nefndarinnar, en því var hafnað.

Með beiðni, dagsettri 19. febrúar 2008, óskuðu stefndu eftir dómkvaðningu matsmanna til að meta hvort einkenni í hægri öxl stefnanda væru sannanlega að rekja til slyssins frá 13. ágúst 2002 og ef svarið væri jákvætt, óskuðust afleiðingarnar metnar. G-kk-nf A-kk-ef bæklunarskurðlæknir og I-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður voru þá dómkvaddir og liggur fyrir matsgerð þeirra, dagsett 8. ágúst 2008. Segir m.a. í matsgerðinni að ástand axla stefnanda, hægri og vinstri, sé svipað í dag. Klínisk skoðun á axlarliðum sé samhverf hægri og vinstri og lítill munur hér á hvað varðar verki og hreyfiferla. Ekki verði annað ráðið af gögnum máls en að stefnandi hafi verið í vinnu óslitið frá slysi og fram til þess að hann leitar læknis 16 mánuðum eftir slysið. Þá telji Á-kk-nf K-kk-nf, sérfræðingur í bæklunarskurðlækningum, að formbreytinguna í axlarliðum stefnanda sé ekki unnt að rekja til slyssins og komið hefði fram við axlarklemmuaðgerð S-kk-ef D-kk-ef á hægri öxl stefnanda 4. apríl 2005, að ekki hefðu verið merki um áverka í axlarliðnum. Í skýrslu slysadeildar sé ekki lýst neinum einkennum frá hægri öxl og ljóst að stefnandi leitaði ekki læknis fyrr en 16 mánuðum eftir slysið og sé þá með einkenni frá hægri öxl, sem gætu samrýmst einkennum eftir tognunaráverka. Það sem mæli hins vegar gegn því að unnt sé að rekja núverandi einkenni stefnanda til slyssins sé fyrst og fremst það, að þessum einkennum sé ekki lýst í vottorði slysadeildar og/eða að einkenni voru ekki staðfest við læknisskoðun stuttu eftir slysið. Það sé með öllu óþekkt að tognunareinkenni geti komið fram svo löngu eftir slysið og telja verði afar hæpið, að stefnandi hefði getað sinnt vinnu eftir slysið, ef hann hefði tognað í hægri öxl við slysið. Komi einkenni um tognunaráverka fram strax eða á næstu dögum eftir slys. Telji matsmenn með hliðsjón af þessu að ekki sé unnt að rekja núverandi einkenni frá hægri öxl stefnanda til slyssins 13. ágúst 2002. Geti einkenni sem þessi komið til án þess að um áverka hafi verið að ræða og rannsóknir hafi ekki leitt í ljós að um hafi verið að ræða áverka.

Í stefnu er það rakið að samkvæmt farskírteini stefnanda, útgefnu í Reykjavík 26. mars 1997, kom stefnandi í land á Grundartanga 13. ágúst 2002, en hann var lögskráður sem bátsmaður um borð í skipinu m/v Svani frá 26. júní 2002, en var afskráður slysdaginn. Næst var hann lögskráður um borð á m/v Svan frá Grundartanga 25. apríl 2003 og afskráður í Osló 18. ágúst 2003. Þann 20. september 2003 var hann lögskráður á ný um borð í m/v Svan frá Grundartanga þann 20. september 2003 og afskráður í Loviisa 18. desember 2003.

Fyrir liggja yfirlýsingar frá starfsmannastjóra Ness hf., skipafélags, vinnuveitanda stefnanda og J-kk-þgf G-kk-þgf, skipstjóra hjá sama félagi, þar sem fram kemur að stefnandi hafði aldrei kvartað eða kennt sér meins í öxlum fyrr en eftir umferðarslysið 13. ágúst 2002.

Bifreiðin OJ-732 var skylduvátryggð hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., þegar slysið varð.

Við upphaf aðalmeðferðar lagði stefnandi fram aðra og þriðju varakröfu.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins auk L-kvk-ef G-kvk-ef, sambýliskonu stefnanda, bæklunarskurðlæknanna R-kk-ef J-kk-ef, A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, G-kk-ef A-kk-ef, Á-kk-ef K-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef, og I-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, Í-kk-ef G-kk-ef H-kk-ef læknis og M-kk-ef Ó-kk-ef endurhæfingarlæknis.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að óumdeilt sé að hann var ökumaður bifreiðarinnar BP-630 sem lenti í hörðum árekstri við bifreiðina OJ-732, þegar þeirri bifreið var ekið í veg fyrir bifreiðina BP-630 inn á Vesturlandsveg við Úlfarsfellsveg í Reykjavík þann 13. ágúst 2002, svo úr varð harður árekstur. Bifreiðin OJ-732, sem var í eigu stefnda, Garðaprýði ehf., var ábyrgðartryggð hjá stefnda VÍS. Ágreiningur er milli aðila um hvort stefnandi hafi hlotið áverka í slysinu, m.a. á hægri öxl, sem hann býr ennþá við, og hvort beri að bæta tjón hans úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar OJ-732 hjá stefnda VÍS.

Vegna áverka á axlir, þó sérstaklega þá hægri, í umferðarslysi í ágúst 2002, varð stefnandi óvinnufær með öllu til sjómannsstarfa í desember 2003. Ágreiningur er um það hvort núverandi einkenni frá hægri öxl megi rekja til slyssins. Á-kk-nf K-kk-nf telur einkennin tengjast meðfæddum galla sem sjá má jafnt í báðum öxlum. Aðrir læknar, s.s. B-kk-nf G-kk-nf og S-kk-nf D-kk-nf, benda á eftirfarandi staðreyndir sem gera það líklegt að núverandi einkenni stefnanda megi rekja til slyssins: Áreksturinn sem stefnandi varð fyrir var harður. Lýsingar stefnanda á viðbrögðum hans þegar hann sá hvað verða vildi þykja skýra hvers vegna hægri öxlin varð miklu mun verri en sú vinstri, þ.e. stefnandi teygði út hægri hendi til að taka högg af syni sínum sem sat í farþegasæti að framan. Við áreksturinn blésu líknarbelgir út og högg kom á stefnanda, mest á hægri handlegg og öxl. Stefnandi hafði ekki kvartað undan öxlum fyrir slysið þrátt fyrir að hafa unnið erfiðisvinnu í um 30 ár. Axlarklemma sem var losuð í hægri öxl losaði um sáran verk frá öxlinni. Ólíklegt er að rekja megi einkenni stefnanda til meðfæddrar deformeringar í liðskálum í báðum öxlum þegar sú staðreynd liggur fyrir að stefnandi hefur unnið til sjós í 30 ár án þess að kenna sér nokkurs meins frá öxlum. Skömmu eftir slysið komu fram einkenni sem ágerðust og leiddu loks til óvinnufærni stefnanda til sjós. Slíkt er afar hæpið án þess að slysið hafi átt þar nokkurn hlut að máli. Auk þess segir í vottorði B-kk-ef að væri eingöngu um að kenna umræddum anatomiskum variant hefði Ó-kk-nf átt að kenna sér einhvers meins á axlarliðnum fyrir slysið, en svo var ekki.

Í áliti örorkunefndar, sem skipuð var tveimur læknum og lögfræðingi, var tekið undir þessar ályktanir læknanna B-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef, eins og rakið var hér að framan. Var stefnanda metinn 7 stiga varanlegur miski og 10% varanleg örorka vegna slyssins.

Telur stefnandi að orsakasamband sé sannað milli tjónsatburðarins og þeirra afleiðinga sem hann býr við í dag samkvæmt fyrirliggjandi læknisfræðilegum gögnum. Þá byggir stefnandi á því að hann hafi orðið fyrir líkamstjóni og tekjutjóni vegna slyssins sem hafi verið metið af örorkunefnd. Stefnandi byggir kröfur sínar um bætur á niðurstöðum álitsgerðar örorkunefndar frá 18. desember 2007.

Dómkvaddir matsmenn voru annarrar skoðunar en örorkunefnd og töldu einkennin frá hægri öxl stefnanda ekki stafa frá slysinu. Matsmenn telja m.a. afar hæpið að stefnandi hefði getað sinnt vinnu eftir slysið hafi hann tognað í hægri öxl við slysið. Fyrir liggur að eftir slysið tók stefnandi sér liðlega 8 mánaða frí frá sjómennsku, áður en hann skráði sig að nýju 25. apríl 2003. Þá hefur stefnandi sagt svo frá að hann hafi verið afar slæmur í öxlinni allan þann tíma sem hann var um borð á m/v S-kk-þgf eftir slysið og orðið að hætta alveg vegna einkenna sinna í desember 2003.

Ljóst er að lækna og lögfræðinga greinir á um það hvort það líkamstjón sem stefnandi býr við og hann rekur til slyssins 13. ágúst 2002, og fyrst varð vart eftir umferðarslysið, megi í raun rekja til þess slyss eða til annarra meintra áður óþekktra meinsemda í öxlum stefnanda, sem hann sjálfur hafði aldrei kvartað undan fyrir tjónsatburðinn. Úr þessu fæst ekki skorið nema með atbeina dómstóla. Annað væri óásættanlegt fyrir stefnanda sem telur álitsgerð örorkunefndar hafa leitt í ljós að slysið er orsök axlarmeins stefnanda.

Stefnandi fór fram á gjafsókn í málinu og að gjafsóknarleyfið myndi kveða á um heimild til að leita yfirmats, en þeirri ósk var hafnað. Stefnandi á því ekki annars úrkosta en að höfða mál þetta í þeirri trú að sérfróðir meðdómsmenn verði kallaðir til í Héraðsdóm Reykjavíkur þegar fjallað verður um afleiðingar slyssins og orsakir þeirra axlarmeina sem stefnandi býr við í dag.

Kröfur stefnanda eru reistar á umferðarlögum nr. 50/1987, einkum XIII. kafla. Sérstaklega er vísað til 90. gr., sbr. 88. og 89. gr. Einnig er byggt á almennum ólögfestum reglum íslensks skaðabótaréttar og lögum nr. 50/1993 með síðari breytingum.

Stefnandi styður kröfur um málskostnað við lög nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað er reist á lögum nr. 50/1988, sbr. og reglugerð nr. 562/1989. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og er honum því nauðsynlegt að fá dóm fyrir þessum skatti úr hendi stefnda.

Aðalkrafa stefnanda sundurliðast svo:

1) - 2) Tímabil þjáninga var metið þrír mánuðir (91 dagur) án þess að stefnandi væri rúmliggjandi. Varanlegur miski er metinn 7 stig (7%). Viðmiðunarfjárhæðir þjáningabóta (700 kr. þegar tjónþoli hefur fótaferð og 1.300 kr. þegar tjónþoli er rúmliggjandi, sbr. 3. gr. skaðabótalaga) og miska (4.000.000 kr. samkvæmt. 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga) eru uppfærðar miðað við breytingar á grunnvísitölu skaðabótalaga í maí 1993 (3282 stig) til útgáfudags kröfubréfs (janúar 2008), sem er 5463 stig.

3) Varanleg örorka er metin 10%. Tekjuviðmiðun er samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, verðbætt samkvæmt 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga, þ.e. tekjur áranna 2000-2001 samkvæmt skattframtölum stefnanda frá 2001-2002. Tekjuárinu 1999 er sleppt úr viðmiðunarári, sbr. 1. mgr. 7. gr., en það ár var óvenjulegt að því leyti að stefnandi hætti til sjós og kom í land til að fara á krananámskeið og var launalítill meðan á því stóð.

Viðmiðunartekjur áranna 2000-2001 eru uppfærðar miðað við breytingar á meðaltalslaunavísitölu ársins 2000 (194,1 stig) og ársins 2001 (211,3 stig) til launavísitölu nóvembermánaðar 2002, þegar ekki var að vænta frekari bata hjá stefnanda eða þegar stöðugleika hafði verið náð (228,1 stig). Nánar sundurliðast verðbættar tekjur stefnanda þannig: Viðmiðunartekjur (2.169.391 kr. (2000) *228,1/194,1 + 2.977.270 kr. (2001) *228,1/211,3) /2 = 2.881.692 kr. + 6% mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð kr. 172.902, eða alls 3.054.593 kr.

Tjónþoli var 46 ára og 78 daga að aldri þegar stöðugleika var náð þann 13. nóvember 2002 og því verður stuðull til margföldunar samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga 8,958, (9,014-(9,014-8,750)*78/365). Varanleg örorka var síðan metin 10 af hundraði.

vKrafist er vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af stefnufjárhæðinni frá 3. nóvember 2007 til 15. febrúar 2008, en dráttarvaxta frá þeim degi, en þá var liðlega mánuður liðinn frá því kröfubréf dagsett 10. janúar 2008 var sent út, þar sem stefndu fengu sannarlega vitneskju um kröfuna, sbr. lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og er miðað við að sú vitneskja hafi legið fyrir 15. febrúar 2008.

Fyrsta varakrafa stefnanda sundurliðast svo:

1) - 2) Tímabil þjáninga var metið þrjár vikur (91 dagur) án þess að stefnandi væri rúmliggjandi. Varanlegur miski er metinn 7 stig (7%). Viðmiðunarfjárhæðir þjáningabóta (700 kr. þegar tjónþoli hefur fótaferð og 1.300 kr. þegar tjónþoli er rúmliggjandi, sbr. 3. gr. skaðabótalaga) og miska (4.000.000 kr. skv. 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga) eru uppfærðar miðað við breytingar á grunnvísitölu skaðabótalaga í maí 1993 (3282 stig) til 17. desember 2011 (7568 stig), en þá verður mánuður liðinn frá þingfestingu málsins og stefndu hafa sannarlega fengið vitneskju um kröfur stefnanda.

3) Um varanlega örorku, um aldur tjónþola þegar stöðugleika var náð 13. nóvember 2002 og um viðmiðunartekjur stefnanda, vísast til þess sem segir undir aðalkröfu, en sá kröfuliður breytist ekki milli aðal- og varakröfu.

Vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga er krafist af stefnufjárhæðinni frá 3. nóvember 2007 til 17. desember 2011, en dráttarvaxta af stefnufjárhæðinni frá þeim degi, en þá var liðlega mánuður liðinn frá þingfestingardegi, þar sem stefndu fengu sannarlega vitneskju um kröfuna, sbr. lög um vexti og verðtryggingu.

Önnur varakrafa:

1) - 2) Tímabil þjáninga var metið þrír mánuðir, 13. ágúst 2002 til 13. nóvember 2002 (91 dagur), án þess að stefnandi væri rúmliggjandi. Varanlegur miski er metinn 7 stig (7%). Viðmiðunarfjárhæðir þjáningabóta (700 kr. þegar tjónþoli hefur fótaferð og 1.300 kr. þegar tjónþoli er rúmliggjandi, sbr. 3. gr. skaðabótalaga) og miska (4.000.000 kr. samkvæmt 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga) eru uppfærðar miðað við breytingar á grunnvísitölu skaðabótalaga í maí 1993 (3282 stig) til útgáfudags kröfubréfs (janúar 2008), sem er 5463 stig.

3) Varanleg örorka er metin 10%. Tekjuviðmiðun er samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, verðbætt samkvæmt 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga, þ.e. tekjur áranna 1999-2001 samkvæmt skattframtölum stefnanda frá 2000-2002. Tekjuárið 1999 er hér tekið með en því var sleppt úr sem viðmiðunarári í aðal- og fyrstu varakröfu í stefnu þar sem það þykir óvenjulegt að því leyti að stefnandi hætti til sjós og kom í land til að fara á krananámskeið það ár og var launalítill meðan á námskeiðinu stóð.

Viðmiðunartekjur áranna 1999-2001 eru uppfærðar miðað við breytingar á meðaltalslaunavísitölu ársins 1999 (182 stig), ársins 2000 (194,1 stig) og ársins 2001 (211,3 stig) til launavísitölu nóvembermánaðar 2002, þegar ekki var að vænta frekari bata hjá stefnanda eða þegar stöðugleika hafði verið náð (228,1 stig). Nánar sundurliðast verðbættar tekjur stefnanda þannig: Viðmiðunartekjur (1.573.539 kr. (1999) * 228,1/182 + 2.169.391 kr. (2000) *228,1/194,1 + 2.977.270 (2001) *228,1/211,3) /3 = 2.578.498 + 6% mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð 154.710 kr., eða alls 2.733.208 kr.

Tjónþoli var 46 ára og 78 daga að aldri þegar stöðugleika var náð þann 13. nóvember 2002 og því verður stuðull til margföldunar samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga 8,958, (9,014-(9,014-8,750)*78/365). Varanleg örorka var síðan metin 10 af hundraði.

Vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga er krafist af stefnufjárhæðinni frá 9. nóvember 2007 (4 ár aftur frá stefnubirtingardegi) til 15. febrúar 2008, en dráttarvaxta af stefnufjárhæðinni frá þeim degi, en þá var liðlega mánuður liðinn frá því kröfubréf, sem sent var út 10. janúar 2008, barst stefndu og þeir fengu sannarlega vitneskju um kröfuna, sbr. lög um vexti og verðtryggingu, og er miðað við að sú vitneskja hafi átt sér stað á 15. febrúar 2008.

III. varakrafa:

1) - 2) Tímabil þjáninga var metið þrír mánuðir, 13. ágúst 2002 til 13. nóvember 2002 (91 dagur), án þess að stefnandi væri rúmliggjandi. Varanlegur miski er metinn 7 stig (7%). Viðmiðunarfjárhæðir þjáningabóta (700 kr. þegar tjónþoli hefur fótaferð og 1.300 kr. þegar tjónþoli er rúmliggjandi, sbr. 3. gr. skaðabótalaga.) og miska (4.000.000 kr. samkvæmt 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga) eru uppfærðar miðað við breytingar á grunnvísitölu skaðabótalaga í maí 1993 (3282 stig) til 17. desember 2011 (7568 stig), en þá verður mánuður liðinn frá þingfestingu málsins og stefndu hafa sannarlega fengið vitneskju um kröfur stefnanda.

3) Um varanlega örorku, um aldur tjónþola þegar stöðugleika var náð 13. nóvember 2002 og um viðmiðunartekjur stefnanda vísast til þess sem segir undir aðalkröfu, en sá kröfuliður breytist ekki milli aðal- og varakröfu.

Vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er krafist af stefnufjárhæðinni frá 3. nóvember 2007 til 17. desember 2011, en dráttarvaxta af stefnufjárhæðinni frá þeim degi, en þá var liðlega mánuður liðinn frá þingfestingardegi, þar sem stefndu fengu sannarlega vitneskju um kröfuna, sbr. lög um vexti og verðtryggingu.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefndu er öllum kröfum og málsástæðum stefnanda andmælt. Um mál þetta fer eftir almennum sönnunarreglum skaðabótaréttar utan samninga. Hvílir sönnunarbyrðin á stefnanda um orsakatengsl milli bílárekstursins 13. ágúst 2002 og umstefnds líkamstjóns. Er sýknukrafa stefndu á því byggð, að ekki sé sannað orsakasamband milli bílárekstursins 13. ágúst 2002 og hins umstefnda líkamstjóns stefnanda.

Því til stuðnings er bent á eftirfarandi:

Af dómiðkun í líkamstjónamálum má sjá að ekki er nægilegt til sönnunar um orsakatengsl milli atburðar og tjóns að ekki sé útilokað að um slík tengsl geti verið að ræða, heldur þarf að vera nokkuð víst að um orsakatengsl sé að ræða og í öllu falli meiri líkur fyrir því en minni. Vegur þungt við sönnunarmat í því efni hvort samtímalæknagögn séu til staðar og hvort einkenni viðkomandi tjónþola séu almenn eða sértæk og hvenær einkennin hafi sannanlega komið fram. Síðari tíma frásögn aðila um atvik og einkenni í þessu sambandi hefur ekki sönnunargildi nema að því leyti sem hún er aðila í óhag.

Vantar mikið á að meiri líkur en minni séu fyrir því að stefnandi hafi í raun hlotið umstefnd axlareinkenni og líkamstjón af völdum bílárekstursins 13. ágúst 2002. Kom aðeins fram við skoðun á stefnanda á slysadeild LSH, daginn sem áreksturinn varð, mar og yfirborðsáverkar á andliti og mar á hendi og fingrum, auk vægs dofa vinstra megin í andliti, en ekkert sem benti til tognunar eða áverka í öxlum eða griplimum. Hefði þess verið getið í vottorði E-kvk-ef B-x-x frá 22. desember 2003, ef um það var að ræða. Eru staðhæfingar stefnanda hjá örorkunefnd þess efnis, að hann hefði lítið verið skoðaður á slysadeild LSH, staðlausar með öllu. Er þeim mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Að sama skapi hefur ekkert sönnunargildi síðbúin frásögn stefnanda hjá meðferðarlæknum og matsmönnum, þess efnis að hann hafi strax eða fljótlega eftir slysið fundið fyrir einkennum í hægri öxl og máttleysi í hægri griplim 2 vikum eftir slysið. Eru engin samtímalæknagögn eða önnur gögn fyrir hendi til stuðnings hinum síðbúnu sögusögnum stefnanda. Þá eru einkenni stefnanda ekki sértæk fyrir áverka í bílslysi eða áverka yfirhöfuð. Segir í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna, G-kk-ef A-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef: „Einkenni sem þessi geta komið til án þess að um hafi verið að ræða áverka og rannsóknir hafa ekki leitt í ljós að um hafi verið að ræða áverka.“ Ekkert styður heldur þá frásögn stefnanda hjá örorkunefnd, að hann hafi nánast ekkert náð að hemla fyrir áreksturinn og að um harðan árekstur hafi verið að ræða. Er sú frásögn í ósamræmi við vettvangsrannsókn lögreglu, sem mældi löng hemlaför eftir bifreið stefnanda, sbr. skýrslu lögreglu frá 22. ágúst 2002, og vottorð E-kvk-ef B-kk-ef, en samkvæmt því varð stefnandi ekki fyrir áverkum eða hnjaski svo nokkru næmi. Sama á við um staðhæfingar í læknisvottorði B-kk-ef G-kk-ef frá 13. júní 2006, þess efnis að stefnandi hafi við áreksturinn fengið mikið högg á hægri axlarlið og tognun á liðböndum. Er ekkert í gögnum sem styður það.

Hins vegar liggja fyrir tvær matsgerðir fjögurra matsmanna, þ.e. þriggja bæklunarlækna og eins hæstaréttarlögmanns, sem eru samdóma um það, að umstefnd axlareinkenni og líkamstjón stefnanda verði ekki rakin til bílárekstursins 13. ágúst 2002. Eru meginrök matsmanna fyrir þeirri niðurstöðu þau, að í vottorði E-kvk-ef B-kvk-ef hafi engum einkennum frá öxl verið lýst, stefnandi hafi ekki leitað læknis vegna axlareinkenna fyrr en 16 mánuðum eftir slysið, rannsóknir hafi sýnt meðfæddan galla í báðum öxlum en engin merki um áverka, og að ástand beggja axla sé svipað. Þá sé með öllu óþekkt, þó einkenni frá hægri öxl, sem stefnandi var með er hann leitaði fyrst læknis 16 mánuðum eftir slysið, gætu samrýmst tognunaráverka, að tognunareinkenni geti komið fram svo löngu eftir slysið. Einkenni um tognunaráverka komi fram strax eða á næstu dögum eftir slys. Einnig verði að telja afar hæpið að stefnandi hefði getað sinnt vinnu eftir slysið ef hann hefði tognað í hægri öxl við slysið. Því sé ekki unnt að rekja einkenni frá hægri öxl stefnanda til umferðarslyssins 13. ágúst 2002.

Þessum matsgerðum hefur ekki verið hnekkt, en þær hafa fullt sönnunargildi. Er annars vegar um að ræða matsgerð, sem aðilar stóðu að saman, og hins vegar matsgerð dómkvaddra matsmanna. Haggar álit örorkunefndar ekki röksemdum matsmannanna. Er álit örorkunefndar og ekki byggt á neinum læknisfræðilegum samtímagögnum heldur einvörðungu á síðbúinni sögusögn stefnanda í vottorðum meðferðarlækna og hjá nefndinni sjálfri. Segir í áliti nefndarinnar að einkennalýsing tjónþola sé að mati nefndarinnar mjög trúverðug fyrir tognunaráverka á hægri axlarlið og alls ekki hægt að útiloka að tjónþoli hafi hlotið tognunaráverka á hægri öxl með áverka á lyftihulsu. Hér er hins vegar sá galli á gjöf N-kk-ef, að hina „trúverðugu“ sögusögn tjónþola skortir alla stoð í fyrirliggjandi samtímagögnum, lögregluskýrslunni og vottorði slysadeildar, og getur heldur ekki staðist læknisfræðilega. Er alþekkt læknisfræðileg staðreynd að einkenni tognunaráverka koma fram strax eða á næstu dögum eftir slys, sem ósannað er að hafi gerst í tilviki stefnanda. Auk þess ætti tognunaráverki á öxl, með einkennum eins og stefnandi lýsir, að hafa gert hann ófæran til líkamlegrar vinnu, en stefnandi hélt áfram vinnu til sjós eftir slysið, svo sem fram kemur í matsgerðunum og áliti örorkunefndar. Þá sýnir sú staðreynd, að stefnandi hafði meðfædda sams konar galla í liðskálum beggja axla og einkenni um axlarklemmu í báðum öxlum, en engin merki um áverka, svo og að óþægindi hans voru mjög svipuð frá báðum öxlum, að staðhæfingar um högg og tognunaráverka á hægri axlarlið í árekstrinum 13. ágúst 2002 eru ekki trúverðugar. Líklegri skýring sé því meðfædd sköddun í beinhluta axlarliðarins, sbr. vottorð Á-kk-ef K-kk-ef, bæklunarlæknis, frá 19. febrúar 2005.

Þá hafa vottorð læknanna B-kk-ef G-kk-ef, frá 15. febrúar 2004, og S-kk-ef D-kk-ef, frá 25. ágúst 2008, sem stefnandi byggir á, harla lítið sönnunargildi varðandi meinta áverka stefnanda og afleiðingar af völdum bílárekstursins. Eru vottorðin haldin þeim sömu annmörkum og álit örorkunefndar að byggjast fyrst og fremst á síðbúnum sögusögnum stefnanda en ekki á samtímalæknisfræðilegum gögnum eða sönnuðum staðreyndum um atvik. Enn fremur geta vottorðin ekki talist koma frá hlutlausum aðilum, þar sem um meðferðarlækna stefnanda er að ræða en ekki hlutlausa matsaðila. Þá er að finna hreinar rangfærslur í vottorðunum. Staðhæfir B-kk-nf ranglega í vottorði sínu að við læknisskoðun á slysadeild LSH hafi verið talið um tognunaráverka að ræða á hægri öxl stefnanda, en ekkert slíkt kom fram við læknisskoðunina á stefnanda á slysadeild LSH, sbr. vottorð E-kvk-ef B-kvk-ef. Þá staðhæfir B-kk-nf ranglega í vottorði sínu frá 13. júní 2005, að stefnandi hafi í bílslysinu fengið mikið högg og áverka á hægri axlarlið og tognun á liðböndum, en ekkert slíkt kom fram við lögreglurannsóknina og læknisskoðunina á slysadeild LSH. Þá er fullyrt í læknisvottorði S-kk-ef D-kk-ef að um hafi verið að ræða harðan árekstur og að stefnandi hafi lent milli líknarbelgjanna, sem þöndust út við áreksturinn og við það hafi báðar axlir sveigst aftur á við, stefnandi orðið fyrir hnjaski og hlotið áverka á báðar axlir og virðist hafa hlotið nokkuð slæma tognun á hægra axlarsvæði og væga tognun á það vinstra. Þetta samrýmist ekki lögreglurannsókninni og læknisskoðuninni á stefnanda á slysadeild LSH. Verður ekki séð á hverju S-kk-nf byggir þetta. Vottorð meðferðarlæknanna B-kk-ef og S-kk-ef hafa vegna framangreindra annmarka harla lítið sönnunargildi og hnekkja ekki frekar en álit örorkunefndar niðurstöðum matsmannanna.

Er þannig alls ósannað, að umstefnt líkamstjón stefnanda sé að rekja til bílárekstursins 13. ágúst 2002.

Fjárhæð stefnukrafna er andmælt sem of hárri og athuga ber að varakrafa er hærri en aðalkrafa. Ekki fær heldur staðist hjá stefnanda að miða árslaun til útreiknings á örorkubótum aðeins við meðaltal síðustu tveggja ára fyrir slys í stað meðaltals síðustu þriggja ára eins og mælt er fyrir um í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en ósannað er að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar á því tímabili, þó hann hafi komið í land á árinu 1999 til að fara á krananámskeið, þannig að ætla megi að annar mælikvarði en meðaltal síðustu þriggja ára sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Þá ber að miða vísitöluuppfærslu á bótum fyrir þjáningar og varanlegan miska við útgáfudag kröfubréfs stefnanda, janúar 2008, 5463 stig, eins og stefnandi gerir í aðalkröfu, en þann dag ákvað hann bótafjárhæð, sbr. 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga. Að miða við 17. nóvember 2011, 7568 stig, eins og stefnandi gerir í varakröfu, á sér ekki lagastoð. Þá er upphafstíma dráttarvaxta andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um það, hvort núverandi einkenni stefnanda frá hægri öxl megi rekja til slyss þann 13. ágúst 2002, þegar bifreið sem hann ók norður Vesturlandsveg, lenti í árekstri við aðra bifreið.

Samkvæmt því sem næst verður komist var bifreið stefnanda, BP-630, ekið á um 60 kílómetra hraða á klukkustund þegar hún lenti á bifreiðinni OJ-732 sem þá hafi verið á hægri ferð. Ekki hefur af hálfu stefndu verið vefengd sú lýsing sem stefnandi hefur gefið á viðbrögðum sínum þegar hann sá í hvað stefndi, að hann hafi rétt út hægri höndina og hallað sér til hægri til að hlífa syni sínum sem sat í farþegasæti við hlið hans. Er því við það miðað að stefnandi hafi í þeirri stöðu hlotið töluvert högg á líkamann, m.a. vegna loftpúða sem sprungu út.

Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir því að líkamstjón hans verði rakið til slyssins og byggir kröfu sína á áliti örorkunefndar sem hann segir að tekið hafi undir ályktanir læknanna B-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef en nefndin taldi að núverandi einkenni stefnanda megi rekja til slyssins og að varanleg örorka stefnanda vegna slyssins sé 10%.

Fyrir liggur að eftir að álit örorkunefndar lá fyrir var fengið álit tveggja dómkvaddra matsmanna, þeirra G-kk-ef A-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef, og töldu þeir í mati sínu frá 8. ágúst 2008 að ekki væri unnt að rekja einkenni stefnanda frá hægri öxl til slyssins.

Nú er óumdeilt að stefnandi er með meðfædda galla í báðum axlarliðum. Þeir læknar sem komu fyrir dóminn sögðu að þessi galli væri þess eðlis að þeir sem væru haldnir honum væru venjulega einkennalausir allt þar til komið væri á miðjan aldur. Ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að stefnandi hafi haft einkenni í öxlum fyrir slysið.

Fyrir liggur að þann 4. apríl 2006 gerði S-kk-nf D-kk-nf bæklunarlæknir aðgerð á hægri öxl stefnanda þar sem losuð var axlarklemma. Í vottorði S-kk-ef frá 25. ágúst 2008 kemur fram, að hann hafi ekki við aðgerðina séð merki um áverka á axlarliðum. Hann sagði í skýrslu sinni fyrir dóminum að hann teldi að verkirnir kæmu frá sininni undir axlarhyrnunni. Einnig kom fram hjá honum að svona einkenni gætu komið af tognun en þau gætu einnig komið vegna álags.

Að áliti örorkunefndar stóðu M-kk-nf Ó-kk-nf læknir og Í-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf endurhæfingarlæknir. Í niðurstöðu þeirra segir að það sé alls ekki hægt að útiloka að stefnandi hafi hlotið tognunaráverka á hægri öxl með áverka á lyftihulsu. Fyrir dóminum staðfestu þeir matsgerð sína. Í skýrslu sinni fyrir dóminum sagði Í-kk-nf að þeir hefðu ekki treyst sér til að útiloka að tognun á hægri öxl hefði verið afleiðing slyssins og hann teldi að höggið sem stefnandi hafi hlotið í umrætt sinn hafi áreiðanlega verið talsvert. M-kk-nf sagði í sinni skýrslu að einkennin gætu samsvarað því að hann hafi hlotið tognunaráverka á öxl. Hann sagði að honum hafi fundist saga stefnanda trúverðug og hann hafi byggt niðurstöðu sína á frásögn stefnanda og því að stefnandi leitar á slysadeild samdægurs með áverka á griplim sem sé merki um að öxlin hafi skaðast.

Stefnandi leitaði sér læknisaðstoðar vegna einkenna frá öxlum þegar 16 mánuðir voru liðnir frá því slysið varð. Stefnandi sagði í skýrslu sinni fyrir dóminum að hann hefði strax nóttina eftir fundið fyrir verkjum en hann hafi vaknað seint um nóttina við verki í öxlinni eftir að hafa legið á hægri hliðinni. Hann hafi lítið orðið var við verkina á daginn enda hafi hann verið á spítala hjá bróður sínum sem þar lá alvarlega veikur og hafi stefnandi setið allan daginn og ekkert verið að nota handleggina. Hann hafi hins vegar fundið fyrir verkjunum á nóttunni. Þegar um tvær vikur voru liðnar frá slysinu hafi hann tekið eftir því að hann var hættur að geta slökkt á slökkvara í stofunni þar sem hann hafi verið máttlaus í hendinni þegar hann lyfti henni upp en hann hafi ekki fundið verki við það. Stefnandi kvaðst á sínum tíma ekki hafa tengt þetta við bílslysið. Stefnandi sagði fríið sem hann var í eftir slysið hafa lengst þar sem bróðir hans hafi látist. Hann sagði að sig minnti að hann hafi annað hvort farið á sjó aftur í byrjun október eða um miðjan október. Það hafi alltaf verið eitthvert máttleysi í handleggnum ef eitthvert álag var á honum. Það hafi ekki verið fyrr en um haustið 2003 sem hann hafi verið farinn að versna mikið, hann hafi alltaf verið með verk og eymsli. Einnig hafi alltaf verið stirðleiki í handlegg og máttleysi og svo hafi þetta eitthvað verið farið að leiða niður handlegginn. Hann kvaðst aldrei hafa kennt sér meins í öxlum fyrir slysið en hann telur sig þá hafa verið að vinna erfiðisvinnu og kvaðst ekki hafa slasast á öxlum nema í bílslysinu.

Frásögn stefnanda fær ákveðinn stuðning í framburði L-kvk-ef G-kvk-ef, sambýliskonu stefnanda, sem sagði í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að stefnandi hafi verið marinn og bólginn í hendinni eftir slysið. Hún sagði stefnanda hafa verið með verki af og til í hendinni og hann hafi verið að vakna upp á nóttunni með verki. Verkirnir hafi þó ekki verið stöðugir en hann hafi verið að taka verkjatöflur og hún hafi hvatt hann til að fara til læknis. Á þessum tíma hafði stefnandi nýverið farið til læknis sem hafi sagt honum að hann væri með slitgigt og hafi stefnandi tengt alla verki við það.

Ofangreindur framburður stefnanda er hins vegar ekki í fullu samræmi við önnur gögn málsins. Einungis í vottorði B-kk-ef G-kk-ef frá 15. febrúar 2004, sem fyrst skoðaði stefnanda vegna þessara einkenna, þann 13. desember 2003, kemur fram að þessi einkenni hafi komið í ljós svo fljótt. Þar er bókað eftir stefnanda að hann hafi strax þegar slysið var fundið fyrir einkennum í hægri handlegg og öxl og við skoðun á slysadeild hafi verið talið að um tognunaráverka gæti verið að ræða á hægri öxl. Þessar upplýsingar fá hins vegar ekki stoð í vottorði slysadeildar eða öðrum gögnum málsins og ekki heldur í framburði stefnanda.

Af lýsingu stefnanda og framburði þeirra lækna sem gáfu skýrslu fyrir dóminum má ráða að þau einkenni sem stefnandi reyndist vera með þegar hann leitaði sér læknisaðstoðar geta samsvarað því að hann hafi tognað á öxlinni. Flestir þeirra telja þó einnig að um geti verið að ræða einkenni sem koma vegna álags.

Það er grundvallarregla í skaðabótarétti að sá, sem krefst skaðabóta, verður að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni og umfang þess, bótagrundvöll og orsakatengsl.

Í vottorði slysadeildar kemur ekkert fram um að stefnandi hafi kennt sér meins í öxlum við skoðun þar. Stefnandi leitaði sér fyrst aðstoðar um 16 mánuðum eftir að slysið varð og í þeim frásögnum sem eftir honum eru hafðar í vottorðum þeirra lækna sem hann leitaði til þá hafa aldrei komið fram sambærilegar lýsingar og komu fram hjá stefnanda fyrir dóminum um að verkirnir hafi fyrst komið fram næstu nótt á eftir. Einnig er til þess að líta að stefnandi er með meðfædda galla í öxlum sem valda einkennum um miðjan aldur en stefnandi var 45 ára þegar slysið varð. Þá eru álagseinkenni þekkt í öxlum. Þessi tilvik geta öll leitt til sambærilegra einkenna.

Þá er til þess að líta að í matsgerð dómkvaddra matsmanna, þeirra R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef bæklunarskurðlækna, sem þeir staðfestu fyrir dóminum, kemur fram það álit þeirra að með öllu sé óþekkt að tognunareinkenni getið komið fram svo löngu eftir slys og að hæpið sé að stefnandi hefði getað sinnt vinnu eftir slysið hefði hann tognað í hægri öxl við slysið.

Með hliðsjón af ofangreindu er það mat dómsins að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að hann hafi, í slysinu 13. ágúst 2002, hlotið áverka á hægri öxl sem leitt hafi til varanlegrar örorku hans.

Stefnandi telur að þó svo að ekki fallist á að hann hafi hlotið varanlega örorku vegna slyssins beri engu að síður að dæma stefndu til greiðslu þjáningabóta í allt að 91 dag. Kröfuna byggir stefnandi á niðurstöðu örorkunefndar sem komst að þeirri niðurstöðu, eftir að hafa talið að stefnandi hafi hlotið 10% varanlega örorku í slysinu vegna áverka á öxl, að hann hafi verið veikur vegna afleiðinga slyssins, án þess að vera rúmfastur, frá 13. ágúst 2002 til 13. nóvember 2002. Af hálfu stefndu er þess krafist að þeir verði sýknaðir af kröfunni.

Þjáningabætur verða ekki dæmdar nema tjónþoli sé veikur og þau veikindi verði rakin til áverka sem tjónþoli hlaut vegna bótaskylds atviks. Sjálfur hefur stefnandi lýst því að hann hafi verið til sjós hluta af þessu tímabili og að þeir verkir sem hann hafði á þessu tímabili stafi frá öxlinni. Það var niðurstaða dómsins, eins og hér að ofan hefur verið rakið, að ekki hafi tekist að sanna að stefnandi hafi í slysinu hlotið áverka á hægri öxl sem leitt hafi til varanlegrar örorku hans. Ekki hefur heldur verið sýnt fram á að stefnandi hafi á þessu tímabili haft verki sem séu afleiðing áverka sem hann hlaut í slysinu. Eru því ekki rök til að dæma stefndu til greiðslu þjáningarbóta.

Með vísan til ofangreinds eru ekki rök til annars en að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda.

Eftir þessari niðurstöðu, og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 19/1991, þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu stefnanda flutti málið J-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hrl. og af hálfu stefndu flutti málið J-kk-nf E-kk-nf M-kk-nf hdl.

Dóminn kveða upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, settur héraðsdómari, og B-kk-nf S-kk-nf og R-kk-nf S-kk-nf bæklunarskurðlæknar.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, Garðaprýði ehf. og Vátryggingafélags Íslands hf., eru sýknaðir af öllum kröfum stefnanda, Ó-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign.)

B-kk-nf S-kk-nf (sign.)

R-kk-nf S-kk-nf (sign.)