E-1096/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 8. mars 2017, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjaness með stefnu birtri fyrir stefnda þann 25. nóvember 2016.

Stefnandi er Ólafsdóttir ehf., kt. 000000-0000, Austurstræti 14, 101 Reykjavík.

Stefndi er Víkurverk ehf., kt. 000000-0000, Víkurhvarfi 6, 203 Kópavogi.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefnda verði gert að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 910.430 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. IV. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 12. júlí 2016 til greiðsludags. Krafist er vaxtavaxta skv. 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu, skv. framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi gerir aðallega þær dómkröfur að verða sýknaður af kröfu stefnanda en til vara að krafa stefnanda verði stórlega lækkuð. Þá krefst stefndi málskostnaðar að teknu tilliti til virðisaukaskatts, að mati dómsins.

I

Málsatvik

Stefnandi fór með Family Camp taldvagn með skráningarnúmer [...] í viðgerð og viðhald til stefnda í ágúst 2015. Dróst verkið og fór svo að stefndi bauðst til þess að geyma vagninn um veturinn án kostnaðar fyrir stefnanda og að viðgerð yrði lokið um áramótin. Jafnframt var tilkynnt að vagninn yrði tekinn úr geymslunni þann 1. apríl 2016. Samkvæmt upplýsingum stefnda var vagninn tekinn úr geymslunni á þeim tíma og hafi stefndi gert ráð fyrir því að stefnandi myndi sækja hann þar sem hans hluta verksins hafi þá verið lokið. Í júlí 2016 þegar stefnandi hugðist koma og taka vagninn kom í ljós að hann horfinn. Mun stefnandi hafa tilkynnt um hvarf hans til lögreglu að lokum, en málsaðila greinir á um það hvor þeirra hafi haft vörslur tjaldvagnsins í umrætt sinn og því hvorum þeirra hafi borið að tilkynna um hvarf hans. Ekki hefur annað komið fram í málinu en að vagninn sé enn ófundinn.

Fyrir dóminn komu og gáfu aðilaskýrslu G-kk-nf I-kk-nf B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, og A-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi beri ábyrgð á því tjóni sem hann hafi orðið fyrir þegar tjaldvagn hans hafi glatast úr vörslum stefnda. Hafi verið samningur milli stefnanda og stefnda þess efnis að stefndi myndi geyma hinn umrædda tjaldvagn inni um veturinn í húsnæði á hans vegum, svo að stefnda gæfist tími til þess að ljúka viðgerð sem honum hafi verið falið að klára. Frá þeim tíma sem stefnandi hafi afhent tjaldvagninn til viðgerðar hafi stefndi haft vörslur hans. Það að tjaldvagninn hafi glatast úr vörslum stefnda sé hans sök, hvort heldur sem um væri að ræða ásetning eða gáleysi stefnda. Þar sem tjaldvagninn hafi verið í vörslum stefnda en væri það ekki lengur, sé ábyrgðin hjá stefnda og ljóst sé að það tjón sem stefnandi hafi orðið fyrir sé í beinu orsakasamhengi við þá hegðun stefnda að gæta ekki vagnsins nægjanlega vel, sem honum hafi verið falinn til umsjónar. Þannig sé tjón stefnanda sennileg afleiðing saknæmrar hegðunar stefnda og beri stefnda því að greiða stefnanda skaðabætur í málinu, sem nemi verðmæti hins glataða tjaldvagns.

Stefnandi vísar um skyldu stefnda til greiðslu skaðabóta, til meginreglna skaðabótaréttar, þ. á. m. sakarreglunnar, sbr. skaðabótalög nr. 50/1993. Einnig sé byggt á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur IV. og V. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafan um málskostnað byggist á ákvæðum 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing er vísað til 33. gr. sömu laga.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi krefst aðallega sýknu og hafnar því að hann beri skaðabótaábyrgð á meintu tjóni stefnanda. Byggi stefnandi kröfu sína um greiðslu skaðabóta eingöngu á almennu sakarreglunni. Bendir stefndi á að öll skilyrði sakarreglunnar þurfi að vera uppfyllt til þess að unnt sé að leggja skaðabótaábyrgð á stefnda á grundvelli hennar, en því fari fjarri í þessu tilfelli.

Stefndi bendir á að skilyrði skaðabótaábyrgðar á grundvelli almennu sakarreglunnar sé að tjóni sé valdið með saknæmum hætti og að orsakatengsl séu á milli hinnar saknæmu háttsemi og þess tjóns sem bóta væri krafist fyrir. Auk þessa þurfi tjón að vera sennileg afleiðing hinnar saknæmu háttsemi. Þá megi sérstakar ábyrgðarleysisástæður, s.s. samþykki og áhættutaka, ekki vera fyrir hendi.

Stefndi bendir á að samkomulag hafi verið á milli aðila um að umræddur tjaldvagn yrði geymdur í geymslu á vegum stefnda veturinn 2015/2016, nánar tiltekið til 1. apríl 2016. Hafi stefnandi verið upplýstur um það fyrir fram að þann dag yrði vagninn tekinn út og settur á útisvæði og þá bæri stefnanda að sækja hann. Byggir stefndi á því að hann hafi í einu og öllu farið með vagninn eftir samkomulagi aðila og hafnar því alfarið að ráðstöfun hans á vagninum hafi með einhverju móti verið með saknæmum hætti, a.m.k. sé það ósannað í málinu með hvaða hætti það hafi verið.

Þá hafnar stefndi því að orsakatengsl hafi verið á milli ráðstöfunar stefnda á vagninum og þess að honum hafi verið stolið auk þess sem það geti ekki talist sennileg afleiðing af háttsemi stefnda. Vekur stefndi sérstaka athygli á því að rúmir þrír mánuðir hafi liðið frá því að stefnandi átti að sækja vagninn þar til upp hafi komist um stuld á honum. Sé því útilokað að segja til um hvenær vagninum hafi verið stolið og geti stefnandi ekki byggt á því að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi á öllu því tímabili, án þess að gera frekari grein fyrir henni.

Stefndi vekur jafnframt athygli á því að stefnandi víki ekki einu orði að því með hvaða hætti stefndi hefði átt að gæta vagnsins eftir að hann hafi verið kominn úr geymslu. Sé því örðugt fyrir stefnda að verjast slíkum málatilbúnaði. Fyrir liggi í málinu að vagninn skyldi settur út 1. apríl 2016 og verði stefnandi að gera grein fyrir því í hverju hin meinta saknæma háttsemi stefnda hafi falist eftir þann tíma. Það hafi stefnandi ekki gert.

Byggir stefndi á því að um leið og vagninn hafi verið færður úr vetrargeymslu og settur á útisvæði, hafi farið fram afhending á vagninum, enda hafi vagninn staðið þar tilbúinn til afhendingar fyrir stefnanda. Þannig hafi vagninn verið kominn úr vörslum stefnda og öll ábyrgð á vagninum hafi færst yfir til stefnanda.

Stefndi byggir á því að hvarf vagnsins megi rekja til þess að stefnandi lét undir höfuð leggjast að sækja hann á umsömdum tíma. Stefndi geti enga ábyrgð borið á því, enda mátti stefnanda vera ljóst að honum bæri að sækja vagninn á umsömdum tíma, auk þess sem vagninn hafi verið á ábyrgð stefnanda eftir að hann hafi verið settur á útisvæði fyrir stefnanda til afhendingar. Öllum viðskiptavinum stefnda sé gerð grein fyrir þessu fyrirkomulagi og megi m.a. finna sérstakt skilti með þeim upplýsingum á vinnustað stefnda.

Stefndi byggir auk þess á því að skaðabótaskylda hans geti eingöngu verið reist á samningi eða lögum, en svo sé ekki í þessu máli. Vísar stefndi til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup í því samhengi. Þar komi fram í 1. mgr. 19. gr. að seljandi beri áhættu á tjóni sem verði áður en hann skili af sér verki, nema hann sýni fram á að tjónið sé vegna atvika sem ekki séu á hans valdi. Í því máli sem hér væri til meðferðar hafi umræddu verki verið lokið auk þess sem ljóst væri að tjónið hafi ekki orðið vegna atvika sem hafi verið á valdi stefnda. Með sama hætti vísi stefndi til 25. gr. sömu laga.

Þá vísar stefndi með lögjöfnun til 2. mgr. 13. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 þar sem fram komi að ef hlutar sé ekki vitjað eða honum veitt viðtaka á réttum tíma og það megi rekja til kaupanda eða atvika sem hann varði, flytjist áhættan yfir á kaupandann þegar hlutur sé honum til ráðstöfunar og vanefnd verði af hans hálfu við það að veita hlutnum ekki viðtöku.

Stefndi telur að verði ekki fallist á framangreint verði í það minnsta að telja að sá langi tími sem hafi liðið frá því að stefnandi hafi vitað að vagninn stæði tilbúinn til afhendingar og þar til hann hafi vitjað hans, sé veruleg vanræksla stefnanda, enda hefði honum verið í lófa lagið að gera ráðstafanir til þess að tryggja öryggi vagnsins á tímabilinu. Því sé ábyrgðin stefnanda og hans að bera tjónið.

Stefndi byggir varakröfu sína um verulega lækkun á því að það geti ekki fallið í hans hlut að greiða stefnanda umkrafið kaupverð fyrir vagninn, enda hafi verðmæti hans rýrnað frá því að stefnandi hafi keypt hann. Taka verði tillit til afskrifta, notkunar og almennrar verðrýrnunar. Sé því krafist lækkunar að mati dómsins.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, almennra meginreglna skaðabótaréttar, laga um þjónustukaup og laga um lausafjárkaup, og um málskostnað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Aðilaskýrslur fyrir dómi

Í skýrslu G-kk-ef I-kk-ef B-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, fyrir dóminum kom fram að stefndi hafi boðið honum að geyma vagninn í þeim tilgangi að stefndi gæti haft aðgang að honum til þess að gera við hann. Stefnandi bar að hann hefði ekki þurft á þeirri geymslu að halda. Spurt hvers vegna hann hafi ekki sótt vagninn 1. apríl 2016, bar stefnandi að hann hafi ekki vitað að viðgerð hafi þá verið lokið, enda ekki búinn að fá tilkynningu um það eða verið krafinn um greiðslu fyrir viðgerðinni. Hafi hann gert ráð fyrir því eins og almennt tíðkaðist um þessi viðskipti að hringt væri í hann og honum tilkynnt að verkinu væri lokið. Hafi hann ekki fengið SMS eða símtal frá stefnda um að sækja vagninn og tilgangslaust hefði verið að sækja vagninn óviðgerðan. Þá bar hann að hafa aldrei fengið reikning fyrir meintri viðgerð og myndi ekki eftir að hafa verið í sambandi við stefnda á tímabilinu nóvember 2015 til apríl 2016. Hafi hann treyst stefnda sem hefði fengið vagninn til viðgerðar.

Í skýrslu A-kk-ef Þ-kk-ef B-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda, fyrir dóminum kom fram að hann hafi boðist til að geyma vagn stefnanda í því skyni að geta unnið í honum en óskað eftir því við stefnanda að vagninn yrði sóttur 1. apríl 2016.

Stefndi kvaðst hafa um 1. apríl 2016 látið stefnandi vita með SMS að hann ætti að sækja vagninn. Í allt hafi verið sendar út þrjár SMS-sendingar auk þess sem hann hafi hringt í stefnanda og sagt honum að vagninn væri tilbúinn. Stefnandi hafi spurt hann hvort allt væri klárt og hann svarað því játandi og sagt honum reikningsupphæðina. Hafi stefnandi þá spurt hvort búið væri að skipta um lamirnar og hann þá sagt honum að það væri ekki búið af því að framleiðandinn hefði ekki komist í það. Hafi stefnandi þá verið ósáttur og sagt honum að hann vildi ekki taka vagninn fyrr en hann væri tilbúinn en stefnanda verið tjáð að það gengi ekki og hann yrði að taka vagninn og yrði síðar sagt hvenær framleiðandinn vildi fá vagninn inn aftur þar sem „það væri eiginlega ekki okkar verk“. Spurt hvort stefnandi hefði þá átt að sækja vagninn og fara hann með til framleiðandans bar stefndi „að það væri ekki víst en mjög líklega“. Hafi stefndi verið í sambandi við framleiðandann um það hvort hann myndi koma og framkvæma verkið á verkstæði stefnda, það hefði verið kostur, en framleiðandinn hefði viljað gera það á sínu verkstæði.

Stefndi bar að allir ósóttir vagnar úr geymslu hafi verið fluttir yfir á lóð stefnda. Hafi eigendur þeirra getað komið hvenær sem væri og sótt þá, og þess vegna að kvöldi til. Ekki væri um lokað svæði að ræða. Þá væri allur gangur á því hvort fólk sækti vagna áður en búið væri að greiða reikninga. Ekki hafi þurft að framvísa neinu um að búið væri að greiða og í þeim tilfellum hafi innheimta farið fram síðar en það væri sjaldgæft. Stefndi kvaðst hafa gefið út reikning en ekki viljað innheimta hann hjá stefnanda vegna þess að vagni hans hefði verið stolið.

V

Niðurstaða

Óumdeilt er að stefnandi keypti notaðan tjaldvagn af stefnda sumarið 2015 og stefndi tekið við vagninum síðla það sumar til þess að setja ýmsan aukabúnað í hann. Ekki liggur fyrir verklýsing eða verksamningur um verkið en í tölvupóstsamskiptum á milli aðila þann 24. ágúst 2015 spyr stefnandi hvað sé að frétta af aukabúnaðinum og að það þurfi líka að skoða löm sem hafi dottið í sundur og hafi það skekkt lokið. Í svari stefnda síðar sama dag segir: „Verkefnið:Setja miðstöð í vagninn með kassa og alles. Laga lömina“. Samkvæmt framangreindu var til staðar verksamningur.

Óumdeild er að stefndi var með vörslur vagnsins í framangreindum tilgangi og óskaði eftir því að fá að geyma hann í þeim tilgangi að geta unnið í honum. Stefndi bar að hafa lokið verki sínu fyrir áramótin 2015/2016. Ekki liggja fyrir í málinu nein gögn um þau verklok, svo sem afrit reiknings, og er sú staðhæfing því ósönnuð.

Stefndi bar fyrir dómi að í hans hluta verksins hafi bara falist að setja í vagninn ýmsa aukahluti en viðgerð á lömum vagnsins hafi átt að vera í höndum annars eða framleiðanda vagnsins. Hafi hann tilkynnt stefnanda að annar aðili hefði átt að sjá um viðgerð á lömum og því sagt honum símleiðis að koma og sækja vagninn. Ekki liggja fyrir gögn í málinu um að stefndi hafi tilkynnt stefnanda um framangreint og ekki er að sjá af gögnum málsins að annar aðili en stefndi hafi átt að framkvæma umrætt verk. Stefndi upplýsti ekki með neinum hætti fyrir dómi hver umræddur viðgerðaraðili eða framleiðandi væri sem hann vísaði til. Nefnd málsástæða kom fyrst fram í aðilaskýrslu fyrir dómi og er ekki í samræmi við greinargerð stefnda í málinu um að vagninn hafi komið til hans í viðgerð og viðhald.

Þykir ljóst af framangreindu og að öðru leyti af framburði stefnda fyrir dómi að viðgerð vagnsins var ekki lokið þann 1. apríl 2016.

Fram kom fyrir dómi að stefndi byði upp á þá þjónustu að geyma tjaldvagna yfir vetrartíma gegn greiðslu og hafi vagn stefnanda verið settur í þá geymslu stefnanda að kostnaðarlausu. Hafi stefndi sent stefnanda, eins og öllum öðrum sem væru með vagna í geymslu nokkur SMS um að sækja vagninn og um að hann bæri ekki ábyrgð á honum eftir að hann væri kominn úr geymslunni. Einnig kvaðst stefndi hafa hringt í stefnanda og tilkynnt honum það sama. Engar sönnur þessa liggja fyrir í málinu.

Stefnanda var tilkynnt af stefnda í tölvupósti þann 25. nóvember 2015 „að planið væri að klára vagninn fyrir áramót“, vagninn færi síðan í geymslu og yrði tekinn út 1. apríl og gæti stefnandi þá sótt hann. Samkvæmt þessu voru forsendur fyrir því að sækja mætti vagninn þennan dag að viðgerð hans væri lokið. Þær forsendur voru ekki til staðar samkvæmt framangreindu og í raun liggur ekkert fyrir í málinu um það hvaða vinna var framkvæmd eða hvort og þá hvenær vagninn var settur í geymslu.

Með vísan til framangreinds hefur stefndi ekki fært sönnur fyrir því að hann hafi skilað af sér umsömdu verki sem hafi getað leyst hann undan ábyrgð og hafi vörslur tjaldvagnsins því enn verið í hans höndum.

Ákvæði laga nr. 42/2000 um þjónustukaup ná ekki til samnings málsaðila þar sem stefnandi málsins er lögaðili og eiga því ekki beint við ákvæði VI. kafla þeirra laga um ábyrgð og sönnunarreglur um hvarf vagnsins. Þótt stefndi þurfi því ekki að sanna að hann hafi ekki sýnt af sér vanrækslu, heyrir það eðli málsins samkvæmt undir hann að upplýsa hvernig vörslum vagnsins var háttað.

Um vörslur vagnsins liggja ekki fyrir önnur sönnunargögn en munnleg aðilaskýrsla stefnda fyrir dómi. Í skýrslu stefnda var einungis skýrt með almennum hætti hvernig staðið hefði verið að geymslu á vögnum sem hafi verið ósóttir úr vetrargeymslu og ætla verður af þeim framburði að vagn stefnanda hafi verið þar á meðal og verði varsla hans ekki rakin með neinum öðrum hætti.

Stefndi bar að þeir vagnar, sem ekki hafi verið sóttir úr vetrargeymslu nokkrum dögum eftir að þeir hafi verið settir út, hafi verið fluttir á athafnasvæði stefnda. Þar hafi eigendur þeirra getað komið hvenær sem væri sólarhringsins og sótt þá. Ekki væri um lokað svæði að ræða og þá væri allur gangur á því hvort fólk myndi sækja vagna sína áður en búið væri að greiða reikninga. Engar ráðstafanir eða eftirlit virðist hafa verið með því af hálfu stefnda hver myndi sækja vagna á þeirra lóð eða hvaða vagnar væru yfirleitt teknir. Hafi þannig hver sem er getað komið hvenær sem var og tengt hvaða vagn sem var aftan í bíl sinn. Þá hafi engin skráning verið til um það hvaða munir hafi verið teknir og hvaða munir væru enn á lóð stefnda. Sú framkvæmd er í andstöðu við upplýsingar í skjali sem stafar frá stefnda og liggur fyrir í málinu, um að afhending fari ekki fram nema að lokinni greiðslu. Einnig kom fram hjá stefnda fyrir dómi að munir sem væru geymdir á lóð hans með þessum hætti væri ekki tryggðir.

Meðhöndlun stefnda á tjaldvagni stefnanda var samkvæmt þessu með sama hætti og átti við um vagna sem samið var um vetrargeymslu á þar sem samningslok voru 1. apríl 2016. Í málinu telst upplýst að um verksamning var að ræða og ósannað er að þeim samningi hafi verið lokið 1. apríl 2016. Stefnandi mátti því gera ráð fyrir því að stefndi gætti vagnsins með þeim hætti sem hlutlægt séð telst almennt viðunandi þegar óskað er viðgerðar eða verks um lausafjármuni.

Um vörslur á tjaldvagni stefnanda verður af öllu framangreindu talið að um verulegt aðgæslu- og andvaraleysi hafi verið að ræða sem fella má undir gáleysi stefnda. Er orsakasakasamhengi því ljóst og hið tilviljunarkennda tjón sennileg afleiðing af framangreindri háttsemi stefnda. Með vísan til framangreinds verður stefnda gert að greiða stefnanda skaðabætur.

Ekki liggur fyrir í málinu að stefndi hafi verið búinn að setja í tjaldvagninn þá muni sem til stóð að setja í hann og hafi því ekki orðið verðmætaaukning á honum vegna þess. Óumdeilt er að vagninn var keyptur 17. júlí 2015 á 830.000 krónur auk þess sem stefnandi hafi keypt í vagninn yfirbreiðslu og grill fyrir 80.430 krónur hjá stefnda, og nemur stefnufjárhæð málsins samtölu þessa eða 910.430 krónum. Eðli málsins samkvæmt verður ekkert ákvarðað um notkun á vagninum en gert verður ráð fyrir afskriftum um tvenn áramót.

Með vísan til framangreinds verður stefnda gert að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 720.000 krónur. Dráttarvaxtakröfu stefnanda var ekki mótmælt og verður stefnda gert að greiða stefnanda dráttarvexti frá 12. júlí 2016 til greiðsludags. Vaxtavextir ákvarðast ekki.

Eftir atvikum málsins og með hliðsjón af 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála í héraði, verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem hæfilegur þykir 400.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Víkurverk ehf., greiði stefnanda, Ólafsdóttur ehf., 720.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 12. júlí 2016 til greiðsludags og 400.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf