E-1335/2020

Dómur

Mál þetta var höfðað 15. maí 2020 og dómtekið 8. febrúar sl.

Stefnandi er Héðinsreitur ehf., kt. 0000000000, Suðurlandsbraut 6, Reykjavík.

Stefndi er Íslandsbanki hf., kt. 0000000000, Hagasmára 3, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða stefnanda 74.797.000 krónur með dráttarvöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 30. apríl 2018 til 21. júní 2019, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins, að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af kröfu stefnanda, en til vara að honum verði gert að endurgreiða stefnanda innstæðu að fjárhæð 74.797.000 krónur ásamt tildæmdum vöxtum inn á bankareikning stefnanda nr. 54426811, og að jafnframt verði staðfestur veðréttur stefnda í innstæðunni til tryggingar skuld stefnanda við stefnda skv. lánssamningi, dags. 27. nóvember 2007, upphaflega að fjárhæð jafnvirði 600.000.000 króna, og að stefnanda sé óheimilt að taka fjárhæðina út af reikningnum þar til skuldin er að fullu greidd. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins, að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Málavextir:

Þann 30. apríl 2018 millifærði stefndi 74.797.000 króna innstæðu af bankareikningi stefnanda hjá stefnda nr. 054426811. Stefnandi freistaði þess að fá millifærsluna greidda sér til baka þann 21. maí 2019, en með bréfi stefnda 4. júní 2019 var þeirri beiðni hafnað. Varða dómkröfur málsins þá peningakröfu og ágreining um réttmæti millifærslunnar.

Forsögu málsins má rekja til ársins 2007, en með fjármögnunarsamningi, dags. 9. október 2007, var samið um að Byr sparisjóður myndi lána stefnanda byggingarkostnað 192 íbúða á svonefndum Héðinsreit, og greitt yrði í samræmi við framvindu verksins. Í framhaldi þessa var gerður „Samningur um lánsheimild“, dags. 27. nóvember 2007, sem er lán í erlendum gjaldmiðlum að jafnvirði allt að 600.000.000 íslenskra króna. Í grein 2.2 í þeim samningi kemur fram að stefnandi heimili stefnda að skuldfæra endurgreiðslu lánsins af reikningi sínum nr. 110126811, án undangenginnar tilkynningar, og að stefnandi skuldbindi sig til þess að hafa innstæðu á reikningnum til greiðslu á láninu.

Þann 12. júní 2008 rifti Byr sparisjóður fjármögnunarsamningnum og var stefnanda jafnframt neitað um aðgang að framangreindum bankareikningi. Stefnandi höfðaði mál til viðurkenningar bótaskyldu vegna riftunarinnar, og með dómi Hæstaréttar 7. nóvember 2011, mál nr. 87/2011, var viðurkennd bótaskylda Byrs sparisjóðs gagnvart stefnanda.

Byr sparisjóður var tekinn yfir af slitastjórn á árinu 2010, og eignir hans þá færðar yfir í Byr hf., sem síðan sameinaðist stefnda á árinu 2011. Var framangreindur reikningur nr. 110126811 þá færður yfir til stefnda sem reikningur nr. 054426811. Innstæðan mun hafa legið inni á reikningnum óhreyfð frá árinu 2008, vegna ágreinings aðila, og er hún tilkomin af þeirri lánveitingu sem stefndi veitti stefnanda skv. framangreindum lánssamningi frá 27. nóvember 2007. Stefnandi lýsti bótakröfu að fjárhæð 3.060.000.000 króna á hendur slitastjórn Byrs sparisjóðs. Ágreiningi um þá kröfu var vísað til Héraðsdóms Reykjavíkur, mál nr. X90/2012. Þau málaferli standa enn yfir.

Stefndi höfðaði mál gegn stefnanda fyrir Héraðsdómi Reykjaness, mál nr. E746/2012, til innheimtu skuldar skv. lánssamningnum. Með úrskurði dómsins, sem staðfestur var í dómi Hæstaréttar í máli nr. 365/2013, var því máli frestað þar til niðurstaða fengist í mál nr. X90/2012. Máli E746/2012 er því einnig enn ólokið.

Auk framangreindra dómsmála hafa farið fyrir undirrétt og Landsrétt mál er varða úthlutun nauðungarsöluandvirðis lóða á nefndum Héðinsreit. Stefndi lýsti veðkröfu á grundvelli veðréttinda tengdra framangreindri lánveitingu. Lauk þeim ágreiningi með dómum Hæstaréttar, mál nr. 7/2018 og 21/2018.

Með úrskurði dómsins 25. nóvember 2020 var hafnað kröfu stefnda um frestun málsins þar til niðurstaða væri fengin í mál Héraðsdóms Reykjavíkur nr. X90/2012 og Héraðsdóms Reykjaness nr. E746/2012, o.e.a. niðurstöður æðra dóms.

Málsástæður og lagarök stefnanda:

Stefnandi byggir á því að einhliða taka stefnda á innstæðu reiknings nr. 054426811, sem skráður sé á nafn stefnanda skv. 113. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, hafi verið heimildarlaus með öllu. Ekki sé til staðar heimild í lánssamningi frá 27. nóvember 2007 til skuldfærslu á innstæðu þess reiknings án samþykkis stefnanda.

Stefnandi bendir á að í gr. 2.2 í lánssamningnum hafi Byr sparisjóði verið heimilað að skuldfæra reikning stefnanda við sparisjóðinn nr. 110126811. Við yfirfærslu Byrs sparisjóðs til Byrs hf. hafi reikningur nr. 110126811 verið afmáður og stofnaður reikningur nr. 054426811. Af þeirri ástæðu hafi skuldfærsluheimildin fallið niður, enda sé ekki kveðið á um í lánssamningnum að skuldfærslan nái til annarra reikninga í eigu stefnanda. Skuldfærsluréttur teljist ekki tryggingarréttindi heldur greiðslumáti. Því geti stefndi ekki borið fyrir sig skuldfærsluheimild vegna innstæðu á reikningi nr. 110126811 við Byr sparisjóð skv. gr. 2.2 í framangreindum lánssamningi, um töku innstæðu á reikningi nr. 054426811. Stefndi verði í öllu falli að hafa átt skýra og ótvíræða fjárkröfu á hendur stefnanda á grundvelli lánssamningsins um heimild til að skuldfæra téðan reikning stefnanda.

Stefnandi bendir á að Byr sparisjóður hafi rift fjármögnunarsamningi aðila frá 9. október 2007, og geti því þegar á þeim forsendum ekki byggt á þeim samningi eða að til hafi staðið skv. þeim samningi að stofnaður yrði handveðsreikningur í nafni stefnanda. Slíkur reikningur hafi ekki verið formlega stofnaður og því væri handveðsréttur ekki til staðar. Innstæðan á reikningi 054426811 hafi því verið kvaðalaus og tilheyrt stefnanda.

Stefnandi bendir á að fyrir liggi að ágreiningur sé um það með aðilum hvort fjártjón stefnanda vegna bótaskyldrar riftunar Byrs sparisjóðs á fjármögnunarsamningi sé hærri fjárhæð en sem nemi uppreiknaðri fjárkröfu stefnda skv. lánssamningnum. Með vísan til dóma Hæstaréttar í málum nr. 365/2013, 7/2018 og 21/2018 sé staðfest að kröfuréttindi stefnda skv. lánssamningnum víki fyrir bótarétti stefnanda á hendur Byr sparisjóði eins og hann verði ákveðinn í máli nr. X90/2012. Því geti stefndi ekki borið fyrir sig að hann hafi 30. apríl 2018 mátt skuldfæra reikning nr. 054426811 á móti kröfurétti skv. lánssamningnum. Í því sambandi bendir stefnandi á að stefndi hafi höfðað mál á hendur stefnanda til heimtu andvirðis lánssamningsins. Því máli hafi verið frestað með dómi Hæstaréttar í máli nr. 365/2013 þar til leyst væri úr ágreiningi um bótakröfu stefnanda á hendur Byr sparisjóði, sbr. mál nr. X90/2012.

Eins og í dómi Hæstaréttar nr. 365/2013 sé staðfest, sbr. og aðra dóma og úrskurði Lands og Hæstaréttar, sé með öllu óvíst að stefnandi skuldi stefnda yfirleitt nokkurt fé þegar búið sé að leysa úr sakarefni máls nr. X90/2012. Í því ljósi hafi stefnda verið óheimilt með öllu, án samráðs eða samþykkis stefnanda, að taka greiðslu af innstæðu bankareiknings nr. 054426811, jafnvel þótt skuldfærsluheimild teldist hafa verið fyrir hendi. Með vísan til dóms Hæstaréttar nr. 365/2013 um frestun innheimtumálsins, sbr. og ummæli réttarins í málum nr. 7/2018 og nr. 21/2018 hafi einnig falist, eðli málsins samkvæmt, að stefnda væri með öllu óheimilt að seilast í innstæðu stefnanda á téðum bankareikningi meðan óleyst væri úr því hversu há bótakrafa stefnanda til skuldajafnaðar yrði á hendur Byr sparisjóði.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga 91/1991 sé dómur bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila um þær kröfur sem dæmdar eru þar að efni til. Niðurstaða Hæstaréttar í máli nr. 365/2013, um að fresta skyldi innheimtumáli stefnda til heimtu lánssamningsins þar til niðurstaða lægi fyrir í máli X90/2012, sé skýr og afdráttarlaus. Regluna verði að skýra með þeim hætti að þegar Hæstiréttur hafi dæmt um að úrlausn ágreinings sé frestað þar til niðurstaða annars tilgreinds dómsmáls liggur fyrir á grundvelli 3. mgr. 102. gr. sömu laga, feli það í sér bindandi úrlausn milli aðila allt þar til niðurstaða í hinu síðara máli, nr. X90/2012, liggi fyrir. Stefndi sé því bundinn af niðurstöðu Hæstaréttar og honum hafi verið óheimilt að aðhafast nokkuð varðandi innheimtu lánssamningsins sem brjóti í bága við niðurstöðu dómsins, a.m.k. þar til endanleg niðurstaða liggur fyrir í máli nr. X90/2012, sem þá gæfi honum rétt til greiðslu kröfunnar. Stefnandi telur með vísan til nefndra dóma að réttaráhrif dómanna séu þau að stefndi eigi ekki lögvarða hagsmuni til innheimtu lánasamningsins, enda óvíst að hann eigi kröfu á hendur stefnanda. Umþrætt millifærsla fari gegn þeim sjónarmiðum sem fram komi í nefndum dómum.

Stefnandi telur jafnframt að líta verði til þess að þann 30. apríl 2018, þegar hin ólögmæta sjálftaka á fjármunum stefnanda átti sér stað, þá voru auk dóms Hæstaréttar í máli nr. 365/2013 jafnframt fallnir úrskurðir í héraðsdómi og Landsrétti í öðrum málum milli aðila þar sem úrskurðað hafi verið með sama hætti og áður var gert í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 365/2013. Þannig hafi legið fyrir úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. Z1/2017, sem kveðinn var upp 10. janúar 2018, en þar segir m.a. í úrskurðarorði: „Sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu er gert að fresta endanlegri ákvörðun um úthlutun á kröfu varnaraðila þar til endanleg niðurstaða dómsmáls þess sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur sem mál nr. X90/2012 eða eftir atvikum æðri réttar liggur fyrir varðandi ágreining um það hvort krafa varnaraðila hafi verið greidd með skuldajöfnuði.“ Í úrskurði Landsréttar í málinu nr. 129/2018 sem kveðinn var upp 15. mars 2018 segir síðan: „Sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu er gert að fresta endanlegri ákvörðun um úthlutun á söluverði fasteignarinnar upp í kröfu varnaraðila, Íslandsbanka hf., þar til endanleg niðurstaða liggur fyrir í dómsmáli, sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur sem mál nr. X90/2012, eftir atvikum með úrlausn æðri réttar.“ Síðar hafi gengið úrskurður Landsréttar í sama máli og tveir dómar Hæstaréttar, þ.e. í málum nr. 7/2018 og 21/2018, með sömu niðurstöðu. Þrátt fyrir að allir þessir úrskurðir og dómar liggi fyrir um að stefndi eig ekki rétt á greiðslu upp í lánssamninginn, þá hafi hann virt fyrirmæli dómstóla að vettugi og tekið sér í formi sjálftöku alla innstæðu á reikningi stefnanda nr. 054426811.

Stefnandi vísar einnig til þess að með úrskurði 31. desember 2019, í máli nr. X90/2012, hafi Héraðsdómur Reykjavíkur fallist á kröfu stefnanda á hendur Byr sparisjóði um greiðslu á þremur milljörðum króna til stefnanda, auk dráttarvaxta og skuldajöfnunarréttar stefnanda „við allar kröfur varnaraðila á hendur sóknaraðila.“ Þar með hafi krafa stefnda endanlega fallið niður skv. lánssamningnum á hendur stefnanda. Það mál sé þó enn til meðferðar í héraði þar sem Landsréttur hafi talið að þar sem meðdómsmenn hefðu báðir verið verkfræðingar, þótt hvor þeirra væri sérfróður á sínu sviði, yrði að kveðja til hagfræðing sem meðdómanda í ljósi yfirmatsgerðar sem m.a. hafði verið unnin af dómkvöddum hagfræðingi. Sé málið nú í þeim farvegi. Í ljósi alls ofangreinds beri stefnda af þessum sökum að endurgreiða stefnanda téða fjárhæð auk vaxta og kostnaðar. Staða reikningsins þann 30. apríl 2018 hafi numið 74.797.000 krónum.

Um vaxtakröfu sé vísað til 8. gr. og 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Skaðabótavaxta sé krafist frá 30. apríl 2018 til 21. júní 2019 en þá hafi mánuður verið liðinn frá því að stefnandi sendi stefnda kröfubréf. Frá þeim tíma sé krafist dráttarvaxta.

Um varakröfu stefnda byggir stefnandi á því að hún sé réttarfarslega ótæk og beri að vísa henni frá dómi. Í raun sé verið að krefjast handveðsréttar, sem stefnandi telur ekki geta átt við, sbr. það sem fram hefur komið, og að um sé að ræða kröfu sem eigi að binda stefnanda. Slík krafa verði ekki höfð uppi í málinu án gagnsakar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi vísar til almennra reglna samninga og kröfuréttarins, sbr. og almennar reglur um skaðabætur innan samninga. Þá vísar stefnandi til laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, einkum 19. gr., sem og reglna og reglugerða reistra með stoð í þeim lögum, og til einkamálalaga nr. 91/1991. Málskostnaðarkrafa varnaraðila er byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. gr. 130. gr. laga nr. 91/1991. sbr. einnig 2. mgr. 131. gr. Um varnarþing vísast til meginreglu 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda:

Stefndi hafnar þeirri málsástæðu stefnanda að skuldfærsluheimild samkvæmt lánssamningnum hafi fallið niður þegar nýr reikningur hafi verið stofnaður með númerið 054426881 og reikningur nr. 110126811 afmáður. Megi um það vísa til þess hvernig réttindi samkvæmt lánssamningnum hafi yfirfærst, fyrst frá Byr sparisjóði til Byrs hf., samkvæmt ákvörðun FME 22. apríl 2010, og því næst til stefnanda með samruna félaganna samkvæmt lögum um hlutafélög, sem FME hafi auglýst samkvæmt 106. gr. laganna um fjármálafyrirtæki. Í auglýsingunni hafi verið veittur 30 daga frestur til að gera athugasemdir við yfirfærslu innlánsreikninga. Stefnandi hafi ekki gert athugasemd innan frests og því verið bundinn við yfirfærsluna. Heimild stefnda til að skuldfæra téðan reikning, sem fékk nýtt númer samkvæmt framansögðu, hafi því verið sú sama og Byr hf. og áður Byr sparisjóður höfðu, samkvæmt samningunum sem stefndi hafði yfirtekið, og sé vísað til gr. 2.2 í lánssamningnum um það. Sé þannig um að ræða sértæk tryggingarréttindi. Þá sé krafa stefnda skýr og ótvíræð, og raunar ágreiningslaus, gagnstætt skaðabótakröfu stefnanda á hendur forvera stefnda, sem sé hvorki skýr né ótvíræð, enda ódæmd.

Stefnandi mótmælir þeirri málsástæðu stefnanda að dómur Hæstaréttar í máli nr. 365/2013 sé bindandi samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga um meðferð einkamála og hafi stefnda vegna dómsins því verið óheimilt að ráðstafa bankainnstæðunni. Bendir stefndi á að sá dómur hafi eingöngu snúist um frestun innheimtumáls og engin réttaráhrif haft umfram það. Hið sama eigi við um tilvísanir stefnanda til annarra dóma í stefnu. Stefndi mótmælir því að hafa virt nokkrar dómsniðurstöður að vettugi eins og stefnandi haldi þar fram.

Stefndi telur óumdeilt að hann eigi kröfu á hendur stefnanda samkvæmt lánssamningnum. Þá sé óumdeilt að sú innstæða, sem um sé rætt, sé tilkomin vegna láns frá stefnda skv. lánssamningnum frá 27. nóvember 2007. Stefndi ítreki að í gr. 2.2 í lánssamningnum kom skýrt fram að stefndi eigi heimild til skuldajöfnunar, og þá komi fram í 10. gr. fjármögnunarsamnings aðila, dags. 9. október 2007, að stofnaður skyldi handveðsreikningur í nafni stefnanda sem stefndi hefði einn ráðstöfunarrétt yfir.

Stefndi bendir á að það sé ekki efniskilyrði skuldajöfnunar að krafa sé skýr og ótvíræð, og ekki sé nóg að kröfu sé andmælt og þar með sé skuldajöfnun óheimil. Ekkert í þeim dómum sem stefnandi hafi vísað til komi í veg fyrir að framangreindri skuldfærsluheimild verði beitt. Rangt sé að fram komi í þeim dómum að stefndi eigi ekki lögvarða kröfu á hendur stefnanda.

Varakrafa málsins sé gerð til öryggis í því tilviki að dómur komist að niðurstöðu um að stefnda hafi verið óheimilt að skuldfæra bankareikning stefnanda. Tilgangurinn sé að fyrirbyggja að stefnandi fái fjármunina greidda til óheftra nota, þar sem það færi þvert gegn forsendum lánveitingarinnar og skuldbindingum stefnanda. Lánveitingarnar hafi verið til byggingarframkvæmda, sem fóru ekki fram, og reitnum hafi nú verið ráðstafað með nauðungarsölu. Samningar hafi verið um að bankareikningur stefnanda hjá Byr sparisjóði hefði að geyma skuldfærsluheimild sparisjóðsins sem lánveitanda, jafnframt því sem hann yrði handveðsettur honum, sbr. rökstuðning um aðalkröfu málsins. Stefndi hafi gengið inn í réttarstöðu Byrs sparisjóðs að þessu leyti. Stefndi bendir einnig á að fram komi í stefnu að stefnandi hafi látið innstæðuna standa óhreyfða vegna ágreinings aðila, og sé það til enn frekari sönnunar um að stefnanda hafi verið ljós skuldbinding hans og forsendur hvað þetta varðar.

Stefndi mótmælir því að varakrafa málsins eigi ekki að komast að í málinu. Í því sambandi verði að líta til þess út á hvað krafan gangi, um að stefnandi fái ekki óheft afnot af fjárkröfu málsins, þvert gegn skriflegum lánssamningi, komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að ekki hafi verið heimild til skuldajöfnunar. Ljóst sé að mati stefnda að krafan rúmist innan sýknukröfu hans, enda gangi hún skemur en aðalkrafan.

Stefndi mótmælir vaxta og dráttarvaxtakröfu stefnanda með vísan til þess að stefndi eigi hærri gagnkröfu á móti. Málskostnaðarkrafa er gerð með stoð í 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi eignist ekki frádráttarrétt við greiðslu virðisaukaskatts af þóknun lögmanns síns og ber að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar.

Forsendur og niðurstaða:

Ekki er annað fram komið en að löglega hafi verið staðið að yfirfærslu réttinda frá Byr sparisjóði til slitastjórnar á árinu 2010 og yfirfærslu eigna yfir í Byr hf. og síðar sameiningu Byrs hf. við stefnda á árinu 2011. Með þeim hætti færðust öll réttindi reiknings nr. 110126811 yfir til stefnda, en sami reikningur er nú nr. 054426811.

Í 10. gr. fjármögnunarsamnings, dags. 9. október 2007, var ráðgert að stofnaður yrði handveðsreikningur sem stefndi hefði einn ráðstöfunarrétt yfir. Í „Samningi um lánsheimild“, dags. 27. nóvember 2007, segir í gr. 2.2 „að við endurgreiðslu lánsins heimilar lántaki lánveitanda að skuldfæra reikning sinn nr. 110126811 hjá lánveitanda... án undangenginnar tilkynningar til lántaka.“ Þótt reikningur nr. 110126811 hafi ekki verið settur stefnda að handveði eins og til stóð, þá þykir ljóst með vísan til framangreinds, þar sem mælt er fyrir um heimild stefnda til skuldfærslu, að innstæðan hafi verið til tryggingar skuldum stefnanda við stefnda, og að stefndi hafi haft heimild til að ganga inn á þann reikning til skuldajöfnunar, og naut stefndi með þeim hætti sértækra tryggingarréttinda í inneign reikningsins á hverjum tíma.

Af hálfu stefnanda er einkum á því byggt að jafnvel þótt heimild hafi verið til skuldajöfnunar, þá eigi stefndi ekki lögvarða kröfu á meðan ágreiningur aðila er óleystur í máli Héraðsdóms Reykjavíkur nr. X90/2012. Megi um það vísa til dóma Hæstaréttar í málum nr. 365/2013, 7/2018 og 21/2018, að kröfuréttindi stefnda skv. lánsheimildinni eigi að víkja fyrir bótarétti stefnanda eins og hann verði ákveðinn í því máli.

Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 365/2013 var staðfestur úrskurður Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. E746/2012 um að fresta bæri því máli á meðan beðið væri niðurstöðu í máli X90/2012. Í forsendum héraðsdóms kom fram að þótt krafa Íslandsbanka hf. væri óumdeild sem slík yrði ekki framhjá því horft að niðurstaða í dómsmáli X90/2012 kynni að hafa áhrif á þann hátt að Héðinsreitur ehf. kynni að verða sýknaður eða dæmdur til að greiða lægri fjárhæð. Fallist var á frestun málsins þar sem úrslit í máli X90/2012 gætu varðað niðurstöðu máls E746/2012 verulega, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991.

Ákvörðun um frestun tiltekins dómsmáls hefur ekki sjálfkrafa þau réttaráhrif, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, að stefndi geti ekki að öðrum skilyrðum uppfylltum gert aðrar ráðstafanir til innheimtu kröfu sinnar. Krafa stefnda er óumdeild og lögvarin sem slík, en gagnkrafa stefnanda hefur ekki verið dæmd að efni til. Þá er jafnframt til þess að líta að stefnandi hefur hafnað því að ákvæði 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 eigi við í þessu máli, en niðurstaðan í dómi Hæstaréttar nr. 365/2013 byggðist á því ákvæði.

Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 7/2018 var vísað til þess að krafa stefnda væri umdeild að því leyti að niðurstaða hefði ekki enn fengist um það hvort hún kynni að vera fallin niður í heild eða hluta vegna skuldajöfnunar við kröfu stefnanda. Þegar svo væri ástatt bæri sýslumanni samkvæmt 7. mgr. 50. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu að gera ráð fyrir hinni umdeildu kröfu í frumvarpi til úthlutunar með þeirri fjárhæð sem hún gæti hæst numið og varðveita síðan þá fjárhæð þar til ráðið yrði um tilkall hennar. Ætti sýslumaður því ekki við slíkar aðstæður að fresta ákvörðun um úthlutun, svo sem ranglega hefði verið lagt til grundvallar í úrskurði Landsréttar, heldur þvert á móti að komast að niðurstöðu um þá hámarksfjárhæð sem hlutaðeigandi kröfuhafi gæti átt rétt til þegar deila um tilvist kröfunnar væri til lykta leidd. Þá bæri samkvæmt dómi Hæstaréttar nr. 21/2018 að varðveita fjárhæðina á sérgreindum reikningi þar til niðurstaða væri fengin um hvort krafa stefnda væri að hluta eða öllu fallin niður fyrir skuldajöfnun af hendi stefnanda.

Samkvæmt nefndum dómum Hæstaréttar var ekki fallist á að fresta bæri úthlutun þar til niðurstaða lægi fyrir í máli nr. X90/2012, heldur skyldi um úthlutunina einfaldlega farið eftir ákvæðum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sú niðurstaða er varðar meðferð sýslumanns á söluandvirði bindur ekki stefnda þannig að honum hafi verið óheimilt að skuldajafna umþrættri inneign í samræmi við gerðan samning aðila.

Málatilbúnaður stefnanda verður skilinn þannig að framangreindir dómar Hæstaréttar séu staðfesting á því að á meðan héraðsdómsmáli nr. X90/2012 sé ólokið, þá eigi engar greiðslur að eiga sér stað á milli aðila málsins vegna kröfu stefnanda, enda sé óvíst hvort stefnandi verði í skuld við stefnda eða öfugt. Á það má fallast, en hins vegar leiðir það jafnframt til þess að stefnandi getur ekki á sama tíma krafist þess að fá sér greiddar út 74.797.000 krónur frá stefnda, sem háðar voru sértækum tryggingarrétti.

Með vísan til framangreinds verður fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu. Verður að telja að þótt mögulega kunni að koma til þess síðar að stefnandi eigi hærri kröfu á hendur stefnda en nemur lögvarinni kröfu stefnda á hendur stefnanda, þá sé sú krafa tryggð þrátt fyrir umþrætta millifærslu.

Samkvæmt framangreindu kemur því ekki til þess að taka þurfi afstöðu til varakröfu stefnda og hvort hún uppfylli ákvæði 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um gagnkröfu.

Upplýst var í málinu að umþrætt innstæða sem stefndi millifærði þann 30. apríl 2018, hefði staðið óhreyfð inni á reikningnum frá árinu 2008 vegna ágreinings aðila um riftun stefnda á fjármögnunarsamningnum. Virðist sem skilningur beggja hafi verið sá að hreyfa ekki við þeirri inneign fyrr en að ágreiningi loknum. Þrátt fyrir að komist hafi verið að þeirri niðurstöðu í þessu máli að stefnda hafi verið millifærslan heimil, þá er óupplýst hvers vegna gripið var til millifærslunnar á þessum tímapunkti, og með því raskað framangreindu ástandi sem staðið hafði í 10 ár. Með vísan til þess þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður og hvor málsaðila beri sinn kostnað af málinu.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Íslandsbanki hf., er sýkn af kröfu stefnanda, Héðinsreits ehf.

Málskostnaður fellur niður.

B-kk-nf H-kk-nf

Upplýst var í málinu að umþrætt innstæða sem stefndi millifærði þann 30. apríl 2018, hefði staðið óhreyfð inni á reikningnum frá árinu 2008 vegna ágreinings aðila um riftun stefnda á fjármögnunarsamningnum. Virðist sem skilningur beggja hafi verið sá að hreyfa ekki við þeirri inneign fyrr en að ágreiningi loknum. Þrátt fyrir að komist hafi verið að þeirri niðurstöðu í þessu máli að stefnda hafi verið millifærslan heimil, þá er óupplýst hvers vegna gripið var til millifærslunnar á þessum tímapunkti, og með því raskað framangreindu ástandi sem staðið hafði í 10 ár. Með vísan til þess þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður og hvor málsaðila beri sinn kostnað af málinu.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Íslandsbanki hf., er sýkn af kröfu stefnanda, Héðinsreits ehf.

Málskostnaður fellur niður.

B-kk-nf H-kk-nf