E-1297/2023

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, 23. nóvember sl., var höfðað með stefnu, birtri 20. febrúar 2023, af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, íslenska ríkinu, Arnarhvoli, Reykjavík.

Stefnandi gerir í málinu þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 1.500.000 krónur í miskabætur með dráttarvöxtum frá 9. september 2022, vegna þvingunaraðgerða lögreglu sem stefnandi þurfti að þola þann 23. febrúar 2019, sbr. mál lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu (LRH) nr. [...] og dóm Héraðsdóms Reykjaness 3. september 2020 í máli nr. S- 64/2020.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda, líkt og ekki væri um gjafsóknarmál að ræða, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Ágreiningsefni og málsatvik

Málsatvik eru þau að 23. febrúar 2019 barst lögreglu tilkynning um að þrír menn hefðu ógnað og hótað manni með hnífi fyrir utan verslunina X og var lögregla þegar send á vettvang. Eins og rakið er nánar í dómi Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. S-64/2020 frá 3. september 2020 var einn maður handtekinn á vettvangi, B, sem síðar kom í ljós að stóð einn að umræddri tilraun til ráns og hlaut svo dóm fyrir ásamt með öðrum afbrotum í umræddu sakamáli. Aðkoma hinna tveggja, það er stefnanda og félaga hans, C, kom hins vegar að sögn aðeins til af því að þeir tveir höfðu þá skömmu áður rekist á téðan B í bílakjallara við verslunarmiðstöðina Kringluna og hann þá haft síma af stefnanda sem og úlpu af C, og stefnandi og C því fylgt B eftir þaðan og í áttina að versluninni X þar sem B hafi síðan veist að D sem fyrir ránstilrauninni varð. Stefnandi og félagi hans hafi síðan náð símanum og úlpunni aftur frá B inni í versluninni en þá ekki vitað að hnífur sem B hafði hótað D með var þá kominn í vasa úlpunnar. Þegar afgreiðslukona hjá X lét stefnanda og félaga hans vita að lögreglan væri á leiðinni afréðu þeir að forða sér af vettvangi þótt þeir hefðu aðeins verið vitni og héldu þeir þá í átt að bílakjallara við Kringluna þar sem þeir voru síðan handteknir skömmu síðar.

Málsaðilum ber annars ekki saman um framkvæmd við þessa handtöku stefnanda. Ber stefnandi því við að hann, er þá var [...]ára gamall, hefði orðið afar skelkaður eftir framangreinda atburði og því ákveðið að koma sér burtu ásamt með vini sínum. Í bílakjallara Kringlunnar hafi stefnandi síðan skyndilega verið umkringdur af fjórum lögreglumönnum sérsveitar ríkislögreglustjóra, sem allir hafi miðað á hann hálfsjálf-virkum vélbyssum og hrópað að þeir væru vopnuð lögregla og að hann skyldi leggjast á jörðina með hendur fyrir aftan bak, en hann hafi síðan í framhaldi verið handtekinn og handjárnaður og svo fluttur í járnum á lögreglustöðina við Hverfisgötu í Reykjavík.

Stefndi vísar hins vegar til þess að tveir sérsveitarmenn, nr. [...]og [...], hafi fyrst fundið stefnanda og C gangandi á bílastæði við Kringluna, en stuttu síðar hafi svo lögreglumenn nr. [...] og [...] einnig komið á vettvang. Sérsveitarmennirnir hafi borið skammbyssur og annar einnig 40 mm höggboltabyssu. Skammbyssurnar hafi verið ekki dregnar úr slíðrum á meðan á aðgerðum stóð og téð gul höggboltabyssa hangið í ól á líkama sérsveitarmannsins. Hvorki skammbyssum né höggboltabyssunni hafi verið beint að s-kk-þgf eða C. Stefnandi og C hafi verið handjárnaðir og framkvæmd á þeim öryggisleit. Umræddur hnífur hafi við þá leit fundist á þeim síðarnefnda og þeir tveir í framhaldinu verið fluttir á lögreglustöðina að Hverfisgötu.

Stefnandi vísar til þess að á leið á lögreglustöðina hafi hann gert ítrekaðar tilraunir til að útskýra fyrir lögreglumönnum aðkomu sína að málinu en þeir ekki viljað sinna því né heldur spurt hann um aldur. Þá hafi hann borið sig illa og beðið um móður sína. Eftir að komið var á lögreglustöðina upplýstist að stefnandi hafði stöðu vitnis og var í framhaldi tekin af honum vitnaskýrsla þar sem voru viðstaddir fósturfaðir hans og starfsmaður barnaverndar. Byggir stefnandi á því að hann hafi þó í fyrstu verið vistaður í fangaklefa en stefndi vísar til þess að svo hafi ekki verið heldur hafi hann mögulega verið settur í fangamóttökuklefa þar sem skýrslutökur lögreglu fari fram.

Ekki er hér deilt um það að stefnandi á rétt á miskabótum á grundvelli 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vegna umræddrar handtöku. Málsaðilar deila hins vegar um bótafjárhæð og um atvik sem liggja mati á miska hans til grundvallar.

Stefnandi vísar til þess að handtakan og frelsissviptingin hafi valdið honummik-illi andlegri vanlíðan í kjölfarið, en hann hafi upplifað þessa óvenjulegu lífsreynslu sem gríðarlegt áfall, er stóð yfir í meira en viku, þannig að hann treysti sér varla út úr húsi. Hafi hann æ síðan glímt við martraðir og svefnleysi, auk mikils vantrausts á réttarkerfinu og lögreglu. Næstu tvö ár á eftir hafi hann sótt sér aðstoð hjá Efélagsráðgjafa, er hafi aðstoðað stefnanda við það að vinna úr áfallinu. Atvikið hafi þannig haft afar neikvæð áhrif á sálarlíf og sjálfsmynd stefnanda.

Stefndi vísar hins vegar til þess að eins og á stóð hafi stefnandi í fyrstu verið grunaður um aðild að tilraun til vopnaðs ráns. Afskipti lögreglu af honum í umrætt sinn hafi verið fyllilega lögmæt og þar á meðal aðkoma sérsveitar ríkislögreglustjóra sem hafi verið í samræmi við hefðbundið verklag við aðstæður sem þessar. Stefnanda hafi verið boðnar miskabætur, m. t. t. atviksins, sem hann hafi ekki viljað sætta sig við.

Samkomulag um bætur hefur ekki náð fram að ganga og því er málið lagt í dóm.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að samkvæmt 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála eigi maður, sem borinn hafi verið sökum í sakamáli, rétt til bóta ef mál hans hefur verið fellt niður. Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar skuli dæma bætur vegna aðgerða samkvæmt IX.– XIV. kafla laganna, ef skilyrði 1. mgr. séu fyrir hendi. Þó megi fella niður bætur eða lækka þær ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á, en þess beri að geta að það eigi þó ekki við í þessu máli, þar sem stefnandi hafi á engan hátt stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfu sína á, enda sé bótaskylda hér viðurkennd af hálfu stefnda. En reglur þessar séu í samræmi við ákvæði 5. mgr. 67. gr. og 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar.

Bótaábyrgð samkvæmt 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 sé hlutlæg. Verði réttur sakborninga til bóta því ekki skertur þótt fullt tilefni hafi verið til aðgerða lögreglu gagnvart þeim og lagaskilyrði fyrir þeim uppfyllt. Sakborningar eigi því rétt á bótum nema því verði slegið föstu að þeir hafi valdið eða stuðlað að rannsóknaraðgerðum, sbr. 2. málslið 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Stefnandi byggi á því að hann hafi, þann 23. febrúar 2019, sætt frelsissviptingu, valdbeitingu og handtöku af hæstu mögulegu gráðu, í skilningi þess hugtaks, sbr. XIII. kafla laga nr. 88/2008, enda verið miðað á hann vélbyssum, hann færður í handjárn og fluttur á lögreglustöð. Stefnandi hafi verið handtekinn, sviptur frelsi sínu og færður í fangaklefa fyrir engar sakir. Við mat á miska og fjárhæð miskabóta verði hér umfram allt að taka tillit til þess að þvingunarráðstafanirnar hafi beinst að [...]ára gömlu barni. Handtakan hafi verið óþörf og falið í sér ólögmætt inngrip í réttindi stefnanda. Stefndi kveði frelsissviptinguna hafa staðið í 96 mínútur samkvæmt lögregluskýrslu en stefnandi telji að hún hafi staðið lengur. Í öllu falli hafi verið um að ræða alvarlega, of langa og nauðsynjalausa frelsissviptingu á [...]ára barni. Frelsissviptingin hafi eðli-lega valdið stefnanda miklu hugarangri og miska. Þá hafi falist í henni meingerð gegn frelsi, friði og persónu, auk þess sem brotið hafi verið gegn fjölda lagaákvæða.

Hin ofbeldisfulla handtaka 23. febrúar 2019 hafi valdið stefnanda stórfelldum miska. Stefnandi hafi verið afar hræddur um líf sitt og velferð og honum fundist hann niðurlægður í þessum aðstæðum. Um hafi verið að ræða alvarlegar og nauðsynjalausar aðfarir gegn stefnanda sem valdið hafi honum miklu hugarangri og miska.

Við mat á fjárhæð miskabóta verði að hafa í huga að með handtökunni og því er á eftir fylgdi hafi verið brotið gróflega gegn skráðum og óskráðum meðalhófsreglum, sbr. m. a. 3. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og 2. mgr. 13. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Engin nauðsyn hafi verið á svo grófum aðgerðum og gengið mun lengra en þurfti.

Jafnframt verði þá að líta til þess að gengið hafi verið gegn grundvallarréttindum stefnanda sem bundin séu í stjórnarskrá og í mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 (MSE). Þar sé m. a. um að ræða rétt stefnanda til að vera ekki sviptur frelsi, sbr. 67. gr. stjórnarskrár og 5. gr. MSE, og rétt hans til friðhelgi einkalífs, sbr. 71. gr. stjórnarskrár og 8. gr. MSE. Þá verði að líta til þess að með aðgerðum lögreglu hafi verið gengið harkalega gegn réttindum stefnanda samkvæmt samningi SÞ um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013. Hafi verið brotið gegn 1. mgr. 16. gr. samningsins, sem kveði m. a. á um að ekki megi láta barn sæta gerræðislegum eða ólögmætum afskiptum af einkalífi þess né ólögmætri árás á sæmd þess, og þá einnig gegn 37. gr. samningsins. En stefnandi byggir á því að meðferð lögreglu á sér megi heimfæra með mörgum hætti undir téða 37. gr., þar sem handtakan hafi falið í sér vanvirðandi meðferð og ólög-mætar aðgerðir sem svipt hafi stefnanda frelsi. Þá hafi þessum aðgerðum ekki verið beitt sem síðasta úrræði í samræmi við meðalhóf og þær tekið lengri tíma en þurfti. Þá hafi skort verulega á þá mannúðlegu meðferð og virðingu er ákvæðið áskilji.

Varðandi samning SÞ um réttindi barnsins, þá vísi stefnandi loks til 40. gr. hans, þar sem segi m. a. að aðildarríki viðurkenni rétt hvers þess barns, sem sé grunað eða ásakað um brot á refsilögum, til meðferðar sem styrki vitund þess um eigin göfgi og manngildi, sem treysti virðingu þess fyrir mannréttindum og mannfrelsi annarra, og sem taki tillit til aldurs barnsins. Þá sé þar líka kveðið á um það að friðhelgi einkalífs barnsins skuli virt að fullu á öllum stigum málsmeðferðar. Telji stefnandi að með þessum aðgerðum lögreglunnar hafi verið brotið gróflega gegn þessum ákvæðum.

Við mat á aðgerðum lögreglu og á miska stefnanda telji stefnandi rétt að hafa í huga 1. mgr. 1. gr. barnalaga nr. 76/2003, þar sem segi að óheimilt sé að beita barn hvers kyns ofbeldi eða annarri vanvirðandi háttsemi. Fyrir liggi að sérsveit ríkis-lögreglustjóra hafi beitt stefnanda afar grófu ofbeldi. Með því að aðgerðirnar hafi ekki verið tilkynntar til barnaverndaryfirvalda, né foreldra stefnanda, hafi einnig verið brotið gegn 1. mgr. 18. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og 2. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 651/2009 um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o. fl.

Stefnandi telji að miski sinn sé hæfilega metinn sem 1.500.000 krónur, sem sé sanngjörn og eðlileg fjárhæð, og að embætti ríkislögmanns hafi hér ekki tekið nægi-legt tillit til fyrri úrlausna við meðferð máls þessa á stjórnsýslustigi, svo sem til dóms Héraðsdóms Reykjavíkur frá 15. nóvember 2016 í máli nr. E- 59/2016.

Til viðbótar framangreindu vísist til meginreglna skaðabótaréttar, refsiréttar og opinbers réttarfars. Krafa um dráttarvexti styðjist við III. og IV. kafla nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en upphafsdagur vaxta miðist við mánuð eftir að ríkislög-manni hafi verið sent kröfubréf, þ. e. 9. september 2022. Krafa um málskostnað byggi á 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, en krafa um virðisaukaskatt á hann byggi á lögum nr. 50/1988. Um varnarþing vísist til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Óumdeilt sé að stefnandi eigi hér rétt á miskabótum á grundvelli 246. gr. laga nr. 88/2008. Aðilar deili hins vegar um bótafjárhæð sem og um málsatvik. Stefnanda hafi þegar verið boðnar 200.000 krónur í miskabætur og 217.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, vegna lögmannskostnaðar. Tilboðið hafi verið í samræmi við lög og réttarframkvæmd. Beri því að fallast á þá kröfu stefnda að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Telji stefndi rétt að stefnanda verði dæmdar 200.000 krónur í miskabætur.

Stefndi telji að atvikalýsing af hálfu stefnanda á afskiptum lögreglu af honum og því sem fram hafi farið á lögreglustöð í kjölfarið sé ekki fyllilega rétt. Málatilbúnaði stefnanda sé því mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Stefnandi hafi verið grunaður um aðild að tilraun til vopnaðs ráns. Afskipti lögreglu af honum umrætt sinn hafi því verið fyllilega lögmæt, þar á meðal aðkoma sérsveitar ríkislögreglustjóra, sem hafi verið í samræmi við hefðbundið verklag við aðstæður sem þessar.

Stefnandi og félagi hans C hafi verið handjárnaðir og framkvæmd á þeim öryggisleit. Hnífur hafi fundist á þeim síðarnefnda. Þeir hafi í framhaldi verið fluttir á lögreglustöð. Stefnandi hafi þá ekki verið settur í fangaklefa og vistaður þar, heldur verið látinn bíða í fangamóttöku meðan beðið hafi verið eftir fósturföður hans og starfsmanni barnaverndar. Ekki sé þó unnt að útiloka að stefnandi hafi verið settur í stutta stund í svokallaðan „fangamóttökubiðklefa“ á meðan á þessu stóð. Skýrsla hafi svo verið tekin af stefnanda sem vitni, enda hann þá ekki verið lengur grunaður um aðild að fyrrgreindri ránstilraun, og samkvæmt gögnum málsins hafi verið viðstaddir fósturfaðir hans og starfsmaður barnaverndar. Það eigi sér því ekki stoð í gögnum málsins að stefnandi hafi verið vistaður í fangaklefa eða að skýrsla hafi verið tekin af honum án þess að foreldri hans og starfsmaður barnaverndar væru viðstaddir.

Stefndi telji að skilyrði til að handtaka stefnanda hafi verið fyrir hendi, sbr. 90. gr. laga nr. 88/2008. Þá hafi meðalhófs verið gætt og handtakan að öðru leyti verið í samræmi við lög, þar á meðal lög nr. 19/2013 um samning SÞ um réttindi barnsins, barnalög nr. 76/2003 og barnaverndarlög nr. 80/2002, og reglugerð nr. 651/2009 um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o. fl. Því sé sérstaklega mótmælt að lögregla hafi beitt stefnanda vanvirðandi meðferð, ofbeldi og því um líku. Staðhæfingar stefnanda um það eigi sér ekki stoð í gögnum málsins. Þá hafi þess verið gætt að gera barnavernd og foreldrum stefnanda viðvart í umrætt sinn. Málatilbúnaði stefnanda um ólögmæti handtöku og samskipti lögreglu við hann sé því mótmælt sem röngum og ósönnuðum en aðgerðir lögreglu hafi ekki verið ólögmætar og saknæmar.

Bótaskylda hafi þó eigi að síður verið viðurkennd enda litið svo á að stefnandi hafi verið handtekinn án þess að framhald hafi orðið á máli gagnvart honum, sbr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Við mat á miska hafi m. a. verið litið til þess að með handtökunni hafi friðhelgi einkalífs verið takmörkuð, sbr. 71. gr. stjórnarskrár, en stefnandi verið látinn laus 96 mínútum eftir handtöku og tekið tillit til aðstæðna hans eftir því sem unnt hafi verið og við átt. Með hliðsjón af þessu og að teknu tilliti til réttarfram-kvæmdar hafi því verið talið að stefnandi ætti rétt á 200.000 krónum í miskabætur.

Umfjöllun stefnanda um miska sinn er mótmælt sem rangri og ósannaðri enda hafi engin gögn verið lögð fram þar um, t. d. um ætlaða meðferð hjá nafngreindum klínískum félagsráðgjafa. Upphafstíma dráttarvaxtakröfu stefnanda sé mótmælt á þeim grunni að skilyrði 9. gr. laga nr. 38/2001 séu ekki uppfyllt til að miða við það að bótakrafa stefnanda beri slíka vexti að liðnum mánuði frá bréfinu þann 9. ágúst 2022.

Sé málsatvikalýsingu í stefnu og öllum málsástæðum af hálfu stefnanda mótmælt. Um helstu lagarök vísist hér til alls framangreinds og þá einkum ákvæða laga nr. 88/2008 og almennra reglna stjórnsýsluréttar og skaðabótaréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggi á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Ágreiningslaust er að stefnandi, er þá var á [...]. ári, var að kvöldi 23. febrúar 2019 handtekinn í bílakjallara við Kringluna og þá færður í handjárn og síðan fluttur á lögreglustöðina við Hverfisgötu þar sem mál hans upplýstist á þann veg að hann taldist þá ekki lengur undir grun um aðild að tilraun til ráns en fékk þess í stað stöðu vitnis. Var þá síðan tekin þar af stefnanda lögregluskýrsla sem vitni áður en hann yfirgaf svo lögreglustöðina sama kvöld. Er einnig ágreiningslaust að stefnandi eigi vegna hand- tökunnar rétt til bóta úr hendi stefnda á grundvelli 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála svo sem hann gerir kröfu um í málinu. Ágreiningur málsaðila markast hér alfarið af því að þeir eru ósammála um réttmæti handtökunnar eins og á stóð í þessu tiltekna máli og um framkvæmd hennar m. t. t. þess miska sem stefnandi hafi orðið fyrir er aftur hefur svo þýðingu um ákvörðun á hæfilegri fjárhæð miskabóta.

Stefnandi lét í té aðilaskýrslu, auk þess sem fjórir lögreglumenn er höfðu aðkomu að málinu gáfu skýrslu sem vitni. Sé tekið mið af þeim skýrslutökum og fyrirliggjandi gögnum, sbr. og dóm í máli nr. S- 64/2020 frá 3. september 2020, telur dómurinn í ljós leitt að ekki hafi eins og á stóð verið óeðlilegt að stefnandi hafi að ósekju sætt hand-töku þar sem að lögregla hafi haft upplýsingar um að þrír menn hafi, ásamt brotaþola, verið á vettvangi, en tveir þeirra farið á braut, auk þess sem hnífur hafi svo fundist á félaga stefnanda þegar lögregla hafði afskipti af þeim, eins og hér að framan er lýst.

Hvað varðar framkvæmd handtöku stóðu upphaflega að henni tveir lögreglumenn úr sérsveit ríkislögreglustjóra sem báðir komu fyrir dóminn og báru þá um að afskiptin hafi farið átakalaust fram og engum skotvopnum verið beint að stefnanda, en þeir þó haft í fórum sínum gula höggboltabyssu sem þeir töldu ósennilegt að hafi verið beint að stefnanda þar sem hinir handteknu hafi ekki verið með nein sýnileg vopn. Við leit hafi síðan fundist hnífur í fórum félaga stefnanda og þeir þá verið handteknir og færðir á lögreglustöð af tveimur öðrum lögreglumönnum sem komið hafi á vettvang. Verður með hliðsjón af framburði lögreglumannanna tveggja að leggja hér til grundvallar að framkvæmd handtöku hafi átt sér stað með eðlilegum hætti og án óþarfa valdbeitingar. Hvað varðar loks framgang málsins á lögreglustöð telur dómurinn nægilega í ljós leitt að þar hafi stefnandi ekki verið vistaður í fangaklefa, en að hann hafi hins vegar um skamman tíma þurft að dvelja í móttökuklefa áður en hann fór svo í skýrslutöku og hafði þá fengið stöðu vitnis samkvæmt gögnum málsins. Viðstaddir þá skýrslugjöf samkvæmt gögnum hafi m. a. verið fulltrúi barnaverndar sem og stjúpfaðir stefnanda. Þá er heldur ekki sýnt að umrætt ferli hafi tekið mun lengri tíma en eðlilegt geti talist. Með hliðsjón af framangreindu þá telur dómurinn að ekki hafi hér verið sýnt fram á það að lögreglan hafi í umrætt sinn haft í frammi ráðstafanir gagnvart stefnanda sem talist geta óeðlilegar, eins og á stóð og málið horfði þá við, né heldur að stefnandi hafi í ferlinu sætt meðferð er geti talist hafa falið í sér óhóflega valdbeitingu m. v. aðstæður. Við mat á huglægri afstöðu stefnanda verður þó á hinn bóginn að líta til þess að hann var vissulega handtekinn að ófyrirsynju, eins og síðar kom í ljós, sætti óumdeilt valdbeitingaraðgerð sem slík handtaka er, var færður í handjárnum á lögreglustöð og þurfti að dvelja þar frelsissviptur um tíma, þar til málið var upplýst hvað hann varðaði, sem ótvírætt hefur allt verið til þess fallið að valda stefnanda nokkrum miska og þá ekki síst m. t. t. ungs aldurs hans, eins og stefnandi hefur sjálfur lýst hér fyrir dómi.

Hvað varðar mat á miska stefnanda þá liggja hér engin gögn fyrir sem varpað geta ljósi á umfang hans, en fyrir liggur að stefnandi hefur sótt sér aðstoð hjá sálfræðingi. Verður því hér einkum að styðjast að nokkru við frásögn stefnanda sjálfs, sem og það er liggur almennt fyrir í gögnum, og þá m. t. t. ungs aldur stefnanda þegar atvik gerðust.

Þá telur dómurinn að þau dómafordæmi sem málsaðilar hafa hér vísað til geti hér ekki nema að litlu leyti veitt leiðbeiningu í þessum efnum þar sem ýmist er þar um að ræða mál er varða fullorðna einstaklinga eða annars konar aðstæður en hér voru uppi. Enn fremur telur dómurinn, með hliðsjón af framangreindu, að ekki sé hægt að leggja til grundvallar matinu að farið hafi verið hér á svig við þær réttarheimildir sem stefnandi vísar hér sérstaklega til, s. s. á borð tilgreind ákvæði í MSE eða þá í barnasáttmála SÞ. Þegar allt hér framangreint er virt þá telur dómurinn að hæfilegar miskabætur til handa stefnanda vegna umræddrar þvingunarráðstöfunar séu alls 300.000 krónur.

Fallast ber á þær ábendingar stefnda að dráttarvaxtakrafa stefnanda geti, eins og hún er hér sett fram, ekki talist dómtæk enda vantar þar bæði afmörkun vaxtaviðmiðs sem og vaxtatímabils og verður því ekki hjá því komist að vísa þeirri kröfu frá dómi. Hvað varðar málskostnað þá telur dómurinn rétt að hann falli við svo búið niður, en stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu, sbr. gjafsóknarleyfi, dags. 4. apríl 2023, og skal því allur þar tilgreindur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðast úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hans, S-kk-ef S-kk-ef V-x-x, er þykir að öllu fyrirliggjandi virtu hæfilega ákveðin alls 1.116.000 krónur m. t. t. virðisaukaskatts.

Málið flutti fyrir stefnanda S-kk-nf S-kk-nf V-x-x lögmaður, en fyrir stefnda flutti málið Þ-kk-nf H-kk-nf lögmaður.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, A, 300.000 krónur.

Dráttarvaxtakröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður, en gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hans, S-kk-ef S-kk-ef V-kk-ef, alls 1.116.000 krónur, og er þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf