E-3642/2012

I.

Mál þetta var höfðað 1. nóvember 2012 og dómtekið 10. desember 2013 að loknum munnlegum málflutningi. Dómsuppkvaðning dróst fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari töldu þó ekki þörf á því að málið yrði flutt að nýju.

Stefnandi er Drómi hf., Lágmúla 6, Reykjavík, en stefndi er Lindarvatn ehf., Borgartúni 31, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmur til að greiða stefnanda 62.675.344 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr 38/2001 sem hér segir: af 1.332.468 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 1.339.418 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 1.349.843 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 1.365.287 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 1.375.326 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 1.381.890 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 1.377.643 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags, af 1.393.473 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 1.401.195 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 1.669.479 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 1.676.362 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 1.670.855 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 1.659.842 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 1.663.973 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 1.663.972 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 1.676.363 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 1.677.281 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 1.682.788 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 1.667.644 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 1.687.377 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 1.703.438 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 1.716.746 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 1.732.808 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags af 1.741.526 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.743.363 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.747.951 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.758.965 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.764.931 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.764.931 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.771.356 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.776.402 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.794.299 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.813.116 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludags, af 1.827.342 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.826.882 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags, af 1.836.059 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.822.752 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags og af 1.819.998 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi þess að staðfestur verði veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-5150, útgefnu 6. maí 2005 af Austurstræti 11 ehf., upprunalega að fjárhæð allt að 150.000.000 kr., fyrir tildæmdri fjárhæð auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 2. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655. Þá krefst stefnandi málskostnaðar. .

Í þinghaldi þann 12. apríl 2013, lýsti lögmaður stefnda því yfir að hann félli frá frávísunarkröfu í málinu. Eru endanlegar dómkröfur stefnda þær að vera sýkn af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að aðeins verði staðfestur veðréttur að hluta. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar.

II.

Í máli þessu er deilt um aðild stefnanda að lánssamningi, dags. 3. ágúst 2007 á milli Símahússins ehf., kt. 560306-0930 sem lántaka og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis (SPRON) kt. 610269-5089 sem lánveitanda. Í málinu er ágreiningslaust að kröfur samkvæmt breyttri kröfugerð stefnanda eru gjaldfallnar og ógreiddar.

Samkvæmt samningnum var lánið jafngreiðslulán (annuitetslán) sem greiðast skyldi með 285 mánaðarlegum afborgunum, í fyrsta sinn 10.september 2007. Fyrstu 33 gjalddagarnir skyldu vera vaxtagjalddagar og fyrsta afborgun af höfuðstól skyldi vera 10. júní 2010.

Skuldin er verðtryggð, bundin vísitölu neysluverðs með grunnvísitölu 273 og skyldi taka breytingum í hlutfalli við breytingar á vístölu á hverjum gjalddaga. Lánið bar fasta 8,8 % ársvexti, miðað við verðbættan höfuðstól, sbr. 6. gr. í samningi aðila.

Samkvæmt 3. mgr. 6. gr. samningsins bar lántaka að greiða dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af gjaldföllnum greiðslum.

Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. samningsins var sparisjóðnum heimilt að segja öllu láninu upp einhliða og fyrirvaralaust og án aðvörunar eða sérstakrar uppsagnar ef vanskil á greiðslu afborgunar eða vaxta væru lengri en 15 dagar.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldbindingum Símahússins ehf. gagnvart SPRON gaf Aðalstræti 11 ehf. út tryggingarbréf, dags. 6. maí 2005, nr. 1158-63-5150, upprunalega að fjárhæð allt að 150.000.000 króna, auk verðbóta, vaxta og kostnaðar, bundið við vísitölu neysluverðs, með 2. veðrétti í fasteigninni Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, í húseigninni við Austurvöll nr. 4 í Reykjavík fnr. 200-2653 og í húseigninni við Austurvöll nr. 6 í Reykjavík fnr. 200-2655.

Samkvæmt yfirlýsingu, dags. 24. maí 2006, tók tryggingarbréfið til tryggingar á skilvísum og skaðlausum greiðslum á skuldum Aðalstrætis 11 ehf., kt. 560306-0830. Þá náði tryggingarbréfið einnig til hvers konar skulda Símahússins ehf. við Sparisjóðinn. Þann 6. ágúst 2008 var Símahúsið ehf. sameinað stefnda, Lindarvatni ehf.

Þann 21. mars 2009 vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá og skipaði skilanefnd yfir sparisjóðinn. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, Drómi hf., stefnandi í máli þessu, í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf., kt. 540502-2770, sem tók við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON, sbr. framlagða yfirlýsingu um yfirfærslu eigna.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og um efndir fjárskuldbindinga.

Samkvæmt bókun stefnanda sem lögð var fram í þinghaldi þann 6. nóvember 2013, hefur stefnandi fallist á þau andmæli stefnda sem fram koma í greinargerð þess efnis að stefnandi hafi ekki gjaldfellt heildarsamning aðila með lögmætum hætti. Hefur stefnandi breytt kröfugerð sinni að þessu leyti og krefst hann nú greiðslu gjaldfallinna afborgana, auk áfallina vaxta og verðbóta í samræmi við ákvæði samningsins frá fyrstu vanskilum 10. september 2009 til 10. október 2012, en málið hafi verið höfðað 23. október 2012. Með vísan til þessa sé fjárhæð í dómkröfu samtala gjaldfallinna en ógreiddra afborgana á fyrrgreindu tímabili. Stefnandi krefst dráttarvaxta af hverri afborgun fyrir sig frá gjalddaga hennar til greiðsludags. Ekki er gerð krafa til ógjaldfallinna eftirstöðva á stefnudegi að svo stöddu.

Stefnandi byggir á því að stefnandi sé eigandi skuldbindinga stefnda samkvæmt lánssamningi, dags 3. ágúst 2007 og réttinda samkvæmt tryggingarbréfi dags 6. mái 2005, en stefnandi fékk framseldar allar eigur SPRON með framsali, dags. 26. maí 2009.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á ákvæðum samningsins og III. kafla laga nr. 38/2001.

Stefnandi byggir á því að nauðsynlegt sé að fá staðfestan veðrétt samkvæmt tryggingarbréfi, dags. 6. maí 2005, nr. 1158-63-005150, upprunalega að höfuðstólsfjárhæð 150.000.000 króna auk verðbóta, vaxta og kostnaðar. Fjárhæð bréfsins sé bundin við vísitölu neysluverðs, með grunnvísitölu 242. Fjárhæð bréfsins miðað við vísitölu septembermánaðar 2012 hafi verið 247.685.950 krónur auk verðbóta, vaxta og kostnaðar. Krafist er staðfestingar veðréttar fyrir tildæmdri fjárhæð, auk dráttarvaxta, miðað við dómkröfu, og kostnað við innheimtu skuldarinnar, þ.m.t. málskostnaðar.

Um sé að ræða 2. veðrétt fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, 2. veðrétt í fasteigninni Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og 2. veðrétt í fasteigninni Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655. Stefndi sé þinglýstur eigandi allra fasteignanna.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt ákvæðum tryggingarbréfsins sé það sett til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldum Símahússins ehf. (nú stefnda) við SPRON, þ.m.t. skuldbindingum samkvæmt lánasamningi 580727, dags. 3. ágúst 2007. Stefnandi hafi tekið við öllum tryggingarréttindum SPRON, sbr. yfirlýsingu um yfirfærslu eigna dags. 26. maí 2009 og sé því lögmætur eigandi réttinda skv. tryggingarbréfinu.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda er á því byggð að stefnandi eigi ekki aðild að málinu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, þar sem ekkert liggi fyrir um með hvaða hætti hann hafi eignast þá peningakröfu, sem hann krefji stefnda um í máli þessu.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda af peningakröfunni, krefst stefndi sýknu af því að staðfestur verði veðréttur svo sem lýst sé í stefnu. Byggir hann á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína að tryggingarbréfinu og því beri að sýkna hann með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, auk þess sem lýsing í stefnu eigi við allt annað tryggingarbréf en hið framlagða í málinu. Að lokum byggir stefndi á því að veðandlög samkvæmt tryggingarbréfinu séu ekki þau sömu og stefnandi byggi á og því beri að sýkna af kröfu um staðfestingu á veðrétti. Varakrafan um staðfestingu veðréttar byggir á því að í reynd taki tryggingarbréfið aðeins til þess veðandlags, sem tilgreint sé í bréfinu, þ.e. Aðalstrætis 11, í Reykjavík (við Austurvöll), en önnur veðandlög, sem ekki séu tilgreind í meginmáli tryggingarbréfsins og í réttu samhengi textans, geti ekki verið til staðar. Þá er einnig á því byggt að staðfesting veðréttar hvað fjárhæð varði geti aldrei numið hærri fjárhæð en leiði af ákvæði 5. gr. laga um samningsveð.

IV.

Hinn umdeildi lánssamningur er milli Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis sem lánveitanda og Símahússins ehf. sem lántaka. Ekki er ágreiningur um að Lindarvatn ehf. hafi tekið yfir réttindi og skyldur Símahússins ehf. og sé því réttur varnaraðili máls þessa. Þá er ekki ágreiningur um að varnaraðild málsins hvað varðar veðsetninguna samkvæmt tryggingarbréfinu, dags. 6. maí 2005, en samkvæmt gögnum málsins er hann þinglýstur eigandi hinna veðsettu húseigna.

Svo sem í stefnu greinir vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá þann 21. mars 2009 og skipaði sparisjóðnum skilanefnd sama dag. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn samkvæmt heimild í lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt sömu ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, þ.e. Drómi hf., sem tók við öllum eignum sparisjóðsins og öllum tryggingarréttindum samkvæmt nánari fyrirmælum. Verður ekki séð að þar hafi neinar eignir verið undan skildar.

Fram kemur í gögnum málsins að Drómi hf. sé í eigu SPRON að stærstum hluta en í eigu Mýrihlíðar ehf. að því er varðar 0,25% hluta. Með sérstakri yfirlýsingu bráðabirgðastjórnar SPRON, stjórnar Dróma hf. og Mýrihlíðar ehf. frá 26. maí 2009 var fyrrgreind yfirfærsla eigna sparisjóðsins til Dróma hf. staðfest.

Þar með er skýrt með hvaða hætti stefnandi á aðild að þeirri kröfu sem hann stefnir út af í máli þessu. Því hefur ekki verið haldið fram í málinu að umrædd eignayfirfærsla hafi verið ólögmæt eða hafi að öðru leyti ekki verið framkvæmd með réttum hætti. Af þessum sökum verður málsástæðum stefnda um aðildarskort ekki sinnt.

Stefndi hefur mótmælt kröfum stefnanda um viðurkenningu á veðrétti á þeim grundvelli að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína til að setja fram þessa kröfu. Á þetta verður ekki fallist. Ekki er ágreiningur um að Aðalstræti 11 ehf. hafi undirritað tryggingarbréf til SPRON þann 6. maí 2005 fyrir höfuðstól allt að 150.000.000 króna auk verðbóta, vaxta, dráttavaxta og kostnaðar bundið við vísitölu neysluverðs með 2. veðrétti í tilteknum fasteignum í eigu veðsala. Með yfirlýsingu 24. maí 2006 var tryggingarbréfið látið ná til tryggingar hvers konar skulda Símahússins ehf. við sparisjóðinn og giltu öll ákvæði tryggingarbréfsins gagnvart sparisjóðnum samkvæmt ákvæðum yfirlýsingarinnar. Var bréf þetta undirritað af Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis annars vegar og Símahússins ehf. hins vegar sem þinglýsts eiganda. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með skírskotun í sömu rök og að ofan greinir verður þeim varnarástæðum hrundið að stefnandi eigi ekki aðild að máli þessu.

Þá verður ekki fallist á þau andmæli stefnda að lýsing í stefnu eigi við annað tryggingarbréf heldur en það sem byggt er á í málinu og að veðandlög séu heldur ekki þau sömu. Að vísu gætir ákveðinnar ónákvæmni í stefnunni um tilgreiningu eignanna. Á hinn bóginn hefur það nú verið leiðrétt auk þess sem enginn vafi leikur á því samkvæmt skjölum málsins hvaða eignir voru veðsettar umrætt sinn. Málsástæðum stefnda verður því hrundið um fyrrgreind atriði.

Umrætt tryggingarbréf er þannig úr garði gert að á fyrstu síðu er getið tiltekins veðandlags og fjárhæðar sem veðandlaginu er ætlað að tryggja. Tiltekinn texti bréfsins kemur þar fram auk dagsetningar og undirskrifta veðsala og vitundarvotta. Á þessari síðu er þess getið að framhald sé á næstu síðu. Þar kemur síðan fram að aðrar húseignir séu einnig veðsettar miðað við sama útgáfudag. Þessi blaðsíða er síðan undirrituð af sama veðsala og sömu vitundarvottum auk yfirlýsingar sem þar er getið um að tryggingarbréfið nái eingöngu til tryggingar Símahússins ehf. við SPRON. Samkvæmt þessu má líta á báðar síður tryggingarbréfsins sem eina heild sama skjals þar sem þrjár mismunandi tegundir húseigna voru veðsettar til tryggingar fyrrgreindum fjárhæðum. Af því leiðir að röksemdum stefnda sem að þessu lúta er hrundið.

Loks verður ekki fallist á að lagaákvæði séu því til fyrirstöðu að verðréttur verði viðurkenndur til tryggingar stefnukröfum

Stefndi hefur hvorki andmælt fjárhæð stefnukröfu né dráttarvaxtakröfu sérstaklega. Samkvæmt framangreindu er því fallist á endanlegar dómkröfur stefnanda með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. er stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Lindarvatn ehf., greiði stefnanda, Dróma hf., 62.675.344 krónur ásamt dráttarvöxtum af 1.332.468 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 1.339.418 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 1.349.843 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 1.365.287 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 1.375.326 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 1.381.890 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 1.377.643 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags, af 1.393.473 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 1.401.195 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 1.669.479 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 1.676.362 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 1.670.855 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 1.659.842 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 1.663.973 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 1.663.972 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 1.676.363 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 1.677.281 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 1.682.788 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 1.667.644 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 1.687.377 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 1.703.438 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 1.716.746 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 1.732.808 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags af 1.741.526 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.743.363 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.747.951 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.758.965 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.764.931 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.764.931 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.771.356 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.776.402 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.794.299 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.813.116 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludags, af 1.827.342 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.826.882 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags, af 1.836.059 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.822.752 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags og af 1.819.998 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags.

Staðfestur er veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-5150, útgefnu 6. maí 2005, af Austurstræti 11 ehf., upprunalega að fjárhæð allt að 150.000.000, króna fyrir tildæmdri fjárhæð auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 2. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655.

Stefnda ber að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)