E-401/2006

Mál þetta var dómtekið 11. janúar s.l. að loknum munnlegum málflutningi.

Stefnandi er Jón Ingi Young ehf., pípulagningarþjónusta, kt. 000000-0000, Ránargrund 1, Garðabæ, en stefnda er G-kvk-nf M-kvk-nf B-kvk-nf, kt. 000000-0000, Breiðahvarfi 17, Kópavogi.

Umboðsmaður stefnanda er B-kk-nf S. Á-kk-nf hrl., en umboðsmaður stefndu er T-kk-nf A-kk-nf hdl.

I. Dómkröfur.

Stefnandi gerir kröfu um að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda kr. 490.156 með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 1.6.2005 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi þess að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda málskostnað, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara er krafist verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II. Málavextir og málsástæður.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, J-kk-nf I-kk-nf Y-kk-nf, lýsir málavöxtum þannig að í byrjun árs 2005 og fram í apríl það ár hefðu starfsmenn stefnanda, þeir J-kk-nf I-kk-nf Y-kk-nf og E-kk-nf P-kk-nf unnið við pípulögn í nýbyggingu stefndu að Breiðahvarfi 17, Kópavogi. E-kk-nf P-kk-nf hefði verið undirverktaki hjá stefnanda. Samkvæmt vikulegum vinnuskýrslum starfsmanna stefnanda, sem sýni daga- og tímafjölda við verkið, hafi verið unnið í aðalatriðum sem hér greinir:

Tími. Verkefni: Unnið af. Fjárhæð.

9. – 15. janúar Farið yfir stokka í plötu EP kr. 7.600

23. – 29. janúar Þakniðurfall JIY kr. 7.700

30. jan. – 5. febr. Niðurföll á hesthús EP kr. 17.300

30. jan. – 5. febr. Útbúa og setja þakniðurföll JIY

og v/rafm. í þakniðurföll kr. 20.400

13. – 19. febr. v/þakniðurföll EP kr. 10.900

6. – 13. mars v/þakniðurfalla JIY

og brjóta göt kr. 31.400

6. - 12. mars Taka úr götum EP

Ná í efni

Setja niðurföll

Setja niðurföll kr. 73.000

13.-19. mars Niðurföll EP

Breyta lögnum

Gólfhiti

Gólfhiti

Gólfhiti kr. 127.400

13. – 19. mars Breyta lögnum JIY

Leggja gólfhita

Leggja gólfhita kr. 77.500

3. – 9. apríl 2005. Setja niður niðurföll EP kr. 20.500

Samtals án vsk. kr. 393.700

Stefnandi gaf út reikning á stefndu, dags. 1. maí 2005, fyrir vinnu skv. nótum að fjárhæð kr. 393.700, auk vsk. kr. 96.156, eða samtals kr. 490.156, sem er hin umkrafða skuld. Fyrirsvarsmaður stefnanda kveður stefndu ekki hafa fallist á að greiða reikninginn að óbreyttan, en viljað fá að greiða að hluta “svart”. Það hafi hann ekki samþykkt. Stefndu hafi verið gefnar skýringar á reikningnum, vinnuskýrslur verið lagðar fram og verkið verið nánar skýrt með ljósmyndum, sbr. dskj. 24 til 35, sem teknar hafi verið á vettvangi eftir því sem verkinu hefði miðað áfram. Áður en reikningurinn var útbúinn hafi stefnandi gefið stefndu eftir nokkra vinnuliði. Þannig hafi henni ekki verið gerður reikningur fyrir þjöppuleigu, múrhamarsleigu, eldsneyti á tækin né fyrir flutning á tækjunum til og frá vinnustað. Sá kostnaður hefði getað numið allt að 50 þúsund krónum. Því hafi hann ekki verið tilbúinn að veita frekari afslætti. Stefnda hafi ekki orðið við kröfum lögmanns stefnanda í innheimtubréfum dags. 8. nóvember 2005 og 8. desember 2005, og því hafi henni verið stefnt til greiðslu kröfunnar.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna á sviði samninga- og kröfuréttar, innan sem utan samninga og að samninga beri að halda. Krafa um málskostnað er reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum sbr. 130. gr. Varðandi varnarþing vísast til 36. gr. laga nr. 91/1991. Varðandi dráttarvexti vísast til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Af hálfu stefndu er því haldið fram að hún hafi ekki fengið reikning stefnanda, dagsettan 1. maí 2005, í hendur fyrr en í byrjun október 2005. Strax og fyrirsvarsmaður stefnanda afhenti henni reikninginn hafi hún mótmælt honum sem of háum. Hún hafi ekki fengið sundurliðun á reikningnum fyrr en eftir áskorun lögmanns síns og eftir að innheimtan var komin í hendur lögmanns stefnanda. Hún hafi strax boðið stefnanda uppgjör á reikningum með 400.000 króna greiðslu til að sætta málið, en hann hafi ekki tekið því boði. Stefnda kveðst hafa verið mjög ósátt við verklag stefnanda við framkvæmdina, þar sem hann hafi fengið verkfræðing hússins til að breyta lagnateikningum án samráðs við sig. Verkfræðingurinn hafi veitt samþykki sitt þar sem hann hafi talið að stefnandi væri búinn að hafa samráð við stefndu. Stefnda telur að þetta hafi valdið sér talsverðum kostnaðarauka og kunni að valda því að viðgerðir á lögnum hússins verði í framtíðinni vandasamari og dýrari en ella. Þá vísar stefnda til þess að stefnandi hafi horfið frá verki sínu í byrjun apríl 2005 þegar hann fór í áfengismeðferð. Í samskiptum við fyrirsvarsmann stefnanda vegna meistaraskipta við verkið hafi hann aldrei upplýst stefndu um að hann teldi sig eiga inni hjá henni fyrir ógreidda vinnu.

Varðandi lagarök stefndu til stuðnings sýknu- og lækkunarkröfu er vísað til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um efndir loforða og samninga, svo og til matsgerðar. Sérstaklega er mótmælt umkröfðum upphafstíma vaxta þar sem hann sé samkvæmt kröfugerð löngu áður en reikningur hafi verið afhentur. Varðandi málskostnað er af hálfu stefndu vísað til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

III. Matsgerð.

Lögmaður stefndu óskaði eftir því með bréfi, dags. 27. mars 2006, að dómkvaddur yrði hæfur og óvilhallur matsmaður til þess láta í té skriflegt og rökstutt álit á eftirgreindu:

1. Hvert hafi verið eðlilegt endurgjald (eðlilegur kostnaður) til Jóns Inga Young ehf. fyrir það verk sem unnið hafi verið við fasteign stefndu að Breiðahvarfi 17, Kópavogi, af starfsmönnum stefnanda. Með matinu vilji hann fá fram sönnun um það að reikningar stefnanda vegna vinnu við Breiðahvarf 17, Kópavogi, hafi verið of háir.

2. Hvort verk starfsmanna Jóns Inga Young ehf. skv. framangreindu, væri rétt unnið skv. fyrirliggjandi teikningum. Ef svo væri er óskað eftir áliti matsmanns á því hvort um galla sé að ræða og hvert sé þá fjártjón stefndu vegna þess. Með matinu vilji stefnda fá fram sönnun um að vinna Jóns Inga Young ehf. fyrir sig við Breiðahvarf 17 hafi verið gölluð a.m.k. að hluta og hvert fjártjón hennar sé vegna þessa.

Hinn 28. apríl 2006 var R-kk-nf K-kk-nf, véltæknifræðingur dómkvaddur til að framkvæma umbeðið mat. Haldnir voru tveir matsfundir. Sá fyrri 6. júní 2006, þar sem auk matsmanns voru mættir: T-kk-nf A-kk-nf, hdl., lögmaður matsbeiðanda stefndu G-kvk-ef M. B-kvk-ef, sem einnig var mætt ásamt B-kk-þgf R. B-kk-þgf eiginmanni sínum. Af hálfu matsþola, stefnanda, voru mættir B-kk-nf S. Á-kk-nf hrl. og J-kk-nf I-kk-nf Y-x-x, pípulagningameistari. Á fundinum var farið yfir framkvæmdalista samkvæmt matsbeiðninni og óskað eftir að matsmaður kostnaðarmæti eftirfarandi þætti:

Allar frárennslislagnir innan sökkla

Geislahitun og uppsetningu dreifikistu í gestahúsi

Geislahitun í bílskúr

Þakniðurföll í gestahúsi

Ídráttarrör frá gestahúsi yfir í bílskúr

Rör í rör frá bílskúr að eldhúsi

Ídráttarrör frá bílskúr niður í kjallara

Gólfgeisli í svalir og farið með þær lagnir niður í kjallara

Þakniðurföll –ísetning þakniðurfalla en ekki tenging þeirra.

Á þessum fundi lýsti fyrirsvarsmaður stefnanda yfir því að hann teldi framangreindan lista ekki fullnægjandi. Hann benti m.a. á að verkið hefði verið unnið utanhúss við erfiðar aðstæður, um hávetur í snjó og kulda.

Matsmaður óskaði eftir öðrum matsfundi, sem hönnuður lagnakerfisins yrði boðaður á og að einnig yrði þá farið nánar út í alla verkþætti sem matmanni væri ætlað að kostnaðarmeta.

Á síðari matsfund, sem var haldinn 28. júní 2006, voru allir mættir sem setið höfðu fyrri fundinn og auk þeirra S-kk-nf B-kk-nf verkfræðingur og J-kk-nf R-kk-nf byggingarstjóri hússins. Á fundinum lagði matsmaður fram endurkoðaðan verkefnalista yfir átján eftirgreinda verkþætti sem beðið var um kostnaðarmat á, og aðilar voru sammála um að væru þeir þættir sem meta ætti og reikningar stefnanda ættu að sýna:

Allar frárennslislagnir innan sökkla

Allar regnvatnslagnir innan sökkla

Gólfhitunarkerfi í gestahúsi, 6 slaufur

Uppsetning á tengikistu í gestahúsi fyrir gólfhita

Uppsetning á tengikistu í gestahúsi fyrir neysluvatn

Þakniðurföll í gestahúsi 4 stk. fullfrágengin.

Ídráttarpípur DN100-4 stk. frá gestahúsi yfir í bílskúr

Koma fyrir veggmóti OR

Koma fyrir gólfmóti OR

Þakniðurföll í aðalhúsi, 2 stk. fullfrágengin

Frágangur á öðrum þakniðurföllum í þaki, án tenginga alls 9 stk.

Ídráttarpípur DN50 frá bílskúr niður í kjallara, 4 stk.

Gólfhiti í svalargólf og stofn niður í kjallara ásamt 32 mm hlífðarpípu

Þjöppun í grunni undir og yfir pípum, þjappað í lögum, vetraraðstæður

áætluð heild um 100 m2 eða um 150m3 (viðbót á fundinum: 150m3)

Vatnsbílar notaðir til að bræða snjó, vantar upplýsingar um magn

Vinnuskúr, tengingar á vatni og frárennsli (viðbót á fundinum: tengingar gerðar í

október 2004.

Efnisútvegun, var allt efni sótt af verktaka

Múrbrot vegna OR og breytinga

Vetrarálag.

Niðurstaða matsgerðar R-kk-ef K-kk-ef, véltæknifræðings, sem dagsett er 4. september 2006, um þau álitaefni sem honum var falið að meta, er sem hér greinir:

1. Varðandi fyrra álitaefnið telur matsmaður að eftir tvo matsfundi með aðilum, einkum að fengnum skýringum sem fram hafi komið á síðari matsfundi, að matsbeiðendur hafi vanmetið vinnuframlag matsþola. Það skýrist best með samanburði á framkvæmdalista í matsbeiðninni og framkvæmdalista sem matsmaður gerði eftir matsfundina. Einkum hafi vinna við fyllingar og þjöppun innan sökkla verið vanmetin. Matsmaður telji því rétt að gera ráð fyrir 200.000 króna vinnuframlagi frá matsþola til viðbótar þegar tekið sé tillit til magns fyllingar og þjöppunar miðað við markaðsverð á þessum tíma. Frágangur á innsteyptum þakniðurföllum hafi einnig verið tímafrekur.

Matsmaður tekur fram að ekki sé auðvelt að kostnaðarmeta einstaka verkþætti þar sem aðstæður hafi verið erfiðar við útivinnu á þessum árstíma og tíðin slæm eins og fram hafi komið hjá byggingastjóra, en hann hafi reynt það eftir bestu samvisku og gert ráð fyrir 10% álagi vegna vetrarvinnu og einnig álagi vegna efnisútvegunar.

Heildaráætlun matsmanns fyrir þá átján verkþætti sem samþykkt var á síðari matsfundi að meta ætti, sé samtals 1.150.000 krónur með virðisaukaskatti.

2. Varðandi síðara álitaefnið vísar matsmaður til þess að breytingar á lagnakerfi hafi verið gerðar í samráði við lagnahönnuð hússins S-kk-þf B-kk-þf verkfræðing. Hann líti svo á að S-kk-nf hafi verið ráðgjafi eigenda og gætt hagsmuna þeirra. Því telji hann að ekki sé við J-kk-þf I-kk-þf að sakast þótt eigendur hafi ekki vitað af þessum fyrirhuguðu breytingum. Þær hafi verið samþykktar af lagnahönnuði á tæknilegum forsendum og teikningar lagfærðar í samræmi við það. Matsmaður álíti að “rör í rör” kerfi og ál-pex kerfi séu sambærileg kerfi en það sé hins vegar hönnuður sem velji það kerfi sem henti hverju sinni og það sé á hans ábyrgð. Því sé ekki um galla að ræða og kerfið sambærilegt fyrir og eftir breytingu.

IV. Sönnunarfærsla:

Matsmaðurinn, R-kk-nf K-kk-nf, véltæknifræðingur, kt. 000000-0000, Ólafsgeisla 6, Reykjavík, kom fyrir dóminn og staðfesti að hann hefði unnið matið af alúð, bestu samvisku og þekkingu. Hann sagði að fram hefði komið á matsfundum að á verktímanum hefði veður verið óvenju slæmt, og því væri 10% álagið út af veðurskilyrðum e.t.v. vanmat fremur en ofmat.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, J-kk-nf I-kk-nf Y-kk-nf, pípulagningameistari, kt. 000000-0000, Ránargrund 1, Garðabæ, kom fyrir dóminn. Hann lýsti aðkomu sinni að verkinu, sem unnið hefði verið fyrir stefndu samkvæmt tímagjaldi. Útgefnir reikningar hefðu verið tveir, sá fyrri að fjárhæð 746.893 krónur hefði verið greiddur án nokkurra athugasemda. Stefnukrafan sé vegna síðari reikningsins, dags. 1. maí 2005, sem hafi verið fyrir vinnu við að leggja gólfhita í gestahús, breytingu á lögnum og tengingu þakniðurfalla. Erfið vetrarveður hefðu tafið verkið. Hann staðfesti að dráttur hefði orðið á því að hann afhenti reikninginn. Hann kvaðst hafa geymt hluta af búslóð stefndu, hann hefði ætlað að afhenda henni reikninginn þegar búslóðin yrði sótt, það hefði dreginn á langinn, en loks hefði hann farið með reikninginn til hennar. Að beiðni stefndu hefði hann hitt hana í tvígang til að útskýra fyrir henni reikninginn.

Aðspurður um breytingar á lagnakerfi hússins sagði hann að upphaflega hafa verið teiknað “rör í rör” kerfi í húsið, en miðað við reynslu sína og þekkingu á efni hefði hann talið betra að leggja í það álplastkerfi. Kvaðst hann hafa á sínum tíma greint B-kk-þgf, eiginmanni stefndu, frá því að hann hygðist leggja til breytingu á kerfinu við lagnahönnuð hússins, S-kk-þf B-kk-þf, verkfræðing, bróður stefndu. Eftir að S-kk-nf hefði samþykkt tillöguna hefði verið haldið áfram við húsið og farið að steypa á þeim forsendum að álplastkerfið yrði notað.

Aðspurður sagði hann að álplastið sé sett í eftir að búið er að byggja húsið, búið að steypa plötuna, það sett í veggina eftirá í einangrun. Hins vegar sé “rör í rör” kerfið sett í steypu og síðan dregið í. Samkvæmt sinni reynslu sé mjög erfitt að draga í “rör í rör” kerfið með einni beygju, en hér hefði þurft 2 beygjur. Við þær aðstæður sem í þessari byggingu væru, teldi hann alveg útilokað að draga úr því og í á ný að liðnum þeim 30 ára endingartíma sem talinn er vera á þessu kerfi. Því hefði hann lagt til að notað yrði álplast, en það er talið hafa um 50 ára endingartíma.

Hann kveðst hafa sagt sig frá verkinu áður en því var að fullu lokið. Þegar hann hefði greint stefndu frá því að hann réði ekki lengur við verkið og að hún yrði að fá aðra til að ljúka því hefði hún haft fullan skilning á því og sagt að það yrði ekkert vandamál. Hún hefði sagt sér að byggingarstjórinn hefði menn á sínum snærum sem gætu tekið við verkinu. Nokkru síðar kveðst hann hafa farið í áfengismeðferð.

Þegar nýir aðilar voru komnir að verkinu án þess að nýr pípulagningameistari væri fenginn, hefði hann óskað eftir að verða leystur undan ábyrgð á verkum þeirra og annar pípulagningameistari fenginn í sinn stað. En stefnda hefði verið mjög ósátt við breytingar sem gerðar hafi verið á lögnum hússins án hennar samþykkis. Þeir aðilar sem hefðu tekið við verkinu hefðu síðan ákveðið að fara aftur yfir í “rör í rör” kerfið. Hann hefði enga aðild átt að þeim breytingum, en þær hefðu haft aukinn kostnað í för með sér.

Aðspurður um hvenær stefnda hefði mótmælt síðari reikningnum taldi hann það hafa verið eftir að hann neitaði að ræða við hana um “rör í rör” kerfið, enda hefði hann talið það sér alveg óviðkomandi.

Þegar borin var undir hann niðurstaða matsmanns, þar sem reiknað er með 10% vetrarálagi, taldi hann það allt of lágt. Samkvæmt sinni reynslu og upplýsingum frá öðrum sé það um 30% dýrara að vinna svona verk að vetri til. Hann staðfestir að hafa fengið tilboð frá stefndu um 400 þúsund króna fullnaðargreiðslu, sem hann hafi hafnað þar sem hann hefði talið reikninginn sanngjarnan og vegna þess að kostnaður við nokkra vinnuliði hefði verið gefinn eftir áður en reikningur var gerður.

B-kk-nf R-kk-nf B-kk-nf, kt. 000000-0000, eiginmaður stefndu, kom fyrir dóminn.

Hann kvað þau ekki hafa treyst neinum betur til verksins en J-kk-þgf I-kk-þgf. Þau hefðu ekki gert sér grein fyrir breytingum hans á lagnakerfi hússins sem gerðar hafi verið í samráði við S-kk-þf B-kk-þf, verkfræðing, fyrr en nýr pípulagningameistari hefði komið að verkinu. Þegar J-kk-nf I-kk-nf hefði komið með reikninginn hefðu þau ekki borið sama traust til hans og fyrr. Þau hefðu boðist til að greiða 400 þúsund krónur sem fullnaðargreiðslu á reikningnum, en öllum sáttaboðum hafi verið hafnað af hálfu stefnanda.

B-kk-nf lýsti ýmsum ágöllum sem hann taldi hafa verið á verkum af hálfu stefnanda við pípulagnir í húsinu, sem síðar hefði þurft að láta lagfæra. Kvaðst hann þó ekki geta svarað því hve langur tími hafi farið í þær lagfæringar, en þær hefðu tekið einhverja daga. Hann taldi fjarri lagi að þær breytingar sem J-kk-nf I-kk-nf hefði lagt til hefðu verið til bóta. En þau hefðu ekki gert sér grein fyrir því fyrr en síðar, þegar nýir pípulagningamenn komu að verkinu. Mikill kostnaður hefði fylgt þeirri vinnu. Þá hafi J-kk-nf I-kk-nf horfið nær fyrirvaralaust frá verkinu. Það sem J-kk-nf I-kk-nf hefði talið að auðvelt yrði að laga eftir á hefði ekki verið svo í raun. Hann teldi þau svikin af J-kk-þgf I-kk-þgf, sem hefði látið í veðri vaka að í breytingatillögum hans fælust mun betri lausnir.

Aðspurður af lögmanni stefnanda staðfestir B-kk-nf að J-kk-nf I-kk-nf hefði komið tvisvar sinnum til að útskýra reikninginn að ósk stefndu. Aðspurður um rekstraráætlanir um bygginguna, sagði hann að þau hefðu leitað tilboða í flesta verkþætti nema pípulögnina, þau hefðu ekki haft neitt til viðmiðunar um hvað hún myndi kosta.

Niðurstöður.

Málið er dæmt eftir þeirri grunnreglu sem m.a. kemur fram í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og felur það í sér að greiða skuli það verð sem seljandi setur upp enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sönnunarbyrðin fyrir því að umkrafið verð sé ósanngjarnt hvílir á þeim sem slíku heldur fram. Matsgerð dómskvadds matsmanns hefur ekki verið mótmælt. Í matsgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu að reikningar stefnanda séu 87.049 krónum hærri (um 7% hærri) en kostnaðarmat hins dómkvadda matsmanns. Ekki muni meiru en svo að ekki er talið sannað með þessari matsgerð að reikningur stefnanda teljist ósanngjarn í skilningi fyrrgreindrar meginreglu.

Líta verður svo á að ekki sé grundvöllur til að taka til greina kröfu stefndu byggða á því að stefnandi hafi ekki haft heimild til þeirra breytinga sem hann gerði á lagnakerfinu, og fólust í því að breyta því úr hinu svokallaða “rör í rör” kerfi yfir í álplast kerfi, og ósannað er um kostnað stefndu vegna þeirra breytinga Því verður krafa stefnanda tekin að fullu til greina.

Af hálfu stefnanda hefur andmælum stefndu við upphafstíma dráttarvaxta ekki verið mótmælt. Gengið er út frá því að reikningnum 1. maí 2005 hafi ekki verið framvísað fyrr en í byrjun október það ár. Því verða dráttarvextir dæmdir samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 1. nóvember 2005, eða mánuði eftir að hann var sýndur stefndu, sbr. 3. mgr. 5. gr. greindra laga, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefndu til að greiða stefnanda 364.063 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dóm þennan kveður upp G-kk-nf L. J-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Stefnda, G-kvk-nf M-kvk-nf B-kvk-nf greiði stefnanda Jóni Inga Young ehf., pípulagningaþjónustu, 490.156 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. nóvember 2005 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 364.063 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

G-kk-nf L. J-kk-nf