E-1755/2013

D Ó M U R

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 22. apríl 2012 og dómtekið 22. nóvember sl. að lokinni aðalmeðferð. Stefnandi er Þ-kk-nf E-kk-nf V-kk-nf með óskráð lögheimili í Írak. Stefndi er Landsbankinn hf., Austurstræti 11, Reykjavík.

Í þinghaldinu 22. nóvember sl. var með samþykki stefnda fallist á beiðni stefnanda samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um skiptingu sakarefnis málsins þannig að fyrst yrði leyst úr því hvort lánssamningur stefnanda við Landsbanka Íslands hf. 8. nóvember 2007 fæli í sér gilt lán í erlendum gjaldmiðlum eða lán í íslenskum krónum bundið ólögmætri gengistryggingu. Í samræmi við þessa skiptingu krefst stefnandi þess í þessum þætti málsins að viðurkennt verði að skuldbinding stefnanda samkvæmt téðum lánssamningi, sem er númer 0101-36-009943, hafi verið ákveðin í íslenskum krónum en ekki í erlendum gjaldmiðlum og sé bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefnandi krefst einnig málskostnaðar.

Í þessum þætti málsins krefst stefndi sýknu auk málskostnaðar.

Við meðferð málsins hefur verið tekið tillit til fyrirmæla laga nr. 80/2013 um breytingu á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, með síðari breytingum, á þá leið að hraða skuli meðferð dómsmála sem lúta að lögmæti þess að binda fjárskuldbindingu við gengi erlendra gjaldmiðla eða vísitölu eða að uppgjöri slíkra skuldbindinga.

Málsatvik

Atvik málsins eru ágreiningslaus. Meðal annars er ekki um það deilt að stefndi er núverandi kröfuhafi samkvæmt þeim lánssamningi sem kröfugerð stefnanda lýtur að.

Stefnandi mun starfa sem flugumferðarstjóri og hefur hann átt lögheimili erlendis frá 7. nóvember 2009 til 2. júní 2010 svo og frá og með 1. desember 2012. Með lánssamningi 8. nóvember 2007 tók stefnandi lán hjá Landsbanka Íslands hf. Var lánið tekið í þeim tilgangi að kaupa lóð í Reykjavík eftir því sem fram kemur í greinargerð stefnda.

Téður lánssamningur er á forsíðu sinni auðkenndur sem „ISK 32.500.000,- LÁNSSAMNINGUR‟. Í upphafi meginmáls samningsins segir að lántaki og lánveitandi geri með sér lánssamning um „fjölmyntalán til 1 árs að jafnvirði kr. 32.500.000,- [...], í neðanskráðri mynt: CHF 54% JPY 46%. Fjárhæð gjaldmiðilsins ákvarðast þó ekki fyrr en tveimur virkum bankadögum fyrir útborgunardag lánsins. Skuldin verður þá eftirleiðis tilgreind með fjárhæð þeirra erlendu mynta eða jafngildi þeirra í öðrum erlendum myntum. Greiði lántaki afborganir, vexti og dráttarvexti eða aðrar greiðslur í íslenskum krónum skal hann greiða samkvæmt sölugengi bankans á gjalddaga.“

Í grein 1.1 sagði síðan meðal annars að lántaki lofaði að taka að láni og Landsbanki Íslands hf. að lána „umsamda lánsfjárhæð“, en í grein 1.2 að lántaki sendi bankanum beiðni um útborgun með að minnsta kosti tveggja virkra bankadaga fyrirvara, þar sem tiltekinn sé sá reikningur sem leggja skuli „lánshlutann“ inn á. Samkvæmt grein 2.1 skyldi lánstíminn vera eitt ár og höfuðstóll og vextir greiðast að fullu með einni afborgun í lok lánstímans þann 5. nóvember 2008. Vexti skyldi þó greiða á sex mánaða fresti út lánstímann, í fyrsta sinn 5. maí 2008

Samkvæmt grein 2.2 átti greiðslustaður að vera hjá Landsbanka Íslands hf. og var tekið fram að lántaki óskaði eftir að tiltekinn reikningur hans hjá bankanum yrði skuldfærður fyrir afborgun og vöxtum, en fyrir liggur að þetta var bankareikningur í íslenskum krónum. Samkvæmt grein 2.3 var stefnanda heimilt að greiða lánið upp að fullu eða hraðar upp áður en að lokagjalddaga kæmi. Skyldi lántaki þá tilkynna bankanum um fyrirætlan sína með sannanlegum hætti með 30 daga fyrirvara, en uppgreiðsla gat aðeins farið fram á gjalddögum vaxta eða afborgana.

Í grein 3.1 var mælt fyrir um að lánið bæri vexti, sem yrðu breytilegir og jafnháir LIBOR-vöxtum í samræmi við lengd vaxtatímabils hverju sinni, auk 2,5% vaxtaálags. Í grein 4.1 var kveðið á um að væri lánið í skilum gæti lántaki óskað eftir því við bankann á vaxtagjalddaga að „myntsamsetningu“ þess yrði breytt, þannig að „eftirstöðvar skuldarinnar miðuðust að öllu leyti eða að hluta við aðrar erlendar myntir eða mynteiningar, eina eða fleiri, og í öðrum hlutföllum en upphaflega var um samið“. Við umreikning vegna myntbreytingar skyldi nota sölugengi þess gjaldmiðils sem hætt væri að miða við og kaupgengi þess gjaldmiðils sem framvegis yrði miðað við samkvæmt gengisskráningu Landsbanka Íslands hf. á íslensku krónunni tveimur virkum bankadögum fyrir myntbreytinguna. Í grein 6 kom fram að stæði lántaki ekki í skilum með greiðslu afborgana eða vaxta á gjalddaga bæri honum að greiða dráttarvexti. Bankinn hefði um það val hvort krafist yrði dráttarvaxta af fjárhæðinni í erlendri mynt eða „af skuldinni breyttri í íslenskar krónur“.

Sama dag og lánssamningurinn var undirritaður útfyllti stefnandi beiðni um útborgun lánsins á eyðublaði sem fylgdi samningnum og óskaði eftir að „útborgunarfjárhæð“ yrði greidd inn á fyrrnefndan bankareikning sem var í íslenskum krónum, svo sem áður greinir. Þá sagði í skjalinu að með undirritun sinni á útborgunarbeiðnina heimilaði lántaki bankanum að skuldfæra greiðslu afborgana, vaxta og annarra gjalda samkvæmt lánssamningnum á sama reikning.

Í málinu liggur fyrir svonefnd „kaupnóta” stíluð á stefnanda þar sem fram koma viðskipti með japönsk jen og svissneska franka að heildarfjárhæð 32.441.250 krónur sem hafi verið lögð inn á umræddan bankareikning. Er ekki um það deilt að hér var um að ræða ráðstöfun á téðu láni inn á bankareikning stefnanda. Einnig liggur fyrir tölvupóstur frá starfsmanni Landsbanka Íslands hf. til stefnanda þar sem lýst er kaupgengi svissneskra franka og japanskra jena.

Af hálfu stefnanda var fyrsta greiðsla, vaxtagreiðsla auk kostnaðar, innt af hendi 5. maí 2008. Samkvæmt afriti af greiðslutilkynningu skyldi stefnandi á þessum gjalddaga greiða 485.298 japönsk jen og 8.855,60 svissneska franka. Fyrir liggur að fyrrgreindur bankareikningur stefnanda í krónum var skuldfærður fyrir þessari greiðslu sem nam 999.119 krónum. Í málinu liggur hins vegar fyrir „kaupnóta‟ sem sýnir að í kerfum stefnda var umræddri fjárhæð í íslenskum krónum breytt í þær fjárhæðir japanskra jena og svissneska franka sem greindi á greiðslutilkynningu.

Hinn 29. október 2008, eða nokkrum dögum fyrir gjalddaga lánsins 5. nóvember þess árs, greiddi stefnandi japönsk jen og svissneska franka að jafnvirði 56.442.726 krónur, en þar af námu 54.919.986 krónur afborgunum af höfuðstól lánsins. Er ekki um það deilt að greiðslurnar komu beint af gjaldeyrisreikningum stefnanda. Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda fól þessi greiðsla það í sér að lánið var greitt upp að fullu auk þess sem stefnandi innti af hendi ofgreiðslu og er þá við það miðað að um hafi verið að ræða lán í íslenskum krónum sem ekki hafi verið heimilt að gengistryggja.

Samkvæmt því sem fram kemur í greinargerð stefnda greiddi stefnandi ekki eftirstöðvar lánsins að fullu upp á gjalddaga þess 5. nóvember 2008 og fór lánið því í vanskil. Samkvæmt yfirliti yfir greiðslur stefnanda vegna lánsins innti stefnandi þó á þessum degi af hendi ákveðnar fjárhæðir í japönskum jenum og svissneskum frönkum sem mun hafa verið ráðstafað inn á lánið.

Skilmálum lánasamningsins var breytt með sérstökum viðauka við lánasamninginn þann 25. maí 2009, sem kvað á um, að eftirstöðvar lánsins skyldi endurgreiða að fullu með 54 afborgunum á eins mánaðar fresti, en að öðru leyti héldist samningurinn óbreyttur. Undirritaði stefnandi viðaukann með sérstökum fyrirvara um betri kjör og skilmála neytenda/lántakenda til handa. Verður ráðið af gögnum málsins að eftir þessa skilmálabreytingu hafi afborganir lánsins verið greiddar með því að fyrrgreindur reikningur stefnanda í íslenskum krónum var skuldfærður. Samkvæmt fyrrgreindu yfirliti yfir greiðslur stefnanda af láninu námu heildargreiðslur stefnanda af láninu í íslenskum krónum til 5. janúar 2011 alls 16.199.202 krónum.

Með umsókn 23. febrúar 2011 sótti stefnandi um að lán hans yrði endurútreiknað en undirritaði umsóknina með fyrirvara um „betri rétti vegna dóms Hæstaréttar eða lagasetningar‟. Í framhaldi af endurútreikningi stefnda greiddi stefndi stefnanda 39.074.415 krónue hinn 4. mars 2011. Stefnandi telur að með þessu hafi stefndi viðurkennt að um var að ræða lán í íslenskum krónum bundið ólögmætri gengistryggingu. Af hálfu stefnda er þessari túlkun á málsatvikum hins vegar mótmælt og vísað til þess að með endurútreikningi og greiðslunni hafi stefndi eingöngu verið að fullnægja fyrirmælum í grein X sem sett var til bráðabirgða með lögum nr. 151/2010 sem breyttu lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Hins vegar kemur fram í greinargerð stefnda að eftir að lán stefnanda hafi verið endurreiknað hafi lánssamningur stefnanda verið skráður uppgreiddur 7. mars 2011.

Með bréfi stefnanda 12. febrúar 2013 var krafist frekari endurgreiðslu úr hendi stefnda með vísan til sjónarmiða um gildi fullnaðarkvittana fyrir greiðslu vaxa. Með bréfi 27. febrúar 2013 neitaði stefndi hins vegar að taka afstöðu til krafna stefnanda.

Skýrslutaka fór ekki fram við aðalmeðferð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sínar á því að lánssamningur aðila sé í raun um lán veitt í íslenskum krónum sem bundið sé ólögmætri gengistryggingu, þ.e. gengisþróun svissnesks franka og japansks jens. Þannig kveði samningurinn á um lán „að jafnvirði“ tilgreindrar fjárhæðar í íslenskum krónum. Andvirði lánsins, að frádregnum kostnaði, hafi verið greitt út til stefnanda í íslenskum krónum. Samkvæmt þessu sé ljóst að hinn umdeildi lánasamningur hafi verið lánssamningur í íslenskum krónum bundinn við gengi erlendra gjaldmiðla og fari af þeim sökum í bága við ákvæði 14. gr. laga nr. 38/2001. Hann vísar þessu til stuðnings einkum til dóms Hæstaréttar 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011, þar sem um hafi verið að ræða sambærilegan samning og um getur í máli þessu.

Í samræmi við fordæmi Hæstaréttar leggur stefnandi áherslu á að það eigi ekki að hafa þýðingu þótt stefnandi hafi greitt stærstan hluta lánsins til baka í erlendum gjaldmiðlum. Fordæmi Hæstaréttar séu skýr um að eingöngu skipti máli hvort lánið hafi verið greitt út í íslenskum krónum en ágreiningslaust sé að svo hafi verið í umræddu tilviki. Þó svo að kaup/sölunótur vegna gjaldeyrisviðskipta í tengslum við lánssamninginn séu hugsanlega til staðar þá hafi það ekki sönnunargildi um það að um lögmætt erlent lán hafi verið að ræða, enda um einhliða skjöl stefnda að ræða.

Stefnandi hefur mótmælt því harðlega að búseta hans erlendis eigi að hafa þýðingu við mat á því hvort lánið teljist í íslenskum krónum eða erlent lán. Hann mótmælir því einnig að það hafi þýðingu að hann hafi átt gjaldeyrisreikninga og kosið að tryggja sig fyrir gengisáhættu með því að eiga gjaldeyri í þeim myntum sem lánssamningur vísaði til. Þá hefur stefnandi vísað til þess að stefndi hafi með endurútreikningi og endurgreiðslu viðurkennt að um var að ræða lán í íslenskum krónum.

Ekki er ástæða til að rekja málsástæður og lagarök stefnanda vegna fjárkröfu hans í þessum þætti málsins.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að um hafi verið að ræða lögmætt erlent lán sem stefnanda beri að endurgreiða í samræmi við nánari skilmála lánssamnings. Er einkum á því byggt að endurgreiðsla lánsins af hálfu stefnanda í erlendum myntum sýni að lánið hafi verið lögmætt erlent lán. Sé því um að ræða ólík málsatvik samanborið við dóm Hæstaréttar 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011. Af hálfu stefnda er því mótmælt að tilgreining íslenskra króna í lánssamningnum hafi þau áhrif að lánið teljist ólögmætt gengistryggt lán enda skuldbindingin í öllum öðrum skjölum, sem verða að teljast hluti lánssamningsins, tilgreind með hinni erlendu mynt.

Í þessu samhengi er vísað til þess að skuldbinding stefnanda hafi verið tilgreind með hinni erlendu mynt um leið og þess var kostur. Meginástæðan fyrir því að upphæð erlendu myntarinnar hafi ekki verið sett fram í fjárhæð í lánssamningnum, heldur sem hlutfall, sé sú að gengi erlendu myntarinnar er stöðugt að breytast á gjaldeyrismarkaði. Vegna þess tíma sem líði frá því skrifað er undir lánssamning þar til fjárhæð sé greidd út sé þetta fyrirkomulag nauðsynlegt og hafi sérstaklega verið tekið fram í upphafi lánssamningsins að fjárhæð gjaldmiðilsins ákvarðaðist ekki fyrr en tveimur virkum bankadögum fyrir útborgunardag lánsins. Skuldin yrði þá eftirleiðis tilgreind með fjárhæð hinnar erlendu myntar eða jafngildi hennar í öðrum erlendum myntum.

Stefndi vísar til kaupnótu við útgreiðslu lánsins þar sem skuldbindingin sé eingöngu tilgreind með erlendri mynt. Þá hafi stefnanda einnig verið sendar greiðslutilkynningar þar sem skuldbinding stefnanda hafi einungis verið tilgreind með hinum erlenda gjaldmiðli. Sömu sögu sé að segja af kvittunum fyrir greiðslu hvers gjalddaga. Liggi þannig fyrir að skuldbinding stefnanda í öllum skjölum, frá og með útgreiðslu lánsins hafi verið tilgreind með hinni erlendu mynt en ekki í íslenskum krónum.

Stefndi vísar til gagna málsins um það að í reynd hafi farið fram viðskipti með gjaldmiðla við útgreiðslu lánsins en stefnandi hafi óskað eftir því að fá lánið greitt út í íslenskum krónum. Stefnanda hefði hins vegar verið í lófa lagið að fá hinar erlendu myntir afhentar ef það hefði verið vilji hans. Er þannig á því byggt að stefndi hafi efnt aðalskyldu sína í íslenskum krónum. Jafnvel þótt litið yrði svo á að lánið hafi verið greitt út í íslenskum krónum telur stefndi að það komi ekki í veg fyrir að líta beri á lánið sem erlent lán og vísar til dóms Hæstaréttar í máli nr. 50/2012 því til stuðnings.

Stefndi leggur áherslu á að líta verði til þess hvernig aðilar hafi efnt skuldbindingar sínar. Í því sambandi skipti verulegu máli að stefnandi hafi greitt af láninu í erlendum gjaldmiðli. Stefnandi hafi þannig efnt aðalskyldu sína samkvæmt samningnum í erlendum gjaldmiðli. Fráleitt sé að ætla að skuldbinding, sem upphaflega hafi verið ákveðin í erlendum myntum og greidd til baka í erlendum myntum, verði metin sem skuldbinding í íslenskum krónum. Stefndi mótmælir því að fordæmi Hæstaréttar leiði til annarrar niðurstöðu. Liggi þannig fyrir að báðir aðilar lánssamningsins hafi efnt aðalskyldur sínar með því að erlendir gjaldmiðlar skiptu um hendur.

Stefndi mótmælir því að endurútreikningur lánsins og áðurlýst endurgreiðsla hafi falið í sér viðurkenningu hans á því að lánið hafi verið í íslenskum krónum. Með umræddum athöfnum hafi stefndi verið að fullnægja ákvæðum greinar X til bráðabirgða við lög nr. 151/2010. Stefndi hafi talið að lánið félli undir ákvæðið þar sem um var að ræða húsnæðislán, en að öðrum kosti hefði lán stefnanda ekki verið endurreiknað þar sem það falli ekki undir fordæmi Hæstaréttar um hina ólögmætu gengistryggingu. Stefndi hafi ekki viðurkennt neinn endurheimturétt umfram þá endurgreiðslu sem fram hafi farið samkvæmt þeirri útreikningsaðferð sem bráðabirgðarákvæði X kveði á um, þ.e. að vextir eigi að miðast við 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 18. gr. laganna. Krafa stefnanda um að hann eigi einhvern frekari rétt á hendur stefnda á sér því enga stoð. Stefndi vísar einnig til þess að lánið sé erlent lán og að hann hafi endurreiknað það umfram skyldu.

Stefndi byggir einnig á því að heimilt hafi verið samkvæmt 2. gr. laga nr. 38/2001 að víkja frá ákvæðum VI. kafla laganna þar sem lánssamningurinn hafi sannarlega verið stefnanda til hagsbóta. Í fyrsta lagi hafi vaxtakjör stefnanda samkvæmt lánssamningnum verið umtalsvert betri en honum hefði ella boðist. Í því samhengi er vísað til þeirrar staðreyndar að LIBOR-vextir voru umtalsvert hagstæðari fyrir varnaraðila en REIBOR-vextir á íslenskar krónur. Þá er einnig á því byggt að stefndi hafði enga forsendu til að ætla, þegar lánið var veitt, að lánveitingin kynni að reynast stefnanda óhagstæðari heldur en aðrar þær leiðir sem val stóð um. Óveruleg gengisáhætta hafi verið tengd láninu hjá stefnanda. Vísar stefndi m.a. til þess að stefnandi hafi átt í talsverðum afleiðuviðskiptum með erlenda gjaldmiðla. Enn fremur verði ekki einungis horft til breytinga á höfuðstól lánssamningsins í íslenskum krónum við mat á því hvað hafi verið stefnanda til hagsbóta í skilningi laga nr. 38/2001 heldur verði einnig að horfa til breytinga á tekjum stefnanda vegna breytinga á gengi gjaldmiðla. Með hliðsjón af tekjum stefnanda hafi hann haft af því augljósan hag að skuldbinding hans væri í erlendri mynt. Að lokum verður einnig að hafa í huga að stefnanda hafi verið heimilt að gera myntbreytingar á lánssamningunum sbr. 4. gr. samninganna og getað lagað samninginn að rekstri sínum. Þá hafi stefnanda verið í lófa lagið að gera gjaldmiðlaskiptasamninga og verja sig gegn gengisáhættu.

Um lagarök stefnda fyrir kröfum sínum er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, þá sérstaklega 2., 13., 14. og 18. gr., sem og almennra reglna samninga- og kröfuréttar um samningsfrelsi, skuldbindingargildi loforða og efndaskyldu krafna. Þá er einnig sérstaklega vísað til meginreglna fjármunaréttar um rangar og brostnar forsendur sem og laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, þá sérstaklega 36. gr.

Niðurstaða

Í máli þessu er fram komið að sá lánssamningur, sem kröfur stefnanda lúta að og áður er lýst, er efnislega sambærilegur þeim lánssamningi sem fjallað var um í dómi Hæstaréttar 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011. Í samræmi við forsendur Hæstaréttar í því máli, sbr. einnig dóm Hæstaréttar 15. júní 2012 í máli nr. 3/2012 og dóm Hæstaréttar 14. nóvember 2013 í máli nr. 337/2013, verður að leggja til grundvallar að texti lánssamningsins, einn og sér, taki ekki af tvímæli um hvort umrætt lán var í erlendum gjaldmiðlum eða í íslenskum krónum og þá bundið ólögmætri gengistryggingu. Í samræmi við ítrekuð fordæmi Hæstaréttar verður því við túlkun lánssamningsins að horfa til allra atvika við samningsgerðina og framkvæmdar samningsins, einkum þess hvernig aðilar efndu meginskyldur sínar.

Svo sem áður greinir var téð lán greitt út samkvæmt útborgunarbeiðni sem fylgdi lánssamningnum og stefnandi undirritaði. Var bankareikningur stefnanda í íslenskum krónum tilgreindur í beiðninni með svipuðum hætti og lýst er í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar 9. júní 2011. Með sambærilegum hætti og í því máli liggja enn fremur fyrir kaupnótur stefnda um sölu á þeim gjaldeyri sem lánssamningurinn kvað á um og kaup á íslenskum krónum sem ráðstafað var inn á reikning stefnanda á þessum grundvelli. Í samræmi við forsendur Hæstaréttar í umræddu máli verður sú ályktun ekki dregin af kaupnótunni, einni og sér, að umrætt lán hafi verið greitt út í erlendum gjaldeyri og sá gjaldeyrir hafi því næst verið seldur fyrir íslenskar krónur og ráðstafað inn á reikning stefnanda. Að mati dómsins getur kaupnótan þó allt að einu samræmst því að samningsaðilar hafi litið svo á að téð lán væri í reynd veitt í erlendum gjaldmiðlum sem skipt væri í íslenskar krónur og ráðstafað til stefnanda í íslenskum krónum að hans ósk. Að frátöldum tölvupósti starfsmanns lánveitanda til stefnanda um kaupgengi þeirra erlendu gjaldmiðla sem hér var um að ræða liggja ekki fyrir önnur gögn í málinu sem veitt geta upplýsingar um viðhorf aðila að þessu leyti. Að þessu gættu telur dómurinn að ráðstöfun lánsins inn á téðan bankareikning stefnanda í íslenskum krónum geti ekki ráðið úrslitum um hvort samningsaðilar litu svo á að hér væri um að ræða lán í íslenskum krónum eða erlendri mynt.

Andstætt því sakarefni sem leyst var úr með umræddum dómi Hæstaréttar 9. júní 2011 liggur fyrir í máli þessu að stefnandi greiddi afborganir lánsins að meginstefnu með greiðslum í þeim erlendu gjaldmiðlum sem tilgreindir voru í lánssamningnum. Að mati dómsins verður þessi háttsemi stefnanda vart túlkuð á annan veg en að stefnandi hafi litið svo á að meginskylda hans samkvæmt nefndum samningi væri sú að endurgreiða lánið í þeim erlendu gjaldmiðlum sem það kvað á um. Haggar það ekki þessari niðurstöðu þótt stefnda hafi verið heimilt að skuldfæra íslenskan bankareikning stefnanda samkvæmt grein 2.2 lánssamnings og greiðslur fyrir ákveðnum hluta lánsins hafi verið færðar af þeim reikningi eftir að skilmálum lánsins var breytt 25. maí 2009. Það styður og þessa skýringu að í viðauka við lánssamninginn 25. maí 2009, þar sem afborgunarskilmálum samningsins var breytt, er hvergi minnst á fjárhæðir í íslenskum krónum.

Við heildarmat á atvikum máls þessa er óhjákvæmilegt að horfa til þeirrar meginreglu íslensks réttar að mönnum er frjálst að ráðstafa hagsmunum sínum með samningum innan marka ófrávíkjanlegra reglna. Fyrrgreindan dóm Hæstaréttar 9. júní 2011 verður í þessu ljósi að túlka á þá leið að í því máli hafi lántaka tekist sönnun fyrir því að efni samningsins væri í reynd lán í íslenskum krónum þótt meginefni samningsins fjallaði í orði kveðnu um lán í erlendri mynt. Verður einnig að telja að í því máli hafi það ráðið úrslitum að efndir beggja aðila fóru fram með greiðslum í íslenskum krónum. Í máli því sem hér er til úrlausnar háttar hins vegar svo til að fram eru komnar sterkar vísbendingar um að vilji samningsaðila með samningi sínum hafi staðið til þess að erlendur gjaldeyri skipti um hendur, einkum sú staðreynd að stefnandi greiddi að meginstefnu til baka þær sömu erlendu myntir og samningurinn kvað á um. Að þessu virtu er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist lögfull sönnun um að téður samningur hafi í reynd verið samningur um lán í íslenskum krónum.

Eins og atvikum málsins er háttað verður ekki á það fallist að stefndi hafi viðurkennt að umrætt lán væri í íslenskum krónum með endurútreikningi lánsins 23. febrúar 2011 eða með fyrirvaralausri endurgreiðslu til stefnanda samkvæmt grein X í lögum nr. 38/2001, sbr. a-lið 2. gr. laga nr. 151/2010. Er með þeirri niðurstöðu engin afstaða tekin til þess hvort umrædd greiðsla hafi verið umfram skyldu stefnda að lögum.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi sýknaður af kröfu stefnanda. Í ljósi þeirra vafaatriða sem uppi eru í málinu þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf Þ-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf V-kk-nf hdl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Landsbankinn hf., skal vera sýkn af kröfu stefnanda, Þ-kk-ef E-kk-ef V-kk-ef, í þessum þessum þætti málsins.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf M-kk-nf