E-78/2011

Mál þetta, sem tekið var til dóms 7. desember 2011, er höfðað 27. maí sama ár af Arkitekta- og verkfræðiþjónustu Austurlands ehf., Fellsmúla 26, Reykjavík, gegn Þ-kk-þgf G-kk-þgf M-kk-þgf, Boðagerði 9, Kópaskeri.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 300.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum af 75.000 frá 1. september 2010 til 1. október 2010, en þá af 150.000 krónum til 1. nóvember 2010, en þá af 225.000 krónum til 1. desember 2010, en þá af 300.000 krónum til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Skilja verður dráttarvaxtakröfu stefnanda svo að krafist sé dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Með bréfi innanríkisráðuneytisins, dags. 3. nóvember 2011, var stefnda veitt gjafsókn til þess að taka til varna í málinu. Er gjafsóknin takmörkuð við rekstur málsins fyrir héraðsdómi.

I

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um leigugreiðslur samkvæmt tímabundnum leigusamningi um íbúðarhúsnæði í hans eigu, að Strandgötu 55 á Eskifirði, Fjarðabyggð. Samkvæmt skriflegum leigusamningi aðila sem liggur fyrir í málinu var leigutímabilið frá 1. apríl 2010 til 31. desember s.á. og leigugreiðsla á mánuði 75.000 krónur, auk þess sem sett skyldi trygging að fjárhæð 250.000 krónur til tryggingar réttum efndum samningsins. Fyrir liggur að stefndi stóð við leigugreiðslur þessar frá upphafi leigusambands og út ágústmánuð 2010 en reiddi ekki af hendi trygginguna.

Í stefnu greinir að seinni part sumars hafi stefndi flutt út úr íbúðinni og óskað eftir að losna undan leigusamningnum. Hafi stefnandi ekki viljað fallast á það nema nýr leigjandi fengist í staðinn, en það hafi ekki tekist. Hafi leigugreiðslur fyrir september til desember 2010 ekki fengist greiddar, þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir og sé málsókn þessi því nauðsynleg.

Í greinargerð stefnda er málavaxtalýsingu stefnanda mótmælt sem rangri.

Fram kemur þar að stefndi hafi, í tengslum við barnaverndarmál sem hann hafi verið aðili að, leitað til lögmannsins G-kk-ef M. A-kk-ef hdl. Lögmaðurinn hafi unnið að því að útvega stefnda og barnsmóður hans húsnæði. Sú vinna hafi farið fram á þeim grundvelli að lögmaðurinn starfaði fyrir stefnda.

Lögmaðurinn hafi komið fram með hugmynd um húsnæði fyrir stefnda. Stefndi hafi í engum samskiptum verið við eiganda húsnæðisins. Stefndi hafi verið upplýstur um verð húsaleigu og samþykkt húsaleiguna á þeirri forsendu að fá skriflegan leigusamning og rétt á húsaleigubótum. Stefndi hafi strax flutt inn í húsnæðið. Vegna barnaverndarmálsins hafi verið mikilvægt að fá fullnægjandi húsnæði, en barnaverndaryfirvöld í Fjarðabyggð hafi talið þáverandi búsetu stefnda ófullnægjandi.

Um 7 til 10 dögum eftir að stefndi hafi flutt inn í húsnæðið hafi staðið til að skrifa undir húsaleigusamning. Lögmaðurinn hafi gengið frá allri skjalagerð og hafi stefndi talið að þar væru hagsmunir hans hafðir í huga. Eðli máls samkvæmt hafi verið byggt á því að verð fyrir húsnæðið tæki mið af greiðslugetu stefnda og ljóst hafi verið að forsenda húsaleigusamningsins væri sú að stefndi fengi greiddar húsaleigubætur. Lögmaðurinn hafi þekkt til þessara þátta enda kunnugur aðstöðu stefnda vegna barnaverndarmálsins. Það hafi fyrst verið við frágang skjala vegna húsaleigusamningsins sem fram hafi komið að setja ætti tryggingu fyrir efndum samningsins.

Stefndi hafi ekki getað lagt fram tryggingu fyrir húsaleigu við undirritun hans á samninginn. Sú aðstaða hafi verið þekkt við samningsgerð lögmannsins og hafi í öllu falli legið fyrir við undirritun stefnda á samninginn.

Óljóst sé hvort af hálfu stefnda hafi verið litið svo á að samningur hafi stofnast þótt skilyrði samningsins hafi ekki verið uppfyllt við undirritun. Óvíst sé hvenær stefnandi hafi undirritað leigusamninginn, en þegar stefndi hafi undirritað samninginn hafi hann ekki verið undirritaður af stefnanda.

Af hálfu stefnanda hafi undirritaður samningur ekki verið afhentur stefnda, þrátt fyrir að ákvæði samningsins kveði á um að leigjandi eigi rétt til afrits af húsaleigusamningi. Hafi G-kk-nf M. A-kk-nf hdl., sem þá hafi verið lögmaður stefnda, hafnað því að stefndi fengi afrit leigusamningsins. Þar sem stefndi hafi ekki fengið í hendur undirritað eintak af húsaleigusamningnum hafi hann ekki getað þinglýst samningnum og fengið húsaleigubætur. Stefndi hafi því með engu móti getað staðið í skilum við samninginn.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu G-kk-nf B-kk-nf, stjórnarmaður stefnanda, sem og stefndi, en auk þess gáfu skýrslur sem vitni G-kk-nf M. A-kk-nf hdl., S-kvk-nf V-kvk-nf G-kvk-nf, móðir stefnda og S-kvk-nf A-kvk-nf fyrrverandi forstöðuþroskaþjálfi hjá Svæðisskrifstofu málefna fatlaðra á Austurlandi. Ekki þykja efni til að rekja hér sérstaklega úr framburði þeirra en vikið verður að þeim eftir því sem þörf er á í niðurstöðukafla þessa dóms.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á því að stefndi beri samkvæmt ákvæðum húsaleigusamnings aðila að greiða umsamið endurgjald fyrir leiguafnotin. Er af hálfu stefnanda vísað til almennra reglna kröfuréttarins um að skuldbindingar beri að efna, svo og ákvæða húsaleigulaga nr. 36/1994.

Kröfur um dráttarvexti kveðst stefnandi styðja við ákvæði III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað sé studd við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til 34. gr., sbr. og 1. mgr. 35. gr. sömu laga.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að óvíst sé hvenær ritað hafi verið undir leigusamning þann sem lagður hefur verið fram í málinu af hálfu stefnanda, en sönnunarbyrði um það hvíli á stefnanda. Vísar stefndi til þess að hann hafi ekki fengið í hendur undirritað eintak samningsins og að lögmaður hans, G-kk-nf M. A-kk-nf hdl., hafi hafnað því að afhenda stefnda undirritað eintak. Á þeim grundvelli sé því hafnað að samningur hafi stofnast eins og byggt sé á í stefnu. Stefnandi geti ekki byggt á því að samningur hafi stofnast með undirritun á leigusamning eftir að stefndi hafi verið fluttur úr húsnæðinu. Verði því að hafna kröfu stefnanda.

Óháð því hvenær stefnandi hafi undirritað samninginn sé ljóst að forsendur samningsins hafi brostið í upphafi meints samningssambands aðila. Stefndi hafi ekki getað lagt fram tryggingu. Sú aðstaða hafi átt að vera áður nefndum lögmanni, sem fram hafi komið fyrir stefnda, ljós. Þá virðist lögmaðurinn að einhverju marki hafa unnið fyrir leigusalann, stefnanda, og þar af leiðandi hafi stefnanda einnig átt að vera kunnugt um þessar aðstæður. Á sömu forsendum hafi stefnanda verið kunnugt um að forsenda gerðar leigusamnings fyrir stefnda hafi verið að fá húsaleigubætur. Þá sé skýrt kveðið á um það í húsaleigusamningnum að stefndi skyldi fá afrit af samningnum við undirritun. Stefnanda, sem í atvinnurekstri leigi út fasteignir, eigi að vera kunnugt um að forsenda leigusamninga við einstaklinga sé að leigutaki fái afrit leigusamnings.

Í síðasta lagi við undirskrift stefnda á leigusamninginn hafi legið fyrir að stefndi gæti ekki lagt fram tryggingu. Vanefndir samningsins hafi verið fyrirsjáanlegar og hafi stefnandi getað hafnað samningnum. Stefnanda hafi hins vegar ekki verið heimilt að draga það að afhenda stefnda undirritað eintak húsaleigusamnings, ætti umræddur samningur að gilda. Með undirritun á samninginn hafi stefnandi skuldbundið sig til að afhenda stefnda eintak hans. Að því marki sem stefnandi hafi getað beitt vanefndaúrræðum, þá hafi verið óheimilt að beita því vanefndaúrræði að afhenda ekki leigusamning.

Aðgerðir stefnanda hafi leitt til þess að vanefndir á greiðslu húsaleigu stefnda hafi verið óumflýjanlegar. Forsenda samningsins um aðgang stefnda að húsaleigubótum hafi brostið. Ljóst sé af framlögðu tölvubréfi S-kvk-ef A-kvk-ef forstöðuþroskaþjálfa í Fjarðabyggð að hún hafi kynnt G-kk-þgf M. A-kk-þgf hdl. að forsendur samningsins hefðu brostið.

Í öllu falli leiði forsendubrestur sem fylgt hafi því að eintak húsaleigusamnings hafi ekki verið afhent stefnda til þess að stefnandi geti ekki krafist greiðslna húsaleigu út ætlaðan samningstíma samningsins. Samtal S-kvk-ef við lögmanninn hafi í öllu falli verið áskorun um að stefnandi hætti vanefnum og afhenti undirritað eintak samnings.

Vísað sé til réttar stefnda til að halda eftir leigugreiðslum vegna vanefnda stefnanda að afhenda afrit leigusamnings. Þær vanefndir hafi verið viðvarandi og verði stefndi ekki krafinn um greiðslu húsaleigu nú.

Þá sé byggt á því að víkja eigi umræddum húsaleigusamningi til hliðar, þannig að hann teljist að fullu upp greiddur. Sé vísað til 11. gr. húsaleigulaga og 36. gr. samningalaga. Einkum sé vísað til tilurðar samningsins, svo sem að ljóst hafi verið við undirritun að trygging hafi ekki verið sett, að upphaflegur samningur umhúsaleigu gerði ekki ráð fyrir nokkurri tryggingu, aðstöðu vegna tilurðar samningsins, svo sem aðkomu lögmannsins við að gæta hagsmuna bæði stefnanda og stefnda í andstöðu við reglur um leigumiðlun og lögmannsstörf, aðstöðu stefnda að þurfa fullnægjandi húsnæði í bráð o.fl.

Auk þeirra lagatilvísana sem að framan greinir kveðst stefndi byggja kröfur sínar á meginreglum samningaréttar og kröfuréttar, svo sem um efndir samninga. Þá sé vísað til almennra reglna um forsendubrest samninga og til meginreglna kröfuréttar um heimil úrræði vegna vanefnda. Enn fremur sé vísað til húsaleigulaga nr. 36/1994, einkum II. og III. kafla og 60. gr. laganna. Þá sé vísað til 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Krafa um málskostnað sé byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Í máli þessu krefst stefndi sýknu af kröfu stefnanda um leigugreiðslur vegna síðustu fjögurra mánaða leigutímabils samkvæmt tímabundnum leigusamningi um íbúðarhúsnæði. Byggir stefnandi kröfur sínar á skriflegum leigusamningi málsaðila sem liggur fyrir í málinu, en við munnlegan flutning málsins vísaði stefnandi auk þess til 10. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994 og byggði á því til vara, teldist ósannað að til hins skriflega samnings hafi verið formlega stofnað áður en áður en stefndi vék sér undan samningnum, að til leigusamnings hafi engu að síður stofnast milli aðila munnlega eða í verki. Var þeirri málsástæðu mótmælt sem of seint fram kominni af hálfu stefnda. Ekki verður á það fallist, enda kom sú málsástæða stefnanda fram í tilefni af greinargerð stefnda. Þá verður ekki á það fallist með stefnda að grundvelli málsins sé svo raskað með málsástæðu þessari að vísa beri málinu frá dómi af sjálfsdáðum, enda hefur krafa stefnanda frá upphafi verið byggð á því að milli aðila hafi stofnast húsaleigusamningur.

Sá skriflegi leigusamningur sem liggur fyrir í málinu er undirritaður af hálfu beggja málsaðila í Fjarðabyggð 29. mars 2010, samkvæmt því sem greinir í samningnum. Rétt undirskrift, dagsetning og fjárræði aðila er vottað af G-kk-þgf M. A-kk-þgf hdl., sem hafði milligöngu við samningsgerðina. Ljóst er þó að undirritun beggja málsaðila á samninginn getur tæpast hafa farið fram samdægurs þar sem fyrir liggur að samningurinn var af hálfu stefnanda undirritaður í Reykjavík og síðan sendur lögmanninum í pósti. Hvorugur málsaðila byggir á því að samningi þessum hafi verið rift.

Sýknukrafa stefnda er í fyrsta lagi á því byggð að ósannað sé að samningurinn hafi verið undirritaður af hálfu stefnanda áður en stefndi flutti úr húsnæðinu í ágústmánuði 2010, enda hafi hann aldrei séð eða fengið í hendur eintak samningsins undirritað af stefnanda fyrr en í tengslum við lögsókn þessa. Því sé ósannað að til bindandi samnings hafi stofnast milli aðila áður en stefndi hafi vikið sér undan loforði sínu.

Jafnvel þótt stefnandi yrði látinn bera hallann af sönnun um það hvenær undirritun af hans hálfu hefði farið fram, þá er óumdeilt að stefndi flutti ásamt unnustu sinni inn í húsnæðið öðru hvoru megin við mánaðarmót mars og aprílmánaða 2010 og að þau greiddu húsaleigu í samræmi við efni hins skriflega húsaleigusamnings fyrir tímabilið apríl til og með ágúst 2010. Hvað sem liði sönnun um stofnun hins skriflega leigusamnings yrði því að leggja til grundvallar að til húsaleigusamnings hafi stofnast milli málsaðila munnlega eða í verki.

G-kk-nf B-kk-nf, sem undirritaði húsaleigusamninginn fyrir hönd stefnanda, bar fyrir dómi um að samningurinn hafi verið undirritaður af hálfu stefnanda á tilgreindum degi eða a.m.k. nálægt þeim degi, en alls ekki síðla sumars 2010 og fékk sú staðhæfing einnig stoð í framburði lögmannsins G-kk-ef M. A-kk-ef hdl. fyrir dómi. Gegn mótmælum stefnanda verður stefndi að bera hallann af því að ósönnuð telst sú fullyrðing að samningur hans og stefnanda hafi ekki stofnast með formlega réttum hætti áður en hann flutti úr íbúðinni og verður því lagt til grundvallar að til húsaleigusamnings hafi réttilega stofnast með skriflegum hætti milli aðila.

Aðila greinir ekki á um mánaðarlega fjárhæð húsaleigunnar heldur einungis hvort stefndi hafi verið bundinn af húsaleigusamningi aðila á því tímabili sem stefnukrafan lýtur að. Eins og fyrr sagði liggur fyrir í málinu skriflegur húsaleigusamningur aðila, sem óumdeilt er að stefndi undirritaði og sem ekki hefur sýnt fram á annað en að gildi milli aðila, en þar er kveðið á um tímabil húsaleigunnar frá 1. apríl 2010 til 31. desember sama ár. Hefur stefndi ekki fært fram nein haldbær rök fyrir því að umsamið leigutímabil hafi verið styttra en það 9 mánaða tímabil sem þar er kveðið á um. Þykja því engin efni til annars en að fallast á það með stefnanda að umsamið leigutímabil hafi verið til loka desembermánaðar 2010.

Til vara byggir stefndi á því að forsendur hafi brostið fyrir leigusamningi hans og stefnanda, annars vegar þar sem stefnandi hafi, eftir að stefndi hafi verið fluttur inn í húsnæðið, krafist þess að stefndi legði fram tryggingu að fjárhæð 250.000 krónur fyrir réttum efndum samningsins, sem stefnanda hafi mátt vera ljóst að stefndi gæti ekki lagt fram og hins vegar þar sem stefnandi hafi, til að knýja á um greiðslu tryggingarinnar, hafnað því að afhenda stefnda undirritað eintak húsaleigusamningsins, sem hafi verið forsenda þess að stefndi gæti sótt um greiðslu húsaleigubóta sem honum hafi verið nauðsynlegar til að geta ráðið við greiðslubyrði af húsnæðinu, auk framfærslu. Byggir stefndi á stefnanda hafi mátt vera ljósar þessar forsendur í gegnum lögmann þann sem hafði milligöngu um gerð húsaleigusamnings aðila og sem hafi mátt vera kunnugt um fjárhagsstöðu stefnda sökum hagsmunagæslu fyrir hann í barnaverndarmáli sem í gangi var um sama leyti.

Í framburðum stefnda og vitna fyrir dómi kom fram að samningsgerðin hafi átt sér stað í miklum flýti af ástæðum sem vörðuðu hagi stefnda, þ.e. vegna nauðsynjar stefnda að fá viðunandi húsnæði vegna barnaverndarmálsins. Þá kom það fram í framburði stefnda, móður hans og S-kvk-ef A-kvk-ef, að það hafi ekki síður verið vegna skorts á baklandi og aðstoð stórfjölskyldunnar sem stefndi og unnusta hans hafi kosið að flytja úr íbúðinni sumarið 2010 og í annað sveitarfélag, heldur en vegna fjárhagslegra ástæðna. Renna þessar staðreyndir ekki stoðum undir þá fullyrðingu stefnda að hinar fjárhagslegu forsendur hafi skipt verulegu máli við ákvörðun hans um að leigja húsnæðið af stefnanda. Stefndi hefur ekki leitast við að sanna að hann hafi í raun átt rétt til húsaleigubóta og þá hverrar fjárhæðar. Þá liggur fyrir að stefndi fékk umráð íbúðarinnar án þess að vera krafinn um greiðslu tryggingar og að hann hefur ekki síðar þurft að reiða fram tryggingarfjárhæðina. Í framburði lögmannsins kom fram að hugsanlegur réttur stefnda til húsaleigubóta hafi ekki borið sérstaklega á góma við samningsgerðina og liggur fyrir að einungis fáir dagar liðu frá því að lögmaðurinn tók við hagsmunagæslu fyrir stefnda í því máli þar til stefndi var fluttur inn í íbúðina. Hefur þeim framburði lögmannsins ekki verið hnekkt að honum hafi ekki verið ljóst að það væri veruleg forsenda gerðar húsaleigusamningsins af hálfu stefnda að hann fengi húsaleigubætur og yrði ekki krafinn um venjubundna tryggingu. Án tillits til sönnunar um það hvort líta beri á lögmanninn sem umboðsmann stefnanda við samningsgerðina verður því ekki heldur talið sannað að stefnanda hafi mátt vera ljóst að samningsgerð af hálfu stefnda hvíldi á framangreindum forsendum. Af framangreindum sökum verður málsástæðum stefnda sem lúta að forsendubresti hafnað.

Í greinargerð stefnda er ennfremur vísað til réttar hans til að halda eftir leigugreiðslum vegna þeirrar viðvarandi vanefndar stefnanda að afhenda ekki eintak leigusamnings. Gegn mótmælum stefnanda og í ljósi þess að í niðurlagi húsaleigusamningsins er kveðið á um að samningurinn sé gerður í tveimur samhljóða eintökum og að hvor aðili haldi sínu eintaki þykir ósönnuð sú staðhæfing stefnda að hann hafi ekki fengið í hendur eintak samningsins við undirritun hans. Þegar af þeirri ástæðu telst ósannað að um vanefnd hafi verið að ræða af hálfu stefnanda að þessu leyti og verður framangreindri málsástæðu stefnda því hafnað.

Loks byggir stefndi á því að víkja eigi umræddum húsaleigusamningi til hliðar, þannig að hann teljist að fullu upp greiddur, með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. 11. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994.

Af hálfu stefnda er í þessu sambandi m.a. vísað til aðstöðumunar aðila við samningsgerðina. Við upphaf aðalmeðferðar málsins var lagður fram hluti sálfræðilegrar álitsgerðar á forsjárhæfni stefnda og unnustu hans sem virðist hafa verið unnin í tengslum við barnaverndarmál það sem áður er um getið. Í kafla um […] stefnda kemur fram að […]. Við munnlegan málflutning var af hálfu stefnda vísað til þessa skjals varðandi stöðu stefnda almennt og verður að skilja þann málatilbúnað svo að málsástæðu stefnda um aðstöðumun hans og stefnanda við samningsgerðina sé m.a. hreyft með vísan til þessarar stöðu hans, en jafnframt var til þess vísað að stefndi hafi verið í brýnni þörf fyrir viðunandi húsnæði með hraði vegna barnaverndarmálsins og að mótaðili stefnda við samningsgerðina sé fyrirtæki sem hafi leigt húsnæðið í atvinnuskyni.

Stefndi er samkvæmt því sem upplýst er í málinu lögráða einstaklingur og ekki er því borið við í málinu sem sjálfstæðri málsástæðu að hann sé haldinn slíkum andlegum annmörkum að hann hafi ekki verið bær til að standa að samningsgerðinni. Enda þótt stefnandi sé fyrirtæki liggur ekkert fyrir í málinu sem bendir til þess að stefnandi hafi haft atvinnu af leigu húsnæðis, heldur mun það húsnæði sem stefndi leigði af stefnanda vera fyrrum starfsstöð stefnanda á Eskifirði og hefur þeirri staðhæfingu stefnanda að þetta hafi verið í fyrsta sinn sem fyrirtækið leigði húsnæði ekki verið hnekkt. Með vísan til framanritaðs þykir ekki sýnt fram á að aðstöðumunur aðila hafi verið slíkur að ósanngjarnt geti talist af stefnanda að bera fyrir sig samninginn, enda var ekki um flókna samningsgerð að ræða og efni samningsins hvorki óvenjulegt né ósanngjarnt á almennan mælikvarða, auk þess sem samningsgerðin fór fram með milligöngu lögmanns sem ekki verður séð að hafi gætt hagsmuna annars aðila umfram hins.

Þá er af hálfu stefnda vísað til þess að atvik sem orðið hafi við eða eftir samningsgerðina leiði til þess að ósanngjarnt teljist af stefnanda að krefja stefnda um frekari leigugreiðslur en hann hefur þegar greitt. Vísar stefndi þar aftur til þeirra atvika sem áður var um fjallað, að stefnandi hafi krafið stefnda um tryggingu eftir að stefndi var fluttur inn í húsnæðið, sem sé í andstöðu við ákvæði 39. gr. húsaleigulaga, auk þess sem stefnandi hafi með ólögmætum hætti og í andstöðu við ákvæði húsaleigusamningsins synjað stefnda um undirritað eintak samningsins í því skyni að knýja fram greiðslu tryggingar.

Jafnvel þótt lagt yrði til grundvallar að stefnda hafi ekki verið kunnugt um að stefnandi krefðist þess að trygging yrði sett fyrir réttum efndum húsaleigusamningsins fyrr en eftir að hann var fluttur inn í húsnæðið, þá verður ekki hjá því litið að stefndi flutti inn í húsnæðið með hraði vegna ástæðna sem vörðuðu hann sjálfan og að hann undirritaði samninginn án nokkurs fyrirvara við ákvæði hans um trygginguna. Eins og hér stendur á verður ekki séð að 39. gr. húsaleigulaga hafi staðið því í vegi að stefndi undirgengist með samningi að reiða af hendi slíka tryggingu, svo sem algengt er í húsaleiguviðskiptum. Þá liggur fyrir að stefndi hefur ekki þurft að reiða af hendi trygginguna. Er vandséð hvernig ákvæði húsaleigusamningsins um tryggingu sem stefndi hefur ekki staðið við geti leitt til þess að ósanngjarnt teljist af stefnanda að innheimta umsamdar leigugreiðslur.

Eins og áður er rakið telst ósannað að stefndi hafi ekki fengið eintak leigusamningsins í sínar hendur við undirritun hans. Óumdeilt er hins vegar að stefndi fór þess síðar á leit við lögmann þann sem hafði milligöngu við samningsgerðina, G-kk-þf M. A-kk-þf hdl., fyrir tilstilli S-kvk-ef A-kvk-ef, að fá afhent eintak samningsins. Framburður S-kvk-ef fyrir dómi um að lögmaðurinn hafi synjað þeirri ósk, nema fyrst yrði látið af vanefnd stefnda varðandi greiðslu umsaminnar tryggingarfjárhæðar, fékk stoð í framburði lögmannsins, sem útilokaði ekki að atvik hefðu verið með þeim hætti. Án tillits til þess hvort sannað teljist að beiðni þessari hafi á þessum tíma réttilega verið komið á framfæri við stefnanda í gegnum lögmanninn og án tillits til þess hvort í þessu hafi þá falist beiting vanefndaúrræðis sem ekki hafi stoð í húsaleigulögum, þá hefur stefndi ekki leitast við að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni af þessum völdum, s.s. með því að sýna fram á hvaða fjárhæð hann hefði getað fengið greidda í húsaleigubætur.

Samkvæmt því sem að framan er rakið þykir ekki hafa verið sýnt fram á að efni húsaleigusamnings aðila, aðstaða þeirra við samningsgerðina eða atvik við eða eftir samningsgerðina séu með þeim hætti að ósanngjarnt teljist að stefnandi beri fyrir sig leigusamning aðila. Verður því að hafna kröfu stefnda um að leigusamningnum verði vikið til hliðar með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, hvað varðar það tímabil samningsins sem krafa stefnanda er byggð á.

Með vísan til alls framanritaðs eru ekki efni til annars en að fallast á kröfu stefnanda eins og hún er framsett, en dráttarvaxtakröfu stefnanda hefur ekki verið mótmælt. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda stefnufjárhæðina, ásamt dráttarvöxtum sem nánar er kveðið á um í dómsorði.

Með hliðsjón af úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. og 3. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur, en ekki er á því byggt í stefnu að stefnandi beri kostnað af virðisaukaskatti af málflutningsþóknun.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda greiðist úr ríkissjóði, þar á meðal málsvarnarlaun lögmanns hans, J-kk-ef J-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af tímaskýrslu lögmannsins 351.400 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Þ-kk-nf G-kk-nf M-kk-nf, greiði stefnanda, Arkitekta- og verkfræðiþjónustu Austurlands ehf., 300.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 75.000 frá 1. september 2010 til 1. október 2010, en þá af 150.000 krónum til 1. nóvember 2010, en þá af 225.000 krónum til 1. desember 2010, en þá af 300.000 krónum til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnda greiðist úr ríkissjóði, þar á meðal málsvarnarlaun lögmanns hans, J-kk-ef J-kk-ef hrl. sem þykja hæfilega ákveðin 351.400 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf B-kvk-nf