E-728/2018

Mál þetta, sem dómtekið var 25. september sl., var höfðað með stefnu birtri 24. febrúar 2018. Stefnandi er Reykjavíkurborg, kt. [...], Ráðhúsi Reykjavíkur, Reykjavík. Stefndi er A-x-x M-x-x P-x-x S-x-x, kt. [...], [...], Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 721.362 krónur, ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 10. maí 2014 til greiðsludags. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti samkvæmt 12. gr. fyrrgreindra laga. Jafnframt krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins úr hendi stefnda.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar. Þá er krafist greiðslu á útlögðum kostnaði við lagningu frárennslislagnar og gerð sú „gagnkrafa að sveitarfélagið Reykjavíkurborg, eða sú stofnun sveitarfélagsins sem stjórn þess vísar til, greiði hlut sinn í útlögðum kostnaði stefnda við nýja tengiæð sem stefndi bar kostnað af en Veitur notfærðu sér til að endurnýja tengingu heimæða við stofnlögn í götu frá tveimur hús- eða lóðarnúmerum óviðkomandi húseign stefnda á Frakkastíg 16, auk heimæðar frá því húsi“. Þá er þess krafist „að sveitarfélagið fyrir hönd Veitna verði gert miskabótaskylt við stefnda fyrir að hafa ekki gætt hagsmuna hans sem húseiganda á Frakkastíg 16 með því að dylja fulltrúa hans þeirrar lagalegu stöðu sem umrædd ný frárennslislögn öðlaðist þegar Veitur með athöfnum sínum endurnýjuðu með henni tengiæð fyrir heimæðar frá óviðkomandi húseignum“. Jafnframt er krafist „staðfestingar á því fyrir dómi að sveitarfélagið Reykjavíkurborg og/eða aðilar í umboði þess, hafi brugðist þeirri skyldu við eiganda hússins á Frakkastíg 16 að upplýsa hann um málskotsrétt hans í þessu máli“ á grundvelli 22. gr. laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna. Til vara er þess krafist að stefndi fái að nýta sér þennan málskotsrétt og málinu verði vísað frá dómi eða því frestað þar til fyrir liggur úrskurður í því kærumáli enda nýti stefndi sér málskotsrétt sinn innan tilskilins hóflegs frests sem dómurinn ákvarði.

I

Málavextir

Fram kemur í gögnum málsins að stefndi, sem er eigandi fasteignar að Frakkastíg 16 í Reykjavík, hafi í ársbyrjun 2013 fengið framkvæmdaheimild frá stefnanda vegna framkvæmda í tengslum við fasteignina á grundvelli verkbeiðni stefnda sem dagsett er 29. janúar 2013. Mun verkið hafa verið unnið af framkvæmdasviði stefnanda 4. apríl og 20. júní 2013.

Framkvæmdir voru fyrirhugðar við fasteignina sjálfa og stóð m.a. til að dýpka kjallara hússins. Fram kemur í gögnum málsins að vinna við jarðvegs- og fráveitulagnir hafi tengst þessum framkvæmdum. Mun verktaki á vegum stefnda hafa grafið fyrir fráveitulögn frá húsinu. Fram kemur í greinargerð stefnda að fulltrúar eiganda húseignarinnar hafi leitað eftir því hjá Veitum ohf. að þær tækju þátt í þessari framkvæmd í ljósi þess „að með henni ætti sér stað tímabær og nauðsynleg endurnýjun á lögninni, þó að teknu tilliti til þess að framkvæmdin væri dýrari en ella vegna breyttrar legu nýju lagnarinnar miðað við fyrirliggjandi gögn“ en nýja lögnin lægi dýpra í jörð og næði lengra niður eftir götunni. Jafnframt kemur fram í greinargerð stefnda að Veitur ohf. hafi hafnað þessari málaleitan með þeim rökum að framkvæmdin væri til komin vegna breytinga á viðkomandi húsi, dýpkunar kjallarans í húsinu að Frakkastíg 16, og ekki væri þörf á endurnýjun fyrirliggjandi lagnar. Þá kemur jafnframt fram í greinargerð stefnda að um munnlegar málaleitanir hafi verið að ræða. Hafi stefnda verið ráðlagt að leita eftir afslætti á þætti framkvæmdasviðs borgarinnar. Það hafi fulltrúar stefnda gert í bréfi 21. júní 2013 en því bréfi hafi aldrei verið svarað.

Stefnandi gerði stefnda reikning vegna verksins að fjárhæð 721.362 krónur og með gjalddaga 10. maí 2014. Samkvæmt lýsingu á reikningnum var um að ræða „viðgerð á stétt og malbik vegna heimæðatengingar“. Er reikningurinn nánar sundurliðaður í verkliðina: malbik, hellulögn og grásteinskant.

Stefnandi sendi stefnda innheimtuviðvörun þar sem fram kemur að þann 20. júní 2014 sé krafa að fjárhæð 731.932 krónur ógreidd. Var m.a. vakin athygli á því að vanskil gætu leitt til innheimtuaðgerða á grundvelli réttarfarslaga og að ef krafan yrði ekki greidd innan 10 daga yrði hún send innheimtuaðila til frekari innheimtu.

Stefnandi kveður skuldina ekki hafa verið greidda og sé honum því nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu hennar.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að krafa stefnanda á hendur stefnda sé byggð á reikningi að fjárhæð 721.362 krónur með gjalddaga 10. maí 2014 fyrir þjónustu sem Eignasjóður, sem rekinn sé af og á ábyrgð stefnanda, hafi veitt stefnda samkvæmt verkbeiðni sem dagsett sé 29. janúar 2013. Krafan sé nánar tiltekið til komin vegna viðgerðar á stétt og malbiki vegna heimtaugar að Frakkastíg 16, Reykjavík, eins og fram komi á framangreindum reikningi. Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á meginreglum samningaréttar og meginreglum kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti kveðst stefnandi styðja við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi tekur fram að stefndi hafi ekki mótmælt því að hafa óskað eftir framangreindri þjónustu eða að stefnandi hafi innt þjónustuna af hendi. Málatilbúnað hans verði að skilja á þann veg að hann telji sig ekki eiga að greiða kröfu stefnanda vegna þess að hann eigi gagnkröfu á Veitur ohf. Stefnandi tekur fram að Veitur ohf. séu sjálfstæður lögaðili og lögskipti stefnda og Veitna ohf. séu honum og máli þessu óviðkomandi. Hafi þar eitthvað misfarist sé ekki við stefnanda að sakast í þeim efnum og stefndi geti ekki krafist þess að meintri kröfu hans á hendur Veitum ohf. sé skuldajafnað við kröfu stefnanda. Krafa hans um skuldajöfnuð sé enda ekki sett fram í samræmi við réttarfarsreglur og skilyrði skuldajöfnuðar séu ekki heldur uppfyllt. Stefnda beri, þrátt fyrir viðskipti sín við Veitur ohf., að standa stefnanda skil á greiðslu skuldarinnar. Skuldin hafi ekki fengist greidd, þrátt fyrir innheimtutilraunir, og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefnandi hafnar sjónarmiðum stefnda um sýknu eða lækkun kröfunnar og þeim hluta kröfugerðar stefnda sem snýr að Veitum ohf. sem ekki séu aðili að máli þessu. Þá sé kröfu um frávísun málsins hafnað sem og varakröfu stefnda sem ekki eigi sér neina stoð í réttarfarslögum.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Forsögu málsins og málsatvikum er ítarlega lýst í greinargerð stefnda. Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda auk greiðslu á útlögðum kostnaði af lagningu frárennslislagnar við Frakkastíg 16 í Reykjavík. Þá er þess m.a. krafist að sveitarfélagið verði gert „miskabótaskylt við stefnda“ fyrir að hafa ekki gætt hagsmuna hans sem húseiganda að Frakkastíg 16 með því „að dylja fulltrúa hans um þá lagalegu stöðu sem ný frárennslislögn öðlaðist þegar Veitur með athöfnum sínum endurnýjuðu með henni tengiæð fyrir heimæðar frá óviðkomandi húseignum“. Jafnframt er krafist „staðfestingar á því fyrir dómi að sveitarfélagið Reykjavíkurborg og/eða aðilar í umboði þess, hafi brugðist þeirri skyldu við eiganda hússins á Frakkastíg 16 að upplýsa hann um málskotsrétt hans í þessu máli“ á grundvelli 22. gr. laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna. Til vara er þess krafist að stefndi fái að nýta sér þennan málskotsrétt og málinu verði vísað frá dómi eða því frestað þar til fyrir liggur úrskurður í því kærumáli enda nýti stefndi sér málskotsrétt sinn innan tilskilins hóflegs frests sem dómurinn ákvarði.

Stefndi tekur fram að um sé að ræða innheimtu á skuld við stefnanda vegna reiknings fyrir malbikun og hellulagningu yfir gröft fyrir nýrri frárennslislögn frá húseigninni að Frakkastíg 16, Reykjavík, í stofnlögn í götu. Stefndi, sem sé eigandi fasteignarinnar, hafi séð um alla framkvæmdina nema tengingu við stofnlögnina, malbikun og hellulagningu sem framkvæmd hafi verið af borginni eða af aðilum í umboð hennar að kröfu hennar sjálfrar. Húseigandinn hafi þegar greitt fyrir tenginguna samkvæmt reikningi.

Stefndi greinir svo frá að við gröftinn að nýju lögninni hafi komið í ljós að við fyrirliggjandi lögn væru tengdar tvær aðrar lagnir frá hús- og lóðarnúmerum við Njálsgötu. Veitur ohf. hafi ákveðið að tengja eða láta tengja frárennslislagnir frá tveimur hús- og lóðarnúmerum við Njálsgötu við nýju lögnina um nýstandsettan brunn á þessari nýju lögn. Ekkert í framkvæmdinni hafi þó kallað á að hreyft væri við fyrirliggjandi lögn og tengingum við hana. Framkvæmdarinnar vegna hafi þær því mátt vera óhreyfðar og óbreyttar. Með þessari aðgerð Veitna ohf. skilgreinist lagnirnar að brunninum sem heimæðar viðkomandi húsa samkvæmt 5. mgr. 3. gr. laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna en lögnin frá brunninum út í stofnlögn sem tengiæð á milli heimæðanna og stofnlagnar í götunni samkvæmt 15. mgr. sömu lagagreinar. Með þessari aðgerð hafi Veitur ohf. því endurnýjað tengiæð milli heimæða frá tveimur hús- og lóðarnúmerum við Njálsgötu og stofnlagnar í götunni á Frakkastíg. Eina ástæða þess að Veitur ohf. hafi tengt eða látið tengja heimæðar frá tveimur hús- eða lóðarnúmerum við Njálsgötu við nýju lögnina hafi verið sú að fyrirliggjandi tengiæð þarfnaðist endurnýjunar að þeirra mati enda hafi þetta verið bráðlega aldargömul steinlögn.

Veitur ohf. hafi með þessum athöfnum sínum viðurkennt í verki nauðsyn þess að endurnýja tengiæð fyrir heimæðar frá tveimur hús- eða lóðarnúmerum við Njálsgötu og þar með líka tengiæð frá húsinu að Frakkastíg 16 en höfðu áður neitað fulltrúum stefnda um kostnaðarþátttöku við nýja lögn á þeim forsendum að slík endurnýjun væri ekki nauðsynleg. Með því að gera lögnina frá brunni í stofnlögn að tengiæð fyrir heimæðar frá tveimur hús- eða lóðarnúmerum við Njálsgötu auk heimæðarinnar frá húsinu að Frakkastíg 16, hafi Veitur ohf. gegnt þeirri lagalegu skyldu sinni samkvæmt 1. mgr. 12. gr. laga nr. 9/2009 að sjá um viðhald á tengiæð fyrir þessi hús. Það hafi Veitur ohf. gert með endurnýjun á tengiæðinni en á kostnað stefnda í máli þessu og án þess að fallast á beiðni um kostnaðarþátttöku. Veitur ohf. hafi með málflutningi sínum villt um fyrir framkvæmdasviði stefnanda sem af þeim sökum hafi gert stefnda reikning fyrir þátt sviðsins í framkvæmdinni í stað Veitna. ohf. Þá hafi framkvæmdasvið stefnanda vanrækt að upplýsa stefnda um málskotsrétt hans til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og sé krafist staðfestingar á því.

Stefndi kveður Veitur ohf. engan lagalegan rétt hafa til þess, hvað þá siðferðislegan, að notfæra sér umrædda nýja frárennslislögn endurgjaldslaust til að sinna þeirri lagaskyldu sinni að endurnýja tengingu heimæða samtals þriggja hús- eða lóðarnúmera við stofnlögn. Með réttu beri stefnanda að krefja Veitur ohf. en ekki stefnda um endurgjald fyrir þau verk sem það hafi gert stefnda reikning fyrir og ganga að öðru leyti að framangreindum kröfum stefnanda.

Með vísan til alls framangreinds telur stefndi að fallast beri á kröfur hans fyrir dóminum.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslu úr hendi stefnda á grundvelli reiknings fyrir yfirborðsfrágang á vegum framkvæmdasviðs stefnanda vegna lagningar nýrrar fráveitulagnar frá húseign stefnanda að Frakkastíg 16 í Reykjavík, en verkið var unnið í tengslum við dýpkun á kjallara húseignarinnar. Stefndi hefur í sjálfu sér ekki mótmælt því að á honum hvíli greiðsluskylda vegna unnins verks í hans þágu. Varnir hans lúta því ekki að fjárhæð reiknings stefnanda, tilurð hans eða því að þau verk sem þar eru tilgreind hafi ekki verið unnin. Hann hefur á hinn bóginn krafist sýknu í málinu á þeim forsendum að Veitur ohf., sem er dótturfélag Orkuveitu Reykjavíkur, og í eigu stefnanda, hafi notfært sér hina nýju fráveitulögn til að endurnýja með henni tengingar frá tveimur húsum við Njálsgötu og því notið góðs af framkvæmdum stefnda sem hann hafi staðið sjálfur straum af og greitt Veitum ohf. fyrir. Stefnandi hefur bent á að Veitur ohf. séu sjálfstæður lögaðili sem ekki verði jafnað við stefnanda. Stefndi geti ekki beint hugsanlegum kröfum gagnvart Veitum ohf. að stefnanda í þessu máli og krafist sýknu af kröfu stefnanda. Greiðsluskylda hvíli á stefnda vegna verksins hvað sem líði samskiptum hans og Veitna ohf.

Óumdeilt er að umrætt verk vegna yfirborðsfrágangs við lagningu fráveitulagnar við húseign stefnda að Frakkastíg 12 var innt af hendi í þágu stefnda og samkvæmt verkbeiðni þar að lútandi. Dómurinn telur greiðsluskyldu stefnda gagnvart stefnanda vera skýra og ekki unnt að fallast á sjónarmið stefnda um sýknu á grundvelli þess að hann eigi hugsanlega kröfu á hendur Veitum ohf. Dómurinn tekur fram að Veitur ohf. eru sjálfstæður lögaðili sem ekki verður jafnað til stefnanda. Stefnda er því ekki unnt að setja fram gagnkröfu á hendur stefnanda vegna kostnaðar sem féll á stefnda við lagningu jarðvegslagna við húseign hans sem hann telur Veitur ohf. hafa notið góðs af. Dómurinn tekur fram að þótt stefndi telji á sig hallað í samskiptum við Veitur ohf. geti kröfur þar að lútandi, hvorki fjárkröfur né aðrar þær kröfur sem stefnandi setur fram í kröfugerð sinni, ekki leitt til þess að greiðsluskylda hans gagnvart stefnanda verði ekki talin vera fyrir hendi. Er ekki unnt í því máli sem hér er fyrir dóminum að leysa úr hugsanlegum ágreiningi er lýtur að lögskiptum stefnda og Veitna ohf. sem ekki er aðili að máli þessu. Er því óhjákvæmilegt að hafna sýknukröfu stefnda. Á það einnig við um frávísunarkröfu stefnda og þær forsendur sem búa að baki henni og kröfu hans um frestun málsins. Þá standa lög ekki til þess að unnt sé að fallast á aðra þætti kröfugerðar stefnda og er þeim því einnig hafnað enda öðrum þræði málsástæður stefnda fyrir sýknukröfu sinni. Á þetta t.d. við um þann þátt kröfugerðarinnar er stefndi nefnir „gagnkröfu“ og kröfu stefnda um staðfestingu á að stefnandi hafi ekki gætt að því að leiðbeina honum um málskotsrétt. Þá eru engin efni t.a. fallast á kröfu stefnda um að sveitarfélagið verði gert „miskabótaskylt“. Er hafnað sjónarmiðum stefnda hvað framangreint varðar.

Að framgreindu virtu verður krafa stefnanda að öllu leyti tekin til greina. Þá verður fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda. Á hinn bóginn leiðir réttur til höfuðstólsfærslu dráttarvaxta á tólf mánaða fresti beint af ákvæðum 12. gr. sömu laga og því óþarft að kveða á um slíka höfuðstólsfærslu dráttarvaxta í dómsorði. Verða dráttarvextir dæmdir svo sem nánar greinir í dómsorði.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt, með vísan til allra framangreindra atvika málsins, að málskostnaður milli aðila falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið A-kvk-nf S-kvk-nf Þ-kvk-nf lögmaður en af hálfu stefnda, G-kk-nf S-kk-nf, sem var stjórnarmaður í stefnanda er atvik málsins urðu og lengst af meðan mál þetta var rekið fyrir dóminum.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 2. maí sl.

D ÓM S O R Ð:

Stefndi, A-x-x M-x-x P-x-x S-x-x, greiði stefnanda, Reykjavíkurborg, 721.362 krónur með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 10. maí 2014 til greiðsludags.

Frávísunarkröfu stefnda er hafnað.

Málskostnaður fellur niður.