E-6178/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 19. maí sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af D-kk-þgf A-kk-þgf og B-kvk-þgf E-kvk-þgf, báðum til heimilis að Reit, Reykholti, Borgarbyggð, gegn Á-kk-þgf S-kk-þgf, Eyrarholti 1, Hafnarfirði og E-kk-þgf S-kk-þgf, Rauðavaði 7, Reykjavík, með stefnu áritaði um birtingu 22. júlí 2008.

Dómkröfur stefnenda eru þær kröfur að stefndu verði, in solidum, gert að greiða stefnendum kr. 547.625 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 4. ágúst 2008 til greiðsludags.

Þá krefjast stefnendur þess að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnendum málskostnað samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefndu eru aðallega þær að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnenda. Til vara er þess krafist að kröfur stefnenda verði stórlega lækkaðar.

Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnendur verði in solidum dæmdir til að greiða stefndu málskostnað að mati dómsins.

Málsatvik

Stefnendur höfða þetta mál til greiðslu bóta fyrir tjón sem þeir telja sig hafa orðið fyrir vegna lögbanns sem lagt var á að beiðni stefndu á framkvæmdir stefnenda á jörðinni Gróf 2 í Borgarbyggð.

Atvik máls eru nánar þau að stefnendur hugðust reisa hús á landspildu sem K-kvk-nf Á-kvk-nf, móðir stefndu og stefnanda, D-kk-ef, hafði selt þeim úr jörðinni Gróf í Borgarbyggð fyrir 100.000 krónur 11. apríl 2007. Jörðin hafði verið í eigu föður stefndu, S-kk-ef E-kk-ef, þegar hann andaðist 8. júlí 1965. Stefndu töldu að móðir þeirra sæti enn í óskiptu búi eftir föður þeirra og að því hefði brostið heimild til sölu á umræddri landspildu í apríl 2007. Stefndu óskuðu því eftir því við sýslumanninn í Borgarnesi þann 17. apríl 2008 að lagt yrði lögbann á fyrirhugaðar byggingarframkvæmdir stefnenda á landspildunni sem hefjast áttu 19. apríl sama ár. Sýslumaður féllst á lögbannsbeiðni stefndu og lagði lögbann á framkvæmdina 18. apríl 2008. Það lögbann féll úr gildi 25. apríl sama ár þar sem mál til staðfestingar lögbanninu var ekki höfðað innan tilskilins tímafrests. Lögbann var lagt á að nýju samkvæmt beiðni stefndu 5. maí 2008 en fellt niður 16. maí 2008 að ósk stefndu sem höfðu þá fengið upplýsingar þess efnis að búi föður þeirra hefði verið skipt 6. júlí 1966 og móðir þeirra væri réttur eigandi jarðarinnar Grófar samkvæmt því. Þá var hinn 26. maí fellt niður riftunarmál sem stefndu höfðu höfðað fyrir héraðsdómi Vesturlands gegn stefnendum þar sem krafist var riftunar á afsali til stefnenda frá K-kvk-þgf Á-kvk-þgf að landsspildunni Gróf 2 úr landi jarðarinnar Grófar í Reykholtsdal í Borgarbyggð.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnendur byggja á því að framangreindar lögbannsgerðir hafi haft í för með sér tjón fyrir þá. Með lögbannsaðgerðunum hafi skyndilega verið stöðvaðar lögmætar athafnir stefnenda við byggingu íbúðarhúss sem þeir hyggist flytjast í þegar að aflokinni byggingu. Stefnendur byggja kröfur sínar á því að þeir eigi rétt til bóta vegna þess tjóns sem lögbannsgerðirnar hafi valdið þeim. Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 skuli stefndu bæta stefnendum tjón þeirra.

Íbúðarhús það er stefnendur hugðust reisa að Gróf 2 sé timbureiningahús sem þeir hafi fest kaup á af Bjálkahúsum ehf. Þegar fyrra lögbannið hafi verið lagt á hafði byggingarefnið verið flutt í þremur fjörutíu feta gámum að Kleppjárnsreykjum og höfðu stefnendur ráðið verktaka við að reisa húsið. Efnið hafi ekki verið tekið úr gámunum en vinna við að reisa húsið hafi átt að hefjast laugardaginn 19. apríl 2008. Eftir að lögbannið hafi verið lagt á hafi stefnendur enga raunhæfa möguleika haft á að geyma byggingarefnið með öðrum hætti en að hafa áfram á leigu gámana er það var flutt í enda fyrirséð að þegar lögbanni yrði aflétt myndi efnið flutt á byggingarstaðinn í þeim. Þótt byggingarefnið hefði verið flutt alla leið á byggingarstað þegar við lögbannið hefði ekki verið unnt að geyma það þar óvarið því ella hefði það orðið fyrir skemmdum.

Verktakar þeir sem stefnendur höfðu ráðið til verksins hafi ráðstafað sér í önnur verkefni þegar ljóst hafi verið að lögbann hafði verið lagt á og vegna þeirra skuldbindinga hafi ekki verið unnt að hefja störf við bygginguna fyrr en 10. júní sl. Stefnendur hafi ekki getað, eins og hér var ástatt, takmarkað það tjón sem hafi orðið vegna þessa með því að finna annan verktaka til að sinna verkinu enda hefði slíkt valdið enn meira tjóni en þegar hafi verið orðið, s.s. kostnað við riftun verksamnings og öðrum hliðarþáttum. Einnig sé ekki hlaupið að því að fá verktaka til að taka við svo stórri framkvæmd með stuttum fyrirvara þar sem byggingaverktakar, eins og aðrir, hafi skipulagt sumarvertíð sína með löngum fyrirvara.

Lögbannsaðgerðir hafi frestað byggingarframkvæmdum stefnenda þannig um 52 daga.

Stefnendur séu eigendur fasteignarinnar Reits, sem sé 100,7 m² steinsteypt íbúðarhús, byggt árið 1991 Stefnendur hyggist leigja út fasteignina Reit um leið og þeir flytji inn í hina nýju fasteign. Fyrir liggi að vegna lögbannsgerðanna muni flutningar þeirra tefjast sem nemi töfum við byggingaframkvæmdir. Að sama skapi tapist því leigutekjur sem nemi jafnlöngum tíma.

Stefnandi, D-kk-nf, hafi mætt við fyrirtekt lögbannsgerðar hinn 18. apríl sl. og ekið tvívegis frá Reit í Borgarnes og til baka á eigin bifreið, í fyrra skiptið þegar fyrri lögbannsgerðin hafi verið tekin fyrir og í síðara skiptið þegar fyrri úrskurður um lögbann hafi verið kveðinn upp sama dag.

Alls geri stefnendur kröfu um bætur að fjárhæð kr. 547.625 sem sundurliðist með eftirfarandi hætti:

Leiga á þremur gámum kr. 139.207

Húsaleiga í Reit kr. 104.000

Aksturskostnaður og vinnutap stefnanda, D-kk-ef kr. 35.038

Lögfræðiaðstoð með vsk. kr. 245.016

Útlagður kostnaður lögmanns kr. 24.364

Samtals kr.. 547.625

Verða einstakir liði kröfunnar nú rökstuddir nánar.

Leiga á gámum

Stefnendur hafi þurft að leigja gáma undir það byggingarefni sem komið hafi verið á byggingarstað því ella hafi verið hætta á að efnið yrði fyrir skemmdum. Auk þess sé ekki hægt með góðu móti að leggja slíkar einingar niður nema beint á sinn stað á sökkul. Byggingarframkvæmdir hafi átt að hefjast þann 18. apríl 2008 en þann sama dag hafi fyrra lögbannið verið lagt á. Lögbannsgerðin hafi því raskað áætlunum framkvæmdaaðila sem ekki hafi getað hafið störf við bygginguna fyrr en 10. júní 2008.

Miðað sé við leigu þeirra þriggja gáma, er efnið hafði verið flutt í á byggingarstað, þann tíma sem framkvæmdir hafi tafist vegna hinna tilefnislausu lögbannsgerða. Um sé að ræða tímabilið 25. apríl til 16. júní 2008. Þegar framkvæmdir hófust hafi orðið ljóst að sjö daga þurfti til að losa og skila gámunum. Hefðu áætlanir gengið eftir hefði reising hafist hinn 18. apríl og gámum verið skilað hinn 24. apríl. Af reikningi vegna aprílmánaðar geri stefnendur því kröfu til að stefndu greiði þeim fyrir tímabilið 26.–30. apríl eða 5/30 hluta reikningsins, kr. 14.845. Reikning vegna maímánaðar (kr. 82.026) og júnímánaðar (kr. 42.336) sé krafist að stefndu greiði að fullu.

Húsaleiga í Reit

Stefnendur telji sig eiga rétt á bótum vegna tapaðrar húsaleigu sem nemi jafn löngum tíma og byggingaframkvæmdir hafi tafist vegna hinna tilefnislausu lögbannsgerða, eða 52 dögum. Stefnendur miði við að eðlileg dagleiga sé kr. 2000,- í 52 daga, alls kr. 104.000. Það sé miðað við útleigu á sambærilegum eignum á svæðinu. Stefnendur taki sérstaklega fram að um sé að ræða eðlilegt verð fyrir nýtingu á þessari eign þeirra og verði ekki talið sannað með óyggjandi hætti að verð þetta sé gangverð á leigu á svæðinu sé byggt á því að umræddar bætur skuli dæmdar að álitum, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990.

Lögfræðiaðstoð

Stefnendur krefjist einnig bóta fyrir þann kostnað sem þeir hafi orðið fyrir vegna aðstoðar lögmanns í tengslum við hinar tilefnislausu lögbannsgerðir. Í tengslum við lögbannsgerðirnar hafi lögmaður stefnenda verið viðstaddur fyrirtökur þeirra og ferðaðist frá Reykjavík vegna þessa (alls sex klukkustundir), einnig hafi fimm klukkustundir farið í vinnu í tengslum við fyrri lögbannsgerðina og þrjár klukkustundir í vinnu vegna seinni gerðarinnar, m.a. við ritun athugasemda og samskipti við sýslumann. Taxti samkvæmt núverandi gjaldskrá lögmanns stefnenda sé kr. 15.600 fyrir eiganda stofunnar og kr. 12.000 fyrir fulltrúa.

Aksturskostnaður og vinnutap stefnanda

Stefnendur krefjist bóta vegna aksturs stefnanda, D-kk-ef, frá heimili sínu í Borgarnes. Ekki sé óeðlilegt að stefnandi sé sjálfur viðstaddur fyrirtekt málsins og ákveðið hafi verið að stefnandi mætti sjálfur síðar um daginn til að taka við úrskurði til að spara lögmannskostnað. Alls sé því gerð krafa um fá bættar 4 klst. í aksturskostnað eða alls kr. 9.438,-.

Vegna framangreindra ferða sinna í Borgarnes hafi stefnandinn, D-kk-nf, einnig misst úr vinnu sem nemur jafnlöngum tíma (4 klst.). Að auki hafi hann þurft að afla ýmislegra gagna í tengslum við málið sem hafi einnig falið í sér tapaðar vinnustundir (4 klst.). Krafa um bætur vegna tapaðra vinnustunda sundurliðist því þannig að samtals hafi tapast 8 vinnustundir vegna hinna tilefnislausu fjárnámsgerða, miðað við 3.200 kr. á hverja klst. eða alls kr. 25.600,-.

Útlagður kostnaður lögmanns

Útlagður kostnaður lögmanns í tengslum við vinnu hans fyrir stefnendur hafi numið kr. 24.364,- vegna aksturskostnaðar og gjaldtöku í Hvalfjarðargöngunum. Aksturskostnaður lögmanns sé reiknaður á kílómetragjaldi ríkisskattstjóra sem sé kr. 71,5. Um sé að ræða tvær ferðir, eina vegna hvors lögbannsmáls, samtals 296 km.

Bótakrafa hafi verið sett fram við lögmann stefndu með bréfi, dags. 4. júlí 2008 Hún hafi síðar verið leiðrétt hvað varðar fjárhæð gámaleigu. Greiðslu bóta hafi verið hafnað með tölvupóstum lögmannsins hinn 8. og 9. júlí 2008. Allar umleitanir stefnenda til að leysa mál þetta utan réttar, m.a. með lækkun kröfu, hafi engan árangur borið og sé stefnendum því óhjákvæmilegt að höfða mál þetta til heimtu skaðabótanna.

Um bótaskyldu stefndu sé vísað til VII. kafla laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Kröfu sína um dráttarvexti byggi stefnendur á III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi sé byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sbr. einkum 1. mgr. 130. gr., sbr. 4. mgr. 129. gr. þeirra laga. Málshöfðun byggist á ákvæði 43. gr. laga um kyrrsetningu, lögbann o.fl. en niðurfelling fyrra lögbanns hafi ekki verið stefnendum ljós fyrr en 25. apríl sl., sbr. 39. gr. sömu laga. Málið sé höfðað á heimilisvarnarþingi annars stefndu, sbr. 1. mgr. 32. gr. og 1. mgr. 42. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu taka fram um málsatvik að þeir séu synir K-kvk-ef S-kvk-ef Á-kvk-ef og S-kk-ef E-kk-ef, sem hafi verið eigandi jarðarinnar Grófar í Reykholtsdal í Borgarfjarðarsýslu.

Á árinu 2007 hafi verið stofnuð ný landspilda á jörðinni Gróf og nefnd Gróf 2. Hafi hún verið leyst úr landbúnaðarnotum af hálfu landbúnaðarráðuneytisins með yfirlýsingu þess, dagsettri 2. apríl 2007. Samkvæmt kaupsamningi, dagsettum 11. apríl 2007, hafi móðir stefndu, K-kvk-nf S-kvk-nf, selt stefnendum spilduna fyrir kr. 100.000, og hafi afsal verið gefið út fyrir eigninni 17. apríl 2007. Stefnendur hafi sótt um byggingarleyfi fyrir einbýlishúsi á spildunni og hafi umsókn þeirra verið tekin fyrir á fundi skipulags- og byggingarnefndar 14. ágúst 2007 og þá samþykkt að sækja um undanþágu frá skipulagi og gefa út byggingarleyfi þegar jákvæð niðurstaða Skipulagsstofnunar lægi fyrir. Samkvæmt upplýsingum byggingarfulltrúa hafi stefnendur hins vegar ekki uppfyllt skilyrði til þess að fá útgefið byggingarleyfi, en samþykki hlutaðeigandi stjórnvalda muni liggja fyrir.

Um framangreinda fyrirætlan stefnenda hafi stefndu verið með öllu óljóst fyrr en í október 2007. Reynt hafi verið árangurslaust að leita samninga við stefnendur um stöðvun framkvæmda, enda hafi stefndu talið að verið væri að rýra eignir dánarbús föður þeirra með ráðstöfun á hluta jarðarinnar Grófar. Hafi stefndu talið sér þann kost vænstan að óska eftir lögbanni á framkvæmdir stefnenda. Lögbannið hafi verið fellt niður er fundist höfðu skjöl þess efnis að dánarbúi S-kk-ef E-kk-ef hefði verið skipt hinn 6. júlí 1966.

Í máli þessu krefji stefnendur stefndu um bætur fyrir ætlað tjón, sem þeir telji að rakið verði til lögbanns, sem sett hafi verið á byggingarframkvæmdir þeirra, að kröfu stefndu. Ekki hafi náðst sátt með aðilum og krefjist stefndu sýknu af öllum kröfum stefnenda. Ekki sé af hálfu stefndu krafist frávísunar málsins, en það sé lagt í mat hins virðulega réttar hvort ástæða sé til að vísa málinu frá ex officio í heild eða að hluta vegna vanreifunar.

Mál sitt rökstyðja stefndu nánar svo:

1. Réttmætar ástæður til að krefjast lögbanns.

Af hálfu stefndu sé á því byggt að réttmætar ástæður hafi staðið til þess að þeir töldu sig nauðbeygða til að krefjast lögbanns á framkvæmdir stefnenda á ættarjörð þeirra, enda hafi bæði þeir og móðir þeirra talið að hún sæti í óskiptu búi eftir föður þeirra. Því hafi verið eðlilegt að stefndu litu svo á að verið væri að rýra eignir búsins með því að selja stefnendum hluta af jörðinni á kr. 100.000. Eftir að lögbann hafi verið lagt á hafi fundist eftir mikla leit skjöl, sem hafi sýnt fram á að dánarbúi föður þeirra hafi verið skipt árið 1966 þegar stefndu hafi verið tæplega átta og fjögurra ára. Þá hafi án árangurs verið leitað ítarlega að gögnum um skiptingu dánarbúsins hjá sýslumanni. Þegar stefndu hafi orðið þetta ljóst hafi þeir þá þegar fellt niður lögbannið.

2. Stefnendur skortir byggingarleyfi.

Af hálfu stefnenda sé því haldið fram að með lögbannsaðgerðum stefndu hafi skyndilega verið stöðvaðar lögmætar athafnir stefnenda við byggingu íbúðarhúss, sem þeir hafi haft í hyggju að flytja í að aflokinni byggingu. Þessu sé sérstaklega mótmælt af hálfu stefndu.

Samkvæmt 1. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 37, 1997 sé óheimilt að reisa hús nema að fengnu leyfi sveitarstjórnar, sbr. og gr. 11.1 í byggingarreglugerð nr. 441, 1998. Fyrir liggi samkvæmt staðfestingu byggingarfulltrúa að stefnendur hafi ekki fengið útgefið formlegt leyfi sveitarstjórnar til byggingarframkvæmda að Gróf 2, þrátt fyrir að samþykki sveitarstjórnar lægi fyrir, enda hafi stefnendur ekki uppfyllt skilyrði til þess að fá útgefið byggingarleyfi. Athafnir stefnenda hafi því ekki verið lögmætar eins og haldið sé fram, heldur þvert á móti ólögmætar. Breytir þá engu þó að byggingarfulltrúi kunni að hafa litið fram hjá því að skilyrðum til útgáfu byggingarleyfis hafi ekki verið fullnægt. Stefnendur hafi ekki að lögum haft formlega heimild til byggingarframkvæmda sinna og hafi ekki enn. Geti stefnendur því ekki krafið stefndu um bætur fyrir ætlað tjón við tafir á framkvæmdum sem stefnendur höfðu ekki og hafi ekki aflað fullgilds leyfis fyrir.

Samkvæmt framansögðu verði meint tjón stefnenda rakið til þess að þeir sjálfir hafi ekki uppfyllt skilyrði til að fá útgefið byggingarleyfi, sbr. yfirlýsingu byggingarfulltrúa. Verði þá þegar af þessum sökum að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnenda.

3. Um lengd lögbanns.

Af hálfu stefnenda sé á því byggt að stefnendur hafi orðið fyrir töfum á byggingarframkvæmdum í 52 daga vegna lögbanns stefndu. Þessu sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu. Eins og fram komi í stefnu og gögnum málsins hafi fyrra lögbann staðið yfir frá 18.–25. apríl 2008 eða í átta daga að báðum dögum meðtöldum. Síðara lögbannið hafi staðið yfir frá 5.–16. maí 2008 eða í tólf daga að báðum dögum meðtöldum. Samkvæmt því hafi lögbann stefndu staðið yfir að hámarki í 20 daga. Því sé vandséð hvernig unnt eigi að vera að gera stefndu ábyrga fyrir töfum á framkvæmdum í 52 daga.

Yfirlýsing byggingarmeistara hafi enga þýðingu að þessu leyti. Verði og að telja að stefnendur hefðu getað takmarkað tjón sitt með því að ráða aðra til starfans, verði talið sannað að téður byggingarmeistari hafi ekki getað hafið framkvæmdir fyrr en 10. júní 2008. Þá hafi ekki verið sýnt fram á hvort og þá að hve miklu leyti flýta hafi mátt framkvæmdum á framkvæmdatíma til að vinna upp meintar tafir á verkinu. Athygli sé vakin á því að búið sé að reisa húsið og hafi ekki verið sýnt fram á að lögbannsaðgerðir hafi í raun valdið neinum töfum á framkvæmdum fremur en einhver önnur atriði, sem snúi að stefnendum sjálfum, hafi yfir höfuð orðið einhverjar tafir við framkvæmdirnar.

4. Um einstaka kröfuliði stefnenda

a. Krafa um bætur vegna meintrar gámaleigu

Því sé mótmælt að sérstök þörf hafi verið á leigu gáma undir byggingarefni eða að það hafi legið undir skemmdum vegna lögbanns, sem lagt hafi verið á framkvæmdir stefnenda. Engin gögn hafi verið lögð fram þar að lútandi. Af umfjöllun í stefnu virðist mega ráða að um hafi verið að ræða timbureiningar, sem leggja hafi átt beint niður á sökkul. Ekkert liggi hins vegar fyrir um hvort og þá hvenær sökkull var fullbúinn að öðru leyti en því að í endurriti úr gerðabók sýslumanns komi fram að steyptur grunnur hafi verið á framkvæmdastað. Í öllu falli hafi engin gögn verið lögð fram um að grunnurinn hafi verið tekinn út af byggingarfulltrúa, sem er forsenda þess að unnt hafi verið að halda byggingarframkvæmdum áfram. Sé því annars vegar ósannað að þörf hafi verið á leigu gámanna og hins vegar að leigan hafi staðið yfir í lengri tíma en ella vegna nefnds lögbanns.

Þá benda stefndu á að fyrirliggjandi reikningar séu stílaðir á Bjálkahús ehf. Liggi hvorki fyrir að um sé að ræða reikninga vegna leigu á gámum, einum eða fleiri, sem síðar hafi verið sendir til stefnenda, né að stefnendum hafi síðar verið gerður reikningur vegna þessa. Því síður hafi verið sýnt fram á að stefnendur hafi greitt fyrir leigu gámanna og þar með orðið fyrir einhverju ætluðu tjóni. Kröfunni sé því mótmælt sem vanreifaðri og ósannaðri.

b. Krafa vegna meintrar tapaðrar húsaleigu að Reit.

Ekkert liggi fyrir um að stefnendur hafi ætlað eða ætli að leigja fasteign sína að Reit í Reykholtsdal. Þá sé enn fremur ósannað að stefnendur hafi eða muni geta leigt eignina út jafnvel þó þeir hafi haft eða hafi slíkt í hyggju og því síður á því verði, sem skaðabótakrafa þeirra miðast við. Því sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu að um sé að ræða gangverð á sambærilegum fasteignum í Reykholtsdal. Viljayfirlýsing S-kvk-ef H-kvk-ef hafi enga þýðingu í þessu sambandi. Kröfunni sé því mótmælt sem vanreifaðri og ósannaðri.

c. Krafa um bætur vegna meints kostnaðar við lögfræðiaðstoð

Stefnendur hafi sjálf kosið að leita aðstoðar lögmanns til að verjast lögbannsaðgerðum stefndu á framkvæmdir, sem stefnendur hafi mátt vita að væru umdeildar þar sem móðir stefndu og stefnanda D-kk-ef hafi staðið í þeirri trú að hún sæti í óskiptu búi eftir föður stefndu og hafði selt stefnendum hluta úr ættarjörð stefndu fyrir einungis kr. 100.000. Þá hafi stefnendur ekki uppfyllt skilyrði til að fá útgefið byggingarleyfi. Enn fremur hafi þeim verið boðið af sýslumanni að stöðva framkvæmdir þannig að ekki þyrfti að koma til lögbanns, sbr. endurrit úr gerðabók. Verði stefnendur sjálfir að bera þann kostnað sem af hlaust. Geti stefnendur heldur ekki að þessu leyti, fremur en öðru, unnið betri rétt gagnvart stefndu á þeim grundvelli að lagt hafi verið lögbann á framkvæmdir, sem þeir höfðu ekki formlegt byggingarleyfi fyrir.

Þá skuli þess einnig getið að ekki verði séð að stefnendum hafi verið gerður reikningur vegna lögmannskostnaðar og því síður að þeir hafi innt af hendi greiðslu vegna slíks kostnaðar. Sé meint tjón stefndu því með öllu ósannað og krafa hér að lútandi verulega vanreifuð.

d. Krafa um bætur vegna meints aksturskostnaðar og vinnutaps stefnanda D-kk-ef

Undir þessum lið krefjist stefnendur bóta vegna ætlaðs aksturs stefnanda D-kk-ef til fyrirtöku og uppkvaðningar úrskurðar um lögbann. Ekki komi fram hvenær umræddur akstur eigi að hafa átt sér stað, en af gögnum málsins virðist mega ráða að það hafi verið 18. apríl 2008. Því sé mótmælt sem ósönnuðu að stefnandi D-kk-nf hafi í tvígang ekið í Borgarnes sama daginn. Hafi hann hins vegar ekið í tvígang á eigin bifreið verður hann sjálfur að bera ábyrgð á því, en fyrir liggi að lögbannsgerð hafi hafist kl. 10.00 nefndan dag, en síðar verið frestað til kl. 13.00. Hafi stefnanda D-kk-þgf borið að draga úr tjóni sínu og dvelja um kyrrt í Borgarnesi í stað þess að aka heim til sín upp í Reykholtsdal til þess eins að aka aftur í Borgarnes. Þá sé vakin athygli á því að bótakrafa stefnenda sé að þessu leyti ekki miðuð við ekna kílómetra, eins og eðlilegt gæti talist, heldur fjölda klukkustunda, sem haldið sé fram að varið hafi verið til aksturs. Kröfunni sé sérstaklega mótmælt sem vanreifaðri og ósannaðri.

Ekkert liggi fyrir um að stefnandi D-kk-nf hafði orðið fyrir einhverju tekjutjóni vegna meintra tapaðra vinnustunda. Krafan sé að þessu leyti engum gögnum studd og með öllu vanreifuð og henni mótmælt sem rangri og ósannaðri.

Stefndu bendi enn fremur á að ekki sé gerð grein fyrir í stefnu hvernig stefnandi B-kvk-nf geti átt aðild að kröfu vegna meints tjóns stefnanda D-kk-ef samkvæmt þessum kröfulið.

e. Krafa um skaðabætur vegna meints útlagðs kostnaður lögmanns

Kröfunni um skaðabætur vegna meints útlagðs kostnaður lögmanns sé mótmælt sem vanreifaðri og ósannaðri. Vísist hér til umfjöllunar undir c-lið hér að framan að breyttu breytanda. Engin gögn hafi verið lögð fram kröfunni til stuðnings.

5. Um dráttarvaxtakröfu stefnenda

Dráttarvaxtakröfu stefnenda sé sérstaklega mótmælt. Í stefnu sé krafist dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001, án þess að tilgreint sé samkvæmt hvaða grein eða málsgrein vextirnir eigi að ákveðast. Krafan sé vanreifuð að þessu leyti og ekki dómtæk. Beri því að vísa henni frá ex officio. Komi til þess að fallist verði að einhverju leyti á kröfu stefnenda séu engin efni til þess að ákveða annan upphafstíma dráttarvaxta en við dómsuppsögu.

6. Um varakröfu stefndu

Til vara krefjast stefndu verulegrar lækkunar á kröfum stefnenda. Vísast þar um til framangreindrar umfjöllunar að breyttu breytanda.

Stefndu vísa til stuðnings kröfum sínum til meginreglna skaðabótaréttar um orsakatengsl, sönnun tjóns og takmörkun þess. Þá sé vísað til ákvæða skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, einkum 41. gr. um byggingarleyfi, svo og til byggingarreglugerðar nr. 441/1998, einkum 11. gr. Þá sé vísað til VII. kafla laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Kröfu sína um málskostnað styðji stefndu við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu gera stefnendur kröfu til greiðslu skaðabóta úr hendi stefndu vegna lögbanns sem lagt var á byggingaframkvæmdir stefnenda í landi Grófar 2 í Borgarbyggð, eins og fyrr greinir. Um bótaskyldu er vísað til VII. kafli. laga um kyrrsetningu, lögbann o.fl. nr. 31/1990.

Eins og atvikum er háttað í máli þessu verður að telja að stefnendur geti haft uppi bótakröfu á hendur stefndu á grundvelli 6. mgr. 42. gr. og 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990. Verður bótakrafa stefnenda því tekin til umfjöllunar og úrlausnar í samræmi við einstaka kröfuliði.

Krafa um bætur vegna leigu á gámum

Stefnendur byggja þessa kröfu sína að fjárhæð 139.207 kr. á framlögðum reikningum vegna gámaleigu fyrir tímabilið 26.–30. apríl og fyrir maí og júní 2008. Reikningar þessir eru stílaðir á Bjálkahús ehf. Gegn andmælum stefndu er ósannað að stefnendum hafi verið gert að greiða leigu fyrir gámana. Krafa þessi er vanreifuð og er henni vísað sjálfkrafa frá dómi.

Krafa vegna tapaðrar húsaleigu í Reit

Stefnendur telja sig eiga rétt á bótum vegna tapaðrar húsaleigu sem nemur jafn löngum tíma og byggingaframkvæmdir hafi tafist vegna hinna tilefnislausu lögbannsgerða eða 52 dögum. Gera stefnendur kröfu um bætur að fjárhæð 104.000 kr. og er þá miðað við að dagleiga sé 2000 kr. Er því haldið að það sé í samræmi við útleigu á sambærilegum eignum á svæðinu. Engin gögn liggja fyrir um tjón vegna tapaðra leigutekna stefnenda. Ekkert liggur fyrir um það að stefnendur hafi ætlað að leigja fasteign sína að Reit í Reykholtsdal nema óstaðfest viljayfirlýsing S-kvk-ef H-kvk-ef, dags. 1. september 2008. Verður því fallist á með stefndu að ósannað sé að stefnendur hafi ætlað sér eða haft möguleika á að leigja eignina út á því verði, sem skaðabótakrafa þeirra miðast við. Ekki er grundvöllur til að bætur þessar verði dæmdar að álitum, eins og stefnendur gera kröfu um. Verður því að hafna þessari kröfu stefnenda.

Krafa um bætur vegna aksturskostnaðar og vinnutaps stefnanda D-kk-ef

Engin gögn eru lögð fram til stuðnings þessari kröfu stefnenda. Þá er bótakrafa stefnanda D-kk-ef vegna aksturs ekki miðuð við ekna vegalengd heldur fjölda klukkustunda. Telja verður að krafa stefanda, sem er að fjárhæð 35.038 kr. sé svo vanreifuð að vísa beri henni sjálfkrafa frá dómi.

Krafa um bætur vegna lögfræðiaðstoðar

Stefnendur gera kröfu um bætur fyrir þann kostnað sem þeir hafa orðið fyrir vegna aðstoðar lögmanns í tengslum við hinar tilefnislausu lögbannsgerðir. Ekki liggur fyrir að stefnendum hafi verið gerður sérstakur reikningur vegna lögfræðiaðstoðar við meðferð lögbannsmálanna hjá sýslumanni í Borgarnesi. Þó kemur fram í tímaskýrslu með reikningi lögmanns vegna riftunarmáls að unnir hafa verið 6 tímar í tveimur fyrirtökum í lögbannsmáli. Þá liggja fyrir í málinu tvær greinargerðir lögmanns stefnenda í lögbannsmálunum frá 18. apríl og 5. maí 2008. Með vísan til 6. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 verður því fallist á að stefndu beri að greiða stefnendum kostnað vegna þessa sem þykir hæfilega ákveðinn 186.750 kr. með virðisaukaskatti.

Krafa um bætur vegna útlagðs kostnaðar lögmanns

Stefnendur gera kröfu um bætur vegna útlagðs kostnaður lögmanns vegna vinnu hans fyrir stefnendur í lögbannsmáli vegna aksturskostnaðar og gjaldtöku í Hvalfjarðargöngunum. Með vísan til þess að fallist hefur verið á kröfu vegna lögfræðikostnaðar í lögbannsmálunum verður einnig fallist á að stefndu beri að greiða stefnendum þennan kostnað með 24.364 kr. eins og krafist er.

Samkvæmt framansögðu ber stefndu að greiða stefnendum óskipt 211.114 kr. (189.750+24.364) en kröfum vegna gámaleigu, aksturskostnaðar og vinnutaps stefnanda D-kk-ef er vísað sjálfkrafa frá dómi.

Ekki er fallist á að dráttarvaxtakrafa stefnenda sé slíkum annmarka háð að vísa beri henni frá dómi og verða dráttarvextir dæmdir eins og í dómsorði greinir.

Þá ber að dæma stefndu til að greiða stefnendum málskostnað sem ákveðst 180.000 kr. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndu, Á-kk-nf S-kk-nf, og E-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnendum, D-kk-þgf A-kk-þgf og B-kvk-þgf E-kvk-þgf, óskipt 211.114 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. september 2008 til greiðsludags og 180.000 kr. í málskostnað. Kröfum stefnenda vegna gámaleigu, aksturskostnaðar og vinnutaps stefnanda D-kk-ef, er vísað sjálfkrafa frá dómi.

E-kk-nf Ó-kk-nf.