E-6224/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 26. febrúar sl., er höfðað 1. ágúst 2008.

Stefnandi er H-x-x D-x-x G-x-x, Dvergholti 25, Hafnarfirði.

Stefndi er Leturprent ehf., Síðumúla 22, 108 Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði sér skuld að fjárhæð samtals 570.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. 1. nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 570.000 krónum frá 14. janúar 2008 til greiðsludags.

Auk þess er krafist málskostnaðar samkvæmt gjaldskrá Lögmannsstofu Láru V. Júlíusdóttur hrl., auk lögmælts virðisaukaskatts samkvæmt lögum nr. 50/1988, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi gerir þær dómkröfur að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að mati dómsins.

Málavextir

Stefnandi höfðar mál þetta til greiðslu á reikningi vegna vinnu sinnar við gerð áreiðanleikaskýrslu á árinu 2006 fyrir stefnda. Eins og segir í stefnu höfðu nokkrir aðilar sýnt áhuga á kaupum á einkahlutafélaginu Leturprenti ehf. Þar á meðal stefnandi og núverandi eigendur Leturprents ehf. Stefnandi var þá starfsmaður Leturprents ehf., en hann er bæði menntaður í prenti og viðskiptum. Í umboði Leturprents ehf. kveðst stefnandi hafa gert svokallaða áreiðanleikaskýrslu fyrir fyrirtækið vegna sölumeðferðar fyrirtækisins. Kveðst stefnandi hafa unnið skýrsluna alfarið utan vinnutíma. Skýrslan sé umfangsmikil og hlutverk hennar hafi verið að meta virði fyrirtækisins á grundvelli fyrri gagna og áætlaðs umfangs starfsemi þess í framtíðinni. Eftir að skýrslan var gerð hafi núverandi eigendur fest kaup á fyrirtækinu.

Stefnandi kveðst ekki hafa fengið greitt fyrir störf sín við gerð skýrslunnar. Stefnandi gaf út reikning þann 14. janúar 2008 vegna vinnunnar og krafðist greiðslu fyrir unna vinnu. Þar sem stefndi greiddi ekki reikninginn leitaði stefnandi til lögmanns sem sendi innheimtubréf vegna skuldarinnar. Engin viðbrögð bárust frá stefnda vegna þessa. Þar sem innheimtutilraunir lögmanns hafi engan árangur borið telur stefnandi nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Stefndu lýsa málavöxtum þannig að um mitt árið 2006 hafi K-kk-nf I-kk-nf E-kk-nf, þáverandi eigandi Leturprents ehf., komið að máli við þá B-kk-þf A-kk-þf og H-kk-þf G-kk-þf, sem voru starfsmenn Leturprents ehf. og tilkynnt þeim að hann hefði áhuga á að selja félagið og hafi boðið þeim það til kaups. B-kk-nf og H-kk-nf hafi fært þetta í tal við aðra starfsmenn, þeirra á meðal stefnanda. Þeir hafi ekki haft fjármagn til kaupanna en stefnandi kvaðst vera í kynnum við fjársterka aðila erlendis og taldi sig geta útvegað fé til kaupanna. Því er haldið fram af hálfu stefnda að í septembermánuði árið 2006 hafi stefnandi fullvissað þá B-kk-þf og H-kk-þf um að hann væri búinn að útvega fé til kaupanna og hafi ráðlagt þeim að ganga til samninga við K-kk-þf I-kk-þf um kaup á Leturprenti ehf. og fasteigninni Síðumúla 22 í Reykjavík, þar sem starfsemin var til húsa, en sú fasteign hafði verið í eigu systra K-kk-ef I-kk-ef og Síðumúla 22 ehf., félags í hans eigu. Lánsféð hafi átt að vera komið til landsins um mánaðamótin september/október 2006. Félag í eigu stefnanda, Nascom ehf., hafi ætlað að lána 3,5 milljónir dollara vegna kaupanna. Stefnandi hafi komið á skrifstofu lögmanns B-kk-ef og H-kk-ef með minnispunkta og hafi óskað eftir að gerður yrði lánasamningur og hluthafasamningur á milli Nascom ehf. og þeirra B-kk-ef og H-kk-ef, f.h. óstofnaðs félags þeirra, og Leturprents ehf. Drög að slíkum samningi hafi verið gerð og þau þýdd af löggiltum skjalaþýðanda að kröfu stefnanda, en hann hafi sagst þurfa að senda samninginn til hins erlenda aðila er féð kæmi frá.

Á þessum tíma hafi þeir B-kk-nf og H-kk-nf skrifað undir kaupsamning þar sem þeir keyptu allt hlutafé Leturprents ehf. og fasteignina Síðumúla 22. Jafnframt hafi þeir undirritað kaupsamning um kaup á öllu hlutafé í Offsetfjölritun ehf. Kaupverðið átti að greiða um mánaðamótin september/október 2006. Þetta hafi þeir gert í trausti þess að mark væri takandi á orðum stefnanda. Það traust hafi reynst ofmetið en ætíð hafi stefnandi lýst því yfir að peningarnir væru að koma til landsins. Októbermánuður hafi liðið og ekkert hafi gerst. B-kk-nf og H-kk-nf hafi verið búnir að gera sig að vanskilamönnum fyrir orð stefnanda. Áfram hafi stefnandi haldið því fram að peningarnir væru að koma en ekkert gerðist. Hafi stefnandi stöðugt verið í símanum á vinnustað sínum í Leturprenti ehf. og talað til útlanda. Hafi símareikningarnir vegna þessa numið háum fjárhæðum.

Þegar komið var fram í nóvembermánuð hafi stefnandi fullyrt að hann væri búinn að útvega féð frá B-x-x H-x-x í Þýskalandi. Um væri að ræða moldríkan mann sem stefnandi þekkti. Hafði stefnandi fengið til liðs við sig og Nascom ehf., E-kk-þf S-kk-þf hdl. til að ganga frá öllum samningum. Gekk E-kk-nf frá drögum að samningi á milli B-kk-ef H-x-x, Á-kvk-ef G-kvk-ef, eiginkonu stefnanda, stefnanda, B-x-x, og H-kk-ef. Samkvæmt því samkomulagi átti Nascom ehf. að verða eigandi að Leturprenti ehf., Offsetfjölritun ehf. og fasteigninni Síðumúli 22, en B-kk-nf og H-kk-nf áttu möguleika á að eignast hluta fyrirtækjanna og fasteignina þegar tímar liðu.

Stefnandi og lögmaður hans hafi gengið til samninga við K-kk-þf I-kk-þf E-kk-þf og S-kk-þf H-kk-þf hdl. og samið um vaxtagreiðslur af umsömdu kaupverði eignanna og greiðslufrest. Áttu þá allar greiðslur að hafa borist fyrir áramót.

Ekkert hafi gerst og áfram hafi komið loforð. Viljayfirlýsing frá B-x-x H-x-x hafi verið afhent 31. október 2006. En allt kom fyrir ekki. B-x-x H-x-x hafi verið svo ríkur að hann hafi ekki getað leyst fé sitt úr sjóðum í Frakklandi eða Sviss. Því hefði fylgt mikill kostnaður eftir því sem stefnandi sagði. Stefnandi hafi tekið það upp hjá sjálfum sér að rita það sem hann kalli áreiðanleikakönnun og hann sé að krefjast greiðslu fyrir í máli þessu. Þetta hafi hvorki verið gert að beiðni þáverandi eiganda Leturprents ehf., né þeirra B-kk-ef og H-kk-ef. Þetta hafi verið gert af stefnanda sem eiganda Nascom ehf., sem ætlaði að fá lán erlendis til að kaupa Leturprent ehf.

Þegar komið hafi verið fram í lok febrúarmánaðar 2007 hafi þeim B-x-x og H-kk-þgf orðið það ljóst að ekkert væri að marka orð stefnanda. Hafi þeir orðið að leita annarra leiða til að fjármagna kaupin og hafi tekist það með herkjum. Vaxtakostnaður þeirra hafi orðið verulegur enda hafi þeir orðið að greiða til seljenda dráttarvexti frá þeim tíma sem stefnandi hafði lofað þeim að lánið til kaupanna kæmi til þess tíma er þeir að lokum gátu greitt kaupverðið. Hafi tjón þeirra vegna vanefnda stefnanda numið um það bil 15 milljónum króna vegna þessa kostnaðar auk þess sem þeir hafi þurft að setja heimili sín að veði vegna lána er þeir neyddust til að taka til fjármögnunar á kaupunum.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveðst gera kröfu um greiðslu reiknings vegna þóknunar fyrir samningu á áreiðanleikaskýrslu samkvæmt tímagjaldi. Málatilbúnað sinn byggir stefnandi einkum á meginreglu, kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Einnig er vísað til meginreglna samningaréttar um skuldbindingargildi samninga.

Krafan sundurliðist með eftirfarandi hætti: Vinna við áreiðanleikaskýrslu 60 klst. á 9.500 kr. =570.000 krónur.

Varðandi kröfu um dráttarvexti sé krafist dráttarvaxta frá gjalddaga launanna til greiðsludags, sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Byggi stefnandi á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna.

Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 en krafa um virðisaukaskatt af málskostnaði styðjist við lög nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu.

Um varnarþing vísist til 1. mgr. 38. gr. laga nr. 91/1991. Um réttarfar vísist að öðru leyti til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukrafa stefnda byggist á því að enginn hafi óskað eftir því við stefnanda að hann ynni þá skýrslu sem hann sé að krefjast þóknunar fyrir. Skýrslugerðina hafi hann gert að eigin frumkvæði og alls ekki hafi verið samið um að greiðsla kæmi fyrir gerð hennar frá Leturprent ehf. Ef einhver ætti að greiða fyrir þessa skýrslugerð þá ætti það að vera Nascom ehf., fyrirtæki stefnanda og eiginkonu hans. Þá sé fjárhæð reiknings stefnanda mótmælt sem allt of hárri. Þá sé jafnframt á því byggt að stefnandi hafi með gjörðum sínum, þ.e. sviknum lánsloforðum, bakað stefnda, og núverandi eigendum stefnda, mikið fjárhagslegt tjón og hann sé í raun skaðabótasky1dur vegna svika sinna. Áskilji stefndi, og eigendur félagsins, sér allan rétt til að höfða mál á hendur stefnanda til greiðslu skaðabóta og til endurgreiðslu kostnaðar sem þeir hafi orðið fyrir af völdum stefnanda.

Stefndi krefjist ríflegs málskostnaðar úr hendi stefnanda enda málssókn þessi af tilefnislausu. Vísar stefndi kröfu sinni til stuðnings til 130. gr., sbr. 1. sbr. 2. mgr. 131. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi kom fyrir dóminn og gaf aðilaskýrslu. B-kk-nf A-kk-nf og H-kk-nf G-kk-nf, núverandi eigendur Leturprents ehf., komu einnig fyrir dóminn til skýrslugjafar.

Fram hefur komið í málinu að um mitt sumar 2006 tilkynnti K-kk-nf I-kk-nf E-kk-nf stefnanda, B-kk-þgf og H-kk-þgf, sem voru starfsmenn Leturprents ehf., að hann hygðist selja fyrirtækið og hefði áhuga á því að selja þeim fyrirtækið. Færðu B-kk-nf og H-kk-nf þetta í tal við aðra starfsmenn þar á meðal stefnanda. Þeir höfðu ekki fjármagn til kaupanna en fram kom að stefnandi taldi sig geta útvegað fjármagn til kaupanna vegna kynna sinna af fjársterkum aðilum erlendis.

Fyrir liggur að kauptilboð í hlutafé Leturprents ehf. og fasteign að Síðumúla 22 var gert í nafni Burkna og H-kk-ef og var kaupsamningur undirritaður í september 2006, án þess að lán lægi fyrir.

Stefnandi hafði fyrst samband við aðila að nafni M-x-x F-x-x í London. Ekki kom til lánveitinga af hans hálfu. Stefnandi var einnig í sambandi við þýskan aðila, B-x-x H-x-x. Liggur fyrir í málinu viljayfirlýsing sem B-x-x H-x-x undirritaði um fjármögnun í fyrirtækinu 31. október 2006. Er þar gert ráð fyrir því að einhverskonar áreiðanleikakönnun eða skýrslugjöf um fjárhagsstöðu fyrirtækisins fari fram. Bar stefnandi fyrir dómi að það hefði verið skilyrði fyrir lánveitingu af hálfu þessara erlendu aðila að áreiðanleikakönnun lægi fyrir. Bar stefnandi að slík könnun hefði ekki verið til. Ekki hefði verið vilji til að láta endurskoðanda vinna slíka könnun því það kostaði of mikið. Enginn hafi viljað gera þetta svo hann hafi sjálfur unnið áreiðanleikakönnunina. Kvaðst stefnandi ekki hafa verið að hugsa um kostnað á þessum tíma en fannst þetta tengjast þeim viðræðum sem þeir voru í við þessa erlendu aðila. Hann kvaðst, á þessum tíma, ekki hafa verið að hugsa um að gera reikning fyrir þessa vinnu.

Stefnandi bar að í febrúar 2007 hefði orðið ljóst að fjármagn B-kk-ef H-x-x lægi ekki á lausu og um sumarið hefði orðið ljóst að lánið yrði ekki veitt.

Samkvæmt framburði B-kk-ef fyrir dómi leituðu þeir H-kk-nf til Landsbanka Íslands um fjármögnun og í mars 2007 greiddu þeir kaupverðið.

Í stefnu er fullyrt að stefnandi hafi haft áhuga á því, ásamt núverandi eigendum Leturprents ehf., að kaupa fyrirtækið. Af framburði stefnanda fyrir dómi mátti hins vegar ráða að Nascom ehf. hefði komið að þessu máli einvörðungu til þess að tryggja að þessi lánveiting næði fram að ganga þar sem lánveitandi þekkti stefnanda og vildi tryggja að hann væri í stjórn félagsins.

B-kk-þgf bar að í upphafi hafi þeir H-kk-nf og stefnandi ætlað að kaupa fyrirtækið en síðan hafi kauptilboðið verið gert í nafni B-x-x og H-kk-ef. Þegar rætt var um áreiðanleikakönnun hafi Nascom ehf. verið komið til sögunnar. Bar B-x-x að þegar Nascom ehf. var komið að málinu hafi það félag ætlað að kaupa allt hlutaféð og hafi stefnandi á þessum tíma verið búinn að taka málið úr höndum þeirra H-kk-ef og hafði hafið samningaviðræður við E-kk-þf S-kk-þf hdl. og fyrrverandi eigendur. Fær þessi fullyrðing hans stoð í framlögðum drögum að samningi, dags. 15. nóvember 2006, þar sem fram kemur að B-x-x H-x-x hafi ákveðið að gerast meirihlutaeigandi í Nascom ehf. Eiginkona stefnanda skyldi skráð fyrir 20% og fyrirhugað var Nascom ehf. keypti hlutafé í stefnda.

Bæði B-x-x og H-kk-nf hafa borið að þeir hafi vitað að stefnandi var að vinna við umrædda áreiðanleikakönnun en talið að hún væri unnin á kostnað væntanlegs lánveitanda, B-x-x H-x-x. Aldrei hafi verið rætt um að stefnandi ætti að fá greitt fyrir hana. Þá hafi stefnandi ekki haft uppi þessa kröfu við starfslok sín hjá stefnda.

Ljóst er að B-kk-nf og H-kk-nf urðu eigendur Leturprents ehf. í september 2006 en viðræður við væntanlegan lánveitanda héldu áfram eftir þann tíma. Telst kröfu stefnanda því ekki ranglega beint að stefnda, Leturprenti ehf., í máli þessu.

Málsatvik eru nokkuð óljós í máli þessu. Þegar virt er það sem að framan er rakið þykir þó sýnt fram á að stefnandi hafi haft áhuga á kaupum á Leturprenti ehf. og hafi unnið að því eins og núverandi eigendur stefnda. Þegar virt er aðkoma stefnanda að málinu, svo og aðkoma B-kk-ef H-x-x, verður ekki séð að umrædd áreiðanleikaskýrsla hafi eingöngu átt að koma stefnda til góða, sbr. það sem áður er rakið. Gegn andmælum stefnda hefur stefnanda ekki tekist að sýna fram á að B-kk-nf og H-kk-nf hafi falið honum að gera umrædda könnum eða að samið hafi verið um að þeir myndu greiða fyrir hana. Þá þykir, í ljósi þess að ekki varð af lánveitingu B-kk-ef H-x-x, ekki sýnt fram á að skýrslan hafi nýst stefnda á neinn hátt. Ber því af þeim sökum að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda 200.000 krónur í málskostnað

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Leturprent ehf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, H-x-x D-x-x G-x-x.

Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf