E-655/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 20. júní sl., er höfðað með stefnu birtri 16. nóvember sl.

Stefnandi er Exploitatie Vismijn Oostende, Maritiem plein 1, Oostende, Belgíu.

Stefndu eru Hafliði ehf., kt. 000000-0000, Selvogsbraut 11, Þorlákshöfn og H-kk-nf V-kk-nf Á-kk-nf, kt. 000000-0000, sama stað.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmdir in solidum til að greiða stefnanda 90.000 EUR (evrur) ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi 21. nóvember 2007 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Dómkröfur stefndu eru þær aðallega að þeir verði sýknaðir af kröfum stefnanda en til vara að kröfur hans verði stórlega lækkaðar. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt reikningi.

Málavextir.

Stefnandi mun vera dótturfélag Autonoom Gemeentebedrijf Vismijn Oostende, sem er eigandi og rekstraraðili fiskmarkaðarins í Oostende í Belgíu. Í stefnu er því lýst að stefnandi hafi fyrri hluta ársins 2006 gengið til samstarfs við stefndu sem hafi talið sig geta útvegað fisk af íslenskum fiskiskipum inn á fiskmarkaðinn. Þrátt fyrir að ekki hafi verið gert ráð fyrir að stefnandi tæki á sig neinar fjárhagslegar skuldbindingar segist hann í tvígang hafa þurft að stofna til skuldar fyrir stefndu vegna viðskiptanna. Hafi annars vegar verið um að ræða skuld að fjárhæð EUR 40.000 vegna viðskipta í júní 2006 og hins vegar EUR 50.000 vegna ábyrgðar sem gerð hafi verið krafa um greiðslu á 4. desember sama ár. Segist stefnandi hafa greitt ábyrgðarkröfuna til Reiknistofu fiskmarkaða þann 18. desember sama ár með millifærslu að fjárhæð 4.518.000 krónur á grundvelli gengis evrunnar þann dag (90,36 kr.). Stefnandi segir stefndu hafa viðurkennt að skulda stefnanda þessar fjárhæðir með tvennum hætti. Stefndi H-kk-nf hafi lýst því yfir í símbréfi til stefnanda 14. ágúst 2006 að hið stefnda félag myndi taka á sig tapið vegna júní og næmi það tap u.þ.b. EUR 40.000. Stefndu hafi síðan lýst því yfir í bréfi sínu dags. 15. desember sama ár að umrædd skuld að fjárhæð EUR 40.000 yrði greidd, auk þess sem viðurkennd hafi verið skuld að fjárhæð EUR 50.000 vegna ábyrgðarinnar.

Stefndu lýsa atvikum svo að hið stefnda félag hafi stofnað reikning fyrir stefnanda á Fiskmarkaðnum og hafi hann verið tryggður með bankaábyrgð Landsbanka Íslands að fjárhæð EUR 50.000. Í maí 2006 hafi viðskiptunum verið breytt þannig að stefnandi hafi pantað fyrirfram ákveðið magn af fiski á ákveðnu verði en samt sem áður hafi hið stefnda félag komið fram sem kaupandi hérlendis og annast útflutning til stefnanda. Magnið sem stefnandi hafi pantað hafi hins vegar reynst of mikið fyrir fiskmarkaðinn í Oostende þannið að hið stefnda félag hafi verið beðið um að senda fiskinn á aðra staði í Evrópu. Ekki hafi náðst að selja allan fiskinn og hafi myndast tap hjá hinu stefnda félagi og hafi það hætt viðskiptum við stefnanda í nóvember 2006. Fyrri hluta þess árs hafi farið fram viðræður um kaup móðurfyrirtækis stefnanda á hlutafé í hinu stefnda félagi. Í ljósi þessara áforma hafi fyrirsvarsmönnum stefnanda fundist skattalega hagstætt að láta hið stefnda félag taka á sig tap sem myndast hafi í júnímánuði sama ár. Hafi áformin verið rædd ítarlega á fundi 11. ágúst 2006 og komi fram í fundargerð að hið stefnda félag hafi verið reiðubúið að taka á sig tapið frá júnímánuði (+/- EUR 40.000) með því skilyrði að móðurfyrirtæki stefnanda myndi kaupa hluta í hinu stefnda félagi. Hafi þetta verið samþykkt af hálfu hins stefnda félags og stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi reisir kröfur sínar á þeim almennu reglum samninga- og kröfuréttar að gerða samninga beri að halda. Hafi stefndu viðurkennt skuld sína við stefnanda og gefið út skrifleg loforð varðandi greiðslu hennar. Hafi ekki verið staðið við þau loforð. Stefnandi byggir á því að stefndi H-kk-nf hafi með ofangreindum hætti og í samskiptum við stefnanda skuldbundið sig persónulega til þess að greiða umræddar skuldir til baka, en stefnandi hafi tekið þær á sig fyrir sérstaka beiðni stefnda H-kk-ef.

Stefnandi vísar til 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga og miðar upphafsdag dráttarvaxta við þingfestingardag, sbr. 3. mgr. 5. gr. laganna. Málskostnaðarkrafa er reist á 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu.

Sýknukrafa stefnda H-kk-ef er byggð á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Hafi öll viðskipti átt sér stað í nafni hins stefnda félags en aldrei í nafni stefnda H-kk-ef persónulega. Hann sé í stjórn hins stefnda félags og jafnframt framkvæmdastjóri þess. Hann hafi komið mikið að málinu en einkum sem framkvæmdastjóri hins stefnda félags og í nafni þess. Það sé órökstutt að stefndi H-kk-nf hafi skuldbundið sig persónulega til þess að greiða umræddar skuldir til baka.

Verði ekki fallist á kröfu stefnda H-kk-ef um sýknu sökum aðildarskorts byggja stefndu á því að greiðslan á allt að EUR 40.000 vegna taps frá júnímánuði 2006 hafi verið bundin ákveðnu skilyrði sem ekki hafi verið uppfyllt. Hafi tapið verið rætt ítarlega á fundi sem haldinn hafi verið í Belgíu 11. ágúst sama ár og í fundargerð komi fram að hið stefnda félag væri reiðubúið að taka á sig tapið með því skilyrði að móðurfyrirtæki stefnanda keypti hlut í hinu stefnda félagi. Hafi það verið samþykkt og þar sem ekkert hafi orðið af kaupunum sé hið stefnda félag ekki skuldbundið til að greiða tapið.

Að því er kröfu stefnanda varðar um greiðslu á EUR 50.000 byggja stefndu á því að ekki hafi verið lögð fram gögn sem sýni að stefnandi hafi greitt ábyrgðina. Þá telja stefndu viðskiptin hafa verið með þeim hætti að eðlilegt væri að stefnandi taki á sig greiðslu ábyrgðarinnar. Til að byrja með hafi verið keypt ákveðið magn af fiski í hverri viku sem stefnandi hafi pantað. Hið stefnda félag hafi verið skráð sem kaupandi og selt stefnanda fiskinn. Þessu hafi síðar verið breytt með þeim hætti að stefnandi hafi skuldbundið sig til að kaupa ákveðið magn af fiski í hverri viku. Að öðru leyti hafi stefnandi verið umsýslumaður sem keypt hafi fisk af markaðnum og selt hann stefnanda. Hafi starfsemi hins stefnda félags í raun ekki snúist um kaup og sölu á fiski en hann hafi selt stefnanda fiskinn án álagningar. Hafi rekstur hins stefnda félags snúist um að veita þjónustu vegna fiskkaupa og krefjist það þóknunar miðað við magnið sem keypt sé. Til að geta stundað þessa starfsemi hafi verið stofnaður reikningur á íslenskum fiskmarkaði í nafni hins stefnda félags en í þágu stefnanda. Hafi stefnandi tekið á sig ábyrgð vegna þessa reiknings og farið með reikninginn eins og hann hefði sjálfur umráð yfir honum. Hafi stefnandi ákveðið magn, verð og kjör og hið stefnda félag hafi keypt fiskinn fyrir hönd stefnanda, annast útflutning og frágang en stefnandi hafi séð um að selja hann í Evrópu. Hafi hið stefnda félag engin áhrif haft á viðskiptin og þar sem stefnandi hafi pantað meiri fisk en hann hafi getað selt hafi verið tap á viðskiptunum. Hafi viðskiptin fyrst og fremst verið á áhættu stefnanda og hafi tilgangur bankaábyrgðarinnar verið að færa áhættuna úr höndum hins stefnda félags til stefnanda. Beri stefnandi alla sök á skuldum á íslenska fiskmarkaðnum og því rétt að hann taki á sig greiðslu þeirra.

Niðurstaða.

Lögð hefur verið fram í málinu staðfesting þess efnis að Landsbanki Íslands hafi greitt Íslandsmarkaði umræddar EUR 50.000 þann 18. desember 2006. Þá liggur fyrir bréf til stefnanda undirritað 15. desember sama ár af stefnda H-kk-þgf fyrir hönd hins stefnda félags. Þar er vikið að ábyrgðinni og stungið upp á leiðum til uppgjörs á skuldinni. Er annars vegar boðið að hið stefnda félag sendi fisk til stefnanda sem fyrst og teljist skuldin þá greidd að hálfu. Í öðru lagi er boðið að hinn helmingur skuldarinnar verði lánaður hinu stefnda félagi í nokkrar vikur. Þessi samskipti verða ekki skilin á annan veg en þann að hið stefnda félag hafi viðurkennt skuld sína við stefnanda án nokkurs fyrirvara. Verða kröfur stefnanda að þessu leyti því teknar til greina. Stefndi H-kk-nf undirritar bréfið fyrir hönd hins stefnda félags eins og áður er rakið og þar sem ekkert er fram komið um að hann hafi gengist perónulega í ábyrgð fyrir skuldinni verður hann sýknaður af kröfu stefnanda sökum aðildarskorts.

Á fundi sem haldinn var í Belgíu 11. ágúst 2006 með fyrirsvarsmönnum stefnanda og hins stefnda félags kom fram að hið stefnda félag tæki á sig tap vegna júnímánaðar sem mun hafa numið u.þ.b. EUR 40.000 með því skilyrði að stefnandi keypti hlutabréf í hinu stefnda félagi næðist samkomulag um verðmæti félagsins. Í bréfi sem stefndi H-kk-nf ritar undir 14. ágúst sama ár kemur fram að hið stefnda félag taki á sig umrætt tap í samræmi við samkomulag sem náðist á fundinum. Þá er þess getið í ofangreindu bréfi frá 15. desember sama ár að hið stefnda félag muni gefa út kreditnótu að upphæð EUR 40.000 eins og umsamið hafi verið á fyrri fundum. Þessar yfirlýsingar stefndu ber að skýra með hliðsjón af þeirri niðurstöðu áðurgreinds fundar aðila að skilyrði ábyrgðar hins stefnda félags væri hlutabréfakaup stefnanda í hinu stefnda félagi. Upplýst hefur verið í málinu að ekkert hafi orðið af kaupunum og verður því að telja að skuldbinding hins stefnda félags sé ekki lengur fyrir hendi. Verður hið stefnda félag því sýknað af kröfum stefnanda að þessu leyti. Með sömu rökum og áður greinir verður stefndi H-kk-nf sýknaður af kröfu stefnanda sökum aðildarskorts.

Eftir þessum úrslitum ber stefnanda að greiða stefnda H-kk-þgf 200.000 krónur í málskostnað. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður.

H-kk-nf O. A-kk-nf, dómstjóri kvað upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, H-kk-nf V-kk-nf Á-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, Exploitatie Vismijn Oostende, í máli þessu.

Stefndi, Hafliði ehf., greiði stefnanda, Exploitatie Vismijn Oostende, EUR 50.000 með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 21. nóvember 2007 til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda H-kk-þgf 200.000 krónur í málskostnað. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður.

H-kk-nf O. A-kk-nf.