E-1750/2019

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjavíkur 6. nóvember 2020 í máli nr. E1750/2019:

ÁÁ verktakar ehf.

(Ó-kk-nf K-kk-nf E-kk-nf lögmaður) gegn húsfélaginu Þórufelli 2–20

(Ó-kk-nf K-kk-nf lögmaður)

Mál þetta, sem var dómtekið 13. október sl., var höfðað 5. apríl 2019.

Stefnandi er ÁÁ verktakar ehf., Fitjabraut 4 í Reykjanesbæ.

Stefndi er húsfélagið Þórufelli 2–20, til heimilis að þeim stað í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess í fyrsta lagi að staðfest verði greiðsluskylda stefnda vegna verkkaupa hans af hálfu stefnanda. Í öðru lagi krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða stefnanda 29.376.996 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 7.012.558 krónum frá 6. febrúar 2014 til 17. október 2014, af 11.664.325 krónum frá 17. október 2014 til 4. nóvember 2014, af 17.546.720 krónum frá 4. nóvember 2014 til 29. nóvember 2014, af 23.494.600 krónum frá 29. nóvember 2014 til 29. október 2015 og af stefnufjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

Í þinghaldi 13. október sl. var ákveðið að skipta sakarefni málsins, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þannig að fyrst yrði fjallað um þær málsástæður aðila sem lytu að meintri fyrningu kröfu stefnanda og frekari málsástæður sem vörðuðu verktrygginguna sérstaklega, þ.e. sjónarmið stefnanda um endurgreiðslu verktryggingar og sjónarmið stefnda um aðildarskort.

I

Stefnandi er einkahlutafélag sem tekur að sér byggingarverkefni. Stefndi er húsfélag eigenda fjöleignarhúss að Þórufelli 2–20 í Reykjavík. Málsaðilar gerðu með sér verksamning 17. apríl 2013 um múrviðgerðir og annað viðhald á fjöleignarhúsi að Þórufelli 2–20 að undangengnu útboði stefnda. Skyldi stefndi greiða 117.647.910 krónur fyrir verkið. Stefnandi höfðar mál þetta til innheimtu á tilteknum reikningum sem hann gaf út annars vegar vegna framvindu verksins og hins vegar vegna geymslufjár auk þess sem hann krefst endurgreiðslu verktryggingar. Stefndi byggir að meginstefnu á því að kröfur stefnanda séu fyrndar auk þess sem hann telur aðildarskort fyrir hendi varðandi kröfu stefnanda um endurgreiðslu verktryggingar. 2

Í 1. mgr. 5. gr. fyrrgreinds verksamnings málsaðila er fjallað um greiðslur stefnda til stefnanda vegna verksins. Þar segir: „Samningsupphæðina innir verkkaupi af hendi eftirá í samræmi við framgang verksins með því að greiða inn á bankareikning verktaka [...], eigi síðar en 10 dögum eftir samþykkt reikninga verktaka. Verði dráttur á greiðslum lengri en 21. dagur, á verktaki rétt á almennum dráttarvöxtum þar til reikningur er greiddur, auk lengingar á verktíma sem drætti nemur.“

Í 6. gr. samningsins kemur fram að halda skuli eftir 4% af reikningsfjárhæð sem greiðist þegar verktaki hafi skilað verkinu fullgerðu til verkkaupa og aðalúttekt hafi farið fram, en þá beri að greiða fjárhæðina með vöxtum eins og upphæðin hefði verið lögð inn á almenna sparisjóðsbók á greiðsludögum reikninga.

Í 7. gr. samningsins segir að til tryggingar því að verktaki efni skyldur sínar samkvæmt samningnum afhendi hann verkkaupa tryggingu sem nemi 10% af samningsupphæð. Trygging þessi standi þar til lokaúttekt hafi farið fram, en lækki þá um helming og standi þannig í 12 mánuði. Tryggingarskjalið skuli orðað þannig að verkkaupa sé heimilt að krefjast fjárins að einhverju eða öllu leyti án undangengins úrskurðar ef hann telji það nauðsynlegt til að bæta galla sem fram komi á verkinu eða til greiðslu á öðrum kostnaði eða tjóni sem verkkaupi hafi orðið fyrir vegna vanefnda verktaka. Auk þess hafi verkkaupi tryggingu í þeim fjárhæðum sem standa kunni ógreiddar af samningsverðinu.

Um verklok var fjallað í 9. gr. verksamningsins en þau áttu að miðast við 15. nóvember 2013. Nokkrar tafir urðu á verkinu en ágreiningslaust er að verklok hafi átt sér stað 17. október 2014.

Í málinu liggur fyrir reikningur stefnanda til stefnda, útgefinn 6. nóvember 2014 með eindaga 27. nóvember 2014, að fjárhæð 7.012.558 krónur. Reikningurinn er merktur sem „framvinda 12 samkvæmt fylgiskjali“. Þá liggur fyrir í málinu annar reikningur stefnanda til stefnda, útgefinn sama dag og með sama eindaga og sá fyrri, að fjárhæð 5.947.880 krónur. Reikningurinn er merktur sem „framvinda 13 samkvæmt fylgiskjali“. Ágreiningslaust er að eftirlitsmaður með verkinu samþykkti verkuppgjör vegna framvindu verksins áður en reikningarnir voru gefnir út. Í málinu liggur fyrir þriðji reikningur stefnanda til stefnda, útgefinn sama dag og með sama eindaga og þeir fyrri, að fjárhæð 4.651.767 krónur, en sá reikningur varðar greiðslu á geymslufé, sbr. umfjöllun um 6. gr. verksamnings aðila hér að framan.

Umræddir þrír reikningar eru efnislega óumdeildir af hálfu stefnda að öðru leyti en því að í þessum hluta málsins teflir stefndi fram vörnum tengdum fyrningu reikninganna. Aðrar varnir stefnda vegna reikninganna þriggja hvíla í þessum þætti málsins. 3

Í málinu liggur fyrir ábyrgðaryfirlýsing Íslandsbanka hf., dags. 23. apríl 2013, merkt „Tilkynning um opnun ábyrgðar“. Í skjalinu kemur fram að bankinn lýsi því yfir að hann ábyrgist stefnda, sem verkkaupa, greiðslu á allt að 11.764.791 krónu, sem tryggingu fyrir því að stefnandi inni af hendi samningsskyldur sínar við framkvæmd fyrrgreinds verks að Þórufelli 2–20. Fram kemur að ábyrgðin miðist við 10% af kostnaði við verkið samkvæmt verksamningi og standi upphæðin óbreytt til verkloka og lækki þá í 5% af kostnaði, að viðbættum verðbótum ef um slíkt hafi verið samið. Ábyrgðin gildi að því marki í 12 mánuði frá verklokum eða lokaúttekt samkvæmt samningi. Loks er í skjalinu greint frá svokallaðri ábyrgðarþóknun sem stefnandi skyldi greiða bankanum vegna þjónustunnar.

Ágreiningslaust er að 4. nóvember 2014 greiddi bankinn stefnda með vísan til framangreindrar ábyrgðaryfirlýsingar 5.882.396 krónur og síðan 5.882.395 krónur 29. október 2015.

Engar skýrslutökur fóru fram fyrir dómi við aðalmeðferð málsins.

II

Stefnandi byggir á meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Fyrir liggi samþykkt verkuppgjör nr. 12 að fjárhæð 7.012.558 krónur og verkuppgjör nr. 13 að fjárhæð 5.947.880 krónur. Þrátt fyrir að tilvitnaðir reikningar séu samþykktir hafi þeir ekki verið greiddir. Vísað sé til 4. mgr. í grein 0.5.5 „Greiðslur og reikningsskil“ í útboðsgögnum. Þá sé vísað til 5. gr. verksamnings málsaðila, en ákvæði þess er tekið orðrétt upp í málsatvikalýsingu hér að framan.

Fyrir liggi að eftirlitsmaður hafi samþykkt verkuppgjör nr. 12 hinn 15. janúar 2014 og verkuppgjör nr. 13 hinn 7. nóvember 2014. Þrátt fyrir að verkuppgjörin hafi verið samþykkt hafi stefndi ekki greitt þau. Með vísan til framangreindra ákvæða í útboðsgögnum og verksamningi aðila eigi stefnandi skýran rétt til að fá samþykkta reikninga greidda. Samkvæmt framangreindu reiknist dráttarvextir á höfuðstól reikninganna verði dráttur á greiðslum umfram 21 dag. Því sé krafist dráttarvaxta af verkuppgjöri nr. 12 frá 6. febrúar 2014 og af verkuppgjöri nr. 13 frá 29. nóvember 2014 til greiðsludags.

Hvað geymslufé varði þá sé vísað til 3. mgr. greinar 0.5.5, „Greiðslur og reikningsskil“ í útboðsgögnum. Sambærilegt ákvæði sé að finna í 6. gr. verksamnings aðila þar sem eftirfarandi komi fram: „Halda skal eftir 4% af reikningsupphæð sem greiðist þegar verktaki hefur skilað verkinu fullgerðu til verkkaupa og aðalúttekt hefur farið fram, og greiðist þá með vöxtum eins og upphæðin hafi verið lögð inn á almenna sparisjóðsbók á greiðsludögum reikninga.“ Í samræmi við þetta hafi stefnandi lækkað hvern reikning um 4%. Lokaúttekt hafi farið fram þann 17. október 2014 og þar með hafi verið staðfest að verkinu væri lokið, en stefndi hafi ekki greitt geymsluféð þrátt 4 fyrir kröfu stefnanda um greiðslu þess. Heildarfjárhæð geymslufjár sé 4.651.767 krónur eða 4% af 116.294.175 krónum. Stefnandi telji sig því eiga skýlausan rétt til endurgreiðslu á geymslufé og krefjist þess að stefndi greiði stefnanda það ásamt dráttarvöxtum frá því að verkinu lauk, þ.e. frá 17. október 2014.

Hvað verktryggingu varði þá hafi stefndi tilkynnt stefnanda með tölvupósti 8. október 2014 að hann hefði sent kröfu til Íslandsbanka um að fá greidda verktryggingu verksins sem var að fjárhæð 11.764.791 krónur, þar sem stefndi hefði talið að tjón/kostnaður vegna seinkunar á lokum verksins hefði verið umtalsvert meiri en næmi andvirði tryggingarinnar. Stefnandi hafi mótmælt kröfu stefnda og ekki talið rök standa til þess að stefndi gengi á trygginguna.

Í verktryggingunni séu sérstaklega tilgreind þau atriði sem leitt gætu til þess að stefndi gæti krafist greiðslu verktryggingarinnar að hluta eða að öllu leyti. Þar kemur m.a. fram: „Verkkaupi getur krafið Íslandsbanka hf. um greiðslu samkvæmt ábyrgðinni að einhverju eða öllu leyti, án undangengins dómsúrskurðar, telji verkkaupi það nauðsynlegt til að ljúka verkinu eða bæta galla sem fram hafa komið á verkinu sem verktaki ber ábyrgð á, eða til greiðslu á hvers konar kostnaði sem verkkaupi hefur orðið fyrir vegna vanefnda verksamningsins.“ Stefnandi byggi á því að þegar stefndi hafi gert kröfu í verktrygginguna hafi verkinu verið lokið. Stefndi hafi tafið fyrir gerð lokaúttektar og útgáfu vottorðs með því að óska ekki eftir lokaúttekt hjá eftirlitsmanni þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir stefnanda þar um. Lokaúttekt hafi loks farið fram og liggi fyrir lokaúttektarvottorð, dags. 17. október 2014. Að þessu virtu og með vísan til útboðsgagna og ÍST 30:2012 sé ljóst að eftirlitsmaður verksins sé sá eini sem hafi getað gefið út vottorð um lokaúttekt á verkinu.

Í verktryggingunni segi: „Kröfu um greiðslu ásamt lýsingu á málavöxtum og rökstuðningi fyrir kröfunni skal senda skriflega til ábyrgðaraðila Íslandsbanka hf.“ Stefnandi byggi kröfu sína um endurgreiðslu á því að kröfu stefnda um útgreiðslu verktryggingarinnar hafi verið verulega áfátt og hún ekki verið í samræmi við kröfur verktryggingarinnar. Þannig hafi málavöxtum varla verið lýst í kröfu stefnda og enginn eiginlegur rökstuðningur settur fram eða grein gerð fyrir því hvert tjónið væri. Það verði að teljast lágmarkskrafa að stefndi leggi fram fullnægjandi kröfu, rökstyðji hana og færi sönnur á tjón sitt, sérstaklega í ljósi þess að stefndi telji sig hafa orðið fyrir svo miklu tjóni að hann eigi rétt á útgreiðslu allrar verktryggingarinnar.

Stefnandi byggi á því að hafi mat Íslandsbanka verið að rétt væri að greiða út trygginguna, þvert á kröfur stefnanda, hafi ekki átt að greiða alla trygginguna með vísan til þess sem þar komi fram. Þá sá einnig byggt á 7. gr. verksamnings aðila. Þar segi: „Til tryggingar því að verktaki efni skyldur sínar samkvæmt samningi þessum, afhendir hann verkkaupa tryggingu sem nemur 10% af samningsupphæðinni. Trygging þessi standi þannig þar til lokaúttekt hefur farið fram, en lækkar þá um 5 helming og stendur þannig í 12 mánuði.“ Samkvæmt verksamningi og efni verktryggingarinnar skyldi lækka trygginguna um 50%, þ.e. niður í 5% af kostnaði verksins, þegar verkinu yrði lokið og lokaúttekt hefði farið fram, dags. 17. október 2014. Þann 4. nóvember 2014 hafi Íslandsbanki aftur á móti greitt út 50% tryggingarfjárins, 5.882.396 krónur til stefnda. Röksemd bankans fyrir því að greiða einungis 50% fjárins, þrátt fyrir að stefndi hafi farið fram á að fá alla upphæðina, hafi verið sú að af atvikum máls yrði ekki annað ráðið en að stefnanda hefði verið veittur frestur á verklokum og að engin sundurliðun á beinu tjóni hefði verið lögð fram af hálfu stefnda.

Stefndi hafi krafið bankann á nýjan leik um greiðslu á eftirstöðvum tryggingarfjárins gegn andmælum stefnanda, sbr. bréf, dags. 16. október 2015, og tölvupóst stefnanda frá 26. október 2015. Stefnandi hafi byggt kröfu sína á því að ekki væri heimild til útgreiðslu tryggingarinnar þar sem þegar væri búið að greiða 50% af henni. Fyrir hefði legið að verkinu væri lokið og lokaúttekt hefði farið fram. Af þeim sökum hefði verið ljóst að ekkert væri eftir af tryggingunni til að greiða út. Þrátt fyrir allt þetta hafi Íslandsbanki greitt stefnda það sem eftir hafi staðið af tryggingunni, 5.882.385 krónur, þann 29. október 2015.

Með vísan til þess sem þegar hafi verið rakið byggi stefnandi á því að stefndi hafi ekki haft rétt til að fá greitt úr verktryggingunni. Stefnandi geri því kröfu um endurgreiðslu á verktryggingunni með dráttarvöxtum eins og greini í dómkröfu hans.

Hvað varði sjónarmið stefnda um meinta fyrningu þá byggi stefnandi á því að í 5. gr. verksamnings milli málsaðila komi fram að ef dráttur verði á greiðslum lengri en 21 dagur, eigi verktaki rétt á almennum dráttarvöxtum þar til reikningur sé greiddur, auk lengingar á verktíma sem drætti nemi. Í ljósi þess að stefndi hafi aldrei greitt samþykkta reikninga fyrir verkuppgjör nr. 12 og 13 megi álykta sem svo að verktíma sé enn ólokið, enda lengist verktími sem greiðsludrætti nemi. Stefndi geti því ekki byggt á því að krafan sé fyrnd.

Varðandi verktrygginguna þá hafi stefndi krafið Íslandsbanka um eftirstandandi helming hennar, þ.e. 5.882.385 krónur, þann 16. október 2015, eða sem nam 5% af kostnaði verksins. Íslandsbanki hafi greitt stefnda þennan hluta tryggingarinnar þann 29. október 2015. Samkvæmt verktryggingunni hafi stefnandi ekki átt að fá þennan hluta hennar útgreiddan fyrr en 12 mánuðum eftir að lokaúttekt hefði farið fram. Stefnandi hafi því ekki getað gert kröfu í hana fyrr en í fyrsta lagi þann 17. október 2015. Krafa þessi geti því með engu móti verið fyrnd.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti styðjist við reglur III. og V. kafla laga nr. 38/2001. Varðandi fyrningu kröfuréttinda vísist til 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfurétttinda. 6

III

Stefndi byggir á því að hafna beri kröfu stefnanda um greiðslu reikninga að fjárhæð 7.012.558 krónur og 5.947.880 krónur. Allar kröfur stefnanda séu fyrndar. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 fyrnist krafa frá því að kröfuhafi eigi fyrst rétt til efnda. Almennur fyrningarfrestur sé fjögur ár, sbr. 3. gr. lagana. Reikningarnir hafi verið gefnir út 6. nóvember 2014 en stefna ekki birt fyrr en 5. apríl 2019. Þá hafi verið liðin meira en fjögur ár frá útgáfu reikninga.

Aftur sé vísað til 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007. Upphaf fyrningarfrests miðist, eins og áður segir, við þann tíma þegar kröfuhafi hafi fyrst átt rétt til efnda. Sá tími ráðist ekki af útgáfudegi reiknings heldur því hvenær hann hafi fyrst mátt gefa út reikning og krefjast efnda. Sú dagsetning sé enn þá fyrr. Til dæmis sé verkuppgjör reiknings á dskj. nr. 5 dags. 30. desember 2013. Verði að ætla að fyrningarfrestur hafi byrjað að líða ekki síðar en á þeirri dagsetningu.

Í stefnukröfum, nánar tiltekið dráttarvaxtakröfu stefnanda, felist sú málflutningsyfirlýsing að allar kröfur hafi gjaldfallið meira en fjórum árum áður en málið var höfðað utan þeirrar sem miðast við 29. október 2015. Við þessa ráðstöfun sakarefnis sé stefnandi bundinn. Að auki sé skýrt að greiða átti miðað við framvindu verks.

Hvað varði kröfu stefnanda um geymslufé þá krefjist stefnandi þess með reikningi, dags. 6. nóvember 2014, og dráttarvaxta frá nóvember það ár. Samkvæmt þessum dagsetningum og málflutningsyfirlýsingu stefnanda sem í þeim felist sé krafan fyrnd. Vísist um þetta til umfjöllunar hér að framan. Í stefnu lýsi stefnandi því yfir að verklok hafi verið 17. október 2014 og þann dag hafi greiðslan verið komin í gjalddaga.

Hvað varði endurkröfu stefnanda vegna þess hluta verktryggingar sem greiddur var þann 4. nóvember 2014 þá sé hún fyrnd, sbr. fyrri umfjöllun um fyrningu. Eftir standi þá 5.882.385 krónur. Málsástæður stefnanda lúti að því að ekki hefði átt að greiða trygginguna út. Á það sé ekki fallist. Aðalatriðið sé þó að stefnandi eigi ekki aðild að kröfunni á þessum grunni heldur ábyrgðaraðilinn, Íslandsbanki. Ekki liggi fyrir að krafan á þessum grunni hafi orðið stefnanda en ekkert liggi fyrir um samskipti við Íslandsbanka að þessu leyti né samningssamband bankans og stefnanda sem gæti leitt til þess að stefnandi ætti kröfur um endurgreiðslu á fjárútlátum bankans á þeim forsendum að þau hafi verið að ófyrirsynju. Á öðrum grunni en þessum reisi stefnandi ekki málsástæður sínar hvað þennan lið varðar. Það sé með öðrum orðum ósannað að stefnandi eigi aðild á þessum grunni varðandi kröfur sem Íslandsbanki eigi að hafa greitt umfram skyldur. 7

Verði ekki fallist á þessar varnir stefnda sé byggt á því að krafan sé fyrnd a.m.k. að hluta. Í því sambandi skuli á það bent að stefnandi krefjist dráttarvaxta af fyrri greiðslu bankans frá 4. nóvember 2014 og gefi því málflutningsyfirlýsingu um að þann dag hafi krafan verið gjaldkræf. Á þessu hafi stefnandi forræði og sé dómari við þessa málflutningsyfirlýsingu bundinn.

Í öllu falli sé dráttarvaxtakröfum stefnanda mótmælt. Á því sé byggt að stefnandi geti aldrei átt rétt til dráttarvaxta fyrr en við dómsuppsögu en ella á fyrra tímamarki, svo sem mánuði eftir birtingu stefnu.

Þá sé mótmælt öllum meiningum stefnda um rétt til framlengingar verks.

Um lagarök sé meðal annars vísað til meginreglunnar um skuldbindingargildi samninga, laga nr. 40/2000 um þjónustukaup og laga nr. 150/2017.

IV

Eins og áður segir krefst stefnandi þess meðal annars að „staðfest verði greiðsluskylda stefnda vegna verkkaupa hans af hálfu stefnanda“. Við flutning málsins bauð dómari lögmönnum að tjá sig um það hvort til greina kæmi að dómurinn vísaði þessari kröfu frá dómi af sjálfsdáðum. Af hálfu stefnanda kom fram að krafan hefði í raun ekki sjálfstæða þýðingu heldur hefði hún verið sett fram til öryggis í tengslum við síðari kröfu stefnanda sem væri nánari útfærsla á þessu. Af hálfu stefnda kom fram að krafan teldist óljós, engum málsástæðum væri teflt fram til stuðnings henni og vísa bæri kröfunni frá dómi af sjálfsdáðum.

Að mati dómsins er orðalag kröfunnar óljóst þar sem ekki er vísað til þess með nánari hætti hvaða verkkaup um sé að ræða auk þess sem ekki verður séð að byggt sé á því að verkkaup í málinu hafi átt sér stað „af hálfu“ stefnanda. Þá verður ekki fram hjá því litið að lögmaður stefnanda lýsti því yfir við málflutning að krafan hefði ekki sjálfstæða þýðingu heldur stæði hún til hliðar við fjárkröfu stefnanda í málinu sem væri nánari útfærsla þessarar kröfu. Virðist því sem stefnandi líti í reynd svo á að dómkrafan sé málsástæða fyrir annarri dómkröfu stefnanda fremur en sjálfstæð dómkrafa. Að öllu þessu virtu telst fyrsta krafa stefnanda ódómtæk. Ber því að vísa kröfunni frá dómi af sjálfsdáðum, sbr. dlið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Önnur dómkrafa stefnanda er fjárkrafa sem byggir á því að stefnda beri að greiða stefnanda tvo reikninga vegna framvindu á verki samkvæmt verksamningi aðila ásamt einum reikningi vegna greiðslu á geymslufé, sbr. 6. gr. verksamningsins, auk þess sem stefnandi krefst endurgreiðslu verktryggingar samkvæmt 7. gr. verksamningsins. Efni fyrrgreindra samningsákvæða er rakið hér að framan.

Eins og áður segir er ágreiningslaust að verklok áttu sér stað 17. október 2014 vegna þeirra framkvæmda sem stefnandi tók að sér við húsnæðið að Þórufelli 2–20. Í málinu liggja fyrir þrír reikningar, þ.e. tveir vegna framvindu verksins og einn vegna 8 kröfu stefnanda um greiðslu geymslufjár samkvæmt samningi málsaðila. Umræddir þrír reikningar eru efnislega óumdeildir af hálfu stefnda að öðru leyti en því að í þessum þætti málsins teflir stefndi fram vörnum tengdum fyrningu. Reikningarnir voru allir gefnir út 6. nóvember 2014 með eindaga 27. nóvember 2014. Byggir stefnandi meðal annars á því að dráttarvaxtakrafa stefnanda beri með sér þá afstöðu stefnanda að kröfur hans hafi orðið gjaldkræfar á árinu 2014. Stefnandi rengir ekki að krafa á grundvelli reikninganna myndi að öllu jöfnu teljast fyrnd þar sem málið var höfðað þegar meira en fjögur ár voru liðin frá því að reikningarnir urðu gjaldkræfir, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007. Hann byggir þó á því að vegna sérstaks ákvæðis í 5. gr. verksamnings málsaðila geti kröfurnar ekki talist fyrndar. Með ákvæði samningsins teljist málsaðilar hafa samið um sérstakan og lengri fyrningarfrest en fjögur ár. Nánar tiltekið kveði ákvæðið á um að verði dráttur á greiðslum í lengri tíma en 21 dag þá eigi verktaki rétt á almennum dráttarvöxtum þar til reikningur er greiddur „auk lengingar á verktíma sem drætti nemur“. Uppgjöri vegna verksins hafi ekki verið lokið og því teljist verkið enn „opið“. Í ljósi lengingar á verktíma geti kröfurnar ekki talist fyrndar. Stefnandi byggir þannig á því að samið hafi verið um lengri fyrningarfrest en almennt eigi við og að lögskýringargögn með lögum nr. 150/2007 leiði í ljós að heimilt sé að gera slíkan samning.

Að mati dómsins verður að fallast á það með stefnda að ekki sé unnt að leggja til grundvallar að samið hafi verið um lengri fyrningarfrest með 5. gr. verksamnings málsaðila. Þannig er ekki berum orðum vikið að fyrningu í ákvæðinu auk þess sem ekki er unnt að líta svo á að umfjöllun þar um heimild til framlengingar á verktíma við greiðsludrátt verkkaupa hafi áhrif á fyrningu, enda hróflaði ákvæðið ekki við því hvenær kröfur stefnanda yrðu til eða teldust gjaldkræfar. Önnur túlkun á samningnum hefði það í för með sér að kröfur stefnanda gætu jafnvel aldrei fyrnst með vísan til þess eins að uppgjör hefði ekki farið fram. Slíkt fær ekki staðist að mati dómsins. Þar sem ósannað telst því að samið hafi verið um lengri fyrningarfrest en almennt gildir verður að miða við það að fyrningarfrestur hafi byrjað að líða þegar kröfuhafi gat fyrst átt rétt til efnda, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007. Af fyrrgreindum þremur reikningum stefnanda og dómkröfu hans um dráttarvexti verður ráðið að hann miðar sjálfur við að kröfurnar hafi orðið gjaldkræfar árið 2014. Í samræmi við þetta verður að líta svo á að kröfur stefnanda á grundvelli reikninganna þriggja hafi verið fyrndar þegar mál þetta var höfðað 5. apríl 2019, enda voru þá meira en fjögur ár liðin frá því að kröfurnar urðu gjaldkræfar, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007.

Stefnandi krefst einnig „endurgreiðslu“ fjárhæðar sem ágreiningslaust er að Íslandsbanki hf. greiddi stefnda í tveimur greiðslum, þ.e. 5.882.396 krónur 4. nóvember 2014 og 5.882.395 krónur 29. október 2015. Stefnandi heldur því fram að ekki hafi verið forsendur fyrir þessum greiðslum af hálfu bankans. Þennan þátt kröfu 9 sinnar gegn stefnda byggir stefnandi einungis á þeirri málsástæðu að stefnda beri að endurgreiða stefnanda ofgreitt fé að þessu leyti. Þannig er til að mynda ekki byggt á því að stefndi hafi með háttsemi sinni valdið stefnanda tjóni sem gæti orðið grundvöllur skaðabótakröfu. Stefndi mótmælir málatilbúnaði stefnanda og byggir á því að hér sé um aðildarskort að ræða, enda sé óumdeilt að stefnandi hafi ekki sjálfur greitt stefnda umræddar fjárhæðir. Í öllu falli teljist krafa stefnanda einnig fyrnd.

Í málinu liggur fyrir ábyrgðaryfirlýsing Íslandsbanka hf., dags. 23. apríl 2013, merkt „Tilkynning um opnun ábyrgðar“. Í skjalinu kemur fram að bankinn lýsi því yfir að hann ábyrgist stefnda, sem verkkaupa, greiðslu á allt að 11.764.791 krónu, sem tryggingu fyrir því að stefnandi inni af hendi samningsskyldur sínar við framkvæmd fyrrgreinds verks að Þórufelli 2–20. Fram kemur að ábyrgðin miðist við 10% af kostnaði við verkið samkvæmt verksamningi og standi upphæðin óbreytt til verkloka og lækki þá í 5% af kostnaði, að viðbættum verðbótum ef um slíkt hafi verið samið. Ábyrgðin gildi að því marki í 12 mánuði frá verklokum eða lokaúttekt samkvæmt samningi. Loks er í skjalinu greint frá svokallaðri ábyrgðarþóknun sem stefnandi skyldi greiða bankanum vegna þjónustunnar.

Þegar efni umrædds skjals er virt heildstætt verður að líta svo á að með því hafi Íslandsbanki hf. veitt stefnda loforð um sjálfstæða greiðsluskyldu bankans gagnvart stefnda við nánar tilgreindar aðstæður. Ekki er því unnt að líta svo á að bankinn hafi komið fram sem umboðsmaður stefnanda þegar umræddar greiðslur bankans áttu sér stað, enda er raunar ekki byggt á því af hálfu stefnanda. Þegar af þessari ástæðu er ekki unnt að fallast á málsástæðu stefnanda um að stefnda beri að „endurgreiða“ stefnanda fjárhæðina sem um ræðir, en stefnandi byggir kröfu sína ekki á öðrum málsástæðum til stuðnings þessari kröfu.

Í samræmi við framangreinda niðurstöðu ber að vísa fyrri dómkröfu stefnanda frá dómi, eins og áður segir, en sýkna stefnda af öðrum kröfum stefnanda.

Með hliðsjón af þessum málsúrslitum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.100.000 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið Ó-kk-nf K-kk-nf E-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda flutti málið Ó-kk-nf K-kk-nf lögmaður.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 2. september sl., en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

10

D Ó M S O R Ð:

Vísað er frá dómi kröfu stefnanda, ÁÁ verktaka ehf., um að staðfest verði greiðsluskylda stefnda, húsfélagsins Þórufelli 2–20, vegna verkkaupa hans af hálfu stefnanda.

Stefndi er sýkn af öðrum kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefnda 1.100.000 krónur í málskostnað.

10

Vísað er frá dómi kröfu stefnanda, ÁÁ verktaka ehf., um að staðfest verði greiðsluskylda stefnda, húsfélagsins Þórufelli 2–20, vegna verkkaupa hans af hálfu stefnanda.

Stefndi er sýkn af öðrum kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefnda 1.100.000 krónur í málskostnað.