E-133/2021

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 4. nóvember 2021, var höfðað 15. desember 2020 af H-kk-þgf H-kk-þgf Gustum, Þverholti 15, Reykjavík, á hendur félaginu Novo byggi ehf., Smáraflöt 11, Garðabæ, til greiðslu skuldar samkvæmt kaupsamningi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 20.900.000 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 8.900.000 krónum frá 26. júlí 2019 til 2. júlí 2020, en af 20.900.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Til vara krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnanda og til þrautavara krefst stefndi verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnanda. Í öllum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda.

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar aðalkrafa stefnda um að málinu verði vísað frá dómi. Auk frávísunar krefst stefndi, sem hér er sóknaraðili, málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda. Í þessum þætti málsins krefst stefnandi, sem hér er varnaraðili, þess að kröfu um frávísun málsins verði hafnað og krefst hann jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu, auk virðisaukaskatts.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Mál þetta er að rekja til kaupsamnings aðila, dags. 21. maí 2019, um þrjár íbúðir við Ljósvallagötu 14 í Reykjavík. Umsamið kaupverð, sem var 84.900.000 krónur, skyldi greiðast með nánar tilteknum hætti, sem stefnandi kveður stefnda hafa staðið skil á um síðir, þar til kom að tveimur síðustu greiðslunum og höfðar stefnandi málið til innheimtu á þeim greiðslum. Um er að ræða kaupsamningsgreiðslu að fjárhæð 6.000.000 króna sem greiða skyldi með peningum 27. júní 2019 og lokagreiðslu að fjárhæð 14.900.000 krónur sem greiða skyldi með peningum við útgáfu afsals 26. júlí s. á, en afsal til stefnda mun ekki enn hafa verið gefið út. Eigi síðar en síðastnefndan dag skyldi stefnandi aflýsa tólf milljóna króna veðskuld af eigninni, en ekki varð af því fyrr en 2. júlí 2020 og tekur krafa stefnanda um dráttarvexti mið af því.

Áður en kaup þessi gerðust hafði stefnandi gengið til samninga við annan aðila, Laugaveg ehf., um kaup á eignunum, en ágreiningur varð um efndir þeirra viðskipta og lýsti stefnandi yfir riftun þeirra. Laugavegur ehf. krafði stefnanda um endurgreiðslu á innborgun sinni á fyrirhuguð kaupog fékk með kyrrsetningargerð sem fram fór þann 26. júní 2019 kyrrsettar fyrrnefndar kröfur stefnanda á hendur stefnda samkvæmt kaupsamningi þeirra, sem áttu að koma til greiðslu 27. júní 2019 og 26. júlí s. á. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 4. maí 2020 var kyrrsetningin staðfest og var stefnanda jafnframt gert að greiða Laugavegi ehf. 24.500.000 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 15. mars 2019 til greiðsludags, en stefnandi áfrýjaði dómi þessum til Landsréttar. Með löggeymslugerð 27. júlí 2020 voru sömu greiðslur samkvæmt kaupsamningi aðila þessa máls teknar til löggeymslu á embætti sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu fyrir kröfu Laugavegs ehf. og skyldu þær greiðast á reikning sýslumanns. Eftir höfðun þessa málsvar fyrrnefndur héraðsdómur í máli stefnanda og Laugavegs ehf. staðfestur með dómi Landsréttar 28. maí 2021 í máli nr. 304/2020. Stefnandi var þó ekki lengur talinn hafa lögvarða hagsmuni af endurskoðun á ákvæði hins áfrýjaða dóms um staðfestingu kyrrsetningargerðarinnar þar sem andlag hennar hafði þá verið tekið til löggeymslu og var kröfu stefnanda þar að lútandi því vísað frá Landsrétti án kröfu. Á embætti sýslumanns þann 17. ágúst 2021 var að kröfu Laugavegs ehf. á grundvelli dómsins og að ábendingu stefnanda gert fjárnám í þeim kaupsamningsgreiðslum sem stefnandi krefur stefnda um í þessu máli. Með tölvupósti til lögmanns stefnda þann 20. ágúst 2021 tilkynnti lögmaður Laugavegs ehf. um fjárnámsgerðina og skoraði á stefnda að greiða Laugavegi ehf. kröfuna ásamt áföllnum dráttarvöxtum að fjárhæð 4.263.429 krónur.

Meðferð máls þessa varfrá úthlutun þess til dómara þann 7. apríl 2021 margsinnis frestað að beiðni lögmanna aðila vegna tilrauna þeirra til að ljúka því og fasteignaviðskiptum aðila með sátt. Þær tilraunir báru ekki árangur og var málið því loks flutt um aðalkröfu stefnda um frávísun þess þann 4. nóvember sl. Við þann málflutning kom fram að ágreiningur aðila fælist að svo komnu einkum í því að stefnandi vildi nú krefja stefnda um greiðslu dráttarvaxta sem fallið hefðu á umsamdar kaupsamningsgreiðslur, svo sem krafist væri í stefnu, og teldi stefnandi að fjárnám hefði aðeins verið gert í höfuðstól þeirra. Þessu er stefndi ekki sammála og telur að málinu og kröfugerð stefnanda í heild sinni beri að vísa frá dómi.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila, stefnda, fyrir kröfu sinni um frávísun málsins Aðalkrafa stefnda um að málinu verði vísað frá dómi varí greinargerð hans í fyrsta lagi byggð á 4. mgr. 94. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Með málshöfðun þessari væri stefnandi að leita dóms um efnislega sömu kröfur og hafðar hefðu verið uppi í öðru dómsmáli, milli Laugavegs ehf. og stefnanda, sem þá sætti áfrýjun til Landsréttar. Í því máli hafi Laugavegur ehf. krafist endurgreiðslu innborgana sem félagið hefði innt af hendi inn á kaupsamning milli þess og stefnanda, sem hefði móttekið greiðslur, en síðar rift samningi við félagið án þess að skila greiðslunum. Í málinu hafi einnig verið krafist staðfestingar á kyrrsetningargerðum í kaupsamningsgreiðslum milli stefnanda og stefnda. Um sé að ræða sömu greiðslur og ágreiningur þessa máls snúi að, þ. e. greiðslu sem inna hafi átt af hendi þann 27. júní 2019 að fjárhæð 6.000.000 króna og greiðslu við undirritun afsals þann 26. júlí 2019 að fjárhæð 14.900.000 krónur. Eftir að fallist hafi verið á kröfur Laugavegs ehf. í héraðsdómi í máli nr. E- 3987/2019 hafi umræddar greiðslur samkvæmt kaupsamningi sætt löggeymslu á embætti sýslumanns. Kröfur Laugavegs ehf. í Landsréttarmálinu nr. 304/2020 hafi efnislega verið þær sömu, og þáum að greiðsluskylda stefnda væri í raun við félagið eða í öllu falli við sýslumanninn á höfuðborgarsvæðinu. L jóst sé að hér sé um sömu kröfur að ræða og að 4. mgr. 94. gr. laga um meðferð einkamála girði því fyrir að stefnandi hafi getað leitað dóms um kröfur sínar. Verði því að fallast á aðalkröfu stefnda og vísa máli þessu frá dómi.

Í öðru lagi byggðist krafa stefnda á því að stefnanda skorti lögvarða hagsmuni í skilningi 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála til að leita dóms um kröfur sínar. Dómkröfur stefnanda séu þannig úr garði gerðar að ekki verði betur séð en að hann telji sig eiga réttmætt tilkall til þeirra kaupsamningsgreiðslna sem málið snúist um og telji sig geta tekið við þeim greiðslum, sniðgengið fyrri samningsaðila og virt að vettugi löggeymslugerð sýslumanns, þar sem skýrt hafi verið kveðið á um að umræddar greiðslur væru teknar löggeymslu og að greiðslur skyldu berast inn á reikning sýslumanns. Stefndi byggði á því að löggeymslugerðin hafi valdið því að stefnandi eigi ekki lögmætt tilkall til umræddra kaupsamningsgreiðslna, en hvergi í stefnu sé þess getið að greiðslum verði ráðstafað til sýslumanns. Ljóst sé að greiðslur til stefnanda myndu að öllum líkindum skerða verulega rétt þriðja manns, Laugavegs ehf. Með fjárnámi sem síðar hafi verið gert í kröfunum hafi réttur þriðja manns til þeirra verið staðfestur. Stefnandi eigi því ekkert lögvarið tilkall til þeirra eða dóms um þær og því beri að vísa málinu frá dómi.

Í þriðja lagi byggði stefndi á því að málatilbúnaður stefnanda sé svo vanreifaður að vísa beri kröfum hans frá dómi, enda uppfylli málatilbúnaðurinn ekki kröfur e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála. Um það sé vísað til þess að í stefnu skorti verulega á lýsingar á lögskiptum stefnanda við Laugaveg ehf. um fasteignina.

Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök varnaraðila, stefnanda, gegn kröfu um frávísun málsins Stefnandi krefst þess að kröfu um frávísun allra stefnukrafna verði hafnað og telur að taka beri málið til efnismeðferðar að því er varði dráttarvaxtakröfur stefnanda. Byggt sé á því að í máli stefnanda og þriðja manns hafi ekki verið gerðar sömu kröfur og í þessu máli og að ekki séu lengur uppi álitamál varðandi litis pendens- áhrif samkvæmt 4. mgr. 94. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 þar sem gengið hafi dómur í Landsrétti.

Varðandires judicata- áhrif dómsins samkvæmt 1. mgr. og 2. mgr. 116. gr. sömu laga þá hafi í honumekkiveriðfjallað um lögskipti stefnanda og stefnda í þessu máli og sé hann aðeins bindandi um þær kröfur sem þar hafi verið dæmdar að efni til.

Hafna beri þeirri málsástæðu stefnda að stefnandi eigi ekki lögvarða hagsmuni af málinu í skilningi 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála. Fjárnám hafi verið gert í kaupsamningsgreiðslum stefnda, en ekki í dráttarvaxtakröfu stefnanda á hendur stefnda, sem gerð sé í þessu máli. Sú krafa nemi 4.263.429 krónum og sé hærri en sú fjárhæð sem árangurslaust fjárnám hafi verið gert fyrir. Þær eignir sem fjárnám hafi verið gert í hafi ekki dugað fyrir kröfum gerðarbeiðanda og árangurslaust fjárnám hafi verið gert fyrir 3.854.962 krónum. Stefnandi eigi rétt á því að skorið verði úr um dráttarvaxtakröfu hans gegn stefnda, sem ekki hafi verið andlag fjárnám sí máli Laugavegs ehf. gegn stefnanda.

Þá hafni stefnandi því að málatilbúnaður hans uppfylli ekki kröfur e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála. Það sé fyllilega skýrt af umfjöllun í stefnu hvert sakarefni málsins sé og stefnda hafi ekkert verið að vanbúnaði að taka til varna. Stefnanda hafi engin skylda borið til að lýsa nánar lögskiptum sínum við Laugaveg ehf., enda hafi stefndi sjálfur gert grein fyrir þeim atriðum í þeim lögskiptum sem hann telji hafa þýðingu. Gagnaöflun í málinu hafi ekki verið lýst lokið og því sé ekki útilokað að stefnandi kunni að leggja fram frekari gögn til skýringa undir rekstri málsins.

Niðurstaða

Mál þetta höfðar stefnandi til innheimtu á tveimur greiðslum sem stefnda bar að greiða honum samkvæmt kaupsamningi þeirra um fasteignir. Þann 26. júní 2019, daginn áður en sú fyrri skyldi koma til greiðslu, voru báðar þessar umsömdu greiðslur kyrrsettar að kröfu þriðja aðila. Í kjölfar staðfestingar héraðsdóms á kyrrsetningargerðinni og eftir áfrýjun þess dóms voru greiðslurnar teknar löggeymslu fyrir kröfum umrædds þriðja aðila og loks, að gengnum dómi Landsréttar um þær, var að kröfu hans gert fjárnám í greiðslunum þann 17. ágúst 2021. Þessum atvikum er nánar lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram.

Þegar mál þetta var höfðað hafði stefnandi áfrýjað dómi þar sem staðfest var kyrrsetning hinna umdeildu kaupsamningsgreiðslna og krafist þess fyrir Landsrétti að staðfestingu kyrrsetningar þeirra yrði hafnað. Verður því ekki fallist á það með stefnanda að ekki hefðu verið gerðar kröfur í öðru dómsmáli um þessar greiðslur þegar stefnandi krafðist dóms um kröfur sínar til þeirra í þessu máli. Bar þegar af þeirri ástæðu samkvæmt 4. mgr. 94. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 að vísa máli þessu frá dómi. Af ástæðum sem raktar hafa verið hér að framan kom þó ekki til skoðunar hvort málinu yrði vísað frá dómi, með eða án kröfu, fyrr en málsaðilar höfðu fullreynt að ljúka lögskiptum sínum með sátt, sem þeim lánaðist ekki að gera.

Málatilbúnaður stefnanda byggðist á því að stefnda bæri að greiða honum umstefndar fjárhæðir til efnda á kaupsamningi aðila. Í ljósi fyrrgreindra atvika málsins losnar stefndi ekki undan skyldum sínum til efnda á kaupsamningnum með því að greiða stefnanda þær kröfur sem fjárnám hefur verið gert í, sbr. 4. mgr. 57. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Stefnandi heldur því nú fram að krafa til dráttarvaxta af greiðslunum hafi verið undanskilin fjárnámsgerð og hann eigi því lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um þann hluta dómkröfu sinnar. Við málflutning voru færð þau rök fyrir þessu að fjárnámsgerðin hefði ekki orðið árangurslaus að hluta, svo sem raunin varð, ef fjárnámið hefðiátt að ná til dráttavaxta af kröfunum þar sem þeir næmu hærri fjárhæð en þeirri sem út af stóð af kröfu fjárnámshafa.

Í kyrrsetningargerð, í löggeymslugerð og í fjárnámsgerð er kröfum sem aðfarargerðirnar tóku til lýst með sama hætti, þ. e. kaupsamningsgreiðslum að tilteknum fjárhæðum og með tilteknum gjalddögum. Enginn fyrirvari er í fjárnámsgerð gerðu rumað undanskilja beri dráttarvexti af þeim kröfum sem fjárnám var gert í að ábendingu stefnanda, en sýslumanni ber að bóka af nákvæmni í hverjum eignum fjárnám er gert, sbr. 1. mgr. 51. gr. aðfararlaga. Fjárnám í kröfu telst, ef annað er ekki tekið fram, einnig ná til arðs eða vaxta af kröfunni, jafnt þeirra sem þegar hafa fallið til og þeirra sem réttur stofnast til síðar, samkvæmt 3. mgr. 44. gr. aðfararlaga og hefur fjárnámshafi þegar krafið stefnda um greiðslu hinna fjárnumdu krafna, þar með talið dráttarvaxta að fjárhæð 4.263.429 krónur. Fyrir liggur að umræddar greiðslur hafa allt frá gjalddaga þeirra verið bundnar kvöðum í þágu fjárnámshafa samkvæmt aðfarargerðum sem ekki kæmu til endurskoðunar í þessu máli. Málatilbúnaður stefnanda um rétt hans til dráttarvaxta sem fallið hafi eftir gjalddaga á höfuðs tólk aupsamningsgreiðslna, sem nú er ágreiningslaust að hann eigi ekki rétt tilað fá greiddar sér, er vanreifaður og ekki dómtækur.

Svo sem að framan er rakið braut málshöfðun stefnanda í öndverðu í bága við 4. mgr. 94. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 vegna reksturs annars dómsmáls, en lyktir þess dómsmáls leiddu til þess að annar aðili hefur öðlast rétt til greiðslu þeirra krafna sem stefnandi krefur stefnda um í máli þessu. Stefnandi hefur því enga lögvarða hagsmuni af því að fá um þær dæmt. Að virtu öllu framangreindu verður fallist á það með stefnda að stefnandi eigi ekki tilkall til þess að fá dæmt um þær kröfur sem hann gerir í málinuog verður málinu vísað frá dómi.

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem ákveðinn er 400.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðar or ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, H-kk-nf H-kk-nf Gustum, greiði stefnda, Novo byggi ehf., 400.000 k rónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf

Greitt kr. 900,-

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Reykjavíkur, 11. nóvember 2021