E-58/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 4. febrúar 2016, höfðaði A, [...], [...], hinn 15. maí 2012 gegn Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, og B, [...], [...].

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda 2.936.931 krónu, ásamt vöxtum af þeirri fjárhæð skv. 16. gr. skaðabótalaga frá slysdegi [16. maí 2002] til 5. júlí 2012, en þá með dráttarvöxtum skv. III. kafla vaxtalaga frá þeim tíma til greiðsludags. Til vara er þess krafist að stefndu greiði stefnanda in solidum 1.035.415 krónur, með vöxtum og dráttarvöxtum eins og greinir í aðalkröfu. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu in solidum, að teknu tilliti til virðisaukaskatts og útlagðs matskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara lækkunar þeirra. Þá er krafist málskostnaðar.

Mál þetta var fyrst dómtekið 3. júlí 2012, að kröfu stefnanda, en ekki var sótt þing af hálfu stefndu við þingfestingu málsins 5. júní s.á. Dómur var uppkveðinn 17. janúar 2013, þar sem stefndu voru dæmd til að greiða stefnanda in solidum 453.293 krónur, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum. Að öðru leyti var dómkröfum stefnanda vísað frá dómi án kröfu. Málið var endurupptekið að kröfu stefndu 16. apríl 2013 og rekstri þess fram haldið. Undir rekstri málsins féllu stefndu frá frávísunarkröfu sem höfð var uppi í greinargerð þeirra sem lögð var fram á dómþingi 4. júní 2013. Við aðalmeðferð málsins féll stefnandi frá viðurkenningarkröfu sem höfð var uppi í stefnu og jafnframt frá kröfu um bætur fyrir varanlega örorku. Lækkaði stefnufjárhæðin því til samræmis, en upphafleg skaðabótakrafa stefnanda nam 9.853.098 krónum.

I

Málsatvik

Málsatvik teljast að mestu eða öllu leyti óumdeild. Hinn 16. maí 2002 varð árekstur milli bifreiðanna AN-856 og H-602 á gatnamótum Borgarfjarðar- og Þrándarstaðavegar í Eiðasveit. Stefnandi var farþegi í bifreiðinni H-602 og slasaðist við áreksturinn. Var hún flutt með sjúkrabíl á heilsugæslustöð, en send heim samdægurs og áverkar hennar taldir minni háttar. Nokkrum dögum síðar var stefnandi send með sjúkraflugi til Reykjavíkur, þar sem hún var greind með verulegan áverka á nýra. Lá hún þar á sjúkrahúsi til 15. júní s.á. er hún var útskrifuð.

Stefnda B var ökumaður og eigandi bifreiðarinnar AN-856, sem var vátryggð hjá hinu stefnda vátryggingafélagi. Með dómi Hæstaréttar, uppkveðnum 25. febrúar 2005 í máli nr. 410/2004, var kveðið á um bótaskyldu stefndu gagnvart ökumanni bifreiðarinnar H-602, föður stefnanda, vegna sama umferðarslyss. Er ekki uppi ágreiningur um að bótaréttur stefndu gagnvart stefnanda kunni að vera til staðar úr nefndri tryggingu, að uppfylltum öllum skilyrðum, eins og segir í greinargerð stefndu.

Með tölvupósti skrifstofu lögmanns stefnanda til hins stefnda vátryggingafélags 19. janúar 2006 var vakið máls á því að athuga þyrfti með bótaskyldu gagnvart stefnanda og tveimur systkinum hennar sem hefðu slasast í umferðarslysinu 16. maí 2002. Með matsbeiðni, dags. 20. júlí 2006, sammæltust hið stefnda vátryggingafélag og stefnandi um að fá tvo matsmenn, þá R-kk-þf J-kk-þf, sérfræðing í bæklunarskurðlækningum, og B-kk-þf B. M-kk-þf, hdl. og lektor, til að meta þær líkamlegu afleiðingar sem slysið hafði fyrir stefnanda. Matsgerð þeirra lá fyrir 24. febrúar 2007. Í kafla hennar um samantekt og álit kemur fram að stefnandi búi við væga mjóbaksverki eftir slysið og auk þess talsverða bílhræðslu, sem þó sé óvíst að verði varanleg. Stefnandi sé með væga hryggskekkju sem ólíklegt sé að tengist afleiðingum slyssins, en ekki sé ólíklegt að hún hafi fengið væga mjóbakstognun, þótt engin eymsli séu við skoðun. Þá kemur fram í matsgerðinni að stefnandi hafi að ósk matsmanna undirgengist skoðun hjá Þ-kk-þgf M-kk-þgf, sérfræðingi í lyflækningum og nýrnasjúkdómum, og að í vottorði hans, dags. 31. janúar 2007, komi fram að nýrnastarfsemi sé eðlileg og ekki að vænta síðkominna breytinga á nýrnastarfsemi.

Komust matsmennirnir í fyrsta lagi að þeirri niðurstöðu að tímabil tímabundins atvinnutjóns skv. 2. gr. skaðabótalaga næði frá slysdegi, 16. maí 2002, til 1. september s.á., í öðru lagi að stefnandi hefði verið veik í skilningi 3. gr. sömu laga á sama tímabili, þar af rúmföst frá slysdegi til 15. júní 2002, í þriðja lagi að varanlegur miski skv. 4. gr. sömu laga teldist 5 stig, í fjórða lagi að varanleg örorka hennar teldist engin og loks að heilsufar stefnanda teldist hafa verið orðið stöðugt 1. september 2002.

Með skriflegri kröfugerð til hins stefnda vátryggingafélags, dags. 18. júlí 2007, fór lögmaður stefnanda fram á að gengið yrði til fullnaðaruppgjörs á grundvelli matsgerðarinnar. Í stefnu greinir að í framhaldinu hafi komið í ljós að líkamstjón stefnanda væri umfangsmeira en lagt hefði verið til grundvallar við matið. Hafi stefnandi þá lýst því yfir að hún myndi ekki una við matið og að fá yrði nýtt mat þegar afleiðingarnar væru allar komnar fram. Kveður stefnandi að ítrekað hafi verið óskað eftir slíku mati af hennar hálfu, m.a. með tölvubréfum í október og desember 2010 og í maí 2012, en þeim hafi ekki verið svarað og sé málsóknin því nauðsynleg.

Í greinargerð stefndu er staðfest að hinu stefnda vátryggingafélagi hafi borist erindi framangreinds efnis með tölvupósti 1. október 2010, en stefndu benda á að engum gögnum sé til að dreifa í málinu um að stefnandi hafi aðhafst nokkuð frekar til að gæta réttar síns. Er því sérstaklega hafnað að hið stefnda vátryggingafélag hafi á nokkurn hátt staðið í vegi fyrir því að stefnandi leitaðist við að færa sönnur á meint tjón sitt með dómkvaðningu matsmanns eða annarri gagnaöflun. Þá er bent á að engum gögnum sé til að dreifa um læknisheimsóknir stefnanda vegna slyssins eftir að hún útskrifaðist af sjúkrahúsi 2002 og þar til löngu síðar, eða á árinu 2007. Óljóst sé hvort læknisvottorð og vottorð sjúkraþjálfara, sem liggi fyrir í málinu og aflað hafi verið löngu síðar, greini áverka sem standi í beinum tengslum við slysið 16. maí 2002.

Eins og að framan greinir var mál þetta fyrst dómtekið 3. júlí 2012, en málið var endurupptekið að kröfu stefndu 16. apríl 2013 og rekstri þess fram haldið. Með beiðni, sem lögð var fram á dómþingi 18. febrúar 2014, fór stefnandi fram á að dómkvaddur yrði einn sérfróður og óvilhallur matsmaður til að leggja mat á líkamstjón stefnanda vegna bílslyssins 16. maí 2002. Stefndu andmæltu ekki beiðninni og var Y-kk-nf Ó-kk-nf, sérfræðingur í bæklunarskurðlækningum, dómkvaddur til starfans. Er matsgerð hans dagsett 29. september 2014. Í niðurstöðukafla hennar kemur fram að mat hans sé í öllum atriðum samhljóða því mati sem áður hafði verið framkvæmt, en þar vísar matsmaðurinn til mats tveggja matsmanna sem fór fram á árinu 2007 og fyrr var lýst. Eru niðurstöður hans svohljóðandi:

„1. [A] telst hafa hlotið áverka á hægra nýra og tognun í baki í slysinu 16. maí 2002.

2. Óvinnufær að fullu var [A] tímabilið 16.05.2002 – 31.08.2002.

3. Rúmliggjandi telst [A] hafa verið tímabilið 16.05.2002 – 16.06.2002 en veik án rúmlegu 17.06.2002 – 31.08.2002.

4. Stöðugleikapunktur er settur 01.09.2002.

5. Varanlegur miski er 5 stig.

6. Varanleg örorka er engin.“

Við aðalmeðferð málsins gáfu stefnandi og faðir hennar skýrslu, en auk þess gáfu skýrslu sem vitni Ó-kk-nf G-kk-nf læknir og O-kvk-nf S-kvk-nf sjúkraþjálfari.

II

Málsástæður stefnanda

Í stefnu kemur fram að stefnandi byggi á því að stefndu hafi samþykkt bótaskyldu sína með samkomulagi á árinu 2006 um að láta meta líkamstjón stefnanda. Þar með sé komið á bindandi samkomulag um bótaskyldu, viðurkenning stefndu á bótaskyldunni. Um þetta sé einnig vísað til dóms Hæstaréttar frá 25. febrúar 2005 þar sem dæmt hafi verið að ábyrgð á árekstrinum liggi hjá stefndu. Leggja beri þann dóm til grundvallar í máli þessu, enda byggist ábyrgðin á sömu sjónarmiðum og þar sé fallist á, um að stefnda B hafi í greint sinn brotið gegn aðalbrautarrétti hinnar bifreiðarinnar, henni hafi borið að víkja og beri því sök á árekstrinum.

Stefnandi kveðst byggja fjárkröfur sínar á því að vegna slyssins hafi hún orðið fyrir bæði tímabundnu og varanlegu líkamstjóni. Samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993 beri stefndu að greiða henni skaðabætur vegna þessara afleiðinga.

Fjárkrafa stefnanda er sundurliðuð svo í stefnu:

1. Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr. skaðabótalaganna.

Stefnandi hafi verið óvinnufær vegna slyssins á tímabilinu 16. maí 2002 til 1. september s.á. Samkvæmt fyrirliggjandi vottorði sveitarfélagsins Fljótsdalshéraðs hafi stefnandi verið ráðin til vinnu þar, en hafi ekki getað mætt fyrr en síðustu 2½ dagana fyrir skóla. Launataxtinn hafi verið 330 krónur á klukkustund og ofan á það bætist 10,17% orlof. 40 tíma vinnuvikan geri þá 14.542 krónur. Óvinnufærnistímabilið sé 15 vikur og 1 dagur að auki. Geri það heildarvinnutap að fjárhæð 221.045 krónur. Frá því dragist launin fyrir nefnda 2½ daga vinnu og standi þá eftir 214.683 krónur.

2. Þjáningarbætur skv. 3. gr. skaðabótalaga.

Í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og B-kk-ef G. M-kk-ef hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi verið rúmföst í 31 dag og veik án rúmlegu í aðra 77 daga. Stefnandi telji sig hafa verið auk þess veika án rúmlegu í 12 daga til viðbótar. Taxtarnir séu nú 3.090 krónur og 1.660 krónur. Heildarsamtala fyrir þennan lið sé þá 243.530 krónur.

3. Varanlegur miski skv. 4. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi leggi til grundvallar að varanlegur miski sinn sé 25 stig. R-kk-nf og B-kk-nf hafi metið miskann til 5 stiga, en þegar tekið sé tillit til viðbótarafleiðinga sem fram hafi komið eftir það mat byggi stefnandi á að varanlegur miski hennar sé meiri, eða 25 stig. Hún hafi verið á fjórtánda ári er slysið varð og því eigi að miða við óskertan bótagrunn sem framreiknaður samkvæmt reglum ákvæðisins sé nú 9.507.500 krónur. Margfeldi þessara talna sé 2.376.875 krónur.

4. Varanleg örorka skv. 5.-9. gr. skaðabótalaga.

Eins og fyrr sagði féll stefnandi við aðalmeðferð málsins frá kröfu um bætur fyrir varanlega örorku og er því óþarft að rekja hér málsástæður fyrir þessum lið stefnunnar.

5. Útlagður kostnaður stefnanda vegna málsins. Hér er átt við kostnað vegna læknisvottorða, ferðar á matsfund, komugjalda á heilsugæslu, röntgenmyndatöku og ferðakostnaðar vegna nýrnarannsóknar hjá Þ-kk-þgf M-kk-þgf nýrnasérfræðingi, sem stefnandi kveður nema samtals 98.843 krónum.

Stefnandi kveður afleiðingar slyssins fyrst hafa verið metnar af tveimur matsmönnum á árinu 2007, eins og að framan greinir, en síðar hafi komið í ljós í framhaldi af rannsóknum heimilislæknis stefnanda og meðferðum á árunum 2008 til 2010 að afleiðingarnar hafi verið umfangsmeiri en gert hafi verið ráð fyrir. Auk framangreindra röksemda vísi stefnandi varðandi bótaskyldu til ákvæða skaðabótalaga, svo og annarra lögfestra og ólögfestra meginreglna skaðabótaréttarins.

Kröfu sína um almenna vexti kveður stefnandi styðjast við 16. gr. skaðabótalaga, en kröfu um dráttarvexti við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefnandi miði upphafsdag dráttarvaxta við það er einn mánuður var liðinn frá þingfestingu máls þessa og vísi um það til 9. gr. laga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað sé studd við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og ákvæði laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili. Varðandi varnarþing sé vísað til 32. gr., sbr. 42. gr., laga nr. 91/1991 og til vara til 41. gr. þeirra laga.

Í talningu dómkrafna og helstu málsástæðna sem stefnandi lagði fram að boði dómara við upphaf aðalmeðferðar, sbr. síðari málslið 1. mgr. 103. gr. laga nr. 91/1991, kemur fram að endanleg aðalkrafa taki mið af því að fallið sé frá kröfu um bætur fyrir varanlega örorku sem höfð var uppi í stefnu. Kröfugerðin miði við matsgerð dómkvadds matsmanns, þó þannig að í aðalkröfu sé miðað við að miskastig stefnanda hafi verið metið of lágt og eigi að vera 25 stig. Varakrafan miðist við að miskastig stefnanda sé 5 stig eins og greinir í matsgerð.

Þá sé á því byggt að til meðferðar dómsins nú sé allt það sakarefni sem um var fjallað í dómi þessa dómstóls uppkveðnum 17. janúar 2013, þar með taldar þær dómkröfur sem þar var vísað frá dómi. Stefnandi hafni því að krafa hennar sé fyrnd, en fjögurra ára fyrningarfresturinn [skv. 99. gr. umferðarlaga, innsk. dómara] hafi ekki byrjað að líða fyrr en eftir að læknir og sjúkraþjálfari rannsökuðu á árunum 2008 til 2009 nýframkomnar afleiðingar slyssins. Fyrningartími hafi því rofnað við stefnu.

III

Málsástæður stefndu

Eins og fyrr sagði féllu stefndu frá frávísunarkröfu sem höfð var uppi í greinargerð þeirra og byggðist á því að dómkröfur stefnanda væru vanreifaðar og uppfylltu ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er ekki ástæða til að rekja hér frekar málsástæður fyrir þeirri kröfu.

Stefndu hafna alfarið öllum kröfum og málsástæðum stefnanda.

Aðalkrafa stefndu um sýknu byggist á því að allar kröfur stefnanda hafi verið fyrndar er málið var höfðað. Vísa stefndu til 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og byggja á því að fjögurra ára fyrningarfrestur þeirrar lagagreinar hafi verið liðinn þegar mál þetta var höfðað.

Nánar tiltekið byggi stefndu á því í fyrsta lagi að upphaf fyrningarfrests beri að miða við stöðugleika samkvæmt matsgerð. Hafi fyrningarfrestur því hafist þann 1. janúar 2003 og lokið í árslok 2006. Fyrir liggi að umferðarslysið hafi orðið þann 16. maí 2002. Í matsgerð tveggja matsmanna frá árinu 2007 segi að heilsufar stefnanda hafi orðið stöðugt þann 1. september 2002. Stefndu byggi á því að þá hafi stefnandi mátt vita um kröfu sína og átt þess kost að leita fullnustu hennar í skilningi 99. gr. umferðarlaga. Fyrningarfrestur hafi því hafist um áramótin 2002/2003 og krafan því löngu fyrnd þegar málið var höfðað.

Jafnvel þótt litið yrði svo á að rétt væri að gefa stefnanda aukið svigrúm til að gera ráðstafanir vegna bótakröfu og miða upphaf fyrningarfrestsins við 1. janúar 2004 þá sé krafan samt fyrnd. Lok frestsins væru þá í árslok 2007 sem sé einnig löngu áður en málið var höfðað.

Í öðru lagi, verði ekki fallist á framangreint, byggi stefndu á því að fyrningarfresturinn hafi byrjað að líða þann 1. janúar 2005 og því verið löngu liðinn er mál þetta var höfðað. Byggist það tímamark á því að þann 6. apríl 2004 hafi verið þingfest mál fyrir Héraðsdómi Austurlands, þar sem gerð hafi verið sú krafa að stefndu (þau sömu og í þessu máli hér) yrði in solidum gert að greiða föður stefnanda skaðabætur vegna líkams- og eignatjóns hans vegna sama áreksturs. Stefndu byggi á því að með þeirri málshöfðun hafi stefnanda ekki getað dulist að möguleiki væri á að hún gæti átt sambærilega bótakröfu, hefði hún orðið fyrir tjóni, enda hafi líkamlegt ástand hennar þá þegar, og raunar allnokkru áður, verið orðið stöðugt eftir umrætt slys.

Í þriðja lagi, verði ekki fallist á framangreint, byggi stefndu á því að fyrningarfrestur hafi byrjað að líða þann 1. janúar 2006. Þann 24. febrúar 2005 hafi gengið dómur í Hæstarétti í fyrrgreindu máli sem faðir stefnanda höfðaði gegn stefndu þann 6. apríl 2004, þ.e. máli nr. 410/2004. Sé byggt á því að fyrningarfresturinn hafi byrjað að líða við lok þess almanaksárs eftir að nefndur dómur féll, eða þann 1. janúar 2006, enda hafi stefnanda þá þegar mátt vera ljós afstaða Hæstaréttar til atvika umrædds umferðarslyss. Samkvæmt þessu hafi kröfur stefnanda verið fyrndar við lok ársins 2009 eða löngu fyrir málshöfðun.

Í fjórða lagi, verði ekki fallist á framangreint, byggi stefndu á því að fyrningarfrestur hafi byrjað að líða þann 1. janúar 2007. Vísa stefndu þar til tölvupósts stefnanda til stefnda þann 19. janúar 2006 og kveðast telja að stefnandi hafi á því tímamarki haft, eða í það minnsta mátt hafa, vitneskju um kröfu sína í skilningi 99. gr. umferðarlaga og átt þess kost að leita fullnustu hennar. Fyrningarfresturinn hafi því hafist 1. janúar 2007 og krafan þar með verið fyrnd í árslok 2010 eða áður en málið var höfðað.

Í fimmta lagi, verði ekki fallist á framangreint, byggi stefndu á því að fyrningarfrestur hafi byrjað að líða þann 1. janúar 2008. Matsgerð tveggja matsmanna hafi legið fyrir þann 24. febrúar 2007. Stefndu byggi á því að á þeim tímapunkti hafi stefnandi vitað, eða í það minnsta mátt vita, um meinta kröfu sína og átt þess kost að leita fullnustu hennar. Fyrningarfresturinn hafi því byrjað að líða þann 1. janúar 2008 og krafan þannig fyrnst í árslok 2011 eða áður en mál þetta var höfðað.

Af öllu framangreindu telji stefndu ljóst að sama hvernig litið sé á málið og við hvaða dag sé miðað, þá hafi sérhver meint krafa stefnanda verið fyrnd þegar málið var höfðað.

Stefndu mótmæli alfarið því sem sé fullyrt í stefnu um að hið stefnda vátryggingafélag hafi viðurkennt bótaskyldu með því að taka þátt í öflun matsgerðar. Eigi slík fullyrðing ekki við nokkur rök að styðjast, enda megi glöggt ráða af dómaframkvæmd að slíkt sé aðeins þáttur í upplýsingaöflun sem sé mikilvæg svo að unnt sé að taka afstöðu til bótaskyldu en teljist ekki viðurkenning sem rjúfi fyrningu.

Það sé óyggjandi skilyrði fyrir því að fyrningarfrestur teljist rofinn að skuldari viðurkenni með beinum hætti kröfu kröfuhafa eða að dómsmál sé höfðað. Hvorugt hafi átt sér stað á fyrningartíma þessa máls þannig að rjúfi fyrningu. Beri af þeim sökum að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefndu um sýknu sé gerð sú krafa til vara að stefnukröfur verði lækkaðar. Sú krafa snúi að vaxtakröfu stefnanda sem tekin hafi verið til greina í dóminum frá 17. janúar 2013 en stefndu taki undir niðurstöðu héraðsdóms um fjárhæðir, verði stefnandi talinn eiga bótarétt.

Stefndu mótmæli því alfarið að vextir reiknist eins og í dómsorði þess dóms. Í fyrsta lagi þá telja stefndu að vexti skuli ekki reikna frá fyrri tíma en dómsuppsögu enda liggi ekki fyrir fyrr en þá hvort stefnandi eigi einhverja kröfu á hendur stefndu. Í öðru lagi þá séu vextir eldri en fjögurra ára fyrndir.

Í greinargerð stefndu kemur jafnframt fram að byggt sé á því að til umfjöllunar dómsins nú sé eingöngu sá hluti málsins sem dæmdur var efnislega með dómi þessa dómstóls þann 17. janúar 2013 og að ákvæði þess dóms um frávísun hluta dómkrafna standi óbreytt, enda hafi stefndu ekki óskað eftir endurupptöku á þeim hluta málsins. Megi enda ætla að endurupptaka þess þáttar málsins falli ekki undir ákvæði 137. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Allar dómkröfur og málsástæður stefndu eigi hins vegar við um málið í heild, verði ekki á þann málatilbúnað fallist.

IV

Niðurstaða

Í þinghaldi 16. febrúar 2013, í sérstöku máli sem fékk númerið Ö-2/2013 vegna beiðni stefndu um endurupptöku þess máls sem hér er til umfjöllunar, var fallist á beiðni stefndu sem reist var á ákvæðum XXIII. kafla laga nr. 91/1991 um endurupptöku útivistarmáls í héraði. Samkvæmt 137. gr. laganna getur stefndi, þegar dómur hefur gengið eða stefna verið árituð í máli þar sem hann sótti ekki þing eða þingsókn hans féll niður, beiðst endurupptöku málsins, að nánari skilyrðum greinarinnar uppfylltum. Samkvæmt 140. gr. laganna verður rekstri máls, þegar endurupptaka er ráðin, fram haldið eftir reglum þeirra laga frá því stigi sem útivist varð af hálfu stefnda, að því leyti sem annað leiðir ekki af ákvæðum XXIII. kafla laganna. Enda þótt þess sé krafist samkvæmt 138. gr. laganna að stefndi geri skýrlega grein fyrir því í beiðni sinni hverra breytinga hann krefjist á fyrri málsúrslitum verður ekki á það fallist að efni séu til að skýra ákvæði XXIII. kafla laganna svo að heimilt sé að endurupptaka mál að einungis að hluta til í stað málsins í heild. Þá fer sú afstaða stefndu að mótmæla ekki dómkvaðningu matsmanns samkvæmt matsbeiðni stefnanda eftir að málið hafði verið endurupptekið vart saman við þá afstöðu þeirra að einungis hluti dómkrafna stefnanda væri til umfjöllunar í hinu endurupptekna dómsmáli. Verður því að hafna þeirri málsástæðu stefndu að í máli þessu séu einungis til umfjöllunar þær dómkröfur stefnanda sem fengu efnislega umfjöllun í dómi 17. janúar 2013, áður en málið var endurupptekið að kröfu stefndu.

Í málinu er óumdeilt að stefndu geti borið bótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda vegna umferðarslyss er hún varð fyrir 16. maí 2002, að öðrum skilyrðum uppfylltum. Af hálfu stefndu hefur því verið lýst yfir að ekki sé deilt um niðurstöður dómkvadds matsmanns, sem raktar eru hér að framan. Eru þær niðurstöður efnislega samhljóða niðurstöðum tveggja matsmanna, samkvæmt matsgerð frá 24. febrúar 2007, sem mátu tjón stefnanda samkvæmt sameiginlegri matsbeiðni aðila. Er því að mestu óumdeilt hvert tjón stefnanda sé að lágmarki.

Dómkröfur stefnanda ganga þó lengra en niðurstöður matsgerða í tveimur atriðum, annars vegar hvað varanlegan miska snertir og hins vegar þjáningabætur, eins og nánar er rakið í kafla um málsástæður stefnanda hér að framan. Í því efni er til þess að líta að stefnandi hefur ekki leitast við að fá niðurstöðum dómkvadds matsmanns hnekkt með yfirmati. Ekki verður þó frekar um það atriði fjallað vegna þess sem hér fer á eftir.

Stefndu byggja aðalkröfu sína um sýknu á þeirri meginmálsástæðu að allar dómkröfur stefnanda séu fyrndar. Óumdeilt er að um fyrningu krafna stefnanda gildi ákvæði 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 en samkvæmt þeirri lagagrein fyrnast allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla laganna, bæði á hendur þeim sem ábyrgð ber, og vátryggingafélagi, á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Kröfur þessar fyrnast þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.

Fyrir liggur að mál þetta var ekki höfðað fyrr en degi áður en 10 ár voru liðin frá slysi stefnanda, þ.e. rétt innan ystu marka fyrningarfrests ákvæðisins eins og hann getur lengstur orðið, að því tilskildu að reglur ákvæðisins um upphafstímamark fjögurra ára fyrningarfrestsins leiði ekki til skemmri fyrningarfrests. Deila aðila í máli þessu lýtur í meginatriðum að því við hvaða tímamark beri að miða upphaf fjögurra ára fyrningarfrestsins og um það hvort fyrning hafi verið rofin með því að aðilar stóðu sameiginlega að matsbeiðni á árinu 2006.

Eins og rakið hefur verið er það samdóma álit hins dómkvadda matsmanns og tveggja matsmanna sem mátu líkamstjón stefnanda á árinu 2007, samkvæmt sameiginlegri beiðni aðila, að ástand stefnanda hafi verið orðið stöðugt 1. september 2002. Ekki hefur í máli þessu verið leitað mats á því sérstaklega hvenær tímabært hafi verið að meta afleiðingar slyssins fyrir stefnanda. Að áliti dómsins skiptir í þeim efnum máli að stefnandi var aðeins tæplega 14 ára að aldri er slysið átti sér stað. Þótt ráðið verði af læknisfræðilegum gögnum að afleiðingar alvarlegs nýrnaáverka sem hún hlaut hafi að mestu verið gengnar til baka við rannsókn 29. október 2002, var mælt með áframhaldandi árlegu eftirliti. Þykir því ekki rétt að láta niðurstöðu matsgerða um stöðugleikapunkt ráða upphafi fyrningarfrests.

Engin læknisfræðileg gögn liggja fyrir um ástand stefnanda frá október 2002 og allt þar til hún gekkst undir rannsóknir við lok árs 2006 og í ársbyrjun 2007, vegna tveggja lækna matsins sem lauk með matsgerð í febrúar 2007. Skortur á gögnum að þessu leyti rennir fremur stoðum undir það en hitt að tímabært hafi verið að meta afleiðingar slyssins einhvern tímann á greindu tímabili, en við fátt er að styðjast í þeim efnum.

Í matsgerðinni frá 24. febrúar 2007 var því meðal annars slegið föstu að hryggskekkju stefnanda væri ekki að rekja til slyssins. Ekki liggur annað fyrir en að stefnanda hafi orðið kunnugt um framangreinda matsgerð fljótlega eftir að hún lá fyrir, enda fór lögmaður hennar fram á fullnaðaruppgjör á grundvelli matsgerðarinnar með bréfi til hins stefnda vátryggingafélags, dags. 18. júlí sama ár. Áður en til þess kom að gengið yrði til uppgjörs mun sú krafa hafa verið dregin til baka. Mun það hafa helgast af því að stefnandi sætti sig ekki við niðurstöðu matsgerðarinnar hvað hryggskekkjuna snerti, samkvæmt því sem fram kom í framburði hennar fyrir dómi og við munnlegan málflutning af hennar hálfu.

Í ljósi framanritaðs verður að líta svo á að stefnandi hafi í síðasta lagi að fenginni matsgerðinni frá 24. febrúar 2007 haft bæði næga vitneskju um kröfu sína og átt þess kost að leita fullnustu hennar í skilningi 99. gr. umferðarlaga. Verður ekki annað séð en að stefnandi hafi jafnframt haft nægt svigrúm innan ársins 2007 til að setja fram kröfur sínar, eins og fyrrgreint kröfubréf lögmanns hennar er raunar til marks um, og eftir atvikum til þess að afla áður endurmats á niðurstöðu matsmanna, sætti hún sig ekki við hana að einhverju leyti eða öllu. Það gerði stefnandi ekki fyrr en undir rekstri þessa máls.

Þótt einkenni stefnanda frá baki kunni að hafa ágerst síðar, eins og hún heldur fram, og vottorð læknis og sjúkraþjálfara frá árunum 2008 og 2010 kunna að vera til marks um, breytir það ekki því sem að framan greinir um að telja verður að skilyrði 99. gr. umferðarlaga hafi í síðasta lagi verið uppfyllt eftir að matsgerð lá fyrir 24. febrúar 2007 þannig að það markaði upphaf fyrningarfrests krafna hennar. Þá verður ekki hjá því litið að hin síðbúnu auknu einkenni stefnanda leiddu ekki til neinna efnislegra breytinga frá fyrra mati á líkamstjóni hennar vegna slyssins við mat hins dómkvadda matsmanns á árinu 2014.

Samkvæmt framanrituðu þykir upphaf fyrningarfrests ekki verða miðað við síðara tímamark en við lok árs 2007, í samræmi við ákvæði 99. gr. umferðarlaga. Þegar af þeirri ástæðu að miðað er við að fyrningarfrestur hafi ekki tekið að líða fyrr en við það tímamark verður að hafna þeirri málsástæðu stefnanda að fyrningarfrestur hafi verið rofinn, með því að aðilar stóðu sameiginlega að matsbeiðni á árinu 2006. Því skal þó haldið til haga að í sameiginlegri matsbeiðni aðila eða öðrum skjölum málsins er hvergi að finna yfirlýsingu stefndu um viðurkenningu bótaskyldu gagnvart stefnanda, þannig að rofið geti fyrningu. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur það eitt að stefndi standi með stefnanda að matsbeiðni vegna líkamstjóns ekki verið talið fela í sér rof fyrningar.

Samkvæmt framanrituðu voru allar skaðabótakröfur stefnanda vegna slyssins því fyrndar í síðasta lagi við lok árs 2011, nokkru áður en mál þetta var höfðað. Er því óhjákvæmilegt að fallast á aðalkröfu stefndu um sýknu af öllum dómkröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir atvikum og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að hver aðila beri sinn kostnað af málinu.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, en dómsuppsaga dróst vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf. og B, eru sýkn af öllum kröfum stefnanda, A, í máli þessu.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

H-kvk-nf B-kvk-nf