E-545/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 19. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af A-kvk-þgf M. S-kvk-þgf, Tryggvagötu 4, Reykjavík, með stefnu birtri 12. janúar 2010, á hendur Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða skaðabætur að fjárhæð 2.918.535 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 21. janúar 2006 til 21. febrúar 2010, en með dráttarvöxtum, þ.m.t. vaxtavöxtum, samkvæmt lögum nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmd til að greiða stefnda málskostnað. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

II

Málavextir

Stefnandi slasaðist í umferðarslysi hinn 10. október 2001 þegar bifreið sem hún ók fór út af Skagastrandarvegi á milli Skagastrandar og Blönduóss og valt. Var bifreiðin tryggð ökumannstryggingu hjá stefnda. Sama dag kveðst stefnandi hafa leitað til læknis en hún hafi þá verið haldin verkjum frá baki, hálsi og höfði og í hægri hluta brjóstkassa. Í beiðni G-kk-ef Ó-kk-ef læknis á Blönduósi um sjúkraþjálfun, dagsettri 7. janúar 2002, eru framangreind einkenni rakin og tekið fram að þau samrýmist tognun á hálshrygg og brjósthrygg, í kringum hægra herðablað, og rifbroti í hægri hluta brjóstkassa og mari aftan á hægri upphandlegg.

Matsmennirnir B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur og G-kk-nf B-kk-nf læknir voru fengnir af málsaðilum til að meta varanlegar afleiðingar slyssins. Í matsgerð þeirra, dagsettri 16. október 2003, var stefnandi sjúkdómsgreind með tognun í hálsi (háð umferðarslysinu hinn 10. október 2001). Fram kom að stefnandi hefði síðan haft einkenni eftir hálshnykk með verkjavandamáli út í hægri hönd sem sé viðvarandi með máttminnkun, hreyfiskerðingu og miklu verkjavandamáli. Engin vottorð lágu fyrir um óvinnufærni og töldu matsmenn því ekki grundvöll til að meta tímabundið atvinnutjón. Matsmenn töldu rétt til þjáningabóta hafa stofnast í þrjá mánuði en ekki hafi verið að vænta frekari bata hjá stefnanda vegna afleiðinga umferðarslyssins þegar þrír mánuðir hafi verið liðnir frá því, þ.e. 10. janúar 2002. Varanlegur miski stefnanda var metinn sem 10 stig en tekið var fram að hún hefði við slysið hlotið hálstognun og mætti rekja öll hennar einkenni til hálstognunarinnar. Varanleg örorka stefnanda var metin 10%. Við mat á varanlegri örorku tóku matsmenn tillit til þess að stefnandi gæti unnið sömu störf og áður þrátt fyrir afleiðingar slyssins 10. október 2001 og gilti það m.a. um þjónustustörf þegar horft væri til lengri tíma. Horfðu matsmenn til þess að stefnandi hefði fyrst og fremst unnið störf sem krefðust líkamlegra krafta að meira eða minna leyti, auk þess sem hún væri lítið menntuð til annarra starfa.

Tjón stefnanda var gert upp á grundvelli framangreindrar matsgerðar hinn 3. nóvember 2003 án fyrirvara af hálfu málsaðila.

Með bréfi þáverandi lögmanns stefnanda til stefnda, dagsettu 30. september 2004, var farið fram á endurupptöku málsins á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Er í bréfinu rakið hvernig þróun heilsufars stefnanda hafi orðið allt annað en ráð var fyrir gert þegar framangreint mat fór fram. Stefndi hafnaði kröfum um frekari bætur.

Að beiðni stefnanda endurmátu læknarnir S-kk-nf S-kk-nf og Y-kk-nf Ó-kk-nf tjón hennar og er matsgerð þeirra dagsett 27. maí 2005. Mátu þeir tímabundið atvinnutjón 100% í 3 mánuði frá slysi. Þjáningar voru metnar til sama tíma. Sökum háls- og brjósthryggjareinkenna, dofa í hægri hendi og þunglyndiseinkenna var varanlegur miski metinn 15 stig. Matsmenn mátu varanlega örorku 15%. Töldu þeir ljóst að áhrif slyssins væru töluverð þótt engan veginn væri rétt að líta á stopula atvinnuþátttöku stefnanda síðar sem eingöngu afleidda af slysinu né skýra brottnám hennar frá frekara námi. Afleiðingarnar væru þannig verulega umfram það sem ætla mætti að eðlilegt gæti talist vegna áverka þeirra sem tjónþoli hafi hlotið í slysinu. Töldu matsmenn starfsorku stefnanda skerta, a.m.k. sem næmi varanlegum miska, og næði skerðingin fyrst og fremst til erfiðisvinnu og úthalds við vinnu almennt.

Stefnandi taldi að tjón hans væri vanmetið í ofangreindri matsniðurstöðu S-kk-ef og Y-kk-ef og fór því fram á að tveir hæfir og óvilhallir matsmenn yrðu dómkvaddir til þess að meta tjón hennar að nýju. Voru S-kk-nf Y-kk-nf endurhæfingarlæknir og I-kk-nf S-kk-nf hrl. dómkvaddir af Héraðsdómi Reykjavíkur hinn 28. september 2007. Í niðurstöðu matsgerðar þeirra frá 16. apríl 2009 kemur fram að heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt við lok fyrstu meðferðar á Heilsustofnun NLFÍ þann 14. júní 2002. Töldu þeir hana að fullu óvinnufæra í þrjá mánuði eftir slysið og eftir það að hálfu vinnufæra fram að innlögn á Heilsustofnun NLFÍ 21. maí 2002 og með öllu óvinnufæra þann tíma sem hún dvaldist þar. Tímabil þjáninga miðuðu þeir við tímabil óvinnufærni og þar af teldist stefnandi rúmliggjandi þann tíma sem hún dvalist á Heilsustofnun NFLÍ. Við mat á afleiðingum slyssins litu matsmenn til fyrra heilsufars og þeirra einkenna sem staðreynd voru í kjölfar slyssins. Matsmenn telja ljóst að hún hafi haft einhver einkenni frá baki fyrir slysið og líklegt að þau einkenni hafi versnað. Hún hafi einnig tognað í hálsi og hafi einkenni um slæma tognun með útleiðslueinkennum. Samanlagt mátu þeir varanlegur miska vegna slyssins 15 stig. Við mat á varanlegri örorku litu matsmenn til afleiðinga slyssins og aðstæðna stefnanda. Töldu þeir að afleiðingar slyssins hafi valdið því að stefnandi hafi ekki getað unnið líkamlega krefjandi störf svo sem við framreiðslu, fiskvinnu, byggingarvinnu og önnur eðlislík störf. Hún ætti hins vegar að geta unnið öll létt störf svo sem við afgreiðslu og skrifstofustörf en álagsgeta og úthald í slíkum störfum væri þó skert að einhverju leyti. Með hliðsjón af því töldu matsmenn rétt að meta stefnanda til 20% örorku.

Fyrir dóminum gáfu skýrslur stefnandi og matsmennirnir I-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf Y-kk-nf.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu hennar til hins verra sem hafi verið staðfest með matsgerðum, m.a. dómkvaddra matsmanna. Matsgerð dómkvaddra matsmanna staðfesti að skilyrði heimildar fyrir endurupptöku máls stefnanda séu fyrir hendi, sbr. 11. gr. skaðabótalaga. Miski hafi verið metinn 50% meiri en áður og varanleg örorka 100% meiri. Telur stefnandi að í örorkumati sem leiddi til uppgjörsins 3. nóvember 2003 hafi hluti þeirra einkenna sem hún búi nú við verið metinn til miska og örorku og að síðan þá hafi komið fram ófyrirséðar líkamlegar breytingar til hins verra sem leitt hafi til frekara tjóns stefnanda.

Kröfugerð stefnanda er byggð á því viðbótartjóni sem henni hafi verið metið og að teknu fullu tilliti til þeirra bóta sem þegar hafa verið greiddar með uppgjörinu samþykktu 3. nóvember 2003. Krafa stefnanda um viðbótarbætur sundurliðast þannig:

Um lagarök vísar stefnandi til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum XIII. kafla. Einnig byggir hún á almennum ólögfestum reglum íslensks skaðabótaréttar og skaðabótalögum nr. 50/1993 með síðari breytingum. Um heimild til endurákvörðunar bóta fyrir varanlegan miska og varanlega örorku vísar hún til endurupptökuskilyrða 11. gr. skaðabótalaga. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefndu

Aðalkrafa stefnda um sýknu er á því byggð að fram hafi farið fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör milli stefnanda og stefnda þann 3. nóvember 2003 og hafi þáverandi lögmaður stefnanda áritað uppgjörið sérstaklega um samþykki sitt að því leyti.

Enn fremur byggir stefndi á því að ekki séu uppfyllt skilyrði 11. gr. skaðabótalaga til endurupptöku málsins þess efnis að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda eða að miski eða örorkustig hennar sé verulega hærra frá því að fullnaðaruppgjör fór fram.

Hvað varðar það skilyrði að ekki hafi orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda vísar stefndi til þess að ekkert í matsgerð dómkvaddra matsmanna, S-kk-ef Y-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef, dagsettri 16. apríl 2009, bendi til þessa. Þar sé lýst sömu einkennum og í matsgerð þeirra G-kk-ef B-kk-ef og B-kk-ef D-kk-ef sem og þeim gögnum er henni hafi fylgt. Dómkvaddir matsmenn hafi ekki verið beðnir um að meta þá breytingu sem kynni að hafa orðið á varanlegum afleiðingum slyssins frá því matsgerð hinna síðarnefndu hafi legið fyrir. Þá hafi þeir ekki verið beðnir um að svara því hvort ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari stefnanda. Gögn málsins, þ.á m. matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna, bendi til þess að heilsufar stefnanda hafi verið stöðugt frá því áður en matsgerð þeirra G-kk-ef B-kk-ef og B-kk-ef D-kk-ef hafi verið látin í té og þar til fullnaðaruppgjör hafi farið fram.

Hvað varðar það skilyrði að miskastig eða örorkustig stefnanda sé verulega hærra en talið hafi verið byggir stefndi á að ekkert í gögnum málsins leiði til þess að það verði talið hærra en matsmennirnir G-kk-nf B-kk-nf og B-kk-nf D-kk-nf hafi komist að og sé matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna ekki nægjanlega rökstudd að því leyti. Jafnvel þótt komist yrði að þeirri niðurstöðu að miska- og örorkustig stefnanda hefði hækkað í samræmi við niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna sé ekki um verulega hækkun í skilningi 11. gr. skaðabótalaga að ræða.

Þá byggir stefndi á því, verði komist að þeirri niðurstöðu að breytingar til hins verra hafi orðið á heilsu stefnanda frá því að mat þeirra G-kk-ef B-kk-ef og B-kk-ef D-kk-ef hafi verið framkvæmt, sé ósannað að orsakasamhengi sé milli slyssins 10. október 2001 og þeirra breytinga. Þar sem langt sé liðið frá slysinu sé erfitt að gera sér grein fyrir því hvort og þá að hvaða marki sjúkdómar, önnur slys, óhöpp eða önnur atriði sem stefnandi kunni að hafa orðið fyrir á þessu langa tímabili, hafi áhrif á heilsufar hennar.

Til stuðnings varakröfu sinni um lækkun bóta byggir stefndi á að jafnvel þótt lagt verði til grundvallar að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda sé með öllu ósannað að þær séu jafn miklar og stefnandi byggi á. Vísar stefndi um það atriði til þeirra málsástæðna sem fram hafa verið færðar til stuðnings aðalkröfu eftir því sem við á. Komist dómurinn engu að síður að þeirri niðurstöðu að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda í samræmi við kröfugerð hennar beri í öllu falli að hafna kröfu hennar um auknar bætur fyrir varanlegan miska, enda ljóst að hækkun miska um 5 stig teljist ekki veruleg hækkun í skilningi 11. gr. skaðabótalaga.

Stefndi bendir enn fremur á að samkvæmt skýru og ótvíræðu orðalagi 11. gr. skaðabótalaga sé aðeins heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og örorku. Ekki sé því unnt að taka nýja ákvörðun um þjáningarbætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga eftir að fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör hafi farið fram.

Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi verið metin til slysaörorku hjá Tryggingastofnun ríkisins og henni metinn örorkustyrkur. Samkvæmt 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga ber að reikna slíkar greiðslur til eingreiðsluverðmætis og draga þær frá skaðabótum.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda og telur rétt að vísa henni frá dómi án kröfu enda sé ekki tilgreint með fullnægjandi hætti við hvað dráttarvextir skuli miðast. Verði hún talin dómtæk beri á sama grunni að sýkna stefnda af henni. Verði ekki á það fallist sé dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrri tímamarki en dómsuppsögudegi mótmælt.

Um lagarök vísar stefndi til skaðabótalaga nr. 50/1993 og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu greinir aðila á um hvort uppfyllt séu skilyrði endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til að taka upp að nýju ákvörðun um bætur sem stefnandi fékk samkvæmt fyrirvaralausu uppgjöri við stefnda hinn 3. nóvember 2003 vegna umferðarslyss sem hún varð fyrir 10. október 2001. Uppgjörið grundvallaðist á matsgerð G-kk-ef B-kk-ef og B-kk-ef D-kk-ef, dagsettri16. október 2003, en í matsgerðinni var varanlegur miski stefnanda metinn 10 stig og varanleg örorka 10%. Af hálfu stefnanda er á því byggt að matsgerð dómkvaddra matsmanna, S-kk-ef Y-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef, dagsett 16. apríl 2009, þar sem varanlegur miski stefnanda var metinn 15 stig og varanleg örorka 20%, staðfesti að skilyrði fyrir endurupptöku séu fyrir hendi

Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga eru skilyrði endurupptöku þau að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið. Í ákvæðinu felst að bæði skilyrðin þurfa að vera fyrir hendi. Af greinargerð með frumvarpi því sem varð að skaðabótalögum nr. 50/1993 er jafnframt ljóst að ekki er heimilt að beita ákvæðinu þótt miskastig eða örorkustig reynist hærra en áður var gert ráð fyrir ef ástæða þess er ekki breytingar á heilsu tjónþola.

Þótt fyrir liggi að tjón stefnanda hafi í umræddri matsgerð dómkvaddra matsmanna verið metið hærra en áður verður að mati dómsins að líta til þess að ekki var metið sérstaklega hvort ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari stefnanda enda ekki um það beðið. Einungis er um að ræða heildarmat á varanlegum afleiðingum líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir í umferðarslysinu. Þannig kom fram í skýrslu S-kk-ef Y-kk-ef fyrir dómi að matsmenn hefðu unnið matsgerðina á eigin forsendum, þeir hefðu kynnt sér matsgerðina frá 2003 en enginn samanburður hefði farið fram. Jafnframt kom fram í skýrslu hans að ekkert hefði gerst frá árinu 2003 sem skýrði mismun á metnu tjóni stefnanda milli matsgerða heldur væri um að ræða álagstengdar sveiflur er mætti rekja til atvika í starfi og einkalífi sem hefðu áhrif á verkjaástand. Í skýrslu I-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi kom fram að hækkun væri fyrst og fremst að rekja til þess að auðveldara væri að meta áhrif slyss eftir því sem lengra liði, frekar en að um ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsufari stefnanda, á milli þeirra matsgerða sem fyrir liggja, væri að ræða. Með hliðsjón af framangreindu getur matsgerð dómkvaddra matsmanna ekki rennt stoðum undir það að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda. Í þessu samhengi er enn fremur rétt að horfa til þess að stöðugleikapunktur í skilningi 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga er nánast sá sami í öllum matsgerðum, þ.e. 10. janúar 2002 í matsgerðunum frá 16. október 2003 og 27. maí 2005 en 14. júní 2002 í matsgerð dómkvaddra matsmanna frá 16. apríl 2009. Styður það að matsmenn hafi ekki gert ráð fyrir að breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda eftir 2002.

Þar sem stefnanda hefur ekki tekist að sanna að fyrra skilyrði 11. gr. skaðabótalaga sé uppfyllt, þ.e. að um ófyrirsjáanlegar breytingar sé að ræða sem heimili endurupptöku bótamálsins, ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir eftir atvikum rétt að hvor aðili beri sinn hluta málskostnaðar. Stefnandi hefur gjafsókn í málinu og greiðist gjafsóknarkostnaður hennar, þ.e. kostnaður vegna gagnaöflunar og mætinga í Héraðsdómi Reykjavíkur, samtals 476.740 krónur og þóknun lögmanns hennar 627.500 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur, eða samtals 1.104.240 krónur, úr ríkissjóði.

K-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn ásamt meðdómsmönnunum S-kk-þgf B-kk-þgf og G-kk-þgf L-kk-þgf bæklunarskurðlæknum.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., er sýknað af kröfum stefnanda, A-kvk-ef M. S-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 1.104.240 krónur greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf S-kvk-nf

S-kk-nf B-kk-nf

G-kk-nf L-kk-nf