E-2861/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 8. mars sl., er höfðað af A, [...], á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu birtri 29. júní 2011.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 3.779.521 krónur með 4,5% ársvöxtum af 721.429 krónum frá slysdegi, 28. ágúst 2009, til 28. nóvember 2009, en af stefnufjárhæð, 3.779.521 krónur, frá þeim degi til 7. maí 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur.

Stefndi gerir aðallega þá kröfu að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins, en til vara að bætur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Málavextir

Atvik málsins eru þau að 28. ágúst 2009 ók stefnandi bifreið sinni, OV-189, á hægri akrein eftir Reykjanesbraut, til suðurs, við Smáraland í Kópavogi. Þegar hún hugðist skipta um akrein til vinstri hafi hún að eigin sögn greint illa fjarlægð bifreiðarinnar BF-V87 sem ekið var eftir vinstri akreininni og lentu bifreiðarnar þá saman. Á framlagðri tjónstilkynningu má sjá ljósmyndir af því tjóni sem varð á bifreiðunum. Þar má sjá að ákomur voru á bifreið stefnanda frá vinstri framhurð og samfellt aftur á bretti við vinstra afturhjól. Á bifreiðinni BF-V87 voru ákomur á hægri framhurð og aftur að hægra afturhjóli.

Daginn eftir atvikið leitaði stefnandi á slysa- og bráðadeild Landspítala-Háskólasjúkrahúss (LSH) og kvartaði þá yfir mjög miklum eymslum í kvið, sérstaklega ofanverðum hægra megin, með leiðni aftur í bak og upp í öxl. Við skoðun kom í ljós að stefnandi var með mjúkan kvið og eymsli í hægri síðu.

Næsta dag, 30. ágúst, kom stefnandi öðru sinni á slysadeild og segir í sjúkraskrá um komu hennar að hún komi vegna þess að hún sé enn með verki sem þá virðast vera bundnir við hægri rifjaboga.

Fyrir liggur vottorð M-kvk-ef H. I-kvk-ef sjúkraþjálfara er afhent var lögmanni stefnanda 24. janúar 2011 þar sem lýst er ástandi stefnanda við komu í sjúkraþjálfun þann 18. júní 2010 og ástandi hennar við lok meðferðar 20. október 2012. Þar segir að við komu hafi stefnandi verið með verki í hægri síðu yfir neðstu rifjum. Stefnandi hafi lýst því að þessir verkir komi og fari, hún fái þá daglega en sé farin að forðast mikinn vinding. Þá hafi hún verið með vöðvabólgu í herðum og brjóstvöðvum áður en hún lenti í slysinu en allt hafi magnast upp eftir slysið. Við lok meðferðar var stefnandi orðin mikið til verkjalaus við háls og bakhreyfingar og almennt í daglegu lífi.

Fyrir liggur einnig vottorð B-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis, dagsett 28. febrúar 2011. Þar lýsir hann því að hann hafi skoðað stefnanda 31. janúar 2011 og hafi hún þá verið með „paravertebral“ eymsli í mjóbak og versnaði við ystu hreyfimörk. Einnig hafi hún verið aum við þreifingu á öxlinni hægra megin og verkjað við ystu hreyfimörk. Í samantekt B-kk-ef kemur fram að áverkar sem þessir geti varað lengi en lagist yfirleitt með tímanum. Eitt og hálft ár sé frá því að hún slasaðist og sé vart að búast við frekari bata úr þessu.

Þá liggur fyrir læknisvottorð G-kk-ef I-kk-ef G-kk-ef læknis á heilsugæslunni í Árbæ, dagsett 2. mars 2011. Samkvæmt því er stefnandi enn með viðloðandi verk í hægri síðu sem leiði upp í mitt bakið. Við skoðun hafi komið fram þreifieymsli yfir rifjum og milli rifja í hægri síðu og við hreyfingar í baki komi fram töluverður stirðleiki í mjóbaki og brjóstbaki. Þá telur G-kk-nf I-kk-nf stefnanda hafa náð sér að mestu leyti, en sitji uppi með álagsbundna verki í vöðvum og stoðkerfi í hægri hluta brjóstbaks og síðu. Loks segir þar einnig að stefnandi hafi verið metinn 100% öryrki fram á árið 2012 sökum geðrænna vandamála.

Af vottorði M-kk-ef P. H-kk-ef læknis, dagsettu 7. apríl 2011, má sjá að stefnandi hafi við skoðun 9. mars 2011 verið með mikil eymsli í hægri síðu, sérstaklega neðst yfir brjóstkassa. Taldi hann að stefnandi væri greinilega með millirifjagigt í neðstu rifjum hægri síðu og að líklegasta orsökin hafi verið bílbeltið þegar stefnandi rykktist til hliðanna vegna höggsins sem kom á bifreið hennar. Auk þess hafi stefnandi verið með verulegt festumein í hnakkafestum, hnakka- og herðavöðvum, utanvert á olnbogum, niður eftir baki og utanvert á mjöðmum. Er það álit M-kk-ef að stefnandi sé með millirifjagigt í neðstu rifjum hægri síðu, veruleg festumein í hnakkafestum, hnakka- og herðavöðvum, utanvert á olnbogum báðum megin, niður eftir baki og utanvert á mjöðmum.

Í beiðni um sjúkraþjálfun, sem B-kvk-nf Á-kvk-nf læknir ritaði og dagsett er 9. apríl 2010, er rakið að stefnandi hafi verið með verk í brjóstkassa eftir slysið og hafi reynst vera með brákuð rif, hún fái enn verki við ákveðnar hreyfingar, eins og að lyfta handlegg og ef hún fer í leikfimi, auk þess sem hún sé slæm af vöðvabólgu í herðum og baki.

Fyrirliggjandi vottorð bera einnig með sé að stefnandi hafi verið með sjóntaugabólgu en þessi einkenni hafa ekki verið tengd slysinu.

Með matsgerð, dagsettri 7. apríl 2011, mátu B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur og S-kk-nf T-kk-nf, heila- og taugalæknir, afleiðingar slyssins. Í matsgerðinni segir að niðurstaða matsmanna sé sú að um sé að ræða tognunareinkenni í brjóstbaki og brjóstkassa hægra megin. Þá miða matsmenn við að stöðugleikatímapunkti hafi verið náð 28. nóvember 2009, þremur mánuðum eftir slysið, og að árangur af meðferð hjá sjúkraþjálfara hafi verið tímabundinn þar sem enn hafi verið einkenni í hægri síðu og hægra megin í brjóstbaki á matsfundi 5. apríl 2011. Töldu þeir að líkamstjón stefnanda væri rétt metið til 7 miskastiga, varanleg örorka væri rétt metin til 7 prósentustiga og að stefnandi hefði verið þjáð í skilningi 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, án rúmlegu, í þrjá mánuði.

Með bréfi dagsettu 7. apríl 2011 krafðist stefnandi skaðabóta úr hendi stefnda á grundvelli niðurstöðu matsgerðarinnar. Stefndi hafnaði bótaskyldu með bréfi dagsettu 7. júní 2011. Taldi hann það með engu móti geta staðist að stefnandi hefði hlotið þau meiðsl við atvikið sem lýst er í gögnum málsins og matsgerðin grundvallast á. Þessu til stuðnings vísaði stefndi til útreikninga í skýrslu Aðstoðar & öryggis ehf., sem dagsett er 27. maí 2011, um þyngdarhröðun ökutækjanna í árekstrinum.

Þann 22. desember 2012 voru M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf vélaverkfræðingur og S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf bæklunarskurðlæknir dómkvaddir sem matsmenn í málinu til að leggja mat á hraða bifreiðanna OV-189 og BF-V87 og þyngdarkrafts á matsþola þegar þær rákust saman. Með matsgerð dagsettri 24. ágúst 2012 komust þeir að þeirri niðurstöðu að miðað við aðstæður hafi höfuð ökumanns fengið hröðun sem er undir 3 g og í samræmi við nánar tilgreindar rannsóknir séu því taldar litlar líkur á varanlegum áverkum vegna árekstrarins.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu, auk stefnanda, S-kk-nf T-kk-nf, sérfræðingur í heila- og taugasjúkdómum, B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur, M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, og S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf bæklunarskurðlæknir.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir bótakröfu sína á hendur stefnda á 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, þar sem hann hafi orðið fyrir slysi sem ökumaður í eigin ökutæki, sem rakið verður til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr. sömu laga. Stefnandi telur líkamstjón sitt, sem afleiðingu umferðarslyssins, vera að fullu sannað með læknisfræðilegum gögnum. Þá byggir stefnandi á því að hún hafi sótt sér sérfræðimat á grundvelli 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og ákvæðinu var breytt með 9. gr. laga nr. 37/1999 og hafi stefndi ekkert gert til að hnekkja matinu.

Stefnandi byggir kröfu sína á ofangreindu sérfræðimati B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef T-kk-ef og sundurliðast hún þannig:

1. Miskabætur: 7 stig 588.921 kr.

2. Varanleg örorka: 7% 3.058.092 kr.

3. Þjáningarbætur: 90 dagar 132.507 kr.

Samtals: 3.779.521 kr.

Miskabætur eru grundvallaðar á 4. gr. laga 50/1993, sbr. 2. mgr. 15. gr. sömu laga og eru reiknaðar á eftirfarandi hátt miðað við lánskjaravísitölu á stöðugleikapunkti: ((6903:3282)*4.000.000)*7 = 588.921 króna.

Bætur fyrir varanlega örorku eru reiknaðar út frá lágmarkslaunum 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Aldursstuðull stefnanda á stöðugleikatímapunkti er 17,309. Grundvallast bætur fyrir varanlega örorku á 5.-7. gr. skaðabótalaga og eru reiknaðar á eftirfarandi hátt: (((6903:3282)*1.200.000)*17,309)*0,07 = 3.058.092 krónur.

Þjáningabætur grundvallast á 3. gr. skaðabótalaga og reiknast á taxta án rúmlegu, á eftirfarandi hátt: ((6903:3282)*700)*90 = 132.507 krónur.

Stefnandi byggir á því að réttur hennar til bóta úr slysatryggingu ökumanns sé óumdeildur og að líkamstjón hennar sé afleiðing slyss, sem hún hafi orðið fyrir sem ökumaður eigin bifreiðar við notkun ökutækis. Ágreiningur aðila standi einungis um það hverjar séu læknisfræðilegar afleiðingar slyssins. Þá byggir stefnandi á því að hún hafi, frá því að hún fór fyrst á slysa- og bráðadeild LSH, 29. ágúst 2009, verið greind með þá áverka sem síðar voru metnir í sérfræðimatsgerð. Samræmi sé í öllum læknisfræðilegum gögnum og því liggi fyrir full sönnun um þá áverka sem stefnandi hlaut í umræddu umferðarslysi.

Stefnandi byggir einnig á því að skýrsla Aðstoðar & öryggis ehf. frá 27. maí 2011, sem stefndi grundvallar afstöðu sína á, sé bæði ómarktæk og hafi engin áhrif á sönnun í þessu máli. Skýrslunnar hafi verið aflað einhliða, án samþykkis eða vitundar stefnanda, og eru forsendur útreikninga hennar ónákvæmlega áætlaðar. Það sé grundvallaratriði, að mati stefnanda, að greint sé á milli þeirra gagna sem færa sönnur á líkamstjón og þeirra sem ætlað sé að reikna út hraða ökutækja og þyngdarhröðun. Síðarnefnd gögn hafi á engan hátt sönnunargildi hvað varðar læknisfræðilegar afleiðingar. Stefnandi telur að læknavísindin geti með fullnægjandi hætti metið og greint þá áverka sem einstaklingar verða fyrir hvort sem er við skoðun eða rannsóknir.

Stefnandi byggir á því að líkamstjón hennar, tognunaráverkar á brjóstbaki og brjóstkassa, sé sennileg afleiðing af umræddu umferðarslysi. Við áreksturinn hafi stefnandi setið sveigð til vinstri í þeim tilgangi að fylgjast með bifreiðinni, sem hún taldi vera fyrir aftan sig er hún skipti um akrein. Þegar bifreiðarnar skullu saman hafi stefnandi fengið rykk á líkamann og við það hlotið áverka á hægra brjóstbak og brjóstkassa.

Að lokum byggir stefnandi á því að stefndi hafi ekki hnekkt sérfræðimatsgerð þeirri, sem stefnandi grundvallar dómkröfur sínar á. Matið sé unnið í samræmi við ákvæði skaðabótalaga og hafi því fullt sönnunargildi um líkamstjón stefnanda.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. sömu laga. Varðandi bótafjárhæðina byggir stefnandi á 1.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Þá skírskotar stefnandi sérstaklega til 10. gr. laga 50/1993, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1999. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum, einkum þó 1. mgr. 6. gr. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi gerir þá kröfu aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda enda sé ósannað með öllu að stefnandi hafi orðið fyrir því tjóni sem krafist er bóta fyrir. Ekki sé fyrir að fara neinum orsakatengslum milli þeirra meintu áverka sem stefnandi telur sig hafa orðið fyrir og umrædds atviks.

Mótmælir hann sérstaklega matsgerð frá 7. apríl 2011 og telur hana á engan hátt sönnun um þær meintu afleiðingar sem bótakrafa stefnanda grundvallist á. Telur hann sönnunargildi matsgerðarinnar óverulegt þar sem hennar hafi verið aflað einhliða af stefnanda án þess að stefndi ætti þess kost að hafa áhrif á val á matsmönnum. Stefnandi hafi ekki leitast við að sanna tjón sitt á hefðbundinn hátt með dómkvaðningu matsmanna.

Stefndi telur að matsmenn hafi við matið greinilega tekið mið af ýmsum sjúkdómum og heilsufarsvandamálum sem augljóslega hafi hrjáð stefnanda um árabil, bæði fyrir og eftir atvikið, en séu því algjörlega óviðkomandi. Hafi stefnandi lagt fram ýmis gögn, bæði fyrir matsmenn og í máli þessu, sem varði bæði verki í augum og ýmsa geðsjúkdóma stefnanda. Framlagningu þessara gagna sé því alfarið mótmælt sem og því að þau geti á nokkurn hátt skipt máli um niðurstöðu þessa máls. Þá mótmælir stefndi öllum liðum matsgerðarinnar og þá sérstaklega réttmæti varanlegrar örorku. Eins og fram komi í matsgerðinni hafi stefnandi næstum ekkert verið á almennum vinnumarkaði sökum geðrænna vandamála, enda metin 100% öryrki frá árinu 2007 fram til 31. mars 2012 vegna geðsjúkdóma sem hún hafi verið haldin frá því í æsku. Það liggi því ekkert fyrir um að hún muni vera á vinnumarkaði í framtíðinni, þvert á móti bendi flest til þess að svo verði ekki.

Þá bendir stefndi á að í gögnum málsins komi fram að stefnandi hafi strax eftir atvikið leitað í tvígang á slysa- og bráðadeild LSH, annars vegar 29. og hins vegar 30. ágúst 2009. Hún hafi ekki leitað aftur til læknis vegna verkja fyrr en um ári síðar, eða 17. ágúst 2010. Það að þurfa ekki að leita til læknis vegna verkja fyrr en ári síðar bendi eindregið til þess að verkir stafi af öðrum ástæðum en því atviki sem mál þetta fjalli um.

Stefndi telur gögn málsins ótvírætt sýna að umrætt atvik hafi verið minni háttar umferðaróhapp enda samstuð bifreiðanna óverulegt. Sé það greinilegt á myndum af bifreiðunum að þær skemmdust lítið og eingöngu séu sjáanlegar rispur sem bendir til þess að bifreiðarnar hafi aðeins „nuddast“ saman. Þá liggi fyrir að stefnandi gaf sjálf þær upplýsingar við komu á slysa- og bráðadeild LSH að hraði bifreiðanna hafi verið lítill og atvikið minniháttar.

Stefndi bendir einnig á, og vísar þá til skýrslu Aðstoðar & öryggis frá 27. maí 2011, að óverulegir þyngdarkraftar hafi leyst úr læðingi þegar bifreiðarnar snertust. Það fái því engan veginn staðist að stefnandi hafi við það hlotið þau meiðsl sem lýst sé í matsgerðinni. Stefndi mótmælir alfarið aðdróttunum um starfsemi og vinnubrögð Aðstoðar & öryggis ehf. Skýrsla fyrirtækisins sé hlutlaus um atvik máls enda eingöngu unnin upp úr fyrirliggjandi gögnum í málinu og framburði beggja ökumanna auk þess sem bætt er við staðreyndum sem máli skipti eins og þar sé nánar lýst. Umrædd skýrsla sé því fullgilt sönnunargagn um það sem henni sé ætlað að sýna fram á enda hafi stefnandi ekkert aðhafst til að hnekkja niðurstöðu hennar.

Stefndi byggir einnig á því að hafi stefnandi orðið fyrir líkamstjóni í kjölfar umrædds atviks sé það ekki í eðlilegum orsakatengslum við umferðaróhappið. Auk þess séu afleiðingarnar það fjarlægar, vegna þess hversu lítil þyngdarhröðun bifreiðanna var þegar þær rákust saman, að ekki sé unnt að fella bótaábyrgð á stefnda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda heldur litið svo á að um bótarétt til handa stefnanda sé að ræða, krefst stefndi þess til vara að bætur verði lækkaðar. Stefndi vefengir hinar meintu afleiðingar, hann telur þær ofmetnar í matsgerðinni. Því beri að lækka beri bætur sem svari of háu mati á afleiðingum. Þá telur hann að ekki sé um neina varanlega örorku að ræða hjá stefnanda. Hún hafi lítið sem ekkert verið á vinnumarkaði og sé alls óvíst, og í raun ólíklegt, að svo verði í framtíðinni, enda sé hún 100% öryrki nú þegar vegna geðsjúkdóms. Því beri að hafna þeim kröfulið. Af hálfu stefnda er einnig á það bent að ekki sé upplýst í málinu hvort stefnandi hafi fengið einhverjar greiðslur sem draga beri frá bótum samkvæmt skaðabótalögum og skoraði hann á stefnanda að upplýsa um slíkar greiðslur.

Í stefnu skorar stefnandi á stefnda að leggja fram reikninga fyrir viðgerðarkostnaði vegna bifreiðanna. Stefndi telur reikningana ekki skipta máli fyrir niðurstöðu þessa máls og því sé ekki ástæða til að verða við áskoruninni. Loks mótmælti stefndi kröfu um dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna skaðabótaréttar, einkum meginreglna um sönnun, sönnunarbyrði og orsakasamband, skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Kröfu um málskostnað byggir hann á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Niðurstaða

Við upphaf aðalmeðferðar breytti stefnandi dómkröfu sinni, til lækkunar frá því sem er í stefnu, í samræmi við athugasemdir sem fram koma í greinargerð stefnda um að framreikna beri kröfuna til þess dags sem stöðugleika er náð, 28. nóvember 2009, en ekki til síðara tímamarks. Ekki komu fram athugsemdir af hálfu stefnda við breytta kröfugerð.

Í skýrslu stefnanda fyrir dómi lýsti hún því að í umrætt sinn hafi hún verið að aka um Reykjanesbraut fram hjá Smáralindinni. Hún hafi ætlað að skipta yfir á vinstri akrein og hafi fylgst með bifreiðinni BF-V87 sem var á vinstri akrein en aftar en bifreið hennar og hafi henni ekki virst sem sú bifreið væri að auka hraðann. Þegar stefnandi hafði ekið bifreið sinni hálfa leið inn á vinstri akreinina hafi bifreiðarnar lent saman. Er sú lýsing í samræmi við ákomur sem sjá má á bifreiðunum á ljósmyndum í framlagðri tjónaskýrslu.

Stefndi heldur því fram að um minniháttar umferðaróhapp hafi verið að ræða og samstuð bifreiðanna óverulegt og vísar til framlagðrar skýrslu Aðstoðar og öryggis ehf. Samkvæmt skýrslunni voru allar fyrirliggjandi upplýsingar um atburðinn settar inn í tölvuforritið PC-Crash auk áætlaðs hraða miðað við venjulegan umferðarhraða. Niðurstaðan varð sú að þyngdarhröðun bifreiðar stefnanda við áreksturinn hafi verið 0,16 g en bifreiðarinnar BF-V87 hafi verið 0,23 g. Af hálfu stefnanda er skýrslu þessari mótmælt og vísað sérstaklega til þess að hún væri byggð á ónákvæmum áætlunum.

Eftir að mál þetta var höfðað voru að kröfu stefnda dómkvaddir tveir matsmenn, M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, og S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf bæklunarskurðlæknir, til að meta hraða bifreiðanna þegar þær skullu saman og þann þyngdarkraft sem þá verkaði á stefnanda og mögulegt líkamstjón af þeim sökum. Í matsgerð þeirra frá 24. ágúst 2012, sem stefndi byggir málatilbúnað sinn á, kemur fram að samantekt á nánar tilgreindum rannsóknum sýni að í aftanákeyrslum þar sem höfuð fær minni hröðun en 3 g séu hverfandi líkur á varanlegum áverka en sé hröðun á bilinu 3-5 g séu litlar líkur á varanlegum áverka hjá heilbrigðum manni. Sé um meiri hröðun að ræða en 5 g séu auknar líkur á varanlegum áverka. Miðað við ætlaðar aðstæður í máli þessu hafi höfuð ökumanns fengið hröðun sem sé undir 3 g og séu því litlar líkur taldar á varanlegum áverka vegna árekstursins. Niðurstaða matsmanna varð sú að þeir töldu minni líkur en meiri á því að tognunareinkenni vegna slinks væru til staðar eftir umferðarslysið. Síðan segir í matinu: „Lýst er eymslum í hægri síðu strax í kjölfar áreksturs og getur það verið tilkomið eftir öryggisbelti og eins á neðanverðu hægra rifjabarði ef að sæti hefur legið lágt. Þessu er hins vegar ekki lýst aftur í viðtali við lækni fyrr en 09.04.10 þegar matsþoli leitar fyrst til heilsugæslulæknis. Þá var lýst viðvarandi verkjum við ákveðnar hreyfingar s.s. að lyfta hægri handlegg og við leikfimi. Skoðun á þeim tíma leiðir í ljós eymsli í vöðvum í herðum og hnakkafestum. Við fyrstu skoðun hjá sjúkraþjálfara í júní 2010 er lýst eymslum bæði í hálsi og eins í hægri síðu. Var svo talin verkjalaus bæði í daglegu lífi og við háls- og bakhreyfingar þegar hún útskrifaðist eftir 25 meðferðarskipti þ. 20.10.10. Var þá mun afslappaðri og meðvitaðri um spennu í vöðvum. Engin frekari meðferð hefur átt sér stað. M.t.t. þess læknisfræðilegs mats sem að ofan greinir og til viðbótar við þá hröðun sem talin er hafa átt sér stað þá telja dómkvaddir matsmenn minni líkur en meiri á að tognunareinkenni vegna slynks séu til staðar eftir umferðarslysið þ. 28.08.09. Það er þó ekki með öllu útilokað að matsþola hafi brugðið, enda viðkvæm fyrir, og kastað sér til við árekstur með þeim afleiðingum að hún hafi marist við rifjabarð af bílbelti og sérstaklega festingu þess ef sæti hefur verið illa stillt.“ Matsmennirnir gáfu báðir skýrslu við aðalmeðferð málsins og staðfestu matsgerð sína. Í skýrslu M-kk-ef kom fram að ekki væru tekin inn í útreikninginn viðbrögð þess sem verður fyrir höggi, t.d. kastast hann til, og í skýrslu S-kk-ef ítrekaði hann að hann teldi minni líkur en meiri á að höggið hefði getað valdið áverkunum en benti á að stefnandi hefði klárlega lýst eymslum strax í byrjun og hún væri yfirspennt að eðlisfari og hefði getað hent sér frá þegar höggið var yfirvofandi.

Stefnandi byggir kröfugerð sína á matsgerð B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings og S-kk-ef T-kk-ef læknis. Stefndi telur að matsgerðin sé á engan hátt sönnun um þær meintu afleiðingar sem bótakrafan grundvallist á auk þess sem sönnunargildi hennar sé óverulegt þar sem hennar hafi verið aflað einhliða af stefnanda án þess að stefndi hafi átt þess kost að hafa áhrif við val á matsmönnum. Sérstaklega bendir stefnandi á að matsmenn hafi tekið mið af ýmsum sjúkdómum og heilsufarsvandamálum sem hrjáð hafa stefnanda um árabil.

Stefndi byggði á því í málflutningi sínum við aðalmeðferð málsins að B-kk-nf D-kk-nf hafi verið vanhæfur til að vera matsmaður í málinu þar sem hann hafi unnið mikið fyrir lögmann stefnanda og því væri um hagsmunatengsl að ræða milli aðila. Ekkert liggur fyrir um umfang þeirrar vinnu sem matsmaðurinn hefur framkvæmt vegna skjólstæðinga lögmanns stefnanda en aðspurður í skýrslu fyrir dómi efaðist matsmaðurinn um að þau væru á bilinu 40-50 mál á tíu ára ferli hans og að hann starfaði jafnframt fyrir skjólstæðinga annarra lögmanna. Ekki er um að ræða starfstengsl milli lögmannsins og matsmannsins heldur aðkomu hans að einstöku máli. Þá hafa þau mál sem hann hefur unnið að beiðni lögmannsins dreifst yfir langt tímabil. Með hliðsjón af framangreindu er ekki ástæða til að draga hlutleysi matsmannsins í efa í máli þessu, sbr. 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991.

Umræddrar matsgerðar var aflað einhliða af hálfu stefnanda á grundvelli 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og ákvæðinu var breytt með 9. gr. laga nr. 37/1999. Í matsgerðinni kemur fram að stefnda hafi bæði verið gefinn kostur á frekari framlagningu gagna vegna matsins og að hann hafi verið boðaður á matsfund en engar athugasemdir hafi borist. Þá liggur fyrir að matsmenn höfðu nákvæmar upplýsingar um heilsu stefnanda fyrir slys. Ekkert bendir til þess að geðsjúkdómar og sjóntaugasjúkdómur hafi haft áhrif á matið. Þá sagði S-kk-nf í skýrslu sinni fyrir dómi að líklega hafi þeir talið vöðvabólgu vera lítilvæg einkenni en B-kk-nf sagði í sinni skýrslu að vöðvabólgan skipti ekki máli fyrir þetta slys. Þá kom fram í skýrslu stefnanda að hún greindi skýrt á milli þeirra verkja sem væru afleiðing slyssins og annarra einkenna. Stefnandi lýsti því einnig í skýrslu sinni að þegar hún vaknaði daginn eftir slysið hafi hún verið með verki og ekki náð andanum og hafi hún þá verið flutt á slysa- og bráðadeild LSH. Þar kvartaði hún yfir mjög miklum eymslum í kvið, sérstaklega ofanverðum hægra megin, með leiðni aftur í bak og upp í öxl. Við skoðun kom í ljós að stefnandi var með eymsli í hægri síðu. Eins og áður hefur verið rakið og fram kemur í framlögðum gögnum leitaði stefnandi aftur á slysadeild vegna þessara einkenna daginn eftir slysið. Á tímabilinu frá 18. júní 2010 til 20. október 2010 var stefnandi í sjúkraþjálfun m.a. vegna ætlaðra afleiðinga slyssins. Í apríl 2010, í janúar 2011 og tvívegis í mars 2011 bar hún þessi einkenni undir lækna sem greindu hana á sama hátt. Fullt samræmi hefur verið á milli lýsinga stefnanda á einkennum og greiningum lækna í framangreindum tilvikum. Með hliðsjón af framangreindu og þar sem stefndu hafa hvorki nýtt sér heimild sem fram kemur í nefndu lagaákvæði til að bera matsgerðina undir örorkunefnd né óskað eftir dómkvaðningu matsmanna til að hnekkja henni verður hún lögð til grundvallar í málinu. Breytir þá engu sú gagnrýni stefnda að matið hafi að einhverju leyti tekið mið af sjúkdómum sem stefnandi hafði fyrir slysið.

Í stefnu skoraði stefnandi á stefnda að leggja fram reikninga fyrir viðgerðarkostnaði beggja bifreiðanna og byggði hann í málflutningi sínum á því að hann teldi að þeir kynni að hafa gildi til sönnunar á þeim ákomum sem voru á bifreiðunum eftir áreksturinn og gætu því orðið til sönnunar um tjón stefnanda. Reikningarnir hafa ekki verið lagðir fram. Í framlagðri tjónstilkynningu eru ljósmyndir af því tjóni sem varð á bifreiðunum. Fram kom í framburði M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef að matsmenn hafi notast við þessar myndir við mat sitt. Samkvæmt 1. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 getur dómari, ef aðili verður ekki við áskorun um framlagningu skjals samkvæmt 2. mgr. 67. gr. sömu laga, skýrt það svo að hann samþykki frásögn áskoranda um efni skjalsins. Þar sem frásögn stefnanda um efni skjalsins er ekki nákvæmari en lýst hefur verið hér að ofan eru ekki forsendur til að telja að reikningarnir skipti miklu máli fyrir úrslit málsins eða á hvern hátt þeir geri það. Verður því ekki fallist á það að frekari sönnun hefði verið fengin með framlagningu reikninganna en þegar er fram komin og eru því ekki forsendur til að byggja á frásögn stefnanda á efni skjalanna.

Í áðurnefndri matsgerð M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef frá 24. ágúst 2012 kemur fram að minni líkur en meiri séu á því að stefnandi hafi hlotið varanlegan áverka í slysinu. Í skýrslum sínum fyrir dómi bentu þeir á atvik sem aukið gætu líkurnar á því að varanlegt tjón hlytist af atviki sem þessu. Báðir nefndu þeir viðbrögð þess sem verður fyrir höggi við árekstur bifreiðanna og nefndi S-kk-nf einnig að þar sem stefnandi væri yfirspennt að eðlisfari gæti það haft áhrif. Með hliðsjón af matsgerðinni, sjúkrasögu stefnanda eftir slysið sem sýnir að hún leitaði sér aðstoðar daginn eftir slysið, og hefur fram til dagsins í dag leitað sér aðstoðar lækna og sjúkraþjálfara vegna sömu einkenna, svo og með vísan til matsgerðar B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef T-kk-ef frá 7. apríl 2011 ber að fallast á að orsakatengsl séu á milli atviksins og líkamstjóns stefnanda og að stefndi beri á því bótaábyrgð á grundvelli 92. og 88. gr. laga nr. 50/1987.

Framangreindir matsmenn, B-kk-nf og S-kk-nf, komust að þeirri niðurstöðu að ekki hafi verið að vænta frekari bata á heilsutjóni stefnanda vegna slyssins eftir 28. nóvember 2009 og þá hafi því verið náð stöðugleikapunkti. Telja þeir að ekki sé að sjá að neinn bati sem skiptir máli hafi orðið eftir þessi tímamörk. Stefnandi gerir kröfu um þjáningabætur fyrir þetta 90 daga tímabil og byggir hana á niðurstöðu matsgerðarinnar. Í skýrslu sinni fyrir dómi sagði B-kk-nf aðspurður að matsmenn hefðu talið að tognunareinkenni hjöðnuðu á þremur mánuðum og hafi því við mat á stöðugleikapunkti verið miðað við eðli líkamstjónsins. Við munnlegan flutning málsins byggði stefndi á því að sýkna bæri hann af kröfu um greiðslu þjáningabóta þar sem engin gögn hefðu verið lögð fram um ástand stefnanda á þessu tímabili. Fullt tilefni var fyrir stefnda til að setja málsástæðu þessa fram í greinargerð teldi hann ástæðu til að byggja málatilbúnað sinn á henni. Með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 er málsástæðu þessari hafnað sem of seint fram kominni.

Þá telja matsmenn einnig að stefnandi hafi frá því að hún lenti í slysinu glímt við tognunareinkenni í brjóstbaki og brjóstkassa hægra megin en önnur einkenni vegna slyssins virðist hafa gengið til baka. Er það niðurstaða þeirra að varanlegur miski stefnanda sé 7 stig. Þá miða matsmenn við að stefnandi hafi næstum ekkert verið á almennum vinnumarkaði enn sem komið er bæði vegna ungs aldurs, en hún var tvítug þegar slysið varð, og vegna geðrænna einkenna, kvíða, sem hún hafi glímt við. Örorka stefnanda var metin 100% fram til 31. mars 2012. Gerðu matsmenn ráð fyrir því að stefnandi kæmist á vinnumarkað fyrr eða síðar þrátt fyrir kvíða og afleiðingar umferðarslyssins en telja að hún muni áfram glíma við ákveðið úthaldsleysi vegna slyssins sem muni hafa áhrif á starfsgetu hennar og getu hennar til tekjuöflunar. Með vísan til þessa er það niðurstaða matsmanna að varanleg örorka stefnanda vegna slyssins sé 7%. Sé tjónið metið að álitum með hliðsjón af málavöxtum, m.a. nánast engri atvinnu- og tekjusögu og sé við það m.a. horft til fyrra heilsufars, eðlis líkamstjónsins, búsetu, menntunar og þeirra starfa sem hún kemur væntanlega til með að sinna sem þeir telja að verði fyrst og fremst ófaglærð afgreiðslu- og þjónustustörf og jafnvel umönnunarstörf af einhverjum toga. Stefndi mótmælir þessum lið matsgerðarinnar á grundvelli þess að ekkert liggi fyrir um að stefnandi verði á vinnumarkaði í framtíðinni, heldur bendi flest þvert á móti til þess að svo verði ekki. Fyrir liggur að stefnandi hafði verið metin með tímabundna örorku þar til í mars 2012. Eins og fram kemur í matsgerðinni hefur stefnandi vinnugetu þrátt fyrir þá sjúkdóma sem hafa hrjáð hana. Verður því niðurstaða málsins við það miðuð. Stefnandi krefst þess að bætur vegna varanlegrar örorku verði miðaðar við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 og verður krafan tekin til greina á þeim forsendum.

Þá skoraði stefndi á stefnanda að upplýsa hvort hann hefði fengið einhverjar bótagreiðslur sem samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 beri að draga frá bótum og taldi með vísan til dómafordæma að vísa bæri málinu frá af sjálfsdáðum (ex officio) þar sem þetta hafi ekki verið upplýst. Stefnandi upplýsti við málflutning að slíkar bætur hefðu ekki verið greiddar enda hafi skilyrði þess ekki verið fyrir hendi. Með vísan til þessa er því hafnað að rök séu til að vísa málinu frá dómi að sjálfsdáðum af þessum sökum.

Með hliðsjón af framangreindu er krafa stefnanda tekin til greina eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessari niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 19/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 1.166.438 krónur, þar með talinn útlagður kostnaður að fjárhæð 266.438 krónur, og þóknun lögmanns stefnanda, 900.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Vegna anna dómara hefur uppkvaðning dóms dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari málsins töldu að ekki væri vegna þess þörf á að málið yrði flutt að nýju.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf hdl. og af hálfu stefnda flutti málið Þ-kk-nf J-kk-nf hdl.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, A, 3.779.521 krónu með 4,5% ársvöxtum af 721.429 krónum frá slysdegi, 28. ágúst 2009, til 28. nóvember 2009, en af 3.779.521 krónu frá þeim degi til 7. maí 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.166.438 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf