S-312/2023

Mál þetta sem dómtekið var 21. september 2023 að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru dagsettri 30. janúar 2023 á hendur X, kt. [...], [...]:

„fyrir barnaverndarlagabrot, með því að hafa, miðvikudaginn 20. október 2022, á þáverandi heimili sínu að [...] í [...], rifið dóttur sína, Y, kt. [...], upp af gólfinu í svefnherbergi Y og hrist hana til þannig að höfuð Y slóst í vegg, auk þess að hafa öskrað á hana umrætt sinn.“

Er háttsemi ákærðu talin varða við 98. gr. auk 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og er þess krafist að hún verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærða krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna sér til handa.

II

Málavextir

Hinn 20. október 2021 kom brotaþoli á lögreglustöð og lagði fram kæru á hendur ákærða vegna ætlaðs brots hennará ákvæðum barnaverndarlaga, nr. 80/2002 sem hafi átt sér stað fyrr um morguninn.

Skýrsla var tekin af brotaþola síðar sama dag. Lýsti brotaþoli málavöxtum svo að hún hefði sofið illa þá um nóttina vegna mikilla tíðarverkja og því ekki treyst sér í skólann um morguninn. Hefði móðir hennar, ákærða í máli þessu, þá öskrað á hana og sagt henni að gera sig til. Lýsti brotaþoli atvikinu með svofelldum hætti: „svo hún skellti skápnum mínum, opna og loka hurðinni og svo tók hún í hálsinn minn og skellti hurðinni, þrisvar sinnum, á veggnum“. Í kjölfarið hafi brotaþoli hlaupið út úr húsinu til hálfbróður síns, A, sem býr skammt frá heimili brotaþola ásamt móður sinni, B. Í framhaldi af því hafi brotaþoli farið á lögreglustöð og gefið þar skýrslu.

Kvaðst brotaþoli vel hafa fundið fyrir högginu „en ekkert of mikið“ og fengið höfuðverk í kjölfarið. Hún hafi ekki fundið fyrir áverkum á höfði Ákærða var yfirheyrð hjá lögreglu vegna málsins 20. október 2021. Kvaðst ákærða hafa reynt að vekja brotaþola umrætt sinn, en hún hafi þá verið orðin of sein í skóla, en brotaþoli hafi neitað að fara í skólann. Ákærða kveðst ítrekað hafa reynt að fá brotaþola til að klæða sig í föt og fara í skólann, en brotaþoli hafi ekki svarað henni. Ákærða kveðst þá hafa rifið brotaþola upp og krafist þess að hún færi í skólann, en brotaþoli hafi þá slegið í átt til hennar. Ákærða hafi þá slegið „aðeins á móti, það var ekkert eitthvað brjálað“. Kvaðst ákærða ekki hafa „barið“ brotaþola en þó slegið „aðeins“.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð dagsett 2. janúar 2023 sem er sagt unnið upp úr rafrænni sjúkraskrá brotaþola. Greinir í vottorðinu að við skoðun á brotaþola hafi komið í ljós að hún sæi skýrt og væri ekki lengur með höfuðverk. Þá segi brotaþoli einkenni hafa horfið og sé hvorki með höfuðverk né ógleði og ekki aum í hnakka. Hún sé þó með mikla blæðingarverki. Í niðurstöðu greiningar segir: „Contusion of head, part unspecified S00.9“.

III

Framburður fyrir dómi

Ákærð ak o m fyrir dóminn og neitaði sök. Að sögn ákærðu hafi brotaþoli verið orðin of sein í skólann umræddan morgun. Þegar ákærða hafi vakið brotaþola hafi hún sagt að hún gæti ekki farið í skólann þar sem hún hefði lítið sofið um nóttina. Ákærða kveðst hafa ítrekað við brotaþola að hún yrði að fara í skólann. Kvaðst ákærða þá hafa talið að brotaþoli hefði verið vakandi í tölvu alla nóttina, líkt og hún hefði áður gert. Ákærða kveðst margsinnis hafa beðið brotaþola um að fara á fætur, en brotaþoli hafi ávallt neitað. Það hafi „endað með því“ að ákærða hafi verið orðið „ansi óþolinmóð“. Hún hafi beðið brotaþola, sem sé um 170 sentímetrar að hæð, um að standa upp af gólfinu þar sem hún hafi setið. Ákærða kveðst hafa reynt að „tosa hana upp af gólfinu“með því að taka undir handarkrika brotaþola. Þá hafi brotaþoli „tryllst“, ýtt ákærðu frá sér og slegið til hennar og sagt „ekki meiða mig“. Ákærða kveðst við það hafa sleppt taki á brotaþola og telur hún að brotaþoli hafi þá sennilegast rekið hendur og hugsanlega höfuð og bak í annað hvort fataskáp eða vegg. Ákærða segir brotaþola í framhaldinu hafa farið út úr húsinu og til B sem sé móðir hálfbróður brotaþola en ákærða kveðst hafa haft samband við B til að athuga með dóttur sína.

Aðspurð kveðst ákærða hafa verið í miklu áfalli þegar hún gaf skýrslu hjá lögreglu. Að hennar sögn hafi lýsing hennar á atburðum þar ekki verið alls kostar rétt af þeim sökum.

Ákærða kveðst aðspurð hvorki hafa hrist brotaþola né meitt hana í umrætt sinn enda hafi það aldrei verið ætlun hennar. Ákærða kveðst jafnframt ekki hafa öskrað á brotaþola, en hafi þó hækkað róminn. Ákærða kveðst aldrei hafa beitt brotaþola líkamlegu ofbeldi.

Ákærða kveðst hafa verið ráðalaus og ekkert ráðið við brotaþola. Ákærða kveðst hafa drukkið nokkuð magn áfengis kvöldið áður. Hún kveðst þó ekki hafa fundið til áfengisáhrifa þennan morgun þótt hún dragi ekki í efa að áfengi kynni að hafa greinst í blóði.

Ákærða segir umrætt atvik, sem hafi staðið yfir í um 20 sekúndur, hafi haft veruleg áhrif á samband þeirra mæðgna. Brotaþoli hafi í kjölfar þess flutt til föður síns í [...], þvert á vilja ákærðu.

Ákærða kveðst hafa orðið fyrir áfalli vegna atviksins og hún telji jafnframt að brotaþoli hafi einnig orðið fyrir áfalli. Ákærði segir samband þeirra nú vera gott. Þær hafi rætt saman og „tengi“ vel. Það hafi hins vegar kostað umtalsverða fyrirhöfn af hálfu þeirra beggja.

Að sögn ákærðu mun brotaþoli áður hafa neitað að tala við ákærðu, sest á gólf, neitað að hreyfa sig og fara eftir fyrirmælum. Þá hafi brotaþoli áður tilkynnt ákærðu og móður hennar til barnaverndaryfirvalda.

Brotaþoli, Y, bar fyrir dómi að ákærða hafi „misst stjórn á sér“ umræddan morgun.

Brotaþoli kveðst hafa setið á gólfinu í horni herbergisins við skáp sem þar stóð. Hún hafi neitað beiðni móður sinnar um að fara í skólann þennan morgun enda hafi hún var mjög þjáð af tíðarverkjum. Ákærða hafi augljóslega verið mjög „stressuð“ og hækkað röddina og hafi veriðy „pacing around“. Aðspurð kveður brotaþoli ákærðu hafa öskrað á sig, tekið tölvumús brotaþola og hent henni á gólfið. Ákærða hafi í framhaldinu tekið um höfuð brotaþola með báðum höndum og ýtt því um það bil þrisvar sinnum á vegginn. Brotaþoli kvaðst ekki muna hvort hún hafi meitt sig.

Brotaþoli kveðst í kjölfar atviksins hafa hlaupið út úr húsinu og til bróður síns. Í framhaldinu hafi hún farið á lögreglustöð og á [...] til skoðunar. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki muna eftir að hafa fundið fyrir eymslum eða áverkum vegna atviksins. Hún hafi verið með mikla tíðarverki og „smá hausverk“, sem hún telur að hafi hugsanlega stafað af því að hún hafi verið í miklu uppnámi Hún kveðst aðspurð ekki muna eftir að hafa gefið skýrslu hjá lögreglu vegna málsins en kveðst þó muna eftir að hafa rætt við lögreglu síðar þennan sama dag.

Brotaþola kveðst hafa liðið mjög illa í kjölfar atburðarins en hún hafi nú fyrirgefið ákærðu. Hún telji víst að ákærða hafi ekki ætlað sér að „gera þetta“. Það hafi ekki verið vilji brotaþola að senda móður sína „í court“ og hún vilji ekki að móðir hennar hljóti refsingu.

Vitnið C læknir kveðst hafa tekið á móti og skoðað brotaþola umræddan morgun. Vitnið kvað brotaþola hafa verið í uppnámi við komu á heilsugæsluna, en við skoðun hafi vitnið ekki greint merki um líkamlega áverka, en brotaþoli hafi lýst einkennum tognunar á hálshrygg þótt ekki væri unnt að greina sýnileg merki um slíka áverka.

Vitnið D læknir staðfesti fyrirliggjandi læknisvottorð brotaþola, en það hafi verið unnið upp úr sjúkraskrá.

Vitnið lögreglumaður E kveðst hafa tekið á móti brotaþola umræddan morgun og rætt við hana. Í framhaldinu hafi vitnið farið með brotaþola á [...]til skoðunar. Að því loknu hafi rannsóknarlögreglumaður tekið framburðarskýrslu af brotaþola hjá lögreglu. Vitnið staðfesti að öðru leyti fyrirliggjandi lögregluskýrslu.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærðu gefið að sök að hafa rifið dóttur sína, Y, upp af gólfi í svefnherbergi hennar og hrist hana til þannig að höfuð Y slóst utan í vegg, auk þess að hafa öskrað á hana í umrætt sinn.

Ákærða hefur staðfastlega neitað sök. Hún hefur hins vegar gengist við því að hafa að hafa tekið undir handarkrika brotaþola og reynt að toga hana upp þar sem hún sat á gólfi í herbergi sínu. Brotaþoli hafi við þetta „tryllst“ og slegið til ákærðu sem hafi reynt að verja sig og jafnframt sleppt taki á brotaþola. Hafi brotaþoli þá fallið á skáp eða vegg í herberginu en við það hafi hún sennilega rekið hendur og hugsanlega höfuð og bak í fataskáp eða vegg. Hún hafi hins vegar hvorki hrist brotaþola né öskrað á hana, líkt og greini í ákæruskjali, þótt hún hafi hækkað róminn.

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu umræddan morgun. Lýsti hún því þar að ákærða hefði staðið yfir henni og beðið eftir að hún myndi klæða sig og fara í skólann. Þegar brotaþoli hafi hvorki svarað né klætt sig hafi ákærða stappað niður fótum og barið í fataskáp. Því næst hafi ákærða rifið í brotaþola og slegið höfði hennar í vegg, þrisvar sinnum. Framburður brotaþola fyrir dómi var á nokkuð annan veg. Lýsti hún því þar að hún hafi umræddan morgun verið mjög þjáð af tíðarverkjum. Hafi móðir hennar augljóslega verið mjög stressuð og hækkað rödd sína, þar sem brotaþoli hafi neitað að klæða sig í föt og fara í skóla. Hafi ákærða þá tekið um höfuð brotaþola með báðum höndum og ýtt því um það bil þrisvar sinnum í vegg. Að sögn brotaþola hafi hún ekki fundið fyrir eymslum eða áverkum vegna atviksins. Hún hafi hins vegar verið þjáð af tíðarverkjum og fundið fyrir „smá hausverk“, sem hún telur að hafi hugsanlega stafað af því uppnámi sem hún var í vegna ósættis mæðgnanna. Þá hefur brotaþoli lýst því fyrir dóminum að samband þeirra mæðgna væri gott, en brotaþoli býr nú hjá föður sínum í [...]og það sé alls ekki sinn vilji að móður hennar verði refsað vegna atviksins.

Í málinu nýtur einungis við frásagnar ákærðu og brotaþola, sem hafa báðar borið á þann veg að kastast hafi í kekki á milli þeirra umræddan morgun. Af læknisvottorði sem liggur fyrir í málinu má ráða að brotaþoli hafi ekki verið með áverka á líkama. Verður af framburði brotaþola berlega ráð iðað hún telji ákærðu ekki hafa haft ásetning til að veitast að sér eða meiða, auk þess sem ekkert liggur fyrir um það að ákærða hafi öskrað á brotaþola. Að virtum framburðum þeirra tveggja og með hliðsjón af fyrirliggjandi málsgögnum er það mat dómsins að ákæruvaldinu hafi ekki tekist að færa fram fullnægjandi sönnun þess að háttsemi ákærðu hafi verið á þann veg að hún hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru og með því farið út fyrir þau mörk sem umsjónaraðilum barna eru sett samkvæmt 98. gr. og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Er ákærða af þessum sökum sýknuð af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Að virtri niðurstöðu málsins greiðist allur sakarkostnaður málsins úr ríkissjóði sbr. 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef lögmanns, sem ákveðst að teknu tilliti til virðisaukaskatts líkt og í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið D-kk-nf R-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættum ákvæðum 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

Ákærða, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 708.102 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf