E-2669/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 3. þ.m., er höfðað 4. september 2008.

Stefnandi er F-61 sf., Aðalgötu 21, Siglufirði.

Stefndi er H-kk-nf S-kk-nf, Sólvallagötu 46E, Reykjanesbæ.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefnda verði gert að greiða honum 8.531.493 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 39/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. september 2004 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans.

I.

Hinn 30. júní 1995 gerðu stefndi og Leifsbakarí sf., nú F-61 sf., með sér samning um kaup stefnda á brauðgerð og verslun félagsins. Kaupverðið var 22.775.360 krónur. Nánar tiltekið var um að ræða neðri hæð húseignarinnar nr. 21 við Aðalgötu á Siglufirði og viðbyggingu ásamt tilheyrandi lóðarréttindum, áhöld, bifreið og lager brauðgerðarinnar. Hluti kaupverðsins, 8.300.000 krónur, var greiddur með skuldabréfi sem stefndi gaf út til seljanda 9. júní 1995. Samkvæmt ákvæðum skuldabréfsins átti að greiða það með 30 afborgunum á sex mánaða fresti. Til tryggingar greiðslu skuldarinnar var seljanda sett að veði fasteignin nr. 21 við Aðalgötu á Siglufirði, en að auki gekkst P-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, sem mun vera afi stefnda, í sjálfskuldarábyrgð fyrir greiðslu hennar. Vegna vanskila og á grundvelli ákvæðis í skuldabréfinu var skuld samkvæmt því að fullu gjaldfelld 15. ágúst 1996. Er á því byggt að eftirstöðvar höfuðstóls skuldabréfsins þann dag, ásamt verðbótum, hafi numið 8.531.493 krónum.

Árangurslaust fjárnám var gert hjá stefnda 18. febrúar 1998 og var bú hans tekið til gjaldþrotaskipta á grundvelli þess með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands vestra 26. maí sama ár. Fram að því og á tímabilinu 30. desember 1996 til 14. janúar 1998 hafði stefndi greitt samtals 2.318.174 krónur inn á skuld sína samkvæmt skuldabréfinu, þar af nam síðasta greiðslan 1.071.218 krónum. Er í endanlegri kröfugerð stefnanda á því byggt að innborgunum hafi verið ráðstafað til greiðslu á áföllnum samnings- og dráttarvöxtum og að ekkert hafi greiðst inn á höfuðstól skuldarinnar og verðbætur samkvæmt framansögðu. Er í stefnu sérstaklega tiltekið að áfallnir samningsvextir við gjaldfellingu 15. ágúst 1996 hafi numið 1.049.090 krónum og bankakostnaður 150.000 krónum. Frekari greiðslur hafa ekki verið inntar af hendi. Kröfu samkvæmt skuldabréfinu að fjárhæð 10.956.419 krónur var síðan lýst í þrotabúið 23. júlí 1998 og hún samþykkt af skiptastjóra. Skiptum á búinu lauk 15. október 1998. Heldur stefnandi því fram að við skiptalok hafi nýr 10 ára fyrningarfrestur kröfunnar hafist. Málið hafi síðan verið höfðað innan hans, það er 4. september 2008.

Krafa stefnanda um greiðslu á 8.531.493 krónum miðast við stöðu höfuðstóls og verðbóta þá er skuldabréfið var gjaldfellt 15. ágúst 1996. Í stefnu var krafist dráttarvaxta frá þeim degi og reyndar af 9.730.582 krónum, en sú fjárhæð var þar sögð samanstanda af framangreindum höfuðstól, áföllnum samningsvöxtum að fjárhæð 1.049.090 krónur og bankakostnaði að fjárhæð 150.000 krónur. Með kröfu sinni um að stefnda verði einungis gert að greiða dráttarvexti frá 4. september 2004 féllst stefnandi á varnir í greinargerð sem að þeim lutu. Breyting á kröfugerð tekur síðan að öðru leyti til þess að innborgunum að fjárhæð 2.318.174 krónur hafi verið ráðstafað til greiðslu á áföllnum samningsvöxtum samkvæmt framansögðu, enda hafi þeir verið ófyrndir þá er greiðslur voru inntar af hendi. Svo sem heimildir standi jafnframt til hafi innborgunum að öðru leyti verið varið til að greiða dráttarvexti sem féllu á kröfu stefnanda eftir gjaldfellingu skuldabréfsins og þar til síðasta innborgunin var greidd, enda hafi þeir þá verið ófyrndir. Loks féll stefnandi frá kröfu sinni um greiðslu bankakostnaðar.

II.

Sýknukröfu sína byggir stefndi annars vegar á því að krafa stefnanda sé fyrnd. Færir stefndi þau rök fyrir þessari málsástæðu sinni að upphaf nýs fyrningarfrests kröfunnar verði að miða við þann dag sem henni var lýst í þrotabú stefnda, það er 23. júlí 1998. Vísar stefndi hvað þetta varðar til 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og þess að skiptastjóra hafi verið óskylt að viðurkenna kröfuna. Bú stefnda hafi verið eignalaust og ekkert hafi greiðst upp í lýstar kröfur. Við þær aðstæður sé skiptastjóra óskylt samkvæmt 1. mgr. 119. gr. laganna að taka afstöðu til krafna sem lýst er. Þó svo að skiptastjóri hafi þannig umfram skyldu samþykkt kröfu stefnanda geti það ekki leitt til þess að krafan fái viðurkenningu samkvæmt 2. mgr. 165. gr. þeirra. Í ljósi þessara atvik hafi nýr 10 ára fyrningarfrestur kröfunnar því byrjað að líða 23. júlí 1998 og hafi hann því verið á enda 4. september 2008 þá er stefna í málinu var birt. Krafa um sýknu er hins vegar byggð á þeirri málsástæðu að ólögfestar reglur um áhrif tómlætis eigi að leiða til þeirrar niðurstöðu. Stefnandi hafi engan reka gert að því að innheimta kröfu sína á hendur stefnda í tæplega 10 ár, eða frá 23. júlí 1998 til 4. september 2008. Megi ljóst vera að stefnandi hafi með þessu aðgerðarleysi sínu sýnt af sér verulegt tómlæti við gæslu hagsmuna sinna. Sé tómlæti hans slíkt að það eigi eitt og sér að leiða til þess að hafna verði kröfum hans.

III.

Samkvæmt 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. ber þrotamaður eftir lok gjaldþrotaskipta á búi sínu ábyrgð á skuldum sem ekki fást þar greiddar. Segir í ákvæðinu að ef kröfu hefur verið lýst við skiptin og hún ekki fengist greidd sé fyrningu hennar slitið gagnvart þrotamanninum. Byrji nýr fyrningarfrestur að líða á þeim degi sem skiptum var lokið, ef krafan hefur verið viðurkennd við þau, en ella á þeim degi sem kröfunni var lýst.

Eins og fram er komið var kröfu vegna skuldabréfsins sem mál þetta tekur til lýst í þrotabú stefnda 23. júlí 1998. Með lýsingu kröfunnar var fyrning hennar rofin samkvæmt 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991. Skiptastjóri viðurkenndi kröfuna. Af því leiðir samkvæmt skýrum orðum ákvæðisins að nýr fyrningarfrestur byrjaði að líða gagnvart stefnda við skiptalok 15. október 1998. Fær niðurlagsákvæði 1. mgr. 119. gr. laganna engu breytt hvað þetta varðar. Mál þetta höfðaði stefnandi 4. september 2008. Var krafa samkvæmt skuldabréfinu þá ófyrnd, sbr. 1. töluliður 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, sem hér eiga við.

Í skuldabréfinu, sem krafa stefnanda styðst við, felst skýr og ótvíræða skuldaviðurkenning af hálfu stefnda. Í ljósi eðlis þessarar kröfu hefur af hálfu stefnda ekki verið vísað til atvika sem leitt gætu til þess að stefnandi hafi, óháð fyrningu hennar, fyrirgert rétti til að hafa hana uppi. Verður því ekki fallist á það með stefnda að stefnandi hafi glatað kröfu sinni með tómlæti.

Samkvæmt framansögðu er málsástæðum stefnda fyrir kröfu um sýknu hafnað. Að þeirri niðurstöðu fenginni er krafa stefnanda um greiðslu á 8.531.493 krónum, sem miðast svo sem fram er komið við stöðu höfuðstóls og verðbóta þá er skuldabréfið var gjaldfellt 15. ágúst 1996, að fullu tekin til greina, en að fram kominni leiðréttingu á kröfugerð stefnanda samkvæmt stefnu, sem áður er gerð grein fyrir, féll stefndi frá lækkunarkröfu sem var varakrafa samkvæmt greinargerð hans.

Krafa stefnanda um dráttarvexti, svo sem hún nú er fram sett, hefur ekki sætt andmælum af hálfu stefnda. Verður sú krafa stefnanda því tekin til greina með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri kvað upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, H-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, F-61 sf., 8.531.493 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. september 2004 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf