E-4056/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 5. október sl., er höfðað með stefnu birtri 26. og 31. maí 2010 og sakaukastefnu birtri 25. júní sama ár.

Stefnandi er G-kk-nf J-kk-nf Ó-kk-nf, Súlutjörn 37, Reykjanesbæ.

Stefndu eru S-kk-nf S-kk-nf, Freyjugötu 15, Reykjavík, og L-kk-nf S-kk-nf L-kk-nf, Hvammi, Hellu, og sakaukastefndi er H54 ehf., Stórhöfða 17, Reykjavík. Sakaukamálið var sameinað þessu máli.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennt verði að stefndu beri óskipta skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sem hann varð fyrir í slysi hinn 8. maí 2008. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu og taki tildæmdur málskostnaður mið af því að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefndu eru þær, að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda. Þá krefjast stefndu málskostnaðar að mati dómsins auk virðisaukaskatts.

I.

Þann 8. maí 2008 heimsótti stefnandi, sem þá var í fæðingarorlofi, samstarfsfólk sitt á skrifstofu Fasteignamiðlunar Reykjanesbæjar að Hafnargötu 60 í Reykjanesbæ. Í stefnu segir, að meðan á heimsókninni stóð hafi H-kvk-nf O-kvk-nf, starfsmaður fasteignasölunnar, beðið stefnanda um að athuga ástand vatnslagna í fasteigninni að Hafnargötu 54, þar sem skrifstofur fasteignasölunnar voru áður til húsa. Mun ástæðan vera sú að leigutaki húsnæðisins hafði kvartað við fasteignasöluna um kulda og skort á heitu vatni og kveður stefnandi H-kvk-þf hafa beðið sig um að kanna orsakir þess. Þessari lýsingu hafa stefndu mótmælt og kveða H-kvk-þf einungis hafa beðið stefnanda um að athuga, hvort skrúfað hafi verið fyrir krana í hitagrind á fyrstu hæð hússins.

Er óumdeilt að H-kvk-nf afhenti stefnanda lykil að bakdyrum í sameign hússins og kveðst hann hafa athugað hitagrindina og séð að skrúfað var frá krönunum. Hafi hann því gengið eftir lögnum, sem lágu úr grindinni og meðfram útveggjum á 2. hæð, til að athuga hvort lagnirnar hefðu farið í sundur. Hafi hann því gengið meðfram útveggjum þar sem lagnirnar lágu. Er óumdeilt að stefnandi féll niður um op í gólfinu á 2. hæð. Fallið var tæpir 4 metrar og lenti G-kk-nf á hellulagðri stétt fyrir utan húsið.

Yfir opið hafði verið lögð plata sem samkvæmt lögregluskýrslu var 1,4 cm að þykkt. Yfir plötunni og á gólfinu í kring var einangrunarull.

Í málinu liggur frammi læknisvottorð Ó-kk-ef R-kk-ef I-kk-ef, sérfræðings á slysa- og bráðasviði Landspítala-háskólasjúkrahúss, dagsett 2. júlí 2009. Þar kemur fram að stefnandi hafi komið á slysa- og bráðadeild Landspítala kl. 11:44 hinn 8. maí 2008 eftir að hafa fallið 4-5 metra milli hæða í húsi á Suðurnesjum. Samkvæmt vottorðinu var greining á ástandi stefnanda eftirfarandi: „Mörg rifbrot 5 22.4 (einnig traumatískur pneumothorax eða loftbrjóst).“

Þá liggur fyrir læknisvottorð G-kk-ef G-kk-ef, heila- og taugaskurðlæknis, dagsett 20. janúar 2011, sem ritað var að ósk S-kk-ef G-kk-ef lögmanns. Þar kemur fram að afleiðingar slyssins séu svimi og jafnvægisleysisköst, sem komi gjarnan undir álagi. Stefnanda finnist hann þrekminni en áður en hugsanlega sé um áfallastreitu að ræða. Hann kvarti einkum yfir svima og jafnvægisleysi ásamt þrekleysistilfinningu og dofakennd í baki og rasskinn vinstra megin. Rannsóknir hafi leitt í ljóst að kvartanir stefnanda séu á rökum reistar.

Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna, dr. H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dagsettri 6. apríl 2011, eru varanlegar afleiðingar slyssins svimi vegna áverka á innra eyra og skert húðskyn á vinstra hluta brjóstkassa og á vinstra mjaðmasvæði vegna maráverka á húðtaugar. Matsmenn telja stefnanda ekki hafa orðið fyrir varanlegri þrekskerðingu en úthald til vinnu umfram venjulegan vinnutíma sé líklega skert. Telja þeir ekki þörf á frekari meðferð annarri en lyfjatöku í tengslum við svimavandamálið. Er það niðurstaða matsmanna að þremur mánuðum eftir slysið hafi afleiðingar þess að mestu verið komnar fram. Tímabundin óvinnufærni er talin hafa verið 8. maí til 7. júlí 2008 og þjáningabætur metnar fyrir sama tímabil en þar af hafi stefnandi verið rúmfastur frá 8. til 9. maí. Varanlegur miski telst hæfilega metinn tíu stig og varanleg örorka 10%.

II.

Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur stefndu á sakarreglunni, reglunni um vinnuveitandaábyrgð, ákvæðum laga og reglna um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum skaðabótaréttar um skaðabótaábyrgð fasteignareiganda vegna tjóns sem hlýst af ástandi og búnaði fasteignar.

Að því er varðar skaðabótaábyrgð stefndu, S-kk-ef S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef L-kk-ef, vísar stefnandi til lögregluskýrslu málsins, dagsettrar 11. janúar 2009, en þar segi orðrétt: „Hafði ég [skýrsluritari] samband við S-x-x sem er í forsvari fyrir fyrirtækið H-54 sem á Hafnargötu 54 þar sem slysið varð. Kom hann á vettvang ásamt L-kk-þgf. Kvaðst hann að þeir hefðu lagt plöturnar yfir gatið og svo girt það af með stólum og tröppu sem var þarna við gatið þannig að fólk myndi ekki fara þarna niður.“ Jafnframt segi: „Ætluðu S-kk-nf og L-kk-nf að fara í það að ganga betur frá gatinu.“

Aðkoma stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, sé skýr en þeir hafi í sameiningu gengið frá vöruafgreiðsluopinu áður en slysið átti sér stað, auk þess sem ljóst sé að þeir gerðu ráð fyrir að aðrir kæmu í húsnæðið. Tilviljun ein hafi ráðið því að stefnandi var sá sem slasaðist.

Skaðabótaábyrgð stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, á slysinu sé reist á hinni almennu sakarreglu skaðabótaréttar. Við frágang á opinu hafi þeir sýnt gáleysi og beina vanrækslu. Frágangur þeirra hafi ekki verið í neinu samræmi við þá miklu hættu, sem af opinu stafaði, og vitneskju þeirra um að aðrir gætu átt erindi í fasteignina og kynnu að falla niður um opið.

Samkvæmt lögregluskýrslu hafi platan, sem stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, notuðu til að hylja gatið, verið spónaplata sem var aðeins 1,4 cm á þykkt. Burðargeta slíkrar plötu sé lítil sem engin, enda ætluð til klæðingar á veggi. Platan henti á engan hátt sem fallvörn, burðargeta hennar sé augljóslega mjög lítil, enda hafi hún strax látið undan þunga stefnanda. Svo virðist sem stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, hafi síðan aukið á hættuna með því að leggja einangrun yfir plötuna og svæðið umhverfis hana. Með þessu hafi verið enn erfiðara, og nánast ómögulegt, að greina slysahættuna, eins og glöggt sjáist á ljósmyndunum.

Þá verði einnig að telja það gáleysi, aðgæsluleysi og vanrækslu af hálfu stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, að hafa ekki girt opið af með fullnægjandi hætti eða komið fyrir varúðarmerkingum. Á myndum, sem lögreglan tók á vettvangi, sjáist að framkvæmdir voru í gangi í húsnæðinu en sjá megi lausan ofn liggjandi upp við burðarsúlu, ruslatunnu á miðju gólfi og eitt horn húsnæðisins fullt af drasli. Þannig hafi verið umhorfs á annarri hæðinni þegar stefnandi kom þar að. Tveir stólar með járnstöng á milli hafi með engu móti getað gefið stefnanda tilefni til að ætla að stórt op væri í gólfinu, enda aðkoma að opinu án hindrana að öðru leyti.

Frágangur stefndu við opið sé með öllu óforsvaranlegur, sérstaklega þegar litið er til hættueiginleika opsins og fyrirliggjandi vitneskju stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, um að aðrir gætu átt erindi í húsnæðið. Eins og myndirnar sýni, séu stólarnir og járnstöngin fyrir framan langhlið opsins. Engar ráðstafanir hafi verið gerðar til að afmarka skammhliðarnar, þrátt fyrir augljóst tilefni. Ef stangir hefðu legið fyrir skammhliðunum, hefði það dregið verulegu úr líkum á slysinu en það hafi ekki verið gert.

Stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, hefðu getað komið í veg fyrir slysið eða dregið úr líkum á því, án þess að grípa til umfangsmikilla aðgerða, m.a. með því að notast við sterkari plötu yfir opið og að girða betur fyrir opið eða einfaldlega með því að láta vera að byrgja opið og fela þar með hættuna.

Af öllu framangreindu sé ljóst að stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, hafi vitað eða mátt vita að aðrir gátu átt erindi í húsnæðið. Vegna þessa hafi þeim borið að ganga þannig frá opinu að þeim, sem þangað ættu erindi, stafaði ekki hætta af því að falla niður um opið. Þeir hafi haft fullt forræði á því hvernig fráganginum var hagað. Þeir hafi kosið að leggja þunna plötu yfir opið, síðan hafi þeir lagt einangrunarull yfir plötuna. Að þessu loknu hafi þeir sett tvo stóla við langhlið opsins og stöng á milli. Þessi frágangur sé með öllu óforsvaranlegur og stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, hafi mátt gera sér grein fyrir því hve ófullnægjandi frágangurinn var. Slys stefnanda sé bein afleiðing af óforsvaranlegum frágangi þeirra og beri þeir því skaðabótaábyrgð á því.

Í reglum nr. 547/1996, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð, komi fram hvernig frágangur við op á gólfum skuli vera. Í 33. gr. B hluta IV. viðauka reglnanna komi fram að ekki skuli notast við laus borð, planka eða plötur við frágang á götum. Í nefndu ákvæði segi jafnframt hvernig þessum frágangi skuli hagað. Það sé alveg ljóst að frágangur stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, hafi ekki verið í samræmi við þær kröfur sem þar eru gerðar. Slys stefnanda hefði að öllum líkindum ekki átt sér stað ef reglunum hefði verið fylgt.

Að því er varðar skaðabótaábyrgð stefnda, H54 ehf., byggir stefnandi á reglu skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð, ákvæðum laga og reglna um aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum, og reglum skaðabótaréttar um ábyrgð fasteignareigenda vegna tjóns sem hlýst af aðbúnaði fasteigna.

Stefnandi vísar til þess að ekkert liggi fyrir um réttarsamband eða tengsl stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, við stefnda, H54 ehf. Ef þeir teljist starfsmenn félagsins í skilningi reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, byggi stefnandi á því að félagið beri skaðabótaábyrgð á slysinu á grundvelli reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. á saknæmri háttsemi stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef.

Þá byggir stefnandi á því að stefndi, H54 ehf., beri skaðabótaábyrgð vegna brota á skráðum hátternisreglum. Umrætt húsnæði sé vinnustaður í skilningi laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og reglugerða og reglna sem sett eru á grundvelli þeirra laga. Þá teljist stefndi, H54 ehf., til atvinnurekanda í skilningi sömu laga.

Ljóst sé af myndum lögreglu, að framkvæmdir hafi verið í gangi í húsnæðinu á þeim tíma sem slysið átti sér stað. Hins vegar liggi ekki fyrir í hverju framkvæmdirnar fólust eða hverjir komu að þeim, aðrir en stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf. Húsnæðið sé engu að síður í eigu stefnda, H54 ehf., og verði að leggja til grundvallar að félagið beri ábyrgð á öllum aðstæðum og aðbúnaði í húsnæðinu og sé einnig vinnuveitandi þeirra, sem komið hafi að framkvæmdunum, sbr. þó fyrri umfjöllun um skaðabótaábyrgð stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef.

Stefnandi telur að ákvæði laga nr. 46/1980 og reglugerða og reglna, settum á grundvelli laganna, sé ekki einvörðungu ætlað að vernda eiginlega starfsmenn fyrir hættum á vinnustað þeirra, heldur nái verndin einnig til annarra, sem eigi erindi á viðkomandi vinnustað.

Stefnandi byggir á að stefndi, H54 ehf., hafi ekki fullnægt þeim skyldum, sem lagðar eru á atvinnurekendur í fyrrnefndum lögum og reglugerðum og reglum settum á grundvelli þeirra. Þá hafi starfsmenn, sem stefndi, H54 ehf., beri ábyrgð á samkvæmt reglunni um vinnuveitandaábyrgð, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf eða aðrir, ekki fylgt skráðum hátternisreglum.

Um framangreint vísar stefnandi í fyrsta lagi til ákvæða laga nr. 46/1980, einkum 13. gr. og 42. gr. en ákvæðin kveði á um skyldu atvinnurekanda til að tryggja aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustað og þeirri skyldu hafi stefndi, H54 ehf., ekki fullnægt.

Stefnandi vísar í öðru lagi til ákvæða reglna nr. 707/1995, um öryggis- og heilbrigðismerki á vinnustöðum, einkum 3. gr., 6. gr. og 1. liðar V. viðauka reglnanna. Í V. viðauka reglnanna sé kveðið á um það, hvernig merkja skuli og afmarka staði þar sem hætta er á að menn falli niður. Stefndi, H54 ehf., hafi ekki fylgt ákvæðum þessara reglna né gert nokkrar ráðstafanir til að tryggja að svo yrði gert.

Stefnandi vísar í þriðja lagi til ákvæða reglna nr. 547/1996, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Einkum vísast til 8. gr. og 33. gr. B hluta IV. viðauka reglnanna. Í nefndum ákvæðum komi m.a. fram að gólf á vinnustöðum megi ekki vera með götum, sérhvert gat á gólfi, sem menn geti fallið niður um, skuli umgirt handriði eða negldur hleri fyrir gatið og ekki megi loka götum í gólfum með lausum borðum, plönkum eða plötum. Stefndi, H54 ehf., hafi hvorki fylgt ákvæðum þessara reglna né gert nokkrar ráðstafanir til að tryggja að svo yrði gert. Hafi félagið þannig brotið gegn fjölmörgum ákvæðum laga og reglna um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Ef stefndi, H54 ehf., hefði uppfyllt skyldur sínar samkvæmt tilvitnuðum ákvæðum, hefði að öllum líkindum mátt koma í veg fyrir slys stefnanda. Það hafi aftur á móti ekki verið gert og sé slys stefnanda afleiðing af vanrækslu H54 ehf.

Stefnandi byggir jafnframt á því að stefndi, H54 ehf., beri skaðabótaábyrgð samkvæmt reglum skaðabótaréttar um ábyrgð fasteignareigenda á tjóni sem hlýst af ástandi og búnaði fasteignar. Hafi stefnda, H54 ehf., borið að tryggja að aðbúnaður fasteignarinnar væri með þeim hætti að þeim, sem þangað ættu erindi, stafaði ekki hætta af aðbúnaðinum. Gera megi þær kröfur til eigenda fasteigna að þeir hafi eftirlit með fasteign sinni og grípi til ráðstafana vegna hættulegs aðbúnaðar. Með ráðstöfunum sé hér átt við uppsetningu öryggis- og varúðarmerkinga, handriða, tryggra hlera o.s.frv. Sé ljóst, að á vegum stefnda H54 ehf. hafi ekki verið viðhaft fullnægjandi eftirlit með fasteigninni og aðbúnaði hennar. Engar ráðstafanir, aðrar en þær sem fram koma í lögregluskýrslu, dagsettri 11. janúar 2009, hafi verið gerðar til að koma í veg fyrir að slys hlytist vegna opsins. Full ástæða hafi verið fyrir stefnda, H54 ehf., að tryggja að ekki væri mögulegt að þeir, sem ættu erindi í fasteignina, myndu falla niður um opið. Hvernig sem réttarsambandi og tengslum stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, við stefnda, H54 ehf., hafi verið háttað, losi það ekki stefnda, H54 ehf., undan ábyrgð á slysi sem hlýst vegna hættulegs aðbúnaðar fasteignarinnar.

Stefnandi byggir málskostnaðarkröfu sína á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en stefndi, H54 ehf., sé með lögheimili í Reykjavík.

III.

Stefndu krefjast allir sýknu af kröfum stefnanda og mótmæla því, að reglan um vinnuveitandaábyrgð og ákvæði laga og reglna um hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eigi við. Þá sé ekki um neina sök að ræða hjá stefndu og eigi því sakarreglan og reglur skaðabótaréttar um skaðabótaábyrgð fasteignareiganda ekki við.

Stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, byggja sýknukröfu sína á því, að hvorugur þeirra hafi tekið að sér, fyrir hönd hins stefnda félags, að ganga sérstaklega frá umræddu opi í gólfi, enda hafi þeir ekki verið starfsmenn félagsins. Þeir hafi hins vegar, við skoðun á húsnæðinu, sett upp hindranir til að minna þá á gatið á gólfinu. Þá sé á það að líta, að enginn hafi haft aðgang að íbúðinni nema eigandi hins stefnda félags og stefndi, S-kk-nf, sem hafði aukalykil að húsnæðinu. Sé hann sonur fyrrverandi stjórnarformanns félagsins og stefndi, L-kk-nf S-kk-nf, sé eiginmaður sama stjórnarformanns. Ekki hafi því verið um það að ræða að neinn utanaðkomandi ætti erindi í íbúðina og enginn annar hafi haft lykil að íbúðinni.

Þá sé því sérstaklega hafnað sem röngu að „aðrir gætu átt erindi í fasteignina“, eins og segi í stefnu, og því geti reglur um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarstöðum o.fl. nr. 547/1996 ekki átt við um íbúð stefnda, H54 ehf. Reglurnar, sem stefnandi vísi til, eigi við um byggingarvinnustaði en í skilgreiningum í a-lið 2. gr. komi fram að byggingarvinnustaður eða byggingarsvæði sé staður þar sem byggingarframkvæmdir og mannvirkjagerð fari fram. Ljóst sé að umrædd íbúð geti ekki fallið undir framangreinda skilgreiningu og eigi því framangreindar reglur ekki við.

Þá benda stefndu á, að lögregla hafi haft samband við Vinnueftirlit ríkisins í Reykjanesbæ og hafi starfsmaður þess komið á staðinn. Eftir athugun á vettvangi og að höfðu samráði við byggingafulltrúa, hafi starfsmaðurinn hins vegar ekki séð ástæðu til þess að eftirlitið kæmi að málinu með neinum hætti þar sem ekki var um vinnustað að ræða. Hafi því ekki verið gerð skýrsla um atvikið af þess hálfu.

Sýknukrafa stefnda, H54 ehf., er á því byggð, að stefndu, S-kk-nf og L-kk-nf S-kk-nf, hafi ekki verið starfsmenn eða forsvarsmenn stefnda, auk þess sem þeir hafi ekki sýnt af sér neina saknæma háttsemi, sbr. það sem rakið er hér að framan. Þá hafi stefndi, H54 ehf., ekki brotið gegn skráðum hátternisreglum. Ekki hafi verið um vinnustað að ræða heldur íbúð og þá hafi engin starfsemi farið fram í húsnæðinu. Hefði íbúðin staðið auð um langt skeið. Þau lög og reglur, sem stefnandi vísi til að þessu leyti í stefnu, eigi því ekki við í máli þessu.

Stefndi, H54 ehf., byggir jafnframt á því að reglur skaðabótaréttar um ábyrgð fasteignareiganda á tjóni, sem hlýst af ástandi og búnaði fasteignar, eigi hér ekki við, enda hafi stefnandi farið inn í læsta íbúð, án leyfis eiganda. Stefndi hafi ekki með nokkrum hætti mátt búast við því að óviðkomandi væru að ganga um íbúðina og því talið að varúðarmerkingar vegna opsins væru nægjanlegar fyrir þá sem höfðu aðgang að íbúðinni.

Kröfu sína um málskostnað byggja stefndu á 1. mgr. 129 gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988.

IV.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur stefnandi og stefndu, L-kk-nf S-kk-nf J-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf. Verða skýrslur þeirra raktar eins og þurfa þykir.

Óumdeilt er að stefnandi féll niður um op í gólfi húsnæðis í eigu stefnda, H54 ehf., á 2. hæð að Hafnargötu 54 í Reykjanesbæ 8. maí 2008. Í framlagðri lögregluskýrslu kemur fram að fallhæðin hafi verið tæpir 4 metrar. Þá er óumdeilt að ástæða fyrir veru stefnanda í umræddu húsnæði var ósk H-kvk-ef O-kvk-ef, starfsmanns fasteignasölunnar Remax, sem er til húsa að Hafnargötu 60, en fram er komið að fasteignasalan hafði áður aðstöðu að Hafnargötu 54. Loks er óumdeilt að stefnandi varð fyrir líkamstjóni þegar hann féll niður um opið og lenti á hellulagðri stétt þar fyrir neðan.

Aðila greinir hins vegar á um það, hvað framangreind H-kvk-nf bað stefnanda að athuga í húsinu umrætt sinn. Stefnandi lýsti því fyrir dóminum að H-kvk-nf hefði sagt honum að leigjandi í húsnæði á fyrstu hæð hefði kvartað yfir kulda og að þar væri ekkert heitt vatn. Hafi hún beðið hann um að kanna orsakir þess. Af hálfu stefndu er á því byggt að H-kvk-nf hafi einungis óskað eftir því við stefnanda, að hann kannaði, hvort skrúfað hefði verið fyrir krana í hitagrind, sem er staðsett á fyrstu hæð hússins. Vísa stefndu um þetta til framlagðs tölvupósts G-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef lögmanns til H-kvk-ef Ý-kvk-ef V-kvk-ef lögmanns þar sem G-kk-nf Þ-kk-nf hefur eftir H-kvk-þgf að hún hafi ekki óskað eftir því að stefnandi athugaði hvað væri að lögnum fasteignarinnar umrætt sinn, heldur hafi hún aðeins beðið hann um að kanna, hvort skrúfað væri fyrir krana í hitagrind. Af hálfu stefnanda er þessu skjali mótmælt sem ósannaðri lýsingu þriðja manns á orðaskiptum stefnanda og H-kvk-ef umrætt sinn. Að þessu virtu og þegar jafnframt er litið til þess, að H-kvk-nf gaf ekki skýrslu fyrir dóminum, verður að fallast á það með stefnanda að framangreindur tölvupóstur milli lögmanna feli ekki í sér sönnun að þessu leyti og ber því að miða við framangreinda lýsingu stefnanda á samskiptum þeirra H-kvk-ef umrætt sinn.

Eins og áður er rakið hefur stefnandi lýst því að við skoðun hans á hitagrindinni hafi hann komist að því að skrúfað var frá krönunum og hafi hann því fylgt leiðslum úr grindinni meðfram útveggjum á 2. hæð til að kanna hvort lagnirnar hefðu farið í sundur. Í ljósi alls framanritaðs verður að telja að stefnandi hafi átt erindi upp á 2. hæð hússins umrætt sinn.

Eins og áður er rakið fékk stefnandi lykla að bakdyrum hússins hjá H-kvk-þgf og fór þar inn. Hann hefur lýst því fyrir dóminum að húsnæði stefnda, H54 ehf., á 2. hæð hafi verið opið og að hann hafi ekki þurft að brjótast inn í íbúðina til að komast þangað. Um þetta liggur ekkert annað fyrir í málinu og verður því að leggja þennan framburð stefnanda til grundvallar við úrlausn málsins. Verður því ekki fallist á það með stefndu, að þeir hafi ekki mátt búast við því að aðrir en þeir sjálfir legðu leið sína þar inn, einkum þegar litið er til framburðar stefnda, S-kk-ef, um að í húsinu hefðu verið í gangi framkvæmdir á vegum einstakra leigutaka hússins.

Stefndi, S-kk-nf, kvað opið í gólfinu vera gamalt vöruop og kvaðst hann hafa lagt plötur og steinull yfir það og síðan girt svæðið af með stólum og prikum. Kemur sú lýsing heim og saman við framlagðar ljósmyndir, sem lögregla tók á vettvangi umrætt sinn, sem sýna að tveir stólar voru settir fyrir framan opið og þrjú prik eða stengur sett yfir þá og út frá þeim. Hins vegar virðast engar hindranir hafa verið settar upp til hliðanna. Í lögregluskýrslu segir, að þykkt plötunnar yfir opinu hafi verið 1,4 cm. Að þessu virtu og þegar litið er til þess að húsnæðið var ólæst og jafnframt til þess að fallhæðin niður á hellulagða stétt fyrir neðan opið var tæpir 4 metrar, verður að fallast á það með stefnanda, að umbúnaðurinn var óforsvaranlegur og að um hafi verið að ræða ófullnægjandi varúðarráðstafanir sem á engan hátt voru líklegar til að tryggja öryggi þeirra, sem gátu átt leið þarna um. Ljóst er að stefnandi féll niður um opið og varð fyrir líkamstjóni. Verður að meta það stefnda, S-kk-þf, til sakar að hafa ekki gengið tryggilega frá opinu en telja verður sannað að sá ónógi umbúnaður var orsök tjóns stefnanda sem stefndi, S-kk-nf, ber því skaðabótaábyrgð á.

Kröfur stefnanda á hendur stefnda, H54 ehf., eru byggðar á því að félagið beri skaðabótaábyrgð á grundvelli vinnuveitandaábyrgðar, ákvæðum laga og reglna sem varða aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum og reglum skaðabótaréttar um ábyrgð fasteignareiganda vegna tjóns sem hlýst af aðbúnaði fasteigna. Af hálfu stefndu, S-kk-ef og L-kk-ef S-kk-ef, er því hafnað að þeir séu starfsmenn eða fyrirsvarsmenn stefnda, H54 ehf. Engin gögn liggja fyrir til stuðnings fullyrðingum stefnanda að þessu leyti og verður því fallist á það með stefndu að þær séu ósannaðar. Verða kröfur stefnanda á hendur félaginu því ekki byggðar á reglum um vinnuveitandaábyrgð.

Eins og áður er komið fram er umrætt húsnæði á 2. hæð að Hafnargötu 54 í eigu stefnda, H54 ehf., en stefndi, S-kk-nf, sem er sonur fyrrverandi stjórnarformanns félagsins, hafði húsnæðið til afnota. Kvaðst hann á þessum tíma hafa notað það sem geymslu en hann hefði ekki komið þar inn í marga mánuði fyrir slysið. Hafi í upphafi staðið til að klára framkvæmdir við húsið en ekkert hefði enn orðið úr því. Stefndu mótmæla því, að húsnæðið teljist vera vinnustaður í skilningi laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og annarra reglna, sem stefnandi byggir á, enda sé umrætt húsnæði íbúðarhúsnæði en ekki vinnustaður. Verður að fallast á það með stefndu að umrætt húsnæði verði ekki talið vera vinnusvæði í skilningi framangreindra laga og reglna. Þykir engu breyta um þá niðurstöðu, þótt um hálfkarað íbúðarhúsnæði hafi verið að ræða sem staðið hafi til að lagfæra.

Hins vegar er það mat dómsins, að á stefnda, H54 ehf., hvíli rík aðgæsluskylda sem fasteignareiganda og hafi honum borið skylda til að tryggja að ekki stafaði hætta af ástandi fasteignarinnar. Eins og áður er rakið, er það niðurstaða dómsins að sá umbúnaður kringum opið í gólfinu, sem áður er lýst, hafi verið óforsvaranlegur og ófullnægjandi og orðið þess valdandi að stefnandi varð fyrir líkamstjóni umrætt sinn. Er það mat dómsins að hið stefnda félag hafi ekki uppfyllt aðgæsluskyldu sína að þessu leyti og verður skaðabótaskylda á tjóni stefnanda því einnig lögð á það.

Stefndi, L-kk-nf S-kk-nf, kvaðst í skýrslu sinni fyrir dóminum aldrei hafa unnið fyrir stefnda, H54 ehf., og 5kannaðist ekki hafa komið að frágangi á umræddu húsnæði. Fær framburður hans stoð í framburði stefnda, S-kk-ef, hér fyrir dóminum en hann kvaðst einn hafa unnið við frágang opsins og þar í kring. Kvað hann rangt, sem eftir honum er haft í framlagðri lögregluskýrslu, þar sem segir að „…þeir hefðu lagt plöturnar yfir gatið“, enda hefði hann verið þar einn að verki. Að þessu virtu verður að telja ósannað að stefndi, L-kk-nf S-kk-nf, hafi komið að frágangi á opinu í gólfinu áður en slys stefnanda varð. Verður því ekki felld á hann skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda umrætt sinn og verður hann því sýknaður af kröfum stefnanda.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að viðurkenna beri óskipta skaðabótaábyrgð stefndu, S-kk-ef og H54 ehf., á líkamstjóni sem stefnandi varð fyrir í slysi að Hafnargötu 54 hinn 8. maí 2008. Er stefndi, L-kk-nf S-kk-nf, hins vegar sýkn af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir niðurstöðu málsins verður stefndu, S-kk-þgf og H54 ehf., gert að greiða óskipt málskostnað stefnanda, sem telst hæfilega ákveðinn samtals 1.273.441 króna, þ.e. málflutningsþóknun lögmanns stefnanda, sem telst hæfilega ákveðin 850.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og útlagðan kostnað að fjárhæð 423.441 króna.

Þá verður stefnanda gert að greiða stefnda, L-kk-þgf S-kk-þgf, málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 190.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Viðurkennt er að stefndu, S-kk-nf S-kk-nf og H54 ehf., bera óskipta skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sem stefnandi, G-kk-nf J-kk-nf Ó-kk-nf, varð fyrir í slysi að Hafnargötu 54 í Reykjanesbæ hinn 8. maí 2008.

Stefndi, L-kk-nf S-kk-nf L-kk-nf, er sýkn af öllum kröfum stefnanda.

Stefndu, S-kk-nf S-kk-nf og H54 ehf., greiði óskipt stefnanda 1.273.441 krónu í málskostnað, sem er málflutningsþóknun að fjárhæð 850.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og útlagður kostnaður að fjárhæð 423.441 króna.

Stefnandi greiði stefnda, L-kk-þgf S-kk-þgf L-kk-þgf, 190.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf.