E-2513/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 19. febrúar 2013 er höfðað með stefnu birtri 27. ágúst 2012 af Ó-kk-þgf M-kk-þgf H-x-x, Brekastíg 8 í Vestmannaeyjum á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík og Skipaafgreiðslu Vestmannaeyja ehf., Hafnargötu 2 í Vestmannaeyjum.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði gert að greiða honum óskipt skaðabætur að fjárhæð 7.242.014 kr. með 4,5% ársvöxtum frá 9. maí 2011 til 18. september 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 1.226.004 kr. sem stefndi Vátryggingafélagið greiddi þann 25. ágúst 2011, 1.964.800 kr. þann 16. desember 2011 og 2.156.833 kr. þann 15. maí 2012. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði gert að greiða honum óskipt málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað að skaðlausu að mati dómsins. Til vara krefjast þau þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði látinn niður falla.

Málsatvik

Atvik málsins eru þau að stefnandi slasaðist við vinnu sína hjá stefnda, Skipaafgreiðslu Vestmannaeyja þann 16. desember 2009 þegar verið var að landa úr skipinu Brynjólfi VE-3. Hinn 19. apríl 2011 gerði stefnandi kröfu í frjálsa ábyrgðartryggingu stefnda, Skipaafgreiðslu Vestmannaeyja ehf., hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Taldi hann að stefndi, Skipaafgreiðsla Vestmannaeyja, bæri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir í umrætt sinn. Með matsbeiðni, dags. 5. júlí 2011, óskaði stefnandi eftir því að metnar yrðu afleiðingar slyssins. Matsmennirnir I-kk-nf S-kk-nf hrl. og S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf bæklunarlæknir skiluðu matsgerð 12. ágúst 2011. Niðurstaða matsgerðarinnar er sú að stefnandi hafi verið tímabundið óvinnufær frá slysdegi til 6. janúar 2010 og aftur frá 9. -22. febrúar 2011. Tímabil þjáninga er talið vera það sama. Matsmenn telja varanlegan miska stefnanda vera 8 stig og varanlega örorku hans 6%. Heilsufar stefnanda telst hafa orðið stöðugt þann 9. maí

Stefnandi fékk greiddar bætur úr slysatryggingu launþega sem stefndi, Skipaafgreiðsla Vestamannaeyja ehf., var með hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. Uppgjör úr þeirri vátryggingu fór fram 25. ágúst 2011 með hliðsjón af niðurstöðum fyrrgreindrar matsgerðar. Þá voru stefnda greiddar bætur úr ábyrgðartryggingu stefnda 16. desember 2011 en í því bótauppgjöri er miðað við eigin sök stefnanda að hálfu leyti. Útreikningur bóta fyrir varanlega örorku stefnanda var miðaður við meðallaun verkamanna 2008. Af hálfu stefnanda var tekið við bótum með fyrirvara um mat á varanlegri örorku, miska, eigin sök tjónþola og árslaunaviðmið.

Viðbótaruppgjör fór fram 15. maí 2012 þar sem stefndu féllu frá fyrri afstöðu um eigin sök stefnanda en þá lá fyrir úrskurður úrskurðarnefndar í vátryggingamálum frá 28. febrúar 2012 þar sem komist er að þeirri niðurstöðu að stefnanda beri fullar bætur. Stefnandi tók við bótagreiðslu í það sinnið með fyrirvara um mat á varanlegri örorku, miska og árslaunaviðmiði.

Ágreiningur aðila í þessu máli lýtur að því hvaða tekjuviðmið eigi að leggja til grundvallar við útreikning bóta fyrir varanlega örorku. Aðilar eru sammála um að víkja beri frá aðalreglunni, sem fram kemur í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, um að miða eigi við tekjur síðustu þrjú almanaksárin fyrir þann dag þegar tjónið varð, með hliðsjón af aldri stefnanda og atvinnusögu. Stefnandi er fæddur 3. maí 1990 og var því 19 ára þegar slysið varð. Hann var í fullri vinnu allt árið 2009 fram að slysdegi 16. desember. Tekjur hans það ár voru liðlega 4 milljónir króna. Atvinnusaga hans á árunum 2006- 2011 er í meginatriðum eftirfarandi: Árið 2006 voru tekjur hans 518.157 kr. Það ár var stefnandi 16 ára og lauk grunnskólaprófi um vorið og hóf vélstjórnarnám um haustið. Tekjur hans voru því einungis af sumarvinnu það ár. Árið 2007 var stefnandi í vinnu frá ársbyrjun og fram á haust þegar hann hélt áfram vélstjóranámi. Það ár var hann á sjó á skipum hjá þremur útgerðum og vann auk þess við löndun hjá stefnda. Tekjur hans það ár voru 2.375.080 kr. Árið 2008 er fyrsta fulla starfár stefnanda. Það ár vann hann hjá stefnda við löndun og á sjó á skipum tveggja útgerða. Tekjur hans það ár voru 5.783.689 kr. Árið 2009 er stefnandi í fullri vinnu allt árið bæði á sjó og við löndun hjá stefnda, tekjur hans það ár voru eins og fram er komið, 4.039.416 kr. Árin 2010 og 2011 var stefnandi í fullu starfi áfram og vann við löndun hjá stefnda ásamt því að fara á sjó hluta úr ári. Árið 2010 voru tekjur hans 5.272.909 kr. og árið 2011 5.546.576 kr. Stefnandi var enn í sömu störfum á árinu 2012 þegar mál þetta var höfðað og tekjur hans fyrstu sex mánuði þess árs námu liðlega 5 milljónum króna.

Með hliðsjón af ofangreindri atvinnusögu telur stefnandi réttast að leggja tekjur stefnanda árið 2008 til grundvallar bótaútreikningi en stefndi telur að miða eigi við meðaltekjur verkamanna fyrir sama ár, sem voru 4.068.000 kr. Til vara byggir hann kröfu um lækkun á því að miða eigi við meðaltal launa stefnanda á árunum 2007-2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku skuli meta árslaun hans sérstaklega í samræmi við 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 en ekki byggja á 1. mgr. sama ákvæðis. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. megi víkja frá meginreglu 1. mgr. ef fyrir hendi séu óvenjulegar aðstæður á síðast liðnum þremur almanaksárum sem leiði til þess að laun tjónþola á tímabilinu séu ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans.

Þegar slysið varð hafi stefnandi verið 19 ára gamall. Þau ár sem miða ætti við ef beitt væri 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eru árin 2006, 2007 og 2008. Stefnandi hafi verið 16 ára gamall í maí 2006 og lokið grunnskólanámi það ár. Atvinnusaga hans á framangreindum árum gefi því ekki rétta mynd af tekjuöflunarhæfi hans. Árið 2006 voru einu tekjur hans af sumarvinnu þar sem hann hafi verið í námi aðra hluta ársins. Þá hafi stefnandi einnig verið í námi hluta ársins 2007. Stefnandi telur, með vísan til aldurs og atvinnusögu stefnanda að uppi séu óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga í máli hans. Þau þrjú tekjuár sem miða ætti útreikning á bótum fyrir varanlega örorku stefnanda við, samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, gefa engan vegin raunhæfa mynd af tekjuöflunarhæfni stefnanda. Aðstæður séu óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og því beri að víkja frá viðmiði 1. mgr. greinarinnar.

Byggt sé á því að tekjur stefnanda árið 2008 séu réttasta viðmiðið um líklegar framtíðartekjur hans. Það hafi verið fyrsta ár stefnanda á vinnumarkaði í fullu starfi allt árið, líkt og á slysaári og til dagsins í dag. Leggja beri til grundvallar raunverulegar tekjur stefnanda árið fyrir slysið en ekki meðallaun verkamanna sama ár, svo sem stefndi heldur fram. Rökin fyrir því séu nokkur. Í fyrsta lagi hafi tekjur hans frá slysaári og til dagsins í dag verið nokkuð sambærilegar þeim tekjum sem hann hafði árið 2008. Þær gefa þannig raunhæfa mynd af tekjuöflunarhæfni hans. Í öðru lagi þá hafi stefnandi ekki eingöngu starfað sem verkamaður heldur einnig verið til sjós, bæði fyrir og eftir slysið og því hyggist hann halda áfram. Þá hafi stefnandi lagt stund á nám til að afla sér starfsréttinda á sjó. Af þessum sökum sé mjög óeðlilegt að nota eingöngu meðallaun verkamanna til viðmiðunar við ákvörðun bóta til hans. Í þriðja lagi hafi meðaltekjur verkamanna árið 2008 verið 4.320.000 kr. á ári. Þær tekjur eru um það bil einni milljón krónum lægri en raunverulegar tekjur stefnanda á sama tímabili. Af því megi sjá hve óeðlilegt og ósanngjarnt sé að leggja þær til grundvallar bótaútreikningi hans. Ef miða ætti við meðallaun einhverra stétta mætti allt eins miða við meðallaun sjómanna þar sem stefnandi hefur um árabil bæði stundað sjósókn og vinnu í landi. Ekki séu til opinberar hagtölur um meðallaun manna sem haga störfum sínum með þeim hætti sem stefnandi geri.

Forsenda útreiknings kröfu stefnanda byggja á 5. – 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993; örorkuprósenta er 6% sbr. 5. gr., margfeldisstuðull samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga er 17,098 með hliðsjón af aldri hans þegar heilsufar hans varð stöðugt eftir slysið og svo sem að framan er rakið er miðaða við tekjur stefnanda árið 2008, þ.e. 5.783.689 kr., uppreiknaðar samkvæmt launavísitölu, í samræmi við ákvæði skaðabótalaga, og að viðbættu 8% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð, samtals 7.059.319 kr. Bótakrafan samkvæmt þessu sé því 7.242.014 kr. (7.059.319 x 17,098 x 6% = 7.242.014 kr.). Stefndi Vátryggingafélagið greiddi 1.226.004 kr. inn á kröfuna þann 25. ágúst 2011, 1.964.800 kr. þann 16. desember 2011 og 1.935.487 kr. þann 15. maí 2012 og tekur kröfugerð stefnanda mið af því.

Krafist er 4,5% ársvaxta á kröfufjárhæð frá þeim degi er heilsufar stefnanda í kjölfar slyssins varð stöðugt, eða frá 9. maí 2011, í samræmi við 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá er krafist dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður var liðinn frá því að bótakrafa stefnanda var send stefnda, þ.e. frá 18. september 2011, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, til greiðsludags, en fyrir liggi í málinu kröfubréf til frá stefnanda til tjónadeildar Vátryggingarfélagins frá 18. ágúst það ár.

Stefnandi styður kröfu sínar fyrst og fremst við meginreglur skaðabótaréttar, sakarregluna og regluna um vinnuveitendaábyrgð, og skaðabótalög nr. 50/1993, einkum 5.-7. gr. og 16. gr. Um aðild vísar stefnandi til 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, um varnarþing til 33. gr. og 42. gr. laga um meðferð einkamála og um málskostnað til 129. og 130. gr. sömu laga. Um dráttarvexti er vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. sömu laga og um virðisaukaskatt til laga nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndu byggja aðalkröfu sína um sýknu á því að stefnandi sé þegar búinn að fá tjón sitt að fullu bætt samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 og eigi ekki rétt til frekari bóta úr hendi stefndu vegna þess. Stefndi Vátryggingafélagið hafi þegar greitt stefnanda 3.867.718 kr. sem séu fullnaðarbætur fyrir varanlega örorku og hafi í því sambandi tekið tillit til þess að sérstakar aðstæður séu fyrir hendi sem leiði til þess að ekki eigi að leggja meðallaun síðastliðinna þriggja ára fyrir slys til grundvallar við útreikning bóta. Stefndu byggja á því að, með hliðsjón af atvinnusögu stefnanda fyrir slys, að meðaltekjur verkamanna árið 2008 gefi rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda og hafi fullnaðaruppgjör á bótum fyrir varanlega örorku til stefnanda tekið mið af því. Stefndi hafi unnið hjá mörgum atvinnurekendum ár hvert á síðastliðnum þremur árum, að stærstum hluta við almenn verkamannastörf. Meðaltekjur verkmanna árið 2008 hafi verið 4.068.000 kr. Í uppgjöri stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf. hafi bætur fyrir varanlega örorku stefnanda verið reiknaðar út með eftirfarandi hætti:

Árslaun 2008: 339.000 x 12 (389,9/345) x 1,08 = 4.965.224 kr.

Höfuðstóll: 4.965.223 x 17,098 x 0,06 = 5.093.722 kr.

Örorkubætur launþegatryggingar = -1.226.004 kr.

Greitt: 3.867.718 kr.

Stefndu hafna því að stefnandi hafi verið búinn að marka sér starfsvettvang til framtíðar þannig að launatekjur árið 2008 gefi rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Það ár hafi stefnandi verið óvenju marga daga lögskráður á sjó, eða 115 daga en lögskráningar stefnanda á tímabilinu 2006 til 2011 hafi að meðaltali verið 59 dagar ár ári. Launatekjur stefnanda árið 2009 hafi verið mun lægri en árið 2008 þótt hann hafi unnið bæði þessi ár. Tekjur stefnanda árið 2009 hafi verið sambærilegar við meðalatvinnutekjur verkamanna árið 2008 og tekjur áranna eftir 2008 séu langt frá því að vera jafnháar tekjum þess árs, séu þær uppreiknaðar á verðlag hvers árs. Sá mismunur verði ekki rakinn til slyssins sjálfs.

Kröfur stefndu byggja á því að víkja beri frá 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna vegna óvenjulegra aðstæðna stefnanda og vísa m.a. til aldurs hans og atvinnusögu í því tilviki. Stefndu mótmæla þó því að sveiflur í tekjum milli ára þegar fólk sinni óbreyttu störfum, teljist óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eins og haldið er fram af hálfu stefnanda í stefnu. Þá sé í margfeldisstuðli 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sérstakt álag reiknað inn í stuðulinn þar sem beinlínis sé gert ráð fyrir því að tjónþolar undir 30 ára aldri séu með lágar tekjur.

Það sé meginregla skaðabótalaga að bótauppgjör ber að miða við aðstæður tjónþola á slysdegi. Við ákvörðun á því við hvaða árslaun bætur fyrir varanlega örorku eiga að taka mið af sé þar af leiðandi ekki hægt að leggja til grundvallar atvik sem verða eftir slys. Það að stefnandi hafi haldið áfram að starfa við löndun og sjómennsku eftir slys sé ekki lögfull sönnun þess að hann hafi fyrir slysið verið búinn að marka sér starfsvettvang til framtíðar. Einnig hafna stefndu því alfarið að meðallaun sjómanna séu réttara viðmið við uppgjör bóta fyrir varanlega örorku til handa stefnanda en meðallaun verkamanna. Stefnandi hafi ekki verið með fast skiprúm þegar slysið varð og þau starfsréttindi sem stefnandi hefur lagt grunn að veit honum jafnt störf til sjós og í landi.

Fallist dómurinn ekki á aðalkröfu stefndu um sýknu er til vara krafist verulegar lækkunar krafna stefnanda. Varakrafan sé á því reist að fullnaðaruppgjör til stefnanda á bótum fyrir varanlega örorku skuli taka mið af launatekjum stefnanda árið 2007, 2008 og 2009. Tekjur stefnanda árið 2007 og 2009 eru mjög áþekkar þegar tekjur ársins 2007 hafa verið uppreiknaðar til tólf mánaða. Þá slasaðist stefnandi mjög seint á árinu 2009 og því gefa tekjur það ár raunsanna mynd af þeim tekjum sem hann hafði það ár. Bætur til stefnanda fyrir varanlega örorku þannig reiknaðar út verði eftirfarandi:

Árslaun 2007: 2.375.080/8 = 296.885 x 12 = 3.562.620 x (389,9/319,1) x 1,08

= 4.701.319 kr.

Árslaun 2008: 5.783.689 x (389,9/345) x 1,08 = 7.059.319 kr.

Árslaun 2009: 4.039.416 x (389,9/358,6) x 1,08 = 4.743.351 kr.

16.503.989 kr.

Meðaltekjur: 16.503.989/3 = 5.501.330 kr.

Höfuðstóll 5.501.330 x 17,098 x 0,06 = 5.643.704 kr.

Áður greitt = -3.867.718 kr.

Örorkubætur launþegatryggingar: = -1.226.004 kr.

Ofgreiddir dráttarvextir – 4,5% vextir = -51.987 kr.

Eftirstöðvar: 497.995 kr.

Þá mótmæla stefndu vaxtakröfu stefnanda. Bætur úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 1.226.004 kr., sem greiddar voru 25. ágúst 2011, hafi verið uppreiknaðar til uppgjörsdags og beri því ekki að greiða vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af þeirri fjárhæð til greiðsludags, sbr. 4. mgr. 123. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Bæturnar hafi verið uppreiknaðar með hliðsjón af vísitölu neysluverðs sem í gildi var á uppgjörsdegi, þ.e. 25. ágúst 2012, Bæturnar komi til lækkunar skaðabótakröfu stefnanda, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hafi þegar greitt vexti og dráttarvexti af þeim greiðslum sem það hefur þegar innt af hendi.

Jafnframt mótmæla stefndu dráttarvaxtakröfu stefnanda. Í kröfubréfi frá 18. ágúst 2011 hafi ekki verið gerð krafa um greiðslu dráttarvaxta og bótauppgjör hafi farið fram þann 16. desember 2011 án þess að gerður hafi verið fyrirvari um greiðslu slíkra vaxta. Í bótauppgjörinu 16. maí 2012 hafi stefndi, Vátryggingafélag Íslands fyrir mistök greitt dráttarvexti fyrir rangt tímabil, þ.e. frá 19. maí 2011 í stað 18. september 2011. Ofgreiddir dráttarvextir vegna þessa nemi 86.463 kr. Ekki hafi verið gerður fyrirvari í því uppgjöri af hálfu stefnanda um greiðslu frekari dráttarvaxta. Upphafstími dráttarvaxta sé því mótmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa um málskostnað er studd við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um lagarök að öðru leyti vísa stefndu til skaðabótalaga nr. 50/1993, almennra reglna skaðabótaréttar, einkum um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Niðurstaða

Mál þetta varðar uppgjör bóta til stefnanda vegna varanlegrar örorku sem hann hlaut í vinnuslysi síðla árs 2009 við vinnu sína hjá Skipaafgreiðslu Vestmannaeyja. Ekki er deilt um atvik máls eða bótaskyldu stefndu. Þá eru afleiðingar tjónsins óumdeildar og liggur fyrir matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl. sem lögð er til grundvallar í málinu. Niðurstaða matsgerðarinnar er sú að stefnandi hafi hlotið varanlegan miska upp á 8 stig og varanleg örorka hans sé 6%. Heilsufar stefnanda telst hafa orðið stöðugt þann 9. maí 2011.

Deiluefni aðila lýtur aðallega að því hvaða viðmiðun um árslaun eigi að nota við ákvörðun bóta samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Auk þessa er ágreiningur um útreikninga vaxta og upphafstíma dráttarvaxta. Hvað launaviðmið varðar þá snýst ágreiningur aðila um það hvaða viðmið endurspegli líklegar framtíðartekjur stefnanda en ekki er deilt um að aðstæður í máli þessu séu óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna þannig að víkja ber frá þeirri reglu að leggja tekjur síðastliðinna þriggja ára til grundvallar tekjuviðmiði svo sem aðalreglan, sem fram kemur í 1. mgr., kveður á um.

Stefnandi byggir á því að miða eigi við laun stefnanda á árinu 2008. Það ár hafi verið fyrsta heila starfsár hans á vinnumarkaði og atvinnusaga hans sýni að þá þegar hafi hann markað sér starfvettvang. Stefnandi hafi verið í sambærilegu starfi allar götur síðan, þ.e. bæði verið lausráðinn á sjó og unnið við löndun í landi. Aðalkrafa stefndu gerir aftur á móti ráð fyrir því að miðað verði við meðallaun verkamanna árið 2008. Stefndu telja árið 2008 ekki vera dæmigert fyrir atvinnusögu stefnanda, hvorki fyrir né eftir slys. Hann hafi verið óvenjumarga daga á sjó það árið en hafi þó ekki, og hafi ekki enn, fast skipsrúm.

Svo sem fram kemur í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna er heimildin til að víkja frá meginreglunni, um að leggja tekjur síðastliðinna þriggja ára til grundvallar ákvörðunar bóta, byggð á því að sá mælikvarði endurspegli ekki líklegar framtíðartekjur tjónþola. Er þetta í samræmi við markmið skaðabótalaga að tryggja að tjónþoli fái bætt raunverulegt tjón sitt, þ.e. að bætur verði hvorki hærri né lægri en tjóni hans nemi. Einhver óvissa er þó alltaf fyrir hendi þar sem ákvörðun um bótafjárhæð byggir á mati á líkum á því hvað gerist í framtíðinni, þ.á.m. hverjar tekjur tjónþola verði. Sá mælikvarði sem lagður er til grundvallar verður þannig aldrei með fullri vissu réttur heldur er miðað við, eins og segir í 2. mgr. 7. gr., að mælikvarðinn sé „réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola“ heldur en önnur tæk viðmið. Stefnandi vill byggja á raunverulegum tekjum stefnanda árið 2008 í þessu skyni en í aðalkröfu stefnda er byggt á meðaltekjum verkamanna á sama tíma.

Fyrir liggur að stefnandi hefur frá því hann hóf störf eftir lok grunnskóla árið 2006 unnið bæði sem háseti á sjó og við löndun. Hann hefur verið í föstu starfi hjá stefnda við löndun en verið lausráðinn á sjó allan þennan tíma. Stefnandi hefur því allt frá árinu 2006 sinnt sjómennsku meðfram vinnu í landi. Þá hefur stefnandi lokið hluta af vélstjórnarnámi og aflað sér skipstjórnarréttinda á skipum undir 30 tonnum. Verður með hliðsjón af þessu að telja líkur fyrir því að stefnandi muni áfram sinna sjómennsku, að minnsta kosti að hluta til. Meðallaun verkamanna eru talsvert lægri en meðallaun sjómanna. Með vísan til þessara atriða í atvinnusögu stefnanda er ekki fallist á það með stefnda að meðallaun verkamanna gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda heldur en raunverulegar tekjur hans ársins 2008 sem byggjast, eins og fram er komið, á vinnu bæði á sjó og í landi.

Verður því næst að skoða hvort viðmið í varakröfu stefnda sé betri mælikvarði á framtíðartekjur stefnanda heldur en laun hans árið 2008. Í varakröfu sinni byggja stefndu á því að miða eigi við meðaltekjur stefnanda á árunum 2007 til 2008, að báðum árum meðtöldum, og tekjur ársins 2007 þá uppreiknaðar miðað við fullt starf. Árið 2007 var stefnandi 17. ára. Hann var í námi hluta úr ári en stundaði launavinnu hjá mörgum vinnuveitendum í um 8 mánuði það ár. Með hliðsjón af aldri stefnanda á þessum tíma og hvernig atvinnuþátttöku hans var háttað þykja tekjur hans árið 2007 ekki líklegur mælikvarði á framtíðartekjur og fremur líklegar til að skekkja mat á framtíðartekjum í meðaltalsútreikningum eins og í varakröfunni. Þá er einnig til þess að líta að tekjur ársins 2009, sem voru liðlega fjórar milljónir króna, eru óvenjulega lágar, hvort sem miðað er við tekjur stefnanda árið á undan eða næstu tvö árin á eftir. Fyrir liggur að tekjur stefnanda á árinu 2010 voru tæplega 5,3 milljónir króna og árið 2011 liðlega 5,5 milljónir króna. Jafnframt benda gögn til þess að tekjur ársins 2012 hafi orðið a.m.k. jafnháar tekjum ársins á undan. Því verður að telja að tekjur stefnanda árið 2008 séu nær því að vera í samræmi við tekjur hans eftir það ár ef frá er talið árið 2009. Með hliðsjón af þessum upplýsingum um raunverulegar tekjur stefnanda þykja tekjur hans árið 2008 gefa betri mynd af líklegum framtíðartekjum hans heldur en það tekjuviðmið sem stefnandi byggir varakröfu sína á.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er fallist á aðalkröfu stefnanda um að leggja tekjur ársins 2008 til grundvallar útreikningi á skaðabótum hans fyrir varanlega örorku á grundvelli 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Höfuðstóll bótakröfu stefnanda fyrir varanlega örorku verður því 7.242.014 kr. svo sem krafist er í stefnu.

Stefnandi krefst 4,5% vaxta af höfuðstól kröfu sinnar frá 9. maí 2011, sem er sá dagur sem talið er að heilsufar stefnanda hafi orðið stöðugt fram til 18. september sama ár, með vísan til 16. gr. skaðabótalaga. Stefndu mótmæla þessari vaxtakröfu og kveða bætur sem greiddar voru 25. ágúst á grundvelli slysatryggingar launþega hafa verið uppreiknaðar með hliðsjón af vísitölu neysluverðs til þess dags og beri því ekki að greiða vexti á þá fjárhæð með vísan til 4. mgr. 123. gr. laga nr. 30/2004. Dómurinn fellst ekki á sjónarmið stefndu hvað þetta atriði varðar. Hér að framan hefur verið komist að niðurstöðu um það hver skuli vera höfuðstóll bóta stefnanda fyrir varanlega örorku með hliðsjón af 6. og 7. gr. laga nr. 50/1993. Sú krafa ber vexti samkvæmt 16. gr. sömu laga frá þeim degi þegar heilsufar tjónþola verður stöðugt en til frádráttar bótum koma nánar greindar greiðslur skv. 4. mgr. 5. gr. laganna, þ.á.m. greiðslur úr slysatryggingu sem atvinnurekandi kaupir til hagsbóta fyrir launþega. Frádráttur þeirra greiðslna ber að miða við þann dag þegar greiðslur berast en ekki við fyrra tímamark óháð því hvernig verðbótaútreikningi þeirra trygginga er háttað. Tilvísun til 4. mgr. 123. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 breytir engu þar um. Með framangreindum athugasemdum er krafa stefnanda um vexti samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 9. maí 2001 tekin til greina.

Krafa stefnanda ber dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. september 2011 svo sem krafist er í stefnu enda styðst sú krafa við skýra heimild í 9. gr. sömu laga.

Með vísan til þessara úrslita máls ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað skv. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 sem telst hæfilega ákveðinn 480.000 kr.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf kveður upp dóminn.

D ó m s o r ð :

Stefndu, Skipaafgreiðsla Vestmannaeyja ehf. og Vátryggingafélag Íslands hf skulu greiða stefnanda, Ó-kk-þgf M-kk-þgf H-kk-þgf, óskipt 7.242.014 kr. með 4,5% ársvöxtum frá 9. maí 2011 til 18. september 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 1.226.004 kr. þann 25. ágúst 2011, 1.964.800 kr. þann 16. desember 2011 og 2.156.833 kr. þann 15. maí 2012.

Stefndu skulu greiða stefnanda 480.000 kr. í málskostnað.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf