X-46/2012

I.

Mál þetta, sem þingfest var 11. apríl 2012, var tekið til úrskurðar 13. janúar sl. Sóknaraðili er J-kk-nf G-kk-nf en varnaraðili er Glitnir hf.

Sóknaraðili krefst þess aðallega að kröfur hans, eins og þeim var lýst í kröfulýsingu, dags. 24. nóvember 2009, verði viðurkenndar að fullu sem almennar kröfur, annars vegar krafa sem merkt er nr. CL20000000-0000, að fjárhæð 4.280.600 krónur, og hins vegar krafa sem merkt er nr. CL20000000-0000, að fjárhæð 18.361.512 krónur. Til vara er þess krafist að skaðabótaskylda varnaraðila gagnvart sóknaraðila verði viðurkennd og honum dæmdar skaðabætur að álitum úr hendi varnaraðila. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar að skaðlausu úr hendi varnaraðila að mati dómsins.

Varnaraðili krefst þess að staðfest verði sú afstaða slitastjórnar varnaraðila að hafna kröfum sóknaraðila. Jafnframt krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila samkvæmt mati dómsins.

II.

Málavextir

Hinn 20. desember 2007 undirritaði sóknaraðili sérstakt samþykkisblað þar sem hann staðfesti að hafa fengið og samþykkt verklagsreglur bankans um framkvæmd viðskiptafyrirmæla. Sama dag undirritaði hann og skjal á eyðublaði frá varnaraðila sem hafði að geyma upplýsingar um þekkingu hans á fjármálamarkaði, sem var sögð engin, og reynslu af verðbréfaviðskiptum, sem var einkum sögð tengjast verðbréfa- og fjárfestingarsjóðum, sem og skuldabréfum. Kemur þar og fram að hann hafi átt viðskipti með slíka fjármálagerninga að meðaltali 1-10 sinnum á ári fyrir 10-50 milljónir króna. Þá er markmið hans í fjárfestingum sagt vera að viðhalda höfuðstól með því að velja fjárfestingu sem lágmarki líkur á lækkun.

Hinn 15. febrúar 2008 gerðu aðilar með sér samning um eignastýringu en í honum fólst að varnaraðili skyldi sjá um stýringu á eignum sóknaraðila samkvæmt fyrir fram ákveðinni fjárfestingarstefnu. Lagði sóknaraðili samtals 58.750.011 krónur inn í eignastýringu hjá varnaraðila, þar á meðal andvirði 40.000.000 króna láns frá varnaraðila. Í 2. gr. samningsins segir að eignastýring skuli vera í samræmi við þá fjárfestingarstefnu sem sóknaraðili samþykki skriflega á hverjum tíma og skuli hún teljast hluti samningsins sem viðauki 1.

Í 2. gr. viðauka 1 var kveðið á um að varnaraðili tæki að sér að fjárfesta í a) hlutdeildarskírteinum verðbréfasjóða, b) verðbréfum, skuldabréfum eða hlutabréfum sem væru á opinberum verðbréfamörkuðum og c) innlánum í bönkum og sparisjóðum (lausafé). Þá sagði í 3. gr. viðaukans að fjárfestingarstefnan skyldi vera þannig að skuldabréf og laust fé væru 75%, innlend hlutabréf 12,5% og erlend hlutabréf 12,5%. Loks var í 4. gr. viðaukans tiltekið að gert væri ráð fyrir að fjárfestingarstefnan kæmi að fullu til framkvæmda innan 12 mánaða frá gildistöku samningsins. Með nýjum viðauka 1, sem undirritaður var 17. mars 2008, var gerð sú breyting á fjárfestingarstefnunni að einungis skyldi fjárfest í skuldabréfum og lausu fé.

Aðilar gerðu með sér nýjan samning um eignastýringu 28. ágúst 2008 og í viðauka 3 við þann samning var tiltekið að fjárfestingarstefnan skyldi eftir sem áður vera þannig að einungis skyldi fjárfest í skuldabréfum og lausu fé.

Á tímabilinu 15. febrúar til 17. mars 2008 fjárfesti varnaraðili, fyrir hönd sóknaraðila, í hlutdeildarskírteinum í skuldabréfasjóðum, þ.e. Sjóði 9-peningamarkaðsbréf (hér eftir Sjóður 9), fyrir tæpar 60 milljónir króna, Sjóði 7-ríkisskuldabréf (hér eftir Sjóður 7), fyrir tæpar fjórar milljónir króna og Sjóði 1B-skuldabréf (hér eftir Sjóður 1B) fyrir tæpar sex milljónir króna. Eftir 17. mars 2008 og þar til viðskipti með alla fjármálagerninga á vegum varnaraðila voru stöðvuð var fjárfest fyrir hönd sóknaraðila í hlutdeildarskírteinum í Sjóði 1B fyrir tæpar 24 milljónir króna og fyrir rúmar fimm milljónir króna í Sjóði 9, auk þess sem fjárfest var í Sjóði 7 og Sjóði 5-ríkisskuldabréf (hér eftir Sjóður 5). Liggur fyrir að sóknaraðili tapaði samtals 609.279 krónum á viðskiptum sínum með hlutdeildarskírteini í Sjóði 9 í gegnum eignastýringuna á tímabilinu febrúar til október 2008. Á sama tímabili tók sóknaraðili 6.889.902 krónur út úr vörslusafninu af þeim hluta sem ávaxtaður var í Sjóði 9, m.a. til að greiða af láni sínu hjá varnaraðila. Þá innleysti sóknaraðili úr Sjóði 9 samtals 27.426.573 krónur síðustu dagana fyrir hrun.

Hinn 29. september 2008 ákvað Fjármálaeftirlitið að stöðva tímabundið viðskipti með alla fjármálagerninga sem gefnir höfðu verið út af varnaraðila og teknir höfðu verið til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Síðar sama morgun tilkynnti forsætisráðuneytið að samkomulag hefði verið gert um að ríkissjóður legði varnaraðila til nýtt hlutafé. Daginn eftir, hinn 30. sama mánaðar, tilkynnti Fjármálaeftirlitið að í kjölfar framangreinds samkomulags væri það mat Fjármálaeftirlitsins að ekki væri lengur til staðar sama hætta á ójafnræði fjárfesta og var því heimilað að viðskipti með fjármálagerninga varnaraðila yrðu hafin að nýju. Hinn 1. október 2008 ákvað varnaraðili að opna aftur fyrir viðskipti með þá sjóði sem höfðu verið lokaðir síðan 29. september. Við endurmat á Sjóði 9 lá fyrir að ávöxtun sjóðsins hafði lækkað um tæp 7%.

Hinn 6. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið þá ákvörðun að jafnræði fjárfesta yrði ekki tryggt með öðrum hætti en að stöðva tímabundið viðskipti með alla fjármálagerninga sem gefnir höfðu verið út af varnaraðila, Kaupþingi banka hf., Landsbanka Íslands hf., Straumi-Burðarási fjárfestingarbanka hf., Spron hf. og Exista hf. Vegna þessarar ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins var ljóst að ekki var hægt að eiga viðskipti með verðbréfa- og fjárfestingarsjóði varnaraðila, þar sem fullkomin óvissa ríkti um verðmæti hluta undirliggjandi eigna þeirra. Stjórn Glitnis sjóða hf. tók því þá ákvörðun að fresta aftur innlausnum á grundvelli 2. mgr. 27. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti.

Hinn 7. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar í varnaraðila, vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd á grundvelli 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Í kjölfarið var varnaraðila veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember sama ár. Með lögum nr. 44/2009, þar sem breytt var nokkrum ákvæðum fyrstnefndu laganna, var varnaraðili síðan tekinn til slita og skyldi upphaf þeirra miðast við 22. apríl 2009, þegar lögin öðluðust gildi. Hinn 12. maí sama ár skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur slitastjórn yfir varnaraðila sem annast meðal annars meðferð krafna á hendur honum. Gaf hún út innköllun til skuldheimtumanna, sem birtist í Lögbirtingablaðinu 26. maí 2009, og lauk kröfulýsingarfresti 26. nóvember sama ár. Samkvæmt 102. gr. laga nr. 161/2002 gilda reglur laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., um meðferð krafna við slitin, sbr. 2. tölulið ákvæðis II til bráðabirgða með lögum nr. 44/2009.

Fjármálaeftirlitið beindi þeim tilmælum til rekstrarfélaga verðbréfa- og fjárfestingarsjóða 17. október 2008 að félögin skyldu grípa til nauðsynlegra aðgerða til þess að hægt yrði að slíta peningamarkaðssjóðum félaganna. Í tilmælum Fjármálaeftirlitsins fólst að ekki skyldi opnað aftur fyrir innlausnir í sjóðunum heldur skyldi þeim slitið og sjóðsfélögum greitt út úr þeim. Útgreiðsluhlutfall Sjóðs 9 var 85,12%, sem var allt laust fé sjóðsins ásamt því endurgjaldi sem sjóðurinn fékk fyrir verðbréfasafn sitt. Greitt var inn á innlánsreikninga hlutdeildarskírteinishafa í samræmi við hlutfallslega eign þeirra. Sjóði 1B hefur einnig verið slitið, sem fela mun í sér að allt laust fé verði greitt út til sjóðfélaga, þ.e. innlán og andvirði ríkisskuldabréfa. Aðrar eignir munu og verða greiddar á sama hátt eftir því sem þær fást greiddar uns engar eignir verða eftir í eignasafni flokksins. Ekki er ljóst hverjar endanlegar endurheimtur verða þar sem útgreiðslum úr sjóðnum er ekki lokið.

Í samræmi við síðari málslið 5. tl. ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins um ráðstöfun eigna og skulda Glitnis banka hf. til Nýja Glitnis banka hf. frá 14. október 2008, tók Nýi Glitnir banki hf., nú Íslandsbanki hf., frá og með 15. október 2008 kl. 9.00, við réttindum og skyldum samkvæmt samningum um vörslu og eignastýringu sem gerðir höfðu verið við viðskiptavini varnaraðila á Íslandi.

Sóknaraðili lýsti tveimur kröfum við slitameðferð varnaraðila skv. 113. gr. laga nr. 21/1991. Annars vegar kröfu að fjárhæð 4.280.600 krónur vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir sem eigandi hlutdeildarskírteinis í Sjóði 9 og hins vegar kröfu að fjárhæð 18.361.512 krónur vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir sem eigandi hlutdeildarskírteinis í Sjóði 1B.

Með bréfi, dags. 1. nóvember 2010, hafnaði slitastjórn varnaraðila kröfunum vegna vanreifunar. Taldi slitastjórnin að þær ættu ekki rétt á sér auk þess sem frekari gögn vantaði þeim til stuðnings. Sóknaraðili mótmælti þeirri afstöðu slitastjórnarinnar með bréfi, dags. 30. nóvember 2010. Í kjölfarið var haldinn skiptafundur hinn 20. desember 2011 í því skyni að reyna að jafna ágreining aðila í samræmi við fyrirmæli 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991. Fundurinn reyndist árangurslaus og ákvað slitastjórn varnaraðila þá að beina ágreiningsefninu til úrlausnar héraðsdóms í samræmi við ákv. 171. gr., sbr. 2. mgr. 120. gr., framangreindra laga.

Við aðalmeðferð málsins gaf sóknaraðili skýrslu og jafnframt vitnið Á-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf, fyrrverandi starfsmaður varnaraðila.

III.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili kveðst byggja kröfu sína á því að varnaraðili hafi valdið honum tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti með því að hafa ekki fylgt ákvæðum samnings þeirra um eignastýringu, dags. 15. febrúar 2008, með breytingum sem gerðar hafi verið hinn 17. mars og 28. ágúst sama ár. Beri varnaraðili skaðabótaábyrgð innan samninga á þessu tjóni.

Sóknaraðili tiltekur að í 3. tl. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti sé hugtakið eignastýring skilgreint en þar segi að eignastýring sé stjórnun verðbréfasafns í samræmi við fjárfestingarstefnu sem sé fyrir fram ákveðin af viðskiptavini. Í samræmi við þetta hafi aðilar gert með sér framangreinda samninga um eignastýringu. Í b-lið 1. gr. samningsins frá 15. febrúar 2008 sé útskýrt við hvað sé átt með orðinu eignastýring. Þar segi að eignastýring feli í sér tilfærslu milli mismunandi tegunda verðbréfa, eftir því sem tækifæri bjóðist á mörkuðum, samkvæmt fyrir fram ákveðinni fjárfestingarstefnu, sbr. 2. gr. samningsins, og bankinn sjái um framkvæmd fjárfestingarstefnunnar fyrir hönd viðskiptavinar. Þá segi í 2. gr. samningsins að eignastýring skv. 1. gr. skuli vera í samræmi við þá fjárfestingarstefnu sem viðskiptavinur samþykki skriflega á hverjum tíma og skuli fjárfestingarstefnan teljast hluti samningsins sem viðauki nr. 1. Í samningi aðila um eignastýringu, dags. 28. ágúst 2008, komi fram samsvarandi atriði og að ofan greini.

Á tímabilinu frá 20. febrúar til 17. mars 2008 hafi fjárfestingarstefna sóknaraðila verið með þeim hætti að hámark skuldabréfa í eignasafni hafi mátt vera 85%, hámark innlendra hlutabréfa 22,5% og hámark erlendra hlutabréfa 22,5%. Eftir 17. mars hafi fjárfestingarstefnan verið tilgreind þannig í viðauka að einungis skyldi fjárfest í skuldabréfum og lausu fé. Samkvæmt fyrirliggjandi yfirliti um hreyfingu verbréfaeignar hafi sú hins vegar ekki orðið raunin því á tímabilinu frá 17. mars til 6. október 2008 hafi varnaraðili fjárfest átta sinnum í öðrum fjármálagerningum en skuldabréfum og lausu fé, það er hlutdeildarskírteinum í Sjóði 1B eða Sjóði 9. Þannig hafi varnaraðili 17. mars keypt hlutdeildarskírteini í Sjóði 1B fyrir 9.999.700 krónur. Daginn eftir hafi hann keypt í Sjóði 9 fyrir 13.470 krónur. Hinn 27. mars hafi hann keypt í Sjóði 1B fyrir 7.834.007 krónur, 28. apríl í Sjóði 1B fyrir 1.491.940 krónur, 9. maí í Sjóði 1B fyrir 4.628.033 krónur, 15. maí í Sjóði 9 fyrir 17.311 krónur, 3. júní í Sjóði 9 fyrir 5.268.017 krónur og 23. júní í Sjóði 9 fyrir 7.353 krónur. Telji sóknaraðili að þessi átta viðskipti hafi verið í andstöðu við eignastýringarsamning aðila og að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna þessa, enda hafi hann mátt treysta því að varnaraðili, sem sérfræðingur á fjármálamarkaði, myndi hegða sér í samræmi við skýran samning aðila. Fyrir liggi að fjárfestingar varnaraðila á þessu tímabili hafi aldrei verið innan fjárfestingarstefnu sóknaraðila og mánudaginn 6. október 2008, þann dag sem viðskiptum með hlutdeildarskírteini í Sjóðum 1B og 9 hafi verið hætt, hafi staðan verið sú að 15,1% eigna sóknaraðila í stýringu hjá varnaraðila hafi verið skuldabréf en 84,9% aðrir fjármálagerningar.

Sóknaraðili telji alveg skýrt að samkvæmt samningnum frá 15. febrúar 2008 hafi varnaraðila frá og með 17. mars 2008 verið óheimilt að fjárfesta fyrir hans hönd í öðrum fjármálagerningum en skuldabréfum og lausu fé. Engin heimild hafi verið til þess að fjárfesta í hlutdeildarskírteinum verðbréfasjóða eða peningamarkaðssjóða. Geti hlutdeildarskírteini í slíkum sjóðum aldrei talist skuldabréf, jafnvel þótt undirliggjandi eignir þeirra séu að mestu leyti skuldabréf og fjárfestingarstefnur sjóðanna kveði að mestu á um að fjárfest skuli í skuldabréfum. Þá falli hlutdeildarskírteini ekki að almennt viðurkenndri skilgreiningu á hugtakinu skuldabréf. Loks geri bankinn sjálfur greinarmun á hlutdeildarskírteinum og skuldabréfum í umræddum eignastýringarsamningum aðila. Þannig segi í samningunum að bankinn hafi heimild til að fjárfesta í upptöldum fjármálagerningum. Séu þar meðal annars talin upp hlutdeildarskírteini verðbréfa- og fjárfestingarsjóða, auk verðbréfa, skráðra og óskráðra hlutabréfa og loks skuldabréfa. Væru skuldabréf og hlutdeildarskírteini einn og sami hluturinn væri engin ástæða til að tilgreina bæði heldur látið duga að tilgreina annað hvort.

Ljóst sé að samningar aðila hafi kveðið á um að umsamin fjárfestingarstefna kæmi til framkvæmda innan 12 mánaða frá dagsetningu samnings. Hljóti þessi tími að hafa verið hugsaður til þess að varnaraðili hefði tíma til að selja sig út úr þeim fjárfestingum sem samræmdust ekki fjárfestingarstefnunni. Honum væri hins vegar óheimilt að fjárfesta í gerningum sem væru ekki í samræmi við þá stefnu. Sé í þessu sambandi bent á að vafa um túlkun samnings sem sé saminn einhliða af fjármálafyrirtæki skuli túlka neytanda í hag, sbr. 36. gr. b. laga nr. 7/1936.

Hin framangreinda ólögmæta og saknæma háttsemi varnaraðila, að fjárfesta í hlutdeildarskírteinum peningamarkaðssjóða í stað þess að fjárfesta í skuldabréfum og lausu fé, hafi leitt til tjóns fyrir sóknaraðila, eins og nánar sé lýst í kröfulýsingu hans, dags. 24. nóvember 2009. Komi þar fram að rýrnun á eignarhluta hans í Sjóði 9 hafi við slit sjóðsins verið 3.492.640 krónur, miðað við 78,2% útgreiðsluhlutfall, að meðtalinni varúðarniðurfærslu. Þá sé krafa hans vegna Sjóðs 1B rökstudd þannig að um sé að ræða mismun á heildareign sóknaraðila við lokun sjóðsins 6. október 2008 og heildarfjárhæðar þeirra greiðslna sem sóknaraðili hafi fengið úr sjóðnum eftir lokun hans. Ljóst sé og að framangreint tjón sé sennileg afleiðing af hinni bótaskyldu háttsemi varnaraðila. Varnaraðili hafi ekki mótmælt upphæð krafna í kröfulýsingu sóknaraðila og því líti sóknaraðili svo á að ekki sé uppi tölulegur ágreiningur milli aðila varðandi hina lýstu kröfu.

Sóknaraðili bendi á að hann hafi ítrekað kvartað yfir því við varnaraðila að fjármunir hans í eignastýringu væru geymdir í peningamarkaðssjóðum bankans og að það samrýmdist ekki umsaminni fjárfestingarstefnu og því sem hann hefði verið upplýstur um. Hafi sóknaraðili komið kvörtunum sínum á framfæri með því að mæta í bankann og ræða við starfsmenn í eigin persónu auk þess sem hann hafi ítrekað haft símasamband við bankann í þessu skyni.

Sóknaraðili byggi jafnframt á því að varnaraðili hafi ekki hagað eignastýringu í samræmi við ákvæði laga nr. 108/2007. Þannig hafi varnaraðili ekki uppfyllt ákvæði 1. mgr. 15. gr. laganna, með því að hafa ekki aflað sér upplýsinga um þekkingu sóknaraðila, reynslu, fjárhagsstöðu og markmið með fjárfestingunni, við undirritun samnings þeirra í febrúar 2008. Sé þetta óheppilegt enda hafi í tilviki sóknaraðila verið mikilvægt að þessum fyrirmælum væri fylgt þar sem sóknaraðili hafi þá verið sjötugur og með litla sem enga reynslu á fjármálamarkaði. Vegna þessa telji sóknaraðili að varnaraðila hafi verið óheimilt að veita sér ráðleggingar og hafa sig í eignastýringu, sbr. 2. mgr. 15. gr. Einnig sé í þessu sambandi bent á að sóknaraðili hafi ekki verið flokkaður sem viðskiptavinur í skilningi 21. gr. laga nr. 108/2007 fyrr en með samningnum 28. ágúst 2008, eða rétt um mánuði fyrir hrun hins íslenska fjármálakerfis. Framangreindar verklagsreglur laganna séu settar til verndar neytendum á grundvelli MiFID-tilskipunar Evrópusambandsins og brot gegn þeim varði bótaskyldu á því tjóni sem af hljótist.

Auk þess að brjóta gegn neytendareglum laga nr. 108/2007 verði og að telja að varnaraðili hafi ekki uppfyllt ákv. 5. gr. sömu laga, þar sem fram komi að fjármálafyrirtæki skuli starfa í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur í verðbréfaviðskiptum, með trúverðugleika fjármálamarkaðarins og hagsmuni viðskiptavina að leiðarljósi. Við blasi að varnaraðili hafi ekki sýnt af sér góða og heilbrigða viðskiptahætti í viðskiptum aðila.

Loks tiltekur sóknaraðili að til stuðnings varakröfu sinni vísi hann til sömu málsástæðna og vegna aðalkröfu, að breyttum breytanda.

III.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili kveðst hafna með öllu málatilbúnaði sóknaraðila og telur að hafna beri kröfum hans þar sem ekki séu uppfyllt skilyrði skaðabótaábyrgðar innan samninga. Þá mótmæli varnaraðili því að sóknaraðili hafi sýnt fram á tjón og að meint tjón sé nægilega afmarkað. Einnig sé því mótmælt að sýnt hafi verið fram á orsakasamband milli hins meinta tjóns sóknaraðila og meintrar saknæmrar og ólögmætrar háttsemi varnaraðila.

Varnaraðili mótmælir því að hafa valdið sóknaraðila tjóni með því að hafa ekki fylgt eftir ákvæðum eignastýringarsamninga aðilanna. Af greinargerð sóknaraðila megi ráða að byggt sé á því að tiltekin átta viðskipti, á tímabilinu 17. mars til 6. október 2008, hafi ekki verið í samræmi við umsamda fjárfestingarstefnu í viðauka við eignastýringarsamninga aðila. Þessu hafni varnaraðili og byggi á því að í einu og öllu hafi verið farið eftir ákvæðum eignastýringarsamninga aðila. Þannig komi fram í þessum samningum að sóknaraðili beri einn ábyrgð á fjárfestingarákvörðunum sínum og að hann geri sér grein fyrir því að verðbréfaviðskipti geti verið mjög áhættusöm. Þá sé þar sérstaklega tekið fram að varnaraðili beri ekki ábyrgð á tjóni sem sóknaraðili kunni að verða fyrir nema slíkt leiði af vanefndum sem rekja megi til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi af hálfu starfsmanna varnaraðila. Sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á slíkt að mati varnaraðila. Einnig sé tekið fram að varnaraðili beri ekki ábyrgð á tjóni sem falla megi undir óviðráðanleg atvik (e. force maejure). Þar sem jafna megi þeim efnahagslegu hamförum sem átt hafi sér stað í október 2008 til slíkra óviðráðanlegra atvika sé því hafnað að varnaraðili geti með einhverju móti borið ábyrgð á því að forsendur sóknaraðila fyrir eignastýringu hafi brostið vegna þessa.

Ætlað tjón sóknaraðila verði undir öllum kringumstæðum að taka mið af því hver hinn ætlaði bótaskyldi atburður sé, þ.e. hvað það sé í háttsemi varnaraðila sem valdi bótaskyldunni. Að mati varnaraðila þurfi að afmarka og greina hver hinn bótaskyldi atburður sé og hvaða tjóni hann valdi. Eins og báðar kröfur sóknaraðila séu settar fram sé því í raun haldið fram að varnaraðili eigi að bæta sóknaraðila tjón sem orðið hafi vegna hruns bankanna og íslensks efnahagslífs í heild og það eigi að bæta honum það tap sem hann hafi orðið fyrir við hrunið.

Fjárfestingarstefna samkvæmt eignastýringarsamningum aðila hafi verið ákveðin 100% skuldabréf og laust fé. Aðrir valmöguleikar hafi verið innlend hlutabréf og erlend hlutabréf. Þær fjárfestingar sem sóknaraðili telji að hafi verið óheimilar og í andstöðu við umsamda fjárfestingarstefnu hafi verið í skuldabréfasjóðunum Sjóði 1B og Sjóði 9. Sjóðir þessir hafi veitt viðtöku fé til sameiginlegrar fjárfestingar, þá aðallega í skuldabréfum útgefnum af aðilum sem hafi fjármagnað sig með útgáfu bréfanna. Undirliggjandi eignir sjóðanna hafi því aðallega verið skuldabréf. Hlutdeildarskírteini hafi verið gefin út til eigenda í slíkum sjóðum sem staðfesting á hlutdeild þeirra í verðbréfaeign viðkomandi sjóðs. Eigendur hafi því sama rétt til tekna og eigna sjóðsins, eða viðkomandi deildar, í hlutfalli við hlutdeild sína, sbr. 6. tl. 2. gr. laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði, sbr. nú lög nr. 128/2011. Samkvæmt framanröktu sé þannig augljóst að fjárfestingar í skuldabréfasjóðum geti ekki fallið undir neitt annað en skuldabréfahluta í fjárfestingarstefnu. Sóknaraðili hafi hvorki gert athugasemdir við það að fjárfest hafi verið í Sjóði 1B og Sjóði 9 né í öðrum skuldabréfasjóðum á borð við Sjóð 5 og Sjóð 7 á umþrættu tímabili. Þá hafi sóknaraðili fengið send yfirlit yfir hreyfingar og stöðu eigna hans frá varnaraðila, þar sem viðskipti með hlutdeildarskírteini í skuldabréfasjóðum hafi verið felld undir viðskipti með innlend skuldabréf. Hafi sérstaklega verið tekið fram í eignastýringarsamningum að bærust ekki athugasemdir við yfirlitin innan eins mánaðar frá dagsetningu þeirra teldist sóknaraðili hafa staðfest það og öll viðskipti sem framkvæmd hefðu verið á tímabilinu.

Sóknaraðili leggi fram og byggi málatilbúnað sinn að mestu leyti á almennum yfirlitum um verðbréfaeign úr heimabanka hans. Slík yfirlit byggi á ákveðinni eignaskiptingu sem sé ekki í neinu samræmi við þá flokkun sem fjárfestingarstefnur eignastýringarsamninga byggi á og rakin hefur verið hér að framan. Þá virðist sóknaraðili engan greinarmun gera á fjárfestingum í skuldabréfasjóðunum Sjóði 5 og 7 og svo Sjóði 1B og Sjóði 9, en þetta séu allt skuldabréfasjóðir sem falli undir skuldabréfahlut fjárfestingarstefnunnar. Varnaraðili bendi jafnframt á að sóknaraðili hafi tekið athugasemdalaust við greiðslum þegar hlutdeildarskírteini í Sjóði 1B og Sjóði 9 hafi verið innleyst á umþrættu tímabili, sem og þegar laust fé sjóðanna hafi verið greitt inn á innlánsreikning hans í hlutfalli við eign hans. Hafi sóknaraðili fengið kvittanir því til staðfestingar, sem og yfirlit yfir framkvæmd viðskipti, sem hafi verið honum aðgengileg í gegnum heimabanka hans. Verði þannig að líta svo á að með því hafi sóknaraðili staðfest að fjárfestingarnar hafi verið í samræmi við ákvæði eignastýringarsamninganna.

Varnaraðili telji ósannað að sóknaraðili hafi í raun tapað eins miklu og hann haldi fram og byggi kröfugerð sína á í máli þessu. Séu kröfu hans vanreifaðar að þessu leyti. Sé til þess litið að samtals hafi verið keypt hlutdeildarskírteini í Sjóði 9 fyrir 70.751.779 krónur og svo innleyst fyrir 70.142.500 krónur á því tímabili sem mál þetta taki til sé ljóst að tap sóknaraðila hafi aðeins numið 609.279 krónum. Á sama tímabili hafi hann tekið út úr þeim hluta sem ávaxtaður hafi verið í Sjóði 9 samtals 6.889.902 krónur. Áætlað tap sóknaraðila vegna fjárfestinga í Sjóði 1B nemi tæpum fimm milljónum króna og hafi þá ekki verið tekið tillit til þess að endanlegar endurheimtur séu ekki ljósar.

Þá bendi varnaraðili á að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að hann hafi borið skaða af því að fjárfesta eingöngu í skuldabréfasjóðum vegna skuldabréfahluta fjárfestingarstefnunnar. Líta verði til þess að sjóðir séu almennt með meiri áhættudreifingu en stök skuldabréf, þar sem sjóðirnir fjárfesti í safni skuldabréfa sem séu mis áhættumikil. Hefði allt eins mátt gera ráð fyrir að verð slíkra bréfa hefði einnig lækkað í þeim efnahagslegu hamförum sem gengið hafi yfir. Þannig sé nánast sama hvar borið sé niður, allt hafi lækkað. Varnaraðili telji sérstaka ástæðu til að benda á í þessu sambandi að sóknaraðili hafi lýst því yfir með undirritun sinni á eignastýringarsamninga aðila að honum væri ljós sú áhætta að fjárfesta í fjármálagerningum og að eignasafn hans gæti rýrnað á samningstímanum. Hafi sóknaraðila því verið ljóst, eða mátt vera ljóst, að verðbréfaviðskipti gætu bæði haft tap og ávinning í för með sér. Af þeirri ástæðu geti sóknaraðili ekki byggt skaðabótakröfu á hendur varnaraðila á þeim grunni að verðmæti eignar í sjóðunum tveimur hafi rýrnað.

Varnaraðili hafni því sem röngu og ósönnuðu að sóknaraðili hafi kvartað yfir fjárfestingum í umræddum skuldabréfasjóðum, eins og fullyrt sé í greinargerð hans. Í framlögðum endurritum símtala sóknaraðila og starfsmanns varnaraðila komi aldrei fram kvartanir sóknaraðila í þá veru. Í þeim setji sóknaraðili einungis fram athugasemdir við lága ávöxtun tiltekinna sjóða, þ. á m. í Sjóði 1B. Sönnunarbyrði um að sóknaraðili hafi komið á framfæri kvörtunum hvíli óumdeilt á sóknaraðila.

Með vísan til þess sem að framan greini sé fullljóst að fjárfestingar á grundvelli eignastýringarsamninga aðila í Sjóði 1B og Sjóði 9 hafi bæði rúmast innan heimildar þeirra sem og fjárfestingarstefnu, a.m.k. liggi hvorki fyrir gögn sem bendi til annars né verði séð að sóknaraðili hafi nokkurn tímann hreyft við athugasemdum. Hér beri einnig að líta til þess, verði komist að þeirri niðurstöðu að umþrætt viðskipti hafi ekki verið í samræmi við umsamda fjárfestingarstefnu, að í viðauka við eignarstýringarsamninga aðila hafi verið kveðið á um að fjárfestingarstefna kæmi að fullu til framkvæmda innan 12 mánaða frá dagsetningu samnings. Varnaraðili hafi því haft ákveðið svigrúm, frá og með 17. mars 2008, til að aðlaga fjárfestingarmarkmið sóknaraðila að umsaminni fjárfestingarstefnu. Því sé mótmælt að varnaraðila hafi borið, frá og með fyrrgreindri dagsetningu, að selja allar eignir sem ekki samræmdust fjárfestingarstefnu, sem og að óheimilt hafi verið að fjárfesta í gerningum sem ekki samræmdust henni. Með eignastýringarsamningi hafi varnaraðili fengið heimild til að fjárfesta í nánar tilteknum fjármálagerningum, þ.m.t. hlutdeildarskírteinum skuldabréfasjóða, en umsamin fjárfestingarstefna hafi tekið til ákveðins markmiðs um samsetningu eignasafns. Innan 12 mánaða frá undirritun samnings yrði markmið um samsetningu þannig að hafa náðst. Þá hafi verið tekið fram í eignastýringarsamningum aðila að aðstæður á mörkuðum gætu verið með þeim hætti að varnaraðili gæti metið það svo að það myndi ekki þjóna hagsmunum sóknaraðila að bregðast strax við með því að færa eignasafn til samræmis við stefnuna.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni og að slíkt tjón sé bótaskylt sé því mótmælt að það sé á ábyrgð varnaraðila. Krafan um orsakatengsl felist ekki aðeins í því að tiltekin háttsemi þurfi að hafa leitt til tjóns heldur sé einnig gerð sú krafa að orsakatengsl séu á milli háttsemi og alls þess tjóns sem tjónþoli verði fyrir. Að mati varnaraðila hafi sóknaraðili hvorki gert viðhlítandi grein fyrir bótagrundvelli né heldur sýnt fram á orsakasamband milli hins ætlaða tjóns og ætlaðs saknæms og ólögmæts atferlis starfsmanna varnaraðila. Áréttað sé að allt eins megi búast við því að sóknaraðili hefði tapað á fjárfestingum sínum ef fjárfest hefði verið í skuldabréfum í stað hlutdeildarskírteina í skuldabréfasjóðum. Verði við það mat að líta til þess ófyrirséða hruns sem orðið hafi á fjármálamörkuðum og í íslensku efnahagslífi.

Einnig sé á því byggt að réttur sóknaraðila til skaðabóta sé fallinn niður vegna tómlætis hans enda eigi tjónþoli að hafa uppi kröfur um skaðabætur svo fljótt sem verða megi. Varnaraðili telji þannig einsýnt að sóknaraðili geti ekki svo löngu eftir umrædd viðskipti, og eftir fall íslenska fjármálakerfisins, komið fram eins og grandlaus aðili, enda hafi hann athugasemdalaust tekið við greiðslum þegar sjóðsbréf í sjóðunum tveimur hafi verið innleyst, sem og greiðslum úr sjóðunum eftir slit þeirra. Þá bendi varnaraðili á að sóknaraðili hafi reglulega fengið send yfirlit frá varnaraðila þar sem verðbréfaviðskipti hans hafi verið sundurliðuð. Í slíkum yfirlitum komi fram upplýsingar um ráðstöfun fjármuna á tímabilinu, eignastöðu og áætlað verðmæti eigna við dagsetningu yfirlits. Sé þar skýrlega tilgreint að fjárfest hafi verið í hlutdeildarskírteinum skuldabréfasjóða. Engar athugasemdir hafi verið gerðar við yfirlitin af hálfu sóknaraðila. Sóknaraðili hefði allan þennan tíma getað komið að athugasemdum sínum, en þær hafi þó ekki komið fram fyrr en í greinargerð hans í máli þessu, dags. 12. júní 2012, eða rúmum þremur og hálfu ári eftir að lokað hafi verið fyrir viðskipti með fjármálagerninga hjá varnaraðila. Sé í þessu sambandi vísað til dóms Hæstaréttar í máli nr. 16/2001 þar sem komist hafi verið að þeirri niðurstöðu að þar sem viðskiptamaður hefði fengið sent yfirlit yfir samningana, og ekki gert athugasemdir við viðskiptin fyrr en rúmum tveimur árum eftir að til þeirra var stofnað, yrði hann allt að einu bundinn af þeim vegna athafnaleysis síns.

Þá sé mótmælt þeim staðhæfingum sóknaraðila að varnaraðili hafi gerst brotlegur við tiltekin ákvæði laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Þannig liggi fyrir í fyrsta lagi að varnaraðili hafi uppfyllt ákvæði 1. mgr. 15. gr. laganna með því að sóknaraðili hafi svarað spurningalista varnaraðila í desember 2007, þar sem könnuð hafi verið þekking hans og reynsla, fjárhagsstaða og markmið með fyrirhugaðri fjárfestingu. Hafi sóknaraðila því vel verið kunnugt um fjárhagsstöðu sína og tíðni verðbréfaviðskipta áður en ráðgjöf hafi verið veitt og eignastýring hafist. Einnig sé á það bent að með ritun sinni undir eignastýringarsamninga hafi sóknaraðili staðfest að varnaraðili hafi metið hæfi hans og tilhlýðileika þjónustu. Í samræmi við fjárfestingarmarkmið, og að teknu tilliti til mats varnaraðila á hæfi sóknaraðila og tilhlýðileika þjónustu fyrir hann, hafi sóknaraðili ákveðið fjárfestingarstefnu í nánar tilgreindum hlutföllum. Með vísan til framanritaðs sé þannig ljóst að varnaraðila hafi verið heimilt að veita ráðleggingar og hafa sóknaraðila í eignastýringu, sbr. 2. mgr. 15. gr. laga nr. 108/2007. Sóknaraðili hafi a.m.k. ekki sýnt fram á hið gagnstæða.

Í öðru lagi sé því mótmælt að sóknaraðili hafi ekki verið flokkaður sem viðskiptavinur í skilningi 21. gr. laga nr. 108/2007 fyrr en með eignastýringarsamningi, dags. 28. ágúst 2008. Fyrir liggi að sóknaraðili hafi verið flokkaður sem almennur fjárfestir hjá varnaraðila í desember 2007 og hafi honum verið tilkynnt það þegar hann skrifaði undir samþykkiseyðublaðið og svaraði spurningarlistanum. Hafi sóknaraðili hlotið fjárfestavernd í samræmi við þá flokkun.

Í þriðja lagi telji varnaraðili þá málsástæðu sóknaraðila með öllu órökstudda að varnaraðili hafi brotið gegn 5. gr. laga nr. 108/2007, með því að hafa ekki sýnt af sér góða og heilbrigða viðskiptahætti í tengslum við viðskipti aðila. Í þessu sambandi sé þó rétt að benda á að umrætt ákvæði sé sett fram sem vísiregla, sem mæli fyrir um að fjármálafyrirtæki skuli starfa í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur í verðbréfaviðskiptum. Efni reglunnar sé breytilegt að því leyti að skyldur fjármálafyrirtækja taki mið af því hvað teljist góðir viðskiptahættir á hverjum tíma og hver viðskiptavenjan sé á tilteknum viðskiptasviðum og á milli tiltekinna viðsemjenda. Eins og fyrr hafi verið rakið hafi verið fjárfest í hlutdeildarskírteinum í skuldabréfasjóðum í samræmi við umsamda fjárfestingarstefnu, þar sem sóknaraðili hafi ýmist komið út í hagnaði eða tapi, enda fylgi verðbréfaviðskiptum áhætta sem sóknaraðila hafi verið fullkunnugt um. Sé og ljóst að tilvitnuðu ákvæði 5. gr. verði ekki beitt einu og sér án tilvísunar til annars eða annarra ákvæða laganna.

Varnaraðili mótmæli þeirri staðhæfingu sóknaraðila að ekki sé tölulegur ágreiningur varðandi lýsta kröfu sóknaraðila, enda hafi kröfum hans samkvæmt kröfulýsingu verið hafnað vegna vanreifunar. Telji dómurinn að sóknaraðili eigi réttmæta kröfu á hendur varnaraðila mótmæli varnaraðili fjárhæð kröfunnar, enda sé hún hvorki rökstudd né gerð þar grein fyrir því hvers vegna miða eigi við stöðu eignasafnsins hinn 6. október 2008, eins og sóknaraðili geri.

Mótmælt sé kröfu sóknaraðila um dráttarvexti frá 6. október 2008 til 22. apríl 2009. Ekki sé hægt að fallast á að krafan beri vexti fyrr en frá úrskurðardegi, eða í fyrsta lagi frá kröfulýsingardegi, en í báðum tilvikum yrðu vextir eftirstæðir samkvæmt 114. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá sé kröfu sóknaraðila um kostnað vegna innheimtu og gerðar kröfulýsingar einnig mótmælt þar sem slík krafa sé eftirstæð og slitastjórn varnaraðila muni ekki taka afstöðu til eftirstæðra krafna.

Varnaraðili bendir á að varakrafa sóknaraðila sé krafa um viðurkenningu á bótaskyldu, sem geti vart komið til álita við slitameðferð varnaraðila þar sem leysa þurfi úr því í eitt skipti fyrir öll hvert efnisinnihald kröfunnar sé svo unnt sé að úthluta upp í kröfuna fjármunum að því marki sem hún kunni að vera viðurkennd sem fjárkrafa. Aðalefni kröfu sóknaraðila sé fjárkrafa og geti hún því vel verið efnd eftir aðalefni sínu sé skaðabótaskylda talin vera fyrir hendi og sýnt fram á ákveðið tjón, enda yrði þá um að ræða peningagreiðslu. Hins vegar geti viðurkenningarkrafa sem þessi ekki fallið undir 2. mgr. 99. gr. laga nr. 21/1991. Lagaskilyrði skorti því til að dæma viðurkenningarkröfu þessa og beri þar af leiðandi að hafna henni.

Loks sé því mótmælt að sóknaraðila verði dæmdar bætur að álitum. Engin skilyrði séu til að dæma bætur að álitum eins og mál þetta sé vaxið. Sóknaraðila beri að sanna að hann hafi orðið fyrir fjártjóni. Sóknaraðili hafi hins vegar hvorki sannað né gert líklegt að tjón hafi hlotist af háttsemi varnaraðila. Af því leiði að engin leið sé að áætla hvort tjón hafi hlotist af háttsemi varnaraðila, hvað þá hverrar fjárhæðar það eigi að hafa verið. Takist sóknaraðila ekki sönnun um þessa þætti beri að hafna kröfum hans.

V.

Niðurstaða

Sóknaraðili byggir kröfu sína í fyrsta lagi á því að varnaraðili hafi valdið honum tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti með því að hafa ekki fylgt ákvæðum samnings þeirra um eignastýringu, dags. 15. febrúar 2008, með breytingum sem gerðar hafi verið hinn 17. mars og 28. ágúst sama ár. Nánar tiltekið felist hin bótaskylda háttsemi í því að varnaraðili hafi frá og með 17. mars 2008 fjárfest fyrir hans hönd í hlutdeildarskírteinum verðbréfasjóða eða peningamarkaðssjóða í stað þess að fjárfesta eingöngu í skuldabréfum og lausu fé, eins og umsamin fjárfestingarstefna samnings þeirra hafi kveðið á um. Beri varnaraðili skaðabótaábyrgð innan samninga á því tjóni sem af þessu hafi hlotist.

Í 2. gr. viðauka 1 við framangreindan samning, dags. 15. febrúar 2008, kemur fram að varnaraðili taki að sér að fjárfesta í a) hlutdeildarskírteinum verðbréfasjóða, b) verðbréfum, skuldabréfum eða hlutabréfum sem séu á opinberum verðbréfamörkuðum og c) innlánum í bönkum og sparisjóðum (lausafé). Þá segir í 3. gr. viðaukans, sem gerður var við samninginn 17. mars sama ár, að fjárfestingarstefnan skuli vera þannig að einungis skuli fjárfest í skuldabréfum og lausu fé. Sambærileg ákvæði er að finna í viðauka 3 við eignastýringarsamning aðilanna, dags. 28. ágúst 2008.

Áður hefur verið rakið að frá 17. mars 2008 og þar til viðskipti með alla fjármálagerninga á vegum varnaraðila voru stöðvuð voru keypt, fyrir hönd sóknaraðila, hlutdeildarskírteini í Sjóði 1B fyrir tæpar 24 milljónir króna og í Sjóði 9 fyrir rúmar fimm milljónir króna, auk þess sem fjárfest var í Sjóði 7 og Sjóði 5. Á fyrirliggjandi upplýsingablaði varnaraðila um Sjóð 9, dags. 1. október 2008, er meðal annars tilgreint, undir yfirskriftinni Markmið og fjárfestingarstefna, að sjóðurinn fjárfesti í skammtímaverðbréfum og að eignir sjóðsins skuli ávaxtaðar í víxlum, innlánum eða öðrum skammtímaverðbréfum útgefnum af íslenskum eða erlendum aðilum. Jafnframt að sjóðnum sé einnig heimilt að fjárfesta í fjármálagerningum tengdum skuldabréfum, þ.e. afleiðum, en að hámarki 10% af heildareignum. Þá kemur fram í yfirliti um eignasamsetningu sjóðsins að bankabréf, víxlar og innlán séu 59% af eignum sjóðsins. Þegar til þessa er litið verður að líta svo á að varnaraðili hafi ekki sýnt fram á þá staðhæfingu sína að hlutdeildarskírteinum í ofangreindum sjóði verði að öllu leyti jafnað við skuldabréf.

Varnaraðili hefur hins vegar vísað til þess að samkvæmt ákvæði í viðauka við eignastýringarsamning aðilanna hafi varnaraðili haft svigrúm til 12 mánaða til að ná þeim fjárfestingarmarkmiðum sem þar eru tilgreind. Í 4. tl. viðauka 1, sem dagsettur er 17. mars 2008, kemur fram að gert sé ráð fyrir að fjárfestingarstefna sóknaraðila komi að fullu til framkvæmda innan 12 mánaða frá gildistöku samningsins. Telja verður að tilgangurinn með ákvæði þessu hafi verið sá að á þessu tímabili hefði varnaraðili svigrúm til þess að meta það, út frá hagsmunum sóknaraðila, hvenær hentugast væri, með tilliti til markaðsaðstæðna, að selja þær eignir sem ekki rúmuðust innan umsaminnar fjárfestingarstefnu, í því skyni að aðlaga eignasafnið þeirri stefnu. Hins vegar verður ekki á það fallist með varnaraðila að ákvæðið beri að túlka svo að varnaraðila hafi verið heimilt næstu 12 mánuði frá undirritun viðaukans að fjárfesta áfram í fjármálagerningum sem ekki rúmuðust innan fjárfestingarstefnunnar.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið verður að telja að varnaraðili hafi ekki sýnt fram á að hann hafi með fjárfestingum sínum fyrir hönd sóknaraðila að öllu leyti haldið sig innan þeirrar fjárfestingarstefnu sem eignastýringarsamningar þeirra kveða á um.

Hins vegar verður, við mat á því hvort kaup varnaraðila á hlutdeildarskírteinum umræddra sjóða hafi skapað honum bótaskyldu gagnvart sóknaraðila, að hafa í huga að sóknaraðili hefur fyrir dómi kannast við að hafa á umræddu tímabili fengið send til sín í pósti yfirlit um stöðu á eignasafni sínu hjá varnaraðila, en af þeim verður ráðið að eingöngu hafði þá verið fjárfest fyrir hann í umræddum sjóðum, sérstaklega Sjóði 9 og Sjóði 1B. Viðurkenndi sóknaraðili að hafa skoðað þessi yfirlit, auk þess að hafa fylgst með stöðu fjárfestinganna í netbanka sínum. Þrátt fyrir þetta, og staðhæfingar sóknaraðila um að hann hafi gert um þetta athugasemdir við starfsmenn varnaraðila, bera gögn málsins það ekki með sér að hann hafi hreyft andmælum vegna þessara viðskipta fyrr en við framlagningu greinargerðar í máli þessu hinn 12. júní 2012. Auk þess sem hann tók athugasemdalaust við greiðslum þegar hann innleysti hlutdeildarskírteini úr Sjóði 9 að fjárhæð alls 6.889.902 krónur á tímabilinu febrúar til október 2008 og 27.426.573 krónur í október sama ár. Þá verður ráðið af endurriti símtals sóknaraðila við starfsmann varnaraðila hinn 23. apríl 2008 að sóknaraðili lýsti þar áhyggjum af lítilli ávöxtun á Sjóði 1B og Sjóði 7 en gerði hins vegar enga athugasemd við að fjárfest hefði verið í Sjóði 9 eða umræddum sjóðum. Þegar allt framangreint er virt verður að telja að sóknaraðili hafi með aðgerðarleysi sínu staðfest að hann væri samþykkur kaupum varnaraðila í umræddum sjóðum. Verður því þegar af þeirri ástæðu að hafna skaðabótaábyrgð varnaraðila á grundvelli þessarar málsástæðu sóknaraðila.

Sóknaraðili byggir skaðabótakröfu sína jafnframt á því að varnaraðili hafi ekki hagað eignastýringu sinni í samræmi við ákvæði laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Þannig hafi varnaraðili hvorki aflað sér þeirra upplýsinga um sóknaraðila sem krafist er í 15. gr. laga, áður en samningur þeirra var undirritaður í febrúar 2008, né flokkað hann sem viðskiptavin í skilningi 21. gr. laganna. Fyrir liggur í málinu eyðublað, undirritað af sóknaraðila 21. desember 2007, sem ber yfirskriftina Upplýsingar til að meta hentuga fjárfestingarþjónustu og fjármálagerninga einstaklinga, þar sem varnaraðili augljóslega leitast við að afla þeirra upplýsinga sem kveðið er á um í tilvitnaðri 15. gr. Þá verður ekki annað ráðið af gögnum en að varnaraðili hafi flokkað sóknaraðila sem almennan fjárfesti frá upphafi viðskiptasambands þeirra og að sóknaraðili hafi notið fjárfestingarverndar sem slíkur. Loks verður heldur ekki talið að sóknaraðili hafi sýnt fram á að varnaraðili hafi á einhvern hátt brotið gegn 5. gr. laga nr. 108/2007 í umræddum viðskiptum sínum við sóknaraðila. Með hliðsjón af framangreindu, og einnig því að sóknaraðili hefur á engan hátt skýrt eða sýnt fram á hvernig meint brot varnaraðila gegn hinum tilgreindu ákvæðum laga nr. 108/2007 hafi leitt til hins meinta tjóns sóknaraðila, verður skaðabótaskyldu varnaraðila á þessum grundvelli hafnað.

Með því að sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að hann hafi öðlast rétt til skaðabóta úr hendi varnaraðila vegna tilgreindra viðskipta þeirra, og þar sem bæði aðalkrafa og varakrafa sóknaraðila byggja á þeim grunni, verður þegar af þeirri ástæðu að hafna bæði aðalkröfu og varakröfu sóknaraðila í málinu.

Eftir úrslitum málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991, verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Kröfum sóknaraðila, J-kk-ef G-kk-ef, á hendur varnaraðila, Glitni hf., er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf