X-17/2010

Með beiðni mótekinni 23. júlí 2010 krafðist sóknaraðili, Byko ehf., þess að bú varnaraðila, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Við fyrirtöku málsins hinn 30. september sama ár var sótt þing af hálfu varnaraðila og kröfunni mótmælt. Var þá þingfest ágreiningsmál þetta, sbr. 1. gr. 168. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Málið var tekið til úrskurðar 20. janúar sl.

Sóknaraðili, Byko ehf., kt. 000000-0000, Skemmuvegi 2a, Kópavogi, krefst þess að bú varnaraðila, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, verði tekið til gjaldþrotaskipta. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi varnaraðila að mati dómsins.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að kröfu sóknaraðila verði hafnað. Þá er þess krafist að sóknaraðili verði dæmdur til að greiða varnaraðila málskostnað að mati dómsins að viðbættum virðisaukaskatti.

II.

Málavextir eru þeir að varnaraðili var starfsmaður sóknaraðila í nokkur ár eða þar til honum var fyrirvaralaust sagt upp störfum í janúar 2009 vegna ætlaðra brota í starfi. Var varnaraðili yfirmaður í lagnadeild sóknaraðila, en lagnadeildin annast m.a. innflutning og sölu á hvers konar lagnavörum. Í starfi varnaraðila fólst m.a. að annast samskipti við erlenda birgja sóknaraðila. Óumdeilt er að samningar sóknaraðila við marga birgja eru á þá leið að ef sala fer umfram fyrirfram ákveðna tölu er greiddur bónus til sóknaraðila, sem er ákveðið hlutfall af sölu. Einnig er óumdeilt að í raun sé um að ræða endurgreiðslu eða afslátt, sem færður er til tekna hjá sóknaraðila og greiddur beint inn á reikning hjá honum skömmu eftir áramót.

Sóknaraðili heldur því fram að áðurgreindur bónus sé það sem á ensku er kallað „commission“. Fyrirkomulagið hafi að jafnaði verið með þeim hætti að yfirmenn hverrar deildar hafi sent upplýsingar um sölutölur og viðkomandi samningsprósentu til fjármáladeildar sóknaraðila, sem síðan hafi sent reikning til viðkomandi birgja á grundvelli þeirra upplýsinga. Varnaraðila, sem yfirmanni lagnadeildar, hafi borið að senda fjármáladeild þessar upplýsingar. Að öðrum kosti hafi enginn reikningur verið sendur af hálfu sóknaraðila.

Sóknaraðili heldur því fram að varnaraðili hafi haft samband við nokkra birgja lagnadeildar árið 2007 og tjáð þeim að sóknaraðili hefði stofnað sérstakt dótturfélag, Rammis, til að vera umboðsaðili fyrir stærstu birgja sóknaraðila, og þá jafnframt að taka við bónusgreiðslum frá erlendum birgjum deildarinnar. Tilgangurinn væri sá að aðgreina hagnað lagnadeildar frá öðrum deildum. Þetta hafi verið hreinn uppspuni varnaraðila.

Þá heldur sóknaraðili því fram að samkvæmt hlutafélagaskrá sé ekkert hlutafélag skráð með nafninu Rammis. Hins vegar sé til einkahlutafélagið Ramis ehf., kt. 000000-0000, Grensásvegi 22 í Reykjavík, en aðaleigandi sóknaraðila, J-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, sé annar eigenda þess félags. Það félag sé hins vegar með öllu ótengt rekstri sóknaraðila.

Varnaraðili hafi síðan gefið út reikninga fyrir „bónus“ (e. commission) til nokkurra af þessum erlendu birgjum. Reikningarnir hafi í flestum tilvikum verið gefnir út af Rammis Ltd., Iceland, Básbryggju 35, Reykjavík. Varnaraðili hafi þá sjálfur búið að Básbryggju 35 í Reykjavík. Einhverjir reikningar hafi verið gefnir út af Kerti ehf., kt. 000000-0000, Básbryggju 35, Reykjavík en varnaraðili sé framkvæmdastjóri og prókúruhafi þess félags. Reikningarnir eigi þó allir sammerkt að síðustu tölustafir IBAN-númers (reikningsnúmer viðtakanda), sem gefið sé upp sé 0311775889, en það sé kennitala varnaraðila. Samtals hafi varnaraðili gefið út reikninga að fjárhæð 19.081.311 krónur, sem greiddir hafi verið inn á hans persónulega bankareikning. Sóknaraðili kveður ljóst að þeir birgjar, sem fengið hafi þessa reikninga og greitt þá, hafi talið sig vera að greiða dótturfélagi kröfuhafa umrædda bónusa enda hafi það verið þær skýringar sem varnaraðili hafi gefið þeim.

Varnaraðili bendir á það í greinargerð sinni að bónus þýði aukaarður eða aukagreiðsla fyrir unnin störf eða þjónustu. Bónus sem birgðasalar hafi greitt sóknaraðila hafi því ekki verið „commission“ eða umboðslaun heldur eingöngu bónus.

Varnaraðili kveðst ávallt hafa séð um að senda fjármáladeild sóknaraðila upplýsingar um sölutölur og samningsprósentur varðandi sölu- og/eða veltubónusa. Gríðarleg velta hafi verið í lagnadeild sóknaraðila á árunum 2006-2008, sem varnaraðili hafi séð um að byggja upp með þjónustu sinni við birgja. Hafi komist á persónuleg sambönd milli varnaraðila og forsvarsmanna margra þeirra birgja, sem sóknaraðili hafi átt viðskipti við. Hafi það ekki síst verið með þessum persónulegu tengslum og fyrir tilstuðlan varnaraðila sem viðskiptin hafi blómstrað. Varnaraðili bendir á að enska orðið „commission“ þýði umboðslaun og hafi varnaraðili eingöngu gefið út reikninga persónulega fyrir umboðslaunum, „commission“, en ekki fyrir bónusum eins og sóknaraðili haldi fram, enda sé um tvennt ólíkt að ræða. Varnaraðili hafi verið umboðsmaður hinna erlendu birgja samkvæmt munnlegum samningum við þá og einum skriflegum samningi. Slík milliganga tíðkist við erlenda aðila þar sem persónuleg tengsl og traust ráði því hver er umboðsmaður eða umsýsluaðili. Á öllum þeim reikningum, sem sóknaraðili hafi lagt fram, sé eingöngu krafist „commission“ eða umboðslauna, en hvergi sé minnst á bónusa. Sóknaraðili hafi hins vegar ekki verið umboðsmaður viðkomandi birgja, heldur einungis söluaðili þeirra á Íslandi og hafi hann eftir atvikum þegið bónusa fyrir góða sölu á vörum þeirra. Sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á það í málinu að hann sé umboðsaðili umræddra birgja og eigi þar af leiðandi rétt á umboðslaunum, „commission“, frá þeim.

Með beiðni, dags. 17. ágúst 2009, lagði sóknaraðili fram beiðni hjá sýslumanninum í Reykjavík um kyrrsetningu á eignum varnaraðila, en þeirri beiðni hafnaði sýslumaður með ákvörðun hinn 5. október sama ár. Með bréfi, dags. 16. sama mánaðar, til Héraðsdóms Reykjavíkur krafðist sóknaraðili þess að ákvörðun sýslumanns yrði felld úr gildi og var fallist á þá kröfu með úrskurði héraðsdóms hinn 17. desember sama ár. Varnaraðili kærði þann úrskurð og með dómi Hæstaréttar uppkveðnum 26. janúar sl. í máli nr. 12/2010 var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kyrrsetningargerð fór fram hinn 29. apríl sl. hjá sýslumanninum í Hafnarfirði, en þangað hafði beiðni sóknaraðila verið framsend vegna lögheimilisflutninga varnaraðila. Við gerðina upplýsti varnaraðili að hann ætti eign að Básbryggju 35 í Reykjavík en jafnframt að sú eign dygði ekki til tryggingar kröfu sóknaraðila. Er ágreiningslaust í málinu að varnaraðili átti ekki eignir til tryggingar kröfu sóknaraðila. Var kyrrsetningargerðin því árangurslaus.

Með beiðni dags. 23. júlí sl. krafðist sóknaraðili gjaldþrotaskipta á búi varnaraðila skv. 1. tl. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Hinn 1. september sl. var þingfest mál af hálfu sóknaraðila á hendur varnaraðila til heimtu skaðabóta vegna háttsemi varnaraðila. Þá er til meðferðar hjá lögreglu kæra sóknaraðila á hendur varnaraðila vegna þessarar sömu háttsemi.

III.

Af hálfu sóknaraðila er á því byggt að lagaskilyrði 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti séu uppfyllt þannig að taka beri til greina beiðni sóknaraðila um að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta. Í málinu sé uppfyllt það skilyrði 1. tl. 2. mgr. 65. gr. laganna að árangurslaus kyrrsetningargerð hafi farið fram hjá varnaraðila á síðustu þremur mánuðum fyrir frestdag, sbr. 2. gr. laganna. Ágreiningslaust sé í málinu að ekki sé ástæða til að ætla að hin árangurslausa kyrrsetningargerð hafi gefið ranga mynd af fjárhag varnaraðila. Hafi varnaraðili enda engan reka gert að því að sýna fram á að hann sé allt að einu fær um að standa skil á skuldbindingum sínum eða verði það innan skamms, sbr. 2. mgr. 65. gr. gjaldþrotalaga. Hafi varnaraðili þannig ekki teflt fram neinum þeim sjónarmiðum sem valda ættu því að gjaldþrotaskipti á búi hans ættu ekki að ná fram að ganga.

Varnaraðili krefjist þess aðallega að kröfu sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila verði vísað frá dómi. Byggi varnaraðili á því að þar sem sóknaraðili hafi þingfest mál á hendur varnaraðila fyrir héraðsdómi vegna þeirrar kröfu, sem gjaldþrotabeiðnin byggi á, geti sóknaraðili ekki jafnframt krafist gjaldþrotaskipta á búi varnaraðila. Virðist varnaraðili byggja þessa kröfu sína á því að á milli þessara tveggja mála, þ.e. einkamálsins vegna skaðabótakröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila og gjaldþrotaskiptamálsins þar sem sóknaraðili krefst gjaldþrotaskipta á búi varnaraðila á grundvelli árangurslausrar kyrrsetningar, séu þau tengsl að við eigi 4. mgr. 94. gr. einkamálalaga. Sóknaraðili kveðst mótmæla þessu og vísar til þess að í því máli sem hér um ræði sé ekki verið að krefjast dóms um kröfu sóknaraðila sem slíka heldur verði leyst úr þeirri kröfu í einkamáli því sem sóknaraðili hefur höfðað á hendur varnaraðila í þessu skyni. Þótt gjaldþrotaskiptabeiðni og kröfulýsingu fylgi svipuð áhrif og ef mál hefði verið höfðað um kröfuna, sbr. 6. mgr. 117. gr. gjaldþrotalaga, sé þar eingöngu vísað til þess að slíkt hafi áhrif varðandi fyrningu og málshöfðunarfresti. Það leiði hins vegar ekki til þess að ekki sé jafnframt hægt að höfða mál til þess að fá dóm fyrir þeirri kröfu sem lýst er. Það sé því ekkert því til fyrirstöðu að sóknaraðili geti, jafnframt því að höfða mál á hendur varnaraðila til heimtu skaðabóta fyrir tjón sitt, krafist gjaldþrotaskipta á búi varnaraðila á grundvelli hinnar árangurslausu kyrrsetningar innan þeirra tímamarka sem lögboðin séu. Að öðrum kosti færi tilgangur kyrrsetningar fyrir lítið. Sóknaraðili hafi af því sérstaka hagsmuni að fram fari gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila þannig að í ljós komi hvað hafi í raun orðið um þá fjármuni sem krafa sóknaraðila byggi á. Kunni að eiga við riftunarreglur XX. kafla gjaldþrotalaga, með þeim tímafrestum sem þar eigi við, þannig að hægt verði að endurheimta eitthvað af þessum fjármunum, sóknaraðila og öðrum kröfuhöfum til hagsbóta. Þá telji sóknaraðili að kröfu sem þessari sé ekki hægt að vísa frá dómi heldur verði að leysa úr því hvort fyrir hendi séu lagaskilyrði þess að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta eða ekki.

Þá byggi varnaraðili á því að sóknaraðili eigi ekki lögvarða kröfu á hendur honum og tefli fram þeim vörnum sem hann hafi sett fram í einkamáli því sem sóknaraðili hafi höfðað um kröfuna. Í kærumáli vegna kyrrsetningarbeiðni sóknaraðila hafi það verið niðurstaða bæði héraðsdóms og Hæstaréttar, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 12/2010, að sóknaraðili ætti lögvarða kröfu á hendur varnaraðila. Komi því ekki frekar til álita um það hér hvort krafa sóknaraðila teljist lögvarin enda hafi verið úr því leyst í kyrrsetningarmálinu. Ekkert nýtt hafi komið fram varðandi kröfu sóknaraðila sem ætti að benda til þess nú frekar en áður að krafa sóknaraðila sé ekki lögvarin. Sóknaraðili hafi lagt fram ýmis gögn sem styðji við þá fullyrðingu hans að hann eigi lögvarða kröfu á hendur varnaraðila, líkt og fallist hafi verið á af hálfu héraðsdóms og Hæstaréttar í fyrrgreindu ágreiningsmáli vegna kyrrsetningargerðar. Varnaraðili hafi aldrei mótmælt því að hafa móttekið umrædda fjármuni í starfi sínu hjá sóknaraðila en eftir standi ágreiningur um bótaskyldu varnaraðila gagnvart sóknaraðila. Varnaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn í málinu sem styðja það á þessu stigi að krafa sóknaraðila eigi sér ekki stoð.

Eins og áður segi hafi sóknaraðili höfðað einkamál á hendur varnaraðila til heimtu skaðabóta í samræmi við áður gerðar kröfur sóknaraðila. Það mál bíði úrlausnar dóms og verði þar tekin afstaða til kröfunnar á grundvelli sönnunarmats og dómur um hana felldur. Að mati sóknaraðila sé ljóst að varnaraðili hafi tekið til sín fjármuni sem sóknaraðili hafi réttilega átt að fá samkvæmt samkomulagi við erlenda birgja félagsins. Varnaraðili hafi engar heimildir haft til að taka til sín þá fjármuni, hvorki frá sóknaraðila né hinum erlendu birgjum. Skaðabótakrafa sóknaraðila á hendur varnaraðila byggi á því að varnaraðili hafi með blekkingum og svikum látið viðskiptamenn sóknaraðila leggja inn á reikninga í eigu varnaraðila, eða félaga í hans eigu, fjármuni sem hefðu réttilega átt að greiðast beint til sóknaraðila. Hafi varnaraðili dregið sér fé frá sóknaraðila með saknæmum og ólögmætum hætti. Nemi tjón sóknaraðila vegna þessa kr. 19.081.311,00 auk áfallandi vaxta og dráttarvaxta.

Í því máli sem hér um ræði verði eingöngu úrskurðað um hvort skilyrði laga nr. 21/1991 séu uppfyllt þannig að bú varnaraðila verði tekið til úrskurðar. Í samræmi við skýr fordæmi Hæstaréttar, sbr. m.a. dóma Hæstaréttar í málunum nr. 19/1994, á bls. 104 í dómasafni Hæstaréttar, máli nr. 205/2010 og 469/2010, þurfi ekki að höfða sérstakt staðfestingarmál ef kyrrsetningargerð lýkur án árangurs.

Með vísan til framangreinds og þeirra gagna sem lögð hafi verið fram af hálfu sóknaraðila í málinu sé þess krafist að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta.

Varðandi lagarök vísar sóknaraðili einkum til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. með síðari breytingum og þá sérstaklega til 2. mgr. 65. gr. laganna.

IV.

Varnaraðili bendir á að gjaldþrotaskiptabeiðni sóknaraðila grundvallist á ódæmdri skaðabótakröfu sóknaraðila að fjárhæð 19.081.311 krónur. Óumdeilt sé að varnaraðili hafi ekki átt nægar eignir til tryggingar kröfunni.

Til stuðnings kröfu sinni um frávísun málsins bendir varnaraðili á að sóknaraðili hafi jafnframt stefnt varnaraðila fyrir dóm og hafi það mál verið þingfest 1. september 2010. Þar sé um að ræða sömu kröfur og kyrrsetningarmálið byggist á, sem og gjaldþrotaskiptabeiðni sóknaraðila. Kveðst varnaraðili hafa skilað greinargerð í bótamálinu og krafist sýknu.

Varnaraðili bendir á að samkvæmt 5. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. teljist krafa lánardrottins, sem tekin hefur verið til greina, nægileg lýsing kröfu á hendur þrotabúinu ef hún fullnægir ákvæðum 2. og 3. mgr. 117. gr. sömu laga. Gjaldþrotaskiptabeiðni sóknaraðila hafi því sömu réttaráhrif og kröfulýsing í þrotabú eða dánarbú, sbr. 6. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 og 3. mgr. 57. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum, þ.e. sömu áhrif og ef mál hefði verið höfðað um kröfuna. Varnaraðili kveður að litið hafi verið á kröfulýsingu sem ígildi stefnu með þeim réttaráhrifum sem slíkri málsókna fylgja, m.a. svo kölluðum litis pendens áhrifum, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar komi fram að þegar mál hefur verið þingfest verði dóms ekki krafist um þær kröfur sem gerðar séu í því í öðru máli. Ef dóms sé krafist þannig um kröfu í öðru máli skuli vísa henni frá dómi.

Ekki verði hjá því komist að fjalla efnislega um kröfu sóknaraðila í þessu máli. Niðurstaða málsins gæti orðið sú að krafa sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila verði tekin til greina, en varnaraðili yrði aftur á móti sýknaður af bótakröfu sóknaraðila í mál því sem hann hefur höfðað á hendur varnaraðila vegna sömu kröfu.

Þar sem varnaraðili hafi mótmælt kröfu sóknaraðila á dómþingi hinn 30. september 2010 hafi verið farið með málið að hætti 168. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., þ.e. þingfest hafi verið sérstakt mál án undangenginna tilkynninga þar sem leysa skuli úr ágreiningnum. Skaðabótamál sóknaraðila hafi verið þingfest hinn 1. september sl. og því beri með vísan til þess sem að framan greinir að vísa þessu máli frá dómi vegna litis pendens áhrifa skaðabótamálsins, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Til stuðnings varakröfu sinni um að kröfu sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila verði hafnað, bendir varnaraðili á að hann hafi verið umboðsmaður birgja sóknaraðila hér á landi. Hafi hann eingöngu gefið út reikninga fyrir „commission“ eða umboðslaunum. Sóknaraðili hafi einungis verið söluaðili birgjanna hér á landi og hafi hann eftir atvikum þegið bónusa frá þeim fyrir góða sölu á vörum þeirra. Sóknaraðili hafi hins vegar ekki verið umboðsmaður birgjanna. Varnaraðili kveður það hafa verið að frumkvæði birgjanna sem varnaraðila hafi boðist að gerast umboðsmaður þeirra hér á landi vegna frábærrar sölu og þjónustu hans við birgjana. Af hálfu varnaraðila er því mótmælt að samningar, sem varnaraðili hafi gert við birginn 2VV s.r.o. hafi verið gerðir í nafni sóknaraðila og undirritaðir af varnaraðila sem starfsmanni sóknaraðila. Þá er því mótmælt að birgjar hafi greitt reikninga varnaraðila í þeirri trú að sóknaraðili væri móttakandi greiðslnanna. Jafnframt mótmælir varnaraðili tölvupósti frá R-x-x C-x-x á dskj. nr. 31 sem röngum, en hann sé ritaður eftir minni frá 2007 þar sem varnaraðila séu ranglega lögð orð í munn. Aðrir tölvupóstar sem sóknaraðili hafi lagt fram í málinu, sbr. dskj. nr. 3-6, séu þýðingarlausir, en þeir fjalli um bónusgreiðslur en ekki umboðslaun, auk þess sem viðskiptalegir hagsmunir birgjanna gagnvart sóknaraðila hafi verið í húfi. Samningur við Grohe A/S sem sóknaraðili hefur lagt fram á dskj. nr. 7 fjalli sömuleiðis um bónusgreiðslur en ekki umboðslaun, enda riti varnaraðili undir hann fyrir hönd sóknaraðila.

Einu skriflegu samningarnir sem varnaraðili hafi gert séu á dskj. nr. 9 og 10, en undir þá hafi varnaraðili ritað persónulega en ekki fyrir hönd sóknaraðila. Í þessum samningum komi fyrir heitin „BYKO / RAMMIS“, en síðan allt önnur kennitala en kennitala sóknaraðila. Hafi þetta eingöngu verið gert til að tilgreina heimilisfang fyrirtækis varnaraðila, RAMMIS, en það hafi verið á sama stað og verslun sóknaraðila að Skemmuvegi 2, Kópavogi, enda hafi það verið vinnustaður varnaraðila. Ósannað sé að varnaraðili hafi beitt blekkingum þótt hann hafi notað netfang sitt hjá sóknaraðila og heimilisfang sóknaraðila í viðskiptum við birgjana. Þetta hafi verið vinnustaður varnaraðila og því ekkert óeðlilegt við það.

Varnaraðili kveður ósannað að birgjar þeir, sem tilgreindir séu í gjaldþrotaskiptabeiðni sóknaraðila, hafi þekkt félag aðaleiganda sóknaraðila, RAMIS ehf., og því sé ósannað að varnaraðili hafi með notkun heitisins beitt blekkingum í lögskiptum við birgjana. Varnaraðili kveðst mótmæla því að þessi háttsemi hans sé ólögmæt eða saknæm í skilningi skaðabótaréttar. Varnaraðila hafi verið frjáls að gera umboðs- eða umsýslusamninga við birgja sóknaraðila, enda hafi ekkert í ráðningarsamningi hans bannað honum það.

Varnaraðili kveðst telja að engin tengsl séu á milli hinar meintu bótaskyldu háttsemi varnaraðila og hins ætlaða tjóns sóknaraðila, enda hafi sóknaraðili ekki átt neina kröfu á hendur áðurnefndum birgjum um umboðslaun að fjárhæð 19.081.311 krónur. Mál þetta sé höfðað á röngum grundvelli þar sem tilvísun til reglna skaðabótaréttarins eigi ekki við í málinu. Sóknaraðili hafi ekki sannað að hann hafi átt rétt á þeim umboðslaunum, „commission“, sem hann sé nú í raun að krefja varnaraðila um endurgreiðslu á. Meint skaðabótakrafa sóknaraðila geti því ekki verið grundvöllur kröfu hans um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila. Beri að hafna því að sóknaraðili eigi lögvarða kröfu á hendur varnaraðila, sem geti verið grundvöllur kröfu um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila.

Loks bendir varnaraðili á að sóknaraðili hafi lagt fram gögn á erlendri tungu án þýðingar, en samkvæmt 3. tl. 10. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sé þingmálið íslenska. Beri því að vísa frá þeim gögnum enda sé ekki hægt að styðjast við einhliða þýðingar sóknaraðila.

Um lagarök vísar sóknaraðili til meginreglna kröfuréttar um lögvarðar kröfur, sbr. 2. mgr. 25. gr. og 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. og 10. gr. þeirra laga. Jafnframt vísar varnaraðili til almennra reglna skaðabótaréttar um sönnun fjártjóns og sakarreglunnar. Einnig vísar varnaraðili til 4. mgr. 70. gr. og 117. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., 3. mgr. 57. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum og 5. og 36. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu. Loks er vísað til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála að því varðar kröfu um málskostnað og til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

V.

Í 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála segir að þegar mál hefur verið þingfest verði dóms ekki krafist um þær kröfur sem gerðar eru í því í öðru máli. Ef dóms sé þannig krafist um kröfu í öðru máli skuli vísa henni frá dómi.

Fram hefur komið að sóknaraðili hefur höfðað mál á hendur varnaraðila, sem þingfest var 1. september sl., þar sem þess er krafist að varnaraðila greiði sóknaraðila skaðabætur að fjárhæð 19.081.311 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í stefnu á fylgiskjali nr. 5. Byggir stefnandi kröfur sínar í málinu á almennum og óskráðum reglum skaðabótaréttarins, einkum hinni almennu skaðabótareglu.

Í máli þessu krefst sóknaraðili þess hinsvegar að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta með vísan til 1. tl. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Byggir sóknaraðili á því að fram hafi farið árangurslaus kyrrsetningargerð hjá varnaraðila hinn 29. apríl sl. á grundvelli fyrrgreindrar skaðabótakröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila.

Ljóst er að í máli þessu verður ekki dæmt um bótakröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila og mögulega bótaskyldu varnaraðila. Er því ekki fallist á með varnaraðila að málshöfðun sóknaraðila vegna ætlaðrar skaðabótakröfu á hendur varnaraðila hafi þau áhrif að vísa beri kröfu sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila frá dómi á grundvelli 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt athugasemdum með 168. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. er og ekki gert ráð fyrir að krafa um gjaldþrotaskipti á búi skuldara geti sætt frávísun frá dómi, en þar er gert ráð fyrir að dómari leysi úr ágreiningi málsaðila með úrskurði þar sem mælt verði annaðhvort fyrir um að bú skuldarans verði tekið til gjaldþrotaskipta eða að kröfu hlutaðeigandi lánardrottins þess efnis verði hafnað.

Með vísan til alls framangreinds er ekki fallist á frávísunarkröfu varnaraðila.

Í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 12/2010, þar sem málsaðilar deildu um þá ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík að hafna beiðni um kyrrsetningu hjá varnaraðila til tryggingar sömu kröfu og um er fjallað í máli þessu, var komist að þeirri niðurstöðu að krafa sóknaraðila á hendur varnaraðila væri lögvarin og að nægilegar sönnur hefðu verið leiddar að réttmæti hennar. Ekkert hefur komið fram í máli þessu sem leiða ætti til annarrar niðurstöðu.

Fyrir liggur að árangurslaus kyrrsetningargerð fór fram hjá varnaraðila hinn 29. apríl 2010. Krafa sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila var móttekin af héraðsdómi 23. júlí sama ár, þ.e. innan þriggja mánaða frá því að kyrrsetningargerðin fór fram, sbr. 1. tl. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ágreiningslaust er í málinu að ekki sé ástæða til að ætla að hin árangurslausa kyrrsetningargerð gefi ranga mynd af fjárhag varnaraðila og þá hefur varnaraðili engan reka gert að því að sýna fram á að hann sé allt að einu fær um að greiða kröfuna eða verði það innan skamms. Eins og sóknaraðili skýrir í greinargerð sinni er fyrir því örugg dómvenja að ekki þarf að staðfesta árangurslausar kyrrsetningargerðir með dómi.

Með hliðsjón af öllu framanrituðu er fullnægt skilyrðum 1. tl. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og verður bú varnaraðila því tekið til gjaldþrotaskipta.

Eftir þessum úrslitum verður varnaraðili úrskurðaður til að greiða sóknaraðila 150.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Úrskurðarorð:

Bú varnaraðila, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, kt. 000000-0000, er tekið til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 150.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómur Reykjaness 1.2. 2011.