E-2489/2023

1. Mál þetta var höfðað með birtingu stefnu 30. mars 2023 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð 20. september 2023. Stefnandi er A, [...], [...]. Stefndi er Sjóvá- Almennar tryggingar hf., [...], [...].

2. Stefnandi gerir þær kröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 7.747.763, krónur að viðbættum 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. apríl 2020 til 29. júlí 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.070.944 kr. sem greiddar voru 23. desember 2021. Til vara er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 7.646.4 63, krónur að viðbættum 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. apríl 2020 til 29. júlí 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.070.944 kr. sem greiddar voru 23. desember 2021. Til þrautavara er þess krafist að stefndi greiði stefnanda 4.764.844 krónur að viðbættum 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. apríl 2020 til 29. júlí 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.070.944 k r. sem greiddar voru 23. desember 2021. Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar.

3. Stefndi krefst sýknu auk málskostnaðar.

I Málavextir

4. Stefnandi slasaðist 16. desember 2019 er hann var að störfum í starfsstöð X að [...] í [...]. X var með frjálsa ábyrgðartryggingu fyrir atvinnurekstur í gildi hjá stefnda á tjónsdegi. Stefndi viðurkenndi bótaábyrgð vegna vinnuslyss stefnanda og óskuðu aðilar sameiginlega eftir matsgerð til þess að meta afleiðingar líkamstjóns stefnanda vegna slyssins, með matsbeiðni, dagsettri 6. maí 2021. Niðurstöður matsins, sem lágu fyrir þann 4. október 2021, voru að þjáningartímabil stefnanda hefðiverið frá slysdegi til 6. janúar 2020, þar af rúmliggjandi til 18. desember 2019. Stöðugleikatímapunktur taldist vera 6. apríl 2020, varanlegur miski var metinn 10 stig og varanlega örorka var metin 5%.

5. Stefndi viðurkenndi bótaskyldu í málinu og sendi tillögu um fullnaðaruppgjör með vísan til 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga við útreikning á skaðabótum vegna varanlegrar örorku. Stefnandi gerði fyrirvara við uppgjörið m. a. vegna annars viðmiðs árslauna við mat á útreikningi bóta vegna varanlegrar örorku. Stefnandi fékk greiddar skaðabætur í samræmi við uppgjörstillögu stefnda þann 22. desember 2021, með fyrirvara um að hann teldi rétt að leggja annað árslaunaviðmið til grundvallar.

6. Í málinu liggur frammi yfirlýsing B, yfirmanns stefnanda hjá X þar sem fram kemur að rætt hafi verið við stefnanda fyrir slysdag um áframhaldandi vinnu með námi og að því loknu. Staðið hafi til að hann yrði fastráðinn í full starfs um leið og breyting yrði á mönnun en reglur um fjölda fastráðinna stöðugilda á hverri vakt hefðu komið í veg fyrir að stefnandi yrði fastráðinn þá þegar. Stefnandi hafi verið búinn að móta sér starfsvettvang hjá X fyrir slysdag.

7. Í tölvuskeyti C, mannauðsstjóra X kemur fram að starfsmenn séu meðvitaðir um það fyrirkomulag sem gildi varðandi fastráðningar og starfi oft lengi sem afleysingamenn eða tímabundnir starfsmenn áður en af fastráðningu geti orðið. Samtal um fastráðningu við stefnanda hafi verið farið að stað áður en slysið varð.

8. Þann 29. júní 2022 sendi lögmaður stefnanda bréf þar sem óskað var afstöðu stefnda til þess að rétt hefði verið að leggja til grundvallar meðallaun verkamanna við útreikning skaðabóta stefnanda, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, með vísan til framangreindrar yfirlýsingar og tölvuskeytis.

9. Með tölvuskeyti dagsettu 30. júní 2022, var upplýst um þá afstöðu stefnda að framlögð gögn breyttu ekki afstöðu stefnda til árslaunaviðmiðs og stefnandi hefði ekki sýnt fram á að annað tekjuviðmið en það sem fengist með beitingu meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga hefði á slysdegi verið réttara um líklegar framtíðartekjur.

10. Ágreiningur aðila lýtur að því hvert skuli vera árslaunaviðmið við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku.

II

Málsástæður stefnanda

11. Stefnandi byggir á því að hann hafi ekki fengið tjón sitt að fullu bætt. Hann telur að árslaunaviðmið það, sem stefndi lagði til grundvallar við uppgjör bóta vegna varanlegrar örorku gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum sínum. Stefnandi vísar til þess að markmið skaðbótalaga sé að áætla á sem nákvæmastan hátt framtíðartjón tjónþola vegna afleiðinga líkamstjóns og að tryggja tjónþola fullar bætur fyrir raunverulegt tjón hans. Stefnandi telur að umræddum markmiðum hafi ekki verið náð með uppgjörinu, enda hafi stefndi miðað við lágmarkslaun á vinnumarkaði, 3.423.000 krónum sem samsvari 285.250 krónumí mánaðarlaun.

12. Stefnandi byggir kröfu sína á því að ákveða eigi árslaun sérstaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Skilyrði ákvæðisins hafi verið rýmkuð með gildistöku laga nr. 37/1999, en í athugasemdum með 6. gr. frumvarpsins komi m. a. fram að lagt sé til að „mati verði beitt í þeim tilvikum þegar viðmiðun við síðustu þrjú tekjuár fyrir slys þyki af einhverjum ástæðum ekki réttmæt“. Ákvæði setji tvö skilyrði fyrir því að árslaun verði ákveðin sérstaklega, annars vegar að aðstæður tjónþola hafi verið óvenjulegar og hins vegar að ætla megi að árslaun þau, sem meginreglan í 1. mgr. 7. gr. laganna miðast við séu ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola, heldur sé annar mælikvarði réttari.

13. Stefnandi byggir á því að óvenjulegar aðstæður hafi sannarlega verið fyrir hendi árin fyrir slys, að því er varðar atvinnuþátttöku og atvinnutekjur hans. Í fyrsta lagi bendir stefnandi á að hann hafi verið á vinnumarkaði í skamman tíma fyrir slysið, enda var hann einungis 15 ára gamall í upphafi viðmiðunartímabils 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þá beri skattframtöl hans með sér að hann hafi fyrst þegið laun árið 2017, þá 16 ára gamall, sem verkamaður í [...]. Í öðru lagi bendir stefnandi á að skattframtöl hans sýni að tekjur hans hafi hækkað ríflega ár frá ári samhliða hækkandi aldri og aukinni atvinnuþátttöku, bæði fyrir slysdag og eftir hann. Tekjur stefnanda árið 2017, þegar hann var 16 ára gamall, voru 1.153.741 kr. Árið 2018 voru tekjur hans 1.507.159 kr. en árið 2019, höfðu tekjur hans hækkað upp í 3.631.974 kr. Þessi þróun átti eftir að halda áfram því tekjur hans voru 4.763.309 kr. árið 2020, 1 2.767.190 kr. árið 2021 og 9.730.538 kr. árið 2022.

14. Stefnandi bendir í þriðja lagi á að hann hafi nýtt mikinn hluta starfsgetu sinnar þegar hann varð fyrir tjóni, og síðan áfram er stöðugleikapunkti hafði verið náð. Þá hafi hann, með líkamlegum störfum sínum fram að slysdegi, verið búinn að móta sér starfsvettvang til framtíðar sem verkamaður. Í það minnsta megi leggja til grundvallar að stefnandi hefði unnið einhvers konar líkamleg störf. Í fjórða lagi bendir stefnandi á að breytingar á högum hans hafi verið fyrirsjáanlegar á slysdegi, enda hafði hann sóst eftir því að tryggja sér áframhaldandi vinnu hjá X í fullu starfi og verið lofað fastráðningu er staða losnaði, sem hann hafi verið reiðubúinn að þiggja. Í þessu samhengi bendi stefnandi jafnframt á að hann er fastráðinn starfsmaður X enn þann dag í dag.

15. Stefnandi byggir á því að það sé einsýnt að lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga séu ekki réttur mælikvarði. Það sé bæði sanngjarnt og eðlilegt að miða við meðaltal heildarlauna karlkyns verkafólks á slysárinu, enda hafi stefnandi verið búinn að móta sér starfsvettvang til framtíðar sem verkamaður og hafi bæði fyrir og eftir slysið sinnt störfum sem falli undir það viðmið. Hann hafi því getað vænst þess að atvinnutekjur hans til framtíðar myndu nema þeim meðaltekjum.

16. Stefnandi vísar til þess að samkvæmt Hagstofu Íslands voru heildarlaun karlkyns verkafólks að meðaltali 607.000 krónur á mánuði árið 2019, eða 7.284.000 krónur á ársgrundvelli. Árslaun að viðbættu 11,5% mótframlagi launagreiðanda og leiðrétt m. t. t. launavísitölu við stöðugleikapunkt (732.1), og meðaltali launavísitölu ársins 2019 (688.5), nemi því 8.635.973 krónum. (8.121.660 / 688.5 x 732.1). Stefnandi var 19 ára og 70 daga við stöðugleikapunkt 6. apríl 2020 og stuðull hans samkvæmt töflu 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga því 17,943 (18,031 – (18,031- 17,572) x (70 / 365,25)) við upphaf varanlegrar örorku sem var metin 5%. Útreikningur samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga er því svohljóðandi: 0,05 x 17,943 x 8.635.973 = 7.747.763 krónur sem er stefnufjárhæð málsins.

17. Stefnandi byggir á því til vara að rétt sé að miða við meðaltal heildarlauna karlkyns verkafólks á því ári sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, enda hafi stefnandi verið búinn að móta sér starfsvettvang til framtíðar sem verkamaður og hafi bæði fyrir og eftir slysið sinnt störfum sem falla undir það viðmið. Hann hafi því getað vænst þess að atvinnutekjur hans til framtíðar myndu nema þeim meðaltekjum. Samkvæmt Hagstofu Íslands voru heildarlaun karlkyns verkafólks að meðaltali 637.000 krónurá mánuði árið 2020, eða 7.644.000 krónur á ársgrundvelli. Árslaun að viðbættu 11.5% mótframlagi launagreiðanda nemi því 8.523.060 krónum. Stefnandi var 19 ára og 70 daga við stöðugleikapunkt 6. apríl 2020 og stuðull hans samkvæmt töflu 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga sé því 17,943 (18,031 – (18,031- 17,572) x (70 / 365,25)) við upphaf varanlegrar örorku sem var metin 5%. Útreikningur samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga er því svohljóðandi: 0,05 x 17,943 x 8.523.060 = 7.646.463 krónur.

18. Verði ekki fallist á framangreint byggir stefnandi til þrautavara á því að rétt sé að miða við árslaun hans fyrsta heila árið eftir slysið. Samkvæmt skattframtali ársins 2021 voru tekjur stefnanda árið 2020 samtals 4.763.309 krónur, en að viðbættu 11,5% mótframlagi launagreiðanda samtals 5.311.090 krónur. Stefnandi var 19 ára og 70 daga við stöðugleikapunkt 6. apríl 2020 og stuðull hans samkvæmt töflu 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga því 17,943 (18,031 – (18,031- 17,572) x (70 / 365,25)) við upphaf varanlegrar örorku sem var metin 5%. Útreikningur samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga er því svohljóðandi: 0,05 x 17,943 x 5.311.090 = 4.764.844 krónur.

19. Stefnandi vísar til þess að í öllum tilvikum sé krafist 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga vegna varanlegrar örorku frá 6. apríl 2020, þ. e. stöðugleikapunkti, til 29. júlí 2022, sem er mánuði eftir dagsetningu erindis stefnanda til stefnda þar sem farið var fram á að 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga yrði beitt og meðallaun verkamanna lögð til grundvallar, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar bótakröfu stefnanda kemur greiðsla sem innt var af hendi 23. desember 2021, að fjárhæð 3.070.944 krónur.

III

Málsástæður stefnda

20. Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að með þegar greiddum bótum sé tjón stefnanda að fullu bætt og að stefnandi eigi ekki lögvarinn rétt til frekari bóta. Stefnandi sem beri sönnunarbyrði fyrir umfangi tjóns síns hafi ekki sannað að hann hafi orðið fyrir frekara tjóni en bætt hafi verið.

21. Stefndi vísar til þess að meginreglu skaðabótalaga nr. 50/1993 um grundvöll útreiknings á bótum fyrir varanlega örorku sé að finna í 1. mgr. 7. gr. laganna og sé hún sú að miða skuli við meðalatvinnutekjur tjónþola síðustu þrjú almanaksár fyrir þann dag er tjón varð. Undantekningu frá þessari meginreglu sé að finna í 2. mgr. 7. gr. laganna, en samkvæmt því ákvæði skulu árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði en árslaun síðustu þriggja ára fyrir slys sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Skoða verði í hverju tilviki fyrir sig hvaða mælikvarði sé réttastur til þess að ákvarða framtíðartekjur í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og ber stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því hvaða árslaun það séu sem teljast vera réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans, ef 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga er beitt.

22. Stefndi hafnar því að aðstæður stefnanda, sem var 18 ára gamall að stunda framhaldsskólanám og vinna með námi, teljist óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga enda sé slíkt alþekkt meðal ungs fólks. Slík staða sé auk þess ekki meðal þess sem talið er upp í athugasemdum með frumvarpi að skaðabótalögum, að heyri undir ákvæðið.

23. Stefndi byggir á því að stefndi geti ekki notað það tekjuviðmið að miða við heildarlaun karlkyns verkafólks á slysárinu, heildarlaun karlkyns verkafólks á því ári sem upphaf varanlegrar örorku miðast við eða árslaun stefnanda fyrsta heila árið eftir slysið. Stefnandi var átján ára þegar hann slasaðist árið 2019. Hann útskrifaðist úr grunnskóla árið 2017 og úr framhaldsskóla árið 2021. Af athugasemdum við 8. gr. frumvarpsins sem varð að skaðabótalögum má ráða að fjórir hópar falli undir 8. gr. skaðabótalaga og þar með 3. mgr. 7. gr. laganna. Skuli reglum 8. gr. beitt um ungt námsfólk þótt það afli tekna í vinnu með námi og án tillits til tekna af þess konar vinnu, svo framarlega sem nemandinn stundi í reynda nám með eðlilegum hætti.

24. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi verið námsmaður sem ekki hafði hafið framtíðarstörf á vinnumarkaði. Það nám sem hann stundaði hafi að auki ekki verið til öflunar tiltekinna starfsréttinda enda var hann í námi til stúdentsprófs af [...]í [...]. Við slíkar aðstæður sé meginreglan sú að miða við lágmarksviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þá verði það ekki lagt til grundvallar sem röksemd fyrir því að telja óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga vera fyrir hendi að tekjur stefnanda hefðu verið líklegar til að hækka með auknum starfsaldri. Gert sé sérstaklega ráð fyrir þessu atriði í stuðlum í töflu 6. gr. laganna þannig að ef taka ætti sérstakt tillit til þessa atriðis, eins og stefnandi byggir á, væri í raun verði að taka tillit til sömu breytunnar tvisvar og það eigi ekki við rök að styðjast.

25. Stefndi vísar til þess sem fram kemur í matsgerð D og E, að stefnandi hafði haft áform um að taka við [...] í framtíðinni. Ljóst sé að á slysdegi var stefnandi við störf hjá [...]verksmiðju X á [...], bæði með skóla og á sumrin, og er því ekki hægt að fullyrða um framtíðarstarfsvettvang. Þá vísar stefndi einnig til ummæla í stefnu þar sem fram kemur að„stefnandi hafi enn verið að fóta sig á vinnumarkaði á slysdegi“ Er því ekki til annars að líta en viðmiða 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

26. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á og sannað að rétt sé að beita undantekningu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefndi telji málsgögn sýna svo ekki verði um villst að aðstæður stefnanda á slysdegi hafi verið þannig að ekki komi annað til álita en miða útreikning á varanlegri örorku við lágmarkslaun 3. mgr. 7. gr. eins og gert var í uppgjörinu. Hann hafi ekki verið búinn að móta sér starfsvettvang fyrir slysið. Það þýði að stefnandi hafi þegar fengið þær skaðabætur sem hann eigi rétt til vegna slyssins. Af þeim sökum beri að sýkna stefnda.

27. Stefndi byggir á því, hvað aðal- og varakröfu stefnanda áhrærir, að atvinnuþátttaka stefnanda fyrir slysið renni ekki stoðum undir það að miða við meðaltal heildarlauna karlkyns verkafólks á árinu 2019 eða 2020 sé réttari mælikvarði á framtíðartekjur hans en þau lágmarkslaun sem mælt er fyrir um í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þá er þrautavarakröfu stefnanda, að miða við árslaun hans fyrsta heila árið eftir slysið, jafnframt mótmælt. Eins og áður segi var stefnandi námsmaður þegar hann lenti í slysinu og var enn að fóta sig á vinnumarkaði. Beri því að miða árslaun hans við lágmarkslaun, sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Með hliðsjón af framangreindu sé ljóst að ekki séu uppfyllt bæði þau skilyrði sem uppfylla þarf til að unnt sé að beita undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. laganna, og það leiði til þess að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda.

28. Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda og telur að ef fallist yrði á kröfur stefnanda yrðu dráttarvextir ekki dæmdir frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi, sbr. 2. málslið 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

IV

Niðurstaða

29. Ágreiningur í máli þessu varðar það hvert sé rétt árslaunaviðmið við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku sem metin var hjá stefnanda í fyrirliggjandi matsgerð, dags. 4. október 2021. Af hálfu stefnda hafa þær bætur verið greiddar til stefnanda með hliðsjón af viðmiði 1. mgr., sbr. 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Í kröfugerð stefnanda, sem ekki virðist vera tölulegur ágreiningur um enda þótt forsendum hennar sé mótmælt, er hins vegar gengið út frá því að í uppgjöri fyrir þennan bótalið hefði átt að taka mið af óvenjulegum aðstæðum hans, sbr. 2. mgr. 7. gr. sömu laga og nota beri annan og réttari mælikvarða um framtíðartekjur hans.

30. Mál þetta snýst því um það hvernig heimfæra beri aðstæður stefnanda undir ákvæði 7. gr. laga nr. 50/1993. Samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins skulu árslaun til ákvörðunar bóta fyrir varanlega örorku teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Samkvæmt 2. mgr. skulu árslaun þó metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola.

Þá segir í 3. mgr. að þrátt fyrir ákvæði 1.- 2. mgr. skuli ekki miða við lægri árslaun en þar eru tilgreind.

31. Samkvæmt framangreindu eru tvö skilyrði fyrir því að ákvarða megi árslaun sérstaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Annars vegar þarf að vera um að ræða óvenjulegar aðstæður hjá stefnanda og hins vegar þarf að vera fyrir hendi annar réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því að þessum skilyrðum sé fullnægt.

32. Þegar slysið varð 16. desember 2019 var stefnandi menntaskólanemi á átjánda aldursári en samhliða náminu starfaði hann hjá X hf. í hlutastarfi og hjá [...]. Þá liggur fyrir að eftir að stefnandi lauk námi hóf hann störf hjá X hf. í fullu starfi og hefur starfað þar óslitið síðan. Stefnandi skýrði frá því fyrir dómi að það hefði alltaf staðið til og voru þær fyrirætlanir einnig staðfestar af yfirmanni hans og starfsmannastjóra fyrirtækisins. Liggur fyrir að fram að því að stefnandi hóf framangreint starf hjá X hf. var hann námsmaður með takmarkaða og óverulega tekjusögu á vinnumarkaði. Engu að síður er þó rétt að haldaþví til haga að á tekjuárinu 2019 voru heildartekjur hans 3.631.974 krónu rauk 11,5% mótframlags launagreiðanda, sem eru talsvert ríflegar tekjur fyrir námsmann í hlutastarfi og styðja þann framburð stefnanda og vitna að hann hafi sóst eftir vinnu hjá X hf. og verið tilbúinn að leggja talsvert á sig í þeim efnum.

33. Samkvæmt lögskýringargögnum með 7. gr. laga nr. 50/1993 og fyrirliggjandi dómaframkvæmd varðandi ákvæðið liggur fyrir að þrátt fyrir að framangreint ákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna feli í sér undantekningarreglu hafi ekki verið til þess ætlast að túlka beri mjög þröngri skýringu skilyrðið um óvenjulegar aðstæður og geti það þá almennt tekið til þess þegar breytingar hafi í reynd orðið á högum tjónþola skömmu fyrir tjónsatburð eða að fyrirsjáanlegt hafi verið að slíkt væri í vændum.

34. Stefnandi hafði ekki lagt grunn að sérstökum starfsréttindum og þegar horft er til ríflegrar atvinnuþátttöku hans með námi, yfirlýsinga hans um að hann hafi stefnt að fastráðningu hjá X hf. og ummæla yfirmanns hans og starfsmannastjóra um að það hafi staðið til, og þess sem síðar raungerðist, þykir mega leggja til grundvallar að stefnandi hafi stefnt að því að vinna við einhvers konar líkamleg störf í framtíðinni og verið búinn að móta sér starfsvettvang til framtíðar sem verkamaður og í náinni framtíð við störf hjá X hf. Með hliðsjón af öllu framangreindu er það mat dómsins að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993.

35. Við mat á seinna skilyrði 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 um að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur stefnanda, í þessu tilviki önnur laun en lágmarkslaun, verður að líta til atvinnuþátttöku hans og launatekna fyrir slysið 16. desember 2019. Jafnframt verður, í ljósi takmarkaðra varanlegra afleiðinga slyssins fyrir stefnanda, en varanleg örorka hans var metin 5% og varanlegur miski 10 stig, einnig að taka tillit til atvinnuþátttöku hans og launatekna eftir slysið. Eins og rakið hefur verið voru launatekjur stefnanda síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið, þ. e. árin 2016, 2017 og 2018, lægri en lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. mgr. laga nr. 50/1993. Það leiddi ekki síst af ungum aldri stefnanda, því að hann lagði stund á menntaskólanám og vann aðeins í hlutastarfi. Þá voru launatekjur stefnanda á slysárinu 2019 rétt hærri en framangreind lágmarkslaun en launatekjur ársins 2020 voru þó nokkru hærri en meðal heildarlaun karlkyns verkafólks. Það skýrist einna helst af því að stefnandi lagði stund á menntaskólanám og vann aðeins í hlutastarfi. Árin 2021 og 2022 voru launatekjur stefnanda langt umfram lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 en ekki liggja fyrir gögn í málinu um hvert hafi verið meðaltal heildarlauna karlkyns verkafólks á þessum árum.

36. Atvinnuþátttaka stefnanda fyrir og eftir slysið 16. desember 2019 og launatekjur hans í samanburði við meðaltal heildarlauna karlkyns verkafólks að því leyti sem upplýst er um slíkt meðaltal á árunum eftir slysið liggja ekki fyrir með þeim hætti að hægt sé að slá því föstu að meðallaun verkafólks sé réttasti mælikvarðinn á framtíðartekjur stefnanda. Hins vegar hefur í dómaframkvæmd verið talið tækt að líta til eiginlegra árslauna fyrsta heila árið eftir tjónsatburð, eins og þrautavarakrafa stefnanda hljóðar á um, sbr. dóma Hæstaréttar 28. september 2006 í máli nr. 26/2006 og Landsréttar 14. maí 2021 í máli nr. 132/2020. Með hliðsjón af framangreindu og gögnum málsins verður að fallast á það með stefnanda að gera megi ráð fyrir að ef slysið hefði ekki orðið hefði hann að minnsta kosti haft jafnháar tekjur næstu árin og hann hafði á árinu 2020. Þykir því rétt að ákvarða árstekjur hans sérstaklega í samræmi við heimild 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

37. Þar sem ekki er að öðru leyti ágreiningur um bótagrundvöll eða útreikning á kröfu stefnanda miðað við fyrirliggjandi forsendur verður það að öllu framangreindu virtu niðurstaða dómsins að fallast beri á þrautavarakröfu stefnanda vegna mismunar á útreiknuðum bótum fyrir örorku, þar á meðal um vexti. Að mati dómsins er krafa stefnanda um dráttarvexti og viðmið þar um í samræmi við lög og verður því fallist á þá.

38. Samkvæmt því ber stefnda að greiða stefnanda skaðabætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 4.764.844 krónur (0,05 x 17,943 x 5.311.090), að viðbættum 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. apríl 2020 til 29. júlí 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.070.944 krónum sem greiddar voru 23. desember 2021.

39. Að virtum úrslitum málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 1.350.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Við ákvörðun málskostnaðar var tekið mið af tímafjölda í málskostnaðaryfirliti sem þykir ekki ósanngjarn.

40. H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Málinu var úthlutað til dómara 1. júní sl.

Dómsorð :

Stefndi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, A, 4.764.844 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 6. apríl 2020 til 29. júlí 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.070.944 krónum sem greiddar voru 23. desember 2021.

Stefndi greiði stefnanda 1.350.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf S-kk-nf