E-3485/2016

Mál þetta, sem þingfest var 17. nóvember 2016 og dómtekið þann 29. mars sl. var höfðað með stefnu birtri fyrir stefndu þann 10. nóvember 2016.

Stefnandi er R3-Ráðgjöf ehf., Síðumúla 33, 108 Reykjavík.

Stefndu eru Réttmæti slf, Síðumúla 33, 108 Reykjavík og L-kk-nf K-kk-nf, Dimmuhvarfi 27, 203 Kópavogi.

Með vísan til a-liðar 1. mgr. 30. gr., sbr. 27. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, var mál nr. E-3486/2016 sameinað þessu máli.

Endanlegar dómkröfur stefnanda úr báðum málum eru þær aðallega, að stefndu verði gert að greiða stefnanda 373.180 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 35.000 krónum frá 30.6.2015 til 30.9.2015, af 70.000 krónum frá 30.9.2015 til 31.10.2015, af 105.000 krónum frá 31.10.2015 til 31.11.2015, af 140.000 krónum frá 30.11.2015 til 31.12.2015, af 175.000 krónum frá 31.12.2015 til 15.1.2016, af 268.180 krónum frá 15.1.2016 til 25.1.2016, af 303.180 krónum frá 25.1.2016 til 25.02.2016, af 338.180 krónum frá 25.2.2016 til 25.3.2016, og af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun, dags. 6.2.2015, 13.000 krónum sem dragast skal frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins og framlögðum málskostnaðarreikningi að teknu tilliti til áfallins löginnheimtukostnaðar í samræmi við heimildir.

Stefndu krefjast sýknu af öllum dómkröfum stefnanda. Krafist er viðurkenningar á rétti til skuldajöfnunar kröfu stefndu á móti stefnufjárhæð. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefjast stefndu málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt mati dómsins.

I

Málavextir

Stefndi, Réttmæti slf., hóf rekstur í ágúst 2014 í skrifstofurými í húsnæði að Síðumúla 33 í Reykjavík, sem stefnandi hefur til umráða. Gerði stefndi L-kk-nf munnlegan samning við þáverandi framkvæmdastjóra stefnanda þess efnis að ekki þyrfti að greiða leigu fyrst um sinn á meðan félagið væri að koma undir sig fótunum, gegn því að hann væri stefnanda innan handar um ýmisleg lögfræðileg málefni.

Eftir áramótin 2014/2015 fór stefnandi að gera kröfu á Réttmæti slf. að greiða húsaleigu, 35.000 krónur á mánuði, og stefnandi hætti á sama tíma að leita til stefnda L-kk-ef um lögfræðilega aðstoð. Stefndu greiddu innborgun þann 6. febrúar 2015, 13.000 krónur. Þann 7. apríl 2015, 23. júní 2015 og 16. nóvember 2015, voru greiddar 35.000 krónur í hvert sinn. Fóru innborganir inná á húsaleigu fyrir júní, til og með september 2015, en eldri tímabil voru talin greidd með vinnu.

Þann 25. febrúar 2016, undirritaði stefndi L-kk-nf yfirlit um viðskipti Réttmætis slf. við stefnanda, þar sem fram kom: „Samþykki þessa skuld og að greiðslu hennar verði að fullu lokið 25. maí 2016.“ Skuldin var þá sögð 360.180 krónur og miðaðist við 35.000 krónur í leigu á mánuði, fyrir tímabilið september 2015, til og með apríl 2016, auk bókhaldsþjónustu, 93.180 krónur.

Stefndu lögðu fram með greinargerð afrit reiknings, dags. 30.9.2015 að fjárhæð 463.326 krónur, vegna vinnu við „minnisblað“. Var þess krafist að sá reikningur yrði skuldajafnaður við kröfur stefnanda. Minnisblaðið var unnið fyrir stefnanda af stefnda vegna umræðu Kastljóss og tengdist fyrrverandi framkvæmdastjóra stefnanda. Málsaðilar voru ekki á einu máli um hver hefði átt frumkvæði að þeirri vinnu en munnlegt samkomulag hafi þó verið gert. Fram kom í máli stefnanda að samið hafi verið um að sú vinna hefði átt að nema leigugreiðslum í einn mánuð og hafi sú vinna þegar verið færð inn á húsaleiguskuld stefndu.

Lagt var fram í málinu, auk framangreindra gagna, afrit reikninga fyrir leigu á herbergi og bókhaldsþjónustu, samskiptaseðill málsaðila og innheimtuviðvaranir.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslu, G-kk-nf S-kk-nf Á-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, B-kk-nf T-kk-nf Á-kk-nf, stjórnarformaður stefnanda, og þá gaf stefndi, L-kk-nf K-kk-nf, símaskýrslu í málinu.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar til þess að ógreiddir séu nánar tilgreindir reikningar fyrir leigu á herbergi sem stefndu hafi haft til afnota að Síðumúla 33 í Reykjavík, að fjárhæð 35.000 krónur á mánuði í átta mánuði, auk reiknings fyrir bókhaldsþjónustu, 93.180 krónur. Sé L-kk-nf K-kk-nf félagsmaður skv. félagssamningi stefnda, Réttmætis slf., og beri því ótakmarkaða ábyrgð á þeim skuldbindingum í samræmi við 3. mgr. 9. gr. laga um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð nr. 42/1903. Ásamt því gegni stefndi L-kk-nf fyrirsvari hins stefnda félags sem stjórnarmaður. Ekki sé ágreiningur um nefnda reikninga, enda hafi stefndi undirritað skjal þess efnis þar sem hann hafi samþykkt þá og hafi lofað greiðslu þeirra en það hafi ekki gengið eftir þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Stefnandi upplýsti í málflutningi að ekki væri ágreiningur um tilurð minnisblaðsins en ágreiningur væri um hvað hefði átt að greiða fyrir það. Lagði hann það í mat dómsins, en stefndu hefðu átt að fá greiddan einn mánuð í húsaleigu, eða 35.000 krónur. Taldi stefnandi það tómlæti af hálfu stefnda að framlagður reikningur hefði fyrst komið fram með greinargerð stefnda en auk þess væri reikningurinn tilhæfulaus.

Um lagatilvísanir byggir stefnandi á reikningum málsins sem og á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um ábyrgð manna á skuldbindingum sínum. Jafnframt vísar stefnandi til húsaleigulaga nr. 36/1994, til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, laga um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð nr. 42/1903 ásamt félagssamningi fyrir Réttmæti slf. Kröfur um vexti og dráttarvexti styðjist við lög nr. 38/2001, einkum III. og IV. kafla. Krafan um málskostnað styðjist við 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og um varnarþing er vísað til 42. gr. sömu laga.

III

Málsástæður og lagarök stefndu.

Stefndu krefjast sýknu og vísa til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en samkvæmt því ákvæði sé stefndu rétt að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar í máli án þess að gagnstefna ef skilyrði fyrir skuldajöfnuði eru fyrir hendi. Í máli þessu hátti svo til að stefndi, Réttmæti slf. eigi gagnkröfu á hendur stefnanda fyrir hærri fjárhæð en nemi stefnufjárhæð og sé krafist skuldajöfnunar hennar á móti kröfum stefnanda.

Stefndu kveðja að innheimta húsaleigukröfunnar fyrir dómi hafi komið þeim í opna skjöldu. Að mati stefndu sé til þess að líta að í kjölfar umfjöllunar í Kastsljósi hafi stefnandi ratað í nokkur vandræði fjárhagslega þar sem félagið hafi misst viðskipti. Megi ef til vill rekja mál þetta til þess og að stefnandi vilji nú ekki kannast við þá samninga sem gerðir hafi verið. Beri stefnandi alla sönnunarbyrði fyrir kröfu sinni.

Stefndu bera að stefnandi hafi fengið reikning frá stefnda, Réttmæti slf., að fjárhæð 463.326 krónur fyrir vinnu sem unnin hafi verið fyrir stefnanda og hafi sá reikningur verið ítrekaður með innheimtubréfi, dags. 11. desember 2015. Stefnandi hafi aldrei andmælt þeirri kröfu, hvorki því að honum beri að greiða fyrir álitsgerðina né þeirri fjárhæð sem krafa stefndu hljóði upp á.

Þá komi fram á yfirliti viðskipta að leiga fyrir tímabilið ágúst 2014–maí 2015 hafi verið færð sem „gr. með vinnu“, enda hafi stefndi á því tímabili sinnt ýmiss konar vinnu fyrir stefnanda, svo sem yfirlestri skjala, samninga og öðru. Ekki þurfi mikla vinnu eða u.þ.b. tvo tíma á mánuði fyrir stefndu að vinna upp í 35.000 króna húsaleigu á mánuði. Stefndu hafi unnið meira en það fyrir stefnanda þótt ekki hafi verið gerð formleg krafa vegna þess. Á nefndu yfirliti hafi ekki verið tekið tillit til kröfu vegna hinnar miklu vinnu við gerð álitsgerðar fyrir stefnanda, en alla skuldina á nefndu yfirliti hefði verið rétt að færa sem „gr. með vinnu“. Varla verði málatilbúnaður stefnanda skilinn sem svo að vinna vegna álitsgerðarinnar hafi líka gengið upp í leigu fyrir tímabilið ágúst 2014–maí 2015. Það standist engan veginn, enda hefði leiga þá verið í vanskilum frá ágúst 2014 og í heilt ár án þess að stefnandi hefði gert minnstu tilraun til að innheimta það.

Stefndu krefjast þess til vara að krafa stefnanda verði lækkuð. Stefnandi hafi ekki andmælt reikningi stefnda fyrir álitsgerðina eins og fram hafi komið. Verði af einhverjum ástæðum litið svo á að stefndu beri að greiða stefnanda leigu, sé krafist lækkunar með tilliti til gagnkröfu stefndu og þess vinnuframlags sem ekki hafi verið reiknisfærð. Ljóst sé að þar sem ekki njóti við gagna, þótt óumdeilt sé að stefndu hafi unnið fyrir stefnanda, verði að áætla lækkun kröfunnar umfram reikning stefnda að álitum. Stefndi telur að lækka beri kröfu stefnanda um að minnsta kosti helming, annað væri verulega ósanngjarnt.

Kröfu sína um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála og krefst auk þess virðisaukaskatts af málflutningsþóknun, sbr. lög nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

IV

Niðurstaða

Óumdeilt er að stefndu höfðu til umráða herbergi og vinnuaðstöðu hjá stefnanda frá ágúst 2014 til og með apríl 2016. Lá fyrir munnlegur samningur um þau afnot og hafi stefndu ekki þurft að greiða í fyrstu en veitt stefnanda aðstoð við yfirlestur skjala o.fl., sem hafi átt að ganga upp í húsaleiguna.

Þann 25. febrúar 2016 er handskrifað á skjal sem ber heitið: „Réttmæti – yfirlit viðskipta 15/8 2014–30/4 2016“: „Samþykki þessa skuld og að greiðslu hennar verði að fullu lokið 25. maí 2016.“ Við textann eru settir upphafsstafirnir LK. Í skýrslu sinni fyrir dómi mundi stefndi L-kk-nf eftir því að hafa sett upphafsstafi sína á skjalið og undir þá tölu sem þar komi fram.

Fram kom í skýrslum aðila fyrir dómi að áður en framangreint skjal var undirritað, hefðu aðilar hist á fundum til að bera saman bækur sínar og hafi fjárhæðir skjalsins verið endanlega ákvarðaðar með hliðsjón af þeim fundum. Stefndi L-kk-nf bar að hafa óskað eftir því að tekið yrði tillit til vinnu hans við gerð minnisblaðsins fyrir stefnanda og stefnandi bar að svo hafi verið gert í samræmi við munnlegan samning um frádrátt eins mánaðar leigu. Stefndi L-kk-nf bar fyrir dómi að því hefði verið „flaggað að þetta gæti gengið upp í eins mánaðar leigu“, en það hafi aldrei verið formlega samþykkt.

Í greinargerð stefndu segir að stefnandi hafi fengið í hendur reikning útgefinn 30. september 2015 að fjárhæð 463.326 krónur fyrir vinnu við gerð álitsgerðar og sá reikningur hafi verið ítrekaður með innheimtubréfi, dags. 11. desember 2015. Hafi stefnandi aldrei andmælt þeirri kröfu og beri að skuldajafna þeirri kröfu á móti kröfu stefnanda.

Stefnandi bar fyrir dómi að hafa aldrei séð umræddan reikning fyrr en eftir framlagningu greinargerðar stefndu. Stefndi L-kk-nf var spurður fyrir dómi hvenær hann hefði komið reikningnum til stefnanda og svaraði hann þá með þeim hætti að hann hefði ekki haft möguleika á öðru, fyrst málið hefði farið í þennan farveg fyrir dómstólum, en að gefa út reikninginn og hafi hann gert það í samráði við lögmann sinn sem hafi tekið við reikningnum og lagt hann fram í málinu.

Ljóst má vera samkvæmt þessu að umræddur reikningur var ekki til fyrr en eftir að málið fór fyrir dómstóla og lá því ekki fyrir á framangreindum fundum málsaðila sem haldnir voru í því skyni að ákvarða um endanlegar kröfur stefnanda á hendur stefndu.

Ekki er hægt að draga aðra niðurstöðu í málinu en að stefndi L-kk-nf hafi með undirritun sinni samþykkt, án athugasemda, að Réttmæti slf., skuldaði stefnanda þann 25. febrúar 2016, 360.180 krónur að teknu tilliti til frádráttar vegna vinnu hans og hafi lofað að greiða þá skuld fyrir ákveðinn dag. Verður að ætla að vegna menntunar hans hefði honum verið í lófa lagið að gera fyrirvara um meinta kröfu vegna vinnu við minnisblað ef sú krafa hefði verið til. Þá styðja framlögð gögn málsins ekki á nokkurn hátt tilurð meintrar gagnkröfu stefndu sem benda eindregið til hins gagnstæða.

Ekki verður lagt mat á það hvort minnisblað stefndu upp á rúmlega eina blaðsíðu með almennum lögfræðilegum athugasemdum sé 463.326 króna virði, en með vísan til þess sem að framan getur er gagnkröfu stefndu hafnað.

Með vísan til framangreinds verður fallist á kröfu stefnanda um að stefndu verði gert að greiða honum skuld að fjárhæð 373.180 krónur ásamt dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, að frádregnum 13.000 krónum.

Með vísan til 1. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað sem hæfilegur þykir 436.480 krónur að teknu tilliti til áfallins innheimtukostnaðar og virðisaukaskatts.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndu, Réttmæti slf. og L-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda, R3-Ráðgjöf ehf., 373.180 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 35.000 krónum frá 30.6.2015 til 30.9.2015, af 70.000 krónum frá 30.9.2015 til 31.10.2015, af 105.000 krónum frá 31.10.2015 til 31.11.2015, af 140.000 krónum frá 30.11.2015 til 31.12.2015, af 175.000 krónum frá 31.12.2015 til 15.1.2016, af 268.180 krónum frá 15.1.2016 til 25.1.2016, af 303.180 krónum frá 25.1.2016 til 25.2.2016, af 338.180 krónum frá 25.2.2016 til 25.3.2016, og af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun, dags. 6.2.2015, 13.000 krónum sem dragast skal frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Stefndu greiði stefnanda 436.480 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf