E-2608/2007

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 14. nóvember sl., að loknum munnlegum málflutningi, var höfðað fyrir dómþinginu af S-kk-þgf T-kk-þgf, Grýtubakka 12, Reykjavík, á hendur 365-miðlum ehf., Skaftahlíð 24, Reykjavík, með stefnu birtri hinn 28. mars 2007.

Endanlegar dómkröfur stefnanda voru þær að stefnda yrði gert að greiða stefnanda 388.710 krónur, ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 31. desember 2006 af 275.425 krónum til 30. janúar 2007, en af 388.710 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krafðist stefnandi málskostnaðar auk lögmælts virðisaukaskatts.

Dómkröfur stefnda voru þær að hann yrði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að honum yrði dæmdur málskostnaður að skaðlausu.

II

Málavextir voru þeir, að stefnandi starfaði sem myndstjóri hjá fréttastöðinni NFS, sem var í eigu stefnda. Í september 2006 tók stefndi þá ákvörðun að segja hópi starfsmanna fyrirtækisins upp störfum. Ástæður þessara uppsagna kvað stefndi vera samdráttur vegna tapreksturs. Stefnandi var þá staddur erlendis í sumarfríi og fékk hann símtal frá þáverandi yfirmanni sínum, E-kvk-þgf S-kvk-þgf. Aðilum ber ekki saman um efni þess símtals, en stefnandi kvaðst hafa verið tjáð að verið væri að loka þeirri deild fyrirtækisins sem hann ynni hjá. E-kvk-nf hafi ekki minnst á uppsögn hans heldur aðeins látið hann vita af stöðu mála. Hafi stefnandi gert ráð fyrir að hann yrði fluttur á milli deilda við þessar skipulagsbreytingar. Af hálfu stefnda er því hins vegar haldið fram að E-kvk-nf hafi í fyrrnefndu símtali sagt stefnanda upp störfum.

Þegar stefnandi kom aftur til landsins átti hann fund með E-kvk-þgf S-kvk-þgf. Fékk hann þá afhenta skriflega staðfestingu á uppsögninni og staðfesti stefnandi skriflega að hann hefði móttekið uppsögnina hinn 27. september 2006. Stuttu síðar var stefnandi boðaður á fund starfsmannastjóra stefnda og var honum þá boðið að undirrita samning um starfslok, sem hann og gerði. Í starfslokasamningnum, sem dagsettur er 5. október 2006, kemur fram að stefnandi vinni ekki uppsagnarfrestinn. Hann fái greidd laun út nóvember og orlof hans verði gert upp í desember.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kvaðst hann hafa hitt E-kvk-þf S-kvk-þf stuttu eftir heimkomu sína frá Bandaríkjunum, í byrjun október 2006. Á fundi þeirra hafi E-kvk-nf sagt sér að setja inn dagsetninguna 27. september á uppsagnarbréf, sem hann fékk þá afhent. Þegar hann hitti starfsmannastjórann stuttu síðar skrifaði hann undir starfslokasamning. Stefnandi kvaðst hafa á þessum tíma trúað því að hann myndi verða endurráðinn eða fluttur til í starfi. Hann hafi síðan ítrekað reynt að komast aftur að í vinnu hjá stefnda, en það hafi ekki borið árangur og hafi hann því hafið störf á öðrum vinnustað í desember 2006.

E-kvk-nf S-kvk-nf gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. E-kvk-nf kvað hennar hlutverk hafa verið að sjá um uppsagnir fyrir stefnda vegna sjónvarpsstöðvarinnar NFS. Hafi hún hringt í stefnanda hinn 27. september 2006, þar sem hann var á ferðalagi erlendis, og tilkynnt honum uppsögn hans. Á fundi þeirra í vikunni á eftir hafi hún síðan beðið stefnanda um að undirrita uppsagnarbréf, sem hann hafi gert. Kvað E-kvk-nf það hafa komið skýrt fram af sinni hálfu að stefnanda hefði verið sagt upp störfum.

III

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt þá skyldu sína að greiða vinnulaun og orlof á uppsagnarfresti. Samkvæmt gr. 8.1.2 í kjarasamningi milli stefnda og Rafiðnaðarsambands Íslands eigi stefnandi rétt á 3 mánaða uppsagnarfresti. Samkvæmt almennum reglum vinnuréttarins miðist uppsögn við mánaðarmót, þ.e. næstu mánaðarmót eftir að honum berst lögformleg skrifleg uppsögn. Varðandi form uppsagnar vísar stefnandi til 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979, um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms og slysaforfalla. Uppsagnarfresturinn hafi því byrjað að líða hinn 1. nóvember 2006 og lokið 30. janúar 2007. Samkomulag það, sem stefndi hafi undirritað hjá starfsmannastjóra 365 ehf., Ó-kvk-ef B. R-kvk-ef, geti því ekki staðist, þar sem það sé ekki í samræmi við gildandi kjarasamning og í því sambandi vísar stefnandi einnig til 1. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, þar sem kveðið sé á um að kjarasamningar séu lágmarkskjör á vinnumarkaði. Að öðru leyti vísar stefnandi til meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri laun í samræmi við gildandi ráðningar- eða kjarasamning og til laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks.

Krafa stefnanda sundurliðast þannig:

Laun á uppsagnarfresti – des. 2006 og jan. 2007 (250.000 x 2) 500.000 kr.

Orlof 10,17% af 500.000 50.850 kr.

Laun annars staðar frá -212.140 kr.

SAMTALS 338.710 kr.

Kröfu sína til orlofs á heildarlaun byggir stefnandi á orlofslögum nr. 30/1987, einkum 1. og 7. gr. um fjárhæðir, en einnig á 8. gr., þar sem kveðið sé á um uppgjör orlofs við starfslok. Stefnandi vísar einnig til gr. 4.1.1 í kjarasamningi milli stefnda og Rafiðnaðarsambands Íslands.

Stefnandi krefst dráttarvaxta frá gjalddaga launa og til greiðsludags, sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Byggir stefnandi á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt af málskostnaði byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi að fullu gert upp laun við stefnanda á grundvelli starfslokasamnings aðila og því eigi stefnandi engar frekari kröfur á stefnda.

Stefnanda hafi verið sagt upp með þriggja mánaða uppsagnarfresti, samkvæmt kjarasamningi. Stefnandi hafi hins vegar kosið að fallast á tilboð stefnda um gerð starfslokasamnings. Það hafi hann gert sjálfviljugur og án allrar þvingunar. Stefnandi hafi verið launamaður hjá stefnda. Í því felist að hann fái greidd laun gegn því að inna vinnuframlag af hendi. Vinnuframlag starfsmanns skapi mikil verðmæti fyrir vinnuveitandann og fái starfsmaðurinn hlutdeild í þeirri verðmætasköpun í formi launa. Ráðningarsamningur sé því samningur um gagnkvæmar skyldur, þ.e. um laun gegn vinnuframlagi. Því sé mótmælt að aðilum ráðningarsamnings sé óheimilt að fella niður gagnkvæmar skyldur. Aðilar ráðningarsamnings geti hvenær sem er ákveðið að breyta honum, þ.m.t. ákveðið að slíta honum. Ef aðilar ákveði að slíta ráðningarsamningi fyrirvaralaust þá falli gagnkvæmar skyldur niður frá þeim tíma.

Uppsögn ráðningarsamnings sé ákvöð og einhliða gjörningur. Ákvæði laga og kjarasamninga um uppsagnir og uppsagnarfrest kveði á um rétt annars aðila ráðningarsamnings, vinnuveitanda eða launaþega, til að slíta honum einhliða. Þegar samningi sé slitið einhliða séu aðilar samningsins bundnir af ákvæðum laga og samninga um uppsagnir og uppsagnarfrest. Séu aðilar hins vegar sammála um fyrirvaralaus slit ráðningarsamnings þá sé það gildur og bindandi samningur. Hvorki lög né kjarasamningar standi því í vegi. Starfslokasamningur stefnanda og stefnda hafi verið stefnanda mjög hagstæður enda hafi hann fengið greidd laun í tvo mánuði, án þess að inna vinnuframlag af hendi. Enginn réttur hafi því verið brotinn á stefnanda.

Verði á einhvern hátt fallist á kröfur stefnanda sé þess krafist að þær verði stórlega lækkaðar. Þess sé krafist að stefnandi leggi fram gögn um tekjur sínar á tímabilinu október 2006 til og með janúar 2007. Þess sé einnig krafist að stefnandi upplýsi hvort hann hafi sótt um tekjutengdar atvinnuleysisbætur á tímabilinu, hvort hann hafi verið í virkri atvinnuleit, þ.e. hafi skráð sig hjá vinnumiðlunum og sótt um laus störf, eða hafi reynt að takmarka tjón sitt með öðrum hætti.

Sérstaklega sé mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda. Stefndi hafi verið í góðri trú um að stefnandi myndi virða undirritaðan samning og því engar forsendur fyrir greiðslu dráttarvaxta frá gjalddaga mánaðarlauna. Verði fallist á kröfu stefnanda sé þess krafist að dráttarvextir verði einungis dæmdir frá höfðun máls þessa.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna vinnuréttar og samningaréttar, um samningsfrelsi og skuldbindingargildi samninga.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Aðilar máls þessa greinir annars vegar á um hvort stefnanda hafi, í símtali við E-kvk-þf S-kvk-þf, starfsmann stefnda, verið sagt upp störfum hinn 27. september 2006. Hins vegar lýtur ágreiningsefni aðila að því hvort samkomulag það sem stefnandi undirritaði hinn 5. október 2006 um að hann ynni ekki út uppsagnarfrest, fengi greidd laun út nóvember og að orlof hans yrði gert upp í desember, hafi verið lögmætt.

Í skýrslutöku fyrir dóminum kvaðst stefnandi ekki kannast við að minnst hafi verið á uppsögn við hann í símtali sem hann átti við E-kvk-þf S-kvk-þf, yfirmann sinn hjá stefnda, hinn 27. september 2006. Er stefnandi hitti E-kvk-þf á fundi í byrjun október kvað hann E-kvk-þf hafa beðið sig um að rita 27. september, dagsetningu fyrrgreinds símtals, á uppsagnarbréfið. Samkvæmt 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979, sbr. gr. 13.3. í kjarasamningi milli samtaka atvinnulífsins og Rafiðnaðarsambands Íslands, skal uppsögn vera skrifleg og miðast við mánaðamót. Gegn andmælum stefnanda verður því að miða við að honum hafi verið sagt upp störfum í byrjun október, er hann móttók uppsagnarbréf frá starfsmannastjóra stefnda. Að þessu virtu verður að miða uppsögn stefnanda við 5. október 2006, er hann segist hafa tekið við uppsagnarbréfinu.

Stefnandi skrifaði síðan undir samkomulag um starfslok sín hjá stefnda hinn 5. október 2006.

Eins og áður hefur fram komið kvað starfslokasamningur aðila á um að stefnandi ynni ekki uppsagnarfrest. Hann fengi greidd laun út nóvember og orlof hans yrði gert upp í desember 2006. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks o.fl., skulu kjarasamningar aðila vinnumarkaðarins vera lágmarkskjör fyrir alla launamenn í viðkomandi starfsgrein og eru samningar um lakari kjör ógildir. Þá hefur Hæstiréttur kveðið svo á um í fordæmum sínum að svigrúm einstakra vinnuveitenda og launþega til að semja um laun og önnur starfskjör takmarkist við að þau séu hinum síðarnefnda jafn hagstæð eða betri en kveðið er á um í kjarasamningi viðkomandi stéttarfélags. Í málinu liggur fyrir kjarasamningur stefnda við stéttarfélag stefnanda, Rafiðnaðarsamband Íslands. Samkvæmt 8.1.2. grein samningsins skal gagnkvæmur uppsagnarfrestur eftir 12 mánaða starf vera 3 mánuðir og miðast hann við mánaðamót.

Samkvæmt öllu framansögðu verður að telja starfslokasamning aðila frá 5. október 2006 óhagstæðan stefnanda þar sem samningurinn kvað á um að stefnandi myndi fá greiddan uppsagnarfrest út nóvembermánuð 2006 þegar hann átti samkvæmt kjarasamningi rétt á að fá greidd laun í uppsagnarfresti út janúarmánuð 2007, þ.e. þriggja mánaða uppsagnarfrest frá næstu mánaðarmótum eftir að stefnanda var sagt upp störfum hjá stefnda. Skiptir ekki máli í því sambandi að stefnanda hafi ekki verið gert að vinna út uppsagnarfrestinn, enda var sú ákvörðun stefnda, að leggja niður starfsemi fréttastöðvarinnar NFS og segja stefnanda upp af þeim sökum, einhliða tekin af stefnda.

Með vísan til alls framangreinds verður að fallast á kröfu stefnanda um að hann eigi rétt á launum í uppsagnarfresti fyrir desembermánuð 2006 og janúarmánuð 2007, auk orlofs, að frádregnum launum í uppsagnarfresti, vegna starfa í þágu annars vinnuveitanda, auk dráttarvaxta frá gjalddaga launagreiðslna, eins og krafist er í stefnu, en ekki þykir ástæða til að miða við síðara tímamark, enda litið svo á að samningur aðila um starfslok sé ekki gildur gagnvart stefnanda.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur og hefur þá verið litið til virðisaukaskattsskyldu.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, 365-miðlar ehf., greiði stefnanda, S-kk-þgf T-kk-þgf, 388.710 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga, nr. 38/2001, af 275.425 krónum frá 31. desember 2006 til 30. janúar 2006, en af 388.710 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf