E-910/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 17. janúar sl. að loknum munnlegum málflutningi, var höfðað af Lánasjóði íslenskra námsmanna, Höfðaborg, Borgartúni 21, Reykjavík, með stefnu birtri 31. janúar 2006 á hendur R-kvk-þgf P-kvk-þgf, Laufengi 180, Reykjavík, og 7. febrúar sama ár á hendur G-kk-þgf P-kk-þgf, Litlubæjarvör 4, Bessastaðahreppi.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða honum 79.306 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 14. febrúar 2002 til greiðsludags. Krafist er og að dráttarvextir leggist við höfuðstól samkvæmt 12. gr. sömu laga á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 14. febrúar 2003. Einnig er krafist málskostnaðar að mati dómsins auk virðisaukaskatts úr hendi stefndu að frádreginni innborgun að fjárhæð 88.366 krónur.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar að skaðlausu er verði dæmdur hvorum stefnda fyrir sig.

Í greinargerð kröfðust stefndu þess að málinu yrði vísað frá dómi, en frávísunarkröfunni var hafnað með úrskurði dómsins 13. nóvember sl.

Yfirlit um málsatvik og ágreiningsefni

Málsatvik eru að þau að stefnda R-kvk-nf fékk námslán hjá stefnanda 9. september 1980 og gaf þá út skuldabréf þar sem fram kemur hvernig lánið skyldi endurgreitt. Einnig var gefin út skjálfskuldarábyrgð tveggja ábyrgðarmanna, upphaflega þeirra P-kk-ef G-kk-ef og M-kk-ef G-kk-ef, en sá síðarnefndi var leystur undan ábyrgð er stefndi G-kk-nf kom í hans stað sem sjálfskuldarábyrgðaraðili 14. september 1993.

Stefnandi hefur höfðað málið gegn stefndu R-kvk-þgf sem aðalskuldara en gegn stefnda G-kk-þgf vegna sjálfskuldarábyrgðarinnar. Stefnandi lýsir því að vanskil hafi orðið á greiðslum 1. júlí 1999. Krafan sé vegna gjaldfallinna afborgana þann dag, 1. júlí 2000, 1. júlí 2001 og 1. nóvember sama ár, samtals að fjárhæð 79.306 krónur. Innborgunum frá 9. febrúar 2000 til 1. janúar 2004, samtals 115.000 krónum, hafi verið ráðstafað þannig að 26.634 krónur hafi farið til greiðslu dráttarvaxta en 88.366 krónur í málskostnað.

Af hálfu stefndu er vísað til þess að kröfur stefnanda virtust greiddar og/eða fyrndar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi lýsir kröfunni þannig að hún sé vegna námslána stefndu R-kvk-ef er hún hafi tekið hjá stefnanda en þau séu tryggð með sjálfskuldarábyrgð stefnda G-kk-ef. Í upphafi hafi lánið verið tryggt með sjálfskuldarábyrgð P-kk-ef G-kk-ef og M-kk-ef G-kk-ef, en með yfirlýsingu 14. september 1993 hafi stefndi G-kk-nf yfirtekið ábyrgð M-kk-ef. P-kk-nf sé látinn en erfingjum P-kk-ef hafi ekki verið stefnt að svo stöddu. Stefna vegna vanskila stefndu hafi verið þingfest 5. október 2004 en málið verið fellt niður vegna samkomulags málsaðila um að stefndu greiddu skuldina. Þau hafi hins vegar ekki staðið við það og því hafi málið verið höfðað.

Til skuldarinnar hafi verið stofnað með útgáfu skuldabréfs nr. V-2015, upphaflega að fjárhæð 3.114.848 krónur, sem veitt hafi verið með stoð í lögum nr. 57/1976, en stefndi G-kk-nf sé solidarískt ábyrgur með lánþega. V-lánið hafi verið í vanskilum allt frá gjalddaga 1. júní 1999. Á grundvelli framangreindra laga gildi 20 ára regla um lánið sem leiði til þess að eftirstöðvar þess að greiddri afborgun 1. nóvember 2001 falli niður. Nánari sundurliðun gjaldfallinna afborgana sé sem hér segi:

Gjaldfallin afborgun 1. júlí 1999 23.320 krónur

Gjaldfallin afborgun 1. júlí 2000 24.697 krónur

Gjaldfallin afborgun 1. júlí 2001 26.070 krónur

Gjaldfallin afborgun 1. nóvember s.á. 5.219 krónur

Samtals dómkrafa 79.306 krónur

Inn á skuldina hafi verið greiddar þessar innborganir:

9. febrúar 2000 10.000 krónur

24. mars s.á. 10.000 krónur

3. september 2001 10.000 krónur

4. febrúar 2002 30.000 krónur

5. apríl s.á. 10.000 krónur

5. júní s.á. 10.000 krónur

3. febrúar 2003 10.000 krónur

25. mars s.á. 10.000 krónur

l. janúar 2004 15.000 krónur

Samtals 115.000 krónur

Með ofangreindum innborgunum hafi fyrning verið rofin, sbr. 6. gr. laga nr. 14/1905. Af innborgunum hafi verið ráðstafað 26.634 krónum upp í dráttarvexti eins og þeir hafi verið 14. febrúar 2002 og sé því krafist dráttarvaxta frá þeim degi. Að öðru leyti hafi innborgun, samtals að fjárhæð 88.366 krónur, verið ráðstafað upp í málskostnað sem stefnandi sundurliði þannig:

Málskostnaður samkvæmt gjaldskrá 75.893 krónur

Birting stefnu 16. janúar 2003, 2 x 1.500 3.000 krónur

Þingfestingarkostnaður 28. september 2004 3.500 krónur

Birting stefnu 23. ágúst 2004, 2 x 1.500 3.000 krónur

Þingfestingarkostnaður 14. febrúar 2006 3.900 krónur

Samtals 89.239 krónur

Stefnandi byggi á meginreglum kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga og lögum nr. 21/1992, einkum 11. gr. Kröfur um vexti og vaxtavexti séu reistar á reglum III. kafla laga nr. 38/2001, en krafa um málskostnað byggi á 130. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt sé reist á lögum nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og sé því nauðsyn á að fá dæmt álag úr hendi stefndu sem nemi þeirri fjárhæð. Rof á fyrningu styðjist við lög nr. 14/1905.

Málsástæður og lagarök stefndu

Sýknukrafa stefndu sé reist á því að kröfur stefnanda sýndust greiddar og/eða fyrndar. Við munnlegan málflutning kom fram að fyrning krafna á hendur ábyrgðarmönnum sé með öðrum hætti en gagnvart skuldurum, en þær fyrntust sjálfstætt á fjórum árum. Krafan á hendur stefnda G-kk-þgf sé því fyrnd.

Þá kom enn fremur fram við munnlegan málflutning að höfuðstóll skuldarinnar, að fjárhæð 79.306 krónur, hafi verið að fullu greiddur þegar málið var höfðað með innborgunum að fjárhæð 115.000 krónur. Ekki hafi verið sýnt fram á með gögnum hvernig innborganir hafi komið til frádráttar eða að um skuld sé að ræða við stefnanda.

Um réttarfar og málskostnað vísi stefndu til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda nr. 14/1905 telst fyrningarfrestur frá þeim degi er krafa varð gjaldkræf. Eins og stefnandi hefur lýst féll afborgun að fjárhæð 23.320 krónur í gjalddaga 1. júlí 1999, afborgun að fjárhæð 24.697 krónur féll í gjalddaga 1. júlí 2000, afborgun að fjárhæð 26.070 krónur féll í gjalddaga 1. júlí 2001 og afborgun að fjárhæð 5.219 krónur féll í gjalddaga 1. nóvember 2001. Samkvæmt 6. gr. sömu laga hefst nýr fyrningarfrestur frá þeim degi er skuldari viðurkennir skuld sína en eins og rakið hefur verið hér að framan var greitt inn á kröfuna á tímabilinu 9. febrúar 2000 til 1. janúar 2004 sem telst viðurkenning á kröfunni samkvæmt lagagreininni. Þessum innborgunum er ómótmælt af hálfu stefndu. Fyrning kröfunnar var síðan aftur rofin með málssókninni gagnvart stefndu R-kvk-þgf 31. janúar 2006 og gagnvart stefnda G-kk-þgf 7. febrúar sama ár. Krafa samkvæmt skuldabréfi fyrnist á tíu árum samkvæmt 1. tl. 4. gr. sömu laga en krafa á hendur ábyrgðarmanni fyrnist á fjórum árum samkvæmt 4. tl. 3. gr. laganna. Fyrning var því rofin með þeim hætti sem hér að framan hefur verið lýst innan þeirra tímamarka sem gilda samkvæmt framangreindu um fyrningu kröfunnar og var þannig komið í veg fyrir að krafa stefnanda félli niður fyrir fyrningu. Staðhæfingar stefndu um að krafa stefnanda á hendur þeim sé fyrnd eiga því ekki við rök að styðjast.

Stefnandi hefur fært innborgun að fjárhæð 26.634 krónur 14. febrúar 2002 til greiðslu dráttarvaxta sem þá höfðu fallið á kröfuna. Öðrum innborgunum, þ.e. frá 3. september 2001 til 1. janúar 2004, er rétt að ráðstafa til greiðslu áfallinna dráttarvaxta og útlagðs kostnaðar, miðað við stöðu kröfunnar hverju sinni er innborganir voru inntar af hendi, en að því frátöldu ganga innborganir til lækkunar á höfuðstól kröfunnar eins og tíðkast hefur í sambærilegum málum. Af þessu leiðir að staðhæfingar stefndu, um að höfuðstóll kröfunnar hafi verið greiddur með innborgunum áður en málið var höfðað, standast ekki. Fram kemur á yfirliti lögmanns stefnanda frá 15. september 2006, þar sem krafan er sundurliðuð miðað við þann dag, að dráttarvextir voru þá samtals að fjárhæð 107.960 krónur. Krafa stefnanda hafði því ekki verið greidd að fullu þegar málið var höfðað gegn stefndu.

Samkvæmt öllu framangreindu ber að dæma stefndu til að greiða stefnanda in solidum 79.306 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 14. febrúar 2002 til greiðsludags, sem leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 14. febrúar 2003, eins og krafist er. Þá ber að dæma stefndu til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Til frádráttar öllu framangreindu koma innborganir 3. september 2001, 4. febrúar 2002, 5. apríl s.á., 5. júní s.á., 3. febrúar 2003, 25. mars s.á. og 1. janúar 2004, samtals að fjárhæð 88.366 krónur.

Dóm þennan kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, R-kvk-nf P-kvk-nf og G-kk-nf P-kk-nf, greiði stefnanda, Lánasjóði íslenskra námsmanna, in solidum 79.306 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 14. febrúar 2002 til greiðsludags, en vextir leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti, og 250.000 krónur í málskostnað, allt að frádregnum innborgunum 3. september 2001, 4. febrúar 2002, 5. apríl s.á., 5. júní s.á., 3. febrúar 2003, 25. mars s.á. og 1. janúar 2004, samtals að fjárhæð 88.366 krónur.

S-kvk-nf I-kvk-nf