E-28/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 9. júní sl., var höfðað af S-kvk-þgf F-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, Breiðvangi 8, Hafnarfirði, á hendur Tækniþjónustu bifreiða ehf., Hjallahrauni 4, Hafnarfirði, og Verði tryggingum hf., Borgartúni 25, Reykjavík, með stefnu birtri hinn 30. desember 2008.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir in solidum til að greiða henni 436.228 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 8. september 2007 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar líkt og málið væri eigi gjafsóknarmál, en stefnanda var veitt gjafsóknarleyfi með bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, dagsettu hinn 24. september 2008.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda, auk málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Málavextir eru þeir, að þann 18. júlí 2004 varð stefnandi fyrir slysi þegar hún var farþegi í framsæti í jeppabifreið í eigu stefnda, Tækniþjónustu bifreiða ehf. Varð slysið með þeim hætti, að ökumaðurinn missti stjórn á bifreiðinni í beygju nálægt Reykjaskóla í Ísafjarðardjúpi, þannig að bifreiðin fór út af veginum og valt eina veltu. Kýldist toppur bifreiðarinnar niður hægra megin og fékk stefnandi alvarlegt högg á höfuðið. Bifreiðin var vátryggð hjá stefnda, Verði tryggingum hf.

Í kjölfarið var stefnandi undir læknishendi og hjá sjúkraþjálfara í nokkurn tíma til að fá bót meina sinna. Með matsbeiðni, dagsettri 15. mars 2007, var þess farið á leit við læknana G-kk-þf B-kk-þf og M-kk-þf P-kk-þf A-kk-þf að metnar yrðu tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins. Með matsgerð, dagsettri 4. júlí 2007, var niðurstaða þeirra sú, að stöðugleikapunktur væri 2. september 2004, tímabil tímabundins atvinnutjóns sex vikur, sem og tímabil þjáningabóta, varanlegur miski var metinn 8 stig og varanleg örorka 8%.

Hinn 8. ágúst 2007 sendi stefnandi bréf til stefnda Varðar tryggingafélags hf., þar sem sett var fram skaðabótakrafa á grundvelli matsgerðarinnar, auk vaxta og lögmannsþóknunar. Hinn 10. september sama ár barst stefnanda tillaga að fullnaðaruppgjöri frá stefnda Verði tryggingum hf. Daginn eftir sendi lögmaður stefnanda tölvubréf til stefnda Varðar trygginga hf., þar sem fram kom að tekið yrði við slysabótum með fyrirvara um vísitöluútreikning. Í tölvubréfinu var lagt til, að verðlagsbreytingar vegna lágmarkslauna, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, yrðu framreiknaðar með hliðsjón af lánskjaravístölu á uppgjörsdegi. Á þetta var ekki fallist af hálfu stefnda Varðar trygginga hf., heldur var uppgjör vegna varanlegrar örorku miðað við lánskjaravísitölu á stöðugleikapunkti. Ekki var ágreiningur um verðlagsbreytingar vegna annarra bótaliða. Stefnandi samþykkti uppgjörið hinn 20. september 2008, með fyrirvara um réttan útreikning árslaunaviðmiðs.

Hinn 8. janúar 2008 sendi stefnandi tölvubréf að nýju, til stefnda Varðar trygginga hf., þar sem óskað var eftir því að stefndi endurskoðaði fyrri afstöðu sína til uppgjörsins, þannig að gengið yrði frá uppgjörinu á þeim grunni sem lagt var til í tölvubréfi stefnanda frá 11. september 2007. Varð stefndi Vörður tryggingar hf. ekki við þessari beiðni stefnanda.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á því, að við uppgjör slysabóta hafi hinu stefnda tryggingafélagi, borið að reikna verðbætur á fjárhæð árslauna, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, til uppgjörsdags, miðað við lánskjaravísitölu. Þessu hafi hið stefnda félag hafnað og sé uppgjör þess miðað við lánskjaravísitölu á stöðugleikapunkti. Stefnandi byggir á því að uppgjörsaðferð sú, sem stefndi Vörður tryggingar hf. beitti gagnvart stefnanda, sé röng og gangi þvert gegn ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi byggir á því, að við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga skuli miða við uppgjörsdag, en ekki stöðugleikapunkt líkt og hið stefnda tryggingafélag hafi gert í útreikningi sínum. Um þetta vísar stefnandi til 1. mgr. 15. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þar sem skýrt komi fram að fjárhæðir bóta sem greindar séu í 3. mgr. 7. gr. laganna skuli breytast mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem verði á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna. Þá segi í 2. mgr. sömu greinar, að bætur samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins skuli ákveða á grundvelli fjárhæða sem gildi þegar bótafjárhæð sé ákveðin. Stefnandi bendir á að markmið ákvæðisins sé að tryggja að bæturnar rýrni ekki frá því að tjónsatvik varð og þar til bótafjárhæð er ákveðin. Uppgjörsaðferð stefnda Varðar trygginga hf. fari því beinlínis gegn skýrum lagafyrirmælum skaðabótalaga nr. 50/1993.

Að mati stefnda, feli texti lagaákvæðisins það ótvírætt í sér að gera skuli upp tjón á þann hátt, að miðað sé við fjárhæðir sem í gildi séu þegar bótauppgjör fari fram, þar sem endanleg bótafjárhæð sé ákveðin á þeim tímapunkti. Stefnandi hafi því rétt á að lágmarkslaun þau, sem lögð hafi verið til grundvallar bótauppgjöri, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laganna, væru uppreiknuð með hliðsjón af lánskjaravísitölu til uppgjörsdags, en ekki einungis til þess tímamarks þegar stöðugleikapunkti var náð.

Framreikningur viðmiðunarfjárhæðarinnar frá stöðugleikapunkti til uppgjörsdags skipti stefnanda umtalsverðu máli fjárhagslega. Hið stefnda félag hafi talið árslaunaviðmið stefnanda eiga að vera 1.701.000 krónur, en stefnandi telji, með vísan til framangreinds, að árslaunaviðmið eigi að vera 1.971.000 krónur ((5390/3282) x 1.200.000 krónur). Krafa stefnanda taki mið af lánskjaravísitölu í ágúst 2007 (5390 stig), þegar kröfu um skaðabætur hafi fyrst verið beint að hinu stefnda tryggingafélagi. Hið stefnda félag leggi hins vegar til grundvallar, lánskjaravísitölu októbermánaðar 2004 (4652 stig). Gera megi ráð fyrir því, að ætlunin hafi verið að miða við vísitölu septembermánaðar 2004 en ekki októbermánaðar, þar sem heilsufar stefnanda hafi verið stöðugt hinn 2. september. Þetta hafi væntanlega misfarist hjá stefnanda, en ekki sé ástæða til að víkja frekar að þessu.

Stefnandi telur hins vegar rétt að vekja sérstaka athygli á því, að hið stefnda tryggingafélag hafi framreiknað aðra bótaliði, svo sem þjáningabætur og bætur fyrir varanlegan miska, í fullu samræmi við orðalag 15. gr. skaðabótalaga, og því lagt lánskjaravísitölu á uppgjörsdegi til grundvallar. Stefnandi geti ekki skilið af hverju hið stefnda félag hafi talið önnur sjónarmið eiga við um útreikning á bótum vegna varanlegrar örorku.

Stefndi Vörður tryggingar hf. hafi reiknað kröfu vegna varanlegrar örorku stefnanda út með eftirfarandi hætti á uppgjörsblaði, dagsettu 10. september 2007:

(1.701.000 x 17,65300) x 8,00% = 2.388.612 krónur.

Stefnandi krefst þess að reikna eigi kröfuna út með eftirfarandi hætti:

(1.971.000 x 17,59100) x 8,00% = 2.774.000 krónur

Dómkrafa stefnanda í málinu sé fjárkrafa vegna þess mismunar sem uppgjörsaðferð stefnda leiddi til annars vegar, og hins vegar þeirrar uppgjörsaðferðar sem stefnandi telji rétta, auk vaxta, samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, af mismuninum. Mismunurinn felist, eins og fyrr segi, í því að miðað sé við lánskjaravísitölu þegar heilsufar stefnanda hafi orðið stöðugt, en ekki lánskjaravísitölu á uppgjörsdegi, eins og borið hafi að gera.

Ekki sé ástæða til að gera sérstakar athugasemdir vegna stuðuls samkvæmt 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga í útreikningum stefnda Varðar trygginga hf., en mismunur skýrist af því að hið stefnda tryggingafélag hafi litið svo á að stöðugleikapunktur stefnanda hafi verið 2. október 2004 í stað 2. september 2004. Valdi þetta smávægilegri skekkju, en til hægðarauka verði í kröfugerð stefnanda lagðir til grundvallar útreikningar aðila við uppgjör.

Hið stefnda tryggingafélag hafi greitt stefnanda 4,4% vexti, samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, af viðurkenndri bótafjárhæð, samtals 415.405 krónur, en ekki greitt vexti af réttri bótafjárhæð.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína með eftirfarandi hætti:

1. Bætur fyrir varanlega örorku

(2.744.000 – 2.388.612) kr. 385.388

2. 4,5% vextir af mismuni greiddra bóta

vegna varanlegrar örorku frá

2. september 2004 til 8. ágúst 2007 kr. 50.840

Samtals kr. 436.228

Kröfu sína styður stefnandi við 5. gr., 7. gr., og 15. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

IV

Stefndu byggja kröfu sína á því, að ágreiningslaust sé að við útreikning bóta til handa stefnanda beri að leggja matsgerð læknanna G-kk-ef B-kk-ef og M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef, dagsetta 4. júlí 2007.

Samkomulag hafi m.a. verið gert um, að bætur vegna varanlegrar örorku stefnanda væru ákveðnar á grundvelli þeirra lágmarkslauna, sem um ræði í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og henni hafi verið breytt með 6. gr. laga nr. 37/1999. Hins vegar greini aðila á um það, hvort reikna eigi verðbætur á fjárhæð þessara árslauna til 2. september 2004, sem í raun hafi verið reiknað til október 2004, stefnanda í hag, er heilsufar stefnanda var orðið stöðugt, eða til uppgjörsdags, hinn 10. september 2007, sem stefndu hafi ekki getað fallist á.

Ágreiningur aðila sé því aðeins um það, hvort viðmið árslauna skuli leiðrétt samkvæmt lánskjaravísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku hafi miðast við, þ.e. þegar heilsufar stefnanda hafi verið orðið svo stöðugt, svo sem stefndu vilji halda fram, eða til uppgjörsdagsins hinn 10. september 2007, svo sem stefnandi vilji halda fram. Stefndi Vörður tryggingar hf. hafi innt af hendi skaðabætur til stefnanda sem reiknaðar hafi verið eftir því sem hann telji rétt og ívið betur. Stefnandi hafi veitt þeim viðtöku með fyrirvara og höfðað síðan mál þetta til heimtu því sem hann telji skorta á fullar bætur.

Stefndu styðja mál sitt við niðurstöðu dóms Hæstaréttar í málinu nr. 363/2003, sem kveðinn var upp 4. mars 2004.

V

Ágreiningur aðila lýtur að því, hvort viðmið árslauna við uppgjör bóta fyrir varanlega örorku skuli miða við uppgjörsdag eða stöðugleikapunkt. Heldur stefnandi því fram að miða beri við uppgjörsdag, en stefndi miðaði við stöðugleikapunkt við uppgjör aðila, þ.e. þann dag sem heilsufar stefnanda var orðið stöðugt.

Fyrir liggur að við uppgjör aðila var samkomulag um að bætur vegna varanlegrar örorku stefnanda yrðu ákveðnar á grundvelli þeirra lágmarkslauna, sem um ræðir í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999. Byggir stefnandi á því, að samkvæmt skýrum fyrirmælum 1. mgr. 15. gr. laganna skuli, við útreikning bóta, miða við uppgjörsdag. Í ákvæðinu segir að fjárhæðir bóta sem greindar séu í m.a. 3. mgr. 7. gr., skuli breytast mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem verða á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna. Þá segir í 2. mgr. 15. gr. að bætur samkvæmt 1. mgr. skuli ákveða á grundvelli fjárhæða sem gildi þegar bótafjárhæð sé ákveðin.

Í dómi Hæstaréttar, frá 4. mars 2004 í máli nr. 363/2003, var sams konar ágreiningsefni til úrlausnar og í máli þessu, en þar var einnig deilt um hvort reikna ætti verðbætur á fjárhæð árslauna, sem ákveðin voru samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, til þess tíma er heilsufar tjónþola var orðið stöðugt, eða til uppgjörsdags. Í þeim dómi segir m.a., að ákvæði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga verði jöfnum höndum beitt um skaðabætur gagnvart þeim sem engar atvinnutekjur hafi haft þrjú síðustu almanaksárin áður en tjón varð og þeim sem höfðu tekjur á því tímabili, en þó lægri en þar er getið. Geti því hverju sinni komið til álita, við útreikning skaðabóta, hvort tjónþoli eigi að njóta þess lágmarksréttar sem felist í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, fremur en að reikna bætur handa honum eftir meðaltali atvinnutekna hans á þriggja ára tímabili, sbr. 1. mgr. 7. gr. laganna. Taldi Hæstiréttur, að þegar af þessari ástæðu væri óhjákvæmilegt að líta svo á, að verðtrygging þeirra fjárhæða, sem fram kæmu í 3. mgr. 7. gr., þyrftu að hlíta sömu reglum og verðtrygging atvinnutekna samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins, en ekkert komi fram í lögskýringargögnum með lögum nr. 37/1999 sem standi gegn þeirri niðurstöðu.

Hæstaréttardómur þessi fjallar að öllu leyti um sambærilegt álitaefni. Þar sem Hæstiréttur hefur þegar túlkað og skýrt þau lagaákvæði, sem beita á við útreikning bótafjárhæðar samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, hefur hann fordæmisgildi í máli þessu. Með vísan til þeirra röksemda er að ofan hafa verið rakin, og með vísan til úrslita þess máls, ber að reikna verðbætur á fjárhæð árslauna til þess tíma er heilsufar stefnanda var orðið stöðugt, eins og stefndu hafa gert, en stefnandi hefur ekki fært fram nein þau rök, sem áhrif geta haft á fordæmisgildi ofangreinds dóms Hæstaréttar. Samkvæmt því ber að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt, eins og atvikum máls þessa er háttað, að hver aðila beri sinn kostnað af málinu.

Stefnandi fékk gjafsókn, með bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, dagsettu 24. september 2008.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem er þóknun lögmanns hans, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hdl., þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur ekki verið litið til virðisaukaskattsskyldu stefnanda.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndu, Tækniþjónusta bifreiða ehf. og Vörður tryggingar hf., eru sýknir af kröfu stefnanda, S-kvk-ef F-kk-nf Þ-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 500.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf