E-1433/2013

I

Mál þetta sem tekið var til úrskurðar 7. október sl., er höfðað af Ó-kk-þgf K-kk-þgf G-kk-þgf, Hofgörðum 2, Seltjarnarnesi á hendur íslenska ríkinu.

Dómkröfur stefnanda eru þessar:

„a) Krafist er að álagning 9. júní 2009 kr. 10.459.384 verði felld niður á kt. 120849-7869, sem var uppgreidd 16. júlí 2009.

b) Krafist er að álagning 9. júní 2009 kr. 411.307 verði felld niður á kt. 190982-5569 sem var uppgreidd í lok júní 2009.

c) Krafist er að úrskurður yfirskattanefndar 4. maí 2005, verði gerður ógildur.

d) Þá krefst stefnandi sem rekur málið á kt. 120849-7869, þess að fá allan málskostnað úr hendi stefnda að mati dómsins.

e) Vexti á liði a. og b, úr hendi stefnda að mati dómsins.“

Dómkröfur stefnda, íslenska ríkisins, eru þær aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að stefndi verði sýknaður af dómkröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að mati dómsins.

Dómkröfur stefnanda um formhlið málsins eru þær að frávísunarkröfu stefnda verði hafnað.

Þann 7. október sl., fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu stefnda í samræmi við 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II.

Mál þetta snýst um lögmæti endurákvörðunar opinberra gjalda stefnanda gjaldárin 2004, 2005, 2006, 2007 og 2008. Er forsögu málsins að rekja til úrskurðar skattstjóra Reykjanesumdæmis, dags. 9. júní 2009, þar sem opinber gjöld stefnanda voru endurákvörðuð vegna fyrrgreindra gjaldára. Með úrskurðinum voru gerðar margvíslegar breytingar á rekstrarframtölum stefnanda, m.a. voru fyrningar lækkaðar, hækkanir á bókfærðu verði eigna felldar niður og rekstrarkostnaður lækkaður. Þá var virðisaukaskattur endurákvarðaður. Stefnandi greiddi endurákvörðun skattstjóra þann 16. júlí 2009, samtals að fjárhæð 10.459.384 krónur, sem er sú fjárhæð sem stefnandi krefst endurgreiðslu á samkvæmt staflið a) í dómkröfum stefnanda.

Með greindum úrskurði felldi skattstjóri m.a. niður gjaldfærðan kostnað vegna námskeiðsgjalda við Endurmenntun Háskóla Íslands, gjaldfærðan kostnað vegna námskeiðs í verðbréfaviðskiptum sem sonur stefnanda sótti við Háskólann í Reykjavík, auk skólagjalda hans við verkfræðideild Háskóla Íslands. Þá ýmist lækkaði eða felldi skattstjóri niður kostnað vegna námskeiðs sem eiginkona stefnanda sótti í dansrækt, kostnað vegna augnlinsa stefnanda og sonar hans, gjaldfærðan matarkostnað, kostnað vegna áfengiskaupa, síma og internets, vegna kaupa á myndavél og myndavélatösku og vegna ábyrgðar- og kaskótryggingar á bifreið stefnanda. Þá felldi skattstjóri niður gjaldfærðan kostnað vegna skerðingar á úthlutun Fiskistofu á aflahlutdeild til stefnanda. Þá strikaði skattstjóri út hækkanir stefnanda á bókfærðu verði bátsins Sigrúnar RE og almenna fyrningu af þeirri hækkun. Vísaði skattstjóri í því sambandi til 2. tölul. 36. gr. laga nr. 90/2003 og tók fram að í skattframkvæmd væri einungis heimilt að eignfæra þann kostnað sem félli á eignina í rekstrinum en óheimilt væri að endurmeta eignir samkvæmt markaðsverði á hverjum tímapunkti og afskrifa þá hækkun. Þá felldi skattstjóri niður gjaldfærðan kostnað vegna leiðréttinga stefnanda á kröfum og ábyrgðum m.t.t. ársreiknings.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda varðandi efnishlið málsins

Undir liðnum málsástæður tekur stefnandi orðrétt upp á sex blaðsíðum svar sitt, dags. 8. apríl 2009, við boðunarbréfi skattstjóra frá 24. mars 2009. Undir liðnum I A í stefnu rekur stefnandi einstakar gjaldfærslur sem skattstjóri hafði hafnað. Undir liðnum II A er lýst túlkun stefnanda á lögum nr. 118/1997, um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt nr. 75/1981, með síðari breytingum o.fl. og tekur stefnandi fram í niðurlagi að verið sé að brjóta á rekstraraðila með vísan til 3. mgr. 48. gr. laga nr. 90/200 (sic), „RSK veldur enn meiri skaða með að lækka ekki álögur á stefnanda og sniðgengur svo innsendar skýringar“. Undir liðnum III A, er krafa gerð um að úrskurður RSK 25. maí 2004 „um meðferð á söluhagnaði árið 2000 verði felldur niður og einnig verði úrskurð yfirskattanefndar 4. maí 2005 gerður ógildur sjá yfirlit á greiðslum til Tollstjóra (bls.13)“. Undir liðnum IV A er mótmælt endurmati ríkisskattstjóra á varanlegum rekstrarfjármunum stefnanda.

Um lagarök vísar stefnandi í fyrsta lagi til 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og sjómannalaga nr. 35/1985. Í öðru lagi „þar sem 4.285 kg aflahlutdeild í þorski o.s.frv. fellur niður fiskveiðiárið 2004-2005, samkv. 3. hluta 3. mgr. 48. gr. lög nr. 90/2003 er rekstrarkostnaður samkv. 31. gr. laga nr. 90/2003, kr. 5.658.967, RSK hefur ekki tekið tillit til þess við álagninguna 9. júní 2009. 3.) Úrskurður RSK 25. maí 2004 er rangbeiting á skattalögum samkv. 6. mgr. 14. gr. lög nr. 75/1981, tvísköttun rekstrarárið 2007, kr. 1.261.293 + 25% álag=1.576.616 kr. skattstofn. 4) RSK misnotar vald sitt og endurákvarðar opinber gjöld rekstrarárin 2003, 2004, 2005, 2006 og 2007, með álagningu 9. júní 2009, virðir ekki skýringar stefnanda í bréfi 8. apríl 2009 og gildandi lög, hefur með því brotið á rekstraraðila, samkv. staðli IAS 16, 50 gr. og 51. gr. lög 133/2001, 23. gr., 25. gr. lög 144/1994, reglur RSK. Það er engin lagastoð til þess samkvæmt 1. mgr. 77. gr. lög 33/1944, lög nr. 35/1985“.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda varðandi efnishlið málsins

Sýknukrafa stefnda byggir á því að tilefni og forsendur málshöfðunar stefnanda séu ekki nægilega rökstudd í ljósi þess að um þessi atriði gildi ýmist ótvíræð lagaákvæði og/eða áratuga úrskurðarframkvæmd, þannig að ekki liggi ljóst fyrir á hvaða grundvelli úrskurðum skattstjórans í Reykjanesumdæmi og yfirskattanefndar skuli hnekkt. Stefnandi sé ekki réttur aðili að dómkröfulið b þar sem gerð er krafa um ógildi á álagningu opinberra gjalda sem lögð voru á son stefnanda. Beri því að sýkna stefnda af þeim kröfulið á grundvelli 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi tekur fram að framtalsskil stefnanda vegna tekjuáranna 2003, 2004, 2005, 2006 og 2007 hafi í veigamiklum atriðum verið í ósamræmi við lög nr. 90/2003. Með bréfi skattstjóra til stefnanda, dags. 3. desember 2008, hafi stefnandi verið krafinn um gögn og upplýsingar varðandi einstaklingsrekstur hans, vegna útgerðar hans með tvo smábáta. Svör stefnanda, dags. 15. janúar hafi ekki verið fullnægjandi. Var stefnanda tilkynnt að skattstjóri hygðist endurákvarða opinber gjöld tekjuáranna 2003 til 2007 og virðisaukaskatt ársins 2003. Skattstjóri hefði rakið ákvæði 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003 og 1. gr. reglugerðar nr. 483/1994. Farið hefði verið fram á það við stefnanda að gerð yrði rökstudd grein fyrir því á hvaða lagagrundvelli honum hefði verið heimilt að hækka bókfært verð rekstrartengdra eigna. Einnig hefði verið óskað skýringa á því hvers vegna stefnandi reiknaði almenna fyrningu af kaupverði/stofnverði rekstrartengdra eigna, en ekki af bókfærðu verði í upphafi árs eins og mælt væri fyrir um í 1. tölul. 33. gr. og 2. tölul. 36. gr. laga nr. 90/2003. Auk þess hefði verið farið fram á að stefnandi útskýrði með ítarlegum hætti afskriftir á aflahlutdeildum.

Tekur stefndi fram varðandi frádráttarbæran rekstrarkostnað stefnanda, að stefnandi tefli ekki fram neinum nýjum málsástæðum til stuðnings kröfugerð sinni um að fá endurálagningu skattstjóra frá 9. júní 2009, fellda úr gildi. Samkvæmt 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003, sé mælt fyrir um frádráttarbærni rekstrarkostnaðar. Þá séu útgjöld til einkaþarfa ekki frádráttarbær nema þau séu talin til tekna hjá móttakanda, sbr. a-lið 1. gr. reglugerðar nr. 483/1994, um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi.

Varðandi niðurfellingu á endurmati eigna og fyrningar tekur stefndi fram að hækkanir stefnanda á bókfærðu verði eigna eigi sér ekki stoð í lögum um tekjuskatt. Hækkun stefnda á bókfærðu verði bátanna S-kvk-ef og Krumma, auk bifreiðar og lyftara eigi sér ekki stoð í lögum. Ekki stoði að vísa til leiðréttinga sem heimilt sé að gera á grundvelli reikningsskilareglna, enda gildi lög um ársreikninga ekki um stefnanda og sé honum ekki skylt að semja og skila ársreikningi.

3. Málsástæður aðila varðandi formhlið málsins.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að kröfugerð og málatilbúnaður sé svo óljós og vanreifaður að varði frávísun málsins frá dómi, sbr. d-, e-, f-, og g-liði 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Engin tilraun sé gerð í stefnu til að rökstyðja einstaka dómkröfuliði. Samkvæmt kröfuliðum a og b krefjist stefnandi þess að álagning verði felld niður, en geri samkvæmt e-lið kröfu um vexti á þá liði að mati dómsins. Dómkröfuliður b virðist varða son stefnanda. Engin grein sé gerð fyrir því í stefnu á hvaða grunni sú krafa sé höfð uppi en hann eigi enga aðild að málinu með stefnanda. Þá sé krafist ógildingar á úrskurði yfirskattanefndar frá 4. maí 2005, í máli sonar stefnanda.

Enga málavaxtalýsingu sé að finna í stefnu og erfitt að henda reiður á málsástæðum og lagarökum sem stefnandi byggi dómkröfur sínar á og samhengi þeirra. Stefnandi vísi á rangan og ófullnægjandi hátt til lagaákvæða.

Gagnaframlagningu stefnanda sé verulega áfátt. Við þingfestingu málsins hafi stefnandi ekki lagt fram þau gögn sem hann reisir kröfugerð sína á öndvert fyrirmælum 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991. Greindur úrskurður yfirskattanefndar hafi ekki verið lagður fram og í málsástæðukafla stefnunnar sé vísað til úrskurðar ríkisskattstjóra frá 25. maí 2004, sem ekki sé að finna í gögnum málsins. Þá séu skjöl og hluti skjala lögð fram á afar ruglingslegan og óaðgengilegan hátt og merkingum skjala verulega áfátt. Af þessum sökum sé erfitt að átta sig á málatilbúnaði stefnanda og taka með viðhlítandi hætti til varna svo sem réttarfarslögum er ætlað að tryggja þeim sem stefnt er fyrir dóm.

Við munnlegan flutning málsins gerði stefnandi grein fyrir dómkröfum sínum og rakti tölulegan þátt málsins, auk þess sem stefnandi lagði fram úrskurð yfirskattanefndar nr. 101/2005 sem kveðinn var upp hinn 4. maí 2005 og varðar son stefnanda, S-kk-nf Ó-kk-nf. Tók stefnandi fram að eiginkona hans væri í raun orðin aðili að málinu í stað sonar þeirra, þar sem hún hefði greitt skattkröfu sonarins.

Stefnandi hafnaði málsástæðum stefnda og krafðist þess að frávísunarkröfu yrði hrundið.

IV.

Í d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er mælt fyrir um dómkröfur. Þar segir að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða megi dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum, vexti ef því er að skipta, viðurkenningu á tilteknum réttindum, ákvörðun á eða lausn undan tiltekinni skyldu, málskostnað o.fl.

Dómkröfur stefnanda samkvæmt a-lið eru þær að álagning á hann 9. júní 2009 verði felld niður. Í upphafsorðum stefnunnar kemur fram að stefnt sé „til ógildingar á úrskurði Skattstjórans í Reykjanesumdæmi nú RSK dags. 9. júní 2009 um endurákvörðun opinberra gjalda rekstrarárin 2003, 2004, 2005, 2006 og 2007 samkvæmt töluliðum 1(A)-4(A).

Í b-lið er þess krafist að álagning 9. júní 2009 á kt. 190982-5569 verði felld niður. Umrædd kennitala er kennitala S-kk-ef Ó-kk-ef sem er sonur stefnanda. Í c-lið er þess krafist að úrskurður yfirskattanefndar, dags. 4. maí 2005, verði ógildur, en samkvæmt framlögðum gögnum og skýringum stefnanda er hér átt við úrskurð yfirskattanefndar nr. 101/2005, í máli fyrrgreinds sonar stefnanda, S-kk-ef Ó-kk-ef. Í d-lið er krafist málskostnaðar og að lokum er í e-lið krafist vaxta á a- og b-liði dómkrafna.

Víkur fyrst að a-lið dómkrafnanna. Í stefnu er að óverulegu leyti gerð grein fyrir því hvaða atvik valdi því að fella beri úrskurð skattstjóra Reykjanesumdæmis, dags. 9. júní 2009, úr gildi. Enn fremur er erfitt og nær útilokað að greina á hvaða lagarökum stefnandi byggi þá málsókn sína. Sama gildir um dómkröfuliði b og c, sem varða son stefnanda, S-kk-nf Ó-kk-nf. Er engin grein gerð fyrir því í stefnu á hvaða málsástæðum stefnandi byggir kröfur sínar að því er hann varðar eða hvernig aðild hans er tilkomin.

Samkvæmt e-lið 1. mgr. 80. gr. skal í stefnu greina glöggt málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst. Skal þessi lýsing vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Stefnan uppfyllir ekki greind skilyrði. Þá er í stefnu vísað vítt og breitt til hinna ýmsu lagaákvæða án nánari rökstuðnings. Samrýmist stefnan að því leyti ekki ákvæðum f-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Að lokum telst dómkrafa samkvæmt e-lið ekki dómtæk.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn að svo verulegir annmarkar séu á málatilbúnaði stefnanda að vísa beri málinu frá dómi.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 er stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

ÚRSKURÐARORÐ

Kröfum stefnanda á hendur stefnda, íslenska ríkinu, er vísað frá dómi. Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)