S-37/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 8. september sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 22. maí 2008 á hendur ákærða, H-kk-þgf Ó-kk-þgf, kt. ......., nú til heimilis að Fljótaseli 35, Reykjavík;

„fyrir ölvunarakstur með því að hafa, föstudaginn 6. apríl 2007, ekið bifreiðinni OL 663 undir áhrifum áfengis, (vínandamagn í blóði 0,67‰), norður þjóðveg 61 um Steingrímsfjarðarheiði þar sem hann missti stjórn á bifreiðinni við Lágadal í Ísafjarðardjúpi með þeim afleiðingum að hún lenti utan vegar.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 44/1993, nr. 84/2004 og nr. 66/2006.“

Ákærði krefst þess í málinu að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds og að allur sakarkostnaður, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun verjanda til handa, verði felldur á ríkissjóð.

I.

Samkvæmt framlögðum rannsóknargögnum barst lögreglunni á Vestfjörðum tilkynning frá Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar að morgni föstudagsins 6. apríl 2007, um kl. 09:40, þess efnis að umferðaróhapp hefði orðið í Lágadal í Ísafjarðardjúpi. Hélt lögreglumaður þegar af stað frá Hólmavík og var hann kominn á slysstað um 20 mínútum eftir að lögreglu barst tilkynningin.

Aðkomunni er svo lýst í frumskýrslu lögreglu að þar sem vinstri beygja sé á veginum hafi verið sjáanleg för eftir bifreiðina OL 663 sem haldið hafi áfram út af honum, vinstra megin miðað við akstur til vesturs. Var það hald lögreglumanns þess er skýrsluna ritaði að bifreiðin, sem mun hafa verið stórskemmd eftir útafaksturinn, hefði endastungist og oltið.

Á vettvangi hitti lögreglumaðurinn fyrir ákærða og bróður hans, Y. Er í áðurnefndri frumskýrslu bókað að mennirnir hafi báðir verið með flösku í hendi sem þeir hafi sopið af. Flöskurnar hafi verið 275 ml að stærð, með áletruninni Baccardi Breezer. Jafnframt er í skýrslunni tekið fram að tómar flöskur hafi hvorki verið sjáanlegar á vettvangi né í bifreiðinni, en hins vegar hafi nokkrar óuppteknar flöskur, sem og brotnar, verið í bifreiðinni.

Sjúkrabifreið kom á vettvang og flutti ákærða og bróður hans á heilsugæslustöðina á Hólmavík til aðhlynningar. Þar gaf ákærði blóðsýni, kl. 11:27, í þágu rannsóknar málsins, og einnig tvö þvagsýni, kl. 11:30 og 12:30.

II.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði lagt af stað úr Reykjavík áleiðis til Ísafjarðar snemma umræddan morgun, um sex- eða sjöleytið. Á leiðinni vestur kvaðst ákærði hafa misst stjórn á bifreið sinni og taldi hann sig annað hvort hafa dottað eða „fengið stein undir bílinn“. Allt að einu hefði komið hnykkur á stýrið og hann við það misst stjórn á bifreiðinni, sem endað hefði utan vegar.

Ákærði sagði það hafa verið sitt fyrsta verk er hann rankaði við sér eftir slysið að stökkva út úr bifreiðinni og rífa bróður sinn út úr henni. Bróðurinn kvað ákærði hafa gengið í hringi og hann verið stressaður og ákærði því ákveðið að gefa honum Breezer. Sjálfur sagðist ákærði einnig hafa fengið sér slíkan drykk.

Aðspurður taldi ákærði að um klukkutími hefði liðið frá slysinu og þar til vegfarendur komu á slysstað. Þeir hefðu kallað til lögreglu sem komið hefði á vettvang tuttugu mínútum síðar. Kom fram hjá ákærða í þessu sambandi að þeir bræður hefðu ekki haft tiltækan síma til að tilkynna um slysið.

Um áfengisneyslu sína bar ákærði að daginn áður hefði hann fengið sér tvo til þrjá bjóra um kvöldmatarleytið. Hann hefði síðan drukkið hátt í kippu af Breezer eftir slysið, í það minnsta fjórar flöskur. Tómu flöskurnar kvað ákærði aðspurður hafa orðið eftir við þúfu sem þeir bræður hefðu setið á.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 10. október 2007. Spurður um hversu mikils áfengis hann hefði neytt eftir slysið umræddan morgun kvaðst ákærði ekki vita það.

III.

Y, bróðir ákærða, kvað aðspurður það mögulega vera rétt að þeir ákærði hefðu lagt af stað úr Reykjavík umræddan morgun á milli kl. 05:00 og 05:30, svo sem fram kæmi í skýrslu vitnisins hjá lögreglu. Vitnið sagðist hafa sofnað á leiðinni og vaknað við það að bifreiðin var að velta. Hefði höfuð vitnisins slegist utan í við veltuna og það rotast. Einhverju síðar hefði vitnið rankað við sér og í framhaldinu hefði ákærði hjálpað því út úr bifreiðinni. Hann hefði síðan hjálpað vitninu í meiri föt og gefið því einn „bjór“.

Um áfengisneyslu ákærða bar vitnið að hann hefði ekkert drukkið fyrir slysið. Eftir það hefði ákærði hins vegar drukkið einn „bjór“. Er vitnið var spurt nánar út í tegund þess áfengis sem þeir bræður hefðu drukkið var á því að skilja að um Baccardi Breezer hefði verið að ræða. Sérstaklega spurt af verjanda um hvort verið gæti að þeir hefðu samanlagt drukkið „sixpack“ af Breezer svaraði vitnið: „Það getur passað en ég er bara ekki alveg viss.“

Vitnið taldi að um 30-40 mínútum eftir slysið hefði borið að vegfarendur sem tilkynnt hefðu um það til lögreglu. Hún hefði komið á vettvang öðrum 30-40 mínútum síðar.

V-kk-nf G-kk-nf, fyrrverandi lögregluvarðstjóri, lýsti aðkomu sinni að málinu svo að umræddan morgun hefði hann, í kjölfar tilkynningar sem barst lögreglu, lagt af stað áleiðis að slysstaðinn og verið þangað kominn um 20 mínútum síðar.

Á vettvangi kvaðst vitnið hafa hitt fyrir bræður sem sagst hefðu hafa verið í bifreið þeirri er fór út af. Eldri bróðirinn, ákærði, hefði jafnframt upplýst að hann hefði verið ökumaður bifreiðarinnar. Bræðurna sagði vitnið báða hafa verið með bjórflösku í hendi. Spurt um hvort mögulega hefði verið um Breezer-flöskur að ræða svaraði vitnið: „Já það er Breezer. Það var ekki, held ég, annar bjór í bílnum.“

Fram kom hjá vitninu að áfengisflöskur hefðu bæði verið í bifreið bræðranna og fyrir utan hana og hefðu sumar flöskurnar verið brotnar. Hins vegar hefðu engar þeirra verið uppteknar, tappinn hefði verið á þeim öllum. Vitnið tók fram að það hefði skoðað vettvanginn og tínt þar upp dót sem verið hefði út um allt, meðal annars verkfæri. Áfengisflöskur í námunda við bifreiðina hefðu af þeim sökum ekki getað farið fram hjá vitninu.

IV.

Í málinu liggur fyrir skriflegt álit Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði vegna rannsóknar á blóð- og þvagsýnum sem ákærði gaf í þágu rannsóknar málsins, svo sem rakið er í kafla I. Í álitinu, dagsettu 15. febrúar 2008, sem unnið var af K-kvk-þgf M-kvk-þgf deildarstjóra og E-kvk-þgf S-kvk-þgf lyfjafræðingi, segir meðal annars svo:

Etanólþéttni mældist 0,74‰ í blóðsýni 40691, 2,14‰ í þvagsýni 40605 og 1,88‰ í þvagsýni 40606 (endanlegar niðurstöður 0,67‰, 1,99‰ og 1,73‰). Þessi sýni voru tekin 11:27, 11:30 og 12:30 þann 6. apríl 2007. Meintur ölvunarakstur var um og fyrir kl. 09:40 þann sama dag. Ákærði kveðst hafa drukkið einn bjór eftir óhappið og 2-3 stóra bjóra (einn til einn og hálfan líter) kvöldið áður. Í bréfi embættisins er beðið um að leggja mat á etanólniðurstöður úr sýnum 40691, 40605 og 40606, þ.e. hvort viðkomandi hafi verið undir áhrifum áfengis fyrir kl. 09:40 föstudaginn 6. apríl 2007 og þá hversu mikið.

U.þ.b. 2% af neyttu etanóli skilst óumbreytt úr líkamanum og þá fyrst og fremst með þvagi. Útskilnaður etanóls úr blóði í þvag hefst strax og frásog etanóls í blóði hefst úr meltingarvegi. Þetta gerist hægt í byrjun en etanólstyrkur þvagsins eykst svo jafnt og þétt. Þegar neyslu etanóls er hætt líður nokkur tími þar til allt það etanól, sem kann að vera í maga og þörmum hefur náð að frásogast. Venjulega er gert ráð fyrir að því ljúki að mestu innan 1-2 klukkustunda. Þættir sem hafa þar áhrif eru t.d. hvort drukkið er á fastandi maga, tegund og magn áfengis. Þegar jafnvægi milli etanóls í blóði og þvagi er náð má búast við að hlutfall styrks þess í þvagi og blóði hins vegar sé um 1,2 til 1,3. Þá fer styrkur etanóls í blóði að falla en hann fellur með nokkuð jöfnum hraða (brotthvarfshraði), sem er einstaklingsbundinn og getur verið 0,12‰-0,25‰ á klst. Hátt hlutfall milli etanólstyrks í þvagi og blóði bendir til að talsverður tími sé frá því að viðkomandi losaði þvag síðast og einnig er það sterk vísbending að etanól í blóði hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin. Lágt hlutfall bendir hins vegar til, að drykkju hafi nýlega verið hætt og frásogi ekki að fullu lokið.

Þegar litið er á niðurstöður úr etanólákvörðun í ofannefndum sýnum er hlutfallið á milli etanólstyrks í þvagsýni 40605 og blóðsýni 40691 mjög hátt (2,9). Bendir það eindregið til þess að etanólstyrkur í blóði viðkomandi ökumanns hafi náð hámarki fyrir talsverðum tíma (klukkustundum) og því fallandi þegar sýnin voru tekin. Samkvæmt framburði ákærða segist hann hafa drukkið einn bjór eftir óhappið, þ.e. eftir kl. 09:40. Í 500 ml af 5% bjór eru um 20 g af etanóli. Ef 100 kg karlmaður drekkur það magn gæti etanólstyrkur í blóði hans mælst að algjöru hámarki 0,2 til 0,3‰

Eins og að ofan greinir hefur frásogi að öllum líkindum verið lokið og etanólstyrkur í blóði viðkomandi verið farinn að falla, þegar sýnin voru tekin. Etanólstyrkur í þvagi kærða kl. 11:30, þ.e. 2,12‰, segir til um meðalstyrk etanóls í blóðinu einhvern tíma á undan. Sambærilegur etanólstyrkur í blóðinu hefur því örugglega náð að minnsta kosti 1,7‰ einhvern tíma fyrir kl. 11:30 (sambærilegur styrkur í blóði er 20 til 25% lægri en í þvagi vegna þess að þvag er að mestu leyti vatn). Brotthvarfshraða etanóls úr blóði þessa einstaklings er ekki hægt að reikna nákvæmlega út, þar sem annað blóðsýni var ekki tekið. Ef reiknað er með brotthvarfshraðanum 0,25‰/klst. hefur etanólstyrkur í blóði viðkomandi verið um 1,2‰ (0,74‰+(2*0,25‰) tveimur klukkustundum fyrr, þ.e. um kl. 09:30. Ef reiknað er með brotthvarfshraðanum 0,12‰/klst., hefur etanólstyrkur verið um 1,0‰ kl. 09:30. Í þessum útreikningum er gengið út frá því að lítil sem engin drykkja hafi átt sér stað eftir kl. 08:30 þennan morgun. Drykkja á 1 til 1½ lítra af um 5% bjór milli kl. 20 og 23 kvöldið áður skýrir ekki etanólstyrk í blóði og þvagi viðkomandi ökumanns kl. 09:40 til 11:30 daginn eftir. Hann hefur drukkið talsvert meira áfengi umrætt kvöld og nótt.

Samkvæmt öllu framansögðu hefur viðkomandi verið undir áhrifum áfengis þegar hann ók bifreiðinni um og fyrir kl 09:40.

K-kvk-nf M-kvk-nf kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og staðfesti og skýrði álit sitt og E-kvk-ef S-kvk-ef. Vitnið bar meðal annars svo: „Miðað við það mikla etanólmagn sem að mælist í þvaginu, aftur á móti miklu lægra í blóði, það bendir til þess að það sé langur tími liðinn frá því að ..., eða einhverjar klukkustundir, liðnar frá því að drykkju lauk að mestu. Og miðað við þann tíma frá því að meintur ölvunarakstur er og fram að sýnatöku að þá er það innan við tveir tímar, þannig að það bendir ..., allt bendir það til þess að viðkomandi hafi verið undir áhrifum áfengis þegar hann ók bifreiðinni.“

V.

Upplýst er með framburði ákærða og vitnisins Y að ákærði ók bifreiðinni OL 663 að morgni föstudagsins 6. apríl 2007 norður þjóðveg 61 um Steingrímsfjarðarheiði þar sem hann missti stjórn á bifreiðinni við Lágadal með þeim afleiðingum að hún lenti utan vegar. Um nánari tímasetningu aksturs ákærða liggur fyrir að lögreglunni á Vestfjörðum barst tilkynning frá Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar um útafaksturinn um kl. 09:40 umræddan morgun. Samkvæmt framburðum ákærða og fyrrgreinds vitnis munu þá hafa verið liðnar 30-60 mínútur frá því bifreiðin fór út af veginum. Samkvæmt öllu þessu mun akstur sá sem lýst er í ákæru hafa átt sér stað á tímabilinu frá kl. 08:40 til 09:10 um morguninn.

Í framlögðum blóð- og þvagtökuvottorðum kemur fram að ákærði hafi gefið blóðsýni kl. 11:27 umræddan morgun í þágu rannsóknar málsins. Ennfremur hafi hann gefið tvö þvagsýni, kl. 11:30 og 12:30. Samkvæmt niðurstöðu rannsóknar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði á blóðsýninu var alkóhólmagn í því 0,67‰. Þá reyndist alkóhólmagn 1,99‰ í því þvagsýni sem fyrr var tekið, en 1,73‰ í því síðara.

Í niðurstöðum framlagðs álits Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, en álitið er ítarlega rakið í kafla IV hér að framan, segir meðal annars svo: „Þegar litið er á niðurstöður úr etanólákvörðun í ofannefndum sýnum er hlutfallið á milli etanólstyrks í þvagsýni 40605 og blóðsýni 40691 mjög hátt (2,9). Bendir það eindregið til þess að etanólstyrkur í blóði viðkomandi ökumanns hafi náð hámarki fyrir talsverðum tíma (klukkustundum) og því fallandi þegar sýnin voru tekin. ... - Eins og að ofan greinir hefur frásogi að öllum líkindum verið lokið og etanólstyrkur í blóði viðkomandi verið farinn að falla, þegar sýnin voru tekin. Etanólstyrkur í þvagi kærða kl. 11:30, þ.e. 2,12‰, segir til um meðalstyrk etanóls í blóðinu einhvern tíma á undan. Sambærilegur etanólstyrkur í blóðinu hefur því örugglega náð að minnsta kosti 1,7‰ einhvern tíma fyrir kl. 11:30 (sambærilegur styrkur í blóði er 20 til 25% lægri en í þvagi vegna þess að þvag er að mestu leyti vatn). Brotthvarfshraða etanóls úr blóði þessa einstaklings er ekki hægt að reikna nákvæmlega út, þar sem annað blóðsýni var ekki tekið. Ef reiknað er með brotthvarfshraðanum 0,25‰/klst. hefur etanólstyrkur í blóði viðkomandi verið um 1,2‰ (0,74‰+(2*0,25‰) tveimur klukkustundum fyrr, þ.e. um kl. 09:30. Ef reiknað er með brotthvarfshraðanum 0,12‰/klst., hefur etanólstyrkur verið um 1,0‰ kl. 09:30. Í þessum útreikningum er gengið út frá því að lítil sem engin drykkja hafi átt sér stað eftir kl. 08:30 þennan morgun. Drykkja á 1 til 1½ lítra af um 5% bjór milli kl. 20 og 23 kvöldið áður skýrir ekki etanólstyrk í blóði og þvagi viðkomandi ökumanns kl. 09:40 til 11:30 daginn eftir. Hann hefur drukkið talsvert meira áfengi umrætt kvöld og nótt. - Samkvæmt öllu framansögðu hefur viðkomandi verið undir áhrifum áfengis þegar hann ók bifreiðinni um og fyrir kl 09:40.“

Hjá lögreglumanni þeim sem á vettvang fór umrætt sinn, V-kk-þgf G-kk-þgf, kom fram að áfengisflöskur hefðu bæði verið í bifreiðinni OL 663 og fyrir utan hana og hefðu sumar flöskurnar verið brotnar. Hins vegar hefðu engar þeirra verið uppteknar, tappinn hefði verið á þeim öllum. Kvaðst V-x-x hafa skoðað vettvanginn og tínt þar upp dót sem verið hefði út um allt og hefðu áfengisflöskur í námunda við bifreiðina af þeim sökum ekki getað farið fram hjá honum.

Fyrir dómi bar Y um áfengisneyslu ákærða umrætt sinn að hann hefði ekkert drukkið fyrir slysið en hins vegar einn „bjór“ (Baccardi Breezer) eftir það. Nánar aðspurt af verjanda um hvort verið gæti að þeir bræður hefðu samanlagt drukkið „sixpack“ af Breezer svaraði vitnið því aftur á móti til að: „Það getur passað en ég er bara ekki alveg viss.“ Að mati dómsins verður að virða tilvitnaðan framburð vitnisins í ljósi þess hvernig spurning verjandans var fram borin, þess hversu óljóst svar vitnisins var og hinna nánu tengsla þess við ákærða. Þá verður ekki fram hjá því litið að framburður vitnisins um eigin áfengisneyslu umrætt sinn getur alls ekki staðist, sbr. þá niðurstöðu alkóhólrannsóknar að í blóðsýni sem vitnið gaf kl. 11:00 reyndust 1,4‰ alkóhóls. Sönnunargildi tilvitnaðs framburðar vitnisins þykir að þessum atriðum virtum því vera hverfandi.

Með vísan til framangreinds álits Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, sérstaklega þess sem þar segir um brotthvarfshraða og niðurstöðu rannsóknar á magni etanóls í þvagsýnum þeim sem ákærði gaf, vættis K-kvk-ef M-kvk-ef fyrir dómi og að því virtu að framburður ákærða fyrir dómi um mikla áfengisneyslu hans eftir að bifreiðin OL 663 fór út af veginum hefur samkvæmt framansögðu enga haldbæra stoð fengið, þykir ákæruvaldinu hafa tekist að sanna gegn neitun ákærða, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, að ákærði hafi föstudaginn 6. apríl 2007 ekið nefndri bifreið leið þá sem í ákæru er lýst undir áhrifum áfengis, þ.e. með að minnsta kosti 0,5‰ alkóhóls í blóði. Er brot ákærða réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru.

VI.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærði ekki gerst sekur um refsiverða háttsemi sem áhrif hefur á ákvörðun refsingar í máli þessu.

Refsing ákærða þykir að broti hans virtu hæfilega ákveðin 70.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sex daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Þá þykir rétt, svo sem krafist er í ákæru, með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og samkvæmt því sem áður segir um áfengismagn í blóði ákærða umrætt sinn, að svipta ákærða ökurétti í tvo mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála dæmist ákærði til að greiða allan kostnað sakarinnar. Samkvæmt framlögðu sakarkostnaðaryfirliti og fylgigögnum þess dæmist ákærði til að greiða 31.268 krónur vegna töku blóð- og þvagsýna og 33.888 krónur vegna rannsóknar á sýnunum. Jafnframt verður ákærði dæmdur til að greiða 20.675 krónur vegna öflunar matsgerðar, sem og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., er hæfilega teljast ákveðin 111.552 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði því samtals 197.383 krónur í sakarkostnað.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari en uppkvaðning dómsins hefur dregist lítillega vegna starfsanna dómara.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, H-kk-nf Ó-kk-nf, greiði 70.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sex daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvo mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 197.383 krónur í sakarkostnað.

K-kk-nf H-kk-nf