S-241/2009

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð miðvikudaginn 20. janúar, er höfðað með þremur ákærum lögreglustjórans á Akureyri.

Sú fyrsta er gefin út 9. september 2009 og er á hendur X og er

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa þriðjudaginn 16. júní 2009, ekið bifreiðinni […], undir áhrifum fíkniefna (í þvagi mældist tetrahýdrókannabínólsýra) frá Strandgötu á Akureyri, norður Glerárgötu, vestur Gránufélagsgötu og Oddeyrargötu, norður Krabbastíg og Bjarkarstíg og síðan suður […] að heimili sínu, þar sem lögreglan handtók hann.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. A, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 66, 2006.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 1. mgr., sbr. 6. mgr. 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 18. gr. laga nr. 66, 2006.“

Önnur ákæra er gefin út 22. september 2009 og er á hendur framangreindum X og er

„fyrir fíkniefnalagabrot, með því að hafa fimmtudagskvöldið 6. ágúst 2009, verið með í vörslum sínum í bifreiðinni […], þar sem lögreglan stöðvaði akstur þeirra á Skógarlundi við Espilund á Akureyri og á heimili þeirra að […] á Akureyri, 2,8 grömm af hassi og 0,16 grömm af tóbaksblönduðu hassi.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, nr. 65, 1974, sbr. lög nr. 60, 1980, sbr. lög nr. 13, 1985 og sbr. lög nr. 82, 1998 og 2. gr. sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233, 2001.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á efnum þeim, sem lögreglan lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrám nr. 16.198 & 16.1999, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65, 1974 og 2. mgr. 14.gr. reglugerðar nr. 233, 2001.“

Með ákærða var í málinu ákærð A, en ákæruvaldið féll frá ákæru á hendur henni undir rekstri málsins.

Þriðja ákæra er gefin út 19. október 2009 og er á hendur þeim B, , C, og áðurnefndum X.

Var ákærðum gefið að sök fíkniefnalagabrot með því að hafa verið með nánar greint magn fíkniefna, hver í sínum vörzlum, er lögregla hafi handtekið þá á heimili ákærða X. Er ákærði X ákærður fyrir fíkniefnalagabrot, með því að hafa verið í með sínum vörzlum á heimili sínu „0,96 grömm af amfetamíni og 1,89 grömm af hassi, en efnið fannst á heimili ákærða og á meðákærða C.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, nr. 65, 1974, sbr. lög nr. 60, 1980, sbr. lög nr. 13, 1985 og sbr. lög nr. 82, 1998 og 2. gr. sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233, 2001.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á haldlögðum fíkniefnum, sem tilgreind eru í efnaskrám númer 16.171, 16.172, 16.174 & 16.175, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65, 1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233, 2001.“

Þáttur ákærða X var skilinn frá málinu og sameinaður máli þessu. Sömuleiðis var mál samkvæmt ákæru, útgefinni 22. september, sameinað málinu.

Fyrir dómi neitaði ákærði sök samkvæmt ákæru sem gefin var út 9. september en játaði annars sök og voru sækjandi og verjandi fyrir dómi einhuga um að ákærði teldist sannur að sök samkvæmt þeim.

Með þeim játningum sínum, sem fá stoð í gögnum málsins og ekki þykir ástæða til að draga í efa, er ákærði þar sannur að sök og hefur unnið sér til refsingar en háttsemi hans er í ákæru rétt færð til refsiheimildar. Víkur þá sögu þangað sem ákærði neitar sök.

Málavextir.

Samkvæmt lögregluskýrslu sem liggur fyrir í málinu tóku lögregluþjónar eftir bifreiðinni […] er henni var ekið Gránufélagsgötu til vesturs Oddeyrargötu og segir í skýrslunni að henni hafi verið ekið nokkuð greitt miðað við aðstæður. Hafi lögregluþjónarnir þekkt ökumann og fylgzt með bifreiðinni þar sem henni hafi verið ekið upp Krabbastíg, Bjarkarstíg og að Helgamagrastræti þar sem bifreiðin hafi verið stöðvuð. Allur aksturinn hafi verið of greiður og segir í skýrslunni að svo hafi virzt sem ökumaður hafi orðið lögreglu var og ætlað að komast hjá afskiptum hennar. Undir stýri bifreiðarinnar var X, ákærði í máli þessu. Segir í skýrslunni að hann hafi verið mjög taugaóstyrkur og átt erfitt með að nálgast ökuskírteini sitt sökum handskjálfta. Hafi hann aðspurður skýrt það með sjúkdómi er hann væri haldinn og sagzt vera á leið heim eftir lyfjum sínum. Þau hafi síðan reynzt vera í jakkavasa hans og hafi hann tekið þau inn, í lögreglubifreiðinni. Segir svo í skýrslunni: „Hann viðurkenndi aðspurður að hafa verið í fíkniefnaneyslu s.l. helgi og þá neytt kannabisefna. Hann kvað mikla fíkniefnaneyslu hafa farið fram á heimili hans þar sem hafi verið gestkomandi fólk með fíkniefni. Hann hafi hins vegar ekki neytt fíkniefna síðar og það ætti því ekki að hafa áhrif á getu hans til aksturs.“

Farið var með ákærða á lögreglustöð þar sem hann gaf framburðarskýrslu. Er hann þar spurður um lyfjaneyzlu sína og bókað er eftir honum svarið: „[…], neytti kannabisefna á aðfaranótt laugardags síðastliðins og svo neytti ég áfengis á laugardaginn og í gærkveldi í litlu magni.“ Er hann þá spurður um fíkniefnapróf sem af honum hafi verið tekið og hafi gefið svar um kannabisefni, og er eftir honum bókað svarið: „Já, ég viðurkenni að hafa neytt kannabisefna, nú síðast á aðfaranótt laugardags.“ Ákærði er spurður hvort hann hafi gert sér grein fyrir því, áður en hann hafi lagt á stað, að „fíkniefni myndu hugsanlega mælast ef tekið yrði af [honum] fíkniefnapróf“ og er bókað svarið „Já“. Ákærði er spurður um fíkniefnaneyzlu sína og segir að á henni sé „helgarmynstur“ og neyti hann efnanna frá fimmtudegi til laugardags. Neyti hann aðallega kannabisefna en kjósi þó helzt amfetamín. Ákærði kveðst vilja taka fram að hann hafi setið AA fund þennan sama dag og daginn áður. Reyndi hann nú að taka á sínum málum.

Tekið var blóðsýni og þvagsýni úr ákærða. Í matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði segir tetrahýdrókannabínólsýra hafi fundizt í þvagi ákærða en tetrahýdrókannabínól hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóðinu.

Verða nú rakin skýrsla ákærða og framburður vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til

Ákærði kvaðst hafa hætt kannabisneyzlu um mánaðamótin áður en hann hafi verið tekinn fastur. Teldi hann kannabismælingu í sér komna til af reykingum annarra á heimili sínu, það er að segja sambýliskonu sinnar og gesta þeirra. Væri það mistúlkun og ranghermi lögreglu að hann hefði á vettvangi sagt henni að hann hefði neytt fíkniefna helgina áður. Þá hefði hann hins vegar neytt áfengis. […]. Ákærði kvaðst hins vegar lítið muna eftir framburðarskýrslu sem tekin hefði verið af sér á lögreglustöð. Þá hefði hann hins vegar verið búinn að taka lyf sín. Þá kvaðst ákærði vera undirgefinn að eðlisfari og geta átt það til að meðganga það sem hann teldi viðmælanda vilja. Ákærða var sýnd framburðarskýrslan og kannaðist hann við handskrifað fangamark sitt á henni.

Ákærði kvaðst ekki hafa fundið til nokkura fíkniefnaáhrifa við aksturinn og hefði ekki hvarflað að sér að í sér myndu mælast merki um fíkniefnaneyzlu.

Á heimili ákærða hefðu verið daglegar kannabisreykingar á þessum tíma, en gestkvæmt hefði verið á heimili. Ákærði hefði verið á staðnum og iðulega þar sem reykt hefði verið, en reykingarnar hefðu oftast farið fram „í litla herberginu þar sem er reykt inni í íbúðinni“, en ákærði, sem væri tóbaksmaður, hefði oft setzt niður með vindlinga sína hjá kannabisreykingafólkinu. Á herberginu væru tveir mjög litlir gluggar, oftast opnir.

Ákærði kvaðst vera allsgáður um þessar mundir en misbrestur hefði orðið á því um síðustu jól.

Vitnið Ö lögregluvarðstjóri kvað lögreglu hafa, á merktri lögreglubifreið, mætt bifreið ákærða þar sem henni hafi verið ekið greitt um þrönga götu, þar sem aðstæður leyfðu slíkt ekki. Bifreiðinni hefði því næst verið beygt snöggt fyrir horn. Hefði lögreglan snúið við og elt bifreiðina. Er ákærði hefði lagt fyrir utan […] hefði vitnið farið út og rætt við ákærða sem hefði verið undir stýri, en lögregla hefði áður fengið upplýsingar um að fíkniefni væru seld frá umræddu húsi. Ákærði hefði verið mjög taugaóstyrkur og hefði viðurkennt að hafa neytt kannabisefna fyrir einhverju síðan. Ákærði hefði hins vegar róazt mjög fljótt í höndum lögreglu og verið í góðu jafnvægi er hann hefði farið.

Vitnið kvaðst ekki muna hvort það hefði séð ákærða lesa skýrslu sína yfir hjá lögreglu.

Vitnið las eigin skýrslu yfir, staðfesti undirritun sína og kvað allt rétt sem þar kæmi fram.

Vitnið Æ lögregluþjónn kvaðst hafa tekið framburðarskýrslu af ákærða og hefði ákærði þá virzt ágætlega á sig kominn, en frekar órólegur. Ákærða liði þó almennt ekki sérlega vel í litlu rými og glímdi við sjúkdóm. Mjög vel hefði gengið að taka framburðarskýrsluna en vitnið og ákærði hefðu haft ýmislegt saman að sælda. Vitnið kvaðst hafa spurt ákærða um fíkniefnaneyzlu og hefði ákærði viðurkennt að hafa neytt fíkniefna nokkurum dögum áður. Ákærði hefði lesið skýrsluna yfir, eftir yfirheyrsluna. Hefði Ö varðstjóri verið viðstaddur yfirlesturinn, en ekki upphaf yfirheyrslunnar.

Vitnið sagði að ákærði hefði verið samvinnufús við lögreglu um dagana, en alls ekki leiðitamur. Hefði ákærði oft hringt á lögreglustöðina og spjallað við vitnið.

Vitnið kvað ákærða hafa verið trúverðugan í yfirheyrslunni og gefa skýr og góð svör.

Vitnið A, sambýliskona ákærða, kvað ákærða ekki hafa neytt fíkniefna frá byrjun júní 2009. Hins vegar hefðu verið töluverðar fíkniefnareykingar í húsinu í fyrri hluta mánaðarins og hefði vitnið sjálft tekið þátt í þeim. Hefðu slíkir reykingamenn verið um fimm á degi hverjum, yfirleitt sami vinahópurinn. Yfirleitt hefðu þessar reykingar farið fram í þvottahúsi sem væri sameiginlegt svæði beggja íbúða hússins og notað í tómstundum. Væri þar einn opnanlegur gluggi en barki færi út um hann og teppti, og hefði oft verið mikill reykur í lofti. Ákærði hefði tíðum verið með hópnum þegar þau hefðu reykt. Sjálfur hefði hann þó ekki reykt.

Vitnið var ítrekað spurt hverjir þeir menn væru sem verið hefðu við reykingar á heimili þess. Kvaðst vitnið fyrst ekki vilja koma neinum í vandræði en kvaðst svo ekki muna hverjir hefðu verið þar á þeim tíma sem hér ræðir um. Sömuleiðis kvaðst vitnið ekki muna hver hefði lagt fíkniefnin til, en það hefði verið misjafnt.

Niðurstaða.

Eftir handtöku ákærða gaf hann þvagsýni. Samkvæmt matsgerð rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum fannst tetrahýdrókannabínólsýra í þvaginu. Segir í matsgerðinni að tetrahýdrókannabínólsýra sé í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil séu á íslenzku forráðasvæði.

Eins og rakið hefur verið, segir í lögregluskýrslu að ákærði hafi á vettvangi sagzt hafa neytt kannabisefna helgina fyrir umræddan akstur. Sá lögregluþjónn er skrifaði þá skýrslu, Ö varðstjóri, bar fyrir dómi að ákærði hefði á vettvangi sagzt hafa neytt fíkniefna einhverju áður, og fyrir dómi staðfesti varðstjórinn skýrslu sína og kvað þar allt rétt hermt. Samkvæmt framburðarskýrslu hjá lögreglu sagðist ákærði hafa neytt kannabisefna helgina fyrir aksturinn. Sá lögregluþjónn er þá skýrslu tók, Æ, kvað skýrslugjöfina hafa gengið vel og hefði ákærði gefið skýr og góð svör, en lögregluþjónninn kvaðst hafa átt við hann margháttuð samskipti um dagana. Kvað hann ákærða hafa verið trúverðugan við skýrslugjöfina.

Ákærði neitar sök, kveðst ekki hafa neytt fíkniefna sjálfur fyrir aksturinn en telja líklegt að um sé að kenna reykingum annarra, sem fram hafi farið á heimili sínu dagana á undan. Kvaðst ákærði telja rangt eftir sér haft í lögregluskýrslu af vettvangi en muna lítið sem ekkert eftir framburðarskýrslunni. Ákærði kveðst eiga það til að vera leiðitamur og segja það sem hann telji viðmælendur sína vilja heyra. Sá lögregluþjónn sem tók af honum framburðarskýrsluna kvaðst fyrir dómi hafa þekkt ákærða lengi og mat hann trúverðugan við skýrslugjöfina.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Lögregluþjónarnir Ö og Æ hafa báðir komið fyrir dóm og borið þar að ákærði hafi, akstursdaginn, sagt sér að hann hefði neytt fíkniefna helgina fyrir aksturinn. Þykir framburður þeirra, sem var skýr og trúverðugur, styðja við ákæru í málinu.

Ákærði kveður rangt eftir sér haft í vettvangsskýrslu en lítið muna frá framburðarskýrslu. Hann kveður hins vegar það rangt vera sem eftir sér sé haft þar. Vitnið Ö bar fyrir dómi að ákærði hefði undirritað framburðarskýrsluna og sjálfur kannaðist ákærði fyrir dómi við ritun sína á skýrsluna. Þykir dóminum sem telja megi að rétt sé eftir ákærða haft í skýrslunni. Ákærði hefur ekki gefið aðrar skýringar á því, að hann hefði átt að bera rangt á lögreglustöðinni, að hann eigi til að vera leiðitamur. Sú skýring þykir dóminum ekki sérlega sennileg, sérstaklega í ljósi framburðar vitnisins Æ, sem kvaðst hafa langa reynslu af samskiptum við ákærða.

Unnusta ákærða, vitnið A, bar að miklar kannabisreykingar hefðu farið fram á heimili þeirra fyrstu vikur júnímánaðar og þar átt í hlut vitnið sjálft og vinahópur þess, um fimm að jafnaði. Þar hefði ákærði verið tíðum, en einskis kannabiss neytt sjálfur. Vitnið gaf hins vegar engin svör þegar spurt var hverjir hefðu þar verið að reykingum með vitninu eða lagt til kannabisið, og gaf þær skýringar sem áður voru raktar. Þykir þetta draga úr þýðingu framburðarins.

Í ljósi matsgerðar rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum þykir sannað að tetrahýdrókannabínólsýra hafi verið í þvagi ákærða er hann ók bifreið svo sem rakið er í ákæru. Samkvæmt 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga telst ökumaður óhæfur til að stjórna ökutæki þegar svo er komið. Ákærði ber fyrir sig að sú tetrahýdrókannabínólsýra sem í þvagi hans mældist hafi ekki verið þar vegna reykinga hans sjálfs heldur annarra og hefði hann því ekki haft ásetning til að verða undir áhrifum kannabiss og þá ekki til þess að aka undir þeim áhrifum og beri því að sýkna sig af ákæru. Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á það, í ljósi þess sem að framan er rakið. Verður að telja sannað að ákærði hafi ekið bifreið, við þær aðstæður að hann taldist óhæfur til þess, samkvæmt skýru ákvæði umferðarlaga. Þá er talið sannað, með framburði lögregluþjónanna Ö og Æ fyrir dómi, að ákærði hafi játað fyrir lögreglu, akstursdaginn, að hann hafi neytt kannabisefna helgina áður. Með vísan til alls framanritaðs þykir dóminum sannað að ákærði hafi, fyrir eigin tilverknað, verið svo kominn að hann taldist óhæfur til aksturs, samkvæmt skýru ákvæði umferðarlaga. Þó vera kunni að ákærði hafi einnig verið viðstaddur kannabisreykingar annarra, dagana fyrir aksturinn, breytir það engu um þessa niðurstöðu. Er ákærði sannur að sök samkvæmt ákæru og hefur unnið sér til refsingar, en háttsemi hans er í ákæru rétt færð til refsiheimildar.

Sakaferill ákærða er með þeim hætti að í október 2003 gekkst hann undir sátt fyrir brot gegn 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga, í maí 2006 var hann dæmdur í þrjátíu daga fangelsi fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár, og í maí 2008 var ákærði dæmdur til greiðslu 70.000 króna sektar og sviptur ökurétti í þrjá mánuði fyrir brot gegn 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga.

Við ákvörðun refsingar verður litið til þess að ákærði játaði skýlaust sök samkvæmt öðrum ákærum en þeirri sem gefin var út 9. september 2009. Þegar á allt er horft verður ákærði dæmdur til greiðslu 150.000 króna sektar í ríkissjóð og komi tíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins. Þá verður ákærði sviptur ökurétti í tvö ár. Fallast ber á gerðar upptökukröfur. Loks verður ákærði dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 125.500 krónur og hefur þá verið litið til reglna um virðisaukaskatt, og annan sakarkostnað sem samkvæmt yfirliti sýslumannsins á Akureyri nemur 58.056 krónum.

Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu lögreglustjórans á Akureyri fór með málið E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, greiði 150.000 króna sekt í ríkissjóð og komi tíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 125.500 krónur, og annan sakarkostnað, 58.056 krónur.

Upptæk skulu gerð fíkniefni sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins, alls 4,69 grömm af hassi, 0,16 grömm af tóbaksblönduðu hassi og 0,96 grömm af amfetamíni.