S-6329/2019

Dómur

A.

Ákæra og dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 16. desember 2020, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dags. 7. nóvember 2019, á hendur X, kennitala [...], [...], Y, kennitala [...], [...], [...], og Z, [...], [...], [...], „fyrir skilasvik í aðdraganda þess að EK1923 ehf., áður Eggert Kristjánsson ehf., var tekið til gjaldþrotaskipta:

I

Á hendur ákærðu X, þáverandi eiganda og stjórnarmanns EK1923 ehf. sem og Sjöstjörnunnar ehf., og Y, þáverandi [framkvæmdastjóra] og prókúruhafa Sjöstjörnunnar ehf., með því að hafa þann 15. mars 2016 í sameiningu skert rétt [lánardrottna] til að öðlast fullnægju af eignum EK1923 ehf., er þeir létu starfsmenn Íslandsbanka millifæra kr. 21.316.582 út af bankareikningi í eigu EK1923 ehf. nr. [...], inn á bankareikning Sjöstjörnunnar ehf. nr. [...], sem að mun rýrði efnahag félagsins, en degi áður hafði ákærði Y sent tölvupóst á starfsmann Íslandsbanka og óskaði eftir ofangreindri millifærslu, sem ákærði X staðfesti að ósk starfsmanns bankans síðar sama dag.

Millifærslan var greiðsla tiltölulega hárrar kröfu sem var til komin vegna láns sem Sjöstjarnan ehf. veitti EK1923 ehf. þann 1. október 2015, að fjárhæð kr. 21.000.000, til að standa á móti útgefinni húsaleiguábyrgð Íslandsbanka hf. til tryggingar skuldbindingum EK1923 ehf. vegna leigu félagsins á atvinnuhúsnæði að M.

II

Á hendur ákærðu X, þáverandi eiganda og stjórnarmanns EK1923 ehf.[,] sem og Stjörnunnar ehf., og Z, þáverandi [framkvæmdastjóra] og prókúruhafa Stjörnunnar ehf., með því að hafa þann 27. janúar 2016, í sameiningu skert rétt [lánardrottna] til að öðlast fullnægju af eignum EK1923 ehf., er þeir framseldu kröfu á hendur ríkissjóði í eigu EK1923 ehf., sem var [tilkomin] vegna ólögmætrar gjaldtöku ríkisins við úthlutun tollkvóta árin 2014 og 2015 vegna innflutnings á landbúnaðarafurðum og var krafan þess efnis að endurgreidd yrði sú fjárhæð sem EK1923 ehf. hefði greitt í ríkissjóð, samtals kr. 24.628.250 ásamt vöxtum, til Stjörnunnar ehf., en framsalið var undirritað af ákærða X fyrir hönd EK1923 ehf. og af ákærða Z fyrir hönd Stjörnunnar ehf., án þess að nokkuð endurgjald hafi komið fyrir, sem að mun rýrði efnahag félagsins. Ríkið féllst á kröfuna að hluta og greiddi þann 1. apríl 2016 fjárhæð kr. 14.670.838 inn á bankareikning Stjörnunnar ehf.

III

Á hendur ákærðu X, þáverandi eiganda EK1923 ehf., og Y, með því að hafa í ágúst 2016, í sameiningu skert rétt [lánardrottna] til að öðlast fullnægju af eignum EK1923 ehf., er ákærði Y gaf A, þáverandi prókúruhafa EK1923 ehf., fyrirmæli fyrir hönd ákærða X, um að greiða tvær gjaldfallnar kröfur erlendra birgja, samtals að fjárhæð kr. 2.538.448, sem greiddar voru þann 11. ágúst 2016 af bankareikningi EK1923 ehf. nr. [...], annars vegar var um að ræða kröfu frá Evron Foods Ltd. að fjárhæð GBP 14.448 [sterlingspund] sem samsvarar kr. 2.227.593 og hins vegar kröfu frá Schreiber Foods [...] að fjárhæð EUR 2.343,60 [evrur] sem samsvarar kr. 310.855, sem að mun rýrði efnahag félagsins.

Árangurslaust fjárnám var gert hjá EK1923 ehf. 2. maí 2016 og barst Héraðsdómi Reykjavíkur krafa um gjaldþrotaskipti 9. maí 2016. Búið var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur hinn 7. september 2016. Skiptum er ólokið en lýstar kröfur í búið námu yfir 200 milljónum króna.

Framangreind brot teljast varða við 4. [tölul.] 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Ákærði X neitar sök og krefst aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara krefst hann sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til þrautavara er þess krafist, verði ákærði sakfelldur, að hann verði dæmdur til lægstu mögulegu refsingar og hún verði skilorðbundin að öllu leyti. Þá krefst hann þess að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda, auk virðisaukaskatts, samkvæmt hjálögðu yfirliti. Ákærði Y neitar sök og krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af öllum ákæruatriðum. Til þrautavara krefst ákærði vægustu refsingar sem lög leyfa og hún verði skilorðsbundin að öllu leyti. Þá gerir ákærði kröfu um að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda samkvæmt hjálögðu yfirliti. Ákærði Z neitar sök og krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af ákæru, en til vara að hann verði dæmdur til lægstu mögulegu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst ákærði þess að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun verjanda, auk virðisaukaskatts, verði greiddur úr ríkissjóði.

Með úrskurði Landsréttar 28. apríl 2020, í máli nr. 201/2020, var frávísunarkröfum ákærðu X og Y hafnað og koma þær kröfur því ekki til frekari úrlausnar við meðferð málsins.

B.

Málavextir:

1.

Félagið EK1923 ehf. var lengst af þekkt sem heildverslun Eggerts Kristjánssonar hf. og var meginstarfsemi þess innflutningur á matvöru og hreinlætisvörum. Á árinu 2016 var nafni félagsins breytt í EK1923 ehf. og verður hér eftir vísað til þess heitis. Í upphafi árs 2014 keypti Leiti eignarhaldsfélag ehf., sem var móðurfélag í eigu ákærða X, í félagi við aðra hluthafa, verulegan eignarhluta í EK1923 ehf. (70%), ásamt Sedona ehf. (25%) og B (5%). Frá byrjun árs 2016 var EK1923 ehf. að fullu í eigu móðurfélagsins. Meðal annarra eigna móðurfélagsins var Sjöstjarnan ehf. sem einnig var í eigu Stjörnunnar ehf. en hið síðarnefnda félag var jafnframt að fullu í eigu fyrrgreinds móðurfélags. Stjarnan ehf. er leyfis og rekstraraðili Subwayveitingastaða hér á landi. Sjöstjarnan ehf. er á hinn bóginn fasteignafélag sem meðal annars fer með húseignir sem hýsa fyrrgreinda veitingastaði. Meðal eigna þess félags var fasteignin að M í Reykjavík þar sem starfsemi EK1923 ehf. var til húsa.

Ákærði X sat í upphafi í stjórn EK1923 ehf., ásamt fleirum. Hann fór úr stjórninni á tímabili á árinu 2015 en kom aftur að stjórn félagsins í október það ár, sem stjórnarformaður. Rekstur félagsins var erfiður og var leitast við að snúa honum til betri vegar, meðal annars með aðkomu fyrrgreindra tengdra félaga, á einn eða annan hátt. Að því verkefni kom meðal annars ákærði Y, sjálfstætt starfandi ráðgjafi, sem einkum hafði aðkomu að rekstri Sjöstjörnunnar ehf., þar af sem skráður framkvæmdastjóri þess félags frá 14. apríl 2016. Þá gegndi ákærði Y stöðu framkvæmdastjóra Stjörnunnar ehf., meðal annars á árunum 2015 og 2016. Til að styrkja rekstur EK1923 ehf. var meðal annars í upphafi árs 2014 gripið til þess ráðs að færa allan innflutning aðfanga, lagerhald og dreifingu fyrir Stjörnuna ehf., vegna Subwayveitingastaðanna, til EK1923 ehf. sem tók til sín þóknun fyrir þá starfsemi. Í því sambandi keypti EK1923 ehf. vörubirgðir í eigu Sólstjörnunnar ehf., sem einnig var meðal félaga í eigu ákærða X, en það félag hafði fram að því annast fyrrgreinda starfsemi fyrir Stjörnuna ehf. Þá var í árslok sama ár farin sú leið að auka eigið fé félagsins um rúmlega 50 milljónir króna og fella niður ógreidda húsaleigu sem nam um 70 milljónum króna. Þessu til viðbótar var sú ráðstöfun gerð 1. október 2015 að selja fyrrgreinda fasteign að M frá Sjöstjörnunni ehf. til Reita I ehf., sem var ótengt fasteignafélag í eigu móðurfélagsins Reita hf., og tók kaupandinn yfir réttindi og skyldur, sem leigusali, gagnvart EK1923 ehf.

Í desember 2015 var A, sjálfstætt starfandi rekstrarráðgjafi, fenginn til að koma að rekstri EK1923 ehf. Í lok janúar 2016 sagði framkvæmdastjóri félagsins, C, starfi sínu lausu. Í mars á sama ári var rekstur og allt fylgifé heildverslunar EK1923 ehf., þar með talið vörulager, viðskiptasambönd, umboðssamningar við birgja, bifreiðir, nafn heildverslunarinnar, vörumerki o.fl., selt frá EK1923 ehf. til annars óskylds félags, ÍSAM ehf. Með því var reynt að afla fjármagns inn í reksturinn til að greiða reikninga. Í sama mánuði voru gerðar breytingar á innflutningi, lagerhaldi og dreifingu fyrir Stjörnuna ehf., vegna Subwayveitingastaða, með því að færa þá starfsemi frá EK1923 ehf. til annars félags, Parlogis ehf., sem kom með sína starfsemi inn í húsnæðið að M, sem nýr leigutaki EK1923 ehf. hafði áður verið með það á leigu, eins og áður greinir. Samhliða og síðar var gert upp við nánar tilgreinda birgja, þar með talið Evron Foods Ltd. og Schreiber Foods Ltd.

Þann 2. maí 2016 var gert árangurslaust fjárnám hjá EK1923 ehf. að kröfu Matfugls ehf. Daginn eftir gekk ákærði X úr stjórn EK1923 ehf. og í staðinn kom D að félaginu sem stjórnarformaður. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 7. september sama ár, í máli nr. [...], var félagið, gegn mótmælum þess, tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu Matfugls ehf. Frestdagur var 9. maí sama ár.

I lögmaður var skipaður skiptastjóri þrotabúsins. Við skiptameðferð þrotabúsins tók skiptastjóri til gagngerar athugunar ýmis málefni búsins, svo sem með því að leita skýringa hjá fyrirsvarsmanni, eiganda og öðrum stjórnendum og/eða lykilmönnum sem komið höfðu að rekstri félagsins, auk rannsóknar á bókhaldi og fjárreiðum. Leiddi þetta meðal annars til þess að skiptastjóri beindi kærum og öðrum erindum til héraðssaksóknara á árunum 2017 og 2018 vegna meintra hegningarlagabrota ákærðu í tengslum við starfsemi EK1923 ehf. og skyldra félaga. Var það út af fjármálagerningum sem höfðu átt sér stað í starfseminni, auk kæruatriða sem lutu að meintri rangri eða ófullnægjandi upplýsingagjöf við skiptastjóra. Samhliða og síðar voru til meðferðar einkaréttarleg ágreiningsmálefni á vettvangi þrotabúsins og fyrir dómstólum sem lutu meðal annars að sakarefni samkvæmt fyrrgreindum kærum, allt eins og nánar greinir í liðum B/24. Skiptum þrotabúsins lauk 15. desember 2020 en um það er ágreiningur sem nýlega hefur verið vísað til dómstóla.

2.

Í lok desember 2013 var undirritaður samningur á milli EK1923 ehf. og Sjöstjörnunnar ehf. um fasteign hins fyrrnefnda félags að M. Með samningnum eignaðist Sjöstjarnan ehf. húsnæðið. Í mars 2014 var gerður langtímaleigusamningur milli sömu aðila um að EK1923 ehf. leigði húsnæðið frá og með 1. október 2013. Um miðjan júlí 2015 var gerður nýr leigusamningur milli sömu aðila með öðrum leigutíma og leiguverði. Með kaupsamningi 1. október 2015 var umrædd fasteign seld og afhent sama dag Reitum I ehf., sem kaupanda, auk þess sem téður kaupandi yfirtók fyrrgreindan leigusamning gagnvart EK1923 ehf. Í tengslum við söluna fór EK1923 ehf. þess á leit við Íslandsbanka hf. að bankinn gæfi út ábyrgð til tryggingar á greiðslu félagsins á húsaleigu í umræddri fasteign. Af hálfu bankans var fallist á þá beiðni gegn því að hann fengi að handveði, sem baktryggingu, samsvarandi fjárhæð á bundinni bók. Gekk það eftir og sama dag og kaupsamningur var undirritaður gaf Íslandsbanki hf. út fyrrgreinda húsaleiguábyrgð til tryggingar á skuldbindingum EK1923 ehf. samkvæmt leigusamningnum 21. júlí 2015 vegna umrædds húsnæðis.

Til baktryggingar húsaleiguábyrgðinni var bókarlaus bankareikningur EK1923 ehf. í Íslandsbanka hf. og inn á þann reikning voru lagðar 21.000.000 króna sama dag og leiguábyrgðin var gefin út, þ.e. 1. október 2015. Þeir fjármunir komu frá Sjöstjörnunni ehf. sem lán til handa EK1923 ehf. Samhliða ritaði E, þáverandi stjórnarmaður EK1923 ehf., undir handveðsyfirlýsingu á hinum bókarlausa reikningi og var um að ræða allsherjarveð á fyrsta veðrétti til tryggingar á öllum skuldum og öðrum fjárskuldbindingum EK1923 ehf. í bankanum. Þar kom fram að Íslandsbanki hf. gæti ráðstafað fé af reikningnum og EK1923 ehf. væri að sama skapi óheimilt að taka fé út af honum. Með þessu var reikningurinn lokaður fyrir úttekt af hálfu EK1923 ehf. Af hálfu félagsins var á þessum tíma að einhverju leyti lagt upp með að sjálfskuldarábyrgð Leitis eignarhaldsfélags ehf. og/eða Sjöstjörnunnar ehf. gæti komið í stað fyrrgreindrar handveðsetningar. Það reyndist hins vegar ekki ganga eftir. Leiddi þetta til þess að fjármunirnir voru áfram inni á umræddum bankareikningi til baktryggingar á leiguábyrgðinni. Þessu til viðbótar var einhverju eftir fyrrgreinda lánveitingu Sjöstjörnunnar ehf. gerður skriflegur lánssamningur milli þess félags, sem lánveitanda, og EK1923 ehf., sem lántaka, dags. 1. október 2015, þar sem meðal annars var kveðið á um gjalddaga og annan veðrétt Sjöstjörnunnar ehf.

Á fyrstu mánuðum ársins 2016 voru orðin vanskil hjá EK1923 ehf. á húsaleigu gagnvart Reitum I ehf. Þann 11. mars sama ár var undirritað samkomulag milli fyrrgreindra félaga um leigulok á M sem skyldu taka gildi 31. sama mánaðar. Þann sama dag skyldi rýma húsnæðið þar sem Parlogis ehf. skyldi hefja leigu á húsnæðinu frá 1. apríl sama ár. Þá var í samkomulaginu kveðið á um að fyrrgreind bankaábyrgð EK1923 ehf. skyldi falla niður um leið og Parlogis ehf. afhenti leigusala nýja bankaábyrgð fyrir leiguskuldbindingu sinni. Leiddi þetta til þess að fyrrgreind bankaábyrgð féll niður. Á svipuðum tíma, eða 14. mars 2016, áttu sér stað samskipti með aðkomu ákærðu X og Y og starfsmanna Íslandsbanka hf. vegna fjármuna á hinum áður handveðsetta bankareikningi. Með því var óskað var eftir að allir fjármunirnir á bankareikningnum yrðu millifærðir frá EK1923 ehf. yfir á bankareikning Sjöstjörnunnar ehf. Leiddi þetta til þess að sú millifærsla náði fram að ganga 15. sama mánaðar, að fjárhæð 21.316.582 krónur.

Í kjölfar þess að gjaldþrotaskipti hófust á EK1923 ehf. leitaði fyrrgreindur skiptastjóri þrotabúsins skýringa á umræddri millifærslu. Leiddi það síðar til þess að hann ritaði bréf til Sjöstjörnunnar ehf., dags. 23. desember 2016, þar sem greiðslunni var rift og krafist endurgreiðslu á áðurnefndri fjárhæð til þrotabúsins. Samhliða var kæru beint til héraðssaksóknara vegna sömu millifærslu og leiddi sú kæra til rannsóknar á því sakarefni og síðar til útgáfu ákæru, sbr. I. ákærulið.

Fyrrgreind riftun leiddi til einkaréttarlegs ágreinings milli þrotabúsins og Sjöstjörnunnar ehf. sem lauk endanlega með dómi Hæstaréttar Íslands 29. október 2020, í máli nr. 19/2020. Með þeim dómi var lagt til grundvallar að riftun greiðslunnar hefði átt rétt á sér á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., eins og atvikum var háttað, þar sem um hefði verði að ræða óvenjulegan greiðslueyri og var Sjöstjörnunni ehf. gert að endurgreiða fyrrgreinda fjárhæð til þrotabúsins með nánar tilgreindum dráttarvöxtum.

3.

Á árunum 20142015 tók EK1923 ehf. þátt í útboðum á tollkvótum sem haldin voru á vegum stjórnvalda og laut útboðið bæði að svokölluðum ESBtollkvótum og WTOtollkvótum. Útboðið fór fram á grundvelli reglugerðar, sem sett var með stoð í búvörulögum nr. 99/1993. Kostnaður EK1923 ehf. vegna útboðanna var lagður á innkaupsverð til Stjörnunnar ehf., sem bar þannig óskiptan kostnað af útboðum á tollkvótum. Nokkur innflutningsfyrirtæki, ótengd EK1923 ehf. og Stjörnunni ehf., undu ekki við lagagrundvöll fyrrgreindra útboða og leituðu réttar síns fyrir dómstólum. Lauk þeim réttarágreiningi með dómum Hæstaréttar Íslands uppkveðnum 21. janúar 2016, í málum nr. 317/2005, 318/2015 og 319/2015, þar sem niðurstaðan var sú að fullnægjandi lagastoð fyrir gjaldtöku ríkisins við úthlutun tollkvóta var ekki talin hafa verið til staðar og í andstöðu við stjórnskipunarlög. Íslenska ríkinu var í framhaldi gert að greiða málsaðilum þær fjárhæðir sem þeir höfðu innt af hendi fyrir úthlutun kvótanna, hverjum fyrir sig, með vísan til laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda.

Í ljósi framangreindra dómsniðurstaðna lögðu stjórnendur EK1923 ehf. og Stjörnunnar ehf. til grundvallar að niðurstöðurnar gætu haft þýðingu fyrir félögin í þeirra innbyrðis lögskiptum og gagnvart íslenska ríkinu. Nánar tiltekið að ekki hefði verið næg lagastoð fyrir einum þætti á heildarinnkaupsverði vegna vörusölu frá EK1923 ehf. til Stjörnunnar ehf. Hið síðarnefnda félag hefði því ofgreitt tollkvóta til EK1923 ehf. á árunum 2014 og 2015. Leiddi þetta til þess að ákærðu X og Y hlutuðust til um framsal þann 27. janúar 2016 á öllum ætluðum kröfum EK1923 ehf. á þeim tíma á hendur íslenska ríkinu um endurgreiðslu fjárhæða vegna ofgreiddra tollkvóta í þremur aðgreindum skiptum á árunum 20142015, samtals að fjárhæð 24.628.250 krónur.

Með bréfi lögmanns 4. febrúar 2016, fyrir hönd Stjörnunnar ehf., til atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins, var kröfunni fylgt eftir og krafist endurgreiðslu á fyrrgreindri fjárhæð, auk vaxta og dráttarvaxta. Í því samhengi var vísað til fyrrgreinds kröfuframsals og dóma Hæstaréttar. Með svarbréfi ráðuneytisins 22. mars 2016 var fallist á kröfuna að hluta, samtals að fjárhæð 13.753.250 krónur, ásamt nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum. Með bréfi lögmanns Stjörnunnar ehf. til Fjársýslu ríkisins 22. mars 2016 var óskað eftir því að framangreind fjárhæð yrði greidd inn á reikning hans, samtals að fjárhæð 14.670.838 krónur, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum. Þá var sú greiðsla innt af hendi 1. apríl sama ár.

Í kjölfar þess að gjaldþrotaskipti hófust á þrotabúi EK1923 ehf. leitaði skiptastjóri þrotabúsins skýringa á umræddu kröfuframsali og leiddi það síðar til þess að hann ritaði bréf til Stjörnunnar ehf. 22. desember 2016 þar sem framsalinu var rift og krafist endurgreiðslu á 24.628.250 krónum til þrotabúsins. Samhliða var kæru beint til héraðssaksóknara vegna sama framsals og fór fram lögreglurannsókn vegna þess sakarefnis sem leiddi síðar til útgáfu ákæru, sbr. II. ákærulið.

Fyrrgreind yfirlýsing um riftun leiddi til einkaréttarlegs ágreinings milli þrotabúsins og Stjörnunnar ehf. sem lauk endanlega með dómi Landsréttar 7. desember 2018, í máli nr. 139/2018. Með þeim dómi var lagt til grundvallar að Stjarnan ehf. hefði í raun eignast kröfu á hendur EK1923 ehf. sem nam fjárhæð hinna ofgreiddu gjalda og þegar af þeirri ástæðu hefði framsalið ekki talist gjafagerningur í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991. Á hinn bóginn var talið að um óvenjulegan greiðslueyri hefði verið að ræða samkvæmt 134. gr. sömu laga og að greiðslan hefði því ekki virst venjuleg eftir atvikum. Var því fallist á kröfu þrotabúsins um riftun á fyrrgreindu framsali, auk þess sem Stjörnunni ehf. var gert að greiða þrotabúinu 14.670.838 krónur, auk dráttarvaxta og málskostnaðar.

4.

Á meðan EK1923 ehf. var í rekstri var félagið meðal annars í viðskiptasambandi við innlenda og erlenda Subwaybirgja, þar á meðal Evron Foods Ltd. á NorðurÍrlandi og Schreiber Foods Ltd. í Þýskalandi. Frá árslokum 2015, hafði verið unnið að endurskipulagningu félagsins með aðkomu fyrrgreinds A, rekstrarráðgjafa. Í þeim efnum var meðal annars reynt að selja og endurskipuleggja félagið, þar með talið að selja eigur þess. Þá var hluti af þeim ráðstöfunum að koma viðskiptum við birgja EK1923 ehf., og þar með Stjörnunnar ehf., til annarra fyrirtækja. Þann 1. apríl 2016 tók Parlogis ehf. meðal annars yfir innflutning, lagerhald og dreifingu fyrir Stjörnuna ehf. frá EK1923 ehf. vegna varnings fyrir Subwayveitingastaði. Í tengslum við þá breytingu keypti Parlogis ehf. vörubirgðir af EK1923 ehf. og greiddi fyrir það nánar tilgreinda fjárhæð. Þá rann hluti þeirrar fjárhæðar til Íslandsbanka hf., sem veðréttarhafa í vörubirgðum. Það sem eftir stóð var nýtt til að gera upp skuldir við birgja félagsins. Sú fjárhæð og aðrir fjármunir í rekstri félagsins á þeim tíma dugðu hins vegar ekki til að gera upp skuldir við alla vörubirgja, þar með talið skuld við birgjana Evron Foods Ltd. og Schreiber Foods Ltd. Þann 3. maí 2016, þ.e. viku fyrir fyrrgreindan frestdag og daginn eftir að gert var árangurslaust fjárnám hjá EK1923 ehf., átti sér stað fyrrgreind breyting á stjórn félagsins með aðkomu fyrrgreinds D, sem stjórnarformanns, í stað ákærða X. Þá átti sér stað þann 11. ágúst sama ár fjárhagslegt uppgjör við fyrrgreinda erlendu birgja, Evron Foods Ltd., að fjárhæð 2.227.539 krónur, og Schreiber Foods Ltd., að fjárhæð 310.855 krónur, eða samtals 2.538.448 krónur.

Í kjölfar þess að gjaldþrotaskipti hófust á þrotabúi EK1923 ehf. leitaði skiptastjóri búsins skýringa á umræddum tveimur greiðslum til erlendu birgjanna. Leiddi það til þess að hann ritaði birgjunum bréf 31. október 2016 þar sem þrotabúið rifti umræddum greiðslum. Samhliða var kæru beint til héraðssaksóknara vegna umræddra greiðslna og leiddi sú kæra til lögreglurannsóknar á því sakarefni og síðar til útgáfu ákæru, sbr. III. ákærulið.

Umræddir birgjar féllust ekki á riftun og endurgreiðslu og skiptastjóri taldi ekki grundvöll til að höfða riftunarmál á hendur þeim félögum fyrir erlendum dómstólum. Leiddi þetta til þess að skiptastjóri höfðaði skaðabótamál 14. júní 2018 fyrir Héraðsdómi Suðurlands á hendur ákærða X, þá með réttarstöðu stefnda, sem eiganda EK1923 ehf. o.fl. á þeim tíma sem umræddar greiðslur áttu sér stað. Í því máli var krafist skaðabóta sem nam fyrrgreindum greiðslum með dráttarvöxtum vegna meintrar ólögmætrar og saknæmrar háttsemi stefnda X, eins og atvikum var háttað í tengslum við umræddar greiðslur. Einhverju síðar, á meðan málið var til meðferðar fyrir héraðsdómi, endurgreiddi birginn Screiber Foods Ltd. þrotabúinu fyrrgreinda fjárhæð og lækkaði stefnufjárhæð gagnvart stefnda X sem því nam. Lauk skaðabótamálinu endanlega með dómi Landsréttar 14. desember 2018, í máli nr. 155/2018, þar sem meðal annars var lagt til grundvallar að stefndi X hefði með saknæmum og ólögmætum hætti valdið þrotabúinu tjóni sem nam fjárhæð greiðslunnar til Evron Foods Ltd. og var honum gert að greiða þrotabúinu þá fjárhæð með dráttarvöxtum.

C.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Ákærði X bar meðal annars um að hafa á árinu 2014 keypt EK1923 ehf. Rekstur félagsins hefði til að byrja með gengið vel en síðar hefði farið að halla undan rekstrinum. Margt hefði verið reynt til að styrkja félagið, svo sem með því að bæta við umboðum, auka sölu, ráða nýja sölumenn o.fl. Ákærði hefði í desember 2014 sett vel á annað hundrað milljónir króna inn í félagið með því að fella niður húsaleigu og breyta í eigið fé. Að auki hefði ákærði fært um 700 milljóna króna veltu inn í félagið frá Sólstjörnunni ehf. Ákærði hefði til að byrja með verið í stjórn félagsins en enga aðkomu haft að daglegum rekstri þess. Á árunum 2015 og 2016 hefði ákærði verið aðaleigandi félagsins í gegnum móðurfélagið Leiti eignarhaldsfélag ehf. Í desember 2015 hefði fjárhagsstaða EK1923 ehf. verið erfið og reksturinn þungur. A ráðgjafi hefði á þeim tíma verið fenginn til að koma að félaginu og reyna að laga stöðuna. Fjárhagsstaðan hefði hins vegar þróast illa um vorið. Fram að því og síðar hefði verið reynt að bjarga félaginu. Félagið hefði hins vegar ekki verið tæknilega gjaldþrota. Ekki hefði verið ljóst að félagið færi í gjaldþrot fyrr en síðar á árinu 2016. Gjaldþrotið hefði verið tilkomið þar sem einn af lánardrottnum þess, félag á vegum Mata hf., hefði verið afar ósáttur við ákærða vegna breytinga á viðskiptasambandi á þeim tíma og því gert kröfu í maí 2016 um að félagið yrði tekið til gjaldþrotaskipta og það gengið eftir síðar á árinu.

Varðandi sakarefni samkvæmt I. ákærulið þá greindi ákærði frá því að í október 2015 hefði EK1923 ehf. þurft að vera með húsaleiguábyrgð gagnvart fasteignafélaginu Reitum I ehf. Í því sambandi hefði verið boðin fram sjálfskuldarábyrgð frá móðurfélaginu en það hefði ekki verið samþykkt. Að því virtu hefði Sjöstjarnan ehf. lagt fram peningatryggingu fyrir leigunni, sem lán, en sú trygging hefði aldrei að öðru leyti verið ætluð til frjálsrar ráðstöfunar fyrir EK1923 ehf. Fjármunirnir hefðu farið inn á sérgreindan bankareikning. Ákærði kvaðst ekki muna í smáatriðum hvernig var staðið að þessu en gerður hefði verið lánssamningur milli Sjöstjörnunnar ehf. og EK1923 ehf. í lok október 2015. Samningurinn hefði verið dagsettur fyrsta sama mánaðar, þ.e. sama dag og fjármunirnir voru lánaðir félaginu. Aðrir en ákærðu hefðu gert lánssamninginn, meðákærði Y hefði að öllum líkindum komið með samninginn og ákærði veitt samþykki sitt fyrir því enda hefði hann verið stjórnarformaður og prókúruhafi á þessum tíma. Ákærði kvaðst ekki muna hvort þessi samningur hefði verið borinn undir C, þáverandi framkvæmdastjóra félagsins, né heldur hvort Íslandsbanka hf. hefði verið kunnugt um samninginn. Þá kvaðst ákærði ekki vita hvers vegna handveð Íslandsbanka ehf. vegna húsaleiguábyrgðarinnar hefði verið allsherjarveð en á þeim tíma hefði bankinn hins vegar verið með veð í öllum birgðum félagsins.

Ákærði bar um að á þeim tíma þegar fjármunirnir hefðu runnið til baka til Sjöstjörnunnar ehf., þ.e. í mars 2016, hefðu ýmsar söluþreifingar verið í gangi hjá EK1923 ehf. Staðan á félaginu hefði verið erfið. ÍSAM ehf. hefði verið að kaupa heildsöluumboð frá félaginu, og annað í svipuðum dúr. Ákærði hefði í krafti stöðu sinnar hjá félaginu með tölvuskeyti 15. mars 2016, að ósk Íslandsbanka hf., staðfest að millifærslubeiðni frá meðákærða Y á fjármununum mætti ná fram að ganga þannig að peningarnir færu til baka til Sjöstjörnunnar ehf. Sú staðfesting hefði verið eina aðkoma hans að því máli og á því bæri hann hina endanlegu ábyrgð vegna stöðu sinnar hjá félaginu. Meðákærði Y hefði hins vegar engra hagsmuna átt að gæta í Sjöstjörnunni ehf., hann hefði á tímabili verið framkvæmdastjóri þess félags og ekki haft aðkomu að rekstri EK1923 ehf. Þá hefði millifærslan ekki getað rýrt efnahags EK1923 ehf. að neinu leyti þar sem félagið hefði ekki átt neitt í umræddum peningum. Eingöngu hefði verið um að ræða sérgreinda fjármuni til tryggingar á húsaleiguskuld og peningarnir ekki verið hluti af eign félagsins samkvæmt efnahagsreikningi. Millifærslan hefði ekki verið há fjárhæð ef tekið væri mið af veltu félagsins á þeim tíma, sem hefði verið um 1,3 milljarðar, auk þess sem efnahagur félagsins hefði verið á um fimmta hundrað milljónir króna. Þá hefði krafa Sjöstjörnunnar ehf. á hendur EK1923 ehf. vegna peninganna verið gjaldkræf á þessum tíma þar sem húsaleiguábyrgðin var fallin niður. Gjaldþrot EK1923 ehf. hefði ekki verið ljóst þegar þetta fór fram og ennþá hefði verið reynt að bjarga félaginu. Þá bæri, við mat á framburði ákærða hjá lögreglu um að aðrir kröfuhafar hefðu ekki fengið greitt frá EK1923 ehf. gagnstætt Sjöstjörnunni ehf., að taka tillit til þess að hann hefði við þá skýrslugjöf í raun verið að greina frá því sem hefði gerst eftir á.

Varðandi sakarefni samkvæmt II. ákærulið þá hefði legið fyrir að ákærði lagði háa veltu inn í EK1923 ehf. vegna Subwayinnkaupa en sú starfsemi hefði áður verið hjá Sólstjörnunni ehf. Tollar, sem síðar hefðu reynst vera ólögmætir, hefðu verið hluti af álagningu á vörurnar. Því hefði þótt sanngjarnt að Stjarnan ehf. fengi þær fjárhæðir til baka. Um hefði verið að ræða lögmæta kröfu Stjörnunnar ehf. á hendur EK1923 ehf. og ekki væri unnt að líta á framsalið sem gjöf. Ákærði kvaðst ekki muna nákvæmlega hvernig það bar að að ákvörðun var tekin eða hvort haldinn hefði verið sérstakur fundur í þeim efnum. Hin endanlega og formlega ábyrgð hefði hins vegar verið hjá honum vegna formlegrar stöðu hans hjá félögunum. Þá hefði meðákærði Y ekkert haft með EK1923 ehf. að gera og á engan hátt hagnast á umræddu framsali. Fjárhæð kröfunnar hefði ekki verið há miðað við umfangið á rekstri EK1923 ehf., auk þess sem ekki hefði verið ljóst þann 27. janúar 2016 að félagið væri að fara í gjaldþrot. Það hefði verið ákærði sem hefði tekið hina endanlegu ákvörðun um framsal kröfunnar vegna stöðu sinnar sem stjórnarformaður beggja félaganna og yfirmaður meðákærða Y.

Varðandi sakarefni samkvæmt III. ákærulið þá kvaðst ákærði ekki vita nákvæmlega hvernig það kom til að umræddar kröfur til hinna erlendu birgja voru greiddar. Stjarnan ehf. hefði, umfram skyldu, áður verið búin að kaupa Subwaybirgðir frá félaginu og gert það að skilyrði fyrir þeim kaupum að búið væri að gera upp við Subwaybirgja. Að öðrum kosti hefði Stjarnan ehf. ekkert haft með umræddar birgðir að gera þar sem birginn hefði ella lokað á frekari viðskipti með Subway vörur til Stjörnunnar ehf. ef hann fengi ekki greitt. Samningur á þessum tíma við Parlogis ehf. um yfirtöku á Subwaybirgðum, veðsettum Íslandsbanka hf., auk Subwayvöruhúsaþjónustu, hefði verið með fyrrgreindri forsendu. D, vinur ákærða, hefði á þessum tíma verið stjórnarformaður EK1923 ehf. og tekið það verk að sér í greiðaskyni við ákærða. D hefði með þessu átt að taka félagið að sér. Hann hefði verið með almenna innsýn í rekstur fyrirtækja, sérstaklega tengdan veitingastarfsemi. D hefði verið stuttan tíma hjá félaginu og ekki náð mikilli stjórn á því sem síðan hefði endað með umræddu gjaldþroti. Ákærði kvaðst ekki vita hvaðan D fékk fyrirmæli um að greiða umræddum birgjum en væntanlega hefði hann vitað af tilvist fyrrgreinds samnings varðandi Subwayvörur og Stjörnuna ehf. Ákærði kvaðst ekki kannast við að hafa gefið fyrirmæli um greiðslu krafnanna né heldur að meðákærði Y hefði haft áhrif á að þær greiðslur næðu fram að ganga eða hvort hann hefði tekið það upp hjá sjálfum sér.

Þessu til viðbótar bar ákærði um að Stjarnan ehf. og Sjöstjarnan ehf., væru mjög sterk félög fjárhagslega. Búið væri að greiða allt til baka til þrotabús EK1923 ehf. samkvæmt endanlegum dómsniðurstöðum í fyrrgreindum einkamálum. Þá hefði aldrei hvarflað að ákærða að umræddar ráðstafanir sem gripið var til áður en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta gætu varðað við refsilöggjöf.

2.

Ákærði Y kvaðst frá því um sumarið 2015 hafa komið að því að aðstoða meðákærða X í ýmsum málum, meðal annars varðandi sölu á hlutabréfum EK1923 ehf. og með því að veita aðstoð vegna þess félags. Ákærði hefði þekkt til fjárhagsstöðu félagsins á grundvelli ársreiknings og áætlana en enga formlega stöðu haft hjá því og ekki komið að rekstrinum. Ákærði hefði meðal annars starfað áður sem löggiltur endurskoðandi. Ákærði hefði í tvígang á árinu 2015 reynt að selja félagið í heilu lagi, annars vegar E, sem á tímabili innan þess sama árs tók stöðu stjórnarformanns í félaginu, og hins vegar var hópi fjárfesta á vegum F. Í hvorugt skiptið hefðu þau viðskipti náð fram að ganga. Um haustið 2015 hefði verið rætt um það að ákærði yrði framkvæmdastjóri Sjöstjörnunnar ehf. og hann verið formlega ráðinn í þá stöðu á árinu 2016.

Varðandi sakarefni samkvæmt I. ákærulið þá bar ákærði um að fjármunir hefðu verið lánaðir í október 2015 til EK1923 ehf. vegna húsaleiguábyrgðar í tengslum við það þegar húsnæðið að M var selt frá Sjöstjörnunni ehf. til fasteignafélagsins Reita hf. Leigusamningur við EK1923 ehf. hefði fylgt með í viðskiptunum og Sjöstjarnan ehf. haft verulega hagsmuni af því að lána peningana svo viðskiptin næðu fram að ganga. Ákærði hefði í september 2015 óskað eftir því við Íslandsbanka hf. að húsaleiguábyrgð yrði gefin út til Reita hf. en bankinn hefði farið fram á það að peningafjárhæð, sem samsvaraði þriggja mánaða leigu, 21 milljón króna, yrði lögð inn á handveðsettan og sérgreindan bankareikning. Ákærði hefði boðið fram sjálfskuldarábyrgð frá móðurfélaginu Leiti ehf. en bankinn hefði borið því við að ekki væri unnt að verða við því. Í þessum samskiptum hefði verið óskað eftir að peningarnir kæmu til bankans sem skammtímaráðstöfun. Það hefði verið gert og handveðsyfirlýsing gagnvart bankanum gerð á sama tíma, þ.e. 1. október 2015. Handveðið hefði verið allsherjarveð. Þessi ráðstöfun hefði hins vegar ílengst þar sem bankinn hefði gert að skilyrði að umræddir handveðsettir peningar fylgdu jafnframt með fyrrgreindri sjálfskuldarábyrgð Leitis ehf. sem verið að bjóða fram. Þegar þetta hefði legið fyrir hefði ákærði talið þarflaust að móðurfélagið gengist í sjálfskuldarábyrgð að þessu leyti. Bankanum hefði á þessum tíma verið fullljóst að peningarnir kæmu frá Sjöstjörnunni ehf. og að þeir ættu að greiðast til baka til þess félags þegar leiguábyrgðin vegna EK1923 ehf. væri fallin niður. Munnlegt samkomulag hefði verið um það við bankann.

Um lánssamning milli EK1923 ehf. og Sjöstjörnunnar ehf. þá bar ákærði um að hann hefði sjálfur, eða einhver á hans vegum, útbúið samninginn. Samningurinn hefði verið dagsettur 1. október 2015 en í raun verið gerður einhverju síðar í sama mánuði þegar endanlega var ljóst með sjálfskuldarábyrgðina varðandi móðurfélagið. Samningnum hefði verið ætlað að tryggja hagsmuni Sjöstjörnunnar ehf., sem lánveitanda, og miðað hefði verið við annan veðrétt á bankareikningnum. Ákærði hefði farið með samninginn til meðákærða X til undirritunar, sem stjórnarmanns. Stjórnarformaðurinn X hefði líklega á þessum tíma verið farinn frá félaginu. Þá hefði ákærði ekki talið þörf á því að blanda C framkvæmdastjóra EK1923 ehf. í þetta mál. Ákærði kvaðst vera ör að upplagi og hann hefði viljað klára málið. Íslandsbanki hf. hefði hins vegar ekki vitað um lánssamninginn og fyrrgreindan veðrétt Sjöstjörnunnar ehf. Ákærða væri ljóst að honum hefðu orðið á mistök að þessu leyti með því að upplýsa bankann ekki um það. Ákærði hefði hins vegar á þessum tíma litið svo á að þess þyrfti ekki vegna allsherjarveðs bankans á hinum handveðsetta reikningi á fyrsta veðrétti. Þá hefði lánssamningurinn og veðréttur Sjöstjörnunnar ehf. ekki farið gegn hagsmunum bankans.

Í mars 2016 hefði verið gerður nýr leigusamningur milli Reita I ehf. og Parlogis ehf. vegna umrædds húsnæðis, samhliða öðrum ráðstöfunum milli EK1923 ehf. og Parlogis ehf. Hið síðarnefnda félag hefði, sem nýr leigutaki, lagt fram tryggingu og Reitir I ehf. losað um eldri tryggingu gagnvart EK1923 ehf. og afhent ákærða skjal þar að lútandi. Ákærði hefði í framhaldi skilað skjalinu til G lánastjóra eða H, útibússtjóra hjá Íslandsbanka hf., en þau hin sömu hefðu komið að málinu í október 2015. Ákærði hefði litið svo á að peningarnir væru á þessum tíma til frjálsrar ráðstöfunar fyrir Sjöstjörnuna ehf. vegna fyrrgreinds lánssamnings félagsins og EK1923 ehf. Þá hefði ákærði í framhaldi, fyrir hönd meðákærða X, óskað formlega eftir millifærslu peninganna til Sjöstjörnunnar ehf. Það hefði hann gert með tölvuskeyti til Íslandsbanka hf. 14. mars 2016. Þá hefði meðákærði X, sem prókúruhafi EK1923 ehf., þurft að staðfesta beiðnina sem hann hefði og gert sama dag með tölvuskeyti til bankans. Tölvuskeyti um þetta væri meðal gagna málsins sem ákærði kvaðst að öllu leyti kannast við. Ákærði hefði hins vegar ekki verið í neinum sérstökum samskiptum við meðákærða X um þetta áður en hann sendi beiðnina þar sem ekki hefði verið þörf á því. Ákærði hefði verið að gæta hagsmuna Sjöstjörnunnar ehf. með því að fá peningana endurgreidda. Íslandsbanki hf. hefði samþykkt ráðstöfun peninganna að þessu leyti þrátt fyrir að vera með allsherjarveð og þótt EK1923 ehf. væri á þessum tíma í vanskilum gagnvart bankanum. Bankanum hefði því verið fullljóst á þessum tíma, eins og í byrjun, hvernig staðið var að leiguábyrgðinni með láni á fjármunum frá Sjöstjörnunni ehf. Þeir peningar hefðu aldrei átt að vera hluti af fjármunum til handa EK1923 ehf. til frjálsrar ráðstöfunar þegar þeirra væri ekki lengur þörf vegna húsaleiguábyrgðarinnar. Þá hefði millifærslan til baka til Sjöstjörnunnar ehf. aldrei getað gengið eftir nema með aðkomu og samþykki Íslandsbanka hf., sem aðalkröfuhafa og veðhafa, auk þess sem bankinn hefði verið vel upplýstur um fjárhagslega stöðu félagsins.

Varðandi bókhaldslega skráningu umræddra lána þá bar ákærði um að lánið hefði verið fært sem skuld hjá EK1923 ehf. vegna umræddrar húsaleiguábyrgðar og bakábyrgðar Sjöstjörnunnar ehf. Gengið hefði verið frá því í desember 2015 og tölvupóstsamskipti í gögnum málsins staðfestu það. Þá hefði viðeigandi skráning verið gerð í bókhaldi Sjöstjörnunnar ehf. í tengslum við afstemmingu bankareikninga 7. janúar 2016 en bókunardagsetning hefði verið 1. október 2015 og gögn málsins sýndu fram á þetta.

Varðandi sakarefni samkvæmt III. ákærulið þá bar ákærði um að gert hefði verið samkomulag á árinu 2016 við Parlogis ehf. um kaup á Subwaybirgðum EK1923 ehf. með því skilyrði að gert yrði upp við Subwaybirgja. Sams konar samkomulag og skilyrði hefði verið á svipuðum tíma vegna áþekkra viðskipta EK1923 ehf. og ÍSAM ehf. þar sem birgðir fylgdu umboðum til hins síðarnefnda félags. Íslandsbanki hf., sem veðhafi í vörubirgðum, hefði samþykkt þessi viðskipti og notið góðs af þeim enda hefði fjárhagslegt uppgjör við bankann átt sér stað samhliða. Einhverju eftir viðskiptin hefði hins vegar orðið ljóst að kröfur vegna tveggja Subwaybirgja, Evron Foods Ltd. og Schreiber Foods Ltd., væru enn ógreiddar. Það hefði síðan leitt til þess að EK1923 ehf. greiddi báðar þær kröfur þann 11. ágúst 2016. Ákærði hefði hins vegar aldrei gefið A fyrirmæli um að greiða þessar kröfur. Þeir hefðu hins vegar verið í símasamskiptum á þessum tíma og í þeim samskiptum hefði ákærði sérstaklega tekið fram að hann kæmi ekki nálægt því að greiða kröfurnar. Þá hefði ákærði ekki verið með neina stöðu innan EK1923 ehf. sem hefði gert honum kleift að gefa A slík fyrirmæli. Upplýsingagjöf A gagnvart skiptastjóra um hið gagnstæða væri bæði röng og misvísandi og bæri að líta til þess í tengslum við framburð hans hjá lögreglu. A hefði leitað til D, stjórnarformanns félagsins á þessum tíma, og fengið frá honum staðfestingu um að greiða kröfurnar. Þá kvaðst ákærði ekki kannast við að hafa verið í samskiptum við D varðandi rekstur EK1923 ehf. Þeir hefðu hins vegar verið í öðrum samskiptum án þess að þau vörðuðu rekstur félagsins.

Varðandi almennt um fjárhagslega stöðu EK1923 ehf. á árunum 2015 og 2016 þá bar ákærði meðal annars um að staðan hefði lengi verið þung. Ákærði væri því hins vegar ósammála að félagið hefði verið tæknilega gjaldþrota. Fjárfestar hefðu séð tækifæri í því að koma að félaginu og reisa það við. Stjórnendur hefðu gripið til ráðstafana til að reyna að rétta af stöðuna, lækka kostnað, auka viðskipti og A verið fenginn til aðstoðar, eins og áður greinir. Allar þær ráðstafanir hefðu verið gerðar í nánu samráði við stærsta kröfuhafann, Íslandsbanka hf. Þá hefði líklega ekki komið til gjaldþrots ef nánar tiltekinn kröfuhafi, sem síðar fékk stöðu skiptabeiðanda, hefði sýnt meiri biðlund en raunin varð og ekki náð að knýja það fram að félagið yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

3.

Ákærði Z bar um að hafa verið framkvæmdastjóri Stjörnunnar ehf., meðal annars í lok árs 2015 og fyrri hluta árs 2016. Ákærði hefði látið af störfum hjá félaginu í ársbyrjun 2019. EK1923 ehf. hefði séð um vöruhúsaþjónustu fyrir Stjörnuna ehf. vegna Subwayveitingastaða og verið einn af nokkrum birgjum vegna þeirrar starfsemi. Að öðru leyti hefði ákærði enga aðkomu haft af EK1923 ehf. Ákærði hefði að jafnaði verið í samskiptum við meðákærða X vegna Subwayveitingastaðanna. Þá hefði hann í nokkur skipti hitt C, framkvæmdastjóra EK1923 ehf., í tengslum við samningagerð og tollkvóta. Að öðru leyti hefði ákærði og C ekki verið í miklum samskiptum.

Varðandi sakarefni samkvæmt II. ákærulið þá bar ákærði um að Stjarnan ehf. hefði verið búin að greiða ólögmæta tolla vegna viðskipta félagsins við EK1923 ehf. Þetta hefði verið ljóst strax í framhaldi af umræddum dómum Hæstaréttar. Stjarnan ehf. hefði því átt kröfu á hendur EK1923 ehf. Ákærði hefði strax og þetta var ljóst farið að kanna hvað Stjarnan ehf. ætti inni mikla fjármuni hjá ríkinu. Annars vegar vegna viðskipta félagsins við Sólstjörnuna ehf. og hins vegar vegna EK1923 ehf. Hið fyrrgreinda félag hefði um margra ára séð um innflutning fyrir Stjörnuna ehf. Á þessum tíma hefði hins vegar engin starfsemi verið hjá Sólstjörnunni ehf. og séð hefði verið um það félag innan félagasamsteypunnar og Stjarnan ehf. annast um bókhald þess félags. Ákærði hefði tekið að sér að sjá um þessi mál fyrir Stjörnuna ehf. og aðeins hefði þurft að senda eitt bréf til ríkisins vegna Sólstjörnunnar ehf. Þá hefði verið lagt upp með að það væri eðlilegt að hafa þessi mál á einni hendi en óvissa hefði verið uppi hvort ríkið tæki til varna. Krafan hefði því verið framseld frá EK1923 ehf. til Stjörnunnar ehf. Ákærði hefði verið í samskiptum við C í desember 2015 vegna þessa málefnis og fengið frá honum upplýsingar varðandi tolla. Í framhaldi hefði hann verið í samskiptum við lögmenn og niðurstaðan orðið sú að lögmaður á vegum félagasamsteypunnar sæi um þessi mál fyrir hönd félaganna.

Nánar varðandi kröfuna á hendur ríkissjóði og kröfuframsalið þá kom fram hjá ákærða að það hefði ekki verið gert án endurgjalds. Stjarnan ehf. hefði á móti í raun fellt niður kröfu á hendur EK1923 ehf. en hið fyrrgreinda félag hefði í raun haft stöðu lánardrottins gagnvart hinu síðarnefnda. Hið síðarnefnda félag hefði verið stór birgi fyrir Stjörnuna ehf. og í því ljósi hefði einnig verið hægt að fara þá leið á þessum tíma að skuldajafna á móti síðari úttektum. Ákærði hefði hins vegar ekki hugsað málið með þeim hætti á þeim tíma og fremur litið til þess að það horfði til einföldunar og eðlilegra væri að framselja kröfuna eins og gert var. Með því hefði verið girt fyrir að vera með hugsanlegan málarekstur á mörgum stöðum á sama tíma. Þá hefði meðákærði X tekið hina endanlegu ákvörðun um þetta. Ákærði hefði ekki hugleitt það sérstaklega á þeim tíma hvers vegna C skrifaði ekki undir skjalið, sem framkvæmdastjóri EK1923 ehf. Honum hefði hins vegar verið kunnugt um óánægju meðákærða X í garð C vegna ákveðinna mistaka í rekstrinum og samskipti þeirra verið eftir því. Þá hefði ákærða ekki fundist neitt óeðlilegt við það að meðákærði X, sem stjórnarformaður og eigandi beggja félaga, skrifaði undir framsalið.

Ákærði hefði að einhverju leyti í janúar 2016 vitað að það væru erfiðleikar í rekstri EK1923 ehf. líkt og margra annarra fyrirtækja. Hann hefði hins vegar ekki vitað að félagið færi í gjaldþrot eða að slíkt væri yfirvofandi. Þá hefði hann haft vitneskju á þessum tíma um að ráðgjafi hefði verið fenginn til að koma að félaginu um miðjan desember 2015. Ákærði hefði hins vegar ekki verið inni í fjárhagslegum málefnum EK1923 ehf. eða unnið fyrir eða gegnt neinu hlutverki fyrir það félag. Hann hefði að vísu komið að einhverjum viðræðum við fjárfesta á vegum F, sem sýnt hefðu áhuga á því að kaupa EK1923 ehf. Það hefði eingöngu verið út frá viðræðum um hvort viðskipti við Stjörnuna ehf., vegna Subway, gætu fylgt með í slíkum kaupum. Í lok mars 2016 hefði verið gerður samningur við Parlogis ehf. um vöruhúsaþjónustu við Stjörnuna ehf. í stað þess að sú starfsemi væri hjá EK1923 ehf. Sú breyting hefði verið gerð til þess að reyna að aðstoða það félag og losa um húsnæði. Þá hefði það félag á síðari stigum sótt um endurgreiðslu tollkvóta og framselt kröfu með sama hætti og EK1923 ehf. hefði gert.

Ákærði gaf skýringar á skýrslu sinni fyrir fyrir dómi í tengslum við meðferð máls nr. E373/2017 sem laut að umræddu kröfuframsali. Í því sambandi kom meðal annars fram að ekki væri alveg rétt eða nákvæmt við þá skýrslugjöf að framsal kröfunnar hefði átt sér stað þar sem EK1923 ehf. hefði verið í söluferli. Það hefðu aðeins verið getgátur hans við skýrslugjöfina. Í raun hefði hann ekki getað sagt til um það. Ákærði hefði fyrst og fremst verið að reka Stjörnuna ehf. og ekki verið inni í daglegum málefnum EK1923 ehf. Ákærði hefði haft vitneskju um að reynt hefði verið að selja fyrirtækið fyrir áramótin 2015/2016 og hans aðkoma að því hefði aðeins verið vegna fyrrgreinds mögulegs hluta af þeim viðskiptum vegna Subwayveitingastaðanna. Ákærði hefði við skýrslugjöfina fyrir dómi verið að reyna að svara út frá tímalínu sem ekki var alveg rétt eða nákvæm á þeim tíma sem sú skýrslutaka fór fram. Þá hefði hann ekki verið spurður nákvæmlega út í tímasetningar um þessi atvik. Ákærði hefði ekki verið í neinum samskiptum við A varðandi umrætt framsal á kröfunni. Þá yrði að taka tillit til þess að þegar hann gaf skýrsluna hefði honum verið betur ljóst hver urðu hin endanlegu örlög EK1923 ehf.

4.

Vitnið C, fyrrverandi framkvæmda og sölustjóri EK1923 ehf., kvaðst hafa verið ráðinn til starfa hjá fyrirtækinu á árinu 2010. Hann hefði upphaflega verið ráðinn sem sölustjóri en frá lokum desember 2014 og fram til loka janúar 2016 hefði hann einnig verið framkvæmdastjóri. Í starfi sínu sem framkvæmdastjóri hefði hann komið að ákvörðunartöku í rekstrinum en aðallega varðandi sölu og markaðsmál, auk innkaupa. Ráðning hans sem framkvæmdastjóra hefði verið á þeim tíma þegar E kom að félaginu sem stjórnarformaður og hefði verið miðað við að E hefði umsjón með fjármálahlutanum, ásamt bókara félagsins. Það hefði hins vegar ekki gengið eftir og E farið frá félaginu um haustið 2015. Eftir það hefði ákærði E komið að ákvörðunartöku félagsins, auk ákærða Y. Vitnið kvaðst í raun lítið hafa komið að fjármálum fyrirtækisins nema því að greiða reikninga og halda starfseminni gangandi gagnvart birgjum. Annað varðandi fjármál hefði verið hjá stjórnarformanni.

Ákærði Y hefði á þessum tíma verið framkvæmdastjóri Sjöstjörnunnar ehf. en hann hefði komið óformlega að málefnum EK1923 ehf. með því að vera til aðstoðar og ráðgjafar. Hann hefði í þeim efnum verið í miklu samstarfi við ákærða X. Ákærði Y hefði oft komið á fundi hjá félaginu, þar með talið þar sem farið var yfir fjármál og teknar ákvarðanir í því sambandi. Þau málefni hefðu verið mjög mikilvæg þar sem greiða þurfti birgjum og halda þeim góðum. Rekstur félagsins á þessum tíma, þ.e. frá hausti 2015 og fram í janúar 2016, hefði gengið brösuglega og lausafé ekki nægilegt. Í desember 2015 hefði ráðgjafinn A verið fenginn til að koma að félaginu. Vitnið hefði til að byrja með verið jákvætt með það en fljótlega hefði verið ljóst að samstarf þeirra gengi ekki vel. A hefði að nokkru leyti gengið inn í störf vitnisins. Aðspurður kvaðst vitnið kannast við framburð sinn hjá lögreglu um að hann hefði litið svo á að ákærði Y væri yfirmaður A þar sem A hefði leitað mjög til Y um málefni félagsins. Vitnið kvaðst hafa átt einn eða tvo fundi með ákærðu X og Y í desember 2015, auk fundar með þeim 31. janúar 2016. Á síðasta fundinum hefði vitnið sagt upp störfum og verið beðinn um að taka sér tveggja vikna frí. Endanlega hefði verið gengið frá þeim starfslokum 15. febrúar 2016. Á fyrrgreindum fundum hefði verið farið yfir málefni félagsins, þar með talið fjármál, og ljóst hefði verið að það voru ákærði X og Y sem tóku stærri ákvarðanir um málefni EK1923 ehf.

Varðandi sakarefni samkvæmt I. ákærulið þá bar vitnið um að Sjöstjarnan ehf. hefði lánað EK1923 ehf. fjármuni vegna tryggingar á húsaleigu enda ljóst að EK1923 ehf. hefði ekki burði til að standa undir því án aðstoðar. Fyrrgreint félag í eigu eigandans hefði því komið til aðstoðar og lagt til fjármuni. Þeir hefðu farið inn á sérgreindan og lokaðan bankareikning sem eingöngu hefði verið notaður vegna húsaleiguábyrgðarinnar. Vitnið kvaðst hvorki hafa komið að gerð lánssamnings milli Sjöstjörnunnar ehf. og EK1923, dags. 1. október 2015, né séð hann eða kannast við hann. Vitninu hefði hins vegar verið kunnugt um að það ætti að redda þessum málum með þessum hætti. Vitnið kannaðist við og staðfesti tölvupóstsamskipti frá 16. desember 2016 þar sem þessi mál bar á góma milli hans og bókara félagsins og ákærða Y. Þá staðfesti vitnið framburð sinn hjá lögreglu um hið sama, auk útprentunar úr bókhaldskerfi EK1923 ehf. þar sem umræddir fjármunir voru auðkenndir sem bundin bók vegna leigu. Vitnið kvaðst alltaf hafa litið svo á að fjármunirnir væru ekki ætlaðir til frjálsrar ráðstöfunar fyrir félagið og aldrei hefði verið neinn vafi um það.

Varðandi sakarefni samkvæmt II. ákærulið þá kvaðst vitnið kannast við að hafa haft aðkomu að því málefni fljótlega eftir uppkvaðningu dóma Hæstaréttar. Nánar tilgreindur lögmaður hefði haft samband við vitnið og boðið fram þjónustu sína um að sækja endurgreiðslu til ríkisins. Vitnið kvaðst hafa rætt þetta málefni við ákærða Z og niðurstaðan verið á þá leið að rétt væri að lögmaður á vegum Stjörnunnar ehf. myndi vinna fyrir bæði félögin til þess að fylgja þessu málefni eftir. Eingöngu hefði verið formsatriði að sækja hina ofgreiddu fjármuni til ríkisins. Í framhaldi hefði ákærði Z tekið við málinu og vitnið ekki komið meira að því. Þá kvaðst vitnið ekki hafa vitað af framsali kröfunnar frá EK1923 ehf. til Stjörnunnar ehf. Hins vegar hefði vitninu verið ljóst af umræðunni, og honum auk þess þótt það eðlilegt, að Stjarnan ehf., vegna Subway, sem var kaupandi að umræddum vörum frá EK1923 ehf. vegna umræddra tollkvóta, gerði tilkall til hins ofgreidda og það væri gert með kreditreikningi frá EK1923 ehf.

5.

Vitnið I skiptastjóri gerði grein fyrir kærum sem hann beindi til héraðssaksóknara vegna meintra brota ákærðu, hvað lá þeim til grundvallar og hvernig atvik horfðu við honum í tengslum við gjaldþrot EK1923 ehf. Vitnið gerði grein fyrir fjárhagslegri stöðu félagsins og einstökum fjárhagslegum ráðstöfunum í rekstri þess fram að gjaldþroti. Vitnið greindi nánar frá sakarefnum málsins og meintri aðkomu ákærðu og annarra að þeim atvikum, eins og mál horfði við honum sem skiptastjóra út frá gögnum málsins. Þá gerði vitnið að öðru leyti grein fyrir rannsókn sinni á málefnum búsins. Vitnið kvaðst ekki hafa þekkt til umræddra atvika eða ráðstafana eða komið að þeim málefnum áður en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Vitnið hefði eingöngu komið að þeim málefnum eftir á sem skiptastjóri. Vitnið hefði rannsakað málefni þrotabúsins í þaula og beint kærum til héraðssaksóknara og leitast við að rifta einstökum löggerningum með hagsmuni kröfuhafa í huga, sbr. og skyldu hans sem skiptastjóra samkvæmt 84. gr. laga nr. 21/1991. Vitnið kvaðst hafa undir höndum öll rannsóknargögn málsins, auk þess sem hann hefði veitt héraðssaksóknara upplýsingar eða gögn um málefni þrotabúsins þegar eftir því var leitað. Þá bar vitnið um að hann hefði sem skiptastjóri afráðið að beina ekki einkaréttarlegum kröfum af hálfu þrotabúsins að A rekstrarráðgjafa EK1923 ehf. þar sem hann hefði verið samvinnufús við skiptastjóra um að veita honum upplýsingar um málefni búsins. A hefði verið látinn njóta þess. Vitnið upplýsti jafnframt að skiptum á þrotabúinu hefði lokið 15. desember sl. og þau skiptalok hefðu reynst vera óvenjulega hagstæð fyrir kröfuhafa í almennu tilliti. Við skiptalok væru allar lýstar búskröfur og forgangskröfur greiddar að fullu. Þá hefðu allar lýstar almennar kröfur greiðst að fullu, um 325 milljónir króna. Þessu til viðbótar hefðu lýstar eftirstæðar kröfur verið 186 milljónir króna og 59% hefðu greiðst upp í þær kröfur.

6.

Vitnið A kvaðst hafa verið fenginn, að beiðni ákærða X, til að koma að starfsemi EK1923 ehf. í desember 2015 sem rekstrarráðgjafi. Til að byrja með hefði vinna hans lotið að því að finna út hver staðan á félaginu væri og hvað væri best að gera í rekstrinum til að færa hann til betri vegar. Vegna þeirra starfa hefði hann verið í samskiptum við ákærðu X og Y. Í framhaldi hefði verið unnið í málefnum félagsins, mánuð og mánuð í senn. Félagið hefði ekki staðið vel, reksturinn verið lélegur og stjórnun áfátt. Í fjárhæðum talið hefði vantað um það bil einn mánuð inn í reksturinn. Engar skuldir hefðu hins vegar verið á vörslusköttum eða húsaleigu og ekkert verið yfirvofandi sem beinlínis stöðvaði reksturinn. Vitnið kvaðst aðspurt engu að síður kannast við framburð sinn í einkamáli um að félagið hefði tæknilega verið gjaldþrota í janúar 2016, auk framburðar vitnisins hjá lögreglu um veika fjárhagslega stöðu félagsins.

Vitnið gerði almennt grein fyrir störfum sínum hjá félaginu og tilgangi þeirra aðgerða sem gripið var til eftir að búið var að greina reksturinn og fjárhag þess. Í janúar 2016 hefði verið reynt að finna kaupendur að félaginu í heilu lagi en það hefði ekki gengið eftir, meðal annars þar sem húsnæði félagsins hefði verið of stórt og leiga vegna þess of há. Í mars og apríl 2016 hefði verið reynt að brjóta reksturinn upp og létta á helstu skuldbindingum. Í því sambandi hefði tekist að ná samningi við Parlogis ehf. um að það félag tæki yfir starfsemi EK1923 ehf. sem laut að því að yfirtaka rekstur vöruhússins og taka yfir umrætt leiguhúsnæði að M. Með þessu hefði EK1923 ehf. losnað undan leiguskuldbindingum vegna umrædds húsnæðis. Samhliða hefði verið gerður samningur við Parlogis ehf. um að taka yfir vörulager og dreifingu vegna Subwayveitingastaðanna sem áður hefði verið hjá EK1923 ehf. Með þessum aðgerðum hefði verið reynt að bæta hag helstu kröfuhafanna, þar með talið stærsta kröfuhafans, Íslandsbanka hf. Þetta hefði einnig verið til hagsbóta fyrir leigusalann Reiti I ehf. sem hefði náð inn nýjum leigjanda á húsnæðinu sem gat borgað húsaleigu. Þá hefðu þessar aðgerðir, auk sölu á rekstri og vörubirgðum til ÍSAM ehf., tryggt starfsmönnum EK1923 ehf. áframhaldandi vinnu. Starfsmennirnir hefðu færst yfir til Parlogis ehf. eða ÍSAM ehf. Með þessu hefði tekist að létta á launaskuldbindingum félagsins. Það sem eftir hefði staðið, sem söluvara til að ná inn fjármagni, hefðu verið viðskiptasambönd við birgja, þ.e. sjálfur rekstur félagsins, auk vörubirgða. Í því sambandi hefði tekist að selja stóran hluta þeirrar starfsemi til ÍSAM ehf. eins og áður greinir. Sú ráðstöfun hefði verið mjög mikilvæg fyrir EK1923 ehf. og laust fé fengist inn í reksturinn þegar búið var að gera upp við Íslandsbanka hf. sem kröfu og veðhafa. Í maí 2016 hefðu allir starfsmenn EK1923 ehf. verið farnir af launaskrá og í raun á þeim tíma verið búið að leysa félagið upp. Staðan á þessum tíma hefði því verið orðin mun betri en áður hjá félaginu og búið að bæta mjög hag stærstu lánardrottna. Verkefninu um að bjarga félaginu hefði hins vegar ekki verið lokið á þeim tíma þegar gert var árangurslaust fjárnám. Fram að því hefði verið litið til þess að reyna að nota fjármuni frá ætluðum tekjum næstu tólf mánaða sem andlag fyrir nauðasamninga. Reynt hefði verið að halda áfram að bjarga félaginu og forða því frá gjaldþroti og unnið út frá því. Það hefði hins vegar á endanum ekki reynst ganga upp þar sem einn kröfuhafinn hefði ekki verið til samstarfs og gert kröfu um gjaldþrotaskipti og það síðan orðið að veruleika.

Varðandi sakarefni samkvæmt I. ákærulið þá kvaðst vitnið ekki hafa haft aðkomu að þeim atvikum en vísaði til fyrrgreindrar ráðstafana varðandi Parlogis ehf. Vitnið kvaðst ekki hafa sett sig inn í hvaða samningur lá til grundvallar því að umræddir fjármunir voru bundnir. Ljóst hefði verið að það var vegna baktryggingar Íslandsbanka hf. út af húsaleiguábyrgð. Skjalavarsla hefði ekki verið góð hjá EK1923 ehf. en samkvæmt bókhaldsgögnum hefði verið ljóst að fjármunirnir voru bundnir og ekki til ráðstöfunar á meðan húsaleiguskuldbindingar voru til staðar. Varðandi sakarefni samkvæmt II. ákærulið þá kvaðst vitnið ekki hafa haft neina aðkomu að þeim atvikum. Honum hefði hins vegar verið ljóst hvernig það mál hefði verið vaxið.

Varðandi sakarefni samkvæmt III. ákærulið þá vísaði vitnið til atvika í tengslum við fyrrgreinda sölu viðskiptasambanda við birgja og vörubirgða til ÍSAM ehf. Það félag hefði gert að skilyrði fyrir þeim kaupum að búið væri að gera upp skuldir við birgja. Lögmæti þess hefði verið umdeilanlegt og þá hefði skiptastjóri síðar vegna þrotabúsins náð samkomulagi við ÍSAM ehf. út af þeim lögskiptum. Ákærði X hefði hins vegar staðið í þeirri trú vegna fyrrgreindra viðskipta, sem og vegna viðskipta við Parlogis ehf., að búið væri að gera upp við alla birgja, þar með talið Evron Foods Ltd. og Schreiber Foods Ltd., hvort tveggja Subwaybirgja. Það hefði hins vegar ekki reynst vera með þeim hætti varðandi fyrrgreinda tvo birgja og þetta hefði komið á óvart. Endanlegar uppgjörstölur hefðu ekki legið fyrir fyrr en í júní 2016 um það hversu mikið fjármagn kom inn fyrir það sem var selt og hversu miklar skuldir var búið að borga og hvað stóð eftir í því sambandi.

Vitnið kvaðst aldrei hafa rætt við ákærða X varðandi umrætt uppgjör gagnvart fyrrgreindum Subwaybirgjum en ákærði X hefði hins vegar sent vitninu eitt eða tvö tölvuskeyti á tímabili í kringum það þegar þetta var greitt þar sem hann hefði spurst fyrir um þessa skuld. Ljóst hefði verið af þeim samskiptum að ákærði X sýndi því áhuga að gert yrði upp við téða birgja en engin fyrirmæli um það hefðu hins vegar komið frá honum til vitnisins. Vitnið hefði talið óráðlegt að greiða umræddar kröfur og hann gert grein fyrir því. Þá hefði ákærði Y ekki gefið honum nein fyrirmæli í þeim efnum enda hefði hann ekki verið í stöðu til þess, auk þess sem vitnið hefði aldrei látið það ráða úrslitum um hvort greiða ætti kröfurnar eða ekki. Þeir tveir hefðu hins vegar verið í talsverðum samskiptum vegna félagsins. Þá hefði A ekki verið í samskiptum við D, þáverandi stjórnarformanns félagsins, vegna reksturs þess. Jafnframt hefði vitninu verið ljóst að D var ekki vel að sér um rekstrarleg málefni félagsins. Fyrirmælin hefðu engu að síður komið frá D og hann í raun verið sá eini sem hafði stöðuumboð til þess að taka slíka ákvörðun.

Vitnið kvaðst kannast við ummæli sín í tölvuskeyti til skiptastjóra 1. maí 2017 þar sem hann kvað sterkar að orði um meinta aðkomu ákærðu X og Y varðandi greiðslu krafnanna. Hið sama var um ummæli í tölvuskeyti til skiptastjóra 18. sama mánaðar um að það hefði verið ákærði X sem hefði í raun tekið ákvörðun um greiðslurnar en ekki ákærði Y. Þessu til viðbótar kannaðist vitnið við ummæli sín í tölvuskeyti til skiptastjóra 23. febrúar 2018 um meinta aðkomu beggja ákærðu að þessum þætti málsins, þ.e. að fyrirmælin hefðu komið frá ákærða Y en af samhenginu og samskiptum dagana á undan hefði verið ljóst að krafan hefði ekki getað komið nema frá ákærða X. Kvaðst vitnið í raun vera búið að bera um hið sama fyrir dómi.

7.

Vitnið E lögmaður, kvaðst upphaflega hafa komið að rekstri EK1923 ehf. sem ráðgjafi félaga í eigu ákærða X en hann kvaðst ekki muna hvenær það var. Þá kvaðst vitnið einhverju síðar hafa tekið sæti í stjórn félagsins, sem stjórnarmaður, en að hann myndi ekki nákvæmar dagsetningar í því sambandi. Vitnið kannaðist við undirritun sína og útgáfu á handveðsyfirlýsingu til Íslandsbanka hf., dags. 1. október 2015. Fjármunirnir hefðu komið frá hluthafa og verið lán sem eingöngu var ætlað að vera sem baktrygging vegna húsaleiguábyrgðar bankans á þessum tíma vegna EK1923 ehf. Um hefði verið að ræða sérgreinda og handveðsetta fjármuni á sérstökum bankareikningi í þessum eina tilgangi og fjármunirnir hefðu ekki verið ætlaðir til annarra nota vegna reksturs félagsins. Að þessu virtu kvaðst vitnið ekki hafa litið svo á að fjármunirnir tilheyrðu EK1923 ehf. og að eðlilegt hefði verið að skila þeim þegar þeirra var ekki lengur þörf. Vitnið kvaðst ekki kannast við lánssamning, dags. 1. október 2015, milli Sjöstjörnunnar ehf., sem lánveitanda, og EK1923 ehf., sem lántaka. Vitnið tók fram í því sambandi að hann hefði hætt í stjórn félagsins í byrjun október 2015 og því gæti verið að hann hefði ekki verið hafður með í ráðum við gerð umrædds samnings. Vitnið kannaðist við áform sín um að hafa ætlað að kaupa félagið á árinu 2015 en hann hefði hins vegar hætt við þau kaup þar sem fjármögnun hefði ekki gengið eftir. Þá hefði félagið á þeim tíma þegar hann fór frá því verið nokkuð stöndugt eða álitlegur fjárfestingarkostur.

8.

Vitnið D bar meðal annars um að hafa á árinu 2016 komið að EK1923 ehf. sem stjórnarformaður. Vitnið kvaðst vera vinur ákærða X og hafa komið að félaginu að hans beiðni sem vinargreiði. Vitnið hefði aðeins átt að gegna fyrrgreindri stöðu stjórnarmanns í félaginu en ekki átt að taka neinar ákvarðanir í rekstrinum. Hann hefði ekki verið upplýstur um fjárhagslega stöðu félagsins eða verið vel að sér í þeim málum á þeim tíma sem hann kom að félaginu. Vitnið kvaðst ekki muna vel eftir tölvuskeyti sem hann sendi 5. ágúst 2016 til A með beiðni um greiðslu reikninga til Schreiber Foods Ltd. og Evron Foods Ltd. Hið sama ætti við um atvik í tengslum við sendingu þess tölvuskeytis, þar með talið hvort eða hver hafi gefið honum fyrirmæli um að senda það tölvuskeyti. Vitnið kvaðst eingöngu hafa verið í samskiptum við ákærða Y á því tímabili þegar vitnið kom að rekstri félagsins en vitnið kvaðst ekki muna né heldur geta staðfest hvort ákærði Y hefði gefið honum fyrirmæli um að senda tölvuskeytið til A. Þá kvaðst vitnið ekki minnast þess að ákærði X hefði gefið honum fyrirmæli um að greiða reikningana.

9.

Vitnið Í, fyrrverandi maki ákærða X, kannaðist við undirritun sína, sem votts, á lánssamning, dags. 1. október 2015, milli Sjöstjörnunnar ehf., sem lánveitanda, og EK1923 ehf., sem lántaka. Vitnið kvaðst ekki geta borið um atvik í tengslum við útgáfu, efni og vottun skjalsins, né heldur nákvæmlega hvenær hún hefði undirritað skjalið. Vitnið kvaðst telja að undirritunin hefði verið þann dag sem skjalið var dagsett eða þar um bil. Hún taldi hins vegar telja ólíklegt að það hefði átt sér stað löngu síðar eða í desember 2016. Vitnið kvaðst í gegnum tíðina hafa vottað fjölda skjala fyrir ákærða X og í þeim efnum hefði almennt séð ekki verið um að ræða vottun skjala með eftir á dagsetningum. Þá kvaðst hún ekki geta fullyrt hvort farið hefði verið ofan í saumana á því með henni ef svo hefði verið.

10.

Vitnið J, fyrrverandi skrifstofustjóri Sjöstjörnunnar ehf., bar um það að hafa meðal annars í starfi sínu haft yfirumsjón með bókhaldi allra félaga sem voru í eigu ákærða X. Vitnið hefði þó enga slíka aðkomu haft að starfsemi EK1923 ehf. sem hefði verið staðsett í öðru húsi og með öðru starfsfólki. Vitnið kannaðist við undirritun sína, sem votts, á fyrrgreindan lánssamning, dags. 1. október 2015, milli Sjöstjörnunnar ehf. og EK1923 ehf. Hún kvaðst ekki muna sérstaklega eftir atvikum í þessu sambandi að öðru leyti en því að greiðslan vegna lánsins hefði runnið frá Sjöstjörnunni ehf. til EK1923 ehf. þann 1. október 2015. Það skýrði að öllum líkindum dagsetningu lánssamningsins. Frágangur við undirritun skjalsins hefði hins vegar átt sér stað einhverju síðar, líklega fjórum til sex vikum frá fyrrgreindri dagsetningu. Nánar aðspurð um raunverulega tímasetningu á gerð lánssamningsins vísaði vitnið alfarið á bug meiningum sem fram hefðu komið hjá skiptastjóra um að lánssamningurinn hefði verið gerður í lok desember 2016. Það ætti ekki við nein rök að styðjast og væri fjarstæðukennt. Lánssamningurinn hefði verið gerður í tengslum við húsaleiguábyrgð sem Íslandsbanki hf. veitti EK1923 ehf. gagnvart Reitum I ehf. Bankinn hefði gert kröfu um bakábyrgð á móti og það hefði verið gert með því að leggja til fyrrgreinda fjármuni sem lán frá Sjöstjörnunni ehf. til EK1923 ehf. sem fóru inn á sérstakan bankareikning, handveðsettan Íslandsbanka hf. Vitnið kvaðst hins vegar ekki hafa vitneskju um hvort unnið hefði verið út frá því á þessum tíma að fyrrgreind lánveiting ætti að vera til skemmri tíma og að sjálfskuldarábyrgð frá Leiti eignarhaldsfélagi ehf. kæmi í staðinn. Fyrrgreint lán frá Sjöstjörnunni ehf. hefði í bókhaldi félagsins verið skráð sem skammtímakrafa og út af bankareikningi. Bókunardagsetningin hefði verið 1. október 2015 en færslan verið gerð í bókhaldskerfi félagsins 7. janúar 2016. Gögn málsins sýndu það. Þá kannaðist vitnið við tölvupóstsamskipti milli sín og starfsmanna Íslandsbanka hf. þar sem hún leitaði frekari upplýsinga um ætlaðan samning milli bankans og Sjöstjörnunnar ehf. í tengslum við fyrrgreint handveð. Þau svör sem hefðu fengist frá bankanum hefðu verið á þá leið að skriflegur samningur um það hefði ekki verið gerður.

11.

Vitnið K, löggiltur endurskoðandi, bar um að hafa verið endurskoðandi EK1923 ehf. áður en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Síðasti ársreikningur félagsins hefði verið gerður vegna ársins 2014. Ársreikningur vegna ársins 2015 hefði ekki verið kláraður. Vitnið hefði ekki verið beðið um að gefa skýrslu við rannsókn málsins hjá héraðssaksóknara og embættið hefði ekki kallað eftir upplýsingum um afkomu félagsins á árinu 2015. Vitnið hefði einnig séð um endurskoðun fyrir Stjörnuna ehf. og Sjöstjörnuna ehf. Bæði félögin hefðu verið fjárhagslega mjög sterk á árinu 2016. Hið fyrrnefnda hefði verið með mjög sterkan rekstrargrundvöll með um tvö þúsund milljóna króna veltu. Hið síðarnefnda hefði verið með sterkan eignagrunn í fasteignum. Þá hefði Stjarnan ehf., út frá árlegri veltu, vel getað ráðið við að greiða kröfu upp á um 35 milljónir króna. Hið sama ætti við um Sjöstjörnuna ehf. varðandi kröfu upp á 21 milljón króna sem ekki hefði verið stór fjárhæð miðað við eignir félagsins. Þá hefði velta EK 1923 ehf. verið á annað þúsund milljónir króna á árinu 2014 og krafa upp á 21 milljón króna hefði ekki verið stór fjárhæð fyrir félagið í því sambandi. Hver króna hefði hins vegar skipt máli í ljósi skuldastöðu félagsins.

12.

Vitnið B kvaðst hafa verið vöruhússtjóri hjá EK1923 ehf. frá því tímabili þegar ákærði X kom að félaginu sem eigandi í gegnum sín félög. Þá hefði vitnið látið af störfum um vorið 2016. Vitnið kvaðst hafa verið fengið til að aðstoða A ráðgjafa með því að útvega honum gögn og upplýsingar og annað í þeim dúr. Fjárhagsleg staða EK1923 ehf. hefði fram undir lok starfseminnar á árinu 2016 verið erfið. Lausafé hefði verið af skornum skammti og félagið verið í vandræðum með að fjármagna vörukaup. Sú starfsemi hefði verið lykilatriði í rekstrinum til að halda honum gangandi. Allir starfsmenn félagsins hefðu verið meðvitaðir um erfiða stöðu félagsins og þá ekki síst sölumenn sem voru í vandræðum með að fá vörur. Vitnið kvaðst ekki hafa haft neina aðkomu eða sérstaka vitneskju um atvik í tengslum við leiguábyrgð, sbr. I. ákærulið. Það hefði hins vegar heyrt af þeim atvikum eftir á. Þá kvaðst vitnið heldur ekki hafa haft aðkomu að framsali á kröfu EK1923 ehf. á hendur ríkissjóði til Stjörnunnar ehf., sbr. II. ákærulið. Vitnið kvaðst hins vegar þekkja til þess máls og hvernig það var tilkomið.

13.

Vitnið L, framkvæmdastjóri lögfræðisviðs Reita fasteignafélags hf., bar um að EK1923 ehf. hefði í mars 2016 verið í vanskilum með húsaleigu. Bankaábyrgð til tryggingar á húsaleigunni hefði í fjárhæð numið þriggja mánaða leigu. Reitir fasteignafélag hf. hefði á þessum tíma ekki talið ráðlegt að ganga að bankaábyrgðinni og lagt hefði verið upp með að það þjónaði betur hagsmunum félagsins að takmarka tjónið og fá Parlogis ehf. í viðskipti sem nýjan leigutaka. Þá staðfesti vitnið undirritun sína á skjal varðandi yfirlýsingu til Íslandsbanka hf. um að heimilt væri að fella niður bankaábyrgðina.

14.

Vitnið N, fyrrverandi forstjóri ÍSAM ehf., staðfesti efni og undirritun sína á kaupsamningi um rekstur EK1923 ehf., dags. 21. mars 2016. Í framburði hennar kom meðal annars fram að talsverð verðmæti hefðu legið í viðskiptasamböndum o.fl. sem voru andlag samningsins. Viðskiptin hefðu borið að með þeim hætti að A ráðgjafi hefði sett sig í samband við ÍSAM ehf. og spurst fyrir hvort áhugi væri á því að ganga til samninga við EK1923 ehf. um þetta. Þá hefði O lögmaður að mestu komið að samningagerðinni fyrir hönd ÍSAM ehf. Á þessum tíma hefði legið fyrir að verulega var farið að halla undan fæti hjá EK1923 ehf. Þau málefni hefðu hins vegar ekki verið rædd sérstaklega né heldur að ÍSAM ehf. færi ofan í saumana á því eða gjaldþrot væri yfirvofandi. Almenn umræða á heildsölumarkaði á þeim tíma hefði hins vegar verið í þá veru að EK1923 ehf. stæði illa.

15.

Vitnið Ó, sérfræðingur, staðfesti efni og undirritun sína á verðmat, dags. 17. nóvember 2016, varðandi umboð sem seld voru úr rekstri EK1923 ehf. til ÍSAM ehf. Skiptastjóri EK1923 ehf. hefði beðið vitnið um að vinna verðmatið og meginniðurstaða matsins hefði verið sú að söluverðið á umræddum verðmætum til ÍSAM ehf. hefði verið tæplega 200 milljónum króna lægra en í eðlilegum viðskiptum á milli aðila. Um hefði verið að ræða mikilvæg umboð á matvörumarkaði sem hefðu með þessum hætti runnið til ÍSAM ehf. Vitnið tók fram að ekki hefði verið um að ræða formlegt eða ítarlegt verðmat. Við gerð þess hefði verið veittur aðgangur að tölvukerfi EK1923 ehf. en þar hefði verið að finna gögn um sölutölur og framlegð sem stuðst var við við gerð matsins. Þá hefði skiptastjóri í framhaldi ætlað að láta gera ítarlegra verðmat með dómkvaðningu matsmanns en vitnið kvaðst ekki vita nánar um það.

16.

Vitnið F, fjárfestir, staðfesti efni og undirritun sína á samning um kaup á öllum hlutum í EK1923 ehf., dags. 26. nóvember 2015. Um þau atvik bar vitnið að félagið hefði verið til sölu á þeim tíma og hann ásamt fleirum hefði sýnt því áhuga að kaupa félagið. Vitnið hefði verið í samskiptum við ákærða, X, og Y í þeim efnum. Vitnið hefði kynnt sér rekstur og efnahag félagsins og átt fund með fulltrúum frá Íslandsbanka hf. til að athuga hvort unnt væri að ná fram skuldbreytingum. Kaupin á félaginu hefðu hins vegar ekki gengið eftir þar sem menn hefðu ekki náð saman.

17.

G, lánastjóri hjá Íslandsbanka hf., gerði grein fyrir fyrrgreindri handveðsetningu og hvað lá henni að baki. Í því sambandi kom meðal annars fram að EK1923 ehf. hefði í október 2015 þurft að leggja fram húsaleiguábyrgð gagnvart fasteignafélaginu Reitum hf. Íslandsbanki hf. hefði gengist í þá ábyrgð fyrir EK1923 ehf. og á móti hefði EK1923 ehf. lagt 21 milljón króna í peningum inn á sérgreindan bankareikning sem var handveðsettur Íslandsbanka hf. Þar hefði verið um að ræða baktryggingu til að standa á móti húsaleiguábyrgð bankans.

Peningarnir, sem mynduðu baktrygginguna, hefðu komið frá eiganda eða skyldu félagi, þ.e. Sjöstjörnunni ehf., og það hefði komið til áður en því var hafnað í lánanefnd bankans að sjálfskuldarábyrgð frá Leiti eignarhaldsfélagi ehf., móðurfélaginu, stæði sem baktrygging á móti húsaleiguábyrgð bankans. Umrædd húsaleiguábyrgð og baktrygging með handveðsetningu hefði verið gerð á sama tíma. Röð atvika í tíma hefði reynst vera með þeim hætti að ekki var komið tölulegt auðkenni hjá bankanum til að nota til að sérgreina bakábyrgðina með skráningu inn á handveðsyfirlýsinguna, eins og almennt væri um slíkar ábyrgðir. Um væri að ræða tæknilegt atriði innan bankans. Þetta hefði því leitt til þess að stofnað var allsherjarveð með umræddu handveði á bankareikningnum í stað þess að handveðið væri tilgreint sem sértækt veð. Bankinn hefði hins vegar í raun litið svo á að um væri að ræða sértækt veð og eingöngu tilkomið vegna baktryggingarinnar út af húsaleiguábyrgðinni og munnlega hefði verið gengið út frá því.

Bankinn hefði því ekki talið sér stætt á því að halda handveðinu áfram hjá sér á móti öðrum útlánum bankans til EK1923 ehf. þegar húsaleiguábyrgðinni lauk. Við lok þeirrar ábyrgðarinnar hefði handveðið fallið niður og fjárhæðin verið óbundin eða til frjálsrar ráðstöfunar. Ákærði X, sem var prókúruhafi EK1923 ehf. á þeim tíma þegar peningarnir voru greiddir til baka, hefði staðfest fyrrgreinda millifærslubeiðni til Sjöstjörnunnar ehf. og hún því verið framkvæmd 15. mars 2016. Ef slík staðfesting hefði hins vegar ekki komið frá prókúruhafanum þá hefði það leitt til þess að peningarnir hefðu legið áfram inni á bankareikningnum og þar með verið til ráðstöfunar fyrir EK1923 ehf. Vitnið kvaðst hins vegar ekki hafa haft vitneskju um lánssamning milli Sjöstjörnunnar ehf. og EK1923 ehf., dags. 1. október 2015, þar sem innstæða fyrrgreinds bankareiknings var veðsett Sjöstjörnunni ehf. með öðrum veðrétti. Vitnið staðfesti undirritanir sínar á einstök skjöl í málsgögnum og efni og sendingu tölvuskeyti meðal málsgagna sem stöfuðu frá vitninu og gerði nánar grein fyrir þeim.

18.

Vitnið H, útibússtjóri Íslandsbanka, bar um að EK1923 ehf. hefði verið í greiðsluerfiðleikum og leitað hefði verið leiða til að rétta af stöðu félagsins. Bankinn hefði haft aðkomu að því sem stærsti kröfu og veðhafi. Í því sambandi hefði verið reynt að selja fyrirtækið í heilu lagi til fjárfesta á vegum F. Þau viðskipti hefðu hins vegar ekki gengið eftir. Þá hefði vitnið verið í góðum samskiptum við A rekstrarráðgjafa til að finna leiðir í stöðunni. Afstaða bankans hefði verið sú að reyna að vinna með eigendum að lausnum í stað þess að ganga að félaginu. Staða félagsins hefði versnað mikið í höndum eigenda þess á þessum tíma. Þá hefði bankinn meðal annars í þessu sambandi samþykkt fyrir sitt leyti, sem veðhafi, sölu á rekstri EK1923 ehf. til ÍSAM ehf. í mars 2016.

Varðandi atvik í tengslum við fyrrgreinda húsaleiguábyrgð þá hefði Íslandsbanki hf. í október 2015 gengist í fyrrgreinda húsaleiguábyrgð fyrir EK1923 ehf. og gert á móti kröfu um ábyrgð í peningum sem baktryggingu. Bankanum hefði verið kunnugt um að peningarnir hefðu komið frá öðrum en EK1923 ehf. Peningarnir hefðu verið handveðsettir bankanum á meðan húsaleiguábyrgðin var í gildi. Eftir að sú ábyrgð var ekki lengur til staðar hefði af hálfu bankans ekki verið gerð krafa um að handveðið væri lengur til staðar. Þótt tiltekið hefði verið í handveðsyfirlýsingunni að um væri að ræða allsherjarveð þá hefði munnlega verið lagt til grundvallar og um það verið rætt í lánanefnd þegar gengið var frá húsaleiguábyrgðinni að peningarnir væru eingöngu vegna umræddrar baktryggingar og ekki til annars. Almenna reglan í þessu sambandi væri allsherjarveðsetning nema annað væri sérstaklega tiltekið. Handveðsetningin með þessu hætti hefði komið til þar sem ekki hefði verið fallist á ábyrgð af hálfu Leitis eignarhaldsfélags ehf. Þá kvaðst vitnið telja að Íslandsbanki hf. hefði litið svo á að peningarnir væru ekki til frjálsrar ráðstöfunar fyrir EK1923 ehf. og þeir hefðu eingöngu komið til vegna ábyrgðarinnar. Vitnið kvaðst ekki muna þessi atvik vel né heldur önnur atvik síðar í tengslum við það þegar Parlogis ehf. tók yfir vörubirgðir og dreifingu vegna Subway veitingastaðanna, sem áður hefði verið hjá EK1923 ehf.

D.

Niðurstöður:

1.

Varðandi I. ákærulið:

Í málinu er ágreiningslaust og liggur fyrir í gögnum málsins að ákærði X var þann 15. mars 2016, í gegnum félög sín, aðaleigandi að EK1923 ehf. og jafnframt á sama tíma stjórnarformaður þess félags, sem og aðaleigandi og stjórnarformaður Sjöstjörnunnar ehf. Jafnframt er ágreiningslaust að ákærði Y var á sama tíma prókúruhafi Sjöstjörnunnar ehf. og starfaði fyrir það félag. Samkvæmt gögnum málsins var hann hins vegar ekki skráður framkvæmdastjóri félagsins fyrr en 14. apríl 2016 og verður því að sýkna hann af því atriði í verknaðarlýsingu.

Einnig er ágreiningslaust og kemur fram í málsgögnum að millifærsla átti sér stað 15. mars 2016 þar sem peningar að fjárhæð 21.316.582 krónur voru færðir af bankareikningi EK1923 ehf., nr. 51514105502, inn á bankareikning Sjöstjörnunnar ehf., 11126736. Þá er ágreiningslaust og liggur fyrir í málsgögnum að ákærði Y sendi tölvuskeyti til starfsmanns Íslandsbanka hf. 14. mars 2016 þar sem óskað var eftir fyrrgreindri millifærslu, sem ákærði X staðfesti að ósk bankans síðar sama dag. Að þessu virtu liggur fyrir að ákærðu X og Y komu því til leiðar að umrædd millifærsla náði fram að ganga með samþykki bankans. Með þessu létu þeir starfsmann Íslandsbanka hf. framkvæma téða millifærslu, eins og greinir í ákæru.

Þá er ekki ágreiningur um það að Sjöstjarnan ehf. lánaði EK1923 ehf. tuttugu og eina milljón króna þann 1. október 2015 og að um hafi verið að ræða lán sem var ætlað að standa á móti útgefinni húsaleiguábyrgð Íslandsbanka hf. til tryggingar skuldbindingum EK1923 ehf. vegna leigu félagsins á atvinnuhúsnæði að M. Jafnframt liggur fyrir að umrædd lánveiting átti sér stað í tengslum við upphaf samningssambands milli EK1923 ehf., sem leigutaka, og Reita I ehf., sem nýs leigusala, varðandi leigu fyrrgreinds húsnæðis samhliða því að húsnæðið var selt hinum nýja leigusala. Meðal gagna málsins er handveðsyfirlýsing, dags. 1. október 2015, milli EK1923 ehf. og Íslandsbanka hf. um handveðsetningu á innstæðu bókarlauss reiknings EK1923 ehf., sem allsherjarveðs, ásamt vöxtum og verðbótum. Ágreiningslaust er að fyrrgreindir fjármunir, sem komu frá Sjöstjörnunni ehf., voru lagðir inn á umræddan bankareikning EK1923 ehf. vegna húsaleiguábyrgðarinnar. Þá liggur fyrir að samningssambandi EK1923 ehf. og Reita I. ehf. lauk frá og með 31. mars 2016 og nýr leigutaki, Parlogis ehf., tók við húsnæðinu næsta dag á eftir. Þessu til viðbótar liggur fyrir að ekki reyndi á það í lok mars 2016 að gengið væri á umrædda húsaleiguábyrgð bankans þrátt fyrir vanskil EK1923 ehf. á húsaleigu á þeim tíma gagnvart fyrrgreindum leigusala. Samkvæmt framburði vitnisins L var það mat fasteignafélagsins Reita hf. að hagsmunum þess félags eða dótturfélags þess, sem leigusala, væri betur borgið með því að fá nýjan leigutaka að húsnæðinu 1. apríl 2016 í stað þess að ganga að ábyrgðinni. Umrædd húsaleiguábyrgð féll því niður með tilkomu nýs leigutaka að húsnæðinu og þar með fyrrgreint handveð bankans á fyrsta veðrétti.

Samkvæmt orðalagi 4. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga er slæm fjárhagsstaða skuldara ekki sérstakur efnisþáttur í verknaðarlýsingu ákvæðisins. Út frá orðalagi ákvæðisins að öðru leyti, sbr. og 3. mgr. sömu lagagreinar, staðsetningu þess í almennum hegningarlögum, sem og almennri dómaframkvæmd um beitingu ákvæðisins, má þó ganga út frá því að ákvæðinu verði fyrst og fremst beitt um ráðstafanir sem eiga sér stað þegar fjárhagserfiðleikar skuldarans blasa við. Af framburðum ákærðu verður ráðið að þeim hafi í mars 2016 verið ljóst að fjárhagserfiðleikar voru hjá EK1923 ehf. án þess þó að þeim hafi verið ljóst að stefndi í gjaldþrot félagsins. Samrýmist það framburðum vitnanna A, C og B um erfiða fjárhagslega stöðu félagsins á þeim tíma. Þá liggur fyrir að umrædd millifærsla átti sér stað á svipuðum tíma og ráðgjafinn A, sem ákærðu voru í samskiptum við vegna málefna félagsins, var að leita leiða til að rétta af stöðuna, meðal annars með því að selja viðskiptasambönd og vörubirgðir frá EK1923 ehf. Að þessu virtu og með hliðsjón af fjárhæð þeirra peninga sem runnu frá EK1923 ehf. til Sjöstjörnunnar ehf. með téðri millifærslu verður að minnsta kosti að leggja til grundvallar að ákærðu X og Y hljóti að hafa verið ljóst að með þessu var verið að færa verulega fjármuni frá félagi sem var í fjárhagserfiðleikum yfir til Sjöstjörnunnar ehf. sem kröfuhafa. Hlutlægt séð var með þessu farið gegn hagsmunum annarra kröfuhafa EK1923 ehf. um að ná fram fullnustu í eignum félagsins, ef til slíkra aðgerða kæmi síðar.

Ákærðu X og Y ber saman um að fjármunina hafi átt að greiða til baka til Sjöstjörnunnar ehf. þegar þeirra væri ekki lengur þörf vegna húsaleiguábyrgðarinnar. Um þetta hafi verið samkomulag við Íslandsbanka hf. þrátt fyrir að í handveðsyfirlýsingunni væri kveðið á um allsherjarveð bankans á umræddum fjármunum og enda þótt bankinn hafi á sama tíma átt aðrar kröfur á hendur EK1923 ehf. Ákærðu X og Y hafi verið að fylgja þessu eftir með því að hlutast til um umrædda endurgreiðslu. Framburður þeirra um þetta á sér stoð í framburðum vitnanna G lánastjóra og H útibússtjóra sem könnuðust bæði við og báru um að óformlegt eða munnlegt samkomulag hefði verið í gildi milli Íslandsbanka hf. og EK1923 ehf. um að fyrrgreind handveðsetning bankans, allsherjarveð samkvæmt handveðsyfirlýsingu, tæki í raun ekki til umræddra fjármuna þegar húsaleiguábyrgð bankans félli niður. Bankinn hefði því ekki talið sér fært að halda peningunum áfram til tryggingar á öðrum kröfum bankans á hendur félaginu. Þá bar vitnið H enn fremur um að bankinn hefði litið svo á að peningarnir væru ekki til frjálsrar ráðstöfunar fyrir EK1923 ehf. og þeir fjármunir hefðu eingöngu komið inn á bankareikninginn vegna húsaleiguábyrgðarinnar.

Meðal gagna málsins er skriflegur lánssamningur milli Sjöstjörnunnar ehf., sem lánveitanda, og EK1923 ehf., sem lántaka, dags. 1. október 2015. Samkvæmt samningnum fékk EK1923 ehf. tuttugu og eina milljón króna að láni frá Sjöstjörnunni ehf. og var lánið bundið nánari skilyrðum og skilmálum sem kveðið var á um í samningnum, meðal annars að lánið væri tryggt með öðrum veðrétti á umræddum bankareikningi. Ljóst er að öðru leyti af efni samningsins að lánveitingunni sem þar greinir var ætlað að standa í samhengi við umrædda húsaleiguábyrgð og skuldbatt lántaki sig til þess að endurgreiða lánið með einni greiðslu, auk vaxta og dráttarvaxta, eigi síðar en tveimur dögum eftir gjaldfellingu, að uppfylltu því skilyrði að Íslandsbanki hf. væri á þeim tíma búinn að aflétta fyrsta veðrétti á bankareikningnum. Er því ljóst að hinn skriflegi lánssamningur tekur til fyrrgreindrar lánveitingar og innborgunar á umræddan bankareikning EK1923 ehf. þann 1. október 2015. Þá var gjaldfelling samkvæmt lánssamningnum miðuð við einhliða tilkynningu Sjöstjörnunnar ehf., sem lánveitanda. Við meðferð málsins fyrir dómi báru ákærðu X og Y um að lánssamningurinn hefði í raun verið gerður einhverju eftir dagsetningu samningsins og verður ráðið af framburði þeirra að það hafi að öllum líkindum verið í lok október 2015. Af framburði þeirra verður ráðið að Íslandsbanka hf. hafi ekki verið kunnugt um lánssamninginn og þar með fyrrgreindan veðrétt Sjöstjörnunnar ehf. Bankanum hafi hins vegar verið kunnugt um lánveitinguna sem slíka á milli félaganna. Samrýmist það framburði vitnisins G sem kvaðst ekki kannast við lánssamninginn en af framburði hennar verður ráðið að bankanum var kunnugt um að peningarnir vegna baktryggingarinnar hefðu komið frá eiganda eða skyldu félagi, þ.e. Sjöstjörnunni ehf. Hið sama verður ráðið af framburði vitnisins H. Vitnið J, annar tveggja votta á lánssamningnum, bar um að samningurinn hefði verið gerður um fjórum til sex vikum eftir umrædda dagsetningu. Dagsetningin hefði verið miðuð við þann dag þegar lánið var veitt. Þá bar vitnið Í um að samningurinn hefði líklega verið gerður sama dag eða einhverjum dögum eftir umrædda dagsetningu en hún mundi ekki vel eftir þeim atvikum. Samkvæmt málsgögnum var umrædd lánveiting skráð í bókhaldi Sjöstjörnunnar ehf. 7. janúar 2016 með bókunardagsetningu 1. október 2015. Þá getur það samrýmst tölvuskeytum sem fóru á milli ákærða Y, vitnisins J og vitnisins C, á svipuðum tíma vegna frágangs eða færslu á bókhaldi Sjöstjörnunnar ehf. Sjálfstæð rannsókn lögreglu á tilurð lánssamningsins, umfram rannsókn og ætlan skiptastjóra um meint síðara tímamark til málamynda, er í raun afar takmörkuð um það hvenær lánssamningurinn var raunverulega gerður. Þá skýrðust þau atvik í raun betur með fyrrgreindri skýrslugjöf vitna við meðferð málsins fyrir dómi og verður ákæruvaldið látið bera hallann af því.

Að framangreindu virtu og þar sem annarra gagna nýtur ekki við verður lagt til grundvallar að lánssamningurinn hafi verið gerður um fjórum til sex vikum eftir útgáfu skjalsins, þ.e. í lok október 2015 eða fyrri hluta nóvember sama ár. Þá hafi dagsetning samningsins, 1. október 2015, verið miðuð við þegar lánveitingin átti sér í raun stað. Þessu til viðbótar liggur fyrir að umræddir peningar voru frá upphafi sérgreindir frá öðrum eignum EK1923 ehf. á bundnum bankareikningi. Vitnið C, þáverandi framkvæmdastjóri félagsins, bar um það fyrir dómi að hann hefði alltaf litið svo á að fjármunirnir væru ekki ætlaðir til frjálsrar ráðstöfunar fyrir EK1923 ehf. og aldrei hefði verið neinn vafi um það. Vitnið E, þáverandi stjórnarformaður félagsins, bar um hið sama og jafnframt að eðlilegt hefði verið að skila peningunum til baka þegar þeirra var ekki lengur þörf. Að öllu þessu virtu þykir unnt að leggja til grundvallar að umrætt lán frá Sjöstjörnunni ehf. til EK1923 ehf. hafi eingöngu verið veitt til að gera hinu síðarnefnda félagi kleift að leigja áfram umrætt húsnæði af nýjum leigusala, Reitum I ehf., með húsaleiguábyrgð frá Íslandsbanka hf. Þá hafi frá upphafi verið gengið út frá því að peningarnir myndu renna til baka til lánveitanda þegar þeirra væri ekki lengur þörf. Einnig liggur fyrir að með því að leggja fjármunina til með þessum hætti var unnt að selja hinum nýja leigusala eða móðurfélagi hans húsnæðið frá Sjöstjörnunni ehf. með leigusamningnum. Engin gögn hafa hins vegar verið lögð fram til stuðnings því að Sjöstjarnan ehf. hafi hagnast á þeim fasteignaviðskiptum og verður ákæruvaldið látið bera hallann af því.

Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að gengið var frá hinum skriflega lánssamningi nokkrum vikum eftir umrædda lánveitingu en talsvert áður en gert var samkomulag um breytingu á leigu á umræddu húsnæði til nýs leigutaka, Parlogis ehf. þann 11. mars 2016. Þá veitti Íslandsbanki hf., sem veðhafi og stór kröfuhafi EK1923 ehf., samþykki fyrir afhendingu fjármunanna eftir að umrædd beiðni kom fram um það frá ákærðu þann 14. mars 2016, enda lá fyrir að leigusali gengi ekki að húsaleiguábyrgðinni þrátt fyrir leiguvanskil EK1923 ehf. á þeim tíma. Viðskiptalegar forsendur umrædds leigusala virðast hafa legið því til grundvallar en engin rannsókn lögreglu hefur farið fram á þeim hluta málsins og verður ákæruvaldið látið bera hallann af því. Húsaleiguábyrgð og veðréttur bankans á bankareikningnum var því í raun fallinn niður þegar þetta átti sér stað. Að öllu þessu virtu bendir allt til þess að ákærðu X og Y hafi litið svo á að umræddri millifærslu 15. mars 2016 væri ætlað að vera endurgreiðsla á sérgreindum fjármunum sem ætlaðir voru til sérstakra nota í samræmi við upphaflega lánveitingu þegar skilyrði fyrir húsaleiguábyrgðinni voru ekki lengur fyrir hendi. Ekkert í hinum skriflega lánssamningi, sem samkvæmt framangreindu kom til síðar, breytti í raun forsendum lánveitingarinnar. Með þessu verður að líta svo á að ákærði X og Y hafi í raun verið að fylgja því eftir sem lagt var upp með í upphafi þegar lánið var veitt til EK1923 ehf. í fyrrgreindum tilgangi. Einnig liggur fyrir að umræddir fjármunir blönduðust aldrei saman við aðra fjármuni EK1923 ehf. og voru þeir í raun eins og frátekin peningafúlga eða önnur svipuð sérgreind verðmæti sem haldið var frá raunverulegum eignum félagsins. Þá var endurgreiðslan framkvæmd með samþykki Íslandsbanka hf. í beinu framhaldi af brottfalli húsaleiguábyrgðarinnar og eftir gjaldfellingu lánsins samkvæmt lánssamningi, eins og atvik voru í rauntíma. Hefur ekki þýðingu í þessu sambandi þótt bankanum hafi á þessum tíma ekki verið kunnugt um hinn skriflega lánssamning og veðrétt Sjöstjörnunnar ehf. gagnstætt því sem lagt var upp með í fyrrgreindri handveðsyfirlýsingu. Veðréttur Sjöstjörnunnar ehf. gat ekki skaðað hagsmuni bankans, eins og hér háttar til. Að mati dómsins bendir því allt til þess að umrædd greiðsla 15. mars 2016 hafi í raun verið ráðstöfun sem laut að því að EK1923 ehf. skilaði Sjöstjörnunni ehf. peningunum þegar þeirra var ekki lengur þörf, líkt og um væri að ræða sérgreindan hlut eða hlutarréttindi hins síðarnefnda félags. Að auki gat sú ráðstöfun samrýmst veðrétti þess félags samkvæmt lánssamningnum.

Verknaðaraðferðir samkvæmt 4. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga eiga allar sammerkt að vera óvenjulegs eðlis og óforsvaranlegar á þeim tímapunkti sem þær eru framkvæmdar og vera til þess fallnar að rýra efnahag skuldarans til tjóns eða hættu á tjóni fyrir kröfuhafa. Að þessu virtu og með hliðsjón af öllu því sem að framan er rakið leikur verulegur vafi á því að ákærðu X og Y hafi um miðjan mars 2016, þegar umrædd millifærsla átti sér stað og í aðdraganda hennar, í raun verið meðvitaðir um hvort sú ráðstöfun á fjármunum gæti verið óvenjuleg og óforsvaranleg og að hún gæti falið í sér ólögmæta mismunun til fjártjóns eða fjártjónshættu gagnvart öðrum kröfuhöfum. Leikur því talsverður vafi á því, eins og hér stendur á, að þeir hafi með umræddri háttsemi haft ásetning til þess að skerða kröfuréttindi eða fullnustuhagsmuni annarra kröfuhafa í merkingu 4. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga. Þá leikur samkvæmt framansögðu einnig talsverður vafi á því að þeir hafi með umræddri ráðstöfun haft ásetning til auðgunar í merkingu 243. gr. sömu laga. Ber að skýra allan vafa ákærðu í vil, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hefur ekki þýðingu í þessu sambandi þótt síðar hafi verið lagt til grundvallar í einkamáli, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 19/2020, að unnt væri að rifta greiðslunni á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 vegna óvenjulegs greiðslueyris. Er um að ræða hlutlæga riftunarreglu gjaldþrotaréttar sem lýtur öðrum lögmálum en á við í refsirétti um sakarmat vegna mögulegrar refsiábyrgðar. Að öllu framangreindu virtu ber að fallast á kröfu ákærða X og Y um sýknu af þessum ákærulið.

2.

Varðandi II. ákærulið:

Atvik máls samkvæmt þessum ákærulið eru að mestu óumdeild en ágreiningur hverfist meðal annars um það hvort umrætt framsal hafi verið án endurgjalds og þar með rýrt efnahag félagsins. Verknaðarlýsing þessa ákæruliðar verður ekki skilin með öðrum hætti en að ákæruvaldið leggi til grundvallar að um hafi verið að ræða meint ólögmætt framsal á gjaldfallinni kröfu á hendur ríkissjóði með gjafagerningi af hálfu ákærðu X og Y. Svipuð nálgun birtist í kæru skiptastjóra til héraðssaksóknara 9. janúar 2017 vegna þess sakarefnis sem hér um ræðir. Ákæruvaldið er bundið af málatilbúnaði sínum eins og hann birtist í verknaðarlýsingu ákæru og ekki verður dæmt fyrir aðra háttsemi en þar greinir, sbr. clið 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

Fyrir liggur að ákærði Z gaf skýrslu með réttarstöðu vitnis fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur í einkamáli nr. E373/2017, sbr. dóm Landsréttar nr. 139/2018, vegna sama sakarefnis og liggur til grundvallar þessum ákærulið. Málsgögn bera ekki með sér að við þá skýrslutöku hafi verið gætt að sérstakri réttarstöðu samkvæmt 3. mgr. 52. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála. Lá þó fyrir á þeim tíma að skiptastjóri var búinn að beina kæru á hendur ákærða Z o.fl. til héraðssaksóknara vegna sakarefnisins. Að þessu virtu getur sú dómsskýrsla ekki haft sérstaka þýðingu við úrlausn máls þessa þannig að halli á ákærðu.

Í málinu er óumdeilt að EK1923 ehf. annaðist frá árinu 2014 innflutning og dreifingu á vörum og hráefni fyrir Subwayveitingastaði og að fyrir þessa þjónustu greiddi Stjarnan ehf. EK1923 ehf. endurgjald. Þá er ágreiningslaust að innflutningskostnaði EK1923 ehf. vegna umræddra vara var velt yfir á Stjörnuna ehf. sem hluta af heildarinnkaupsverði vöru, þar með talið kostnaði vegna tolla sem síðar reyndust vera ólögmætir samkvæmt téðum dómum Hæstaréttar Íslands frá 21. janúar 2016. Með þessu verður að líta svo á að Stjarnan ehf. hafi eignast gjaldfallna fjárkröfu á hendur EK1923 ehf. vegna ólögmætra ofgreiðslna sem urðu til í fyrrgreindu viðskiptasambandi þeirra á milli. Slíkt hið sama var lagt til grundvallar með dómi Landsréttar 7. desember 2018, í máli nr. 139/2018, þar sem því var hafnað að umrætt kröfuframsal væri riftanlegur gjafagerningur á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991. Vegna umrædds kröfuframsals frá EK1923 ehf. til Stjörnunnar ehf. 27. janúar 2016 verður að líta svo á að í raun hafi frá sama tíma fallið niður krafa Stjörnunnar ehf. að sömu fjárhæð á hendur EK1923 ehf. Tímamark endanlegs fjárhagslegs uppgjörs milli félaganna um þetta hefur ekki sérstaka þýðingu, eins og hér stendur á. Framsalið á kröfunni á hendur ríkissjóði var því ekki án endurgjalds eða gjafagerningur sem rýrði efnahag EK1923 ehf. í merkingu 4. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, eins og verknaðarlýsingu ákæru er háttað. Samkvæmt þessu er ljóst að verknaðarlýsing ákærunnar getur ekki staðist.

Hvorki ákærði X né heldur ákærði Z hafa borið um það fyrir dómi að þeir hafi á verknaðarstundu haft ásetning til þess að framselja umrædd kröfuréttindi án þess að endurgjald kæmi á móti. Framburður þeirra verður ekki skilinn á annan hátt en að þeir hafi frá upphafi fyrst og fremst litið svo á að kröfuframsalið væri liður í innbyrðis fjárhagslegu uppgjöri félaganna, eins og áður greinir, og í því væri fólgið hagræði fyrir bæði félögin. Framburður ákærða X hjá lögreglu var af sama toga. Hið sama á að mestu við um framburð ákærða Z hjá lögreglu, eins og sú skýrsla birtist í mynd og hljóðupptöku sem fylgdi gögnum málsins frá ákæruvaldinu til dómsins. Samantektarskýrsla lögreglu um þann framburð, sem er meðal málsgagna, er hins vegar ónákvæm. Framburður ákærða Z hjá lögreglu um söluferli EK1923 ehf. á svipuðum tíma og umrætt framsal átti sér stað fær ekki breytt framangreindu. Þær skýringar hjá lögreglu verður að setja í samhengi við önnur svör sem ákærði veitti samhliða við sömu skýrslutöku og lutu fyrst og fremst að innbyrðis uppgjöri félaganna og hagræði og einföldun sem í því fólst fyrir félögin að framselja kröfuna með þeim hætti sem gert var. Þá styðja önnur málsgögn eða framburðir vitna ekki að ákærðu X og Z hafi haft ásetning til framsals kröfunnar án endurgjalds. Af þessu leiðir að sjónarmið, sem fram komu við meðferð málsins fyrir dómi, um meint tilraunarbrot, sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga, geta ekki átt við um úrlausn málsins, auk þess sem slík nálgun fellur illa að verknaðarlýsingu ákæru.

Að öllu framangreindu virtu ber að fallast á kröfur ákærðu X og Z um sýknu af þessum ákærulið.

3.

Varðandi III. ákærulið:

Í málinu er óumdeilt að EK1923 ehf. greiddi þann 11. ágúst 2016 umræddar gjaldfallnar kröfur tveggja erlendra birgja, samtals að fjárhæð 2.538.448 krónur, þar af 2.227.593 krónur vegna Evron Foods Ltd. og 310.885 krónur vegna Schreiber Foods Ltd. Hvorki ákærði X né heldur ákærði Y kannast við að hafa gefið nein fyrirmæli um greiðslu krafnanna eins og þeim er gefið að sök samkvæmt ákæru. Þá liggur fyrir að hvorugur þeirra hafði formlega stöðu innan EK1923 ehf. á þeim tíma sem hér um ræðir.

Óumdeilt er að það var A, þáverandi prókúruhafi EK1923 ehf., sem gekk frá greiðslu krafnanna eftir að hafa fengið beiðni um það frá D, þáverandi stjórnarformanni félagsins. Sú beiðni barst honum með tölvuskeyti 5. ágúst 2016 sem er meðal gagna málsins. Að þessu atriði er hins vegar ekki vikið í verknaðarlýsingu ákæru. Við skýrslugjöf fyrir dómi gat vitnið D ekki skýrt nánar umrædda beiðni, hvað lá henni til grundvallar og þá kannaðist hann ekki við að hafa verið í samskiptum við ákærðu X og Y vegna beiðninnar. Skýrsla vitnisins hjá lögreglu var af sama toga.

Afrit af tölvuskeytum eða önnur svipuð gögn liggja ekki fyrir sem staðfesta með skýrum og afdráttarlausum hætti að ákærði Y hafi gefið A fyrirmæli fyrir hönd ákærða X, eins og greinir í ákæru. Hið sama á við um meinta aðkomu ákærða X að slíkum meintum fyrirmælum. Það sem liggur hins vegar fyrir í málsgögnum eru tölvuskeyti frá ákærða X til A á umræddum tíma þar sem fyrst og fremst var verið að spyrjast fyrir um umræddar kröfur og greiðslu þeirra og var ákærði Y hluti af þeim samskiptum sem aukaviðtakandi. Samkvæmt framburði vitnisins A fyrir dómi var ákærði Y ekki í þeirri stöðu að geta gefið honum fyrirmæli um greiðslu krafnanna og leit hann svo á að slík fyrirmæli yrðu að koma frá D vegna stöðu hans sem stjórnarformanns og þau fyrirmæli eða boð hefðu í raun komið frá honum. Þá bar A um það fyrir dómi að ákærði X hefði verið óánægður með að kröfurnar væru ógreiddar og hann hefði fyrst og fremst verið að sýna því áhuga að þær yrðu greiddar. Hvorki ákærði X né heldur ákærði Y hefðu hins vegar gefið A fyrirmæli um greiðslu krafnanna.

Af gögnum málsins verður ráðið að A hafi að nokkru leyti verið óstöðugur í upplýsingagjöf gagnvart skiptastjóra um meinta aðild ákærða Y að þessum hluta málsins. Í tölvuskeytum hans og skiptastjóra í apríl og maí 2017, sem eru meðal gagna, kom ýmist fram að fyrirmæli um greiðslu krafnanna hefðu komið frá ákærða Y vegna ákærða X, eða að svo hefði ekki verið, en jafnframt að ákærði X hlyti að hafa tekið þá ákvörðun og annað í þeim dúr. Þá bar A með svipuðum hætti hjá lögreglu þar sem fyrst og fremst var stuðst við eða spurt út frá gögnum sem borist höfðu frá skiptastjóra. Framburður A er heilt á litið fremur óskýr um þau atvik sem hér um ræðir og virðist að nokkru leyti byggður á upplifunum hans á samofnum samskiptum við ákærðu X og Y, auk D, á umræddum tíma. Þá verður ráðið af framburði A fyrir dómi að hann hafi í raun verið að ýja að því að hann liti svo á að aðkoma eða vægi D að umræddum atvikum væri í raun meira en hann hefði áður greint frá. Þessu til viðbótar verður ekki litið fram hjá því að vitnið I skiptastjóri bar um það fyrir dómi að hann hefði afráðið að beina ekki einkaréttarlegum kröfum af hálfu þrotabúsins að A þar sem hann hefði verið samvinnufús við skiptastjóra með því að veita honum upplýsingar um málefni búsins þegar eftir því hefði verið leitað. Liggur þannig fyrir að framburður vitnisins A hefur ekki verið nægjanlega skýr og stöðugur, auk þess sem staða A gagnvart skiptastjóra kann að hafa verið viðkvæm vegna mögulegra fjárhagslegra hagsmuna A. Þá ber og að líta til þess að rannsókn máls þessa hjá lögreglu er að nokkru leyti ófullkomin og virðist í talsverðum mæli fyrst og fremst hverfast um kæru, gögn og upplýsingar sem bárust frá skiptastjóra. Að öllu þessu virtu og með vísan til 126. gr. laga nr. 88/2008 þykir óvarlegt að byggja sérstaklega á framburði A við úrlausn á þessum hluta málsins.

Verknaðarlýsing ákæru er þannig úr garði gerð að hún gefur dóminum ekki nægjanlegt svigrúm til að beina sjónum að þeim samtvinnuðu atriðum, beinu og óbeinu, varðandi ákærða X sem lágu til grundvallar heildstæðu sakarmati í einkamáli á hendur honum vegna sama sakarefnis, sbr. dóm Landsréttar 14. desember 2018, í máli nr. 155/2018. Þá var málið ekki sótt og varið á þeim grundvelli. Koma þau atriði því ekki til frekari skoðunar við úrlausn máls þessa.

Að öllu framangreindu virtu og þar sem annarra gagna nýtur ekki við verður ekki talið, gegn eindreginni neitun ákærðu X og Y, að sannað sé svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008, að þeir hafi gerst sekir um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Ber því að fallast á kröfu þeirra um sýknu af þessum ákærulið.

4.

Varðandi sakarkostnað o.fl.:

Vegna framangreindra úrslita og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 verður allur sakarkostnaður vegna meðferðar málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða X, vegna meðferðar málsins fyrir dómi, 6.000.000 króna, málsvarnarlaun Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Y, vegna meðferðar málsins á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 8.000.000 króna, og málsvarnarlaun Ó-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Z, vegna meðferðar málsins á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 5.000.000 króna. Framangreind málsvarnarlaun eru ákveðin að álitum, að meðtöldum virðisaukaskatti, út frá eðli og umfangi máls og með hliðsjón af fyrirliggjandi tímayfirlitum verjendanna E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef og Þ-kk-ef B-kk-ef, sbr. 38. gr. laga nr. 88/2008, þar með talið vegna vinnu verjenda út af frávísunarþætti málsins. Um tímagjald fer eftir reglum Dómstólasýslunnar nr. 2/2021. Þóknun að fjárhæð 3.246.320 krónur, með virðisaukaskatti, sem greidd var úr ríkissjóði til verjandans Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns undir rekstri þessa máls í framhaldi af frávísunarúrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2020, er innifalin í framangreindum málsvarnarlaunum til þess verjanda og ber að draga þá greiðslu frá við lokauppgjör ríkissjóðs gagnvart honum.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið B-kk-nf Þ-kk-nf saksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærðu X, Y og Z eru sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður vegna málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða X, 6.000.000 króna, málsvarnarlaun Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Y, 8.000.000 króna, og málsvarnarlaun Ó-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Z, 5.000.000 króna. Við lokauppgjör ríkissjóðs gagnvart verjandanum Þ-kk-þgf B-kk-þgf lögmanni ber að draga frá greiðslu að fjárhæð 3.246.320 krónur sem er innifalin í framangreindum málsvarnarlaunum verjandans og búið er að greiða úr ríkissjóði til hans undir rekstri þessa máls í framhaldi af úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2020.

D-kk-nf K-kk-nf

4.

Varðandi sakarkostnað o.fl.:

Vegna framangreindra úrslita og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 verður allur sakarkostnaður vegna meðferðar málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða X, vegna meðferðar málsins fyrir dómi, 6.000.000 króna, málsvarnarlaun Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Y, vegna meðferðar málsins á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 8.000.000 króna, og málsvarnarlaun Ó-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Z, vegna meðferðar málsins á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 5.000.000 króna. Framangreind málsvarnarlaun eru ákveðin að álitum, að meðtöldum virðisaukaskatti, út frá eðli og umfangi máls og með hliðsjón af fyrirliggjandi tímayfirlitum verjendanna E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef og Þ-kk-ef B-kk-ef, sbr. 38. gr. laga nr. 88/2008, þar með talið vegna vinnu verjenda út af frávísunarþætti málsins. Um tímagjald fer eftir reglum Dómstólasýslunnar nr. 2/2021. Þóknun að fjárhæð 3.246.320 krónur, með virðisaukaskatti, sem greidd var úr ríkissjóði til verjandans Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns undir rekstri þessa máls í framhaldi af frávísunarúrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2020, er innifalin í framangreindum málsvarnarlaunum til þess verjanda og ber að draga þá greiðslu frá við lokauppgjör ríkissjóðs gagnvart honum.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið B-kk-nf Þ-kk-nf saksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærðu X, Y og Z eru sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður vegna málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun E-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða X, 6.000.000 króna, málsvarnarlaun Þ-kk-ef B-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Y, 8.000.000 króna, og málsvarnarlaun Ó-kk-ef S-kk-ef lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Z, 5.000.000 króna. Við lokauppgjör ríkissjóðs gagnvart verjandanum Þ-kk-þgf B-kk-þgf lögmanni ber að draga frá greiðslu að fjárhæð 3.246.320 krónur sem er innifalin í framangreindum málsvarnarlaunum verjandans og búið er að greiða úr ríkissjóði til hans undir rekstri þessa máls í framhaldi af úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2020.

D-kk-nf K-kk-nf