E-4314/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 11. janúar 2008, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af I-kvk-þgf G-kvk-þgf H-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Borgargerði 3, Reykjavík, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., kt. 000000-0000, Aðalstræti 6-8, Reykjavík, og Þ-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Laugarnesvegi 90, Reykjavík, með stefnu sem birt var 11. júní 2007.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda 9.842.015 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum frá 14. maí 2004 til 20. maí 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 4.086.580 krónum þann 22. ágúst 2005, 2.756.986 krónum þann 24. maí 2007 og 302.526. kr. þann 12. september 2007. Þá er krafist málskostnað samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirlit eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál. Til vara krefst stefnandi að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda 8.794.321 krónu með sama vaxtafæti og að frádregnum sömu greiðslum sem í aðalkröfu. Til þrautavara krefst stefnandi að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda 7.922.434 krónur með sama vaxtafæti og að frádregnum sömu greiðslum sem í aðalkröfu. Þá er í öllum tilvikum krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt meðfylgjandi málskostnaðaryfirliti eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál

Dómkröfur stefndu eru aðallega að stefndu verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað að skaðlausu að mati dómsins. Til vara er krafist lækkunar á stefnufjárhæð og málskostnaður verði látinn niður falla. Ef bætur verði að einhverju leyti tildæmdar er þess krafist að þær beri 4,5% ársvexti frá 14.5.2004 til endanlegs dómsuppsögudags, en beri dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Til þrautavara er þess krafist að tildæmd bótafjárhæð beri 4,5% ársvexti frá 14.5.2004 til 26.5.2007, en dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Helstu málavextir eru að hinn 14. maí 2004 ók stefndi, Þ-kk-nf M-kk-nf, fólksbifreið sinni, ZT-603, Honda Civic, árg. 1997, aftan á kyrrstæða bifreið stefnanda, I-kvk-ef G-kvk-ef, YX-276, Opel Astra, árg. 1995, á Viðarhöfða í Reykjavík þar sem aðrein liggur að Vesturlandsvegi til vesturs frá Viðarhöfða. Stefnandi var ásamt eiginmanni sínum G-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf og þremur börnum þeirra í bifreið hennar, sem eiginmaður hennar stjórnaði. Samkvæmt frásögn G-kk-ef við skýrslutöku hjá lögreglunni kenndu þau öll til eymsla eftir óhappið.

Ekki er um það deilt að stefndu bera óskipta fébótaábyrgð á líkamstjóni því er stefnandi hlaut í slysinu, sbr. 88., 90. og 91. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Með beiðni, dags. 17. maí 2005, fengu aðilar G-kk-þf B-kk-þf lækni og I-kk-þf S-kk-þf til að leggja mat á líkamstjón stefnanda vegna slyssins. Matsgerðin er dagsett 2. ágúst 2005. Þar segir um sjúkdómsgreiningu: „Tognun á hálshrygg og baki (háð slysi 14.05.2004).“ Þá er greint frá niðurstöðu með þessum hætti:

Matsorð skv. skaðabótalögum nr. 50/1993 og 37/1999:

Í umferðarslysinu þann 14.05.2004 varð I-kvk-nf G-kvk-nf H-kvk-nf fyrir eftirfarandi líkamstjóni:

1. Tímabundið atvinnutjón skv. 2. grein: 14.05.2004 – 21.05.2004

25.06.2004 – 31.12.2004

2. Þjáningarbætur skv. 3. grein: 14.05.2004 – 21.05.2004

25.06.2004 – 31.12.2004

(ekkert rúmliggjandi)

3. Varanlegur miski skv. 4. grein: 12%

4. Varanleg örorka skv. 5. grein: 15%

5. Stöðugleikatímapunktur: 01.01.2005

6. Hefðbundin, varanleg læknisfræðileg örorka 12%

Greint er frá því að stefndi hafi hinn 22. ágúst 2005 gert upp tjón stefnanda við þáverandi lögmann hennar, auk lögmannsþóknunar, með bótum eins og hér greinir og er þá vísað til dskj. nr. 6 og nr. 50:

Tímabundið atvinnutjón 463.366 kr.

Þjáningabætur 201.960 kr.

Varanlegur miski 700.860 kr.

Varanleg örorka 2.588.767 kr.

Vextir 131.627 kr.

Samtals 4.086.580 kr.

Af hálfu stefnanda segir að hún hafi ekki fellt sig við niðurstöðu matsgerðarinnar frá 2. ágúst 2005 og ekki heldur við árslaunaviðmið sem tryggingafélagið notaði við uppgjörið. Hún hafi því tekið við bótum samkvæmt matinu með fyrirvara. Og eftir að hafa aflað sér frekari læknisvottorða um líkamlegt og andlegt ástand sitt eftir áreksturinn hafi hún beðið um dómkvaðningu tveggja óvilhallra matsmanna til að meta á nýjan leik miska og varanlega örorku sína vegna slyssins.

Upplýst er að á dómþingi 12. janúar 2007 voru T-kk-nf M-kk-nf læknir og J-kk-nf G-kk-nf lögmaður kvaddir til að meta mein stefnanda vegna umferðarslyssins hinn 14. maí 2004 og í því sambandi lagðar fyrir þá ákveðnar tilgreindar spurningar. Undir kaflaheitinu Afstaða til matsefnanna og niðurstöður í matsgerð þeirra frá 16. apríl 2007 segir:

Matsbeiðandi var að mestu frísk er hún lenti í bifreiðaslysi 14. maí 2004. Hún hafði þó haft væg einkenni í vinstri úlnlið fyrir slysið.

Við slysið fékk matsbeiðandi hnykk á háls og sló höfði í hnakkapúða. Einnig virðist hún hafa skellt saman tönnum með þeim afleiðingum að tennur brotnuðu. Í kjölfar slyssins fékk matsbeiðandi síðan einkenni í mjóbak og á næstu vikum fékk hún einkenni kvíða og þunglyndis auk þess sem hún [hafði] væga minnistruflun og einbeitingarörðugleika eftir slysið.

Svör við einstökum spurningum í matsbeiðni:

a) Læknisfræðilegir áverkar.

Í slysinu fékk matsbeiðandi tognunaráverka á háls sem leitt hefur til hálsverkja, höfuðverkja og verkjageislunar út í vinstri handlegg. Einnig fékk hún vægan tognunaráverka á vinstri úlnlið og viðbótareinkenni við verki er hún hafði haft í úlnliðnum fyrir slysið. Jafnframt fékk matsbeiðandi í slysinu einkenni tognunaráverka á mjóbaki með verkjum í mjóbaki og með verkjageislun sem hægt hefur verið að gera við og veldur ekki varanlegum miska eða örorku. Vegna afleiðinga slyssins hefur matsbeiðandi jafnfram átt við að etja geðræn vandkvæði sem greind hafa verið sem þunglyndi og kvíði.

b) Stöðugleikapunktur.

Matsbeiðandi kveður einkenni sín hafa verið svipuð frá því haustið 2004. Í ljósi einkenna matsbeiðanda og eðlis áverka hennar telja matsmenn að stöðugleikapunkti hafi verið náð þremur mánuðum eftir slysið.

c) Tímabundin óvinnufærni.

Matsbeiðandi var upphaflega frá vinnu í eina viku eftir slysið. Hún hóf þá störf og vann í einn mánuð, þar til hún gafst upp í vinnu og hefur ekki komið til launaðra starfa síðan. Tímabundin óvinnufærni til vinnu utan heimili, fram að stöðugleikapunkti, var því tveir mánuðir. Framburður matsbeiðanda um skerta starfsorku til heimilisstarfa fær stuðning í eðli áverka og telst hafa verið skert um 50% þann mánuð sem hún var í launaðri vinnu en tvo mánuði var hún alveg óvinnufær eins og að framan var rakið.

d) Þjáningartímabil.

Veikindatímabilið fylgir óvinnufærni og þar sem hún hefur verið metin óvinnufær að fullu í tvo mánuði og að hálfu í mánuð eru skilyrði til að meta veikindatímabilið þrjá mánuði eða allt að stöðugleika punkti.

e) Varanlegur miski.

Við mat á varanlegum miska leggja matsmenn til grundvallar meðalslæman tognunaráverka í hálsi með fremur vægri hreyfiskerðingu og verkjageislun út í vinstri handlegg og upp í höfuð. Til þessa tognunaráverka má einnig rekja minnisskerðingu og einbeitingarörðugleika. Einnig leggja matsmenn til grundvallar vægan tognunaráverka í mjóbaki með vægri hreyfiskerðingu og nokkrum eymslum. Þá leggja matsmenn til grundvallar væg viðbótareinkenni, vegna áverka á vinstri úlnlið. Matsmenn leggja einnig til grundvallar geðræn einkenni, sem sýnt hefur verið fram á við skoðun og rannsóknir T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis, í formi töluverðs þunglyndis og verulegs almenns kvíða, sem hafa tekið á sig lanvinnan (krónískan) blæ og rekja má til slyssins og afleiðinga þess.

Að teknu tilliti til alls þessa meta matsmenn varanlegan miska matsbeiðanda 20 stig – 20% og hefur við þetta mat verið stuðst við miskatöflur Örorkunefndar að því er líkamlega áverka varðar. Ekki er í íslenskum miskatöflum að finna viðmiðanir hvað varðar geðræn einkenni og hafa matsmenn þar haft hliðsjón af dönskum miskatöflum.

Matsmenn telja að afleiðingar slysanna valda matsbeiðanda ekki sérstökum erfiðleikum í lífi hennar í skilningi 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 umfram það sem felst í því mati sem fram fór út frá læknisfræðilegu sjónarmiði.

f) Varanleg örorka.

Við mat á varanlegri örorku er litið til þess að matsbeiðandi er 44 ára á matsdegi en hún lenti í slysinu 14. maí 2004. Hún vann sem dagmóður í fullu starfi fyrir slys og hafði unnið við það frá því árið 2000. Matsmenn leggja því til grundvallar varanlegri örorku að matsbeiðandi hefði unnið framangreint starf eða önnur ófaglærð störf út hefðbundna starfsævi auk heimilisstarfa sem þó hefðu minnkað eðli máls samkvæmt með tímanum.

Matsmenn telja að fyrra heilsufar eigi ekki að leiða til lækkunar við mat á varanlegri örorku. Matsmenn hafa metið einkenni hennar bæði andleg og líkamleg sem þeir telja að megi rekja til slyssins til 20% varanlegs miska. Matsmenn telja að þessi einkenni séu líkleg til að skerða starfsorku hennar til framangreindra starfa, þ.á m. til heimilisstarfa. Kemur því til athugunar hvort þessi starfsorka sé líkleg til að leiða til tekjuskerðingar í framtíðinni. Ekki verður stuðst beint við samanburð á tekjum fyrir og eftir slys þar sem matsbeiðandi hefur nánast ekkert unnið eftir slys. Hún hefur ekki treyst sér til að vinna sem dagmóðir og telja matsmenn að eðli áverka styðji það og telja ólíklegt að hún muni geta stundað þá vinnu í framtíðinni auk heimilisstarfa. Önnur ófaglærð hlutastörf svo sem verslunar- eða skrifstofustörf telja matsmenn að líklegt sé að hún geti unnið og starfshlutfall aukist með minnkandi heimilisstörfum. Mat þetta er vandasamara en ella þar sem matsbeiðandi hefur ekki hafði störf eftir slys og því lítil reynsla, að undanskilinni Janur-meðferðinni, komin á starfsgetu hennar þótt tæp þrjú ár séu liðin frá slysi. Fyrir slys var hún í fullu starfi og með fulla starfsorku. Að mati matsmanna er aðstaða hennar mikið breytt enda óvissa um vinnu og hver raunveruleg starfsorka hennar sé. Við mat verður sérstaklega litið til þess að hún er ófaglærð og var komin í hentugt starf með allgóðar tekjur miðað við stöðu hennar sem nýttist henni sérstaklega þar sem hún á ung börn sjálf og eitt sem þarfnast meiri umönnunar en börn á þess aldri. Verður tekið tillit til þessara aðstæðna sem þó verður að gera ráð fyrir að muni breytast á næstu árum með auknum þroska og aldri barnanna. Óvissa er um starf og starfsgetu hennar í samanburði við starfsöryggi fyrir slys og telja matsmenn að möguleikar hennar til starfsvals hafi einnig minnkað og styður þetta tekjuskerðingu í framtíðinni. Engu að síður telja matsmenn miðað við aldur og fyrri starfsreynslu að gera megi kröfur til matsbeiðanda um að hún takmarki tjón sitt með því að finna vinnu við hæfi og telja matsmenn að ekki sé ósanngjarnt að ætlast til þess að hún velji sér léttari hlutastörf svo sem skrifstofu- eða afgreiðslustörf aða önnur hentug ófaglærð störf.

Matsmenn telja að öllu framangreindu að varanleg örorka matsbeiðanda sé hæfilega metin 25%.

g) Annað fjártjón og sjúkrakostnaður.

Óskað er eftir að matsmenn meti hvert hafi verið annað fjártjón og sjúkrakostnaður fram að stöðugleikamarki og hver þessi kostnaður hafi verið frá stöðugleikatímapunkti til þess dags sem matsgerðin er kláruð. Matsmenn hafa ekki nægilegar forsendur til að leggja mat á þetta matsefni enda engin gögn í málinu um þessa þætti ef frá eru taldir nokkrir reikningar vegna læknisvottorða er skýra sig sjálfir.

h) Þörf á sjúkraþjálfun.

Matsmenn telja líklegt að matsbeiðandi geti í framtíðinni þurft að leita sér aðstoðar sjúkraþjálfara á tímabilum.

i) Versnun á heilsufari.

Einkennum þeim, sem matsbeiðandi hefur nú, er lýst í fyrri matsgerð og samkvæmt upplýsingum matsbeiðanda hafa einkenni haldist svipuð frá því haustið 2004. Frá því að matsgerð var unnin í október 2005 hefur því ekki orðið versnun á heilsufari matsbeiðanda. Hins vegar virðist í matsgerð fyrri matsmanna ekki hafa verið talið að geðræn einkenni matsbeiðanda tengdust slysinu og er sú matsgerð var unnin lá ekki fyrir mat geðlæknis á einkennum hennar. Samkvæmt læknisvottorði T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis, sem ritað var 6. júní 2006, má rekja geðræn einkenni matsbeiðanda til slyssins 14. maí 2004. Undirritaðir matsmenn eru sammála þeirri niðurstöðu T-kk-ef og hækka því mat á varanlegum miska og örorku á grundvelli hinna geðrænu þátta.

Þá liggur fyrir í málinu að M-kk-nf T-kk-nf hæstaréttarlögmaður og V-kk-nf Á-kk-nf tryggingastærðfræðingur voru dómkvaddir að beiðni stefnanda, hinn 12. janúar 2007, til þess að meta árslaunaviðmið matsbeiðanda skv. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999, af rekstri dagvistunar á heimili hennar að Borgargerði 3 í Reykjavík, miðað við að hún hefði verið með minnst 5,5 börn í vistun árin 2004, 2005, 2006 og 2007.

Matsgerð M-kk-ef og V-kk-ef er dagsett 20. febrúar 2007. Þar segir undir fyrirsögninni Rökstuðningur:

Þegar matsbeiðandi lenti í umferðarslysinu hinn 14. maí 2004 var hún að byggja upp atvinnurekstur sinn sem dagmamma á heimili sínu að Borgargerði 3, Reykjavík og hafði látið breyta húsnæðinu í þeim tilgangi, svo sem fyrr greinir. Hún var með leyfi borgaryfirvalda er gilti frá 1. júní 2004 til 1. júní 2007 fyrir gæslu fimm barna samtímis. Hún kunnu vel við starf þetta og ætlaði sér að halda því áfram, hefði heilsa hennar leyft. Þar sem þetta starf matsbeiðanda var í uppbyggingu, er hún varð fyrir slysinu og líkur á hækkandi tekjum af því í framtíðinni, teljum við matsmenn ekki réttmætt, með vísan til ákvæða 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna, eins og þeim var breytt með lögum nr. 37/1999, að miða árslaun matsbeiðandi við þrjú tekjuár matsbeiðanda fyrir slysið, heldur að miða við gjaldskrá dagheimilis hennar frá 2004 á gæslu fimm barna samtímis, 9 klst á dag, fimm daga í viku hverri, ellefu mánuði ársins, framreiknað miðað við launavísitölu á hverjum tíma árin 2004 – 2007, svo sem eftirfarandi útreikningar bera með sér. Þar sem við erum dómkvaddir til þess að meta árslaunaviðmið við minnst 5,5 börn, teljum við rétt að sýna einnig slíkan útreikning, enda þótt gæsluleyfið næði einungis til fimm barna.

Útreikningar á árslaunaviðmiðum:

Útreikningurinn miðast við árið 2004 og samtals 5 eða 5,5 börn í vistun 9 tíma á dag í 11 mánuði. Miðað er við að öll börnin hafi verið yngri en 2ja ára og er þar stuðst við framburð matsbeiðanda á matsfundi. Miðað er við 21 virkan dag að meðaltali í mánuði. Gjaldskrá I-kvk-ef G-kvk-ef árið 2004 var krónur 39.600 fyrir hvert barn á mánuði fyrir vistun í 9 tíma á dag og krónur 11.800 fyrir fæði: morgunmat, hádegisverð og síðdegishressingu. Skattskyld laun eru tekjur fyrir dagvistunina að frádregnum sannanlegum kostnaði skv. rekstrarreikningi eða kostnaði skv. mati fjármálaráðherra. Í leiðbeiningum skattstjóra fyrir framtal árið 2005 vegna tekna árið 2004 kemur fram að mat fjármálaráðherra á frádrætti er 14% af tekjum vegna vistunar. Frádráttur vegna fæðis er metinn kr. 90 fyrir hvern seldan morgunverð eða síðdegishressingu og krónur 200 fyrir hvern seldan hádegis- eða kvöldverð fyrir börn eldri en tveggja ára og helmingur framangreindra fjárhæða fyrir börn yngri en tveggja ára. Hér verður stuðst við mat fjármálaráðherra á frádrætti.

Skv. ofanskráðu verða reiknuð laun I-kvk-ef G-kvk-ef árið 2004 fyrir 5 börn í vistun eins og sýnt er í eftirfarandi töflu:

Barn á Fjöldi yngri Fjöldi eldri Samtals á Samtals á ári

mánuði en 2ja ára en 2ja ára mánuði (11 mán)

Vistunargjald 39.600 5,0 0,0 198.000 2.178.000

Gjald fyrir fæði 11.800 5,0 0,0 59.000 649.000

Samtals tekjur 257.000 2.827.000

Frádráttur v.vistunar 14% 27.720 304.920

Frádráttur v.fæðis 21 190 380 19.950 219.450

Samtals frádráttur 47.670 524.370

Laun árið 2004 2.302.630

Ef miðað er við 5,5 börn í vistun þá verða reiknuð laun árið 2004:

Barn á Fjöldi yngri Fjöldi eldri Samtals á Samtals á ári

mánuði en 2ja ára en 2ja ára mánuði (11 mán)

Vistunargjald 39.600 5,0 0,0 217.800 2.395.800

Gjald fyrir fæði 11.800 5,0 0,0 64.900 713.900

Samtals tekjur 282.700 3.109.700

Frádráttur v.vistunar 14% 30.492 335.412

Frádráttur v.fæðis 21 190 380 21.945 241.395

Samtals frádráttur 52.437 576.807

Laun árið 2004 2.532.893

Laun fyrir árin 2005 til 2007 verða þá eftirfarandi miðað við framreikning skv. launavísitölu:

Reiknuð laun í Reiknuð laun í

krónum miðað krónum miðað við

Ár Vísitala launa við 5 börn 5,5 börn

2004 250,3 meðaltal ársins 2.302.630 2.532.893

2005 267,2 meðaltal ársins 2.458.101 2.703.911

2006 292,7 meðaltal ársins 2.692.688 2.961.957

2007 300,8 des.06 2.767.204 3.043.924

Með bréfi, dags. 26. apríl 2007, var tryggingarfélagið krafið um frekari bætur auk greiðslu vegna kostnaðar, samtals að fjárhæð 13.633.412 krónur, allt að frádregnum 4.333.000 krónum þann 22. okt. 2005.

Með hliðsjón af matsgerð T-kk-ef M-kk-ef læknis og J-kk-ef G-kk-ef hdl. var líkamstjón stefnanda gert upp að nýju hinn 24. maí 2007, sbr. dskj. nr. 38.: Varanlegur miski 517.240 kr., varanleg örorka 1.917.480 kr. og vextir 322.266 kr. Samtals 2.756.986 kr.

Af hálfu stefndu segir að við fyrra uppgjörið hinn 22. ágúst 2005 hafi við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku verið miðað við lágmarkslaun skv. 3. mgr. 7. gr. skaðbótalaga með síðari breytingum, eða 1.725.500 krónur á stöðugleikapunkti í janúar 2005, sbr. dskj. 51. Við síðara uppgjörið, eða 24. maí 2007, hafi árslaunin á hinn bóginn verið metin út frá vinnutekjum stefnanda árið 2004 eða 1.900.000 krónum. Hafi þótt rétt að leiðrétta eldra bótauppgjörið vegna mismunar sem stafaði af lægra tekjuviðmiði og hafi það verið gert 12. september 2007, er stefnanda voru greiddar samtals 302.526 krónur auk lögmannsþóknunar.

Í stefnu kvaðst stefnandi byggja kröfu sína á framangreindum matsgerðum. Tölulega væri fjárhæð bóta miðuð við reikningsstöðu í apríl 2007 samkvæmt 15. gr. skaðabótalaga og væri fjárhæðin þá þannig sundurliðuð:

1. Miskabætur: 6.448.000 x 20% 1.289.600 kr.

2. Bætur fyrir varanlega örorku: 3.055.500x10,803x25% 8.252.214 kr.

3. Þjáningabætur 104.400 kr.

4. Tímabundið atvinnutjón 636.562 kr.

5. Annað fjártjón 60.000 kr.

Samtals 10.342.776 kr.

Þá segir í stefnu:

1. Bætur fyrir miska eru grundvallaðar á mati T-kk-ef og J-kk-ef og 4. gr. skaðabótalaga.

2. Bætur fyrir varanlega örorku eru grundvallaðar á matsniðurstöðu T-kk-ef og J-kk-ef hvað varðar niðurstöðu um varanlega örorku, þ.e. 25% varanlega örorku, en matsniðurstöðu M-kk-ef T-kk-ef hrl. og V-kk-ef Á-kk-ef, tryggingastærðfræðings, hvað varðar árslaun samkvæmt 2. mgr. 7. greinar skaðabótalaga. Er miðað við metin árslaun árið 2007, skv. vísitölu desember 2006, sbr. matsgerð bls. 7, eða kr. 3.043.924. Er sú fjárhæð hækkuð skv. launavísitölu apríl 2007 þannig: 3.043.924x5274/5254=3.055.500. Stefnandi byggir á að hún geri kröfu sína á hendur félaginu skv. ofangreindum matsgerðum dómkvaddra matsmanna í apríl mánuði 2007, en skv. því eru viðmiðunarfjárhæðir hækkaðar til þess tíma. Þá áréttar stefnandi að hún byggi kröfu sína á metnum árslaunum samkvæmt 2. mgr. 7. greinar skaðabótalaga, þar sem slíkur mælikvarði sé réttari um líklegar framtíðartekjur tjónþola, hefði slysið ekki orðið, en sá mælikvarði sem hið stefnda félag miðar greiðslur sínar við.

Stefnandi byggir þessa kröfu sína einnig á þeim rökum sem fram koma í greinargerð með 7. gr. skaðabótalaga með upphaflegu frumvarpi til skaðabótalaga á þessa leið: „Oft mundi rétt að miða árslaun við venjulegar tekjur manna sem gegna starfi sambærilegu fyrra starfi tjónþola. Stundi tjónþoli nám þegar líkamstjón ber að höndum og þiggi laun í tengslum við það, t.d. iðnnám, verður venjulega að miða árslaun við tekjur sem tjónþoli mundi hafa haft er hann hefði verið nýbúinn að ljúka námi.“

Stefnandi byggir einnig á, að því mati sem hann byggir kröfu sína á hafi ekki verið hnekkt.

3. Þjáningabætur byggir stefnandi á mati þeirra T-kk-ef og J-kk-ef og 3. grein skaðabótalaga. 90x11600104.400.+

4. Tímabundið atvinnutjón er tveir og hálfur mánuður. 3.055.500/12x2,5=636.562.

5. Bætur fyrir annað fjártjón byggir stefnandi á að sé það tjón og kostnaður sem hún hafi haft af akstri til lækna og sjúkraþjálfara eftir slysið, sem og lyfjakaup og akstur til lögmanns. Þá komi til símakostnaður og fleira. Vitaskuld hafi stefnandi haft kostnað af þessu, sem meta verði að álitum.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru tölulega greindar og skýrðar með eftirgreindum hætti:

Aðalkrafa:

Miskabætur, 700.860+517.240 1.218.100 kr.

Þjáningabætur 201.960 kr.

Tímabundið atvinnutjón 479.714 kr.

Bætur fyrir varanlega örorku 7.882.241 kr.

Annað fjártjón 60.000 kr.

Samtals krafa 9.842.015 kr.

Allt að frádregnum greiðslum stefndu skv. greinargerð stefndu: Þann 22. ágúst 2005 kr. 4.086.580. Þann 24. maí 2007 kr. 2.756.986 og þann 12. sept. 2007 kr. 302.526.

Ekki er deilt um að miskabætur og þjáningabætur séu ekki að fullu greiddar.

Tímabundið tekjutjón. Samkvæmt mati dómkvaddra matsmanna (dskj. nr. 32) er stefnandi óvinnufær í 2 og hálfan mánuð. Miðað við mat dómkvaddra matsmann, hefðu tekjur stefnanda átt að vera 2.302.630 krónur árið 2004 er hún slasaðist. Samkvæmt því er tjón stefnanda eftirfarandi.

2.302.630/12x2,50=479.714.

Bætur fyrir varanlega örorku eru byggðar á mati dómkvaddra matsmanna (dskj. nr. 32) hvað árslaunaviðmið varðar samkvæmt 2. mgr. 7. greinar skbl. Eins og fram kemur í 2. mgr. 7. greinar er horft til framtíðar, hver hún hefði orðið varandi laun stefnanda, ef stefnandi hefði ekki slasast. Hún var 41 árs á stöðugleikapunkti skv. mati dómkvaddra matsmanna (dskj. nr. 33). Byggt er á mati dómkvaddra matsmanna um líklegar framtíðartekjur, sem ekki hefur verið hnekkt, samkvæmt 2. mgr. 7. greinar skbl.

3.043.924x10,358x25%=7.882.241.

Annað fjártjón og sjúkrakostnaður er metinn að álitum 60.000.

Varakrafa:

Miskabætur, 700.860+517.240 1.218.100 kr.

Þjáningabætur 201.960 kr.

Tímabundið atvinnutjón 479.714 kr.

Bætur fyrir varanlega örorku 6.834.547 kr.

Annað fjártjón 60.000 kr.

Samtals krafa 8.794.321 kr.

Varakrafa er reiknuð út eins og aðalkrafa að því frádregnu að tekið er meðaltal metinna framtíðarlauna þrjú ár eftir slysaár m.v. 5 börn þannig

2.458.101+2.692.688+2.767.204/3=2,639.331.

2.639.331x10,358x25%=6.834.547.

Þrautavarakrafa:

Miskabætur, 700.860+517.240 1.218.100 kr.

Þjáningabætur 201.960 kr.

Tímabundið atvinnutjón 479.714 kr.

Bætur fyrir varanlega örorku 5.962.660 kr.

Annað fjártjón 60.000 kr.

Samtals krafa 7.922.434 kr.

2.302.630x10,358x25%=5.962.660.

Þrautavarakrafan er byggð á ofangreindu mati og metnum launum árið 2004.

Stefndu byggja á því að stefnandi hafi fengið tjón sitt að full bætt með þeim bótagreiðslum sem tryggingafélagið innti af hendi 22. ágúst 2005, 24. maí 2007 og 12. september 2007, samtals að fjárhæð 7.146.092 kr., er nánar sundurliðast þannig:

Tímabundið atvinnutjón 463.366 kr.

Þjáningabætur 200.960 kr.

Varanlegur miski 1.218.100 kr.

Varanleg örorka 4.770.405 kr.

Vextir 492.261 kr.

Samtals 7.146.092 kr.

Vísað er til þess að engin gögn liggi fyrir í málinu sem sýni að raunverulegt fjártjón stefnanda vegna tímabundinnar óvinnufærni nemi hærri fjárhæð en 463.366 kr. Krafa stefnanda væri byggð á mati sem ekki sé í neinu samhengi við tekjur, sem hún hafi haft á þeim tíma er hún slasaðist. Þá er bent á að stefnandi hafi verið greiddar þjáningabætur að fjárhæð 201.960 kr. eða mun hærri fjárhæð en stefnandi krefst undir þessum lið. Stefnandi hafi fengið 1.218.100 kr. vegna varanlegs miska, annars vegar hinn 22. ágúst 2005 vegna 12% miska og hins vegar 24. maí 2007 vegna 8% miska, en með þessum greiðslum hafi stefnandi fengið tjón sitt vegna varanlegs miska að fullu bætt.

Áréttað er að ekki sé deilt um að varanleg örorka stefnanda vegna slyssins sé 25%. Er stefnandi slasaðist hafi hún starfað við daggæslu barna á heimili sínu. Hún hafi unnið við daggæsluna frá árinu 2000, eða í u.þ.b. fjögur ár, þegar slysið varð. Heildarlaunatekjur hennar þrjú síðustu almanaksár fyrir slysið hafi verið: 386.034 kr. árið 2001, 433.418 kr. árið 2002 og 649.439 kr. árið 2003. Árið 2004 hafi launatekjur hennar numið 1.061.454 kr. Í gögnum málsins komi ekkert fram sem gefi tilefni til að ætla, að um það leyti sem stefnandi slasaðist, hafi þær breytingar orðið á starfsemi hennar að rétt væri að víkja frá þeirri meginreglu að við ákvörðun bóta skuli miða við meðalatvinnutekjur tjónþola þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjónið varð, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en þó að lágmarki árslaun skv. 3. mgr. sömu gr. Tryggingafélagið hafi miðað við hærri laun í uppgjörinu en sem lögum samkvæmt hefði átt að leggja til grundvallar. Stefnandi hafi því fengið tjón sitt vegna varanlegrar örorku að fullu bætt og ríflega það. Þá segir í greinargerð stefndu:

Matsgerð sú, sem stefnandi aflaði í því skyni að sýna fram á að miða beri við hærri launatekjur en fallist hefur verið á, er algerlaga gagnslaus sem sönnunargagn í máli þessu. Matsgerðin er ekkert annað en útreikningur á líklegum tekjum stefnanda af starfseminni út frá tileknum forsendum sem hún hefur fyrirfram gefið sér. Virðist þannig vera stuðst við tiltekna gjaldskrá stefnanda og að einvörðungu hafi verið um að ræða börn á aldrinum 6 mánaða til 20 mánaða í tíu tíma vistun á dag. Ekkert liggur fyrir að sú gjaldskrá, sem lögð er til grundvallar, hafi verið í notkun hjá stefnanda þegar hún slasaðist. Þá liggja heldur engin sönnunargögn fyrir um aldur þeirra barna sem voru í gæslu hjá stefnanda né hversu lengi þau dvöldust hjá henni á degi hverjum. Er beinlínis rangt, eins og gert er í matinu, að miða alfarið við börn yngri en tveggja ára og níu tíma dvalartíma á dag. Téð matsgerð er að öllu leyti byggð á svo veikum grunni að á engan hátt er unn að byggja á henni þegar fundið er út hvert eigi að vera tekjuviðmið við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku stefnanda.

Sú ályktun, sem dregin er í umræddri matsgerð, að ekki beri að ákvarða launaviðmiðun samkvæmt reglum 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga heldur 2. mgr. sömu gr. er að engu hafandi og er henni harðlega mótmælt. Með þessu eru matsmenn að fara út fyrir verksvið sitt samkvæmt matsbeiðni, jafnfram sem hér er um lögfræðilegt álitaefni að ræða sem ekki er í verkahring matsmanna að leggja mat á, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndu mótmæla kröfu stefnanda um bætur fyrir svokallað annað fjártjón. Krafan sé hvorki studd gögnum né haldbærum rökum.

Stefndu byggja varakröfu um lækkun bóta á því að stuðst hafi verið við of háa tekjuviðmiðun við útreikning bóta stefnanda fyrir varanlegri örorku. Samkvæmt matsgerð J-kk-ef G-kk-ef og T-kk-ef M-kk-ef, sem stefnandi leggi til grundvallar kröfum sínum, hafi heilsufar hennar orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið, eða um miðjan ágúst 2004. Samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga, sbr. og dómafordæmi, eigi að miða við hver viðmiðunarlaun voru á þeim tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, þ.e. þegar heilsufar var orðið stöðugt, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna. Krafa stefnanda um að miða skuli við tiltekna fjárhæð, sem fram kemur í matsgerð þeirra M-kk-ef T-kk-ef og V-kk-ef Á-kk-ef, að viðbættri vísitöluhækkun launa til aprílmánaðar 2007 eigi sér ekki lagastoð.

Þá er vísað til þess að stefnandi miði kröfu sína við að hafa haft 5,5 börn að jafnaði í gæslu á dag. Hins vegar hafi hún einungis haft leyfi til að gæta fimm barna að hámarki á dag. Krafa stefnanda geti því ekki með réttum hætti tekið mið af fleiri börnum. Eina fjárhæðin í fyrrgreindri matsgerð, sem hugsanlega gæti komið til skoðunar sem árslaunaviðmið, séu laun miðuð við fimm börn árið 2004, eða 2.302.630 kr. Þeirri fjárhæð sé engu að síður mótmælt sem allt of hárri þar sem matgerð M-kk-ef og V-kk-ef sé gagnlaus sem sönnunargagn í málinu. Þá segir í greinargerð stefndu:

Þá er ljóst að í máli þessu er í raun einungis ágreiningur um tekjuviðmiðun við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku. ... Sá háttur sem stefnandi hefur á uppsetningu kröfugerðar sinnar að vera með gríðarháan höfuðstól, sem samanstendur af öllum kröfuliðum, umsömdum og uppgerðum sem umdeildum, er út í hött. Verður ekki séð hvaða ástæður búa að baki uppsetningu kröfunnar með þessum hætti. Skiptir í þessu sambandi ekki máli þótt í kröfunni sé gert ráð fyrir að dregnar séu frá höfuðstólnum þær bótagreiðslur sem inntar hafa verið af hendi. Við úrlausn málsins getur einungis komið til skoðunar hvort miða eigi við hærri árslaun en þau laun sem lögð voru til grundvallar í fyrri uppgjörum og þar af leiðandi hvort bætur fyrir varanlega örorku eigi af þeim sökum að vera hærri en stefnandi hefur nú þegar fengið. Því getur einungis [komið] til álita að dæma stefnanda hærri bætur fyrir varanlega örorku án þess að þegar uppgerðar bætur verði dregnar inn í það álitaefni.

Stefndu byggja á því að fullgildar og málefnalegar ástæður búi að baki því að ágreiningur aðila er lagður fyrir dómstóla. Lagagrundvöllur fyrir bótakröfu stefnanda sé afar hæpinn og verulega skorti á að nægilega hafi verið sannað að tekjuviðmið eigi að vera annað en stefndu byggðu á. Væri því rétt að krafa stefnanda beri ekki dráttarvexti fyrr en í fyrsta lagi frá dómsuppsögudegi í málinu, sbr. síðari málsliður 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, þyki á annað borð ástæða til að taka kröfu stefnanda til greina.

Með vísun til 4. mgr. 5. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, krefjast stefndu til þrautavara að dráttarvextir reiknist frá þeim degi er einn mánuður var liðinn frá því að stefnandi gerði kröfur um bætur á grundvelli matsgerðar J-kk-ef G-kk-ef og T-kk-ef M-kk-ef, eða frá 26. maí 2007.

M-kk-nf T-kk-nf hrl. kom fyrir rétt og staðfesti að hafa sem dómkvaddur matsmaður, ásamt V-kk-þgf Á-kk-þgf tryggingastærðfræðingi, unnið matsgerðina sem liggur fyrir í málinu sem dskj. nr. 32.

Vísað var til þess þar sem segir á bls. 4 í matsgerðinni: „Matsbeiðandi upplýsti matsmenn um það, að ekkert barna hennar væri yngra en sex ára. Börnin, sem hún hafi tekið í daggæslu hafi verið á aldrinum 6 mánaða til 20 mánaða o.s.frv. Og spurt var hvort þessar upplýsingar hafi komið frá stefnanda. M-kk-nf sagði að þær hefðu komið frá stefnanda, en eins og þarna segir þá hafi hún gefið þeim þessar upplýsingar á matsfundi 30. janúar 2007.

Þá var vísað til matsbeiðninnar, dskj. nr. 31, þar sem tiltekin eru gögn sem matsbeiðandinn lagði fyrir matsmenn, og spurt var hvort matsmennirnir hefðu aflað einhverra frekari gagna í tengslum við matsgerðina. M-kk-nf sagði að svo hefði verið, bæði frá skattyfirvöldum og frá Reykjavíkurborg. Þessar skriflegu upplýsingar hefðu fylgt matsgjörðinni. Vísaði M-kk-nf í þessu sambandi til matsgerðarinnar á bls. 8, þar sem talin eru upp þau skjöl, sem þeir höfðu undir höndum við matstarfið, en þar komi fram nr. 34, skattmatsreglur af vef ríkisskattstjóra, og nr. 35, reglur Reykjavíkurborgar um niðurgreiðslur til dagforeldra.

V-kk-nf Á-kk-nf tryggingastærðfræðingur kom fyrir rétt. Hann staðfesti að hafa, ásamt M-kk-þgf T-kk-þgf hrl., unnið umrædda matsgerð sem dómkvaddur matsmaður.

Ályktunarorð: Hvorki er ágreiningur um tildrög slyss stefnanda hinn 14. maí 2004 né að stefndu beri óskipta fébótaábyrgð á líkamstjóni er stefnandi hlaut í slysinu. Ágreiningur er hins vegar um hvort stefnandi hafi fengið tjón sitt bætt að fullu eða ekki. Greinir þar á um fjárhæð bóta fyrir tímabundið atvinnutjón og árslaunaviðmið varðandi varanlega örorku stefnanda og kröfu, sem stefnandi kallar „[a]nnað fjártjón og sjúkrakostnað er metinn [er] að álitum 60.000 [kr].“

Stefnanda ber að sýna fram á hvert hafi verið raunverulegt tekjutap hennar frá 14. maí 2007 og þar til heilsufar hennar var orðið stöðugt. Tjón stefnanda vegna tímabundins atvinnutjóns hefur verið bætt með 463.366 krónum og verður stefnandi að bera hallann af því að gögn málsins sýna ekki með óyggjandi hætti að atvinnutjón hennar á umræddu tímabili hafi numið hærri fjárhæð.

Varanleg örorka stefnanda vegna slyssins var af dómkvöddum matsmönnum, J-kk-þgf G-kk-þgf lögmanni og T-kk-þgf M-kk-þgf lækni, metin 25%. Stefnandi og stefndu byggja á því. Ágreiningur er hins vegar um hvort árslaun til ákvörðunar fjárhæðar bóta fyrir varanlega örorku skuli teljast vera meðalatvinnutekjur stefnanda að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir 14. maí 2007, leiðrétt til þess tíma, sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, eins og ákvæði 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga mælir fyrir um, og stefndu halda fram að gildi í þessu máli, eða árslaun metin sérstaklega vegna óvenjulegra aðstæðna og annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola, eins og ákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna boða, og stefnandi leggur til grundvallar fjárhæðar bótakröfu sinnar.

Ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga er frávik frá aðalreglunni í 1. mgr. 7. gr. laganna. Ákvæði 2. mgr. setur, eins og áður sagði, tvö skilyrði fyrir því að árslaun skuli ákveða sérstaklega. Í fyrsta lagi að aðstæður hafi verið óvenjulegar og í öðru lagi að hinar óvenjulegu aðstæður leiði til þess, að árslaun þau, sem meginreglan miðar við, sé ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola, heldur séu aðrir mælikvarðar réttari.

Stefnandi fékk dómkvadda matsmenn sérstaklega til að leggja mat á árslaunaviðmið stefnanda samkvæmt ákvæðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Matið fór fram eins og rakið hefur verið í lýsingu málavaxta. Ekki er unnt að ætla að matið taki af allan vafa um að miða skuli árslaun til ákvörðunar fjárhæðar bóta fyrir varanlega örorku stefnanda samkvæmt ákvæðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en ekki eins og ákvæði 1. mgr. 7. gr. laganna mælir fyrir um. Matsbeiðnin er leiðandi og matsmönnum ekki falið að leggja mat á annað en árslaunaviðmið stefnanda á grundvelli ákvæða 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Upplýst er að stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiddi stefnanda bætur fyrir varanlega örorku í þrennu lagi, samtals að fjárhæð 4.770.405 krónur, en þar lagði tryggingafélagið að lokum til grundvallar að árslaun stefnanda næmu 1.900.000 krónum. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á með ótvíræðum hætti að eiga kröfu á hendur stefndu um frekari bætur fyrir varanlega örorku.

Kröfu stefnanda um annað fjártjón og sjúkrakostnað er metinn sé að álitum, 60.000 kr., er hafnað. Stefndu verði ekki með dómi gert að greiða stefnanda bætur fyrir óskilgreint og ósannað fjártjón og þá hefði stefnanda verið í lófa lagið að halda saman viðhlítandi gögnum um sjúkrakostnað.

Samkvæmt framansögðu verða stefndu sýknuð af kröfum stefnanda.

Með vísun til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að hver aðili beri sinn kostnað af málinu.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns stefnanda 1.167.810 krónur.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndu, Tryggingamiðstöðin hf. og Þ-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, eru sýkn af kröfum stefnanda, I-kvk-ef G-kvk-ef H-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns stefnanda, 1.167.810 krónur.

P-kk-nf Þ-kk-nf