E-244/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 12. febrúar sl., er höfðað 11. janúar 2008. Málið var tekið til endurflutnings 23. mars sl. og dómtekið.

Stefnandi er B-kk-nf G-kk-nf, Rauðarárstíg 34, Reykjavík.

Stefndi er Bertill hf., Knarrarvogi 4, Reykjavík.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 11.126.702 krónur með 4,5 % ársvöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 3.825.600 krónum frá 25. maí 2002 til 7. mars 2003, en af 11.126.702 krónum frá þeim degi til 27. apríl 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst þess aðallega, að félagið verði alfarið sýknað af öllum dómkröfum stefnanda. Til vara gerir hið stefnda félag þær dómkröfur að dómkörfur hins stefnda félags (sic) verði lækkaðar verulega og að til skuldajafnaðar við dæmda skaðabótakröfu stefnanda komi 466.160 krónur með dráttarvöxtum frá 11. júní 2003.

Þá krefst stefnd málskostnaðar að skaðlausu, að mati réttarins.

Málavextir

Málsatvik eru þau að hinn 25. maí 2002, um kl. 5 að morgni, kom upp eldur í íbúð sem stefnandi leigði af stefnda í risi, þ. á 3. hæð, í húsinu Laugavegi 20b í Reykjavík. Leigusamningur stefnanda við stefnda um íbúðina var dags. 1. ágúst 2001. Stefnandi var einn í íbúðinni þegar eldurinn kom upp. Aðkoma að íbúðinni var þannig að fyrst var komið að dyrum og síðan gengið upp stiga upp í íbúðina. Úr stiganum er komið beint inn í íbúðina. Í frumskýrslu lögreglu segir að þegar lögregla koma að dyrum sem lágu að efstu hæðinni, íbúð í risinu, mætti okkur töluverður reykur. Er við gengum inn um dyrnar verðum við varir við mann. Við hófum strax að aðstoða manninn við að komast út úr íbúðinni. Reykurinn í risíbúðinni var þá mjög mikill, ekki var hægt að sjá inn í íbúðina. Þá lagði töluverðan hita frá íbúðinni. Við aðstoðuðum manninn að stiganum á 2. hæð hússins. Hann var þá alvarlega brunninn og var fluttur á bráðamóttöku Landspítala háskólasjúkrahúss.

Stefnandi hlaut í brunanum 2. og 3. stigs bruna á 35% líkamsyfirborós, fyrst og fremst á höndum, handleggjum, höfði og baki. Hann lá í rúma 6 mánuði á Landspítalanum þar sem hann fór í endurteknar aðgerðir til að græða húð, sérstaklega á hendur og handleggi en einnig á höfuð, háls og bak. Bruninn varð til þess að stefnandi missti 2 fingur að fullu, þ.e. vísifingur og litla fingur á hægri hendi, og framan af öllum öðrum fingrum þannig að á flestum er nánast aðeins nærkjúkan eftir. Nánast öll húð á höndum varð ónýt þannig að græða þurfti að nýju húð og húðskyn er því ekki til staðar. Einnig voru mikil brunaör og hersli á handleggjum, í kringum axlir, aftan á hnakka og á baki. Húð í andliti og hvirfli er mikið skemmd og hársvörður ónýtur á stóru svæði. Stefnandi man ekkert eftir brunanum eða aðdraganda hans. Hann dvaldist í um hálft ár á Reykjalundi til aðhlynningar í beinu framhaldi af veru sinni á Landspítalanum.

Húsið Laugavegi 20b er bárujárnklætt timburhús á þremur hæðum, steyptum grunni og stendur á horni Laugavegs og Klapparstígs. Þegar eldurinn kom upp var í því verslunarrekstur á 1. hæð, skartgripaverslun, antikverslun og gullsmíðaverkstæði. Á 2. hæð var veitingastaður. Í húsinu voru þrjár íbúðir, ein á 2. hæð og tvær í risinu á 3. hæð. Á þessum tíma var aðeins búið í tveimur þessara íbúða, þ.e. þeirri á 2. hæð og annarri risíbúðinni, þar sem stefnandi bjó. Sú risíbúð var tveggja herbergja, og að mestu leyti undir súð.

Upptök eldsins voru við eldavél í íbúðinni, en hún var staðsett undir súð og stóð nálægt inngangi í íbúðina, sem lá um stiga niður á 2. hæð, eins og áður segir. Skemmdir í íbúðinni, sem voru verulegar, bentu til þess að eldurinn hefði veriõ mestur við eldavélina og eldtungur teygt sig þaðan með loftinu eftir ganginum inn að stofunni. Þar var veggklæðning milliveggja að einhverju leyti hrunin og einangrun brunnin en veggirnir voru einangraðir með spæni.

Stefnandi heldur því fram að bruna- og neyðarvörnum í íbúðinni hafi verið verulega áfátt. Hafði stefndi, Bertill ehf., ítrekaõ, fyrir brunann, fengið tilmæli frá Eldvarnareftirliti Slökkviliðs Reykjavíkur um að bæta þar úr, og vísar til bréfaskipta á árunum 1997 til 2000. Til að mynda hafi flótta- og rýmingarleið verið ófullnægjandi, en ætlast hafi verið til að klifrað yrði út um þakglugga með kaðli sem geymdur var undir eldavélinni. Þá hafi brunaviðvörunarkerfi áfátt, veggir klæðning og hurðir hafi ekki uppfyllt lágmarksstaðla og fleiri atriði. Þá hafi íbúðin verið ósamþykkt sem íbúðarhúsnæði, sbr. bréf byggingafulltrúa Reykjavíkurborgar til lögmanns stefnanda, dags. 7. ágúst 2007.

Með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dags. 17. ágúst 2004, var þess krafist að stefnanda yrðu greiddar skaðabætur vegna þess líkamstjóns sem hann varð fyrir í brunanum 25. maí 2002, á þeim grundvelli að bruna- og neyðarvörnum í íbúðinni hafi verið áfátt en á hví bæri stefndi, sem eigandi og leigusali íbúðarinnar, ábyrgð að lögum. Framangreindu bréfi stefnanda var ekki svarað af hálfu stefnda.

Með matsbeiðni, dags. 21. ágúst 2006, var þess krafist af hálfu stefnanda að dómkvaddir yrðu tveir hæfir og óvilhallir menn til að meta m.a. líkamstjón stefnanda sem rekja mætti til brunans 25. maí 2002. Umrædd dómkvaðning fór fram í þinghaldi i Héraðsdómi Reykjavíkur 29. september 2006. Til verksins voru dómkvaddir G-kk-nf B-kk-nf læknir og P-kk-nf S-kk-nf prófessor. Matsgerðin er ódagsett en stefnandi heldur því fram að hún hafi verið afhent 15. febrúar 2007. Varð niðurstaða matrsmann sú að stöðugleikatímamark stefnanda vegna líkamstjóns er rekja mætti til brunans 25. maí 2002 væri 7. mars 2003. Þjáningatímabil stefnanda var talið rúmliggjandi frá 25. maí 2002 til 7. mars 2003. Varanlegur miski stefnanda vegna brunans var talinn 50 stig og varanleg örorka 60%.

Með bréfi lögmanns stefnanda til lögmanns stefnda, dags. 27. mars 2007, var þess krafist að stefndi greiddi stefnanda skaðabætur á grundvelli niðurstaðna hinna dómkvöddu matsmanna. Var því erindi ekki svarað. Af þeirri ástæðu telur stefnandi bera nauðsyn til málshöfðunar þessarar til innheimtu þeirra réttmætu skaðabóta sem stefnandi eigi kröfu til að stefndi greiði honum.

Stefndi bendir á að við úrlausn málsins verði að taka mið af þeim staðreyndum að stefnandi hafi sjálfur kveikt í íbúðinni. Það komi greinilega fram í skýrslu lögreglu um vettvangsrannsókn en þar segi í niðurlagi skýrslunnar: „Upphafsstaður eldsins hefur sjáanlega verið í eldhúskróki íbúðarinnar n.t.t. við eldavélina. Ástæða íkviknunar er röng notkun á rafmagnstækjum og verður rakin til þess að kveikt hefur verið á syðri hellu eldavélarinnar og var rofinn stilltur á hæsta hita. Pottur hafði verið ofan á hellunni og líklegast kviknað í innihaldinu, sem ekki er vitað hvað var, og eldurinn náð að læsa sig í suðurvegginn.“

Þá bendir stefndi jafnframt á eftirfarandi sem fram komi í framlagðri lögregluskýrslu, en þar segi: „samkvæmt upplýsingum læknis er starfar í neyðarbíl höfuðborgarsvæðisins reyndi B-kk-nf eitthvað að tjá sig á leið á sjúkrahús en hann var þá mjög ringlaður og framburður hans óljós, bæði vegna slyssins og einnig vegna ölvunar B-kk-ef. Hafði B-kk-nf þó sagt eitthvað á þá leið að hann hafi líklegast sjálfur kveikt í samhliða því sem hann hafi spurt sig hvort hann hafi sjálfur kveikt í.“

Þá segi í frumskýrslu lögreglu svo m.a.: „G-kk-nf kvaðst hafa komið fyrstur á staðinn. G-kk-nf sagði okkur að brunaviðvörunarkerfi staðarins hafi farið í gang kl. 05.09. Brunaviðvörunarkerfi staðarins var tengt við vaktmiðstöð Öryggismiðstöðvar Íslands. Þegar þeim bárust boðin var öryggisvörður strax sendur á staðinn. Kvaðst G-kk-nf hafa komið á staðinn kl. 05.15. G-kk-nf kvaðst ekki hafa haft lykla af Laugavegi 20 b. Því var haft samband við tengilið staðarins. Kvað G-kk-nf að þegar hann hafi orðið var við reyk koma frá húsinu hafi hann haft strax samband við Neyðarlínuna. Þá sagðist G-kk-nf að hann, hafi brotið rúðu í glugganum næst útidyrahurðinni. Hann hafi með því náð að opna dyrnar og komast inn í húsið. Á þeim tímapunkti hafi lögreglan komið á staðinn.“ Í lögregluskýrslu segi einnig að lögreglunni hafi borist tilkynning um brunann kl. 05.49 og lögreglan hafi verið komin á staðinn, kl. 05. 52.

Í gögnum lögreglu komi fram að blóð hafi verið tekið úr stefnanda, kl. 08.27, og hafi áfengismagn í blóði mælst 1,18 prómill, en ekki hafi verið tekin lyfjaprufa af stefnanda.

Þá bendi stefndi á að brunaútgangar út úr íbúõinni komi ekki til álita eða skoðunar í þessu máli þar sem stefnanda hafi verið hægur vandi að komast út úr íbúõinni um þær dyr sem opnaðar voru til að sækja stefnanda og bera hann niður á 2. hæð hússins. Hafi það verið eðlileg og auðveld útgönguleið fyrir stefnanda hefði hann verið alsgáður, er eldurinn tók að læsa sig í hann eða stefnandi hefði verið í eðlilegu ástandi.

Þá sjáist greinilega á mynd í fylgiskjali með lögregluskýrslu á dómskjal að eldavélin hafi ekki verið undir súð, heldur þar sem var hæst var til lofts í þeim húshluta (eldhúskrók) sem eldavélin var í, er eldur kviknaði.

Forsvarsmenn hins stefnda félags haldi því einnig fram að stefnandi hafi kynnt sér vel hina leigðu íbúð er hann tók hana á leigu og hafi ekki gert nokkrar athugasemdir við ástand íbúðarinnar, sem hafi verið í gömlu timburhúsi við Laugaveg. Kveða forráðamenn hins stefnda félags talsvert hafa borið á því að stefnandi neytti áfengis eða hefði verið í annarlegu ástandi er hann leigði íbúðina. Þá hefði áður kviknað í íbúðinni hjá stefnanda. Hefði honum þá verið bjargað úr íbúõinni af H-kk-þgf A-kk-þgf, sem leigt hefði á 2. hæð hússins. Hefði hann heyrt í brunabjöllum hússins og farið upp á 3ju hæðina, þar sem hann hafi komið að stefnanda meðvitundarlausum í sófa. Hefði hann komið stefnanda í íbúð sína og síðan farið aftur og slökkt á eldavélinni, en þar hafi innihaldið sem var á pönnu brunnið við og handfangið á pönnunni sem var úr plasti bráðnað og mikill reykur í íbúðinni.

Leigugjald stefnanda hafi verið í vanskilum og hafi þeir ætlað að innheimta það, en hætt við vegna þess líkamstjóns er stefnandi hlaut í brunanum og vegna erfileika stefnanda. Varðandi atvik vilja forráðamenn hins stefnda félags einnig taka fram að stefnandi hafi tekið fram við þá að heyrnarskyn hans og þefskyn væri skert vegna áverka sem hann hefði hlotið í vinnuslysi árið 2000, en það hefði einmitt komið í ljós þegar kviknað hefði í hjá stefnanda í íbúðinni í febrúar 2002. Þetta komi einnig fram í þeirri matsgerð sem frammi liggi í málinu.

Þá halda forsvarsmenn stefnda því fram að fullkomin sátt hefði náðst með þeim og brunavarnareftirliti Reykjavíkursvæðisins um fyrirkomulag brunavarna í húsinu, en fullkomið brunavarnarkerfi hafi verið tengt í húsinu í janúar árið 2000, sem keypt var af Öryggismiðstöð íslands og verið undir sífelldu eftirliti þess fyrirtækis. Geti forsvarsmenn stefnda með engu móti séð, miðað við ofangreind atvik, að félagið sem leigusali beri nokkra ábyrgð á tjóni stefnanda og taka því til varna í málinu.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að stefndi beri, sem eigandi og leigusali risíbúðar þeirrar sem stefnandi leigði á 3. hæð í húsinu Laugavegi 20b, skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda sem rekja megi til brunans sem varð í íbúðinni 25. maí 2002. Sé sú ábyrgð einkum á því reist að stefndi hafi ekki sinnt því að koma upp fullnægjandi bruna- og neyðarvörnum í íbúðinni. Stefnandi vísar til 1. mgr. 23. gr. laga nr. 75/2000 um brunavarnir þar sem mælt er fyrir um að eigandi mannvirkis beri ábyrgð á að það fullnægi kröfum um brunavarnir sem settar eru fram í lögum og reglugerðum og að brunavarnir taki mið af þeirri starfsemi sem fer fram í mannvirkinu eða á lóð þess á hverjum tíma. Þá vísar stefnandi jafnframt til 1. mgr. 14. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994 þar sem mælt er fyrir um að leiguhúsnæði skuli, þegar það er afhent leigjanda, vera í því ástandi sem almennt er talið fullnægjandi miðað við fyrirhugaða notkun þess og staðsetningu. Ákvæði sama efnis sé í leigusamningi stefnanda og stefnda um risíbúðina frá 1. ágúst 2001. Loks beri stefndi ábyrgð gagnvart stefnanda á grundvelli almennu skaðabótareglunnar, sakarreglunnar, en í dómaframkvæmd hafi ábyrgð eigenda fasteigna vegna líkamstjóns verið talin sérstaklega rík.

Fyrir liggi að neyðarútgangur úr risíbúðinni hafi verið algerlega óviðunandi. Höfðu eftirlitsaðilar gert athugasemdir við það atriði fyrir slysið 25. maí 2002. Ekki hafi verið um annan neyðarútgang að ræða úr íbúðinni en út um glugga sem virðist hafa verið ætlast til að klifrað yrði út um með kaðli. Sú leið hafi verið torsótt og algerlega ófullnægjandi enda verði að gera kröfu til þess að stigi sé fyrir hendi til að komast út og niður. Auk þess hafi þessi kaðall, sem ætlast var til að yrði notaður, geymdur undir eldavél íbúðarinnar, þ.e. á þeim stað þar sem eldurinn kom upp umrætt sinn. Sé um vítavert gáleysi af hálfu stefnda að ræða að hafa geymslustað kaðalsins á þeim stað þar sem mest hætta sé á að eldur komi upp og þá engin leið að nálgast hann. Stefnda hafi borið að geyma hann á öðrum og tryggari stað. Þá er staðsetning eldavélarinnar einnig ámælisverð m.t.t. útgönguleiða úr íbúðinni og eldhættu, en hún hafi verið staðsett undir súð, við hlið aðalútgönguleiðarinnar úr íbúðinni, stiganum sem lá niður á 2. hæð hússins, og hamlaði verulega för um þá leið í eldi. Eldavélin hafi verið staðsett upp við vegg sem var klæddur lökkuðum spónaplötum og fyrir innan hafi verið spóna- og sageinangrun og því mikill eldsmatur.

Rýmingarleiðir úr íbúðinni hafi, samkvæmt framangreindu, verið algerlega óviðunandi og hafi farið í bága við ákvæði a-liðar 1. mgr. 137. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998, sem sett hafi verið með stoð í 37. gr. skipulags- og byggingalaga nr. 7311997, þar sem mælt sé fyrir um að hvert mannvirki skuli þannig úr garði gert að þess sé gætt, að þegar eldur sé laus í mannvirki geti þeir sem í mannvirkinu dveljist komist fljótt og hindrunarlaust út af eigin rammleik eða með aðstoð annarra. Þá hafi ófullnægjandi flóttaleiðir einnig farið í bága við 158. gr. sömu reglugerðar þar sem m.a. er mælt sé fyrir um að flóttaleiðir skuli vera einfaldar, auðrataðar og greiðfærar. Ljóst sé að verulegur misbrestur hafi verið á þessum atriðum í íbúð þeirri sem stefndi átti og stefnandi leigði af stefnda. Á því beri stefndi skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda, sem eigandi og leigusali íbúðarinnar, enda sé ljóst að sá misbrestur hafi orðið þess valdandi að stefnandi komst ekki með greiðum hætti út úr íbúðinni þegar eldur kom upp og varð af þeim sökum fyrir verulegu líkamstjóni, eins og rakið hafi verið hér að framan.

Þá hafi brunavörnum verið áfátt í fleiri atriðum, sbr. athugasemdir sem Eldvarnaeftirlit Slökkviliðs Reykjavíkur hafði gert. Þannig hafi brunaviðvörunarkerfi í húsinu ekki virkað sem skyldi. Ekkert viðvörunarhljóð hafi farið í gang þegar eldurinn kom upp heldur hafi kerfið einungis sent boð til Öryggismiðstöðvar Íslands um brunann. Þau boð hafi kerfið sent kl. 05.09. Starfsmaður öryggismiðstöðvarinnar hafi komið á staðinn kl. 05.15. Hjálparlið hafi hins vegar ekki mætt á vettvang fyrr en kl. 05.52, eða um 43 mínútum frá því að eldurinn kom upp. Þá fyrst hafi stefnanda verið bjargað úr húsnæðinu. Ljóst sé að ef brunaviðvörunarkerfið hefði virkað sem skyldi hefði stefnandi getað komið sér fyrr út úr húsnæðinu. Á þessum misbresti á brunaviðvörunarkerfinu beri stefndi ábyrgð sem eigandi og leigusali umræddrar íbúðar og því skaðabótaábyrgð á því líkamstjóni sem af honum leiddi.

Fleiri athugasemdir höfðu verið gerðar við stefnda fyrir brunann af Eldvarnareftirliti Slökkviliðs Reykjavíkur vegna hússins Laugavegi 20b. Hafi þær m.a. lotið að eiginleikum veggja og hurða í stigahúsi, gaskútum og slökkvibúnaði. Á þessu öllu beri stefndi ábyrgð sem eigandi og leigusali umræddrar fasteignar og skaðabótaábyrgð, sem slíkur, á líkamstjóni stefnanda.

Loks beri sérstaklega að taka fram að umrædd risíbúð hafi ekki verið samþykkt sem íbúðarhúsnæði af byggingayfirvöldum, sbr. bréf byggingafulltrúa Reykjavíkurborgar til lögmanns stefnanda, dags. 7. ágúst 2007. Í því ljósi hafi útleiga á íbúðinni, af hálfu stefnda til stefnanda, verið verulega ámælis- og vítaverð. Verður að líta sérstaklega til þess atriðis við sakarmat í máli þessu.

Stefndi beri, sem leigusali og eigandi umræddrar risíbúðar, ábyrgð gagnvart stefnanda á þeim vanköntum sem að ofan greini á íbúðinni og hafi orðið þess valdandi að stefnandi varð fyrir því alvarlega líkamstjóni sem hlaust af brunanum 25. maí 2002. Verði af þeim sökum að taka skaðabótakröfu stefnanda í málinu til greina.

Skaðabótakrafa stefnanda sé reiknuð út á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi krefjist þjáningarbóta, skaðabóta vegna varanlegs miska og vegna varanlegrar örorku. Umfang líkamstjóns stefnanda sem rekja megi til brunans 25. maí 2002 sé reist á matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna frá 15. febrúar 2007.

Skaðabótakrafa stefnanda sundurliðist þannig:

Þjáningabætur, skv. 3. gr. skaðabótalaga 600.600 kr.

286 dagar (rúmliggjandi) x 2.100 kr.=600.600

Bætur fyrir varanl. miska, skv. 4. gr. skaðabótalaga 3.225.000 kr.

6.450.000 x 0,50 = 3.225.000

Bætur fyrir varanl. örorku, skv. 5.-7. gr. skaðabótal. 7.301.102 kr.

1.619.500 x 8,013 x 0,60 = 7.786.232

(frádráttur, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga = 485.130)

Alls kr. 11.126.702

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggist á 3. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt mati hinna dómkvöddu matsmanna hafi stefnandi verið rúmliggjandi vegna brunaslyssins í 286 daga, þ.e. frá 25. maí 2002 til 7. mars 2003. Fyrir hvern dag sem stefnandi var rúmliggjandi skuli greiða 2.100 krónur, eftir að fjárhæð í 3. gr. skaðabótalaga hafi verið uppfærð miðað við lánskjaravísitölu í mars 2007 (5292 stig), þ.e. þegar kröfubréf hafi verið sent til stefnda, sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska sé reist á 4. gr. skaðabótalaga. Hinir dómkvöddu matsmenn hafi talið varanlegan miska stefnanda vegna brunans vera 50%. Í sundurliðun bótakröfu hér að ofan hafi viðmiðunarfjárhæð 4. gr. skaðabótalaga, 4.000.000 krónur, verið uppfærð miðað við lánskjaravísitölu í mars 2007 (5292 stig), sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku byggist á 5.-8. gr. skaðabótalaga. Hinir dómkvöddu matsmenn hafi talið varanlega örorku stefnanda vegna brunans vera 60%. Krafa stefnanda sé miðuð við lágmarksárslaunaviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, leiðrétt miðað við lánskjaravísitölu til stöðugleikapunkts, 7. mars 2003 (4429 stig), sbr. 15. gr. skaðabótalaga. Á stöðugleikapunkti hafi stefnandi verið 49 ára og 133 daga gamall. Tölulegur stuðull, sbr. 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga, sé því 8,013. Frá bótum vegna varanlegrar örorku dragist greiðslur til stefnanda úr almannatryggingum sem rekja megi til slyssins, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Um sé að ræða endurhæfingarlífeyri frá og með júní 2002 til og með nóvember 2002 (= 79.482 jún.2002) + 87.720 (júl.2002) + 79.482 (ág.2002) + 79.482 (sept.2002) + 79.482 (okt.2002) + 79.482 (nóv.2002) = 485.130 krónur).

Vaxtakrafa stefnanda styðjist við 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga en samkvæmt því ákvæði skulu þjáningabætur og bætur fyrir varanlegan miska bera 4,5% vexti frá því að slys varð, þ.e. 25. maí 2002. Bætur fyrir varanlega örorku skuli bera 4,5% vexti frá stöðugleikapunkti, sem hafi verið 7. mars 2003.

Þá er þess krafist að kröfufjárhæðin beri dráttarvexti frá 27. apríl 2007 en á þeim degi var liðinn mánuður frá því að stefnandi lagði sannanlega fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta, sbr. 9. gr. laga nr. 3812001 um vexti og verðtryggingu og 2. mgr. 16. gr. skaðabótalaga. Hafi það verið gert með kröfubréfi, dags. 27. mars 2007.

Loks er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál en stefnandi hafi fengið útgefið gjafsóknarleyfi vegna málareksturs þessa hinn 25. janúar 2006.

Um lagarök vísast til laga nr. 75/2000 um brunavarnir, húsaleigulaga nr. 36/1994, byggingarreglugerðar nr. 441/1998 og almennra reglna skaðabótaréttarins um ábyrgõ eiganda fasteignar og leigusala. Þá er um fjárhæðir skaðabóta vísað til skaðabótalaga nr. 501993, og um vexti til þeirra laga og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málskostnaðarkrafa stefnanda styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/991. Um varnarþing í málinu vísast til 1. mgr. 33. gr. laganna.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að félagið beri ekki nokkra sök á tjóni stefnanda. Stefnandi hafi alfarið valdið sér tjóni sínu sjálfur með stórkostlegu gjáleysi. Hann hafi sjálfur verið valdur að brunanum með rangri notkun á rafmagnstækjum, eins og segi í lögregluskýrslum um brunann, en þar segi að bruninn verði rakinn til þess að kveikt hafi verið á syðri hellu eldavélarinnar sem stillt hafi verið á hæsta hita. Pottur hafi verið ofan á hellunni, kviknað hafi í innihaldi hans og eldurinn hafi náð að læsa sig í suðurvegginn.

Þá er á því byggt að hefði stefnandi verið í eðlilegu ástandi, hefði eldurinn í fyrsta lagi ekki kviknað og stefnandi í öðru lagi getað forðað sér frá eldinum, þá leið sem farið var með hann af eftirlitsmanni öryggismiðstöðvarinnar og lögreglu, er þessir aðilar komu á staðinn. Aðrar undankomuleiðir hafi ekki komið til álita.

Stefndi byggi einnig á því að ekki hefði skipt máli, hvernig húsnæðið var, í öllum tilvikum hefði eldur kviknað þegar slík óvarkárni er viðhöfð, eins og mörg dæmi séu um, en flestar eldhúsinnréttingar séu úr tré. Þá hafi brunavarnakerfi það sem í íbúðinni var farið í gang við brunann. Sjálfvirk viðvörun hafi borist Öryggismiðstöð Íslands kl. 05.09 og starfsmaður Öryggismiðstöðvarinnar hafi verið kominn á staðinn stuttu síðar. Þannig verði hinu stefnda félagi á engan hátt kennt um tjón stefnanda, en líta verði á Öryggismiðstöð Íslands sem sjálfstæðan verktaka í þessu tilviki.

Hið stefnda félag byggi sýknukröfu sína einnig á, að ekki sé hægt að fella hlutlæga ábyrgð á tjóni stefnanda á hið stefnda félag, samkvæmt ákvæðum laga nr. 75/2000 um brunavarnir, þar sem tjón stefnanda sé ekki að rekja til vanbúinna brunavarna, sem einnig hafi verið í fullkomnu lagi og undir eftirliti Öryggismiðstöðvar Íslands, þá verði tjónið heldur ekki rakið til þess að íbúðin hafi á einhvern hátt verið vanbúin.

Stefndi ítreki að meginorsök tjóns stefnanda sé íkveikja sem stefnandi hafi orsakað með stórkostlegu gáleysi og komi því ekki til álita aðrar meðorsakir eða viðbótartjónsorsakir sem raktar verði til hins stefnda félags, ástands húsnæðisins eða brunavarnarkerfis.

Fari svo ólíklega að mat viðkomandi dómara verði á þá leið, að hið stefnda félag beri einhverja sök í málinu, byggir hið stefnda félag á því að um sé að ræða verulega eigin sök stefnanda sjálfs. Í því tilviki geri hið stefnda félag þá dómkröfu að til skuldajafnaðar við hugsanlegar dæmdar skaðabætur komi vangoldin húsaleiga stefnanda við hið stefnda félag að fjárhæð 466.160 krónur með dráttarvöxtum frá 11. júní 2003.

Vísað er aðallega til sakarreglunnar. Einnig til skilyrðisreglu skaðabótaréttarins (conditio sine qua non, orsök atburðar er sá verknaður, að hefði honum verið sleppt, þá hefði atburðurinn ekki gerst). Í þessu sambandi vísar stefndi einnig til reglunnar um orsakatengsl og í því sambandi til reglunnar um sönnunarbyrði tjónþola í slíkum málum. Þá vísar stefndi til þess hið stefnda félag til þess að hlutlægum bótareglum sé ekki til að dreifa í íslenskum skaðabótarétti.

Niðurstaða

Óumdeilt er að stefnandi varð fyrir líkamstjóni í bruna sem kom upp í risíbúð hússins við Laugaveg 20 b þann 25. maí 2002. Kom eldurinn upp í íbúð stefnanda. Niðurstaða vettvangsskoðunar lögreglu var sú að orsök þess að eldur kom upp í íbúðinni hafi verið röng notkun á rafmagnstækjum sem rakin var til þess að kveikt hafði verið á syðri hellu eldavélar sem þar var og hafi rofinn verið stilltur á hæsta hita. Pottur hafði verið ofan á hellunni og líklegast kviknað í innihaldinu, sem ekki er vitað hvað var, og eldurinn náð að læsa sig í suðurveggin.

Stefnandi, sem slasaðist mikið í brunanum, lýsti því fyrir dómi að honum hefði verið haldið sofandi í 6 vikur eftir brunann og að hann myndi ekkert eftir þessum atburðum.

Samkvæmt því sem fram hefur komið var stefnandi einn í íbúðinni þegar eldurinn kom upp. Verður ekki annað séð, sbr. fyrrgreinda lögregluskýrslu um orsakir brunans, en að upptök eldsins verði rakin til gáleysis stefnanda sjálfs.

Fyrir liggur að brunavarnarkerfi, sem þjónustað var af Öryggismiðstöð Íslands, var sett upp í húsinu á árinu 2000. J-kk-nf S-kk-nf Ó-kk-nf, sviðsstjóri tæknisviðs öryggismiðstöðvarinnar, lýsti því fyrir dómi að í húsinu væru reykskynjarar og hljóðgjafar. Bar hann að ef reykskynjari færi í gang þá sendi brunavarnarkerfið boð til stjórnstöðvar og hljóðgjafar fari í gang. Var honum ekki kunnugt um annað en að kerfið hefði virkað fullkomlega. Kvað hann úttekt hafa verið gerða á kerfi hússins í nóvember 2002 og hefði þá verið staðfest að kerfið væri í lagi.

Fyrir liggur að G-kk-nf Ö-kk-nf A-kk-nf, öryggisvörður frá Öryggismiðstöð Íslands, var fyrstur á vettvang en boð höfðu borist í gegnum kerfið og var hann sendur á vettvang.

G-kk-nf Ö-kk-nf bar fyrir dómi að þegar hann varð var við reyk í húsinu hafi hann tilkynnt stjórnstöð um það. Hann hefði síðan brotið rúðu til þess að komast inn í húsið sem var læst. Hann sá að reykurinn kom frá 3. hæð. Hurð að íbúð stefnanda var lokuð en ekki læst og komst hann þar inn. Kvaðst hann hafa gengið upp stigann og inn í íbúðina. Mikill reykur hafi verið og hafi hann þurft að gera tvær tilraunir til þess að komast inn. Kvað hann stefnanda hafa setið hreyfingarlausan inni í íbúðinni.

Samkvæmt framburði A-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef lögreglumanns, kom hann að rétt á eftir G-kk-þgf og fór inn í íbúðina þar sem stefnandi var. Hjálpuðust G-kk-nf Ö-kk-nf og A-kk-nf Þ-kk-nf að við það að koma stefnanda niður á næstu hæð. Kvað A-kk-nf stefnanda hafa getað gengið en hann hafi verið mikið brenndur. Tóku þeir síðan til við að kæla stefnanda og hlúa að honum. Samkvæmt framburði G-kk-ef A-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef komust þeir hindrunarlaust inn í íbúðina.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að fullnægjandi bruna- og neyðarvarnir hafi ekki verið til staðar í íbúðinni. Jafnframt er á því byggt að neyðarútgangar hafi verið ófullnægjandi, staðsetning eldavélar hafi verið ámælisverð og að íbúðin hafi ekki verið samþykkt sem íbúðarhúsnæði.

Eins og áður segir var brunavarnarkerfi í húsinu, sem þjónustað var af Öryggismiðstöð Íslands, í húsinu. Með hliðsjón af framburði J-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef, sviðsstjóra tæknisviðs Öryggismiðstöðvar Íslands, S-kk-ef K-kk-ef, eiganda veitingastaðar á 2. hæð hússins og H-kk-ef A-kk-ef, íbúa í húsinu, þykir sýnt fram á að kerfið hafi verið í lagi og virkað eins og það átti að gera. Í bréfi Slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu, dags. 2. júní 2008, kemur fram að á árinu 1994 hafi verið bent á atriði í brunavörnum hússins sem ekki töldust í lagi, en úrbóta var ekki krafist. Þá kemur fram að eldvarnir hússins hafi verið skoðaðar í október 2003 en við þá skoðun hafi ekki verið gerðar athugasemdir við brunaviðvörunarkerfi hússins.

J-kk-nf R-kk-nf A-kk-nf, stjórnarformaður stefnda, bar fyrir dómi að þegar stefnandi kom til að skoða íbúðina hafi honum verið kynntir þeir brunaútgangar sem þar voru, einn úr stofu, einn úr svefnherbergi og einn úr eldhúsi og annar út á þak úr stofu. Fastir krókar hafi verið á vegg sem hægt hafi verið að festa kaðalstiga á. Þá hafi verið nýbúið að setja manngengan glugga út á þakið. Bar J-kk-nf R-kk-nf að eldavél væri staðsett þar sem hæst væri til lofts í íbúðinni. Þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að staðsetning hennar hafi verið ámælisverð eða að staðsetning eldavélar hafi skipt máli varðandi þá atburðarás sem átti sér stað.

Fyrir liggur að eftir slysið var rannsakað alkóhólmagn í blóði stefnanda og reyndist það vera 1,06‰. Í lögregluskýrslu er haft eftir lækni sem starfaði í neyðarbíl Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins að stefnandi hefði verið mjög ringlaður og framburður hans óljós, bæði vegna slyssins og einnig vegna ölvunar stefnanda.

Þegar atvik málsins eru virt, eins og þau birtast í gögnum máls og skýrslutökum fyrir dómi, verður ekki ályktað annað en að stefnandi hafi sjálfur átt sök á því að eldur kom upp í íbúð hans. Er björgunarmenn komu á staðinn var greiðfær leið upp í íbúð stefnanda. Þegar eldurinn kom upp hefði stefnandi, við allar eðlilegar aðstæður, átt að geta bjargað sér og forðað sér út eftir venjulegri útgönguleið úr íbúðinni og hefði ekki þurft að nota neyðarútganga til þess. Þykir sýnt fram á að brunavarnakerfi hússins hafi virkað eðlilega í umrætt sinn. Af bréfi Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins til lögmanns stefnda, dags. 2. júní 2008, og framburði B-kk-ef K-kk-ef, sviðsstjóra hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins, verður ráðið að kröfur hafi ekki komið fram á hendur stefnda um úrbætur á brunavörnum. Hefur því ekki verið sýnt fram á annað en að fullnægt hafi verið kröfum um brunavarnir af hálfu stefnda, sbr. 23. gr. laga nr. 75/2000 um brunavarnir.

Húsið að Laugavegi 20b var byggt sem íbúðarhús árið 1903. J-kk-nf R-kk-nf A-kk-nf bar fyrir dómi að frá upphafi hefði verið íbúð í risinu og að íbúðin væri samþykkt. Óstaðfest vottorð M-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef byggingarfulltrúa, þar sem hann ályktar að íbúðin sé ósamþykkt, þykir ekki fullnægjandi sönnun um hið gagnstæða.

Þegar virt er það sem fram hefur komið þykir ekki sýnt fram á að slysið verði á neinn hátt rakið til athafna eða athafnaleysis stefnda. Verður að fallast á það með hinu stefnda félagi að forsvarsmenn þess hefðu ekki getað komið í veg fyrir þá atburðarás sem átti sér stað. Er því ekki sýnt fram á að stefndi beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda vegna brunans 25. maí 2002.

Ber því samkvæmt framansögðu að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda 350.000 krónur í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef hdl., 350.0000 krónur, og útlagður kostnaður 600.250 krónur, eða samtals 950.250 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málflutningsþóknunar er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Bertill hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, B-kk-ef G-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 350.000 krónur í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef hdl., 350.0000 krónur, og útlagður kostnaður 600.250 krónur, eða samtals 950.250 krónur, greiðist úr ríkissjóði

K-kvk-nf J-kvk-nf