E-7490/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 19. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Masala ehf., Kötlufelli 1, Reykjavík gegn Indverskum ehf., Brekkustíg 17, Reykjavík, með stefnu birtri 15. desember 2010.

Stefnandi krefst þess að staðfest verði með dómi riftun á kaupsamningi stefnanda og stefnda, dagsettum 6. maí 2010, um rekstur og eignir veitingahússins Indian Mango, sem var lýst yfir í bréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 8. júlí 2010. Þá er þess krafist að stefndi greiði stefnanda 2.107.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.000.000 króna frá 6. maí 2010 til 11. maí 2010 en af 2.107.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Enn fremur að stefndi afhendi stefnanda skuldabréf, dagsett 6. maí 2010, útgefið af stefnanda til stefnda, að fjárhæð 7.000.000 króna. Loks er þess krafist að stefndi greiði stefnanda málskostnað.

Af hálfu stefnda er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Málavextir

Hinn 27. apríl 2010 gerði stefnandi stefnda kauptilboð í rekstur stefnda á veitingahúsinu Indian Mango að Frakkastíg 12 í Reykjavík. Með í kaupunum áttu að fylgja öll verðmæti tengd rekstrinum að engu undanskildu, svo sem vörur, húsbúnaður, tækjabúnaður, innréttingar og nafn veitingastaðarins. Við tilboðsgerð lá fyrir söluyfirlit Fyrirtækjasölu Íslands. Þar kemur fram að veitingahúsið hafi verið opnað í apríl 2005 að Frakkastíg 12. Rekstur veitingahússins sé í eigin húsnæði, 143 m² að stærð, en boðið sé upp á tryggan leigusamning um húsnæðið. Vínveitingaleyfi og öll rekstrarleyfi hafi verið endurnýjuð í lok 2008. Eldhús sé vel búið tækjum, veitingasalur sé vel skipulagður auk þess sem góður bar sé í salnum. Stefndi samþykkti kauptilboð stefnanda samdægurs með undirskrift forsvarsmanna félagsins og fór afhending hins selda fram 1. maí 2010. Hinn 6. sama mánaðar gerðu aðilar með sér kaupsamning um hið selda á grundvelli kauptilboðsins. Kaupverðið, 9.000.000 króna, var annars vegar greitt með peningum, 2.000.000 króna, við undirritun og hins vegar með afhendingu skuldabréfs, útgefnu af stefnanda til stefnda, að fjárhæð 7.000.000 króna, tryggt með veði í hinu selda. Stefnandi greiddi stefnda jafnframt 107.000 krónur vegna kostnaðar við þinglýsingu skuldabréfsins hinn 11. maí 2010. Í lýsingu á hinu selda í kaupsamningi segir að um sé að ræða rekstrareiningu og rekstur stefnda á veitingastaðnum ásamt öllum eignum þess. Þannig nái kaupin til yfirtöku á öllum daglegum rekstri félagsins, viðskiptasamningum, öllum tækjum og búnaði, nafni, logo, vörubirgðum, símanúmeri og viðskiptavild staðarins. Tekið er fram að einkahlutafélagið Indverskur ehf., þ.e. stefndi, sé ekki selt. Samhliða kaupunum gerðu aðilar með sér leigusamning um húsnæðið að Frakkastíg 12.

Í 7. tl. skilmála kaupsamningsins segir að aðilum sé kunnugt að öll tilskilin leyfi fylgi nafni rekstraraðila og skuli kaupandi afla sér leyfa séu þau ekki fyrir hendi. Þar sé átt við t.d. starfsleyfi og heilbrigðisleyfi. Stefnandi sótti um rekstarleyfi í flokki II, sbr. 3. mgr. 4. gr. laga nr. 85/2007 um veitingastaði o.fl., sem felur í sér leyfi til sölu áfengis en það var leyfið sem stefndi hafði haft til reksturs hins selda. Hinn 8. júní 2010 fengu forsvarsmenn stefnanda símtal frá starfsmanni lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem annaðist leyfisveitingu, þar sem hann tjáði þeim að umsókn stefnanda um áfengisveitingaleyfi væri hafnað. Greindi hann þeim jafnframt frá því að veitingaleyfi stefnda hefði verið endurnýjað árið 2009 með sérstakri undanþágu til ársins 2013. Af þeim sökum yrði áfengisveitingaleyfi ekki endurnýjað til handa nýjum aðilum heldur aðeins leyfi í flokki I sem takmarkaðist við sölu á mat.

Í málinu liggur fyrir umsögn borgarráðs Reykjavíkurborgar frá 11. maí 2009 vegna leyfisumsóknar stefnda. Þar segir að húsnæðið að Frakkastíg 12, þar sem veitingahúsið sé til húsa, sé á íbúðasvæði samkvæmt aðalskipulagi borgarinnar. Á slíku svæði sé óheimilt að gefa út áfengisveitingaleyfi samkvæmt málsmeðferðarreglum borgarráðs. Fyrir mistök hafi verið gefið út áfengisveitingaleyfi þegar staðurinn var opnaður og það síðan endurnýjað snemma árs 2007. Á grundvelli meðalhófsreglu stjórnsýslulaga og sökum þess að mistökin hafi ekki verið leyfishafa ljós er leyfið hafi verið fyrst veitt, hafi borgarráð ákveðið að veita jákvæða umsögn um endurnýjun leyfisins til fjögurra ára, enda yrði leyfishafa gerð grein fyrir því að hann gæti ekki búist við því að fá leyfið endurnýjað að fjórum árum liðnum að óbreyttum reglum.

Í tilefni af þessu höfðu fyrirsvarsmenn stefnanda samband við starfsmann Fyrirtækjasölu Íslands. Að hans tilhlutan hittust fyrirsvarsmenn aðila á fundi 9. júní 2010 á skrifstofu fyrirtækjasölunnar. Þar gerðu þeir með sér skriflegt samkomulag um að leggja allt kapp á að ná viðunandi niðurstöðu, væri þess nokkur kostur, og yrði hún að vera fengin fyrir 5. september 2010.

Stefnandi segir að forsvarmönnum hans hafi brátt orðið ljóst að áfengisveitingaleyfi yrði ekki veitt. Að höfðu samráði við lögmann sinn hafi forsvarsmenn stefnanda ákveðið að rifta kaupunum og hafi tilkynning þess efnis verið send stefnda 8. júlí 2010. Með bréfi dagsettu 13. sama mánaðar hafnaði stefndi riftun og krafðist efnda kaupsamningsins. Stefndi tók hins vegar aftur við rekstri hins selda og hefur rekið hann í eigin nafni frá miðjum júlí 2010.

Fyrirsvarsmenn stefnda lögðu fram beiðni hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, dags. 7. júlí 2010, og óskuðu eftir því að aflétta þeim fyrirvara sem gerður hafði verið við rekstrarleyfi veitingastaðarins. Á fundi borgarráðs þann 22. júlí 2010 fékk sú ósk jákvæða afgreiðslu. Rekstrarleyfi veitingastaðarins til handa stefnda var í kjölfarið breytt og fyrirvarinn tekinn út.

Skýrslur fyrir dóminum gáfu A-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf og S-kk-nf Á-kk-nf, fyrirsvarsmenn stefnanda, S-kvk-nf N-kvk-nf H-kvk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda og Ó-kk-nf M-kk-nf, starfsmaður Fyrirtækjasölu Íslands.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að skilyrði riftunar séu uppfyllt í málinu. Hið selda hafi verið haldið slíkum galla að hann verði metinn til verulegra vanefnda af hálfu stefnda. Riftunin sé byggð á kaupsamningi aðila, ákvæðum laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, m.a. 1. mgr. 39. gr. laganna, sem og almennum reglum kaupa- og kröfuréttar. Í söluyfirliti og kaupsamningi hafi falist loforð um eiginleika hins selda, sbr. 1. mgr. 17. gr. og 1. mgr. 18 gr. nefndra laga. Ein af ákvörðunarástæðum þess að stefnandi hafi gert kauptilboð í hið selda hafi verið sú að öll tilskilin leyfi væru til staðar eða stefnandi gæti tekið við þeim án vandkvæða. Hið selda hafi verið auglýst og selt sem veitingahús og hafi stefnandi keypti það sem slíkt. Sala áfengis sé snar þáttur og í raun grundvallarforsenda í rekstri veitingahúsa. Áfengisveitingaleyfi rekstursins hafi aftur á móti verið veitt stefnda á grundvelli sérstakrar undanþágu og brýnt fyrir stefnda að hann gæti ekki búist við því að það yrði endurnýjað. Stefndi hafi því vitað eða mátt vita að annar aðili gæti ekki fengið útgefið áfengisveitingaleyfi vegna rekstursins í húsnæðinu að Frakkastíg 12. Þeim upplýsingum hafi stefndi haldið leyndum fyrir stefnanda og beitt hann þannig blekkingum.

Stefnandi vísar til þess að stefndi hafi samþykkt riftunina í verki. Stefndi hafi tekið aftur við hinu selda að eigin kröfu og sé rekstur þess í fullum gangi. Riftunin sé því lögmæt en eftir standi að stefndi skili stefnanda þeim greiðslum sem hann hafi tekið við vegna kaupanna, sbr. 2. mgr. 64. gr. laga um lausafjárkaup.

Stefnandi krefst dráttarvaxta af þeirri fjárhæð sem hann hafi greitt stefnda á grundvelli samningsins, þ.e. af 2.000.000 króna frá 6. maí 2010 til greiðsludags, en að viðbættri greiðslu kostnaðar við þinglýsingu skuldabréfs frá 11. s.m. til greiðsludags, sbr. 2. mgr. 65. gr., sbr. 71. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefnandi byggir á því að greiðslur hans til stefnda hafi gjaldfallið um leið og þær hafi verið inntar af hendi.

Krafa stefnanda um málskostnað byggir á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda

Af hálfu stefnda er því ekki mótmælt að við kaup á veitingastað megi áætla að forsenda kaupanna sé sú að rekstrarleyfi fáist fyrir veitingarekstrinum. Hins vegar hafi þessi forsenda ekki verið tekin upp í kauptilboð og kaupsamning og geti því ekki talist skilyrði. Hér sé því um að ræða meintan forsendubrest, en ekki vanefnd á samningi. Þá séu rekstrarleyfi gefin út fyrir ólíka flokka veitingareksturs og vínveitingaleyfi aðeins fyrir suma flokka. Vínveitingaleyfi sé í þessum skilningi ekki forsenda kaupanna heldur í besta falli viðbót við kaup á rekstri eins vinsælasta ferðamannaveitingastaðar borgarinnar.

Stefndi bendir á að ein grunnregla samningaréttar sé rétturinn til úrbóta. Málsaðilar hafi gert með sér samkomulag sem hafi miðað að því að stefndi fengi tækifæri til úrbóta. Á meðan stefndi hafi unnið að þessum úrbótum hafi stefnandi rift kaupunum og brotið gegn samkomulaginu frá 6. maí 2010. Stefndi hafi innan þess tímafrests tryggt stefnanda vínveitingaleyfi fyrir rekstrinum og þar með mætt hugmyndum hans um vínveitingaleyfi umfram skyldu. Hvort sem til riftunarréttar hafi stofnast eður ei, hafi stefnandi ekki getað neytt þess réttar fyrr en að liðnum þeim fresti sem stefnda var veittur með samkomulagi.

Stefndi vísar til þess að stefnanda hafi mátt vera kunnugt um ákvæði laga um veitingastaði o.fl. nr. 85/2007 enda séu fyrirsvarsmenn hans kunnugir veitingarekstri og lærðir á sviði rekstrarfræði. Þá hafi þeim mátt vera kunnugt um að veitingastaðurinn væri á skipulögðu íbúðarsvæði. Stefnandi hafi því ekki getað vænst þess að eignast meiri eða betri rétt en stefndi hafði.

Stefndi bendir á að forsvarsmönnum stefnda hafi á þeim tíma er kaupin hafi verið gerð ekki sjálfum verið kunnugt um að leyfið hefði verið veitt með fyrirvörum. Því sé það rangt að þeir hafi vísvitandi leynt upplýsingum. Þá rugli stefnandi ítrekað saman rekstarleyfum við vínveitingaleyfi. Stefndi hafi selt indverskan matsölustað, sem sérhæfi sig í matreiðslu austurlenskra rétta í hæsta gæðaflokki. Ef stefndi hafi ætlað að gera sölu áfengra drykkja að úrslitaatriði í kaupunum hafi honum verið hægur vandi að taka það fram annaðhvort í kauptilboði eða kaupsamningi.

Stefndi krefst sýknu af kröfu stefnanda um afhendingu skuldabréfs.

Hvað varðar varakröfu stefnda um lækkun krafna var af hans hálfu í munnlegum málflutningi vísað til þess að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna viðskipta sinna við stefnanda, m.a. hafi stefndi þurft að greiða matreiðslumanni veitingastaðarins hærra kaup er stefndi hafi tekið aftur við staðnum þar sem stefnandi hafði hækkað kaupið. Stefndi hafi einnig þurft að kaupa birgðir. Þá hafi stefndi greitt fasteignasalanum er annaðist gerð kaupsamningsins sölulaun. Telur stefndi að kostnaður hafi numið samtals 2.737.689 krónum og lagði hann fram eigin útreikninga og gögn þar að lútandi.

Um lagarök fyrir málskostnaðarkröfu vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um einkamál.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um réttmæti riftunar stefnanda á kaupum hans af stefnda á veitingastaðnum, Indian Mango, en kaupsamningur aðila þar að lútandi var undirritaður 6. maí 2010. Hafði hann þá þegar tekið við umráðum hans á grundvelli kauptilboðs frá 27. apríl 2010. Í söluyfirliti Fyrirtækjasölu Íslands, sem annaðist sölu veitingastaðarins, kom m.a. fram að „vínveitingaleyfi og öll rekstarleyfi“, en þar mun vera átt við rekstarleyfi í flokki II samkvæmt 3. mgr. 4. gr. laga nr. 85/2007 veitingastaði o.fl., hefðu verið endurnýjuð í lok 2008. Samkvæmt gögnum málsins virðist það hins vegar hafa átt sér stað vorið 2009. Þar sem rekstarleyfi er samkvæmt nefndum lögum bundið við leyfishafa sótti stefnandi um rekstarleyfi í flokki II, sem felur í sér leyfi til áfengisveitinga, til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Í byrjun júní 2010 fengu fyrirsvarsmenn stefnanda þær upplýsingar frá embættinu að rekstarleyfi sem gefið hafði verið út til stefnda hefði verið endurnýjað með sérstakri undanþágu til ársins 2013. Ekki væri því unnt að gefa út leyfi til stefnanda sem fæli í sér sölu á áfengi heldur einungis rekstrarleyfi í flokki I, sem felur ekki í sér leyfi til áfengisveitinga. Var það í samræmi við það sem fram kemur í fyrirliggjandi umsögn borgarráðs Reykjavíkurborgar 11. maí 2009 um að stefndi gæti ekki búist við því að fá endurnýjun leyfis að fjórum árum liðnum að óbreyttum reglum þar sem veitingastaðurinn væri á íbúðarsvæði samkvæmt aðalskipulagi. Vegna þessa var að ósk stefnanda haldinn fundur 9. júní 2011 með fyrirsvarsmönnum aðila á skrifstofu Fyrirtækjasölu Íslands. Undirrituðu þeir á fundinum eftirfarandi samkomulag: „Við undirritaðir aðilar að kaupsamningi veitingahússins Indian Mango, Frakkastíg 12, 101 Reykjavík, dags. 6. maí 2010, komum saman til fundar á skrifstofu Fyrirtækjasölu Íslands, að Bæjarhrauni 12, Hafnarfirði, til að ræða þá stöðu sem upp er komin varðandi vínveitingaleyfi veitingastaðarins, en ekki liggur ljóst fyrir á þessari stundu hve lengi og hvort vínveitingaleyfið fæst framlengt til nýrra eigenda. Borgaryfirvöld hafa gefið það í skyn að þessi mál liggi ekki ljós fyrir á þessari stundu. Vegna þessarar óvissu hafa aðilar fallist á það að fyrir þann 5. september 2010, sem er fyrsti gjalddagi á eftirstöðvarskuldabréfi, liggi fyrir niðurstaða í málinu um framhald þess. Aðilar lýsa því yfir að þeir leggja megin áherslu á að ná fram ásættanlegri niðurstöðu, sé þess kostur.“

Eftir þennan fund hélt stefnandi áfram rekstri staðarins en hinn 8. júlí 2011 sendi hann stefnda yfirlýsingu um riftun kaupsamningsins. Krafðist stefnandi jafnframt endurgreiðslu kaupsamningsgreiðslu að fjárhæð 2.000.000 króna, greiðslu vegna þinglýsingar, 107.000 króna, og afhendingar skuldabréfs að fjárhæð 7.000.000 króna sem var hluti kaupverðs. Með bréfi, dagsettu 13. sama mánaðar, hafnaði stefndi riftun og krafðist efnda samningsins. Stefndi tók hins vegar við rekstri veitingastaðarins og hefur rekið hann frá miðjum júlí 2010.

Í skýrslu S-kvk-ef N-kvk-ef H-kvk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda, fyrir dómi, kom fram að henni hafi verið kunnugt um framangreindan fyrirvara borgarráðs og hafi hún sagt S-kk-þgf Á-kk-þgf, sem fram kom við kaupin af hálfu stefnanda, frá honum. S-kk-nf neitaði því hins vegar í skýrslu sinni fyrir dómi. Þar sem engin gögn styðja framangreinda fullyrðingu S-kvk-ef, sem að auki er í andstöðu við það sem haldið er fram í greinargerð stefnda um að forsvarsmönnum hans hafi ekki verið kunnugt um fyrirvarann, verður að telja ósannað að fyrirsvarsmönnum stefnanda hafi verið kunnugt um fyrirvarann áður en kaupin voru gerð. Var þessi annmarki á rekstarleyfinu galli í skilningi 1. mgr. 17. gr. og 1. mgr. 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup enda máttu stefnendur, með hliðsjón af lýsingu hins selda í kauptilboði og kaupsamningi, gera ráð fyrir að þeir myndu án vandkvæða fá rekstarleyfi sem tæki til vínveitinga. Að mati dómsins var gallinn verulegur, þar sem máli skiptir fyrir veitingastað, í þeim gæðaflokki sem Indian Mango er, að hafa vínveitingaleyfi. Þá skiptir leyfi til vínveitinga miklu máli fyrir rekstrarafkomu veitingastaðarins en alkunna er að töluverð álagning er almennt á verði áfengra drykkja sem seldir eru á veitingastöðum. Gat stefnandi, er fyrirsvarsmönnum hans varð gallinn ljós, því rift kaupunum með heimild í 1. mgr. 39. gr. laga um lausafjárkaup. Stefnandi kaus hins vegar ekki að rifta kaupunum heldur rituðu fyrirsvarsmenn hans undir framangreint samkomulag hinn 9. júní 2010 sem skilja verður svo, með hliðsjón af forsögu málsins, að þeir hafi samþykkt að stefndi fengi ráðrúm til að bæta úr gallanum. Komst þannig á bindandi samningur um það atriði. Stefnandi rifti eigi að síður kaupunum hinn 8. júlí 2010, áður en tímafrestur stefnda til úrbóta var liðinn, og stóð því ekki við samkomulagið. Verður að telja að honum hafi verið það óheimilt. Óhjákvæmilegt er hins vegar að líta til þess að stefndi tók í kjölfar riftunaryfirlýsingarinnar við rekstri veitingastaðarins og viðurkenndi þannig í verki riftunina. Er því fallist á kröfu stefnanda um að staðfest verði riftun hans á kaupsamningi hans og stefnda, dagsettum 6. maí 2010, sem lýst var yfir í bréfi frá stefnanda til stefnda, dagsettu 8. júlí 2010.

Með vísan til 2. mgr. 64. gr. laga um lausafjárkaup ber að fallast á kröfu stefnanda um að stefndi endurgreiði honum 2.107.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.000.000 króna frá 6. maí 2010 til 11. maí 2010 en af 2.107.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags, en af hálfu stefnda hafa ekki verið gerðar sérstakar athugasemdir við upphafstíma dráttarvaxta. Ekki er unnt að taka afstöðu til varakröfu stefnda um lækkun kröfunnar þar sem varakrafan er vanreifuð og einungis byggð á einhliða útreikningum stefnda. Þá skal stefndi, enn fremur með vísan til 2. mgr. 64. gr. laga um lausafjárkaup, afhenda stefnanda skuldabréf dagsett 6. maí 2010, útgefið af stefnanda til stefnda, að fjárhæð 7.000.000 króna.

Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu ber, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 627.500 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

K-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Staðfest er riftun stefnanda, Masala ehf., á kaupsamningi stefnanda og stefnda, Indversks ehf., dagsettum 6. maí 2010, um rekstur og eignir veitingahússins Indian Mango, sem var lýst yfir í bréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 8. júlí 2010.

Stefndi greiði stefnanda 2.107.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.000.000 króna frá 6. maí 2010 til 11. maí 2010 en af 2.107.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Stefndi afhendi stefnanda skuldabréf dagsett 6. maí 2010, útgefið af stefnanda til stefnda, að fjárhæð 7.000.000 króna.

Stefndi greiði stefnanda 627.500 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf S-kvk-nf

---------------------------- ---------------------------- ----------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 28. október 2011.

Gjald 2.250 krónur.

Greitt: