S-544/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 13. apríl 2015, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, útgefinni 15. október 2014, á hendur X, kt. 1000000-0000, „fyrir líkamsárás og heimilisofbeldi, með því að hafa, mánudaginn 24. júní 2014, fyrir utan þáverandi heimili sitt að [...], ráðist að A, kt. 000000-0000, dóttur sambýliskonu hans, fellt hana í jörðina, tekið hana hálstaki og læst fótum sínum utan um háls hennar svo hún missti andann, en afleiðingar háttsemi ákærða urðu þær að A hlaut yfirborðsáverka og eymsli í hálsi, marblett yfir hægra mjaðmakambi, á hægri ökkla og sköflungi og eymsli í brjósti.“

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 20/1981 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði krefst aðallega frávísunar, til vara sýknu en þrautavara vægustu refsingar sem lög leyfa og að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I

Um málavexti segir í frumskýrslu lögreglu að þann 24. júní 2013 hafi verið óskað aðstoðar lögreglu að [...], vegna heimilisofbeldis. Brotaþoli þessa máls hafi setið grátandi í grasinu fyrir utan húsið og hafi mátt sjá áverka á hálsi hennar. Brotaþoli bar að ákærði hafi verið „útúrruglaður“ og byrjað að „hrauna“ yfir móður hennar og hún þá vinsamlegast beðið ákærða að fara út af heimilinu. Hafi hann þá byrjað að henda til hlutum. Síðar hafi ákærði tekið brotaþola hálstaki og hótað henni lífláti og elt hana út úr húsinu og ógnað með hnífi. Úti hafi hann „rennitæklað“ hana niður, kýlt hana og sett hana í fótlás og tekið hálstaki þannig að hún hafi ekki getað andað. Hún gat ekki lýst hnífnum. Ákærði var handtekinn á vettvangi. Ákærði bar að hafa séð kannabisplöntur í herbergi brotaþola og orðið reiður. Brotaþoli hafi hins vegar „hrópað yfir hann skít“ og skellt hurð á hné hans. Hann hafi ekki verið með hníf og ekki tekið brotaþola hálstaki heldur ýtt henni til þess að ná henni niður en ekki veitt brotaþola neina áverka. Þá hafi hann ekki hótað brotaþola en hafi kannski notað niðrandi orð.

Í málinu liggur fyrir læknabréf dags. 23. október 2013, vegna læknisskoðunar brotaþola 25. júní 2013.

Lögð var fram í málinu yfirlýsing þann 2. febrúar 2015, frá brotaþola þar sem hún gerði þá kröfu að fallið yrði frá saksókn í málinu.

II

Ákærði kom fyrir dóminn og lýsti því yfir að hann myndi nýta rétt sinn og neita að tjá sig. Bornar voru undir ákærða spurningar sem hann kvaðst ekki svara en hann lýsti því þó yfir að hann þekkti málið og hafi verið undir áhrifum áfengis þegar atburðir gerðust.

Vitnið A, brotaþoli í máli þessu, kom fyrir dóminn og bar að hún þekkti málið. Aðspurð um að lýsa þeim atvikum sem lýst er í ákæru sagði vitnið; „Ég tel það best fyrir mig og mína að ég tjái mig ekki um þennan atburð“ og kvaðst ekki svara frekari spurningum um málið.

Vitnið B, kom fyrir dóminn og skoraðist undan því að bera vitni skv. 117. gr. sakamálalaga.

Vitnið C bar vitni frá Barnahúsi. Kvaðst hann vera kominn fyrir dóminn sem vitni þar sem faðir hans hafi ráðist á dóttur B, fyrrverandi stjúpmóður hans. Hann muni ekki hvernig þetta hafi byrjað en mundi eftir atburðum fyrir utan húsið í [...]. Hafi faðir hans þar verið með fætur utan um háls brotaþola og reynt að ná af henni símanum. Hann hafi reynt að „rífa“ pabba sinn af henni þar sem hann hafi talið að hann myndi meiða hana eða kyrkja hana. Hann muni annars lítið eftir þessu núna, enda gerðust atburðir fyrir tveimur árum. Þetta hafi hins vegar byrjað af því að pabbi hans hafi verið að drekka og B verið að skammast í ákærða vegna þess. Ákærði hafi orðið pirraður og byrjað að brjóta hluti. Ákærði hafi reynt að taka símann af brotaþola og þau hlaupið út. Þar hafi ákærði ráðist á brotaþola, skellt henni niður, tekið í hendur hennar og tekið með fætinum eða kálfanum utan um hálsinn á henni og væri þetta bragð notað í bardagaíþróttum. Hafi það litið þannig út að hann væri að kyrkja brotaþola. Hann hafi sjálfur reynt að öskra á ákærða og síðan rifið ákærða af brotaþola. Eftir þetta hafi hann og ákærði farið inn og verið þar þegar lögreglu bar að. Hafi honum liðið ömurlega þegar þetta gerðist. Ítrekað spurður hvort ákærði hafi beitt fótum á brotaþola bar vitnið að það væri það sem hann minnti. Spurt af hverju hann hafi gefið töluvert aðra skýrslu hjá lögreglu þann 4. nóvember 2013 bar vitnið að þá hafi hann verið hræddur um að pabbi hans myndi lenda í töluverðum vandræðum og hann því sleppt mörgu. Hafi hann ákveðið þetta sjálfur. Hann hafi ekki áttað sig á því þá að pabbi hans væri bara „Crazy og fyllibytta“. Spurt hvernig átök hafi byrjað á milli ákærða og brotaþola kom fram að ákærði hafi auðveldlega orðið pirraður en mundi ekki eftir því að B og brotaþoli hafi verið að egna ákærða upp. Spurt hvort hann myndi eftir atburðum í herbergi brotaþola, þegar ákærði átti að hafa hent flatskjá út úr herberginu, mundi vitnið eftir því að brotaþoli hafi þá hoppað upp á bak ákærða en aðspurt mundi vitnið ekki eftir því að brotaþoli hafi lamið ákærða. Það sem hann hafi sagt í dag væri rétt frásögn eftir því sem hann minnti.

Vitnið D kom fyrir dóminn og bar að hafa verið að keyra á lítilli ferð „niður“ [...]. Þegar hann hafi verið á móts við hús nr. [...] hafi hann séð útundan sér konu koma hlaupandi og maður á eftir henni. Hafi hann séð þegar maðurinn hafi annað hvort sparkað konuna niður eða hrint henni, líklega sparkað hana niður og að hann minnti sest ofan á hana og látið höggin dynja á henni. Á eftir þeim hafi komið lítill strákur, 7-8 ára og hafi byrjað að rífa í manninn sem var ofan á konunni. Hafi hann flautað þegar þetta gerðist og stoppað 50-100 metrum lengra. Þá hafi verið komið að fullt af fólki. Þegar hann hafi verið næst atburðunum hafi hann verið í 5-6 metra fjarlægð. Vitnið lýsti því að atburðir hafi verið honum á vinstri hönd og þegar hann hafi fyrst séð þá hafi það verið eins og vísir klukku hafi bent á kl. 10, og þegar „þau“ hafi verið komin í grasið hafi vísir klukkunnar bent á 8 frá honum séð.

Vitnið, E lögreglumaður, bar fyrir dómi að lögreglu hafi borist tilkynning um mikil læti og líkamsárás í [...]. Hafi tveir til þrír lögreglubílar farið á vettvang. Upplýst hafi verið að ákærði hafi tekið brotaþola einhverju kverkataki. Hafi hann rætt við brotaþola sem hafi verið í mikilli geðshræringu og augsýnilega verið brugðið og grátið mikið. Vitninu minnti að einhverjir líkamlega áverkar hafi verið á brotaþola en gæti ekki fullyrt um það. Einnig hafi hann rætt við móður brotaþola og ungan dreng sem var á vettvangi. Ekki hafi verið um formlega skýrslutöku að ræða heldur tekinn niður framburður þeirra sem voru á vettvangi. Reynt hafi verið að koma drengnum til móður sinnar þar sem hún var ekki á vettvangi. Hann gat ekki staðfest hvað hann hafi rætt við drenginn en vísaði til lögregluskýrslu sinnar um málið. Fram kom að hann hafi ekki rætt við ákærða, en ákærði hafi verið mjög æstur og reynt að skaða sjálfan sig.

F lögreglumaður, gaf símaskýrslu fyrir dómi og bar að lögreglu hafi borist tilkynning um heimilisofbeldi. Fyrir utan húsið hafi verið mæðgur og tilkynnt um að fósturfaðir hafi ráðist á sig innandyra. Hafi brotaþoli verið í miklu uppnámi. Hafi ákærði sem hafi verið ölvaður og æstur verið handtekin. Hann hafi ekki rætt við brotaþola og mundi ekki eftir að hafa séð áverka á henni.

G lögreglumaður gaf símaskýrslu fyrir dómi og bar að borist hafi tilkynning um forgang í [...]. Þar fyrir utan hafi verið mæðgur sem hafi tilkynnt um brjálaðan mann innandyra. Hafi augsýnilega eitthvað mikið gengið á því þær hafi verið í miklu uppnámi. Ákærði sem hafi setið inni í stofu hafi í fyrstu verið rólegur en síðan æst sig og ætlaði að reka lögregluna út. Vitnið hafi ekki rætt við brotaþola eða móður hennar og ekki séð áverka á brotaþola.

Vitnið H lögreglumaður bar fyrir dómi að hafa tekið fyrstu framburði af brotaþola og móðir hennar á vettvangi. Hafi þær verið í töluverðu uppnámi og mikilli geðshræringu. Hann muni ekki eftir að hafa séð áverka á brotaþola en hún hafi kvartað undan eymslum í hálsi og baki. Hafi brotaþoli lýst því fyrir honum hvernig ákærði hafi tæklað sig og tekið í fótalás.

Vitnið I lögreglumaður bar fyrir dómi að brotaþoli hafi komið til hans í þeim tilgangi að draga kæru sína í máli þessu til baka. Hafi brotaþoli rætt um að hún yrði ekki sátt við að draga kæruna til baka en væri undir pressu frá móðir sinni. Hafi hann upplýst brotaþola um að það væri alfarið hennar ákvörðun hvort hún drægi kæruna til baka og hafi hún þá ákveðið að gera það ekki.

Vitnið, J læknir gaf símaskýrslu fyrir dómi. Vitnið var spurt hvort þeir áverkar sem lýst er í læknabréfi geti vel samrýmst þeirri frásögn sem brotaþoli hafi gefið af atburðum og bar vitnið að svo væri. Beðinn um að lýsa áverkum brotaþola kom fram að brotaþoli hafi ekki verið með marbletti en hún hafi greinilega verið með eymsli í hálsi og yfir brjóstkassa. Spurður hvort um væri að ræða minniháttar áverka kom fram að það mætti segja það, ekkert alvarlegt.

III

Í máli þessu háttar svo til að ákærði neitaði að svara spurningum fyrir dómi um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Í lögregluskýrslu sem tekin var af ákærða þann 25. júní 2013, kom fram að brotaþoli hafi verið að úthrópa hann, hann beðið brotaþola um að afhenda sér símann en brotaþoli þá skellt á hann millihurð og hún lent á hné hans. Hafi hann þá ýtt upp hurðinni og tekið símann af brotaþola. Eftir það hafi hann sest niður þar til lögreglan hafi komið. Brotaþoli dró kæru sína til baka og neitaði fyrir dómi að svara nokkrum spurningum. Móðir brotaþola sem var vitni að atburðum skoraðist undan því að gefa vitnaskýrslu. Bæði brotaþoli og móðir brotaþola höfðu gefið skýrslur fyrir lögreglu. Í vettvangsskýrslu af brotaþola kom fram að ákærði hafi „rennitæklað“ hana, sett hana í fótlás og tekið hálstaki þannig að hún gat ekki andað. Í skýrslu hennar hjá lögreglu þann 28. maí 2014, lýsir hún atburðum með sama hætti en einnig þannig að ákærði hafi kýlt hana 5-10 sinnum. Í skýrslu sem tekin var á vettvangi af B, móðir brotaþola kom fram að hún hafi séð ákærða liggjandi ofan á brotaþola „með hana í hengingaról og fótlás og sonur hans á bakinu á honum“. Í skýrslu sem tekin var af B þann 19. maí 2014 bar hún að hafa séð ákærða sitjandi í grasinu og á milli fóta hans hafi verið höfuð brotaþola og greinilegt að ákærði var að þrengja að hálsi hennar með fótum sínum og hafi sonur hans hangið á föður sínum og grátbeðið hann að hætta. Tekinn var niður framburður sonar ákærða á vettvangi. Í honum kom fram að rifrildi hafi átt sér stað, sem hafi endað með því að brotaþoli hafi hlaupið út og ákærði á eftir þar sem hann hafi „tæklað“ brotaþola, tekið hálstaki og sett í fótlás og hann þá sjálfur stokkið á bak föður sínum og beðið hann að hætta. Í skýrslu lögreglu sem tekin var af C þann 4. nóvember 2013 kom fram að rifrildi hafi átt sér stað, brotaþoli stokkið á bak ákærða og skellt hurð í hné hans. Hafi ákærði þá sparkað upp hurð og elt brotaþola út þar sem hann felldi hana en hafi ekki sett fæturna um háls hennar. Í skýrslu C fyrir dóminum kom fram að ekkert væri að marka skýrslu hans frá 4. nóvember 2013, þar hafi hann verið að vernda föður sinn og sleppt mörgu. Í skýrslu C fyrir dómi kom fram efnislega það sama og haft hafði verið eftir honum á vettvangi um að ákærði hafi fellt brotaþola og sett fætur utan um háls brotaþola. Fyrir dóminn komu fjórir lögreglumenn sem komu á vettvang og í skýrslu þeirra allra kom fram að brotaþoli og móðir hennar hafi verið í miklu uppnámi og hafi brotaþoli kvartað yfir verkjum í hálsi og baki. Fyrir dóminn kom vitnið D sem var að keyra eftir [...] í sama mund og atburðir áttu sér stað. Í vitnisburði hans kom fram að hann hafi séð þegar maður hafi líklega sparkað konu niður og að hann minnti sest ofan á hana og látið höggin dynja á henni. Á eftir þeim hafi komið lítill strákur, 7-8 ára og hafi byrjað að rífa í manninn sem var ofan á konunni. Er framburður vitnisins trúverðugur um atvik þó aldur drengsins sé ekki réttur. Í skýrslu læknis fyrir dóminum kom fram að áverkar þeir sem brotaþoli hlaut, gætu vel samrýmst þeirri frásögn sem brotaþoli hafi gefið af atburðum.

Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 109. gr. sömu laga.

Þann 5. febrúar 2015 var í málinu kveðinn upp úrskurður, þar sem hafnað var kröfu ákærða um að málið yrði fellt niður á þeim grundvelli að almannahagsmunir ættu ekki við í málinu. Að framangreindu virtu er það mat dómsins að hafið sé yfir skynsamlega vafa að ákærði hafi með ásetningi fellt brotaþola, tekið hana hálstaki og læst fótum sínum utan um háls hennar svo hún missti andann, með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er brotið þar réttilega heimfært til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

Í ákæru er háttsemi ákærða sögð hafa átt sér stað á árinu 2014 en það rétta er að atburðir gerðust á árinu 2013. Er það mat dómsins að um sé að ræða aukaatriði brots skv. 180. gr. laga nr. 88/2008, enda að mati dómsins, vörn ákærða ekki áfátt vegna þess.

Ekkert í gögnum málsins styður að brot ákærða hafi verið unnið í áflogum eða að sá sem misgert var við hafa verið upphafsmaður að þeim átökum, og á 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga því ekki við í málinu.

IV

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur honum sjö sinnum verið gerð refsing frá árinu 1996. Þau brot hafa ekki áhrif við ákvörðun refsingar nú. Ákæra málsins er gefin út 15. október 2014 og því liðu næstum 16 mánuðir frá því að háttsemin átti sér stað fram að útgáfu ákæru án þess að ákærða verði þar um kennt. Samkvæmt gögnum málsins voru afleiðingar af broti ákærða ekki miklar og ætla verður af gögnum málsins, að mál þetta hafi verið leyst innan fjölskyldunnar. Hins vegar verður að líta til þess að brot ákærða á sér stað á heimili brotaþola þar sem voru börn og verður því horft til 3. tl. 70. gr. almennra hegningarlaga til refsiþyngingar og til 3. mgr. 70. gr. sömu laga.

Með hliðsjón af framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði sem þykir með vísan til framangreinds, mega binda skilorði eins og í dómsorði greinir.

V

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað. Sakarkostnaður samkvæmt yfirliti sækjanda nemur 28.000 krónur. Þá verður ákærða gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir dóminum, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef hrl., 1.200.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, skal sæta fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum þremur árum frá birtingu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 1.228.000 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 1.200.000 krónur.

B-kk-nf H-kk-nf