E-2943/2013

Mál þetta, sem dómtekið var þann 23. október sl. var höfðað með stefnu birtri í Lögbirtingablaði 24. júlí 2013 af A á hendur B, til lögskilnaðar.

Dómkröfur stefnanda eru þær að henni verði með dómi veittur lögskilnaður frá eiginmanni sínum, B og krefst málskostnaðar úr hendi stefnda auk virðisaukaskatts.

Stefndi hefur ekki sótt þing og engar kröfur gert.

Dómari ákvað með vísun til 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga, nr. 31/1993 að skipa stefnda málsvara og var R-kvk-nf E-kvk-nf Þ-kvk-nf hdl. skipaður málsvari hans.

Málsvari stefnda gerði þá kröfu að stefnandi sýndi fram á að breskum stjórnvöldum væri ekki unnt að hafa uppi á dvalarstað stefnda. Þá krefst málsvari þóknunar úr ríkissjóði að mati dómsins.

Málavextir

Samkvæmt því sem greinir í stefnu eru málsatvik þau að stefnandi og stefndi giftu sig 21. júlí 1975 í London. Stefnandi flutti ein til Íslands í október árið 1976. Frá því stefnandi fluttist til Íslands hefur hún hvorki hitt eiginmann sinn né heyrt í honum eða af honum. Árið 1986 hugðist stefnandi skilja við eiginmann sinn og leitaði því til prests, sem gaf út vottorð þess efnis að hann teldi að veita ætti stefnanda leyfi til skilnaðar. Ritaði hann í vottorði sínu að hann hefði kannað möguleika til sátta en án árangurs, enda hefði hann ekki átt kost á að ræða við eiginmanninn. Stefnandi lauk þó ekki málinu árið 1986. Þá voru gerð þau mistök af hálfu stefnanda að hún misfór með nafn maka síns er hún sagði hann heita C en hið rétta var B.

Þá segir í stefnu að stefnandi óski nú lögskilnaðar við maka sinn enda hafi hjónin ekki hist frá árinu 1976. Lögmaður stefnanda hafi reynt að hafa uppi á stefnda en ekkert hafi til hans spurst. Hafi hjónaskilnaðarmál verið þingfest haustið 2012 en þá hafi verið gerð þau mistök að stefndi hafi verið nefndur C í stað B í stefnu. Hafi málinu verið vísað frá dómi vegna þessa. Hafi lögmaður farið af stað að nýju og reynt að hafa uppi á stefnda en án árangurs. Reynt hafi verið að fá upplýsingar um hann hjá breska sendiráðinu á Íslandi en þar hafi fengist þau svör að sendiráðið veitti ekki slíkar upplýsingar. Einnig hafi verið haft samband við Hjálpræðisherinn í Bretlandi sem aðstoði fólk við að leita að týndum ættingjum. Þar hafi lögmanni stefnanda verið tjáð að Hjálpræðisherinn gæti ekki aðstoðað við leit að týndum mökum. Lögmaður stefnanda hafi leitað til utanríkisráðuneytisins auk sendiráðs Íslands í Bretlandi sem hafi vísað á síðuna 192.com sem eigi að aðstoða fólk við að hafa uppi á týndum einstaklingum. Engin þessara tilrauna hafi borið árangur enda sé óvíst hvort stefndi sé enn á lífi. Stefnanda sé því nauðugur sá einn kostur að höfða mál þetta til þess að fá skilnað við eiginmann sinn.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Til stuðnings kröfu sinni um lögskilnað vísi stefnandi til 37. gr. hjúskaparlaga, nr. 31/1993. Stefndi og stefnandi hafi ekki verið samvistum frá október 1976. Stefnanda sé ókunnugt um heimilisfang stefnda og því sé nauðsynlegt að dómstólar fjalli um kröfuna, sbr. 2. mgr. 41. gr. hjúskaparlaga. Þá sé vísað til a-liðar 1. mgr. 89. gr. laga, nr. 91/1991, um meðferð einkamála varðandi heimild til birtingar stefnu í Lögbirtingablaði. Um lögsögu vísi stefnandi til 114. gr. hjúskaparlaga og um varnarþing er vísað til 115. gr. sömu laga. Stefnandi vísi til 130. gr. laga um meðferð einkamála til stuðnings málskostnaðarkröfu og um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun til laga nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Málsástæður og lagarök stefnda

Málsvari stefnda gerði í þinghaldi 23. október sl. athugasemdir við að ekki liggi fyrir gögn frá breskum stjórnvöldum um meintar tilraunir til að hafa uppi á heimilisfangi eða dvalarstað stefnda og krafðist þess að gætt yrði að lagaskilyrðum varðandi heimild til birtingar stefnu í Lögbirtingablaði. Málsvari hafi ekki haft tök á að hafa samráð við stefnda og hafi ekki upplýsingar um dvalarstað hans. Við aðalmeðferð málsins féllst málsvarinn á að skilyrði 37. gr. hjúskaparlaga virtust vera fyrir hendi til að veita aðilum lögskilnað að kröfu annars þeirra vegna langvarandi samvistarlita þeirra. Málsvari stefnda leggst ekki gegn því að skilnaður verði veittur, enda gæti dómari að lagaskilyrðum. Krafist sé þóknunar úr ríkissjóði að mati dómsins með vísun til 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga, nr. 31/1993.

Niðurstaða

Samkvæmt vottorði sem fyrir liggur í málinu gengu málsaðilar í hjúskap 21. júlí 1975 og bjuggu þá bæði í London. Stefndi hafi þá verið 27 ára og stefnandi, sem þá hét AA, hafi verið 23 ára. Samkvæmt vottorði um skráningu fæðingar stefnda, B, 1. febrúar 1948 voru foreldrar hans D og E.

Í tilefni af athugasemdum málsvara stefnda um að ekki liggi fyrir gögn frá breskum stjórnvöldum um meintar tilraunir til að hafa uppi á heimilisfangi eða dvalarstað stefnda upplýsti lögmaður stefnanda við málflutning að bresk stjórnvöld veiti ekki slíkar upplýsingar enda sé þar ekki haldin þjóðskrá. Vísaði lögmaður stefnanda til lýsingar í stefnu á tilraunum til að afla upplýsinga um stefnda og kvaðst auk þess hafa leitað til Rauða krossins um aðstoð, en án árangurs. Þá hafði verið reynt að hafa samband við foreldra stefnda í fyrra hjúskaparmáli, en án árangurs.

Að virtum þeim upplýsingum sem fyrir liggja í málinu um tilraunir til að afla upplýsinga um dvalarstað stefnda, bæði hjá íslensku og bresku utanríkisþjónustunni og hjá öðrum aðilum, án árangurs er fallist á það með stefnanda að upplýsinga verði ekki aflað um það hvar birta megi stefnu eftir almennum reglum. Dómari telur framkomnar upplýsingar nægilegan grundvöll til að birta hafi mátt stefnu í Lögbirtingablaði eins og gert var og að skilyrðum a-liðar 1. mgr. 89. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. 1. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga, hafi verið fullnægt í því efni. Birting stefnu í Lögbirtingablaði telst því lögmæt.

Samkvæmt 37. gr. hjúskaparlaga getur hvort hjóna um sig krafist lögskilnaðar þegar samvistarslit vegna ósamlyndis hafa staðið í tvö ár hið skemmsta. Stefnandi hefur lögvarða hagsmuni af því að fá dóm samkvæmt 2. mgr. 41. gr. hjúskaparlaga um kröfu sína. Ekkert hefur komið fram í málinu sem hnekkir þeirri fullyrðingu stefnanda að hún og eiginmaður hennar hafi slitið samvistir árið 1976 og hafi ekkert samband haft síðan þá. Stefnandi kveður hjúskaparstofnunina hafa verið til málamynda og gerir engar fjárkröfur á hendur eiginmanni sínum. Þá felst í staðhæfingu stefnanda, sem ekki hefur verið hnekkt, um að hún hafi ekki heyrt frá honum í 37 ár, að hann hafi ekki gert fjárkröfur á hendur henni og ber því að líta svo á að fyrir liggi samkomulag milli hjónanna um fjárskipti, sbr. 1. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga.

Að framangreindu virtu þykir skilyrðum 37. gr. hjúskaparlaga fullnægt til að lögskilnaður verði veittur svo sem stefnandi krefst og málsvari stefnda hefur fallist á. Verður því fallist á kröfu stefnanda og málsaðilum veittur lögskilnaður með dómi.

Hvorugur málsaðili má ganga í nýtt hjónaband innan loka áfrýjunarfrests nema því aðeins að gagnaðili hafi fallið bréflega frá áfrýjun, sbr. 2. mgr. 122. gr. hjúskaparlaga.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Þóknun skipaðs málsvara stefnda, R-kvk-ef E-kvk-ef Þ-kvk-ef hdl., sem ákveðin er með vísun til 2. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga, 200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

D Ó M S O R Ð

Málsaðilum, þeim A og B, er veittur lögskilnaður.

Málskostnaður fellur niður.

Þóknun málsvara stefnda, R-kvk-ef E-kvk-ef Þ-kvk-ef hdl., 200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf K-kvk-nf