S-36/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 10. október 2013, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 3. maí 2013, á hendur Ö-kk-þgf M-kk-þgf J-kk-þgf, [kt.], Hreiðarsstöðum á Fljótsdalshéraði, „fyrir líkamsárás, með því að hafa laugardagskvöldið 2. febrúar 2013, í íþróttahúsinu í Fellabæ, Smiðjuseli 2, Fljótsdalshéraði, hrint [A] niður stiga af 2. hæð hússins, með þeim afleiðingum að hann féll niður stigann og hafnaði á stigapalli þar fyrir neðan og fyrir að hafa þar sparkað ítrekað í líkama hans þar sem hann lá, allt með þeim afleiðingum að hann fótbrotnaði á hægri fótlegg rétt ofan ökkla og hlaut blóðnasir, bólgu og eymsl á nefi, mar á vinstri olnboga og verki í vinstri mjöðm og vinstra læri.“

Í ákæruskjali er framangreind háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum, og er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá var við dómtöku málsins haldið uppi svohljóðandi einkaréttarkröfu:

„Af hálfu [A] er krafist skaðabóta að fjárhæð kr. 600.000, úr hendi ákærða, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá 2. febrúar 2013 til 4. maí 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi, auk fjárhæðar samsvarandi virðisaukaskatti af málflutningsþóknun.“

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu af refsikröfu ákæruvaldsins, en til vara að ákærða verði dæmd sú vægasta refsing sem lög leyfi. Þá er þess krafist að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, til vara er krafist sýknu af þeirri kröfu og til þrautavara lækkunar hennar.

Við aðalmeðferð málsins gekk dómari ásamt sakflytjendum og ákærða á vettvang í íþróttahúsinu í Fellabæ.

I

Samkvæmt tveimur frumskýrslum lögreglustjórans á Seyðisfirði barst lögreglu ósk um aðstoð kl. 23:17 laugardagskvöldið 2. febrúar 2013 vegna slagsmála og slasaðs manns á þorrablóti sem fram fór þetta kvöld í íþróttahúsinu í Fellabæ. Hafi lögregla komið að brotaþola, A, þar sem hann lá á stigapalli milli hæða hússins, talsvert ölvaður og slasaður. Hafi hann kvartað undan eymslum í fæti, auk þess sem blætt hafi talsvert úr nefi hans og munni. Hann hafi tjáð lögreglu að á sig hefði verið ráðist á salerni á efri hæð hússins og sér hafi verið hent niður stigann. Ekki hafi fengist nánari lýsing á atvikinu frá brotaþola sökum ástands hans, en að sögn viðstaddra hafi brotaþoli lent í átökum við B á salerni á efri hæð hússins og ákærði blandast í þau átök. Átök brotaþola og ákærða hafi síðan leitt til þess að hinn fyrrnefndi féll niður stigann. Fram hafi komið að [...] hafi orðið vitni að þessum atburðum en ekki hafi reynst unnt að ná tali af þeim á vettvangi. Brotaþoli hafi verið fluttur með sjúkrabifreið undir læknishendur þar sem í ljós hafi komið að hann væri fótbrotinn hægra megin, en frekari upplýsingar ekki fengist um meiðsl hans.

Rætt hafi verið við B á vettvangi, sem hafi sagst hafa orðið fyrir árás brotaþola á salerninu, en að þeim átökum hafi verið lokið er ákærði hafi komið og blandað sér inn í samræður þeirra. Til áktaka hafi komið milli brotaþola og ákærða, með þeim afleiðingum að spegill á salerninu hafi brotnað. Átökin hafi síðan borist fram á gang en B hafi að eigin sögn ekki orðið vitni að því er brotaþoli féll niður stigann.

Þá hafi verið rætt við ákærða á vettvangi og hafi hann kannast við að hafa lent í átökum við brotaþola sem lyktað hafi með því að brotaþoli missti jafnvægið og féll niður stigann. Hafi ákærði virst rólegur og sagst ekki hafa átt upptök að átökunum. Hafi hann bent á hrufl á enni sínu og sagt brotaþola hafa þrykkt höfði hans í spegil á salerninu.

Brotaþoli lagði fram kæru hjá lögreglu á hendur ákærða vegna líkamsárásar 12. febrúar 2013.

Meðal rannsóknargagna málsins er vottorð C læknis, dags. 13. mars 2013, þar sem kemur fram að brotaþoli hafi verið fluttur með sjúkrabifreið á heilsugæsluna á Egilsstöðum laust fyrir miðnætti 2. febrúar sama ár og er frásögn hans þar svo lýst: „Hann var staddur á þorrablóti í Fellabæ þegar hann lendir í slagsmálum við 2 aðra menn. Þekkti hvorugan manninn. Var kýldur margoft og hrint niður stiga að sögn.“ Ástandi brotaþola og skoðun er svo lýst: „Er töluvert ölvaður við komu. Alblóðugur í framan og skyrtan hans einnig. Hann kvartar mest um verk í hæ. ökkla og nefi. Við þreyfingu á höfði finnast engar kúlur eða mar og hann ekki verkjaður. Báðar nasir fullar af storknuðu blóði. Nefbein er bólgið og mar sést, en beinið er þó beint við þreyfingu. Háls, herðar og brjóstkassi ómarkvert. Kviður mjúkur og eymslalaus. Ekki bankaumur í bakið niður að mjóbaki en þar segist hann vera slæmur fyrir. Er marinn á vinstri olnboga. Hann er verkjaður í vinstri mjöðm og vinstra læri [...]. Getur þó gengið sjálfur með [því] að stíga í vinstri fót. Svo er hann hvellaumur á utanverðum fótlegg rétt ofan við hægri ökkla.

Tekin er röntgenmynd sem sýnir skábrot í gegnum fibula (dálkur) með hliðruðu neðra broti. Í samráði við bæklunarlækni á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri er hann sendur þangað og fór í aðgerð þann 6. febrúar þar sem gerð var opin rétting og innri festing. Var sett plata og 5 skrúfur. Tekin var sneiðmynd á Akureyri af nefi og sást ekki brot. Hefur verið [í] loftspelkumeðferð og verður í samtals 6 vikur. Má ekki stíga [af fullum] þunga á fótinn á þeim tíma. Mun væntanlega fara í sjúkraþjálfun í framhaldinu.“

Í málinu liggja ennfremur fyrir ljósmyndir af vettvangi, sem sýna m.a. tvískiptan tréstiga með stigapalli sem liggur milli hæða íþróttahússins. Kemur þar fram að efri hluti stigans sem brotaþoli féll niður sé 150 sm á hæð og með 48° halla. Andspænis stiganum þegar upp er komið eru dyr með millihurð sem liggja að svölum yfir sal íþróttahússins og er glerrúða við hlið dyranna sem er jafn há og virðist a.m.k. jafn breið og millihurðin, en er skipt með pósti um miðbikið. Til vinstri er upp stigann er komið liggur stuttur gangur í átt að salerni. Meðal ljósmynda er einnig mynd af brotaþola þar sem að honum var komið á vettvangi.

II

Hér verður rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi í meginatriðum og vikið að framburði þeirra hjá lögreglu eftir því sem tilefni er til.

Ákærði kvaðst fyrir dómi ekki hafa verið mjög ölvaður umrætt sinn og muna atvik nokkuð vel. Eftir borðhald þorrablótsins hafi hann haldið á salerni á efri hæð íþróttahússins og komið þar að ölvuðum manni sem hann ekki þekkti, þ.e. brotaþola, sem hafi króað ungan pilt þar af úti í horni, verið að hóta honum líkamsmeiðingum og gera sig líklegan til að berja hann. Kvaðst ákærði hafa sagt brotaþola að láta piltinn í friði, en síðan gengið sinna erinda á salerninu. Eftir það hafi brotaþoli skyndilega rifið í hann og hent honum í spegil á salerninu, sem við það hafi brotnað. Hafi brotaþoli síðan rifið í hár hans, haldið honum þannig niðri við kvið sér og barið hann ítrekað í höfuðið. Kvaðst ákærði hafa spriklað og reynt að losa sig og verið orðinn mjög reiður. Ryskingarnar hafi borist fram á ganginn, þannig að brotaþoli hafi gengið aftur á bak, en ákærði áfram. Þeir hafi verið komnir niður í efstu þrep stigans er ákærði hafi náð að losa sig og um leið hafi brotaþoli fallið niður stigann. Kvaðst ákærði hafa „stokkið“ niður stigann á eftir brotaþola, til að tryggja að brotaþoli réðist ekki á sig á nýjan leik, sett hné sitt í kvið hans og slegið hann eitt eða tvö hnefahögg í andlitið. Kvaðst hann hins vegar ekki minnast þess að hafa sparkað í brotaþola. Hafi brotaþoli á þessum tímapunkti legið á bakinu með hnakkann upp við vegginn og fætur hans vísað að stiganum.

Nánar lýsti ákærði atvikum svo að hann hafi verið „með alla anga úti“ og verið „spriklandi vitlaus“ að reyna að losa sig úr tökum brotaþola, og að brotaþoli hafi fallið niður stigann um leið og hann losnaði. Sagðist hann ekki gera sér grein fyrir því hvort fall brotaþola niður stigann hafi verið afleiðing þess að ákærði náði að losa sig eða öfugt, en neitaði því að hafa vísvitandi hrint brotaþola niður stigann. Blóð hafi runnið úr nefi brotaþola þar sem hann lá á stigapallinum og kvaðst ákærði ekki draga í efa að áverkar á nefi brotaþola gætu verið af hans völdum.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 27. febrúar 2013. Samræmist framburður hans fyrir dómi í meginatriðum þeirri skýrslugjöf, utan þess að hjá lögreglu kannaðist hann ekki við að hafa veist að brotaþola þar sem hann lá á stigapallinum.

Brotaþoli, A, kvaðst fyrir dómi hafa staðið upp frá borðhaldi á þorrablótinu til að fara á salernið. Kvaðst hann hafa drukkið áfengi við borðhaldið, þar á meðal sterkt áfengi, og verið undir áhrifum áfengis. Á salerninu hafi ákærði, sem hann ekkert þekkti og átti ekkert sökótt við, veist að honum og verið „með kjaft“ Kvaðst brotaþoli hafa gripið í framanverða skyrtu ákærða og sagt honum að vera ekki með „kjaft“ við sig. Þá hafi upphafist slagsmál þeirra á milli, sem borist hafi fram á gang. Kvaðst brotaþoli telja að í framhaldinu hafi þeir ákærði verið að reyna að slá hvorn annan en kvaðst ekki geta svarað því hvort þeir hafi haft tök á hvor öðrum. Hann hafi verið orðinn ringlaður á leið að stiganum og ekki muna hvernig það bar til að hann féll þar niður, en muna næst eftir sér á stigapallinum. Kvaðst hann þó telja útilokað að um óhapp hafi verið að ræða er hann féll. Þá sagðist hann minnast þess óljóst að sparkað hafi verið í sig þar sem hann lá eftir fallið og telja að ákærði hafi verið þar að verki.

Fram kom að brotaþola minnti að þrír menn, sem hann ekki þekkti, hafi verið á salerninu. Aðspurður kvaðst hann ekki minnast þess að hafa átt í samskiptum við einn þeirra. Þá kannaðist hann ekki við að hafa tekið í hár ákærða. Hafi honum jafnvel þótt sem tveir menn hefðu ráðist á sig og hann verið að verjast og flýja undan þeim.

Fram kom að brotaþoli hafi þarfnast aðgerðar vegna ökklabrots og þjáðst af verkjum og bólgum sem enn háðu honum. Þá hafi hann brákast á nefi. Hafi hann þurft á sjúkraþjálfun að halda og þurfi enn.

Framburður brotaþola samræmist í meginatriðum skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu 12. febrúar 2013.

D kvaðst fyrir dómi þekkja bæði ákærða og brotaþola og ekki hafa verið undir neinum áhrifum áfengis umrætt sinn, [...]. Hafi hann verið staddur á gangi á efri hæð íþróttahússins til móts við stigaopið, er hann hafi heyrt rifrildi, litið í átt að salerninu og séð þar ákærða og brotaþola í ryskingum við salernisdyrnar. Þeir hafi síðan oltið fram á ganginn, snúist þar í hringi, verið að berja hvor á öðrum og „hangið“ hvor í öðrum allt fram að því að brotaþoli féll. Kvaðst vitnið ekki hafa séð ákærða hrinda brotaþola niður stigann og varð af framburði hans ráðið að hann teldi allt eins um óhapp að ræða. Orðrétt lýsti vitnið tildrögum fallsins svo fyrir dómi: „ ... þeir voru bara að slást þarna tveir menn ... [A] datt þarna niður stigann, ég gat ekki séð hvort hann [ákærði] hafi hrint honum akkúrat niður stigann eða ekki ... auðvitað getur það verið ... tveir menn að slást þarna ... og berja hvor á öðrum ... en ég sé þetta þannig að þeir voru að slást og ég sé það alveg nákvæmlega að hann stígur aftur á bak, hann [A], og ofan í stigann, og þannig hrynur hann niður stigann“.

Vitnið kvað ákærða hafa strax fylgt á eftir brotaþola niður stigann og haldið áfram að berja á honum og sparka í hann þar sem hann lá á bakinu úti í horni stigapallsins. Kvaðst vitnið þó ekki muna hvar í líkama brotaþola þau högg og spörk hafi lent og ekki muna hvar fótleggir brotaþola hafi legið. Hafi vitnið þá stokkið til og tekið ákærða frá brotaþola. Fram kom að ljós hafi verið kveikt og kvaðst vitnið hafa séð áverka í andliti brotaþola eftir fallið. Aðspurt kvaðst vitið ekki hafa veitt því athygli hvort brotaþoli togaði í hár ákærða, en taldi hann hafa hangið í öxl hans. Atburðarrás þessi hafi verið mjög hröð.

Fyrir dómi var borinn undir vitnið framburður vitnisins E hjá lögreglu um samskipti þeirra eftir á um atvikið, en ekki kom fram skýrt svar við því hvort hann kannaðist við lýsingu E á þeim samskiptum.

Fyrir dómi var einnig borinn undir vitnið framburður þess sjálfs við skýrslutöku hjá lögreglu 27. febrúar 2013 um atvik á stigapallinum, þar sem einvörðungu var getið um spörk ákærða í brotaþola eftir fallið, en ekki um högg. Kvað vitnið þá ákærða a.m.k. hafa sparkað í brotaþola. Þá er þess getið í samantekt á framburði vitnisins hjá lögreglu að um aðdraganda falls brotaþola að „sjálfsagt hafi hann [brotaþoli] stigið aftur [í stigann] en hann [vitnið] hafi ekki séð það“. Gekk dómari úr skugga um að samantektin samræmist að þessu leyti upptöku af framburði vitnisins sem liggur fyrir í málinu.

F kvaðst fyrir dómi hvorki þekkja til ákærða né brotaþola og ekki hafa verið undir áhrifum áfengis umrætt sinn, [...]. Kvaðst hún hafa setið á stól á svölum á efri hæð íþróttahússins er hún varð vör við háreysti, stympingar og brothljóð. Hún hafi haft beina sjónlínu í atburði í gegnum opnar dyr frá svölunum en síðan hlaupið fram og verið komin fram á ganginn um það bil sem brotaþoli féll niður stigann. Fyrst hafi hún séð í [...] mann um fimmtugt, sem hafi verið með fúkyrði og greinilega að rífast við annan mann, sem síðar hafi komið í ljós, en mennirnir hafi komið í átt að stiganum inn af gangi, hægra megin frá vitninu séð. Sagðist vitnið minnast þess að hafa séð mennina takast líkamlega á og að um ákafar stympingar hafi verið að ræða sem báðir hafi tekið fullan þátt í. Kvaðst hún þó ekki geta lýst þessum stympingum nánar, enda hafi atburðarásin verið mjög hröð og sagðist ekki muna hvort mennirnir hafi verið í stympingum þegar fram á stigaskörina var komið, en báðir hafi þeir verið mjög reiðir. Brotaþoli, eldri maðurinn, hafi lagt af stað niður tröppurnar og verið í efstu tröppunum þegar yngri maðurinn, ákærði, hafi ýtt við honum af afli sem orðið hafi til þess að brotaþoli féll niður stigann með miklum látum. Nánar lýsti vitnið aðdraganda fallsins svo að ákærði hafi hlaupið á brotaþola af afli, svo hann féll, en kvaðst ekki muna hvort hún hafi séð í hendur hans. Ákærði hafi síðan hlaupið á eftir brotaþola niður stigann, mjög reiður, og sparkað í brotaþola, miðsvæðis í líkama hans, en tveir menn hafi brugðist fljótt við og skilið ákærða frá brotaþola, svo vitnið taldi spörkin varla hafa verið „afdrifarík“. Aðspurð af verjanda kvaðst hún ekki minnast þess að ákærði hafi sett hné í kvið brotaþola þar sem hann lá. Þá kvaðst hún ekki minnast þess að hafa séð brotaþola halda í hár ákærða.

Eftir fallið hafi brotaþoli legið á bakinu á stigapallinum með efri hluta líkamans hvílandi upp við vegginn, en vitnið kvaðst ekki muna staðsetningu fótleggja hans. Brotaþoli hafi verið með fullri meðvitund, enn mjög reiður og greinilega ölvaður. Blætt hafi úr andliti hans.

Framburður F fyrir dómi samræmist í öllum aðalatriðum skýrslu sem hún gaf hjá lögreglu 6. mars 2013.

E kvaðst fyrir dómi þekkja til brotaþola en ekki ákærða og hafa verið staddur í íþróttahúsinu í þeim erindagjörðum að [...]. Hann kvaðst ekki hafa verið undir áhrifum áfengis og verið uppi á svölum ásamt fleirum að horfa á dagskrána í salnum, er hann hafi orðið var við skarkala og köll frá salerninu. Hann hafi snúið sér við og fylgst með fyrst í gegnum opnar dyr en síðan fært sig nær. Hann hafi séð ákærða og brotaþola „í slagsmálum“ Þeir hafi snúið hvor að öðrum, þannig að brotaþoli hafi farið aftur á bak í átt að stiganum og virst vera að verja sig, þótt hann hafi einnig svarað fyrir sig. Þeir hafi á einhverjum tímapunkti haft tök hvor á öðrum, en vitnið kvaðst ekki minnast þess að brotaþoli hafi haft tak á hári ákærða eða haldið höfði hans niðri. Þeir hafi verið komnir að stiganum en ekki lagðir af stað niður hann þegar ákærði hafi hrint brotaþola, með því að ýta með báðum höndum framan á hann, svo hann „flaug“ aftur á bak niður tröppurnar. Kvaðst vitnið hafa séð þetta þaðan sem hann hafi verið staddur u.þ.b. í dyrunum að svölunum. Nánar aðspurður af verjanda kvaðst hann þó ekki geta fullyrt að hafa séð í hendur ákærða, en engu að síður vera viss um að ákærði hafi hrint brotaþola.

Vitnið kvað ákærða síðan hafa fylgt á eftir brotaþola niður tröppurnar, slegið hann með hægri hendi þar sem hann lá og sparkað a.m.k. einu sinni í hann. Kvaðst vitnið viss um að ákærði hafi sparkað í líkama brotaþola en ekki séð hvar sparkið lenti. Kvaðst hann þá sjálfur hafa verið kominn niður í u.þ.b. miðjan stigann. Lýsti vitnið því nánar svo að ákærði hafi sett vinstri hönd á handrið stigans og hægri hönd í vegginn er hann sparkaði. Vitnið D hafi verið fyrri til að stöðva ákærða og fylgt honum upp tröppurnar. Vitnið tók fram að öll þessi atburðarrás hafi verið mjög hröð.

Vitnið kvað sér einna minnisstæðust sú stelling sem brotaþoli hafi legið í er að var komið, með höku niðri við bringu og hafi vitnið rétt hann af til að tryggja öndun hans. Fossblætt hafi úr nefi brotaþola og hann í fyrstu virst rænulaus. Vinstri fótleggur hans hafi legið í neðstu tröppunni en hægri fótleggur út á stigapallinn

Framburður E samræmist í meginatriðum skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu 27. febrúar 2013. Staðfesti vitnið fyrir dómi einnig framburð sinn hjá lögreglu um að D hafi rætt við hann eftir atburðinn og verið ósáttur við þá lýsingu, sem fram hafi komið í blaðagrein, að brotaþola hafi verið hrint niður stigann.

G kvaðst fyrir dómi þekkja til ákærða og tengjast brotaþola fjölskylduböndum, þótt tengslin væru lítil. Kvaðst hún ekki hafa verið undir áhrifum áfengis og hafa verið stödd á svölum íþróttahússins ásamt fleirum [...] er hún heyrði brothljóð innan af salerninu og háreysti. Síðan hafi hún séð brotaþola koma frá ganginum frá salerninu og ákærða á eftir honum. Hafi henni sýnst ákærði vera að lemja brotaþola og brotaþoli að flýja undan honum, a.m.k. hafi verið um stympingar að ræða. snýr baki í akærða en lítið bil á milli þeirra. Brotaþoli hafi verið lagður af stað niður stigann þegar ákærði hafi hrint honum niður stigann. Brotaþoli hafi snúið baki í ákærða og skammt verið á milli þeirra. Hafi hún séð í bak ákærða og efri hluta líkama brotaþola neðar í stiganum, þaðan sem hún var. Nánar aðspurð sagði hún sér hafa fundist að ákærði „hreinlega sparkaði“ brotaþola niður stigann, en þó ekki haft aðstöðu til að sjá það nákvæmlega. Brotaþoli hafi fallið fram fyrir sig niður stigann. Kvaðst vitnið þá strax hafa hlaupið til ásamt öðrum viðstöddum og séð ákærða elta brotaþola niður á stigapallinn. Þar hafi ákærði staðið yfir brotaþola og slegið hann með hnefa þar sem hann hafi legið á hlið með bakið upp við vegginn og borið hendurnar fyrir sig. Þeir D og E hafi hlaupið til og stöðvað ákærða. Kvaðst vitnið þá hafa farið niður í salinn til að láta vita af atburðinum. Er hún hafi komið til baka hafi brotaþoli enn legið á stigapallinum, blóðugur í andliti. Hafi hann verið með meðvitund en virst ölvaður.

Vitnið tók fram að atburðarrásin hafi verið mjög hröð. Aðspurð kvaðst hún ekki minnast þess að hafa séð brotaþola toga í hár ákærða eða halda honum niðri. Hafi hún séð atburði í fyrstu í gegnum gluggarúðu við hlið dyra út á svalirnar, sem hafi staðið opnar.

Framburður G samræmist í öllum aðalatriðum skýrslu sem hún gaf hjá lögreglu 19. febrúar 2013.

B kvaðst ekki muna vel eftir atburðum, enda langt um liðið auk þess sem hann kvaðst hafa verið mjög ölvaður umrætt sinn. Fram kom að hann þekkti ekki til ákærða og einungis lítillega til brotaþola. Lýsti hann atburðum svo að brotaþoli hafi veist að honum á salerninu en því hafi verið lokið og þeir verið að ræða saman er ákærði kom þar inn. Kvaðst vitnið ekki muna hvað þeir brotaþoli ræddu og ekki minnast þess að brotaþoli hafi hótað honum. Til orðaskipta hafi síðan komið milli ákærða og brotaþola og síðan átaka. Kvaðst vitnið minna að upphaf átakanna hafi verið með þeim hætti að brotaþoli hafi rifið í hár ákærða, þeir hafi síðan „hnoðast“ og taldi vitnið að spegill hafi brotnað í átökunum en ekki muna hvor þeirra skall í spegilinn. Nánar aðspurt kvaðst vitnið ekki geta lýst átökunum betur en helst minna að þeir hafi haft tök á hvor öðrum en ekki muna hvort brotaþoli hafi þá haldið í hár ákærða. Átökin hafi síðan borist út af salerninu en vitnið kvaðst ekki hafa séð atburði þar fyrir utan. Brotaþoli hafi greinilega verið undir áhrifum en vitnið kvaðst ekki geta sagt til um ákærða.

Borinn var undir B framburður hans við skýrslugjöf hjá lögreglu 19. febrúar 2013 um að brotaþoli hafi verið búinn að áreita hann og slá hann tvö högg áður en ákærði blandaði sér í málið. Staðfesti hann að brotaþoli hafi verið búinn að áreita sig en kvaðst ekki lengur minnast þess að brotaþoli hafi slegið sig, a.m.k. hafi hann ekki verið að því þegar ákærði kom inn.

C læknir gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti vottorð sitt, dags. 13. mars 2013, sem fyrr var rakið. Í framburði hans kom fram að fótbrot það sem brotaþoli hlaut rétt ofan við hægri ökkla sé töluverður áverki, sem geti átt sér ýmsar orsakir. Kvað hann fall niður stiga vel geta orsakað slíkan áverka, og telja það líklegustu skýringuna, en spörk þyrftu að vera töluvert þung til að valda slíkum áverka. Það að [...] brotaþoli misstígi sig geti einnig mögulega orsakað slíkt brot. Brotaþoli hafi verið í sex vikur í gifsi og við slíkan áverka geti þurft töluverða endurhæfingu í sjúkraþjálfun.

Auk framangreindra vitna komu þeir tveir lögreglumenn fyrir dóminn sem rituðu frumskýrslur vegna málsins. Staðfestu þeir skýrslur sínar í málinu og gerðu nánari grein fyrir aðkomu sinni á vettvangi. Ekki er þörf á að reka frekar úr framburði þeirra.

III

Ákærða er gefin að sök líkamsárás, með því að hafa umrætt sinn hrint brotaþola, A, niður stiga af 2. hæð íþróttahússins í Fellabæ, með þeim afleiðingum að hann féll niður stigann og hafnaði á stigapalli þar fyrir neðan og fyrir að hafa þar sparkað ítrekað í líkama hans þar sem hann lá, allt með þeim afleiðingum að hann fótbrotnaði á hægri fótlegg rétt ofan ökkla og hlaut blóðnasir, bólgu og eymsl á nefi, mar á vinstri olnboga og verki í vinstri mjöðm og vinstra læri.

Í ákæru er framangreind háttsemi talin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði neitar sök. Hefur hann hvorki kannast við að hafa hrint brotaþola niður stigann né sparkað í hann á stigapallinum. Hefur hann borið um að hafa lent í átökum við brotaþola á salerni á efri hæð hússins, sem borist hafi fram á gang og að stiganum. Í átökum þessum kveðst ákærði hafa barist við að losna úr tökum brotaþola, sem haldið hafi höfði hans niðri á hárinu. Kveðst ákærði hafa losnað úr tökum brotaþola í sömu mund og hann féll, en kveðst ekki telja sig hafa valdið falli hans. Fyrir dómi viðurkenndi ákærði að hafa slegið brotaþola eitt eða tvö hnefahögg í andlitið þar sem hann lá á stigapallinum eftir fallið, auk þess sem hann kvaðst hafa sett hné sitt í kvið brotaþola. Bendir breyttur framburður ákærða að þessu leyti til þess að hann hafi leitast við að fegra hlut sinn við skýrslugjöf hjá lögreglu. Dregur það úr trúverðugleika framburðar hans, þótt framburður hans hafi að öðru leyti samræmst að mestu framburði hans hjá lögreglu.

Vörn ákærða er í fyrsta lagi á því byggð að ósannað sé að hann hafi af ásetningi hrint brotaþola niður stigann og sparkað í hann á stigapallinum. Í öðru lagi byggir ákærði á því að hann hafi átt hendur sínar að verja gegn árás brotaþola og að vörn hans hafi ekki farið fram úr því sem leyfilegt var.

Brotaþoli hefur líkt og ákærði borið um að til átaka hafi komið á milli þeirra á salerninu, sem borist hafi þaðan fram á gang og að stiganum. Ber þeim saman um að þeir hafi að mestu snúið hvor að öðrum þannig að brotaþoli hafi gengið aftur á bak á undan ákærða er þeir færðust að stiganum. Samræmist þessi lýsing einnig í meginatriðum framburði annarra vitna. Brotaþoli, sem samkvæmt framburði sjálfs sín og vitna var talsvert ölvaður og vankaðist við fallið, kveðst ekki minnast þess hvernig það bar til að hann féll og einungis minnast þess óljóst að sparkað hafi verið í sig þar sem hann lá á stigapallinum. Er því lítið á framburði hans byggjandi um þau atvik sem ákæra máls þessa tekur til.

Fjögur vitni báru fyrir dómi um að hafa séð þá atburði þá sem um ræðir og kvaðst ekkert þessara vitna hafa verið undir áhrifum áfengis.

Þrjú þeirra, þau F, G og E, báru um að ákærði hafi hrint brotaþola svo hann féll niður stigann. Báru þessi vitni öll um að hafa verið stödd frammi á svölunum yfir íþróttasalnum er þau urðu fyrst vör við hávaða frá salerninu og ganginum. Kváðust vitnin ýmist hafa haft beina sjónlínu á atburði í gegnum dyrnar, sem staðið hafi opnar, eða í gegnum gler þar við hliðina á, en síðan fært sig nær atburðum, fram á ganginn. Var framburður þeirra F og E eindreginn um að ákærði hafi ýtt eða hrint brotaþola af afli, svo hann féll. Skiptir ekki máli þótt hvorugt þeirra hafi séð í hendur ákærða, enda verður ekki svo þröngur skilningur lagður í orðið „hrint“ í ákæru að höndum þurfi að hafa verið beitt við hrindinguna. Framburður þriðja vitnisins, G, var ekki eins eindreginn og hinna tveggja og gat hún aðspurð ekki lýst því með vissu hvers vegna hún taldi ákærða hafa hrint brotaþola en lýsti því sem „upplifun“ sinni. Engu að síður varð ekki annað ráðið af framburði hennar fyrir dómi en að hún stæði við framburð sinn. Er ekki að sjá að neitt í aðstæðum á vettvangi hafi getað komið í veg fyrir að vitnin sæju atburði, eins og þau hafa lýst. Metur dómari framburð þessara vitna trúverðugan, þótt virða verði framburð tveggja þeirra, E og G, í ljósi kunningskapar þess fyrrnefnda við brotaþola og tengsla þeirrar síðarnefndu við bæði ákærða og brotaþola.

Eitt vitnanna fjögurra, D, kvaðst hins vegar fyrir dómi ekki hafa séð ákærða hrinda brotaþola og telja um óhapp að ræða. Bar hann um að ákærði og brotaþoli hafi verið í átökum, „hangandi“ hvor í öðrum og að slá til hvors annars, allt fram til þess er brotaþoli féll niður tröppurnar. Kom fram að atburðir þessir hafi komið vitninu þannig fyrir sjónir að brotaþoli hafi fallið við það er hann steig aftur fyrir sig niður í tröppurnar. Þótt framburður vitnisins þyki að meginstefnu til trúverðugur verður ekki hjá því litið að hvað síðast greinda atriðið varðar tók hann nokkurri breytingu, enda bar vitnið hjá lögreglu um að brotaþoli hafi „sjálfsagt“ stigið aftur fyrir sig, en kvaðst ekki hafa séð það nákvæmlega. Þá útilokaði hann ekki að það gæti verið að ákærði hafi hrint brotaþola. Loks verður að virða framburð þessa vitnis í ljósi kunningskapar sem hann lýsti við báða mennina, þó einkum brotaþola. Að öllu þessu virtu þykir framburður D ekki til þess fallinn að varpa rýrð á framburð framangreindra þriggja vitna.

Af ljósmyndum sem liggja fyrir í málinu og þvi sem fram kom við vettvangsgöngu varð ekki annað ráðið en að halli stigans sé ekki meiri og breidd þrepa ekki minni en algengt er og stiginn því ekki hættulegri en stigar almennt. Þykir með framburði brotaþola, sem hafnar því að um óhapp hafi verið að ræða er hann féll, sem studdur er skýrum framburði vitnanna F og E um að ákærði hafi hrint brotaþola, sem jafnframt fær stoð í framburði vitnisins G, fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi hrint brotaþola svo hann féll niður stigann. Verður ekki annað ráðið af framburði ákærða sjálfs en að hann hafi verið þess meðvitaður að átök þeirra brotaþola höfðu borist að stiganum.

Með framburði þeirra D, E og F þykir jafnframt sannað, gegn neitun ákærða, að hann hafi sparkað í líkama brotaþola þar sem hann lá á stigapallinum eftir fallið, þótt ósannað þyki að um fleiri en eitt spark hafi verið að ræða.

Í öðru lagi byggir ákærði kröfu sína um sýknu á því að vörn hans hafi ekki farið fram úr því sem honum var leyfilegt að beita. Brotaþola og ákærða ber ekki fyllilega saman um aðdraganda átaka þeirra og báðir kveðast hafa verið að verjast árás hins. Framburður ákærða um að brotaþoli hafi gripið í hár hans og haldið höfði hans niðri, allt fram til þess er hann féll, fékk hvorki stuðning í framburði brotaþola né vitna, annarra en B, sem gat þó einungis borið um atvik inni á salerninu en ekki eftir að átökin höfðu borist fram á ganginn. Er ósannað að hrinding ákærða efst í stiganum réttlætist af neyðarvarnarsjónarmiðum. Þá geta slík sjónarmið fráleitt réttlætt spark ákærða í brotaþola liggjandi á stigapallinum.

Þeir áverkar sem greinir í ákæru eiga sér fulla samsvörun í framlögðu læknisvotttorði, sem viðkomandi læknir staðfesti fyrir dómi. Er nægilega sannað að allir þeir áverkar sem í ákæru greinir geti hafa hlotist af árás ákærða. Í ljósi áverkanna telst brot ákærða rétt heimfært til 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og eru saknæmisskilyrði þess lagaákvæðis uppfyllt. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt ákæru, utan þess sem fyrr sagði að ósannað telst að um fleiri en eitt spark hafi verið að ræða.

Ákærði er fæddur árið 1986. Samkvæmt framlögðu sakavottorði var honum þrívegis gerð sektarrefsing og ökuréttarsvipting á árunum 2004 til 2007 vegna umferðarlagabrota. Þá var ákærði með dómi 15. mars 2011 dæmdur til að sæta fangelsi í 30 daga fyrir brot gegn valdstjórninni, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í 2 ár. Hefur ákærði með broti sínu nú rofið skilorð þess dóms og ber með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga, að taka þann dóm upp að nýju og dæma bæði málin í einu lagi. Þá gekkst ákærði með viðurlagaákvörðun 1. október 2013 undir sekt og sviptingu ökuréttar vegna umferðarlagabrota, m.a. ölvunaraksturs og ber í máli þessu að gera ákærða hegningarauka sem samræmist þeirri auknu refsingu sem ætla má að hann hefði hlotið hefðu málin verið dæmd samhliða.

Við ákvörðun refsingar ákærða þykja efni til þess að virða það ákærða til refsilækkunar að árás hans var, samkvæmt framburði brotaþola sjálfs og annarra vitna, framin eftir að til átaka milli hans og brotaþola kom, sbr. 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Vegna ákvæðis 61. gr. sömu laga hefur framangreindur dómur frá 15. mars 2011 ekki ítrekunaráhrif, þótt sakaferill hans komi til skoðunar við ákvörðun refsingar hans nú. Þykir refsing ákærða með hliðsjón af öllu framanrituðu, 1., 2., 3. og 5. tl. 1. mgr. 70. gr., 60. gr., 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Þrátt fyrir skilorðsrof ákærða þykir, í ljósi þess hve langt var liðið á skilorðstímann og með hliðsjón af atvikum öllum, fært að fresta á ný fullnustu þeirrar refsingar og fellur hún niður að liðnum þremur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum.

Í málinu gerir brotaþoli, A, kröfu um miskabætur að fjárhæð 600.000 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta, úr hendi ákærða. Er krafan reist á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Kemur fram í greinargerð með einkaréttarkröfu brotaþola að miskabótakrafan miði að því að bæta honum þau óþægindi sem hann hafi orðið fyrir við árásina, líkamleg sem og andleg, en árásin hafi verið hrottaleg, fyrirvaralaus og með öllu tilefnislaus. Hafi brotaþoli orðið fyrir verulegum óþægindum vegna hennar og m.a. þurft að leita sér læknishjálpar, ferðast til Akureyrar, undirgangast aðgerð til að spengja og negla brotið og verið í gifshólk í sex vikur. Sé hann enn þegar bótakrafan er sett fram, tveimur mánuðum eftir árásina, fjarri því að vera búinn að ná sér.

Í greinargerð með einkaréttarkröfu kemur ennfremur fram að upphafstími vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 miðist við það tímamark er árásin átti sér stað, en upphafstíma dráttarvaxta, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga, miðist við mánuð frá þeim tíma er bótakrafan var fyrst sett fram. Krafa um lögmannskostnað sé gerð á grundvelli 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, og krafa um virðisaukaskatt á lögmannsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Með þeirri líkamsárás sem ákærði er hér sakfelldur fyrir hefur hann gerst sekur um meingerð í garð brotaþola sem fallast verður á að veiti honum rétt til miskabóta, sbr. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Þykja miskabætur til handa brotaþola eftir atvikum öllum hæfilega ákveðnar að fjárhæð 350.000 krónur, sem ákærði verður dæmdur til að greiða honum ásamt vöxtum og dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir, en upphafstími dráttarvaxta tekur mið af því að ekki verður séð að einkaréttarkrafan hafi verið birt fyrir ákærða fyrr en samhliða birtingu fyrirkalls 12. júní 2013. Auk þess verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn að fjárhæð 125.500 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Loks ber, með hliðsjón af niðurstöðu málsins, að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Samkvæmt sakarkostnaðaryfirliti ákæruvalds féll til við rannsókn málsins kostnaður að fjárhæð 8.865 krónur vegna öflunar læknisvottorðs. Þá hlaust 44.100 króna kostnaður af flugfari vitnis við aðalmeðferð málsins. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef hrl., þykja hæfilega ákveðin 338.850 krónur, vegna starfa hans á rannsóknarstigi og fyrir dómi, en auk þess ber verjandanum greiðsla vegna kostnaðar af flugfari, 44.100 krónur. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Samtals verður ákærði því dæmdur til að greiða 435.915 krónur í sakarkostnað.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara, í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:00 fimmtudaginn 28. nóvember 2013. Við dómsuppsögu var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, en dómsuppsaga dróst fram yfir lögundinn frest vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærði, Ö-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fullnustu refsingarinnar er frestað og fellur hún niður að þremur árum liðnum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 350.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 2. febrúar 2013 til 12. júlí 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags og 125.500 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði 435.915 krónur í sakarkostnað til ríkissjóðs og eru þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef hrl. að fjárhæð 338.850 krónur og ferðakostnaður verjandans, 44.100 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf