S-236/2007

Málið er með ákæru útgefinni 26. febrúar s.l., höfðað gegn A-kk-þgf A-kk-þgf R-x-x, kt. 000000-0000, Flétturima 33, Reykjavík, ,,fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa aðfaranótt fimmtudagsins 13. apríl 2006 ekið bifreiðinni YY-167 á allt að 163 km hraða á klukkustund á Reykjanesbraut í vestur, á vegarkafla á Strandarheiði, þar sem leyfður hámarkshraði var 90 km á klukkustund, en lögreglan stöðvaði akstur hans skömmu síðar.

Telst þetta varða við 2. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50,1987, sbr. 3. gr. laga nr. 57,1997.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar."

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en til vara er krafist vægustu refsingar sem lög frekast leyfa. Þá er þess krafist, að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun til skipaðs verjanda hans H-kk-ef I-kk-ef hrl.

Við upphaf aðalmeðferðar óskaði ákærandi að bæta við ákæruna kröfu um að ákærði yrði sviptur ökurétti skv. 101. gr. umferðarlaga.

Ákærður krefst þess að kröfu þessari verði vísað frá dómi, en hún hafi átt að koma fram í ákærunni sjálfri. Fallist er á að krafa þessi sé of seint fram komin, sem leiði til frávísunar.

I. Málavextir.

Fimmtudaginn 13. apríl 2006 voru tveir lögreglumenn úr Keflavík við almennt umferðareftirlit á Reykjanesbraut á lögreglubifreiðinni 34-251 og er þeir voru á Strandarheiði veittu þeir athygli bifreiðinni YY-167, sem ekið var vestur Reykjanesbrautina og var sýnilega ekið mjög hratt. Fram kom hjá lögreglumönnum að þá hafi verið opnað fyrir ratsjá lögreglubifreiðarinnar og hafi þá komið talan 160 km m/v klst. á skjá hennar og farið hæst í 169 km m/v klst. Ratsjáin var höfð opin nokkra stund og fylgdust lögreglumennirnir með ratsjánni og staðfestu að ratsjáin hafi sýnt framangreindan hraða. Ökuhraði bifreiðarinnar YY-167 hafði svo snarlækkað er nálgaðist lögreglubifreiðina. Akstur bifreiðarinnar var stöðvaður og ákærða sem var ökumaður hennar var kynnt niðurstaða mælingarinnar, sem hann kvað kolranga og kvaðst hafa verið á 90-100 km hraða m/v klst.

Gerð var vettvangsskýrsla um hraðamælinguna, þar sem atvikum var lýst nánar að mælingunni. Þar kemur fram að ratsjáin hafi verið prófuð eftir mælinguna kl. 02:30, en þar er þess ekki getið, að hún hafi verið prófuð fyrir mælingu en haft eftir ákærða að hann hafi verið á 90 km hraða m/v klst. og ekki meira en 100 km hraða m/v klst. Ákærður neitaði að skrifa undir skýrsluna.

Fram kom hjá lögreglumönnum, að um hreina mælingu hafi verið að ræða, þar sem engri annarri bifreið hafi verið ekið í sömu akstursstefnu.

Ákærður hefur við skýrslutöku hér fyrir dómi og hjá lögreglu haldið fast við það að hann hafi ekki í greint sinn ekið yfir 90 km hraða m/v klst. og geti þessi hraði ekki átt við bifreið hans. Hann tók þó fram, að í bifreið hans væri mjög sterkt hljóðkerfi, sem sendi út mikla hátíðni en í því voru 4 350 rms hátalarar eða 2800 W auk bassabox og lét hann að því liggja að hátíðnin í hljóðkerfinu hafi truflað ratsjá lögreglubifreiðarinnar. Hann kvaðst hafa fylgst með hraðamæli bifreiðar sinnar og hún verið á 80 km m/v klst. á Reykjanesbraut í greint sinn og hann allavega ekki farið yfir 90 km hraða m/v klst. Hann kvaðst ekki hafa reynt að fara fram úr annarri bifreið á þessari leið né hafi verið ekið fram úr bifreið hans. Hann kvaðst hafa verið með radarvara í bifreið sinni og hann hafi orðið var við lögreglubifreiðina löngu áður en hún kom í sjónsýn. Hann kvaðst hafa fylgt sama hraða frá Reykjavík og verið sallarólegur að hlusta á músík. Hann kvaðst hafa verið að koma upp brekkuna frá Kúagerði er hann var mældur og honum verið sýndur mældur hraði á skjá ratsjárinnar í lögreglubifreiðinni en jafnframt verið sagt að hann hafi verið mældur á meiri hraða. Hann kvað bifreiðina hafa verið stillta þannig, að hún skilaði 50 hestafla meiri krafti en hún væri gefin upp fyrir, en um væri að ræða Wolkavagen Passat bifreið árgerð 2000. Hann kvað síðar hafa komið í ljós að loftflæmiskynjari eða mælir hafi verið bilaður og útilokað að bifreiðin hefði náð þessum hraða. Hann kvaðst þó ekki hafa borið þetta fyrir sig er hann gaf skýrslu hjá lögreglu og ekki spáð í það þá, en þetta komið í ljós áður og vísaði hann í skýrslu bróður síns M-kk-ef Ó-kk-ef R-kk-ef, dskj. nr. 17, sem er bifvélavirki og heldur hann því fram, að loftflæðimælir bifreiðarinnar hafi verið bilaður er umræddur akstur fór fram. Ákærður kvaðst á þeim tíma hafa tengt það að mælingin hafi sýnt svo mikinn hraða á bifreið hans, að hin öflugu hljómflutningstæki hafi haft truflandi áhrif á ratsjána.

Lögreglumennirnir sem stóðu að hraðamælingunni, þeir S-kk-nf A-kk-nf L-kk-nf og J-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf hafa staðfest lögregluskýrsluna hér fyrir dómi og J-kk-nf B-kk-nf vettvangsskýrsluna sem hann gerði um mælingu, en áður höfðu þeir gefið skýrslu hjá rannsóknarlögreglu, þar sem framkvæmd hraðamælingarinnar er lýst nánar. Í vettvangsskýrslu kemur fram að ratsjáin í lögreglubifreiðinni hafi verið prófuð eftir mælinguna, ekkert tekið fram um prófun hennar fyrir mælingu né hvenær hún hafi farið fram. Í skýrslu S-kk-ef kemur fram að prófun á ratsjánni hafi verið samkvæmt reglum fyrir og eftir mælingu og ekkert athugavert komið fram, en ekkert kemur fram í skýrslu J-kk-ef B-kk-ef um mælinguna.

Í vætti S-kk-ef hér fyrir dómi kemur fram að ratsjáin sé alltaf prófuð fyrir og eftir mælingu, og hún hafi virkað eðlilega. Vitnið gat ekki gefið skýringar á því, hvers vegna er ekki getið um prófunina fyrir mælingu í vettvangsskýrslu. Það vissi ekki hvar og hvenær sú prófun hafi farið fram, en ekki væri útilokað að prófunin hafi farið fram 3-4 tímum fyrir mælinguna.

Vitnið J-kk-nf B-kk-nf kvaðst ekki muna í smáatriðum eftir mælingunni, en lögreglubifreiðin hafi verið á ferð og þeir, það og S-kk-nf, svo séð bifreið sem var í innan við 1 km fjarðlægð og virst á mikilli ferð. Þá hafi það kveikt á ratsjánni, sem þá hafi sýnt 169 km hraða m/v klst., svo farið í 160 km m/v klst og sá hraði verið festur á skjá ratsjárinnar. Um prófun á ratsjánni vitnaði það til lögregluskýrslu og venju. Það var samt ekki visst um hvað þurfi að líða langur tími milli mælinga án prófunar og það mundi ekki hvort ratsjáin var í greint sinn prófuð fyrir mælingu. Vitnið hafði eftir að bifreið ákærða var stöðvuð farið út að bifreiðinni til að fá hann yfir í lögreglubifreiðina, en mundi ekki til þess að hljómtæki í henni hefðu verið sérstaklega hátt stillt, en kvaðst hafa tekið eftir því, ef svo hefði verið.

Í málinu hefur verið lagt fram sérfræðiálit G-kk-ef J-kk-ef rafmagnsverkfræðings M.Sc. um hraðamælinguna en hann segist hafa starfað við hönnun og þróun mælibúnaðar síðastliðin 20 ár. Fram kemur að ratsjá lögreglunnar vinni á tæplega 800.000 sinnum hærri tíðni en hljómtækin í bifreið ákærða, sem útiloki að hljómtækin hafi truflað ratsjármælinguna. Hins vegar séu hljómtækin gríðarlega aflmikil og þegar tónlist sé spiluð af afli leiki yfirbyggingin á reiðiskjálfi og geti titringur yfirbyggingarinnar verið það mikill að rúður bifreiðarinnar losni úr henni. Truflarnirnar valdi því að ratsjáin sýni hraða, án þess að nokkur bifreið sé á ferðinni í geisla ratsjárinnar. Titringur fram- og afturrúðanna vegna hljómtækjanna sé vegna færslu rúðanna fram og aftur í aksturstefnu bifreiðarinnar. Þá hafi bassahátölurum verið komið þannig fyrir að hreyfing þeirra sé einnig í akstursstefnu bifreiðarinnar, en bassahátalarinn sé bæði stór og því ekki útilokað að hann geti orsakað einhverja mæliskekkju við ratsjármælingu, þó að það sé frekar ólíklegt, þar sem hann sé staðsettur aftarlega inni í bifreiðinni. Fram kemur hins vegar í álitinu að titringurinn í yfirbyggingu og rúðum bifreiðarinnar, sem stafi frá hinum aflmiklu hljómtækjum geti hæglega valdið skekkju í hraðamælingu með ratsjá.

G-kk-nf J-kk-nf hafði farið á vettvang og skoðað aðstæður, þar sem hraðamælingin var framkvæmd. Hann taldi að tvö mælimöstur Vegagerðarinnar sem eru þarna við Reykjanesbrautina gætu valdið mæliskekkju við ratsjármælingar. Annað mastrið norðan brautarinnar væri frekar hátt og stagað með fjölda stálvíra og sé vel þekkt, að vindur geti valdið titringi í stögum og möstrum sem þessum. Mælimastrið sunnan brautarinnar sé með vindmæli s.k. vindrellu, sem snúist með miklum hraða í vindi. Hann taldi að bæði titringurinn í mastrinu norðan vegarins sem og vindmælirinn sunnan vegarins geta valdið mæliskekkju við ratsjármælingar, er möstrin lenda í geisla ratsjárinnar og því séu hraðamælingar á þessum stað ómarktækar vegna þessa tveggja mastra. Hann taldi afar líklegt að ratsjá sem stillt væri með umrædd möstur í ratsjárgeislanum sýni falska mælingu við veðuraðstæður, sem valdi titringi og snúningi vindmælisins. Fram kom í álitinu að eftir því sem fjarlægðin er meiri frá ratsjánni að bifreiðinni sem verið er að mæla, gæti þessara truflana meir.

G-kk-nf hefur staðfest álit sitt hér fyrir dómi og skýrt niðurstöður sínar.

Lagt hefur verið fram vottorð frá Veðurstofu Íslands, þar sem fram kemur, að mesti vindhraði á Reykjanesbraut 13. apríl 2006 kl. 02:00 var 12,3 metrar á sekúndu og í mestu kviðu 16.1 m m/v sekúndu en kl. 03:00 var mesti vindhraði 12 m m/v klst. á sekúndu og í mestu kviðu 14.9 m m/v sekúndu.

Þá liggur og frammi í málinu greinargerð H-kk-ef Á-kk-ef rafeindavirkjameistara og H-kk-ef S-kk-ef, sem er með sérnám í virkni ratsjáa, en þeir starfa báðir hjá Radiorafi ehf., sem annast um skoðun og uppsetningu ratsjártækja í lögreglubifreiðar, stilla þau og gera við þau. Í greinargerðinni kemur fram, að ratsjáin í lögreglubifreiðinni væri af gerðinni Golden Eagle II, sem væri nýjasta framleiðsla fyrirtækisins Customs Signals og hafi hún verið ný, er hún var sett í lögreglubifreiðina. Ratsjáin væri með mikið endurbættri hönnun hvað varði öryggi vegna utanaðkomandi truflana og taki framleiðandi þeirra m.a. fram að fjarskiptamöstur valdi engum truflunum við mælingar. Þá hafi verið gerðar prófanir er ratsjár hafi verið settar í lögreglubifreiðarnar og hafi ekki orðið vart neinna truflana á ratsjánni í bifreiðinni SG-328 frá tækjabúnaði hennar og engar óeðlilegar niðurstöður komu fram, er mælingar voru framkvæmdar í umferð.

Þeir H-kk-nf og H-kk-nf höfðu framkvæmt vettvangsmælingar og ratsjármælingar á Reykjanesbrautinni á þeim vegarkafla, þar sem mælingin var talin hafa farið fram og að teknu tilliti til sérfræðiskýrslu G-kk-ef J-kk-ef. Notast var við sömu gerð af ratsjá Golden Eagle II og tryggt að engar truflanir frá bifreiðinni yllu mæliskekkju.

Egnar óeðlilegar niðurstöður komu fram er prófaðar voru hraðamælingar á bifreiðinni á þessum vegarkafla, hvort heldur ratsjáin var staðsett austan við umrædd möstur Vegagerðarinnar eða vestan við þau. Vísað er til þess, að samkvæmt skýrslu lögreglumannanna, sem framkvæmdu hraðamælinguna, hafi þeir verið staddir austan við möstur er mælingin var sett á og væri þá engir möguleikar á því, að möstur hafi valdið truflunum, þar sem ratsjárgeislinn lendi þá ekki á þeim og þ.a.l. verði ekkert endurkast.

Engar óeðlilegar niðurstöður komu heldur fram við hraðamælingar vestan við möstrin er ekið var í austurátt og mældust heldur ekki neinar skekkjur í hraðamælingunum, þó svo ratsjánni væri beint þannig, að líklegt væri að endurkast yrði frá möstrum. Vísað er til yfirlýsingar framleiðanda um að truflanir frá fjarskiptamöstrum hafi engin áhrif á niðurstöður mælinga. Þá kom fram að engin möguleiki er talin á því að hljómflutningsbúnaður geti framkallað truflanir á eigin tíðni ratsjárinnar þ.e. 35 GHz.

Niðurstöðurnar eru þær að ekki hafi fundist nein rök í gögnum málsins eða mælingar sem vefengja niðurstöður umræddra hraðamælinga.

Bæði H-kk-nf og H-kk-nf hafi borið vitni í málinu og staðfest greinargerðina. Þeim ber saman um að útilokað sé að fjarskiptamöstrin hafi haft áhrif á mælingu. Þá þótti þeim ólíklegt að titringur frá hátölurum bifreiðarinnar hafi haft truflandi áhrif einkum miðað við fjarlægð hennar frá lögreglubifreiðinni er mælingin fór fram og vísuðu til þess að titringur í yfirbyggingu sem kæmi er bifreið væri ekið á malarvegi hefði ekki áhrif á mælinguna.

Í málinu er og yfirlýsing frá M-kk-þgf Ó-kk-þgf R-x-x, kt. 000000-0000, bróður ákærða um að loftflæðimælir í bifreið ákærða hafi verið bilaður og því ómögulegt að bifreiðin hafi komist upp í þann hraða, sem hún var mæld á, en þegar loftflæðimælir sé bilaður þá hökti og hiksti bíllinn með auknum hraða, sérstaklega þegar komið er yfir 100 km hraða m/v klst. og komist hann vart á mikið meiri hraða. Vísað er til reiknings um kaup á loftflæðimæli og fleiru fyrir bifreiðina, en reikningurinn er dags. 31. ágúst 2006 og fór viðgerðin fram nokkru síðar.

M-kk-nf kom fyrir dóminn sem vitni og staðfesti yfirlýsinguna og kvað bilunina hafa komið fram fyrir umrædda mælingu.

Þá hafa verið lagðar fram ljósmyndir teknar af J-kk-þgf A. K-kk-þgf, rannsóknarlögreglumanni um afstöðu farsímaturna, veðurvita og eftirlitsturns Vegagerðarinnar á vettvangi og einnig ljósmyndir teknar af sama aðila um staðsetningar í sambandi við hraðamælingu lögreglu, en þær eru teknar eftir upplýsingar S-kk-ef A. L-kk-ef lögreglumanns, um hvar bifreiðarnar voru staðsettar er mælingin fór fram. Þá er uppdráttur frá Hitaveitu Suðurnesja um legu Reykjanesbrautar með merkingum um staðsetningu o.fl.

Niðurstöður.

Í skýrslu J-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef hjá lögreglu kemur fram að ratsjá lögreglunnar hafi verið í gangi, en í biðstöðu (hold) rétt áður en hann sá bifreið ákærða. Ákærður hefur borið að hann hafi verið með radarvara í gangi í bifreið sinni og er það ekki dregið í efa. Hann kvaðst því hafa orðið var við lögreglubifreiðina, áður en hún kom í sjónmál og hjá lögreglumönnunum kemur fram, að þeir sjá bifreið ákærða rétt áður en mælingin fór fram og töldu hana á mikilli ferð, en svo hafi hraði bifreiðarinnar snarlækkað, er hún nálgaðist lögreglubifreiðina. Það skýtur nokkuð skökku við, að ákærður skuli ekki hafa dregið strax úr hraðanum fyrst hann varð þess var að ratsjármæling væri framundan. Hins vegar fellur þetta að áliti G-kk-ef J-x-x um að vegna titrings og annarra truflana, hafi ratsjáin ekki sýnt rétta mælingu fyrr en bifreiðin kom nær lögreglubifreiðinni og í sterkari ratsjárgeisla.

Í máli þessu er sannað, að samkvæmt mælingu lögreglunnar með ratsjá var ákærður í greint sinn á 169 km hraða á klst. og a.m.k. á 160 km m/v klst.

Kemur þá til álita hvort mælingin sé marktæk, eða að fram séu komin einhver atriði sem rýri gildi hennar.

Fyrst kemur þá til athugunar hvort farið hafi verið eftir verklagsreglum Ríkislögreglustjórans frá 30. september 2002 um prófun ratsjár fyrir og eftir hraðamælingu sbr. 6. gr. verklagsreglnanna.

Ljóst er að ratsjáin var prófuð eftir hraðamælinguna, hins vegar þykir vera meiri vafi um það, hvort hún hafi verið prófuð fyrir mælinguna, en ekkert er skráð um það í vettvangsskýrslu. Vitnið S-kk-nf A-kk-nf, gat ekki gefið skýringu á því, en kvað ratsjána alltaf hafa verið prófuð fyrir og eftir mælingu og hún hafi virkað eðlilega. Vitnið vissi ekki hvar og hvenær fyrri prófunin hafi farið fram og væri ekki útilokað að hún hafi farið fram 3-4 tímum fyrir mælingu.

Vitnið J-kk-nf B-kk-nf mundi ekki er það kom fyrir dóm nákvæmlega hvernig prófun fór fram og vitnaði í lögregluskýrslu og venju þar um. Það mundi ekki hvort ratsjáin var í greint sinn prófuð fyrir mælingu og það var ekki visst um hve langur tími þyrfti að líða milli mælinga.

Samkvæmt þessu þykir ekki nægilega leitt í ljós að farið hafi verið eftir 6. gr. verklagsreglnanna um prófun ratsjárinnar og þykir það eitt sér nægja til þess að mælingin verður ekki talin marktæk.

Þá þykja mælingar þeirra H-kk-ef Á-kk-ef og H-kk-ef S-kk-ef ekki útiloka með öllu niðurstöður í áliti G-kk-ef J-kk-ef, sem byggir í meginatriðum á því, að titringur í bifreið ákærða og titringur sem stafi frá fjarskiptamöstrum og stögum þeirra við viss veðurskilyrði geti valdið truflunum. Ekki hefur fram komið að mælingar H-kk-ef og H-kk-ef hafi verið framkvæmdar við sömu veðurskilyrði og voru er hraði bifreiðar ákærða var mæld, né var bifreið ákærða með hljómflutningstæki hennar hátt stillt notuð við mælinguna, en fallast má á titringur frá tækjunum virki öðruvísi en titringur sem verði við það að bifreiðinni er ekið á malarvegi. Það þykir og geta verið til styrktar framburði ákærða, að loftflæðimælir bifreiðanna hafi verið bilaður. Ákærður hefði samt sjálfur átt að verða var við það í akstri bifreiðarinnar í greint og geta þess við lögreglu, svo að það yrði strax sannprófað og verður ekki lögð til grundvallar í málinu fullyrðing um bilun, sem kemur fram svo löngu eftir ætlaðan hraðakstur.

Þegar allt er virt í málinu þykir því bresta sönnun um, að ákærður hafi ekið bifreið sinni á mældum hraða í greint sinn og er hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Dæma er að allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða H-x-x I-kk-ef hrl., sem ákveðast 169.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Samkvæmt gögnum málsins er annar kostnaður 7.000 krónur vegna vottorðs frá Veðurstofu Íslands.

Dóm þennan kveður upp G-kk-nf L. J-kk-nf héraðsdómari og er dráttur á dómsuppsögu vegna anna.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kk-nf L-kk-nf fulltrúi lögreglustjórans á Suðurnesjum.

DÓMSORÐ

Ákærður E-kk-nf A-kk-nf R-kk-nf, er sýkn sakar í málinu.

Allur kostnaður sakarinnar 176.000 krónur greiðist úr ríkissjóði, þar af eru málsvarnarlaun til skipaðs verjanda ákærða H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttar-lögmanns 169.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

G-kk-nf L. J-kk-nf