S-110/2022

I. Málsmeðferð, ákæruskjal og dómkröfur aðila 1. Mál þetta er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Vesturlandi, útgefinni 18. ágúst 2022, á hendur X...,...,....

2. Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða fyrir:

„fyrir líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa þriðjudaginn 7. sept-ember 2021, að...,..., slegið son sinn, [A...], kt...., í andlitið og með þessu misþyrmt barninu og sýnt af sér vanvirðandi háttsemi og ósiðlegt og ruddalegt athæfi gagnvart því.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. og Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“ 3. Í ákæruskjali er jafnframt gerð grein fyrir einkaréttarkröfu með svohljóðandi hætti:

„Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir barnaverndarnefnd..., kt...., fyrir hönd [A...], kt...., skaðabótakröfu og krefst að ákærði verði dæmdur til að greiða [A...]1.500.000 kr. í miskabætur, auk vaxta skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. ágúst 2021 og þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.“

4. Ákæruvaldið krefst sakfellingar samkvæmt ákæru. Réttargæslumaður ítrekar einkaréttarkröfur samkvæmt ákæruskjali.

5. Ákærði neitar sök og krefst sýknu, en ella, ef hann verði sakfelldur, vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu málsins verði vísað frá dómi, henni ella hafnað eða bætur ákvarðaðar mun lægri en krafist er. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

6. Aðalmeðferð málsins hófst 27. mars 2023, en var frestað til frekari skýrslutöku af brotaþola fyrir dómi. Erfiðlega gekk að koma því við en framhald aðalmeðferðar fór fram 24. apríl 2023, með skýrslutöku af brotaþola og munnlegum málflutningi og var málið dómtekið að henni lokinni þann dag.

II. Málsatvik

7. Ekki liggur fyrir frumskýrsla lögreglu í málinu.

8. Tekin var skýrsla af brotaþola í Barnahúsi 29. september 2021. Þar lýsti hann því að umrætt sinn, í ágúst 2021, hefði hann verið á heimili föður síns (ákærða). Ákærði hefði verið orðinn drukkinn og hefði talað um að fara að lemja einhverja menn. Brotaþoli hefði beðið hann að fara ekki, en þá hefði ákærði slegið hann í andlitið með flötum lófa. Lýsti hann því að þetta væri í eina skiptið sem ákærði hefði slegið hann. Eftir þetta hefði brotaþoli farið heim til systur sinnar og í framhaldinu til læknis í skoðun. Kvaðst hann ekki hafa sagt lækninum frá neinu. Kvaðst brotaþoli þá ekki vera í neinum samskiptum við föður sinn og vildi ekki vera í samskiptum við hann.

III. Skýrslur fyrir dómi

9. Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti því að hann hefði umrætt sinn verið ansi ölvaður og hefði verið á leið niður í bæ að drekka. Hann hafði verið að reyna að finna peninga sem hann átti en sonur hans hefði ekki viljað að hann færi. Þegar hann hefði séð að sonur hans væri að taka samræður þeirra upp á síma hefði hann slegið símann af honum. Kvaðst hann aldrei hafa slegið börnin sín eða til þeirra og mætti heyra það á samtali þeirra á upptökunni. Kvaðst hann vera í yndislegu sambandi við son sinn í dag. Hann hefði farið í meðferð og tekið sér tak eftir þetta og núna kæmi sonur hans reglulega til hans og tengsl þeirra væru mjög góð. Aðspurður kvaðst hann stunda fundi en hefði fallið tvisvar síðan hann kom úr meðferð, en núna hefði hann verið alveg edrú í fimm mánuði.

10. Brotaþoli gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum umrætt sinn þannig að þetta hefði verið venjuleg nótt, hann hefði verið á heimili sínu að spila tölvuleiki með vinum sínum. Ákærði hefði verið rólegur heima og þangað hefðu þrír af gömlum vinum ákærða heimsótt hann. Einn þeirra hefði komið með áfengisflösku, sem þeir hefðu drukkið. Ákærði hefði blandað saman áfengi og einhverjum lyfjum, sem hefði ekki farið vel í hann. Ákærði hefði ætlað að fara út og brotaþoli hefði spurt hann hvað hann væri að fara að gera. Hann hefði farið með ákærða inn í herbergi til að tala við hann. Ákærði hefði tjáð honum að þeir vinirnir ætluðu að fara niður í bæ og lemja einhvern mann sem skuldaði þeim pening. Hann hefði beðið ákærða að fara ekki, því að hann hefði áður upplifað svona aðstæður þegar þeir bjuggu á.... Hefði ákærði þá orðið pirraður og reiður þegar hann hefði beðið hann endurtekið að fara ekki og þess vegna lamið hann í andlitið. Aðspurður um hvort hann hefði tekið eitthvað upp á síma kvaðst hann hafa eitthvað myndskeið en af öðru skipti sem ákærði hefði lamið hann, en þar heyrist smellurinn, en sést ekkert. Lýsti hann því að þessi tvö atvik hefðu gerst sama kvöld, en hann hefði aðeins getað tekið upp þegar þeir fóru inn í herbergið. Aðspurður hvort það sem hann hefði tekið upp inni í herberginu væri sama atvik og það sem hann hefði lýst hér áður, kvað hann svo vera en það hefði verið annað tilvik áður en þeir komu inn í herbergið, þar sem ákærði lamdi hann líka, en það hefði ekki verið neitt sem hann meiddi sig af. En þetta hefði allt verið sama kvöldið. Aðspurður hvort ákærði hefði slegið hann í andlitið þegar hann var að taka upp, kvað hann ákærða hafa reynt að lemja sig inni í herberginu en ekki tekist það. Hann hefði slegið sig í andlitið er þeir hefðu þá verið í stofunni, fyrir framan vini föður hans.

11. [E...] læknir gaf símaskýrslu fyrir dómi og staðfesti að hann hefði skoðað brotaþola umrætt sinn. Hefði verið komið með brotaþola á bráðamóttöku til almennrar líkamsskoðunar og skráningar. Kvaðst hann ekki hafa fundið nein merki um áverka við skoðun.

12. [B...], hálfsystir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum umrætt sinn þannig að hún hefði aðeins heyrt af komu brotaþola til... kvöldið sem hann kom. Hann hefði verið heima hjá föður þeirra í einhverja daga. Það fyrsta sem hún hefði hugsað var að þetta ætti ekki eftir að verða í lagi og henni hefði fundist hún þurfa að koma þar við og hitta brotaþola. Kvað hún ástandið á föður sínum á þessum tíma hafa verið þannig að hún hefði vitað að þetta myndi fara eins og það fór. Hefði hún látið brotaþola vita af því að hann mætti hringja í hana að degi sem nóttu ef eitthvað væri að, sem hann hefði svo gert umrætt sinn. Brotaþoli hefði þá komið til hennar og verið hjá henni síðan. Kvað hún brotaþola hafa lýst mikilli drykkju og ofbeldi á heimilinu á þessum tíma. Hefði brotaþoli sagt að þegar ákærði væri fullur væru alltaf einhverjir „gamni slagir“ og hann hefði snúið hann niður og þess háttar. Síðan hefði brotaþoli sýnt henni myndskeiðið sem hann tók.

13. [D...], systir ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi og lýstiþví að hún hefði lengi verið ákærða innan handar með ýmis mál. Dóttir hans hefði haft samband við hana og lýst því að brotaþoli hefði lýst mikilli drykkju á heimilinu, að ákærði hefði slegið hann og brotaþoli hefði myndskeið af því. Hún hefði svo aðstoðað þau að vinna í þessu máli.

IV. Niðurstaða

14. Ákærða er gefin að sök líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa þriðjudaginn 7. september 2021 slegið son sinn, [A...], í andlitið.

15. Ákærði hefur neitað sakargiftum eins og þeim er lýst í ákæruskjali málsins.

16. Ákærði og brotaþoli eru einir til frásagnar um samskipti þeirra tveggja umrætt sinn. Í málinu hefur ekkert komið fram sem fer í bága við frásögn brotaþola af málsatvikum annað en framburður ákærða. Til þess verður hins vegar að líta að ákæruvaldið hefur lítið fært fram til stuðnings vætti brotaþola, og má ljóst vera að meginþungi ákæruvaldsins hefur verið á myndbandi sem lögregla taldi að staðfesti þá meintu líkamsárás sem ákært er fyrir. Í skýrslu sinni fyrir dómi bar brotaþoli að umrætt myndband hefði ekki verið tekið þegar meint brot átti sér stað. Upptakan lýsir samskiptum föður við barn sitt sem ekki verða réttlætt með góðu móti, en getur ekki talist sönnunargagn um ákæruatriði málsins.

17. Nokkurs ósamræmis gætir í framburði brotaþola fyrir dómi, þar sem hann segir annars vegar að ákærði hafi slegið sig tvisvar, bæði fyrir framan vini ákærða og inni í herbergi, þar sem umrætt myndband var tekið. Brotaþoli var spurður nánar um hvort ákærði hefði slegið hann umrætt sinn inni í herberginu líkt og í ákæru greinir. Framburður hans þá verður ekki skilinn öðruvísi en svo að þá hafi ákærði einungis gert tilraun til að slá hann en ekki tekist.

18. Liggur fyrir að ekki fundust neinir áverkar á brotaþola við læknisskoðun 10. september 2021 eða tveimur dögum eftir meint brot.

19. Ákærði neitar eindregið sök í málinu og engin vitni komu fyrir dóminn sem gátu borið um meint brot. Því er einungis til að dreifa framburði brotaþola sem þrátt fyrir nokkuð ósamræmi verður að telja nokkuð stöðugan.

20. Í 180. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 kemur fram sú meginregla að hvorki megi dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum. Þó má sakfella ákærða þótt aukaatriði brots, svo sem staður og stund þess, séu ekki skýrt eða rétt greind, enda telji dómari að vörn hafi ekki verið áfátt þess vegna. Dómari getur gefið aðilum færi á að tjá sig um atriði að þessu leyti, ef þurfa þykir. Með sömu skilyrðum er dómara og rétt að dæma eftir öðrum refsiákvæðum en fram koma í ákæru, þó aldrei aðrar kröfur en þar greinir.

21. Þrátt fyrir framburð brotaþola fyrir dómi hefur ákæruvaldið ekki ljáð máls á því að til greina gæti komið að sakfella ákærða fyrir tilraun til líkamsárásar og var í engu fjallað um sönnun eða meinta refsiábyrgð ákærða á slíkum grundvelli og verjandi hafði því heldur ekkert tilefni til að verjast slíkum málatilbúnaði. Dómurinn telur því með hliðsjón af ákæruskjali og fyrirliggjandi gögnum málsins, mati á framburði fyrir dómi og framlögðum sönnunargögnum málsins, með öllu ósannað að ákærði hafi gerst sekur um brot á 217. gr. hegningarlaga um líkamsárás af ásetningi. Verður hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, sbr. 107. og 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

22. Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 skal allur sakarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, R-kvk-ef Ó-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, greiddur úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun þóknunar er litið til vinnu vegna réttargæslu á rannsóknarstigi. Jafnframt er litið til umfangs málsins. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun þóknana lögmanna. Þá skal ferðakostnaður verjanda og réttargæslumanns brotaþola greiddur úr ríkissjóði.

23. E-kk-nf S-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir dómi af hálfu ákæruvalds.

24. Dóm þennan kveður upp L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Ákærði, [X...], er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Einkaréttarkröfu brotaþola, [A...], er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður málsins skal greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, U-kk-ef s A-kk-ef E-kk-ef lögmanns,750.000 krónur, og ferðakostnaður verjandans, 53.298 krónur. Þá skal greidd úr ríkissjóði þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, R-kvk-ef Ó-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, m. a. á rannsóknarstigi, sem ákveðst í einu lagi 580.000 krónur, og ferðakostnaður lögmannsins að fjárhæð 73.602 krónur. Annar sakarkostnaður 24.500 kr. og greiðist einnig úr ríkissjóði.

L-kk-nf K-kk-nf