E-837/2014

Mál þetta, sem tekið var til dóms 20. janúar sl., er höfðað 19. júní 2014.

Stefnandi er 1977 ehf., Kleifarási 6, Reykjavík.

Stefndi er SS Bílaleiga ehf., Iðjustíg 1a, Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum 4.896.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. apríl 2014 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 8. september 2014, að fjárhæð 2.486.400 krónur. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu. Til vara er krafist afhendingar á fjólublárri FIAT 500 bifreið gegn greiðslu á 2.409.600 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Til þrautavara er krafist verulegrar lækkunar á dómkröfu stefnanda. Til þrautaþrautavara er krafist afhendingar á bifreiðinni [...] gegn greiðslu á 2.409.600 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Loks krefst stefndi málskostnaðar í öllum tilvikum.

I

Þann 23. janúar 2014 gerðu málsaðilar með sér 10 kaupsamninga vegna kaupa á jafnmörgum FIAT 500 bifreiðum. Þá gerðu aðilar í tvígang með sér samkomulag um greiðslufyrirkomulag vegna kaupanna. Samkvæmt samkomulagi 23. janúar 2014 skyldi stefndi greiða stefnanda í peningum 12.200.000 krónur 20. febrúar 2014 og afhenda stefnanda tvær bifreiðar upp í kaupverðið, sem samtals voru metnar á 7.000.000 króna. Í samkomulaginu kemur fram að sex bifreiðanna skyldu vera af Lounge útgáfu og fjórar af Sport útgáfu. Þann 28. febrúar 2014 gaf stefnandi út tíu reikninga til stefnda. Á hverjum reikningi kemur fram að kaupverð bifreiðanna var 1.920.000 krónur, auk 489.600 króna virðisaukaskatts, eða samtals 2.409.600 krónur. Þann 3. mars 2014 gerðu aðilar með sér annað samkomulag sem fól í sér að stefndi myndi greiða stefnanda virðisaukaskatt af kaupverði bifreiðanna samkvæmt áður útgefnum reikningnum, að fjárhæð 4.896.000 króna, eigi síðar en 15. apríl 2014. Stefndi greiddi ekki umsamda greiðslu og 29. apríl 2014 var honum send greiðsluáskorun vegna eftirstöðva kaupverðsins auk vaxta og kostnaðar. Var stefnda veittur 10 daga greiðslufrestur.

Með bréfi 9. maí 2014 mótmælti stefndi framangreindri kröfu stefnanda með þeim rökum að ein bifreiðanna, tilgreind með skráningarnúmerinu [...], væri gölluð þar sem hún hafi ekki verið í umsömdum lit. Vísar stefndi til þess að samkvæmt yfirliti sem hafi fylgt samkomulagi aðila vegna kaupanna skyldu fimm bifreiðanna vera svartar og fimm þeirra fjólubláar. Við afhendingu bifreiðanna hafi komið í ljós að ein þeirra væri rauð á lit. Þá kemur fram í bréfi stefnda að litir bifreiðanna hafi verið skýr ákvörðunarástæða af hálfu stefnda og forsenda fyrir kaupunum. Skilaði stefndi bifreiðinni til Bílasölu Reykjavíkur, en stefnandi neitaði að taka við henni. Með bréfi 20. maí sama ár hafnaði stefnandi því að umrædd bifreið væri haldin galla og því að ætlaður galli á bifreiðinni leysti stefnda undan greiðsluskyldu á eftirstöðvum umsamins kaupverðs bifreiðanna.

Þann 8. september 2014 greiddi stefnandi 2.486.400 krónur til lögmanns stefnanda.

II

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á því að stefndi hafi ekki innt af hendi umsamda greiðslu á gjalddaga samkomulags aðila og hafi því komið til vanefnda af hálfu stefnda gagnvart stefnanda. Stefnandi vísar til þess að með samkomulagi 23. janúar 2014 hafi stefndi skuldbundið sig til þess að greiða hluta af kaupverði bifreiðanna eigi síðar en 10. febrúar 2014 og með samkomulagi 3. mars 2014 hafi stefndi skuldbundið sig til að greiða stefnanda 4.896.000 krónur þann 15. apríl sama ár. Þann dag hafi fjárkrafa stefnanda fallið í gjalddaga en stefndi hafi ekki greitt stefnanda framangreinda skuld. Stefnandi kveður málsaðila hafa átt í viðræðum um uppgjör kröfunnar sem hafi ekki borið árangur.

Stefnandi hafni því að umþrætt bifreið sé haldin galla og að ætlaður galli á henni leysi stefnda undan greiðsluskyldu á eftirstöðvum kaupverðsins. Stefnandi byggi á því að gildur og bindandi samningur hafi komist á milli aðila, sem beri að efna in natura.

Auk framangreinds byggi stefnandi á eftirfarandi málsástæðum og lagarökum í ljósi afstöðu stefnda. Ekki komi fram í samningnum um bifreiðarnar að þær skuli vera svartar en þar sé enginn litur tilgreindur. Í 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup komi fram að söluhlutur teljist gallaður ef hann hefur ekki þá eiginleika sem leiðir af samningi. Þá segi í b. lið 2. mgr. sömu lagagreinar að söluhlutur geti talist gallaður ef hann henti ekki í ákveðnum tilgangi sem seljandi vissi eða mátti vita um þegar kaup voru gerð. Stefnandi vísar til þess að fullyrt sé í bréfi lögmanns stefnda að svartur litur hafi verið forsenda fyrir kaupunum. Þá sé fullyrt að upplýsingar um lit bifreiðarinnar hafi komið fram í „viðauka við samkomulagið“. Þessu hafnar stefnandi enda hafi engum slíkum viðauka verið til að dreifa við kaupin og hvergi í samkomulagi aðila vegna kaupa á bifreiðunum sé vísað til slíks viðauka. Þá byggi stefnandi á því að kaupsamningarnir sjálfir beri ekki með sér forsendur af hálfu stefnda varðandi lit bifreiðanna. Þá kveður stefnandi að stefndi hafi ekki nefnt, áður en kaupin hafi verið gerð, að umþrætt bifreið ætti að vera svört. Hafi litur hennar verið ákvörðunarástæða fyrir kaupunum hefði stefndi þurft að taka það fram. Þar af leiðandi hafi verið útilokað fyrir stefnanda að vita af þessari ætluðu forsendu stefnda fyrir kaupunum og því sé henni hafnað. Þá vísar stefndi til þess að athugasemdir varðandi lit bifreiðarinnar með skráningarnúmerið [...] hafi fyrst komið fram einum og hálfum mánuði eftir afhendingu hennar.

Þá byggi stefnandi á því að stefnda hafi verið kunnugt um lit hinnar umþrættu bifreiðar þegar stefndi fékk bifreiðarnar afhentar og um framkvæmd bifreiðakaupa, enda hafi fyrirsvarsmaður stefnda langa reynslu af bifreiðaviðskiptum. Í kjölfar afhendingar þeirra hafi fyrirsvarsmaður stefnda farið með þær allar í skráningarskoðun og látið skrá þær á númer og sitt nafn. Með vísan til þessa sé ljóst að stefndi hafi tekið við bifreiðinni án athugasemda og látið færa hana á sitt nafn hjá skráningaraðila 5. mars 2014. Þá kveður stefnandi að stefndi hafi haft tök á því að skoða bifreiðina fyrir afhendingu hennar. Með því að hafa látið undir höfuð leggjast að gera það og með því að taka á móti bifreiðinni án athugasemda hafi stefndi fyrirgert rétt sínum til að bera fyrir sig galla á henni, sbr. 20. gr. laga um lausafjárkaup.

Stefnandi bendi á að stefndi hafi hvorki lýst yfir riftun á kaupunum né krafist afsláttar eða skaðabóta. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi ákveðið að skila umþrættri bifreið til Bílasölu Reykjavíkur í lok aprílmánaðar 2014 án þess að bera það undir stefnanda. Það hafi stefndi gert tæpum tveimur mánuðum eftir afhendingu bifreiðarinnar. Stefnandi telji ljóst að skilyrði riftunar eða annarra vanefndaúrræða stefnda séu ekki fyrir hendi í málinu.

Stefnandi kveður stefnda hafa í upphafi haldið eftir greiðslu að fjárhæð 4.896.000 krónur, en greitt inn á kröfuna eftir höfðun málsins, eða 8. september 2014, 2.486.400 krónur. Kaupverð umþrættrar bifreiðar hafi verið 2.409.600 krónur og því liggi fyrir að stefndi hafi haldið eftir greiðslu langt umfram kaupverð bifreiðarinnar.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra meginreglna samninga- og kröfuréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga, skuldbindingargildi samninga og samningsfrelsi, svo og til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laganna. Málskostnaðarkrafa stefnanda er byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndi kveðst byggja aðalkröfu sína um sýknu á því að hann hafi skilað hinum gallaða söluhlut og jafnframt rift samningi við stefnanda að hluta. Stefndi vísar til þess að hann hafi nú greitt umsamið kaupverð en haldi eftir fjárhæð sem nemi kaupverði hinnar gölluðu bifreiðar, enda hafi henni verið skilað. Stefndi telji að stefnandi myndi auðgast með óréttmætum hætti ef stefndi þyrfti engu að síður að greiða fyrir bifreiðina.

Stefndi kveður umþrætta bifreið, [...], hafa reynst gallaða. Viðskipti málsaðila falli undir gildissvið laga um lausafjárkaup og við ákvörðun um það hvort söluhlutur í lausafjárkaupum sé gallaður þurfi að hafa til hliðsjónar meginreglu 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup sem kveði á um að söluhlutur skuli vera í samræmi við það sem leiði af samningi. Hafi söluhlutur ekki þá eiginleika sem leiða megi af samningi teljist galli vera til staðar. Með þessum áskilnaði felist ekki aðeins tilvísun til texta samnings heldur og forsendna aðila. Stefndi vísi um þetta til athugasemda við það frumvarp er varð að lögum nr. 50/2000 en þar komi fram að ekki skipti máli hvort sá hlutur sem afhentur sé hafi sama verðmæti og notagildi samkvæmt tilgangi sínum og hinn umsamdi hlutur.

Samkvæmt samkomulagi aðila um bifreiðakaupin og meðfylgjandi yfirliti yfir bifreiðarnar sé ljóst að fimm bifreiðanna hafi átt að vera svartar og fimm fjólubláar. Stefnandi hafi þó afhent stefnda eina bifreið í röngum lit sem hvorki hafi verið í samræmi við samning aðila né forsendur stefnda. Tilgangur reksturs stefnanda sé meðal annars kaup og sala nýrra og notaðra bifreiða og umboðssala. Gera verði þá kröfu til starfsmanna stefnanda að þeir kunni glögg skil á bifreiðum þeim sem stefnandi selji. Hafi stefndi mátt treysta því að stefnandi afhenti honum þær bifreiðar sem samið hafi verið um. Stefndi telji að afhending á bifreið í röngum lit verulegan galla og vanefnd á samningi aðila. Eðli málsins samkvæmt hafi stefndi hagsmuni af því að bifreiðar stefnda séu í sama lit með tilliti til markaðssetningar og reksturs. Stefndi sé eigandi fleiri tuga bílaleigubifreiða og sé engin þeirra rauð á lit. Þar af leiðandi passi umþrætt bifreið ekki inn í rekstur stefnda.

Stefndi byggir varakröfu sína á reglunni um efndir in natura. Galli á umþrættri bifreið hafi orðið til þess að stefndi beitti fyrir sig vanefndarúrræði 42. gr. laga um lausafjárkaup til að halda eftir kaupverði sem myndi nægja til þess að tryggja kröfu sína, þ.e. um afhendingu bifreiðar í réttum lit. Stefndi hafi vegna þessa nú greitt stefnanda umsamið kaupverð samkvæmt kaupsamningi, að frátöldum 2.409.600 krónum sem jafngildi kaupverði hinnar umþrættu bifreiðar með virðisaukaskatti.

Stefndi kveður að í ljósi þess að svört bifreið hafi verið forsenda hans fyrir kaupunum, hafi verið um einstaklega ákveðin kaup að ræða, ekki tegundar ákveðin kaup og þar af leiðandi felist efndir in natura í því að afhent sé svört bifreið. Með vísan til þessa hafni stefndi málsástæðum stefnanda er varði efndir in natura. Ljóst sé að stefnandi hafi ekki efnt samninginn in natura með afhendingu á bifreið í röngum lit og geti hann því ekki með vísan til reglna um skuldbindingargildi samninga krafist þess að stefndi greiði kaupsamningsgreiðslu sína að fullu. Þá bendi stefndi á að hann hafi skilað umræddri bifreið og hafi umboðsmaður stefnanda tekið við henni.

Stefndi byggir þrautavarakröfu sína um lækkun á dómkröfu stefnanda á því að hann hafi fengið gallaða vöru afhenta og því eigi hann rétt á afslætti vegna þess. Þá vísar stefndi til þess að hann hafi nú þegar greitt hluta af dómkröfu stefnanda og því hafi stefnandi ekki lögmæta hagsmuni af kröfu til greiðslu þess hluta dómkröfunnar. Stefndi bendi á að hann geri kröfuna með því skilyrði að hin gallaða bifreið verði afhent honum aftur. Þá mótmæli stefndi einnig dráttarvaxtarkröfu stefnanda á grundvelli 7. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, þar sem réttar efndir af hendi stefnanda hafi ekki farið fram.

Stefndi kveðst byggja þrautaþrautavarakröfu sína um afhendingu bifreiðarinnar [...], gegn greiðslu á 2.409.600 krónum, á því að verði honum gert að greiða kaupverð umræddrar bifreiðar eigi hann eðli málsins samkvæmt að fá hana afhenta á ný. Þá bendi stefndi á að verði honum gert að greiða framangreint kaupverð án þess að stefnanda verði með dómi gert skylt að afhenda umþrætta bifreið, hafi hann enga tryggingu fyrir afhendingunni.

Stefndi kveðst hafna þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi fyrirgert rétti sínum til að bera fyrir sig galla með því að hafa látið undir höfuð leggjast að skoða bifreiðina fyrir kaupin og gera ekki athugasemdir við móttöku hennar. Stefndi beri því við að lög um lausafjárkaup leggi ekki fyrirvaralausa skyldu á kaupanda lausafjár að skoða hið selda að eigin frumkvæði fyrir kaup, sbr. 20. gr. laganna sem sé efnislega sama reglan og áður hafi komið fram í 47. gr. eldri kaupalaga. Stefndi hafi ákveðið að skoða ekki framangreindar bifreiðar fyrir kaupin og hafi stefnandi ekki hvatt hann til þess.

Stefndi vísar til þess að um skoðun kaupanda eftir afhendingu lausafjár sé fjallað í 31. gr. laganna. Ákvæði þetta leggi skyldu á kaupanda að rannsaka hið selda eftir afhendingu á þann hátt sem góð venja standi til. Stefndi hafi farið eftir þeim skyldum sem kaupandi og gert umsvifalaust athugasemd vegna galla bifreiðarinnar við starfsmann Bílasölu Reykjavíkur. Þá hafi stefndi mótmælt því að taka við umræddri bifreið frá stefnanda en hann hafi ekki viljað taka hana til baka.

Stefndi telji að skráning bifreiðarinnar geti ekki talist neins konar viðurkenning á réttum efndum, enda hafi fyrirsvarsmaður stefnda hvorki sótt bifreiðina né látið skrá hana. Það hafi aðrir starfsmenn stefnda gert. Ekki sé hægt að ætlast til þess að almennir starfsmenn stefnda gæti þess að bifreiðar í réttum litum séu afhentar frá stefnanda. Slíkt hafi verið á færi stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samninga, kaupa- og kröfuréttar svo og til ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá byggir stefndi á almennum reglum um riftun og eðli máls. Stefndi vísar jafnframt til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnaðarkröfu er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur A-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda og S-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda. Einnig komu fyrir dóminn til skýrslugjafar E-kk-nf Þ-kk-nf C-x-x, starfsmaður stefnanda, og G-kk-nf A-kk-nf bílasali. Verða skýrslur þeirra raktar eins og þurfa þykir.

Við munnlegan flutning málsins breytti stefndi varakröfu sinni frá því sem tilgreint er í greinargerð þannig að í stað kröfu um afhendingu á svartri bifreið væri nú krafist afhendingar á fjólublárri bifreið. Sætti breytingin ekki athugasemdum stefnanda.

Ágreiningur aðila lýtur að uppgjöri vegna kaupa stefnda á FIAT 500 bifreiðum af stefnanda. Um viðskiptin er fjallað í samningum aðila, dagsettum 23. janúar og 3. mars 2014. Kaupverð bifreiðaranna, að meðtöldum virðisaukaskatti, nam 24.096.000 krónum. Samkvæmt samkomulagi aðila 23. janúar 2014 skyldi stefndi kaupa 10 FIAT 500 bifreiðar, þar af sex af Lounge útgáfu og fjórar af Sport útgáfu. Í samningum eru skráningarnúmer bifreiðanna tilgreind. Einnig númer og tegundir þeirra tveggja bifreiða sem stefnandi tók upp í hinar seldu bifreiðar fyrir 7.000.000 króna. Þá segir í samkomulaginu að stefndi muni greiða 12.200.000 krónur eigi síðar en 10. febrúar 2014. Aðilar gerðu einnig með sér 10 kaupsamninga vegna bifreiðanna og eru þeir samningar dagsettir 23. janúar 2014. Hinn 28. febrúar gaf stefnandi út 10 reikninga stílaða á stefnda vegna bifreiðanna og er kaupverð hverrar tilgreint 2.409.600 krónur á reikningunum að virðisaukaskatti meðtöldum. Samkvæmt samkomulagi aðila 3. mars 2014 skyldi stefndi greiða stefnanda virðisaukaskatt af bifreiðunum, 4.896.000 krónur, eigi síðar en 15. apríl 2014. Ekkert liggur annað fyrir í málinu en að stefndi hafi efnt fyrrnefnt greiðslusamkomulag aðila að fullu, en deilt er um efndir hins síðara. Þá liggur fyrir að 8. september 2014 greiddi stefndi 2.486.400 krónur til lögmanns stefnanda.

Í bréfi lögmanns stefnda til lögmanns stefnanda 9. maí 2014 er því lýst að þegar komið hafi að afhendingu bifreiðanna til stefnda hafi ein þeirra reynst vera rauð á litinn, en aðrar svartar og fjólubláar. Heldur stefndi því fram að samkomulag aðila hafi kveðið á um það að hinar seldu bifreiðar yrðu svartar og fjólubláar. Strax hafi verið gerð athugasemd við þetta við G-kk-þf A-kk-þf, starfsmann á Bílasölu Reykjavíkur, sem haft hafi milligöngu um kaupin. Svo fór að stefndi skilaði rauðu bifreiðinni, sem ber skrásetningarnúmerið [...], til Bílasölu Reykjavíkur, en stefnandi neitaði viðtöku hennar. Mun stefnandi hafa neitað því að taka við bifreiðinni og í framburði G-kk-ef A-kk-ef, starfsmanns á Bílasölu Reykjavíkur, fyrir dómi kom fram að hann hefði fært bifreiðina af starfssvæði bílasölunnar og tilkynnt fyrirsvarsmönnum aðila málsins um að bifreiðin væri ekki á hans ábyrgð.

Um kaup stefnda á framangreindum bifreiðum gilda ákvæði laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Stefnandi ber því við að hann hafi efnt að fullu kaupsamninga aðila og afhent stefnda bifreiðarinnar. Stefndi byggir málatilbúnað sinn á því að hann hafi skilað einni af bifreiðunum aftur til stefnanda og rift samningi aðila að hluta vegna þess að ein bifreiðanna hafi verið gölluð í skilningi 17. gr. laganna en hún hafi ekki verið í umsömdum lit. Þar af leiðandi hafi stefnda verið rétt að halda eftir kaupverði bifreiðarinnar. Heldur stefndi því fram að aðilar hafi samið um að bifreiðarnar yrðu í svörtum og fjólubláum litum en ein þeirra hafi þó reynst vera rauð. Litur bifreiðanna hafi verið forsenda hans fyrir kaupunum og því væri rauða bifreiðin gölluð. Þessu mótmælir stefnandi og vísar til þess að hvorki hafi í kaupsamningum aðila né í öðrum samningum þeirra verið tilgreint að bifreiðarnar ættu að vera í svörtum og fjólubláum litum.

Krafa stefnda um sýknu af dómkröfu stefnanda er samkvæmt þessu á því byggð að hann hafi skilað hinum gallaða söluhlut og jafnframt rift samningi við stefnanda að hluta. Samkvæmt því telur stefndi að hann þurfi ekki að greiða dómkröfuna enda sé riftunin frágengin. Á þetta verður ekki fallist með stefnda. Kaupandi getur aðeins rift kaupum ef meta má galla til verulegra vanefnda, sbr. 1. mgr. 39. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Í 2. mgr. greinarinnar segir að kaupandi geti ekki rift kaupum nema hann tilkynni seljanda um riftun án ástæðulauss dráttar frá því að fékk eða hefði átt að fá vitneskju um galla. Fyrir liggur að stefndi lýsti hvorki yfir riftun með því að beina yfirlýsingu um það til stefnanda né að stefndi hafi krafist staðfestingar á því að skilyrði riftunar væru fyrir hendi eins og atvikum er háttað í málinu. Athugasemdir stefnda til G-kk-ef A-kk-ef um lit bifreiðarinnar [...] og skil hennar til Bílasölu Reykjavíkur geta á engan hátt komið í stað nauðsynlegra samskipta við stefnanda í tilefni af athugasemdum stefnda vegna bifreiðarinnar. Þykir stefndi þannig ekki hafa sýnt fram á það að hann hafi rift kaupunum og skilað bifreiðinni til stefnanda.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 skal söluhlutur, hvað varðar tegund, magn, gæði, aðra eiginleika og innpökkun, fullnægja þeim kröfum sem leiðir af samningi. Samkvæmt b. lið 2. mgr. ákvæðisins skal söluhlutur, ef annað leiðir ekki af samningi, henta í ákveðnum tilgangi sem seljandinn vissi eða mátti vita um þegar kaup voru gerð, nema leiða megi af atvikum að kaupandi hafi ekki byggt á sérþekkingu seljanda og mati hans eða hafði ekki sanngjarna ástæðu til þess. Samkvæmt 2. mgr. 17. gr. laganna telst söluhlutur gallaður ef hann er ekki í samræmi við þær kröfur sem fram koma í 1. og 2. mgr. ákvæðisins.

Stefnda ber að sanna þá fullyrðingu sína að svo hafi um samist milli aðila að bifreiðarnar 10 sem hann keypti yrðu svartar og fjólubláar á litinn. Einnig að það hafi verið ákvörðunarástæða hans fyrir kaupunum og að stefnanda hafi verið kunnugt um það. Að mati dómsins verður fullyrðing stefnda um að aðilar hafi samið um að bifreiðarnar yrðu í svörtum og fjólubláum litum hvorki leidd af efni kaupsamninga eða samkomulags aðila um bifreiðakaupin. Fyrir dómi kom fram í framburði fyrirsvarsmanns stefnanda, A-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef, að litur bifreiðanna hefði aldrei við ræddur milli aðila. Stefndi heldur öðru fram og greinir aðila á um þetta. Meðal málsgagna er tölvupóstur 23. janúar 2014 sem starfsmaður stefnanda, K-kk-nf S-kk-nf, sendi G-kk-þgf A-kk-þgf, starfsmanni á Bílasölu Reykjavíkur. G-kk-nf framsendi tölvupóstinn sama dag til fyrirsvarsmanns stefnda, S-kk-ef S-kk-ef. Með tölvupóstinum fylgdi viðhengi úr birgðaskrá stefnanda sem geymir yfirlit yfir þær bifreiðar sem stefnandi seldi stefnda þann dag. Skráningarnúmer, litur og gírskipting hverrar bifreiðar fyrir sig er tilgreind í viðhenginu. Kemur þar fram að hin umdeilda bifreið, með skráningarnúmerið [...], er sögð vera svört að lit. Fyrir dómi bar fyrirsvarsmaður stefnda, S-kk-nf S-kk-nf, að viðhengið hefði verið hluti af samkomulagi aðila en því mótmælti fyrirsvarsmaður stefnanda. Stefnandi hafi hvorki sent stefnda umrædda birgðaskrá né að hún hafi verið rædd milli aðila. Birgðaskráin hafi aðeins verið send G-kk-þgf A-kk-þgf í þeim tilgangi að veita honum upplýsingar um skráningarnúmer bifreiðanna til að auðvelda samningu nauðsynlegra skjala vegna viðskiptanna. Þá kom fram í framburði A-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda fyrir dómi að rangt skráður litur bifreiðarinnar [...] í birgðaskránni hefði verið innsláttarvilla sem hann hefði ekki vitað af.

Vitnið G-kk-nf A-kk-nf greindi frá því fyrir dómi að hann hefði útbúið skjöl vegna kaupa stefnda á FIAT bifreiðunum, bæði samkomulagið og kaupsamninga um hverja bifreið fyrir sig. Vitnið kvaðst kannast við að hafa móttekið tölvupóst 23. janúar 2014 og viðhengi með honum sem hefði haft að geyma upplýsingar um þær 10 bifreiðar sem um ræði. Póstinn framsendi vitnið til fyrirsvarsmanns stefnda, S-kk-ef S-kk-ef. Spurður um það hvort það hafi einhvern tímann komið fram hjá S-kk-þgf að hann vildi sérstaklega kaupa svarta og fjólubláa bifreiðar eða haft aðrar séróskir sagði vitnið svo ekki hafa verið en fram hefði komið að um væri að ræða svartar og fjólubláar bifreiðar. Spurður um það hvort S-kk-nf hafi einhvern tímann tekið það fram að það væri forsenda fyrir kaupunum að bifreiðarnar væru í þessum lit en ekki öðrum sagði vitnið að það hefði aldrei verið rætt. Þá kvaðst vitnið ekki vita hvers vegna litur bifreiðanna hefði ekki verið tekinn fram í samkomulagi aðila um kaupin þar sem tegundar væri getið. Einnig kom fram hjá vitninu að hin umþrætta bifreið og nokkrar aðrar hefðu verið afhentar á Bílasölunni Bílalíf og hefðu þær aldrei komið á Bílasölu Reykjavíkur þar sem vitnið starfar. Bifreiðarnar hafi verið í tolli þegar samningar tókust en svo var um samið að menn á vegum stefnda myndu sækja bifreiðarnar. Eftir afhendingu bifreiðanna hafi S-kk-nf sagt að einn bílinn væri rauður og að hann hafi talað um það við K-kk-þf starfsmann stefnanda. Vitnið bar að athugasemdir S-kk-ef vegna rauðu bifreiðarinnar hafi komið fram í tengslum við það þegar greiða hafi átt virðisaukaskatt af bifreiðunum. Þá hafi S-kk-nf haldið því fram að rauða bifreiðin væri ekki af tegundinni Lounge, en það hafi verið rangt. Athugasemdir S-kk-ef hafi verið símleiðis. Vitnið bar að það hefði reynt að fá aðila til að tala saman vegna ágreiningsins. Þá kom fram að eftir að bifreiðinni hafði verið skilað til vitnisins hafi vitnið hringt í A-kk-þf sem hafi neitað að taka við bifreiðinni. Einnig hafi S-kk-nf neitað að taka við bifreiðinni á ný. Vitnið kvaðst aðeins hafa verið milligönguaðili vegna viðskiptanna sem bílasali og taldi sig ekki hafa haft umboð til að taka við bifreiðinni fyrir hönd stefnanda og samþykkja riftun samnings að hluta. Spurður um áðurnefnt fylgiskjal með tölvupóstinum 23. janúar 2014 og tilgang þess, bar vitnið að það hafi fyrst og fremst verið skráningarnúmer bifreiðanna sem hann hafi þurft að fá fyrir skjalagerðina.

Að mati dómsins hefur stefndi sönnunarbyrði fyrir því að um annað hafi verið samið milli aðila en það sem fram kemur í kaupsamningi milli aðila um hina umdeildu bifreið og í öðrum samningum um greiðslufyrirkomulag vegna viðskiptanna. Stefndi vísar til viðhengis með tölvupósti 23. janúar 2014. Þann póst sendi starfsmaður stefnanda til G-kk-ef A-kk-ef eins og fram er komið. Í framburði G-kk-ef kom fram að hann hefði þurft að hafa upplýsingar um skráningarnúmer bifreiðanna fyrir skjalagerðina, en þau eru tilgreind í samkomulagi aðila frá 23. janúar 2014 og í kaupsamningi fyrir hverja bifreið fyrir sig. Efni þessara samninga gefur ekki til kynna að umrætt viðhengi hafi verið hluti af samningi aðila vegna kaupanna og verður það heldur ekki dregið af framburði vitnisins G-kk-ef A-kk-ef fyrir dómi. Að mati dómsins hefur stefnda ekki tekist sönnun um það að upplýsingar í títtnefndu viðhengi með tölvupóstinum 23. janúar 2014 hafi fylgt samkomulagi aðila og verið hluti af samningsskilmálum vegna viðskipta þeirra með bifreiðarnar.

Samkvæmt framburði E-kk-ef Þ-kk-ef C-kk-ef, starfsmann stefnanda, var hin umdeilda bifreið staðsett á Bílasölunni Bílalíf, sem stefnandi rekur, og var afhent stefnda þar. Fram kom hjá vitninu að fyrirsvarsmaður stefnda, S-kk-nf S-kk-nf, hefði komið þangað ásamt öðrum mönnum og séð bifreiðina áður en hún var afhent. Eftir afhendingu var bifreiðunum ekið til Reykjanesbæjar og þær skráðar þar á nafn kaupanda. Óumdeilt er að bifreiðarnar hafi verið afhentar í lok febrúar 2014 og skráðar í bifreiðaskrá 5. mars sama ár. Einhverju síðar mun stefndi hafa gert þá athugasemd að ein bifreiðanna væri rauð en hvorki svört né fjólublá og skilað bifreiðinni eins og fram er komið á Bílasölu Reykjavíkur, starfstöð G-kk-ef A-kk-ef, þremur eða fjórum vikum síðar samkvæmt því sem fram kom í framburði S-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi. Samkvæmt þessu var fyrirsvarsmanni stefnda, sem kveðst sjálfur hafa rekið bílaleigu í meira en þrjá áratugi og keypt og selt meira en eitt þúsund bifreiðar, eða mátti vera um það kunnugt frá því að hin umdeilda bifreið var afhent, að hún væri hvorki svört né fjólublá. Samkvæmt 20. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup getur kaupandi ekki borið neitt það fyrir sig sem galla sem hann vissi eða mátti vita um þegar kaupin voru gerð. Hafa verður í huga í þessu sambandi að fyrirsvarsmaður stefnda reynsluók bifreiðinni [...] á Bílasölunni Bílalíf og fékk þar upplýsingar um að hún væri sambærileg þeim svörtu.

Samkvæmt áðurgreindri niðurstöðu dómsins þykir stefndi ekki hafa tekist að sanna að tölvupóstur 23. janúar 2014 og viðhengi með honum hafi verið hluti af samkomulagi aðila. Þá hefur stefndi því ekki að mati dómsins fært fyrir því viðhlítandi rök að það hafi verið ákvörðunarástæða hjá honum að kaupa einungis svartar og fjólubláar bifreiðar af stefnanda og að stefnanda hafi verið um það kunnugt. Að þessu virtu verður bifreiðin [...] ekki talin gölluð í skilningi 17. gr. laga nr. 50/2000 enda leiðir ekki af samningi aðila neinn sérstakan áskilnað um liti bifreiðanna sem stefndi fullyrðir að hann hafi gert við kaupin. Þá er ekkert fram komið í málinu sem rennir stoðum undir það að stefnandi hafi haft um það vitneskju að stefndi geti ekki notað rauðar bifreiðar í rekstri sínum. Verður því að hafna sýknukröfu stefnda í málinu.

Stefndi gerir þá kröfu til vara að stefnandi verði dæmdur til að afhenda honum fjólubláa FIAT 500 bifreið gegn greiðslu á 2.409.600 krónum. Slík krafa í greinargerð stefnda um afhendingu á bifreið gegn kröfu um peningagreiðslu getur ekki komið til álita til skuldajafnaðar í málinu, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og er henni vísað frá dómi án kröfu.

Til þrautavara krefst stefndi verulegrar lækkunar á dómkröfu stefnanda. Þessa kröfu byggir stefndi á því að hann hafi fengið afhenda gallaða vöru og því eigi hann rétt á afslætti vegna þess. Krafa stefnda er með öllu órökstudd en það er stefnda að færa sönnur á að rauð FIAT 500 bifreið sé verðminni en fjólublá bifreið sömu tegundar þannig að það réttlæti afslátt af kaupverðinu. Það hefur stefndi í engu gert og því kemur þessi krafa stefnda ekki til álita í málinu.

Stefndi krefst þess til þrautaþrautavara að bifreiðin [...] verði afhent honum gegn greiðslu á 2.409.600 krónum. Fyrir liggur að stefnandi seldi stefnda umrædda bifreið með kaupsamningi og afsali 23. janúar 2014 og var bifreiðin afhent stefnda í lok febrúar og mun stefndi hafa skráð bifreiðina á sitt nafn í byrjun mars 2014. Samkvæmt því er stefndi eigandi bifreiðarinnar og er bifreiðin ekki í vörslum stefnanda. Þrátt fyrir það krefst stefnandi dóms um að stefnandi afhendi honum bifreiðina. Þykir ljóst að slík krafa getur ekki komið til álita í málinu.

Dómkrafa stefnanda féll í gjalddaga 15. apríl 2014. Um það vitnar samkomulag aðila 3. mars 2014. Þar sem stefndi greiddi ekki umsamda fjárhæð á gjalddaga, sem aðilar sömdu um að greiða skyldi 15. apríl 2014, vanefndi stefndi samkomulagið. Fyrir liggur að stefndi hvorki rifti samningi sínum við stefnanda né skilaði bifreiðinni umþrættu til stefnanda þannig að það gæti leyst hann undan skuldbindingum hans samkvæmt áðurnefndu samkomulagi 3. mars 2014. Af þessu leiðir að ekki verður hjá því komist að dæma stefnda til að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð, 4.896.400 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði. Eins og fram er komið greiddi stefndi 2.486.400 krónur til lögmanns stefnanda 8. september 2014, eða nokkru eftir að mál þetta var höfðað. Kemur sú fjárhæð til frádráttar með þeim hætti sem segir í dómsorði.

Samkvæmt þessari niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verðu stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 800.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt að fyrirmælum 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en dómari og aðilar töldu endurflutning málsins óþarfan.

D ó m s o r ð:

Vísað er frá dómi varakröfu stefnda, SS Bílaleigu ehf., um afhendingu á fjólublárri FIAT 500 bifreið gegn greiðslu á 2.409.000 krónum.

Stefndi greiði stefnanda, 1977 ehf., 4.896.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. apríl 2014 til greiðsludags, að frádreginni innborgun 8. september 2014 að fjárhæð 2.486.400 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 800.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf