E-2124/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 28. nóvember sl., er höfðað 8. mars 2007.

Stefnandi er D-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, Gnoðarvogi 64, Reykjavík.

Stefndi er Háskólafjölritun ehf., Fálkagötu 2, Reykjavík.

Dómkröfur

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld samtals að fjárhæð 1.010.884 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 163.964 krónum frá 31. desember 2001 til 31. desember 2002, af 168.734 krónum frá þeim degi til 31. desember 2003, af 243.934 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2004 og af 1.010.884 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt gjaldskrá lögmannsstofu L-kvk-ef V. J-kvk-ef hrl. auk lögmælts virðisaukaskatts samkvæmt l. nr. 50/1988 samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara er krafist skuldajöfnunar á kröfum stefnda á hendur stefnda og til þrautavara er krafist verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Í öllum tilfellum er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Málavextir stefnanda:

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að hann sé félagsmaður í Félagi bókagerðarmanna. Hann hafi ráðist til starfa hjá stefnda í nóvember 1998. Ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður við hann en í starfi hans hafi falist að sinna ýmsum verkum er tengdust prentiðn. Stefnandi kveðst fyrst hafa starfað sem ófaglærður en hann hafi lokið námi í prentsmíði árið 2001. Þann tíma er hann starfaði hjá stefnda hafi hann mest verið í fullri vinnu, ef frá sé talinn sá tími er stefnandi var í skóla. Oft hafi hann unnið langan vinnudag og helgarvinnu og jafnframt unnið löngum stundum þegar ljúka þurfti tilteknum verkefnum á stuttum tíma. Tilviljanakennt hafi verið hvort stefnandi fékk launaseðla þegar honum voru greidd laun

Þann 5. september 2004 hafi stefnanda verið vikið úr starfi og þess krafist að hann skilaði lyklum að vinnustaðnum strax. Engar skýringar hafi verið gefnar fyrir brottvísuninni sem hafi virst tilefnislaus. Stefnandi hafi ekki fengið tækifæri til að vinna út uppsagnarfrest og hafi ekki fengið laun á uppsagnarfresti.

Á þeim tíma sem stefnandi vann hjá stefnda hafi stefndi aldrei greitt honum kjarasamningsbundna orlofs- og desemberuppbót. Einnig hafi laun stefnanda oft verið undir þeim lágmarkstöxtum sem tilgreindir séu í kjarasamningum Félags íslenskra bókagerðarmanna.

Í máli Héraðsdóms Reykjavíkur nr. E-2555/2006 hafi fyrirsvarsmaður stefnda lagt fram þá launaseðla sem málshöfðun þessi byggi á.

Stefndi mótmælir framangreindri málavaxtalýsingu stefnanda. Hann mótmælir fullyrðingu um að stefnanda hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda. Kveður stefndi stefnanda hafa hætt að mæta til vinnu. Hann hafi skrópað, enda hafi hann verið búinn að skrá sig til háskólanáms. Fundur hafi verið haldinn um mætingar stefnanda og meinta uppsögn með S-kk-þgf H-kk-þgf, stefnanda og lögmönnum aðila. Þar hafi verið lögð áhersla á að ef stefnandi liti svo á að honum hafi verið sagt upp þá skyldi hann vinna uppsagnarfrestinn. Svar hafi komið frá lögmanni stefnanda um að stefnandi vildi ekki vinna uppsagnarfrestinn.

Stefnandi hafi alltaf fengið launaseðla um leið og honum voru greidd laun og hann hafi alltaf fengið launaseðla liðins starfsárs í byrjun næsta árs, enda hafi hann þá, að eigin sögn, oftast verið búinn að týna þeim launaseðlum sem hann hafði fengið mánaðarlega. Stefnandi hafi stundað nám til stúdentsprófs frá hausti 2002 til vors 2004. Á þeim tíma hafi greiðslur til stefnanda verið styrkur til náms en ekki vinnulaun.

Því er mótmælt að stefndi hafi aldrei greitt stefnanda kjarasamningsbundna orlofs- og desemberuppbót.

Þá sé rétt að geta þess að í húsnæðisvandræðum stefnanda hafi forsvarsmaður stefnda, S-kk-nf H-kk-nf, hjálpað stefnanda að festa sér húseign. Stefndi hafi verið tilbúinn að yfirtaka húseignina ef stefnandi vildi það og hafi það staðið til um tíma, en ekkert hafi orðið úr því samkvæmt ákvörðun stefnanda og hafi hann selt húseignina.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveðst miða kröfu sína í málinu við það tímabil sem hann lauk námi í prentiðn í maí 2001 og út samningsbundinn uppsagnarfrest samkvæmt kjarasamningi og sundurliðist hún þannig:

Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi vanefnt þá skyldu sína að greiða stefnanda vinnulaun og orlof á uppsagnarfresti svo og orlofs- og desemberuppbót. Einnig hafi hann ekki virt ákvæði kjarasamninga og lágmarkstaxta vinnulauna á markaði. Stefnandi geri kröfu til vangoldinna vinnulauna á ráðningartímabili og vísist því til meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri laun í samræmi við gildandi ráðningar eða kjarasamning. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks.

Vegna kröfu til greiðslu launa á þriggja mánaða uppsagnarfresti byggir stefnandi á kafla 8.8 í kjarasamningi milli Félags bókagerðarmanna og Samtaka atvinnulífsins. Þar komi fram varðandi uppsagnarfrest í kafla 8.8.1 að eftir 3 ár samfellt hjá sama atvinnurekanda skuli uppsagnarfrestur vera 3 mánuðir miðað við mánaðamót. Varðandi uppsagnarfrest sé einnig vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks.

Kröfu sína til orlofs á heildarlaun byggir stefnandi á orlofslögum nr. 30/1987, einkum 1. og 7. gr. um fjárhæðir en einnig á 8. gr. þar sem kveðið sé á um uppgjör orlofs við starfslok. Stefandi vísi einnig til ákvæðis 6.3 í kjarasamningi milli Félags bókagerðarmanna og Samtaka atvinnulífsins.

Kröfur stefnanda um desember- og orlofsuppbót byggir hann á kjarasamningi Félags bókagerðarmanna og Samtaka atvinnulífsins. Byggt sé á kafla 2.3 en þar sé fjallað um fjárhæðir uppbótanna og um greiðslu þeirra í samræmi við starfstíma.

Að öðru leyti vísist í reglur samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga og vinnuréttarins um að virða beri kjarasamninga.

Varðandi kröfu um dráttarvexti sé krafist dráttarvaxta frá gjalddaga launa og til greiðsludags, sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Byggir stefnandi á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna.

Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 en krafa um virðisaukaskatt af málskostnaði styðjist við lög nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Um varnarþing vísist til 1. mgr. 38. gr. laga nr. 91/1991. Um réttarfar vísist að öðru leyti til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og lagarök

Af hálfu stefnda er á því byggt að stefnandi hafi aldrei gert neinar athugasemdir við launaseðlana, sem hann hafi alltaf fengið afhenta um leið og launin voru greidd. Launaútreikning fyrir stefnda hafi M-kvk-nf G-kvk-nf annast. Hún hafi alltaf unnið útreikning launa í samstarfi við starfsfólk stefnda, þ.m.t. stefnanda. Stefnandi hafi mikið verið í fríi eftir að hann lauk námi í prentiðn í maí 2001. Þess vegna sé allri kröfugerð vegna ársins 2001 mótmælt. Yfirvinna hafi verið vanreiknuð samkvæmt launaseðlum vegna júní, júlí og ágúst 2001 að upphæð 7.878 krónur, 2.433 krónur og 8.225 krónur og vanreiknuð sé júlíuppbót 378 krónur eða samtals 18.914 krónur. Vegna ársins 2001 hafi stefnandi fengið greidda desemberuppbót í nóvember 2001, 35.000 krónur. Yfirvinna vegna desember 2001, 40.923 krónur, sé rangt reiknuð í stefnu en rétt á launaseðli.

Allri kröfugerð stefnanda vegna ársins 2002 sé mótmælt. Bent er á að útreiknuð 3% hækkun sé rangt reiknuð hjá stefnanda í stefnu og einnig farið rangt með þau laun, sem stefnandi hafi fengið samkvæmt launaseðlum. Samkvæmt launaseðli í júní 2002 fái stefnandi júlíuppbót að upphæð 20.300 krónur, en eftir ágúst 2002 sé stefnandi í raun á námsstyrk og eigi því engan rétt á desemberuppbót, en hafi samt fengið 15.000 krónur, sbr. launaseðil í nóvember 2002.

Allri kröfugerð stefnanda vegna ársins 2003 er mótmælt. Stefnandi hafi verið á styrk, en ekki launum. Forsvarsmaður stefnda hafi, í júlí 2003, greitt úr eigin vasa skólagjald, ca 15-20 þúsund krónur, vegna sumarnáms stefnanda í Fjölbrautarskóla Breiðholts. Allri kröfugerð stefnanda vegna ársins 2004 er mótmælt. Stefnandi hafi verið á styrk janúar til maí, en ekki á launum. Stefnandi hafi fengið greidda júlíuppbót, 29.170 krónur, samkvæmt launaseðli í ágúst 2004. Stefnandi hafi farið í frí um miðjan júlí 2004 og ætlaði að koma til vinnu aftur eftir verslunarmannahelgina. Hann hafi hins vegar ekki mætt eftir að hann fór í sumarfríið.

Í júní 2004 hafi stefnandi og forsvarsmaður stefnda, S-kk-nf H-kk-nf, átt samræður um áframhaldandi styrk/starf. Hafi S-kk-nf þá sagt stefnanda að ekki kæmi til greina frekari styrkur til náms enda væri hann nú að fara í lánshæft háskólanám. Hins vegar hafi S-kk-nf talað um að það kæmi til greina að stefnandi mundi vinna hjá stefnda í tímavinnu samhliða náminu. Stefnandi hafi aldrei komið til vinnu eftir að hann fór í sumarfríið um miðjan júlí og þegar S-kk-nf hafi reynt að ná í hann hafi hann aldrei látið ná í sig. Þegar aðilar hafi talað um áframhaldandi vinnu stefnanda hjá stefnda hafi einnig verið talað um að stefndi yfirtæki Njálsgötu 33b, en við það hafi stefnandi ekki staðið.

Varðandi einstaka kröfuliði stefnanda skuli þetta tekið fram:

Júní 2001: Þegar D-kk-nf lauk námi í maí hafi hann tekið lengra sumarfrí en

hann átti þar sem hann hafi verið frá vinnu frá ca 10. júní og út júlí

og komið til vinnu eftir verslunarmannahelgi.

Júlí 2002: Eftirlaunatímar reiknaðir til að auka kaup D-kk-ef meðan hann var í

sumarfríi, en hann hafi ekki átt orlof inni.

Ágúst 2001: D-kk-nf hafi komið til vinnu eftir verslunarmannahelgina þann 7.

ágúst 2001 úr sumarfríi.

Október 2001: D-kk-nf hafi tekið launalaust frí í 2 daga.

Nóv 2001: Fái greidda desember uppbót, 35.000 krónur. Ofgreiðsla samkvæmt

kröfu stefnanda 14.400 krónur.

Des. 2001: D-kk-nf hafi tekið launalaust leyfi í nokkra daga. Yfirvinna í stefnu

sé rangt reiknuð, en rétt á launaseðli.

Janúar 2002: Rétt reiknuð eigi launin að vera 115.638 krónur og gildi það fyrir

alla mánuði ársins.

Júní 2002: Kr. 20.300 greitt í júlíuppbót. Í stefnu sé röng tala 18.013 krónur.

Nóv. 2002: D-kk-nf fái greidd hlunnindi, 15.000 krónur, í stað desemberuppbótar.

Mánuðina sept. - des. 2002 hafi D-kk-nf verið á styrk, ekki launum.

Styrkurinn hafi verið miðaður við 92.510 krónur á mánuði. D-kk-nf

hafi ekki átt rétt á neinum uppbótum, en hafi samt fengið þær.

Árið 2003: D-kk-nf hafi verið á styrk allt árið, sem hafi verið 92.510 krónur pr.

mánuð. Hafi ekki átt rétt á uppbótum, en hafi hins vegar fengið

greitt vegna skólagjalda í sumarskóla 15 - 20 þúsund krónur.

Jan maí 2004: D-kk-nf á styrk. Umsömdum. Engin rök fyrir útreikningi stefnanda í

stefnu.

Jún.-ág. 2004: D-kk-nf hafi farið í sumarfrí í júlí, 15.-20. Greiðslan til hans var

samkvæmt samkomulagi hans og S-kk-ef H-kk-ef. D-kk-nf

hafi ekki unnið í full fimm ár hjá stefnda. Hann hafi verið við nám

og á styrk.

Sept-des. 2004: D-kk-nf hafi skrópað í vinnu. Hann hafi hætt. Honum hafi ekki verið

sagt upp.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að kröfugerð stefnanda sé alltof seint fram komin. Hann hefði átt að gera athugasemdir við útreikning launa sinna um leið og hann fékk launaseðlana afhenta. Einnig að útreikningar stefnanda séu meira og minna rangir og byggðir á röngum forsendum. Verði ekki fallist á sýknukröfu krefst stefndi skuldajöfnuðar á því er hann lagði fram til framkvæmda við Njálsgötu 33b á móti hugsanlegri tildæmdri fjárhæð til handa stefnanda, sbr. framlagða reikninga, og sé sú krafa eftirfarandi:

Greidd fasteignagjöld 21.09.2003, dskj. 16 kr. 16.858,00

Greitt íbúðarlánasjóði 21.09.2003, dskj. 17 kr. 104.640,40

Greitt umsýslugjald til fasteignasala, dskj. 18 kr. 15.500,00

Greitt v/skólphreinsunar, dskj. 19. kr. 10.159,00

Greitt H-kvk-þf S-kvk-þf, dskj. 20. kr. 15.899,00

Greitt Húsasmiðjunni, dskj. 21. kr. 92.084,00

Greitt v/raflagnarvinnu, dskj. 22. kr. 30.000,00

kr. 285.140,40

Krafa þessi um endurgreiðslu á útlögðum kostnaði vegna Njálsgötu 33b sé örugglega mun hærri en hugsanleg tildæmd ógreidd vinnulaun og gangi því fullkomlega á móti henni. Um lagarök fyrir skuldajöfnuði vísist til 28. gr. eml. nr. 91/1991.

Þrautavarakrafa sé byggð á því að verði krafa stefnanda tekin til greina eitthvað hærri en gagnkrafa stefnda sé þá verði stefndi aðeins dæmdur til að greiða þann mismun.

Um kröfu um málskostnað er vísað til 130. gr. einkamálalaga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Stefnandi hóf störf hjá stefnda á árinu 1998. Kveðst stefnandi hafa sótt um vinnu hjá stefnda til þess að komast á samning og geta lokið námi sem prentsmiður. Náminu lauk á árinu 2001 en stefnandi hélt áfram störfum hjá stefnda. Stefnandi stundaði nám til stúdentsprófs frá haustinu 2002 til vors 2004. Stefnandi heldur því fram að á þessum tíma hafi hann verið í vinnu hjá stefnda sem hann hafi stundað samhliða náminu. Stefndi heldur því hins vegar fram að stefnandi hafi ekki verið í vinnu hjá stefnda heldur hafi stefndi veitt stefnanda styrk til náms. Í samráði við endurskoðanda stefnda hafi verið ákveðið að greiða þennan styrk í formi launa.

Í málinu liggja frammi launaseðlar sem bera með sér að stefndi hefur greitt stefnanda laun á tímabilinu janúar 2000 til ágúst 2004. Á þeim kemur fram að greitt var í Sameinaða lífeyrissjóðinn og gjöld greidd til Félags bókagerðarmanna sem stefnandi var félagi í. Þykja gögn þessi styðja fullyrðingar stefnanda um að um vinnuréttarsamband hafi verið að ræða milli aðila en stefnda hefur ekki, gegn andmælum stefnanda, tekist að sýna fram á að stefnandi hafi notið styrks frá stefnda. Er því í niðurstöðu í máli þessu á því byggt að vinnuréttarsamband hafi verið til staðar milli aðila.

Stefnandi byggir kröfu sína um vangreidd laun á framlögðum launaseðlum. Stefnandi var félagsmaður í félagi íslenskra bókagerðarmanna og ber að fallast á að honum hafi borið lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningi þess félags. Er ekki fallist á þá málsástæðu stefnda að kröfugerð stefnanda sé of seint fram komin. Ekki liggur fyrir að stefnandi hafi reglulega fengið launaseðla afhenta. Þá mátti hann ekki reikna með að hann fengi greidd laun undir lágmarkstaxta.

Í greinargerð sinni gerir stefndi athugasemdir við útreikning stefnanda á launakröfu sinni í stefnu. Við aðalmeðferð lagði stefnandi fram breytta kröfugerð þar sem tekið var tillit til athugasemda stefnda varðandi desemberuppbót á árinu 2001, útreikning á 3% launahækkun á árinu 2002 og júlíuppbót 2002. Aðrar athugasemdir stefnda lúta að því að stefnandi hafi tekið sér lengra sumarfrí en hann hafi átt rétt á, tekið sér launalaust leyfi, yfirvinnutímar séu tilgreindir á launaseðlum sem ekki eigi við rök að styðjast þar sem þeir hafi verið reiknaðir til að auka kaup stefnanda meðan hann var í sumarfríi en hann hafi ekki átt inni orlof. Þá er fullyrt að stefnandi hafi verið á styrk en ekki launum og stefnandi hafi fengið greidd hlunnindi í stað desemberuppbótar árið 2002.

Stefndi hefur ekki sýnt fram á að breytt kröfugerð stefnanda sé ekki í samræmi við framlagða launaseðla eða lágmarkstaxta Félags bókagerðarmanna. Telja verður að stefnda, sem atvinnurekanda, hafi borið að hafa yfirlit yfir yfirvinnustundir stefnanda og frí og leiðrétta launaseðla til samræmis við staðreyndir hafi hann talið að um ofgreiðslu væri að ræða. Var það ekki gert og verður stefndi að bera hallann af því.

Fyrir liggur að stefndi sagði stefnanda upp í ágústmánuði 2004. Gerir stefnandi kröfu til launa í 3 mánaða uppsagnarfresti. Fram hefur komið að aðilar héldu fund með lögmönnum sínum í september 2004. Bar stefnandi fyrir dómi að S-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, hefði sett fram þá kröfu að stefnandi ynni í uppsagnarfresti, ef hann liti svo á að honum hefði verið sagt upp. Bar stefnandi að honum hefði verið orðið illa við S-kk-þf og hafi hann ekki viljað vera þarna lengur. Hann hafi því ekki viljað vinna í uppsagnarfrestinum. Í ljósi þessa framburðar stefnanda fyrir dómi þykir sýnt að stefnandi hafi valið að vinna ekki í uppsagnarfrestinum. Ber honum því ekki að fá greidd laun í uppsagnarfesti.

Samkvæmt framansögðu ber því að taka kröfur stefnanda til greina með 441.312 krónum.

Stefndi gerir gagnkröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 285.140.40 krónur. Byggist krafan á reikningum sem stefndi kveðst hafa greitt fyrir stefnanda vegna framkvæmda við fasteign stefnanda að Njálsgötu 33 b, Reykjavík. Í 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups segir m.a. að greiða beri verkkaup með gjaldgengum peningum. Þá segir einnig að kaupið megi eigi greiða með skuldajöfnuði nema svo hafi áður verið sérstaklega samið um. Stefndi hefur ekki sýnt fram á samkomulag við stefnanda þessa efnis. Ber því með vísan til 1. gr. laga nr. 28/1930 að hafna kröfu stefnda um skuldajöfnuð.

Samkvæmt þessari niðurstöðu málsins ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Háskólafjölritun ehf., greiði stefnanda, D-kk-þgf H-kk-þgf G-kk-þgf, 441.312 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 163.964 krónum frá 31. desember 2001 til 31. desember 2002, af 168.734 krónum frá þeim degi til 31. desember 2003, af 243.934 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2004 og af 441.312 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf