Y-2/2008

I.

Með bréfi sóknaraðila, Foral Ísland ehf., kt. 000000-0000, Þórsstíg 4, 600 Akureyri, dagsettu 31. marz 2008 og mótteknu 3. apríl 2008, krafðist hann þess, að felld yrði úr gildi ákvörðun sú ákvörðun sýslumannsins á Akureyri að láta fram fara aðfarargerð nr. 024-2007-01701, en gerðarbeiðandi hennar var Stapi lífeyrissjóður, kt. 000000-0000, Strandgötu 3, Akureyri, varnaraðili í þessu máli. Hin umþrætta aðfarargerð fór fram hinn 8. febrúar 2008 þar sem gert var árangurslaust fjárnám hjá sóknaraðila þessa máls, en krafizt hafði verið fjárnáms fyrir kröfu að fjárhæð 6.904.008 krónum.

Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar að skaðlausu.

Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað, hin kærða fjárnámsgerð verði staðfest og sóknaraðila verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins. Mál þetta var tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi hinn 28. janúar 2009.

II

Sóknaraðili kveðst vera félag, sem stofnað hafi verið í ársbyrjun 2006, að tilhlutan tékkneskrar starfsmannaþjónustu, Foral Scandic s.r.o., og norsks dótturfélags þess, Foral AS, til þess að annast ýmis samskipti hér á landi, sem örðugt hefði verið fyrir erlend firmu að sinna í eigin nafni. Megi þar nefna kröfur um sérstakan umboðsmann, samkvæmt lögum nr. 139/2005 um starfsmannaleigur. Félögin hafi útvegað viðskiptavinum sínum á Íslandi erlenda starfsmenn og hafi verið kappsmál að rétt yrði staðið að skattgreiðslum og skráningu þeirra. Reglur ríkisskattstjóra hafi hins vegar ekki leyft að erlent félag yrði skráð sem launagreiðandi og hafi sóknaraðili því verið stofnaður til að annast um staðgreiðslu skatta og skráning starfsmanna hjá vinnumálastofnun og útlendingastofnun í samræmi við lög og reglur þar um.

Sóknaraðili kveðst þannig hafa haft stöðu umboðsmanns í samskiptum innlendra þjónustukaupenda og hins erlenda þjónustuveitanda. Þeir erlendu starfmenn, sem sóknaraðili hafi veitt þjónustu, hafi ýmist komið fyrir milligöngu Foral Scandic s.r.o. eða Foral AS.

Sóknaraðili segir hina umþrættu aðfarargerð hafa verið sagða til innheimtu á kröfum varnaraðila um lífeyrisiðgjöld af launum ótiltekinni starfsmanna sóknaraðila og hafi hún fengizt framkvæmd með því slík lögmæt krafa væri til staðar. Því kveðst sóknaraðili harðlega mótmæla og segist hvorki hafa verið launagreiðandi né vinnuveitandi nokkurs manns sem hafi borið að tryggja sér lífeyrisréttindi með iðgjaldsgreiðslum hér á landi. Hafi allir starfsmenn, er hann hafi hlutazt til um að hingað kæmu, komið sem útsendir starfsmenn í merkingu laga nr. 54/2001, samanber lög nr. 45/2007. Síðarnefndu lögin hafi tekið gildi hinn 27. marz 2007 og því gilt um hluta þess tímabils sem iðgjaldakrafan miðist við.

Sóknaraðili segir alla umrædda starfsmenn hafa komið til landsins til tímabundinna starfa með E-101 vottorð frá tryggingastofnun heimalands síns, Tékklands, til staðfestingar þess að þeir kysu að vera áfram hluti af tékkneska almannatryggingakerfinu og þar með hinu lögbundna lífeyristryggingakerfi. Þessi vottorð hafi verið afhent tryggingastofnun ríkisins. Staðfestingar þessar hafi verið gefnar út samkvæmt reglugerð EC 1408/71 og einkenndar sem E-101 vottorð og beri með sér hjá hvaða innlendum aðila umræddir starfsmenn muni sinna þjónustuverkefnum í þágu launagreiðandans. Tilvitnuð reglugerð Evrópusambandsins hafi verið lögtekin hér á landi og birt sem reglugerð nr. 587/2000. Meginefni hennar sé að tryggja íbúum EES-svæðisins samfellu í ávinnslu lífeyrisréttinda og koma í veg fyrir að tímabundin störf íbúa eins aðildarríkis í öðru landi valdi því að hann verði af tryggingavernd. Jafnframt sé tilgangur reglugerðarinnar að greiða fyrir því að starfsmenn geti farið milli ríkja í atvinnuskyni og að þjónustuveitendur sæti ekki óeðlilegum hindrunum með kröfum um iðgjaldsgreiðslur í fleiri ríkjum vegna sömu starfsmanna. Sé því í reglugerðinni kveðið skýrt á um að tryggingayfirvöld hvers ríkis virði rétt starfsmannsins og tryggingayfirvalda í heimaríki hans til þess að gefa út vottorð þess efnis að hann verði áfram í tryggingakerfi heimalandsins. Beri íslenzkum stjórnvöldum því að taka vottorð tékkneskra tryggingaryfirvalda til greina.

Þá segir sóknaraðili að þessar reglur, EC-1408/71, miði einnig að því að tryggja að ekki komi til innheimtu tryggingariðgjalda í gistilandi ef hliðstæðum tryggingarþörfum hafi verið fullnægt í heimaríki. Væri annað brot á grunnreglum EES-samningsins um frjálsa för launafólks og frelsi til að veita hindrunarlausa þjónustu þvert á landamæri, samanber 36.-37. og 28. gr. samningsins, sem sé bindandi að íslenzkum landsrétti vegna 3. gr. laga nr. 2/1993.

Sóknaraðili segir íslenzk stjórnvöld hafa tekið afstöðu til þess að lífeyrissjóðir, svo sem varnaraðili, séu í skilningi framangreindra reglna hluti af almannatryggingakerfi landsins. Í samræmi við það hafi fjármálaráðuneytið staðfest, í bréfi hinn 8. september 2003, að handhafa E-101 vottorðs, sem hér starfi tímabundið á vegum erlends vinnuveitanda, beri ekki að greiða iðgjöld til innlendra lífeyrissjóða á þeim tíma, enda greiði þeir til lífeyriskerfis heimalandsins. Sé sá skilningur í fullu samræmi við bein ákvæði í 2. ml. 1. mgr. 19. gr. laga nr. 129/1997 um lífeyrissjóði. Sami skilningur sé áréttaður á vefsíðu ráðuneytisins og eigi hann sér samsvörun í reglum ríkisskattstjóra, þar sem skýrt sé að ekki beri að innheimta iðgjöld til almannatrygginga af handhöfum E-101 vottorða. Hafi sóknaraðili lagt þessar efnisreglur til grundvallar í sýslan sinni við skil lögboðinna gjalda vegna starfa þessara manna og ekki innheimt af þeim iðgjöld til íslenzkra lífeyrissjóða enda væru þeir tryggðir í heimalandi sínu.

Þá kveðst sóknaraðili byggja kröfu sína á því að mjög hafi vantað upp á að kröfur varnaraðila hafi verið settar fram með þeim hætti, að hann fengi krafizt aðfarar fyrir þeim. Þannig hafi engin sundurliðun verið lögð fram við gerðina og ekki upplýst vegna hvaða starfsmanna krafizt væri iðgjalda. Sé það þó skilyrði þess að iðgjöld geti orðið grundvöllur persónulegra lífeyrisréttinda eins og lög nr. 129/1997 kveði á um. Fullnægi aðfararbeiðnin því ekki lágmarkskröfum 10. gr. laga nr. 90/1989 um skýrleika kröfugerðar.

Sóknaraðili kveðst einnig benda á, að jafnvel þó að einhverjir þeirra starfsmanna, er hann hafi haft með að gera, ættu að tryggja sér lífeyrisréttindi hér á landi, lægi ekki ljóst fyrir hjá hvaða lífeyrissjóði það væri. Þannig hafi söfnunarsjóður lífeyrisréttinda einnig beint kröfum að sóknaraðila vegna nokkurra manna, er starfað hafi hér fyrir hans milligöngu á árinu 2006. Verði ekki annað ætlað er að það séu að einhverju leyti eða öllu sömu menn, og sé þannig óvissa um það til hvaða sjóðs þeim hefði borið að greiða, væri einhver tryggingarskylda fyrir hendi.

Sóknaraðili segir að varnaraðili hafi enga lögmætu kröfu átt á hendur sér til greiðslu iðgjalds og kveðst bera kröfu sína undir dóm með vísan til 92. gr. laga nr. 90/1989. Krafa um málskostnað sé gerð samanber 91. gr. sömu laga og 130. gr. nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Varnaraðili kveður sóknaraðila vera starfsmannaleigu. Sé tilgangur hans starfsmannaleiguþjónusta og tengd starfsemi, rekstur fasteigna, lánastarfsemi og skyldur rekstur. Hafi sóknaraðili haft milligöngu um komu erlendra manna til starfa hér á landi og hafi meðal annars annazt launagreiðslur til þeirra og skattskil þeirra hér. Varnaraðili segir, að samkvæmt lögum nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða hafi þeim starfsmönnum sóknaraðila, sem komið hafi til starfa á Akureyri, borið að greiða lífeyrisiðgjöld til varnaraðila. Hafi sóknaraðila því verið skylt að standa skil á iðgjöldunum til varnaraðila. Það hafi sóknaraðili ekki gert, þrátt fyrir innheimtutilraunir, og hafi því verið krafizt aðfarar til heimtu gjaldanna.

Varnaraðili segir, að um starfskjör þeirra manna, er krafan varði, hafi gilt kjarasamningar Einingar-Iðju stéttarfélags, og hafi það verið samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 129/1997 hafi þeim því borið að greiða lífeyrisiðgjöld til varnaraðila. Sóknaraðili hafi verið launagreiðandi þeirra og því verið skylt, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. sömu laga, að skila iðgjaldi til varnaraðila, bæði iðgjaldshluta sínum og starfsmannanna.

Varnaraðili segir, að sóknaraðili hafi verið launagreiðandi þeirra manna er hingað hafi komið á hans vegum. Samkvæmt samningi sóknaraðila við Foral AS frá 25. janúar 2006 hafi það meðal annars verið í verkahring sóknaraðila að reikna út laun þeirra manna er hingað hafi komið á hans vegum, afhenda þeim launaseðla og annast fyrir þá skattskil. Þá kveðst varnaraðili benda á yfirlit sóknaraðila um sundurliðun staðgreiðslu opinberra gjalda, þar sem sóknaraðili sé tilgreindur launagreiðandi mannanna. Loks hafi sóknaraðili annazt samningsgerð við önnur fyrirtæki um útleigu mannanna og hafi þau fyrirtæki átt að senda sóknaraðila tímaskýrslur þeirra.

Varnaraðili segir, að þó að í samningi sóknaraðila og Foral AS hafi verið gert ráð fyrir að Foral AS gerði ráðningarsamninga við mennina sé ekki um að ræða útsenda starfsmenn erlends fyrirtækis í skilningi 2. gr. laga nr. 54/2001 um starfskjör starfsmanna sem starfa tímabundið á Íslandi á vegum erlendra fyrirtækja eða 1. gr. laga nr. 45/2007 um réttindi og skyldur erlendra fyrirtækja sem senda starfsmenn tímabundið til Íslands og starfskjör starfsmanna þeirra. Þá sé ljóst, að hlutverk sóknaraðila hafi verið mun víðtækara en hlutverk fulltrúa hér á landi samkvæmt 3. gr. laga nr. 139/2005 um starfsmannaleigur og 10. gr. laga nr. 45/2007. Sóknaraðili hafi annazt samningsgerð um útleigu starfsmannanna og hafi þannig í raun sinnt hlutverki starfsmannaleigu, samanber 2. mgr. 1. gr. laga nr. 139/2005. Þá hafi sóknaraðili haldið utan um unnar stundir hinna erlendu starfsmanna, reiknað út laun þeirra, annazt staðgreiðslu opinberra gjalda og afhent mönnum launaseðla. Sé því ljóst að sóknaraðili hafi verið launagreiðandi mannanna.

Varnaraðili segir, að ákvæði 1. mgr. 19. gr. a laga nr. 129/1997 taki til launþega sem hingað komi til starfa frá höfuðstöðvum á tilteknu svæði. Umræddir starfmenn hafi ekki verið hér við störf á vegum höfuðstöðva í skilningi ákvæðisins heldur hafi í raun verið launamenn hjá sóknaraðila, og eigi því umrætt ákvæði ekki við og E-101 vottorð mannanna hafi því ekki áhrif á skyldu þeirra til greiðslu lífeyrisiðgjalda hér á landi.

Þá kveðst varnaraðili mótmæla því að grundvöllur kröfu sinnar sé óljós, en krafan hafi verið byggð á sundurliðun staðgreiðslu opinberra gjalda, er stafi frá sóknaraðila sjálfum. Séu þar upp taldir þeir starfsmenn sem greitt hafi opinber gjöld til sýslumannsins á Akureyri og fjárhæð launa hvers í hverjum mánuði. Samkvæmt samningi Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambands Íslands hafi starfsmennirnir átt að greiða 4% iðgjald í lífeyrissjóð en framlag vinnuveitanda verið 7% árið 2006 en 8% frá 1. janúar 2007. Sé krafan því þannig upp byggð, að iðgjald sé 11% af greiddum launum í hverjum mánuði árið 2006 en 12% árið 2008.

Varnaraðili segir, að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 129/1997 fari um aðild að lífeyrissjóði, greiðslu lífeyrisiðgjalds og skiptingu iðgjaldsins milli launamanns og launagreiðanda, eftir þeim kjarasamningi sem ákvarði lágmarkslaun í hverri starfgrein. Hér vilji svo til að mennirnir hafi starfað á starfssvæði Einingar-Iðju stéttarfélags og hafi þeim því borið að standa skil á lífeyrisiðgjaldi til varnaraðila. Sé varnaraðili því réttur eigandi kröfunnar og sé kröfufjárhæð byggð á upplýsingum frá sóknaraðila.

IV

E-kk-nf J-kk-nf fyrirsvarsmaður sóknaraðila gaf skýrslu við meðferð málsins. E-kk-nf kvaðst jafnframt vera framkvæmdastjóri Glugga hf. Samskipti þess fyrirtækis og Foral Scandic hefðu hafizt árið 2005, þar sem Glugga hf. hefði vantað starfsmenn og hefði fengið þá fyrir milligöngu Foral Scandic. Þegar mennirnir hefðu komið, hefði hafizt mikill darraðardans, ekki sízt vegna verkalýðsfélaga sem hefðu haft uppi ásakanir um ólöglegt athæfi. E-kk-nf hefði vegna þessa leitað sér aðstoðar endurskoðanda síns, Price Waterhouse Coopers, og lögmanna á Akureyri. Hefði þeim borið saman um, að skatta þyrfti að greiða í því landi þar sem tekjur yrðu til. Íslenzka ríkið væri hins vegar ófáanlegt til að taka Foral Scandic inn á launagreiðendaskrá svo félagið gæti staðið skil á skattgreiðslum mannanna. Hefði sér verið ráðlagt að stofna sérstakt félag til að annast þau mál, og hefði eini tilgangur með stofnun sóknaraðila verið sá, að standa að innheimtu á og skilum á tekjuskattgreiðslum. Foral Scandic væri launagreiðandi starfsmannanna en Foral Ísland sæi um að koma skattgreiðslum þeirra til skila til íslenzkra skattyfirvalda. Hefðu langmest umsvif Foral Íslands komið til vegna starfsmanna á vegum Glugga ehf. en einnig hefðu þrjú til fjögur önnur fyrirtæki átt í hlut, og hefði það komið til vegna þess að „verkalýðsfélagið benti á að það væri gott að gera þetta í gegnum okkur því við værum þá með þetta í lagi.“ Af þeim tæplega fjörutíu mönnum, sem iðgjaldskrafa varnaraðila væri byggð á, hefðu um tíu starfað fyrir aðra en Glugga ehf.

E-kk-nf kvað samstarf Foral Ísland og Foral Scandic hafa verið með þeim hætti, að hefði sig vantað starfsmenn hefði hann haft samband við Foral Scandic og beðið það um að útvega sér tiltekinn fjölda. Þeir hefðu síðan komið til Íslands, en áður hefðu þeir sent viðeigandi upplýsingar til landsins, svo sem myndir af vegabréfi sínu, og hefði það verið gert samkvæmt leiðbeiningum Vinnumálastofnunar. Mennirnir hefðu svo unnið verk sín, tímaskýrsla hefði verið skráð hvern dag og reiknaður skattur eftir henni samkvæmt leiðbeiningum bæði Einingar-Iðju og Vinnumálastofnunar. Foral Ísland hefði skilað skattinum inn, en svo hefðu Gluggar ehf., einu sinni til tvisvar í mánuði, greitt út til Foral Scandic sem hefði gert upp við mennina, enda þeir á launum þar og í evrum. Foral Scandic hefði verið hinn raunverulegi og endanlegi launagreiðandi mannanna, en Foral Ísland hefði séð um útreikning vegna gerðar launaseðlanna, til að unnt yrði að standa skil á staðgreiðslunni. Mismunur á innkomu og greiddum sköttum, að frádregnum minniháttar kostnaði svo sem vegna pappírskaupa, hefði verið sendur Foral Scandic. Allir umræddir starfsmenn hefðu verið með E-101 vottorð og ekki hefði því verið innheimt af þeim gjald til lífeyrissjóðs.

E-kk-nf sagði að skattyfirvöld hefðu tekið E-101 vottorðin gild þannig að eingöngu væri innheimt lægra tryggingargjald, á grundvelli þess að um væri að ræða útselda starfsmenn með E-101 vottorð.

E-kk-nf sagði að umræddir menn sem starfað hefðu í þágu Glugga ehf. hefðu starfað víðar en á Akureyri og flestir í Reykjavík. Sumir starfsmannanna hefðu aldrei norður komið.

V

Í málinu liggja fyrir E-101 vottorð erlendra starfsmanna og kveður sóknaraðili að í málinu sé aðeins tekizt á um iðgjaldagreiðsluskyldu starfsmanna er framvísað hafi slíkum vottorðum. Hefur varnaraðili ekki gert athugasemd við þá staðhæfingu.

Í málinu liggur fyrir skjal er ber heitið „Service Agreement“ og ber með sér að vera milli sóknaraðila og Foral AS. Eru þar tilgreindar samningsskyldur hvors aðila. Meðal skyldna Foral AS er að það skal „Find workers / artificers to work for Foral Island ehf“, en samningsskyldur sóknaraðila eru eftirtaldar:

„1 Apply for Registration and Identification number.

2 Apply for Limited Work Permit.

3 Apply for Residents Permit

4 Apply for a taxcard for temporary stay.

5 Calculate salary and handle out pay slip.

6 Find decent accommodation.

7 Pay Corporate Income Tax and E101 Social Security Contribution fees.

8 Injury Isurance

9 Assist with Tax Return to the Icelandic government.“

Segir svo í skjalinu: „The employees will be paid in accordance with Icelandic law and over Icelandic minimum wages. Their pay slip will be broken down into normal hours, overtime and vacation payment. The wages will be paid on a two week basis and will be paid from Foral Island ehf to Foral AS in one amount. Foral AS will pay into the employees bank account as required.“

Þá liggur fyrir í málinu útprentun tölvupóstsamskipta lögmanns sóknaraðila og ríkisskattstjóraembættisins. Í tölvubréfi, dagsettu 22. febrúar 2008, vísar lögmaður sóknaraðila til samtals er hann hafi átt við starfsmann ríkisskattstjóra daginn áður og kveðst óska staðfestingar á því að skilningur sinn á fjórum atriðum sé réttur. Hljómar hið fyrsta svo: „Ég skil það svo, að erlend fyrirtæki fái ekki að skrá sig á launagreiðendaskrá og geti því ekki sjálf staðið að greiðslu staðgreiðsluskatta af launum starfsmanna sinna hér á landi. Ef fyrirtækið er ekki með starfstöð hér á landi en starfsmennirnir skattskyldir af launum sínum hér, þá verði þeir að skrá sig beint sem skattgreiðendur án milligöngu fyrirtækisins. Það sé ekki tekið á launagreiðendaskrá. Fyrirtæki geti hins vegar stofnað félag eða útibú hér á landi til að annast skattskilin.“ Í svari starfsmanns ríkisskattstjóra, dagsettu 10. júní 2008, segir um þetta: „Þetta er réttur skilningur. Starfsmaðurinn þarf að skrá sig á launagreiðandaskrá, sem launagreiðandi utan atvinnurekstrar og þarf að sjá um að skila staðgreiðslu og tryggingagjaldi.“

VI

Samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989 má krefjast úrskurðar héraðsdóms um aðfarargerð og skal krafa um hann berast héraðsdómara innan átta vikna frá því gerðinni var lokið. Er þetta skilyrði uppfyllt í málinu.

Samkvæmt 4. mgr. 1. gr. laga nr. 129/1997 er öllum launamönnum rétt og skylt að tryggja sér lífeyrisréttindi með aðild að lífeyrissjóði. Samkvæmt 3. mgr. 7. gr. sömu laga er launagreiðanda skylt að halda eftir af launum iðgjaldshluta launþega og standa viðkomandi lífeyrissjóði skil á honum, ásamt iðgjaldshluta sínum. Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. a sömu laga er launþega, sem kemur til starfa hingað til lands frá höfuðstöðvum á evrópska efnahagssvæðinu, heimilt að greiða til lífeyriskerfis „með sama hætti og honum væri heimilt ef hann aflaði teknanna í því landi þar sem höfuðstöðvarnar eru og lífeyriskerfið fellur ekki undir reglugerð nr. 1408/71/EBE.“ Ef greiðslu iðgjalda til slíks lífeyriskerfis er haldið áfram samkvæmt þessu, eru launþegi sem starfar utan höfuðstöðva og vinnuveitandi hans undanþegnir allri skyldu til að greiða iðgjöld til sambærilegs lífeyriskerfis hér á landi.

Meginmál samningsins um hið evrópska efnahagssvæði, EES-samningurinn, hefur lagagildi á Íslandi eftir 1. mgr. 2. gr. laga nr. 2/1993. Í 1. mgr. 28. gr. samningsins segir að frelsi launþega til flutninga skuli vera tryggt í samningsríkjunum, og í 2. mgr. segir að slíkt frelsi feli í sér afnám allrar mismununar milli launþega aðildarríkjanna sem byggð sé á ríkisfangi og lúti að atvinnu launakjörum og öðrum starfs- og ráðningarskilyrðum. Í 29. gr. þess samnings segir meðal annars, að til að veita launþegum og sjálfstætt starfandi einstaklingum frelsi til flutninga skuli samningsaðilar á sviði almannatrygginga, í samræmi við VI. viðauka við samninginn, tryggja launþegum og sjálfstætt starfandi einstaklingum, og þeim sem þeir framfæra, að lögð verði saman öll tímabil sem taka beri til greina samkvæmt lögum hinna ýmsu landa til að öðlast og viðhalda bótarétti, svo og að reikna fjárhæð bóta.

Með reglugerð nr. 587/2000 um gildistöku reglugerða Evrópusambandsins um almannatryggingar, var ákveðið að „Reglugerð ráðsins (EB) nr. 118/97 frá 2. desember 1996 um breytingu og uppfærslu á reglugerð (EBE) nr. 1408/71 um beitingu almannatryggingareglna gagnvart launþegum, sjálfstætt starfandi einstaklingum og aðstandendum þeirra sem flytjast á milli aðildarríkja og reglugerð (EBE) nr. 574/72 sem kveður á um framkvæmd reglugerðar (EBE) nr. 1408/71“, skyldu gilda á Íslandi, samanber „ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 66/98 frá 4. júlí 1998 um breytingu á VI. viðauka (Félagslegt öryggi) við EES-samninginn“. Í 11. gr. III. bálks síðastnefndrar reglugerðar ráðsins segir að stofnun, sem tilnefnd sé af lögbæru yfirvaldi þeirra aðildarríkja þar sem löggjöf eigi að gilda áfram, skuli gefa út vottorð þar sem fram komi að launþeginn heyri eftir sem áður undir þá löggjöf, fram að ákveðnum degi.

Í 14. gr. reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 1408/71 um beitingu almannatryggingarreglna gagnvart launþegum, sjálfstætt starfandi einstaklingum og aðstandendum þeirra sem flytjast á milli aðildarríkja, segir að einstaklingur sem ráðinn sé hjá fyrirtæki í aðildarríki sem hann starfi að jafnaði hjá og sé sendur til annars aðildarríkis til vinnu fyrir fyrirtækið skuli halda áfram að heyra undir löggjöf fyrra ríkisins, enda sé áætlaður dvalartími ekki lengri en eitt ár og hann leysi ekki af annan einstakling sem lokið hafi starfstímabili sínu. Umræddar reglugerðir ráðsins, nr. 118/97 og 1408/71, eru birtar sem viðaukar með reglugerð nr. nr. 587/2000 um gildistöku reglugerða Evrópusambandsins um almannatryggingar.

Í ljósi alls framanritaðs þykir óhætt að líta svo á, að sú regla gildi í íslenzkum rétti að starfsmanni, sem hingað kemur til lands til tímabundinna starfa frá höfuðstöðvum annars staðar á hinu evrópska efnahagssvæði og framvísar slíku E-101 vottorði þess efnis að hann hafi óskað eftir því að heyra áfram til síns erlenda almannatryggingakerfis, verði ekki gert að greiða iðgjöld til íslenzkra lífeyrissjóða. Kemur þá til skoðunar hvort þeir starfsmenn, sem hér um ræðir, séu í raun starfsmenn íslenzks fyrirtækis, eins og varnaraðili heldur fram, eða erlends fyrirtækis, eins og sóknaraðili heldur fram.

Í málinu liggja sem áður segir fyrir svonefnd E-101 vottorð og bókaði sóknaraðili við meðferð málsins að ágreiningur aðila takmarkaðist við greiðsluskyldu vegna einstaklinga er hefðu slík vottorð. Var þessu ekki mótmælt af hálfu varnaraðila og fær stoð í gögnum málsins og verður við það miðað.

Varnaraðili heldur því fram, að sóknaraðili hafi í raun verið launagreiðandi umræddra starfsmanna og eigi því fyrrnefnd regla ekki við. Nefnir varnaraðili þessu til stuðnings, að sóknaraðili sé á þeirri sundurliðun um staðgreiðslu, er liggur fyrir í málinu, tilgreindur sem launagreiðandi þeirra. Þá hafi sóknaraðili reiknað út laun mannanna og sé því launagreiðandinn og loks hafi ekkert verið lagt fram um samband mannanna við Foral Scandic og standi það sóknaraðila nær en varnaraðila að leggja slík gögn fram.

Það er rétt hjá varnaraðila, og ekki umdeilt í málinu, að sóknaraðili er á umræddri sundurliðun um staðgreiðslu tilgreindur sem launagreiðandi umræddra starfsmanna. Áður hafa verið rakin tölvubréfaskipti lögmanns sóknaraðila og ríkisskattstjóra og fyrirsvarsmaður sóknaraðila hefur í málinu gefið þær skýringar að hin erlenda starfsmannaleiga hafi ekki átt möguleika á því að vera tekin á launagreiðendaskrá. Hafi því aðeins tveir kostir verið til að koma skattgreiðslum vegna umræddra starfsmanna til skila; annars vegar að hver og einn þeirra hefði skráð sig á launagreiðendaskrá og séð sjálfur um að skila staðgreiðslu sinni, eða þá að stofnað yrði íslenzkt félag til að koma staðgreiðslunni til skila, án þess þó að vera launagreiðandi mannanna. Kveður sóknaraðili sig ekki hafa verið raunverulegan launagreiðanda starfsmannanna, heldur hafi þessi skráning verið eina raunhæfa leiðin til að koma staðgreiðslu þeirra til skila, úr því raunverulegum launagreiðanda, hinni erlendu starfsmannaleigu, hafi ekki verið unnt að komast á launagreiðandaskrá. Með öllu óraunhæft hefði verið að ætla hverjum og einum hinna erlendu starfsmanna að annast skráningu sína og skattskil.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda telst launagreiðandi vera „hver sá aðili sem innir af hendi eða reiknar greiðslur sem teljast laun“. Í þeim samningi sóknaraðila og Foral AS, sem liggur fyrir í málinu, kemur fram að meðal skyldna sóknaraðila vegna hinna erlendu starfsmanna var að „Calculate salary and handle out pay slip.“ Þá kom fram hjá fyrirsvarsmanni sóknaraðila að sóknaraðili hefði séð um útreikning vegna gerðar launaseðla, en það hefði verið til þess að unnt hefði verið að standa skil á staðgreiðslu.

Að mati dómsins verður ekki fram hjá því litið að sóknaraðili skráði sig sem launagreiðanda umræddra starfsmanna og skilaði sem slíkur staðgreiðslu þeirra. Á því hefur hann gefið þær skýringar sem áður voru raktar, og eru þær út af fyrir sig ekki ótrúverðugar. Sóknaraðili ber engu að síður sönnunarbyrði fyrir því að hann hafi, þrátt fyrir skráningu sína og umrædd skattskil, í raun ekki verið launagreiðandi mannanna. Að mati dómsins hefur sú sönnun ekki tekizt, en sóknaraðili hefur ekki lagt fram neina launaseðla eða sambærileg gögn sem sýnt geti fram á með skýrum hætti hvernig launagreiðslum hafi í raun verið háttað. Þá hefur ekkert verið lagt fram í málinu sem tekur af tvímæli um samband mannanna við Foral Scandic og Foral AS. Þykir dóminum því, sem ekki verði komizt hjá því að taka skráningu sóknaraðila og skil hans á staðgreiðslu umræddra starfsmanna bókstaflega og, þar til annað hafi verið sannað, verði að líta svo á að þeir hafi á umræddum tíma verið starfsmenn sóknaraðila, sem er íslenzkt fyrirtæki. Kemur því ekki að haldi E-101 vottorð þess efnis að þeir óski að greiða til erlends almannatryggingakerfis og hafi launagreiðanda borið að halda eftir og skila lífeyrisiðgjöldum vegna þeirra, samanber 3. mgr. 7. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða.

Víkur þá sögunni að öðrum röksemdum sóknaraðila fyrir því að aðfarargerðin skuli úr gildi felld. Sóknaraðili bendir á, að aðfararbeiðni varnaraðila var þannig úr garði gerð að á engan hátt var sundurliðað vegna hvaða starfsmanna krafizt væri iðgjalda. Má það til sanns vegar færa að eins og aðfararbeiðnin var úr garði gerð, var gerðarþola gert snúið að taka til varna. Í málinu hefur varnaraðili lagt fram sundurliðun staðgreiðslu opinberra gjalda og sóknaraðili hefur lýst því yfir að í málinu sé nú aðeins deilt um iðgjaldaskyldu starfsmanna með E-101 vottorð. Fer því ekki hjá því að ljóst megi telja hvaða starfsmenn hér eiga í hlut og þykir sem aðfarargerðin verði ekki felld úr gildi vegna þess hvernig hún hafi verið úr garði gerð að þessu leyti.

Loks segir sóknaraðili, að jafnvel þó einstökum starfsmönnum hefði borið að tryggja sér lífeyrisréttindi með iðgjaldsgreiðslum, væri óljóst til hvaða lífeyrissjóðs þeim bæri að greiða. Ekki verður á það fallizt, en skattskil fóru öll fram um sýslumanninn á Akureyri, sóknaraðili er skráður til heimilis á Akureyri og fyrirsvarsmaður hans hefur borið að staðið hafi verið að útreikningum eftir leiðbeiningum Einingar-Iðju stéttarfélags, og varnaraðili hefur í málatilbúnaði sínum haldið því fram að um starfskjör mannanna hafi gilt kjarasamningar Einingar-Iðju stéttarfélags, sem er eitt aðildarfélaga varnaraðila, og hefur þeirri staðhæfingu ekki verið sérstaklega mótmælt. Ekkert hefur verið lagt fram í málinu sem gefur ástæðu til að vefengja að varnaraðili hafi verið réttur viðtakandi iðgjaldagreiðslna.

Með vísan til alls framanritaðs er það niðurstaða dómsins að ekki verði hjá því komizt að hafna kröfum sóknaraðila um ógilding umræddrar aðfarargerðar og með vísan til 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1989 verður að staðfesta hana. Í ljósi atvika allra þykir rétt að málskostnaður falli niður. Mál þetta fluttu héraðsdómslögmennirnir Þ-kk-nf V. Þ-kk-nf fyrir sóknaraðila og A-kvk-nf S-kvk-nf fyrir varnaraðila. Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Aðfarargerð sú, númer 024-2007-01701, sem sýslumaðurinn á Akureyri gerði hjá sóknaraðila hinn 8. febrúar 2008, að kröfu varnaraðila er staðfest.

Málskostnaður fellur niður.