S-468/2021

1 Mál þetta, sem dómtekið var 12. septembersl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 9. nóvember 2021, á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa að kvöldi sunnudagsins 16. maí 2021, ekið hlaupahjóli af gerðinni Kaboo Mantis 10, svipt ökuréttindum, án þess að afturhemill ökutækisins væri í lögmæltu ástandi og með því að hafa vanrækt skráningarskyldu ökutækisins, eftir Strandgötu á Akureyri og norður Norðurgötu, þar sem lögregla stöðvaði akstur hennar á móts við hús nr. 10.

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 58. gr., 2. mgr. 69. gr., sbr. 1. tl. 20. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 822/2004 um gerð og búnað ökutækja með síðari breytingum og 1. mgr. 72. gr., sbr. 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 751/2003 um skráningu ökutækja nr. 751/2003, sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Afstaða og kröfur ákærðu

2 Ákærða neitar sök og krefst sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Loks krefst ákærða hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda sínum, sem greidd verði úr ríkissjóði.

Málsatvik og sönnunarfærsla

3 Samkvæmt frumskýrslu hafði lögregla afskipti af ákærðu að kvöldi sunnudagsins 16. maí 2021 eftir að hafa fylgst með henni aka rafmagnshlaupahjóli rólega eftir Strandgötu og norður Norðurgötu, þar sem lögregla stöðvaði akstur hennar á móts við hús nr. 10.

Ástæða afskipta lögreglu var sú að þeir töldu sig hafa séð sama hjóli ekið á miklum hraða fyrr um daginn af öðrum ökumanni, A kærasta ákærðu, sem hafi ekki sinnt merkjum lögreglu um að stöðva. Kvaðst ákærða eiga hjólið. Í skýrslunni kveðst lögregla hafa eftir ákærðu að hún telji hjólið koma st á 40- 50 km/klst niður brekku. Kannaði lögregla á vettvangi með hraðaratsjá lögreglubíls hvort hjólið kæmist yfir 25 km/klst og mældist hraðinn 45 km/klst, er lögreglumaður ók hjólinu á móts við lögreglubílinn með inngjöf í botni.

4 Í skýrslu lögreglunnar kemur fram að samkvæmt vefsíðu söluaðila hjólsins á Íslandi komist hjólið á 25 km/klst hraða.

5 Hjólið er í frumskýrslu lögreglu sagt vera af gerðinni „Zero 10 x 60 V23 ah“ og sagt komast á allt að 60 km/klst hraða samkvæmt upplýsingum frá vefsíðu framleiðanda, en engin gögn voru lögð fram þar að lútandi.

6 Samkvæmt öðrum gögnum málsins er hjólið af gerðinni Kaboo Mantis 10.

7 Var hjólið haldlagt til frekari rannsókna og ákærða færð á lögreglustöð til skýrslugjafar.

Í skýrslu ákærðu á lögreglustöð, eftir að henni var kynnt réttarstaða sakbornings, er haft eftir henni að hún telji sig ekki vita nákvæmlega hvað hjólið komist hratt, þar sem hún hafi aldrei prófað að aka því á hámarkshraða, en þess getið að hún hafi þó vitað að það kæmist hraðar en 25 km/klst.

8 Framkvæmdar voru frekari mælingar á hraða hjólsins, annars vegar með svonefndum BM 45 Tacho Tester, sem notaður er til að mæla hraða minni rafhjóla. Samkvæmt skýrslu lögreglumanns nr. 0232 hjá tæknideild lögreglunnar, mældist mesti hraði hjólsins 52,6 km/klst með þessu tæki, en 23,5 km/klst í fyrsta gír. Til samanburðar var hraði hjólsins í fyrsta gír mældur með LT- 02 laserhraðamælitæki lögreglu, en þá reyndist hraðinn 26 km/klst.

9 Þá kom fram að við skoðun hafi hemlabúnaður að aftan verið ófullnægjandi, þar sem hemlaklossa og festingar fyrir þá hafi vantað.

10 Við aðalmeðferð málsins voru lagðar fram upptökur úr búkmyndavélum lögreglu sem sýna orðaskipti lögreglu við ákærðu á vettvangi. Verður gerð grein fyrir þeim í niðurstöðukafla.

Skýrslur fyrir dómi

11 Ákærða kvaðst hafa verið búin að eiga hjólið í skamman tíma þegar lögreglan hafði afskipti af henni, sennilega um mánuð. Kvaðst hún nota það til að komast til vinnu. Hún hafi aldrei farið hraðar en 25 km/klst, en hún hafi fylgst með hraðamæli hjólsins við notkun. Hjólið hafi verið keypt nýtt í versluninni Þrumunni í Reykjavík og henni tjáð að það kæmist á 25 km/klst hraða. Sömu upplýsingar hafi komið fram í handbók um hjólið og á sölusíðu Þrumunnar. Kvaðst hún hafa keypt hjólið til að komast upp brekku án þess að þurfa að ýta sér, eins og átt hafi við um aflminna hjól sem hún átti áður. Kvaðst ákærða ekki muna til þess að hafa tjáð lögreglu að hjólið kæmist 40- 50 km/klst. Hún hafi nefnt að hjólið kæmist hraðar niður brekku, en ekki nefnt fyrrgreindan hraða sem eins og haft er eftir henni í lögregluskýrslu. Það sé rangt eftir haft. Kvað ákærða ekki hafa verið átt við hjólið eftir að það var keypt. Hún hafi lánað hjólið í nokkur skipti, en ekki orðið vör við að það kæmist hraðar eftir það.

12 Lögreglumaður nr. [...] staðfesti það sem fram kemur í lögregluskýrslu hans og rakið er hér að framan. Kvaðst hann minna að ákærða hafi sagt að hjólið kæmist hraðar en 25 km/klst. Minnti hann að hún hafi nefnt 40- 50 km/klst hraða í því sambandi, en hún hafi talað um að það væri niður brekku. Kvað hann ei hafa verið kannað hvort átt hafi verið við hjólið.

13 Lögreglumaður nr. [...] staðfesti að hafa mælt hraða hjólsins á vettvangi í umrætt sinn og séð töluna 40 – 45 km/klst á mælinum, að því er hana minni í dag. Aðspurð um hvort hraðaratsjá lögreglubílsins hafi verið kvörðuð fyrir mælingu, kvað hún tækið kvarða sig sjálft fyrir og eftir mælingu. Kvaðst hún gera ráð fyrir að tækið hafi verið kvarðað, hún geri það alltaf samkvæmt vinnureglum fyrir og eftir mælingu.

14 Lögreglumaður [...] bar á sama veg og lögreglumaður nr. [...]. Sagði hún ákærðu hafa nefnt að hjólið kæmist á 40- 50 km/klst hraða niður brekku, en bætti svo við „held ég“.

Spurð öðru sinni kvaðst hún viss um að ákærða hafi nefnt þetta.

15 Lögreglumaður nr. [...], staðfesti skýrslu sína um rannsókn á hemlabúnaði og hraða hjólsins. Kvað hann svonefndan „Tacho Tester“ ekki enn hafa verið vottaðan hérlendis, en hann sé vottaður í Danmörku. Lögreglan hafi því til samanburðar mælt hjólið með vottaðri hraðaratsjá lögreglunnar, sem hafi gefið hraðann 26 km/klst í fyrsta gír.

Niðurstaða

16 Í málinu er í fyrsta lagi deilt um hvort hlaupahjól ákærðu nái meiri hraða en 25 km/klst, en ákærða telur það ósannað, þar sem mælingar lögreglu hafi verið ófullnægjandi. Teljist hins vegar sannað að hjólið nái hraða umfram 25 km/klst er í öðru lagi deilt um hvort ákærðu hafi verið eða mátt vera um það kunnugt.

17 Verjandi ákærðu taldi óljóst hvort hraðaratsjá á vettvangi hafi verið kvörðuð fyrir mælingu og vefengdi mælinguna af þeim sökum. Í öðru lagi vefengdi hann mælingu með „Tacho Tester“, þar sem tækið væri ekki vottað af íslenskum yfirvöldum. Verjandi vék ekki sérstaklega að samanburðarmælingu tæknideildar á hraða hjólsins í fyrsta gír, en vefengdi mælingar lögreglu í heild sinni, sem hann taldi ekki hafa verið samkvæmt verklagsreglum. Að mati dómsins verður ekki fallist á að framangreindar athugasemdir geri það að verkum að litið verði fram hjá mælingum lögreglu í málinu. Framkvæmdar voru mælingar með þremur mismunandi tækjum, sem allar sýndu hraða hlaupahjólsins yfir 25 km/klst. Á upptökum úr búkmyndavél sést lögreglukona ræsa hraðaratsjána fyrir mælingu, en aðspurð kvaðst hún fullviss um að tækið hafi verið kvarðað, enda sé það vinnuregla sem hún fylgi. Í lögreglubílnum voru ásamt lögreglukonunni tveir lögreglumenn og ákærða, sem öll fylgdust með mælingunni og tölunni 45 km/klst sem lögreglukonan tilkynnti upphátt að mælingu lokinni. Mæling með svo kölluðum Tacho Tester jafngildir ekki mælingu með vottuðu tæki til hraðamælinga hér á landi, en styður engu að síður fyrrnefnda mælingu á vettvangi. Loks er ekkert fram komið sem gefur tilefni til að draga réttmæti samanburðarmælingar tæknideildar lögreglu á hraða hjólsins í fyrsta gír, en samkvæmt mælingunni náði hjólið þá 26 km/klst. Telur dómurinn hafið yfir skynsamlegan vafa að hjólið komist á yfir 25 km/klst hraðaog teljist samkvæmt því vera létt bifhjól í flokki II, samkvæmt b-lið 28. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 (ufl.) og lúti þar af leiðandi reglum um skráningarskyldu og kröfu um ökuréttindi.

18 Kemur þá til skoðunar hvort ákærðu hafi verið eða mátt vera ljóst að hlaupahjólið næði hraða yfir 25 km/klst og lyti þá viðeigandi reglum þar um. Óumdeilt er að í kynningargögnum söluaðila á Íslandi kemur fram að rafmagnshlaupahjól af gerðinni Kaabo Mantis 10 nái hámarkshraðanum 25 km/klst, en verjandi lagði fram bæði notendahandbók um hjólið á íslensku og upplýsingar af vefsíðu söluaðila hjólsins. Ákæruvaldið lagði fram samsvarandi upplýsingar til hliðsjónar, en benti jafnframt á afrit af kínverskri vefsíðu Kaabo, þar sem hjól af þessari gerð sé sagt ná 60 km/klst. Samkvæmt framangreindum gögnum og vætti ákærðu liggur ekki annað fyrir í málinu en að henni hafi verið kynnt við kaup hjólsins að hámarkshraði þess væri 25 km/klst og verður það lagt til grundvallar í málinu, enda getur ákærða ekki borið ábyrgð á röngum upplýsingum söluaðila, né hefur verið sýnt fram á að hún hafi haft ástæðu til að draga þær í efa. Þvert á móti mátti hún treysta því að upplýsingarnar væru réttar.

19 Þá kom fram við skýrslugjöf lögreglumanns nr. [...] að ekki hafi verið rannsakað hvort átt hafi verið við búnað hlaupahjólsins eftir að það var keypt í því skyni að auka hámarkshraða þess, og ákæruvaldið hefur ekki byggt á þeim möguleika í málinu.

20 Ákæruvaldið hefur hins vegar byggt á því að ákærða hafi sjálf viðurkennt við lögreglu að hjólið næði 40 – 50 km/klst hraða. Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að ákærða hafi sagt þetta á vettvangi. Lögreglumenn nr. [...] og [...] báru einnig fyrir dómi að þeir teldu sig muna að hún hafi sagt þetta, en voru þó ekki fullvissir, þó að lögreglumaður nr. [...] segðist viss er hún var spurð öðru sinni. Virða verður framburð lögreglumannanna fyrir dómi í því ljósi að þeir höfðu kynnt sér lögregluskýrsluna til upprifjunar.

21 Eftir að lögreglumennirnir gáfu skýrslu lagði ákæruvaldið fram upptökur úr búkmyndavélum af vettvangi, þar sem orðaskipti við ákærðu koma fram. Hvergi á þessum upptökum heyrist ákærða segja nokkuð um að hjólið nái framangreindum hraða eða komist yfirleitt yfir 25 km/klst. Aukinheldur höfðu lögreglumenn ekki kynnt ákærðu réttarstöðu sakbornings þegar umþrætt samskipti áttu sér stað. Verður með hliðsjón af framansögðu ekki byggt á því, gegn eindreginni neitun ákærðu, sem ritað er í lögregluskýrslu, né vætti lögreglumanna fyrir dómi, hvað varðar meinta fullyrðingu ákærðu um hámarkshraða hjólsins.

22 Í lögregluskýrslu 18. júní 2021 segir „X sagði að hún hafi sagt lögreglu að hjólið kæmist á 40/45 km/klst hraða, niður brekku. Mögulega.“ Virðist þarna vísað til þess að hún hafi sagt lögreglu þetta áður, en jafnframt bætt við „mögulega“. Í sömu skýrslu er haft eftir ákærðu að hún hafi ekki haft hugmynd um að hjólið kæmist svona hratt og virðist þar vísað til mælds hraða við rannsókn tæknideildar. Að mati dómsins er ómögulegt að ráða af framangreindum framburði að ákærða hafi viðurkennt vitneskju um að hjólið kæmist á yfir 25 km/klst hraða. Þá staðfesti ákærða framburðinn ekki með undirritun sinni og umræddur lögreglumaður kom ekki fyrir dóm til að staðfesta skýrsluna. Sönnun um vitneskju ákærðu verður því ekki byggð á þessari skýrslu.

23 Eftir stendur þá hvort telja verði hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærðu hafi mátt vera ljóst af því að eiga og nota hjólið um tveggja til þriggja mánaða skeið, að það næði hraða yfir 25 km/klst. Vissulega má leiða að því líkur að ákærða kunni að hafa ekið hjólinu yfir þeim hraða á þessu tímabili og veitt því athygli á hraðamæli hjólsins. Sönnun um sekt í sakamáli verður hins vegar ekki byggð á slíkum getgátum.

24 Að mati dómsins hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sanna, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærða hafi mátt vita að hámarkshraði hjólsins hafi verið yfir 25 km/klst. Verður ákærða því sýknuð af ákæruatriðum er lúta að akstri svipt ökuréttindum og vanrækslu á skráningarskyldu.

25 Óumdeilt er að hemlabúnaður hlaupahjóls ákærðu var með þeim hætti sem lýst er í skýrslu lögregluog ber ákærða ábyrgð á því sem eigandi rafhlaupahjólsins. Er brotið rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru. Refsing hennar er ákveðin 20.000 króna sekt til ríkissjóðs, sbr. c-lið 2. mgr. 69. gr. reglugerðar nr. 1240/2019 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim. Skal 2 daga fangelsi koma í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms að telja.

26 Samkvæmt málsúrslitum greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði, þ. e. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, ásamt útlögðum kostnaði, og þóknun tilnefnds verjanda ákærðu á rannsóknarstigi, F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, sem með hliðsjón afvinnu skýrslum lögmannanna ogefni og umfangi málsins þykja hæfilega ákveðin eins og í dómsorði greinir að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við málinu 11. mars sl. en hafði enga aðkomu að því áður. Fyrirhugaðri aðalmeðferð 8. júní sl. var frestað að beiðni verjanda og boðað til aðalmeðferðar 12. september þess í stað.

Dómsorð:

Ákærða, X, greiði 20.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins, en sæti ella fangelsi í 2 daga.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. e. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, krónur 641.700, ásamt ferðakostnaði verjandans, krónur 46.740, og þóknun tilnefnds verjanda ákærðu á rannsóknarstigi, F-kk-ef S-kk-ef.