E-4637/2009

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 27. apríl sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af A-x-x S-x-x, Njálsgötu 60 a, Reykjavík, á hendur Verkstofunni vélaleigu ehf., Bolholti 6, Reykjavík, með stefnu birtri hinn 3. apríl 2009.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til þess að greiða honum 328.420 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 1. nóvember 2008 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefnda eru þær, að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og stefnandi dæmdur til þess að greiða honum málskostnað.

II

Málavextir eru þeir, að stefnandi starfaði sem byggingarverkamaður hjá stefnda frá apríl til október 2008. Skriflegur ráðningarsamningur aðila er dagsettur 21. apríl 2008, þar sem laun stefnanda eru tilgreind 900 krónur á tímanna fyrir dagvinnu. Að sögn stefnanda var vinnutími hans yfirleitt frá 8 á morgnana og fram yfir kvöldmat. Stefnandi kveður, að þar sem eiginkona hans hafi orðið að leggjast inn á spítala hafi hann óskað eftir fríi til þess að fara til Póllands og vera hjá henni. Eigandi stefnda, A-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf, hafi orðið við þeirri beiðni. Stefnandi kveðst hafa átt pantað flug hinn 22. september 2008. Þann dag hafi hann verið í vinnu hjá stefnda að Skagabraut 38 á Akranesi og hafi fyrirsvarsmaður stefnda, A-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf, boðist til að aka honum út á flugvöll og hafi þeir lagt af stað frá Akranesi um hádegisbil þann dag. Hinn 24. október 2008 kom stefnandi aftur til landsins og óskaði eftir því að verða sóttur á flugvöllinn. Fyrrgreindur fyrirsvarsmaður stefnda sendi starfsmann sinn, C-x-x D-x-x, eftir stefnanda. Stefnandi kveður að C-x-x hafi sagt sér að mæta til vinnu hinn 27. október 2008, sem hann og gerði. Hinn 28. október 2008 var stefnanda afhent uppsagnarbréf, dagsett 27. október 2008, þar sem ástæða uppsagnarinnar var tilgreind sú að hann hefði ekki mætt til vinnu undanfarnar vikur.

Stefnandi leitaði þá til stéttarfélags síns, Eflingar, sem sendi stefnda bréf, dagsett 3. nóvember 2008, þar sem uppsögninni var mótmælt og bent á kjarasamningsbundinn rétt stefnanda til uppsagnarfrests.

Með bréfi, dagsettu 4. nóvember 2008, svaraði stefndi bréfinu, þar sem fram kom, að stefnandi hefði ekki fengið leyfi til að fara í umrætt frí og ætti því enga kröfu á fyrirtækið.

Með bréfi, dagsettu 19. nóvember 2008, ítrekaði Efling-stéttarfélag kröfu stefnanda og krafðist greiðslu launa, orlofs og uppbóta.

Hinn 12. desember 2008, var stefnda sent innheimtubréf.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu, sem og fyrirsvarsmaður stefnda, A-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf, og G-kk-nf J-kk-nf M-kk-nf, sem sér um bókhald og launaútreikning fyrir stefnda.

III

Stefnandi byggir kröfur sínar á ákvæðum laga og aðalkjarasamnings Eflingar- stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins, auk ráðningarsamnings, launaseðla og tímaskráningar.

Hinn 28. október 2008 hafi stefnanda verið afhent uppsagnarbréf, þar sem fram komi að hann væri ekki lengur í vinnu hjá stefnda, þar sem hann hefði ekki mætt til vinnu undanfarnar tvær vikur. Daginn áður hafi stefnandi mætt til vinnu eftir rúmlega mánaðar frí, sem hann hafi farið í með samþykki stefnda. Vinnuskýrslur fyrir septembermánuð, sem stefnandi hafi afhent hinn 19. september 2008, staðfesti að stefndi hafi vitað af fríinu, enda komi þar fram að stefnandi hafi verið að fara í frí frá þeim degi. Einnig hafi eigandi stefnda, A-kk-nf P-kk-nf, sjálfur ekið honum út á flugvöll. Þá hafi starfsmaður stefnda sótt stefnanda á flugvöllinn 24. október 2008, og tjáð honum að hann ætti að mæta til vinnu 27. október 2008, sem hann hafi og gert. Daginn eftir hafi hann síðan fengið uppsagnarbréfið.

Samkvæmt meginreglum vinnuréttarins sé ein af skyldum launamanns að mæta til vinnu sinnar eftir frí. Sama skylda hvíli á vinnuveitanda að taka við starfsmanni aftur eftir frí. Þannig hafi stefnandi átt rétt til þess að hverfa aftur að starfi sínu að fríi loknu. Hins vegar hafi þessi réttur stefnanda ekki verið virtur og hafi honum verið sagt fyrirvaralaust upp störfum. Til þess að hægt sé að rifta ráðningarsamningi verði brot starfsmanns að vera verulegt, svo sem gróft brot sem unnið sé af ásetningi eða stórfelldu gáleysi. Slíkt eigi alls ekki við í tilfelli stefnanda. Sé brot ekki alvarlegt verði vinnuveitandi að áminna starfsmann áður en hann geti rekið hann úr starfi. Sé áminning ekki gefin og starfsmanni ekki gefinn kostur á að bæta ráð sitt sé um ólögmæta riftun á ráðningarsamningi að ræða. Aðvörun verði jafnframt að vera sannanleg, vinnuveitandi verði að geta sýnt fram á að sakir séu til staðar og jafnframt verði að gefa áminningu í beinu framhaldi af vanefnd. Framangreindar reglur hafi ekki verið virtar. Hafi stefndi viljað segja stefnanda upp störfum hafi hann orðið að virða kjarasamningsbundinn uppsagnarfrest hans. Samkvæmt ákvæði 12.2. í aðalkjarasamningi Eflingar-stéttarfélags hafi stefnandi átt eins mánaðar uppsagnarfrest sem miðist við mánaðamót. Stefnandi hafi þannig átt rétt á að vinna út nóvembermánuð 2008.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu vegna vinnu í einn mánuð. Fullt starf teljist vera 173,33 klst. á mánuði, sbr. ákvæði 1.3. í fyrrgreindum kjarasamningi. Margfaldist sá tímafjöldi með umsömdu tímakaupi stefnanda, eða 900 krónum. Á starfstíma sínum hjá stefnda hafi stefnandi unnið mikla yfirvinnu og gerir hann kröfu um greiðslu meðaltalsyfirvinnutímafjölda síðustu mánuði stefnanda í starfi fyrir stefnda, sbr. eftirfarandi:

Júní 2008 84 klst.

Júlí 2008 58,5 klst.

Ágúst 2008 53,5 klst.

Samtals 196 klst.

Yfirvinna hafi því að meðaltali verið 65,33 klst. og sé því gerð krafa um greiðslu 110.408 króna vegna yfirvinnu á uppsagnarfresti.

Stefnandi krefst og orlofs á vangreidd laun í uppsagnarfresti. Byggir hann þá kröfu á 4. kafla aðalkjarasamnings Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins og ákvæðum laga nr. 30/1987, um orlof. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laganna reiknist orlofslaun á hverja launagreiðslu þannig að af heildarlaunum reiknist orlofshlutfall viðkomandi starfsmanns að lágmarki 10,17% miðað við lágmarksorlof samkvæmt 3. gr. laganna. Samkvæmt 8. gr. skuli vinnuveitandi, ljúki ráðningarsamningi launþega og hans, við lok ráðningartímans greiða launþeganum öll áunnin orlofslaun hans.

Stefnandi krefst og greiðslu orlofsuppbótar. Samkvæmt kafla 1.4.2 í aðalkjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins sé orlofsuppbót 24.300 krónur á orlofsárinu sem hafi hafist 1. maí 2008. Uppbótina skuli greiða 1. júní miðað við starfshlutfall þeirra starfsmanna sem verið hafi samfellt í starfi hjá atvinnurekanda í 12 vikur á síðustu 12 mánuðum miðað við 30. apríl, eða séu í starfi fyrstu viku í maí. Áunna orlofsuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir gjalddaga uppbótarinnar. Samtals hafi stefnandi starfað hjá stefnda í 25 vikur á orlofsárinu 2007-2008 og beri því að fá greidda orlofsuppbót í hlutfalli við það.

Stefnandi krefst og greiðslu desemberuppbótar. Samkvæmt kafla 1.4.1. í aðalkjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins sé desemberuppbót miðað við fullt starfs 44.100 krónur fyrir árið 2008. Uppbótina skuli greiða eigi síðar en 15. desember ár hvert, miðað við starfshlutfall og starfstíma, öllum starfsmönnum sem verið hafi samfellt í starfi hjá atvinnurekanda í 12 vikur á síðustu 12 mánuðum eða séu í starfi fyrstu viku í desember. Áunna desemberuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir gjalddaga uppbótarinnar. Samtals hafi stefnandi áunnið sér rétt til desemberuppbótar miðað við 27 vikna vinnu.

Stefnandi byggir á því, að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við sig með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla ekki aðrar samningsskyldur sínar.

Stefnandi hefur sundurliðað kröfu sína með eftirgreindum hætti:

Vangreidd laun

Nóvember 2008

Dagvinna 173,33 klst.*900 kr. kr. 155.997

Yfirvinna 65,33 klst. * 1.620 kr. kr. 105.835

Samtals kr. 261.832

Orlof

261.832 kr. * 10,17% kr. 26.628

Orlofsuppbót

24.300 kr./45 vikur * 25 vikur kr. 13.500

Desemberuppbót

44.100 kr./45 vikur * 27 vikur kr. 26.460

Samtals vangreitt kr. 328.420

Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna vinnu-, kröfu- og samningaréttar. Þá vísar stefnandi til kjarasamnings Eflingar-stéttarfélags, aðallega 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks o.fl., laga nr. 28/1930, um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987, um orlof og laga nr. 19/1979, um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á lögum nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda.

IV

Stefndi byggir kröfur sínar á því, að stefnandi hafi ekki óskað eftir fríi eða stefndi samþykkt að hann færi í frí, eins og stefnandi haldi fram. Stefnandi hafi því horfið fyrirvaralaust úr starfi hjá stefnda.

Stefndi kveðst hafa ráðið stefnanda til starfa hinn 21. apríl 2008. Stefnandi hafi við ráðningu framvísað skírteini, sem sýnt hafi að hann hefði réttindi á krana og lyftara. Stefnandi hafi verið ráðinn í vinnuhóp, sem starfað hafi við húsbyggingar í Borgarnesi, og hafi stefnandi verið sá eini í þeim hópi, sem hafi getað unnið á krana, fyrir utan framkvæmdastjóra stefnda, sem vegna annarra starfa hafi lítið verið á staðnum.

Stefndi kveður stefnanda hafa, nokkrum dögum fyrir brottför, tilkynnt framkvæmdastjóra stefnda, að hann þyrfti að fara í frí, sem framkvæmdastjórinn hafi ekki tekið í mál, þar sem það kæmi sér einstaklega illa fyrir stefnda. Stefnandi hafi þó sagst ætla að taka sér frí sem hann hafi og gert. Stefndi kveður ástæðu þess að hann hafi keyrt stefnanda út á flugvöll þegar stefnandi fór í fríið, hafa verið þá, að hann hafi átt erindi á svipaðar slóðir og því getað sameinað ferðir. Þá tekur stefndi það fram, að frumrit og afrit vinnuseðla stefnanda séu ekki samhljóða, en á frumritinu sé ekki ritað „frí“, eins og gert sé á afriti seðlanna, sem sýni, að stefnandi hafi falsað vinnuseðlana.

Um lagarök vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Aðilar deila um ástæður starfsloka stefnanda hjá stefnda. Stefnandi heldur því fram, að honum hafi fyrirvaralaust verið sagt upp störfum, en stefndi heldur því á hinn bóginn fram að stefnandi hafi hætt störfum fyrirvaralaust.

Við aðalmeðferð málsins bar framkvæmdastjóri stefnda, að hann hefði ekið stefnanda út á flugvöll er stefnandi fór til Póllands hinn 22. september 2008. Hafi hann þá verið byrjaður á yfirlýsingu eða bréfi, sem ber yfirskriftina „Notification“ og dagsett er 27. október 2008, sem segi, að stefnandi sé ekki lengur í vinnu hjá stefnda, þar sem hann hafi ekki mætt til vinnu síðustu tvær vikurnar. Hann kvaðst og hafa fengið SMS skilaboð frá stefnanda, þegar hann var enn erlendis, um að hann væri að koma aftur til starfa. Fyrirsvarsmaður stefnda kvaðst ekki hafa komist upp í Borgarnes mánudaginn 27. október og því hafi hann ekki afhent stefnanda uppsagnarbréfið fyrr en daginn eftir. Hann bar og, að á þessum tíma hafi verið mikil óvissa um fjármögnun fyrirtækisins, og því hafi hann ekki ráðið neinn í stað stefnanda.

G-kk-nf J-kk-nf M-kk-nf, sem færir bókhald fyrir stefnda og sá um launaútreikning fyrir hann, bar, að rekstur stefnda hafi gengið illa haustið 2008, og hafi verið uppsagnir hjá honum vegna verkefnaskorts og slæmrar fjárhagsstöðu. Um þetta leyti hafi starfsemi félagsins lagst að mestu leyti niður.

Eins og áður hefur verið lýst hóf stefnandi störf hjá stefnda í apríl 2008 samkvæmt skriflegum ráðningarsamningi. Í október 2008 fór stefnandi út til Póllands og heldur því fram, að hann hafi farið í frí með samþykki stefnda, sem stefndi telur af og frá. Óumdeilt er, að fyrirsvarsmaður stefnda ók stefnanda á flugvöllinn og er stefnandi kom til baka úr fríi sínu sótti starfsmaður stefnda stefnanda út á flugvöll. Þá er ágreiningslaust að stefnandi mætti til vinnu eftir að hann kom til baka úr fríi sínu, en fékk daginn eftir afhent bréf frá stefnda, þar sem sagt var að litið væri svo á að stefnandi hefði sagt starfi sínu lausu með því að hann hefði ekki mætt til vinnu síðustu tvær vikurnar. Þegar það er virt, sem og að stefnda var það ljóst áður en stefnandi fór í umrætt frí til útlanda, að sögn stefnda án hans leyfis, verður að virtum mótmælum stefnanda að leggja sönnunarbyrðina fyrir því á stefnda, að stefnandi hafi gengið heimildarlaust úr vinnu. Með því að ekkert liggur fyrir í málinu sem styður þá fullyrðingu stefnda, hefur honum ekki tekist sú sönnun. Verður því að fallast á það með stefnanda að honum hafi verið sagt upp störfum hinn 28. október 2008, er honum var afhent áðurgreint bréf stefnda. Samkvæmt kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og samtaka atvinnulífsins bar stefnanda eins mánaðar uppsagnarfrestur. Krafa stefnanda um laun í uppsagnarfresti verður því tekin til greina, eins og hún er fram sett, en ekki er tölulegur ágreiningur í málinu.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 230.000 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Verkstofan vélaleiga ehf., greiði stefnanda, A-x-x S-x-x, 328.420 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 1. nóvember 2008 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 230.000 krónur í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf