E-135/2022

Mál þetta var höfðað 18. janúar 2022 og dómtekið 7. júní s. á. Stefnandi er A, [...]. Stefnda er B, [...].

Dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefnda verði dæmd til þess að endurgreiða stefnanda 10.240.144 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. nóvember 2021 til greiðsludags eða aðra lægri fjárhæð að mati dómsins.

Til vara er þess krafist að stefnda verði dæmd til þess að greiða stefnanda 10.240.144 krónur í skaðabætur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. nóvember 2021 til greiðsludags eða aðra lægri fjárhæð að mati dómsins.

Til þrautavara krefst stefnandi þess að viðurkennd verði með dómi skaðabótaskylda stefndu, vegna millifærslna henna raf bankareikningi stefnanda, nr. [...], yfir á bankareikninga í sinni eigu.

Þá er þess krafist að stefnda greiði stefnanda málskostnað.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Ágreiningur er um málsatvik. Stefnandi segir um atvik að aðilar hafi hafið sambúð fyrir rúmum áratug. Bæði hafi komið úr fyrrverandi samböndum og eigi börn, en þó ekki saman. Stefnandi kveður að allt frá upphafi sambúðar hafi fjárhagur þeirra verið aðskilinn. Á sambúðartímanum hafi verið keypt fasteign að [...] (sic), [...]. Kaupum á fasteigninni hafi verið hagað á þann hátt að hann hafi lagt til allt eigið fé til kaupa á fasteigninni. Kaupverðið, sem hafi verið um 58 milljónir króna, hafi verið fjármagnað með útborgunum sem stefnandi hafi fengið við sölu á fasteignum að [...] og [...], um 22 milljónir króna í eigið fé, en þær hafi verið í eigu stefnanda. Eftirstöðvar, um 37 milljónir króna, hafi verið teknar að láni. Stefnda hafi því ekki lagt út krónu við kaup á fasteigninni að [...]. Stefnda sé engu að síður skráður helmingseigandi en fasteignin hafi ranglega verið þinglýst eign beggja að jöfnu, þ. e. 50/50. Sú ráðstöfun hafi komið til vegna þess að aðilar hafi eðlilega ekki séð fyrir sambandsslit á þessum tíma, auk þess sem stefnda hafi verið skráð fyrir lífeyrissjóðsláninu, um 37 milljónum króna, og átt að greiða sjálf af því þar til 50% hlut væri náð. Staðreyndin hafi hins vegar verið sú, líkt og hafi komið í ljós við sambandsslitin, að stefnda hafi tekið út af reikningum stefnanda til greiðslu afborgana af láninu sem og millifært í fjölda færslna miklum mun hærri fjárhæðir og yfir lengri tíma en frá því að fasteignin var keypt, sbr. neðangreint yfirlit:

Dags. Fjárhæð

10.06.2020 -120.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.05.2020 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 05.06.2019 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 08.03.2019 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 31.01.2019 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 10.01.2019 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 03.10.2018 -10.000,00 ISK B [...] Útborgun 30.09.2018 -180.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.09.2018 -150.000,00 ISK B [...] Útborgun 23.08.2018 -20.000,00 ISK B [...] Útborgun 09.08.2018 -50.000,00 ISK B [...] Útborgun 01.08.2018 -250.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.07.2018 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 13.06.2018 -250.000,00 ISK B [...] Útborgun 05.06.2018 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.05.2018 -250.000,00 ISK B [...] Útborgun 01.03.2018 -350.000,00 ISK B [...] Útborgun 06.02.2018 -50.000,00 ISK B [...] Útborgun 04.01.2018 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.12.2017 -300.000,00 ISK B [...] Útborgun 13.11.2017 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 01.10.2017 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 05.09.2017 -300.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.08.2017 -100.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.06.2017 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 15.05.2017 -300.000,00 ISK B [...] Útborgun 02.05.2017 -200.000,00 ISK B [...] Útborgun 20.04.2017 -30.000,00 ISK B [...] Útborgun 01.04.2017 -150.000,00 ISK B [...] Útborgun 15.03.2017 -50.000,00 ISK B [...] Millifært 02.03.2017 -300.000,00 ISK B [...] Millifært 21.02.2017 -300.000,00 ISK B [...] Millifært 01.02.2017 -350.000,00 ISK B [...] Millifært 20.01.2017 -1.270.000,00 ISK B [...] Millifært 01.01.2017 -650.000,00 ISK B [...] Millifært 01.12.2016 -800.000,00 ISK B [...] Millifært 01.11.2016 -250.000,00 ISK B [...] Millifært 01.11.2016 -1.000.000,00 ISK B [...] Millifært 01.10.2016 -300.000,00 ISK B [...] Millifært 09.06.2016 -48.144,00 ISK B [...] Millifært 08.01.2016 -35.000,00 ISK B [...] Millifært 09.09.2015 -27.000,00 ISK [...] Millifært Heildartalan á tímabilinu 9. september til 10. júní 2020 nemi 10.240.144 krónum. Stefnda hafi fengið umboð stefnanda 24. maí 2015 til greiðslu af reikningnum en alls ekki til þess að millifæra fé yfir á eigin reikninga og nýta í eigin þágu. Með umboðinu hafi stefnda átt að sjá um heimilisútgjöld og annað sameiginlegt. Það hafi ekki verið fyrr en eftir sambandsslitin að stefnandi hafi áttað sig á umfangi þess fjár sem stefnda hafi millifært á sjálfa sig.

Stefnda kveður að atvikalýsing stefnanda sé ekki nákvæm. Aðilar hafi hafið sambúð árið 2013 og þau skráð sambúð sína árið 2015 og verið samsköttuð að eigin ósk frá árinu 2017. Bæði hafi unnið utan heimilis allan sambúðartímann. Fjárhagur þeirra hafi verið sameiginlegur og fjárhagsleg samstaða á milli þeirra allan sambúðartímann, einkum frá 2016. Með kaupsamningi 7. september 2016 keyptu aðilar fasteign að [...]. Fram að þeim tíma bjuggu þau saman í [...], og [...]. Umræddur kaupsamningur liggur fyrir í gögnum málsins. Þar kemur fram að kaupverðið var 53 milljónir króna sem skyldi greiða með peningum við undirritun kaupsamnings, 18.000.000 króna, og lánum, samtals 35.000.000 króna. Einnig liggur fyrir umsókn um lán hjá Lífeyrissjóði verzlunarmanna að fjárhæð 30.000.000 króna með veði í [...], ásamt forsendum greiðslumats. Varnaraðili var lántaki og sóknaraðili samskuldari. Gefin voru út tvö veðskuldabréf, annað að fjárhæð 30 milljónir króna og hitt að fjárhæð 5 milljónir króna. Stefnda segir að þótt báðir aðilar séu skráðir skuldarar hafi hún, frá útgáfudegi, ein staðið undir afborgunum af íbúðinni. Afborganir, eftir janúargjalddaga 2022, nemi samtals 9.767.326 krónum, en í öllum tilvikum hafi verið greitt af bankareikningi stefndu. Þá segir stefnda að stefnandi hafi frá samvistarslitum í september 2021 haft öll afnot af íbúðinni en stefnda samt sem áður greitt áhvílandi lán og borið kostnað af henni. Einnig hafi hún greitt aðra útgjaldaliði heimilisins, þ. m. t. hússjóð, hita og rafmagn. Jafnframt hafi stefnda lagt fram töluverða vinnu og fjármuni sem hafi verið nýttir bæði í rekstur heimilis og sköpun verðmæta. Þá hafi hún séð um matarinnkaup, kaup á öðrum nauðsynjum og tekið virkan þátt í framkvæmdum á eignum stefnanda, m. a. [...] og sumarhúsum við [...] og [...]. Aðilar hafi slitið samvistum í september 2021.

Með bréfi F, þáverandi lögmanns stefnanda, dags. 14. október 2021, var stefnda krafin um 5.680.000 krónur vegna skuldar sem hafi stofnast með því að fjármunir hefðu verið millifærðir af reikningi stefnanda yfir á bankareikning stefndu. Stefnda hafnaði kröfunni með tölvupósti lögmanns 21. október 2021.

Stefnda fór fram á opinber skipti með beiðni, dags. 20. desember 2021. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...] var bú aðila tekið til opinberra skipta og skiptastjóri skipaður. Í millitíðinni, 18. janúar 2022, höfðaði stefnandi mál þetta á hendur stefndu.

II.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að stefndu hafi verið óheimilt að nýta fjármuni hans í eigin þágu samkvæmt þeirri heimild sem stefnda hafði frá honum til að greiða reikninga fyrir hann og annast innkaup. Stefnandi reisir aðalkröfu sína á reglum um skaðabótaskyldu innan samninga.

Nánar tiltekið byggir stefnandi á því að stefnda hafi ekki haft aðra heimild frá honum en ráðin verði af því umboði sem hann undirritaði 24. maí 2015. Ekki sé til að dreifa öðrum skjölum í málinu um heimild til úttekta stefndu af bankareikningi hans.

Stefnandi telur óumdeilt að stefnda verði að bera sönnunarbyrði af því að sýna fram á að henni hafi verið heimilt að ráðstafa því fé í eigin þágu, sem krafa stefnanda byggist á, enda sé það stefndu að afla sannana um slíkt. Samtals sé um að ræða 10.240.144 krónur sem stefnda hafi þannig ráðstafað heimildarlaust af fjármunum hans í eigin þágu síðastliðin sex ár.

Sú meginregla gildi að umboðsmanni beri að standa umbjóðanda sínum skil á erindum sem hann rekur fyrir hann í skjóli umboðs, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 406/1998. Með viðtöku og vörslu fjármuna í eigu stefnanda hafi hvílt sú skylda á stefndu að gera grein fyrir ráðstöfun þeirra, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 61/1990 og dóm Hæstaréttar í máli nr. 4/2010. Það standi því stefndu næst að sýna fram á að millifærslur hennar séu réttmætar og innan umboðheimilda hennar. Stefnda hafi ekki lagt fram nein sönnunargögn þess efnis og verði því að taka kröfu stefnanda til greina, svo og kröfu um dráttarvexti. Enda sé skýrt á um slíka skyldu kveðið í ofangreindum dómum Hæstaréttar og II. kafla laga nr. 7/1936 um samninga, umboð og ógilda löggerninga.

Varakröfu sína byggir stefnandi á sömu sjónarmiðum, nema verði ekki talið að um endurgreiðsluskyldu sé að ræða innan samninga þá reisi hann kröfu sína á skaðabótaskyldu stefndu utan samninga, þ. e. almennu skaðabótareglunni. Stefnda hafi valdið stefnanda fjárhagstjóni, á grundvelli ólögmætra og sakmætra (sic) aðgerða, sem hafi bein orsakatengsl við tjón hans, þ. e. féð sé ekki til staðar fyrir hann lengur. Án umboðs þá hafi stefnda enn síður heimild til millifærslna af reikningi stefnanda í eigin þágu og blasi því beint tjón hans við af þessum ólögmætu aðgerðum stefndu.

Til þrautavara krefst stefnandi, með vísan til sömu sjónarmiða, viðurkenningar á skaðabótaskyldu stefndu, telji dómurinn óljóst til hvaða fjárhæðar nákvæmlega tjón stefnanda megi rekja.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna varðandi umboðsmennsku og samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga sem og greiðsluskyldu á lögmætum peningakröfum, sbr. t. d. lög nr. 7/1936 um samninga, umboð og ógilda löggerninga. Einnig er byggt á meginreglum skaðabótaréttar og skaðabótalögum nr. 50/1993.

Kröfu um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum, einkum 5. gr., 1. mgr. 6. gr., 11. gr. og 12. gr. laganna.

Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Stefnda byggir á því í greinargerð að kröfur stefnanda eigi sér ekki lagastoð og er málatilbúnaði stefnanda mótmælt. Þá telur stefnda að dómkröfur stefnanda séu svo vanreifaðar og málatilbúnaður allur svo óglöggur að stefnda geti ekki tekið til varnar með viðeigandi hætti. Jafnframt séu annmarkar á útreikningi stefnanda. Þá telur stefnda að dráttarvaxtakrafa stefnanda sé ekki dómtæk. Krafist sé dráttarvaxta af stefnufjárhæð fyrir tímabilið 10. maí 2018 til greiðsludags. Þannig sé krafist vaxta af mun hærri fjárhæð og fyrir lengra tímabil en heimilt sé ef miðað er við kröfubréf stefnanda 13. og 14. október 2021. Ef fallist yrði á dómkröfur stefnanda væri hann að fá meint tjón sitt ofbætt, auk þess sem útreikningur vaxta brjóti gegn lögum nr. 38/2001. Því beri að vísa málinu frá dómi án kröfu.

Sýknukrafa stefndu er byggð á því að samkvæmt sönnunarreglum skaðabótaréttar innan og utan samninga hvíli sönnunarbyrðin á þeim sem krefst skaðabóta. Viðkomandi verði að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni, hvaða atvik hafi verið þar að baki og að orsakasamband sé á milli tjónsins og atvikanna. Samkvæmt þessu hvíli sönnunarbyrðin á stefnanda um að hann hafi orðið fyrir fjártjóni vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefndu. Stefnda hafnar því að slík sönnun hafi tekist. Stefnda mótmælir því að hafa viðhaft saknæma og ólögmæta háttsemi í tengslum við millifærslur af reikningi stefnanda. Þá hafnar stefnda alfarið þeirri málsástæðu stefnanda að sönnunarbyrðinni verði snúið við. Gangi það gegn reglum skaðabótaréttarins sem og almennum reglum um sönnun. Stefnandi hafi engin gögn lagt fram er styðji þær fullyrðingar að stefnda hafi í heimildarleysi ráðstafað fjármunum stefnanda í eigin þágu. Hvað þá að þær ráðstafanir hafi ekki rúmast innan umboðsheimildar stefndu, verði talið að stefnda hafi í raun staðið að þeim sjálf. Að mati stefndu sé hér um að ræða fjarlægan uppspuna og rakalausa ályktun af hálfu stefnanda sem njóti ekki nokkurs stuðnings í gögnum málsins. Stefnda telur að í einkamáli þessu gildi almennar sönnunarreglur og beri stefnandi því sönnunarbyrði fyrir fullyrðingum sínum.

Stefnda mótmælir tilvísunum í stefnu til dóma Hæstaréttar 25. nóvember 1993 í máli nr. 61/1990, 29. apríl 1999 í máli nr. 406/1998 og 7. október 2010 í málinr. 4/2010. Í þeim dómum hafi ekki verið fjallað um sömu atriði og í þessu máli, þ. e. millifærslur milli aðila sem voru í óvígðri sambúð með sameiginlegan fjárhag. Dómarnir geti því vart talist fordæmisgefandi í máli þessu. Verði að telja að sú meginregla, sem gildir almennt um að umboðsmanni beri að standa umbjóðanda sínum skil á „erindum“ sem hann rekur fyrir hann í skjóli umboðs, sé háð þeirri forsendu að það liggi fyrir að umboðsmaður hafi í raun framkvæmt þau erindi, sem krafist er skýringa á, á grundvelli viðkomandi umboðs. Þá forsendu bresti í máli þessu.

Stefnda byggir einnig á því að meintar kröfur stefnanda séu fallnar niður vegna tómlætis, a. m. k. að hluta. Í stefnu sé ekkert vikið að þeim mikla drætti sem hafi verið af hálfu stefnanda við að halda meintum kröfum til haga. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að halda kröfu sinni til haga innan eðlilegs tíma og hann verði að bera hallann af því að hafa ekki gert það fyrr en raun beri vitni. Stefnanda hafi verið fyrir löngu kunnugt, eða mátt vera kunnugt, um einstakar millifærslur á eigin reikningi. Engar skýringar hafi verið gefnar á því hvað réttlæti langan drátt á málshöfðun. Það veki einnig athygli að stefnandi skuli nú krefja stefndu um endurgreiðslu löngu eftir að greiðslur voru inntar af hendi en stuttu eftir að stefnda sleit sambandinu. Verði því að telja stefnanda hafa sýnt af sér slíkt tómlæti að sýkna verði stefndu af öllum kröfum hans, a. m. k. að hluta.

Stefnda byggir jafnframt á því að aðalkrafa stefnanda sé fyrnd að stórum hluta. Krafa um skaðabætur innan samninga fyrnist eftir þeim reglum sem fram komi í 2. og 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Samkvæmt 3. gr. sömu laga sé almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda fjögur ár. Í 1. mgr. 2. gr. laganna komi fram að fyrningarfrestur kröfu reiknist frá „þeim degi þegar kröfuhafi gat fyrst átt rétt til efnda.“ Þá segi í 2. mgr. 2. gr. að fyrningarfrestur krafna, sem stofnast vegna vanefnda, reiknist frá þeim degi sem samningurinn er vanefndur. Upphaf fyrningarfrests miðist við þann dag sem vanefnd hefst. Samkvæmt dómaframkvæmd og fræðiskrifum séu reglur 2. gr. um upphaf fyrningarfrests hlutlægar. Skipti því ekki máli um upphaf fyrningarfrests hvort kröfuhafi hafi átt þess kost að fylgja eftir kröfu sinni eða verið kunnugt um tilvist hennar og önnur atvik. Samkvæmt þessu miðist upphaf fyrningarfrests á skaðabótakröfu innan samninga við það tímamark þegar kröfuhafi hafi fyrst getað krafið um greiðslu, hlutlægt séð. Stefnda vísar einnig í þessu sambandi til 6. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda. Með vísan til framangreinds byggir stefnda á því að kröfuliðir í stefnu sem hafi verið gjaldkræfir fyrir 18. janúar 2018 teljist fyrndir. Eftir standi þá aðeins, í besta falli, kröfuliðir frá 6. febrúar 2018 til 10. júní 2020, samtals 2.580.000 krónur. Að því marki sem tilgreindir kröfuliðir í stefnu teljist ekki fyrndir sé þeim með öllu hafnað sem röngum og órökstuddum.

Hvað varðar varakröfu stefnanda um skaðabætur að sömu fjárhæð og í aðalkröfu hans byggir stefnda á því að samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 fyrnist krafa um skaðabætur, sem undir lögin falla, á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Greinin gildi ekki um kröfur sem eiga rót að rekja til samnings, þ. e. skaðabótakröfur innan samninga. Af þessu leiði að 9. gr. laganna gildi um allar skaðabótakröfur utan samninga, þ. m. t. varakröfu stefnanda. Stefnda mótmælir því að stefnandi hafi ekki haft nægilega vitneskju um umfang tjónsins og yfirsýn yfir einstakar millifærslur fyrr en hann hafi fengið KPMG til að yfirfara færslurnar í kjölfar sambandsslita. Það sé fjarstæðukennt að stefnandi, sem virðist hafa ríka reynslu í viðskiptum, hafi ekki haft yfirsýn yfir eigin fjármál og reikninga. Þá er því jafnframt sérstaklega andmælt að stefnandi hafi þurft að fá endurskoðanda til að leggja saman einfalda kröfuliði til að fá upplýsingar um tjónið. Í öllu falli geti úttekt KPMG engu breytt um upphaf fyrningarfrestsins. Stefnandi hafi haft greiðan aðgang að eigin netbanka/bankareikningi og því næga yfirsýn yfir einstaka kröfuliði og þann sem hann telur bera ábyrgðina. Það hafi verið einfalt fyrir stefnanda að skoða einstakar færslur með einfaldri athugun á eigin bókhaldi og/eða í gegnum netbanka og samskiptum við eigin viðskiptabanka. Fyrningarfrestur hafi hafist frá dagsetningu hvers og eins kröfuliðs/tjóna liðs, sem fyrnist sjálfstætt frá þeim degi. Þannig séu hvers konar fjárkröfur, sem raktar eru í stefnu fyrir 18. janúar 2018 og tengist ólögmætum úttektum, fyrndar, enda hafi fyrningarfrestur verið liðinn við málshöfðun 18. janúar 2022. Beri því að sýkna stefndu af þeim kröfuliðum. Eftir standa, í besta falli, kröfuliðir frá 6. febrúar 2018 til 10. júní 2020, samtals 2.580.000 krónur, en þeim sé hafnað sem röngum og órökstuddum.

Hvað varðar einstaka kröfuliði segir stefnda að líta verði til atvika og aðstæðna í viðkomandi tilviki. Stefnda byggir á því að í langri sambúð aðila hafi verið rík fjárhagsleg samstaða sem skýri að mestu einstakar millifærslur, eins og algengt sé milli fólks í óvígðri sambúð.

Um kröfuliði frá árinu 2020 segir stefnda að millifærslur sem hafi farið fram 4. maí 2020, en ekki 2. maí eins og ranglega segi í stefnu, og 10. júní 2020, samtals 220.000 krónur, hafi verið framkvæmdar af hálfu stefnanda, eftir að umboðið var afturkallað 12. september 2019. Af þeirri ástæðu verði þeir ekki reistir á meintu umboðsbroti stefndu og/eða ætlaðri skaðabótaskyldri háttsemi.

Hvað varðar árið 2019 segir stefnda að millifærðar hafi verið samtals 400.000 krónur á hana á árinu 2019. Um fjórar greiðslur sé að ræða, 10. janúar, 31. janúar, 8. mars og 5. júní 2019. Á sama tímabili hafi stefnda greitt 12 kreditkortareikninga, samtals 1.655.976 krónur. Hreyfingar sem komi fram á þessu tímabili séu aðallega vegna sameiginlegra útgjalda í þágu aðila, m. a. föt, húsgögn, matur, bensín, flugför, net, Costco, Elko, i Tunes o. fl.

Hinn 4. janúar 2018 hafi stefnandi millifært 200.000 krónur inn á bankareikning stefndu. Sama dag hafi 207.583 krónur verið greiddar til Íslandsbanka vegna kreditkortareiknings, en á yfirliti reikningsins komi m. a. fram færsla vegna viðgerðar á bifreið stefnanda frá Dekkverk ehf., auk færslna vegna húsgagna og tækja, Ásbjörns Ólafssonar ehf., IKEA og verkstæðakostnaðar.

Hinn 6. febrúar 2018 hafi 50.000 krónur verið lagðar inn á bankareikning stefndu. Áður hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 177.611 krónur, en þar komi fram útgjaldaliðir tengdir neyslu aðila, þ. m. t. Costco, Heimsferðir hf., Icewear, Sportis, Dekkverk ehf., Smárabíó o. fl. Þá komi jafnframt fram hreyfingar á bankayfirliti stefndu vegna matarinnkaupa, síma og internets í þessum mánuði.

Hinn 1. mars 2018 hafi stefnandi millifært 350.000 krónur inn á stefndu. Degi síðar, 2. mars, hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 356.075 krónur vegna sameiginlegs kostnaðar. Hreyfingar sem þar komi fram séu aðallega vegna utanlandsferðar til New Yorkborgar þar sem dóttir stefnanda búi, en einnig séu færslur vegna uppihalds, matarinnkaupa og verkstæðakostnaðar.

Hinn 2. maí 2018 hafi 250.000 krónur verið millifærðar inn á bankareikning stefndu. Samkvæmt bankayfirliti hafi stefnda greitt sama dag 350.000 krónur inn á framlagðan kreditkortareikning að upphæð 830.712 krónur. Stærsti hluti reikningsins sé 450.000 króna greiðsla sem greidd hafi verið inn á A. Birgisson slf. vegna [...] sem stefnandi hafi hvatt stefndu til að fara í og lofað að greiða, sem og hann hafi gert. Aðgerðin hafi kostað 700.000 krónur. Fyrsta innborgun, 250.000 krónur, hafi verið innt af hendi 27. mars 2018 í gegnum debetkort stefndu. Á kreditkortareikningnum komi einnig fram greiðslur til ferðaskrifstofunnar Heimsferða hf. og Icelandair, þ. e. vegna utanlandsferðar til [...]í tilefni af brúðkaupi sonar stefnanda.

Hinn 5. júní 2018 hafi af hálfu stefnanda 200.000 krónur verið lagðar inn á reikning stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 283.337 krónur vegna neyslu aðila og sameiginlegs kostnaðar, en stærsti hluti reikningsins hafi verið fyrsta greiðsla af þremur, 160.237 króna greiðsludreifing, vegna reikningsins fyrir aðgerð sem lýst er að ofan. Á reikningnum komu einnig fram færslur vegna matarinnkaupa.

Hinn 13. júní 2018 hafi 250.000 krónur verið lagðar inn á stefndu. Samkvæmt bankayfirliti stefndu vegna ársins 2018 hafi 197.983 krónur verið millifærðar þann sama dag af bankareikningi stefndu inn á kreditkort nr. 006213. Einnig komi fram færsla inn á Icelandair ehf.

Hinn 2. júlí 2018 hafi stefnandi millifært 200.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt tvo kreditkortareikninga, samtals 356.226 krónur. Stærsti hluti reikninganna hafi verið önnur greiðsla af þremur að upphæð 165.701 króna vegna greiðsludreifingar, sbr. skýringu að ofan. Á reikningunum komi jafnframt fram færslur vegna hótelgistingar og Rúmfatalagersins.

Hinn 1. ágúst 2018 hafi stefnandi millifært 250.000 krónur inn á stefndu. Degi síðar, 2. ágúst, hafi stefnda greitt tvo kreditkortareikninga, annars vegar að upphæð 202.652 krónur og hins vegar 168.509 krónur, samtals kr. 371.161 krónu. Stærsti hluti fyrrnefnds reiknings hafi verið þriðja og síðasta greiðsla vegna greiðsludreifingar að upphæð 167.278 krónur. Jafnframt komi fram færslur vegna matarinnkaupa, bifreiðaviðgerðar (Car- Med ehf.), Frumherja hf. o. fl. sem hafi verið í þágu stefnanda, enda um að ræða kostnað vegna ökutækja stefnanda.

Hinn 9. ágúst 2018 hafi 50.000 krónur verið lagðar inn á reikning stefndu. Sama dag hafi 35.000 krónur verið lagðar inn á C, endurskoðanda aðila, en að öðru leyti hafi fjármunirnir verið nýttir til matarinnkaupa o. fl.

Hinn 23. ágúst 2018 hafi 20.000 krónur verið lagðar inn á stefndu, en þá hafi stefnda eytt 19.330 krónum í Costco og 4.330 krónum í IKEA.

Hinn 3. september 2018, ekki 2. september, hafi stefnandi millifært á stefndu 150.000 krónur inn á bankareikning stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 233.662 krónur vegna neyslu aðila.

Hinn 1. október 2018, ekki 30. september eins og segi í stefnu, hafi 180.000 krónur verið lagðar inn á reikning stefndu. Degi síðar, 2. október, hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 233.936 krónur. Þar komi fram færslur vegna sameiginlegrar neyslu og heimilis aðila, m. a. IKEA, Rúmfatalagerinn, Sportvellir ehf., Bónus, Nettó, Costco og Skeljungur, svo eitthvað sé nefnt. Þá bendir stefnda á að þessi kröfuliður hafi verið sérstaklega undanskilinn í kröfubréfi stefnanda.

Hinn 3. október 2018 hafi stefnandi millifært 10.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi 15.400 krónur verið greiddar til Háskóla Íslands vegna námskeiðs á vegum skólans.

Á árinu 2017, 2. janúar, en ekki 1. janúar, hafi stefnandi millifært 650.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi samtals 651.350 krónur verið greiddar inn á Salt Pay, en um sé að ræða fyrirtæki sem bjóði upp á færsluhirðingu vegna Mastercard, Visa o. fl. Um hafi verið að ræða sameiginlegan kostnað, aðallega vegna fasteignar og innbús aðila, sbr. framlagðan kreditkortareikning. Þar sé m. a. getið um eftirfarandi færslur: Atlantsolía, Álnabær ehf., Glerborg ehf., Krónan, Granítsteinar, Tengi ehf., IKEA, Kostur, Rúmfatalagerinn, Bónus o. fl.

Hinn 20. janúar 2017 hafi 1.270.000 krónur verið greiddar inn á stefndu með skýringunni: „Hlíð.“ Samkvæmt bankayfirliti stefndu vegna ársins 2017 hafi 1.267.484 krónur verið millifærðar sama dag inn á verktakafyrirtækið Mótandi ehf. Verði því að telja að hér hafi verið um að ræða byggingar- og framkvæmdarkostnað vegna fasteignar aðila.

Hinn 1. febrúar 2017 hafi 350.000 krónur verið greiddar til stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt 61.068 krónur til ríkissjóðs vegna skipulagsgjalds og degi síðar, 2. febrúar, samtals 269.876 krónur vegna tveggja kreditkortareikninga. Stærsti hluti kröfunnar, 189.606 krónur, hafi verið greiðsla til TENGI ehf. Verði því að ætla að kostnaðurinn hafi verið vegna fasteignar aðila. Einnig sé getið um 16.845 króna greiðslu til Bauhaus í Reykjavík og kostnað vegna matarinnkaupa.

Hinn 21. febrúar 2017 hafi 300.000 krónur verið lagðar inn á stefndu. Sama upphæð hafi verið millifærð inn á reikning stefnanda 24. febrúar 2017.

Hinn 2. mars 2017 hafi stefnandi millifært aftur 300.000 krónur inn á reikning stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt tvo kreditkortareikninga, samtals 408.789 krónur, vegna sameiginlegs kostnaðar aðila. Annar reikningurinn, að fjárhæð 244.308 krónur, hafi verið vegna hótelgistingar á Kanarí. Hinn reikningurinn, að fjárhæð 164.481 króna, hafi verið aðallega vegna flugfars með flugfélaginu Primera Air og uppihalds.

Hinn 15. mars 2017 hafi stefnandi millifært 50.000 krónur inn á stefndu. Fjárhæðin hafi verið notuð til þess að greiða fyrir neyslu aðila, aðallega mat og vörur í Rúmfatalagernum.

Hinn 3. apríl 2017, ekki 1. apríl, hafi 150.000 krónur verið lagðar inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt 158.493 krónur vegna tveggja kreditkortareikninga og 31.269 króna reikning vegna internets/síma. Stærri kreditkortareikningurinn hafi verið vegna ýmiss konar kostnaðar aðila.

Hinn 21. apríl 2017 hafi 30.000 krónur verið lagðar inn á stefndu. Samkvæmt framlögðu bankayfirliti hafi fjárhæðin aðallega verið notuð í mat og bensín.

Hinn 2. maí 2017 hafi stefnandi millifært 200.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 210.324 krónur vegna neyslu aðila.

Hinn 15. maí 2017 hafi stefnandi millifært 300.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi upphæðin verið greidd til Íslandsbanka, vegna kreditkorts.

Hinn 2. júní 2017 hafi stefnandi millifært 200.000 krónur inn á stefndu. Degi áður og þann sama dag hafi stefnda greitt samtals 150.173 krónur til Íslandsbanka vegna kreditkorts og 14.339 krónur vegna internets/síma. Á kreditkortayfirlitum komi m. a. fram greiðslur til HEKLU, Hagkaups, Cosmo, Smárabíós o. fl. Þá komi jafnframt fram útgjaldaliðir á bankayfirliti vegna matarinnkaupa og annarra nauðsynja á þessum tíma.

Hinn 2. ágúst 2017 hafi stefnandi millifært 100.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt 83.496 króna kreditkortareikning, 9.259 króna reikning vegna internets/síma og 70.903 krónur til Háskóla Íslands.

Hinn 5. september 2017 hafi stefnandi millifært 300.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt 331.489 krónur vegna kreditkorts. Hreyfingar sem komi fram á þessu yfirliti séu aðallega vegna ferðar aðila til Bretlands, þ. e. flugmiðar, hótel-og uppihaldskostnaður, bílaleiga o. fl. Einnig komi fram færslur vegna matarinnkaupa o. fl.

Hinn 2. október, ekki 1. október, hafi 200.000 krónur verið lagðar inn á stefndu.

Sama dag hafi stefnda greitt 206.686 krónur vegna kreditkorts.

Hinn 13. nóvember 2017 hafi 100.000 krónur verið millifærðar inn á stefndu. Samkvæmt bankayfirliti hafi þessir fjármunir farið í ýmiss konar neyslu, þ. m. t. mat, bensín, viðgerð á bíl, Costco, IKEA, póstinn og gróðurvörur. Sömu sögu sé að segja um millifærslu 22. nóvember 2017 upp á 50.000 krónur.

Hinn 27. nóvember 2017, ekki 26. nóvember eins og segi í stefnu, hafi stefnandi millifært 150.000 krónur inn á stefndu. Sama dag hafi upphæðin verið millifærð inn á Dmeð skýringunni: „[...]“. D sé mágur stefnanda, en D sé giftur systur hans, E. Um hafi verið að ræða greiðslu vegna leigu aðila á íbúð D áður en stefnandi og stefnda fluttu inn á [...].

Loks hafi 300.000 krónur verið millifærðar af hálfu stefnanda til stefndu 4. desember 2017, en ekki 2. desember 2017. Sama dag hafi stefnda greitt 442.892 krónur til Íslandsbanka vegna kreditkorts. Þar komi fram færslur vegna matarinnkaupa og bensínkostnaðar, en stærsti útgjaldaliðurinn sé 262.160 króna greiðsla til Fríform sem selji alls konar innréttingar og tæki vegna heimilishalds. Einnig sé getið um 23.998 króna greiðslu til Glerborgar ehf.

Stefnda telur ljóst hvað varðar kröfuliði á tímabilinu 1. október 2016 til 20. janúar 2017 að stefnandi hafi, að eigin sögn, útskýrt þessar millifærslur. Beri og að líta til þess að í kröfubréfi stefnanda fullyrði hann að nefndir kröfuliðir séu allir vegna „kaupa og framkvæmda“ á [...]. Ljóst sé að þessi fullyrðing, sem stefnandi virðist hafa átt frumkvæðið að, leiði til sýknu af þessum kröfuliðum, enda geti stefnandi ekki átt lögvarða kröfu um að stefnda endurgreiði sér byggingar- og framkvæmdarkostnað, kostnað sem aðilar hafi lagt til eignarinnar, m. a. vegna innbúss sem stefnandi hafi í sinni vörslu. Ljóst sé að stefnandi hafi ráðstafað sakarefninu hvað þetta varðar.

Þá vísar stefnda til þess að í stefnu sé fullyrt að 300.000 krónur hafi verið millifærðar inn á stefndu 1. október 2016 en greiðslan komi hvergi fram í framlögðu bankayfirliti stefndu vegna ársins 2016. Hvað sem því líður þá sé greiðslunni hafnað með sömu rökum og að ofan. Í þessu sambandi megi þó geta þess að stefnda hafi greitt 301.389 króna kreditkortareikning 5. október 2016. Á framlögðu kreditkortayfirliti komi fram ýmiss konar færslur vegna sameiginlegrar neyslu aðila.

Hinn 1. nóvember 2016 hafi 1.000.000 króna verið lögð inn á stefndu. Sama dag hafi stefnda greitt kreditkortareikning upp á 747.475 krónur og 281.469 króna reikning frá flísaversluninni Vídd ehf. Samkvæmt greiðslukortayfirliti hafi stærstu útgjaldaliðirnir verið tvær greiðslur, annars vegar 400.000 krónur til Víddar ehf. og hins vegar 150.000 krónur til Axis húsgagna hf.

Loks hafi 800.000 krónur verið millifærðar inn á stefndu 1. desember 2016. Sama dag hafi stefnda greitt 698.858 króna kreditkortareikning, aðallega tengt fasteigninni og vegna utanlandsferðar aðila á þessum tíma, líkt og ráða megi af framlögðu greiðslukortayfirliti, vegna WOW Air, Granítsteina og Duty Free.

Eftir standi tveir kröfuliðir á árinu 2016, frá 8. janúar 2016, 35.000 krónur, og 9. júní 2016, 48.144 krónur. Hvað varðar fyrrnefndan kröfulið þá hafi sama fjárhæð, 35.000 krónur, verið millifærð sama dag inn á Borgun hf., vegna neyslu aðila. Það sama eigi við um hið síðarnefnda.

Þá er því mótmælt sem röngu að 27.000 krónur hafi verið millifærðar inn á stefndu 9. september 2015. Það fái ekki stoð í framlögðu bankayfirliti stefndu vegna ársins 2015.

Stefnda telur af öllu framansögðu að annað verði ekki ráðið en að stefnda hafi greitt af veðlánum vegna fasteignarinnar, húsgjöld og annan kostnað vegna eignarinnar, allan sambúðartíma aðila. Þá hafi stefnda staðið straum af innkaupum til heimilis og framfærslu aðila, auk greiðslna vegna orkugjalda, eldsneytis o. fl. Sameiginleg neysla aðila hafi að miklu leyti farið í gegnum greiðslukort stefndu, eins og sjá megi af framlögðum greiðslukortayfirlitum, en einnig í gegnum bankareikning stefndu. Í stefnu sé því haldið fram að stefnda hafi í raun tekið út af reikningum stefnanda til greiðslu afborgana af láninu en það sé rangt. Millifærslur stefnanda til stefndu sem og fjárhæðir séu tilviljanakenndar, á engan hátt reglulegar og sé litið til lengdar sambúðar aðila séu þær venjulegar, sér í lagi í ljósi mikillar neyslu aðila. Millifærslur stefnanda nái yfir takmarkað tímabil og sýni í besta falli handahófskenndar millifærslur til stefndu í takt við vaxandi útgjöld, kostnaðarsöm innbúskaup og neyslu aðila, en á engan hátt regluleg framlög til reksturs fasteignar.

Þá séu ótaldar millifærslur stefndu til stefnanda, en á tímabilinu 6. september 2016 til 1. október 2021 hafi þær numið samtals 1.840.000 krónum. Nánar tiltekið hafi stefnda millifært 1.500.000 krónur inn á stefnanda 6. september 2016, 300.000 krónur 24. febrúar 2017 og 40.000 krónur 1. október 2021. Er á því byggt, verði fallist á kröfur stefnanda að einhverju leyti, að fjárhæðin komi til frádráttar kröfum stefnanda, sem eftir atvikum leiði til sýknu.

Að því marki sem fallist verður á kröfuliði í stefnu hefur stefnda uppi í málinu gagnkröfu til skuldajöfnunar samkvæmt heimild í 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Byggist sú krafa á ofangreindum millifærslum til stefnanda, samtals 1.840.000 krónur. Gagnkrafan sé hærri en krafa stefnanda á hendur stefndu. Skilyrði 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um skuldajöfnun séu fyrir hendi. Í öllu falli beri að draga fjárhæðina frá endanlegri stefnufjárhæð.

Ef sannað þykir að stefnda hafi staðið að einstökum færslum svo að til bótaábyrgðar geti stofnast byggir hún sýknukröfu sína jafnframt á því að stefnandi hafi veitt sér mjög víðtækt umboð til úttekta af bankareikningum hans. Samkvæmt umboðinu hafi stefnda haft fullt og ótakmarkað umboð til úttekta, útgáfu tékka og notkunar debetkorts af reikningum stefnanda. Jafnframt hafi umboðið náð til ráðstöfunar þeirra fjárhæða sem stefnandi hafi haft á hverjum tíma, þ. m. t. nýtingar yfirdráttarheimildar. Bankainnstæður hafi því verið til frjálsrar ráðstöfunar án afmörkunar. Umboðið hafi ekki verið skilyrt og verið án nokkurra fyrirvara. Ráðstafanir stefndu á grundvelli umboðsins hafi því verið jafngildar og stefnandi hefði sjálfur framkvæmt þær. Með vísan til II. kafla laga nr. 7/1936, sbr. einkum 10. gr. laganna, sé ljóst að ráðstafanir stefndu, gerðar í skjóli umboðsins, séu bindandi og endanlegar fyrir stefnanda, enda gerðar innan marka heimilda þess í skilningi ákvæðisins.

Stefnda telur að umboðsheimild stefndu sé þrengd verulega í stefnu málsins, og mótmælir því sem röngu að hún hafi takmarkast við að greiða reikninga fyrir stefnanda og annað sameiginlegt. Það fái ekki stoð í umboðinu sjálfu. Jafnvel þó að svo væri sé ljóst að stór hluti millifærslna sem raktar eru að ofan hafi verið vegna sameiginlegs kostnaðar og heimilisútgjalda. Í niðurlagi umboðsins segi: „Umboð þetta veitir ekki aðgang að Netbanka Arion banka.“ Stefnda hafi því þurft að framkvæma úttektir af reikningum samkvæmt umboðinu, með sérstökum greiðslufyrirmælum til starfsmanna bankans, eða með því að mæta í útibú bankans í því skyni og framvísa umboði og skilríkjum. Samkvæmt upplýsingum frá bankanum afhendir bankinn umboðsmönnum aldrei upplýsingar um aðgangs- og lykilorð að netbanka umbjóðenda þeirra. Þá séu greiðslufyrirmæli ætíð skráð sérstaklega í kerfum bankans, en sökum þagnarskyldu geti bankinn ekki upplýst stefndu um einstök greiðslufyrirmæli nema með samþykki reikningseiganda, þ. e. stefnanda. Er í greinargerð stefndu skorað á stefnanda að leggja fram gögn þar að lútandi, þ. e. bein greiðslufyrirmæli frá stefndu úr kerfum bankans á grundvelli umboðsins sem um ræðir.

Stefnda hafnar því og telur með öllu ósannað að um ólögmætar úttektir sé að ræða, enda liggi ekki fyrir nein gögn í málinu sem styðji það. Þvert á móti liggi fyrir gögn sem beinlínis staðfesti að stefnandi hafi sjálfur verið með í ráðum og millifært fjármuni inn á stefndu. Hann hafi því verið fullkomlega meðvitaður um allar færslur hverju sinni. Einnig staðfesti gögn að stefnda hafi ekki haft beinan aðgang að netbanka stefnanda og hafi millifærslur því augljóslega komið frá stefnanda, a. m. k. með samþykki hans. Stefnandi hafi því tekið meðvitaða ákvörðun um að greiða stefndu fjármuni með þeim hætti sem raunin hafi verið. Meginorsök meints fjártjóns stefnanda sé sú ákvörðun hans, sem hann hafi tekið einn og óstuddur, að millifæra beint og milliliðalaust inn á stefndu án fyrirvara og veita stefndu óskorað umboð til úttekta án nokkurra takmarkana eða afmörkunar. Engin orsakatengsl séu því á milli háttsemi stefndu og meints fjártjóns stefnanda. Þá sé ótækt að stefnandi geti framselt ábyrgð á eigin ákvarðanatöku til stefndu. Samkvæmt öllu framansögðu mótmælir stefnda aðal- og varakröfu stefnanda um skaðabætur, þ. m. t. að skilyrðum skaðabótaábyrgðar, meðal annars um saknæma háttsemi, sé fullnægt. Stefnda hafi enga aðkomu, hvorki beint með saknæmum hætti né óbeint, að þeim millifærslum sem séu rót krafna stefnanda.

Stefnda krefst sýknu af þrautavarakröfu stefnanda með vísan til röksemda í aðalkröfu stefndu. Telur stefnda jafnframt slíka annmarka vera á kröfunni að til frávísunar leiði án kröfu. Umrædd viðurkenningarkrafa og meintar skaðabætur séu fyrndar að verulegu leyti. Hafi stefnandi því ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um viðurkenningarkröfu sína, sbr. dóm Hæstaréttar frá 19. mars 2019 í máli nr. 12/2019, a. m. k. ekki líkt og þrautavarakröfu sé háttað. Þá telur stefnda að lagaskilyrði séu ekki fyrir því að stefnandi fái viðurkenningardóm um bótaskyldu stefndu, enda hafi hann ekki leitt „nægar líkur“ að því að hann hafi orðið fyrir tjóni, gert grein fyrir í hverju tjón hans felist og hver séu tengsl þess við ætlaða saknæma háttsemi stefndu, sem og leiði til frávísunar. Í öllu falli beri að sýkna stefndu af kröfunni vegna skorts á sönnun um tjón sem og vanreifunar á málatilbúnaði.

Varakrafa stefndu um lækkun dómkrafna er byggð á sömu málsástæðum, sjónarmiðum og rökstuðningi og fram komi hér að framan til stuðnings aðalkröfu um sýknu. Gagnkrafa stefndu á hendur stefnanda komi með skuldajöfnun til lækkunar á kröfum stefnanda. Einnig er byggt á því að kröfuliðir sem hafi farið fram eftir að umboðið var afturkallað skuli dregnir frá kröfu stefnanda.

Ef sannað þykir að stefnda hafi sýnt af sér saknæma háttsemi sé ljóst að hámark skaðabóta fyrir stefnanda miðist aðeins við fjárhæð sem nemur úttektum fjórum árum fyrir málshöfðun. Í þessu sambandi eru ítrekuð fyrri sjónarmið um fyrningu krafna og tómlæti stefnanda.

Einnig verði að telja að stefnandi hafi, með vísan til framangreinds kröfubréfs, afsalað sér rétti til að krefjast bóta vegna millifærslu 30. september 2018, og á tímabilinu 1. október 2016 til 20. janúar 2017.

Þá er því sérstaklega mótmælt að bætur fyrir fjártjón verði reiknaðar aftur til ársins 2015, enda hafi stefnandi átt kost á að takmarka tjón sitt með því að afturkalla umboð sitt mun fyrr en 12. september 2019.

Loks er ítrekað af hálfu stefndu að bætur, svo sem stefnandi fari fram á, skuli því aðeins dæma að viðkomandi hafi valdið eða stuðlað að þeirri háttsemi sem bótakröfur eru reistar á. Beri því að einskorða bætur og fjárhæð við þær millifærslur sem beinlínis verði raktar til skaðabótaskyldrar háttsemi stefndu og að því marki er þær hafi verið í hennar þágu.

Þá er mótmælt kröfu stefnanda um dráttarvexti, hvort sem er vegna aðal- eða varakröfu. Stefnandi hafi ekki gert skilmerkilega grein fyrir kröfu sinni í kröfubréfi til stefndu þannig að það teljist marka upphafstíma dráttarvaxta skv. 9. gr. laga nr. 38/2001. Af hálfu stefndu er á því byggt að vextir, hvort sem er dráttarvextir eða önnur vaxtaviðmiðun, geti fyrst fallið til eftir endanlega dómsuppkvaðningu.

Að lokum áréttar stefnda að ekki sé samræmi á milli fjárhæðar í kröfubréfi stefnanda 13. október 2021 og dómkrafna stefnanda og geti því í öllu falli ekki komið til álita að dæma dráttarvexti af hærri fjárhæð en greinir í kröfubréfinu frá því að mánuður var liðinn frá dagsetningu bréfsins, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Því er jafnframt sérstaklega mótmælt að skilyrði standi til þess að dæma dráttarvexti frá 10. maí 2018 til greiðsludags.

Um lagarök vísar stefnda til meginreglna skaðabótaréttar og almennra reglna einkamálaréttarfars um sönnun og sönnunarbyrði, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá vísar stefnda til almennra ólögfestra reglna og dómaframkvæmdar um óvígða sambúð, svo og almennra reglna samninga- og kröfuréttar. Vísað er sérstaklega til ákvæða 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála varðandi dómkröfur stefnanda og skýrleika málatilbúnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. sömu laga um gagnkröfu stefndu. Þá vísar stefnda til 2., 3. og 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og réttaráhrifa fyrningar sem og ólögfestra tómlætisreglna kröfuréttar. Eins vísast til 10. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Krafa stefndu um málskostnað úr hendi stefnanda er byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 129. gr. sömu laga. Einnig er krafist álags á málskostnað skv. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991, sbr. a- og c-lið 1. mgr. ákvæðisins án tillits til málsúrslita. Um kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV.

Eins og rakið hefur verið hófu málsaðilar sambúð á árinu 2013 og henni var slitið í september 2021. Á sambúðartímanum gaf stefnandi stefndu umboð til að taka út af tilteknum bankareikningum hans. Var umboðið veitt 24. apríl 2015. Stefnandi afturkallaði síðan umboðið 12. september 2019. Í máli þessu krefst stefnandi þess aðallega að stefnda endurgreiði honum úttektir sem framkvæmdar voru á tímabilinu 9. september 2015 til og með 10. júní 2020, samtals 10.240.144 krónur. Til vara gerir stefnandi kröfu um skaðabætur sömu fjárhæðar og til þrautavara er þess krafist að viðurkennd verði með dómi skaðabótaskylda stefndu. Dómkröfur stefnanda og málatilbúnaður er nægilega skýr og er ekki ástæða til að vísa málinu sjálfkrafa frá dómi vegna vanreifunar eða annmarka á útreikningi stefnanda, eins og byggt er á í greinargerð stefndu. Við aðalmeðferð málsins var jafnframt byggt á því af hálfu stefndu að vísa beri málinu frá dómi þar sem úrlausn ágreinings aðila heyri undir meðferð ágreiningsmála við búskipti. Stefnda vísar í þessu sambandi til 112. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl., sbr. og 2. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Mál þetta var höfðað 18. janúar 2022, áður en bú aðila var tekið til skipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...]. Er því ekki fallist á að vísa beri málinu frá dómi.

Samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda er almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda fjögur ár. Fyrningarfrestur reiknast frá þeim degi þegar hver millifærsla átti sér stað, sbr. 2. gr. sömu laga. Endurgreiðslukröfur stefnanda vegna úttekta fyrir 18. janúar 2018 eru því fyrndar. Hvað varðar fyrningu á skaðabótakröfu stefnanda verður að horfa til þess að honum var í lófa lagið að fylgjast með eigin bankareikningi. Fyrningarfrestur miðast því við dagsetningu hverrar úttektar. Skaðabótakrafa hans vegna úttekta fyrir 18. janúar 2019 er því fyrnd, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Viðbótarfrestir samkvæmt 10. gr. laga nr. 150/2007 geta ekki átt hér við. Eftir stendur þá að taka afstöðu til úttekta eftir 18. janúar 2018.

Millifærsla 10. júní 2020, að fjárhæð 120.000 krónur, og millifærsla sem mun hafa verið 4. maí en ekki 2. maí 2020, að fjárhæð 100.000 krónur, voru gerðar eftir að umboð stefndu var afturkallað. Er ósannað að stefnda hafi framkvæmt þessar millifærslur af bankareikningi stefnanda og engin gögn hafa verið lögð fram sem styðja það. Þessum kröfuliðum stefnanda er því hafnað. Hvað varðar aðra kröfuliði, millifærslur á tímabilinu 6. febrúar 2018 til 5. júní 2019, er til þess að líta að málsaðilar voru lengi í sambúð og umboðið sem stefnandi veitti stefndu 24. apríl 2015 var víðtækt. Verður ekki annað séð af þeim gögnum sem fyrir liggja í máli þessu en að á löngum sambúðartíma aðila hafi verið fjárhagsleg samstaða með þeim, en ekki aðskilinn fjárhagur eins og stefnandi heldur fram. Þeir dómar Hæstaréttar sem stefnandi hefur vísað til máli sínu til stuðnings geta ekki átt við hér enda atvik þar önnur. Samkvæmt útskýringum stefndu í greinargerð hennar og framlögðum reikningsyfirlitum hefur fjármunum af bankareikningum stefnanda verið varið í sameiginlegt heimilishald, ferðalög og annan sameiginlegan kostnað. Breytir í þessu sambandi engu þótt stefnda hafi ekki komið fyrir dóm og gefið skýrslu. Að öllu þessu virtu verður stefnda sýknuð af aðalkröfu og varakröfu stefnanda. Af þessari niðurstöðu leiðir jafnframt að stefnda er sýkn af þrautavarakröfu stefnanda, um viðurkenningardóm.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að dæma stefnanda til að greiða stefndu málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð :

Stefnda, B, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Stefnandi greiði stefndu 500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf