E-288/2015

Mál þetta, sem þingfest var 11. mars 2015, var höfðað með stefnu birtri 19. febrúar 2015. Stefnandi er þrotabú GM framleiðslu hf., kt. 000000-0000, Borgartúni 26, Reykjavík. Stefnda er H-kvk-nf G-kvk-nf J-kvk-nf, kt. 000000-0000, Blikanesi 14, Garðabæ.

Dómkröfur stefnanda eru þær í fyrsta lagi að rift verði með dómi hluta af launagreiðslum stefnanda til stefndu, samtals að fjárhæð 7.353.184 krónur samkvæmt launaseðlum stefndu vegna launatímabilanna 1. mars til 31. mars 2012 að fjárhæð 547.262 krónur, 1. apríl til 30. apríl 2012 að fjárhæð 547.262 krónur, 1. maí til 31. maí 2012 að fjárhæð 557.262 krónur, 1. ágúst til 31. ágúst 2012 að fjárhæð 547.262 krónur, 1. september til 30. september 2012 að fjárhæð 546.262 krónur, 1. október til 31. október 2012 að fjárhæð 546.262 krónur, 1. nóvember til 30. nóvember 2012 að fjárhæð 573.671 króna, 1. desember til 31. desember 2012 að fjárhæð 546.262 krónur, 1. janúar til 31. janúar 2013 að fjárhæð 263.873 krónur, 1. febrúar til 28. febrúar 2013 að fjárhæð 263.873 krónur, 1. mars til 31. mars 2013 að fjárhæð 263.873 krónur, 1. apríl til 30. apríl 2013 að fjárhæð 263.873 krónur, 1. maí til 31. maí 2013 að fjárhæð 263.873 krónur, 1. júní til 30. júní 2013 að fjárhæð 263.873 krónur og 1. júlí til 31. júlí 2013 að fjárhæð 283.873 krónur.

Í öðru lagi krefst stefnandi þess að stefndu verði gert að greiða stefnanda 18.723.389 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2015 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Stefnda krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst hún þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst hún málskostnaðar að skaðlausu að viðbættum virðisaukaskatti.

Undir rekstri málsins krafðist stefnda þess að aðalmeðferð málsins yrði frestað á meðan rannsókn sérstaks saksóknara á tilkynningu skiptastjóra á hendur stefndu stæði yfir. Var þeirri kröfu hafnað með úrskurði 2. febrúar 2016. Stefnda krafðist þess aftur með vísan til nýrra gagna að aðalmeðferð málsins yrði frestað á meðan rannsókn hjá héraðssaksóknara á meintu misferli á fé félagsins stæði yfir. Var þeirri kröfu hafnað með úrskurði þann 9. mars sl. Var málskostnaður í báðum þeim úrskurðum látinn bíða efnisdóms. Fór aðalmeðferð fram 18. apríl sl. og var málið dómtekið að henni lokinni.

Málsatvik.

Gunnars majónes hf. ( síðar GM framleiðsla ehf.) var stofnað árið 1960 af G-kk-þgf J-kk-þgf sem átti og rak félagið þar til eiginkona hans og tvær dætur, stefnda og N-x-x R-kvk-nf J-kk-nf, tóku við rekstri og eignarhaldi eftir andlát hans. Var stefnda skráður stjórnarformaður og eigandi að 27,58% hlut fyrirtækisins, móðir hennar að 31,97% hlut og systir hennar N-x-x að 40,45% hlut. Sátu þær allar í stjórn félagsins á árunum 2011 til 2014 er félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Ekki liggja fyrir gögn um stjórnarsetu fyrir þennan tíma.

Í ársreikningi fyrir árið 2011 kemur fram að hagnaður hafi verið af rekstri félagsins að fjárhæð 10.974.260 krónur, skuldir félagsins hafi verið 164.274.805 krónur í árslok 2011 og eigið fé í árslok verið neikvætt um 55.583.290 krónur. Þá kemur fram í ársreikningnum að hagnaður á árinu 2010 hafi verið 15.217.389 krónur. Handbært fé í árslok 2011 var 48.853 krónur og hafði lækkað úr 17.011.467 krónum frá árinu 2010. Þá voru skuldir við hluthafa engar í árslok 2011 en í árslok 2010 5.823.154 krónur.

Í ársreikningi fyrir árið 2012 kemur fram að tap var af rekstrinum að fjárhæð 29.335.106 krónur, skuldir félagsins hafi verið 210.332.143 krónur í árslok 2012 og eigið fé í árslok verið neikvætt um 84.918.396 krónur. Ný langtímalán voru í árslok 7.776.767 krónur en 2.185.128 krónur í árslok 2011. Handbært fé í árslok var 12.767 krónur og skuldir hluthafa við félagið engar.

Frá 1. júní 2011 til 31. desember 2011 voru mánaðarlaun stefndu hjá félaginu 260.265 krónur samkvæmt launaseðlum. Fyrir janúar 2012 voru mánaðarlaun stefndu 1.300.000 krónur og frá 1. febrúar 2012 til 31. desember 2012 1.350.500 krónur. Frá 1. janúar 2013 til 31. júlí 2013 voru mánaðarlaun stefndu 750.000 krónur.

Hluthafafundur var haldinn í félaginu þann 25. nóvember 2011. Var á þeim fundi ákveðið að lækka hlutafé félagsins um 62.000.000 króna eða úr 66.000.000 króna í 4.000.000 króna. Var þessi breyting tilkynnt til Hlutafélagaskrár 21. desember 2011.

Samkvæmt vanskilaskrá Creditinfo voru greiðsluáskoranir birtar fyrir félaginu í október og nóvember 2012 vegna krafna að höfuðstól samtals 1.378.387 krónur. Á árinu 2013 voru þrjár greiðsluáskoranir birtar fyrir félaginu vegna skulda samtals að fjárhæð 2.634.345 krónur og árangurslaust fjárnám gert að kröfu sýslumannsins í Hafnarfirði að fjárhæð 8.903.136 krónur. Þá voru sjö greiðsluáskoranir birtar á árinu 2014 en fjárhæðir liggja ekki fyrir. Árangurslaust fjárnám var gert hjá félaginu 17. mars 2014 og aftur 14. maí 2014.

Þann 4. mars 2014 héldu stefnda, N-x-x og K-x-x, þá meðstjórnandi í stefnanda, stjórnarfund. Er bókað að fjárhagsstaða félagsins sé sú að ekki sé til nægilegt fé til að greiða starfsmönnum út laun fyrir febrúarmánuð. Einnig liggi fyrir að skammtímaskuldir félagsins séu að minnsta kosti 190.000.000 króna og þarf af um 95.000.000 í lögfræðilegri innheimtu. Félagið hafi þegar fengið á sig árangurslaust fjárnám á árinu 2013 og skuldi félagið lífeyrissjóðum verulegar fjárhæðir sem ekki sé til fé til að standa skil á. Þá hafi félagið fullnýtt lánstraust sitt hjá birgjum og hafi félagið þurft að staðgreiða fyrir aðföng um allnokkurn tíma. Fyrirséð sé að ekki verði unnt að kaupa aðföng til framleiðslunnar til að halda starfsemi félagsins gangandi lengur. Þá var tekin fyrir fjárnámsbeiðni sýslumannsins í Hafnarfirði þar sem skuldin var að fjárhæð 12.850.916 krónur og var vegna vangoldinna opinberra gjalda. Möguleikar á að fá inn nýtt fjármagn til að halda rekstrinum áfram voru ræddir svo og sú leið að selja reksturinn í nýtt félag sem gæti haldið óbreyttri starfsemi áfram. Bókað var að núverandi eigendur hefðu ekki nægt fjármagn til að leggja félaginu til og ekki hafi tekist að fá nýja fjárfesta. Þá segir að nýbúið hafi verið að gera bráðabirgðauppgjör fyrir rekstrarárið 2012 sem hafi leitt í ljós að félagið væri rekið með tapi upp á 29.335.106 krónur. Þá var bókað að drög að sölusamningi lægju fyrir til Gunnars ehf., kt. 000000-0000. Það félag sé í eigu K-kvk-ef K. S-kvk-ef. Félagið hafi verið búið að láta verðmeta félagið og hafi verðmat verið unnið af Nótera Consulting. Niðurstaða verðmatsins hafi verið 60-80.000.000 króna. Umræður voru á fundinum um skuldastöðu félagsins sem var áætluð 210.000.000 króna. Þá væri ljóst að kröfuhafar fengju ekki fullar heimtur krafna sinna ef til sölunnar kæmi. Vék K-x-x af fundi á meðan gengið var til atkvæðagreiðslu um það hvort ætti að selja Gunnars ehf. félagið. Var kaupsamningur um sölu félagsins undirritaður á umræddum stjórnarfundi og var söluverðið 62.500.000 krónur sem skyldi greiða með útgáfu skuldabréfs fyrir öllu söluverðinu með 7,25% ársvöxtum. Var skuldabréfið til tíu ára með mánaðarlegum afborgunum höfuðstóls og vaxta.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness uppkveðnum 12. júní 2014 í máli nr. G-155/2014 var GM framleiðsla hf. úrskurðuð gjaldþrota. Var frestdagur 6. mars 2014 en þá barst gjaldþrotaskiptabeiðni fyrst dóminum.

Í gögnum málsins liggur fyrir útskrift af viðskiptamannareikningi stefndu við stefnanda frá 31. desember 2004 til 28. janúar 2013. Í upphafi eða þann 4. janúar 2005 kemur fram að stefnandi skuldaði stefndu 26.997.772 krónur. Frá 20. desember 2005 til 31. desember 2010 er þessi skuld greidd niður með ýmsum færslum til stefndu sem verða ekki tíundaðar hér. 31. desember 2010 eru bókfærð fyrirframgreidd laun á stefndu að fjárhæð 3.712.990 krónur og er stefnda þá í skuld við stefnanda að fjárhæð 1.240.891 króna. Í kjölfarið eru fjölmargar færslur á viðskiptamannareikningnum fram til 28. janúar 2013 og er skuld stefndu þá sögð vera 12.770.205 krónur. Stefnandi fékk Ernst & Young ehf. til að yfirfara viðskiptareikninginn og staðreyna þær færslur sem þar eru og var skýrslu þess efnis skilað 13. október 2014. Kemur fram í skýrslunni að eftir yfirferð á bankareikningum félagsins fyrir árin 2013 og 2014 telur endurskoðandinn að skuld stefndu sé 11.370.205 krónur og voru gerðar þrjár leiðréttingar á viðskiptareikningnum.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi krefst þess í fyrsta lagi að launagreiðslum sem fram fóru á tímabilinu 1. mars 2012 til 31. júlí 2013 að fjárhæð samtals 7.353.184 krónur verði rift. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði gert að greiða félaginu oftekin laun auk skuldar samkvæmt viðskiptamannareikningi hennar hjá félaginu, samtals að fjárhæð 18.723.873 krónur auk nánar tilgreindra dráttarvaxta af þeirri fjárhæð.

Stefnandi byggir aðallega á því að tiltekinn hluti launagreiðslna til stefndu á árunum 2012 og 2013 séu riftanlegar ráðstafanir í skilningi 133. gr. gjaldþrotalaga. Samkvæmt ákvæðinu megi krefjast riftunar á greiðslum á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag frá þrotamanninum til nákominna á launum, öðru endurgjaldi fyrir vinnu eða eftirlaunum, ef greiðslan hefur bersýnilega verið hærri en sanngjarnt hafi verið miðað við vinnuna, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Aðeins verði rift að því leyti sem greiðslan hafi verið hærri en sanngjarnt hafi verið. Sama gildi um greiðslu sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag. Stefnandi reisir riftunarkröfu sína aðallega á 133. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. (gþl.), en til vara 131. og 141. gr. sömu laga. Stefnandi gerir kröfu um endurgreiðslu auðgunar eða eftir atvikum greiðslu skaðabóta sem byggist á 142. gr. gþl. Þá sé mál þetta einnig höfðað vegna innheimtu á skuld stefndu við stefnanda samkvæmt viðskiptareikningi stefndu. Stefnandi telur að stefnda hafi verið nákomin stefnanda í skilningi 4. tl. 3. gr. gþl. sem eigandi, prókúruhafi og stjórnarformaður stefnanda. Óumdeilt sé að greiðslur til stefndu hafi verið inntar af hendi í formi launa, enda hafi stefnandi gefið út launaseðla til stefndu í hverjum mánuði. Stefnandi telur ljóst að laun stefndu hafi verið bersýnilega hærri en sanngjarnt hafi verið miðað við vinnu hennar, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Ekki verði séð, af þeim gögnum og upplýsingum sem skiptastjóri hafi aflað, að vinnuframlag stefndu endurspegli þá verulegu launahækkun sem átti sér stað á árinu 2012. Í gögnum komi fram að stefnda hafi verið stjórnarmaður félagsins en ekki verður séð að hún hafi sinnt öðrum störfum hjá stefnanda sem skýrt geta umrædda launahækkun. Því hafi verið haldið fram að stefnda hafi starfað að markaðsmálum. Í verðmati Nótera Consulting, sem stefnandi lét gera í tengslum við sölu á eignum og rekstri árið 2014, segi hins vegar að hjá stefnanda sé ekki áætluð né unnin markaðsvinna, markaðsgreining eða markaðsherferðir. Sölu- og markaðsstarf sé ekki skipulagt sérstaklega og fjármagni sé ekki ráðstafað sérstaklega til markaðsaðgerða og markaðsverkefna í fjárhagsáætlanagerð stefnanda. Jafnframt segi að á skrifstofunni starfi að staðaldri tveir starfsmenn og aðrir tveir séu þar í hlutastörfum. Ekki verði séð að stefnda falli þarna undir.

Stefnandi bendir einnig á að stefnda og systir hennar, N-x-x, hafa oft lýst því yfir í fjölmiðlum að enginn hafi ráðið við þær. Þær hafi glímt við margvísleg vandamál, svo sem fjáraustur, ferðafíkn og andlega erfiðleika. N-x-x hafi á tímabili látið titla sig sem framkvæmdastjóra en hafi ekkert gert og látið aðra manneskju vinna verkið. Jafnframt haldi stefnda því fram í grein sem hafi birst í helgarblaði DV 27. – 30. júní 2014 að þær hafi þóst ætla að sjá um reksturinn, en síðan ráðið framkvæmdastjóra. Í sömu blaðagrein sé því haldið fram að þær systur hafi lifað hátt innan stefnanda. K-kvk-nf K-kvk-nf S-kvk-nf, sem áður hafi verið framkvæmdastjóri stefnanda og sé nú eigandi Gunnars ehf., muni hafa reynt að fá þær til að draga úr fjáraustrinum en þær hafi ekki látið segjast. K-kvk-nf hafi ekkert ráðið við þær, báðar hafi þær verið með prókúru og getað farið á bak við hana. Í innsendri grein í Speglinum, dags 16. júlí 2014, haldi N-x-x því fram að stefnda sé algleypir, hafi étið allt upp til agna og enginn hafi ráðið við hana. Stefnandi sé gjaldþrota. Í lok greinarinnar staðhæfir N-x-x að G-kk-nf hafi rekið stefnanda vel á þeim tíma sem hann var á lífi enda alls ólíkur stefndu og hennar fjölskyldu. Hann hafi aldrei viljað að stefnandi færi í hendur stefndu og fjölskyldu hennar.

Stefnandi byggir á því að laun stefndu eftir framangreinda launahækkun hafi verið verulega hærri en annarra starfsmanna stefnanda, þ. á m. framkvæmdastjóra. Bendir stefnandi á að á árinu 2012 hafi laun framkvæmdastjóra hækkað úr 304.000 krónum á mánuði í 800.000 krónur á mánuði. Fjárhagsstaða stefnanda hafi á þessum tíma verið mjög bágborin og ekki borið umræddar launahækkanir. Þá hafi hlutafé stefnanda verið fært niður úr 66.000.000 króna í 4.000.000 króna rétt fyrir umræddar launahækkanir. Stefndu hafi verið ljóst á þeim tíma á grundvelli bráðabirgðauppgjörs fyrir rekstrarárið 2012 að félagið var rekið með tapi upp á rúmlega 29.000.000 króna á því rekstrarári. Skiptastjóri telji ljóst að greidd laun til stefndu umfram 260.625 krónur, sbr. laun áranna 2012 og 2013, hafi ekki verið sanngjörn eða réttlætanleg á nokkurn hátt miðað við þau gögn og upplýsingar sem fyrir liggi. Skiptastjóri telji að mismunurinn á greiddum launum til stefndu annars vegar og hæfilegu endurgjaldi fyrir vinnu stefndu hins vegar sé sem hér segir, miðað við nettólaun:

Vegna ársins 2012:

1) Mars: kr. 739.076 – kr. 191.814 = kr. 547.262

2) Apríl: kr. 739.076 – kr. 191.814 = kr. 547.262

3) Maí: kr. 749.120 (489.120 + 260.000) – kr. 191.814 = kr. 557.306

(útborguð laun kr. 489.120 + fyrirfram greidd laun kr. 260.000)

4) Júní: kr. 739.076 – kr. 191.814 = kr. 547.262

5) Júlí: kr. 739.076 (684.076 + 55.000) – kr. 191.814 = kr. 547.262

(útborguð laun kr. 684.076 + fyrirfram greidd laun kr. 55.000)

6) Á-kk-nf: kr. 739.076 (539.076 + 200.000) – kr. 191.814 = kr. 547.262

(útborguð laun kr. 539.076 + fyrirfram greidd laun kr. 200.000)

7) September: kr. 738.076 (532.958 + 2.200 + 100.000 + 102.918) – kr. 191.814 = kr. 546.262

(útborguð laun kr. 532.958 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 2.200 + fyrirfram greidd laun kr. 100.000 + opinber gjöld kr. 102.918)

8) Október: kr. 738.076 (93.674 + 960 + 550.000 + 93.442) – kr. 191.814 = kr. 546.262

(útborguð laun kr. 93.674 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 960 + fyrirfram greidd laun kr. 550.000 + opinber gjöld kr. 93.442)

9) Nóvember: kr. 765.485 (170.683 + 500.000 + 1.360 + 93.442) – kr. 191.814 = kr. 573.671

(útborguð laun kr. 170.683 + fyrirfram greidd laun kr. 500.000 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 1.360 + opinber gjöld kr. 93.442)

10) Desember: kr. 738.076 (436.606 + 1.470 + 300.000) – kr. 191.814 = kr. 546.262

(útborguð laun kr. 436.606 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 1.470 + fyrirfram greidd laun kr. 300.000)

Samtals vegna ársins 2012: kr. 5.506.073

Vegna ársins 2013:

11) Janúar: kr. 455.687 (452.447 + 3.240) – kr. 191.814 = kr. 263.873

(útborguð laun kr. 452.447 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 3.240)

12) Febrúar: kr. 455.687 – kr. 191.814 = kr. 263.873

13) Mars: kr. 455.687 (453.797 + 1.890) – kr. 191.814 = kr. 263.873

(útborguð laun kr. 453.797 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 1.890)

14) Apríl: kr. 455.687 (451.217 + 4.470) – kr. 191.814 = kr. 263.873

(útborguð laun kr. 451.217 + starfsmannasjóður sjoppa kr. 4.470)

15) Maí: kr. 455.687 – kr. 191.814 = kr. 263.873

16) Júní: kr. 455.687 – kr. 191.814 = kr. 263.873

17) Júlí: kr. 455.687 – kr. 191.814 = kr. 263.873

Samtals vegna ársins 2013: kr. 1.847.111

Ekki sé litið til launagreiðslna vegna janúar og febrúar 2012 þar sem þeir mánuðir falli utan tuttugu og fjögurra mánaða tímaramma 133. gr. gþl. Samkvæmt framangreindu sé það mat skiptastjóra að stefndu hafi verið greidd mun hærri laun en sanngjarnt getur talist vegna áranna 2012 og 2013, samtals að fjárhæð kr. 7.353.184 (5.506.073 + 1.847.111).

Stefnandi telur að tuttugu og fjögurra mánaða tímafrestur 2. mgr. 133. gr. gþl. eigi við í þessu máli þar sem stefnandi hafi ekki verið gjaldfær þegar greiðslurnar fóru fram. Sönnunarbyrðin um að stefnandi hafi verið gjaldfær hvíli á stefndu en stefnandi telur þó rétt að koma að þessu nokkrum orðum. Frá því í maí 2012 til ágúst 2013 voru skráðar í vanskilaskrá 6 færslur um greiðsluáskoranir birtar fyrir stefnanda. Þann 20. desember 2012 gerði stefnandi greiðslusamkomulag við Allianz Ísland hf. og lenti það samkomulag í vanskilum og var fært í vanskilaskrá. Þá hafa þrisvar sinnum verið gerð árangurslaus fjárnám hjá stefnanda, fyrst 7. nóvember 2012. Samkvæmt ársreikningi stefnanda 2011 voru skuldir stefnanda í lok árs 2011 kr. 164.274.805 en eignir kr. 112.691.515. Samkvæmt ársreikningi stefnanda 2012 voru skuldir stefnanda í lok árs 2012 kr. 210.332.143 en eignir kr. 129.413.747. Skuldir stefnanda við viðskiptamenn og birgja höfðu um nokkurra ára skeið safnast upp og að lokum hafi farið svo að stefnandi varð gjaldþrota. Í fundargerð stjórnarfundar frá 4. mars 2014, sem áður hefur verið rakin, komi fram hversu slæm fjárhagsstaða stefnanda var orðin á þeim tíma. Þar kom m.a. fram að stefnanda hafi verulega skort lausafé, ekki hafi verið til nægilegt fé til að greiða starfsmönnum laun, stefnandi skuldaði lífeyrissjóðum verulegar fjárhæðir sem ekki var til fé til að standa skil á auk þess sem stefnandi skuldaði opinber gjöld að fjárhæð 12.850.916 krónur. Stefnandi hafði einnig fullnýtt lánstraust sitt hjá birgjum og af þeim sökum hafi það þurft að staðgreiða fyrir aðföng um allnokkurn tíma. Þá hafi skammtímaskuldir stefnanda verið a.m.k. 190.000.000 króna, þar af 95.000.000 króna í lögfræðilegri innheimtu.

Í ljósi ofangreinds telji skiptastjóri einsýnt að um ólögmætar og riftanlegar ráðstafanir sé að ræða í skilningi 133. gr. gþl.

Stefnandi byggir til vara á því að framangreindar greiðslur til stefndu séu riftanlegar á grundvelli 131. gr. gþl. Samkvæmt ákvæðinu megi krefjast riftunar á gjafagerningi hafi gjöfin verið afhent á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag. Þegar um nákomna sé að ræða megi krefjast riftunar á gjafagerningi ef gjöfin var afhent sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir afhendinguna. Regla þessi sé hlutlæg, sett til að skapa greiða leið til að rifta gjöfum sem inntar séu af hendi með þeim hætti að þær skerði eignir skuldara. Fyrir liggi að stefnda sé nákomin stefnanda, sbr. það sem fram hefur komið, en almennt séu taldar meiri líkur á því að um gjafagerninga sé að ræða þegar um sé að ræða ráðstafanir til nákominna. Eins liggi fyrir að umræddar greiðslur hafi farið fram innan 24 mánaða frá frestdegi. Sé tímaskilyrði fyrrnefnds lagaákvæðis því fullnægt. Stefnandi telji að ráðstöfun þessi hafi verið ívilnandi fyrir stefndu á kostnað kröfuhafa og því brot á jafnræðisreglum skuldaskilaréttar.

Varakrafa þessi sé á því byggð að um örlætisgerning hafi verið að ræða, þ.e. að mikill munur hafi verið á greiðslu stefnanda, þ.e. launagreiðslu og gagngjaldi því sem stefnda lét af hendi, þ.e. meintri vinnu stefndu í þágu stefnanda.

Stefnandi vísar að öðru leyti til þess sem áður er rakið, eftir því sem við eigi, til stuðnings þessari málsástæðu, m.a. varðandi fjárhagsstöðu og gjaldfærni stefnanda.

Stefnandi byggir til þrautavara á því að framangreindar greiðslur til stefndu séu riftanlegar á grundvelli 141. gr. gþl. Stefnandi telji að ráðstafanir þessar hafi á ótilhlýðilegan hátt verið stefndu til hagsbóta á kostnað kröfuhafa og leitt til þess að eignir stefnanda hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Stefnandi telji þannig einsýnt að þessar ráðstafanir hafi falið í sér brot á jafnræðisreglum skuldaskilaréttar og orðið kröfuhöfum til tjóns. Skiptastjóri telji að stefnandi hafi á þeim tíma er framangreindar greiðslur voru inntar af hendi til stefndu verið orðinn ógjaldfær. Eins og fram komi að framan hafi verið frá því í maí 2012 til ágúst 2013 skráðar á vanskilaskrá 6 færslur um greiðsluáskoranir birtar fyrir stefnanda. Þann 20. desember 2012 hafi stefnandi gert greiðslusamkomulag við Allianz Ísland hf. og hafi það samkomulag lent í vanskilum og verið fært í vanskilaskrá. Þá hafi þrisvar sinnum verið gerð árangurslaus fjárnám hjá stefnanda, fyrst 7. nóvember 2012. Á endanum hafi bú stefnanda verið tekið til gjaldþrotaskipta. Lýstar kröfur í búið námu upphaflega 183.086.418 krónum samkvæmt kröfuskrá dags. 9. september 2014 en nema nú 155.626.218 krónum. Í mörgum tilvikum sé um að ræða eldri skuldir sem hafi verið í vanskilum um langt skeið.

Miðað við það sem að framan er rakið, auk þess sem fram komi undir kafla II., verði að líta svo á að stefnandi hafi verið ógjaldfært félag er hinar riftanlegu greiðslur fóru fram. Stefnandi byggir með sömu rökum á því að stefnda hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni stefnanda og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfun fjármunanna var ótilhlýðileg. Í þessu sambandi sé sérstaklega bent á að stefnda hafi verið eigandi, prókúruhafi og stjórnarformaður stefnanda er hinar riftanlegu greiðslur fóru fram. Það sé því ljóst að stefnda hafi verið fullkomlega meðvituð um slæma fjárhagsstöðu stefnanda á þessum tíma og að ekkert annað en gjaldþrot blasti við.

Krafa um endurgreiðslu auðgunar eða greiðslu skaðabóta.

Stefnandi byggir á því varðandi framangreindar málsástæður að stefnda hafi haft hag af hinum riftanlegu greiðslum, sem nemi 7.353.184 krónum, enda hafi verið um peningagreiðslu til stefndu að ræða. Sú fjárhæð svari einnig til þess tjóns, sem stefnandi hafi orðið fyrir, þar sem samsvarandi eign sé ekki til reiðu í búinu til fullnustu kröfuhöfum. Krafan byggist á 1. mgr. 142. gr. gþl. vegna málsástæðna sem settar eru fram á grundvelli 133. gr. og 131. gr. laganna (endurgreiðsla auðgunar), en 3. mgr. 142. gr. gþl. vegna málsástæðna sem byggjast á 141. gr. laganna (skaðabætur).

Skuld stefndu við stefnanda.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt bókhaldi stefnanda hafi skuld stefndu við stefnanda verið 12.770.205 krónur þegar stefnandi fór í gjaldþrot en eftir yfirferð Ernst & Young og samanburð við bankareikninga stefnanda hafi skuldin verið lækkuð í 11.370.205 krónur. Skuld þessi sé að mestu byggð á viðskiptareikningi stefndu hjá stefnanda. Stefnda hafi sjálf verið eigandi, prókúruhafi og stjórnarformaður stefnanda og hafði þannig greiðan aðgang að bókhaldi félagsins og þeim starfsmanni sem sá um það. Stefndi hafi ekki gert reka að því að leiðrétta viðskiptamannareikninginn hafi verið efni til þess. Hún hafi ekki sýnt fram á að skuldin væri greidd eða af öðrum ástæðum niður fallin. Stöðu sinnar vegna hafi stefnda borið ábyrgð á því að bókhald stefnanda væri í góðu horfi og í samræmi við þær kröfur sem gerðar séu í lögum um bókhald nr. 145/1994, sbr. 5. gr. laganna. Með sama hætti hafi henni borið á grundvelli laga um hlutafélög nr. 2/1995 að annast um að nægilegt eftirlit væri haft með bókhaldi stefnanda. Af þessum sökum telji stefnandi að stefnda verði að bera hallann af hvers kyns bókhaldsóreiðu og leggja verði til grundvallar bókfærða skuldastöðu samkvæmt bókhaldi stefnanda. Þar sem stefnda hafi ekki greitt framangreinda skuld skv. viðskiptareikningi sé stefnanda því nauðugur sá kostur að höfða mál til innheimtu skuldarinnar.

Um lagarök vísar stefnandi til XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum 133. gr. en einnig 131. og 141. gr. laganna. Til stuðnings dómkröfum stefnanda er lúta að endurheimtu verðmæta er vísað til 1. og 3. mgr. 142. gr. gþl. og almennu skaðabótareglunnar. Þá er vísað til 4. tl. 3. gr. laganna. Krafa um dráttarvexti er studd við ákvæði III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 1. mgr. 6. gr. laganna. Um upphafsdag dráttarvaxta vísast til 3. mgr. 5. gr. laganna.

Hvað skuld stefndu varðar vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Einnig vísar stefnandi til laga um bókhald nr. 145/1994, einkum 5. gr., og laga um hlutafélög nr. 2/1995, einkum 68. gr. laganna. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og vísar til þess að honum hafi verið gert að leggja fram málskostnaðartryggingu að fjárhæð 900.000 krónur. Þá vísar hann til þess að tvívegis hafi verið málflutningur um kröfu stefndu um að aðalmeðferð málsins skuli frestað og hafi þeirri kröfu verið hafnað en málskostnaður látinn bíða efnisdóms.

Málsástæður og lagarök stefndu.

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Stefndi byggir aðalkröfu sína á því að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á að skilyrði riftunar skv. XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti séu fyrir hendi né að skuld stefndu samkvæmt viðskiptareikningi hafi verið til staðar þegar félagið var úrskurðað gjaldþrota 12. júní 2014. Stefnda kveðst hafa þegið laun frá stefnanda þegar hún gegndi stjórnunarstöðu í félaginu og hafi stefnandi ekki lagt fram nein gögn sem sýni fram á að launin hafi ekki verið í samræmi við stöðu og vinnuframlag stefndu. Stefnda hafi verið einn af eigendum félagsins og yfirmaður þar. Stefnda hafi unnið hjá félaginu alla tíð. Róðurinn hafi verið farin að þyngjast á þeim tíma sem launakrafan tekur til og mikið álag verið á stjórnendum félagsins. Stefnda hafi því unnið hörðum höndum við að reyna að halda rekstrinum arðbærum og forða félaginu frá tapi. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á fullnægjandi sönnun fyrir því að greiðslurnar hafi verið hærri en sanngjarnt hafi verið og beri hallann af þeim sönnunarskorti. Þá hafi stefnandi ekki sýnt fram á ógjaldfærni félagsins á þeim tíma er stefnda fékk greidd umþrætt laun og eigi því 2. mgr. 133 gr., 2. mgr. 134. gr. og 141. gr. gjaldþrotalaganna ekki við en sönnunarbyrðin sé stefnanda um þann þátt.

Stefnda mótmælir varakröfu stefnanda um að launagreiðslur stefnanda til hennar geti talist gjöf í skilningi 131. gr. Stefnda hafi starfað hjá félaginu og því fengið umræddar greiðslur sem laun.

Stefnda mótmælir einnig þrautavarakröfu stefnanda um að 141. gr. gjaldþrotalaga geti átt við. Stefnda telur ekkert ótilhlýðilegt hafa átt sér stað heldur hafi hún einungis þegið sanngjörn laun fyrir þá vinnu sem hún hafi innt af hendi í þágu stefnanda, sem hafi verið í fullu samræmi við stöðu hennar hjá félaginu. Þá sé ósannað að félagið hafi ekki verið gjaldfært á þessum tíma og eignir félagsins hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum.

Stefnda mótmælir kröfu stefnanda um endurgreiðslu vegna viðskiptamannareikningsins. Bókhald félagsins liggi ekki fyrir og því ósannað að skuldastaðan hafi við gjaldþrotaskiptin verið 11.370.205 krónur.

Stefnda vísar til laga nr. 21/1991, sérstaklega XX. kafla þeirra. Málskostnaðarkrafan sé reist á 130. gr. laga nr. 91/1991 og krafan um virðisaukaskatt sé byggð á lögum nr. 50/1988.

Skýrslur fyrir dómi.

Stefnda kvaðst fyrir dóminum hafa verið einn eigandi stefnanda fyrir gjaldþrot félagsins. Hafi hún sinnt ýmsum tilfallandi störfum í þágu fyrirtækisins, m.a. hvað varðar samninga við banka, kröfuhafa, að ráða starfsmenn og markaðsmál. Í kringum tuttugu manns hafi unnið hjá fyrirtækinu að meðaltali. Stefnda kvaðst hafa vitað það í „kreppunni“ að félaginu var farið að ganga illa. Þá hafi þau ráðið sérfræðing til sín á árinu 2013 sem hafi staðfest að fyrirtækið stæði höllum fæti. Þá hafi verið hlutverk stjórnenda félagsins að fylgjast með framkvæmdastjórum félagsins. Frétt í DV frá júní 2014 var borin undir stefndu. Kvað hún rétt að hún hafi gefið fréttamanni upp það sem haft sé eftir henni þar.

Aðspurð um launagreiðslur til framkvæmdastjóra og hennar laun kvaðst stefnda hafa verið eigandi félagsins og í ljósi þess geta ráðið sjálf hvaða laun félagið greiddi henni. Henni hafi alls ekki fundist þau laun vera of há. Aðspurð um skýringu á hækkun launa hennar úr 260.000 krónum í 1.345.000 krónur kvaðst stefnda hafa fengið vaxtagreiðslur frá Sandeyri en svo hafi peningar þess félags klárast og þá hafi Gunnars majónes séð um að greiða henni samsvarandi greiðslur auk launa hennar hjá félaginu. Hafi þetta verið gert að ráðleggingu endurskoðenda þeirra.

Aðspurð um viðskiptamannareikning stefndu hjá Gunnars majónesi kvaðst stefnda fyrst hafa séð umrædda útskrift hjá sérstökum saksóknara. Kvaðst hún halda að þessi reikningur væri eitthvert rugl, hún tæki ekki laun út af slíkum reikningi. Henni þætti „ægilega skrýtið“ að sjá 11.000.000 og 25.000.000 og svona, hún þyrfti að skoða þetta eitthvað. Kvað hún gjaldkera hafa séð um færslur á þennan reikning. Aðspurð um færslur vaxtagjalda kvaðst stefnda halda að það væru þessar vaxtatekjur hennar, það væri sama upphæðin en hún viti ekkert hvers vegna þetta hafi verið svona, hún hafi aldrei unnið í bókhaldi. Aðspurð um færslur á vaxtatekjum kvaðst hún muna að hún hafi sagt stundum við gjaldkerann, þegar hann greiddi vaxtatekjurnar út af G-kk-þgf, að hann ætti eftir að leggja húsaleiguna frá G-kk-þgf yfir á Sandeyri og borga henni vaxtatekjurnar þaðan en launin ætti hún að fá frá Sandeyri. Hafi hún stundum sagt þetta við gjaldkerann en hún hafi hins vegar aldrei unnið sjálf í bókhaldinu.

Aðspurð kvaðst stefnda hafa séð um að semja við kröfuhafa en þau hafi skuldað í lokin rosalega mikið. Hafi það staðið yfir í marga mánuði.

Stefnda kvaðst hafa setið í stjórn félagsins þar til það var úrskurðað gjaldþrota. Stefnda lýsti því að það hafi fallið henni í skaut að semja við kröfuhafa félagsins þegar róðurinn fór að þyngjast og semja um greiðslur. Hafi hún m.a. fengið innheimtu- og kröfubréf á heimili sitt og því verið hennar hlutverk að sinna því. Hún hafi þá rætt við gjaldkera hversu mikið þau gætu greitt. Stefnda hafi vitað að illa gekk hjá félaginu.

Vitnið A kvaðst fyrir dóminum hafa verið gjaldkeri og bókari og séð um ýmislegt fleira sem tengdist skrifstofustörfum stefnanda frá byrjun mars 2012. Vitnið kvað stefndu hafa séð um innheimtur, hún hafi fengið innheimtulista vikulega sem hún hafi hringt eftir. Hún hafi einnig sagt vitninu til í upphafi. Hún hafi verið með markaðsmál, komið að umræðu um breytingu á miðum og umbúðum. Vitnið kvaðst aðspurt ekki telja að stefnda hafi unnið 100% starf né systir hennar N-x-ef. Vitnið kvað stefndu hafa verið á þessum launum þegar vitnið kom að félaginu og hafi þau laun verið miklu hærri en laun annarra starfsmanna. Félagið hafi í raun ekki staðið undir þessum launum á þeim tíma. Þegar vitnið hóf störf hafi verið kominn skuldahali hjá fyrirtækinu sem hafi haldist alla tíð til enda en að vísu verið misstór eftir tímabilum. Stefnda hafi vitað af stöðunni því að hún hafi staðið í því að semja við kröfuhafa og innheimta það sem félagið átti útistandandi svo að félagið ætti fyrir launum um hver mánaðamót, ætti fyrir sköttum og gjöldum mánaðarlega og fyrir innkaupum. Hafi það verið endalaust púsluspil. Í mars 2012 þegar vitnið kom inn í félagið hafi þessi staða verið uppi. Aðspurt kvaðst vitnið ekki geta vefengt viðskiptayfirlitið um skuld stefndu við stefnanda því að þær færslur hafi verið gerðar fyrir aðkomu vitnisins að félaginu. Aðspurt kvað vitnið K-kvk-þf hafa verið stjórnandi fyrirtækisins en stefnda og systir hennar verið í stjórn félagsins. Vitnið kvað launagreiðslur til stefndu og systur hennar stundum hafa þurft að sitja á hakanum þegar peningar voru ekki til en þær ætíð fengið launin greidd að fullu en stundum í mörgum hlutum.

Vitnið B viðskiptafræðingur kom fyrir dóminn og kvaðst starfa hjá Ernst & Young ehf. Hafi vitnið farið að beiðni stefnanda yfir viðskiptamannareikning stefndu hjá stefnanda með hliðsjón af bankareikningum félagsins á árunum 2013 og 2014. Hafi þrjár leiðréttingar verið gerðar á viðskiptamannareikningnum. Kvaðst vitnið geta staðfest að niðurstaðan sé skuld stefndu við stefnanda.

Forsendur og niðurstöður.

Í máli þessu krefst stefnandi í fyrsta lagi að launagreiðslum frá stefnanda til stefndu H-kvk-ef frá 1. mars 2012 til 31. júlí 2013 verði rift. Er byggt á því að hún hafi greitt sér allt of há laun á tímabili þegar rekstur stefnanda var farinn að ganga illa. Reisir stefnandi kröfugerð sína aðallega á 133. gr. laga nr. 21/1991um gjaldþrot o.fl.

Í 1. mgr. 133. gr. segir að krefjast megi riftunar á greiðslu á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag frá þrotamanni til nákominna á launum, öðru endurgjaldi fyrir vinnu eða eftirlaunum, ef greiðslan var bersýnilega hærri en sanngjarnt var miðað við vinnuna, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Aðeins verður rift að því leyti sem greiðslan var hærri en sanngjarnt var. Í þessu tilviki verður að meta vinnuframlag, endurgjald og aðstæður allar.

Stefnda var eigandi að 27,8% hluta stefnanda á þeim tíma er launagreiðslurnar fóru fram og sat í stjórn félagsins fyrir utan að starfa þar sjálf. Verður fallist á það með stefnanda að stefnda teljist nákomin stefnanda að þessu leyti, sbr. 4. tl. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 21/1991.

Eins og fram kom í gögnum málsins og hjá stefndu sjálfri fyrir dómi gekk rekstur fyrirtækisins illa og var henni kunnugt um það þar sem hún sá m.a. um að semja við kröfuhafa um greiðslu reikninga o.fl. og fékk upplýsingar hjá gjaldkera um hversu mikið fé þau hefðu úr að moða hverju sinni. Í fyrirtækinu störfuðu upp undir tuttugu manns að staðaldri. Ekki er ljóst hvort eigendur eða skrifstofufólk taldist þar með. Vitnið A, sem starfaði hjá fyrirtækinu frá því í mars 2012, kvaðst telja að stefnda hafi ekki unnið fullt starf hjá félaginu. Frá 1. júní 2011 til 31. desember 2011 var stefnda með föst mánaðarlaun 260.625 krónur. Eins og stefnda sagði sjálf fyrir dóminum þá var hún einn af eigendum fyrirtækisins og gat því ákvarðað launin sín sjálf. Frá 1. janúar 2012 hækkuðu laun stefndu verulega. Á þeim tíma var farið að halla undan rekstri félagsins samkvæmt ársreikningum en á milli áranna 2010 og 2011 lækkaði t.d. handbært fé úr 17.011.467 krónum í 48.853 krónur. Hlutafé félagsins var fært niður úr 66.000.000 króna í 4.000.000 króna og hagnaður ársins lækkaði úr 15.217.389 krónum í 10.974.260 krónur. Á milli áranna 2011 til 2012 fór handbært fé í árslok úr 48.853 krónum í 12.767 krónur, skammtímakröfur jukust verulega á milli ára og skuldir félagsins jukust úr 164.274.805 krónum í 210.332.143 krónur. Þá var staðfest af vitninu S-kk-þgf að skuldahalinn hafi verið orðinn mikill þegar hann kom að félaginu í mars 2012. Á sama tíma og fjarar fjárhagslega undan félaginu hækka eigendur laun sín fimmfalt. Þá staðfesti vitnið A að oft hafi það verið svo að ekki hafi verið til fyrir launum eigenda um mánaðamót og þau þá greidd út í nokkrum pörtum.

Af þessu ofangreindu virtu má slá því föstu að stefndu gat ekki dulist að rekstur félagsins var orðinn verulega erfiður, bæði í ljósi starfa hennar við að semja um vangoldnar greiðslur hjá kröfuhöfum þeirra til að hægt væri að greiða út laun og að kaupa inn nauðsynlegasta hráefni til framleiðslunnar svo og að ekki voru alltaf til peningar í félaginu til að greiða hennar eigin laun á réttum tíma. Að auki sat stefnda ásamt systur sinni og móður í stjórn félagsins og gat þar af leiðandi ekki dulist fjárhagsleg staða félagsins, enda skrifaði hún sjálf undir ársreikning fyrir rekstrarárið 2012 og fundargerðir félagsins. Þá verður ekki séð að það hafi verið með samþykki stjórnar að laun stefndu hækkuðu úr 260.000 krónum á mánuði í 1.345.000 krónur en stefnda lýsti því sjálf fyrir dóminum að hún hafi átt í félaginu og því ráðið því sjálf hversu há launin hennar voru.

Telur dómurinn því fram komna fulla sönnun þess að stefnda hafi vitað um fjárhagserfiðleika í rekstri félagsins allt frá árinu 2012 og þar til það fór í gjaldþrot.

Stefnda lýsti því fyrir dóminum í hverju störf hennar hafi falist innan fyrirtækisins. Vitnið A, sem starfaði frá mars 2012 hjá stefnanda, taldi að þau störf sem stefnda vann fyrir fyrirtækið hafi ekki verið fullt starfsgildi en hún hafi séð um að semja við kröfuhafa, hringja í viðskiptamenn til að fylgja á eftir greiðslum og markaðsmál en hún hafi m.a. getað unnið þetta heima hjá sér. Í gögnum málsins liggur fyrir að framkvæmdastjóri félagsins var með í laun fyrir janúar 2012 304.846 krónur en 1. febrúar s.á. voru laun hennar hækkuð í 800.000 krónur. Á árinu 2012 voru meðallaun á almennum vinnumarkaði samkvæmt launakönnun hjá VR 473.819 krónur.

Í 1. mgr. 133. gr. lagana er m.a. skilyrði að greiðslan sé bersýnilega hærri en sanngjarnt hafi verið miðað við vinnuna, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Í þessu tilviki verður að telja að hækkun launa í 1.345.000 krónur hafi verið hærri en sanngjarnt hafi verið, m.a. með tilliti til afkomu félagsins og greiðslustöðu þess.

Þá liggur ekkert annað fyrir um vinnuframlag stefndu en hennar frásögn sem verður ekki byggt á við úrlausn málsins umfram það sem staðfest var af vitninu S-kk-þgf sem taldi að hún hafi ekki sinnt 100% starfi. Þá fer frásögn stefndu um störf hennar við markaðsmál í bága við yfirlýsingu Nótera Consulting, sem framkvæmdi verðmat á félaginu að beiðni þess og dagsett er 3. mars 2014. Í matinu kemur m.a. fram að hjá fyrirtækinu sé ekki áætluð né unnin markaðsvinna, markaðsgreiningar eða markaðsherferðir. Sölu- og markaðsstarf sé ekki skipulagt sérstaklega og fjármagni sé ekki ráðstafað sérstaklega til markaðsaðgerða og markaðsverkefna í fjárhagsáætlanagerð félagsins. Þrátt fyrir það verður ekki litið fram hjá því að stefnda sinnti stjórnunarstöðu ásamt því að starfa hjá fyrirtækinu. Þá verður framburður hennar um að hún hafi sjálf ákveðið laun sín lagður til grundvallar en ekkert annað liggur fyrir í málinu. Þá verður einnig að líta til þess að stefnda kvað fyrir dóminum að hluti af launagreiðslum hennar frá stefnanda hafi verið vaxtagreiðslur sem hún hafi notið frá Sandeyri en verið bætt inn í laun hennar frá stefnanda þegar peninga þraut hjá Sandeyri. Samkvæmt bankayfirliti sem liggur fyrir í málinu voru færðar á viðskiptamannareikning hennar mánaðarlega 440.000 krónur sem sagðar voru vaxtagreiðslur. Engar aðrar skýringar hafa komið fram né fjárhæðir hversu miklar vaxtagreiðslurnar voru frá Sandeyri. Slíkar greiðslur er ekki að finna á árinu 2012. Hefur stefnda ekki sýnt fram á að þessar launagreiðslur hafi verið í samræmi við vinnuframlag hennar. Telur dómurinn að þessu virtu að stefnda hafi ekki sinnt starfi sem standi undir þeim launum sem hún sjálf ákvað að hún fengi.

Með hliðsjón af afkomu fyrirtækisins á árunum 2012 og fram að gjaldþroti telur dómurinn ljóst að stefndu hafi verið kunnugt um fjárhagserfiðleika félagsins svo og að henni hafi mátt vera ljóst að þær launagreiðslur sem hún ákvarðaði sjálf, þrátt fyrir erfiða fjárhagsstöðu félagsins, hafi verið bersýnilega hærri en sanngjarnt hafi verið miðað við vinnuna, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Verður tekin til greina krafa stefnanda um að launagreiðslum hennar á því tímabili verið rift, þó að teknu tilliti til þess að laun að fjárhæð 260.000 krónur hafi verið mjög lág og lægri en eðlilegt mátti telja.

Að öllu ofansögðu virtu telur dómurinn einnig sannað að stefnda hafi vitað um slæma fjárhagsstöðu félagsins og að það hafi verið ógjaldfært allt frá þeim tíma er laun hennar hækkuðu 1. janúar 2012 og eru skilyrði 2. mgr. 133. gr. laga nr. 21/1991 því uppfyllt.

Á árinu 2012 var reiknað endurgjald samkvæmt viðmiði ríkisskattstjóra 754.000 krónur á mánuði og á árinu 2013 792.000 krónur hjá manni sem stýrði rekstri þar sem störfuðu með honum fleiri en fimmtán starfsmenn. Byggir stefnda varakröfu sína á því að henni hefði borið að greiða staðgreiðslu skatta af reiknuðu endurgjaldi eins og það var ákveðið af hálfu Ríkisskattstjóra á hverjum tíma.

Verður riftunarkrafa stefnanda því tekin til greina að því marki að telja hafi mátt launagreiðslur umfram það sem reiknað endurgjald var á hverjum tíma og þá að teknu tilliti til afdreginna gjalda og skattgreiðslna frá 1. apríl 2012. Telur dómurinn að greiðslur umfram það hafi verið ívilnandi fyrir stefndu. Þar sem útreikningar voru ekki lagðir fram með hliðsjón af reiknuðu endurgjaldi verður miðað við að útborguð laun stefndu hefðu átt að nema um 480.000 krónum á mánuði á árinu 2012 en um 500.000 krónum á mánuði á árinu 2013. Því verður launagreiðslum á árinu 2012, sem þykja umfram sanngjarnt endurgjald og eru að meðaltali 2.624.213 krónur, rift eða 7.4724.213 krónur sem stefnda fékk greidd eftir skatta að frádregnum 4.800.000 sem stefnda hefði átt rétt á miðað við reiknað endurgjald.

Á árinu 2013 lækkuðu laun stefndu í 750.000 krónur á mánuði. Hefðu útborguð laun að frádreginni staðgreiðslu og launatengdum gjöldum numið um 500.000 krónur á mánuði. Þykja þau laun, miðað við reiknað endurgjald, ekki ósanngjörn á því ári. Verður stefnda því sýknuð af þeirri kröfu stefnanda.

Með vísan til 1. mgr. 141. verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda 2.624.216 krónur ásamt vöxtum eins og segir í dómsorði.

Stefnandi gerir kröfur um að stefnda verði dæmd til að greiða sér 11.170.205 krónur með nánar tilgreindum vöxtum vegna úttektar hennar hjá félaginu á árinu 2012 til 2013 samkvæmt viðskiptamannareikningi. Stefnda hefur ekki sýnt fram á að þær færslur sem voru færðar á viðskiptamannareikninginn hafi ekki verið réttar eða eigi ekki við rök að styðjast. Var reikningurinn staðfestur af Ernst & Young ehf., sem bar viðskiptareikninginn saman við bankareikninga stefnanda fyrir tímabilið. Stefnda bar því við að hún hafi ekki kunnað neitt í bókhaldi og geti því ekki svarað fyrir þessar færslur.

Með vísan til þess sem að ofan er rakið telur dómurinn ljóst að stefnda hafi vitað um fjárhagsstöðu stefnanda á þeim tíma sem hún þáði greiðslur frá stefnanda og skuldfærðar voru á viðskiptamannareikning hennar eftir frestdag. Verður ekki séð að þær vaxtafærslur sem bókaðar eru á viðskiptamannareikninginn breyti þar nokkru eins og stefnda hefur haldið fram þar sem þær voru bakfærðar jafnóðum og höfðu ekki áhrif á endanlega skuldastöðu reikningsins. Tekur dómurinn ekki undir mótmæli stefndu og að henni hafi ekki verið kunnugt um stöðu viðskiptamannareikningsins, enda verður talið, með vísan til þess að stefnda var einn af eigendum fyrirtækisins, sat í stjórn þess og þáði laun sem stjórnandi þess, að stefndu hafi borið að kynna sér stöðu bókhaldsins og þá sérstaklega skuld hennar gagnvart félaginu. Þá hefur dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi vitað um bágborna stöðu félagsins á árunum 2012 og fram að gjaldþroti þess og á þeim tíma er félagið var að greiða reikninga fyrir hana og færa á móti á viðskiptamannareikning hennar. Verður krafa stefnanda vegna þessa kröfuliðar því tekin til greina, enda eru skilyrði 142. gr. laga nr. 21/1991 uppfyllt.

Að öllu ofantöldu virtu verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda 13.794.418 krónur ásamt vöxtum eins og segir í dómsorði.

Með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber að dæma stefndu til greiðslu alls málskostnaðar sem þykir hæfilegur 1.000.000 króna.

D ó m s o r ð.

Greiðslu stefnanda þb. GM framleiðslu hf. til stefndu H-kvk-ef G-kvk-ef J-x-x að fjárhæð 2.624.213 krónur er rift.

Stefnda greiði stefnanda 13.794.418 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2015 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 1.000.000 króna í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf