S-94/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 24. janúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði 28. september 2010 á hendur R-kk-þgf Ó-kk-þgf M-kk-þgf, [kt.], nú til heimils að Vesturfold 15, Reykjavík, „fyrir líkamsárás og hótanir á Vilhjálmsvelli við Skógarlönd, Egilsstöðum, laugardaginn 22. maí 2010, með því að hafa sparkað nokkrum sinnum í A, með þeim afleiðingum að hann hlaut eymsl á vinstra læri og fyrir að hafa við sama tækifæri hótað honum lífláti og líkamsmeiðingum og ógnað honum með hafnarboltakylfu, sem ollu því að [A] óttaðist um líf sitt og heilbrigði.“

Er háttsemin í ákæruskjali talin varða við 1. mgr. 217. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Með framhaldsákæru 27. október 2010 sem þingfest var 28. sama mánaðar var aukið við málið eftirfarandi einkaréttarkröfu: „[F], [kt.], f.h. ófjárráða sonar síns, [A], [kt.], hefur krafist þess að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð kr. 1.053.935, með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 28. maí 2010, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. sömu laga, frá 18. október 2010 til greiðsludags. Þá er krafist kostnaðar vegna lögmannsaðstoðar að viðbættum virðisaukaskatti.“

Við þingfestingu framhaldsákæru 28. október sl. krafðist ákærði frávísunar hennar enda væru ekki skilyrði til útgáfu hennar. Var málið þá flutt um þennan ágreining og þeirri kröfu hafnað með úrskurði 2. nóvember 2010.

Ákærði tók afstöðu til ákæruatriða í þinghaldi 28. október sl. og var þar bókað eftir honum að hann viðurkenndi að hafa, eins og hann hafi greint frá hjá lögreglu, sparkað tvisvar eða þrisvar í læri og/eða síðu A, en hann hafni því að hafa hótað honum eða ógnað.

Með úrskurði 7. desember s.á. var fallist á kröfu ákæruvaldsins um að ákærða yrði gert að víkja úr dómsal meðan vitnin A, D og E bæru vitni við aðalmeðferð málsins. Úrskurðurinn var staðfestur með dómi Hæstaréttar 20. desember 2010 í máli nr. 687/2010.

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og að bótakrafa sæti lækkun. Þá mótmælir hann upphafstíma dráttarvaxta í bótakröfu og krefst þess að krafan verði látin bera dráttarvexti frá dómsuppsögu. Einnig krefst hann þess að sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda auk ferðakostnaðar verjandans.

I

Atburðir þeir sem mál þetta fjallar um gerðust á Vilhjálmsvelli á Egilsstöðum og í nágrenni við hann laust fyrir klukkan 9 að kvöldi laugardagsins 22. maí 2010.

Þykir rétt að lýsa hér lauslega með almennum orðum aðstæðum á vettvangi. Vilhjálmsvöllur er knattspyrnu- og frjálsíþróttavöllur. Í miðjunni er aflangur grasvöllur þar sem spilaðir eru fótboltaleikir en í kring um völlinn er sérútbúin hlaupabraut. Einnig er aðstaða á vellinum til að stunda ýmsar frjálsíþróttagreinar. Við annan enda vallarins er þyrping hávaxinna trjáa en handan við þau er bensínstöð Skeljungs með veitingasölu. Utan við veitingasöluna er opið svæði með nokkrum borðum og er þetta svæði við trjáþyrpinguna sem er á milli íþróttavallarins og veitingasölunnar. Frá veitingasölunni liggur stígur milli trjánna og inn á Vilhjálmsvöll og er á vellinum rétt við enda stígsins körfuboltakarfa. Í nefndri veitingasölu er sjónvarpsskjár þar sem gjarnan eru sýndir íþróttaviðburðir og munu þeir fimm drengir sem að máli þessu komu hafa verið að horfa þar á knattspyrnuleik. Við hinn enda Vilhjálmsvallar er ýmist einföld eða tvöföld röð trjáa á mjórri landræmu milli vallarins og Skógarlanda, sem er aðliggjandi umferðargata. Handan götunnar er nokkuð stór bygging sem heitir Valaskjálf. Í þeirri byggingu er samkomustaður og mun þar hafa verið samkoma, að öllum líkindum útskriftarveisla, þegar þeir atburðir gerðust sem mál þetta fjallar um. Við Valaskjálf er stórt bílastæði. Þá er vert að hafa í huga að frá heimili ákærða og að Vilhjálmsvelli er vart meira en fimm mínútna aksturstími.

Málsatvik í máli þessu eru að stórum hluta óumdeild og þykir rétt að gefa hér stutt yfirlit yfir þau.

Sonur ákærða, B og félagi hans C höfðu verið að horfa á knattspyrnuleik í fyrrnefndri veitingasölu. B var þá 9 ára en C nýlega orðinn 10 ára. B var með fótbolta og fóru þeir saman út af veitingasölunni og voru að leika sér með boltann við borðin sem fyrr er minnst á. Þá koma út af veitingasölunni A, D og E, sem höfðu verið að fylgjast með sama knattspyrnuleik. A var þá 14 ára, D nýlega orðinn 15 ára og E nýlega orðinn 16 ára. Er óumdeilt að þeir tóku boltann af yngri drengjunum án leyfis og héldu með hann inn á Vilhjálmsvöll þar sem þeir skutu á körfuna sem þar er og fyrr er minnst á. Kemur fram að yngri drengirnir hafi elt þá og reynt að ná boltanum til baka en án árangurs. Leiddi þetta til hvassra orðaskipta, einkum milli C og A, sem óþarfi er að rekja nákvæmlega hér. Mun C að lokum hafa sparkað í A í einhver skipti. Þá mun A hafa sparkað til baka í C. Kveður A að sparkið hafi verið laust en C kvað það hafa verið fast og að hann hefði fengið lófastóran marblett eftir það. Félagar A gerðu í framburði sínum lítið úr þessu sparki og töldu það hafa verið laust og lýstu því að þetta hefði verið viðbrögð A við ljótum orðum sem C hafi látið falla um nána ættingja A. B kvað sparkið hafa verið fast og að C hefði farið að gráta og hefði átt í erfiðleikum með að stíga í fótinn eftir þetta. A kvaðst hafa beðið C afsökunar þegar þarna hafi verið komið sögu og að hann hafi náð í boltann. Að sögn B kvaðst hann sjálfur hafa náð í boltann. Þá kom fram hjá A og C að A hefði komið heim til hans síðar og þeir hefðu sæst. B mun þarna hafa hringt í föður sinn, ákærða, og sagt honum frá atburðum. Kom fram hjá B að hann hefði verið mjög hræddur. C kvaðst hafa í kjölfar þessa farið aftur í átt að veitingasölunni til að ná í síma sinn og einnig úlpu sem hann hafi skilið eftir á borði fyrir utan veitingasöluna. Kvaðst hann ekki hafa verið kominn til baka þegar ákærði kom inn á völlinn. Kvaðst hann því hafa verið það langt í burtu að hann hefði aðeins heyrt hávaða þegar ákærði hafi komið en hafi ekki greint hvað sagt hafi verið. Hann hafi fyrst komið til ákærða þegar A hafi verið farinn og þá hafi ákærði verið rólegur. B lýsti því að þegar pabbi hans hefði komið þarna að hefði hann vísað honum á A. Hann kvaðst aðspurður ekki vita hvað pabbi hans hafi sagt við A.

Ákærði kvaðst hafa, er hann fékk símtal frá syni sínum, haldið strax af stað og hafa gripið hafnaboltakylfu með sér af því hann hafi ekki getað vitað út í hvað hann væri að fara. Hann kvaðst hafa ekið að bifreiðastæði við Valaskjálf og hafa lagt þar bíl sínum og haldið þegar inn í íþróttavöllinn. Þar hafi sonur hans bent honum á hver hefði ráðist á þá C. Ákærði kvaðst viðurkenna að hafa sparkað tvisvar til þrisvar í A en kveðst ekki hafa hótað honum. Hann hafnaði því að hafa sveiflað hafnaboltakylfunni í átt að A eða að hafa beitt henni með ógnandi hætti gagnvart honum. Ákærði kvað A síðan hafa hlaupið í burtu og kvaðst hafa hlaupið á eftir honum en hafa dottið. Hann hafi síðan haldið til síns heima.

A kvaðst hafa hlaupið í burtu og hafa síðan stöðvað ökumann bifreiðar og óskað eftir því að hann æki sér heim í […] og ökumaðurinn hafi gert það. Tveir menn, Í-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf V-kk-nf, sem staddir voru í samkvæmi í Valaskjálf hringdu eftir aðstoð lögreglu þegar þeir sáu ákærða elta A út af íþróttavellinum. Kváðust þeir hafa staðið fyrir utan Valaskjálf þegar ákærða hafi borið þar að á bifreið sinni og hafi þeir séð hann halda inn á íþróttavöllinn. Þeir kváðust hafa séð og heyrt hvað ákærða og A hafi farið á milli og hafi síðan séð ákærða elta A út af vellinum.

Í málinu liggur fyrir skrifleg kæra foreldra A 26. maí 2010 á hendur ákærða fyrir líkamsárás og hótanir í garð hans.

II

Í skýrslu sinni fyrir dómi lýsti ákærði atburðum með þeim hætti að hann hafi fengið símtal frá syni sínum sem þá hafi verið níu ára gamall. Hann hafi verið í mjög miklu uppnámi, skelfingu lostinn og ákærði kvaðst hafa heyrt grátinn í C vini hans fyrir aftan. Hann hafi sagt ákærða að eldri drengir hafi ráðist á þá og gengið í skrokk á þeim og hafi beðið hann að koma í einum grænum. Kvaðst ákærði bara hafa setið fyrir framan sjónvarpið í rólegheitum heima hjá sér. Hann kvað að sér hafi brugðið mjög mikið að heyra í syni sínum og hafi stokkið upp og hafi í rauninni ekki vitað út í hvað hann væri að fara. Hann hafi ekki vitað hversu gamlir þessir drengir væru eða hversu margir eða neitt. Hann hafi því rifið með sér hafnaboltakylfu og hafi farið út í bíl og hafi keyrt upp að Valaskjálf og hafi farið út á völlinn og þar hafi hann farið framhjá þremur drengjum sem komið hafi labbandi. Hann hafi bara haldið áfram og þá hafi komið sonur hans og C á móti honum og hafi bent honum á þessa þrjá drengi og hafi bent honum á A að það hafi verið hann sem hafi gengið í skrokk á þeim og verið með hótanir við þá. Hann hafi labbað til A og þeirra og hafi spurt þá hvað í andskotanum þeir hafi verið að gera og það hafi orðið einhver orðaskipti þarna. Hann hafi verið að spyrja hvort þeir væru að ráðast þarna á drengina og hann kvaðst hafa sparkað tvisvar eða þrisvar í lærið eða síðuna á A. Síðan hafi A tekið á rás og hann hafi hlaupið á eftir honum og hafi dottið. Síðan hafi hann bara snúið við og hafi farið til strákanna aftur og síðan hafi hann og þeir farið burtu. Hann kvaðst síðar hafa afhent lögreglunni umrædda kylfu þegar eftir því hafi verið leitað. Þá var borið undir ákærða að í skýrslum vitna um það hvað hann eigi að hafa sagt þarna á vellinum þá komi fótbrot við sögu og hann beðinn að gera grein fyrir því hvaðan það væri komið. Kvað ákærði að C hafi varla getað stigið í löppina og kvaðst hafa spurt A hvort hann hafi fótbrotið drenginn með sparkinu. Kvaðst hann hafi spurt A nokkrum sinnum að því. Ákærði kvaðst ekki hafa hótað A neinu og kvaðst ekki hafa komið nálægt honum eftir þennan atburð. Kvaðst ákærði ekki hafa slegið A með kylfunni eða að hafa slegið til hans með kylfunni. Hann kvaðst hafna því að hafa sveiflað kylfunni en hann hafi haldið á kylfunni og hafi látið hana detta niður í jörðina án þess að sleppa henni. Hann hafi ekki lamið henni niður heldur hafi látið hana falla. Aðspurður um það hvort hann teldi að A hefði orðið hræddur þegar hann hafi verið að hafa afskipti af honum þarna kvað ákærði að það væri vafalaust á sama hátt eins og sonur hans og vinur hans hafi orðið hræddir við hann. Hann kvað að A hefði auðvitað „svitnað eitthvað“ en hann viti ekkert hversu mikið eða hvernig. Aðspurður, þegar hann komi inn á völlinn og sjái son sinn og C þarna í klettunum fyrir ofan völlinn, hvort hann hafi talað eitthvað við þá áður en hann hafi snúið sér að hinum strákunum. Kvað hann þá hafa bent sér á að þetta væri drengurinn sem gengið hafi í skrokk á þeim. Aðspurður um hvort hann hefði reynt að fá einhverjar útskýringar á því frá A hvað hefði skeð kvaðst hann hafa spurt hann að því hvað hann hefði verið að pæla. Ákærði kvaðst ekki hafa þekkt til A fyrir þennan tíma. Þá var hann spurður um hvort honum væri kunnugt um einhver önnur tilvik þar sem A hefði haft afskipti af B syni hans kvað hann að sonur sinn hefði skýrt sér frá eftir þennan atburð að hann hefði verið áreittur kynferðislega af A. Lögð hafi verið fram kæra vegna þessa og það mál sé í rannsókn. Þetta hafi eftir á að hyggja skýrt enn meira þá ofsahræðslu sem B hafi sýnt þetta kvöld. Ákærði lýsti því að hann hafi viljað í kjölfar þessa atburðar biðja A afsökunar og fullvissa hann um að hann þyrfti ekki að óttast hann en foreldrar A hafi hafnað því. Þá lýsti ákærði einnig að í kjölfar atburðarins hafi verið unnar verulegar skemmdir á bifreið hans og menn hafi reynt að sækja að húsi hans til að vinna honum mein, en lögregla hafi komið í veg fyrir það. Lögreglan hafi hins vegar ekki handtekið þessa menn en ákærði telji að lögregla hefði átt að hefja rannsókn á þessum hluta. Þá gerði ákærði grein fyrir aðkomu tilgreinds manns sem haft hafi sig í frammi gegn honum og hann hafi grunað um skemmdarverk á bifreið sinni. Lögregla hafi að hans sögn ekki verið reiðubúin að gera neitt í því máli. Aðspurður kvað ákærði að hugur hans hafi aldrei staðið til þess að skaða A þarna. Hann hafi verið í strigaskóm og hafi sparkað létt tvisvar þrisvar þarna í læri eða síðu hans.

Í-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Kvað hann að hann og félagi hans S-kk-nf V-kk-nf hafi verið standandi á plani fyrir fram Valaskjálf þegar ákærði hafi komið á bíl sínum og hafi stöðvað á bílastæði. Hann hafi virst fremur æstur. Hann hafi verið í símanum, hafi virst skella á, grípa kylfu og hlaupa út úr bílnum og út á Vilhjálmsvöll. Hann hafi ekki velt þessu mikið fyrir sér en svo hafi hann farið að horfa þarna á þetta og þá hafi þeir séð eitthvað snúast í hringi inni á velli og svo hafi þeir farið að heyra öskur. Kvaðst Í-kk-nf ekki muna nákvæmlega hvað ákærði hefði sagt en hann hafi heyrt ákærða öskra „ég drep þig“ inni á velli að því er hann taldi. Hann kvaðst ekki muna hvað ákærði hafi nákvæmlega sagt en vísaði í lögregluskýrslu sína um það. Síðan hafi ákærði komið hlaupandi á eftir A en A hafi hlaupið út af vellinum í átt að Valaskjálf og ákærði á eftir. Hafi Í-kk-nf séð hann þarna á milli trjáa sparka í A á leiðinni út á veg. Svo hafi ákærði dottið á götunni og A hafi komist í burtu. Þeir Í-kk-nf og S-kk-nf hafi svo hlaupið á eftir A og hafi reynt að ná honum en það hafi ekki tekist. Einhverntíma í þessari atburðarás hafi ákærði sagt: „Þú gerir ekki svona við börn.“ Aðspurður um það hvort hann myndi eftir að hafa heyrt einhverjar hótanir kvaðst hann muna eftir að hafa heyrt: „Ég drep þig.“ Hann hafi heyrt þetta tvisvar eða þrisvar. Aðspurður um hvort ákærði hefði verið með kylfuna í höndunum og hvað hann hefði gert við hana, kvað Í-kk-nf að ákærði hefði verið með kylfuna og hafi sveiflað henni í áttina að A en hafi ekki hitt. Honum hafi sýnst ákærði vera að reyna að slá í A með kylfunni. Hann kvað að honum hafi sýnst að ákærði hafi náð að sparka í löppina á A allavega einu sinni ef ekki tvisvar. Kvað Í-kk-nf að það hafi verið tré þarna á milli þannig að hann hafi ekki séð þetta alveg, en hann hafi séð að ákærði hafi sparkað í A. Í-kk-nf kvaðst aðspurður telja sig hafa haft tiltölulega góða yfirsýn yfir það sem gerðist þrátt fyrir þau tré sem bar í milli. Hann taldi aðspurður að frá þeim stað sem hann hafi staðið og að þeim stað þar sem ákærði og A hafi verið séu á að giska 100 til 150 metrar. Nánar aðspurður kvaðst Í-kk-nf ekki muna nákvæmlega hvaða orð ákærði hafi sagt á hvaða tímapunkti en að hann hafi örugglega sagt þau orð sem hann hefði hér haft eftir honum. Enginn vafi sé um það og þetta hafi heyrst greinilega. Kvað hann að hann og S-kk-nf hafi síðan gengið í átt að veginum við Vilhjálmsvöll og þegar ákærði hafi komið til baka hafi þeir staðið við veginn.

Þá gaf S-kk-nf V-kk-nf skýrslu fyrir dómi. Hann kvaðst á umræddum tíma hafa verið staddur fyrir utan Valaskjálf ásamt félaga sínum Í-kk-þgf E-kk-þgf H-kk-þgf þegar hann hafi séð ákærða koma akandi þar að. Hann hafi síðan hoppað út úr bílnum með hafnarboltakylfu og hafi hlaupið inn á Vilhjálmsvöll á bak við trén. Kvaðst S-kk-nf hafa horft þarna aðeins inn á milli trjánna. Kvaðst hann hafa heyrt háar raddir. Aðspurður um hvað hann hefði séð kvað S-kk-nf að hann hefði séð ákærða vera að tala við einhvern hóp af krökkum eða unglingum. Kvaðst hann ekki hafa þekkt á því færi sem var hvaða stráka ákærði hafi verið að tala við. Svo kvaðst hann hafa séð strákinn þegar hann hafi hlaupið yfir götuna og þekkt að það var A. Aðspurður um hvort hann hefði séð ákærða sparka í A kvaðst hann hafa séð ákærða sparka til hans og hann minni að hann hafi séð ákærða sparka í hann. Aðspurður um hvort hann hafi heyrt hvað þeim hafi farið á milli kvað hann að ákærði hefði verið að öskra á A, eitthvað í sambandi við það sem hann hafi átt að hafa gert við son hans, hann hafi átt að hafa fótbrotið hann eða eitthvað þannig. Hann kvaðst ekki muna orðrétt hvað ákærði hafi sagt við A, en meiningin hafi verið svona „hefndargildi“. Hann hafi bara viljað fá hefnd fyrir hvað A hafi gert við son hans. Jafnvel eins og hann ætti rétt á því að gera það sama við A. Það hafi verið nefnt þetta fótbrot og hann ætti bara rétt á hefnd. Hann kvaðst aðspurður ekki þora að fullyrða beint að ákærði hafi sagst ætla að fótbrjóta A en það hafi verið eitthvað í áttina að því. Aðspurður kvað hann að ákærði hefði verið með hafnaboltakylfuna meðan á þessu stóð og kvaðst S-kk-nf hafa séð ákærða sveifla kylfunni í átt að A en hann hafi ekki hitt. Kvað S-kk-nf að hann telji að ákærði hafi jafnvel ætlað að slá A með kylfunni en A hafi flúið. Aðspurður um hvort hann hafi séð þetta sæmilega kvað S-kk-nf að fyrst hafi hann séð þetta frekar óskýrt þar sem tré hafi verið í milli, en svo hafi þetta smám saman færst nær og þá hafi hann séð þetta betur. Aðspurður um hve langt hafi verið á milli hans og atburða kvað hann að í upphafi hafi þetta verið 80 til 100 metrar og nokkur tré sem hafi skilið á milli en svo hafi þetta færst nær. Hann kvað orðaskipti hafa heyrst frekar vel, en aðallega frá ákærða en hann hafi lítið heyrt um svör. S-kk-nf kvaðst aðspurður ekki muna nógu vel hvort ákærði hafi með beinum hætti hótað A með orðum og kvaðst því ekki geta fullyrt nú að hann hefði gert það. Þá var borið undir hann að í lögregluskýrslu af honum sé ritað að hann segist ekki hafa séð ákærða beita hafnaboltakylfunni kvað S-kk-nf að hann teldi að í skýrslunni sé trúlega átt við að ákærði hafi ekki náð höggi með kylfunni. Hann kvað nokkuð af fólki hafa verið þarna við Valaskjálf en þar hafi verið samkvæmi. Hann og Í-kk-nf hafi verið um 30 metra frá því fólki. Vitnið kvaðst vilja taka það fram að hann hefði verið þarna í samkvæmi og hafi verið búinn að fá sér nokkra bjóra, en taldi að það hefði ekki haft áhrif á hve vel hann myndi eftir þessu. Þessir atburðir hefðu líka „sjokkerað“ hann það mikið að hann myndi þá vel þess vegna. Borin var undir vitnið skýrsla þess hjá lögreglu og staðfesti vitnið hana eftir að hafa lesið yfir hana að þar væri rétt eftir honum haft. Þá kvað S-kk-nf aðspurður að umrætt kvöld hefði verið stillt og gott veður.

Þá gaf skýrslu fyrir dómi A. Kvað hann að umrætt kvöld hefðu þeir félagar, hann, D og E, verið að horfa á fótboltaleik á veitingastað og þegar leiknum hafi verið lokið hafi þeir farið út. Hann kvað að þar fyrir utan hefðu verið tveir drengir, B og C að leika sér með bolta. Kvaðst hann hafa tekið boltann og þeir þrír félagarnir hefðu farið með boltann á Vilhjálmsvöll til að skjóta á körfuna. Annar drengjanna, C hafi sparkað í A nokkrum sinnum og á endanum hafi A sparkað í hann til baka. Þetta hafi verið laust. Þá kvaðst hann hafa tekið fótboltann og hafa sparkað honum í burtu. Hann hafi síðan séð að þetta hafi verið heimskulegt af honum og hafi þá hlaupið og náð í fótboltann, farið til C og beðist fyrirgefningar en C hafi ekki viljað fallast á það. Hann kvaðst svo hafa farið síðar heim til C og hafa rætt við hann og þeir hafi sæst. Eftir þetta þá hafi þeir haldið á brott. Þá hafi þeir séð að það labbaði maður með hafnaboltakylfu inn á völlinn. B sonur ákærða hafi verið þarna uppi í brekkunni, en A kvaðst ekki viss hvort C hefði verið þar líka. B hafi hrópað „það var þessi“ og þá hafi ákærði gengið hratt að D félaga A. Þarna hafi þeir verið komnir þeim megin á völlinn sem sé á móts við Valskjálf en hafi verið á hlaupabrautinni. Þegar ákærði hafi farið á eftir D hafi verið kallað að það hafi ekki verið þessi heldur hinn og þá hafi verið bent á A. Ákærði hafi sagt við hann: „Þú fótbrýtur son minn. Ég drep þig.“ A kvaðst hafa reynt að tala við ákærða og sagt við hann að róa sig og að hann gæti útskýrt þetta. Ákærði hafi ekki róast og hafi farið að sparka í vinstri löppina á honum. Kvaðst A hafa sagt „ái, viltu hætta þessu, ég get útskýrt þetta.“ Ákærði hafi bar alls ekki verið rólegur og hafi verið búinn að sparka fjórum eða fimm sinnum í hann, þegar A hafi beðið hann að róa sig niður og sagt að hann gæti útskýrt þetta. Þá hafi ákærði sagt: „Útskýrt þetta, þetta er rétt að byrja.“ Þá kvaðst A hafa orðið skíthræddur, ákærði hafi haldið þarna á kylfunni og A hafi haldið að ákærði væri að fara að lemja hann. Þá hafi hann ákveðið að hlaupa í burtu og ákærði hafi hlaupið á eftir honum en sem betur fer hafi hann dottið. Hann kvaðst hafa hlaupið í gegn um svokallaðan Tjarnargarð og síðan í veg fyrir bíl þar. Hann hafi beðið ökumanninn að skutla sér yfir í […] og hann hafi gert það. Aðspurður um hvað ákærði hefði gert með kylfuna meðan á þessu hafi staðið kvaðst A ekki hafa verið að pæla í því. Hann hafi bara verið að „skíta á sig“ af hræðslu. Hann sé bara búinn að heyra það sem strákarnir hafi sagt við hann. Hann viti ekki hvað ákærði hafi gert við kylfuna. Hann viti bara að ákærði hafi sparkað þarna fjórum eða fimm sinnum í hann. Hann kvað að ákærði hefði allan tímann verið með kylfuna í höndunum og hafi verið með hana tilbúna eins og hann væri að fara að berja. Aðspurður um hvað ákærði hefði sagt við hann kvaðst hann ekki muna það nákvæmlega, hann kvaðst hafa margbeðið ákærða að róa sig og ákærði hafi ávallt svarað honum en hann muni ekki nákvæmlega hvað hann hafi sagt. Hann kannaðist þó aðspurður við að ákærði hefði talað eins og A hefði fótbrotið son hans en hann kvaðst aldrei hafa snert hann. Aðspurður um það hvort þetta hefði haft einhver áhrif á hann eftir þetta kvað A að hann væri rétt núna að byrja að þora að vera úti á Egilsstöðum. Hann viti aldrei hvort ákærði sé úti og hvað hann myndi þá gera. Hann kvaðst hafa orðið mjög hræddur þegar þetta hafi skeð og hann hafi óttast um líf sitt. Kvaðst hann hafa haldið að ákærði myndi berja hann þannig að hann myndi deyja. Eitt högg í hausinn með járnkylfu geti drepið mann. Hann kvaðst hafa leitað sér læknis vegna afleiðinga árásarinnar. Hann hafi ekki leitað læknis strax sama dag og kvað hann að skráning í læknisvottorð frá 22. maí 2010 sé vegna þess að móðir hans hafi leitað til læknisins og fengið handa honum lyf. Hann kvaðst nú fara til O-kk-ef S-kk-ef sálfræðings tvisvar í mánuði. Hann kvað aðspurður að ákærði hefði ekki barið sig með kylfunni en félagar hans hafi sagt við hann að ákærði hafi reynt að slá til hans með kylfunni. Sjálfur viti hann ekkert um það þar sem hann hafi verið stjarfur af hræðslu. Aðspurður kvaðst hann 100% viss um að ákærði hefði hótað honum.

D gaf skýrslu fyrir dóminum. Hann lýsti atburðum svo að þeir hefðu verið þrír félagar á Shell að horfa fótboltaleik. Sonur ákærða, B og C vinur hans hafi verið þarna með bolta. Þeir hafi beðið þá um boltann og hafi farið með boltann að körfunni inni á Vilhjálmsvelli. C hafi komið þangað og hafi ætlað að taka boltann aftur. C hafi orðið mjög reiður og hafi farið að kalla A einhverjum ónöfnum. Kvaðst hann ekki muna alveg hvort C hafi sparkað í A. Allavega þá hafi A svo sparkað í C í löppina og C hafi farið að gráta. Hann hafi misst símann sinn. A hafi séð það og hafi tekið upp símann og hafi látið C fá hann og beðið hann afsökunar. Þeir C og B hafi síðan labbað upp í klettana við Vilhjálmsvöll og þeir A, E og D hafi labbað af stað í burtu. Þegar þeir hafi verið komnir á enda vallarins þar sem hliðið sé á móts við Valaskjálf hafi þeir mætt ákærða með hafnaboltakylfu. Þeir hafi horft á hann og velt fyrir sér hvað hann væri að gera. Þeir hafi séð að hann hafi ekki verið með neinn hanska og enga bolta. Þá hafi ákærði labbað til sonar síns og vinar hans og þeir hafi komið niður að hlaupabrautinni. Ákærði hafi spurt hver það hafi verið sem hafi verið sparka í þá. Þá hafi B sagt að það hafi verið strákurinn í svarta og hvíta. D hafi líka verið í svörtu og hvítu og ákærði hafi gengið í áttina að honum. Kvaðst D hafa bakkað og hafa sagt að þetta hefði ekki verið hann. B hafi sagt að það hafi ekki verið hann heldur þessi stærri og hafi með því átt við A. Ákærði hafi farið að A en hann hafi bakkað og hafi sagt við ákærða að hann ætti að róa sig. Ákærði hafi þá sagt að hann ætli ekkert að róa sig og hafi sparkað í kálfann á A og þá hafi A sagt: „Hvað er að þér. Róaðu þig.“ og þá hafi ákærði sparkað aftur í hann og þá hafi A sagt: „Eigum við ekki að tala um þetta.“ Þá hafi ákærði sagt: „Tala um þetta. Það er ekkert til að tala um.“ Ákærði hafi síðan sparkað í A einu sinni eða tvisvar enn. Svo hafi hann sveiflað kylfunni einu sinni niður að löppunum á A og niður í jörðina. Svo hafi ákærði sagt eitthvað á þá leið: „Ef þú fótbrýtur son minn eða vini hans þá stúta ég þér.“ Hann hafi sagt eitthvað á þess leið. Þá hafi A hlaupið af stað en ákærði hafi hlaupið á eftir honum og hafi sagt komdu hérna drengur. Síðan hafi ákærði dottið hjá gangstéttinni og hafi staðið aftur upp en hafi strax dottið aftur og hafi misst kylfuna. Þá hafi þeir drengirnir verið farnir að labba í burtu að Valaskjálf og þá hafi ákærði spurt þá hvort þeir vissu hvar A byggi og þeir hafi sagt að þeir vissu það ekki. Hann hafi þá gengið að syni sínum og þeir hafi gengið í átt að veitingasölunni. Síðan hafi tveir strákar sem hafi verið í útskriftarpartíi í Valaskjálf kallað í þá og spurt hvað væri eiginlega í gangi. Þeir hafi síðan reynt að leita að A en hafi ekki fundið hann. Þessir tveir menn sem hafi verið við Valaskjálf hafi síðan hringt í lögregluna. D kvaðst aðspurður hafa verið skíthræddur þegar þetta hafi verið að gerast. Aðspurður kvað D að ákærði hefði verið æstur í byrjun en þegar A hafi verið farinn hafi hann verið alveg rólegur. Hann kvað atburðarásina frá því ákærði kom og þar til A hafi hlaupið í burtu hafi tekið eina og hálfa til tvær mínútur. D kvaðst hafa séð það að A hafi verið hræddur. Aðspurður kvað D að hann teldi að B og C hefðu staðið um það bil 20 metra frá þeim stað þar sem ákærði átti í samskiptum við A. Aðspurður kvaðst D halda að þeir hefðu fengið boltann lánaðan hjá strákunum og hefðu bara ætlað að skjóta einu sinni enn þegar C hafi beðið um boltann aftur. C hafi þá orðið mjög pirraður. Hann kvað A hafa sparkað í C. C hafi orðið pirraður og hafi farið að gráta. Þetta hafi ekki verið fast sem hann hafi sparkað í hann.

E gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hann upphafi atvika með sama hætti og félagar hans. Kvað hann þá hafa farið út eftir að hafa horft á fótboltaleik. Þeir hafi farið á Vilhjálmsvöll og hafi séð bolta og hafi eitthvað verið að leika sér að troða. Þetta hafi verið þannig að C hafi átt boltann og þeir hafi verið að leika sér með hann og síðan hafi þeir ætlað að troða einu sinni enn en þá hafi C orðið alveg brjálaður og hafi byrjað að kalla mömmu og ömmu A öllum illum nöfnum. Hann kvað þá ekki hafa vitað að C hafi átt þennan bolta sem þeir hafi tekið. A hafi orðið mjög pirraður og hafi beðið C að hætta þessu en hann hafi ekki hætt. Síðan hafi A sparkað í C, í lærið að því er E minnti, og C hafi farið niður og hafi byrjað að tárast og A hafi strax farið til hans og hafi beðið hann afsökunar svona tuttugu sinnum. C hafi bara orðið brjálaður og hafi hlaupið af stað og hafi gleymt símanum sínum og A hafi rétt honum símann og hafi beðið hann afsökunar aftur. Síðan hafi þeir farið eftir að C og B hafi hlaupið eitthvert. Þeir hafi verið komnir á móts við sandgryfju við völlinn þegar þeir hafi mætt manni með hafnaboltakylfu sem horft hafi skuggalega á þá. Þeir hafi síðan verið komnir að hliðinu á móts við Valaskjálf þegar þeir hafi séð að maðurinn hafi verið byrjaður að tala við strákana. Síðan hlaupi hann af stað öskrandi, fyrst að D en þá öskri strákurinn, nei þessi stóri í svarta bolnum, en það hafi verið A. Þá hafi hann hlaupið að A og A hafi byrjað að bakka og hafi beðið ákærða um að róa sig niður og tala um þetta og hætta þessu. Síðan séu þeir eitthvað að hafa samskipti þarna og A bakki alltaf. Ákærði hafi hótað A lífláti og barsmíðum. Síðan hafi ákærði sparkað í mjöðmina á honum. A hafi beðið hann að hætta og hafi beðist fyrirgefningar á þessu. Síðan hafi ákærði sagt: „Þú fótbrýtur son minn og ég drep þig.“ Þetta hafi E fundist mjög skrítið því þeir hafi aldrei haft nein samskipti við son hans. Þetta hafi allan tímann verið við C. Hann viti því ekki af hverju ákærði hafi komið þarna. Síðan hafi ákærði sparkað aftur í A. Hann hafi sparkað svona þrisvar í hann. Hann hafi líka tekið kylfuna upp og hafi ætlað að sveifla í áttina að lærinu á A, en A hafi náð að stökkva frá. Hann hafi lamið svo fast að kylfan hafi farið í jörðina þá hafi hún skoppað úr höndunum á honum. Síðan hafi þeir verið komnir út á grasið þar sem aðstaða sé til kúluvarps og ákærði hafi ekki ætlað að róa sig neitt niður. Hann hafi tekið kylfuna aftur upp og hafi litið út fyrir að hann hafi ætlað að fara að sveifla henni og þá hafi A hlaupið af stað og ákærði á eftir og út á götu. Ákærði hafi dottið og hafi ætlað að standa upp en hafi dottið aftur. Þeir hafi haldið að hann hlyti að vera mjög ölvaður og hafi þá orðið hræddari. Síðan hafi A náð að hlaupa í burtu. Ákærði hafi komið til E og hafi spurt hvort hann þekkti A og kvaðst E hafa svarað neitandi og hafa einnig neitað því að vita hver A ætti heima. Þá hafi ákærði farið í bílinn sinn og hafi ekið af stað. Þá hafi komið S-kk-nf og Í-kk-nf úr útskriftarpartíi í Valaskjálf, en þeir hafi séð ákærða detta. Þeir hafi farið með þeim að leita að A. Aðspurður um hvar C og B hafi verið staddir meðan þessir atburðir hafi átt sér stað kvað E að hann haldi að þeir hafi verið staddir í stúkunni og hann taldi að það væri allavega 50 til 100 metra í burtu. Aðspurður um hvernig C hafi brugðist við þegar A hafi sparkað í hann kvað hann að C hefði beygt sig niður og hafi haldið um fótinn. Hann hafi meitt sig og hafi farið að gráta og hafi orðið enn reiðari.

Þá var tekin skýrsla af O-kk-þgf S-kk-þgf sálfræðingi. Kvaðst O-kk-nf hafa haft A til meðferðar. Hann hafi hitt A og móður hans tvisvar sinnum og hafi það komið þannig til að heimilislæknir hafi vísað málinu til hans út af þeim atburði sem fjallað sé um í málinu, en A hafi kvíðaeinkenni og fyrir hendi hafi verið grunur um áfallastreyturöskun í kjölfar atburðarins. Staðfesti O-kk-nf að A sýni klárlega einkenni sem flokkist undir áfallastreitu og séu dæmigerð fyrir einhvern sem upplifi áfall þar sem hann telji lífi og limum ógnað. Tilvísun læknisins til hans hafi því fyllilega átt rétt á sér og málið sé unnið á þeim grundvelli að það sé um áfallastreitu að ræða. Aðspurður um hverja hann teldi stöðu A vera í dag kvað hann að A sýndi ennþá kvíðaeinkenni samkvæmt stöðluðum spurningalistum sem ætlað sé að mæla slíkt og hann hafi við síðustu mælingu, í desember, mælst með miðlungs kvíðaeinkenni. Þetta valdi honum ennþá áhyggjum og kvíða. Hann fái óvelkomnar hugsanir um þetta sem hann ráði illa við. Hann sé á varðbergi gagnvart þeim sem hafi ógnað honum og finnist óþægilegt að vita það að hann eigi von á að geta mætt honum hvar og hvenær sem er. Hann leggi það á sig að forðast það hverfi sem ákærði búi í. Ennþá forðist hann mjög að vera einn á ferð. Aðspurður kvaðst O-kk-nf hafa hitt A tvisvar, fyrst í desember og aftur í janúar. Hann kvað aðspurður um ástæðu þess að hann hafi hitt A fyrst svo löngu eftir að atburðurinn hafi átt sér stað að A hafi fyrst verið sinnt af heimilislækni og hafi O-kk-nf vitað af því og viðkomandi læknir hafi ráðfært sig við hann um málið símleiðis. Þeim hafi þótt ástæða til að gefa þessu tíma og sjá til hversu mikið hann myndi jafna sig sjálfur án meðferðar. Síðari hluta haustsins hafi bæði O-kk-nf og læknirinn orðið sammála um að A þyrfti meiri aðstoðar við. O-kk-nf kvaðst ekki hafa hitt A fyrir þennan atburð. Aðspurður um hvort eitthvað lægi fyrir um kvíðastig hans og áfallastreitu í læknisfræðigögnum fyrir þennan tíma kvaðst hann ekki vita til þess. Af lýsingum hans og móður hans af hans líðan og hans og daglegum athöfnum bendi til þess að þetta hafi verið frekar áhyggjulaus strákur, en hann hafi ekki gögn til að styðja það. O-kk-nf kvað ólíklegt að aðrar skýringar mætti finna á áfallastreitu en umræddan atburð því áfall þurfi til að skapa slíkt ástand. Ekkert annað áfall hafi borið á góma við meðferð hans. O-kk-nf kvað aðspurður um hvort rannsókn á ætluðu kynferðisbroti A gegn syni ákærða gæti kallað fram fyrrnefnd einkenni hjá A kvað hann að slíkt gæti kallað fram kvíða en ekki áfallastreitu.

Þá gaf P-kk-nf H-kk-nf læknir skýrslu fyrir dóminum. Hann staðfesti læknisvottorð sem fyrir liggja í málinu. Hann staðfesti að þann 22. maí og 24. maí hafi verið samskipti við Þ-kk-þf S-kk-þf A-kk-þf sem þá hafi starfað sem læknir á HSA. P-kk-nf kvaðst fyrst hafa skoðað A 27. maí 2010. Hann kvaðst þá ekki hafa skoðað líkamlega áverka, en hann kvaðst staðfesta það mat hans sem lýst er í nefndum vottorðum á andlegu ástandi og líðan A.

H-kk-nf B-kk-nf A-kk-nf lögregluvarðstjóri gaf skýrslu og staðfesti skýrslur sem hann gerði í málinu. Kvaðst hann hafa tekið allar framburðarskýrslur í málinu utan skýrslu af ákærða en hún hafi verið tekin af J-kk-þgf H-kk-þgf lögreglumanni. Lýsti hann því að hann hefði farið á vettvang í upphafi og ritað frumskýrslu. Fram kom að lögregla hafi haft tal af A er hann hafi verið kominn heim til sín. Kvað H-kk-nf að augljóst hafi verið að A hafi orðið fyrir einhverskonar áfalli. Hann hafi verið mjög æstur og ör og hafi verið erfitt að tala við hann. Hafi frásögn hans runnið saman í eitt og hafi H-kk-þgf þótt augljóst að A hafi orðið fyrir aðstæðum sem hann væri ekki vanur. Kæra hafi verið lögð fram nokkrum dögum síðar af foreldrum A fyrir hans hönd. Verjandi ákærða bar undir H-kk-þf að A hafi við meðferð málsins játað líkamsárás á C og hann spurður hvort það mál hafi verið rannsakað. Kvað H-kk-nf að rætt hafi verið þennan sama dag við C og foreldra hans og þeim hafi verið ráðlagt í samræmi við þetta hvort þau vildu leggja fram kæru. Slík kæra hafi ekki komið fram og því hafi þetta ekki verið rannsakað frekar, ekki umfram það að í viðtölum við þessa aðila hafi verið spurt út í þetta, eins og fram komi í skýrslum.

Einnig gáfu skýrslu við aðalmeðferð málsins B og C, en vitnin eru bæði 10 ára gömul. Ekki þykir ástæða til að rekja framburð þeirra sértaklega hér en vísað til þess sem eftir þeim er haft í almennri lýsingu málsatvika í kafla I.

III

Í málinu liggja fyrir tvö vottorð P-kk-ef H-kk-ef, læknis og sérfræðings í heimilislækningum á heilsugæslustöðinni á Egilsstöðum, hið fyrra gefið út 11. júní 2010 en hið síðara 27. október sama ár. Í báðum vottorðunum er samhljóða lýsing þess að skráð hafi verið að A hafi leitað til læknis 22. maí 2010 og aftur 24. sama mánaðar. Fram kemur í vottorðinu að læknir sá sem um ræði sé ekki lengur starfandi við Heilsugæsluna á Egilsstöðum en tekið er upp í vottorðið hvað viðkomandi læknir skráði um A.

Þann 22. maí 2010 hafi læknirinn skráð: „Barinn af „R-kk-þgf í Kompás“ eftir smá rifrildi í fótboltaleik fyrr í dag. Ekki meiddur að sögn móður og er lögregla að rannsaka þetta mál. Þarf hugsanlega áverkavottorð en að lögreglu sögn ekki fyrr en marið hefur komið fram. Str. hræddur og stressaður. Biður móðir um að hann fái eitthvað róandi fyrir nóttina. Læt hann fá eina T Sobril 10 mg. frá sjúkradeildinni og að koma ef hann þurfi að láta skoðast.“

Í vottorðinu kemur fram að sami læknir hafi hitt A aftur 24. maí s.á. og þá verið skráð frásögn eftir A um samskipti hans við yngri stráka vegna bolta og svo um aðkomu ákærða. Er um það skráð svo í vottorðinu: „Hann kemur með kylfu æstur að þessu, heldur að það hafi verið að sparka strákinn hans og sparkar [A] 5 sinnum að eigin sögn á vi læri. Í því að R-kk-nf ætlar að höggva [A] í höfuðið að [A] mati þá hleypur hann á brott. R-kk-nf hótar hann t.d. „þetta er ekki búið“, „ætla að drepa þig“, „ef strákurinn minn hefur fótbrotnað...“. R-kk-nf dettur á gangstétt og nær ekki í [A] sem stoppar bíl á leiðinni fram hjá sem skutlar honum heim.“

Um andlegt ástand A er skráð: „Að móður og [A] sögn hefur hann eftir þetta ekki þorað út einn, þarf fylgd. Var að fara heim frá fótboltaleik í dag og bað þá P-kk-þf lækni að skutla honum heim þó ekki væri nema 2-300 m. heim. Er mjög hræddur um að R-kk-nf muni sækja hann heim og drepa hann.

SK: Alm. dapur að sjá og greinilega meðtekinn en talar skýrt og með fullt innsæi. Talar frekar opinskátt um atburðinn og tjáir mikla hræðslu um að hann verði sóttur heim og „drepinn“. „Hann á orðróm um sig að klára sín mál“.“

Um skoðun áverka kemur þetta fram í vottorðinu: „Vi. læri: lateralt distalt er eymsli að finna en engin greinileg mar. Að öðru leyti húð eð. og engin eymsli annars staðar.“

Fram kemur í fyrra vottorðinu að P-kk-nf H-kk-nf læknir hafi sjálfur hitt A og móður hans, 27. maí og 7. júní s.á. og segir svo í vottorðinu:

„Það er mitt mat að umrætt atvik hafi haft mjög alvarleg heilsufarsleg áhrif á [A]. Þar á ég ekki við líkamleg áhrif heldur sálræn. Fram kemur í viðtölum við hann, að hann var mjög hræddur um líf sitt og í ljósi þess eru þau alvarlegu kvíðaeinkenni sem hann hefur sýnt þekkt sem algeng afleiðing þeirrar ógnar sem hann upplifði. Undirritaður hefur átt samráð við barnasálfræðing vegna einkenna [A]. Of snemmt er að fullyrða um hver framvinda og hugsanleg varanleg eftirköst kunna að verða. Undirritaður mun halda áfram að fylgja [A] eftir.“

Í síðara vottorði læknisins sem er gefið út 27. október 2010 eins og áður segir kemur fram:

„Eftir þetta hefur undirritaður hitt [A] nokkuð reglulega, samtals í 6 skipti, síðast 9. sept. sl. en eftir það verið í símasambandi við móðurina.

Mér varð ljóst strax í fyrsta viðtali við [A] að umrætt atvik hafði haft mjög alvarleg og djúpstæð áhrif á líðan hans. Það kom ekki heldur á óvart enda lýsti hann því vel hvernig hann var mjög hræddur um líf sitt meðan á árásinni stóð. Þau alvarlegu kvíðaeinkenni sem hann hefur sýnt eru mjög vel þekkt sem afleiðing slíkrar ógnar þ.e. þegar einstaklingur verður hræddur um eigið líf. Alvarleiki einkenna [A] varð til þess að strax í byrjun júní sl. hafði ég samband við barnasálfræðing og þáði ráðgjöf hans gagnvart þeim viðtölum sem ég átti við [A].

Tíminn hefur liðið og vissulega má sjá viss batamerki í líðan [A] en engu að síður er enn um mikla vanlíðan hjá honum sem er að mínu mati augljóslega afleiðing þess mikla áfalls sem hann varð fyrir. Þannig er enn til staðar hjá honum kvíði og hræðsla í hans daglega umhverfi. Hann er hræddur við að sjá og mæta meintum árásarmanni og það að sjá hann veldur enn meiri hræðslu. Sú hræðsla er ekki bara bundin við manninn sjálfan heldur það sem [A] tengir við hann s.s. bíla sem eru eins eða líkir hans bíl o.s.frv. Hann er hræddur við að fara ákveðnar stuttar vegalengdir í sínu daglega lífi og umhverfi s.s. í tengslum við skóla, íþróttir o.fl.

Þetta hefur þau áhrif að [A] hagar lífi sínu í dag öðru vísi en ella væri til að minnka líkur á því að þeir mætist hann og umræddur maður. Svefntruflanir voru snemma í ferlinu áberandi en það er betra í dag. Hvort um varanlegar heilsufarslegar afleiðingar er að ræða hjá [A] er of snemmt að fullyrða. Hitt er ljóst að alvarleiki þeirra einkenna sem [A] hefur sýnt og hve lengi þau hafa nú þegar varað eykur því miður líkur á að svo geti verið. Þetta tvennt (alvarleiki og varanleiki einkennanna) varð til þess að síðast þegar ég hitti [A] var ákveðið að ég leitaði eftir því að hann fengi viðtöl hjá barnasálfræðingi og hefur tilvísun verið gerð í því sambandi. [A] á sterka fjölskyldu sem heldur mjög vel utan um hann og skapar honum öryggi og það eykur möguleika hans að ná bata. [A] og fjölskylda hans þurfa á áframhaldandi aðstoð að halda sem að einhverju leyti verður í mínum höndum en eins og að ofan greinir á næstunni væntanlega líka í höndum barnasálfræðings.

IV

Í greinargerð með bótakröfu kemur fram að um tjónsatburð sé vísað til ákæruskjals og annarra gagna málsins, en um sé að ræða að ákærði hafi ráðist að brotaþola á Vilhjálmsvelli á Egilsstöðum að kvöldi 22. maí 2010 vopnaður hafnaboltakylfu og hafi slegið og sparkað í hann og hótað honum lífláti. Brotaþoli hafi forðað sér á hlaupum undan ákærða og hafi orðið það til happs að ákærði hafi hrasað og hafi því misst af honum, en brotaþoli hafi getað stöðvað bíl þar nokkuð frá og hafi ökumaður bílsins ekið honum heim til sín. Brotaþoli hafi orðið fyrir alvarlegu áfalli við þetta og hafi í framhaldi leitað sér læknisaðstoðar. Vitni séu að atburðinum. Árásin hafi verið tilefnislaus, en ákærði hafi haldið því fram að brotaþoli hafi fótbrotið ungan son hans sem sé alrangt.

Afleiðingar atviksins fyrir brotaþola séu m.a. þær að hann hafi haft vegna þessa mikla vanlíðan og hafi þurft að ganga til læknis síðan vegna kvíða- og óttatilfinningar og sé þeirri meðferð ekki lokið. Líkamlegir áverkar eftir árásina hafi hins vegar verið litlir, mar og bólgur sem horfið hafi fljótlega eftir árásina. Ljóst sé og margsannað að ofbeldi sem þetta geti haft varanlegar sálrænar afleiðingar fyrir fórnarlömb þess og staðfestist það í læknisvottorði P-kk-ef H-kk-ef læknis frá 27. október 2010. Andlegar og félagslegar afleiðingar árásarinnar hafi reynst alvarlegar, sérstaklega þar sem hafnaboltakylfu hafi verið beitt sem vopni, en notkun bareflis eða hótun um notkun þess, sé frekar en ella til þess fallin að valda alvarlegri andlegum afleiðingum en árás þar sem vopni sé ekki beitt. Auk þess sé um að ræða árás fullorðins manns á 14 ára ungling, sem sé sérstaklega vítavert athæfi. Árásin hafi valdið verulegri breytingu á daglegu lífi brotaþola og valdið honum miklum miska. Brotaþoli hafi enn ekki hlotið fullan bata og gangi enn til læknis vegna sálrænna afleiðinga árásarinnar. Vegna afleiðinga árásarinnar hafi brotaþoli ekki getað stundað vinnu sl. sumar eins og ráðgert hafi verið. Brotaþoli sundurliðar kröfu sína þannig að miskabótkrafa sé 1.000.000 krónur, kostnaður vegna læknisvottorðs sé 7.500 krónur og kostnaður vegna aðstoðar lögmanns með virðisaukaskatti sé 46.435 krónur. Kemur fram í beiðni að bótakrafan óskist dæmd í sakamáli á hendur ákærða með vísan til XXVI. kafla laga nr. 88/2008.

Miski:

Brotaþoli geri þá kröfu að ákærði greiði honum framangreinda fjárhæð í miskabætur samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 að framangreindri fjárhæð. Krafa þessi sé byggð á því að um hættulega vopnaða árás hafi verið að ræða og af tilefnislausu. Brotaþoli hafi ekki þekkt ákærða og hafi ekki gert nokkuð á hans hlut eða valdið nokkru því sem gæti kallað fram þá háttsemi sem ákærði hafi sýnt. Þá hafi andlegar afleiðingar árásarinnar verið alvarlegar og valdið verulegri röskun á daglegu lífi brotaþola, bakað honum fjárhagslegt tjón vegna atvinnumissis sl. sumar og spillt lífsgæðum hans og vísist þar um til læknisvottorðs dags. 27. október 2010. Ekki sé enn útséð með hverjar varanlegar afleiðingar árásarinnar verði og brotaþoli hafi ekki hlotið fullan bata. Framburður brotaþola, ákærða og vitna lýsi því glögglega hvernig atburðir hafi gerst og því að ákærði beri ábyrgð á verknaðinum. Þá auki það á alvarleika brotsins að vopn hafi verið notað við árásina og að fullorðinn maður hafi ráðist að 14 ára unglingi.

Lögmannsaðstoð:

Brotaþoli geri kröfu um að ákærði greiði bætur vegna kostnaðar af lögfræðiaðstoð við gerð bótakröfu og vegna fyrirtöku við héraðsdóm vegna meðferðar málsins. Jafnframt sé gerð krafa um greiðslu virðisaukaskatts af þóknun lögmanns. Gerður var áskilnaður í greinargerð með bótakröfu um að leggja fram tímaskýrslu lögmanns ef til flutnings málsins kæmi. Kom fram að kostnaður vegna lögfræðiaðstoðar næmi við ritun greinargerðarinnar 46.453 krónum. Við aðalmeðferð var lögð fram tímaskýrsla lögmannsins þar sem gerð var krafa um að vegna þessa liðar yrði ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 144.420 krónur vegna þóknunar lögmannsins að meðtöldum virðisaukaskatti, auk 7.500 króna vegna læknisvottorðs eða samtals 151.920 krónur

Um lagarök er varðandi bætur fyrir miska vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og almennra reglna skaðabótaréttar, einkum hinnar almennu óskráðu sakarreglu. Varðandi heimild til þess að hafa uppi bótakröfu í sakamáli sé vísað til V. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Þess sé krafist að vextir leggist á bótakröfuna frá þeim degi er hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað þann 22. maí 2010, í samræmi við 8. gr. laga nr. 38/2001. Dráttarvaxta, sbr. 9. gr. sömu laga sé krafist frá 19. október 2010 til greiðsludags, sbr. einnig III. kafla þeirra laga.

Krafa um þóknun lögmanns byggi á ákvæðum 48. gr., sbr. a. lið 216. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. og 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um að virðisaukaskattur leggist á málflutningsþóknun sé grundvölluð á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

V

Af hálfu ákærða var lögð fram greinargerð og við munnlegan málflutning vísaði skipaður verjandi hans til þeirra raka sem þar koma fram að því leyti sem þau ættu enn við með tilliti til þess að hann krefðist nú vægustu refsingar sem lög leyfa, að bótakrafa sætti lækkun og bæri ekki dráttarvexti fyrr en frá dómsuppsögu.

Ákærði viðurkenndi að hafa sparkað í A tvisvar eða þrisvar með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru að því er varðar líkamlegar afleiðingar. Hann hafnar því hins vegar að hafa viðhaft einhver þau ummæli eða athafnir að talist geti hótanir eða ógnanir í skilningi 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Kemur fram í greinargerð að sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag hvíli á ákæruvaldinu. Ákærði byggi á því að ekki sé komin fram sönnun, sem ekki verð vefengd með skynsamlegum rökum, um að hann hafi hótað eða ógnað brotaþola, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008. Eigi það þá bæði við um það hvort ákærði hafi yfir höfuð hótað brotaþola, þ.e. hvort þau orðaskipti sem sögð séu hafa átt sér stað milli þeirra geti talist hótanir í skilningi 233. gr. laga nr. 19/1940 og hver þau hafi verið. Þá eigi líka við um hvort þessi ætluðu orðaskipti eða önnur atriði hafi verið til þess fallin að vekja hjá brotaþola ótta um líf og heilbrigði sitt, en það sé eðli máls samkvæmt forsenda sakfellingar að það hafi verið hinar ætluðu hótanir en ekki önnur atriði. Að lokum verði á því byggt að sönnun um ætlaðar afleiðingar fyrir brotaþola liggi ekki fyrir, auk þess sem byggt verði á sjónarmiðum um orsakatengsl og sennilega afleiðingu. Við munnlegan málflutning kom einnig fram það sjónarmið hjá verjanda ákærða að verknaðarlýsing ákæru væri ábótavant um þær ætluðu hótanir sem honum væru gefnar að sök.

Hvað varði refsihæð verði vísað til sjónarmiða 70. og 74. gr. hegningarlaga nr. 19/1940, sem og 3. mgr. 218. gr. b. sömu laga. Auk þess verði byggt á 75. gr. laganna, enda ljóst að sá verknaður sem ákærði í málinu hafi viðurkennt hafi verið framinn í ákafri geðshræringu eða vegna annars skammvinns ójafnvægis á geðsmunum. Muni verða byggt á því af hálfu ákærða að verknaðurinn verði ekki talinn líkt því eins refsiverður og venjulegt sé um samskonar brot, enda ljóst að ákærði hafi verið í miklu uppnámi þegar atvik máls hafi átt sér stað eftir að hafa fengið símtal frá annars mjög yfirveguðum 9 ára syni sínum þess efnis að eldri drengir væru að ganga í skrokk á honum og vini hans. Drengurinn hafi verið í mjög miklu uppnámi, en ástæður þess hafi síðar komið í ljós. Þá var og vísað til þess í greinargerð ákærða sem og við munnlegan málflutning að afleiðingar þessa atburðar hafi orðið ákærða þungbærar og vísað til framburðar hans sjálfs um það hvernig ráðist hafi verið að heimili hans og skemmdir unnar á bifreið hans í kjölfar atburðarins.

Við munnlegan flutning málsins féll verjandi ákærða frá kröfu um frávísun bótakröfu en krafðist lækkunar hennar til samræmis við dómaframkvæmd um miskabætur vegna líkamsárása af því tagi sem ákærði hafi viðurkennt. Þá byggði hann á því að ósannað væri að andlegar afleiðingar umræddrar árásar hefðu verið svo umfangsmiklar sem byggt sé á af hálfu brotaþola og einnig sé ósannað að það andlega ástand sem lýst sé í læknisvottorði og komið hafi fram í framburði sálfræðings fyrir dómi megi rekja til þess atburðar sem fjallað sé um í málinu. Þá reifaði hann einnig sjónarmið um eigin sök brotaþola þar sem kveikja að árás ákærða á hann hafi verið saknæm árás brotaþola á tvo unga drengi, son ákærða og félaga hans. Taldi verjandinn að hæfilegar miskabætur í málinu væru 100.000 krónur.

VI

Með játningu ákærða, sem fær stoð í gögnum málsins og framburði vitna er sannað að hann hafi framið þá líkamsárás sem honum er gefin að sök í ákæru, með þeim afleiðingum sem þar koma fram og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæðis.

Ágreiningur málsins snýst hins vegar um það hvort ákærði teljist einnig í greint sinn hafa brotið gegn 233. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa, hótað A lífláti og líkamsmeiðingum og ógnað honum með hafnarboltakylfu, sem valdið hafi því að A óttaðist um líf sitt og heilbrigði, eins og greinir í ákæru. Ekki verður fallist á með ákærða að háttsemislýsing sú sem að framan greinir og kemur fram í ákæru teljist ófullnægjandi þótt ekki sé greint nákvæmlega það orðalag sem ákærði eigi að hafa viðhaft er hann hafi haft uppi hótanirnar.

Fjögur vitni komu fyrir dóminn og báru um árás ákærða á A auk vitnisburðar A sjálfs, og er framburður þeirra rakinn nokkuð ítarlega hér að framan. Vitnunum ber öllum saman um að ákærði hafi verið mjög æstur. Vitnin S-kk-nf V-kk-nf og Í-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf stóðu fyrir utan Valaskjálf og sáu og heyrðu hvað fram fór. Kvaðst S-kk-nf ekki vilja fullyrða nú að hann hafi heyrt beinar hótanir en hann kvað að ákærði hafi öskrað á A eitthvað um að hann hafi átt að hafa fótbrotið son hans og að vitninu hafi fundist að ákærði teldi sig eiga rétt á hefnd vegna þessa. Hann kvaðst ekki treysta sér til að fullyrða að ákærði hefði sagst ætla að fótbrjóta A en það hefi verið eitthvað í þá áttina. Þá kvað vitnið að ákærði hefði sveiflað hafnaboltakylfunni í átt að A en hafi ekki hitt. Vitnið Í-kk-nf Ö-kk-nf var þess fullviss að hann hefði heyrt ákærða öskra „ég drep þig“ og að þetta hafi ákærði öskrað tvisvar eða þrisvar. Hann bar einnig um að ákærði hefði sveiflað hafnaboltakylfunni í átt að A en hefði ekki hitt. Þá báru vitni brotaþoli A og félagar hans tveir D og E. A bar um að ákærði hefði sagt við hann: „Þú fótbrýtur son minn. Ég drep þig.“ Þegar A hafi sagt ákærða að hann gæti útskýrt þetta þá hafi ákærði svarað: „Útskýrt þetta. Þetta er rétt að byrja.“ A kvaðst hafa orðið mjög hræddur. Ákærði hafi haldið þarna á kylfunni og A hafi haldið að ákærði hafi ætlað að berja sig með henni og þá kvaðst hann hafi hlaupið í burtu. Hann kvaðst hafa orðið verulega hræddur um líf sitt. Vitnin D og E báru báðir um að ákærði hefði hótað A lífláti og barsmíðum. Þá kom einnig fram hjá þeim að ákærði hefði sveiflað hafnaboltakylfunni í átt að A. Með tilvitnuðum framburði framangreindra vitna sem er í innbyrðis samræmi um atburði þótt ekki hafi þau getað lýst nákvæmu orðalagi sem ákærði notaði telur dómurinn sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi á umræddum stað og tíma hótað A lífláti og líkamsmeiðingum og hafi einnig ógnað honum með hafnaboltakylfu. Þykir dómnum vafalaust, eins og atburðum er lýst af vitnum að engin efni séu til að draga í efa þá frásögn A að hann hafi þarna óttast um líf sitt og heilbrigði og eru að mati dómsins ekki unnt að fallast á með ákærða að sá ótti hafi verið ástæðulaus. Verður ákærði því einnig sakfelldur fyrir þá háttsemi sem að framan er lýst og er réttilega heimfærð til refsiákvæðis í ákæruskjali.

Ákærði hefur lýst viðbrögðum sínum við því að hafa fengið símtal frá syni sínum 9 ára gömlum þar sem sonurinn hafi tjáð honum að einhverjir eldri drengir hafi veist að honum og félaga hans og gengið í skrokk á þeim. Verður ákærði látinn njóta alls vafa um að honum hafi orðið verulega brugðið og hann orðið hræddur um velferð sonar síns við þessi tíðindi. Hann hélt þegar af stað og greip með sér hafnarboltakylfu að eigin sögn vegna þess að hann hafi ekki vitað út í hvað hann væri að fara. Verður honum ekki virt það til lasts að hafa þannig haldið að heiman við öllu búinn og án þess að vita nokkuð út í hvað hann hafi verið að fara.

Það liggur hins vegar fyrir að þegar ákærði kom á Vilhjálmsvöll voru þau átök sem verið höfðu á milli drengjanna yfirstaðin og A og félagar hans tveir á leið í burtu. Er ekki unnt að fallast á með ákærða að líkamsárás hans, sem hann hefur viðurkennt, sem og hótunarbrot hans í garð A, geti undir þessum kringumstæðum orðið réttlætanleg eða afsakanleg á grundvelli fyrri afskipta A af syni ákærða og félaga hans. Breytir engu að mati dómsins hvort A og félagar hans tveir hafi áður beitt yngri drengina ofbeldi eða yfirgangi. Eins og aðstæður voru þegar ákærða bar þarna að hafði hann öll tök á að huga að syni sínum og félaga hans til að kanna nánar atvik og huga að hvort þeir hefðu orðið fyrir meiðslum og að leita í kjölfarið til réttra yfirvalda teldi hann á rétti sonar síns brotið. Eftir lýsingum vitna að dæma gerði ákærði þetta ekki heldur virðist nánast samstundis hafa veist að A með þeim ofsafengna hætti sem vitni lýsa og rakið er hér að framan.

Með vísan til þess sem hér síðast greinir er það mat dómsins á ákærði eigi sér ekki málsbætur. Ætluð samskipti A við son ákærða áður en þeir atburðir urðu sem hér er fjallað um voru ákærða ekki kunn þegar hann réðst á A í umrætt skipti og geta þegar af þeirri ástæðu ekki haft áhrif á mat á refsinæmi verknaðar hans.

Samkæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki sakarferil. Við ákvörðun refsingar ákærða er haft í huga að fórnarlamb hans var unglingspiltur og árás ákærða verður að telja ofsafengna þó líkamlegar afleiðingar hennar hafi verið litlar, eins og fram kemur í ákæruskjali. Hins vegar liggja fyrir læknisvottorð í málinu, sem og vitnisburður sálfræðings sem hefur A til meðferðar og verður að telja einsýnt samkvæmt þeim að A hefur orðið fyrir verulegu andlegu áfalli við árásina sem hefur haft veruleg áhrif á daglegt líf hans og lífsgæði og sér ekki fyrir endann á þeim afleiðingum. Með hliðsjón af öllu framangreindu og með vísan til 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Að því virtu að ákærði hefur ekki sakarferil þykir mega fresta fullnustu þeirrar refsingar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða verður gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 808.995 krónur, sem sundurliðast samkvæmt því sem segir hér á eftir. Samkvæmt yfirliti sækjanda nemur sakarkostnaður 8.250 krónum auk ferðakostnaðar vitnis að fjárhæð 14.140 krónur. Þóknun E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., sem var tilnefndur verjandi ákærða á rannsóknarstigi og skipuð verjandi á fyrstu stigum málsmeðferðar fyrir dómi, þykir hæfilega ákveðin 313.375 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hrl. þykja hæfilega ákveðin 439.250 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá ber verjandanum að fá greiddan ferðakostnað að fjárhæð 33.980 krónur samkvæmt framlögðum reikningi.

Með vottorði P-kk-ef H-kk-ef læknis, sem og vætti O-kk-ef S-kk-ef sálfræðings er sannað að A hafi vegna árásar ákærða orðið fyrir andlegu áfalli sem hann hefur ekki enn jafnað sig á og nánar er lýst hér framar. Eins og þeim afleiðingum er þar lýst verður hafnað sjónarmiðum ákærða um að þau áhrif sem þar eru greind á daglegt líf A geti stafað af öðrum ástæðum en læknirinn og sálfræðingurinn leggja til grundvallar. Með brotum sínum gagnvart A hefur ákærði bakað sér skaðabótaskyldu á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og þykir með hliðsjón af atvikum öllum hæfilegt að hann greiði A miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur. Fjárhæðin skal bera vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. maí 2010, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 28. nóvember 2010. Um upphafsdag dráttarvaxta vísast til 9. gr. laga nr. 38/2001, en 28. október 2010 var bótakrafa brotaþola ásamt greinargerð og fylgigögnum lögð fram á dómþingi þar sem ákærði var viðstaddur

Með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða A málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn að meðtöldum virðisaukaskatti og að teknu tilliti til útlagðs kostnaðar að fjárhæð 7.500 krónur vegna öflunar læknisvottorðs, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:00 miðvikudaginn 23. febrúar 2011, að gættu ákvæði 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, en dómsuppsaga hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Ákærði, R-kk-nf Ó-kk-nf M-kk-nf sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 808.995 krónur og er þar meðtalin þóknun E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., sem fyrst var tilnefnd verjandi ákærða á rannsóknarstigi og síðar skipuð verjandi við upphaf meðferðar málsins fyrir dómi, 313.375 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hrl. 439.250 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, sem og ferðakostnað verjandans að fjárhæð 33.980 krónur.

Ákærði greiði A 400.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. maí 2010 til 28. nóvember sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði A 151.920 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf