S-5/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 30. apríl síðastliðinn, er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 2. janúar 2015 á hendur X, kennitala [...], [...], [...], „fyrir nauðgun og líkamsárás, með því að hafa að morgni sunnudagsins 3. nóvember 2013, að [...], [...], haft samræði við Y, gegn vilja hennar, en ákærði notfærði sér það að Y gat ekki spornað við samræðinu sökum svefndrunga og ölvunar. Þá kýldi ákærði Y í hnakka hennar í kjölfar þess að hún vaknaði, með þeim afleiðingum að hún hlaut kúlu aftan á hnakka og aðra kúlu ofarlega á hnakka vinstra megin og þreifieymsli á vinstri kjálkabeini.

Telst brot þetta varða við 2. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í málinu gerir réttargæslumaður brotaþola bótakröfu á hendur ákærða. Krefst brotaþoli miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 2.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. nóvember 2013 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar, en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laganna frá þeim degi til greiðsludags, sbr. 9. gr. Einnig er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða málskostnað.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að bótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi, en til vara er krafist vægustu refsingar er lög leyfa og að bótakrafan verði lækkuð. Verjandi ákærða krefst málsvarnarlauna sér til handa.

I

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu var haft samband við lögreglu frá neyðarmóttöku kynferðisbrota á Landspítalanum í Fossvogi sunnudaginn 3. nóvember, klukkan 11.46, en þar hafði brotaþoli leitað sér aðstoðar vegna kynferðisbrots. Við upphaf rannsóknarinnar lá fyrir að brotavettvangur væri á heimili brotaþola og að gerandi héti X en hann væri þremur til fjórum árum eldri en brotaþoli. Í skýrslunni er haft eftir starfsmanni á neyðarmóttökunni að brotaþoli hafi vaknað með umræddan X ofan á sér en hann hefði verið að hafa við hana samfarir. Fór lögregla á neyðarmóttökuna og ræddi við brotaþola.

Í skýrslu lögreglu um viðtal við brotaþola, sem tekið var í viðtalsherbergi á neyðarmóttöku kynferðisbrota, segir að brotaþoli hafi verið undir miklum áhrifum áfengis og með höfuðverk en hafi treyst sér til að ræða við lögreglu vegna málsins. Fram kemur að brotaþoli hafi verið á skemmtistaðnum [...] og hitt ákærða þar. Hafi þau rætt saman en bæði hafi verið að drekka áfengi en ákærði sé gamall kunningi brotaþola. Hafi ákærði sagt brotaþola að hann væri að reyna að snúa frá fyrra líferni en hann ætti engan samastað. Hafi brotaþoli boðið ákærða að gista heima hjá sér á sófa í stofunni. Hafi þau tekið saman leigubíl heim til brotaþola án þess að hún mundi nákvæmlega hvenær það hefði verið. Þegar heim hafi verið komið hafi hún farið inn í svefnherbergi og hann hafi komið með henni þangað. Hafi hún lagst fyrir og sofnað. Ákærði hafi einnig lagst í rúmið. Brotaþoli hafi síðan vaknað við það að ákærði hafi legið ofan á henni og verið að hafa við hana samfarir í leggöng. Kvaðst brotaþoli hafa sparkað ákærða af sér og kýlt hann í andlitið en við það hafi hann slegið hana nokkur högg í hnakkann og einnig eitthvað í andlitið. Við það hafi hún kennt til eymsla í kjálka. Í kjölfarið hafi brotaþoli vísað ákærða á dyr og hann farið. Þá hafi brotaþoli hringt í foreldra sína og óskað eftir aðstoð þeirra og síðan farið á slysadeild í fylgd þeirra. Aðspurð af lögreglu kvað brotaþoli ákærða ekki hafa fengið sáðlát og ekki hafa notað smokk við samfarirnar. Hún kvaðst vilja kæra ákærða fyrir nauðgun og líkamsárás.

Að viðtalinu loknu ákvað lögregla í samráði við tilnefndan réttargæslumann að boða brotaþola til skýrslutöku á lögreglustöð daginn eftir „en hún var töluvert ölvuð“ þegar lögregla ræddi við hana á neyðarmóttökunni.

Lögregla gerði vettvangsskoðun í íbúð brotaþola að [...] í [...]. Þar var lagt hald á sæng og lak, farsíma og nótu frá Hreyfli, stílaða á brotaþola, og kvittun frá sama fyrirtæki, dagsetta 3. nóvember 2013, klukkan 07.22.

Eins og fram er komið fór brotaþoli á neyðarmóttöku kynferðisbrota á Landspítalanum. Í málinu liggur fyrir skýrsla um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola. Þar segir að brotaþoli hafi verið með áverka á hnakka og kjálka vinstra megin. Tekin hafi verið sýni frá kynfærum, blóðprufur teknar auk þvagprufu. Þá er haft eftir brotaþola í skýrslunni að hún hafi drukkið hálfa flösku af bjór eftir að ákærði fór úr íbúðinni.

Þann 15. janúar 2014 mætti brotaþoli á lögreglustöðina við Hverfisgötu til að leggja fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot. Var skýrsla tekin af brotaþola þann dag að réttargæslumanni hennar viðstöddum.

Í skýrslu tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem gerð var 23. janúar 2014, um rannsókn á gögnum sem varðveitt voru á neyðarmóttöku segir að það sé niðurstaða rannsóknarinnar að í þeim gögnum sem afhent hafi verið til rannsóknar hafi engin lífsýni fundist sem gætu talist nothæf til DNA kennslagreiningar.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 24. febrúar 2014. Þá voru skýrslur teknar af vitnum 16. janúar, 3., 4., 19. og 25. febrúar sama ár. Sem fyrr segir var ákæra gefin út 2. janúar 2015.

II

Ákærði neitaði sök við þingfestingu málsins. Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins kvaðst hann hafa hitt brotaþola á skemmtistað í Reykjavík. Þau hafi þekkst fyrir og spjallað saman á skemmtistaðnum. Eftir lokun staðarins um klukkan 06.00 hafi brotaþoli boðið honum að koma heim til sín og bíða þar eftir að móðir hans myndi sækja hann og keyra hann til [...]. Þau hafi farið með leigubíl heim til brotaþola. Brotaþoli hafi sagt við ákærða að hún ætlaði að leggja sig og hann svarað því til að hann myndi bíða eftir að vera sóttur. Þegar hann hafi síðan ætlað að fara út úr íbúðinni hafi hann farið inn í herbergi brotaþola til að vekja hana og segja henni frá því að hann væri að fara. Hann hafi þá kysst hana á ennið og sagt „bæ". Brotaþoli hafi greinilega misskilið þetta eitthvað, orðið brjáluð, ráðist á ákærða og sagt honum að koma sér út. Hann hefði þá ýtt henni frá sér, enda verið í sjokki út af því að brotaþoli hafi ráðist á hann. Taldi ákærði að brotaþoli hefði vaknað eitthvað illa. Spurður um það hvort eitthvað kynferðislegt hefði gerst á milli hans og brotaþola áður en hún fór að sofa bar ákærði að svo hefði ekki verið. Hann hefði haldið sig í sófa í stofunni og týnt símanum sínum þar, en brotaþoli hafi verið í svefnherberginu. Þá neitaði ákærði því að nokkuð kynferðislegt hefði gerst á milli þeirra í leigubíl á leiðinni heim til brotaþola, en hann hefði tekið utan um hana og sagt að gaman væri að sjá hana. Það hefði verið það eina. Ákærði kvaðst hafa fundið til áfengisáhrifa í bifreiðinni en ekki verið „haugafullur“. Þá kom fram í framburði ákærða að hann væri haldinn kvíðaröskun á háu stigi og einbeitingarleysi. Þá kvaðst ákærði orða hluti rangt og segja annað en hann meinti. Kvaðst ákærði hafa verið hjá sálfræðingi og geðlækni til að reyna að greiða úr vanda sínum vegna kvíðaröskunar. Ákærði neitaði því að hafa kýlt brotaþola í hnakkann og kvaðst aldrei hafa notað krepptan hnefa. Bar ákærði að brotaþoli hafi dottið á skáp við útidyrahurðina. Ákærði kvaðst þá hafa drifið sig út þrátt fyrir að hafa viljað hjálpa henni á fætur.

Um samskipti við brotaþola eftir að ákærði fór úr íbúðinni kom fram að ákærði hefði reynt að hringja í símann sinn, sem hann gleymdi í íbúðinni, til að fá að vita hvað hefði gerst. Kvaðst ákærði hafa séð brotaþola detta og hafa haft miklar áhyggjur af því að hún hefði meitt sig. Það væri einnig skýringin á Facebook samskiptum þeirra eftir að hann hafi farið. Ákærði bar að hann hefði farið með móður sinni heim til brotaþola tveimur dögum síðar til að ná í síma sinn en brotaþoli hafi ekki verið heima.

Í skýrslu sinni fyrir dómi skýrði brotaþoli svo frá að hún hefði verið á skemmtistað og hitt ákærða en þau væru gamlir kunningjar. Hefði ákærði greint henni frá því að hann hefði ekki í nein hús að venda. Hefði ákærði ítrekað spurt að því hvort hann mætti koma heim með brotaþola en hún hafi sagt honum að það stæði honum alls ekki til boða þar sem hún þyrfti að sækja son sinn um hádegið daginn eftir. Á endanum hafi brotaþoli gefið sig og sagt ákærða að hann gæti komið en hann yrði að vera farinn um hádegi daginn eftir en þá myndi brotaþoli skutla honum eitthvað. Brotaþoli kvaðst ekki muna hvenær þau hafi farið út af skemmtistaðnum og heldur ekki hvort þau hafi verið þar fram að lokun. Þau hafi tekið saman leigubíl. Brotaþoli kvaðst ekki hafa fundið greiðslukort sitt strax þegar kom að því að greiða fyrir bílinn. Bílstjórinn hafi skrifað nótu en síðan hafi kortið fundist og brotaþoli borgað bílinn. Brotaþoli kvað þau hafa talað saman í leigubílnum á leiðinni og hafi ákærði strokið lærin á henni sem ekki hafi verið þægilegt og ekki leyft. Að öðru leyti kvaðst brotaþoli ekki muna eftir því að fleira hafi gerst. Rætt hafi verið um að ákærði myndi gista á sófa í stofunni. Eftir að heim var komið hafi þau sést niður og spjallað nokkra stund. Síðan hafi brotaþoli farið í rúmið og farið að sofa, en síðar vaknað með ákærða ofan á sér og inni í sér. Brotaþoli kvaðst einhvern veginn hafa náð að hrinda ákærða af sér og slá til hans. Þá hafi ákærði slegið brotaþola tveimur höggum aftan á höfuðið þannig að hún hafi fallið á grúfu beint fyrir framan rúmið og mundi ekki fyrr en hún hafi staðið í útidyragættinni. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki muna hvað hún hefði sagt við ákærða en hún hefði sagt eitthvað við hann. Brotaþoli kvaðst yfirleitt sofa nakin að ofan en í náttbuxum, en þegar hún hafi vaknað með ákærða ofan á sér hafi hún verið alveg nakin. Nokkru eftir að ákærði var farinn úr íbúðinni kvaðst brotaþoli hafa hringt í A vinkonu sína. Þá hafi faðir brotaþola hringt í hana og fundið að eitthvað amaði að. Foreldrar brotaþola hafi svo komið til hennar og keyrt hana á neyðarmóttöku Landspítalans. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki vita hvað hún hafi drukkið mikið um kvöldið. Hún hafi verið ölvuð en ekki mikið. Málið hafi haft hræðilegar afleiðingar fyrir brotaþola. Hún væri kvíðinn og vissi stundum ekki neitt. Aðspurð bar brotaþoli að hún hefði ekki orðið vör við að ákærði hefði verið í símanum að tala við móður sína eða að til stæði að hún sækti ákærða heim til brotaþola. Spurð um það af hverju brotaþoli hefði í samtali við A notað orðið „árás“ um atlögu ákærða að henni kvaðst brotaþoli ekki muna nákvæmlega hvað hún hefði sagt við vinkonu sína þegar hún hringdi í hana. Hún hafi drukkið bjór bæði fyrir og eftir atvikið. Spurð um það hvort ákærði hafi verið nakinn eða klæddur þegar brotaþoli hafi vaknað með hann ofan á sér bar brotaþoli að hún myndi það ekki.

[...] lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hann hefði unnið tiltekna grunnvinnu í málinu. Hann hefði verið á bakvakt, skrifað frumskýrslu lögreglu og tekið viðtalsskýrslu af brotaþola á neyðarmóttöku. Þá hefði hann kallað á tæknideild lögreglu til vettvangsvinnu í íbúð brotaþola. Aðspurður um það hvernig brotaþoli hafi komið honum fyrir sjónir á neyðarmóttökunni sagði [...] að brotaþoli hafi verið töluvert ölvuð og sjokkeruð þegar skýrslan var skráð en hafi treysti sér til að ræða við lögreglu og verið skýr í frásögn sinni þrátt fyrir ölvun. Ekki hafi verið búið að hafa upp á ákærða á meðan hann var við rannsókn málsins en hann hafi skilað málinu af sér við lok bakvaktarinnar.

Vitnið A gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að brotaþoli hafi hringt í hana grátandi um morguninn og sagt að ráðist hefði verið á sig án þess að segja hver hefði verið að verki eða að lýsa því nánar. Símtalið hefði verið stutt því að faðir hennar hefði hringt í hana á sama tíma. Daginn eftir eða tveimur dögum síðar hafi brotaþoli komið til vitnisins og sagt ítarlega frá atburðunum. Þá hafi brotaþoli greint frá því að ákærði hefði komið heim með henni og ætlað að sofa í sófanum, en hann hefði barið hana aftan í hnakkann og nauðgað henni án þess að lýsa því nánar. Vitnið kvaðst hafa þekkt brotaþola síðan þær voru á leikskóla og væru þær nánar án þess að þær töluðu mikið saman nú orðið. Vitnið kvaðst nánar aðspurt ekki getað fullyrt að brotaþoli hafi sagt berum orðum að henni hefði verið nauðgað en allt það sem hún hefði sagt og hvernig hún orðaði hlutina hafi bent til þess. Vel gæti verið að brotaþoli hefði gefið í skyn að henni hefði verið nauðgað frekar en hún hefði fullyrt það.

Vitnið [...], faðir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi. Hann kvaðst hafa hringt í brotaþola um morguninn og hefði hún verið æst og sagt að gerð hefði verið tilraun til þess að nauðga sér. Vitnið kvaðst hafa náð í móður brotaþola, farið heim til brotaþola og ekið henni á neyðarmóttöku Landspítalans. Brotaþoli hafi verið undir áhrifum áfengis en það hafi ekki verið orð á gerandi og hafi brotaþoli ekki verið „sauðdrukkin“. Þá kom fram að sem barn hafi brotaþoli verið beitt kynferðisofbeldi af manni sem foreldrar brotaþola þekktu. Brotaþoli hafi fengið einhverja sálræna aðstoð eftir brotið.

Vitnið [...], móðir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hún hefði farið með brotaþola á neyðarmóttökuna. Hafi brotaþoli sagt við vitnið að hún hefði vaknað við það að ákærði hafi verið að nauðga sér. Brotaþoli hafi verið grátandi og niðurbrotin. Vitnið kvað brotaþola ekki hafa fengið fullnægjandi sálræna aðstoð vegna kynferðisbrots sem hún hafi orðið fyrir á árinu 2004 og hefði brotaþoli ekki unnið almennilega úr þeim atburðinum.

[...] læknir gaf skýrslu fyrir dómi. Hún kvaðst hafa skoðað brotaþola við komu hennar á neyðarmóttökuna. Ekkert hefði komið fram við skoðun á kvenlíffærum en brotaþoli hafi verið með áverka á höfði. Vitnið bar að brotaþoli hefði verið trúverðug í viðtalinu en verið undir áhrifum áfengis þegar skoðun fór fram.

[...] sérfræðingur í tæknideild lögreglu gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að við tæknirannsókn lögreglu hefðu ekki fundist lífssýni sem hafi verið nothæf fyrir DNA kennslagreiningu.

Vitnið [...] leigubílstjóri gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hann hefði tekið upp farþega á Hverfisgötu við [...]. Það hafi verið kona og maður, bæði ung, sem vitnið hafi ekið upp í [...]. Vitnið kvað bílferðina eftirminnilega að því leyti að þegar konan hafi ætlað að greiða fyrir aksturinn hafi hún ekki fundið greiðslukort og því hafi vitnið byrjað að skrifa reikning en þá hafi konan fundið kortið á milli brjóstanna á sér. Vitnið bar að maðurinn hefði verið í annarlegu ástandi og í verra ástandi en konan, hún hafi ekki verið í slæmu ástandi. Hún hafi ekki verið undir miklum áhrifum áfengis, talað eðlilega og gert sér grein fyrir hvað var að gerast í ferðinni. Þegar kom að greiðslu og hún fann ekki kortið hafi öll hennar viðbrögð verið eðlileg. Vitnið kvað manninn hafa leitað á konuna í bílnum á leiðinni og verið að pikka í hana en hún hafi ýtt honum frá sér.

Vitnið [...], móðir ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Hún greindi frá því að ákærði hefði hringt í hana eldsnemma að morgni og beðið hana að sækja sig niður í bæ en vitnið hafi ekki getað komið strax. Þá hafi ákærði hringt seinna og sagt að hann væri upp í [...] án þess að vita hvar. Hafi hún beðið ákærða að koma að verslun Nóatúns í hverfinu. Vitnið hafi ekki spurt ákærða hvar hann hafi verið, en ákærði hafi verið þreyttur. Þá kom fram hjá vitninu að hún hefði síðar farið með ákærða heim til brotaþola til að endurheimta síma ákærða en brotaþoli hafi ekki verið heima.

[...], sálfræðingur, gaf skýrslu fyrir dómi og greindi því að hún hefði hitt brotaþola alls fimm sinnum. Brotaþoli hafi virkað mjög trúverðug í viðtölunum, sagt frá atburðinum og lýst líðan sinni í kjölfarið. Hafi brotaþoli verið með sterk vanlíðunareinkenni. Frásögn brotaþola hafi verið á þá lund að hún hafi farið út að skemmta sér með vinkonum sínum. Hún hafi hitt mann sem hafi verið gamall vinur hennar á árum áður en þau hafi ekki verið í neinum samskiptum. Hann hafi sóst eftir því að fara heim með brotaþola því hann hefði ekki neinn stað til að gista á. Brotaþoli hafi ekki viljað það en á endanum látið undan og sagt honum að sofa á sófanum. Hún hafi síðan farið inn til sín að sofa og vaknað við það að ákærði væri að hafa samfarir við hana. Þetta sé lýsing brotaþola á atburðum í fyrsta viðtali. Helstu niðurstöður athugunar séu að brotaþoli sé með öll einkenni áfallastreituröskunar, hún hafi verið það allan tímann og einkennin hafi jafnvel aukist frekar en hitt. Aðspurð um það hvort áfallastreituröskunin sé beintengd þeim atburði sem ákært sé út af kvaðst vitnið ekki fá neinar upplýsingar um annað. Brotaþoli eigi ekki geðsögu en hún hafi orðið fyrir kynferðislegri misnotkun sem barn eða unglingur og hún ekki viljað tala mikið um það. Misnotkunin hafi staðið í mörg ár en í kjölfarið hafi brotaþoli verið greind með athyglisbrest og segi þennan athyglisbrest hafa aukist. Hún sé veikari fyrir og mikil hætta sé á því að áfallastreitueinkennin séu meiri ef að fólk er viðkvæmt fyrir. Þá hafi brotaþoli greinst með alvarleg þunglyndis- og kvíðaeinkenni allan tímann. Þau lýsi sér sérstaklega í tilhneigingu til forðunar sem hafi í för með sér að meðferð sé ekki komin af stað þar sem að brotaþoli forðist að viðurkenna að henni líði enn svo illa. Þá kom fram hjá vitninu að ekki væru forsendur til að flokka tvö tilvik kynferðisbrota hjá sama einstaklingi og greina á milli afleiðinga hvors fyrir sig. Ekki væri hægt að aðgreina þetta svo nákvæmlega.

III

Ákærða er gefin að sök nauðgun samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. sömu laga með því að hafa að morgni 3. nóvember 2013 haft samræði við Y, gegn vilja hennar, og notfært sér það að Y gat ekki spornað við samræðinu sökum svefndrunga og ölvunar. Einnig að hafa kýlt Y í hnakkann í kjölfar þess að hún vaknaði, með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru.

Ákæruvaldið byggir kröfu um sakfellingu á framburði brotaþola um að ákærði hafi haft við hana samfarir og um átök á milli þeirra. Það er mat ákæruvaldsins að framburður brotaþola sé staðfastur og trúverðugur og fái að auki stoð í framburðum annarra vitna og í rannsóknargögnum málsins. Réttarlæknisfræðileg skoðun sýni að brotaþoli hafi verið með líkamlega áverka. Það að brotaþoli muni ekki atburði í smáatriðum telur ákæruvaldið vera vegna ölvunar hennar. Hún hafi verið mjög ölvuð og því hafi ákærði getað nýtt sér ölvunarástand hennar.

Sýknukrafa ákærða er reist á því að sönnun sektar hafi ekki tekist. Leggja verði framburð ákærða til grundvallar niðurstöðu málsins en hann hafi verið staðfastur og hafi frá fyrstu skýrslu skýrt frá atvikum á sama veg. Brotaþoli hafi á hinn bóginn verið óstaðföst í frásögn sinni og ekki getað greint frá mikilvægum atvikum. Eigi það við um klæðnað ákærða og hvernig hann yfirgaf íbúð brotaþola.

Fyrir liggur að tæknideild lögreglu rannsakaði vettvang ætlaðs brots og fatnað brotaþola án þess að nokkuð markvert fyndist. Einnig liggur fyrir að lífsýni til DNA greiningar fundust ekki. Þá gekkst brotaþoli undir réttarlæknisfræðilega skoðun á neyðarmóttöku kynferðisbrota sama dag og ætlað brot var framið. Við þá skoðun fundust áverkar á brotaþola á hnakka og vinstri kjálka.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Einnig metur dómari, ef þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal, en ályktanir má leiða um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008.

Í máli þessu snýst sönnun um það hvort samræði við brotaþola hafi átt sér stað og hvort ákærði hafi nýtt sér ástand brotaþola. Fyrir liggur að brotaþoli og ákærði eru ein til frásagnar um þau atvik 3. nóvember 2013 sem ákært er út af. Ber þeim ekki saman um það hvort ákærði hafi viðhaft þá háttsemi að hafa samfarir við brotaþola í leggöng og slegið hana nokkur högg eftir að hún hafi vaknað. Hefur ákærði eindregið neitað sakargiftum í málinu. Ákærði bar um það hjá lögreglu að hann hefði farið heim með brotaþola til að bíða þar eftir að móðir hans kæmi frá [...] til að sækja hann. Hafi brotaþoli lagst til svefns í svefnherbergi sínu en ákærði setið í sófa í stofunni. Við brottför úr íbúðinni hafi hann ætlað að vekja brotaþola og láta hana vita af því að hann væri að fara með því að kyssa hana á ennið. Það hafi hann gert en við það hafi brotaþoli vaknað upp með andfælum, ráðist á ákærða, slegið hann nokkur högg í andlitið og rekið hann út. Neitaði ákærði því að hafa haft samræði við brotaþola. Skýrsla ákærða fyrir dómi var í öllum aðalatriðum á sama veg. Að mati dómsins er framburður ákærða staðfastur og hefur hann borið á sama veg hjá lögreglu og fyrir dómi í öllum meginatriðum. Þykir framburður ákærða fyrir dómi ekki ótrúverðugur og á það einnig við um þá skýringu sem ákærði gaf á tilurð þeirra áverka sem fundust á brotaþola við réttarlæknisfræðilega skoðun, en ákærði greindi frá því fyrir dómi að brotaþoli hefði í átökum þeirra í anddyri íbúðarinnar, þegar brotaþoli var að koma honum út úr íbúðinni, dottið með höfuðið á skáp og meitt sig á höfði. Brotaþoli kvaðst á hinn bóginn ekki muna neitt frá því að hún reis upp úr rúminu, eftir að hún vaknaði „með brotaþola ofan á sér“ og féll á grúfu og þar til ákærði var farinn úr íbúðinni.

Eftir að ákærði yfirgaf íbúðina í umrætt sinn hringdi brotaþoli í A vinkonu sína og sagði henni að ráðist hefði verið á sig. Staðfesti vitnið A þetta fyrir dómi og sagði jafnframt að hún gæti ekki fullyrt það að brotaþoli hefði sagt við hana að henni hefði verið nauðgað. Í skýrslu sem faðir brotaþola gaf fyrir dómi kom fram að brotaþoli hefði sagt honum frá því að gerð hefði verið tilraun til að nauðga henni. Móðir brotaþola bar fyrir dómi á þann veg að brotaþoli hefði sagt henni að sér hefði verið nauðgað. Samkvæmt þessu er ljóst að þau vitni sem brotaþoli greindi frá því sem gerðist bera ekki á einn veg um þá atburði sem brotaþoli greindi þeim frá. Þá verður ekki séð að líkamlegir áverkar á brotaþola, sem getið er um í skýrslu um réttarlæknisfræðilega skoðun, standi í neinu sambandi við ætlaða nauðgun ákærða.

Ákærði er meðal annars borinn sökum um að hafa notfært sér það að brotaþoli gat ekki spornað við samræðinu sökum svefndrunga og ölvunar. Rannsókn lögreglu á sakargiftum á hendur ákærða hófst ekki fyrr en um miðjan janúar 2014 en ætlað brot var framið 3. nóvember 2013. Var brotaþoli boðuð til skýrslugjafar hjá lögreglu í samráði við réttargæslumann sinn daginn eftir, en mun ekki hafa mætt til skýrslugjafar í það sinn. Þá liggur fyrir að upplýsingar um ölvunarástand brotaþola í málsgögnum eru ekki á einn veg en blóð úr brotaþola var ekki rannsakað með tilliti til áfengismagns. Í frumskýrslu lögreglu segir að brotaþoli hafi verið „töluvert ölvuð“ og því hafi hún verið boðuð í skýrslutöku á lögreglustöð daginn eftir. Þrátt fyrir ölvun brotaþola var tekin af henni viðtalsskýrsla á neyðarmóttöku kynferðisbrota. Í þeirri skýrslu segir að brotaþoli hafi verið undir miklum áhrifum áfengis en hafi treyst sér til að tala við lögreglu. [...] lögreglumaður, sem ritaði fyrrnefnda frumskýrslu og ræddi við brotaþola á neyðarmóttökunni, greindi frá því fyrir dómi að brotaþoli hefði verið töluvert ölvuð og sjokkeruð þegar skýrslan var skráð en verið skýr í frásögn sinni þrátt fyrir ölvun. Við skoðun á neyðarmóttöku kynferðisbrota er ástandi brotaþola lýst þannig: „Skýrt það sem hún man, en sumt óskýrt. Situr í hnipri, áfengislygt (sic) úr vitum og drafandi í tali. Verður fyrst fjarræn, en grætur svo þegar gerð er kvenskoðun. Þolir illa snertingu.“ Þá er því lýst að brotaþoli hafi drukkið um hálfa bjórflösku eftir að hafa rekið ákærða út úr íbúðinni. Loks segir í framburði vitnisins [...], leigubílstjóra, sem ók brotaþola og ákærða úr miðbæ [...], að brotaþoli hafi ekki verið mikið undir áhrifum áfengis, talað eðlilega og gert sér grein fyrir hvað var að gerast í ferðinni. Þegar komið hafi verið að greiðslu og brotaþoli fann ekki greiðslukort hafi öll hennar viðbrögð verið eðlileg. Fyrir dómi greindi brotaþoli svo frá að hún vissi ekki hvað hún hefði drukkið mikið í umrætt sinn, hún hefði verið ölvuð, „en ekki mikið“.

Samkvæmt þessu verður ekki fullyrt svo óyggjandi sé um ölvunarástand brotaþola í umrætt sinn. Eftir frásögn brotaþola sjálfs mun hún hafa drukkið hálfa flösku af bjór eftir að hún kom heim til sín með ákærða og hálfa flösku eftir að hafa rekið ákærða út úr íbúðinni.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið þykja sönnunargögn ekki renna stoðum undir það að ákærði hafi framið það brot sem hann er sakaður um í málinu. Þá geta misvísandi frásagnir vitna af því sem brotaþoli tjáði þeim um ætlaða atlögu ákærða að brotaþola ekki einar og sér leitt til þess að ákærði verði sakfelldur. Það er því mat dómsins að framburður brotaþola hafi ekki þá stoð í öðrum gögnum málsins að nægi, gegn eindreginni og staðfastri neitun ákærða, til þess að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir, sbr. áðurgreind ákvæði 108. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og er ákærði því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Á það einnig við um þá háttsemi að hafa kýlt brotaþola í hnakka með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru. Ekki er við framburð brotaþola að styðjast varðandi þessar sakargiftir, enda kveðst hún ekki muna eftir þessu. Ákærði hefur staðfastlega neitaði því að hafa kýlt brotaþola en viðurkennt að komið hafi til átaka milli þeirra þegar brotaþoli hafi ráðist á hann. Hann hafi þá ýtt henni frá sér og kunni hún að hafa meitt sig við að falla á skáp í anddyri íbúðarinnar. Þeirri háttsemi er ekki lýst í ákærunni. Lýsing ákærða þykir ekki ótrúverðug, en í öllu falli er ljóst að engra gagna nýtur við um ætlaða líkamsárás ákærða á brotaþola. Lýsti ákærði því fyrir dómi að eftir að hann yfirgaf íbúðina í umrætt sinn hafi hann haft áhyggjur af líðan brotaþola og því hefði hann reynt að ná sambandi við hana á Facebook og vilja bæta henni þessa framkomu. Hvað sem því líður þykir ekki komin fram lögfull sönnun fyrir því að ákærði hafi slegið brotaþola í hnakkann með fyrrgreindum afleiðingum og skal ákærði vera sýkn af þeim sakargiftum.

IV

Með vísan til 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður einkaréttarkröfu brotaþola, Y, vísað frá dómi.

Samkvæmt 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 ber að fella allan sakarkostnað á ríkissjóð, þar með talda þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 788.175 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, K-kvk-ef G-kvk-ef héraðsdómslögmanns, sem ákveðin er, 388.740 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Þ-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

Dóm þennan kveða upp héraðsdómararnir J-kk-nf H-kk-nf, sem dómsformaður, og G-kk-nf A-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Einkaréttarkröfu Y er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 788.175 króna þóknun verjanda ákærða, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef héraðsdómslögmanns, og þóknun réttargæslumanns, K-kvk-ef G-kvk-ef héraðsdómslögmanns, að fjárhæð 388.740 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf

G-kk-nf A-kk-nf

R-kvk-nf B-kvk-nf