E-4167/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., er höfðað af Skjánum ehf., Skipholti 31, Reykjavík, með stefnu birtri 3. október sl., á hendur Prentsmiðjunni Leturprenti ehf., Dugguvogi 12, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda eru gerðar þær dómkröfur að stefndi greiði stefnanda 1.056.320 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 303.320 kr. frá 20. janúar til 20. febrúar 2010, af 679.820 kr. frá 20. febrúar til 20. mars 2010 og af 1.056.320 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda og að honum verði tildæmdur málskostnaður. Til vara er þess krafist að stefnukröfurnar verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

II

Málavextir

Stefnandi er fyrirtæki á íslenskum sjónvarpsmarkaði sem býður upp á aðgang að innlendum og erlendum sjónvarpsstöðvum. Meðal sjónvarpsstöðva þessa er SkjárEinn. Stöðin hefur frá upphafi verið fjármögnuð að mestu leyti með auglýsingatekjum, meðal annars svokallaðri kostun á þáttum. Samkvæmt stefnanda felst í kostuninni fimm sek. auglýsing, sýnd fyrir og eftir hvern þátt, en auk þess sé hún sýnd inni í svokölluðum auglýsingahólfum í þættinum. Einnig sé þátturinn auglýstur að minnsta kosti fjórum sinnum í viku á svokölluðum „prime time“ (tíminn milli kl.19:00 og 23:00 á kvöldin) þar sem tíu sek. auglýsing frá kostanda birtist í lok hverrar auglýsingar um þáttinn. Þá sé þátturinn auglýstur með stuttri auglýsingu inni í auglýsingahólfum annarra þátta þar sem „logo“ kostanda komi fyrir.

Í lok september 2009 komst á samningur milli stefnanda og hins stefnda félags um kostun á þættinum The Office. Samningsgerðin var munnleg og í gegnum tölvuskeyti. Miðaðist samningurinn við 7 mánuði og 26 þætti. Verðið fyrir kostunina skyldi vera 80.769 kr. á viku án virðisaukaskatts eða samtals 2.100.000 kr. á tímabilinu. Þessum 2,1 milljón kr. yrði skipt í 7 mánaðarlegar greiðslur hverri að fjárhæð 300.000 kr. (án virðisaukaskatts). Fyrsti gjalddagi var 1. nóvember 2009 og var eindagi mánuði síðar. Auk þess átti stefndi að fá fríar birtingar á auglýsingum fyrir 500.000 kr. á samningstímanum. Eftir viðræður aðila um gerð og birtingarform auglýsinganna fóru auglýsingar hins stefnda félags í sýningu í lok október 2009. Þegar samningar voru gerðir var SkjárEinn í opinni dagskrá þannig að allir landsmenn höfðu aðgang að dagskrá sjónvarpstöðvarinnar. Skömmu eftir samningsgerðina barst stefnda bréf frá stefnanda þar sem tilkynnt var að breyta ætti sjónvarpsstöðinni þannig að hún yrði ekki lengur send út í opinni dagskrá heldur yrði um áskriftarsjónvarp að ræða frá 15. nóvember 2009 og dagskráin þar með lokuð öðrum en þeim sem borguðu áskriftargjald. Í bréfinu var tekið fram að SkjárEinn myndi áfram leggja áherslu á góða og sveigjanlega þjónustu við auglýsendur. Auglýsingahólfum yrði endurraðað og verðskráin myndi breytast og taka mið af fjölda áhorfenda.

Stefnandi kveður skuld stefnda tilkomna vegna birtinga auglýsinga stefnda samkvæmt framangreindum samningi. Tveir reikningar hafi verið gefnir út að fjárhæð 373.500 kr. með virðisaukaskatti, báðir á gjalddaga 20. desember sama ár en með eindaga 4. janúar 2010. Greiðslur vegna þessarar reikninga hafi farið þannig fram að 283.629 kr. hafi verið skuldajafnað á móti kröfu sem hið stefnda félag hafi átt á hendur stefnanda en 463.371 kr. hafi verið greiddar af stefnda 26. mars 2010. Í kjölfarið hafi verið gefinn út reikningur vegna birtinga í desember, dags. 31 desember 2009, með gjalddaga 20. janúar og eindaga 2. febrúar 2010, að fjárhæð 373.500 kr. með virðisaukaskatti en 70.108 kr. hafi verið skuldajafnað til lækkunar á þeim reikningi vegna kröfu sem hið stefnda félag hafi átt á hendur stefnanda. Að öðru leyti sé reikningurinn ógreiddur. Að lokum hafi verið gefnir út reikningar annars vegar vegna birtinga í janúar, gefinn út þann 31. janúar með gjalddaga 20. febrúar og eindaga 2. mars 2010, og hins vegar vegna birtinga í febrúar, gefinn út þann 28. febrúar með gjalddaga 20. mars og eindaga 6. apríl 2010, báðir að fjárhæð 376.500 kr., ógreiddir að öllu leyti. Upphaflegur samningur hafi gert ráð fyrir útgáfu sjö reikninga, en vegna vanskila hafi birtingu auglýsinga og frekari útgáfu reikninga verið hætt í byrjun mars 2010. Stefnandi kveður vanskil í dag nema 1.056.320 kr. sem sé stefnufjárhæðin máls þessa og sundurliðist þannig:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 31.12.2010 20.01.2010 303.320 kr.

2. 31.01.2010 20.02.2010 376.500 kr.

3. 28.02.2010 20.03.2010 376.500 kr.

Skýrslur fyrir dómi gáfu B-kk-nf A-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda og G-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, starfsmaður stefnanda.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er vísað til þess að stefndi hafi ekki staðið við samningsskuldbindingar sínar og hafi ekki, þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og sáttaumleitanir, greitt fyrir auglýsingar sem þegar sé búið að birta. Stefnandi hafi staðið að öllu leyti við sinn hluta samningsins í samræmi við samningsskilmála þar til hann hefði neyðst til þess að hætta birtingu auglýsinga og útgáfu reikninga vegna vanskila stefnda.

Stefnandi bendir á að haft hafi verið samband við stefnda áður en þátturinn hafi farið í læsta dagskrá og hafi stefndi ekki gert við það athugasemdir. Stefndi hefði aldrei sagt hreint út að hann ætlaði að hætta viðskiptum við stefnanda. Þá hefðu engin loforð um greiðslu verið gefin stefnanda um lækkun samningsverðs. Það hefði verið fyrst eftir áramót að stefndi hafi farið að gera athugasemdir vegna reikninga. Stefnandi mótmælir staðhæfingum stefnda þess efnis að hinar seldu auglýsingar hafi verið gallaðar þar sem þær hafi verið sýndar í lokaðri dagskrá. Bendir hann á að stefnda hefði verið í lófa lagið að rifta samningnum.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga og almennt til samningaréttar. Þá er vísað til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, sem fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54 gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að auglýsingar sem stefnandi hafi birt í nafni stefnda hafi ekki verið í samræmi við þær sem stefnandi hafi lofað að selja. Um hafi verið að ræða gallaða vöru. Með því að loka dagskrá SkjásEins hafi áhorf dregist svo mikið saman að það hafi orðið innan við 1/3 af því sem áður hafi verið og auglýsingagildið því orðið lítið sem ekkert. Hið selda hafi verið gallað og stefnda heimilt að halda eftir greiðslu vegna þess. Afhending vörunnar sem stefnandi hafi selt hafi í raun ekki farið fram nema að litlu leyti og loforð stefnanda um lækkun á verðskrá hafi brugðist. Vegna þessa eigi stefnandi ekki kröfu á að stefndi inni af hendi frekari greiðslur en hann hafi þegar gert.

Stefndi bendir á að hann hafi greitt alls 787.108 kr. fyrir auglýsingabirtingarnar. Hann hafi ekki nýtt fríbirtingar þar sem tilgangslaust hafi verið að auglýsa á sjónvarpsstöðinni eftir að áhorf hafi hrunið. Forsvarsmaður stefnda hafi haft uppi mótmæli við stefnanda þegar í ljós kom að áhorf að hinni lokuðu dagskrá hefði hrunið og krafist leiðréttinga á sínum málum. Af tölvupósti fjármáladeildar stefnda dags. 8. febrúar 2010 megi sjá að stöðvuð sé innheimta reikninga á stefnda vegna ósættis vegna lokaðrar dagskrár. Með tölvupósti þann 24. febrúar 2010 hafi starfsmaður stefnanda gert stefnda tilboð um lækkun á kostnaði við birtingar og um það að auglýsingar frá stefnda birtist í öðrum þáttum. Stefndi hafi hafnað þessu tilboði og hafi birtingu auglýsinganna verið hætt og stefndi greitt það sem honum hafi þótti sanngjarnt að greiða.

Um lagarök almennt vísar stefndi til laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, aðallega 17., 18., 22., 27. og 42. gr. Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu deila málsaðilar um greiðslur til handa stefnanda vegna birtingar auglýsinga stefnda á einni af sjónvarpsrás stefnanda, SkjáEinum. Gerðu þeir með sér samning um svokallaða kostun stefnda á þættinum The Office í september 2009. Í umræddri kostun fólst að auglýsingar frá stefnda voru m.a. sýndar fyrir og eftir hvern þátt, er gert var hlé á sýningu hans (í „auglýsingahólfum“) og í tengslum við auglýsingar á þættinum. Er samningur aðila var gerður var þátturinn sýndur í opinni dagskrá. Skömmu eftir samningsgerðina barst stefnda dreifibréf frá stefnanda þar sem tilkynnt var að breyta ætti sjónvarpsstöðinni þannig að ekki yrði ekki lengur sent út í opinni dagskrá heldur yrði um áskriftarsjónvarp að ræða frá 15. nóvember 2009 og dagskráin þar með lokuð öðrum en þeim sem borguðu áskriftargjald. Telur stefndi að þar með hafi gildi auglýsinga hans orðið lítið sem ekkert og hið selda því verið gallað í skilningi 1. mgr. 18. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Fyrir dóminn hafa verið lögð gögn sem veita vísbendingar um að talsvert hafi dregið úr áhorfi á SkjáEinn og umræddan þátt eftir að sjónvarpsstöðinni var breytt í áskriftarsjónvarp. Eðli málsins samkvæmt hlýtur gjald fyrir birtingu auglýsinga að taka mið af áhorfendafjölda og er því vafalaust að virði auglýsingar hjá stefnanda hafi orðið minna eftir breytinguna. Fær þetta stuðning í dreifibréfi sem stefnandi sendi viðskiptavinum sínum, þ. á m. stefnda, er sjónvarpsstöðinni var breytt í áskriftarsjónvarp, en þar kemur fram að verðskrá auglýsinga muni breytast og taka mið af fjölda áhorfenda. Er því fallist á það með stefnda að um hafi verið að ræða galla þar sem hinar seldu auglýsingar svöruðu ekki til þeirra eiginleika sem ætla má að skipt hafi stefnda máli við kaup á þeim. Stefndi rifti hins vegar ekki kaupunum og hélt stefnandi áfram að birta auglýsingar frá honum. Af gögnum málsins má ráða að stefndi hafi verið ósáttur við að greiða fullt gjald fyrir birtingu auglýsinganna og til hafi staðið að semja um nýtt verð fyrir birtinguna, sbr. tölvupóst starfsmanns stefnanda til fyrirsvarsmanns stefnda frá 16. febrúar 2010. Til þess kom þó ekki þar sem stefnandi hætti að birta auglýsingar frá stefnda eftir að stefndi greiddi ekki gjaldfallna reikninga. Að þessu virtu er krafa stefnda um lækkun stefnukrafna tekin til greina og þykir rétt að dæma honum afslátt af kaupverði auglýsinganna, sbr. 37. gr. laga um lausafjárkaup. Takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um áhorf á þáttinn The Office fyrir og eftir að stöðinni var breytt í áskriftarsjónvarp, þrátt fyrir áskoranir stefnda til stefnanda þar um, en af þeim gögnum sem lögð voru fram má, eins og áður hefur komið fram, ráða að talsvert hafi dregið úr áhorfi. Verður því eftir dómvenju dæmdur afsláttur að álitum miðað við það sem komið hefur fram við meðferð málsins. Þykir hæfilegt að veita stefnda helmingsafslátt af dómkröfu stefnanda. Ber því að dæma stefnda til að greiða stefnanda 528.160 kr. með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er mælt fyrir um það að sé vaxtatímabil lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skulu þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Því þykir ekki ástæða til að kveða sérstaklega á um þetta í dómi eins og krafist er af hálfu stefnanda.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 250.000 kr., þ.m.t. virðisaukaskattur.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Prentsmiðjan Leturprent ehf., greiði stefnanda, Skjánum ehf., 528.160 kr. með dráttarvöxtum sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 151.660 kr. frá 20. janúar til 20. febrúar 2010, af 339.910 kr. frá 20. febrúar til 20. mars 2010 og af 528.160 kr. frá þeim degi greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 kr. í málskostnað.

K-kvk-nf S-kvk-nf