E-791/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 19. október 2016, var höfðað 8. mars s.á. af G-kvk-þgf G-kvk-þgf, [.... ...] á hendur Flugfélagi Íslands ehf., Reykjavíkurflugvelli, Reykjavík, til greiðslu skaðabóta o.fl.

Dómkröfur stefnanda eru þær:

a) að uppsögn stefnanda úr starfi hjá stefnda samkvæmt bréfi stefnda, dagsettu 17. mars 2015, verði dæmd ólögmæt,

b) að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 27. september 2015 til greiðsludags.

Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu samkvæmt mati dómsins í samræmi við hagsmuni málsins, vinnu málflytjanda og annan kostnað sem stefnandi hefur haft, að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi gerir þær kröfur að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði í öllum tilvikum gert að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í apríl árið 2006, en var sagt upp störfum með þriggja mánaða uppsagnarfresti þann 17. mars 2015. Í uppsagnarbréfi kemur fram að ástæða uppsagnarinnar væri trúnaðarbrestur í framhaldi af atviki sem átt hafi sér stað 23. febrúar 2015. Stefnandi lýsir atvikum svo að hún hafi þann 23. febrúar 2015 farið í venjubundið flug og um borð í umrætt sinn hafi verið eftirlitsflugfreyja sem tekið hafi út störf hennar um borð. Samkvæmt úttektarblaði hafi verið gerðar athugsemdir við það að stefnandi væri ekki með hatt og jakka meðferðis en ekki hafi verið fundið að störfum stefnanda.

Þann 4. mars 2015 var stefnandi boðuð á fund hjá mannauðsstjóra Flugfélagsins, en auk hennar var yfirflugfreyja stefnda á fundinum og mætti stefnandi þar ásamt trúnaðarmanni Flugfreyjufélags Íslands. Tilefnið var atvik sem upp kom fyrir fyrrnefnt flug þann 23. febrúar 2015. Stefndi lýsir málavöxtum svo að það hafi verið átalið á fundi þessum að stefnandi hefði áformað, andstætt reglum, að taka að sér tæplega fimm ára barn í flugi þar sem hún var starfandi flugfreyja um borð. Hún hafi bókað barnið og greitt fyrir það, en til þess hafi þó ekki komið að hún tæki ábyrgð á barninu þar sem eftirlitsflugfreyja hafi tekið það að sér. Stefnanda hafi á fundinum verið gefinn kostur á að skýra mál sitt og koma á framfæri athugasemdum. Stefnandi hafi kennt ýmsu um og telji stefndi að samtalið verði ekki skilið öðruvísi en svo, að stefnandi teldi óheppilegt að upp skyldi komast. Stefnandi hafi fengið áminningu 7. janúar 2013 þar hefði m.a. komið fram að þess væri vænst að hún myndi eftirleiðis haga störfum sínum í samræmi við reglur félagsins.

Stefnandi sendi flugrekstrarstjóra stefnda tölvupóst 6. mars 2015 þar sem hún greindi frá atvikum eins og þau horfðu við henni. Hún var boðuð á fund flugrekstrarstjóra stefnda 17. mars 2015 og lauk þeim fundi með því að henni var afhent uppsagnarbréf og tilkynnt að frekara vinnuframlags hennar væri ekki óskað. Þá hafði hún ekki flogið fyrir stefnda síðan 3. mars 2015, þrátt fyrir að hafa flug allan marsmánuð á skrá sinni.

Stefndi kveður flugrekstrarstjóra hafa boðað til fundarins 17. mars 2015 til þess að fara betur yfir málið í framhaldi af tölvupóstinum sem hann fékk frá stefnanda. Í því samtali hafi ekki verið að merkja neina breytingu á afstöðu stefnanda. Hafi niðurstaðan óhjákvæmilega verið sú að hún axlaði ekki ábyrgð á eigin gerðum og með þau viðhorf væri ljóst að hún ætti ekki samleið með félaginu og því hefði ekki verið unnt að ljúka málinu með mildari hætti. Flugrekstrarstjórinn hafi farið yfir það með stefnanda að viðhorf hennar gerði það að verkum að frekara samstarf væri í raun útilokað. Það að axla ekki ábyrgð á umræddu atviki væri áhyggjuefni og valdi trúnaðarbresti, en ekki atvikið sjálft.

Að ósk lögmanns stefnanda var haldinn fundur 26. mars 2015 með lögmanni stefnda, stefnanda, flugrekstrarstjóra og mannauðsstjóra stefnda. Stefndi kveður þá hafa verið af hálfu félagsins ítrekað að viðhorf stefnanda hefði leitt til þessarar niðurstöðu. Félagið yrði að geta treyst því að starfsmenn þess skilji mikilvægi þess að fara að lögum og reglum, það hefðu verið viðbrögð stefnanda við réttmætum athugasemdum forsvarsmanna stefnda sem valdið hefðu trúnaðarbresti.

Stjórn stéttarfélag stefnanda, Flugfreyjufélag Íslands, sendi stefnda mótmæli við uppsögninni 10. apríl 2015, þar sem m.a. var skorað á stefnda að endurskoða afstöðu sína og draga uppsögnina til baka, þar sem ljóst sé að félagsmaðurinn hafi ekki vanrækt skyldur sínar eða gerst sek um aðrar misfellur í starfi. Að mati stjórnar félagsins sé um að ræða geðþóttaákvörðun sem ekki byggi á málefnalegum forsendum og séu ástæður uppsagnar óljósar og almenns eðlis. Lögmaður stefnanda sendi stefnda athugasemdir vegna uppsagnarinnar með bréfi, dags. 13. apríl 2015, og var þeim athugasemdum svarað með bréfi lögmanns stefnda, dags. 26. maí 2015. Með kröfubréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dags. 27. ágúst 2015, var krafist greiðslu miskabóta.

Við aðalmeðferð málsins kom stefnandi fyrir dóm og gaf skýrslu. Þá komu fyrir dóminn og gáfu skýrslur vitnin B-kvk-nf H-kvk-nf, yfirflugfreyja hjá stefnda, og E-kk-nf B-kk-nf, flugrekstrarstjóri stefnda. I-kvk-nf Þ-kvk-nf, forstöðumaður mannauðssviðs stefnda, gaf vitnisburð í síma. Verður vísað til framburðar þeirra eftir því sem þurfa þykir.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Um uppsagnir starfsfólks og framkvæmd uppsagnar sé m.a. fjallað í lögum, heildarkjarasamningi launþega (ASÍ) og atvinnurekenda (SA) og í kjarasamningi milli stefnda (FÍ) og Flugfreyjufélags Íslands (FFÍ) um kaup og kjör flugfreyja og flugþjóna. Í kjarasamningi FFÍ og FÍ séu það einkum greinar 01-09, 01-10 og 01-11 sem byggt sé á, auk bókunar með samkomulagi um uppsögn ráðningarsamnings í samningi ASÍ og SA frá 17. febrúar 2008. Í upplýsingabæklingi ASÍ og SA, gerðum í kjölfar samkomulagsins, komi fram að tilgangur hans sé að stuðla að góðri framkvæmd uppsagna á vinnumarkaði en með því að tileinka sér góðar venjur við framkvæmd uppsagna sé hægt að lágmarka neikvæð áhrif uppsagnar á viðkomandi starfsmann, fyrirtækið og aðra starfsmenn þess.

Stefnanda hafi verið gert að láta af störfum strax við móttöku uppsagnarbréfsins 17. mars 2015. Hún hafi þá ekki verið við vinnu frá 3. mars 2015 að kröfu forsvarsmanna stefnda, en það, að láta stefnanda hætta störfum þá, hafi verið gert án skriflegrar staðfestingar og án skýringa. Ekki sé um ítrekað og/eða alvarlegt brot í starfi að ræða og sé ástæða uppsagnarinnar samkvæmt uppsagnarbréfi óljós og almennt orðuð. Uppsögnin hafi átt sér lítinn sem engan aðdraganda.

Byggt sé á því að framkvæmd stefnda við uppsögn stefnanda hafi verið mjög harkaleg, særandi og til þess fallin að skaða starfsheiður hennar og skýrt brot á gagnkvæmri trúnaðar- og tillitskyldu starfsmanns og vinnuveitanda. Stefnanda hafi ekki verið sýnd eðlileg tillitsemi og háttvísi. Vegna þess hvernig að uppsögninni hafi verið staðið, og í ljósi afleiðinga hennar, hafi stefnandi orðið fyrir skaða sem veiti henni rétt til bóta skv. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, enda sé um að ræða ólögmæta meingerð gegn persónu hennar. Stefndi beri auk þess fébótaábyrgð samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar utan samninga um vinnuveitandaábyrgð, en starfsmenn stefnda hafi valdið tjóninu.

Stefnandi byggi á því að skýr réttur hennar á grundvelli greinar 01-10 í kjarasamningi aðila hafi verið brotinn. Þar segi: „Telji FÍ að flugliði vanræki skyldur sínar eða hafi gerst sek um aðrar misfellur í starfi, skal, flugfélagið aðvara viðkomandi flugliða skriflega.“ Sé um ítrekuð eða alvarleg brot að ræða geti FÍ gripið til róttækari aðgerða samkvæmt greininni. Um sé að ræða fortakslausa og samningsbundna skyldu sem hvíli á stefnda í þessu tilliti. Á því sé byggt að uppgefin ástæða í uppsagnarbréfi eigi ekki við rök að styðjast og helgist í versta falli af ómálefnalegum sjónarmiðum. Fram komi í svarbréfi lögmanns stefnda að ástæður aðfinnslu stefnda við störf stefnanda hafi verið ætlun hennar að taka tæplega fimm ára gamalt barn í flug, sem að mati stefnda hefði verið vanræksla á skyldum hennar eða sök um misfellur í starfi, en ekki hafi verið um slíkt brot að ræða. Það sé óumdeilt. Tilgangur greinar 01-10 sé að tryggja starfsöryggi flugliða hjá stefnda og á því sé byggt að stefnandi hafi ekki notið samningsbundins réttar síns í aðdraganda uppsagnarinnar. Í ljósi orðalags ákvæðisins og fortakslausrar skyldu stefnda verði að skýra umrætt ákvæði stefnanda í hag að því marki sem vafi leiki á um túlkun þess. Kröfum sínum til stuðnings vísi stefnandi einnig til greinar 01-09 og 01-11 sem veiti flugliðum sem starfi hjá stefnda aukna vernd og starfsöryggi sem felist m.a. í því að óheimilt sé að lækka fastráðna flugliða í starfi nema gild ástæða sé fyrir hendi. Þá sé í grein 01-11 kveðið á um forgangsrétt til starfa hjá stefnda.

Um hafi verið að ræða fyrirvaralausa brottvikningu úr starfi sem að mati stefnanda hafi ekki verið á nægum rökum reist og brjóti gegn þeirri grundvallarreglu íslensks vinnuréttar, sbr. m.a. tilgreind ákvæði í kjarasamningi aðila, að á undan fari aðvörun sem gefin sé í beinu framhaldi af háttsemi sem vinnuveitandi telji síðar að réttlæti brottrekstur hafi viðkomandi starfsmaður ekki bætt ráð sitt. Stefndi beri sönnunarbyrði um það að einhverjar efnislegar forsendur séu fyrir hendi, sem réttlæti frávik frá hinni ríku aðvörunarskyldu í máli þessu.

Riftun stefnda á ráðningarsambandi við stefnanda 17. mars 2015 sé ólögmæt og saknæm að vinnurétti. Verði fallist á aðalkröfu stefnanda sé ljóst að slíkt kunni að skapa rétt til frekari skaðabóta vegna fjártjóns.

Miskabótakrafa stefnanda byggist á því að aðgerðir stefnda gagnvart henni hafi helgast af ómálefnalegum ástæðum. Þá hafi framkvæmd uppsagnarinnar valdið henni miska og það einnig þótt ekki verði fallist á að uppsögnin hafi verið ólögmæt. Stefnandi hafi verið rekin með ólögmætum og saknæmum hætti fyrir litlar eða engar sakir, en hverjar þær hafi verið viti stefnandi vart enn í dag. Stefnandi eigi að baki flekklausan níu ára starfsferil hjá stefnda. Beri stefndi ábyrgð á grundvelli meginreglu skaðabótaréttar utan samninga um vinnuveitandaábyrgð, en með brottrekstrinum hafi stefnanda ekki aðeins verið valdið verulegu fjártjóni, heldur einnig ómældum álitshnekki og smán, sem varði bótaábyrgð samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999.

Framkvæmd stefnda við uppsögn stefnanda hafi verið mjög harkaleg, særandi og til þess fallin að skaða starfsheiður hennar og skýrt brot á gagnkvæmri trúnaðar- og tillitskyldu starfsmanns og vinnuveitanda. Stefnandi hafi fengið vinnuskrá fyrir marsmánuð sem hafi verið í höndum fjölmargra starfsfélaga hennar og hafi hún sinnt vinnuskyldum sínum allt til 3. mars 2015. Frá þeim tíma hafi hún verið tekin af flugum sínum án útskýringa. Slík vinnubrögð vinnuveitanda séu ámælisverð og til þess fallin að skaða starfsheiður stefnanda og æru. Illa hafi verið staðið að uppsögninni í alla staði og stefnanda gert erfitt um vik að starfa áfram við ferðaþjónustu sökum stöðu stefnda á þeim markaði. Um saknæma háttsemi hafi verið að ræða af hálfu starfsmanna stefnda sem af ásetningi og/eða stórfelldu gáleysi beri ábyrgð á ólögmætri meingerð sem falli undir b-lið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Beint orsakasamband sé á milli háttsemi stefnda og tjónsins.

Stefnandi vísi til reglugerðar nr. 1000/2004, sem sett er með stoð í lögum nr. 46/1980, en skv. 3. gr. a feli einelti á vinnustað m.a. í sér ámælisverða háttsemi, þ.e. athöfn eða hegðun sem til þess sé fallin að niðurlægja, gera lítið úr, móðga, særa, mismuna eða ógna og valda vanlíðan hjá þeim sem hún beinist að. Háttsemi starfsmanna stefnda kunni að fela í sér brot á reglugerðinni, sem hafi áhrif á sakarmat.

Stefnandi telji miskabætur hæfilega ákveðnar 1.500.000 krónur með vísan til afleiðinga uppsagnarinnar og framkvæmdar hennar. Ljóst sé að uppsögnin hafi valdið stefnanda miklum álitshnekki og verulegri vanlíðan. Leiða megi líkur að því að í ljósi stöðu stefnda á íslenskum ferðamannamarkaði hafi uppsögnin girt fyrir frekari starfsmöguleika stefnanda innan þessa starfsvettvangs á Íslandi og að erfitt sé fyrir stefnanda að fá sambærilegt starf við hæfi hvað varði vinnutíma og tekjumöguleika. Til vara sé byggt á því að dæma eigi bætur að álitum að mati réttarins.

Stefnandi reisi kröfur sínar á meginreglum samninga-, vinnu- og kröfuréttar og kjarasamningi stefnda og ASÍ f.h. FÍ frá mars 2005 með síðari breytingum. Þá sé vísað til laga nr. 46/1980 og reglugerðar nr. 1000/2004. Um miskabótakröfuna vísi stefnandi til meginreglu skaðabótaréttarins utan samninga um vinnuveitandaábyrgð og til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Krafa um dráttarvexti á dæmdar miskabætur styðjist við lög nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, einkum 1. mgr. 6. gr. laganna. Málskostnaðarkrafa byggist á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sem og á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir slíkum skatti úr hendi stefnda. Um varnarþing vísist til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991, en starfsstöð stefnda sé á Reykjavíkurflugvelli.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggi sýknukröfu sína á því að stefnda hafi verið heimilt að segja stefnanda upp störfum, auk þess sem löglega hafi verið staðið að uppsögninni. Hvorki uppsögnin sem slík né framkvæmd hennar hafi brotið gegn lögum eða kjarasamningi stefnda og FFÍ.

Stefndi mótmæli því sem röngu að stefnandi hafi sætt fyrirvaralausri brottvikningu úr starfi. Stefnanda hafi verið sagt upp með kjarasamningsbundnum þriggja mánaða uppsagnarfresti, sem hún hafi fengið greiddan, án þess að óskað væri vinnuframlags á uppsagnarfresti. Sú framkvæmd stefnda að leysa stefnanda undan starfsskyldum á uppsagnarfresti sé lögmæt, enda verði að gera ráð fyrir því að stefndi eigi mat um frammistöðu starfsmanna í starfi og hvað þar sé haft til viðmiðunar hvort heldur það sé samstarfshæfni eða annað, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 444/2009.

Samkvæmt grein 01-04 í kjarasamningi FFÍ og Flugfélags Íslands beri flugfreyju að haga störfum sínum eftir þeim reglum sem félagið hafi sett. Samkvæmt grein 01-06 í sama kjarasamningi beri flugfreyja ábyrgð á því að öryggis farþega sé gætt og að þjónusta í flugferð sé innt af hendi í samræmi við þær reglur sem félagið setji þar að lútandi í „Cabin Attendants Manual“, þ.e. flugrekstrarhandbók stefnda. Þar segi í grein 2.22.1.1 að börn yngri en fimm ára megi ekki ferðast nema í fylgd farþega eða fylgdarmanns sem flugfélagið láti í té.

Stefndi vísi til almennra reglna um stjórnunarrétt vinnuveitanda. Starfsmönnum beri að virða settar reglur og fyrirmæli í störfum sínum. Frávik í þeim efnum séu litin alvarlegum augum. Stefnanda hafi mátt vera það ljóst, sbr. áminningarbréfið.

Óumdeilt sé að stefnandi hafi ætlað að taka barn undir aldri með sér í flug og brjóta með því gegn fyrrgreindum reglum flugrekstrarhandbókar stefnda, sbr. bókun barnsins í flug. Af því hafi þó ekki orðið. Þá hafi stefnandi ætlast til þess að eftirlitsflugfreyja stefnda, sem hafi haft það hlutverk að fylgjast með því að framkvæmd starfa flugfreyja stefnda sé rétt og í samræmi við settar reglur, tilkynnti ekki um atvikið. Stefnandi hafi talið að með því að gera það hefði hún brotið trúnað við sig, auk þess að verða aðili að málinu þar sem hún hafi tekið barnið að sér.

Ákvæði 01-10 í kjarasamningi FFÍ og stefnda eigi ekki við um úrlausn þessa máls, né sé viðvörun forsenda uppsagnar. Ástæða uppsagnar stefnanda hafi verið trúnaðarbrestur vegna viðhorfs hennar en ekki atvikið sem slíkt. Tilvitnað ákvæði um málsmeðferðarreglur, þegar starfsmaður sé leystur frá störfum án uppsagnarfrests vegna vanrækslu á starfsskyldum eða gerist sekur um aðrar misfellur í starfi, í skilningi greinar 01-10, eigi ekki við um stefnanda, enda hafi henni hvorki verið sagt upp vegna slíkra ávirðinga né án uppsagnarfrests. Stefnandi telji óumdeilt að engar reglur hafi verið brotnar eða lög brotin í umræddu flugi og hafi forsvarsmenn stefnda ítrekað upplýst að uppsögn stefnanda hafi ekki verið að rekja til brots í starfi eða atvika í starfi. Minnt sé á að stefnandi hafi áður fengið skriflega viðvörun.

Ákvæði 01-09, um lækkun fastráðinna flugfreyja í starfi, og grein 01-11, um forgangsrétt félagsmanna FFÍ til ráðninga, eigi augljóslega ekki við um ágreiningsefni þessa máls. Ekki verði heldur séð á hvern hátt brotið hafi verið gegn bókun um uppsögn ráðningarsamninga í samningi ASÍ og Samtaka atvinnulífsins frá 2008. Uppsögnin hafi verið skrifleg, ástæðu getið í uppsagnarbréfi auk þess sem stefnandi hafi fengið fleira en eitt viðtal um starfslok sín. Auk þess séu áhöld um hvort bókun þessi taki til félagsmanna FFÍ.

Stefndi byggi á því að ekki séu lagaskilyrði fyrir miskabótakröfu stefnanda auk þess sem hún sé allt of há. Uppsögn stefnanda hafi verið lögleg og eðlilega að henni staðið, auk þess sem algengt sé að ekki sé óskað eftir vinnuframlagi starfsmanns á uppsagnarfresti. Þá hafi stefnandi hvorki leitt að því líkur eða sýnt fram á að uppsögnin hafi verið mjög harkaleg, særandi og til þess fallin að skaða starfsheiður hennar eins og haldið sé fram, né í hverju meint brot á trúnaðar- og tillitsskyldu aðila felist. Þá teljist skoðanaágreiningur milli stjórnanda og starfsmanns ekki til eineltis, sbr. 3. gr. reglugerðar um aðgerðir gegn einelti, nr. 1000/2004.

Stefndi byggir kröfur sínar aðallega á kjarasamningi aðila og almennum reglum vinnuréttar, þágildandi reglugerð um aðgerðir gegn einelti á vinnustað, nr. 1000/2004 og 26. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993. Málskostnaðarkrafa stefnda byggi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um lögmæti uppsagnar stefnanda. Henni var sagt upp flugfreyjustarfinu með bréfi 17. mars 2015 og voru henni greidd laun á þriggja mánaða uppsagnarfresti. Ástæðan fyrir uppsögninni var tilgreind í uppsagnarbréfinu og var hún trúnaðarbrestur sem varð í framhaldi af atviki sem átti sér stað þann 23. febrúar 2015.

Af hálfu stefnanda er byggt á því að uppsögnin hafi verið ólögmæt. Sú málsástæða hennar er aðallega studd þeim rökum að um hafi verið að ræða fyrirvaralausa brottvikningu úr starfi. Það brjóti gegn ákvæði 01-10 í kjarasamningi milli Flugfreyjufélags Íslands og stefnda, um að á undan skuli fara aðvörun sem gefin sé í beinu framhaldi af háttsemi sem vinnuveitandi telji síðar að réttlæti brottrekstur, hafi viðkomandi starfsmaður ekki bætt ráð sitt.

Kjarasamningsákvæðið, sem vísað er til af hálfu stefnanda um málsmeðferðarreglur, á við þegar starfsmaður er leystur frá störfum án uppsagnarfrests vegna vanrækslu á starfsskyldum eða stefndi telur að hann hafi orðið sekur um aðrar misfellur í starfi. Á ákvæðið ekki við um uppsögn stefnanda, enda var ekki um slíkar ásakanir að ræða á hendur henni og henni var ekki sagt upp án uppsagnarfrests.

Þá styður stefnandi kröfur sínar við þá málsástæðu að af fyrrnefndum kjarasamningi milli Flugfreyjufélags Íslands og stefnda og heildarkjarasamningi ASÍ og SA leiði að við uppsögn skuli gæta að gagnkvæmri trúnaðar- og tillitsskyldu starfsmanns og vinnuveitanda. Það hafi ekki verið gert heldur hafi uppsögnin verið harkaleg, særandi og til þess fallin að skerða starfsheiður hennar.

Óumdeilt er að stefnandi hafði látið bóka barn á sínum vegum í flug frá Egilsstöðum til Reykjavíkur, þar sem hún var starfandi flugfreyja, þótt barnið hefði ekki náð fimm ára aldri. Það er óumdeilt að það er andstætt gildandi reglum í flugrekstrarhandbók stefnda. Þá liggur fyrir að í fluginu frá Reykjavík til Egilsstaða sama dag fór fram eftirlit þar sem eftirlitsflugfreyja á vegum stefnda hafði það hlutverk að fylgjast með störfum stefnanda í fluginu til Egilsstaða. Þá þykir upplýst að stefnandi skýrði eftirlitsflugfreyju frá bókun barnsins áður en lagt var af stað til Egilsstaða og að hún hafi þá gert athugasemdir við þá framkvæmd og sjálf tekið ábyrgð á barninu í fluginu til Reykjavíkur, þar sem hún var sjálf ekki við störf á þeirri leið. Eftirlitsflugfreyjan kom ekki fyrir dóminn, en yfirflugfreyja stefnda bar fyrir dóminum að hún hefði sagt sér frá þessum aðstæðum sama dag og að hún, yfirflugfreyjan, hefði rætt þetta við flugrekstrarstjóra daginn eftir.

Stefnandi hélt því fram fyrir dóminum að sér hefði ekki gefist kostur á að skýra mál sitt á fundi hjá mannauðsstjóra 4. mars 2015, en fyrir liggur að viðbrögð stefnanda þar við gagnrýni á áform hennar um að víkja frá reglum í flugi 23. febrúar s.á. áttu þátt í því mati yfirmanna hennar og að endingu flugrekstrarstjóra stefnda að trúnaðarbrestur hefði orðið, sem ekki yrði bættur. Fyrir fundinn hafði stefnandi haft samráð við stéttarfélag sitt og verið ráðlagt að trúnaðarmaður kæmi með á fundinn, sem varð úr. Fyrir dóminum kvað stefnandi mannauðsstjóra stefnda, sem stýrði fundinum, hafa sýnt reiði og framkoma hennar hafi komið í veg fyrir að stefnandi hefði þar átt þess kost að koma sjónarmiðum sínum nægilega á framfæri. Kvaðst hún hafa viðurkennt að hún hefði sýnt dómgreindarleysi með því að hafa ætlað að brjóta reglurnar, en það hafi hún játað greiðlega, og teldi hún sig með því hafa axlað ábyrgð. Yfirflugfreyja stefnda, sem sat fundinn, bar fyrir dóminum að stefnanda hefði verið boðið að tjá sig að vild á fundinum og að trúnaðarmaður stéttarfélagsins, sem sótti fundinn með henni, hefði hvatt hana til að gera það. Yfirflugfreyjan kannaðist ekki við að mannauðsstjórinn hefði verið æst eða dónaleg, en sagði að henni hefði legið hátt rómur. Staðfesti hún að skýrt hefði komið fram hjá stefnanda á fundinum að hún myndi ekki gera þetta aftur.

Af framburði stefnanda fyrir dóminum og gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að þau sjónarmið hennar, sem stefndi hafi að hennar mati ekki tekið nægilegt tillit til, varði annars vegar þá reglu, sem hún hafði ákveðið að víkja frá, og hins vegar samskipti hennar og eftirlitsflugfreyjunnar varðandi þau áform.

Fyrir dóminum kvað stefnandi það hafa tíðkast að vikið væri frá þessari tilteknu reglu um aldur barna og að hún teldi hana því á gráu svæði. Hún hefði áður lent í því að afgreiðsla stefnda úti á landi bóki barn rétt undir aldri með sama hætti og telji það í lagi. Stefnandi, sem áður hafði skriflega verið áminnt um að haga störfum sínum í samræmi við reglur félagsins, staðfesti þó aðspurð fyrir dómi að hún vissi að reglan væri skýr. Samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, verður málsaðili, sem ber fyrir sig venju, að leiða tilvist hennar og efni í ljós. Telja verður ósannað af hálfu stefnanda, gegn andmælum stefnda og að virtum framburði fyrir dómi, að venja hafi skapast eða starfsregla, sem réttur verði byggður á, um að vikið sé frá reglum um lágmarksaldur barna sem ferðist á ábyrgð starfsmanna.

Varðandi samskipti við eftirlitsflugfreyju telur stefnandi það skipta máli að hún hafi ekki getið um þetta á skýrslu sinni um störf stefnanda í eftirlitsfluginu. Hún hafi tekið það fram við stefnanda að hún ætli ekki að „reporta“ þetta og hafi rofið við sig trúnað með því að gera það. Dómurinn telur að til þess verði að líta í þessu sambandi að í starfi sínu við slíkt eftirlit ber eftirlitsflugfreyjan ríkar trúnaðarskyldur við stefnda. Fram kom í framburði yfirflugfreyju fyrir dómi að þess væru dæmi að eftir slík flug væru rædd við yfirmenn önnur mál en þau sem getið væri um í skýrslu um eftirlit, en skýrslan færi til þjálfunardeildar stefnda.

Í tölvupósti til flugrekstrarstjóra 6. mars 2015 rakti stefnandi málavöxtu og gerði honum grein fyrir sjónarmiðum sínum um framangreind atriði. Í tölvupóstinum kvartaði stefnandi undan framkomu mannauðsstjórans á fundinum 4. mars 2015 og tók fram að hún teldi það vera alvarlegt trúnaðarbrot eftirlitsflugfreyju við sig að tilkynna um „atvik sem ekki varð“, en ágreiningslaust er að stefnandi braut ekki gegn reglunum í þessu tiltekna flugi þrátt fyrir áform þar um. Stefnandi og flugrekstrarstjóri ræddust stuttlega við í síma eftir móttöku tölvupóstsins og áttu í framhaldinu fund þann 17. mars 2015, sem lauk með uppsögn stefnanda.

Flugrekstrarstjórinn bar fyrir dóminum að fyrir þennan fund hefði hann rætt um málið við mannauðsstjóra, yfirflugfreyju og eftirlitsflugfreyjuna. Möguleg málalok hefðu getað orðið með þrennum hætti, þ.e. áminning, starfslok í sátt eða uppsögn, sem ráðast þyrfti af því hvort trúnaðarbrestur hefði orðið. Afstaða stefnanda á fundinum hafi verið sú að hún hefði ekki gert neitt rangt, hún hefði verið ósátt og talið aðra hafa gert á sinn hlut. Afgreiðslan hefði ekki átt að bóka barnið, eftirlitið átti ekki að segja frá og mannauðsstjórinn hefði verið ósanngjörn. Taldi vitnið, sem kvaðst bera endanlega ábyrgð á ákvörðun um uppsögn stefnanda, að í ljósi þessarar afstöðu hennar hefði orðið slíkur trúnaðarbrestur að segja yrði henni upp störfum hjá stefnda.

Stefnandi átti þess samkvæmt framangreindu kost að koma sjónarmiðum sínum á framfæri áður en til uppsagnar kom og gerði hún það. Fyrst á fundi með mannauðsstjóra og fleirum, svo í tölvupósti til flugrekstrarstjóra og loks á fundinum með honum. Þau sjónarmið og viðhorf stefnanda sem þannig komu ítrekað fram réðu ákvörðun um uppsögn hennar. Óumdeilt er að í kjarasamningi er kveðið á um uppsagnarfrest, sem er að loknum reynslutíma þrír mánuðir miðað við mánaðamót, og skulu uppsagnir vera skriflegar. Stefnanda var sagt upp starfinu í samræmi við þetta.

Ekki var óskað vinnuframlags stefnanda á uppsagnarfresti en hún fékk laun allan þann tíma. Mannauðsstjóri stefnda bar fyrir dóminum að alla jafna væri reynt að leysa fólk undan störfum hjá stefnda á uppsagnarfresti. Þá kom fram hjá yfirflugfreyju að ekki væri tilkynnt um það sérstaklega þegar starfsmenn væru teknir af vinnuskrá og að algengt væri að kalla þyrfti til afleysingar af ýmsum ástæðum án þess að það þyrfti að vekja sérstaka athygli annarra starfsmanna. Ekki er fallist á að ólögmætt hafi verið af hálfu stefnda að leysa stefnanda undan starfsskyldum á uppsagnarfresti. Heldur ekki að það hafi verið óþarflega harkalegt og til þess fallið að skaða starfsheiður stefnanda og æru, þótt stefnandi hafi verið sett á vinnuskrá fyrir mars 2015, að leysa hana undan starfsskyldum frá og með þriðja þess mánaðar.

Með vísan til alls þessa verður að telja að stefnandi hafi ekki fært fullnægjandi rök fyrir því að uppsögn hennar eða önnur háttsemi stefnda í tengslum við hana hafi verið ólögmæt. Fól uppsögnin og það hvernig að henni var staðið ekki í sér ólögmæta meingerð gegn æru eða persónu stefnanda. Þar með eru ekki skilyrði fyrir því að til bótaskyldu stefnda hafi stofnast gagnvart stefnanda. Ber þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Dóminn kvað upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð

Stefndi, Flugfélag Íslands ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, G-kvk-ef G-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf