E-1312/2018

Mál þetta, sem var dómtekið 25. október sl., er höfðað 13. apríl 2018 af stefnanda, A, [...], Reykjavík, gegn stefnda, B hf., [...], Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur:

1. Að stefndi verið aðallega dæmdur til þess að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 2.860.936 krónur en til vara 2.812.936 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags.

2. Að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda miskabætur að fjárhæð 1.800.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags.

3. Að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt gjaldskrá ADVO ehf. Þá gerir stefnandi kröfu um málskostnað að skaðlausu að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar úr hendi hans.

I

Málsatvik

Stefnandi hóf störf hjá stefnda árið 1974, en móðir hans og stjúpfaðir munu hafa keypt rekstur félagsins það ár. Fram kemur í stefnu að stefnandi hafi frá upphafi verið skráður eigandi að 1/3 hluta í félaginu á móti móður sinni og stjúpföður. Stefnandi hafi svo selt núverandi eigendum sinn hlut í ágúst 2005. Sama dag hafi samstarfsmaður hans, og sonur stjúpföður hans, C, einnig selt sinn hlut. Þeir hafi samt haldið áfram störfum hjá stefnda. Frá þessum tíma hafi stefnandi haft yfirumsjón með dekkjasölu og dekkjaverkstæði.

Stefnandi greinir svo frá að þann 28. febrúar 2018 hafi C látið af störfum. Hafi honum verið þökkuð vel unnin störf og í tilefni af starfslokum hans verið haldin veisla. Að henni lokinni hafi stefnanda, án nokkurs fyrirvara, verið afhent uppsagnarbréf þar sem honum hafi verið sagt upp störfum án uppsagnarfrests.

Í bréfinu, sem dagsett er 28. febrúar 2018, sama dag og það var afhent, var stefnanda tilkynnt að ráðningarsamningi hans við stefnda væri sagt upp. Í bréfinu var ástæða uppsagnar sögð vera alvarlegt trúnaðarbrot. Þá kom þar fram að „samkvæmt upplýsingum fyrirtækisins er bifreiðin [...], sem er í þinni eigu, boðin til þjónustu hjá D, fyrirtæki sem býður þjónustu við flutning á bílum og tækjum á höfuðborgarsvæðinu. Með því telur fyrirtækið þig vera aðila að starfsemi sem er í beinni samkeppni við B hf.“ Þá sagði m.a. í bréfinu að með vísan til alvarleika brots stefnanda gagnvart stefnda væri uppsögnin án fyrirvara og að fyrirtækið myndi ekki greiða stefnanda laun í uppsagnarfresti. Mun stefnandi samstundis hafa yfirgefið vinnustaðinn.

Með bréfi Verslunarmannafélags Reykjavíkur, VR, 6. mars 2018 var því mótmælt fyrir hönd stefnanda að þær ástæður sem gefnar voru í uppsagnarbréfi réttlættu fyrirvaralausa uppsögn. Um einhliða slit á vinnusambandi væri að ræða og áskildi félagið sér rétt, fyrir hönd stefnanda, til að krefjast launa í uppsagnarfresti ásamt áunnum réttindum samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, SA. Í svarbréfi lögmanns stefnda 12. mars 2018 kom fram að af hálfu stefnda væri litið svo á að stefnandi hefði brotið svo alvarlega gegn trúnaði við stefnda að það réttlætti fyrirvaralausa uppsögn hans. Þá fylgdi með bréfinu útprent úr ökutækjaskrá þar sem fram kom að stefnandi væri skráður eigandi bifreiðarinnar [...] en samkvæmt afriti af fésbókarsíðu fyrirtækisins D tilheyrði sú bifreið tækjakosti fyrirtækisins, sem væri í eigu sonar stefnanda. Var öllum kröfum stefnanda hafnað. Með bréfi VR 23. mars 2018 var hafnað sjónarmiðum um brot stefnanda á trúnaði við stefnda og gerð krafa um greiðslu sem nam launum í uppsagnarfresti, auk orlofs og uppbóta. Kröfunni var hafnað á ný með bréfi lögmanns stefnda 3 apríl 2018. Þá var þar ítrekað að stór hluti þjónustu stefnda væri að flytja bíla fyrir viðskiptavini. Ekki væri unnt að líta öðruvísi á en svo að stefnandi hefði farið í beina samkeppni við stefnda þegar hann hefði lagt fram bifreið í fyrirtæki sonar síns sem hefði það hlutverk að flytja bíla hvert sem óskað væri. Þessi háttsemi væri með öllu ósamrýmanleg skyldum hans sem starfsmanns stefnda og með henni hefði hann skaðað hagsmuni stefnda.

Með bréfi lögmanns stefnanda 3. apríl 2018 var fyrirvaralausri uppsögn stefnanda mótmælt og þeim sjónarmiðum sem tilgreind voru í áðurnefndu uppsagnarbréfi mótmælt sem röngum. Var krafist bóta vegna ólögmætrar uppsagnar sem jafngiltu launum í fimm mánuði og miskabóta á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Lögmaður stefnda hafnaði kröfunni með bréfi 6. apríl 2018 og var þar vísað til sjónarmiða sem rakin höfðu verið í bréfum 12. mars og 3. apríl 2018.

Stefnandi mun hafa hafið störf hjá E í maí 2018. Undir rekstri málsins hefur hann því leiðrétt dómkröfu sína hvað varðar laun á uppsagnarfresti í maí, júní og júlí 2018 sem koma til frádráttar kröfu hans. Þá gerði stefnandi jafnframt varakröfu undir rekstri málsins vegna greiðslu orlofsuppbótar að fjárhæð 48.000 krónur, sem kemur til lækkunar kröfu hans.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst hafa unnið í þágu stefnda í 44 ár. Hann hafi alla tíð sýnt stefnda tryggð og trúnað og verið samviskusamur með afbrigðum. Hann hafi jafnan unnið mikla yfirvinnu og alla tíð haft hagsmuni stefnda í fyrirrúmi. Hann hafi verið launþegi hjá stefnda og um laun hans og kjör hafi farið eftir kjarasamningi VR og SA. Þannig hafi hann átt fimm mánaða uppsagnarfrest og því hafi stefndi ekki mátt segja honum upp án fyrirvara.

Stefnandi kveðst alfarið hafna því að hann hafi gerst sekur um alvarlegt trúnaðarbrot í samskiptum sínum við stefnda. Hann neiti því að hafa haft vitneskju um að bifreið í hans eigu væri notuð í samkeppni við starfsemi stefnda. Stefnandi vísi til þess að hann og sonur hans hafi notað bifreið þessa jöfnum höndum. Hann hafi ekki, frá því að sonur hans lét af störfum hjá stefnda, fylgst með því til hvers bifreiðin væri notuð. Þá hafni hann því raunar einnig að bifreiðin hafi verið notuð í samkeppni við starfsemi stefnda enda hafi hún ekki verið þannig útbúin að hægt væri að nota hana með þeim hætti. Um sé að ræða hefðbundna bifreið sem ekki sé sérútbúin til björgunar á bifreiðum.

Stefnandi kveðst einnig hafna því að sú staðreynd að hann hafi enn verið formlega skráður eigandi bifreiðarinnar jafngildi því að hann hafi gerst brotlegur við trúnaðarskyldur sínar við stefnda. Hann hafi á engan hátt hagnast af notkun bifreiðarinnar hafi á annað borð verið um einhvern hagnað að ræða. Hann hafi heldur engin afskipti haft af notkun bifreiðarinnar og ekki vitað til þess að hún hefði verið notuð í svipuðum eða sambærilegum rekstri og stefndi hafi með höndum.

Hin ólögmæta uppsögn hans úr starfi hafi m.a. byggst á því að hann væri aðili að starfsemi sem væri í beinni samkeppni við stefnda. Hið rétta sé að stefnandi hafi engan þátt átt í slíkum rekstri. Hann hafi allan tímann unnið samviskusamlega fyrir stefnda, mætt þar alltaf klukkan átta að morgni og unnið að meðaltali um 58 klukkustundir á mánuði í yfirvinnu. Þannig hafi vinnutími hans iðulega verið frá klukkan 08.00 til klukkan 18.00 eða 10 til 11 tímar á dag. Hann hafi á þessum tíma engin tök haft á að fylgjast með því sem sonur hans var að gera og hvort hann notaði bifreiðina [...] eða einhverja aðra bifreið. Þá hafi hann ekki tekið þátt í stofnun þess félags sem sonur hans síðar stofnaði.

Af þessu leiði að þær forsendur sem stefndi hafi gefið sér fyrir uppsögninni standist ekki og því hafi fyrirvaralaus uppsögn stefnda á starfi stefnanda verið ólögmæt. Þannig hafi stefndi ekki farið eftir ákvæðum 12. kafla í kjarasamningi VR og SA og með því haft af stefnanda kjarasamningsbundinn rétt hans. Sá kjarasamningur sé samningur um lágmarkskjör, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launþega o.fl., sbr. og 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.

Einnig byggir stefnandi á því að ákvæði um uppsagnarfrest gildi nema starfsmaður hafi sýnt vítaverða vanrækslu í starfi sínu, sbr. niðurlag greinar 12.1 í kjarasamningnum. Stefnandi hafi ekki sýnt af sér vítaverða vanrækslu og stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því.

Þá byggir stefnandi einnig á því að hann hafi átt rétt á að tala máli sínu áður en stefndi ákvað að segja honum upp starfi. Í ljósi hins langa starfsferils hafi stefnda borið að veita honum andmælarétt og leita skýringa hjá honum áður en endanleg ákvörðun hafi verið tekin.

Einnig sé á því byggt að stefndi hafi átt að gæta meðalhófs. Þannig hefði stefndi getað komist hjá svo alvarlegri ákvörðun með því einu að áminna stefnda ef hann taldi að hann hefði gerst brotlegur við starfsskyldur sínar. Slík ákvörðun hefði, í ljósi hins langa og flekklausa starfsferils stefnanda hjá stefnda, verið í takt við þá tryggð sem stefnandi hefði sýnt stefnda í gegnum árin. Fyrirvaralaus brottvikning hafi þannig ekki verið úrræði sem stefndi hafi þurft að grípa til sé litið til hagsmuna félagsins.

Þá vísar stefnandi sérstaklega til greinar 12.2.4 í áðurnefndum kjarasamningi. Stefndi beri skaðabótaskyldu á því tjóni sem rekja megi til uppsagnarinnar. Við mat á því tjóni verði að hafa í huga að stefnandi var með flekklausan feril sem starfsmaður hjá stefnda í um 44 ár. Þá sé hann fæddur árið 1957 og því kominn á sjötugsaldur. Hann hafi þannig ekki úr mörgum störfum að velja. Stefndi beri því ábyrgð á öllu því tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir við það að missa vinnuna á þessum aldri.

Um bótakröfu sína vísar stefnandi einnig til almennu sakarreglunnar og almennra reglna kröfuréttar. Þannig hafi stefndi af ásetningi, til vara gáleysi, valdið stefnanda verulegu tjóni. Tjón hans sé bein afleiðing af þessu réttarbroti stefnda.

Kröfu um miskabætur kveður stefndi grundvallast á því hversu óvægin framkoma forsvarsmanna stefnda hafi verið í hans garð við framkvæmd uppsagnar hans. Stefnandi hafi hafið störf hjá B hf. árið 1974, þá 16 ára gamall, og hafi unnið þar alla sína starfsævi. Hann hafi alla tíð gegnt starfi sínu af samviskusemi og dugnaði, eins og samstarfsmenn hans geti staðfest. Að afhenda honum uppsagnarbréf þar sem hann sé ranglega sakaður um trúnaðarbrot sama dag og stjúpbróðir hans lét af störfum og neita síðan að greiða honum kjarasamningsbundin laun sé á engan hátt verjandi framkoma og meiðandi fyrir stefnanda. Þannig hafi verið um ólögmæta meingerð að ræða í hans garð og með henni hafi verið vegið að æru hans og starfsheiðri.

Með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, og greinar 12.2.4 í kjarasamningi VR og SA, sé gerð sú krafa að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 1.800.000 krónur í miskabætur. Brot þetta hafi stefndi framið af ásetningi, til vara af gáleysi, og hafi það verið ólögmæt meingerð gegn æru stefnanda og persónu.

Við mat á fjárhæð miskabóta sé horft til þess að stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda 16 ára gamall og unnið þar alla sína starfsævi. Hann hafi alla tíð haft hagsmuni félagsins efst í huga og samviskusamlega sinnt starfi sínu athugasemdalaust. Brottreksturinn hafi verið meiðandi, óvæginn og valdið honum verulegu hugarangri. Slíkur brottrekstur muni einnig hamla honum í atvinnuleit og skerða tekjumöguleika hans í framtíðinni.

Stefnandi krefur stefnda um bætur er jafngildi grunnlaunum hans í fimm mánuði en það sé sami tími og uppsagnarfrestur stefnanda, sbr. gr. 12.1 í kjarasamningi VR og SA. Stefnandi hafi verið orðinn 60 ára er honum barst uppsögnin og því eigi hann rétt á bótum sem nemi launum hans í fimm mánuði. Grunnlaun hans fyrir janúar 2018 hafi numið 482.841 krónu. Samtals séu bætur fyrir þennan lið því 2.414.205 krónur. Til frádráttar komi greidd laun í uppsagnarfresti hjá N1 fyrir maí 523.937 krónur, júní 680.743 krónur og júlí 670.259 krónur, samtals að fjárhæð 1.874.939 krónur.

Þá liggi fyrir að stór hluti launa stefnanda hjá stefnda í gegnum árin hafi verið yfirvinna. Greidd yfirvinna hans sl. ár fyrir uppsögn hafi verið 3.350.010 krónur. Meðalyfirvinna hvern mánuð nemi þannig 279.167 krónum. Gerð sé krafa um að honum verði bættur þessi tekjumissir í fimm mánuði. Samtals nemi sá hluti dómkröfunnar 1.395.837 krónum.

Samkvæmt grein 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA nemi orlofsuppbót 1. maí 2018 48.000 krónum. Ef ekki hefði komið til fyrirvaralausrar uppsagnar hefði stefnandi fengið greidda orlofsuppbót að þeirri fjárhæð.

Samkvæmt grein 9.4.3 í kjarasamningi VR og SA skuli vinnuveitandi greiða 10% mótframlag í lífeyrissjóð starfsmanna. Miðað við bætur fyrir fimm mánaða uppsagnarfrest og bætur fyrir meðalyfirvinnu í sama tíma nemur 10% lífeyrisframlag 381.004 krónum.

Samkvæmt grein 4.3 í kjarasamningi VR og SA sé orlofshlutfall stefnanda hjá stefnda 13,04% miðað við að hann hafi unnið tíu ár eða lengur hjá sama vinnuveitanda. Orlof greiðist á grunnlaun og yfirvinnu. Bætur er jafngildi grunnlaunum og yfirvinnu nemi 3.810.042 krónum. Samkvæmt því teljist bætur vegna þessa nema 496.829 krónum.

Krafa stefnanda sundurliðist því þannig:

1. Bætur er jafngilda launum í 5 mánuði 2.414.205 kr.

2. Bætur er jafngilda meðalyfirvinnu í 5 mánuði 1.395.837 kr.

3. Orlofsuppbót 48.000 kr.

4. Bætur er jafngilda 10% lífeyrisframlagi 381.004 kr.

5. Bætur er jafngilda 13.04% orlofi 496.829 kr.

6. Greidd laun í uppsagnarfresti frá N1 –1.874.939 kr.

Samtals 2.860.936 kr.

Að öðru leyti styðjist krafa stefnanda við almennar reglur kröfuréttar, þar með taldar reglur um riftun, og eins almennar reglur skaðabótaréttar. Þá sé byggt á því að kjör samkvæmt kjarasamningi VR og SA séu lágmarksréttur, sbr. 1. gr.laga nr. 55/1980. Um málskostnað vísar stefnandi til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um dráttarvexti er vísað til vaxtalaga nr. 38/2001.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að samkvæmt reglum vinnuréttar sé almennt talið að vinnuveitandi hafi heimild til að víkja starfsmanni úr starfi fyrirvaralaust hafi starfsmaður brotið verulega af sér í starfi. Í slíkum tilvikum skipti ekki máli hversu lengi starfsmaður hafi starfað hjá viðkomandi vinnuveitanda.

Hæstiréttur hafi fjallað um það í fjölda dóma hvort fyrirvaralaus brottvikning starfsmanns hafi verið réttlætanleg. Megi í því sambandi vísa til dóms Hæstaréttar í máli nr. 500/1998 og dóms í máli nr. 334/2001. Í báðum tilvikum hafi verið um fyrirvaralausa uppsögn úr starfi að ræða, sem hafi verið talin réttlætanleg enda höfðu starfsmenn í báðum tilvikum brotið trúnað gagnvart vinnuveitanda með því að sýna af sér háttsemi sem var ósamrýmanleg starfi þeirra hjá vinnuveitandanum.

Fram komi í greinargerð stefnda að stefnandi hafi unnið sem deildarstjóri dekkjaþjónustu hjá stefnda og sonur hans hafi verið einn af sex bílstjórum sem voru í bílaflutningum hjá fyrirtækinu. Syni stefnanda hafi fyrirvaralaust verið sagt upp starfi sínu í lok desember 2017 þar sem upp hafi komist um þjófnað hans úr fyrirtækinu, sem hann hafi viðurkennt. Þjófnaðurinn hafi verið kærður til lögreglu. Stefnandi hafi verið mjög ósáttur við uppsögn sonarins og hafi lýst þeirri skoðun sinni við fyrirsvarsmenn fyrirtækisins.

Eftir að sonur stefnanda var rekinn úr starfi hafi hann hafið að bjóða þjónustu við bílaflutninga og nýtt sér öll sambönd sem hann hafði haft við viðskiptavini stefnda. Hafi hann stofnað fyrirtækið D utan um starfsemi sína. Þegar stefndi hafi áttað sig á því að stefnandi væri í beinni samkeppni við sig með syni sínum hafi stefndi ekki komist hjá því að líta það alvarlegum augum. Á fésbókarsíðu fyrirtækisins sé sagt frá því að það sé komið með trukk og flytji m.a. bíla, jeppa, vinnulyftur og gröfur. Mynd sé af tækjakosti fyrirtækisins og þar á meðal sé mynd af stórum bíl sem notaður sé við bílaflutningana, þ.e. Ford 350 með númerið [...]. Eigandi þeirrar bifreiðar samkvæmt bifreiðaskrá sé stefnandi.

Stefnandi hafi þannig lagt syni sínum til bifreið til starfsemi þess síðarnefnda sem hafi verið í beinni samkeppni við starfsemi stefnda. Stefndi geti því ekki litið öðruvísi á en svo að með því hafi stefnandi lagt syni sínum lið í starfsemi sem hafi verið í samkeppni við stefnda. Það hafi stefndi ekki talið samrýmast skyldum hans sem starfsmanns fyrirtækisins þar sem meginverkefni fyrirtækisins sé að sinna ýmiss konar bílaflutningum. Stefndi telur að stefnandi hafi brotið svo verulega af sér með trúnaðarbroti gagnvart stefnda að réttlætanlegt hafi verið að segja upp ráðningarsamningi stefnanda fyrirvaralaust.

Stefndi geti ekki annað en litið svo á að stefnanda hafi mátt vera það fullljóst hvað sonur hans ætlaði að gera við stóran [...]-bíl sem hann hafi fengið hjá föður sínum. Fullyrðingum um annað í stefnu sé hafnað með öllu.

Þegar til uppsagnar stefnanda kom hafi verið rætt við hann. Hann hafi fengið að tala máli sínu við stefnda að vild. Fullyrðingum í stefnu um annað sé hafnað með öllu.

Stefndi telur sig hafa greitt stefnanda allar þær launagreiðslur sem hann hafi átt rétt á og kveðst hafna öllum kröfum stefnanda. Hann hafi greitt stefnanda laun fram að uppsögn og einnig uppsafnað orlof sem stefnandi hafi átt hjá fyrirtækinu, en það hafi tíðkast að starfsmenn gætu safnað upp orlofi sínu án nokkurra hafta.

Þá sé kröfu stefnanda um greiðslu miskabóta hafnað. Engar forsendur séu til greiðslu miskabóta. Stefnandi byggi á því að stefndi hafi með framferði sínu, þ.e. að segja honum upp starfi fyrirvaralaust vegna brota hans í starfi, brotið gegn æru hans eða persónu og vísi kröfu sinni til stuðnings til 26. gr. skaðabótalaga. Stefndi telji rökstuðning stefnanda vegna þessarar kröfu með öllu fráleitan. Ástæða uppsagnar stefnanda hafi verið brot hans gagnvart stefnda og því sé í engu unnt að halda því fram að stefndi hafi brotið gegn stefnanda á nokkurn hátt. Kröfunni sé því hafnað.

Stefndi gerir kröfu um greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnanda og er vísað til ákvæða 1. mgr. 130. gr., sbr. 3. mgr. 129. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um bætur vegna ólögmætrar uppsagnar er jafngilda launum eða tekjumissi í fimm mánuði að teknu tilliti til meðalyfirvinnu, auk orlofs, orlofsuppbótar og 10% mótframlags í lífeyrissjóð að frádregnum greiddum launum hjá öðrum vinnuveitanda í uppsagnarfresti. Þá krefst stefnandi einnig miskabóta vegna uppsagnarinnar og framkvæmdar hennar, sem stefnandi telur hafa verið ólögmæta, meiðandi og til þess fallna að vega að æru hans og starfsheiðri. Þau atvik sem stefndi hafi vísað til um ástæðu fyrirvaralausrar uppsagnar hafi ekki átt við rök að styðjast. Stefnandi hafi enga vitneskju haft um notkun bifreiðar í hans eigu í starfsemi í samkeppni við stefnda. Auk þess geti notkun sonarins á bifreið í eigu stefnanda ekki falið í sér slíkt trúnaðarbrot stefnanda að réttlætt gæti fyrirvaralausa uppsögn hans. Stefnandi hafi ekki verið í samkeppni við stefnda heldur sonur hans og stefnandi hafi enga aðkomu haft að stofnun eða rekstri fyrirtækis sonar síns. Hefði réttilega verið staðið að málum af hálfu stefnda hefði stefnandi getað komið að sínum sjónarmiðum. Hefði stefndi þrátt fyrir það talið um brot að ræða af hálfu stefnanda hefði hann getað beitt vægara úrræði og veitt honum áminningu í stað uppsagnar.

Stefndi hafnar öllum sjónarmiðum stefnanda og krefst sýknu í málinu. Verður að skilja málatilbúnað stefnda svo að brot stefnanda hafi verið slíkt að við það hafi ekki verið unað og óhjákvæmilegt að segja honum fyrirvaralaust upp störfum.

Í máli þessu er fram komið að stefnanda var afhent bréf 28. febrúar 2018 um „uppsögn ráðningarsamnings“ hans við stefnda. Var ástæða uppsagnar sögð vera alvarlegt trúnaðarbrot við stefnda „en samkvæmt upplýsingum fyrirtækisins er bifreiðin [...], sem er í þinni eigu, boðin til þjónustu hjá [...], fyrirtæki sem býður þjónustu við flutning á bílum og tækjum á höfuðborgarsvæðinu. Með því telur fyrirtækið þig vera aðila að starfsemi sem er í beinni samkeppni við B hf.“ Þá sagði að með vísan til alvarleika brotsins væri uppsögnin án fyrirvara og að stefndi myndi ekki greiða stefnanda laun á uppsagnarfresti.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dóminum. Fram kom í máli hans að umrædda bifreið hefðu þeir feðgar notað báðir, sonurinn þó meira, og kvaðst stefnandi ekki hafa haft vitneskju um notkun hennar í þágu fyrirtækisins D. Þá lýsti stefnandi því fyrir dóminum hvernig atvik að uppsögn sonar hans úr starfi hjá stefnda komu við hann og hvaða áhrif þau höfðu á samskipti þeirra feðga. Telur dómurinn ekki ástæðu til að draga lýsingu stefnanda á þessu í efa.

Fyrirsvarsmaður stefnda gaf einnig skýrslu fyrir dóminum. Í máli hans kom fram að þegar sonur stefnanda hafi opnað sína eigin „síðu“ og farið í „mótkeyrslu“ við þá hafi þeir „ekki vitað betur en A sé búinn að lána honum bílinn sinn“. Aðspurður hvort þetta hefði verið rætt við stefnanda kvað hann það ekki hafa verið gert. „Nei, við töldum þetta bara brot á trúnaði ... og við ákváðum bara að gera þetta svona.“ Nánar spurður um aðdragandann að uppsögninni sagði hann: „Við bara boðuðum hann upp á fundarherbergi og sögðum honum upp og þá rauk hann út.“ Þetta hafi ekkert verið rætt frekar. Þetta hafi bara verið „brottrekstur vegna trúnaðarbrots“ og „þar við sat“. Aðspurður hvort ekki hefði komið til tals að áminna stefnanda kvað hann svo ekki vera. „Okkur fannst þetta vera mikið trúnaðarbrot, það mikið að það gekk ekki upp.“ Skilja verður þennan framburð fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dóminum á þann veg að gengið hafi verið út frá því að stefnandi hefði haft vitneskju um notkun bifreiðarinnar og að stefnandi hafi ekki átt þess kost að útskýra sína hlið mála áður en honum hafi verið sagt upp.

Þótt almennt verði að ætla að fjölskyldutengsl feli í sér að foreldri búi yfir nokkurri vitneskju um aðstæður barna sinna var stefnda ekki rétt, eins og atvikum var háttað, að líta svo á að stefnanda hefði verið kunnugt um notkun bifreiðarinnar í þágu áðurnefnds fyrirtækis án þess að kanna það frekar áður en tekin var svo afdrifarík ákvörðun að segja stefnanda fyrirvaralaust upp störfum. Það lét stefndi hjá líða að gera, en sönnunarbyrði fyrir trúnaðarbroti starfsmanns í starfi hvílir á vinnuveitanda. Verður að skilja málatilbúnað og skýringar fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dóminum hvað þetta varðar á þann veg að gengið hafi verið út frá því að stefnandi hefði haft vitneskju um bifreiðin væri notuð í þágu fyrirtækisins D og af því dregin sú ályktun að stefnandi tæki þátt í starfsemi sem væri í samkeppni við stefnda. Dómurinn telur að í málinu liggi ekki fyrir sönnun þess, svo óyggjandi sé, að stefnandi hafi brotið svo gegn trúnaðar- og starfsskyldum sínum hjá stefnda að réttlætti fyrirvaralausa riftun á ráðningarsamningi hans. Það er því niðurstaða dómsins að fyrirvaralaus uppsögn stefnanda hafi verið ólögmæt.

Við munnlegan flutning málsins kom fram hjá lögmanni stefnanda að í stefnu væri byggt á því að stefnandi ætti rétt á greiðslu launa og samanstæði krafa hans af bótum er jafngiltu launum í fimm mánuði auk meðalyfirvinnu síðustu sex mánaða, orlofsuppbót og 10% mótframlagi í lífeyrissjóð auk orlofs, en ekki væri tölulegur ágreiningur í málinu. Eingöngu væri deilt um hvort skilyrði hefðu verið fyrir hendi til fyrirvaralausrar uppsagnar stefnanda vegna meints trúnaðarbrots í starfi. Stefnda bæri að sýna fram á að svo væri en það hefði hann ekki gert. Af hálfu stefnda var því mótmælt að ekki væri tölulegur ágreiningur í málinu. Skýrt kæmi fram í greinargerð stefnda að öllum kröfum stefnanda væri mótmælt. Í því fælist m.a. að kröfu hans um greiðslu vegna yfirvinnu væri mótmælt. Engin rök stæðu til þess að stefnandi gæti miðað kröfu sína vegna yfirvinnu við meðalyfirvinnu síðustu sex mánaða eins og hann virtist gera í kröfugerð sinni. Dómurinn tekur fram að í greinargerð stefnda segir í kafla undir „Málsástæður og lagarök“ að hann telji sig „hafa greitt stefnanda allar þær launagreiðslur sem hann átti rétt á og hafnar öllum kröfum stefnanda“. Ekki er að finna frekari útlistun á þessu og engar málsástæður eru þar tilgreindar til nánari skýringar vegna einstakra kröfuliða þótt fullt tilefni hafi gefist til andsvara að þessu leyti í ljósi málatilbúnaðar stefnanda, sem sundurliðar kröfu sína með ítarlegum hætti. Ekki er unnt að líta svo á að í þessum almenna fyrirvara stefnda felist mótmæli hans gegn einstökum kröfuliðum, t.d. vegna kröfu um greiðslu yfirvinnu. Gegn mótmælum stefnanda, sem bókað var um í þingbók málsins, eru þessi sjónarmið stefnda því of seint fram komin og verður ekki tekin frekari afstaða til þeirra, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verður því fallist á kröfu stefnanda um greiðslu launa í uppsagnarfresti ásamt yfirvinnu, 10% framlagi í lífeyrissjóð og orlofi, að frádregnum launum stefnanda hjá öðrum vinnuveitanda í uppsagnarfresti í maí, júní og júlí 2018. Við meðferð málsins gerði stefnandi varakröfu þar sem fallið var frá kröfu um greiðslu 48.000 króna vegna orlofsuppbótar þar sem hana hefði stefnandi þegar fengið greidda. Þykir rétt, í ljósi alls framangreinds, að fallast á varakröfu stefnanda eins og hún er fram sett, um greiðslu 2.812.936 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi máls þessa, 26. apríl 2018, til greiðsludags.

Þó að framganga stefnda við uppsögn stefnanda hafi verið ámælisverð og umfram tilefni, að því er virðist, verður samt ekki talið, þegar litið er til allra atvika málsins og afleiðinga fyrir stefnanda, að uppsögnin hafi falið í sér slíka ólögmæta meingerð gegn æru eða persónu hans að veiti honum rétt til bóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Er miskabótakröfu stefnanda því hafnað.

Í ljósi úrslita málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað hans sem þykir hæfilega ákveðinn 900.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 1. júní 2018.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, B hf., greiði stefnanda, A, 2.812.936 krónur með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 26. apríl 2018 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 900.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf (sign.)