S-528/2007

Mál þetta, sem þingfest var 9. janúar s.l. og dómtekið að lokinni aðalmeðferð 12. mars sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans í Vestmannaeyjum, dagsettri 4. desember 2007, á hendur K og M.

,,fyrir skilasvik

með því að hafa í félagi haustið eða snemma vetrar 2003 í auðgunarskyni, tekið niður og flutt á brott eldhúsinnréttingu ásamt tilheyrandi eldhústækjum úr fasteigninni að S í Vestmannaeyjum og m.a. selt hluta innréttingarinnar til F, en fasteignina hafði ákærða K eignast á árunum 1994-95 og með þessu ráðstafað hlutum fasteignarinnar andstætt þinglýstum veðréttindum Byggingarsjóðs ríkisins og Húsbréfadeildar Húsnæðis- stofnunar ríkisins, nú Íbúðalánasjóðs, sem sjóðurinn átti í áðurnefndu húsi samkvæmt fjórum fasteignaveðbréfum, er ákærðu voru samskuldarar að, á 1. veðrétti upphaflega kr. 200.000, útgefið þann 22. mars 1985, á 2. veðrétti upphaflega kr. 2.417.882, útgefið þann 14. janúar 1991, á 3. veðrétti upphaflega kr. 960.480, útgefið þann 3. júní 1994 og á 7. veðrétti upphaflega kr. 3.489.956, útgefið þann 9. nóvember 1998, og þannig gengið á rétt veðhafa og rýrt verðgildi eignarinnar, en þann 3. desember 2003 leysti Íbúðalánasjóður eignina til sín á nauðungarsölu og stóðu kr. 3.888.076 eftir af kröfum Íbúðalánasjóðs en ekkert fékkst greitt upp í.“

Ákæruvaldið telur þessa háttsemi ákærðu varða við 2. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara til 3. tl. 1. mgr. 250. gr. sömu laga og krefst þess að ákærðu verði dæmd til refsingar.

B-kk-nf K-kk-nf hdl. krefst þess fyrir hönd Íbúðalánasjóðs að ákærðu verði dæmd til þess að greiða sjóðnum skaðabætur að fjárhæð 1.187.732 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla og 12. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 2. mars 2006 til greiðsludags.

Verjandi ákærðu K krefst þess að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að hún hljóti vægustu refsingu sem lög leyfa. Þá krefst hann málsvarnarlauna og réttargæsluþóknunar að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði. Verjandi ákærða M krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og málsvarnarlauna úr ríkissjóði. Báðir verjendur krefjast frávísunar á bótakröfu.

Málsatvik.

Málavextir eru þeir að ákærða K eignaðist fasteignina S í Vestmannaeyjum með kaupsamningi dagsettum 4. maí 1994 og var gefið út afsal til hennar 7. apríl 1995. Ákærða var einn þinglýstur eigandi eignarinnar en ákærði M var skráður sem skuldari á fasteignaveðbréf útgefið 3. júní 1994 að fjárhæð 960.480 krónur, en hann ritar þó ekki undir það sem slíkur, heldur áritar hann bréfið sem maki skuldara. Ákærði M er hins vegar skráður sem skuldari á fasteignaveðbréf sem útgefið er 9. nóvember 1998 að fjárhæð 3.489.956 krónur og ritar hann undir bréfið sem slíkur auk þess að samþykkja veðsetninguna sem maki skuldara. Framangreind fasteignaveðbréf ásamt tveimur öðrum veðbréfum sem lýst er í ákæru hvíldu sem veð á fasteigninni S. Sumarið 2003 mun hafa verið beðið um uppboð á eigninni og þann 10. júlí sama ár var bú ákærðu K tekið til gjaldþrotaskipta. J-kk-nf G. V-kk-nf, þá héraðs- dómslögmaður, var skipaður skiptastjóri og 3. desember sama ár mun hafa farið fram lokasala vegna nauðungarsölu á fasteigninni S. Var Íbúðalánasjóður hæstbjóðandi á uppboðinu og leysti hann eignina til sín. Með bréfi skiptastjóra til ákærðu K dagsettu 8. desember sama ár var vakin athygli á því að við skoðun á eigninni hafi komið í ljós að búið væri að fjarlægja fasta eldhúsinnréttingu og tæki úr eldhúsi, fasta skápa og fleiri hluti án heimildar veðhafa eða skiptastjóra þrotabúsins. Var ákærðu gefinn 10 daga frestur til þess að skila þessum munum, ella yrði hún kærð til lögreglu. Ákærða K svaraði skiptastjóra með bréfi dags. 15. desember sama ár og kvað eldhúsinnréttingu vera á sínum stað. Hafi stórir skápar verið á suður- og norðurvegg og hafi hún talið sig í fullum rétti að fjarlægja þá eins og önnur húsgögn í íbúðinni. Hún kvað skenk á miðju eldhúsgólfi hafa brotnað illa við flutningana og hafi ekki verið annað til ráða en að henda honum. Þá hafi einingaplötur á suðurvegg dottið í sundur að hluta þegar ísskápur hafi verið fjarlægður. Með bréfi dagsettu 12. janúar 2004 upplýsir skiptastjóri Íbúðalánasjóð um samskiptin við ákærðu K og skýrir jafnframt frá því að hann hafi haft samband við E-kk-þf P-kk-þf hjá Erni ehf. sem hafi smíðað og sett innréttinguna upp. Hafi hann talið innréttinguna án tækja kosta 800-900.000 krónur og tæki sem fylgi henni kosti um 300-400.000 krónur. Með tölvupósti lögmanns ákærðu K dags. 4. febrúar 2004 til Íbúðalánasjóðs var lýst yfir samningsvilja hennar og væri hún reiðubúin að samþykkja 700.000 króna skuldabréf með meðalvöxtum til 5 ára sem fullnaðargreiðslu. Með tölvupósti dags. 10. febrúar sama ár var þessari málaleitan hafnað af hálfu sjóðsins og væri peningagreiðsla ekki í boði yrði lögð fram kæra.

Með ódagsettri kæru Íbúðalánasjóðs, sem móttekin er hjá rannsóknardeild lögreglunnar í Vestmannaeyjum 11. nóvember 2004, var þess krafist að rannsakað yrði hvort ákærða K hefði rýrt hagsmuni veðhafa og þrotabúsins með því að fjarlægja fasta eldhúsinnréttingu og tæki úr eldhúsi, fasta skápa o.fl.

Ákærða K skýrði svo frá hjá lögreglu 19. janúar 2005 að hún vísaði til framangreindrar greinargerðar sinnar til skiptastjóra. Hún kvaðst ein vera skráð eigandi fasteignarinnar en ákærði M væri eiginmaður hennar og hefðu þau búið þar saman a.m.k. í 10 ár.

Ákærði M skýrði svo frá hjá lögreglu 27. janúar 2005 að hann hafi ekki verið eigandi hússins, það hafi kona hans verið. Að öðru leyti vísaði hann til framan- greindrar greinargerðar.

Framburður ákærðu og vitna.

Ákærða K skýrði svo frá fyrir dómi að hún hefði ekki fjarlægt hluta eldhúsinnréttingarinnar en hún vissi til þess að hún hefði verið fjarlægð. Taldi hún F hafa átt þar hlut að máli. Hún kvaðst hafa verið viðstödd flutningana úr húsinu en ákærði M ekki, en hann hafi verið á hækjum og ekki getað aðstoðað. Hún hafi stjórnað flutningunum en þau hafi fengið aðstoð annarra við þá. Hún kannaðist við að hafa selt F tvo glerskápa sem hafi verið á norður- og suðurvegg og taldi hún hann hafa tekið þá niður. Hún kvaðst ekki muna hvað hann greiddi fyrir skápana. Annað hafi hún ekki selt honum og gat hún ekki borið um hvað orðið hafi um aðra hluta innréttingarinnar. Hún kvaðst hafa skilið lyklana eftir og ekki komið í húsið síðan. Hún kvað andlegt ástand sitt á þessum tíma hafa verið þannig að hún hafi ekkert hugsað út í það hvað orðið hefði um innréttinguna. Hún hefði lent í gjaldþroti og misst húsið sitt. Ákærða staðfesti yfirlýsingu sem hún gaf skiptastjóra en kvaðst hafa það frá öðrum að hlutar innréttingarinnar hefðu brotnað.

Ákærði M skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði ekki tekið eldhúsinnréttinguna niður en hann hefði á þessum tíma verið sjúklingur og ekki getað aðstoðað við flutningana. Hann hefði verið á hækjum en notið aðstoðar kunningja við flutningana. Hann kvaðst ekki hafa verið viðstaddur þegar innréttingin var tekin niður en hann hefði þá verið farinn upp á land. Hann kvaðst ekki hafa verið eigandi að húsinu en rengdi ekki að hann hefði verið lántaki að hluta veðskuldabréfa sem hvíldu á eigninni. Hafi meðákærða ætíð verið þinglýstur eigandi eignarinnar.

Vitnið F skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði aðstoðað ákærðu við flutningana og kannaðist hann við að hafa keypt hluta af eldhúsinnréttingu sem var í húsinu og hafi þar verið um að ræða borðstofuskápa sem síðan hafi verið settir upp á heimili vitnisins. Hann kvaðst ekki muna hvað hann greiddi fyrir þessa hluti en taldi sig hafa greitt nálægt hálfri milljón króna.

Vitnið G skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði aðstoðað við flutninga úr húsi ákærðu. Hann mundi ekki hvernig eldhúsinnréttingin leit út og kvaðst ekki hafa tekið þátt í að taka hana niður eða flytja úr húsinu.

Vitnið H skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði aðstoðað ákærðu við búslóðarflutningana en hann vissi ekki til þess að eldhúsinnréttingin hefði verið tekin niður.

Vitnið I skýrði svo fyrir dómi að hann hefði aðstoðað við búslóðarflutningana. Hann mundi eftir eldhúsinnréttingunni og hefði hún verið óhreyfð meðan hann var á staðnum. Hann kvaðst ekki vita hverjir tóku hluta innréttingarinnar niður.

Vitnið J skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði aðstoðað ákærðu við búslóðarflutningana. Hann vissi ekkert um afdrif eldhúsinnréttingarinnar.

Vitnið J-kk-nf G. V-kk-nf, lögmaður, skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði verið skiptastjóri í þrotabúi ákærðu K. Hefði Íbúðalánasjóður keypt húsið á nauðungaruppboði og hefði komið í ljós við skoðun að hluta eldhúsinnréttingar og tækja hefði vantað. Hann kvaðst ekki hafa séð innréttinguna áður en húsið var selt en hann hefði skoðað innréttinguna eftir að ákærðu voru flutt úr húsinu. Hann taldi innréttinguna á mörkum þess að geta kallast eldhúsinnrétting. Hann kvaðst hafa metið húsið en ástand eldhússins hefði dregið verðið niður. Þá hefði tekið langan tíma að selja það og hefði þurft að slá all hressilega af verðinu. Hann kvað ekki hafa verið fengið sérstakt mat á verðmæti innréttingarinnar í því ástandi sem hún var.

Vitnið E-kk-nf P-kk-nf, skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði á sínum tíma smíðað umrædda innréttingu, eða fyrir u.þ.b. 10 árum. Hann kvað skápana hafa verið á sökklum og skrúfaða í vegg og síðan saman. Hann mundi ekki hvað innréttingin kostaði.

Niðurstaða.

Ákærða K hefur viðurkennt við rannsókn og meðferð málsins að hafa selt F hluta umræddrar eldhúsinnréttingar og hefur hann staðfest þennan framburð ákærðu fyrir dómi. Lagðar hafa verið fram í málinu myndir af innréttingunni sem teknar voru um það leyti sem hún var sett upp og þá hafa verið lagðar fram myndir sem teknar voru um það leyti sem Íbúðalánasjóður tók við húsinu. Við samanburð á myndunum kemur í ljós að eldunareyja á miðju gólfi er horfin og stendur þar eftir sökkullinn einn. Þá er horfinn háfur sem stóð yfir eldunareyjunni. Þá kemur í ljós að háir skápar með glerhurðum að hluta hafa verið fjarlægðir og hefur F viðurkennt að hafa keypt þessa skápa af ákærðu K. Einnig sést að hurðir að neðri skápum vantar víða. Þá kemur í ljós að veggofn hefur verið fjarlægður sem og eldunarhellur sem voru á eldunareyju. Eftir virðist standa sambyggð eldavél. Dómurinn velkist ekki í vafa um að þessar ráðstafanir ákærðu K, sem á þessum tíma var undir gjaldþrotaskiptum, hafa rýrt verðgildi eignarinnar, en Íbúðalánasjóður átti þinglýst veðréttindi í húsinu. Varðar þessi háttsemi ákærðu K við 2. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði M hefur borið að hann hafi á þeim tíma sem innréttingin var tekin niður verið sjúklingur og ekki getað aðstoðað við búslóðarflutningana. Hefði hann verið farinn upp á land þegar innréttingin var tekin niður. Ákærði var ekki þinglýstur eigandi húseignarinnar og þá var bú hans ekki undir gjaldþrotaskiptum. Með vísan til þessa og þar sem ekki hefur tekist að sanna að ákærði hafi átt nokkra aðild að umræddri ráðstöfun innréttingarinnar verður hann sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Ákærða K hefur með greindri háttsemi sinni unnið sér til refsingar. Við ákvörðun refsingar verður ekki hjá því komist að líta til þess hversu mál þetta hefur dregist. Rannsókn þess virðist hafa lokið í árslok 2005 en skaðabótakrafa Íbúðalánasjóðs er dagsett 2. mars 2006. Ákæra er hins vegar ekki gefin út fyrr en 4. desember 2007, eða um tveimur árum eftir telja verður að rannsókn hafi í raun verið lokið. Með hliðsjón af þessum drætti á rannsókn málsins, sem er ámælisverður, þykir mega ákveða að ákvörðun um refsingu ákærðu K skuli frestað og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Bótakrafa Íbúðalánasjóðs er á því byggð að samkvæmt upplýsingum E-kk-ef P-kk-ef kosti slík innrétting miðað við dagsetningu kröfunnar 2. mars 2006 967.100 krónur með uppsetningu og tæki sem fjarlægð hafi verið séu að verðmæti 220.632 krónur skv. netsíðu umboðsaðila AEG. Er frystiskápur metinn á 50.421 krónu, veggofn á 62.000 krónur, helluborð á 52.527 krónur og gufugleypir á 55.684 krónur. Ber fyrst að geta þess að frystiskápur telst ekki til fylgifjár fasteignar. Þá er krafan byggð á verðlagi í mars 2006, en komið hefur fram að innréttingin hefur verið um 5 ára gömul þegar ákærða K ráðstafaði hluta hennar. Ekki hefur verið fengið hlutlaust mat um verðmæti innréttingarinnar á tjónsdegi og þá hefur ekki verið metið hvort þeir hlutar hennar sem skildir voru eftir gætu nýst í nýja innréttingu. Verður því ekki hjá því komist að vísa bótakröfunni frá dómi.

Með vísan til 1. mgr. 165. gr., sbr. 164. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991 verður ákærða K dæmd til greiðslu alls sakarkostnaðar, þar með talin réttargæslu- og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, H-kk-ef B-kk-ef hdl., 249.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Með vísan til 1. mgr. 166. gr., sbr. 164. gr. sömu laga ber að fella þann kostnað sakarinnar á ríkissjóð sem hlaust af þætti ákærða M í máli þessu, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, B-kk-ef Þ-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, sýslumaður, flutti mál þetta fyrir hönd ákæruvaldsins.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna mikilla embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákvörðun um refsingu ákærðu K skal frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði M er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Bótakröfu Íbúðalánasjóðs er vísað frá dómi.

Ákærða K greiði allan sakarkostnað, þar með talin réttargæslu- og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, H-kk-ef B-kk-ef hdl., 249.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Sá kostnaður sakarinnar sem hlaust af þætti ákærða M í máli þessu, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, B-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði.

H-kk-nf O. A-kk-nf.