E-6654/2019

Dómur

Mál þetta, sem var dómtekið 12. nóvember 2020, var höfðað með stefnu birtri 12. nóvember 2019. Stefnandi er Urð og grjót ehf., Vesturási 58, Reykjavík, en stefndi er Reykjavíkurborg, Ráðhúsinu Reykjavík.

Stefnandi gerir aðallega þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 4.290.000 krónur með hæstu lögleyfðu dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 25.440.624 krónum frá 31. janúar 2019 til 4. ágúst 2019, frá þeim degi af 47.880.957 krónum til greiðsludags, að frádregnum innborgunum að fjárhæð 27.432.350 krónur þann 31. desember 2018, 7.078.624 krónum þann 12. júní 2019, 132.000 krónum þann 28. ágúst 2019 og 8.947.982 krónum þann 21. október 2019. Einnig er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, fyrst 31. janúar 2019.

Við upphaf aðalmeðferðar málsins lagði stefnandi fram svohljóðandi varakröfu: að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda hæstu lögleyfðu dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 25.440.624 krónum frá 31. janúar 2019 til 4. ágúst 2019 og frá þeim degi af 43.590.956 krónum til greiðsludags, að frádregnum innborgunum að fjárhæð 27.432.350 krónur þann 31. desember 2018, 7.078.624 krónum þann 12. júní 2019, 132.000 krónum þann 28. ágúst 2019 og 8.947.982 krónum þann 21. október 2019. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, fyrst 31. janúar 2019. Loks krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Þá mótmælir stefndi varakröfu sem of seint fram kominni. Þá krefst stefndi greiðslu málskostnaðar.

I

1

Atvik málsins eru þau að í mars 2017 bauð stefndi út verkið Miklabraut við Rauðagerði. Strætóaðrein, stígar og hljóðvarnir. Verkið fólst í gerð forgangsreinar Strætó á Miklubraut við Rauðagerði, gerð hljóðmana, stíga og hljóðveggja. Fólst verkið m.a. í útvíkkun á götu Miklubrautar, upprifi göngustíga og gróðurs, gerð fráveitulagna, gerð hljóðmana og hljóðveggja, lagningu raflagna, uppsetningu götulýsingar, hellulögnum, malbikun, þökulögn og gróðursetningu, sbr. m.a. grein 0.1.4 í útboðsskilmálum.

Stefnandi var hlutskarpastur í útboðinu og hinn 29. maí 2017 undirrituðu málsaðilar verksamning um framkvæmd verksins og var heildarsamningsfjárhæð 156.220.050 krónur. Eftirlit með verkinu var í höndum Hnits verkfræðistofu ehf.

Samkvæmt útboðs og verklýsingu frá mars 2017 var miðað við að verkinu væri lokið 15. október 2017, sbr. grein 0.1.2 í útboðsskilmálum og 3. gr. verksamnings. Verkið tafðist hins vegar og fór lokaúttekt á því fram 23. maí 2019.

Samkvæmt útboðslýsingu bar að vinna verkið í samræmi við útboðsgögn eins og þeim væri lýst í grein 0.3.1. Þá var mælt fyrir um „Eftirlit verkkaupa“ í grein 0.2.3, m.a. um að verktaki skyldi í einu og öllu vinna verkið samkvæmt samningi og í samráði við eftirlitsaðila.

Í máli þessu deila aðilar um afmarkaðan hluta verksins, þ.e.a.s. um greiðslu fyrir „Vökvun þökulagðra grassvæða“, sbr. verklið 2.4.8 í verklýsingu. Samkvæmt verkliðnum var um að ræða tilboð í vökvun svæðis að stærð 7310 m2. eftir útlagningu þökulagðra grassvæða. Hljóðaði tilboð stefnanda í verkliðinn upp á 1.608.200 krónur.

Lokauppgjör vegna alls verksins fór, eins og áður segir, fram 23. maí 2019, en hin umdeilda vökvun var framkvæmd í júní 2019. Er í máli þessu deilt um greiðslu fyrir hana.

Með samkomulagi málsaðila í september 2019 féllst stefndi á að greiða stefnanda aukalega fyrir verkliðinn „Vökvun þökulagðra grassvæða“ eða alls 4.118.400 krónur í stað 1.608.200 króna sem tilboð stefnanda hafði hljóðað upp á, en stefnandi krefur stefnda um greiðslu 8.408.400 króna sem er reikningsvinna fyrir alla vökvunina. Í málinu krefur stefnandi stefnda um mismuninn eða 4.290.400 krónur (8.408.400 krónur – 4.118.400 krónur). Einnig krefst stefnandi í aðal og varakröfu greiðslu dráttarvaxta af útgefnum reikningum á tímabilinu 31. desember 2018 til 4. ágúst 2019, en að frádregnum innborgunum stefnda á tímabilinu 12. júní 2019, 28. ágúst 2018 og 21. október 2019.

2

Í grein 2.4.8 í verklýsingu segir svo um „Vökvun þökulagðra grassvæða“:

Vökva skal svæði sem lögð eru þökum þar til samskeyti hafa gróið vel saman og rætur náð festu. Svæðin sem um ræðir koma fram á yfirlitsuppdrætti og/eða sérteikningum.

Vökva skal þannig að allt svæðið sé gegnumbleytt og að vatn metti undirliggjandi ræktunarjarðveg í amk. 10 cm dýpi. Þó skal þess gætt að pollar myndist ekki á yfirborði og að vatnið valdi ekki útskolun í jarðvegi.

Viðmiðunartímabil vökvunar er 15. maí til 1. september (vaxtatímabil)

Fjöldi skipta getur tekið breytingum, háð framkvæmdatíma, veðurfari og úrkomu, þ.e. fækkað skiptum eða fjölgað.

Skrúðgarðyrkjumeistari verksins ber ábyrgð á að grassvæðin líði ekki vantsskort og skal hann tilkynna eftirlitsmanni þegar hann telur þörf á vökvun. Eftirlitsmaður skal samþykkja hverja vökvun. Vanræki verktaki vökvun að áliti eftirlits, getur eftirlitsmaður krafið verktaka um að framkvæma vökvun eða látið framkvæma vökvun á kostnað verktaka og skal þá kostnaðurinn dreginn af reikningi verktaka.

Verktaki skal í öllum tilfellum leita samþykkis eftirlitsmanns fyrir vökvun. Ekki verður greitt fyrir vökvun sem ekki hefur verið samþykkt af eftirlitsmanni verkkaupa.

Magntökur og uppgjör: Greitt er fyrir hvern fermetra (m2) af vökvuðu grasi. Innifalið í einingarverði skal vera allur efnis vinnu, flutnings og tækjakostnaður, og annað sem þarf til að fullgera verkið, samkvæmt verklýsingu.

Í grein 0.5.3 í útboðsskilmálum er mælt fyrir um „Breytingar á verkinu (viðbótarverk) – aukaverk“. Þar segir m.a. að komi til viðbótar eða aukaverka skuli fylgja ákvæðum greinar 3.6 í ÍST 30. Jafnframt kemur þar fram að verktaki megi engin aukaverk eða viðbótarverk vinna nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum verkkaupa og að allar yfirlýsingar, kröfugerð og samningar um breytingar skuli vera skriflegar.

Í grein 0.5.8 um „Magnbreytingar“ er kveðið á um að verktaka sé skylt að tilkynna eftirlitsaðila um magnbreytingar sem verði á einstökum verkþáttum jafnskjótt og hann verði aukningarinnar var. Þar kemur einnig fram að ef magnaukning nemur meira en 25% af umsömdu magni skuli verktaki ekki vinna frekar við viðkomandi verkþátt fyrr en eftirlitsaðili hafi heimilað að vinnan verði innt af hendi með óbreyttu móti.

Í grein 0.5.5 um „Greiðslur og reikningsskil“ segir að með hverjum reikningi skuli verktaki skila yfirliti yfir greiðslustöðu hvers greiðsluliðar í tilboðsskrá og heildargreiðslustöðu samnings og við reikningagerð skuli haft samráð við eftirlitsmann verkkaupa um mat á greiðsluhlutfalli í yfirlitinu til að fyrirbyggja að leiðréttingar tefji reikninga. Þá segir í ákvæðinu að greiðsla á framvindureikningi feli ekki í sér endanlegt samþykki á uppgjöri magntalna. Jafnframt kemur fram að gerðir skulu sérstakir reikningar vegna aukaverka og viðbótarverka og þeim skuli fylgja greinargerð um verkið og útreikningur þeirra magntalna sem reikningurinn byggist á. Í ákvæðinu kemur enn fremur fram áskilnaður um 30 daga greiðslufrest sem miðist við komudagsetningu reiknings. Að lokum kemur fram í grein 0.5.5 heimild verkkaupa til að ráðstafa greiðslum fyrir verkið til greiðslu skulda verktaka við Reykjavíkurborg.

Tafir urðu á framkvæmd verksins, sem lýst er nánar í fundargerðum. Þá kom í ljós í mars 2019 að stefndi hafði ofgreitt stefnanda vegna reiknings nr. 8 að fjárhæð 29.970.350 krónur, sbr. orðsendingu, dags. 28. mars 2019. Þá komu jafnframt upp deilur milli aðila um greiðslur reikninga nr. 2269 og 2270, samtals að fjárhæð 25.440.624 krónur.

Lokaúttekt verksins fór fram 23. maí 2019. Í gögnum um lokaúttekt er ekki vikið að vökvun þeirri sem deilt er um í málinu.

Eftirlit tók við síðustu reikningum, nr. 2354 og 2355, samtals að fjárhæð 22.440.332 krónur, útgefnum 4. júlí 2019, þann 15. júlí 2019. Í tölvuskeyti eftirlitsmanns til fyrirsvarsmanns stefnanda, dags. 22. ágúst 2019, segir að með símtali við stefnanda þann 16. júlí 2019 hafi eftirlit mótmælt greindum reikningum og aftur með símtali 30. júlí 2019. Þá hafnaði eftirlitið sömu reikningum með tölvuskeyti, dags. 3. ágúst 2019, og ítrekaði þá afstöðu með tölvuskeyti, dags. 22. ágúst 2019, og óskaði eftir fundi með stefnanda til að fara yfir málið. Í kjölfar funda aðila um uppgjör verksins sendi eftirlit orðsendingu, dags. 17. september 2019, með tillögu að uppgjöri að fjárhæð 8.947.982 krónur. Þar segir m.a. svo:

Stærsti hluti athugasemda eftirlits snerist hins vegar um vökvun þökulagðra grassvæða, (liður 2.4.8 í magnskrá). Upprunaleg magnskrá gerði ráð fyrir 7.310 m2, en magn sem verktaki skráir á reikning er ríflega fimmfalt það magn, eða 38.220 m2. Það er ljóst að vökvun hefur að stærstum hluta farið fram eftir að lokaúttekt átti sér stað, auk þess sem eftirlit var aldrei kallað til, líkt og þegar hefur verið rakið í fyrri samskiptum. Eftir sem áður telur verkkaupi að sanngirni standi til þess að greiða fyrir vökvun að einhverju leyti. Það er því tillaga um að greiða fyrir þökulagt svæði í tvígang, þ.e. 18.720 m2, samtals 4.118.400 krónur.

Stefndi áréttaði þá tillögu um lokauppgjör með bréfi, dags. 30. september 2019, en hafnaði kröfu stefnanda um greiðslu að fjárhæð 14.351.982 krónur.

II

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi reisir kröfur sínar á hendur stefnda á meginreglu þjónustukaupalaga um heimildir seljanda til þess að krefjast efnda, sbr. 51. gr. l. nr. 42/2000, og rétti seljanda til að halda fast við kaup og krefjast greiðslu kaupverðs, sbr. 52. gr. sömu laga. Stefnandi hafi staðið skil á fullunnu verki af sinni hálfu og eigi því rétt á að krefja stefnda um fullar efndir af hans hálfu í samræmi við samning aðila.

Stefnandi krefjist greiðslu ógreiddra reikninga fyrir vökvun. Hafi stefnandi efnt sína skyldu að fullu og sé því komið að stefnda að standa við gerða samninga.

Stefnandi vísar til meginreglna verktakaréttarins og ákvæða íslensks staðals ÍST 30, en samkvæmt verksamningi aðila hafi ákvæði hans gilt um samningssamband aðila, m.a. um greiðslur og reikningsskil.

Stefnandi hafi sinnt öllum sínum skyldum samkvæmt staðlinum og hagað tilkynningu og reikningsgerð eftir því. Byggir stefnandi því á meginreglum samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga og að samninga skuli halda.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi staðið við samkomulag aðila samkvæmt útboðsskilmálum vegna verksins. Samkvæmt verklýsingu hafi verktaka borið að passa að þökur myndu ekki líða vatnsskort við útlögn. Vísar stefnandi til greinar 2.4.8 um þau skilyrði sem sett séu fyrir vökvun. Stefnandi hafi farið eftir öllum skilyrðum verkkaupa samkvæmt viðkomandi verklýsingu. Það sé hins vegar deilt um hvort stefnandi hafi leitað eftir samþykki fyrir vökvun hjá eftirlitsmanni stefnda.

Stefnandi byggir á því að hann hafi tilkynnt eftirlitsmanni um vökvun og hvernig hann myndi haga henni. Samkvæmt símtalaskrám hafi stefnandi verið í samskiptum við eftirlitsmann. Byggir stefnandi á því að ekki sé tiltekið hvernig standa beri að samskiptum við eftirlitsmann. Hann hafi rætt við eftirlitsmann á verkstað sem og í síma. Því miður hafi ekki verið stuðst við tölvupóst en þá væri vonlítið fyrir stefnda að þræta fyrir það sem gert var.

Stefnandi byggir á því að vökvun sú sem hann framkvæmdi á verktíma hafi verið nauðsynleg og ekki hafi verið tækt að vökva minna en gert var nema þá að skaða lagðar túnþökur. Byggt er á því að minni vökvun hefði valdið stórtjóni.

Stefnandi byggir á því að eftirlitsmaður með verkinu, starfsmaður Hnits verkfræðistofu, hafi komið oft á verkstað á umræddu tímabili og séð með berum augum að verið var að vökva. Vísar forsvarsmaður stefnanda sérstaklega til þess að þegar hann hafði vökvað í fjóra eða fimm daga samfleytt eftir útlögn hafi umsjónarmaður verksins verið í sambandi við forsvarsmann stefnanda. Hafi forsvarsmaður stefnanda tekið það skýrt fram að hann hefði vökvað frá útlögn og mundi vökva alla næstu daga eða vikur á meðan ekki rigndi. Hafi viðkomandi eftirlitsmaður engar athugasemdir gert við það og verið margoft á verkstað þá daga sem vökvað var. Hafi það komið forsvarsmanni stefnanda mjög á óvart þegar eftirlitsmaður lýsti því yfir að ekki hefði verið haft samráð um vökvun.

Stefnandi byggir á því að engar athugasemdir hafi verið gerðar við vökvun á túnþökum á meðan á verkinu stóð. Engar athugasemdir hafi verið gerðar við vökvaða fermetra í fylgiskjali með reikningi nr. 2355, dagsettum 4. júlí 2019, fyrr en í ágúst 2019. Í tölvupósti frá eftirlitsmanni, dags. 3. ágúst 2019, komi fram að hann kannist ekki við að hafa samþykkt alla þá vökvun sem átti sér stað.

Byggir stefnandi á því að tómlæti eftirlitsmanns geri það að verkum að ekki sé hægt mótmæla reikningsgerð vegna vökvunar enda hafi eftirlit eftirlitsmanns var athugasemdalaust á meðan á verkinu stóð.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki gert athugasemdir við reikning nr. 2255, útgefinn 4. júlí 2019, að fjárhæð 17.845.100 krónur, fyrr en með tölvupósti frá umsjónarmanni þann 3. ágúst 2019. Slíkt sé í andstöðu við ákvæði 5.1.6 í ÍST 30 og þar segi enn fremur að greiða skuli þann hluta fjárhæðar er sé viðurkennd. Byggt er á því að allt frá 17. september 2019 hafi stefndi viðurkennt að skulda stefnanda umtalsverðar fjárhæðir en hafnað því samt sem áður að greiða viðurkennda fjárhæð, nema stefnandi myndi samþykkja að falla frá kostnaði við vökvun.

Byggir stefnandi á því að hann hafi staðið við gerða samninga og vökvað útlagðar túnþökur þau skipti sem tilgreind séu í dagbókum starfsmanna stefnanda frá 3. júní til 18. júní 2019. Byggir stefnandi einnig á því að hann hafi með þessu forðað verkkaupa og sjálfum sér frá tjóni þar sem hann einn hafi verið ábyrgur fyrir vökvun viðkomandi svæðis.

Byggir stefnandi á því að stefndi hafi aldrei talið að stefnandi hefði vökvað of mikið, heldur hafi hann aðeins borið því við að stefnandi hefði ekki í hvert skipti beðið um leyfi eftirlitsmanns. Byggir stefnandi á því að það standi stefnda nær að sanna að stefnandi hafi farið offari í að vökva útlagðar túnþökur miðað við það undirlag og veðurfar sem um var að ræða.

Stefnandi byggir á að viðkomandi grassvæði sem um ræðir hafi gróið eðlilega þrátt fyrir mikið þurrkasumar. Slíkt sé ekki hægt að segja um önnur svæði sem þökulögð hafi verið á sama tíma, t.d. sé stór hluti af þökulögðum svæðum í Norðlingaholti með dauðar og órótaðar þökur sökum ónægrar vökvunar. Á því svæði hafi Reykjavíkurborg sjálf séð um vökvun.

Í stefnu sundurliðar stefnandi dómkröfu sína þannig:

Útgefnir reikningar í lok verks:

Fjárhæð

Reikningur nr. 2269, dags. 31.12.18

5.879.017 krónur

Reikningur nr. 2270, dags. 31.12.18

19.561.607 krónur

Reikningur nr. 2354, dags. 4.7.2019

4.595.232 krónur

Reikningur nr. 2255, dags. 4.7.2019

17.845.100 krónur

Kreditreikningar:

Kreditreikn. nr. 2344, dags. 12.6.19

7.078.624 krónur

Kreditreikn. nr. 2372, dags. 28.8.19

132.000 krónur

Innborgun umfram útgefna reikninga áramót 2018/2019

27.432.350 krónur

Eftirstöðvar þegar innheimta hefst er mismunur á ofangreindum liðum.

13.237.982 krónur

Greiðsla stefnda, eftir innheimtutilraunir 21.10.19

8.947.982 krónur

Eftirstöðvar sem deilt er um

4.290.000 krónur

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda Sýknukröfu sína byggir stefndi fyrst og fremst á því að dómkröfur stefnanda verði ekki byggðar á verksamningi aðila. Stefnandi hafi látið hjá líða að fylgja skýrum fyrirmælum samningsins um að fá fyrirfram samþykki eftirlits fyrir hverri vökvun sem og fyrirhugaðri magnbreytingu, sbr. greinar 2.4.8 í verklýsingu og 0.5.8 í útboðsskilmálum. Byggir stefndi á því að stefnandi hafi ekki leitað eftir samþykki eftirlitsmanns fyrir vökvun og að framlögð gögn á dskj. 19–22 sýni ekki fram á að slíkt hafi verið reynt. Þá er á því byggt að þó stefnandi hefði reynt að hafa samband símleiðis við eftirlitsmann þá hefði það ekki dugað til að uppfylla ákvæði samningsins þar sem engin skrifleg beiðni um breytingu á umsömdu magni kom nokkru sinni fram af hálfu stefnanda. Þá er á því byggt að samþykki eftirlitsmanns fyrir hverri vökvun hafi verið nauðsynlegt auk þess sem breyting á umsömdu magni vökvunar hefði þurft að vera skrifleg. Vakin er athygli dómsins á því að magn vökvunar sem stefnandi gerði kröfu um á reikningi nr. 2355 sé ríflega fimmfalt það magn sem um var samið í verksamningi aðila, sjá t.d. dskj. 49.

Stefndi byggir jafnframt á því ef litið er svo á að umþrætt vökvun hafi farið fram þá hafi stefnandi virt að vettugi ákvæði 0.5.8 í útboðsskilmálum um að hætta skyldi vinnu við vökvun ef magnaukning færi yfir 25% af umsömdu magni vökvunar þar til heimildar eftirlitsaðila til áframhaldandi vökvunar umfram umsamið magn hefði verið aflað með sannanlegum hætti. Þannig hafi stefnandi framkvæmt slíka umframvökvun með óumbeðnum erindisrekstri og alfarið á eigin kostnað.

Þá byggir stefndi á því að vökvun við útlögn hafi verið á ábyrgð stefnanda, þar sem honum hafi verið falið að sjá til þess að þökur liðu ekki vatnsskort við útlögn enda hafi þökulögn farið fram utan viðmiðunartímabilsins sem tilgreint er í lið 2.4.8 í verklýsingu. Þá er athygli dómsins vakin á því að í stefnu á bls. 2 vísi stefnandi ranglega til orðalags ákvæðis 2.4.3 í verklýsingu en hið rétta sé að í ákvæði 2.4.3 Grasþakning segir að „Fyrir vökvun umfram vökvun við útlögn er greitt skv. lið 2.4.8.“ Þá hafi stefnanda borið að tilkynna eftirliti um hverja vökvun enda hnykkt á þeirri samningsskyldu í tvígang í grein 2.4.8 í verklýsingu. Vakin er athygli á því að lokaúttekt á verkinu hafi farið fram 23. maí 2019 og við það tímamark hafi stefndi tekið við verkinu, sbr. t.d. grein 4.4.6 í ÍST 30. Hafi stefnandi enga heimild haft til að vökva umrætt svæði óumbeðinn.

Stefndi byggir auk þess á því að stefnandi hafi gert umþrættan lokareikning án þess að hafa samráð við eftirlit um afstemmingu verkliða eins og kveðið var á um í samningi aðila að honum bæri að gera við reikningsgerð á grundvelli samningsins.

Stefndi byggir sýknukröfur sínar á því að gögn málsins hafi að geyma lögfulla sönnun þess að stefnandi hafi ekki unnið verkið í samræmi við skýr ákvæði verksamnings aðila. Beri stefnandi sönnunarbyrðina fyrir dómkröfum sínum og hallann af þeim sönnunarskorti sem uppi sé í málinu. Því telur stefndi að sýkna beri hann af öllum dómkröfum stefnanda.

Þá þykir rétt að geta þess að fari svo að stefndi verði í máli þessu ekki sýknaður að fullu þá byggir stefndi á því að málsástæður hans eigi í öllu falli að leiða til verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnanda, enda líti stefndi svo á að krafa hans um sýknu í málinu feli jafnframt í sér kröfu um verulega lækkun dómkrafna.

Þá er bent á að engin haldbær gögn hafi verið lögð fram af hálfu stefnanda sem styðji umræddar dráttarvaxtakröfur eða upphafsdaga dráttarvaxtaútreikninga í stefnu. Stefndi bendir á að endanleg fjárhæð dómkrafna stefnanda hafi fyrst verið sett fram í stefnu. Stefndi mótmælir því að innheimtuviðvörun og innheimtubréf, dags. 14. ágúst 2019 og 24. september 2019, geti haft nokkra þýðingu við uppgjör milli aðila enda ósamræmi þeirra á milli auk þess sem tilgreindir reikningar höfðu ýmist þegar verið greiddir með skuldajöfnuði eða ekki verið útgefnir eða samþykktir í samræmi við skýr ákvæði verksamnings aðila. Stefndi mótmælir því að ákvæði 5.1.6 í ÍST 30 geti gilt um þá reikninga sem stefnandi gaf út dags. 4. júlí 2019, með þeim hætti sem stefnandi haldi fram í stefnu. Byggt er á því að þeir reikningar hafi ekki verið gefnir út í samræmi við ákvæði verksamnings og þ.a.l. hafi ekki getað komið til greiðslu í samræmi við samning aðila. Þá er aukinheldur bent á niðurlag tilvitnaðs ákvæðis ÍST 30 en af því leiði að verkkaupa sé heimilt að neita greiðslu fjárhæðar sem er umdeild.

Mótmælt er að ákvæði laga um þjónustukaup nr. 42/2000 gildi um verksamning aðila með þeim hætti sem haldið sé fram í stefnu á bls. 4. Samningur aðila um samningsskyldur stefnanda sé skýr og stefnandi hafi ekki fylgt því verklagi varðandi vökvun og útgáfu reikninga sem honum hafi borið samkvæmt honum.

Þá er dómkröfum stefnanda um dráttarvexti mótmælt með öllu sem röngum og ósönnuðum. Á það bæði við um dráttarvaxtakröfu af stefnufjárhæð (4.290.000 krónum) sem og dráttarvaxtakröfu af meintum ógreiddum kröfum sem um getur í kröfugerð stefnanda á bls. 1 í stefnu. Þá er sérstaklega mótmælt upphafsdögum dráttarvaxtaútreikninga sem og öðrum tilgreindum dagsetningum í dómkröfu. Byggir stefndi á að þeir reikningar sem stefnandi tilgreini sem grundvöll kröfu sinnar hafi ýmist þegar verið greiddir við útgáfu þeirra í formi þegar greiddrar ofgreiðslu stefnda til stefnanda við framkvæmd verksamningsins eða ekki verið samþykktir í samræmi við skýr skilyrði verksamnings aðila og því hafi dómkröfur stefnanda hvorki verið á lögmætum grunni byggðar né í vanskilum. Bresti þar með öllu lögmæt skilyrði fyrir grundvelli til greiðslu dráttarvaxta.

III

Málsaðilar undirrituðu verksamning hinn 29. maí 2017, um gerð forgangsreinar Strætó á Miklubraut við Rauðagerði, gerð hljóðmana stíga og hljóðveggja. Í máli þessu deila aðilar einkum um uppgjör vegna afmarkaðs hluta verksins, þ.e.a.s. hvort stefnandi eigi rétt á viðbótargreiðslum frá stefnda fyrir „Vökvun þökulagðra grassvæða“ samkvæmt verklið 2.4.8 í verklýsingu og hvort eftirlitsmaður með verkinu hafi heimilað viðbótarvökvun við umsamið magn og viðbótargreiðslur sem því fylgdu.

Í verklýsingu var miðað við að þökulögð grassvæði sem bæri að vökva væru 7730m2 og hljóðaði tilboð stefnanda upp á 1.608.200 krónur miðað við umræddan fermetrafjölda. Krefst stefnandi greiðslna fyrir fimmfalt meiri vökvun þökulagðra grassvæða en útboðsgögn gerðu ráð fyrir, eða sem nemur 38.220 m2.

Með samkomulagi málsaðila í tengslum við uppgjör verksins í september 2019 féllst stefndi á að greiða stefnanda aukalega fyrir þennan verklið eða sem nemur tvöfaldri vökvun, þ.e. vökvun 18.720 m2, þannig að heildargreiðsla fyrir vökvun varð samtals 4.118.400 krónur, en hann hefur hafnað frekari greiðslum vegna verkliðarins. Heildarkrafa stefnanda fyrir verkliðinn hljóðar upp á 8.408.400 krónur. Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um mismuninn eða 4.290.000 krónur. Byggir hann á því að eftirlitsmaður með verkinu hafi í samtölum við hann samþykkt umrædda viðbótarvökvun, en þeirri fullyrðingu mótmælir stefndi.

Í lið 2.4.8 í verklýsingunni var ítarlega mælt fyrir um vökvun grassvæðanna eftir útlagningu þeirra. Þar segir m.a. að eftirlitsmaður skuli samþykkja hverja vökvun, að verktaka beri í öllum tilfellum að leita samþykkis eftirlitsmanns fyrir vökvun og ennfremur að ekki verði greitt fyrir vökvun sem ekki hafi verið samþykkt af eftirlitsmanni verkkaupa. Í útboðsskilmálum, grein 0.5.3, er tekið fram að engin aukaverk eða viðbótarverk megi vinna nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum verkkaupa og „að allar breytingar skuli vera skriflegar.“ Þá var verktaka skylt að tilkynna eftirlitsaðila um magnbreytingar sem yrðu á einstökum verkþáttum jafnskjótt og hann yrði breytinganna var.

Engin skrifleg gögn liggja fyrir um að stefnandi hafi óskað eftir heimild eftirlitsmanns fyrir viðbótarvökvun, hvorki fyrir né eftir vökvunina sem fram fór í júní 2019. Þá eru engin skrifleg gögn um fyrirmæli frá stefnda um vökvun umfram það sem mælt var fyrir um í verksamningi aðila og engin skrifleg gögn um breytingar. Þá verður ekki séð að stefnandi hafi tilkynnt stefnda sérstaklega um magnaukninguna, eins og mælt var fyrir um í grein 0.5.8 í útboðslýsingu. Á sama hátt verður ekki séð að tilkynning hafi borist frá skrúðgarðyrkjumeistara til eftirlitsmanns um vökvun, enda enginn slíkur við verkið hjá stefnanda.

Eftirlitsmaður með verkinu gaf skýrslu fyrir dóminum. Kvaðst hann ekki hafa veitt samþykki fyrir viðbótarvökvuninni og hana hefði aldrei borið á góma í samtölum hans við fyrirsvarsmann stefnanda. Benti hann á að í úttektarskýrslum fyrir júnímánuð 2019 hefði aldrei verið minnst á vökvun og að hann hefði aldrei samþykkt fimmfalda vökvun eftir að verklok hefðu farið fram, en það var, sem fyrr segir, í maí 2019. Synir fyrirsvarsmanns stefnanda gáfu einnig skýrslu fyrir dóminum og töldu þeir sig hafa hlustað á hann ræða um vökvun við eftirlitsmanninn.

Stefnandi hefur ekki fært fram haldbærar sannanir fyrir því að eftirlitsmaður með verkinu hafi samþykkt þá viðbótarvökvun sem stefnandi krefur stefnda um. Hann hefur ekki heldur lagt fram skriflegar tilkynningar um magnbreytingar á verkinu, eins og verklýsingin kvað á um. Með vísan til þessa og að virtum gögnum málsins og skýrslum vitna fyrir dóminum er það niðurstaða dómsins að fullyrðing stefnanda um að eftirlitsmaður með verkinu hafi veitt munnlegt samþykki sitt fyrir allri viðbótarvökvun stefnanda sé ósönnuð. Verður því ekki fallist á að stefnandi eigi rétt á viðbótargreiðslum frá stefnanda vegna viðbótarvökvunar eins og krafist er. Ber því að sýkna stefnda af aðalkröfu stefnanda.

Í varakröfu sinni krefst stefnandi greiðslu dráttarvaxta og málskostnaðar. Krafa þessi kom fyrst fram við aðalmeðferð málsins og mótmælti stefndi henni sem of seint fram kominni. Um er að ræða sömu dráttarvaxtakröfu og fram kemur í aðalkröfu en að undanskilinni kröfu fyrir vökvun sem hefur verið dregin frá. Er í varakröfu því um að ræða lækkun á dráttarvaxtakröfu frá því sem var í aðalkröfu sem nemur andvirði vökvunarinnar. Er fallist á með stefnanda að varakrafan rúmist innan aðalkröfu, og verður hún því tekin til umfjöllunar.

Í d og eliðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 er boðið að dómkröfur skuli koma glöggt fram í stefnu, auk þess sem lýsing málsástæðna og málsatvika verði að vera svo glögg að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Í útskýringum með varakröfunni segir stefnandi að krafist sé greiðslu dráttarvaxta og málskostnaðar á þegar greidda fjárhæð. Hér er því eingöngu verið að krefjast dráttarvaxta á tvo reikninga gefna út 04.07.2019, nr. 2354 að fjárhæð 4.594.232 og nr. 2355 kr. 17.845.100 þar til þeir eru að fullu greiddir þann 21.10.2019. Í dómkröfunni verður ekki betur séð en að krafist sé greiðslu dráttarvaxta af útgefnum reikningum 31. desember 2018, að frádregnum tilgreindum innborgunum og kreditreikningum stefnda „Um áramót 2018/2019“, eins og það er orðað í stefnu, og innborgunum 12. júní og 28. ágúst 2019. Hvorki er í stefnu né í útskýringum sem lagðar voru fram með varakröfunni að finna skýringar á því hvaða kröfur það eru sem krafist er dráttarvaxta af og hvers vegna þær eru í gjalddaga fallnar. Því er óljóst um upphafsdaga dráttarvaxtaútreikninganna. Það liggur fyrir að stefndi greiddi stefnanda innborganir umfram útgefna reikninga en óútskýrt er hvernig þeim innborgunum, samtals að fjárhæð 27.432.350 krónur, og kreditreikningum var jafnað á móti greiðslum stefnanda og þá hvaða áhrif það hefur á dráttarvaxtakröfu hans. Telur dómurinn að stefnandi verði að gera nákvæmari grein fyrir því hvaða kröfur er um að ræða og hvenær þær féllu í gjalddaga. Það hefur hann ekki gert. Er það því niðurstaða dómsins að dráttarvaxtakrafa stefnanda sé svo vanreifuð að vísa verði henni frá dómi.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnanda, Urð og grjóti ehf., gert að greiða stefnda, Reykjavíkurborg, 1.200.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda.

E-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Reykjavíkurborg, er sýknaður af aðalkröfu stefnanda, Urðar og grjóts ehf.

Varakröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Stefnanda ber að greiða stefnda 1.200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.) innborganir umfram útgefna reikninga en óútskýrt er hvernig þeim innborgunum, samtals að fjárhæð 27.432.350 krónur, og kreditreikningum var jafnað á móti greiðslum stefnanda og þá hvaða áhrif það hefur á dráttarvaxtakröfu hans. Telur dómurinn að stefnandi verði að gera nákvæmari grein fyrir því hvaða kröfur er um að ræða og hvenær þær féllu í gjalddaga. Það hefur hann ekki gert. Er það því niðurstaða dómsins að dráttarvaxtakrafa stefnanda sé svo vanreifuð að vísa verði henni frá dómi.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnanda, Urð og grjóti ehf., gert að greiða stefnda, Reykjavíkurborg, 1.200.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda.

E-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Stefndi, Reykjavíkurborg, er sýknaður af aðalkröfu stefnanda, Urðar og grjóts ehf.

Varakröfu stefnanda er vísað frá dómi.

Stefnanda ber að greiða stefnda 1.200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)