S-510/2019

d ómur :

Mál þetta var þingfest þann 17. október 2019 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 13. desember sama ár. Málið er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dags. 16. september 2019, á hendur ákærðu, E-kvk-þgf R-kvk-þgf E-kvk-þgf, fyrir líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 15. apríl 2018, framan við skemmtistaðinn Frón að Eyravegi 35 á Selfossi, veist að A, rifið í hár hennar þannig að hún féll við og sparkað endurtekið í líkama hennar þar sem hún lá, með þeim afleiðingum að hún hlaut bólgu yfir neðstu hálshryggjum, mar aftan á vinstri handlegg, eymsli yfir höfði, herðum og aftan á hálsi og hnakkafestum.

Telst brot ákærðu varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er tekin upp einkaréttarkrafa A. Í þinghaldi 5. desember sl., ákvað dómari að víkja kröfunni til meðferðar í sérstöku einkamáli með vísan til heimildar í 1. mgr. 175. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Ákæruvaldið gerir þær kröfur sem í ákæru greinir.

Ákærða krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins og að allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda ákærðu, verði greidd úr ríkissjóði.

Helstu málavextir

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að klukkan 03:24 aðfaranótt sunnudagsins 15. apríl 2018, hafi lögreglu borist tilkynning um slagsmál við skemmtistaðinn Frón. Er lögregla kom á vettvang hafi árásaraðili, ákærða í máli þessu, verið á vettvangi en brotaþoli, A, farin. Ræddi lögregla við ákærðu og vitni sem gáfu sig fram á vettvangi.

Í máli þessu liggja frammi tvö læknisvottorð. Annars vegar vottorð Heilbrigðisstofnunar Suðurlands (HSu) vegna brotaþola, dags. 9. september 2018. Kemur fram að brotaþoli hafi komið á bráðamóttöku HSu 15. apríl 2018 og verið skoðuð af hjúkrunarfræðingi. Í nótum hans segir m.a. „[…] talar um höfuðverk. Skrámur í andliti“. Sama dag hafi brotaþoli einnig mætt til skoðunar hjá vaktlækni. Um áverka brotaþola segir í nótum læknis: „Diffus bólga yfir neðstu hálshryggjum, ekkert mar að sjá. […] Mar aftan á vinstri handlegg, upp við handakrika, ca 5 cm í diameter, blátt og rautt að lit. […] Eymsli yfir höfði við þreyfingu sérstaklega yfir vinstri hlið hnakka. Ekki að finna hvorki sár né bólgu þar. Ekki talin þörf á frekari skoðun á þessum áverkum. Fer heim.“ Þá er í vottorðinu gerð grein fyrir komu brotaþola til læknis á HSu þann 24. apríl sama ár. Þar er vísað til nýlegrar líkamsárásar og verkja eftir hana í hálsi og herðum brotaþola. Þá segir: „[…] við skoðun hvell aum yfir vöðvum aftan á hálsi og yfir herðum og hnakkafestum.“ Ekki þykir ástæða til að rekja komur brotaþola til læknis 17. júlí 2018 og 17., 27., og 31. ágúst sama ár.

Hins vegar er meðal gagna málsins vottorð HSu, dags. 9. september 2018, vegna komu ákærðu á bráðamóttöku HSu þann 15. apríl 2018 vegna verkja í þumalrót vinstri handar. Er haft eftir ákærðu að hún hafi lent í slagsmálum umræddan dag og eigi erfitt með að hreyfa fingur. Sama dag mætti ákærða til skoðunar hjá vaktlækni vegna verkja í fingri. Kemur fram að við myndatöku hafi beináverkar ekki greinst og hvorki bein né liðbreytingar.

Auk ákærðu gáfu skýrslur við aðalmeðferð málsins brotaþolinn, A, vitni sem stödd voru fyrir framan skemmtistaðinn Frón umrætt sinn, þau B, C, D, E, F og G. Einnig var tekin skýrsla af vitninu H dyraverði á Fróni, lögreglumönnunum I og J og K lækni á HSu. Framburður ákærða og vitna verður ekki rakinn, en vikið að honum í niðurstöðukafla að því leyti sem þörf krefur til úrlausnar málsins.

Forsendur og niðurstaða

Ákærðu er gefin að sök líkamsárás aðfaranótt sunnudagsins 15. apríl 2018, framan við skemmtistaðinn Frón við Eyraveg á Selfossi. Er ákærðu gefið að sök að hafa veist að brotaþola, rifið í hár hennar þannig að hún féll við og sparkað endurtekið í líkama hennar þar sem hún lá, með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru. Ákærða neitar sök og ber við neyðarvörn.

Í gögnum málsins og fyrir dómi kom fram að brotaþoli hafi á umræddum tíma verið starfsmaður skemmtistaðarins Fróns, nánar tiltekið vaktstjóri og starfsmaður á barnum. Umrædda nótt hafi hún hins vegar verið gestur á skemmtistaðnum og komið þangað ásamt vini sínum, vitninu B, og vini sínum, vitninu C, sem á umræddum tíma var dyravörður á skemmtistaðnum. Umrædda nótt var ákærða einnig gestur á umræddum skemmtistað ásamt […]. Engin tengsl eru á milli ákærðu og brotaþola en ákærða mun, einhverju fyrir umræddan atburð, hafa verið sett í svokallað bann á skemmtistaðnum, að því sem fram kom fyrir dómi, samkvæmt ákvörðun brotaþola.

Fram kom fyrir dómi að ákærða, brotaþoli og vitnin B, C, D, E, F og G, sem voru að skemmta sér á Fróni umrætt kvöld, voru öll undir áhrifum áfengis. Þá bera gögn málsins með sér að verulegar tafir hafi verið á rannsókn lögreglu í máli þessu sem ekki verða raktar til ákærðu. Þannig var lögregluskýrsla tekin af brotaþola mánudaginn 16. apríl 2018 og af ákærðu rúmum fjórum mánuðum síðar, þann 23. ágúst. Tæpum fimm mánuðum eftir atburðinn var lögregluskýrsla tekin af vitninu B, en af öðrum vitnum voru ekki teknar skýrslur fyrr en í byrjun marsmánaðar 2019, eða tæpum ellefu mánuðum eftir atburð þann sem mál þetta fjallar um. Ætla má að framangreint hafi haft áhrif á minni vitna og þar með áreiðanleika framburðar þeirra er þau gáfu skýrslu fyrir dómi tæpum átján mánuðum eftir atburðinn.

Ákærða neitaði alfarið sök fyrir dómi en bar við minnisleysi er hún var yfirheyrð af lögreglu þann 23. ágúst 2018. Fyrir dómi greindi ákærða hins vegar nokkuð ítarlega frá atvikum umrædda nótt og vísaði til þess að eftir að hafa lesið gögn málsins aftur og aftur, eins og ákærða orðaði það, hafi atvik málsins rifjast upp fyrir henni. Lýsti ákærða fyrir dómi samskiptum hennar og brotaþola sem tvískiptri atburðarás. Annars vegar öskrum og ásökunum af hálfu brotaþola er þær voru báðar á leið út af skemmtistaðnum eftir lokun og í framhaldinu átökum þeirra í milli fyrir utan innganginn sem brotaþoli hafi átt frumkvæði að með því að rífa í hár ákærðu. Kvaðst ákærða hafa reynt að ýta brotaþola frá sér en síðan endað með því að hún hafi rifið í hár brotaþola. Í þessum átökum hafi þær fallið á jörðina en verið aðstoðaðar á fætur. Hins vegar lýsti ákærða atviki sem hafi átt sér stað skömmu síðar fjær inngangi skemmtistaðarins. Kvaðst ákærða hafa séð brotaþola ræða við […] ákærðu og síðan ýta við honum. Hafi hún þá gengið rösklega að brotaþola og ýtt henni frá. Brotaþoli hafi þá aftur ráðist að henni og rifið í hár hennar. Kvaðst ákærða hafa á móti rifið í hár brotaþola og þær síðan fallið á jörðina þar sem þær hafi haldið áfram að rífa í hár hvor annarrar og togast á þar til einhver hafi komið að og stíað þeim í sundur.

Brotaþoli lýsti atvikum með talsvert öðrum hætti fyrir dómi. Kvaðst hún hafa orðið fyrir leiðindum af hálfu ákærðu á leið út af skemmtistaðnum. Þegar út hafi verið komið hafi […] ákærðu kallað sig ljótum nöfnum. Þá hafi hún fundið að togað hafi verið í hár hennar, hún snúið sér við og þá séð að þar hafi ákærða verið að verki. Í framhaldinu hafi ákærða barið í bringu hennar og höfuð. Kvaðst brotaþoli hafa „frosið“ en reynt að verja sig með því að halda í hendur ákærðu sem einnig hafi reynt að sparka í sig. Þá hafi ákærða, hangandi í hári brotaþola, dottið og brotaþoli einnig. Hafi ákærða haldið áfram að sparka í höfuð, herðablað, mjöðm og bak brotaþola auk þess að lemja brotaþola. Kvað brotaþoli ákærðu hafa sparkað í sig þegar þær voru liggjandi á jörðinni og einnig þegar ákærða hafi verið dregin frá brotaþola. Hafi ákærða veitt henni þrjú hnefahögg og allt að tíu spörk í líkamann.

Í máli þessu er ákærðu í fyrsta lagi gefið að sök að hafa veist að brotaþola umrætt sinn, rifið í hár hennar þannig að brotaþoli hafi fallið við. Vitnið C, kvaðst fyrir dómi hafa metið það svo að ákærða hafi ætlað í brotaþola, en tók fram að þegar hann hafi ætlað að ganga á milli ákærðu og brotaþola hafi vitnið D stöðvað hann þar sem hann hafi haldið að vitnið, þ.e. C, hafi ætlað að ráðast á ákærðu. Við það hafi ákærða losnað og vitnið næst séð þegar ákærða hafi verið að „rífa brotaþola niður“. Minnti vitnið að ákærða hafi komið aftan að brotaþola, tekið í hár hennar og rifið hana niður með þeim afleiðingum að þær hafi báðar fallið á jörðina. Kvaðst vitnið ekki hafa séð brotaþola rífa í hár ákærðu. Vitnið D, kunningi brotaþola, staðfesti framangreind afskipti af vitninu C en kvað brotaþola hafa legið á jörðinni er hann kom að og fjöldi fólks þar í kring. Vitnið E, sem hvorki er tengdur ákærðu né brotaþola, kvaðst í skýrslutöku hjá lögreglu 5. mars 2019 hafa séð tvær stelpur rífa í hár hvor annarrar, en bar við minnisleysi í skýrslugjöf fyrir dómi. Vitnið kvaðst þó muna eftir að hafa dregið ákærðu frá brotaþola þar sem honum hafi fundist hún vera að ráðast að brotaþola. Þá kvaðst vitnið muna eftir að ákærða hafi verið reið. Hins vegar mundi vitnið ekki eftir því að hafa séð ákærðu rífa í hár brotaþola. Vitnið F, […] vinkonu brotaþola, kvaðst hafa orðið var við pirring milli ákærðu og brotaþola fyrir utan skemmtistaðinn, öskur og garg á báða bóga og hafi þær báðar verið mjög reiðar. Kvaðst vitnið hafi gengið í burtu og næst séð ákærðu og brotaþola liggjandi á jörðinni en illa séð atburðarásina þar sem margir hafi verið í kringum þær. Þó greindi vitnið frá því að þær hafi verið hvor á annarri, haldið hvor í aðra og slegið. Vitnið H, vinnufélagi brotaþola og dyravörður umrætt kvöld, kvaðst hafa verið að loka staðnum þegar hann hafi frétt að brotaþoli væri í slagsmálum fyrir utan staðið. Hann hafi því hlaupið að, séð brotaþola liggjandi á jörðinni en ekki séð upptök átakanna. Vitnið G kunningi ákærðu, kvað brotaþola hafa öskrað að ákærðu fyrir utan staðinn og verið ögrandi í garð ákærðu. Í upphafi skýrslutökunnar kvað vitnið þetta hafa endað með því að ákærði hafi rifið í hár brotaþola og brotaþoli dottið á rassinn. Síðar í skýrslutökunni lýsti vitnið atvikum þannig að ákærða hafi „svona tosað aftur á bak“ eins og vitnið orðaði það, með þeim afleiðingum að brotaþoli hafi dottið aftur á bak eða hnigið niður. Síðar í yfirheyrslunni dró vitnið nokkuð úr framburði sínum að þessu leyti þegar hún var spurð hvort hún hafi séð atvik vel og vísaði til þess að langt væri um liðið, hún hafi verið drukkin og langt liðið nætur umrætt sinn.

Í öðru lagi er ákærðu gefið að sök að hafa sparkað endurtekið í líkama brotaþola þar sem hún hafi legið á jörðinni framan við skemmtistaðinn Frón aðfaranótt sunnudagsins 15. apríl 2018. Vitnið B, greindi fyrir dómi frá atvikum með nákvæmlega sama hætti og hjá lögreglu þann 4. september 2018, þ.e. að brotaþoli hafi verið að ræða við […] ákærðu fyrir utan skemmtistaðinn og hafi ákærða gengið rösklega að þeim og kvaðst vitnið hafa metið það svo að ákærða hafi ætlað að ráðast á brotaþola. Síðan hafi hann séð ákærðu og brotaþola vera að kljást og rífa í hárið á hvor annarri, endað á jörðinni þannig að brotaþoli hafi orðið undir ákærðu. Vitnið gat ekki borið um hvor þeirra hafi átt upptök að hártogi umrætt sinn. Hvað þennan þátt ákæru varðar bar vitnið fyrir dómi einnig með sama hætti og í yfirheyrslu hjá lögreglu, þ.e. að ákærða hafi staðið upp og sparkað tvisvar í brotaþola þar sem hún hafi legið á jörðinni, einu sinni í hnakka og einu sinni í mjóbak. Eftir það hafi dyraverðir komið og skilið ákærðu og brotaþola að. Vitnið C kvaðst hafa séð hendur og fætur á lofti en ekki hvar högg hafi lent. Aðspurður um þann framburð sinn hjá lögreglu 2. mars sl., að ákærða hafi sparkað í mjöðm og mjóbak brotaþola, kvað vitnið minni sitt ekki gott og vísaði til þess að hann hefði „einhverja greiningu“. Nánar aðspurður um framburð sinn hjá lögreglu 2. mars sl., sagði vitnið: „Þú veist, ég gæti kannski sagt eitt spark, en ekki fullkomið, man ekki ótrúlega vel eftir öllu sem gerðist þarna.“ Ítrekað aðspurður kvaðst vitnið ekki vera hundrað prósent viss um að hafa séð ákærðu sparka í brotaþola. Vitnið H dyravörður kvaðst fyrir dómi að hafa séð sparkað í læri brotaþola en dró þann framburð til baka þegar honum var kynnt að hann hefði ekki greint frá því er hann hafi verið yfirheyrður af lögreglu þann 5. mars sl. Önnur vitni á vettvangi umrætt sinn, þ.e. D, E, F og G, greindu hvorki fyrir lögreglu né fyrir dómi frá því að ákærða hefði sparkað í brotaþola umrætt sinn.

Við mat á framburðum vitnanna B og C er til þess að líta að fyrrnefnda vitnið var á umræddum tíma vinur brotaþola og síðar […] og síðarnefnda vitnið vinur og samstarfsmaður brotaþola. Dregur framangreint úr sönnunargildi framburðar vitnanna í máli þessu. Einnig er til þess að líta að vitnið B upplýsti fyrir dómi að hafa fengið skýrslu þá sem hann gaf hjá lögreglu senda í símann sinn frá vinkonu brotaþola. Kvaðst vitnið hafa kynnt sér efni skýrslunnar fyrir aðalmeðferð málsins og staðfesti að um væri að ræða sömu skýrslu og liggur frammi í málinu, nánar tiltekið úrdrátt af hljóðrituðum framburði vitnisins hjá lögreglu þann 4. september 2018. Tæpir tuttugu mánuðir voru liðnir frá atburði þeim sem mál þetta fjallar um þegar vitnið gaf skýrslu fyrir dómi. Bar framburður vitnisins fyrir dómi þess skýrlega merki að hann hefði kynnt sér framburð sinn hjá lögreglu fyrir aðalmeðferð. Einnig var hann eina vitnið, sem kom fyrir dóm í máli þessu, sem skýrði með nákvæmlega sama hætti frá atvikum máls og hjá lögreglu. Að öllu framangreindu virtu, sbr. 1. mgr. 111. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, er það mat dómsins að í máli þessu verði ekki byggt á framburði vitnisins B.

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu daginn eftir umræddan atburð eða þann 16. apríl 2018 og hefur dómari kynnt sér hljóðupptöku af skýrslunni. Þar kvað brotaþoli ákærðu hafa sparkað nokkrum sinnum í höfuð sitt. Annars vegar meðan þær voru liggjandi á jörðinni og hafi ákærða þá sparkað í hana með báðum fótum. Hins vegar hafi ákærða, eftir að hún reis upp, sparkað í höfuð sitt og bak. Kvað brotþoli ákærðu einnig hafa slegið sig og aðspurð hvort hnefi ákærðu hafi verið krepptur eða hún slegið hana með opnum lófa, svaraði brotaþoli því til að hnefi ákærðu hefði örugglega verið krepptur. Brotaþoli kvaðst ekki muna hve oft ákærða hafi kýlt hana, þetta hafi gerst svo hratt, en það hafi verið mjög oft. Framburður brotaþola fyrir dómi var í öllum meginatriðum á sama veg og hjá lögreglu að því undanskildu að fyrir dómi kvað brotaþoli ákærðu hafa slegið sig þrjú hnefahögg og sparkað allt að tíu sinnum í líkama sinn eins og áður er rakið.

Óumdeilt er að brotaþoli var með áverka er hún leitaði til læknis umræddan dag. Hvorki í nótum vakthafandi hjúkrunarfræðings, sem tók á móti brotaþola umrædda nótt, né í nótum vitnisins K læknis, sem skoðaði brotaþola um klukkan 17:00 umræddan dag, er haft eftir brotaþola að hún hafi verið lamin með krepptum hnefa. Vitnið K staðfesti framlagt læknisvottorð fyrir dómi. Þá vísaði vitnið til þess að brotaþoli hafi greint frá því að hún og konan sem á hana hafi ráðist hafi dottið í gólfið og þar hafi konan náð að sparka ítrekað í höfuð brotaþola. Vitnið K kvað ákverka brotaþola ekki hafa verið meiriháttar, þ.e. um hafi verið að ræða minniháttar bólgur sem hafi getað samræmst því að högg hafi komið á háls og höfuð brotaþola í átökum. Vísaði vitnið í þessu sambandi til þess að ætla mætti að meiri kraftur fylgi í spörkum ef sá sem sparkar sé uppistandandi en hinn liggjandi, en þannig hafi brotaþoli ekki lýst atvikum er hún hafi komið í skoðun til vitnisins.

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður eingöngu byggt á framburði brotaþola fyrir dómi um ætluð spörk ákærðu í líkama brotaþola er hún hafi legið á jörðinni umrætt sinn. Að mati dómsins var framburður brotaþola fyrir dómi um fjölda högga og sparka af hálfu ákærðu ótrúverðugur. Að framangreindu virtu og gegn neitun ákærðu, sem fær nokkra stoð í framburði vitnisins K um áverka þá sem vitnið staðfesti að brotaþoli hafi hlotið, hefur ákæruvaldinu með vísan til 108. og 109. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ekki tekist nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, um að ákærða hafi sparkað endurtekið í líkama brotaþola þar sem hún hafi legið á jörðinni.

Með vísan til þess sem að framan greinir um upphaf samskipta milli ákærðu og brotaþola greint sinni, þykir nægilega sannað að til snarpa orðaskipta og átaka hafi komið milli ákærðu og brotaþola fyrir framan skemmtistaðinn Frón umrætt sinn. Þrátt fyrir að nokkur hópur manna hafi verið á vettvangi umrætt sinn gátu vitni ekki borið um það hvor þeirra hafi átt upptökin. Eins og áður greinir kvað ákærða brotaþola hafa átt upptök af átökum þeirra í milli með öskrum og með því að rífa í hár ákærðu. Kvaðst ákærða hafa reynt að halda brotaþola frá sér en síðan rifið á móti í hár brotaþola. Í framhaldinu hafi þær báðar fallið á jörðina. Brotaþoli hafnaði því alfarið fyrir dómi að hafa átt upptökin, þ.e. að hafa rifið fyrst í hár ákærðu. Hins vegar telur dómurinn, með vísan til framburðar ákærðu fyrir dómi, komna lögfulla sönnun þess að ákærða hafi í átökum við brotaþola rifið í hár brotaþola sem við það hafi fallið við, og þannig brotið gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1040. Hins vegar hefur ákæruvaldinu ekki tekist nægileg sönnun, sbr. 108. og 109. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, um að ákærða hafi átt upptökin umrætt sinn. Ekki er fallist á það með ákærðu að ákvæði neyðarvarnar í 12. gr. sömu laga eigi við í máli þessu.

Við ákvörðun refsingar er litið til þess að ákærða hefur ekki áður hlotið refsingu, brot það sem ákærða hefur verið sakfelld fyrir var ekki stórfellt sem og heimildar í 1. málsliðar 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þar sem kveðið er á um að heimilt sé að láta refsingu niður falla þegar verknaður á undir 217. gr. sömu laga. Ákærðu verður því ekki gerð refsing í máli þessu.

Samkvæmt framangreindum úrslitum og með vísan til 233. gr., sbr. 2. málsliðar 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þykir rétt, að ákærða greiði ⅓ af þóknun skipaðs verjanda síns, L-kvk-ef M-kvk-ef O-kvk-ef lögmanns, vegna vinnu við málið á rannsóknarstigi og fyrir dómi, og þykir hæfilega ákveðin 835.360 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá greiði ákærða sama hluta af 57.200 króna í ferðakostnað verjandans. Úr ríkissjóði greiðist ⅔ hluti þóknunar og ferðakostnaðar verjanda ákærðu. Samkvæmt gögnum málsins var enginn kostnaður af rannsókn málsins hjá lögreglu.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærðu, E-kvk-þgf R-kvk-þgf E-kvk-þgf, er ekki gerð refsing í máli þessu.

Ákærða greiði ⅓ hluta af 835.360 króna þóknun skipaðs verjanda síns, L-kvk-ef M-kvk-ef O-kvk-ef lögmanns, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og sama hlutfall af 57.200 króna ferðakostnaði verjandans. Að öðru leyti greiðist þóknun verjanda og ferðakostnaður úr ríkissjóði.

R-kvk-nf T-kvk-nf ferðakostnaði verjandans. Að öðru leyti greiðist þóknun verjanda og ferðakostnaður úr ríkissjóði.

R-kvk-nf T-kvk-nf