E-8360/2004

Mál þetta var höfðað 27. september 2004 og var dómtekið 2. apríl sl.

Stefnandi er Húsaklæðning ehf., Ingólfsstræti 3, Reykjavík.

Stefndi er Gistihúsið Ísafold ehf., Bárugötu 11, Reykjavík.

Dómkröfur

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda 4.742.465 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 670.465 krónum frá 28. september 2005 til 10. október 2005 en af 4.742.465 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt mati réttarins.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda að svo stöddu en til vara krefst stefndi þess að hann verði sýknaður af kröfu um greiðslu dráttarvaxta. Þá gerir hann kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Málavextir

Málavextir eru þeir að forráðamenn stefnda leituðu til stefnanda og óskuðu eftir viðræðum við hann um að stefnandi tæki að sér framkvæmdir við fasteignir stefnda að Bárugötu 11, Bárugötu 20 og Nýlendugötu 19 b, Reykjavík. Stefndi mun hafa haft nokkuð ákveðnar hugmyndir um fyrirhugaðar framkvæmdir en á skort að hugmyndir um endanlega útfærslu lægju fyrir. Varð að samkomulagi að nánari útfærsla yrði ákveðin á staðnum í samráði stefnanda og stefnda. Ekki var gerður eiginlegur verksamningur með formlegum hætti heldur undirritaði stefndi verkbeiðni til stefnanda í hvert sinn sem þáttaskil urðu í verkinu eða þegar byrja átti á nýjum verkáfanga.

Ekki var samið um heildarverð fyrir fram þar sem í upphafi mun ekki hafa verið fyllilega ljóst af hálfu stefnda hve mikið ætti að vinna. Umsamið var að verkið yrði unnið í tímavinnu. Við verkið unnu byggingarstjóri á vegum stefnanda, verkamenn, smiðir, múrarar, pípulagningamenn og rafvirkjar. Þá voru kallaðir til steypusögunarmenn, blikksmiðir og málarar eftir því sem þurfti. Stefnandi sá um alla verkstjórn, réð undirverktaka, sá um hönnun og öll innkaup efnis.

Starfsmenn stefnanda héldu tímaskýrslur um störf sín á verkstað, hvort sem um var að ræða verkamenn, iðnaðarmenn eða byggingarstjóra. Allar efnisnótur eru fyrirliggjandi í málinu auk reikninga frá undirverktökum. Forráðamenn stefnda voru reglulega á verkstað og fylgdust með framkvæmdum, auk þess sem þeir komu að hönnun verksins, að því er varðaði fyrirkomulag innan dyra. Stefnandi kveðst hafa sótt um styrk til húsafriðunarnefndar Reykjavíkur að beiðni stefnda fyrir hans hönd. Hafi það verið gert 10 febrúar 2003 og hafi áætlað verð framkvæmda sem tíundaðar voru þar 7.020.000 krónur. Stefndi mótmælir þessu og heldur því fram að umsóknin hafi aldrei verið lögð fram. Stefnandi heldur því fram að eftir þennan tíma hafi umfang framkvæmdanna aukist verulega og þá kostnaður að sama skapi. Telur hann að það hafi ekki átt að koma stefnda á óvart þar sem viðgerðirnar og verkin hafi verið unnin að beiðni stefnda.

Stefndi greiddi inn á verkið til stefnanda eftir framgangi verksins og greiddi hann á verktíma 12.000.000 króna. Ágreiningur kom upp milli aðila um uppgjör verksins og í nóvember 2003 fór stefnandi frá verkinu að ósk stefnda. Mun stefndi hafa ráðið annan verktaka til að ljúka framkvæmdum.

Stefnandi heldur því fram að ítrekað hafi verið reynt að ná samkomulagi við stefnda um uppgjör á því sem ógreitt er, en án árangurs. Stefndi hafi fengið öll gögn afhent, bæði tímaskýrslur starfsmanna, afrit vegna efniskaupa, ljósmyndir og annað, en stefndi hafi ekki viljað ræða þetta mál við stefnanda. Stefndi kveðst hafa gengið eftir því að fá reikninga en það hafi gengið illa. Þegar reikningum loks hafi verið framvísað hafi þeir virst fjarstæðukenndir og ekki í samræmi við umfang verkanna.

Til lausnar á ágreiningi aðila og til að reyna að ná samkomulagi í málinu sammæltust þeir um að óska sameiginlega eftir dómkvaðningu matsmanna til þess að staðreyna unnin verk og útlagðan kostnað stefnanda í þágu stefnda á grundvelli fyrirliggjandi reikninga á dómskjölum nr. 1-38. Samkomulag var um að undanskilja verk sem unnin voru við Nýlendugötu 19b og afmarka matsstörfin við verk sem unnin voru við Bárugötu 11 og Bárugötu 20. Matsmenn skyldu einnig staðreyna að unnið verk væri faglega unnið og án galla. Skyldu matsmenn meta hæfilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem stefnandi innti af hendi í þágu stefnda. Skyldu þeir leggja mat á útlagðan kostnað og taka tillit til kostnaðarþátta vegna framkvæmdanna, sem eðlilegt sé að líta til, svo sem vegna efniskaupa, aðkeyptrar þjónustu, vinnupalla og aðstöðu. Reyndust einstaka verkþættir gallaðir var lagt fyrir matsmenn að meta hæfilegan kostnað við úrbætur og að gera tillögur um úrbætur.

Matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna, sem voru B-kk-nf E-kk-nf, verkfræðingur og múrari, og Þ-kk-nf J-kk-nf byggingatæknifræðingur, er dags. 10. október 2005. Niðurstaða þeirra er sú að kostnaður vegna Bárugötu 11 nemi samtals 11.577.000 krónum en kostnaður vegna Bárugötu 20 nemi 4.495.000 krónum. Samkvæmt útreikningi stefnanda nemur kostnaður vegna Nýlendugötu 19 b 670.465 krónum og er ekki ágreiningur um þann kostnað. Samtals nema þessar fjárhæðir, að frádreginni innborgun stefnda, 12.000.000 króna, stefnufjárhæð.

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á því að í gildi hafi verið samningur milli aðila um að stefnandi ynni tiltekin verk í þágu stefnda, að beiðni stefnda, í tímavinnu, auk þess sem hann fengi endurgreidda alla aðkeypta vinnu undirverktaka og kostnað vegna efnisúttekta. Þá eigi hann samkvæmt venju og gjaldskrá sinni rétt til verkfæragjalds sem reiknist 10 % af vinnu starfsmanna stefnanda. Stefnandi byggir á því að í flestum tilvikum hafi stefndi ritað undir verkbeiðni en einnig hafi komið einstaka munnleg fyrirmæli um verkþætti frá stefnda, sem hafi fylgst grannt með verkinu og tekið virkan þátt í ákvarðanatöku um einstaka útfærslur. Á því er byggt að umsamið verk sé án galla og ekkert sem gefi stefnda tilefni til að halda eftir greiðslum með þeim hætti sem hann hafi gert. Stefnandi eigi á grundvelli verksamnings aðila rétt til greiðslu í samræmi við framlagðar tímaskýrslur og afrit reikninga vegna útlagðs kostnaðar.

Á því er byggt að stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að öðruvísi hafi verið samið en að verkið skyldi unnið í tímavinnu, svo sem stefnandi haldi fram. Á því er einnig byggt að stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að tímaskráning starfsmanna stefnanda sé röng.

Stefnandi vísar til reglna verktakaréttar um efndir verksamninga og rétt verktaka til verklauna fyrir unnið verk. Einnig vísar hann til reglna samningaréttar um skuldbindingagildi loforða og reglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og úrræði kröfuhafa vegna vanefnda skuldara. Þá er vísað til vaxtalaga nr. 38/2001 og laga um meðferð einkamála nr. 90/1991.

Málsástæður stefnda

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi lagt mjög að stefnda að ganga til samstarfs við hann og hafi m.a. staðhæft að stefndi ætti rétt til styrks úr Húsaverndunarsjóði Reykjavíkur og að hann væri þar í góðum tengslum og myndi stuðla að lausn þess máls.

Stefnandi hafi útbúið kostnaðaráætlun á verkið. Hins vegar sé staðhæfing stefnanda í stefnu röng um að hann hafi sótt um styrk fyrir stefnda. Umsókn hafi aldrei verið lögð fram.

Stefnandi hafi ekki hlutast til um að teikna breytingar eða afla samþykkis fyrir þeim, en framkvæmdir lúti eftirliti byggingaryfirvalda og séu leyfisskyldar. Ráðist hafi verið í framkvæmdir án nokkurs undirbúnings stefnanda, fyrirhyggjulaust. Stefnandi hafi aðeins útbúið verkbeiðnir eins og tíundað sé í stefnu og látið stefnda samþykkja. Hér sýnist helst vera um blekkingar að ræða.

Ekki hafi farið fram fagleg úttekt á ástandi eigna (ástandslýsing) eða með hverjum hætti úr yrði bætt ef ávant væri.

Málsaðilar hafi samið um það að stefndi greiddi til stefnanda eftir framgangi verksins, þ.e. verkstöðu. Þannig hafi stefndi greitt stefnanda á verktíma samtals um 12.000.000 króna auk þess sem stefndi hafi orðið að greiða ýmsum verktökum verulegar fjárhæðir fyrir verkþætti sem stefnandi hafi átt að sjá um. Ekki hafi stefnandi gert stefnda sérstaklega grein fyrir tímagjöldum og/eða tímafjölda.

Stefnda hafi verið nauðsynlegt að fá formlega reikninga, m.a. vegna endurgreiðslu á virðisaukaskatti og hafi hann gengið eftir því við stefnanda, en stefnandi hafi jafnan drepið því á dreif.

Þegar stefndi hafi gengið mjög hart á stefnanda að fá reikninga hafi hann brugðist við með þeim hætti að staðhæfa að stefndi stæði í verulegri skuld við félagið og framvísaði reikningum sem sýnist fjarstæðukenndir og ekki í nokkru samræmi við umfang verka.

Stefndi hafi strax mótmælt reikningum stefnanda sem röngum og bersýnilega ósanngjörnum og að þeim fylgdi ekki greiðsluskylda að lögum.

Stefnandi sé sérfræðingurinn í viðskiptum málsaðila og eigi að kunna skil á öllum grunnþáttum verklegra framkvæmda og vinna verkið með faglegum hætti á sem hagkvæmastan hátt fyrir stefnda og afla til framkvæmda nauðsynlegra heimilda.

Stefndi mótmælir sérstaklega kröfum stefnanda um vexti og dráttarvexti fyrr en með málshöfðun og frá dómsuppsögu.

Að því er varðar málskostnaðarkröfu stefnda er vísað til 1. mgr. 130. gr. 1aga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Eins og rakið er hér að framan sammæltust aðilar um að fá dómkvadda matsmenn til þess að meta kostnað við þau verk sem stefnandi vann í þágu stefnda. Er ekki deilt um niðurstöðu matsmanna í málinu.

Stefndi krefst sýknu að svo stöddu á þeim grundvelli að hann hafi ekki fengið í hendur réttan reikning sem hann geti fært í bókhald sitt. Hann hafi m.a. ekki getað fengið virðisaukaskattinn endurgreiddan.

Stefndi hafði þessa málsástæðu uppi þegar í greinargerð. Í málinu liggur fyrir reikningur frá stefnanda sem dags. er 1. mars 2004. Hefur stefndi ekki sýnt fram á að þessi reikningur sé ólögmætur. Hins vegar er fjárhæð reikningsins hærri en nemur endanlegri stefnukröfu, og um fjárhæð hans hefur verið deilt, eins og rakið er hér að framan.

Ekki er því fallist á þessa málsástæðu stefnda og er kröfu hans, um sýknu að svo stöddu, hafnað.

Þá hefur stefndi mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda. Kveðst stefndi hafa gengið eftir því að fá reikning hjá stefnanda. Þegar hann loks hafi komið hafi reikningurinn verið allt of hár miðað við niðurstöðu matsmanna.

Matsgerð, sem málsaðilar sammæltust um að óska eftir, lá fyrir 10. október 2005. Er ekki ágreiningur um niðurstöðu hennar. Á þeim tíma lá því fyrir hvert væri eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu og efni sem stefnandi lét stefnda í té. Eftir atvikum ber að fallast á að sá hluti kröfu stefnanda sem matsgerð tekur til beri dráttarvexti frá 10. nóvember 2005 eða frá þeim tíma að mánuður var liðinn frá því að matsgerð lá fyrir. Fallast ber hins vegar á upphafstíma dráttarvaxta af kostnaði vegna Nýlendugötu 19b, sem nemur 670.465 krónum, eins og hann er samkvæmt kröfugerð stefnanda.

Ber samkvæmt framansögðu að fallast á kröfur stefnanda í málinu að öðru leyti en því að dráttarvextir greiðast eins og hér að framan er rakið.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 550.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan ásamt meðdómendunum B-kk-þgf B-kk-þgf húsasmíðameistara og R-kk-þgf G. I-kk-þgf verkfræðingi.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Gistihúsið Ísafold ehf., greiði stefnanda, Húsaklæðningu ehf., 4.742.465 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 670.465 krónum frá 28. september 2005 til 10. nóvember 2005 en af 4.742.465 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 550.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf

B-kk-nf B-kk-nf

R-kk-nf G. I-kk-nf