E-314/2013

Mál þetta, sem dómtekið var þann 19. maí sl., er höfðað af ÁB lyftingu ehf., Melabraut 21-27, Hafnarfirði, með stefnu birtri þann 15. nóvember 2013, á hendur V-kk-þgf B-kk-þgf V-kk-þgf, Skyggnisholti, 801 Selfossi.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.630.634 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 30. október 2011 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi greiði honum málskostnað að mati dómsins eða síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af kröfum stefnanda, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Stefndi krefst málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Málavextir.

Aðila málsins greinir nokkuð á um málavexti. Þó liggur fyrir að ágreiningur máls þessa varðar kostnað við kranavinnu vegna flutnings á hesthúsi frá Funaholti 10 í Kópavogi að Markavegi 6 í Kópavogi dagana 13. og 14. september 2011. Þá liggur fyrir að fyrirtækið E.T. ehf., kom einnig að verkinu, þ.e. öðru en kranavinnu, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 624/2013 frá 6. febrúar 2014.

Stefnandi segir atvik vera þau að stefndi hafi fengið stefnanda til að aðstoða við flutning á hesthúsinu og hafi stefnandi fylgst með verkinu báða dagana. Tveir kranar hafi verið notaðir við verkið sem tekið hafi 40 klukkustundir, 20 klukkustundir á hvorn krana. Stefndi hafi áritað vinnuskýrslu sem verkkaupi og stefnandi sent honum reikning vegna verksins, dagsettan 30. september 2011, og vísar stefnandi til þess að augljóst hafi verið að kröfunni skyldi beint að stefnda en ekki öðrum verktaka, þ.e. E.T. ehf., sem einnig hafi unnið fyrir stefnda.

Stefndi lýsir atvikum þannig að vorið 2011 hafi hann sett sig í samband við E.T. ehf., vegna umrædds flutnings. T-kk-nf A-kk-nf, starfsmaður fyrirtækisins, hafi tjáð stefnda að flutningur á húsinu myndi kosta á bilinu 700-900.000 krónur, allt eftir gangi verksins. Stuttu fyrir fyrirhugaðan flutning hafi áðurnefndur starfsmaður haft samband til að kanna hvort stefndi hefði útvegað kranamann. Það hafi komið stefnda á óvart enda ekki í samræmi við það sem farið hafði þeim í milli áður. Fyrirtækið hafi síðan útvegað kranamann og tilkynnt stefnda að við það myndi kostnaður við flutninginn hækka innan við 300.000 krónur, nánar tiltekið einn krana í 2-3 klukkustundir á hvorum stað og 30.000 króna tímagjald. Viku fyrir flutninginn hafi stefndi hitt starfsmann stefnanda við hesthúsið og þeir farið lauslega yfir verkið. Þá hafi fleiri menn frá stefnanda komið viku síðar til að kanna aðstæður. Reikningur hafi síðan borist frá stefnanda í lok september 2011. Þar sem stefnandi og stefndi hafi ekki verið í samningssambandi hafi reikningurinn komið stefnda í opna skjöldu, auk þess sem reikningsfjárhæð hafi ekki verið í samræmi við fyrri upplýsingar áðurnefnds starfsmanns E.T ehf. Því hafi stefndi mótmælt kröfu stefnanda.

Matsgerð.

Þann 2. desember 2013 var G-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf, bifvélavirkjameistari, dómkvaddur til að skoða og meta nánar tiltekin atriði sem rakin voru í matsbeiðni stefnda. Matsgerðin, dagsett í desembermánuði 2013, liggur frammi í málinu og staðfesti matsmaðurinn hana fyrir dómi. Fyrir liggur að áðurnefndur matsmaður var ásamt öðrum manni skipaður yfirmatsmaður í máli E.T.ehf., gegn stefnda, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 624/2013. Í skýrslu matsmanns fyrir dómi kom fram að fundað hafi verið sameiginlega með matsþolum beggja matsmálanna, þ.e. E.T. ehf., og stefnanda, þann 6. desember 2013.

Í matsgerðinni er gerð grein fyrir því hvernig staðið var að flutningi hússins á sínum tíma. Fram kemur að til verksins hafi verið notaðir tveir kranar Grove GMK 5200 með 200 tonna hámarkslyftigetu og Grove GMK 6300 með 300 tonna hámarkslyftigetu. Ballestar, sem fluttar hafi verið frá geymslustað í Hafnarfirði að Funaholti 10, þaðan að Markavegi 6 og síðan í lokin að geymslustað í Hafnarfirði, hafi verið 44 tonn fyrir minni kranann og 50 tonn fyrir stærri kranann. Í matsgerð kemur fram að umrætt hesthús hafi verið á einni hæð, byggt úr timbri á steinsteyptum undirstöðum sem fylgdu með húsinu í flutningi. Útveggir hefi verið klæddir með stáli, einangraðir í grind með steinull og þiljaðir að innan. Þak klætt stáli, einangrað milli sperra en ekki klætt. Gólf var ekki í húsinu. Heildarþyngd hússins var rétt rúm 56 tonn.

Í matsgerðinni kemur fram að eins og krönunum og dráttarvagni var stillt upp á báðum stöðunum hafi hvorugur kraninn getað lyft húsinu, jafnvel þó notuð hefði verið full ballest. Því hafi þurft að nota tvo krana við verkið. Þá segir orðrétt í matsgerðinni. „Lyftigeta krananna sem um ræðir er ekki næg til að einn krani ráði við húsið í þeirri fjarlægð sem sem [sic] þurfti. Stærri kraninn gæti ráðið við uppgefna þyngd, ásamt með herðatré og keðjum, með fullri ballest í 13 m fjarlægð. Hægt hefði verið að koma honum nægilega nálægt húsinu við Markaveg en ekki við Funaholt. Þá hefði kraninn t.d. þurft að standa við langhlið grunnsins og dráttarvagn með húsinu aftan við kranann. Fleiri dráttarvagna hefði þurft til að flytja ballestar eða fara fleiri ferðir. Jafnframt hefði þurft nægilega öflugt herðatré sem getur vegið nokkur tonn, sjá umfjöllun hér á eftir, og leggst þyngd þess við heildarþyngd sem lyft er. [...] Upplýst var á matsfundi að ekki sé til nægilega langt herðatré í landinu sem gert er fyrir það álag sem hér um ræðir. Því hefði þurft að hanna og sérsmíða herðatré til verksins ef sú forsenda er gefin að einn krani hefði getað lyft húsinu. Matsmaður fékk þær upplýsingar að til sé herðatré hér á landi sem er skráð til að bera 86 tonn 20 m langt og burðargetan eykst ef styttra er milli átakspunkta. Herðatré þetta er 3 tonn að þyngd sem bætist við heildarþyngd sem lyft er með því. [...] Þar sem valin var sú leið að nota tvo krana var herðatré óþarft. Keðjur voru hafðar við langhliðar hússins í hanafót upp í krók á krana. [...] Matsmaður skoðaði álagstöflur fyrir 100 tonna krana og sannreyndi að þeir hefðu ekki ráðið við að lyfta húsinu af grunni við Funaholt 10 á dráttarvagn eða af dráttarvagni á nýjan grunn við Markaveg 6“

Einnig er í matsgerðinni gerð grein fyrir öryggisstöðlum og uppstillingu krananna og dráttarvagns á báðum stöðum, m.a. með skýringamyndum. Matsbeiðandi, stefndi í máli þessu, lagði eftirfarandi þrjár spurningar fyrir matsmann. Á eftir hverri spurningu er gerð grein fyrir svörum matsmanns.

Í fyrsta lagi var þess óskað að metið yrði hvort þörf hafi verið á því að nota tvo krana við lyftingu á húsinu eða hvort einn krani hefði dugað. Óskað var eftir að matið byggði á því að þeir kranar sem notaðir voru við verkið hafi annars vegar verið Grove GMK 5200 og hins vegar Grove GMK 6300. Gerð var krafa um að matsmaður hefði myndir af lyftingunni til hliðsjónar við matið sem og að matið yrði byggt á töflum um lyftigetu krananna. Í niðurstöðu matsmanns segir: „Niðurstaða matsmanns er að þörf hafi verið fyrir þá tvo krana sem notaðir voru við að lyfta húsinu af grunni við Funaholt 10 á dráttarvagn. Fullnægjandi hefði verið að nota stærri kranann einan til að lyfta húsinu af dráttarvagninum á grunn að Markavegi 6 með fullri ballest. Ekki hefði verið hægt að nota minni krana við verkið.“

Í öðru lagi segir í matsbeiðni að ef niðurstaða matsmanns verði sú að þörf hafi verið á því að nota tvo krana sé óskað mats á því hvort þörf hafi verið á þeim krönum sem notaðir voru eða hvort fullnægjandi hefði verið að nota tvo minni krana og þá hve stóra. Í niðurstöðu matsmanns segir: „Niðurstaða matsmanns er að nota hafi þurft þá tvo krana sem notaðir voru við að lyfta húsinu við Funaholt 10 á dráttarvagn. Ekki var hægt að nota minni krana.“

Í þriðja lagi var óskað eftir að metið væri hver sé sanngjarn og eðlilegur kostnaður vegna lyftingar á umræddu hesthúsi með fullnægjandi krana úr grunni upp á vörubílspall að Funaholti 10 þann 13. september 2011 og af vörubílspalli ofan í grunn að Markavegi 6 þann 14. september 2011. Í niðurstöðu matsmanns segir: „Matsmaður metur hæfilegan kostnað við að lyfta húsinu af grunni af Funaholti 10 á dráttarvagn og af dráttarvagni á grunn að Markavegi 6 eins og fram kemur í samantekt í fskj. 3 með matsgerð. Annars vegar er metinn kostnaður við tvo krana eins og notaðir voru og hins vegar við einn stærri krana við Markaveg 6.“

Á tilvitnuðu fylgiskjali 3 í matsgerðinni er gerð grein fyrir útreikningi hins dómkvadda matsmanns vegna spurningar númer 3. Niðurstaða matsmanns er annars vegar 1.663.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, miðað við að nota tvo krana á báðum stöðum, eins og gert var í umræddu verki, en hins vegar 1.589.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, miðað við að nota tvo krana við Funaholt en einn krana við Markaveg. Í báðum tilvikum miðar hinn dómkvaddi matsmaður við verðlag í september 2011.

Málsástæður stefnanda.

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á reikningi og almennum reglum samninga- og kröfuréttar. Vísar stefnandi til þess að umrætt verk hafi verið unnið í þágu stefnda, stefndi hafi sjálfur verið í samskiptum við starfsmenn stefnanda og þá hafi stefndi undirritað vinnuskýrslu. Stefndi hafi því verið viðsemjandi stefnanda.

Þá sé byggt á lögum um þjónustukaup nr. 42/2000, eða þau höfð til hliðsjónar, allt eftir því hvort telja skuli stefnda neytanda í skilningi þeirra laga eða ekki. Samið hafi verið um sérhæft og flókið verk sem stefnandi hafi sinnt af fagmennsku og með góðum árangri. Um hafi verið að ræða þess konar verk að allur afsláttur af vönduðum vinnubrögðum hefði getað skapað mikla hættu og valdið umtalsverðu tjóni. Það hafi stefnda verið ljóst eða mátt vera ljóst. Verkið hafi tekið tilgreindan tíma og umsamið tímagjald hafi verið sanngjarnt tímagjald, sbr. t.d. 28. gr. laga nr. 42/2000. Stefndi hafi haft tækifæri til að stöðva verkið þegar í upphafi hafi honum þá fyrst orðið ljóst að verkið myndi taka lengri tíma en 2-3 klukkustundir á hvorum stað, en það hafi hann ekki gert. Krafa stefnanda sé því hæfileg og sanngjörn með hliðsjón af vinnunni og eðli verksins.

Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 32. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og önnur ákvæði XXI. kafla laganna.

Málsástæður stefnda.

Aðalkröfu um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á aðildarskorti. Stefndi hafi fengið E.T ehf., til verksins og alla tíð staðið í þeirri trú að hann hafi samið við fyrirtækið um heildarflutning, þ.m.t. kranavinnu. Þegar stefnda hafi verið tilkynnt um að í uppgefnu verði hafi ekki verið gert ráð fyrir kranavinnu hafi áðurnefnt fyrirtæki upplýst að til viðbótar upprunalegri verðáætlun bættust við 4-6 klukkustunda vinna á u.þ.b. 30.000 króna tímagjaldi, auk smá undirbúnings á hvorum stað. Í framhaldinu hafi E.T. ehf., fengið stefnanda til verksins og hafi öll samskipti verið milli stefnanda og E.T. ehf., en að sjálfsögðu hafi stefndi verið á staðnum þegar flutningurinn fór fram.

Verði ekki fallist á aðildarskort byggir stefndi sýknukröfu í öðru lagi á því að T-kk-nf A-kk-nf, starfsmaður E.T. ehf., hafi ekki haft umboð stefnda til að semja við stefnanda á þeim grundvelli sem gert var. Áðurnefndur starfsmaður E.T. ehf., hafi gefið stefnda upplýsingar um að kostnaður við kranavinnu væri u.þ.b. 200.000 krónur. Framangreind verðáætlun hafi verið bindandi gagnvart stefnda sem hafi nú þegar greitt þá fjárhæð til E.T.ehf. Kröfu um greiðslu fram yfir framangreinda verðáætlun verði stefnandi að beina að E.T. ehf., enda hafi stefndi gert að fullu upp við E.T. ehf. með greiðslu 1.000.000 króna.

Stefndi hafnar því að með því að skrifa undir vinnuskýrslu hafi hann samþykkt að vera verkkaupi, en vinnuskýrslan hafi þá ekki verið útfyllt að öllu leyti enda hafi vantað tilgreiningu verðs. Með undirskrift sinni hafi stefndi eingöngu verið að staðfesta að verkið hafi verið unnið. Undirskrift stefnda undir vinnuskýrslu breyti ekki þeirri staðreynd að stefndi fékk stefnanda hvorki til verksins né samdi við hann um verkið.

Um varakröfu sína um verulega lækkun kröfunnar vísar stefndi til matsgerðar hins dómkvadda matsmanns, G-kk-ef J-kk-ef B-kk-ef, og þeirrar niðurstöðu hans að ekki hafi verið þörf á því að nota tvo krana á Markavegi 6. Niðurstaða matsmanns hafi verið sú að sanngjarn og eðlilegur kostnaður vegna tveggja krana á báðum stöðum sé 1.142.000 krónur. Hins vegar, sé miðað við að einn krani sé notaður við Markaveg 6, dragist frá 262.000 krónur, en við bætist 25.000 krónur vegna leigu á herðatré. Kostnaður við flutning á herðatré sé hins vegar ekki innifalinn í framangreindum fjárhæðum þar sem krafa stefnanda byggi ekki á því. Niðurstaða matsmanns hafi því verið að kostnaður við að nota aðeins einn krana við Markaveg 6 sé 905.000 krónur.

Stefndi kveðst, þrátt fyrir ofangreinda niðurstöðu matsmanns um lækkun, hafa ýmislegt við matsgerðina að athuga og áskilur stefndi sér rétt til að leita yfirmats eða gera athugasemdir við einstaka liði matsgerðarinnar, sem og að leggja fram frekari gögn, s.s. ljósmyndir af verkinu og skýrslur úr héraðsdómsmáli milli stefnda og E.T.ehf.

Um lagarök vísar stefndi til laga um þjónustukaup nr. 42/2000, samningalaga nr. 7/1936 og almennra reglna kröfu- og samningaréttar. Þá vísar stefndi til laga um meðferð einkamála.

Niðurstaða.

Stefndi, starfsmenn stefnanda, Á-kk-nf B-kk-nf og D-kk-nf M-kk-nf F-kk-nf, og hinn dómkvaddi matsmaður, G-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf, komu fyrir dóm og gáfu skýrslu, en vitnið J-kk-nf T-kk-nf A-kk-nf, framkvæmdastjóri E.T. ehf., gaf skýrslu fyrir dómi í gegnum síma.

Stefnandi höfðaði mál þetta til innheimtu kostnaðar við upphífingu hesthúss að Funaholti 10 í Kópavogi þann 13. september 2011 og niðursetningu sama húss daginn eftir að Markavegi 6 í Kópavogi. Nánar tiltekið er stefndi krafinn um greiðslu fyrir 40 klukkustunda afnot af tveimur krönum, samtals 33 dagvinnutíma og 30 yfirvinnutíma vegna þriggja starfsmanna stefnanda, auk 72 km aksturs, samtals 1.630.634 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Fyrir liggur að fyrirtækið, E.T.ehf., hafði með höndum flutning hesthússins á milli hesthúsahverfa, flutning á stálbitum og ballest til notkunar við kranavinnu á báðum stöðum, völtun á kranastæðum og jarðvinnu vegna göngustíga. Ágreiningi milli fyrrnefnds fyrirtækis og stefnda lauk með dómi Hæstaréttar, uppkveðnum þann 6. febrúar 2014, í málinu nr. 624/2013.

Stefndi krefst aðallega sýknu, annars vegar vegna aðildarskorts og hins vegar vegna umboðsskorts. Hvað aðildarskortinn varðar heldur stefndi því fram að ekkert samningssamband hafi komist á milli aðila, heldur hafi stefndi samið við E.T. ehf., um heildarflutning á hesthúsinu, þ.m.t. kranavinnu. Verður málflutningur stefnda ekki skilinn á annan veg en þann að fyrirtækið E.T.ehf., hafi ráðið stefnanda sem undirverktaka til verksins, en fram kom í skýrslu stefnda fyrir dómi að í hans huga hafi það alltaf legið fyrir að E.T. ehf., hafi tekið að sér verkið í heild og samið við undirverktaka. Þannig eigi stefnandi enga kröfu á stefnda, og komi það honum ekki við hvernig E.T. ehf., geri upp við stefnanda. Fyrir dómi bar framkvæmdastjóri E.T. ehf., J-kk-nf T-kk-nf A-kk-nf, að verið getið að hann hafi í samráði við stefnda, sem hafi vantað krana í verkið, haft samband við stefnanda vegna kranavinnu við flutning hesthússins. Kvaðst vitnið ekki hafa talið að hann væri með því að skuldbinda E.T. ehf., til að greiða fyrir kranavinnuna og hafi stefnda verið það ljóst.

Í málinu liggur frammi skjal sem ber heitið „Vinnuskýrsla–Vélaleiga“. Í vinstra horni í haus skjalsins er nafn stefnanda prentað með áberandi letri og mynd af kranabifreið þar fyrir ofan. Í hægra horni er prentuð kennitala, virðisaukaskattsnúmer og farsímanúmer stefnanda. Undir framangreindum texta er nafn stefnda, kennitala, heimilisfang og sveitarfélag ritað. Einnig kemur fram við textann „Vegna:“ skýringin „Hesthús“. Starfsmaður stefnanda, D-kk-nf M-kk-nf F-kk-nf, bar fyrir dómi að hafa, áður en stefndi ritaði undir vinnuskýrsluna, fært inn unna tíma starfsmannanna þriggja og tímafjölda krananna tveggja á vinnuskýrsluna í dálka þar sem tilgreina skal dagsetningu, verkefni/tegund vinnu, dag- og yfirvinnu, tækjanúmer, klukkustundir og kílómetra. Óumdeilt er að verkið var unnið í þágu stefnda, að hann var viðstaddur báða dagana sem kranavinnan fór fram og að hann ritaði athugasemdalaust undir vinnuskýrsluna útfyllta á þann veg sem að framan greinir í lok verksins, þ.e. við textann „Undirskrift verkkaupa“. Fyrir dómi kvaðst stefndi hafa gert þetta að beiðni D-kk-ef sem sagt hefði það nauðsynlegt til að starfsmenn fengju greitt fyrir vinnu sína. Einnig bar stefndi fyrir dómi að hann hafi undirritað vinnuskýrsluna í ógáti og taldi sig ekki skuldbundinn af undirritun sinni. Það er mat dómsins að framburður stefnda hvað þetta varðar sé ótrúverðugur og honum hafi mátt vera ljóst að með því að rita undir vinnuskýrsluna sem verkkaupi væri hann að samþykkja greiðsluskyldu sína gagnvart stefnanda vegna verksins. Með vísan til framangreinds og fyrirliggjandi gagna telst sannað að komist hafi á samningur milli stefnanda og stefnda um kranavinnu vegna flutnings á umræddu hesthúsi. Verður því ekki fallist á það með stefnda að sýkna skuli hann vegna aðildarskorts.

Stefndi hefur og haldið því fram að sýkna beri hann sökum umboðsskorts og vísar til þess að áðurnefndur J-kk-nf T-kk-nf, framkvæmdastjóri E.T. ehf., hafi ekki haft umboð stefnda til að semja fyrir hans hönd við stefnanda á þeim grundvelli sem gert hafi verið. Líkt og áður greinir bar nefndur J-kk-nf T-kk-nf fyrir dómi að svo kunni að vera að hann hafi, í samráði við stefnda sem vantað hafi krana í verkið, fengið stefnanda til að sjá um kranavinnu við verkið. Stefnda hafi hins verið það ljóst að með því hafi vitnið ekki verið að skuldbinda fyrirtækið E.T. ehf. Vitnið Á-kk-nf B-kk-nf, starfsmaður stefnanda, bar fyrir dómi að starfsmaður E.T. ehf., hafi haft samband við stefnanda og menn frá fyrirtækinu farið með starfsmönnum E.T. ehf., til að skoða verkið. Stefndi segir í málavaxtalýsingu sinni að J-kk-nf T-kk-nf hafi sagt að áætlaður kostnaður af kranavinnu vegna verksins myndi nema um 200.000 – 300.000 kr., miðað við 30.000 krónur á tímann og 2-3 tíma á hvorum stað, auk undirbúnings og annarra smáverka. Í framburði J-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi kom fram að honum hafi ekki verið kunnug gjaldskrá stefnanda, en hann hefði nefnt verð sem ekki væri óalgengt fyrir kranavinnu og hvað flutningar sem þessir tækju almennt langan tíma.

Líkt og áður greinir ritaði stefndi undir vinnuskýrslu/vélaleigu sem verkkaupi, án þess að gera athugasemd við tilgreindan tímafjölda. Reikningur stefnanda er í samræmi við vinnuseðil þann sem stefndi undirritaði og verður talið að stefndi hafi með undirritun sinni á vinnuseðilinn samþykkt tímafjölda starfsmanna og krana. Þá verður og að líta til þess að stefndi var viðstaddur verkið báða dagana, án þess að hann gerði athugasemdir við framvindu þess þó svo tímafjöldi hafi farið fram yfir það sem hann kveður vitnið J-kk-þf T-kk-þf hafa greint honum frá að verkið tæki. Stefndi hefur að mati dómsins ekki fært fram sönnun þess að áðurnefndur J-kk-nf T-kk-nf hafi komið fram sem umboðsmaður stefnda þegar hann hafði samband við stefnanda í tilefni þess að stefnda vantaði krana til verksins. Eins og áður sagði telst sannað að með undirritun stefnda á vinnuseðil frá stefnanda hafi komist á samningur milli aðila, og hafi stefndi sjálfur staðið að samningagerð þeirri. Að framansögðu virtu er ekki fallist á varnir stefnda er lúta að umboðsskorti.

Stefndi byggir varakröfu sína um verulega lækkun kröfunnar á því sem fram kemur í svari hins dómkvadda matsmanns við fyrstu matsspurningu og fylgiskjali 3, þ.e. að „fullnægjandi hefði verið að nota stærri kranann einan til að lyfta húsinu af dráttarvagninum á grunn að Markavegi 6 með fullri ballest“. Í matsgerðinni kemur fram að það hefði kallað á aukna ballest og svokallað herðatré og um leið aukinn kostnað vegna flutnings á framangreindu. Í matsgerðinni segir að upplýst hafi verið á matsfundi að nægilega langt herðatré hafi ekki verið til í landinu og því hefði þurft að hanna og sérsmíða það. Fullyrðingar matsmanns í matsgerð um að á landinu sé til 20 metra langt herðatré sem beri 86 tonn er engum gögnum studd og alls óvíst að slíkt herðatré hafi verið til staðar þegar umræddir flutningar fór fram enda kom fram í skýrslu matsmanns fyrir dómi að hann hafi ekki kannað það sérstaklega. Þá staðfesti hinn dómkvaddi matsmaður fyrir dómi að óverulegur munur hefði verið á kostnaði milli þessara tveggja leiða vegna aukins kostnaðar við ballestir og herðatré eins og áður er rakið. Matsgerðinni hefur ekki verið hnekkt með yfirmati og ekki liggur annað fyrir en staðið hafi verið rétt að gerð matsins með þeirri undantekningu að niðurstöðutölur á fylgiskjali 3 í matsgerðinni eru ranglega sagðar vera að meðtöldum virðisaukaskatti og staðfesti hinn dómkvaddi matsmaður fyrir dómi að einingarverð tækja og vinnu í framangreindu skjali hafi verið án virðisaukaskatts. Verður matsgerðin að teknu tilliti til þessa og þess að matsmaður gerði ekki ráð fyrir töfum sem óumdeilt er að urðu á verkinu síðari daginn, og nánar verður fjallað um hér á eftir, lögð til grundvallar í málinu.

Fyrir liggur að við verkið voru notaðir tveir kranar, sá minni, Grove GMK 5200 með 200 tonna lyftigetu og Grove GMK 6300 með 300 tonna lyftigetu. Samkvæmt gögnum málsins var tímagjald fyrir krana 5200 24.256 krónur en 35.710 fyrir krana 6300. Þá miðar krafan við 33 dagvinnutíma starfsmanna á einingaverðinu 3.960 kr., og 30 yfirvinnutíma á einingaverðinu 5.941 kr., auk 72 km aksturs. Vert er að taka fram að samkvæmt reikningi stefnanda taka ofangreind einingaverð ekki tillit til virðisaukaskatts, en hann er sérstaklega tilgreindur á reikningnum. Samkvæmt framlögðum vinnuseðli unnu þrír starfsmenn stefnanda að verkinu. Fyrri daginn eru skráðir samtals 15 tímar í dagvinnu og 21 í yfirvinnu og seinni daginn 18 tímar í dagvinnu og 9 í yfirvinnu. Þá eru skráðir 22 tímar á krana fyrri daginn en 18 síðari daginn. Framangreinda tíma staðfesti stefndi athugasemdalaust með undirritun sinni sem verkkaupi á vinnuskýrsluna.

Stefndi óskaði ekki eftir því að hinn dómkvaddi matsmaður legði mat á þann tíma sem verkið tók. Stefndi vísaði hins vegar lækkunarkröfu sinni til stuðnings til þess í munnlegum málflutningi að tilgreindur tímafjöldi á vinnuskýrslu hafi verið of hár miðað við rauntíma verksins. Stefnandi hafnaði þessari málsástæðu sem of seint fram kominni. Á það fellst dómurinn. Þá var verkið unnið í þágu stefnda sem var viðstaddur verkið allan tímann. Stefndi gerði engar athugasemdir við framgang og tímalengd verksins meðan á því stóð og óskaði ekki eftir að frekari vinnu yrði hætt, sbr. 35. gr. laga nr. 42/2000. Þá undirritaði stefndi í lok verks athugasemdalaust sem verkkaupi vinnuskýrslu stefnanda þar sem fram kom umkrafinn tímafjöldi starfsmanna stefnanda og tímafjöldi krana. Í skýrslu matsmanns fyrir dómi kom fram það mat hans að mönnun stefnanda hefði ekki verið úr hófi fram, og gæti það skýrt tímafjölda í reikningi. Einnig lýsti matsmaður fyrir dómi þeirri skoðun sinni að tímafjöldi samkvæmt vinnuskýrslu hafi, að hans mati, verið mikill sem bendi til þess að eitthvað hafi farið úrskeiðis í verkinu. Starfsmenn stefnanda báru fyrir dómi að töf hafi orðið á verkinu síðari daginn þar sem aðstaða fyrir krana hafi ekki verið tilbúin. Í fylgiskjölum 6-11 með matsgerðinni kemur fram að töf hafi orðið á verkinu síðari daginn við Markaveg 6, þó svo aðilar deili um hve löng sú töf hafi verið, sbr. svör annars vegar stefnda og hins vegar stefnanda við níundu spurningu matsmanns sem send var aðilum matsmálsins með tölvupósti eftir matsfund þann 6. desember 2013. Þrátt fyrir þetta kvaðst matsmaður fyrir dómi enga hugmynd hafa haft um að tafir hafi orðið á verkinu síðari daginn og kvaðst hann ekki hafa tekið tillit til þess í mati sínu. Þá liggur einnig fyrir að stefnandi veitti stefnda tiltekinn afslátt með því að leigja stærri kranann á lægra einingarverði en gjaldskrá hans kvað á um. Til alls þess sem að framan er rakið, m.a. um aukinn heildarkostnað vegna aukinna ballesta, flutnings þeirra og öflunar herðatrés verður að líta til þegar lagt er mat á kröfu stefnda um verulega lækkun kröfunnar.

Er það mat hinna sérfróðu meðdómsmanna að notkun herðatrés við jafn sérhæft og vandasamt verk og hér var um að ræða hefði kallað á nákvæma þyngdarútreikninga með tilheyrandi kostnaði sem ekki var gert ráð fyrir í matsgerðinni. Þá bera gögn málsins það með sér að á allan hátt hafi verið staðið fagmannlega að hífingu hússins með því að nota tvo krana á báðum stöðum. Með þeim tækjabúnaði sem notaður var til verksins hafi stefnandi með eðlilegum, öruggum og fagmannlegum hætti staðið að verkinu og þannig lágmarkað áhættu og tjón gagnvart þeim mönnum sem við verkið unnu, mannvirkjum og tækjabúnaði.

Með vísan til alls þess sem að framan greinir er það mat dómsins að ósannað sé að slíkur verulegur munur hefði verið á kostnaði við verkið, líkt og stefndi heldur fram, ef notaðir hefðu verið tveir kranar við hífingu að Funaholti 10 en aðeins einn krani við Markavegi 6. Aftur á móti er fallist á það með stefnanda að krafa hans sé hæfileg og sanngjörn með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var, sbr. 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Krafa stefnanda á hendur stefnda er því tekið til greina að fullu. Dráttarvextir reiknast eins og í dómsorði segir.

Eftir úrslitum málsins verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað. Þykir hann hæfilega ákveðinn 1.000.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum Á-kk-þgf I-kk-þgf byggingarverkfræðingi og J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf, byggingartæknifræðingi.

D ó m s o r ð:

Stefndi, V-kk-nf B-kk-nf V-kk-nf, greiði stefnanda, ÁB lyftingu ehf., 1.630.634 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 30. október 2011 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.000.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf T-kvk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf