E-468/2019

Mál þetta, sem tekið var til dóms 3. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra af A, [...]

, Skagabyggð, á hendur B,

[...]

, Akureyri, með stefnu birtri 19. desember 2019.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 213.112 kr., ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 56.266 kr. frá 1.4.2018 til 1.5.2018, af 97.618 kr. frá 1.5.2018 til 1.6.2018, af 167.595 kr. frá 1.6.2018 til 1.8.2018, af 175.805 kr. frá 1.8.2018 til 1.9.2018, af 188.255 kr. frá 1.9.2018 til 1.10.2018, af 202.622 kr. frá 1.10.2018 til 1.11.2018, af 213.112 kr. frá 1.11.2018 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

I

Mál þetta er eitt af fjórum málum sem fyrrverandi starfsmenn stefnda hafa höfðað gegn stefnda vegna ætlaðra vangreiddra launa stefnda.

Stefnandi starfaði hjá stefnda frá mars 2018 til 31. október 2018. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur. Um ráðningarsambandið gilti kjarasamningur Bílgreinasambandsins og Samiðnar - Sambands iðnfélaga f. h. bílgreinamanna í aðildarfélögum sem í gildi var á tímabilinu 1. maí 2015 til 31. desember 2018. Stefnandi fékk greitt samkvæmt launaseðlum. Tímaskráning starfsmanna var samkvæmt stimpilklukku. Ágreiningur málsins lýtur að því að stefnandi telur að hann hafi ekki að fullu fengið laun í samræmi við skráða tíma samkvæmt stimpilklukku, því að það vanti talsvert upp á að öll dag- og yfirvinna hafi verið greidd. Þá telur stefnandi að ekki hafi verið greitt eftir réttum launataxta. Stefndi kveðst hins vegar hafa greitt stefnanda samkvæmt gildandi kjarasamningi, bæði dagvinnu og yfirvinnu í samræmi við þá vinnu sem hann hafi óskað eftir að yrði unnin í yfirvinnu. Stefndi kveður að í flestum tilvikum hafi dugað að starfsmenn ynnu aðeins dagvinnu en fyrir kom að vinna þurfti yfirvinnu og þá óskaði stefndi alltaf sérstaklega eftir því.

Stefnandi kveður að hann og stéttarfélag hans hafi ítrekað gert athugasemdir við uppgjör og greiðslu launa án þess að leiðrétting hafi átt sér stað. Stefndi kannast ekki við að stéttarfélag hafi gert athugasemdir fyrr en eftir að stefnandi lét af störfum hjá stefnda. Hinn 4. júní 2019 hafi lögmaður stefnanda, fyrir hans hönd, sent stefnda bréf og krafist þess að stefnanda yrðu greidd þau laun sem hann ætti inni hjá stefnda. Því bréfi hafi ekki verið svarað af hálfu stefnda og hafi því mál þetta verið höfðað í desember 2019.

II

Stefnandi vísar til gr. 2.1 í kjarasamningi Bílgreinasambandsins og Samiðnar sem gilti frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018. Þar sé mælt fyrir um að virkur vinnutími í dagvinnu sé 37 klst. og 5 mínútur á viku. Um rétt stefnanda til yfirvinnu vísast í gr. 2.2.1 í nefndum kjarasamningi.

Í fyrsta lagi byggir stefnandi á því að hann hafi ekki fengið dagvinnutíma sína að fullu greidda í samræmi við stimpilklukku og launaseðla. Stefnandi eigi tvímælalaust rétt til greiðslu samkvæmt stimpilklukku, sbr. framagreint ákvæði kjarasamnings og 1. gr. laga nr. 55/1980. Vegna ársins 2018 séu vangreiddir dagvinnutímar samtals 3,5 klst., þ. e. 2 klst. vegna mars, 0,5 klst. vegna maí og 1 klst. vegna október.

Í öðru lagi eigi stefnandi rétt til greiðslu yfirvinnu sem stefndi hafi vangreitt. Sé það mismunur á tímafjölda skv. stimpilklukku annars vegar og launaseðlum hins vegar eða 25 klst. Í stefnu er gerð grein fyrir vangreiddum klukkustundum á mánuði á umkröfðu tímabili og er nánari sundurliðun dómkröfu þar að finna.

Í þriðja lagi er krafist leiðréttingar á launataxta. Byrjunarlaun sveins með sveinspróf skal frá 1. maí 2017 vera 2.150 kr. og 3.870 kr. í yfirvinnu. Frá 1. maí 2018 hafi byrjunarlaun sveins með sveinspróf hækka í 2.215 kr. í dagvinnu og 3.987 kr. í yfirvinnu. Stefnandi byggir á því að launataxtar í mars, apríl og maí 2018 hafi verið undir lágmarkstaxta kjarasamnings.

Stefnandi byggir kröfur sínar á gildandi kjarasamningi sem og er vísað til 1. gr. laga nr. 55/1980.

III

Stefndi byggir á því að hann hafi að fullu efnt skyldur sínar gagnvart stefnanda og greitt honum þau laun sem honum ber, samkvæmt kjarasamningi og launatöxtum. Því beri að sýkna stefnda og ákvarða honum málskostnað úr hendi stefnanda.

Stefndi bendir á að stefnandi lesi ekki rétt út úr skráningum í stimpilklukku. Fyrst ber að telja að stefnandi vann fyrsta mánuðinn, sem krafist er ógreiddra launa fyrir, þ. e. mars 2018, á svokölluðu fólksbílaverkstæði, þar sem hver klukkutími í stimpilklukku telur 100 einingar en ekki 60 eins og stefnandi virðist telja og því oftelur stefnandi þá vinnu sem hann heldur fram að hann hafi unnið. Stefndi hefur tekið saman yfirlit yfir tímaskráningar í stimpilklukku og hvað geti mögulega vantað upp á að stefnandi hafi fengið greitt, samanber framlagt dómskjal. Svo sem þar kemur fram hefur stefnandi fengið alla sína tíma greidda. Sem dæmi þá telur stefnandi sig eiga inni ógreiddan hálftíma í yfirvinnu fimmtudaginn 1. mars 2018. Hann stimplaði sig inn kl. 8 og svo út kl. 16,71 eða 71 einingu yfir kl. 16 og að frádregnum hálftíma í mat, 0,5 (hálfur klukkutími), vann hann þá 8 tíma og 21 einingu meira eða til klukkan 14 mínútur yfir 16. Það er fráleitt að hann eigi þá rétt á hálftíma yfirvinnu. Þess utan var hann ekki beðinn um að vinna yfirvinnu. Svo sem fram kemur á framlögðu yfirliti fékk stefnandi greitt fyrir alla sína vinnu í mars 2018 og hann á ekki inni tvo ógreidda dagvinnutíma eða 8,5 yfirvinnutíma.

Hvað hina mánuðina varðar, sem stefnandi telur sig eiga ógreidd laun inni, vann hann á vörubílaverkstæði þar sem hver klukkustund í stimpilklukku telur 60 einingar. Í apríl 2018 fékk stefnandi greidda 12,5 yfirvinnutíma, sem er í samræmi við skráningar í stimpilklukku og verkbókhald stefnda, og í maí 2018 fékk stefnandi greidda 18,5 yfirvinnutíma eins og honum bar, og hið sama á við um aðra þá mánuði sem stefnandi krefur stefnda um ógreidd laun fyrir. Svo sem fram kemur á nefndu yfirliti stefnda hefur stefnandi fengið alla sína vinnu greidda.

Þá sé rétt að halda til haga að í stefnu sé aðeins horft á útstimplun og hún talin eiga að skapa stefnanda rétt til frekari launa. Eins og fram komi í skráningum í stimpilklukku, samanber framlögð dómskjöl, þá stimplar stefnandi sig hins vegar oft og tíðum of seint inn. Ef litið verði svo á að þessar mínútur sem stefnandi stimplar sig of seint út eigi að skapa honum rétt til frekari launa hljóta þær mínútur sem hann stimplar sig of seint inn að eiga að koma einnig til skoðunar og frádráttar launa.

Þá sé byggt á því að stefnandi hafi fengið launaseðil um hver mánaðamót þar sem fram komi fyrir hvaða vinnu greitt var. Stefnandi hefði átt að gera athugasemdir við hvern launaseðil þegar eftir að honum barst hann, hafi hann talið laun vangreidd, en það var ekki fyrr en í nóvember 2018 sem hann gerði athugasemdir. Það var svo ekki fyrr en með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 4. júní 2019, sem stefnandi gerði formlegar athugasemdir. Þetta hafi komið stefnda á óvart, enda gerði hann alltaf upp við stefnanda þau laun sem honum bar um hver mánaðamót. Í vinnusambandi hvílir gagnkvæm tillitsskylda á aðilum og sé starfsmaður óánægður með launaseðil og telur sig eiga inni ógreidd laun, ber honum að gera athugasemdir við vinnuveitanda við fyrsta tækifæri, enda þarf vinnuveitandi að hafa svigrúm til að bregðast við og gera leiðréttingar ef þær eiga rétt á sér. Einnig þarf vinnuveitandi að geta rukkað sinn viðskiptavin um greiðslu vegna vinnu starfsmanns eins og á við í tilviki stefnda. Því lengra sem líði frá því að vinnuveitandi greiðir laun og gefur út launaseðil, því erfiðara sé fyrir vinnuveitanda að bregðast við kröfum starfsmanns um leiðréttingar. Stefnanda hefði borið að gera athugasemdir mun fyrr og verði talið að hann eigi inni einhver ógreidd laun, þá hafi hann glatað rétti sínum vegna tómlætis.

Þá sé bent á að ef starfsmaður gerir athugasemdir við launaseðla sína innan hæfilegs tíma, þá sem fyrst og helst ekki síðar en innan næsta mánaðar frá því að hann fékk launaseðilinn, þá hafi vinnuveitandi tóm til að bregðast við, gera leiðréttingar ef við á, jafnvel rukka sinn viðskiptavin, sem vinnan var unnin fyrir, og reynt að leysa málið. Ef starfsmaður telur sig t. d. ekki komast yfir þá vinnu sem honum sé ætluð sé hægt að bregðast við því. Þegar athugasemdir séu hins vegar gerðar löngu eftir að launaseðill var gefinn út, eins og stefnandi gerir, þá gerir það vinnuveitanda erfitt fyrir að bregðast við og hann þurfi að eyða löngum tíma í að taka saman gögn og vinna úr þeim og örðugt geti verið að upplýsa um málsatvik langt aftur í tímann. Slíkt sé mjög ósanngjarnt í garð vinnuveitanda og eigi að leiða til þess að starfsmaður, hér stefnandi, hafi glatað rétti sínum vegna tómlætis.

Þótt stefnandi hafi stundum stimplað sig út síðar en vinnu átti að ljúka geti það ekki skapað honum rétt til greiðslu yfirvinnu. Vinnuveitandi geti ekki staðið í því að reka fólk heim á réttum tíma þegar vinnu ljúki, ekki frekar en að vinnuveitandi geti staðið í því að láta fólk mæta á réttum tíma til vinnu. Það sé eðlilegt að einhverju skeiki í tímaskráningum í stimpilklukku eins og eigi við í tilviki stefnanda. Ekki sé hins vegar hægt að ætlast til að starfsmaður fái greidda yfirvinnu nema sérstaklega hafi verið óskað eftir því. Í öllu falli verði þá að gera þá kröfu til starfsmannsins að hann geri athugasemdir við launaseðla um hver mánaðamót ef hann telur vanta upp á að hann hafi fengið greidda yfirvinnu.

Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur og um ráðningarsambandið gilti kjarasamningur og gildandi lög og reglur sem stefndi virti í hvívetna. Engu hefði breytt þótt til hefði verið skriflegur ráðningarsamningur. Aðeins ber að greiða fyrir þá vinnu sem unnin er og þá yfirvinnu sem óskað er eftir að sé unnin.

IV

Ágreiningur málsins lýtur að því að stefnandi krefst greiðslu fyrir dagvinnu og yfirvinnu sem hann kveðst hafa unnið á árinu 2018, en stefnandi var starfsmaður stefnda í u. þ. b. níu mánuði það ár. Í stefnu er krafan sundurliðuð miðað við umkrafinn tímafjölda hvern mánuð. Hins vegar er ekki að finna í stefnu hvaða daga mánaðarins hinir vangreiddu tímar eru. Framlagt launauppgjör, með óútskýrðum skrifum á, sem lagt er fram af hálfu stefnanda, breytir ekki miklu. Stefndi hefur, með því að fara yfir bókhald sitt, lagt fram gögn, m. a. úr verkbókhaldinu, og komið með skýringar á þeim klukkustundum sem stefnandi telur vangreiddar, en einungis varðandi árið 2018. Að mati dómsins skortir á að stefnandi hafi með skýrum og skilmerkilegum hætti gert grein fyrir dómkröfum sínum.

Ágreiningslaust er í málinu að yfirvinna sé ekki unnin nema verkstjóri hafi sérstaklega óskað eftir slíkri vinnu. Fram kom í skýrslutökum að þegar verki var lokið gengu starfsmenn frá og þrifu vinnustaðinn og skráðu síðan í verkbókhald við hvaða verk var unnið og þann tíma sem verkið tók þá og þá einnig hvenær verki lauk. Verkbókhaldið var síðan notað við uppgjör launa og var grunnur að þeim greiðslum sem stefndi greiddi starfsmönnum sínum sem og þeim klukkustundum sem stefndi seldi viðskiptavinum. Þannig að ef verki skv. verkbókhaldi lauk til dæmis kl. 17:00, sem var skráð af starfsmönnum, og þeir hafa stimplað sig síðan út kl. 17:30, þá myndast 30 mínútur sem stefnandi telur að stefnda beri að greiða honum. Ágreiningur málsins tekur því til þess tíma sem stefnandi er stimplaður inn á vinnustað, án þess að óskað hafi verið eftir vinnuframlagi hans.

Stefnandi hefur sönnunarbyrðina fyrir því að hann eigi rétt til þeirra greiðslna sem hann krefur um. Gegn skýringum stefnda, sem studdar eru bókhaldsgögnum, hefur stefnandi, að mati dómsins, ekki getað sýnt fram á að stefndi hafi óskað eftir frekari vinnuframlagi af hálfu stefnanda og að hann eigi rétt til frekari greiðslna en hann hefur þegar þegið. Stefnandi hefur því ekki sannað réttmæti kröfu sinnar.

Stefnandi hefur að mati dómsins fengið greitt samkvæmt gildandi kjarasamningi og samkvæmt réttum launataxta, en krafa stefnanda virðist miðast við að hann fái greitt í mars- maí eins og hann hefði sveinspróf. Því lauk hann ekki fyrr enn seinna og gögn málsins sýna að laun hans hafi þá verið hækkuð í samræmi við það. Þá sýna gögn málsinsað stefnandi hafi fengið greitt miðað við það vinnuframlag sem hann innti af hendi og óskað var eftir. Það skapar stefnanda ekki rétt til hinnar umkröfðu fjárhæðar þótt skriflegur ráðningarsamningur hafi ekki legið fyrir.

Með vísan til þess sem að framangreinir er það niðurstaða dómsins að sýkna eigi stefnda af kröfum stefnanda.

Með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, B, er sýknaður af kröfum stefnanda, A.

Stefnandi, A, greiði stefnda, B 400.000 kr. í málskostnað.