E-156/2021

Mál þetta, sem tekið var til dóms 30. nóvember 2021, er höfðað fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra af Meiriháttar ehf., Haukdælabraut 110, Reykjavík, á hendur D-kk-þgf G. H-kk-þgf, Þórunnarstræti 89, Akureyri, með stefnu dagsettri 17. febrúar 2021.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.400.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 100.000 kr. frá 25.2.2019 til 24.3.2019, 200.000 kr. frá 25.3.2019 til 24.4.2019, 300.000 kr. frá 25.4.2019 til 24.5.2019, 400.000 kr. frá 25.5.2019 til 24.6.2019, 500.000 kr. frá 25.6.2019 til 24.7.2019, 600.000 kr. frá 25.7.2019 til 24.8.2019, 700.000 kr. frá 25.8.2019 til 24.9.2019, 800.000 kr. frá 25.9.2019 til 24.10.2019, 900.000 kr. frá 25.10.2019 til 24.11.2019, 1.000.000 kr. frá 25.11.2019 til 24.12.2019, 1.100.000 kr. frá 25.12.2019 til 24.1.2020, 1.200.000 kr. frá 25.1.2020 til 24.2.2020, 1.300.000 kr. frá 25.2.2020 til 24.3.2020, 1.400.000 kr. frá 25.3.2020 til 24.4.2020, 1.500.000 kr. frá 25.4.2020 til 24.5.2020, 1.600.000 kr. frá 25.5.2020 til 24.6.2020, 1.700.000 kr. frá 25.6.2020 til 24.7.2020, 1.800.000 kr. frá 25.7.2020 til 24.8.2020, 1.900.000 kr. frá 25.8.2020 til 24.9.2020, 2.000.000 kr. frá 25.9.2020 til 24.10.2020, 2.100.000 kr. frá 25.10.2020 til 24.11.2020, 2.200.000 kr. frá 25.11.2020 til 24.12.2020, 2.300.000 kr. frá 25.12.2020 til 24.1.2021 og 2.400.000 kr. frá 25.1.2021 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati réttarins.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar honum til handa.

I

Hinn 12. september 2016 var gerður kaupsamningur, þar sem Ó-kk-nf M-kk-nf Þ-kk-nf og stefndi keyptu allt hlutafé I-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef í Hópferðabílum Akureyrar ehf. Samkvæmt ákvæðum samningsins skyldi kaupverðið m. a. greitt með tveimur skuldabréfum sem Hópferðabílar Akureyrar skyldu gefa út á kaupsamningsdegi. Stefndi og Ó-kk-nf M-kk-nf Þ-kk-nf voru stjórnarmenn og eigendur Hópferðabíla Akureyrar og undirrituðu þeir skuldabréfin bæði f. h. aðalskuldara og sem sjálfskuldarábyrgðaraðilar.

Í nefndum kaupsamningi segir á bls. 2, undir lið 5, að seljanda hlutabréfanna í Hópferðabílum Akureyrar ehf., þ. e. I-kk-þgf R-kk-þgf S-kk-þgf, sé óheimilt að stunda samkeppni gegn skuldara bréfsins, Hópferðabílum Akureyrar ehf., og sé óheimilt að afla viðskipta frá viðskiptavinum Hópferðabíla Akureyrar ehf. eða bjóða þeim þjónustu sína í 5 ár frá undirritun kaupsamningsins. Um þetta er einnig vísað í 10. tl. skuldaskjalsins og þar segir að brjóti kröfuhafi gegn ákvæðum samningsins falli ábyrgðin úr gildi. Stefndi heldur því fram að I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf hafi brotið þetta ákvæði og því hafi ábyrgð stefnda og Ó-kk-ef fallið niður.

Hinn 26. október 2016 framseldi I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf bæði skuldaskjölin til stefnanda gegn greiðslu á [...]kr. Hvort bréfið var að fjárhæð [...]kr. og voru þeir Ó-kk-nf M-kk-nf og stefndi í ábyrgð fyrir hvoru bréfinu um sig. Sama dag afhenti stefnandi Íslandsbanka bréfin og voru þau tekin til innheimtu hinn 28. október 2016.

Aðalskuldari, Hópferðabílar Akureyrar, greiddi mánaðarlega til stefnanda, í samræmi við umsamdar greiðslur skv. skuldaskjalinu frá útgáfudegi bréfsins 12. september 2016 til og með 25. janúar 2019. Fyrstu vanskilin urðu hinn 25. febrúar 2019. Vanskil voru svo á bréfinu uns aðalskuldari, Hópferðabílar Akureyrar, var úrskurðaður gjaldþrota hinn 24. maí 2019. Stefnandi lýsti ekki kröfu í þrotabúið, sbr. kröfuskrá skiptastjóra, dags. 8. ágúst 2019.

Hinn 29. ágúst 2019 bárust stefnda og Ó-kk-þgf M-kk-þgf innheimtuviðvaranir frá Lögvernd vegna bréfanna. Þeim innheimtuaðgerðum var hætt eftir mótmæli lögmanns stefnda, en með þeim var skorað á þáverandi lögmann stefnanda að láta framseljanda bréfanna, I-kk-þf R-kk-þf S-kk-þf, lýsa því yfir að hann hefði ekki brotið gegn ákvæði 10. tl. skuldaskjalanna og kaupsamningi aðila um bann við samkeppni.

Lögmaður stefnda og Ó-kk-ef M-kk-ef Þ-kk-ef mótmælti einnig innheimtuaðgerðum núverandi lögmanns stefnanda með tölvupósti, dags. 16. júní 2020. Í kjölfarið eða 30. september 2020 beindi stefnandi greiðsluáskorun að stefnda og Ó-kk-þgf.

Hinn 15. október 2020 sendi lögmaður stefnda tölvuskeyti á lögmann stefnanda og mótmælti ofangreindri greiðsluáskorun. Lögmaður stefnda byggði annars vegar á því að upphaflegur kröfuhafi (I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf) og framseljandi bréfsins hefði margbrotið gegn skilyrðum sem tilgreind væru í kaupsamningi á milli hans og stefnda, þar af leiðandi væri ábyrgðin niður fallin. Auk þess benti hann á að krafan væri niður fallin vegna vanlýsingar.

Lögmaður stefnanda hafnaði málatilbúnaði lögmanns stefnda í tölvubréfi dags. 20. október sama ár og tiltók að bréfið væri í fullu gildi, þar sem ætlaðar mótbárur hafi ekki verið skráðar á bréfið. Auk þess hafnaði lögmaður stefnda því að krafan væri niðurfallin vegna vanlýsingar, með vísan til fjölmargra dómafordæma Hæstaréttar og tilvísunar í fræðirit. Sama dag sendi stefnandi aðfararbeiðni til sýslumannsins á Norðurlandi eystra.

Hinn 19. nóvember 2020 var aðfararbeiðnin tekin fyrir á skrifstofu sýslumanns og lagði lögmaður stefnda fram margvísleg mótmæli. Sýslumaður ákvað að fresta gerðinni til miðvikudagsins 25. nóvember 2020. Lögmaður stefnanda lagði fram andsvör við mótmælum stefnda dags. 24. nóvember 2020 og hinn 25. nóvember 2020 var aðfararbeiðni stefnanda tekin fyrir aftur. Sýslumaður hafnaði því að gerðin næði fram að ganga þar sem skuldabréfið væri aðeins vottað af einum votti og því ljóst að bréfið fullnægði ekki skilyrðum 7. tl. 1. mgr. 1. gr. aðfararlaga nr. 90/1989.

Rétt er að benda á að hinn 11. nóvember 2020 var gert fjárnám hjá Ó-kk-þgf M-kk-þgf Þ-kk-þgf, gegn mótmælum þar um, sbr. aðfarargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 2020- 027367. Fjárnámið var kært til Héraðsdóms Reykjavíkur, sbr. kæru, dags. 4. desember 2020. Hinn 28. maí 2021 var kveðinn upp úrskurður í Héraðsdómi Reykjavíkur þar sem aðfarargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu var felld úr gildi.

Stefnandi byggir á því að þar sem eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir beri brýna nauðsyn til að höfða mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gáfu S-kk-nf S-kk-nf og stefndi aðilaskýrslur. Vitnaskýrslur voru teknar af R-kk-þgf G-kk-þgf, rekstrarstjóra Allra handa, Á-kk-þgf E-kk-þgf B-kk-þgf J-kk-þgf lögmanni, M-kk-þgf R-kk-þgf S-kk-þgf bifreiðastjóra, Á-kk-þgf H-kk-þgf E-kk-þgf bifreiðastjóra, B-kk-þgf A-kk-þgf G-kk-þgf bifreiðastjóra og I-kk-þgf R-kk-þgf S-kk-þgf, seljanda hlutabréfa í Hópferðabílum Akureyrar.

II

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.400.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 í samræmi við sundurliðun kröfunnar sem er að finna í kafla I í stefnu.

Krafa stefnanda byggist á skuldabréfi dags. 12. september 2016, sem stefndi gekkst í ábyrgð fyrir samkvæmt efni bréfsins. Aðalskuldari greiddi af bréfinu á árunum 2016- 2019. Fyrstu vanskil á skuldabréfinu voru 25. febrúar 2019. Vanskil voru svo á bréfinu uns aðalskuldari, Hópferðarbílar Akureyrar ehf., var úrskurðaður gjaldþrota 24. maí 2019. Skiptum á búinu sé lokið.

Greiðsluskylda stefnda, sem ábyrgðarmanns á grundvelli skuldabréfsins, sé orðin virk, og séu engin þau atvik fyrir hendi sem valdið gætu brottfalli þeirrar skyldu, en um það ber stefndi sönnunarbyrði. Ber stefndi því ábyrgð á greiðslu á ógreiddum eftirstöðvum skuldarinnar, á grundvelli almennra reglna um efndir fjárskuldbindinga, og sé þess krafist að stefndi verði dæmdur til greiðslu eftirstöðvanna, í samræmi við stefnukröfu.

Stefndi hefur byggt á því að framseljandi skuldabréfsins, I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, hafi brotið gegn kaupsamningi á milli hans og stefnda og það hafi leitt til þess að sjálfskuldarábyrgð stefnda hafi fallið úr gildi.

Stefnandi telur að mótbárur er varða umræddan kaupsamning, sem vísað sé til í 10. tl. skuldabréfsins, fái ekki komist að gagnvart stefnanda sem framsalshafa bréfsins og sé réttarsambandi stefnanda og stefnda með öllu óviðkomandi.

Þá sé því mótmælt sem röngu og ósönnuðu að brotið hafi verið gegn ákvæðum kaupsamningsins og/eða atvik málsins séu með þeim hætti að ábyrgð stefnda sé niðurfallin.

Stefnandi byggir kröfur sínar á meginreglum samningaréttarins um að samninga skuldi halda. Auk þess sé vísað til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Þá vísar stefnandi til hliðsjónar til tilskipunar K-kk-ef VII. Danakonungs frá 1798, skilyrða mótbárutaps og annarra ólögfestra viðskiptabréfareglna um skuldabréf.

III

Stefndi byggir á því að ábyrgð hans sé fallin niður og kveðst ávallt hafa mótmælt innheimtuaðgerðum stefnanda. Helstu málsástæður stefnanda séu eftirfarandi:

Í fyrsta lagi halda allar mótbárur sér gagnvart framsalshafa bréfsins. Stefnandi virðist telja að mótbárur er varða kaupsamning, dags. í september 2016, fái ekki komist að gagnvart stefnanda og séu réttarsambandi stefnanda og stefnda með öllu óviðkomandi. Þessi málsástæða stefnanda sé ekki rökstudd og óljóst á hvaða grunni hann telji að mótbárurnar eigi ekki að komast að gagnvart stefnanda.

Stefndi telur alveg ljóst að allar mótbárur vegna skuldaskjalsins, sem málsókn stefnanda byggist á, og lögskipta að baki því haldi sér gagnvart stefnanda, sem framsalshafa bréfsins, enda sé tilurð þess að rekja til kaupa stefnda á hlutabréfum kröfuhafa bréfsins, I-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, í skuldara bréfsins, Hópferðabílum Akureyrar ehf., og bréfið vísar til þeirra kaupa í 10. tl. þess, sbr. kaupsamning, dags. í september 2016. Þar sem bréfið vísi til þeirra lögskipta, sem að baki því liggja, halda allar mótbárur sér gagnvart framsalshafa og hann geti ekki talist grandlaus um þær. Þá sé til þess að líta að bréfið sé ekki fullgilt skuldabréf enda uppfylli það ekki skilyrði þess að teljast lögformlegt skuldabréf og reglur um mótbárutap eiga því ekki við um bréfið. Skiptir það reyndar ekki máli þar sem bréfið sjálft vísi í kaupsamninginn, dags. í september 2016, og tilgreinir sjálft það skilyrði gagnvart stefnda að kröfuhafi megi ekki brjóta þann samning, sbr. 10. tl. bréfsins. Framsalshafi bréfsins geti ekki byggt á grandleysi um efni þess með því að lesa ekki skilmála þess eða varðveita ókunnugleika sinn um skilmála ábyrgðarinnar, sem skilyrtir eru við efnisatriði í kaupsamningi um hlutafé og skýrlega sé vísað til í 10. tl. bréfsins.

Í öðru lagi uppfyllir skuldabréfið ekki skilyrði þess að teljast skuldabréf.

Skuldabréf sé skilgreint svo í íslenskum rétti að skyldan þurfi að vera einhliða og skilyrðislaus og ekki megi tengja greiðsluskylduna neinum skilyrðum er lúta að þeim viðskiptum sem séu tilefni útgáfu skuldabréfsins, og skuldabréf þarf að vera tæmandi að efni til um þá skuldbindingu sem í því felst. Þessi skilyrði þurfa einnig að vera uppfyllt svo að aðför sé heimil, þ. e. skuldabréf þarf að vera í þessu lögformlega formi. Reglu um að efni skjals skuli ráða réttaráhrifum þess, en ekki heiti skjals, hefur verið slegið fastri, m. a. í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 153/2010 þar sem efni skjals leiddi til þess að „leigusamningur“ var talinn vera lánssamningur. Ekki sé nóg að bréf sé nefnt skuldabréf, heldur þurfi það að uppfylla skilyrði þess að teljast skuldabréf lögum samkvæmt. Þessi skilyrði eiga einnig við gagnvart ábyrgðarmönnum á skuldabréfi og sé t. d. skilyrði þess að aðför sé heimil gagnvart þeim, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Bréfið uppfyllir ekki þessi skilyrði gagnvart stefnda. Bréfið sé liður í kaupum stefnda á hlutabréfum kröfuhafa í skuldara, sbr. kaupsamning þar um dags. í september 2016, og vísað er til í 10. tl. bréfsins. Eins og þar sé tekið fram sé ábyrgðin skilyrt við að kröfuhafi brjóti ekki gegn ákvæðum kaupsamningsins. Ábyrgðin sé því ekki einhliða og skilyrðislaus heldur liður í samningi milli stefnda og kröfuhafa og það séu ekki aðeins skilmálar skuldabréfsins sem gilda, heldur skilmálar kaupsamningsins, dags. í september 2016. Einnig sé ábyrgðin skilyrt við að kröfuhafi standi við kaupsamninginn. Þar sem bréfið sé þannig hvorki einhliða né skilyrðislaust gagnvart stefnda, og sé heldur ekki tæmandi að efni til um skuldbindinguna sem í henni felst, sé hún ekki í því formi sem áskilið sé til að teljast í lögformlegu formi og reglur um mótbárutap eiga alls ekki við.

Af þessu leiðir einnig að mál vegna bréfsins gegn stefnda verður ekki rekið fyrir dómstólum á grundvelli XVII. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 enda sé þetta ekki fullgilt skuldabréf og í það minnsta ekki að því er varðar ábyrgð ábyrgðarmanna bréfsins. Mál þetta sé enda ekki rekið sem skuldabréfamál og þau ströngu skilyrði varðandi varnir sem slíkum málum fylgja eiga ekki við.

Í þriðja lagi er byggt á því að kröfuhafi hafi brotið ákvæði kaupsamnings, dags. 12. september 2016. Eins og áður segir er ábyrgðin skilyrt þannig að kröfuhafi skuldabréfsins, I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, brjóti ekki ákvæði kaupsamnings, í september 2016, um kaup stefnda og Ó-kk-ef M-kk-ef Þ-kk-ef á hlutabréfum kröfuhafa í skuldara, sbr. 10. tl. bréfsins og 2. gr. kaupsamningsins. Kröfuhafi braut ákvæði kaupsamningsins og þar með féll ábyrgðin úr gildi. I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf braut samkeppnisákvæði kaupsamningsins, sem er á bls. 2 undir lið 5, sem segir efnislega að kröfuhafi, I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, megi ekki, beint eða óbeint, bjóða viðskiptavinum Hópferðabíla Akureyrar ehf. þjónustu sína eða eiga í viðskiptum við þá í 5 ár frá undirritun samnings eða falast eftir viðskiptum við viðskiptamenn skuldara. Það hafi hann hins vegar margoft gert og meðal annars unnið mikið fyrir Allrahanda GL ehf., kt. [...], sem sé rútufyrirtæki í eigu sömu aðila og eiga stefnanda en það félag hafi verið samkeppnisaðili Hópferðabíla Akureyrar.

Í fjórða lagi hafi ekki verið leidd rök að lagagrundvelli kröfunnar. Í stefnu sé aðeins vísað í meginregluna um skuldbindingargildi samninga og efndir fjárskuldbindinga. Ekki sé fjallað um réttarreglur um ábyrgðir eða á viðhlítandi hátt hver lagagrundvöllur sé fyrir kröfunni. Af þeirri ástæðu ber að hafna kröfum stefnanda og sýkna stefnda.

I V

1. Forsaga málsins er sú að stefndi, Ó-kk-nf Þ-kk-nf og I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf voru eigendur að Hópferðabílum Akureyrar. I-kk-nf R-kk-nf hafði hug á því að hefja eigin rekstur og stofnaði fyrirtækið Akureyri excursions ehf. Áður en það fyrirtæki tók til starfa varð það samkomulag á milli eigenda Hópferðabíla Akureyrar ehf. að stefndi og Ó-kk-nf myndu kaupa eignarhluta I-kk-ef R-kk-ef í félaginu. Kaupsamningur var gerður 12. september 2016. Þar sem til stóð að I-kk-nf R-kk-nf færi út í sambærilegan rekstur og Hópferðabílar Akureyrar stunduðu, voru sett eftirfarandi ákvæði í kaupsamninginn:

„5. Viðskiptasambönd ofl. Öll viðskiptasambönd Hópferðabíla Akureyrar ehf., hverju nafni sem nefnast, skulu verða áfram í eigu félagsins og skoðast sem hluti af hinu selda.

Seljandi skuldbindur sig til þess að bjóða viðskiptamönnum Hópferðabíla Akureyrar ehf. ekki þjónustu sína eða eiga í viðskiptum við þá aðila í 5 ár frá undirritun samkomulagsins, hvort sem seljandi starfar sjálfstætt eða hjá öðrum samkeppnisaðila

Hópferðabíla Akureyrar ehf.

Gildir þetta einnig um aðila tengda seljanda á einn eða annan hátt.“

Þá segir einnig í 2. gr. samningsins:

„Kaupverðið greiðist þannig að við undirritun samnings verða greiddar kr. [...] og eftirstöðvar, kr. [...]með tveimur skuldabréfum sem Hópferðabílar Akureyrar ehf. mun gefa út og dagsett verða sama dag og samningur þessi verður undirritaður. Skuldabréfin verður til 5 ára, með mánaðarlegum afborgunum og munu bera vexti í samræmi við samkomulag aðila, eins og nánar mun koma fram í skuldabréfunum. Kaupendur gangast í sjálfsskuldarábyrgð á skuldabréfunum. Sjálfsskuldarábyrgð þeirra fellur þó niður, brjóti seljandi gegn ákvæðum samnings þessa.“

Með kaupsamningnum fylgdi listi yfir nöfn og kennitölur viðskiptaaðila Hópferðabíla Akureyrar. Meðal annars er þar að finna Iceland Excursions Allrahanda ehf., en það félag tengist stefnanda.

Á skjali sem nefnt er skuldabréf óverðtryggt með sjálfskuldaábyrgð segir svo í 10. tl.

„Sjálfskuldarábyrgðin gildir jafnt þótt greiðslufrestur verði veittur á láninu einu sinni eða oftar uns skuldin er að fullu greidd. Öll önnur ákvæði skuldabréfs þessa gilda gagnvart sjálfskuldarábyrgðaraðilum. Skuldabréf þetta er samþykkt sem greiðsla fyrir allt hlutafé kröfuhafa í Hópferðabílum Akureyrar ehf., skv. kaupsamningi dags.

12.9.2016. Brjóti kröfuhafi gegn ákvæðum kaupsamningsins, fellur sjálfskuldarábyrgðin úr gildi, líkt og kveðið er á um í samningnum.“

2. Ágreiningur er um það hvort bréfið sem ber nafnið „skuldabréf óverðtryggt með sjálfskuldarábyrgð“ sé í raun skuldabréf eða ekki.

Hugtaksskilyrði fyrir því að bréf sé skuldabréf er meðal annars að það þurfi að fela í sér einhliða og skilyrðislausa yfirlýsingu um greiðsluskyldu. Hér að framan hefur 10. tl. bréfsins verið getið. Fyrir liggur samkvæmt bréfinu skylda upphaflegs kröfuhafa til að virða ákvæði kaupsamningsins um takmarkanir á samkeppni á tilteknu tíma eftir að kaupin voru gerð. Ekki er einungis vísað til viðskipta sem gerð hafa verið heldur beinlínis tengist greiðsluskyldan og ábyrgð stefnda við tilteknar forsendur þeirra viðskipta sem stefndi staðhæfir að I-kk-nf R-kk-nf hafi brotið gegn.

Svo sem að framan greinir voru útbúin tvö samhljóða bréf; annað tilgreinir stefnda sem sjálfskuldaraðila og hitt Ó-kk-þf Þ-kk-nf. Krafist var aðfarar á grundvelli þess bréfs hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu. Aðför var heimiluð og var gerðin kærð til Héraðsdóms Reykjavíkur. Með úrskurði frá 28. maí 2021 var aðfarargerðin felld úr gildi. Í úrskurðinum kom fram að skjal gæti ekki talist skuldabréf ef greiðsluskylda skuldara væri háð skilyrðum sem tengjast viðskiptum að baki skuldabréfinu. Gildi það einnig um greiðsluskyldu sjálfskuldarábyrgðarmanns. Því var bréfið ekki talið skuldabréf og því ekki gild aðfararheimild.

Með vísan til þess sem að framan greinir er niðurstaðan sú að svonefnt skuldabréf óverðtryggt með sjálfskuldarábyrgð sé ekki skuldabréf og gilda því viðskiptabréfsreglur ekki um skuldaskjalið.

3. Stefndi hefur haldið því fram að I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf hafi brotið gegn samningi þeirra frá 12.9.2016 með því að hafa boðið viðskiptamönnum Hópferðabíla Akureyrar þjónustu sína og hafa átt viðskipti við nokkra þeirra. Af vitnaframburðum fyrir dómi af rekstrarstjóra Allrahanda ehf., þremur bifreiðastjórum sem og framburði I-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef telur dómurinn ekki nokkurn vafa á því að I-kk-nf R-kk-nf hafi brotið gegn 5. gr. samningsins frá 12.9.2016. Dómurinn lítur svo á að samningurinn sé skýr um það, að hvorki I-kk-nf R-kk-nf né aðilar honum tengdir, þar með taldir lögaðilar í hans eigu, að einhverju eða öllu leyti, megi bjóða þjónustu sína eða eiga í viðskiptum við viðskiptamenn Hópferðabíla Akureyrar, en þeirra er nánar getið á fylgiskjali kaupsamningsins. Hér verður einnig að líta til tilgangs ákvæðisins í 5. gr. kaupsamningsins, sem er að koma í veg fyrir að I-kk-nf R-kk-nf færi með viðskiptamenn Hópferðabíla Akureyrar með sér í sitt nýja fyrirtæki. Ljóst má vera að ákvæðið væri tilgangslaust ef það sama gilti ekki um fyrirtæki í hans eigu eða fyrirtæki tengd honum á annan hátt. Túlka verður samninginn þannig að bæði I-kk-nf R-kk-nf og fyrirtæki hans eða fyrirtæki tengd honum falli undir ákvæði 5 gr. samningsins.

4. I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf bar fyrir dómi að hann, á þeim tíma er hann seldi hlutabréf sín í Hópferðabílum Akureyrar, hafi verið að kaupa hópferðabíl og sem hluta kaupverðsins hafi hann framselt stefnanda, Meiriháttar ehf., bæði skuldabréfin. Fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf S-kk-nf, bar það fyrir dómi að hann hafi tekið við nefndum bréfum sem hluta kaupverðs bifreiðarinnar, en hann hafi ekki lesið smáletrið og því hafi honum ekki verið kunnugt um nefndan fyrirvara í 10. tl. skuldaskjalsins. Honum hafi ekki orðið kunnugt um skilyrðin í 10. tl. fyrr en í september 2019 er stefndi mótmælti innheimtubréfi frá fyrri lögmanni stefnanda. Þar sem dómurinn telur sannað að I-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf hafi brotið gegn þeim samningsskyldum sem hann tók á sig í kaupsamningi frá 12. september 2016, sbr. 5. gr. þess samnings, er ábyrgð stefnda fallin niður, samanber 2. gr. kaupsamningsins sem og 10. tl. skuldaskjalsins. Þá verður einnig að leggja til grundvallar að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi verið grandsamur um fyrirvara þá sem voru á skuldaskjalinu og á stefnandi því ekki kröfu á hendur stefnda, þar sem ábyrgð hans er fallin niður.

5. Þær málsástæður sem fram koma í stefnu eru mjög knappar miðað við þær málsástæður sem bornar voru fram við aðalmeðferð málsins og telur dómurinn að stefnandi hafi í raun breytt málsgrundvellinum við aðalmeðferðina með því að bæta við öllum þessum nýju málsástæðum. Dómurinn telur að hér að framan hafi verið svarað þeim málsástæðum sem fram komu í stefnunni.

Vegna þessara nýju málsástæðna við aðalmeðferð málsins gerði stefndi eftirfarandi bókun: „Hann mótmælir nýjum málsástæðum sem fyrst koma fram í ræðu lögmanns stefnanda, einkum og sérílagi málsástæðum um ábyrgðarskuldbindingar sem ekki er byggt á í stefnu, málsástæðum um tómlæti, málsástæðum um umfang og gildi samkeppnishamla í kaupsamningi á dskj. 19, auk annarra málsástæða en þeirra sem fram komi í stefnu. Það er að skuldin byggi á skuldabréfi, sem stefndi gekkst í ábyrgð fyrir. Vanreifað er af hálfu stefnanda hvernig ábyrgðarskuldbindingin verður til, en þrátt fyrir að í málsgr. 19 í stefnu sé vikið að kaupsamningi er engum málsástæðum um það hreyft í stefnu þó efni hafi þá þegar staðið til þess. Hafnað er málsástæðum sem fjalla um umfang samkeppnisákvæða og gildi þeirra sem of seint fram komnum enda þekkti stefnandi til efnis mótbárur stefnda og hafði nauðsynleg skjöl, sbr. t. d. dskj. 14 a.“Í 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála segir að málsástæður og mótmæli skulu koma fram jafnskjótt og tilefni varð til þess. Að öðrum kosti megi ekki taka slíkar yfirlýsingar til greina nema gagnaðili samþykki eða aðili hefur þarfnast leiðbeininga dómara en ekki fengið þær. Eftir að stefndi skilaði greinargerð sinni var mál þetta fyrst tekið fyrir 26. apríl 2021. Hvorki eru þá bókaðar nýjar málsástæður né mótmæli né heldur síðar í þinghöldum. Við aðalmeðferð málsins kom hins vegar fjöldi nýrra málsástæðna og mótmæla sem eru því of seint fram komnar.

Þegar af þeim ástæðum sem að framan greinir er krafa um sýknu stefnda tekin til greina. Eftir þessari niðurstöðu og með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, D-kk-nf H-kk-nf, er sýknaður af kröfum stefnanda, Meiriháttar ehf.

Stefnandi greiði stefnda, D-kk-þgf H-kk-þgf, 1.700.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf