E-3332/2008

Mál þetta er höfðað 4. nóvember 2008 og dómtekið 18. júní 2009. Stefnandi er Ísland Express ehf., Efstalandi 26, Reykjavík. Stefndi er Flugþjónustan Keflavíkurflugvelli ehf., Keflavíkurflugvelli, Reykjanesbæ.

Endanlegar dómkröfur stefnanda, eins og þær voru settar fram við aðalmeðferð málsins, eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum eftirfarandi fjárhæðir:

1. 857.875 krónur með almennum vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 13. desember 2007 til 28. maí 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

2. 98.391 evru, með almennum vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 13. desember 2007 til 28. maí 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

3. 4.920 danskar krónur, með almennum vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 13. desember 2007 til 28. maí 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess til vara að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 9.968.728 krónur með almennum vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 13. desember 2007 til 28. maí 2008, og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar í báðum tilvikum úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda en til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði stórlækkaðar. Þá er gerð sú krafa að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað.

I.

Stefnandi er fyrirtæki sem starfar á markaði fyrir áætlunarflug milli landa, aðallega í gegnum Keflavíkurflugvöll. Stefndi er flugþjónustufyrirtæki sem starfar á Keflavíkurflugvelli og hafa málsaðilar gert með sér samning um flugþjónustu stefnda við stefnanda á Keflavíkurflugvelli. Í þjónustunni felst m.a. ferming og afferming véla stefnanda.

Hinn 12. desember 2007, kl. 10:16 að morgni, sendi T-kk-nf T-kk-nf, aðalaðgerðastjóri samkvæmt aðgerðarreglum Keflavíkurflugvallar vegna óveðurs, eftirfarandi viðvörun í tölvuskeyti til allra afgreiðsluaðila á Keflavíkurflugvelli, m.a. til stefnda:

Ég vill vekja athygli á veðurspánni í kvöld og nótt. Spáin frá Veðurstofunni kl. 10:05 er þessi:

Tímabil 12. des. 12:00 – 14:00 140/25kt

Tímabil 12 des. 13:00 – 17:00 140/30 gustar í 40 KT.

Tímabil 12. des 22:00 – 01:00 120/40 gustar í 58 KT.

Tímabil 13. des 01:00 – 04:00 160/40 gustar í 58 KT.

Tímabil 13. des 04:00 – 06:00 200/35 gustar í 45KT.

…

Hagstæðustu stæðin í kvöld þegar vindstyrkur er mestur, eru stæði 1 – 3 – 5 -11 – 14 og 15.

Landgöngubrýr skulu teknar frá þeim vélum sem verða eftir. Einnig skulu brýr settar í rokstöðu og þær hækkaðar eins og hægt er til að gefa snjóruðningsdeild rými til hálkuvarna og snjóruðnings.

Afgreiðsluaðilar eru beðnir að tryggja að lausahlutir á flughlaði fjúki ekki.

Hluteigandi eru beðnir að haga afgreiðslu flugvéla með tilliti til veðurmarka í aðgerðaáætlun. Meðan annars skal lágmarka notkun tækja við flugvélar.

Í tölvuskeytinu var jafnframt vakin athygli á því að áætlaður lendingartími flugvélar stefnanda, HB-JID, frá Alicante á Spáni, væri á umræddu tímabili, þ.e. kl. 01:55.

Samkvæmt bréfi Veðurstofu Íslands, dags. 3. september 2008, sem fyrir liggur í gögnum málsins, er vindátt mæld í gráðum, frá 0° til 360° og er N-átt þegar áttin er 0° og einnig þegar vindur er í 360°. A-átt er við 90°, S-átt við 180° og V-átt þegar gráðurnar eru 270. Á milli þessara meginvindátta koma svo áttirnar SA, SV, NA o.s.frv. Þá segir í bréfinu að vindhraði í flugvallarspám sé alltaf mældur í hnútum (KT). Þegar hnútum sé snúið í m/s sé þumalputtareglan sú að deila í hnúta með tveimur. Þannig séu 30 hnútar u.þ.b. 15 m/s.

Spá Veðurstofu Íslands fyrir tímabilið milli kl. 01:00 og 04:00 hinn 13. desember 2007 var því sunnan/suðaustanátt (160°), 40 hnúta meðalvindhraði (20 m/s), en í mestu vindhviðum 58 hnútar.

Framangreind flugvél stefnanda, HB-JID, lenti kl. 01:44 á Keflavíkurflugvelli og eftir affermingu stefnda á flugvélinni var henni lagt í flugvélastæði nr. 5 á Keflavíkurflugvelli.

Klukkan 02:55 var tilkynnt um að rafmagnsdráttarvagn stefnda nr. FL-132 hefði fokið á flugvél stefnanda þar sem hún stóð í stæði nr. 5, með þeim afleiðingum að hægra framhorn dráttarvagnsins lenti á hægri hlið flugvélarinnar. Það olli því að gat kom á skrokk vélarinnar, bæði í gegnum ytra byrði hennar og inn í farangursrými.

Í vottorði Veðurstofu Íslands, um veður á Keflavíkurflugvelli umrædda nótt, kemur fram að á tímabilinu frá kl. 02:00 til 04:00 hafi veðrið verið eftirfarandi:

Kl. 02:00 13050G66KT. Munar 30°í vindátt, 10 KT í meðalvindi og 8 KT í hviðum.

Kl. 02:30 15040G56KT. Munar 10°í vindátt, 0 KT í meðalvindi og 2 KT í hviðum.

Kl. 03:00 19041G55KT. Munar 30°í vindátt, 1 KT í meðalvindi og 3 KT í hviðum.

Kl. 03:30 21059G74KT. Munar 50°í vindátt, 19 KT í meðalvindi og 16 KT í hviðum.

Kl. 04:00 24060G84KT. Munar 80°í vindátt, 20 KT í meðalvindi og 26 KT í hviðum.

Svo segir í vottorðinu að vindurinn hefði snúið sér um 30-80° frá því sem spáð hafði verið og mest síðasta klukkutímann. Meðalvindhraðinn kl. 03:30 og 04:00 hafi verið um 20 hnútum meiri en spáð var og vindhviðurnar um 26 hnútum meiri en spáð var.

Samkvæmt því sem fram kemur í lögregluskýrslu voru engin vitni að því þegar

umræddur dráttarvagn rakst á flugvélina. Í tölvuskeyti aðalvarðstjóra öryggissviðs Keflavíkurflugvallar, sem sent var að morgni 13. desember 2008, segir að um nóttina hafi verið aftakaveður á Keflavíkurflugvelli og kerra frá IGS hafi fokið á vél Iceland Express (HB-JID) og stórskemmt hana. Í niðurlagi bréfsins segir svo: „Ýmislegt lauslegt var að fjúka og ljóst er að ekki allir á svæðinu að taka veðurviðvaranir alvarlega og þarf að skerpa á því“.

Í lögregluskýrslu um tjónsatvikið kemur fram að bremsuför, 32,6 m að lengd, hafi verið á flughlaðinu eftir dráttarvagninn, en þau hafi legið frá vesturhlið suðurbyggingar og að flugvélinni. Dráttarvagninn hafi verið mannlaus og kyrrstæður, en honum hefði verið lagt af starfsfólki dagvaktar stefnda og hann verið í handbremsu. Erfitt væri að segja til um hver hefði gengið frá vagninum en um 60-70 manns kæmu til greina. Vagninum hefði verið lagt utandyra á svæði þar sem stefndi geymi almennt vinnuvélar sínar.

Með bréfi, dags. 21. janúar 2008, leitaði stefnandi eftir afstöðu stefnda til skaðabótaskyldu félagsins og með reikningi, dags. 28. apríl 2008, var stefndi krafinn um greiðslu að fjárhæð 14.870.334 krónur. Stefnandi ítrekaði kröfu sína með bréfi, dags. 27. maí 2008.

Stefndi hafnaði bótaskyldu í bréfi, dags. 2. júní 2008, á þeim grundvelli að ekki hefði verið um saknæma háttsemi að ræða af hálfu stefnda eða mönnum sem hann bæri ábyrgð á. Auk þess vísaði stefndi til ákvæðis í samningi aðila um undanþágu frá bótaábyrgð. Stefnandi höfðaði mál þetta í kjölfarið.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu S-kvk-nf L-kvk-nf Á-kvk-nf, fjármálastjóri stefnanda, og G-kk-nf S-kk-nf, forstöðumaður gæða- og öryggismála hjá stefnda. Verður framburður þeirra rakinn síðar eftir því sem ástæða er til.

II.

Stefnandi byggir í fyrsta lagi á því að stefndi hafi viðurkennt greiðsluskyldu vegna ofangreindra málsatvika með fyrirvaralausri greiðslu til Hello AG ltd., eiganda flugvélarinnar.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að fjártjón hans megi rekja til vanrækslu stefnda á því að grípa til viðeigandi ráðstafana til að koma í veg fyrir tjón vegna óveðursins. Flugþjónusta sé leyfisskyld starfsemi samkvæmt reglugerð nr. 263/2002 og stefndi sé sérhæfður þjónustuaðili með sérstakt leyfi frá Flugmálastjórn.

Stefnandi segir að öryggisreglur Keflavíkurflugvallar séu m.a. settar samkvæmt heimild í 84. gr., sbr. 145. gr. laga um loftferðir nr. 60/1998, sbr. einnig 17. gr. framangreindrar reglugerðar. Þá séu reglurnar sniðnar eftir fjölmörgum lögum og reglugerðum sem um slíka starfsemi gildi, sbr. stafliði a-y í 2. gr. reglnanna og ætlað sé að tryggja öryggi á sviðinu.

Á bls. 2 í reglunum segi m.a. þetta: ,,Þjónusta við loftför og farþega krefst sérmenntaðs og vel þjálfaðs starfsfólks sem leysir verk sín hratt og fumlaust af hendi við aðstæður sem krefjast ýtrustu árvekni.“ Á heimasíðu IGS megi finna sambærilegan texta frá stefnda sjálfum um þær kröfur sem hann gerir til starfsmanna í flugþjónustu: „Allir starfsmenn IGS eru sérþjálfaðir í daglegri umgengni við bæði farþega og flugvélar. Það þarf að gæta fyllsta öryggis og veita eins góða þjónustu og mögulegt er ...“

Þá segi jafnframt á bls. 2 í öryggisreglunum að „brýnt“ sé að allir sem komi að starfsemi á flugvellinum fylgi öryggisreglunum í hvívetna. Samkvæmt ákvæði 4.1.6. séu forstöðumenn og stjórnendur ábyrgir fyrir því að reglunum sé fylgt og beri að þjálfa og leiðbeina starfsfólki sínu þannig að öryggisreglurnar hafi tilætluð áhrif, sbr. einnig ákvæði 4.1.8.

Með hliðsjón af framangreindu telur stefnandi að gera verði ríkar kröfur til þess að starfsmenn stefnda gangi frá þjónustubúnaði með fullnægjandi hætti í aðstæðum á borð við þær sem lýst var í málsatvikalýsingu. Sakarmat sé m.ö.o. strangt.

Stefnandi vísar til þess að Flugmálastjórn Keflavíkurflugvallar hafi sett sérstakar aðgerðarreglur vegna óveðurs á Keflavíkurflugvelli, dags. 18. september 2007, sbr. ákvæði 4.1.14. almennu öryggisreglnanna. Markmið óveðursreglnanna sé að ,,tryggja [...] öryggi farþega, starfsfólks og tækja sem best“. Sérstök veðuraðgerðarstjórn starfi f.h. flugvallarstjóra, sem sjái um stjórnun aðgerða á vellinum vegna óveðurs. Þá beri aðalaðgerðarstjóra veðuraðgerðastjórnar að tilkynna þjónustuaðilum, þ.á m. stefnda um það „ef spáð er 40 hnúta meðalvindi eða meira á næstunni“. Rétt viðbrögð stefnda þegar spáð sé 40 hnúta meðalvindi séu eftirfarandi:

Ef vindspá gerir ráð fyrir 40-49 hnúta meðalvindi skal koma öllum þeim afgreiðslutækjum og öðru lauslegu, sem ekki er brýn nauðsyn við flugafgreiðslu, í hús eða úr fokhættu. Þegar vindur er kominn í 40 hnúta og þar yfir skal aðgerðastjóri afgreiðsluaðila upplýsa starfsfólk sitt um veðurspá og jafnframt hvernig haga beri afgreiðslu þannig að sem minnst áhætta skapist.

Skýrt sé tekið fram í reglunum að ,,aðgerðir afgreiðsluaðila skulu vera í samræmi við settar öryggisreglur þeirra og eru á ábyrgð þeirra“.

Stefnandi vísar til þess að veðurspá á tímabilinu kl. 01:00-04:00 hinn 13. desember 2008 hafi verið um 40 hnúta meðalvindhraði. Stefnandi bendir á að öryggisreglurnar miði við „meðalvindhraða“, en ekki vindátt eða mestu vindhviður. Óumdeilt sé að stefndi hafi verið varaður við 40 hnúta meðalvindhraða af veðuraðgerðastjórn. Því hafi honum verið skylt að koma dráttarvagni FL-132 í hús eða úr fokhættu. Þetta hafi stefndi vanrækt.

Stefnandi segir að samkvæmt skýrslu stefnda sjálfs vegna atviksins hafi eina öryggisráðstöfun hans verið sú að setja vagninn í handbremsu. Stefnandi kveður að ávallt séu gerðar kröfur um að dráttarvögnum sé lagt í handbremsu, óháð veðurskilyrðum, sbr. ákvæði 6.1.3. í öryggisreglum Keflavíkurflugvallar. Frágangurinn á vagninum geti því ekki talist sérstök ráðstöfun til að koma í veg fyrir tjón vegna óveðursins.

Stefnandi bendir einnig á að dráttarvagninum hafi í raun verið lagt af óþekktum starfsmanni á dagvakt stefnda. Vagninn hafi staðið óhreyfður frá þeim tíma er dagvakt lauk 12. desember 2008 og þar til tjónið hafi orðið milli kl. 02:00 og 03:00 hinn 13. desember. Vagninn hafi því ekki verið „í notkun“ við flugafgreiðslu er tjónið varð í skilningi fyrrnefnds ákvæðis í aðgerðarreglum Keflavíkurflugvallar vegna óveðurs.

Stefnandi bendir á að í tilkynningu aðalaðgerðarstjóra veðuraðgerðastjórnar til stefnda hafi stefndi verið sérstaklega beðinn um að „tryggja að lausahlutir á flughlaði fjúki ekki“. Umræddur texti hafi verið feitletraður í viðvörunarbréfinu.

Enn fremur bendir stefnandi á að stefndi hafi haft nægan tíma til að grípa til fyrirbyggjandi ráðstafana vegna óveðursins, en veðurviðvörunin hafi borist kl. 10:16 hinn 12. desember sl., tæpum 16 klukkustundum fyrir áætlaða lendingu vélarinnar. Auðvelt og fyrirhafnarlítið hefði verið að geyma vagna t.d. innanhúss eða binda þá saman til að koma í veg fyrir fok.

Þá leggur stefnandi áherslu á að meðalvindhraði hafi verið í samræmi við spá þessa nótt. Þar að auki geti lítilsháttar frávik frá spá ekki skipt máli þar sem athafnaskylda stefnda samkvæmt öryggisreglum Keflavíkurflugvallar verði virk við það eitt að „spáð“ sé 40 hnúta meðalvindi, þ.e. ef vindspá geri ráð fyrir 40-49 hnúta meðalvindi. Afgreiðsluaðilum sé ekki frjálst að bíða með öryggisráðstafanir og sjá til hvort veðurspá gangi eftir.

Enn fremur telur stefnandi rétt að hafa í huga að um hafi verið að ræða spá sem send var út með drjúgum fyrirvara á árstíma þar sem veðurbreytingar séu tíðar.

Með hliðsjón af framansögðu telur stefnandi að starfsmenn stefnda hafi brotið öryggisreglur Keflavíkurflugvallar og sýnt af sér stórfellt gáleysi. Stefnandi eigi að geta treyst því að starfsmenn stefnda, sem séu sérmenntaðir og þjálfaðir í að gæta öryggis véla, fari eftir leiðbeiningum frá veðuraðgerðastjórn og grípi til nægilegra öryggisráðstafana til að varna foki.

Stefnandi byggir í þriðja lagi á því að tjónið megi rekja til þess að viðhaldi og eftirliti hlaðvagnsins hafi ekki verið sinnt með fullnægjandi hætti. Ríkar kröfur séu gerðar til ástands og skoðunar á vinnuvélum, sem notaðar séu til þjónustu á Keflavíkurflugvelli, samkvæmt fyrrnefndum öryggisreglum. Til að mynda sé gerð krafa um að bremsukerfi vinnuvéla sé yfirfarið a.m.k. vikulega, sbr. ákvæði 6.3.3. í öryggisreglunum. Hlaðvagninn, sem fauk á flugvél stefnanda, sé árgerð 1980 og hafi því verið orðinn 27 ára þegar tjónið hafi átt sér stað.

Stefnandi vísar til almennu skaðabótareglunnar utan samninga og meginreglu skaðabótaréttarins um ábyrgð vinnuveitenda á tjóni vegna saknæmrar háttsemi starfsmanna hans. Í ljósi þess að óumdeilt sé að tjónið hafi orðið er búnaður stefnda fauk á flugvél stefnanda telur stefnandi að sönnunarbyrði fyrir því að frágangur hafi verið fullnægjandi, miðað við veðurspá og öryggisreglur Keflavíkurflugvallar, hvíli á stefnda.

Stefnandi telur samning aðila, Standard Ground Handling Agreement (SGHA), ekki eiga við um tjónsatvikið. Téður samningur vísi til bótaákvæða staðlaðs samnings, International Air Transport Association (IATA), frá 2004. Stefndi hafi ekki valdið tjóninu við veitingu þjónustu (ground services) samkvæmt samningnum, sbr. ákvæði 1.1. Affermingu hafi verið lokið þegar tjónið átti sér stað og flugvélinni verið lagt í stæði. Dráttarvagn stefnda nr. FL-132 hafi ekki verið notaður við affermingu flugvélarinnar og raunar staðið óhreyfður í lengri tíma í stæði stefnda áður en hann fauk á vélina. Tjónið hafi því ekki orðið við veitingu þjónustu samkvæmt samningnum. Stefnandi bendir á að í ákvæði 1.7. í samningnum komi fram að aðilar þurfi að semja sérstaklega um aðra þjónustu en þá sem samningurinn fjalli um. Samningurinn taki m.ö.o. bara til tjóns sem verði við veitingu þjónustu samkvæmt samningnum, en ekki til annarra tjónsatvika.

Með hliðsjón af þessu telur stefnandi að almennar reglur skaðabótaréttar gildi í máli þessu.

Ef talið yrði að samningur aðila eigi við byggir stefnandi á því að stefndi sé bótaskyldur fyrir allri stefnufjárhæðinni, með sömu rökum og að ofan greinir.

Stefnandi segir að samkvæmt ákvæðum 5.1. og 5.6. í SGHA sé stefnda skylt að fylgja öryggisreglum laga, stjórnvaldsfyrirmæla og Keflavíkurflugvallar við veitingu þjónustu. Í ákvæði 8.5. sé kveðið á um bótaskyldu stefnda vegna afnotamissis (physical loss of) stefnanda af flugvél vegna tjóns sem rekja megi til gáleysislegrar athafnar eða athafnaleysis (negligent act or omission) starfsmanna hans:

Notwithstanding Sub-article 8.1(d), the Handling Company shall indemnify the Carrier against any physical loss of or damage to the Carrier's Aircraft caused by the Handling's Company's negligent act or omission [...].

Þá segir stefndi að samkvæmt meginreglum íslensks réttar sé sakarmat almennt strangara innan samninga.

Hvað varðar kröfufjárhæðina bendir stefnandi á að hann starfi á markaði fyrir áætlunarflug milli landa og leigi í þeim tilgangi flugvélar, en eigi þær ekki. Ef stefnandi missi afnot af einni leiguflugvél neyðist hann til að leigja staðgönguvél, eða vélar, til að geta staðið við skuldbindingar gagnvart farþegum sínum.

Leiguflugvélar stefnanda séu notaðar á fyrirfram ákveðnum flugleiðum og tímum. Flugvélin HB-JID hafi verið notuð í áætlunarflugi milli Keflavíkur og Kaupmannahafnar. Viðgerð vélarinnar hafi tekið sex daga, frá 13.-18. desember 2007. Í stefnu segir að afnotamissir stefnanda hafi verið á eftirtöldum leiðum og tímabilum:

13. desember Keflavík – Kaupmannahöfn

Kaupmannahöfn – Keflavík

Keflavík – Kaupmannahöfn

Kaupmannahöfn - Keflavík

14. desember Kaupmannahöfn - Keflavík

15. desember Keflavík – Kaupmannahöfn

16. desember Kaupmannahöfn- Keflavík

Kaupmannahöfn- Keflavík

17. desember Keflavík- Kaupmannahöfn

Kaupmannahöfn – Keflavík

18. desember Keflavík – Kaupmannahöfn

Kaupmannahöfn – Keflavík

Vegna afnotamissisins hafi stefnandi þurft að leigja staðgönguflugvélar með skömmum fyrirvara. Þá hafi stefnandi þurft að greiða ýmiss konar aukakostnað vegna þessa. Tjón stefnanda samanstandi af eftirfarandi reikningum sem hann hafi greitt vegna afnotamissisins.

Um sé að ræða reikning vegna leigu staðgönguflugvélar frá Latcharter Airlines ltd., Riga, Lettlandi. Flugvélin hafi verið notuð 13. desember 2007 í seinna áætlunarflugi stefnanda milli Kaupmannahafnar og Keflavíkur.

Þá sé um að ræða reikninga vegna skilakostnaðar á staðgönguflugvélinni frá Latcharter Airlines til Riga, Lettlandi, reikning vegna greiddra flugvallargjalda til Kastrup flugvallar, reikning vegna greiðslu lendingar- og afgreiðslugjalds til flugvallarins í Riga, auk eldsneytiskostnaðar vegna skilanna og reikning vegna greiðslu flugumferðargjalds til Latvijas Gaisa Satiksme.

Seinkun hafi orðið á morgunflugi stefnanda 13. desember vegna óhappsins fyrr um nóttina. Stefnanda hafi verið skylt samkvæmt reglugerð nr. 574/2005 að útvega farþegum, sem áttu pantað flug með stefnanda umræddan dag, veitingar í kaffiteríu Keflavíkurflugvallar á seinkunartímabilinu.

Enn fremur krefst stefnandi bóta vegna leigu á flugvél frá Smart Aviation ltd., sem notuð hafi verið 13.-18. desember 2007 í staðinn fyrir hina skemmdu flugvél. Leiguflugvélin hafi verið staðsett í Linz í Austurríki. Greiða hafi þurft vallargjöld til flugvallarins í Linz og eldsneytiskostnað. Þá hafi þurft að greiða afgreiðslu- og sorphirðugjald til stefnda og Keflavíkurflugvallar vegna vélarinnar.

Leiguflugvélin frá Smart Aviation ltd. hafi verið leigð með áhöfn, þar sem starfsmenn stefnanda séu ekki sérstaklega þjálfaðir til að vinna með þessa tegund flugvélar. Stefnandi hafi þurft að greiða flugmiða fyrir áhöfnina þegar vélinni var skilað. Einnig hafi stefnandi þurft að greiða fyrir gistingu áhafnarinnar frá Smart Aviation ltd. á Íslandi. Stefnandi njóti sérstakra kjara hjá Hótel Keflavík, líkt og fram komi á fyrrgreindum reikningi. Því hafi áhöfnin gist þar.

Þá hafi stefnandi þurft leiguflugvél frá Latcharter Airlines sem notuð hafi verið 17.-18. desember 2007. Vélin hafi verið staðsett í Riga í Lettlandi. Stefnandi hafi greitt fyrir flutning flugvélarinnar frá Riga í Lettlandi til Kaupmannahafnar. Þá hafi stefnanda borið að skila vélinni aftur. Því hafi þurft að greiða fyrir flutning vélarinnar til Riga, í gegnum Varsjá í Póllandi. Flugvélin hafi verið leigð með áhöfn. Stefnandi hafi greitt fyrir flutning áhafnarinnar frá Kaupmannahöfn til Riga.

Stefnandi krefur stefnda um mismun milli þeirra leigugreiðslna sem hafi verið greiddar vegna leigu véla frá Latcharter Airlines ltd. og Smart Aviation ltd. og þeim greiðslum sem stefnandi hefði innt af hendi til Hello AG ltd., samkvæmt leigusamningi aðila, ef vélin hefði ekki lent í umræddu tjóni. Samkvæmt leigusamningi við Hello AG ltd., um HB-JID, þá vél sem skemmdist 13. desember, hafi stefnanda borið að greiða 1500 evrur fyrir hvern flugtíma sem sé umfram umsamið lágmark. Stefnandi hafi greitt fyrir 59,87 flugtíma, að fjárhæð 167.655 evrur í stað þess að hafa greitt 89.805 evrur ef flugvélin hefði verið stefnanda til umráða, en þannig hefðu jafnframt dregist frá flugtímar vegna móttöku og skila á umræddum leiguflugvélum.

Undir rekstri máls þessa hefur stefnandi fallið frá nokkrum kröfuliðum í stefnu málsins, s.s. vegna greiðslu sem stefnandi hafi þurft að inna af hendi vegna yfirvinnu, flugmiða, veitinga, afgreiðslugjalda, eldsneytiskostnaðar og tollafgreiðslugjalds. Það sem eftir stendur af kröfum stefnanda sundurliðast með svofelldum hætti:

Leigusamningur við Latcharter Airlines ltd. € 22.200

Flugvallargjöld til Kastrup flugvallar DKK 4.920,3

Aukakostnaður vegna leigusamnings við Latcharter ltd. € 2.745,99

Flugumferðargjald til LGS € 572,84

Veitingar vegna seinkunar flugs þann 14. des. ISK 187.415

Leigusamningur við Smart Aviation ltd. € 120.734

Aukakostnaður vegna leigusamnings v. Smart Aviation € 13.399

Afgreiðslugjald til IGS ISK 58.750

Sorphirðugjald til Keflavíkurflugvallar ISK 1.210

Gisting fyrir áhöfn á leiguflugvél Latcharter ltd. ISK 610.500

Leigusamningur við Latcharter Airlines ltd. € 24.720

Aukakostnaður v. leigusamnings við Latcharter ltd. € 1.083

Aukakostnaður vegna leigusamnings v. Latcharter ltd. € 2.741

Fjárhæð aðalkröfu miðast við þessar upphæðir. Upphafsdagur almennra vaxta er miðaður við tjónsdag og upphafsdagur dráttarvaxta við einn mánuð eftir dagsetningu kröfubréfs stefnanda, 28. maí 2008.

Fjárhæð varakröfu miðast við þessar upphæðir, umreiknaðar í íslenskar krónur, miðað við gengi íslensku krónunnar á gjalddaga ofangreindra reikninga. Upphafsdagur almennra vaxta í varakröfu, samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, er einnig miðaður við tjónsdag, 13. desember 2007. Þá er upphafsdagur dráttarvaxta í varakröfu miðaður við 28. maí 2008, mánuð eftir dagsetningu kröfubréfs.

Um málskostnaðarkröfu sína vísar stefnandi til 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

III.

Af hálfu stefnda er öllum kröfum og málsástæðum stefnanda hafnað.

Stefndi kveður að stefnandi beri sönnunarbyrði um tjón, orsök og afleiðingu. Þá segir stefndi að engin sakarlíkindaregla eða strangt sönnunarmat gildi í máli þessu.

Stefndi hafnar því alfarið að hafa viðurkennt sök eða sýnt í verki að stefndi beri ábyrgð á tjóni stefnanda. Stefndi hafi ekki greitt bætur til eiganda flugvélarinnar, Hello AG ltd., heldur hafi tryggingafélag stefnda fengið atvik það sem hér um ræðir til skoðunar og það tekið sjálfstæða ákvörðun um greiðslu bóta. Stefndi heldur því jafnframt fram að hvort sem tryggingafélagið hafi greitt eða muni greiða eiganda vélarinnar þá skipti það engu máli hvað varðar bótaskyldu í þessu máli. Hvorki hafi verið leitað eftir áliti eða samþykki stefnda vegna þessarar greiðslu og þótt tryggingafélag ákveði að greiða umræddan viðgerðarkostnað segi það ekkert um skaðabótaskyldu stefnda eða viðurkenningu á sök. Stefndi kveður að tryggingafélag geti haft margvíslegar ástæður til þess að greiða tjónabætur samkvæmt vátryggingarétti, s.s. fjárhæð kröfu á móti kostnaði við að verjast henni, sátt náist um fjárhæðir o.fl. Slíkar greiðslur séu ekki og verði aldrei forsendur fyrir viðurkenningu á sök þriðja manns, stefnda í þessu máli.

Að öðru leyti er sýknukrafa stefnda byggð á því að ekki sé sannað að starfsmenn stefnda eigi nokkra sök á hinu umstefnda tjóni stefnanda. Þannig liggi ekkert fyrir í málinu sem sýni fram á að stefndi hafi brotið lög eða reglur sem í gildi séu fyrir flugvallarsvæðið í Keflavík. Stefndi, sem hafi sinnt þjónustu við flugvélar um áratugaskeið, hafi farið eftir strangasta öryggisviðmiði sem unnt hafi verið að fara eftir við þær aðstæður sem sköpuðust í fárviðrinu aðfaranótt 13. desember 2007.

Stefndi segir að vissulega hafi veðurspá verið slæm og því hafi verið gengið frá öllum tækjum og öðrum búnaði stefnda á þann máta sem öruggastur hafi verið. Rafmagnsdráttarbíllinn hafi verið geymdur við vesturhlið suðurbyggingarinnar, á viðurkenndu stæði fyrir slík tæki og með samþykki flugvallarstjórnar. Ljóst sé að ekki komist öll tæki inn í hús og því verði stefndi að velja og staðsetja nokkuð af tækjabúnaði utanhúss. Svæðin sem séu til þess valin af hálfu flugmálayfirvalda miðist að sjálfsögðu við veðurfar sem og aðrar nauðsynlegar forsendur þeirrar þjónustu sem stefndi eigi að sinna, m.a. gagnvart stefnanda. Hafi það einnig verið svo í þessu tilviki.

Þessa sömu nótt hafi verið til þess ætlast að starfsmenn stefnda væru í viðbragðsstöðu og þjónustuðu þær vélar sem hægt var vegna veðurs. Umrædd flugvél stefnanda hafi lent um korter í tvö þessa nótt og starfsmenn stefnda þjónustað hana. Til þess hafi þeir eðlilega þurft að nota hluta þess búnaðar sem nauðsynlegur er, m.a. rafmagnsdráttarvagna. Ekki hafi þó umræddur vagn verið notaður við þessa vél. Slíkt sé þó aldrei hægt að vita fyrirfram.

Þá segir stefndi að ekki þurfi að fjölyrða að veður hafi verið mjög vont þessa nótt og í hviðum sem gengu yfir flugvallarsvæðið hafi í raun verið um að ræða fárviðri og mjög óvanalegar aðstæður verið uppi á flugvellinum. Í vottorði Veðurstofunnar sjáist hvernig vindur hafi snúist um 90° milli kl. 01.30 og 03:00 um nóttina og þá verið orðinn mun vestlægari en spár hafi sagt til um. Rafmagnsdráttarbíllinn, sem stóð vestan við suðurbygginguna, hafi því skyndilega orðið fyrir miklu meira vindálagi en bæði spár og vindátt fyrr um nóttina hafi gengið út frá. Frágangur hans hafi þó í alla staði verið eðlilegur og venjubundinn við frágang sambærilegra ökutækja, þ.e. lagt undir húsvegg í handbremsu. Aðrar og viðameiri aðgerðir tíðkast ekki varðandi frágang á ökutækjum utanhúss. Verði því ekki gerðar auknar kröfur sérstaklega til stefnda hvað þetta varðar, m.a. í ljósi þeirra óvanalegu aðstæðna sem náttúruöfl hafi skapað þessa nótt. Í lýsingum stefnanda sjálfs í gögnum málsins sé veðrinu lýst sem fárviðri og aðalvarðstjóri öryggissviðs Flugmálastjórnar á Keflavíkurflugvelli taki undir þau sjónarmið í tölvuskeyti 13. desember 2007 þar sem hann tali um að aftakaveður hafi verði á flugvellinum nóttina áður.

Stefndi segir að bíleigendur hafi ekki þá skyldu að tjóðra eða festa bíla sína niður þótt yfir gangi aftakaveður. Sjálfsagt sé og eðlilegt að gæta að lausahlutum en farartæki sem séu yfir 1 tonn að þyng séu ekki fest sérstaklega niður, enda ekki búin til þess. Hvað þá að reikna megi með því að slíkt farartæki fjúki tugi metra í bremsu, eins og förin sýni. Stefndi telur með ólíkindum að dráttarbíllinn hafi verið „ekinn“ af vindi þessa vegalengd og ljóst sé að kraftarnir og náttúruöflin sem þar hafi verið að verki séu gríðarlegir.

Stefndi heldur því þannig fram að hann eigi enga sök á umræddu tjóni sem rekja megi til vangæslu eða stórkostlegs gáleysis starfsmanna hans, heldur verði óhappið alfarið rakið til óviðráðanlegra ytri atvika (force majeure). Þegar slíkar náttúruhamfarir verði, líkt og umrædda nótt, leiði það til þess að þau óhappa atvik sem ekki hefði mátt koma í veg fyrir með venjulegum öryggisráðstöfunum, leiði ekki til bótaskyldu.

Auk þess vísar stefndi til þeirrar dómvenju Hæstaréttar Íslands að tjón sem orsakast, án sakar, af völdum náttúruafla verði menn að þola bótalaust.

Stefndi telur því fjarri að stefnanda hafi tekist að sanna að hin meinta saknæma háttsemi hafi verið orsök tjónsins og auk þess þá hafi stefndi sannað að staðsetning eða frágangur rafmagnsdráttarvagnsins hafi skipt litlu eða engu máli fyrir það að tjón varð, þ.e. það sé ekki orsakatengsl við tjónið og þar af leiðandi ekki nauðsynlegt skilyrði tjóns.

Stefndi hafnar því einnig að viðhald eða eftirlit með ástandi rafmagnsdráttarbílsins hafi átt nokkra sök á því að tjón varð. Ástand rafmagnsdráttarbílsins hafi verið í fullu samræmi við lög og reglur og auk þess séu engar vísbendingar í málinu um að bilun hafi orsakað tjónið eða tengist því á nokkurn hátt.

Verði atvikið ekki talið falla undir ákvæði um óviðráðanleg ytri atvik þá vísar stefndi til þess að í gildi hafi verið samningur milli stefnanda og stefnda sem vísi til annars staðlaðs samnings, Standard Ground Handling Agreement (SGHA), sem einnig sé í gildi milli aðila. Verði ekki talið að um hafi verið að ræða óviðráðanleg ytri atvik vísar stefndi til þess að samkvæmt ákvæði 8.1 í þeim samningi sé alveg skýrt að stefnandi eigi enga kröfu á stefnda vegna afleidds tjóns, sbr. texta ákvæðisins:

8.1 Except as stated in Sub-Article 8.5, the Carrier shall

not make any claim against the Handling Company

and shall indemnify it (subject as hereinafter provided)

against any legal liability for claims or suits,

including costs and expenses incidental thereto, in

respect of:

(a) delay, injury or death of persons carried or to

be carried by the C-e-x;

(b) injury or death of any employee of the Carrier;

(c) damage to or delay or loss of baggage, cargo

or mail carried or to be carried by the Carrier,

and

(d) damage to or loss of property owned or operated

by, or on behalf of, the Carrier and any

consequential loss or damage; [....]

Stefndi telur að stefnandi túlki ákvæðið ekki rétt. Í stefnu birti stefnandi aðeins fyrri hluta fyrri málsgreinar ákvæðisins, en seinni málsgreinin sé miklu skýrari um þetta atvik:

For the avoidance of doubt, save as expressly stated,

this Sub-Article 8.5 does not affect or prejudice

the generality of the provisions of Sub-Article 8.1

including the principle that the Carrier shall not

make any claim against the Handling Company

and shall indemnify it against any liability in

respect of any and all consequential loss or damage

howsoever arising.

Stefndi telur því alveg ljóst að honum beri ekki að bæta afleitt tjón stefnanda.

Hvað varðar varakröfu stefnanda, um bótafjárhæð í íslenskum krónum, þá telur stefndi í greinargerð sinni að fjárhæð hennar sé vanreifuð, enda liggi ekkert fyrir um það í málinu hvaða gengi stefnandi miði við þegar hinar erlendu myntir í aðalkröfu séu umreiknaðar í íslenskar krónur. Kröfufjárhæðin sé því órökstudd.

Af ofangreindu telur stefndi ljóst að sýkna verði stefnda af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu byggir stefndi varakröfu sína á því að lækka beri stefnukröfur þar sem órökstudd bótakrafa stefnanda fái ekki staðist, en henni er mótmælt sem rangri, ósannaðri og allt of hárri með vísan til eftirfarandi málsástæðna. Að öðru leyti vísar stefndi til sömu málsástæðna og fyrir sýknu í aðalkröfu.

Í fyrsta lagi telur stefndi að ekkert liggi fyrir um það að stefnandi hafi í raun orðið fyrir tjóni. Stefnanda, sem sé flugfélag og fljúgi á alþjóðlegum flugleiðum, beri skylda til þess að hafa virkar tryggingar í gildi vegna starfsemi sinnar. Allar líkur standi því til þess að stefnandi hafi þegar fengið meint tjón sitt bætt úr eigin tryggingum eða eigi að fá það bætt. Stefnandi eigi ekki rétt á því að fá tjón sitt tvígreitt og í greinargerð stefnda er skorað á stefnanda að sýna fram á að hann hafi ekki haft hefðbundnar tryggingar í gildi þegar óhappið átti sér stað eða hvers vegna tjón þetta falli ekki undir tryggingaskilmála.

Í öðru lagi telur stefndi að engin sönnun eða upplýsingar liggi fyrir um það hversu lengi vélin hafi verið í viðgerð eða hvort stefnandi hafi getað fengið hana afhenta fyrr. Vélin hafi verið ónothæf frá 13. til 18. desember 2007, en það sé ekki rökstutt. Stefndi segir að óumdeilt sé að aðeins ein vél hafi skemmst, en stefnandi hafi samt sett fram kröfur á grundvelli samninga um leigu á fjórum flugvélum, sem kannski gæti gengið upp ef um leigu til eins dags væri að ræða en svo sé ekki. Þannig hafi stefndi krafist greiðslu vegna leigu á vél frá Latcharter Airlines 13. desember og svo aftur fyrir dagana 17.-18. desember 2007 og afleiddur kostnaður. Auk þessara véla sé krafist kostnaðar vegna leigu á vél frá Smart Aviation ltd. og afleidds kostnaðar. Á fylgiskjali með reikningi sjáist að hún hafi verið notuð 13. til 18. desember 2007.

Í þriðja lagi gerir stefndi eftirfarandi athugasemdir við einstaka kröfuliði. Um reikning sem eigi að sýna kostnað vegna leigu stefnanda á staðgönguflugvél segir stefndi að óútskýrt og ósundurliðað sé hvað af þeim flugtímum sem þarna komi fram hafi verið raunverulegt aukaflug, þ.e. aukakostnaður stefnanda. Með öðrum orðum þá hefði stefnandi hvort sem er þurft að greiða ákveðna flugtíma til eiganda vélarinnar fyrir áætlunarflugið. Þrátt fyrir almennar útskýringar í stefnu sé ekki með nokkru móti ljóst hvaða tímar séu rauntjón stefnanda. Stefndi mótmælir því reikningnum.

Hvað varðar reikninga sem eigi að sýna skilakostnað á staðgönguvél þá segir stefndi að vélin hafi verið notuð til þess að fara áætlunarflug þennan dag frá Kaupmannahöfn til Keflavíkur. Gjaldið sé vegna „take-off“ og því augljóst að stefnandi hefði hvort sem er þurft að greiða það gjald fyrir hvaða vél sem stefnandi kaus að nota til áætlunarflugsins. Þá sé reikningur sem eigi að sýna kostnað vegna flugumferðagjalds í Riga stílaður á eiganda hinnar skemmdu vélar, Hello AG ltd., og eigi því ekki að greiðast af stefnanda og hafi stefnandi ekki sýnt fram á að svo hafi verið. Stefndi kveðst því mótmæla reikningnum.

Hvað varðar reikning fyrir veitingar vegna seinkunar á morgunflugi 13. desember 2007 telur stefndi algerlega óútskýrt hvers vegna þessi seinkun varð eða hvers vegna stefndi beri ábyrgð á henni. Í greinargerð áskildi stefndi sér rétt til þess að leggja fram gögn er sýni að flest eða öll morgunflug frestuðust þennan morgun vegna veðurs og það hafi ekkert með stefnda að gera. Stefndi kveðst því mótmæla reikningnum.

Stefndi mótmælir einnig reikningum sem eiga að sýna kostnað vegna annarrar staðgönguvélar sem stefnandi leigði. Er þeim mótmælt á þeim grundvelli að ekkert samhengi sé milli krafinna fjárhæða og reikninganna. Um sama reikning sé að ræða á tveimur skjölum, en hann sýni allt aðrar fjárhæðir en kröfufjárhæðir stefnanda. Reikningum fyrir sorphirðugjald til Keflavíkurflugvallar og afgreiðslugjald til IGS er mótmælt enda sé í engu sýnt fram á að þeir tengist vélinni sem skemmdist 13. desember 2007, eða að þeir séu ekki vegna eðlilegrar starfsemi stefnanda. Stefndi mótmælir því reikningunum.

Jafnframt mótmælir stefndi reikningi vegna áhafnakostnaðar þar sem stefnandi hafi átt að leggja til áhöfn samkvæmt samningi við eiganda hinnar skemmdu flugvélar. Þessi kostnaður eigi því að beinast að eiganda vélarinnar. Auk þess sé krafist gistigjalda fyrir heila viku á hvern mann, 13.-20. desember 2007, þótt stefnandi telji sig ekki hafi orðið fyrir tjóni nema til 18. desember. Stefndi mótmælir því reikningnum.

Auk þess sem að framan greinir mótmælir stefndi í greinargerð sinni ýmsum reikningum sem stefnandi lagði fram í málinu og upphafleg stefnukrafa var byggð á, s.s. vegna staðgönguvélar frá Hello, afgreiðslugjöld, greiðslu vegna yfirvinnu, kaupum á farmiðum og veitingum. Þar sem stefnandi hefur undir rekstri málsins fallið frá þeim kröfuliðum er ekki ástæða til að rekja þau mótmæli hér.

Þá mótmælir stefndi upphafsdegi dráttarvaxta í kröfu stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, almennra reglna skaðabótaréttar um saknæmi, orsakasamhengi og sönnunarbyrði þess er hefur uppi kröfur vegna tjóns.

Málskostnaðarkrafa er reist á 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt á málskostnað vísast til laga nr. 50/1988.

IV.

Í máli þessu er deilt um það hvort stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem stefnandi varð fyrir er rafmagnsdráttarvagn lenti á flugvél sem stefnandi hafði á leigu fyrir áætlunarflug sitt og kom gat á skrokk vélarinnar. Dráttarvagn þessi er notaður til að draga kerrur með töskum farþega við fermingu og affermingu flugvéla. Einnig er ágreiningur um einstaka kröfuliði í skaðabótakröfu stefnanda.

Eins og rakið hefur verið lenti umrædd flugvél á Keflavíkurflugvelli aðfaranótt 13. desember 2007, klukkan 01:44. Flugvélinni var lagt í stæði nr. 5 og stefndi sá um að afferma vélina. Samvæmt vitnisburði G-kk-ef S-kk-ef, forstöðumanns gæða- og öryggismála hjá stefnda, var affermingu lokið um klukkan 02:00. Er því ljóst að tjónið hefur orðið einhvern tímann frá þeim tíma til klukkan 02:55, en þá uppgötvaðist tjónið.

Stefnandi byggir m.a. á því að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu með því að greiddar hafi verið bætur til eiganda vélarinnar vegna þess tjóns sem varð á henni. Fyrir liggur að vátryggingafélag stefnda greiddi bætur til eiganda vélarinnar. Þar sem greiðsluskylda samkvæmt vátryggingasamningi getur byggst á öðru en saknæmri háttsemi verður að hafna þessari málsástæðu stefnanda.

Kemur þá til álita hvort um saknæma háttsemi hafi verið að ræða af hálfu starfsmanna stefnda með því að hafa ekki gripið til viðeigandi ráðstafana til að koma í veg fyrir tjón.

Að morgni 12. desember hafði stefndi verið varaður við því að samkvæmt veðurspá var gert ráð fyrir því að um nóttina 13. desember, á tímabilinu frá klukkan 01:00 til 04:00, yrði sunnan/suðaustanátt (160°) með 40 hnúta vindhraða og gustaði í 58 hnúta. Voru afgreiðsluaðilar á Keflavíkurflugvelli sérstaklega beðnir um að tryggja að lausahlutir á flughlaði fykju ekki.

Stefndi heldur því fram að dráttarvagninum hafi verið lagt í viðurkennt stæði og með samþykki flugvallarstjórnar. Þessi staðhæfing stefnda er ekki í samræmi við gögn málsins, en í bréfi yfireftirlitsmanns flugverndarsviðs Keflavíkurflugvallar ohf., dags. 7. janúar 2008, kemur fram að sá staður sem dráttarvagninn var á hefur ekki sérstaklega verið valinn eða samþykktur af flugmálayfirvöldum sem geymslusvæði eða stæði til að nota í óveðri.

Þá fær það ekki staðist sem stefndi heldur fram um að dráttarvagninn hafi orðið fyrir miklu meira vindálagi og annnarri vindátt en veðurspá gerði ráð fyrir. Samkvæmt vottorði Veðurstofu Íslands reyndist munur á veðrinu frá því sem spáð var og því sem varð í raun, á tímabilinu frá klukkan 02:00 til 03:00, aðeins vera 10-30° hvað varðar vindátt. Meðalvindhraði klukkan 02:00 var 50 hnútar og minnkaði svo í 40 hnúta klukkan 02:30 og 41 hnút klukkan 03:00. Breyting á vindátt og vindhraða á þeim tíma sem tjónið varð var því óveruleg. Ekki er unnt að fallast á með stefnda að bótaábyrgð hafi ekki stofnast þar sem um hafi verið að ræða óviðráðanleg ytri atvik (force majeure), sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 492/1989 en þar var því hafnað að um force majeure hafi verið að ræða þrátt fyrir að vindhraði hefði farið í 58 hnúta og vörugámur færðist til.

Starfsemi stefnda er leyfisskyld og ber stefnda að starfa samkvæmt öryggisreglum fyrir Keflavíkurflugvöll og aðgerðarreglum vegna óveðurs á Keflavíkurflugvelli. Í síðarnefndu reglunum segir, í kaflanum um aðgerðaráætlun vegna hvassviðris, að ef vindspá gerir ráð fyrir 40-49 hnúta meðalvindi skuli koma öllum afgreiðslutækjum og öðru lauslegu, sem ekki er brýn nauðsyn fyrir við flugvélaafgreiðslu, í hús eða úr fokhættu. Stefndi setti hvorki umræddan dráttarvagn í hús né kom í veg fyrir fokhættu og tjón, en auðvelt og fyrirhafnarlítið hefði verið fyrir stefnda að setja t.d. sandpoka fyrir dekk vagnsins og hafði hann haft til þess nægan tíma frá því veðurviðvörunin hafði verið gefin út.

Óumdeilt er að umræddur dráttarvagn var ekki notaður til að þjónusta vélina. Tjónið varð ekki við þjónustu stefnda við vélina og þjónustu stefnda var lokið þegar tjónið varð. Af þessum ástæðum á hér ekki við samningur sem aðilar hafa gert, sem vísar í “Standard Ground Handling Agreement” og hefur að geyma ákvæði sem undanþiggja flugþjónustuaðila bótaskyldu gagnvart flugrekanda. Eiga því almennar reglur um skaðabætur utan samninga við um réttarsamband aðila.

Samkvæmt öllu framansögðu er það niðurstaða dómsins að stefndi hafi ekki gert ráðstafanir sem af honum má krefjast, samkvæmt framangreindum öryggisreglum, til að koma í veg fyrir tjón stefnanda. Er stefndi því skaðabótaskyldur gagnvart stefnanda vegna þess tjóns sem stefnandi varð fyrir við afnotamissi flugvélarinnar. Stefnandi hefur lagt fram staðfestingu frá vátryggingafélagi sínu um að hann sé ekki tryggður fyrir tjóni sem þessu og hefur hann því ekki fengið tjón sitt bætt.

Lögð hefur verið fram staðfesting frá eiganda vélarinnar um að hún hafi verið í viðgerð 13.-18. desember 2007. Af þessum sökum þurfti stefnandi að fá aðra vél í hennar stað. Vegna áætlunarflugs stefnanda sama dag og tjónið varð fékk hann leigða vél frá Latcharter Airlines ltd. Vegna mótmæla stefnda við þennan kröfulið hefur stefnandi lagt fram skjal sem sýnir að hann gerir kröfu um kostnað vegna flugtíma við að ferja vélina og mismun á leigugjaldi staðgönguvélarinnar og þeirrar sem skemmdist. Skila þurfti staðgönguvélinni til Riga í Lettlandi og þurfti stefnandi í tengslum við það að greiða gjald á Kastrup flugvelli, lendingar- og afgreiðslugjald á flugvellinum í Riga og flugumferðargjald. Reikningurinn vegna flugumferðargjaldsins er stílaður á eiganda vélarinnar, H-x-x, sem endurkrafði svo stefnanda um gjaldið og liggur sá reikningur fyrir í málinu. Þá þurfti stefnandi, þar sem seinkun varð á áætlunarflugi hans að morgni 13. desember vegna skemmdar á vélinni, að útvega farþegum veitingar. Ber stefnda að greiða stefnanda allan framangreindan kostnað.

Fyrir dómi skýrði S-kvk-nf L-kvk-nf Á-kvk-nf, fjármálastjóri stefnanda, frá því að stefnandi hafi þurft að leigja vél að nýju þar sem ekki var unnt að leigja vélina sem notuð var að morgni 13. desember til lengri tíma. Var því leigð vél frá Smart Aviation ltd. Eins og áður er um að ræða kostnað vegna flugtíma við að ferja vélina og mismun á leigugjaldi staðgönguvélarinnar og þeirrar sem skemmdist. Staðgönguvélin var staðsett í Linz í Austurríki og þurfti því að flytja vélina þaðan. Þessu fylgdi kostnaður vegna vallargjalda, eldsneytis og flugmiða fyrir áhöfn. Þá þurfti vegna ferjuflugsins að greiða afgreiðslugjald og gjald vegna sorphirðu á Keflavíkurflugvelli. Einnig þurfti stefnandi að greiða fyrir gistingu áhafnar, en staðgönguvélina þurfti að leigja með áhöfn þar sem starfsmenn stefnanda höfðu ekki þjálfun á tegund vélarinnar. Áhöfn vélarinnar sem skemmdist dvaldi á hóteli og gerir stefnandi ekki kröfu um kostnað vegna þess. Stefnandi hefur hins vegar uppi kröfu vegna reiknings fyrir gistingu áhafnar staðgönguvélarinnar, að fjárhæð 610.500 krónur, fyrir tímabilið 13.-20. desember. Viðgerð á vélinni lauk 18. desember og er því rétt að taka tillit til þess þannig að stefnda beri að greiða stefnanda 401.500 krónur.

Fram kom í vitnisburði S-kvk-ef L-kvk-ef að vélin frá Smart Aviation ltd. hafi bilað og þurfti stefnandi því að leigja aðra vél frá Lathcarter Airlines ltd. í einn dag og er um aukakostnað að ræða sem stefnandi varð fyrir vegna þessa. Þá þurfti stefandi að greiða kostnað vegna flutnings vélarinnar frá Riga í Lettlandi og vegna áhafnar. Er stefnda skylt að greiða stefnanda allan þennan kostnað.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á aðalkröfu stefnanda, að teknu tilliti til þess sem áður segir um gistikostnað. Þannig ber stefnda að greiða stefnanda 648.875 krónur, 98.391 evru og 4.920 danskar krónur, auka vaxta eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun um upphafsdag dráttarvaxta verður að horfa til þess að frá því mál þetta var þingfest hefur stefnandi lagt fram fjölda nýrra skjala, fallið frá fjölmörgum reikningum og þrívegis lækkað kröfur sínar, síðast við aðalmeðferð málsins. Með vísan til 2. málsliðar 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu skulu dráttarvextir reiknast frá dómsuppsögu.

Við ákvörðun málskostnaðar er óhjákvæmilegt að líta til þess sem áður segir um að stefnandi hafi ítrekað lækkað kröfur sínar og fallið frá reikningum. Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, er því rétt að láta hvorn aðila bera sinn kostnað af málinu.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna mikilla embættisanna dómarans.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Flugþjónustan Keflavíkurflugvelli ehf., greiði stefnanda, Íslandi Express ehf., 648.875 krónur, 98.391 evru og 4.920 danskar krónur, með almennum vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 13. desember 2007 til dómsuppsögu, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf B-kvk-nf