E-7532/2008

Mál þetta, sem var tekið til dóms 16. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Farþingi ehf., Aðalstræti 9, Reykjavík á hendur J-kk-þgf B-kk-þgf Ó-kk-þgf, Holtaseli 38, Reykjavík, E-kk-þgf U-kk-þgf E-kk-þgf, Þúfuseli 6, Reykjavík og Ó-kk-þgf S-kk-þgf G-kk-þgf, Miðvangi 6, Hafnarfirði, með stefnu birtri 12. og 13. september 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær að staðfest verði með dómi riftun stefnanda, dags. 2. maí 2008, á kaupsamningi við stefndu, dags. 31. maí 2007, um allt hlutafé í Íslandsfrakt ehf. Til vara er þess krafist að kaupsamningur aðila frá 31. maí 2007 verði ógiltur með dómi.

Þá er bæði í aðal- og varakröfu þess krafist að stefndu verði dæmdir in solidum til að greiða stefnanda 90.478.911 kr. með dráttarvöxtum af 70.000.000 kr. frá 27. júní 2007 til 31. október 2007, en af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, gegn afhendingu stefnanda á öllu hlutafé í Íslandsfrakt ehf. að nafnvirði 500.000 kr. þannig að stefndi Ó-kk-nf fái 25% af hlutafénu, stefndi J-kk-nf 25% og stefndi E-kk-nf 50%.

Þá er krafist málskostnaðar óskipt úr hendi stefndu.

Stefndu krefjast þess aðallega að þeir verði sýknaðir af kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefjast stefndu þess að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað auk virðisaukaskatts.

Málavextir

Hinn 4. febrúar 2002 var einkahlutafélagið Íslandsfrakt stofnað. Tilgangurinn var að reka flutningastarfsemi. Stefndu voru eigendur félagsins, þ.e. stefndi Ó-kk-nf var eigandi 25% hlutafjár, stefndi J-kk-nf 25% og stefndi E-kk-nf 50%. Verkaskipting mun hafa verið þannig að Ó-kk-nf starfaði fyrst og fremst við flutningastarfsemina, sem verkstjóri og við akstur bifreiða félagsins. Stefndu, E-kk-nf U-kk-nf og J-kk-nf B-kk-nf, munu hafa séð um rekstur félagsins, bókhald, greiðslu krafna o.fl. Stefndi E-kk-nf U-kk-nf var stjórnarformaður og stefndi J-kk-nf B-kk-nf var framkvæmdastjóri, en þeir höfðu báðir prókúru fyrir félagið og störfuðu á skrifstofu þess. Allir sátu þeir þó í stjórn félagsins.

Hinn 31. maí 2007 var gerður kaupsamningur um sölu alls hlutafjár Íslandsfraktar ehf. til stefnanda fyrir 110.000.000 kr. Til grundvallar kaupunum lá rekstrarreikningur félagsins fyrir fyrsta ársfjórðung ársins 2007 og ársreikningur 2006.

Samkvæmt kaupsamningnum skyldi stefnandi greiða 70.000.000 kr. af kaupverðinu hinn 8. júní 2007, en eftirstöðvarnar, 40.000.000 kr. að lokinni áreiðanleikakönnun en þó ekki síðar en 8. júlí 2007. Greiðslur skyldi greiða til Holtshúsa ehf. skv. 4. mgr. 3. gr. kaupsamningsins. Þá var kaupsamningurinn bundinn ýmsum skilyrðum og forsendum sem taldar eru upp í ákvæðum hans.

Hinn 27. júní 2007 greiddi stefnandi 70.000.000 kr. af kaupverðinu og yfirtók rekstur félagsins 1. júlí 2007. Um það leyti sem stefnandi var að fá hið keypta félag afhent frá stefndu keypti hann tvö önnur flutningafélög, Betri flutninga ehf. og B. Vilhjálmsson ehf., sem sameiginlega gengu undir nafninu Aðalflutningar.

Stefnandi taldi reksturinn ekki vera eins og lofað hafði verið og hélt eftir tæplega tuttugu milljónum af umsömdu kaupverði og greiddi hinn 31. október 2007, 20.478.911 kr. Greiðslurnar voru inntar af hendi án fyrirvara.

Í byrjun árs 2008 voru fjárhagsvandræði Íslandsfraktar ehf. það alvarleg að VBS Fjárfestingabanki hf. setti J-kk-þf S-kk-þf inn í félagið til að reyna að koma rekstri þess í lag. Það tókst ekki. Samningar hjá SP-Fjármögnun hf. um flutningatæki munu hafa verið í uppnámi og var veittur lokafrestur til 8. febrúar 2008 til að leysa þau mál, en án árangurs. Í framhaldi af því reyndi VBS að finna lausnir á málefnum félagsins og var sala á rekstri félaganna kynnt fyrir fjárfestum, þ.á m. stefndu með tölvupósti og kynningu sem var send 12. mars 2008. Skv. því ætlaði VBS að leysa til sín umrædd félög og selja út úr þeim tæki og viðskiptavild og veita auk þess aðstoð við að koma rekstrinum í sem best horf. Viðræður munu hafa átt sér stað á milli stefndu og VBS, en án árangurs. Í framhaldi af því bauð G-kk-nf S-kk-nf, f.h. stefnanda, stefndu, þeim J-kk-þgf B-kk-þgf og E-kk-þgf U-kk-þgf, að yfirtaka helstu viðskiptasamninga Íslandsfraktar ehf. gegn því að samningar við SP upp á u.þ.b. 110 millj. kr. væru yfirteknir og að gerður yrði sérstakur verksamningur við félag í eigu G-kk-ef, Norwest ApS., um greiðslu á 10 millj. kr. fyrir aðstoð G-kk-ef og þess félags við nýtt félag sem stefndu mundu stofna til að taka við þeim verksamningum sem framseldir yrðu. Hinn 25. mars 2008 var síðan umræddur verksamningur undirritaður á milli Norwest ApS og óstofnaðs félags stefndu J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef, Vöruleiða ehf., og hinn 26. mars s.á. var undirritaður samningur á milli Íslandsfraktar ehf. og sama óstofnaða einkahlutafélags um framsal á öllum verksamningum Íslandsfraktar ehf. við Íslandspóst hf. Í framhaldi af þessu yfirtóku Vöruleiðir ehf. alla samninga Íslandsfraktar ehf. við SP-Fjármögnun hf.

Hinn 2. maí 2008 rifti stefnandi kaupunum og vísað til þeirra verulegu vanefnda sem hann taldi vera á kaupunum. Stefndu mótmæltu ekki riftuninni né svöruðu áskorun stefnanda um skil verðmæta á grundvelli riftunarinnar. Því telur stefnandi það nauðsynlegt að höfða dómsmál til viðurkenningar á riftuninni eða ógildingar á samningnum og til skila á þeim verðmætum sem fóru milli aðila á grundvelli kaupsamningsins.

Íslandsfrakt ehf. var úrskurðað gjaldþrota 27. júní 2008.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Aðalkrafa um viðurkenningu á lögmæti riftunar

Stefnandi byggir á því að skilyrði riftunar séu uppfyllt í málinu, enda hafi stefndu vanefnt verulega kaupsamning aðila. Er riftun stefnanda byggð á kaupsamningi aðila, ákvæðum laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, m.a. 39. gr. laganna, sem og almennum reglum kaupa- og kröfuréttar.

Ákvörðun um kaupin og fjárhæð kaupverðs var byggð á rekstrarreikningi félagsins fyrstu þrjá mánuði ársins 2007, þ.e. fram til 31. mars 2007. Ekki lágu fyrir upplýsingar um rekstur félagsins eftir þann tíma. Stefnandi telur sig geta fært sönnur á að stefndu hafi beitt blekkingum í aðdraganda kaupanna í því skyni að gera stöðu hins selda félags fyrstu þrjá mánuði ársins 2007 mun betri í framlögðum rekstrarreikningi en hún í raun var. Þá telur stefnandi sig einnig geta fært sönnur á að stefndu hafi með skipulegum hætti rýrt verðmæti félagsins eftir 31. mars 2007, í því skyni að afla sjálfum sér og fyrirtækjum í þeirra eigu verðmæta sem áttu við kaupin að vera í eigu félagsins.

Þá telur stefnandi að stefndu hafi brotið gegn ýmsum ákvæðum í kaupsamningi aðila sem veiti sjálfstæða riftunarheimild.

Brot stefndu sjást best á því að allt hlutafé í Íslandsfrakt ehf. var selt á 110.000.000 kr. hinn 31. maí 2007. Réttu ári seinna er búið að lýsa félagið gjaldþrota og hlutafé félagsins verðlaust. Nær allan þennan tíma, eða til 15. febrúar 2008, ráku stefndu J-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf U-kk-nf félagið, J-kk-nf B-kk-nf sem framkvæmdastjóri og E-kk-nf U-kk-nf sem stjórnarmaður.

Nánar tiltekið telur stefnandi að vanefndir stefndu felist í eftirfarandi aðgerðum:

I. Stefndu stuðluðu að því að verðmæti félagsins sýndist meira en það raunverulega var með ýmsum aðgerðum sem komu fram á rekstrarreikningi fyrsta ársfjórðungs 2007, en kaupverðið byggðist á rekstrarreikningnum. Fólust aðgerðirnar í því að oftelja og ofáætla tekjur félagsins, en vantelja skuldir og gjöld á tímabilinu. Þessu til sönnunar bendir stefnandi á eftirfarandi staðreyndir:

Í fyrsta lagi gáfu stefndu út bæði óvenjulega og tilhæfulausa reikninga á viðskiptamenn félagsins og færðu kröfur á grundvelli þeirra á tekjuhlið rekstrarreikningsins. Sem dæmi um óvenjulegan reikning má nefna reikning á Skinnfisk ehf. nr. 934, gefinn út 31. mars 2007, að fjárhæð 1.184.483 kr. Þar mun vera á ferðinni uppgjör vegna viðgerðarþjónustu Íslandsfraktar síðustu tveggja ára, auk uppgjörs á útlögðum kostnaði. Viðgerðarþjónusta var almennt ekki seld úr félaginu, auk þess sem Skinnfiskur ehf. er að stórum hluta í eigu stefnda, E-kk-ef U-kk-ef. Þessi viðskipti eru einstök og gefa ekki rétta mynd af rekstri félagsins.

Þá skal bent á bréf framkvæmdastjóra Skinnfisks ehf. frá 8. febrúar 2008, þar sem reikningi nr. 943, einnig út gefnum 31. mars 2007, að fjárhæð 1.454.546 kr. er mótmælt sem tilhæfulausum. Reikningurinn hefur ekki verið greiddur.

Hinn 31. mars 2007 var einnig gefinn út reikningur á aðila tengdan stefndu, Fiskfrakt ehf., að fjárhæð 1.743.809 kr. sem var sagður greiddur með skuldajöfnun hinn 30. júní 2007, daginn fyrir afhendingu félagsins.

Allir þessir reikningar, sem gerðir voru 31. mars 2007 á félög tengd stefndu, samtals að fjárhæð 4.382.838 kr. eru til þess fallnir að gefa ranga mynd af raunverulegri rekstrarafkomu félagsins.

Í öðru lagi fór fram óvenjuleg sala á eignum félagsins hinn 31. mars 2007 og skapaði mikinn hagnað í bókum félagsins án þess að stefnandi væri látinn vita af sölunni. Um er að ræða sölu á Zephyr GTS lausfrysti, ásamt pressum, uppsetningu og flutningi og Floweline fiskvinnslutæki ásamt fylgihlutum, fyrir samtals 11.628.953 kr. Um 20% af hagnaði félagsins fyrsta ársfjórðung 2007 eru til komin vegna þessarar sölu sem stefnandi var ekki látinn vita af. Enga sundurliðun er að finna í rekstrarreikningi og því ómögulegt að sjá að hagnaður félagsins hafi komið til vegna þessarar sölu. Um er að ræða einstakan atburð sem gefur ekki til kynna sambærilegar tekjur í framtíðinni. Þá virðast umrædd fiskvinnslutæki ekki hafa neina tengingu við flutningastarfsemi og alls ekki hafa verið notuð í rekstri félagsins. Kaupandi er Fiskfrakt ehf., félag í eigu stefnda, E-kk-ef U-kk-ef. Að auki var greiðslueyrir óvenjulegur, en reikningurinn var greiddur með þeim hætti að skuld Íslandsfraktar ehf. við SP-Fjármögnun hf. var lækkuð sem nam kaupverðinu.

Í þriðja lagi vanræktu stefndu að færa hluta af launaskuldbindingum í bókhald félagsins. Um er að ræða hvíldartíma (EES-frítökutíma) sem félagið er skuldbundið til að greiða bílstjórum við nánar tilgreind skilyrði. Skuldbindingar þessar vegna fyrsta ársfjórðungs 2007 voru ekki færðar í launabókhald félagsins og komu því ekki fram í rekstrarreikningi. Stefndu skýrðu fyrirsvarsmönnum stefnanda ekki frá þessum skuldbindingum. Eftir afhendingu félagsins fóru að berast rukkanir frá starfsmönnum vegna þessara skuldbindinga, sbr. tölvupósta dags. 1. og 2. apríl 2008.

Í fjórða lagi upplýstu stefndu ekki forsvarsmenn stefnanda um verulegar breytingar sem urðu á rekstri félagsins rétt fyrir söluna, þ.e. kaup á tveimur nýjum bílum samtals að fjárhæð um 26 millj. kr. Eftir afhendingu hlutafjárins í félaginu til stefnanda komust fyrirsvarsmenn hans að því að félagið hafði orðið að kaupa bílana vegna krafna Íslandspósts um sérmerkta bíla sem eingöngu flyttu póst milli Egilsstaða og Reykjavíkur. Þessi krafa hafði mikil áhrif á flutning fyrir Eimskipafélag Íslands hf. sömu leið, þar sem ekki var lengur hægt að flytja vörur þessara tveggja félaga í sama bíl. Flutningar fyrir þennan mikilvæga viðskiptavin félagsins urðu við þetta óarðbærir. Kaupin á félaginu byggðust á tekjuupplýsingum sem urðu til áður en framangreindar breytingar áttu sér stað.

Allt ofangreint telur stefnandi sýna að rekstrarreikningur fyrsta ársfjórðungs 2007 hafi ekki gefið rétta mynd af rekstri félagsins. Því sé skilyrði greinar 7.1 í kaupsamningi aðila ekki uppfyllt, forsendur, sem 8. gr. samningsins byggist á, brostnar og yfirlýsingar í greinum 9 b–c rangar. Þar af leiðandi er samningurinn riftanlegur.

II. Stefnandi heldur því fram að stefndu hafi með markvissum hætti stuðlað að því að veikja stöðu félagsins frá 31. mars 2007 til afhendingardags, 1. júlí sama ár. Aðgerðir stefndu á þessum tíma hafi rýrt verðmæti hins selda verulega og stefndu gengið á eignir félagsins sjálfum sér og tengdum aðilum til hagsbóta. Þessu til sönnunar bendir stefnandi á eftirfarandi staðreyndir:

Í fyrsta lagi voru opinber gjöld, sem féllu á félagið eftir 31. mars 2007, ekki greidd. Um er að ræða gjöld sem féllu í gjalddaga í apríl, maí og júní 2007 og voru því í vanskilum við afhendingu félagsins 1. júlí 2007. Samtals nam skuld félagsins við embætti tollstjóra 8.012.431 kr. við afhendingu félagsins.

Í öðru lagi hvíldu hinn 31. mars 2007 á félaginu skuldir vegna vangoldinna lífeyrisiðgjalda starfsmanna, greiðslna í séreignarsjóð, félagsgjalda, meðlaga og staðgreiðslu launa, samtals að fjárhæð 8.757.372 kr. Skuld þessi var ekki sundurliðuð í rekstrarreikningi fyrstu þriggja mánaða ársins 2007 og athygli stefnanda var ekki vakin á henni. Hins vegar var kveðið skýrt á um það í kaupsamningi aðila að þessi skuld yrði greidd fyrir afhendingu félagsins. Í grein 7.7. í kaupsamningi segir að samningurinn sé háður því skilyrði að „á félaginu hvíli engar aðrar skuldir en eðlilegar viðskiptaskuldir og kaupleigusamningar sem hvíla á tækjum Félagsins.“ Þá segir í ákvæði 9 c að seljendum, þ.e. stefndu, sé ekki kunnugt um að félagið hafi tekið á sig neinar skuldir nema að svo miklu leyti sem slíkt komi fram í gögnum frá stefndu.

Í stað þess að greiða skuldina héldu stefndu hins vegar áfram að vanefna lögbundnar greiðslur í lífeyrissjóði og aðrar tengdar greiðslur. Samkvæmt staðfestingum úr bókhaldi félagsins hafði skuldin hækkað um 6.136.404 kr. frá 31. mars til 30. júní 2007 og nam við afhendingu félagsins 14.893.776 kr.

Stefnandi telur að um skýrt brot á ákvæðum 7.7 og 9 c í kaupsamningi er að ræða, auk þess sem stefnandi telur framangreinda háttsemi veikja verulega stöðu félagsins við afhendingu.

Stefnanda var ekki með nokkrum hætti gerð grein fyrir þessari skuld við afhendingu félagsins.

Í þriðja lagi var hinn 12. apríl 2007 gerð upp lífeyrisiðgjaldaskuld félagsins vegna iðgjalda stefnda, J-kk-ef B-kk-ef, að fjárhæð 234.415 kr. Á sama tíma voru lífeyrisiðgjöld annarra starfsmanna ógreidd.

Í fjórða lagi komu fram á yfirlitum yfir færslur á greiðslukort Íslandsfraktar ehf. greiðslur á persónulegum kostnaði stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef frá 12. – 28. maí 2007 vegna ferðar þeirra til Mónakó – m.a. greiðslu flugmiða, hótels og uppihalds. Greiðslukortareikningurinn var greiddur af félaginu. Með þessum greiðslum hefur ekki aðeins verið brotið gegn kaupsamningnum, m.a. 7. gr. hans, heldur er einnig um refsiverðan verknað að ræða skv. 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í fimmta lagi áttu sér stað millifærslur fjármuna af reikningum félagsins til stefndu og aðila þeim tengdum. Þetta var daginn fyrir afhendingu félagsins. Á framlögðu dómskjali sjást umræddar millifærslur, m.a. til J.Ó. flutninga, 1.838.524 kr., (félagið er í eigu stefnda J-kk-ef B-kk-ef), K-kk-ef E-kk-ef, 283.710 kr. (bróður stefnda E-kk-ef U-kk-ef) og stefnda E-kk-ef U-kk-ef 3.650.921 kr. Fylgiskjal með umræddum færslum fylgdi ekki bókhaldi félagsins við afhendingu og því eru færslurnar óútskýrðar.

Þá virðast stefndu hafa búið til skuld í félaginu í formi skattskuldbindingar vegna fasteignasölu að fjárhæð 4.023.449 kr. Ein af forsendum stefnanda fyrir kaupunum var að öll fasteignaumsvif væru færð úr rekstri félagsins frá 31. mars 2007. Er það m.a. sérstaklega tekið fram fyrir gerð kaupsamningsins, sbr. eftirfarandi ummæli endurskoðanda félagsins í tölvubréfi frá 14. maí 2007: „Það sem við gerðum er að við drógum út tekjur, gjöld, eignir og skuldir vegna fasteigna, þannig að bílareksturinn standi einn eftir.“

Í sjötta lagi voru hvorki í söluferli félagsins né við afhendingu hlutafjárins forsvarsmenn stefnanda upplýstir um viðskiptasamning við Olíufélagið hf. (N1) eða að skuld hvíldi á félaginu á grundvelli samningsins. Eftir afhendingu hlutafjárins kom í ljós að um þriggja mánaða skuld vegna olíukaupa hvíldi á félaginu. Skuldin hafði einungis verið leiðrétt að hluta með innborgun á kreditkort félagsins. Þá upplýstu stefndu ekki um lánasamning við Eimskipafélag Íslands hf., en samkvæmt samningnum skuldaði félagið Eimskipafélagi Íslands hf. 3.000.000 kr. Stefnandi telur framangreindar skuldir skýrt brot á kaupsamningi aðila, m.a. ákvæði 7.7 þar sem fullyrt er að engar aðrar skuldir en eðlilegar viðskiptaskuldir hvíli á félaginu.

Í sjöunda lagi voru orlofsréttindi starfsmanns að fjárhæð tæplega 2.000.000 kr. gerð upp með afar óvenjulegum hætti, þ.e. fyrir athendingu hlutafjárins. Nánar tiltekið var krafa starfsmanns félagsins um orlof fjögur ár aftur í tímann gerð upp með þeim hætti að framkvæmdastjóri Skinnfisks ehf., eins af viðskiptavinum Íslandsfraktar ehf., framseldi starfsmanninum bifreið, gegn því að viðskiptaskuld Skinnfisks ehf. við Íslandsfrakt ehf. að fjárhæð 1.400.000 kr. var felld niður.

Stefnandi telur framangreindar aðgerðir skýrt brot á samningi aðila, m.a. ákvæðum 7.1, 7.2, 7.6, 7.7 og 9 c.

III. Þá telur stefnandi að eftir afhendingu félagsins 1. júlí 2007 hafi stefndu, J-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf U-kk-nf, markvisst unnið að því að rýra verðmæti félagsins og grafa undan rekstri þess. Þetta hafi þeir gert til að koma verðmætum, viðskiptasamböndum og samningum um flutninga yfir til fyrirtækja í þeirra eigu. Vegna þessara aðgerða – en á þessum tíma var J-kk-nf B-kk-nf framkvæmdastjóri félagsins og E-kk-nf U-kk-nf stjórnarmaður – hafi félagið ekki lengur haft bolmagn til að standa við gerða samninga í upphafi árs 2008. Það nýttu stefndu sér og tryggðu fyrirtækjum í sinni eigu viðskiptasamninga Íslandsfraktar. Alvarlegustu tilvikin eru þessi:

Í fyrsta lagi áréttar stefnandi að stefndi, J-kk-nf B-kk-nf, starfaði áfram sem framkvæmdastjóri Íslandsfraktar ehf. eftir að stefnandi keypti allt hlutafé í félaginu. Sem slíkur gekkst hann hinn 8. janúar 2008 í sjálfskuldarábyrgð vegna yfirdráttarláns félagsins í Landsbanka Íslands. Yfirdráttarlánið nam u.þ.b. 16 milljónum króna, en sjálfskuldarábyrgð J-kk-ef nam 8.000.000 kr. Í byrjun febrúar 2008 samdi félagið við SP-Fjármögnun hf. um greiðslu skulda. Byggðist samningurinn á því að Íslandsfrakt ehf. átti von á greiðslu verulegra fjárhæða frá viðskiptamönnum félagsins og skyldi 9.000.000 kr. af þeim greiðslum ráðstafað beint til SP-Fjármögnunar hf.

Hins vegar lét stefndi, J-kk-nf B-kk-nf, vakta bankareikning félagsins og um leið og umrædd greiðsla kom inn á reikning félagsins lét hann millifæra hana inn á yfirdráttarskuldina og ógilda um leið sjálfskuldarábyrgð sína. Engir fjármunir voru eftir til að efna samninginn við SP-Fjármögnun. Sá samningur var því vanefndur sem aftur leiddi til gjaldfellingar allra kaupleigusamninga félagsins. Við það stöðvaðist rekstur félagsins, enda allir flutningabílar þess reknir á kaupleigu og félaginu ómögulegt að greiða niður samningana. Stefnda, J-kk-þgf B-kk-þgf, var fullkunnugt um samkomulagið við SP-Fjármögnun hf., enda framkvæmdastjóri félagsins. Í kjölfarið neyddist Íslandsfrakt ehf. til að samþykkja framsal á öllum leigumunum félagsins, þ.e. bifreiðum og öðrum flutningatækjum, til Vöruleiða ehf.

Með framangreindri háttsemi stuðlaði stefndi að því að félagið vanefndi samning við mikilvægasta lánardrottin sinn að óþörfu. Vanefndirnar höfðu þær afleiðingar að starfsemi félagsins stöðvaðist með öllu. Er það skýrt brot á samningsskyldum stefnda, m.a. gr. 7.6. í kaupsamningi, þar sem stefndi skuldbindur sig til að starfa sem framkvæmdastjóri félagsins. Þá braut stefndi með háttseminni gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart félaginu, sjálfum sér til hagsbóta en til tjóns fyrir félagið. Vísar stefnandi m.a. til þeirra sjónarmiða sem eru að baki 48. og 51. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994.

Í öðru lagi var vinna sem starfsmenn Íslandsfraktar ehf. unnu í byrjun ársins 2008, rukkuð af félögum í eigu stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef. Fyrirliggjandi eru tölvupóstsamskipti fyrirsvarsmanns stefnanda við R-kk-þf Þ-kk-þf R-kk-þf, starfsmann Eimskipa. Þar sést að Eimskip hefur á þessum tíma ekki verið rukkað vegna flutnings á loðnu fyrsta ársfjórðung 2008, en starfsmenn Íslandsfraktar ehf. höfðu á umræddum mánuðum flutt töluvert magn af loðnu fyrir Eimskip. Aftur á móti barst Eimskip reikningur frá Vöruleiðum ehf. fyrir flutningana, en það fyrirtæki er í eigu stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef.

Í þriðja lagi vísast til vinnuskýrslu starfsmanns Íslandsfraktar ehf., M-kk-ef H-kk-ef, vegna flutninga fyrir Félagsbúið Miðhraun í febrúar 2008. Miðhrauni bárust aldrei reikningar frá Íslandsfrakt vegna þessarar vinnu, en aftur á móti rukkaði fyrirtækið Árni Heiðar ehf. fyrir vinnuna. Umrætt félag er nú runnið inn í Vöruleiðir ehf. sem er í eigu stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef.

Í fjórða lagi hinn 28. desember 2007 samþykkti stefndi, J-kk-nf B-kk-nf sem framkvæmdastjóri Íslandsfraktar ehf., greiðslu reikninga frá BYKO, samtals að fjárhæð 863.134 kr. Reikningarnir voru vegna úttekta félagsins Holtshús ehf. sem er í eigu stefndu. Vöruúttektirnar voru því algjörlega ótengdar rekstri Íslandsfraktar ehf. og er það viðurkennt af stefndu, án þess að leiðrétting hafi farið fram.

Í fimmta lagi vöknuðu grundsemdir bókara Íslandsfraktar ehf. hinn 6. desember 2007 um óeðlilegar millifærslur fjármuna félagsins inn á persónulegan reikning stefnda J-kk-ef B-kk-ef. Íslandsfrakt ehf. hefur nú stefnt J-kk-þgf B-kk-þgf vegna ólögmætra millifærslna af reikningum félagsins, samtals að fjárhæð 6.695.862 kr.

Í sjötta lagi telur stefnandi nauðsynlegt að vekja athygli á úrsögnum stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef úr framkvæmdastjórn og stjórn félagsins, sem dagsettar eru 15. febrúar 2008 en bárust Fyrirtækjaskrá 17. mars 2008. Virðast stefndu þar firra sig allri ábyrgð á rekstri og starfsemi félagsins, þó þeir einir hafi komið að rekstrinum frá sölu félagsins. Lýsir það best huglægri afstöðu stefndu til þess sem fram hafði farið í rekstri félagsins.

Í ljósi alls framangreinds telur stefnandi framangreinda háttsemi stefndu eftir afhendingu hlutafjárins styðja við riftunarkröfur sínar, enda brot á forsendum samningsins, sbr. og ákvæði 9 g. Þá telur stefnandi að skoða beri umrædda háttsemi stefndu með hliðsjón af 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, sbr. síðar.

Stefnandi byggir á því að háttsemi stefndu, E-kk-ef U-kk-ef og J-kk-ef B-kk-ef, hafi verið bæði saknæm og ólögmæt. Saknæm háttsemi í starfi hefur bein áhrif á efndir kaupsamningsins þar sem ein forsenda samningsins var sú að stefndi, J-kk-nf, starfaði áfram sem framkvæmdastjóri félagsins, sbr. ákvæði 7.6. Undirliggjandi forsenda fyrir áframhaldandi starfi stefnda, J-kk-ef B-kk-ef, í þágu félagsins var að sjálfsögðu að hann sinnti starfinu af heilindum. Því er háttsemi stefnda, J-kk-ef B-kk-ef, hvort tveggja brot á lögbundnum starfsskyldum hans sem framkvæmdastjóra félagsins og ákvæðum kaupsamningsins.

IV. Stefnandi telur að stefndu hafi brotið verulega gegn einstökum ákvæðum kaupsamningsins frá 31. maí 2007. Hvert þessara brota veiti sjálfstæða heimild til riftunar samningsins. Um er að ræða eftirfarandi:

Í fyrsta lagi segir í grein 7.3. í kaupsamningnum, að stefndu skuldbindi sig til að efna ekki til reksturs eða starfsemi á Íslandi sem er í beinni eða óbeinni samkeppni við rekstur félagsins, hvort sem er með eignaraðild að slíkum rekstri eða stjórnunartengslum í a.m.k. fimm ár frá undirritun kaupsamningsins. Í ákvæðinu felst afdráttarlaust samkeppnisbann.

Stefnandi byggir á því að stefndu hafi þverbrotið samkeppnisbannið og er það meginástæðan fyrir því að hlutafé í Íslandsfrakt ehf. er einskis virði í dag.

Stefndi E-kk-nf U-kk-nf er 100% eigandi, stjórnarformaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi félagsins Fiskfraktar ehf. Tilgangur félagsins samkvæmt samþykktum er m.a. rekstur flutningafélags. Fyrirtækið hefur verið að auka við starfsemi sína undanfarna mánuði og keypti t.a.m. hinn 29. febrúar 2008 flutningabifreið af gerðinni Volvo FH12. Stefnandi byggir á því að aðkoma stefnda, E-kk-ef U-kk-ef, að félaginu sé skýrt brot á samkeppnisákvæði samningsins.

Hinn 25. mars 2008 var félagið Vöruleiðir ehf. stofnað. Eigendur þess eru stefndi, E-kk-nf U-kk-nf (40% hlutafjár) og stefndi, J-kk-nf B-kk-nf (60% hlutafjár). Tilgangur félagsins er m.a. rekstur flutningafélags og hefur það frá stofnun sinnt ýmsum verkefnum á sviði flutningastarfsemi, m.a. fyrir fyrrverandi viðskiptavini Íslandsfraktar ehf.

Þá hafa stefndu, J-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf U-kk-nf, ekki látið við það sitja að eiga og reka félög í beinni samkeppni við Íslandsfrakt ehf. Hér að framan er því lýst hvernig stefndu, J-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf U-kk-nf, stuðluðu að því að samningar við viðskiptamenn og lánardrottna Íslandsfraktar ehf. voru vanefndir eftir 31. mars 2007 og fram í árbyrjun 2008. Afleiðing þess var sú að félagið var á endanum svipt öllum flutningstækjum og neyddist til að framselja viðskiptasamninga. Fiskfrakt ehf. og Vöruleiðir ehf. hafa nú gert samninga við flesta fyrrum viðskiptavini Íslandsfraktar.

Með hliðsjón af framansögðu er ljóst að stefndu, E-kk-nf U-kk-nf og J-kk-nf B-kk-nf, hafa þverbrotið skýlaust ákvæði kaupsamningsins um bann við samkeppni. Þar sem ákvæðið var grundvallarskilyrði samnings aðila byggir stefnandi á því að honum sé heimilt að rifta samningnum vegna brotanna og afleiðinga þeirra.

Í öðru lagi í grein 7.2 í kaupsamningnum er sérstaklega tekið fram það skilyrði kaupanna að við afhendingu verði til staðar allar þær eignir, efnislegar og óefnislegar, sem hafi verið grundvöllur að þeim fjárhagslegu niðurstöðum sem koma fram í ársreikningi 2006 og árshlutareikningi 2007. Þá kemur fram í greinum 7.7 og 9-c að félagið hafi ekki tekið á sig neinar ábyrgðir eða skuldir aðrar en eðlilegar viðskiptaskuldir.

Stuttu eftir að stefnandi tók við rekstri félagsins kom í ljós að stefndu höfðu veðsett SP-Fjármögnun hf. allar greiðslur á grundvelli samnings um póstflutning milli Akureyrar og Reykjavíkur. Um verulegan hluta tekna fyrirtækisins var að ræða. Telur stefnandi það brot á fyrrgreindum ákvæðum samningsins að greina ekki frá svo viðurhlutamiklum gerningi.

Í þriðja lagi byggir stefnandi á því að í kaupsamningi aðila er berum orðum mælt fyrir um riftunarheimild við ákveðin skilyrði. Í 8. gr. segir: „Ef kaupandi fer fram á lækkun umfram 5 milljónir kr. hafa báðir aðilar rétt á að rifta samningi þessum náist ekki samkomulag um afslátt frá upphaflegu kaupverði.“ Við afhendingu félagsins var hlutafé þess langt undir því kaupverði sem samið var um vegna aðgerða stefndu. Þrátt fyrir mikla vinnu fyrirsvarsmanns stefnanda við að bjarga félaginu hefur rekstur þess nú siglt í strand, að langmestu leyti vegna þeirra aðgerða stefndu sem fyrr er lýst. Staðreynt er með framlögðum gögnum, m.a. áreiðanleikakönnun og bréfi frá Skinnfiski, dags. 8. febrúar 2008, að lækka ber umsamið kaupverð um meira en 5.000.000 kr. Því til stuðnings liggur fyrir að stefnandi hefur haldið eftir tæplega 20.000.000 kr. af hinu umsamda kaupverði, án nokkurra mótmæla stefndu. Stefnandi telur því ljóst að krafa um lækkun nemur hærri fjárhæð en 5.000.000 kr. eins og ákvæðið gerir að skilyrði.

Ekkert samkomulag um afslátt liggur fyrir. Afsláttarkrafa stefnanda nemur sömu fjárhæð og stefnandi hefur greitt fyrir hið selda, 90.478.911 kr. enda er hlutafé í hinu selda félagi verðlaust. Stefndu hafa ekki svarað kröfum stefnanda, sem settar voru fram í bréfi dags. 2. maí 2008, þar sem gerð var krafa um skil á kaupverði.

Þar sem stefnandi fer fram á lækkun á kaupverði umfram 5.000.000 kr. og þar sem ekkert samkomulag um afslátt af kaupverði liggur fyrir, á stefnandi skýlausan rétt samkvæmt framangreindu ákvæði að rifta kaupunum. Það gerði stefnandi hinn 2. maí 2008. Því ber að viðurkenna lögmæti riftunarinnar.

Stefnandi telur að hvert og eitt framangreindra atriða réttlæti riftun á samningi aðila. Þá telur stefnandi engan vafa á því að viðurkenna beri lögmæti riftunarinnar þegar litið er til vanefnda stefndu á samningnum í heild.

V. Þá byggir stefnandi á því að hið selda – hlutaféð í Íslandsfrakt ehf. – hafi við söluna verið haldið verulegum göllum í skilningi 39. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000.

Rekstrarreikningur fyrsta ársfjórðungs 2007, sem stefndu lögðu fram við sölu félagsins, var forsenda viðskiptanna. Er þetta staðfest í grein 7.1, þar sem segir að rekstrar- og efnahagsreikningur félagsins skuli vera í samræmi við árshlutauppgjörið, sem og a-lið 9. gr., þar sem segir að seljendur muni beita sér fyrir því að ekki verði gerðar neinar meiri háttar ráðstafanir hjá félaginu eftir samþykki samningsins og þar til hið selda er afhent. Þá er árshlutauppgjörið hluti af samningi aðila, sbr. 3. lið 13. gr.

Í rekstrarreikningnum fólst því loforð um eiginleika hins selda, sbr. 1. mgr. 17. og 1. mgr. 18. gr. laga nr. 50/2000. Þá liggur fyrir að stefndu vanræktu verulega skyldur sínar við rekstur félagsins frá 31. mars 2007 til afhendingar félagsins, sbr. það sem áður segir um vangoldnar lífeyrisgreiðslur, uppgjör fyrndra skulda, vanefndir samninga við mikilvæga viðskiptavini, úttektir á greiðslukortum, vanefndir á greiðslu opinberra gjalda o.fl. Við afhendingu var hið selda því í mun verra ástandi en seljendur lofuðu skv. samningnum og fylgigögnum hans.

Til viðbótar má nefna að upplýsingagjöf stefndu var verulega vanrækt við kaupin. Þannig bárust stefnanda ekki upplýsingar um kaup á tveimur nýjum bílum samtals að fjárhæð um 26 milljónir króna fyrr en eftir afhendingu hlutafjárins, sem jafnframt gerði aðra starfsemi félagsins óarðbæra, sbr. það sem áður segir. Kaupin á félaginu byggðust hins vegar á tekjuupplýsingum sem urðu til áður en framangreindar breytingar áttu sér stað. Þá var gefið í skyn í aðdraganda samningsins að rekstrarreikningurinn gæfi neikvæða mynd af raunverulegum hagnaði félagsins.

Þar sem um verulegan galla á hinu selda er að ræða er stefnanda heimilt að rifta kaupunum, sbr. 39. gr. laga nr. 50/2000. Réttarreglur um brostnar forsendur leiða til sömu niðurstöðu, sem og almennar reglur kaupa- og kröfuréttar, enda ljóst að stefndu vanefndu samning sinn við stefnanda verulega.

Stefnandi telur nauðsynlegt að fram komi að áreiðanleikakönnun sem fram fór var þrengri en lýst var í samningi aðila, aðallega þar sem skilyrði kaupsamningsins var að á félaginu hvíldu eingöngu „eðlilegar viðskiptaskuldir og kaupleigusamningar“, sbr. ákvæði 7.7. Það var því forsenda samningsins að engar aðrar skuldir hvíldu á félaginu og þar af leiðandi óþarfi að kanna það sérstaklega. Þá afhentu stefndu ekki bókhald félagsins eða önnur gögn fyrr en eftir að áreiðanleikakönnun var gerð.

Stefnandi byggir á 2. ml. 2. mgr. 20. gr. laga nr. 50/2000. Þau atvik sem stefnandi byggir riftunarkröfu sína á fela í sér ásetning og vítavert gáleysi stefndu. Framferði þeirra var að öðru leyti í andstöðu við heiðarleika og góða trú. Því geta stefndu ekki borið fyrir sig að stefnandi hafi mátt veita þeim atriðum, sem riftun og ógilding eru byggð á, athygli við kaupin.

Varakrafan um ógildingu samnings

Verði ekki talið að heimild til riftunar samningsins sé til staðar byggir stefnandi á því að reglur samningaréttar leiði til þeirrar niðurstöðu að ógilda beri samninginn. Byggir stefnandi á ógildingarreglum samningaréttar, aðallega 33. og 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, sem og réttarreglum um brostnar forsendur.

Stefnandi telur ljóst að það sé óheiðarlegt og ósanngjarnt af stefndu að bera samninginn fyrir sig. Staðan er sú í dag að stefndu hafa stofnað ný félög um flutningastarfsemi sem hafa tekið við nær öllum viðskiptum og viðskiptasamböndum sem Íslandsfrakt ehf. hafði fyrir söluna til stefnanda. Stefndu nýttu tímann frá því salan var ákveðin og þar til hlutafé í félaginu var afhent til að grafa undan rekstri félagsins. Þá héldu stefndu áfram að grafa undan rekstri félagsins eftir söluna, bæði með brotum á samkeppnisbanni samningsins, sem og með beinum rekstrarlegum ákvörðunum, stefndi J-kk-nf B-kk-nf sem framkvæmdastjóri og stefndi E-kk-nf U-kk-nf sem stjórnarmaður, svo sem rakið er í umfjöllun um málsástæður að baki aðalkröfu hér að framan. Vísast til þeirrar umfjöllunar að þessu leyti.

Engin viðskipti eða viðskiptasambönd eru til staðar í félaginu í dag og hefur það verið úrskurðað gjaldþrota. Þær rúmlega 90.000.000 kr. sem stefnandi hefur greitt á grundvelli samningsins voru því greiddar fyrir ekki neitt. Stefnandi telur gefa auga leið að háttsemi stefndu bæði fyrir og eftir samningsgerðina hafi verið óheiðarleg og samningurinn því ógildanlegur á grundvelli 33. gr. samningalaga.

Þá er samningurinn ósanngjarn, sbr. 36. gr. samningalaga. Verður að hafa hliðsjón af því að ákvæðið gerir m.a. ráð fyrir að litið verði til atvika sem koma fram eftir samningsgerðina. Ber þar helst að nefna háttsemi stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef, við rekstur Íslandsfraktar ehf. eftir samningsgerðina og afhendingu, en eins og lýst hefur verið að framan grófu þeir með aðgerðum sínum undan rekstrargrundvelli félagsins. Þá verður við matið að líta til samkeppnisbrota þeirra og annarrar háttsemi sem lýst er að framan. Réttarreglur um brostnar forsendur leiða til sömu niðurstöðu.

Krafa um skil verðmæta. Krafa um endurgreiðslu á grundvelli ógildingar. Afsláttar- og skaðabótakrafa.

Það leiðir af riftun samnings aðila að skila ber þeim verðmætum sem farið hafa milli aðila á grundvelli samnings, sbr. 2. mgr. 64. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000.

Þar sem stefnandi hefur greitt stefndu samtals 90.478.911 kr. á grundvelli kaupsamningsins krefst stefnandi þess að stefndu endurgreiði honum þá fjárhæð, gegn því að stefnandi skili þeim verðmætum sem honum voru látin í té á grundvelli samningsins, þ.e. öllu hlutafé í Íslandsfrakt ehf.

Verði fallist á ógildingarkröfu stefnanda, á grundvelli 33. eða 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, byggir stefnandi á því að samningur aðila sé óskuldbindandi, þ.e. að þær greiðslur sem fram hafa farið á grundvelli samningsins bindi ekki aðila. Því á stefnandi kröfu á hendur stefndu um endurgreiðslu þeirra fjármuna sem hann hefur greitt á grundvelli samningsins, gegn skilum á þeim greiðslum sem stefnandi hefur fengið í hendur. Nemur endurgreiðslukrafa stefnanda 90.478.911 kr.

Verði hvorki fallist á riftunar- né ógildingarkröfu stefnanda byggir hann á því að hann eigi sjálfstæðan rétt til skaðabóta eða afsláttar af kaupverði skv. kaupsamningi aðila. Er byggt á sömu málsástæðum og greinir að framan um vanefndir stefndu á samningi aðila. Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til vangildisbóta, þ.e. að hann verði eins settur og ef samningurinn hefði ekki verið gerður, sbr. 40. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Því beri stefndu að greiða honum 90.478.911 kr. í skaðabætur.

Þá byggir stefndi á því að hann eigi rétt til afsláttar af kaupverðinu vegna þeirra galla sem hið selda var haldið. Hlutafé í Íslandsfrakt ehf. er í dag verðlaust, enda félagið til skiptameðferðar. Byggir stefnandi á því að þessa verðmætarýrnun hafi átt að meta inn í kaupverð við afhendingu. Afsláttarkrafa stefnanda nemur því þeim hluta kaupverðsins sem þegar er greiddur, 90.478.911 kr.

Stefnandi krefst dráttarvaxta af þeirri fjárhæð sem hann hefur greitt stefndu á grundvelli samningsins, þ.e. af 70.000.000 kr. frá 27. júní 2007 til 31. október 2007 en af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, sbr. 2. mgr. 65. gr., sbr. 71. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, sbr. III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Stefnandi byggir á því að krafa hans á hendur stefndu hafi gjaldfallið um leið og greiðslur voru inntar af hendi og beri því dráttarvexti frá þeim dögum. Allt frá fyrstu samningsumleitunum hefur stefndu mátt vera ljóst að kaupverð félagsins var í engu samræmi við verðmæti þess og að háttsemi þeirra fyrir og eftir kaupin bryti gróflega gegn samningi aðila. Ásetningur stefndu til vanefnda samningsins hefur verið einbeittur.

Málsástæður og lagarök stefndu, J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef

Í fyrsta lagi byggja stefndu á því að sýkna beri á grundvelli aðildarskorts þar sem kröfugerð stefnanda er á þann veg að hún er sett fram eins og hver og einn hinna stefndu hafi selt 100% af hlutum í hinu selda félagi en fyrir liggur að svo var ekki. Á þetta jafnt við um aðalkröfu og málskostnaðarkröfu þar sem málskostnaðar er krafist óskipt úr hendi stefndu.

Verði ekki fallist á kröfu um sýknu á grundvelli aðildarskorts þá byggir stefndi sýknukröfu sína á eftirfarandi málsástæðum.

Um riftunarkröfuna

Almennt

Stefndu byggja á því að þeir hafi efnt kaupsamning aðila að fullu. Hvað varðar skilyrði þau sem fram koma í 7. gr. kaupsamnings þá hafa þau öll verið uppfyllt hvað snertir stefndu og er öllum fullyrðingum stefnanda um hið gagnstæða mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Hvað varðar forsendur samnings sem vikið er að í gr. 8 þá hafa þær staðist í öllum meginatriðum. Einu frávikin sem komu fram í áreiðanleikakönnun eru smávægileg enda kaus stefnandi að standa við samninginn þegar hún lá fyrir og greiddi umsamdar greiðslur. Jafnframt hafa þeir staðið við allar yfirlýsingar sem gefnar voru af þeirra hálfu í 9. gr. samningsins. Skv. þessu þá hafa stefndu efnt samning aðila að fullu og er riftun stefnanda því ólögmæt.

Þó svo að talið verði að hið selda hafi verið haldið einhverjum ágöllum þá eru þeir óverulegir og því er skilyrðum 39. gr. l. nr. 50/2000 um lausafjárkaup (KL) til riftunar af hálfu stefnanda ekki fullnægt.

Þótt talið væri að stefndu hefðu vanefnt samning aðila með þeim hætti að það heimilaði stefnanda að rifta samningnum þá hefur stefnandi fyrirgert rétti sínum til riftunar með tómlæti sínu, sbr. 32. gr. kaupalaga. Stefnanda bar, án ástæðulauss dráttar frá því að hann varð hins meinta galla var, að tilkynna stefndu um gallann og að hann ætlaði að bera hann fyrir sig. Stefnandi hafði allar upplýsingar um hið selda sem tiltækar voru fyrir og við gerð kaupsamnings, þ.á.m. um sundurliðun skulda og neikvætt veltufjárhlutfall, sbr. tölvupósta sem endurskoðandi stefndu sendi stefnanda og lögmanni stefnanda hinn 27. mars og 14. maí 2007. Honum bar að fullnægja skoðunarskyldu sinni skv. 31. gr. kaupalaga um leið og tækifæri gafst bæði fyrir og eftir gerð kaupsamnings og afhendingu hins selda.

Stefnandi lét fara fram áreiðanleikakönnun í beinu framhaldi af afhendingu hins selda sem unnin var af sérfróðum aðilum og greiddi í framhaldi af henni hluta af síðari greiðslu skv. samningi aðila. Af einhverjum ástæðum var umrædd áreiðanleikakönnun ekki látin ná til bókhalds félagsins nema að litlu leyti sem væntanlega skýrðist af því að stefnandi hafði þá þegar öll bókhaldsgögn þegar undir höndum og hafði kynnt sér þau nægjanlega. Hafi stefnandi ekki kynnt sér umrædd gögn þá hefur hann ekki fullnægt skoðunarskyldu sinni og verður að bera hallann af því. Því er mótmælt að stefndu beri ábyrgð á því að upplýsa stefnanda ekki nægilega vel um stöðu hins selda félags. Allar nauðsynlegar upplýsingar voru boðnar fram og veittar bæði af hálfu stefndu og endurskoðanda félagsins og það er alfarið á ábyrgð stefnanda hafi hann ekki kynnt sér eða aflað nauðsynlegra gagna.

Öll þau atriði sem stefnandi byggir riftunarkröfu á voru eða máttu vera seljanda ljós löngu áður en hann lýsti yfir riftun samnings með bréfi dags. 2. maí 2008, en stefnandi fékk hið selda félag afhent 10 mánuðum áður en að riftun var lýst yfir. Jafnframt verður að líta til þess að rekstur hins selda félags var kominn í óefni fyrir tilverknað stefnanda sjálfs löngu áður en að riftun var lýst yfir.

Stefndu telja að undantekningarákvæði 33. gr. kaupalaga eigi ekki við varðandi hina umdeildu riftun enda hafa stefndu ekki á nokkurn hátt sýnt af sér vítavert gáleysi eða framferði sem ekki sé í samræmi við heiðarleika og góða trú. Er öllum fullyrðingum stefnanda um slíkt mótmælt sem röngum og ósönnuðum en nánar verður vikið að einstökum atriðum þeirra fullyrðinga síðar.

Skv. þessu þá ber að hafna riftunarkröfu stefnanda á grundvelli tómlætis af hans hálfu og því að hann hafi ekki sinnt skoðunarskyldu sinni jafnskjótt og að hann hafði tækifæri til þess. Í þessu sambandi verður að byggja á því að stefnandi og fyrirsvarsmaður hans hafa mikla reynslu í viðskiptum og nutu auk þess aðstoðar sérfræðinga á sviði laga, viðskipta og endurskoðunar bæði fyrir og eftir kaupin.

Stefnandi bar alla áhættu af hinu selda eftir að kaupin áttu sér stað og hinir seldu hlutir höfðu verið afhentir, sbr. 13. gr. kaupalaga. Allt það sem gerðist í rekstri hins selda félags eftir það var á áhættu kaupanda og bera stefndu enga ábyrgð á því.

Við mat á riftunarrétti aðila verður að gera greinarmun á stöðu mála og háttsemi aðila fyrir og við gerð kaupsamnings annars vegar og þess sem gerist eftir afhendingu hins selda. Stefndu hafa á allan hátt staðið við sínar skyldur fyrir og við gerð kaupsamnings og hefur ekki á nokkurn hátt verið sannað að þeir hafi vanefnt skyldur sínar hvað það varðar. Skv. framansögðu þá var hið selda selt í því ástandi sem það var við sölu og stefnandi kynnti sér rækilega bæði fyrir og eftir að kaupsamningur var gerður og eftir að hlutir voru afhentir. Jafnframt liggur fyrir að ekkert hefur verið aðhafst af hálfu stefndu eftir gerð kaupsamnings og afhendingu hluta sem felur í sér vanefndir af þeirra hálfu, sbr. nánar hér síðar. Þetta á sérstaklega við um stefnda E-kk-þf U-kk-þf sem ekkert kom nálægt rekstri hins selda félags eftir sölu og afhendingu þess. Hann samþykkti að sitja í stjórn þess að ósk stefnanda en engir stjórnarfundir voru haldnir í félaginu eftir framangreind tímamörk. Hvað varðar stefnda J-kk-þf B-kk-þf þá samþykkti hann að gegna starfi framkvæmdastjóra fyrst eftir sölu á meðan stefnandi væri að komast inn í rekstur félagsins. Hans hlutverk snéri fyrst og fremst að flutningastarfsemi félagsins, en ekki því sem snéri að fjárhagslegum þáttum. Hann lagði sig fram að því marki sem hægt var til að stuðla að því að reksturinn gengi sem best og til að bjarga því sem stefnandi hafði sett úrskeiðis með slæmri fjármálastjórn og því að koma ekki inn með nýtt fjármagn og gekk stefndi, J-kk-nf B-kk-nf svo langt í þessari viðleitni sinni að hann tók á sig ábyrgðir upp á tæplega á annan tug milljóna fyrir hið selda félag án nokkurrar skyldu.

Jafnframt er á því byggt að með greiðslu sinni hinn 31. október 2007 hafi stefnandi fallið frá öllum fyrirvörum í samningi aðila, sbr. gr. 10. samnings, en í gr. 10 segir að þá greiðslu hafi átt að greiða eftir að öll skilyrði hafi gengið eftir og að þá eigi að ganga frá nýjum samningi án allra fyrirvara. Þótt aðeins hluti greiðslunnar hafi verið inntur af hendi þá breytir það engu um réttaráhrif greiðslunnar. Engar kvartanir eða skýringar bárust á því að greiðslan var ekki greidd að fullu. Stefndu fengu þau svör hjá VBS Fjárfestingabanka að stefnandi fengi einfaldlega ekki frekari fyrirgreiðslu þar. Ástæðan var skv. þessu fjárskortur stefnanda, en ekki að eitthvað væri athugavert við hið selda enda hefði stefnanda borið að tilkynna stefndu án tafar ef svo væri. Skorað er á stefnanda að skýra það af hverju ekki var greitt að fullu og ef ástæðan var önnur en fjárskortur að skýra þá hvernig umrædd fjárhæð, sem haldið var eftir, var fundin.

Þó svo að til staðar hefði verið réttur til riftunar á grundvelli gr. 8 í samningi aðila þá verður að líta svo á að sannreyna verði þann rétt með umsömdum hætti, þ.e. með því að láta hlutlausan aðila meta verðmætisrýrnun félags, áður en riftun er heimil. Það var ekki gert og hefur stefnandi þannig fyrirgert þeim rétti. Jafnframt verður að líta svo á að með því að greiða hluta af síðari kaupsamningsgreiðslu þá hafi stefnandi ráðstafað réttindum sínum þannig að hann hafi kosið að beita ekki riftunarrétti en greiða þess í stað hluta kaupsamningsgreiðslu. Með þessu hafi stefnandi fallið frá og fyrirgert samningsbundnum rétti sínum til riftunar.

Hvað varðar málsástæður stefnanda þá er þeim mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Fullyrðingu um að ákvörðun um gerð kaupsamnings hafi einungis verið byggð á rekstri fyrstu þrjá mánuði ársins 2007 er mótmælt. Viðræður aðila áttu miklu lengri aðdraganda og aðilar höfðu áður komið sér saman um að kaupin og þá var byggt einungis á ársreikningi vegna ársins 2006. Eftir að samningaviðræður drógust og fóru að snúast um að fasteignaþáttur hins selda félags yrði tekinn út var gerður árshlutareikningur vegna fyrstu þriggja mánaða ársins 2007 og sá árshlutareikningur lagður til grundvallar ásamt ársreikningi ársins 2006. Það gefur augaleið að það væri óvarlegt að byggja mat á félagi á þriggja mánaða uppgjöri enda fæst engin heildarmynd af félagi með þeim hætti enda kemur skýrt fram í gr. 8 í kaupsamningi að byggt sé á ársreikningi vegna 2006 og framangreindu árshlutauppgjöri auk þess sem bæði þessi skjöl eru fylgiskjöl með samningi aðila, sbr. 13. gr. samnings. Jafnframt var gerður árshlutareikningur síðar fram til afhendingardags, 30. júní 2007, sem stefnandi fékk í hendur fljótlega eftir afhendingu hlutanna.

Fullyrðingum um að blekkingum hafi verið beitt er mótmælt sérstaklega sem algerlega ósönnum og órökstuddum. Ekkert liggur fyrir í málinu sem styður slíkar fullyrðingar. Þvert á móti þá liggja fyrir upplýsingar í framangreindum ársreikningi og árshlutareikningi um allar skuldir hins selda félags auk þess sem stefnandi fékk sendar sundurliðanir á skuldum og nákvæmar upplýsingar um neikvætt veltufé.

Það, að hið selda félag hafi farið í gjaldþrot um ári eftir að stefnandi keypti það, er alfarið á ábyrgð stefnanda og þess hvernig hann stóð að rekstri félagsins.

Fullyrðingum um aðgerðir til að virði félagsins sýndist meira en eðlilegt væri er mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Hvað varðar einstaka liði sem taldir eru upp af stefnanda þessu til stuðnings er mótmælt með vísan til eftirfarandi málsástæðna og röksemda.

Andsvör við I. lið að stefndu hafi stuðlað að því að verðmætið sýndist meira en það var raunverulega

Í fyrsta lagi er því mótmælt að gefnir hafi verið út tilhæfulausir reikningar. Allir reikningar sem gefnir voru út voru gerðir með eðlilegum hætti og á grundvelli eðlilegra viðskipta. Hvað varðar reikning á Skinnfisk ehf. þá var um eðlilegan reikning fyrir veitta þjónustu að ræða enda hefur ekki verið sýnt fram á annað. Því er jafnframt mótmælt að stefndi, E-kk-nf U-kk-nf, eigi stóran hlut í því félagi. Hann á ekkert í því félagi og hefur engra hagsmuna að gæta þar og hefur aldrei átt. Hvað varðar mótmæli þess félags þá komu iðulega fram athugasemdir frá viðskiptamönnum og voru þá einfaldlega veittar skýringar eða þeirra leitað og málin síðan gerð upp á þeim grundvelli. Þarna voru ýmis mál sem þurfti að skoða með aðilum, þ.á m. vigtanir, vegalengdir o.fl. Það má alltaf búast við því að skýra þurfi einhverja reikninga eða að leiðrétta þá í rekstri sem þessum. Hafa verður í huga að þetta er aðeins lítill hluti af veltu hins selda félags sem var á árunum 2006 og 2007 um og yfir 300 millj. kr. og verður því að álíta sem svo að staða þessara mála hafi verið mjög góð fyrst ekki komu fram frekari athugasemdir við þá reikninga sem gefnir höfðu verið út.

Ekkert var óeðlilegt við reikning sem var gerður á Fiskfrakt ehf. eða greiðslu hans með skuldajöfnuði. Breytir engu um það þótt Fiskfrakt ehf. sé í eigu stefnda, E-kk-ef U-kk-ef. Þarna var um eðlileg viðskipti að ræða sem lágu fyrir í bókum félagsins og stefnandi gat séð allt um með því að fara yfir sundurliðun á viðskiptakröfum sem hann hafði undir höndum. Ekkert er óeðlilegt við að ganga frá þessum málum innan þess tímabils sem árshlutareikningur vegna 2007 náði til. Þvert á móti þá var það eðlilegt að tekið væri tillit til allra viðskipta sem fyrir lágu og þeim komið á hreint og átti þetta sérstaklega við um félög tengd stefndu.

Í öðru lagi þá er því mótmælt að um óeðlilega sölu á lausfrysti hafi verið að ræða. Tæki þetta var keypt í nafni Íslandsfraktar ehf. þar sem að betri kjör fengust á tækinu með þeim hætti en það var notað af Fiskfrakt ehf. Tækið var síðan selt Fiskfrakt ehf. á bókfærðu verði og með yfirtöku skulda þannig að ekki myndaðist söluhagnaður af því og skuldir minnkuðu til jafns við eignir. Greiðslueyrir var ekki óeðlilegur enda kaup á eignum með yfirtöku skulda í fyrsta lagi algengir viðskiptaskilmálar og í öðru lagi þá verður upphaflega umsaminn greiðslumáti aldrei óeðlilegur greiðslueyrir, jafnvel ekki í skilningi gjaldþrotaskiptalaga. Fullyrðingum um óeðlilegan greiðslueyri og að þetta hafi skekkt mynd stefnanda af hinu selda félagi er því mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Í þriðja lagi varðandi greiðslur fyrir EES-frítökutíma þá var um að ræða greiðslur sem byrjað var að greiða frá byrjun janúar 2008 með samþykki G-kk-ef. Er því mótmælt að þær séu óeðlilegar og án vitundar stefnanda.

Í fjórða lagi varðandi kaup á þeim tveimur bílum, sem stefnandi telur óeðlileg og að hafi spillt fyrir rekstri félagsins, þá voru þau fullkomlega eðlileg og til þess fallin að styrkja mjög stöðu félagsins gagnvart sínum stærsta og mikilvægasta viðskiptavini, Íslandspósti hf., enda gerð til að uppfylla óskir hans. Kaupin voru jafnframt til að styrkja samkeppnisstöðu hins selda félags gagnvart keppinautum. Samhliða því að ráðist var í kaupin þá var samningur við Íslandspóst hf. endurnýjaður, þannig að samningstími var lengdur og greiðslur hækkaðar. Þetta hafði óveruleg áhrif á þjónustu við aðra viðskiptavini. Það sem hins vegar skapaði vandamál gagnvart Eimskipafélagi Íslands hf. var að stefnandi hafði keypt önnur flutningafélög undir merkjum Aðalflutninga sem voru í beinni samkeppni við Eimskip og spilltu þau kaup fyrir viðskiptum við það félag. Það var hins vegar alfarið á ábyrgð stefnanda.

Því er alfarið mótmælt að þessi atriði hafi verið brot gegn greinum 7.1 og 8 í samningi aðila og hafi verið til þess fallið að gefa ranga mynd af stöðu félagsins eða falið í sér óeðlilegar breytingar á stöðu félagsins. Þó svo að svo hefði verið þá vissi stefnandi og fyrirsvarmaður hans vel af öllum þessum ráðstöfunum löngu fyrir riftunaryfirlýsingu og hefðu þau því ekki getað orðið grundvöllur riftunar vegna tómlætis auk þess sem greitt er án athugasemda eftir að allt þetta liggur fyrir.

Andsvör við II. lið í stefnu, þ.e. að stefndu hafi með markvissum hætti stuðlað að því að veikja félagið frá 31. mars til afhendingardags, þá er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu

Í fyrsta lagi komu öll opinber gjöld, sem voru í skuld, fram í reikningum félagsins í kaflanum um skammtímaskuldir. Stefnandi fékk sundurliðun allra þessara skulda og vissi vel af lausafjárvanda félagsins eins og þessar skuldir báru með sér og þeirri staðreynd að veltufé var neikvætt, sem þýddi að útistandandi kröfur voru lægri en sem nam útistandandi skuldum. Það var því ljóst að annaðhvort yrði að ná samningum við kröfuhafa um greiðslu skuldanna eða að koma með aukið fé inn í reksturinn. Þetta vissi stefnandi og bar honum því, á grundvelli almennra reglna um góðan og aðgætinn kaupanda, að kynna sér vel alla skuldalista og útistandandi kröfur. Í stað þess að koma með nýtt fjármagn inn í félagið, eins og ítrekað var lýst yfir að verið væri að vinna að af hálfu stefnanda, eða að semja við viðkomandi kröfuhafa þá var haldið áfram að safna upp þessum skuldum og það sem meira var þá var farið að greiða út úr félaginu skuldir annarra félaga sem stefnandi hafði keypt og voru í miklum rekstrarvanda.

Í öðru lagi er því vísað á bug, að þessar skuldir séu í ósamræmi við gr. 7.7 eða 9.c í kaupsamningi. Það er útúrsnúningur að halda því fram að túlka eigi „viðskiptaskuldir“ jafn þröngt og gert er af stefnanda. Hið rétta er að þarna er átt við allar skuldir félagsins. Þær koma skýrt fram í fylgiskjölum þeim sem lágu til grundvallar skv. gr. 13. gr. samningsins, þ.e. ársreikningi og árshlutareikningum. Jafnframt er gerð skýr grein fyrir því í samningi aðila um hvers konar skuldir sé að ræða í hinu selda félagi, sbr. í gr. 1. samningsins, þar sem segir að þegar vísað sé til skuldbindinga í samningnum þá sé átt við allar tegundir skulda en ekki bara viðskiptaskuldir í þrengri merkingu. Með vísan til þessa er því mótmælt þeirri túlkun að skilja beri þessi ákvæði samningsins þannig að stefndu hafi borið að greiða umræddar skuldir fyrir afhendingu. Engin ákvæði eru um uppgreiðslu skulda í félaginu. Allar þær skuldir sem stefnandi telur upp voru inni í uppgefinni heildarfjárhæð skulda. Ef skuldir félagsins hefðu verið greiddar niður af stefndu þá má ljóst vera að söluverð félagsins hefði væntanlega verið endurskoðað miðað við lægri skuldastöðu og eru fullyrðingar stefnanda því fráleitar.

Fullyrðingu stefnanda um að stefnandi hafi ekki verið upplýstur um skuldastöðu félagsins er mótmælt með vísan til þess sem áður hefur komið fram og til þeirra gagna sem fyrir lágu við gerð samnings.

Í þriðja lagi er ekkert óeðlilegt við greiðslu á lífeyrisiðgjaldaskuld vegna stefnda J-kk-ef B-kk-ef. Um var að ræða gjaldfallna skuld félagsins og var ekkert óeðlilegt að þeir aðilar sem voru að fara frá félaginu fengju að fullu gert upp við sig enda breytti það í engu skulda- eða eignastöðu félagsins.

Í fjórða lagi er ferðakostnaður vegna skemmtiferðar starfsmanna heldur ekki óeðlilegur, enda hafði slíkur kostnaður verið greiddur af félaginu einu sinni á ári um árabil. Auk þess er um óverulegar greiðslur að ræða miðað við veltu félagsins og söluverð þess.

Í fimmta lagi varðandi greiðslur til J.Ó. flutninga ehf. þá er þar um eðlileg viðskipti að ræða. Hið selda félag hafði löngu áður yfirtekið rekstur þessa félags og hafði rekstur þeirra verið samtvinnaður um langt skeið.

Greiðslur til K-kk-ef E-kk-ef voru eðlilegar og hluti af starfsemi félagsins, enda var yfirleitt um útlagðan kostnað að ræða eða vinnuframlag sem var óumdeilt að félaginu bar að greiða.

Sama er að segja um greiðslu til stefnda E-kk-ef U-kk-ef enda er um skuld við hann að ræða sem kom skýrt fram í bókhaldi félagsins við sölu.

Hvað varðar skattskuldbindingu þá var um að ræða skattskuldbindingu vegna þess þáttar í rekstri félagsins sem hafði verið fluttur út úr því, þ.e. fasteignarekstrar. Á móti koma að sá hluti rekstrarins skyldi eftir sig tap í félaginu sem nam mun hærri fjárhæð en skattskuldbindingum. Það tap var ekki hægt að flytja úr félaginu né umræddar skattskuldbindingar en stefnandi hagnaðist hins vegar á þessu þannig að ljóst má vera að þetta frekar jók verðmæti félagsins enda var ekki tekið tillit til þessa ónýtta taps við mat á söluverði.

Í sjötta lagi var stefnandi upplýstur um alla viðskiptasamninga og skuldir, þ.á m. við N1. Um var að ræða eðlileg viðskipti í þeirri starfsemi sem um var að ræða. Stefnandi kaus að greiða ekki þá skuld heldur beina viðskiptum til annars aðila. Sama á við um lánasamning við Eimskipafélag Íslands hf. en sú krafa var að fullu greidd þegar stefnandi tók við rekstrinum. Er staðhæfingum stefnanda um annað mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Í sjöunda lagi er því mótmælt að eitthvað óeðlilegt hafi verið við uppgjör á orlofsréttindum. Þvert á móti var um að ræða ófyrnd orlofsréttindi sem voru greidd með þeim hætti sem var hagfelldastur fyrir alla aðila. Þar að auki var um að ræða skuldbindingar sem tekið hafði verið tillit til við sölu félagsins.

Andsvör við III. lið í stefnu um að stefndu hafi með markvissum hætti stuðlað að því að veikja félagið og grafa undan rekstrinum með það fyrir augum að ná til sín viðskiptasamböndum

Í fyrsta lagi áréttar stefndi ástæðu þess að stefndi J-kk-nf B-kk-nf samþykkti að taka á sig ábyrgð á yfirdrætti hins selda félags án skyldu. Það er rangt að stefndi J-kk-nf B-kk-nf hafi millifært greiðslur með þeim hætti sem lýst er í stefnu. Hið rétta er að hann einfaldlega afturkallaði ábyrgð sína þegar ljóst var að stefnandi mundi ekki standa við það að koma með nýtt fjármagn inn í félagið eða að finna aðrar lausnir á fjárhagsvanda þess. Stefndi J-kk-nf B-kk-nf hafði lagt sig fram langt umfram skyldu og það sem ætlast mátti til af honum til að liðsinna stefnanda við að koma rekstri félagsins á réttan kjöl. Það var hins vegar alfarið á ábyrgð stefnanda og hins selda félags að tryggja hinu selda félagi aðgang að fjármagni, hvort sem það var gert með yfirdrætti eða með öðrum hætti. Það er því stefnandi og hið selda félag sem bar ábyrgð á því að yfirdráttarheimild var felld niður og þeim vandamálum sem lausafjárskortur félagsins olli.

Í öðru lagi taka stefndu fram að það sé fráleitt að halda því fram að Vöruleiðir ehf. hafi rukkað inn fyrir vinnu sem Íslandsfrakt ehf. hafi unnið. Það er ljóst að þegar Vöruleiðir ehf. hófu starfsemi þá var starfsemi Íslandsfraktar ehf. stöðvuð enda hafði félagið misst öll tæki og viðskiptasamninga. Fyrir liggur að Eimskip hf. hafi ekki greitt þann reikning sem þar er fjallað um heldur sent hann til baka. Stefndu svara ekki fyrir það sem félagið Árni Heiðar ehf. gerði í janúar 2008. Eigi hið selda félag einhver mál óuppgerð við það félag er það mál eingöngu á milli þeirra félaga enda höfðu stefndu engin afskipti af Árna Heiðari ehf. í janúar 2008.

Í þriðja lagi varðandi reikning frá BYKO þá var um reikninga að ræða sem átti að taka tillit til við heildaruppgjör á fasteignahluta félagsins. Umræddir reikningar voru inni í þeim heildarskuldum sem fram komu í árs- og árshlutareikningum og áttu því að vera inni í hinu selda félagi. Þrátt fyrir það var þessum reikningum skuldajafnað síðar gagnvart leigugreiðslum til félags í eigu stefndu, Holtshúsa ehf., og hafa þeir því enga þýðingu í máli þessu.

Í fjórða lagi varðandi hið sérstakt uppgjör á milli hins selda félags og stefnda J-kk-ef, þá var um eftirfarandi viðskipti að ræða sem koma sölu félagsins ekkert við enda um algerlega sjálfstæð mál að ræða. Koma þau sölu stefnda J-kk-ef B-kk-ef á hinu selda félagi ekkert við og enn síður stefnda E-kk-þgf U-kk-þgf og verða því aldrei grundvöllur riftunar. Um þetta eru rekin sérstök mál og gilda því um þessar kröfur reglur um res judicata og verður því ekki lagður dómur á þær í þessu máli eða afstaða tekin til þeirra. Stefndi J-kk-nf B-kk-nf á jafnframt gagnkröfur á hendur hinu selda félagi sem eru mun hærri. Þó svo að stefnandi gæti sýnt fram á að stefndi J-kk-nf B-kk-nf væri bótaskyldur vegna starfa sinna fyrir félagið þá hefur það engin áhrif á sölu félagsins heldur væri um sjálfstæða skaðabótakröfu að ræða.

Því er alfarið mótmælt að skilyrði 36. gr. samningalaga eigi við um lögskipti aðila eða að stefndu hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi, sbr. það sem greinir hér að framan. Stefndi J-kk-nf B-kk-nf stóð að fullu við skuldbindingu sína um að starfa áfram fyrir hið selda félaga og gerði allt sem hægt var að ætlast til af honum í því starfi og meira til.

Andsvör við IV. lið, þ.e. að stefndu hafi brotið gegn samningi aðila með þeim hætti sem veitti sjálfstæðan rétt til riftunar, þá er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu

Í fyrsta lagi þá brutu stefndu ekki samkeppnisbann skv. gr. 7.3 í samningi. Fiskfrakt ehf. er ekki flutningafyrirtæki. Það fyrirtæki var stofnað árið 2003 og þjónustar skip og báta við landanir og veitir aðra þjónustu tengda höfnum. Félagið notar fyrst og fremst lyftara í sínum störfum og er umræddur vörubíll ekki notaður í annað en að keyra rusl og slor. Aldrei hefur verið gefinn út reikningur vegna þess bíls vegna flutninga fyrir 3ja aðila né hefur hann á nokkurn hátt verið rekinn í samkeppni við hið selda félag. Skv. þessu hefur Fiskfrakt ehf. aldrei verið í samkeppni við hið selda félag, hvorki fyrr né síðar, og eru tengsl stefnda, E-kk-ef U-kk-ef við það því ekki brot gegn gr. 7.3 í samningi aðila.

Um Vöruleiðir ehf. hefur áður verið fjallað. Það félag var stofnað að áskorun stefnanda og fleiri aðila og með fullri vitund og samþykki þeirra eins og framlögð gögn sýna ótvírætt og er því á engan hátt verið að brjóta samkeppnisbann gr. 7.3 með stofnun og rekstri þess fyrirtækis. Jafnframt verður að hafa í huga í þessu sambandi að rekstur hins selda félags var algerlega lokið þegar Vöruleiðir ehf. voru stofnaðar og áttu stefndu enga sök á því. Af þessari einu ástæðu gat aldrei orðið um samkeppni eða samkeppnisbrot að ræða. Þessari málsástæðu er því mótmælt með vísan til þessa og öllum staðhæfingum stefnanda sem fara í bága við málavaxtalýsingu stefndu er mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Í öðru lagi halda stefndu því fram að veðsetningar á kröfum til SP hafi verið nauðsynlegur þáttur í starfsemi hins selda félags og brjóti ekki í bága við kaupsamning.

Í þriðja lagi er því er mótmælt að stefnandi eigi rétt á að rifta á grundvelli gr. 8 með vísan til þess að hann hafi farið fram á lækkun að fjárhæð 5 millj. kr. Vísað er til þess sem kemur fram hér að framan varðandi greiðslu þá sem haldið er eftir og jafnframt að með greiðslu hafi verið fallið frá rétti til riftunar. Einnig er byggt á því að ekki hafi verið réttmætt að halda eftir umræddum hluta greiðslu, sbr. hér að framan. Þvert á móti þá hefur aldrei farið fram það mat óháðs aðila sem er forsenda þess að beita megi ákvæði 8. gr. samningsins. Þar til viðbótar, eins og áður hefur komið fram, þá felur greiðsla stefnanda á greiðslum skv. a- og b-lið í sér yfirlýsingu af hans hálfu um að nýta sér ekki rétt til riftunar jafnvel þó svo að hann hefði verið fyrir hendi.

Andsvör við V. lið stefnu um að hið keypta hafi verið haldið göllum

Því er mótmælt að hið selda hlutafé hafi verið haldið göllum við söluna, sbr. það sem áður hefur komið fram, og að stefndu hafi ekki gætt að því að veita nægar upplýsingar. Stefndu veittu allar nauðsynlegar upplýsingar og ekkert hefur komið fram sem sýnir að þær hafi verið rangar. Þvert á móti þá sinnti stefnandi ekki rannsóknarskyldu sinni, sbr. hér að framan. Hið selda var því ekki haldið göllum í skilningi kaupalaga.

Stefndu mótmæla því að hafa á nokkurn hátt vanrækt upplýsingaskyldu sína við sölu hins selda félags, sbr. það sem áður hefur verið rakið, heldur þvert á móti hafi þeir og endurskoðandi þeirra lagt sig fram við að veita þær uppl. sem nauðsynlegar voru. Það var hins vegar stefnandi sem vanrækti skoðunarskyldu sína sbr. hér að framan. Á það sérstaklega við ef hann hefur látið hjá líða að kynna sér þær upplýsingar sem fyrir lágu í fylgiskjölum og öðrum gögnum sem honum voru send. Með vísan til þessa er því mótmælt að gallar á hinu selda heimili riftun á grundvelli 39. gr. kaupalaga, reglna um brostnar forsendur eða reglna kröfuréttar. Hvað varðar forsendur kaupanna þá voru helstu forsendur kaupanna settar inn í kaupsamninginn og hafa þær allar staðið.

Það hvernig staðið var að áreiðanleikakönnun er alfarið á ábyrgð stefnanda. Því er mótmælt að stefndu hafi gefið stefnanda nokkurt tilefni til þess að þrengja þá könnun á einn eða annan hátt. Þó svo að stefndu hefðu gert það þá hefur stefnandi alltaf skoðunarskyldu og er hún sérstaklega rík þegar samið er um að slík áreiðanleikakönnun og skoðun á stöðu félags fari fram. Því er sértaklega mótmælt að bókhald hafi ekki verið afhent fyrr en eftir að áreiðanleikakönnun fór fram. Bókhald lá fyrir allt frá upphafi og hafði stefnandi fullan aðgang að því. Þó svo að stefndu hefðu ekki skilað bókhaldi þá hefði það ekki breytt nokkru um skyldur stefnanda sem hefði þá sem góðum og gegnum kaupanda borið að bíða með áreiðanleikakönnun og halda greiðslum þar til að fullnægjandi gögn og upplýsingar lágu fyrir.

Stefndu mótmæla því alfarið með vísan til þess sem segir hér að framan að þeir hafi brotið gegn 20. gr. kaupalaga.

Um aðrar kröfur stefnanda

Stefndu mótmæla því jafnframt með vísan til þess sem áður hefur komið fram að til staðar séu skilyrði til að beita reglum 33. og 36. gr. samningalaga um að ógilda samning enda skilyrðum þeirra lagaákvæða ekki fullnægt.

Öllum málsástæðum um skaðabætur og afslátt er mótmælt með vísan til þess að ekki eru gerð sérstakar kröfur um það í málinu að stefndu verði gert að greiða skaðabætur eða afslátt eða í hvaða forgangsröð slíkar kröfur eru settar fram.

Þá er skaðabótakröfu mótmælt þar sem engar vanefndir hafi átt sér stað og er jafnframt vísað til þeirra sjónarmiða sem fram koma hér að framan.

Því er sérstaklega mótmælt að unnt sé að krefja hvern hinna stefndu um endurgreiðslu á 100% af þeirri greiðslu, sem innt var af hendi, in solidum enda seldu þeir sjálfstætt hluti sína í félaginu eins og skýrt kemur fram í samningi aðila. Þá er því jafnframt mótmælt að skaðabætur geti byggst á sjónarmiðum um vangildisbætur ef samningi er ekki rift í heild sinni.

Kröfu um vangildisbætur, ef ekki verði fallist á kröfur um riftun eða ógildingu, er mótmælt. Enginn grundvöllur er fyrir slíkum kröfum, sbr. það sem áður hefur komið fram. Jafnframt verður ekki krafist vangildisbóta ef því er hafnað að fella samning úr gildi.

Afsláttarkröfu er jafnframt mótmælt enda hefur skilyrðum réttar til að krefjast afsláttar ekki verið fullnægt, sbr. það sem áður hefur komið fram, auk þess sem ekki hefur verið sýnt fram á það með fullnægjandi hætti hver afsláttur eigi að vera ef stefnandi ætti rétt á afslætti.

Þá er dráttarvaxtakröfu mótmælt með vísan til framanritaðs og þess að engin greiðsluskylda sé til staðar og þó svo að hún væri til staðar þá stofnaðist hún mun síðar en stefnandi byggir á, eða í fyrsta lagi við þingfestingu máls þessa.

Málsástæður og lagarök stefnda Ó-kk-ef

Almennt um riftun

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að riftun stefnanda á kaupum á 25% hlut hans í Íslandsfrakt ehf. hafi verið ólögmæt. Telur stefndi stefnanda ekki hafa sýnt fram á að skilyrði riftunar hafi verið fyrir hendi.

Stefndi telur í fyrsta lagi ljóst að stofnast hafi bindandi samningur milli aðila um kaup stefnanda á hlut stefnda í Íslandsfrakt ehf. og stefnanda beri að efna þann samning. Styður stefndi þær kröfur sínar við meginreglur samninga- og kröfuréttar um efndir in natura. Þá er á því byggt að riftun samninga sé frávik frá fyrrnefndri meginreglu og þar af leiðandi beri að skýra heimild stefnanda til riftunar þröngri skýringu skv. almennum lögskýringarsjónarmiðum. Sama gildir að mati stefnda um heimild til ógildingar á samningum og önnur vanefndarúrræði. Stefndi telur jafnframt skorta verulega á að frumskilyrði riftunar hafi verið til staðar, þ.e. að kaupsamningur aðila hafi verið vanefndur verulega. Af þessum sökum er á því byggt að engin efni hafi verið fyrir stefnanda að rifta samningi aðila. Verður vikið að mótmælum stefnda við einstökum fullyrðingum stefnanda um vanefndir síðar.

Í öðru lagi er á það bent að framlagður kaupsamningur um kaup á félaginu, er ekki undirritaður af stefnda. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á það að stefndi sé bundinn af einstökum ákvæðum og forsendum samningsins sem byggt er á af hálfu stefnanda. Ber stefnandi hallann af því að hafa ekki gengið eftir því að stefndi undirritaði kaupsamninginn og þar með einstakar forsendur og ákvæði hans. Eftir stendur að eingöngu liggur fyrir samningur milli stefnda og stefnanda um kaup á 25% hlut stefnda í félaginu fyrir tiltekið verð.

Í þriðja lagi er á því byggt af hálfu stefnda að í 8. gr. kaupsamnings um félagið, er gert ráð fyrir að fram fari lögfræðileg og fjárhagsleg áreiðanleikakönnun á félaginu og yfirferð yfir bókhald félagsins. Er því ljóst að stefnandi hafði öll tök á því að kynna sér bókhald félagsins og allar þær forsendur sem lágu fyrir fram að afhendingu félagsins og byggt er á sem forsendum riftunar í I. – II. lið málsástæðukafla stefnu og að hluta í liðum IV og V í sama kafla.

Liggur því fyrir að stefnanda stóð til boða að kynna sér félagið með mun rækilegri hætti en hann kaus að gera. Stefndi byggir sömuleiðis því að sú ákvörðun stefnanda, að takmarka umfang áreiðanleikakönnunar við tiltekna þætti og láta eingöngu fara fram lögfræðilega áreiðanleikakönnun, sé alfarið á hans ábyrgð. Í þessu sambandi er því alfarið hafnað að leiða megi af öðrum greinum samningsins að frekari könnun á félaginu hafi verið óþörf. Ber stefnandi því hallann af að hafa ekki kynnt sér félagið með fullnægjandi hætti fyrir kaupin, sbr. einnig 2. mgr. 20. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Í því sambandi er því sérstaklega mótmælt að 2. ml. 2. mgr. 20. gr. eigi við um stefnda, enda hafi stefndi á engan hátt sýnt af sér gáleysi eða komið fram andstætt heiðarleika eða góðri trú. Telur stefndi þetta leiða til þess að ekki sé hægt að fallast á það með stefnanda að þeir þættir sem lágu fyrir í bókhaldi og reikningum félagsins við afhendingu geti talist vanefndir eða galli í skilningi laga nr. 50/2000.

Í fjórða lagi mótmælir stefndi því að hann hafi á nokkurn hátt gerst sekur um saknæma eða ólögmæta háttsemi eða af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi vanefnt samning aðila. Skortir því á um að huglæg skilyrði riftunar gagnvart stefnda og telst riftun stefnanda á viðskiptum sínum við stefnda því ólögmæt. Upplýst er í málinu að stefndi kom hvergi nálægt þeim þáttum sem stefnandi byggir riftun sína á og er það óumdeilt í mörgum tilvikum, sbr. umfjöllun í málsástæðukafla stefnu, liðum III og VI. Þá vann stefndi af trúmennsku áfram fyrir hið selda félag og launalaust síðasta mánuð sinn í starfi. Stefndi byggir á því að við mat á því hvort skilyrði riftunar séu fyrir hendi verði að líta til háttsemi hvers og eins seljanda fyrir sig og stefnandi að sanna að háttsemi hans teljist veruleg vanefnd sem réttlæti riftun. Liggur ekki fyrir slík sönnun í máli þessu og ber því að sýkna stefnda burtséð frá niðurstöðu málsins hvað varðar aðra stefndu.

Í fimmta lagi er á því byggt að riftun stefnanda sé of seint fram komin. Samkvæmt meginreglum kröfuréttar um riftun sem lögfestar voru með 2. mgr. 39. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup bar stefnda að lýsa yfir riftun án ástæðulauss dráttar frá því að hann fékk vitneskju um hinar meintu vanefndir stefnda. Eins og áður hefur verið rakið fór afhending hins selda fram hinn 1. júlí 2007 og tók stefnandi þá við rekstri félagsins og bókhaldi þess. Máttu stefnda þá fljótlega vera ljósar þær meintu vanefndir sem greindar eru í málsástæðukafla, liðum I – II. Stefndi lýsti hins vegar ekki yfir riftun á kaupunum fyrr en með bréfum, dags. 2. maí 2008, eða tæplega ári eftir að kaupin áttu sér stað. Með vísan til þessa er á því byggt að yfirlýsing stefnda sé of seint fram komin og meintur réttur stefnanda til riftunar sé fallinn niður fyrir tómlæti.

Andsvör við I. lið um að stefndu hafi stuðlað að því að verðmætið sýndist meira en það var raunverulega

Í fyrsta lagi er því hafnað að gefnir hafi verið út óvenjulegir eða tilhæfulausir reikningar í aðdraganda kaupanna. Þrátt fyrir að ágreiningur sé um greiðslu eins reikninganna, verður ekki séð að í því felist vanefnd á kaupsamningi aðila, enda slíkt algengt í öllum rekstri. Þá ber til þess að líta að heildarvelta félagsins, skv. rekstrarreikningi 2007 fyrstu þrjá mánuði ársins 2007, var 76.915.301 kr. og ársvelta árið 2006, 273.076.667 kr. og því ljóst að umræddar fjárhæðir eru aðeins brot af veltu félagsins.

Í öðru lagi er því mótmælt að sala á frysti- og fiskvinnslutæki hafi verið óðeðlileg og ekki upplýst um hana við kaupin. Jafnframt er mótmælt að greiðslueyrir hafi verið óvenjulegur en upplýst er að skuldir félagsins við kaupanda voru lækkaðar á móti kaupverðinu. Þá telur stefndi ekki verða séð að umrædd sala hafi slík áhrif á rekstur eða kaupverð fyrirtækisins að teljist veruleg vanefnd.

Í þriðja lagi er því mótmælt sem ósönnuðu að vanrækt hafi verið að færa launaskuldbindingar í rekstri félagsins. Hefur stefnandi ekki getað lagt fram gögn því til stuðnings önnur en kröfur launamanna um greiðslu, en ekkert hefur verið lagt fram sem sýnir fram á að þessar greiðslur hafi verið vantaldar í bókhaldi félagsins. Þá telur stefndi sömuleiðis ljóst að um óverulegar fjárhæðir sé að ræða sem hafi ekki haft áhrif á kaupverðið, né geti með nokkru móti talist veruleg vanefnd.

Í fjórða lagi hafnar stefndi því að ekki hafi legið fyrir að pantaðir hefðu verið nýjar bifreiðar til félagsins en þær pantanir lágu fyrir við áramótin 2006/2007 og voru bílarnir til staðar í félaginu þegar kaupin áttu sér stað. Mátti stefnanda vera þetta ljóst. Sömuleiðis verður ekki séð með hvaða hætti umrædd bílakaup eða nefndar breytingar á fyrirkomulagi aksturs geta talist vanefnd á kaupsamningi aðila.

Hvað þessa þætti varðar er á það bent að stefnanda var í lófa lagið að kynna sér bókhald félagsins og skuldbindingar með fullnægjandi hætti en allir þeir þættir sem hér um ræðir voru til staðar í bókhaldinu þegar kaupsamningur var undirritaður þann 31. maí 2007. Ber stefnandi ótvírætt hallann af því að hafa vanrækt þá augljósu varúðarskyldu sína að kynna sér rekstur og bókhald hins selda með fullnægjandi hætti. Sömuleiðis er á það bent að allir þeir þættir sem hér um ræðir voru til staðar við gerð áreiðanleikakönnunar sem stefnandi lét gera á félaginu í júlí september og ágúst 2007, sbr. fyrri umfjöllun.

Stefndi byggir einnig á því að í öllu falli sé ljóst að stefndi átti ekki nokkurn þátt í umræddum aðgerðum enda upplýst í málinu að útgáfa reikninga og sala á tækjum, launamál starfsmanna og kaup á bifreiðum voru ekki hluti af hans stöfum í félaginu og kom hann þar hvergi nálægt.

Varðandi fullyrðingar í stefnu um að brotið hafi verið gegn tilteknum ákvæðum kaupsamnings aðila er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu. Þá er því hafnað að meintar vanefndir geti talist verulegar og þannig réttlætt riftun. Jafnframt er vísað til fyrri umfjöllunar um að stefndi geti ekki verið bundinn af einstökum ákvæðum samningsins þar sem að ekki liggur fyrir undirskrift hans.

Andsvör við II. lið í stefnu, þ.e. að stefndu hafi með markvissum hætti stuðlað að því að veikja félagið frá 31. mars til afhendingardags

Í fyrsta lagi mótmælir stefndi því að opinber gjöld hafi viljandi verið vanefnd til að veikja stöðu félagsins. Sömuleiðis er á það bent að umrædd skuld lá fyrir í bókhaldi félagins við gerð kaupsamnings sem stefnda bar að kynna sér, sbr. það sem áður hefur verið rakið og við gerð áreiðanleikakönnunar.

Í öðru lagi er því hafnað að skuld vegna vangoldinna lífeyrisgreiðslna feli í sér vanefnd á kaupunum. Er á það bent, eins og fram kemur í stefnu, að tekið er tillit til skuldarinnar í þeim rekstrarreikningi sem lá fyrir við kaupin. Sömuleiðis lá skuldin fyrir í bókhaldi félagsins sem stefnda bar að kynna sér og við gerð áreiðanleikakönnunar. Stefndi bendir sömuleiðis á að lífeyrissjóðsgreiðslur starfsmanna eru hluti af eðlilegum rekstri og teljist því viðskiptaskuldir í skilningi kaupsamnings aðila.

Í þriðja lagi varðandi ætlaðar greiðslur vegna persónulegra útgjalda er fullyrðingum um þær mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Hins vegar er á það bent að óumdeilt er í málinu að stefndi kom hvergi nærri umræddum greiðslum og var honum í öllu falli algerlega ókunnugt um þær. Sömuleiðis er á það bent að um óverulegar fjárhæðir er að ræða og geta þær því ekki talist vanefnd á kaupunum í heild sinni. Þá telur stefndi ljóst, að ef rétt reynist hafi stefnanda borið að hlutast til um að háttsemin væri kærð til lögreglu og að félagið endurkrefði meðstefndu um umræddar greiðslur til að takmarka tjón félagsins. Það hefur stefnandi ekki gert og ber hallann af því.

Í fjórða lagi varðandi meintar greiðslur til félaga í eigu meðstefndu og tengdra aðila, er fullyrðingum um þær mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Hvað þetta varðar vísast að öðru leyti til umfjöllunar um meint persónuleg útgjöld meðstefndu.

Því er einnig hafnað sem röngu og ósönnuðu að stefndu hafi búið til skuld í formi skattaskuldbindingar vegna fasteignar félagsins. Verði fallist á það slík skattskuldbinding hafi verið til staðar er ljóst að í kaupunum voru fasteignir félagsins undanskildar en þær voru teknar út úr félaginu á árunum 2007 og því óhjákvæmilegt að hagnaður af sölu fasteigna yrði skattlagður. Er því alfarið rangt að stefndu hafi á ólögætan hátt „búið til“ umrædda skattaskuldbindingu. Að mati stefnda er hér um að ræða eðlilegt uppgjörsatriði sem ganga hefði þurft frá við lokagreiðslu á kaupunum.

Í fimmta lagi byggir stefndi einnig á því að skuldir við Olíufélag Íslands hf. og Eimskip geti ekki talist vanefndir á kaupsamningi aðila. Því er mótmælt að stefndu hafi ekki verið umræddar skuldir ljósar, enda koma þær fram í bókhaldi félagsins fyrir kaupin, en samningarnir eru báðir frá árinu 2006, auk þess sem umræddar skuldir teljast eðlilegar viðskiptaskuldir í skilningi kaupsamnings aðila, sbr. gr. 7.7.

Í sjötta lagi er því mótmælt að meint uppgjör á orlofsréttindum við starfsmann félagsins hafi falið í sér vanefnd á samningi aðila. Í máli þessu liggja ekki gögn til stuðnings umræddum fullyrðingum stefnanda og teljast þær því ósannaðar. Sömuleiðis fær stefndi ekki séð hvers vegna umrædd viðskipti ættu að teljast óeðlileg og af lýsingum stefnda var niðurstaða málsins beinlínis hagstæð fyrir félagið.

Stefndi vísar að öðru leyti til fyrri umfjöllunar um að stefnda hafi verði í lófa lagið að kynna sér bókhald félagsins fyrir kaupin og stefndi beri hallan af því. Þá er einnig vísað til fyrri umfjöllunar um að ljóst er að stefndi kom hvergi nálægt umræddum þáttum og bar enga ábyrgð á þeim.

Fullyrðingum í stefnu um að með framangreindu hafi verið brotið gegn tilteknum ákvæðum kaupsamnings aðila er mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Þá er því hafnað að meintar vanefndir geti talist verulegar og þannig réttlætt riftun. Jafnframt er vísað til fyrri umfjöllunar um að stefndi geti ekki verið bundinn af einstökum ákvæðum samningsins þar sem að ekki liggur fyrir undirskrift hans.

Andsvör við III. lið í stefnu um að stefndu, E-kk-nf U-kk-nf og J-kk-nf B-kk-nf, hafi með markvissum hætti stuðlað að því að veikja félagið og grafa undan rekstrinum með það fyrir augum að ná til sín viðskiptasamböndum

Stefndi áréttar að óumdeilt er í málinu að fullyrðingar stefnanda í þessa veru beinast ekki að stefnda og því ljóst að stefndi hefur ekki á nokkurn hátt vanefnt kaupsamning aðila með þessum hætti. Þvert á móti vann stefndi áfram af heilindum hjá félaginu og að hluta launalaust. Þegar af þeirri ástæðu skortir verulega á skilyrði riftunar gagnvart stefnda og eru því engar forsendur til að fallast á riftun gagnvart stefnda á umræddum grunni.

Í fyrsta lagi varðandi sjálfskuldarábyrgð við Landsbanka Íslands og skuldir við SP Fjármögnun er á það bent að umræddir þættir geta ekki talist vanefndir á kaupsamningi aðila þar sem að meintar vanefndir eru ekki vanefndir á réttarsambandi stefnanda og stefndu heldur ráðningarsambandi Íslandsfraktar ehf. og stefnda J-kk-ef B-kk-ef. Getur stefndi ekki borið ábyrgð á störfum stefnda J-kk-ef B-kk-ef, samskiptum hans við lánardrottna og hugsanlegra afglapa hans í starfi, mörgum mánuðum eftir að sala félagsins fór fram. Getur umrædd atburðarrás því ekki talist lögmæt forsenda riftunar.

Í öðru lagi telur stefndi fullyrðingar um að aðrir aðilar hafi sent reikninga vegna fiskflutninga á vegum Íslandsfraktar ehf. ósannaðar og framlögð tölvupóstsamskipti ekki sanna réttmæti þeirra. Stefndi bendir sömuleiðis á að hafi félagið sinnt umræddum flutningum eigi félagið ótvíræða kröfu á eiganda farmsins um greiðslu. Skipti því engu hvort annar aðili hafi krafist greiðslu fyrir flutninginn. Verður því ekki séð hvernig krafa annars félags um greiðslu fyrir farmflutninga félagsins getur talist vanefnd á kaupsamningi um kaup á félaginu. Sama gildir um flutninga fyrir Félagsbúið Miðhraun.

Í þriðja lagi varðandi fullyrðingu um samþykki greiðslna reikninga frá BYKO vísast til fyrri umfjöllunar um skuldir við Landsbanka Íslands og SP Fjármögnun og varðandi óeðlilegar millifærslur á reikning stefnda J-kk-ef B-kk-ef vísast einnig til fyrri umfjöllunar. Þó skal sérstaklega tekið fram að því er mótmælt að umræddar fullyrðingar geti talist riftunarástæður. Úrsagnir meðstefndu úr stjórn félagsins hafa enga þýðingu í máli þessu að mati stefnda.

Fullyrðingum í stefnu um að með framangreindu hafi verið brotið gegnt ákvæði 9 g í kaupsamningi aðila er hafnað enda ljóst að umræddir þættir tengjast ekki yfirtöku á rekstri félagsins gagnvart starfsmönnum, birgjum og viðskiptavinum. Þá er því mótmælt að meintar vanefndir geti talist verulegar og þannig réttlætt riftun. Jafnframt er vísað til fyrri umfjöllunar um að stefndi geti ekki verið bundinn af einstökum ákvæðum samningsins þar sem að ekki liggur fyrir undirskrift hans.

Andsvör við IV. lið, þ.e. að stefndu hafi brotið gegn samningi aðila með þeim hætti sem veitti sjálfstæðan rétt til riftunar þá er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu

Almennt um gildi kaupsamnings aðila er vísað til fyrri umfjöllunar um að stefnandi hefur ekki getað sýnt fram á að stefndi hafi skrifað undir kaupsamning aðila og þannig samþykkt þau skilyrði sem þar eru sett fram. Þegar af þeirri ástæðu er ljóst að ómögulegt verður að telja að stefndi hafi vanefnt ákvæði samningsins.

Við kaup stefnanda á félaginu hélt stefndi eins og áður segir áfram störfum fyrir félagið og starfaði þar fram um miðjan mars 2008. Eftir að hann hætti störfum hefur hann starfað sem launamaður hjá Dælingu ehf. við keyrslu á götusóp og dælubíl. Er því algerlega ljóst að hann hefur ekki með nokkru móti brotið gegn samkeppnisákvæði kaupsamnings aðila.

Í fyrsta lagi varðandi ætluð brot annarra stefndu á samkeppnisákvæði samningsins er fullyrðingum í þá veru mótmælt. Þá er á það bent að í samningum er kveðið á um að seljendur skuli ekki efna til reksturs í samkeppni við hið selda félag. Fyrir liggur hins vegar að Fiskfrakt ehf. var í eigu stefnda E-kk-ef U-kk-ef við kaupin. Orðalag samningsins felur ekki í sér bann við að stefndu ættu áfram félag í flutningsstarfsemi og getur eignarhalds stefnda E-kk-ef U-kk-ef, Fiskfrakt ehf., því ekki talist vanefnd á samningi aðila.

Í öðru lagi er fullyrðingum um brot á kaupsamningi með veðsetningum á greiðslum fyrir póstflutninga mótmælt og á því byggt að umrædd veðsetning geti ekki talist brot á samningi aðila. Telur stefndi um eðlilega viðskiptaskuld að ræða, en vísar að öðru leyti til fyrri umfjöllunar og mótmæla við lið II í málsástæðukafla stefnu.

Í þriðja lagi mótmælir stefndi því sömuleiðis að í kaupsamningi aðila sé almenn riftunarheimild vegna kröfu stefnanda um afslátt af kaupverði. Í 8. gr. samnings aðila er kveðið á um að ef niðurstöður áreiðanleikakönnunar leiddu í ljós verðrýrnun og þar til bær aðili mæti hana 5.000.000 kr. eða hærri hefði riftunarheimild orðið virk. Er því ljóst að umrædd riftunarheimild var bundin við fyrrnefndar forsendur og niðurstöður áreiðanleikakönnunarinnar. Fyrir liggur í málinu að engar slíkar niðurstöður komu fram í áreiðanleikakönnun þeirri sem gerð var og stefnandi gerði engar kröfur um lækkun á grundvelli áreiðanleikakönnunarinnar. Getur stefnandi því ekki byggt slíkan almennan rétt til riftunar á umræddu ákvæði kaupsamningsins eins og haldið er fram í stefnu.

Að öðru leyti er málsástæðum og lagarökum stefnanda hvað þetta varðar mótmælt með vísan til fyrri umfjöllunar eftir því sem við á. Þá er því sérstaklega mótmælt að meintar vanefndir á kaupsamningnum geti talist verulegar og þannig réttlætt riftun.

Andsvör við V. lið stefnu um að hið keypta hafi verið haldið göllum

Því er sérstaklega mótmælt að í rekstrarreikningi félagsins hafi falist loforð um eiginleika hins selda, sbr. 17. og 18. gr. laga nr. 50/2000. Verður ekki dregin slík ályktun af grein 7.1. í kaupsamningi aðila líkt og stefnandi byggir á. Þá er því einnig mótmælt með vísan til fyrri umfjöllunar að verulegar breytingar hafi orðið á rekstri félagsins frá 31. mars 2007 til afhendingar.

Þá mótmælir stefndi sérstaklega að ákvæði samningsins hafi gefið tilefni til að þrengja umfang áreiðanleikakönnunar, en um frekari rökstuðning vísast til fyrri umfjöllunar.

Stefndi vísar sömuleiðis til 21. sbr. 13. gr. laga nr. 50/2000 í þessu sambandi en þar er kveðið á um að við ákvörðun á tímarki galla skuli miða við afendingu á hinu selda. Er því ljóst að meintar vanefndir eftir afhendingu sem byggt er á í III. –IV. lið í málsástæðukafla stefnu koma ekki til skoðunar hvað þennan þátt varðar.

Stefndi mótmælir því að lokum að riftunarheimild 39. gr. laga nr. 50/2000 eigi við í málinu, enda engar varnefndir til staðar í málinu sem réttlæta beitingu ákvæðisins.

Um varakröfu um ógildingu kaupsamnings

Stefndi hafnar því alfarið að forsendur séu til að ógilda samning um kaup stefnanda á hlut stefnda í Íslandsfrakt ehf. Stefndi mótmælir málsástæðum og lagarökum stefnanda í þessa veru með vísan til fyrri málflutnings. Sérstaklega er ítrekaður fyrri málflutningur um að stefndi hefur ekki á nokkurn hátt sýnt af sér óheiðarleika eða vonda trú í tengslum við söluna og unnið af trúmennsku hjá hinu selda félagi, að hluta til launalaust.

Þá bendir stefndi á að þau atriði sem stefnandi byggir ógildingarkröfu sína á eru mörg hver tilkomin eftir afhendingu félagsins og sum eftir gjaldþrot þess. Ógildingarreglur samningaréttar, þ.m.t. reglur um brostnar forsendur og 33. gr. samningalaga nr. 7/1936, taka hins vegar eingöngu mið af aðstæðum fyrir og við áhættuskipti af hinu selda, þ.e. við afhendingu. Hafa meintar aðgerðir stefndu eftir afhendingu því enga þýðingu hvað þessar reglur varðar og getur stefnandi ekki byggt ógildingarkröfur sínar á þeim.

Að lokum er því sérstaklega mótmælt að stefnandi geti ógilt kaupsamninginn á grundvelli 36. gr. samningalaga nr. 7/1936. Í því sambandi bendir stefndi á að við mat á því hvort forsendur séu til að beita ákvæðinu ber að líta til fjölmargra þátta sem voru til staðar við og fyrir samningsgerðina, en mikilvægast er þó efni samningsins sem slíks. Meint háttsemi meðstefndu eftir kaupin skiptir því óverulegu máli. Eins og áður hefur verið rakið er ljóst að stefnanda mátti vera fullkunnugt um stöðu félagsins við kaupin og ber hann hallan af því að hafa ekki kynnt sér hana sem skyldi. Þá naut stefndi lögfræðiaðstoðar og hafði tök á því að láta gera ítarlega áreiðanleikakönnun á félaginu. Jafnframt verður ekki séð að efni samningsins sem slíkt sé ósanngjarnt eða óeðlilegt á nokkurn hátt. Eru því ekki til staðar forsendur til að beita 36. gr. laga nr. 7/1936 í máli þessu. Sérstaklega telur stefndi þetta eiga við um viðskipti stefnanda og stefnda með hlut stefnda í félaginu.

Um kröfur um skil verðmæta, endurgreiðslu, afslátt og skaðabætur

Hvað aðrar kröfur stefnanda varðar mótmælir stefndi í fyrsta lagi að stefnandi eigi rétt til endurgreiðslu kaupverðs hins selda á grundvelli reglna um skil á verðmætum í kjölfar riftunar. Eins og áður hefur verið rakið telur stefndi engar forsendur til að rifta samningi aðila og því ber stefnda ekki að endurgreiða stefnanda hlut stefnda í kaupverði félagsins.

Stefndi byggir sömuleiðis á að óumdeilt sé að kaupverð hins selda var ekki greitt beint til stefnda heldur Holtshúsa ehf., sem er félag í eigu stefndu. Telur stefndi því að endurkröfu stefnanda sé beint að röngum aðila í málinu, þ.e. að stefnanda beri að beina kröfu sinni að Holtshúsum ehf. en ekki stefnda, þar sem stefndi getur ekki endurgreitt þær fjárhæðir sem hann hefur ekki tekið við. Holtshúsum ehf. er hins vegar ekki stefnt í málinu. Ber því að sýkna stefnda af umræddri endurgreiðslukröfu vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í öðru lagi er kröfum stefnanda um endurgreiðslu á kaupverði á grundvelli reglna um ógildingu samninga mótmælt. Byggir stefndi þau mótmæli sín á fyrri umfjöllun um að engar forsendur séu til að ógilda samning aðila og þar af leiðandi beri honum ekki að endurgreiða stefnanda sem og að kröfunni sé ekki beint að réttum aðila.

Stefndi mótmælir í þriðja lagi að stefndi sé á einhvern hátt skaðabótaskyldur gagnvart stefnanda. Eins og áður segir hefur stefndi ekki á nokkurn hátt sýnt af sér saknæma eða ólögmæta háttsemi í tengslum við kaup stefnanda á Íslandsfrakt ehf. Stefndi telur enn fremur að meta verði þátt hans í málinu óháð þætti meðstefndu við sakarmat. Stefndi byggir einnig á því að tjón stefnanda sé ósannað, en stefnandi hefur ekki aflað mats, eða lagt fram nein haldbær gögn um verðmætarýrnun á félaginu eins og hún var við áhættuskipti á rekstrinum, þ.e. við afhendingu. Að lokum telur stefndi stefnanda ekki hafa gætt skyldu sinnar til að takmarka tjón sitt, t.d. með innheimtu reikninga eða krafna, sem aðrir aðilar eiga að hafa innheimt vegna vinnu félagsins, eða innheimtu krafna á stjórnendur vegna meintra millifærslna á persónulega reikninga og persónulegra útgjalda. Að öllu þessu virtu eru því engar forsendur til að fallast á málatilbúnað stefnanda um skaðabótaábyrgð stefnda.

Að lokum er afsláttarkröfu stefnanda mótmælt, að mestu með vísan til fyrri umfjöllunar. Stefndi mótmælir því sérstaklega að stefndi eigi rétt á 100% afslætti af kaupverði félagsins, en ljóst er að því fer fjarri að félagið hafi verið verðlaust við afhendingu. Í ljósi skorts á sönnun um verðmæti félagsins við afhendingu telur stefndi afsláttarkröfu stefnanda vanreifaða og forsendur hennar ósannaðar. Ber stefnandi alfarið hallann af því. Þá er afsláttarkröfu stefnanda mótmælt sem of seint fram kominni, en hún var fyrst sett fram tæpu ári eftir afhendingu félagsins. Með þeim drætti vanrækti stefnandi skyldu sína að tilkynna um galla án ástæðulauss dráttar, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2000.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti er mótmælt. Sérstaklega er mótmælt upphafstíma dráttarvaxta skv. umfjöllun í stefnu. Í því sambandi byggir stefndi aðallega á því að verði fallist að einhverju leyti á greiðslu- eða skaðabótaskyldu stefnda sé hins vegar ljóst að veruleg óvissa hafi verið um greiðsluskyldu stefnanda og þá fjárhæð sem honum hafi borið að greiða og því séu engar forsendur til annars en að miða upphafstíma dráttarvaxta við dómsuppsögu.

Til vara er á það bent að stefnandi lýsti yfir riftun á kaupsamningi aðila með bréfi, dags. 2. maí 2008. Í bréfinu krafði stefnandi stefnda hins vegar ekki um endurgreiðslu kaupverðsins né greiðslu afsláttar eða skaðabóta. Stefnandi gerði því fyrst fjárkröfur á stefnanda með birtingu stefnu hinn 12. september 2008. Getur stefnandi því í fyrsta lagi farið fram á dráttarvexti frá og með 12. október 2008, sbr. 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 30/2001.

Öllum málsástæðum og lagarökum stefnanda er að öðru leyti mótmælt að því marki sem þau samrýmast ekki málatilbúnaði stefnda.

Að öllu því virtu sem hér hefur verið rakið telur stefndi ljóst að sýkna ber stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu og dæma stefnanda til greiðslu málskostnaðar stefnda að skaðlausu.

Varakrafa stefnda um verulega lækkun stefnukrafna styðst við sömu málsástæður og lagarök og aðalkrafa eftir því sem við á og vísast til þeirrar umfjöllunar.

Um lagarök vísar stefndi til ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 13., 20., 21., 32. og 39. gr. Stefndi vísar einnig til 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá vísar stefndi til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 5. gr. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, með síðari breytingum.

Forsendur og niðurstaða

Með málsaðilum var gerður kaupsamningur undirritaðir af öllum stefndu í maí 2007 þar sem stefnandi keypti af stefndu öll hlutabréf í Íslandsfrakt ehf. og átti að greiða fyrir þau 110. millj. kr. Afhending hins selda fór fram 1. júlí 2007. Íslandsfrakt ehf. var úrskurðuð gjaldþrota hinn 27. júní 2008.

Stefndu J-kk-nf og E-kk-nf byggja á því að sýkna eigi þá vegna aðildarskorts þar sem kröfugerðin beri það með sér að hver og einn stefndu hafi selt 100% af hlutum í hinu selda félagi. Þessu er hafnað. Stefnandi krefst staðfestingar riftunar á kaupsamningi málsaðila, en þar keypti stefnandi allt hlutafé í Íslandsfrakt ehf. af stefndu án þess að eignarhluta hvers og eins væri getið. Ekki er hægt að mati dómsins að skilja kröfugerð málsins á þann hátt sem stefndu J-kk-nf og E-kk-nf halda fram.

Stefnandi krefst þess aðallega að riftun kaupsamningsins frá maí 2007 verði staðfest með dómi. Kröfuna byggir hann á ákvæði í nefndum kaupsamningi og á 39. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Samkvæmt 1. mgr. 39. gr. getur kaupandi rift kaupum ef meta má galla til verulegra vanefnda. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar getur kaupandi ekki rift kaupum, nema hann tilkynni seljanda um riftun án ástæðulauss dráttar frá því að hann fékk eða hefði átt að fá vitneskju um gallann.

Eins og að framan greinir er kaupsamningur sá sem krafist er riftunar á frá maí 2007. Samkvæmt gögnum málsins var nokkur forsaga að samningsgerðinni og í upphafi var kaupverðið áætlað 220 millj.kr., en endaði í 110 millj. kr. Var það eftir að búið var að taka tillit til vaxtaberandi skulda og neikvæðs veltufjár. Auk ársreiknings 2006, lá fyrir árshlutareikningur fyrir þrjá fyrstu mánuði ársins 2007. Fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf S-kk-nf, bar fyrir dómi að þrjú atriði hefðu verið forsenda hjá honum fyrir samningsgerðinni. Það er að stefndi J-kk-nf B-kk-nf yrði framkvæmdastjóri, samningurinn tæki aðeins til flutningastarfseminnar en ekki fasteignaviðskipta, og í þriðja lagi að veltufjárhlutfallið yrði sem næst einum. Af fyrirliggjandi kaupsamningi frá maí 2007, svo og þeirri staðreynd að J-kk-nf B-kk-nf varð framkvæmdastjóri, svo og árshlutauppgjörum, verður ekki annað ráðið en að öllum þessum skilyrðum sé fullnægt.

Í gr. 7 í kaupsamningunum eru sett fram skilyrði fyrir kaupunum. Í gr. 7.1 er það skilyrði sett að engar óeðlilegar breytingar megi hafa átt sér stað frá 31. mars 2007 þar til afhending á sér stað. Þannig eigi samræmi að vera í árshlutauppgjörum 31. mars 2007 og 30. júní 2007 þegar afhending á sér stað og það má ekki halla á kaupanda. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á nokkurt ósamræmi á milli þessara uppgjöra þannig að hallað sé á hann. Dómurinn telur að líta verði heildstætt á málið, en ekki týna út einstök bókhaldsgögn. Bæði gerir ákvæði 7.1. ráð fyrir því, svo og er það skilyrði riftunar skv. 39. gr. laga um lausafjárkaup að um verulegar vanefndir sé að ræða.

Í gr. 7.2 segir að við afhendingu á Íslandsfrakt ehf. verði til staðar allar þær eignir, efnislegar og óefnislegar, þ.m.t. viðskiptasambönd, vörumerki og önnur samningsbundin réttindi sem félögin hafi notað í rekstri sínum undanfarin ár og hafi verið grundvöllur að þeim fjárhagslegu niðurstöðum sem fram komi í fjárhagsupplýsingum sem vísað er til í gr. 8. Fyrst skal tekið fram að fjárhagsleg áreiðanleikakönnun skv. gr. 8 fór ekki fram, sbr. síðar. Í tilefni þessa ákvæðis er haldlaust af hálfu stefnanda að vísa til yfirlýsingar Íslandsfraktar ehf. við SP Fjármögnun. Í fyrsta lagi er hún frá 15. febrúar 2006 og í annan stað hefur hún verið til staðar í bókhaldinu og mátti því vera fyrirsvarsmanni stefnanda ljós.

Í gr. 7.3 í samninginum er það skilyrði sett að stefndu skuldbindi sig til að efna ekki til reksturs eða starfssemi á Íslandi sem sé í beinni eða óbeinni samkeppni við rekstur Íslandsfraktar ehf., hvort sem er með eignaraðild að slíkum rekstri eða stjórnunartengsla, í a.m.k. fimm ár frá undirskriftardegi. Hér er til þess að líta að Íslandsfrakt ehf. framseldi stefnda J-kk-þgf B-kk-þgf fyrir hönd óstofnaðs félags, Vöruleiða ehf.. verksamninga sína við Íslandspóst hf. um póstflutninga. Varð það vegna bágrar fjárhagstöðu Íslandsfraktar ehf., en algjörlega er ósannað af hálfu stefnanda að stefndu J-kk-nf B-kk-nf eða E-kk-nf U-kk-nf eigi sök á henni. Þá er ósannað af hálfu stefnanda, að Fiskfrakt ehf. hafi verið í samkeppni við Íslandsfrakt ehf. Því liggur ekki fyrir að nefnt skilyrði hafi ekki verið efnt.

Í gr. 7.6 er sett það skilyrði að engar verulegar breytingar hafi orðið á stöðu eða rekstri Íslandsfraktar frá undirritun samnings og til afhendingar, sem kaupanda mátti ekki vera kunnugt um, og í gr. 7.7 er sett það skilyrði að engar aðrar skuldir hvíli á félaginu en eðlilegar viðskiptaskuldir og kaupleigusamningar sem hvíla á tækjum félagsins. Varðandi þessi ákvæði verður að líta til þess að um verulega vanefnd verður að vera að ræða svo unnt sé að rifta samningi. Einstakar skuldir nægja hér ekki. Að mati dómsins er það ámælisvert af hálfu stefndu að hafa ekki á tímabilinu 1. apríl 2007 til 30. júní 2007, staðið í skilum um opinber gjöld vangoldin lífeyrisgjöld, greiðslur í séreignarsjóð, félagsgjöld, meðlög, staðgreiðslu launa. Þá hefur ekki verið sýnt fram á að ferðakostnaðar E-kk-ef U-kk-ef og J-kk-ef B-kk-ef til Mónakó tengist fyrirtækinu. Hér er þó ekki um svo stórvægileg atriði að ræða að þau geti fallið undir það að vera talin veruleg vanefnd á samningi sem réttlæti riftun hans. Þá bar stefnanda að tilkynna stefndu um þess atriði án ástæðulauss dráttar ef hann ætlaði sér að byggja riftun á þeim.

Í gr. 8 í kaupsamningnum er kveðið á um að samningsaðilar séu sammála um að áreiðanleikakönnun fari fram á félaginu sem feli bæði í sér lögfræðilega og fjárhagslega könnun. Í samningum er síðan kveðið á um að ef eitthvað komi í ljós í könnunum er rýri verðmæti hins selda, geti kaupandi krafist þess að kaupverð hins selda verði lækkað. Skilyrði er sett um að verðmætarýrnun skuli metin af óháðum endurskoðanda eða öðrum matsmanni, nema aðilar komi sér saman um annan. Verði það ekki þá skuli Héraðsdómur Reykjavíkur skipa matsmanninn. Verðmætarýrnunin verður að vera að lágmarki 5 millj. til þess að leiðrétting geti átt sér stað á kaupverði. Ef kaupandi fer fram á lækkun umfram 5 millj. hafi báðir samningsaðilar rétt á að rifta samningnum, náist ekki samkomulag um afslátt af upphaflegu kaupverði.

Hér er til þess að líta að einungis fór fram lögfræðileg könnun en ekki fjárhagsleg könnun og ekkert mat óháðs aðila liggur fyrir um bókhald fyrirtækisins. Þó var áskilnaður í stefnu um að óska eftir matsgerð dómkvadds matsmanns um ástand og eiginleika hins selda. Stefnandi ber hér hallann af sönnunarskorti. Því er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að riftun verði byggð á þessu ákvæði samningsins. Hér ber að fara að ákvæðum 39. gr. laga um lausafjárkaup.

Í gr. 9. er að finna sérstakar yfirlýsingar stefndu gagnvart stefnanda. Að mati dómsins hefur stefnandi ekki sannað að stefndu hafi ekki efnt skilyrði þessi. Í g-lið segir að stefndu ábyrgist það að félagið eigi ekki í ágreiningi við skattyfirvöld. Að mati dómsins verður að túlka þetta skilyrði þannig að álagning opinberra gjalda sé ekki í fyrirspurnar- eða kærumeðferð hjá skattyfirvöldum. Ekkert liggur fyrir að svo hafi verið.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða dómsins að slíkar vanefndi hafi ekki orðið á samningi aðila að réttlæti riftun hans.

Í töluliðum I-II í stefnu eru taldar upp nokkrar aðgerðir sem stefnandi telur að vanefndir stefndu felist í. Ítrekað er það sem að framan greinir að þegar meta á hvort seljandi hafi vanefnt skyldur sínar samkvæmt kaupsamningum verður að líta heildstætt málið. Eitt og eitt fylgiskjal úr bókhaldi dugar þar ekki til, þar sem í bókhaldinu geta verið leiðréttingarfærslur eða bakfærslur. Þá verða að mati dómsins að liggja fyrir matgerðir eða önnur sönnunargögn um bókhaldið og áhrif þessara einstöku atriða þar. Því hafnar dómurinn því að stefnanda hafi tekist sönnun á vanefndum með framlagningu einstakra bókhaldsgagna. Hér er t.d. vísað til reikninga frá Skinnfiski ehf. og Fiskfrakt ehf. Þá er í ljósi skýringa stefndu því hafnað að um óvenjulega sölu hafi verið að ræða hjá félaginu þegar lausfrystir var seldur.

Þá telur dómurinn að einnig verði í þessu sambandi að líta til þess að fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf S-kk-nf, hefur stundað viðskiptanám og lokið MBA-prófi. Starf hans er einnig á sviði viðskipta. Því hefur hann til að bera sérfræðikunnáttu á þessu sviði og verður í því ljósi að gera ríkari kröfur til hans en ella. Þar að auki hafi hann aðra sérfræðinga sér við hlið. Honum bar að kynna sér bókhald fyrirtækisins rækilega því á honum hvílir rík skoðunarskylda.

Hér er t.d. bent á ætlaða skuld vegna olíukaupa. Fyrirtækið sér um flutningastarfsemi með bifreiðum og því liggur í augum uppi að samningar hafi verið um olíukaup og þau séu stór kostnaðarliður í rekstrinum. Stefnandi getur ekki borið fyrir sig vanþekkingu á þeim. Varðandi ætlaða vanrækslu á færslu á launaskuldbindingum í bókhaldi félagsins komu þær fyrst til eftir að stefnandi fékk fyrirtækið afhent. Í ljósi sérfræðiþekkingar G-kk-ef hefði heldur ekki þurft að benda honum sérstaklega á þær.

Gegn neitun stefndu er ósannað að stefnandi hafi ekki vitað um kaup á tveimur nýjum bifreiðum til flutninga rétt fyrir kaupsamninginn í maí 2007. Víst er að stefnanda bar að koma með athugasemdir sínar að þessu lútandi fyrr en í stefnu.

Varðandi II. lið stefnunnar, um að stefndu hafi markvisst reynt að veikja stöðu félagins frá kaupsamningi til afhendingardags, þá telur dómurinn ámælisvert, svo sem að framan greinir, að ekki hafi verið staðið í skilum um opinber gjöld, lífeyrisgjöld, félagsgjöld, meðlög og staðgreiðslu launa, og einnig færsla á persónulegum kostnaði. Slíkt leiðir þó ekki til riftunar, enda verður ekki séð að stefnandi hafi borið þetta fyrir sig án ástæðulauss dráttar. Þá liggja fyrir í vitnaframburði H-kk-ef Á-kk-ef eðlilegar skýringar á uppgjöri áfallins orlofs. Þá er ósannað af hálfu stefnanda að aðrir liðir er hann tilgreinir í II. lið stefnunnar hafi veikt stöðu félagsins frá afhendingu og fram til 1.júlí. Þetta eru atriði sem fyrirsvarsmaður stefnanda hefði getað kynnt sér í bókum félagsins, sbr. t.d. samninga við Eimskipafélagið og N1.

Varðandi III. tölulið í stefnu, þ.e. að stefndu J-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf U-kk-nf hafi markvisst unnið að því að rýra verðmæti félagsins og grafa undan því eftir 1. júlí 2007, þá leiðir slík háttsemi, sé hún á annað borð sönnuð, ekki til riftunar á kaupsamningum heldur fremur til skaðabótakrafna á hendur þeim. IV. tölulið í stefnu hefur þegar verið svarað hér að framan og vísast til þess.

Með vísan til þess sem að framan greinir er því hafnað að skilyrði sé til riftunar á kaupsamningnum frá maí 2007, á grundvelli ákvæða í honum, 39. gr. laga um lausafjárkaup og almennra reglna kaupa- og kröfuréttar .

Eins og að framan greinir fór afhending hins selda fram 1. júlí 2007. Stefnandi greiddi 70 millj. kr. af kaupverðinu hinn 27. júní 2007 og rúmar 20 millj. kr. hinn 31. október 2007. Því sem eftir stóð af kaupverði hélt stefnandi eftir. Ekki liggur fyrr að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi tilkynnt stefndu um ástæðu þess að hann hélt kaupverðinu eftir. Það var fyrst 2. maí 2008 að stefnandi tilkynnir stefnda riftun á kaupsamningi þessum. Með þessu háttarlagi sýndi stefndi af sér tómlæti, en skv. 2. mgr. 39. gr. laga um lausafjárkaup er það skilyrði riftunar að seljanda sé tilkynnt um riftun án ástæðulauss dráttar. Einnig af þessari ástæðu ber að sýkna stefndu í málinu af aðalkröfunni um viðurkenningu á lögmæti riftunarinnar.

Til vara krefst stefnandi þess að kaupsamningurinn verði ógiltur með dómi og vísar til 33. og 36. gr. samningalaga nr. 7/1936 og til réttarreglna um brostnar forsendur.

Eins og að framan greinir þá fékk stefnandi Íslandsfrakt ehf. afhent 1. júlí 2007. Í ársbyrjun 2008 voru orðnir það alvarlegir erfiðleikar í rekstrinum, að VSB Fjárfestingabanki setti J-kk-þf S-kk-nf inn í félagið til að koma lagi á hann. Allt kom fyrir ekki og kom því til gjaldþrots. Í vitnaframburði fyrir dómi kom fram hjá J-kk-þgf að engir peningar hefðu verið lagðir í fyrirtækið og ástæða fjárhagserfiðleikanna væri aðallega þrenns konar, þ.e. slæleg stjórn fyrirtækisins hjá G-kk-þgf, útistandandi kröfur ekki innheimtar og í þriðja lagi slæm samskipti við birgja. Þá kom einnig fram í vitnisburði Ó-kk-ef H. K-kk-ef, fv. fjármálastjóra Íslandsfraktar ehf., að rekstrarkostnaður Betri flutninga ehf. hefði verið gjaldfærður hjá Íslandsfrakt ehf., en það félag var í eigu stefnanda. Í ljósi þessara fjárhagserfiðleika framseldi Íslandsfrakt ehf. hinn 26. mars 2008 verksamninga um póstflutninga til stefndu J-kk-ef B-kk-ef og E-kk-ef U-kk-ef og fyrirtækis í þeirra eigu, en daginn áður höfðu hinir síðarnefndu samþykkt að greiða 10.000.000 kr. til fyrirtækis í eigu G-kk-ef S-kk-ef. Með vísan til þessa skortir lagaskilyrði til að ógilda kaupsamninginn á grundvelli 33. gr. og 36. gr. samningalaga eða reglna um brostnar forsendur. Eru stefndu því sýknaðir af varakröfu stefnanda.

Það athugast að í umfjöllun um málsástæður stefnanda koma fram sjónarmið um skaðabætur og afslátt. Þær rúmast ekki innan dómkröfunnar eins og hún er sett fram í stefnu.

Það er því niðurstaða málsins að stefndu eru sýknaðir af öllum kröfum stefnanda í málinu. Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefndu málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, J-kk-nf B-kk-nf Ó-kk-nf, E-kk-nf U-kk-nf E-kk-nf og Ó-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, eru sýknaðir af kröfum stefnanda, Farþings ehf.

Stefnandi greiði stefndu J-kk-þgf B-kk-þgf og E-kk-þgf U-kk-þgf 800.000 kr. og stefnda Ó-kk-þgf S-kk-þgf 600.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.