E-1788/2015

Mál þetta, sem tekið var til dóms 14. mars 2016, er höfðað með stefnu birtri 29. apríl 2015 og framlagningu gagnstefnu 18. júní 2015.

Aðalstefnandi er H. Hallsson ehf., Árhólum, Laxárdal.

Gagnstefnandi er Stangaveiðifélag Reykjavíkur, Rafstöðvarvegi 14, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur aðalstefnanda í aðalsök eru að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 1.801.043 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. september 2014 til greiðsludags, og vaxtavöxtum samkvæmt 12. gr. sömu laga, sem leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er krafist málskostnaðar.

Í aðalsök krefst gagnstefnandi aðallega sýknu af öllum kröfum aðalstefnanda, en til vara að dómkröfur aðalstefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá er krafist málskostnaðar.

Í gagnsök krefst gagnstefnandi þess að aðalstefnanda verði gert að greiða honum 343.409 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 23. júní 2015 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Í gagnsök krefst aðalstefnandi sýknu af öllum kröfum gagnstefnanda og málskostnaðar.

Málavextir

Árið 2009 tók gagnstefnandi, Stangaveiðifélag Reykjavíkur, á leigu urriðaveiðisvæði í Laxá í Þingeyjarsýslu, með samningi við veiðifélag Laxár og Krákár. Sama ár gerðu aðilar máls þessa með sér samning um að aðalstefnandi, H. Hallsson ehf., tæki á leigu veiðihúsin að Rauðhólum í Laxárdal og Hofi í Mývatnssveit og rekstur þeirra frá og með 20. maí 2009 til 30. september 2010. Óumdeilt er að samningurinn var endurnýjaður eftir að hann rann út og gilti til 25. maí 2012, en þá gerðu málsaðilar með sér nýjan samning um rekstur og leigu á veiðihúsunum. Í 1. gr. samningsins kemur fram að verktaki, þ.e. aðalstefnandi, taki að sér að veita þjónustu í hvoru veiðihúsi um sig frá 29. maí til 31. ágúst 2012. Þá kemur fram að verkkaupi, þ.e. gagnstefnandi, muni leigja verktaka veiðihúsin á framangreindum tímabilum. Enn var gerður samningur á milli aðila 5. apríl 2013 og var hann efnislega samhljóða samningnum frá 25. maí 2012. Óumdeilt er að samningssambandi aðila lauk í lok veiðitímabils 31. ágúst 2013. Hins vegar er ágreiningur um hvort breyting varð á leigusambandi þeirra með samningnum 25. maí 2012. Aðalstefnandi telur sig eftir gerð samningsins aðeins hafa haft húsin á leigu þann tíma sem veiðitímabilum nam, en gagnstefnandi heldur því fram að húsin hafi jafnframt verið leigð út utan þess tíma, svo sem verið hafði.

Aðalstefnandi greiddi reikninga fyrir rafmagn og hita frá Orkusölunni og Rarik vegna áranna 2012 og 2013 og byggir kröfur sínar í málinu á því að honum hafi einvörðungu borið að greiða fyrir þau tímabil sem hann telur sig hafa haft veiðihúsin á leigu. Því hafnar gagnstefnandi og telur aðalstefnanda jafnframt vera í skuld við sig vegna viðskiptasambands þeirra, eins og byggt er á í gagnsök. Í málinu liggja fyrir tölvupóstsamskipti H-kk-ef J-kk-ef, þá framkvæmdastjóra gagnstefnanda, og H-kk-ef H-kk-ef, fyrirsvarsmanns aðalstefnanda, frá febrúar 2014 vegna uppgjörs málsaðila, þar sem kemur fram að gagnstefnandi telji aðalstefnanda vera í skuld við sig sem nemi 343.409 krónum. Því hefur aðalstefnandi hafnað og telur hann sig þvert á móti eiga inneign hjá gagnstefnanda vegna viðskiptasambands þeirra.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur H-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður aðalstefnanda, H-kk-nf J-kk-nf, fyrrverandi framkvæmdastjóri gagnstefnanda, B-kk-nf J-kk-nf, fyrrverandi formaður gagnstefnanda, og H-kk-nf E-kk-nf, fyrrverandi starfsmaður gagnstefnanda.

Málsástæður og lagarök aðalstefnanda

Í aðalsök kveðst aðalstefnandi byggja á því að gerður hafi verið nýr leigusamningur með aðilum árið 2012 og hafi þá orðið sú breyting á að veiðihúsin sem um ræðir hafi einungis verið leigð yfir sumarmánuðina, eða frá 29. maí til 31. ágúst 2012. Annar samningur hafi síðan verið gerður milli aðila í apríl 2013 um leigu veiðihúsanna frá 29. maí til 31. ágúst 2013. Samkvæmt samningunum skyldi aðalstefnandi eftir sem áður greiða öll rekstrargjöld vegna reksturs veiðihúsanna á samningstímanum.

Aðalstefnandi hafi haldið áfram að greiða reikninga fyrir rafmagn og hita frá Orkusölunni og Rarik vegna áranna 2012 og 2013, þótt leigutímanum hefði verið breytt. Honum hafi þó samkvæmt samningum aðila einungis borið að greiða reikninga fyrir tímabilið 29. maí til 31. ágúst 2012 og 29. maí til 31. ágúst 2013. Krefst aðalstefnandi endurgreiðslu þeirrar upphæðar sem hann telur sig hafa ofgreitt vegna hita og rafmagns á árunum 2012 og 2013. Krafan er byggð á reikningum frá Orkusölunni vegna rafmagns og Rarik vegna dreifingu á rafmagni og hita, samtals 1801.043 krónur, auk dráttarvaxta, sem sundurliðast svo:

Gjalddagi Upphæð Tegund F.númer Heiti

02.02.2012 23.354,00 000000 12479237 Höfuðstóll

02.02.2012 14.240,00 000000 12479238 Höfuðstóll

02.02.2012 52.543,00 000000 12479239 Höfuðstóll

02.02.2012 34.357,00 000000 12479240 Höfuðstóll

02.03.2012 21.105,00 000000 12554782 Höfuðstóll

02.03.2012 12.868,00 000000 12554783 Höfuðstóll

02.03.2012 47.481,00 000000 12554784 Höfuðstóll

02.03.2012 31.047,00 000000 12554785 Höfuðstóll

03.04.2012 14.240,00 000000 12626105 Höfuðstóll

03.04.2012 23.354,00 000000 12629104 Höfuðstóll

03.04.2012 52.543,00 000000 12629106 Höfuðstóll

03.04.2012 34.357,00 000000 12629107 Höfuðstóll

03.05.2012 22.601,00 000000 12705448 Höfuðstóll

03.05.2012 13.781,00 000000 12705449 Höfuðstóll

03.05.2012 50.858,00 000000 12705450 Höfuðstóll

03.05.2012 33.255,00 000000 12705451 Höfuðstóll

04.06.2012 21.086,00 000000 12781383 Höfuðstóll

04.06.2012 12.857,00 000000 12781384 Höfuðstóll

04.06.2012 33.319,00 000000 12781385 Höfuðstóll

04.06.2012 21.653,00 000000 12781386 Höfuðstóll

03.07.2012 6.187,00 000000 12857859 Höfuðstóll

03.07.2012 4.202,00 000000 12857860 Höfuðstóll

02.10.2012 22.320,00 000000 13085579 Höfuðstóll

02.10.2012 14.419,00 000000 13085580 Höfuðstóll

02.10.2012 53.317,00 000000 13085581 Höfuðstóll

02.10.2012 37.103,00 000000 13085582 Höfuðstóll

02.11.2012 23.046,00 000000 13161637 Höfuðstóll

02.11.2012 14.888,00 000000 13161638 Höfuðstóll

02.11.2012 55.076,00 000000 13161639 Höfuðstóll

02.11.2012 38.327,00 000000 13161640 Höfuðstóll

04.12.2012 34.877,00 000000 13235705 Höfuðstóll

04.12.2012 23.352,00 000000 13235706 Höfuðstóll

04.12.2012 53.317,00 000000 13235707 Höfuðstóll

04.12.2012 37.103,00 000000 13235708 Höfuðstóll

03.01.2013 26.104,00 000000 13314003 Höfuðstóll

03.01.2013 17.125,00 000000 13314004 Höfuðstóll

03.01.2013 55.076,00 000000 13314005 Höfuðstóll

03.01.2013 38.327,00 000000 13314006 Höfuðstóll

04.02.2013 28.324,00 000000 13387799 Höfuðstóll

04.02.2013 17.145,00 000000 13387800 Höfuðstóll

04.02.2013 59.794,00 000000 13387801 Höfuðstóll

04.02.2013 38.378,00 000000 13387802 Höfuðstóll

04.03.2013 25.605,00 000000 13463989 Höfuðstóll

04.03.2013 15.500,00 000000 13463990 Höfuðstóll

04.03.2013 54.031,00 000000 13463991 Höfuðstóll

04.03.2013 34.679,00 000000 13463992 Höfuðstóll

03.04.2013 28.324,00 000000 13540110 Höfuðstóll

03.04.2013 17.145,00 000000 13540111 Höfuðstóll

03.04.2013 59.787,00 000000 13540112 Höfuðstóll

03.04.2013 38.373,00 000000 13540113 Höfuðstóll

03.05.2013 27.382,00 000000 13618623 Höfuðstóll

03.05.2013 16.595,00 000000 13618624 Höfuðstóll

03.05.2013 57.803,00 000000 13618625 Höfuðstóll

03.05.2013 37.148,00 000000 13618626 Höfuðstóll

04.06.2013 25.552,00 000000 13692471 Höfuðstóll

04.06.2013 15.486,00 000000 13692472 Höfuðstóll

04.06.2013 48.122,00 000000 13692473 Höfuðstóll

04.06.2013 30.805,00 000000 13692474 Höfuðstóll

Í gagnsök kveðst aðalstefnandi byggja á því að reikningsyfirlit sem gagnstefnandi byggir kröfu sína á sé rangt. Hann sé ekki í skuld við gagnstefnanda heldur eigi þvert á móti inneign hjá honum vegna viðskiptasambands þeirra. Reikningsyfirlitin lúta að viðskiptum aðila á árunum 2012 og 2013, en samkvæmt þeim nemi skuld aðalstefnanda við gagnstefnanda 343.409 krónum. Á yfirlitið sé færður reikningur að fjárhæð 492.500 krónur, gefinn út á H-kk-þf H-kk-þf, fyrirsvarsmann aðalstefnanda, en síðan færður yfir á aðalstefnanda, sem skuld við gagnstefnanda. Byggir aðalstefnandi sýknukröfu sína á aðildarskorti, en hann hafi ekki gefið samþykki sitt fyrir því að meint skuld samkvæmt reikningnum yrði millifærð, enda sé slíkt ekki í samræmi við bókhaldslög og reglur. Reikningurinn hafi ekki heldur verið bakfærður og endurútgefinn á aðalstefnda.

Þá telur aðalstefnandi reikninginn sem um ræðir ekki eiga rétt á sér. Hann kveður forsögu málsins vera þá að í ágúst 2013 hafi H-kk-nf E-kk-nf, þáverandi starfsmaður gagnstefnanda, haft samband við H-kk-þf H-kk-þf, forsvarsmann aðalstefnanda, og beðið hann um að lækka gisti- og fæðisgjald vegna veiðihóps sem átti að koma í hús 15. ágúst 2013. Í staðinn hafi H-kk-nf átt að fá „sex stangir“ síðustu þrjá daga veiðitímabilsins í Laxá í Laxárdal þar sem ekkert hefði verið bókað þá daga. H-kk-nf hafi orðið við bón H-kk-ef og tekið við 12 veiðimönnum í veiðihús í þrjá daga og krafið þá um greiðslu fyrir, 6.741 krónu á gest auk virðisaukaskatts, í stað 14.900 króna, sem samkvæmt samningum aðila hafi verið rétt gisti- og fæðisgjald á þeim tíma. Þrátt fyrir áðurgreint samkomulag hafi gagnstefnandi gefið út reikning á H-kk-þf að fjárhæð 492.500 krónur vegna tíu stanga þar sem fimm stangir séu á verði júlímánaðar eða 29.550 krónur, sem sé dýrasta veiðitímabilið, og fimm stangir á verði ágústmánaðar, eða 19.700 krónur. Reikningurinn eigi sér ekki stoð í framangreindu samkomulagi. Sé hann dreginn frá fjárhæðinni sem á reikningsyfirliti gagnstefnanda greinir eigi aðalstefnandi inneign að fjárhæð 149.091 króna.

Á reikningsyfirlitinu sé einnig tilgreind skuld aðalstefnanda að fjárhæð 90.042 krónur vegna fæðiskostnaðar, án frekari skýringa. Aðalstefnandi kveðst ekki átta sig á hvers vegna sú krafa sé færð sem skuld við gagnstefnanda á reikningsyfirlitin, en eigi sú krafa ekki heldur rétt á sér nemi inneign hans 239.133 krónum.

Loks gerir aðalstefnandi athugasemd við reikningsyfirlit gagnstefnanda vegna viðskipta aðila á árunum 2012 og 2013 og hafnar því að opnunarstaðan hafi verið 0 krónur þann 1. nóvember 2012 eins og reikningsyfirlitið beri með sér, en samkvæmt bókhaldi hans hafi gagnstefnandi skuldað honum 261.991 krónu í lok árs árið 2012. Ekkert eiginlegt uppgjör hefur farið fram á milli aðila vegna ársins 2012 og því sé ljóst að aðalstefnandi eigi einnig inneign hjá gagnstefnanda vegna viðskipta þeirra á árinu 2012. Telur aðalstefnandi sig því eiga 501.124 krónu inni hjá gagnstefnanda vegna viðskipta þeirra á árunum 2012 og 2013, fyrir utan ofgreiddan rafmagnskostnað sem aðalsök lýtur að.

Um lagarök vísar aðalstefnandi til meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga.

Um dráttarvexti er vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Um málskostnað er vísað til 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing til 33. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök gagnstefnanda

Í aðalsök kveðst gagnstefnandi byggja á því að í samningum aðila hafi ekki falist að aðalstefnandi hefði aðeins haft húsnæðið á leigu á veiðitímabilunum. Hins vegar hafi þjónusta hans við veiðimenn verið bundin við það tímabil. Það leiði skýrlega af samningunum að stefnandi hafi haft forræði á veiðihúsunum utan veiðitímabils, sbr. einkum 1. og 12. gr. þeirra, sbr. jafnframt 41. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994. Þótt samningar sem tóku við á milli aðila árin 2012 og 2013 hafi verið ítarlegri en samningur fyrir árin 2009 til 2010, hafi ekki orðið eðlisbreyting á viðskiptasambandi aðila. Þjónusta hafi verið útfærð með nánari hætti, en ábyrgð á rekstrarkostnaði hafi ekki með nokkrum hætti verið færð yfir á gagnstefnanda. Þvert á móti sé tiltekið í samningunum að rekstrarkostnaður falli á aðalstefnanda.

Af gögnum sem aðalstefnandi hafi lagt fram í málinu sé ljóst að leiguréttarsamband hafi verið á milli aðila á árunum 2009 til 2013. Samkvæmt samningunum hafi gagnstefnanda verið skylt að leigja aðalstefnanda veiðihúsin sem um ræðir og við þá greiðslu hafi gagnstefnandi alfarið staðið. Hann hafi hins vegar ekki á nokkru tímamarki undirgengist greiðsluskyldu vegna rekstrarkostnaðar húsanna. Málatilbúnaður aðalstefnanda sé í andstöðu við efni samninga aðila og gangi gegn 23. gr. laga nr. 36/1994.

Gagnstefnandi vísar til þess að frá árinu 2009 til loka leigusambands aðila síðla árs 2013 hafi enginn ágreiningur verið um ábyrgð aðalstefnanda á hita- og rafmagnskostnaði vegna veiðihúsanna. Aðalstefnandi hafi verið skráður fyrir allri orkunotkun hjá Orkusölunni og Rarik, reikningar hafi verið sendir honum og hafi hann greitt þá athugasemda- og fyrirvaralaust. Aðalstefnandi hafi ekki gert áskilnað gagnvart gagnstefnanda um endurgreiðslu vegna reikninganna, og hafi gagnstefnanda verið ókunnugt um fjárhæð reikninganna og efni þeirra að öðru leyti. Af málsatvikum megi því ráða að aðalstefnandi hafi sjálfur talið að honum væri skylt að greiða reikninga Orkusölunnar og Rarik vegna veiðihúsanna frá árinu 2009 og þar til leigusambandi málsaðila lauk eftir veiðitímabil ársins 2013.

Þá hefði aðalstefnanda borið að tilkynna Rarik og Orkusölunni um nýjan greiðanda í lok hvers veiðitímabils, ef hann taldi þennan kostnað sér óviðkomandi. Gagnstefnanda hafi fyrst borist innheimtubréf vegna meintrar endurgreiðslukröfu aðalstefnanda 29. júlí 2014. Þá hafi verið liðin tvö og hálft ár frá dagsetningu fyrsta reikningsins sem aðalstefnandi byggi mál sitt á. Gagnstefnandi hefði engin tök haft á því að takmarka þann kostnað sem aðalstefnandi vildi gera hann ábyrgan fyrir.

Gagnstefnandi kveðst telja að um viðvarandi greiðslur og viðvarandi og gagnkvæmt skuldarsamband hafi verið að ræða á milli aðalstefnanda annars vegar og þeirra orkufélaga sem gáfu út reikninga vegna veiðihúsanna hins vegar. Að slíku skuldarsambandi eigi gagnstefnandi enga aðild og verði hann ekki krafinn um greiðslur á grundvelli þeirra reikninga sem lagðir hafa verið fram í málinu. Telji aðalstefnandi sig hafa ofgreitt rafmagns- og orkureikninga ætti að beina slíkum kröfum að viðkomandi orkusölum, en að slíku máli eigi gagnstefnandi ekki aðild. Sé kröfum því ranglega beint að honum og skyldi þegar af þeirri ástæðu sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Ef ekki yrði fallist á sýknu á grundvelli aðildarskorts telur gagnstefnandi ljóst að aðild sé svo vanreifuð í stefnu málsins að erfitt sé að skilja með vísan til hvaða reglna réttarfars og kröfuréttar aðalstefnandi telji að rétt sé að beina kröfum sínum að gagnstefnanda. Vanreifun þessi hafi áhrif á möguleika gagnstefnanda til að taka til varna í málinu og kunni að varða frávísun málsins án kröfu.

Gagnstefnandi kveðst jafnframt byggja á því að þeir reikningar sem aðalstefnandi byggir dómkröfur sínar á hafi þegar verið greiddir og séu þær kröfur sem að baki þeim stóðu því að fullu efndar. Kröfuhafar hafi móttekið greiðslur í góðri trú og mátt ætla að um væri að ræða endanlega greiðslu. Á þessu beri stefnandi, sem sérhæfir sig í hótel- og gistiheimilarekstri með veitingaþjónustu, alfarið ábyrgð. Ekki sé hægt að endurvekja slíkar greiðslukröfur með því að stefna öðrum aðila, nema ef vera skyldi til skaðabóta. Aðalstefnandi hafi ekki rökstutt kröfur sínar með slíkum hætti og því ljóst að greiðsluskylda vegna umræddra reikninga, sem þegar hafa verið greiddir, sé ekki lengur fyrir hendi og kröfuréttur aðalstefnanda verði því ekki á þeim byggður.

Gagnstefnandi telur að samkvæmt samningum aðila hafi aðalstefnandi haft forræði á húsnæðinu sem um ræðir utan veiðitímabilsins. Veiðihúsin hafi ekki verið afhent g-kk-þgf í lok hvers veiðitímabils, heldur hafi aðalstefnandi haft lyklavöld og nýtt þau utan veiðitímabilsins. Kveðst gagnstefnandi hafa fengið upplýsingar um að haldnar hafi verið ýmsar skemmtanir yfir vetrartímann í húsunum. Þá hafi aðalstefnandi notað búnað í húsunum, á borð við frystiklefa og frystikistur, í eigin þágu utan skilgreinds veiðitímabils. Rafmagnsnotkun sem aðalstefnandi krefur stefnda greiðslu á hafi þannig verið í þágu rekstrar hans sjálfs.

Gagnstefnandi telur aðalstefnanda hafa sýnt tómlæti í málinu. Hann hafi ekki haft uppi formlega kröfu á hendur sér fyrr en í júlí 2014. Á síðari hluta árs 2013 hafi fyrirsvarsmaður aðalstefnanda haft samband við þáverandi stjórnarformann gagnstefnanda og sagst hafa greitt rafmagnsreikninga fyrir aðalstefnanda sem hann vildi fá endurgreidda. Þetta hafi komið stjórnarformanni gagnstefnanda í opna skjöldu enda hefði ekki verið gert ráð fyrir slíkum greiðslum í rekstri félagsins frekar en áður í ljósi þess að aðalstefnandi hafi haft full afnot af húsunum á umræddum tíma. Hefði aðalstefnandi aldrei gefið til kynna að hann vildi skila af sér húsunum í lok veiðitíma, enda hefði hann haldið umráðum húsanna samfleytt og óskert á þessum árum. Stjórnarformaður gagnstefnanda hefði rætt við staðarhaldara og leiðsögumann sem þekktu til málavaxta hjá aðalstefnanda og hefði sá bent á að aðalstefnandi hefði nýtt húsin yfir vetrartímann. Stjórnarformaðurinn hafi haft samband við forsvarsmann aðalstefnanda í kjölfarið og tjáð honum að hann hefði vitneskju um nýtingu stefnanda á húsunum yfir vetrartímann. Þeirri fullyrðingu hefði ekki verið mótmælt. Hefði stjórnarformaðurinn tjáð fyrirsvarsmanni aðalstefnanda að litið yrði svo á að stefnandi bæri alfarið ábyrgð á rekstrarkostnaði veiðihúsanna sem fyrr. Gagnstefnandi hefði talið málið vera úr sögunni þar til innheimtubréf barst í júlí 2014.

Aðalstefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti í málinu. Þeir reikningar sem hann byggir dómkröfur sínar á hafi þegar verið greiddir og séu því að fullu efndar þær kröfur sem að baki þeim stóðu. Kröfuhafar hafi móttekið greiðslur í góðri trú. Aðalstefnandi geti ekki yfirfært kröfuréttarlegt samband við orkufyrirtæki yfir á gagnstefnanda mörgum árum síðar, enda sé slíkt í andstöðu við meginreglur kröfuréttar um stofnun og skýrleika kröfu. Því beri að sýkna gagnstefnanda af kröfum aðalstefnanda.

Loks byggir gagnstefnandi á því að aðalstefnandi eigi ekki lögvarða heimild til að krefjast greiðslu vegna umræddrar rafmagnsnotkunar úr hendi hans, enda hafi hvergi verið lögð fram sönnun fyrir slíkri heimild. Það sé grundvallarregla kröfuréttar að kröfuréttarskuldbinding sé nægilega skýr. Svo sé ekki í máli þessu enda bendi gögn málsins til þess að hann beri sjálfur allan rekstrarkostnað vegna veiðihúsanna sem um teflir, og þar með sé hann skuldari þeirrar kröfu sem hann byggir dómkröfur sínar á. Því sé ljóst að aðalstefnandi eigi ekki kröfu á hendur gagnstefnanda í skilningi kröfuréttarins og beri því að sýkna hann af dómkröfum aðalstefnanda.

Gagnstefnandi byggir varakröfu sína í aðalsök um lækkun dómkrafna aðalstefnanda einkum á því að honum hafi verið gert ókleift að takmarka kostnað sinn. Ekki hafi verið lesið af mælum við lok veiðitímabils né heldur hafi gagnstefnandi átt þess kost að lækka rafmagns- og hitakostnaðinn þar sem honum hafi ekki verið kunnugt um að hann bæri nokkra ábyrgð á greiðslu hans. Aðalstefnandi geri einnig kröfu um greiðslu reikninga sem nái sannanlega til veiðitímabilsins og ættu því að koma til lækkunar. Þá byggir gagnstefnandi á tómlætissjónarmiðum.

Í gagnsök byggir gagnstefnandi kröfur sínar á því að á milli aðila máls hafi verið leiguréttarsamband á árunum 2009 til 2013 er laut að leigu og rekstri aðalstefnanda á veiðihúsum að Rauðhólum í Laxárdal og Hofi í Mývatnssveit. Hafi aðalstefnandi annast rekstur húsanna óslitið frá sumrinu 2009 til haustsins 2013. Viðskipti á milli aðila meðan á samningstíma stóð hafi verið fjölþætt og hafi þau verið færð í bókhald gagnstefnanda ásamt skýringum. Aðilar séu sammála um að skuldastaða hafi verið 0 krónur þann 1. nóvember 2011.

Umsamdar leigugreiðslur aðalstefnanda hafi verið gjaldfærðar ár hvert af hálfu gagnstefnanda, 3.400.000 krónur vegna ársins 2012 og 4.749.999 krónur vegna ársins 2013, eða samtals 8.149.999 krónur. Frá þeirri heildarupphæð hafi síðan dregist fæðis- og gistigjöld sem gagnstefnandi hafi innheimt af veiðimönnum. Fyrirkomulagið hafi verið grundvallað á því að erlendir veiðimenn greiddu gagnstefnanda bæði veiðidaga- og fæðisgjald, þeim til hægðarauka. Gagnstefnandi hafi haldið fæðisgjaldinu aðskildu í bókhaldi félagsins, enda hafi það einungis verið innheimt fyrir aðalstefnanda, en síðan fært inn á reikning hans til lækkunar á skuld við gagnstefnanda. Fæðisgjald hafi verið ákveðið ár hvert, birt í söluskrá og tilgreint í samningum aðila. Það hafi verið 13.900 krónur fyrir árið 2012 og 14.900 krónur fyrir árið 2013. Um sé að ræða fæðis- og gistigjald fyrir hvern dag fyrir hvern gest sem kom í veiðihúsin.

Í einhverjum tilvikum hafi gagnstefnandi lagt út vegna kostnaðar fyrir aðalstefnanda og öfugt og séu slíkar færslur bókfærðar í bókhald félagsins með skýringum. Jafnframt hafi aðalstefnandi keypt stangir af gagnstefnanda og nýtt sér, fyrir starfsmenn og/eða gesti eftir atvikum. Þetta fyrirkomulag sé í samræmi við 8. gr. í samningum á milli aðila fyrir árin 2012 og 2013. Þá beri samningar skýrt með sér að rekstrarkostnaður á borð við fæðiskostnað sem gagnstefnandi lagði út fyrir sé alfarið á ábyrgð aðalstefnanda.

Við lok viðskiptasambands aðila hafi skuld aðalstefnanda við gagnstefnanda numið alls 343.409 krónum. Hafi fyrirsvarsmanni aðalstefnanda verið gerð grein fyrir skuld hans með tölvupósti H-kk-ef J-kk-ef, þáverandi framkvæmdastjóra, 18. febrúar 2014. Jafnframt hafi a-kk-þgf verið send reikningsyfirlit, dagsett sama dag, sem hafi sýnt með nákvæmum hætti sundurliðun kröfunnar. Fyrirsvarsmaður aðalstefnanda hafi ekki mótmælt kröfunni, en hún hafi þó enn ekki verið greidd. Gagnstefnandi kveður fyrri tölvupóstsamskipti á milli sömu aðila jafnframt sýna að forsvarsmaður aðalstefnanda hafi gengist við því að vera í skuld við gagnstefnanda.

Forsvarsmenn gagnstefnanda hafi vænst þess að greiðsluvilji væri til staðar vegna skuldar aðalstefnanda og því ekki sent málið til innheimtu. Af stefnu í aðalsök hafi orðið ljóst að aðalstefnandi hefði ekki greiðsluvilja vegna skuldar hans við gagnstefnanda, heldur gerði kröfu um greiðslur umfram það sem leiddi af viðskiptasambandinu.

Um lagarök vísar gagnstefnandi til húsaleigulaga nr. 36/1994 og meginreglna kröfuréttar og samningaréttar. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 129. gr. til 131. gr. laganna. Um heimild til útgáfu gagnstefnu er vísað til 2. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Um vaxtakröfu er vísað til laga nr. 38/2001.

Niðurstaða

Ágreiningur í málinu lýtur að uppgjöri málsaðila vegna leiguréttarsambands þeirra á árunum 2009 til 2013. Aðalstefnandi reisir dómkröfur sínar í aðalsök á samningum þeirra gagnstefnanda. Er málinu því réttilega beint að gagnstefnanda, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Sem að framan er rakið gerðu aðilar með sér samning 20. maí 2009 „um leigutöku og leigusölu veitinga- og gistiaðstöðu í veiðihúsunum að Rauðhólum í Laxárdal og Hofi í Mývatnssveit veiðitímabilin 2009 – 2010“, eins og segir í inngangsorðum. Samkvæmt 1. gr. samningsins tók aðalstefnandi, H. Hallsson ehf., að sér allan daglegan rekstur veiðihúsanna frá og með 20. maí 2009 til 30. september 2010. Samkvæmt 3. gr. skyldi leigutaki standa leigusala skil á leigugjaldi fyrir allt veiðitímabilið. Þá kom fram í 7. gr. samningsins að leigutaki skyldi greiða öll rekstrargjöld vegna rekstrarins á samningstímanum, þ.m.t. kostnað vegna hita og rafmagns. Óumdeilt er að með samningnum tók aðalstefnandi veiðihúsin á leigu allt samningstímabilið, þótt í inngangi samningsins og 3. gr. hans sé vísað til veiðitímabils, sem að framan greinir. Þá liggur fyrir að samningurinn var endurnýjaður eftir að hann rann út án þess að skriflegt samkomulag væri gert um það.

Þann 25. maí 2012 gerðu aðilar með sér nýjan samning um rekstur og leigu veiðihúsanna sem um ræðir. Í 1. gr. samningsins, sem ber yfirskriftina gildissvið, kemur fram að verktaki, þ.e. aðalstefnandi, taki að sér að veita þjónustu í hvoru veiðihúsi um sig frá 29. maí til 31. ágúst 2012. Þá kemur fram að verkkaupi, þ.e. gagnstefnandi, muni leigja verktaka veiðihúsin á framangreindum tímabilum. Í 3. gr. kemur fram að verktaki muni greiða allan rekstrarkostnað veiðihúsanna á leigutímanum, s.s. vegna hita og rafmagns. Þá segir í 3. mgr. 10. gr. að við lok samnings, hvort sem er við lok gildistíma samkvæmt 1. gr. samningsins eða vegna uppsagnar, beri verktaka án tafar að skila veiðihúsunum í því ástandi sem hann tók við þeim, sem og öllum búnaði sem ekki er í hans eigu.

Þrátt fyrir orðalag framangreindra ákvæða samningsins þykir ekki verða ráðið af öðrum ákvæðum að með honum hafi orðið sú breyting á samningssambandi aðila að leigutími veiðihúsanna væri aðeins frá 29. maí til 31. ágúst, eins og aðalstefnandi byggir á í málinu. Þannig kemur fram í 3. mgr. 1. gr. samningsins að Árnefnd á vegum verkkaupa hafi heimild til að nýta húsin fyrir veiðitíma fyrir undirbúningsvinnu og eftir veiðitíma til að ganga frá rekstri sumarsins. Þá kemur fram í 12. gr. að á tímabilinu 15. september til 20. maí ár hvert hafi Veiðifélag Laxár og Krákár rétt á að nota húsin í einstaka tilvikum að fengnu samþykki leigutaka. Sams konar ákvæði var að finna í samningi aðila frá 20. maí 2009.

Við aðalmeðferð málsins kom fram hjá H-kk-þgf H-kk-þgf, fyrirsvarsmanni aðalstefnanda, að þótt leigutaki hefði gengið frá veiðihúsunum í lok veiðitímabils 2012 hefðu rekstaraðilar haft eftirlit með þeim um veturinn. Þá hefði húsið að Rauðhólum verið nýtt í þágu aðalstefnanda þennan vetur, þegar Sýslumannsembættið á Húsavík fékk afnot af því til að halda árshátíð sína. Kvaðst H-kk-nf ekki hafa talið sig þurfa að fá sérstakt leyfi gagnstefnanda til þeirrar notkunar.

Sem fyrr greinir var enn gerður samningur á milli aðila 5. apríl 2013 og var hann efnislega samhljóða samningnum frá 25. maí 2012. Óumdeilt er að samningssambandinu lauk í september 2013 og afhenti aðalstefnandi þá gagnstefnanda lykla að húsunum.

Samkvæmt framangreindu þykir aðalstefnandi ekki hafa sýnt fram á að sú breyting hafi orðið á samningssambandi aðila frá og með samningi þeirra 25. maí 2012 að aðalstefnandi hefði veiðihúsin einvörðungu á leigu á meðan veiðitímabilið stóð yfir. Ekki verður séð að breyting hafi orðið á framkvæmd samninganna þeirra á milli, auk þess sem fyrir liggur að aðalstefnandi hafði aðgang að húsunum yfir vetrartímann og nýtti þau í atvinnurekstri sínum. Bar honum því að greiða kostnað vegna rafmagns og hita í samræmi við ákvæði samninga þeirra sem að framan greinir. Verður gagnstefnandi því sýknaður af kröfum aðalstefnanda í aðalsök.

Gagnstefnandi byggir kröfur sínar í gagnsök á reikningsyfirliti vegna uppgjörs leiguréttarsambands þeirra aðalstefnanda. Ekki er ágreiningur um það í málinu að viðskiptasambandi aðila hafi verið þannig háttað að gagnstefnandi innheimti í einhverjum tilvikum fæðis- og gistigjöld af veiðimönnum og færði til lækkunar á leiguskuld aðalstefnanda í bókhaldi sínu. Hins vegar hefur aðalstefnandi gert athugasemdir við reikningsyfirlit gagnstefnanda, svo sem rakið hefur verið.

Í fyrsta lagi gerir aðalstefnandi athugasemdir við reikning að fjárhæð 492.500 krónur, sem færður hefur verið á hann í bókhaldi gagnstefnanda, vegna veiði í Laxá dagana 29. og 30. ágúst 2013. Við aðalmeðferð málsins bar H-kk-nf H-kk-nf að hann hefði á vormánuðum 2013 gert samkomulag við starfsmann gagnstefnanda um að fá að nýta síðustu veiðidaga tímabilsins gegn því að veita tilteknum félagsmönnum afslátt á fæðis- og gistikostnaði hjá aðalstefnanda, vegna mistaka sem orðið hefðu hjá gagnstefnanda við bókanir á veiðidögum. H-kk-nf E-kk-nf, fyrrverandi sölu- og markaðsfulltrúi gagnstefnanda, staðfesti fyrir dóminum að slíkt samkomulag hefði verið gert og kvað það hafa verið með vitneskju Á-kk-ef H-kk-ef, gjaldkera félagsins, og B-kk-ef J-kk-ef, formanns þess. B-kk-nf gaf einnig skýrslu við aðalmeðferðina og kvaðst hann ekki hafa heyrt um þetta samkomulag fyrr en síðar, en það hefði verið á hendi Á-kk-ef að samþykkja slíkt. Með vísan til framangreinds þykir staðhæfingum aðalstefnanda um samkomulag þeirra gagnstefnanda ekki hafa verið hnekkt. Um var að ræða hluta af uppgjöri málsaðila og verður því ekki fallist á sýknukröfu aðalstefnanda vegna aðildarskorts. Hins vegar þykir gagnstefnandi ekki hafa sýnt fram á að aðalstefnanda beri að greiða honum framangreindan reikning.

Í öðru lagi gerir aðalstefnandi athugasemd við að á reikningsyfirlitinu sé færð skuld að fjárhæð 90.042 krónur vegna fæðiskostnaðar, sem hann kveðst ekki kannast við. Af gögnum sem gagnstefnandi lagði fram fyrir dóminum og framburði H-kk-ef J-kk-ef, fyrrverandi framkvæmdastjóra gagnstefnanda, við aðalmeðferð málsins, verður hins vegar ráðið að um hafi verið að ræða leiðréttingu vegna fæðis- og gistikostnaðar erlends viðskiptamanns, sem komið hefði í ljós að hefði ekki verið greiddur gagnstefnanda og hefði greiðslan því verið bakfærð í bókhaldi hans. Verður því ekki fallist á varnir aðalstefnanda að þessu leyti.

Í þriðja lagi gerir aðalstefnandi athugasemd við að á reikningsyfirlitinu komi fram að opnunarstaða aðila hafi verið 0 krónur við lok árs 2012 og vísar til eigin yfirlits þar sem fram kemur að gagnstefnandi hafi á þeim tíma skuldað honum 261.991 krónu. Af reikningsyfirlitum gagnstefnanda og framburði H-kk-ef J-kk-ef verður hins vegar ráðið að gagnstefnandi hafi 28. september 2012 skuldajafnað 580.787 krónur upp í leigukröfu og hafi skuldastaðan þá verið 0. Þykir aðalstefnandi ekki hafa sýnt fram á að gagnstefnandi hafi verið í skuld við hann við lok árs 2012.

Sem að framan greinir er það niðurstaða dómsins að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á að aðalstefnanda beri að greiða honum reikning að fjárhæð 492.500 krónur, vegna veiðileyfa í Laxá dagana 29. og 30. ágúst 2013. Leiðir það jafnframt til þess að sýkna ber aðalstefnanda af kröfu gagnstefnanda um greiðslu skuldar að fjárhæð 343.409 krónur, auk dráttarvaxta.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Gagnstefnandi, Stangaveiðifélag Reykjavíkur, er sýkn af kröfum aðalstefnanda, H. Hallssonar ehf.

Aðalstefnandi, H. Hallsson ehf., er sýkn af kröfum gagnstefnanda, Stangaveiðifélags Reykjavíkur.

Málskostnaður fellur niður.

R-kvk-nf H-kvk-nf