E-2454/2019

Mál þetta, sem dómtekið var 1. mars 2023, var höfðað 31. maí 2019 af hálfu félagsins G16 ehf., [...], [...], á hendur félaginu Grensásvegi 16 A ehf., [...], [...], til greiðslu skuldar.

Stefnandi krefst þessað hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 188.441.164 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 10. júlí 2018 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en krefst þess til vara að þær verði stórlega lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 24. október 2019 var bú félagsins G16 ehf. tekið til gjaldþrotaskipta. Við fyrirtöku málsins 11. desember 2019 í Héraðsdómi Reykjavíkur var meðferð þess frestað að beiðni skiptastjóra þrotabúsins þar sem ekki hafði verið tekin afstaða til framhalds málsins á skiptafundi, en þá hafði þrotabúið þegar rift þeirri ráðstöfun fyrirsvarsmanns félagsins G16 ehf. að framselja stefnukröfuna öðru félagi. Var meðferð málsins ítrekað frestað utan réttar þar til skiptastjórinn upplýsti dóminn og lögmann gagnaðila 7. september 2021 um að málinu yrði haldið áfram og að tilteknum lögmönnum hefði verið falið að annast rekstur þess fyrir hönd þrotabúsins.

Helstu málsatvik og ágreiningsefni

Stefnandi er þrotabú félags sem samkvæmt stefnu var verktaki við húsbyggingar og endurbætur fasteigna. Mál þetta er að rekja til verksamnings aðila, dags. 16. júní 2016, þar sem félagið tók að sér að endurbæta og byggja upp fasteign stefnda að Grensásvegi 16 A, Reykjavík. Samningsfjárhæð verksamningsins var alls 881.000.000 króna, að virðisaukaskatti meðtöldum, og voru fjárhæðir miðaðar við byggingar vísitölu nóvember 2015, 127,9 stig. Fyrirsvarsmaður G16 ehf., G-kk-nf J-kk-nf H-kk-nf, var byggingarstjóri.

Verkþáttum verksamningsins er lýst í kostnaðar- og verkáætlun, dags. 1. mars 2017. Á verktíma skyldi greitt samkvæmt staðfestri framvindu hvers mánaðar á undan þannig að stefnandi gerði stefnda mánaðarlegan reikning samkvæmt framvindu verksins. Til grundvallar þeim reikningum skyldi stefnandi framvísa sundurliðun um framvindu verks, þar sem fram kæmi hversu miklu væri lokið af hverjum verklið með vísan til kostnaðaráætlunar. Sendi stefnandi stefnda reglulega framvinduskýrslur, stefndi færði því næst til bókar samþykkta framvindu og stefnandi gerði stefnda í kjölfarið reikning því til samræmis sem stefndi svo greiddi. Framvinduskýrslan mun hafa verið „lifandi skjal“ á tölvutæku formi sem tók breytingum eftir því sem verkinu vatt fram. Málsaðilar höfðu báðir aðgang að skjalinu þar sem framvinda hvers tímabils var færð. Samkvæmt gögnum málsins var heildarverð verksins í lok júní 2018 þar áætlað 901.504.681 króna.

Stefndi kveður alla framvindu verksins hafa verið í uppnámi í mars 2018 vegna þess að stefnandi væri í vanskilum gagnvart undirverktökum sínum, eiginleg vinna við verkið hafi verið unnin af undirverktökum, en verkstjórn hafi verið í höndum stefnanda. Vegna þessa hafi verið gerð breyting á afgreiðslu framvinduskýrslna þannig að við greiðslur á reikningum stefnanda var stefnda heimilað að ráðstafa greiðslum áfram til hlutaðeigandi undirverktaka. Stefndi kveðst auk þess hafa þurft að stofna til fjárútláta og ábyrgða gagnvart birgjum vegna fjárhagsstöðu stefnanda. Stefndi taldi stefnanda ekki standa við skuldbindingar sínar samkvæmt verksamningnum í fjölmörgum atriðum sem rakin eru íbréfi fyrirsvarsmanns stefnda 7. júní 2018 þar sem lagðar eru til breytingar á samningnum. Ekki varð um þær samkomulag og svo fór að vegna vanefnda stefnanda rifti stefndi verksamningnum með yfirlýsingu 10. júlí 2018 og óskaði samþykkis fyrir byggingarstjóraskiptum. Samkvæmt staðfestingu byggingarfulltrúa var skipt um byggingarstjóra að verkinu við úttekt á því þann 26. júlí 2018.

Með innheimtuviðvörun lögmanns stefnanda, dags. 27. ágúst 2018, var stefndi krafinn um greiðslu á 132.401.541 krónu og krafan sögð vera vegna ógreiddrar verkstöðu verksamningsins ásamt tryggingarfé af verkstöðum. Fram kom að miðað væri við ólög-mæta riftun þann 10. júlí 2018 og telur stefnandi að við riftun stefnda hafi ekki verið gætt ákvæða ÍST 30: 2012 staðals, um lögbundna viðvörun vegna riftunar og um úttekt verks vegna riftunar á verksamningi. Með svarbréfi lögmanns stefnda, dags. 3. október 2018, var þessum kröfum hafnað sem tilhæfulausum. Í sama bréfi var skorað á stefnanda að greiða stefnda tafabætur og aðrar kröfur sem þar er nánar lýst vegna galla á verki.

Stefnandi kveðst, samkvæmt hreyfingayfirliti úr bókhaldi sínu, hafa reiknisfært vegna vinnu sinnar alls 336.116.879 krónur við riftun. Við nánari greiningu verksins, samkvæmt framvinduskjali með uppreiknaðri dómkröfu miðað við 10. júlí 2018, sé staðan sú að stefnandi hafi lagt út 41.665.225 krónur fyrir stefnda þegar verksamningi aðila var rift og þá hefði hann framkvæmt fyrir stefnda samkvæmt verksamningi þeirrafyrir alls 451.444.271 krónu, eða samtals 493.109.496 krónur. Hann hafi fengið greiddar samtals 304.668.332 krónur og mismunurinn sé stefnufjárhæðin, 188.441.164 krónur.

Stefndi kveður það framvinduskjal með uppreiknaðri dómkröfu miðað við 10. júlí 2018 sem stefnandi vísar til ekki hafa verið innfært á verktíma og byggi ekki á staðfestri og samþykktri framvindu, heldur feli í sér afbökun hins raunverulega framvinduskjals.

Ágreiningur aðila málsins snýst um það hvort stefndi standi í umkrafinni skuld við stefnanda, en stefndi kvaðst ekki hafa verið í vanskilum með greiðslur til stefnanda við riftun samningsins. Kveðst hann jafnframt eiga gagnkröfur vegna vanefnda stefnanda við framkvæmd verksins sem nemi mun hærri fjárhæð. Hefur stefndi við meðferð málsins aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns þar sem metið er meðal annars hver greiðslustaða hafi verið við riftun og hver kostnaðarauki stefnda hafi verið vegna hennar. Í matsgerð 22. apríl 2022 kemst matsmaður að þeirri niðurstöðu að verkstaða við riftun samkvæmt reikningum stefnanda hafi verið 336.116.879 krónur. Að frádregnum greiðslum frá stefnda að fjárhæð 304.668.332 krónur væru eftirstöðvar því 31.448.547 krónur. Kostnaðarauki stefnda af verkinu vegna riftunar var metinn 87.264.098 krónur, því til viðbótar var kostnaðarauki vegna birgja og undirverktaka metinn 1.916.840 krónur, samtals 89.180.938 krónur. Inneign stefnda hjá stefnanda væri því 57.732.391 króna.

Við aðalmeðferð málsins gaf B, byggingarverkfræðingur og dómkvaddur matsmaður, símaskýrslu og þá komu fyrir dóminn og gáfu skýrslur þeir A, húsasmíðameistari og fyrrum fyrirsvarsmaður stefnanda, C, stjórnarformaður móðurfélags stefnda, D byggingafræðingur, H arkitekt og I byggingafræðingur.

Málsástæðu rog lagarök stefnanda

Stefnandi og stefndi hafi gert með sér verksamning, dags. 16. júní 2016, sem feli samkvæmt grein 2.1 samningsins í sér fullnaðarhönnun og endurbyggingu á og viðbygg-ingu við fasteign stefnda við Grensásveg 16 A, Reykjavík, fastanúmer [...]. Einnig niðurrif og endurbyggingu viðfestrar fasteignar stefnda, þar sem verið hafi bílastæðahús, fastanúmer [...]. Í grein 2.2 verksamningsins segi að verkið feli meðal annars í sér byggingu tveggja nýrra hæða ofan á Gensásveg 16 A, þar sem hvor hæð sé ráðgerð um 415 m

2 . Alls hafi eignin átt að verða eftir endurbyggingu og endurbætur 3.355 m 2

, auk 21 bílastæði sí kjallara bílastæðahússins. Samkvæmtgr. 2.4. a í verksamningi aðila séum að ræða um það bil 72 jaherbergja hótel og hostel.

Samningsfjárhæð verksamnings aðila hafi verið 701.483.871 króna, auk virðis-auka, eða alls 881.000.000 króna, og hafi hún verið bundin byggingarvísitölu miðað við nóvember 2015 eða 127,9 stig. Samningsfjárhæðin sé sundurliðuð í viðauka, sem fylgi verksamningnum, kostnaðar- og verkáætlun vegna Grensásvegar 16 a, en það skjal hafi síðan sætt breytingum, allt eftir framvindu verks. Það hafiorðiðframvinduskjal og síðast verið breytt með útreikningi kröfufjárhæðar stefnanda.

Stefndi skyldi greiða stefnanda mánaðarlega miðað við framvindu verksins og honum hafi verið heimilt að halda eftir 15% af fjárhæðinni. Vegna viðbótarhæðanna hafi byggingin stækkað um 415 m

2

, úr áðurgreindum 3.355 m

2 sem ráð hafi veriðfyrir gert í verksamningi, þannig að fermetrafjöldi hennar hafi orðið samtals 3.770 m

2 .

Gæðakröfur fasteignarinnar hafi verið auknar en ekki hafi verið staðreynt hver kostnaðarauki stefnanda sé af því. Á það muni reyna í öðru máli á hendur stefnda, um missi hagnaðar vegna ólögmætrar riftunar stefnda á verksamningi aðila.

Í grein 3.1 verksamningsins segi um verklok að þau skuli vera eigi síðar en 15 mánuðum frá samþykktu deiliskipulagi og sé þá átt við það tímamark þegar auglýsingum gildistöku breytingar á deiliskipulagi fyrir Grensásveg 16 A og fasteignir á sömu lóð hafi birst í B- deild Stjórnartíðinda.

Í grein 4.1. cverksamningsins segi þó að stefnandi og stefndi séu sammála um að engin framvinda á verkinu muni eiga sér stað fyrr en meðal annars ákvæði 2.6 hafiverið uppfyllt, en þar sé í c-lið kveðið á um útgáfu byggingarleyfis og miði st verklok s amkvæmtþví við 15 mánuði frá útgáfu byggingarleyfis. Það sé rökrétt að miða við þær forsendur, þ. e. þegar heimilt hafi verið að hefja framkvæmdir. Þessi skilningur fáist einnig staðfestur í grein 8.2. b í kaupsamningi milli iborgar ehf. og stefnda, útg. 15. desember 2015. Þar segi að verklok skuli vera eigi síðar en 1. júní 2017, eða 15 mánuðum eftir útgáfu byggingarleyfis.

Eftirtalin byggingarleyfi hafi verið gefin út vegna framkvæmdarinnar:

Leyfi útg. hinn 26. júlí 2017, vegna nauðsynlegs niðurrifs.



Leyfi útg. hinn 8. janúar 2018, vegna tveggja hæða bílageymslu.



Leyfi útg. hinn 14. febrúar 2018, m. a. vegna tveggja hæða ofan á þáverandi hús.



Leyfi útg. hinn 12. júní 2018, m. a. vegna rýmis í húsinu að Grensásvegi 16 a.

Ljóst séaf þessu að heimildir til framkvæmda hafi fengist mun síðar en ráð hafi verið fyrir gert í fyrstu. Byggingarleyfið, útg. 12. júní 2018, hafi verið gefið út rétt um mánuði fyrir riftun stefnda. Rétt sé að miða upphaf 15 mánaða framkvæmdatíma við þetta tímamark. Samkvæmt því átti stefnandi að hafa lokið verkinu öllu í fyrsta lagi hinn 12. september 2019. Stefnandi hafi í fyrsta lagi mátt hefja framkvæmd sína fyrir stefnda við útgáfu leyfisins hinn 26. júlí 2017 og þá einvörðungu við niðurrif. Framkvæmdir við uppbyggingu hússins hafi í fyrsta lagi getað hafist eftir útgáfu leyfis þann 8. janúar 2018 og hafi það auk þess ekki verið lokaleyfi.

Samkvæmt þessu séu allar fullyrðingar stefnda, um að stefnandi hafi verið á eftir með verk sitt samkvæmt verksamningi aðila, rangar og órökstuddar. Stefnandi hafi verið langt á undan með framkvæmdir sínar samkvæmt samningnum. Stefndi byggi riftun sína meðal annars á þessum ranga skilningi sínum, sem ekki fari saman við fundargerð stefnda sjálfs, t. d. vegna verkfundar á riftunardegi, 10. júlí 2018. Þar segi: „Verkáætlun yfirfarin, flest á tíma fyrir utan klæðningar utanhúss, og allt það sem tengist pípara...“ Verkkaupi hafi rift verksamningnum vegna sagðra vanefnda stefnanda 10. júlí 2018. Þessi riftun sé ólögmæt og muni stefnandi því krefja stefnda um skaðabætur af þeim sökum í öðru máli. Rök stefnda fyrir riftuninni hafi einkum verið eftirfarandi:1. Verk stefnanda fyrir hann langt á eftir áætlun.

2. Gæðum verks ábótavant.

3. Greiðslur skiluðu sér ekki til undirverktaka.

4. Verktaki tryggi ekki eðlileg aðföng til verksins.

5. Stefndi gat ekki haldið eftir 15% af verkframvindu.

Engin rök séu fyrir þessum riftunarástæðum stefnda. Stefndi hafi í engu svarað áskorunum um rökstuðning fyrir riftun, sbr. bréf lögmanns stefnanda, dags. 17. júlí 2018, en riftun stefnda á verksamningi aðila verði ekki byggð á öðrum forsendum eða rökum en þeim sem framhafi komið við riftun. Stefndi sé í málinu einungis krafinn um ógreidda unna verkþætti miðað við dagsetningu riftunar.

Málsaðilar hafi gert með sér tímabundið samkomulag í mars 2018 um að stefndi greiddi inn á bankareikning stefnanda og hefði aðgang að þeim reikningi til að greiða út til efniskaupa og til verkmanna. Þetta hafi veriðgert að kröfu stefnda. Eftir þrjámánuði hafi svo átt að taka út verkstöðuna og greiða hana að fullu. Það hafiekki verið gert. Með þessu fyrirkomulagi hafi stefndi aðeins greitt til stefnanda á þessu tímabili hluta beins kostnaðar stefnanda við framkvæmdina, þannig að ógreiddur hafi veriðvið riftunina hluti kostnaðar við verkið og öll framlegð stefnanda í því, sem hafi myndast á þessum þremurmánuðum og fram að riftun. Stefnandi hafi gengist inn á áðurgreint samkomulag, þrátt fyrir að hann teldi stefnda ekki hafa efnt verksamninginn, en ekki hafi átt að lækka hlut stefnanda í verkinu með því. Samkvæmt viðskiptareikningum aðila hafi samhljóða skuldastaða stefnda við stefnanda samkvæmt útgefnum reikningum við lok mars 2018 verið 31.448.096 krónur og stefndi því verið í vanskilum með greiðslur á þessum tíma, sem sé bein mótsögn við fullyrðingar stefnda við riftun. Þ eir reikningar sem greiddir hafi verið á tímabilinu hafi aðeins falið í sér greiðslur beint til efnissala, starfsmanna og undirverktaka stefnanda.

Nánari skoðun á stöðu samnings aðila í mars 2018 leiði í ljós að stefndi hafi þá verið búinn að samþykkja verkstöður að fjárhæð alls 217.959.065 krónur, þar af 41.665.225 krónur vegna útlagðs kostnaðar. Verkgjaldið hafi þá verið 176.293.840 krónurog stefndi hafi þá átt að vera búinn að greiða þá fjárhæð að frádregnum 15% eða 26.444.076 krónum, þ. e. þá 149.849.764 krónur, auk útlagðs kostnaðar 41.665.225 krónur, alls 191.514.989 krónur. Hann hafi þá aðeins greitt 179.308.134 krónur og það hafi því verið stefndi sem verið hafi í vanskilum við stefnanda á þeim tíma en ekki öfugt.

Stefndi hafi þá skuldað stefnanda 12.206.855 krónur.

Í yfirlitsmynd hér á eftir, úr dómskjali stefnanda um fjárhagslega stöðu verk-samnings aðila, séu samandregnar niðurstöðutölur úr framvinduskjalinu, auk útlagðs greidds kostnaðar, sem stefndi (sic) h afi greitt að fullu. Þar sjáist að eftir standi ógreidd verkstöðuframvinda, sem myndast hafi frá og með mars 2018 til riftunardags, að frá-dregnum innborgunum frá stefnda yfir það tímabil. Niðurstöðutalan sé höfuðstóll dóm-kröfu. Eftir riftun stefnda hafi farið fram skipti á byggingarstjóra verksins, sjá úttekt byggingar fulltrúa Reykjavíkurborgar, dags. 26. júlí 2018. Þ essi úttekt styðji að fullu verkstöðutökur stefnanda frá júní og júlí 2018. V ið riftun verksamningsins 10. júlí 2018 hafi allar kröfur stefnanda orðið gjaldkræfar og því beri að reikna dráttarvexti frá þeim degi af allri fjárkröfu hans til greiðsludags.

Stefndi hafi enn ekki fengist til að greiða stefnanda það sem ógreitt sé og honum sé þvínauðugursákostur að höfða mál til að fá dóm fyrir kröfu sinni á grundvelli verk samningsaðila og fylgiskjala hans, kostnaðarog verkáætlunar, ÍST 30 staðalsinso. fl.

Vísað sé til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái meðal annars lagastoð í 45., 47., 52., gr. 54. gr. laga nr. 50/2000. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til meginreglu 49. gr. sömu laga. Einnig sé byggt á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kröfur um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. og V. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafan um málskostnað styðjist við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing sé vísað til 33. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir málatilbúnaði stefnanda í heild sinni og um einstök atriði, þ. m. t. öllum tölulegum útreikningum og forsendum.

Kröfur um útlagðan kostnað samtals að fjárhæð 41.665.225 krónur séu vegna reikninga sem þegar séu greiddir svo sem ráða megi af hreyfinga yfirliti stefnanda sjálfs. Þá sé það viðurkennt með þessum orðum í stefnu: „auk útlagðs greidds kostnaðar, sem Útlagt umfram samning

R. nr

Byggin gal, gat nag, gjöld- eignarskipti

án vsk

10 22.9.2017

31.563.364

31.563.364

Bygging leyfi, eignaskipti, úttektir

án vsk

13 22.9.2017

989.985

989.985

Gat nag. gj v. bílageymslu án vsk 12 25.9.2017

2.183.819

2.183.819

Bílastæðagjöld reikn. nr. 14 án vsk 14 14.10.2017

6.928.057

6.928.05741.665.225

41.665.225

Arkitektahönnun viðbótarhönnun

eftir samningsgerð

6.000.000

6.000.00047.665.225

Staða Skv. Verkstöðuyfirliti án vísitölu

469.571.347

Vísitölugrunnur samnings nóv.

2015 127,9

Verkstaða með vísitölu ásamt útlögðu

493.109.496

Verkstaða með vísitölu 451.444.271

Innborganir á verkið

304.668.332

Hst dómkröfu m vísitölu

188.441.164

Samþ framvinda og útl til og með mars 18 217.959.065 stefndi hefur greitt að fullu“. Þá sé stefndi krafinn 6.000.000 króna fyrir arkitektahönnun, viðbótarhönnun eftir samningsgerð. H vorkiséuí stefnu málsins né framlögðum gögnum neinar málsástæður eða röksemdir til stuðnings þessum kröfuliðum, sem ekki séu studdi r neinum gögnum og verðiað hafna sem röngum, tilhæfulausum, ósönnuðum og í öllu falli vanreifuðum.

Samkvæmt fyrirliggjandi undirritaðri „verk- og kostnaðaráætlun“, sem myndað hafi grundvöll samningsbundinnar þóknunar stefnanda samkvæmt verksamningi, sbr. meðal annars 2. gr. hans, hafi veriðgert ráð fyrir 30.000.000 króna undir liðnum „opinber gjöld“. Stefnandi hafiþví áttað greiða þennan kostnað, og a. m. k. að lágmarki að þessari fjárhæð. Þá skyldi stefnandi bera kostnað af arkitektahönnun, en ósannað séað hann hafi verið umfram verkáætlanir og jafnvel þótt svo væri yrði stefnandi að bera áhættuna og hallann afþví. Til sömu niðurstöðu leiði grein 2.5 í verksamningnum og almennar reglur verktakaréttar, sbr. grein 4.5 í verksamningi.

Útreikningar stefnanda á „ógreiddri verkstöðu“ standi st engan veginn.

Í samræmi við efni og upplegg verksamningsins, sbr. meðal annars 4. gr. hans, hafi verið unnið eftir því fyrirkomulagi að stefnandi sendi stefnda reglulega framvindu-skýrslur, stefndi færði því næst til bókar samþykkta framvindu og stefnandi gerði stefnda í kjölfarið reikning því til samræmis og án meiri háttar vandkvæða. Stefnandi geri í stefnu engan ágreining um að stefndi hafi staðið full skil á verklaunum, a. m. k. fram til (og með) mars 2018, en segi að það standi „ógreidd verkstöðuframvinda, sem mynda st frá og með mars 2018 til riftunardags að frádregnum innborgunum frá stefnda yfir það tímabil“. Þetta sé án frekari sundurgreiningar, útlistunar og framlagðra gagna kröfunni til stuðnings og sé með öllu vanreifað.

Um „ógreidda verkstöðuframvindu“ frá mars (apríl) 2018 til riftunardags, sé þess að gæta að þá hafi verið unnið samkvæmt því fyrirkomulagi að stefnandi sundurgreindi, mánaðarlega, greiðsluskuldbindingar sínar gagnvart undirverktökum, til samræmis við samþykkta framvindu, greiðslum hafi síðan verið ráðstafað, fyrir tilstuðlan stefnda (og móðurfélags, Íslenskra fasteigna ehf.), inn á reikning stefnanda, sem aðgangur var veittur að, og þaðan áfram til hlutaðeigandi undirverktaka, og framvinduskýrsla færð þessu til samræmis. Um þetta sé vísað til framvinduskýrslu vegna sama tímabils sem vistuð hafi verið á tölvutæku formi og verið báðum aðilum aðgengileg. Á þessu tímabili, sem öðrum, hafi öll vinna, a. m. k. í öllum verulegum atriðum, verið innt af hendi af hálfu undirverktaka stefnanda og þeir fengið greitt fyrir hana samkvæmt framansögðu. Stefnandi hafi enga starfsmenn verið með á launum, en honum sé í lófa lagið að leggja fram sönnur fyrir öðru haldi hann því fram.

Enginn ágreiningur hafi verið við verklok um framvindu verksins eða því borið við af stefnanda. Sérstök verkstöðuúttekt byggingarstjóra hafi verið gerð sem stefnanda hafi verið boðið að vera viðstaddur. Því sé það ekki rétt sem segi í stefnu að engin úttekt hafi farið fram (6.2.2 í ÍST 30) og sé öllum málatilbúnaði í andstæða veru mótmælt.

Stefnandi hafi eftir að verktöku lauk og allar framvindur samkvæmt reikningi verið greiddar kosið að færa sjálfur inn nýjar/breyttar tölur um meinta verkframvindu á framvinduskýrslu sem hann leggi fram og sé ætlað að leggja grunn að meintum van-greiddum verklaunum (og útlögðum kostnaði). Stefnandi hafi þó á fyrri stigum haldið því fram að framvindan og staða verklauna væri allt önnur en samkvæmt þeirri mynd sem hann dragi fram í stefnu. Samkvæmt skjali frá umboðsmanni stefnanda, sem jafnan hafi komið fram fyrir hans hönd, hafiverkstaðan 28. júní 2018, rétt fyrir umrædda riftun, verið 329.388.003 krónur og verið svo til að fullu greidd. Samkvæmt kröfubréfi stefn-anda, í kjölfar umræddrar riftunar, þann 27. ágúst 2018, hafi verkstaðan verið 370.098.586 krónur, og skuld stefnda samkvæmt því talin vera „um 45 m“. Samkvæmt stefnu málsins séverkstaðan sögð allt önnur og leitast við að „reikna“ stefnda skuld því til samræmis. Framvindan samkvæmt þessum liðum sé jafnframt í ósamræmi við fyrri yfirlýsingar stefnanda við og í tengslum við verklok og standist engan veginn, svo sem gögn málsins beri með sér, sbr. einnig t. d. grein 5.1.9 og 5.1.10 í ÍST 30.

Stefnandi virðist jafnframt hafa bætt við eða endurskírt verkliði, sbr. t. d. „gymsalur“ sem sé raunar sami liður (4.7) og í áður samþykktu framvinduyfirliti (þjónusturými, efri hæð bílageymslu), án nokkurra frekari útskýringa eða samþykkis/heimildar/beiðni stefnda og sé slíkri tilhögun alfarið mótmælt. Ekki standi steinn yfir steini í málatilbúnaði stefnanda og sé honum mótmælt í heild sinni og um einstök atriði, sem röngum, ósönnuðum og umfram allt vanreifuðum.

Stefndi hafi greitt allar lögmætar kröfur stefnanda til samræmis við inntak, eðli og framkvæmd umrædds verksamnings, allt í samræmi við samþykktar framvindur, og án þess að skýrum mótbárum hafi sætt. Kröfur stefnanda eigi sér því engan lögmætan eða samningsbundinn grundvöll og gangi í berhögg við samning aðila og framkvæmd hans sem stefnandi sé bundinn af. Í öllu falli hafi stefnandi glatað hvers konar meintum viðbótarkröfum, svo sem vegna arkitektahönnunar og opinberra gjalda og annarrahugsanlegr a meintra verkliða fyrir tómlætis sakir. Þessar kröfur séu allt annarrar fjár-hæðar en kröfur stefnanda viðog í tengslum við verklok. S tefndihafialdrei óskað neinna breytinga á verkinu og engum kröfum vegna þeirra verið teflt fram. Engin breyting hafi verið samþykkt á verkáætlun, inntaki verks eða þess háttar.

R eglur ÍST 30, sbr. meðal annars greinar 5.1.1, 5.1.3, 5.1.4, 5.1.5, 5.1.9 og 5.1.10, leiði til sömu niðurstöðu og sé á þeim sérstaklega byggt, en málatilbúnaður stefnanda fari í bága við þau og um leið umsamda verktilhögun. Jafnframt sé vísað til almennra reglna fjármuna- og verktakaréttar, þ. á m. um tómlæti.

Þá sé óljós umfjöllun í stefnu, um að verkefni stefnanda hafi verið „breytingum undirorpið fram á síðasta dag“. Engar áþreifanlegar breytingar eða óskir hafi komið fram af hálfu stefnda sem leitt hafi til kostnaðarauka, sbr. greinar 3.4 og 3.5 í verksamningiogsbr. greinar 3.6 og undirgreinar í ÍST 30(þ. m. t. 3.6.2, 3.6.5 og 3.6.6). Verkið hafi heldur engum sérstökum breytingum tekið frá skilalýsingu, hvað þá þannig að leitt gæti til kostnaðarauka, og sé slíkt í öllu falli vanreifað og ósannað. Stefnandi hafi fyrirgert sér hvers konar rétti vegna meintra viðbótarkrafna, sbr. alla framangreinda umfjöllun um eðli, inntak og framkvæmd umrædds samnings, kafla 3.6 (og undirkafla) og 5 (og undirkafla) í ÍST 30 og almennar reglur fjármuna- og verktakaréttar, þ. á m. um tómlæti.

Því sé mótmælt sem röngu, ósönnuðu og vanreifuðu að verkstaða/framvinda einstakra verkþátta hafi verið til samræmis við það sem byggt séá í stefnu og á dómskjali stefnanda, þ. m. t. að slík niðurstaða fái stoð í öðrum gögnum og/eða að hún teljist ógreidd. Málatilbúnaður stefnanda hér að lútandi gangi þvert gegn fyrri kröfum og yfirlýsingum, þ. m. t. í undanfara og í kjölfar umræddrar riftunar, og gangi gegn inntaki, eðli og fram-kvæmd verksamnings. Einnig því að í megindráttum hafi öll vinna á umræddu tímabili verið unnin af undirverktökum sem hafi fengið greitt í samræmi við hana. F yrirsvars-maður stefnanda hafi jafnframt verið byggingarstjóri og honum því í lófa lagið að tryggja sér viðhlítandi sönnun til stuðnings því sem hann nú haldi fram. Stefnandi hafi ekki lagtfram neinar upplýsingar um vinnutíma og efnisnotkun, sbr. meðal annars grein 5.1.14 og grein 5.1.11 í ÍST30.

Ráða megi af framvinduskýrslum að tilteknir verkþættir sem greitt hafiverið fyrir hafi farið framúr áætlun. Kröfur stefnanda vegna meintrar ógreiddrar verkstöðu annarra verkþátta séu þó hlutfallaðar af verk(kostnaðar) áætlun viðkomandi verkþátta og það þrátt fyrir að heildarþóknun væri fyrirfram umsamin og búið að greiða „umfram“ vegna annarra verkþátta. Sömuleiðis virðist verk(kostnaðar) áætlun einstakra þátta hafa verið breytt einhliða. Þ essi aðferðafræði standi stekki.

Það sé stefnanda að færa fullnægjandi sönnur og stoðir fyrir sínum kröfum, en því fari fjarri að þeim áskilnaði sé fullnægt. Málatilbúnaður stefnanda, þ. m. t. tölulegur grundvöllur krafnaséstórlega vanreifaður og sé honum mótmælt, sbr. greinar 5.1.11 og 5.1.14 í ÍST 30. Varðandi vísitöluútreikning sérstaklega hafi stefndi frá og með mars 2018 borgað allan þann raunkostnað sem stefnandi hafihaftaf verktöku sinni, sbr. meðal annars fyrrgreindar greiðslur til undirverktaka, og verðtryggingin þannig þegar greidd, án þess að tekið virðist tillit til þess. Stefnandi hafi áður krafið stefnda sérstaklega um greiðslu vísitölu, án þess að horft virðist til þess.

Mismunur á samþykktri framvindu og greiðslum stefnda sé 24.084.903 krónur, en stefnandi geti ekki samkvæmt öllum framangreindum málsástæðum krafið stefnda um þá fjárhæð. Sýkna verði stefnda af hvers konar kröfum stefnanda, en ellegar að vísa kröfum stefnanda frá dómi af sjálfsdáðum.

Þá hafi stefnda samkvæmt verksamningnum verið heimilt að halda eftir 15% af þeirri fjárhæð sem til greiðslu hafi verið hverju sinni, sbr. grein 6.1, og sé umrædd fjárhæð því innan þeirra marka. Samkvæmt grein 6.2 hafi stefnda og verið heimilt að ráðstafa geymslufé til að mæta meðal annars réttmætum kröfum sem og kostnaði af einstaka verkliðum, en stefndi hafi meðal annars þurft að stofna til útgjalda við birgja vegna kaupa á aðföngum og vinnu, sem stefnandi hefði að réttu lagi átt að bera, ásamt því að stefndi varð fyrir kostnaðarauka af því að þurfa að ráða nýja verktaka. Stefnandi eigi þannig ekkert tilkall til framangreinds mismunar. Vísað sé til reglna ÍST 30 (kafli 3.5) eftir því sem við geti átt.

Gagnkrafa til skuldajafnaðar

Stefndi eigi kröfur á hendur stefnanda vegna vanefnda hans, sem skuli koma til skulda-jöfnunarhvers konar meintum kröfum stefnanda í máli þessu, sbr. meðal annars 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Riftun stefnda hafi verið lögmæt vegna verulegra vanefnda stefnanda og sé málatilbúnaði stefnanda til stuðnings öndverðri niðurstöðu mótmælt. Það sé ekki rétt sem segi í stefnu að þetta hafi verið án aðvörunar, en slíkt haggi ekki lögmæti riftunarinnar.

Í grein 3.1 verksamningsins segi að „[v]erklok skulu vera eigi síðar en 15 mánuðum frá samþykktu deiliskipulagi (“skiladagur“)“, og að „[m]eð samþykktu deiliskipulagi skal átt við þegar auglýsing um gildistöku breytingar á deiliskipulagi fyrir G16 og fasteignir á sömu lóð hefur verið auglýst í B- deild Stjórnartíðinda“, eða þann 2. mars 2017, og samþykkt verklok því til samræmis 2. júní 2018. Svo sem gögn málsins beri með sér, þ. m. t. yfirlit yfir framvindu verksins, hafi þeim áskilnaði ekki verið fullnægt. Þvert á móti hafi verulegur afhendingardráttur verið af hálfu stefnanda, og stefnda því rétt og heimilt að rifta verksamningnum, bæði samkvæmt efni hans og með stoð í almennum reglum kröfu- og verka taka réttar, sbr. einnig reglur ÍST 30 eftir því sem við eigi, sbr. einnig samningsbundna riftunarheimild vegna afhendingardráttar í 6. gr. verksamnings. Leigja hafiátt bygginguna til hótelrekstur sog hafi afhendingardráttur því takmarkað hagnýtingarmöguleika stefnda af framkvæmdinni.

Tilvísanir stefnanda til greinar 4.1. c, sbr. grein 2.6, í verksamningnum, og greinar 8.2. b í kaupsamningi, fái ekki haggað framangreindu ákvæði verksamningsins, hvað þá síðastnefnt ákvæði í eldri samningi og milli annarra aðila. Grein 4 í verksamningnum t aki til greiðslna og reikningsskila, en ekki afhendingardags. G ögn málsins, þ. á m. fram-vinduskýrslur og reikningar til samræmis beri með sér aðekki hafi verið stuðst við þessi ákvæði við framkvæmd samningsins, heldur hafiframvindurh afi st miklu fyrr og í verki hafi verið horfið frá ákvæði 4.1. c, sbr. 2.6. Stefnanda stoði ekki að skáka í skjóli tíma-setninga hönnunar, byggingarleyfisumsóknar og útgefinna byggingarleyfa. Þessi atriði hafi verið á hans könnu og ábyrgð og um leið áhættu, sbr. greinar 2.1 og 2.5 í verk-samningi, og meðal annars dregist vegna vanefnda stefnanda gagnvart hönnuðum.

Tilvísanir stefnanda til verkfundargerða, þ. m. t. um að verkið „sé á tíma“ o. þ. h., vísi einfaldlega til tímaáætlunar sem vikið hafifrá því sem leiddi af verksamningnum og hafi ekki falið í sér samþykki um að breyta skyldi umsömdum afhendingartíma. Beri verkfundar gerðir þess einnig merki að stefndi finni meðal annars ítrekað að því að ekki séu fleiri við vinnu á verkstað. Stefnandi hafi aldrei krafist framlengingar á skiladegi og stefndi hafi ekki samþykkt breytta verkáætlun, sbr. meðal annars grein 2.7 og 3.3 í verksamningi og reglur ÍST 30, þ. m. t. grein 5.2 og undirgreinar (þ. á m. 5.2.2 og 5.2.3) og grein 3.3 (meðal annars 3.3.1 og 3.3.2). Stefndi vísi jafnframt til greinar 2.7 í verk-samningnum þar sem meðal annars segi sérstaklega að „[s]amþykki verkkaupa á breyttri verkáætlun leysir verktaka ekki undan skyldum sínum samkvæmt verksamningi þessum og hefur ekki áhrif á rétt verkkaupa til að krefjast tafabóta, riftunar eða beita öðrum vanefndaúrræðum“. Engu breytti þótt stefndi hefði samþykkt breytta verkáætlun.

Í grein 6.5 verksamningsins komi fram að aðilum væri heimilt að rifta samningnum vegna verulegra vanefnda viðsemjanda, þ. m. t. „ef tafir verða á framkvæmdum og verklokum tiltekinna verkþátta, sbr. verkáætlun í fylgiskjali (h), um meira en 45 daga af ástæðum sem eru á valdi verktaka og einnig að verulegar líkur verða taldar á því að verki muni ekki ljúka á skiladegi“. Ráða megi af umræddu fylgiskjali (ranglega merkt j) að svo hafi háttað til um hvern einasta verkþátt, sem og að verkinu yrði ekki lokið á skiladegi. Þ ettaséjafnframt á ábyrgð stefnanda.

Enginn vafi sé á því að stefnda hafi verið rétt að rifta samningnum vegna meiri háttar fjárhags- og greiðsluerfiðleika stefnanda. Svo sem gögn málsins beri með sérhafi stefnandi verið fjárþurfi og hafiekki staðið skil á skuldbindingum sínum, hvorki gagnvart undirverktökum né birgjum. Stefndi hafi sjálfur bæði þurft að gangast í fjárhagslegar ábyrgðir gagnvart birgjum og koma á fót sérstöku greiðslufyrirkomulagi þannig að tryggt væri að greiðslur stefnda til stefnanda skiluðu sér til undirverktaka. Á því hefði verið misbrestur án nokkurra haldbærra skýringa og sem stefnt hafi allri verkframvindu í voða. Stefndi hafi jafnframt þurft að stofna sjálfur til skuldbindinga við birgja vegna greiðsluerfiðleika stefnanda, þ. m. t. við framleiðendur steypu og burðar virkiseininga og við byggingavöruverslanir. Samkvæmt framvinduskýrslum virtust kostnaðaráætlanir stefnanda ekki standast, sem síst hafi veriðtil þess fallið að auka trú á að stefnandi bætti úr. Stefndi hafi einnig þurft að ráðstafa tryggingarfé. Framangreint hafi falið í sér veru-lega röskun á hagsmunum stefnda og forsendum samningssambandsins, bæði til skemmri og lengri tíma, og stefnda því verið rétt að rifta samningnum eins og á hafi staðið. Þá hafi stefndi ítrekað gert athugasemdir við verktöku ýmiss konar og talið galla vera á verkinu og þar með vinnu og þjónustu stefnanda, sbr. verkfundargerðir.

Stefndi eigi jafnframt skaðabótakröfu á hendur stefnanda vegna þeirrar stað-gönguráðstöfunar/kostnaðarauka (ígildi efndabóta) sem falist hafi í því að þurfa að semja við nýja aðila um lúkningu verksins í kjölfar riftunar, sbr. meginreglur kröfu- og verk-takaréttar, sbr. einnig til hliðsjónar ákvæði 68. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. og ákvæði 6.2.4 ÍST 30. Bótaskylda stefnanda sé ekki háð sök, en jafnvel þótt svo væri verði að meta háttsemi stefnanda honum til sakar. Stefndi hafi þurft að greiða samtals 710.230.906 krónur, umfram áður umsamda þóknun til stefnanda, til lúkningar á verkinu að virðisaukaskatti meðtöldum, eða til muna hærri fjárhæð en stefndi hefði borið hefði ekki komið til vanefnda stefnanda. Skaðabótakrafa stefnda beri jafnframt vexti, eftir 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og dráttarvexti eftir 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga. Upphafstími skaðabótavaxta miðist við dagsetningu riftunar og upphafs-tími dráttarvaxta ekki síðar en mánuði frá erindi stefnda til stefnanda og í síðasta lagi mánuði frá dagsetningu greinargerðar í málinu. Stefndi afli mats um hver sé eðlilegur kostnaður af verkinu eftir umrædda riftun og skuli sú krafa koma til s kulda jöfnunar hvers konar meintum kröfum stefnanda. Á hrif skuldajöfnunar hljóti að teljast ex tunc í sam-ræmi við meginreglur kröfuréttar, enda kröfurnar af sömu rót runnar.

Að því marki sem skaðabótakrafan sé hærri en fjárhæð aðalkröfu áskilji stefndi sér jafnframt rétt til að krefjast hennar sérstaklega í sjálfstæðu máli sem og annarra krafna sem stefndi telji sig eiga á hendur stefnanda, meðal annars vegna galla á verkinu og hagnaðarmissis.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti sé jafnframt sérstaklega andmælt, þ. m. t. upphafsdegi, sbr. meðal annars 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. D ráttarvaxtakrafanséán lagastoðar eins og hún sé fram sett og rökstudd. Eins og málið sé allt vaxið geti upphafstími dráttarvaxta í fyrsta lagi miðast við dómsuppsögu.

Um lagarök vísi stefndi til meginreglna samninga-, kröfu- og verktakaréttar, þ. m. t. um réttar efndir, vanefndir og vanefndaúrræði og skuldajöfnuð. Um vexti og dráttarvexti vísi st til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Jafnframt vísi st til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þ. m. t. varðandi kröfur um skýrleika málatilbúnaðar og um gagnkröfu til skuldajafnaðar. Kröfu sína um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla sömu laga.

Niðurstaða

Málsatvikum og ágreiningsefnum málsins er lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram. Dómkröfur stefnanda í málinu byggjast á því að þann 10. júlí 2018, þegar stefndi rifti verksamningi aðila, hafi stefndi staðið í skuld við stefnanda og krefst stefnandi þess að sú skuld verði greidd. Stefnandi telur jafnframt að riftun stefnda hafi verið ólögmæt, en því er stefndi ósammála.

Stefndi lýsti yfir riftun 10. júlí 2018 og hvarf stefnandi endanlega frá verkinu 26. júlí s. á. þegar skipt var um byggingarstjóra að undangenginni úttekt á verkinu. Enda þótt stefnandi hafi lýst áformum um málshöfðun til að fá þeirri riftun hnekkt í stefnu málsins, sem höfðað var 31. maí 2019, hefur stefnandi ekkert aðhafst í þá veru. Þá hefur stefnandi ekki haft uppi í máli þessu haldbærar mótbárur gegn þeim forsendum riftunar sem lýst var í erindi stefnda til hans 7. júní 2018 eða stutt andmæli sín gegn riftun viðhlítandi gögnum. Þær mótbárur sem hann hefur uppi í málinu, um að riftunin hafi verið án við-vörunar og að úttekt hafi ekki farið fram, eru haldlausar í ljósi þess að úttekt fór fram og möguleg riftun var boðuð bréflega, svo sem hér að framan er lýst. Að þessu virtu standa réttaráhrif riftunar stefnda óhögguð.

Óumdeilt er að aðilar undirgengust samningsskyldur samkvæmt ákvæðum verk-samnings og óumdeilt er að jafnframt gildi um lögskipti þeirra ákvæði staðalsins ÍST 30. Verkþáttum verksamningsins er nánar lýst í kostnaðar- og verkáætlun, dags. 1. mars 2017, sem varð grundvöllur svonefnds framvinduskjals. Á það framvinduskjal færðu aðilar sameiginlega framvindu verksins og samþykki stefnda á kröfum stefnanda fyrir einstaka verkþætti, svo sem nánar er lýst í kafla um málsatvik hér að framan. Í mars 2018 gerðu aðilar breytingar á framkvæmd greiðslna og eru í meginatriðum sammála um hvað í því fólst. Svonefnd verkstaða á framvinduskjalinu skyldi á hverjum tíma bera með sér samtölu kostnaðar sem aðilar hefðu samþykkt að stefnda bæri að greiða stefnanda á grundvelli verksamningsins. Ráða má af gögnum málsins að fyrir riftun samningsins hafi samþykkt verkstaða á framvinduskjali verið 327.858.899 krónur.

Fallast verður á það með stefnda að málatilbúnaður stefnanda varðandi fjárhæð meintrar skuldar stefnda við hann er nokkuð á reiki. Óumdeilt virðist að stefndi hafi greitt stefnanda 304.668.332 krónur vegna verksamningsins og að útgefnir reikningar stefn-anda hafi verið samtals að fjárhæð 336.116.879 krónur. Með tölvupósti starfsmanns stefnanda til stefnda þann 27. júní 2018 fylgdi framvinduskjal með verkstöðu miðað við 15. júní s. á. og samkvæmt því átti stefndi þá ógreiddar 13.312.623 krónur vegna verksins.

Með innheimtuviðvörun lögmanns stefnanda, dags. 27. ágúst 2018, var stefndi krafinn um greiðslu á 132.401.541 krónu og það sögð skuld stefnda við stefnanda vegna samningsins, en samkvæmt dómkröfum málsins er sú skuld sögð vera 188.441.164 krónur. Hvílir það á þeim sem greiðslu krefst í dómsmáli að sýna fram á réttmæti kröfu sinnar. Þau gögn sem stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á eru fyrst og fremst skjal sem hann hefur sjálfur unnið með uppfærslu sinni á framvinduskjali aðila.

Þegar rýnt er nánar í þá uppfærslu kemur í ljós að þar hafa verið gerðar verulegar breytingar frá síðustu útgáfu framvinduskjalsins sem samþykkt hafði verið af báðum aðilum. Stefnandi miðar dómkröfur sínar við að loka verkstaða, án vísitölu, sé 469.571.347 krónur, svo sem greinir á uppfærðu skjali hans, en ekki 327.858.899 krónur, svo sem aðilar höfðu áður samþykkt. Í málinu liggja fyrir samþykktar framvinduskýrslur sem bera með sér hvaða verkliðir og hvaða fjárhæð verkstöðu hefur verið samþykkt af báðum aðilum, ásamt hreyfingalistum sem bera með sér fjárhæðir greiddra reikninga, en þeir reikningar sem standa þeim að baki liggja ekki fyrir.

Meðal þess sem hækkar verkstöðuna í framvinduskjali stefnanda eru tveir nýir liðir sem báðir nefnast „Gymsalur- fokhelt“, samtals 45.000.000 króna, en slíkan lið er að finna í kostnaðar- og verkáætlun, dags. 1. mars 2017. Stefndi telur þessa liði vera hluta af því sem áður hafi verið fært inn í framvindu skjalið undir öðru verkheiti, „þjónusturými efri hæð bílgeymslu“ en sá liður var þar samþykktur með fjárhæðinni 17.400.000 krónur. Stefnandi hefur ekki útskýrt þetta misræmi og skýrðist það ekki til hlítar við meðferð málsins fyrir dómi. Þá kemur skortur á gögnum um það hvað valdi hækkun á öðrum verkþáttum í veg fyrir að dóminum sé unnt að staðreyna hvað þar sé undir, þar á meðal í stórum verkþáttum sem hækka, svo sem lið 4.6 um uppsteypu bílahúss og fleira. Ljóst er að allar þessar viðbætur eru án samþykkis stefnda og engar viðhlítandi skýringar eða gögn eru lögð fram þeim til stuðnings. Einhliða innfærslur stefnanda á skjalið sem hann byggir dómkröfur sínar á duga ekki til sönnunar kröfu um greiðslu fyrir ósamþykktar viðbætur sem ekki liggja fyrir viðhlítandi gögn um.

Þá krefur stefnandi stefnda að auki um greiðslu útlagðs kostnaðar umfram samning vegna opinberra gjalda, samtals að fjárhæð 41.665.225 krónur, en um er að ræða kostnað sem fellur undir grein 2.5 í verksamningi aðila. Jafnframt krefur stefnandi um 6.000.000 króna vegna arkitektahönnunar. Í kostnaðar- og verkáætlun aðila, sem er fylgiskjal verksamnings, er fjárhæð arkitektahönnunar 24.000.000 króna. Í sameiginlegu framvinduskjali aðila er samþykktur kostnaður vegna opinberra gjalda að fjárhæð 30.000.000 króna og þar er samþykkt fjárhæð undir liðnum arkitektahönnun 27.999.999 krónur. Þær fjárhæðir eru því þegar inni í samtölu þeirrar verkstöðu sem stefndi hefur samþykkt. Stefnandi hefur ekki útskýrt kröfur sínar um frekari greiðslur vegna þessara liða eða lagt fram gögn sem styðji þær.

Óumdeilt er að samningsfjárhæð verksamningsins miðast við byggingarvísitölu nóvembermánaðar 2015, en greiðslum á verktíma var hagað samkvæmt framvindu og útgefnum reikningum stefnanda eins og lýst hefur verið. Stefndi telur stefnanda áður hafa krafið hann sérstaklega um greiðslu vísitölu, án þess að horft virðist til þess í kröfugerð, og fær þetta meðal annars stoð í umfjöllun í matsgerð. Af gögnum, einkum um verkstöðu 0 - 13, má ráða að reikningar hafi að einhverju leyti áður verið verðbættir, en eins og málið liggur fyrir og vegna skorts á gögnum eru ekki forsendur til að sannreyna verðbótaþátt kröfugerðar stefnanda, sem hann skýrði ekki nema að takmörkuðu leyti í stefnu.

Að vandlega virtum þeim gögnum sem fyrir liggja og á grundvelli þeirra telur dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómanda, að verkstaðan hafi í raun við samningsslitin verið 327.858.899 krónur. Þá hafði stefndi greitt stefnanda 304.668.332 krónur og ógreiddar eftirstöðvar verkstöðu væru samkvæmt því 23.190.567 krónur við riftun. Þá hefur ekki verið tekið tillit til þess að samkvæmt grein 4.1. a í verksamningi aðila bar að draga 7.500.000 krónur, sem stefndi hafi greitt iborg ehf. 5. apríl 2016, frá fyrstu greiðslu stefnda samkvæmt staðfestri framvindu, að fjárhæð 28.152.857 krónur, svosem samþykkt kostnaðar- og verkáætlun, dags. 1. mars 2017, ber jafnframt með sér. Öll fjárhæð fyrstu greiðslu er þó færð í stöðu 0 í framvinduskjali, án frádráttar, og hækkar því verkstöðuna um 7.500.000 krónur. Væri sú fjárhæð dregin frá framangreindri niðurstöðu um ógreiddar eftirstöðvar verkstöðu við riftun yrði sú skuld stefnda við stefnanda talin vera 15.690.567 krónur.

Stefndi hefur aflað matsgerðar um stöðu viðskipta aðila við riftun og um kostnaðarauka stefnda vegna riftunarinnar. Matsgerðinni, sem dómkvaddur matsmaður staðfesti fyrir dómi, hefur ekki verið hnekkt með yfirmati eða með öðrum hætti. Þar er talið að mismunur á reikningum stefnanda og greiðslum frá stefnda hafi við riftun verið 31.448.547 krónur. Án viðurkenningar á greiðsluskyldu byggir stefndi á því í greinargerð sinni í málinu að mismunur á samþykktri framvindu og greiðslum stefnda hafi þá verið 24.084.903 krónurog dómurinn telur sem fyrr greinir þá fjárhæð geta verið ennþá lægri. Verður að leggja niðurstöðu þeirrar matsgerðar sem stefndi leggur fram og byggir á til grundvallar við úrlausn um ágreining aðila varðandi skuldastöðuna. Þá ber jafnframt að leggja til grundvallar þá niðurstöðu matsmanns að þegar litið er til kostnaðarauka stefnda vegna riftunarinnar, samtals að fjárhæð 89.180.938 krónur, standi stefnandi í raun í skuld við stefnda, sem sé að fjárhæð 57.732.391 króna.

Sem fyrr greinir er það niðurstaða dómsins að virtum samningi aðila ásamt öllum fyrirliggjandi gögnum og útreikningum að dómkröfur stefnanda, sem hann byggir á eigin færslum í ósamþykktri útgáfu framvinduskjals, séu verulega ofreiknaðar. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á svo sannað sé með trúverðugum gögnum að stefndi skuldi honum hærri fjárhæð en hann sjálfur skuldi stefnda, að teknu tilliti til kostnaðarauka af riftun sam-kvæmt framangreindri niðurstöðu matsmanns. Fallist er á að sú gagnkrafa stefnda sé tæk til skuldajafnað arvið kröfu stefnanda um greiðslu eftirstöðva vegna verksins.

Að þessu virtu telur dómurinn að stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á að stefndi standi í skuld við hann vegna verksamningsins og viðskipta þeirra. Stefndi verður samkvæmt því sýknaður af dómkröfum stefnanda.

Samkvæmt niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem ákveðinn er 1.500.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari er dómsformaður og kveður upp dóm þenn-an. Meðdómendur eru E-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf byggingarverkfræðingur og B-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Grensásvegur 16 A ehf., er sýknaður af dómkröfum stefnanda, þrotabús G16 ehf.

Stefnandi greiði stefnda 1.500.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf

B-kvk-nf I-kvk-nf

E-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf