E-1183/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 10. janúar f.m., er höfðað 12. september 2013.

Stefnandi er M-kvk-nf N-x-x, Fjörubraut 1224, Reykjanesbæ.

Stefndi er Halldor Seafood ehf., Selvík 1, Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði sér 750.912 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 330.193 krónum frá 31. maí 2013 til 30. júní 2013 og af 750.912 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar.

I

Stefnandi var ráðin til starfa hjá stefnda með ráðningarsamningi 21. janúar 2013. Var svo umsamið að laun skyldu greidd samkvæmt kjarasamningi SA og VSFK, vaktaálag skyldi vera 35% og jafnframt að greiddur skyldi bónus. Var samningurinn ótímabundinn og um fullt starf að ræða.

Stefnanda var sagt upp störfum hjá stefnda með bréfi 13. maí 2013 sem undirritað er af P-kk-þgf G-kk-þgf framkvæmdastjóra. Ástæða uppsagnarinnar er tilgreind trúnaðarbrestur. Einnig segir í bréfinu að síðasti starfsdagur stefnanda hjá stefnda verði 31. maí 2013. Stefnanda var gert að hætta störfum tafarlaust og var hún ekki beðin um að vinna á uppsagnarfresti.

Í stefnu segir að uppsögn stefnanda megi rekja til þess að framkvæmdastjóri stefnda hafi áður sagt upp öðrum starfsmanni stefnda, G-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf framleiðslustjóra. Hafi stefnandi aðstoðað hann við að nálgast smáhluti og persónuleg gögn eftir að honum hafi verið sagt upp. Hafi stefnandi talið sér það heimilt en framkvæmdastjóri stefnda hafi tekið það óstinnt upp. Í greinargerð stefnda segir að starfslok framleiðslustjórans hafi verið með þeim hætti að ráða hafi þurft öryggisvörð til að varna honum inngöngu í fyrirtækið eftir uppsögnina. Stefnandi hafi fjarlægt muni af starfstöðinni og fært framleiðslustjóranum.

Í tölvubréfi stefnanda til A-kk-ef A-kk-ef, starfsmanns stefnda, 4. júní 2013 spurði stefnandi um greiðslu launa til sín og fékk þau svör daginn eftir að hún muni fá greitt í vikunni. Með bréfi 17. júlí 2013 krafðist stefnandi vangreiddra launa fyrir maí og júní 2013 með orlofi, orlofsuppbót og desemberuppbót, samtals að fjárhæð 739.058 krónur. Stefndi mun ekki hafa svarað bréfi stefnanda.

II

Stefnandi kveðst byggja á því að í ráðningarsamningi stefnanda segi að um uppsagnarfrest fari samkvæmt kjarasamningi. Í kjarasamningi SA og VSFK með gildistíma frá 22. júní 2011 komi fram í grein 12.2 að eftir þrjá mánuði í starfi hjá sama atvinnurekanda eigi launþegi rétt á eins mánaðar uppsagnarfresti miðað við mánaðamót. Þá eigi stefnandi rétt á 10,17% orlofslaunum samkvæmt 7. gr. laga nr. 30/1987 um orlof, og hluta af desember- og orlofsuppbót samkvæmt grein 1.4. í áðurnefndum kjarasamningi. Höfuðstóll fjárkröfu stefnanda sundurliðist þannig:

Tímabil Fjárhæð Gjalddagi

Eftirstöðvar launa vegna maí 268.181 króna 31. maí 2013

10,17% orlof 27.274 krónur 31. maí 2013

Laun vegna júní 381.882 krónur 30. júní 2013

10,17% orlof 38.837 krónur 30. júní 2013

Desemberuppbót 25.471 króna 31. maí 2013

Orlofsuppbót 9.267 krónur 31. maí 2013

Samtals 750.912 krónur

Launakröfur miðist við meðaltal launa stefnanda í febrúar, mars og apríl 2013 sem sé 381.882 krónur. Sé því gerð krafa um þau mánaðarlaun í maí og júní. Dregin sé frá innborgun að fjárhæð 113.701 króna sem lögð hafi verið inn á reikning stefnanda 17. maí 2013.

Samkvæmt grein 12.2 í kjarasamningi hafi stefnandi átt ótvíræðan rétt á mánaðarlöngum uppsagnarfresti miðað við mánaðamót eftir þrjá mánuði í starfi. Hlutfall desemberuppbótar miðist við unnar vikur á árinu, en full desemberuppbót sé 52.100 krónur samkvæmt grein 1.4.1 í áðurnefndum kjarasamningi. Teljist fullt ársstarf 45 unnar vikur, en þær vikur sem stefnandi hafi átt rétt á launum hjá stefnda hafi verið 22. Hlutur í desemberuppbót reiknist því 22/45 x 52.100 = 25.471 króna. Þá hafi stefnandi átt að fá greidda orlofsuppbót frá stefnda við starfslok en ekki fengið. Því sé gerð krafa um hana nú. Full orlofsuppbót sé 27.800 krónur samkvæmt grein 1.4.2 í áðurnefndum kjarasamningi en stefnandi eigi rétt á 15/45 x 27.800 = 9.267 krónur. Gjalddagi uppbóta taki mið af kjarasamningi en þar segi í grein 1.4 að þær skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir venjulegan gjalddaga þeirra.

Stefnandi vísar um greiðsluskyldu stefnda til meginreglna samningaréttar og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Krafan um orlof styðst við lög nr. 30/1987 um orlof og krafan um málskostnað við lög nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 130. gr. Þá vísar stefnandi til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

III

Stefndi kveðst byggja aðalkröfu sína um sýknu á því að ráðningarsambandi stefnanda við stefnda hafi verið rift vegna alvarlegra brota hennar í starfi. Riftun ráðningarsambands í vinnurétti leiði til þess að launþegi geti, frá tímamarki riftunar, ekki átt rétt til launa eða annars endurgjalds úr hendi vinnuveitanda. Stefnanda hafi verið greidd laun fram að riftun, en frá því tímamarki hafi henni ekki verið greitt. Eigi stefnandi ekki rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda og sé því krafist sýknu af kröfum stefnanda.

Þá kveðst stefndi krefjast þess til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Stafi það af því að enda þótt talið verði, þvert á það sem að framan greini, að stefnandi eigi rétt á launum út júní vegna uppsagnarfrests, þá geti sá réttur, samkvæmt almennum reglum vinnuréttar, ekki náð til yfirvinnu og bónuss. Að sama skapi lækki orlofsréttur hlutfallslega miðað við það. Af þessum sökum verði að lækka kröfur stefnanda.

Stefndi krefst málskostnaðar úr hendi stefnanda með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Í máli þessu er deilt um það hvort ráðningarsamningi stefnda við stefnanda hafi verið rift og ef svo er hvort sú riftun hafi verið heimil. Stefnandi krefst launa fyrir hluta af maímánuði og á uppsagnarfresti eða fyrir tímabilið frá 14. maí til loka júní 2013, auk orlofs- og desemberuppbóta.

Stefnandi var ráðin til starfa hjá stefnda með ráðningarsamningi 21. janúar 2013. Var ráðningarsamningurinn ótímabundinn og starfið fullt starf. Fyrsti starfsdagur stefnanda var 20. janúar 2013. Stefnanda var sagt upp störfum með bréfi sem dagsett er 13. maí 2013. Fékk stefnandi greidd laun frá stefnda til þess tíma.

Uppsagnarbréfið er undirritað af P-kk-þgf G-kk-þgf framkvæmdastjóra stefnda og er móttaka bréfsins staðfest með undirritun stefnanda á bréfið. Stefnanda og P-kk-þf greinir á um það hvenær stefnandi hafi fengið bréfið afhent. Heldur stefnandi því fram að það hafi verið 25. maí 2013, en P-kk-nf segir að það hafi verið 13. maí 2013 eða sama dag og stefnanda hafi verið sagt upp störfum og gert að yfirgefa vinnustaðinn. Óháð því hvaða dag stefnandi fékk áðurnefnt uppsagnarbréf afhent er ágreiningslaust að stefnanda var sagt upp störfum 13. maí 2013 og gert að yfirgefa vinnustaðinn samdægurs. Í uppsagnarbréfinu er ástæða uppsagnarinnar tilgreind trúnaðarbrestur. Ástæðan fyrir tafarlausri uppsögn stefnanda er í stefnunni sögð vera sú að stefndi hafi áður sagt upp öðrum starfsmanni, G-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf, framleiðslustjóra og hafi stefnandi aðstoðað hann við að nálgast „smáhluti og persónuleg gögn“ eftir að honum hafi verið sagt upp.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi. Hún greindi frá því að ástæðan fyrir því að henni var sagt upp störfum væri trúnaðarbrestur sem væri tilkominn vegna þess að hún hefði afhent G-kk-þgf E-kk-þgf framleiðslustjóra persónulega hluti. Spurð um það hvaða hlutir það hefðu verið greindi stefnandi frá því að það hefði verið síminn hans og símkort, tölvusnúrur, myndir sem voru í tölvu og ástarbréf á minnislykli sem hefði verið merktur G-kk-þgf og hefði verið í skúffu í skrifborði hans. Stefnandi kvaðst hafa vitað að G-kk-þgf E-kk-þgf hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda með látum og að öryggisvörður hafi verið kvaddur á staðinn til að varna því að hann færi inn á starfsstöð fyrirtækisins. Þá viðurkenndi stefnandi það aðspurð að það hefði verið eðlilegra að spyrja P-kk-þf um leyfi áður en hún afhendi G-kk-þgf E-kk-þgf munina en kvaðst hafa verið viss um að þetta væru persónulegir munir hans. Munina afhenti stefnandi fyrir utan starfsstöðina. Þá kvað stefnandi að við uppsögnina hefði hvorki komið fram að ráðningarsamningi við sig hefði verið rift né að hún fengi ekki greidd laun á uppsagnarfresti.

Framkvæmdastjóri stefnda, P-kk-nf G-x-x, gaf skýrslu fyrir dómi. Í máli hans kom fram að hann hefði strax látið stefnanda vita að hann hefði komist að því að hún hefði tekið gögn og afhent G-kk-þgf E-kk-þgf. Hann hefði ætlað að kæra stefnanda til lögreglu fyrir þjófnað og trúnaðarbrest, það er fyrir að hafa tekið gögnin og brotið reglur fyrirtækisins um framkomu. Uppsagnarbréfið hefði verið afhent á skrifstofu stefnda án þess að nokkuð hefði verið tekið fram um launagreiðslur. Hafi hann lofað stefnanda því að málið yrði ekki kært, færi hún strax af staðnum. Það hafi stefnandi samþykkt. Ætlun stefnda hafi verið að greiða stefnanda laun fram til þess tíma að atvikið uppgötvaðist en ekki lengur. Um ástæðu þess að síðasti starfsdagur stefnanda hafi verið tilgreindur 31. maí í uppsagnarbréfinu kvað P-kk-nf að það hefðu verið mistök af sinni hálfu. Ekki hefði verið leitað til lögfræðings strax, en skýrt væri tekið fram að um trúnaðarbrest væri að ræða.

Vitnið G-kk-nf E-kk-nf J-kk-nf fyrrverandi framleiðslustjóri stefnda greindi frá því fyrir dómi að hann hefði beðið stefnanda að sækja fyrir sig nokkra hluti á starfsstöð stefnda. Það hefðu verið dagatal með mynd af barnabarni hans og lyklaborð. Þá hefði hann beðið stefnanda að taka út nokkur einkaskjöl af wordskjali. Hafi verið um að ræða þessa þrjá hluti í hans eigu. Skjölin hafi verið í fartölvu í eigu fyrirtækisins sem hafi verið tekin af honum þegar honum hafi verið sagt upp. Vitnið kannaðist ekki við að hafa beðið um að fá símasnúrur. Framangreindir hlutir hefðu verið í þeim poka sem stefnandi hefði afhent vitninu fyrir utan fyrirtækið og að auki hvítir skór sem væru í eigu fyrirtækisins og væru því falir. Vitnið kvaðst ekki hafa leitað til yfirmanna hjá stefnda til að nálgast þessa hluti. Vitnið kvað P-kk-þf þekktan fyrir að svara ekki í síma og auk þess hefði hann ekki áhuga á að tala við hann. Því hefði hann talað við stefnanda og beðið hana að nálgast hlutina. Vitnið bar að stefnandi hefði þurft að fara inn á tölvuna, taka afrit af skjölunum og setja á minnislykil. Umrædd skjöl hefðu verið ástarbréf. Ekki hafi þurft leyniorð til að komast inn á tölvuna.

Fram er komið að í máli þessu er deilt um það hvort stefnanda hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda eða hvort um tafarlausa riftun á ráðningasambandi aðila hafi verið að ræða. Í áðurnefndu uppsagnarbréfi stefnda segir að ástæða uppsagnar sé trúnaðarbrestur. Einnig segir að miðað sé við að síðasti starfsdagur stefnanda verði 31. maí 2013. Það gekk ekki eftir og í því ljósi að stefnanda var gert að hætta störfum tafarlaust og einnig með vísan til þess að „trúnaðarbrestur“ leiddi til starfsloka stefnanda, sem bæði henni og framkvæmdastjóra stefnda, ber saman um að hafi verið vegna þess að stefnandi tók tiltekna muni af skrifstofu fyrrum framleiðslustjóra stefnda og skjöl úr tölvu stefnda, verður ekki hjá því komist að líta svo á að um tafarlausa riftun á ráðningarsamningi aðila hafi verið að ræða.

Kemur þá til skoðunar hvort stefnda hafi verið heimilt að víkja stefnanda tafarlaust frá störfum. Stefndi ber því við að stefnandi hafi brotið alvarlega af sér í starfi með því að fjarlægja muni og skjöl af starfsstöð stefnda. Ljóst er að stefnanda og vitninu G-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf ber ekki saman um það hvaða munir það voru, en þeim ber saman um það að stefnandi hafi farið í tölvu í eigu stefnda til að sækja þau skjöl sem G-kk-nf E-kk-nf óskaði eftir að fá afhent. Að mati dómsins var ekki á færi stefnanda að meta það hvaða munir á starfstöð stefnanda voru í eigu G-kk-ef E-kk-ef og hverjir ekki. Með því háttarlagi að fara með leynd í fartölvu í eigu stefnda, afrita þaðan gögn eftir fyrirsögn vitnisins G-kk-ef E-kk-ef og afhenda skjölin og aðra tilgreinda muni með leynd til vitnisins fyrir utan starfsstöð stefnda, braut stefnandi gróflega gegn starfskyldum sínum enda var stefnanda eða mátti vera ljóst að G-kk-nf E-kk-nf, þá brottrekinn úr starfi hjá stefnda, hafði vegna ágreinings við framkvæmdastjóra stefnda, verið meinaður aðgangur að starfsstöð stefnda. Eins og atvikum var háttað þykir framferði stefnanda fela í sér gróft trúnaðarbrot gagnvart stefnda sem réttlætti tafarlausa riftun á ráðningarsambandi aðila. Samkvæmt þessu er fallist á það með stefnda að riftun ráðningarsamningsins hafi verið heimil eins og gert var miðað við 13. maí 2013 og að frá þeim tíma eigi stefnandi ekki rétt til launa eða annars endurgjalds frá stefnda. Verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda í málinu.

Með hliðsjón af atvikum málsins þykir rétt að hvor aðili fyrir sig beri sinn kostnað af málinu.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Halldor Seafood ehf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, M-kvk-ef N-x-x.

Málskostnaður fellur niður.

J-kk-nf H-kk-nf