E-202/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 17. nóvember 2010, er höfðað með stefnu, birtri 12. maí 2010, af A, á hendur B, og C, báðum til heimilis á D

Dómkröfur

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.172.940 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 21. febrúar 2010 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Í greinargerð sinni kröfðust stefndu sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur hans yrðu lækkaðar verulega. Þá kröfðust þau málskostnaðar úr hendi hans, auk álags á málskostnað samkvæmt 130. gr., sbr. a- og c-lið 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt kröfðust þau virðisaukaskatts af málskostnaði.

Í stefnu sinni krafðist stefnandi dráttarvaxta frá 12. febrúar 2008 til greiðsludags en við munnlegan málflutning breytti hann dráttarvaxtakröfu sinni svo sem hér greindi.

Við munnlegan málflutning kröfðust stefndu frávísunar málsins. Stefnandi mótmælti þeirri kröfu sem of seint fram kominni.

Málavextir

Stefndu eiga jörðina D og búa þar ásamt fleira fólki. Þar á bænum rekur félag í þeirra eigu og þriðja manns, E ehf., ferðaþjónustu. Á árunum 2006 og 2007 fóru fram töluverðar endurbætur á húsakosti á jörðinni. Er ljóst að stefnandi kom að því verki þó deilt sé um í hversu miklum mæli. Þá er deilt um aðdraganda þess og tilhögun, svo sem hvort endurgjald skyldi koma fyrir vinnu hans.

Í málinu liggur fyrir reikningur, undirritaður af stefnanda sem verksala, dagsettur 12. febrúar 2008. Eru stefndu þar sögð verkkaupar. Er í reikningum vísað í átta vinnuseðla sem honum fylgja í málinu og tilgreina alls 423 unnar stundir. Er hver stund verðlögð á 2.500 krónur, alls 1.112.220 krónur. Þá er á reikningnum krafizt 60.720 króna vegna aksturs sem samkvæmt fylgiskjali frá stefnanda nemur 44 ferðum frá F til D og jafnmörgum frá D til F.

Í málinu liggur yfirlit úr Húsasmiðjunni um úttektir í nafni E ehf. Greinir yfirlitið fjölda úttekta á tímanum frá 19. maí 2006 til 18. desember 2007. Sá sem tekur út er ýmist „A“, „A“, G eða „G“.

Ljóst er, að í árslok 2007 sakaði stefnandi stefndu C um að hafa stolið fé af bankabók móður stefnanda. Kvað stefnandi um að ræða milli átta og níu milljónir króna. Ekkert liggur fyrir í málinu um formlegt framhald þess máls.

Hinn 29. marz 2010 gaf lögreglustjórinn á Akureyri út ákæru á hendur stefnanda, fyrir líkamsárás sem framin hefði verið 24. október 2008 með því að ráðast að stefnda B í verzlun Samkaupa á F. Með dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra hinn 8. júlí 2010 var stefnandi sakfelldur fyrir að hafa veizt að stefnda B og var háttsemi stefnanda heimfærð undir 217. gr. laga nr. 19/1940, en ákvörðun um refsingu frestað skilorðsbundið til tveggja ára.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi segir kröfu sína byggða á reikningi sem dagsettur hafi verið 12. febrúar 2008, ásamt vinnuseðlum. Stefnandi hafi unnið við viðhald og ýmsar viðgerðir að D, sem sé í eigu stefndu. Verkið hafi verið umfangsmikið eins og vinnuseðlar sýni, 423 vinnustundir alls. Hafi það meðal annars falizt í teiknun, útreikningi, glerjun og gluggasmíði auk alls frágangs, múrvinnu og vinnu við miðstöðvarkerfi, veggjauppslætti í hlöðu, efnisöflun og ferðir með rusl, parket- og teppalögn, því að fjarlægja vegg í eldhúsi og setja upp borð og skápa í eldhúsi. Þá sé krafizt greiðslu aksturskostnaðar, alls 88 ferða og hverrar 23 km. Skuldin hafi ekki fengizt greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi kveðst vísa til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga en reglan fái meðal annars lagastoð í lögum nr. 50/2000. Vegna gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til sömu laga. Kröfum um dráttarvexti, vaxtavexti þar með talda, séu studdar við reglur III. kafla vaxtalaga en krafa um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefndu. Vegna varnarþings sé vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu segjast hafa á síðustu árum byggt upp ferðaþjónustu að D og hafi þau að mestu sinnt uppbyggingunni sjálf. Stefnandi, sem tengist þeim fjölskylduböndum, hafi að eigin frumkvæði komið af og til og sinnt ýmsum smærri verkum og gripið í verk sem fallið hafi til. Aldrei hafi verið rætt um að hann fengi greitt fyrir slíkt, en hann geri gjarnan vinum og kunningjum viðvik. Hafi því komið flatt upp á stefndu þegar þeim hafi borizt innheimtubréf, dags. 21. janúar 2010, en stefnandi hafi áður ekkert gert til að hafa þá kröfu sína uppi, tveimur árum eftir að hann hafi unnið meint verk. Reikningar hafi aldrei verið sendir stefndu, sem ekki hafi séð þá fyrr en við þingfestingu málsins. Hinn 2. febrúar 2010 hafi lögmaður stefndu skrifað stefnanda og mótmælt kröfunni en því bréfi hafi ekki verið svarað fyrr en stefna hafi verið birt.

Stefndu segjast vísa til þess, að það sé almenn regla samninga- og kröfuréttar að ekki verði stofnað til kröfu nema með samþykki tilboðs og þar með gagnkvæmum samningi, og sé það í samræmi við I. kafla laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Aldrei hafi verið samið um að stefnandi ynni fyrir stefndu gegn greiðslu og hafi hann ekki verið beðinn um slíka vinnu.

Stefndu segja, að ráða megi af reikningum stefnanda að hann telji sig vera verktaka, sbr. lög nr. 42/2000 um þjónustukaup. Samkvæmt þeim lögum og almennum óskráðum reglum þjónustukaupa, sé seljanda þjónustu skylt að veita allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks, og komi það fram í 1. mgr. 4. gr. laganna. Hefði það verið skilningur stefnanda, að hann ætti að fá greitt fyrir vinnuna, hefði það átt að koma skýrt fram í samskiptum þeirra. Beri stefnandi sönnunarbyrði fyrir því að slíkur munnlegur samningur hafi legið til grundvallar. Ekki sé hægt að bera 28. gr. laganna fyrir sig, þar sem ósamið hafi verið um að vinna ætti þetta tiltekna verk gegn gjaldi, en skilyrði 28. gr. laganna sé að neytandi hafi vitað eða mátt vita að unnið væri gegn gjaldi, og segjast stefndu vegna þessa vísa til dóms héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-7001/2009.

Stefndu segja að reikningar stefnda virðist gefnir út af tilefnislausu, í framhaldi af því að stefndi B kærði stefnanda fyrir líkamsárás sem hann hefði orðið fyrir hinn 24. október 2008.

Stefndu segja, að verði fallizt á að stefndu sé skylt að greiða fyrir verkið, verði að telja reikninga þá, sem stefndi hafi lagt fram en aldrei hafi borizt stefndu, séu haldnir ágalla í skilningi 32. gr. þjónustukaupalaga, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Samkvæmt þessum lagagreinum beri að tilgreina öll opinber gjöld á reikningi þeim sem berst neytanda, en markmiðið sé að skylda seljendur þjónustu til að gera grein fyrir því ef virðisaukaskattur er innifalinn í verði. Ekki komi fram í reikningunum hvort krafizt sé virðisaukaskatts. Slíkur galli leiði til sýknu að svo stöddu samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála, enda beri neytanda ekki að greiða seljanda fyrir þjónustu fyrr en hann hafi fengið reikning sem fullnægi „skilyrðum 2. mgr. 34. gr. laganna“ og 1. mgr. 20. gr. laga um virðisaukaskatt. Sé tími kröfunnar því ekki kominn og hafi þetta verið staðfest með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 207/2007.

Þá segja stefndu að reikningarnir séu ekki sundurliðaðir, ekki dagsettir og ekki númeraðir. Því sé mótmælt að þeir sýni með sannanlegum hætti hvaða vinna hafi verið unnin og hversu mikill tími hafi farið í hana. Þá hafi stefndu ekki vitað af reikningunum fyrr en með innheimtubréfi hinn 21. janúar 2010.

Stefndu segjast vegna málskostnaðarkröfu vísa til XXI. kafla laga um meðferð einkamála. Málið sé höfðað að þarflausu, sbr. a lið 1. mgr. 131. gr. laganna og séu kröfur stefnanda haldlausar, sbr. c lið greinarinnar.

Verði ekki fallizt á kröfu um sýknu eða sýknu að svo stöddu, sé það varakrafa stefndu að fjárhæð kröfu stefnanda verði lækkuð verulega, vegna þeirra galla sem séu á kröfu stefnanda. Sé varakrafan meðal annars studd við sömu málsástæður og aðalkrafa enda sé ósannað hversu mikla vinnu stefnandi hafi lagt fram og hversu mikill tími hafi farið í hana. Þá sé dráttarvaxtakröfu mótmælt. Reikningar hafi ekki legið sannanlega fyrir fyrr en við þingfestingu málsins. Þar sem reikningar hafi aldrei verið sendir og ekki samið um gjalddaga beri að reikna dráttarvexti frá þingfestingardegi samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, eða í það minnsta mánuði eftir að innheimtubréf hafi borizt, samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laganna.

Stefndu segjast vísa til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, samningalaga nr. 7/1936, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, laga um meðferð einkamála og vaxtalaga nr. 38/2001. Vegna málskostnaðar sé vísað til 130. gr., sbr. a og c lið 131. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé byggð á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt en stefndu séu ekki virðisaukaskattskyld og sé þeim því nauðsynlegt að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnanda.

Nú verða raktar skýrslur aðila og framburður vitnis eftir því ástæða þykir til.

Stefnandi kvað stefndu C hafa leitað til sín í marz 2006 eftir aðstoð við að koma upp fræþurrkunaraðstöðu í hlöðunni á D. Samið hefði verið um að koma þar upp ódýrri en góðri þurrkunaraðstöðu þar. Um þetta leyti hefði stefnda C verið á förum til H en fljótlega hefði G, sambýlismaður hennar, samið við stefnanda um að stækka umrædda aðstöðu úr 10 fm fræþurrkun í 40 fm geymslu. Hafizt hefði verið handa um þetta og geymslan verið orðin nothæf í apríl. Þegar stefnda C hefði komið frá H hefði verið farið í að gera við húsið sjálft, en það hefði legið undir skemmdum. Húsið hefði reynzt töluvert skemmt, svo sem á gluggum og miðstöðvarkerfi, og hefði stefnandi því verið út árið 2007 við samfelldar viðgerðir á húsinu og smíðar við geymslunni.

Stefnandi var spurður hvaða endurgjald hefði verið samið um fyrir vinnu þessa, og kvaðst hann hafa lofað að hann „yrði ekki dýrari en hvorki hún eða [G] í greiðslum“, en stefnda tæki sjálf 5000 krónur fyrir klukkustundina í jógakennslu en G 4000 krónur á stundina í sínu starfi. Hefði sér þókt 2500 krónur vera „ekki óeðlileg greiðsla, þar sem að verkið var bæði mjög vel unnið og mjög tímafrekt.“ Hefði verkið reynzt mun tímafrekara en stefnandi hefði talið, og farið alveg „úr böndunum“. Stefnandi hefði á verktímanum farið 88 sinnum í Húsasmiðjuna og ef hann hefði unnið „sitthvorumegin við þessar 88 ferðir, þá er þetta orðið 240 tímar, eitthvað svoleiðis, eða meira.“

Stefnandi var spurður hvort hann hefði komið til starfa á D að eigin frumkvæði. Kvað hann móður sína hafa verið þar upp alda og en sjálfur hefði hann aldrei komið fram í nýja húsið að D fyrr en stefnda C hefði beðið sig um að „redda henni fyrir horn í sambandi við þessa fræþurrkun“ sem aldrei hefði orðið neitt úr. Stefnandi hefði alls ekki sókzt eftir að koma þangað enda hefði hann ekki gert það í 55 ár. Hefði stefnda C oft leitað til stefnanda eftir bæði hjálp og fjárframlögum en stefnandi ekki orðið við því. Hér hefði hins vegar staðið til að koma upp aðstöðu til lífrænnar ræktunar en stefnandi væri mikill áhugamaður um lífræna ræktun og hefði hann viljað aðstoða við það. „Atburðarásin“ hefði hins vegar tekið völdin og stefnandi lent „í níu mánaða vinnu og ætlaði að klára vissa vinnuþætti þarna“ og hefði G oft spurt sig hvort hann vildi ekki fara að fá greiðslu inn á verklaun, en stefnandi hefði viljað ljúka verkinu. Stefnandi hefði hins vegar komizt að því að stefnda C hefði „komizt inn í sparisjóðsbók heimilisins, sem móðir [stefnanda væri] skrifuð fyrir og náð út úr henni átta milljónum og sjöhundruð og fimmtíu þúsundum, og þá [hefði stefnandi ekki verið] tilbúinn að halda þessu verki áfram og þessari vitleysu og fór strax til lögreglunnar sama dag og kærði þetta“. Hefði stefnandi haft í miklu að snúast vegna þessa máls og væri það meðal annars skýring þess að hann hefði ekki lagt mikinn þunga í innheimtu verkalaunanna á þessum tíma, þótt hann hefði skrifað reikninga þá. Vegna þessa vafsturs hefðu reikningarnir komið síðar en stefnandi hefði viljað. Þá hefði stefnandi vitað að greiðslugeta stefndu hefði verið engin á þeim tíma og því verið tilgangslaust að hefja innheimtu. Nú væri greiðslugetan hins vegar öll önnur. Þá hefði sér dottið í hug með sjálfum sér, að það mætti þá nota það fé, sem hann teldi stolið, til að borga sér vinnulaunin. Hefði sér þókt það heldur spaugilegt.

Stefnandi sagði að lögregla hefði tekið skýrslur í framhaldi af kæru sinni, og væri málið nú í „biðstöðu hjá lögreglunni“. Þetta mál hefði lagzt mjög þungt á stefnanda.

Stefnandi sagði að stefnda C hefði sagt sér að taka efni til framkvæmdanna út í reikning E ehf. í Húsasmiðjunni. Hefði hann fylgt því.

Stefnandi sagðist hafa litið svo á að hann ynni fyrir stefndu bæði. Hefði honum verið mjög hlýtt til þeirra beggja og þau verið heimagangar á heimili hans alla sína ævi. Þá væri þau stefnda C systrabörn. G, sambýlismaður stefndu C, hefði starfað með sér að smíðinni dag hvern, og starfað eftir mætti og staðið sig mjög vel, en hann væri öryrki. Þá hefði tengdasonur G komið með kapla og aðstoðað við lagningu þeirra. Mágur G hefði jafnframt komið og unnið einn dag að verkinu með þeim.

Stefnandi sagðist á þessum tíma hafa verið hættur til sjós og verið „í fríi á eigin kostnað“. Hann hefði fyrr á árum verið verktaki við húsbyggingar í Noregi og hefði þaðan mikla reynslu. Á Íslandi hefði hann aldrei haft virðisaukaskattsnúmer.

Stefnandi kvaðst vera mjög góður iðnaðarmaður en ekki vera lærður á því sviði. Kvaðst hann oft gera vinum sínum greiða og vera bóngóður, en ekki hafa unnið áður fyrir stefndu. Kvaðst stefnandi vera mjög sanngjarn í öllum kaupkröfum.

Stefnandi var spurður hvers vegna ekki væri getið um virðisaukaskatt á reikningi þeim sem hann hefði gert. Kvað hann vinnu sína hafa verið innta af hendi á tveimur árum og hefðu fróðir menn sagt sér að fjárhæðin væri innan takmarka sem um það giltu og að reikningurinn væri „mjög góður“.

Stefnandi kvaðst aldrei hafa samið um vinnu sína við stefnda B. Hann hefði verið lítið á staðnum og þá sjaldan hann hefði verið þar hefði hann neitað að hjálpa til. Síðar hefði vitnið frétt að hann væri öryrki. Verkið hefði hins vegar verið unnið í hans þágu. Stefnda C hefði stundum verið á staðnum og í þau skipti hefði hún eldað prýðilegan mat fyrir þá sem þar hefðu unnið. Sama hefði B gert.

Stefnandi var spurður hvort hann hefði litið á sig sem verktaka. Kvaðst hann ekki hafa gert það, hann hefði litið á sig sem „vinnudýr“.

Stefnda C kvaðst aldrei hafa samið við stefnanda um vinnuframlag hans á D og aldrei um þóknun fyrir slíkan starfa. Hefði hún ekki fengið neinn reikning fyrir slíka vinnu, þar til henni hefði verið birt stefna. Teldi hún reikning stefnanda ekki réttmætan. Þá hefði hún engum veitt umboð til að skuldbinda sig gagnvart stefnanda, hvort sem væri í orði eða verki.

Stefnda kvaðst hafa vitað til þess að stefnandi hefði hjálpað G við vinnu hans að D. Hefði G beðið stefnanda um hjálp „við eitthvað viðvik“. Stefnandi hefði aðstoðað G við ákveðið verk, en alls ekki eins langan tíma og haldið væri fram.

Stefnda kvaðst verið mikið utan lands á þessum tíma og átt „afar lítil samskipti“ við stefnanda. Stefnda hefði að mestu fylgzt með endurbótastarfinu með símtölum við G. Tilgangur þess hefði fyrst og fremst verið að taka betur á móti gestum ferðaþjónustunnar á staðnum. Húsnæðið hefði alls ekki legið undir skemmdum heldur hefðu þau einfaldlega viljað gera það „enn betra“.

Stefnda sagði að félagið E ehf. væri félag sitt, meðstefnda og G og héldi utan um ferðaþjónustu að D. Hefði vinna verið keypt að, til að endurbæta húsnæði ferðaþjónustunnar, hefðu þau kaup verið gerð í nafni E ehf. G hefði séð um endurbætur húsnæðisins fyrir hönd fyrirtækisins.

Stefnda neitaði því að hafa stolið fé frá móður stefnanda. Móðir stefnanda hefði gefið stefndu tvær milljónir króna í nóvember 2007, og þessu hefði stefnandi komizt að hinn 17. desember 2007. Þetta hefði verið um það leyti er stefnda hefði aðstoðað móður stefnanda við að komast á dvalarheimili, en móðir stefnanda hefði ætíð litið á stefndu sem sína eigin dóttur og milli þeirra verið miklir kærleikar. Viðhorf stefnanda til beggja stefndu hefðu breytzt mjög við þetta. Stefnandi hefði tekið að bera út sögur um þau og svert mannorð þeirra, hann hefði haft uppi líflátshótanir og aðrar hótanir í garð stefndu. Lögregla hefði ekki tekið af sér neina rannsóknarskýrslu en haft samband við sig til að vara sig við stefnanda, vegna hótana hans í garð stefndu. Kvaðst stefnda telja að stefnandi sendi reikning málsins sem tilraun til að endurheimta eitthvað af því fé sem hann teldi hafa verið stolið. G hefði margsinnis spurt stefnanda hvort hann hygðist ekki gera E ehf. reikning fyrir vinnu sína en stefnandi hefði aldrei gert það. Ef stefnandi hefði verið í vinnu við verkið, hefði sú vinna farið fram á vegum E ehf. Kvaðst stefnda hafa litið svo á, að stefnandi væri að gera G vinargreiða með vinnu sinni „og síðan sátum við einfaldlega uppi með hann“. Þegar stefnda var nánar spurð um þau orð sín, að G hefði margspurt stefnanda um reikninga fyrir vinnu hans, kvaðst hún vita til þess að G hefði boðið stefnanda „skiptivinnu“, en það væri sá gjaldmiðill sem stefnandi kysi. Væri sér annars ókunnugt um hvað farið hefði milli stefnanda og G.

Stefnda kvað sig og meðstefnda B vera eigendur D. Væru þau sex sem þar byggju. E ehf. hefði þar aðstöðu.

Stefnda sagði að G væri öryrki en gæti unnið öll störf sem hér um ræddi og hefði unnið ekki minna að endurbótunum en stefnandi, „tvímælalaust meira ef eitthvað er.“

Stefndi B kvaðst aldrei hafa samið við stefnanda um vinnu að D. Enginn hefði haft umboð sitt til slíkrar samningsgerðar. Stefndi kvaðst vita til þess að stefnandi hefði „í einhverjum tilvikum aðstoðað [G]“ við framkvæmdir að D, en stefndi hefði aldrei beðið stefnanda um slíkt. Stefndi kvaðst hafa verið búsettur í H á þessum tíma og hefði einungis séð stefnanda á D marz 2007 og hefði stefnandi þá aðstoðað G við að brjóta vegg. Teldi stefndi ekki réttmætt að beina stefnukröfum málsins að sér og væri málið allt eingöngu komið til í framhaldi af þjófnaðarsökum sem stefnandi hefði borið meðstefndu, móður stefnda. Væri málið einn þáttur af herferð stefnanda gegn stefndu báðum í byggðarlaginu.

Stefndi kvað sér hafa skilizt að G hefði beðið stefnanda um aðstoð við parketlagningu.

Stefndi sagði fyrirtækið E ehf. vera eign sín, meðstefndu og G. Sæi meðstefnda um reksturinn í samvinnu við G en stefndi kæmi þar hvergi nærri.

Stefndi kvaðst fyrst hafa verið krafinn um greiðslu til stefnanda með bréfi lögfræðings hans í janúar 2010.

Stefndi kvað stefnanda hafa ráðizt á sig í október árið 2008. Rúmu ári áður hefði stefnandi sakað meðstefndu um þjófnað. Stefndi hefði „í einfeldni“ sinni, talið að það mál væri frá og hefði heilsað stefnanda þar sem þeir hefðu hitzt í verzlun á F. Stefnandi hefði þá borið sömu þjófnaðarásakanir á stefnda og í framhaldi af því ráðizt á sig.

Stefndi kvað húsnæðið á D ótvírætt í betra ástandi nú en áður en ráðizt hafi verið í umræddar framkvæmdir.

Vitnið G, sambýlismaður stefndu, kvaðst hafa þekkt stefnanda frá æsku og hafa talið þá mjög góða kunningja. Hefðu þeir kynnzt í gegnum skíðamennsku og kynni þeirra hefðu svo aukizt jafnt og þétt. Hefði vitninu verið mjög hlýtt til stefnanda.

Vitnið kvaðst hafa haft samband við stefnanda árið 2006 en þá hefði staðið til að fara í endurbætur á D, í nafni E ehf. sem þar ræki ferðaþjónustu. Hefði vitnið spurt stefnanda hvort hann hefði reynslu af parketlögn og hefði stefnandi látið vel af því. Hefðu þeir sammælzt um að stefnandi aðstoðaði vitnið við parketlögnina og hefði stefnandi aðstoðað nokkurum sinnum. Enginn annar hefði beðið stefnanda um vinnuframlag á D.

Vitnið sagði að þeir hefðu aldrei samið um þóknun fyrir aðstoð stefnanda. Vitnið hefði margspurt stefnanda hvað hann myndi taka fyrir aðstoð sína en alltaf fengið það svar að vitnið þyrfti ekki að hafa nokkura áhyggju af því, stefnandi væri mjög ánægður með starfsemi þeirra á D og vildi aðstoða við hana. Þá hefði stefnandi bætt því við, að hann fengi góðan mat og stundum gistingu hjá vitninu. Vitnið hefði einnig boðizt til að vinna verk fyrir stefnanda, svo sem málningarvinnu, en stefnandi hefði eytt því tali öllu. Hann væri ekki að aðstoða vitnið til þess að fá greitt fyrir. Væri stefnandi raunar þekktur fyrir slíkt á F og í nágrenni og hefði jafnan verið mjög bóngóður og hjálpsamur. Ef stefnandi hefði hins vegar óskað eftir fjárgreiðslu fyrir verkið, hefði vitnið sagt honum að innheimta hana hjá E ehf.

Í desember 2007 hefði stefnandi hringt til vitnisins og beðið sig um að koma til fundar við sig. Vitnið hefði ekið til fundarins og stefnandi komið upp í bifreið vitnisins og beðið það að keyra aðeins um. Fljótlega hefði stefnandi misst stjórn á sér og haft uppi mikinn munnsöfnuð um bæði stefndu og fleira fólk úr fjölskyldu vitnisins. Hefði stefnandi haft uppi morðhótanir, talað um að „slíta höfuð af“ fólki, koma því inn á geðdeild, og slíkt. Stefnandi hefði lamið bifreiðina sundur og saman og hefði vitnið um tíma hugleitt að stökkva úr bifreiðinni. Vitnið hefði vart skilið hvað stefnandi hefði sagt, en hann hefði spurt hvort vitnið vissi um „allar þessar úttektir“ af bankabók móður stefnanda, en stefnandi hefði haldið fram að þaðan hefði verið stolið milli átta og níu milljónum króna. Stefnandi hefði tekið fram að hann kenndi vitninu ekki um það sem gerzt hefði.

Vitnið sagði þessar ásakanir stefnanda alrangar.

Vitnið sagði að sú vinna, sem stefnandi krefðist greiðslu fyrir, væri mun meiri en hann hefði í raun unnið. Stefnandi hefði komið og farið, stundum hefði hann horfið í einhverjar vikur og vitnið hefði ekki vitað hvenær hann kæmi næst. Vitnið kvaðst álíta að vinnuframlag stefnanda hefði verið „hundrað til tvöhundruð tímar, alveg hámark“. Stefnandi hefði hins vegar aðstoðað sig mjög mikið og myndi vitnið aldrei gleyma því.

Vitnið var spurt hvort stefnandi hefði farið í Húsasmiðjuna að kaupa vörur og svaraði það því til að stefnandi hefði stundum nýtt ferðina frá F og að D til að koma með vörur sem þurft hefði að nota.

Niðurstaða

Við munnlegan flutning málsins kröfðust stefndu frávísunar málsins en stefnandi mótmælti þeirri kröfu sem of seint fram kominni. Gegn mótmælum stefnanda kemst hún ekki að í málinu en ekki þykir ástæða til frávísunar málsins án kröfu. Við munnlegan flutning héldu stefndu því einnig fram að hugsanlega hefði fremur átt að beina kröfum að G eða E ehf. auk þess sem hugsanlega væri hluti stefnukrafna fyrndur en stefnandi mótmælti þessu einnig sem of seint fram komnu. Kemst þetta ekki að gegn mótmælum stefnanda.

Stefnandi byggir mál sitt á því, að hann hafi unnið alls 423 vinnustundir að endurbótum á húsnæðinu að D. Fyrir dómi bar vitnið G að stefnandi hefði unnið mikið að verkinu, en taldi að vinna hans hefði numið eitt hundrað til tvö hundruð klukkustundum hið mesta. Fyrir dómi könnuðust bæði stefndu við að stefnandi hefði komið að verkinu í einhverjum mæli. Þá liggur fyrir reikningsyfirlit sem sýnir að stefnandi hefur tekið út ýmislegt byggingarefni í reikning fyrirtækis stefndu. Telja verður leitt í ljós að stefnandi hafi unnið töluvert starf við endurbæturnar, en vitnið G sem vann þær með honum, telur starf hans þar hafa numið allt að tvö hundruð klukkustundum.

Ljóst er, að ekki var samið um sérstaka þóknun stefnanda fyrir starfann, en fyrir dómi kvaðst hann sjálfur hafa lofað að verða „ekki dýrari“ en svo að hann tæki ekki eins mikið og hann fyrir dómi kvað þau stefndu C og G taka í sínum störfum, fjögur og fimm þúsund krónur á klukkustundina. Stefndu hafa á hinn bóginn byggt á því, að aldrei hafi staðið til að stefnandi fengi greitt fyrir vinnu sína að D, en það sé háttur hans að sinna ýmsum tilfallandi viðvikum fyrir vini og kunningja.

Stefnandi segir stefndu C hafa komið að máli við sig og beðið um aðstoð sína við vinnu að D. Hún neitar því en segir sambýlismann sinn, G, hafa beðið stefnanda um aðstoð þar. G segist hafa beðið stefnanda um aðstoð við parketlögn. Stefndi B kveðst aldrei hafa beðið stefnanda um að vinna nokkuð að D en hafa séð hann þar einu sinni að hjálpa G að brjóta vegg. Þykir í málinu ekki hafa verið sannað að annað hvort stefndu hafi samið við stefnanda um vinnu að D en báðum mun hafa verið ljóst að hann var þar við einhver störf og hefur ekkert komið fram um að þau hafi gert athugasemdir við það. Mátti stefnandi því ætla að hann ynni þar ekki í óleyfi þeirra, en þau tvö eru eigendur jarðarinnar.

Ljóst er, að í árslok 2007 ásakaði stefnandi stefndu C um að hafa stolið fé af bankabók móður stefnanda. Fyrir dómi kvað stefnandi vera um að ræða fjárhæð á níundu milljón króna. Ekkert liggur fyrir í málinu um formlegt framhald þess máls. Þá liggur fyrir, svo sem áður er rakið, dómur í opinberu máli þar sem stefnandi var sakfelldur fyrir minniháttar líkamsárás á stefnda B.

Vitnið G bar að það hefði margspurt stefnanda hvaða endurgjald hann áskildi sér fyrir vinnuna en ætíð fengið það svar að hann ætlaðist ekki til að fá peninga fyrir. Hér verður hins vegar að hafa í huga að vitnið G er sambýlismaður stefndu C og stefndi B er sonur hennar. Vitnisburður vitnisins G verður því einn og sér ekki talinn sönnun þess að stefnandi hafi unnið að D án þess að gert hafi verið ráð fyrir því að hann fengi greitt fyrir. Þegar hins vegar er horft til þess, að stefnandi hófst ekki handa um innheimtu þeirra verkalauna sem hann krefst, fyrr en tveimur árum eftir að hann lauk störfum, og á þeim tíma hafði sletzt mjög verulega upp á vinskap aðila, þykir áðurnefndur framburður vitnisins G fá töluverða stoð, þrátt fyrir þá skýringu sem stefnandi gaf fyrir dómi á þeim drætti. Stefnandi staðfesti fyrir dómi að hann gerði oft vinum og kunningjum sínum greiða og væri bóngóður. Fyrir dómi kom hjá honum að hann hefði á þessum tíma verið „í fríi á eigin kostnað“, en hann og stefnda C eru náskyld og út af fyrir sig ekki ótrúlegt að hann hafi viljað gera henni og hennar fólki greiða, en stefnandi bar fyrir dómi að sér hefði verið mjög hlýtt til beggja stefndu og þau verið heimagangar hjá honum. Þegar á allt þetta er horft, einkum framburð G sem þykir fá töluverða stoð í þeim tíma sem líður þar til stefnandi hefst handa um innheimtu, þykir dóminum sem stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi með vinnu sinni að D eignazt lögvarða fjárkröfu á hendur stefndu. Þykir því verða að sýkna stefndu af fjárkröfu hans.

Ljóst er að stefnandi vann töluvert starf að D og þykir dóminum sem við ákvörðun málskostnaðar verði ekki horft sérstaklega til a og c liðar 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnanda verður með vísan til 1. mgr. 130. gr. gert að greiða stefndu málskostnað, 627.500 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið G-kk-nf H-kk-nf héraðsdómslögmaður en af hálfu stefndu Á-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómslögmaður. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, C og B, eru sýkn af kröfum stefnanda, A í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu 627.500 krónur í málskostnað.