S-527/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 10. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af ríkissaksóknara 27. september 2017, á hendur X, kennitala [...],[...],[...], fyrir kynferðisbrot, með því að hafa í nokkur skipti, þó eigi sjaldnar en þrisvar sinnum, áreitt sonardóttur sína, A, á tímabilinu frá því í ágúst 2013 og fram á sumarið 2015, er stúlkan var 11–13 ára gömul, ýmist í orlofsíbúð á M, á heimili stúlkunnar að [...] í [...] eða á heimili hans að [...] í [...], með því að strjúka kynfæri hennar innanklæða.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu B, kt. [...], vegna ólögráða dóttur hennar, A, kt. [...], er krafist miskabóta að fjárhæð 1.200.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. ágúst 2015, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er krafist greiðslu málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að ákærði verði sýknaður af henni og til þrautavara að bætur verði lækkaðar verulega. Þá krefst verjandi hæfilegra málsvarnarlauna.

Málsatvik

Upphaf máls þessa var beiðni Barnaverndar [...] um lögreglurannsókn, dags. 24. nóvember 2015, á því hvort brotið hefði verið kynferðislega á [...] af hálfu föðurafa hennar. Samkvæmt beiðninni barst Barnavernd tilkynning frá foreldrum stúlkunnar 16. nóvember 2015 um að hún hefði sagt frá því að afi hennar hefði snert hana á óþægilegan hátt. Stúlkan hefði átt að gista hjá afa sínum, en hefði ekki viljað fara. Hún hefði farið inn í herbergið sitt og sent foreldrum sínum skilaboð á facebook um að hann hefði komið óþægilega við sig. Hún hefði einnig lýst áhyggjum af því að litla systir hennar hefði líka orðið fyrir þessu. Brotaþoli hefði greint frá því að þetta hefði gerst fjórum til fimm sinnum sl. tvö ár. Það hefði ýmist verið á heimili afa hennar eða hennar. Eitt skiptið hefði verið 2013 í sumarbústað á M. Hann hefði strokið á henni píkuna og spurt hvort henni hefði þótt þetta gott. Hún hefði sagt já þar sem hún hefði ekki þorað annað. Þá kom fram að stúlkan hefði greint frá því að hún hefði sagt vinkonu sinni frá þessu. Foreldrar hennar hefðu rætt við foreldra vinkonunnar. Hún hefði staðfest að brotaþoli hefði sagt henni frá þessu þetta sumar.

Skýrsla var tekin af brotaþola fyrir dómi 14. desember 2015. Þar greindi hún frá því að hún hefði orðið fyrir kynferðisofbeldi af hálfu afa síns, ákærða. Hún taldi upphaf þessa hafa verið þegar stórfjölskyldan hefði verið saman á M um einu eða einu og hálfu ári fyrr. Hún hefði legið í rúminu að horfa á bíómynd ásamt systur sinni og tveimur yngri frændum. Börnin hefðu beðið afa sinn að strjúka sér um bak og hendur. Þá hefði afi hennar farið inn á hana, inn fyrir stuttbuxur, og strokið henni á píkunni. Hún kvaðst ekki muna hvort hann hefði þetta fyrsta skipti bara farið inn fyrir buxurnar eða líka inn fyrir nærbuxurnar. Þetta hefði ekki staðið lengi yfir, en hann hefði verið til skiptis með hendurnar á baki hennar, höndum og „einkastaðnum“. Henni hefði brugðið mikið og hún hefði verið hrædd. Þetta hefði gerst fimm til sjö sinnum. Næsta skipti hefði líklega verið þegar hann hefði komið að passa þær systurnar um tveimur mánuðum eftir ferðina til M. Þau hefðu verið í sófanum að horfa á einhverja mynd og þær systur hefðu kúrt hjá ákærða. Hann hefði farið að strjúka á henni bakið og hendurnar og svo farið inn á hana eins og áður. Hún taldi síðasta skiptið hafa verið þegar hún hefði gist hjá afa sínum nokkru áður. Þá hefðu þær systurnar fengið nammi og horft á mynd í rúminu hans. Þetta hefði alltaf gerst með sama hætti. Afi hennar hefði strokið henni og svo farið inn á hana. Nánar spurð sagði hún að ákærði hefði farið „langt inn“ fyrir buxurnar að framan. Þetta hefði staðið yfir í um tíu mínútur og verið misjafnt hvort hann hefði strokið henni með fingrum eða allri hendinni. Hann hefði ekki meitt hana líkamlega, aðeins andlega. Hún hefði reynt að komast hjá því að gista hjá honum eftir þetta, t.d. með því að gista frekar hjá vinkonu sinni. Aðspurð kannaðist brotaþoli ekki við að ákærði hefði einhvern tíma þurft að laga buxur hennar.

Brotaþoli kvaðst hafa rætt þetta við systur sína áður en hún hefði greint foreldrum sínum frá þessu. Systir hennar hefði þá sagt að þetta hefði komið fyrir sig einu sinni. Brotaþoli vissi ekki hvort systir hennar hefði orðið vör við það þegar ákærði hefði farið inn á hana. Þá kvaðst hún einnig hafa sagt vinkonu sinni frá þessu.

Í vottorði Ó-kvk-ef Á-kvk-ef F-kvk-ef vegna meðferðar brotaþola, dags. 27. desember 2017, kemur fram að brotaþoli hafi mætt í 28 meðferðarviðtöl á tímabilinu 27. janúar 2016 til 18. desember 2017. Hún hafi mætt vel og nánast undantekningarlaust hafi báðir foreldrar fylgt henni. Hún hafi verið hæg, róleg og kurteis en átt erfitt með að tjá sig. Hún sé lokuð og eigi erfitt með að tjá tilfinningar sínar. Ítrekað hafi komið í ljós að hún hafi verið að forðast eigin hugsanir og tilfinningar í tengslum við ætluð brot. Hún hafi sýnt mikla vanlíðan í fyrstu viðtölunum og ekki viljað mæta. Þá hafi hún greint frá vanlíðan í skýrslutöku fyrir dómi og sagt að hún vildi helst fá að gleyma því sem gerðist. Í nóvember 2016 hafi komið í ljós að brotaþoli hefði ekki verið alveg heiðarleg þegar hún lýsti góðri líðan. Hún hafi verið farin að skrópa úr skólanum, átt erfitt með að einbeita sér og hafi sagt móður sinni að hún væri endalaust að hugsa um ætlað kynferðisbrot, héldi að hún væri „ónýt“, væri mjög óttaslegin að mæta ákærða og ætti erfitt með að sofna á kvöldin vegna eigin hugsana. Hún hafi verið að vona að hugsanir hennar myndu hverfa ef hún talaði ekki um brotin. Foreldrar hennar hafi upplifað hana á endalausum flótta en hún hafi sjálf haldið að foreldrar hennar yrðu reiðir ef hún segði ekki að sér væri farið að líða betur. Um jólin 2016 hafi brotaþoli ekki viljað fara í jólaboð, hafi grátið mikið og viljað vera ein heima. Hún hafi sagt ástæðuna vera breytt viðhorf ættingja til hennar, en sumir forðuðust hana og vissu ekki hvernig þeir ættu að vera nálægt henni.

Í febrúar 2017 hafi brotaþoli lýst truflandi hugsunum um stöðu sína sem þolanda og sagst eiga erfitt með að einbeita sér í skólanum. Eini staðurinn þar sem hún hugsaði ekki um þetta væri á [...]. Það sem sæti einna fastast í henni væri að hún hefði sagt „já“ þegar afi hennar hefði spurt á M hvort þetta hefði ekki verið gott. Hún hafi upplifað mikla skömm og sektarkennd í kjölfar þessa. Þá hefði hún farið djúpt ofan í það hvernig hún hefði reynt að koma sér undan því að vera ein með afa sínum og hvernig hana hefði oft skort bjargráð þegar hann byrjaði að strjúka henni. Um vorið 2017 hafi verið reynd EMDR-meðferðartækni þar sem enn hafi sótt á brotaþola þrálátar hugsanir um ætluð kynferðisbrot. Um sumarið hafi brotaþoli verið farin að sýna ögrandi hegðun heima fyrir. Hún hafi viljað hætta að æfa [...] og safnað saman miklu af lyfjum og skilið eftir í herbergi sínu. Hún hafi greint frá því að hún ætti erfitt með að takast á við lífið og sér liði almennt mjög illa. Hún hefði ætlað að taka lyfin því stundum langaði hana bara til að deyja. Hún fyndi einnig fyrir mikilli reiði. Stuttu síðar hefðu foreldrar hennar komist að því að hún væri farin að reykja kannabis. Brotaþoli hefði sagt að það væri gott að tilheyra nýjum hópi neyslufélaga því þeir hefðu flestir orðið fyrir einhvers konar ofbeldi og skildu hana vel. Þann 23. nóvember sl. hafi brotaþoli [...].

Í niðurstöðum og áliti vottorðsins greinir að brotaþoli hafi verið ósköp venjuleg unglingsstúlka í byrjun meðferðar og hafi stundað íþróttir og skóla mjög vel. Hún hafi verið í mikilli forðun og átt erfitt með að vinna úr líðan sinni og tilfinningum vegna ætlaðs brots. Hún sé mjög lokuð að eðlisfari og eigi því erfiðara með að takast á við vandamál en ella. Þá hafi hana vantað bjargráð til þess að takast á við eigin hugsanir. Samband hennar við eigin tilfinningar og skilningur á þeim hafi virst takmarkaður, og það geri henni einnig erfitt fyrir. Hún hafi talið að með því að forðast að tala um það sem komið hafi fyrir myndu hugsanir hennar hætta að angra hana, en sú hafi ekki orðið raunin. Líf hennar hafi breyst gríðarlega á örfáum mánuðum eftir að hún hafi byrjað í neyslu til að deyfa tilfinningar sínar og hugsanir. Brotaþoli telji sjálf að hún sé búin að vinna úr ætluðu broti en eftir sitji að hún finni fyrir kvíða, þunglyndi og lífsleiða. Erfitt sé að meta hvort hún hafi unnið sig frá meintri misnotkun en hún hafi sjálf viðurkennt að hafa ekki verið alveg heiðarleg þegar hún hafi merkt við sjálfsmatslista og fegrað líðan sína þar. Mjög mikilvægt sé að hún haldi áfram að vinna með líðan sína og tilfinningar. Hún eigi bókaðan tíma í janúar og búið sé að sækja um MST-meðferð fyrir hana. Ætluð brot hafi haft veruleg áhrif á líðan, tilfinningar og daglegt líf brotaþola, en það hafi átt sér stað á viðkvæmu tímabili í lífi hennar, þegar kynþroskaaldurinn hafi verið að hefjast. Breytingar sem fylgi kynþroskaaldrinum, hormónabreytingar og afleiðingar ofbeldis geti reynst sumum börnum mjög þungbærar. Miklar breytingar hafi orðið hjá brotaþola frá því að hún hafi greint frá ætluðu broti. Einkenni eins og forðun, kvíði og depurð séu mjög þekkt meðal þolenda kynferðisofbeldis. Ef unglingar eiga erfitt með að takast á við tilfinningar sínar sé leiðin oft einhvers konar vímuefni til að deyfa tilfinningar sem þeir ráði ekki við. Mikilvægt sé að brotaþoli fái víðtækari meðferð vegna stöðu hennar í dag. Hún muni halda áfram viðtölum í Barnahúsi, fara í fjölkerfameðferð MST og einnig sé aðkoma BUGL mikilvæg. Áætlað sé að brotaþoli verði í ýmissi meðferðarvinnu út þetta ár.

Ástæða þykir til að gera grein fyrir framburði ákærða hjá lögreglu. Ákærði var fyrst yfirheyrður hjá lögreglu 2. desember 2015. Sagði hann að eitthvað væri til í ásökunum brotaþola þegar honum var greint frá því að hún segði hann hafa snert kynfæri hennar og brjóst. Þegar hún og systir hennar gistu hefðu þau sjónvarpstíma uppi í rúmi og fengju snakk. Þeim þætti gott að láta strjúka sér og bæðu hann um það. Hann kvaðst reka minni til þess að hafa í eitt skipti farið inn fyrir buxur brotaþola þegar þær hefðu verið krumpaðar og snúnar og hann hefði lagað þær. Þetta hefðu verið náttbuxur hennar og sennilega hefði hann farið inn fyrir nærbuxurnar líka. Hann taldi þetta hafa gerst á heimili hans, en það gæti þó einnig hafa verið á M. Spurður hvort þetta kynni að hafa gerst í fjögur til fimm skipti kvaðst hann ekki hafa farið svo oft inn á brotaþola. Hann kvaðst ekki muna eftir neinu svona grófu á heimili brotaþola, ekki öðru en að strjúka maga og bak. Hann kvaðst ekki hafa haft ásetning til að leita á brotaþola.

Ákærði var aftur yfirheyrður 12. febrúar 2016. Hann kvaðst þá ekki muna hver tilgangurinn hefði verið með því að fara inn fyrir buxur brotaþola í ferðinni til M, en sig minnti að hann hefði bara verið að laga buxurnar. Hann héldi að hann hefði farið hugsunarlaust með höndina inn undir og ýtt buxunum og snúið og til baka aftur. Hann myndi ekki eftir þessu sérstaka tilviki. Spurður nánar um fjölda skipta kvaðst hann muna til þess að hafa verið að laga föt brotaþola tvisvar eða þrisvar sinnum en hann myndi ekki hvar þetta hefði gerst. Hann myndi óljóst eftir slíkum tilfellum þar sem hann hefði kannski farið ógætilega, óhugsað. Hann taldi að hann hefði ekki sagt brotaþola að hann ætlaði að laga buxur hennar, heldur gert þetta hugsunarlaust. Hún hefði alltaf verið í einhvers konar náttfötum.

Í málinu liggur fyrir vottorð Ö-kvk-ef K-kvk-ef N-kvk-ef sálfræðings, frá 20. desember 2017, vegna tveggja viðtala sem hún átti við ákærða í janúar og febrúar 2016. Hann hafi þá verið í áfalli vegna ásakana á hendur honum og vinna þeirra hafi fyrst og fremst beinst að því að hann kæmist í jafnvægi til að mæta þeim aðstæðum sem voru uppi. Engin greiningar- eða meðferðarvinna hafi byrjað, þar sem viðtölum hafi ekki verið fylgt eftir. Þar sem sálfræðingurinn hafi ekki hitt hann síðan í febrúar 2016 geti hún ekki metið meðferðarþörf hans nú.

Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu var aflað upplýsinga hjá foreldrum brotaþola um tímasetningu ferðar fjölskyldunnar til M. Eftir að þau hafi farið yfir málið og skoðað ljósmyndir hafi komið í ljós að þetta hafi verið dagana 9.–17. ágúst 2013.

Framburður fyrir dómi

Ákærði skýrði svo frá fyrir dóminum að hann kannaðist ekki við neitt af því sem honum væri gefið að sök. Hann hefði átt góð og náin samskipti við brotaþola allt frá fæðingu hennar. Hann hefði stundum gætt hennar og systur hennar og þá hefðu þau gert ýmislegt saman. Dagurinn hefði þá yfirleitt endað á því að þau hefðu horft saman á sjónvarp. Þetta hefði bæði átt sér stað á heimili hans og brotaþola. Þá hefðu þau farið í fjölskylduferð til M í ágúst 2013. Barnabörn hans bæðu hann oft að strjúka sér. Ákærði kvaðst aldrei hafa strokið kynfæri brotaþola, hvorki innan né utan klæða. Hann minnti þó að hann hefði einu sinni eða tvisvar lagað náttbuxur hennar, en mundi ekki hvar eða hvenær. Hann svæfi sjálfur í náttbuxum og það pirraði hann mikið þegar þær væru snúnar. Það hefðu verið ósjálfráð viðbrögð að laga buxur hennar. Hann hefði þá smeygt hendinni inn fyrir buxurnar að framanverðu, lagað þær og svo dregið höndina til baka. Hann myndi ekki til þess að hafa farið inn fyrir nærbuxur. Hann hefði sett um hálfan lófann inn fyrir, en ekki farið að klofinu, bara nógu langt til að „lyfta og snúa“. Þetta hefði ekki verið í kynferðislegum tilgangi. Nánar aðspurður kvaðst ákærði ekki geta útilokað að hann hefði farið inn fyrir nærbuxur hennar. Hann myndi þó ekki eftir því en engin ástæða hefði verið til þess. Hann lýsti atvikum þannig að hann hefði legið á bakinu með brotaþola og systur hennar hvora í sínum handarkrikanum og hefði teygt höndina niður að buxum brotaþola. Hann taldi að brotaþoli hefði verið í tvískiptum náttfötum með síðum buxum. Hann hefði ekki orðið var við nein viðbrögð hjá brotaþola og þetta hefði ekki verið rætt. Þær breytingar sem hann hefði merkt hjá henni hefði hann talið komnar til vegna hækkandi aldurs. Hann kvaðst engar skýringar hafa á framburði brotaþola. Spurður um framburð hennar um að hann hefði spurt hvort henni hefði þótt þetta gott kvað hann það hafa verið í öðru samhengi, hann hefði spurt hvort henni hefðu þótt strokurnar sem hún hefði beðið um góðar.

Bornar voru undir ákærða skýrslur hans hjá lögreglu. Hann kvaðst hafa verið í áfalli við skýrslutökuna 2. desember 2015 og ekki muna vel eftir þessu. Hann gat ekki skýrt framburð sinn um að hafa farið inn á kynfæri brotaþola, en það hefði ekki gerst. Þetta hefði verið sagt í hita leiksins. Hann kvaðst hafa farið til sálfræðings fyrir skýrslutökuna 12. febrúar 2016. Þá hefði rifjast upp fyrir honum að þetta gæti hafa gerst í eitt annað skipti. Hann hafi nefnt tvö til þrjú skipti, en hann muni þó bara eftir tveimur.

Vitnið B, móðir brotaþola og tengdadóttir ákærða, greindi frá upphafi málsins. Þau faðir brotaþola hefðu ætlað út um kvöld og ákærði hefði ætlað að gæta dætra þeirra. Brotaþoli hefði þá sagt að hún vildi ekki fara til hans og farið grátandi inn í herbergið sitt. Hún hefði svo sent þeim foreldrunum skilaboð á facebook um að hún vildi ekki fara til ákærða þar sem hann hefði komið við hana á óþægilegan hátt. Vitnið kvaðst þá hafa farið til brotaþola og rætt þetta nánar við hana. Hún hefði játað því þegar hún hefði spurt hana hvort hann hefði komið við „einkastaðinn“ hennar. Fram hefði komið hjá henni að um nokkur skipti væri að ræða. Hún hefði sagst hafa trúað vinkonu sinni, D, fyrir þessu. Þau hefðu fengið það staðfest hjá móður D að það hefði hún gert sumarið á undan. Vitnið kvað ákærða hafa verið duglegan að passa brotaþola og systur hennar síðustu árin, en samband við hann hefði aukist um það leyti sem brotaþoli hefði verið 10 eða 11 ára. Hún kannaðist við að barnabörn ákærða hefðu beðið hann að strjúka sér. Engin samskipti væru við hann í dag. Líðan brotaþola væri mjög slæm. Hún hefði byrjað á að harka sig í gegnum þetta en verið í mikilli vanlíðan. Hún hefði áður verið í [...] en væri nú hætt. Hún glímdi við alvarlegt þunglyndi og sjálfseyðingarhvöt og hefði leitað í fíkniefni. Áður en málið hefði komið upp hefði hún merkt þær breytingar á brotaþola að dregið hefði úr félagslyndi hjá henni. Hún teldi þessar breytingar allar tengjast þeim atvikum sem hér um ræði.

Vitnið C, faðir brotaþola og sonur ákærða, skýrði frá því að málið hefði komið upp þegar brotaþoli hefði ekki viljað fara í pössun til ákærða. Þetta hefði gerst skömmu áður en þau hjónin hefðu ætlað út. Brotaþoli hefði rokið inn til sín. Skömmu síðar hefði móðir hennar séð skilaboð frá henni um að hún vildi ekki fara til afa síns af því að hann hefði snert hana á óþægilegan hátt. Hún hefði í framhaldinu greint frá því að hann hefði snert hana í nokkur skipti innan klæða. Hún hefði ekki nefnt fjölda skipta en bæði talað um kynfæri og brjóst. Hún hefði greint frá því að hafa sagt vinkonu sinni frá. Þau hefðu haft samband við foreldra stúlkunnar sem hefðu staðfest frásögnina. Vitnið greindi frá því að ákærði hefði stundum passað brotaþola og systur hennar allt frá því að brotaþoli hefði verið 5–7 ára. Samskipti við hann hefðu aukist um 2005 eða 2006 og hefðu verið góð. Hann kannaðist við að barnabörn ákærða hefðu beðið hann að strjúka sér. Hann lýsti líðan brotaþola sem skelfilegri, einkum síðustu mánuði. Hún hefði verið hörð af sér í fyrstu en svo hefði staða hennar versnað. Hún hefði farið í neyslu fíkniefna og alvarlegt atvik hefði átt sér stað í nóvember sl. Brotaþoli hefði fengið ráðgjöf í Barnahúsi og þau biðu þess nú að fá frekari aðstoð fyrir hana. Hann taldi vanlíðan brotaþola strax hafa komið í ljós og ekki tengjast neinu öðru en þessu máli. Í raun hefði líðan hennar breyst áður en hún hefði skýrt frá málinu þar sem hún hefði verið farin að draga sig meira í hlé.

Vitnið D kvaðst hafa verið vinkona brotaþola í níu til tíu ár. Þær væru bestu vinkonur. Um það leyti sem þær hefðu verið í fjórða bekk hefði brotaþola liðið illa og viljað segja henni leyndarmál. Hún hefði þá sagt henni að afi hennar hefði snert hana óþægilega, en eini staðurinn sem hún hefði sérstaklega minnst á væri brjóstin. Hún hefði svo smám saman sagt henni meira frá atvikum og líðan sinni, en henni fyndist óþægilegt að tala um þetta. Vitnið kvaðst engum hafa sagt frá þessu fyrr en móðir hennar hefði spurt eftir símtal frá foreldrum brotaþola. Spurð um framburð sinn hjá lögreglu sagði hún það geta verið að hún hefði hringt í 1717 þar sem henni hefði liðið illa vegna þessa. Þá hefði hún hvatt brotaþola til að segja frá. Vitnið lýsti því að mikil breyting hefði orðið á brotaþola. Hún væri orðin þunglynd og talaði ekki mikið. Hún hafi litað hárið á sér svart og líti illa út.

Vitnið E, vinkona brotaþola, greindi frá því að þær hefðu þekkst frá því í fjórða bekk. Hún taldi að brotaþoli hefði sagt henni frá málinu seint á árinu 2015. Hún hefði skyndilega farið að hágráta, en ekki sagt nákvæmlega hvers vegna. Vitnið lýsti breytingum sem hefðu orðið á brotaþola. Meðal annars væri hún orðin þunglynd og komin í verri félagsskap.

Vitnið Ó-kvk-nf Á-kvk-nf F-kvk-nf, uppeldis- og afbrotafræðingur hjá Barnahúsi, greindi frá því að hún hefði átt 29 viðtöl við brotaþola, það síðasta nú nýlega. Þá hefði brotaþoli sótt tvö viðtöl hjá öðrum starfsmanni Barnahúss. Meðferð brotaþola hefði gengið upp og ofan. Hún hefði verið flott íþróttastelpa þegar hún hefði byrjað fyrst. Hún hefði reynt að forðast að ræða málið og átt erfitt með að tjá sig. Svo hefði hún farið að missa áhugann á [...] þar sem hugur hennar hefði verið annars staðar. Hún hefði upplifað það að hafa samþykkt og leyft það sem komið hefði fyrir með því að svara því játandi hvort henni hefði þótt það gott. Hún hefði greint frá því að ákærði hefði farið ofan í buxur hennar og snert kynfæri hennar. Þetta hefði gerst í nokkur skipti og alltaf verið eins. Fyrsta skiptið hefði verið á M, en síðan bæði heima hjá ákærða og brotaþola. Brotaþoli segi frekar minna frá en meira, en tali um að þetta sé alltaf að koma upp í huga hennar. Líðan brotaþola hafi farið hratt niður á við, sérstaklega í haust, og hún hafi fallið í fíkniefnaneyslu. Ljóst sé að brotaþoli eigi mjög erfitt með úrvinnslu tilfinninga sinna. Í síðasta viðtali, sem hafi farið fram í síðustu viku, hafi hún grátið allan tímann. Engin önnur áföll geti skýrt líðan brotaþola og hún tengi hana sjálf við þetta mál. Ekki sé algengt að sjá viðbrögð eins og brotaþoli í þessu máli hafi sýnt, en þó sé þekkt að þetta geti gerst. Oftast nær náist bati miklu fyrr. Brotaþoli sé verr stödd, að þessu leyti, en jafnaldrar hennar. Þessar alvarlegu afleiðingar megi rekja til persónuleika brotaþola og þess hversu erfitt hún eigi með að losa sig við þráhyggjukenndar hugsanir um atvikin. Hún sé haldin kvíða og þunglyndi en þráhyggjukenndar hugsanir hennar séu það sem valdi henni mestri vanlíðan núna. Brotaþoli uppfylli ekki skilyrði áfallastreituröskunar, en sé með einkenni áfallastreitu.

Vitnið A-kvk-nf K-kvk-nf N-x-x sálfræðingur greindi frá tveimur viðtölum við ákærða í janúar og febrúar 2016. Honum hafi ekki liðið vel á þessum tíma en samskipti og tengsl hafi verið í uppnámi. Þau hafi farið yfir stöðuna eins og hún hafi verið þá. Ákærði hafi meðal annars verið að leita skýringa á því hvernig svona gæti komið upp. Þau hafi ekki farið í neina greiningu vegna þeirra saka sem voru bornar á hann. Málið hafi enn verið til rannsóknar á þessum tíma en hún hafi lýst því yfir að hún væri reiðubúin til þess að taka upp þráðinn með ákærða síðar.

Niðurstaða

Ákærða er gefið að sök að hafa í nokkur skipti á árunum 2013 til 2015, þó eigi sjaldnar en þrisvar sinnum, áreitt sonardóttur sína með því að strjúka kynfæri hennar innanklæða. Ákærði neitar sök.

Við skýrslutöku fyrir dómi greindi brotaþoli frá því að ákærði hefði fimm til sjö sinnum snert kynfæri hennar innan klæða og lýsti sérstaklega þremur þeirra skipta. Hún mundi þó ekki alveg hvort hann hefði farið alla leið inn fyrir nærbuxur hennar í fyrsta skiptið, en það hefði verið í ferðalagi á M. Þá kannaðist hún alls ekki við að ákærði hefði verið að lagfæra buxur hennar.

Ákærði neitaði því fyrir dóminum að hafa strokið kynfæri brotaþola. Hann minnti að hann hefði sett hönd inn fyrir náttbuxur hennar þegar hann hefði lagfært snúning á þeim einu sinni eða tvisvar. Hann taldi þetta hafa verið ósjálfráð viðbrögð hans sem skýrðust af því að honum þætti sjálfum óþægilegt þegar náttbuxur hans snerust. Hann taldi sig ekki hafa farið að kynfærum brotaþola en hann gæti þó ekki útilokað að það hefði gerst. Í skýrslutöku hjá lögreglu 2. desember 2015 minntist ákærði þess hins vegar að hafa í eitt skipti farið inn fyrir náttbuxur brotaþola í þeim tilgangi að lagfæra þær og þá hefði hann sennilega farið inn fyrir nærbuxur hennar líka. Þegar hann var spurður hvort þetta gæti hafa gerst í fjögur til fimm skipti sagði hann: „... ég man ekki eftir að hafa farið inn á kynfæri hennar svona oft“. Þá kvaðst hann ekki muna eftir neinu „svona grófu“ á heimili brotaþola. Önnur skýrsla var tekin af ákærða hjá lögreglu 12. febrúar 2016. Kvaðst hann þá muna eftir tveimur til þremur skiptum þar sem hann hefði kannski farið „ógætilega, óhugsað“.

Framburður brotaþola um framangreind atvik er skýr og afdráttarlaus og mjög trúverðugur. Hún hefur tengt upphaf þessa við ferð fjölskyldunnar til M en fyrir liggur staðfesting á því að sú ferð hafi verið farin í ágúst 2013. Framburður brotaþola fær nokkra stoð í framburði ákærða sem hér hefur verið gerð grein fyrir. Þegar borinn var undir hann, í fyrstu skýrslutöku hjá lögreglu, framburður brotaþola um að hann hefði snert kynfæri hennar og brjóst sagði hann strax að eitthvað væri til í þessu og viðurkenndi síðan að hafa snert kynfæri hennar. Framburð hans hjá lögreglu 12. febrúar 2016 verður að skilja á sama veg, þannig að hann hafi viðurkennt að hafa snert kynfæri hennar. Fyrir dóminum dró hann þetta til baka, en taldi það þó ekki útilokað. Framburður ákærða er óljós og reikull um það hvort hann hafi snert brotaþola með framangreindum hætti og hversu oft það gerðist. Upphaflega talaði hann um eitt skipti, næst tvö til þrjú og að lokum fyrir dóminum eitt til tvö skipti. Hann gat ekki skýrt þetta misræmi í framburði sínum á annan hátt en þann að hann hefði verið í áfalli í fyrstu skýrslutökunni, en hann hefði svo fengið tíma til að hugsa málið. Verjandi ákærða var viðstaddur yfirheyrslurnar og verður ekki annað ráðið en að þær hafi farið eðlilega fram. Hafa því ekki komið fram trúverðugar skýringar á breyttum framburði ákærða fyrir dóminum. Frásögn brotaþola er að miklu leyti í samræmi við lýsingar ákærða á atvikum hjá lögreglu. Þá hafa vitni greint frá sambærilegri frásögn hennar af atvikum. Verður framburður hennar því lagður til grundvallar niðurstöðu í málinu.

Ákærði hefur gefið þær skýringar á snertingum sínum að hann hafi verið að lagfæra snúnar buxur brotaþola, en hann hafi gert það ósjálfrátt, án nokkurra skýringa, þegar hann hafi legið með brotaþola og systur hennar hvora í sínum handarkrikanum og strokið þeim. Brotaþoli kannaðist ekki við að ákærði gæti hafa verið að lagfæra buxur hennar þegar hún var spurð að því. Það verður að teljast ósennilegt að þörf hefði verið á slíkum afskiptum af klæðnaði brotaþola, sem á þessum tíma var 11 til 13 ára gömul, eða að slíkar lagfæringar hefðu getað leitt til óviljandi snertingar á kynfærum brotaþola. Þykja þessar skýringar ákærða því ótrúverðugar.

Samkvæmt öllu framangreindu er sannað að ákærði hafi, í nokkur skipti og eigi sjaldnar en þrisvar sinnum, áreitt brotaþola með því að strjúka kynfæri hennar innanklæða eins og lýst er í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og varða brot hans við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er fæddur árið [...]. Hann hefur ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Brot ákærða eru alvarleg, en þau stóðu yfir um tveggja ára skeið og beindust að sonardóttur hans, en með þeim brást hann trúnaðarskyldum sínum gagnvart henni. Við ákvörðun refsingar verður litið til 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940. Þá verður að líta til þess að tafir urðu á málinu, sem ákærða verður ekki kennt um, en rannsókn málsins lauk í júní 2016 og ákæra var ekki gefin út fyrr en 27. september 2017. Með hliðsjón af framangreindu og 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 15 mánuði.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.200.000 krónur. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn brotaþola og á hún rétt á miskabótum úr hendi hans á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Brot ákærða var til þess fallið að valda brotaþola mikilli vanlíðan. Í málinu liggur fyrir vottorð og framburður sérfræðings hjá Barnahúsi sem lýsir miklum erfiðleikum brotaþola og þörf hennar fyrir frekari meðferð. Þá lýstu foreldrar og vinkonur brotaþola vanlíðan hennar og miklum breytingum sem hafa orðið á henni. Með hliðsjón af þessu þykir rétt að fallast á bótakröfu brotaþola en vaxtakröfu er ekki mótmælt. Krafan ber dráttarvexti frá 12. mars 2016, en þá var liðinn mánuður frá því krafan var kynnt ákærða.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 915.430 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 535.990 krónur. Við ákvörðun þóknunar lögmanna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Ákærði greiði 72.500 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf G-kvk-nf S-kvk-nf saksóknari.

Dóminn kveða upp héraðsdómararnir B-kvk-nf B-kvk-nf, K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf og S-kvk-nf G-kvk-nf.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 15 mánuði.

Ákærði greiði A 1.200.000 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. ágúst 2015 en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga, frá 12. mars 2016 til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 915.430 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 535.990 krónur. Ákærði greiði 72.500 krónur í annan sakarkostnað.