S-46/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 25. október 2013, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 1. júlí 2013, á hendur K-kk-þgf P-kk-þgf V-kk-þgf, [kt.], Digranesvegi 32, Kópavogi „fyrir umferðar-, lögreglu- og hegningarlagabrot, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 23. september 2012, ekið bifreiðinni TX-880 óhæfur til að stjórna henni vegna áhrifa áfengis og ávana- og fíkniefna (áfengismagn í blóði 2,46‰ og tetrahýdrókannabínól í blóði 0,5 ng/ml) um götur Reyðarfjarðar, vestur Norðfjarðarveg og um Fagradal þar til lögregla stöðvaði för hans við Neðstubrú. Ákærði ók bifreiðinni frá Kaffi Kósý við Búðargötu á Reyðarfirði, vestur Ægisgötu, jók ferðina og ók út úr bænum og vestur Norðfjarðarveg í átt að Egilsstöðum. Eftir að ákærði var kominn út á Norðfjarðarveg og þar til hann var stöðvaður af lögreglu ók hann ítrekað yfir á rangan vegarhelming og í veg fyrir lögreglu sem gerði tilraun til að stöðva för hans, ók bifreiðinni of hratt miðað við aðstæður og yfir almennum hraðamörkum, með allt að 136 km/klst. þar sem hámarkshraði er 90 km/klst., án þess að sýna almenna tillitssemi eða varúð við aksturinn og sinnti ekki ítrekuðum stöðvunarmerkjum lögreglu. Á þessari leið mætti ákærði auk þess þremur bifreiðum. Ákærði raskaði þannig umferðaröryggi á alfaraleið og stofnaði á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu vegfarenda og lögreglumanna í augljósan háska.“

Í ákæruskjali er framangreind háttsemi talin varða við 168. gr. og 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 3. mgr. 5. gr., 1. mgr. 14. gr., 1. mgr. og b-, c- og h-liði 2. mgr. 36. gr., 2. mgr. 37. gr., 1., sbr. 3., mgr. 45. gr. og 1., sbr. 2., mgr. 45. gr. a., allt sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987. Er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Við fyrirtöku málsins 25. október sl. játaði ákærði skýlaust fyrir dóminum alla þá háttsemi sem lýst er í framangreindri ákæru og refsinæmi hennar, en kvaðst þó draga í efa að hann hafi með akstrinum stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu vegfarenda og lögreglumanna í augljósan háska, þannig að brot hans varðaði við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga. Þar sem dómari taldi um lagaatriði að ræða var ákveðið að fara með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Var málið tekið til dóms á framangreindum degi, án frekari sönnunarfærslu, eftir að sækjanda og skipuðum verjanda ákærða hafði gefist kostur á að tjá sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga, en hvorugur þeirra krafðist þess að aðalmeðferð færi fram í málinu.

Um málavaxtalýsingu er skírskotað til ákæru, auk þess sem hér fer á eftir. Meðal rannsóknargagna lögreglu sem ákæran styðst við eru niðurstöður Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði um magn áfengis og tetrahýdrókannabínóls í blóði ákærða. Þá liggur fyrir upptaka úr „Eyewitness“ eftirlitsbúnaði lögreglubifreiðarinnar sem notuð var við eftirför ákærða sem sýnir í gegnum framrúðu lögreglubifreiðarinnar akstur bifreiðarinnar TX-880 og kyrrmyndir úr þeirri upptöku. Ennfremur liggja fyrir upplýsingar frá fjarskiptamiðstöð Ríkislögreglustjóra um ferla lögreglubifreiðarinnar, þ. á m. um hraða hennar á tilteknum staðsetningum og tímasetningum, skv. GPS mælingum.

Í ákæru er ákærða m.a. gefið að sök að hafa ekið „of hratt miðað við aðstæður“ en þeim aðstæðum er ekki nánar lýst í ákærunni. Er þeirri leið sem ákærði ók umrætt sinn þó lýst og vísað til 1. mgr. og b-, c- og h- liða 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, þar sem m.a. er kveðið á um að ökuhraða skuli jafnan miða við aðstæður með sérstöku tilliti til öryggis annarra og að sérstök skylda hvíli á ökumanni að aka nægilega hægt miðað við aðstæður þegar útsýn er takmörkuð vegna birtu eða veðurs (b-liður), við vegamót og í beygjum (c-liður) og þegar vegur er blautur eða háll (h-liður). Fyrir liggur að akstur ákærða átti sér stað að næturlagi í septembermánuði. Sést á upptöku úr eftirlitsbúnaði lögreglubifreiðarinnar að myrkur var og mikil rigning og að í upphafi þeirrar leiðar sem ekin var eru hringtorg og önnur vegamót en síðar, þar sem ekið er eftir þjóðveginum áleiðis upp á Fagradal í átt frá Reyðarfirði, liggur vegurinn á köflum í beygjum. Þótt þessum aðstæðum sé ekki sérstaklega lýst í texta ákærunnar felst lýsing á þeim í heimfærslu brotsins til framangreindra ákvæða 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga. Þar sem ekki verður talið að þessi annmarki hafi torveldað möguleika ákærða, sem naut aðstoðar verjanda, til að taka til varna í málinu, eru ekki efni til að vísa þessum hluta ákærunnar frá dómi án kröfu.

Með játningu ákærða, sem samræmist fyllilega gögnum málsins, telst sannað að hann hafi ekið bifreiðinni TX-880 með þeim hætti sem lýst er í ákæru og rakið er hér að framan, meðal annars of hratt m.v. bæði almenn hraðamörk og aðstæður, undir áhrifum áfengis og ávana-og fíkniefna, og ekki sinnt ítrekuðum stöðvunarmerkjum lögreglu. Er háttsemi ákærða réttilega heimfærð í ákæru til þeirra ákvæða umferðarlaga og lögreglulaga sem í ákæru greinir. Jafnframt verður að telja að með akstri ákærða hafi verið raskað umferðaröryggi á alfaraleið, en ákærði ók umrætt sinn mestmegnis eftir þjóðvegi á Fagradal, milli Egilsstaða og Reyðarfjarðar, sem alla jafna er fjölfarinn. Telst brot hans því jafnframt réttilega heimfært í ákæru til 168. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ágreiningur er hins vegar um það hvort ákærði hafi með akstri sínum jafnframt stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi eða heilsu vegfarenda, þar á meðal lögreglumanna, í augljósan háska, þannig að brot hans varði einnig við 4. mgr. 220. gr. sömu laga.

Í ákæru kemur fram að á umræddri leið sem ákærði ók hafi hann meðal annars ekið ítrekað yfir á rangan vegahelming og í veg fyrir lögreglu sem gerði tilraun til að stöðva för hans og auk þess mætt þremur bifreiðum. Eins og fyrr sagði hefur ákærði skýlaust játað háttsemislýsingu ákærunnar rétta og er framangreind lýsing í fullu samræmi við það sem fram kemur á upptöku úr eftirlitsbúnaði lögreglubifreiðarinnar. Samkvæmt þeirri upptöku stóð eftirförin yfir í um 7 mínútur en ekki liggur fyrir hver vegalengdin var í kílómetrum talið. Sést á upptökunni að bifreiðinni var ítrekað ekið yfir miðlínu og alveg yfir á öfugan vegarhelming, sérstaklega á um einnar mínútu skeiði áður en fyrstu bifreiðinni úr gagnstæðri átt var mætt. Sést að bifreið ákærða var mestmegnis á öfugum vegarhelmingi rétt um 2-3 sekúndum áður en bifreiðarnar mættust og þá á um 110-117 km hraða á klst. sé tekið mið af hraða lögreglubifreiðarinnar sem á eftir fylgdi og hélt jöfnu millibili, samkvæmt áður nefndum gögnum frá fjarskiptamiðstöð Ríkislögreglustjóra sem ekki hafa verið bornar brigður á. Bifreið ákærða var einnig ekið ítrekað yfir miðlínu og yfir á öfugan vegarhelming í veg fyrir lögreglubifreiðina á næstu tæpu mínútunni, áður en næstu bifreið úr gagnstæðri átt var mætt. Sést á upptökunni að bifreið ákærða var að hluta til á röngum vegarhelmingi við og rétt eftir þá mætingu og má með sama hætti ætla að hraði bifreiðarinnar hafi þá verið um 98-109 km/klst. Á næstu 30 sekúndunum áður en þriðju bifreiðinni úr gagnstæðri átt var mætt svigaði bifreið ákærða a.m.k. einu sinni alveg yfir á öfugan vegarhelming en hélt sig þó mestmegnis á réttri akrein. Rétt áður en bifreiðirnar mættust má sjá að bifreið ákærða er ekið alveg við miðlínu vegarins og má með sama hætti og fyrr ætla að hraði bifreiðarinnar hafi þá verið um 117-124 km/klst.

Við rannsókn málsins voru auk þess teknar skýrslur af ökumönnum þeirra bifreiða sem ákærði mætti og einum farþega. Bar eitt vitnið, ökumaður bifreiðar sem kvaðst hafa mætt bifreiðinni neðarlega á Fagradalnum, í beygjunum rétt áður en komið er niður af dalnum í Reyðarfjörð, um að hafa orðið var við forgangsljós lögreglubifreiðar en ekki getað séð hvað væri framundan vegna beygju á veginum. Hafi bifreið síðan birst út úr beygjunni og verið ekið öfugum vegarhelmingi. Taldi vitnið víst að árekstri hefði aðeins verið forðað vegna þess að það hefði séð forgangsljós lögreglubifreiðarinnar í tæka tíð og náð að hægja á bifreið sinni og beygja út í kant. Báru ökumenn hinna bifreiðanna tveggja, sem kváðust hafa mætt bifreiðinni rétt ofan við skriðurnar þar sem vegurinn liggur í beygjum, um að hafa hægt á akstri sínum og vikið út í kant er þeir sáu forgangsljós lögreglubifreiðarinnar og að bifreið ákærða hafi verið ekið með miklum hraða, þótt hvorugur segðist hafa orðið var við annað athugavert við aksturslag bifreiðarinnar. Farþegi í annarri þessarra bifreiða kvaðst hins vegar hafa þótt aksturslag bifreiðarinnar óstöðugt og m.a. hafa séð bifreiðinni ekið yfir miðlínu vegarins áður en mætingin átti sér stað, þótt henni hafi ekki verið ekið alfarið yfir á öfugan vegarhelming.

Þykir með vísan til framanritaðs, játningar ákærða og rannsóknargagna nægilega sannað að ákærði hafi með akstri sínum umrætt sinn ekki aðeins raskað umferðaröryggi á alfaraleið heldur einnig stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi eða heilsu a.m.k. ökumanna og farþega þeirra bifreiða sem komu úr gagnstæðri átt, í augljósan háska. Þykir sýnt að akstur ákærða hafi miðað að því að hann kæmist undan afskiptum lögreglu og sýndi ákærði með akstrinum slíkt skeytingarleysi um öryggi annarra í umferðinni að virða verður háttsemi hans sem ásetningsbrot. Verður brot ákærða því talið varða við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga, líkt og í ákæru greinir, auk 1. mgr. 168. gr. sömu laga.

Ákærði er fæddur árið 1989. Samkvæmt framlögðu sakavottorði gekkst ákærði undir sekt með lögreglustjórasátt á árinu 2011 vegna brots gegn 2. sbr. 5. gr. laga nr. 65/1974, um ávana- og fíkniefni. Hefur sakaferill ákærða ekki sérstök áhrif við ákvörðun refsingar hans nú.

Þau brot ákærða gegn umferðarlögum og lögreglulögum sem hann er hér sakfelldur fyrir varða sektum, en allt að sex ára fangelsi liggur við því hegningarlagabroti sem þyngri refsingu varðar, þ.e. 1. mgr. 168. gr. laganna. Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til þeirrar hættu fyrir líf og heilsu annarra sem skapaðist af akstri hans og þykir mildi að ekki hlaust tjón af. Ákærði hefur játað brot sín og liggja fyrir í málinu læknisvottorð sem staðfesta að strax í kjölfar þess atburðar sem hér um ræðir gekkst hann undir áfengismeðferð. Verður það framferði virt ákærða til mildunar við ákvörðun refsingar. Þykir refsing ákærða, með hliðsjón af framanrituðu, 77. gr. og 1., 2., 3. og 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Með hliðsjón af greiðri játningu ákærða og þess að hann hefur ekki áður gerst sekur um brot gegn almennum hegningarlögum þykir fært að fresta fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, frá birtingu dómsins að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum.

Með heimild í 3. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga verður ákærði auk þess dæmdur til að greiða 160.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, en sæta ella fangelsi í 12 daga, greiðist sektin ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja, vegna þess ölvunarakstursbrots sem hann er hér sakfelldur fyrir, en ekki þykir ástæða til að beita sömu heimild til gera ákærða sektarrefsingu samhliða fangelsisrefsingu vegna annarra brota hans gegn umferðar- og lögreglulögum.

Þá verður ákærði, með vísan til 1., 3., 4. og 5. mgr. 102. gr. umferðarlaga, sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins að telja, vegna brota hans gegn 1., sbr. 3., mgr. 45. gr. og 1., sbr. 2., mgr. 45. gr. a., sbr. 1. mgr. 100. gr., sömu laga, en ekki þykja efni til að gera honum frekari ökuréttarsviptingu á grundvelli 101. gr. sömu laga.

Ákærði verður, með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar. Samkvæmt yfirliti ákæruvalds féll til kostnaður við rannsókn málsins að fjárhæð 111.822 krónur, vegna sýnatöku, rannsókna og póstsendinga. Þóknun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef J-kk-ef hrl., vegna starfa hans bæði við rannsókn málsins og fyrir dómi, þykir hæfilega ákveðin að fjárhæð 200.800 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Samtals verður ákærði því dæmdur til að greiða 312.622 krónur í sakarkostnað.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, kl. 11:00 miðvikudaginn 20. nóvember 2013.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf P-kk-nf V-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fullnustu refsingar hans er frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 160.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, en sæti ella fangelsi í 12 daga, greiðist sektin ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 312.622 krónur í sakarkostnað og er þar meðtalin þóknun skipaðs verjanda hans, B-kk-ef J-kk-ef hrl., að fjárhæð 200.800 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf