S-94/2014

I

Mál þetta, sem tekið var til dóms 15. janúar síðastliðinn, er höfðað með ákæru sérstaks saksóknara, útgefinni 7. febrúar 2014 á hendur G-kk-þgf Þ-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2006, 2007, 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2005, 2006, 2007 og 2008, með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum gjaldárin 2006, 2007 og 2008 vegna tekjuáranna 2005, 2006 og 2007 tekjur frá Sjólaskipum hf., kt. [...] (síðar Hafnarfell hf.), sem skattskyldar eru skv. 1. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga, en með þessu vanframtaldi ákærði tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn um samtals að fjárhæð kr. 79.791.019, sem honum bar að greiða af tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð kr. 28.967.143, sem sundurliðast sem hér að neðan greinir, og með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum gjaldárin 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2007 og 2008 erlendar vaxtatekjur af bankareikningum ákærða í Landsbankanum í Lúxemborg, sem skattskyldar eru skv. 3. tl. C-liðar 7. gr., sbr. 8. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, en með þessu vanframtaldi ákærði fjármagnstekjuskattstofn sinn um samtals kr. 4.902.529, sem honum bar að greiða af fjármagnstekjuskatt samtals að fjárhæð kr. 490.253, sem sundurliðast sem hér greinir:

Gjaldárið 2006:

Tekjuskattur og útsvar:

Framtaldar tekjur kr. 4.858.190

Vanframtaldar tekjur kr. 7.823.900

Tekjuskattur, skattprósenta 24,75% kr. 1.936.415

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 1.019.454

Sérstakur tekjuskattur 2% kr. 85.974

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 3.041.843

Gjaldárið 2007:

Tekjuskattur og útsvar:

Vanframtaldar tekjur kr. 12.586.398

Vanframtaldar tekjur í formi bifreiðar kr. 4.960.000

Tekjuskattur, skattprósenta 23,75% kr. 4.167.270

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 2.286.296

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 6.453.566

Gjaldárið 2008:

Tekjuskattur og útsvar:

Vanframtaldar tekjur kr. 54.420.721

Tekjuskattur, skattprósenta 22,75% kr. 12.380.714

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 7.091.020

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 19.471.734

Fjármagnstekjuskattur:

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 503.608

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur, skattprósenta 10% kr. 50.361

Gjaldárið 2009:

Fjármagnstekjuskattur:

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 4.398.921

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur, skattprósenta 10% kr. 439.892

Samtals vangreiddur tekjuskattur og útsvar: kr. 28.967.143

Samtals vangreiddur fjármagnstekjuskattur: kr. 490.253

Framangreind brot ákærða teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði sótti þing við þingfestingu málsins 21. maí 2014 og með honum H-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómslögmaður sem var skipuð verjandi ákærða að hans ósk. Ákærði neitaði sök. Verjandi skilaði greinargerð í málinu fyrir ákærða 12. júní 2014, sbr. heimild 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Voru kröfur ákærða aðallega að málinu yrði vísað frá dómi en til vara að hann yrði sýknaður. Til þrautavara krafðist ákærði þess að refsing yrði felld niður, en til þrautaþrautavara að honum yrði gerð vægasta refsing. Skipaður verjandi ákærða krefst málsvarnarlauna sér til handa.

Með úrskurði dómsins 22. október 2014 var frávísunarkröfu ákærða hafnað.

II

Með bréfi ríkiskattstjóra 12. mars 2009 var ákærða send fyrirspurn þar sem meðal annars var óskað upplýsinga og skýringa um notkun hans á erlendu greiðslukorti sínu á Íslandi á tekjuárunum 2006 og 2007. Var óskað ítarlegra upplýsinga um hvernig uppgjör á greiðslukortaúttektunum hefði farið fram, erlendar bankainnistæður og hvernig þær væru til komnar, væri um þær að ræða. Þá var lagt fyrir ákærða að leggja fram yfirlit frá þeim erlendum bönkum sem um ræði, færsluhreyfingar áranna 2006-2008 og gera grein fyrir öðrum tegundum eigna og tekna erlendis. Svar ákærða barst með bréfi 28. apríl 2009. Þar segir meðal annars að ákærði hafi notað greiðslukort útgefið í Lúxemborg hér á landi og erlendis. Þá kemur fram að ákærði hafi starfað sem útgerðarstjóri á Íslandi, í Afríku og á Kanaríeyjum, en einnig hafi hann veitt fyrirtækinu Atlantic Pelagic í Máritaníu ráðgjöf á árunum 2006, 2007 og 2008. Þá segir að ákærði hafi ekki fengið eiginlegar launagreiðslur fyrir umrædd störf heldur kreditkort, útgefið í Lúxemborg, sem ákærði gat nýtt. Hafi reikningar vegna notkunar kortanna verið sendir til Atlantic Pelagic, sem hafi greitt reikningana.

Með bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins 2. október 2009 til efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra var máli ákærða vísað til opinberrar rannsóknar vegna gruns um brot á ákvæðum laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga og eftir atvikum brotum á ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er tekið fram að málið sé sent á grundvelli gagna um skattskil ákærða vegna tekjuáranna 2006, 2007 og 2008 og að tilefni athugunar skattrannsóknarstjóra ríkisins sé tilkynning frá ríkisskattstjóra um notkun ákærða á erlendu greiðslukorti hér á landi. Hafi ríkisskattstjóri vísað máli ákærða til skattrannsóknarstjóra með bréfi 27. maí 2009.

Þann 3. nóvember 2009 gerði efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra húsleit á heimili ákærða og lagði þar hald á tiltekin gögn til rannsóknar. Með bréfi ríkislögreglustjóra 30. nóvember 2009 var skattrannsóknarstjóra ríkisins sent mál ákærða til frekari rannsóknar. Í bréfinu er tekið fram að þess sé vænst að frekari rannsókn verði gerð í samráði við efnahagsbrotadeild og að henni lokinni verði metið hvort tilefni sé til að vísa málinu á ný til efnahagsbrotadeildar. Hófst rannsókn á máli ákærða hjá skattrannsóknarstjóra 24. febrúar 2010 og var lokið í desember 2012. Skýrsla skattrannsóknarstjóra ríkisins var send ríkisskattstjóra 10. desember 2012 til endurákvörðunar opinberra gjalda.

Með bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins 10. september 2013 til sérstaks saksóknara var máli ákærða vísað til rannsóknar lögreglu vegna meintra brota á ákvæðum laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga og eftir atvikum almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Segir í bréfinu að málið sé sent á grundvelli fyrirliggjandi gagna um rannsókn skattrannsóknarstjóra ríkisins á skattskilum ákærða vegna tekjuáranna 2005 – 2008. Þá segir að rannsóknin hafi meðal annars leitt í ljós að ákærði hafi staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2006 til og með 2009 vegna áðurgreindra tekjuára og með þeim hætti vanrækt að gera grein fyrir skattskyldum tekjum sínum frá Kenora Shipping Company Ltd. og vaxtatekjum af erlendum bankareikningum. Þá hafi ákærði vanrækt að gera grein fyrir hlutabréfaeign sinni hjá Landsbankanum í Lúxemborg. Einnig hafi ákærði vanrækt að gera grein fyrir launatekjum vegna tekjuársins 2006 en oftalið tekjur vegna tekjuársins 2008. Segir í bréfinu að vanframtaldar tekjur nemi 78.861.469 krónum. Sé í þeirri fjárhæð tekið tillit til of talinna tekna tekjuársins 2008 að fjárhæð 7.029.550 krónur. Þá nemi vanframtaldar vaxtatekjur samtals 4.902.529 krónum. Kunni framannefnd háttsemi að varða ákærða refsingu. Ákærði var yfirheyrður hjá sérstökum saksóknara 29. október og 12. desember 2013.

Í greinargerð ákærða segir meðal annars að ákærði hafi starfað sem útgerðarstjóri hjá Sjólaskipum hf. á árunum 2005 – 2007 og hafi einkum starfað í Máritaníu. Þegar störfum hans þar hafi lokið hafi hann starfað fyrir norskt félag á árunum 2007 – 2008 en vinni nú sambærileg störf fyrir íslenskt félag. Á árunum 2005 – 2008 hafi ákærði veitt ráðgjöf til fyrirtækis í Máritaníu, Atlantic Pelagic. Hafi ákærði fengið greitt fyrir ráðgjöfina með þeim hætti að hann hafi fengið greiðslukort útgefið í Lúxemborg og haft heimild til að nýta kortið upp að þeirri fjárhæð sem hann hafi unnið fyrir. Hafi ákærði ekki áttað sig á því að honum bæri að telja slíkar greiðslur fram til skatts. Hafi greiðslukortareikningurinn verið greiddur af reikningi í eigu Atlantic Pelgic hjá Landsbankanum í Lúxemborg en ákærði hafi í einhverjum tilvikum tekið við tilkynningum fyrir hönd félagsins. Þá hafi fyrirsvarsmaður Atlantic Pelagic falið ákærða að lýsa kröfu í þrotabú Landsbankans vegna reikningsins fyrir hönd félagsins. Þegar greitt hafi verið úr búinu haustið 2012 hafi ákærði millifært fjármunina inn á reikning systurfélags Atlantic Pelagic, Trawlers Management.

Ákæra var gefin út 7. febrúar 2014 og málið þingfest 21. maí 2014. Sem fyrr segir var kröfu ákærða um að málinu yrði vísað frá dómi hafnað með úrskurði dómsins 22. október 2014. Aðalmeðferð í málinu fór fram 15. janúar 2015.

III

Samkvæmt greinargerð ákærða er krafa hans um sýknu byggð á því að ákærði hafi ekki fengið nema hluta þeirra greiðslna sem um ræði. Eins og fram hafi komið í skýrslum ákærða og í yfirlýsingu Atlantic Pelagic hafi ákærði fengið greiddar ákveðnar fjárhæðir fyrir vinnu sína fyrir félagið og hafi óskað eftir því vorið 2009 að fá að greiða opinber gjöld af þeim greiðslum vegna tekjuáranna 2006 og 2007. Hafi ákærði greitt opinber gjöld af þessum greiðslum samkvæmt framtali 2009 vegna tekna á árinu 2008. Þá hafi ákærði talið að vinnuveitandi hans, Sjólaskip hf., hafi greitt öll opinber gjöld vegna bifreiðar sem félagið hafi keypt fyrir ákærða. Kveðst ákærði telja að það sé á ábyrgð þáverandi vinnuveitanda að standa skil á gjöldum þessum enda hafi þau verið hluti af launagreiðslum til ákærða.

Ákærði krefst þess til vara að refsing verði felld niður vegna þess langa tíma sem meðferð málsins hefur tekið skattyfirvöldum, galla á málsmeðferð og þess hve gríðarleg áhrif það hefur haft á ákærða og fjölskyldu hans að málið hefur tekið rúm fimm ár. Ákærði hafi strax og málið kom upp óskað eftir því að standa skil á vangoldnum sköttum en beiðni hans hafi ekki verið svarað. Vísar ákærði til þess að það skjóti skökku við að mál sem hefjist á stjórnsýslustigi þar sem aðila máls beri að veita upplýsingar og afla gagna endi sem sakamál þar sem byggt sé á þeim sömu gögnum þrátt fyrir að sakborningur sé á engan hátt skylt að veita aðstoð við gagnaöflun opinberra mála.

Krafa ákærða um vægustu refsingu er byggð á þeim sjónarmiðum sem teflt er fram til stuðnings öðrum kröfum hans. Vísað er til þess að ákærði hafi ekki á neinn hátt haft persónulegan ávinning af ætluðu broti; hann sé ekki eignamaður; hann hafi sýnt hlutaðeigandi yfirvöldum samvinnu við rannsókn málsins og skýrt hreinskilningslega frá sjónarmiðum sínum og staðreyndum eins og þær hafi snúið að honum. Þá hafi ákærði farið fram á að skattframtölum hans yrði breytt og að hann gæti greitt vangoldna skatta um leið og honum varð ljóst að hann hafði ekki staðið réttilega að skattskilum sínum. Loks hafi ákærði ekki haft neinn að ásetning til þess að skjóta undan skatti.

IV

Ákærði gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst vera lærður vélfræðingur og hafa á árunum 2005 – 2008 starfað hjá Sjólaskipum hf. í Hafnarfirði og að hluta til fyrir Atlantic Pelagic í Máritaníu. Um sitthvorn lögaðilann sé að ræða, eignarhald væri aðskilið en tengsl hefðu verið á milli þessara aðila. Hafi Sjólaskip hf. átt viðskipti við Atlantic Pelagic. Ákærði kvaðst hafa skilað skattframtölum vegna tekna sinna á þessum árum en eins og fram hafi komið í bréfi frá apríl 2009 til ríkisskattstjóra þá hafi ákærða láðst að skila upplýsingum um tekjur frá Atlantic Pelagic en allar tekjur sem hann hafi fengið fyrir vinnu sína hjá Sjólaskipum hf. hafi verið gefnar upp. Kvaðst ákærði hafa óskað eftir því að endurgera skattframtöl en ekki fengið svar við því. Þá kom fram hjá ákærða að hann kannaðist við að framlögð skattframtöl hans og eiginkonu hans í málinu fyrir gjaldárin 2006, 2007, 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2005, 2006, 2007 og 2008 væru rétt afrit. Deloitte hefði annast gerð framtalanna sem byggðu á launaseðlum og öðrum hefðbundnum gögnum. Ákærði staðfesti að framtölin gæfu rétta mynda af þeim tekjum sem hann hefði haft á Íslandi en láðst hefði að gefa upp tekjur sem hann hefði haft frá Atlantic Pelagic. Spurður um framlögð greiðslukortayfirlit sem tilgreini ákærða sem korthafa þá kvaðst hann kannast við yfirlitin og sagði þau sýna úttektir hans af greiðslukorti sem hann hefði haft frá Atlantic Pelagic. Þetta væru þær greiðslur sem hann hefði óskað eftir að greiða af opinber gjöld. Þá kannaðist ákærði við að hafa verið með erlent greiðslukort útgefið af Landsbankanum í Luxemborg. Hafi Atlantic Pelagic séð um að greiða úttektir ákærða sem hefði unnið verkefni fyrir félagið samkvæmt samkomulagi þar um.

Spurður um aðrar tekjur en framtaldar tekjur frá Sjólaskipum hf. bar ákærði að hann hefði einnig haft tekjur í formi úttekta af greiðslukortum á þeim árum sem voru til rannsóknar, sem honum hefði láðst að gefa upp. Ákærði bar að úttektir af greiðslukortum hefði með réttu átt að telja fram til skatts sem tekjur og ítrekaði að hann hefði óskað eftir því að leiðrétta framtölin.

V

Ákærða er gefið að sök meiriháttar brot gegn skattalögum sem varðar við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2006, 2007, 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2005, 2006, 2007 og 2008 með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum gjaldárin 2006, 2007 og 2008 vegna tekjuáranna 2005, 2006 og 2007 tekjur frá Sjólaskipum hf., sem skattskyldar eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Með þessu vantaldi ákærði tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn um samtals 79.791.019 krónur, en af þeirri fjárhæð bar honum að greiða tekjuskatt og útsvar samtals 28.967.143 krónur, sbr. sundurliðun að framan í kafla I. Einnig er ákærða gefið að sök að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum gjaldárin 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2007 og 2008 erlendar vaxtatekjur af bankareikningum ákærða í Landsbankanum í Lúxemborg, sem skattskyldar eru samkvæmt 3. tölulið C-liðar 7. gr., sbr. 8. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Með þessu vantaldi ákærði fjármagnstekjuskattstofn sinn um 4.902.529 króna, en af þessari fjárhæð bar honum að greiða fjármagnstekjuskatt, 490.253 krónur, sbr. sundurliðun í kafla I hér að framan.

Mál þetta er að rekja til aðgerða ríkisskattstjóra um öflun upplýsinga um hreyfingar á greiðslukortum sem gefin voru út og skuldfærð erlendis en notuð á Íslandi til úttektar í bönkum eða til greiðslu fyrir vöru eða þjónustu. Tilgangur rannsóknarinnar mun hafa verið að leita uppi eignir íslenskra aðila erlendis sem ekki væri greint frá á skattframtölum. Samkvæmt þeim gögnum sem ríkiskattsstjóri aflaði hafði ákærði notað erlent greiðslukort í viðskiptum á Íslandi.

Með bréfi ríkisskattstjóra 12. mars 2009 var ákærða send fyrirspurn samkvæmt 94. gr. laga nr. 90/2003 og var lagt fyrir ákærða að leggja fram ítarlegar upplýsingar um erlendar bankainnstæður, hvernig þær væru til komnar, væri um þær að ræða og leggja fram viðeigandi gögn. Í svarbréfi ákærða 28. apríl sama ár segir að ákærði hafi notað greiðslukort útgefið í Lúxemborg bæði hér á landi og erlendis. Félagið Atlantic Pelagic hefði greitt reikninga vegna notkunarinnar sem laun til ákærða fyrir ráðgjöf fyrir félagið. Einnig kemur fram í bréfinu að ákærði eigi engin yfirlit yfir greiðslukortanotkunina en hann viðurkenni að greiðslukortaúttektirnar séu skattskyldar tekjur sem láðst hafi að telja fram. Er beðist velvirðingar á mistökunum og jafnframt óskað eftir því að ríkisskattstjóri hækki tekjuskattstofn ákærða vegna áranna 2006 og 2007 um tilgreindar upphæðir, en vegna tekna ársins 2008 yrðu 155.000 evrur taldar fram á framtali 2009. Skattrannsóknarstjóri taldi skýringar ákærða ófullnægjandi og vísaði hann málinu til efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra til opinberrar rannsóknar í október 2009.

Þann 3. nóvember 2009 var gerð húsleit á heimili ákærða þar sem haldlögð voru gögn, meðal annars erlend greiðslukortayfirlit, yfirlit yfir þrjá bankareikninga í Landsbankanum í Lúxemborg og gjaldeyrisreikninga í íslenskum krónum, evrum og í bandaríkjadölum. Þeir bankareikningar sem um er að ræða eru númer [...] í íslenskum krónum, [...] í evrum og númer [...] í bandaríkjadölum, allir stílaðir á viðskiptamann númer [...]. Tekin var skýrsla af ákærða hjá efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra 27. nóvember 2009 og málið í kjölfarið sent skattrannsóknarstjóra ríkisins til frekari rannsóknar sem stóð yfir frá febrúar 2010 til ársloka 2012.

Ákærði staðfesti fyrir dómi að framlögð skattframöl hans gæfu rétta mynd af þeim tekjum sem hann hefði haft á Íslandi en viðurkenndi að láðst hefði að gefa upp tekjur sem hann hefði haft frá félaginu Atlantic Pelagic. Þá kom fram hjá ákærða fyrir dómi að hann kannaðist við greiðslukortayfirlit í rannsóknargögnum málsins en hann bar að þau tilgreindu úttektir hans af greiðslukorti sem hann hefði haft frá Atlantic Pelagic. Af hálfu ákærða eru ekki gerðar athugasemdir við þær fjárhæðir sem byggt er á í ákæruskjalinu.

Ákærði neitaði því að hafa átt fyrrnefnda bankareikninga í Lúxemborg. Af rannsóknargögnum verður ekki annað ráðið en að greiðslukortareikningar ákærða séu vegna einkaneyslu hans og að þeir hafi verið skuldfærðir af nefndum bankareikningum. Meðal rannsóknargagna eru yfirlit yfir þrjá bankareikninga í Landsbankanum í Lúxemborg sem fundust við húsleit á heimili ákærða í nóvember 2009. Efst í vinstra horni á öllum yfirlitum þessum kemur fram viðskiptamanna-númerið [...]. Af bréfi bankans til ákærða 10. febrúar 2009 má án nokkurs vafa ráða að ákærði hafi hið tilgreinda viðskiptamannanúmer hjá bankanum. Í tölvupósti starfsmanns Landsbankanum í Lúxemborg, [...] 31. ágúst 2006 til ákærða er honum greint frá því að reikningur hans sé yfirdregin sem nemi 14.652,34 evrum. Ákærði svaraði póstinum sama dag og kveðst ætla að láta gera eitthvað í þessu snarlega. Þann 12. mars 2007 sendi ákærði tölvupóst til sama starfsmanns bankans og spyr: „Hver er nú staðan á reikningi mínum?“ Fékk ákærði upplýsingar frá bankanum um stöðu reikningsins daginn eftir. Þá liggur fyrir að ákærði lýsti í eigin nafni kröfum í þrotabú Landsbankans í Lúxemborg 31. mars 2009, 36.463.968 krónur vegna bankareiknings númer [...] og 159.867 evrum vegna bankareiknings númer [...]. Þykir framangreint staðfesta, svo ekki verður um villst, að ákærði hafi verið eigandi þeirra reikninga hjá Landsbankanum í Lúxemborg sem um ræðir og hafi haft umráð yfir reikningunum.

Ákærði styður sýknukröfu sína þeirri fullyrðingu að ákæra í málinu sé röng þar sem hann sé ákærður fyrir að hafa vantalið tekjur á árunum 2006, 2007 og 2008 frá Sjólaskipum hf. og með því vantalið tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn um tilgreinda fjárhæð svo og erlendar vaxtatekjur á tilgreindu tímabili. Þetta sé rangt. Ákærði hafi verið starfsmaður Sjólaskipa hf. og hafi allar tekjur frá félaginu, utan ein bifreið, verið tilgreindar á framlögðum skattframtölum ákærða í málinu. Aðrar tekjur sem ákærði hafi fengið á þessum árum og honum láðist að telja fram hafi verið frá máritaníska félaginu Atlantic Pelagic. Hafi þær verið greiddar í gegnum greiðslukort. Þá telji ákæruvaldið að greiðslur frá félaginu Kenora Shipping Company Ltd. á bankareikning í Lúxemborg hafi verið launagreiðslur til ákærða sem hann hafi ekki talið fram. Það sé rangt enda hafi ákærði ekki unnið fyrir það félag.

Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að hluti af launagreiðslum Sjólaskipa hf. til ákærða var lagður inn á reikning ákærða á Íslandi og gefinn upp til skatts, en hluti launa hans hafi verið greiddur með milligöngu Kenora Shipping Company Ltd. inn á erlenda bankareikninga í eigu ákærða hjá Landsbankanum í Lúxemborg árin 2005, 2006 og 2007, það er reikninga nr. [...] og [...]. Nýtti ákærði sér þessa fjármuni með því að draga á reikningana með greiðslukorti í hans eigu. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt hvílir sú skylda á þeim sem eru heimilisfastir hér á landi að greiða tekjuskatt af tekjum sínum hvar sem þeirra er aflað. Samkvæmt fyrirtækjaskrá RSK er félagið Kenora Shipping Company Ltd. skráð með lögheimili á Kýpur og íslenska kt. [...]. Umboðsaðili er skráður Hafnarfell hf., kt. [...], Hafnarfirði. Óháð því hvort hið fyrrnefnda félag er dótturfélaga eða systurfélag Sjólaskipa hf. (síðar Hafnarfells hf.) verður ekki talið að ákæra sé röng að því leyti að vanframtaldar tekjur ákærða voru að hluta til greiddar frá Sjólaskipum hf. til félagsins Kenora Shipping Company Ltd. sem hluti af launum ákærða. Við það er miðað í ákæruskjali að þessar tekjur hafi runnið til ákærða og þykir ákæruvaldið hafa fært fyrir því viðhlítandi sönnur. Þykir sannað að fjármunir þeir sem um ræðir hafi verið lagðir inn á bankareikninga í eigu ákærða sem hann hafi haft full umráð yfir eins og að framan er rakið. Eru slíkar greiðslur tilgreindar á „skjámynd“ af skjali úr töflureikni undir heitinu „landmenn“ fyrir þau almanaksár sem um ræðir. Er nafn ákærða á skjalinu og greiðslurnar skráðar með skýringunni „Gr. til Lúx“ eða „Lux“. Á þetta einnig við um andvirði bifreiðarinnar [...] að fjárhæð 4.960.000 króna sem félagið Kenora Shipping Company Ltd. greiddi fyrir ákærða 2006. Var sölureikningur bifreiðarinnar stílaður á ákærða. Í fyrrnefndu svarbréfi ákærða til ríkisskattstjóra 28. apríl 2009 segir að ákærði hafi ekki gert sér grein fyrir því að um skattskyldar tekjur væri að ræða. Það leysir ákærða þó ekki undan refsiábyrgð í málinu. Bar ákærða því sem skattskyldum aðila að halda reiður á öllum þeim tekjum sem hann fékk greiddar, gefa þær upp til skatts og greiða af þeim lögboðna skatta. Það gerði ákærði ekki og verður að telja það stórfellt hirðuleysi af hans hálfu. Hefur ákærði ekki gefið haldbærar skýringar á þessari vanrækslu sinni.

Varnir ákærða lúta einnig að reglum um bann við endurtekinni málsmeðferð vegna refsiverðrar háttsemi eða tvöfaldri refsingu (ne bis in idem). Vísað er til þess að ákærði hafi mátt þola refsingu í formi álags á meinta vantalda gjaldstofna með úrskurði ríkisskattstjóra 28. nóvember 2013 og leiðréttingu þess úrskurðar 29. janúar 2014. Hafi sú álagning verið greidd ásamt álagi. Úrskurðurinn hafi verið kærður til yfirskattanefndar en niðurstaða liggi ekki fyrir. Með því að sækja nú mál á hendur ákærða fyrir sama brot sé brotið gegn meginreglunni um tvöfalt refsinæmi, sbr. 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. einnig ákvæði 6. gr. sáttmálans, sbr. lög nr. 62/1994 og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944.

Í dómum Hæstaréttar Íslands hefur ítrekað reynt á túlkun á framannefndum ákvæðum laga um tekjuskatt og laga um virðisaukaskatt, ákvæðum mannréttindasáttmála Evrópu og úrlausnum mannréttindadómstólsins. Í dómi Hæstaréttar frá 22. september 2010 í málinu nr. 371/2010 var komist að þeirri niðurstöðu að óvissu gætti um skýringu á gildissviði og inntaki 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu, enda hafi ekki verið samræmi í skýringu á greindu ákvæði í dómum mannréttindadómsins. Í forsendum réttarins segir berum orðum að engin fordæmi séu fyrir því frá mannréttindadómstólnum að það fari í bága við 4. gr. 7. viðauka sáttmálans að stjórnvöld beiti álagi á skattstofna vegna brota á reglum um að telja fram til skatts og að sama manni séu í öðru máli gerð refsiviðurlög fyrir dómi vegna sömu málsatvika. Hafi sú skipan þvert á móti ekki verið talin andstæð fyrrnefndu ákvæði. Þá er sagt að svo til greina komi á slá því föstu að þessi skipan skattamála á Íslandi fái ekki staðist vegna ákvæða mannréttindasáttmála Evrópu verði að minnsta kosti að liggja skýrt fyrir að íslensk lög fari í bága við ákvæði sáttmálans, eftir atvikum í ljósi dóma mannréttindadómstólsins. Þá er í dómi Hæstaréttar Íslands 22. maí 2014 í málinu nr. 416/2013 vísað til ofangreinds dóms réttarins. Orðrétt segir í forsendum dómsins: „Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur ekki verið talið að það fari í bága við bann við endurtekinni málsmeðferð þótt stjórnvöld hafi áður gert manni að greiða skatt af álagi á skattstofn og sama manni sé síðan í öðru máli gerð viðurlög vegna sömu málsatvika.“ Vísar Hæstiréttur í þessu sambandi til dóma réttarins í málunum nr. 371/2010, 323/2013 og 465/2013. Með vísan til þess sem nú hefur verið rakið þykja vera skýr fordæmi Hæstaréttar Íslands fyrir þeirri niðurstöðu að heimilt sé, að óbreyttri löggjöf, að haga skipan skattamála á þann veg að fjallað sé um beitingu álags og ákvörðun refsingar í sitt hvoru málinu, þótt þau geti átt rót sína að rekja til sömu eða samofinna atvika. Verður ekki fallist á að sýkna beri ákærða af þeirri ástæðu að honum hafi með framangreindum úrskurði verði gert að greiða vangoldin opinber gjöld með álagi.

Ákærði krefst þess enn fremur, verði ekki fallist á sýknukröfu hans, að brot hans eigi að vera refsilaust. Vísað er til aldurs ákærða og þess að ekkert tjón hafi orðið af meintu lögbroti ákærða en hann hafi greitt til ríkissjóðs þau opinberu gjöld sem ákæruvaldið telji að hann hafi vantalið, auk álags. Þá beri að líta til þess tíma sem meðferð málsins hafi tekið hjá skattyfirvöldum og þeirra áhrifa sem málið hafi haft á ákærða og fjölskyldu hans í tæp sex ár.

Þrátt fyrir að mál þetta hafi verið til rannsóknar hjá skattyfirvöldum og lögreglu frá febrúar 2009 til desember 2013 er til þess að líta einhverjar tafir urðu á öflun gagna í málinu. Einnig þess að ákærði hafði undir höndum yfirlit yfir erlenda bankareikninga sem hann leyndi fyrir rannsóknaraðilum en fundust við húsleit lögreglu á heimili ákærða. Mál ákærða var sent sérstökum saksóknara í september 2013, sem tók skýrslur af ákærða í október og desember 2013. Var ákæra gefin út 7. febrúar 2014. Með vísan til þessa er ekki fallist á það með ákærða að þær tafir hafi orðið á rannsókn málsins sem áhrif geti haft á ákvörðun refsingar ákærða. Sama á við um önnur tilgreind atvik. Er þessari kröfu því hafnað.

Samkvæmt framangreindu er að mati dómsins sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæruskjali og er háttsemin þar réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í febrúar [...]. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur hann ekki sætt refsingu. Brot ákærða varðar skil á efnislega röngum skattframtölum samfellt í fjögur ár og varða verulegum fjárhæðum. Eru brot ákærða stórfelld og verða heimfærð undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í níu mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt verður ákærði jafnframt, að teknu tilliti til greiðslu álags af opinberum gjöldum, sbr. 108. gr. sömu laga, dæmdur til að greiða 80.700.000 króna sekt til ríkissjóðs. Verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins skal ákærði sæta í hennar stað 12 mánaða fangelsi.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef K-kvk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 716.720 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Taka málsvarnarlaunin til vinnu verjanda á rannsóknarstigi og við meðferð málsins fyrir dómi. Annan sakarkostnað leiddi ekki af málinu.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf F-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari dæmir málið.

D ó m s o r ð:

Ákærði, G-kk-nf Þ-kk-nf, sæti fangelsi í níu mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 80.700.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 12 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef K-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 716.720 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf