E-2813/2016

Mál þetta höfðaði þrotabú Kansas ehf., Ægisgötu 26, Reykjavík, með stefnu birtri 21. júlí 2016 á hendur Skapalóni vefstofu ehf., Tryggvagötu 17, Reykjavík. Málið var dómtekið 3. nóvember sl.

Stefnandi krefst þessa:

Að rift verði greiðslu Janúar ehf., síðar Kansas ehf., til stefnda að fjárhæð 5.026.000 krónur, sem fram fór 24. júlí 2014 með greiðslu í peningum, og greiðslu að fjárhæð 1.680.565 krónur sem fram fór 22. september 2014 með því að stefnda voru afhent tæki samkvæmt reikningi Janúar ehf. nr. 1594, dags. 31. ágúst 2014, til greiðslu skuldar á viðskiptareikningi stefnda hjá Janúar.

Að stefnda verði gert að greiða stefnanda 6.706.565 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 5.026.000 krónum frá 24. júlí 2014 til 22. september sama ár, en af 6.706.565 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Að stefndi verði dæmdur til að greiða málskostnað.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar. Frávísunarkröfu sem stefndi hafði uppi var hafnað með úrskurði 10. maí sl.

Bú Kansas ehf., áður Janúar ehf., var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 21. október 2015. H-kk-nf K-kk-nf hrl. var skipaður skiptastjóri. Innköllunarfresti lauk 2. janúar 2016 og var fyrsti skiptafundur haldinn 29. janúar 2016. Frestdagur við skiptin var 9. mars 2015.

Kröfuskrá var lögð fram á fyrsta skiptafundi í þrotabúinu 29. janúar 2016. Lýst hafði verið 20 forgangs- og almennum kröfum samtals að fjárhæð rúmlega 91 milljón króna. Öllum forgangskröfum var hafnað í skránni, en ekki tekin afstaða til almennra krafna. Á skiptafundinum voru lögð fram mótmæli við höfnun frá öllum forgangskröfuhöfum og málefninu frestað til síðari fundar. Af gögnum málsins má ráða að í byrjun þessa árs hafi fengist niðurstaða um allar forgangskröfur. Voru viðurkenndar kröfur samtals að fjárhæð 3.877.692 krónur. Ekki hefur verið tekin afstaða til almennra krafna, en lýst var kröfum samtals að fjárhæð 72.429.616 krónur.

Fjögur fyrirtæki í auglýsingarekstri eignuðust Kansas ehf., sem þá hét Janúar, og hófu sameiginlegan rekstur í ársbyrjun 2014. Samstarfið gekk illa og um sumarið var því hætt og eignir færðar til fyrirtækjanna á ný. Stefndi Skapalón var eitt þessara félaga.

Meðal ágreiningsefna í málinu er hvort stefndi hafi verið nákominn hinu gjaldþrota félagi. Stefnandi lagði fram upplýsingar um félögin sem stóðu að félaginu og stefnda. Virðist sem skiptastjóra hafi ekki tekist að afla gagna frá félögunum beint, en orðið að styðjast við opinber gögn. Verður nú rakið stuttlega það sem kemur fram í framlögðum skjölum og þýðingu hefur um ágreiningsefni þetta.

Eins og áður segir hóf hið gjaldþrota félag rekstur auglýsingastofu í ársbyrjun 2014. Formlega var gengið frá kaupum félagsins m.a. á öllu hlutafé í stefnda Skapalóni, sem hafði verið í eigu CMYK ehf. Með samkomulagi dags. 4. júlí 2014 var ákveðið að slíta félaginu og miða slitin við 30. júní. Kaupsamningur um kaup á hlutafé í stefnda gekk þá til baka og eignaðist CMYK hlutaféð á ný.

Stefndi var hluthafi í hinu gjaldþrota félagi. Samkvæmt ársreikningi félagsins 2012 átti stefndi 1/3 hlutafjár, á móti Auglýsingamiðlun ehf. og Fíton ehf.

Þá er upplýst um stjórnir og framkvæmdastjóra og prókúruhafa nokkurra af þeim félögum sem tengdust hinu gjaldþrota félagi. Meðal annars hefur S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf setið í stjórn félagsins, en hann var jafnframt stjórnarmaður og hluthafi í CMYK ehf.

Er ekki þörf á að rekja þessi tengsl félaganna nánar.

Stefnandi höfðar mál þetta til riftunar á tveimur greiðslum til stefnda. Annars vegar greiðslu á 5.026.443 krónum sem fór fram þann 24. júlí 2014 með millifærslu, hins vegar afhendingu tækja sem hafi verið talin upp á reikningi dags. 31. ágúst 2014 að fjárhæð 1.690.565 krónur. Stefnandi segir að eftir að síðari greiðslan var innt af hendi hafi enn verið skuld við stefnda á viðskiptareikningi að fjárhæð 2.714.603 krónur.

Um fyrrnefndu greiðsluna, millifærslu á rúmlega 5 milljónum króna, eru fátækleg gögn í skjölum málsins. Þessi millifærsla kemur fram á útskrift úr bókhaldi merkt hreyfingar lánardrottna. Í athugun sem endurskoðandi vann fyrir skiptastjóra stefnda segir að þessi greiðsla hafi verið til að gera upp skuld við stefnda á lánardrottnareikningi. Skuld við stefnda hafi myndast vegna orlofsskuldbindinga að fjárhæð samtals 5.886.308 krónur.

Um síðari greiðsluna, afhendingu tækja, liggja ekki önnur gögn fyrir en þrír reikningar. Þeir eru allir dags. 31. ágúst 2014. Fyrst er reikningur nr. 1581 að fjárhæð 2.121.660 krónur með virðisaukaskatti. Næst er kreditreikningur nr. 1593 um sömu fjárhæð. Loks er reikningur nr. 1594 um 1.690.565 krónur, þ.e. sama reikningsfjárhæð og í hinum, en án virðisaukaskatts.

G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, sem var fjármálastjóri hins gjaldþrota félags frá því að starfsemin hófst og fram í ágúst 2014, gaf skýrslu fyrir dómi. Hann sagði að í byrjun hefðu tveir eigendur lánað félaginu 16 milljónir króna hvor. Hann kvaðst halda að þetta hefðu verið víkjandi lán. Reksturinn hefði gengið ágætlega, en það hefði verið ákveðið að skipta félaginu aftur í lok júní og sér hefði verið falið að ljúka því uppgjöri.

Varðandi millifærslu til stefnda þá kvaðst G-kk-nf halda að hann hefði sjálfur gengið frá henni. Það hefði verið að frumkvæði S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, sennilega þó ekki bein fyrirmæli. Hann hefði beðið um að stefndi fengi greiðslu á sama hátt og aðrir hluthafar hefðu fengið. G-kk-nf tók fram að á þessum tíma hefði hann ekki talið að félagið væri á leið í þrot. Ekki myndi vanta mikið upp á til að allir fengju sitt.

G-kk-nf kvaðst ekki muna eftir að stefndi hefði keypt tæki af Kansas á meðan hann starfaði. Hann hefði gert lista um allan búnað og tæki sem félagið hefði átt. Sennilega hefði aðeins verið á listanum það sem hafði verið keypt eftir að starfsemi Kansas hófst. Hann sagði að þegar starfsemi Skapalóns var flutt hefðu þeir starfsmenn sem fóru þangað tekið það sem þeir hefði verið með.

Eftir að gjaldþrotaskipti hófust skiluðu fyrrum forsvarsmenn félagsins skattframtölum og virðisaukaskattsskýrslum. Skiptastjóri krafðist þess hjá skattstjóra að framtöl þessi og skýrslur yrðu lögð til hliðar. Jafnframt krafðist hann þess að leiðrétting sem hafði verið gerð á álagningu virðisaukaskatts yrði afturkölluð. Mun svo hafa verið gert þannig að lýst krafa Tollstjóra hefur ekki verið lækkuð.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi segir ljóst að tap kröfuhafa í þrotabúinu sé gríðarlegt og að kröfuhöfum hafi verið mismunað stórlega. Þrotabúið hafi lýst yfir riftun umræddra greiðslna.

Stefnandi byggir á því að stefndi sé nákominn hinu gjaldþrota félagi í skilningi 3. gr. gjaldþrotalaga.

Stefnandi byggir riftunarkröfu aðallega á 1. ml. 2. mgr. 131. gr. gjaldþrotalaga, og endurgreiðslukröfu á 1. mgr. 142. gr. Í báðum tilvikum hafi verið um að ræða gjöf. Ekkert raunverulegt eða réttmætt endurgjald hafi komið fyrir. Til vara er byggt á því að stefndi sé nákominn, sbr. 2. ml. 2. mgr. 131. gr.

Stefnandi byggir einnig á 134. gr. og 1. mgr. 142. gr. gjaldþrotalaga. Skuld hafi verið greidd nákomnum áður en 24 mánuðir voru til frestdags. Greitt hafi verið með óvenjulegum greiðslueyri og fyrr en eðlilegt var. Nánar vísar stefnandi til erfiðrar fjárhagsstöðu félagsins á greiðsludegi. Telur hann að greidd hafi verið fjárhæð sem skerti greiðslugetu félagsins verulega. Greiðslan hafi ekki verið venjuleg eftir atvikum, en ekki hafi verið samið um greiðslu með þessum hætti áður en til skuldarinnar var stofnað. Byggir stefnandi á því að stefndi beri sönnunarbyrðina fyrir því að félagið hafi verið gjaldfært og það þrátt fyrir greiðsluna.

Þá byggir stefnandi á 141. gr. og 3. mgr. 142. gr. gjaldþrotalaga. Greiðslan hafi á ótilhlýðilegan hátt verið stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Hafi leitt til þess að eignir félagsins hafi ekki verið til reiðu til fullnustu krafna, m.a. forgangskrafna. Stefndi hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni félagsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að greiðslan var ótilhlýðileg. Byggir stefnandi á því að vegna tengsla aðila verði að slaka á sönnunarkröfum fyrir atvikum sem hlutlæg riftunarregla byggist á. Þá er byggt á því að skylt hafi verið að gefa bú félagsins upp til gjaldþrotaskipta samkvæmt 2. mgr. 64. gr. gjaldþrotalaga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir því að hann teljist nákominn hinu gjaldþrota félagi. Þá byggir hann á því að það hefði ekki önnur áhrif en til þess að lengja fresti samkvæmt XX. kafla laganna, aðra en málshöfðunarfrest samkvæmt 148. gr.

Stefndi byggir á því að honum hafi ekki verið ljóst að stefnandi hafi verið ógjaldfær síðari hluta árs 2014. Ella hefði honum og öðrum aðstandendum verið í lófa lagið að afskrifa kröfur sínar á hendur félaginu. Þar á meðal sé krafa CMYK í þrotabúið. Þá bendir hann á að langstærsta krafan í þrotabúið sé krafa innheimtumanns ríkissjóðs að fjárhæð 54.752.760 krónur. Þessi krafa byggi á álagningu samkvæmt áætlun. Með réttu ætti þrotabúið að eiga meira en tvær milljónir í inneign.

Stefndi mótmælir því að unnt sé að beita 1. ml. 2. mgr. 131. gr. gjaldþrotalaga. Aðilar hafi átt í viðskiptum og greiðslan hafi verið greiðsla raunverulegrar og gjaldfallinnar skuldar.

Stefndi mótmælir því að hann hafi fengið greitt með tækjum. Slík greiðsla hafi ekki verið innt af hendi. Þá hafi greiðsla skuldar á viðskiptareikningi verið eðlileg og ekki innt af hendi fyrr en eðlilegt var. Því séu ekki skilyrði til að beita 134. gr. gjaldþrotalaga.

Stefndi mótmælir því að skilyrðum 141. gr. laganna sé fullnægt. Ekkert bendi til þess að greiðslan hafi rýrt stöðu annarra kröfuhafa og verið stefnda sérlega til hagsbóta. Þetta hafi verið eðlileg greiðsla á viðskiptaskuld. Hún geti ekki talist ótilhlýðileg í skilningi gjaldþrotalaga. Við beitingu 141. gr. verði að horfa til tengsla hennar við endurgreiðslureglur 142. gr., en sá sem hag hafði af ráðstöfun skuli greiða bætur eftir almennum reglum.

Stefndi mótmælir því að slakað skuli á sönnunarkröfum um beitingu 141. gr.

Niðurstaða

Í málinu er krafist riftunar tveggja greiðslna frá félaginu skömmu fyrir gjaldþrot. Greiðslurnar eru sagðar hafa verið inntar af hendi 24. júlí og 31. ágúst 2014. Frestdagur við skiptin er meira en sex mánuðum síðar, 9. mars 2015.

Eigendur stefnda Skapalóns tóku þátt í stofnun Kansas og áttu hluti í félaginu. Stefndi og hið gjaldþrota félag voru því nákomin í skilningi gjaldþrotalaga nr. 21/1991, sbr. 5. tl. 3. gr.

Annars vegar krefst stefnandi riftunar greiðslu á 5.026.443 krónum, sem millifærð var til stefnda þann 24. júlí 2014. Því er ekki mótmælt að þessi greiðsla hafi verið innt af hendi. Af þeim gögnum sem stefnandi lagði fram má sjá að skuld við stefnda hefur stofnast vegna orlofsskuldbindinga. Verður því að leggja til grundvallar að hér hafi verið greidd raunveruleg skuld. Hefur ekki verið afhent gjöf í skilningi gjaldþrotalaga. Verður 131. gr. gjaldþrotalaga ekki beitt.

Stefndi hefur ekki sannað að Kansas ehf. hafi verið gjaldfært þann 24. júlí 2014. Starfsemi félagsins hafði verið hætt og óformleg slitameðferð var hafin. Þann 12. maí 2015 gaf stjórnarmaður félagsins yfirlýsingu um að félagið gæti ekki staðið í skilum við lánardrottna og að ekki væri sennilegt að greiðsluörðugleikar þess liðu hjá innan skamms tíma. Þá er lýst tugmilljóna kröfum í búið. Ekki er hægt að byggja á öðru en að kröfur innheimtumanns ríkissjóðs séu réttmætar, en þær hafa ekki verið lækkaðar. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að hið gjaldþrota félag hafi verið gjaldfært eftir að greiðslan var innt af hendi. Verður því að fallast á kröfu stefnanda um riftun greiðslunnar samkvæmt 2. mgr. 134. gr. gjaldþotalaga.

Hins vegar krefst stefnandi riftunar á greiðslu sem hafi verið gerð með afhendingu tækja. Þetta byggir stefnandi á reikningi sem gerður var á stefnda að fjárhæð 1.690.565 krónur. Áður hafði verið gerður reikningur á stefnda vegna tækja. Virðisaukaskatti var bætt við þann reikning, en kreditreikningur sömu fjárhæðar var gefinn út samdægurs. G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf gat ekki borið um að tæki hefðu verið afhent stefnda, en taldi að einhver tæki hefðu farið með starfsmönnum til stefnda. Þessir reikningar eru einu sönnunargögnin sem stefnandi hefur um þessa afhendingu. Stefndi mótmælir því að hann hafi fengið tæki afhent. Hér er þess og að gæta að ekki er upplýst hvaða tæki eiga að hafa verið afhent. Skiptir það máli því fjárkrafa yrði að svara til þess sem greiðslan hefði orðið stefnda að notum, sbr. 142. gr. gjaldþrotalaga. Að þessu virtu er ósannað að þessi greiðsla hafi verið innt af hendi og verður að sýkna stefnda af síðari lið kröfu stefnanda.

Samkvæmt 1. mgr. 142. gr. verður stefndi dæmdur til að greiða þrotabúinu þá fjárhæð sem hann fékk í hendur. Stefnandi krefst dráttarvaxta frá 24. júlí 2014, þeim degi sem greiðslan var innt af hendi. Lög standa ekki til þess að dráttarvextir dæmist fyrr en mánuður var liðinn frá því að stefndi var krafinn um greiðslu samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 168/2016. Stefnandi lýsti yfir riftun með bréfi dags. 11. júlí 2016 og dæmast því dráttarvextir frá 11. ágúst 2016.

Við ákvörðun málskostnaðar verður að líta til úrslita um báða kröfuliði, þess að frávísunarkröfu stefnda var hafnað, eðlilegs umfangs málsins og hagsmuna aðila. Stefnda verður gert að greiða stefnanda 1.250.000 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Greiðslu Janúar ehf., síðar Kansas ehf., á 5.026.000 krónum til Skapalóns vefstofu ehf., sem var innt af hendi 24. júlí 2014, er rift.

Stefndi, Skapalón vefstofa ehf., greiði stefnanda, þrotabúi Kansas ehf., 5.026.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. ágúst 2016 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.250.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf F-kk-nf