E-161/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 8. desember sl., höfðaði B-kk-nf V-kk-nf J-kk-nf, Heiðargerði 118, Reykjavík, hinn 26. ágúst 2005, á hendur Torfnesi ehf., Fagraholti 4, Ísafirði, nú þrotabú Torfness ehf.

Kröfur stefnanda eru að stefnda verði dæmt til að greiða honum 1.390.507 krónur, auk dráttarvaxta skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2005 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Kröfur stefnda eru að kröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Mál þetta höfðaði stefnandi á hendur fyrrverandi vinnuveitanda sínum, Torfnesi ehf., annars vegar til heimtu ógreiddra launa á ráðningartíma sínum hjá félaginu og hins vegar til heimtu launa á þriggja mánaða uppsagnarfresti. Torfnes ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 3. mars 2006.

Stefnandi réð sig ótímabundið til starfa sem yfirvélstjóri á bv. Hauk ÍS – 847 hinn 28. maí 2004, en skipið var gert út af Torfnesi ehf. Skriflegur ráðningarsamningur var ekki gerður við stefnanda.

Stefnandi starfaði á skipinu til 31. mars 2005 en þann dag var útgerð skipsins hætt og því lagt til frambúðar vegna fjárhagserfiðleika útgerðarinnar og þess að skipið hafði verið svipt veiðileyfi.

II.

Ráðningarkjör sín segir stefnandi hafa verið samkvæmt kjarasamningi Landsambands íslenskra útvegsmanna (L.Í.Ú.) og Vélstjórafélags Íslands (V.S.F.Í.). Skriflegur ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður við stefnanda, svo sem útgerðinni hafi þó verið skylt samkvæmt 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985.

Stefnandi kveður skipið hafa siglt með afla sinn til Þýskalands, en litlum hluta hans hefði áður verið landað í gáma í Hafnarfirði. Þá hafi einhver hluti aflans verið seldur beint hér á landi.

Þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir kveðst stefnandi aðeins hafa fengið greiddan hluta launa sinna. Hann hafi því höfðað mál þetta til innheimtu ógreiddra launa á ráðningartíma sínum hjá útgerðinni. Í málinu geri hann einnig kröfu um laun í þriggja mánaða uppsagnarfresti en þegar skipinu hafi verið lagt 31. mars 2005 hafi ótímabundinni ráðningu stefnanda verið rift.

Fullyrðingu stefnda um að stefnandi hafi sjálfur sagt upp störfum sínum hjá stefnda í janúar 2005 kveðst stefnandi mótmæla sem rangri og ósannaðri. Rétt sé að stefnandi hafi ráðið sig á Gideon 10. apríl 2005, enda hafði Torfnes ehf. þá rift ráðningu hans er útgerð Hauks ÍS-847 var hætt 31. mars sama ár. Þó svo stefnandi hafi ráðið sig á riftunartíma í annað starf skerði það ekki rétt hans til óskertra launa í uppsagnarfresti, sbr. skýr dómafordæmi Hæstaréttar.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnandi til á 6. gr., 9. gr., 25. gr., 27. gr., 32. gr. og 2. mgr. 59. gr. sjómannalaga nr. 35/1985.. Þá byggir stefnandi jafnframt á gr. 1.09, 1.11, 1.12, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16, 1.17 og gr. 1.18, í kjarasamningi L.Í.Ú. og V.S.F.Í. og almennum reglum vinnuréttar um greiðslu verklauna og launa í uppsagnarfresti. Um orlof vísar stefnandi til orlofslaga nr. 30/1987.

III.

Í greinargerð stefnda segir að heildarlaun stefnanda á ráðningartíma hans hjá Torfnesi ehf. hafi numið 2.930.311 krónum, en nettólaun að teknu tilliti til frádráttar hafi numið 2.326.857 krónum. Stefnda hafi greitt stefnanda 2.286.024 krónur upp í launin. Til stuðnings þessum fjárhæðum vísar stefnda til framlagðra launaseðla. Tekur stefnda sérstaklega fram að stefnandi sé ekki réttur aðili að kröfu að fjárhæð 342.780 krónur um greiðslu á afdreginni staðgreiðslu skatta og beri að lækka kröfu stefnanda til samræmis við það.

Þá vísar stefnda til þess að stefnandi hafi sjálfur sagt upp störfum hjá Torfnesi ehf. í janúar 2005 og þá þegar samið við Gideon ehf. um að hann hæfi þar störf þegar uppsagnarfresti hans hjá Torfnesi ehf. lyki. Krafa stefnanda um laun í uppsagnarfresti eigi því ekki við nokkur rök að styðjast. Ef svo ólíklega vildi til að talið yrði að stefnandi ætti rétt til uppsagnarfrests sé gerð krafa um að laun hans hjá útgerð m.s. Gideon komi að öllu leyti til frádráttar launum á uppsagnarfresti.

Samkvæmt öllu ofansögðu kveðst stefnda viðurkenna að stefnandi eigi inni ógreidd laun að fjárhæð 40.833 krónur.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnda til ákvæða sjómannalaga nr. 35/1985, sérstaklega 9., 27. og 42. gr. laganna. Ennfremur vísar stefnda til almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga.

IV.

A.

Mál þetta var þingfest 7. september 2005. Hinn 7. júlí 2006 féll niður þingsókn af hálfu stefnda. Var stefnanda þá, í samræmi við 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, gefinn kostur á að svara vörnum stefnda með skriflegri sókn. Málið var tekið fyrir næst 8. desember sl. og lagði stefnandi þá fram skriflega sókn og var málið síðan dómtekið í samræmi við áðurnefnt ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt ákvæðinu ber að dæma málið eftir framkomnum kröfum, gögnum og sókn stefnanda með tilliti til þess sem komið hefur fram af hálfu stefnda.

B.

Fyrir liggur í málinu viðurkenning stefnda þess efnis að stefnandi hafi enn ekki fengið laun sín greidd að fullu. Telur stefnda ógreidd laun nema 40.833 krónum. Stefnandi hins vegar telur vangreidd laun nema 1.390.507 krónum.

Stefnandi hefur skýrt og sundurliðað kröfur sínar svo að hann hafi unnið ólögskráður við Hauk ÍS-847 á tímabilinu frá 28. maí til 24. september 2004 og átt að fá fyrir það laun að fjárhæð 1.302.884 krónur, sbr. framlagðan launaseðil. Samkvæmt framlögðum launaseðlum hafi stefnandi haft 894.421 krónu í tekjur eftir að skipið hóf veiðar 25. september 2004 og til 16. desember sama ár.

Þá kveðst stefnandi hafa farið í allar veiðiferðir skipsins eftir að það hóf veiðar 4. febrúar 2005 eftir stopp. Við samanburð á útreikningum Verðlagsstofu skiptaverðs og á launaseðlum útgerðar vanti í hásetahlut 19.808 krónur vegna löndunar 24. febrúar 2005, 20.152 krónur vegna löndunar 23. mars sama ár og hásetahlutinn í síðustu veiðiferð skipsins, löndun 31. sama mánaðar, 96.011 krónur. Alls vanti því 135.971 krónur upp á að hásetahluturinn sé réttur umrætt tímabil. Yfirvélstjóri hafi 1½ hásetahlut og vanti því 203.957 krónur upp á að hlutur stefnanda sé réttur. Heildarlaun vegna tímabilsins hafi því átt að vera 771.572 krónur en ekki 567.615 krónur eins og stefnda haldi fram.

Að lokum vísar stefnandi til þess að hann eigi rétt til meðallauna á áðurnefndum þriggja mánaða uppsagnarfresti, sbr. 9. gr. og 25. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Í tekjur stefnanda á mánuðunum fyrir riftun sé deilt með lögskráningardögum, en ráðningardögum hafi viðkomandi unnið bæði í tímavinnu og á sjó, eins og tilfellið hafi verið með stefnanda. Tekjur stefnanda á ráðningartíma hafi alls numið 2.968.877 krónum. Ráðningardagar stefnanda hafi verið 304 og meðallaun hans á dag því numið 9.766 krónum. Laun stefnanda á uppsagnarfresti nemi því 9.766 x 90 dagar = 878.940, auk 10,17% orlofs, eða samtals 968.328 krónum.

Samkvæmt öllu framangreindu hafi laun stefnanda á ráðningartíma og uppsagnarfresti numið 1.302.884 + 894.421 + 771.572 + 968.328 krónum, eða samtals 3.937.205 krónum. Til frádráttar þeirri fjárhæð komi 2.286.024 krónur sem stefnandi hafi fengið greiddar í peningum, 126.250 krónur vegna fæðiskostnaðar, 3.750 krónur vegna leigu myndbanda, 13.458 krónur vegna hlutdeildar í tryggingu og 117.216 vegna 4% lífeyrisjóðsiðgjalds, eða samtals 2.546.698 krónur. Krafa stefnanda nemi því 3.937.205 - 2.546.698 = 1.390.507 krónum.

C.

Í málinu liggja frammi launaseðlar stefnanda vegna tímabilsins frá 28. maí 2004 til 31. mars 2005. Hefur stefnandi engin gögn lagt fram í málinu sem hnekkja launaseðlum þessum, en yfirlit þau sem stefnandi hefur lagt fram í málinu frá Verðlagsstofu skiptaverðs eru samkvæmt efni sínu vegna mánaðanna febrúar og mars 2004. Verða launaseðlarnir því lagðir til grundvallar við úrlausn málsins en samkvæmt þeim voru heildarlaun stefnanda á umræddum tímabilum 1.302.884 + 894.421 + 733.006 = 2.930.311 krónur.

Fullyrðing stefnda um að stefnandi hafi í janúar 2005 sjálfur sagt starfi sínu hjá Torfnesi ehf. lausu er engum haldbærum gögnum studd. Gegn mótmælum stefnanda telst hún ósönnuð og verður því ekki á henni byggt í málinu.

Er Hauki ÍS-847 var lagt 31. mars 2005 var stefnanda vikið úr skiprúmi áður en ráðningartími hans var liðinn og án þess að heimild væri til þess í 23. eða 24. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Samkvæmt 25. gr. sjómannalaga á hann því rétt á kaupi á þriggja mánaða uppsagnarfresti, sbr. 2. mgr. 9. gr. laganna, en stefnandi var yfirvélstjóri á skipinu svo sem áður var getið. Samkvæmt skýrum dómafordæmum sætir kaup á grundvelli 25. gr. ekki frádrætti vegna launa sem unnið er til á nefndu tímabili eftir brotvikningu úr skiprúmi.

Fullyrðing stefnanda um að ráðningardagar hans á skipinu hafi verið 304 hefur ekki sætt andmælum og verður hún því lög til grundvallar við úrlausn málsins. Tekjur stefnanda á ráðningartímanum voru 2.930.311 krónur samkvæmt áðursögðu. Meðallaun hans á dag námu því 2.930.311:304 = 9.639 krónum. Uppsagnarfrestur stefnanda var samkvæmt áðursögðu 90 dagar og laun hans á uppsagnarfresti því 90 x 9.639 = 867.510 krónur + 10,17% orlof, eða 955.735 krónur.

Með framlagðri sókn féllst stefnandi á alla þá frádráttarliði sem fram komu í greinargerð stefnda að einum lið undanskildum. Hafnar stefnandi því að stefnda geti dregið 342.780 krónur frá kröfu hans í málinu vegna staðgreiðslu skatta. Stefnandi segir stefnda ekki hafa staðið skil á staðgreiðslunni þó svo það hefði dregið hana frá á launaseðlum. Skilyrði sé, svo frádráttur staðgreiðslu af launakröfu launþega sé heimill, að staðgreiðslunni sé skilað til viðkomandi skattayfirvalda, en það hafi stefnda ekki gert. Með vísan til þessara röksemda stefnanda og þar sem ekki liggja fyrir gögn um skil umræddrar fjárhæðar verður ekki, gegn mótmælum stefnanda, fallist á kröfu stefnda um að krafa stefnanda verði lækkuð sem umræddri fjárhæð nemur.

Að öllu framangreindu virtu dæmist stefnda til að greiða stefnanda 2.930.311 + 955.735 - 2.546.698 krónur, eða 1.339.348 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2005 til greiðsludags, en stefnda hefur ekki mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda sérstaklega.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, dæmist stefnda til að greiða stefnanda málskostnað. Við ákvörðun málskostnaðar er sérstaklega litið til þess að samhliða þessu máli voru rekin þrettán tengd mál á hendur stefnda og var lögmaður stefnanda lögmaður stefnenda í öllum málunum. Að því athuguðu telst málskostnaður hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, þrotabú Torfness ehf., greiði stefnanda, B-kk-þgf J-kk-þgf, 1.339.348 krónur, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2005 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 100.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf