E-6188/2005

Mál þetta var höfðað 29. september 2005 og var dómtekið 28. mars sl. Málið var flutt að nýju í dag og dómtekið.

Stefnendur eru Icedent ehf., G-kk-nf I. Á-kk-nf og H-kk-nf G-kk-nf, til heimilis að Kríunesi 1, Garðabæ,

Stefndi er R-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf, Traðarlandi 12, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnendur gera eftirfarandi kröfur um greiðslu skaðabóta:

Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum, hverjum fyrir sig, 50.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2005 til greiðsludags.

Að auki er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum, hverjum fyrir sig, málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Þá er krafist álags á málflutningsþóknun til handa stefnendum G-kk-þgf I. Á-kk-þgf og H-kk-þgf G-kk-þgf sem nemur virðisaukaskatti af henni.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður í máli þessu.

Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnenda, stefnda að skaðlausu að mati dómsins og að hver og einn stefnenda verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar sérstaklega.

Málavextir

Málavextir eru þeir að með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum þann 12. júní 2002, var bú S-kk-ef R-kk-ef tekið til gjaldþrotaskipta. Þann sama dag var stefndi skipaður skiptastjóri í þrotabúinu. Á skiptafundi í þrotabúinu sem haldinn var 11. september 2003 lauk skiptum í búinu samkvæmt 155. gr. gþl., og dugðu eignir ekki til greiðslu skiptakostnaðar.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 3. október 2003, var bú Útifána-silkiprents þjónustu ehf., kt. 591201-2630, tekið til gjaldþrotaskipta. Þann sama dag var I-kk-nf H. S-kk-nf hdl., skipaður skiptastjóri í þrotabúinu. Meðal kröfulýsenda í þrotabúið var fyrrgreint þrotabú S-kk-ef R-kk-ef. Kröfunni lýsti stefndi fyrir þess hönd og nam krafan 20.341.950,00 krónum. Var kröfunni lýst sem veðkröfu samkvæmt 111. gr. gþl. á grundvelli tryggingarbréfs, útg. 19. apríl 1999, með veði í lausafé samkvæmt bréfinu og lista er fylgdi kröfulýsingunni, sbr. framlögð yfirlýsing I-kk-ef H. S-kk-ef hdl.

Var kröfu þrotabúsins hafnað, m.a. á þeim grundvelli að engar kröfur stæðu að baki tryggingarbréfinu, auk þess sem krafan væri vanreifuð. Mótmælti kröfulýsandi, þrotabú S-kk-ef R-kk-ef, þessari afstöðu skiptastjóra.

Á skiptafundi í þrotabúi Útifána-silkiprents þjónustu ehf. mótmælti einn kröfulýsenda, stefnandi, G-kk-nf Á-kk-nf, því að skiptastjóri breytti afstöðu sinni til viðurkenningar kröfunnar. Var ástæða mótmæla stefnda G-kk-ef sú að hann, ásamt öðrum stefnendum, ætti hagsmuna að gæta sem kaupandi eigna þrotabúsins og einn kröfulýsenda. Skiptastjóri upplýsti á fundinum að afstaða hans til kröfunnar væri óbreytt og því væri henni hafnað.

Á skiptafundi sem haldinn var í þrotabúi Útifána-silkiprents þjónustu ehf. 9. febrúar 2004 til þess að fjalla um ágreininginn ítrekaði E-kk-nf Ó-kk-nf lögfræðingur, f.h. stefnda, mótmæli þrotabús S-kk-ef R-kk-ef við afstöðu skiptastjóra til kröfunnar. Skiptastjóri lýsti því yfir að afstaða sín til kröfunnar væri óbreytt og myndi hann, með vísan til 171. gr. gþl., vísa málinu til Héraðsdóms Reykjavíkur.

Þar sem stefnendur höfðu á skiptafundi í þrotabúinu 9. febrúar 2004 óskað eftir því, sem kaupendur eigna þrotabúsins, að eiga aðild að ágreiningsmálinu, taldi skiptastjóri að þrotabúið þyrfti ekki sjálft að eiga aðild að því. Ráku stefnendur því sjálfir málið fyrir sinn kostnað en með samþykki skiptastjóra.

Hinn 15. apríl 2005 var ágreiningsmálið þingfest á dómþingi í Héraðsdómi Reykjavíkur. Af hálfu sóknaraðila, þrotabús S-kk-ef R-kk-ef, mætti stefndi en af hálfu varnaraðila, stefnenda, mætti lögmaður þeirra, Ó-kk-nf E-kk-nf hdl. Kröfðust varnaraðilar þess máls að þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef yrði gert að setja málskostnaðartryggingu. Mótmælti lögmaður sóknaraðila þeirri kröfu varnaraðila. Var málinu frestað til 4. maí 2005.

Hinn 4. maí 2005 ítrekuðu varnaraðilar, þ.e. stefnendur þessa máls, kröfu sína um málskostnaðartryggingu á þeim grunni að sóknaraðili væri eignalaus. Fjárhæð lýstra krafna við skiptalok þrotabús hans hafi verið rúmar 35 milljónir króna og ekkert sem gæfi það til kynna að hagur búsins hefði vænkast. Var það ágreiningslaust. Sóknaraðili taldi aftur á móti að það væri ekki í samræmi við 2. mgr. 120. gr. gþl., sbr. 171. gr. s.l., að sóknaraðila yrði gert að setja málskostnaðartryggingu.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur var upp kveðinn þann 6. maí 2005. Taldi dómurinn að upplýst væri að sóknaraðili væri eignalaus og því líkur á því að hann væri ófær til greiðslu málskostnaðar. Var því orðið við kröfu stefnenda og þrotabú S-kk-ef R-kk-ef gert að setja tryggingu að fjárhæð 300.000,00 krónur til tryggingar málskostnaði.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. maí 2005. Með vísan til hins kærða úrskurðar var hann staðfestur með dómi Hæstaréttar í máli nr. 224/2005 15. júní 2005. Var þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef gert að greiða stefnendum í máli þessu 50.000 krónur, hverjum um sig, í kærumálskostnað.

Með bréfi lögmanns stefnenda, dags. 27. júní 2005, til stefnda var þess óskað að stefndi sem skiptastjóri í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef eða skiptabeiðandi, Tollstjórinn i Reykjavík, greiddi fyrrgreindan kærumálskostnað til stefnenda. Var bréf þetta einnig sent skiptabeiðanda í þrotabúinu þar sem stefnendur töldu víst að stefndi hefði fengið ábyrgð skiptabeiðanda á mögulegum kostnaði er kynni að falla á þrotabúið með aðgerðum þess.

Í bréfi stefnda, dags. 28. júní 2005, til lögmanns stefnenda kom fram að stefndi hafði ekki fengið ábyrgð skiptabeiðanda eða annarra kröfuhafa á mögulegum kostnaði þrotabúsins af aðgerðum er stefndi lagði út í fyrir hönd búsins. Segir stefndi í bréfinu að hann hafi ekki talið sér skylt að bera framkvæmd ágreinings undir skiptafund né heldur kæruna til Hæstaréttar. Upplýsti skiptastjóri að þrotabúið væri eignalaust og það lýsti yfir skuldajöfnuði á kröfu stefnenda vegna kærumálskostnaðar við umdeildri kröfu þrotabúsins á hendur þrotabúi Útifána-silkiprents ehf.

Í bréfi lögmanns stefnenda, dags. 13. júlí 2005, var skuldajöfnuði hafnað þar sem enginn lagagrundvöllur væri fyrir honum. Upplýsti lögmaður stefnenda að stefnendur hefðu óskað eftir því að krafa um kærumálskostnað yrði sótt á stefnda sem skiptastjóra í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef á grundvelli 4. mgr. 77. gr., enda hefði stefndi ekki leitað eftir tryggingu skiptabeiðanda eða annarra kröfuhafa þrotabúsins á mögulegum kostnaði við aðgerðir búsins. Töldu stefnendur að stefndi væri ábyrgur fyrir þeim skaða er stefnendur urðu fyrir vegna aðgerða stefnda.

Með bréfi, dags. 14. júlí 2005, hafnaði stefndi alfarið kröfum stefnenda á hendur honum persónulega og á hendur þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef. Taldi stefndi dylgjur í fyrrgreindu bréfi ekki svaraverðar og vísaði þeim á bug sem staðleysu.

Hinn 5. september 2005, var síðan ágreiningsmáli nr. X-2/2005 vísað frá héraðsdómi, enda hafði þrotabú S-kk-ef R-kk-ef ekki lagt fram málskostnaðartryggingu eins og dómur Hæstaréttar hljóðaði á um.

Stefndi heldur því fram að S-kk-nf R-kk-nf hafi komið að máli við sig og upplýst í þessu viðtali að hann teldi sig eiga persónulega kröfu í tæki og tól, sem veðsett höfðu verið með 1. veðrétti til Íslandsbanka hf. samkvæmt veðtryggingabréfi, útgefnu 19. apríl 1999, af Silkiprenti-Skiltalandi ehf. Viðbótarveðsetning hafi síðan farið fram í fleiri tækjum hinn 11. desember árið 2000. Kröfu sína hafi S-kk-nf sagst hafa eignast með þeim hætti að hann hafi selt fasteign sína að Dvergshöfða 22 í Reykjavík og gert upp með hluta andvirðis hennar skuldir Silkiprents-Skiltalands ehf. við Íslandsbanka hf., samtals að fjárhæð 23.660.000 krónur, sbr. yfirlýsingu Íslandsbanka hf. þess efnis, en það skjal hafi S-kk-nf fengið í bankanum að tilmælum stefnda. Síðan hafi hann fengið framsal á kröfunni, en framsalið sé dagsett hinn 10. maí 2001. S-kk-nf haldi því hins vegar fram að kröfurnar hafi hann greitt mun fyrr til bankans.

Þegar stefndi hafi séð að innköllun krafna var auglýst í Lögbirtingablaðinu vegna þrotabús Útifána-silkiprents þjónustu ehf. hafi hann talið sér vera skylt að endurupptaka skiptin í þrotabúi S-kk-ef og lýsa kröfunni í þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf. og reyna síðan eftir mætti að afla gagna um réttmæti eignarhalds S-kk-ef yfir kröfunni. Hafi stefndi talið miklar líkur á því að S-kk-nf hefði eignast kröfuna persónulega með því að greiða með persónulegum eigum sínum skuldir Silkiprents-Skiltalands ehf. við bankann.

Kröfuskrá yfir lýstar kröfur í þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf., dags. 6. janúar 2004, hafi síðan borist stefnda nokkru seinna. Þar hafi komið fram að kröfunni var hafnað. Hinn 16. janúar 2004 hafi fulltrúi stefnda, E-kk-nf Ó-kk-nf lögfr., ritað mótmæli við höfnun á kröfunni og hafi vísað, mótmælum sínum til stuðnings, til yfirlýsingar Íslandsbanka hf. hinn 13. nóvember 2003. Á skiptafundi 22. janúar 2004 hafi verið tekin afstaða til mótmæla stefnda og ákveðið að breyta ekki fyrri afstöðu til kröfunnar. Hafi sömu mótmæli verið ítrekuð síðar.

Stefndi kveðst ekki hafa verið sáttur f.h. þrotabús S-kk-ef R-kk-ef við úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðinn 6. maí 2005, um málskostnaðartrygginguna og hafi talið rétt að láta reyna á réttmæti hans í Hæstarétti. Eftir dóm Hæstaréttar hafi stefnendur krafið um greiðslu kærumálskostnaðarins, Þessu hafi verið svarað með bréfi skiptastjóra þrotabús S-kk-ef R-kk-ef, dags. 28. júní 2005, þar sem m.a. hafi verið lýst yfir skuldajöfnuði vegna kærumálskostnaðarins sem stefnendur hafi hafnað. Með bréfi, dags. 13. júlí 2005, hafi stefnendur hafnað skuldajöfnuði og hafi lýst því yfir að þeir teldu stefnda bera skaðabótaábyrgð á kærumálskostnaðinum og hann ætti því að greiða hann persónulega. Stefndi hafi, með bréfi dags. 14. júlí 2005, hafnað bótaskyldu sinni og hafi ítrekað kröfu um skuldajöfnuð.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveður kröfu sína byggjast á kærumálskostnaði er þeim var dæmdur í Hæstaréttarmálinu nr. 224/2005. Þar hafi þrotabú S-kk-ef R-kk-ef verið dæmt til að greiða stefnendum dómkröfur máls þessa. Óumdeilt sé að þrotabúið er eignalaust og skiptum lokið og því tilgangslaust að sækja það um greiðslu kærumálskostnaðarins.

Aðdraganda þess að stefnendum var dæmdur kærumálskostnaður sé að rekja til þess að stefndi, sem skiptastjóri í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef, en skiptum á þrotabúinu lauk á grundvelli 155. gr. gþl. þann 11. september 2003, hafi lýst kröfu í þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf. Virðist stefndi hafa endurupptekið skiptin með vísan í 164. gr. gþl. án þess að bera það undir skiptabeiðanda og/eða aðra kröfuhafa í búinu, en lýstar kröfur hafi samtals verið að fjárhæð 35.288.192,28 krónur.

Jafnframt verði að telja að umrædd „endurupptaka“ hafi vart uppfyllt lagaskyrði 164. gr. gþl. og sé því marklaus með öllu.

Með því að endurupptaka skiptin og lýsa kröfu í fyrrgreint þrotabú sé ljóst að stefndi hafi verið að baka búinu kostnað. Þegar í ljós kom að kröfu búsins var hafnað og jöfnun ágreinings bar ekki árangur, hafi stefndi haldið kröfu þrotabúsins til streitu sem hafi gert það að verkum að málinu var vísað til héraðsdóms.

Stefndi, sem sé héraðsdómslögmaður, hafi verið fullkomlega grandsamur um að þegar kröfu hans hafi verið vísað til héraðsdóms þá hafi hann ekki lengur einvörðungu verið að baka búinu kostnað gagnvart sjálfum sér sem skiptastjóra heldur hafi hann verið að baka búinu kostnað gagnvart gagnaðila í ágreiningsmálinu fyrir héraðsdómi, sbr. XXI. kafla eml., sbr. 2. mgr. 178. gr. gþl. Lögbundið sé, að því leyti sem annað leiði ekki af ákvæðum laga um gjaldþrotaskipti, að almennar reglur gildi um meðferð einkamála í héraði um ágreininginn, þ.m.t. að sá sem tapar máli í öllu verulegu skuli að jafnaði dæmdur til að greiða gagnaðila sínum málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. eml.

Þetta viti stefndi þegar hann hafi tekið þá ákvörðun að kæra til Hæstaréttar úrskurð héraðsdómara um að þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef beri að leggja fram málskostnaðartryggingu að fjárhæð 300.000,00. Stefndi viti á grundvelli menntunar sinnar og reynslu, m.a. sem lögmaður og reyndur málflytjandi, að Hæstiréttur hafi ítrekað dæmt þann aðila er tapar kærumáli vegna málskostnaðartryggingar til greiðslu kærumálskostnaðar. Þrátt fyrir þessa vitneskju sína hafi stefndi ákveðið að kæra úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar, án þess að hafa svo mikið sem rætt þessar aðgerðir sínar við skiptabeiðanda eða aðra kröfuhafa þrotabúsins til að tryggja að búið gæti greitt hugsanlegan kæramálskostnað. Kæra skiptastjóra á úrskurðinum hafi verið algjörlega á hans ábyrgð, enda hafi hann ekki talið sér skylt að bera kæru á úrskurðinum undir skiptafund, sbr. hans eigin orði í bréfi dags. 28. júní 2005.

Sem opinber sýslunarmaður beri skiptastjóri mikla ábyrgð í störfum sínum auk þess sem á hann séu lagðar ýmsar skyldur. Skiptastjóra beri m.a. svo fljótt sem verða má eftir skipun sína að ákveða hvernig staðið verði að atvinnurekstri þrotabúsins, gagnkvæmum samningum þess og öðrum mikilsverðum hagsmunum sem þola ekki bið, sbr. 88. gr. gþl. Sé markmið þessa ákvæðis meðal annars það að reyna eftir fremsta megni að koma í veg fyrir að kröfuhafar þrotabús, aðrir en þeir sem skiptastjóri samþykki, öðlist búskröfu skv. 110. gr. gþl.

Það sé meðal annars vegna slíkra lagaákvæða sem löggjafinn ákveði að skiptastjóra beri að bæta tjón sem hann kann að valda öðrum í starfi eftir almennum skaðabótareglum, sbr. 4. mgr. 77. gr. gþl.

Stefnendur telja málsatvik í máli þessu vera skólabókardæmi um heimfærslu undir 4. mgr. 77. gr. laganna. Skiptastjóri hafi tekið þá ákvörðun upp á sitt eindæmi eftir að skiptum í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef var lokið, að endurupptaka skiptin og lýsa kröfu í þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf.

Þegar stefndi hafi tekið þá ákvörðun að mótmæla afstöðu skiptastjóra til kröfulýsingar hans, þá hafi hann stofnað til mögulegrar búskröfu í þrotabúið, búskröfu sem ekki séu til eignir til þess að greiða. Við kæru á úrskurði héraðsdóms hafi stefndi, vitandi vits, stofnað til mögulegrar búskröfu sem heldur séu ekki eignir til að greiða.

Ljóst sé hvert raunverulegt tjón stefnenda af þessum verknaði stefnda er, enda hafi Hæstiréttur dæmt að tjón þeirra sé hvers um sig 50.000,00 krónur, eða samtals 150.000,00 krónur, sem sé stefnufjárhæð þessa máls.

Í 1. mgr. 155. gr. gþl. segi:

„Ef fram kemur eftir lok kröfulýsingarfrests að þrotabúið eigi ekki eignir umfram það sem þarf til að efna kröfur skv. 109. gr. og 1. og 2. tölul. 110. gr. skal skiptum lokið, eftir atvikum með greiðslu þeirra krafna, á skiptafundi sem er haldinn til að fjalla um skrá um lýstar kröfur eða skiptafundi sem skiptastjóri boðar síðar til sérstaklega í því skyni. Skiptastjóri getur þá ákveðið að skiptum verði fram haldið þótt þannig standi á ef hann telur að brotabúið geti unnið til frekari réttinda með málshöfðun eða öðrum aðgerðum og sá sem ber ábyrgð á greiðslu skiptakostnaðar eða annar lánardrottinn í hans stað lýsir sig reiðubúinn til að bera kostnað af frekari aðgerðum og leggur eftir atvikum fram tryggingu fyrir honum.“

Hér segi að séu eignir ekki til staðar í þrotabúi þá skuli skiptastjóri ljúka skiptum í búinu. Síðan segi að skiptastjóri geti þó haldið skiptum áfram telji hann þrotabúið geta unnið til frekari réttinda „og sá sem ber ábyrgð á greiðslu skiptakostnaðar eða annar lánardrottinn í hans stað lýsir sig reiðubúinn til að bera kostnað af frekari aðgerðum ...“

Þetta ákvæði hafi stefndi ekki uppfyllt, þ.e. hann hafi ákveðið að halda skiptum áfram, en honum hafi láðst að fá skiptabeiðanda eða annan kröfuhafa til að bera kostnað af frekari aðgerðum. Stefnendur telji því ljóst að þeir geti ekki sótt greiðslu kærumálskostnaðar á hendur skiptabeiðanda eða annarra kröfuhafa, enda hafi stefndi ekki talið ástæðu né skyldu til að bera framkvæmd ágreinings undir skiptafund né heldur kæru á úrskurði héraðsdóms um hann til Hæstaréttar, sbr. bréf hans, dags. 28. júní 2005 til lögmanns stefnenda.

Meðal annars á grundvelli alls framangreinds telja stefnendur ljóst að stefndi hafi verið fullkomlega grandsamur er hann bakaði stefnendum sannanlegt tjón með aðgerðum sínum sem skiptastjóri í þrotabú S-kk-ef R-kk-ef. Þar sem skiptastjóri þrotabúsins, stefndi í máli þessu, hafi kært úrskurð héraðsdóms um málskostnaðartryggingu, vitandi um eignaleysi þrotabúsins, telja stefnendur að hann beri persónulega ábyrgð á greiðslu dómkröfunnar með vísan í 4. mgr. 77. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. (gþl). Tjón sem stefnda beri að bæta hafi verið metið til fjárhæðar af Hæstarétti og ætti því að vera óumdeilt.

Krafa um greiðslu málflutningsþóknunar sé byggð á XXI. kafla eml. og vísist um þá kröfu til lagaraka síðar í stefnunni, svo og um kröfu um álag á málflutningsþóknun sem nemi virðisaukaskatti af henni.

Stefnendur höfða mál þetta skv. ákvæðum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála (eml.), svo og lögum nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Vísa stefnendur í þessu sambandi til meginreglna einkamála- og kröfuréttar, svo og almennra skaðabótareglna. Reisa stefnendur kröfur sínar á almennum reglum fjármunaréttarins um ábyrgð á fjárskuldbindingum og reglur gjaldþrotaskiptaréttarins um persónulega ábyrgð skiptastjóra á því tjóni sem hann veldur öðrum í starfi.

Varðandi samlagsaðild er vísað til 1. mgr. 19. gr. eml.

Krafa um álag á málflutningsþóknun sem nemur virðisaukaskatti af henni er reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum er gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni. Stefnendur, G-kk-nf I-kk-nf og H-kk-nf, séu ekki virðisaukaskattskyldir.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi mótmælir kröfum stefnenda og telur þær óréttmætar og ósanngjarnar. Stefndi mótmælir því að hann beri skaðabótaábyrgð samkvæmt almennum skaðabótareglum, sbr. 4. mgr. 77. gr. gþl., á þeim kærumálskostnaði, sem stefnendur eru að krefja hann um og að hann hafi með grandsömum hætti bakað þeim tjón. Stefndi hafi eingöngu verið að vinna vinnuna sína sem skiptastjóri í viðkomandi þrotabúi og sinna lögboðnum skyldum sínum í þeim störfum. Þá hafi verið lýst yfir skuldajöfnuði á kærumálskostnaðinum við þær kröfur sem þrotabú S-kk-ef R-kk-ef taldi sig eiga á hendur þrotabúi Útifána-silkiprents þjónustu ehf. samkvæmt framangreindu veðtryggingabréfi með veði í þar til greindum tækjum og tólum.

Stefndi telur það hafa verið skyldu sína sem skiptastjóra, með hliðsjón af þeim gögnum og upplýsingum, sem hann fékk í hendur frá S-kk-þgf R-kk-þgf, að endurupptaka skiptin og lýsa kröfunni í þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf. Hafi stefndi gert þetta á grundvelli 1. og 2. mgr. 164. gr. gþl., en samkvæmt 1. mgr. 164. gr. sé sú skylda lögð á skiptastjóra að taka skiptin upp á ný þegar eign komi fram í dagsljósið eftir að skiptum er lokið. Svo sterkt sé kveðið að orði í lagaboðinu að hann skuli tafarlaust og ótilkvaddur taka skiptin upp á ný. Samkvæmt 3. mgr. 164. gr. sé það á valdi skiptastjóra að ákveða hvort hann telji nauðsyn til þess að halda skiptafundi við endurupptöku. Stefndi mótmælir því þeirri ályktun stefnenda að endurupptaka gjaldþrotaskiptanna hafi verið marklaus með öllu eins og haldið sé fram í greinargerð þeirra.

Stefnendur byggi málssókn sína á 1. mgr. 155. gr. gþl. Sé lagatúlkun þeirra mótmælt og því haldið fram að sú lagagrein eigi ekki við um endurupptöku stefnda sem skiptastjóra á þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef, eins og málið var vaxið og til komið á þeim tíma. Greinin eigi ekki við ef skiptum hefur verið lokið og eign kemur fram eftir lok skipta, heldur sé það 164. gr. gþl. sem fara eigi eftir, sbr. það sem áður sé rakið.

Athygli sé vakin á því að það hafi verið skiptastjórinn í þrotabúi Útifána-silkiprents þjónustu ehf., sem hafi vísað ágreiningi um kröfuna til Héraðsdóms Reykjavíkur á grundvelli 171. gr. gþl. og sé það lagaskylda hans. Hins vegar hafi verið um það samið á milli skiptastjórans og stefnenda, að þeir tækju að sér aðild málsins og bæru kostnað af rekstri málsins. Þar komi fram að stefnendur hafi keypt eignir búsins og að þeim sé ljóst að tryggingarbréfið, sem ágreiningur stóð um, sé þinglýst á hin seldu tæki og tól, sbr. tækjalistar. Þá hafi stefnendur lýst því yfir við kaupsamningsgerðina að þeir kostuðu málarekstur ef upp kæmi vegna tryggingarbréfsins eða rækju málið á sinn kostnað.

Ekki verði séð, eðli máls samkvæmt, að úrskurðað hefði verið um málskostnaðartryggingu í ágreiningsmálinu, ef þrotabú Útifána-silkiprents þjónustu ehf. hefði verið aðili þess. Sú lagaskylda hvíli á þrotabúi í tilviki sem þessu að leggja ágreininginn fyrir héraðsdóm. Ætti, til dæmis, fátækur aðili sem lýsi kröfu í bú, en kröfu hans er hafnað, að þurfa að sætta sig við það að geta ekki látið reyna á rétt sinn, nema leggja fram málskostnaðartryggingu, sem honum sé ofviða? Telja verði að slíkt samræmist ekki réttarvitund hér á landi né tilgangi laganna.

Fyrir liggi því í máli þessu að stefnendum hafi verið fullljós hin kostnaðarlega áhætta vegna ágreiningsmálsins. Enda hafi sú kvöð fylgt með kaupum þeirra á eignum búsins að þeir bæru kostnað af málarekstri, ef til kæmi.

Það liggi því ljóst fyrir að þeir hafi gert ráð fyrir því að lenda í einhverjum kostnaði vegna ágreiningsmálsins og að líkur hafi verið á því að þeir yrðu fyrir útgjöldum vegna reksturs þess þar sem engar eignir voru í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef umfram hina meintu kröfu á hendur þrotabúi Útifána-silkiprents þjónustu ehf. samkvæmt veðtryggingabréfinu. Verði þeir því að sætta sig við þennan kostnað, sem fyrirséð útgjöld, sem teljist hluti kaupverðs eigna búsins. Bótakrafa stefnenda á hendur stefnda vegna þessa telur stefndi því ekki geta verið fyrir hendi, þar sem grandsemi stefnda skorti, og hún ósönnuð með öllu. Málatilbúnaði stefnenda um grandsemi stefnda sé með öllu vísað á bug svo og tilvísunum hans til einstakra lagagreina í gþl. nr. 21/1991 máli sínu til stuðnings um þetta.

Stefndi hafi talið rétt, eftir úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur um málskostnaðartrygginguna, að láta á það reyna fyrir Hæstarétti hvort niðurstaðan væri rétt. Hæstiréttur hafi staðfest niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur. Málareksturinn hafi í raun vart verið hafinn að neinu marki þegar reyndi á það hvort setja ætti málskostnaðartryggingu eða ekki. Stefndi hafi talið sér skylt sem skiptastjóra í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef að fá úr því skorið, hvort úrskurður héraðsdóms stæðist og einnig fjárhæð tryggingarinnar. Fyrr taldi stefndi sig ekki geta boðað til skiptafundar og kynnt skiptabeiðanda og öðrum kröfuhöfum forsendur í málinu og hvaða áhættu þeir væru að taka fjárhagslega vegna reksturs þess. Enginn þeirra hafi verið reiðubúinn að leggja fram trygginguna né taka á sig fjárhagslega ábyrgð á málarekstrinum, þannig að tryggingin var aldrei sett og málið því fellt niður.

Um lagarök sín vísar stefndi til gjaldþrotaskiptalaga nr. 21/1991, sérstaklega 164. gr. og 171. gr. laganna svo og XIII. kafla þeirra um skiptastjórn.

Þá vísar stefndi til almennra reglna skaðabótaréttarins utan samninga (culpa).

Málskostnaðarkrafan gegn öllum stefnendum málsins in solidum styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr. laganna svo og 2. mgr. mgr. 132. gr. sömu laga og verði því sérhverjum stefnanda fyrir sig gert að greiða stefnda málskostnað.

Um samlagsaðild þeirra vísast til 1. mgr. 19. gr. eml.

Krafa um virðisaukaskatt á málsvarnarlaun stefnda er reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum er gert skylt að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni. Stefndi sé ekki virðisaukaskattskyldur og því beri honum að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda.

Niðurstaða

Eins og rakið er hér að framan ákvað stefndi, sem var skiptastjóri í þrotabúi S-kk-ef R-kk-ef, upp á sitt eindæmi, að endurupptaka skiptin í þrotabúinu sem lokið var, og lýsa kröfu, sem lýst var sem veðkröfu sem byggðist á tryggingarbréfi, í þrotabú Útifána-silkiprentsþjónustu ehf. Var kröfu þessari hafnað af skiptastjóra þrotabús Útifána-silkiprentsþjónustu ehf. Stefndi hélt kröfunni til streitu f.h. þrotabús S-kk-ef og var ágreiningsmál út af kröfunni tekið fyrir í Héraðsdómi Reykjavíkur. Fyrir liggur að stefndi sá ekki til þess að greiðsla kostnaðar sem af þessum aðgerðum hlytist væri tryggð, sbr. 1. mgr. 155. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991. Stefnendur sem voru varnaraðilar þess máls settu fram þá kröfu að sóknaraðili, þrotabú S-kk-ef R-kk-ef, setti tryggingu fyrir málskostnaði. Með því að þrotabúið var eignalaust voru allar líkur á því að þrotabúið gæti ekki greitt málskostnað enda tók héraðsdómari kröfu stefnenda til greina. Stefndi kærði úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur til Hæstaréttar sem staðfesti úrskurð Héraðsdóms og dæmdi þrotabú S-kk-ef R-kk-ef til greiðslu kærumálskostnaðar sem þrotabúið hefur ekki getað greitt enda er búið eignalaust, eins og áður segir.

Samkvæmt 77. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991 ber skiptastjóra að bæta tjón sem hann kann að valda öðrum í starfi eftir almennum skaðabótareglum. Eins og rakið er stofnaði stefndi, á eigin ábyrgð, til málareksturs fyrir hönd þrotabús S-kk-ef R-kk-ef, sem var eignalaust, án þess að tryggja greiðslu kostnaðar sem af því kynni að hljótast, sbr. 1. mgr. 155. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Kærði hann úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar Íslands, þrátt fyrir dómafordæmi réttarins í sambærilegum tilvikum. Telja verður að stefndi hafi, í ljósi stöðu sinnar, vitað eða mátt vita að með því að kæra umræddan úrskurð væri hann að stofna til kostnaðar fyrir þrotabúið sem það gæti ekki staðið straum af og væri með því að baka gagnaðilum í kærumálinu, stefnendum þessa máls, tjón. Ber því að fallast á að stefndi hafi með aðgerðum sínum bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart stefnendum samkvæmt 77. gr. laga nr. 21/1991 og ber að taka kröfur þeirra í málinu til greina.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnendum, G-kk-þgf I. Á-kk-þgf og H-kk-þgf G-kk-þgf, hvorum um sig, 99.600 krónur í málskostnað og Icedent ehf. 80.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, R-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnendum, Icedent ehf., G-kk-þgf I. Á-kk-þgf og H-kk-þgf G-kk-þgf, hverjum um sig, 50.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2005 til greiðsludags. Þá greiði stefndi G-kk-þgf I. Á-kk-þgf og H-kk-þgf G-kk-þgf, hvorum um sig, 99.600 krónur í málskostnað og Icedent ehf. 80.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf