E-290/2006

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 9. nóvember sl., að loknum munnlegum málflutningi, er höfðað fyrir dómþinginu af P-kk-þgf D-kk-þgf, Ástúni 14, Kópavogi, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, og á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 29. desember 2005 og 30. desember 2005.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennd verði með dómi bótaskylda Tryggingamiðstöðvarinnar hf. gagnvart stefnanda samkvæmt slysatryggingu stefnanda hjá félaginu, samkvæmt almennu Visakorti, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi, hinn 20. febrúar 1998, er hann féll fram af svölum íbúðar sinnar á Torrevieja á Spáni og slasaðist á höfði, hálsi, vinstri öxl og brjóstkassa.

Að viðurkennd verði með dómi bótaskylda Vátryggingafélags Íslands hf. gagnvart stefnanda, samkvæmt slysatryggingu stefnanda hjá félaginu, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi, hinn 20. febrúar 1998, er hann féll fram af svölum íbúðar sinnar á Torrevieja á Spáni og slasaðist á höfði, hálsi, vinstri öxl og brjóstkassa.

Þá er þess krafist að stefndu verði gert að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu og við málskostnaðarákvörðun verði tekið tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., eru þær, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og honum tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda, að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf. eru þær, að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnandi dæmdur til þess að greiða honum málskostnað, að skaðlausu.

II

Málsatvik eru þau, að stefnandi dvaldist ásamt eiginkonu sinni í íbúð sinni á Torrevieja á Spáni. Flugu þau hjónin út hinn 12. febrúar 1998 með Flugleiðum og millilentu í Hollandi, þar sem gist var eina nótt, en fyrir farseðlana höfðu þau greitt með Visakorti. Stefnandi kveðst hafa verið, hinn 20. febrúar 1998, við venjubundin þrif uppi á svölum íbúðar sinnar. Hann hafi verið að skola svalirnar, losa um niðurfall og þrífa glugga. Er hann hafi verið að skola glugga neðan við sig hafi honum skrikað fótur og fallið fram af svölunum og niður í gegnum glerþak, sem sé yfir holrúmi næstu hæðar baka til og niður í bakgarð hjónanna á neðri hæðinni. Við brothljóðið hafi eiginkona stefnanda hlaupið að svefnherbergisglugganum og séð hvað gerst hafði. Er hún kom niður hafi hjónin á neðri hæðinni verið búin að hringja á sjúkrabíl sem komið hafi skömmu síðar. Við fallið skarst stefnandi á höfði og rifbeinsbrotnaði. Samkvæmt útskriftarvottorði var stefnandi útskrifaður þann 23. febrúar 1998. Í vottorði þessu er ástæða innlagnar sögð vera fjöláverkar af völdum slyss og ölvun/áfengiseitrun.

Engin vitni hafi verið að slysinu, en fljótlega hafi borið að fólk, þar á meðal Íslendingar. Í vitnisburði I-kvk-ef H-kvk-ef segir: „Þann 20. febrúar síðastliðinn kl. 18.30 var mér tilkynnt um slys á svæði sem heitir Rocajuna, og fór því á staðinn. Þegar ég kom á vettvang kom í ljós að P-kk-nf D-kk-nf íbúi í íbúð númer 48, hafði fallið fram af sólbaðsterrasi á efri hæð íbúðar sinnar og fallið í gegnum plastþak á íbúð á neðri hæð. P-kk-nf skarst illa á höfði og varð að kalla til sjúkrabíl. Biðin eftir sjúkrabílnum tók um tuttugu mínútur og leið P-kk-þgf augsýnilega mjög illa. Blæddi mjög mikið úr höfði hans og óttast var um aðra áverka, þar sem hann átti í erfiðleikum með öndun. P-kk-nf var síðan fluttur á Vega Baja sjúkrahúsið í Orihuela.“ Svipaður vitnisburður er frá Á-kvk-þgf P-kvk-þgf.

Í yfirlýsingu eiginkonu hans segir m.a.: „P-kk-nf var færður í sjúkrabílinn og slöngur tengdar við hann. Það var það seinasta sem ég sá áður en aðgerð var gerð á honum á sjúkrahúsinu Vega Baja Ore Huela á gjörgæsludeild. Þar lá hann í margar klst. áður en ég fékk að sjá hann…Þarna lá hann umvafinn um höfuðið og slanga leidd út til að hleypa út blóði og vökvar tengdir í æðar hans. Honum hafði verið gefið morfín og eitthvað annað róandi. Ég fékk sæti við hlið sjúkrarúms hans en ég náði litlu sambandi við hann á meðan á sjúkravistinni stóð, fyrir utan það að ég reyndi að hjálpa honum við að nærast. Hann gat sig hvergi hreyft fyrr en eftir nokkra daga með aðstoð hjúkrunarfólks. Ég var miður mín og leitaði í sjálfsala sjúkrahússins og matsal eftir öli og áfengi og var ég undirrituð því undir einhverjum áhrifum mest allan tímann er á sjúkravist hans stóð.“

Stefnandi kveður, að á meðan hann dvaldist á sjúkrahúsinu hafi eiginkona hans verið í mikilli áfengisneyslu. Varðandi áfengisneyslu sína segir hún m.a. í yfirlýsingu dagsettri 11. desember 2000.: „Það kvöld er ég fór heim yfir nótt í íbúð okkar varð ég mér úti um sterkt áfengi (Vodka) og að mig minnir S-x-x sem ég tók síðan með mér á sjúkrahúsið næsta dag…Það var síðan eftir neyslu af þessu nesti sem rúm við hlið P-kk-ef losnaði og ég tók mér bólfestu í. Þá nótt var ég tekin til aðgerðar og slöngum troðið gegnum nasir mér og vökvi settur í æð. Ég hafði vakað mikið undanfarna sólarhringa og svaf því fast og rankaði ekki við mér fyrr en niðri á einhverri aðgerðarstofu. (Ég hrýt mikið er ég ligg og er með kæfisvefn og astma). Ég hjálpaði mér sjálf við að fjarlægja þessar tengingar og taldi mig ekki þurfa á aðgerð að halda. Ég hljóp upp á sjúkrastofu P-kk-ef og lagðist aftur fyrir. Á meðan á þessu umstangi stóð voru vínföng mín fjarlægð af sjúkrastofunni, svo og pillur sem ávísað var af lækni þ.e. Klóridiepoxid og Rópan, einnig Fontex sem eru þungl.lyf og ég þurfti að taka reglulega hvern dag. Ég fékk ekkert af þessu afhent er við yfirgáfum sjúkrahúsið fyrir utan Fontexið…“

Stefnandi lá á sjúkrahúsinu í 3 daga. Stefnandi kveðst hafa verið nær ósjálfbjarga í um mánuð eftir heimkomuna. Hafi hann farið daglega til lækna í Torre Vega til að láta skipta um umbúðir og einnig hafi læknir í nágrenninu stundað stefnanda um tíma. Stefnandi og eiginkona hans flugu síðan heim til Íslands hinn 20. apríl 1998.

Um afleiðingar slyssins segir í læknisvottorði G-kk-ef B-x-x, dagsettu 7. desember 1998: „Af hlaust stór skurður á enni og meiðsl á vinstri öxl og hálsi, einnig á hægri brjóstkassa…Saumaður var saman stór skurður á höfuðleðri en í pappírum frá Spáni kom ekki fram nánari lýsing á því…Upplýsingar um þetta eru frekar af skornum skammti og ekki hefur tekist að útvega frekari gögn í þessu máli. P-kk-nf kom heim í apríl og sá ég hann þann 24.04.98. á stofunni. Þá var hann krúnurakaður og stór skurður á höfði og niður á enni. Hann var frekar óöruggur í öllum hreyfingum og gekk við staf, kvartaði um svima og endurtók áberandi allt það sem hann sagði. Einnig var fyrirferð við acromyoclavicularlið vinstra megin og eymsl á vinstra rifjabarði neðarlega. Út af ógleði var hann settur á lyf og var ráðlagt að hafa samband aftur nokkrum dögum síðar. Þann 27.04. var haft samband aftur, hafði þá fengið lækni til sín út af slæmum höfuðverkjum og settur á sterk verkjalyf en vegna gruns um aukinn intracranial þrýsting sem skýringu á uppköstum, sótti ég um innlögn á Sjúkrahúsi Reykjavíkur þar sem gerð var CT myndataka af heila sem ekki sýndi merki um aukinn intracranial þrýsting né intracranial áverka. Hitti P-kk-þf svo aftur þ. 29.04. og leið áfram illa, fékk verkjalyf og lyf út af ógleði og hittumst síðan aftur í byrjun maí og í framhaldi af því var ákveðin innlögn á Heilsustofnun NLFÍ til að hressa upp á hann. Þar dvaldist hann frá 19.05. til 13.06.'98 og hafði gott af, var í megrun og almennri þjálfun, en skammtímaminni þótti nokkuð skert. Hann var þá ófær til allra starfa en um miðjan júní 98 fór hann í hálft starf og reyndist honum það allerfitt, einkum vegna andlegrar skerðingar sem honum fannst hann vera nokkuð hrjáður af og þurfti að gæta sín virkilega….Við skoðun í desember 98 var hann með verk í vinstri öxlinni eftir að bera byrðar og stirðleika í hálsi en röntgenmynd af vinstri öxl sýndi svolitla gliðnun í AC liðnum en enga fracturu…..Við skoðun þ. 31.01.01 kemur í ljós að hann hefur verið atvinnulaus í lengri tíma og búinn að standa í stappi varðandi að sækja bætur út af slysinu og lögfræðimál vegna sölu og niðurlagningar fyrirtækisins. Hann hefur mjög hæga framsögn og líður fyrir minnisleysi, man ekki símanúmer o.s.frv. og endurtekur mjög áberandi sögu sína og á erfitt með að halda þræðinum og greina á milli aðal- og aukaatriða. Hann hefur vissulega sögu um langvarandi alcohol- og lyfjanotkun í periodum en oft góð tímabil inná milli. Engu að síður finnst mér P-kk-nf hafa orðið fyrir mikilli andlegri skerðingu eftir slys það sem hann lenti í á Spáni '98 og er andlega skerðingin það sem háir honum mest í því að komast af og bjarga sér á vinnumarkaði. Því var sótt um örorkubætur þ. 07.12.00 og þ. 11.01.01 var kveðinn upp úrskurður í Tryggingastofnun um 75% örorku sem talin er varanleg…“

Stefnandi leitaði til stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., á grundvelli almennrar slysatryggingar og Tryggingamiðstöðvarinnar vegna korthafatryggingar. Tryggingafélögin höfnuðu bótaskyldu á þeirri forsendu að stefnandi hafi verið undir áhrifum áfengis og hafi ástand hans verið orsök slyssins.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, vísaði til skilmála þeirrar slysatryggingar, sem verið er að krefja bóta úr, en þar segi í lið 4 í 8. grein: „Vátryggingin bætir ekki, slys sem vátryggður verður fyrir í handalögmáli, við þátttöku í refsiverðum verknaði, undir áhrifum deyfi- og/eða eiturlyfja eða í ölæði, nema sannað sé, að ekkert samband hafi verið milli ástands þessa og slyssins.“ Þá segi einnig í 6 lið sama kafla: „Vátryggingin bætir ekki slys sem orsakast af matareitrun, drykkjareitrun og neyslu eitur- eða nautnalyfja.“

Hinn 14. september 2001 var málið lagt fyrir Tjónanefnd vátryggingafélaganna. Niðurstaða nefndarinnar var eftirfarandi: „Tjónið er bótaskylt úr almennri slysatryggingu, en ekki þykir sannað að slysið hafi orðið vegna ölæðis eða neyslu eitur- eða nautnalyfja.“ Hið stefnda félag, Vátryggingafélag Íslands hf., ákvað að nýta rétt sinn samkvæmt reglugerð um tjónanefnd og ákvað að una ekki niðurstöðu nefndarinnar og hafnaði áfram bótaskyldu vegna þessa máls.

Stefnandi skaut máli sínu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum og barst kvörtunin nefndinni hinn 1. nóvember 2001. Í kjölfar þess sendi stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., Úrskurðarnefndinni bréf, dagsett 12. nóvember 2001, auk gagna félagsins, þar á meðal „útskriftarvottorð“ í þýðingu S-kvk-ef D-x-x. Stefnandi kveður, að öðrum gögnum sem félagið hafi haft frá stefnanda hafi verið haldið eftir, þar á meðal afrit af bréfum stefnanda og eiginkonu hans auk gagna og bréfa þeirra S-kk-ef S-kk-ef hrl., H-kk-ef B-kk-ef hdl. og H-kk-ef T-kk-ef. Það var niðurstaða nefndarinnar, í úrskurði frá 5. desember 2001, að bótaskylda væri ekki fyrir hendi. Álit nefndarinnar var að ekki hefði verið sýnt fram á að bótaskylda væri fyrir hendi samkvæmt þeirri vátryggingu sem um ræddi. Einnig kom fram að ekki væri unnt að gagnrýna þá afstöðu vátryggingafélagsins, með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum og vátryggingaskilmálum, að gera þá kröfu til vátryggðs að hann framvísaði fyllri gögnum í málinu.

Stefnandi hafði samband við stefnda, Tryggingamiðstöðina hf., haustið 2001 varðandi hugsanlegan bótarétt sinn úr kortatryggingu, en hann hafði greitt fyrir ferð sína með almennu VISA korti.

Félagið svaraði erindi hans með bréfi, dagsettu 15. október 2001, þar sem fram kom að ekki væri unnt að taka afstöðu til málsins fyrr en allar sjúkrahússkýrslur frá Spáni og niðurstöður þeirra lægju fyrir. Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., kveður stefnanda næst hafa haft samband símleiðis í desember 2001 og hafi félagið þá fengið útskriftarvottorð, dagsett 23. febrúar 1998, auk niðurstöðu Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum í máli stefnanda gegn meðstefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., í málinu nr. 217/2001.

Með bréfi stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., dagsettu 3. janúar 2002, var athygli stefnanda vakin á gr. 6.6 í skilmálum þeim er um trygginguna giltu, en þar komi fram að tjón sem beint eða óbeint leiði af neyslu áfengis eða fíkniefna bætist ekki úr tryggingunni. Enn fremur var vísað til ofangreinds úrskurðar Úrskurðarnefndarinnar og að stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., teldi sömu rök eiga við hann að þessu leyti og meðstefnda, Vátryggingafélag Íslands hf., þó skilmálar séu ekki þeir sömu í þeim tryggingum er hér koma til skoðunar.

Í málinu liggur frammi matsgerð dómkvaddra matsmanna, dagsett 5. mars 2007. Í niðurstöðu hennar segir m. a.: „Matsbeiðandi hefur nú umtalsverð merki um heilaskaða, sem lýsi sér með talsvert mikilli hugrænni skerðingu í formi minnisskerðingar, vegna talvandkvæða, skertrar frásagnargetu og skertrar getu til að fást við flókin verkefni. Jafnframt hefur hann geðræn einkenni í formi örlyndis og hvatvísi, skertrar getu til að halda reiðu á hugsun sinni, kvíða, minnkaðs sjálfsöryggis, depurðar og tilhneigingar til að loka sig af. Einnig telja matsmenn að svima og jafnvægisleysis, sem hamlar honum, einkum utan húss, megi rekja til heilaskaða. Telja matsmenn að einkenni þessi megi fyrst og fremst rekja til framheilaskaða, sem skerðir færni hans umtalsvert. Matsbeiðandi fékk einnig stórt skurðsár á höfuð. Var sárið saumað og hefur gróið vel og án mikilla lýta. Auk þess fékk matsbeiðandi áverka á hægri axlarhyrnulið og hefur þar væntanlega verið um að ræða liðbandaáverka og liðhlaup sem enn hefur ekki jafnað sig að fullu. Þetta veldur honum vægum óþægindum og er vel sjáanlegt. Loks hlaut matsbeiðandi rifbrot, sem veldur honum nokkrum óþægindum vegna verkja, einkum við áreynslu.

Í ljósi aðstæðna á slysstað og þeirra áverka er matsbeiðandi hlaut, telja matsmenn yfirgnæfandi líkur á að öll framannefnd einkenni megi rekja til slyssins 20. febrúar 1998...Takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um ástand matsbeiðanda í kjölfar sjúkrahúsvistarinnar á Spáni og þar til hann kom heim til Íslands. Af lýsingum sem fyrir liggja og vegna eðlis áverka hans má þó leiða sterkar líkur að því að hann hafi verið með talsvert skerta andlega getu, átt erfitt með að hugsa skýrt og jafnvel verið með einhverja vitundarskerðingu fyrst eftir slysið. Gera má ráð fyrir að dómgreind hans hafi þá verið að nokkru skert. Að mati matsmanna hefur matsbeiðandi verið óvinnufær frá slysdegi. Í ljósi eðlis áverka og ástands matsbeiðanda telja matsmenn rétt að miða við að þegar 1 ár var liðið frá slysi hafi matsbeiðandi ekki getað vænst frekari bata. Hins vegar liggja ekki fyrir gögn er staðfesti að matsbeiðandi hafi verið í starfi þegar slys varð.

Við mat á varanlegum miska leggja matsmenn til grundvallar talsverðan heilaáverka, sem skerðir andlega getu talsvert og hefur áhrif á hegðun matsbeiðanda. Einnig væg óþægindi frá vinstri axlarhyrnulið og nokkur óþægindi frá rifbroti. Einnig hafa matsmenn í huga ör á höfði, sem þó er gróið, nánast án lýta. Loks taka matsmenn tillit til svima og jafnvægisleysis. Að teknu tilliti til alls þessa meta matsmenn varanlegan miska af völdum slyssins 40% - 40 stig. Við matið var höfð hliðsjón af miskatöflu örorkunefndar frá 21. febrúar 2006 og dönsku miskatöflunni...“

III

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til greiðslu slysabóta úr hendi hinna stefndu félaga vegna slysatryggingasamninga sem verið hafi í gildi gagnvart stefnanda á slysdegi hinn 20. febrúar 1998.

Kröfu á hendur stefnda, Tryggingamiðstöðinni, byggir stefnandi á svokallaðri korthafatryggingu, en á hendur stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., á grundvelli almennrar slysatryggingar.

Stefnandi byggir á því að hann hafi verið allsgáður er hann slasaðist. Sönnunarbyrðin um annað hvíli á hinum stefndu félögum. Engar blóðrannsóknir eða eiturefnarannsóknir hafi farið fram á stefnanda. Engin gögn séu fyrirliggjandi um hvort og þá hversu hátt vínandamagn hafi verið í blóði hans. Engin lögregluskýrsla hafi verið gerð slysdaginn. Byggir stefnandi á því, að ekkert í gögnum málsins veiti lögfulla sönnun um það að stefnandi hafi neytt áfengis, eitur- eða nautnalyfja er valdi missi bótaréttar vegna ölæðis, sbr. skilmála hinna stefndu félaga.

Stefnandi byggir á því, að skjalið með yfirskriftinni INFORME DE ALTA (útskriftarvottorð), í löggiltri þýðingu Í-kvk-ef L-kk-ef og í þýðingu S-kvk-ef D-x-x, sem tiltekur að áverkar hans séu af völdum ölvunar/áfengiseitrunar sé ótrúverðugt og beri að meta sönnunargildi þess í því ljósi. Auk þess séu engin rannsóknargögn til sem grundvalli þá fullyrðingu að stefnandi hafi verið ölvaður eða með áfengiseitrun. Í vottorðinu sé einungis sagt að sjúklingurinn hafi „einkenni um neyslu áfengis og Benzodiazepins við innlögn“. Ekki sé nægjanlegt að einkenni bendi til einhvers ástands, heldur verður að liggja fyrir staðhæfing byggð á rannsóknargögnum. Stefnandi byggir á því, að sennilegt og langlíklegast sé að um „error in personas“ sé að ræða í umræddu skjali og að ruglað hafi verið saman staðreyndum sem varði annan aðila, hugsanlega eiginkonu stefnanda, H-kvk-þf J-kvk-þf S-kvk-þf. Í skjalinu sem beri yfirskriftina „útskriftarvottorð“ og dagsett sé 23. febrúar 1998 komi þessi ruglingur berlega fram. Ruglað sé saman aldri stefnanda og eiginkonu hans. Auk þess sem innlagnardagur og útskriftardagur eigi ekki við um stefnanda. Þetta, ásamt þeirri staðreynd að eiginkona stefnanda hafi verið meira og minna undir áhrifum meðan á sjúkrahúsdvöl stefnanda stóð og þurft aðhlynningar við í sjúkrarúmi við hlið stefnanda, styðji það, að um „error in personas“ gæti hafa verið að ræða. Í það minnsta sé alveg ljóst að ruglað sé með staðreyndir í viðkomandi læknisvottorði. Sjúklingurinn, samkvæmt læknisvottorðinu, sé sagður hafa verið 40 ára, en stefnandi hafi sannanlega, á þeim tíma, verið 55 ára. Innlagnardagurinn sé sagður vera 21. febrúar, en stefnandi hafi sannanlega verið lagður inn 20. febrúar. Útskriftardagur samkvæmt vottorðinu sé 23. febrúar, en stefnandi hafi sannanlega legið á sjúkrahúsinu í sex daga. Þetta séu þær staðreyndarvillur, sem sannanlega sé vitað um og því ljóst, að aðrar fullyrðingar í læknisvottorðinu geti á sama máta verið rangar eða átt við aðra manneskju en stefnanda. Í það minnsta sé alveg ljóst að í þessu skjali séu rangfærslur, sem valdi því, að ekki sé unnt að leggja skjalið fram, sem sönnunargagn í málinu, til grundvallar synjun stefnda á bótaskyldu. Þetta gagn hafi verið lagt til grundvallar í niðurstöðu Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum um höfnun á bótaskyldu og sé ljóst að nefndin hafi fyrir fram talið vottorðið hafa sönnunargildi, enda ekki legið fyrir nefndinni önnur þau gögn sem styðji sjónarmið stefnanda. Stefnandi byggir á því, að með hliðsjón af framangreindum staðreyndavillum og ónákvæmni í vottorðinu sé umrætt gagn ekki trúverðugt og beri að virða það að vettugi, sem sönnunargagn í málinu. Stefnandi vísar til 44. gr. laga nr. 91/1991 og bendir á að dómstólar hafa alltaf talið sér heimilt að vega og meta gildi gagna, einnig um læknisfræðileg atriði og reisa dóma á þeim sem best séu unnin og trúverðug. Í ljósi þess að skjalið uppfylli ekki þau skilyrði bendir stefnandi auk þess á að stefnandi eigi að njóta vafans varðandi þau atriði önnur, sem fram koma í umræddu skjali.

Stefnandi byggir auk þess á, að vitnisburður H-x-x A-x-x, gefinn daginn eftir slysið, fyrir þjóðvarðliðinu í Torrevieja, sem láti að líkum að um ölvun hafi verið að ræða við vátryggingaratburðinn, sé ekki heldur sönnun þess að svo hafi verið í raun. Meint lyfjainntaka, samkvæmt vottorðinu, geti hugsanlega hafa átt sér stað eftir slysið, samkvæmt læknisráði, annaðhvort í sjúkrabifreiðinni eða á sjúkrahúsinu.

Teljist sannað að stefnandi hafi verið undir áhrifum áfengis við tjónsatburðinn byggir stefnandi á, með vísan til hinna ófrávíkjanlegu reglu í 20. gr. vátryggingasamningalaga, að það eitt, að stefnandi hafi verið undir áhrifum áfengis nægi ekki til að leysa hið stefnda félag undan bótaskyldu. Áfengisdrykkjan verði að hafa verið það mikil að um „ölæði“ hafi verið að ræða til þess hugsanlega að undanþiggja hið stefnda félag bótaskyldu. Með hugtakinu „ölæði“ er átt við allhátt vínandamagn í blóði. Engin rannsóknargögn varðandi vínandamagn í blóði stefnanda liggi fyrir, en hið stefnda félag beri sönnunarbyrðina varðandi þennan þátt málsins. Máli sínu til stuðnings vísar stefnandi í dóm Hæstaréttar nr. 397/2000.

Stefnandi byggir á því, með vísan til 18. til 20 gr. vátryggingasamningalaganna, að hið stefnda félag losni ekki undan ábyrgð, nema ef stefnandi hafi með áfengisdrykkju sinni valdið slysinu af stórkostlegu gáleysi eða ásetningi. Stefnandi byggir á, að með áfengisdrykkju hafi hann einungis hugsanlega sýnt af sér einfalt gáleysi er hann hóf þrif á svölum íbúðar sinnar. Beri stefndi því fulla ábyrgð á umræddu tjóni þrátt fyrir áfengisdrykkju stefnanda. Stefnandi byggir auk þess á því, að með stórkostlegu gáleysi í vátryggingarétti, sé jafnan átt við þá huglægu afstöðu sem kalla megi meðvitað stórkostlegt gáleysi, en með því sé átt við stig gáleysis sem liggi næst ásetningi. Það þurfi því meira til að koma í vátryggingarétti en í skaðabótarétti svo talið verði að um stórkostlegt gáleysi hafi verið að ræða. Í þeirri hegðun stefnanda að losa niðurfall og þrífa svalir á íbúð sinni í sólarlandaleyfi á Spáni, eftir að hafa bragðað áfengi geti varla verið svo gróft gáleysi að nálgist ásetning um að kasta sér fram af svölunum og valda sér þannig tjóni.

Stefnandi byggir og á, ef talið verði sannað að hann hafi verið undir áhrifum áfengis, hafi það ekki verið frumorsök slyssins. Slysið verði ekki rakið til áfengisneyslu stefnanda. Frumorsök slyssins hafi verið að honum skrikaði fótur í bleytu við þrifin á svölunum. Til þess að fella niður bótaskyldu þurfi ölvunin að hafa verið frumorsök slyssins. Stefnandi byggir á því, að við ákvörðun um hvort ölvun hafi verið frumorsök vátryggingaratburðar sé almennt litið til magns áfengis í blóði. Ekkert liggi fyrir um áfengismagn í blóði stefnanda. Stefnandi byggir á að áfengismagn í blóði sínu hafi ekki verið það mikið að áhrif þess hafi verið höfuðorsök slyssins, en um það hafi hið stefnda félag sönnunarbyrðina. Stefnandi bendir á að í danskri dómaframkvæmd sé það ekki fyrr en áfengi í blóði mælist 1.60 o/oo og meira að talið sé að áfengisáhrif geti hugsanlega verið höfuðorsökin. Engin rannsóknargögn varðandi alkóhólmagn í blóði stefnanda liggi fyrir. Það liggi því ekkert fyrir um það hvort stefnandi hafi fallið fram af svölunum vegna ölvunarástands. Hins vegar liggur fyrir að stefnandi var við þrif á svölunum og skrikaði fótur við það. Stefnandi byggir á, að meint ölvunarástand hans skipti engu þar um, þar sem það ástand hafi ekki verið orsakavaldur að fallinu heldur óhappatilvik. Eftir hljóðan vátryggingarskilmálaákvæðanna, sem stefndi byggir höfnun bótaskyldu á, felist áskilnaður um að orsakasamband sé milli tjóns annars vegar og hins vegar þess framferðis vátryggðs, sem þar um ræði. Fyrir því orsakasambandi verður hið stefnda félag að bera sönnunarbyrði, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 303/2004

Stefnandi byggir á því, að hin stefndu félög hafi sönnunarbyrði um þau atriði sem félögin telji leysa sig undan bótaskyldu. Sönnunarbyrðin um að stefnandi hafi valdið tjónsatburðinum með stórkostlegu gáleysi, í „ölæði“ og að ölæðið hafi verið aðalorsök slyssins hvílir á hinum stefndu félögum.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 20/1954, einkum 18., 19. og 20. greina auk meginreglna skaðabóta- og vátryggingaréttar, svo og kröfu- og samningaréttar.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., á að ekki sé fyrir hendi bótaskylda úr tryggingu stefnanda hjá stefnda. Það komi fram í 8. gr. skilmála tryggingarinnar, að slys sem vátryggður verði fyrir undir áhrifum deyfi- og/eða eiturlyfja eða í ölæði, séu ekki bótaskyld, nema sannað sé að ekkert samband hafi verið milli ástands þess og slyssins. Engin vitni séu að því þegar stefnandi féll niður af svölunum, en það sé á því byggt í stefnu að stefnandi hafi verið að skola glugga neðan við sig þegar hann féll fram af svölunum. Stefnandi hafi látið stefnda í té myndir af húsi sínu. Þar megi einungis sjá framhlið hússins en ekki bakhlið þess. Stefnandi hafi því ekki upplýst um aðstæður á slysstað.

Í útskriftarvottorði sjúkrahússins, þar sem stefnandi var lagður inn eftir slysið, komi fram að ástæða innlagnar sé, auk áverkanna sem stefnandi hlaut í slysinu, ölvun/áfengiseitrun. Í vottorðinu segi einnig að við innlögn séu einkenni um neyslu áfengis og benzodiazepins (róandi lyf). Það verði því ekki lagt til grundvallar, eins og fullyrt er í stefnu, að stefnandi hafi verið allsgáður þegar hann slasaðist.

Í framburði H-kvk-ef A-x-x komi fram, að stefnandi hafi drukkið að staðaldri og að veruleg vandræði hafi hlotist af honum af þeim sökum. Telur hún hugsanlegt að hann hafi dottið vegna ölvunar. Framburður H-kvk-ef styðji það að stefnandi hafi verið ölvaður þegar slysið varð.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., kveður vera á því byggt í stefnu, að engin rannsóknargögn séu til sem grundvalli þá fullyrðingu að stefnandi hafi verið ölvaður eða með áfengiseitrun. S-kvk-nf D-x-x þýðandi hafi staðfest með símbréfi til stefnda að hún hafi hringt á sjúkrahús það sem stefnandi lá á vegna slyssins, og henni verið tjáð að frekari gögn lægju fyrir um stefnanda, en að þau yrðu aðeins afhent honum sjálfum í eigin persónu. Í símbréfi hennar segi, að niðurstöður rannsókna, m.a. blóðrannsóknar, væru trúlega meðal þessara gagna. Þrátt fyrir þessar upplýsingar hafi stefnandi ekki gert neinn reka að því að leggja fram þessi gögn. Í ljósi þeirra upplýsinga sem fyrir liggi um ástand stefnanda þegar hann slasaðist og í ljósi þess að frekari upplýsingar liggi fyrir um ástand hans, verði stefnandi að bera hallann af því að leggja þau gögn ekki fram.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., mótmælir þeirri málsástæðu stefnanda í stefnu, með vísan til 20. gr. vátryggingasamningalaga nr. 20/1954, að sönnuð áfengisneysla sanni ekki að um „ölæði“ hafi verið að ræða. Stefnandi virðist með þessu leggja til grundvallar að skýra beri orðið „ölæði“ þröngt. Því sé alfarið mótmælt af hálfu stefnda og vísar stefndi um það til niðurstöðu dóms Hæstaréttar í málinu nr. 209/1993 frá 12. október 1995, þar sem þröngri skýringu þessa orðs hafi verið hafnað.

Það er á því byggt að stefnandi sé tvísaga bæði um áfengisdrykkju sína og aðdraganda þess að hann hafi fallið fram af svölunum. Það liggi fyrir að stefnandi hafi fallið fram af svölunum og verið ölvaður. Hann hafði neytt áfengis, þegar hann féll fram af svölunum, í þeim mæli að um áfengiseitrun hafi verið að ræða, sbr. útskriftarvottorð. Í 20. gr. vátryggingasamningalaga nr. 20/1954 sé heimilað að semja svo um í vátryggingarsamningi að félagið skuli laust úr ábyrgð, valdi vátryggður vátryggingaratburði í ölæði sem honum verður sjálfum um kennt. Í 8. gr. skilmála tryggingarinnar sé samið á grundvelli lagaákvæðis þessa. Samkvæmt skilmálaákvæðinu séu slys sem vátryggður verði fyrir undir áhrifum deyfi- og/eða eiturlyfja eða í ölæði, ekki bótaskyld, nema sannað sé að ekkert samband hafi verið milli ástand þess og slyssins. Af orðalagi 20. gr. vátryggingasamningalaga nr. 20/1954, sbr. 18. gr. sömu laga, sé ljóst að heimildin til að semja með þessum hætti sé alveg óháð því hvort háttsemi sé einfalt gáleysi eða stórkostlegt. Með vísan til þessa mótmælir stefndi því að háttsemi stefnanda þurfi að teljast stórkostlegt gáleysi svo stefndi losni undan ábyrgð sinni.

Stefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda, að efni útskriftarvottorðs sé ótrúverðugt. Erlent opinbert skjal teljist ófalsað ef það stafi frá embættis- eða sýslunarmanni eftir formi sínu og efni, sbr. 2. mgr. 71. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991. Stefndi hafi margoft skorað á stefnanda að afla frekari gagna, varðandi innlögn hans, frá sjúkrahúsinu sem hann vistaðist á eftir slysið hinn 20. febrúar 1998. Um þetta vísast meðal annars til bréfs S-kvk-ef D-x-x þýðanda til stefnanda dags. 7. september 2000, þar sem fram komi að til að hnekkja þeirri umsögn sem fram komi í vottorðinu verði stefnandi sjálfur að útvega frekari gögn af sjúkrahúsinu. Bréf S-kvk-ef D-x-x þýðanda, dagsett 7. september 2000, sé svar hennar við athugasemdum stefnanda við þýðingu hennar á umræddu útskriftarvottorði. Stefnandi hafi ekki orðið við þeim áskorunum stefnda að útvega gögn frá sjúkrahúsinu. Meðan svo sé, verði að leggja til grundvallar þau skjöl sem fyrir liggi í málinu.

Stefndi mótmælir þeirri málsástæðu stefnanda, að ef sannað teljist að hann hafi verið undir áhrifum áfengis hafi það ekki verið frumorsök slyssins, heldur að honum hafi skrikað fótur í bleytu við þrifin. Þessi fullyrðing sé með öllu ósönnuð. Stefnandi byggi á því í atvikalýsingu að hann hafi fallið fram af svölunum þegar hann hafi verið að skola glugga niður fyrir sig. Hafi stefnanda skrikað fótur þegar hann var á svölum húss síns að skola glugga niður fyrir sig. Verði ekki annað lagt til grundvallar en að það séu aðstæður, þar sem áfengisneysla hans hafi skipt öllu máli um það hvort hann félli fram af svölunum eða ekki. Það séu þekkt áhrif áfengisneyslu að stjórn fínhreyfinga skerðist, því meira sem áfengisneyslan sé meiri. Það liggi fyrir, í útskriftarvottorði sjúkrahússins, þar sem stefnandi var lagður inn eftir slysið, að ástæða innlagnar sé, auk áverkanna sem stefnandi hlaut í slysinu, ölvun/áfengiseitrun. Í vottorðinu segi einnig að við innlögn séu einkenni um neyslu áfengis og benzodiazepins (róandi lyf). Það verði því ekki annað lagt til grundvallar, en að áfengisneysla stefnanda hafi verið frumorsök þess að hann féll fram af svölunum.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., mótmælir þeirri málsástæðu stefnanda, að samkvæmt skilmálum tryggingarinnar hvíli sönnunarbyrðin, um orsakatengsl milli tjóns og framferðis vátryggðs, á stefnda. Það sé vátryggðs að sýna að bótaréttur úr tryggingu hans hafi stofnast. Sé bótarétti hafnað með vísan til ölæðis, sé það vátryggðs að sýna fram á að ekki séu orsakatengsl milli ölæðisins og slyssins. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að ekki séu orsakatengsl milli ölæðis hans og þess slyss, sem hann varð fyrir hinn 20. febrúar 1998. Stefndi hefur með gögnum máls þessa sýnt fram á ölvun stefnanda. Það liggi fyrir að í útskriftarvottorði sjúkrahússins, þar sem stefnandi var lagður inn eftir slysið, að ástæða innlagnar sé, auk áverkanna sem stefnandi hlaut í slysinu, ölvun/áfengiseitrun. Í vottorðinu segi einnig að við innlögn séu einkenni um neyslu áfengis og benzodiazepins (róandi lyf). Stefndi hafi einnig sýnt fram á að til séu frekari gögn um ástand stefnanda við komu á sjúkrahúsið. Það hafi líka ítrekað komið fram að stefnandi hafi ekki orðið við áskorunum um að leggja fram þau gögn. Stefnandi verði að bera hallann af því að leggja ekki fram þau gögn sem vissa sé um að til séu og varpað geti ljósi á ástand hans þegar hann slasaðist.

Stefndi mótmælir því, að dómur Hæstaréttar í máli nr. 303/2004 eigi við um atvik máls þessa. Í máli þessu sé ekkert fram komið um að stefnandi hafi fallið fram af svölunum fyrir tilverknað einhvers annars en hans sjálfs.

Um lagarök vísar stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., til meginreglna skaðabóta- og vátryggingaréttar og laga um vátryggingarsamninga, nr. 20/1954.

Kröfu um dráttarvexti er mótmælt af stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga, sbr. 9. gr. nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., byggir sýknukröfu sína á því, að í VI. kafla skilmála þeirra, er um tryggingu þá er hér sé til umræðu giltu, séu ákvæði um tilvik sem leiði til þess að bótaréttur falli niður vegna almennra takmarkana á bótaskyldu.

Þar segi í tl. 6.6.: „ Tjón sem beint eða óbeint leiðir af sjálfsvígi, geðveiki, meiðslum sem menn valda sjálfum sér, handalögmálum, þátttöku í refsiverðum verknaði, misnotkun lyfja, neyslu fíkniefna, áfengis, kynsjúkdómum eða tjón sem verða er vátryggður hefur stofnað sér í hættu að nauðsynjalausu.“

Eins og textinn beri með sér fellur bótaréttur niður ef tjónsatburð má beint eða óbeint rekja til neyslu fíkniefna eða áfengis.

Í útskriftarvottorði Vega Baja sjúkrahússins, dagsettu 23. febrúar 1998, í tölulið 1, komi fram, að ástæða innlagnar stefnanda hafi auk fjöláverka verið áfengiseitrun. Í tölulið 8 í sama skjali komi fram, að við komu á sjúkrahúsið hafi stefnandi neytt bæði áfengis og róandi lyfja. Það megi því ljóst vera, að stefnandi hafi verið ölvaður þegar hann slasast og jafnframt að ölvunin hafi verið veruleg ella hefði ekki verið talað um áfengiseitrun, sem svo aftur leiði til þess að hugsanlegur bótaréttur hans úr kortatryggingunni falli niður með vísan til áðurnefnds ákvæðis skilmálanna nr. 6.6.

Öllu tali um að upplýsingar í nefndu skjali eigi við einhvern annan en stefnanda vísar stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., á bug og sönnunarbyrði um slíkt hljóti að hvíla á þeim, sem því haldi fram, sbr. t.d. 71. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Í þessu sambandi sé vakin athygli á því, að stefnandi hafi ekki sinnt áskorunum um að afla frekari gagna frá sjúkrahúsinu, sem hann einn geti fengið, m.a. niðurstöður blóðrannsóknar sem leiða myndu í ljós hvort stefnandi hafi verið ölvaður eða ekki þegar hann lenti í umræddu slysi. Þessi tregða til gagnaöflunar að þessu leyti af hálfu stefnanda sé sérstaklega einkennilega í ljósi þess að því sé haldið fram, að hann hafi verið allsgáður þegar hann slasaðist.

Þá þykir rétt að leggja áherslu á það að almennt gildir samningsfrelsi í íslenskum vátryggingarrétti og vátryggingarfélagi því heimilt að hafa í skilmálum sínum ákvæði um að vátrygging gildi ekki við tilteknar aðstæður, eins og einmitt sé raunin hér.

Samkvæmt 1. mgr. 55 gr. laga um vátryggingastarfsemi, nr. 60/1994, beri Fjármáleftirlitinu að fylgjast með vátryggingaskilmálum sem í boði séu hér á landi og gæta þess að þeir séu í samræmi við góða viðskiptaháttu og telji Fjármálaeftirlitið ákvæðum skilmála að einhverju leyti ábótavant skuli það krefjast þess að þeim sé breytt eða þau afnumin.

Skilmálar þeir er hér um ræði hafi verið samkvæmt venju sendir Fjármálaeftirlitinu til skoðunar og engar athugasemdir komið fram við þá af þess hálfu.

Þá mótmælir stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., sjónarmiðum stefnanda varðandi sönnunarfærslu í máli þessu, sérstaklega að hann hafi sönnunarbyrðina um þau atriði er hann telji að leysi hann undan bótaskyldu í máli þessu. Þar gildi almennar reglur.

Með vísan til þess sem hér að framan hefur verið rakið heldur stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., því fram, að ekki séu efni til þess að fallast á kröfur stefnanda í máli þessu og því verði að sýkna stefnda, Tryggingamiðstöðina hf., af öllum kröfum stefnanda í málinu.

VI

Ágreiningur máls þessa er sá hvort sýnt hafi verið fram á að bótaskylda sé fyrir hendi úr slysatryggingu stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., sem og úr kortatryggingu stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf.

Stefnandi féll fram af svölum íbúðar sinnar í Torrevieja á Spáni. Íbúðin mun vera á efri hæð og í fallinu fór stefnandi í gegnum plastþak á íbúð á neðri hæð og hafnaði síðan á gólfi þeirrar íbúðar. Stefnandi slasaðist töluvert og var fluttur með sjúkrabíl á Vega Baja sjúkrahúsið í Orihuela, þar sem gert var að meiðslum hans.

Dómkvaddir matsmenn hafa komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi hlotið framheilaskaða við slysið og metið varanlega örorku stefnanda 40% vegna slyssins.

Læknir sem annaðist stefnanda og er starfandi læknir á sjúkrahúsi í Alecante gaf skýrslu. Hann kvaðst ekki geta staðfest að stefnandi hefði verið ölvaður eða með áfengiseitrun við innlögn, eins og stendur í læknisvottorði hans, þar sem það hefði ekki verið staðreynt og engin skrifleg gögn séu til um þetta. Ekki hafi verið tekið blóð með tilliti til lifrarstarfsemi stefnanda. Læknirinn staðfesti að stefnandi hefði fengið áverka á höfuð, sem ekki hefðu verið miklir, og brotin rifbein. Taugaskoðun hafi reynst eðlileg sömuleiðis hefðu engir áverkar komið í ljós við sneiðmyndatöku af höfði. Stefnandi hafi aðeins verið á spítalanum í þrjá daga. Rifbeinsbrotið og höfuðsárið hafi haft eðlilega þróun. Hegðun stefnanda á spítalanum hafi hins vegar verið mjög áfátt og hann verið mjög óagaður. Kvaðst læknirinn hafa komið að stefnanda og konu hans umkringdum áfengisflöskum og umbúðum utan af lyfjum og því ályktað að þau hefðu innbyrt það sem þar var. Konan hafi verið fáklædd og rænulítil og hafi þurft að leggja hana inn á bráðadeild til aðhlynningar. Þegar stefnandi hafi verið útskrifaður hafi engin merki verið um heilaskaða. Aðspurður kvað hann geta verið að stefnandi hefði virst vera eins og ölvaður vegna heilaskaða, en taugaskoðun hafi ekki sýnt neitt óeðlilegt.

Matsmaðurinn S-kk-nf T-kk-nf læknir gaf og skýrslu fyrir dómi. Við matið kvaðst hann hafa haft undir höndum gögn frá spítalanum á Spáni. Hafi matsmenn við matið stuðst við gögn frá spítalanum og lýsingu stefnanda. Kvað hann ástand stefnanda við innlögn geta hafa líkst ölvunarástandi. Stefnandi hafi orðið fyrir höfuðáverka, sem hafi haft í för með sér framheilaskaða. Niðurstaða þeirra matsmannanna hafi verið að stefnandi væri með framheilaáverka. Til að greina á milli heilaáverka og langvarandi áfengisneyslu, hafi þeir m.a. stuðst við það sem fram hafi komið hjá heimilislækni stefnanda, að hann hafi merkt mikla breytingu á stefnanda eftir slysið. Lýsing læknisins hafi verið afdráttarlaus og kvaðst hann þekkja stefnanda vel. Framheilaskaði sé greinanlegur við taugasálfræðilegt mat, en ekki alltaf á tölvusneiðmynd, en það útiloki ekki heilaáverka. Matsmenn hafi byggt á lýsingu læknis á áverkunum, en taki fleira inn í myndina til að komast að niðurstöðu varðandi orsakasamhengið, en þeir hafi ekki litið fram hjá áfengisvanda stefnanda. Langvarandi misnotkun áfengis geti orsakað dreifðan heilaskaða, en hér sé verið að tala um framheilaskaða, eða afmarkaðan heilaskaða og staðbundnari einkenni.

Matsmaðurinn T-kk-nf M-kk-nf læknir gaf og skýrslu fyrir dómi. Kvað hann matsmenn hafa metið það svo að stefnandi hafi við innlögn verið með einhverja vitundarskerðingu og líkist slíkt ölvunaráhrifum. Kvað hann þá hafa byggt á lýsingu vitna, skjalfestar lýsingar, sem lýsi því hvernig stefnandi hafi verið. Hann kvað það geta verið erfitt að greina á milli heilaáverka og langvarandi áfengis- og lyfjaneyslu. Hafi þeir lagt til grundvallar lýsingu heimilislæknis á breytingu á ástandi stefnanda, en fyrst eftir áverkann geti það verið erfitt. Þeim hafi verið kunnugt um langvarandi áfengis- og lyfjaneyslu stefnanda. Aðspurður kvað hann greiningu á framheilaskaða oft býsna erfiða. Lögð sé til grundvallar breyting á andlegum þætti og persónuleika viðkomandi við að meta orsakir skaðans, þýðing taugasálfræðilegs mats sé mikil. Langvarandi áfengisneysla geti leitt til svipaðra einkenna og stefnandi hefur, en það sem sé sérstakast sé breytingin sem orðið hafi á stefnanda eftir atvikið. Við matið hafi verið tekið tillit til langvarandi áfengis- og vímuefnanotkunar stefnanda.

Samkvæmt framansöguðu verður því að telja sannað, að stefnandi hafi hlotið varanlegan skaða við fallið.

Óumdeilt er að stefnandi var með gilda almenna slysatryggingu hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. og svokallaða korthafatryggingu hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Kemur þá til skoðunar hvort bótaskylda sé fyrir hendi úr slysatryggingu stefnanda hjá stefndu, Vátryggingarfélagi Íslands hf. og Tryggingamiðstöðinni hf.

Samkvæmt 8. gr. skilmála slysatryggingarinnar eru slys sem vátryggður verður fyrir undir áhrifum deyfi- og/eða eiturlyfja eða í ölæði, ekki bótaskyld, nema sannað sé að ekkert samband hafi verið milli ástands þessa og slyssins.

Í VI. kafla skilmála þeirra, er um korthafatryggingu hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., giltu, eru ákvæði um tilvik sem leiða til þess að bótaréttur falli niður vegna almennra takmarkana á bótaskyldu. Í tl. 6.6. segir: „ Tjón sem beint eða óbeint leiðir af sjálfsvígi, geðveiki, meiðslum sem menn valda sjálfum sér, handalögmálum, þátttöku í refsiverðum verknaði, misnotkun lyfja, neyslu fíkniefna, áfengis, kynsjúkdómum eða tjón sem verða er vátryggður hefur stofnað sér í hættu að nauðsynjalausu.“

Eins og hér að framan hefur verið rakið fór engin mæling fram á vínandamagni í blóði stefnanda eftir atburðinn. Af þeim læknisfræðilegu upplýsingum sem fyrir liggja í málinu hefur ekki verið staðreynt að stefnandi hafi verið ölvaður er umdeildur atburður varð. Hafa matsmenn og lýst því, að áverkar þeir sem stefnandi hlaut við slysið geti hafa valdið því að ástandi hans megi líkja við ölvunarástand. Er því ósannað að stefnandi hafi verið undir áhrifum áfengis er hann varð fyrir umræddu slysi og slysið megi rekja til áfengisneyslu hans, en af því bera stefndu hallann. Skiptir þá ekki máli að stefnandi hafði átt við áfengisvanda að stríða. Verða stefndu því ekki undanþegin skyldu til að greiða stefnanda bætur af þeim sökum.

Stefndi hefur m.a. hafnað bótaskyldu á þeim grunni, að stefnandi hafi ekki aflað allra þeirra gagna frá sjúkrahúsinu, sem unnt hefði verið að afla um ástand hans. Samkvæmt framburði læknis á sjúkrahúsinu á Spáni, þar sem stefnandi lá eftir slysið, er ekki fyrir að fara frekari gögnum.

Með vísan til alls framanritaðs verður því fallist á viðurkenningarkröfur stefnanda á hendur stefndu.

Stefnandi fékk gjafsókn með leyfi dómsmálaráðuneytisins, dagsettu 10. febrúar 2006. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 1.215.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði, þar af er þóknun lögmanns hans 747.000 krónur að með töldum virðisaukaskatti.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma hvorn stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað, sem rennur í ríkissjóð. Málskostnaður stefnanda þykir hæfilega ákveðinn 1.215.000 krónur, sem stefndu greiði hvor um sig að helmingi. Málskostnaður er þóknun lögmanns hans 600.000, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun 147.000 krónur og útlagður kostnaður 478.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., gagnvart stefnanda, samkvæmt slysatryggingu stefnanda hjá félaginu, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi á Torrevieja á Spáni, hinn 20. febrúar 1998.

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., gagnvart stefnanda, P-kk-þgf D-kk-þgf, samkvæmt kortatryggingu stefnanda hjá stefnda, samkvæmt almennu Visakorti, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi á Torrevieja á Spáni, hinn 20. febrúar 1998.

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, P-kk-þgf D-kk-þgf, 607.500 krónur í málskostnað, sem rennur í ríkissjóð.

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, P-kk-þgf D-kk-þgf, 607.500 krónur í málskostnað, sem rennur í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður, stefnanda, 1.215.000 krónur, þar af þóknun lögmanns hans 747.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf