Y-1/2016

Máli þessu var skotið til dómsins með bréfi dags. 1. febrúar 2016. Krafist er úrlausnar um ágreining eftir lok aðfarargerðar samkvæmt XV. kafla aðfararlaga nr. 90/1989.

Sóknaraðili er A.

Varnaraðili er Tollstjóri, Tryggvagötu 19, Reykjavík.

Málið varðar fjárnámsgerð sem fram fór hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu þann 8. desember 2015, en gerðin varð árangurslaus.

Sóknaraðili krefst þess að fjárnámsgerðin, mál nr. ..., verði felld úr gildi og að varnaraðila verði gert að greiða honum málskostnað að skaðlausu.

Varnaraðili krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að fjárnámsgerðin verði staðfest. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar.

Málið var tekið til úrskurðar 13. apríl sl.

Aðfararbeiðni varnaraðila var dags. 7. október 2015 og hún barst sýslumanni 14. sama mánaðar. Þar var krafist fjárnáms til tryggingar skuld að höfuðstól 50.946.235 krónur, auk dráttarvaxta og aðfarargjalds. Með beiðninni fylgdi svokallað greiðslustöðuyfirlit.

Aðilar undirrituðu greiðsluáætlun um skuld sóknaraðila þann 3. nóvember 2015. Þar var höfuðstóll skuldarinnar sagður nema 52.383.447 krónum og dráttarvextir 9.057.749 krónum. Skyldi skuldin greiðast að fullu með þremur greiðslum, 20.000.000 króna þann sama dag, 10.000.000 króna þann 10. desember og 31.441.196 krónur þann 20. desember.

Í áætluninni segir að hún varði þau gjöld sem lokunarheimild sé fyrir. Er ljóst af textanum að sóknaraðili undirritaði þessa greiðsluáætlun til þess að koma í veg fyrir stöðvun rekstrar hans.

Sóknaraðili var boðaður til fjárnámsgerðarinnar og fór hún fram 8. desember. Mótmælti hann því að gerðin færi fram og vísaði til þess að gengið hefði verið frá greiðsluáætlun um skuldina. Mótmælin voru að engu höfð. Gerðin varð árangurslaus.

Þann 22. desember 2015 var útbúin ný greiðsluáætlun fyrir sóknaraðila. Þar var samið um greiðslu á samtals 37.676.053 krónum með fjórum greiðslum á fyrstu mánuðum ársins 2016.

Í skilmálum þessarar síðari greiðsluáætlunar segir að ekki verði krafist gjaldþrotaskipta á meðan sóknaraðili standi við hana.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili byggir á því að greiðsluáætlun hans hafi verið í skilum þegar fjárnámið var gert. Hann hafi greitt 20.000.000 króna þann 3. nóvember í samræmi við áætlunina. Því hafi skuldin verið í skilum. Greiðsluáætlun gangi framar upphaflegri skuld og því sé ótækt að byggja á þeirri skuld sem samið hafi verið um.

Sóknaraðili byggir á því að þrátt fyrir yfirlýsingu í áætluninni um að honum sé ljóst að fjárnámsaðgerðir standi yfir og að áætlunin hafi ekki áhrif á framkvæmd fjárnámsaðgerðanna eða þinglýsingu þeirra, leiði ekki til þess að heimilt hafi verið að gera fjárnám. Honum hafi verið nauðugur sá kostur að samþykkja skilmála varnaraðila, ella hefði rekstur hans stöðvast.

Sóknaraðili vísar til meginreglna kröfu-, fjármuna- og samningaréttar.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili mótmælir því að greiðsluáætlunin komi í veg fyrir að gera megi fjárnám til tryggingar kröfu. Greiðsluáætlun hafi eingöngu þau áhrif að þeim þvingunaraðgerðum sem samið hafði verið um er ekki beitt, svo lengi sem staðið er í skilum samkvæmt áætluninni. Krafa teljist ekki vera í skilum eftir að greiðsluáætlun hafi verið gerð.

Varnaraðili segir að sóknaraðili hafi gert greiðsluáætlun þann 3. nóvember til þess að koma í veg fyrir að starfsstöðvar hans yrðu innsiglaðar. Áætlunin hafi einungis snúið að þessu innheimtuúrræði varnaraðila, enda hafi verið tekið fram að áætlunin hefði ekki áhrif á beitingu annarra innheimtuúrræða. Aðfarar hafi verið krafist vegna allra krafna á hendur sóknaraðila, ekki eingöngu gjalda sem heimili beitingu lokunar. Um greiðslu annarra gjalda hafi sóknaraðili ekki gert neina áætlun.

Varnaraðili mótmælir því að sóknaraðili hafi staðið við skilmála áætlunarinnar. Meðal skilyrða sé að staðið sé í skilum með áfallandi gjöld, en það hafi sóknaraðili ekki gert, hvorki gjöld sem gjaldféllu 1. nóvember né gjöld sem gjaldféllu 1. desember.

Niðurstaða

Varnaraðili krafðist fjárnáms í eignum sóknaraðila til tryggingar samtals 58.768.414 krónum. Aðilar höfðu gert með sér samkomulag með greiðsluáætlun um greiðslu á 61.441.196 króna skuld og sóknaraðili hafi greitt 20.000.000 króna af henni. Greiðsluáætlun þessi náði ekki til allra skulda sóknaraðila, en verulegs hluta hennar þó, og ekki þeirra gjalda sem áttu eftir að gjaldfalla á greiðslutímabilinu.

Skuld sóknaraðila var gjaldfallin. Greiðsluáætlun aðila breytir því ekki og varnaraðila hefði verið óheimilt að semja um að skuldin teldist vera í skilum.

Það eintak af greiðsluáætluninni sem lögð var fram í málinu er ekki undirritað af varnaraðila. Af málflutningi verður þó ráðið að starfsmaður varnaraðila, sem til þess var bær, hefur skrifað undir skjalið auk sóknaraðila.

Ekki er tekið neitt fram í greiðsluáætluninni um skuldbindingu varnaraðila samkvæmt henni. Að forminu til er um að ræða tilkynningu sóknaraðila um að hann muni greiða umrædda skuld á tilteknum tíma. Síðan kemur fram að fjallað sé um þau gjöld sem lokunarheimild sé fyrir. Verði greiðslufall á áætluninni, eða ef nýjar skuldir myndast, sé frestun á stöðvun atvinnurekstrarins fallin úr gildi. Síðan er tekið fram að sóknaraðila sé ljóst að fjárnámsaðgerðir standi yfir, m.a. til að tryggja umræddar kröfur. Yfirlýsingin hafi engin áhrif á framkvæmd fjárnámsgerðanna.

Af þessu er ljóst að varnaraðili hefur sem innheimtumaður ríkissjóðs ekki skuldbundið sig til annars en að umlíða vanskil sóknaraðila um stund og beita ekki að sinni lokunarheimild laga. Tekið er fram að fjárnám muni verða gert til tryggingar kröfum varnaraðila. Þrátt fyrir umlíðan skuldar í einu orðinu hefur varnaraðili áskilið sér rétt til að gera þegar fjárnám fyrir henni. Þótt í þessu sé fólgin mótsögn, er þetta ekki ólögmætt og ekki er farið svo freklega út fyrir það sem telja verður hæfilegt að aðgerðir varnaraðila hafi brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins. Þá hefur sóknaraðili ekki sætt ólögmætri nauðung af hálfu innheimtumanns ríkissjóðs.

Samkvæmt framansögðu verður öllum kröfum sóknaraðila hafnað. Varnaraðili hefur ekki hagsmuni af því að fjárnámsgerðin verði staðfest. Fjárnámsgerðir halda fullu gildi þar til þær kunna að verða felldar úr gildi.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 150.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð

Kröfum sóknaraðila um ógildingu framangreindrar fjárnámsgerðar er hafnað.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, Tollstjóra, 150.000 krónur í málskostnað.