E-2312/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 27. f.m., er höfðað 30. nóvember 2005.

Stefnandi er Múr- og málningarþjónustan Höfn ehf., Réttarhálsi 2 í Reykjavík.

Stefndi er Húsfélagið Ástúni 14, Ástúni 14 í Kópavogi.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefnda verði gert að greiða stefnanda 7.518.218 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 39/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.989.218 krónum frá 7. október 2005 til 17. sama mánaðar, en af 7.518.218 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að mati dómsins.

Stefndi hefur aðallega krafist sýknu að svo stöddu af kröfu stefnanda um greiðslu á 1.845.546 krónum, en fullrar sýknu af fjárkröfu hans að öðru leyti. Til vara er gerð krafa um verulega lækkun á fjárkröfu stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Málið á rót sína að rekja til verksamnings sem aðilar þess gerðu sín á milli 8. júlí 2004. Með honum tók stefnandi að sér sem verktaki að annast tilteknar framkvæmdir við fjöleignarhúsið að Ástúni 14 í Kópavogi. Fyrir verkið skyldi stefndi greiða stefnanda 18.066.019 krónur. Við þá fjárhæð bættust síðan 1.332.432 krónur sem stefndi hefur fallist á að stefnandi eigi réttmæta kröfu til umfram umsamin verklaun og miðað við réttar efndir á samningnum af hans hálfu. Stefndi hefur einungis greitt stefnanda 14.084.233 krónur. Hefur stefnandi höfðað málið til heimtu þeirrar fjárhæðar sem eftir stendur samkvæmt þessu. Þá hefur hann uppi viðbótarkröfu að fjárhæð 2.204.000 krónur. Nemur dómkrafa stefnanda því 7.518.218 (18.066.019 + 1.332.432 – 14.084.233 + 2.204.000) krónum.

Aðalkrafa stefnda er á því byggð að hann eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda vegna áfallinna dagsekta á grundvelli samningsákvæða þar um. Nemur sú krafa hans 3.468.672 krónum. Þá krefst stefndi þess að hann verði sýknaður af framangreindri viðbótarkröfu stefnanda og sýknaður að svo stöddu af þeirri kröfu að fjárhæð 1.845.546 krónur sem þá stendur eftir.

II.

Samkvæmt verksamningnum frá 8. júlí 2004 tók stefnandi að sér „viðgerðir, málun og klæðningu hússins að Ástúni 14, Kópavogi“. Í samningnum er getið um tiltekin sex fylgiskjöl og sagt að þau teljist hluti samnings. Er þar um að ræða tryggingarskjal, verkáætlun, magnskrá, verklýsingu, útboðslýsingu og teikningar. Í 1. gr. samningsins er sérstaklega tekið fram að verktaka sé ljóst að klæðning á neðstu hæð byggingarinnar hafi verið felld út úr verkinu og í stað hennar komi viðgerðir og málun neðstu hæðar. Þá er í 4. gr. samningsins mælt fyrir um rétt verkkaupa til að halda eftir 5% af fjárhæð hvers reiknings, sem greiðast skuli þegar verktaki hafi skilað verkinu fullfrágengnu til verkkaupa og lokaúttekt farið fram. Í 5. gr. samningsins er síðan kveðið á um skyldu verktaka til að leggja fram tryggingu að fjárhæð 1.806.000 krónur fyrir réttum efndum á samningnum. Segir í þessu samningsákvæði að trygging skuli standa þar til lokaúttekt hafi farið fram, en lækka þá um helming og standa þannig í fulla 12 mánuði eftir að verkinu er að fullu lokið. Í 7. gr. samningsins er síðan svohljóðandi ákvæði: „Verk skal byrja í byrjun október 2004 og skal lokið eigi síðar [en] 25. maí 2005 að viðlögðum dagsektum. Dagsektir eru reiknaðar skv. ÍST 30. Endurgreiðsla biðgreiðslna, lækkun tryggingar og niðurfelling hennar 12 mánuðum síðar skulu miðast við þessi verklok.“

III.

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að vegna breytinga og aukningar frá umsömdu verki hafi ekki verið unnt að ljúka því fyrr en í ágústmánuði 2005. Samið hafi verið um framlengingu á verktíma á verkstað. Stefnandi hafi gefið út reikninga eftir framvindu verksins, en veruleg vanskil hafi orðið af hálfu stefnda. Þannig hafi stefndi við verklok í ágústmánuði 2005 einungis verið búinn að greiða stefnanda 14.084.233 krónur. Hafi stefnandi þrýst mjög á þann aðila, sem hafi fyrir hönd stefnda haft eftirlit með framkvæmd verksins, um að ganga frá úttekt og uppgjöri vegna þess, en engir verkfundir hefðu verið haldnir á verktímanum þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir stefnanda. Á fundi stefnanda og eftirlitsmanns 7. október 2005 hafi eftirlitsmaðurinn samþykkt að stefnandi ætti rétt á 19.398.451 krónu úr hendi stefnda fyrir það verk sem stefnandi vann fyrir hann. Ágreiningur hafi verið um tvo reikninga sem taka til tveggja afmarkaðra verkþátta. Sé þar annars vegar um að ræða reikning að fjárhæð 675.000 krónur vegna málunar á hraunaða fleti. Hins vegar hafi stefnandi gert stefnda reikning vegna vinnu við að klæða ofan á svalakanta með sléttu áli, en þetta verk hafi komið í staðinn fyrir verkþátt 2.6. í útboðs- og verklýsingu, lokun svala, sem hafi verið felldur út áður en til verksamnings kom. Nemur krafa stefnanda vegna þessa 1.529.000 krónum og styðst hún nú við matsgerð dómkvadds matsmanns.

Kröfu sína á hendur stefnda styður stefnandi við verksamninginn frá 8. júlí 2004 og þá niðurstöðu sem eftirlitsmaður stefnda hafi samþykkt 7. október 2005. Samkvæmt þessu standi stefndi í skuld við stefnanda upp á 5.314.218 krónur. Við þá fjárhæð bætist síðan framangreindar kröfur að fjárhæð 675.000 krónur og 1.529.000 krónur, eða samtals 2.024.000 krónur, sem stefnandi telur sig eiga rétt á að fá greiddar.

IV.

Að því er málsatvik varðar er því haldið fram í greinargerð að þegar kom að umsömdum verklokum hafi aðilar samið um það að stefnandi fengi einn mánuð til viðbótar til að ljúka verkinu, en þó gegn því að ekki yrði um að ræða viðbótargreiðslur umfram það sem gert væri ráð fyrir í verksamningi. Það hafi síðan dregist í þrjá mánuði að verkinu yrði lokið. Þar með hafi forsendur fyrir framangreindri frestun brostið. Tafir þær sem orðið hafi á verklokum hafi valdið stefnda verulegu óhagræði og ónæði. Ástæður þeirra verði hvorki raktar til stefnda né til ytri aðstæðna, svo sem veðurs, heldur beint til stefnanda sjálfs. Verkið hafi þannig iðulega verið undirmannað.

Stefndi mótmælir fullyrðingum stefnanda um veruleg vanskil. Hann hafi ítrekað greitt stefnanda meira en honum bar. Þegar stefnandi hafi yfirgefið verkstað 29. ágúst 2005 hafi stefndi verið búinn að greiða honum 14.084.233 krónur. Hinn 1. september 2005 hafi stefndi hins vegar verið búinn að móttaka reikninga frá stefnanda vegna verksins samtals að fjárhæð 22.373.367 krónur. Hafi í ljósi samningsfjárhæðar þurft að fara vandlega yfir þessa reikninga til að finna út hið rétta í málinu. Reikningar hafi síðan verið endursendir stefnanda að lokinni skoðun þeirra 14. september 2005 þar sem þeir hafi ekki samræmst magnskrá og verkstöðu þegar þeir voru gerðir.

Stefndi mótmælir því að ítrekað hafi verið óskað eftir því að verkfundir yrðu haldnir. Hið rétta sé að stefndi hafi óskað eftir lokaúttekt 9. september 2005. Stefnda hafi þá verið tjáð af eftirlitsmanni að lokaúttekt myndi fara fram innan skamms og þegar veður yrði bærilegt. Eftirlitsmaður hafi síðan óskað eftir fundi með stefnanda og hafi hann farið fram 7. október 2005. Á þeim fundi hafi verið komið verulega til móts við stefnanda og samþykkt að greiðsla til hans ætti að nema samtals 19.398.451 krónu, eða 1.332.432 krónur umfram hina umsömdu samningsfjárhæð, en gegn því að stefndi stæði við samningsskyldur sínar. Sama dag hafi stefndi boðað til lokaúttektar, sem fara skyldi fram 12. sama mánaðar. Mætt hafi verið til þess fundar af hálfu stefnda, en enginn hafi látið sjá sig frá stefnanda. Lokaúttekt hafi því ekki farið fram þennan dag og reyndar hafi hún ekki enn farið fram.

Dómkröfur stefnda í málinu eru í fyrsta lagi byggðar á því að stefnandi eigi engar viðbótarkröfur á hendur stefnda umfram þær sem viðurkenndar hafa verið. Í öðru lagi telur stefndi að hann eigi kröfu á hendur stefnanda um greiðslu févítis, sem komi til skuldajafnaðar við mögulegar kröfur stefnanda. Í þriðja lagi heldur stefndi því fram að stefnandi geti ekki krafist eftirstöðva verklauna þar sem hann hafi ekki staðið við þá samningsbundnu skyldu sína að leggja fram tryggingu. Í fjórða lagi byggir stefndi á því fram að geymslufé sé að svo stöddu ekki greiðsluhæft. Loks og í fimmta lagi hefur stefndi uppi málsástæður sem lúta að kröfu stefnanda um dráttarvexti.

Verður nú gerð nánari grein fyrir málsástæðum stefnda.

1. Málun á hraunaða fleti.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt upphaflegri útboðslýsingu hafi verið gert ráð fyrir verklið 2.6., lokun svala, og hafi allt verið hraunað sem mála þurfti í tengslum við það. Málningarvinna innan svalanna hafi ekki verið innifalin í verkinu samkvæmt útboðsgögnum. Við breytingu verkliða fyrir undirritun samnings hafi verið bætt við veggflötum til málunar, bæði sléttum flötum, það er málun neðstu hæðar, og hraunuðum flötum innan fyrirhugaðra svalalokana. Stefnanda hafi verið þessi breyting ljós við undirritun samnings og sérstaklega hafi þá verið rætt um það að ekki væri þörf á að breyta magntölum, heldur kæmu magnbreytingar fram við mælingar. Við það að breyta verkinu á þann veg að fella út lokun svala og klæðningu neðstu hæðar hafi magntala í málningu hraunaðra flata aukist og nýr liður, málun sléttra flata, komið til. Einingarverð hafi hins vegar ekki verið lækkuð og hafi það komið stefnanda til hagsbóta. Hafi stefnandi litið svo á að verksamningur næði ekki til þessa hafi honum borið að tilkynna stefnda um það og leita samþykkis hans áður en lengra var haldið með verkið. Af þessu leiði að stefnandi eigi alls engan rétt til aukagreiðslna vegna þess hluta sem enn var eftir hraunaður.

2. Klæðning svalakanta.

Stefndi heldur því fram að greitt hafi verið fyrir þetta verk, en það falli undir lið 2.4. í útboðsgögnum. Það sé ekki rétt sem stefnandi heldur fram að þessi verkþáttur hafi komið í staðinn fyrir verkþátt 2.6. Gert hafi verið ráð fyrir þessari vinnu frá upphafi samkvæmt verksamningi og verklýsingu. Af gögnum málsins megi álykta að stefnandi telji áfellur ekki henta til verksins. Því hafnar stefndi. Hafi stefnandi eða undirverktaki hans talið sig þurfa að fara út fyrir þann ramma sem verksamningur markaði hafi honum allt að einu borið að tilkynna stefnda um það og leita samþykkis áður en í framkvæmdir var ráðist. Skilyrðum fyrir því að taka megi þessa viðbótarkröfu til greina sé því ekki fullnægt. Þá tekur stefndi það sérstaklega fram að stefnandi hafi aldrei gert honum reikning vegna þessa.

3. Févíti.

Stefndi telur að hann eigi rétt til dagsekta á grundvelli 7. gr. verksamnings. Þar sé mælt fyrir um það að dagsektir skuli reiknast samkvæmt ÍST 30 hafi verki ekki verið lokið 25. maí 2005. Dagsektir samkvæmt ÍST 30 nemi 0,2% af heildarverðmæti verks. Stefndi hafi í fyrsta lagi lokið verkinu 29. ágúst 2005, eða 96 dögum eftir umsamin verklok. Sé miðað við samningsfjárhæð, en ekki endanlegt verð í samræmi við viðurkenndar viðbótarkröfur, nemi dagsektir 3.468.675 krónum.

4. Verktrygging.

Samkvæmt 5. gr. verksamnings hafi stefnanda borið að afhenda stefnda tryggingu að fjárhæð 1.806.000 krónur. Þetta hafi stefnandi ekki gert, en gert hafi verið ráð fyrir í niðurlagi samningsins að tryggingarskjal myndi liggja fyrir eigi síðar en í október 2004. Þrátt fyrir þessa verulegu vanefnd stefnanda krefjist hann fullra efnda af hálfu stefnda. Það sé forsenda efnda stefnda samkvæmt gagnkvæmu samningssambandi aðila, að stefnandi efni samningsskyldur sínar. Með vísan til framanritaðs eigi stefndi rétt til að halda eftir greiðslu upp á 1.806.000 krónur þar til trygging hefur verið lögð fram, enda valdi þessi vanefnd stefnanda því að stefndi sé ótryggður fyrir tjóni sem nemi þessari fjárhæð. Því sé hún fyrst greiðsluhæf þegar stefnandi hafi staðið skil á tryggingarskjali í samræmi við verksamninginn og ætti því að koma, að svo stöddu, til lækkunar á kröfugerð stefnanda.

5. Geymslugreiðsla.

Stefndi byggir á því að hann hafi með réttu og í samræmi við 4. gr. verksamnings haldið eftir 5% af reikningsupphæðum, eða sem samsvari að minnsta kosti 924.223 krónum ef miðað er við verklaun samkvæmt verksamningi. Þess upphæð sé ekki greiðslukræf fyrr en að lokinni lokaúttekt, sem enn hafi ekki farið fram. Greiðslukræf krafa eigi því að sæta lækkun sem þessu nemur.

6. Dráttarvextir.

Stefndi telur að ekki standi heimild til þess að reikna dráttarvexti af fjárkröfu stefnanda með þeim hætti sem hann gerir kröfu til. Að því marki sem fallast megi á fjárkröfu stefnanda stofnist skylda til greiðslu dráttarvaxta í fyrsta lagi við lokaúttekt. Hún hafi ekki enn farið fram. Þá andmælir stefndi sérstaklega kröfu stefnanda um dráttarvexti fyrir tímabilið 7. til 17. október 2005.

V.

Svo sem fram er komið er ekki um það deilt í málinu að stefnanda eigi, miðað við réttar efndir hans á verksamningi aðila frá 8. júlí 2004, fjárkröfu á hendur stefnda að fjárhæð 5.314.218 krónur. Stefndi telur aftur á móti að hann eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda vegna tafa sem orðið hafi á því að stefnanda skilaði verkinu af sér og í samræmi við ákvæði verksamnings um dagsektir. Þá er á því byggt af hans hálfu, svo sem áður er rakið, að honum verði að svo stöddu ekki gert að standa stefnanda skil á þeirri fjárhæð sem þá stendur eftir af framangreindri fjárkröfu stefnanda. Loks telur stefnandi sig eiga frekari kröfu á hendur stefnda, en því mótmælir stefndi alfarið.

Í útboðs- og verklýsingu, sem gerð var vegna þess verks sem málið fjallar um, var gert ráð fyrir því að fjöleignarhúsið að Ástúni 14 í Kópavogi yrði klætt að utan. Þá var jafnframt út frá því gengið í þessari lýsingu að svölum yrði lokað, en um þennan verkþátt var fjallað í grein 2.6. Við undirritun verksamnings lá fyrir að fallið hafði verið frá því að klæða jarðhæð hússins, en í staðinn átti að mála hana og framkvæma nauðsynlega undirbúningsvinnu fyrir það verk. Þá var verkþátturinn „lokun svala“ felldur út fyrir verksamningsgerð. Af þessum sökum var um að ræða magnaukningu frá útboðsgögnum að því er tekur til málunar, en við bættust sléttir fletir á jarðhæð og hraunaðir fletir á svölum sem mála átti þegar fallið hafði verið frá því að loka þeim. Að auki var um viðbætur að ræða vegna áfellna úr áli þar sem klæða þurfti svalahandrið, en til þess hefði ekki komið ef verkþáttur 2.6. hefði ekki verið felldur út úr verkinu. Aðila greinir á um uppgjör vegna þessa. Snýst ágreiningur þeirra að þessu leyti einvörðungu um það hvaða einingarverð beri í þessum efnum að leggja til grundvallar, en ekki um magntölur.

Óumdeilt er að allir þeir fletir sem upphaflega átti að mála samkvæmt útboðs- og verklýsingu voru hraunaðir. Þetta var þó ekki tekið fram þar. Í tilboðskrá kemur fram að flatarmál veggflata sem eigi að endurmála sé 550 m². Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafði framangreind breyting það í för með sér að flatarmál hraunaðra flata sem skyldu málaðir fór í 900 m² og við bættust 602 m² af sléttum flötum, en þar er um að ræða jarðhæð hússins.

Viðbótarkrafa stefnanda vegna málunar er á því byggð að við tilboðsgerð og gerð samnings hafi verð við það miðað að um slétta fleti væri að ræða. Magnaukning samkvæmt framansögðu tekur í meira mæli til slíkra flata en hraunaðra. Af hálfu stefnanda var ekki, svo séð verði, hafður uppi áskilnaður um breytt einingarverð þegar honum varð ljóst að í umtalsverðum mæli væri um hraunaða fleti að ræða. Þar fyrir utan er það mat dómsins að svo sem hér háttaði til hafi stefnanda borið að ganga eftir skýringum á þessum þætti verksins fyrir verksamningsgerð eða kynna sér málið með vettvangsskoðun, en eðli máls samkvæmt er hér um veigamikið atriði að ræða sem fyrirsvarsmenn félagsins í ljósi sérfræðiþekkingar hlutu að gera sér grein fyrir. Verður í öllu falli talið að þrátt fyrir að gera megi kröfu um skýrleika gagna, sem stafa frá verkkaupa, hafi það hér staðið stefnanda nær að taka af allan vafa í þessum efnum. Verður það því metið honum í óhag við úrlausn þess ágreinings, sem vegna þessa reis milli aðila, að þetta var ekki gert. Af þessu leiðir að ekki þykja efni til að fallast á viðbótarkröfu stefnanda vegna málunar og er stefndi því sýknaður af henni, enda hefur þessi verkþáttur verið gerður upp með tilliti til þeirrar magnaukningar sem varð.

Með bréfi til stefnda og eftirlitsmanns hans 17. október 2005 gerði fyrirsvarsmaður stefnanda fyrst kröfu vegna klæðningar ofan á svalakanta. Er því þar haldið fram með sama hætti og í stefnu að þetta verk hafi komið í staðinn fyrir verkþátt 2.6. sem felldur hafi verið út, en því mótmælir stefndi. Í bréfinu var gerð um það krafa að „álklæðning svalahatta“ yrði magntekin og greidd samkvæmt verkþættinum slétt álklæðning þar sem sá verkþáttur væri líkastur þeim verkþætti sem krafan tæki til. Gekk stefnandi út frá því í kröfugerð sinni að fjöldi fermetra í þessu verki væri 103 og einingarverð 17.000 krónur. Þá var því alfarið hafnað að fyrir „álklæðningu svalahatta“ yrði greitt samkvæmt verkþættinum áfellur, enda væri ekki líku saman að jafna. Taldi stefnandi sig samkvæmt þessu eiga kröfu á hendur stefnda að fjárhæð 1.751.000 (103 x 17.000) krónur vegna álklæðningar svalakanta, en að auki gerði hann kröfu um greiðslu álags að fjárhæð 525.300 krónur þar sem um hafi verið að ræða „aukna forvinnu í blikksmiðju við svalahattana“. Til frádráttar komu síðan 278.000 krónur sem þegar hafa verið greiddar vegna þessa verks og í samræmi við þann skilning stefnda að greiða eigi fyrir það eftir einingarverði í áfellum samkvæmt verksamningi (1.000 krónur) og að því gefnu að um 278 lengdarmetra sé að ræða. Sú krafa sem stefnandi gerir í málinu vegna klæðningar ofan á svalakanta er byggð á framangreindum rökum og í stefnu var hún tölulega séð sett fram með þeim hætti sem hér hefur verið lýst. Hún styðst hins vegar nú við niðurstöðu matsmanns, sem dómkvaddur var að beiðni stefnanda undir rekstri málsins. Var matsmanni falið að meta hver væri eðlilegur og sanngjarn kostnaður við klæðningu svalakanta miðað við vinnu og efni. Matsgerð matsmanns, H-kk-ef S-kk-ef bygginga-tæknifræðings og húsasmíðameistara, lá fyrir 20. júní 2006. Í umfjöllun hans um þennan matslið segir meðal annars: „Ekki er hægt að sjá að miðað hafi verið við að áfellur kæmu á svalakanta sbr. teikningar sem fylgja útboðsgögnum. Því er um breytingu að ræða sem matsmaður telur að verktaki geti ekki hafa tekið tillit til í einingaverðum sínum. Matsmaður hefur skoðað áfellur á svalaköntum sem og aðrar áfellur á húsinu svo sem við glugga, á úthornum og undir klæðningu. Engin undirbygging er undir áfellum á svölum frekar en öðrum áfellum og þannig líkjast þær öðrum áfellum á húsinu. Þær eru hins vegar frábrugðnar að því leyti að í stað þess að þær séu festar við plötuklæðningu og/eða grind undir klæðningu á flötum, sem þegar hefur verið sett upp og rétt af, eru þær festar annars vegar beint á stein með rekskrúfum en hins vegar líkt og aðrar áfellur í húsinu í klæðningu og/eða grind undir henni. Meiri vinna er fólgin í þessu m.a. borun og festing í stein.“ Í samræmi við þetta var það niðurstaða matsmanns að þau einingarverð sem tilgreind voru í tilboði stefnanda og sem tóku til áfellna geti ekki átt við um áfellur á svalaköntum. Matsmaður taldi hins vegar rétt að mæla kanta á svölum í lengdarmetrum en ekki fermetrum. Var það mat hans að hæfilegt og sanngjarnt einingaverð „fyrir kanta á svölum sé 5.500 krónur fyrir hvern lengdarmetra“, eða samtals 1.529.000 krónur fyrir 278 metra.

Fyrir liggur að útfærsla á klæðningu svalakanta lá ekki fyrir þegar verksamningur aðila var undirritaður. Ákvæði hans um einingarverð gátu því ekki tekið til þessa verks. Þá liggur ekki fyrir að stefnandi hafi með einum eða öðru hætti fallist á að við uppgjör á því yrði stuðst við einingarverð í áfellum samkvæmt verksamningi, 1.000 krónur fyrir hvern lengdarmeter, en ef svo væri hefði fullnaðaruppgjör þegar farið fram. Í fyrirliggjandi matsgerð, sem stefndi hefur ekki hnekkt, er komist að þeirri niðurstöðu að þeir tveir verkþættir sem hér um ræðir geti ekki talist sambærilegir og að hæfilegt og sanngjarnt einingarverð fyrir klæðningu kanta á svölum miðað við verðlag í júní 2006 sé 5.500 krónur fyrir hvern lengdarmeter, eða 4.500 krónum hærra en stefndi hefur viljað miða við samkvæmt framansögðu. Ótvírætt er að um viðbótarverk var að ræða og ekki er annað fram komið en að stefndi hafi samþykkt fyrir sitt leyti að það yrði unnið með þeim hætti sem gert var. Þá verður ekki talið að stefnandi hafi sakir tómlætis glatað rétti til að hafa þessa kröfu uppi, en reyndar er óljóst hvort stefndi beri þá málsástæðu fyrir sig. Samkvæmt þessu verður á það fallist með stefnanda að hann eigi kröfu á hendur stefnda vegna klæðningar svalakanta umfram þá fjárhæð sem stefndi hefur þegar staðið honum skil á. Þá þykir mega leggja niðurstöðu dómkvadds matsmanns til grundvallar hvað þetta varðar. Hún er svo sem áður segir miðuð við verðlag í júní 2006. Í ljósi þess að stefnandi gat fyrst krafið stefnda um greiðslu fyrir umrætt verk í október 2005 verður að lækka hana til samræmis við þá hækkun sem varð á byggingarvísitölu á þessu tímabili. Samkvæmt því telst stefnandi í október 2005 hafa átt kröfu að fjárhæð 1.444.081 krónu á hendur stefnda vegna þess verkþáttar sem hér um ræðir. Hún sætir síðan lækkun vegna þeirrar greiðslu sem stefndi hefur staðið stefnanda skil á vegna klæðningar svalakanta, en hún nam 278.000 krónum. Þessi krafa stefnanda verður því tekin til greina með 1.166.081 krónu.

Samkvæmt framangreindu og miðað við réttar efndir af hálfu stefnanda á verksamningi aðila telst hann eiga fjárkröfu á hendur stefnda upp á 6.480.299 (5.314.218 + 1.166.081) krónur.

Gagnkrafa stefnda er byggð á því að hann eigi rétt til dagsekta í samræmi við ákvæði verksamnings þar um. Að því er þessa gagnkröfu stefnda varðar er fyrst til þess að líta að aðilar sömdu um framlengingu á verktíma, en í verksamningnum var kveðið á um það að verkinu skyldi lokið 25. maí 2005. Í greinargerð segir að fallist hafi verið á að veita stefnanda viðbótarfrest í einn mánuð til að ljúka verkinu. Af vitnisburði E-kk-ef G-kk-ef, sem hafði fyrir hönd stefnda eftirlit með framkvæmd verksins, verður á hinn bóginn ráðið að um allt að 45 daga viðbótarfrest hafi verið að ræða. Þykir mega leggja þetta til grundvallar við úrlausn málsins, svo og að stefndi sé af þessu bundinn. Þá er með öllu ósannað að þetta samkomulag um framlengingu á verktíma hafi verið bundið skilyrðum, svo sem stefndi hefur haldið fram. Stefnandi hefur á hinn bóginn ekki fært fyrir því sönnur að honum hafi verið veittur lengri frestur til að ljúka hinu umsamda verki. Hið sama á við um þá málsástæðu stefnanda að atvik, sem ekki geti verið á ábyrgð hans, hafi orðið til þess að frekari dráttur varð á verklokum. Ber samkvæmt þessu og með tilliti til kröfu stefnda um dagsektir að miða við að stefnanda hafi borið að skila verkinu af sér eigi síðar en 10. júlí 2005.

Rétt verkkaupa til dagsekta verður almennt séð að meta í ljósi þess hvert sé hlutfall ólokinna samningsverka við umsamin verklok. Má um þetta vísa til dóms Hæstaréttar frá 1. nóvember 2001 í máli nr. 122/2001. Í því máli var það niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að með tilliti til breytinga sem orðið hefðu á því verki sem málið snerist um hefði 98,8% þess verið lokið 12. september 1997. Var í dómi Hæstaréttar litið svo á að í ljósi þessa yrðu tafabætur ekki dæmdar lengur en til þess dags. Í því máli sem hér er til úrlausnar og með vísan til vitnisburðar E-kk-ef G-kk-ef eftirlitsmanns fyrir dómi telst sambærileg aðstaða að þessu leyti hafa verið fyrir hendi eigi síðar en 15. ágúst 2005, en fram kom hjá E-kk-þgf að um miðjan ágúst hafi 98-99% af verkinu í reynd verið lokið. Í þessu tilliti verður hins vegar engu slegið föstu um stöðu verksins fyrir þennan tíma, en svo sem hér hagar til verður stefnandi að bera hallann af skorti á sönnun um það.

Varnir stefnanda gegn kröfu stefnda um dagsektir hafa ekki lotið að öðru en því sem dómurinn hefur tekið afstöðu til samkvæmt framansögðu. Samkvæmt því og með vísan til framanritaðs telst stefndi eiga rétt til dagsekta fyrir tímabilið 11. júlí til 14. ágúst 2005 að báðum dögum meðtöldum, eða í 35 daga. Er krafa stefnda um dagsektir því tekin til greina með 1.264.621 (18.066.019 x 0,002 x 35) krónu. Af þessu leiðir jafnframt að dómkrafa stefnanda sætir lækkun sem þessu nemur.

Í gögnum málsins kemur fram að stefnandi boðaði til lokaúttektar á verkinu með bréfi 7. október 2005 og skyldi hún fara fram 12. sama mánaðar. Segir í bréfinu að stefnandi hafi ítrekað óskað eftir því að stefndi setti fram beiðni um lokaúttekt en stefndi hefði ekki sinnt því. Til boðaðrar lokaúttektar var mætt af hálfu stefnda, en ekki af hálfu stefnanda. Aðila greinir á um áhrif þessa. Í íslenskum staðli um almenna útboðs- og samningsskilmála um verkframkvæmdir (ÍST 30:2003), sem hefur verið lagður fram í málinu og telja verður að vísað sé til í útboðsgögnum, eru ákvæði um úttekt í grein 28. Þar kemur meðal annars fram að það tálmi ekki úttekt þótt aðili komi ekki til hennar nema hann hafi boðað lögmæt forföll. Þar segir einnig að við úttektina skuli verkið rækilega skoðað og verkkaupi segja til um hvort hann telji það fullnægja þeim kröfum sem gerðar eru í verksamningi. Telji verkkaupi verkinu áfátt skal hann benda á gallana og er verktaka skylt að bæta úr þeim ef þær aðfinnslur eiga við rök að styðjast. Loks skal það nefnt hér að í greininni er tekið fram að verktaki telst að úttekt lokinni hafa skilað verkinu í hendur verkkaupa nema í ljós hafi komið gallar sem hamli eðlilegri notkun. Samkvæmt þessu verður litið svo á að fjarvera af hálfu stefnanda hafi ekki staðið því í vegi að úttekt færi fram á boðuðum tíma. Svo sem áður er rakið kom það fram í vitnisburði E-kk-ef G-kk-ef að því hafi í reynd að mestu verið lokið um miðjan ágúst og þar með tæpum tveimur mánuðum áður en stefnandi brá á það ráð að boða til úttektar. Af þessu leiðir að rétt þykir að miða þau réttaráhrif, sem tengd eru lokaúttekt samkvæmt verksamningi aðila, við 12. október 2005. Þykir ákvæði um úttekt í útboðsgögnum ekki hagga þessu svo sem hér stendur á. Þetta hefur það aftur í för með sér að strax þennan dag og í samræmi við 5. gr. verksamnings lækkaði fjárhæð verktryggingar, sem stefnanda var skylt að leggja fram, um helming, eða 903.000 krónur, og féll síðan alfarið niður ári síðar, eða 12. þ.m. Frá og með 12. október 2005 gat stefndi þar með ekki haldið eftir jafnvirði umsaminnar tryggingarfjárhæðar, en það hefur hann talið sér heimilt þar sem stefnandi hafi aldrei lagt þessa tryggingu fram. Hið sama á nú við um helming hennar. Í annan stað leiðir framangreind niðurstaða dómsins til þess að réttur stefnda til að halda eftir 5% reikningsupphæðar, sbr. ákvæði 4. gr. verksamnings um biðgreiðslu, féll niður 22. október 2005. Óumdeilt er að hún nemur 924.223 krónum.

Með vísan til alls þess sem rakið hefur verið hér að framan er það niðurstaða dómsins að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda að fjárhæð 5.215.678 (5.314.218 + 1.166.081 – 1.264.621) krónur. Rétt þykir að miða upphafstíma dráttarvaxta við 7. október 2005, en um þá fer annars svo sem í dómsorði greinir og í samræmi við niðurstöðu dómsins um tryggingu og geymslufé samkvæmt framansögðu.

Kostnaður stefnanda vegna matsgerðar nemur 168.847 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Með dómi þessum er að hluta til fallist á þær kröfur sem matsgerðin tók til. Verður stefndi því að mestu látinn bera kostnað af matinu. Samkvæmt þessu og með hliðsjón af málsúrslitum samkvæmt framansögðu verður stefnda gert að greiða stefnanda 550.000 krónur í málskostnað.

Mál þetta dæma Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf héraðsdómari og meðdómsmennirnir Á-kk-nf I-kk-nf og G-kk-nf V-kk-nf byggingaverkfræðingar.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Húsfélagið Ástúni 14, greiði stefnanda, Múr- og málningarþjónustunni Höfn ehf., 5.215.678 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.319.374 krónum frá 7. október 2005 til 12. sama mánaðar, en af 2.222.374 krónum frá þeim degi til 17. sama mánaðar, en af 3.388.455 krónum frá þeim degi til 22. sama mánaðar, en af 4.312.678 krónum frá þeim degi til 12. október 2006, en af 5.215.678 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 550.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

G-kk-nf V-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómur Reykjaness 23.10.2006