S-48/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 4. september sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 20. apríl 2009, og ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði, dags. 5. maí s.á., báðum á hendur A-kvk-þgf Ó-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, [kt.], Skólavegi 16, Fáskrúðsfirði. Málin voru sameinuð í þinghaldi 19. maí sl.

I.

Með fyrri ákærunni er ofangreind A-kvk-nf Ó-kvk-nf ákærð „fyrir umferðar- og hegningarlagabrot á Fáskrúðsfirði með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 24. janúar 2009, ekið bifreiðinni SH-709, svipt ökurétti, um Skólaveg, þar sem lögreglan stöðvaði bifreiðina á móts við hús nr. 53 og fyrir að hafa í umrætt skipti er lögreglan hafði afskipti af henni, í blekkingarskyni, framvísað ökuskírteini sem hún fékk útgefið þann 15. febrúar 2008, en hún var svipt ökurétti í 4 mánuði frá 12. desember 2008.

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakakarkostnaðar.“

Með síðari ákærunni er A-kvk-nf Ó-kvk-nf ákærð „fyrir umferðar- og hegningarlagabrot á Fljótsdalshéraði með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 21. febrúar 2009, ekið bifreiðinni SH-709, undir áhrifum ávana- og fíkniefna (tetrahydrókannabínólsýra mældist í þvagi ákærðu), svipt ökurétti, frá Valaskjálf á Egilsstöðum, upp Fagradalsbraut, þar sem lögreglan stöðvaði bifreiðina á móts við hús nr. 21-23 og fyrir að hafa í umrætt skipti er lögreglan hafði afskipti af henni, í blekkingarskyni, framvísað ökuskírteini sem hún fékk útgefið þann 15. febrúar 2008, en hún var svipt ökurétti í 4 mánuði frá 12. desember 2008.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a., 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög og 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.“

Ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og að sakarkostnaður, að meðtöldum hæfilegum málsvarnarlaunum til skipaðs verjanda hennar, verði felldur á ríkissjóð.

II

Málsatvik eru þau að ákærða var á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. desember 2008 sakfelld á grundvelli skýlausrar játningar sinnar fyrir að hafa haft í vörslum sínum 8,72 g af hassi og fyrir að hafa ekið bifreið óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna. Var ákærða dæmd til greiðslu 50.000 króna sektar, til að sæta upptöku framangreindra fíkniefna og til sviptingar ökuréttar í fjóra mánuði frá dómsbirtingu að telja. Er bókað í þingbók að dómsorðið hafi verið lesið í réttinum í heyranda hljóði að viðstöddum fulltrúa ákæruvalds, dómfelldu og verjanda hennar. Þá er bókað að ákærða hafi lýst því yfir að hún myndi una dómi. Fram kemur í endurriti dómsins að málið hafi verið þingfest, dómtekið og dómur kveðinn upp samdægurs á grundvelli 125. gr. laga nr. 19/1991, sem þá giltu.

Í frumskýrslu lögreglu sem dagsett er 19. febrúar sl. og undirrituð af G-kk-þgf H-kk-þgf G-kk-þgf lögreglumanni hjá embætti lögreglustjórans á Eskifirði, kemur fram að hann ásamt öðrum lögreglumanni hafi við eftirlit á Fáskrúðsfirði 24. janúar um klukkan þrjú að morgni stöðvað ákærðu við akstur bifreiðar til að kanna með ástand og réttindi hennar. Hafi ákærða framvísað ökuskírteini og hafi sagt aðspurð um ökuréttindi sín að þau væru enn í gildi, en hún ætti von á því að verða jafnvel svipt þeim á næstunni vegna máls sem hún af sagt vera í gangi. Samband hafi verið haft við fjarskiptamiðstöð lögreglunnar og beðið um að athugað yrði með réttindi ákærðu. Hafi starfsmanni þar orðið á þau mistök að segja þau vera í lagi. Ákærðu hafi því verið heimilað að halda á braut, eftir að hafa gefið öndunarpróf í til þess gerðan öndunarmæli. Við síðari athugun á lögreglustöð hafi svo komið í ljós að ákærða hafi verið svipt ökuréttindum með dómi 12. desember 2008 og hafi því verið réttindalaus við aksturinn. Segir síðan í skýrslunni að ákærða hafi notað ökuskírteini það sem hún hafi átt að skila inn til að blekkja lögreglu.

Meðal gagna málsins er útprentun úr ökuskírteinaskrá sem ber með sér að vera frá 14. febrúar 2009 þar sem fram kemur að ákærða hafi verið svipt ökurétti frá 12. desember 2008 til 12. apríl 2009.

Tekin var framburðarskýrsla af ákærðu vegna ofangreinds atviks þann 23. mars 2009. Er þar eftir henni haft að hún hafi verið við dómþing í Héraðsdómi Reykjavíkur 12. desember 2008 þar sem kveðinn hafi verið upp dómur gegn henni og hún svipt ökuréttindum í fjóra mánuði. Ákærða kvaðst hafa haldið að í framhaldi dómsins yrði haft samband við hana og hún beðin um að skila inn ökuskírteini sínu og þá hæfist þessi sviptingartími. Er eftir ákærðu haft að hún hefði aldrei verið beðin um að afhenda ökuskírteini sitt, hvorki í dómnum eða síðar, en alltaf átt von á því að það gæti gerst hvenær sem var eftir þetta. Þá kvaðst hún aðspurð telja sakargiftir á hendur sér ósanngjarnar þar sem hún hafi talið að ökuréttindi sín væru ennþá í gildi. Þá kvað hún að þegar hún hafi verið í lögreglubifreiðinni eftir að hún hafi verið stöðvuð í umrætt skipti hafi lögreglumaður athugað í gegn um talstöð með ökuréttindi hennar og hafi þau svör komið til baka að þau væru í lagi. Hefði þetta styrkt hana í þeirri trú að ökuréttindi hennar væru ennþá í gildi.

Í frumskýrslu lögreglu sem dagsett er 16. mars 2009 og undirrituð er af D-kk-þgf E-kk-þgf A-kk-þgf, lögreglumanni hjá embætti lögreglustjórans á Seyðisfirði, kemur fram að hann ásamt öðrum lögreglumanni, S-kvk-þgf M-kvk-þgf B-kvk-þgf, hafi verið fyrir utan Valaskjálf á Egilsstöðum þegar dansleik hafi verið nýlega lokið um klukkan hálf fjögur að morgni 21. febrúar 2009. Hafi þau veitt því athygli að ákærða hafi sest undir stýri bifreiðar og hafi þau þá ákveðið að athuga með ástand hennar og ökuréttindi. Ákærða hafi framvísað ökuskírteini og sagt ökuréttindi vera í lagi. Hún hafi ekki reynst vera undir áhrifum áfengis.

Við frekari eftirgrennslan lögreglu hafi komið í ljós að ákærða væri svipt ökuréttindum með dómi frá 12. desember 2008. Þegar þær upplýsingar hafi legið fyrir hafi verið haldið á eftir ákærðu og hún stöðvuð við akstur á Fagradalsbraut. Ákærða hafi verið færð yfir í lögreglubifreiðina og henni gerð grein fyrir sakarefninu og kynnt réttarstaða. Er haft eftir ákærðu í skýrslunni að hún hafi ekki gert sér grein fyrir því að hún væri svipt ökuréttindum og að sér hefði aldrei verið kynnt með neinum hætti að hún væri svipt ökuréttindum. Þá var ákærða innt eftir neyslu á fíkniefnum og kemur fram að hún hafi lítið viljað tjá sig um það en hafi þó sagt að hún hefði neytt hass og amfetamíns fyrir um tveimur til þremur vikum. Ákærða hafi verið flutt á lögreglustöð við Lyngás á Egilsstöðum. Henni hafi verið gert að gefa þvagsýni og þegar það hafi sýnt jákvæða svörun við cannabis hafi læknir verið kallaður til og hafi dregið henni blóð. Blóð- og þvagsýni hafi verið send í rannsókn og hafi þvagsýni reynst innihalda tetrahýdrókannabínólsýru. Þá er í skýrslunni gerð grein fyrir þeim afskiptum lögreglunnar á Eskifirði af ákærðu sem fyrr er lýst og þykir ekki ástæða til að rekja það hér. Í framburðarskýrslu af ákærðu sem tekin var á lögreglustöðinni við Lyngás þarna um morguninn er haft eftir henni að hún hafi verði að aka bifreið en að hún hafi ekki vitað að hún væri svipt ökuréttindum. Hún hafi ekið frá Fáskrúðsfirði og farið á ball í Valaskjálf og hafi verið á leið aftur á Fáskrúðsfjörð þegar lögregla hafi stöðvað akstur hennar. Þá kom fram hjá ákærðu aðspurðri að hún hefði neytt hass og amfetamíns tveimur til þremur vikum fyrr. Þá kvaðst hún aðspurð ekki hafa fundið fyrir áhrifum við aksturinn.

Í málinu liggur fyrir matsgerð J-kk-ef K-kk-ef dósents og K-kvk-ef M-kvk-ef, deildarstjóra, hjá rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði og er hún dagsett 26. febrúar 2009. Kemur þar fram að samkvæmt beiðni sýslumannsins á Seyðisfirði hafi verið rannsökuð blóð- og þvagsýni með þar nánar tilgreindum númerum. Í þvaginu hafi fundist tetrahýdrókannabínólsýra en tetrahýdrókannabínól hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóðinu. Þá er tekið fram að tetrahýdrókannabínólsýra sé í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil séu á íslensku forráðasvæði. Ökumaður teljist því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar blóð og þvagsýni hafi verið tekin, sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987, með síðari breytingum.

III

Ákærða gaf skýrslu fyrir dómi. Varðandi atvik þann 24. janúar sl. kvaðst hún hafa verið á „rúntinum“ þegar lögregla hafi stöðvað hana. Hafi þeir tekið hana inn í lögreglubifreiðina og þar hafi þeir leitað upplýsinga um ökuréttindi hennar. Það hafi farið þannig fram að þeir hafi gefið upp kennitölu hennar í talstöð og hafi hún heyrt svar úr talstöðinni sem hafi gefið til kynna að ökuréttindi hennar væru í gildi. Þá hafi lögreglumenn afhent henni ökuskírteini hennar aftur og hún hafi farið af vettvangi. Aðspurð kvað ákærða að hún hefði aldrei verið látin vita að mistök hefðu átt sér stað, en hún hafi sjálf haft samband við lögregluna á Fáskrúðsfirði, eftir að hún hafi verið stöðvuð að nýju við akstur af lögreglumanni við embætti lögreglustjórans á Seyðisfirði, til að inna eftir hvernig það gæti staðist að hún hefði fengið upplýsingar hjá lögreglunni á Fáskrúðsfirði um að ökuréttindi hennar væru í gildi, þegar lögreglan á Egilsstöðum teldi réttindin ekki í gildi. Kvaðst hún aðspurð halda að hún hefði haft samband við lögregluna á Fáskrúðsfirði daginn eftir að hún hefði verið stöðvuð við akstur á Egilsstöðum. Ákærða staðfesti að hún hefði síðan mætt til skýrslutöku hjá lögreglunni á Fáskrúðsfirði 25. mars. sl. Aðspurð um þinghaldið 12. desember 2008 í Héraðsdómi Reykjavíkur kvaðst ákærða muna að hún hafi mætt fyrir dóm og að dómarinn hefði kveðið upp dóminn á staðnum, síðan hafi það verið búið. Ákærða staðfesti að hún hefði verið með verjanda í þinghaldinu. Nánar aðspurð kvaðst ákærða hafa mætt þarna, dómarinn hafi lesið upp ákæruna og síðan hafi dómurinn verið kveðinn upp og að því loknu hafi hún fengið að fara. Aðspurð um það hvort hún hafi ekki rætt þetta við verjanda sinn og hvort hún hefði ekki farið yfir dóminn eftir dómsuppsöguna kvað ákærða að það hefði hún ekki gert. Þau hefðu bara staðið upp og hún fengið að fara. Ákærða kvaðst ekki hafa verið beðin að afhenda ökuskírteini sitt. Ákærða kvað að hún þekkti ekki lagaákvæði sem giltu um réttaráhrif dóms þegar dómfelldi er viðstaddur og kvaðst aldrei hafa verið að „spá mikið í þessu“ eins og hún orðaði það og væri ekki með þetta allt á hreinu. Ákærða staðfesti að hún hefði lýst yfir í þinghaldinu að hún myndi una dómi.

Varðandi atvik 21. febrúar sl. kvað ákærða að hún hefði verið á leið út úr bænum og þá hafi lögregla stöðvað hana og boðið henni yfir í lögreglubifreiðina og látið athuga með ökuréttindi og þá hafi komið í ljós að ökuskírteini hennar væri ekki í gildi. Þau hafi fyrst leyft henni að fara, með því skilyrði að annar myndi aka bifreiðinni, en svo hafi lögreglumaðurinn komið aftur og hafi tekið hana út úr bílnum og hafi sagst vilja fara með hana í prófun á lögreglustöð. Minnti ákærðu að þá hefði ekki verið búið að taka af henni ökuskírteini og að það hefði ekki verið gert fyrr en á lögreglustöðinni. Á lögreglustöðinni hafi hún verið tekin í „test“ og það hafi mælst í henni og þá hafi verið kallað á lækni til að taka blóð. Síðan hafi verið tekin af henni skýrsla og svo hafi hún mátt fara. Ákærða kvaðst aðspurð hafa neytt hass tveimur til þremur vikum áður. Kvaðst hún ekki hafa verið undir áhrifum þetta kvöld og að efni hefðu einungis mælst í þvagi og þau gætu verið allt upp í mánuð í þvaginu eftir neyslu. Nánar aðspurð af verjanda sínum um atvik við dómsuppsögu 12. desember 2008 kvað ákærða að hún hefði þá engar upplýsingar fengið um ökuréttarsviptinguna og hafi ekki verið beðin að skila ökuskírteini. Ákærða kvaðst hafa fengið ökuskírteini sitt afhent að nýju 12. apríl sl. Þá kvaðst ákærða aðspurð ekki hafa fundið til áhrifa kannabis við aksturinn þann 21. febrúar sl.

Varðandi atvik 24. janúar sl. báru vitni lögreglumennirnir G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf.

G-kk-nf H-kk-nf lýsti atvikum með þeim hætti að á umræddum tíma hefði hann og Ó-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf verið við eftirlit og hafi séð bifreið ákærðu og hafi þekkt hana sem ökumann. Hafi hann haldið að ákærða hefði fengið dóm og verið svipt ökurétti þannig að þeir hafi ákveðið að fara og kanna með réttindi hennar og ástand. Þeir hafi stöðvað akstur hennar við Skólaveg á Fáskrúðsfirði. Ó-kk-nf hafi farið út úr bifreiðinni og hafi spurt ákærðu um ökuskírteini og ákærða hafi framvísað því. Ó-kk-nf hafi þá fengið ákærðu til að koma yfir í lögreglubifreiðina. Þar kvaðst G-kk-nf H-kk-nf hafa spurt ákærðu hvort hún væri með ökuréttindi í lagi og hafi ákærða sagst ekki vita annað. Hún hafi sagt að hún ætti von á dómi og yrði þá svipt ökuréttindum en vissi ekki annað en að þau væru í lagi. Kvaðst G-kk-nf H-kk-nf þá hafa kallað inn til fjarskiptamiðstöðvar til að kanna með ökuréttindi ákærðu og hafi fengið þau svör að þau væru í lagi. Það hafi gerst fyrir mistök starfsmanns þar, en G-kk-nf H-kk-nf kunni ekki skýringu á því af hverju þessi mistök hafi átt sér stað. Þegar G-kk-nf H-kk-nf hafi komið aftur á lögreglustöð hafi hann ákveðið að kanna sjálfur með ökuréttindi ákærðu og hafi þá komið í ljós að hún hafi verið svipt ökurétti. Þetta hafi verið einum til einum og hálfum klukkutíma síðar. G-kk-nf kvaðst hafa boðað ákærðu í skýrslutöku nokkru síðar til að spyrja hana út í þetta. Aðspurður kvað G-kk-nf að hann minnti að ekki hefði verið haft samband við ákærðu vegna málsins fyrr en hún hefði verið boðuð í skýrslutöku vegna málsins 25. mars sl. Hann kvaðst kannast við að ákærða hafi hringt að fyrra bragði í sig eftir að hún hafi verið stöðvuð við akstur á Egilsstöðum 21. febrúar sl. til að spyrjast fyrir um þetta. Kvaðst G-kk-nf þá meðal annars hafa upplýst ákærðu um að upplýsingar frá fjarskiptamiðstöð um ökuréttindi hennar 24. janúar sl. hafi fyrir mistök verið rangar. Aðspurður af verjanda ákærðu kvaðst G-kk-nf ekki hafa haft samband við ákærðu strax í kjölfar þess að mistökin komu í ljós, en nokkru seinna. Þá kvaðst G-kk-nf ekki hafa orðið var við að ákærða hafi verið við akstur eftir þetta.

Ó-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf kvað í vitnisburði sínum fyrir dómi að umrætt kvöld hefði hann verið við eftirlit ásamt G-kk-þgf H-kk-þgf G-kk-þgf og hafi þeir séð ákærðu við akstur og þar sem G-kk-nf H-kk-nf hafi haft grun um að ákærða væri próflaus hafi þeir stöðvað akstur hennar. Hafi Ó-kk-nf Þ-kk-nf farið út úr lögreglubifreiðinni og beðið ákærðu um ökuskírteini og hafi ákærða framvísað því. Kvað Ó-kk-nf Þ-kk-nf sér hafa fundist ástæða til að taka þetta til nánari skoðunar og hafi beðið ákærðu um að koma yfir í lögreglubifreiðina og þar hafi verið kallað í fjarskiptamiðstöð og óskað eftir staðfestingu á að ökuréttindi væru í lagi og slík staðfesting hafi borist. Þegar þetta hafi verið tekið til nánari skoðunar á lögreglustöð hafi ökuréttindi ekki reynst vera í lagi. Aðspurður um hvenær þetta hefði verið tekið til nánari skoðunar kvaðst hann ekki muna það og kvað einnig að sú könnun hefði ekki verið gerð af honum. Þá kvaðst Ó-kk-nf Þ-kk-nf ekki hafa verið í frekari samskiptum við ákærðu vegna þessa máls. Nánar aðspurður um hvað ákærða hefði sagt um ökuréttindi sín kvað Ó-kk-nf Þ-kk-nf að hún hefði sagt þau vera í lagi en hafi sagst eiga von á ökuréttarsviptingu síðar. Ákærða hafi fengið afhent skírteini sitt að nýju.

Varðandi atvik 21. febrúar gáfu vitnaskýrslu lögreglumennirnir S-kvk-nf M-kvk-nf B-kvk-nf og D-kk-nf Ö-kk-nf A-kk-nf. Þá staðfesti J-kk-nf L-kk-nf K-kk-nf matsgerð sína og svaraði spurningum um efni hennar.

Sígfríð M-kvk-nf B-kvk-nf lýsti atvikum svo að á umræddum tíma hefði hún ásamt D-kk-þgf E-kk-þgf A-kk-þgf verið við eftirlit við skemmtistaðinn Valaskjálf á Egilsstöðum. D-kk-nf Ö-kk-nf hafi farið og talað við ákærðu þegar hún hafi verið að fara upp í bifreið fyrir utan Valaskjálf. Hafi hann fengið hjá ákærðu ökuskírteini og hafi athugað með ölvunarástand. Að því loknu hafi D-kk-nf Ö-kk-nf komið aftur inn í lögreglubifreiðina. S-kvk-nf M-kvk-nf hafi hins vegar talið sig hafa grun um að ákærða væri svipt ökuréttindum þannig að þau hafi leitað upplýsinga um ökuréttindi ákærðu hjá fjarskiptamiðstöð, en á meðan hafi ákærða ekið á brott og hafi því verið farin af vettvangi þegar upplýsingar hafi komið um að hún væri svipt ökurétti. Þau hafi farið á eftir ákærðu og hafi mætt henni á Fagradalsbrautinni þar sem akstur hennar hafi verið stöðvaður. Ákærða hafi aftur framvísað ökuskírteini. Hún hafi komið yfir í lögreglubifreiðina og þar hafi verið rætt við hana og þá hafi komið fram hjá ákærðu að hún hefði neytt einhverra efna hálfum mánuði áður. Þá hafi ákærða verið færð á lögreglustöð til að gangast undir fíkniefnapróf. Sýnataka hafi farið þannig fram að fyrst hafi verið tekin þvagprufa fyrir svokallað Tox cup próf. Tvær lögreglukonur hafi annast töku þess sýnis en læknir hafi svo séð um töku blóðsýna. Aðspurð kvað S-kvk-nf M-kvk-nf að ökuskírteini ákærðu hefði verið haldlagt.

D-kk-nf Ö-kk-nf A-kk-nf lýsti málsatvikum svo að skemmtun hafi verið í Valaskjálf þetta kvöld og hann og S-kvk-nf M-kvk-nf hafi verið saman á bifreið og hafi þau séð ákærðu fyrir utan Valaskjálf og hafi veitt því eftirtekt að hún hafi farið upp í bifreið, þannig að ákveðið hafi verði að athuga með ástand hennar. Hafi hann gengið að bifreiðinni og tekið ákærðu tali, en S-kvk-nf M-kvk-nf hafi verið eftir í lögreglubifreiðinni. Ákærða hafi greinilega ekki verið drukkin. Hann hafi beðið ákærðu um að framvísa ökuskírteini sem hún hafi gert. Þá hafi D-kk-nf Ö-kk-nf kvatt hana og gengið aftur að lögreglubifreiðinni. S-kvk-nf M-kvk-nf hafi hins vegar ekki verið viss um að ökuréttindi ákærðu væru í lagi og hafi óskað staðfestingar fjarskiptamiðstöðvar. Þar hafi fengist þær upplýsingar að ákærða væri svipt ökuréttindum með dómi. Meðan þetta hafi verið að eiga sér stað hafi ákærða ekið á brott. Þegar upplýsingar um ökuréttindaleysi ákærðu hafi legið fyrir hafi verið haldið á eftir henni og akstur hennar stöðvaður við Fagradalsbraut. Ákærða hafi á ný framvísað ökuskírteini sínu, en henni hafi þá verið sagt að hún væri svipt og beðin um að koma yfir í lögreglubifreiðina. Þá hafi verið rætt við ákærðu og hún meðal annars spurð um fíkniefnaneyslu og hafi þá komið fram að hún hefði neytt hass og að því er hann minnti amfetamíns, fyrir einhverjum vikum. Þá hafi í kjölfarið verið ákveðið að fara með hana á lögreglustöðina og fara með það í venjubundna athugun. Niðurstaða þvagprófsins hafi verið jákvæð og því hafi verið kallaður til læknir sem dró henni blóð. Eftir þetta hafi ákærða verið frjáls ferða sinna, en ökuskírteini hennar hafi að sjálfsögðu verið tekið.

J-kk-nf L-kk-nf K-kk-nf staðfesti í skýrslu sinni matsgerð sem fyrir liggur í málinu. Hann kvað aðspurður að í þessu máli hafi komið til rannsóknar þvagsýni og blóðsýni. Fyrst hafi verið byrjað á að leita í þvagsýni og þar hafi fundist merki um kannabínóíða og síðan hafi verið leitað í blóðsýni en ekki hafi fundist tetrahýdrókannabínól þar. Þvagið hafi þá verið rannsakað aftur og staðfest að það sem þar hafi fundist hafi verið tetrahýdrókannabínólsýra. Þetta sé í samræmi við vinnureglur sem tíðkist. J-kk-nf skýrði það aðspurður að tetrahýdrókannabínól væri virka efnið í kannabis en tetrahýdrókannabínólsýra sem fundist hafi í þvagi sé óvirkt umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls. Þetta þýði í raun að þegar ekkert tetrahýdrókannabínól finnist í blóði þá sé viðkomandi ekki undir áhrifum kannabis þegar blóðsýni hafi verið tekið. Aðspurður kvað J-kk-nf að erfitt væri að gefa reglu um það hversu langur tími væri þá liðinn frá neyslu en gróft séð megi segja að tetrahýdrókannabínól finnist í blóði í einhverja klukkutíma frá neyslu en tetrahýdrókannabínólsýra geti fundist í þvagi svo dögum skipti. Dæmi séu um að sýran finnist í tvo mánuði og jafnvel meira en það. Þetta ráðist af hversu mikils magns hafi verið neytt. Þegar tetrahýdrókannabínól fari úr blóði bindist það í vefjum líkamans og brotni niður í tetrahýdrókannabínólsýru sem skolist svo smám saman út úr líkamanum með þvagi.

IV

Ákærðu er samkvæmt báðum ákæruskjölum gefið að sök að hafa ekið bifreið svipt ökurétti og að hafa í blekkingaskyni framvísað ökuskírteini sem gefið hafi verið út 15. febrúar 2008, en hún hafi verið svipt ökurétti í fjóra mánuði frá 12. desember 2008. Samkvæmt fyrri ákæru átti akstur sér stað 24. janúar 2008, en þann 21. febrúar sama ár, samkvæmt síðari ákæru. Ákærða hefur viðurkennt að hafa ekið bifreið í umrædd skipti og er framburður hennar í samræmi við framburð lögreglumanna þeirra sem afskipti höfðu af henni. Þá hefur ákærða ekki borið brigður á það að hún hafi í bæði þessi skipti framvísað því ökuskírteini sem í ákæruskjölum er lýst og hún fékk útgefið 15. febrúar 2008. Samræmist framburður ákærðu um þetta atriði í öllum aðalatriðum framburði sömu lögreglumanna. Verður ekki séð að það misræmi milli framburðar ákærðu og þeirra tveggja lögreglumann sem afskipti höfðu af henni 21. febrúar sl. hafi sérstaka þýðingu fyrir úrlausn sakarefnisins.

Þá hefur ákærða staðfest að hafa verð viðstödd á dómþingi í Héraðsdómi Reykjavíkur 12. desember 2008 þegar dómur sá var kveðinn upp sem kvað á um það meðal annars að hún skyldi svipt ökurétti. Þar hafi einnig verið skipaður verjandi hennar, H-kk-nf B-kk-nf hdl. Þá staðfesti ákærða að hún hefði þar lýst því yfir að hún yndi dómi. Ákærða kvaðst ekki hafa verið beðin að afhenda ökuskírteini sitt, hvorki í dómsalnum né síðar, og hafi fengið að fara strax eftir dómsuppsögu án þess að útskýrt hafi verið fyrir henni hvað í dóminum fælist. Hún hafi því talið sig vera með ökuréttindi þar til gengið yrði eftir að hún skilaði skírteini sínu, eða dómur yrði birtur henni með formlegum hætti.

Er á því byggt af hálfu ákærðu til stuðnings sýknukröfu að hún hafi verið í lögvillu um réttaráhrif dómsins og enginn hafi haft fyrir því að skýra hann út fyrir henni. Hafi hún því ekki haft ásetning til að aka svipt ökurétti og þá ekki heldur til að blekkja lögreglu með því að framvísa ökuskírteini sínu þegar eftir því hafi verið leitað.

Í dómsorði því sem samkvæmt framansögðu var lesið upp á dómþingi að viðstaddri ákærðu og skipuðum verjanda hennar var meðal annars kveðið á um að hún skyldi svipt ökurétti í fjóra mánuði frá dómsbirtingu að telja. Í 3. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sem þá giltu, var kveðið á um að ákærði skuli kvaddur til að vera viðstaddur uppsögu héraðsdóms sé þess kostur og að sæki ákærði þing teljist dómur birtur fyrir honum, en annars láti ákærandi birta dóm skv. 20. gr. laganna. Samkvæmt tilvitnuðu lagaákvæði taldist umræddur dómur því birtur fyrir ákærðu á umræddu dómþingi þann 12. desember 2008, klukkan 10.24 eins og bókað er í þingbók. Markaði því sá tími upphaf ökuréttarsviptingar ákærðu. Ákærða ber fyrir sig lögvillu og vísar til þess að hún hafi ekki haft ásetning til að aka svipt ökurétti og því síður til að blekkja lögreglu með framvísun ökuskírteinis síns, sbr. 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í tilvitnaðri 18. gr. almennra hegningarlaga segir að verknaður sem refsing sé lögð við í lögunum sé ekki saknæmur nema hann sé unninn af ásetningi eða gáleysi og að fyrir gáleysisbrot skuli því aðeins refsað að sérstök heimild sé til þess í lögum.

Í 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga kemur fram, sbr. 3. tl. greinarinnar, að refsingu þá, sem í lögunum sé lögð við broti, megi færa niður úr því lágmarki, sem þar sé ákveðið hafi sá sem verkið vann álitið að verknaður hans væri ekki réttarbrot, sökum afsakanlegrar vanþekkingar eða misskilnings á réttarreglum sem banni framkvæmd verknaðar. Telja verður að þó ákvæðið feli einungis í sér heimild til refsilækkunar vegna lögvillu komi þar fram helstu skilyrði þess að lögvilla geti talist fyrir hendi þannig að áhrif geti haft við sakarmat í víðara samhengi. Er þar mikilvægast það grundvallarskilyrði sem fram kemur í ákvæðinu að vanþekking eða misskilningur ákærða um efni réttarreglu verði að geta talist afsakanlegur. Ákærða var á dómþingi og hlýddi á uppsögu dóms þar sem mælt var fyrir um sviptingu ökuréttar hennar og naut hún þar aðstoðar skipaðs verjanda. Við þessar aðstæður verður ekki fallist á að vanþekking hennar á réttaráhrifum dómsins geti talist afsakanleg þannig að leiði til refsileysis. Hafði ákærða öll tök á að fá þær upplýsingar um réttaráhrif dómsins þá þegar. Það gerði hún ekki. Verður því að leggja til grundvallar að henni hafi mátt vera kunnugt um að hún væri þegar svipt ökurétti þegar hún ók bifreið í þau tvö skipti sem ákært er fyrir. Röng upplýsingagjöf frá fjarskiptamiðstöð lögreglu um stöðu ökuréttinda hennar þegar hún var stöðvuð við akstur 24. janúar sl. leysir hana ekki undan refsiábyrgð vegna verknaðarins, enda mátti henni vera ljóst að ökuréttindi hennar voru ekki í gildi.

Í 4. mgr. 53. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 greinir að sá sem misst hafi ökuréttindi vegna sviptingar eða afturköllunar skuli afhenda lögreglunni ökuskírteini sitt. Samkvæmt tilvitnuðu ákvæði bar ákærðu að hafa frumkvæði af því að afhenda ökuskírteini sitt og getur ekki með réttu borið fyrir sig að lögregla hafi látið hjá líða að kalla eftir því frá henni. Mátti ákærðu einnig vera ljóst að með framvísun ökuskírteinis sem hún hafði verið svipt með dómi væri hún að blekkja lögreglu og með því hafi hún auk brota á 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga gerst brotleg við 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Breytir engu um saknæmi þess brots þó ákærða hafi sagt lögreglu að hún teldi ökuréttindi sín í lagi en að hún ætti von á að vera svipt þeim hvenær sem er vegna máls sem væri í gangi. Þá breytir það ekki saknæmi síðara brotsins að ákærðu hafi verið sleppt af vettvangi fyrra brotsins á grundvelli rangra upplýsinga frá fjarskiptamiðstöð lögreglu, enda mátti henni vera ljóst hvers kyns var. Verður ákærða því sakfelld samkvæmt báðum ákæruskjölum fyrir akstur svipt ökurétti og fyrir að hafa í blekkingarskyni framvísað ökuskírteini þrátt fyrir að hafa verið svipt ökuréttindum. Er framangreind háttsemi ákærðu réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæruskjölum.

Þá er ákærðu gefið að sök í síðara ákæruskjali að hafa gerst brotleg við 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987 með því að hafa ekið bifreið ófær um að stjórna henni örugglega, þar sem tetrahýdrókannabínólsýra hafi fundist í þvagi hennar.

Í nefndri 45. gr. a. umferðarlaga segir í 1. mgr. að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Í 2. mgr. sama lagaákvæðis segir að mælist ávana- og fíkniefni skv. 1. mgr. í blóði eða þvagi ökumanns teljist hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega.

Með niðurstöðu matsgerðar, sem ekki hefur verið vefengd, er sannað að tetrahýdrókannabínólsýra fannst í þvagi ákærðu er lögregla stöðvaði akstur hennar 21. febrúar sl. Í skýrslu sinni fyrir dómi bar J-kk-nf K-kk-nf, annar þeirra sem matsgerð unnu, að tetrahýdrókannabínólsýra væri óvirkt niðurbrotsefni tetrahýdrókannabínóls, en síðarnefnda efnið sé virka efnið í kannabis. Þá staðfesti J-kk-nf að tetrahýdrókannabínól hefði ekki fundist í blóði ákærðu og benti það til þess að hún hafi ekki verið undir áhrifum kannabis þegar blóðsýni var tekið. Tilvist tetrahýdrókannabínólsýru í þvagi bendi hins vegar til þess að hún hafi neytt kannabis einhverju áður. Hversu löngu áður væri erfitt að segja en efnið gæti fundist í þvagi svo dögum skipti, eftir neyslu og dæmi væru um allt að tvo mánuði. Ákærða bar fyrir dómi að hún hefði neytt kannabis um tveimur vikum fyrir aksturinn og einnig að hún hefði ekki fundið fyrir neinu áhrifum þegar hún ók bifreiðinni í umrætt sinn. Krefst ákærða sýknu af nefndu ákæruatriði þar sem hún hafi í raun ekki verið undir áhrifum kannabis þegar akstur hafi átt sér stað og að svo langur tími hafi liðið frá því hún hafi síðast neytt slíks efnis að ekki sé unnt að telja að hún hafi haft ásetning til aksturs undir áhrifum kannabis.

Eins og að framan er rakið mælir 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga fyrir um það að finnist ávana- og fíkniefni í blóði eða þvagi teljist ökumaður undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega. Í dómi Hæstaréttar 19. júní 2008 í máli nr. 254/2008 kemur meðal annars fram að með framangreindri reglu hafi löggjafinn ákveðið að líta svo á að þannig sé komið fyrir ökumanni sem um ræðir í 1. mgr. 45. gr. a umferðarlaga, ef tetrahýdrókannabínólsýra mælist í þvagi hans, en niðurstaða um það sé í engu háð mati eftir öðrum forsendum á því hvort hann sé í reynd undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Þá er tekið fram að ekki sé á valdi dómstóla að hreyfa við þessu mati löggjafans. Liggur því fyrir ótvírætt fordæmi Hæstaréttar þar sem hafnað er þeim sjónarmiðum sem ákærða byggir á í málinu og er ekki unnt að fallast á það með verjanda ákærðu að dómur Hæstaréttar 14. maí 2009 í máli nr. 683/2008 breyti nokkru, enda atvik þess máls verulega frábrugðin þeim sem liggja fyrir í þessu máli. Verður ákærða því sakfelld fyrir ofangreint brot, sem réttilega er heimfært til refsiákvæðis í ákæruskjali.

Ákærða sem fædd er árið 1985 á samkvæmt sakavottorði sínu nokkurn sakarferil að baki. Árið 2003 var ákæru á hendur henni frestað skilorðsbundið vegna ætlaðs þjófnaðarbrots. Þá hlaut hún tvo dóma á árinu 2004 vegna þjófnaðarbrota, en ákvörðun refsingar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá hlaut hún 14. október 2005 þriggja mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára fyrir þjófnað og voru þá teknar upp refsiákvarðanir fyrrnefndra tveggja dóma frá árinu 2004. Í dómi 5. desember 2005 var henni ekki gerð sérstök refsing vegna samskonar brots. Á árinu 2006 hlaut hún tvo dóma vegna brota á lögum um ávana- og fíkniefni en í öðrum var hún einnig sakfelld fyrir hraðakstur og var henni í báðum tilvikum gerð sektarrefsing. Þann 10. janúar 2007 var ákærðu gerð sektarrefsing í dómi vegna brota á lögum um ávana- og fíkniefni og 20. mars sama ár var hún dæmd í fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið til fimm ára fyrir brot gegn valdstjórninni, var refsiákvörðun fyrrnefnds dóms frá 14. október 2005 tekin upp og dæmd með. Þann 13. apríl 2007 var ákærða dæmd í tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára fyrir tilraun til þjófnaðar. Var um skilorðsrof að ræða en refsing var ekki dæmd upp. Þá var ákærða dæmd 16. maí 2007 fyrir nytjastuld og gert að sæta fangelsi í fimm mánuði skilorðsbundið til þriggja ára. Var með þeirri refsiákvörðun dæmd upp fjögurra mánaða skilorðsbundin fangelsisrefsing sem ákærða hlaut með fyrrnefndum dómi 20. mars 2007. Þá hlaut ákærða dóm 10. júlí 2007 fyrir líkamsárásir og var dómurinn hegningarauki við dóma frá 28. ágúst og 20. desember 2006 og 10. janúar, 20. mars 13. apríl og 16. maí 2007 og var hún dæmd til fimm mánaða fangelsisvistar og voru tveir mánuðir refsingarinnar skilorðsbundnir. Samkvæmt sakavottorði lauk ákærða afplánun óskilorðsbundins hluta refsingarinnar 12. október 2008. Þá gerði ákærða tvívegis á árinu 2008 sátt hjá lögreglu um greiðslu sektar vegna brota á lögum um ávana- og fíkniefni. Ákærða hlaut dóm 9. september 2008 fyrir þjófnað, nytjastuld og brot á lögum um ávana- og fíkniefni og var dæmd til að sæta fangelsi í sex mánuði en þrír mánuðir voru skilorðsbundnir til þriggja ára. Ákærða lauk afplánun óskilorðsbundins hluta refsingarinnar 10. janúar 2009. Þá hlaut ákærða dóm 12. desember 2008 fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og akstur undir áhrifum slíkra efna og hlaut sektarrefsingu og var gert að sæta upptöku fíkniefna og svipt ökurétti í fjóra mánuði frá þeim degi. Þá var ákærðu ekki gerð sérstök refsing í dómi 29. desember 2008 fyrir þjófnað.

Ákærða er nú sakfelld fyrir að hafa í tvígang ekið bifreið svipt ökurétti og í annað skiptið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og þannig gerst brotleg við 1. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá hefur hún í tvígang gerst sek um brot gegn 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með framangreindum brotum hefur ákærða rofið skilorð dóms frá 13. apríl 2007 (tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára), dóms frá 16. maí 2007 (fimm mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára), 10. júlí 2007 (tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára) og loks dóms frá 9. september 2008 (þriggja mánaða fangelsi skilorðsbundið til þriggja ára), en ekki verður séð af forsendum dóms 9. september 2008 að hinir eldri þrjár skilorðsákvarðanir hafi verið dæmdar upp, eða að það hafi verið gert í fyrri dómum yfir ákærðu. Þykir þó rétt, með heimild í 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og einkum með hliðsjón af því að brot ákærðu nú þykja aðeins varða sektum, að láta skilorðsdóma þessa halda sér. Verður refsing ákærðu ákveðin með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 8. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og einnig því að hún er nú sakfelld í annað skipti fyrir að aka bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með hliðsjón af framangreindu og atvikum öllum þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin 280.000 króna sekt sem henni ber að greiða í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu að telja en sæta ella 20 daga fangelsi.

Með vísan til 1. mgr. 101. gr. og 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 ber að svipta ákærðu ökurétti í tvö ár frá dómsbirtingu að telja.

Þá ber að dæma ákærðu til greiðslu sakarkostnaðar að fjárhæð 210.442 krónur og er þar meðtalin þóknun skipaðs verjanda hennar, B-kk-ef G. B-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 124.500 krónur og er virðisaukaskattur meðtalinn í þeirri fjárhæð.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf dómstjóra í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 11:45, fimmtudaginn 1. október 2009.

Dómsorð:

Ákærða, A-kvk-nf Ó-kvk-nf Þ-kvk-nf, greiði 280.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu að telja en sæti ella 20 daga fangelsi.

Ákærða er svipt ökurétti í tvö ár frá dómsbirtingu að telja.

Ákærða greiði 210.442 krónur í sakarkostnað og eru þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar B-kk-ef G. B-kk-ef héraðsdómslögmans, sem þykja hæfilega ákveðin, 124.500 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf