S-368/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 12. nóvember síðastliðinn, var höfðað með ákæru sérstaks saksóknara, útgefinni 1. júlí 2015 á hendur Æ-kk-þgf S-kk-þgf, sem er óstaðsettur í hús,

A.

„fyrir meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum, sem daglegum stjórnanda einkahlutafélagsins Hús og þök R S, kt. 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna janúar – febrúar rekstrarárið 2009 til og með september - október rekstrarárið 2010 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfseminni, vegna framangreindra uppgjörstímabila, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 21.039.894, sem sundurliðast sem hér greinir:

Árið 2009

janúar – febrúar kr. 630.668

mars – apríl kr. 1.781.192

maí - júní kr. 1.583.737

júlí – ágúst kr. 1.979.090

september – október kr. 2.549.224

nóvember – desember kr. 2.041.962

kr. 10.565.873

Árið 2010

janúar – febrúar kr. 1.096.046

mars – apríl kr. 2.542.220

maí - júní kr. 1.028.998

júlí – ágúst kr. 4.260.657

september – október kr. 1.546.100

kr. 10.474.021

Samtals: kr. 21.039.894

2. Látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald vegna einkahlutafélagsins rekstrarárin 2009 og 2010.

B.

Á hendur ákærða fyrir meiriháttar skattalagabrot með því að standa skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2010 og 2011 vegna tekjuáranna 2009 og 2010, með því láta undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum vegna fyrrgreindra ára, tekjur í formi úttekta ákærða úr einkahlutafélaginu Hús og þök R S ehf., sem skattskyldar eru sem tekjur samkvæmt 3. mgr. 1. tl. A-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en með því komst ákærði hjá að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð kr. 30.058.506, sem sundurliðast sem hér greinir:

Tekjuárið 2009

Framtaldar tekjur kr. 405.367

Úttekt / ætluð vanframtalin laun kr. 36.138.982

Tekjuskattur, skattprósenta 24,17% kr. 8.734.792

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 4.708.909

Ónýttur persónuafsláttur kr. 355.669

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 13.088.032

Tekjuárið 2010

Framtaldar tekjur kr. 707.614

Úttekt / ætluð vanframtalin laun kr. 38.404.572

Tekjuskattur, skattprósenta 24,19% kr. 409.388

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 220.518

(Tekjur af kr. 0 - 200.000, skattpr. 37,22%)

Tekjuskattur, skattprósenta 27,09% kr. 1.462.860

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 703.620

(Tekjur af kr. 200.001 – 650.000, skattpr. 40,12%)

Tekjuskattur, skattprósenta 33,09% kr. 10.361.202

Útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 4.079.978

(Af tekjum yfir kr. 650.000, skattpr. 46,12%)

Ónýttur persónuafsláttur kr. 267.092

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 16.970.474

Samtals vangreiddur tekjuskattur og útsvar  kr. 30.058.506

Framangreind brot ákærða samkvæmt 1. tölulið A - liðar ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 2. tölulið A - liðar ákæru teljast varða við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995.

Framangreind brot samkvæmt B - liðar ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaganna.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Hann krefst þess að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda.

II

Málavextir eru þeir að skattrannsóknarstjóri hafði skattskil ákærða og félagsins, sem í ákæru getur, til rannsóknar vegna rekstraráranna 2009 og 2010. Einnig voru rannsökuð bókhaldsskil félagsins. Gögn málsins voru send sérstökum saksóknara með bréfi 17. október 2014. Í bréfinu segir að ákærði hafi verið skráður varamaður í stjórn félagsins á rannsóknartímabilinu og hafi verið eini prókúruhafinn á bankareikningi þess. Þá segir í bréfinu að samkvæmt hluthafafundi og samkomulagi hafi A verið stjórnarmaður, prókúruhafi og eigandi alls hlutafjár en við rannsókn hafi komið í ljós að hann væri ófær um að gegna þessum stöðum eða fara með rekstur fyrirtækis. Hann hefði skýrt svo frá að hann hefði verið fenginn til að skrifa nafn sitt á nauðsynleg skjöl án þess að átta sig á því hvað var á ferðinni. Þá hefði ákærði borið að A hefði ekki komið að rekstri félagsins.

Í bréfinu segir að ákærði hefði borið í skýrslutöku í júní 2013 að hann hefði átt félagið og stýrt rekstri þess. Hann hefði stofnað það og verið eini prókúruhafinn á bankareikningi þess. Enn fremur segir að ákærði hafi tekið út peninga af bankareikningi félagsins, þær fjárhæðir sem í ákæru getur. Hann hefði skýrt svo frá að þær hefðu verið notaðar til að greiða starfsmönnum félagsins laun. Loks segir að félagið hafi vanrækt að skila virðisaukaskattskýrslum vegna allra uppgjörstímabila áranna 2009 og 2010 og þá hefði bókhald félagsins heldur ekki verið fært.

Ríkisskattstjóri úrskurðaði 23. janúar 2015 að stofn til útreiknings tekjuskatts og útsvars ákærða fyrir gjaldárin 2010 og 2011 skyldi hækka um þær fjárhæðir er í ákæru getur. Var það niðurstaða ríkisskattstjóra að ákærði hefði vantalið laun sín sem nam þessum fjárhæðum fyrir tekjuárin 2009 og 2010. Í úrskurðinum kemur fram að ekki verði séð að þessar úttektir hafi verið heimilar samkvæmt lögum um einkahlutafélög. Er á því byggt að ákærði hefði átt að færa úttektirnar sem laun á skattframtölum sínum.

Sérstakur saksóknari tók skýrslu af ákærða 19. nóvember 2014. Þar skýrði hann svo frá að nefndur A hefði ekkert komið að rekstri félagsins. Hann hefði bara verið skráður til trúnaðarstarfa fyrir það. Ákærði kvaðst sjálfur hafa annast öll störf fyrir félagið, þar með talin fjármálastjórn. Hann hefði átt að sjá um að bókhald væri fært og annast skattskil, þar með talin skil virðisaukaskatts. Hann kvað hvorki hafa verið fært bókhald fyrir félagið né hafi bókhaldsgögnum verið haldið til haga. Virðisaukaskattskýrslum vegna áranna 2009 og 2010 hefði heldur ekki verið skilað og væri það á hans ábyrgð. Þá kvað hann það einnig hafa verið á sína ábyrgð að virðisaukaskatti var ekki skilað til ríkissjóðs. Loks voru bornar undir ákærða úttektir af bankareikningi félagsins og kannaðist hann við að hafa tekið út þær fjárhæðir sem um getur í B-kafla ákæru og honum er þar gefið að sök að hafa ekki talið fram sem tekjur sínar. Hann kvaðst hafa notað þetta fé til að greiða starfsmönnum og undirverktökum. Það hafi ekki runnið til sín en hann hefði engin gögn um greiðslurnar.

III

Við aðalmeðferð kvaðst ákærði bera ábyrgð á skattskilum þeim sem í 1. lið A-hluta ákæru greinir eftir 21. september 2009. Hann kvaðst ekki gera tölulegar athugasemdir við ákæruna, hann gæti ekki tjáð sig um tölurnar. Hann hefði ekki verið daglegur stjórnandi félags þess sem í ákæru getur. Hann var spurður um tengsl sín við félagið og svaraði hann því til að hann hefði farið í banka og ekki annað. Hann hefði farið í banka, tekið út peninga og látið aðra hafa. Ákærði kvað sér hafa verið gefin fyrirmæli um þetta af öðrum en hann vildi ekki greina frá því hverjir þeir væru. Hann kvaðst ekki hafa unnið fyrir félagið á árunum 2009 og 2010, að minnsta kosti ekki sem hann myndi eftir eins og hann orðaði það. Eina sem hann hefði gert fyrir félagið á þessum árum var að fara í banka eins og lýst var. Hann kvaðst aldrei hafa tengst þessu félagi, hvorki verið í stjórn þess né unnið fyrir það umfram það er að framan getur.

Fyrir ákærða var lögð tilkynning til hlutafélagaskrár þar sem fram kemur að 10. febrúar 2009 hafi verið haldinn hluthafafundur í félaginu og þar kosin ný stjórn. Stjórnarmaður var kosinn A og hafði hann einn prókúru fyrir félagið. Ákærði var kosinn varamaður. Ákærði undirritar tilkynninguna ásamt nefndum A og nokkrum öðrum. Hann kvað þetta skjal hafa verið skrifað á fylliríi eins og hann orðaði það en kannaðist við undirritun sína. Þá kvaðst hann kannast við A en ekki hina sem undirrita tilkynninguna. Hann kvaðst ekki hafa beðið A um að undirrita tilkynninguna og ekki vita af hverju nafn hans væri á henni. Þá var borið undir ákærða skjal frá sama degi þar sem fram kemur að A eignist félagið. Hann kvaðst ekkert kannast við það enda væri nafn hans ekki á blaðinu. Hann kvað sig og A hafa verið drykkjufélaga á þessum tíma og verið mikið saman.

Ákærði kvaðst ekki vita hvernig virðisaukaskattskilum félagsins var háttað. Undir ákærða voru bornir sölureikningar sem eru meðal gagna málsins og kvaðst hann aldrei hafa séð þá. Einnig voru bornar undir ákærða tilkynningar um eigendaskipti á tveimur ökutækjum. Hann kvaðst kannast við þær. Hann hefði ekki átt þessa bíla og aldrei séð þá. Hann hefði bara ritað nafn sitt á tilkynningarnar sem kaupandi samkvæmt beiðni.

Ákærði kvaðst ekkert vita um bókhald félagsins og aldrei hafa komið nálægt því. Hann væri því saklaus af því sem á hann væri borið í 2. lið A-hluta ákæru.

Undir ákærða voru borin skattframtöl hans vegna tekjuáranna 2009 og 2010 og kvaðst hann hafa fyllt þau út í tölvunni og sent þau. Það væru þau framtöl sem eru meðal gagna málsins. Hann kvað rétt skýrt frá tekjum sínum í framtölunum.

Þá voru bornar undir ákærða 33 úttektir af bankareikningum félagsins 2009. Hann kannaðist við að hafa tekið út peninga þar sem hann hefði kvittað undir. Meðal gagnanna er ein kvittun sem er óundirrituð. Hann hefði því tekið út þessa peninga þar sem hann hefði kvittað undir. Hann kvaðst hafa verið beðinn um að taka peningana út og látið aðra menn hafa þá en hann neitaði að segja hverjir þeir væru. Þá kvaðst hann hafa stofnað reikninginn en verið gæti að einhver annar hefði einnig haft aðgang að honum. Á þessum tíma hefði hann verið í rugli eins og hann orðaði það. Þegar hann hefði byrjað að sækja peninga í bankann hefði honum verið lofað endurgjaldi en við það hefði ekki verið staðið, í mesta lagi að hent hefði verið í hann peningum fyrir brennivíni. Þá hefði sér verið sagt að hann myndi aldrei lenda í neinu vegna þessa.

Undir ákærða voru bornar skýrslur er hann hafði gefið við rannsókn málsins og kvað hann sér hafa verið ráðlegt að bera eins og hann hefði borið og þá myndi málið hverfa eins og hann orðaði það. Honum hefði hins vegar orðið ljóst eftir að málið var höfðað að þetta væri alvara og þess vegna hefði hann sagt satt og rétt frá fyrir dómi.

A bar að 2009 hefðu komið til sín strákar með ákærða og hafi hann þá verið plataður til að skrifa undir pappíra eins og hann orðaði það. Honum hefði verið sagt að hann myndi „græða fullt af peningum“ á þessu en ekkert hefði orðið úr því. Hann kvaðst ekki hafa haft hugmynd um hvað hann hefði skrifað undir. A kvaðst hafa þekkt ákærða og hefðu þeir verið drykkjufélagar. Honum voru sýnd framangreind gögn, það er tilkynning til hluthafaskrár og skjal um að hann eignist félagið, og kvaðst hann kannast við þau og hafa skrifað undir þau. Hann hefði hins vegar ekki mætt á fundinn. Ákærði hefði alltaf komið með gögn til hans sem hann hefði skrifað undir. Þá kvaðst hann hafa átt að fá peninga fyrir þetta en hann hefði aldrei fengið þá. Á sama hátt hefði hann ekki eignast félagið og aldrei komið að rekstri þess. Hann kvaðst hafa verið á atvinnuleysisbótum á þessum tíma.

IV

Ákærði neitar sök. Hér að framan var rakinn framburður hans en hann kvaðst ekki hafa haft önnur afskipti af einkahlutafélaginu, sem nefnt er í ákæru, en að fara í banka samkvæmt fyrirmælum annarra. Hann vildi ekki upplýsa hverjir þeir væru. Ákærði hafði verið yfirheyrður af skattrannsóknarstjóra og sérstökum saksóknara við rannsókn málsins. Við þær yfirheyrslur hafði hann borið á annan veg um þátt sinn í rekstri félagsins. Hér að fram var gerð grein fyrir skýringu hans á breyttum framburði. Þá var og rakinn framburður manns sem fenginn var til að taka að sér trúnaðarstöður fyrir félagið án þess að hann væri fær um það. Það kom fram, bæði hjá ákærða og manninum, að þeir væru kunningjar og drykkjufélagar.

Það er niðurstaða dómsins að ekki verði byggt á framburði ákærða fyrir dómi sem er í ósamræmi við fyrri skýrslur hans. Þær skýrslur eru í samræmi við gögn málsins. Það verður því fallist á það með ákæruvaldinu að ákærði hafi verið daglegur stjórnandi framangreinds einkahlutafélags. Með vísun til framburðar ákærða í skýrslutökum við rannsókn málsins er sannað að hann hafi borið ábyrgð á því að virðisaukaskattskýrslum yrði skilað og staðin skil á greiðslu virðisaukaskatts. Þá hafi ákærði og borið ábyrgð á því að bókhald félagsins væri fært lögum samkvæmt. Með gögnum málsins, sem grein var gerð fyrir hér að framan, er sannað að hvorki var skilað virðisaukaskattskýrslum né skatturinn greiddur eins og ákærða er gefið að sök í 1. lið A-hluta ákærunnar. Hið sama á við um sakarefni 2. liðar þessa hluta ákærunnar. Ákærði færði ekki lögboðið bókhald félagsins eins og rakið var.

Í B-hluta ákærunnar er ákærða gefið að sök að hafa skilað efnislega röngum skattframtölum með því að telja ekki fram til tekna peninga er hann hafði tekið út af bankareikningi einkahlutafélagsins. Með þessu hafi ákærði komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar eins og rakið er í ákærunni. Ákærði hefur kannast við að hafa tekið þessa fjármuni út af bankareikningnum nema hvað hann neitar að hafa tekið út eina greiðslu enda kvitti hann ekki undir úttektarnótuna. Hún er þó stíluð á hann. Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa afhent féð mönnum sem hann neitaði að segja hverjir væru. Við rannsókn málsins kvaðst hann hafa notað féð til að greiða starfsmönnum og undirverktökum. Hann hefði þó engin gögn um það. Ákæruvaldið byggir á því að féð hafi runnið til ákærða sjálfs og hefði hann átt að telja greiðslurnar fram á skattframtölum sínum. Hér að framan var komist að þeirri niðurstöðu að ákærði hefði verið daglegur stjórnandi félagsins eins og hann hafði borið við rannsókn málsins. Það var því í hans verkahring að sjá til þess að gögn væru til um greiðslur til starfsmanna og undirverktaka. Dómurinn hafnar þeirri skýringu ákærða að hann hafi sótt þetta fé í banka fyrir aðra menn sem hann vill ekki nafngreina. Þessi skýring styðst ekki við nein gögn og er haldlaus með öllu. Með því að ákærði hefur viðurkennt að hafa tekið út þessa fjármuni er sannað að þeir hafi runnið til hans og honum hafi borið að telja þá fram á framtölum sínu. Hið sama gildir um úttekt samkvæmt kvittun er ákærði undirritaði ekki enda er hún stíluð á hann. Ákærði verður því sakfelldur fyrir það sem honum er gefið að sök í þessum hluta ákærunnar.

Samkvæmt öllu framansögðu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákærunni og eru brot hans þar rétt færð til refsiákvæða.

Sakaferill ákærða hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar. Hins vegar ber að líta til þess að brot hans voru stórfelld. Verður refsing hans því ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu hennar og falli hún niður að liðnum 3 árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða 153.500.000 krónur í sekt að viðlagðri vararefsingu eins og í dómsorði segir.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði segir en annan kostnað leiddi ekki af rekstri málsins.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D ó m s o r ð :

Ákærði, Æ-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 3 árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 153.500.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef K-kk-ef E-kk-ef hdl., 613.800 krónur.

A-kk-nf Í-kk-nf