E-1929/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 29. nóvember sl., var höfðað af A, [...], [...], gegn Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík, með stefnu birtri 7. júní 2017.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 3.085.557 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. desember 2016 til 13. janúar 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaður úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum reikningi og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun við ákvörðun hans.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins.

Dómari tók við meðferð málsins 1. september sl. en hafði fram að þeim tíma ekki haft afskipti af meðferð þess.

Málsatvik

Stefnandi lenti í vinnuslysi 1. júlí 2013. Hann var þá við vinnu upp á þaki að [...] í Reykjavík og var að losa þaknagla þegar nagli skaust í vinstra auga hans. Varanlegar afleiðingar slyssins voru metnar með matsgerð S-kk-ef T-kk-ef læknis. Varð það niðurstaða hans að varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins væri 25%. Ekki er ágreiningur milli aðila um afleiðingar slyssins og útreikning bóta.

Þegar slysið varð starfaði stefnandi hjá Zedrus leikmyndagerð ehf. (Zedrus) en hann var þá jafnframt einn eigenda Zedrus og einn af eigendum hússins við [...] þar sem stefnandi var við störf þegar hann slasaðist. Z-x-x var þá með í gildi slysatryggingu launþega hjá stefnda en tryggingin tók upphaflega gildi 27. janúar 2011. Af hálfu Z-x-x var þann dag óskað símleiðis eftir tilboði í slysatryggingu launþega og var tilboð stefnda samþykkt samdægurs af hálfu Z-x-x sem vátryggingartaka. Sama dag gaf stefndi út vátryggingarskírteini vegna tryggingarinnar og var þar tilgreind leiktjaldagerð sem atvinnugrein vátryggingartaka. Þar er undir sundurliðun kjarasamninga getið um að kjarasamning Samiðnar og jafnframt skráð þar við „leiktjaldasmiðir“. Skírteinið ber með sér að einn starfsmaður hafi verið við skrifstofustörf og átta leiktjaldasmiðir. Tryggingin var endurnýjuð tvisvar og var í gildi til 31. desember 2013 með óbreyttum hætti.

Samkvæmt skráningu í fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra var atvinnugreinaflokkur vátryggingartaka skráður bygging íbúðar- og atvinnuhúsnæðis.

Tjónstilkynning var send stefnda 5. mars 2014 en af hans hálfu var staðfest með tölvupósti 7. mars 2014 að tilkynningin hefði verið móttekin og kom þar fram að tryggingin tryggði menn við skrifstofustörf og leiktjaldasmíði. Þá var stefnda sent áverkavottorð 15. apríl 2014. Með tölvupósti 25. júní 2014 hafnaði stefndi bótaskyldu vegna skorts á gögnum og vísaði til þess að slysið hefði átt sér stað á heimili stefnda og að ósannað væri að um vinnuslys hafi verið að ræða sem fallið gæti undir slysatryggingu launþega sem í gildi var hjá stefnda. Í kjölfar þess sendi stefnandi stefnda afrit af tilkynningu um vinnuslys til Sjúkratrygginga Íslands. Í kjölfar þess óskaði stefnandi, með tölvupósti dagsettum 26. júní 2014, eftir endurskoðun á þessari afstöðu stefnda sem staðfesti hana með tölvupósti dagsettum 27. júní 2014. Þar var fyrri afstaða ítrekuð og bótaskyldu hafnað þar sem stefndi taldi ósannað að um vinnuslys hefði verið að ræða og að launþegar vátryggingartaka væru ekki vátryggðir við þakviðgerðir.

Stefnandi skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 29. desember 2014 en dró málskotið til baka eftir að stefndi upplýsti með tölvupósti 29. janúar 2015 að fallið væri frá fyrri ákvörðun um höfnun bótaskyldu á þeim grundvelli að slysið væri ósannað og félli ekki undir slysatryggingu launþega. Jafnframt tilkynnti stefndi að bæturnar yrðu skertar um 70% vegna breytinga á áhættu sem ekki var tilkynnt stefnda. Stefnandi skaut þá málinu á ný til nefndarinnar með málskoti 27. janúar 2016 og byggði á því að stefndi hefði vanrækt að senda stefnanda tilkynningu um takmörkun á ábyrgð og þar með glatað rétti sínum til að skerða bætur til stefnanda. Einnig byggði hann á því að upplýsingaskylda stefnda við töku vátryggingarinnar hafi verið ófullnægjandi og að 70% skerðing á bótum væri of mikil. Niðurstaða nefndarinnar, sem dagsett er 15. mars 2016, var sú að stefnda væri heimilt að takmarka ábyrgð sína úr slysatryggingu launþega sem næmi 70%. Í niðurstöðu nefndarinnar kemur fram að lagt væri til grundvallar að stefndi hefði getað metið möguleg áhrif skerðingar í lok júní 2014 og sá tími sem leið fram að lokum janúar 2015 væri innan þeirra tímamarka sem vísað er til í 94. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Þá var ekki talið sannað að stefndi hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína í skilningi 64. gr. laganna.

Stefndi hefur greitt stefnanda bætur í samræmi við niðurstöðu nefndarinnar og snýst ágreiningur aðila nú um það hvort stefnda hafi verið heimilt að skerða bæturnar 70%.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt á óskertum bótum úr slysatryggingu launþega hjá stefnda vegna þess líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysinu 1. júlí 2013, en hann hafi verið metinn til 25% varanlegrar örorku vegna þess. Hann byggir kröfu sína á skilmálum slysatryggingar launþega nr. 380 sem í gildi var á slysdegi, sbr. vátryggingarskírteini nr. 8033997 og lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Þá byggir stefnandi á því að hann hafi orðið fyrir slysi við vinnu og taki vátryggingin til slíks slyss samkvæmt gr. 3.1 í skilmálum slysatryggingar launþega nr. 380. Óumdeilt sé að vátryggingin taki til slyss stefnanda og að stefnandi hafi verið að störfum þegar slysið var. Stefndi hafi hins vegar borið fyrir sig gr. 8.2 í skilmálunum og 88. gr. vátryggingarsamningalaga og takmarkað ábyrgð sína þar sem breyting á áhættu hafi ekki verið tilkynnt stefnda.

Samkvæmt vátryggingarskírteini tekur vátryggingin til starfs leiktjaldasmiða. Samkvæmt íslenskri starfsflokkun, ÍSTARF95, er starfsheitið leiktjaldasmiður flokkað undir störf trésmiða. Þar kemur fram að störf í flokki trésmiða felist í því m.a.: „að smíða, breyta og gera upp hluti úr tré eða viði, smíða og setja upp grindur á byggingarstað, smíða og setja upp innréttingar, glugga, hurðir og annað tengt byggingu og viðhaldi húsnæðis og mannvirkja [...]“. Stefnandi byggir á því að það starf sem hann sinnti þegar hann varð fyrir slysinu falli undir framangreinda skilgreiningu á störfum trésmiða og eigi tjón hans því að bætast að fullu úr slysatryggingu launþega.

Við túlkun á hugtökum í vátryggingarskírteininu þar sem atvinnugrein er tilgreind sem „leiktjaldagerð“ og í nánari sundurliðum er vísað í „leiktjaldasmíði“, verði að horfa til aðdraganda samningsgerðarinnar og þeirrar rannsóknarskyldu sem hvílir á stefnda samkvæmt 64. gr. vátryggingarsamningalaga og skyldu hans til að upplýsa um veigamiklar takmarkanir á vátryggingunni. Stefndi hafi ekki uppfyllt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 1. og 2. mgr. 64. gr. laganna og hafi sú vanræksla áhrif á rétt stefnanda vegna slyssins. Engin greining hafi farið fram á aðstæðum vátryggingartaka og raunverulegum þörfum hans fyrir tryggingarvernd þegar tryggingin var tekin, og ekkert áhættumat verið gert. Stóð vátryggingartaki í þeirri trú að sú vátrygging sem hann keypti næði yfir tjón starfsmanna hans við þau störf sem fyrirtækið sinnti. Vátryggingartaki starfaði við almenna smíðavinnu og leikmyndagerð og tók að sér fjölbreytt verkefni. Samkvæmt skráningu í fyrirtækjaskrá var atvinnugreinaflokkur fyrirtækisins skráður sem bygging íbúðar- og atvinnuhúsnæðis. Miðað við starfsemi vátryggingartaka var atvinnugrein, eins og hún er tilgreind í skírteini og túlkuð af stefnda, ekki til þess fallin að fullnægja þörfum hans fyrir vátryggingarvernd enda starfsmenn vátryggingartaka í raun ótryggðir við meginþorra þeirra starfa sem þeir sinntu. Engin breyting varð á störfum vátryggingartaka frá töku vátryggingarinnar þar til slys stefnanda varð og því ekki tilefni til að vátryggingartaki tilkynni stefnda um breytingar á störfum samkvæmt 88. gr. vátryggingarsamningalaga.

Vegna vanrækslu stefnda á upplýsingagjöf samkvæmt 64. gr. laganna við töku vátryggingarinnar byggir stefnandi á því að hann eigi rétt á óskertum bótum. Er á því byggt að miða verði við þann skilning sem vátryggingartaki lagði í vátryggingarsamninginn og að starfsmenn hans væru tryggðir við þau störf sem þeir sinntu hjá honum.

Þá byggir stefnandi á því að stefndi hafi glatað rétti til að bera fyrir sig heimild til að skerða bótarétt þar sem hann hafi vanrækt að senda tilkynningu um takmörkum ábyrgðar án ástæðulauss dráttar. Í 1. mgr. 94. gr. vátryggingarsamningalaga er kveðið á um það að ef stefndi hyggst bera fyrir sig að hann sé samkvæmt ákvæðum XIII. kafla laus úr ábyrgð að öllu leyti eða hluta þá skuli hann tilkynna vátryggingartaka það skriflega, án ástæðulauss dráttar eftir að stefndi vissi um þau atvik sem veita honum heimild til að beita þeim rétti. Vanræki stefndi að senda slíka tilkynningu glatar hann rétti til þess að bera fyrir sig atvikin, sbr. 2. mgr. ákvæðisins.

Stefndi byggir skerðingu á bótum á ákvæði 88. gr. vátryggingarsamningalaga og gr. 8.1 og 8.2 í skilmálum stefnda nr. 380. Samkvæmt ákvæðinu getur stefndi áskilið að iðgjaldið skuli vera háð aðstæðum vátryggðs og gert honum að tilkynna breytingar á þeim aðstæðum ef þær verða. Stefndi hefur gert kröfu um að ábyrgð hans fyrir sérhvert vátryggingartilvik verði hlutfallslega lækkuð ef vátryggingartaki vanrækir að tilkynna um breytingar á aðstæðum. Beitir stefndi því fyrir sig að stefnandi hafi verið að sinna þakviðgerð þegar hann slasaðist og telur hann að það veiti honum heimild til að beita rétti sínum samkvæmt XIII. kafla til skerðingar. Í málinu liggi fyrir, og hafi legið fyrir hjá stefnda frá 5. mars 2014, að stefnandi slasaðist þegar hann var við vinnu uppu á þaki við að losa þaknagla. Höfnun stefnda 25. júní byggði ekki á þessum atvikum heldur á því að slysið væri ósannað og að launþegar fyrirtækisins væru ekki tryggðir við þakviðgerðir. En frá þessu féll stefndi síðar og skerti þess í stað bætur um 70% með vísan til 88. gr. vátryggingarsamningalaga og gr. 8.2 í skilmálum stefnda.

Stefnandi byggir einnig á því að með tilkynningu stefnda 5. mars 2014 hafi stefndi fengið vitneskju um þau atvik sem leiddu til skerðingar á bótum samkvæmt 88. gr. vátryggingarsamningalaga. Stefnanda var tilkynnt um þessa skerðingu með tölvupósti 29. janúar 2015 eða rúmum tíu mánuðum frá því að stefndi vissi um þau atvik sem hann byggir skerðinguna á og sjö mánuðum frá því að stefndi hafnaði bótaskyldu á öðrum grundvelli. Stefnandi byggir á því að hafi stefndi talið að fleiri ástæður hafi heimilað honum að skerða bótarétt stefnanda hafi honum borið að tilgreina allar ástæðurnar strax.

Þá byggir stefnandi á því að verði ekki fallist á ofangreindar málsástæður stefnanda og til skerðingar komi þá sé 70% skerðing of mikill. Stefndi verði að bera hallann af því að hafa ekki innheimt iðgjöld í samræmi við starfsemi vátryggingartaka og vanrækt að gera áhættumat þegar tryggingin var veitt og eigi stefnandi ekki að þurfa að sæta skerðingu á bótum vegna þess.

Dómkrafa stefnanda er vegna bóta samkvæmt vátryggingarskírteini fyrir slysatryggingu launþega. Bætur taka mið af matsgerð S-kk-ef T-kk-ef læknis þar sem fram kemur að varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins sé 25%.

Uppfærð vátryggingarfjárhæð (438,5/402*16.164.119) 17.631.757 krónur

25% af uppfærðri vátryggingarfjárhæð (25%*17.631.757) 4.407.939 krónur

Frádráttur vegna greiðslu stefnda miðað við 70% skerðingu -1.322.382 krónur

Dómkrafa 3.085.557 krónur

Samkvæmt vátryggingarskírteini reiknast hámarksbætur vegna varanlegrar örorku af 16.164.119 krónum og er þá miðað við vísitölu neysluverðs til verðtryggingar sem var 402 stig í janúar 2013. Uppfærð vátryggingarfjárhæð á uppgjörsdegi í desember 2016 er 17.631.757 krónur og er þá miðað við hækkun á vísitölu neysluverðs til verðtryggingar sem var 438,5 stig. Varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda nemur 25% af vátryggingarfjárhæðinni og er því heildarkrafa hans 4.407.939 krónur. Stefndi hefur því greitt stefnanda 1.322.382 krónur sem kemur til frádráttar kröfunni og nemur því krafa stefnanda 3.085.557 krónum.

Stefnandi gerir kröfu um vexti af dómkröfunni samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá því hann krafðist greiðslu á örorkubótum 13. desember 2016, sbr. 4. mgr. 123. gr. vátryggingarsamningalaga. Þá gerir stefnandi einnig kröfu um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 að liðnum mánuði frá þeim tíma, sbr. 9. gr. laganna og 2. ml. 5. mgr. 123. gr. vátryggingarsamningalaga, þ.e. 13. janúar til greiðsludags.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins. Þá er þess krafist að tekið verði tilliti til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, einkum 64., 88., 94. og 123. gr. og meginreglna vátryggingaréttar. Jafnframt er vísað til skilmála slysatryggingar launþega nr. 380 hjá stefnda. Um aðild stefnda er vísað til III. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, en félagið er greiðsluskylt vegna þeirra tryggingar sem krafist er bóta úr. Um varnarþing vísast til ákvæða V. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 33. gr. Varðandi málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. sömu laga. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað byggist á ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að ágreiningur aðila á fyrri stigum hafi varðað það hvort slysatrygging launþega sem Z-x-x hafði hjá stefnda á slysdegi tæki til slyssins. Hann hafi í fyrstu talið ósannað að um væri að ræða tilvik sem félli undir gildissvið tryggingarinnar en við nánari upplýsingaöflun og í kjölfar frekari skoðunar á málinu var fallið frá fyrri afstöðu þar sem bótaskyldu hafði verið hafnað að öllu leyti. Eftir það bárust frekari upplýsingar og gögn til stefnda og með tilkynningu 29. janúar 2015 var staðfest bótaábyrgð sem næmi 30%.

Stefndi byggir á því að ákvörðun hans um skerðingu bóta byggi á gr. 8.2 í skilmálum slysatryggingar launþega nr. 380 og 88. gr. vátryggingarsamningalaga. Er í því sambandi vísað til hlutfallslegrar lækkunar ábyrgðar vegna breytinga á áhættu sem ekki var tilkynnt til stefnda. Á slysdegi tók trygging Z-kk-ef til starfa við skrifstofustörf og leiktjaldasmíði en ekki til starfa við þakviðgerðir og almenna smíðavinnu. Samkvæmt áhættumati og iðgjaldaskrá stefnda hefðu iðgjöldin fyrir umrædda tryggingu miðað við slík störf átt að nema 252.516 krónum á árinu 2013. Iðgjöldin sem greidd voru það ár námu hins vegar 69.884 krónum (27,7% af 252.516 krónum). Greidd iðgjöld tóku mið af uppgefnum upplýsingum af hálfu vátryggingartaka um starfsemina. Um hlutfallslega lækkun bóta vísast til framangreindra sjónarmiða. Stefndi telur skerðingu bóta um 70% í fullu samræmi við þær upplýsingar sem liggja fyrir um útreikning á iðgjaldi miðað við ólíka áhættuflokka og aðstæður vátryggða undir tryggingunni, sbr. gr. 8.2 í skilmálum nr. 380 og áðurnefnda 88. gr. vátryggingarsamningalaga.

Í áliti úrskurðarnefndar í vátryggingamálum segir að í gögnum málsins komi skýrt fram að sú vátryggingaráhætta sem vátryggingartaki tryggði með slysatryggingu launþega voru slys sem launþegar yrðu fyrir við skrifstofustörf og leiktjaldagerð eða smíði. Ekkert komi fram um að slys stefnanda hafi verið við slík störf og telst áhætta við störf hans því hafa verið önnur þegar hann slasaðist heldur en tilkynnt hafði verið um til stefnda. Nefndin taldi að í ljósi þess að stefndi hefði sýnt fram á að áhætta við þau störf sem stefnandi slasaðist við hefði verið nokkuð meiri og iðgjöld vátryggingarinnar hærri ef tilkynnt hefði verið um áhættubreytinguna. Féllst nefndin á að skilyrði gr. 8.2 í vátryggingarskilmálum hafi verið uppfyllt og stefnda því heimilt að takmarka ábyrgð allt að 70%. Með hliðsjón af framangreindu og gr. 8.2 í fyrrgreindum skilmálum hafi stefndi verið í fullum rétti til að lækka ábyrgð sína hlutfallslega. Ekki var tilkynnt um breytta og aukna áhættu til stefnda eins og vátryggingataka bar að gera og stefnandi, einn af eigendum fyrirtækisins, verður að bera þá ábyrgð sjálfur.

Þá vísar stefndi til þess að stefnandi byggi á því að stefndi hafi glatað rétti sínum til að skerða bótarétt með vísan til 2. mgr. 94. gr. vátryggingarsamningalaga en stefndi hafnar því að það ákvæði geti átt við í málinu. Það hafi ekki verið fyrr en í janúar 2015, þegar málið var tekið til skoðunar að nýju, m.a. á grundvelli upplýsinga um að stefnandi væri einn af eigendum Zedrus, sem stefnda gafst tilefni til að skoða málið úr frá gr. 8 í framangreindum skilmálum og nefndu lagaákvæði. Stefndi hafði áður hafnað bótaskyldu og tilkynnt lögmanni stefnanda það án ástæðulauss dráttar. Þegar stefndi ákvað að ganga skemur og viðurkenndi bótaábyrgð var lögmanni stefnanda tilkynnt um það án ástæðulauss dráttar. Þá bendir stefndi á að það hafi verið álit úrskurðarnefndarinnar að tilkynningin hafi verið send innan þessara tímamarka.

Einnig byggir stefndi á því að ekki hafi verið sýnt fram á að upplýsingagjöf við töku tryggingarinnar og ráðgjöf um vátryggingarvernd hafi verið ábótavant. Fyrirsvarsmaður Z-x-x hafi haft samband við atvinnurekstrardeild stefnda í janúar 2011 og óskað eftir slysatryggingu launþega. Þá hafi af hálfu stefnda verið óskað eftir upplýsingum um fjölda starfsmanna, hvað störf innan fyrirtækisins fælu í sér og hvernig þau skiptust. Kom þá fram hjá vátryggingartaka að um væri að ræða skrifstofustörf og leiktjaldasmíði. Út frá þessum upplýsingum og greiningu á áhættu vegna starfa hafi iðgjald verið reiknað. Við gildistöku tryggingarinnar 27. janúar 2011 og útgáfu tryggingarinnar var gefið út vátryggingarskírteini og var þar skráð að atvinnugrein væri „leiktjaldasmíði“. Við sundurliðun á kjarasamningum er skráð „leiktjaldasmiður og skrifstofustörf“. Á skírteininu er vátryggingartaki beðinn um að kynna sér vel skilmála þá sem um vátrygginguna gilda, einkum ákvæði um greiðslu iðgjalda, áhrif þess að það sé ekki greitt á réttum tíma og ákvæði um gildissvið og takmörkun á ábyrgð. Sérstaklega er getið um númer skilmála og greint frá því hvar þá sé að finna. Vátryggingin var endurnýjuð í tvígang frá fyrstu útgáfu fram að slysdegi. Við endurnýjun er nýtt vátryggingarskírteini sent vátryggingartaka. Hann hafði því tilefni til, og honum bar raunar skylda til, að bregðast við þeim upplýsingum sem fram komu í skírteininu og tilkynna stefnda um breytingu á störfum og aukna áhættu en það hafi hann aldrei gert. Stefndi telur ljóst að vátryggingin endurspeglaði þá starfsemi sem Zedrus upplýsti stefnda um við töku tryggingarinnar. Þá bar vátryggingartaka að hafa frumkvæði að því að tilkynna stefnda um breytta starfsemi, sbr. 88. gr. vátryggingarsamningalaga. Með engu móti verði talið að verkefni við leiktjaldasmíði feli í sér þakviðgerðir eða almenna smíðavinnu enda verði að telja að um mun áhættumeiri störf sé að ræða. Það komi ennfremur fram í verulegum mun á þeim iðgjöldum sem reiknast milli ólíkra aðstæðna. Þá taldi úrskurðarnefnd ekki sannað að stefndi hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína í skilningi 64. gr. vátryggingarsamningalaga. Þá var álit nefndarinnar að öðru leyti í fullu samræmi við þær málsástæður sem stefndi byggir hér á.

Um lagarök vísar stefndi til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, skaðabótalaga nr. 50/1993, sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggir á 130., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða

Í 88. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga segir að hafi vátryggingafélag áskilið að iðgjaldið skuli vera háð aðstæðum vátryggðs, svo sem starfi hans og þess háttar, getur það gert vátryggingartaka að tilkynna um breytingar á þeim aðstæðum. Verði slík tilkynning ekki gefin í síðasta lagi við greiðslu fyrsta iðgjalds eftir að breytingin varð, og leiði vanrækslan til þess að iðgjaldið verði ekki hækkað, getur félagið gert kröfu um að ábyrgð þess fyrir sérhvert vátryggingartilvik verði hlutfallslega lækkuð. Við mat á ábyrgðinni skal miðað við það iðgjald sem félagið hefði krafið um ef það hefði vitað af breytingum á aðstæðum vátryggðs.

Fyrir liggur að á vátryggingarskírteini vegna slysatryggingar launþega hjá Zedrus var skráð að starfsmenn Zedrus stunduðu skrifstofustörf og unnu við leiktjaldasmíði. Í skilmálum stefnda vegna tryggingarinnar nr. 380, gr. 8, segir:

Iðgjald fyrir vátrygginguna tekur m.a. (meðal annars) mið af störfum vátryggða eins og þau eru tilgreind í vátryggingarskírteini eða iðgjaldskvittun og að dvöl utan EES vari ekki lengur en í sex mánuði í senn, sbr. gr. 3.2. Verði breytingar á aðstæðum vátryggða að þessu leyti eða af öðrum ástæðum, sem tilgreindar eru í vátryggingarskírteini eða iðgjaldskvittun og iðgjaldið tekur mið af, ber vátryggingartaka að tilkynna það til félagsins þegar í stað. Slík tilkynningarskylda hvílir einnig á vátryggingataka, ef breyting verður á áhættunni í tilvikum sem greinir í gr. 5.3. Hefur félagið rétt til að hækka iðgjaldið frá þeim tíma er áhættubreytingin varð.

Hafi félaginu ekki borist tilkynning samkvæmt 1. mgr. í síðasta lagi við greiðslu fyrsta iðgjalds eftir breytinguna og leiði vanrækslan til þess að iðgjaldið verður ekki hækkað, lækkar ábyrgð félagsins hlutfallslega fyrir sérhvern vátryggingaratburð.

Stefndi byggir á því að stefnanda hafi borið að tilkynna stefnda breytt starfssvið og telur að tryggingin taki ekki til starfa við þakviðgerðir eða almenna smíðavinnu og vísar til þess að þau störf hefðu verið áhættumeiri og því leitt til hærri iðgjalda. Stefnandi byggir á því að í ÍSTARF95 sé starf leiktjaldasmiða flokkað undir starf trésmiða og beri því að fella það undir þá skilgreiningu sem fram kemur í skírteininu. Þá byggir stefnandi á því að stefndi hafi vanrækt upplýsingaskyldu sína til Zedrus á grundvelli 64. gr. vátryggingarsamningalaga.

Í vátryggingarskírteini er vísað til framangreindra skilmála stefnda nr. 380. Þá liggur fyrir að áður en slysið varð hafði stefndi gefið út alls þrjú skírteini vegna tryggingarinnar, sem þá hafði verið endurnýjuð tvisvar sinnum, sem öll höfðu að geyma sömu upplýsingar. Ekki er hægt að fallast á það með stefnanda að ástæða væri til að ætla að starf leiktjaldasmiða yrði lagt að jöfnu við störf trésmiða hvað áhættu eða starfssvið varðar, á grundvelli flokkunar ÍSTARF95, en af henni má ráða að þar er gerður greinarmunur á störfum með því að flokka þau í undirflokka trésmiða. Með hliðsjón af framangreindu verður fallist á það með stefnda að í skírteininu hafi skort á skráningu starfa sem starfsmenn Zedrus gegndu. Þá verður með hliðsjón af eðli starfa trésmiða og leiktjaldasmiða að fallast á það með stefnda að stefnandi hafi átt að vera í áhættumeiri flokki þegar hann stundaði þakviðgerðina þegar slysið varð. Stefnandi byggir á því að starfsemi Zedrus hafi verið óbreytt frá upphafi. Ætla verður að þær upplýsingar sem skráðar voru í skírteinið um starfssvið starfsmannanna hafi komið frá Zedrus enda stefnda nauðsynlegt að fá fram þessar upplýsingar til að geta gert tilboð í trygginguna. Engu að síður telst ósannað að stefndi hafi vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 64. gr. þegar tryggingin var tekin en engin gögn liggja fyrir sem staðfesta samskipti stefndu og starfsmanna Zedrus þegar tryggingin var tekin. Skilmálar stefnda voru hluti af samningi hans við Zedrus vegna kaupa á tryggingunni. Það stóð Z-x-x nær að tryggja að réttar upplýsingar væru í skírteininu og honum bar að leiðrétta þær væru þær rangt skráðar í samræmi við það sem rakið hefur verið en ekkert liggur fyrir um að það hafi verið gert.

Kemur þá til skoðunar hvort stefndi hafi glatað rétti til að skerða bótarétt stefnanda með því að hafa vanrækt að senda tilkynningu um takmörkun ábyrgðar án ástæðulauss dráttar eftir að stefndi vissi um þau atvik sem veita honum heimild til að beita þeim rétti sínum, sbr. 1. mgr. 94. gr. vátryggingarsamningalaga. Stefndi ber sönnunarbyrði fyrir því að honum sé heimilt að skerða bæturnar. Gera verður þá kröfu til stefnda að hann skoði réttarstöðu tryggingartaka um leið og tjónstilkynning er send og kalli eftir þeim upplýsingum sem þörf er á. Stefndi byggir á því að nýjar upplýsingar hafi gefið tilefni til að skoða málið í ljósi gr. 8, m.a. um að stefnandi sé einn eigenda Zedrus. Hafi það komið í ljós eftir stefndi kallaði eftir skattframtali stefnanda, m.a. til að staðfesta að hann hafi verið eiginlegur launþegi hjá Zedrus.

Tjónstilkynning var send stefnda 5. mars 2014. Í tölvupósti stefnda 25. júní 2014 er bótaskyldu hafnað og kemur þar fram að engin gögn staðfesti að um slys hafi verið að ræða í umrætt sinn og til að mynda hafi stefnda ekki borist afrit af SÍ tilkynningu vinnuveitanda. Síðan segir: Ennfremur og eins og áður hefur komið fram, tekur vátrygging Z-x-x til starfa við skrifstofustörf og leikmyndagerð. Sú athugasemd kom einnig fram hjá stefnda í tölvupósti starfsmanns hans 7. mars 2014 þegar tjónstilkynning var móttekin. Höfnun stefnda frá 25. júní 2014 var ítrekuð 27. sama mánaðar. Má af framangreindu ráða af stefnda hafi a.m.k. í lok júní 2014 verið kunnugt um atvik sem gátu leyst hann undan ábyrgð, þ.e. hann hafi haft upplýsingar um starfssvið starfsmanna. Gaf það stefnda því tilefni til að skoða hvort um bótaskyldu gæti verið að ræða að teknu tilliti til 1. mgr. 94. gr. vátryggingarsamningalaga. Einnig gaf hún honum þá þegar tilefni til að afla sér nánari upplýsinga hafi stefndi t.d. talið vafa ríkja um það hvort stefnandi hefði verið launþegi hjá vátryggingartaka þegar slysið varð. Af hálfu stefnda hefur ekki verið rökstutt á hvern hátt upplýsingar um að stefnandi væri einn af eigendum Zedrus hafi gefið stefnda tilefni til að skoða heimild til lækkunar bóta og er því þeirri málsástæðu hans hafnað. Ekkert er fram komið sem bendir til þess að á seinna tímamarki hafi stefnda borist upplýsingar sem hafi gefið honum ástæðu til að skerða bæturnar. Stefndi hafnaði upphaflega bótaskyldu 25. júní 2014 og var það fyrst 29. janúar 2015 að hann tilkynnti að stefnanda yrðu greiddar bætur og um leið að bætur yrðu skertar. Það var því fyrst um hálfu ári að upplýsingar lágu fyrir sem gáfu stefnda tilefni til að taka bótagreiðslur og hugsanlega skerðingu bóta til skoðunar að þessi afstaða stefnda kom fram. Með hliðsjón af atvikum verður því ekki fallist á það með stefnda að hann hafi tilkynnt stefnanda án ástæðulauss dráttar um skerðingu bótaréttar eftir að stefndi vissi um þau atvik sem veita honum heimild til að beita þeim rétti sínum. Er því fallist á það með stefnanda að stefndi hafi ekki nýtt sér heimild til skerðingar bóta á grundvelli 88. gr. vátryggingarsamningalaga án ástæðulauss dráttar. Er það því niðurstaða dómsins að stefndi hafi glatað rétt til að bera fyrir sig heimild til skerðingar bóta á grundvelli ákvæðisins. Ekki er tölulegur ágreiningur milli aðila um kröfu stefnanda. Eftir framangreindu verður stefndi því dæmdur til greiðslu dómkröfu stefnanda eins og hún er sett fram og nánar greinir í dómsorði.

Eftir framangreindri niðurstöðu verður stefndi, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem ákveðinn er 1.500.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun og útlagðs kostnaðar stefnanda.

Af hálfu stefnanda flutti málið G-kk-nf S-kk-nf hdl. og af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf B. K-kk-nf hrl.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, A, 3.085.557 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. desember 2016 til 13. janúar 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludag.

Stefndi greiði stefnanda 1.500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf