E-1465/2015

I

Mál þetta, sem dómtekið var 6. september sl., er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 22. apríl 2015.

Stefnandi er P-kk-nf H-kk-nf F-kk-nf, [...], Neskaupsstað, en stefndi er Tryggingamiðstöðin hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 5.776.653 krónur með 4,5% vöxtum frá 1. nóvember 2011 til 10. apríl 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefnda að fjárhæð 1.426.485 krónur hinn 8. október 2012 og 2.139.728 krónur hinn 31. mars 2015.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í máli þessu og málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt mati dómsins.

II

Stefnandi lenti í slysi við vinnu sína sem háseti um borð í skipinu Berki NK-122 hinn 21. nóvember 2010. Skipið er gert út af Síldarvinnslunni hf. og var á síldarveiðum á Breiðafirði þegar slysið varð. Slysið átti sér stað þegar verið var að ganga frá nótinni en endi nótarinnar slóst í vinstri öxl stefnanda. Vinstri vísifingur stefnanda varð á milli rörs á þilfarinu og málmhrings á nótinni og hlaut stefnandi við það kramningsáverka á fjærkjúku fingursins. Vinnulysið var tilkynnt til stefnda, sem vátryggði Síldarvinnsluna hf. á slysdegi en enginn ágreiningur er um bótaskyldu félagsins vegna slyssins.

Lögmenn aðila sammæltust um að fela S-kk-þgf G-kk-þgf lækni og S-kk-þgf B. H-kk-þgf hrl. að meta afleiðingar slyssins á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993 og sömdu þeir matsgerð, dagsetta 13. ágúst 2012. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðarinnar var varanlegur miski stefnanda samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga metinn 3 stig og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. laganna 2%.

Á grundvelli umræddrar matsgerðar gerði stefnandi kröfu á hendur stefnda með bréfi, dagsettu 23. ágúst 2012, þar sem stefnandi gerði grein fyrir þeirri afstöðu sinni að beita ætti 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku. Var vísað til þess að tekjur stefnanda á slysárinu hefðu verið um það bil þrefalt hærri en tekjur hans á viðmiðunarárunum 2007, 2008 og 2009. Þessa miklu hækkun á tekjum taldi stefnandi að rekja mætti til þess að hann hefði ráðið sig til sjós í ágúst 2009 hjá Síldarvinnslunni hf. Taldi stefnandi því einsýnt að skilyrði væru fyrir hendi til þess að beita framangreindu lagaákvæði og þar sem raunverulegar tekjur stefnanda hefðu verið hærri en svokallaðar hámarkstekjur, bæri að styðjast við 4. mgr. 7. gr. laganna við útreikning bóta fyrir varanlega örorku.

Með tölvupósti stefnda, dagsettum 3. október 2012, var kröfu stefnanda hafnað en þar segir m.a.:

„Félagið getur ekki fallist á að 2. mgr. 7. gr. skbl. eigi við í tilviki umbj. þíns og er því ekki fallist á að miða útreikning bóta fyrir varanlega örorku við tekjur á slysárinu. Á árunum 2007-2009 vann umbj. þinn sér inn tekjur í fullu starfi hjá Síldarvinnslunni. Hann var því ekki búinn að skipta um starfsvettvang þegar slysið gerðist. Það eitt að tekjur hans hafi verið hærri á slysárinu felur ekki sjálfkrafa í sér að aðstæður hans hafi verið óvenjulegar þegar tekna var aflað árin á undan. Þá er einnig ljóst að hækkun á launatekjum sjómanna undanfarin ár skýrist af ytri aðstæðum sem hafa ekki þýðingu varðandi það launaviðmið sem lagt er til grundvallar í máli umbj. þíns.“

Í ljósi þessarar afstöðu stefnda gerði stefnandi málið upp með sérstökum fyrirvara um „tekjuviðmið við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku“ í uppgjörssamkomulagi, dagsettu 8. október 2012. Einnig var gerður fyrirvari við „mat á varanlegum afleiðingum slyssins“.

Óumdeilt er að einkenni í vinstri vísifingri stefnanda versnuðu þegar fram liðu stundir og átti stefnandi í erfiðleikum með að beita fingrinum. Stefnandi leitaði til B-kk-ef P-kk-ef S-kk-ef, sérfræðings í handarskurðlækningum, og varð að ráði að vinstri vísifingur var fjarlægður sem og u.þ.b. hálft annað miðhandarbeinið. Aðgerðin var framkvæmd á Landspítalanum 24. mars 2014.

Þar sem ljóst var að afleiðingar slyssins voru alvarlegri en niðurstöður matsgerðar S-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef gerðu ráð fyrir, óskaði stefnandi eftir mati örorkunefndar með vísan til ákvæða 10. gr. laga nr. 50/1993. Í álitsgerð nefndarinnar, dagsettu 2 .mars 2015, var komist að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri 14 stig en varanleg örorka 5%.

Í kröfubréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 10. mars 2015, var þess krafist að við útreikning á varanlegri örorku yrði stuðst við hámarkstekjur í skilningi 4. gr. 7. gr. laga nr. 50/1993 og voru færð fyrir kröfunni sambærileg rök og sett höfðu verði fram í kröfubréfi stefnanda, dagsettu 23. ágúst 2012.

Með svarbréfi stefnda, dagsettu 30. mars 2015, var launaviðmiði stefnanda hafnað og vísað til rökstuðnings í áðurgreindum tölvupósti stefnda frá 3. október 2012. Stefnandi gekk allt að einu til uppgjörs á forsendum stefnda en gerði fyrirvara um „tekjuviðmið við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku“ í uppgjörskvittun, dagsettri 31. mars 2015.

Stefnandi unir ekki því tekjuviðmiði, sem stefndi hefur lagt til grundvallar í uppgjörum vegna slyssins, og krefst þess að stuðst verði við rauntekjur hans á slysárinu 2010 í samræmi við ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Tekjur stefnanda á umræddu ári námu 16.254.308 krónum. Þar sem framangreint árslaunaviðmið nemur hærri fjárhæð en uppreiknaðar hámarkstekjur í skilningi 4. mgr. 7. gr. laganna miðar stefnandi kröfu sína við síðarnefnda viðmiðun. Bótaútreikningur stefnanda vegna varanlegrar örorku er því eftirfarandi:

4.500.000 x (7568/3282) x 11,134 x 5% = kr. 5.776.653

Stefnandi miðar útreikning sinn við álitsgerð örorkunefndar en samkvæmt henni var stöðugleikatímapunktur stefnanda 1. nóvember 2011 og varanleg örorka stefnanda metin 5%. Stefnandi var 37 ára og 87 daga gamall á stöðugleikatímapunkti og stuðull hans því 11,134. Hámarkstekjur samkvæmt 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eru uppreiknaðar í samræmi við lánskjaravísitölu á stöðugleikatímapunkti. Til frádráttar kröfu stefnanda koma innborganir stefnda hinn 8. október 2012 að fjárhæð 1.426.485 krónur og hinn 31. mars 2015 að fjárhæð 2.139.728 krónur. Stefnandi krefst 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga vegna varanlegrar örorku frá 1. nóvember 2011 til 10. apríl 2015 þegar mánuður var liðinn frá dagsetningu kröfubréfs í kjölfar álitsgerðar örorkunefndar, 10. mars 2015. Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 10. apríl 2015 og fram til greiðsludags, að frádregnum innborgunum stefnda 8. október 2012 að fjárhæð 1.426.485 krónur og 31. mars 2015 að fjárhæð 2.139.728 krónur.

III

Stefnandi byggir skaðabótakröfu sína í málinu á því að beita beri ákvæðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku. Stefnandi telur ekki unnt að líta til reglu 1. mgr. lagaákvæðisins þar sem koma fram fyrirmæli um að við ákvörðun slíkra bóta skuli miða við árslaun sem „teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við“. Stefnandi vísar til þess að tekjur hans á slysárinu hafi verið um það bil þrefalt hærri en tekjur hans á viðmiðunarárunum 2007, 2008 og 2009. Þessa miklu hækkun á tekjum megi rekja til þess að stefnandi hefði ráðið sig til sjós í ágúst 2009 hjá Síldarvinnslunni. Skilyrði séu því fyrir hendi til þess að beita 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 og þar sem raunverulegar tekjur hafi verið hærri en svokallaðar hámarkstekjur, beri að styðjast við 4. mgr. 7. gr. laganna við útreikning bóta. Samkvæmt textaskýringu ákvæðisins beri að leggja annan mælikvarða til grundvallar við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku þegar skilyrði ákvæðisins um óvenjulegar aðstæður og annan og réttari mælikvarða á framtíðartekjur séu fyrir hendi.

Stefnandi bendir á að í sérstökum athugasemdum með 6. gr. framangreindra skaðabótalaga, í frumvarpi því er orðið hafi að lögum nr. 37/1999, sé nánar útskýrt hvenær þær aðstæður geti verið fyrir hendi sem réttlæti að vikið sé frá meginreglunni um að styðjast eigi við launatekjur síðustu þriggja almanaksára. Þar segi að launatekjur liðinna ára séu ekki góður mælikvarði ef breytingar hafi orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys varð eða þegar fullyrða megi að slíkar breytingar standi fyrir dyrum. Til skýringar sé nefnt sem dæmi þegar tjónþoli hefur „skipt um starf þannig að breyting hafi orðið á tekjum eða látið af starfi og hafið töku lífeyris.“

Af frumvarpinu megi ráða að breytingar á högum tjónþola skömmu áður en líkamstjón á sér stað teljist óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi byggir á því að þær aðstæður séu fyrir hendi í máli þessu, enda hafi hann, skömmu fyrir slysið, hafið störf á sjó sem hafi haft í för með sér umtalsverða breytingu á starfshögum og kjörum hans til hins betra. Þá beri enn fremur að líta til þess að skilyrði ákvæðisins hafi verið rýmkuð verulega með gildistöku laga nr. 37/1999, sbr. eftirfarandi texta í fyrrnefndum athugasemdum með 6. gr. laganna: „Þá er gerð tillaga um að 2. mgr. 7. gr. verði rýmkuð þannig að mati verði beitt í þeim tilvikum þegar viðmiðun við síðustu þrjú tekjuár fyrir slys þykir af einhverjum ástæðum ekki réttmæt.“ Enginn vafi leiki á því að skilyrði ákvæðisins séu fyrir hendi í málinu, enda sé því ætlað að taka til tilvika sem þessara, þ.e. þegar breytingar hafa orðið á starfshögum tjónþola til hins betra og tekjur þriggja síðustu almanaksára gefa ekki rétta mynd af framtíðartekjum.

Stefnandi bendir á að fyrir liggi að hann hafi starfað í landi hjá Síldarvinnslunni á árunum 2007, 2008 og bróðurpart ársins 2009. Hann hafi hins vegar hafið störf sem háseti um borð í skipum, sem gerð voru út af Síldarvinnslunni, hinn 10. júlí 2009. Hafi skráðir lögskráningardagar hans verið 39 á tímabilinu frá 10. júlí 2009 til 10. nóvember sama ár. Þá hafi stefnandi verið með 201 skráðan lögskráningardag á skipum Síldarvinnslunnar á slysárinu en hefði öðlast fastráðningu sem háseti hjá útgerðinni þegar slysið varð.

Stefnandi telur einsýnt að ekki sé unnt að styðjast við tekjur hans á árunum 2007, 2008 og 2009 við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku, enda hafi orðið verulegar breytingar á starfshögum hans þegar hann hóf að starfa sem háseti um borð í skipum Síldarvinnslunnar hf. og síðar er hann hafi fengið fastráðningu sem slíkur. Stefnandi leggur áherslu á að þrátt fyrir slysið hafi hann haldið áfram að sækja sjó og hafi lögskráningadagar hans verið 133 á árinu 2011, 129 á árinu 2012, 120 á árinu 2013 og 152 á árinu 2014. Þá hafi árstekjur hans á árinu 2010 numið 16.254.308 krónum, 17.890.359 krónum á árinu 2011, 17.274.903 krónum á árinu 2012, 16.300.671 krónu á árinu 2013 og 17.215.615 krónum á árinu 2014.

Stefndi hafi lagt til grundvallar uppgjörum sínum tekjuviðmið að fjárhæð 6.408.866 krónur en þá hefðu tekjurnar verið uppreiknaðar í samræmi við launavísitölu fram að stöðugleikatímapunkti og tekið tillit til 8% lífeyrisframlags atvinnurekanda. Því sé ljóst að tekjur stefnanda hafi þrefaldast í kjölfar þess að hann hóf að sækja sjó á árinu 2009. Af þeim sökum sé einsýnt að fyrir hendi séu aðstæður sem réttlæti beitingu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi telur að misskilnings gæti í bréfi stefnda, dagsettu 3. október 2012, en af því megi ráða að félagið telji að einu breytingarnar á högum stefnanda fyrir slysið hafi verið þær, að hann hafi skyndilega hækkað í launum. Hins vegar sé það ekki rétt því stærsta breytingin á högum stefnanda hafi falist í því að hann hætti að vinna í landi hjá Síldarvinnslunni hf. á árinu 2009 en hafi ráðið sig sem háseti um borð í skipum útgerðarinnar og hækkað í launum vegna þeirra breytinga. Þá verði ekki framhjá því litið að stefnandi hafi starfað sem sjómaður allt frá því að hann skipti um starf á árinu 2009 og tekjur hans hafi haldist háar æ síðan. Megi því fullyrða að hið nýja starf hafi verið til framtíðar og um hafi verið að ræða mótaðan starfsvettvang þegar slysið varð.

Stefnandi krefst þess að stuðst verði við rauntekjur hans á slysárinu 2010, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Tekjur hans á umræddu ári hafi numið 16.254.308 krónum og séu þær marktækar, enda hafi slysið orðið 21. nóvember 2010. Stefnandi telur árslaunaviðmiðið sanngjarnt með vísan til þess að reynsla síðustu fimm ára sýni að hann hafi ætíð haft hærri árstekjur en sem nemur áðurgreindu launaviðmiði stefnda. Krafa stefnanda sé því sanngjörn og veiti þar að auki raunhæfa mynd af framtíðartekjum hans.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því, að stefnandi hafi þegar fengið fullnaðargreiðslu skaðabóta á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993. Meginregla skaðabótalaga að því er varði bætur fyrir varanlega örorku komi fram í 1. mgr. 7. gr. laganna en þar sé gert ráð fyrir því að árslaun til ákvörðunar bóta skuli teljast meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðist við. Stefnandi hafi verið við störf árin 2007, 2008 og 2009 og því hafi ekkert verið því til fyrirstöðu að gera bæturnar upp á grundvelli launa stefnanda þessi ár.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skuli meta árslaun sérstaklega að uppfylltum skilyrðum ákvæðisins. Annars vegar sé það skilyrði fyrir beitingu ákvæðisins, að aðstæður hafi verið óvenjulegar og hins vegar þurfi hinar óvenjulegu aðstæður að leiða til þess að árslaun þau, sem meginreglan miði við, sé ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola, heldur séu aðrir mælikvarðar réttari. Tjónþoli þurfi því að færa sönnur á að aðstæður hans hafi verið óvenjulegar síðustu þrjú almanaksár fyrir tjónsatvik og því sé annar mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans réttari.

Stefndi bendir á að Hæstiréttur Íslands hafi í einstaka dómum vikið frá meginreglu 1. mgr. 7. gr. laganna og byggt á 2. mgr. 7. gr. Í þeim tilvikum hafi rétturinn t.d. litið til þess að taka beri mið af tilteknum viðmiðunarstéttum ef tjónþoli eigi skammt eftir í námi og af þeim sökum verið tekjulítill eða tekjulaus viðmiðunarárin. Ljóst sé hins vegar að tekjur stefnanda þrjú síðustu árin fyrir slys verði með engu móti heimfærðar undir óvenjulegar aðstæður. Í skýringum með frumvarpi til breytinga á skaðabótalögum, sbr. lög nr. 37/1999, sé hugtakið „óvenjulegar aðstæður“ m.a. skýrt sem breytingar á tekjum eða atvinnuhögum.

Eins og fram komi á staðgreiðsluyfirliti stefnanda hafi tekjur hans á árinu 2007 numið 4.243.557 krónum. Á því ári hafi meðalheildarlaun verkamanna samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar numið 337.000 krónum á mánuði eða 4.044.000 krónum á ári. Á árinu 2008 hafi árstekjur stefnanda numið 4.816.230 krónum en á því ári hafi meðalheildarlaun verkamanna numið 360.000 krónum á mánuði eða 4.320.000 krónum á ári. Á árinu 2009 hafi árstekjur stefnanda numið 6.537.956 krónum en á því ári hafi meðalheildarlaun verkamanna numið 310.000 krónum á mánuði eða 3.720.000 krónum á ári. Á viðmiðunartímabilinu hafi tekjur stefnanda því verið hærri en viðmiðunarstéttar þeirrar sem hann tilheyrði.

Stefndi telur fráleitt að miða bótauppgjör við tekjur stefnanda á slysárinu 2010 þar sem það væri í algjörri andstöðu við ákvæði skaðbótalaga. Slíkt viðmið hefði hugsanlega komið til greina ef óvenjulegar aðstæður hefðu verið fyrir hendi hjá stefnanda viðmiðunarárin 2007-2009. Í því tilviki sem hér sé til meðferðar, hafi stefnandi verið í fullri vinnu sem landverkamaður viðmiðunarárin og hafi á þeim tíma verið með laun sem hafi verið hærri en meðalheildarlaun verkamanna. Tjón stefnanda hafi verið gert upp samkvæmt skýrum fyrirmælum skaðabótalaga og séu ekki fyrir hendi neinar þær aðstæður sem réttlæti að vikið sé frá þeim.

Stefndi bendir á að við framsetningu bótakröfunnar hafi stefnandi vísað til þess að hann hafi á árinu 2010 haft rúmar 16 milljónir króna í laun og eigi því rétt á skaðabótauppgjöri vegna vinnuslyssins 2010 sem taki mið af hámarkslaunaviðmiði, sbr. 4. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi verið lögskráður til sjós um árabil en af framlögðu yfirliti megi sjá að sjósókn hans hafi verið stopul, í það minnsta fram að slysdegi. Hvergi í gögnum málsins komi fram hvað stefnandi hafi starfað við á viðmiðunarárunum þegar hann segist sjálfur hafa starfað í landi. Sjósókn hans hafi a.m.k. verið mjög lítil fram að slysinu. Enn fremur bendi yfirlitið til þess að stefnandi hafi hvorki áunnið sér fast skipspláss né starf fyrr en hugsanlega á slysárinu en hann sé lögskráður á fjölda fiskiskipa um stuttan tíma í senn. Tekjur stefnanda eftir slysið beri hvorki með sér að afleiðingar slyssins hafi verið miklar né að þær hafi háð honum í starfi.

Að mati stefnda hafi fyllstu sanngirni verið beitt við framsetningu tillögu að skaðabótauppgjöri og ekki hafi komið til greina að miða við tekjur stefnanda árið 2010 þegar tekjur hans hafi verið hærri en samanlagðar tekjur viðmiðunaráranna 2007, 2008 og 2009. Að mati stefnda hafi stefnandi því fengið fullar bætur og beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til skaðabótalaga nr. 50/1993, sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu fyrir dómi og verður efni hennar rakið eins og þurfa þykir.

Ágreiningslaust er að stefnandi varð fyrir bótaskyldu vinnuslysi um borð í skipi Síldarvinnslunnar hf., Berki NK, hinn 21. nóvember 2010 þegar skipið var við síldveiðar á Breiðafirði. Þá er ekki ágreiningur um afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda og ekki er deilt um niðurstöður framlagðrar matsgerðar matsmanna og örorkunefndar. Enginn tölulegur ágreiningur er heldur uppi í málinu.

Hins vegar greinir aðila á um það, hvaða árslaunaviðmið skuli leggja til grundvallar við ákvörðun skaðabóta vegna varanlegrar örorku stefnanda. Af hálfu stefnanda er byggt á því að við útreikning bóta beri að fara eftir ákvæðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, enda hafi orðið miklar breytingar á starfshögum stefnanda til hins betra og því gefi tekjur síðustu þriggja almanaksára fyrir slysið ekki rétta mynd af framtíðartekjum hans. Þar sem stefnandi hafi hafið störf sem háseti á skipi Síldarvinnslunnar hf. um mitt ár 2009 og síðan fengið fastráðningu sem háseti áður en hann varð fyrir umræddu slysi á árinu 2010, séu atvinnutekjur hans á síðarnefndu ári réttari mælikvarði á framtíðartekjur hans en tekjur áranna 2007, 2008 og 2009. Dómkrafa stefnanda tekur mið af því að tekjur hans á árinu 2010 eru yfir hámarkslaunaviðmiði samkvæmt 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefndi byggir sýknukröfu sína hins vegar á því að ekki séu skilyrði til þess að víkja frá meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga er kveðið á um að við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku skuli miða við árslaun sem teljist meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. sömu laga skulu árslaun þó metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Í athugasemdum sem fylgdu 6. gr. frumvarps til laga nr. 37/1999, sem breytti 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, kemur fram að launatekjur liðinna ára séu ekki góður mælikvarði ef breytingar hafa orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys varð eða þegar fullyrða megi að slíkar breytingar standi fyrir dyrum. Sem dæmi um slíkt sé þegar tjónþoli hafi skipt um starf þannig að breyting hafi orðið á tekjum eða þegar hann hafi látið af starfi og hafið töku lífeyris. Í slíkum tilvikum væri eðlilegra að ákveða viðmiðunarlaunin miðað við nýjar aðstæður.

Í skýrslu sinni fyrir dóminum kvaðst stefnandi hafa unnið í bræðslu og á lyftara við uppskipanir og útskipanir hjá Síldarvinnslunni hf. fram á mitt ár 2009. Hann kvaðst þó jafnframt hafa tekið einn og einn túr til sjós á skipum fyrirtækisins á árunum 2007–2009 þegar hann var kallaður til vegna forfalla, þótt framlagt yfirlit yfir lögskráningar beri þess ekki merki vegna áranna 2007 og 2008. Stefnandi kvaðst hafa ákveðið á árinu 2009 að snúa sér alfarið að sjómennsku og hefði hafið störf sem háseti á skipum Síldarvinnslunnar hf. um mitt árið. Vinnufyrirkomulagið væri þannig að hann fyllti eitt pláss sem háseti ásamt öðrum háseta þannig að stefnandi tæki annan hvern róður á móti hinum hásetanum. Stefnandi kvaðst hafa fengið fastráðningu sem háseti á Berki NK í júní 2010, svo sem gögn málsins bera jafnframt með sér, en hann hafi þó einnig gegnt hásetastörfum um borð í öðrum skipum fyrirtækisins. Stefnandi lýsti því að sú breyting á störfum hans að fara á sjóinn í stað þess að vinna í landi hefði haft mikil áhrif á stöðu hans, einkum þar sem þá hefði hann fengið fastar tekjur, auk þess sem tekjur hans hefðu hækkað til muna frá því sem var þegar hann vann í landi.

Framlögð staðgreiðsluyfirlit ríkisskattstjóra styðja framangreinda lýsingu stefnanda um breytta hagi en af þeim verður ráðið að tekjur stefnanda voru til muna hærri á árinu 2010 en þær voru á árunum 2007, 2008 og 2009. Þannig voru tekjur stefnanda 4.243.557 krónur árið 2007, 4.816.230 krónur árið 2008 og 6.537.956 krónur árið 2009. Eins og áður er rakið hóf stefnandi störf sem háseti á Berki NK um mitt ár 2009. Hins vegar bera yfirlitin með sér að tekjur stefnanda hafi numið 16.984.566 krónum árið 2010, sem var fyrsta heila árið sem hann starfaði sem háseti, 17.890.359 krónum árið 2011, 17.274.903 krónum árið 2012, 16.300.671 krónu árið 2013 og 17.215.615 krónum árið 2014. Samkvæmt framburði stefnanda fyrir dómi er hann enn fastráðinn háseti hjá Síldarvinnslunni hf. og fær sú fullyrðing hans stoð í framlagðri yfirlýsingu Síldarvinnslunnar hf., dagsettri 10. september 2015, þar sem fram kemur að stefnandi hafi á þeim tíma verð fastráðinn háseti hjá fyrirtækinu. Því liggur fyrir að stefnandi skipti um starf hjá Síldarvinnslunni hf. um mitt ár 2009 og fékk síðar fastráðningu í starfið og þá er jafnframt sannað með framlögðum gögnum að þau skipti leiddu til verulegrar og varanlegrar launahækkunar hans.

Þegar allt framangreint er virt í heild þykir stefnandi hafa sýnt nægjanlega fram á að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi í máli hans, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem geri það að verkum að meðaltekjur þriggja síðustu almanaksára fyrir þann dag er tjón varð gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Með hliðsjón af framlögðum gögnum um tekjusögu stefnanda og í ljósi alls framangreinds verður jafnframt fallist á það með stefnanda að rauntekjur hans á slysárinu 2010 sé réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans og verður því við þann mælikvarða miðað. Aðilar deila hvorki um fjárhæðir í útreikningi stefnanda né vexti. Samkvæmt því verður krafa stefnanda tekin til greina eins og hún er sett fram í stefnu.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem í ljósi umfangs og eðlis málsins og með hliðsjón af málskostnaðarreikningi lögmanns stefnanda þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, P-kk-þgf H-kk-þgf F-kk-þgf, 5.776.653 krónur með 4,5% vöxtum frá 1. nóvember 2011 til 10. apríl 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð til greiðsludags, allt að frádregnum 1.426.485 krónum sem inntar voru af hendi 8. október 2012 og 2.139.728 krónum sem inntar voru af hendi 31. mars 2015.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf