E-982/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 5. apríl sl., var höfðað 8. mars 2010.

Stefnandi er Íslandsbanki hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík.

Stefndi er M-kk-nf K-kk-nf, Hraunhólum 21, Garðabæ.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 23.208.133 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. nóvember 2009 til greiðsludags, að frádreginni innborgun 29. júní 2010 að fjárhæð 17.441.433 krónur. Þá er krafist málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar.

Málið var upphaflega höfðað gegn stefnda og E-kvk-þgf E-kvk-þgf. Við þingfestingu málsins 14. apríl 2010 varð útivist af hálfu stefndu, en þann 28. sama mánaðar var málið endurupptekið að ósk stefndu með samþykki stefnanda. Við fyrirtöku málsins 8. desember 2010 féll stefnandi frá kröfum á hendur E-kvk-þgf E-kvk-þgf og lagði fram sókn með breyttri kröfugerð.

I

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til heimtu skuldar á tékkareikningi stefnda við útibú stefnanda í Garðabæ. Í stefnu kemur fram að stefndi hafi stofnað tékkareikning nr. 1006 þann 29. september 2000. Til tryggingar yfirdrætti á reikningnum hafi stefndi gefið út tryggingarbréf með veði í fasteign sinni og eiginkonu sinnar að Vattarási 5, Garðabæ. Þann 29. október 2009 hafi stefnda verið send tilkynning um vanskil á reikningnum. Yfirdráttarheimild hafi verið felld niður 30. nóvember 2009. Staða reikningsins hafi þá verið neikvæð um 23.208.133 krónur og hafi reikningnum verið lokað.

Með kaupsamningi 30. apríl 2010 hafi stefndi og eiginkona hans selt fasteignina að Vattarási 5 og hafi allt andvirði hennar runnið inn á reikning stefnda, að frádregnum sölulaunum og uppgreiðslu áhvílandi lána á 1. og 2. veðrétti, samtals 17.441.433 krónur, sem tekið verði tillit til við uppgjör kröfunnar. Í kjölfar þess hafi tryggingarbréfinu verið aflýst af fasteigninni.

Stefnandi vísar til almennra reglna kröfu- og samningaréttar um greiðslu fjárskuldbindinga. Um varnarþing er vísað til 32. gr., sbr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Dráttarvaxtakrafa byggist á 1. mgr. 6. gr. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málskostnaðarkrafa styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni, en samkvæmt 10. tl. 3. mgr. 2. gr. laganna sé stefnandi ekki virðisaukaskattskyldur. Því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Um rétt stefnanda til að skila inn sókn er vísað til 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991.

II

Stefndi reisir kröfur sínar á því að hann hafi fengið vilyrði fyrir því frá útibússtjóra stefnanda í Garðabæ, H-kvk-þgf M-kvk-þgf, að við greiðslu á kröfunni yrði hún færð niður um 10-15%, meðal annars vegna mikilla vaxta sem safnast höfðu upp sökum hás vaxtafótar. Ástæða þess hafi verið að eftir efnahagshrunið hafi allar framkvæmdir á vegum byggingarfélags stefnda stöðvast og ljóst að fyrirliggjandi tryggingar væru vart nægar, en tryggingabréf á eign stefna hafi upphaflega verið til tryggingar Byggingarfélaginu Smára ehf. í eigu stefnda. Ekki hafi tekist að klára byggingarframkvæmdir eða selja, þar sem algert frost hafi orðið á fasteignamarkaði. Til þess að geta greitt kröfu stefnanda með afslætti hafi stefndi selt fasteign sína og eiginkonu sinnar. Stefnandi hafi gefið út yfirlýsingu um að veðtryggingum hans yrði aflétt gegn móttöku söluandvirðis sem nýtt yrði til að greiða upp skuldir hans. Hafi stefndi talið að þær greiðslur myndu nánast greiða upp skuldir hans við stefnanda miðað við þær forsendur sem útibússtjórinn hafi gefið honum, en á þeim tíma hafi stór hluti skuldarinnar verið yfirdráttarvextir sem hafi verið mjög háir og niðurfærslan gerð í því augnamiði að koma á móts við kröfur stefnda um að vextir yrðu lagaðir að eðlilegum útlánavöxtum. Hafi sala stefnda á eign sinni, þar sem hann hafi haldið heimili, einungis verið gerð í því augnamiði að geta staðið við greiðsluloforðið og njóta umsaminna kjara. Stefndi telji að hann hafi gert samkomulag við stefnanda um að greiða kröfuna með afslætti og sala á eign hans að Vattarási 5 hafi verið liður í því að efna samkomulagið.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að með móttöku á söluandvirði Vattaráss 5 hafi stefnandi fengið kröfu sína greidda að fullu í samræmi við það samkomulag er stefndi telji að hafi legið fyrir. Varakröfu sína byggir stefndi á því að honum beri einungis að greiða mismun á höfuðstól kröfu 30. nóvember 2009 að teknu tillit til 10-15% niðurfærslu og þess fjár er stefnandi hafi fengið í hendur við sölu á fasteign stefnda.

Stefndi mótmælir dráttarvöxtum og telur að eins og krafan sé fram sett verði slíkir vextir ekki dæmdir þar sem í dómkröfu sé aðeins vísað til 3. kafla laga nr. 38/2001 en ekki ákveðinnar lagagreinar eins og lögin áskilji, sbr. skýr fordæmi Hæstaréttar þar um, sbr. dóm í málinu nr. 207/2007. Beri því að vísa dráttarvaxtakröfunni frá, eftir atvikum sjálfkrafa, þar sem krafan sé ekki nægilega vel skilgreind og/eða sýkna af þeirri kröfu.

Stefndi vísar til meginreglna samninga- og kröfuréttar, ákvæða laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefndi byggir kröfu sína um málskostnað á ákvæðum laga nr. 91/1991.

III

Stefndi gaf skýrslu fyrir dóminum sem og H-kvk-nf G-kvk-nf M-kvk-nf P-kvk-nf útibússtjóri stefnanda í Garðabæ. Fram kom hjá stefnda að hann hefði fengið aukinn yfirdrátt á tékkareikning sinn vegna byggingarframkvæmda fyrirtækis síns, en fyrirtækið hafi ekki getað fengið meiri yfirdrátt. Þar sem ekki hefði tekist að ljúka framkvæmdum eða selja fasteign þá sem byggð hafi verið hafi hann leitað samninga við bankann. Hann hafi gert munnlegt samkomulag við útibússtjóra bankans sem hafi falið í sér að hann seldi fasteign sína að Vattarási 5 og hlutabréf sem hafi verið handveðsett bankanum, en fengi niðurfellingu á hluta vaxta. Fasteignin hafi selst í mars 2010 og bankinn hafi fengið allt andvirði hennar. Þá hafi hlutabréfin selst fyrir um 1.860.000 krónur og andvirði þeirra runnið inn á reikninginn auk þess sem hann hafi lagt allt laust fé sitt inn á reikninginn. Fyrirséð hafi verið að veita þyrfti afslætti. Honum hafi verið boðin 10-15% lækkun. Þegar honum hafi verið stefnt í þessu máli hafi hann rætt við útibússtjórann, en hún hafi þá ekkert viljað kannast við þetta.

H-kvk-nf G-kvk-nf M-kvk-nf P-kvk-nf skýrði svo frá að hún hafi verið útibússtjóri stefnanda í Garðabæ þegar stefndi hafi fengið umræddan yfirdrátt. Stefndi hafi notað reikninginn bæði vegna persónulegrar neyslu og vegna byggingarfyrirtækis síns. Hún kannaðist við að hafa samþykkt sölu á handveðsettum bréfum en sagðist ekki muna sérstaklega eftir fundi vegna þess. Á þessum tíma hafi engar innheimtuaðgerðir verið hafnar gagnvart stefnda, enda hafi bankinn haft góðar tryggingar. Hún sagði ekkert samkomulag hafa verið gert við stefnda um afslætti og ekki muna eftir að hafa rætt slíkt við hann. Þá taldi hún sig ekki hafa heimild til að semja um slíkt án samþykkis lánanefndar, en viðmiðunarmörkin í því væru 500.000 krónur en hefðu á þessum tíma verið 300.000 krónur.

Stefndi byggir kröfur sínar á því að hann hafi gert samkomulag við stefnanda um greiðslu á kröfu hans gegn afslætti. Hefur hann lýst því að um munnlegt samkomulag við útibússtjóra stefnanda í Garðabæ hafi verið að ræða. Hafi sala á fasteign hans og eiginkonu hans verið þáttur í þessu samkomulagi sem og aðrar innlagnir á reikninginn. Stefndi hefur sýnt mikinn vilja til að greiða kröfuna. Gegn eindreginni neitun útibússtjóra stefnanda hefur hann þó ekki sýnt fram á að samkomulag hafi náðst um lækkun skuldarinnar. Engin gögn liggja fyrir um slíkt samkomulag. Er því hvorki hægt að fallast á aðal- né varakröfu stefnda og verður krafa stefnanda tekin til greina.

Stefndi hefur krafist frávísunar eða sýknu af dráttarvaxtakröfu stefnanda þar sem í stefnu sé einungis vísað til III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en ekki til ákveðins vaxtafótar eða 1. mgr. 6. gr. laganna. Í framlagðri sókn vísaði stefnandi til 1. mgr. 6. gr. um dráttarvaxtakröfuna. Telja verður að tilvísun til III. kafla laganna um dráttarvexti sé nægjanleg og að leiðrétting hafi verið stefnanda heimil, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 522/2008. Verður því fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, M-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda, Íslandsbanka hf., 23.208.133 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. nóvember 2009 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 29. júní 2010 að fjárhæð 17.441.433 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.