E-574/2006

Mál þetta, sem dómtekið var þann 16. október 2007, hefur Lax-á ehf., kt. 000000-0000, Akurhvarfi 16, 203 Kópavogi, höfðað á hendur E-kk-þgf I-kk-þgf, kt. 000000-0000, Kotárgerði 17, 600 Akureyri, með stefnu birtri 4. nóvember 2006.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða skuld að fjárhæð 189.800 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá 14.01.2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en til vara að viðurkenndur verði réttur hans til að skuldajafna kröfu sinni gegn stefnanda, að fjárhæð 427.323 kr. með dráttarvöxtum af 275.000 kr. frá 01.01. 2006 til 01.01.2007, en af 427.323 kr. frá þeim tíma til greiðsludags, gegn stefnukröfu þessa máls. Þá gerir stefndi kröfu um að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað samkvæmt mati dómsins, en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

I.

Stefnandi máls þessa rekur ferðaskrifstofu, sem leggur áherslu á þjónustu við stangaveiðimenn, en stefndi er aðili sem hefur undanfarin ár haft Litluá í Kelduhverfi á leigu frá veiðifélagi landeigenda, ásamt félaga sínum. Liggur fyrir að stefnandi annaðist sölu á veiðileyfum stefnda í ánni árin 2003, 2004 og 2005, en í þeirri umsýslu fólst auk bókana á veiðidögum og samskipta við veiðimenn tíðkanleg bókhaldsstörf.

Samkvæmt málatilbúnaði aðila varðar deiluefni þeirra uppgjör að afloknu veiðitímabili ársins 2005, en óumdeilt er að á haustdögum árið áður hafði tekist með þeim samkomulag um áframhaldandi samstarf.

Fyrir liggur að stefnandi sendi stefnda þrjú innheimtubréf, dagsett 4. janúar, 7. febrúar og 4. ágúst 2006, en með þeim fylgdi uppgjörsblað vegna veiðitímabils ársins 2005. Í nefndum bréfum krafðist stefnandi greiðslu stefnufjárhæðarinnar auk vaxta og kostnaðar. Stefndi sendi starfsmanni stefnanda tölvubréf vegna þess þann 10. febrúar 2006, þar sem hann hafnaði kröfunni alfarið, en lýsti því jafnframt yfir að samstarfinu um sölu veiðileyfanna væri lokið. Varð það raunin að öðru leyti en því, að sumarið 2006 keypti stefnandi af stefnda veiðileyfi í Litluá, þ.e. fimm stangir í tvo daga. Vegna viðskiptanna sendi stefndi stefnanda reikning þann 13. nóvember 2006, að fjárhæð 250.000 krónur. Af hálfu stefnanda var reikningnum andmælt sem of háum og greiddi hann í þess stað 128.000 krónur, sem hann kvað rétt verð samkvæmt verðlista.

II.

Stefnandi byggir stefnukröfu sína á því samkvæmt stefnu, að samkomulag hafi tekist með aðilum um að hann annaðist framleigu á veiðiréttindum stefnda í Litluá veiðitímabilið 2005. Byggir hann á því að í samkomulaginu hafi falist, að hann myndi sjá um sölu veiðileyfanna ásamt því að sjá um bókhald og standa skil á umsömdu leigugjaldi til veiðifélags landeigenda, að fjárhæð 1.250.000 krónur. Í samkomulaginu hafi og falist að hvor aðilanna mætti bóka veiðidaga í ánni fyrir sjálfan sig, að útsöluandvirði allt að 500.000 krónur, en að þeir myndu síðan skipta með sér hagnaði eða tapi sem yrði vegna heildarviðskiptanna.

Stefnandi vísar til þess að hann hafi sent stefnda uppgjörsblað vegna umræddra umsýslustarfa að loknu veiðitímabili haustið 2005, sbr. dskj nr. 3. Þar komi fram að bókaðar heildartekjur vegna veiðileyfasölunnar hafi verið 2.560.000 krónur, að brúttó- hagnaður vegna framleigu til veiðimanna hafi verið 1.310.000 krónur, en frá þeirri tölu hafi þótt rétt að draga 2 x 500.000 krónur vegna áðurnefnds samkomulags. Reiknaður hagnaður hafi því verið 310.000 krónur og hafi stefnanda borið að greiða stefnda helming hans eða 155.000 krónur.

Stefnandi byggir á því í stefnu, að á nefndu veiðiári hafi stefndi verið skuldfærður fyrir veiðileyfum og veiðidögum, sem hann hefði nýtt fyrir sjálfan sig í Litluá, auk þeirra leyfa sem hann hefði keypt af stefnanda í Blöndu. Hafi skuld stefnda vegna þessara kaupa verið samtals að fjárhæð 844.800 krónur. Frá þeirri fjárhæð hafi stefnandi dregið áðurnefndar 500.000 krónur vegna samkomulags aðila um úttektir veiðileyfa í Litluá. Hafi skuld stefnda því verið talin 344.800 krónur fram yfir umsamda úttektarheimild. Byggir stefnandi á því að stefnda beri að greiða honum greinda fjárhæð að frádreginni áðurnefndri 155.000 króna hagnaðarhlutdeild, þ.e. 189.800 krónur. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi stefnanda því verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Við meðferð málsins mótmælti stefnandi varakröfu stefnda, sbr. greinargerð, með vísan til þess að hún væri óréttmæt, m.a. væri hluti hennar byggður á reikningi sem hefði borist honum eftir að málið var höfðað.

Um lagarök er af hálfu stefnanda vísað til samningalaga nr. 7/1936 og meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, sem hann segir að hafi m.a. lagastoð í 45. og 51. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar vísar hann til þess að stefnda hafi verið sent innheimtubréf hinn 4. janúar 2006 þar sem skorað hafi verið á hann að greiða skuldina innan 10 daga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2003 um vexti og verðtryggingu, en kröfu um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing til 32. gr. sömu laga.

III.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að samkomulag aðila um sölu veiðileyfa í Litluá veiðitímabilið 2005 hafi verið annars efnis en stefnandi heldur fram.

Í málatilbúnaði sínum vísar stefndi til þess að umrætt samkomulag aðila um sölu veiðileyfanna hafi í grundvallaratriðum verið eins öll þau ár sem samstarf þeirra varði. Í því sambandi bendir stefndi sérstaklega á að það hafi verið hann sem hafi verið leigutaki árinnar. Staðhæfir stefndi að umrætt samkomulag hafi hljóðað um það, að stefnandi myndi annast veiðileyfasölu fyrir hans hönd og fengi fyrir það helming hagnaðar eftir að leiga til veiðifélags landeigendanna hefði verið greidd.

Staðhæfir stefndi að fyrsta árið, árið 2003, hafi umrætt fyrirkomulag gengið þrautalaust fyrir sig, en að árið eftir, þ.e. 2004, hafi stefnandi án árangurs reynt að rukka hann fyrir hans eigin veiðileyfi í ánni. Vegna þessa kvaðst stefndi hafa gert fyrirsvarsmanni stefnanda skýra grein fyrir því á fundi að slíkt kæmi ekki til álita, m.a. annars sökum þess að hann þyrfti að hafa frjálsan aðgang að ánni vegna fiskmerkinga og annarra ástæðna.

Stefndi staðhæfir að vegna ofannefndra hnökra í samskiptunum hafi það verið ætlan hans haustið 2004 að hætta frekara samstarfi við stefnanda. Hann hafi þó fallið frá þeirri fyrirætlan er fyrirsvarsmaður stefnanda hafi beðið hann um að halda samstarfinu áfram, m.a. með loforði um að hann myndi sölutryggja veiðileyfi fyrir a.m.k. 1.800.000 krónur og þá þannig að þegar búið væri að greiða leigu til veiðifélags landeigenda, um 1.250.000 krónur, yrðu að minnsta kosti eftir 550.000 krónur til skiptanna þeirra í milli. Stefndi ber að hluti samkomulagsins umrætt haust hafi og verið um það að hann sem leigutaki árinnar mætti nýta sér veiðidaga sumarið 2005, sem væru óseldir af hálfu stefnanda, án þess að það færi inn í bókunarkerfi hans, en þó með því skilyrði að slík veiði væri ákveðin með litlum fyrirvara. Stefndi staðhæfir að er til hafi komið hafi stefnandi ekki staðið við samkomulagið og hafi hann m.a. ekki fengið í sinn hlut umrædda fjármuni, sem að lágmarki hafi átt að vera helmingurinn af 550.000 krónunum, þ.e. 275.000 krónur.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að lýsing stefnanda í stefnu sé í aðalatriðum röng um atvik, en einnig um efni þess samkomulags sem tókst með þeim umrætt haust varðandi veiðina í Litluá veiðitímabilið 2005. Vísar stefndi í því samhengi til þess að það sé stefnanda að sanna að hann hafi vanefnt samkomulagið og að hann skuldi honum peninga af þeim sökum. Byggir stefndi á því að þá sönnun sé ekki að finna í gögnum málsins, enda sé kröfugerð stefnanda ekki í nokkru samræmi við það sem um hafi verið samið. Hafi stefnandi til að mynda enga heimild haft til að færa stefnda til skuldar óselda veiðidaga í Litluá árið 2005, sem í flestum tilvikum hafi verið nýttir með stuttum fyrirvara. Stefndi áréttar og að það hafi verið hann sem hafi verið leigutaki árinnar en ekki stefnandi.

Stefndi byggir á því, verði ekki fallist á sýknukröfu hans, að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda vegna kaupa hans á veiðileyfum í Litluá sumarið 2006, að fjárhæð 152.323 krónur auk vaxta, sbr. framlagðan reikning þar um. Því til viðbótar hafi stefndi átt að fá í sinn hlut eftir veiðitímabilið 2005, samkvæmt samkomulagi aðila haustið 2004, áðurgreindar 275.000 krónur. Gagnkrafa hans sé því 423.323 krónur auk vaxta, enda séu öll skilyrði skuldajöfnunar fyrir hendi.

Um lagarök vísar stefndi til samningalaga nr. 7/1936 og meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, en þær reglur segir hann að hafi m. a. lagastoð í 45., 47. -49. og 51. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. áður 5., 6. 12. og 28. gr. eldri laga um lausafjárkaup nr. 39/1922. Varðandi rétt til skuldajafnaðar vísar stefndi til almennra reglna kröfuréttarins um skuldajöfnuð, en einnig til 1. tölul. 28. gr. einkamálalaga nr. 91/1991. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefndi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2003 með síðari breytingum, en um málskostnað vísar hann til 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun til laga nr. 50/1988.

IV.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur fyrirsvarsmaður stefnanda, Á-kk-nf B-kk-nf og stefndi, E-kk-nf I-kk-nf.

Samkvæmt framansögðu deila aðilar um uppgjör vegna viðskipta með lax- og silungsveiðileyfi, sérstaklega að því er varðar Litluá í Kelduhverfi árið 2005 og um efni samkomulags sem þeir gerðu með sér þar um haustið 2004, en fyrir liggur að viðskiptasamband þeirra með nefnda veiðiá nær a.m.k. til ársins 2003.

Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda er stefnukrafa hans, 189.800 krónur, til komin með þeim hætti, að stefndi hafi á árinu 2005 tekið frá og nýtt sér veiðidaga í Litluá auk þess sem hann hafi keypt veiðileyfi af honum í Blöndu. Vegna þessa hafi stefndi verið skuldfærður fyrir 844.800 krónum, er hafi verið 344.800 krónum umfram gagnkvæma úttektarheimild þeirra með veiðileyfi, allt að 500.000 krónur. Frá þeirri fjárhæð, 344.800 krónum, hafi stefnandi dregið 155.000 krónur er hafi verið hagnaðarhlutdeild stefnda vegna veiðileyfasölunnar umrætt veiðiár.

Í aðilaskýrslum fyrir dómi kom það m.a. fram að stefndi greiddi stefnanda enga fjármuni fyrir þau veiðileyfi sem hann nýtti fyrir sjálfan sig árin 2003 og 2004. Bar fyrirsvarsmaður stefnanda að vegna þessa hafi hann talið sig hafa farið halloka í viðskiptum sínum við stefnda, en vísaði til þess að ómögulegt hafi reynst að innheimta skuldir hjá stefnda þrátt fyrir að sérstakir uppgjörsfundir hefðu farið fram með þeim eftir nefnd veiðitímabili.

Samkvæmt frásögn fyrirsvarsmanns stefnanda var meginniðurstaðan eftir viðræður, og þar með grundvöllur þess samkomulags sem tókst með aðilum haustið 2004 um áframhald samstarf þeirra um Litluá, að réttindi og skyldur væru einfaldar og skýrar þannig að ekki kæmi til frekari árekstra vegna uppgjörs að afloknu veiðitímabili. Fyrir liggur að umrætt samkomulag, sem aðilar eru sammála um að hafi tekist með þeim haustið 2005, var munnlegt. Ágreiningur er um efni þess í verulegum atriðum. Varðar hann m.a. þá staðhæfingu stefnanda að aðilar hafi gert með sér gagnkvæman samning um úttektir veiðiheimilda í Litluá, en að stefndi hafi veitt umfram þær og því orðið greiðsluskyldur gagnvart stefnanda. Frásögn fyrirsvarsmannsins fyrir dómi var hins vegar ekki skilin á annan veg en þann að veiði stefnda í öðrum ám á vegum stefnanda hefði verið felld niður.

Í ljósi ofangreinds, þ. á m. aðdraganda þess að aðilar gerðu með sér umrætt samkomulag, en einnig þegar litið er til stöðu þeirra við samningsgerðina, verður að líta svo á að það hafi staðið stefnanda nær að hlutast til um að gerður yrði skriflegur samningur. Og þar sem gögn málsins eða framburður aðila hefur að áliti dómsins ekki rennt nægum stoðum undir þá staðhæfingu stefnanda að samkomulagið hafi verið þess efnis sem hann heldur fram verður hann að bera hallann af því. Skiptir í því sambandi ekki máli að sá skilningur sem stefndi kveðst hafa lagt í inntak samkomulagsins, þ.e. að hann hafi mátt veiða að vild án þess að það hefði áhrif á uppgjör aðila, er að áliti dómsins með nokkrum ólíkindum.

Samkvæmt ofangreindu verður ekki talið að stefnanda hafi tekist að færa sönnur á inntak þess samnings sem hann taldi að hefði komist á milli sín og stefnda haustið 2004. Af þeim sökum verður ekki hjá því komist að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili ber sinn kostnað að málarekstrinum.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91, 1991, sbr. framlagðar yfirlýsingar lögmanna, sem dagsettar eru 22. nóvember og 3. desember sl.

Dóm þennan kvað upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð.

Stefndi, E-kk-nf I-kk-nf, er sýkn af öllum kröfum stefnanda, Lax-ár ehf.

Málskostnaður fellur niður.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf.