E-5118/2007

Mál þetta sem tekið var til dóms 6. mars sl., er höfðað með birtingu stefnu 29. júní 2007.

Stefnendur eru K-kvk-nf J-kvk-nf og E-kk-nf K-kk-nf, Sjávargrund 8a, Garðabæ.

Stefndi er Frjálsi fjárfestingarbankinn, Lágmúla 6, Reykjavík.

Endanleg dómkrafa stefnenda er að stefndi verði dæmdur til að greiða þeim skaðabætur að fjárhæð 1.035.180 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna, af þeirri fjárhæð frá 22. febrúar 2005 til greiðsludags.

Þá er gerð krafa um greiðslu málskostnaðar auk álags sem nemi virðisaukaskatti af málskostnaði.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnenda, til vara að stefnukröfur verði lækkaðar verulega.

Í báðum tilvikum er gerð krafa um að stefnendur greiði stefnda málskostnað að mati dómsins.

Málsatvik.

Samvinnusjóður Íslands hf., forveri stefnda, og Möndull ehf., einkahlutafélag í eigu stefnenda gerðu með sér fjármögnunarsamning 10. október 1995. Samkvæmt samningnum skyldi Samvinnusjóður Íslands fjármagna vörukaup Mönduls ehf. erlendis og var sjóðurinn, hér eftir nefndur stefndi, eigandi varanna eftir greiðslu, samkvæmt ákvæðum samningsins. Möndull ehf. skyldi vera seljandi varanna til þriðja aðila. Hámark viðskiptaskuldar Mönduls ehf. mátti á hverjum tíma vera 2.000.000 króna. Stefnendur gengust í sjálfsskuldarábyrgð fyrir kröfum stefnda á hendur Möndli ehf., 10. október 1995.

Með samkomulagi frá 16. maí 1997 var áréttað að um vörusendingu nr. T-97122 færi eftir ákvæðum fjármögnunarsamnings aðila frá 10. október 1995. Vörur þessar voru mótteknar í Tollvörugeymslunni 7. febrúar 1997.

Möndull ehf. gat ekki staðið skil á greiðslum samkvæmt samningi aðila og höfðaði stefndi mál á hendur félaginu. Með dómi frá 8. janúar 1999 voru stefnendur þessa máls og Möndull ehf. dæmd til að greiða stefnda skuld samkvæmt fjármögnunarsamningi milli stefnanda og Mönduls ehf. að fjárhæð 1.035.425 krónur auk dráttarvaxta. Gert var fjárnám 8. apríl 1999 í Sjávargrund 8 a, eign stefnenda, samkvæmt dómi þessum. Vegna fyrirhugaðrar nauðungarsölu eignarinnar í kjölfar þessa, samþykkti stefndi að gefið yrði út veðskuldabréf, útgefið 14. september 1999 að fjárhæð 1.615.882 krónur með veði í Sjávargrund 8a, Garðabæ, til tryggingar greiðslu. Samkvæmt vélrituðum texta neðst í bréfinu var skuld samkvæmt skuldabréfinu að öllu leyti endurlán til greiðslu á eldri skuld útgefanda, K-kvk-ef, við Samvinnusjóð Íslands, þ.e. láni nr. 801824, að fjárhæð 362.872 krónur og viðskiptaskuld samkvæmt fyrrgreindum dómi og fjárnámi sem gert var 8. apríl 1999, 1.252.705 krónur.

Bú stefnanda, E-kk-ef, var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði uppkveðnum 22. janúar 1999 og bú Mönduls ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 25. febrúar 1999. Stefnendur lýstu ekki kröfum í búið á grundvelli sjálfsskuldarábyrgða sinna. Lauk skiptum í þrotabúinu með vísan til 1. mgr. 155. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti, en fyrirsvarsmaður félagsins, annar stefnenda, E-kk-nf, hafði lýst því yfir í skýrslutöku hjá skiptastjóra, 25. maí 1999 að eignir væru engar eða óverulegar og að vörubirgðir hefðu verið seldar, en stefndi hefði verið eigandi þeirra samkvæmt fjármögnunarsamningi þar um.

Stefnendur halda því fram að eftir undirritun skuldabréfsins hafi þeir farið fram á f.h. Mönduls ehf., að fá afhentar þær vörur sem stefndi hafði í sinni vörslu, samkvæmt ákvæðum fjármögnunarsamningsins, enda væri hið nýja skuldabréf greiðsla á kröfum sem stofnast hefðu á grundvelli samningsins. Því hafi stefndi hafnað, en stefndi hafi leyst vörurnar út úr geymslu hjá Tollvörugeymslunni hf. og tekið þær í eigin vörslu.

Í greinargerð stefnda hafnar hann því að með ofangreindu skuldabréfi hafi skuldir Mönduls ehf. verið greiddar að fullu upp, skuldabréfið beri glögglega með sér að það hafi einnig verið til endurnýjunar á skuld samkvæmt láni sem stefnandi, K-kvk-nf, hafi verið í sjálfskuldarábyrgð fyrir og með öllu óviðkomandi hinum umþrættu vörum.

Stefnendur fóru fram á dómkvaðningu matsmanns til að meta eftirfarandi:

1. Var límmiðapappír af gerðinni MACTAB MP 145 söluhæf vara,

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

2. Var límmiðapappír af gerðinni STANDARD 3 ST ULTRA söluhæf vara,

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

3. Var límmiðapappír af gerðinni YELLOW LIT YEOLLOW LITO söluhæf vara

a) í september 1999

b) í nóvember 20044.

4. Var límmiðapappír af gerðinni GOLDEN ROD söluhæf vara

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

5. Hvert var markaðsvirði 11 rúlla af MACTAB MP 145 límmiðapappírs

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

6. Hvert var markaðsvirði 120 rúlla af STANDARD 3 ST ULTRA límmiðapappír

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

7. Hvert var markaðsvirði 6 rúlla af YELLOW LIT YEOLLOW LITO límmiðapappír

a) í september 1999

b) í nóvember 2004

8. Hvert var markaðsvirði 1 rúllu af GOLDEN ROD límmiðapappír

a) í september 1999

b) í nóvember 2004.

Niðurstaða matsmanns var að umræddar vörur hafi verið söluhæfar annars vegar í september 1999 og hins vegar í nóvember 2004.

Verðmæti varanna sem greinir í matsspurningu 5 hafi verið 62.949 krónur í september 1999, 78.079 krónur í nóvember 2004.

Verðmæti varanna sem greinir í matsspurningu 6 hafi verið 759.555 krónur í september 1999, 942.117 í nóvember 2004.

Verðmæti varanna sem greinir í matsspurningu 7 hafi verið 8.266 krónur í september 1999, 10.253 krónur í nóvember 2004.

Verðmæti varanna sem greinir í matsspurningu 8 hafi verið 3.814 krónur í september 1999, 4.731 króna í nóvember 2004.

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort stefndi hefði verið eigandi varanna sem mál þetta er sprottið af, eða hvort hann hafi einungis átt einhver tryggingarréttindi í þeim og hvort honum hafi verið heimilt að ráðstafa vörunum með þeim hætti sem hann gerði árið 2004.

Málsástæður og lagarök stefnenda.

Stefnendur kveða vöru þá sem stefndi fargaði, hafa verið rúllur eða kefli með sjálflímandi pappír. Varan hafi verið og sé enn mikið notuð í matvælaiðnaði. Ending á lími á þessari vöru sé mjög góð og væri varan sem stefndi fargaði því ennþá söluvara.

Í nóvember 2004 hafi stefnendur greitt upp að fullu skuldabréf við stefnda og hafi því í kjölfarið farið fram á að fá til sín umræddar vörur til þess að selja þær. Hafi þá fengist þau svör að vörunni hefði verið fargað.

Stefnendur kveða að stefndi hafi valdið sér tjóni með förgun vörunnar, þar sem þeir hafi þá ekki getað leyst til sín vöruna og komið henni í verð á móti endurkröfu sinni á hendur Möndli ehf.

Stefnendur byggja mál sitt á því að stefndi hafi í raun ekki verið eigandi varanna, heldur hafi hann haft í þeim tryggingu á móti kröfu sinni á hendur Möndli ehf. vegna fjármögnunar varanna. Verði ekki á það fallist, er byggt á því að eignarréttur stefnda yfir þeim vörum sem fargað var, hafi verið takmarkaður á margan hátt.

Í fyrsta lagi benda stefnendur á að um sé að ræða samning um fjármögnun fyrir Möndul ehf., en ekki eiginlegan eignayfirfærslugerning á milli framleiðanda og stefnda, né á milli stefnda og Mönduls ehf. Þannig hafi Möndull ehf. hvenær sem er getað fengið vöruna afhenta gegn greiðslu á kröfu stefnda á hendur Möndli ehf., sbr. ákvæði 2 og 4 í fjármögnunarsamningi.

Þá benda stefnendur á að tekið sé fram í 14. gr. samningsins að hann gildi þar til allar vörur sem fjármagnaðar eru og geymdar séu í Tollvörugeymslunni hafi verið seldar. Hvergi sé að finna heimild stefnda til að farga vörunum, heldur sé mælt fyrir um að samningurinn gildi, þar á meðal réttur Mönduls ehf. til að leysa vörur út, þar til allar vörur hafi verið seldar. Mæli þetta gegn því að um raunverulegan eignarrétt hafi verið að ræða, auk þess sem ljóst sé að stefnda hafi verið almennt óheimilt að farga vörunum.

Stefnendur byggja á því að enginn vafi sé á að þau hafi gengist í ábyrgð vegna þeirra tilteknu skuldar sem verið hafi bak við hald stefnda á vörunum. Þá sé staðreynd að stefnendur hafi greitt skuld samkvæmt skuldabréfi að fullu upp í nóvember 2004.

Stefnendur byggja á því að samkvæmt almennum reglum um kröfuábyrgð eignist ábyrgðarmaður allan rétt sem kröfuhafi átti á hendur skuldara. Með greiðslu skuldar Mönduls ehf. hafi þeir sem ábyrgðarmenn eignast allan þann rétt sem stefndi átti á hendur félaginu, þar með talið rétt til að selja vörur þær sem stefndi hafði í geymslu.

Stefnendur kveða að með því að farga vörunum hafi stefndi valdið þeim tjóni sem honum beri að bæta.

Með fjármögnunarsamningnum hafi stefnda í raun verið veitt handveð í vörum þeim sem síðar var fargað. Stefnda hafi borið skylda til, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga um samningsveð nr. 75/1997, að varðveita veðið. Stefnendur byggja á því að vegna ábyrgðar stefnenda á kröfum á bakvið tryggingu eða veðsetningu stefnda í vörunum, hafi skylda stefnda til að annast veðið einnig náð til þess að vernda hagsmuni stefnenda. Stefnendur vísa jafnframt um skaðabótaskyldu stefnda til hliðsjónar til 2. mgr. 8. gr. sömu laga.

Jafnframt hafi stefnda, í ljósi samnings milli stefnda og Mönduls ehf., annars vegar og stefnda og stefnenda hins vegar, verið óheimilt að farga vörunum án samráðs við stefnendur.

Í þessu sambandi benda stefnendur á að gögn beri með sér að stefndi hafi verið meðvitaður um að reynt yrði að selja vörurnar og einnig sé ljóst að slík sala hefði komið til lækkunar á kröfu stefnda. Stefnda hafi því verið ljóst að stefnendur hafi átt ákveðin réttindi og eða hagsmuni tengda vörunum. Í ljósi þessara aðstæðna hafi stefnda verið alls óheimilt að farga vörunum án þess að hafa samráð við stefnendur.

Höfuðstóll endanlegrar dómkröfu stefnenda er byggður á matsgerð dómkvadds matsmanns.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi mótmælir því sem röngu og ósönnuðu að stefnendur hafi beðið um að fá að leysa út vörur í eigu stefnda, eftir að gengið var frá skuldbreytingu á ábyrgðarskuldbindingum þeirra. Fullyrðir stefndi að engin slík beiðni hafi komið fram fyrr en 10. nóvember 2004, eftir að stefnendur greiddu upp veðskuldabréf sem gefið var út 14. september 1999.

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á því að hann hafi verið eigandi þeirra vara sem hann fargaði og stefnendur krefjist nú bóta fyrir. Samkvæmt fjármögnunarsamningi frá 10. október 1995 og samkomulagi aðila frá 16. maí 1997, hafi stefndi verið eigandi varanna. Fyrirsvarsmaður Mönduls ehf., stefnandi, E-kk-nf, hafi og borið hjá skiptastjóra þrotabús Mönduls 25. maí 1999, að vörubirgðir Mönduls ehf. hafi verið í eigu stefnda. Stefndi hafi því verið í fullum rétti er hann fargaði vörunum. Hann hafi eignast vörurnar árið 1997 og fargað þeim sjö árum síðar, eða árið 2004, þegar útséð var um að enginn hefði áhuga á að kaupa vörurnar. Á því tímabili hefði enginn vefengt eignarhald stefnda á vörunum eða gert tilkall til þeirra.

Stefndi bendir á að stefnendur hafi gengist í sjálfsskuldarábyrgð fyrir öllum skuldum Mönduls ehf., 10. október 1995, auk þess sem stefnandi, K-kvk-nf, hafi verið í sjálfsskuldarábyrgð vegna skuldabréfs sem félagið var skuldari að. Í kjölfar innheimtuaðgerða á hendur stefnendum vegna Mönduls ehf., hafi stefndi fallist á að gefið yrði út skuldabréf fyrir þeim hluta skulda sem stefnendur hafi verið í persónulegum ábyrgðum fyrir, með veði í Sjávargrund 8a, Garðabæ. Ekki hafi verið um að ræða veð í hinum umdeildum vörum, enda hafi vörurnar þá verið eign stefnda. Þá hafi stefndi verið í viðskiptasambandi við Möndul ehf., félag í eigu stefnenda, en ekki stefnendur persónulega.

Innleyst sjálfsskuldarábyrgð stefnenda veiti þeim ekki eignarrétt að vörum sem eitt sinn hafi verið í eigu Mönduls ehf., hvorki beinan né óbeinan.

Þá bendir stefndi á, að þegar gengið var frá skuldbreytingum til handa stefnendum vegna sjálfsskuldarábyrgða þeirra, hafi verið tekið fullt tillit til þess að stefndi hafði fengið til eignar vörubirgðir Mönduls ehf., en skuldir félagsins hafi verið töluvert hærri en ábyrgð stefnenda.

Í öðru lagi byggir stefndi sýknukröfu sína á því að stefnendur séu ekki réttir aðilar að málinu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Stefnendur eigi ekki þá hagsmuni sem þeir telji sig eiga og málsgrundvöllur þeirra byggi á.

Stefndi hafi gert fjármögnunarsamning, dags. 10. október 1995 og samkomulag á grundvelli hans 16. maí 1997, við Möndul ehf., en ekki stefnendur. Stefnandi, E-kk-nf, skrifi undir f.h. félagsins, en ekki persónulega.

Ef samningar stefnda við Möndul ehf. væru taldir fela í sér veðgerning, þannig að stefndi hefði ekki talist hafa eignast þær vörur sem um ræði, sé ljóst að réttur eigandi varanna hafi verið Möndull ehf. Bú Mönduls ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 25. febrúar 1999 og hafi stefnendur ekki lýst kröfum í þrotabúið, þrátt fyrir innleysta sjálfsskuldarábyrgð sína vegna félagsins. Skiptastjóri þrotabúsins hafi ekki tekið til skoðunar samninga stefnda við félagið og þá hvort um væri að ræða eign stefnda eða einungis veðréttindi í vörum félagsins. Hann hafi ekki haft tilefni til að athuga þetta, þar sem stefnandi, E-kk-nf, hafi lýst því yfir að vörubirgðir félagsins hefðu verið seldar og þær hefðu allt að einu verið eign stefnda.

Það megi því ljóst vera að ef skiptastjóri hefði tekið samninga stefnda og Mönduls ehf. til skoðunar og niðurstaða hans hefði verið sú að um ígildi veðgerninga hefði verið að ræða hefði stefndi fengið tækifæri til að lýsa kröfum sínum sem veðkröfum í þrotabúið í stað þess að lýsa einungis almennum kröfum.

Það sé margviðurkennt í stefnu að viðskiptasamband og samningar stefndu hafi verið við Möndul ehf., en stefnendur virðist kjósa að horfa algerlega fram hjá þeirri staðreynd og þess að félagið varð gjaldþrota. Stefndi telji það í raun kjarna málsins og að ekki verði litið framhjá því. Stefndi fullyrðir að ef stefnendur hefðu yfir höfuð lýst kröfum í þrotabúið hefði einungis verið um að ræða almennar kröfur, þar sem þær væru á grundvelli innleystra sjálfsskuldarábyrgða og ekki hefði komið til greina að stefnendum yrðu afhentar vörubirgðir félagsins utan skuldaraðar í skilningi 109. gr. laga nr. 21/1991. Stefndi fullyrðir að stefnendur hefðu verið jafnréttlausir þá og nú til þess að fá vörurnar afhentar, staða þeirra vegna sjálfsskuldarábyrgðar hefði verið sú sama og annarra kröfuhafa sem lýstu kröfum í þrotabúið.

Með öllu sé óútskýrt af hálfu stefnenda hvernig þau hefðu mögulega átt að eignast endurkröfurétt á hendur þrotabúi Mönduls ehf., sem orðið hafi gjaldþrota 5 árum áður en sjálfsskuldarábyrgð þeirra var greidd upp. Stefnendur hafi auk þess ekki lýst neinum kröfum í þrotabúið og vandséð að endurkrafa í nokkurri mynd hafi stofnast. Stefndi staðhæfir að réttur aðili að hagsmunum þeim sem krafist er dóms fyrir í máli þessu hafi verið þrotabú Mönduls ehf. en ekki stefnendur. Því beri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í þriðja lagi á því að stefnendur hafi sýnt af sér þvílíkt tómlæti að sýkna beri stefnda af öllum kröfum þeirra.

Vörur þær sem um ræðir, voru mótteknar í Tollvörugeymslunni hf., 6. febrúar 1997, en geymdar í húsnæði stefnda frá árinu 1999 til 2004, þegar þeim var fargað. Ekkert af vörunum seldist á þeim tíma, hvorki fyrir tilstuðlan stefnenda né stefnda. Á þessu tímabili vefengdu stefnendur aldrei eignarhald stefnda á vörunum og kröfðust aldrei afhendingar á þeim. Stefnendur bera sönnunarbyrði fyrir staðhæfingu um annað. Stefndi hafði aldrei tilefni eða ástæðu til að ætla að eignarhald hans á vörunum yrði vefengt og hann var í fullkomlega góðri trú þegar hann fargaði vörunum á sinn kostnað, enda höfðu vörurnar eingöngu verið byrði á honum vegna geymslu eða utanumhalds.

Stefnendur hafi reglulega verið í sambandi við stefnda vegna vanskila á veðskuldabréfi frá 14. september 1999, en vörurnar hafi aldrei borið á góma og þaðan af síður hafi stefnendur krafist afhendingar á þeim. Tómlæti stefnenda lýsi sér ekki síður í athafnaleysi þeirra gagnvart þrotabúi Mönduls ehf., þar sem ekki var lýst kröfum í þrotabúið og skýrslugjöf fyrirsvarsmanns Mönduls ehf., stefnanda, E-kk-ef, þar sem hann lýsti því yfir að félagið ætti engar eignir.

Í fjórða lagi byggja stefnendur sýknukröfu sína á þeirri málsástæðu að stefnendur hafi ekki leitt í ljós neitt tjón og sýkna beri stefndu vegna sönnunarskorts.

Stefnendur beri sönnunarbyrði fyrir þeim staðhæfingum sínum að þeir hafi orðið fyrir tjóni af völdum ólögmætrar förgunar á vörum sem þeir telji sig hafa átt réttindi í, en það hafi þeir ekki gert. Þeir hafi ekki með nokkrum hætti sýnt fram á raunverulegt tjón og því beri að sýkna stefnda.

Kröfu sína um lækkun byggir stefndi á því að ef svo vildi til að hann teldist ekki réttmætur eigandi varanna, væri réttmætur eigandi varanna þrotabú Mönduls ehf. Stefndi hefði þá öðlast veðkröfu í þrotabúið. Jafnvel þótt stefnendur hefðu lýst kröfum í þrotabúið er fullyrt að slík krafa hefði einungis verið samþykkt sem almenn krafa, en ekki sértökukrafa. Jafnvel þótt fallist væri á að stefndi hefði þá ekki öðlast veðkröfu í þrotabú Mönduls ehf., heldur einungis átt almenna kröfu, sé ljóst að hagsmunir stefnenda vegna sjálfsskuldarábyrgðar í hlutfalli við lýstar kröfur sé einungis 4,4%, en þá hafi ekki verið tekið tillit til kostnaðar vegna skiptanna, en slíkt myndi lækka hlutfallið enn frekar.

Bótakrafa stefnenda geti því aldrei orðið hærri en sem nemi þessu hlutfalli af meintu verðmæti þeirra vara sem fargað var, en stefnendur hafi eftir sem áður ekki sýnt fram á hvert raunverulegt verðmæti þeirra hafi verið.

Stefndi bendi einnig á, að ef svo færi að talið yrði að stefnendur ættu skaðabótakröfu á stefnda, yrði að taka tillit til kostnaðar stefnda af geymslu varanna.

Þá mótmælir stefndi tímamarki dráttarvaxtakröfu stefnenda.

Niðurstaða.

Fjármögnunarsamningur sá sem liggur frammi í málinu er milli Mönduls ehf. og Samvinnusjóðs Íslands, fyrirrennara stefnda. Samkvæmt 2. gr. samningsins, sem gerður var 10. október 1995 tók Samvinnusjóður Íslands að sér að fjármagna fyrir Möndul ehf. ákveðnar vörusendingar samkvæmt nánari skilgreiningu á sérstökum viðaukasamningum. Skyldi Samvinnusjóður Íslands vera eigandi varanna eftir greiðslu, en Möndull ehf. yrði seljandi varanna til þriðja aðila. Er áréttað í samkomulagi sem gert var 16. maí 1997 milli sömu aðila að vörur í Tollvörugeymslunni hf., sending með eftirstöðvar kr. 960.784,77 í eigu Mönduls ehf., verði frá og með 16. maí 1997 í eigu Samvinnusjóðs Íslands hf. til tryggingar á viðskiptaskuld Mönduls ehf.

Er ekkert fram komið í málinu annað en að ofangreindur fjármögnunarsamningur skuli túlkaður eftir orðanna hljóðan varðandi eignarrétt stefnda á vörum þeim sem hann fjármagnaði fyrir Möndul ehf. Vörurnar höfðu auk þess verið í hans vörslum í sjö ár er hann fargaði þeim og ekki hefur verið sýnt fram á af hálfu stefnenda að á þeim tíma hafi nokkru sinni verið bornar brigður á eignarhald stefnda á vörunum. Hníga öll gögn málsins í þá átt að stefndi hafi verið eigandi umræddra vara og hafi því mátt ráðstafa þeim á þann hátt er hann kaus. M.a. ber skýr framburður stefnanda, E-kk-ef, fyrir skiptastjóra þrotabús Mönduls ehf., þessu vitni, þar sem E-kk-nf kvað vörubirgðir félagsins vera í eigu stefnda. Síðari tíma staðhæfingar stefnenda, sem fram hafa komið í máli þessu, um að stefndi hafi einungis átt veðrétt í vörunum, eru samkvæmt framangreindu með öllu ósannaðar og í hróplegri mótsögn við fyrrgreindan framburð stefnanda, E-kk-ef, hjá skiptastjóra.

Af hálfu stefnenda er á því byggt að þeir hafi ekki getað leyst til sín vörur þær sem um er deilt í máli þessu eftir greiðslu veðskuldabréfs, sem útgefið var 14. september 1999 og greitt upp árið 2004, þar sem stefndi hefði þá þegar fargað vörunum. Vilji stefnenda hefði staðið til að koma þeim í verð ,,á móti endurkröfu sinni á hendur Möndli ehf.“ Verður af þessum málatilbúnaði stefnenda ráðið að þeir telji sig hafa eignast endurkröfu á hendur Möndli ehf. Stefnendur hafa engin gögn lagt fram til stuðnings þeim fullyrðingum sínum að þau eigi endurkröfurétt á hendur þrotabúi Mönduls ehf. og í engu útskýrt hvernig þau geti átt þann rétt á hendur þrotabúinu, en óumdeilt er að stefnendur lýstu engri kröfu í þrotabúið. Þá hefur heldur ekki verið sýnt fram á af hálfu stefnenda að með uppgreiðslu fyrrgreinds veðskuldabréfs hafi stefnendur greitt upp allar skuldir Mönduls ehf. Þá hefur stefndi haldið því fram að þegar gengið var frá skuldbreytingum til handa stefnendum vegna sjálfsskuldarábyrgða þeirra og tekin ákvörðun um fjárhæð veðskuldabréfs sem útgefið var 14. september 1999, hafi verið tekið fullt tillit til þess að stefnda höfðu verið afhentar umþrættar vörur til eignar. Hafa stefnendur ekki hnekkt þessari staðhæfingu stefnda.

Stefnendur máls þessa eru E-kk-nf K-kk-nf og K-kvk-nf J-kvk-nf, sem voru eigendur að félaginu Möndli ehf. Eins og fyrr greinir var fjármögnunarsamningur sá sem um er deilt í máli þessu gerður milli Mönduls ehf. og stefnda. Væri því þrotabú Mönduls ehf. réttur aðili að máli sem varðaði þá hagsmuni sem krafist er dóms fyrir, en ekki stefnendur, K-kvk-nf og E-kk-nf, en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 25. febrúar 1999. Lauk skiptum á búinu 6. ágúst 1999 og var það eignalaust.

Þegar allt framangreint er virt, hafa stefnendur ekki sýnt fram á að þeir eigi þann rétt til skaðabóta sem þeir krefja stefnda um í máli þessu. Því er stefndi með vísan til ofangreindra raka og 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 sýknaður af kröfum þeirra.

Með vísan til 1 mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 greiði stefnendur málskostnað in solidum til stefnda sem telst hæfilega ákveðinn 500.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Frjálsi fjárfestingabankinn hf., er sýkn af kröfum stefnenda, K-kvk-ef J-kvk-ef og E-kk-ef K-kk-ef.

Stefnendur greiði málskostnað in solidum til stefnda, 500.000 krónur.

I-kvk-nf E-kvk-nf