E-1043/2009

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 26. október sl., er höfðað fyrir dómþinginu af H-kk-þgf Ó-kk-þgf, á hendur J-kk-þgf H-kk-þgf M-kk-þgf, og Sjóvá- Almennum tryggingum hf., með stefnu áritaðri um birtingu hinn 28. janúar 2009.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndu verði dæmd til að greiða honum 8.270.698 krónur, með vöxtum samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993, frá 2. janúar 2006 til 15. ágúst 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, að frádregnum 3.202.426 krónum, sem greiddar voru hinn 26. ágúst 2008. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu, að skaðlausu.

Dómkröfur stefndu eru þær aðallega, að stefndu verði sýknuð af kröfum stefnanda, og stefnandi dæmdur til þess að greiða þeim málskostnað að skaðlausu, en til vara að dómkröfur stefnanda verið lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að hinn 2. október 2005 lenti stefnandi í umferðarslysi í Víðidal. Stefnandi var farþegi í aftursæti pick-up bifreiðarinnar DA-620 og sat hann á milli tveggja annarra farþega. Slysið varð með þeim hætti að ökumaður bifreiðarinnar missti stjórn á henni og fór bifreiðin út af veginum og valt eina og hálfa veltu. Eigandi bifreiðarinnar var stefndi, J-kk-nf H-kk-nf M-kk-nf, og var bifreiðin tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf.

Stefnandi hlaut af slysinu meiðsl á baki, hálsi, vinstri öxl og vinstri kjálka. Stefnandi og stefndi óskuðu sameiginlega eftir mati á afleiðingum slyssins. Niðurstaða mats G-kk-ef B-kk-ef læknis og B-kk-ef G. M-kk-ef hdl., 7. júlí 2008, var sú að varanlegur miski stefnanda væri 10 stig og varanleg örorka 10%. Það var jafnframt niðurstaða matsmanna að stefnandi hefði ekki getað vænst frekari bata eftir 2. janúar 2006.

Lögmaður stefnanda gerði kröfu á hendur stefnda, Sjóvá, vegna slyssins hinn 15. júlí 2008 á grundvelli fyrrgreindrar matsgerðar. Í útreikningi sínum gerði lögmaður stefnanda kröfu um að árslaunaviðmið við útreikning á varanlegri örorku tjónþola væri 4.642.287 krónur, með vísan til 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Byggði stefnandi árslaunaviðmið á meðallaunum bifvélavirkja samkvæmt útgefnum töflum Hagstofu Íslands. Stefnandi hóf nám í bifvélavirkjun að loknu grunnskólaprófi árið 2003 og lauk því námi um jólin 2007, en hann fékk sveinspróf 15. febrúar 2008. Stefnandi fór að vinna á vélaverkstæði hjá I-kk-þgf H-kk-þgf árið 2003 þegar hann komst á námssamning og vinnur þar enn. Þegar slysið varð var stefnandi í bóklegu námi í Borgarholtsskóla fyrir hádegi en vann á verkstæði hjá Ingvari Helgasyni eftir hádegi.

Stefndu féllust á kröfu stefnanda að öðru leyti en því, að hafnað var að miða útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku við meðallaun bifvélavirkja eins og stefnandi krafðist, þar sem stefnandi hefði verið kominn það stutt á veg í námi að skilyrðum 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1988, væri ekki fullnægt.

Hinn 27. ágúst 2008 voru stefnanda greiddar bætur vegna slyssins, samtals 4.801.453 krónur auk lögmannsþóknunar, þar sem miðað var við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi móttók greiðsluna með fyrirvara við tekjuviðmið vegna varanlegrar örorku.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á því, að hann hafi verið farþegi í aftursæti bifreiðarinnar DA-620, sem vátryggð hafi verið hjá stefnda, Sjóvá, á slysdegi, en vátryggingartaki hafi verið stefndi, J-kk-nf H-kk-nf M-kk-nf. Beri því stefndu skaðabótaábyrgð gagnvart honum á grundvelli ákvæða 88. gr. – 91. gr. og 93. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Málið sé höfðað á hendur Sjóvá sem vátryggingafélagi því sem vátryggt hafi bifreiðina á slysdegi, sbr. 1. mgr. 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Stefnandi byggir dómkröfu sína á því, að stefndu beri að greiða honum fullar skaðabætur samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993, vegna varanlegrar örorku, sem hann hafi orðið fyrir í umferðarslysi hinn 2. október 2005 og að við útreikning bótanna skuli miða við meðallaun bifvélavirkja. Byggi stefnandi þannig á því að útreikningur viðmiðunarlauna eigi að fara eftir 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en ekki 3. mgr. 7. gr. laganna og að byggja eigi á framlagðri matsgerð frá 7. júlí 2008.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999, skuli, við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku, miða við árslaun, sem nemi meðalvinnutekjum tjónþola, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs síðustu þrjú almanaksárin fyrir þann dag, er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma, er upphaf varanlegrar örorku miðist. Í 2. mgr. lagagreinarinnar segi síðan að árslaun skuli þó metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi, að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Í 3. mgr. lagagreinarinnar segi að þrátt fyrir ákvæði 1.-2. mgr. skuli ekki miða við lægri árslaun en tilgreind séu í töflu sem eigi undir ákvæðið.

Stefnandi byggi málshöfðun sína á því, að miða eigi við 2. mgr. 7. gr. skaða-bótalaga nr. 50/1993 við útreikning bóta hans fyrir varanlega örorku vegna afleiðinga framangreinds slyss. Byggir stefnandi á því, að aðstæður hans séu að því leyti óvenjulegar, að á árunum fyrir slysið og er slysið varð hafi hann lagt stund á nám við bifvélavirkjun og sé því ekki unnt að byggja útreikning á bótum vegna varanlegrar örorku á tekjusögu stefnanda samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi byggir jafnframt á því að ekki sé unnt að taka mið af lágmarkstekjum samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, enda séu þær langt frá því að vera réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda. Stefnandi telur að aðstæður hans á slysdegi og framtíðaratvinnuhorfur leiði til þess að beita verði reglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga við útreikning kröfu hans.

Stefnandi byggir á því, að hann fullnægi skilyrðum skaðabótalaga eins og skýra beri þau með hliðsjón af ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, sbr. athugasemdir í frumvarpi að skaðabótalögum og breytingu á þeim, þannig að launatekjur hans verði að ákveða sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna. Fullnægja verði eftirfarandi skilyrðum til að 2. mgr. 7. gr. laganna verði beitt við útreikning bóta hans:

1. Óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi þannig að meta verði árslaun sérstaklega, þar sem ákvæði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um lágmarkslaun og meðalatvinnutekjur tjónþola síðustu þrjú almanaksár fyrir slysdag séu ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola.

2. Stefnandi hafi þegið laun í tengslum við nám það sem hann hafi stundað er slysið varð.

3. Fullyrða megi, að þegar slysið varð, hafi breytingar staðið fyrir dyrum á launatekjum stefnanda til framtíðar.

4. Námslok stefnanda tengd starfsferli og starfsréttindum megi telja fyrir-sjáanleg er slysið varð og möguleikar hans á að gegna því starfi ljósir þrátt fyrir að slysið hafi dregið úr starfsgetu.

Stefnandi byggir á því, að ljóst sé að þegar hann hafi lent í fyrrgreindu slysi, hafi hann verið vel á veg kominn með nám sitt í bifvélavirkjun og námslok fyrirséð. Þá hafi stefnandi unnið á bifvélaverkstæði allt frá lokum grunnskólanáms, m.a. í starfsnámi og námi samhliða vinnu, og þar með öðlast töluverða reynslu. Hafi því um langan tíma verið ljóst að stefnandi hygðist starfa sem bifvélavirki er slysið varð. Stefnandi byggir á því, að líta verði til þess að hann hafi verið byrjaður að vinna innan þeirrar atvinnugreinar sem hann hafi stefnt að með námi sínu og muni starfa áfram við hann þrátt fyrir slysið.

Stefnandi kveður nám í bifvélavirkjun skiptast annars vegar í bóklegan hluta og hins vegar í verklegan hluta, þar sem iðnnemar fari á samning hjá meistara og læri í verki á vinnustað. Bóklegi hluti námsins sé 96 einingar en verklegi hlutinn feli í sér starf á bifvélaverkstæði í 12 mánuði. Er slysið varð hafi stefnandi starfað á bifvéla-verkstæði I-kk-ef H-kk-ef í um tvö og hálft ár og hafi áður einnig starfað á bifreiðaverkstæðinu Bílanaust. Þá hafi hann jafnframt lokið við verulegan hluta bóklega hluta námsins er slysið varð. Í þessu tilliti skipti ekki máli þó verklegur hluti námsins hafi ekki farið fram fyrr en árið 2007, en samkvæmt námstíma hjá I-kk-þgf H-kk-þgf frá 1. janúar 2007 til 31. desember 2007. Af þeim athugasemdum við ákvæði skaðabótalaga með áorðnum breytingum, sem reifuð hafi verið, telur stefnandi ljóst að aðeins sé gert að skilyrði, að tjónþoli hafi hafið iðnnám sem slíkt, en að það sé ekki nauðsynlegt að verklegur hluti námsins sé einnig hafinn.

Stefnandi byggir jafnframt á því að ekki skipti máli þó að hann hafi ekki hafið verklega hluta námsins fyrr en í janúar 2007, enda hafi hann þá þegar starfað um langan tíma á verkstæði I-kk-ef H-kk-ef samhliða námi sínu. Stefnandi byggir jafnframt á því að í athugasemdum við 8. gr. frumvarps til skaðabótalaga nr. 50/1993 sé beinlínis gert ráð fyrir því að ákvæði 2. mgr. 7. gr. eigi við um þá sem fái laun í tengslum við nám sitt, s.s. iðnnema, en ljóst sé að stefnandi hafi um lengri tíma fengið laun í tengslum við iðnnám sitt er slysið varð. Sjáist það berst af skattframtölum stefnanda, þar sem fram komi að strax á árinu 2002 hafi stefnandi fengið laun frá fyrirtækinu Bílanaust ehf. Með hliðsjón af þessu telur stefnandi ljóst að meta skuli árslaun hans út frá því starfi, sem hann hafi stefnt að með menntun sinni og hafi þegar hafið vinnu við samhliða iðnnámi.

Ljóst sé að námslok hans í bifvélavirkjun hafi talist fyrirsjáanleg er slysið varð, hann hafi þá verið búinn að marka sér starfsvettvang til framtíðar og að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi þannig að annar mælikvarði sé réttur á framtíðartekjutjón hans, en lágmarkslaun 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Beri því að miða árslaun hans við meðallaun iðnaðarmanna árin 2002-2004, uppreiknuð miðað við vísitölu samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi bendir á, að það sé bæði sanngjarnt og raunhæft miðað við það hve langt hann hafi verið kominn í námi sínu að miða árslaun hans við meðallaun bifvélavirkja enda ljóst að það hafi verið sá starfsvettvangur sem hann myndi starfa við þegar slysið varð og lokið í kjölfarið námi í. Þá verði að líta til þess að stefnandi vinni nú sem bifvélavirki.

Stefnandi telur það ekki standast að miða bætur hans vegna varanlegrar skerðingar á atvinnuþátttöku til framtíðar við lágmarkslaun 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, enda endurspegli þau laun á engan hátt þær tekjur sem hann muni verða af í framtíðinni miðað við það mat sem lagt sé til grundvallar útreikningi bóta stefnanda um varanlega örorku hans og stefndu hafi ekki mótmælt. Stefnandi byggir á því að verði miðað við lágmarkslaun en ekki meðallaun iðnaðarmanna árin 2002-2004 fái hann ekki tjón sitt að fullu bætt og verði ekki eins settur og ef hann hefði ekki lent í slysi sínu, en það sé það markmið sem m.a. sé stefnt að með ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1996.

Að mati stefnanda beri jafnframt að líta til þess, að meðaltekjur iðnaðarmanna séu ekki langt frá almennum meðaltekjum hér á landi og því eðlilegt og sanngjarnt að leggja þær til grundvallar fremur en lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem eigi einkum við um börn og aðra sem ekki hafi virka þátttöku á atvinnumarkaði og þá sem ekki þiggi að öðru leyti laun í tengslum við nám sitt.

Dómkröfur stefnanda séu á því byggðar að honum beri fullar skaðabætur úr hendi stefndu vegna varanlegrar örorku og skuli skaðabætur taka mið af matsgerð, þar sem fram komi að varanleg örorka stefnanda sé 10%. Þá skuli bætur vegna varanlegrar örorku taka mið af meðallaunum iðnaðarmanna árin 2002 til 2004 samkvæmt útgefnum töflum Hagstofu Íslands, uppreiknuðum í samræmi við ákvæði 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðist við.

Stefnandi hefur sundurliðað kröfu sína með eftirgreindum hætti í stefnu:

Varanleg örorka samkvæmt 5. – 8. gr. skaðabótalaga, miðað við 10% varanlega örorku og árslaun 4.642.287 krónur x 17,81600 (margföldunarstuðull), eða 8.270.698 krónur.

Stefnandi krefst almennra vaxta á grundvelli 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá stöðugleikatímapunkti, hinn 2. janúar 2006, til 15. ágúst 2008, þegar mánuður var liðinn frá þeim degi er krafa var gerð á hendur stefnda, Sjóvá, á grundvelli framangreindrar matsgerðar og miðað við meðallaun iðnaðarmanna. Þá sé gerð krafa um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags. Frá dómkröfu dragist 3.202.426 krónur, sem sé greiðsla stefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf., vegna varanlegrar örorku stefnanda miðað við lágmarkslaun, samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, og greidd var hinn 26. ágúst 2008.

Um lagarök vísar stefnandi til XIII. kafla laga nr. 50/1987, einkum 88.-91. gr. og 93. gr. þeirra laga, og skaðabótalaga nr. 50/1993.

Kröfu um vexti byggir stefnandi á 16. gr. skaðabótalaga, nr. 50/1993.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á lögum nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá skattinn dæmdan úr hendi stefndu.

IV

Stefndu byggja kröfu sína um sýknu á því, að stefnandi hafi að fullu fengið tjón sitt greitt frá stefndu og eigi hann ekki lögvarinn rétt til frekari bóta úr þeirra hendi. Stefnandi beri alfarið sönnunarbyrðina um umfang tjóns síns og hafi hann ekki sannað að umfang þess hafi verið meira en honum hafi þegar verið bætt.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skuli árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði en árslaun síðustu þriggja ára fyrir slys séu réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Hvort tveggja skilyrðanna þurfi að vera uppfyllt til að heimilt sé að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, þ.e. hið fyrra að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi sem og hið síðara að annar mælikvarði en meginregla 1. mgr. 7. gr. sé réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur.

Stefnandi hafi ekki sannað að annar mælikvarði en meginregla skaðabótalaganna í 1. mgr. 7. gr., sbr. 3. mgr. gefi réttari mynd af líklegum framtíðar-tekjum hans. Miða beri við aðstæður hans á slysdegi þegar metið sé hvort heimilt sé að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Mótmæla stefndu því, að stefnandi hafi á slysdegi verið kominn það langt á veg í námi sínu að hann hafi verið búinn að marka sér ákveðinn starfsvettvang sem og að námslok hans hafi verið fyrirséð.

Samkvæmt aðalnámsskrá framhaldsskóla skiptist nám í bifvélavirkjun í 96 eininga bóklegt nám og 48 eininga verklegt nám. Samtals sé því námið metið til 144 eininga. Þegar slys stefnanda hafi orðið hafi hann einungis lokið 43 einingum af bóklega hlutanum. Þar fyrir utan hafi stefnandi átt eftir allt verklega námið. Af því leiði að á slysdegi hafi stefnandi einungis lokið tæplega 45% af bóklegum hluta námsins og ekki nema 30% af heildarnáminu.

Til þess að heimilt sé að beita undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabóta-laga um námsmann verði námsmaður að vera kominn svo langt í námi að skammt sé til námsloka og þau séu fyrirsjáanleg. Því fari fjarri að svo hafi verið háttað um stefnanda á slysdegi. Þessu til stuðnings vísa stefndu sérstaklega til dóms Hæstaréttar 2002 í málinu nr. 246/2002, en þar hafi tjónþoli lokið tveimur árum af fimm í iðn-tæknifræði á slysdegi. Ekki hafi verið talið að viðkomandi hafi verið kominn svo langt á veg að námslok hefðu verið fyrirsjáanleg.

Stefndu vísa einnig til þess að brottfall úr framhaldsskólum sé mikið og algengast hjá nemendum á verknámsbrautum. Þá sé einnig algengt að nemendur skipti um námsbrautir án þess að um eiginlegt brottfall sé að ræða. Í ljósi þessa sé engan veginn hægt að fullyrða að námslok séu fyrirsjáanleg hjá nemanda sem lokið hafi 30% af námi í viðkomandi grein. Sérstaklega sé því mótmælt að það hafi þýðingu við úrlausn þessa máls að stefnandi hafi fyrir slysið unnið að einhverju leyti við þá iðn sem hann stundaði nám í. Hér á landi sé það alþekkt staðreynd að nemendur vinni við hin ýmsu störf samhliða námi. Það veiti þó ekki neina vissu fyrir því að viðkomandi nemendur muni starfa við einhverja þeirra starfsgreina í framtíðinni. Í tilviki námsmanna sé það skýrt að ekki skuli vikið frá meginreglu 1. mgr. 7. gr. nema námslok séu fyrirsjáanleg. Sú staða hafi ekki verið uppi hjá stefnanda og skipti þar starfsreynsla ekki máli.

Stefndu mótmæla því sérstaklega að staða tjónþola, þegar uppgjör bóta fari fram, hafi þýðingu við mat á því hvort heimilt sé að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Það leiði af ákvæðinu og dómaframkvæmd að líta beri til aðstæðna tjónþola á slysdegi og að gerð sé krafa um að námslok séu fyrirsjáanleg á því tímamarki til að heimilt sé að beita undantekningareglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Hafi námslok ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi sé það því þýðingarlaust hvort tjónþoli hafi lokið námi þegar bótauppgjör fer fram.

Af framangreindu telji stefndu ljóst vera að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að annar mælikvarði en meginregla skaðabótalaganna í 1. mgr. 7. gr. gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé undan-tekningarregla sem skýra beri þröngt. Ítrekað sé, að við mat á því hvort beita beri ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna beri að miða við aðstæður stefnanda eins og þær hafi verið á slysdegi en ekki taka mið af aðstæðum hans síðar eða breytingum sem kunni að hafa orðið þar á.

Varakröfu sína byggja stefndu í fyrsta lagi á því, að árslaun sem stefnandi byggi kröfu sína á gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda. Leggja beri önnur og lægri árslaun til grundvallar.

Í öðru lagi mótmæla stefndu upphafstíma vaxta. Samkvæmt 16. gr. skaðabóta-laga skuli bætur fyrir varanlega örorku bera vexti frá upphafsdegi metinnar örorku, þ.e. 7. júlí 2008 í tilviki stefnanda.

Í þriðja lagi mótmæla stefndu upphafstíma dráttarvaxta frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

V

Ágreiningslaust er að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni, sem stefnandi varð fyrir í umferðarslysi 2. október 2006, og að stefndu séu greiðsluskyld vegna tjónsins. Aðila greinir hins vegar á um það hvort bætur fyrir varanlega örorku stefnanda skuli miðaðar við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999, eða hvort árslaun skuli metin sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kvaðst hann hafa byrjað að vinna við bifvélavirkjun vorið 2003 hjá Bílheimum, sem árið 2004 hafi sameinast Ingvari Helgasyni. Hann hafi unnið á verkstæðinu með námi undir stjórn meistara og reyndari manna, fram til þess að hann lenti í umræddu slysi og síðan eftir það. Hann kvaðst hafa í hyggju að starfa áfram við bifvélavirkjun. Hann kvað ástæðu þess að framlagður námssamningur tiltaki tímabilið frá janúar til desember 2007,sem námstíma, vera þá, að námstíminn sé miðaður við 48 vikur samanlagt og það hafi því nægt að tilgreina þetta tímabil og hann hafi þurft að skila þessum samningi áður en hann hafi farið í sveinsprófið á árinu 2008. Hann kvaðst hafa byrjað í skólanum árið 2003. Hann kvaðst hafa verið í vinnu með skóla árið 2007 og tekið 17 einingar á vorönn það ár. Hann kvaðst síðan hafa útskrifast á haustönn 2007. Ekki hafi verið undirritaður sérstakur námssamningur við vinnuveitandann, og aðeins gert munnlegt samkomulag um að stefnandi ynni á verkstæðinu. Eftir að hann hafi lokið sveinsprófi árið 2008 hafi verið gerður nýr samningur. Hann kvað það hafa nægt fyrir skólann, að sýnt væri fram á, svo sem með kvittun fyrir greiðslu í stéttarfélag, að nemandi hefði unnið á verkstæði í ákveðinn tíma. Hann kvaðst hafa unnið fulla vinnu á verkstæðinu sumrin 2003 til 2005. Þessi ár hafi hann einnig unnið hálfan daginn með skólanum. Hann kvaðst hafa unnið við bifvélavirkjun frá slysinu.

H-kk-nf E-kk-nf, bifvélavirki, gaf og skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst hafa verið verkstjóri stefnanda og skrifað undir námssamninginn við hann. Kvaðst hann hafa verið meistari stefnanda frá upphafi. Kvað hann námstímann hafa verið tiltekinn árið 2007, þar sem samkvæmt reglum, hafi stefnandi þurft að vera á námssamningi í eitt ár áður en hann tæki sveinspróf og því hafi nægt að skrifa námstímann árið 2007 þó svo að stefnandi hefði hafið námstímann árið 2003. Hann kvað námssamninginn hafa verið munnlegan og eyðublaðið fyllt út eftirá, en svo sé gert í öllum tilvikum. Stefnandi hafi byrjað að vinna á verkstæðinu í apríl 2003 og hafi hann starfað fyrstu þrjá mánuðina til reynslu, en eftir það hafi hann verið tekinn inn sem nemi og hafi þá verið litið svo á að vinna stefnanda jafngilti verknámi. Vottorðið hafi verið skrifað rétt áður en stefnandi fór í sveinspróf. Stefnandi hafi unnið fullt starf sumrin 2003, 2004 og 2005, en verið í hálfu starfi með skóla þessi ár og þá yfirleitt unnið eftir hádegi. Hann kvaðst hins vegar ekki geta sagt til um það með vissu hvort stefnandi hefði á þeim tíma tekið sér eitthvert frí yfir sumartímann. Hann kvað skyldur sínar sem verstjóra og leiðbeinanda hafa falist í því að kenna rétt vinnubrögð og hvaða verkfæri ætti að nota.

Af dómaframkvæmd verður ráðið, að þegar tjónþoli er við nám þegar slys verður, en ekki kominn svo langt að námslok séu fyrirsjáanleg, eigi regla 3. mgr. 7. gr. um lágmarkslaun við. Stefnandi var 19 ára á slysdegi. Hafði hann þá lokið 43 einingum af 96 einingum í bóklegum hluta náms í bifvélavirkjun, eða sem svarar til 45% af bóklegum hluta námsins. Nám í bifvélavirkjun felst einnig í svokölluðum verklegum hluta, en samkvæmt reglum skólans þurfa nemendur í bifvélavirkjun einnig að ljúka 48 vikum í starfsþjálfun og er starfsþjálfun almennt ekki metin fyrr en eftir fyrstu önn. Þá segir í reglugerð um námssamninga og starfsþjálfun nr. 280 frá 17. apríl 1997, að menntamálaráðuneytið leggi til eyðublöð um námssamninginn og ráði gerð hans. Samkvæmt framlögðum námssamningi var stefnandi í verklegu námi frá 1. janúar 2007 til 31. desember 2007. Hins vegar má ráða af framlögðum yfirlitum ríkisskattstjóra um staðgreiðslu, að stefnandi vann fulla vinnu við bifvélavirkjun þrjá mánuði árið 2003, fjóra mánuði árið 2004 og fjóra mánuði árið 2005. Einnig liggur fyrir samkvæmt sömu gögnum að stefnandi vann einnig með skóla þessi ár, eins og hann hefur fullyrt og staðfest hefur verið af H-kk-þgf E-kk-þgf, meistara stefnanda. Þá kom einnig fram að stefnandi hefði í raun verið búinn að uppfylla kröfur um starfstíma mun fyrr og jafnvel alveg er hann varð fyrir umræddu slysi þrátt fyrir að náms-samningurinn tilgreini annan námstíma. Þegar það er virt sem og fyrrgreindar reglur um námssamninga, þar sem segir að við gerð námssamnings sé heimilt að meta til styttingar á námstíma iðnnema það nám sem hann hefur lokið áður en samningurinn var gerður og falli inn í iðnnámið, og einnig að heimilt sé að meta vinnu nema í iðngrein áður en námssamningur er gerður, verður að líta svo á að stefnandi hafi verið kominn það langt í námi sínu að námslok hafi verið fyrirsjáanleg og viðmiðun við meðallaun bifvélavirkja teljist réttasti mælikvarðinn á líklegar framtíðartekjur stefnanda á slysdegi. Er og greinilegt samkvæmt framansögðu að þegar slysið varð hafði stefnandi valið bifvélavirkjun sem framtíðarstarf sitt og ætlan hans var að ljúka námi, enda lauk hann námi eftir slysið. Verður því fallist á kröfu stefnanda, en ekki er tölulegur ágreiningur í málinu. Þá verða stefndu dæmdir til þess að greiða stefnanda vexti samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá stöðugleikapunkti, 2. janúar 2006, til 15. ágúst 2008, er mánuður var liðinn frá því að krafa var gerð á hendur stefndu, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, eins og krafist er, að teknu tilliti til innborgunar.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma stefndu, in solidum, til þess að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 600.000 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndu, J-kk-nf H-kk-nf M-kk-nf, og Sjóvá- Almennar tryggingar, greiði stefnanda, H-kk-þgf Ó-kk-þgf, 8.270.698 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 2. janúar 2006 til 15. ágúst 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til 26. ágúst 2008, en af 5.068.335 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.202.426 krónum, sem greiddar voru hinn 26. ágúst 2008.

Stefndu greiði in solidum stefnanda 600.000 krónur í málskostnað, þ.m.t. virðisaukaskattur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf