S-84/2012

Árið 2012, föstudaginn 25. maí, er á dómþingi Héraðsdóms Suðurlands, sem háð er í dómsal embættisins að Austurvegi 4 á Selfossi af R-kvk-þgf T-kvk-þgf héraðsdómara og dómsformanni, H-kk-þgf O. A-kk-þgf dómstjóra og S-kk-þgf G. G-kk-þgf héraðsdómara, í málinu nr. S-84/2012;

Ákæruvaldið

(Ó-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, lögreglustjóri á Selfossi) gegn

A

(S-kk-nf S-kk-nf hrl.)

(G-kk-nf H-kk-nf, hdl., réttargæslumaður)

kveðinn upp svohljóðandi

dómur:

Mál þetta, sem þingfest var þann 22. mars 2012, og tekið var til dóms að lokinni aðalmeðferð þann 11. maí sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 28. febrúar 2012, á hendur ákærðu,

„fyrir líkamsárás og brot á barnaverndarlögum

með því að hafa á jóladag 2010 á heimili sínu að B slegið son sinn C er hún hafði þá í umsjá sinni, einu sinni í andlitið með þeim afleiðingum að C hlaut mar á hægri vanga.

Telst brot ákærðu varða við 1. mgr. 217. gr. nr. 19,1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20,1981 og 1. mgr. 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002 en til vara við 1. mgr. 99. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er tekin upp einkaréttarkrafa brotaþola, C, en krafan er svohljóðandi:

„Einkaréttarkrafa

Í málinu gerir G-kk-nf H-kk-nf hdl. kröfu f.h. brotaþola að ákærðu verði með dómi gert að greiða samtals kr. 400.000 í skaðabætur, með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu, frá tjónsdegi til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sbr. 9. gr. laga nr. 38,2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.“

Við þingfestingu málsins þann 22. mars sl., var ákærðu skipaður verjandi, skipaður var réttargæslumaður brotaþola og málinu frestað til 29. mars sl. Þann dag kom ákærða fyrir dóm, neitaði sök og hafnaði framkominni einkaréttarkröfu.

Ákærða krefst sýknu en til vara að hún verði aðeins dæmd til að þola vægustu viðurlög sem lög framast leyfa verði hún sakfelld. Gerð er krafa um að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð. Þá krefst verjandi ákærðu málsvarnarlauna sér til handa og að þau verði greidd úr ríkissjóði.

Málsatvik

Fyrir liggur að ákærða, móðir brotaþola C, býr ásamt eiginmanni sínum, D, [...] dætrum þeirra og [...] börnum ákærðu á B. Brotaþoli býr hjá föður sínum, E og konu hans, F, í G og fara ákærða og E sameiginlega með forsjá brotaþola. Tilefni máls þessa er ætlað harðræði gegn brotaþola á heimili ákærðu og eiginmanns hennar á B.

Mál þetta á sér nokkurn aðdraganda. Þann 3. desember 2010 var tekið rannsóknarviðtal við brotaþola í Barnahúsi, sem liður í könnun barnaverndarmáls, að beiðni barnaverndar G. Afskipti lögreglu af máli þessu hófust í kjölfar bréfs barnaverndar G, dags. 17. janúar 2011, til lögreglunnar á H, þar sem óskað var eftir aðkomu lögreglu í kjölfar tilkynningar föður brotaþola þann 25. október 2010 um að brotaþoli hafi verið beittur andlegu og líkamlegu ofbeldi af hendi D þegar brotaþoli var í umgengni á heimili ákærðu. Í lok bréfs barnaverndar G til lögreglu kemur fram að E hafi haft samband við barnaverndarstarfsmann þann 30. desember 2010 og greint frá því að þegar brotaþoli hafi komið úr umgengni hjá ákærðu tveimur dögum fyrr hafi brotaþoli verið með áverka á kinn og í framhaldi af því hafi E farið með brotaþola á læknavaktina í I.

Í málinu liggur frammi læknisvottorð [...], dags. 21. janúar 2011, þar sem hann svarar beiðni barnaverndar G og sendir með vottorði sínu ljósrit af færslu um heimsókn brotaþola á læknavaktina þann 28. desember 2010. Í færslunni, sem undirrituð er af áðurnefndum lækni, segir: „Faðir kemur með drengin [sic] á LV til að fá álit á mari sem hann er með á vi. vanga. Hann mun hafa verið beittur ofbeldi áður hjá móður en hann var hjá henni yfir jólin. Hann segir að móðir sín hafi slegið sig utanundir á hæ. vanga á jóladag en ekki vi. en á vi. vanga er hann með mar eins og eftir 4 fingur, efsta rákin beint út frá hlust og hinar 3 þar neðan með tæpum 1 cm. á milli. Mjög sannfærandi fyrir að hann hafi fengið vænan löðrung á vi. vanga fyrir ca 2-3 dögum eftir lit að sjá dökkrautt/-brúnt en ekki orðið gult eða grænt. Hann finnur ekkert til í þessu né sé ég aðra áverka á andliti.“

Þá liggja einnig frammi í málinu svokallaðar dagnótur barnaverndar J. Þar kemur fram að faðir brotaþola sendi barnavernd J tölvupóst þann 29. desember 2010 ásamt myndum sem bréfritari kvað vera af brotaþola við heimkomu eftir viku dvöl hjá ákærðu. Í framangreindum dagnótum er einnig gerð grein fyrir viðtali barnaverndarstarfsmanns við föður brotaþola þann 29. desember 2010 og við móður brotaþola daginn eftir.

Þá liggja frammi í málinu þrjár ljósmyndir sem sýna vinstri vanga á barni sem ákærða og faðir brotaþola hafa staðfest að séu af brotaþola. Undir rekstri málsins fyrir dómi kom fram að umræddar ljósmyndir tók vitnið E, faðir brotaþola, af brotaþola eftir komu af læknavaktinni að kvöldi 28. desember 2010.

Framburður brotaþola fyrir dómi.

Með bréfi lögreglunnar á Selfossi til dómsins, dags. 23. maí 2011, var óskað eftir skýrslutöku af brotaþola fyrir dómi í tilefni rannsóknar á meintu líkamlegu og andlegu ofbeldi gegn brotaþola af hálfu stjúpföður hans, D. Skýrslutakan fór fram í Barnahúsi þann 1. júní 2010 og hefur dómurinn kynnt sér upptöku af henni í hljóð og mynd.

Í skýrslutökunni kom fram hjá brotaþola að honum þætti ekki gaman á B, þau meiddu hann. Nánar aðspurður sagði brotaþoli að móðir hans og stjúpfaðir meiddu hann og stjúpfaðir hans [...]. Í beinu framhaldi sagði brotaþoli orðrétt; „Mamma sló mig utan um [sic] um jólin og þau tóku það upp og sögðu að ætluðu að sýna pabba en þau voru ekki búin að sýna það.“ Nánar aðspurður sagði brotaþoli að hún, þ.e. ákærða, hafi slegið sig, hér, og sjá má á myndbandsupptökunni þegar brotaþoli setur hægri hendi að hægri vanga/kinn. Þá bætti brotaþoli við. „Ógeðslega fast, það kom svona mar.“ Aðspurður um aðdraganda þess greindi brotaþoli frá því að hann hafi ekki hlýtt, hann hafi ekki viljað borða og svo hafi hann komið við systur sína. Á myndbandinu sést þegar brotaþoli tekur með hægri hendi í hægri hendi sérfræðings Barnahúss til að sýna áðurnefnda snertingu. Þegar brotaþoli var spurður hvort svona hafi gerst einu sinni eða oftar sagði hann. „Milljón sinnum, endalaust.“ Þá kom fram hjá brotaþola að hann sé hættur að fara til ákærðu, faðir hans vilji það ekki vegna þess að þau lemji hann, eins og brotaþoli orðar það. Aðspurður um hverja hann eigi við kvað hann það vera D, þ.e. stjúpföður brotaþola, og A, ákærðu í máli þessu. Aðspurður um atvik tengd D sagði brotaþoli að hann hafi meitt sig 2011 og 2010. Nánar aðspurður sagði brotaþoli. „Um jólin og 2011 gerði hann það. Já 2010, 11 hjá pabba og 2010 var jólin.“ Að þessu sögðu kvaðst brotaþoli ekki muna meira en sagði síðan. „Hann sló mig, hann lamdi mig, flengdi mig og hann ber líka systur mína.“ Síðan sagði brotaþoli, og var þá að vísa til D. „Hann hélt mér og ég var að verja mig“ Þegar hann var spurður hvar þetta hafi átt sér stað sagði brotaþoli. „Þegar við áttum heima í K og í L og líka í, hvað heitir þetta. …. Og í K, Bara í K og M og þegar þau áttu heima þar í L.“ Spurður hvort slíkt hafi átt sér stað á B kom fram hjá brotaþola að hann væri búinn að segja frá því og vísaði hann þá til þess sem hann hafði greint frá að ákærða hefði gert sem og stjúpfaðir hans, D. Í framhaldi af þessu komi fram hjá brotaþola að D hafi haldið honum og slegið á rassinn. Framangreinda frásögn ítrekaði brotaþoli síðar í yfirheyrslunni og tók fram að slíkt gerist alltaf þegar hann kæmi til ákærðu og D.

Síðar í yfirheyrslunni þegar brotaþoli var aftur spurður hvar ákærða hafi slegið hann sagði brotaþoli „hér“ og á myndbandi má sjá þegar hann strýkur með hægri hendi um hægri og vinstri vanga. Brotaþola var bent á að framangreind lýsing hans þýddi að hann hafi verið sleginn báðum megin og þá sagði hann. „Báðum megin. En það kom bara risa blettur hér með förum“ og á myndbandinu má sjá brotaþola standa upp og setja hægri hendi á hægri vanga. Síðan sagði brotaþoli „Það er hér, og sjá má á myndbandinu þegar hann slær létt á hægri kinn, „eða hér“ og þá má sjá hann leggja hægri hendi á vinstri kinn. Undir lok yfirheyrslunnar kom fram hjá brotaþola þegar hann var spurður hvort það hafi áður komið marblettur eins og hann hafi lýst að komið hafi um jólin, kvað brotaþoli svo ekki vera en í framhaldi af því sagði brotaþoli. „Hann sló mjög fast þá“ og sjá má brotaþola setja hægri hendi á vinstri vanga. Aðspurður hvenær það hafi verið sagði brotaþoli. „Um jólin“

Framburður vitnisins N fyrir dómi.

Í skýrslutöku af vitninu N, systur brotaþola, fyrir dómi í Barnahúsi 10. júní 2010, sem er í hljóð og mynd og dómurinn hefur kynnt sér, kom eftirfarandi fram hjá vitninu þegar hún var spurð um samskipti brotaþola og ákærðu um jólin 2010. „Eina sem ég veit að, að C hann var svo reiður að mamma gat eiginlega ekki annað gert en.., og þetta var um jólin. Og hann var svo frekur, að þarna, og náði ekki að halda sér á mottunni. Þannig að mamma reyndi að halda honum svona, með niðri á gólfinu. Minnir mig.“ Nánar aðspurð um atvik kvaðst vitnið ekki hafa séð það alveg, það sem hún viti um málið hafi brotaþoli sagt henni. Síðar í yfirheyrslunni þegar vitnið var ítrekað spurt um atvik máls kom fram að hún hafi ekki séð hvort brotaþoli hafi verið sleginn en hún hafi heyrt grát. Þá kvaðst vitnið halda að klór í andliti brotaþola hafi komið í skólanum löngu eftir jólin, ekkert far hafi verið um jólin. Vitnið greindi frá því að fyrir löngu þegar þau bjuggu á O, hafi ákærða, að gefnu tilefni, rassskellt sig einu sinni og sett sig í viku straff, eins og vitnið orðaði það. Vitnið tók fram að ástandið á heimilinu hafi batnað mikið frá því um jól vegna sérfræðiaðstoðar sem fjölskyldan hafi notið.

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi

Ákærða, móðir brotaþola, gaf skýrslu við upphaf aðalmeðferðar. Ákærða viðurkenndi að hafa löðrungað brotaþola með sléttum lófa á jóladag 2010 en neitaði að hafa slegið hann eins og segir í ákæru. Hún kvaðst vera rétthent og hafi hún og brotaþoli staðið gegnt hvor öðru þegar hún löðrungaði brotaþola í reiðikasti. Aðspurð kvað ákærða höggið hafa lent á vanga barnsins, líklega hægra megin, en tók fram að ekkert hafi séð á barninu eftir höggið. Nánar aðspurð kvaðst ákærða hafa lyft hendinni og slegið að brotaþola en mundi ekki hvora höndina hún hafi notað. Þegar ákærða var beðin um að skýra hver væri munur á því að löðrunga og slá, sagði ákærða að löðrungur rétt snerti en það að slá fæli í sér að slá mjög fast.

Ákærða staðfesti að myndir, sem liggja frammi í málinu, væru af brotaþola og sýndu mar, eins og eftir hendi og aðspurð staðfesti ákærða að áverkinn kæmi heim og saman við að brotaþoli hafi verið sleginn með flötum lófa. Hún ítrekaði hins vegar að brotaþoli hafi verið með áverka eins og þá sem sjá má á myndinni áður en hún löðrungaði hann umræddan dag. Brotaþoli hafi stöðugt verið að klóra sér, bæði á jóladag og á annan í jólum og verið með mar. Ákærða kvaðst hafa spurt brotaþola um áðurnefndra áverka en hann engu um það svarað.

Fram kom hjá ákærðu að auk hennar og barnanna allra hafi eiginmaður hennar, D, og móðir hans verið á heimilinu umræddan jóladag. Enginn hafi hins vegar orðið vitni að því þegar hún löðrungaði brotaþola þar sem þau hafi verið tvö ein inni í herbergi. Aðspurð um ástæðu þess að hún löðrungaði brotaþola lýsti ákærða því að brotaþoli hafi í umrætt sinn verið mjög æstur og á slíkum stundum sé hann bæði sjálfum sér og öðrum hættulegur. Við slíkar aðstæður sé mjög erfitt að ráða við hann, hvort heldur hann sé á lyfjum eða ekki. Ákærða lýsti því að hún hafi verið ráðþrota í umrætt sinn og því löðrungað brotaþola. Sérstaklega aðspurð greindi ákærða frá því að fjölskyldan hafi og sé enn í góðu samstarfi við barnaverndaryfirvöld og sé nú í annað skipti í [...]-meðferð á vegum barnaverndar. Sérstaklega aðspurð kvaðst ákærða ekki beita börn sín ofbeldi.

Í framburði sínum fyrir dómi lýsti ákærða erfiðleikum í sambandi hennar og fyrrverandi eiginmanns, föður brotaþola, meðan á hjónabandi þeirra stóð og greindi frá því að brotaþoli hafi ekki komið til hennar í umgengni frá því um jólin 2010.

Vitnið D, eiginmaður ákærðu, nýtti sér rétt sinn samkvæmt a. lið 1. mgr. 117. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 88/2008, og skoraðist undan því að gefa vitnaskýrslu fyrir dómi í málinu. Gögn málsins bera með sér að vitnið hafði réttarstöðu sakbornings meðan á rannsókn málsins stóð.

Vitnið [...], læknir, gaf skýrslu í gegnum síma og staðfesti læknisvottorð sitt frá 21. janúar 2011 og samskiptaseðil frá 28. desember 2010. Vitnið greindi frá því að brotaþoli hafi komið á slysadeild þann 28. desember 2010 í fylgd föður. Vitnið staðfesti að áverkar þeir sem brotaþoli var með á vinstri vanga við skoðun áðurnefndan dag hafi verið far eftir hönd. Um hafi verið að ræða fjórar rákir út frá hlust með reglulegu millibili niður eftir vanganum og kvað vitnið það ekki hafa farið milli mála að áverkinn, þ.e. marið, hafi samræmst því að brotaþoli hafi verið sleginn af rétthentri manneskju á vinstri vangann tveimur til þremur dögum áður. Aðspurður hvort brotaþoli hafi verið með áverka eftir klór tók vitnið fram að ef svo hefði verið hefði hann getið þess sérstaklega á samskiptaseðlinum. Vitnið kvað umræddan áverka ekki vera eftir klór, um hafi verið að ræða eins skýr merki um löðrung og hægt sé að hugsa sér, eins og vitnið orðaði það. Vitnið var sérstaklega spurt um það sem fram kemur á samskiptaseðli og haft er eftir brotaþola, þ.e. að móðir hans hafi slegið hann á hægri vanga. Vitnið kvaðst muna eftir að brotaþoli hafi greint frá því að móðir brotaþola hafi slegið hann á vinstri vanga og minnti vitnið að brotaþoli hafi bent á þann vanga. Það hafi ekki farið milli mála hvorn vangann brotaþoli hafi átt við, en á þeim vanga hafi enginn áverki verið. Vitnið kvaðst ekki hafa kannað það sérstaklega hvort brotaþoli þekkti mun á vinstri og hægri. Þá kvaðst vitnið hafa haft það á tilfinningunni að brotaþoli hafi viljað gera sem minnst úr málinu og hann hafi ekki greint frá í sjálfstæðri frásögn. Fram kom hjá vitninu að hvorki hann né aðrir starfsmenn læknavaktarinnar hafi tekið myndir af áverkum brotaþola. Vitnið kvað brotaþola ekki hafa gefið skýringu á áverkum á vinstri vanga en líklega hafi vitnið ekki spurt brotaþola sérstaklega um það.

Dómurinn gerði ráðstafanir til þess að vitninu voru sendar framlagðar ljósmyndir. Aðspurður um myndirnar kvað vitnið þær lýsa því sem fram komi á samskiptaseðlinum frá 28. desember 2010, ekkert nýtt komi fram á myndunum sem veki athygli hans og vitnið kvaðst ekki sjá merki um klór á framangreindum myndum. Á mynd merktri 5.1 megi þó sjá aukinn roða á þriðju rák að ofan en vitnið taldi það koma heim og saman við áverka eftir högg. Hugsanlega geti verið að mynd nr. 5.1 hafi ekki verið tekin á sama tíma og hinar myndirnar en þó geti verið að birtuskilyrði þegar myndirnar voru teknar skýri það. Vitnið kvað áverka eins og þá sem myndirnar sýna bera þess merki að um hafi verið að ræða mikið högg. Um hafi verið að ræða tveggja til þriggja daga gamalt mar og það gefi til kynna að um hafi verið að ræða mikið högg. Ítrekað aðspurður kvaðst vitnið myndi hafa lýst ákverkum eftir klór hefðu þeir verið til staðar. Þá kvað vitnið myndirnar styrkja sig í þeirri trú að honum hafi ekki yfirsést áverkar eftir klór.

Vitnið E, faðir brotaþola, kvaðst hafa orðið var við áverka á brotaþola þegar ákærða kom með brotaþola á heimili vitnisins eftir umgengni, að því er vitnið minnti þann 28. desember. Kvaðst vitnið hafa spurt ákærðu hvað komið hafi fyrir og hún svarað því til að brotaþoli hafi klórað sig. Stuttu eftir að brotaþoli kom heim hafi hann farið með hann á læknavaktina. Brotaþoli hafi greint lækni frá því að ákærða hafi slegið sig á vinstri kinn í viðurvist vitnisins. Þegar vitninu var bent á framburð læknisins um að brotaþoli hafi greint frá því að móðir hans hafi slegið hann hægra megin benti vitnið á að taka þurfi tillit til þess að brotaþoli sé greindur með [...] og [...], eigi erfitt andlega og þekki oft á tíðum ekki mun á hægri og vinstri. Þá kunni brotaþoli ekki heldur á klukku. Sérstaklega aðspurður kvað vitnið brotaþola ekki hafa verið með áverka í andliti þegar hann fór í umgengni, að því er vitnið minnti 21. desember, og brotaþoli ekki hafa verið að klóra sér eftir að hann kom heim úr umgengni. Vitnið kvaðst hafa spurt brotaþola um atvik máls á leiðinni heim frá læknavaktinni og þá hafi brotaþoli greint vitninu frá því að ákærða, sem hafi verið alveg brjáluð, hafi slegið sig. Vitnið kvaðst vita af hverju brotaþoli hafi verið í þessum ham, eins og hann orðaði það, ástæðan hafi verið sú að gleymst hafi að gefa brotaþola lyf umræddan dag.

Vitnið kvaðst hafa tekið myndir af brotaþola eftir heimsókn á læknavaktina þann 28. desember. Umræddar myndir hafi hann síðan sent lögreglunni á Selfossi. Vitnið staðfesti að myndir þær sem liggja frammi í málinu séu þær sömu og hann tók af brotaþola og áður greinir frá en tók fram að hann minnti að marið hefði verið skýrara. Vitnið kvað hvorki lækni né lögreglu hafa tekið myndir af brotaþola í tengslum við mál þetta.

Vitnið F, stjúpmóðir brotaþola, kvað brotaþola hafa farið í umgengni til ákærðu 21. eða 22. desember og komið til baka þann 28. desember. Vitnið fullyrti að þegar brotaþoli fór í umgengni hafi hann ekki verið með áverka en það hafi hann hins vegar verið með þegar ákærða kom með hann að umgengni lokinni. Í framhaldi af því hafi faðir hans farið með hann til læknis. Vitnið kvað brotaþola hafa sagt sér það nokkrum dögum síðar að ákærða hafi slegið sig. Þá kom fram hjá vitninu að systir brotaþola, N, hafi sagt frá því að einhver læti hafi verið heima hjá þeim á jóladag og að eitthvað hafi komið fyrir.

Niðurstaða

Ákærðu er gefið að sök að hafa á jóladag 2010, á heimili sínu að B, slegið brotaþola þegar hann var tímabundið í umsjá hennar, einu sinni í andlitið með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut mar á hægri vanga. Eftir að aðalmeðferð málsins hófst vakti ákæruvaldið athygli á því að í ákæru sé ranglega tilgreint að brotaþoli hafi við höggið hlotið mar á hægri vanga. Hið rétta sé að högg frá ákærðu hafi haft þær afleiðingar að brotaþoli hafi hlotið mar á vinstri vanga. Í málflutningi vísaði ákæruvaldið til þess að um væri að ræða augljósa misritun en verjandi ákærðu mótmælti því og vísaði til þess að ekki megi dæma ákærðu fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir.

Í samskiptaseðli læknavaktarinnar I frá 28. desember 2010, sem [...] læknir undirritaði og hefur staðfest fyrir dómi, kemur fram að við skoðun umræddan dag hafi brotaþoli verið með mar á vinstri vanga. Í greinargerð ákærðu segir að erfitt sé að átta sig á málatilbúnaði ákæruvaldsins í ákæru. Gögn málsins renni hvorki stoðum undir hinn meinta verknað né þær afleiðingar sem í ákæru greinir. Að mati dómsins verður að fallast á það með ákæruvaldinu að telja megi augljóst að við gerð ákæru hafi áverkar á brotaþola fyrir misritun verið tilgreindir á hægri vanga. Með vísan til 1. mgr. 180. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, verður því við það miðað að áverkar hafi verið á vinstri vanga brotaþola, enda telur dómurinn að vörn hafi ekki verið áfátt að þessu leyti.

Mál þetta fjallar því um það hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um að ákærða hafi á jóladag 2010, á heimili sínu að B slegið brotaþola þegar hann var tímabundið í umsjá hennar, einu sinni í andlitið með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut mar á vinstri vanga. Ákærða, sem er rétthent, lýsti atvikum þannig fyrir dómi að hún og brotaþoli hafi verið ein inni í herbergi og staðið hvort gegnt öðru þegar hún veitti honum umræddan löðrung í reiðiskasti með sléttum lófa og hafi höggið lent á vanga brotaþola, líklega hægra megin. Brotaþoli hafi verið mjög æstur og á slíkum stundum sé hann sjálfum sér og öðrum hættulegur og mjög erfitt að ráða við hann. Í umrætt sinn hafi hún verið ráðþrota og löðrungað brotaþola. Ákærða neitaði því alfarið að séð hafi á brotaþola eftir löðrunginn. Skýrði ákærða áverka á vinstri vanga brotaþola þannig að brotaþoli hafi stöðugt verið að klóra sér bæði á jóladag og á annan í jólum.

Í skýrslutöku fyrir dómi í Barnahúsi þann 1. júní 2011 var brotaþoli nokkuð óþolinmóður og átti á köflum erfitt með að einbeita sér, sérstaklega eftir að hefðbundnum inngangi að sjálfri skýrslutökunni lauk, en fram kemur í gögnum málsins að brotaþoli hafi verið greindur með [...]. Brotaþoli svaraði greiðlega og rétt nær öllum inngangsspurningum hins sérhæfða rannsakanda, þ. á m. hvað klukkan væri. Brotaþoli spurði ítrekað meðan á skýrslutökunni stóð hvort henni væri ekki að ljúka og fylgdi þeirri spurningu einu sinni eftir með því að spyrja „hvað þarf ég að segja mörg í viðbót, eitt ? Þarf ég bara að segja eitt.“

Skýrslutaka af brotaþola fór fram þann 1. júní 2011 eða rúmum fimm mánuðum eftir hinn ætlaða atburð og hefur það án efa haft áhrif á framburð brotaþola hvað langt var um liðið. Þegar framburður brotaþola er hins vegar metinn heildstætt er það mat dómsins að brotaþoli hafi með trúverðugum hætti greint frá því að ákærða hafi slegið hann á vangann um jólin og er það í samræmi við framburð ákærðu sjálfrar fyrir dómi. Þá er framburður brotaþola um að hann hafi fengið mar og far á vangann í kjölfar höggs frá ákærðu að mati dómsins einnig trúverðugur þó svo að ekki verði ráðið með vissu hvort greindir áverkar hafi verið á vinstri eða hægri vanga hans. Fram hjá því verður hins vegar ekki litið að brotaþoli greindi að mati dómsins einnig með trúverðugum hætti frá því að stjúpfaðir hans, D, hafi haldið honum og rassskellt þó erfitt sé að meta hvort það hafi átt sér stað á jóladag 2010 eða áður. Orðrétt sagði brotaþoli og var þá að vísa til D. „Hann sló mig, hann lamdi mig, flengdi mig og hann ber líka systur mína.“ Undir lok skýrslutökunnar sagði brotaþoli að D hefði slegið sig mjög fast um jólin og á myndbandi af yfirheyrslunni má sá þegar brotaþoli setur hægri hendina á vinstri vanga sinn.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið, þess að ákærða hefur skýlaust játað að hafa löðrungað brotaþola og framburðar brotaþola um háttsemi ákærðu, sem dómur metur trúverðugan, þykir nægilega sannað, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, að ákærða hafi slegið brotaþola eitt högg í andlitið á jóladag 2010.

Vitnið [...] læknir staðfesti fyrir dómi að áverkar þeir sem brotaþoli var með á vinstri vanga við skoðun þann 28. desember 2010 hafi verið far eftir hönd. Um hafi verið að ræða fjórar rákir út frá hlust með reglulegu millibili niður eftir vanganum og kvað vitnið það ekki hafa farið milli mála að áverkinn, þ.e. marið, hafi samræmst því að brotaþoli hafi verið sleginn af rétthentri manneskju á vinstri vangann tveimur til þremur dögum áður. Í málinu liggja frammi þrjár ljósmyndir sem ágreiningslaust er að sýni vinstri vanga brotaþola. Undir rekstri málsins kom í ljós að vitnið E, faðir brotaþola, tók umræddar myndir af brotaþola að því er vitnið greindi frá eftir heimsókn á læknavaktina I að kvöldi 28. desember 2010. Sönnunargildi umræddra mynda er því eðli málsins samkvæmt ekki það sama og ef þær hefðu stafað frá lögreglu eða öðrum opinberum aðila. Vitnið [...] læknir var sérstaklega spurður um það fyrir dómi hvort áverkar þeir sem hann lýsti á samskiptaseðli læknavaktarinnar hafi verið eftir klór eins og ákærða heldur fram. Vitnið hafnaði því og tók fram að ef svo hefði verið hefði hann getið þess sérstaklega á samskiptaseðlinum. Að mati vitnisins hafi verið um að ræða greinileg merki um löðrung og kvað vitnið áðurgreindar ljósmyndir styrkja sig í þeirri trú að honum hafi ekki yfirsést áverkar eftir klór þegar hann skoðaði brotaþola.

Ákærða hefur staðfastlega neitað því að brotaþoli hafi fengið áverka eftir löðrung þann sem hún gaf brotaþola. Með vísan til framburðar brotaþola um að D, eiginmaður ákærðu, hafi slegið brotaþola fast um jólin, er að mati dómsins varhugavert að telja framkomna lögfulla sönnun þess að mar á vinstri vanga brotaþola sé afleiðing þess höggs sem ákærða hefur viðurkennt að hafa veitt brotaþola. Þó ekki sé talin framkomin lögfull sönnun þess að áverkar þeir sem greinir í ákæru hafi verið afleiðing höggs þess sem ákærða veitti brotaþola, er það mat dómsins að högg með flötum lófa á vanga, eins og ákærða lýsir höggi því sem hún hefur játað að hafa veitt brotaþola í umrætt sinni, falli undir skilgreiningu 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá þykir háttsemi ákærðu einnig varða við 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Ákvörðun refsingar

Ákærða hefur ekki áður gerst sek um refsivert brot svo kunnugt sé og verður við ákvörðun refsingar litið til þess. Einnig er til þess að líta að nokkuð er um liðið frá hinni saknæmu háttsemi. Fyrir liggur að rannsókn lögreglu lá niðri fyrst um ellefu mánaða skeið og síðan aftur um fimm mánaða skeið og var ekki ákærðu um að kenna. Slíkt er andstætt málshraðareglu laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008, sbr. og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Með hliðsjón af þessum atriðum og samkvæmt heimild í a. lið 1. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þykir rétt að fresta ákvörðun refsingar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá dómsbirtingu að telja haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. áðurnefndra hegningarlaga.

Bótakrafa

Miskabótakrafa E, fyrir hönd brotaþola sem er ólögráða, að fjárhæð 400.000 krónur byggist á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ákærða hefur verið sakfelld fyrir líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum. Í málinu liggja ekki frammi sérfræðileg gögn um afleiðingar brota ákærðu á brotaþola. Ljóst þykir hins vegar að brot ákærðu, sem er móðir brotaþola, sé til þess fallið að hafa áhrif á tilfinningalega líðan brotaþola. Þá liggur fyrir að engin samskipti hafa verið síðan mál þetta kom upp á milli brotaþola og ákærðu en ákærða og faðir brotaþola fara sameiginlega með forsjá drengsins. Með vísan til þess þykir ákærða vera bótaskyld gagnvart brotaþola samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999, og eru bætur hæfilega ákveðnar 150.000 krónur. Með vísan til 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, ber bótafjárhæðin vexti frá tjónsdegi 28. desember 2010 til 7. apríl 2012 en þann dag var mánuður liðinn frá því ákærðu var kynnt bótakrafan, en frá þeim degi ber krafan dráttarvexti til greiðsludags, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. sömu laga.

Sakarkostnaður

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 ber að dæma ákærðu til að greiða allan sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, fyrir vinnu hans að málinu fyrir dómi, sem ákvarðast 276.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun G-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, skipaðs réttargæslumanns brotaþola á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem þykir hæfilega ákveðin 251.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 12.210 krónur í ferðakostnað. Samkvæmt gögnum málsins féll enginn annar sakarkostnaður til við rannsókn málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti Ó-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, lögreglustjóri á Selfossi, málið.

R-kvk-nf T-kvk-nf, H-kk-nf O. A-kk-nf og S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómarar kváðu upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákvörðun um refsingu A er frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá dómsbirtingu haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði C 150.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 28. desember 2010 til 7. apríl 2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærða greiði allan sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 276.100 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 251.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 12.210 krónur í ferðakostnað.

R-kvk-nf T-kvk-nf

H-kk-nf O. A-kk-nf

S-kk-nf G. G-kk-nf