S-98/2006

Mál þetta, sem dómtekið var þann 3. maí sl., er höfðað hér fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra með ákæruskjali lögreglustjórans á Húsavík, útgefnu þann 11. apríl 2006, á hendur X,

„fyrir veiðilagabrot, með því að hafa vanrækt að senda Náttúrufræðistofnun Íslands sjö friðaða fugla, nánar tiltekið þrjá fálka, en þar af var einn merktur, tvær branduglur og tvo smyrla, sem ákærði hirti eftir að hafa ýmist skotið, fundið eða fengið þá afhenta á árabilinu 2000 til 2004, en ákærði hafði téð hræ í vörslum sínum án heimildar um all nokkurt skeið, uns lögregla lagði hald á þau þriðjudaginn 29. nóvember 2005 að [...].

Þetta telst varða við 5. og 6. gr., sbr. 8. og 9. gr. reglugerðar nr. 252/1996 um friðun tiltekinna fuglategunda, friðlýsingu æðarvarps, fuglamerkingar, hamskurð o.fl., sbr. 21. gr. laga nr. 64/1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, sbr. 214. gr. l. nr. 82/1998 og 10. gr. l. nr. 94/2004.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar. Þá er krafist upptöku á hræjum af þremur fálkum, tveimur branduglum og tveimur smyrlum sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins, sbr. 3. mgr. 21. gr. nefndra veiðilaga.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun til sín.

I.

Samkvæmt rannsóknargögnum var lögreglunni á Húsavík þann 1. september 2005 tilkynnt að á neðri hæð hússins að ..., væru vopn, eiturefni og jafnvel sprengiefni aðgengileg almenningi því hver sem er gæti komist þar inn. Var húsnæðið í umráðum skiptastjóra þrotabús Meindýravarna Íslands og fór lögregla á staðinn, með hans leyfi, til að leggja hald á skotvopn og koma eiturefnum í viðunandi geymslu. Lagði lögregla einnig hald á þrjá fálka, tvær uglur og tvo smyrla sem geymd voru þar í frystikistu og voru fuglarnir sendir Náttúrufræðistofnun Íslands. Við rannsókn málsins var framburður ákærða og B, sem í fyrstu var talinn eiga fuglana, nokkuð ruglingslegur. Bar þeim þó loks saman um að fuglarnir hefðu verið í vörslum ákærða í máli þessu. Ákærði kvað föður sinn hafa beðið hann að geyma tvo fálka sem vinnufélagi hans hafði beðið hann að geyma. Þriðja fálkann, hafi ákærði fundið dauðan við ... árið 2002 eða 2003. A hafi gefið ákærða einn smyril og eina uglu en ákærði hafi sjálfur skotið einn smyril í Suðurbotnum fyrir a.m.k. fjórum árum síðan. Þá hafi ákærði ekið á eina uglu við ....

Í málinu liggur fyrir greinargerð C, forstöðumanns Reykjavíkurseturs Náttúrufræðistofnunar Íslands, dags. 18. nóvember 2005. Kemur þar fram að umræddir fuglar hafa verið í frosti um tíma, e.t.v. í einhver ár, þeir hafi a.m.k. ekki verið settir í frost á síðustu mánuðum. Einnig að merkti fálkinn hafi sennilega verið settur í frost haustið 1996 en í síðasta lagi í mars 1997.

II.

Ákærði kom fyrir dóminn þann 3. maí sl. og viðurkenndi þá háttsemi sem í ákæru er lýst en byggir kröfu um sýknu á því að brotin séu fyrnd. Voru sækjandi og verjandi sammála um að ekki væri þörf á frekari gagnaöflun en fluttu málið um lagaatriði. Vísaði ákærði til framburðar síns fyrir lögreglu um hvernig hann komst yfir fuglana og hefur framburði hans þar að lútandi ekki verið hnekkt og verður lagður til grundvallar í málinu, sbr. 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Í 5. gr. reglugerðar nr. 252/1996 um friðun tiltekinna fuglategunda, friðlýsingu æðarvarps, fuglamerkingar, hamskurð o.fl. segir að þeir sem hirði m.a. fálka, smyril og branduglu ósjálfbjarga eða dauð skuli senda þá Náttúrufræðistofnun Íslands. Í 6. gr. reglugerðarinnar segir að sá sem finni eða handsami merktan fugl skuli senda upplýsingar þar að lútandi til Náttúrufræðistofnunar Íslands. Í 8. gr. kemur svo fram að um brot á reglugerðinni fari að 19. gr. og 20. gr., nú 21. og 22. gr. laga nr. 64/1994 en í 21. gr. kemur fram að brot gegn lögunum og reglum settum samkvæmt þeim varði sektum eða fangelsi allt að 2 árum.

Samkvæmt ofangreindum reglum bar ákærða að tilkynna Náttúrufræðistofnun Íslands um fund fálkans á Tjörnesi og brandugluna sem hann ók á. Þann tíma sem hann hafði fuglana í sínum vörslum vanrækti hann varanlega lagaskyldu sína og verður við það miðað að fyrningarfrestur hafi hafist þegar lögregla gerði fuglana upptæka þann 29. nóvember 2005. Verður því talið sannað að ákærði hafi með háttsemi sinni brotið gegn þeim laga- og reglugerðarákvæðum er í ákæru greinir.

Ákærði geymdi tvo fálka fyrir föður sinn og fékk gefinn einn smyril og eina branduglu. Verður ekki talið að á ákærða hafi hvílt skylda til að tilkynna um þá fugla enda komust þeir ekki í hans hendur með þeim hætti sem í reglunum greinir. Þá verður ekki talið sannað að ákærði hafi vitað að fyrri eigendur hafi ekki tilkynnt um fundinn en samkvæmt ofangreindri reglugerð er Náttúrufræðistofnun heimilt að afhenda finnanda aftur fugl sem ekki hefur verið skotinn.

Ákærði skaut einn smyril en samkvæmt 6. gr. og 17. gr. laga nr. 64/1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum er smyrill alfriðaður og samkvæmt 21. gr. laganna varðar brot gegn lögunum refsingu. Það er meginregla í opinberu réttarfari að mönnum er ekki skylt að upplýsa um það ef þeir sjálfir fremja refsiverðan verknað en þessi regla kemur m.a. fram í 3. mgr. 32. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Verður samkvæmt því ekki talið að ákærði hafi brotið gegn reglum um tilkynningaskyldu með því að upplýsa ekki um brot sitt og vörslur smyrilsins í kjölfar þess.

II.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærði ekki áður verið dæmdur til refsingar. Þykir refsing hans nú hæfilega ákveðin kr. 20.000 í sekt til ríkissjóðs og komi 2 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd.

Í málinu er gerð krafa um upptöku þeirra fugla sem ákært er vegna. Samkvæmt 4. mgr.21.gr.laga nr. 64/1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum má m.a. gera upptækt til ríkissjóðs ólöglegt veiðifang og veiðifang sem boðið er til sölu eða selt í bága við sölubann. Í málinu er, eins og áður segir, lagt til grundvallar að ákærði hafi skotið einn smyril. Eins og að ofan greinir er smyrill alfriðaður og því um ólöglegt veiðifang að ræða. Ber því, með vísan til tilgreinds lagaákvæðis í ákæruskjali, að dæma ákærða til að sæta upptöku umrædds smyrils. Ekki er sannað í máli þessu að hinir fuglarnir séu ólöglegt veiðifang eða veiðifang sem boðið hefur verið til sölu eða selt í bága við sölubann og er því hafnað kröfu ákæruvalds um upptöku þeirra.

Með vísan til úrslita málsins og 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til að greiða þriðjung málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, Ö-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef hdl., sem ákveðast samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi kr. 62.450, að virðisaukaskatti meðtöldum. 2/3 hlutar málsvarnarlaunanna greiðist úr ríkissjóði. Annar sakarkostnaður er ekki í málinu.

Uppkvaðning dómsins hefur dregist lítillega vegna anna dómarans.

Dóm þennan kveður upp F-kk-nf Ó-kk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, greiði kr. 20.000 í sekt til ríkissjóðs og komi 2 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd.

Ákærði sæti upptöku smyrils.

Ákærði greiði þriðjung málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, Ö-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef hdl., að fjárhæð kr. 62.450, en 2/3 hlutar þeirra greiðist úr ríkissjóði.