E-223/2010

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 10. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af H-kk-þgf M-kk-þgf, kt. 000000-0000, Lálandi 12, Reykjavík, með stefnu, birtri 11. janúar 2010, á hendur V-kk-þgf R-kk-þgf W-kk-þgf, kt. 000000-0000, Lálandi 10, Reykjavík og S-kvk-þgf Ý-kvk-þgf J-kvk-þgf, kt. 000000-0000, sama stað. Með stefnu, birtri19. febrúar 2010, var M-kk-þgf J. M-kk-þgf, kt. 000000-0000, Fjallalind 137, Kópavogi, og Tryggingamiðstöðinni hf., kt. 000000-0000, Síðumúla 24, Reykjavík, stefnt til réttargæzlu í málinu. Réttargæzlustefnendur eru aðalstefndu, V-kk-nf R-kk-nf W-kk-nf og S-kvk-nf Ý-kvk-nf J-kvk-nf.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndu verði dæmd til að greiða honum óskipt kr. 1.224.375 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 3. desember 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndu greiði honum málskostnað óskipt að skaðlausu að mati dómsins, auk virðisaukaskatts.

Dómkröfur stefndu eru þær, að þau verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá krefjast þau málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu að mati réttarins.

Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæzlustefndu. Þá eru engar kröfur gerðar af hálfu réttargæzlustefnda, M-kk-ef J. M-kk-ef.

Dómkröfur réttargæzlustefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., eru þær, að honum verði dæmdur málskostnaður að skaðlausu úr hendi réttargæzlustefnenda.

II

Málavextir

Málsatvik eru þau, að í október 2003 var stefndu, eigendum fasteignarinnar Lálands 10, Reykjavík, veitt leyfi af byggingaryfirvöldum til að reisa viðbyggingu við suðurhlið eignarinnar, eina hæð og kjallara. Framkvæmdir hófust í lok ágúst 2005 með því að megnið af jarðvegi lóðarinnar var grafið upp og skipt út fyrir möl og nýjan jarðveg. Eftir að búið var að grafa niður á fast land (6 metra dýpi) var hafizt handa við að dæla jarðvatni úr grunninum með til þess gerðum jarðvegsdælum. Til að byrja með var vatninu dælt út á götu, en síðan í götustæði lóðarinnar.

Hús stefnanda að Lálandi 12 er steinsteypt einbýlishús á einni hæð, reist á staurum. Það var teiknað árið 1973 og reist í kjölfarið. Lauk framkvæmdum árið 1977 og hefur stefnandi búið þar allar götur síðan ásamt fjölskyldu sinni.

Árið 2007 luku stefndu við framkvæmdir á lóð sinni. Stefnandi kveður jarðveg umhverfis hús sitt hafa lækkað umtalsvert á þeim tíma sem framkvæmdir stefndu stóðu yfir, mest við vesturhlið þess næst lóðarmörkum við Láland 10, eða um rúmlega 30 cm. Á öðrum stöðum, s.s. við suður- og austurhlið hússins, hafi jarðvegur hins vegar lækkað um 15-20 cm. Fullyrðir stefnandi, að þau tvö ár, sem framkvæmdir stefndu stóðu yfir, hafi jarðvegur umhverfis íbúðarhús hans sigið meira en á þeim tæplega 40 árum, sem hann hefur búið í húsinu.

Með bréfi til stefnda, R-kk-ef W-kk-ef, dags. 4. nóvember 2008, tilkynnti stefnandi stefndu, að hann teldi sig hafa orðið fyrir tjóni vegna framkvæmda stefndu, og að hann hygðist fá dómkvaddan aðili til að staðreyna sigskemmdirnar. Áður en af dómkvaðningu varð héldu aðilar málsins sáttafund. Kveður stefnandi aðila hafa, á þeim fundi, orðið ásátta um, að óvilhallur maður yrði dómkvaddur til að meta, hverjar væru orsakir sigs á jarðvegi í kringum hús stefnanda og mögulegar úrbætur og kostnað við þær.

Á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur 6. febrúar 2009 var, að ósk stefnanda, dr. S-kk-nf E-kk-nf byggingarverkfræðingur dómkvaddur til að framkvæma matið. Hinn 26. október 2009 lauk S-kk-nf við matið, og á grundvelli niðurstöðu þess krafði stefnandi stefndu um greiðslu skaðabóta. Með bréfi, dags. 22. desember 2009, höfnuðu stefndu bótaskyldu.

Stefndu kveða umrædda viðbyggingu við húsið í samræmi við gildandi heimildir um byggingarmagn á lóðinni, og hafi byggingin verið samþykkt af nágrönnum stefnenda í viðkomandi botnlanga, þ.e., eigendum húsa nr. 12, 14 og 16 við Láland, en saman teljist þessir aðilar vera á einni lóð, af hálfu Reykjavíkurborgar.

Stefndu fengu ofangreint byggingarleyfi endurnýjað þann 10.05. 2005. Hönnun á burðarvirki og undirstöðum viðbyggingarinnar annaðist Verkfræðistofan Vik ehf. og sá einnig um eftirlit með framkvæmdum verktaka og að þær væru á hverjum tíma í samræmi við hönnunargögn.

Til að hafa umsjón með verkinu og til að annast byggingarstjórn réðu stefndu M-kk-þf J. M-kk-þf rafvirkjameistara, en stefndu taka fram, að nefndur M-kk-nf hafi á árinu 2007 gerzt starfsmaður félagsins Salt Investments ehf., sem er í meirihlutaeigu stefndu.

Jarðvegsvinna eða jarðvegsskipti undir fyrirhugaðri viðbyggingu fóru fram frá 30. ágúst til 5. september 2005. Til verksins var ráðinn jarðvinnuverktakinn Dráttarbílar ehf.

Kveða stefndu jarðvegsskipti hafa farið fram í samræmi við ákvæði hönnunargagna, en þar segi svo um jarðvinnu:

Jarðvinna:

Undirstöðujarðvegur er vélþjappað grúslag minnst 1,0 m á þykkt.

Grafa skal fyrir undirstöðum niður á fastan botn.

Fylla skal með möl (grús) ca 150 mm undir endanlega hæð í lóð en 200 mm inni í grunni og skal þjappa fyllinguna.

Mesta steinastærð skal ekki vera meira en sem nemur 2/3 af minnstu lagþykkt eða hámark d=200 mm.

Fyllinguna skal þjappa á eftirfarandi, eða á sambærilegan hátt (sjá Rb-blað Rb(L4)102:

-Tæki 0,5 tomma vibroplata

-Lagþykkt skal vera minnst 300 mm

-Fjöldi yfirferða skal vera minnst 4

Væta skal fyllinguna vel á milli yfirferða.

Jarðlýsingar.

Leyfilegur jarðþrýstingur er reiknaður: Q leyfil. = = 12 MN/m2

Mesti jarðþrýstingur er: Qmax = 0,15 MN/m2

Grafið hafi verið niður á fast, sem hafi reynzt vera um 5 metra undir yfirborði, og fyllt með bólstrabergi jafnóðum til þess að auka stöðugleika og til styrkingar á mýrarsverðinum, sem grafið var í. Fylling með bólstrabergi hafi verið 1,5 m, sem síðan hafi verið þjappaðir sem grunnur undir sökkla í kjallara.

Eitthvað vatn hafi runnið úr mýrarsverðinum og safnazt í grunninn við þessa framkvæmd, og hafi því verið dælt úr honum meðan á jarðvegsframkvæmdunum stóð, en að mati stefndu hafi ekki verið um mikið magn að ræða. Meðan á framkvæmdum stóð hafi verið komið fyrir bráðabirgðadreni og svo síðar, við byggingu kjallarans, varanlegu dreni um kjallarann, sem safni vatni í brunn og sé dælt úr brunninum í frárennsliskerfi borgarinnar. Sé þetta sams konar útbúnaður og sé á dreni allra kjallara á þessu svæði og sambærilegur útbúnaður og stefnandi hafi sjálfur um kjallara á bílskúr þeim, sem hann byggði 1984.

Stefndu hafi síðan sótt um heimild til stækkunar á viðbyggingunni um 36,4 m2 í maí 2006 og hafi byggingafulltrúinn í Reykjavík samþykkt þá stækkun þann 11.07. 2006. Stefnandi og aðrir nágrannar stefndu hafi einnig samþykkt beiðni stefndu um stækkun með undirritun á skjal þess efnis, dags. 15. maí 2006, sem stefndu hafi lagt fram með umsókn um heimild til stækkunar hjá Reykjavíkurborg.

Hafi byggingu viðbyggingarinnar verið lokið haustið 2006, þó svo að frágangur hafi dregizt eitthvað lengur.

Stefndu kveðast hafa tilkynnt byggingarstjóra um framkomnar kröfur stefnanda, og hafi hann tilkynnt þær tryggingarfélagi sínu, sem á þeim tíma hafi verið Tryggingamiðstöðin hf.

Með tölvubréfi, dags. 14. desember 2009, hafi tryggingarfélag byggingarstjóra hafnað bótaábyrgð í málinu með vísan til þess, að það teldi, að ekki lægi fyrir að rekja mætti tjónið til háttsemi, sem félli undir tryggingu byggingarstjóra. Var lögmanni stefnanda tilkynnt þessi afstaða og enn fremur, að stefndu gætu ekki fallizt á bótaskyldu í málinu.

Þar sem stefndu telji, að niðurstaða í máli þessu geti skipt byggingarstjóra og tryggingarfélag hans máli, hafi þeim verið stefnt inn í málið til réttargæzlu.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir skaðabótakröfu sína á almennu skaðabótareglunni (sakarreglunni). Stefndu hafi valdið honum tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti í skilningi reglunnar. Nánar felist hin saknæma háttsemi í því, að stefndu hafi mátt vita, að sú framkvæmd, sem hafi lýst sér í því að grafa 6 metra djúpan grunn niður á fastan botn innan lóðarinnar nr. 10 við Láland og hefja dælingu jarðvatns úr honum, fyrst í stað með til þess gerðum dælum og síðan til frambúðar með sérstökum frárennslisbúnaði, hafi verið til þess fallin að valda jarðsigi í næsta nágrenni. Dómkrafan sé studd matsgerð dr. S-kk-ef E-kk-ef byggingarverkfræðings, en í skjalinu slái S-kk-nf því föstu, að tjón stefnanda megi rekja beint til framkvæmda stefndu. Um orsakir sigsins segi svo í matsgerðinni:

Sig verður einkum í fínefnaríkum (leir- eða syltkenndum) eða lífrænum jarðvegi (mó, mýri eða húmusríkum jarðvegi). Sig í jarðvegi verður vegna aukinnar virkrar spennu. Virk spenna eykst hins vegar vegna fergingar eða lækkunar grunnvatns. Þegar virk spenna eykst í jarðvegi svarar jarðvegurinn með því að minnkar (sic) rúmmál sitt. Ferlið er tímaháð og kallast jarðsig eða sig. Sigið er varanlegt, það er það gengur ekki til baka nema að mjög litlu leyti þó virk spenna lækki aftur. Tímaáhrifum sigsins má lýsa með logaritmisku falli, þ.e. það er mest í upphafi en síðan dregur hægt úr því og deyr út að lokum. Sig getur því varað töluvert lengi en hér skipta ýmsir þættir máli eins og jarðvegstegund og þykkt jarðlags. Ekki er óalgengt að sig standi yfir svo árum skipti.

Í botni Fossvogsdals er víða all þykk mýri sem er mynduð með aðfoki fínkornótts jarðvegs. Svörun slíks jarðvegs vegna hækkunar á virkri spennu er að jafnaði til þess að gera fljót en getur þó hæglega tekið nokkra mánuði eða jafnvel einhver ár. Á lóð fasteignar nr. 12 við Láland er augljóst að ekki hefur komið til neinnar nýlegrar fargaukningar og því eru ástæður nýlegs sigs augljóslega vegna lækkunar á grunnvatnsyfirborði á lóðinni.

Eins og áður hefur komið fram er sigið meira að norðanverðu innan lóðarinnar og bendir það til þess að ástæður þess séu fyrir norðan lóðarmörkin. Það er því engum vafa undirorpið að jarðvegsframkvæmdir vegna viðbyggingar fasteignarinnar nr. 10 við Láland sem hófust síðsumars 2005 hafi valdið siginu. Djúpur grunnur sem stendur opinn og dælt er vatni upp úr norðan við Láland 12 veldur óneitanlega lækkun á grunnvatnsyfirborði sem aftur veldur jarðsigi í fínefnaríkum jarðvegi í næsta nágrenni sínu. Það að jarðvatni, sem streymir að viðbyggingunni við Láland 10, er dælt úr hæðakóta um 2,5 m neðan yfirborðs yfir í frárennsliskerfi borgarinnar viðheldur lágri grunnvatnsstöðu í nágrenninu eftir að viðbyggingin er risin sem verður síðan til þess að sigið verður jafn mikið og raun ber vitni. Suðurendi viðbyggingarinnar sem hér er til umræðu er einungis í 8 metra fjarlægð frá lóðamörkum Lálands 12.

Stefnandi telji ekki óvarlegt að leggja til grundvallar, að framkvæmdir, sem stefndu stóðu fyrir á lóð sinni síðsumars 2005, séu eini orsakavaldur þess, að jarðvegurinn hafi lækkað í kringum íbúðarhús hans. Beint orsakasamband sé milli hinnar saknæmu háttsemi stefndu og tjóns stefnanda. Í raun taki matsmaður af öll tvímæli um þetta atriði í matsgerð sinni. Þar segi:

Jarðvegur hefur trúlega sigið umhverfis fasteignirnar á lóð nr. 12 við Láland í tengslum við byggingu hússins árið 1973 og síðar þegar bílskúr var byggður 1984, bæði vegna hugsanlegrar fergingar og grunnvatnslækkunar. Á þeim tíma sem liðinn er ætti sig af þessum örsökum að hafa hætt, þ.e. jafnvægi komist á milli þeirra virkra spenna sem ríkja í jarðveginum og burðargetu hans. Fram kom í samtali við eiganda fasteignar nr. 12 við Láland, H-kk-þf M-kk-þf, að fyllt hefði verið í lóðina eftir að húsið var tekið í notkun til að jafna jarðveg umhverfis húsið.

Sundurliðun bótafjárhæðar

Krafa stefnanda taki mið af kostnaði við lagfæringar vegna framkvæmda stefndu við Láland 10:

Þökur, af og á aftur kr. 102.000

Fylling undir gras og jöfnun kr. 80.000

Lyfting trjágróðurs kr. 8.000

Malarfylling undir hellur kr. 117.000

Hellur, af og á aftur kr. 495.000

Nýjar hellur kr. 6.500

Lagfæring á snjóbræðslu kr. 81.000

Brunnur/niðurfall (lagfæring) kr. 30.000

Jöfnun innkeyrslu að bílskúr kr. 60.000

Alls kr. 979.500

Umsjón og eftirlit kr. 97.950

Ófyrirséð kr. 146.925

SAMTALS kr. 1.224.375

Til stuðnings dómkröfu vísi stefnandi til ólögfestra meginreglna íslenzks skaðabótaréttar, einkum sakarreglunnar. Um dráttarvaxtakröfu vísist til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun við ákvörðun málskostnaðar vísi stefnandi til laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt og til þess, að lögmönnum sé skylt að innheimta virðisaukaskatt á málflutningsþóknun.

Málsástæður stefndu

Krafa stefndu um sýknu af kröfum stefnanda byggir á því, að þau telji, að ekki sé fyrir hendi bótaskylda af þeirra hálfu vegna sigs á lóð stefnanda.

Stefnandi byggi kröfur sínar á hendur stefndu á almennu skaðabótareglunni, eins og skýrlega komi fram í stefnu. Í henni felist, að stefnandi verði að sýna fram á, að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna ólögmætrar og saknæmrar háttsemi stefndu, og að tjón hans sé orsök og sennileg afleiðing af hinni saknæmu háttsemi.

Í þeim kafla stefnu stefnanda, þar sem hann kveði vera grundvöll undir skaðabótaskyldu, verði heldur ekki ráðið með góðu móti, hver sú háttsemi sé, sem stefnandi byggi á, að hafi verið ólögmæt og ekki sé í stefnunni að finna vísun til þeirrar réttarreglu, sem stefnandi byggi á, að stefndu hafi brotið, en stefndu hafni því að hafa brotið lög, eða sýnt af sér saknæma háttsemi, og með þeim hætti valdið jarðsigi á garði stefnanda, svo sem bótakrafa stefnanda byggi á.

Stefndu hafni því einnig, að þau hafi vitað, eða mátt vita, að framkvæmdir á lóð þeirra gætu leitt til jarðsigs í næsta nágrenni, enda séu þau ekki sérfróð á þessu sviði og höfðu nýlega fest kaup á umræddu húsi. Þeir hönnuðir og aðrir sérfræðingar, sem stefndu hafi átt samskipti við, sem og byggingaryfirvöld hjá Reykjavíkurborg, hafi ekkert slíkt nefnt við stefndu. Stefndu bendi einnig á, að það horfi einkennilega við, ef stefnandi hafi vitað af þessari hættu, en ekki varað þau við, og að auki hafi hann samþykkt umræddar framkvæmdir, áður en þær hófust. Miðað við þá staðreynd, að stefnandi hafi byggt hús sitt á árinu 1973 og bílskúr á árinu 1984 og hafi vegna þeirra framkvæmda þurft að bæta jarðvegi við lóð sína sökum jarðsigs, telji stefndu, að líklega hafi það aðeins verið stefnandi, sem hafi verið þessi hætta ljós.

Stefndu byggi á því, að miðað við lýsingar matsmanns á aðstæðum og undirlagi lóða í Fossvogsdalnum, sem sé mýri, sem mjög auðveldlega verði fyrir áhrifum vegna breytinga á virkri spennu í jarðveginum, s.s. vegna frosts, lækkunar á grunnvatni eða fergingar, þá séu það náttúrulegar aðstæður, sem stefnandi og aðrir, sem byggi á svæðinu, hafi kosið að undirgangast og búa við. Það gildi því væntanlega um lóð aðila þessa máls og annarra í Fossvogsdalnum að vænta megi, að lóðir þeirra sígi, verði breytingar á grunnvatnsstöðu, hvort sem sú breyting verði af mannavöldum eða öðrum ástæðum, s.s. vegna aukinnar byggðar, aukinnar skógræktar eða framræsingar. Eina úrræði, sem aðilar í Fossvogsdalnum virðist eiga til þess að losna undan sigi vegna náttúrulegra aðstæðna í dalnum, sé væntanlega það að skipta algerlega um jarðveg í garði sínum. Muni vera dæmi þess, að það hafi verið gert.

Stefndu byggi á því, að stefnandi, eins og aðrir, sem búi við þær aðstæður, sem eru í Fossvogsdalnum, verði að sæta því, að nágrannar hans nýti lóðir sínar í samræmi við heimildir í deiliskipulagi. Í því felist gagnkvæm réttindi og skyldur, sem stefnandi hafi samþykkt, er hann sótti um og tók við lóð sinni úr hendi Reykjavíkurborgar. Stækkun stefndu á húsi sínu hafi verið í samræmi við heimildir til nýtingar á lóðinni í deiliskipulagi og því heimil og nýting lóðarinnar lögmæt, og hafi stefndu fengið öll tilskilin leyfi til þeirrar framkvæmdar og farið að öllum tilskildum reglum við byggingu viðbyggingarinnar.

Stefndu byggi einnig á því, að framkvæmdir þeirra við stækkun á húsi þeirra hafi verið samþykktar fyrir fram af hálfu stefnanda, og því geti stefnandi þegar af þeirri ástæðu ekki átt kröfur á hendur stefndu vegna jarðsigsins og þá sérstaklega með vísan til þess, að hann telji sjálfur, að fyrir fram hafi mátt vera ljóst, að framkvæmdin gæti leitt til sigs. Þeirri vitneskju hafi hann búið yfir umfram stefndu í málinu.

Stefndu byggi einnig að því, að vatni hafi ekki verið dælt upp úr grunninum í meira mæli en við hafi verið að búast, og varanleg dæling í kringum hús stefndu sé með sama hætti og almennt tíðkist og stefnandi sjálfur viðhafi í kringum bílskúr sinn. Jarðvegsframkvæmdir af hálfu stefndu hafi staðið í mjög skamman tíma, og staðið hafi verið að framkvæmdum með eins góðum og vönduðum hætti og mögulegt var. Þannig hafi verið fyllt upp í grunninn jafnóðum í þá hæð, sem sökklar viðbyggingarinnar hafi átt að koma og þannig tryggt, að ekki ætti sér stað jarðvatnssöfnun í grunninum í meira mæli en óhjákvæmilegt væri. Hafi jarðvegsframkvæmdir aðeins staðið í eina viku, eða frá 30. ágúst til 5. september 2005. Stefndu telji þannig, að framkvæmd við jarðvegsskipti undir viðbyggingu þeirra hafi verið með bezta mögulega hætti, og því hafi hvorki verið um að ræða ólögmæta né saknæma háttsemi, svo sem stefnandi byggi á.

Fyrirkomulag við drenlögn stefndu í kringum viðbygginguna sé í samræmi við samþykktar teikningar og hafi sá hluti framkvæmdarinnar, sem og aðrir hlutar, verið tekinn út og samþykktur af byggingaryfirvöldum í Reykjavík. Fyrirkomulag við dren hjá stefndu sé með sambærilegum hætti og í öðrum húsum í hverfinu, þar sem sé kjallari, en í öllum slíkum húsum sé nauðsynlegt að dæla vatni úr brunni, sem það safnist í, til að koma því yfir í frárennsliskerfi borgarinnar. Þetta sé einfaldlega vegna þess, að drenlögn þessara húsa sé undir hæðinni á frárennslislögnum borgarinnar, og því geti vatn ekki runnið þar á milli án dælingar, sbr. hönnun á dskj. nr. 13.

Stefndu mótmæli einnig fjárhæð bótakröfur stefnanda, verði talið, að bótaskylda sé fyrir hendi. Bendi stefndu á, að í mati hins dómkvadda matsmanns sé ekki gerð grein fyrir því með skýrum hætti, hver hafi verið staðan, hæðarkvótinn á lóð stefnanda, áður en til kom sig vegna framkvæmda stefndu. Af lýsingu matsmanns á aðstæðum megi ráða, að það sé hlutskipti þeirra, sem búi ofan á mýri, að þola hreyfingu á jarðvegi og sig með árunum. Því sé viðbúið að bæta þurfi jarðvegi við garð stefnanda reglulega. Stefnandi upplýsi, að hann hafi bætt við jarðvegi í garð sinn, eftir að hann tók húsið í notkun, og þá væntanlega um árið 1974. Síðan séu liðin 36 ár, og því telji stefndu fullvíst, að nokkurra áhrifa sigs hafi gætt frá þeim tíma, auk þess sem matsmaður nefni sérstaklega, að bygging bílskúrs hafi líklega haft áhrif í þessa veru og valdið sigi á lóðinni. Fái stefnandi bætur, sem miði að því að færa lóð húss hans í það horf, sem hún eigi að vera í skv. teikningu, þ.e. réttan hæðarkóta, eins og hann hafi verið á árinu 1974, telji stefndu ekki ólíklegt, að með því fái stefnandi tjón sitt ofbætt, enda hafi þá ekki verið tekið tillit til sigs af öðrum ástæðum síðustu 36 árin. Af þeirri ástæðu telji stefndu að lækka verði kröfur stefnanda verulega, verði fallizt á bótaskyldu.

Stefndu telji einnig, að í því tilviki, að stefnanda verði viðurkenndur einhver réttur til bóta, sé ekki tilefni til þess að dæma dráttarvexti fyrr en í fyrsta lagi frá dómsuppsögu, sbr. 7. gr. og 9. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Um málskostnað vísist til 130. gr. laga um nr. 91/1191.

Málsástæður réttargæzlustefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf.

Réttargæzlustefndi, Tryggingamiðstöðin hf., kveður réttargæzlustefnda, M-kk-þf J. M-kk-þf, hafa verið byggingarstjóra við framangreindar byggingarframkvæmdir. Hann hafi keypt lögmælta starfsábyrgðartryggingu vegna þessa starfa síns hjá réttargæzlustefnda, Tryggingamiðstöðinni hf. Ábyrgð byggingarstjórans fari eftir því, sem mælt sé fyrir um í skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997, sbr. einkum 3. mgr. 51. gr. laganna.

Sú málsástæða, sem stefnandi byggi kröfur sínar á gagnvart stefndu, geti ekki leitt til ábyrgðar réttargæzlustefndu. Að öðru leyti verði heldur ekki séð af málatilbúnaði stefnanda, að tjón hans verði rakið til atvika, sem byggingarstjórinn geti borið ábyrgð á. Enn fremur sé ljóst af staðhæfingum stefndu í greinargerð þeirra, að þannig hafi verið staðið að byggingarframkvæmdunum, að byggingarstjórinn, réttargæzlustefndi M-kk-nf, geti ekki borið ábyrgð gagnvart þeim, jafnvel þótt þau verði dæmd til greiðslu bóta gagnvart stefnanda. Í réttargæzlustefnu séu heldur ekki færð fram nein rök fyrir því, að hið umdeilda tjón geti verið á ábyrgð byggingarstjórans.

Af gögnum málsins verði ekki annað ráðið en að við byggingarframkvæmdirnar hafi í einu og öllu verið farið eftir samþykktum uppdráttum og gildandi lögum og reglugerðum. Þá bendi heldur ekkert til annars en að þeir, sem komu að framkvæmdunum fyrir atbeina byggingarstjórans, réttargæzlustefnda M-kk-ef, hafi staðið að þeim með tæknilega og faglega fullnægjandi hætti. Sé því ósannað með öllu, að eitthvað hafi farið úrskeiðis við framkvæmdirnar, sem rakið verði til saknæmrar vanrækslu byggingarstjórans á skyldum sínum. Því geti ekki komið til þess, að réttargæzlustefndu verði gert að bæta tjón það, sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir, og hann krefjist bóta fyrir úr hendi stefndu í máli þessu.

Svo virðist sem náttúrulegar aðstæður á svæðinu, þ.e. neðst í Fossvogsdal, hafi einna helzt valdið því, að sig hafi orðið í lóð stefnanda, eins og raun beri vitni, vegna byggingarframkvæmdanna á nágrannalóðinni. Ekki verði heldur fram hjá því litið að ætla verði, að dæling jarðvatns úr lóð stefnanda eigi einnig talsverðan þátt í siginu.

Að frátöldum stefnanda sjálfum verði ekki séð, að aðrir hefðu átt að sjá fyrir jarðsig af völdum byggingarframkvæmdanna, nema þá einna helst hönnuðir framkvæmdanna, svo sem arkitektar og verkfræðingar, sem ákveðið hafi umfang uppgraftrarins og hvernig staðið skyldi að jarðvegsskiptunum. Verði að ætla, að þeir hönnuðir, sem hér hafi átt hlut að máli, hafi í krafti menntunar sinnar og verkþekkingar átt að gera sér grein fyrir mögulegu jarðsigi í næsta nágrenni við framkvæmdastaðinn og taka tillit til þess við hönnun verksins. Sé því nærtækast að ætla, að þeim hafi orðið á mistök í störfum sínum, sem leitt geti til bótaskyldu þeirra. Af þeim sökum hefði verið miklu nær að stefna þeim til réttargæzlu en byggingarstjóranum og vátryggjanda hans.

Málskostnaðarkröfur réttargæzlustefnda séu reistar á 129. gr. til 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en áherzla sé lögð á, að ekki verði betur séð en að réttargæzlustefnan sé að ófyrirsynju.

IV

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi sem og réttargæzlustefndi, M-kk-nf J-kk-nf M-kk-nf, og matsmaðurinn, S-kk-nf E-kk-nf prófessor í verkfræði.

Af matsgerð hins dómkvadda matsmanns kemur fram, og skýrði matsmaðurinn það jafnframt fyrir dómi, að jarðsig á lóð stefnanda verði að hans mati einungis rakið til framkvæmda stefndu á lóð sinni. Spurður, hvort honum hefði verið kunnugt um svipaðar framkvæmdir á svipuðum tíma á lóð við Láland 7, sem einnig er í nágrenni stefnanda, svaraði matsmaðurinn neitandi, en hann kvaðst hafa gengið um nágrennið, en ekki orðið var við neitt jarðrask, að frátöldum læk, sem var í um 30-40 metra fjarlægð, sem hann hefði metið svo, að hefði ekki haft þau áhrif á lóð stefnanda, sem fram kemur í matsgerð. Þá kom enn fremur fram, að honum hefði ekki verið kunnugt um, að stefnandi hefði bætt við jarðvegi á lóð sinni á árinu 2001, og spurður hvort það hefði getað haft áhrif á niðurstöðu hans, kvaðst hann sig þurfa að vita eitthvað meira um magn og þykkt jarðvegsbótanna.

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennu skaðabótareglunni, með því að stefndu hafi valdið honum tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti. Í stefnu er á því byggt, að hin meinta saknæma háttsemi felist í því, að stefndu hafi mátt vita, að sú framkvæmd, sem fólst í því að grafa 6 metra djúpan grunn niður á fastan botn lóðarinnar og dæla jarðvatni úr honum, eins og nánar er lýst í stefnu, hefði verið fallin til þess að valda jarðsigi í næsta nágrenni.

Það liggur fyrir, að stefndu fengu öll tilskilin leyfi fyrir framkvæmdunum og m.a. gaf stefnandi samþykki sitt fyrir þeim. Þá kom fram hjá stefnanda fyrir dómi, að honum var ljóst, að vænta hefði mátt verulegs jarðsigs vegna framkvæmda stefndu, en hann hafði sjálfur staðið í framkvæmdum við hús sitt nokkrum árum fyrr, og hefur hann að sögn að minnsta kosti í þrígang bætt jarðvegi í lóð sína vegna jarðvegssigs. Þá var stefnanda vel um það kunnugt, að jarðvegur á þessum stað er mjög rakur og því auknar líkur á töluverðu jarðsigi. Þrátt fyrir það samþykkt stefnandi framkvæmdir stefndu við viðbygginguna án athugasemda eða fyrirvara um bætur vegna hugsanlegs tjóns sem hann gæti orðið fyrir á lóð sinni vegna jarðrasksins, og nokkru seinna samþykkti hann einnig stækkun á viðbyggingunni án athugasemda.

Ekki liggur annað fyrir, en að staðið hafi verið að framkvæmdum á lóð stefndu á faglegan hátt, og hefur stefnandi ekki sýnt fram á eða gert sennilegt, að tjón hans verði rakið til saknæmis af hálfu stefndu við framkvæmdirnar, en ekki er fallizt á, að þær hafi verið saknæmar í sjálfu sér, enda þótt stefndu hefðu mátt gera sér grein fyrir því, að raskið gæti haft áhrif á jarðveg nærliggjandi lóðar stefnanda, og samþykkti stefnandi framkvæmdirnar athugasemdalaust í tvígang, svo sem að framan greinir, þrátt fyrir að hafa sannanlega búið að vitneskju um hugsanleg áhrif framkvæmdanna á lóð hans.

Þá hefur stefnandi ekki með neinum hætti sýnt fram á eða leitt að því líkur á hvern hátt framkvæmdir stefndu hafi verið ólögmætar, en tilvísun hans við munnlegan málflutning til 13. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998 var mótmælt af hálfu stefndu sem of seint fram kominni. Við þá tilvísun var reyndar ekki ljóst, á hvern hátt stefnandi teldi stefndu hafa brotið gegn ákvæðum greinarinnar og er það hvergi reifað í sóknargögnum málsins. Þá er ekki vísað í önnur lög eða reglugerðir í málatilbúnaði stefnanda, sem hafi verið brotin.

Með því að stefnandi hefur ekki uppi aðrar málsástæður en að framan greinir kröfum sínum til stuðnings, ber með vísan til framangreinds að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Með hliðsjón af þessari niðurstöðu ber að dæma stefnanda til að greiða stefndu málskostnað, sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn kr. 350.000.

Á hendur réttargæzlustefnda eru engar kröfur gerðar. Réttargæzlustefndi gerir hins vegar kröfu um málskostnað úr hendi réttargæzlustefnenda.

Með réttargæzlustefnu var réttargæzlustefndu gefinn kostur á að gæta réttar síns í máli þessu, án þess að kröfur væru gerðar á hendur þeim. Þykja ekki efni til að dæma réttargæzlustefndu málskostnað, af þeim sökum að þeir kusu að láta málið til sín taka.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, V-kk-nf R-kk-nf W-kk-nf og S-kvk-nf Ý-kvk-nf J-kvk-nf, eru sýkn af kröfum stefnanda, H-kk-ef M-kk-ef.

Stefnandi, H-kk-nf M-kk-nf, greiði stefndu, V-kk-þgf R-kk-þgf W-kk-þgf og S-kvk-þgf Ý-kvk-þgf J-kvk-þgf kr. 350.000 í málskostnað.

Hafnað er málskostnaðarkröfu réttargæzlustefnda, M-kk-ef J-kk-ef M-kk-ef á hendur réttargæzlustefnendum, V-kk-þgf R-kk-þgf W-x-x og S-kvk-þgf Ý-kvk-þgf J-kvk-þgf.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf