E-5450/2009

Mál þetta, sem dómtekið var þriðjudaginn 24. nóvember sl., er höfðað 16. apríl 2009.

Stefnandi er G-kk-nf K-kk-nf A-kk-nf, Smyrlahrauni 50, Hafnarfirði.

Stefndi er Pizza-Pizza ehf, Lóuhólum 2-6, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi gerir þær kröfur að stefndi verður dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.941.749 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 22.400 krónum frá 15. maí 2007 til 1. ágúst 2007, af 313.366 krónum frá 1. ágúst 2007 til 1. september 2007, af 604.332 krónum frá 1. september 2007 til 30. september 2007, af 650.783 krónum frá 30. september 2007 til 1. október 2007, af 941.749 krónum frá 1. október 2007 til 26. september 2008, af 1.941.749 krónum frá 26. september 2008 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Til vara er þess krafist að stefnukrafan verði lækkuð verulega.

Stefndi krefst í báðum tilvikum málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málavextir

Málavextir eru þeir að stefnandi starfaði á veitingastað stefnda, Domino's pizza, frá 13. maí 2004 og var hann aðstoðarverslunarstjóri eins útbús stefnda frá 1. janúar 2006. Þann 28. júní 2007 var stefnandi boðaður á fund með H-kvk-þgf F-kvk-þgf S-kvk-þgf starfsmannastjóra stefnda, H-kk-þgf S-kk-þgf rekstrarstjóra stefnda og Þ-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, sem sá um innra eftirlit. Á þessum fundi var stefnanda vikið fyrirvaralaust úr starfi. Stefnanda var skýrt frá því á fundinum að hann væri grunaður um að taka peninga úr kassa og dyldi það með því að kreditfæra pantanir á pizzum á móti þannig að kassauppgjör stefndi. Var stefnandi borinn sökum um þjófnað og hann tilgreindur sem ástæða brottvikningarinnar. Stefnandi kveður ásakanir forsvarsmanna stefnda hafa komið sér gjörsamlega í opna skjöldu og hafi hann strax vísað þeim á bug og óskað frekari útskýringa og rökstuðnings fyrir ásökununum. Samhliða uppsögninni var stefnanda tjáð að málið yrði kært til lögreglunnar. Í kjölfarið leitaði stefnandi til Eflingar-stéttarfélags til þess að leita réttar síns og mótmæla uppsögninni. Þjónustufulltrúi Eflingar-stéttarfélags setti sig í samband við stefnda til að afla upplýsinga um málið og fá afrit uppsagnarbréfs. Kom fram hjá stefnda að málið hefði verið kært til lögreglu og væri til meðferðar þar. Þar sem stefnandi fékk laun sín ekki greidd á uppsagnarfresti sendi Efling stefnda launakröfu, sbr. bréf dags. 28. ágúst 2007, þar sem gerð var krafa um greiðslu vangreiddra launa á uppsagnarfresti. Í kjölfarið barst svarbréf frá stefnda, dags. 3. september 2007, þar sem bent var á að meintur þjófnaður hefði verið kærður til lögreglunnar. Þar sem krafan var ekki greidd var hún sett í lögfræðiinnheimtu sbr. innheimtubréf dags. 17. október 2007. Í kjölfarið hafði stefndi samband við lögfræðing stefnanda og kvaðst ekki greiða kröfuna þar sem lögreglurannsókn væri í gangi. Með bréfi Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 1. febrúar 2008, var stefnda tilkynnt að ekki væri unnt að réttlæta áframhald lögreglurannsóknarinnar þar sem málið hefði ekki verið upplýst þrátt fyrir rannsókn. Í framhaldinu sendi lögmaður stefnanda stefnda bréf, dags. 26. ágúst 2008, þar sem krafa stefnanda um vangreidd laun o.fl. var ítrekuð auk þess sem gerð var miskabótakrafa vegna ólögmætrar meingerðar gegn persónu og æru stefnanda. Í kjölfarið óskaði stefndi eftir upplýsingum um málið. Í kjölfarið voru gögn málsins send stefnda. Engin viðbrögð urðu við kröfunni af hálfu stefnda og kveðst stefnandi því ekki eiga annarra kosta völ en að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefndi bendir á að stefnandi hafi fengið skriflega aðvörun í apríl 2007 fyrir að sinna ekki starfi sínu sem skyldi, er hann hafi fært sendingar á milli verslana án tilefnis. Í maí og júní 2007 hafi grunsemdir vaknað um hagræðingu uppgjöra og fjárdrátt í verslun stefnda við Garðatorg, þegar starfsmaður innra eftirlits fór yfir bakfærslur í uppgjöri sjóðsvélar. Það hafi vakið athygli starfsmanns innra eftirlits hversu margar bakfærslur voru gerðar á starfsstöð sem var tiltölulega umsvifalítil, því verslunin við Garðatorg var ein minnsta verslun stefnda og hafði að jafnaði aðeins einn starfsmann í afgreiðslu á hverri vakt.

Þær færslur úr tölvukerfinu sem hafi vakið sérstaka athygli voru bakfærslur dagana 5. og 22. júní 2007, en þær þóttu annars vegar háar og hins vegar margar.

Um eftirfarandi færslur hafi verið að ræða:

Dags. Upphæð Viðskiptavinur Pantað kl.

1. 05.06.07 7.640 M-kk-nf S-kk-nf

2. 22.06.07 2.345 Þ-kk-nf G-kk-nf 6:46 e.h.

3. 22.06.07 2.540 (4.330-1.790) Á-kk-nf H-kk-nf 7:01 e.h.

4. 22.06.07 3.290 S-kk-nf Ó-kk-nf 7:38 e.h.

5. 22.06.07 3.000

Samtals kr. 18.815

Stefnandi, sem þá var vaktstjóri, hafi verið eini starfsmaður verslunarinnar sem hafði aðgang að sjóðsvélinni og hafi ofangreindar bakfærslur verið gerðar með hans starfsmannanúmeri og persónulegu leyniorði. Allar bakfærslurnar sem gerðar voru þann 22. júní 2007 hafi einnig verið gerðar á sama tíma, milli kl. 11:28 – 11:29 e.h., eða á einni mínútu. Þetta hafi verið brot á starfsreglum stefnda, en gera eigi allar bakfærslur, þegar sala er dregin til baka, strax og í ljós kemur að viðskiptin muni ekki eiga sér stað. Einnig sé það starfsregla að senda tölvupóst á ákveðið tölvupóstfang hjá stefnda þegar pantanir eru ekki sóttar af viðskiptavini, og hafi stefnandi gert það í ofangreindum tilvikum.

Í samræmi við starfsreglur hafi starfsmaður innra eftirlits hringt í þá aðila sem skráðir voru fyrir kaupum á umræddum vörum. Allir viðmælendur hafi staðfest að hafa tekið við viðkomandi vöru, keypt vöruna og greitt fyrir hana uppsett verð. Hafi þá styrkst sá grunur að bakfærslurnar væru gerðar í þeim tilgangi að taka fé úr sjóðsvélinni. Í kjölfarið hafi viðbótarskiptimynt verið sett í sjóðsvélina þann 26. júní 2007, samtals 6.000 krónur. Við uppgjör sjóðsvélarinnar við lok dagsins hafi sú viðbótarskiptimynt ekki komið fram. Í öllum þessum tilvikum hafi aðeins einn aðili verið með aðgang að sjóðsvélinni, þ.e. stefnandi.

Þann 27. júní 2007 hafi verið haldinn fundur með stefnanda. Á þeim fundi sátu H-kvk-nf F-kvk-nf S-kvk-nf, þáverandi starfsmannastjóri stefnda, Þ-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, starfsmaður innra eftirlits stefnda og H-kk-nf S-kk-nf, þáverandi rekstrarstjóri stefnda. Að þeirra sögn hreyfði stefnandi engum mótmælum við spurningum um hvort hann væri að taka fjármuni úr sjóðsvélinni. Varðandi hagræðingu uppgjöra hafi hann borið fyrir sig að „allir gerðu þetta“. Stefnanda hafi í kjölfarið verið sagt upp störfum fyrirvaralaust og hafi stefnandi undirritað sértakt riftunarbréf á fundinum, þar sem ástæðum riftunar stefnda á ráðningarsamningi var lýst.

Rekstrarstjóri stefnanda, H-kk-nf S-kk-nf og starfsmaður innra eftirlits, Þ-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, hafi, þann 28. júní s.á., farið til lögreglunnar í Reykjavík og gefið skýrslu um að stefnandi væri grunaður um fjárdrátt í starfi.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Málsástæður stefnanda eru þær að annars vegar er gerð krafa um greiðslu vangreiddra launa á uppsagnarfresti auk orlofs- og desemberuppbóta. Byggir krafan á ákvæðum laga og kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús. Hins vegar er gerð krafa um greiðslu miskabóta vegna ólögmætrar meingerðar gegn persónu og æru stefnanda. Byggir krafan á ákvæði 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Vangreidd laun, orlof og uppbætur

Skaðabótakrafa - ígildi launa og orlofs á uppsagnarfresti

Gerð sé krafa um greiðslu skaðabóta er jafngildi vangreiddum launum á uppsagnarfresti. Þann 28. júní 2007 hafi stefnandi verið rekinn fyrirvaralaust og hann sakaður um að hafa stolið peningum úr kassa á veitingastað stefnda. Stefnandi hafi mótmælt ásökunum stefnda sem röngum og tilhæfulausum. Stefnda hafi ekki tekist að sanna á nokkurn hátt að meintur stuldur sé vegna athæfis stefnanda, þrátt fyrir kæru til lögreglu en lögreglurannsókn hafi verið felld niður. Hafi stefnandi verið ásakaður um alvarlegt brot en sú ásökun hafi ekki átt við nein rök að styðjast. Hafi því verið um ólögmæta fyrirvaralausa brottvikningu stefnanda að ræða og beri stefnda því að bæta stefnanda það tjón sem hann varð fyrir vegna brottvikningarinnar.

Samkvæmt kafla 13.1. í fyrrnefndum kjarasamningi hafi stefnandi átt þriggja mánaða uppsagnarfrest sem miðaðist við mánaðarmót. Þannig eigi stefnandi rétt til launa fyrir júlí-, ágúst- og septembermánuð 2007. Samkvæmt launaseðlum stefnanda hafi laun hans verið 866 krónur í dagvinnu og 1.386 krónur í yfirvinnu. Stefnandi hafi unnið vaktavinnu hjá stefnda og hafi vinnutími hans því verið breytilegur.

Skaðabótakrafa stefnanda miðist við greiðslu meðaltalslauna á mánuði samkvæmt launaseðlum miðað við starfstímabilið janúar til og með júní 2007. Samkvæmt launaseðlum stefnanda fyrir júnímánuð voru heildarlaun hans með orlofi á árinu 2007 1.745.795 krónur. Þannig hafi meðaltalslaun hans verið 290.966 krónur á mánuði (1.745.795 kr. / 6 mánuði = 290.966 kr.).

Orlofsuppbót

Gerð sé krafa um greiðslu orlofsuppbóta en samkvæmt launaseðlum stefnanda hafi hann hvorki fengið uppgerða orlofsuppbót vegna orlofsársins 2006 til 2007 né 2007 til 2008. Samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Eflingar stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, kafla 1.5. skuli starfsfólk, sem hafi áunnið sér fullan orlofsrétt með starfi hjá sama vinnuveitanda næstliðið orlofsár og er í starfi í síðustu viku apríl eða í fyrstu viku maí, við upphaf orlofstöku, eða eigi síðar en 15. ágúst, fá greidda sérstaka eingreiðslu, orlofsuppbót, 22.400 krónur á orlofsárinu sem hefjist 1. maí 2006 og 23.000 krónur á orlofsárinu sem hefjist 1. maí 2007. Láti starfsmaður af störfum vegna aldurs eða eftir 12 vikna samfellt starf á orlofsárinu, skuli hann við starfslok fá greidda orlofsuppbót vegna áunnins tíma m.v. starfshlutfall og starfstíma. Gerð sé krafa um fulla orlofsuppbót vegna orlofsársins 2006-2007. Á orlofsárinu 2007 til 2008 hafi stefnandi starfað í 20 vikur hjá stefnda.

Desemberuppbót

Gerð sé krafa um greiðslu áunninnar desemberuppbótar sem hafi átt að gera upp við stefnanda við starfslok hans hjá stefnda. Samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Eflingar stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, kafla 1.5. eigi stefnandi rétt til greiðslu desemberuppbótar. Starfsmenn sem hafi verið í fullu starfi allt árið í sama fyrirtæki og eru við störf í fyrirtækinu í síðustu viku nóvember eða í fyrstu viku desember skulu, eigi síðar en 15. desember ár hvert, fá greidda sérstaka eingreiðslu, desemberuppbót, 41.800 krónur árið 2007. Uppgjörstímabil sé almanaksárið en fullt ársstarf teljist í þessu sambandi 45 unnar vikur (1800 vinnustundir), eða meira, fyrir utan orlof. Starfsfólk með skemmri starfstíma skuli fá greitt hlutfallslega miðað við starfstíma sinn. Stefnandi hafi áunnið sér rétt til greiðslu desemberuppbótar miðað við 39 vikna starf.

Miskabætur

Gerð sé krafa um greiðslu miskabóta á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Eins og áður hafi komið fram hafi stefnandi fyrirvaralaust verið rekinn úr starfi hjá stefnda vegna gruns um þjófnað á veitingastað stefnda. Hafi málið verið kært til lögreglu. Í kjölfarið hafi stefnandi veið í algjörri óvissu um stöðu lögreglurannsóknarinnar í tæpa átta mánuði, eða allt þar til bréf lögregluembættisins, dags. 1. febrúar 2008, barst honum. Í bréfinu hafi komið fram að þrátt fyrir rannsókn lögreglu á málinu hafi það ekki verið upplýst svo að grundvöllur væri til þess að réttlæta áframhaldandi rannsókn þess og því væri rannsókninni hætt. Á þeim tíma er rannsókn lögreglunnar fór fram hafi aldrei verið haft samband við stefnanda vegna hennar og hafi hann ítrekað hringt í lögreglu til að fá vitneskju um stöðu málsins án þess að fá nokkrar skýringar né svör.

Þá skuli bent á að stefnandi hafi í raun aldrei fengið neina vitneskju um það á hverju ásakanir um hinn meinta þjófnað byggðust og hvers vegna þessum ásökunum var beint að honum. Stefndi hafi aldrei lagt fram haldbær gögn sem styðji ásakanir hans og hafi stefnanda aldrei verið veittar upplýsingar um framgang lögreglurannsóknarinnar. Þannig hafi aðgerðir nefndra forsvarsmanna stefnda gagnvart stefnanda, þ.e. hin ólögmæta uppsögn, tilhæfulaus þjófkenning og tilefnislaus kæra til lögreglu helgast af ómálefnalegum ástæðum. Það skuli ítrekað að hvorki á þeim tíma er umræddir atburðir áttu sér stað, né síðar, hafi stefndi getað stutt ásakanir sínar eða aðgerðir með fullnægjandi gögnum eða öðrum viðunandi upplýsingum. Stefndi hafi þannig ekki getað sýnt fram á að vitneskja um stuld úr kassa hafi örugglega tengst athöfnum stefnanda. Sjáist þetta hvað skýrast á aðgerðarleysi stefnda að sinna erindi stefnanda og þess að lögregla taldi ekki ástæðu til að aðhafast vegna kæru stefnda. Þannig þyki ljóst að stefndi hafi vitað eða mátt vita að umræddar ásakanir í garð stefnanda væru algjörlega tilefnislausar og einnig hvaða afleiðingar athafnir stefnda kynnu að hafa í för með sér fyrir stefnanda. Brottreksturinn hafi verið reistur á röngum ásökunum um að stefnandi hefði stolið og þannig misnotað aðstöðu sína á vinnustað stefnda. Slíkt spyrjist óhjákvæmilega út og hafi stefnandi orðið þess áþreifanlega var meðal þeirra sem hann umgekkst.

Með vísan til alls framangreinds verði að telja að stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti staðið að meingerð gegn persónu og æru stefnanda og beri á því bótaskyldu samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ástæður stefnda fyrir uppsögn stefnanda hafi verið ómálefnalegar, illa grundaðar og hafi byggst á gruni um stuld en ekki óyggjandi vitneskju. Þannig hafi nefndir forsvarsmenn stefnda valdið stefnanda verulegum miska og felist ófjárhagslegt tjón stefnanda einkum í ómældri og augljósri röskun á stöðu og högum hans, verulegum mannorðshnekki, ærumeiðingu og fordæmingu, sem hann hafi orðið fyrir vegna hinnar ólögmætu meingerðar stefnda og starfsmanna hans. Verði að telja að starfsmannastjóri og rekstrarstjóri stefnda hafi af ásetningi, eða a.m.k. af stórfelldu gáleysi, brotið gegn rétti stefnanda með fyrrgreindri háttsemi sinni. Sé á því byggt að stefndi beri ábyrgð á athöfnum starfsmanna sinna á grundvelli meginreglu skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð. Hæfilegar miskabætur til stefnanda vegna þessa séu taldar vera 1.000.000 króna enda sé miski hans samkvæmt öllu framangreindu verulegur og miskabótakrafa hans þannig hæfileg. Vísist hér einnig til dómafordæma að því er varðar kröfur um miskabætur vegna ólögmætrar brottvísunar úr vinnu.

Krafa stefnanda sundurliðast þannig:

Skaðabótakrafa - ígildi launa á uppsagnarfresti:

Júlí kr. 290.966

Ágúst kr. 290.966

September kr. 290.966

Samtals kr. 872.898

Orlofsuppbót

2006 kr. 22.400

2007 23.000 kr. / 45 vikur = 511 kr. * 20 vikur kr. 10.220

Samtals kr. 32.620

Desemberuppbót

2007 41.800 kr. / 45 vikur = 929 kr. * 39 vikur kr. 36.231

Miskabætur

1.000.000 kr. kr. 1.000.000

Samtals vangreitt kr. 1.941.749

Stefnandi hafi verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili er krafa hans stofnaðist. Að því er varðar kröfur um skaðabætur, þ.e. ígildi launa á uppsagnarfresti o.fl. er vísað til meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Vísast um réttindi hans aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla aðalkjarasamnings félagsins. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr., laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7., og 8.gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Byggt er á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum sé greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun sé jafnframt vísað til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann sé bókhaldsskyldur að lögum.

Að því er varðar miskabótakröfu stefnanda vísist til almennu skaðabótareglunnar og meginreglu skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð, auk ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993, einkum 26. gr. laganna sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Þá vísist einnig til ákvæða stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 um persónufrelsi og mannvernd, auk ákvæða almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um rangar sakargiftir.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Um upphafsdag dráttarvaxta, 25. september 2008, vísast til 9. gr. laga nr. 38/2001, en þá hafi mánauður verið liðinn frá því að bótakrafa var sett fram af hálfu stefnanda. Krafan um málskostnað styðst við XXl. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að kröfur stefnanda hafi hvorki stoð í lögum, kjarasamningi, ráðningarsamningi eða dómafordæmum. Atvik málsins sýni að stefnandi hafi með athöfnum sínum og háttsemi brotið gegn trúnaðar- og heiðarleikaskyldu ráðningarsamnings aðila. Þessi brot stefnanda á megin skyldum ráðningarsamnings aðila hafi heimilað stefnda að rifta ráðningarsamningi við stefnanda án fyrirvara.

Það eitt, að rannsókn máls á hendur stefnanda hafi verið felld niður rúmlega hálfu ári eftir starfslok hans hjá stefnda, breyti engu um lögmæti riftunarinnar og réttmæti starfsloka stefnanda á þeim tíma, sem þau fóru fram.

Í stefnu komi fram að stefndi, sem var kærði í málinu, hafi ekki verið kallaður til skýrslutöku vegna málsins. Lögregla hafi því lítið sem ekkert gert til að upplýsa um meintan fjárdrátt og málið er síðan fellt niður eftir lauslega skoðun lögreglu. Sakarmat í opinberum málum og einkamálum, s.s. skaðabótamálum, sé heldur ekki það sama vegna mismundi réttarfarslaga og sönnunarbyrði. Það að fyrrverandi starfsmaður stefnda hafi ekki verið ákærður í opinberu máli hafi enginn áhrif á það hvort riftun á ráðningarsamningi hans teljist hafa vera lögmæt eða ekki á þeim tíma sem hún var framkvæmd. Niðurfelling lögreglumáls, það rannsókn máls hafi verið hætt af lögreglu, veiti stefnanda ekki sjálfkrafa rétt til skaðabóta eins og ætla megi af málatilbúnaði stefnanda.

Sú málsástæða í stefnu að „kæran“ hafi verið röng fái ekki staðist efnislega. Grunsemdir forsvarsmanna stefnda, sem sé lögaðili, byggist á hlutrænum ástæðum og gögnum og færslum úr tölvukerfi, sem raktar séu í framlagðri lögregluskýrslu og tölvupóstsamskiptum. Frásögn og lýsing á atburðarásinni, sem leitt hafi til riftunar ráðningarsamnings við stefnanda og síðan kæru til lögreglu, byggi á eigin upplifun og vitnisburði fyrrverandi og núverandi samstarfsmanna stefnanda. Um vísvitandi ranga kæru lögaðilans, Pizza- Pizza, án nokkurs tilefnis eða ástæðu var því ekki að ræða, heldur hafi gögn málsins, sem unnin voru upp úr sölu- og kassauppgjöri og bakfærslum, einfaldlega bent til þess að refsiverð háttsemi hefði átt sér stað á vinnustað.

Böndin hafi beinst að stefnanda, vegna þess að hann var einn við störf við sjóðsvélina á þeim tíma sem kreditfærslurnar voru framkvæmdar, daganna 5. og 22. júní 2007, og þegar viðbótarskiptimynt hvarf úr sjóðsvélinni þann 26. júní 2007. Bakfærslurnar hafi allar verið gerðar með hans starfsmannanúmeri og persónulegu leyniorði og auk þess hafi hann sent tölvupóst til stefnda um viðkomandi bakfærslur. Viðskiptavinir hafi staðfest við starfsmann innra eftirlits stefnda að hafa sótt og greitt viðkomandi vörupantanir. Stefnandi hafi ekki komið fram með neinar haldbærar skýringar á umræddum kreditfærslum og hvers vegna sjóðsvélin stemmdi þrátt fyrir bakfærslur viðskipta sem þegar höfðu átt sér stað.

Lagaskilyrði skorti fyrir miskabótakröfu á hendur stefnda á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekkert ólögmætt hafi falist í því að stefndi óskaði eftir rannsókn lögreglu á grunsemdum starfsmanna sinna um fjárdrátt í fyrirtækinu. Í skýrslu fyrir lögreglu sé einungis að finna lýsingu á atburðarásinni, eins og yfirmenn stefnda höfðu sannreynt og sjálfir upplifað, og í skýrslunni komi skýrt fram að um meintan fjárdrátt sé að ræða hjá stefnda. Kæra stefnda til lögreglu hafi ekki komið í veg fyrir að stefnandi fengi annað sambærilegt starf hjá Krónunni í byrjun árs 2008. Stefndi beri enga ábyrgð á meintu atvinnuleysi eða hugsanlegu tekjuleysi stefnanda á uppsagnarfresti eða síðar.

Sú aðferð sem beitt var við fyrirvaralausa uppsögn stefnanda hafi hvorki verið niðurlægjandi né óeðlileg. Stefnandi hafi verið kallaður á fund með starfsmannastjóra, rekstrarstjóra og starfsmanni innra eftirlits, sem höfðu um nokkurt skeið fylgst með bakfærslum sem komu frá versluninni á Garðatorgi. Hafi honum verið gefið tækifæri til að tjá sig um grunsemdir stefnda og i hverju þær voru fólgnar. Á fundi með þremur vitnum hafi stefnandi beinlínis viðurkennt að hafa hagrætt uppgjörum með vísan til þess að “allir gerðu þetta”. Í kjölfar þessara skýringa hafi stefnanda verið vikið úr starfi.

Ástæður uppsagnarinnar hafi verið málefnalegar og byggst á rökstuddum grun um að stefnandi hefði fjarlægt fjármuni úr sjóðsvél og hagrætt uppgjörum svo þau stemmdu. Með þessum athöfnum sínum hafi stefnandi brotið gegn trúnaðar- og heiðarleikaskyldu ráðningarsamnings aðila.

Stefndi hafi ekkert forræði haft á málinu eftir að rannsóknarbeiðni hafði verið lögð fram. Rannsókn málsins hafi eftir það alfarið verið í höndum lögreglu, sem hafi tekið ákvörðun um að fella málið niður án þess að ræða við kærða né önnur vitni s..s viðskiptavini stefnda í málinu sem við sögu komu. Forráðamenn stefnda hafi hvorki tjáð sig opinberlega um málið né hindrað með nokkrum hætti að stefnandi fengi önnur störf. Hafi stefnandi orðið fyrir óþægindum eða fjártjóni vegna kærunnar þá sé það ekki á ábyrgð stefnda heldur stefnanda sjálfs.

Fullt tilefni hafi verið til að víkja stefnanda úr starfi fyrirvaralaust vegna grunsemda um alvarlegt refsivert brot, óheiðarleika- og trúnaðarbrots í starfi, en slík brot réttlæti riftun án áminningar. Samkvæmt starfsreglum(vinnureglum) stefnda og ráðningarsamningi, hafi borið að kæra slíkan grun til lögreglu til frekari rannsóknar.

Ennfremur hafi stefnandi brotið gegn starfsreglum stefnda með því að bakfæra pantanir sem höfðu þegar verið afhentar og greiddar. Sé um réttmætar bakfærslur að ræða er þess krafist í starfsreglum að þær séu gerðar strax í kjölfar þess að í ljós kemur að viðskiptin (salan) muni ekki eiga sér stað, en stefnandi bakfærði umræddar færslur við lok vinnudags. Í ráðningarsamningi stefnanda komi einnig fram að brot á ákvæðum í ráðningarsamningi, ákvæðum í starfsmannahaldbók sem og vinnureglum, geti varðað aðvörun og brottvísun úr starfi, sé um alvarlegt tilvik að ræða. Stefnandi hafði þann 30 apríl 2007, tæpum tveimur mánuðum fyrr, fengið skriflega aðvörun fyrir að sinna ekki starfi sínu sem skyldi. Rangar bakfærslur þegar greiddra pantana hafi því einnig tilefni til riftunar ráðningarsamnings af hálfu stefnda, með vísan til ofangreindrar áminningar.

Varakröfu sinni til stuðnings vísar stefnandi til þess að ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir því fjárhags- og miskatjóni, sem krafist sé bóta fyrir. Krafan sé vanreifuð. Fjárhæð miskabóta sé mótmælt sem allt of hárri. Sérstaklega sé mótmælt kröfu og útreikningi á dráttarvöxtum.

Um sumarið 2007 hafi verið skortur á vinnuafli á höfuðborgarsvæðinu og raunar á landinu öllu. Stefnanda beri skylda til þess að takmarka sitt tjón með því að sækja um önnur störf. Fjöldi starfa hafi verið í boði á þessu tímabili sem stefnandi krefst bóta fyrir.

Kröfu sína um málskostnað styður stefndi við 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi starfaði sem vaktstjóri hjá stefnda á starfstöð í Garðabæ. Hinn 27. júní 2007 var hann boðaður á fund með Þ-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf, sem sinnti innra eftirliti hjá stefnda, H-kk-þgf S-kk-þgf rekstrarstjóra og H-kvk-þgf F-kvk-þgf S-kvk-þgf starfsmannastjóra. Á þessum fundi var ráðningarsamningi við stefnanda rift og honum sagt upp störfum án fyrirvara. Var stefnanda afhent skjal sem allir aðilar undirrituðu og laut að riftingu á ráðningarsamningi hans.

Í skjalinu kemur fram að í maí hafi kviknað grunsemdir um að stefnandi væri að kreditfæra reikninga þrátt fyrir að viðskiptavinir hefðu greitt fyrir vöruna. Þá segir að í júnímánuði hefði verið fylgst með þeim kreditfærslum og uppgjörum sem stefnandi hafði gert og samkvæmt þeim gögnum væri hann sekur um þjófnað gagnvart fyrirtækinu. Þá eru í skjalinu tilgreindar nokkrar færslur sem ekki höfðu fengið staðist.

Í skjalinu er einnig vísað til vinnureglna stefnda og segir þar að starfsfólk sem verði uppvíst af þjófnaði gagnvart fyrirtækinu, viðskiptavinum eða starfsfólki þess verði rekið á staðnum og í öllum tilvikum kært til lögreglu. Eins og áður greinir varð sú raunin gagnvart stefnanda en rannsókn lögreglu var hætt 1. febrúar 2008 samkvæmt bréfi þar að lútandi.

Stefnandi viðurkenndi fyrir dómi að hafa kreditfært ákveðnar pantanir á umræddu tímabili. Hann bar að hann hefði fært þessar kreditfærslur til þess að laga stöðuna á kassanum þegar peninga vantaði í kassann. Bar hann að hann hefði séð þetta gert á öðrum stöðum hjá stefnda þar sem hann hafði unnið.

Samkvæmt framburði Þ-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef S-kk-ef þurfti starfsmaður, sem skráður var fyrir kassa, að nota sitt númer og lykilorð til þess að geta notað kassann. Fyrir liggur að umræddar kreditfærslur voru færðar við notkun á starfsmannanúmeri og persónulegu leyniorði stefnanda. Þá liggur fyrir, samkvæmt framburði Þ-kk-ef M-kk-ef, að staðfest hafði verið að umræddar pantanir, sem höfðu verið kreditfærðar, höfðu verið greiddar af þeim sem pantað höfðu pizzur hjá stefnda. Er í því sambandi einnig vísað til framburðar M-kk-ef S-kk-ef fyrir dóminum.

Þ-kk-nf M-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði haft þann starfa m.a. að fylgjast með kreditfærslum. Hann hafi tekið eftir því að kreditfærslur á starfsstöð stefnda í Garðabæ hafi verið óeðlilega miklar miðað við veltu. Þar sem upp hafi verið kominn rökstuddur grunur um að ekki væri allt með felldu á þessari starfsstöð stefnanda þá hafi hann í samráði við H-kk-þf og starfsmannastjóra komið fyrir 6.000 krónum í skiptimynt að morgni 26. júní 2007, en þann dag hafi stefnandi verið vaktstjóri og hafi einn haft aðgang að fjármunum. Þessar 6.000 krónur hafi ekki skilað sér í lokauppgjöri dagsins.

Stefnandi hefur engar haldbærar skýringar getað gefið á hvarfi þessara peninga úr kassa þegar hann var á vakt. Til þess að leyna því að peninga vantaði í kassa kreditfærði hann pantanir sem greitt hafði verið fyrir, eins og áður segir. Var hann sem vaktstjóri ábyrgur fyrir þessu fé sem hvarf. Telst brot hans vítavert og þykir réttlæta fyrirvaralausa brottvikningu hans úr starfi. Ber því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda um skaðabætur og miskabætur.

Stefnandi heldur því fram að hann hafi ekki fengið greidda orlofsuppbót vegna orlofsársins 2006 til 2007, 22.400 krónur, og vegna orlofsársins 2007 til 2008, 23.000 krónur. Gerir hann kröfu til þess að stefndi greiði honum þessar fjárhæðir. Þá krefst hann desemberuppbótar fyrir árið 2007 að fjárhæð 36.231 króna. Samtals nema þessar kröfur 68.851 krónu.

Stefndi gerir hvorki tölulegar né efnislegar athugasemdir við þessar kröfur stefnanda og verða þær því teknar til greina eins og þær eru fram settar.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Pizza pizza ehf., greiði stefnanda G-kk-þgf K-kk-þgf A-kk-þgf 68.851 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 22.400 krónum frá 15. maí 2007 til 1. ágúst 2007, en af 68.851 krónu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi skal vera sýkna af skaðabóta- og miskabótakröfu stefnanda.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf