E-2522/2019

Dómur

Mál þetta, sem þingfest var 18. desember 2019 og dómtekið 23. febrúar sl., var höfðað með stefnu, birtri 12. desember 2019.

Stefnandi er Moll Bauökologische Produkte GmbH, Rheintalstr. 3543, 68723, Svhwetzingen í Þýskalandi. Stefndi er Einar Ágústsson & Co ehf., kt. […], Dalvegi 16d, 201 Kópavogi.

Stefnandi gerir þá dómkröfu að stefndi greiði stefnanda skuld að fjárhæð 55.437.84 evrur (EUR) ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 35/2001 af 2.667,29 EUR frá 3. júlí 2018 til 15. júlí 2018 en af 5.617,04 EUR frá þeim degi til 18. júlí 2018 en af 19.131,43 EUR frá þeim degi til 1. ágúst 2018 en af 30.367,39 EUR frá þeim degi til 7. ágúst 2018 en af 33.529,39 EUR frá þeim degi til 22. ágúst og af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara gerir stefnandi kröfu um vexti að sömu fjárhæð með 8,21% ársvöxtum af 2.667,29 EUR frá 3. júlí 2028 til 15. júlí 2018 en af 5.617,04 EUR frá þeim degi til 18. júlí 2018 en af 19,131,43 EUR frá þeim degi til 1. ágúst 2018 en af 30.367,39 EUR frá þeim degi til 7. ágúst 2018 en af 33.529,39 EUR frá þeim degi til 22. ágúst og af 55.437,84 EUR frá þeim degi til greiðsludags allt að frádreginni innborgun þann 5. júní 2019 að fjárhæð 7.079,40 EUR. Séu eftirstöðvar reikninganna að frádreginni innborguninni 55.437.84 EUR.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

Þá er krafist málskostnaðar í báðum tilvikum.

Þann 29. janúar 2020 þingfesti stefndi gagnstefnu og gerði þær dómkröfur aðallega að gegnstefndi yrði dæmdur til að greiða gagnstefnanda skaðabætur vegna tjóns af völdum þeirrar ákvörðunar gagnstefnda að hafna því að selja gagnstefnanda vörur samkvæmt samningsskilmálum aðila á tímabilinu 8. ágúst 2018 til 31. desember 2018.

Til vara krefst gagnstefnandi þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda gagnstefnda gagnvart gagnstefnanda vegna tjóns af völdum þeirrar ákvörðunar gagnstefnda að hafna því að selja gagnstefnanda vörur samkvæmt samningsskilmálum aðila á tímabilinu 8. ágúst 2018 til 31. desember 2018.

Með bókun þann 27. maí 2020 gerði gagnstefnandi þá dómkröfu að aðalstefndi yrði dæmdur til að greiða gagnstefnanda 211.873.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. ágúst 2018 til 21. maí 2020 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Gagnstefndi krefst sýknu af öllum kröfum gagnstefnanda og málskostnaðar úr hendi gagnstefnanda að skaðlausu auk virðisaukaskatts.

Aðalmeðferð málsins fór fram þann 23. febrúar sl. og var málið dómtekið að málflutningi loknum.

Málsatvik.

Stefnandi er þýskt fyrirtæki sem starfar undir vörumerkinu pro clima og sérhæfir sig m.a. í þéttingarkerfum fyrir byggingar. Stefndi Einar Ágústsson & Co er heildverslun með byggingarvörur, verkfæri, efna og festingarvörur ýmiss konar sem seldar eru endursöluaðilum og verktökum um land allt, s.s. málmiðnaðarfyrirtækjum, jarðvinnslu og byggingarverktökum og stóriðjufyrirtækjum.

Aðilar áttu í samningaviðræðum á árinu 2017 og 2018 sem fólu í sér að stefndi tæki að sér að selja vörur fyrir stefnanda á Íslandi. Í tölvupósti frá stefnanda til stefnda þann 1. febrúar 2017 þakkar hann stefnda fyrir að heimsækja sölubás þeirra á Bau Munich sýningunni. Kvaðst stefnandi vera mjög til í að styðja stefnda við að útfæra þéttiefni þeirra, kerfi og vörur. Kvaðst stefnandi ekki vera með virkan söluaðila eða samstarfsaðila á Íslandi og lýsti hann áhuga sínum á að eiga í frekari viðræðum við stefnda.

Í tölvupósti frá 25. október 2017 frá stefnanda eru ræddir möguleikar á markaðssetningu þéttiefna frá stefnanda vegna veðurskilyrða á Íslandi. Þá kemur fram að þeir hafi rætt um að stefnandi væri að leita að einum samstarfsaðila í hverju landi fyrir sig. Lagði stefnandi til sem byrjunarsamsetningu fyrir stefnda nokkrar vörur fyrir þéttingu á timburþök og þéttiefni fyrir glugga. Kvaðst stefnandi senda stefnda kassa með sýnishornum af öllum vörunum og fræðsluefni. Þá segir að stefnandi hlakki til góðrar byrjunar og vel heppnaðs samstarfs við þá á Íslandi.

Í tölvupósti þann 27. mars 2018 kemur fram hjá stefnanda að hann vilji bæta Íslandi við á proclima.com heimasíðu stefnanda og segir að það væri frábært að geta listað stefnda þar sem samstarfsaðila þeirra og spurði hvort nota mætti upplýsingar stefnda um nafn, heimili og staðsetningu á heimasíðu stefnanda.

Í tölvupósti frá stefnda til stefnanda þann 19. júlí 2018 upplýsir nýskipaður framkvæmdastjóri stefnda stefnanda um að hann hafi orðið þess áskynja að fyrrverandi starfsmenn stefnda hafi með ólögmætum hætti notfært sér aðgang sinn til að komast yfir mikilvæg gögn, s.s. sölugögn, viðskiptaáætlanir, fjárhagsgögn og viðskiptamannalista ásamt upplýsingum um verð, framlegð og veltu og bendir á að þetta séu mjög alvarleg brot.

Í tölvupósti þann 19. júlí 2019 frá stefnanda til stefnda segir að stefnandi hafi rætt og farið yfir nálgun þeirra á íslenskum markaði. Þeir hafi ákveðið að vinna með öðrum innflutningsaðila frá 8. ágúst 2018 sem muni sjá um söluskipulag og markaðsmál svo að öll sala á Íslandi verði að fara í gegnum þá aðila. Þeir muni hafa samband við stefnda til að ræða nýja skilmála. Þá muni þeir taka endanlega ákvörðun og vonist til að þeim takist að „innvinkla“ stefna í nýja skipulagið.

Í tölvupósti milli aðila frá 6. til 13. ágúst 2018 kemur fram að stefnandi hafi móttekið pöntun frá stefnanda til að uppfylla pantanir vegna ágúst og september. Þá kveðst stefnandi vera með nokkra ógreidda reikninga sem hann býst við að verði greiddir næstu daga. Þá segir þann 13. september að tekin hafi verið ákvörðun um að hefja viðskipti við REDDER frá og með 8. ágúst sem nýjan innflutningsaðila á Íslandi. Frá þeim degi sé stefnandi með nýtt söluskipulag. Þá ræðir stefnandi um beiðni stefnda um að fá vörur til að geta klárað vinnu og afhendingar sem þegar væru komnar af stað hjá stefnda. Í tölvuskeytinu tekur stefnandi fram að stefndi skuldi stefnanda háar upphæðir og spyr hvenær þeir fái greiðslur. Óskar stefndi eftir því að halda reikningum opnum út september svo að hann geti uppfyllt þarfir viðskiptavina sinna. Þá segir stefndi að fyrst stefnandi hafi ákveðið einhliða að segja samningi aðila upp með svo stuttum fyrirvara væri stefndi útsettur fyrir kröfum viðskiptavina þeirra þar sem þeir næðu ekki að afhenda vörurnar. Ef þeir gætu komist að samkomulagi um það hvenær samningur þeirra rynni út ætti stefndi ekki að lenda í vandræðum með að ganga frá útistandandi pöntunum.

Í gögnum málsins liggur fyrir skjal sem gildir til 31. desember 2018 og ber yfirskriftina „pro clima skilmálar“ og aðilar byggja á. Segir þar um skilmála og afslætti að þegar keyptar séu heilar pakkaeiningar bjóðist eftirfarandi skilmálar varðandi dúka og límefni á gildandi verðlista. Afslættir byggist á andvirði heildarpöntunar og þegar um sé að ræða hluta úr pökkunareiningum (einungis í boði í tilviki límefna) þá lækki afsláttur af þeim reikningslið í 10%. Um flutninga segir að við allar afhendingar (dúka og límefni) umfram 1.500 EUR að pöntunarvirði sé flutningskostnaður greiddur (af sendanda). Ofan á allar afhendingar (dúka og límefni) undir 1.500 EUR að pöntunarandvirði leggist flutningskostnaður. Fylgibúnaður og gæðatryggingarafurðir flytjist sem viðbótarfarmur án flutningskostnaðar, annars bætist flutningskostnaður við.

Þá segir að gildandi nettólistaverð eigi við um fylgibúnað og gæðatryggingu. 3% aukaafsláttur sé af óblönduðum dúkavörubrettum eða af 50 límefnapakkningum (límefni, límbönd). 5% aukaafsláttur sé af óblönduðum lífefnavörubrettum (límefni, límbönd). Um greiðsluskilmála segir svo: „fyrstu 3 afhendingar, fyrirframgreiðsla 7 dagar 2% 14 daga greiðslufrestur.“ Þá segir að skilmálarnir gildi um dreifingu á Íslandi. Flutningstíma sé unnt að tilkynna eftir að pantanir berist og að lokum að allir afgreiðslufrestir og afhendingardagsetningar séu án ábyrgðar. Eigi afhending sér ekki stað innan tilgreinds frests (sendingar samkvæmt áætlun eða hraðsendingar) gildi ekki álagsgjöld. Almennir kaupskilmálar þeirra og skilyrði gildi alfarið.

Með matsbeiðni dagsettri 16. október 2018 óskaði aðalstefndi eftir því að dómkvaddur yrði matsmaður til að meta tjón aðalstefnda. Voru matsþolar E-kk-nf E-kk-nf, R-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf og Redder ehf. Matsgerð var lögð fram í dómsmáli þessu þann 21. apríl 2020. Var matsmaður dómkvaddur þann 7. desember 2018 að kröfu aðalstefnda í Héraðsdómi Reykjavíkur til að meta:

1) Hver sé heildarkostnaður matsbeiðanda af samningsgerð við pro clima, undirbúningi markaðssetningar og markaðssetningu á vörum frá pro clima hér á landi á árinu 2017.

2) Hver hafi verið heildarsala matsbeiðanda á vörum frá pro clima fyrstu sjö mánuði ársins 2018.

3) Hver hafi verið mánaðarleg EBITDA matsbeiðanda af þessari sölu á því tímabili.

4) Hver hafi verið mánaðarleg aukning EBITDA matsbeiðanda af þessari sölu á þess tímabili. 5) Hver hafi verið framreiknuð EBITDA matsbeiðanda af sölunni frá 1. ágúst 2018 til allrar framtíðar miðað við mánaðarlega EBITDA og mánaðarlega aukningu EBITDA fyrstu sjö mánuði ársins 2018, sbr. lið 3 og 4 að framan.

6) Hvert sé núvirði framreiknaðrar EBITDA samkvæmt lið 5 á föstu verðlagi miðað við 1. ágúst 2018.

Til að vinna matsgerðina fékk matsmaður beinan aðgang með starfsmanni inn í bókhaldskerfi og bókhaldsgögn matsbeiðanda eftir þörfum til að sannreyna upplýsingar sem matsbeiðandi lagði fram um rekstur sinn.

Þann 10. desember 2018 sendi aðalstefnandi aðalstefnda innheimtubréf og krafði hann um ógreidda reikninga. Með bréfi þann 17. desember s.á. hafnaði aðalstefndi kröfu aðalstefnanda og kvaðst eiga skaðabótakröfu á hendur aðalstefnanda til skuldajafnaðar.

Málsástæður og lagarök stefnanda í aðalsök.

Stefnandi er þýskt fyrirtæki sem starfar undir vörumerkinu pro clima og sérhæfir sig m.a. í þéttingarkerfum fyrir byggingar.

Byggir aðalstefnandi kröfu sína á vangoldnum reikningum frá árinu 2018 þannig:

Reikningur nr. 1171510, að fjárhæð 9.716,69 EUR með gjalddaga þann 3. júlí 2018

Reikningur nr. 1170728, að fjárhæð 2.949,75 EUR með gjalddaga þann 15. júlí 2018

Reikningur nr. 1172319, að fjárhæð 12.917,90 EUR með gjalddaga þann 18. júlí 2018

Reikningur nr. 1172320, að fjárhæð 596,49 EUR með gjalddaga þann 18. júlí 2018

Reikningur nr. 1173064, að fjárhæð 11.235,96 EUR með gjalddaga þann 1. ágúst 2018

Reikningur nr. 1173239, að fjárhæð 3.162,00 EUR með gjalddaga þann 7. ágúst 2018

Reikningur nr. 1173946, að fjárhæð 21.908,45 EUR með gjalddaga þann 22. ágúst 2018.

Allt að frádreginni innborgun inn á reikning nr. 1171510 þann 5. júní 2019 að fjárhæð 7.079,40 EUR. Eftirstöðvar reikninganna að frádreginni innborguninni séu 55.437,84 EUR sem er stefnufjárhæð máls þessa.

Innheimtuviðvörunum og innheimtubréfi lögmanns í heimalandi stefnda hafi verið svarað með bréfi lögmanns stefnda þann 17. desember 2018 þar sem greiðslu ofangreindra reikninga hafi verið hafnað. Af þeim sökum sé stefnanda nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu kröfunnar.

Stefnandi byggir kröfur sínar á framlögðum reikningum og samningi aðila. Með vísan til meginreglna samninga og kröfuréttar, um loforð og efndir fjárskuldbindinga, ber hinu stefnda félagi skilyrðislaus skylda til að greiða stefnanda kröfu sína. Um dráttarvaxtakröfu stefnanda sé vísað til III. kafla vaxtalaga, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laganna. Varakröfu um 8,12% ársvexti byggir stefnandi á þýskum dráttarvöxtum samkvæmt 288. gr., sbr. 247. gr., þýsku borgaralögbókarinnar BGB (þ. Bürgerliches Gesetzbuch). Kröfu um málskostnað úr hendi stefnda byggir stefnandi á 1. mgr. 129. gr. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt á málskostnað vísast til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Um varnarþing vísast til 1. mgr. 33. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda í aðalsök.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í málinu á því að hann eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gagnkrafa stefnda hafi stofnast og orðið gjaldkræf þegar hin skaðabótaskylda háttsemi stefnanda átti sér stað, í síðasta lagi hinn 8. ágúst 2018 þegar stefnandi sleit samningssambandi aðila með saknæmum og ólögmætum hætti.

Stefndi byggir á því að öll skilyrði skuldajafnaðar gagnkröfu hans við kröfur stefnanda séu fyrir hendi. Gagnkrafa stefnda sé gild og kröfur aðila sambærilegar að öllu leyti og hæfar til að mætast. Þá séu kröfur aðila jafnframt samrættar þar sem þær eigi rætur að rekja til sama löggernings og sömu atvika í lögskiptum aðila. Gagnkrafa stefnda á hendur stefnanda eigi stoð í hinni almennu sakarreglu bæði innan og utan samninga.

Stefndi byggir á því í fyrsta lagi að stefnandi hafi vanefnt samning aðila með saknæmum og ólögmætum hætti sem valdið hafi stefnda tjóni sem sé sennileg afleiðing þessara vanefnda. Það hafi stefnandi gert þegar hann hafnaði því frá og með 8. ágúst 2018 að selja stefnda vörur á kjörum gildandi samningsskilmála aðila þrátt fyrir að þeir hafi skýrlega kveðið á um að þeir skyldu halda gildi sínu til og með 31. desember sama ár. Stefnanda hafi verið eða mátt vera fyllilega ljóst út frá samskiptum aðila að stefndi reiddi sig á áframhaldandi aðgang að vörum frá stefnanda á þessum kjörum út þetta tímabil og að hann hefði reist áætlanir sínar og samninga við aðra viðsemjendur sína á þessari forsendu og myndi verða fyrir tjóni ef hún brygðist.

Höfnun stefnanda á því að virða samningsskilmála aðila hafi falið í sér saknæma og ólögmæta uppsögn eða riftun á samningssambandi aðila sem olli stefnda fyrirsjáanlegu tjóni. Á þessu tjóni stefnda beri stefnandi skaðabótaábyrgð á grundvelli sakarreglunnar innan samninga.

Stefndi byggir á því í öðru lagi að stefnandi hafi valdið stefnda tjóni með saknæmri og ólögmætri háttsemi utan samninga. Það hafi stefnandi gert með samningsgerð og viðskiptum við fyrrverandi starfsmenn stefnda og nýstofnað fyrirtæki þeirra þrátt fyrir grandsemi stefnanda um saknæma og ólögmæta háttsemi starfsmannanna sem hafi falist í þessum viðskiptum af þeirra hálfu. Stefnandi hafi þannig tekið þátt í saknæmri og ólögmætri háttsemi fyrrverandi starfsmanna stefnda og verið meðvaldur að því tjóni sem af henni hlaust.

Stefnanda hafi verið eða mátt vera fullkunnugt um hina saknæmu og ólögmætu háttsemi fyrrverandi starfsmanna stefnda sem hafi falist í því að stofna til viðskipta við stefnanda í eigin þágu á meðan þeir voru enn í starfi hjá stefnda, allt í brýnni andstöðu við trúnaðar og hollustuskyldur sínar og ákvæði ráðningarsamninga.

Framangreind þátttaka stefnanda í hinni saknæmu og ólögmætu háttsemi fyrrverandi starfsmanna stefnda hafi falið í sér skaðaverk sem olli stefnda tjóni sem stefnandi beri skaðabótaábyrgð á á grundvelli sakarreglunnar utan samninga án tillits til bótaábyrgðar stefnanda innan samninga sem einnig er til staðar.

Öll skilyrði skaðabótaábyrgðar stefnanda á grundvelli sakarreglunnar bæði innan og utan samninga séu uppfyllt. Þannig sé um að ræða fjártjón stefnda sem sé sennileg afleiðing saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnanda bæði innan samningssambands aðila og utan þess.

Tjón stefnda sé almennt fjártjón sem felist í afleiðingum hinnar skaðabótaskyldu háttsemi stefnanda fyrir rekstur stefnda. Nánar tiltekið felist tjón stefnda meðal annars í töpuðum tekjum og missi hagnaðar af sölu á vörum frá stefnanda til viðskiptavina stefnda, auknum kostnaði við að afla sambærilegra vara og viðskiptasambanda annars staðar frá, óendurkræfum kostnaði sem stefndi hefur lagt í við markaðssetningu á vörum stefnanda hér á landi og tjóni á viðskiptavild stefnda, meðal annars af völdum skyndilegs samdráttar í vöruframboði stefnda til viðskiptavina sinna. Stefndi muni undir rekstri málsins afla og leggja fram nánar sundurliðað mat dómkvadds matsmanns á framangreindu tjóni.

Samkvæmt framanröktu eigi stefndi kröfu á hendur stefnanda sem nemi fjárhæð framangreinds tjóns og sé skilyrðum skuldajafnaðar hennar við kröfu stefnanda fullnægt. Krafa stefnda hafi stofnast og fallið í gjalddaga þegar hin skaðabótaskylda háttsemi stefnanda átti sér stað, í síðasta lagi hinn 8. ágúst 2018. Stefndi byggir á því að fjárhæð kröfunnar sé umfram fjárhæð þeirra krafna sem stefnandi hafi beint að stefnda í málinu og muni færa sönnur á það undir rekstri málsins með matsgerð dómkvadds matsmanns.

Krafa stefnda beri vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá því tímamarki þegar hin skaðabótaskylda háttsemi stefnanda átti sér stað sem var í síðasta lagi hinn 8. ágúst 2018. Kröfu stefnanda um dráttarvexti sé mótmælt. Að því marki sem krafa stefnanda teljist bera dráttarvexti sé byggt á því með vísan til 2. ml. 9. gr. laga nr. 38/2001 að krafa stefnda skuli bera dráttarvexti í síðasta lagi frá sama tímamarki enda eiga kröfurnar rætur sínar að rekja til sömu atvika sem varða sama löggerning. Til vara sé byggt á því að krafa stefnda beri hvað sem öðru líði dráttarvexti frá og með þeim degi þegar matsgerð dómkvadds matsmanns var lögð fram.

Málsástæður og lagarök gagnstefnanda.

Gagnstefnandi byggir kröfur sínar í gagnsök á sömu málsástæðum og lagarökum og byggt sé á til stuðnings kröfu hans um sýknu í aðalsök og gerð sé grein fyrir í greinargerð í aðalsök. Vísist um þessar málsástæður og lagarök til þess sem þar komi fram. Þessum málsástæðum og lagarökum til viðbótar byggir gagnstefnandi á eftirfarandi í gagnsök:

Skilyrðum 2. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fyrir höfðun gagnsakar sé fullnægt. Kröfur gagnstefnanda í gagnsök séu samrættar kröfum gagnstefnda í aðalsök enda eiga þær rætur sínar að rekja til sömu atvika sem varði sama löggerning milli aðila. Þá sé aðalkrafa gagnstefnanda aðfararhæf fjárkrafa sem sé samkynja kröfu gagnstefnda í aðalsök.

Skilyrðum 3. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 sé jafnframt fullnægt. Aðalsök hafi verið þingfest fyrir dómi 19. desember 2019 og málinu þá frestað fram yfir jól og áramót til miðvikudagsins 29. janúar 2020. Þessi frestur, sem hafi verið lengri en fjórar vikur, hafi tekið mið af því að regluleg þinghöld við Héraðsdóm Reykjaness féllu niður yfir jól og áramót. Af þessum sökum verði ekki metið gagnstefnanda til vanrækslu þótt gagnsök hafi ekki verið höfðuð fyrr en með þingfestingu hennar þann dag. Ljóst sé að gagnstefndi hafi ekki orðið fyrir neinum réttarspjöllum af þessum sökum. Þá sé jafnframt ljóst að gagnsök er höfðuð innan fjögurra vikna þegar tekið hefur verið tillit til réttarhlés yfir jól og áramót og frídaga það tímabil.

Gagnstefnanda sé heimilt samkvæmt dlið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að krefjast bóta fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar. Gagnstefnandi muni við meðferð málsins afla og leggja fram mat dómkvadds matsmanns um fjárhæð þess tjóns sem gagnstefndi beri bótaábyrgð á. Gagnstefnandi muni samhliða framlagningu matsgerðarinnar laga fjárhæð aðalkröfu sinnar að niðurstöðu hennar að teknu tilliti til sýknukröfu í aðalsök sem reist sé á gagnkröfu til skuldajafnaðar.

Gagnstefnandi kveðst hafa lögvarða hagsmuni af varakröfu sinni um viðurkenningu skaðabótaskyldu gagnstefnda. Gagnstefnandi hafi með málatilbúnaði sínum, sem rakinn sé í greinargerð hans í aðalsök, leitt nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni af völdum skaðabótaskyldrar háttsemi gagnstefnda og í hverju það fólst. Þá gangi varakrafa gagnstefnanda skemur en aðfararhæf aðalkrafa hans og hafi gagnstefnandi því sjálfstæða lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar að frágenginni aðalkröfu sinni.

Málsástæður og lagarök gagnstefnda.

Gagnstefndi byggir á því að samningur aðila sem liggi fyrir í málinu kveði eingöngu á um það að gagnstefndi áskilji gagnstefnanda rétt til nánar tilgreindra afsláttarkjara ef viðskipti þeirra; vörukaup gagnstefnanda af gagnstefnda, fari yfir nánar tilgreinda fjárhæð.

Í þeim samningi komi ekkert fram um það að gagnstefndi skuldbindi sig til þess að selja gagnstefnanda nánar tilgreindar vörur á nánar tilgreindum kjörum og enn síður að slíku sé lofað til og með 31. desember ársins 2018. Hvergi sjái þess stað í samningsákvæðum eða samskiptum aðila að gagnstefndi hafi lofað gagnstefnanda að viðskipti þeirra í millum skyldu vara út árið 2018 eða að um væri að ræða einhvers konar samning um einkadreifingu til handa gagnstefnanda.

Af samskiptum aðila megi það eitt ráða að gagnstefndi hafi gefið til kynna að hann væri helst að leita að einum samstarfsaðila í hverju landi sem og að viðskiptasambandið við gagnstefnanda gæti þróast, og að viðskiptin gætu aukist eftir því sem fram yndi eins og tíðkanlegt sé að vonir samningsaðila standi til við upphaf samningssambands.

Í lok júlí 2018 hafi fyrirsvarsmaður gagnstefnda tilkynnt það til gagnstefnanda að hann hygðist ekki eiga frekari viðskipti við hann frá og með 8. ágúst 2018. Það hafi þó ekki verið að neinu leyti í andstöðu við samning aðila, sem hvergi hafi gert ráð fyrir einkarétti til handa gagnstefnanda eða loforði um að viðskipti skyldu vara út árið 2018. Gagnstefnandi hafi á hinn bóginn ekki greitt eftirstöðvar sjö vangoldinna reikninga á eindaga í júlí og ágúst 2018, samtals að höfuðstólsfjárhæð 55.437 evrur, og höfðaði gagnstefndi því mál það sem sé til umfjöllunar í aðalsök milli aðila.

Gagnstefndi hafnar því að hann geti einhverja ábyrgð borið gagnvart gagnstefnanda á háttsemi og/eða ætluðu trúnaðarbroti fyrrverandi starfsmanna gagnstefnanda. Um sé að ræða einstaklinga sem gagnstefndi beri enga ábyrgð á. Hafi og enda komið í ljós að gagnstefnandi hefur þegar höfðað mál á hendur umræddum einstaklingum og muni hafa verið óskað eftir mati dómkvaddra manna á tilteknum atriðum undir rekstri þess máls. Gagnstefndi eigi enga aðkomu að því máli og geti því ekki að neinu leyti orðið bundinn af niðurstöðu þess eins og nánar verður rakið.

Kröfum gagnstefnanda sé í heild sinni mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Byggt sé á því að allar málsástæður geti staðið við hlið hver annarrar. Gagnstefndi hafnar því að skilyrði sakarreglunnar séu fyrir hendi og að gagnstefnandi eigi kröfu um skaðabætur úr hendi gagnstefnda. Ósannað sé með öllu að gagnstefnandi hafi orðið fyrir tjóni sem gagnstefndi geti borið ábyrgð á. Gildi það hvort heldur sem vísað sé til skaðabótaskyldu innan samnings aðila eða utan. Þá liggi ekkert fyrir um það að hugsanlegur kostnaður, sem gagnstefnandi kunni að hafa stofnað til á grundvelli framtíðarvæntinga eða einhliða túlkunar á samskiptum aðila sem ekki eigi sér stoð í samningi aðila, sé þess eðlis að gagnstefndi geti nokkra ábyrgð borið á.

Verði því að sýkna gagnstefnda af kröfum gagnstefnanda. Gagnstefndi byggir á því að bótakröfur gagnstefnanda eigi ekki við nein rök að styðjast. Hvorki hafi verið sýnt fram á að gagnstefnandi hafi orðið fyrir tjóni né það gert sennilegt. Staðhæfingar um að tjón nemi að minnsta kosti þeirri fjárhæð sem krafist er í aðalsök segi ekkert. Slíkar fullyrðingar og áskilnaður um að matsgerðar verði aflað í öðru máli sem rekið sé fyrir dómstólum geta að mati gagnstefnda ekki nægt til þess að tilvist tjóns eða umfang teljist sannað. Þá sé því með öllu mótmælt að skilyrði ætlaðs skuldajafnaðar hafi verið fyrir hendi þegar honum á að hafa verið lýst yfir enda á því byggt að óheimilt hafi verið og sé enn að skuldajafna samningsbundinni greiðslu við skaðabótakröfu, sem ekki hafði enn verið aflað neinna sönnunargagna um.

Gagnstefndi byggir kröfu um sýknu á kröfum í gagnstefnu fyrir það fyrsta á því að það grundvallarskilyrði bótaábyrgðar um saknæmi eða ólögmæti innan samninga sé ekki fyrir hendi þar eð hann hafi ekki vanefnt samning aðila. Af því leiði að allt ósannað tjón gagnstefnanda geti ekki verið að rekja til vanefnda og þaðan af síður að slíkt meint tjón sé sennileg afleiðing háttsemi gagnstefnda. Gagnstefndi hafnar þannig með öllu fullyrðingum gagnstefnanda um að hann hafi á einhvern hátt vanefnt samning við gagnstefnanda. Líkt og framan greini fól samningur aðila eingöngu í sér að ef kæmi til viðskipta á árinu 2018 skyldi gagnstefnandi eiga rétt til nánar tilgreindra afsláttarkjara ef viðskiptin færu yfir nánar tilgreinda fjárhæð. Þrátt fyrir að í samskiptum aðila hafi gagnstefndi bent gagnstefnanda á að hann vildi aðeins hafa einn söluaðila í hverju landi hafi það ekki falið í sér neins konar loforð um einkadreifingarsamning gagnstefnanda til handa. Annað sé ósannað. Af framangreindu leiði að gagnstefndi hafi ekki vanefnt samning aðila að neinu leyti og skilyrði sakarreglunnar innan samninga því ekki fyrir hendi. Bent sé á að gagnstefndi hafi ekki gert einkadreifingarsamning eða annað í þá veruna við neinn aðila hér á landi.

Grundvallarskilyrði bótaábyrgðar um saknæmi eða ólögmæti sé ekki uppfyllt. Gagnstefndi hafnaði frekari viðskiptum við gagnstefnanda en það sé hvorki ólögmætt né saknæmt. Fái það hvorki stoð í lögum eða samningi aðila. Þannig liggi ekkert fyrir um það í gögnum málsins að gagnstefndi hafi valdið gagnstefnanda tjóni með saknæmri og ólögmætri háttsemi utan samninga. Gagnstefndi áréttar sérstaklega að ætluð ólögmæt hegðun þriðja aðila sem ekki eiga aðild að þessu máli geti nokkru breytt um meinta ábyrgð gagnstefnda eða niðurstöðu í máli þessu að öðru leyti. Þar að auki hafi gagnstefnandi ekki sýnt fram á að hafa orðið fyrir tjóni eða að hann hafi takmarkað hið ætlaða tjón með nokkrum hætti.

Loks vísar gagnstefndi til þess að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á neitt tjón fyrir utan þá staðreynd sem að framan greinir, að með öllu er ósannað að neitt slíkt tjón megi rekja til háttsemi gagnstefnda eða atvika sem hann geti borið ábyrgð á. Tilvist hins meinta tjóns gagnstefnanda er einfaldlega með öllu ósannað sem og umfang þess. Gagnstefnandi mun hafa rökstutt það með vísan til tapaðra tekna og missis vænts hagnaðar af sölu á vörum, auk þess sem borið hafi verið við auknum kostnaði við að afla sambærilegra vara og viðskiptasambanda annars staðar frá og loks óendurkræfum kostnaði sem gagnstefnandi eigi að hafa lagt í við markaðssetningu á vörum gagnstefnda á Íslandi og tjóni á viðskiptavild gagnstefnanda. Tilvist þessa meinta tjóns sé fyrir það fyrsta með öllu hafnað sem ósannaðri með öllu. Gagnstefnandi réði að öllu leyti sjálfur hvaða kostnaðar hann stofnaði til á meðan samningssamband aðila stóð sem og endranær. Gagnstefndi byggir á því að gagnstefnanda hafi verið og mátt vera fullljóst að hann hefði ekki einkadreifingarsamning á vörum gagnstefnda. Honum hafi á hinn bóginn verið í lófa lagið að koma slíkri ósk á framfæri og einfaldlega gera kröfu um að slíkur einkadreifingarsamningur lægi fyrir áður en hann miðaði allar viðskiptaáætlanir við að viðskipti aðila myndu halda áfram líkt og ætla megi að haldið sé fram af hálfu gagnstefnanda. Ekkert sé fram komið sem rennir stoðum undir annað en að gagnstefnanda hafi mátt vera fullljós sú áhætta, sem hann kunni að hafa tekið, er hann gerði ráðstafanir líkt og um einkadreifingarsamning væri að ræða þrátt fyrir að ekkert lægi fyrir um það að slíkur samningur hefði komist á milli aðila.

Annað frumskilyrði skaðabótaábyrgðar, að tjón liggi fyrir, sé einfaldlega ekki uppfyllt í tilviki gagnstefnanda. Þannig sé meint tjón sem gagnstefnandi staðhæfi að hann hafi orðið fyrir með öllu ósannað en svo virðist vera að umfang þess meinta tjóns hyggist gagnstefnandi,,staðreyna“ með matsgerð sem hann muni afla en gagnstefndi hefur enga aðkomu haft að. Líkt og fyrr greinir var gagnstefnda ekki gefinn kostur á því að koma að sjónarmiðum sínum eða gæta hagsmuna sinna að neinu leyti í umræddu matsmáli sem gagnstefnandi muni hafa höfðað. Gagnstefndi hafnar því með öllu að niðurstöður slíkrar matsgerðar geti haft nokkurt sönnunargildi gagnvart honum í máli þessu, hvort heldur sé um að ræða tilvist tjóns eða umfang.

Loks sé á því er byggt að gagnstefnandi hafi ekki með nokkru móti gert tilraun til að takmarka ætlað tjón sitt með hæfilegum aðgerðum. Ekkert liggi fyrir um að gagnstefnandi hafi gert nokkuð til að draga úr neinu því tjóni sem hann haldi fram að hlotist hafi af viðskiptum við gagnstefnda. Þvert á móti lýsi gagnstefnandi því, að því er virðist til stuðnings kröfum sínum, hvernig hann ákvað að haga aðgerðum sínum, án þess að hafa fullnægjandi tilefni til. Verði komist að því að gagnstefndi geti á einhvern hátt borið ábyrgð gagnvart gagnstefnanda byggir gagnstefndi á því að lækka beri bætur vegna þeirrar vanrækslu af hálfu gagnstefnanda og aðgerða og óþarfa fjárútláta sem hann geti einn borið ábyrgð á.

Gagnstefndi mótmælir því loks að skilyrði skuldajafnaðar séu fyrir hendi. Meint krafa gagnstefnanda sé ekki samrætt kröfu stefnanda í aðalsök. Krafan, sem ekki sé staðreynd, sé ekki orðin til og því ekki gjaldfallin. Kröfur aðila séu því ekki að neinu leyti hæfar til að mætast. Þá geti aðalkrafa í gagnsök tæpast orðið aðfararhæf eins og hún sé fram sett. Sem fyrr greini hafi hvorki verið staðreynt að gagnstefnandi hafi orðið fyrir tjóni né umfang hins meinta tjóns, eðli málsins samkvæmt. Af því leiði að krafa gagnstefnanda uppfylli ekki það grundvallarskilyrði skuldajafnaðar að sýnt sé fram á að til staðar sé gild krafa á hendur gagnstefnda sem sé svo skýr og ótvíræð að unnt sé að neyta skuldajafnaðar. Gagnstefndi byggir á því að ekkert þeirra skilyrða sem fyrir hendi þurfi að vera til þess að unnt sé að lýsa yfir skuldajöfnuði hafi verið fyrir hendi í máli þessu, hvorki fyrr né síðar.

Skýrslur fyrir dómi.

G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, gaf skýrslu fyrir dóminum og verður vitnað til framburðar hans eftir því sem þörf þykir.

Forsendur og niðurstaða.

Ágreiningslaust er að stefnandi og stefndi áttu í viðskiptasambandi á árinu 2018. Seldi stefnandi stefnda vörur með samningi um tilgreindan afsátt á einstökum vörum. Í júlí 2018 tilkynnti stefnandi stefnda um að hann hefði ákveðið að fá annan aðila á Íslandi til að sjá um markaðssetningu á vörum sínum og sölu. Má sjá af tölvupóstsamskiptum þeirra að stefndi vildi alla vega fá vörur frá stefnanda svo að hann gæti staðið við pantanir og afhent það sem þegar var búið að panta hjá stefnda hér á landi.

Ágreiningur í máli þessu snýst um það hvort aðalstefnandi hafi rift samningssambandi aðila einhliða og með því valdið aðalstefnda fjárhagslegu tjóni. Gerir gagnstefnandi skaðabótakröfu á hendur gagnstefnda vegna slita á samningi aðila og byggir gagnkröfuna á niðurstöðum matsgerðar sem lögð var fram í málinu þann 21. apríl 2020, tveimur mánuðum eftir að gagnstefndi lagði fram greinargerð sína.

Skal fyrst leyst úr skaðabótakröfu gagnstefnanda áður en leyst er úr kröfu aðalstefnanda.

Gagnstefnandi fékk dómkvaddan matsmann þann 7. desember 2018 í máli sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur og voru matsþolar fyrrverandi starfsmenn gagnstefnda, E-kk-nf E-kk-nf og R-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf, ásamt einkahlutafélagi þeirra, Redder ehf. Í matsbeiðninni segir að matsþolar hafi verið starfsmenn gagnstefnanda en R-kk-nf B-kk-nf hafi sagt starfi sínu lausu 29. maí 2018 sem framkvæmdastjóri félagsins og óskað eftir því að láta af störfum þá þegar og E-kk-nf E-kk-nf hafi sagt upp starfi sínu hjá félaginu með tilkynningu 29. júní 2018. Þá segir í matsbeiðninni að matsbeiðandi hafi rökstudda ástæðu til að ætla að matsþolar hafi hagnýtt sér trúnaðarupplýsingar og viðskiptaleyndarmál úr starfsemi matsbeiðanda sem þeir hafi haft aðgang að sem framkvæmdastjóri annars vegar og framkvæmdastjóri sölusviðs hins vegar við stofnun einkahlutafélagsins Redder ehf. Það sem matsbeiðandi kvaðst ætla að sanna með matinu er að hann teldi að framangreind háttsemi matsþola hafi verið saknæm og ólögmæt háttsemi og að matsþolar hafi með henni bakað matsbeiðanda tjón sem felist m.a. í missi hagnaðar af umboðssölu pro clima þéttiefnis hér á landi. Þá taldi matsbeiðandi ljóst að matsþolar hafi jafnframt auðgast á hans kostnað með óréttmætum hætti sem nemi ávinningi þeirra af hagnaði Redder ehf. af umboðssölu pro clima þéttiefnis hér á landi. Í því skyni að staðreyna atvik að baki bótakröfum/endurgreiðslukröfum hans á hendur matsþola vegna þessarar háttsemi telji matsbeiðandi nauðsynlegt að afla mats á þeim hagnaði sem hann taldi sig hafa orðið af vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi matsþola og /eða óréttmætri auðgun matsþola á kostnað matsbeiðanda. Með matinu hugðist matsbeiðandi sýna fram á umfang tjónsins og/eða hinnar óréttmætu auðgunar.

Gagnstefndi hafnar skaðabótakröfu gagnstefnanda og byggir á því að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á með óyggjandi hætti hvert tjón hans sé og á hverju það byggist. Mótmælir gagnstefndi þeirri matsgerð sem gagnstefnandi byggir á en hún sýni á engan hátt hvort og þá hvaða tjóni gagnstefnandi hafi orðið fyrir og gagnstefndi beri ábyrgð á.

Eins og rakið er að framan átti gagnstefndi enga aðild að umræddri matsbeiðni né matsgerð. Er matsbeiðninni eingöngu beint gegn matsþolum, fyrrverandi starfsmönnum gagnstefnanda, og getur matsgerðin þar af leiðandi ekki haft nein réttaráhrif né sönnunargildi varðandi kröfu gagnstefnanda á hendur gagnstefnda enda var tilgangur matsbeiðninnar að sýna fram á meint tjón sem matsþolar, fyrrverandi starfsmenn gagnstefnanda, hafi átt að valda félaginu. Við matsgerðina átti stefnandi ekki möguleika á að koma að athugasemdum eða gæta hagsmuna sinna. Getur matsgerðin því ekki verið grundvöllur skaðabótakröfu gagnstefnanda á hendur gagnstefnda. Engin önnur gögn hafa verið lögð fram sem sýnt geti fram á að gagnstefnandi eigi gagnkröfu til skuldajöfnunar á hendur gagnstefnanda. Vegna þessarar vanreifunar á gagnkröfunni hefur gagnstefnandi ekki sýnt fram á að hann eigi gilda kröfu á hendur gagnstefnda sem sé svo skýr og ótvíræð að hann geti neytt skuldajöfnunar við gagnstefnda. Er gagnkrafa gagnstefnanda svo vanreifuð að þessu leyti að vísa ber henni frá dómi, bæði aðal og varakröfu. Að þessari niðurstöðu fenginni er ekki tilefni til að fjalla um aðrar málsástæður gagnstefnanda í gagnsök.

Í gögnum málsins liggur fyrir skjal sem ber yfirskriftina pro clima skilmálar. Af því skjali verður ekki annað ráðið en að við ákveðin magnkaup skuldbindi aðalstefnandi sig til að veita tiltekinn afslátt vegna vörukaupa aðalstefnda. Ekki er ágreiningur um að sá afsláttur hafi ekki verið veittur. Í þessu skjali er ekki að finna neina skuldbindingu af hálfu aðalstefnanda til að selja eingöngu aðalstefnda vörur sínar á Íslandi þótt aðalstefndi hafi haft væntingar til þess. Þá liggur fyrir í gögnum málsins að aðalstefnandi tilkynnti aðalstefnda í tölvuskeyti þann 19. júlí 2018 að stefnandi myndi finna nýjan viðskiptafélaga til að þróa markaðinn á Íslandi frá 8. ágúst s.á. Ekki er að finna í gögnum málsins að um brot á samningi aðila hafi verið að ræða þannig að aðalstefnandi hafi bakað sér bótaskyldu gagnvart aðalstefnda.

Dómkrafa aðalstefnanda byggist á sjö reikningum útgefnum frá 5. júní 2018 til og með 25. júlí 2018. Er ekki ágreiningur um fjárhæð þeirra.

Eru fimm af þeim reikningum gefnir út áður en aðalstefnandi tilkynnir aðalstefnda að hann ætli að snúa sér til annarra viðskiptafélaga. Í bréfi aðalstefnda þann 17. desember 2018 er gefin sú skýring á greiðsludrættinum að aðalstefnandi hafi valdið aðalstefna tjóni með því að semja við annan aðila um umboðsviðskipti þvert gegn ákvæðum þágildandi samnings aðila. Að auki kvað fyrirsvarsmaður aðalstefnda fyrir dóminum að hann ætlaði að greiða reikningana ef aðalstefnandi samþykkti að selja aðalstefnda vörur áfram. Var greiðsluloforð aðalstefnda því skilyrt. Sú skýring aðalstefnda í desember 2018 að hann ætti gagnkröfu á hendur aðalstefnanda og sú skýring hans fyrir dóminum, sem einnig má sjá í gögnum málsins, að hann skuli greiða að ákveðnum skilyrðum uppfylltum, á ekki við rök að styðjast. Þá liggur ekki fyrir í málinu neinn annar samningur um viðskipti aðila en er rakinn hér að framan um afslætti. Þrátt fyrir að aðalstefndi hafi haft von til þess að viðskiptasamband aðila myndi halda áfram, var enginn skriflegur samningur gerður um þau viðskipti né nein loforð gefin um áframhaldandi viðskipti af hálfu aðalstefnanda. Ber aðalstefndi sönnunarbyrðina fyrir því að svo hafi verið.

Aðalstefndi hefur ekki sýnt fram á að reikningar aðalstefnanda, sem aðalstefndi er krafinn um í máli þessu, séu ekki réttir né er ágreiningur um fjárhæðir þeirra.

Dráttarvaxtakrafa aðalstefnanda byggist á eindaga reikninganna en eindagi var 28 dögum eftir útgáfu reikninganna. Hefur því ekki verið mótmælt.

Með vísan til þessa verður dómkrafa stefnanda tekin til greina eins og segir í dómsorði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð.

Aðalstefndi, Einar Ágústsson og Co ehf., greiði aðalstefnanda, Moll Bauökologische Produkte GmbH, 55.437.84 EUR ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 35/2001 af 2.667,29 EUR frá 3. júlí 2018 til 15. júlí 2018 en af 5.617,04 EUR frá þeim degi til 18. júlí 2018 en af 19.131,43 EUR frá þeim degi til 1. ágúst 2018 en af 30.367,39 EUR frá þeim degi til 7. ágúst 2018 en af 33.529,39 EUR frá þeim degi til 22. ágúst og af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfu gagnstefnanda, Einars Ágústssonar & Co ehf., á hendur gagnstefnda, Moll Bauökologische Produkte GmbH, er vísað frá dómi.

Aðalstefndi greiði aðalstefnanda 1.300.000 krónur í málskostnað. áframhaldandi viðskipti af hálfu aðalstefnanda. Ber aðalstefndi sönnunarbyrðina fyrir því að svo hafi verið.

Aðalstefndi hefur ekki sýnt fram á að reikningar aðalstefnanda, sem aðalstefndi er krafinn um í máli þessu, séu ekki réttir né er ágreiningur um fjárhæðir þeirra.

Dráttarvaxtakrafa aðalstefnanda byggist á eindaga reikninganna en eindagi var 28 dögum eftir útgáfu reikninganna. Hefur því ekki verið mótmælt.

Með vísan til þessa verður dómkrafa stefnanda tekin til greina eins og segir í dómsorði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð.

Aðalstefndi, Einar Ágústsson og Co ehf., greiði aðalstefnanda, Moll Bauökologische Produkte GmbH, 55.437.84 EUR ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 35/2001 af 2.667,29 EUR frá 3. júlí 2018 til 15. júlí 2018 en af 5.617,04 EUR frá þeim degi til 18. júlí 2018 en af 19.131,43 EUR frá þeim degi til 1. ágúst 2018 en af 30.367,39 EUR frá þeim degi til 7. ágúst 2018 en af 33.529,39 EUR frá þeim degi til 22. ágúst og af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfu gagnstefnanda, Einars Ágústssonar & Co ehf., á hendur gagnstefnda, Moll Bauökologische Produkte GmbH, er vísað frá dómi.

Aðalstefndi greiði aðalstefnanda 1.300.000 krónur í málskostnað.