E-362/2022

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Mál þetta, sem dómtekið var 26. október sl., er höfðað með stefnu birtri 7. september 2022, af Grjóteyri 1 ehf., kt. [...], [...], 600 Akureyri, á hendur S-kk-þgf J-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, kt. [...], [...], 600 Akureyri.

2 Stefnandi krefst aðallega að stefnda verði gert að greiða honum kr. 8.372.314, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af kr. 185.000 frá 2. ágúst 2016 til 4. ágúst 2016, en af kr. 255.000 frá þeim degi til 5. ágúst 2016, en af kr. 315.000 frá þeim degi til 26. september 2016, en af kr. 625.000 frá þeim degi til 7. október 2016, en af kr. 725.000 frá þeim degi til 8. nóvember 2016, en af kr. 786.000 frá þeim degi til 23. nóvember 2016, en af kr. 876.000 frá þeim degi til 30. nóvember 2016, en af kr. 986.000 frá þeim degi til 7. apríl 2017, en af kr. 1.086.000 frá þeim degi til 10. apríl 2017, en af kr. 1.177.000 frá þeim degi til 7. júní 2017, en af kr. 1.277.000 frá þeim degi til 14. júní 2017, en af kr. 1.317.000 frá þeim degi til 5. september 2017, en af kr. 1.517.000 frá þeim degi til 8. september 2016, en af kr. 1.917.000 frá þeim degi til 14. september 2017, en af kr. 2.017.000 frá þeim degi til 3. október 2017, en af kr. 2.417.000 frá þeim degi til 9. október 2017, en af kr. 2.767.000 frá þeim degi til 13. október 2017, en af kr. 2.907.000 frá þeim degi til 6. nóvember 2017, en af kr. 3.307.000 frá þeim degi til til 13. nóvember 2017, en af kr. 3.377.000 frá þeim degi til 5. desember 2017, en af kr. 3.477.000 frá þeim degi til 7. desember 2017, en af kr. 3.687.000 frá þeim degi til 6. júní 2018, en af kr. 4.087.000 frá þeim degi til 12. desember 2018, en af kr. 4.187.000 frá þeim degi til 5. mars 2019, en af kr. 4.387.000 frá þeim degi til 11. mars 2019, en af kr. 4.487.000 frá þeim degi til 12. mars 2019, en af kr. 4.657.000 frá þeim degi til 13. mars 2019, en af kr. 4.932.000 frá þeim degi til 27. mars 2019, en af kr. 5.362.000 frá þeim degi til 2. mars 2020, en af kr. 8.362.000 frá þeim degi til 29. júní 2020, en af kr. 8.372.314 frá þeim degi til greiðsludags.

Jafnframt að staðfest verði kyrrsetningargerð nr. [...], er fram fór hjá Sýslumanninum á Norðurlandi eystra [...] 2022, samkvæmt beiðni stefnanda, þar sem kyrrsettur var eignarhluti stefnda í jörðinni Grjóteyri í Borgarbyggð, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Grjóteyri 1 í Borgarbyggð, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Rauðamýri 20, Akureyri, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Sunnudalur, Vopnafjarðarhreppi, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í 3 b ehf., kt. [...] og eignarhluti stefnda í TGJ ehf., kt. [...].

Loks krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

3 Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

Helstu málsatvik og ágreiningsefni

4 Stefnandi er einkahlutafélag sem hefur að tilgangi rekstur bújarðar, fasteigna og lánastarfsemi. Félagið eiga til helminga bræðurnir P-kk-nf J-kk-nf L-kk-nf, málshefjandi, og S-kk-nf J-kk-nf K-kk-nf J-x-x, stefndi. Stofnuðu þeir stefnanda 30. júní 2016, til að halda utan um rekstur jarðanna Grjóteyri í Borgarbyggð, landnr. [...], og Grjóteyri 1, landnr. [...], sem þeir fengu 30. júní 2016 í fyrirframgreiddan arf eftir móður sína, G-kvk-þf Ó-kvk-þf J-kvk-þf, og eiga í jöfnum hlutföllum. Jarðeignirnar sem slíkar runnu ekki inn í stefnanda, heldur eru þær eign bræðranna sjálfra. Aðaltekjur af jörðinni eru af malarnámu, en einnig er þar skógrækt, túnslægja og geymsla fyrir tjaldvagna.

5 Á stofnfundi félagsins var P-kk-nf kjörinn formaður stjórnar. Þá var stefndi kjörinn í stjórn við hlið bróður síns. Var ákveðið að stefndi skyldi hafa með höndum framkvæmdastjórn félagsins og hefði prókúru þess. Hefur framangreind skipan haldist óbreytt frá stofnun félagsins. Ber bræðrunum saman um að stefndi hafi að mestu séð einn um rekstur og málefni félagsins og lengst af hafi ríkt traust milli aðilanna um það fyrirkomulag.

6 Bræðurnir eiga einnig að jöfnu einkahlutafélagið TGJ ehf. og fara með sömu hlutverk innan þess. Sambærilegt mál er rekið af því félagi gegn stefnda.

7 Vorið 2021 kom upp ágreiningur á milli bræðranna sem laut að því að málshefjandi taldi stefnda hafa misfarið með fé stefnanda með því að millifæra af bankareikningum stefnanda annars vegar á eigin reikning stefnda samtals 7.782.314 krónur á tímabilinu 23. september 2016 til 29. júní 2020 fjárhæð, og hins vegar 590.000 krónur í 5 millifærslum á reikning félagsins 3 b ehf., kt. [...], sem er í eigu stefnda og eiginkonu hans, á tímabilinu 2. ágúst 2016 til 13. mars 2019. Samtals hafi stefndi millifært af reikningum stefnanda kr. 8.372.314. Stefndi kvað aftur á móti um réttmætar greiðslur að ræða fyrir störf hans og útlagðan kostnað í þágu félagsins.

8 Áttu aðilar í samskiptum um bókhald félagsins, rekstur þess og greiðslur til stefnda án þess að þeim tækist að leysa ágreining sinn.

9 Á stjórnarfundum í nóvember og aðalfundi stefnanda 2. desember 2021 voru ágreiningsefni bræðranna til umræðu. Stefndi hafi skýrt meinta skuld sína við stefnanda að fjárhæð 5.676.143 krónur þannig að um hefði verið að ræða lán sem hann hafi látið stefnanda veita TGJ ehf., svo TGJ ehf. gæti greitt stefnda laun sem hann hafi átt inni hjá því félagi. Greiðslurnar hafi þó ekki runnið inn á reikninga TGJ ehf. og þaðan á reikning stefnda, heldur beint á reikning stefnda, en það hafi verið yfirsjón af hálfu stefnda sem enga fjárhagslega þýðingu hafi haft fyrir félögin stefnanda og TGJ ehf. Hafi stefndi talið þessa ráðstöfun heimila þar sem sömu eigendur væru að báðum félögum og rekstur þeirra væri samofinn. Kannaðist stefndi þó við að skulda stefnanda 1.000.000 króna sem gögn lægju ekki að baki og lagði til að skuldin yrði jöfnuð út við greiðslu arðs úr félaginu.

10 Hluta greiðslnanna kvað stefndi til kominn vegna kostnaðar við framkvæmdir sem móðir þeirra hefði lagt út í árið 2016, við vatnslögn og rotþró á jörðinni Grjóteyri, sem stefndi hefði greitt eftir andlát hennar og hann hafi flutt kostnaðinn inn í stefnanda og endurgreitt sér af reikningum félagsins þegar tekjur komu inn í félagið.

11 Var málum svo komið á aðalfundinum að málshefjandi lýsti vantrausti á störf stefnda sem framkvæmdastjóra og prókúruhafa félagsins og krafðist þess að hann stigi til hliðar, sem stefndi hafnaði. Vildu bræðurnir báðir ljúka samstarfi sínu og slíta félaginu, án þess að ákvarðanir væru teknar þar að lútandi.

12 Hluthafafundur var haldinn í stefnanda hinn 29. ágúst 2022. Fyrir fundinum lá tillaga um að taka ákvörðun um höfðun skaðabótamáls á hendur stefnda. Hlaut tillagan ekki framgang og höfðaði málshefjandi þá mál þetta í nafni félagsins á grundvelli heimildar í 2. mgr. 109. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög (ehl.).

Málsástæður aðila

Málsástæður stefnanda

13 Stefnandi kveðst byggja á því að millifærslur af fjórum bankareikningum stefnanda, ýmist á persónulegan reikning stefnda eða á reikning einkahlutafélags í eigu stefnda og eiginkonu hans, 3 b ehf., kt. [...], hafi verið ólögmætar, saknæmar og jafnvel refsiverðar.

14 Samkvæmt hreyfingayfirlitum sé um að ræða fjölda millifærslna á persónulegan reikning stefnda á tímabilinu 23. september 2016 til 29. júní 2020 að fjárhæð samtals 7.782.314 krónur, og 5 millifærslur á reikning félagsins 3 b ehf. á tímabilinu 2. ágúst 2016 til 13. mars 2019 samtals 590.000 krónur. Samtals hafi stefndi millifært af reikningum stefnanda 8.372.314 krónur. Millifærslurnar hafi allar verið framkvæmdar af stefnda, í þágu hans eða 3 b ehf., á kostnað stefnanda og án tengingar við rekstur eða hagsmuni hans og í andstöðu við lög og samþykktir stefnanda.

15 Skýringar stefnda á millifærslunum séu ótrúverðugar að mati stefnanda og samræmist ekki fyrirliggjandi gögnum. Þær hafi ýmist verið framkvæmdar án nokkurra bókhaldsgagna eða samkvæmt tilhæfulausum bókhaldsgögnum.

16 Gæsla hagsmuna einkahlutafélags sé meginverkefni stjórnenda þess. Háttsemi stefnda hafi verið andstæð skyldum hans samkvæmt samþykktum stefnanda og ákvæðum laga nr. 138/1994, einkum 1. mgr. 51. gr. þeirra. Samkvæmt ákvæðinu sé félagsstjórn, framkvæmdastjóra og öðrum þeim sem hafa heimild til að koma fram fyrir hönd félags, óheimilt að gera nokkrar þær ráðstafanir sem eru til þess fallnar að afla ákveðnum hluthöfum eða öðrum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins. Af þessu leiði að fyrrnefndum aðilum beri við framkvæmd starfa sinna fyrst og fremst að hafa hagsmuni félagsins að leiðarljósi. Stefnandi byggi á því að umræddar ráðstafanir stefnda hafi falið í sér misnotkun á þeirri trúnaðarstöðu sem hann gegndi fyrir stefnanda. Stefndi hafi vitað eða mátt vita að háttsemin hafi verið saknæm og ólögmæt.

17 Stefnandi byggir á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann hafi valdið stefnanda með saknæmum og ólögmætum hætti við framkvæmd starfa sinna fyrir stefnanda á grundvelli 108. gr. laga nr. 138/1994 og almennu sakarreglunnar.

18 Stefnandi byggi á því að millifærslur stefnda hafi verið úthlutanir í andstöðu við ákvæði XII. kafla ehl. Greiðslurnar hafi verið óheimilar lánveitingar, í skilningi 1. mgr. 79. gr. ehl., sem stefnda beri að endurgreiða með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. 79. gr. ehl. Samkvæmt ákvæðinu séu hvers kyns lánveitingar til hluthafa, stjórnarmanna og framkvæmdastóra óheimilar, að undanskildum venjulegum viðskiptalánum. Stefnandi telji ómögulegt að líta á millifærslurnar sem venjuleg viðskiptalán.

19 Verði ekki fallist á að um hafi verið að ræða óheimilar lánveitingar í skilningi 1. mgr. 79. gr., byggi stefnandi á að um hafi verið að ræða greiðslur til hluthafa í andstöðu við ákvæði laga nr. 138/1994, sem beri að endurgreiða með vöxtum á grundvelli 77. gr. ehl. Á því beri stefndi einnig skaðabótaábyrgð eftir ákvæðum 108. gr., sbr. 2. mgr. 77. gr. ehl.

20 Verði ekki fallist á að fjármunina beri að endurgreiða á grundvelli framangreindra ákvæða byggi stefnandi endurgreiðslukröfu sína á meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og endurgreiðslu lána.

21 Þótt hluti millifærslnanna sé eldri en fjögurra ára, byggir stefnandi á því að honum hafi fyrst orðið krafan ljós í apríl 2021, og því sé enginn hluti hennar fyrndur, sbr. 1. málslið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu.

22 Stefnandi byggi á því að ekki skipti máli fyrir kröfu stefnanda á hendur stefnda að málshefjandi sé stjórnarformaður stefnanda og beri skyldur gagnvart honum sem slíkur. 23 Stefnandi krefjist dráttarvaxta frá tímamarki hverrar millifærslu, sbr. 4. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994, sbr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

24 Um kröfu um staðfestingu kyrrsetningargerðar sýslumanns, vísar stefnandi til 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. Stefnandi telji réttindi sín ljós og byggi á því að stefndi hafi sýnt í verki að hann hyggist ekki greiða kröfu stefnanda að nokkru leyti. Með hliðsjón af háttsemi stefnda, sem hafi lagt sig fram við að fela saknæma og að líkindum refsiverða háttsemi sína við stjórn stefnanda, telji stefnandi líklegt að stefndi muni leitast við að koma eignum sínum í skjól, verði kyrrsetningin ekki staðfest. Þá telji stefnandi stefnda ekki hafa fjárhagslega burði til greiðslu kröfu stefnanda og því verði örðugra að sækja kröfuna, ef eignir stefnda standi henni ekki til tryggingar.

Málsástæður stefnda

25 Stefndi kveðst hafna því að skilyrði bótaábyrgðar séu uppfyllt í málinu. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á ætlað tjón og umfang þess með skýrum hætti, saknæma og ólögmæta háttsemi stefnda, orsakatengsl á milli hins ætlaða tjóns og háttseminnar, né heldur að tjónið sé sennileg afleiðing háttseminnar.

26 Stefndi byggi á því að umþrættar millifærslur hafi verið vegna kostnaðar í þágu hagsmuna rekstrar stefnanda. Stefnanda nægi ekki að gera ráðstafanirnar tortryggilegar heldur beri hann sönnunarbyrði fyrir fullyrðingum sínum og verði að sýna fram á að ekki hafi verið um rekstrartengdan kostnað að ræða. Óumdeilt sé að stefndi hafi, sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi stefnanda, haft víðtækar heimildir til að stofna til kostnaðar í nafni stefnanda og þágu rekstrarins. Engar athugasemdir hafi verið gerðar af hálfu stefnanda, hluthafa stefnanda, bókara eða skoðunarmanns stefnanda í tengslum við hinar umþrættu ráðstafanir fyrr en árið 2021, eftir að samband stefnda og málshefjanda hafði versnað mjög. Skilyrði skaðabóta samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994 séu ekki uppfyllt.

27 Stefnandi hafi hvorki heimfært hvern kröfulið undir sakarregluna, né heldur 108. gr. laga nr. 138/1994, og því ljóst að verulega skorti á að sýnt sé fram á umfang tjóns.

28 Málshefjandi hafi alla tíð haft fulla vitneskju um þær ráðstafanir sem um sé fjallað í stefnu og myndi grundvöll dómkrafna stefnanda. Vitneskja þessi hafi bæði verið til komin vegna hlutverks málshefjanda sem stjórnarformanns stefnanda, en einnig fyrir þær sakir að stefndi sé bróðir hans. Þeir hafi um árabil starfað náið saman þó mál hafi þróast þannig að til ósættis kom. Ógerningur sé að fallast á að málshefjandi hafi fyrst haft vitneskju um hinar umþrættu ráðstafanir að vori 2021.

29 Ekki hafi verið um að ræða óheimilar lánveitingar né greiðslur til hluthafa í andstöðu við ákvæði laga nr. 138/1994. Hinar umþrættu greiðslur séu útlagður kostnaður og greiðslur til stefnda vegna umsýslu hans í þágu sameiginlegra félaga þeirra bræðra. Þetta fyrirkomulag hafi allt verið uppi á borðinu. Einstakar greiðslur og millifærslur hafi mátt sjá í öllum bókhaldsgögnum og skýringum með greiðslum. Fyrstu árin hafi bókhaldið farið til bókara sem unnið hafi ársreikninga sem málshefjandi samþykkti. Inni í félaginu í dag séu um 17,5 milljónir króna og von á frekari fjármunum vegna efnistöku Borgarverks í námum á jörð þeirra bræðra ef þeir samþykkja slíka ráðstöfun sem eigendur jarðarinnar. Ljóst sé á hinn bóginn að bræðurnir geti, sem eigendur jarðanna, hvenær sem er óskað eftir því að greiðslurnar fari inn á þeirra persónulegu reikninga í samræmi við eignarhlutföll. Helgist það af því að félagið sé ekki eigandi jarðarinnar heldur bræðurnir.

30 Hinn umþrætti útlagði kostnaður sé allur kominn til vegna nauðsynlegra framkvæmda í þágu eigna bræðranna á Grjóteyri, meðal annars framkvæmda við vatnsveitu og fráveitu árið 2016. Bræðurnir hafi fengið jarðeignir sínar á Grjóteyri afhentar áður en móðir þeirra féll frá haustið 2016. Þeir hafi fengið greiðslur fyrir efnistöku Borgarverks fyrir allt árið 2016. Því hafi ekki verið óeðlilegt að stefnandi innti af hendi greiðslur fyrir framkvæmdir sem voru hafnar áður en G-kvk-nf féll frá 2016. Hafi beinlínis verið óeðlilegt að láta dánarbúið inna af hendi greiðslur fyrir framkvæmdir á þessum tíma. Mótbárur sem lúti að þessum atriðum séu fallnar niður fyrir tómlæti og allar kröfur fyrndar.

31 Þá sé því sérstaklega mótmælt að hinar umþrættu ráðstafanir hafi verið framkvæmdar á kostnað stefnanda án tengingar hagsmuni hans. Vinna eða útlagður kostnaður stefnda hafi legið að baki öllum þeim ráðstöfunum sem um ræðir. Með sama hætti sé gerð athugasemd við þá fullyrðingu stefnanda að millifærslur hafi verið framkvæmdar án nokkurra bókahaldsgagna eða samkvæmt tilhæfulausum bókhaldsgögnum, en sú fullyrðing stefnanda sé hvorki studd fullnægjandi rökstuðningi né gögnum.

32 Hafnað sé öllum ásökunum um að stefndi hafi með ólögmætum hætti reynt að leyna einhverjum atriðum um reksturinn fyrir bróður sínum. Samstarf bræðranna hafi lengst af verið gott en málshefjandi eftirlátið bróður sínum forystu í málefnum Grjóteyrar. Stefndi hafi annast utanumhald um malarnám og skógrækt, samningagerð og útgáfa reikninga. Hann hafi ekki þegið laun fyrir það. Málshefjandi hafi alltaf fylgst vel með málefnum jarðarinnar og dvalið þar mun meira en stefndi. Ástæða þess að fenginn hafi verið nýr bókari til að annast bókhald stefnanda hafi einfaldlega skýrst af því að hann hafi verið ódýrari en sá bókari sem áður vann bókhald félagsins. Allt hafi það verið gert með samþykki málshefjanda, en hann hafi veitt samþykki sitt fyrir því að nýr bókari tæki við gerð ársreikninga.

33 Reikning fyrir helmingi efnistöku af jörðinni árið 2022, kveðst stefndi hafa sent Borgarverki ehf. í samráði við lögmann sinn þannig að féð yrði ekki fryst í stefnanda vegna ágreinings bræðranna. Þeir bræður séu eigendur jarðarinnar en ekki stefnandi og enginn samningur hafi verið gerður við stefnanda um malarnámuna við þá bræður og stefnandi hafi aldrei greitt þeim neitt fyrir sölu á efni úr námunni. Hann hafi talið rétt eins og málum var komið að greiðslur vegna malarnámunnar rynnu beint til þeirra bræðra. Reikningur þessi hafi ekki verið greiddur.

34 Hvað sem öðru líði kveðst stefndi byggja á þvíað stór hluti krafna stefnanda sé fyrndur, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt ákvæðinu fyrnist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því, eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Málshefjandi hafi verið stjórnarformaður stefnda frá stofnun félagsins árið 2016, en fyrsta millifærslan sem deilt er um hafi átt sér stað í nóvember sama ár. Stefnandi haldi því fram í stefnu að „lengst af hafi ríkt traust milli aðilanna“ og að stefndi hafi alfarið séð einn um rekstur og málefni félagsins. Stefndi vísar til þess að sem stjórnarmaður í félaginu hafi stjórnarformaður borið ábyrgð gagnvart félaginu, en félagsstjórn beri m. a. að annast um að skipulag og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu formi, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994. Samkvæmt 3. mgr. sama ákvæðis skuli félagsstjórn enn fremur annast um að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna. Það sé ógerningur að fallast á að málshefjandi geti firrt sig framangreindri ábyrgð á þeim grundvelli að ríkt hafi traust milli aðilanna, honum hafi beinlínis verið skylt að kynna sé meðferð fjármuna félagsins. Í ábyrgðarhlutverki hans gagnvart félaginu hafi falist að honum hafi borið að afla sér upplýsinga um hinar umdeildu ráðstafanir löngu fyrir þann tímapunkt sem nefndur sé til sögunnar í stefnu, þ. e. vorið 2021.

35 Þá byggi stefndi á því að skilyrði kyrrsetningar á eignum hans hafi ekki verið uppfyllt. Talsvert fé hafi verið inni í félaginu þegar kyrrsetningargerðin fór fram, og sé enn þann dag í dag. Ekkert hafi bent til þess að stefndi hygðist koma fjármunum undan. Fullyrðingar stefnanda, um að líklegt sé að stefndi muni leitast við að koma eignum sínum í skjól verði kyrrsetningin ekki staðfest, séu órökstuddar.

Forsendur og niðurstaða

36 Í málinu deila aðilar um greiðslur af reikningum stefnanda á persónulegan reikning stefnda og reikning félags í hans eigu.

37 Stefndi hefur skýrt hinar umþrættu greiðslur í málinu annars vegar á þann veg að um hafi verið að ræða endurgreiðslu félagsins á kostnaði sem hann hafi lagt út vegna nauðsynlegra framkvæmda í þágu eigna bræðranna á Grjóteyri, meðal annars framkvæmda við vatnsveitu og fráveitu árið 2016 sem hafnar hafi verið áður en þeir hafi eignast jörðina og stefndi talið rétt að félagið greiddi í stað dánarbús móður þeirra bræðra.

Greiðslur þessar áttu sér stað á árunum 2016 -2017. Ekkier annað upplýst í málinu enað allar þessar greiðslur séu réttilega færðar í bókhald stefnanda og að skýringar vegna þeirra séu skráðar á öll viðeigandi fylgiskjöl í bókhaldinu, sem stefnandi hefur undir höndum en hefur ekki lagt fram í málinu. Fyrir liggur að málshefjandi lét B-kk-þf B-kk-þf, viðskiptafræðing sem kjörinn var skoðunarmaður félagsins 2016 og færði bókhald þess það ár, færa bókhald félagsins frá upphafi að nýju. Í skýrslu B-kk-ef fyrir dómi komu ekki fram athugasemdir um að gögn hafi vantað í bókhaldið. Þá skilaði félagið ársreikningum réttilega, en þar koma fram kostnaðartölur vegna rekstrarins. Hefur stefnandi ekki sýnt fram á að stefndi hafi viðhaft neina leynd varðandi ráðstafanir sínar.

38 Málshefjandi upplýsti fyrir dómi að hann hefði lítið fylgst með rekstri félagsins og talið óþarft að halda í því stjórnarfundi. Hann hafi einfaldlega treyst stefnda. Hann hafi ekki skipt sér af bókhaldi félagsins. Í 3. mgr. 44. gr. ehl. segir að félagsstjórn skuli annast um að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins. Í 2. mgr. 46. gr. segir að formaður skuli boða til stjórnarfunda. Samkvæmt yfirlýsingu málshefjanda vanrækti hann framangreindar skyldur sínar. Eins og rakið var að framan liggur ekki annað fyrir í málinu en að málshefjandi, sem stjórnarformaður stefnanda, hefði getað kynnt sér upplýsingar um framangreindar greiðslur þegar á árinu 2016 eða 2017 og gert viðeigandi athugasemdir hefði hann talið ástæðu til. Verður stefnandi að bera hallann af því að stjórnarformaður félagsins hafi látið það undir höfuð leggjast. Fjögurra ára fyrningarfrestur hugsanlegra endurkrafna vegna framangreindra greiðslna á árunum 2016 og 2017, samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr.150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, var því liðinn er mál þetta var höfðað með stefnu birtri 7. september 2022. Kemur ágreiningur bræðranna um réttmæti umþrættra greiðslna vegna útlagðs kostnaðar stefnda fyrir stefnanda því ekki frekar til skoðunar í málinu.

39 Eftir stendur þá ágreiningur um greiðslu 5.676.143 króna af reikningum stefnanda á reikning stefnda, sem stefndi hefur skýrt með því að um hafi verið að ræða lán stefnanda til TGJ ehf. í þeim tilgangi að síðarnefnda félagið gæti greitt stefnda reikninga vegna verklauna hans vegna starfa í þágu þess félags. Fyrir liggur að stefndi greiddi féð beint af reikningi stefnanda á persónulegan reikning sinn. Hefur stefndi gengist við því að það hafi verið mistök og rétt hefði verið að greiða lánið á reikning TGJ ehf. sem hefði þá getað greitt stefnda af sínum reikningi. Kvaðst stefndi hafa talið lánveitinguna heimila þar sem bæði félögin væru í jafnri eigu þeirra bræðra. Óumdeilt er að TGJ ehf. greiddi stefnanda 4.655.000 krónur þann 8. apríl sl. til endurgreiðslu framangreindrar ráðstöfunar. Ágreiningur varðandi réttmæti krafna stefnda á hendur TGJ ehf., sem hann kveður hafa staðið að baki reikningunum, er til úrlausnar í öðru máli sem rekið er hér fyrir dómi. Eftir standa 1.021.143 krónur sem stefndi kvaðst ekki hafa skýringu á og féllst á að væri skuld hans við stefnanda. Er fallist á með stefnanda að um óheimila lánveitingu í skilningi 1. mgr. 79. gr. ehl. hafi verið að ræða, sem stefnda beri að endurgreiða með dráttarvöxtum samkvæmt 4. mgr. ákvæðisins frá 29. júní 2020 er stefndi ráðstafaði 3.000.000 króna af reikningi stefnanda á eigin reikning.

40 Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. eru það almenn skilyrði kyrrsetningar á eignum manna til að tryggja fullnustu lögvarinnar kröfu til greiðslu peninga, að sennilegt megi telja, að annars muni draga mjög úr líkindum til þess að fullnusta takist eða að fullnusta verði til muna örðugri. Á þessi tryggingarráðstöfun einkum við, þegar á því sýnist yfirvofandi hætta, að skuldari eyði eða ráðstafi eignum sínum meðan dómsmál verði rekið um kröfu, þannig að aðför að gengnum dómi beri ekki árangur. Við aðalmeðferð málsins var upplýst að á reikningum stefnanda, sem stefndi er helmingseigandi að, hvíldu um 30.000.000 króna. Þá er hann, auk annarra eigna, eigandi helmings jarðarinnar Grjóteyrar, sem aðilum bar saman um við aðalmeðferð málsins að mikil verðmæti lægju í. Hefur stefnandi ekki sýnt fram á að efni séu til að staðfesta kyrrsetningu á eignum stefnda og verður hún því felld niður.

41 Með hliðsjón af aðdraganda og atvikum máls þykir rétt að málskostnaður falli niður með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

42 Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf lögmaður, en G-kk-nf Á-kk-nf lögmaður af hálfu stefnda.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi greiði stefnanda 1.021.143 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 29. júní 2020 til greiðsludags.

Felld er úr gildi kyrrsetning, sem gerð var að kröfu stefnanda hjá Sýslumanninum á Norðurlandi eystra [...] 2022 í eignarhluta stefnda í jörðinni Grjóteyri í Borgarbyggð, fastanúmer [...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Grjóteyri 1 í Borgarbyggð, fasta númer[...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Rauðamýri 20, Akureyri, fasta númer [...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Sunnudalur, Vopnafjarðarhreppi, fasta númer [...], eignarhluta stefnda í 3 b ehf., kt. [...]og eignarhluta stefnda í TGJ ehf., kt. [...].

Málskostnaður fellur niður.