E-2425/2006

Mál þetta var höfðað 10. apríl 2006 og dómtekið 20. mars 2007. Stefnandi er Hreinsibílar ehf., Hólmaslóð 12, Reykjavík, en stefndi er H-kk-nf H-kk-nf, Heiðargerði 70, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 889.174 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 21. september 2005 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara krefst hann þess að honum verði einungis gert að greiða stefnanda 150.000 krónur. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

II

Málavextir eru þeir að í mars 2005 ákvað stefndi að gera breytingar á húsi sínu að Heiðargerði 70, Reykjavík. Í þeim breytingum fólst meðal annars að stækka eldhúsið og færa baðherbergið. Í tengslum við þessar breytingar réði stefndi P-kk-þf B-kk-þf pípulagningameistara til að endurnýja lagnir í baðherbergi og eldhúsi. Í tengslum við þessa vinnu óskaði stefndi eftir því að P-kk-nf léti athuga ástand holræsalagnar undir húsinu og fékk Páll Val Helgason ehf. til að mynda lögnina. Var það mat pípulagningameistarans eftir að hafa skoðað myndirnar að komið væri að endurnýjun lagnarinnar og ráðlagði hann að hún yrði fóðruð. Kveður stefndi að það hafi komið fram hjá P-kk-þgf að slík endurnýjun þyrfti ekki að vera svo dýr ef það yrði gert um leið og hann væri að vinna við aðrar lagnir hússins. Var umræddum P-kk-þgf falið að athuga með verð.

Stefndi kveður að stuttu síðar hafi umræddur P-kk-nf komið til sín og upplýst að hann hefði talað við stefnanda sem hafi gefið upp fast verð á hvern metra af fóðringu. Hafi það verið 15.000 krónur á metra og þar sem um hafi verið að ræða 10 metra hefði heildarkostnaðurinn við verkið átt að vera 150.000 krónur. Stefnandi kveðst einungis hafa sett fram verðið 15-20 þúsund krónur á metra án ábyrgðar enda hafi hann á þeim tíma ekki skoðað aðstæður og hefði það verð eingöngu miðast við fóðrun lagnarinnar en ekki tekið tillit til annarra nauðsynlegra þátta við verkið.

Stefndi kveður að ákveðið hafi verið að hann og P-kk-nf myndu hitta fulltrúa stefnanda til að fara yfir framkvæmdina og hvernig yrði staðið að henni og hvenær hún skyldi hefjast. Hafi þetta verið í apríl 2005. Þrátt fyrir loforð starfsmanns stefnanda um að mæta í þessu skyni hafi hann ekki mætt. Stefnandi kannast ekki við þetta en kveður að dregist hafi að byrja á verkinu vegna mikilla anna hjá stefnanda.

Stefndi kveðst hafa farið til útlanda hinn 20. júní 2005 og komið til baka 15. júlí 2005. Þegar hann kom heim hafi verið megn óþefur í húsinu og hafi komið í ljós að veggur í kjallara hafi verið brotinn niður og vatn og saur verið um allt kjallaragólfið. Hafi ástæðan verið sú að gleymst hefði að tengja lögnina frá salerninu á efri hæðinni við klóaklögnina og eftir að hafa sett sig í samband við stefnanda hafi starfsmaður stefnanda komið og tengt lögnina.

Stefnandi sendi stefnda reikning þann sem um er fjallað í málinu en með bréfi lögmanns stefnda 2. október 2005 var reikningurinn endursendur á þeim forsendum að hann væri ekki í neinu samræmi við það verk sem hafi verið unnið. Stefnandi sendi lögmanni stefnda bréf 5. október 2005 þar sem koma fram skýringar á fjárhæð reikningsins og útskýrt hvers vegna reikningurinn hefði verið settur upp með þeim hætti sem hann var. Hafi það verið gert svo þar sem hægt sé að fá endurgreiddan hluta virðisaukaskatts af vinnu manna á staðnum.

Upphaflega gerði stefndi kröfu um að máli þessu verði vísað frá dómi en hann féll frá þeirri kröfu sinni í þinghaldi hinn 3. október 2006. Í máli þessu er deilt um hvort samningar hafi tekist með aðilum og ef svo var um hvað hafi verið samið. Þá telur stefndi sig eiga gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda, verði talið að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda.

III

Stefnandi kveðst vera fyrirtæki sem hafi á að skipa sérhæfðum tækjum og starfsmönnum á sviði hreinlætisþjónustu. Bjóði hann meðal annars fram þjónustu á sviði gatnahreinsunar, lagnahreinsunar og lagnaskoðunar. Kröfu sína kveðst stefnandi byggja á reikningi vegna endurnýjunar lagna milli húss og út í götulögn að Heiðargerði 70, Reykjavík og felist í reikningnum sala efnis og þjónustu og leiga sérhæfðra tækja til verksins. Reikningur þessi sé útgefinn 21. september 2005 og sé gjalddagi hans sama dag en umsaminn gjalddagi í viðskiptum aðila hafi verið útgáfudagur reikningsins og byggi dráttarvaxtakrafa stefnanda á því.

Samkvæmt reikningi þessum er hann vegna endurnýjunar lagna undir húsi og út í götulögn. Kostnaður vegna birgða er sagður vera 181.324 krónur, vinna manna á staðnum er 387.124 krónur, vinna véla 225.104 krónur og 10% afsláttur 79.355 krónur. Samtals eru fjárhæðir reikningsins 714.197 krónur og virðisaukaskattur 174.197 krónur og er reikningurinn því samtals að fjárhæð 889.174 krónur sem er stefnukrafa málsins.

Eftir að stefndi hafði mótmælt reikningi stefnanda sendi stefnandi bréf 5. október 2005 til lögmanns stefnda til að útskýra fjárhæð reikningsins nánar. Þar kemur fram að lengd lagnarinnar hafi verið 25 metrar og gjald 15.000 krónur á metra. Samtals er sá liður því 375.000 krónur. Þá er annar liður vegna 4 hliðargreina á lögninni og opnun á hverja 45.000 krónur eða samtals er þessi liður 180.000 krónur. Þá er kostnaður við múrbrot í kjallara, myndun og hreinsun á lögninni samtals að fjárhæð 110.000 krónur og álíming á fóðringu í enda við götulögn til að losna við uppgröft 50.000 krónur. Þessar tölur geri samanlagt 715.000 krónur og að viðbættum virðisaukaskatti sé fjárhæðin 890.000 krónur sem sé rúnnuð tala miðað við upphaflegan reikning og kemur fram í bréfinu að þá hafi verið miðað við 10% afslátt.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til meginreglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, sbr. til hliðsjónar 45. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, um sanngjarnt kaupverð og auk þess 1. mgr. 51. gr., sbr. 1. mgr. 52. gr., um rétt stefnanda til að krefjast efnda. Þá sé vísað til 2. tl. 2. mgr. 8. gr. og 16. gr. , sbr. 1. mgr. 17. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Kröfur um dráttarvexti séu reistar á ákvæðum III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, og krafa um málskostnað sé reist á 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Aðalkröfu sína um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á aðildarskorti. Hafi stefndi ekki samið við stefnanda um það verk sem stefnandi krefji hann um í máli þessu. Kveðst stefndi hafa rætt það við pípulagningameistara sinn, P-kk-þf B-kk-þf, að hann kannaði hvað myndi kosta að fóðra lagnir undir húsinu eftir að P-kk-nf hafi ráðlagt honum að fara í slíka framkvæmd. Hafi P-kk-nf talið að rétt væri að fóðra lagnirnar út að lóðarmörkum sem væru um 10 metrar. Hafi P-kk-nf síðan haft samband við stefnanda og þeir samið um að stefnandi tæki að sér verkið fyrir ákveðið verð, 15.000 krónur fyrir hvern metra í fóðringu.

Hafi stefndi ekkert komið nálægt þeim samningum en óskað ítrekað eftir því að fá nánari upplýsingar um það frá stefnanda hvernig framkvæmdin færi fram og hvenær hann hygðist byrja verkið. Hafi stefnandi ekki lagt fyrir stefnda neinar tillögur, hvorki um verð, verktíma né verklýsingu. Hafi stefnandi síðan framkvæmt verkið meðan stefndi var erlendis og á allt annan hátt en stefndi hafi gert ráð fyrir. Hafi veggur verið brotinn niður, rörin fóðruð langt umfram það sem rætt hafi verið um og frágangur með þeim hætti að rör hafi verið skilin eftir opin með tilheyrandi ólykt í húsinu. Telur stefndi að stefnandi eigi að beina kröfum sínum að viðsemjanda sínum en ekki stefnda sem aldrei hafi komið nálægt þessari framkvæmd þó svo að hún hafi verið unnin að einhverju leyti í hans þágu.

Í annan stað kveðst stefndi byggja kröfur sínar á því að stefnandi hafi farið í verkið án samráðs og samnings við stefnda. Ekkert loforð hafi myndast af hálfu stefnda um að hann myndi greiða stefnanda fyrir þá vinnu sem stefnandi framkvæmdi. Telji stefndi að það sé algert grundvallaratriði í samninga-, kröfu- og verktakarétti að sá aðili sem vilji láta vinna fyrir sig ákveðið verk eigi ákvörðunarvald um hvenær verkið skuli unnið, umfang þess og með hvaða hætti verk sé framkvæmt. Verði hann því ekki krafinn um greiðslu fyrir annað en hann hafi samþykkt að láta framkvæma. Telji stefndi að stefnandi þurfi að sýna fram á að stefndi hafi óskað eftir verkinu og það verið unnið með þeim hætti sem verkkaupinn hafi samþykkt.

Í þriðja lagi byggir stefndi á því að stefnandi sé sérhæft fyrirtæki sem sérhæfi sig meðal annars í holræsalögnum. Hafi stefndi mátt búast við því af fyrirtækinu að það undirbyggi það áður en það hæfist, meðal annars með því að ræða við húseiganda og hugsanlegan greiðanda reikningsins um framkvæmdina. Í því felist meðal annars að skýra út hvað nauðsynlegt sé að gera, leggja fram kostnaðaráætlun um verkið, skýra út umfang þess, hvað þurfi að gera innanhúss og utan í tengslum við verkið, verktíma o.s.frv. Aðalatriðið hafi samt verið að fá samþykkt fyrir framkvæmdinni og að stefndi eða einhver annar myndi greiða fyrir hana. Í stað þess virðist stefnandi hafa sent vinnuflokk á staðinn þegar stefndi var farinn til útlanda og gefið þeim frjálsar hendur um framkvæmd verksins.

Í fjórða lagi byggir stefndi kröfu sína um sýknu á því að skaðabótakrafa hans nemi hærri fjárhæð en hugsanleg verklaun stefnanda. Samkvæmt samkomulagi stefnanda og P-kk-ef B-kk-ef pípulagningameistara hafi verið samið um verklaun að fjárhæð 15.000 krónur á hvern metra og að lagnir undir húsinu yrðu fóðraðar að lóðarmörkum sem sé um 10 metrar. Heildarkostnaðurinn hafi því átt að vera 150.000 krónur. Við framkvæmd verksins hafi verið brotinn niður veggur til að komast að lögninni sem sett hafi verið á nýjan stað. Núna sé nauðsynlegt að lagfæra þetta ásamt því að grafa niður á lögnina á öðrum stað, sbr. álit Línuhönnunar hf. sem stefndi hafi fengið til að gera úttekt á lögninni. Sé það mat Línuhönnunar að kostnaður vegna þessa nemi 170.000 krónum. Farið hafi verið í þessa úttekt vegna stíflu sem myndast hafi á lögninni 5. janúar 2006 og fyrirtækið Valur Helgason ehf. hafi losað. Hafi kostnaður við þá losun numið 25.372 krónum.

Ef fallist verði á kröfu stefnanda um að stefndi greiði í samræmi við samkomulag P-kk-ef B-kk-ef pípulagningameistara við stefnanda sé krafist skuldajafnaðar á grundvelli mats Línuhönnunar ehf. og kostnaðar sem stefndi hafi þurft að greiða vegna framkvæmdar stefnanda.

Varðandi varakröfu um lækkun vísar stefndi til sömu málsástæðna og raktar séu fyrir sýknukröfu eftir því sem við geti átt. Þá byggi stefndi á því að krafa stefnanda sé ekki í nokkru samræmi við það sem við hafi mátt búast. Þá hafi stefnandi framkvæmt meira en farið hafi verið fram á að hann gerði og sé það alfarið á hans ábyrgð og áhættu.

Sé á því byggt að stefnanda hafi borið að kynna verkið fyrir stefnda og geti ekki gert kröfu um greiðslu fyrir annað en hann hafi sannanlega verið beðinn um að vinna. Um að stefndi hafi óskað eftir fóðrun á 25 metra lögn hafi stefnandi sönnunarbyrði.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna í samninga-, kröfu- og verktakarétti, máli sínu til stuðnings Þá vísi hann til hliðsjónar til þeirra almennu reglna sem fram komi í ÍST 30 einkum er varði auka- og viðbótarverk og skyldu aðila til að afla heimildar til aukaverka. Um málskostnað vísar stefndi til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um virðisaukaskatt til laga um virðisaukaskatt.

V

Óumdeilt er að stefnandi tók að sér að fóðra lagnir undir húsi stefnda og samdi hann um verkið við P-kk-þf B-kk-þf pípulagningameistara, en sá síðarnefndi hafði tekið að sér að endurnýja lagnir í baðherbergi og eldhúsi fasteignar stefnda að Heiðargerði 70, Reykjavík. Ekki var gerður skriflegur samningur milli aðila um verkið og deila aðilar um efni hans.

Stefndi heldur því fram að sýkna eigi hann á grundvelli aðildarskorts þar sem hann hafi ekki samið við stefnanda um umdeilt verk. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum og framburði stefnda sjálfs fyrir dómi þykir liggja fyrir að P-kk-nf B-kk-nf hafði umboð til að semja við stefnanda um verkið og verður stefndi því ekki sýknaður á þeim grundvelli að hann sé ekki réttur aðili að málinu.

Fyrir liggur að aðilar máls þessa áttu ekki í beinum samningaviðræðum heldur kom P-kk-nf B-kk-nf að þeim samningum fyrir hönd stefnda. Hefur hann haldið því fram að umsamið verð fyrir framkvæmd stefnanda væri 15.000 krónur á hvern metra lagna sem voru fóðraðar og að eingöngu hafi átt að fara út að lóðarmörkum eða 10 metra. Hafi verið um að ræða heildarverð og á þeim tímapunkti hafi stefnandi verið búinn að kynna sér aðstæður á verkstað.

Eins og fram er komið er stefnandi fyrirtæki sem hefur á að skipa sérhæfðum tækjum og starfsmönnum á því sviði sem hér um ræðir. Þá hefur stefnandi að eigin sögn unnið við að fóðra lagnir fyrir einstaklinga, fyrirtæki og sveitarfélög í meira en þrettán ár. Stefnandi gerði stefnda tilboð fyrir milligöngu P-kk-ef B-kk-ef og hefði honum verið í lófa lagið að setja það fram skriflega til að ekki væri unnt að draga efni þess í efa. Ekki síst var það mikilvægt þegar litið er til þess að hann var ekki að semja beint við stefnda sem átti þó að greiða fyrir verkið. Stendur frekar upp á tilboðsgjafa að setja tilboð sitt fram skriflega en samþykkjanda tilboðsins. Þá verður að gera þær kröfur til fyrirtækis sem selur þjónustu af þessu tagi að kaupanda þjónustunnar sé gerð grein fyrir í hverju verkið sé fólgið og hversu umfangsmikið það er, áður en hafist er handa við verkið. Hafi stefnandi ekki verið búinn að kynna sér aðstæður áður en hann gerði stefnda tilboð í verkið, bar honum að gera stefnda eða umboðsmanni hans grein fyrir því, áður en hann hóf framkvæmdir, að verkið væri umfangsmeira en hann hefði talið og að tölur þær sem hann hefði gefið upp áður stæðust ekki. Þá er gagnrýnivert að gefa út reikning sem er ekki í nokkru samræmi við það sem verið er að innheimta fyrir, sbr. eftiráleiðrétting stefnanda á efni reikningsins.

Stefnandi vísar meðal annars til 2. tl. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, máli sínu til stuðnings. Í 8. gr. laganna er fjallað um viðbótarverk og samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins ber seljanda þjónustu að tilkynna neytanda ef í ljós kemur þegar verk er unnið að eðlilegt sé að vinna önnur verk samtímis vegna tengsla þeirra við aðalverk. Þá segir í 2. tl. 2. mgr. að náist ekki til neytanda skuli hann vinna viðbótarverkið ef sérstakar ástæður mæli með því að neytandi vilji láta vinna viðbótarverkið í tengslum við kaup hans á þjónustunni. Af málatilbúnaði stefnanda verður ekki ráðið með vissu hvaða aukaverk hann telur sig þannig hafa unnið í þágu stefnda sem sérstakar ástæður hafi mælt með að hann innti af hendi eða hvers vegna hann tilkynnti ekki um það til umboðsmanns stefnda.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið verður stefnandi að bera hallann af því að hafa ekki lagt fram haldbær gögn sem sýna fram á svo ekki verði um villst að samningar hafi tekist um annað en stefndi heldur fram en fullyrðingar stefnda fá stoð í framburði vitnisins P-kk-ef B-kk-ef. Er því ósannað að aðilar hafi samið um annað en að stefndi greiddi stefnanda fyrir fóðrun á lögnum út að lóðarmörkum sem voru 10 metrar og að heildarkostnaður við verkið næmi samkvæmt því 150.000 krónum.

Stefndi byggir á því að hann eigi skaðabótakröfu á hendur stefnanda sem nemi hærri fjárhæð en krafa stefnanda og krefst skuldajafnaðar. Af málatilbúnaði stefnda verður ráðið að hann telji sig hafa orðið fyrir tjóni vegna kostnaðar sem hann hafi orðið fyrir vegna framkvæmdar stefnanda. Kemur fram hjá stefnda að við framkvæmd verksins hafi verið brotinn niður veggur til að komast að lögninni sem sett hafi verið á nýjan stað. Nauðsynlegt sé núna að lagfæra þetta ásamt því að grafa niður á lögnina á öðrum stað. Kostnaður við þetta sé 170.000 krónur samkvæmt mati Línuhönnunar. Þá hafi þurft að laga stíflu sem myndast hafi á lögninni og kostnaður við það hafi verið 25.372 krónur.

Í umræddu mati Línuhönnunar sem dagsett er 13. júní 2006, sem stefndi aflaði einhliða í málinu, er metinn kostnaður við að loka fyrir aukagat, staðsettu undir gólfi í húsinu, og kostnaður við að laga tengigat, staðsettu utan við húsið undir grasflöt. Ekki verður af þessari matsgerð ráðið með vissu að verið sé að meta kostnað við lagfæringar á vegg eða hver kostnaður væri við að grafa niður á lögnina á öðrum stað og eru því ekki fyrirliggjandi haldbær gögn um meint tjón stefnda að þessu leyti. Þá hefur stefndi heldur ekki lagt fram haldbær gögn um hvernig meint tjón hans, vegna kostnaðar við lagfæringu á vegg, gröft niður á lögn eða við að losa stíflu verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnanda sem geri hann skaðabótaskyldan gagnvart stefnda og verður stefndi að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Verða gagnkröfur stefnda til skuldajafnaðar því ekki teknar til greina.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 150.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði en rétt þykir með vísan til 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 að miða upphafstíma dráttarvaxta við þann dag sem mál þetta var höfðað.

Með hliðsjón af atvikum máls þessa þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf L-kk-nf hdl. en af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf Á-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, H-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnanda, Hreinsibílum ehf., 150.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 10. apríl 2006 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf