S-76/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 5. desember 2012 á hendur ákærðu A, kt. ..., og B ehf., kt. ..., ...:

I.

Fyrir fiskveiðibrot, framin í rekstri ákærða B ehf. og framin af ákærða A sem skipstjóra, með því að hafa veitt eftirfarandi afla í fiskveiðilandhelgi Íslands og landað í Stykkishólmshöfn á skipinu Y, skipaskrárnúmer ..., í reknet án þess að hafa leyfi til þess konar veiða, landað 1.135 kg af síld 22. október 2012, landað 1.451 kg af síld 23. október 2012, landað 1.576 kg af síld 24. október 2012 og landað 3.926 kg af síld 25. október 2012.

Telst þetta varða við 4. og 7. gr., sbr. 25. og 26. gr., laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum og 1. gr. og 1. og 2. mgr. 8. gr., sbr. 18. og 19. gr., reglugerðar nr. 698/2012 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2012/2013.

II.

Á hendur ákærða A fyrir brot á lögum um lögskráningu sjómanna, með því að hafa á sama stað og ofan er greint, vanrækt að lögskrá skipverjann X, kt. ..., úr skiprúmi áður en haldið var til veiða fimmtudaginn 25. október 2012.

Telst háttsemi þessi varða við 3. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr., sbr. 9. gr., laga um lögskráningu sjómanna nr. 35/2010.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Kröfur ákærðu í málinu eru aðallega þær að ákærðu verði sýknuð af kröfum ákæruvalds samkvæmt I. lið ákæru og allur kostnaður sakarinnar felldur á ríkissjóð, til vara að ákærðu verði ekki gerð refsing samkvæmt þeim lið og til þrautavara að ákærðu verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Hvað síðari lið ákæru varðar krefst ákærði A þess aðallega að honum verði ekki gerð refsing, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst skipaður verjandi hæfilegrar þóknunar sér til handa.

I.

Málsatvik varðandi ákærulið I eru þau að með bréfi 14. nóvember 2012 lagði Fiskistofa fram kæru á hendur ákærða A, sem skipstjóra á Y, og ákærða B ehf., sem útgerðaraðila skipsins, fyrir að hafa veitt og landað afla dagana 22., 23., 24. og 25. október 2012, sem veiddur hafi verið í reknet, án þess að hafa leyfi til þess konar veiða.

Í bréfi Fiskistofu er tekið fram að Y hafi haft gilt krókaaflamarksleyfi og leyfi til makrílveiða með línu og handfærum, útgefin af Fiskistofu. Báturinn hafi hins vegar landað 1.135 kg af síld 22. október 2012, 1.451 kg af síld 23. s.m., 1.576 kg af síld 24. s.m. og 3.926 kg af síld 25. s.m. og hafi reknet verið skráð veiðarfæri í öllum róðrum bátsins þessa daga.

Þarflaust þykir að rekja málsatvik varðandi ákærulið II frekar en gert er í þeim lið í ákæru samkvæmt framansögðu.

II.

Ákærði A staðfesti fyrir dómi að hann hefði veitt síld á Y á þeim dögum, með þeim veiðarfærum og í því magni sem tilgreint væri í ákæru. Kvað ákærði vafalaust hafa verið í sínum huga að hann hefði heimild til veiðanna. Báturinn hefði verið með almennt veiðileyfi og þá hefði hann verið með síldarkvóta sem Fiskistofa hefði úthlutað honum.

Um hvernig það bar til að B ehf. var úthlutað kvóta í síld vegna Y bar ákærði A að hann hefði haft samband símleiðis 18. október 2012 við Fiskistofu og spurst fyrir um hvort hann, á báti með krókaleyfi, gæti mögulega róið til síldveiða með netum. Ákærði hefði fengið jákvæð viðbrögð frá Fiskistofu og B ehf. því í kjölfarið sótt rafrænt um síldarkvóta.

Ákærði tók ítrekað fram fyrir dómi að alþekkt væri að síld veiddist ekki á króka. Til að veiða þann fisk þyrfti nót, net eða troll. Í ljósi þess og áðurnefndra samskipta við Fiskistofu hefði það því komið ákærða í opna skjöldu þegar lögregla tók á móti honum á bryggjunni í Stykkishólmi 25. október 2012 og sakaði hann um lögbrot með því að hafa veitt síldina í net.

Við þingfestingu málsins 9. janúar sl. játaði ákærði sök samkvæmt ákærulið II. Hann áréttaði þá afstöðu sína við aðalmeðferð málsins 22. mars sl.

III.

A.

Skv. 4. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða má enginn stunda veiðar í atvinnuskyni við Ísland nema hafa fengið til þess almennt veiðileyfi. Í greininni segir jafnframt að almenn veiðileyfi séu tvenns konar, þ.e. veiðileyfi með aflamarki og veiðileyfi með krókaaflamarki. Þá segir í 1. gr. reglugerðar nr. 698/2012 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2012/2013 að veiðar í atvinnuskyni í fiskveiðilandhelgi Íslands séu óheimilar nema að fengnu leyfi Fiskistofu.

Fyrir liggur í málinu, sbr. framlagða greinargerð Fiskistofu með kæru stofnunarinnar frá 14. nóvember 2012, að Y var með almennt veiðileyfi er atvik máls gerðust, n.t.t. veiðileyfi með krókaaflamarki. Þegar að því virtu fær dómurinn ekki séð að ákærðu hafi gerst brotleg gegn 4. gr. laga nr. 116/2006 og 1. gr. reglugerðar nr. 698/2012 með veiðum sínum fyrrgreinda daga í október 2012. Verða ákærðu því sýknuð af þeim sakargiftum.

Hið raunverulega úrlausnarefni varðandi sakargiftir á hendur ákærðu samkvæmt ákærulið I er hvort ákærðu hafi með veiðum á síld í reknet brotið gegn 7. gr., sbr. 25. og 26. gr., laga nr. 116/2006 og 1. og 2. mgr. 8. gr., sbr. 18. gr., reglugerðar nr. 698/2012, þ.e. hvort ákærðu hafi með þeim veiðum farið út fyrir þá heimild sem Y hafði til veiða samkvæmt veiðileyfi bátsins með krókaaflamarki.

Skv. 7. gr. laga nr. 116/2006 er óheimilt að nýta krókaaflamark á annan hátt en við línu- og handfæraveiðar. Þó er ráðherra heimilt að veita krókaaflamarksbátum leyfi til að stunda veiðar á botndýrum með þeim veiðarfærum sem til þarf, svo sem plógum og gildrum, svo og til hrognkelsaveiða í net. Ákvæði 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 698/2012 er efnislega sambærilegt en þar er kveðið á um að bátum, sem leyfi hafi til veiða með krókaaflamarki, sé einungis heimilt að stunda veiðar með línu og handfærum. Fiskistofa geti þó veitt undanþágu frá banninu með sérstökum leyfum til veiða á botndýrum með plógum og gildrum, svo og til hrognkelsaveiða í net.

Í 7. gr. laga nr. 116/2006, sbr. 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 698/2012, er að finna undantekningar frá þeirri meginreglu að bátum sem leyfi hafa til veiða með krókaaflamarki séu einungis heimilar veiðar með línu og handfærum. Síldveiðar í net eru þar ekki nefndar og eru bæði ákvæðin þannig orðuð að telja verður að undantekningar frá meginreglunni séu þar tæmandi taldar. Að því athuguðu þykir ekki önnur niðurstaða tæk en telja sannað, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærðu hafi með þeirri háttsemi er í ákærulið I er lýst brotið gegn ákvæðum 7. gr., sbr. 25. og 26. gr., laga nr. 116/2006 og 2. mgr. 8. gr., sbr. 18. gr., reglugerðar nr. 698/2012.

B.

Svo sem áður var rakið hefur ákærði A skýlaust játað sök samkvæmt ákærulið II. Samrýmist játning ákærða gögnum málsins. Umrætt brot hans telst því sannað og varðar það við tilgreind lagaákvæði í ákærulið II.

IV.

Skv. 3. tölulið 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 má færa refsingu þá, sem í lögum er lögð við broti, niður úr lágmarki því, sem þar er ákveðið, hafi sá, sem verkið vann, álitið, að verknaður hans væri ekki réttarbrot, sökum afsakanlegrar vanþekkingar eða misskilnings á réttarreglum sem banna framkvæmd verknaðar. Er heimilt, sbr. ákvæði 2. mgr. 74. gr., að ákveða, þegar svo stendur á sem í 1.-8. tölulið 1. mgr. segir, að refsing skuli falla niður að öllu leyti.

Til þess þykir mega horfa í ofangreindu samhengi að bann 7. gr. laga nr. 116/2006, sbr. 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 698/2012, við öðrum veiðum en línu- og handfæraveiðum er ekki fortakslaust, þó svo að síldveiðar í net séu vissulega ekki meðal þeirra undantekninga sem tilgreindar eru í ákvæðinu.

Fyrir liggur að 18. október 2012 sótti ákærði A, fyrir hönd ákærða B ehf., um kaup á aflamarki í síld fyrir Y. Með bréfi Fiskistofu 25. sama mánaðar var umbeðnu aflamarki, 8 tonnum í síld, úthlutað til Y. Í bréfi Fiskistofu, sem ákærði lagði fram undir rekstri málsins fyrir dómi, er ekkert að því vikið að hið almenna veiðileyfi bátsins, þ.e. veiðileyfi með krókaaflamarki, heimilaði ekki síldveiðar með netum þrátt fyrir hina óumdeildu staðreynd að síldveiðar með línu eða handfærum eru með öllu óþekktar við Ísland.

Upplýst er að ákærði var í samskiptum símleiðis við Fiskistofu áður en hann hélt til síldveiðanna. Þá er ljóst að ákærði leyndi því í engu að Y stundaði þær veiðar með reknetum, sbr. framlagðar vigtarnótur, en reknet eru skráð veiðarfæri á öllum nótunum.

Í 2. gr. reglugerðar nr. 756/2012 um ráðstöfun aflaheimilda í íslenskri sumargotssíld á fiskveiðiárinu 2012/2013 er kveðið á um það að úthluta skuli allt að 500 lestum af íslenskri sumargotssíld á fiskveiðiárinu 2012/213 til skipa allt að 200 brúttótonn að stærð og ekki stunda veiðar með vörpu. Upphaflega var í 2. mgr. 2. gr. tekið fram að heimilt væri að úthluta á skip allt að 8 lestum í senn gegn greiðslu gjalds enda hefði viðkomandi skip leyfi til veiða í atvinnuskyni. Hinn 7. desember 2012 gerði atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra hins vegar þá breytingu á ákvæðinu, sbr. reglugerð nr. 1052/2012, að á eftir orðinu „skip“ í fyrri málslið 2. mgr. 2. gr. kom; „sem hafa veiðileyfi með aflamarki.“ Þykir einsýnt að breyting þessi hafi verið gerð vegna vandkvæða sem upp hafi komið við framkvæmd á ákvæðum reglugerðarinnar í upphaflegri mynd.

Að öllu framangreindu heildstætt virtu þykir á það mega fallast með ákærðu að ákvæði 3. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga eigi við um brot þeirra á 7. gr., sbr. 25. og 26. gr., laga nr. 116/2006 og 2. mgr. 8. gr., sbr. 18. gr., reglugerðar nr. 698/2012. Þykir rétt, sbr. 2. mgr. 74. gr., að refsing ákærðu vegna brotanna falli niður að öllu leyti.

Hvað brot ákærða A samkvæmt ákærulið II varðar er til þess að líta að sakaferill ákærða er enginn. Þykir refsing ákærða að broti hans virtu hæfilega ákveðin 30.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi fjögurra daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

V.

Ekki er um annan sakarkostnað að ræða í málinu en þóknun verjanda ákærðu. Að virtum úrslitum málsins og með heimild í 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála þykir rétt að fella ¾ hluta þóknunar skipaðs verjanda ákærðu, R-kk-ef Þ. J-kk-ef hdl., er hæfilega þykir ákveðin samkvæmt umfangi málsins 313.750 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum, á ríkissjóð. Ákærðu greiði samkvæmt því óskipt, sbr. 1. mgr. 219. gr. i.f. sömu laga, 78.438 krónur í sakarkostnað.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

D Ó M S O R Ð:

Refsing ákærða B ehf. skal falla niður.

Ákærði A greiði 30.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi fjögurra daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærðu greiði óskipt 78.438 krónur í sakarkostnað.

K-kk-nf H-kk-nf