S-102/2018

Mál þetta, sem þingfest var 21. mars 2018 og dómtekið 12. júní sama ár, hefur lögreglustjórinn á Suðurnesjum höfðað með ákæru 13. febrúar 2018 á hendur K-kk-þgf E-kk-þgf, kt. 000000-0000, Lækjamótum 97, Sandgerði

„fyrir fjárdrátt og nytjastuld, með því að hafa dregið sér bifhjólið OM-244, af gerðinni Harley Davidson Sportster, árgerð 2005, að verðmæti kr. 1.400.843,- sem ákærði var með á kaupleigusamningi nr. 429281-002 frá 01.06.2007 við Íslandsbanka hf., kt. 000000-0000, og Íslandsbanki hf. er eigandi að, en ákærði hefur neitað að afhenda bifhjólið þrátt fyrir ítrekaðar óskir þar um allt frá 23.04.2014 og innsetningargerð héraðsdóms [Reykjavíkur] dags. 16.02.2015 og með þeirri háttsemi sinni aftrað Íslandsbanka hf. að neyta réttar síns til umráða yfir bifhjólinu.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 247. gr. og 3. mgr. 259. gr.almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“

Er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Þá krefst hann þess að málsvarnarlaun verði greidd úr ríkissjóði.

Málsatvik

Með bréfi til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu 12. október 2015 lagði A lögmaður, fyrir hönd Ergo (áður Glitnis Fjármögnunar), fram kæru á hendur K-kk-þgf E-kk-þgf, ákærða í máli þessu, vegna ætlaðs brot hans gegn 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í kærunni segir að með bílasamningi Glitnis 1. júní 2007 hafi kærði tekið á kaupleigu bifhjólið Harley Davidson Sportster, nýskráð 05/2005, fast nr. OM-244. Samningsfjárhæðin var 1.400.843 krónur, sem skyldi greiðast með 60 mánaðarlegum greiðslum frá 15. júlí 2007, hverri að fjárhæð 28.120 krónur. Samningsfjárhæðin var að helmingi í íslenskum krónum og að helmingi í erlendri mynt, gengistryggt. Samkvæmt 1. gr. samningsskilmála skyldi eignarréttur að bifhjólinu vera hjá leigusala, Glitni Fjármögnun, allt til loka samningstímans.

Upphaflegri greiðsluáætlun var breytt á árinu 2008, en á árinu 2009 var nýr samningur gerður vegna höfuðstólslækkunar. Var samningsfjárhæðinni þá einnig að öllu leyti breytt í íslenskar krónur. Í samræmi við dóma Hæstaréttar nr. 600/2011 og 464/2012 var samningurinn svo endurreiknaður 27. febrúar 2014 og námu eftirstöðvar samningsins þá 1.100.069 krónum.

Samkvæmt kærunni urðu vanskil á leigugreiðslum og rekstrargjöldum vegna bifhjólsins og var kærða því sent innheimtubréf 23. apríl 2014. Þar sem það bar ekki árangur var samningnum rift með símskeyti til kærða 31. maí 2014. Í kjölfarið óskaði lögmaðurinn eftir því við Héraðsdóm Reykjavíkur að kveðinn yrði upp úrskurður um að bifhjólið yrði tekið úr vörslum kærða með beinni aðfarargerð, og var fallist á þá kröfu með úrskurði dómsins 16. febrúar 2015. Þar sem kærði aðhafðist ekkert var aðfararbeiðni send sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 2. mars 2015. Í endurriti úr gerðabók sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu, vegna fyrirtöku gerðarinnar 9. október 2015, kemur fram að gerðarþoli sé ekki mættur þrátt fyrir lögmæta boðun. Þá segir þar að fulltrúi sýslumanns hafi hringt í gerðarþola og hafi hann sagt bifhjólið ónýtt og hafi hann hent því fyrir utan hús sitt. Hann hafi þó ekki viljað upplýsa um heimilisfang sitt né hvenær hjólinu hafi verið hent. Þá er þar tekið fram að gerðarþoli gefi að öðru leyti ekki fullnægjandi upplýsingar við spurningum fulltrúa sýslumanns um hvar bifhjólið sé.

Ákærði var yfirheyrður af lögreglu 10. júní 2016. Sagðist hann hafa misst allt sitt í hruninu og endað með því að fara í meðferð hjá Umboðsmanni skuldara. Hafi því lokið á árinu 2012 eða 2013, en á meðan hafi honum verið óheimilt að greiða af skuldum sínum. Eftir það hafi hann farið í Glitni Fjármögnun með 1.000.000 króna, sem hann hafi fengið að láni hjá systur sinni, og boðist til að greiða skuldina með þeim peningum. Þar hafi orðið mikil rekistefna, en hann síðan fengið þau svör að skuldin yrði aðeins greidd upp með 1.600.000 krónum. Hafi hann þá ákveðið að greiða ekkert frekar, né að afhenda Glitni hjólið. Ákærði sagði einnig í skýrslu sinni hjá lögreglu að hann hefði dottið á hjólinu og það skemmst. Hafi hann ætlað að gera við það en ekki komið því í verk. Í stað þess hafi hann bútað það niður og selt einhverja hluta út því, t.d. hluta af vélinni. Aðspurður sagðist ákærði ekki hafa tilkynnt lögreglunni um umferðaróhappið þar sem hann hefði slæma reynslu af samskiptum við lögregluna. Í lok yfirheyrslunnar afhenti ákærði lögreglunni fjóra hluti, sem hann sagði vera það sem eftir væri af grind bifhjólsins. Ljósmyndir af munum þessum fylgja málinu. Í skýrslu um haldlagningu munanna segir að engar merkingar sé að finna á þessum grindarpörtum sem geti staðfest að þeir séu í raun hlutar af grind OM-244.

Framburður fyrir dómi

Ákærði sagðist fyrir dómi hafa gert samning við Ergo, áður Glitni banka, vegna kaupa hans á bifhjóli. Sjálfur hafi hann greitt hluta kaupverðsins, en fengið gengistryggt lán fyrir því sem út af stóð. Hafi hann síðan borgað og borgað, eða samtals 1.260.000 krónur, en lánið hafi þó sífellt hækkað. Um haustið 2010 hafi hann farið í greiðsluskjól hjá Umboðsmanni skuldara og því hafi hann ekki mátt greiða skuldir sínar. Bankinn hafi engu að síður sífellt þrýst á hann um greiðslur. Á árinu 2012 kvaðst hann hafa farið í bankann og boðið fram 1.000.000 króna sem fullnaðargreiðslu á skuld sinni, en honum hafi þá verið svarað með því að hann þyrfti að greiða 1.600.000 krónur. Við svo búið sagðist ákærði hafa ákveðið að greiða ekkert frekar. Ekki sagðist hann heldur hafa hugleitt það að skila bifhjólinu. Skömmu síðar, eða um haustið 2012, hafi hann hins vegar orðið fyrir því að hjólið eyðilagðist þegar hann datt á því í lausamöl á Krísuvíkurvegi. Hjólið hafi þá lent á grjóti og gjöreyðilagst, auk þess sem mótorinn hafi brotnað. Eftir þetta kvaðst ákærði hafa tekið hjólið í sundur og ætlað að gera það upp, en það hafi reynst of mikið skemmt til þess að það væri hægt. Númerin hafi þá verið lögð inn. Ekki kvaðst ákærði hafa tilkynnt neinum um óhappið og sagði að sér hefði fundist „skömmin svo mikil“, auk þess sem honum þótti E-x-x hafa komið illa fram við hann. Ekki hafi hann heldur tilkynnt lögreglu um óhappið, enda sagðist hann hafa slæma reynslu af samskiptum við lögregluna. Spurður um tryggingar á bifhjólinu sagði ákærði að Ergo hefði tryggt það, en síðar rukkað hann um endurgreiðslu iðgjaldsins. Sagðist hann hafa endurgreitt Ergo iðgjaldið alveg fram til ársins 2010, en eftir það hefði hann ekki greitt, og sagði skýringuna þá að hann hafi verið reiður út í Ergo.

Ákærði neitaði því að hafa selt bifhjólið eða hluta úr því. Hins vegar kvaðst hann hafa geymt hjólið eða hluta þess í bílskúrnum hjá sér, eftir að hafa bútað það niður, en líklega hafi starfsmenn Íbúðalánasjóðs hirt þá þegar þeir rýmdu hús hans og fjarlægðu alla búslóðina á árinu 2015 og settu í geymslu. Ákærði fullyrti loks að unnt væri að sjá merkingar á þeim grindarpörtum sem hann afhenti lögreglu við skýrslutöku á sínum tíma, og ættu þær merkingar að sýna að partarnir væru úr grind bifhjólsins.

Vitnið A lögmaður gaf einnig skýrslu fyrir dóminum, en ekki þykir ástæða til að rekja framburð hennar.

Niðurstaða

Eins og áður greinir neitar ákærði sök og krefst sýknu. Byggir hann á því að háttsemin verði ekki færð undir 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga, þar eð meint brot hans hafi ekki verið framið í auðgunarskyni. Þá eigi ákvæði 3. mgr. 259. gr. sömu laga ekki við í máli þessu, enda hafi eigandi bifhjólsins, Ergo, ekki krafist afhendingar þess fyrr en löngu eftir að það hafði farið forgörðum. Hafi hann því ekki aftrað eiganda þess að neyta réttar síns til umráða yfir hjólinu. Loks er á því byggt að sök sé fyrnd í málinu.

Samkvæmt 1. gr. samningsskilmála bílasamnings, sem undirritaður er af ákærða 1. júní 2007 vegna kaupa hans á bifhjólinu OM-244, segir að samningurinn sé í eðli sínu kaupleigusamningur á milli leigutaka, hér ákærða, og leigusala, Glitnis Fjármögnunar. Þar segir einnig að eignarrétturinn að bifreiðinni haldist hjá leigusala meðan samningurinn gildir, en flytjist til leigutaka við lok samningstíma. Í 2. gr. er mælt fyrir um greiðslur leigugjalds á umsömdum gjalddögum, en samkvæmt 5. gr. skal leigutaki greiða dráttarvexti og kostnað sem af vanskilum kann að leiða. Þá segir í 14. gr. að leigusala sé heimilt að rifta samningnum inni leigutaki ekki tilskildar greiðslur af hendi á umsömdum tíma. Í samningnum er einnig tekið fram að leigutaki beri áhættuna af því ef bifreiðin ferst af tilviljun eða skemmist, sbr. 6. gr., svo og að leigutaki beri ábyrgð á og skuli bæta leigusala allt það tjón sem kunni að verða á bifreiðinni á meðan hún er í vörslum leigutaka, sbr. 11. gr. Enn fremur er tekið fram í 12. gr. að bifreiðin skuli vátryggð í samræmi við kröfur leigusala.

Ekki er um það deilt að vanskil urðu á greiðslum samkvæmt áðurnefndum bílasamningi. Í tilkynningu lögmanns leigusala um endurútreikning lánsfjárhæðarinnar, sem dagsett er 25. mars 2014, kemur fram að ógreiddir rekstrarreikningar vegna samningsins nemi samtals 1.176.834 krónum, og sé sú fjárhæð til innheimtu hjá lögmanninum. Þá liggur fyrir afrit af innheimtubréfi lögmannsins frá 23. apríl sama ár, þar sem heildarskuld samkvæmt samningnum er sögð 1.556.337 krónur, þ.e. vangoldin rekstrargjöld, leigugreiðslur og innheimtukostnaður. Þar sem ákærði brást ekki við innheimtubréfinu var samningnum rift með símskeyti til ákærða 31. maí 2014 og skorað á hann að skila hinu leigða. Ritað er við afhendingarstimpil símskeytisins að ákærði hafi neitað móttöku þess.

Ákærði hefur haldið því fram að hann hafi á árinu 2012 boðið fram greiðslu á 1.000.000 króna til lúkningar á skuld sinni við leigusala, en því hafi verið hafnað. Engin gögn liggja þó fyrir sem rennt geta stoðum undir þessa frásögn ákærða. Hins vegar hefur ákærði sagt að þar sem greiðslu hans hafi verið hafnað hafi hann ákveðið að greiða ekkert frekar, né heldur að afhenda leigusala bifhjólið. Viðbrögð leigusala, eigi þau við rök að styðjast, gátu þó engan veginn firrt ákærða greiðsluskyldu né gáfu þau honum tilefni til að halda hinu leigða í sínum vörslum og koma þannig í veg fyrir að leigusali fengi umráð hins leigða. Ekkert hald er heldur í þeirri málsvörn ákærða að hjólið hafi eyðilagst um haustið 2012 og því hafi hann bútað það niður. Minnt er á að samkvæmt áðurnefndum samningsskilmálum bar ákærða að vátryggja bifhjólið og bar hann sjálfur ábyrgð og áhættuna af því ef það skemmdist. Raunar verður að teljast ósannað að bifhjólið hafi gereyðilagst, svo sem ákærði heldur fram, en frásögð hans af meintu óhappi þykir heldur ótrúverðug. Voru enda engin vitni að óhappinu og var hvorki lögreglunni, tryggingafélaginu né leigusala tilkynnt um það. Þá geta þeir munir sem ákærði afhenti lögreglunni 10. júní 2016 og hann sagði að væru úr grind bifhjólsins, á engan hátt staðfest að bifhjólið hafi farið forgörðum. Eins og atvikum er hér háttað breytir þó engu hvort eða hvernig hjólið skemmdist umrætt sinn, enda aðalatriðið að leigusali fékk hvorki umsamdar greiðslur samkvæmt samningsskilmálum né hjólið afhent eftir riftun samningsins.

Með vísan til framaritaðs þykir fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Í ljósi verknaðaraðferðar ákærða og skýrs ásetnings hans um að greiða hvorki leigusala umsamdar greiðslur né að afhenda honum bifhjólið telst hann hafa brotið gegn 1. mgr. 247. gr. og 3. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt fyrra ákvæðinu getur refsing við því broti varðað allt að sex ára fangelsi og er sök ákærða því ekki fyrnd, sbr. 3. tl. 1. mgr. 81. gr. sömu laga.

Ákærði er fæddur í [...] árið 1954 og hefur ekki áður gerst sekur um refsiverðan verknað. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, sem bundin verður skilorði eins og nánar greinir í dómsorði. Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 272.800 krónur, að virðisaukaskatti meðtöldum.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari dæmir málið.

D ó m s o r ð:

Ákærði, K-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 272.800 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf