S-38/2022

Mál þetta, sem var dómtekið 3. júnísl., var höfðað með tveimur ákærum á hendur X, kt. [...], óstaðsettum í hús.

1 Fyrri ákæran er útgefin af héraðssaksóknara 10. mars 2022

„fyrir eftirtalin brot gegn valdstjórninni:

1. Föstudaginn 11. desember 2020 við [...] á Akureyri, með því að hafa hótað lögreglumönnum [...] og [...] lífláti og líkamsmeiðingum og hótað lögreglumönnum [...] og [...] lífláti og einnig síðar sama dag á Sjúkrahúsi Akureyrar við Eyrarlandsveg á Akureyri, hótað lögreglumanni [...] líkamsmeiðingum en lögreglumennirnir allir voru við skyldustörf.

2. Laugardaginn 12. desember 2020 í fangahúsi lögreglustöðvarinnar við Þórunnarstræti, á Akureyri, með því að hafa hótað lögreglumönnum [...] og [...] lífláti og líkamsmeiðingum er lögreglumennirnir voru við skyldustörf.

3. Sunnudaginn 21. mars 2021 í fangelsinu að Litla- Hrauni, Eyrarbakka, með því að hafa hótað fangavörðunum A, B, D, E, F og G sem þar voru við skyldustörf, líkamsmeiðingum og lífláti.

4. Mánudaginn 18. október 2021 með þvíað hafa hótað H, kt.[...], ofbeldi en hann hringdi í hana og hótaði að senda á hana handrukkara ef hún myndi ekki draga framburð sinn til baka hjá lögreglu í máli [...] en til stóð að H gæfi skýrslu hjá lögreglu daginn eftir.

Teljast liðir 1- 3 varða við 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 4. liður varða við 108. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“2 Síðari ákæran er útgefin af lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra 5. apríl 2022„ Fyrir eftirtalin brot:

I. a.

Fyrir fjársvik, með því að hafa 1. október og 5. október 2020 svikið samtals 199.311 krónur út af bankareikningi H, kt. [...], nr. [...], með því að nota debetkort hennar í hraðbönkum á Akureyri, og með því að skrá debetkort H sem greiðslumáta til að spila leiki á samfélagsmiðlinum Facebook en debetkortinu hafði ákærði tekið af H þegar hann dvaldi tímabundið á heimili hennar að [...] á Akureyri.

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. b.

Fyrir líkamsárás, með því að hafa, að kvöldi föstudagsins 2. október 2020, veist að H, kt. [...], þar sem hún lá í rúmi sínu og slegið hana margítrekað aftan í hnakka og í bak, slegið hana í framan og sparkað í hægri sköflung hennar, með þeim afleiðingum að hún hlaut litla skrámu á nef og mar og bólgu þar einnig og mar á sköflung.

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II.

Fyrir fíkniefnalagabrot, með því að hafa, að kvöldi sunnudagsins 1. nóvember 2020, verið með í vörslum sínum, þegar lögregla hafði afskipti af honum á dvalarstað sínum í [...], íbúð [...], á Akureyri 3,04 grömm af amfetamíni, 3,86 grömm af kókaíni, 0,80 grömm af maríhúana, 1,22 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni, 31 stk. töflur af ecstasy (MDMA), og 22 töflur af Quetiapin Actavis og 1 töflu af Viagra.

Teljast brot þessi varða við 2. og 3. gr. og 4. og 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni, með síðari breytingum, sbr. 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

III.

Fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi, en til vara líkamsárás, og fíkniefnalagabrot, með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 11. desember 2020, veist að unnustu sinni J, kt. [...] á heimili þeirra að [...] á Akureyri, slegið hana í andlitið, hrint henni í gólfið, tekið hana hálstaki og hert að, og eftir að hafa hjálpað henni á fætur aftur slegið hana í andlitið og svo síðar sama morgun veist að henni á ný og hrint henni á kassa og slegið hana í andlitið, alltmeð þeim afleiðingum að hún hlaut um 1 cm punktlaga húðblæðingar á hálsi neðan við hægra eyra og 3 minni en áþekka bletti vinstra megin á hálsi og veruleg eymsl framanvert á hálsi yfir barka, eymsl yfir lendhrygg og stífleika í bak og marblettur innanvert á hægri upphandlegg og á vinstra hné og með því að hafa í umrætt sinn verið með í vörslum sínum 0.6 grömm af amfetamíni.

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum en til vara 217. gr. sömu laga, og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni, með síðari breytingum, sbr. 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

IV.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Jafnframt er þess krafist að ákærða verði gert að sæta upptöku á efnum þeim sem lögregla lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrám nr. 44.800, 47.412 og 45.110 samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001

Einkaréttarkrafa:

Þess er krafist að X, kt. [...], verði gert að greiða J, kt. [...], 2.000.000 kr. í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 17. ágúst 2017 og þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þessarar, en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.“

3 Ákærði krefst þess að kröfum ákæruvalds samkvæmt ákæru héraðssaksóknara verði vísað frá dómi. Að því frágengnu er krafist sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess krafist að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð verulega. Loks krefst ákærði hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda.

Frávísunarkrafa ákærða

4 Ákærði krefst þess að kröfum ákæruvalds samkvæmt ákæru héraðssaksóknara, dags. 10. mars 2022, verði vísað frá dómi. Byggir hann á þvíað ætlaðri refsiverðri háttsemi sé ekki lýst nægilega skilmerkilega í ákæru, sbr. c-lið 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Því er hafnað af hálfu ákæruvald sog byggt á að lýsing í ákæru sé fullnægjandi og ekki sé vandkvæðum bundið fyrir ákærða að halda uppi vörnum.

5 Fyrirmæli c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 hafa verið skýrð svo að lýsing á þeirri háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo skilmerkileg og greinargóð að hann geti af henni ráðið hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa brotið. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að með réttu verði talið að ákærða hafi verið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum.

6 Ákærða er í ákærunni gefið að sök brot gegn valdstjórninni, í liðum 1, 2 og 3 með því að hafa hótað tilgreindum lögreglumönnum og fangavörðum við skyldustörf lífláti og líkamsmeiðingum en í lið 4 með því að hafa hótað H ofbeldi með því að hóta henni að senda á hana handrukkara ef hún drægi ekki til baka framburð sinn í tilgreindu máli til baka. Þau orð sem ákærði viðhafði eru ekki tekin upp í ákæru heldur vísað til hótana um líflát og líkamsmeiðingar í liðum 1- 3 án þess að lýsa inntaki þeirra nánar. Í lið 4 er því hins vegar lýst að hótunin hafi falist í að senda handrukkara á H.

7 Að áliti dómsins fer ekki á milli mála í ákærunni fyrir hvaða háttsemi ákært er. Þykir sakargiftum vera lýst nægilega skilmerkilega til að ákærði geti tekið afstöðu til þeirra og haldið uppi vörnum. Verður verknaðarlýsingin talin uppfylla skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 8/2008 og verður kröfu ákærða um frávísun hafnað.

Liðir I a og I bí ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra og liður 4 í ákæru héraðssaksóknara Atvik í ákæru héraðssaksóknara tengjast mjög atvikum sem ákæra lögreglustjóra tekur til. Til að einfalda og skýra framsetningu verða því teknir saman þeir liðir beggja ákæranna sem tengjast og fjallað í samfellu um málsatvik, framburði ákærða og vitna og niðurstöðu þeirra ákæruliða.

Málavextir

8 Samkvæmt gögnum málsins barst lögreglu tilkynning, að kvöldi 2. október 2020, um hávaða frá Höfðahlíð 2. Kemur fram að lögregla hafi farið á vettvang og hitt þar fyrir ákærða, H brotaþola í þessu máli, K og L. Ákærði hafi komið til dyra og greinilega verið í annarlegu ástandi, æstur og upptendraður. Lögregla hafi óskað eftir að ræða við húsráðanda, brotaþola í málinu. Hún hafi verið töluvert drukkin og erfitt að ræða við hana. Hún hafi verið spurð um sár á nefi hennar en hún ekki vitað af því að hún væri með sár. Komið hafi fram hjá L aðákærði og brotaþoli hafi verið að rífast um þvottabala sem hafi lent á nefi brotaþola. Þá hafi þau einnig tekist á um rör og ákærði skorist á hendi við það.

9 Þann 6. október hafi brotaþoli komið á lögreglustöð og kært ákærða fyrir líkamsárás, hótanir og fjársvik. Hún hafi gefið skýrslu í síma 30. október, að eigin ósk, og skýrt frá því að ákærði hafi beðið hana um að draga kæruna til baka. Hann vildi reyna að endurgreiða henni það fé sem hann hefði tekið og hún lofað honum að draga kæru sína til baka ef hann gerði það. Henni hafi verið kynnt að lögregla myndi engu að síður halda rannsókn málsins áfram. Brotaþoli hafi enn haft samband 9. september 2021 og ítrekað að hún drægi kæruna til baka. Þá hafi hún sagt að ákærði hafi aldrei lagt á hana hendur.

10 Samkvæmt gögnum málsins hringdi ákærði í lögregluna á Akureyri klukkan 14:42 þann 18. október 2021 úr fangelsinu að Litla Hrauni til að kanna stöðu mála sem væru til rannsóknar hjá embættinu. Lögreglumaður hafi farið yfir málin með honum. Ákærði hafi verið ósáttur vegna fjársvikamálsins þar sem hann teldi sig hafa gengið frá því við brotaþola. Nokkrum mínútum síðar, klukkan 14:48, hafi brotaþoli hringt í lögreglu og skýrt frá því að ákærði hefði hringt og hótað að senda á hana handrukkara ef hún drægi ekki framburð sinn til baka. Brotaþoli hafi staðfest þennan framburð hjá lögreglu 26. janúar 2022. Hún hafi einnig lýst því að fyrri framburður hennar um fjársvik ákærða væri réttur en að hún vildi þó ekki að málið fengi frekari framgang í réttarvörslukerfinu.

11 Fyrir liggur áverkavottorð M læknis dags. 26. október 2020. Þar kemur meðal annars fram að brotaþoli hafi leitað á bráðamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri 6. október vegna líkamsárásar sem hún hafi sagst hafa orðið fyrir 2. október. Hún hafi lýst því að kunningi hennar, sem hafi búið hjá henni í nokkrar vikur, hafi reiðst henni og ráðist á hana. Hún hafi flúið á efri hæð og legið á grúfu á meðan hann hafi látið höggin dynja á hnakka hennar, sparkað í hægri sköflung og veitt henni högg á nefið. Hún lagt fram kæru á hendur manninum 6. október og þar verið vísað á bráðamóttöku. Við skoðun hafi H verið með litla skrámu, gulleit mar og væga bólgu á nefi. Lítil skráma hafi verið hægra megin á enni en hún sagt það væri ekki eftir þetta. Neðst í hársverði að aftan hafi verið roði en óljóst hvor það hafi verið áverki eða hún hafi klórað sér. Þá hafi verið mar á hægri sköflungi. Hún hafi haft fulla hreyfigetu og verið verkjalaus í háls/brjóst- og lend hrygg og ekki önnur áverkamerki á útlimum.

Liður I a í ákæru lögreglustjóra

Framburðir ákærða og vitna

12 Ákærði kvaðst hafa þekkt brotaþola í fjölda ára. Hann hafi verið vinur dóttur hennar og passað upp á hana í grunnskóla. Hann hafi hálfpartinn litið á brotaþola sem aðra móður sína. Hann telji að brotaþoli hafi verið þvinguð til að bera á hann sakir og hann gruni vitnið J um að standa fyrir þessu. Ákærði kvaðst hafa búið hjá brotaþola á þeim tíma sem liðir I a og Ib í ákæru lögreglustjóra taka til.

13 Ákærði kannaðist við að hafa tekið út af korti H í hraðbanka. Það hafi verið með hennar leyfi, hún hafi látið hann fá kortið og pin númer. Þá hafi hann í nokkur skipti notað kortið í tölvuleik á Facebookog millifært fé á eigin reikning. Hann hafi verið búinn að endurgreiða brotaþola þetta í reiðufé innan við þremur vikum síðar, í fjórum eða fimm hlutum, J gæti staðfest það. Ákærði kvaðst ekki vilja tjá sig um hvað hann gerði við féð. Aðspurður um hvort brotaþoli væri efnuð kvað hann hana vera öryrkja sem hefði verið níðst á í mörg ár. Aðspurður um hvernig hún hafi þá haft ráð á að lána honum féð kvað hann hana fá örorkubætur um hver mánaðamót og þetta hafi aðeins verið lán til skamms tíma. Þau séu góðir vinir og hafi hjálpast að. Aðspurður um hvort honum þætti eðlilegtað manneskja sem hafi fengið 264.000 frá Tryggingastofnun 1. október hefðiverið búin að lána honum um 200.000 krónur fimm dögum seinna svaraði ákærði því til að hann sæi ekkert að því. Hún hafi ekki borgað neina leigu og hann séð um uppihald hennar, mat, tóbak og vín. Hún sé alkóhólisti og hann telji hana hafa verið þvingaða til að bera þetta á hann. Aðspurður um af hverju hann hafi ekkert nefnt um endurgreiðslu við yfirheyrslu lögreglu 3. nóvember 2021 svaraði hann því til að lögregla hafi ekkert spurt um það.

14 Brotaþoli kvaðst hafa þekkt ákærða lengi, ákærði og dóttir hennar væru jafn gömul. Aðspurð kannaðist vitnið hvorki við að hafa lánað ákærða peninga né afhent honum kortið sitt og pin númer. Hennar fjárhagsstaða leyfi ekki útlán, hún sé öryrki. Hún hafi ekki lánað honum tæplega 199.000 krónur en hann hafi ekki tekið þá fjárhæð ófrjálsri hendi. Vitnið kvað fráleitt að hún hefði millifært 150.000 krónur inn á reikning ákærða og ekki kannast við slíka færslu. Hún sagði þó einnig að hún gæti hafa millifært inn á reikning ákærða af góðmennsku, henni þyki vænt um hann. Vitnið kvaðst þó ekki kunna að millifæra fjármuni í hraðbanka. Hún kvaðst einhvern tímann hafa verið á Facebook en ekki stunda leiki þar. Vitnið kvað ákærða aldrei hafa látið sig hafa 200.000 krónur í seðlum á einum mánuði. Vitnið kvaðst hafa óskað eftir því við lögreglu að málið yrði fellt niður hjá lögreglu en aðspurð um framburð sinn hjá lögreglu kvaðst hún aldrei ljúga.

15 Vitnið J kvaðst telja að brotaþoli hafi gefið leyfi sitt fyrir stærstum hluta úttekta ákærða af korti hennar en svo dregið það til baka. Hana rámi í brotaþola tala eitthvað um þetta og mikið rifrildi verið um þetta. Vitnið muni atvik þó illa þar sem hún hafi verið mjög lyfjuð á þessu tímabili.

Niðurstaða

16 Fyrir liggur útprentun af reikningsyfirliti brotaþola á tímabilinu 1.- 5. október 2020. Þann 1. október fær hún 264.230 krónur frá Tryggingastofnun ríkisins. Þær færslur sem ákæra tekur tileru:150.000 króna millifærsla á reikning ákærða 1. október, 40.000 króna úttekt úr hraðbanka 5. október og sjö greiðslur á Facebook sama dag, alls 9.311 krónur.

17 Brotaþoli leitaði til lögreglu 6. október og lýsti því að hún hafi verið búin að leita að debetkorti sínu frá föstudeginum 2. október án árangurs. Hún hafi svo farið í bankann á mánudeginum, 5. október, og komist að því að nær engin innistæða væri á reikningi hennar. Hún teldi ákærða hafa tekið kortið og fundið miða með pin númerinu og hreinsað fé af reikningi hennar. Hún hafði ítrekað samband við lögreglu til að draga kæruna til baka þar sem ákærði hefði beðið hana um það og ætla að endurgreiða henni, en staðfesti þó að fyrri framburður hennar væri réttur. Fyrir dómi var framburður hennar á reiki og kvað hún meðal annars mögulegt að hún geti hafa lánað ákærða fé af góðmennsku, henni þyki vænt um hann.

18 Ákærði kannast við að hafa framkvæmt framangreindar færslur en kvaðst hafa gert það með samþykki brotaþola. Vitnið J kvaðst telja að stærstur hluti úttektanna hafi verið með samþykki brotaþola en hún hafi svo dregið það til baka, hana rámi í samtal og rifrildi um þetta.

19 Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laganna.

20 Að áliti dómsins er framburður ákærða um endurgreiðslur til brotaþola innan við þremur vikum síðar fremur ótrúverðugur. Þrátt fyrir það og að telja verði ámælisvert af honum að nýta sér svo stóran hluta framfærslueyris hennar verður ekki talið nægilega sannað að umræddar færslur hafi verið framkvæmdar í heimildarleysi. Verður því að sýkna ákærða af sök samkvæmt þessum ákærulið.

Liður I bí ákæru lögreglustjóra

Framburðir ákærða og vitna

21 Á kærði kvað hann, brotaþola, J og K hafa verið í partístandi heima hjá brotaþola. Þetta mál sé bara rugl og J hafi örugglega þvingað H til að bera þetta á hann. Aðspurður kannaðist hann við að hafa reiðst og brotið einhverja diska sem hann hefði gefið brotaþola og allt í einu hefði lögregla verið komin á staðinn. Hann minntist þess ekki að hafa ógnað brotaþola en hann kunni að hafa hreytt einhverju í hana. Hann myndi aldrei leggja hendur á hana. Aðspurður um skýringar á áverkum á brotaþola kvað ákærði hana oft hafa dottið niður stigana, hún sé illa haldin af alkóhólisma. Hún hafi dottið að minnsta kosti einu sinni þennan dag. Aðspurður kvað ákærða sig ráma eitthvað í garðklippur þarna. Hafi hann tekið þær upp hafi það ekki verið til að hóta neinum. Hann hafi verið reiður á þessum tíma meðal annars við sjálfan sig og lækna vegna veikinda móður sinnar. 22 Brotaþoli bar fyrir dómi að ákærði hafi aldrei lamið hana og aldrei hafi komið til átaka þeirra á milli. Hún kvaðst muna að ákærði hafi verið reiður en hann hafi ekkert gert henni.

23 Vitnið J kvaðst ekkert muna eftir atvikum. Hún hafi ekki verið á staðnum heldur komið að þessu eftir á og ekki vita hvað gerðist. Hún muni þó eftir skurði á enni brotaþola og kvaðst hafa hlúð að henni. Vinasamband ákærða og brotaþola hafi verið stormasamt.

24 Vitnið M læknir staðfesti vottorð sitt sem rakið er hér að framan í málsgrein 1 1. Hann kvað brotaþola hafa komið á sjúkrahúsið 6. október og sagst hafafengið áverkana fjórum dögum áður. Hún hafi lýst því að kunningi hennar hefði reiðst, ráðist á hana og hún flúið upp á eftir hæð. Hún hafi legið á grúfu meðan maðurinn hafi sparkað í hana og lamið þar sem hún lá. Hún hafi verið mjög hrædd en leitað til lögreglu fjórum dögum síðar. Hún hafi verið með skrámu og mar á nefi, roða í hársverði og mar á hægri sköflungi. Vitnið kvað áverka brotaþola geta samrýmst lýsingu hennar af atvikum en kvað aðspurður ekki útilokað að þeir gætu útskýrst af falli.

Niðurstaða

25 Ákærði hefur staðfastlega neitað að hafa beitt brotaþola ofbeldi. Samræmi var í framburði brotaþola hjá lögreglu og lækni 6. október 2020, fjórum dögum eftir atvik. Fyrir dómi lýsti hún því hins vegar eindregið yfir að ákærði hefði aldrei beitt hana ofbeldi þótt hann hefði reiðst henni. Vitnið M læknir kvað áverka hennar geta samræmst lýsingu hennar á atvikum en bar einnig að ekki væri útilokað að slíkir áverkar gætu komið fram vegna falls. Að áliti dómsins er ljóst að ákærði hefur beitt vitnið þrýstingi um að falla frá sakargiftum. Hins vegar hafa engin önnur vitni borið um atlöguna. Með vísan til framangreinds þykir því ekki annað fært en sýkna ákærða af sakargiftum samkvæmt þessum ákærulið.

Liður 4 í ákæru héraðssaksóknara

26 Ákærði kannaðist við að hafa verið ósáttur við framburð brotaþola um fjársvik og líkamsárás, enda ætti hann sér enga stoð í raunveruleikanum. Hann hafi hringt í hana nokkrum sinnum og rætt þetta við hana og hún hafi sagt að hann hafi aldrei lagt á hana hendur. Hann kannaðist við að hafa hringt í lögregluna á Akureyri 18. október 2021 til að kanna málastöðu sína og að hafa í kjölfarið hringt í brotaþola. Hann hafi verið reiður og spurt hvað í andskotanum hún hefði verið að gera. Hún hafi ekkert sagst muna eftir skýrslutöku hjá lögreglu og að lögreglan væri að ljúga. Hann hafi reiðst enn meira og ef til vill sagt eitthvað sem hann hefði betur látið ósagt. Hann efist þó stórlega um að hann hafi hótað henni, hann myndi aldrei gera henni neitt. Hann kvað ekki rétt að hann hafi hótað að senda á hana handrukkara. Aðspurður um upplýsingaskýrslu lögreglumanns um símtal við ákærða 18. október 2021 kvað ákærði rétt að hann hafi sagt að hann teldi sig vera búinn að ganga frá málinu við brotaþola. Hann hafi átt við að hann hafi verið búinn að endurgreiða henni það sem hún lánaði honum. Aðspurður kvaðst ákærði þekkja einhverja handrukkara, en efast um að hafa hótað að senda einhvern á brotaþola.

27 Brotaþoli kvað ákærða aldrei hafa hringt í sig úr fangelsinu að Litla Hrauni og aldrei hótað að senda á hana handrukkara.

Niðurstaða

28 Ákærði kannaðist við að hafa hringt í brotaþola umræddan dag eftir að hafa fengið þær upplýsingar hjá lögreglunni á Akureyri að mál vegna fjársvika og líkamsárás á hana væri enn til rannsóknar þar. Hann hafi verið reiður og ef til vill sagt eitthvað sem hann hefði betur látið ósagt. Hann hafi þó ekki hótað að senda á hana handrukkara. Hann sagðist einnig þekkja einhverja handrukkara en efast um að hafa hótað brotaþola að senda einhvern til hennar. Að áliti dómsins er ljóst að ákærði hefur beitt vitnið þrýstingi um að falla frá sakargiftum.

29 Samkvæmt 108. gr. almennra hegningarlaga varðar það refsingu að beita annan mann eða nána vandamenn hans eða aðra honum tengda líkamlegu ofbeldi, ólögmætri nauðung eða hótun skv. 233. gr. sömu laga vegna skýrslugjafar hans hjá lögreglu eða fyrir dómi. Að áliti dómsins verður því ekki slegið föstu hvert nákvæmt inntak samtals ákærða og brotaþola umrætt sinn var og þykir ekki annað fært en að sýkna ákærða af sakargiftum samkvæmt þessum ákærulið.

Liður III í ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra og liðir 1 og 2 í ákæru héraðssaksóknara

Málavextir

30 Í gögnum lögreglu kemur fram að þann 11. desember 2020 klukkan 11:59 hafi lögreglu borist tilkynning um mikil öskur og læti að [...], íbúð [...]. Tveir lögreglumenn, nr. [...] og [...] hafi farið á vettvang og mætt svartri bifreið sem var ekið austur [...] og ökumaður hafi flautað til að ná athygli lögreglu. Ökumaður, J, brotaþoli í þessu máli, hafi gefið sig á tal við lögreglu og skýrt frá því að hún væri kærasta ákærða. Ákærði væri í mjög annarlegu ástandi og hefði tekið hana kverkataki og kýlt hana tvisvar í andlit. Þá væri hann með tvo hnífa og hefði ógnað henni með þeim. Hún hafi verið í miklu uppnámi og grátið. Á meðan lögreglumaður ræddi við hana hafi ákærði komið út úr íbúð sinni og öskrað og hreytt blótsyrðum að þeim. Hann hafi sagst ætla að skera þau á háls, hann væri vopnaður og skoraði á þau að koma. Í því hafi lögreglumenn nr. [...] og [...] komið á vettvang. Þar sem ákærði hafi sagst vera vopnaður hafi verið afráðið að óska aðstoðar sérsveitar ríkislögreglustjóra. Brotaþola hafi verið bent á að fara á lögreglustöðina og ræða við rannsóknarlögreglumann. Hún hafi gefið skýrslu sama dag klukkan 13:20.

31 Fram kemur að lögreglumennirnir hafi sett á sig varnarbúnað, beðið átekta í nokkurri fjarlægð og sett upp sjónpósta á útidyr íbúðarinnar og svalir. Klukkan 12:22 hafi ákærði aftur komið út úr íbúðinni og kastað járni af ruslatunnu fram af svölunum. Hann hafi verið æstur og ofbeldishneigður og skorað á þau að koma.

32 Klukkan 12:49 hafi sérsveit ríkislögreglustjóra komið á vettvang og lögreglumaður nr. 9517. Klukkan 12:58 hafi verið haft samband við samningamann ríkislögreglustjóra, sem hafi náð að ræða nokkuð við ákærða. Þá hafi verjandi ákærða einnig verið fenginn til að ræða við hann, en ákærði slitið samtalinu. Klukkan 14:23 hafi verið afráðið að fara inn í íbúðina og ákærði tekið á móti þeim vopnaður stórum búrhníf. Hann hafi verið handtekinn mínútu síðar. Sjúkrabifreið hafi í kjölfarið komið á vettvang til að hlúa að ákærða þar sem varnarúða og höggboltabyssu hafi verið beitt við handtökuna. Hann hafi verið færður á sjúkrahús í skolun á augum og sturtu vegna varnarúðans. Þar hafi hann verið með svívirðingar og hótanir í garð lögreglumanns nr. [...]. Hann hafi svo verið vistaður í fangaklefa klukkan 16:20.

33 Þann 12. desember úrskurðaði héraðsdómur Norðurlands eystra að ákærði skyldi að afplána 497 daga eftirstöðvar refsingar samkvæmt dómum sem hann hafði fengið reynslulausn á. Landsréttur staðfesti úrskurðinn 16. desember.

34 Fyrir liggur meðferðarseðill N, dags. 11. desember 2020. Þar kemur fram að brotaþoli hafi komið á slysadeild klukkan 15:15 vegna líkamsárásar. Hún hafi verið í miklu uppnámi, grátið og verið verkjuð um allan líkamann. Henni hafi verið illt í hálsi eftir að árásarmaðurinn hafi þrengt verulega að öndunarvegi og fundið til við að kyngja. Hún hafi ákveðið að fara heim og koma aftur næsta dag.

35 Einnig liggur fyrir bráðamóttökuskrá O aðstoðarlæknis og P sérfræðings í almennum skurð- og æðaskurðlækningum, dags. 12. desember 2020. Þar kemur meðal annars fram að brotaþoli hafi orðið fyrir líkamsárás daginn áður af hálfu sambýlismanns. Atvikin hafi verið tvö. Í fyrra skiptið, að morgni 11. desember, hafi hann hrint henni í gólfið og þungi lent mest á mjöðmum og baki. Þá hafi hann tekið hana hálstaki og haldið í nokkrar sekúndur og síðan kýlt hana í andlitið. Hún muni ekki hvoru megin því hún hafi fengið annað sams konar högg í seinna atvikinu. Það hafi verið um hádegi sem hann hafi aftur ráðist á hana. Hann hafi klemmt hægri hönd hennar, rétt neðan olnboga, í hurðarkarmi. Hún hafi fengið högg á hina hlið andlits. Hann hafi aftur tekið hana hálstaki og haldið talsvert lengur svo henni sortnaði fyrir augum. Hún hafi náð að bíta hann, hann hafi sleppt takinu og hún náð að hlaupa út. Hún lýsi því að finna til í baki, mjöðmum og hálsi, verst framanvert á hálsi. Hún hafi verið í uppnámi og grátið í upphafi viðtals en grátur svo stillst. Ekki hafi fundist misfellur á höfuðkúpu við þreifingu, ekki sár í höfuðleðri eða andliti og ekkert óeðlilegt að sjá í eyrum. Það hafi tekið í kjálkaliði að opna munn en bit verið í lagi og ekki sár í munnholi. Ekki að sjá petechiur á hálsi eða bringu. Hægra megin á hálsi, um 3 cm neðan við eyra hafi verið punktlaga húðblæðing, um 1 cm í þvermál. Vinstra megin á hálsi þrír álíka blettir en minni. Þá hafi verið roði og þurrkur aftanvert við hársvörð, veruleg eymsli framanvert á hálsi yfir trachea en hvorki merkjanleg bólga né sjáanlegt mar eða blæðing. Eymsl hafi verið yfir paraspinal vöðvum meðfram lendhrygg og stífleiki í baki við allar hreyfingar en hreyfigeta góð og symmestrisk um axlir, olnboga, mjaðmir og hné og göngulag eðlilegt. Ekki að sjá áverkamerki á bringu, kvið eða baki en blá grænleitur marblettur innanvert á hægri upphandlegg og gulgrænn marblettur á vinstra hné.

36 Fyrir liggur áverkavottorð M læknis, dags. 15. desember 2020. Hann hitti ekki brotaþola en vann vottorð sitt upp úr bráðamóttökuskrá. Er atvikum og áverkum lýst með sama hætti og þar. Ekki hafi fundist misfellur á höfuðkúpu við þreifingu, ekki sár í höfuðleðri eða andliti og ekkert óeðlilegt að sjá í eyrum. Það hafi tekið í kjálkaliði að opna munn en bit verið í lagi og ekki sár í munnholi. Hægra megin á hálsi, um 3 cm neðan við eyra hafi verið punktlaga húðblæðing, um 1 cm í þvermál. Vinstra megin á hálsi þrír álíka blettir en minni. Þá hafi verið roði og þurrkur aftanvert við hársvörð, veruleg eymsli framanvert á hálsi yfir barka en hvorki merkjanleg bólga né sjáanlegt mar eða blæðing. Eymsl hafi verið yfir langvöðvum meðfram lendhrygg og stífleiki í baki við allar hreyfingar en hreyfigeta góð og samhverf um axlir, olnboga, mjaðmir og hné og göngulag eðlilegt. Engin áverkamerki sjáanleg á bringu, kvið eða baki en blá grænleitur marblettur innanvert á hægri upphandlegg og gulgrænn marblettur á vinstra hné.

Liður III í ákæru lögreglustjóra

Framburðir ákærða og vitna

37 Ákærði kvaðst ekkert muna hvað gerðist þessa daga. Móðir hans hafi verið nýlátin og við fráfall hennar hafi farið að halla verulega undan fæti hjá honumog hann verið í mikilli neyslu. Hann hafi ekki einu sinni komist í jarðarför hennar. Þetta sé í fyrsta skipti á ævinni sem hann lendi í slíku minnisleysi, í níu daga. Hann sé ekki ofbeldismaður, reyni almennt að vera kurteis og biðji alla hlutaðeigandi afsökunar. Hann viti ekki hvort brotaþoli hafi eitrað fyrir honum eða hann farið í „blackout“ vegna geðrofs og lyfja, þaðsé ómögulegt að segja.

38 Ákærði kvað samband þeirra brotaþola hafa verið nokkuð gott. Hann hafi í fyrstu búið í [...], ásamt brotaþola, eiginmanni hennar og dóttur. Brotaþoli og eiginmaður hennar hafi svo skilið. Brotaþoli hafi fengið íbúð í [...]einhvern tímann á tímabilinu frá október til desember 2020, og þau búið saman þar. Þau hafi verið saman í mesta lagi í hálft ár. Honum hafi þótt vænt um hana og þyki leitt ef hún hafi lent í einhverju gagnvart honum. Aðspurður um hvort lýsing brotaþola af atvikum sé rétt kvaðst ákærði hvorki getað játað því né neitað. Hún hafi greinilega gert eitthvað eða sagt sem fór með hann yfir línuna, hann leggi ekki hendur á kvenfólk. Aðspurður kvaðst ákærði ekki kunna skýringar á áverkum á brotaþola en eitthvað hafi greinilega gengið á. Hann vísaði þó til þess að hún hafi einhvern tímann skaðað sig sjálf. Ákærði kvaðst hafa verið í erfiðleikum með skap sitt, allt frá barnæsku. Hann sé að vinna í sínum málum í fangelsinu, meðal annars með aðstoð sálfræðings og félagsráðgjafa. Ákærði kvaðst ekki vita hvort fleiri hefðu verið í íbúðinni.

39 Brotaþoli kvaðst hafa verið í stuttu ástarsambandi við ákærða. Sambandið hafi verið stormasamt neyslu samband, líklega frá ágúst til desember 2020. Ákærði hafi að mestu haldið til á heimili hennar. Hún kvaðst muna umræddan dag óljóst, brot og brot, hún sé með áfallastreituröskun og loki á flest sem henni þyki óþægilegt og hún geti ekki kallað það fram. Þá hafi hún verið í stjórnlausri neyslu á þessum tíma. Ákærða hafi á þessum tíma liðið illa vegna andláts í fjölskyldunni og komið hafi til rifrildis sem endaði í handalögmálum. Hún hafi þá farið út úr íbúðinni, rætt við lögreglu og farið á lögreglustöðina og gefið skýrslu. Hún kvaðst muna eftir að ákærði hafi tekið hana hálstaki, þau hafi svo rætt saman en misst stjórn á sér á nýju og hún hafi þá farið. Hann hafi tekið hana taki upp við hurð. Þetta hafi ekki verið lengi og ekki sést á henni en hann hafi hert að og henni sortnað fyrir augum. Þá hafi verið einhverjar hrindingar og ryskingar og þau dottið. Vitnið kvaðst ekki minnast þess að hafa verið slegin í andlitið en ef hún hafi sagt það rétt eftir að þetta gerðist væri það líklega rétt, hún hafi munað atvik betur þá. Vitnið kvaðst hafa verið mjög hrædd og óttast um líf sitt í nokkrar sekúndur. Hún eigi sögu um ofbeldi úr æsku og þetta hafi triggerað minningar um það og hún þurft að vinna í sínum málum í kjölfarið. Þá kvaðst vitnið hafa verið rám í hálfan dag og slæm í baki í nokkrar vikur á eftir. Sambandi þeirra ákærða hafi lokið um áramót 2020/2021. Vitnið kvaðst ekki muna eftir átökum kvöldið áður.

40 Vitnið R kvaðst hafa verið heima hjá sér í [...] og heyrt mikil læti og öskur í karli og konu. Þetta hafi augljóslega verið heimilisofbeldi, öskur í karli, svo brak og brestir og þá öskur í konu. Vitnið hafi því hringt í Neyðarlínuna og lögregla komið fljótt. Vitnið hafi staðið úti á stigagangi þegar kona hafi hlaupið út úr íbúðinni og haldið fyrir andlitið. Konan hafi stokkið upp í bíl og ekið á brott án þess að tala við lögreglu en snúið við og rætt við lögreglumenn á staðnum. Þá hafi maður komið út og öskrað á konuna og lögreglumennina. Hann hafi öskrað á lögregluna „gangi ykkur vel að koma inn, ég er vopnaður“ og kastað niður álbakka. Vitnið hafi svo farið inn og ekki séð meira, en heyrt mikið af því sem fram fór. Vitnið kvaðst ekki vita hvort maðurinn hafi verið í geðrofi en hann hafi verið æstur og árásargjarn gagnvart lögreglunni. Vitni hafi heyrt í ákærða ræða við samningamann, hann hafi talað um að kveikja í blokkinni. Vitnið bar að þegar konan kom aftur hafi sést að hún væri marin og ekki allt með felldu. Þetta hafi ekki verið glóðarauga heldur eins og rautt mar. Hún hafi grátið og virst stressuð. Vitnið kvað íbúðina sem hann bjó í og þar sem ákærði var vera á sömu hæð og ein íbúð á milli, en íbúðirnar deili útistigagangi.

41 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa komið á vettvang með félaga sínum. Þá hafi komið svartur bíll og þau gefið sig á tal við ökumanninn, brotaþola. Hún hafi verið miklu uppnámi, grátandi og erfitt að tala við hana. Á meðan hún ræddi við hana hafi maður komið út úr íbúðinni, öskrandi með læti. Brotaþoli hafi orðið mjög hrædd og vitnið beðið hana að fara á lögreglustöðina, sem hún hafi gert. Aðspurt kvaðst vitnið ekki minnast þess að hafa séð áverka á brotaþola en þetta hafi verið stutt samtal og brotaþoli setið inni í bíl á meðan þær ræddu saman. Vitnið hafi ekki verið að velta því fyrir sér hvort hún væri með áverka.

42 Vitnið O læknir kvaðst hafa verið á vakt á bráðamóttöku og verið beðin að skoða brotaþola. Hún kvaðst ekki muna vel eftir því en hafa lýst framburði konunnar og því sem hún sá við skoðun í vottorði sínu. Hún kvaðst telja punktblæðingu á hálsi og eymsl yfir barka geta samræmst því að hún hafi verið tekin hálstaki. Vitnið kvaðst ekkert hafa skráð um áverka á andliti hennar en konan hafi lýst því að maðurinn hafi kýlt hana í andlit. Konan hafi komið í skoðun strax eftir atvik og mögulegt sé að áverkar sjáist þá ekki allir heldur geti þeir komið fram síðar. Aðspurt um hvort mögulegt væri að ekkert sæist á andliti eftir að hafa verið slegin í þrígang kvað vitnið það geta farið eftir því hvar höggin lendi og þyngd þeirra.

43 Vitnið M læknir staðfesti vottorð sitt. Vitnið kvað að lýsingu brotaþola af atvikum og lýsingu á áverkum hennar geta passað saman. Þá væri mögulegt að högg skilji ekki eftir sig áverka, en það sé ólíklegt ef kýlt séaf miklum krafti. Aðspurt um hvort áverkar eftir hálstak myndi ekki sjást jafnt um allan háls kvað hann áverkann ekki þurft að vera samfelldan. Þá kvað hann punktblæðingar frekar koma fram við þrýsting í einhvern ákveðin tíma en t. d. við högg. Erfitt sé að segja til um hvort mikinn þrýsting þurfi til en þó þurfi ákveðið afl til. Aðspurt kvað vitnið gulgrænan lit á marbletti frekar benda til þess að það sé ekki nýr áverki.

44 Vitnið N hjúkrunarfræðingur kvaðst muna óljóst eftir komu brotaþola. Vitnið hafi mætt í vinnu klukkan 15:15 og brotaþoli þá nýverið komin inn. Hún hafi verið í miklu uppnámi, flóttaleg, grátandi og liðið mjög illa. Hún hafi fengið verkjalyf og skýrt stuttlega frá því sem hefði gerst. Hún hafi meðal annars nefnt hálstak og hrindingar. Vitnið kvað hafa sést merki um hálstak, far utan um hálsinn, en hún hafi gert þau mistök að skrá ekkert niður um það. Vitnið kvaðst ekki getað lýst farinu. Hún hafi verið skoðuð af lækni næsta dag.

Niðurstaða

45 Ákærði kvaðst ekkert muna eftir sér þessa daga og ekki getað sagt til um hvort lýsing brotaþola af atvikum væri rétt. Hún hafi greinilega sagt eitthvað eða gert sem hafi farið með hann „yfir línuna“, hann leggi ekki hendur á konur. Aðspurður um skýringar á áverkum hennar kvað hann eitthvað hafa gengið á.

46 Brotaþoli mundi atvik mjög illa og kvaðst eiga erfitt með að muna erfiðar upplifanir vegna áfallastreitu. Þá hafi hún verið í mikilli neyslu á þessum tíma. Hún mundi þó eftir því að ákærði hafi tekið hana hálstaki og minntist einnig hrindinga og ryskinga og þess að hafa óttast um líf sitt í nokkrar sekúndur. Hún kvað ljóst að hún hafi munað atvik betur þegar hún gaf skýrslu hjá lögreglu, strax í kjölfar atvika.

47 Samkvæmt samantekt lögreglu af framburði hennar hjá lögreglu 11. desember klukkan 13:12 lýsti brotaþoli því að aðfaranótt 11. desember hafi ákærði brjálast heima hjá henni að [...]. Hann hafi barið hana, hrint henni á gólfið og tekið hana hálstaki og hert að. Hann hefði svo sleppt takinu þegar hún hafi náð að klípa hann í síðuna. Hann hafi hjálpað henni á fætur og barið hana aftur í andlitið. Hún myndi þetta þó þokukennt. Lögregla hafi þá komið á vettvang og hann róast og beðið afsökunar og sagt lögreglu að þau hafi bara verið að rífast. Ákærði hafi hótað brotaþola að ef hún myndi ekki losa þau við lögregluna myndi hann meiða hana mjög mikið, hún skyldi segja að þau hafi bara verið að rífast. Hún hafi ekki þorað annað en gera eins og hann sagði. Ákærði hafi svo sofnað. Daginn eftir hefði ákærði aftur farið að tala samhengislaust og ruglingslega, farið að beita hana andlegu ofbeldi sem hafi svo orðið líkamlegt einnig. Hann hafi hrint henni á kassa og kýlt hana í andlit. Þá hafi hann potað í handlegg hennar með skærum og sagst geta stungið hana með þeim. Hún hafi þá hlaupið út, mætt lögreglu og snúið við til að ræða við lögregluna og látið þau fá lykla að íbúðinni.

48 Lögreglumaður nr. [...] lýsti því að brotaþoli hafi verið miklu uppnámi á vettvangi, grátandi og erfitt að tala við hana. Vitnið N hjúkrunarfræðingur, sem tók á móti henni 11. desember klukkan 15:15, kvað hana verið í miklu uppnámi, flóttaleg, grátandi og liðið mjög illa. Samkvæmt bráðamóttökuskrá O læknis og P læknis var brotaþoli í uppnámi við skoðun daginn eftir og gré tí upphafi viðtals.

49 Í bráðamóttökuskránni er áverkum brotaþola lýst og einnig í vottorði M læknis, dags. 15. desember 2020. Staðfestu O og M vottorð sín og kváðu áverka hafa samræmst lýsingu hennar af atvikum, meðal annars að ekki væri útilokað að áverkar sæjust ekki þótt viðkomandi væri sleginn. Vitnið N kvaðst minnast þess að brotaþoli hafi verið með far á hálsi þótt hún hafi ekki skráð það við móttöku hennar. Þá er þess getið í lögregluskýrslu að við skýrslutöku 11. desember klukkan 13:20 hafi mátt sjá klórför hægra megin á hálsi brotaþola og hún hafi fundið til eymsla vinstra megin og sagt að það væri vont að kyngja. Lögreglumaðurinn sem ritaði þá skýrslu bar þó ekki vitni fyrir dómi.

50 Eins og að framan greinir kvaðst brotaþoli hafa munað atvik betur strax í kjölfar atvikanna þegar hún skýrði lögreglu frá þeim. Hún mundi þó eftir hálstaki, hrindingum og ryskingum og að hafa óttast um líf sitt. Með vísan til framburðar hennar fyrir dómi og hjá lögreglu, sem fær stoð í fyrirliggjandi vottorðum og framburðum O læknis, M læknis, N hjúkrunarfræðings og lögreglumanns nr. [...], verður talið sannað að ákærði hafi veist að brotaþola eins og lýst er í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir það brot sem lýst er í þessum ákærulið. Vegna alvarleika atlögunnar sem var til þess fallin að vekja mikla ógn hjá brotaþola, einkum þess að ákærði tók hana hálstaki, verður fallist á heimfærslu brotsins til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

51 Í sama lið ákærunnar er ákærða gefið að sök að hafa haft 0,6 grömm af amfetamíni í sínum vörslum. Ekki hafa verið færðar sönnur á það fyrir dómi og verður ákærði sýknaður af því broti.

Liður 1 í ákæru héraðssaksóknara

Framburðir ákærða og vitna

52 Á kærði kvaðst ekki muna eftir komu lögreglu á staðinn. Atvik hafi ekki heldur rifjast upp við áhorf af myndböndum teknum á staðnum en þau sýni augljóslega mann sem sé ekki í lagi. Hann hafi haft uppi hótanir en verið að öskra yfir alla í [...], hótanirnar hafi ekki beinst að neinum sérstökum.

53 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa komið að [...], stigið út og þá hafi maður á svölum á 3. hæð strax byrjað að öskra á þau og hóta þeim öllu illu. Vitnið muni þó ekki hótanirnar nákvæmlega en hann hafi verið með kveikt á upptöku á búkmyndavél. Vitninu hafi ekki liði vel með þetta, maðurinn hafi verið mjög æstur og reiður og til alls líklegur. Tveir lögreglumenn í viðbót hafi komið á staðinn og hann haldið áfram hótunum sínum. Í byrjun hafi þau verið tvö, hann og lögreglumaður nr. [...] og hann hafi upplifað það svo að hótununum hafi verið beint að þeim tveimur, þau hafi staðið þarna tvö og hann horft á þau þegar hann viðhafði þessi ummæli. Aðspurt um hvort þar hafi verið fleira fólk kvaðst vitnið ekki muna til þess.

54 Vitnið lögreglumaðurnr. [...] kvað þau lögreglumennina í fyrstu hafa verið tvö fyrir utan húsið í fyrstu. Ákærði hafi fyrst komið út úr íbúðinni og hótað þeim og verið kallað eftir frekari aðstoð. Þar sem hann hafi sagst vera vopnaður hafi sérsveitin verið kölluð til. Vitnið kvað ákærða hafa öskrað mikið og meðal annars sagst ætla að skera þau á háls. Lögreglumenn hafi sett á sig varnarbúnað og stillt sér neðst við stigaganginn en hafi verið búin að fá fyrirmæli um að fara ekki inn í íbúðin fyrr en sérsveitin kæmi. Þegar þau stóðu þar hafi ákærði kastað járnruslatunnu niður á þau og verið að skora á þau að koma upp. Ákærði hafi á lagt af stað niður til þeirra en snúið við á annarri hæð og farið aftur inn í íbúðina. Settir hafi verið sjónpóstar framan og aftan við húsið. Sérsveitin hafi komið á vettvang og samningamenn reynt að ná samningum við ákærða en þegar það var fullreynt hafi sérsveitin farið inn. Vitnið kvað ákærða hafa verið mjög ógnandi og virst til alls líklegur. Vitnið kvaðst ekki muna eftir hótunum eftir að fleiri lögreglumenn en hún og félagi hennar sem fyrst komu að komu. Aðspurð um hvort fleiri hefði verið á staðnum kvað vitnið hafa verið umferð þarna þar sem vettvangi hafi ekki verið lokað alveg strax. Hann hafi hins vegar horft á þau þegar hann hafði í þessu hótunum og hún telji þeim hafa verið beint að þeim.

55 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa farið á vettvang ásamt tveimur öðrum lögreglumönnum. Þau hafi fengið upplýsingar um að ákærði væri með hníf. Þau hafi komið sér fyrir undir svalainngangi að húsinu en einn lögreglumaður staðið nokkru frá til að sjá húsið. Vitnið kvað ákærða aldrei hafa séð hann og þau tvö sem komu með honum. Hann hafi séð þann fjórða og hótanirnar beinst að þeim manni. Hann hafi meðal annars sagt: „komdu krypplingurinn þinn“. Ákærði hafi svo tekið blikkplötu, eða eitthvað slíkt, og kastað fram af svölunum. Hann hafi svo komið út aftur og sagt: „ég drep ykkur öll“. Þetta hafi beinst að lögreglumanni nr. [...] og vitnið hafi ekki tekið þetta til sín þar sem ákærði hafi ekki séð þau, þó hann hafi vitað að lögregla væri komin á staðinn. Aðspurt um hvort þar hafi verið fleiri kvað vitnið einhverja hafa komið að til að fylgjastmeð. Vitnið kvað ákærða hafi verið mjög æstan. Vitnið hafi kynnst honum gegnum tíðina og viti hvernig hann sleppi sér stundum. Hann hafi hitt hann rólegan en einnig áður séð hann æstan, þó kannski alveg svona.

56 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvað ákærða hafa verið mjög æstan umrætt sinn og ekki verið með fulla stjórn á sjálfum sér. Vitnið hafi staðið á bílaplaninu fyrir framan húsið, aðeins frá húsinu og ákærði séð hann. Hann hafi skorað á vitnið að koma og kallað hann kryppling. Aðrir lögreglumenn hafi ekki verið í beinni sjónlínu við ákærða. Ákærði hafi öskrað mikið í áttina að þeim og meðal annars sagt: „ég drep ykkur öll“ eða „ég drep ykkur“. Vitnið taldi því hafa verið beint að sér og kvaðst ráða það af því að hann hafi sagt það í beinu framhaldi af því að skora á vitnið að koma upp. Þetta hafi ekki verið þægileg upplifun. Aðspurt kvaðst vitnið hafa verið eini lögreglumaðurinn á bílaplaninu en einhverjir vegfarendur hafi komið að fylgjast með, og því hafi reynst nauðsynlegt að loka svæðinu. Aðspurt um ástand ákærða kvað vitnið hann ekki hafa verið jafnvægi og það hafi vakið athygli hvað æsingurinn og reiðin varði lengi.

57 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa komið á vettvang og lögreglumenn þá staðið undir stiganum í skjóli, vopnuð kylfum og skjöldum. Ákærði hafi þá verið búinn að henda járngrind niður í áttina að þeim. Vitnið hafi vopnast þar sem ákærði hafi verið búinn segjast vera vopnaður. Vitnið hafi ekki séð ákærða mikið, hann hafi mest verið inni eftir að vitnið kom á vettvang. Vitnið hafi þó heyrt í ákærða. Hann hafi verið hátt uppi, formælt þeim og sagt þeim að koma að ná í sig. Götunni hafi verið lokað og einnig göngustíg á bak við húsið. Þá hafi lögreglumenn á stöðinni verið beðnir að hringja í fólk í húsinu til að segja því að halda sig inni.

58 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa farið með ákærða á sjúkrahúsið til að láta líta á hann þar sem höggbolta og piparúða hafi verið beitt við handtökuna. Hann hafi verið í mjög slæmu ástandi, hótandi og gargandi, mjög óstöðugur, ýmist reiður eða ljúfur og grátandi, eða hótandi öllum. Hann hafi meðal annars hótað að blinda vitnið.

Niðurstaða

59 Fyrir liggja upptökur af háttsemi ákærða af vettvangi þar sem meðal annars má heyra hann segja: „Ég ætlað að berja ykkur“, „ég skal fokking slátra ykkur, „ég sker ykkur á háls“ og „ég er vopnaður, ég drep ykkur“. Þá liggur fyrir upptaka sem var tekin á sjúkrahúsinu á Akureyri þar sem hann hótar meðal annars að láta blinda lögreglumann nr. 605. Hann kvaðst sjálfur ekkert muna eftir atvikum en kvað myndböndin sýni að hann hafi augljóslega ekki verið í lagi. Þá hafi hann verið að öskra yfir alla í [...]og hótanir hans ekki beinst að neinum sérstökum.

60 Af upptökum afvettvangi og öðrum gögnum málsinsog með vísan til framburðar þeirra lögreglumanna sem á vettvangi voru, verður ráðið að þeim hótunum sem ákærði hafði uppi við [...] hafi verið beint að lögreglumönnum nr. [...], [...] og [...] og svo lögreglumanni nr. [...] á sjúkrahúsinu. Verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt þessum ákærulið eins og því er þar lýst, að því undanskildu, einkum með vísan til framburðar lögreglumanns nr. [...], að ekki verður talið að hótanir ákærða hafi bein stað honum. Varðar brot ákærða við 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Liður 2 í ákæru héraðssaksóknara

61 Á kærði kvaðst ekkert muna eftir þessu. Hann hafi sjáanlega verið mjög reiður en hafi ekkert hafa meint með þessum hótunum.

62 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa farið á samt öðrum lögreglumanni að ræða við ákærða í fangaklefa. Ákærði hafi viljað komast út og sagt að ef þeir hleyptu honum út myndu þeir sjá geðveiki, það yrði svo gaman. Vitnið kvaðst ekki muna orðrétt hvað hann sagði og vísaði til upptöku af því. Ákærði hafi enn verið mjög æstur og reiður, ætt um og barið í hurðina. Félagi vitnisins, [...], hafi rætt við ákærða en vitnið staðið fyrir aftan hann og ákærði séð þá báða.

63 Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa farið að ræða við ákærða í fangaklefa. Hann hafi verið búinn að vera erfiður þar. Formælingarnar í þeirra garð hafi verið slíkar að vitnið hafi talið rétt að taka þær upp. Hann hafi meðal annars talað um að skera fjölskyldur þeirra á háls og stúta þeim. Vitnið kvaðst heyra ýmislegt í starfi sínu en líka mjög illa þegar hótanir beinist að fjölskyldu hans. Vitnið kvað þá hafa verið tvo þarna þegar upptakan var gerð. Ákærði hafi ætt um í klefanum, komið alveg upp að glugganum þannig að þeir hafi þurft að skella honum aftur. Þá hafi ákærði sparkað og barið í hurðina.

Niðurstaða

64 Á fyrirliggjandi upptöku, sem var tekin fyrir utan fangaklefann, heyrist ákærði meðal annars segja: „leyfið mér að fokking reykja... ég stúta ykkur öllum“,, „haltu fokking kjafti, reddaðu mér fokking sígarettu og leyfðu mé r að reykja, heimsku helvíti, drep ykkur helvíti“ og „... fokking slátra þér þegar þú kemur inn í klefann“. Ákærði bar að hann hafi verið mjög reiður og ekkert meint með þessu.

65 Af upptökum af vettvangi og öðrum gögnum málsins og með vísan til framburðar þeirra lögreglumanna sem á vettvangi voru, verður ráðið að hótunum ákærða hafi verið beint að þeim lögreglumönnum sem voru fyrir framan klefann. Verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt þessum ákærulið eins og því er þar lýst og varðar brotið við 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Liður 3 í ákæru héraðssaksóknara og liður II í ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra

66 Ákærði hefur skýlaust játað þá háttsemi sem lýst er í þessum ákæruliðum. Er játning hans í samræmi við önnur gögn málsins og verður hann sakfelldur fyrir þau brot sem þar greinir og eru réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Refsiákvörðun, einkaréttarkrafa, önnur viðurlög og sakarkostnaður

67 Ákærði er nú sakfelldur fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi, brot gegn valdstjórninni, og fíkniefnalagabrot.

68 Hluta þeirra brota sem ákærði er nú sakfelldur fyrir framdi hann 11. og 12. desember 2020, þ. e. ofbeldisbrot í nánu sambandi, sbr. lið III í ákæru lögreglustjóra og brot gegn valdstjórninni, sbr. liði 1 og 2 í ákæru héraðssaksóknara. Að ósk ákærða var S geðlæknir dómkvaddur til að gera meta andlegt heilbrigði ákærða og hvort hann hafi verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þessa daga, 11. og 12. desember 2020, eða eftir atvikum hvort refsing geti borið árangur í skilningi 16. gr. sömu laga. Þá var óskað eftir mati á þroska ákærða, hugarfari, hvötum og andlegu heilbrigði, sbr. 2. mgr. 54. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

69 Samkvæmt 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal þeim mönnum eigi refsað sem sökum geðveiki, andlegs vanþroska eða hrörnunar, rænuskerðingar eða annars samsvarandi ástands voru alls ófærir, á þeim tíma er þeir unnu verkið, til að stjórna gerðum sínum.

70 Í matsgerð, dags. 25. maí 2022, sem matsmaður staðfesti fyrir dómi, kemur meðal annars fram að ákærði hafi átt við margskonar vanda að stríða, að minnsta kosti frá sjö ára aldri þegar hann greindist með svæsið ADHD með miklum hegðunartruflunum og erfiðleikum í skóla og í samskiptum við systkin sín, sem hafi orðið til þess að hann hafi verið settur í fóstur. Hann hafi verið í mikilli neyslu frá 16- 17 ára aldri og endurtekið komist í kast við lögin. Haustið 2020 hafi verið um að ræða mikla neyslu ýmissa efna með hegðunar-truflunum, einkum 11. og 12. desember og minnisleysi að minnsta kosti hluta þess tíma. Er það mat læknisins að líklegast sé að þau einkenni sem ákærði hafi sýnt á þessum tíma séu afleiðing mikillar neyslu auk þess sem reiði hans hafi verið stjórnlaus. Einkennin hafi aukist mjög við andlát og jarðarför móður hans haustið 2020. Líklegast sé að þau geðrofseinkenni sem hann lýsi séu fram komin af mikilli lyfjaneyslu og engin merki um það að hann hafi verið haldinn langvarandi geðrofssjúkdómi. Niðurstaða matsins er því sú að á verknaðarstundu 11. desember 2020 hafi engin merki verið um geðveiki, andlegan vanþroska, hrörnun, rænuskerðingu eða annað ástand sem talið er upp í 15. gr. almennra hegningarlaga.

71 Að virtri niðurstöðu geðlæknisins og með hliðsjón af öðrum gögnum málsins er það álit dómsins að ekki verði litið svo á aðákærði hafi á verknaðarstundu verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum af þeim ástæðum sem greinir í 15. gr. almennra hegningarlaga. Er hann því sakhæfur í skilningi ákvæðisins.

72 Í 1. mgr. 16. gr. sömu laga segir að hafi sá maður, sem verkið vann, verið andlega miður sín, svo sem vegna vanþroska, hrörnunar, kynferðislegs misþroska eða annarrar truflunar, en þetta ástand er ekki á eins háu stigi og 15. gr. getur, skuli honum refsað fyrir brotið, ef ætla má eftir atvikum og eftir að læknisumsagnar hefur verið leitað, að refsing geti borið árangur.

73 Í áðurgreindri matsgerð segir að ekkert læknisfræðilegt hafi komið fram sem kæmi í veg fyrir að refsing kynni að geta borið árangur ef sök sannist á ákærða, sbr. 16. gr. sömu laga. Loks kemur fram að ákærði sé augljóslega vel gefinn og sé vel að sér um málefni líðandi stundar en hafi búið við erfiðar aðstæður. Leggur matsmaður til að ákærði fá eins mikla læknisfræðilega og sálfræðilega aðstoð í fangelsinu og unnt sé. Slík aðstoð sé forsenda þess að ákærði eigi möguleika á að ná tökum á lífi sínu í framtíðinni.

74 Að virtri framangreindri niðurstöðu matsmanns og öðrum gögnum málsins verður ekki talið að 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga standi því í vegi að ákærða verði gerð refsing í málinu.

75 Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins nær sakaferill ákærða aftur til ársins 2006. Þykir rétt að rekja hér að þann 15. maí 2009 var hann dæmdur fyrir skjalafals, ránstilraun, brot gegn valdstjórninni, hótanir og umferðarlagabrot, í 18 mánaða fangelsi, 15 mánuðir þar af skilorðsbundnir í þrjú ár. Þann 27. júní 2010 var hann dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir líkamsárás, umboðssvik og fjársvik. Skilorðshluti dómsins frá 15. maí 2009 var dæmdur með. Þann 27. júní 2011 var ákærði dæmdur í fimm mánaða fangelsi fyrir fjársvik. Honum var veitt reynslulausn 30. júlí 2012 á eftirstöðvum 440 daga refsivistar. Hann var dæmdur þann 13. ágúst 2013 fyrir umboðssvik og brot gegn umferðarlögum. Eftirstöðvar reynslulausnar voru dæmdar með. Ákærði var með þessum dómi dæmdur í 16 mánaða fangelsi og sviptur ökurétti í tvö ár frá 21. ágúst 2013 að telja. Hann var dæmdur 31. október 2013 í átta mánaða fangelsi fyrir nytjastuld, fjársvik, þjófnað og fíkniefnaakstur og síðan í 7 mánaða fangelsi 14. mars 2014 fyrir fjárdrátt og fjársvik. Honum var veitt reynslulausn 27. febrúar 2015 í tvö ár á 465 daga eftirstöðvum refsingar. Með úrskurði 8. nóvember 2015 var honum gert að afplána þær. Þann 3. mars 2016 var hann dæmdur í fangelsi í tvö ár og sex mánuði fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, þjófnað, fjársvik og brot gegn valdstjórninni. Honum var veitt reynslulausn 6. maí 2018 í tvö ár á 455 daga eftirstöðvum refsingar. Þann 25. október 2019 var ákærði dæmdur í 18 mánaða fangelsi fyrir fjársvik. Þá var hann dæmdur í tveggja mánaða fangelsi fyrir fjársvik 25. mars 2020. Var þar um að ræða hegningarauka við dóminn frá 25. október 2019. Þann 9. maí 2020 var ákærða veitt reynslulausn í tvö ár á 497 daga eftirstöðvum refsingar. Með úrskurði héraðsdóms Norðurlands eystra 12. desember 2020, sem var staðfestur í Landsrétti 16. desember 2020, var ákærða gert að afplána þær. 76 Við ákvörðun refsingar verður litið til þess að árás ákærða á þáverandi sambýliskonu var fólskuleg og þess að fyrir dómi reyndi hann að réttlæta hana með því að hún hefði sagt eða gert eitthvað sem hafi farið með hann „yfir línuna“. Þá verður litið til þess að um er að ræða ítrekun á broti gegn valdstjórninni, sbr. 3. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og þess að hótanir ákærða um líkamsmeiðingar og líflát beindust alls gegn fimm lögreglumönnum og sex fangavörðum. Með vísan til framangreinds þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði.

77 J krefst bóta úr hendi ákærða. Með háttsemi sinni gagnvart henni hefur ákærði bakað sér skaðabótaábyrgð og á hún rétt á miskabótum úr hans hendi, sbr. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þrátt fyrr alvarlega atlögu hlutust ekki alvarlegir áverkar af atlögu hans. Ekki liggja fyrir gögn um áhrif árásarinnar á andlega heilsu brotaþola en ljóst er að brotið er til þess fallið að valda miska. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 600.000 krónur. Við aðalmeðferð leiðrétti skipaður réttargæslumaður villu í upphafstíma vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þannig að þess er krafist að þeir reiknist frá brotadegi, 11. desember 2020. Ekki verður ráðið að ákærða hafi verið birt bótakrafan fyrr en við þingfestingu málsins, 8. apríl 2022. Ber krafan því dráttarvexti frá 8. maí 2022.

78 Að kröfu ákæruvalds, og með vísan til 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 skal ákærði sæta upptöku á þeim efnum er í dómsorði greinir.

79 Með vísan til dómsniðurstöðu og 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála greiði ákærði útlagðan kostnað lögreglu vegna vottorða fyrir brotaþolann J og viðgerðar vegna rúðubrots, eins og greinir í dómsorði. Þá greiði ákærði 2/3 hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns vegna vinnu hans á rannsóknarstigi og fyrir dómi og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþolans J á rannsóknarstigi og fyrir dómi, eins og nánar greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Fyrir uppsögu var gætt ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærði greiði J, 600.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. desember 2020 til 8. maí 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Gerð eru upptæk 3,04 grömm af amfetamíni, 3,86 grömm af kókaíni, 0,80 grömm af marijúana, 1,22 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni, 31 ecstasy (MDMA) tafla, 22 Q uetiapin Actavis töflur og 1 viagra tafla.

Ákærði greiði 2.368.299 krónur í sakarkostnað, þ. m. t.2/3 hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, sem í heild nema 2.148.300 krónum, og þóknun skipaðs réttargæslumanns, J-kvk-ef Ó-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 885.825 krónur.