E-117/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 10. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kvk-þgf T-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, Bröttukinn 5 í Hafnarfirði á hendur Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Kringlunni 5 í Reykjavík með stefnu birtri 27. desember 2011.

Dómkröfur stefnanda eru þær aðallega að stefndi greiði henni 4.381.037 kr. ásamt 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 947.700 kr. frá 6. apríl 2006 til 6. júlí s.á. og af 4.381.037 kr. frá þeim degi til 9. júlí 2011, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi greiði henni 3.594.949 kr. ásamt 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 848.280 kr. frá 6. apríl 2006 til 6. júlí s.á. og af 3.594.949 kr. frá þeim degi til 9. júlí 2011, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti á málflutningsþóknun samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða sér málskostnað að mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Málsatvik

Stefnandi lenti í umferðarslysi á Reykjanesbraut þann 6. apríl 2006. Slysið varð með þeim hætti að stefnandi, sem var ökumaður bifreiðarinnar TU-607, ók aftan á bifreiðina VJ-949, sem við áreksturinn kastaðist út á hægri vegaröxlina. Þá hafnaði bifreið stefnanda einnig aftan á bifreiðinni US-697, sem kastaðist við það á næstu bifreið fyrir framan. Bifreið stefnanda var vátryggð hjá stefnda á slysdegi. Stefnda var send lögregluskýrsla vegna málsins skömmu eftir slysið. Í skýrslunni er sagt frá því að slys hafi orðið ásamt eignatjóni. Þar kemur fram að stefnandi hafi áverka á fæti, hálsi og baki. Fram kemur að stefnandi hafi verið flutt af vettvangi í sjúkrabíl en stig meiðsla hennar sögð lítil. Bifreiðin sem stefnandi ók og bifreiðin VJ-949 eru sagðar óökuhæfar. Stefndi kveðst hafa óskað eftir því með bréfi dags. 18. apríl 2006 til stefnanda að hún sendi félaginu tjónstilkynningu hafi hún orðið fyrir líkamstjóni. Stefnanda rekur ekki minni til að hafa fengið slíkt bréf og fyrir liggur að hún sendi stefnda ekki slíka tilkynningu.

Stefnandi leitaði til lögmanns vegna slyssins þann 29. janúar 2010. Umboð lögmannsins var sent stefnda þann 8. febrúar s.á. Þann 12. apríl 2011 samþykkti stefndi að standa að örorkumati ásamt stefnanda. Í matsbeiðni til S-kk-ef G-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl., dags. 28. mars 2011, er óskað eftir mati á afleiðingum fimm slysa sem stefnandi var fyrir á tímabilinu 26. júní 2005 til 12. febrúar 2010. Í matsgerð nefndra matsmanna, dags. 31. maí 2011, voru varanlegar afleiðingar þessa umferðarslyss metnar til 10 stiga miska og 10% varanlegrar örorku. Varanlegar afleiðingar umferðarslyss sem stefnandi lenti í þann 12. febrúar 2010 eru metnar til 5 stiga miska og 5% örorku en önnur slys voru ekki talin hafa valdið líkamstjóni.

Þann 12. júlí 2011 hafnaði stefndi bótaskyldu í málinu með vísan til þess að slysið hafi ekki verið tilkynnt innan ársfrests sem tilgreindur er í 124. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Í bréfi stefnda til lögmanns stefnanda kemur fram að stefndi líti svo á að slysið hafi ekki verið tilkynnt fyrr en 8. febrúar 2010 þegar félagið tók við umboði frá lögmanni stefnanda. Jafnframt að stefnandi hafi mátt gera sér grein fyrir atvikum að baki kröfu sinni ekki síðar en á árinu 2007 og hafi ársfresturinn þá byrjað að líða. Tilkynning stefnanda til stefnda hafi því borist löngu eftir að fresturinn samkvæmt nefndu lagaákvæði var liðinn og stefnandi hafi því glatað rétti sínum til bóta.

Stefnandi skaut máli sínu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Með úrskurði nefndarinnar frá 1. nóvember 2011 féllst nefndin á það að stefnandi hefði ekki glatað bótarétti hjá stefnda vegna ákvæða 1. mgr. 124. gr. laga um vátryggingarsamninga. Í áliti nefndarinnar segir að fallast beri á það með stefnanda að regla 1. mgr. 124. gr. sé fyrst og fremst regla sem varði það að bótaréttur geti tapast vegna tómlætis tjónþola. Í því tilviki sem hér um ræði hafi allar upplýsingar um slysið og líkamstjón stefnanda legið fyrir frá slysdegi og yrði að telja að þegar svo háttaði til væri um nægjanlega og fullnægjandi tilkynningu að ræða til vátryggingafélags.

Stefndi undi ekki þessum úrskurði og tilkynnti stefnanda þá afstöðu sína með bréfi dags. 10. nóvember 2011. Ágreiningur málsins er af þeim sökum til úrlausnar fyrir dómstólum nú. Undir rekstri málsins var aflað nýrrar matsgerðar. S-kk-nf B-kk-nf bæklunarlæknir og B-kk-nf G. M-kk-nf lögmaður voru dómkvaddir til að meta afleiðingar slyssins. Í matsgerð þeirra sem dags. er 28. febrúar 2013 kemur fram að þeir telja varanlegan miska stefnanda vegna slyssins þann 26. apríl 2006 vera 8 stig og varanlega örorku 8%. Heilsufar stefnanda telja þeir að hafi orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið, stefnandi hafi verið óvinnufær í einn mánuð í kjölfar þess og tímabil þjáningabóta hafi verið jafnlangt.

Allir matsmenn gáfu skýrslu fyrir dómi. Þá kom vitnið S-kvk-nf V-kvk-nf, ráðgjafi í persónutjónadeild hjá stefnda, fyrir dóm auk þess sem stefnandi gaf aðilaskýrslu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skuli hver ökumaður tryggður sérstakri slysatryggingu, enda hafi hann ekki notað ökutækið í algeru heimildarleysi, sbr. 2. mgr. 90. gr. laganna. Ökutækið TU-607, sem hafi á slysdegi verið í eigu E-kvk-ef F-kvk-ef Þ-kvk-ef, hafi verið vátryggt hjá stefnda. Stefnandi eigi því rétt til bóta úr framangreindri vátryggingu og því sé kröfum beint að stefnda.

Stefnandi mótmælir því að réttur hennar til bóta sé fallinn niður vegna tómlætis með vísan til 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004. Stefnandi byggir á því að þegar stefndi tók við lögregluskýrslu vegna slyssins hafi hann öðlast vitneskju um líkamstjón hennar og mögulega bótakröfu, skráð slysið í tjónakerfi sitt og sent stefnanda auk þess bréf heim til hennar. Slysið teljist tilkynnt þegar stefndi fékk lögregluskýrsluna og því hafi tilkynning borist stefnda innan lögbundins frests. Stefndi hafi ekki haft hagsmuni af því að fá fram aðra tilkynningu, persónulega frá stefnanda, á árinu 2008, en stefndi hefur byggt á því að stefnandi hafi eigi síðar en á árinu 2007 mátt gera sér grein fyrir tjóni sínu og upphaf ársfrestsins sé frá því tímamarki. Það sé almennt viðurkennt að reglan í 124. gr. nefndra laga sé tómlætisregla en ekki fyrningarregla og sé henni ekki ætlað að girða fyrir bótarétt tjónþola í tilvikum sem þessum. Hvorki lögskýringargögn né fordæmi Hæstaréttar bendi til þess að regluna beri að túlka með þeim hætti sem stefndi geri. Byggt sé á því að eftir að líkamstjón vegna umferðarslyss er skráð í tjónakerfi vátryggingafélags séu komnar fram nægilegar upplýsingar um mögulega bótakröfu tjónþola innan eins árs tilkynningarfrests sbr. 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 og innan lögboðins fyrningarfrests samkvæmt 99. gr. umferðarlaga. Engin efni séu fyrir stefnda að krefjast þessu til viðbótar tilkynningar frá stefnanda persónulega, sama efnis og lögregluskýrslan.

Þá byggir stefnandi á því að það sé með öllu ósannað af hálfu stefnda að hann hafi sent stefnanda bréf þann 18. apríl 2006 og hvers efnis bréfið hafi verið, einkum það hvort lagðar hafi verið á stefnanda einhverjar athafnaskyldur og skilyrði sett fyrir því að hún gæti haldið uppi kröfu sinni. Loks er á því byggt að það komi fram í tölvupósti frá stefnda, dags. 8. febrúar 2010, að slysið hafi þá þegar verið skráð, þannig að ljóst sé að stefndi hafi ekki fyrst þann 8. febrúar 2010 fengið tilkynningu um slysið og mögulega bótakröfu.

Fallist dómurinn ekki á það að slys stefnanda hafi verið tilkynnt með lögregluskýrslunni í apríl 2006 er á því byggt að tilkynningin sem send var 8. febrúar 2010 hafi borist innan frests í 1. mgr. 124. gr. VSL. Í nefndri grein segi að tilkynna beri vátryggingafélagi innan árs frá því að tjónþoli megi gera sér grein fyrir kröfu sinni. Stefnandi hafi ekki mátt gera sér grein fyrir því að slysið hafi haft varanlegar afleiðingar fyrr en í fyrsta lagi þann 15. júlí 2010, þegar hún leitaði til sérfræðings í fyrsta skipti. Taka beri tillit til þess að frá því að slysið þann 6. apríl 2006 átti sér stað og til þess tíma er hún gaf lögmanni umboð þann 29. janúar 2010, lenti stefnandi í þremur öðrum umferðarslysum og gekk auk þess með barn sem fæddist árið 2008.

Samkvæmt 99. gr. í XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987 fyrnist allar bótakröfur á hendur þeim sem ábyrgð ber og vátryggingafélagi á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Segir jafnframt í ákvæðinu að kröfur þessar fyrnist þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði. Hefst því fjögurra ára fyrningarfrestur skv. 99. gr. laganna fyrst þegar bæði skilyrði greinarinnar eru uppfyllt, þ.e. hið huglæga skilyrði um vitneskju hins slasaða um varanlegar afleiðingar slyssins og bótarétt sinn, og hið hlutlæga skilyrði um að hann eigi þess kost að setja fram kröfu á grundvelli þeirrar vitneskju. Í matsgerð S-kk-ef G-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef er heilsufar stefnanda eftir slysið talið hafa orðið stöðugt 6. júlí 2006.

Stefnandi byggir á því að bótakrafa hennar hafi ekki verið fyrnd þegar krafa var send til stefnda þann 9. júní 2011. Er framangreind ályktun byggð á þeirri staðreynd að stefndi féllst á það að bera ekki fyrir sig að málið væri fyrnt áramótin 2010/2011 en það voru fyrstu áramótin þar sem til greina hefði komið að krafan hefði fyrnst. Þegar bótakrafa var send var auk þess innan við eitt ár síðan stefnandi leitaði fyrst til sérfræðings vegna afleiðinga slyssins.

Óumdeilt sé að stefnandi hlaut varanlegt líkamstjón í slysinu. Um það vísast nánar til fyrirliggjandi matsgerðar. Eins og fyrr segir var stefnandi metin til 10 stiga miska og 10% varanlegrar örorku vegna afleiðinga slyssins.

Óumdeilt sé að orsakatengsl eru á milli umferðarslyssins þann 6. apríl 2006 og þeirra varanlegu afleiðinga sem matsmenn mátu stefnanda. Í fyrirliggjandi matsgerð segi að með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum sé ljóst að í þessu slysi hafi verið um að ræða háorkuárekstur og stóran hluta einkenna stefnanda í dag megi rekja til þessa slyss.

Aðalkrafa stefnanda sé á því byggð að stefnda beri að greiða stefnanda fullar skaðabætur vegna líkamstjóns hennar og skuli skaðabætur taka mið af matsgerð S-kk-ef G-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. þar sem fram komi að varanleg örorka stefnanda vegna slyssins sé 10% og varanlegur miski 10 stig. Aðalkrafan sundurliðist þannig:

Þjáningabætur kr. 47.400

Dagar án rúmlegu 30*1580

Varanlegur miski (10 stig) kr. 900.300

10% af kr. 9.003.000

Varanleg örorka (10%) kr. 3.433.337

Árslaun kr. 1.890.500*18,161*10%

Heildarbætur kr. 4.381.037

Þjáningabætur séu reiknaðar á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 15. gr. laganna, bætur fyrir varanlegan miska séu reiknaðar á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 15. gr. laganna, bætur fyrir varanlega örorku séu reiknaðar á grundvelli lágmarkslauna skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og útreikningur kröfu vegna varanlegrar örorku taki mið af margföldunarstuðli 6. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Varakrafan sundurliðast með sama hætti og aðalkrafan en fjárhæðir séu þar miðaðar við niðurstöðu dómkvaddra matsmanna hvað varðar afleiðingar slyssins og dagsetningu þegar stöðugleika var náð. Heildarkrafan samkvæmt því sé 3.594.949 kr.

Gerð sé krafa um greiðslu 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, vegna þjáninga og varanlegs miska frá tjónsdegi þann 6. apríl 2006 til 6. júlí 2006 þegar stöðugleikatímapunkti hafi verið náð og einnig vegna varanlegrar örorku frá stöðugleikadegi til 9. júlí 2011, þegar mánuður hafi verið liðinn frá því að krafa stefnanda var send stefnda. Dráttarvaxta sé krafist með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, vegna allra bótaliða frá 9. júlí 2011, þegar mánuður hafi verið liðinn frá þeim degi er krafa stefnanda var send stefnda, til greiðsludags.

Málskostnaðarkrafa styðjist við framlagðan málskostnaðarreikning og sé sú krafa óháð því að stefnandi njóti gjafsóknar.

Um lagarök að öðru leyti vísar stefnandi hvað bótaábyrgð varðar til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum XIII. kafla laganna og 92. gr. laganna, ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993 og ákvæða laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Um aðild stefnda vísast til þess að lögboðin slysatrygging skv. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 var keypt hjá stefnda og er stefndi því greiðsluskyldur vegna tjóns stefnanda. Eigandi ökutækisins, sem er annar en stefnandi, uppfyllti sína skyldu til þess að kaupa slysatryggingu skv. 1. mgr. 93. gr. sbr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og er því ekki greiðsluskyldur. Um aðild stefnda vísast einnig til III. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum ákvæði 16. gr. og 17. gr. laganna. Um málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt byggist á ákvæðum laga nr. 50/1988. Um varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en stefndi á varnarþing í Reykjavík. Um vexti og dráttarvexti á dómkröfu er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sem og skaðabótalaga nr. 50/1993.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda er í fyrsta lagi á því reist að stefnandi hafi ekki tilkynnt stefnda um kröfu sína innan þess frests sem henni bar að gera það samkvæmt 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004. Samkvæmt nefndri grein glati sá sem á rétt til bóta úr slysatryggingu réttinum hafi hann ekki gert kröfu um bætur til vátryggingafélags innan árs frá því að hann fékk vitneskju um þau atvik sem bótakrafan er reist á. Svo sem fram komi í lögskýringargögnum sé það á ábyrgð vátryggðs að koma slíkri tilkynningu til tryggingarfélags.

Stefndi mótmælir því að lögregluskýrsla sem barst fljótlega eftir slysið breyti einhverju þar um, enda sé slík skýrsla einungis staðfesting á því að slys hafi átt sér stað. Hún geti hvorki falið í sér tilkynningu stefnanda um kröfu um bætur í skilningi 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004, né uppfylli hún áskilnað lagaákvæðisins um að sá sem rétt eigi til bóta geri sjálfur kröfu um bætur innan árs frá því að hann fékk vitneskju um þau atvik sem hún er reist á. Sjaldnast liggi fyrir þegar lögregluskýrsla sé skrifuð hvort þeir sem þar eru tilgreindir hafi hlotið varanleg mein vegna slyssins. Ár hvert berist stefnda fjöldinn allur af lögregluskýrslum um slys, þar sem einstaklingar eru skráðir slasaðir. Sendi stefndi þeim aðilum, sem falla undir vátryggingar hjá honum, svonefnd slysabréf þar sem þess er farið á leit að haft verði samband við stefnda sjái viðkomandi fram á að verða fyrir kostnaði eða launamissi. Jafnframt sé þess óskað að viðkomandi fylli út viðeigandi eyðublöð og sendi stefnda telji hann sig hafa orðið fyrir tjóni. Einungis hluti þeirra sem fái slík bréf tilkynni stefnda formlega um kröfu sína vegna varanlegs líkamstjóns, enda meiðsli margra léttvæg og/eða skammvinn. Stefnanda hafi verið sent slysabréf 18. apríl 2006 en stefnda hafi ekki borist nein viðbrögð frá henni.

Stefndi mótmælir því að hann hafi ekki haft hag af því að fá tilkynningu frá stefnanda vegna slyssins þar sem honum hafi borist lögregluskýrsla. Lögregluskýrsla veiti einungis upplýsingar um að slys hafi átt sér stað og eftir atvikum að einstaklingur/einstaklingar hafi slasast en henni verði ekki jafnað til tilkynningar tjónþola. Slík skýrsla veiti ekki með nokkrum hætti fullnægjandi upplýsingar um hugsanlegt varanlegt líkamstjón viðkomandi aðila. Því sé, í samræmi við 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004, gerð sú krafa af hálfu stefnda og annarra vátryggingarfélaga að þeir sem verði fyrir varanlegu heilsutjóni af völdum slysa fylli út viðeigandi eyðublöð og sendi viðkomandi vátryggingafélagi. Sérstaklega sé því mótmælt að í skýrslunni í þessu máli hafi komið fram fullnægjandi upplýsingar um varanlegt heilsutjón stefnanda. Því sé ekki með neinu móti hægt að jafna saman lögregluskýrslu og lögbundinni tilkynningarskyldu stefnanda samkvæmt nefndu ákvæði vátryggingarsamningalaganna

Í matsgerð S-kk-ef R. A-kk-ef, hrl. og S-kk-ef G-kk-ef læknis komi fram að stöðugleikadagur hafi verið 6. júlí 2006. Stefnanda hafi því á þeim degi öðlast vitneskju um að hún hefði hlotið varanlegt heilsutjón af völdum slyssins, þ.e. vitað um þau atvik sem bótakrafa hennar er reist á. Umrædd lögregluskýrsla, sem rituð sé á slysdegi eða þremur mánuðum fyrir batahvörf stefnanda, geti því ekki hafa veitt fullnægjandi upplýsingar um framangreinda kröfu stefnanda. Í málinu liggi fyrir að stefnandi tilkynnti stefnda ekki um kröfu sína vegna slyssins fyrr en 8. febrúar 2010 og gekkst ekki undir örorkumat fyrr en á vormánuðum 2011. Í sjúkraskrá stefnanda komi fram að hún hafi lýst því í samtali við lækni í júlí 2008, að hún væri með varanleg einkenni eftir þau umferðarslys sem hún hafði þá lent í, þ. á m. umferðarslysið hinn 6. apríl 2006, en hefði ekki farið í örorkumat vegna þeirra. Stefnandi hafi sagt lækninum að hún hygðist ræða við lögmann. Með vísan til framangreinds sé því mótmælt að stefnandi hafi fyrst gert sér grein fyrir atvikum sem eru tilefni kröfu hennar hinn 15. júlí 2010 þegar hún leitaði til sérfræðings í fyrsta sinn. Fyrir liggi sönnun þess að stefnanda hafi mátt vera ljóst að hún hefði hlotið varanleg mein af slysinu í síðasta lagi hinn 3. júlí 2008 og frá þeim degi átt þess kost að tilkynna stefnda það og gera viðeigandi ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar. Ársfrestur 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 hafi því verið löngu liðinn þegar stefnandi tilkynnti stefnda um kröfu sína hinn 8. febrúar 2010. Engin haldbær afsökun hafi komið fram fyrir þessum töfum. Stefnandi hafi því með tómlæti sínu glatað rétti til bóta með vísan til 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Í öðru lagi er á því byggt að ósönnuð séu orsakatengsl á milli slyssins og heilsutjóns stefnanda. Stefnandi hafði lent í umferðarslysi árið áður, eða hinn 26. júní 2005. Samkvæmt læknabréfi slysa- og bráðadeildar LSH hafi stefnandi fengið heilahristing, hálstognun og tognun á lendhrygg í því slysi. Í eldri matsgerð málsins sé frásögn stefnanda, þess efnis að hún hafi ekki orðið fyrir neinu varanlegu heilsutjóni í þessu slysi, lögð til grundvallar niðurstöðu matsgerðarinnar án þess að neinum frekari gögnum sé til að dreifa. Stefndi mótmælir sem rangri framangreindri matsgerð um þetta atriði og telur að meint orsakatengsl milli slyssins hinn 6. apríl 2006 og þeirra varanlegu einkenna, sem sögð eru hrjá stefnanda vegna þess, séu með öllu ósönnuð.

Þá liggur fyrir að stefnandi leitaði ekki frekari læknisaðstoðar eftir að hún var útskrifuð af slysa- og bráðadeild LHS vegna slyssins 6. apríl 2006 fyrr en fjórum mánuðum síðar eða 15. ágúst þegar hún fór á Heilsugæsluna á Sólvangi. Í millitíðinni hafði stefnandi lent í tveimur öðrum umferðarslysum, þ.e. 31. maí 2006 og 25. júlí 2006. Í framangreindri matsgerð sé einungis fjallað stuttlega um þessi slys og haft eftir stefnanda að um minni háttar umferðaróhöpp hafi verið að ræða og að hún hafi ekki hlotið varanleg einkenni vegna þeirra. Stefndi mótmælir þessari fullyrðingu stefnanda sem einhliða frásögn sem hafi ekkert sönnunargildi að því leyti sem hún nýtur ekki stuðnings í öðrum gögnum málsins.

Þá mótmæli stefndi því að stefnandi hafi verið óvinnufær í 3-4 mánuði vegna slyssins hinn 6. apríl 2006. Stefnandi hefur ekki lagt fram nein gögn sem staðfesta þessa fullyrðingu hennar.

Með hliðsjón af framangreindu sé ljóst að niðurstöður matsgerðarinnar séu reistar á ófullnægjandi heimildum, þar sem meðal annars hafi skort fullnægjandi gögn og heimildir um öll sjö umferðarslysin sem stefnandi lenti í frá því í júní 2005 þar til í febrúar 2010.

Með vísan til framangreinds telji stefndi ljóst að ótal atriði gætu hafa haft áhrif á heilsufar stefnanda á þessu tímabili og er því alfarið mótmælt að orsakatengsl séu á milli slyssins 2006 og þeirra varanlegu afleiðinga sem stefnandi kveður sig þjást af vegna slyssins.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Stefndi byggir varakröfu sína á því að með öllu sé ósannað hvort og þá hvaða varanlegu afleiðingar stefnandi búi við af völdum umferðarslyssins hinn 6. apríl 2006. Stefndi telur að afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda séu í öllu falli minni en þær sem tilgreindar eru í niðurstöðum matsgerðar S-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef R. A-kk-ef. Til frekari rökstuðnings sé vísað til umfjöllunar að framan um óljós orsakatengsl og annarra málsástæðna sem færðar hafa verið fram til stuðnings aðalkröfu stefnanda eftir því sem við á.

Sérstaklega sé mótmælt kröfu stefnanda um greiðslu vaxta sem eru eldri en fjögurra ára frá málshöfðunardegi en vextir fyrir þann dag séu fyrndir skv. 9. gr. laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda. Þá mótmæli stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Um lagarök vísar stefndi einkum til laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, umferðarlaga nr. 50/1987, skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns, orsakatengsl og tómlæti tjónþola og til laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda. Jafnframt er vísað til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um rétt stefnanda til bóta fyrir varanlegt líkamstjón vegna umferðarslyss sem hún varð fyrir þann 6. apríl 2006. Stefnandi byggir bótakröfu sína á 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem kveður á um að allir ökumenn, aðrir en þeir sem nota ökutæki í algeru heimildarleysi, séu tryggðir sérstakri slysatryggingu. Bifreiðin sem stefnandi ók hafi verið tryggð hjá stefnda á slysdegi og eigi stefnandi því rétt á bótum úr þeirri tryggingu. Vísar stefnandi í því sambandi til ákvæða laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi heldur fram tveimur megin málsástæðum til stuðnings sýknukröfu sinni. Annars vegar þeirri að stefnandi hafi glatað mögulegum bótarétti vegna tómlætis með því að tilkynna ekki stefnda um bótakröfu sína innan þeirra tímamarka sem sett eru í 124. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Hins vegar séu orsakatengsl ósönnuð milli slyssins og heilsufars stefnanda.

Verði fyrri málsástæða stefnda tekin til greina er ekki þörf á frekari skoðun á skilyrðum skaðabótaréttar. Verður því fyrst tekin afstaða til þess hvort umrætt ákvæði laga um vátryggingarsamninga leiði til þess að bótaréttur stefnanda hafi glatast.

Í 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 segir að sá sem rétt eigi til bóta samkvæmt slysatryggingu, sjúkratryggingu eða heilsutryggingu með eða án uppsagnarréttar glati þeim rétti sé krafa ekki gerð um bætur til félagsins innan árs frá því að hann fékk vitneskju um þau atvik sem hún er reist á. Stefnandi byggir á því að jafna megi skýrslu lögreglunnar um slysið við tilkynningu samkvæmt greininni en stefndi fékk slíka skýrslu senda skömmu eftir slysið. Í skýrslu lögreglunnar kemur fram að stefnandi hafi áverka á fæti, hálsi og baki og að hún hafi verið flutt af vettvangi í sjúkrabíl en stig meiðsla hennar eru sögð lítil.

Af athugsemdum við frumvarp til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 má ráða að tilgangur ákvæðisins sé sá að tryggingarfélög fái vitneskju um bótakröfu tjónþola sem fyrst. Bæði félögin og samfélagið hafi hagsmuni af því að ljúka slíkum málum fljótt. Að mati dómsins ræður það ekki úrslitum hér að upplýsingar um slysið komu frá þriðja aðila en ekki tjónþola, heldur hitt að af lögregluskýrslunni verður ekki ráðið hvort tjónþoli hafi orðið fyrir varanlegu tjóni og engin krafa er sett fram fyrir hennar hönd. Í tilkynningu samkvæmt 124. gr. lögum um vátryggingarsamninga verður að mati dómsins að lágmarki að koma fram með skýrum hætti að tjónþoli hafi orðið fyrir tjóni sem hann telji bótaskylt þótt ekki þurfi að setja fram nánari rökstuðning fyrir kröfugerð á þessu stigi málsins. Dómurinn felst ekki á að jafna megi skýrslu lögreglunnar við tilkynningu samkvæmt nefndri grein.

Verði ekki fallist á að skýrsla lögreglu jafngildi tilkynningu tjónþola byggir stefnandi á því að hún hafi allt að einu tilkynnt stefnda um kröfu sína innan lögmælts frests. Byggi það á því að líta verði svo á að hún hafi fyrst mátt gera sér grein fyrir varanlegum afleiðingum slyssins þann 15. júlí 2010 þegar hún leitaði til sérfræðings í fyrsta skipti. Sá dagur marki því upphaf frestsins samkvæmt 1. mgr. 124. gr. vátryggingarsamningalaganna. Stefnandi byggir á því að umboð hennar til lögmanns, sem sent var stefnda þann 8. febrúar 2010, jafngildi tilkynningu samkvæmt nefndri grein og samkvæmt þessu hafi sú tilkynning borist stefnda innan lögmælts frests.

Ekki er ágreiningur milli aðila um að líta megi á umrætt umboð sem tilkynningu um kröfu tjónþola á hendur stefnda en stefndi telur tilkynningu þessa komna fram löngu eftir að ársfrestur 1. mgr. 124. gr. laganna var liðinn. Telur hann stefnanda hafa í síðasta lagi þann 3. júlí 2008 mátt gera sér grein fyrir varanlegum afleiðingum slyssins og þar með hafa haft vitneskju um atvik sem krafa hennar sé reist á.

Fyrir dómi hafa verið lögð fram ýmis gögn sem varpa ljósi á sjúkrasögu stefnanda, m.a. afrit af sjúkraskrá fyrir tímabilið 30. september 2005-30. apríl 2010 og ítarlegt læknisvottorð G-kk-ef Ó-kk-ef, heilsugæslulæknis á Sólvangi, dags. 2. júní 2010. Af gögnum þessum má ráða að stefnandi leitaði alloft til læknis vegna afleiðinga slyssins frá 2006 en eins og fram kemur í atvikalýsingu dómsins lenti hún í nokkrum öðrum umferðarslysum og óhöppum eftir þetta slys. Af vottorði G-kk-ef má ráða að hún hafi komið á heilsugæslustöðina 15. ágúst 2006 og aftur 5. júní 2007 og í báðum heimsóknum kvartað undan afleiðingum slyssins. Hún er greind með tognun og vöðvabólgu og fær tilvísun í sjúkraþjálfun. Í síðari heimsókninni kveður stefnandi einkennin farin að há sér í vinnu og kvartar einnig um svefnleysi. Fleiri heimsóknir eru skráðar í sjúkraskrá en ekki er getið sérstaklega um þetta slys fyrr en í viðtali við lækni þann 3. júlí 2008. Þá er bókað að stefnandi hafi lent í nokkrum umferðarslysum, misalvarlegum en versta slysið hafi verið í apríl 2006. Haft er eftir henni að hún sé með varanleg einkenni eftir þessi slys, hún hafi ekki farið í örorkumat en hún hyggist hafa samband við lögmann vegna þessa. Við síðari komur á heilsugæsluna eru framangreind einkenni enn til umræðu. Í báðum fyrirliggjandi matsgerðum er ástand stefnanda talið hafa orðið stöðugt 6. júlí 2006. Með vísan til þess sem að framan er rakið er fallist á það með stefnda að stefnandi hafi mátt gera sér grein fyrir varanlegum afleiðingum slyssins fljótlega eftir slysið og í síðasta lagi þann 3. júlí 2008 en þá hafði hún ítrekað leitað læknis vegna afleiðinga slyssins og haft er eftir henni sjálfri að einkenni eftir það séu varanleg. Verður því að telja að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti með því að tilkynna ekki tjónið fyrr en raun ber vitni. Leiðir það til þess að hún hefur glatað mögulegum bótarétti með vísan til 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004. Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Eins og atvikum er háttað þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu samkvæmt bréfi innanríkisráðuneytisins, dags. 6. janúar 2012. Allur málskostnaður hennar greiðist því úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Ó-kk-ef Ó-kvk-ef, sem telst hæfilega ákveðin 460.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málið fluttu héraðsdómslögmennirnir Ó-kvk-nf Ó-kvk-nf af hálfu stefnanda og E-kvk-nf S-kvk-nf fyrir stefnda.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf kvað upp þennan dóm að gættu ákvæðis 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf. er sýkn af kröfum stefnanda Á-kvk-ef T-kvk-ef Þ-kvk-ef. Málskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talinn þóknun lögmanns hennar, Ó-kk-ef Ó-kvk-ef, að fjárhæð 460.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari