E-4718/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 5. febrúar 2010, var höfðað 14. apríl 2009. Stefnandi er H-kk-nf F-kk-nf V-kk-nf, Jörfabakka 30, Reykjavík, en stefndu eru G-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf, Vættarborgum 53, Reykjavík og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða honum 2.847.754 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, af 513.730 krónum frá 26. febrúar 2006 til 26. ágúst 2006, en af 2.847.754 krónum frá þeim degi til 26. maí 2008, en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir til greiðslu málskostnaðar.

Dómkröfur stefndu eru aðallega að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað. Til vara krefjast þeir þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður verði felldur niður.

II

Málavextir eru þeir að stefnandi fór ásamt nokkrum öðrum í jeppaferð laugardaginn 25. febrúar 2006 og var ætlunin að gista í Hrafntinnuskála. Var komið á staðinn seinni part dagsins. Neyttu stefnandi, ferðafélaginn U-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf og fleiri ferðarfélagar áfengis eftir að komið var í skálann. Seint um kvöldið, líklega eftir miðnætti, ákváðu nokkrir úr hópnum að fara í útsýnisbíltúr um svæðið. Var farið á tveimur bifreiðum og samkvæmt gögnum fóru sex manns í þennan bíltúr. Stefnandi var farþegi annarrar bifreiðarinnar og var ekið upp á Hrafntinnusker. Þegar leggja átti af stað til baka í skálann ákvað stefnandi að færa sig yfir í bifreiðina PL-636, sem var Toyota Hilux og var ökumaður þeirrar bifreiðar U-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, vinur bróður stefnanda. Voru þeir aðeins tveir í bifreiðinni á leiðinni til baka og urðu viðskila við félaga sína en ökumaðurinn fylgdi slóða til baka sem hann taldi að væri eftir bifreið félaganna. Stuttu áður en þeir komu að skálanum villtist ökumaðurinn af leið og lauk akstrinum með því að bifreiðinni var ekið fram af hárri brún eða kletti. Féll bifreiðin allt að 20 metra niður og fór sex veltur áður en hún stöðvaðist.

Komust þeir U-kk-nf H-kk-nf og stefnandi sjálfir gangandi frá slysstað í skálann. Ber gögnum ekki allskostar saman um hvort stefnandi hafi verið í öryggisbelti og hvort hann hafi verið inni í bifreiðinni eða lent undir henni. Þá liggur ekki fyrir hversu lengi hann lá á slysstað áður en honum var hjálpað þaðan en ferðafélagarnir vissu ekkert af slysinu fyrr en þeir slösuðu skiluðu sér í skálann, slasaðir og illa áttaðir. Lögreglu barst svo tilkynning um slysið klukkan 01.50 um nóttina og var tilkynnandinn einn af ferðafélögunum. Í nágrenninu voru félagar í björgunarsveitinni Ársæli og aðstoðuðu þeir með björgunaraðgerð. Var þyrla send á slysstað og flutti hún stefnanda og U-kk-þf H-kk-þf, ökumann bifreiðarinnar á Landspítalann í Fossvogi. Var stefnandi með nokkra skurði á höfði og í andliti og kvartaði undan eymslum í hálsi, brjósthrygg og lendhrygg. Kom í ljós í röntgenmyndatöku að vinstra herðablað stefnanda var brotið.

Gert var að sárum stefnanda í andliti, á höfði og brot á vinstra herðablaði var meðhöndlað án aðgerðar. Stefnandi var lagður inn á sjúkrahús til eftirlits og hann lá þar yfir nótt en var síðan útskrifaður. Hann var í reglulegu eftirliti hjá læknum bæklunardeildar Landspítala Háskólasjúkrahúss. Sár stefnanda greru eðlilega. Fimm vikum eftir slysið var hann með litla verki og ágæta hreyfingu á vinstra axlarsvæði.

Á þessum tíma fann stefnandi dálítið fyrir svima og leitaði til læknis en að sögn stefnanda jafnaði þetta sig. Stefnandi var óvinnufær til 18. apríl 2006 en þó hóf hann starf í 50% starfshlutfalli. Hann var í hálfu starfi fram á haustið og reyndi fyrir sér í fullu starfi en hætti vegna aukinna óþæginda í baki. Í framhaldi hóf hann störf sem sundlaugarvörður við Salalaug þar sem hann starfar enn.

Við komu stefnanda og ökumanns til Reykjavíkur var samkvæmt beiðni frá sýslumanninum á Hvolsvelli tekið blóð- og þvagsýni vegna gruns um ölvun. Voru sýnin tekin klukkan rúmlega 6 um morguninn. Mældist ökumaður bifreiðarinnar þá með 0,94 prómill etanóls í blóði en 0,85 prómill að teknu tilliti til frávika. Gekkst hann undir sektargerð hjá lögreglustjóranum í Reykjavík hinn 9. október 2006, meðal annars vegna ölvunaraksturs samkvæmt 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Með matsbeiðni 24. september 2007 óskuðu lögmenn aðila sameiginlega eftir því að læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf mætu afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda. Er matsgerð þeirra dagsett 15. mars 2008. Eru aðilar sammála því að leggja hana til grundvallar útreikningi á tjóni stefnanda.

Hinn 13. maí 2008 greiddi stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. 1/3 af heildarbótafjárhæð en taldi rétt að stefnandi bæri sjálfur 2/3 hluta sakar vegna stórfells gáleysis. Var tekið við greiðslunni af hálfu stefnanda með fyrirvara.

Stefnandi vísaði málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem komst að þeirri niðurstöðu hinn 14. ágúst 2007 að umrætt tjón væri bótaskylt en að stefnandi bæri sjálfur ábyrgð á því að 2/3 hlutum vegna stórfellds gáleysis. Staðfesti úrskurðarnefndin því fyrrgreinda ákvörðun stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf.

Í málinu er ekki ágreiningur um bótaskyldu og tölulegan útreikning bótafjárhæða heldur lýtur ágreiningur aðila að því hvort stefnandi hafi fyrirgert bótarétti að hluta vegna eigin sakar.

III

Stefnandi telur það rangt sem haldið sé fram af hálfu stefndu að ökumaðurinn hafi verið undir áhrifum áfengis við aksturinn, að minnsta kosti sé það ósannað. Þá hafi stefnandi verið með öllu grandlaus um ætlað ölvunarástand bílstjórans sem hann hafi ekki þekkt. Hafi stefnandi ekki haft vitneskju um hegðun ökumannsins fyrir aksturinn og hvort hann hefði þá neytt áfengis. Eigandi bifreiðarinnar hafi verið með gilda ábyrgðartryggingu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. á slysdegi og hafi félagið fallist á bótaskyldu úr lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækisins. Við fullnaðaruppgjör bóta til stefnanda hafi tryggingafélagið talið að stefnandi ætti sjálfur að bera 2/3 hluta sakar vegna ætlaðs stórfellds gáleysis hans, sbr. 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem að mati tryggingafélagsins, hafi falist í því að taka sér far með ökumanni undir áhrifum áfengis. Hafi verið tekið við bótum frá félaginu með fyrirvara um alla kröfuliði og frekari kröfur vegna afleiðinga slyssins sem og skerðingar vegna eigin sakar. Stefnandi hafi enga sök borið á slysinu og því hafi ekki verið skilyrði að lögum til að skerða bætur til hans.

Hafi ágreiningi um ætlaða eigin sök stefnanda verið vísað til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem staðfest hafi ákvörðun stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. með áliti, dagsettu 14. ágúst 2007. Stefnandi geti á engan hátt fallist á þá afstöðu sem þar komi fram.

Sé á því byggt af hálfu stefnanda að honum hafi hvorki verið né mátt vera ljóst ætlað ölvunarástand ökumanns. Ekkert komi fram í lögregluskýrslu eða öðrum gögnum málsins sem styðji þá fullyrðingu stefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf., að stefnanda hafi verið kunnugt um ætlaða drykkju ökumanns fyrir aksturinn og að ökumaðurinn hafi verið undir áhrifum áfengis við aksturinn. Stefnandi mótmæli því sem röngu að ökumaður bifreiðarinnar hafi verið undir áhrifum áfengis er slysið varð. Hafi stefnandi mátt treysta því að ökumaðurinn væri hæfur til aksturs þegar hann ók bifreiðinni. Það megi vera ljóst að á stefnanda hafi ekki hvílt sérstök rannsóknarskylda um það hvort ökumaðurinn væri ölvaður. Hann hafi þannig mátt treysta því að maðurinn væri í ástandi til aksturs.

Samkvæmt matsgerðum, dagsettum 10. júlí 1993 og 15. mars 2008, liggi fyrir að stefnandi sé tornæmur, þ.e. misþroska, og beri meðal annars að taka tillit til þess við mat á því hvort stefnanda hafi mátt vera ljóst ætlað ölvunarástand ökumanns. Ekkert í fari ökumannsins hafi bent til þess að hann væri ölvaður. Stefnandi leggi áherslu á að hann hafi enga vitneskju haft um ætlaða drykkju ökumannsins fyrir akstur bifreiðarinnar. Loks telji stefnandi ályktun stefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf., þess efnis að alkóhólmagn í blóði ökumanns hafi verið 1,2-1,4 prómill þegar slysið átti sér stað ranga. Ályktunin sé með öllu ósönnuð og aðeins byggð á getgátum. Með vísan til framangreinds sé með öllu hafnað að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og/eða eigin sök þegar hann tók sér far með fyrrgreindum manni þegar slysið átti sér stað.

Stefnandi telji sig eiga bótarétt vegna þess líkamstjóns sem hann hafi orðið fyrir með vísan til 1. mgr. 88. gr., sbr. 90. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, en samkvæmt þeim ákvæðum skuli eigandi skráningarskylds vélknúins ökutækis bæta tjón sem hljótist af notkun þess. Stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni við slysið, eins og læknisfræðileg gögn beri með sér. Tjón stefnanda sem rakið verði til slyssins hafi hlotist af notkun bifreiðarinnar PL-636. Stefndi G-kk-nf H-kk-nf beri, sem eigandi þeirrar bifreiðar, fébótaábyrgð á tjóni stefnanda, sbr. 88. gr. og 90. gr. laga umferðarlaga. Þá beri stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. fébótaábyrgð, sem vátryggjandi bifreiðarinnar, sbr. 1. mgr. 91. gr. umferðarlaga. Þar sem bótaskylda hafi aðeins verið viðurkennd að 1/3 hluta höfði stefnandi nú mál þetta til heimtu fullra bóta vegna afleiðinga slyssins.

Dómkrafa stefnanda sundurliðist þannig:

1. Eftirstöðvar kröfu um þjáningabætur, skv. 3. gr. skbl.................. kr. 147.807

178 x 1.220 = 217.160

2 x 2.270 = 4.540

Áður greitt kr. 73.893

2. Eftirstöðvar kröfu um bætur vegna varanlegs miska.................... kr. 465.923

10% af kr. 6.988.500 = kr. 698.850

Áður greitt kr. 232.927

3. Eftirstöðvar kröfu um bætur skv. 5.-7. gr. skbl............................ kr. 2.234.024

kr. 2.468.230 – 13,576 x 10% = kr. 3.350.869

Áður greitt kr. 1.116.845

Samtals..................................................... kr. 2.847.754

Kröfugerð stefnanda miðast við matsgerð læknanna, G-kk-ef B-kk-ef og J-kk-ef H-kk-ef, um afleiðingar slyssins, sem taki mið af skaðabótalögum nr. 50/1993. Stefnandi leggi áherslu á að ekki sé umdeilt að afleiðingar slyssins séu þær sem greini í fyrrgreindri matsgerð G-kk-ef og J-kk-ef. Þá sé ekki ágreiningur um útreikning og fjárhæð kröfu stefnanda heldur aðeins um hvort skerða beri bætur til stefnanda vegna ætlaðrar eigin sakar hans. Krafa stefnanda byggi á útreikningi stefnda Sjóvá-Almennra trygginga hf. á kröfu stefnanda. Verði ekki fallist á kröfu stefnanda um að hann eigi enga sök á slysinu sé þess krafist að eigin sök stefnanda verði ákveðin minni en 2/3 hlutar og að stefnanda verði dæmdar bætur í samræmi við það.

Krafa um þjáningabætur byggi á 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í matsgerð komi fram að við mat á þjáningatíma beri að miða við 182 daga, þ.e. frá 26. febrúar 2006 til 26. ágúst 2006, þar af hafi stefnandi verið rúmliggjandi í tvo daga og miðist kröfugerð stefnanda við það. Krafa stefnanda um greiðslu þjáningabóta sé að fjárhæð 147.807 krónur og hafi þá verið tekið tillit til greiðslu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. inn á þennan kröfulið að fjárhæð 73.893 krónur.

Þá sé krafist bóta fyrir varanlegan miska á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í matsgerð komi fram að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins nemi 10 stigum og miðist kröfugerð stefnanda við það. Krafa stefnanda um greiðslu miskabóta sé að fjárhæð 465.923 krónur og hafi þá verið tekið tillit til greiðslu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. inn á þennan kröfulið að fjárhæð 232.927 krónur.

Loks sé krafist bóta fyrir varanlega örorku á grundvelli 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Matsmenn hafi metið varanlega örorku stefnanda vera hæfilega metna 10% og miðist kröfugerð stefnanda við það. Krafa stefnanda um greiðslu bóta vegna varanlegrar örorku sé 2.234.024 krónur og hafi þá verið tekið tillit til greiðslu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. inn á þennan kröfulið að fjárhæð 1.116.845krónur.

Krafist sé 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá sé krafist dráttarvaxta samkvæmt 6. og 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá því að mánuður var liðinn frá því að krafan var fyrst sett fram með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda Sjóvá-Almennra trygginga hf. sem dagsett var 26. maí 2008. Krafist sé greiðslu 4,5% vaxta af kröfu um þjáningabætur og bætur fyrir varanlegan miska frá slysdegi, 26. febrúar 2006. Krafist sé greiðslu 4,5% vaxta af kröfu um bætur fyrir varanlega örorku frá upphafsdegi metinnar örorku, þann 26. ágúst 2006.

Um ábyrgð stefndu vísar stefnandi til umferðarlaga 50/1997, einkum 88., 90., 91. og 97. gr. þeirra laga. Stefnandi vísar jafnframt til skaðabótalaga nr. 50/1993, auk almennra ólögfestra reglna íslensks skaðabótaréttar. Þá vísar stefnandi til EES-samningsins með sérstöku tilliti til eftirtalinna gerða sem vísað sé til í IX. viðauka við samninginn: tilskipun nr. 72/166/EBE frá 24. apríl 1972 um samræmingu á lögum aðildarríkja um ábyrgðartryggingu vegna notkunar vélknúinna ökutækja og til að kveða á um skyldu til að viðhalda vátryggingu gagnvart slíkri ábyrgð, tilskipun nr. 84/5/EBE frá 30. desember 1983 um samræmingu á lögum aðildarríkja um ábyrgðartryggingu vegna notkunar vélknúinna ökutækja, og tilskipun nr. 90/232/EBE frá 14. maí 1990 um samræmingu á lögum aðildarríkjanna um ábyrgðartryggingu vegna notkunar vélknúinna ökutækja. Jafnframt vísist til laga nr. 2/1993, einkum 3. gr. þeirra laga. Um málskostnað vísar stefnandi til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

IV

Stefndu byggja aðalkröfu sína á því að stefnanda hafi ekki getað dulist að ökumaður bifreiðarinnar, U-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, hafi verið undir áhrifum áfengis og stefnandi samt kosið að setjast inn í bifreiðina. Stefnandi og ökumaður séu félagar og hafi þeir eytt kvöldinu saman. Stefnanda hefði því mátt vera ljóst að ökumaðurinn væri ófær um að aka bifreiðinni enda hafi áfengismagn í blóði hans mælst 0,94 prómill 4-5 klukkustundum eftir slysið. Styrkur etanóls í blóði falli með nokkuð jöfnum hraða sem geti verið á milli 0,12-0,25 prómill á klukkustund. Þetta þýði að áfengismagn í blóði ökumanns hafi verið á bilinu 1,3-1,9 prómill þegar slysið varð og ökumaðurinn því óhæfur til að stjórna ökutæki í skilningi 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Miðað við ætlað áfengismagn í blóði ökumanns við akstur verði að telja útilokað að stefnandi hafi ekki vitað af því að ökumaðurinn væri undir áhrifum áfengis við aksturinn.

Í umrætt sinn hafi verið farið í útsýnisbíltúr upp á hálendinu í svarta myrkri og í miklum snjó eftir að hafa setið við drykkju í skálanum í einhvern tíma. Gera verði auknar kröfur til stefnanda um aðgæslu við þær aðstæður að farið sé að nóttu til í bíltúr án skýrs tilgangs, fjarri byggðum, eftir samkvæmi þar sem áfengi hafi verið haft um hönd. Ljóst sé að nauðsyn hafi borið til að gæta fullrar aðgátar við akstur í umrætt sinn og mikilvægt að ökumaður væri með fullu ráði og rænu. Stefnandi hafi því tekið á sig verulega áhættu og hafi hann sýnt af sér stórkostlegt gáleysi þegar hann undir þessum kringumstæðum hafi tekið sér far með ölvuðum manni og leiði það til þess að bótaréttur hans vegna slyssins falli niður að hluta. Sé að þessu leyti vísað til 3. mgr. 45. gr. og 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga og meginreglna skaðabótaréttar um réttaráhrif áhættutöku samkvæmt dómvenju.

Byggi stefnandi á því að það sé rangt, eða að minnsta kosti ósannað, að ökumaður bifreiðarinnar, U-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, hafi verið undir áhrifum áfengis við akstur hennar. Stefndu vísi til framburðarskýrslu U-kk-ef H-kk-ef hjá lögreglu, en þar sé haft eftir honum að hann vefengi ekki niðurstöðu úr alkóhólrannsókn úr blóðsýni. Þá sé einnig vísað til sektargerðar lögreglu þar sem ökumaðurinn U-kk-nf H-kk-nf hafi gengist við því að greiða sekt og hafi hann verið sviptur ökurétti vegna ölvunaraksturs.

Þá beri stefnandi því við í stefnu sinni að hann hafi ekki þekkt ökumann bifreiðarinnar. Stefndu vísi um þetta til framburða hvors tveggja stefnanda og U-kk-ef H-kk-ef hjá lögreglu þar sem fram komi að þeir voru saman í umræddri ferð ásamt fleiri sameiginlegum félögum.

Þá beri stefnandi því einnig við að taka beri tillit til þess við mat á því hvort stefnanda hafi mátt vera ljóst að ökumaðurinn væri ölvaður, að stefnandi hafi verið greindur sem misþroska eða tornæmur. Stefnandi vísi til matsgerða frá 10. júlí 1993 og 15. mars 2008 þessu til stuðnings. Stefndu mótmæli þessu sem ósönnuðu. Í matsgerðinni frá 15. mars 2008 sé ekkert mat lagt á misþroska eða tornæmi stefnanda eða það hvað stefnandi vissi eða mátti vita miðað við vitsmunaþroska hans. Þá hafi matsgerð frá 10. júlí 1993 verið gerð fyrir 17 árum síðan og dragi það verulega úr sönnunargildi hennar í þessu máli.

Ef ekki verði fallist á sýknukröfu sé gerð varakrafa um að stefndu verði aðeins taldir skaðabótaskyldir að hluta vegna eigin sakar stefnanda. Byggi stefndu á því að stefnandi beri í öllu falli ábyrgð á stærstum hluta tjóns síns vegna eigin sakar í umrætt sinn. Um röksemdir fyrir varakröfu vísist að öðru leyti til málsástæðna í aðalkröfu eftir því sem við geti átt.

Stefndu mótmæli upphafsdegi dráttarvaxtakröfu.

V

Eins og fram er komið er ekki deilt um bótaskyldu stefndu eða afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda. Lýtur ágreiningurinn aðeins að því hvort stefnandi beri sjálfur sök að einhverju leyti á tjóni sínu þar sem hann hafi tekið sér far með bifreið þar sem ökumaður var undir áhrifum áfengis.

Samkvæmt 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skal sá sem ber ábyrgð á skráningarskyldu ökutæki bæta það tjón sem hlýst af notkun þess enda verði tjónið ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns. Þá segir í 2. mgr. 88. gr. laganna að bætur fyrir líkamstjón megi lækka eða fella niður ef sá sem varð fyrir tjóni var meðvaldur að tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi.

Af gögnum málsins er ljóst að ökumaður bifreiðarinnar PL-636, U-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, var undir áhrifum áfengis er hann ók bifreiðinni umrætt sinn fram af brún við Hrafntinnusker. Ekki liggur fyrir svo óyggjandi sé hvenær umrætt slys varð en ljóst er að það var nokkru áður en tilkynnt var um það til lögreglu kl. 01.50 um nóttina eftir að stefnandi og ökumaðurinn höfðu skilað sér af eigin rammleik slasaðir og illa áttaðir í skálann. Var tekið blóðsýni af ökumanni bifreiðarinnar kl. 06.07 morguninn eftir eða allt að fimm tímum eftir slysið og var niðurstaða rannsóknarstofu í lyfja og eiturefnafræði sú að magn alkóhóls í blóði væri þá 0,94 prómill eða 0,85 prómill að teknu tilliti til frávika.

Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. umferðarlaga má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum áfengis. Í 2. mgr. 45. gr. segir að ef vínandamagn í blóði ökumanns nemur 0,50‰, en er minna en 1,20‰, eða ökumaður er undir áhrifum áfengis þótt vínandamagn í blóði hans sé minna, teljist hann ekki geta stjórnað ökutæki örugglega. Í 3. mgr. 45. gr. segir að ef vínandamagn í blóði ökumanns nemur 1,20‰ eða meira teljist hann óhæfur til að stjórna ökutæki.

Fyrir dómi kom fram hjá ökumanni bifreiðarinnar, U-kk-þgf H-kk-þgf, að hann hefði hætt neyslu áfengis um níuleytið umrætt laugardagskvöld og hafi hann ekkert áfengi drukkið frá þeim tíma þar til blóðsýni var tekið úr honum morguninn eftir.

Af framangreindu virtu þykir mega slá því föstu að þegar U-kk-nf H-kk-nf ók bifreiðinni umrætt sinn með fyrrgreindum afleiðingum hafi áfengismagn í blóði hans verið mun meira en fram kom við mælingu fjórum til fimm klukkustundum síðar. Með hliðsjón af því hversu mikið vínandamagn var í blóði ökumanns svo löngu eftir slysið, hefði stefnanda ekki átt að dyljast það að ökumaðurinn væri undir áhrifum áfengis og gæti ekki stjórnað ökutækinu örugglega þótt ekki liggi fyrir, svo óyggjandi sé, að hann hafi verið til þess óhæfur samkvæmt 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Breytir engu um þetta þótt U-kk-nf H-kk-nf haldi því fram að hann hafi ekki fundið til áfengisáhrifa.

Fyrir dómi kom fram hjá vitninu D-kk-þgf G-kk-þgf, félaga í björgunarsveitinni Ársæli, sem hafði komið við í skálanum fyrr þetta umrædda kvöld áður en lagt var af stað í útsýnisferðina, að fólk hafi verið að drekka áfengi og að þar hafi verið „partýstemmning“. Hann treysti sér þó ekki til að fullyrða hvort stefnandi eða U-kk-nf H-kk-nf hefðu verið að drekka áfengi.

Þegar til þess er litið að farið var í ferð upp á hálendi um hávetur í svartamyrkri eftir að ferðalangar höfðu, allavega nokkrir þeirra, drukkið áfengi verður að gera auknar kröfur til aðgæslu. Þá verður ekki framhjá því litið að þótt stefnandi og ökumaður hafi ekki verið félagar eða þekkst náið þá höfðu þeir verið saman í skálanum frá því fyrr um daginn þar sem áfengi var haft um hönd og fóru þeir ásamt fjórum öðrum í umrædda útsýnisferð á tveim bifreiðum.

Stefnandi hefur haldið því fram að við mat á því hvort stefnandi hafi áttað sig á því að ökumaður bifreiðarinnar væri undir áhrifum áfengis verði að leggja til grundvallar að hann sé tornæmur, þ.e. misþroska. Í matsgerð J-kk-ef H-kk-ef læknis 10. júlí 1993 þar sem lagt var mat á tjón stefnanda vegna bílslyss sem stefnandi lenti í í ágúst 1990 kemur fram að greindarprófun sýni verulegan misþroska. Svo segir einnig að ályktunarhæfni og rökhugsun séu lítillega undir meðallagi miðað við aldur. Í niðurstöðum matsins er því slegið föstu að stefnandi sé á tornæmisstigi og af þeim sökum muni hann jafnt og þétt dragast aftur úr jafnöldrum sínum og sennilega hægja mjög á andlegum þroska hans þegar skólaskyldu lýkur og sérkennslu verði hætt. Var örorka hans metin 65% varanleg.

Ekki verður af matsgerð læknanna J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef 15. mars 2008 ráðið að þar sé lagt mat á misþroska eða tornæmi stefnanda eða hvað hann vissi eða mátti vita miðað við vitsmunaþroska hans. Í matsgerðinni er aðeins vísað til að vegna afleiðinga slyssins 1990 hafi stefnandi búið við töluverða færnisskerðingu og hafi hann notið fullra örorkubóta í lengri tíma en þrátt fyrir það hafi hann verið í fullu starfi. Þá liggur fyrir að stefnandi hefur sjálfur réttindi til að aka bifreið. Þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á það með haldbærum gögnum að hann hafi ekki vegna tornæmis eða misþroska ekki verið hæfur til að gera sér grein fyrir því að ökumaður bifreiðarinnar var ófær um að aka ökutæki umrætt sinn sökum ölvunar.

Að öllu því virtu sem nú hefur verið rakið þykir stefnandi, með því að setjast upp í bifreið U-kk-ef H-kk-ef og fá far með honum við þær varhugaverðu aðstæður sem þarna voru til staðar, þrátt fyrir að honum hefði ekki átt að dyljast að U-kk-nf H-kk-nf væri undir áhrifum áfengis, hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi sem veldur því að hann ber að hluta til ábyrgð á tjóni sínu sjálfur. Ber því að lækka bætur til hans á grundvelli 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Í ljósi atvika þykir rétt að hann beri 2/3 hluta tjóns síns sjálfur. Með því að ekki er ágreiningur um tölulegan grundvöll bóta og fyrir liggur að stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. hefur greitt stefnanda bætur miðað við að stefnandi beri sjálfur 2/3 tjónsins verða stefndu sýknaðir af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum málsins þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið G-kvk-nf B-kvk-nf hdl. en af hálfu stefndu flutti málið D-kvk-nf A-kvk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, G-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýknaðir af kröfum stefnanda, H-kk-ef F-kk-ef V-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf