E-6/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 31. mars sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kk-þgf Þ-kk-þgf I-kk-þgf, Kjarrvegi 9, Reykjavík á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, og V-kvk-þgf R-kvk-þgf B-kvk-þgf, Sóltúni 5, Selfossi, með stefnu birtri 18. desember 2007.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmd til að greiða stefnanda in solidum 1.043.676 kr. með 4,5% ársvöxtum af 237.480 kr. frá 18. desember 2000 til 18. mars 2001, af allri fjárhæðinni frá þeim degi til 17. september 2007, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær að Vátryggingafélag Íslands hf. og V-kvk-nf R-x-x B-kvk-nf verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins.

Málavextir.

Stefnandi lenti í þremur umferðarslysum á árunum 2000 til 2003. Vegna slysanna liggur fyrir matsgerð J-kk-ef V-kk-ef gigtarlæknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl. frá 27. júlí 2007.

Fyrsta slysið varð 18. desember 2000. Vegna þess slyss var heilsufar stefnanda orðið stöðugt 18. mars 2001. Þjáningar án rúmlega var einn mánuður. Varanlegur miski var metinn 3% og varanleg örorka 3%. Ágreiningur málsins lýtur að uppgjöri vegna þessa slyss, en ekki er tölulegur ágreiningur í málinu.

Næsta slys varð 5. júlí 2002. Heilsufar hans var orðið stöðugt vegna þess slyss hinn 5. ágúst 2002. Enginn varanlegur miski né örorka voru metin og uppgjör vegna þjáningarbóta fór fram 26. september 2007 og fékk stefndi greiddar 62.081 kr.

Þriðja og síðasta slysið var 15. nóvember 2003. Stöðugleikapunkturinn vegna þess slyss var 15. febrúar 2004. Tímabil þjáninga án rúmlegu voru þrír mánuðir, varanlegur miski var metinn 12% og varaleg örorka sömuleiðis 12%. Uppgjör vegna þessa slyss fór fram 29. september 2007 og fékk stefndi 5.402.368 kr.

Eftirfarandi læknisfræðileg gögn liggja fyrir í málinu. Læknisvottorð frá B-kk-þgf M-kk-þgf frá 7. desember 2004, áverkavottorð frá J-kk-þgf B-kk-þgf frá 5. mars 2005, beiðni um þjálfun frá S-kk-þgf B-kk-þgf á heilsugæslunni Hvammi, dags. 12. janúar 2007, beiðni um röntgenmynd, dags. 29. janúar 2007, læknisvottorð S-kk-ef S-kk-ef, dags. 12. mars 2007 og læknisvottorð frá S-kk-þgf B-kk-þgf heilsugæslunni Hvammi, dags. 10. apríl 2007.

Hinn 15. desember 2005 óskaði stefnandi eftir yfirlýsingu stefnda um að ekki yrði borin fyrir sig fyrning, þ.e. að slysið 18. desember 2000 myndi ekki fyrnast um áramótin 2005/2006. Í svarbréfi stefnda frá 19. desember 2005 kemur fram að félagið mun „ekki bera fyrir sig fyrningu í þessu máli með þeim fyrirvara þó að málið verði metið og gert upp á árinu 2006“.

Hinn 28. desember 2006 kl. 14.36 óskaði stefnandi eftir því að félagið gæfi út yfirlýsingu þess efnis að félagið myndi ekki bera fyrir sig að málið fyrndist um áramótin 2006/2007. Daginn eftir, 29. desember, kl. 9.17 barst eftirfarandi svar frá stefnda: „Félagið fellst á að það muni ekki bera fyrir sig fyrningu nk. áramót með þeim fyrirvara þó að krafan sé þá þegar ekki fyrnd, þ.e. hafi fyrnst áramótin 2005/2006, og að málið verði gert upp á næsta ári, þ.e. 2007.“

Hinn 17. ágúst 2007 sendi stefnandi kröfu vegna slyssins hinn 18. desember 2000 og ítrekaði það með tölvupósti 21. september 2007. Með bréfi 25. september 2007 hafnaði stefndi kröfu stefnanda og vísaði til Hrd. í málinu nr. 58/2006.

Hinn 26. september 2007 sendi stefnandi tölvubréf þar sem vakin var athygli á því að stefndi hefði þá þegar fallið frá því að bera fyrir sig fyrningu í málinu með yfirlýsingum fyrir áramótin 2005/2006 og 2006/2007. Í tölvubréfi hinn 27. september 2007 svaraði stefndi að málið væri til endurskoðunar hjá lögmönnum félagsins.

Nokkur bréfaskipti urðu milli málsaðila sem ekki skipta hér máli. Málið var síðan höfðað í janúar 2008.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Málsóknin á hendur stefndu er reist á 1. mgr. 88. gr., 91. gr. og 95. gr., sbr. 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Krafa stefnanda á hendur stefndu byggir á ábyrgðartryggingu ökutækisins YS-284, en stefndi V-kvk-nf R-x-x B-kvk-nf var ábyrgðartryggjandi bifreiðarinnar sem olli árekstrinum 18. desember 2000. Ábyrgðartrygging bifreiðarinnar YS-284 er byggð á 88., 90. og 91. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og var keypt hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. Ekki er ágreiningur um grundvöll bótaskyldu, enda hefur stefndi þegar greitt stefnanda bætur vegna útlagðs kostnaðar stefnanda af slysinu, og viðurkennt þannig bótaskyldu sína.

Ágreiningur aðila málsins stendur um hvort krafa stefnanda hafi fyrnst um áramótin 2005/2006. Byggir stefndi þá skoðun sína á 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Stefnandi hafnar því alfarið að ákvæðið leiði til þess að krafa hans vegna umferðarslyssins 18. desember 2000 hafi fallið niður fyrir fyrningu.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn annars vegar á því að fjögurra ára fyrningarfrestur 99. gr. umferðarlaga sé alls ekki liðinn, og hins vegar, ef svo ólíklega vill til að svo sé, að stefndi hafi með beinum yfirlýsingum, aðgerðum, vitneskju um kröfuna og innborgunum viðurkennt kröfuna og rofið þannig fyrningarfrestinn. Röksemdir stefnanda eru eftirfarandi:

Í fyrsta lagi er það meginregla skaðabótaréttar að skaðabætur fyrnast á tíu árum. Fjögurra ára fyrningarreglan í 1. ml. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 er undantekningaregla frá þeirri meginreglu, sem skýra ber þröngt. Ákvæði 99. gr. umferðarlaga er svohljóðandi: „Allar bótakröfur samkvæmt þessum kafla, bæði á hendur þeim, sem ábyrgð ber, og vátryggingafélagi, svo og endurkröfur vátryggingafélags, fyrnast á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Kröfur þessar fyrnast þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.“

Stefnandi telur að fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga byrji fyrst að líða þegar bæði eftirtalinna skilyrða ákvæðisins eru uppfyllt, þ.e. að hinn slasaði fær vitneskju um varanlegar afleiðingar slyssins og bótarétt sinn (huglægt skilyrði), og hann á þess kost á að setja fram kröfu á grundvelli þeirrar vitneskju, sem er oftast ekki fyrr en mat á varanlegri örorku hans liggur fyrir (hlutlægt skilyrði).

Regla 29. gr. þágildandi laga um vátryggingasamninga nr. 20/1954 var nánast samhljóða 99. gr. umferðarlaga. Með 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga var 4 ára fyrningarreglunni breytt, en ákvæðið hljóðar nú svo: „Krafa um bætur fyrnist á fjórum árum. Fresturinn hefst við lok þess almanaksárs er vátryggður fékk nauðsynlegar upplýsingar um þau atvik sem eru grundvöllur kröfu hans.” Nú er aðeins eitt skilyrði fyrir upphafi 4 ára fyrningarfrests.

Sú staðreynd, að löggjafinn lítur svo á að bæði skilyrðin; huglæg og hlutlæg, þurfi að uppfylla svo 4 ára fyrningarfresturinn byrji að líða, kemur skýrt fram í athugasemdum við 52. gr. frumvarps sem varð að lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, en þar segir: „Regla sú sem hér er gerð tillaga um er skýrari þar sem hún miðast einungis við eitt tímamark en gerir ekki jafnframt áskilnað um að vátryggður þurfi að eiga þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar.“

Samkvæmt þessu er það skýrt að uppfylla þarf bæði skilyrði 99. gr. umferðarlaga svo að 4 ára fyrningarfresturinn hefjist. Það kemur skýrlega fram í lagatextanum sjálfum, í dómaframkvæmd og í fyrrnefndum athugasemdum með 52. gr. laga nr. 30/2004.

Í bréfi stefnda til lögmanns stefnanda frá 25. september 2007 er byggt á því að fyrningarfrestur 99. gr. umferðarlaga hefjist á stöðugleikatímapunkti, þegar þrír mánuðir voru liðnir frá slysi stefnanda. Stöðugleikatímapunktur skv. skaðabótalögum nr. 50/1999 og upphaf fyrningarfrests skv. 1. ml. 99. gr. umferðarlaga eru ekki sama tímamarkið. Slík túlkun stefnda er í andstöðu við skýrt orðalag lagaákvæðisins, enda ljóst að enginn tjónþoli sendir kröfubréf til vátryggingafélags þremur mánuðum eftir slys og ekkert vátryggingafélag greiðir skaðabætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku þremur mánuðum eftir slysdag. Ómögulegt er að þetta sé sá tímapunktur þegar stefnandi hefur vitneskju um kröfu sína og á þess kost að leita fullnustu hennar.

Matsmenn töldu í matsgerð dags. 27. júlí 2007 að líkamlegt ástand stefnanda hefði verið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið. Stefnanda var að sjálfsögðu ókunnugt um það á þeim tíma. Hann hafði enga vitneskju um varanlegar afleiðingar slyssins og því síður „vitneskju um kröfu sína“.

Í því sambandi ber sérstaklega að nefna þá læknismeðferð sem stefnandi hlaut í kjölfar slyssins árið 2000. Hann leitaði samdægurs til slysadeildar, þar sem honum var ráðlagt að taka bólgueyðandi lyf og var „hvattur til dáða“, auk þess sem honum var heimilað að „gera allt svo fremi sem óþægindi leyfðu“. Stefnandi fékk með öðrum orðum engin tilmæli um frekari læknismeðferð eða að öðru leyti upplýsingar um að áverkar hans gætu verið varanlegir. Þvert á móti var honum tjáð að einkennin myndu ganga til baka.

Í öðru lagi lenti stefnandi í tveimur umferðarslysum skömmu eftir að hann lenti í því slysi sem hér er deilt um, árin 2002 og 2003. Slysið 2003 var alvarlegt og er í matsgerð talið að heilsufar stefnanda eftir það slys hafi orðið stöðugt þann 15. febrúar 2004. Stefnanda var ómögulegt að undirgangast örorkumat vegna afleiðinga umferðarslyssins 18. desember 2000, meðan heilsufar hans var ekki orðið stöðugt eftir slysin 2002 og 2003, enda snertu öll slysin sams konar líkamleg einkenni.

Framangreint er staðfest í vottorðum lækna sem hafa haft stefnanda til meðferðar vegna afleiðinga slysanna. Í læknisvottorði S-kk-ef S-kk-ef, dags. 12. mars 2007, segir m.a. að „allir þessir slinkir hafa valdið tognunareinkennum frá hálsi og mjóbaki“. Þá staðfestir læknirinn að fyrst eftir læknismeðferð hans, sem m.a. fólst í röntgenmyndatöku af baki, sé ekki að vænta frekari bata. Þá fyrst telur læknirinn „tímabært að meta afleiðingar slysanna.“

Stefnandi var til rannsóknar hjá bæklunarlækni og í meðferð hjá sjúkraþjálfara vegna afleiðinga slysanna allt fram til ársins 2007. Varanlegar afleiðingar slyssins, þ.e. fyrra skilyrði fjögurra ára fyrningarreglu 99. gr. umferðarlaga, voru fyrst staðfestar þegar læknisvottorð S-kk-ef S-kk-ef, dags. 12. mars 2007, lá fyrir.

Samkvæmt framansögðu var það í fyrsta lagi á árinu 2007 sem stefnanda varð fært að láta örorkumat vegna slysanna fara fram og átti þá „þess kost að leita fullnustu hennar“. Það eru engin haldbær rök fyrir því að tímabært hafi verið að leggja mat á varanlegar afleiðingar slyssins fyrr en gert var og því eru skilyrði fjögurra ára fyrningarreglu 99. gr. umferðarlaga ekki uppfyllt.

Í því sambandi er rétt að leggja áherslu á að slysin 2000, 2002 og 2003 vörðuðu öll sams konar einkenni og erfitt að greina á milli afleiðinga hvers slyss um sig. Sést þetta best á því að í fyrirliggjandi matsgerð kjósa matsmennirnir að meta örorku stefnanda vegna allra slysanna sem eina heild, 15%, sem þeir deila síðan niður á slysin. Það var því nauðsynlegt að bíða eftir því að stöðugleika vegna síðasta slyssins væri náð og láta svo meta öll slysin saman. Verður ekki annað séð en full sátt og skilningur milli lögmanns stefnanda og hinna bótaskyldu tryggingafélaga hafi verið um þessa tilhögun.

Í þriðja lagi, verður að benda á að jafnvel þótt engin síðari slys hefðu komið til þá hefði orðið að játa stefnanda lengri tíma en ella til að setja fram kröfu sína um varanlegar afleiðingar slyssins. Helgast það af þeirri augljósu staðreynd að hann var mjög ungur þegar fyrsta slysið átti sér stað, einungis 17 ára, og enn í námi. Mat á varanlegum afleiðingum slyssins gat því aldrei orðið nákvæmt nema stefnanda væri gefið færi á því að marka sér braut í lífinu. Er þetta staðfest í matsgerð, þar sem segir um mat á varanlegri örorku: „Hann hefur unnið við matreiðslu og stundað nám í matreiðslu en er nú hættur því námi og hafið nám á listnámsbraut í fjölbrautarskóla. Hann rekur brotthvarf úr matreiðslunámi til slysanna. Mat á skerðingu á starfsgetu er miðað við þennan bakgrunn.“

Í fjórða lagi er hafið yfir allan vafa að hinu bótaskylda tryggingafélagi var fullljóst, löngu áður en nokkrir fyrningarfrestir byrjuðu að líða, að stefnandi lenti í umræddu slysi og myndi krefjast greiðslu bóta þegar tímabært væri að meta afleiðingar þess. Þann 12. október 2004 sendi lögmaður stefnanda starfsmanni stefnda tölvupóst, þar sem spurst var fyrir um hvort ábyrgð einhverra þeirra slysa, sem stefnandi lenti í á árunum 2000-2003 lægi hjá félaginu. Félagið svaraði því til að það bæri ábyrgð á slysunum árin 2000 og 2002 og af því tilefni sendi lögmaður stefnanda félaginu formlega tilkynningu, ásamt umboði, þann 15. október 2004. Í tilkynningunni segir m.a.: „Undirritaður mun síðan afla vottorða vegna slysanna og senda félaginu, og gera kröfu á hendur félaginu f.h. umbjóðanda míns þegar mat á afleiðingum slysanna liggur fyrir.“

Í kjölfar tilkynningarinnar var hinu stefnda félagi haldið upplýstu um gang málsins og öll vottorð og gögn málsins send félaginu um leið og þau bárust lögmanni stefnanda. Það er því deginum ljósara að stefndi hafði allar upplýsingar um slysið og ábyrgð sína á því löngu áður en nokkrir fyrningarfrestir gætu hafa byrjað að líða.

Með hliðsjón af framansögðu verður að benda á þau almennu rök sem búa að baki beitingu fyrningarreglna – um að skuldari skuli varinn fyrir kröfu sem hann mátti ekki gera ráð fyrir að yrði sett fram eftir langt athafnaleysi kröfuhafa – eiga að engu leyti við í þessu máli. Stefnda Vátryggingafélag Íslands hf. var allan tímann meðvitað um að krafan yrði sett fram, enda tók félagið fullan þátt í málarekstrinum, t.a.m. með því að greiða ítrekað inn á tjónið. Félagið hafði engar réttmætar væntingar til þess að endanleg krafa yrði ekki sett fram í kjölfar örorkumats, heldur hafði það þvert á móti fengið tilkynningu um slíka kröfu þann 15. október 2004.

Í fimmta lagi skal tekið fram að Vátryggingafélag Íslands hf. hefur viðurkennt kröfuna með beinni innborgun inn á hana, sbr. 6. gr. fyrningarlaga nr. 14/1905. Samtals er um 3 greiðslur að ræða á árunum 2005 til 2007 að fjárhæð 63.583 kr. Ber sérstaklega að nefna greiðslu læknisvottorðs S-kk-ef S-kk-ef, sem innt var af hendi 26. september 2007, en vottorð læknisins fjallar að miklu leyti um afleiðingar slyssins 18. desember 2000. Hið stefnda félag greiddi lögmanni stefnanda útlagðan kostnað vegna öflunar vottorðsins, án nokkurs fyrirvara. Kostnaður vegna öflunar vottorðsins fellur undir sjúkrakostnað og annan kostnað í skilningi 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga. Sá bótaliður er einn meginbótaliðanna í því sundurliðaða skaðabótauppgjöri sem skaðabótalögin mæla fyrir um og því hluti af hinni endanlegu kröfu stefnanda. Slíkar beinar innborganir á kröfuna rjúfa fyrningu hennar samkvæmt almennum reglum um fyrningu.

Í sjötta og síðasta lagi byggir stefnandi á því að hið stefnda félag hafi með beinum yfirlýsingum skuldbundið sig til að bera ekki fyrir sig að krafa stefnanda sé fyrnd. Er raunar allt málið til komið vegna deilna um framangreindar yfirlýsingar félagsins.

Eins og lýst er hér að framan ákvað lögmaður stefnanda, fyrir áramótin 2005/2006, að tryggja að ekki kæmi til þeirra deilna sem nú eru um kröfu stefnanda, og óskaði því eftir því við hið stefnda félag að það lýsti því yfir að það myndi ekki bera fyrir sig fyrningu kröfunnar eftir áramótin 2005/2006. Félagið féllst á það, enda hefði lögmaður stefnanda ella birt stefnu í málinu fyrir þau áramót. Er yfirlýsing félagsins fyrir áramótin 2005/2006 reyndar alls ekki bundin við áramótin 2005/2006, heldur segir einfaldlega að „félagið mun ekki bera fyrir sig fyrningu í þessu máli“. Hið sama var uppi á teningnum um áramótin 2006/2007, óskað var eftir yfirlýsingu frá félaginu um að það myndi ekki bera fyrir sig fyrningu, sem var veitt.

Eins og öll samskipti aðila í aðdraganda beggja áramóta bera með sér þá var markmið aðila að ná fram sömu réttaráhrifum með yfirlýsingu og leitt hefðu af stefnubirtingu. Til að mynda var óskað eftir yfirlýsingunni um áramótin 2006/2007 „til að forða óhagræðinu af stefnuritun og birtingu á morgun” eins og það var orðað í beiðni lögmanns stefnanda. Félagið svaraði um hæl og síðan voru færðar fram óskir um góða hátíð. Lögmaður stefnanda taldi útilokað að skilja viðbrögð félagsins öðru vísi en svo að báðir aðilar gengju út frá því að réttaráhrifin væru hin sömu og af stefnubirtingu. Texti félagsins um hugsanlega fyrningu um áramótin 2005/2006 í seinni yfirlýsingu félagsins var bersýnilega þýðingarlaus þar sem félagið hafði þegar framlengt fyrningarfrestinn yfir þau áramót og í raun lýst því yfir að það myndi einfaldlega ekki bera fyrir sig fyrningu í málinu. Í tölvubréfum lögmanns stefnanda í júní 2007 var hinu stefnda félagi m.a. bent sérstaklega á að það væri búið að falla frá fyrningu vegna síðustu tveggja áramóta og því væri fyrning ekki álitaefni í málinu. Engar athugasemdir bárust við þessum tölvubréfum.

Stefnandi telur augljóst, að þó sá fyrirvari hafi verið gerður af hálfu félagsins fyrir áramótin 2005/2006 að það bæri ekki fyrir sig fyrningu ef „málið yrði metið og gert upp á árinu 2006“, þá hafi félagið fallið frá þeim fyrirvara með seinni yfirlýsingunni, fyrir áramótin 2006/2007. Ástæða þess er einföld. Sá fyrirvari, sem er í fyrri yfirlýsingunni, um að málið verði metið og gert upp árið 2006, lýtur að áramótunum 2006/2007. Með öðrum orðum samþykkir félagið í fyrri yfirlýsingunni að bera ekki fyrir sig fyrningu í málinu svo lengi sem málið verði gert upp árið 2006, þ.e. fari ekki fram yfir áramótin 2006/2007. Það gekk ekki eftir, og því var stefnanda nauðsynlegt að fá úrlausn um hvort félagið myndi halda fast við þennan fyrirvara um áramótin 2006/2007 – og stefna málinu ella – eða hvort félagið væri tilbúið að fallast á að bera ekki fyrir sig fyrningu vegna áramótanna 2006/2007, og fella þar með úr gildi fyrirvarann um að málið yrði gert upp á árinu 2006. Hafi félagið ætlað að byggja á umræddum fyrirvara, um að málið hafi ekki verið metið og gert upp á árinu 2006, bar því að hafna beiðni lögmanns stefnanda um framlengingu yfirlýsingarinnar yfir áramótin 2006/2007. Með því að samþykkja að bera ekki fyrir sig fyrningu vegna áramótanna 2006/2007 var félagið um leið að falla frá fyrirvaranum um að málið verði metið og gert upp á árinu 2006. Tilvísun félagsins í seinni yfirlýsingunni til þess að „krafan sé þá þegar ekki fyrnd“ getur ekki verið annað en tilvísun til almennra reglna um fyrningu. Það leiðir af þeim að málið hafi ekki verið fyrnt, m.a. þar sem félagið hafði þá þegar fallist á að bera þá málsástæðu ekki fyrir sig.

Ef það var virkilega afstaða stefnda í lok árs 2006 að krafan hefði fyrnst um áramótin 2005/2006 er óskiljanlegt af hverju félagið hljóp til, þegar á það var gengið til að forða stefnubirtingu, og gaf út yfirlýsingu um að það myndi ekki bera fyrir sig fyrningu. Ef félagið taldi að krafan væri að fyrnast hvað sem öllu leið getur yfirlýsingin þann 29. desember 2006 ekki talist annað en blekkingarleikur, enda virðist vörn félagsins nú byggja á því að þessi yfirlýsing hafi í raun ekki haft nein réttaráhrif.

Þegar félagið framlengdi fyrningarfrestinn öðru sinni fól það að sjálfsögðu í sér framlengingu fyrningarfrestsins sem heildar. Það er fjarstæðukennt að halda því fram að með yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu um áramótin 2006/2007 hafi félagið á einhvern hátt ógilt eldri yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu í málinu. Að krafa sem hefur verið framlengd til ársins 2007 hafi í raun og veru fyrnst í lok árs 2005 þar sem hún var ekki höfð uppi á árinu 2006.

Í rökstuðningi félagsins felst innbyrðis ósamræmi. Því er fyrst haldið fram að krafan hafi fyrnst þar sem málið var ekki „metið og gert upp á árinu 2006” en síðan er tekið fram að lögmaður stefnanda hefði átt að höfða mál á hendur félaginu hinn 29. desember 2006 ef hann var ósáttur við yfirlýsinguna. Samkvæmt fyrrnefnda rökstuðningi félagsins hefði málshöfðun á þeim tímapunkti auðvitað engu breytt – málið hefði eftir sem áður ekki verið „metið og gert upp á árinu 2006” enda lá engin matsgerð enn fyrir. Sé skilningur félagsins réttur hefði málið fyrnst í lok árs 2005 hver svo sem ástæða þess hefði verið að málið var ekki gert upp árið 2006 – tafir á öflun gagna, dráttur á verki matsmanna eða þess vegna vanrækslu félagsins sjálfs við að svara kröfubréfi. Málshöfðun í lok árs 2006 hefði þá engu breytt. Sýnir þetta eins og annað hversu fjarri lagi röksemdafærsla félagsins er enda þarf vart að taka fram að slíkir einhliða fyrirvarar af hálfu vátryggingafélags, sem tjónþoli hefur ekki nema að litlu leyti á sínu valdi að uppfylla og getur ekki uppfyllt með málshöfðun, eru ekki í samræmi við góða viðskiptahætti og venjur í vátryggingaviðskiptum, sbr. 12. gr. laga nr. 60/1994.

Verði með einhverju móti hægt að lesa út úr yfirlýsingum félagsins að því sé heimilt að bera fyrir sig málsástæðu um fyrningu í málinu, byggir stefnandi á því að óheiðarlegt sé að bera slíka fyrirvara fyrir sig, sbr. 33. gr. samningalaga nr. 7/1936. Ef félagið leit þannig á um áramótin 2006/2007 að krafan hefði fyrnst um áramótin 2005/2006, þar sem málið var ekki gert upp árið 2006, bar því að sjálfsögðu að upplýsa lögmann stefnanda um á hverju slík afstaða byggði og hafna beiðni lögmannsins um yfirlýsingu vegna áramótanna 2006/2007. Þetta gerði félagið ekki, það framlengdi í staðinn fyrningarfrestinn. Í tölvubréfi starfsmanns félagsins frá 19. nóvember 2007 segir í umfjöllun um þann fyrirvara sem var á orðalagi félagsins í yfirlýsingunni fyrir áramótin 2006/2007: „Félagið vildi ekki ganga lengra en þetta, þar sem ljóst var að krafa tjónþola var líklega á mörkunum að fyrnast.“

Krafan var sem sagt á mörkunum að fyrnast, að mati félagsins, og til að tryggja að stefnandi birti ekki stefnu fyrir áramótin 2006/2007 var framangreindur frestur veittur með óskum um gleðileg jól, en án þess að veita upplýsingar um raunverulega afstöðu félagsins til þess hvernig túlka bæri yfirlýsingarnar. Sú afstaða liggur nú fyrir og byggir félagið á því að yfirlýsingarnar hafi ekkert gildi. Verður ekki litið öðruvísi á en félagið hafi með þessum hætti komið á samkomulagi með óheiðarlegum hætti, sbr. 30. og 33. gr. samningalaga.

Þá telur stefnandi að það sé bersýnilega ósanngjarnt að félagið beri fyrir sig umrætt samkomulag með þeim hætti sem það hefur gert í málinu. Sá fyrirvari, sem settur var í yfirlýsingu félagsins fyrir áramótin 2005/2006, að málið verði „metið og gert upp á árinu 2006” er ekki á forræði stefnanda að uppfylla. Þvert á móti hefur félagið það í hendi sér hvort málið verði gert upp á þessum tíma, enda verður málið ekki gert upp nema með aðkomu félagsins. Eina leið stefnanda til að geta hugsanlega komist hjá þessum fyrirvara er að stefna málinu. Það hugðist hann gera, en fékk í stað þessa yfirlýsingu frá félaginu um áramótin 2006/2007 sem allir aðilar málsins litu á sem jafngildi stefnubirtingar. Þar af leiðandi er bersýnilega ósanngjarnt að félagið beri þennan fyrirvara fyrir sig nú, sbr. 36. gr. samningalaga.

Samkvæmt öllu framansögðu telur stefnandi ótvírætt að krafa hans á hendur hinu stefnda félagi sé ófyrnd.

Við ákvörðun bótafjárhæðar er byggt á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993, með hliðsjón af matsgerð matsmanna, dags. 27. júlí 2007, um afleiðingar slyss stefnanda. Bótakrafa stefnanda sundurliðast þannig: Þjáningabætur 35.400 kr.

Varanlegur miski 202.080 kr. og varanleg örorka 806.196 kr. Samtals 1.043.676 kr.

Vaxtakrafa stefnanda er byggð á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Vaxta er krafist frá slysdegi, 18. desember 2000, af bótum fyrir þjáningar og varanlegan miska, en fyrir varanlega örorku frá stöðugleikapunkti, 18. mars 2001, allt til 17. september 2007. Dráttarvaxta er krafist samkvæmt 9. gr. sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. september 2007, er mánuður var liðinn frá því að lögmaður stefnanda krafði stefnda bréflega um greiðslu skaðabóta, enda lágu þá fyrir öll nauðsynleg gögn sem stefnda var þörf á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta.

Málskostnaðarkrafa stefnanda á sér stoð í 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Ekki er uppi ágreiningur um grundvöll bótaskyldu í máli þessu en því er mótmælt að greiðsla stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., á bótum vegna útlagðs kostnaðar stefnanda feli í sér viðurkenningu á bótaskyldu vegna þess tjóns sem um er deilt í máli þessu.

Stefndu byggja sýknukröfu sýna aðallega á því að krafa stefnanda sé fyrnd á grundvelli 99. gr. umferðarlaga en þar segir: ,,Allar bótakröfur samkvæmt þessum kafla, bæði á hendur þeim, sem ábyrgð ber, og vátryggingafélagi, svo og endurkröfur vátryggingafélags, fyrnast á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Kröfur þessar fyrnast þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.”

Hæstiréttur hefur í dómum sínum slegið því föstu að upphaf fyrningarfrests samkvæmt ákvæði þessu skuli miða við upphaf næsta almanaksárs eftir svokallaðan stöðuleikatímapunkt eða batahvörf. Í málum sem þessu er venjulegt að matsmenn slái þeim degi föstum í matsgerðum sínum. Með stöðuleikatímapunkti eða batahvörfum er þá átt við þann tímapunkt er heilsufar tjónþola var orðið stöðugt og skil eru mörkuð milli tímabundinna afleiðinga líkamstjóns og varanlegra afleiðinga þess.

Í matsgerð matsmanna kemur fram að heilsufar stefnanda vegna slyssins hafi verið orðið stöðugt hinn 18. mars 2001. Upphafsdagur fyrningarfrests er því samkvæmt framansögðu 1. janúar 2002 og krafa stefnanda fyrndist því fjórum árum síðar eða þann 31. desember 2005.

Verður nú vikið að röksemdum stefnanda fyrir því að krafa hans sé ekki fyrnd, lið fyrir lið.

Í fyrsta lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að upphaf fyrningarfrests samkvæmt 99. gr. umferðarlaga sé ekki við næstu áramót eftir stöðuleikatímapunkt þann eða 1. janúar 2002 heldur við annað, síðara en ónefnt, tímamark sem enginn reki er gerður að því að finna, rökstyðja né tilgreina.

Ber samkvæmt dómvenju að beita hlutlægum mælikvarða á það hvenær tjónþoli mátti gera sér grein fyrir kröfu sinni og gat leitað fullnustu hennar. Yrði sú regla viðhöfð sem stefnandi heldur fram að gildi væri tjónþola það í raun í sjálfsvald sett hvenær fyrningarfrestur byrjaði að líða. Það er undir tjónþola komið að láta meta tjón sitt en fyrningarfrestur getur samkvæmt rökstuðningi stefnanda ekki farið að líða fyrr en tjónþola hugnast að láta meta tjón sitt. Stefnandi hefur allt að einu ekki gert reka að því að rökstyðja það hvaða tímamark skuli gilda sem upphafsdagur fyrningarfrests ef tjónþoli dregur að láta meta tjón sitt.

Samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar er það tjónþola að sanna tjón sitt og umfang þess. Þar til fyrir liggja gögn um stöðugleika heilsufars tjónþola er það einungis hann sjálfur sem getur metið hvort og hvenær heilsufar hans er stöðugt. Það væri óþolandi aðstaða fyrir bótaskyldan aðila að geta átt von á því hvenær sem er að ótakmörkuðum tíma liðnum að tjónþoli láti verða að því að láta meta heilsufar sitt og beini kröfum að honum.

Er ljóst að framangreindu virtu, að stefnandi mátti strax gera sér grein fyrir kröfu sinni og átti fyrst kost á að láta sannreyna hana og leita fullnustu hennar á árinu 2001, það er þegar er heilsufar hans var orðið stöðugt samkvæmt mati matsmanna. Byrjaði fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga því að líða 1. janúar 2002 og krafan fyrnd 31. desember 2005.

Í öðru lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að stefnanda hafi verið ómögulegt að undirgangast örorkumat vegna slyssins sem hér er deilt um vegna umferðarslysa sem hann lenti í þann 5. júlí 2002 og 15. nóvember 2003. Í matsgerð matsmanna kemur fram að heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt eftir það slys sem hér er deilt um þann 18. mars 2001 og hefst fyrningarfrestur því samkvæmt því sem að framan greinir þann 1. janúar 2002 eða rúmum sjö mánuðum áður en stefnandi lendir í næsta slysi.

Þau atriði sem almennt eru talin geta rofið fyrningu eru yfirlýsingar hins bótaskylda um að hann framlengi fyrningarfrestinn eða höfðun dómsmáls. Einnig er mögulegt, líkt og uppi er í máli þessu, að aðilar komi sér saman um að hinn bótaskyldi muni ekki bera fyrir sig fyrningu í tilgreindan eða ótilgreindan tíma og eftir atvikum að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Ljóst er að engin lagarök eru fyrir því að umferðarslys rjúfi fyrningu og heldur fyrningarfrestur augljóslega áfram að líða óháð öllum öðrum slysförum stefnanda.

Heilsufar stefnanda var samkvæmt matsgerð matsmanna orðið stöðugt eftir annað slysið hinn 5. ágúst 2002 eða tæpum fimmtán mánuðum áður en stefnandi lenti í síðasta slysi sínu. Heilsufar stefnanda er síðan á ný stöðugt eftir síðasta slysið hinn 15. febrúar 2004, hartnær tveimur árum áður en bótakrafa hans vegna fyrsta slyssins fyrndist. Er því langt í frá unnt að segja að stefnanda hafi verið ómögulegt að láta meta afleiðingar slyssins sökum samfellds óstöðugs líkamlegs ástands.

Auk framangreinds er sérstaklega bent á að stefndi, Vátryggingafélags Íslands hf., samþykkti að bera ekki fyrir sig fyrningu kröfu stefanda um áramótin 2005/2006 gegn því að tjón hans yrði metið og gengið yrði frá bótauppgjöri á árinu 2006 og veitti stefnanda þannig frest umfram skyldu til að láta meta tjón sitt.

Í þriðja lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að játa hefði þurft stefnanda lengri tíma til að setja fram kröfu sína sökum ungs aldurs.

Orðalag 99. gr. umferðarlaga er afar afdráttarlaust og tekur samkvæmt orðanna hljóðan til allra tjónþola án tillits til aldurs eða annarra aðstæðna. Það er nægjanlegt að benda á í þessu sambandi að dómstólar hafa í fjölda mála talið kröfur tjónþola fyrndar á grundvelli 99. gr. umferðarlaga, á fjórum árum, þrátt fyrir ungan aldur þeirra.

Í fjórða lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., hafi verið ljóst að stefnandi lenti í umræddu slysi og að hann myndi krefjast bóta. Þessu til stuðnings vísar stefnandi m.a. til tilkynningar sem lögmaður stefnanda sendi stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., þann 15. október 2004, þar sem segir m.a. að lögmaðurinn muni gera kröfu á hendur félaginu þegar mat á afleiðingum slysanna liggi fyrir. Einnig vísar stefnandi til upplýsinga um gang málsins sem sendar voru stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf.

Það er ljóst að almenn rök að baki beitingu fyrningarreglna leiða alls ekki til þeirrar niðurstöðu að kröfuhafi geti með einhliða tilkynningum um tilvist kröfunnar eða almennri upplýsingagjöf komið í veg fyrir að fyrningarfrestur byrji að líða eða rofni. Fyrningarreglur eru settar til að verja hagsmuni skuldara eða í þessu tilviki hins bótaskylda aðila og getur kröfuhafi, í þessu tilviki tjónþoli, ekki svipt hann þeirri vernd sem í fyrningarreglunum felst með einhliða aðgerðum sínum.

Í fimmta lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., hafi viðurkennt kröfuna með beinni innborgun inn á hana. Í þessu sambandi vísar stefnandi til þriggja greiðslna, hinn 15. mars 2005, 20. mars 2007 og 26. apríl 2007 vegna útlagðs kostnaðar stefnanda.

Greiðsla stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., á þeim kostnaði sem stefnandi vísar til, getur ekki talist viðurkenning á tilvist greiðsluskyldu á bótum vegna varanlegrar örorku né varanlegs miska og rífur hún þar með ekki fyrningu vegna þeirra krafna sem hafðar eru uppi í máli þessu. Greiðsla á kostnaði við að kanna hvort varanlegar afleiðingar hafi orðið af slysi, greiðsla á öðrum útlögðum kostnaði eða önnur fyrirgreiðsla frá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., getur ekki undir nokkrum kringumstæðum skoðast sem viðurkenning á tilvist kröfu vegna varanlegs miska né varanlegrar örorku. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., hafði á þeim tíma er umræddar greiðslur áttu sér stað ekki nokkrar forsendur til að meta hvort um slíkt tjón hafi verið að ræða og, ef svo væri, hvort félagið væri greiðsluskylt vegna þess auk þess sem hver krafa er bersýnilega sjálfstæð og hefur ekki áhrif á aðrar kröfur stefnanda á hendur stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf.

Í sjötta lagi heldur stefnandi því fram að krafa hans sé ekki fyrnd sökum þess að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., hafi með beinum yfirlýsingum skuldbundið sig til að bera ekki fyrir sig að krafa stefnanda væri fyrnd. Sem áður segir skal miða upphaf fyrningarfrests við 1. janúar 2002. Krafa stefnanda fyrnist því undir venjulegum kringumstæðum, samkvæmt 99. gr. umferðarlaga, hinn 31. desember 2005.

Þann 15. desember 2005 barst stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., tölvupóstur frá lögmanni stefnanda. Í tölvupóstinum segir: „…Vegna þeirrar fáránlegur reglu sem Hæstiréttur hefur mótað um fyrningu umferðarslysa, bið ég þig að staðfesta við mig að félagið muni ekki bera fyrir sig fyrningu slyssins þó uppgjör fari ekki fram á þessu ári – þ.e. að slysið fyrnist ekki um áramótin 2005/2006.”

Við þessu verður stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., með því skilyrði að málið yrði metið og gert upp á árinu 2006. Fyrir liggur að hvorki var mál þetta gert upp á árinu 2006 né tjón tjónþola metið á því ári. Skilyrði þau sem stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., setti fyrir því að félagið myndi ekki bera fyrir sig fyrningu um áramótin 2005/2006 hafa því ekki komið fram og stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., því fullkomlega heimilt að bera fyrir sig fyrninguna.

Yfirlýsing stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., felur ekki í sér framlengingu fyrningarfrests um eitt ár heldur loforð um að félagið muni ekki beita fyrir sig fyrningarreglum vegna fyrningar um áramótin 2005/2006 að fyrrnefndum skilyrðum uppfylltum. Stefnandi gerði engan reka að því að fá tjón sitt metið né kröfu sína gerða upp á árinu 2006 og hefur stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., því óskertan rétt til að bera fyrir sig reglur um fyrningu vegna fyrningar kröfunnar um áramótin 2005/2006.

Fimmtudaginn 28. desember 2006 klukkan 14:36 barst stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., tölvupóstur frá lögmanni stefnanda. Í tölvupóstinum segir: „… Til að forða óhagræðinu af stefnuritun og birtingu á morgun, með tilheyrandi greinargerðarskrifum af ykkar hálfu eftir áramót, er þess vinsamlegast óskað að félagið lýsi því yfir að það muni ekki bera fyrir sig að málið sé að fyrnast nú um áramót. Eins og gefur að skilja þyrfti ég helst að fá svar síðar í dag eða snemma í fyrramálið.”

Með tölvupóstinum, sem barst einum og hálfum tíma fyrir lok skrifstofutíma næstsíðasta virka dag ársins 2006, er einungis farið fram á að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., lýsi því yfir að félagið muni ekki bera fyrir sig að krafa stefnanda fyrnist um áramótin 2006/2007. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., verður við þessari beiðni með tölvupósti, en meðal annars sökum þess skamma tíma sem stefnandi gaf stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., til að vinna úr beiðni hans var gerður sá fyrirvari að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., áskildi sér enn rétt til að bera fyrir sig að krafan hafi verið þá þegar fyrnd, þ.e. hafi fyrnst um áramótin 2005/2006.

Sem áður segir var yfirlýsing stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., háð því að málið yrði gert upp og metið á árinu 2006. Yfirlýsing stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., er takmörkuð við fyrningu um áramótin 2006/2007 og er gerður sérstakur fyrirvari um að stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., áskilji sér rétt til að bera fyrir sig fyrningu um áramótin 2005/2006.

Ekkert virðist hafa gerst í málinu á árinu 2006 af hálfu stefnanda þrátt fyrir það samkomulag stefnanda og stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., að félagið myndi einungis afsala sér rétti sínum til að bera fyrir sig að krafa stefnanda hafi fyrnst um áramótin 2005/2006 að því skilyrði uppfylltu að málið yrði metið og gert upp á árinu 2006. Það er augljóst að þann 28. desember 2006 var orðið of seint að láta meta tjón stefnanda og gera málið upp á árinu 2006 enda einungis nokkrir vinnutímar eftir af árinu og enginn reki verið gerður að því að útbúa matsbeiðni eða undirbúa grundvöll uppgjörs að öðru leyti.

Tilvísun lögmanns stefnanda til óhagræðis, af stefnuritun, birtingu og greinargerðarskrifum í tölvupósti, hefur því enga þýðingu því þrátt fyrir að stefna í málinu hefði verið birt fyrirsvarsmönnum stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., rétt fyrir áramót 2006/2007 hefði krafan engu að síður verið fyrnd frá áramótunum 2005/2006.

Það er rétt að ítreka að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., var frjálst að bera fyrir sig fyrningu kröfunnar um áramótin 2005/2006. Að beiðni lögmanns stefnanda var þó gert samkomulag um að félagið bæri fyrningu þau áramótin ekki fyrir sig gegn því að tjónið yrði metið og krafan gerð upp á árinu 2006. Krafa stefnanda fyrndist hinn 31. desember 2005 samkvæmt 99. gr. umferðarlaga og stefnda Vátryggingafélagi Ísands er frjálst að bera þá fyrningu fyrir sig í máli þessu, þar sem tjónið var ekki metið né krafan gerð upp á árinu 2006.

Stefnandi ber því einnig við í stefnu sinni að það sé bersýnilega ósanngjarnt af stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., að bera fyrir sig samkomulag aðila með þeim hætti sem lýst er hér að ofan. Þetta styður stefnandi þeim rökum að eina leiðin til að komast hjá þeim fyrirvara stefnda, Vátryggingafélag Íslands hf., að málið yrði metið og gert upp á árinu 2006 hafi verið að stefna málinu. Þetta er með öllu rangt. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., framlengdi ekki fyrningarfrest með yfirlýsingu sinni frá 19. desember 2005, heldur lofaði að bera hana ekki fyrir sig gegn því að málið yrði metið og gert upp á árinu 2006. Þrátt fyrir að stefnandi hefði stefnt málinu fyrir áramót 2006/2007 hefði krafa stefnanda engu að síður verið fyrnd og stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., heimilt að bera slíka fyrningu fyrir sig enda ljóst að enginn reki var að því gerður að meta tjón stefnanda á árinu 2006.

Þrátt fyrir að litið verði svo á að yfirlýsing stefnda, Vátryggingafélags Íslands, feli í sér skilyrta framlengingu fyrningarfrests fremur en skilyrt loforð um að bera ekki fyrir sig fyrningu, fyrndist krafa stefnanda engu að síður um áramótin 2005/2006. Fyrningarfrestur byrjaði að líða 1. janúar 2002 og fjögur ár voru liðin 31. desember 2005. Þar sem skilyrði framlengingarinnar komu ekki fram á árinu 2006 fyrndist krafan á þeim tíma.

Það er rétt að halda því til haga að er stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., gaf út yfirlýsingar sínar hafði félagið ekki forsendur til að meta hvenær fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga byrjaði að líða enda hafði stefnandi ekki látið framkvæma mat á líkamlegum afleiðingum slyssins og ekki aflað gagna er sýndu fram á þann tímapunkt er heilsufar hans var orðið stöðugt.

Að öllu framangreindu athuguðu er ljóst að röksemdir stefnda gegn því að krafa hans sé fyrnd eru með öllu haldlausar.

Vaxtakröfum stefnanda verður einnig að mótmæla. Eldri vextir en fjögurra ára frá birtingu stefnu eru fyrndir, sbr. 2. mgr. 3. gr. l. nr. 14/1905 og sbr. H 1996/765.

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu bóta vegna umferðarslyss er hann varð fyrir 18. desember 2000. Ekki er ágreiningur um bótaskyldu né bótafjárhæð. Ágreiningurinn lítur að því hvort krafa stefnanda sé fyrnd eða ekki.

Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1997 fyrnast bótakröfur, eins og sú sem hér er fjallað um, bæði á hendur þeim sem ábyrgð ber og vátryggingarfélagi, svo og endurkröfur vátryggingafélags, á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Kröfur þessar fyrnast þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.

Stefnandi varð fyrir slysinu 18. desember 2000. Vegna þessa slyss svo og slyss er hann varð fyrir 5. júlí 2002 sneri hann sér til lögmanns síns og gaf honum umboð sem dagsett er 11. október 2004. Bæði þessi slys sneru að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., sem vátryggjanda.

Samkvæmt vottorði B-kk-ef M-kk-ef dr.med., er hann ritar úr sjúkraskrá stefnanda á slysadeild, vegna slyssins 18. desember 2000, hlaut stefnandi þá væga hálstognun og var ráðlagt bólgueyðandi lyf og hvattur til dáða. Samkvæmt gögnum málsins leitaði stefnandi ekki aftur til læknis vegna þessa slyss. Stefnandi leitaði ekki læknis né á slysadeild vegna slyssins 5. júlí 2002. Vegna slyssins 15. nóvember 2003 liggur fyrir vottorð dags. 5. mars 2005 úr sjúkraskrá hans á slysadeild og kemur þar meðal annars fram að engin eymsli hafi verið yfir hálsliðum og allar hreyfingar óhindraðar. Ekki leitaði stefnandi sér frekari læknisaðstoðar fyrr en í ársbyrjun 2007.

Með matsbeiðni frá 30. maí 2007 voru J-kk-nf V-kk-nf gigtarlæknir og I-kk-nf S-kk-nf hrl. fengnir til að meta afleiðingar allra slysanna og er matgerð þeirra dagsett 27. júlí 2007. Stöðugleikapunkturinn vegna slyssins 18. desember 2000 er 18. mars 2001. Því hefur stefnandi ekki hnekkt. Með vísan til 99. gr. umferðarlaga og túlkun Hæstaréttar Íslands á því ákvæði telst upphaf fyrningarfrest vegna slyssins 18. desember 2000 vera áramóti 2001/2002 og lok hans því áramótin 2005/2006. Að mati dómsins hefur stefnandi haft næg tækifæri til að óska eftir matsgerð fyrr en gert var. Önnur þau slys er stefnandi lenti í skipta ekki máli hér, en svo er að sjá að stefndi hafi ekki leitað læknis né á slysavarðstofuna vegna slyssins 5. júlí 2002 og vegna slyssins 15. nóvember 2003 leitaði hann einungis á slysavarðstofuna eins og að framan greinir og stöðugleikapunktur vegna þess slyss var 15. febrúar 2004. Hafnað er þeirri málsástæðu stefnanda að ungur aldur hans eigi að leiða til lengri frests til að koma fram með kröfuna, enda hefur þessi málsástæða ekki lagastoð.

Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi, með yfirlýsingum sínum, fallið frá því að bera fyrir sig fyrningu. Rétt er að í tölvupósti 19. desember 2005 féllst stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., á að hann myndi ekki bera fyrir sig fyrningu í málinu en gerði þann fyrirvara að málið yrði metið og gert upp á árinu 2006. Svo var ekki og var málið því fyrnt um áramótin 2005/2006. Eins og að framan greinir gerðist ekkert í máli stefnanda frá 5. mars 2005 til janúar 2007, nema það að seinni part dags 28. desember 2006 óskar stefnandi eftir yfirlýsingu um að málið fyrnist ekki um áramótin 2006/2007. Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., gaf þá yfirlýsingu að krafan myndi ekki fyrnast, en setti það skilyrði að krafan væri ekki þegar fyrnd þ.e. hefði fyrnst um áramótin 2005/2006 og málið yrði gert upp á árinu 2007. Eins og að framan greinir var krafan fyrnd um áramótin 2005/2006 þar sem málið var ekki metið og gert upp á árinu 2006. Því telur dómurinn að ekki sé unnt að skilja seinni yfirlýsinguna þannig að hún skapi nýjan frest. Ekki hefði heldur skipt máli þótt stefnandi hefði birt stefndu stefnu í málinu.

Ekki eiga við rök að styðjast tilvitnanir stefnanda til óheiðarlegra og ósanngjarnra vinnubragða stefnda og tilvitnun til 33. og 36. gr. samningalaga. Það sem upp úr stendur er að stefnandi hefur slælega haldið uppi rétti sínum, til dæmis með því að fara ekki fyrr fram á matsgerð en raun ber vitni og láta allt árið 2006 líða án neinna viðbragða.

Tilkynning stefnanda frá árinu 2004 um að hann óski gagna eða muni halda málinu til streitu sem og greiðsla stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., á kostnaði stefnanda, þar með töldu læknisvottorði, rýfur ekki fyrningu, sbr. 6. gr. nr. 14/1905 sem og dómafordæmi Hæstaréttar Íslands.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða dómsins að fyrningarfresti vegna slyssins 18. desember 2000 lauk um áramótin 2005/2006. Ber því að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda. Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn hluta af kostnaði málsins.

Af hálfu stefnanda flutti málið J-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf hdl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf. og V-kvk-nf R-x-x B-kvk-nf, skulu vera sýkn af kröfu stefnanda, Á-kk-ef Þ-kk-ef I-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.