E-2603/2019

Dómur

1. Mál þetta var höfðað 27. maí 2019. Stefnandi er A. Stefndi er B. Aðalmeðferð málsins fór fram 16. apríl 2020 og var málið dómtekið að henni lokinni.

2. Stefnandi krefst þess að stefndi greiði henni miskabætur að fjárhæð 1.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að fjárhæð 880.825 krónur, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, en stefnandi hefur gjafsókn í málinu. Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

3. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur […] var stefndi dæmdur í 10 mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir ítrekuð brot gegn stefnanda, heimilisofbeldi, hótanir, blygðunarsemisbrot og brot á nálgunarbanni. Voru brot ákærða talin varða við 209. gr., 1. mgr. 232. gr., 233. gr. b og 1. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum nr. 19/1940. Málinu var ekki áfrýjað. Stefnandi og stefndi höfðu búið saman með hléum frá því í júlí 2015 og fram í maí 2018. Stefnandi sem þá hafði kynnst stefnda fluttist til […] í júlí 2015, ásamt ungri dóttur sinni. Þau hófu búskap og eignuðust saman son í nóvember 2016. Sambúð þeirra gekk brösuglega frá upphafi og hefur stefndi í þrígang sætt nálgunarbanni gagnvart stefnanda. Fyrst árið 2015 og síðast árið 2017. Stefnandi lagði ekki fram bótakröfu samhliða sakamálinu og skýrir það með því að hún hafi verið hrædd við stefnda. Sambúð aðila lauk endanlega í maí 2018 en ýfingar með aðilum munu hafa haldið áfram, einnig eftir að dómur gekk í sakamálinu […], svo að komið hefur til afskipta lögreglu og eru enn mál til meðferðar hjá lögreglu vegna þessa. Aðilar munu hafa reynt að semja um greiðslu bóta til stefnanda, en án árangurs. Þá standa með aðilum deilur vegna forsjár sonar þeirra.

4. Stefnandi byggir á því að hún hafi beðið tjón vegna fjölda ítrekaðra og alvarlegra brota stefnanda gegn henni sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar, sbr. 1. og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi vísar til þess að við mat á fjárhæð bóta beri að líta til eðlis og umfangs brota, þ.e. hversu alvarlegt brot er samkvæmt ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940, ásetnings sakbornings og þess hver huglæg upplifun brotaþolans er. Háttsemi stefnda hafi þegar verið felld undir refsiákvæði og hann verið dæmdur til refsingar fyrir brot sín gegn stefnanda, sem séu bæði ítrekuð og alvarleg. Ásetningur stefnda hafi verið ótvíræður og fyrir hendi sterkur og einbeittur vilji til að brjóta gegn stefnanda. Stefnandi áréttar að oft beri brotaþolar í heimilisofbeldismálum andleg áfallaeinkenni allt sitt líf, þótt einkennin geti stundum verið tímabundin. Telur stefnandi óvíst hvort hún muni nokkurn tíma ná sér að fullu af sálrænum afleiðingum brota stefnda gegn henni.

5. Þá telur stefnandi að þau tengsl sem voru á milli aðila þegar brotin áttu sér stað geri brot stefnda enn alvarlegri og andlegar afleiðingar fyrir stefnanda mun meiri þar sem hún hafi verið berskjaldaðri fyrir verknaðinum vegna tengsla sinna við stefnda. Hann hafi verið maki og síðar barnsfaðir hennar og hún hafi lagt traust sitt á hann áður en umrædd brot hafi átt sér stað. Brot stefnda og skaðlegar afleiðingar þeirra fyrir persónu og andlega heilsu stefnanda séu því enn alvarlegri sökum þessa. Allar upplýsingar og sönnun um brot stefnda liggi nú þegar fyrir í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur […]. Það eina sem eftir standi sé að stefnandi fái þann miska bættan sem stefndi hafi valdið henni.

6. Stefndi vísar til þess að þau stefnandi, sem eigi barn saman, hafi verið í sambúð um tíma og að samband þeirra hafi verið stormasamt og að þau eigi bæði jafnmikla sök á því hvernig framkomu þeirra í garð hvors annars var háttað. Þannig beri stefnandi sjálf jafnmikla sök og stefndi á þeim atburðum sem leiddu til niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur […]. Hún hafi ávallt sjálf leitað eftir samskiptum við stefnda þrátt fyrir meint ofbeldi hans í hennar garð og leitast við án nokkurs ótta að ögra honum með framkomu sinni og gjörðum. Stefnandi hafi í mörgum tilvikum átt frumkvæði að átökum þeim sem á milli þeirra urðu. Stefnandi eigi því sjálf sök á þeirri háttsemi sem þau viðhöfðu hvort við annað. Þá vísar stefndi til þess að stefnandi hafi engin gögn lagt fram sem rökstyðji miskabótakröfu hennar. Það sé stefnanda að sýna fram á að háttsemi stefnda hafi valdið henni miska en af hálfu stefnanda hafi ekkert komið fram um það í hverju miski hennar sé fólgin. Stefndi vísar til bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 þar sem segi að heimilt sé að láta þann sem ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við. Ásetningur stefnda hafi hins vegar ekki með neinum hætti verið sá að valda stefnanda miska og hafi stefndi beðið stefnanda afsökunar á gjörðum sínum og iðrast þeirra. Þá sé ekkert fram komið í gögnum málsins sem bendi til þess að stefnandi hafi orðið fyrir andlegu tjóni. Stefndi vísar að því er varðar varakröfu sína um lækkun dómkröfu til þess að samkvæmt dómaframkvæmd séu bætur í málum sem þessum á bilinu 150 til 300 þúsund krónur. Nefnir stefndi sem dæmi tiltekna dóma Héraðsdóms Reykjavíkur.

Niðurstaða

7. Með niðurstöðu dóms Héraðsdóms Reykjavíkur […] var talið sannað að stefndi hefði af ásetningi gerst sekur um margvísleg brot gegn stefnanda, ofbeldisbrot í nánu sambandi eða heimilisofbeldi, hótanir, blygðunarsemisbrot og brot á nálgunarbanni. Nánar tiltekið þótti sannað að stefndi hefði veist að stefnanda, sparkað í hana, tekið í eyru hennar, tekið hana hálstaki og skellt henni utan í vegg, með þeim afleiðingum að hún hefði hlotið af sýnilega áverka. Þá var talið sannað að stefndi hefði gerst sekur um blygðunarsemisbrot og stórfelldar ærumeiðingar með móðgun og smánun gegn stefnanda og með skilaboðum ítrekað móðgað og smánað hana, sært blygðunarsemi hennar og hótað henni og að skilaboðin hefðu verið til þess fallin að vekja hjá henni ótta um líf, heilbrigði og velferð hennar sjálfrar og barns hennar. Framangreind háttsemi stefnda var talin varða við 209. gr., 1. mgr. 232. gr., 233. gr. b. og 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

8. Stefndi kaus að áfrýja ekki ofangreindum dómi og una niðurstöðu hans. Engar forsendur eru til annars en að leggja dóminn um mat á sök stefnda og sönnun um misgjörðir hans gagnvart stefnanda til grundvallar niðurstöðu í því máli sem hér er til úrlausnar. Brot af þeim toga sem stefndi gerðist sekur um gagnvart stefnanda, sem voru ásetningsbrot, eru vafalaust almennt til þess fallin að valda þeim sem sem misgert er við miska. Þá verður að fallast á það með stefnanda að stefnda gat ekki dulist að háttsemi hans væri til þess fallin að valda stefnanda þjáningum og tjóni. Ber stefndi skaðabótaábyrgð á þessu gagnvart stefnanda samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og a og blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Stefndi hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir því að stefnandi hafi í umræddum samskiptum við stefnda sýnt af sér eigin sök svo fella eigi niður bætur eða lækka þær. Þá fást þau sjónarmið ekki samrýmst því sem lagt var til grundvallar í fyrrgreindum dómi […]. Við mat á fjárhæð bóta ber að líta til eðlis og umfangs brota stefnda og til þess sérstaklega að þau voru framin innan vébanda heimilisins, auk þess sem tengsl aðila voru þannig að stefnandi átti að geta treyst því að hún hefði stuðning og skjól af stefnda sem var maki og síðar barnsfaðir hennar. Brot stefnda og afleiðingar þeirra fyrir persónu stefnanda voru því enn alvarlegri en ella hefði verið í ljósi tengsla þeirra og trúnaðarsambands. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 800.000 krónur og bera þær vexti eins og í dómsorði greinir. Af hálfu stefnanda flutti málið K-kvk-nf E-kvk-nf H-kvk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf J-kk-nf lögmaður. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 800.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. júní 2019 til greiðsludags. Stefndi greiði 800.000 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, K-kvk-ef E-kvk-ef H-kvk-ef, 800.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf stefnda flutti málið S-kk-nf J-kk-nf lögmaður. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 800.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. júní 2019 til greiðsludags. Stefndi greiði 800.000 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, K-kvk-ef E-kvk-ef H-kvk-ef, 800.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf