A-87/2014

Sóknaraðili er Lýsing hf., Ármúla 1, Reykjavík.

Varnaraðili er R-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf, Helgubraut 7, Kópavogi.

Aðfararbeiðni sóknaraðila barst héraðsdómi 10. apríl 2014. Beiðnin var tekin fyrir á dómþingi 6. maí sama ár og var þá mætt af hálfu beggja málsaðila. Kröfum sóknaraðila var mótmælt af varnaraðila og óskað eftir fresti til að skila greinargerð. Var meðferð málsins við svo búið frestað til 20. maí 2014. Á dómþingi þann dag óskaði varnaraðili eftir frekari fresti til að skila greinargerð og var meðferð málsins frestað til 3. júní 2014. Þann dag var greinargerð lögð fram af hálfu varnaraðila. Var málinu við svo búið frestað í því skyni að sóknaraðili fengi tækifæri til að kynna sér framlagða greinargerð varnaraðila og eftir atvikum að bregðast við henni með framlagningu gagna. Jafnframt var bókað að málinu yrði úthlutað til dómara sem boða myndi til þinghalds í málinu. Var það gert 16. júlí 2014. Þann dag var málinu frestað til 18. ágúst síðastliðinn í því skyni að ljúka gagnaöflun í málinu. Munnlegur málflutningur var ákveðinn 11. september síðastliðinn og var málið tekið til úrskurðar þann dag að loknum munnlegum málflutningi.

Sóknaraðili krefst dómsúrskurðar um að bifreiðin Audi A6, fastanúmer ... , verði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila og fengin sóknaraðila. Einnig krefst sóknaraðili málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila um aðför verði synjað. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar.

I

Aðilar málsins gerðu með sér svonefndan bílasamning 2. mars 2007 sem ber númerið ... Samkvæmt samningnum skyldi varnaraðili greiða sóknaraðila ákveðið mánaðarlegt leigugjald fyrir bifreiðina, 50.226 krónur á tímabilinu 5. apríl 2007 til 5. mars 2014. Í 4. gr. segir að samningurinn sé gengistryggður og allar fjárhæðir samningsins bundnar erlendum myntum í hlutföllunum JPY 50% og CHF 50%. Í kjölfar dóma Hæstaréttar Íslands í málunum númer 153/2010 og 471/2010 og laga nr. 151/2010, um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu og fleiri lögum, endurreiknaði sóknaraðili bílasamning aðila málsins. Var það gert 25. október 2010 og niðurstaða endurútreikningsins send varnaraðila. Við endurútreikninginn fékk samningurinn annað númer, ...

Varnaraðili greiddi ekki leigu til sóknaraðila samkvæmt samningnum frá 1. apríl 2012. Sóknaraðili sendi varnaraðila aðvörun um riftun samningsins 13. nóvember 2013 vegna vanskila á greiðslum samkvæmt samningnum. Þann dag nam gjaldfallin skuld varnaraðila við sóknaraðila 1.169.886 krónum með vöxtum og kostnaði. Fram er tekið að uppgreiðsluverð samningsins nemi 1.412.719 krónum.

Með símskeyti 27. nóvember 2013 tilkynnti sóknaraðili varnaraðila um riftun á samningnum samkvæmt heimild í 21. gr. hans vegna vanskila á leigugreiðslum. Krafðist sóknaraðili þess að bifreiðinni yrði skilað til sóknaraðila innan þriggja daga. Fram kemur í skeytinu að gjaldfallin skuld á riftunardegi nemi 1.390.614 krónum.

Varnaraðili mótmælti riftun samningsins með bréfi 2. janúar 2014. Gerði varnaraðili kröfu um leiðréttingu þar sem um væri að ræða ólögmæta gengistryggingu í skilningi 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í bréfinu segir að varnaraðili muni greiða upp það sem út af stæði, ef eitthvað væri. Með bréfi 15. janúar 2014 sendi sóknaraðili varnaraðila tilkynningu um upphaf innsetningarferils vegna bifreiðarinnar sem varnaraðili neitaði að afhenda þrátt fyrir riftun samningsins. Í bréfi varnaraðila til sóknaraðila 18. janúar 2014 voru áréttuð mótmæli varnaraðila við riftun samningsins. Einnig segir að varnaraðili muni greiða þann mismun sem út af stæði ef einhver væri eftir leiðréttingu samningsins.

Í bréfi GK endurskoðunar ehf. 30. maí 2014 til lögmanns varnaraðila segir að bílasamningur milli aðila málsins hafi verið endurreiknaður „í samræmi við dóma Hæstaréttar Íslands nr. 600/2011, 464/2012 og 50/2013.“ Niðurstaðan sé að varnaraðili skuldi sóknaraðila 173.480 krónur miðað við 3. júní 2014.

II

Sóknaraðili byggir kröfur sínar á því að varnaraðili hafi ekki greitt sóknaraðila leigugjald samkvæmt samningnum síðan í apríl 2012 og hafi varnaraðili ekki orðið við ítrekuðum tilmælum sóknaraðila um að greiða vanskilin og því hafi svo farið að sóknaraðili hafi rift samningnum 27. nóvember 2013 samkvæmt heimild í 21. gr. samningsins vegna vanskilanna. Hafi vanskil á riftunardegi numið 1.208.287 krónum.

Þá vísar sóknaraðili til þess að með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu númer 153/2010, þar sem fjallað hafi verið um bílasamningsform sóknaraðila, hafi rétturinn komist að þeirri niðurstöðu að með samningnum væri í raun verið að veita peningalán og hafi verið lagt til grundvallar að um væri að ræða lán í skilningi VI. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá hafi verið talið að samningurinn, sem um hafi verið fjallað í málinu, bæri með sér að vera lán í íslenskum krónum. Hafi samningurinn verið talinn brjóta í bága við ákvæði 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 og talið að þau gengisviðmið sem notuð hafi verið væru óheimil og meðal annars vísað til þess að 13. og 14. gr. laganna væru ófrávíkjanleg ákvæði, sbr. 2. gr. laganna, og gengistryggingin því ekki skuldbindandi fyrir stefnda í málinu.

Í forsendum dómsins hafi komið fram að ákvæði í 4. og 7. gr. samningsins væru í andstöðu við fyrirmæli laga nr. 38/2001 og gætu ekki skuldbundið stefnda af þeim sökum. Í niðurstöðukafla dómsins hafi þó ekkert verið komið inn á hvað ætti að koma í stað gengistryggingarinnar sem félli niður og hafi samningsaðilar hálfpartinn verið í lausu lofti með þann þátt málsins. Þann 16. september 2010 hafi fallið dómur í Hæstarétti Íslands í máli nr. 471/2010, en með dóminum hafi verið skorið úr óvissu um það hvaða vexti ætti að reikna af bílasamningum sem fælu í sér ólögmæta gengistryggingu. Þar hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að reikna yrði samninginn upp á grundvelli 4. gr. laga nr. 38/2001 og miða við óverðtryggða vexti. Í kjölfarið hafi efnahags- og viðskiptaráðherra lagt fram frumvarp á Alþingi um uppgjör gengistryggðra lána o.fl. Frumvarpið hafi verið samþykkt af Alþingi og 28. desember 2010 hafi það orðið að lögum nr. 151/2010 um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu og fleiri lögum. Í kjölfar hins síðargreinda dóms Hæstaréttar Íslands og umræddra lagabreytinga hafi sóknaraðili endurreiknað alla gengistryggða kaupleigusamninga sem hann hafði gert við viðskiptamenn sína, þar með talið áðurgreindan samning á milli aðila þessa máls. Niðurstaða endurútreikningsins hafi í kjölfarið verið send varnaraðila og hafi samningurinn fengið nýtt samningsnúmer við endurútreikninginn, númerið ...

Þar sem varnaraðili hafi ekki staðið í skilum samkvæmt samningnum og neitað að afhenda sóknaraðila eign sína sé krafist umráða yfir bifreiðinni með vísan til 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili kveður gerðina fara fram á sína ábyrgð, en á kostnað varnaraðila. Kröfu um málskostnað kveðst sóknaraðili styðja við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989.

III

Varnaraðili kveðst byggja á því að endurútreikningur sá sem sóknaraðili leggi til grundvallar riftun á samningi aðila sé ólögmætur og í andstöðu við dómafordæmi Hæstaréttar Íslands. Varnaraðili hafi bréflega krafist leiðréttingar á láninu til samræmis við það. Sóknaraðili hafi ekki orðið við þeirri kröfu. Varnaraðili hafi af þeim sökum gert sóknaraðila grein fyrir afstöðu sinni um það hverjar umsamdar greiðslur á grundvelli samningsins eigi að vera og boðið fram greiðslur samkvæmt því. Um það vitni bréf 30. maí 2014. Þær meintu vangreiddu leigugreiðslur sem riftun sóknaraðila byggi á og liggi til grundvallar aðfararbeiðni sóknaraðila sem sé til úrlausnar, stangist á við samning aðila og fyrirliggjandi endurútreikning GK endurskoðunar ehf. Sóknaraðili hafi því ekki verið heimilt að rifta samningnum og á sama grunni óheimilt að krefjast afhendingar á bifreiðinni. Sé um framangreint vísað til dóma Hæstaréttar Íslands í málunum nr. 37/2013 og 315/2010.

Kveðst varnaraðili vísa til þess að um sambærilegan samning sé að ræða og dómur Hæstaréttar í máli nr. 50/2013 fjalli um og staða hans sambærileg að öllu leyti. Varnaraðili hafi greitt 37 afborganir af 84 og því hafi verið komin festa á framkvæmd samningsins. Til samanburðar hafi 40 afborganir verið greiddar af 84 í máli nr. 50/2013. Sóknaraðili krefjist vaxta að fjárhæð 1.590.812 krónur í endurútreikningi sínum en greiddir vextir á þeim 37 gjalddögum sem staðið hafi verið skil á hafi numið 562.325 krónum. Munur á þessum fjárhæðum sé 1.028.487 krónur og sé sú fjárhæð umtalsverð hvort sem mið sé tekið af upphaflegri fjárhæð lánsins sem hafi numið 3.597.573 krónum eða litið sé til hennar sem hlutfalls af greiddum vöxtum. Sem mið af upphaflegri lánsfjárhæð, þá nemi hlutfall viðbótarvaxta sem sóknaraðili krefji í endurútreikningi sínum 28,59% en í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 50/2013 hafi þetta hlutfall numið 27,6%. Hlutfall viðbótarvaxta fyrir liðna tíð sem sóknaraðili krefji varnaraðila sé því hærra en í framangreindum dómi sem styrki þá niðurstöðu enn frekar að gildi fullnaðarkvittana eigi við um umþrættan lánssamning aðila.

Sóknaraðili hafi borið því við að ofgreiðsla varnaraðila hafi þegar verið leiðrétt og af þeim sökum hafi engin krafa verið gerð gagnvart honum um viðbótargreiðslu eftir endurútreikning samningsins. Ágreiningur um þá uppgjörsaðferð sóknaraðila sem liggi til grundvallar riftun samnings aðila sé til umfjöllunar í yfir 70 dómsmálum sem einstaklingar og lögaðilar hafi höfðað gegn sóknaraðila. Telji varnaraðili að svo mikill vafi sé um réttmæti kröfu sóknaraðila sem nátengd séu rétti hans til þess að krefjast beinnar aðfarargerðar að ekki verði hjá því komist að hafna beiðninni enda sé það varhugavert í skilningi 83. laga nr. 90/1989 um aðför. Verði að hafa það í huga að í tilvitnuðu ákvæði segi að jafnaði skuli hafna slíkri beiðni sé það varhugavert. Slík óvissa um grundvöll riftunar sóknaraðila og ætluð vanskil eigi þannig að leiða til þess að ekki séu uppfyllt skilyrði 78. gr. laganna.

Hvað lagarök varðar vísar varnaraðili til 78. og 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför og ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað byggir varnaraðili á 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 84. gr. laga nr. 90/1989.

IV

Í máli þessu er óumdeilt að bílasamningur aðila var um lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Sóknaraðili endurreiknaði samninginn með aðferð samkvæmt lögum nr. 151/2010 um breytingu á lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og dómum Hæstaréttar Íslands í málunum nr. 153/2010 og 471/2010.

Varnaraðili heldur því fram að rangar og óréttmætar kröfur á hendur honum séu hafðar uppi og eru bornar brigður á endurútreikning sóknaraðila á samningnum. Heldur varnaraðili því fram að endurútreikningur sá sem sóknaraðili leggur til grundvallar riftun á samningi aðila sé ólögmætur og í andstöðu við dómafordæmi Hæstaréttar Íslands. Því er haldið fram að meintar vangreiddar leigugreiðslur sem riftun byggist á og beiðni sóknaraðila byggist á stangist á við samning aðila og endurútreikninga GK endurskoðunar ehf. sem varnaraðili fékk til að endurreikna bílasamninginn eins og hann taldi að gera ætti. Sóknaraðili byggir á hinn bóginn á því að varnaraðili hafi ekki innt af hendi greiðslur samkvæmt samningnum síðan í apríl 2012 sem sé riftunarástæða samkvæmt 21. gr. samnings aðila. Sóknaraðili rifti samningnum 27. nóvember 2013 vegna vanskila á leigugreiðslum sem námu 1.208.287 krónum á riftunardegi.

Fram er komið að varnaraðili lét GK endurskoðun ehf. reikna út hverjar umsamdar greiðslur á grundvelli títtnefnds samnings ættu að vera og boðið sóknaraðila greiðslu á eftirstöðvum samningsins að fjárhæð 173.480 krónur gegn útgáfu afsals til varnaraðila fyrir bifreiðinni.

Í máli því sem hér um ræðir er einvörðungu til úrlausnar hvort sóknaraðila sé heimilt að fá bifreiðina Audi A6, skráningarnúmer ... afhenta en uppgjör vegna samningsins er ekki hér til úrlausnar. Samkvæmt framlögðum upplýsingum úr gagnagrunni Samgöngustofu frá 9. apríl 2014 er sóknaraðili skráður eigandi bifreiðarinnar ..., en varnaraðili umráðamaður hennar. Ljóst er að varnaraðili tók framannefnda Audi-bifreið á leigu 2. mars 2007 með bílasamningi númer ..., sem fékk síðar númerið ... Liggur ekkert annað fyrir en að varnaraðili sé enn með bifreiðina á leigu. Til úrlausnar er hvort skilyrði séu til að veita sóknaraðila heimild til að leita atbeina sýslumanns til að taka bifreiðina úr vörslum varnaraðila. Að teknu tilliti til samningsbundinnar riftunarheimildar sóknaraðila, sbr. 21. gr. samnings aðila, verður lagt til grundvallar að sóknaraðila hafi verið heimilt að rifta samningi aðila. Að mati dómsins stendur ágreiningur aðila um endurútreikning samkvæmt títtnefndum bílasamningi og um það hver sé skuld varnaraðila við sóknaraðila því ekki í vegi að sóknaraðili nýti rétt sinn til að krefjast þess að hin umbeðna gerð fari fram, enda verður ekki talið varhugavert að hún nái fram að ganga á grundvelli þeirra gagna sem liggja fyrir í málinu. Er fullnægt skilyrðum beinnar aðfarargerðar á grundvelli 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför og verður því að fallast á hina umbeðnu gerð.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, verður gert að greiða málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 130.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Hin umbeðna gerð má fara fram.

Varnaraðili, R-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf, greiði sóknaraðila, Lýsingu hf., 130.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf