E-1051/2022

Mál þetta var höfðað 17. maí 2022 og dómtekið 22. mars sl. en endurupptekið og dómtekið að nýju 16. maí sl. Stefnandi er A, [...]. Stefndi er B, [...].

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 1.361.116 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. september 2020 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar auk virðisaukaskatts eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Stefnandi réði sig í október 2019 í starf hjá stefnda, sem hafði gert samning við [...] um svokallaða NPA- þjónustu (notendastýrða persónulega aðstoð). Samkvæmt ráðningarsamningi, dagsettum 1. október 2019, sem gerður var á staðlað eyðublað Vinnumálastofnunar, fól starfstefnandaí sér persónulega aðstoð við stefnda við daglegt líf og var um að ræða fullt starf í vaktavinnu átta klukkustundir á dag. Skyldu laun greidd samkvæmt kjarasamningi og var tímakaup fyrir dagvinnu tilgreint 1.780 krónur en 3.179 krónur fyrir yfirvinnu. Í þar til gerðan reit eyðublaðsins var um kjarasamning vísað til kjarasamnings „á milli NPA og VSFK“. Þá sagði að stéttarfélagsiðgjöld væru greidd í [...].

Óumdeilt er að móðir stefnda, C, sá að mestu leyti um samskiptin við stefnanda vegna starfsins og undirritaði hún fyrrgreindan ráðningarsamning fyrir stefnda hönd. Þá sá hún um greiðslu launa til stefnanda og allar viðræður um fyrirkomulag starfsins og vinnutíma.

Eftir að stefnandi hóf störf hjá stefnda sendi hún móður stefnda mánaðarlega tímaskráningar vegna vinnu hennar fyrir stefnda. Atvik málsins eru að öðru leyti umdeild, en ráðið verður af útprentun af samskiptum stefnanda og móður stefnda á Facebook- messenger að móðirin hafi gert athugasemdir við það sumarið 2020 að stefnandi vanrækti þrif á heimili hennar og stefnda. Þá fór hún þess á leit að stefnandi kannaði leikskólamál fyrir son sinn, en óumdeilt er að stefnandi hafði fengið leyfi stefnda til að koma með barnið í vinnuna vegna vöntunar á dagvistun. Þann 2. júní 2020 lýsti móðir stefnda því yfir í samskiptum við stefnanda að ef stefnandi hygðist eingöngu sinna stefnda en ekki þrífa heimilið yrði starfshlutfallið 50%. Móðirin mun í framhaldinu hafa tjáð stefnanda að vinnutíminn yrði eftirleiðis mánudag, miðvikudag og föstudag aðra hvora vikur frá 10:00 til 17:00 og þriðjudag og fimmtudag í hinni vikunni. Þann 26. ágúst 2020 sagði hún stefnanda svo upp störfum og kvað stefnda myndu greiða uppsagnarfrest hennar miðað við 50% starf.

Með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dagsettu 1. desember 2020, voru gerðar athugasemdir við fyrirkomulag starfsins hjá stefnda og uppsögn ráðningarsamningsins. Var þannig átalið að stefnanda hafi verið falið að þrífa heimili stefnda og atvinnuhúsnæði móðurinnar auk þess sem bent var á að um uppsögn stefnanda og lækkað starfshlutfall hefðu gilt ákvæði kjarasamnings um uppsagnarfrest. Var gerð krafa um að stefnandi fengi greidd óuppgerð laun auk þess sem gerð var krafa um orlofs- og desemberuppbót, en samtals nam fjárhæð kröfunnar 1.257.472 krónum. Af hálfu stefnda varekki orðið við kröfunni og höfðaði stefnandi því mál þetta.

Aðalmeðferð máls þessa fór fram 22. mars sl. Eftir að málið var dómtekið sá dómari ástæðu til að taka það upp á ný með vísan til 104. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og óska eftir frekari upplýsingum um þann kjarasamning sem byggt væri á, en kjarasamningurinn sem stefnandi hafði vísað til var ekki sá sami og tilgreindur var í ráðningarsamningi. Var málið tekið fyrir í þinghaldi af þessum sökum 16. maí sl. og þá dómtekið að nýju eftir að kjarasamningur hafði verið lagður fram.

II.

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að henni beri sem starfsmanni að fá greidd laun í samræmi við ráðningarsamning og gildandi kjarasamning. Kveður hún kröfur sínar taka mið af ráðningarsamningi og raunverulegu vinnuframlagi hennar fyrir stefnda á tímabilinu 1. október 2019 til og með 26. ágúst 2020 auk uppsagnarfrests. Vangreiðsla stefnda felist fyrst og fremst í of lágu tímakaupi, uppsagnarfresti og orlofs- og desember uppbótum, en einnig sé krafist leiðréttingar á launum sem ekki hafi verið greidd í samræmi við fyrirkomulag vakta þar sem fjöldi tíma hafi ekki verið réttur og neysluhlé ekki verið greitt.

Kröfur sínar byggir stefnandi á kjarasamningi og því vaktafyrirkomulagi sem móðir stefnda hafi kynnt fyrir stefnanda. Fullt starf teljist 172 klukkustundir samkvæmt kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar. Vaktafyrirkomulag mánuðina desember 2019 og febrúar, júní, júlí og ágúst 2020 hafi ekki falið í sér fjölda vinnutíma sem náðu því starfshlutfalli sem stefnandi hafi samið um við móður stefnda. Umsamið starfshlutfall verði hins vegar ekki lækkað einhliða, hvorki af atvinnurekanda né starfsmanni. Sé það gert sé um uppsögn að ræða og taki breytt starfshlutfall við að loknum kjarasamningsbundnum uppsagnarfresti sem í tilviki stefnanda hafi verið einn mánuður þegar starfshlutfall hennar hafi verið lækkað í júní 2020.

Kröfur sínar vegna hvers mánaðar í starfi sínu hjá stefnda sundurliðar stefnandi nánar með eftirfarandi hætti:

Október 2019.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18 nema dagana 14. október til 18. október 2019 miðast krafa við að vinna hafi hafist kl. 9 og staðið til kl. 18. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 10 til kl. 18 laugardaginn 12. október en frá kl. 11 til kl. 14 laugardaginn 26. október 2019. Stefnandi óskaði eftir fríi miðvikudaginn 30. október og er sá dagur undanskilinn í kröfugerð. Í mánuðinum vann stefnandi samtals 195 klukkustundir.

Nóvember 2019.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18 nema mánudaginn 18. nóvember frá kl. 14 til kl. 18 og föstudaginn 29. nóvember frá kl. 10 til kl. 14. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 11 til kl. 18 laugardaginn 9. nóvember 2019 og frá kl. 10 til kl. 16:30 laugardaginn 23. nóvember 2019. Í mánuðinum vann stefnandi samtals 173,5 klukkustundir.

Desember 2019.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 11 til kl. 18 laugardagana 7. og 21. desember 2019. Samkvæmt vaktafyrirkomulagi vann stefnandi 126 klukkustundir og náði vinnutími stefnanda þannig ekki fullu starfi í desember 2019. Í samræmi við ráðningarsamning dags. 1. október 2019 er gerð krafa um greiðslu launa fyrir 46 dagvinnustundir sem vanta upp á að 172 klukkustunda vinnutíma sé náð í desember 2019.

Janúar 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18 nema fimmtudaginn 16. janúar frá kl. 9 til kl. 18. Vinnutími á laugardögum var ekki í vaktafyrirkomulagi stefnanda í janúar 2020. Í mánuðinum vann stefnandi samtals 177 klukkustundir.

Febrúar 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18 nema þriðjudaginn 4. febrúar frá kl. 8:30 til kl. 18. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 11 til kl. 15 laugardaginn 29. febrúar 2020. Í mánuðinum vann stefnandi samtals 164,5 klukkustundir. Í samræmi við ráðningarsamning er gerð krafa um greiðslu launa fyrir 7,5 dagvinnustundir sem vanta upp á að 172 klukkustunda vinnutíma sé náð í febrúar 2020.

Mars 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma virka daga frá kl. 10 til kl. 18. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 11 til kl. 14 laugardagana 7. og 14. mars og frá kl. 8 til kl. 16 sunnudaginn 1. mars 2020. Vinnutímar stefnanda voru samtals 194 í mars 2020.

Apríl og maí 2020.

Vegna covid faraldursins vann stefnandi lítið sem ekkert hjá stefnda í apríl og maí 2020. Ekki er gerð krafa vegna vinnutíma þessa mánuði. Gerð er krafa um orlofsuppbót 2019-2020 sem greiða átti með launum fyrir maí mánuð en um hana er vísað til þess sem að neðan greinir um orlofsuppbætur.

Júní 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma frá 1. júní til 5. júní frá kl. 10:30 til kl. 18 nema 4. júní til kl. 17:30. Þá er krafist launa fyrir vinnutíma frá kl. 10 til kl. 17 dagana 8., 9., 11., 16., 18., 22., 23., 25. og 30. júní, þ. e. þrjá daga aðra hverja viku og tvo daga aðra hverja viku í samræmi við ákvörðun móður stefnda um lækkað starfshlutfall stefnanda. Vinnutímar stefnanda í júní voru samtals 100. Í samræmi við ráðningarsamning er gerð krafa um greiðslu launa fyrir 72 dagvinnustundir í fresti vegna uppsagnar umsamins starfshlutfalls.

Júlí 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma frá kl. 10 til kl. 17 dagana 2., 6., 7., 9., 14., 16., 20., 21., 23., 28. og 30. júlí, þ. e. þrjá daga aðra hverja viku og tvo daga aðra hverja viku í samræmi við ákvörðun móður stefnda um lækkað starfshlutfall stefnanda. Vinnutímar stefnanda í júlí 2020 voru 77. Í samræmi við ráðningarsamning er gerð krafa um greiðslu launa fyrir 95 dagvinnustundir í fresti vegna uppsagnar umsamins starfshlutfalls.

Ágúst 2020.

Krafist er greiðslu launa fyrir vinnutíma frá kl. 10 til kl. 17 dagana 4. og 6. ágúst 2020. Vinnutímar stefnanda í ágúst 2020 voru 14. Í samræmi við breytt vinnufyrirkomulag þrjá daga aðra hverja viku og tvo daga aðra hverja viku er krafist greiðslu 28 dagvinnustunda að teknu tilliti til ólaunaðs leyfis sem stefnandi óskaði eftir frá 11. til 28. ágúst 2020.

September 2020.

Stefnandi gerir ekki kröfu um laun í uppsagnarfresti í september. Eingöngu er gerð krafa um uppgjör áunninna orlofs- og desemberuppbótar sem greiða átti við starfslok í þessum mánuði.

Vinnutímar sem mynda stefnukröfu málsins sundurliðar stefnandi með eftirfarandi hætti, en í töflunni hefur stefnandi sett í sviga þá tíma sem vantaði upp á unnar vinnustundir til þess að fullu starfi yrði náð miðað við 172 klukkustundir í mánuði.

Mánuður Tímafjöldi Dagvinna 33% 55% Yfirvinna Október

195

142 19 11 23

Nóvember

173,5

138 20 13,5 2

Desember

1 26 (46)

144 14 14 0

Janúar

177

144 20 8 5

Febrúar

1 64,5 (7,5)

142 19 11 0

Mars

194

135 19 18 22

Júní

1 00 (72)

161 3,5 7,5 0

Júlí

77 (95)

172 0 0 0

Ágúst

14 (28)

42 0 0 0

Samtals 1469,5 1220 115 83 52

Hvað varðar tímakaup samkvæmt ráðningarsamningi aðilanna vísar stefnandi til þess að umsamin kjör hafi verið lakari en kveðið sé á um í kjarasamningum. Stefnandi krefjist grunnmánaðarlauna aðstoðarfólks fatlaðs fólks með eins árs starfsreynslu samkvæmt kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar og SGS sem hafi gilt frá 1. maí 2018 til 1. desember 2018 (314.471 krónur í mánaðarlaun) að viðbættri 17.000 króna almennri hækkun mánaðarlauna samkvæmt grein 1.2.2. í aðalkjarasamningum SA frá 1. apríl 2019. Lágmarksmánaðarlaun stefnanda í október 2019 er hún hóf störf hjá stefnda hafi þannig verið 331.471 króna eða 1.927 krónur fyrir hverja klukkustund í dagvinnu. Frá 1. apríl 2020 hafi lágmarkslaun hækkað um 24.000 krónur samkvæmt grein 1.2.2. í aðalkjarasamningum SA og þá verið 355.471 króna eða 2.067 krónur fyrir hverja klukkustund í dagvinnu. Við mat á starfsaldri teljist 22 ára aldur jafngilda eins árs starfi í starfsgrein.

Stefnandi gerir kröfu um 33% álag vegna vinnustunda á milli 17:00 og 18:00 virka daga, þ. e. 2.563 krónur frá upphafi starfstíma til mars 2020 og 2.749 krónur frá og með apríl 2020. Fyrir vinnustundir laugardaga, sunnudaga og annan í hvítasunnu (1. júní 2020) gerir stefnandi kröfu um 55% álag á dagvinnukaup, þ. e. 2.987 krónur frá upphafi starfstíma til mars 2020 og 3.203 krónur frá og með apríl 2020. Vísar stefnandi þar um til greinar 3.4. í kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar.

Fyrir vinnustundir umfram 172 klukkustundir á mánuði gerir stefnandi kröfu um yfirvinnutímakaup sem samsvari 80% álagi á dagvinutímakaupi, þ. e. 3.469 krónur frá upphafi starfstíma til mars 2020 og 3.720 krónur frá og með apríl 2020 samkvæmt grein 3.7. í kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar, sbr. grein 1.7. í aðalkjarasamningi.

Stefnandi gerir einnig kröfu vegna neysluhlés. Er í því sambandi vísað til þess að samkvæmt kjarasamningi hafi aðstoðarfólk í vaktavinnu ekki sérstaka matar- og kaffitíma og vegna þessarar takmörkunar skuli greiða 5 mínútur á yfirvinnukaupi fyrir hvern unnin klukkutíma. Stefnandi kveðst aldrei hafa fengið greitt í samræmi við þetta og gerir því kröfu um 289 krónur fyrir hverja unna klukkustund frá upphafi starfstíma í október 2019 til mars 2020 en 310 krónur frá og með apríl 2020. Nemur krafa stefnanda að þessu leyti 356.956 krónum og sundurliðast nánar með eftirfarandi hætti:

Mánuður Unnir tímar 5 mín. Samtals Október 195 289 kr. 56.369 kr Nóvember 173,5 289 kr. 50.154 kr Desember 126 289 kr. 36.423 kr Janúar 177 289 kr. 51.166 kr Febrúar 164,5 289 kr. 47.553 kr Mars 194 289 kr. 56.080 kr Júní 100 310 kr. 31.000 kr Júlí 77 310 kr. 23.870 kr Ágúst 14 310 kr. 4.340 kr

Samtals 1221 356.956 kr

Auk framangreinds gerir stefnandi kröfu um 10,17% orlofsgreiðslur og desemberuppbót sem hún kveðst ekki hafa fengið. Gerð er krafa um desemberuppbót sem greiða átti í desember 2019 að fjárhæð 26.578 krónur, en tekið er fram að full desember uppbót hafi verið 92.000 krónur og miðist hlutfallið við 13 vikur af 45. Þá er gerð krafa um desemberuppbót sem stefnandi telur stefnda hafa átt að greiða við starfslok í september 2020 að fjárhæð 81.467 krónur, sem miðist við 39 vikur af 45 þar sem full uppbót hafi verið 94.000. Um orlofsuppbót vísar stefnandi til þess að með launum fyrir maí 2020 hafi átt að greiða 59.111 krónur, en full orlofsuppbót hafi verið 76.000 og geri stefnandi kröfu um 35 unnar vikur af 45. Þá hafi átt að greiða 34.000 krónur við starfslok í september 2020, en full orlofsuppbót hafi verið 51.000 krónur og miðist hlutfall við 20 unnar vikur af 45.

Frá fyrrgreindum kröfuliðum kveðst stefnandi draga frá það sem hún hafi fengið í laun frá stefnda. Er til þess vísað að vegna maí 2020 sé eingöngu gerð krafa um greiðslu orlofsuppbótar, en samkvæmt launaseðli fyrir þann mánuð hafi stefnandi fengið hlutagreiðslu frá stefnda án þess að orlofsuppbót hafi verið þar með talin. Hún dragist því ekki frá kröfu stefnanda vegna þess mánaðar enda hafi stefnandi ekki gert kröfu um greiðslu fyrir vinnutíma þann mánuð. Hið sama gildi um september 2020 en fyrir þann mánuð sé ekki gerð krafa um greiðslu launa í uppsagnarfresti heldur eingöngu uppgjör orlofs- og desemberuppbótar sem ekki hafi verið greidd við starfslok.

Samkvæmt öllu framangreindu kveður stefnandi heildarlaun frá október 2019 til september 2020 hafa átt að vera 4.998.564 krónur. Ekki sé gerð krafa um laun fyrir apríl, maí og september 2020 séu heildarlaunin fyrir það tímabil sem gerð sé krafa um 4.039.999 krónur. Af þeirri fjárhæð hafi stefndi greitt 2.678.883 krónur og nemi stefnufjárhæð málsins þannig því sem út af standi.

Málsástæður stefnda

Stefndi byggir kröfu um sýknu á því að hann hafi að fullu greitt stefnanda laun samkvæmt ráðningarsamningi aðila og ákvæðum kjarasamninga. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir meintum vanefndum og hallann af öllum sönnunarskorti þar að lútandi. Þá er því hafnað af hálfu stefnda að raða eigi stefnanda í launaflokk miðað við að hún hafi haft árs starfsreynslu vegna aldurs hennar. Slíkt fái ekki stoð í kjarasamningi auk þess sem ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi áður unnið við sambærileg störf. Beri því að miða laun stefnanda við lægsta launaflokk samkvæmt kjarasamningi.

Stefndi kveðst ekki mótmæla því að grunnlaun samkvæmt kjarasamningi hafi verið hærri en mánaðarlaun samkvæmt ráðningarsamningi aðila. Stefndi hafi hins vegar fengið aðstoð hjá stéttarfélagi stefnanda við ráðningu hennar og hafi starfsmaður þar fyllt út eyðublaðið sem fyrir liggi í málinu. Stefndi hafi því verið í góðri trú um að umrætt tímakaup hafi verið rétt. Það liggi auk þess fyrir að einungis í eitt skipti hafi laun verið greidd miðað við það tímakaup. Strax í janúar 2020 hafi tímakaup dagvinnu hækkað upp í 1.820 krónur á klukkustund og í mars upp í 1.900 krónur á klukkustund. Greiðslur með 33% álagi hafi þá einnig verið komnar upp í 2.520 krónur. Í báðum tilvikum hafi verið um að ræða greiðslur sem hafi verið hærri en grunnlaun samkvæmt kjarasamningi. Því sé það rangt að greiðslur eftir 1. mars 2020 hafi verið lakari en kveðið sé á um í kjarasamningi.

Af hálfu stefnda er tímaskráningu stefnanda, og forsendum í stefnu hvað þær varðar, hafnað. Kveður stefndi tímaskráninguna ekki hafa byggt á stimpilklukku eða tímaskráningarforriti heldur alfarið á skráningu stefnanda sjálfrar. Stefnandi hafi sent stefnda yfirlit yfir unnar stundir í messenger skilaboðum mánaðarlega og hafi móðir stefnda síðan samþykkt tímana. Stefnandi hafi ekki gert athugasemdir við tímaskráningu eða útborgun fyrr en nokkrum mánuðum eftir að hún lét af störfum. Þá séu þau yfirlit, sem hún hafi lagt fram í málinu, ekki sömu yfirlitin og hún hafi sent móður stefnda. Fullyrðingar um vinnu stefnanda séu því ósannaðar og ekki hægt að byggja á þeim við úrlausn málsins.

Stefndi segir ekki rétt að 100% starf sé 172 tímar. Í grein 3.8. í kjarasamningi stefnanda ekki fjallað um lágmarkstímafjölda miðað við fullt starf heldur yfirvinnukaup. Málatilbúnaður stefnanda sé því vanreifaður hvað þetta varði og ekki studdur tilvísun til kjarasamninga eða ákvæða í lögum. Þá skorti á að tilgreint sé nægilega hvenær stefndi hafi átt að greiða dagvinnu og hvenær yfirvinnu. Skorti þannig á skýrleika stefnu, sbr. d. og e. liði 1. m gr. 80. g r. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að stefnandi eigi rétt til 95 tíma í dagvinnu í júlí á grundvelli uppsagnarfrests. Vísar hann til þess að ekki sé tilgreint í stefnu á hvaða grundvelli stefnandi telji sig eiga inni slíkan uppsagnarfrest eða hvernig hann sé reiknaður út. Krafan sé því vanreifuð. Þá sé meintu umfangi uppsagnarfrests og réttmæti hans mótmælt. Stefnandi hafi sjálf óskað eftir að minnka starfshlutfall sitt þar sem hún hafi talið umönnunarstarfið vera 50% starf. Því hafi ekki verið um uppsögn að ræða.

Stefnandi geri auk framangreinds ekki grein fyrir því hvaða greiðslur hún hafi fengið frá Vinnumálastofnun á ráðningartímanum eða hvort hún hafi fengið aðrar greiðslur vegna vinnu annars staðar. Stefndi telji mögulegt að stefnandi hafi verið í annarri vinnu á sama tíma og hún skráði tíma hjá stefnda. Ekkert liggi fyrir um þetta og varði það frávísun málsins án kröfu, en stefndi skori á stefnanda að leggja fram skattframtöl fyrri árin 2019 og 2020 ásamt yfirliti yfir greiðslur frá öðrum en stefnda á sama tímabili. Verði stefnandi ekkiá því sé á því byggt að hún samþykki frásögn stefnda um fullar greiðslur atvinnuleysisbóta á tímabilum þegar hún þáði laun frá stefnda.

Hvað varðar neysluhlé byggir stefndi á því að stefnandi hafi fengið matar- og kaffitíma sem hún hafi neytt á vinnutíma. Auk þess hafi hún verið með barnið sitt á vinnustaðnum og eytt verulegum tíma í umönnun og umsýslu með því. Fullyrðing um að hún hafi ekki fengið matar- og kaffihlé sé með öllu ósönnuð. Auk þess liggi fyrir að forsendur útreiknings fyrir greiðslum vegna neysluhlé séu rangar og byggðar á röngum launatölum eins og fyrr greini.

Stefndi bendir enn fremur á að hann hafi ofgreitt stefnanda laun í apríl og maí 2022, en þá hafi hann greitt stefnanda laun miðað við 25% starf þrátt fyrir að hún fengi fullar greiðslur frá Atvinnuleysistryggingasjóði og væri einnig í starfi hjá öðru fyrirtæki. Af þeim sökum eigi stefndi endurkröfurétt á stefnanda. Samtals séu ofgreidd laun 188.390 krónur fyrir fyrrgreint tímabil og lýsi stefndi yfir skuldajöfnuði á ofgreiddum greiðslum og kröfu stefnanda.

Hvað varðar kröfur um orlof og uppbætur telur stefndi kröfu stefnanda vanreifaða að því leyti að ekki sé tilgreint á hvaða grundvelli stefnandi telji sig eiga rétt til slíkra greiðslna eða hvernig umkrafðar fjárhæðir séu fundnar. Í stefnu sé hvergi að finna tilvísun til lagaákvæða, ákvæða kjarasamnings eða ráðningarsamnings hvað þetta varðar. Þá sé ekki tilgreint á hvaða gjalddögum greiðslurnar hafi átt að eiga sér stað og hvaða reglur gildi um gjalddaga á þeim. Sé því óupplýst í stefnu á hverju stefnandi byggi umræddar kröfur sínar og hvenær þær hafi átt að koma til greiðslu. Uppfylli málatilbúnaður stefnda því ekki kröfur 80. g r. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hvað þetta varði. Verði ekki fallist á kröfur stefnda um frávísun þessa kröfuliðar er á því byggt að sýkna beri stefnda á þeim grundvelli að ósannað sé að stefnandi hafi átt rétt til umræddra greiðslna.

Stefndi mótmælir að lokum dráttarvaxtakröfu stefnanda og vísar til þess að krafan sé órökstudd. Einungis sé vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu en ekki tiltekinna ákvæða varðandi heimild til dráttarvaxta eða gjalddaga þeirra. Þá sé ekki vísað til kjara- eða ráðningarsamnings varðandi meintan gjalddaga kröfunnar. Sé krafa stefnanda því vanreifuð að þessu leyti. Í öllu falli beri að sýkna stefnda af kröfunni en ellegar reikna dráttarvexti frá málshöfðun, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Um varakröfu sína vísar stefndi til sömu málsástæðan og fyrir aðalkröfu.

III.

Í máli þessu er óumdeilt að stefnandi réði sig til starfa við umönnun stefnda samkvæmt skriflegum ráðningarsamningi, dagsettum 9. október 2019. Samkvæmt samningnum var um fullt starf að ræða í vaktavinnu og var vinnutíminn átta klukkustundir á dag. Skyldi um réttindi og skyldur aðila fara eftir samningi milli NPA miðstöðvarinnar og VSFK, verkalýðs- og sjómannafélags Keflavíkur og nágrennis.

Óumdeilt er einnig að starfshlutfall stefnanda minnkaði um helming í júní 2020 og hætti hún störfum í ágúst eftir ágreining við móður stefnda um tilhögun starfsins. Aðila greinir hins vegar á um það hvort stefnandi hafi fengið greitt að fullu fyrir störf sín fyrrgreint tímabil. Er þannig deilt um meint vangreidd laun stefnanda, fjölda unna vinnustunda, rétt tímakaup og kröfur stefnanda um greiðslurf yrir orlof, desemberuppbót og neysluhlé. Þá deila aðilar um það hvort stefnanda hafi verið sagt upp störfum að hluta í júní 2020 eða hvort komist hafi á samkomulag um breytt starfshlutfall. Verður nú vikið nánar að einstökum ágreiningsefnum málsins sem til einföldunar eru afmörkuð með þeim hætti sem á eftir greinir. Í kjölfar niðurstöðu um umrædd atriði verða dregnar saman helstu niðurstöður um einstaka kröfuliði stefnanda út frá þeim forsendum sem dómurinn hefur lagt til grundvallar. i. Tímakaup stefnanda á ráðningartíma Stefnandi kveður tímakaup hennar hjá stefnda hafa verið lakara en kveðið sé á um í kjarasamningum. Gerir hún kröfu sem miðar við grunnlaun aðstoðarfólks fatlaðs fólks með eins árs starfsreynslu samkvæmt kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar og Starfsgreinasambands Íslands sem gilti frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018 að viðbættum hækkunum samkvæmt aðalkjarasamningum Samtaka atvinnulífsins í apríl 2019 og 2020. Sem fyrr greinir var í ráðningarsamningi aðila vísað um kjarasamning til kjarasamnings á milli NPA og VSFK. Þá var stéttarfélag stefnanda tilgreint [...].

Í málinu liggur ekki frammi kjarasamningur NPA miðstöðvarinnar fyrir árin 2019 og 2020. Meðal gagna málsins eru hins vegar tveir kjarasamningar fyrir árin á undan, þ. e. tímabilið frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018. Er þar um að ræða annars vegar samning NPA miðstöðvarinnar og aðildarfélaga Starfsgreinasambands Íslands annarra en Eflingar, Hlífar og VSFK og hins vegar samning NPA miðstöðvarinnar og Eflingar, Hlífar og VSFK. Þótt ráðningarsamningur aðila hafi vísað sérstaklega til VSFKsamningsins liggur fyrir að bæði VSFK og stéttarfélagið [...] eru aðilar að starfsgreinasambandi Íslands og breytir því ekki öllu að mati dómsins hvor kjarasamningurinn er lagður til grundvallar, en efnislega eru þeir samhljóða hvað varðar þau atriði sem deilt er um í máli þessu. Vegna tilvísunar ráðningarsamnings til kjarasamnings NPA og VSFK og til einföldunar verður þó einkum litið til hans í eftirfarandi umfjöllun og tilhans vísað sem kjarasamnings NPA miðstöðvarinnar.

Umræddur kjarasamningur gilti sem fyrr segir til 31. desember 2018 og verður af gögnum málsins ráðið að ekki hafi verið gerður nýr samningur árið 2019. Samkvæmt grein 1.2. í samningnum tók hann hins vegar mið af aðalkjarasamningi Eflingar, Hlífa rog VSFK við Samtök atvinnulífsins og hafði sama gildistíma og samningsforsendur og hann. Skyldi um önnur atriði en kveðið var á um í samningnum og fara samkvæmt aðalkjarasamningi Eflingar, Hlífar og VSFK við samtök atvinnulífsins. Þá verður ráðið af útprentun af heimasíðu NPA miðstöðvarinnar sem liggur frammi í málinu að enginn sérkjarasamningur hafi tekið við af fyrrgreinda samningnum árin 2019. Samkomulag hafi náðst á milli NPA miðstöðvarinnar og Eflingar/SGS um nýjar launatöflur fyrir aðstoðarfólk fatlaðs fólks sem tæki mið af almennum hækkunum á vinnumarkaði, en um aðra þætti færi áfram samkvæmt ákvæðum eldri kjarasamnings.

Samkvæmt framangreindu verður fyrrgreindur samningur NPA miðstöðvarinnar lagður til grundvallar að því er varðar þá mánuði sem stefnandi starfaði hjá stefnda en um önnur atriði en þar greinir fer um umrætt tímabil eftir aðalkjarasamningi samtaka atvinnulífsins og Eflingar, sem gilti frá 1. apríl 2019 til 1. nóvember 2022.

Samkvæmt títtnefndum kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar skyldu byrjunarlaun aðstoðarfólks fatlaðs fólks á tímabilinu 1. maí 2018 til 31. desember 2018 vera 306.144 krónur á mánuði og eftir eitt ár í starfi 314.471 krónaá mánuði. Frá 1. apríl 2019 hækkuðu mánaðarlaunin um 17.000 krónur á grundvelli aðalkjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar og aftur 1. apríl 2020 um 24.000 krónur. Þá skyldi 33% vaktaálag greitt á tímabilinu 17:00- 24:00 virka daga og 55% álag laugardaga og sunnudaga.

Við mat á því hvort stefnandi hafi átt rétt á launaflokki miðað við eins árs starfsreynslu eða einungis byrjunarlaunum eins og haldið er fram af hálfu stefnda er til þess að líta að samkvæmt grein 1.1.2. í síðastgreinda samningnum skyldi starfsmaður sem náð hafði 22 ára aldri aldrei hafa lægri laun en samkvæmt eins árs þrepi og skyldi sá aldur jafngilda eins árs starfi í viðkomandi starfsgrein, sbr. grein 1.1.3. Í ljósi þessa þykir að mati dómsins rétt að fallast á það með stefnanda að mánaðarlaun stefnanda, sem fædd er árið 1988, hafi samkvæmt framangreindum forsendum átt að vera 3 31.471 krónur í mánaðarlaun eða 1.927 krónur á klukkustund í dagvinnu frá 1. apríl 2019 og breytir engu í þeim efnum hvort stefnandi hafi áður unnið við sambærilegt starf eða ekki. Í samræmi við fyrrgreinda hækkun samkvæmt aðalkjarasamningi áttu mánaðarlaunin síðan að hækka 1. apríl 2020 í 355.471 krónur á mánuði eða 2.067 krónur á klukkustund í dagvinnu. Af launaseðlum stefnanda verður hins vegar ráðið að hún hafi fyrstu mánuðina í starfi í lok árs 2019 fengið greiddar 1.780 krónur á klukkustund í dagvinnu og 2.367 í yfirvinnu. Frá 1. janúar 2020 fékk hún greiddar 1.820 krónur á klukkustund í dagvinnu og 2.430 krónur í yfirvinnu. Frá 1. mars 2020 og út ráðningartímann fékk stefnandi greiddar 1.900 krónur á klukkustund í dagvinnu og 2.520 í yfirvinnu. Greiðslur með 33% álagi voru upphaflega 2.430 krónur en 2.520 krónur frá 1. mars 2020. Þá voru greiðslur fyrir helgarvinnu upphaflega 3.179 krónur á klukkustund en 3.340 krónur frá 1. febrúar 2020, en af launaseðlum verður ráðið að hún hafi einungis fengið greitt miðað við helgartaxta í nóvember 2019 og í febrúar 2020.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda skulu laun og önnur starfskjör, sem aðildarsamtök vinnumarkaðarins semja um, vera lágmarkskjör fyrir alla launamenn í viðkomandi starfsgrein. Samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar ákveða skulu ógildir. Með hliðsjón af framangreindu er fallist á það með stefnanda að laun hennar hafi ekki náð lágmarkslaunum samkvæmt kjarasamningi. Ber stefnda því að greiða mismun þess sem stefnanda bar að fá greitt samkvæmt framangreindu og því sem stefndi greiddi henni samkvæmt fyrrgreindum launaseðlum, enda getur meint góð trú stefnanda og sú málsástæða hans að starfsmaður í stéttarfélagi stefnanda hafi útfyllt ráðningarsamning aðilanna ekki vikið til hliðar skýrri lagaskyldu hans til að greiða stefnanda í samræmi við lágmarkskjör samkvæmt kjarasamningum. Verður krafa stefnanda, sem tekur mið af framangreindum forsendum hvað fjárhæðir snertir, því tekin til greinaað því er varðar tímakaup stefnanda á ráðningartímanum. Með vísan til greinar 3.7 í sérkjarasamningi NPA miðstöðvarinnar verður einnig tekin til greina krafa stefnanda um yfirvinnukaup sem samsvarar 80% álagi á dagvinnutímakaup þær vinnustundir sem stefnandi vann í hverjum mánuði umfram lágmarkstímafjölda fyrir fullt starf. ii. Tímaskráningar stefnanda og fjöldi vinnustunda Hvað unna tíma og grundvöll kröfugerðar sinnar að öðru leyti varðar vísar stefnandi til tímaskráningar hennar á ráðningartímanum hjá stefnda sem hún kveðst hafa haldið til haga á ráðningartímanum. Af tímaskráningunni verður ráðið að stefnandi hafi að jafnaði unnið hjá stefnda virka daga frá 10:00- 18:00 og stundum um helgar.

Stefndi mótmælir umræddri tímaskráningu á þeim forsendum að skráningin byggi ekki á tímaskráningarforriti eða stimpilklukku heldur einhliða yfirliti stefnanda sjálfrar. Yfirlitin sem hafi verið lögð fram séu ekki sömu yfirlit og stefnandi hafi sent móður stefnda á ráðningartímanum auk þess sem þau séu ekki í samræmi við fjölda tíma samkvæmt launaseðli. Fullyrðingar um umfang vinnu stefnanda séu því ósannaðar. Þá er því hafnað að stefnandi hafi unnið á laugardögum.

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst stefnandi hafa haldið úti tímaskráningum og sent á móður stefnda. Hún hefði yfirleitt unnið frá 08:00 til 17:00 virka daga og annan hvern laugardag en þegar stefndi hefði farið á sambýli á laugardögum hefði stefnandi þrifið heimili stefnda og móður hans eða í fyrirtæki móðurinnar.

Móðir stefnda, sem annaðist launagreiðslur fyrir stefnda, kom einnig fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og gaf skýrslu fyrir sitt leyti. Spurð um tímaskráningar stefnanda kvaðst hún hafa tekið við slíkum skráningum frá stefnanda og greitt samkvæmt þeim þar sem hún hafi „ekki haft orku“ í baráttu við stefnanda um launamál. Vitnið kvað aðila hafa samið um það upphaflega að stefnandi starfaði á laugardögum ef yfirvinna „væri í boði“. Stefnandi hefði sjaldan unnið á laugardögum en vitnið engu að síður greitt fyrir slíka vinnu til þess að komast hjá leiðindum. Aðspurð um það hvort stefnandi hefði þrifið atvinnuhúsnæði vitnisins um helgar svaraði vitnið því þannig til að það hefði mögulega gerst einu sinni eða tvisvar en að hún hefði þá sjálf greitt stefnanda fyrir þá vinnu.

Af framangreindu og gögnum málsins telst að mati dómsins sannað að stefnandi hafi haldið utan um unnar klukkustundir sínar með sérstökum tímaskráningum og sent móður stefnda mánaðarlega. Tímaskráningarnar bera það með sér að vera handskrifaðar samtímaheimildir og hefur stefndi hvorki bent á nokkuð sem rýrt getur sönnunargildi umræddrar skráningar né lagt fram fyrir sitt leyti aðrar tímaskráningar sem unnt er að styðjast við. Verður því byggt á umræddum tímaskráningum að því er varðar fjölda unna tíma og vinnu um helgar.

Stefnandi byggir á því að fullt starf hjá stefnda hafi samkvæmt kjarasamningi verið 172 vinnustundir. Þar sem fjöldi vinnustunda samkvæmt vaktaplani hafi ekki náð þeim tímafjölda mánuðina desember 2019 og febrúar, júní, júlí og ágúst skuli bætt við tímum umrædda mánuði svo fyrrgreindum vinnutíma, eða fullu starfi, séð náð.

Í grein 3.8. í fyrrgreindum kjarasamningi NPA og VSFK segir að tímakaup í dagvinnu til útreiknings á yfirvinnu skuli fundið með því að deila í mánaðarkaup án álags með 172. Með vísan til þessa er fallist á það með stefnanda að tímafjöldi á mánuði fyrir fullt starf samkvæmt samningnum hafi verið 172, enda hefur stefndi ekki sýnt fram á að þrátt fyrir framangreint orðalag samningsins hafi átt að ákveða heildartímafjölda í fullu starfi með öðrum hætti.

Eins og rakið var að framan sagði í ráðningarsamningi aðila, dagsettum 1. október 2019, að um væri að ræða fullt starf í vaktavinnu átta klukkustundir á dag. Með samningnum gengust aðilar samkvæmt þessu undir samkomulag um að stefnandi starfaði hjá stefnda í fullu starfi. Þá verður að mati dómsins ekki annað ráðið af fyrrgreindum samskiptum stefnanda og móður stefnda, svo og skýrslum beggja fyrir dómi, en að um hafi verið að ræða fullt starf og að fyrst hafi verið rætt um minnkað starfshlutfall eftir að upp kom ágreiningur um skyldur stefnanda varðandi þrif sumarið 2020. Fram að þeim tíma, og þar sem ekkert í gögnum málsins styður að orðið hafi breyting þar á, gilti samningsskilmálar aðila um fullt starf stefnanda. Gat stefndi því ekki, með því að fækka vinnustundum einstaka mánuði eða gefa stefnanda frí vegna ferðalaga stefnda, greitt stefnanda minna en það sem nam umsömdu starfshlutfalli, þ. e. fullri vinnu, án þess að fyrir lægi samkomulag aðila þar að lútandi. Samkvæmt þessu ber að taka til greina kröfu stefnanda um launfyrir fullt starf síðastgreinda mánuðiað frátöldum ágústmánuði 2020, en þá var uppsagnarfrestur vegna lækkunar starfshlutfalls liðinn og stefnandi einungis í hlutastarfi. Bar stefnda að greiða henni sem nam hálfu starfi að frátöldu launalausu leyfi stefnanda þann mánuð eins og dómkrafa stefnanda miðar við. iii. Lækkun starfshlutfalls í 50% starf Stefnandi gerir kröfu um greiðslu fullra launa í júní og júlí 2020 þrátt fyrir að starfshlutfall hennar hafi í byrjun júní verið lækkað í 50%. Reisir hún kröfu sína á því að lækkað starfshlutfall hennar hafi falið í sér uppsögn ráðningarsamnings og því eigi hún rétt til fullra launa í mánuð eftir breytinguna miðað við næstu mánaðarmót. Stefndi hafnar því að um uppsögn ráðningarsamnings að hlutahafi verið að ræða. Stefnandi hafi valið að sinna einungis aðstoð við stefnda og því hafi aðilar komist að samkomulagi um lækkað starfshlutfall.

Eins og rakið var að framan sendi móðir stefnda stefnanda skilaboð 2. júní 2020 þar sem hún gerði athugasemdir við að stefnandi sinnti eingöngu stefnda. Í skilaboðunum sagði móðir stefnda m. a.: „I see you have just take care og B-x-x today and nothing more. I need to if this og tobe like this. Because I need to find someone to work another time here. If is like this you og to have just 50% work here from the next week.“ Stefnandi mun hafa svarað skilaboðunum með eftirfarandi hætti: „We talked about it and I did more too. Ican care of B-e-x but I won ́t cleanup. What should I enter -fromjune 1 I work 100 percent or 50,“ en af samhengi skilaboðanna við fyrri samskipti verður ráðið að stefnandi hafi þar tekið með í reikninginn að hún þyrfti að sækja um mismuninn hjá Vinnumálastofnun. Tveimur dögum síðar sendi móðir stefnda eftirfarandi skilaboð: „Í not sure if you have right to get atvinuleysis bætur. You have chose have just half work and I will not lay it if they ask me.“ Stefnandi svaraði þá að hún vildi ekki pening frá Vinnumálastofnun. Þá bætti hún við: „It ́s not my choose, You say whiteout clean You need only 50%“. Móðir stefnda lýsti því svo þannig að stefnandi ætti aðvinna þrjá daga vikunnar aðra vikuna frá 10:00 til 17:00 og hina vikuna tvo daga á sama tíma.

Meðal gagna málsins er ódagsett skjal með starfslýsingu fyrir aðstoðarmann stefnda, en þar segi m. a. að starfið snúi að því að aðstoða stefnda við flest allar daglegar athafni rauk þess sem stefndi þurfi aðstoð við þrif á herbergi sínu og á baðherbergi eftir að hann hafi notað það. Í boði sé í boði hærra starfshlutfall þar sem starfsmaður sjái alfarið um þrif og innkaup fyrir heimili og eldi starfsmaður þá kvöldmat tvisvar í viku.

Þar sem um ódagsett og óundirritað skjal er að ræða verður hvorki lagt til grundvallar að það hafi legið frammi þegar stefnandi réði sig til starfa hjá stefnda né að starfslýsingin eins og hún kemur þar fram hafi verið í samræmi við það sem aðilar sömdu um við undirritun ráðningarsamnings stefnanda. Á hinn bóginn verður af ráðningarsamningi aðilanna, dagsettum 9. október 2019, ráðið að stefnandi réði sig í fullt starf við persónulega aðstoð við stefnda við daglegt líf. Var í samningnum hvorki talað um þrif á heimili stefnda og móður hans né aðstoð á vinnustað móðurinnar. Þá verður því hvergi fundinn staður í gögnum málsins að aðilar hafi gengið út frá því að stór hluti starfsins fælist í þrifum á heimili stefnda og móður hans, eða á vinnustað móður stefnda, en af samskiptum stefnanda við móður stefnda verður þvert á móti ráðið að hún hafi gert athugasemdir við að hún hafi ekki verið ráðin til þess að sinna þrifum á heimilinu. Með vísan til framangreinds verður ekki séð að stefnandi hafi fyrir sitt leyti vanefnt skyldur sínar þannig að réttlætt hafi fyrirvaralausa lækkun starfshlutfalls hennar. Með því að færa starfshlutfall stefnanda niður í 50%, sem dómurinn telur móður stefnda í ljósi fyrrgreindra samskipta hafa gert einhliða og fyrirvaralaust 2. júní 2020, var stefnanda sagt upp störfum að hluta meðan á ótímabundnum ráðningarsamningi stóð. Átti hún því rétt til fullra launa á uppsagnarfresti sem samkvæmt grein 12.2 í aðalkjarasamningi var einn mánuður miðað við mánaðarmót. Þótt stefnandi hafi ekki rökstutt umrædda kröfu sína með nákvæmum hætti var ljóst að hann gerði kröfu um tilteknar fjárhæðir í júní og júlí í uppsagnarfresti og vísaði til viðeigandi ákvæðis í kjarasamningi um uppsagnarfrest. V ar það fullnægjandi að mati dómsins og verður kröfu um greiðslur vegna 95 tíma í júlí því ekki vísað frá vegna vanreifunar eins og stefndi telur rétt að gera. iv. Krafa vegna neysluhlés Til stuðnings kröfu sinni um nánar tilgreinda fjárhæð vegna neysluhlés vísar stefnandi til þess að í kjarasamningi NPA miðstöðvarinnar segi í grein 3.11. að aðstoðarfólk í vaktavinnu hafi ekki sérstaka matar- og kaffitíma þar sem það neyti almennt matar og kaffis við vinnu sína þegar því verði komið við. Af hálfu stefnda er á því byggt að stefnandi hafi fengið matar- og kaffitíma sem hún hafi neytt á vinnustaðnum. Þá hafi hún komið með barn sitt með sér og eytt verulegum tímum í umönnun með því. Vegna þessa eigi stefnandi enga kröfu um neysluhlé.

Í skýrslu sinni fyrir dómi staðfesti stefnandi að hún hefði tekið ungt barn sitt með í vinnuna hjá stefnda. Kvaðst hún hafa fengið leyfi til þess frá stefnda og móður hans þar sem skortur væri á leikskólaplássi. Engar athugasemdir hafi verið gerð arvið það í fyrstu en þegar móðir stefnda hefði farið að hafa áhyggjur af komu barnsins á heimilið vegna kórónuveirufaraldursins hefði stefnandi hætt að taka barnið með. Kvað stefnandi barnið hafa verið ungt og sofið mikið. Því hafi það ekki truflað störf stefnanda.

Af útprentun af samskiptum stefnanda og móður stefnda á Facebook- messenger verður ráðið að móðir stefnda hafi í lok apríl 2020 óskað eftir að stefnandi kannaði nánar leikskólamál sonar síns. Lýsti hún því m. a. að það væri „a little bit difficult“ að hafa barnið alltaf á staðnum. Fyrir dómi lýsti móðir stefnda því svo að stefnandi hefði upphaflega fengið leyfi til þess að taka barnið með í vinnuna enda hefði hann aðallega sofið. Það hafi hins vegar verið umsamið að hún hætti að koma með hann um leið og hún fengi daggæslu. Vera barnsins hefði síðan farið að hafa verulega truflandi áhrif á störf stefnanda.

Þótt fyrir liggi að mati dómsins að stefndi og móðir hans hafi veitt stefnanda fullt leyfi til þess að taka barnið með til vinnu verður ekki framhjá því litið að sá háttur var hafður á frá október 2019 fram í lok apríl 2020 og þannig stærstan hluta af ráðningartíma stefnanda. Á því hafði stefnandi ekki heimtingu en fékk til þess svigrúm frá stefnda án þess að honum hafi borið nokkur skylda til að gangast við því fyrirkomulagi. Í ljósi þessa og þess að við blasir að stefnandi þurfti að verja einhverjum tíma á hverri vakt til þess að sinna syni sínum þykir verða að fallast á það með stefnda að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til sérstakra greiðslna fyrir neysluhlé, sem samkvæmt framangreindu eru byggðar á því að starfsmaður geti ekki neytt matar og kaffis nema þegar því verði komið við. Verður stefndi því sýknaður af umræddri kröfu stefnanda. v. Krafa um orlof og uppbætur Af hálfu stefnda er þeirri málsástæðu stefnanda, að hún hafi ekki fengið orlofs- og desemberuppbót á ráðningartíma, ekki mótmælt. Stefndi telur kröfuna hins vegar vanreifaða og að ósannað sé að stefnandi hafi átt rétt til umræddra greiðslna. Samkvæmt kafla 1.4 í fyrrgreindum aðalkjarasamningi var desemberuppbót árið 2019 92.000 krónur og 94.000 krónur árið 2020. Þá var orlofsuppbót fyrra árið 76.000 miðað við sérstakt álag það ár og 51.000 krónur árið á eftir. Með vísan til röksemda stefnanda er krafa hennar, sem samrýmist hlutfallslega kjarasamningum að teknu tillit til þeirra mánaða sem hún vann annars vegar árið 2019 og hins vegar 2020, tekin til greina auk þess sem fallist er á 10,17% orlof ofan á þær vinnustundir sem stefnandi hefur ekki fengið greiddar samkvæmt ofangreindum forsendum. Verður krafa stefnanda hvað þennan lið varðar því tekin til greina og hefur engin áhrif í þeim efnum þótt stefnandi hafi ekki vísað til viðeigandi ákvæða í fyrrgreindum samningi. vi. önnur atriði Af hálfu stefnda er byggt á því að stefnandi hafi vanrækt skyldur sínar við umönnun stefnda með því að hafa tekið son sinn með í vinnuna og sinna þrifum einungis að takmörkuðu leyti. Með vísan til forsendna undir liðnum iii. hér að framan er það mat dómsins að stefndi hafi ekki sýnt fram á að stefnandi hafi vanrækt skyldur sínar við þrif á ráðningartímanum, enda gátu þrif á heimili stefnda og móður hans önnur en þau sem tengdust umönnun stefnda ekki talist þáttur í skyldum stefnanda. Í því sambandi er og til þess að líta að í málinu liggur ekkert fyrir um að stefnandi hafi vanrækt skyldur sínar að þessu leyti, en í fyrrgreindri útprentun af samskiptum hennar og móður stefnda sést þess fyrst staður í byrjun júní 2020 að gerðar hafi verið athugasemdir við vinnuframlag stefnanda. Hvað varðar þá málsástæðu stefnda að stefnandi hafi tekið son sinn með í vinnuna vísast til þess sem greinir í kafla iv. hér að ofan. Þótt dómurinn taki undir það með stefnda að um óvenjulega tilhögun hafi verið að ræða verður ekki framhjá því horft að stefndi og móðir hans samþykktu þetta fyrirkomulag og geta því ekki borið því við nú að um vanrækslu á skyldum stefnanda hafi verið að ræða.

Stefndi byggir auk framangreinds á því að stefnandi hafi ekki gert grein fyrir því hvaða greiðslur hún fékk frá Vinnumálastofnun á ráðningartímanum og hvaða breytingar hafi orðið á starfshlutföllum vegna þess. Þá hafi stefnandi ekki upplýst hvaða störfum hún hafi sinnt samhliða störfum fyrir stefnda. Loks hafi stefndi ofgreitt stefnanda með greiðslum fyrir 25% starf í apríl og maí 2020 þegar hún hafi vegna kórónuveirufaraldursins ekki sinnt fullu starfi hjá stefnda.

Vegna þessa er á það bent af hálfu dómsins að stefnda bar að greiða stefnanda laun í samræmi við ráðningarsamning aðilanna hvað sem leið mögulegum störfum hennar á öðrum vettvangi, sem ekkert liggur að öðru leyti fyrir um. Stefnandi hefur gert grein fyrir því að vegna kórónuveirufaraldursins hafi hún einungis lítillega unnið hjá stefnda í apríl og maí 2020 og í staðinn þegið bætur frá Vinnumálastofnun. Samrýmist það gögnum málsins, m. a. samskiptum stefnanda og móður stefnda á greindu tímabili, sem benda til þess að stefnandi hafi unnið nokkra daga og fengið greitt fyrir þá daga en að öðru leyti þegið bætur frá Vinnumálastofnun.

Stefndi hefur að mati dómsins á engan hátt sýnt fram á að draga beri frá kröfum stefnanda meintar greiðslur úr hendi þriðja manns á umræddu tímabili og breytir engu í þeim efnum áskorun stefnda um að stefnandi leggi fram skattframtöl sín, enda gátu slíkar greiðslur engin áhrif haft á kröfur stefnanda gagnvart stefnda fyrir unna vinnu í hans þágu. Þá hefur stefndi ekki fært sönnur á að hann hafi ofgreitt stefnanda, sem samkvæmt framansögðu vann a. m. k. nokkra daga hjá stefnda þá mánuði sem stefndi telur sig hafa greitt umfram skyldu, og er því hafnað þeirri málsástæðu að hann eigi endurkröfu á hendur stefnanda.

Loks er hafnað þeirri málsástæðu stefnda að stefnandi hafi sakir tómlætis fyrirgert rétti til krafna úr hendi stefnda þar sem hún hafi ekki gert athugasemdir við útborguð laun fyrr en nokkrum mánuðum eftir að hún lét af störfum. Er í því sambandi í fyrsta lagi vísað til útprentunar af fyrrgreindum samskiptum stefnanda og móður stefnda, en af þeim verður glögglega ráðið að stefnandi hafi hreyft athugasemdum vegna launagreiðslna stefnda og talið sig eiga inni óuppgerð laun. Í öðru lagi liggur samkvæmt framansögðu fyrir að stefnandi leitaði fljótlega lögmanns eftir lok ráðningartímans hjá stefnda og sendi með hans aðkomu kröfubréf til stefnda í nóvember 2020. Verður því ekki talið að stefnandi hafi sýnt af sér slíkt tómlæti að áhrif hafi á kröfur hennar. vii. Samantekt niðurstaðna Samkvæmt öllu framangreindu ber að leggja til grundvallar tímaskráningar stefnanda við útreikning á þeim launum sem hún átti lögbundinn rétt á samkvæmt ráðningarsamningi miðað við fullt starf hjá stefnda. Þá er fallist á kröfur stefnanda um hækkun tímakaups fyrir unna vinnu miðað við kjarasamning NPA miðstöðvarinnar og hækkanir samkvæmt aðalkjarasamningi 1. apríl 2019 og 1. apríl 2020 ásamt greiðslu fyrir orlof og desemberuppbót. Loks ber að fallast á það með stefnanda að hún eigi rétt á launum til viðbótar við unnar stundir þá mánuði sem vinnustundir hennar náðu ekki því sem nam fullu starfi. Gildir það um aðra mánuði en ágúst 2020, en þá var uppsagnarfrestur vegna helmings starfshlutfalls liðinn og bar stefnanda að fá greitt miðað við 50% starfshlutfall að teknu tilliti til ólaunaðs leyfis sem hún tók greindan mánuð. Kröfum stefnanda um greiðslur vegna neysluhlés er hins vegar hafnað.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að taka beri kröfur stefnanda, sem samrýmast fyrrgreindum forsendum, til greinaað öðru leyti en því að dregið er frá heildarfjárhæð útistandandi kröfu samtals 356.956 krónur vegna neysluhlés. Samkvæmt framangreindum forsendum áttu heildarlaun stefnanda frá október 2019 til september 2020 þannig að vera 3.683.043 krónur (4.039.999- 356.956 krónur) en af þeirri fjárhæð hefur stefndi greitt 2.678.883 krónur eins og greinir í stefnu. Stendur þá eftir krafa að fjárhæð 1.004.160 krónur sem stefnandi á ógreitt úr hendi stefnda. Þá er krafa stefnanda um dráttarvexti tekin til greina en rétt þykir að miða upphaf þeirra við málshöfðun, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Eftir þessari niðurstöðu og með vísan til 130. g r. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða málskostnað sem þykir hæfilega ákvarðaður 1.2 00.000 krónurað meðtöldum virðisaukaskatti.

Gjafsóknarkostnaður stefnda greiðist úr ríkissjóði, þar með talið þóknun lögmanns hans, E-kvk-ef H-kvk-ef, sem þykir hæfilega ákveðinn 6 50.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun G-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef lögmanns, sem upphaflega fór með málið fyrir hönd stefnda, 650.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, B, greiði stefnanda A, 1.004.160 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. maí 2022 til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 1.2 00.000 krónur í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnda greiðist úr ríkissjóði, þar með talið þóknun lögmanns hans, E-kvk-ef H-kvk-ef, að fjárhæð 6 50.000 krónur, og G-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 650.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf