E-1353/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 7. janúar 2010, var höfðað 27. janúar 2009.

Stefnandi er Jón Ingvar Garðarsson ehf., Háaleitisbraut 43, Reykjavík.

Stefndi er Dvergholt 21-27 og Hörgsholt 3, húsfélag, Dvergholti 27, Hafnarfirði.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 998.243 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 712.902 krónum frá 18. júlí 2008 til 22. júlí 2008, og af 998.243 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Inná skuldina hefur verið greidd innborgun 6. ágúst 2008, 35.613 krónur, og verður tekið tillit til hennar við uppgjör kröfunnar á innborgunardegi. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndi gerir kröfu um sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Málavextir

Ágreiningur í máli þessu snýr að uppgjöri aðila vegna viðskipta þeirra um framkvæmdir á fjöleignahúsinu Dvergholti 21-27 og Hörgsholti 3 í Hafnarfirði.

Stefnandi byggir dómkröfu sína á tveimur reikningum vegna tiltekinna framkvæmda sem hann tók að sér, þ.e. málningar- og viðgerðarvinnu. Fyrri reikningur stefnanda, dags. 18. júní 2008, er vegna eftirstöðva verkkaups og sætir hann ekki tölulegum andmælum af stefnda hálfu. Hins vegar hefur stefndi skuldajafnað á móti honum gagnkröfum sínum um tafabætur að fjárhæð 712.902 krónur og greitt mismuninn, 116.446 krónur. Síðari reikningur stefnanda, dags. 25. júní 2008, er vegna kröfu stefnanda um verðbætur á verkkaup og er honum mótmælt af hálfu stefnda. Heldur stefndi því fram að hann hafi greitt stefnanda allar verðbætur sem honum tilheyra samkvæmt viðurkenndum útreikningi þar að lútandi. Stefnandi telur sér heimilt að reikna verðbætur fram að þeim tíma er hann lauk við verkið en stefndi telur að verðbætur reiknist eingöngu á grundvelli upphaflegs verktíma.

Viðskipti aðila eiga rætur að rekja til útboðs stefnda á verkframkvæmdum sem farið var í á vormánuðum 2007. Réð stefndi verkfræðistofuna Línuhönnun hf. til að annast framkvæmd útboðsins, gerð verksamninga, eftirlit með verkinu og aðra umsjón. Í lokamálsgrein í gr. 0.1.4 í útboðslýsingu er óskað eftir frávikstilboði sem miðast skyldi við verklok á árinu 2007. Stefnandi gerði tilboð í verkið í maí 2007. Eins og óskað var eftir gerði stefndi einnig frávikstilboð sem miðaðist við verklok það ár. Frávikstilboðið var lagt fram í fylgiskjali með tilboði stefnanda. Í frávikstilboðinu segir:

„Tilboðið miðast við að hefja verk í júní og vinna málningarvinnu á þessu ári. Verktími sé frá 1. júní til 1. okt.

Dagsektarákvæði verði virkt samkvæmt útboðsgögnum.“

Á grundvelli tilboðs stefnanda var gengið frá verksamningi milli aðila þann 6. júní 2007, en til samningsins töldust einnig ýmis fylgiskjöl, þar á meðal framangreind útboðslýsing, útboðsgögn og framangreint tilboð stefnanda. Í samningnum kom m.a. fram að verkkaup væri að fjárhæð 22.278.200 krónur og að verktími væri frá 4. júní 2007 til 1. október 2007, en þá skyldi verkinu vera að fullu lokið.

Í greinargerð sinni lýsir stefndi framvindu verksins. Kveður hann verkið hafa farið ágætlega af stað en svo hafi hægst verulega á framkvæmdum af hálfu stefnanda er líða tók á sumarið 2007, án þess að nokkrar skýringar væru gefnar á því. Er líða tók á september 2007 hafi verulegum hluta verksins enn verið ólokið. Á sjötta verkfundi, þann 27. september 2007, hafi stefnandi sérstaklega verið minntur á verktímann. Eftir umræður á fundinum, og í því skyni að liðka fyrir efndum af hálfu stefnanda, hafi stjórn stefnda ákveðið einhliða að framlengja verktímann til 15. október, án þess að krefjast dagsekta.

Þrátt fyrir að stefndi hefði einhliða framlengt verktímann um 15 daga hafi ekkert bólað á efndum af hálfu stefnanda. Þann 8. nóvember 2007 hafi verið haldinn sjöundi verkfundur og hafi þá komið fram að stefnandi hygðist ljúka við verkið fyrir 15. maí 2008. Enn á ný til að forðast illdeilur og liðka um fyrir efndum hafi stefndi samþykkt þá áætlun og verklok þann dag á sömu forsendum og fyrri frestun hafði verið samþykkt, þ.e. fallið hafi verið frá dagsektum. Með því hafi á engan hátt verið framlengt verðbótatímabil, svo sem stefnandi haldi fram.

Lítið hafi verið unnið við verkið af hálfu stefnanda það sem eftir var af árinu 2007 og fram á vorið 2008. Hafi því verið haldinn áttundi verkfundur þann 8. maí 2008. Þar hafi stefnandi enn verið minntur á að honum bæri að skila verkinu fullkláruðu fyrir 15. maí 2008. Jafnframt hafi komið fram á fundinum krafa stefnda um að beita dagsektum frá og með 16. maí 2008. Á fundinum hafi stefnandi upplýst að hann hygðist ljúka verkinu eigi síðar en 1. júní 2008.

Þann 14. maí 2008 hafi sá starfsmaður Línuhönnunar hf. sem annaðist verkið fyrir stefnda sent stefnanda tölvupóst. Þar hafi enn á ný verið skorað á stefnanda að ljúka við verkið og leggja fram áætlun um hvernig og hvenær því yrði lokið.

Þann 11. júní 2008 hafi stefnandi boðað til lokaúttektar og hafi hún farið fram þann 18. júní s.á. Gerð hafi verið krafa um tafabætur og hún áréttuð í tölvupósti til stefnanda þann 20. júní 2008 ásamt því að upplýst hafi verið um fjárhæð hennar og skuldajöfnuð á móti lokareikningi stefnanda. Umkvartanir stefnanda, sem m.a. lutu að því að tafir hefðu orðið á lokaúttekt, sem ekki væru á hans ábyrgð, hafi leitt til þess að enn á ný hafi stefndi kosið að leggja sig fram um sættir í málinu. Þannig hafi verið ákveðið að í stað þess að reikna tafabætur frá 16. maí til a.m.k. 11. júní, svo sem heimilt hefði verið, hafi stefndi kosið að krefjast eingöngu tafabóta til 1. júní 2008 eða í 16 daga. Þetta hafi verið gert án nokkurrar viðurkenningar á réttarstöðu af hálfu stefnda, enda hafi stefndi litið svo á að ekki yrði um frekari ágreining að ræða í málinu.

Hinn 25. júní 2006 hafi stefndi greitt 116.446 krónur inn á reikning stefnanda. Hafi þar verið um að ræða mun á lokareikningi stefnanda að fjárhæð 829.348 krónur annars vegar og umkröfðum tafabótum að fjárhæð 712.902 krónur hins vegar. Fjárhæð tafabóta sé reiknuð sem 0,2% af samningsfjárhæðinni, 22.278.200 krónum, eða kr. 44.556 pr. dag margfaldað með 16 dögum eða alls 712.902 krónur.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Málsástæður stefnanda eru þær að hann hafi innt af hendi málningar- og viðgerðarvinnu við húseignirnar Dvergholt 21-27 og Hörgsholt 1 og 3. Krafa stefnanda sé byggð á tveimur reikningum:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð.

1. 18.06.2008 10.07.2008 829.349 krónur

2. 25.06.2008 22.07.2008 428.584 krónur

Stefnandi kveðst hafa lækkað höfuðstól kröfu sinnar vegna tveggja innborgana stefnda sem hafi verið inntar af hendi 15. júlí 2008, að fjárhæð 143.243 krónur, og 6. ágúst 2008, að upphæð 35.613 krónur, en þessara innborgana hafi ekki verið getið í stefnu. Þá sé höfuðstólsfjárhæð kröfunnar lækkuð sem nemi fyrri innborguninni þar sem greiðsla þeirrar fjárhæða hafi verið innt af hendi fyrir eindaga kröfunnar. Jafnframt sé höfuðstólskrafa lækkuð um 116.446 krónur þar sem greiðsla þeirrar fjárhæðar, sem greint sé frá í stefnu, hafi jafnframt verið innt af hendi fyrir eindaga kröfunnar.

Vísað er til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 12. gr. sömu laga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísast til 36. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að krafa hans um tafabætur sé í senn réttmæt og lögvarin, auk þess sem henni sé verulega í hóf stillt. Í stað þess að ljúka verkinu á umsömdum tíma, þann 1. október 2007, hafi orðið verulegar vanefndir af hálfu stefnanda. Eins og fram hafi komið, hafi stefndi sýnt fádæma velvild og eftirgjöf með ítrekuðum framlengingum á skilatíma verksins, allt fram til 15. maí 2008. Réttur stefnda til tafabóta sé umsaminn, fyrirliggjandi og í samræmi við staðreyndir málsins. Byggi stefndi á því að honum hafi verið heimilt að halda eftir af lokauppgjöri verksins fjárhæð sem samsvaraði framangreindri tafabótakröfu stefnda og skuldajafna þeirri fjárhæð á móti lokareikningi stefnanda, svo sem gert hafi verið. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af greiðslu þessa hluta kröfu stefnanda.

Í kjölfar þess að verðbótareikningur stefnanda barst hafi stefndi fengið Línuhönnun hf. til að reikna réttmæta verðbótakröfu. Hafi verðbætur talist nema 143.243 krónum. Stefnanda hafi verið greidd sú fjárhæð hinn 15. júlí 2008 ásamt því að frekari greiðsluskyldu verðbóta hafi verið hafnað. Skömmu síðar hafi komið í ljós ákveðnar skekkjur í útreikningi Línuhönnunar hf. og hafi sviðstjóri bygginga og viðhaldssviðs Línuhönnunar hf. verið fenginn til að fara yfir útreikninginn. Hafi verðbætur verið reiknaðar þannig að allur vafi hafi verið metinn stefnanda í hag en hins vegar hafi réttilega verið á það bent að vinna sem unnin var eftir umsamin verklok, þ.e. eftir október 2007, yrði ekki verðbætt nema til þess tíma. Hinn nýi útreikningur hafi leitt til hækkunar á verðbótum upp í 178.856 krónur og hafi stefndi greitt mismun á þeirri fjárhæð og fyrri greiðslu, alls 35.613 krónur, inn á reikning stefnanda hinn 6. ágúst 2008. Engar athugasemdir hafi borist frá stefnanda í kjölfar þessa og hafi krafan verið sett í innheimtu án frekari skýringa.

Stefndi byggir jafnframt á því að verði ekki fallist á sýknuástæður stefnda að öðru leyti beri allt að einu að dæma stefnanda til greiðslu málskostnaðar stefnda, sbr. einnig 131. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Stefndi byggir á því að það stangist á við öll viðurkennd viðmið í verktakaréttinum, og sé í alla staði fráleitt, að stefnandi krefjist þess að fá verðbætur á verkkaup vegna vinnu sem unnin hafi verið eftir þann verktíma sem umsaminn var. Samningur aðila hafi gert ráð fyrir verklokum eigi síðar en 1. október 2007 og við það tímamark miðist einnig réttur stefnanda til verðbóta samkvæmt samningsgögnunum. Engu breyti um þetta þótt stefndi hafi fallist á að framlengja þann frest sem stefnandi hafði til að skila verkinu. Með því hafi stefndi í raun ekki gert annað en að falla frá kröfu um dagsektir, og önnur vanefndaúrræði eftir atvikum, í tiltekinn tíma. Það sé enda fáheyrð ósanngirni ef stefndi þurfi að þola verðbætur ofan á verkkaup fyrir sama tímabil og fallið hafi verið frá dagsektum, til gríðarlegra hagsbóta fyrir stefnanda.

Þó svo að stefndi hafi fallist á lengingu efndatíma stefnanda felist ekki í því breyting á öðrum ákvæðum verksamnings aðila. Verðbótakrafa stefnanda geti því ekki átt rétt á sér nema til þess tíma, sem upphafleg verklok voru miðuð við. Það sé fráleitt að tafir og seinagangur af hálfu stefnanda geti fært honum verðtryggð verklaun langt umfram umsamdar forsendur verksins og í raun langt fram á árið 2008. Byggi stefndi á því að skýr áskilnaður eða krafa um þetta hefði þurft að koma fram af hálfu stefnanda á þeim verkfundum þar sem fallist var á viðbótarfresti til handa stefnanda að ljúka verkinu. Hafi það verið óhjákvæmilegt, enda hefði það gerbreytt öllum forsendum stefnda sem lagðar voru til grundvallar við samþykki á framlengingu efndatíma verksins. Stefnanda hafi mátt vera ljóst að krafa um verðbætur, eins og sú sem virðist vera deilt um í málinu, hefði raskað öllum slíkum forsendum. Telji dómurinn að óvissa sé uppi um þetta ágreiningsatriði byggir stefndi á því að framangreind atriði leiði til þess að stefnandi beri halla af slíkri óvissu. Jafnframt byggir stefndi á því að stefnanda beri að sanna réttmæti verðbótakröfu sinnar, en engin slík sönnun hafi tekist. Þar sem stefndi hafi þegar greitt allar verðbætur sem stefnandi hafi átt rétt á samkvæmt samningnum beri að sýkna stefnda af þeim kröfulið stefnanda. Loks sé á það bent að stefndi hafi ekki krafist verðbóta á tafabætur sínar samkvæmt framangreindu, en fallist héraðsdómur að einhverju leyti á verðbótakröfur stefnanda sé áskilinn réttur til að hafa uppi viðbótarkröfur, í nýju máli ef þörf krefji, er nemi samsvarandi verðbótum á tafabætur.

Telji dómurinn tilefni til að fallast á kröfur stefnanda að einhverju leyti í málinu sé á það bent að vaxtakrafa stefnanda sé vanreifuð þar sem í henni sé hvorki vísað til vaxtafótar né 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Kunni þetta að varða frávísun vaxtakröfu ex officio.

Jafnframt felist í sýknukröfu stefnda krafa um aðra og lægri fjárhæð en tilgreind sé í kröfugerð stefnanda, sbr. einnig fyrri umfjöllun um ranga kröfugerð stefnanda. Komi til greina að dæma stefnda til greiðslu dráttarvaxta, þrátt fyrir framanritað, sé skyldu þar að lútandi alfarið mótmælt, enda ekki um vanefndir að ræða hjá stefnda. Í versta falli sé slíkur vafi um greiðsluskyldu stefnda að ekki beri að dæma dráttarvexti fyrr en frá dómsuppsögu í málinu. Að öðru leyti en þegar hafi verið rakið sé málatilbúnaði stefnanda mótmælt í heild sinni.

Stefndi byggir kröfur sínar á þeim lögum og reglum, skráðum og óskráðum, sem um sé getið hér að framan. Þá er byggt á meginreglum verktakaréttar og þeim venjum og viðmiðum sem tíðkast hafa á því sviði, þ.m.t. tilheyrandi ákvæðum ÍST 30. Byggt er á ákvæðum laga nr. 42/2000, 50/2000, 7/1936, 65/1993 og laga nr. 38/2001. Um réttarfar og málskostnað er byggt á ákvæðum laga nr. 91/1991, sbr. einnig lög nr. 50/1988.

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um skuld samkvæmt tveimur reikningum.

Fyrri reikningurinn, dags. 18. júní 2008, sem er að fjárhæð 829.348 krónur, er vegna málningar- og viðgerðarvinnu. Sætir þessi reikningur ekki tölulegum andmælum af hálfu stefnda. Hefur stefndi greitt inn á þennan reikning 116.446 krónur. Eftirstöðvarnar, 712.902 krónur, telur stefndi sig ekki þurfa að greiða þar sem hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda vegna tafabóta að fjárhæð 712.902 krónur sem hann hafi skuldajafnað við kröfu stefnanda.

Fyrir liggur að stefndi bauð út vinnu við málningu og viðgerðir að Dvergholti 21-27 og Hörgsholti 3. Í útboðslýsingu vegna verksins var sérstaklega bent á að verkkaupi óskaði eftir frávikstilboði sem miðaðist við að verkið yrði allt unnið á árinu 2007.

Stefnandi bauð í verkið. Til viðbótar aðaltilboði var stefnandi með frávikstilboð og hefur ekki verið sýnt fram á annað en þessu frávikstilboði stefnanda hafi verið tekið án athugasemda og liggur fyrir að á grundvelli tilboðs stefnanda var gengið frá verksamningi milli aðila þann 6. júní 2007.

Í frávikstilboði stefnanda segir að tilboðið miðist við að hefja verk 1. júní og vinna málningarvinnu á árinu 2007 og að verktíminn sé frá 1. júní til 1. okt. Þá segir: „Dagsektarákvæði verði virkt samkvæmt útboðsgögnum.“

J-kk-nf I-kk-nf G-kk-nf málarameistari bar fyrir dómi að í frávikstilboði sínu tilgreini hann að dagsektarákvæði skuli vera eins og í útboðslýsinu en þar sé tilgreind dagsetningin 1. júlí 2008. Þegar dagsektarákvæði hafi komið til umræðu kvaðst hann hafa bent á þetta.

Í dagsektarákvæði í útboðslýsingu, grein 0.4.4., segir að ljúka skuli verki á tilskildum tíma samkvæmt grein 0.1.7, framkvæmdatími. Fyrir hvern almanaksdag sem það dragist að verkinu sé að fullu lokið og lokaúttekt geti farið fram skal verktaki greiða verkkaupa 0,2% af samningsupphæð í tafabætur.

Samkvæmt grein 0.1.7 í útboðslýsingu skal verkinu vera að fullu lokið eigi síðar en 1. júlí 2008.

Þegar frávikstilboð stefnanda er virt, svo og framangreind ákvæði í útboðslýsingu, verður að fallast á með stefnanda að honum beri ekki að greiða dagsektir enda er óumdeilt að verkinu var lokið fyrir 1. júlí 2008 en við þann tíma voru verklok miðuð í útboðslýsingu.

Samkvæmt framansögðu er því fallist á með stefnanda að ógreiddar séu eftirstöðvar reiknings frá 18. júní 2008 að fjárhæð 712.902 krónur.

Í sóknargögnum er ekki að finna neinn rökstuðning fyrir kröfu stefnanda um verðbætur samkvæmt reikningi hans, dags. 25. júní 2008, að fjárhæð 428.584 krónur. Reikningurinn ber með sér að vera til kominn vegna verðbóta. Á honum er vísað til byggingarvísitölu 1. júní 2007 og til fylgiskjals. Stefnandi hefur lagt fram útreikning sinn á verðbótum sem stefndi hefur hafnað og vísar til útreiknings Línuhönnunar hf., eftirlitsaðila verksins.

Samkvæmt grein 0.4.6 í útboðslýsingu vegna verksins skyldi tilboð miðað við vísitölu byggingarkostnaðar sem tók gildi 1. júní 2007. Samningsbundnar greiðslur skyldu hækka eða lækka hlutfallslega með hækkun eða lækkun byggingarvísitölu Hagstofu Íslands.

Samkvæmt útreikningi stefnanda virðast verðbætur reiknast af tilgreindum fjárhæðum frá júní 2007 til ágúst 2008. Í greinargerð stefnda kemur fram að ágreiningur aðila lýtur að því hvort greiða skuli verðbætur á tilteknar greiðslur eftir 1. október 2007, en þann dag gerði samningur aðila ráð fyrir því að verklok yrðu.

Gegn andmælum stefnda þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að honum beri að fá verðbætur greiddar umfram það sem eftirlitsaðili verksins, Línuhönnun hf., hefur talið eðlilegt að stefndi greiddi og stefndi hefur þegar greitt, þ.e 178.856 krónur. Er verklokum var seinkað með samþykki stefnda var enginn fyrirvari gerður af hálfu stefnanda um að í því fælist framlenging á verðbótatímabili.

Þykir stefnanda ekki hafa tekist að sýna fram á réttmæti kröfu sinnar um verðbætur umfram það sem stefndi hefur þegar greitt og ber því að sýkna stefnda af þeirri kröfu hans.

Niðurstaða málsins er því sú að stefnda ber að greiða stefnanda 712.902 krónur. Fallist er á kröfu um dráttarvexti frá 18. júlí 2008 til greiðsludags.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 350.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Dvergholt 21-27 og Hörgsholt 3, húsfélag, greiði stefnanda, Jóni Ingvari Garðarssyni ehf., 712.902 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. júlí 2008 til greiðsludags og 350.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf