S-114/2018

Mál þetta, sem dómtekið var þann 31. maí sl., er höfðað af lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra með ákæru, útgefinni þann 27. júlí 2018, á hendur ákærðu, R-kvk-þgf M-kvk-þgf S-kvk-þgf, kt. 0000000000, […], Akureyri. „fyrir fjársvik, en til vara misneytingu, með því að hafa 23. mars 2017, með blekkingum fengið aldraða frænku sína Y, kt. 0000000000 til að láta sig hafa (“lána sér”) 30 milljónir, sem ákærða sagði til húsnæðiskaupa og áttu að endurgreiðast eftir 3 mánuði, þegar ákærða hafði fengið greiðslumat og lán í banka, en ákærða átti enga möguleika á því að fá svona hátt lán í banka þar sem hún er ekki í vinnu og framfleytir sér með örorkubótum. Afhending peningana fór fram að frumkvæði ákærðu með þeim hætti að brotaþoli pantaði fjárhæðina í seðlum með viku fyrirvara og þegar þeir voru tilbúnir til afhendingar 23. mars 2017 fór ákærða með brotaþola í útibú Arion banka á Akureyri þar sem brotaþoli fékk peningana afhenta hjá gjaldkera í innsigluðum búntum. Brotaþoli tók við peningunum ásamt kvittun fyrir úttekt þeirra og fór með þá út úr bankanum í plastpoka og afhenti ákærðu þá og kvittunina fyrir utan bankann og ákærða fór síðan með fjárhæðina í útibú Landsbanka Íslands á Akureyri og setti þá í bankahólf. Ákærða keypti síðan enga íbúð heldur fór að eyða peningunum í almenna neyslu með því meðal annars að kaupa sér bifreið og tölvu og neitaði að hafa fengið peningana afhenta þegar brotaþola var farið að lengja eftir þeim og fékk aðstoð við að ganga eftir endurgreiðslunni, en í stað þess að endurgreiða fór ákærða ásamt móður sinni á heimili brotaþola þar sem brotaþoli skrifaði undir “skuldayfirlýsingu”, þar sem brotaþoli staðfestir að hafa lánað ákærðu 30 milljónir af fúsum og frjálsum vilja vaxtalaust og án nokkurrar upplýsinga um gjalddaga “lánsins”, en að mestu fjallar yfirlýsingin um það hver megi ekki skipta sér af þessum “viðskiptasamningi” ákærðu og brotaþola. Brotaþoli fékk ekki afrit af þessari “skuldayfirlýsingu”, heldur tók ákærða eina eintakið í sína vörslu.

Með þessu atferli sveik ákærða út úr brotaþola nefnda fjárhæð vitandi um ómöguleika sinn að greiða fjárhæðina til baka og notaði sér andlegt og líkamlegt ástand brotaþola, hrekkleysi hennar og fákunnáttu í peningamálum til að afla sér þessara fjármuna með svikum.

Telst þetta varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en til vara við 253. gr. almennra hegningarlaga.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við þingfestingu málsins þann 10. september 2018 neitaði ákærða sök í málinu.

Af hálfu ákærðu er þess krafist að hún verði sýknuð af aðalkröfu ákæruvaldsins um fjársvik, samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga.

Þá krefst ákærða þess aðallega að varakröfu ákæruvaldsins um misneytingu, samkvæmt 253. gr. almennra hegningarlaga, verði vísað frá dómi. Til vara krefst ákærða þess að hún verði sýknuð af varakröfu ákæruvaldsins um misneytingu, samkvæmt 253. gr. almennra hegningarlaga.

Ef til sakfellingar kemur samkvæmt aðalkröfu eða varakörfu ákæruvaldsins krefst ákærða þess að hún verði dæmd til vægustu refsingar er lög leyfa og eftir atvikum að hún verði skilorðsbundin.

Þá krefst ákærða þess að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, verði greiddur úr ríkissjóði, og verjandanum tildæmd hæfileg málsvarnarlaun.

I.

Af gögnum liggur fyrir að mál þetta hefjist með bréfi J-kvk-ef Ó-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns til lögreglustjórans á Akureyri, dags. 26. júlí 2017, þar sem þess er farið á leit að tekið verði til rannsóknar auðgunarbrot ákærðu gagnvart skjólstæðingi hennar, brotaþola Y, sem fædd sé árið 0000. Kemur þar fram sú lýsing að ákærða hafi farið til Y þann 23. mars 2017 og óskað eftir því að Y veitti henni peningalán til þriggja mánaða. Ákærða hafi þá kveðist vera að kaupa íbúð, hún væri komin með greiðslumat, en fengi ekki lánið greitt út fyrr en 1. júlí 2017, og þyrfti því lán þangað til. Ákærða hafi síðan farið með Y í Arion banka á Akureyri þann sama dag þar sem Y hafi tekið út 30.000.000 króna í seðlum að beiðni ákærðu og afhent henni þá. Þegar leitað hafi verið eftir endurgreiðslu hjá ákærðu hafi hún ýmist ekki viljað kannast við að hafa fengið fjármunina eða borið við rugli hjá Y. Y hafi lítið vit á fjármálum og ákærða hafi nýtt sér að Y hafi treyst henni og með blekkingum fengið hana til að afhenda sér verulega fjármuni undir því yfirskyni að hún væri að fara að kaupa íbúð og lánið yrði endurgreitt að þremur mánuðum liðnum.

Þá liggur fyrir í málinu skýrsla lögreglu, dags. 28. júlí 2017, þar sem kemur fram að brotaþoli, Y, hafi mætt til skýrslutöku á lögreglustöðinni á Akureyri sama dag ásamt lögmanni sínum, J-kvk-þgf Ó-kvk-þgf A-kvk-þgf. Samantekið þá lýsir brotaþoli því þar að ákærða hafi komið heim til hennar 23. mars 2017 og þá beðið hana um lán til íbúðarkaupa og beðið um 30.000.000 króna, en greiða hafi átt upp lánið eftir þrjá mánuði, í byrjun júlí. Ákærða hafi þá sagt Y eiga nóg af peningum eftir bróður sinn. Þær hafi þá farið saman í Arion banka og ákærða svo fengið fjárhæðina í seðlum. Nokkur tími hafi þó liðið frá því að ákærða bað um lánið og þar til þær hafi farið í bankann og sótt þar seðlana sem starfsfólk hafði þá pakkað inn. Ákærða hafi síðan tekið við peningunum og kvittuninni. Kvaðst brotaþoli ekki hafa haft samband við ákærðu til að rukka um lánið né hún beðið aðra um það en A væri að fylgja því eftir óbeðinn. Brotaþoli kvaðst hafa sagt A frá málinu og hann boðist til að vera henni innan handar, sem hún hafi þegið. Kvaðst brotaþoli ekki vita til þess að hún hafi fengið nokkra peninga til baka frá ákærðu en að hún og móðir ákærðu væru systradætur. Brotaþoli kvaðst vilja að ákærða greiddi henni peningana til baka og er þá einnig haft eftir henni að hún kæri ákærðu fyrir fjársvik og að hafa blekkt hana, en ákærða hafi beðið um lánið í þrjá mánuði, en ekki keypt íbúð síðast þegar vitnið vissi.

Þá liggur fyrir í málinu haldlagningarskýrsla lögreglu, dags. 3. ágúst 2017, þar sem kemur fram að deginum áður hafi lögregla farið með ákærðu, er áður hafði verið handtekin þann sama dag, sbr. fyrirliggjandi handtökuskýrslu, í Arionbanka og þar lagt hald á 27.072.622 krónur, þar sem 25.000.000 króna voru í bankahólfi ákærðu, en afganginn hafi ákærða tekið af reikningi sínum í bankanum. Þá hafi í bankahólfi verið að finna kvittun fyrir 30.000.000 króna úttekt Y 23. mars 2017. Fyrir liggur að bifreið ákærðu og fartölva voru tímabundið haldlagðar 2. ágúst 2017. Þá liggur fyrir greiðsla ákærðu á 2.927.478 krónum 3. ágúst 2018 svo að ákærða hefur nú greitt Y til baka 30.000.000 króna og er ekki um það deilt í málinu.

Í lögregluskýrslu, dags. 30. nóvember 2017, er enn á ný fenginn framburður brotaþola, Y. Segir þar meðal annars samantekið að brotaþoli hafi rætt þetta mál við B og þá sagt henni að ákærða hafi ætlað að greiða peningana til baka 1. júlí 2017, en þáttur móður ákærðu í málinu væri enginn. Brotaþoli kvaðst ekki muna hver hefði útbúið handritað skjal eftir á, sem henni var þá sýnt, en að ákærða hefði tekið það skjal með sér. Né heldur gat hún útskýrt af hverju samtal hennar við ákærðu og móður hennar hefði verið tekið upp eða þær komið til hennar. Móðir ákærðu hafi síðan komið með henni á lögreglustöðina til þess að draga kæruna á hendur ákærðu til baka en sjálf hafi hún viljað losna við þetta mál sem fyrst. Kvaðst hún ekki muna að hafa verið beitt þrýstingi um að draga kæruna til baka. Vildi brotaþoli þá árétta að ákærða hafi fyrst komið til hennar 17. mars 2017 til að biðja um peninga, en þær hafi síðan farið í bankann 23. mars 2017, eða viku síðar, en ákærða hafi byrjað að tala um lán í janúar sem hún ætlaði að endurgreiða eftir þrjá mánuði.

Í lögregluskýrslu, dags. 2. ágúst 2017, bar ákærða meðal annars samantekið um það að hún neitaði sök um nokkuð saknæmt og hefði ekki ætlað að svíkja peninga af Y. Ákærða hafi verið í húsnæðisvanda og ákveðið að leita til Y með það hvort hún vildi eitthvað aðstoða sig við að kaupa íbúð þar sem ákærða leigði íbúð sem væri á sölu því hana hafi grunað að Y væri í aðstöðu til þess. Ákærða hafi þá borið sig upp við Y sem hafi þá spurt hvað íbúðin kostaði en síðan sagt eftir að ákærða hafi svarað því: „Er það ekki bara góð tala, þrjátíu milljónir.“ Ákærðu hafi þá brugðið við en þakkað Y og hún þá sagt: „Þakkaðu bara G-kk-þgf.“ Þá hafi ákærða spurt hvort Y ætlaði bara að láta hana hafa slíka peninga sem þá eins og arf eða eitthvað því að hún gæti ekkert borgað þetta til baka í bráð. Þá hafi þær rætt hvernig Y vildi hafa þetta og Y þá talað um hvort þær ættu ekki að fara í bankann og þær síðan gert það 23. mars 2017 og Y þá tekið þetta út í peningum og ákærða síðan tekið við þeim og síðar sett þá í bankahólf eftir að hafa ráðfært sig við vinkonu um hagnýt efni tengd þessu. Síðan hafi hún sett sig í samband við fasteignasala í því augnamiði að kaupa íbúðina eins og til hafi staðið. Ákærða hafi svo hringt reglulega í Y til að láta hana vita um gang mála við fasteignakaupin er síðan gengu ekki upp. Hafi Y þá aðspurð samþykkt að ákærða reyndi að kaupa aðra íbúð en markaður þá einkennst af miklum verðhækkunum og ekkert hægt að kaupa. Ákærða hafi þá stungið upp á því við Y að heimsækja […] og sent D, sem þar búi með A, skilaboð en dagsetningar ekki passað. Nokkru síðar fái ákærða skilaboð frá D um að hún hafi sótt Y í heimsókn og Y þá talað um að hún hafi lánað ákærðu fé og hafi áhyggjur af endurgreiðslunni. Ákærða hafi þá svarað og þá ekki sagt alls kostar rétt frá enda þær Y viljað hafa þetta aðeins þeirra á milli en ákærða ekki viljað þessi afskipti A og D. Síðan hafi ákærða rætt við Y og þá fyrst hafi hún byrjað að tala eins og þetta væri lán til ákærðu og best væri að gera þetta skriflegt og þá hafi komið mjög á ákærðu en Y hafi þó einnig sagt að hún vildi samt sem áður að ákærða hefði áfram peningana sem lán til íbúðarkaupa. Kvaðst ákærða aldrei hafa heyrt um lán til þriggja mánaða eða gjalddaga 1. júlí 2017. Ákærðu hafi svo borist hótanir frá A en Y alltaf verið róleg með þetta og ekkert kannast við það að vera á bak við aðgerðir A. A hafi svo haft samband við K-kvk-þf R-kvk-þf, lögmann Y, og ákærða svo rætt við hana vegna málsins. Næsta sem hún viti er að annar lögmaður sé svo kominn með málið og þetta þá þegar orðið lögreglumál. Þær mæðgur hafi þá farið til Y og hún tekið samtalið upp á símann sinn að hluta og handskrifað yfirlýsingu þeirra Y 13. júlí um málið þar sem fram komi að Y hafi af frjálsum vilja lánað ákærðu umrædda peninga. Þá kvaðst ákærða hafa sagt vinkonu sinni, E, frá málinu þegar í upphafi. Alltaf hafi verið meiningin að ganga frá málinu skriflega en lögreglan svo gripið inn í, á meðan lögfræðingar hafi enn verið í sumarfríi, og handtekið ákærðu.

Þá gáfu skýrslu fyrir lögreglu um málið þau A, 2. ágúst 2017, og F, 4. ágúst 2017, og þá liggur fyrir læknisfræðileg matsgerð J-kk-ef S-kk-ef frá 27. október 2017 varðandi brotaþola. Þá liggur einnig fyrir endurrit af hljóðrituðu samtali ákærðu og brotaþola með F, dags. 13. júlí 2017, og handrituð yfirlýsing sama dags, undirrituð sama dag, um lánsviðskipti ákærðu og brotaþola og vottuð af F og sem var skráð af ákærðu og síðan undirrituð. Þá eru ekki hér sérstaklega tilgreind önnur málsgögn sem einnig er tekið mið af í málinu.

II.

Fyrir dómi þá bar ákærða að hún væri stúdent frá MA, með búfræðigráðu frá Hólum og BSgráðu í sálfræði frá HÍ og framhaldspróf frá tónlistarskólanum á Akureyri. Málið komi til þannig að ákærða hafi átt við veruleg veikindi að stríða undanfarin ár, bæði andleg og líkamleg, en hún hafi verið á þokkalegri vegferð þegar kippt hafi verið þannig undan henni fótunum og hafist hafi erfitt ferli sem endar með því að hún hafi verið metin með fulla örorku. Hún haf verið gift og eigi 13 ára dóttur en hún hafi skilið um áramótin 20102011 og þær síðan búið í ótryggu húsnæði á leigumarkaði og það hafi m.a. reynt á dóttur hennar að flytja oft. Hún hafi rætt þessi mál öll við móður sína en fyrir um tveimur árum hafi móðir hennar bent henni á að reyna að leita til Y, frænku þeirra, um aðstoð. Ákærðu hafi í fyrstu ekki hugnast það og þótt erfitt að bera sig þannig eftir aðstoð og hvað þá um eitthvað svona stærra. En síðan hafi staða ákærðu haldið áfram að versna og hún þá hugsað með sér að hún hefði nú engu að tapa og að Y myndi þá í versta falli einfaldlega segja nei. Ákærða hafi því farið heim til Y í mars 2017 og rakið fyrir henni aðstæður sínar og þá stöðu sem hún væri í. Hafi ákærða þá enn fremur tjáð Y að hún væri í leiguhúsnæði þar sem þær mæðgurnar væru ánægðar með að búa og gætu illa hugsað sér að flytja úr en að leigusalarnir ætluðu nú að selja íbúðina og hún hefði bara trygga leigu þar út júlí. Enn fremur hafi ákærða þá tjáð Y að staðan væri sú að hún hefði ekkert bolmagn til að kaupa íbúðina og fengi ekki lán í banka fyrir útborgun en spurði svo hvort Y væri þó eitthvað tilbúin að aðstoða við þetta, en annars gæti hún bara sagt nei. Y hafi þá spurt hvað íbúðin kostaði og ákærða þá sagt að hún vissi það ekki með vissu en tjáði henni að leigusalarnir hefðu talað um að áður hafi íbúðin verið sett á sölu fyrir einhverjum árum og þá hafi ásett verð verið 25.000.000 króna en íbúðin þá ekki selst en síðan hafi íbúðin að nokkru verið gerð upp og eigendurnir svo gefið í skyn verð sem væri eitthvað í kringum 30.000.000 króna og hún tjáð Y það. Y hafi þá hugsað málið en síðan sagt við ákærðu: „Er það ekki bara fín upphæð.“ Hafi ákærða þá hváð við, en Y þá sagt: „Er það ekki bara ágæt upphæð 30 milljónir.“ Ákærða hafi þá spurt hvort hún væri þá að meina að hún ætlaði að láta sig hafa allan peninginn, fyrir öllu saman, en Y þá sagt „já“. Ákærðu hafi brugðið og sagt við Y að hún gæti aldrei borgað það allt til baka en Y þá sagt við ákærðu að hún þyrfti ekkert að hugsa um það. Ákærða hafi ekki haft væntingar um annað í upphafi en að Y myndi e.t.v. lána henni fé upp í fyrstu útborgun í íbúð. Ákærða hafi þá verið í geðshræringu þar sem Y hafi virkað svo ótrúlega einlæg og hlýleg og með það hafi ákærða farið út og heim til sín ótrúlega glöð en með óraunveruleikatilfinningu um það að loksins væri eitthvað gott að fara að gerast í hennar lífi eftir alla erfiðleikana. Aðspurð hvort Y hafi berum orðum sagt að hún ætlaði að gefa ákærðu þessa peninga þá kvað ákærða að Y væri vön að tala „undir rós“ en hún hafi orðað þetta nokkurn veginn eins og segir hér að framan. Ákærða kvaðst ekki kannast við að þær Y hafi þá rætt um þriggja mánaða lán sem greiða hafi átt í júlí. Ákærða hafi sagt Y að hún gæti ekki fengið lán og þess vegna hafi hún verið að leita til hennar. Ákærða telji þetta naumast hafa verið misskilning þar sem þær hafi átt í þó nokkrum samskiptum eftir þetta. Hafi ákærða síðan farið að velta fyrir sér framhaldinu og þá haft áhyggjur af því að hún sem örorkuþegi gæti lent í bótaskerðingu ef hún fengi allt í einu mikla peninga inn á banka. Ákærða hafi því farið til fulltrúa Tryggingastofnunar á Akureyri og þar fengið upplýsingar um að móttaka á hárri fjárhæð myndi leiða til þess að hún missti bæturnar en öðru máli gegndi ef hún eignaðist húsnæði. Hún hafi svo sagt Y frá þessu í símtali og sagt henni að það væri því ekki unnt að leggja peningana inn á ákærðu og Y þá sagt: „Tökum við þetta ekki bara út.“ Ákærða hafi þá haft samband í síma við bankann og spurt hvort unnt væri að taka út slíkar fjárhæðir í lausafé og hún þá fengið þau svör að það væri gerlegt en þyrfti þó samt nokkurra daga fyrirvara en annars væri ekkert við það að athuga. Þær Y hafi svo um það bil tveimur vikum eftir að ákærða fór fyrst til hennar farið saman í Arion banka, það er síðla í mars, og þær þá farið saman inn í bankann og Y þar tekið upphæðina út og þær svo farið saman út í bíl og ákærða þá ekið Y heim og hún svo þakkað Y innilega fyrir. Aðspurð um kvittun fyrir peningunum þá hafi hún verið í pokanum sem Y hafi afhent henni. Þær Y hafi áður rætt um að nefna þetta ekki við aðra til að vekja ekki úlfúð sem oft tengist peningum en ákærða þó haft áhyggjur af því að vera með svo mikið lausafé og hún því haft samband við gamla vinkonu, E, sem starfi hjá fjármálafyrirtæki, til þess að fá ráð með þetta og hún hafi stungið upp á því að ákærða geymdi peningana í bankahólfi og hún farið eftir þeim ráðum. Einnig hafi vinkonan ráðlagt ákærðu að ræða málið við endurskoðanda og lögfræðing, sem hún hafi gert. Endurskoðandinn hafi talað um að ganga þyrfti frá málum fyrir næstu skattskil en ekkert lægi enn á en hún ætti þó ekki 30.000.000 króna þar sem greiða yrði skatt af þessu og sama hafi lögfræðingur sagt henni. Hún hafi því farið í Landsbankann, þar sem hún hafi verið í viðskiptum, og rætt þar við starfsmann sem hún kannist við, G, og útskýrt málið fyrir henni, þ.e. að Y í […] hafi lagt henni til þetta fé en þó vanti upp á til að íbúðarkaupin gætu gengið upp og þess vegna óskaði hún nú eftir greiðslumati til þess að taka lán fyrir því sem upp á vantaði, auk þess sem ýmislegt annað þyrfti einnig að borga sem komið væri á tíma að endurnýja, t.d. bíllinn hennar sem var að hruni kominn. Niðurstaðan hafi svo orðið sú að ákærða gæti fengið allt að 10.000.000 króna að láni en ákærða ekki sagst þurfa slíka upphæð en hefði hugsað sér í kringum 6 milljónir eftir því hvað íbúðin myndi kosta. Ákærða hafi síðan farið á fasteignasöluna Gelli og þar verið útbúið fyrir hana kauptilboð í íbúðina sem hún leigði, upp á 30.000.000 króna. Síðan hafi fátt gerst þar til síðla í maí að leigusalarnir tilkynna henni að verð á fasteignum væru nú að hækka og þau þá viljað bíða frekar og ekkert orðið úr og þau síðan sagt henni að þau væru búin að selja manninum á efri hæðinni íbúðina á 34.000.000 króna. Þetta hafi verið mikið reiðarslag fyrir ákærðu því að þá lá fyrir að hún yrði að flytja eina ferðina enn og hún þá orðið mjög þunglynd en hún hafi haft leigusamning til 1. ágúst 2017 og þá engar slíkar viðlíka íbúðir að hafa. Ákærða hafi þá rætt við Y og sagt henni stöðuna og Y þá spurt hana hvort hún gæti þá ekki bara fundið einhverja aðra íbúð. Ákærða hafi þá fylgst með fasteignaauglýsingum en framboð ekkert verið af hentugum íbúðum á verði undir 40.000.000 króna og leiguíbúðir verið á uppsprengdu verði. Hjá endurskoðanda og lögfræðingi hjá sýslumanni hafi komið fram sú hugmynd að skilgreina þennan vildargerning Y sem fyrir fram greiddan arf til ákærðu þar sem það væri skattalega hagfelldara, en Y eigi enga lögerfingja. Þetta hafi ákærða svo rætt við Y, en mundi þó ekki hvenær, en Y hafi aldrei minnst á neina erfðaskrá sem hún hefði gert. Ákærða hafi sagt Y frá þessum samskiptum við endurskoðanda og lögfræðing en þær heyrðust reglulega. Ákærða hafi gjarnan sótt Y til að fara í messur og Y tjáð ákærðu að ekki þyrfti að ganga frá hlutunum fyrr en fyrir næstu skattskil og hún þá verið samkvæm sjálfri sér frá mars og fram í júní. Aðspurð um að Y hafi í mars, áður en hún afhendir peningana, rætt við konu, sem vinnur hjá henni, um að hún ætli að lána frænku sinni peninga, 30.000.000 króna sem ætti að endurgreiðast í júlí, þá kvaðst ákærða ekki kannast við slíka sögu fyrr en á þessu ári og enga skýringu kunna á þessu. Ákærða kvaðst hafa keypt bílinn í maí eftir að greiðslumat fékkst og hún talið sig örugga með það eftir að Y hafi talað um að hún ætti bara að kaupa aðra íbúð en einnig hafi hún fengið gám til að setja búslóðina í þar sem hún hafði ekki lengur heimili. Eftir að Y hafi svo rætt við A og D, konu hans, hafi Y fyrst sagt við ákærðu: „Ætli við verðum ekki bara að hafa þetta lán“, en þetta hafi verið í byrjun júlí. Þetta hafi komið ákærðu á óvart og verið reiðarslag og ákærða þá strax sagst vilja skila peningunum. Y hafi þá sagt „nei“ við ákærðu og að þess þyrfti ekkert og Y auk þess sagt að hún þyrfti enga vexti og hún engin tímamörk nefnt um endurgreiðslu lánsins. Ákærða hafi svo farið heim að hugsa málið og þá verið ráðþrota, en svo hugsað að hún gæti þó reynt að kaupa íbúð svo að þær mæðgur hefðu a.m.k. öruggt húsnæði næstu árin en óvíst væri hvenær hún þyrfti svo að borga Y til baka. Y hafi svo upplýst um að hún hefði arfleitt tvær stofnanir en ákærðu verið bent á það að Y gæti þá a.m.k. ákveðið hversu lengi þeir kröfuhafar þyrftu að bíða með að fá endurgreiðslu frá ákærðu. Þær Y hafi annars ekkert verið búnar að ákveða með þetta fyrirkomulag á endurgreiðslu en Y þá bara sagt í júlí að hún vildi ræða það við lögfræðinginn og þá nefnt K-kvk-þf R-kvk-þf sem sinn lögmann. Y hafi þá einnig sagt ákærðu að hún sæi ekki eftir þessu og vildi ekki skipta um skoðun um það að ákærða hefði áfram peningana en hún þó sagst vilja hafa þetta lán og ákærða þá treyst því. Ákærða segist hafa sagt þeim A og D, þegar þau spurðu, að hún hefði ekki tekið við peningunum frá Y, þar sem hún hafi haft ástæðu til að vantreysta þeim og fannst þeim ekkert koma þetta mál við, og ákærða því sagt þeim ósatt því að hún hafi ekki kært sig um afskipti þeirra af málinu. Hún hefði einnig spurt Y hvort þau væru að spyrja um þetta fyrir hana og Y hafi þá neitað því. Gekkst ákærða við því að hafa sagt að Y væri farin að „rugla“ en hún þó ekki verið að reyna að fela neitt enda hafi bæði E og G vitað um málið. Aðspurð um fund, dags. 13. júlí 2017, sem ákærða, móðir hennar og Y hafi svo átt saman, og lögreglu síðar verið afhent upptaka frá honum, þá sagði ákærða að tilgangur fundarins hafi verið sá, að þá hafi hún verið búin að fá nokkur hótunarskilaboð frá A og D og fundist óþægilegt að enginn hennar megin hafi verið vitni að samskiptum þeirra Y í málinu. Móðir ákærðu þekki Y manna best og samskipti þeirra hafi verið góð alla tíð en þær mæðgur einar látið sig eitthvað um Y varða eftir að hún varð einstæðingur við að bróðir hennar féll frá. Ákærða hafi því útskýrt allt málið fyrir móður sinni og beðið hana að koma með sér heim til Y, sem hún hafi gert, og þar hafi Y neitað því að vilja láta A vasast í málinu eða að vilja fá peningana til baka og sagst ekki hafa áhyggjur af þessu. Ákærðu, sem hafði áhyggjur, hafi þótt gott að heyra það. Síðan hafi þær rætt málin frekar og að Y hefði K-kvk-þf sem lögfræðing en ákærða I-kk-nf og þær myndu svo ganga frá málum. A hafi verið að hóta með Lex lögmannsstofu og ákærða hringt þangað en enginn þar kannast við að vinna að nokkru slíku máli. Ákærða hafi svo loks heyrt frá K-kvk-þgf og að A hafi hringt í hana og verið æstur og viljað ganga hart fram og hún þá sagt að hún ynni ekki þannig. K-kvk-nf hafi þó í samtali þeirra ekki útilokað að hún myndi taka að sér að ganga frá málinu fyrir Y. Á fundinum með Y hafi þær búið til skuldaviðurkenningu með yfirlýsingu er liggi fyrir í málinu en hún hafi verið búin að tjá sig um þetta á fundi áður en hennar vilji komi fram með svörum í upptökunni. Kvaðst ákærða hafa talið Y fullfæra um að fara með þessi mál sín en ella hefði ákærða ekki leitað til hennar. Y sem og bróðir Y heitinn hafi alltaf verið sérstakar persónur í háttum en ákærða aldrei sett það fyrir sig líkt og ýmsir aðrir í fjölskyldunni, en þau systkinin hafi verið yfirmáta sparsöm á vissum sviðum og ákærða aldrei efast um getu hennar til að taka ákvarðanir um peningamál sín. Ákærða hafi í raun ekkert vitað um hagi Y en móðir hennar talið Y eiga peninga og mögulega vilja aðstoða ákærðu en það hafi síðan verið Y sjálf sem hafi nefnt alla þessa fjárhæð að fyrra bragði. En síðan í júlí þegar samskiptin voru orðin þetta skrýtin hafi ákærða spurt Y hvort hún hefði þá látið sig fá allt hennar lausafé en þá hafi Y svarað nei og að hún ætti þrátt fyrir þetta um 15 milljónir í banka. Það hafi í upphafi komið flatt upp á ákærðu þegar Y hafi boðið fram alla þessa upphæð. Ákærða kvaðst hafa misst heilsu við að hafa tvisvar lent í bílslysum og orðið fyrir hálsskaða sem trufli jafnvægi og hún hafi oft höfuðverk og svima og að hún hafi þurft að ganga til sjúkraþjálfara árum saman. Þá hafi fæðing dóttur ákærðu verið mjög erfið og hún síðan greinst eftir stanslausa verki með vefjagigt. Í framhaldi hafi svo andlega hliðin hrunið og hún þá sótt til sálfræðings en síðustu tvö árin verið verst og hún illa haldin af kvíða. Samskipti ákærðu við Y hafi verið nokkuð regluleg í gegnum tíðina en með mislöngum hléum og þau systkinin Y og H hafi verið henni góð sem barni þegar hún hafi heimsótt þau. Eftir að H dó hafi ákærða svo gert sér far um það að taka Y með sér í messu en Y sé félagslynd, forvitin og hafi gaman af að hitta sveitunga sína. Hún ætíð þegið það auk þess sem hún hafi jafnan dvalið hjá henni á jóladag og ákærða þá fært Y jólagjöf, en Y og móðir hennar séu systradætur, og 2008 hafi ákærða og móðir hennar haldið 70 ára afmæli fyrir Y hjá ákærðu. Ákærðu líki ekki við A af ýmsum ástæðum þótt hún hafi aldrei verið með leiðindi við þau en kvað hann hafa reynt við sig í nokkur skipti þótt giftur sé og talað óviðurkvæmilega til hennar. A og D hafi annars keypt jörðina […] af Y og H og verið afar ýtin í þeim viðskiptum. Hafi þau verið með gylliboð og því fengið jörðina ódýrt en þá lofað þeim Y að þau mættu búa í húsinu eins lengi og þau vildu en það hafi ekki orðið. Fyrir rest hafi orðið leiðindi þegar A og D flytja inn á þau í kjallara hússins og þau síðan þrýst á það að systkinin flyttu burt fyrr en til stóð og þau A og D komið illa fram við þau, en þau séu ekkert skyld Y. Síðast hafi ákærða heyrt í K-kvk-þgf lögmanni 13. júlí 2017 og þá talið að þetta skrýtna mál væri komið í eðlilegri farveg en hún síðan verið handtekin fyrirvaralaust um tveimur vikum síðar á dvalastað sínum í byrjun ágúst 2017. Það hafi allt verið mjög þungbær lífsreynsla fyrir ákærðu. Ákærða kvaðst ekki vilja tjá sig um það hver hafi skrifað ósmekklegt bréf sem Y hafi svo fengið sent eftir þetta. Ákærða kannaðist við að hafa átt […] við rætur Hlíðarfjalls sem hún hafi keypt 2003 en svo selt 2011 við skilnað. Ákærða hafi alist upp á […] og eigi enn jarðarpart á […], alls 18 hektara sem hún hafi átt síðan 2003. Ákærða hafi átt sér draum um að geta byggt þar og sótt um slíkt hjá Akureyrarbæ tengt deiliskipulagi en hafi ekki byggingarleyfi þar. Ákærða hafi á þessum tíma ekki áttað sig á að þetta væru mikil verðmæti en hún haft hesta þar á beit. Það hafi verið samkomulag hennar og móður hennar þegar hún hafi selt ákærðu jörðina að ákærða héldi þó alltaf eftir þessum reit en móðir hennar stundi þar skógrækt og aldrei hafi hvarflað að ákærðu að selja þetta vegna loforðs við móður sína. Aldrei hafi komið fram krafa frá Y eða K-kvk-þgf, lögfræðingi hennar, um að fá peningana afhenta, en lögmaðurinn J-kk-nf, sem hafi svo komið inn í málið, hafi aldrei haft samband við ákærðu, en látið málið í þennan farveg sem aldrei hefði þurft. Ákærða kvaðst aldrei hafa logið að Y og að hún hafi aldrei ætlað að stela af henni peningum.

Meintur brotaþoli, Y, bar fyrir dómi um samskipti hennar og ákærðu. Vitnið, sem er á níræðisaldri, kvaðst aðspurð almennt líða vel en fyrir dómi var hún kankvís í svörum en þó heldur óskýr í máli. Bar hún þó skýrlega um það að afhending hennar á peningum til ákærðu hafi átt að vera lán til þess að kaupa íbúð en vitnið myndi ekki til þess að sérstök upphæð hafi þó verið nefnd í upphafi. Lánið hafi átt að vera í þrjá mánuði minnti hana og til 1. júlí það ár en vitnið var þó ekki alls kostar skýr um lánstímabilið. Ákærða hafi þá sagst vera að bíða eftir bankaláni og að þetta yrðu þrír mánuðir. Hún hafi skilið það svo að lánstíminn yrði til þriggja mánaða en þá fengi ákærða lán. Vitnið hafi síðan talað við lögfræðing en man ekki eftir því að hafa rætt málið við A. Vitnið kvað ákærðu hafa beðið um það að fá lánið í reiðufé. Bankinn hafi svo beðið um viku frest til þess að telja féð og sortera seðla og þetta hafi því verið nokkuð sérstakt en vitnið kvaðst hafa gert sér grein fyrir fjárhæðinni. Aðspurð um það hvað henni hafi þótt um það að ákærða bæði þannig um peninga þá kvaðst vitnið ekki vera ókunnug hennar háttalagi en það hafi þó verið aðrir fyrst og svo hún seinna sem hafi verið að biðja hana um peninga. Ákærða hafi beðið hana um lán en aldrei um að gefa sér peninga. Vitnið hafi búið ein frá því að bróðir hennar lést fyrir um fimm árum en ákærða beðið um lánið eftir að hann lést en þá hafi líka verið meira til. Vitnið hafi aldrei skilið það svo að ákærða hafi rætt um arf við hana svo að hún muni. Vitnið bar að þær ákærðu væru frænkur og útskýrði ættartengslin og kvað hafa verið mikinn samgang milli fjölskyldna þeirra. Vitnið kvað þau systkinin hafa selt A jörðina […] en kunningsskapur þeirra hafi verið til margra ára. Salan á jörðinni hafi verið í gegnum ráðunauta Búgarðs. Vitnið kvaðst muna að K-kvk-nf R-kvk-nf lögmaður hefði aðstoðað hana við gerð erfðaskrár eftir að H, bróðir hennar, féll frá. Vitnið kvaðst aðspurt muna eftir umboði sem hún hafi veitt J-kvk-þgf Ó-kvk-þgf A-kvk-þgf lögmanni í júlí 2017 um það að sjá um þessi mál hennar tengd láninu til ákærðu. Aðspurð þá kvaðst vitnið ekki hafa upplifað málið svo að ákærða hafi verið að reyna að blekkja hana og aldrei tekið því þannig, en ákærða hafi beðið um lán og það átt að vera til þriggja mánaða. Þá hafi vitnið ekki upplifað sig sem undir þvingunum eða að verið væri að reyna að blekkja hana. Ákærða og hennar fólk sé fólk sem almennt megi treysta og það hafi hún gert. Vitnið kvaðst ekki muna eftir því að eftir að ákærða hafi verið í skýrslutöku hjá lögreglu hafi ákærða farið til vitnisins og þær síðan komið á lögreglustöðina og þar sagst vera komnar til þess að draga kæruna til baka, en vitnið myndi ekki eftir neinni kæru. Vitnið kvaðst aðspurt muna það að hún hafi þó verið hjá ákærðu og F, móður hennar, á fundi. Vitninu hafi ekki þótt hún þvinguð þar en þetta hafi alltaf bara snúist um lán og að hún hafi einfaldlega treyst því að ákærða myndi borga til baka, en I, bróðir ákærðu, hefði einnig fylgst með fundinum. Vitnið kvaðst fá heimilisaðstoð frá heimaþjónustu sem kona að nafni B sinni oftast og hafi lengi gert og að sú kona hafi ekki getað komist hjá því að vita um þetta. Aðspurð þá kvaðst vitnið hafa lánað ákærðu þessa peninga því að þetta hafi verið stuttur lánstími og hún viljað aðstoða ákærðu að brúa bil.

Vitnið E, mannauðs og fjármálastjóri, bar vitni í síma, en vitnið kvaðst hafa kynnst ákærðu í vinnu þegar þær hafi verið unglingar og þær alltaf haldið einhverju sambandi en þó hist sjaldan síðasta áratuginn. Bar vitnið um það að ákærða hafi hringt í sig vorið 2017 og kvaðst þá vilja ræða við hana og fá ráðgjöf en málið væri leyndarmál og vitnið þá boðið ákærðu heim. Ákærða hafi þar tjáð vitninu, sem hafi fyrir verið kunnugt um húsnæðisvanda ákærðu, að hún hafi leitað til frænku sinnar um það að lána sér peninga fyrir útborgun til kaupa á íbúðinni sem hún hafi þá verið að leigja en hafi þá verið komin á sölu. Frænkan hafi þá að sögn ákærðu boðið henni að hún gæti fengið allan peninginn til þess að kaupa íbúðina sem hafi verið 30.000.000 króna en það hafi verið sett á þessa íbúð. Ákærða hafi þá talað um að frænkan hafi þá sagt: „Eru 30.000.000 ekki bara fín upphæð.“ Vitnið hafi þá spurt ákærðu um það hvort frænkan væri ekki örugglega með „fulle fem“ sökum aldurs en ákærða hafi þá sagt henni að frænkan vildi að þetta mál færi leynt því að það væru oft svo mikil leiðindi út af peningamálum. Einkum hafi þær ákærða þó rætt um skatta og áhrif þeirra á örorkubættur og um það að ákærða yrði að leita til endurskoðanda og lögfræðings til þess að ganga frá málinu, sem ákærða hafi svo gert hvað best hún viti. Nokkrum dögum síðar hafi ákærða síðan hringt og þá verið komin með peningana í seðlum og vitnið þá ráðlagt henni að fara niður í banka og setja féð í bankahólf. Vitnið kvaðst fremur hafa skilið tal ákærðu þannig að frænkan hafi ætlað að gefa ákærðu peningana en alltaf hafi legið fyrir að ákærða væri enginn borgunarmaður fyrir slíku fé en ákærða hafi talað almennt um það að frænkan væri að hjálpa sér. Vitnið kvaðst ekki kannast við að hafa rætt við ákærðu um féð sem mögulegan arf enda hefði hún ekki vit á slíku. Ákærða hafi lýst frænkunni svo að hún væri málhölt en þó alveg skýr í kollinum. Upplifun vitnisins hafi verið sú að ákærða hafi talið að hamingjan hefði loksins fallið henni í skaut. Eftir að ákærða hafi svo fengið peningana hafi ákærða sagt vitninu að hún hafi sagt við frænkuna: „Hvernig get ég þakkað þér,“ en frænkan hafi þá sagt: „Ekki þakka mér þakkaðu G-kk-þgf.“ Síðan hafi ákærða hringt í öngum sínum í júlí og þá sagt að þau vildu nú meina að þetta væri lán en ekki gjöf og þetta hefði verið henni sjokk og ákærða þá haft áhyggjur af því að geta ekki borgað til baka.

Vitnið B bar fyrir dómi að hún starfaði við heimaþjónustu hjá Akureyrarbæ og hafi í því starfi meðal annars sinnt Y á heimili hennar allt frá 2013. Vitnið telur Y sérstaka konu er væri hlý og góð en samkvæm sjálfri sér. Y hafi sagt vitninu frá samskiptum sínum við ákærðu. En það hafi verið í byrjun mars 2017 sem Y hafi sagt henni að ákærða hefði komið og beðið hana um að lána sér 30.000.000 króna í þrjá mánuði en þá myndi ákærða fá peninga hjá Landsbankanum. Vitninu hafi þótt þetta afar sérstakt og hún ekki vitað um að Y ætti slíka fjármuni. Y hafi talað um að hún treysti frænku sinni til að greiða til baka. Síðar hafi Y svo sagt vitninu hvernig þær ákærða hefðu sótt fjármunina í banka. Þegar vitnið hafi svo komið úr sumarfríi hafi Y sagt henni að ákærða hafi ekki verið búin að borga eins og til hafi staðið. Vitnið hafi þá talið rétt að láta yfirmann sinn vita um það að Y hafi talað um að hafa lánað út slíkar fjárhæðir. En almennt hafi Y farið vel með peninga. Vitnið kvaðst ekki geta merkt að Y hafi farið neitt merkjanlega aftur heilsufarslega frá því að þær kynntust fyrst, hún sé fróð og fylgist með fréttum. Vitnið kvaðst ekki vera tengd Y fjölskylduböndum, en kannast við þau A og D í […], en þá aðeins í gegnum Y, en þau hafi aðstoðað Y við og við og Y hafi talað um að A væri að aðstoða sig í þessu máli, annaðhvort í júlí eða í ágúst 2017. Y hafi átt að fá peningana til baka þá í júlí, en þegar þær hafi hist að nýju um miðjan júlí, eftir sumarleyfi vitnisins, hafi Y þó ekkert verið farin að ræða neitt um innheimtuaðgerðir vegna þessa. Y væri þessleg að vilja almennt fólki og ættingjum sínum vel. Y stami og það sé alltaf svipað. Vitnið kvaðst ekki þekkja til ákærðu og engin kynni hafa haft af henni fyrir og Y hafi aldrei minnst á ákærðu nema þá varðandi það að hún hafi komið að biðja um peningana. Vitninu hafi þótt Y fremur eins og ánægð með það að geta aðstoðað ákærðu með lánið en hún að sama skapi virst sannfærð um það að hún fengi peningana til baka eftir þrjá mánuði þegar ákærða fengi bankalán. Helst hafi þeir A, J og I aðstoðað Y í gegnum tíðina að sögn vitnisins.

Vitnið A bar fyrir dómi að hann hafi á sínum tíma keypt jörðina […] af Y og H, bróður hennar. Faðir vitnisins hafi á fyrri tíð verið með hesta hjá þeim systkinum á jörðinni og vitnið þá oft komið með honum til þeirra og verið þar umtalsvert. Árið 2010 hafi H óskað eftir því að vitnið sæi um bústofninn á jörðinni en mikilla endurbóta hafi þá verið þörf tengt því. Síðan hafi systkinin svo viljað selja vitninu […] árið 2011 og hafi B-kk-nf framkvæmt sölumatið. Samkvæmt samkomulagi hafi vitnið og kona hans síðan fyrst búið í húsinu á jörðinni ásamt með Y og H í eitt ár til viðbótar uns þau systkin hafi svo keypt íbúðina að Lindarsíðu og þau síðan flutt þangað. Vitnið hafi vitað af því að ákærða væri stundum að aka Y hingað og þangað og eitt sinn hafi ákærða spurt hvort hún mætti koma með Y í […]. Síðan hafi vitnið sótt Y þangað í kaffi og þá hafi Y byrjað að tala um það að ákærða væri ekki búin að borga en þetta hafi verið undir lok júní. Þau hafi þá ekki gert mikið úr þessu í fyrstu enda ekki áttað sig fyllilega á því hvað Y ætti við. En D, kona vitnisins, hafi síðan sent ákærðu smsskilaboð og þá meðal annars látið ákærðu vita um það að gamla konan væri eitthvað hugsi vegna peninga sem hún segði ákærðu skulda sér. Til baka hafi þá komið skilaboð frá ákærðu eins og hún kannaðist ekki við þetta, en síðan komið annað sms síðar um kvöldið þar sem fram hafi komið að gamla konan væri ekkert stressuð yfir þessu með peningana. Hafi þeim vitninu þótt þessar missagnir ákærðu undarlegar og að eitthvað passaði hér ekki. Þau hafi því farið til Y daginn eftir og spurt hana hvað þetta væru miklir peningar. Y hafi þá svarað því til fyrst að þetta væru 30.000 krónur en síðan leiðrétt það í 30.000.000 króna. Þá hafi þau spurt Y frekar um þetta og Y þá sagt að hún hafi tekið þetta út í peningum sem settir hafi verið í poka fyrir hana. Þau hafi þá spurt hvort Y væri með kvittun fyrir þessu en hún þá sagt að ákærða hafi tekið hana og ætlað að hafa hana. Þá hafi þau vitnið farið að gruna að eitthvað væri að og spurt Y hvort hún vildi að þau könnuðu málið frekar og hún þá jánkað því og sagst treysta vitninu. Í framhaldi hafi vitnið svo afráðið að ræða við lögmann Y, K-kvk-þf R-kvk-þf, sem hafi þá verið flutt suður og vitnið því hringt í hana. Í símasamtali við vitnið hafi K-kvk-nf sagst ætla að skoða málið en að hún væri á leið í frí. Síðan hafi liðið einhverjir dagar og þá hafi vitnið heyrt aftur frá K-kvk-þgf sem hafi þá ráðlagt þeim að benda Y á lögmann á Akureyri og þá hafi vitnið haft samband við J-kvk-þf Ó-kvk-þf A-kvk-þf lögmann. Júlí hafi síðan tekið málið að sér og eftir samtöl ákveðið að beina málinu til lögreglu. Vitnið kvaðst þekkja I, bróður ákærðu, og hafa þekkt fjölskyldu ákærðu frá unga aldri, en vitnið kvaðst nú ekkert vilja segja neitt um ákærðu en hann aðeins verið að aðstoða Y í málinu. Vitnið staðfesti framburð sinn þess efnis fyrir lögreglu að H, bróðir Y, hafi almennt séð um fjármál þeirra systkina á meðan hann lifði og að Y væri alls ekki vön því að sýsla með slíkt fé. Vitnið kannaðist við símaskilaboð sín frá 11. júlí 2017 til ákærðu þess efnis að lögfræðingur væri kominn í málið. Þá einnig að hafa sent K-kvk-þgf lögmanni tölvupóst 21. júlí 2017 þar sem þau hafi viljað harðari aðgerðir af hálfu lögmannsins. Umboð vitnisins hafi ótvírætt verið frá Y og hún verið með í ráðum, en J-kvk-nf Ó-kvk-nf lögmaður hafi svo fengið skriflegt umboð Y, dags. 26. júlí 2017, til að fara með málið. Vitnið kvaðst óska þess að hann hefði ekki þurft að koma að málinu en telji sig þó hafa gert hið rétta. Vitnið kvaðst kannast við það að ákærða hafi ekið Y umtalsvert um tíma, t.d. í messur, en kvaðst hafa fengið upplýsingar um það að ákærða hefði þá jafnan látið Y greiða kostnað. Vitnið kvaðst ekki hafa vitað að Y ætti svo mikið fé sem raun væri en þó vitað að þau systkin hafi litlu eytt og allt til sparað en komið á óvart hversu mikil fjárhæð þetta hafi verið. Vitnið segir Y hafa sagt sér að hún hafi lánað peningana í þeirri trú að ákærðu hafi vantað fé tímabundið til kaupa á íbúð en ákærða hafi sagst vera að fara í greiðslumat og eiga von á peningaláni. Vitnið telji að Y hafi gert þetta af gæsku sinni. Y hafi einnig sagt sér að ákærða hafi minnst á að hún gæti vel látið ákærðu í té peninga þar sem hún væri búin að fá arf eftir H heitinn, bróður sinn. Vitnið kvaðst ekki þekkja til þess hjá Y að láta fjármuni svo auðveldlega af hendi og að hún hefði aldrei minnst á þetta svona nema af því að hún hafi talið þetta vera tímabundið lán til ákærðu. En það hafi ætíð verið H, bróðir hennar, sem hafi séð um öll þeirra fjármál og Y því vísast ekki verið vel inni í slíkum málum almennt.

Vitnið D bar fyrir dómi að ákærða hefði komið til hennar í vinnuna og þá spurt hvort hún mætti koma með Y í heimsókn í sveitina. Ákærða hafi síðan ekki komist þann dag sem þær hafi sammælst um og nokkuð leið og beið og að endingu hafi vitnið ákveðið að sækja Y sjálf. Í kaffi þar heima hjá vitninu hafi Y svo farið að segja þeim í óspurðum fréttum að ákærða hefði fengið peninga að láni hjá henni og að það væri komið fram yfir gjalddaga og hún væri hugsi yfir því að ákærða væri ekki búin að greiða sér lánið til baka. Þau hafi þá ekki mikið gert með þetta og hún þá síðan farið heim með Y en þá jafnframt ákveðið að senda ákærðu smsskilaboð um að hún hefði sótt Y en gat þess þar einnig að Y hefði verið hugsi yfir því að ákærða væri ekki búin að greiða til baka lán sem hún hefði fengið hjá henni að sögn og látið þau vita um það. Svar hafi borist frá ákærðu sem hafi þá þakkað þeim fyrir að ná í Y í heimsókn en hún þá einnig sagt nokkuð loðið að hún hafi fengið lán hjá Y en síðan sent henni önnur skilaboð sama dag sem þau hafi skilið svo að hún hafi ekki fengið peninga frá Y. Þetta hafi þeim þótt einkennilegt og því ákveðið að ræða betur við Y. Þegar þau fara til Y daginn eftir spyrja þau Y frekar um þetta og hafi hún þá sagt að ákærða hafi fengið peninga að láni því að hún ætlaði að kaupa sér íbúð og þetta hafi verið 30.000 krónur, en hún síðan leiðrétt fjárhæðina í 30.000.000 króna. Þá hafi þeim brugðið nokkuð við og spurt Y hvort hún hefði ekki einhverja pappíra fyrir þessu en hún þá svarað því neitandi. En þá hafi hún lýst því aðspurð að þetta hafi farið þannig fram að þær hefðu farið í bankann og ákærða fengið peningana í poka og líka fengið kvittunina. Þau hafi þá spurt Y hvort hún hefði ekki gert sér grein fyrir að hún þyrfti einhvers konar kvittun eða pappíra fyrir slíku láni til ákærðu en hún þá tjáð þeim að hún væri ekki alveg með það á hreinu. Þau hafi þá boðið Y aðstoð og hún þá þegið það og sagst treysta þeim og úr því hafi þau blandast inn í málið. Vitnið kvaðst hafa þekkt Y síðan 2009 en þau hjónin, hún og A, hafi keypt jörð þeirra systkina árið 2011. Vitnið ætlar að H hafi séð um öll fjármál þeirra systkina á meðan hans naut enn við. Þau hjónin hafi aðstoðað Y nokkuð eftir að þau hafi keypt af þeim H og leyft henni að fylgjast með þróun mála í […] þaðan sem hún sé frá. Vitnið kvaðst vita til þess að eftir að H lést hafi ákærða verið eitthvað með Y og þá verið að keyra hana. Vitnið kvaðst aðspurt kannast við tölvupóst til K-kvk-ef R-kvk-ef lögmanns, dags. 21. júlí 2017, þar sem þau hjón, hún og A, lýstu sig ekki sátt við gang mála eða í hvaða farveg málið væri að fara en K-kvk-nf hafi fyrst viljað reyna að ljúka málinu sem skuldamáli. Síðan hafi K-kvk-nf sagt að betra væri að Y hefði lögmann á Akureyri sem svo hafi orðið raunin eftir að þau hafi leitað til J-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns. Þau A hafi einnig rætt málið við ýmsa fjölskyldumeðlimi ákærðu, það er við I, bróður hennar, K, systur hennar, og við J, frænda hennar, áður en farið hafi verið með Y til lögfræðings. Þá hafi verið rætt við móður ákærðu sem hafi sagt að þótt Y myndi missa þessar 30.000.000 króna þá ætti hún samt nóg. Vitnið minnir að það hafi verið lögmaðurinn J-kvk-nf Ó-kvk-nf sem hafi svo talið rétt að kæra málið til lögreglu. Vitnið kvaðst helst þekkja ákærðu úr kórstarfi og þá ekki kynnst neinu neikvæðu tengt henni.

Vitnið J-kk-nf S-kk-nf öldrunarlæknir staðfesti í símaskýrslu fyrir dómi matsgerð sína í málinu, dags. 27. október 2017. Þar kemst vitnið að þeirri niðurstöðu, eftir rannsókn, að meintur brotaþoli, Y, sem þá var 79 ára, væri farin að tapa minni, en hún væri þó ótvírætt ekki heilabiluð. Þá væru teikn um skerta skipulagningu athafna og sveigjanleiki til hugsana væri lítill og hugsanlega verið svo alla tíð. Y virðist hafa þokkalegt yfirlit um einföld fjármál og myndi ekki teljast ófær um það að sjá um fjármál sín frá degi til dags en hana skorti þó heildaryfirsýn. Hún hafi verið nánast allt sitt líf í skjóli annarra og hafi ekki góðar forsendur til þess að taka stærri ákvarðanir í fjármálum. Þá áréttaði vitnið fyrir dómi að matsgerðin væri tæmandi. Aðspurður um stamið þá taldi vitnið það ekki hafa hér sérstaka þýðingu. Að Y hafi fengið endurnýjuð ökuréttindi árið 2017 tengist einkum hreyfigetu og sjón sem sé ótengt efni. Skert skammtímaminni sé fyrir hendi hjá Y, en vitnið kvaðst þó ekki hafa séð Y fyrir þessa skoðun, en að oft sé viss dagamunur á slíku, en þó sé minnið þá ætíð eitthvað skert að jafnaði. Vitnið telur að Y hafi verið einföld að upplagi og aldrei þurft að taka stórar ákvarðanir og hún sé því almennt séð ekki vel fær um það að taka slíka ákvörðun. Stam líkt og hjá Y sé ekki ellitengt. Greind Y sé vísast fremur lág en engar forsendur séu þó til þess að telja hana greindarskerta. Mestu skipti hér að Y hafi lifað einföldu og vernduðu lífi og sú ákvörðun sem hún hafi þarna staðið frammi fyrir hafi verið henni framandleg og hún þá ekki áttað sig vel á afleiðingum af slíku, en Y virðist þó ekki alveg óáttuð með verð á hlutum. Y væri greinilega afar góðviljuð og enga merkjanlega tortryggni að sjá hjá henni í garð nokkurs manns.

Vitnið K-kvk-nf R-kvk-nf lögmaður gaf skýrslu í síma og bar fyrir dómi að A hafi haft samband við hana sumarið 2017 þar sem hún hafi nokkrum árum áður aðstoðað Y með lögmannsverk. A hafi þá sagt vitninu að hann teldi að ákærða hefði svikið fé út úr Y og þau síðan rætt málið. Síðan hafi niðurstaðan orðið sú að Y ætti fremur að leita til lögmanns á Akureyri sem þau gætu þá hitt, sem þau hafi svo gert, en hún sjálf hafi þá verið flutt til Reykjavíkur. Ákærða hafi svo hringt í vitnið eftir að hafa frétt frá A að hann hefði hringt í vitnið og þá tjáð henni að hún hafi fengið þessa peninga að láni frá Y, að hún teldi, án þess þó að fara nánar út í það. Kvaðst vitnið ekki muna til þess að ákærða hafi þá minnst á arf eða gjöf. Þá hafi vitnið haft samband við Y og þá fundið á henni að hún væri óviss um það hvað hún vildi gera en síðan hafi þau A leitað til lögmanns á Akureyri sem hafi síðan farið með málið lengra að því er vitninu skildist. Almennt telur vitnið eftir samskipti við Y að hún hafi verið fær um að taka fjárhagslegar ákvarðanir. Vitnið kvaðst kannast við erfðaskrá Y, dags. 20. maí 2015, sem hún hafi þá verið fær um að gera að mati vitnisins, þótt tjáskipti hefðu ekki alltaf verið auðveld, en Y virst ágætlega áttuð. Vitnið kvaðst aðspurð sjálf ekki hafa viljað gera meira með mál þetta nema þá að fengnu skýru umboði frá Y og því hafi hún hringt í hana og Y þá virst vera óviss og viljað bíða með þetta en A einkum viljað ganga ákveðnar í málið. Y hafi í þessu samtali við vitnið virst vera þokkalega vel áttuð að því að er vitnið taldi.

Vitnið F, móðir ákærðu, bar aðspurð fyrir dómi um það að hún hefði sagt ákærðu, dóttur sinni, að hún vissi til þess að frænka þeirra, Y, ætti næga peninga. Vitnið hefði því sagt ákærðu að það væri allt í lagi ef hún myndi biðja Y um aðstoð með peninga. Aðspurt kvaðst vitnið ekki geta sagt hvort hún hefði þá haft í huga lán eða gjöf og hún ekki skipt sér af því. Ákærða hafi síðan vísast sagt sér það um miðjan júlí 2017 að hún hefði fengið peninga hjá Y. Ákærða hafi þá verið með það í huga að gera tilboð í íbúð sem síðan hafi verið seld öðrum. Fyrst hafi Y ætlað sér að gefa ákærðu peningana en eftir að hún hafi farið í […] hafi þetta svo breyst í lán og vitnið talið alveg ljóst hvað þar hafi gerst. Vitnið kannaðist við fund sinn með þeim ákærðu og Y en þar hafi Y ekki verið þvinguð til neins en tjáð sig um það hvað hún hafi meint. Ákærða og Y hafi talað þannig að ekki væri unnt að skilja öðruvísi en svo að Y hafi í fyrstu ætlað að gefa ákærðu peningana en síðan snúist hugur. Y hafi ráðið ferðinni með hvernig hún hafi gert þetta. Aðspurð um það að vitnið hafi sótt Y heim og farið með henni á lögreglustöð eftir að ákærða var handtekin eftir kæru frá lögmanni Y þá sagði vitnið að hún hefði þá spurt Y hvort hún vildi ekki draga kæruna til baka og hún þá jánkað því. Þetta hafi verið á laugardegi og ekkert verið gert með það mál. Vitnið telur að ekkert hafi verið að Y andlega og að hún hafi alltaf getað tekið sínar ákvarðanir sjálf. Y hafi þó lengstum litlu fengið að ráða fyrir móður sinni og bróður sínum en þegar bróðir hennar hafi fallið frá hafi Y sagt að nú mætti hún sjálf fá að ráða. Y hafi alltaf alveg haft vit á hlutunum og haft skýra hugsun þótt hún væri látin lúffa fyrir heimafólkinu, en hún væri vel greind og skýr í kollinum. Vitnið sagði sig og Y vera systradætur og því sem næst jafnaldrar og þær alltaf þekkst en stutt hafi verið á milli bæja. Y hafi alltaf stamað en eftir að H hafi fallið frá hafi Y loks ráðið því hvernig hún hefði hlutina. Y hafi gengið vel í barnaskóla og vitnið aldrei orðið vart við neina skerðingu hjá Y í seinni tíð. Y hafi um tíma verið vinnukona einn vetur hjá eldri hjónum á Þelamörk og verið mjög ánægð þar. Þann 13. júlí 2017 hafi vitnið og ákærða hitt Y heima hjá Y og hún þá ekki verið í uppnámi eða reið, en vitnið kvaðst aldrei hafa séð Y reiða, en Y hafi þá ekki talað um það að vilja fá peningana strax til baka. Aðspurð um handskrifaða yfirlýsingu í málinu, sem vitnið vottar, þá hafi þær Y og ákærða verið búnar að rita skjalið þegar hún hafi komið og þær staðfest þetta sem sinn vilja í málinu. Y hafi þá engum þrýstingi verið beitt til að skrifa undir þetta plagg hvað best hún viti. Vitnið telur að stam Y hafi versnað með aldrinum en að hún sé klár í kollinum og vitnið finni engan merkjanlegan mun á henni með árunum. Engu hafi verið eytt í […] og vitnið því talið víst að Y hlyti að eiga peninga. Y hafi alveg haft peningavit og því verið óhætt að spyrja hana um slíkt en hún hafi jafnan verið góð við börn vitnisins. Vitnið hafi fyrst heyrt talað um gjöf en þetta breyst í lán eftir að farið var í […]. Vitnið mundi þó ekki nákvæmlega hvenær hún hafi heyrt Y tala um gjöf en kvaðst þó muna slíkt, en það hafi verið heima hjá vitninu að ákærða hafi spurt Y um það hvort hún ætlaði virkilega að gefa henni þetta og hún þá bara sagt já, en síðar hafi Y skipt um skoðun og þá farið að tala um lán.

III.

Ákærðu er í máli þessu aðallega gefið að sök að hafa framið fjársvik, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga, en til vara misneytingu, sbr. 253. gr. sömu laga, sbr. hér einkum framangreinda verknaðarlýsingu í ákæru á meintu broti ákærðu í málinu.

Ákærða neitar sök og telur að meintur brotaþoli hafi í fyrstu ætlað að gefa sér þá fjármuni sem hún hafi látið henni í té. En þegar meintur brotaþoli hafi gert það ljóst að um lán væri að ræða þá hafi enn verið ófrágengið hvernig ganga ætti frá endurgreiðslu þess og ákærða verið handtekin og fjármunirnir haldlagðir áður en til greiðslu hafi komið. Þá liggi fyrir að ákærða hafi staðið meintum brotaþola skil á allri fjárhæðinni.

Hvað varðar sönnun atvika þá liggur fyrir að sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik, sem telja megi henni í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, en dómari meti síðan hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varði sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærðu hafi, vitnisburður og önnur sýnileg gögn.

Þegar litið er til málsgagna, þar á meðal til skýrslna er teknar voru fyrir lögreglu af ákærðu, meintum brotaþola og vitnum, og til framangreindra vitnisburða þeirra hér fyrir dómi, þá liggur fyrir að þau greinir nokkuð á um hvað þeim ákærðu og meintum brotaþola fór raunverulega í milli þegar brotaþoli afréð að afhenda ákærðu verulega peningafjárhæð, 30.000.000 króna, í reiðufé, eða hver hafi þá verið ásetningur ákærðu.

Meintur brotaþoli staðhæfir, sem að framan greinir, að í hennar huga hafi hér alltaf verið um að ræða lán hennar til ákærðu, í því augnamiði að aðstoða hana við íbúðarkaup. Þá enn fremur að meintur brotaþoli hafi síðan vænst endurgreiðslu lánsins frá ákærðu að um þremur mánuðum liðnum, það er í byrjun júlí 2017, en þá hafi hún reiknað með því að ákærða fengi annað lán til að borga henni til baka. Hún hafi viljað að ákærða fengi lánið án vaxta, kostnaðar eða formlegheita og treyst henni fyrir þessu.

Er rétt að geta þess að framburður meints brotaþola, sem er á níræðisaldri, var allóskýr og brotakenndur, einkum um tímasetningar, en þó ljóst að hún taldi þetta lán.

Af hálfu ákærðu er hins vegar einkum vísað til þess að hún hafi í fyrstu ekki vænst þeirra viðbragða meints brotaþola að bjóða þannig fram 30.000.000 króna þegar ákærða hafi upplýst hana um áætlað kaupverð þeirrar íbúðar sem hún hafði í hyggju að kaupa. Hafi samskipti þeirra meints brotaþola í hennar huga síðan þróast á þann veg frá miðjum mars 2017 að ákærða hafi þá talið að brotaþoli hefði í hyggju að gefa sér þessa fjármuni, þá sem e.k. gjöf eða arf, þar sem ljóst væri að ákærða gæti seint eða ekki greitt þetta til baka. Síðar hafi ákærðu þó orðið ljóst í byrjun júlí 2017, eftir að fleiri blönduðust inn í málið, að meintur brotaþoli teldi þetta vera lán til ákærðu, en þó hafi þá verið með öllu óljóst um eiginlegan gjalddaga. Síðan hafi ákærða verið handtekin í byrjun ágúst 2017 og fjármunirnir síðan haldlagðir og svo afhentir meintum brotaþola áður en ákærða hafi haft ráðrúm til þess að ganga frá endurgreiðslu lánsins í samráði við meintan brotaþola, en ákærða svo greiðlega staðið skil á því öllu.

Í frásögn ákærðu, sem er almennt í samræmi fyrir dómi og í gögnum lögreglu, ber mjög á því að hún hafi verið í erfiðri stöðu og haft litlu að tapa. Þrátt fyrir að henni hafi verið fullljóst að framvindan hafi verið reyfarakennd þá hafi hún engu að síður einlæglega trúað því í fyrstu að hún hefði loksins dottið í lukkupottinn fyrir velvild frænku sinnar, en síðan hafi hún orðið mjög ráðvillt þegar frænkan hafi farið að ýja að því að hér væri um að ræða lán en ekki fullkominn vildargerning, sem hún hafði talið.

Við mat á sönnunarstöðu þá verður því að mati dómsins að leggja hér einnig til grundvallar framburð annarra vitna sem og fyrirliggjandi gögn. Þannig liggur fyrir að framburður vitnisins E styður við þá frásögn ákærðu að hún hafi upplifað þetta framlag meints brotaþola sem e.k. gjöf eða framlag sem ekki þyrfti að endurgreiða auk þess sem framburður vitnisins F, móður ákærðu, styður við þá frásögn ákærðu að fyrst hafi mátt ætla að um hafi verið að ræða e.k. styrk fremur en lán. Vitnin A og D styðja hins vegar við þá frásögn meints brotaþola, frá því undir lok júní 2017, að hún hafi frá upphafi litið á framlagið sem lán og verið hugsi yfir að fá ekki endurgreiðslu. Enn fremur bar vitnið B um það að þegar í mars 2017 hafi meintur brotaþoli tjáð henni að ákærða hefði beðið hana um umrætt lán til þriggja mánaða. Að endingu ber þá að geta framangreindrar matsgerðar J-kk-ef S-kk-ef öldrunarlæknis, sem getur um stam og almennan óskýrleika í framsögn meints brotaþola, hrekkleysi og í raun fremur skerta getu hennar til þess að höndla vel aðstæður eins og hér um ræðir. En önnur vitni benda þó á það að meintur brotaþoli sé glögg þrátt fyrir óskýrleika í framsögn og sérstæðan persónuleika, er einkennist af góðvild, glettni og trausti á fólki.

Að öllu framangreindu virtu telur dómurinn að leggja verði hér til grundvallar að ekki sé unnt að staðhæfa að það hafi verið skýrt í upphafi á milli aðila með hvaða skilmálum meintur brotaþoli lét ákærðu í té umrætt fé, 30.000.000 króna, nema þá að meintur brotaþoli taldi það vera einhvers konar lán. Verður að telja að það hafi þó á alla venjulega mælikvarða á heildina litið í senn verið bæði afar órökrétt og ósiðlegt af ákærðu að tryggja þá ekki að gengið væri frá þessum gerningi með venjulegri hætti en hér varð raunin og gefur fremur til kynna að hún hafi ekki verið alls kostar í góðri trú. Enn fremur liggur hér fyrir að eftir að ljóst er orðið í júlí 2017 að um lán hafi verið að ræða af hálfu meints brotaþola þá dregur ákærða lappirnar við það að ganga frá málinu á þann eina hátt sem raunhæft var að gera og lögregla grípur síðan til skjótra aðgerða með því að handtaka ákærðu þann 2. ágúst 2017 og haldleggja fjármunina í bankahólfi ákærðu, en ákærða gengur þá síðan skjótt frá því að greiða það fé sem þá út af stóð.

Að mati dómsins er þó með hliðsjón af framansögðu ekki unnt að staðhæfa það með óyggjandi hætti að jafna megi framangreindri háttsemi ákærðu til fjársvika, það er til þess að hún hafi komið meintum brotaþola til þess að hafast eitthvað að með því á ólögmætan hátt að vekja, styrkja eða hagnýta sér ranga eða óljósa hugmynd hennar um einhver atvik, og þannig haft fé af henni, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga.

Hins vegar verður að mati dómsins að fallast á það að framangreind háttsemi ákærðu falli þó undir skilgreiningu á brotinu misneytingu, sbr. 253. gr. almennra hegningarlaga, það er að ákærða hafi með framangreindri háttsemi sinni, eins og lýst er í hluta ákærunnar, með háttsemi sinni notfært sér einfeldni og fákunnáttu aldraðrar frænku sinnar, sem treysti henni, til þess að áskilja sér verulega hagsmuni, þannig að bersýnilegur munur hafi verið á þeim hagsmunum og endurgjaldi sem fyrir þá skyldu koma, eða að hagsmunir þessir skyldu veittir án endurgjalds. En ljóst verður að telja, sem að framan greinir, að háttalag ákærðu í málinu bendi einnig til þess að hún hafi ekki alls kostar verið í góðri trú og haft skýran ásetning til að misnota þessa aðstöðu.

Með hliðsjón af öllu framangreindu verður því að mati dómsins að leggja hér til grundvallar, og telja sannað svo að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að heimfæra beri framangreinda háttsemi ákærðu í málinu undir framangreint ákvæði 253. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og telst framangreind sönnuð háttsemi ákærðu gagnvart brotaþola, sem er hér rétt lýst að hluta til í ákæru, að því marki sem máli skiptir, og telst vera rétt heimfærð til refsiákvæða, sannanlega fela í sér misneytingu. Verður þá að sama skapi ekki fallist á það með ákærðu að hún hafi ekki haft tækifæri til þess að verjast ákæru hvað það brot hennar varðar eða að vísa beri þeim þætti ákæru frá dómi.

Samkvæmt fyrirliggjandi sakavottorði ákærðu, dags. 26. júlí 2018, þá hefur ákærða, sem fædd er 3. mars 1976, ekki áður framið brot eða henni verið gerð refsing. Telst refsing ákærðu, innan marka viðkomandi refsiheimildar, að öllu framangreindu virtu og með hliðsjón af 2., 5. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, hér vera hæfilega ákveðin sem fjögurra mánaða fangelsi, en fresta skal þó fullnustu refsingar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Geta ber þá þess að upphaflega fór fram aðalmeðferð í málinu þann 23. janúar 2019, en vegna forfalla dómara þurfti að endurflytja mál þetta að fullu þann 31. maí sl. Þykir því vera rétt að ákærðu verði einungis gert að greiða því sem nemur helmingi af tildæmdum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns, I-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, bæði á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem ákvarðast með hliðsjón af tímaskýrslum lögmannsins alls 2.397.850 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, en að öðru leyti þá skuli sakarkostnaður í málinu falla á ríkissjóð, sbr. 235. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. En geta ber þess að dómarinn tók fyrst við meðferð máls þessa þann 21. febrúar 2019.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, R-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf, sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal þó fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærða greiði 1.198.925 krónur í sakarkostnað, eða sem svarar til helmings af hér tildæmdum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda hennar, I-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, sem alls ákvarðast 2.397.850 krónur, en að öðru leyti skal tilfallandi sakarkostnaður vegna málsins greiðast úr ríkissjóði.