E-3073/2017

I

Mál þetta, sem dómtekið var 9. apríl sl., höfðaði A, [...],[...], gegn Sjúkratryggingum Íslands, [...], [...], með stefnu birtri 26. september 2017.

Stefnandi krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála frá 11. júlí 2016, í máli nr. 318/2015, um að staðfesta ákvörðun stefnda, frá 28. september 2015, um synjun á greiðslu bóta úr slysatryggingu almannatrygginga vegna slyss stefnanda við heimilisstörf 4. janúar 2014. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu alls málskostnaðar auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu alls málskostnaðar.

Dómari tók við meðferð málsins 31. janúar 2018 en hafði fram að þeim tíma ekki haft afskipti af meðferð þess.

II

Málavextir og yfirlit ágreiningsefna

Stefnandi varð fyrir slysi á heimili sínu að [...] í [...] 4. janúar 2014 er hann féll á eldhúsgólfið og höfuðkúpubrotnaði. Samkvæmt örorkumati [...], sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum, dagsettu 6. maí 2016, hlaut stefnandi 30% varanlega örorku vegna slyssins. Voru afleiðingar þess heilkenni eftir höfuðáverka með einbeitingar- og minniserfiðleikum, skert andlegt og líkamlegt úthald, hvatvísi, skert áfengisþol og nánast upphafin heyrn á vinstra eyra, sem verður að mestu rakin til slyssins, og viðvarandi sónn í eyranu. Þá kemur fram í matinu að sneiðamyndataka hafi sýnt dreifða innanskúmsblæðingu yfir báðum heilahvelum, litla maráverka á gagnaugasvæði og útbreidd höfuðkúpubrot. Ágreiningur aðila í máli þessu varðar það hvort slysið verði rakið til heimilisstarfa í skilningi 30. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar og 1. töluliðar 4. gr. reglugerðar nr. 670/2012 um slysatryggingu við heimilisstörf.

Í frumskýrslu lögreglu vegna málsins, dagsettri 4. janúar 2014, kemur fram að tilkynning um slys hafi borist lögreglu klukkan 3.11 aðfaranótt laugardagsins 4. janúar 2014. Þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi stefnandi legið á eldhúsgólfi og verið blóðugur í andliti. Vitnið B hafi þá verið á vettvangi og lýsti hún atvikum. Sagði hún að hún og stefnandi:

...hafi verið í „góðum fíling“ að tala saman og sagði hún þau hafa setið við eldhúsborðið. Hún sagði þau hafa drukkið mikið af víni og var hún sjáanlega ölvuð. Hún sagði þau svo hafa farið að kyssast og sagði hún að [A] hafi ætlað að standa upp en að hann hafi hrasað og dottið í gólfið. Aðspurð sagðist [B] ekki hafa orðið vör við það að [A] hafi rekist í neitt eða lent á neinu í fallinu.

Þá liggur fyrir skýrsla C rannsóknarlögreglumanns, dagsett 17. mars 2014. Þar kemur fram að hann hafi komið á vettvang nokkru síðar og hafi þá einnig rætt við vitnið B. Í skýrslunni er frásögn vitnisins rakin og þar segir:

Hún sagði að þau hefðu farið heim til hans að [...] og setið þar í eldhúsi og borðað og drukkið áfengi. Hún sagði að vel hefði farið á með þeim. Hún sagði að þau hefðu drukkið nokkuð mikið af áfengi, bæði rauðvín og púrtvín. Hún sagði að hann hefði verið nokkuð meira ölvuð(sic) en hún. Hún sagði að þau hefðu síðan verið að ganga frá eftir matinn og verið á leið í rúmið. Hann hafi staðið upp og það næsta sem hún vissi var að hann hefði dottið í gólfið og mikið blóð komið í ljós. Hann kastaði einnig upp. Það hefði hrygglt í honum. Hún sagðist hafa „panikkað“ og hlaupið til nágranna til að hringja á sjúkrabíl. Aðspurð sagðist hún bara ekki vera viss hvort hún hefði séð hann detta eða bara þegar hann var lentur á gólfinu. Hún sagðist ekki hafa séð hvort hann hefði rekið sig í einhver staðar í fallinu.

Einnig liggur fyrir skýrsla tæknideildar lögreglu um vettvangsrannsókn, dagsett 6. janúar 2014, og má þar sjá ljósmyndir sem teknar voru á vettvangi. Af myndunum má sjá að eldhúsborð er í sama rými og eldhúsinnrétting en til hliðar við innréttingu. Þá kemur fram á texta með myndunum að eldhúsborð og stólar voru færð til hliðar af viðbragðsaðilum og að ætla megi að skál með smámynt hafi verið á eyjunni og hafi fallið í gólfið. Niðurstaða rannsóknarinnar er sú að ætla megi að stefnandi hafi dottið/fallið í gólfið þegar hann stóð upp af stól sem hann sat á við eldhúsborðið.

Í framlagðri tilkynningu stefnanda til stefnda vegna slyssins, sem dagsett er 22. maí 2015, lýsti stefnandi atvikum svo að hann hefði runnið á gólfi í eldhúsi, skollið aftur fyrir sig og höfuðkúpubrotnað. Þá segir hann þar: Var að ganga frá pottum eftir matseld í vaski og rann til í bleytu. Þá er þar skráð í reit þar sem fram skal koma hvaða heimilisstörfum slysið tengist: Frágangur eftir matseld í eldhúsi.

Með bréfi, dagsettu 28. september 2015, hafnaði stefndi umsókn stefnanda um slysabætur úr slysatryggingu almannatrygginga vegna slyssins. Í bréfinu kemur fram að miðað við atvikalýsingu í lögregluskýrslu þá hafi stefnandi verið að standa upp frá borði þegar slysið varð en ekki verði séð að það hafi verið í tengslum við frágang eftir matseld. Slysið verði því ekki rakið til heimilisstarfa þeirra sem heimilisslysatryggingin taki til heldur daglegra athafna sem falli ekki undir heimilisstörf í skilningi 5. gr. reglugerðar nr. 670/2012.

Þá liggur fyrir greinargerð vitnisins B, dagsett 20. október 2015. Þar lýsir hún tengslum sínum við stefnanda og atvikum umrætt sinn en einnig koma þar fram athugasemdir hennar vegna þess framburðar sem hafður var eftir henni í frumskýrslu lögreglu vegna málsins og framangreindri lögregluskýrslu sem rituð var af C rannsóknarlögreglumanni. Þá lýsir hún atvikum svo í greinargerð:

Eftir matinn vorum við að ganga frá matnum og diskunum og ég stóð í eldhúsinu og snéri baki í eldavélina og var að ganga frá á borðinu sem er á móti henni. [B] stóð þá við endann á eldavélaeyjunni og var að ganga frá einhverju sem ég sá ekki. Ég heyrði allt í einu hljóð eins og stóll dragist til á gólfinu og lít við og sé þá að [B] skrikar fótur og bakkar aftur fyrir sig eins og hann hafi misst jafnvægið. Hann fellur aftur fyrir sig og hefur hendurnar upp í loft þannig að hann bar þær ekki fyrir sig þegar hann féll. Hann fellur því í frjálsi falli aftur fyrir sig eins og hann hafi misst jafnvægið.

Með bréfi, dagsettu 30. október 2015, kærði stefnandi ákvörðun stefnda til úrskurðarnefndar velferðarmála. Með úrskurði nefndarinnar, dagsettum 11. júlí 2016, var ákvörðun stefnda um að synja um bótaskyldu vegna slyss stefnanda staðfest. Í niðurstöðu nefndarinnar kemur fram að vafi sé um atvik málsins sem ekki verði leyst úr með frekari rannsókn úrskurðarnefndar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Lagði nefndin til grundvallar við úrlausn málsins þá lýsingu á atvikum sem kom fram í frumgögnum málsins enda hefði stefnanda ekki tekist sönnun á því að atvik hefðu verið með öðrum hætti en þar væri lýst. Með vísan til þessa taldi nefndin ósannað að stefnandi hefði verið að sinna heimilisstörfum umrætt sinn.

Loks liggur fyrir framangreind matsgerð [...] sérfræðings og þrjú læknabréf og þrjú læknisvottorð vegna stefnanda.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins, auk þess sem B gaf vitnaskýrslu.

III

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir dómkröfu sína á því að ákvörðun stefnda og niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála sé röng. Slys stefnanda uppfylli skilyrði 30. gr. þágildandi laga um almannatryggingar nr. 100/2007, sbr. núgildandi 1. mgr. 8. gr. laga um slysatryggingar almannatrygginga nr. 45/2015, og þágildandi reglugerðar nr. 670/2012, sbr. núgildandi reglugerð nr. 550/2017, um slysatryggingu við heimilisstörf. Því beri að taka kröfu hans um ógildingu úrskurðarins til greina.

Stefnandi byggir á því að þegar hann slasaðist hafi hann verið að sinna hefðbundnum heimilisstörfum í skilningi 1. töluliðar 4. gr. reglugerðar nr. 670/2012 og eigi því rétt á slysabótum, sbr. 30. gr. laga nr. 100/2007. Samkvæmt 1. tölulið 4. gr. reglugerðarinnar teljist matseld og þrif til heimilisstarfa. Undir trygginguna falli aðeins þau störf sem feli í sér þjónustu við heimilið en varði ekki aðeins viðkomandi persónulega, sbr. 5. gr. reglugerðar nr. 670/2012. Telur stefnandi fullsannað að hann hafi verið að sinna heimilisstörfum þegar hann slasaðist, en þá hafi hann verið að ganga frá eftir að hafa neytt matar með vinkonu sinni á heimili sínu að [...].

Bendir stefnandi á að misræmi í lýsingu á slysinu í tilkynningu til sjúkratrygginga Íslands sé tilkomið vegna þess að stefnandi hafið orðið fyrir alvarlegum höfuðáverka í slysinu og það síðasta sem hann muni fyrir slysið sé að hann hafi verið að setja potta og pönnur í vaskinn. Lýsing hans á slysinu samræmist í meginatriðum þeirri lýsingu sem fram komi í frumgögnum málsins, þ.e. lögregluskýrslum, dagsettum 4. janúar og 17. mars 2014, og læknabréfi, dagsettu 4. janúar 2014. Ljóst sé af framangreindum gögnum að stefnandi hafi fallið í eldhúsi á heimili sínu og samkvæmt framburði vitnis hafi stefnandi og vitnið verið að taka til eftir matinn þegar slysið varð. Fyrir liggi skrifleg yfirlýsing frá vitninu B þar sem fram komi að hún og stefnandi hafi verið að ganga frá eftir matseld og að hún hafi séð stefnanda standa við enda á eldavélareyju og vera að ganga frá einhverju sem hún hafi ekki séð. Hún hafi síðan séð að stefnanda skrikaði fótur og bakkaði aftur fyrir sig eins og hann hefði misst jafnvægið. Stefnandi hafi síðan fallið í frjálsu falli aftur fyrir sig.

Þá vísar stefnandi til þess að samkvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu, dagsettri 6. janúar 2014, hafi hann verið staddur við enda á borði þegar slysið varð. Samkvæmt skýrslunni og myndum með henni sé ljóst að matur og borðbúnaður var á borðinu en samkvæmt vitni þá hafi stefnandi verið að ganga frá einhverju á þessum stað. Telur stefnandi að ekki sé óvarlegt að álykta sem svo að hann hafi verið að taka diska og annan borðbúnað af borðinu eftir að hann og vitnið höfðu neytt matar.

Með vísan til framangreinds telur stefnandi sig eiga fullan rétt til bóta úr slysatryggingu almannatrygginga vegna slyss við heimilisstörf 4. janúar 2014. Samkvæmt framlögðu örorkumati [...] læknis, dagsettu 6. maí 2016, séu varanlegar heilsufarsafleiðingar vegna slyss stefnanda heilkenni eftir höfuðáverka með einbeitingar- og minniserfiðleikum. Þá hafi stefnandi skert andlegt- og líkamlegt úthald og skert áfengisþol, hafi orðið hvatvís, heyrn á vinstra eyra hafi orðin upphafin og viðvarandi sónn í eyranu. Stefnandi hafi því slasast alvarlega í slysinu, en varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins hafi verið metin 30%.

Hvað varðar lagarök vísi stefnandi til ákvæða þágildandi laga um almannatryggingar nr. 100/2007, laga um slysatryggingar almannatrygginga nr. 45/2015, þágildandi reglugerðar um slysatryggingu við heimilisstörf nr. 670/2012 og núgildandi reglugerðar um sama efni nr. 550/2017. Um aðild vísi stefnandi til III. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, um varnarþing til ákvæða V. kafla sömu laga og kröfu sína um málskostnað byggi stefnandi á 129. og 130. gr. sömu laga. Þá bendir stefnandi á að hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili samkvæmt lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og sé nauðsynlegt að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar.

IV

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á þeirri málsástæðu að tildrög slyssins megi rekja til daglegra athafna stefnanda sjálfs en það hafi ekki verið afleiðing heimilisstarfa samkvæmt þágildandi 30. gr. reglugerðar nr. 670/2012. Óumdeilt sé að stefnandi hafi verið tryggður samkvæmt 30. gr. þágildandi laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, sbr. 1. mgr. 8. gr. núgildandi laga nr. 45/2015 um slysatryggingar almannatrygginga. Þau sjónarmið sem komi til skoðunar í málinu sé að finna í þágildandi reglugerð nr. 670/2012 um slysatryggingu við heimilisstörf, sbr. nú reglugerð nr. 550/2017.

Stefndi bendir á að ágreiningur aðila snúist um það hvort færa beri atvik málsins undir 4. eða 5. gr. reglugerðarinnar. Stefndi telur að sú athöfn að standa upp frá borði, eins og hann gerði skömmu áður en honum skrikaði fótur, sé venjuleg og persónuleg, dagleg athöfn, sbr. 5. gr. reglugerðarinnar, og því sé ekki uppfyllt það skilyrði reglugerðarinnar að slysið hafi mátt rekja til heimilisstarfa í skilningi 4. gr. hennar. Stefnandi byggi hins vegar á því að hann hafi verið að taka til eftir matseld og eigi hann því rétt á slysabótum samkvæmt 4. gr. reglugerðarinnar. Hafa verði í huga að samkvæmt meginreglu skaðabótaréttarins er það tjónþola að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni með þeim hætti sem hann heldur fram. Stefndi byggir á þeirri málsástæðu að gögn málsins leiði í ljós að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni þegar honum skrikaði fótur er hann stóð upp frá borði. Ef um er að ræða breytingu á frásögn eða tildrögum slyss þá sé það tjónþolans að færa fram sönnur fyrir nýjum lýsingum á málsatvikum. Almennt verði ekki litið til breytinga á frásögn hans ef ekkert annað styður þá frásögn.

Í málinu er deilt um það hvernig slysið varð og byggir stefndi á því að frásagnir séu misvísandi. Hvað þetta varðar vísi hann til frumskýrslu lögreglu sem rituð var af D, frá 4. janúar 2014, og þess framburðar sem að framan er rakinn og þar er bókaður eftir vitninu B, á vettvangi. Einnig vísi hann til þess sem bókað er eftir vitninu í skýrslu C rannsóknarlögreglumanns, dagsettri 17. mars 2014, og einnig er rakið hér að framan.

Þá vísi stefndi til læknabréfs bráðadeildar, dagsetts 4. janúar 2014, en þar segir:

Hann mun hafa verið að skemmta sér talsvert í glasi í kvöld og honum skrikar fótur og fellur í gólfið og rekur höfuðið harkalega utan í. Saga er fengin frá vinkonu hans sem mun hafa verið vitni af þessu.

Einnig vísi stefndi til þeirrar niðurstöðu vettvangsrannsóknar lögreglu sem fram komi á skjali, dagsettu 6. janúar 2014, að ætla megi að stefnandi hafi dottið/fallið í gólfið þegar hann stóð upp af stól sem hann sat á í eldhúsi. Ætla megi að stefnandi hafi setið í stól við endann á borðinu þegar hann stóð upp og sé ekki hægt að útiloka að hann hafi rekist í eldhúsinnréttingu og síðan fallið í gólfið.

Loks vísi stefndi til læknabréfs [...] yfirlæknis frá 19. janúar 2014, en þar segir:

[...] ára gamall maður sem var í samkvæmi þann 4/1 2014. Skv. nótu slysadeildar var hann að standa upp þegar hann fellur í jörðina. Svo virðist sem hann hrasi og detti aftur fyrir sig og rekið höfuðið í vi. megin í hnakka.

Stefndi bendir á að ekki séu til aðrar frásagnir um slysið í samtímagögnum. Þann 22. maí 2015 hafi umsókn um slysabætur borist til stefnda og sé þar byggt á því að slysið hafi orðið með þeim hætti að stefnandi hafi runnið í bleytu þegar hann var að ganga frá eftir matseld.

Loks vísi stefndi til framgreindrar greinargerðar vitnisins B, dagsettrar 20. október 2015, sem stefnandi aflaði eftir að stefndi hafnaði bótaskyldu og áður en hann kærði þá ákvörðun til úrskurðarnefndar velferðarmála, en þar komi fram frásögn hennar af atvikum.

Stefndi vísar til þess að frásagnir af tildrögum slyssins séu mjög misvísandi og hafi það fyrst verið með tilkynningu til stefnda að atburðarásinni hafi verið lýst með þeim hætti að stefnandi hafi verið að ganga frá eftir matseld og koma pottum og pönnum fyrir í vaski og hafi í framhaldi af því runnið til í bleytu á gólfinu og fallið aftur fyrir sig. Af myndum megi sjá að eldhúsvaskurinn sé innst í eldhúsinu, talsvert frá þeim stað þar sem stefnandi lá þegar lögregla kom á vettvang. Í síðari frásögn vitnisins B komi svo fram að stefnandi hafi staðið við enda eldhúseyjunnar þegar honum skrikaði fótur og hann féll aftur fyrir sig. Sýni því skjöl málsins þrjár mismunandi frásagnir um það hvar stefnandi hafi verið staðsettur í eldhúsinu þegar hann datt.

Þá vísar stefndi til þess að í skaðabótarétti sé það meginreglan að tjónþoli verði að sanna tjón sitt. Í því felist að stefnandi þurfi einnig að geta sannað að atvik hafi borið að með þeim hætti að tjónið sé skaðabótaskylt. Í þeim tilvikum þegar um misvísandi eða síðari tíma frásagnir sé að ræða gildi sú regla að samtímagögn skipti mestu máli. Hafi þetta verið ítrekað í dómaframkvæmd bæði hér á landi og annars staðar á Norðurlöndum. Í skjölum málsins sé að finna a.m.k. fjórar frásagnir sem greina frá því að slysið hafi atvikast þannig að stefnandi hafi staðið upp frá borði og þá fallið í gólfið. Í lögregluskýrslu hafi sérstaklega verið tekið fram að stefnandi og vitnið B hefðu bæði verið ölvuð þetta kvöld. Ekki sé því óvarlegt að ætla að við það að standa snöggt upp í ölvunarástandi geti mönnum auðveldlega skrikað fótur. Að mati stefnda sé eðlilegt að byggja á samtímagögnum enda hafi engin ástæða verið fyrir lögreglu eða heilbrigðisstarfsfólk til að rita annað en það sem vitnið B lýsti þennan morgun. Þá komi fram í vettvangsrannsókn að slysið hafi líklegast orðið við það að stefnandi hafi staðið upp frá borðinu og fallið í gólfið. Frásögn stefnanda einu og hálfu ári síðar, í tengslum við umsókn hans um slysabætur, fái hvorki stoð í vettvangsrannsókn lögreglu né skýrslum lögreglu. Hvergi komi fram í vettvangsrannsókn að bleyta hafi verið á gólfi og að stefnandi hafi runnið í bleytu. Þá hafi stefnandi legið talsvert frá eldhúsvaskinum þar sem hann sagðist hafa runnið í bleytu. Frásögn stefnanda sé einnig í ósamræmi við frásögn vitnisins B frá 20. október 2015 enda komi þar hvergi fram að stefnandi hafi verið að leggja potta í vask eða að hann hafi runnið í bleytu. Sé því ekki fram komin af hálfu stefnanda nein sönnun á tildrögum slyssins.

Stefndi byggi sýknukröfu sína á þeirri frásögn sem fram komi í samtímagögnum málsins. Þar sem stefnandi hafi verið að standa upp úr stól hafi verið um að ræða daglegar athafnir hans sem falli utan bótaskyldu stefnda samkvæmt 5. gr. reglugerðar nr. 670/2012. Hafi því ekki verið um að ræða slys við heimilisstörf í skilningi 4. gr. reglugerðarinnar og því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Varðandi lagarök byggir stefndi m.a. á ákvæðum laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, ákvæðum reglugerðar nr. 670/2012 um slysatryggingu við heimilisstörf og almennum reglum skaðabótaréttar. Kröfu um málskostnað byggir stefndi á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi þá kröfu að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála frá 28. september 2015, en með honum var stefnanda synjað um greiðslu bóta úr slysatryggingu almannatrygginga vegna slyss er hann varð fyrir á heimili sínu 4. janúar 2014. Stefnandi byggir dómkröfu sína á því að ákvörðun stefnda og niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála sé röng. Stefnandi hafi, þegar hann slasaðist, verið að sinna hefðbundnum heimilisstörfum í skilningi 1. töluliðar 4. gr. reglugerðar nr. 670/2012 um slysatryggingu við heimilisstörf og eigi því rétt á bótum úr slysatryggingu almannatrygginga. Varðar ágreiningur aðila það hvort stefnandi hafi verið að sinna heimilisstörfum þegar slysið varð.

Þegar slysið varð voru í gildi lög nr. 100/2007 um almannatryggingar. Samkvæmt 30. gr. laganna, sbr. nú 1. mgr. 8. gr. laga um slysatryggingar almannatrygginga nr. 45/2015, geta þeir sem stunda heimilisstörf tryggt sér rétt til slysabóta við þau störf með því að skrá í skattframtal í byrjun hvers árs ósk þar að lútandi. Óumdeilt er að stefnandi var slysatryggður á grundvelli 30. gr. laga nr. 100/2007 þegar slysið varð. Nánari reglur um trygginguna voru þá í reglugerð nr. 670/2012, sbr. nú reglugerð nr. 550/2017. Þá byggir stefnandi á því að hann hafi, þegar hann slasaðist, verið að sinna hefðbundnum heimilisstörfum í skilningi 1. töluliðar 4. gr. reglugerðar nr. 670/2012 og eigi því rétt á slysabótum, en hann hafi verið að ganga frá í eldhúsi eftir að hafa neytt matar. Samkvæmt 3. gr. reglugerðarinnar tekur tryggingin til heimilisstarfa, sbr. 4. gr. reglugerðarinnar, sem innt eru af hendi hér á landi á heimili hins tryggða. Samkvæmt 1. tölulið 4. gr. reglugerðarinnar telst matseld og þrif til heimilisstarfa. Undir trygginguna falli aðeins þau störf sem fela í sér þjónustu við heimilið en varða ekki aðeins viðkomandi persónulega, sbr. 5. gr. reglugerðarinnar, t.d. að borða.

Þá er einnig óumdeilt að stefnandi var, ásamt vitninu B, í eldhúsi íbúðarinnar þegar slysið varð og að stefnandi hafði fyrr um kvöldið eldað máltíð handa þeim sem þau neyttu við eldhúsborðið og drukku léttvín með.

Stefndi mótmælir sem of seint fram kominni, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þeirri málsástæðu stefnanda að verði talið að hann hafi fallið þegar hann var að rísa á fætur þá verði litið til þess að hann hafi verið að fara að ganga frá eftir borðhaldið og það sé hluti af heimilisstörfum og falli því undir trygginguna. Verði málsástæða þessi tekin til skoðunar byggir stefndi á því að þessi háttsemi verði ekki talin vera þáttur í því að vinna heimilisstörf. Það er mat dómsins að þessi málsástæða, að stefnandi hafi engu að síður verið að sinna slíkum störfum, sé nægilega skýrt fram komin í stefnu þannig að litið verði til hennar við úrlausn málsins.

Þá mótmælir stefndi sem of seint fram kominni þeirri málsástæðu stefnanda að skýra eigi reglugerðina í samræmi við 27. gr. laga nr. 100/2007. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 skulu málsástæður og mótmæli koma fram eins fljótt og tilefni verður til, ella verði þær ekki teknar til greina nema gagnaðili samþykki. Ekkert er fram komið sem réttlætir að málsástæðu þessari hafi ekki verið haldið fram fyrr en fullt tilefni hefði verið til þess. Verður því niðurstaða málsins ekki á henni byggð.

Tilkynning um slysið til stefnda, sem dagsett er 22. maí 2015, er skráð á eyðublað sem sérútbúið er fyrir slíkar tilkynningar. Þar skráði stefnandi í reit þar sem fram skal koma nákvæm lýsing á tildrögum og orsök slyssins og hvernig það tengist vinnu: Rann á gólfi í eldhúsi. Skall aftur fyrir mig og höfuðkúpubrotnaði. Var að ganga frá pottum eftir matseld í vaski og rann til í bleytu. Þá er þar skráð í reit þar fram fram skal koma hvaða heimilisstörfum slysið tengist: Frágangur eftir matseld í eldhúsi.

Skýrsla stefnanda fyrir dómi í máli þessu er eina heildstæða frásögn stefnanda af atvikum sem liggur fyrir í máli þessu. Þar lýsti hann atvikum þannig að þau hafi líklega borðað um tíuleytið um kvöldið og síðan setið við borðstofuborð sem sjá megi á þeim myndum sem liggi fyrir í málinu. Hann hafi síðan staðið upp og farið að ganga frá pottum, pönnum og fleiru eftir kvöldverðinn. Þegar þetta var langt komið hefði eitthvað orðið til þess að honum skrikaði fótur og hann rann illa til og lenti á hnakkanum. Muni hann ekki hvað gerðist eftir það en rámi í að hann hafi reynt að grípa í eitthvað í fallinu. Við slysið hafi hann misst minnið en það hafi komið smám saman til baka. Hann kvaðst ekki minnast þess að hann og vitnið hefðu verið að kyssast áður en hann datt. Þá kvaðst hann hafa sýnt vitninu lögregluskýrslur vegna málsins og í kjölfar þess hafi hún ritað þá greinargerð sem liggur fyrir í málinu

Vitnið B lýsti því í skýrslu sinni fyrir dómi að þau hefðu borðað um klukkan tíu um kvöldið. Hún hafi ætlað að gista hjá stefnanda og hafi þau verið að ganga frá eftir matinn þegar slysið varð. Hún hafi staðið í eldhúsinu og verið að ganga frá einhverju á borði og snúið baki í eldavélina. Stefnandi hafi staðið við enda eyju eða skenks sem eldavélin er við og verið að bogra, að þurrka eitthvað upp eða gera eitthvað að því er hún heldur niðri á gólfi. Hún hafi þá heyrt eins og „stóll skrapast eftir gólfinu“ og stefnandi hefði misst jafnvægið, stigið aftur fyrir sig og stóllinn færst með honum. Síðan hefði hann snúist í hálfhring með hendurnar upp í loft og skollið í gólfið á hnakkann. Hún hafi strax séð að hann væri mikið slasaður. Hann hafi byrjað að kasta upp og hafi hún því snúið honum á hlið. Þá sagði vitnið það rangt sem segir í frumskýrslu lögreglu að þau hafi verið að kyssast áður og stefnandi hafi misst jafnvægið í kjölfarið. Þá sé ekki rétt að hún hafi ekki séð hann detta, eins og fram komi í lögregluskýrslu sem C ritaði. Einnig kom fram hjá henni að hún myndi ekki sérstaklega eftir samtali sínu við heilbrigðisstarfsmenn þessa nótt. Þá sagði vitnið að þegar stefnandi datt hefði höfuð hans farið milli borðsins og ísskápsins. Hún kvaðst ekki vera viss um hvað stefnandi hefði verið að gera við enda eyjunnar þegar slysið varð en hann hefði a.m.k. verið staðsettur þar. Þá sagði vitnið að hún hefði ritað greinargerð um atvik eftir að hafa séð lögregluskýrslu sem henni fannst vera illa unnin. Stefnandi hafi beðið hana að gefa sína lýsingu á atburðarásinni en einnig hafi henni fundist það vera lítilsvirðandi að lesa „svona“ um sig í lögregluskýrslu og hafi hún skrifað greinargerðina af fúsum og frjálsum vilja.

Lýsingar stefnanda á atvikum eru báðar settar fram í tilefni af málarekstri hans á hendur stefnda og verða þær ekki einar og sér lagðar til grundvallar úrlausn málsins. Þegar framburður vitnisins B er skoðaður er ljóst að hann hefur tekið nokkrum breytingum eftir því sem liðið hefur á meðferð málsins. Engu að síður hefur hann verið stöðugur frá því að skýrsla var tekin af henni daginn eftir slysið um það að þau hafi verið að borða saman og hafi verið að ganga frá eftir matinn þegar slysið varð. Er það einungis sá framburður sem bókaður var eftir henni í frumskýrslu lögreglu og af heilbrigðisstarfsmönnum nóttina sem slysið varð sem var á annan veg, og hún hefur gert ákveðnar athugasemdir við. Ekki er því fallist á það með stefnda að framangreind samtímagögn vegi þyngra við úrlausn málsins en framburður stefnanda og vitnisins fyrir dómi eins og á stóð þegar framburðurinn var skráður. Telur dómurinn að framburður vitnisins við lögreglu daginn eftir slysið þar sem hún bar um að þau hefðu verið að ganga frá eftir matinn þegar slysið varð hafi hér mikla þýðingu. Með vísan til þess að framburður vitnisins hefur verið stöðugur um framangreind atriði sem grundvallarþýðingu hafa við úrlausn málsins verður framburður hennar fyrir dómi lagður til grundvallar. Er sá framburður í samræmi við málatilbúnað stefnanda.

Aðstæður á vettvangi eins og þær má sjá á ljósmyndum í skýrslu tæknideildar lögreglu styðja það að matseld og kvöldverður hafi farið fram í eldhúsi stefnanda þetta kvöld og má af þeim ráða að borðbúnaður hafi bæði verið á eldhúsborði og við vask. Þá kemur fram á texta með myndunum að eldhúsborð og stólar voru færð til hliðar af viðbragðsaðilum og að ætla megi að skál með smámynt hafi verið á eyjunni og hafi fallið í gólfið. Ekkert kemur þar fram um að bleyta eða annað hafi verið á gólfinu sem hafi leitt til þess að það væri hált en hafa verður í huga að rannsókn lögreglu beindist ekki sérstaklega að því. Þegar litið er til þess sem af myndunum má ráða um aðdraganda slyssins þá verður ekki talið að þær styðji fremur að stefnandi hafi fallið eftir að hafa staðið upp af stól við enda borðsins en að hann hafi staðið við enda eyjunnar þegar hann féll. Byggir þetta mat á ætlaðri staðsetningu borðsins, en ætla verður að stutt vegalengd hafi þá verið á milli stólsins og enda eyjunnar, og á staðsetningu blóðbletta. Þá verður framburður stefnanda og málatilbúnaður ekki skilinn svo að hann hafi verið við vaskinn þegar hann féll. Loks verður ekki af málsgögnum ráðið hvað hafi orðið til þess að stefnandi féll umrætt sinn, og er ekkert fram komið sem staðfestir að ætluð ölvun hans hafi þar skipt máli.

Í reglugerð nr. 670/2012 er gerður skýr greinarmunur á persónulegum athöfnum og matseld og þrifum í þágu heimilishalds. Með hliðsjón af framangreindu verður á því byggt að stefnandi hafi fallið nálægt þeim stað þar sem blóðblettir benda til að hann hafi legið, þ.e. á svæði við enda eldhúseyju og við enda eldhúsborðs. Þegar litið er til þeirrar staðsetningar þá samrýmast hún og aðstæður á vettvangi að öðru leyti framburði stefnanda og vitnisins, en þau voru í framburði sínum fyrir dómi afgerandi varðandi það að þau hefðu verið að ganga frá eftir máltíðina áður en gengið yrði til náða. Með vísan til þess, og eins og á stendur í málinu, telur dómurinn sannað að stefnandi hafi, þegar slysið varð, verið að ganga frá eftir máltíð og taki því 1. töluliður 4. gr. þágildandi reglugerðar nr. 670/2012 til slyssins. Er því fallist á dómkröfu stefnanda eins og nánar greinir í dómsorði.

Stefndi greiði stefnanda 1.600.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið G-kk-nf S-kk-nf lögmaður og af hálfu stefnda E-kvk-nf S-kvk-nf Á-kvk-nf lögmaður.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Felldur er úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála frá 11. júlí 2016, í máli nr. 318/2015, um að staðfesta ákvörðun stefnda, Sjúkratrygginga Íslands, frá 28. september 2015, um synjun á greiðslu bóta úr slysatryggingu almannatrygginga vegna slyss stefnanda, A, við heimilisstörf, 4. janúar 2014.

Stefndi greiði stefnanda 1.600.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf