E-2040/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 23. mars sl., er höfðað með stefnu lagðri fram í dómi 18. mars 2008.

Stefnandi er Veitingahúsið Þjóðhildarstíg 2 ehf., Þjóðhildarstíg 2, Reykjavík.

Stefndi er STEF, samband tónskálda og eigenda flutningsréttar, Laufásvegi 40, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að krafist er dóms til staðfestingar á því að stefndi sé „fyrir gjöld stefnanda til hans árið 2008 bundinn við útgefinn reikning samkvæmt tölvubréfi stefnda 28. janúar 2008, “leyfisgjalds vegna opinbers tónflutnings í veitingahúsinu – kröfunúmer 00032 kt. 000000-0000, nafn Veitingahúsið Þjóðhildarstíg 2 ehf. Gjaldagi 15. 01. 2008 Eindagi 15. 01. 2008 til greiðslu 786.205 kr.“

Þá er krafist málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnda gert að greiða honum málskostnað.

Í þinghaldi 19. febrúar sl. féll stefndi frá kröfu sinni um frávísun málsins.

MÁLSATVIK

Stefnandi rekur veitingahús að Þjóðhildarstíg 2 hér í borg. Hann kveður húsið opið 1-3 daga í viku 9 mánuði ársins. Því sé um fastan rekstur að ræða, sem falli undir I. kafla, A. sbr. E. liði gjaldskrár stefnda. Gestir eða tiltekinn hópur gesta kaupi þjónustu af stefnanda og stefnandi greiði gjald fyrir flutning tónlistar. Rekstur stefnanda sé þannig ekki einstakir dansleikir, tónleikar, samkvæmi og annað á annarra vegum, þótt gestir miðist við tiltekinn hóp og ekki rekinn sem félagsheimili, eins og fullyrt sé í bréfi innheimtustjóra stefnda frá 25. febrúar 2008. Við rekstur á félagsheimilum sjái leigutakar sjálfir að mestu eða öllu leyti um alla sýslu, en í rekstri stefnanda sé þessu ekki þannig varið. Starfsemi stefnanda falli því ekki undir III. kafla, D. lið gjaldskrár stefnda.

Ljóst sé, að stefndi hafi túlkað gjaldskrá sína með sama hætti og stefnandi, sbr. reikning frá l. febrúar 2006 að fjárhæð 473.885 krónur, en þar hafi verið boðinn staðgreiðsluafsláttur 118.471 krónur, ef greitt yrði fyrir 25. febrúar það ár og greiðsla því 355.414 krónur. Stefnandi hafi óskað eftir skýringum frá stefnda og andmælt fjárhæð. Hinn 24. nóvember 2006 hafi stefndi afturkallað áður útgefinn reikning og krafist greiðslu á 646.621 krónu fyrir 3 ársfjórðunga, en einnig boðið 30% afslátt í samræmi við kjör SAF, Samtaka aðila ferðaþjónustunnar, fyrir fjórða ársfjórðung. Stefndi hafi síðan knúið fram greiðslu á hinum hækkaða reikningi með lögbannsaðgerðum.

Eftir þann atgang hafi samskipti aðila málsins ekki verið á ljúflingsnótum, eins og sjáist m. a. af tölvubréfum. Hinn 31. janúar 2008 hafi lögmaður stefnanda ritað framkvæmdastjóra stefnda bréf og óskað eftir skýringum og sundurliðun á reikningi frá 15. janúar 2008 að fjárhæð 786.025 krónur. Bréfinu hafi innheimtustjóri stefnda svarað hinn 7. febrúar 2008. Í svarinu sé talað um boð stefnda til handa stefnanda, miðað hafi verð við 770 sæti og fastan rekstur í 10 mánuði. Af þessu sé ljóst að stefndi hafi lagt til grundvallar I. kafla , A. sbr. E. liði gjaldskrár sinnar, en þar er viðmiðun sæti. Í svarinu sé og sú staðhæfing að sætafjöldi í húsinu sé aukaatriði í sjálfu sér og að það sé rekið sem félagsheimili. Því fari fjarri. Stefnandi hafi öll veitingaleyfi, og gæti þess vegna haft opið alla daga vikunnar fyrir hvern, sem er, þótt sú sé ekki raunin. Svonefnd félagsheimili starfi á allt öðrum grundvelli með annarri tilhögun en sé á rekstri stefnanda. Í veitingahúsi hans séu tveir salir, syðri salur, minni og norðursalur, stærri. Í mannfögnuðum, eins og þeim, sem innheimtustjóri stefnda hafi nefnt, sé þungamiðjan borðhald og gestir sætti sig ekki við það, að borð séu sett á dansgólf. Ef sæti við borð færu yfir 500, yrði það því aðeins gert með því að skerða dansgólfið. Í slíkum mannfögnuðum sé minni salurinn notaður í fordrykk fyrir mat og án tónlistarflutnings. Stefnda hafi verið boðið að kynna sértilhögun af eigin raun, en ekki lotið svo lágt.

Hinn 4. mars 2008 hafi verið stofnaður aðgreindur reikningur með innistæðu að fjárhæð 480.722 krónur til sönnunar á greiðslugetu stefnanda og þá miðað við bréf innheimtustjóra stefnda frá 25. febrúar 2008.

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Stefnandi kveðst hvorki andmæla því né hafa andmælt því, að honum beri að greiða gjöld til stefnda vegna tónlistarflutnings í veitingahúsi sínu. Stefnda hafi af opinberum aðilum verið falið ríkt vald, og honum beri að taka tillit til almennra sjónarmiða og jafnræðis við gjaldendur með áþekkan rekstur. Geðþótti og breytingar eftir að tilkynnt hefur verið um reikninga eiga sér enga stoð að lögum og meginsjónarmiðum í fjármunarétti.

Að þessu hafi stefndi ekki farið, og því sé þetta mál sprottið.

Krafist sé dóms við því, að stefndi sé bundinn við fjárhæð tilkynnts reiknings. Við þá tilkynningu hafi engum fyrirvara verið hnýtt eða tilkynnt, að um tilboð væri að ræða.

Stefnandi eigi rétt á að fá efnislega úrlausn dómstóls um það, að stefndi sé bundinn við fjárhæð reikningsins, hvað sem öðru líði, sbr. t.d. hrd. 107/2008 og efnislega sé fjallað um nokkuð áþekk tilvik í hrd. 342/2004.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að hvorugur þeirra dóma Hæstaréttar sem stefnandi vísi til fjalli um kröfu um viðurkenningu á því að fjárhæð útgefins reiknings sé bindandi fyrir útgefanda hans.

Reikningur sé einhliða tilkynning kröfuhafa til skuldara um tilvist, fjárhæð, greiðslustað og gjalddaga skuldar. Gera verði skýran greinarmun á slíkri tilkynningu og þeim kröfuréttindunum sem að baki liggja.

Því er andmælt að til sé nokkur sú réttarregla sem leiði til þess að útgáfa reiknings ein og sér feli í sér annað og meira en tilboð um uppgjör, vegna þeirra lögskipta sem reikningur vísi til, með greiðslu þeirrar fjárhæðar sem á reikningi greini. Ef til vill sé unnt að líta svo á að tilboð sem gefið sé með útgáfu reiknings sé bindandi fyrir útgefanda reiknings þar til gjalddagi og eftir atvikum eindagi reiknings sé liðinn. Að öðru leyti verði ekki séð að útgefandi reiknings sé bundinn við tilboð sitt sé það ekki samþykkt af viðtakanda.

Slík einhliða tilkynning sem reikningur sé geti ekki falið meira í sér en tilboð í skilningi laga nr. 7/1936 um samningagerð, umboð og ógilda löggerninga. Til þess að um bindandi samkomulag milli aðila sé að ræða og að útgefandi reiknings sé bundinn við það sem í útgefnum reikningi greinir þurfi móttakandi reikningsins að samþykkja reikninginn eða staðfesta samning þann sem reikningurinn sé grundvallaður á með einhverju móti. Engar réttarreglur leiði til þeirrar niðurstöðu að annað skuli gilda um reikninga en önnur tilboð. Útgefanda reiknings sé því heimilt að afturkalla reikninga sína með sama hætti og hann geti afturkallað önnur tilboð, sbr. 7. gr. laga nr. 7/1936 um samningagerð, umboð og ógilda löggerninga. Hið sama eigi við um heimild til að setja takmörk á tíma til að svara tilboði sbr. 2. gr. s.l.

Stefnandi hafi allt frá upphafi andmælti réttmæti reiknings stefnda og hafi því ekki samþykkt tilboð stefnda er stefndi afturkallaði reikninginn. Reikningur stefnda hafi verið gerður á þeirri forsendu að stefnandi ræki 770 sæta veitingahús sem væri opið 10 mánuði ársins. Sætafjöldi sem miðað hafi verið við hafi verið í samræmi við þær upplýsingar sem birst hafi á heimasíðu stefnanda er breyttur reikningur vegna ársins 2006 hafi verið gefinn út.

Við skoðun stefnda á heimasíðu stefnanda, www.gullhamrar.is, í upphafi árs 2008, hafi komið í ljós að sætafjöldi á veitingastað stefnanda hefði breyst án þess að stefnandi hefði tilkynnt slíkt til stefnda. Af heimasíðunni megi ráða að sæti í sölum stefnanda séu nokkuð fleiri en 770. T. d. megi sjá að svokallaður austursalur rúmi 130 manns í sæti, Vestursalur 700, salur á fyrstu hæð 80 og svokölluð koníaksstofa 176. Alls rúmi veitingarstaður stefnandi því 1.086 manns í sæti. Fjöldi sæta sé meðal helstu þátta sem stýri gjaldi samkvæmt gjaldskrá stefnda. Þetta hafi fyrirsvarsmanni stefnanda verið ljóst en engu að síður ekki tilkynnt breytingar á salakosti stefnanda til stefnda. Forsendur útgáfu reikningsins séu því brostnar eða hafi verið jafnvel frá upphafi rangar, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Afslættir sem stefndi veitir einstaka aðilum sem flytja tónverk opinberlega eða samtökum slíkra aðila eru byggðir á ýmsum ástæðum er varða viðkomandi aðila sérstaklega. Ein helsta ástæða þess að aðila eða samtökum aðila er boðin afsláttur er góð greiðslusaga þeirra eða sérstakar ábyrgðir sem veittar hafa verið fyrir skilvísri greiðslu gjalda. Stefndi hefur ítrekað boðið stefnanda ýmis afsláttarkjör jafnt í formi prósentu afsláttar af gjaldskrá stefnda sem og ýmis sérkjör og heimild til uppgjörs samkvæmt öðrum kafla gjaldskrár stefnda en þeirri sem opinber tónflutningur stefnanda fellur réttilega undir, þar sem slíkt fyrirkomulag hentaði stefnanda betur.

Stefnandi hefur hafnað tilboðum stefnda um afslætti og getur ekki á nokkurn mælikvarða talist skilvís greiðandi gjalda til stefnda. Rétt er að einnig komi fram að afsláttur til SAF, Sambands aðila að ferðaþjónustu, er fyrir árið 2008 20% en stefnandi hefur ítrekað í samskiptum sínum við stefnda vísað til afsláttar félaga Sambands aðila að ferðaþjónustu.

Stefndi andmælir því ekki að með útgáfu margnefnds reiknings, hafi verið krafist greiðslu fyrir öll gjöld ársins 2008. Útgáfa reikningsins hafi hins vegar verið tilraun til að koma á sérstöku samkomulagi með heimild í fyrsta málslið V. kafla gjaldskrárinnar. Í slíkum tilvikum sé stefnda ekki eingöngu heimilt að semja um fjárhæð greiðslunnar heldur einnig greiðslufyrirkomulag og þar með gjalddaga, sbr. niðurlag þriðja málsliðar V. kafla gjaldskrárinnar.

NIÐURSTAÐA

Stefndi sendi stefnanda tölvubréf hinn 28. janúar þar sem minnt er á, að enn sé ógreitt leyfisgjald vegna opinbers tónflutnings í veitingahúsi stefnanda og sé skuldin 786.205 krónur. Þá er þess óskað að gerð verði skil án frekari dráttar svo komist verði hjá frekari aðgerðum.

Lögmaður stefnanda ritaði stefnda bréf hinn 21. janúar 2008 þar sem hann staðfestir móttöku reiknings að fjárhæð 786.025 krónur. Óskar hann eftir því í bréfinu að reikningurinn verði sundurliðaður og skýrður með hliðsjón af gjaldskrá stefnda og SHF. Í svarbréfi stefnda frá 7. febrúar 2008 segir m.a. „leyfisgjald í ár er kr. 778.923.“ Síðar í bréfi þessu segir að reikningur sá sem stefndi hefði sent sé einungis tilboð til stefnanda um að ljúka leyfisgreiðslum með tiltækum hætti.

Stefnandi greiddi 317.924 krónur inn á kröfu stefnda hinn 18. febrúar 2008 og 3.770 krónur hinn 6. mars sama árs. Loks lagði stefnandi 480.722 krónur inn á reikning hjá Byr sparisjóði 4. mars sama árs.

Í tölvubréfi stefnda til stefnanda frá 19. febrúar 2008 segir að borist hafi greiðsla að fjárhæð 317.924 krónur inn á reikning hjá stefnda frá stefnanda. Segir síðan að greiðslan sé tekin sem greiðsla inn á væntanlegar skaðabætur á hendur stefnanda vegna leyfislauss tónflutnings og að leyfi til tónflutnings fáist ekki fyrr en við fullnaðaruppgjör. Þá er í skeyti þessu áskorun um að stefnandi afli sér heimildar til tónflutnings hjá rétthöfum en láta ella af heimildarlausri opinberri birtingu tónlistar. Verði hvorugt gert megi vænta aðgerða af hálfu stefnda.

Reikningur stefnda frá 28. janúar 2008 fól í sér að sú væri afstaða kröfuhafa að stefnanda bæri að greiða honum reikningsfjárhæðina vegna tónflutnings í veitingahúsi stefnanda á árinu 2008. Eftir að hafa óskað skýringa stefnda með bréfi sínu 31. janúar og eftir að stefndi hafði í bréfi sínu 7. febrúar áréttað þann skilning sinn að reikningurinn hefði falið í sér tilboð til stefnanda um greiðslu leyfisgjalda fyrir árið 2008 brást stefnandi þannig við í bréfi sínu 18. febrúar 2008 að hann teldi að stefnandi væri bundinn við reikning sinn.

Stefndi er bundinn af fjárhæð reiknings þess er hann gaf út 28. janúar 2008 enda verða viðbrögð stefnda við honum að skiljast svo að hann hafi viðurkennt greiðsluskyldu sína og svo sem af kröfugerð hans hér leiðir fellst hann á fjárhæð hans.

Samkvæmt þessu verður krafa stefnanda tekin til greina og eftir úrslitum málsins veður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Viðurkennd er sú krafa stefnanda, Veitingahússins Þjóðhildarstíg 2 ehf. að stefndi, STEF, sé bundinn við reikning sinn frá 28. janúar 2008 að fjárhæð 786.205 krónur hvað varðar gjöld stefnanda vegna opinbers tónflutnings í veitingahúsinu á árinu 2008.

Stefndi greið stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf