A-305/2013

Mál þetta, sem barst héraðsdómi Reykjaness 21. júní sl., var tekið til úrskurðar 19. júlí 2013.

Gerðarbeiðandi er M, fæddur [...]

Gerðarþoli er K, kt. 000000-0000, [...]

Dómkröfur gerðarbeiðanda eru að úrskurðað verði að börn hans og varnaraðila, K, þau A, fædd [...], og B, fæddur [...], nú bæði talin með dvalarstað að [...], verði tekin úr umráðum varnaraðila og afhent sóknaraðila eða öðrum þeim sem hann setur í sinn stað.

Þess er einnig krafist að úrskurðað verði að aðfararfrestur verði ekki lengri en 15 dagar.

Jafnframt er krafist greiðslu málskostnaðar að skaðlausu úr hendi varnaraðila skv. mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Gerðarþoli krefst þess að hafnað verði kröfu gerðarbeiðanda um að börnin A, kt. 000000-0000, og B, kt. 000000-0000, verði tekin úr umráðum gerðarþola og afhent gerðarbeiðanda.

Jafnframt er þess krafist að gerðarþola verði dæmdur málskostnaður úr hendi gerðarbeiðanda að mati dómsins, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi og að viðbættum virðisaukaskatti, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Málavextir.

Samkvæmt gögnum málsins kynntust aðilar árið 1999 og giftu sig árið 2003. Bjuggu þau að [...], fram til vors 2012 er þau ákváðu að skilja. Börn aðila eru fædd og uppalin í Bandaríkjunum og eru jafnframt bandarískir ríkisborgarar. Frá [...] bjuggu börnin ásamt gerðarþola að [...] hjá foreldrum gerðarþola, með samþykki gerðarbeiðanda en gerðarþoli var þá í háskólanámi. Frá [...] er heimili þeirra í Bandaríkjunum og bjuggu þau þá í [...] ásamt gerðarbeiðanda.

Mikið ber á milli þess sem gerðarbeiðandi og gerðarþoli lýsa sem ástæðum þess að gerðarþoli flutti til Íslands haustið 2012 en fyrir liggur að þau voru að skilja og þurftu að vera aðskilin í eitt ár áður en þau gátu gengið frá skilnaði í Bandaríkjunum. Varð að samkomulagi að börnin færu til Íslands til móðurömmu og afa og undirrituðu aðilar samkomulag þess efnis þann 25. júlí 2012 að foreldrar gerðarþola færu með tímabundið og takmarkað umboð til að fara með umsjón barnanna. Er lögheimili þeirra skráð að [...] frá 26. júlí 2012. Gerðarþoli flutti síðan lögheimili sitt að [...] þann 17. október 2012. Fyrir dóminum gaf gerðarþoli þá skýringu að hún hafi ekki komist fyrr til Íslands vegna ófrágenginna mála tengdum gjaldþrotaskiptum þeirra hjóna. Því hafi hún dvalið lengur í Bandaríkjunum en börn hennar. Ofangreint umboð var afturkallað af hálfu gerðarbeiðanda með birtingu fyrir móður gerðarþola þann 4. febrúar 2013.

Í beiðni gerðarbeiðanda til dómsins segir að aðilar hafi gert samkomulag um að börnin dveldust tímabundið á Íslandi, frá lokum júlímánaðar 2012 en að börnin myndu hverfa til síns heima í Bandaríkjunum í síðasta lagi þegar skólaárinu lyki, sem hafi verið 9. júní sl. samkvæmt síðustu upplýsingum gerðarþola. Samkomulag aðila hafi falist nánar í því að yrði ekki búið að ganga frá forsjá barnanna, myndu börnin heimsækja gerðarbeiðanda í fríum, þ.e. í jóla- og páskafríum 2012-2013, en síðan myndu börnin koma alfarið aftur til Bandaríkjanna til gerðarbeiðanda, við lok skólaárs, sem var 9. júní sl. Gerðarþoli hafi þverbrotið samkomulag aðila og lýst því yfir að börnin fái ekki einu sinni að heimsækja gerðarbeiðanda í Bandaríkjunum fyrr en hann hafi gefið alfarið eftir forsjána með börnum sínum til hennar.

Samkvæmt gögnum málsins höfðaði gerðarbeiðandi dómsmál á hendur gerðarþola með stefnu birtri 10. maí 2013 fyrir [...], vegna kröfu um skilnað, forsjá og meðlag.

Gerðarbeiðandi kveðst hafa komið til Íslands í desember sl. til að heimsækja og dvelja með börnum sínum og að gera tilraun til að ganga frá samkomulagi um forsjána vegna barnanna og tala við gerðarþola. Gerðarbeiðandi kveður varnarþing aðila vegna forsjármáls þess sem hann hafi höfðað vera í [...] vegna heimilisfesti barnanna og aðilanna sjálfra. Í gögnum málsins liggur fyrir bréf lögmanns gerðarþola í Bandaríkjunum til lögmanns gerðarþola á Íslandi þar sem tekið er fram að málið verði tekið fyrir 8. ágúst nk. Segir í bréfinu að samkvæmt lögum [...] um fjölskyldumál, lagabálkur 9.5-10 (h), sé heimaríki barns skilgreint, í því skyni að ákvarða lögsögu, sem ríkið, þar sem barnið bjó með foreldri, eða aðila sem gegni hlutverki foreldris, í að minnsta kosti sex undangengna mánuði samfellt, þar með talið tímabundin fjarvera, áður en að forsjármál hefst.

Þá liggur í gögnum málsins uppkast af samningi, sem gerðarþoli kveðst hafa samið og sent gerðarbeiðanda, en í því uppkasti hafi hún lagt til ákveðna eignaskiptingu svo og forsjá barnanna og umgengni. Kveður hún gerðarbeiðanda ekki hafa svarað þeirri tillögu hennar.

Krafa gerðarbeiðanda fyrir dómstól í [...], neyðarkrafa, liggur fyrir í málinu, sem ekki verður skilin á annan veg en að þar fari gerðarbeiðandi fram á að forsjárdeila þeirra hjóna fái flýtimeðferð fyrir dóminum.

Bæði gögn og upplýsingar aðila fyrir dóminum staðfesta að gerðarbeiðandi og gerðarþoli fóru í gegnum gjaldþrotameðferð í Bandaríkjunum og kveðst gerðarbeiðandi nú vera laus við allar skuldir vegna gjaldþrotsins. Þá hafi hann enn umráð íbúðarhúss þeirra í [...] en það sé að fara í nauðungarsölumeðferð. Engar staðfestingar liggja fyrir um veðsetningu eignarinnar en gerðarþoli kveður eignina mjög veðsetta og staðfesti gerðarbeiðandi það einnig fyrir dóminum.

Gerðarbeiðandi lagði fram afrit af leigusamningi þar sem hann hefur tekið á leigu íbúð að [...] VA, frá 21. apríl 2013 til 30. apríl 2015.

Gerðarþoli leitaði til sýslumannsins í Hafnarfirði til fá samningi um forsjá breytt og ákvörðun um meðlagsgreiðslur þann 15. mars 2013. Í framhaldi eða þann 15. mars var gerðarbeiðandi boðaður í viðtal hjá sýslumanni þann 15. apríl sl. Ekki var mætt af hálfu gerðarbeiðanda og var hann aftur boðaður til viðtals vegna kröfunnar 4. júlí sl. Ekki var mætt af hálfu gerðarbeiðanda og hefur hann nú verið boðaður til viðtals vegna sáttameðferðar hjá sýslumanni 25. júlí nk. Lögmaður gerðarbeiðanda kveðst hafa lagt fram frávísunarkröfu hjá sýslumanni en ekkert liggur fyrir um það í gögnum málsins.

Undir rekstri málsins ákvað dómari að fá sérfróðan aðila til að ræða við börnin með vísan til 17. gr. laga nr. 160/1995, sbr. og 1. mgr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003, og fékk til þess Þ-kk-þf M-kk-þf sálfræðing. Fór viðtalið fram á skrifstofu dómarans að honum viðstöddum. Lagði dómarinn fram skýrslu Þ-kk-ef í málið. Börnin tjáðu sig bæði aðspurð og í frjálsri frásögn. Var skýrt hjá þeim að þau vildu vera áfram í íslenskum skóla. A, sem er 12 ára, hafði ákveðnar skoðanir á því hvers vegna hún vildi vera í skóla á Íslandi. Kvaðst hún hafa orðið fyrir einelti kennara í einkaskóla sem hún var í í [...] og hafi þá verið flutt í almenningsskóla. Henni hafi liðið vel í þeim skóla en fjölbreytni og námsmöguleikar væru meiri í íslenskum skóla auk þess sem hún ætti vinkonur á Íslandi sem hún væri búin að eiga síðan árið 2006 og hún elskaði að vera með. Sagðist hún hata það „að vera nýja stelpan í skólanum“ og langaði ekki að byrja í nýjum skóla. Aðspurð hvað henni fyndist um það ef hún yrði að fara aftur til Bandaríkjanna, sagði hún að þá væri það bara þannig. A hafði fullan þroska og skilning á aðstæðum til að geta tjáð sig þannig að enginn vafi var á því að þetta væri hennar vilji. Eins var um B, þrátt fyrir ungan aldur en hann verður 9 ára í ágúst. Hann vildi vera í íslenskum skóla áfram. Bæði börnin lýstu tilfinningum sínum til foreldra sinna og þótti greinilega mjög vænt um báða foreldra. Vildu þau ekki gera upp á milli þeirra. A kvað þó föður sinn hafa minni þolinmæði en móður sína, hann yrði fljótt pirraður. Hún kvaðst þó ekki vera hrædd við hann. A lýsti samskiptum sínum við föður sinn frá því hún kom til Íslands fyrir ári. Hún sagði þau hringjast á og eiga samskipti í gegnum Skype, Facebook og Face Life nokkrum sinnum í viku. Sagðist hún geta hringt þegar hún vildi og væru engin höft á því. B kvaðst hins vegar heyra sjaldnar í föður sínum. B lýsti einnig eindregnum vilja sínum um að vera áfram í skóla á Íslandi en hann saknaði föður síns og vina sinna í Bandaríkjunum. Hann kvaðst þó eiga marga skemmtilega vini hérlendis og spila með þeim fótbolta. Systkinin virtust mjög náin og sögðust ekki vilja vera án hins. Sögðust þau eiga föðurömmu í Bandaríkjunum sem bæði sæi og heyrði illa og væri mjög gömul. Afi þeirra væri látinn. Aðra ættingja nefndu þau ekki.

Gerðarþoli býr með börnum sínum að [...] ásamt foreldrum sínum. Er faðir hennar sjómaður og lengi að heiman í einu. A lýsti heimilisaðstæðum þannig að hún hefði sérherbergi, B væri með herbergi með móður sinni og amma og afi með eitt herbergi. Í kjallara væri íbúð þar sem [...], bróðir gerðarþola, byggi með tvö börn sín, en hann myndi flytja fljótlega og þá fengju þau meira pláss.

Aðilar lýsa málavöxtum á sinn háttinn hvor.

Gerðarbeiðandi segir gerðarþola hafa skipulagt flótta sinn til Íslands allt frá miðju ári 2011. Segir gerðarbeiðandi gerðarþola hafa samið um að börnin yrðu út skólaárið 2012/2013 á Íslandi en síðan ættu þau að koma heim til Bandaríkjanna. Gerðarbeiðandi kveðst hafa treyst gerðarþola með hagsmuni barna þeirra fyrir augum. Gerðarþola hafi verið fullkunnugt um að hún hafði ekki leyfi til að flytja með börnin til Íslands til framtíðar og alvarlegar afleiðingar þess fyrir börnin og sóknaraðila. Gerðarþoli hafi vitað um réttaráhrif þess að flýja með börnin, þ.e. að koma ekki til baka með þau, eins og um hafi verið samið. Gerðarbeiðandi hafi ítrekað reynt að ná til gerðarþola um að hún afhenti börnin, en án árangurs. Auðvelt sé enn fyrir gerðarþola að snúa aftur til Bandaríkjanna og búa þar og starfa. Börn aðila muni njóta aðgangs að góðum skólum og bent er á að enska sé þeirra fyrsta tungumál, í Bandaríkjunum eigi þau fjölskyldu og vini og þekki vel umhverfi sitt. Vel sé búið að börnum aðila í Bandaríkjunum, eins og gerðarþoli viti sjálf, auk þess sem lífsgæði séu þar mun betri en á Íslandi. Gerðarþoli virðist vera staðráðin í því að þurrka út föður barnanna úr lífi þeirra sem og bandarískan grunn þeirra. Þá segir gerðarbeiðandi að einu samskipti barnanna við gerðarþola frá því þau komu til Íslands, fyrir utan dvöl barnanna með honum í desember sl., hafi verið afskaplega lítil og ákveðin einhliða af gerðarþola, einstaka sinnum símleiðis eða á Skype, fáeinar mínútur í senn.

Þá segir gerðarbeiðandi að gerðarþoli virði í engu rétt barnanna til samveru við föður þeirra og reyni allt hvað hún geti til að eyðileggja samband þeirra, með því að nema þau á brott og takmarka mjög öll samskipti, á ólögmætan hátt. Framkoma gerðarþola hafi valdið gerðarbeiðanda og börnum aðila ómældum þjáningum og óafturkræfum miska. Gerðarbeiðandi segir nauðsyn bera til þess að börnunum verði skilað strax aftur til hans, enda hafi aðilar sameiginlega forsjá þeirra, þau séu í hjúskap og heimili þeirra sé í Bandaríkjunum. Gerðarþoli hafi ekki lögmæta ástæðu til þess að halda börnunum hjá sér. Gerðarbeiðandi neyðist því til þess að fá börnin sér afhent með beinni aðfarargerð.

Gerðarbeiðandi byggir á því að hann sé lögmætur forsjáraðili barna aðila ásamt gerðarþola samkvæmt bandarískum og íslenskum lögum, enda hafi aðilar verið í hjúskap allt frá árinu 2003. Forsjá aðila með börnunum sé sameiginleg en börnin búi á heimili foreldra gerðarþola, tímabundið samkvæmt sérstöku samkomulagi aðila. Börnin skyldu koma aftur til síns heimalands í síðasta lagi 8. júní sl. A og B séu bæði fædd og uppalin í Bandaríkjum og séu bæði bandarískir ríkisborgarar. Börnin hafi síðast verið búsett í Bandaríkjunum og skv. bæði bandarískum og íslenskum lögum hafi bandarískur dómstóll lögsögu í forsjármálinu, þar sem nú sé rekið forsjár-, umgengnis- og skilnaðarmál fyrir Héraðsdómi í „[...]“. Þá sé rekið fyrir sama dómstól svokölluð neyðarkrafa, eða „Emergency Petition“, í sama máli, vegna alvarlegra brota gerðarþola á réttmætum hagsmunum barnanna og gerðarbeiðanda. Gerðarþoli aftri gerðarbeiðanda frá því að sinna forsjárskyldum sínum sem hann sinnti vel. Börnin hafi búið á heimili sínu hjá gerðarbeiðanda sem hafi tekið stóran þátt í lífi þeirra, sem séu það dýrmætasta í lífi hans. Gerðarþoli geti undir engum kringumstæðum tekið einhliða geðþóttaákvörðun um að flytja með börnin frá Bandaríkjum og skila þeim ekki aftur til Bandaríkjanna, eins og um hafi verið samið, auk þess sem aðilar séu enn í hjónabandi og forsjá eigi eftir að ákveða til frambúðar. Komist aðilar ekki að samkomulagi um forsjána, þurfi bandarískur dómstóll að dæma um hana. Ekkert samkomulag hafi verið gert um forsjána. Gerðarbeiðandi hafi ekki samþykkt að börnin myndu búa til langframa á Íslandi. Samþykki beggja foreldra sé nauðsynlegt eigi börnin ekki að búa í Bandaríkjunum þegar forsjáin er sameiginleg. Gerðarþoli hafi brotið bæði íslensk og bandarísk barnalög, sem og bandarísk refsilög. Gerðarþoli haldi börnunum á Íslandi á ólögmætan hátt og gerir gerðarbeiðandi því kröfu, með vísan til 11. gr. laga nr. 160/1995, að börnin verði tekin úr umráðum gerðarþola og afhent gerðarbeiðanda verði lögmætu ástandi ekki komið á með öðrum hætti. Börnin eigi sitt heimili í Bandaríkjunum, og hafi þau verið búsett þar í skilningi 1. mgr. 11. gr. laganna áður en hið ólögmæta brottnám hafi átt sér stað eða a.m.k. frá og með síðustu áramótum eða í síðasta lagi frá og með vori 2013.

Fyrir dóminum byggði gerðarbeiðandi einnig á því að hann væri nú fluttur í mun betra hverfi en þau hafi búið í, nær vinnu hans og þar séu margir góðir skólar sem séu eftirsóknarverðir. Þá hafi hann mjög góð laun og eftir að gjaldþroti þeirra lauk, sé hann ekki með neinar skuldir á bakinu sem skerði framfærslumöguleika hans og barna hans.

Gerðarbeiðandi kveður mál þetta vera afhendingarmál á grundvelli laga nr. 160/1952 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl., sbr. samning um einkaréttarleg áhrif af brottnámi barna til flutnings milli landa, sem gerður var í Haag frá 25. október 1980. Ísland og Bandaríkin hafi fullgilt þann samning. Fyrir liggi að aðilar deila um forsjá barnanna fyrir bandarískum dómstóli. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir, sbr. 1. tl., að ólögmætt sé að flytja barn hingað til lands eða halda því ef sú háttsemi brjóti í bága við rétt forsjáraðila eða annars aðila, án tillits til þess hvort hann fari einn með réttinn eða með öðrum, til að annast barnið samkvæmt lögum þess ríkis þar sem barnið hafi verið búsett rétt áður en það hafi verið flutt á brott eða hald hafi hafist. Sjónarmið er varði hagsmuni barnanna komist ekki að í máli þessu, enda sé Haag-samningurinn á því byggður að hagsmunum barnanna sé best borgið með því að dómstóll í heimalandi barnanna eigi lögsögu í málum þeirra til frambúðar og meti hvernig hagsmunum þeirra sé best borgið. Það land sé Bandaríkin í þessu tilviki og beri því að fallast á kröfu gerðarbeiðanda um afhendingu þeirra til Bandaríkjanna þar sem bandaríski dómstóllinn sé með lögsögu. Ljóst sé að dómstóll hér á landi geti ekki tekið forsjármál til meðferðar þar sem lögsagan sé í Bandaríkjunum. Undantekningarreglur í 1.-4. tl. 12. gr. laganna eigi hér ekki við þar sem dómara sé heimilt að hafna beiðni um afhendingu. Túlka beri framangreindar reglur þröngt og beri gerðarþoli, vilji hún byggja á að slíkar aðstæður séu uppi, sönnunarbyrði fyrir þeim fullyrðingum sínum. Um málsmeðferðina er vísað til 13. gr. laga nr. 160/1995 sem kveði á um að við málsmeðferð skuli beitt ákvæðum 13. kafla laga nr. 90/1989 um aðför. Þá er vísað til barnalaga nr. 76/2003 og laga nr. 18/1992 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins og laga nr. 33/1944 um stjórnarskrá lýðveldisins Íslands.

Málskostnaðarkrafa er byggð á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt vegna kröfu um virðisaukaskatt af málskostnaði.

Krafist er því þess að fallist verði á kröfu gerðarbeiðanda um afhendingu barnanna á þeim grundvelli sem rakinn er í aðfararbeiðni þessari.

Málsástæður og lagarök gerðarþola.

Gerðarþoli krefst þess að hafnað verði kröfu gerðarbeiðanda um að börnin A, kt. 000000-0000, og B, kt. 000000-0000, verði tekin úr umráðum gerðarþola og afhent gerðarbeiðanda. Jafnframt er þess krafist að gerðarþola verði dæmdur málskostnaður úr hendi gerðarbeiðanda að mati dómsins, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi og að viðbættum virðisaukaskatti, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Gerðarþoli segir að eftir að hún kom aftur til Bandaríkjanna að loknu námi á Íslandi árið 2009 hafi farið að halla undan fæti í hjónabandi þeirra. Þau hafi ákveði að skilja um vorið 2012. Sammæli hafi verið um að best væri fyrir börnin að gerðarþoli og þau yrðu búsett á Íslandi þrátt fyrir að gerðarbeiðandi ætlaði að vera áfram í Bandaríkjunum. Hafi gerðarbeiðandi m.a. hringt til sýslumannsembættisins í [...] og spurst fyrir um meðlagsgreiðslur og framfærslureglur hér á landi og hafi eftir það verið ákveðið að fara eftir íslenskum reglum varðandi það. Gerðarþoli hafi leitað lögmannsaðstoðar og drög verið gerð að samkomulagi þessa efnis haustið 2012. Áður, eða í júlí 2012, hafi börnin farið til Íslands til dvalar hjá foreldrum gerðarþola.

Foreldrum gerðarþola hafi formlega verið veitt forsjá þeirra og umsjá með samningi, dags. 25. júlí 2012, til að þau gætu séð um börnin þar til gerðarþoli kæmi til landsins. Enginn ágreiningur hafi verið um dvöl barnanna og gerðarþola hér á landi og sé fullyrðingum um að flutningurinn hafi að einhverju leyti farið fram án vitundar gerðarbeiðanda mótmælt harðlega.

Gerðarþoli mótmælir gildishlöðnum yfirlýsingum varðandi málavexti í kröfu gerðarbeiðanda. Það hafi enginn „flótti“ verið frá Bandaríkjunum, engum hafi verð sýnd „grimmd“ og enginn hefur orðið fyrir „ómældum þjáningum og óafturkræfum miska“ vegna þess. Aðilar hafi einfaldlega ákveðið að slíta sínu hjónabandi og ákveðið í sameiningu, þó að gerðarbeiðandi kannist ekki við það nú, að rétt væri og best fyrir börnin að þau skyldu búsett hér á landi með móður sinni. Þá sé fráleitt að það verði auðvelt fyrir gerðarþola og börnin að snúa aftur til Bandaríkjanna, eins og haldið sé fram í beiðninni. Aðstæður allar séu að miklum mun verri en þær hafi verið fyrir ári eins og framlögð gögn sýni.

Þá sé því harðlega mótmælt að gerðarþoli komi í veg fyrir samskipti barnanna við gerðarbeiðanda. Börnin hafi rætt við föður sinn tvisvar til þrisvar í viku í síma og á Skype. Þá sé stúlkan A með Facebook-síðu og sé faðir hennar „vinur“ hennar þar og einnig fleiri fjölskyldumeðlimir í Bandaríkjunum. Gerðarþoli hafi margoft boðið gerðarbeiðanda að koma hingað til lands og hitta börnin en hún hafi ekki viljað leyfa börnunum að ferðast til Bandaríkjanna um stundarsakir, enda aðstæður allar mjög óvissar.

Hvað varði mál það sem gögn hafa verið lögð fram um af hálfu gerðarbeiðanda sem hann hefur höfðað í Bandaríkjunum, þá hafi gerðarþola verið birt stefna vegna þess hinn 10. maí sl. Málið hafi verið þingfest og hafi gerðarþoli frest til 8. ágúst til að skila greinargerð. Lögmaður hennar í Bandaríkjunum hafi krafist frávísunar málsins þar sem [...] hafi ekki lögsögu í því. Lagt sé fram bréf frá lögmanni gerðarþola þessa efnis, en verið sé að afla íslenskrar þýðingar þess.

Gerðarþoli byggir kröfu sína um höfnun á kröfu gerðarbeiðanda á ákvæðum laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Þá sé byggt á ákvæðum Haag-samnings um einkaréttarleg áhrif af brottnámi barna til flutnings milli landa frá 25. október 1980.

Grundvallarviðmiðið, þ.e.a.s. tilgangur þess að Haag-samningurinn hafi verið samþykktur árið 1980 og lög 160/1995 sett, sé að komið sé í veg fyrir að annað foreldri geti, án samþykkis hins, farið með barn á brott úr því ríki sem það á fasta búsetu (upprunaríki) og/eða haldið því í öðru ríki en það á fasta búsetu (móttökuríki), áður en leyst verður með lögmætum hætti úr ágreiningi aðila varðandi forsjána eða búsetuna í upprunaríkinu. Aðilar máls þessa hafi ákveðið í sameiningu að skilja að skiptum eins og þegar hafi verið lýst og ákváðu í sameiningu að gerðarþoli og börnin skyldu framvegis eiga heima á Íslandi. Um búsetuna hafi ekki verið deilt í samningaviðræðum aðila varðandi hjónaskilnaðinn áður en gerðarþoli fór sjálf til Íslands, sbr. framlagt bréf frá lögmanni gerðarþola í Bandaríkjunum. Gerðar hafi verið formlegar ráðstafanir til að börnin gætu farið á undan og verið búsett hjá foreldrum gerðarþola og var þeim með samningi veitt umsjá og forsjá þeirra (e. Limited power of attorney for care of minor children) með skjali, dags. 26. júlí 2012, sbr. dskj. 17. Börnin hafi farið frá Bandaríkjunum þann dag og byrjað í [...] um haustið. Gerðarþoli hafi svo komið hingað til lands um miðjan október 2012 og hefur verið búsett hér með börnunum síðan. Það að annar aðilinn hafi síðar meir orðið ósáttur við áður ákveðna búsetu hér á landi geti ekki eitt leitt til þess að um ólögmætt hald á barni sé að ræða í skilningi laga nr. 160/1995 eða Haag-samningsins. Þannig byggi gerðarþoli kröfur sínar á því að ólögmætisskilyrði 11. gr. laga nr. 160/1995 séu ekki uppfyllt. Þegar aðfararbeiðni þessi var lögð fram hafi börnin átt lögheimili hér og fasta búsetu síðan í 26. júlí 2012 eða í 11 mánuði.

Þá hafi málarekstur hafist um forsjá barnanna hjá sýslumannsembættinu í [...] en gerðarþoli óskaði breytinga á forsjárfyrirkomulagi og hefur gerðarbeiðandi verið boðaður í sáttameðferð skv. ákvæðum 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Sýslumannsembættið í [...] líti því svo á að börnin hafi fasta búsetu í umdæmi embættisins, sbr. ákvæði 68. barnalaga nr. 76/2003, og embættið hafi því lögsögu í málinu. Gerðarbeiðandi hafi upphaflega fengið tilkynningu embættisins um meðferð málsins og hringt þá í embættið og fengið nánari upplýsingar. Honum sé því kunnugt um málsmeðferðina þar.

Gerðarþoli segir að málsmeðferðin í Bandaríkjunum, sem gerðarbeiðandi hafi lagt fram gögn um, sé á byrjunarstigi. Frestur til greinargerðarskila í málinu sé til 8. ágúst nk. Lögmenn gerðarþola hafi krafist frávísunar málsins enda eigi dómstóllinn ekki lögsögu í málinu. Í lögum [...] (e. [...]) sé hugtakið „upprunaríki“ (e. Home State) skilgreint, sem ræður lögsögunni. Þar komi fram að hugtakið sé skilgreint sem það ríki sem barn hafi búið í með foreldri sínu eða forsjáraðila í sex mánuði samfleytt áður en málarekstur hefjist. Vísast nánar um lögskýringuna til bréfs lögmanns gerðarþola sem lagt sé fram með greinargerð þessari. Börnin hafi ekki búið í Bandaríkjunum né átt lögheimili þar síðustu sex mánuði áður en það mál var höfðað. Því sé lögsaga ágreinings þeirra ekki í [...]fylki eins og gerðarbeiðandi haldi fram.

Gerðarbeiðandi hafi í engu fært fram sönnur fyrir þeim málsástæðum sínum að búseta barnanna hér á landi hafi átt að vera tímabundin eða að samþykki hans fyrir búsetunni hafi verið tímabundið, og sé þeim mótmælt. Það samkomulag um að börnin ættu að vera hér tímabundið í einn skólavetur, eins og lýst sé í kröfu gerðarbeiðanda, hafi aldrei verið gert. Þvert á móti hafi samkomulag verið um varanlega búsetu barnanna og gerðarþola hér. Vísar gerðarþoli til fyrrnefndrar yfirlýsingar um að veita foreldrum hennar tímabundna forsjá og umsjá barnanna því til stuðnings, auk framburðar gerðarþola um samkomulag aðila varðandi framtíðarbúsetu sem fái stoð í fyrrgreindu bréfi lögmanna hennar í Bandaríkjunum og þeim samningsdrögum sem hann útbjó. Bent er á að gerðarbeiðandi kom hingað til lands og heimsótti gerðarþola og börnin í desember 2012 og bjó á hóteli í Reykjavík. Áður höfðu verið sett fram fyrrnefnd drög að samkomulagi varðandi hjónaskilnaðinn, málefni barnanna og eignaskiptingu. Gerðarbeiðandi hafi ekki mótmælti þeim fyrr en löngu síðar eða í mars 2013. Engar viðræður hafi verið í gangi úti í Bandaríkjunum um málefni barnanna milli lögmanna aðila eins og haldið sé fram í beiðni, aðeins eitt samtal hafi átt sér stað. Þá hafi dómsmál það, sem lögð eru gögn fram um af hálfu gerðarbeiðanda, ekki verið höfðað fyrr en í maí 2013, eða 10 mánuðum eftir að börnin fóru til Íslands og sex mánuðum eftir að hann sjálfur heimsótti börnin hingað til lands og lýsti ánægju sinni með hversu vel færi um þau og hversu vel þeim gengi í skóla og tómstundum.

Gerðarþoli telur að ef um ólögmætt brottnám eða hald sé að ræða í skilningi samningsins þurfi öll skilyrði 11. gr. laga nr. 160/1995 að vera uppfyllt. Sé um þrjú skilyrði að ræða. Í fyrsta lagi að barn hafi verið búsett í samningsríki sem hafi aðild að Haag-samningnum, og þá í öðru samningsríki en málsmeðferðin fer fram í (sbr. 1. mgr. 11. gr. og hugtökin upprunaríki og móttökuríki). Í öðru lagi þurfi brottnámið eða haldið að fela í sér brot á rétti forsjáraðila til að annast barnið skv. lögum upprunaríkisins, sbr. 1. tl. 2. mgr. 11. gr., og í þriðja lagi að sá aðili sem fari fram á afhendingu hafi í raun farið með rétt til að annast barnið þegar brottnám eða hald á sér stað eða hefði farið með þann rétt ef hið ólögmæta ástand ætti sér ekki stað. Gerðarþoli byggir kröfu sína á því að ekkert af framangreindum skilyrðum sé uppfyllt.

Lagt sé fram með greinargerð þessari fyrrnefnt skjal þar sem foreldrum gerðarþola var veitt forsjá barnanna „Limited power of attorney for care of minor children“, dags. 25. júlí 2012. Báðir aðilar máls þessa hafi skrifað undir skjalið og hafi því verið ætlað að gilda þar til gerðarþoli kæmi til landsins. Á grunni þess hafa börnin átt lögheimili hér á landi og fasta búsetu í skilningi lögheimilislaga nr. 21/1990 frá 26. júlí 2012. Í frumvarpi til laga nr. 160/1995 komi fram að eðlilegast sé talið að hugtakið búseta (e. habitual residence) verði skýrt með hliðsjón af 2. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1990 um lögheimili. Í athugasemdum við fyrrgreinda 11. gr. komi jafnframt fram að við mat á því hvort ólögmætt ástand sé til staðar í skilningi samningsins skuli litið til laga þess ríkis þar sem barnið var búsett þegar það var flutt á brott eða því haldið, og úrskurða dómstóla og stjórnvalda þar um. Þá sé jafnframt vísað til þess að í 32. gr. barnalaga nr. 76/2003 segir að foreldrar skuli, í samningi um sameiginlega forsjá, greina hjá hvoru foreldri barn skuli hafa lögheimili og þar með að jafnaði hafa fasta búsetu. Samhljóða ákvæði hafi verið í eldri barnalögum frá 1992. Í barnarétti sé því gengið út frá því að þar sem barn hafi skráð lögheimili hafi það jafnframt fasta búsetu. Ljóst sé að engir úrskurðir dómstóla eða stjórnvalda, hvort sem sé hérlendra eða erlendra, liggi fyrir í máli þessu varðandi börnin. Föst búseta barnanna, í skilningi lögheimilislaga og barnalaga, sé og hafi verið hér á landi frá 26. júlí 2012 og því sé skilyrðinu um að barn sem krafist er afhendingar á eigi fasta búsetu í öðru ríki ekki fullnægt og ólögmætisskilyrðið þar með ekki fyrir hendi. Lög [...]fylkis, eins og þegar hefur verið lýst, styðja þá niðurstöðu.

Þá hafi í engu verið brotið á rétti gerðarbeiðanda sem forsjáraðila til að annast börnin, enda geti hann vel komið hingað til lands og notið samvista við þau. Þá hafi samskipti gerðarbeiðanda við börnin ekki verið takmörkuð eins og þegar hafi verið reifað. Séu því skilyrði 1. tl. 2. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995 ekki heldur fyrir hendi. Þá hafi ekki verið sýnt fram á að ef aðilar hefðu farið aftur til Bandaríkjanna eða aldrei flutt hingað til lands, að gerðarbeiðandi myndi þar með fara með forsjárrétt yfir börnunum, sbr. 2. tl. 2. mgr. 11. gr. s.l. Sé því, sem fyrr segi, kröfur gerðarþola um höfnun á kröfu gerðarbeiðanda um afhendingu barnanna byggðar á því að ólögmætisskilyrði 11. gr. laga nr. 160/1995 séu ekki fyrir hendi, en ítrekað sé að öll skilyrði 11. gr. þurfa að vera fyrir hendi svo ástand sé talið ólögmætt.

Verði, þrátt fyrir framangreindar málsástæður gerðarþola, fallist á það að skilyrði 11. gr. laga nr. 160/1995 eigi við og að börnunum sé haldið hér á landi með ólögmætum hætti sé byggt á því að heimilt sé að synja um afhendingu þeirra, með vísan til 2. og 3. töluliðs 12. gr. s.l.

Gerðarþoli telur að það geti ekki verið börnunum fyrir bestu að taka þau úr umsjá hennar og færa þau til gerðarbeiðanda, eins og hann krefjist, og breyta þannig búsetu þeirra, enda hafi börnin búið hér á landi í hartnær eitt ár og aðlagast aðstæðum hér. Þá hafi þau búið hér í þrjú ár áður, frá því í maí 2006 og fram til júlí 2009, og hafi komið hingað nánast öll sumur frá fæðingu. Gerðarþoli hafi ekki og muni ekki koma í veg fyrir að tengsl barnanna við gerðarbeiðanda og fjölskyldu hans séu ræktuð með síma- og tölvusamskiptum auk reglubundinna samvista. Börnin séu í [...] og gangi vel námslega og félagslega. Þá séu börnin mjög háð móður sinni, sem ávallt hafi verið aðalumönnunaraðili þeirra. Meðan aðilar og börnin bjuggu í Bandaríkjunum hafi gerðarþoli verið heimavinnandi allt fram til ársins 2006. Það ár hafi hún og börnin flust til Íslands og dvalist til ársins 2009 meðan hún stundaði háskólanám. Eftir það hafi gerðarþoli unnið úti ásamt því að sjá um allt er varðaði börnin. Gerðarbeiðandi vinni hjá [...] og hafi auk þess verið í aukavinnu hjá [...]. Einnig hafi hann tekið að sér verkefni sem sjálfstætt starfandi tæknimaður. Hann hafi jafnframt verið í varnarherliðinu (e. AIR Navy National Guard). Hann hafi því verið mikið í burtu frá heimilinu, unnið oftar en ekki 18 tíma á dag 6 – 7 daga vikunnar.

Síðan gerðarþoli og börnin fluttu hingað til lands hafi verulega hallað undan fæti í aðstæðum gerðarbeiðanda, svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Húseign aðila sé á barmi þess að vera selt nauðungarsölu og hafi gerðarþoli ekki vitneskju um hvar gerðarbeiðandi búi nú eða muni búa í nánustu framtíð. Gengið hafi verið að gjaldföllnum veðkröfum í húsinu og hafi gerðarbeiðandi sett fram beiðni um gjaldþrot. Þá séu skólagjöld barnanna vegna einkaskólans sem þau voru í í vanskilum og munu þau ekki geta farið í þann skóla aftur. Vísast til framlagðra gagna frá dómstólum í Bandaríkjunum hvað þetta varði. Miðað við framlögð gögn um fjárhagslega og félagslega stöðu gerðarbeiðanda sé ljóst að ekki verði hægt að tryggja börnunum skólavist í sambærilegum einkaskóla. Flestar þessar kröfur beinist að aðilum báðum og því ljóst að gerðarþoli hafi heldur engar aðstæður að bjóða börnunum í Bandaríkjunum né hafi hún atvinnu þar. Hún og börnin yrðu gerðarbeiðanda háð með framfærslu sína en ljóst sé að hann standi ekki undir því. Þannig yrðu gerðarþoli og börnin á götunni í Bandaríkjunum yrði þeim gert að snúa þangað, gerðarþoli yrði án atvinnu, húsnæðis og framfærslu og börnin án skólavistar.

Í gögnum þeim sem gerðarbeiðandi hafi lagt fram beri hann gerðarþola á brýn að hafa beitt sig ofbeldi. Slíkar ásakanir séu fráleitar og með öllu ósannaðar auk þess sé gerðarbeiðandi yfir 190 cm á hæð og rúm 200 kg meðan gerðarþoli er rétt um 160 cm og grannvaxin. Óljóst sé hvernig gerðarþoli eigi að hafa getu eða kraft til að veitast að gerðarbeiðanda miðað við þessi stærðarhlutföll. Gerðarbeiðandi eigi að baki sakaferil þar sem hann hafi verið ákærður og fundinn sekur um ólæti á almannafæri, líkamsárás o.fl.

Telur gerðarþoli jafnframt að ef fallist yrði á kröfu gerðarbeiðanda í máli þessu sé hætta á að hann muni banna henni og fjölskyldu hennar umgengni við börnin. Þannig sé byggt á því í máli þessu, með vísan til málavaxtalýsingar og fyrrgreindra málsástæðna, að það sé alvarleg hætta á því að afhending barnanna muni skaða þau eða koma þeim í óbærilega stöðu, sbr. 2. tölul. 12. gr. laga nr. 160/1995.

Einnig byggir gerðarþoli á vilja og afstöðu barnanna, sbr. 3. tl. 12. gr. laga nr. 160/1995, enda telji hún börnin andvíg afhendingunni. Börnin séu fædd 2001 og 2004 og séu því 12 og 9 ára á þessu ári. Þau hafi því náð þeim aldri og þroska að tekið sé réttmætt tillit til skoðana þeirra.

Með vísan til þess sem að framan sé rakið um aðstæður aðila úti í Bandaríkjunum, auk afstöðu þeirra til þess að fara þangað, telji gerðarþoli að það myndi hafa mikil áhrif á daglega líðan barnanna yrði fallist á kröfur gerðarbeiðanda um afhendingu þeirra. Þau yrðu aðskilin frá móðurfjölskyldu sinni sem þau séu mjög tengd og hafa búið hjá síðastliðið ár. Þá hafi þau fleiri ættingja hér á landi en í Bandaríkjunum og mun betri tengsl séu við það fólk en ættingjana í Bandaríkjunum. Börnin hafi alla sína ævi dvalist hér á landi flestöll sumur og auk þess dvöldust þau hér samfleytt í þrjú ár frá árinu 2006 til 2009. Eins og margoft hafi verið rakið hafa þau svo búið hér samfleytt í hartnær eitt ár. Þau gangi í [...] og gangi vel námslega. Þeim gangi jafnframt vel félagslega og hafi eignast marga góða vini. Bæði börnin stundi fótbolta af miklu kappi og njóti þess frelsis sem íslenskt samfélag hafi börnum að bjóða. Þau gangi og hjóli til vina sinna og leiki sér úti við. Þau gætu ekki notið neins af þessum gæðum í Bandaríkjunum þar sem búseta þeirra sé í mikilli óvissu sem og skólaganga. Þau hafi verið veturinn 2011 – 2012 í almennum skóla (e. public school) sem aðilar voru sammála um að væri lélegur. Þar hafi verið léleg kennsla og aðbúnaður alls ófullnægjandi. Börnin hafi ekki verið ánægð með skólann og leið ekki vel þar. Þá hafi þau haft mun lakari vinatengsl í Bandaríkjunum enda vegalengdir þó nokkrar og ekki hægt að fara „að leika“ nema í bifreið og í fylgd með fullorðnum. Vinir barnanna hafi að mestum hluta verið börn vinkvenna gerðarþola.

Gerðarþoli byggir kröfur sínar á því að það yrði afdrifaríkt fyrir börnin að vera tekin frá móður sinni, ömmu og afa, heimili sínu, vinum og skóla hér á landi og send gegn vilja sínum til Bandaríkjanna, þar sem aðstæður séu allar í óvissu svo sem fyrr sé rakið. Geti það ekki verið börnunum fyrir bestu en ákvarðanir varðandi hagsmuni barna verði ávallt að vera teknar með það í huga, sbr. meginreglur barnaréttar. Er þar m.a. vísað til 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003 og 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Með vísan til framangreinds gerir gerðarþoli kröfu um synjun á afhendingu barnanna skv. kröfu gerðarbeiðanda, verði komist að þeirri niðurstöðu að um ólögmætt hald sé að ræða hér á landi. Er öllum kröfum gerðarbeiðanda í máli þessu mótmælt, sem og málatilbúnaðinum öllum.

Kröfuna um málskostnað byggir gerðarþoli á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun byggist á lögum nr. 50/1988 þar sem lögmönnum er gert að innheimta virðisaukaskatt vegna þjónustu sinnar. Gerðarþoli hefur fengið gjafsókn en gerð er krafa um málskostnað eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Forsendur og niðurstaða.

Í máli þessu krefst gerðarbeiðandi þess að fá börnin A, fædda [...] 2001, og B, fæddan [...] 2004, afhent, á grundvelli laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl., sbr. samning um einkaréttarleg áhrif af brottnámi barna til flutnings milli landa sem gerður var í Haag 25. október 1980 (Haag-samningurinn).

Samkvæmt 1. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995 skal barn, sem flutt er hingað til lands með ólögmætum hætti eða er haldið hér á ólögmætan hátt, afhent þeim sem rétt hefur til þess ef barnið var búsett í ríki, sem er aðili að Haag-samningnum, rétt áður en það var flutt á brott eða hald hófst. Þannig verður barn sem dvelst á Íslandi ekki afhent til ríkis sem er aðili að Haag-samningnum nema barnið hafi verið búsett í því ríki rétt áður en það var flutt burt eða hald hófst. Það er því grundvallaratriði í máli þessu að skera úr um hvar börnin voru búsett í skilningi laga nr. 160/1995 áður en meint ólögmætt hald hófst, en um það er ágreiningur með aðilum. Nánar tiltekið heldur gerðarbeiðandi því fram að börnin séu búsett í Bandaríkjunum og að gerðarþoli haldi þeim hér á landi með ólögmætum hætti, sbr. 1. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995, en gerðarþoli mótmælir því alfarið að börnin séu búsett í Bandaríkjunum, heldur hafi þau búsetu á Íslandi og hafi haft með samþykki gerðarbeiðanda frá 25. júlí 2012.

Hugtakið búseta (e. habitual residence) er ekki skilgreint í Haag-samningnum eða lögum nr. 160/1995. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi með lögunum segir að samningsríki hafi svigrúm til að afmarka hvað felst í hugtakinu með hliðsjón af löggjöf sinni og því sé eðlilegast að skýra hugtakið með sama hætti og föst búseta í 2. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1990 um lögheimili. Það sé einnig í samræmi við athugasemdir við 32. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, um skýringu á hugtakinu í þeirri grein. Sé byggt á þessari skýringu hugtaksins í þeim ákvæðum frumvarpsins sem það birtist. Samkvæmt framansögðu hefur það verulega þýðingu hvort barn hefur lögheimili hér á landi en önnur atriði koma einnig til skoðunar.

Óumdeilt er að málsaðilar bjuggu saman í Bandaríkjunum frá árinu 1999 og þar til börnin komu til Íslands í júlí 2012, utan að börnin ásamt gerðarþola bjuggu á Íslandi árin 2006 til 2009. Gerðarbeiðandi heldur því fram að börnin hafi einungis átt að dvelja hér á landi tímabundið eða til 9. júní 2013, þegar skóla lyki. Þessu mótmælir gerðarþoli og segir að um hafi verið rætt á milli aðila að hún flytti til Íslands með börnin í kjölfar skilnaðar þeirra og byggi þar áfram.

Fyrir liggur undirritaður samningur aðila um að foreldrar gerðarþola fari með tímabundna forsjá eða (e. Limited power of attorney for care of minor child(ren)), í þeim tilgangi að þau geti komið fram gagnvart íslenskum stofnunum og stjórnvöldum fyrir hönd barnanna, á meðan foreldrar þeirra dveldust enn í Bandaríkjunum. Var umboð þetta takmarkaður tími til 25. janúar 2013 og rann þá sjálfkrafa úr gildi. Gerðarþoli skýrði þetta svo fyrir dóminum að umboðið hafi átt að gilda þangað til hún kæmi sjálf til Íslands en það hafi orðið 17. október 2012. Gengu börnin í [...] með samþykki gerðarbeiðanda frá haustinu 2012. Mál þetta er síðan höfðað með beiðni móttekinni 21. júní 2013.

Að þessu virtu telur dómurinn sannað að börnin komu hingað til lands í júlí 2012 með samþykki gerðarbeiðanda og var lögheimili þeirra flutt til Íslands samhliða því, í þeim tilgangi að þau gætu sótt skóla á Íslandi.

Fyrir liggur að gerðarbeiðandi hefur höfðað mál á hendur gerðarþola vegna ágreinings um skilnaðarkjör, forsjá og meðlag í Bandaríkjunum. Þá hefur hann einnig farið fram á það við dómstól í [...] fylki að forsjárkrafa hans fái flýtimeðferð (e. Emergency Petition). Þrátt fyrir að höfðað hafi verið dómsmál í Bandaríkjunum til skilnaðar aðila og til að dæma um forsjá barna þeirra, hefur það ekkert gildi varðandi niðurstöðu í máli þessu, enda liggur ekkert fyrir hvernig það mál muni enda eða hvenær. Það staðfestir hins vegar að ágreiningur er með aðilum um forsjá barnanna og skilnaðarkjör.

Telur dómurinn ósannað gegn andmælum gerðarþola að dvöl barnanna hafi átt að vera tímabundin til loka skólaársins 2012/2013, en ekkert liggur frammi um það annað en fullyrðing gerðarbeiðanda. Þá hefur ekkert annað komið fram en að gerðarbeiðandi hafi verið sáttur við veru barnanna hér á landi þegar hann kom til landsins í desember 2012. Ekkert er fram komið í málinu um að hann hafi þá þegar hafið aðgerðir til að fá börnin afhent.

Búseta barnanna var skráð að [...] frá og með 26. júlí 2012 með samþykki gerðarbeiðanda. Telur dómurinn áskilnað laganna um búsetu vera fullnægt. Telur dómurinn það skilyrði að barn hafi verið búsett í því ríki sem það var numið frá, rétt áður en það var flutt á brott eða hald hófst, ekki vera til staðar í máli þessu.

Þegar allt framangreint er virt, er ósannað að aðilar hafi ákveðið að dvöl barnanna hér á landi hafi átt að vera tímabundin eða hafi aðeins átt að vera til skólaloka árið 2013. Verður því að líta til þess með hliðsjón af því að börnin eru með lögheimili hér á landi, sbr. 1. gr. laga nr. 21/1990 um lögheimili, hafa búið hér í tæpt ár þegar beiðni þessi var lögð fram og stundað skóla hér, að gerðarþoli og börnin séu búsett á Íslandi. Er því ekki um að ræða ólögmætt hald á barni og úrræði í lögum nr. 160/1995 eiga hér ekki við. Verður því að hafna kröfu gerðarbeiðanda, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður í máli þessu falli niður. Gerðarbeiðandi hefur ekki fengið gjafsókn í málinu.

Gerðarþoli hefur fengið útgefið leyfi til gjafsóknar vegna reksturs máls þessa. Gjafsóknarkostnaður gerðarþola greiðist því úr ríkissjóði. Þóknun lögmanns gerðarþola þykir hæfilega ákveðin, með hliðsjón af tímaskýrslu og útlögðum kostnaði vegna þýðingar, 986.445 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Úrskurð þennan kveður upp Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kröfu gerðarbeiðanda, M, um að börnin A og B verði tekin úr umráðum gerðarþola, K, og afhent gerðarbeiðanda, er hafnað.

Málskostnaður í máli þessu fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður gerðarþola greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 986.445 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Á-kvk-nf G-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 26.7. 2013.