S-317/2019

Mál þetta, sem dómtekið var 9. september 2019, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 16. apríl 2019, á hendur:

„S-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, fyrir skilasvik og til vara umboðssvik, með því að hafa þann [...]. júní 2016 sem eigandi, stjórnarmaður, og prókúruhafi AA ehf., kt. [...], sem nú er þrotabú, millifært af bankareikningi AA ehf. kr. 42.129.000, milljónir af reikningi félagsins hjá CC, nr. [...] inn á bankareikning, nr. [...], BB, kt. [...], einkafirma, sem var í eigu ákærða, í sama banka, og þannig misnotað aðstöðu sína, en með því skerti ákærði rétt lándrottna félagsins, til að öðlast fullnægju af á eignum þess. Gert var árangurslaust fjárnám hjá AA ehf. [...]. febrúar 2016, en Héraðsdómi Reykjaness barst krafa um gjaldþrotaskipti [...]. apríl 2016 og var krafan tekin fyrir á dómþingi í Héraðsdómi Reykjaness [...]. maí 2016, þar sem ákærði mætti og fékk frest til [...]. júní sama ár og þann [...]. júní 2016 var AA ehf. úrskurðað gjaldþrota.

Telst brotið varða við 2. og 4. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og til vara 249. gr. sömu laga.“

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara er krafist vægustu refsingar er lög leyfa. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

I. 2

Þann [...]. febrúar 2016 var gert árangurslaust fjárnám hjá AA ehf., en ákærði var fyrirsvarsmaður félagsins og prókúruhafi. Í kjölfarið setti Tollstjóri fram kröfu um að félagið yrði tekið til gjaldþrotaskipta vegna skuldar sem nam 3.608.681 krónu. Beiðni Tollstjóra var tekin fyrir á dómþingi Héraðsdóms Reykjaness [...]. maí 2016 og var ákærði þar mættur. Með samkomulagi var málinu frestað til [...]. júní 2016 en við fyrirtekt málsins þann dag var ekki mætt af hálfu skiptaþola og var málið þá tekið til úrskurðar. Með úrskurði [...]. júní 2016 var bú AA ehf. tekið til gjaldrotaskipta og A lögmaður skipaður skiptastjóri þess.

Með skriflegri kæru skiptastjóra, dagsettri [...]. september 2016, var þess farið á leit við lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu að rannsökuð yrðu meint refsiverð brot ákærða. Segir í kærunni að skiptastjóri hafi veitt því eftirtekt við skoðun bankayfirlita þrotabúsins hjá CC að ákærði hefði [...]. júní 2016, í gegnum félag sitt, DD, millifært 42.129.000 krónur af reikningi AA ehf. yfir á reikning einkafirma ákærða, BB. Þessa fjárhæð hafði EE ehf. millifært deginum áður inn á reikning AA ehf., en hún var tilkomin vegna sölu á húseign félagsins í tengslum við opinber skipti á búi ákærða og fyrrverandi konu hans, eins og nánar er rakið hér á eftir. Skiptastjóri hafi ítrekað óskað eftir skýringum ákærða á millifærslunni ella endurgreiðslu fjárins án þess að það bæri tilætlaðan árangur.

Samkvæmt kröfuskrá skiptastjóra nemur fjárhæð lýstra almennra krafna í búið samtals 21.185.973 kr.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...]. janúar 2014 var ákveðið að opinber skipti til fjárslita færu fram á búi ákærða og þáverandi eiginkonu hans sem hafði óskað eftir skilnaði að borði og sæng. Að beiðni skiptastjóra var í tengslum við fjárslitin m.a. óskað eftir verðmati á AA ehf. og lá það fyrir [...]. maí 2014.

Samkvæmt frumvarpi skiptastjóra búsins til úthlutunar vegna fjárslita hjóna frá [...]. janúar 2015 skiptist hlutafé í AA ehf. til jafns á milli þeirra. Var verðmat endurskoðanda samþykkt af aðilum. Frumvarpið var ekki samþykkt óbreytt vegna ágreinings um önnur atriði og óskaði skiptastjóri eftir úrlausn þeirra með bréfi til Héraðsdóms Reykjaness [...]. júní 2015, sbr. 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991. Úr þeim afmarkaða ágreiningi var leyst með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...]. apríl 2016. Tekið er fram í úrskurðinum að frá því að frumvarp skiptastjóra var lagt fram hafi fasteign félags málsaðila, AA ehf., að M verið seld og uppgjör á áhvílandi veðskuldum farið fram. Með bréfi skiptastjóra [...]. maí 2016 var Héraðsdómi Reykjaness tilkynnt um skiptalok vegna búsins.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu [...]. september 2017 vegna kæru skiptastjóra þrotabús AA ehf. Í tengslum við rannsókn málsins féllst Héraðsdómur Reykjavíkur á 3 kröfu lögreglustjórans um afléttingu bankaleyndar, en ákærði hafði hafnað aðgangi að tilteknum bankareikningum sínum og félaga í hans eigu. Kom þá í ljós að ákærði hafði [...]. júní 2016 millifært þær 42.129.000 krónur sem skiptastjóri hafði ært inn á reikning AA ehf. yfir á reikning BB, sem var í hans eigu. Þann [...]. júní 2016 hafði upphæðin síðan verið millifærð af reikningi BB yfir á reikning B.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði kvaðst ekki getað svarað því beint hvort hann hefði verið eigandi AA ehf. enda hefði félagið „verið tekið úr sambandi“ af skiptastjóra í tengslum við fjárskipti hans og fyrrverandi konu hans. Kannaðist hann við hinar opinberu skráningar samkvæmt útprentun úr hlutafélagaskrá frá [...]. júní 2016 en kvað ekkert hafa verið farið eftir þeim í reynd. Hefði félagið ekki verið í rekstri frá lokum árs 2014.

Ákærði kannaðist við að hafa mætt til þinghalds í Héraðsdómi Reykjavíkur [...]. maí 2016 þar sem krafa um gjaldþrotaskipti AA ehf. var tekin fyrir og að frestur hefði verið veittur. Kvaðst hann ekki muna hvað fór fram í því þinghaldi að öðru leyti því að hann hefði verið að reyna að gera „eitthvað“. Kvaðst hann hafa vitað að félagið var í vanskilum. Vísaði hann til gagna, sem unnin voru af lögmanni sem starfað hafði fyrir hann, um um áhvílandi skuldir sem hefðu verið um 20 milljónir. Hafi hann verið í ábyrgð fyrir öllum skuldum og því viljað uppgjör.

Ákærði kannaðist við að skiptastjóri hefði vegna fjárskipta hjónanna lagt 42.129.000 krónur inn á reikning AA ehf. hjá CC. Hafi hann verið í samskiptum við skiptastjórann sem hafi verið að skila af sér búinu og gefið upp reikning á kennitölu AA ehf. en reikningurinn væri í reynd hans reikningur. Hafi skiptastjórinn viljað meina að peningarnir væru eign fyrirtækisins og því hafi fjárhæðin verið lögð inn á kennitölu félagsins en ekki hans persónulegu kennitölu. Kvaðst ákærði hins vegar hafa litið á fjárhæðina sem sína réttmætu eign og því millifært hana yfir á reikning einkafirma síns, BB. Aðspurður kvaðst ákærði hafa nýtt fjármunina og m.a. komið sér „af götunni“. Eins og sakir stóðu hafi það verið honum óviðkomandi að greiða skuldir félagsins enda hefði það ekki verið á hans forræði og skuldasöfnun verið á ábyrgð fyrrverandi eiginkonu hans. Hafi því ekki hvarflað að honum að forða félaginu frá gjaldþroti. Ákærði kannaðist við sölu fasteignarinnar að M sem hefði verið eign AA ehf., en skiptastjórinn hefði hlutast til um söluna. Þá staðfesti hann það sem fram kom í samþykktu frumvarpi skiptastjóra til úthlutunar, að hann og fyrrverandi kona hans hefðu verið eigendur hlutafjár í félaginu til jafns. 4

Ákærði lýsti heilsufarslegum vandamálum sem hann hefði átt við að etja og kvað málið hafa valdið sér mikilli vanlíðan.

A lögmaður, skipaður skiptastjóri þrotabús AA ehf., kvaðst hafa margoft verið í sambandi við ákærða meðan á ferlinu stóð, m.a. eftir að hann veitti eftirtekt úttekt þeirri sem um ræðir. Fyrstu viðbrögð ákærða hafi verið að vísa í samning BB við AA ehf. en aldrei hafi komið til að hann legði slíkan samning fram. Skiptastjóri kvaðst hafa reynt að semja við ákærða og fá hann til að greiða fjármuni til baka svo að greiða mætti skuldir félagsins, en án árangurs. Aðspurður kvað hann þrotabúið ekki hafa átt fjármuni til þess að fara í riftunarmál og því hafi ekki orðið af því, auk þess sem fjögur árangurslaus fjárnám hefðu verið gerð hjá ákærða.

III.

Ákærði neitar sök. Hann viðurkennir að hafa [...]. júní 2016 millifært 42.129.000 krónur af reikningi AA ehf. inn á reikning einkafirma síns, BB, daginn eftir að skiptastjóri, við fjárskipti hans og fyrrverandi eiginkonu hans, lagði fjárhæðina inn. Þá liggur fyrir að ákærði millifærði [...]. júní 2016 sömu upphæð af reikningi BB yfir á reikning B.

Ákærði reisir varnir sínar á því að ósannað sé að hann hafi framið þá háttsemi sem ákæran lýtur að, auk þess sem bæði skorti hlutlæg og huglæg skilyrði refsiábyrgðar.

Samkvæmt 4. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga skal refsa fyrir skilasvik hverjum þeim sem gerist sekur um að skerða rétt einhvers lánardrottins síns til þess að öðlast fullnægju af eignum hans með undanskoti eigna og öðrum verknaði sem tiltekinn er í ákvæðinu.

Framangreind millifærsla af reikningi AA ehf. átti sér stað eftir að krafa um gjaldþrotaskipti á félaginu kom fram, þ.e. eftir frestdag og eftir að krafan hafði verið tekin fyrir hjá Héraðsdómi Reykjaness þar sem ákærði var mættur og var veittur frestur í málinu. Ákærða var kunnugt um skuldastöðu félagsins AA ehf., en þáverandi lögmaður hans, sem gætti hagsmuna hans í tengslum við rekstur ágreiningsmáls vegna fjárskipta hans og fyrrverandi eiginkonu hans, gerði ítarlega grein fyrir þeim í greinargerð sinni í því máli.

Fyrir liggur að ákærði undirritaði frumvarp til úthlutunar vegna fjárskipta hjónanna [...]. júní 2015 og var þar ákveðið að hlutafé í AA ehf. væri eign þeirra til jafns. Ákærði bar því við fyrir dómi að með millifærslunni af reikningi AA ehf. hefði hann verið að rétta sinn hlut, en á hann hefði hallað við framangreind fjárskipti.

Ákærði hefur á engan hátt rennt stoðum undir þá staðhæfingu sína að hann hafi verið réttmætur eigandi þeirrar fjárhæðar sem sannanlega var lögð inn á reikning AA ehf. Millifærsla fjárhæðarinnar af reikningi félagsins og yfir á reikning sem ákærði 5 hafði til umráða var óeðlileg í ljósi þess að honum var kunnugt um að fjármunirnir voru eign félagsins, auk þess sem honum var ljóst að gjaldþrotaskipti þess voru yfirvofandi ef þeir yrðu ekki notaðir til greiðslu skulda þess. Ákærði nýtti sér hins vegar aðstöðu sína og færði fjármuni félagsins af reikningi þess yfir á annað félag í sinni eigu. Með þessari háttsemi skerti hann rétt annarra lánardrottna þrotabús AA ehf. til þess að öðlast fullnægju af eignum þrotabúsins eins og í ákæru greinir. Mátti honum vera ljós fjártjónshættan sem af undanskotinu hlytist.

Að virtum framburði ákærða hér fyrir dómi og að öðru leyti með vísan til gagna málsins er ekki fallist á með honum að um afsakanlega lögvillu hafi verið að ræða þar sem hann hafi ruglað tvennum búskiptum saman. Hafa ber í huga að ákærði naut lögfræðiaðstoðar í gegnum það ferli sem áður er lýst og að honum var sérstaklega bent á það af skiptastjóra skömmu áður en hann tók fjármunina af reikningi AA ehf. að um eign félagsins væri að ræða. Þær ráðstafanir sem hann greip til í kjölfarið bera vott um beinan ásetning til að koma fjármununum undan, en gögn málsins sýna að ákærði millifærði áðurgreinda fjármuni fjórum dögum síðar af sínum reikningi yfir á reikning aðila sem tengdist honum.

Með vísan til þess sem að framan er rakið telur dómurinn sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og er hún rétt heimfærð undir 4. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en ekki verður séð að heimfærsla til 2. tl. eigi við.

IV.

Refsiákvörðun

Ákærði, sem er fæddur í [...], hefur ekki áður verið fundinn sekur um refsiverðan verknað. Við ákvörðun refsingar er til þess litið. Til refsiþyngingar horfir að sú fjárhæð sem undan var dregin var veruleg.

Mál þetta hefur dregist í rannsókn og saksókn. Kæra barst [...]. september 2016 en ákærði var yfirheyrður um ári síðar og lauk rannsókn í október. Ákæra var gefin út 16. apríl 2019.

Með hliðsjón af framangreindu 6. og 7. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þykir hæfileg refsing ákærða vera tíu mánaða fangelsi, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærða ber að greiða allan sakarkostnað málsins, sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, og S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef lögmanns, sem var verjandi ákærða á fyrri stigum málsins. Við ákvörðun málsvarnarlauna er litið til efnis og umfangs málsins og hliðsjón höfð af 6 framlagðri tímaskýrslu. Þykja málsvarnarlaun hvors um sig hæfilega ákveðin 421.600 krónur. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, S-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í tíu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 421.600 krónur, og S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 421.600 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)

6 framlagðri tímaskýrslu. Þykja málsvarnarlaun hvors um sig hæfilega ákveðin 421.600 krónur. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Ákærði, S-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í tíu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 421.600 krónur, og S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 421.600 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)