Ö-16/2009

Mál þetta sem tekið var til úrskurðar 28. september 2009, barst dóminum með bréfi mótteknu 15. júlí.

Sóknaraðili er Knoll International Ltd., Bretlandi og varnaraðili er Heima ehf., Síðumúla 30, Reykjavík.

Sóknaraðili gerir þær kröfur í ofangreindu bréfi að úrskurðað verði að sýslumaðurinn í Reykjavík veiti atbeina sinn við öflun sönnunargagna vegna brota á höfundarrétti samkvæmt 3., sbr. 2. gr. og samkvæmt 4. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Sóknaraðili styður beiðni sína við I. kafla laga nr. 53/2006 um öflun sönnunargagna vegna ætlaðra brota á hugverkaréttindum.

Engin skýr kröfugerð kemur fram í greinargerð varnaraðila, en skilja má af málatilbúnaði hans að hann mótmæli kröfum sóknaraðila og krefjist synjunar þeirra.

I.

Ekki er ágreiningur um málsatvik þau sem hér skipta aðallega máli. Sóknaraðili kveðst hafa orðið þess áskynja að varnaraðili hefði til sölu í verslun sinni stól, sem sé eftirlíking af Barcelona stólnum, sem sóknaraðili hafi haft einkarétt til að nýta. Stóll þessi og reyndar húsaganalína undir heitinu Barcelona sé afrakstur frumlegrar sköpunar og njóti verndar sem nytjalist samkvæmt ákvæðum 1. mgr. 1. gr. höfundarlaga nr. 73/1972, sbr. lög nr. 80/1972 um heimild ríkisstjórnar til að staðfesta Bernarsáttmálann til verndar bókmenntum og listaverkum. Á vegum sóknaraðila hafi verið farið í verslun varnaraðila og kaup fest á umræddri eftirlíkingu og á kvittun vegna viðskiptanna, sem liggur frammi í málinu, komi fram að um Barcelona stól sé að ræða. Sóknaraðili hafi tilkynnt varnaraðila með bréfi 11. mars 2009 að hann teldi varnaraðila brjóta gegn höfundarrétti með framleiðslu, innflutningi eða sölu á stólnum, sbr. ., sbr. 2. gr. og 4. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Bent var á að hætta væri á misskilningi og að viðskiptavinir gætu haldið að eftirlíkingin væri Barcelona stóll eða að tengsl væru þarna á milli, þær aðgerðir að bjóða stólinn til sölu fælu í sér brot á 5. gr. laga nr. 57/2005 um eftirlit með óréttmætum viðskiptaháttum o.fl. og að sala eftirlíkinga undir þeim formerkjum að um Barcelona stól væri að ræða, bryti gegn 4. gr. laga 45/1997 um vörumerki.

Var þess því farið á leit við varnaraðila að hann undirritaði yfirlýsingu þar sem meðal annars kom fram að hann myndi afhenda upplýsingar um hversu margir stólar hefðu verið keyptir inn, hve margir seldir og kaup- og söluverð þeirra. Margt fleira kom fram í nefndri yfirlýsingu, sem ber yfirskriftina „staðfestingarbréf“ og er í einum 14 liðum. Ekki varð af undirritun, en í svarbréfi varnaraðila af þessu tilefni kemur fram að hann hefði ekki haft neina ástæðu til að ætla að brotið hefði verið gegn höfundarrétti með sölu stólanna, hann hefði þá ekki lengur til sölu og hygðist ekki flytja inn eða selja þá í framtíðinni. Þá hefði hann ekki staðið í framleiðslu þeirra, eða hygðist gera það í framtíðinni. Hann lýsti því auk þess yfir að hann hefði engin eintök af umræddum stól í sínum umráðum né heldur tæknilegar upplýsingar er tengdust framleiðslu, innflutningi eða dreifingu hans og taldi málinu með þessu lokið af sinni hálfu.

II.

Sóknaraðili byggir á því að varnaraðili hafi brotið gegn höfundarvernduðum réttindum sóknaraðila, auk þess að hafa brotið gegn lögum nr. 57/2005 með sölu á eftirlíkingum. Honum sé nauðsynlegt að fá upplýsingar um hversu mörg eintök hafi verið seld og hvert verð þeirra hafi verið, svo að hann geti metið það tjón sem hann hafi orðið fyrir og hvort hann höfði skaðabótamál vegna tjónsins. Krafan byggi á lögum nr. 53/2006, en þeim lögum sé sérstaklega ætlað að auðvelda þeim sem telji brotið gegn hugverkaréttindum sínum að sanna slíkt. Sönnunarstaða geti verið með öðrum hætti en almennt gerist.

Í athugasemdum með frumvarpi til nefndra laga komi fram að sala á eftirlíkingum af merkjavöru teljist brot á hugverkaréttindum. Sóknaraðili hafi haft augljósa hagsmuni af því að stöðva sölu stólanna en í athugasemdunum komi einnig fram að í kjölfar þess að sala sé stöðvuð geti orðið nauðsynlegt að afla gagna um sölu úr bókhaldi og kanna önnur gögn. Sóknaraðili telur líklegt að upplýsingar þær sem hann vantar sé að finna í tölvukerfi og bókhaldi varnaraðila og séu þær honum nauðsynlegar til að taka ákvörðun um höfðun skaðabótamáls vegna sölu ólöglegra eftirlíkinga.

III.

Varnaraðili byggir á því að ekki hafi verið sýnt fram á af hálfu sóknaraðila að varnaraðili hafi neitað að afhenda gögn vegna málsins. Þó að hann hafi ekki undirritað staðfestingarbréf frá sóknaraðila, hafi varnaraðili gefið tilteknar yfirlýsingar með svarbréfi sínu við því og jafnframt tekið fram að hann teldi málinu þar með lokið. Eðlilegt verði að telja að skýr beiðni um upplýsingar hafi komið fram áður en farið er með mál fyrir dómstóla með tilheyrandi kostnaði og beri því að synja beiðninni.

Þá telur varnaraðili að sóknaraðila beri að sýna fram á að hvaða hugverkaréttindum brot beinist, sbr. c - lið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 53/2006. Þá þurfi sóknaraðili að sanna eða gera sennilegt að umræddur stóll njóti sérstakrar verndar. Nytjalist njóti höfundarréttarverndar í undantekningartilvikum og beri sóknaraðili sönnunarbyrði um það hvort stóllinn í heild eða einstakir hluta hans njóti slíkrar verndar.

Ennfremur telur varnaraðili að kvittun sú sem hann gaf út við sölu á stól, sem sóknaraðili telur vera eftirlíkingu, hafi ekki áhrif á niðurstöðu um það hvort um eftirlíkingu sé að ræða. Taka verði mið af þeirri venju að hlutir sem hafi svipuð einkenni séu oft kallaðir sömu nöfnum. Raunhæft dæmi séu svokallaðir post-it miðar, sem upprunalegur höfundur hafi markaðssett á svo víðtækan hátt að almenningur hafi tileinkað sér það heiti, þannig að síðari framleiðendur svipaðrar vöru komist ekki hjá því að kalla framleiðslu sína sama nafni.

Því er alfarið hafnað af hálfu varnaraðila að hann hafi brotið gegn 5. gr. laga nr. 57/2005. Þá sé því hafnað að brotið hafi verið gegn 4. gr. laga nr. 45/1997, eins og haldið sé fram í málavaxtalýsingu sóknaraðila.

Verði fallist á kröfur sóknaraðila og hann fái aðgang að bókhalds- og tölvugögnum, beri að líta til þess að verið sé að skerða mikilvæga viðskiptahagsmuni varnaraðila og er gerð sú krafa að aðgangur verið skýrt afmarkaður við þau gögn sem snerti sölumagn, innkaupsverð og söluverð viðkomandi stóla. Þá beri að hafa í huga að varnaraðili hafi þegar í mars 2009 lýst því yfir að hann hafi hætt sölu stólanna.

IV.

Sóknaraðili krefst afhendingar sönnunargagna vegna brota á höfundarrétti. Ekki er að finna í kröfugerð hans útlistun á því hvaða gögn sé þar um að ræða, en í erindi hans til dómsins, í kaflanum „Málsástæður“ er þó að finna þessa vísbendingu um hvaða gögn sé átt við, t.d.: „Gerðarbeiðandi telur verulega líklegt að upplýsingar um innkaup, seld eintök, kaupverð og söluverð séu að finna í bókhaldi gerðarþola ….“, og vísaði sóknaraðili til þessa í málflutningi sínum, til fyllingar kröfugerð sinni. Sóknaraðili byggir kröfu sína á lögum nr. 53/2006, en II. kafli þeirra fjallar um meðferð máls fyrir dómi. Þar eru í 2. mgr. 5. gr. talin í stafliðum a – f þau atriði sem greina skuli svo skýrt sem verða megi í beiðni til héraðsdóms. Í d – lið 2. mgr. 5. gr. segir: „Kröfu gerðarbeiðanda um hvaða sönnunargagna eigi að afla.“

Með vísan til þessa og með hliðsjón af 80. gr. laga um meðferð einkamála, einkum d – liðar 1. mgr. 80. gr., verður að líta svo á að ekki séu uppfyllt formskilyrði í málinu og að ómögulegt sé að komast að efnislegri niðurstöðu, sem eftir atvikum yrði aðfararhæf og framkvæmanleg samkvæmt lögum nr. 53/2006. Verður því ekki hjá því komist að vísa kröfu sóknaraðila frá dómi. Eins og mál þetta er vaxið þykir eðlilegt að hvor aðili beri sinn kostnað af málarekstrinum.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp úrskurðinn.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfu sóknaraðila er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

A-kvk-nf M. K-kvk-nf