E-1005/2016

Mál þetta var þingfest 2. nóvember 2016 og tekið til dóms 28. september sl. Stefnandi er V-kvk-nf H-kvk-nf, Álfholti 12, Hafnarfirði, en stefndu eru Vörður tryggingar hf., Borgartúni 25, Reykjavík, og H-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf, Hvammsgerði 10, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 5.045.312 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 25. ágúst 2015 til og með 6. október 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, sbr. 9. gr. laganna, frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er þess krafist að stefndu verði in soldium dæmdir til að greiða stefnanda skaðabætur að álitum ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 6. október 2016 til greiðsludags. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu in solidum að skaðlausu samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins og að tekið verði tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af þóknun lögmanns.

Af hálfu stefndu er aðallega krafist sýknu en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Málskostnaðar er krafist.

I

Málavextir eru þeir að stefnandi er eigandi að fasteigninni Lyngprýði 1, Garðabæ, sem er einbýlishús í byggingu. Hinn 27. nóvember 2014 gerði sambýlismaður stefnanda, S-kk-nf P-kk-nf, samning við Örk byggingarfélag ehf. um uppslátt og skil á húsinu samkvæmt verklýsingu í verksamningi aðila, dags. 27. nóvember 2014. Í verksamningi fólst aðallega að steypa húsið upp að fullu, þ. á. m. plötu, sökkla og veggi. Verktakinn fékk stefnda H-kk-þf B-kk-þf J-kk-þf húsasmíðameistara sem byggingarstjóra að verkinu en hann var með starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra hjá stefnda Verði tryggingum hf. Samkvæmt samkomulaginu bar að skila verkinu hinn 30. apríl 2015.

Stefnandi kveður verulega ágalla hafi komið fram á verki Arkar byggingarfélags ehf. og þrátt fyrir ítrekaða eftirgangsmuni stefnanda hafi Örk byggingarfélag ehf. hvorki skilað verkinu í samræmi við ákvæði verksamnings aðila, né viðurkenndar venjur um framkvæmd og frágang við uppsteypu fasteigna. Hinn 17. ágúst 2015 hafi stefnandi fengið VSB verkfræðistofu og V-kk-þf A-kk-þf húsasmíðameistara til að taka út verkið. Hafi þetta verið gert í samráði við verktakann og verktakinn og byggingarstjóri verið viðstaddir úttektina. Matsskýrslu hafi verið skilað hinn 25. ágúst 2015 og hafi stefnandi greitt 655.312 krónur fyrir skýrsluna. Eftir að skýrslan lá fyrir hafi Örk byggingarfélag ehf. og stefndi H-kk-nf B-kk-nf byggingarstjóri óskað eftir að fá að bæta úr þeim ágöllum og vanefndum sem bent hafi verið á í matsskýrslu og hafi það verið heimilað af hálfu stefnanda. Lagfæringar af hálfu Arkar byggingarfélags ehf. og stefnda H-kk-ef B-kk-þgf byggingarstjóra hafi hins vegar verið óverulegar. Hafi Örk byggingarfélag ehf., stefndi H-kk-nf B-kk-nf byggingarstjóri ásamt stefnda Verði vátryggingum hf. hafnað bótaskyldu og því að ágallar væru á verkinu.

Með matsbeiðni 22. júní 2016 hafi stefnandi óskað eftir dómkvöddum matsmönnum til að skoða og meta meinta ágalla á fasteigninni. Af hálfu dómsins hafi verið dómkvaddir sem matsmenn þeir H-kk-nf S-kk-nf, húsasmíðameistari og byggingartæknifræðingur, og T-kk-nf J-kk-nf, múrarameistari og byggingarfræðingur. Matsmenn hafi skilað matsgerð 25. ágúst 2016. Kostnaður vegna vinnu við matsgerð hafi numið samtals 1.443.360 krónum. Samkvæmt matsgerð matsmanna sundurgreindu þeir tjón stefnanda með svohljóðandi hætti en allar fjárhæðir eru með virðisaukaskatti:

1. Undirstöður og botnplata: Hreinsun og viðgerðir á múr, 205.000 krónur, umframkostnaður við að rétta af gólf, 115.000 krónur, samtals 320.000 krónur.

2. Innveggir: Slípa niður steypu, 2.120.000 krónur, rétta af þakkant, 1.000.000 króna og kostnaður vegna vinnupalls, 200.000 krónur, samtals 3.320.000 krónur.

3. Loftplata: Fjarlægja járnenda, múra yfir og gera við göt, 70.000 krónur, slípa ójafnt yfirborð umfram það sem eðlilegt gæti talist, 680.000 krónur, samtals 750.000 krónur.

Þann 6. september 2016 sendi stefnandi kröfubréf til stefndu og krafðist þess að tjón vegna vanrækslu stefnda H-kk-ef yrði greitt úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra hjá stefnda Verði tryggingum hf. Með bréfi dags. 11. október 2016 hafnaði stefndi Vörður tryggingar hf. bótaskyldu í málinu.

II

Stefndu lýsa málavöxtum þannig að S-kk-nf P-kk-nf hafi gert í eigin nafni verksamning við Örk byggingarfélag ehf. um mótauppslátt vegna einbýlishúss við Lyngprýði í Garðabæ. Stefndi H-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf hafi tekið að sér hlutverk byggingarstjóra við byggingu fasteignarinnar. Í árslok 2014 virðast iðnmeistarar hafa verið fengnir að verkinu og þeir skráðir hjá byggingarfulltrúa Garðabæjar eins og lög geri ráð fyrir. Þar á meðal hafi H-kk-nf Þ-kk-nf E-kk-nf verið skráður sem múrarameistari á verkið 29. desember 2014.

Ráða megi af málavaxtalýsingu í stefnu að samskipti þessara aðila hafi farið úrskeiðis, meðal annars vegna tafa á framvindu verksins þar sem hvor beri hinn sökum en einnig mun verktakinn hafa verið ósáttur við tregðu á greiðslu verklauna. Þegar á hafi verið þrýst um greiðslu hafi það leitt til þess, að mati forsvarsmanns verktakans, að S-kk-nf hafi haft uppi athugasemdir við framkvæmd verksins af hálfu byggingarfélagsins. Hvorugur aðili verksamningsins eigi aðild að dómsmáli þessu. Ekki sé kunnugt um að stefnandi hafi haft nokkur afskipti af framgangi verksamnings milli verktaka og verkkaupa og deilu þeirra, önnur en að stefnandi stóð ásamt S-kk-þgf að dómkvaðningu matsmanna. Að fengnu mati dómkvaddra matsmanna hafi verið höfð uppi krafa á hendur báðum stefndu svo og Örk byggingarfélagi ehf. að fjárhæð 7.371.672 krónur, auk þess sem höfð hafi verið uppi sérstök krafa gegn Örk byggingarfélagi ehf. um greiðslu 11.303.000 króna að frádreginni vangreiddri samningsfjárhæð, 2.000.000 króna. Verktakinn Örk byggingarfélag ehf. telji skuld verkkaupa hins vegar nema 4.114.104 krónum. Stefndi Vörður tryggingar hf. hafi brugðist við kröfugerð á hendur stefndu fyrir þeirra hönd og mótmælt kröfu stefnanda þar sem hún falli ekki að hugtaksskilyrðum 5. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Engum verulegum ágöllum sé til að dreifa og sú missmíð sem kunni að vera talin á fasteigninni verði ekki rakin til stórfelldrar vanrækslu starfsmanna Arkar byggingarfélags ehf.

III

Fjárhæð aðalkröfu stefnanda er miðuð við niðurstöðu matsgerðar hinna dómkvöddu matsmanna, samtals að fjárhæð 4.390.000 krónur, og reikning VSB verkfræðistofu vegna verkúttektar að fjárhæð 655.312 krónur eða samtals 5.045.312 krónur sem er stefnukrafa málsins.

Stefnandi kveðst hafa hlutast til um að gefnu tilefni að fá verkfræðistofuna VSB til þess að meta og skoða verkframkvæmdir við Lyngprýði 1, Garðabæ. Hafi það verið gert í fullu samráði við stefnda H-kk-þf byggingarstjóra og Örk byggingarfélag ehf. Hafi verið mætt af hálfu beggja á fundinn og báðir aðilar komið á framfæri sjónarmiðum sínum og ábendingum. Kostnaður vegna skýrslu VSB verkfræðistofu ehf. sé 655.312 krónur. Kveðst stefnandi hafa talið að með þessu væri unnt að komast hjá dómkvaðningu matsmanna með stórauknum kostnaði.

Stefnandi vísar til þess að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna verulegs afhendingardráttar á verkinu sem Örk byggingarfélag ehf. beri ábyrgð á. Skaðabætur í formi tafabóta falli hins vegar ekki undir starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra. Stefnandi hafi því beint kröfum varðandi tafabætur að Örk byggingarfélagi ehf. Jafnframt hafi stefnandi lýst yfir skuldajöfnuði við Örk byggingarfélag vegna eftirstæðrar kröfu Arkar byggingarfélags ehf. að fjárhæð 2.000.0000 króna á móti tafabótum.

Stefnandi vísar til þess að stefndi H-kk-nf, sem byggingarstjóri, sé framkvæmdastjóri byggingarframkvæmda. Með því að setja til ábyrgðar einn aðila, byggingarstjóra, eigi að vera tryggt að einn aðili gæti samræmingar og sé ábyrgur fyrir framkvæmdum á verkstað. Af framlögðum gögnum sé ljóst að stefndi sem byggingarstjóri hafi vanrækt eftirlitsskyldu sína og umsjón með framkvæmdum m.t.t. gæða og byggingarreglugerða.

Stefnandi vísar til þess að byggingarstjóri beri ábyrgð á að byggt sé í samræmi við ákvæði verksamnings aðila, í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir og í samræmi við góða venju við byggingarframkvæmd. Byggingarstjóri taki að sér ábyrgð á því að unnið sé í samræmi við verksamning, lög og reglur eins og að framan er lýst. Sé svo ekki gert sé ábyrgð byggingarstjóra ótvíræð. Matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna staðfesti að frágangur fasteignarinnar að Lyngprýði 1, Garðabæ, sé ekki í samræmi við þá skilmála sem kveðið hafi verið á um í verksamningi aðila. Það hafi verið á ábyrgð byggingarstjóra að fylgja því eftir að Örk byggingarfélag ehf., sem réð hann til að hafa eftirlit með framkvæmdum, kynnti hvaða gögn og samningar lægju til grundvallar verkframkvæmdinni. Það hafi verið alvarleg yfirsjón og saknæm vanræksla af hálfu byggingarstjóra að láta undir höfuð leggjast að kynna sér verksamning þar sem tilgreint hafi verið við hvaða nákvæmnisstaðla hafi átt að styðjast við.

Stefnandi vísar til þess að miðað við þá ágalla, er matsmenn hafi tilgreint á fasteigninni Lyngprýði 1, Garðabæ, hafi stjórn framkvæmdanna verið ófullnægjandi og eftirlit stefnda H-kk-ef sem byggingarstjóra verulega ábótavant. Beri byggingarstjóri ábyrgð á slíkri vanrækslu.

Stefnandi byggir á því að á byggingarstjóra hvíli strangt sakarmat en byggingarstjóri eigi að vera sérfræðingur í mannvirkjagerð. Í öllum tilfellum beri byggingarstjóra að kynna sér hvaða staðlar liggi til grundvallar viðkomandi verkframkvæmd. Vanræksla á að kynna sér slíkt sé saknæm sem aftur leiði til skaðabótaskyldu.

Stefnandi vísar til þess að stefndi H-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf hafi verið með starfsábyrgðartryggingu hjá stefnda Verði tryggingum hf., þegar vátryggingaratburður átti sér stað, og starfað á grundvelli hennar í Garðabæ með leyfi byggingaryfirvalda. Samkvæmt skilmálum vátryggingarinnar sé stefnanda heimilt að sækja bætur í ábyrgðartryggingu sem stefndi hafði keypt hjá félaginu.

Tjón stefnanda hafi verið staðreynt með matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna og hafi henni ekki verið hnekkt með yfirmati. Rökstuðningur matsmanna sé ítarlegur. Tjón stefnanda verði samkvæmt niðurstöðu matsmanna rakið til saknæmrar háttsemi stefnda H-kk-ef sem hafi vanrækt lögbundnar skyldur sínar. Á því ber stefndi H-kk-nf skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda máls þessa. Stefndi H-kk-nf hafi verið með byggingarstjóraábyrgð hjá stefnda Verði tryggingum hf. og beri félagið því greiðsluskyldu gagnvart stefnanda vegna þess tjóns sem rakið sé í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna auk vaxta og dráttarvaxta.

Um lagarök vísar stefnandi til VI. kafla laga um mannvirki nr. 160/2010, einkum 27. og 29. gr. laganna, og byggingarreglugerða nr. 112/2010 og nr. 271/2014 um starfsábyrgðar-tryggingar hönnuða og byggingarstjóra, einkum II. kafla. Varðandi aðild vísar stefnandi til 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Um kröfu um málskostnað er vísað til XXI. kafla, einkum 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi kröfu um virðisaukaskatt á tildæmda þóknun er vísað til laga nr. 50/1988. Varðandi varnarþing er vísað til 1. mgr. 34. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Stefndu telja að réttarsamband stefnanda og stefnda H-kk-ef B-kk-ef J-kk-ef sé ekki í samræmi við ákvæði 27. gr. laga nr. 160/2010. Stefnandi, sem lóðarhafi lóðarinnar Lyngprýði 1 í Garðabæ, hafi hvorki staðið að gerð verksamnings um byggingarframkvæmdir né hafi hún ráðið stefnda H-kk-þf sem byggingarstjóra. Stefnanda sé þegar af þessum sökum ekki tækt að byggja rétt gagnvart stefndu fyrir þá sök að verksamningi, sem hvorugt þeirra átti aðild að, hafi ekki verið fylgt í öllum atriðum út í hörgul, hafi slík verið raunin. Aðildarskortur bæði til sóknar og varnar standi slíkum grundvelli undir kröfugerð stefnanda í vegi, sbr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Kveðið sé á um ábyrgð stefnda H-kk-ef sem byggingarstjóra í 5. málslið 5. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010 en þar segi að komi verulegir ágallar á mannvirki í ljós við úttekt, við lok verkhluta eða framkvæmda, eða eftir að mannvirki er tekið í notkun, sem ekki hefur verið bætt úr og rekja megi til stórfelldrar vanrækslu á verksviði einstakra iðnmeistara eða hönnuða, beri byggingarstjóri meðábyrgð á ágöllunum gagnvart eiganda, enda hefðu ágallarnir ekki átt að dyljast byggingarstjóra við eftirlit samkvæmt 1. málslið.

Í málinu sé hugtaksskilyrðum þessa ákvæðis ekki fullnægt þannig að á ábyrgð stefndu geti reynt. Greint ákvæði skilgreini ábyrgðargrundvöll stefnda H-kk-ef sem byggingarstjóra en það sé fyrst og fremst eftirlitshlutverk. Í hlutverki byggingarstjóra felist ekki ábyrgð á að byggt sé í samræmi við verksamning. Hans sé að segja til ef út af hafi brugðið en í hendi byggingarstjóra sé ekkert verkstjórnarvald. Sakarábyrgð á efndum verksamnings sé ekki til að dreifa.

Að mati stefndu sé engum verulegum ágöllum til að dreifa á mannvirki stefnanda í skilningi þessa ákvæðis. Það liggi fyrir með mati dómkvaddra matsmanna að svo sé ekki. Fyrir liggi samkvæmt teikningum að einangra á alla útveggi hússins að utanverðu með 100 millimetra einangrun og síðan á að múrhúða á einangrunina. Hvorki innandyra né utandyra sé gert ráð fyrir svonefndri sjónsteypu eftir því sem fram komi í matsgerð. Leggja beri dóm á ástand veggja hússins í þessu ljósi. Matsmenn fjalli sérstaklega um það í matsgerð að almennt séu mestar kröfur gerðar til endanlegra frágenginna flata, klæðninga innandyra, múrhúðaðra flata og sjónsteypu en síður eða ekki til flata sem ekki eigi að vera sýnilegir. Af hagkvæmnissjónarmiðum séu almennt ekki gerðar auknar kröfur til frágangs flata sem lendi undir klæðningum, þakklæðningum eða þar sem þeir sjást ekki, enda hafi það almennt enga þýðingu í venjulegri mannvirkjagerð. Með þessum aðfaraorðum hafi matsmenn fjallað um að þeir hafi gert mælingar og skoðað húsið með tilliti til matsspurninga og þeirrar kröfu sem fram komi í samningi verkkaupa og verktaka. Af þessari framsetningu megi ráða hið fornkveðna, matsmenn meti það sem þeir eru beðnir um að meta en þeir séu ekki með því að taka af skarið um saknæmi og oft ekki heldur að leysa úr því hvort skylt sé eða jafnvel rétt að ráðast í þær framkvæmdir sem matsspurningar hníga að. Þá sé einnig sérstaklega rakið að kröfum í verksamningi og teikningum beri ekki saman og sumar kröfur samkvæmt teikningum séu ekki nægjanlega skilgreindar til að hægt sé að styðjast við þær.

Þegar þessi orð matsmanna séu gaumgæfð sýnist vart vera einföldu gáleysi til að dreifa þegar ekki tekst að fylgja óljósum kröfum eða mótsagnakenndum, hvað þá heldur að framganga múrarameistara verði lögð honum til lasts sem stórfelld vanræksla, eins og áskilið sé í lögum nr. 160/2010.

Þá er einnig til þess að líta að samkvæmt gögnum sýnast truflanir á framgangi verksins ekki síður vera á ábyrgð verkkaupans. Að fjarlægja steypuhröngl og mislandanir, sem séu fylgifiskar uppsteypu, sé oftar en ekki talið sjálfstæður verkþáttur í útboðsverkum. Þar sem ekkert sé um bollaslípun samið í fyrirliggjandi verksamningi milli S-kk-ef P-kk-ef og Arkar byggingarfélags ehf. verði það ekki talið til ágalla á verki, sem stefndi H-kk-nf geti verið meðábyrgur fyrir, að verktakinn hafi ekki unnið það verk. Þá séu frávik við framkvæmd frá kröfum burðavirkjahönnuðar þess eðlis að mati dómkvaddra matsmanna að þau séu á engan hátt lakari útfærslur. Megi þar nefna hefðbundinn vatnslás við steypuskil gólfplötu sem matsmenn telji ekki leiða til vandkvæða við frágang eða til aukins kostnaðar. Frágangurinn sé faglega fullnægjandi og eins og tíðkast hefur. Sérstaklega sé tekið fram af hálfu matsmanna að þótt botnplata sé ekki vélslípuð sé það ekki ágalli, enda hvorki nauðsynleg framkvæmd né eðlileg að slípa plötu sem eftir er að leggja ofan á ílögn. Einungis hafi verið metinn lítils háttar umframkostnaður vegna aukins efnismagns í ílögn til að rétta af smáræðis frávik á yfirborði plötunnar. Öll gluggaop í húsinu hafi verið án ágalla og veggir að mestu réttir fyrir utan tilgreint frávik. Hins vegar séu hönnunargögn þar sem misræmi sé milli grunnmynda af burðarvirkjum og sniðmynda að hluta til. Frávik séu öll innan þeirra marka að valda hvorki vanda við ísetningu né frágang glugganna. Hvað veggi snerti séu gögn að mati dómkvaddra matsmanna mótsagnakennd um þær skilgreiningar sem birtist í líki teikninga, RB leiðbeininga og verksamnings. Í annan stað hafi verktakinn viljað bollaslípa veggina til sátta, þótt honum sé það ekki skylt, en verkkaupi hafi komið í veg fyrir það. Ábyrgð stefnda H-kk-ef takmarkist við þá verkþætti sem ekki hafi verið bætt úr þrátt fyrir kröfur um úrbætur, sbr. 5. málslið 5. mgr. 29. gr. Stefndu verði ekki dregnir til ábyrgðar vegna ólokinna verkefna. Matsmenn taka af skarið um að ætla verði að það sé ekki í verkahring verktakans að loka svonefndum kónagötum. Um slíkt hafi ekki verið samið í samningi S-kk-ef og Arkar byggingarfélags ehf. og verði því seint skilgreint sem stórfelld vanræksla í skilningi laga. Þá sé jafnframt tekið af skarið um að engar forsendur séu til að aðhafast neitt þótt útveggir séu fimm millimetrum þykkari en teikning gaf tilefni til. Tekið sé einnig fram að frávik á veggjum séu einkum utandyra og felist í mislöndunum og ójöfnum og þess eðlis að hverfi að mestu þegar húsið verði einangrað og múrhúðað að utanverðu. Nefnd séu sérstaklega steypuskil þar sem aðfengnar holplötur séu í þaki þar sem sú útfærsla sem sýnd var á teikningum um frágang platnanna var að mati matsmanna nánast ómöguleg. Fyrirliggjandi steypuskil hafi verið talin hefðbundin og fullnægjandi og úrbætur fælust í að slípa niður mislöndun og/eða draga múrhúð á veggi til að jafna slíkt út.

Að sama brunni hnígi í öllum aðalatriðum hvað þakplötu snerti. Það sem þar hafi staðið út af sýnist fyrst og fremst lúta að óloknum verkum og eða verkum sem féllu utan verksamnings S-kk-ef P-kk-ef og Arkar byggingarfélags ehf., slípun í þeim tilgangi að jafna út ójöfnur. Vert sé að vekja athygli á í þessum efnum að yfirborð holplatna frá Einingaverksmiðjunni ehf. hafi almennt verið hrjúft og ósléttara en þær plötur sem Örk byggingarfélag ehf. hafði steypt á staðnum. Þær skemmdir sem hafi orðið á holplötum vegna frostskemmda kunni að hafa komið til vegna þess að húsbyggingin var látin standa óeinangruð í heilan vetur. Auk þess sem matsmenn hafi metið þessar skemmdir svo smávægilegar að þær rýri ekki burð platnanna. Loks telja matsmenn engan galla hafa falist í því þótt mótaði fyrir mynstri vegna steypustyrktarjárna í þakplötunni sem hefði óhjákvæmilega komið þegar standa hafi þurft á grindinni þegar verið var að hella steypu á þakið. Þá væri steypuhulan almennt meiri en ráð væri fyrir gert á teikningum sem væri ekki ókostur við þakið. Matsmenn hafi síðan áréttað að þar sem á plötuna yrði lagður asfaltdúkur, einangrun, þakdúkur og svo gróft malarlag væri ekki þörf þeirrar nákvæmni sem fjallað væri um í nákvæmniflokki 1. Ójöfnur væru hins vegar umfram verksamning en S-kk-nf, sem verkkaupi, hafi ekki léð máls á að verktakinn fengi óhindrað að leysa úr þeim atriðum sem tilgreind séu í matsgerð. Við þær aðstæður, að staðið sé í vegi fyrir úrbótum verktakans, verði bætur ekki sóttar á hendur stefndu.

Ráða megi af matsgerðinni í heild að þar leggi matsmenn mælistiku sína á úrbótakostnað algerlega án tillits til þess hvað af þeirri fjárhæð kunni að vera hluti af því sem til friðar verktakans heyri að bæta úr. Slík heildartala hafi í sjálfu sér ekki með hugtakið „tjón“ að gera og skapi ekki bótaskyldu úr ranni verktakans og enn síður frá stefndu, enda sé því saknæmisstigi sem 29. gr. geri ráð fyrir hvergi fullnægt.

Því er mótmælt sem ósönnuðu að Örk byggingarfélag ehf. eða meistarar á þess vegum hafi sýnt af sér stórfellda vanrækslu í störfum sínum við byggingu Lyngprýði 1 í Garðabæ. Megi vísa til ofanritaðs um flest atriði í þeim efnum að því viðbættu að stefnandi, sem krefjandi bóta, beri sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum og rísi hvergi undir þeirri sönnunarbyrði. Einnig á grundvelli skorts á þessu hugtaksskilyrði beri að sýkna stefndu.

Fyrir liggi að verktakinn hafi boðist til að bæta úr þeim ágöllum sem tilgreindir hafa verið á verkinu en af þeim úrbótum hafi ekki orðið vegna deilu við verkkaupa. Verkkaupa og eða stefnanda sé ekki tækt að standa gegn slíkum úrbótum verktakans á kostnað stefndu. Þar í vegi standi það hugtaksskilyrði 5. málsliðar 5. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010 að bótaskylda taki til þeirra ágalla „sem ekki hefur verið bætt úr” eins og segi í ákvæðinu. Stefnandi beri ábyrgð á því að verktakanum sé veitt málefnalegt svigrúm til að standa að slíkum úrbótum.

Áréttað skuli einnig að byggingarstjóra verði ekki lagt til lasts að verktaki ljúki ekki sínum verkum. Við sýnist blasa að flest þau atriði, sem fjallað sé um í matsgerð, falli undir hefðbundinn frágang eftir uppsteypu eins og til dæmis að slípa niður steypuhröngl og mislandanir. Það að verktaki ljúki því ekki sé ekki bótaskylt tjón úr hendi byggingarstjóra.

Þá sé það einnig svo að 2. mgr. 25. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 19. gr. og 21. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, standi heimtu bóta úr hendi stefnda H-kk-þgf fyrir þrifum. Stefndi sé ábyrgðartryggður lögboðinni tryggingu byggingarstjóra hjá stefnda Verði tryggingum hf. Af þeim sökum verði hann ekki dæmdur til greiðslu vegna tilvitnaðs lagaákvæðis.

Varðandi varakröfu sína benda stefndu á að stefnandi og eða S-kk-nf P-kk-nf skuldi Örk byggingarfélagi ehf. hluta af umsömdu verkkaupi fyrir uppsteypu hússins. Á því er byggt af hálfu stefnanda í varakröfu að skuldin sé 2.000.000 króna en því hafi verið slegið fram af hálfu verktakans að skuldin nemi 3.500.000 krónum. Dómafordæmi liggi þeirri niðurstöðu til grundvallar að slíkt ógoldið fé beri að draga frá skaðabótakröfu sem húsbyggjandi teljist eiga á hendur byggingarstjóra. Því beri þegar af þeirri ástæðu að lækka kröfu stefnanda á hendur stefndu. Jafnvel þótt talið yrði að stefnandi ætti lögmæta kröfu væri það jafnlögmæt krafa að lækka þá fjárhæð sem henni nemur. Í þeim efnum breyti engu þótt stefnandi hefði kosið að stefna Örk byggingarfélagi ehf. ekki samhliða stefndu. Sá framgangsmáti rýri ekki réttarstöðu stefndu.

Stefndu byggja á ákvæðum laga nr. 160/2010 og laga nr. 50/1993. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. nr. 91/1991.

VI

Í málinu er byggingarstjóra og tryggingarfélagi hans stefnt vegna meintra galla á byggingu einbýlishúss að Lyngprýði 1, Garðabæ. Stefnandi er eigandi og lóðarhafi fasteignarinnar að Lyngprýði. Sambýlismaður stefnanda, S-kk-nf P-kk-nf, gerði í umboði stefnanda verksamning 27. nóvember 2014 við Örk byggingarfélag ehf. um að steypa upp einbýlishús á lóðinni. Í verksamningi er nánar skilgreint hvaða verk skyldi vinna og hvað þau skyldu kosta. Áætluð verklok voru 30. apríl 2015. Í 5. gr. verksamnings segir að verktaki skuli leggja til byggingarstjóra ásamt þeim tryggingum sem þarf til verksins. Stefndi H-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf húsasmíðameistari tók að sér byggingarstjórastarfið við byggingu hússins og var skráður á verkið 9. janúar 2015. Hann hafði ábyrgðartryggingu hjá stefnda Verði tryggingum hf. Í vitnaframburði kom fram að stefndi H-kk-nf vann á byggingarstað sem húsasmiður og var á launaskrá hjá verktakanum. Iðnmeistarar voru fengnir að verkinu og þeir skráðir hjá byggingarfulltrúa eins og lög gera ráð fyrir. Fram hefur komið í málinu að samskipti stefnanda og verktakans fóru úrskeiðis sem stafaði aðallega af því að verkið dróst á langinn. Ágreiningur er um hvers vegna verkið tafðist. Ágreiningslaust er að stefnandi greiddi ekki síðustu greiðslu samkvæmt verksamningi að fjárhæð 2.000.000 króna og að sögn fyrirsvarsmanns verktakans skuldar stefnandi um 1.500.000 krónur vegna aukaverka.

Ágreiningslaust er með aðilum að skilja eigi ákvæði í verksamningi Arkar byggingarfélags ehf. og stefnanda um nákvæmniskröfur svo að þær fari efir flokki 1 í Rb-blaði varðandi veggi. Stefndi H-kk-nf sagði aftur á móti að honum hafi ekki verið kunnugt um þessar auknu kröfur varðandi uppsteypu á veggjum. Honum hafi aldrei verið kynntur verksamningur, heldur hafi hann byggt húsið eftir þeim teikningum sem honum voru afhentar. Hann hafi fyrst heyrt á matsfundi, eftir að húsið hafði verið steypt upp, að verksamningur hefði verið gerður um framkvæmdina.

Um ágreining aðila gilda lög um mannvirki nr. 160/2010. Í 5. mgr. 29. gr. laganna segir um ábyrgð byggingarstjóra: „Byggingarstjóri skal hafa virkt eftirlit með því að þeir sem koma að byggingu mannvirkis fylgi samþykktum hönnunargögnum, verklýsingum og ákvæðum laga þessara, [laga um byggingarvörur]1) og reglugerða sem settar eru á grundvelli þeirra. Verði byggingarstjóri við eftirlit var við ágalla á verki iðnmeistara eða hönnuðar skal hann gera viðkomandi aðvart og krefjast þess að úr sé bætt innan hæfilegs tíma. Athugasemdir byggingarstjóra skulu skráðar á viðeigandi hátt í gæðastjórnunarkerfi hans og annarra hlutaðeigandi. Sé athugasemdum byggingarstjóra ekki sinnt eða um ítrekaða vanrækslu að ræða skal hann tilkynna það eiganda. Komi verulegir ágallar á mannvirki í ljós við úttekt, við lok verkhluta eða framkvæmda, eða eftir að mannvirki er tekið í notkun, sem ekki hefur verið bætt úr og rekja má til stórfelldrar vanrækslu á verksviði einstakra iðnmeistara eða hönnuða, ber byggingarstjóri meðábyrgð á ágöllunum gagnvart eiganda, enda hefðu ágallarnir ekki átt að dyljast byggingarstjóra við eftirlit skv. 1. málsl.“

Svo sem fram er komið eru dómkröfur stefnanda í málinu reistar á matsgerð dómkvaddra matsmanna, þeirra H-kk-ef S-kk-ef byggingartæknifræðings og T-kk-ef J-kk-ef byggingarfræðings, en með henni telur stefnandi að fram sé komin sönnun fyrir því að gallar séu á byggingunni að Lyngprýði 1, Garðabæ, sem stefndi H-kk-nf beri ábyrgð á og að kostnaður við úrbætur nemi 4.390.000 krónum.

Fyrsti liður matsgerðar tekur til þess hvort ágallar séu á undirstöðum og botnplötu hússins. Matsmenn telja að steypuskil milli botnplötu og útveggja séu ekki í samræmi við það sem sýnt sé á teikningum burðarvirkjahönnuðar. Hins vegar séu steypuskil við neðri brún plötu ekki frábrugðin því sem sé á teikningum. Matsmenn telja að þrátt fyrir þetta séu steypuskil með faglega fullnægjandi hætti og eins og tíðkast hefur og talist getur fullnægjandi. Botnplata er ekki vélslípuð líkt og segir á teikningum burðarvirkjahönnuðar. Það telja matsmenn hins vegar ekki vera nauðsynlegt og ekki eðlilega framkvæmd þegar leggja á einangrun og ílögn yfir. Frágangur plötunnar er hins vegar eins og almennt gerist og eðlilegur miðað við þann frágang sem koma á ofan á hana.

Hins vegar telja matsmenn að bæta megi úr á fullnægjandi og faglegan hátt með því að hreinsa hröngl og óhreinindi úr steypuskilum og gera við með múr og meta kostnað í því sambandi að fjárhæð 205.000 krónur.

Dómurinn telur að hér sé um ólokið verk að ræða en ekki galla á eigninni. Við nýbyggingar þarf venjulega að hreinsa hröngl og óhreinindi úr steypuskilum og gera við múr eftir að mót hafa verði slegin frá.

Matsmenn meta kostnað við að rétta af gólf að fjárhæð 115.000 krónur að því marki sem er umfram það sem miða átti við samkvæmt verksamningi. Þessi ágalli telst óverulegur og fellur því ekki undir ábyrgð byggingarstjóra, sbr. 5. mgr. 29. gr. laga um mannvirki.

Annar og þriðji liður matsgerðar snýr að inn- og útveggjum hússins og hvort þeir séu reistir í samræmi við teikningar og hvort uppsteypa þeirra sé í samræmi við ákvæði verksamnings um nákvæmnisflokk 1 samkvæmt Rb-blaði. Sannað er í málinu að stefnda H-kk-þgf var ekki kunnugt um ákvæði verksamnings um að veggir skyldu reistir eftir framangreindum kröfum. Í matsgerð segir að útveggir og innveggir í húsinu séu að mestu í samræmi við það sem fram kemur á teikningum. Steypuskil séu við þakplötu sem ekki séu sýnd á teikningum. Matsmenn telja að óhjákvæmilegt hafi verið að gera þau til að koma fyrir holplötum sem eru hluti af þakplötu á húsinu. Matsmenn staðreyndu að frávik á veggjum séu að ýmsu leyti umfram það sem miða átti við samkvæmt verksamningi. Það eigi við um þakkant, tiltekna staði á hluta veggja sem ná upp fyrir þakplötu, mislandanir og misfellur á nokkrum stöðum á útveggjum, mál á veggjum og milli veggja á nokkrum stöðum og þykkt útveggja. Matsmenn telja að bæta megi úr á fullnægjandi og faglegan hátt með því að slípa niður steypu þar sem mislöndun er umfram það sem miða átti við og draga múrhúð á veggi til að jafna út mislöndun eða misfellur. Frágangur taki mið af því að húsið verði einangrað og múrhúðað að utan yfir þær misfellur sem hér um ræðir. Rétta þurfi af þakkant.

Matsmenn meta kostnað að fjárhæð 2.120.000 krónur við að slípa niður mislöndun og/eða draga múrhúð á veggi til að jafna út mislöndun eða misfellur. Þá meta þeir kostnað við að rétta af þakkant með múr og/eða slípa niður að fjárhæð 1.000.000 króna. Loks sé kostnaður vegna vinnupalla 200.000 krónur eða samtals að fjárhæð 3.320.000 krónur.

Aða mati dómsins má alltaf búast við því þegar hús eru steypt upp að framangreindir annmarkar kunni að myndast og er þá bætt úr með þeim aðferðum sem matsmenn leggja til. Þessir ágallar eru hins vegar ekki á ábyrgð byggingarstjóra samkvæmt 29. gr. laga nr. 160/2010, heldur ólokið verk sem verktakinn átti eftir að vinna.

Fjórði og síðasti liður matsgerðar varðar loftplötu sem er samsett af holplötum yfir bílskúr og stofu og staðsteyptum plötum yfir öðrum rýmum. Matsmenn segja að þakplata á húsinu sé að mestu í samræmi við teikningar. Frávik á þykkt þakplötu og hæð séu umfram það sem segi í verksamningi. Ekki verði séð að af því stafi vandkvæði við frágang eða það hafi skaðleg áhrif á eiginleika þakplötunnar. Ójöfnur á yfirborði þakplötunnar séu umfram verksamning. Þær geti valdið vandkvæðum við frágang asfaltdúks sem eigi að líma á steypuna. Það eigi við staðsteypta hluta þakplötunnar og holplötur. Járnendar hafi færst úr stað og liggi á nokkrum stöðum við yfirborð steypunnar en ekki séu líkur til að það muni valda vandkvæðum. Á einum stað hafi verið staðreynt að hröngl er í steypu í rauf milli holplatna. Ekki sé fyrirskrifað hvernig steypa skyldi vera í raufunum en faglegt hefði verið að fyrirskrifa og nota fínefnaríka steypu með hæfilega stórum fylliefnum. Ekki verði séð að þetta muni valda vandkvæðum eða rýra eiginleika þakplötunnar svo nokkru nemi.

Efra borð holplatna hafi brotnað upp á þrem stöðum, líklega vegna þess að vatn hafi safnast fyrir í þeim og frosið. Svo virðist sem drengöt á þeim hafi ekki dugað til að vatn rynni óhindrað úr þeim eða að loftpokar hafi myndast þegar steypt var í holrými og vatn frosið í þeim. Skemmdirnar séu þess eðlis að matsmenn telja að þær rýri ekki burðarþol platnanna svo neinu skipti. Matsmenn telja að bæta megi úr á fullnægjandi og faglegan hátt með því að fjarlægja járnenda sem liggja við yfirborð steypu og múra yfir og gera við skemmdir á holplötum með viðgerðarmúr þar sem efra borð hefur brotnað upp. Slípa yfir ójafnt yfirborð og fjarlægja þannig nibbur en að hluta til sé hér um að ræða verk sem gera þurfti og sé ekki hluti af samningi aðila. Frágangur taki mið af því að asfaltdúkur og einangrun komi ofan á þakplötuna og þar yfir þakdúkur.

Til úrbóta leggja matsmenn til að fjarlægðir verði járnendar sem liggja við yfirborð steypu og múra yfir. Gera þurfi við göt á holplötum með viðgerðarmúr þar sem efra borð hafi brotnað upp og slípa yfir ójafnt yfirborð og fjarlægja þannig nibbur. Kostnað meta þeir að fjárhæð 750.000 krónur.

Um þessi verk á það við sem áður sagði að verktakinn fór frá verkinu án þess að ljúka við framkvæmdir að öllu leyti. Í þessu tilviki er um að ræða frágang eða ólokin verk en ekki galla á eigninni sem byggingarstjóri ber ábyrgð á.

Ekki hefur annað komið fram í málinu en að mannvikið hafi verið byggt samkvæmt samþykktum hönnunargögnum, verklýsingum og reglugerðum, sbr. 5. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010. Byggingarstjóri varð ekki var við galla á verki iðnmeistara svo ekki kom til þess að hann gerði athugasemdir við verk þeirra. Þá hafa ekki samkvæmt matsgerð komið fram verulegir ágallar á eigninni sem rekja má til stórfelldrar vanrækslu á verksviði einstakra iðnmeistara, sbr. 5. mgr. sömu greinar laganna. Það er niðurstaða dómsins að öll þau verk, sem matsmenn tiltaka og stefnandi byggir á að séu gölluð, séu ekki á ábyrgð byggingarstjóra, heldur í raun ólokin verk sem verktakinn hefði átt að ljúka og hefði hugsanlega lokið ef ekki hefði slitnað upp úr samstarfi stefnanda og verktakans. Kostnaður að fjárhæð 115.000 krónur við að rétta af gólf telst óverulegur og fellur því ekki undir ábyrgð byggingarstjóra, sbr. 5. mgr. 29. gr. laga um mannvirki nr. 160/2010.

Stefndu verða því sýknaðir af kröfum stefnanda í málinu. Rétt þykir að málskostnaður falli niður milli aðila.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt K-kk-þgf E-kk-þgf og S-x-x P-kk-þgf byggingarverkfræðingum.

Dómsorð

Stefndu, H-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf og Vörður tryggingar hf., eru sýkn af kröfum stefnanda, V-kvk-ef H-kvk-ef, í málinu.

Málskostnaður fellur niður.

G-kk-nf A-kk-nf

K-kk-nf E-kk-nf

S-kk-nf P-kk-nf