E-236/2011

Mál þetta sem dómtekið var 28. október 2011 var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 12. janúar 2011 af D-kvk-þgf O-kvk-þgf M-kvk-þgf, Breiðuvík 3, Reykjavík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík og Samskipum hf., Kjalarvogi 7-15, Reykjavík.

Kröfur

Kröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmd til að greiða stefnanda miska- og skaðabætur að fjárhæð 3.417.500 krónur, með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 2.817.500 krónum, og með almennum skaðabótavöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 600.000 krónum, hvort tveggja frá 9. ágúst 2005 til 25. júní 2009 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 9. gr. laganna, frá þeim degi af 12.606.960 krónum til 18. september 2009 og af 31.700.689 krónum frá þeim degi til 5. október 2009 en af 3.417.500 krónum, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu að skaðlausu eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, auk álags er nemi virðisaukaskatti. Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá krefjast stefndu málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðaryfirliti, sem lagt verður fram við aðalmeðferð málsins.

Málsatvik og ágreiningsefni

Mál þetta er að rekja til umferðarslyss sem stefnandi varð fyrir sem ökumaður fólksbifreiðarinnar MZ-719 þann 9. ágúst 2005 á Upphéraðsvegi í Hallormsstaðaskógi. Slysið varð með þeim hætti að flutningabifreiðin PT-188 með festivagn, sem ekið var suður Upphéraðsveginn fór yfir á öfugum vegarhelmingi, yfir óbrotna línu, í svonefndri Bergsbeygju. Virðist sem ökumaður flutningabifreiðarinnar hafi ætlað að „skera“ beygjuna en misst stjórn á ökutækinu, þegar hann sá fólksbifreiðina sem stefnandi ók koma úr gagnstæðri átt. Við það valt flutningabifreiðin ásamt festivagninum og lenti bifreiðin sem stefnandi ók framan á gámi sem var á festivagninum. Flutningabifreiðin og festivagninn voru í eigu stefndu, Samskipa hf. Við slysið slasaðist stefnandi mjög alvarlega og hjón sem voru með henni í bifreiðinni létust. Rannsóknarnefnd umferðarslysa hóf sama dag og slysið varð rannsókn á orsökum þess. Samkvæmt fyrirliggjandi ódagsettri skýrslu nefndarinnar voru orsakir slyssins taldar eftirfarandi:

· Ökumaður flutningabifreiðarinnar ók of hratt í beygju.

· Ökumaður flutningabifreiðarinnar skar beygjuna og fór yfir heila línu á rangan vegarhelming þar sem slysið varð.

· Frágangur farms í gáminum var ófullnægjandi og var farmurinn á hreyfingu í gáminum og stuðlaði það að óstöðugleika.

· Mismunandi virkni hemlakerfa flutningabifreiðarinnar og festivagnsins ollu yfirstýringu þegar ökumaður hemlaði og sveigði milli akreina sem aftur olli óstöðugleika.

· Mismunandi loftþrýstingur í hjólbörðum hafði áhrif á aksturseiginleika og olli mismunandi viðnámi hjólbarða fyrst eftir hemlun.

· Samvirkni ofangreindra þátta olli því að flutningabifreiðin og festivagninn ultu.

Stefnandi var flutt á sjúkrahúsið á Egilsstöðum og síðan með þyrlu til Reykjavíkur og lögð inn á Landspítala - háskólasjúkrahús til meðferðar. Reyndist hún með lífshættulega fjöláverka. Stefnandi og stefndu stóðu sameiginlega að beiðni um örorkumat fyrir stefnanda með matsbeiðni 6. febrúar 2007. Þann 16. maí 2007 skiluðu R-kk-nf J-kk-nf, sérfræðingur í bæklunarskurðlækningum, og I-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður bráðabirgðaniðurstöðu. Töldu matsmenn að stöðuleika-tímapunkti væri ekki enn náð og því ekki forsendur fyrir endanlegu mati. Matsmenn skiluðu endanlegu mati 1. apríl 2009. Niðurstöður matsins voru þær helstar að heilsufar stefnanda var talið hafa verið orðið stöðugt 28. febrúar 2009. Var tímabundið atvinnutjón metið 100% frá 9. ágúst 2005 til 28. febrúar 2009, þjáningartímabil var metið það sama, en þar af taldist stefnandi hafa verið rúmföst frá 9. ágúst 2005 til 13. febrúar 2006, 1. maí 2006 til 28. maí 2006, 4. janúar 2007 til 1. febrúar 2007, 14. mars 2007 til 17. mars 2007, 2. maí 2007 til 8. maí 2007, 29. október 2008 til 1. nóvember 2008 og 7. janúar 2009 til 15. janúar 2009. Varanlegur miski var metinn 70 stig og varanleg örorka 100%. Með bréfi, dagsettu 25. maí 2009, krafði stefnandi stefnda, Vátryggingafélag Íslands hf. (hér eftir VÍS), sem ábyrgðartryggjanda stefndu, Samskipa hf., um greiðslu bóta vegna slyssins 9. ágúst 2005 og afleidds tjóns hennar. Auk útlagðs kostnaðar skv. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1003 með síðari breytingum, (hér eftir skbl.), gerði stefnandi kröfu um greiðslu bóta vegna tímabundins atvinnutjóns skv. 2. gr. skbl. að fjárhæð 9.399.090 krónur, að teknu tilliti til greiðslna inn á tjónið frá VÍS, greiðslu þjáningabóta skv. 3. gr. skbl. að fjárhæð 2.154.460 krónur, greiðslu bóta vegna varanlegs miska skv. 4. gr. skbl. að fjárhæð 8.452.500 krónur a.m.t. 50% hækkun skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. og bóta vegna varanlegrar örorku skv. 5.-7. gr. skbl. að fjárhæð 27.397.579 krónur. Stefnandi viðurkenndi að frá bótum fyrir varanlega örorku ætti að draga 40% af reiknuðu endurgreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá Lífeyrissjóði verslunarmanna en hafnaði því að greiðslur frá almannatryggingum, reiknaðar til eingreiðsluverðmætis miðað við stöðugleikapunkt, kæmu til frádráttar. Þá gerði stefnandi miskabótakröfu skv. 26. gr. skbl. að fjárhæð 2.000.000 króna auk kröfu um vexti og lögmannsþóknun, þ.m.t. kröfu um að heildarkrafa stefnanda bæri dráttarvexti frá 25. júní 2009. Þann 7. ágúst 2009 lagði stefndi, VÍS, fram tillögu að fullnaðaruppgjöri við stefnanda. Gerði tillagan ráð fyrir að stefnandi fengi greiddar 4.011.158 krónur vegna tímabundins tekjutaps, 2.190.820 krónur í þjáningabætur, 5.803.000 krónur vegna varanlegs miska og 14.140.932 krónur vegna varanlegrar örorku. Eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá almannatryggingum var fært til frádráttar örorkubótunum. Stefnandi gerði athugasemdir við framangreinda uppgjörstillögu 18. ágúst 2009. Vörðuðu athugasemdirnar útlagðan kostnað, álag á bætur vegna varanlegs miska skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl., útreikning viðmiðunarlauna stefnanda, lögmælta frádráttarliði, bætur skv. 26. gr. skbl. og dráttarvexti. Í framhaldi af framangreindum bréfaskiptum mun hafa verið reynt að sætta sjónarmið aðila. Með tölvubréfi 19. ágúst 2009 féllst stefndi, VÍS, á athugasemdir stefnanda varðandi útreikning viðmiðunarlauna og frádráttarliði að öðru leyti en því að hafnað var því sjónarmiði stefnanda að ekki bæri að draga greiðslur frá almannatryggingum reiknuðum til eingreiðsluverðmætis frá bótum vegna varanlegrar örorku. Þá samþykkti VÍS að greiða 1.400.000 krónur í bætur skv. a- lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Tilboði þessu var skv. framlögðum gögnum svarað 14. september 2009 með ósk um fund aðila og var í framhaldi þess fundar gengið frá uppgjöri, sem samþykkt var af stefnanda, með fyrirvara um greiðslu bóta, útlagðan kostnað, miskabætur og dráttarvexti auk fyrirvara um frádráttarliði. Þann 16. desember 2010 náðu aðilar samkomulagi um greiðslu bóta vegna útlagðs kostnaðar. 2. október 2009 kvittaði starfsmaður VÍS undir tjónskvittun um eftirgreindar bótagreiðslur, sem lögmaður stefnanda veitti móttöku 5. október 2009:

Annað fjártjón, skv. 1. gr. skbl. kr. 1.131.852,-.

Tímabundið atvinnutjón, skv. 2. gr.skbl. kr. 4.011.158,-.

Þjáningarbætur, skv. 3. gr. skbl. kr. 2.206.310,-.

Varanlegur miski, skv. 4. gr. skbl. kr. 5.843.950,-.

Varanleg örorka, skv. 5-7.gr. skbl. kr. 15.082.571,-.

Miskabætur, skv. 26. gr. skbl. kr. 1.400.000,-.

Stefnanda var veitt gjafsóknarleyfi 13. nóvember 2009 vegna fyrirhugaðrar málsóknar gegn stefndu til heimtu frekari bóta en stefnandi hafði móttekið 5. október 2009.

Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um 50% hækkun miskabóta skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. Þá krefst stefnandi 600.000 króna hækkunar á bótum, sem stefndu hafa þegar greitt stefnanda skv. 26. gr. skbl. Þá er í máli þessu ágreiningur um greiðslu dráttarvaxta. Ekki er deilt um málavexti.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi byggir á því að ekki sé deilt um bótaskyldu þar sem sök hafi verið viðurkennd að fullu. Stefnandi telji hins vegar að tjón sitt hafi eingöngu verið bætt að hluta. Meginmarkmið skaðabótalaganna sé að þeim einstaklingum sem verði fyrir skaða, verði bætt tjón sitt að fullu, þannig að þeir verði eins staddir fjárhagslega og þeir hefðu ekki orðið fyrir tjóni. Með vísan til þessa meginmarkmiðs skaðabótalaganna beri stefndu að gera tjónið upp með þeim hætti sem gerð sé eftirfarandi grein fyrir. Stefnandi telji að stefndu eigi enn eftir að bæta sér á grundvelli örorkumatsgerðar, dags. 1. apríl 2009, kröfubréfs, dags. 25. maí 2009, og athugasemda lögmanns síns, dags. 18. ágúst 2009, vegna uppgjörstillögu VÍS, dags. 7. ágúst 2009, eftirfarandi:

1. Aukinn miska á grundvelli 3. mgr. 4. gr. skbl.

2. Eftirstöðvar af miska á grundvelli 26. gr. skbl.

3. Vexti á grundvelli 16. gr. skbl. vegna aukins miska skv. 3. mgr. 4. gr. skbl.

4. Almenna skaðabótavexti á grundvelli 8. gr. laga nr. 38/2001 (hér eftir vxl.) vegna 26. gr. skbl.

5. Dráttarvexti á grundvelli 1. mgr. 6. gr. vxl. sbr. 9. gr. sömu laga, vegna liða nr. 1 og 2 sem og vegna þegar greiddra skaðabóta frá stefndu.

Stefnandi telji sig í fyrsta lagi eiga rétt á auknum varanlegum miska skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl., upp á 50% eða 2.817.500 krónur enda hafi hún orðið fyrir alvarlegum fjöláverkum í slysinu. Fjárhæðin sé fundin með því að margfalda þá fjárhæð sem stefnandi hafi fengið vegna varanlegs miska skv. 1. mgr. og 2. mgr. 4. gr. skbl., þ.e. 5.635.000 krónur með 1,5. Ákvæðinu í 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. sé beitt þegar bætur fyrir miska þyki ófullnægjandi, einkum þegar tjónþoli hafi orðið fyrir margvíslegum líkamsspjöllum, t.d. orðið fyrir mikilli sköddun á útlimum. Í athugasemdum við frumvarp það sem orðið hafi að lögum nr. 37/1999 og breytt hafi skaðabótalögum nr. 50/1993 segi um 3. gr., sem orðið hafi að ofangreindri 4. gr., varðandi hækkunina: „Ekki er áskilið að varanlegur miski tjónþola nái tilteknu lágmarki til þess að heimildinni megi beita.” Varanlegur miski stefnanda hafi verið metinn 70 stig og hafi verið rökstuddur ítarlega í örorkumatsgerðinni. Ljóst megi vera að stefnandi hafi orðið fyrir alvarlegum fjöláverkum sem haft hafi varanlegar afleiðingar í för með sér, enda sé sjúkdómsgreiningin í örorkumatgerðinni, dags. 1. apríl 2009, til að mynda talin upp í 25 liðum á bls. 10-11, sbr.:

1. Loftbrjóst hægra megin og vökvi í báðum fleiðruholum.

2. Rifa í lifur.

3. Blæðing í kviðarholi og mar á smágirni.

4. Fjölmörg rifbrot (rif II-VII hægra megin).

5. Brot á bringubeini.

6. Kurlbrot á hægri lærlegg með sprungu niður í hnéliðflöt.

7. Brot á ytri liðhluta sköflungs hægra hnés.

8. Kurlbrot hægri ökla (sköflungur).

9. Brot á bátsbeini hægri rist.

10. Liðhlaut í grunnlið hægri stórutáar.

11. Brot í V. ristarlegg hægri ristar.

12. Sáráverki í hægri fótlegg.

13. Skábrot í vinstra lærleggsskafti.

14. Brot á báðum ökklahnyðjum vinstri ökkla.

15. Brot á vinstra völubeini.

16. Brot á lífbeinsálmum vinstra megin.

17. Brot á spjaldhrygg.

Síðar hafi bæst við:

18. Kviðslit vinstra megin í kvið.

19. Staðfest tognun á aftara krossbandi vinstra hnés sk. segulómun.

20. Þunglyndi.

21. Kviðverkir, meltingartruflanir.

22. Staurliðsaðgerð á hægri ökkla.

23. Innkýlt brot á vinstri lærleggshálsi.

24. Brot á hægri lærlegg í gegnum skrúfugat.

25. Þreytubrot/álagsbrot á hægri fótlegg.

Þá liggi fyrir að stefnandi hafi verið metin til 100% varanlegrar örorku. Stefnandi fái með engu móti séð í hvaða tilfellum öðrum verið geti mögulegt að nýta heimildina í 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl., ef ekki í þessu tilfelli. Hún hafi verið heilsuhraust fyrir slysið og til að mynda stundað dans af kappi, gengið mikið á fjöll og úti í náttúrunni, hjólað og synt, sem og farið næstum allra sinna ferða fótgangandi. Eftir slysið þurfi stefnandi hins vegar að notast við hjólastól og rafskutlu til að geta komast leiðar sinnar og þá hafi hún þurft að flytja í húsnæði sem sé á jarðhæð, vegna afleiðinga slyssins. Stefnandi telji í öðru lagi að hún eigi rétt á að fá bættan miska á grundvelli 26. gr. skbl. sem nemi 2.000.000 króna. Stefndu hafi greitt henni þann 5. október 2009 1.400.000 krónur vegna þessa bótaliðar eins og að framan greini og sé því nú gerð krafa um greiðslu á 600.000 krónum. Í greinargerð með frumvarpi til laga um breytingar á skaðabótalögunum, sem síðar hafi orðið að lögum nr. 37/1999, segi að lögð sé „áhersla á að fjárhæðir bóta samkvæmt greininni eiga að ákvarðast samkvæmt því sem sanngjarnt þykir hverju sinni. Hafa skal m.a. í huga umfang tjóns, sök tjónvalds og fjárhagsstöðu hans”. Ekki sjái fyrir endann á læknisaðgerðum og meðferðum stefnanda sem séu til þess fallnar að valda henni miklum óþægindum og miska. Auk þessa hafi stefnandi orðið mjög þunglynd í kjölfar slyssins, sérstaklega þar sem hún hafi misst góða vinkonu sína til 30 ára í nefndu slysi. Stefnandi telji sanngjarnt að hún fái bætur er nema 2.000.000 króna vegna þessa bótaliðar með vísan til þessa sem og að hún hafi verið metin til 70% varanlegs miska og 100% varanlegrar örorku. Eins liggi fyrir að sannað sé með vísan til skýrslu Rannsóknarnefndar umferðarslysa að slysið hafi eingöngu verið rakið til stórkostlegs gáleysis ökumanns bifreiðar stefnda, Samskipa hf. Þá megi að lokum leiða að því líkur að fjárhagsstaða stefndu sé með þeim hætti að krafa þessi geti vart talist þeim þungbær. Stefnandi telji í þriðja lagi að hún eigi rétt á vöxtum samkvæmt 16. gr. skbl. frá slysdegi að telja til 25. júní 2009 vegna 50% aukins miska á grundvelli 3. mgr. 4. gr. skbl., þ.e. af 2.817.500 krónum, sem stefndu hafi enn ekki greitt stefnanda. Þessarar fjárhæðar hafi stefnandi krafist í kröfubréfi til stefndu, dags. 25. maí 2009. Stefnandi telji í fjórða lagi að hún eigi rétt á vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vxl. frá slysdegi að telja til 25. júní 2009 vegna þess hluta af miskabótum samkvæmt 26. gr. skbl. sem stefndu hafi enn ekki greitt henni. Í kröfubréfi stefnanda til stefndu, dags. 25. maí 2009, hafi stefnandi krafist 2.000.000 króna vegna þessa liðar. Hér sé því um að ræða vexti af 600.000 krónum þar sem stefndu hafi greitt henni 1.400.000 krónur og vexti af þeirri fjárhæð þann 5. október 2009. Stefnandi telji í fimmta lagi að hún eigi rétt á dráttarvöxtum frá 25. júní 2009 að telja af þjáningarbótum, varanlegum miska, auknum varanlegum miska og bótum skv. 26. gr. skbl. Eins telji stefnandi að hún eigi rétt á dráttarvöxtum frá 18. september 2009 að telja af bótum fyrir tímabundið atvinnutjón og varanlega örorku. Þann 25. júní 2009 hafi mánuður verið liðinn frá kröfubréfi stefnanda og hafi VÍS þá verið með undir höndum öll gögn sem þörf hafi verið á til að gera tjónið upp hvað varði þjáningabætur, varanlegan miska, aukinn varanlegan miska og bætur skv. 26. gr. skbl., sbr. 9. gr. vxl. Þann 18. september 2009 hafi verið liðinn mánuður frá athugasemdum lögmanns stefnanda við uppgjörstillögu VÍS, dags. 7. ágúst 2009, og hafi VÍS þá haft undir höndum öll gögn sem þörf hafi verið á til að gera tjónið upp hvað varði tímabundið atvinnutjón og varanlega örorku stefnanda, sbr. 9. gr. vxl. Eins og að framan greini hafi VÍS greitt bætur til stefnanda 5. október 2009 vegna þjáningarbóta, varanlegs miska, hluta af bótakröfu skv. 26. gr. skbl., tímabundins atvinnutjóns og varanlegrar örorku. Dráttarvaxtakrafa stefnanda vegna þessara bótaliða sé því sett fram til þeirrar dagsetningar. Hvað varði kröfu stefnanda um bætur vegna aukins varanlegs miska sem og hluta af bótakröfu skv. 26. gr. skbl., þ.e. þær fjárhæðir sem VÍS hafi enn ekki greitt, sé dráttarvaxtakrafa sett fram til greiðsludags.

Stefnukrafan samanstandi af eftirfarandi fjárhæðum:

i) Þjáningarbætur kr. 2.154.460,-.

ii) Varanlegur miski kr. 5.635.000,-.

iii) Aukinn varanlegur miski kr. 2.817.500,-

iv) Bætur skv. 26. gr. kr. 2.000.000,-.

v) Tímabundið atvinnutjón kr. 4.011.158,-.

vi) Varanleg örorka kr. 15.082.571,-.

Samtals kr. 31.700.689,-.

Í liðum i), ii), iii) og iv) sé miðað við fjárhæðirnar eins og þær hafi verið settar fram í kröfubréfi stefnanda, dags. 25. maí 2009, en ekki eins og þær séu settar fram á tjónskvittun VÍS, dags. 5. október 2009. Fjárhæðirnar í liðum i) og ii) séu því samtals 260.800 krónum lægri en fram komi á tjónskvittun VÍS enda sé ekki bæði krafist vísitöluhækkunar og dráttarvaxta á fjárhæðirnar. Fjárhæð í lið iii) komi ekki fram á nefndri tjónskvittun VÍS enda hafi tryggingafélagið ekki talið sér skylt að bæta hana. Þá sé fjárhæð í lið iv) 600.000 krónum hærri en fram komi í nefndri tjónskvittun VÍS í samræmi við upphaflega kröfu stefnanda. Í liðum v) og vi) sé síðan miðað við fjárhæðirnar eins og þær hafi verið settar fram á tjónskvittun VÍS en þær séu í samræmi við kröfugerð stefnanda eins og hún hafi birst í athugasemdum lögmanns hennar, dags. 18. ágúst 2009. Um lagarök vísist til almennu skaðabótareglunnar, skaðabótalaga nr. 50/1993 ásamt síðari breytingum, sérstaklega 3. mgr. 4. gr. og 26. gr. laganna, sem og hlutlægu ábyrgðarreglunnar í 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 (umfl.). Ábyrgð stefnda, Samskipa hf., byggi, á 90., sbr. 88. gr. umfl. Stefnukrafan á hendur VÍS sé á því byggð að bifreið stefnda, Samskipa hf., hafi verið tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu skv. 91. gr. umfl. Stefndu, Samskipum hf., sé stefnt ásamt stefnda, VÍS, skv. beinum lagafyrirmælum 1. mgr. 97. gr. umfl. Vaxtakröfur stefnanda styðjist annars vegar við 16. gr. skbl. og hins vegar við 1. mgr. 8. vxl. Dráttarvaxtakröfur styðjast við 6. gr. og 9. gr. vxl. Krafan um málskostnað styðjist við XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 (eml.), einkum 129. og 130. gr. laganna. Krafa um viðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing sé vísað til 1. mgr. 32. gr. eml.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Sýknukrafa stefndu byggir á því að með greiðslum stefnda, VÍS, hafi stefnandi fengið allar bætur, sem henni beri samkvæmt skaðabótalögum, greiddar að fullu. Óumdeilt sé að allir bótaliðir skaðabótalaga, aðrir en bætur vegna varanlegs miska og miska skv. 26. gr. skbl., hafi verið að fullu greiddir. Þó sé einnig uppi ágreiningur milli aðila um vexti. Kröfu um greiðslu bóta vegna varanlegs miska, umfram þá greiðslu sem hún hafi þegar móttekið, byggi stefnandi á 3. mgr. 4. gr. skbl. Það sé því óumdeilt að metinn miski stefnanda skv. 2. mgr. 4. gr. skbl. hafi verið greiddur að fullu en stefnandi krefjist álags á þá fjárhæð. Stefnandi byggi þessa kröfu sína á því að hún hafi orðið fyrir alvarlegum fjöláverkum og margvíslegum líkamsspjöllum, m.a. á útlimum. Framangreindu til stuðnings vísi stefnandi meðal annars til sjúkdómsgreiningar í fyrirliggjandi matsgerð, sem telji alls 25 liði. Þeir áverkar sem stefnandi telji upp séu þeir áverkar sem stefnandi hafi orðið fyrir í umferðarslysinu 9. ágúst 2005 og sé það óumdeilt. Það sé þó augljóst að umræddar sjúkdómsgreiningar séu ekki lýsing á varanlegu líkamlegu ástandi stefnanda. Upptalning matsgerðar á sjúkdómsgreiningum samanstandi fyrst og fremst af ýmiskonar beinbrotum, mari, blæðingum, sárum, slitum og öðru slíku. Það sé því fyrst og fremst um tímabundna áverka að ræða. Þrátt fyrir það sé óumdeilt að sökum þess hversu umfangsmiklir áverkarnir hafi verið muni þeir leiða til umtalsverðs varanlegs líkamstjóns. Stefndu telji hins vegar að það gefi augaleið að þar sem krafa stefnanda sé vegna álags á varanlegan miska verði ekki miðað við fjölda tímabundinna áverka. Miða verði við metnar varanlegar afleiðingar áverkanna, nánar tiltekið áhrif varanlegra líkamlegra afleiðinga á lífsgæði stefnanda. Stefnandi sé ekki haldin líkamlegum meinum sem miskatöflur og miskamat taki ekki til. Það séu því ekki lagaskilyrði fyrir því að dæma stefndu til greiðslu álags skv. 3. mgr. 4. gr. skbl. Fyrir liggi að stefnandi hafi vissulega tapað stórum hluta lífsgæða sinna sökum afleiðinga slyssins. Hins vegar sé ósannað að varanlegt líkamstjón stefnanda hafi haft neikvæð áhrif á lífsgæði hennar umfram það sem gert sé ráð fyrir í töflu 2. mgr. 4. gr. skbl. og miskatöflum þeim sem matsmenn byggi niðurstöðu sína um miskastig á. Stefnandi lesi og prjóni, fari út að skemmta sér og sinni heimilisstörfum að einhverju marki sjálf. Stefnandi sé ekki öðrum háð til framtíðar og haldi enn, þrátt fyrir þau gríðarlegu áhrif sem slysið hafi haft á líf hennar, nokkrum lífsgæðum. Stefndu byggi sýknukröfu sína, hvað álag á miskabætur varði, á því að sökum framangreinds standi ekki svo sérstaklega á að heimilt sé að beita þröngri undantekningarreglu 3. mgr. 4. gr. skbl. Þeirri reglu eigi fyrst og fremst að beita þegar varanlegt líkamstjón sé þess eðlis að miskatöflur taki ekki til þess þegar litið sé heildstætt á umfang þess eða þegar áhrif varanlegs líkamstjóns á lífsgæði verði umfram það sem almennt sé miðað við sökum samlegðaráhrifa margra mismunandi tjónsþátta. Krafa stefnanda um hámarksálag (50%) sé einnig úr hófi. Krafa stefnanda um greiðslu á 600.000 krónum umfram þá greiðslu sem hún hafi þegar tekið við vegna varanlegs miska byggi, auk umfangs varanlegs líkamstjóns stefnanda, á því að slysið verði eingöngu rakið til stórfellds gáleysis ökumanns ökutækis í eigu stefnda, Samskipa hf., og að fjárhagsstaða stefndu sé slík að krafa stefnanda geti ekki talist þeim þungbær. Stefnandi tiltaki réttilega í stefnu að við mat á fjárhæð miska skv. a- lið. 1. mgr. 26. gr. skbl. skuli meðal annars miða við umfang tjóns, sök tjónvalds og fjárhagsstöðu hans. Lýsingu matsgerðar á umfangi tjónsins sé ekki mótmælt sérstaklega og fyrir liggi að afleiðingar umferðaróhappsins hafi verið alvarlegar. Varðandi sök tjónvalds sé rétt að kanna orsök umferðarslyssins þann 9. ágúst 2005 nákvæmlega en samkvæmt fyrirliggjandi gögnum sé slysið rekjanlegt til samverkunar nokkurra þátta. Of mikill ökuhraði miðað við aðstæður, ólíkt stjórnkerfi hemla dráttarbílsins PT- 88 annars vegar og festivagnsins UL-550 hins vegar sem leitt hafi til yfirstýringar dráttarbílsins, auk þess að ökumaður dráttarbílsins hafi ekki haldið sig á sínum vegarhelmingi, þrátt fyrir að heil lína væri milli vegarhelminga. Allir ofangreindir þættir eigi þátt í að umferðarslysið hafi orðið. Það hafi þó ekki síst verið sú staðreynd að farmur í gámi sem fluttur hafi verið á festivagninum hafi verið á hreyfingu inni í gámnum sem hafi valdið því að ökutækið í heild hafi verið óstöðugt og tilraunir ökumanns til að flytja bifreiðina yfir á réttan vegarhelming og draga úr hraða hafi leitt til þess að ökutækið hafi oltið og lent á bifreið stefnanda. Hvað þetta varði telji stefndu rétt að halda því til haga að ökumanni dráttarbílsins og öðrum starfsmönnum stefnda, Samskipa hf., hafi verið ómögulegt að yfirfara frágang og festingar farmsins þar sem gámurinn sem hvílt hafi á festivagninum hafi verið fermdur erlendis og komið til landsins innsiglaður. Starfsmenn stefnda hafi ekki mátt rjúfa innsiglið og hafi því ekki getað yfirfarið né skoðað frágang farmsins inni í gámnum. Þá byggi stefndu á því að þrátt fyrir að stefndi, VÍS, hafi viðurkennt bótaskyldu með greiðslu bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. að fjárhæð 1.400.000 krónur sé umdeilt að sakarstig hafi náð því stigi sem áskilið sé í lagagreininni. Hvað þetta varði sé sérstaklega vísað til niðurfellingar opinbers máls á hendur tjónvaldi, ökumanni ökutækis stefnda, Samskipa hf. Varðandi fjárhagsstöðu tjónvalds byggi stefndu á að þrátt fyrir að stefndu beri ábyrgð á greiðslu skaðabóta til stefnanda á grundvelli vinnuveitandaábyrgðar og vátryggingarsamnings sé það ökumaður ökutækis stefnda, Samskipa hf., sem sé tjónvaldur. Verði stefndu gert að greiða stefnanda auknar bætur sökum stórfellds gáleysis ökumanns ökutækis stefnda, Samskipa hf., eignist stefndu endurkröfurétt á hendur ökumanninum. Það gefi því augaleið að við mat á fjárhagsstöðu tjónvalds verði að miða við fjárhagsstöðu ökumannsins sem tjónvalds en ekki til fjárhagsstöðu stefndu. Þá séu umkrafðar bætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. úr hófi miðað við dóma Hæstaréttar þar sem slíkar bætur hafa verið dæmdar. Nægi að nefna að í máli réttarins nr. 449/2009, þar sem tjónþoli hafi verið 18 ára á slysdegi og tjónvaldur ekið yfir lögmæltum hámarkshraða gegn rauðu ljósi, hafi dæmdar miskabætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. verið 1.500.000 krónur og að í dómi réttarins í máli nr. 169/2009 sé fullyrt að dómaframkvæmd Hæstaréttar leiði til þess að við ákvörðun miskabóta eftir þessari heimild vegna tjóns, sem leitt hafi af refsiverðri háttsemi, sé hæfilegt að dæma tjónvald til að greiða tjónþola 500.000 krónur. Einnig megi benda á dóm Hæstaréttar í máli nr. 342/2008 þar sem greiddar miskabætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl., að fjárhæð 800.000 krónur, hafi þótt ríflegar, þótt tjónvaldur hafi verið drukkinn og ekið á öfugum vegarhelmingi. Kröfum stefnanda um almenna vexti af kröfum vegna álags á bætur vegna varanlegs miska og mismunar greiddrar fjárhæðar og krafna skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. sé ekki andmælt sérstaklega verði niðurstaðan sú að stefndu beri að greiða þessar fjárhæðir, sem sé aðalágreiningsefni aðila í máli þessu. Stefnandi geri í máli þessu kröfu um dráttarvexti af 12.606.960 kr. frá 25. júní 2009 til 18. september 2009, af 31.700.689 krónum frá þeim degi til 5. október 2009 en af 3.417.500 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Kröfu um dráttarvexti af 12.606.960 krónum frá 25. júní 2009 til 18. september 2009 byggi stefnandi á því að þann 25. júní 2009 hafi mánuður verið liðinn frá því stefndi, VÍS, hafi haft undir höndum þau gögn sem nauðsynleg hafi verið til að gera upp við stefnanda þjáningarbætur, varanlegan miska, álag á varanlegan miska og miska skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. Stefndu andmæli þessari fullyrðingu stefnanda enda liggi fyrir að stefndu hafi ekki borist þau gögn sem nauðsynleg hafi verið til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta mánuði fyrir 25. júní 2009. Stefndu byggi á að fullnægjandi upplýsingar í skilningi 9. gr. vxl. hafi ekki legið fyrir fyrr en stefnandi hafi sent stefnda, VÍS, fyrirliggjandi bréf dagsett 18. ágúst 2009. Stefndu byggi á að í 9. gr. vxl. felist að skuldara, í þessu tilviki stefndu, verði að gefast tækifæri til að meta bótaskyldu sína og fjárhæð bóta heildstætt áður en honum verður gert að greiða dráttarvexti. Varðandi kröfu um dráttarvexti af 31.700.689 krónum frá 18. september 2009 til 5. október 2009 byggi stefndu á því að með hliðsjón af fyrirliggjandi kröfum stefnanda, sem meðal annars hafi ekki tekið tillit til lögmæltra frádráttarliða, sé ekki unnt að gera stefndu að greiða dráttarvexti vegna þessa tímabils. Þá beri einnig að líta til þess að stefndi, VÍS, hafi gert stefnanda tilboð um greiðslu 7. ágúst 2009 sem stefnandi hafi getað samþykkt með fyrirvörum. Að lokum beri að líta til þess að strax 19. ágúst 2009 hafi samskipti hafist milli aðila, að frumkvæði stefnda, VÍS, þar sem reynt hafi verið að sætta ólík sjónarmið aðila og strax fallist á ýmis sjónarmið stefnda. Sá dráttur sem orðið hafi á úrlausn málsins eftir 19. ágúst 2009 sé meðal annars til kominn sökum þess hversu seint stefnandi hafi svarað sáttaumleitunum stefnda, VÍS. Rétt sé að benda á að aðeins hafi liðið hálfur mánuður frá því lögmaður stefnanda hafi óskað eftir nýju uppgjöri, sem hann myndi samþykkja með fyrirvörum um þau álitamál sem enn hafi verið óleyst, þar til stefndi, VÍS, hafi greitt stefnanda bætur vegna þess sem óumdeilt hafi verið. Varðandi kröfu stefnanda um dráttarvexti af þeim umdeildu 3.417.500 krónum sem séu aðalsakarefnið í máli þessu sé á því byggt að ekki séu forsendur til að dæma stefndu til greiðslu dráttarvaxta frá fyrri tíma en dómsuppsögu. Skylda stefndu til greiðslu á álagi á miskabætur og greiðslu miskabóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. umfram þær 1.400.000 krónur sem þegar hafa verið greiddar velti á afar matskenndum huglægum mælikvörðum sem ekki hafi verið metnir af matsmönnum. Endanlegt mat á skyldu stefndu til greiðslu umræddra krafna sé falið dómstólum að lögum og því séu ekki forsendur til að dæma stefndu til greiðslu dráttarvaxta af umræddum kröfum stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögu. Að öllu ofangreindu virtu beri að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda. Kröfur stefndu um málskostnað séu reistar á 129. gr., 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991. Þess sé krafist að við ákvörðun málskostnaðar sé höfð hliðsjón af þeirri staðreynd að stefndu hafi frá upphafi máls þessa sýnt eindreginn sáttavilja í verki.

Niðurstaða

Í máli þessu er, eins og áður hefur verið rakið, deilt um rétt stefnanda til bóta vegna aukins varanlegs miska skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. og fjárhæð miskabóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. Þá er ágreiningur um greiðslu dráttarvaxta.

Stefnandi gerir í máli þessu kröfu um 50% hækkun bóta fyrir varanlegan miska, sbr. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. Ekki er tölulegur ágreiningur um fjárhæð kröfunnar. Stefnandi byggir kröfuna á að varanlegur miski stefnanda hafi verið metinn 70 stig og hafi hann verið ítarlega rökstuddur í fyrirliggjandi matsgerð frá 1. apríl 2009. Ljóst megi vera að stefnandi hafi orðið fyrir alvarlegum fjöláverkum sem haft hafi varanlegar afleiðingar í för með sér, enda sé sjúkdómsgreiningin í matsgerðinni í 25 liðum. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi verið metin til 100% varanlegrar örorku. Stefnandi fái með engu móti séð í hvaða tilfellum öðrum geti verið mögulegt að nýta heimildina í 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl., ef ekki í þessu tilfelli. Stefnandi hafi verið heilsuhraust fyrir slysið og til að mynda stundað dans af kappi, gengið mikið á fjöll og úti í náttúrunni, hjólað og synt og farið flestra sinna ferða fótgangandi. Eftir slysið þurfi stefnandi hins vegar að notast við hjólastól og rafskutlu til að komast leiðar sinnar. Þá hafi hún þurft að flytjast í húsnæði sem sé á jarðhæð vegna afleiðinga slyssins. Stefndu byggja kröfu sína um sýknu af kröfu stefnanda um álag á bætur vegna varanalegs miska á því að sjúkdómsgreiningar í matsgerð séu ekki lýsing á varanlegu líkamlegu ástandi stefnanda. Upptalning matsgerðar á sjúkdómsgreiningum samanstandi fyrst og fremst af tímabundnum áverkum. Þrátt fyrir það sé óumdeilt að sökum þess hversu umfangsmiklir áverkarnir hafi verið muni þeir leiða til umtalsverðs varanlegs líkamstjóns. Stefndu telji hins vegar að það gefi augaleið að þar sem krafa stefnanda sé vegna álags á varanlegan miska verði ekki miðað við fjölda tímabundinna áverka. Miða verði við metnar varanlegar afleiðingar áverkanna, nánar tiltekið áhrif varanlegra líkamlegra afleiðinga á lífsgæði stefnanda. Stefnandi sé ekki haldin líkamlegum meinum sem miskatöflur og miskamat taki ekki til. Því séu ekki lagaskilyrði fyrir því að dæma stefndu til greiðslu álags skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. Fyrir liggi að stefnandi hafi vissulega tapað stórum hluta lífsgæða sinna sökum afleiðinga slyssins. Hins vegar sé ósannað að varanlegt líkamstjón stefnanda hafi haft neikvæð áhrif á lífsgæði hennar umfram það sem gert sé ráð fyrir í töflu 2. mgr. 4. gr. skbl. og miskatöflum þeim sem matsmenn byggi niðurstöðu sína um miskastig á. Stefnandi lesi og prjóni, fari út að skemmta sér og sinni heimilisstörfum að einhverju marki sjálf. Stefnandi sé ekki öðrum háð til framtíðar og haldi enn þrátt fyrir þau gríðarlegu áhrif sem slysið hafi haft á líf hennar nokkrum lífsgæðum. Stefndu byggi sýknukröfu sína hvað álag á miskabætur varði á því að sökum framangreinds standi ekki svo sérstaklega á að heimilt sé að beita þröngri undantekningarreglu 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. Þeirri reglu eigi fyrst og fremst að beita þegar varanlegt líkamstjón sé þess eðlis að miskatöflur taki ekki til þess þegar litið sé heildstætt á umfang þess eða þegar áhrif varanlegs líkamstjóns á lífsgæði verði umfram það sem almennt sé miðað við sökum samlegðaráhrifa margra mismunandi tjónsþátta. Krafa stefnanda um hámarks álag sé einnig úr hófi.

Fyrir liggur að stefnandi varð fyrir mörgum og alvarlegum áverkum við slysið 9. ágúst 2005 og að afleiðingar þess hafa haft veruleg áhrif á daglegt líf hennar. Hefur varanlegur miski hennar verið metinn 70 stig, sem er mikill og þungbær miski. Hinni sérstöku heimild í 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. til að hækka miskabætur er samkvæmt orðalagi ákvæðisins ætlað að ná til tilvika þar sem sérstaklega stendur á. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að skaðabótalögum nr. 50/1993 segir um ástæður ákvæðisins:

„Í undantekningartilvikum kann fjárhæð bóta eftir 4.000.000 kr. markinu að þykja ófullnægjandi, einkum þegar tjónþoli hefur orðið fyrir margvíslegum líkamsspjöllum, t.d. bæði orðið fyrir mikilli sköddun á útlimum og misst sjón á báðum augum. Heimild í næstsíðasta málslið 1. mgr. til að ákveða hærri bætur, þegar sérstaklega stendur á, er sett í því skyni að unnt verði að veita hærri bætur í slíkum tilvikum.”

Hæstiréttur hefur í allmörgum dómum tekið afstöðu til heimildarinnar í 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl, sbr. fyrir gildistöku laga nr. 37/1999, 5. ml. 1. mgr. 4. gr., sbr. dóma Hæstaréttar í málum nr. 395/2000, 19/2002, 447/2002, 463/2002, 171/2003 og 619/2006. Í þeim málum þar sem fallist var á hækkun miskabóta var ekki eingöngu um fjölþætt líkamstjón að ræða heldur jafnframt afleiðingar sem sviptu tjónþola í verulegum mæli möguleikanum á að sinna grunnþörfum sjálfshjálpar og gerðu hann öðrum háðan hvað varðaði helstu athafnir daglegs lífs og sviptu hann jafnvel möguleikanum á að njóta lágmarkslífsgæða. Ekki verður, með hliðsjón af orðalagi 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl., tilgangi ákvæðisins og framangreindri dómaframkvæmd Hæstaréttar, á það fallist með stefnanda að varanlegur miski hennar sé meiri en falist hafi í mati hinna dómkvöddu matsmanna á varanlegum miska hennar. Er þá sérstaklega til þess litið að stefnandi er ekki vegna varanlegra afleiðinga slyssins 9. ágúst 2005, sem þó eru stórfelldar, verulega háð aðstoð annarra við helstu athafnir daglegs lífs og möguleikanum á að njóta lágmarkslífsgæða, sbr. tilvitnaða dómaframkvæmd Hæstaréttar. Er þá byggt á fyrirliggjandi gögnum, einkum matsgerð frá 1. apríl 2009. Í matsgerðinni kemur fram að stefnandi fái heimilshjálp þrisvar í viku en hún og sonur hennar skipti með sér heimilisverkum að öðru leyti. Þá kemur enn fremur fram að stefnandi gangi við tvær hækjur, hún lesi töluvert og horfi á sjónvarp. Stefnandi gaf ekki aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá voru af hálfu stefnanda ekki leidd vitni til skýrslugjafar um frekari afleiðingar slyssins á daglegt líf stefnanda en lýst er í fyrirliggjandi matsgerð eða reynt að sýna fram á þær með öðrum gögnum. Með vísan til framanritaðs og þess að sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði til hækkunar miskabóta skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. hvílir á stefnanda og að sönnun fyrir því að skilyrðin séu uppfyllt liggur ekki fyrir í málinu, er kröfu stefnanda um hækkun miskabóta skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. hafnað.

Fyrir liggur að stefndu hafa þegar greitt stefnanda 1.400.000 krónur í bætur á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. skbl. Stefnandi gerir í málinu kröfu um 600.000 krónur til viðbótar þannig að heildarbætur skv. ákvæðinu verði 2.000.000 króna. Stefnandi byggir þennan lið kröfugerðar sinnar á því að telja verði sanngjarnt að hún fái bætur er nemi 2.000.000 króna með vísan til þess að hún hafi verið metin til 70% varanlegs miska og 100% varanlegrar örorku. Þá er á því byggt að slysið 9. ágúst 2005 megi eingöngu rekja til stórkostlegs gáleysis ökumanns bifreiðar stefnda, Samskipa hf., og að leiða megi líkur að því að fjárhagsstaða stefndu sé með þeim hætti að krafa þessi geti vart talist þeim þungbær. Stefndu byggja sýknukröfu sína hvað frekari bætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. varðar á því að slysið 9. ágúst 2005 sé ekki eingöngu að rekja til gáleysis ökumanns flutningabifreiðarinnar PT-88 heldur sé það að rekja til samverkunar nokkurra þátta sem allir hafi átt þátt í slysinu. Það hafi ekki síst verið sú staðreynd að farmur í gámi, sem fluttur hafi verið á festivagninum, hafi verið á hreyfingu inni í gámnum, sem hafi valdið því að ökutækið í heild hafi verið óstöðugt og tilraunir ökumanns til að flytja það á réttan vegarhelming og draga úr hraða hafi leitt til þess að ökutækið hafi oltið og lent á bifreið stefnanda. Hvað þetta varði telji stefndu rétt að halda því til haga að ökumanni flutningabifreiðarinnar og öðrum starfsmönnum stefnda, Samskipa hf., hafi verið ómögulegt að yfirfara frágang og festingar farmsins þar sem gámurinn sem hvílt hafi á festivagninum hafi verið fermdur erlendis og komið til landsins innsiglaður. Starfsmenn stefnda hafi ekki mátt rjúfa innsiglið og hafi því ekki getað yfirfarið né skoðað frágang farmsins inni í gámnum. Þá byggja stefndu á að þrátt fyrir að stefnda, VÍS, hafi viðurkennt bótaskyldu með greiðslu bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. að fjárhæð 1.400.000 krónur sé umdeilt að sakarstig hafi náð því stigi sem áskilið sé í lagagreininni. Hvað þetta varði sé sérstaklega vísað til niðurfellingar opinbers máls á hendur tjónvaldi, ökumanni ökutækis stefnda, Samskipa hf. Varðandi fjárhagsstöðu tjónvalds byggja stefndu á að þrátt fyrir að stefndu beri ábyrgð á greiðslu skaðabóta til stefnanda á grundvelli vinnuveitandaábyrgðar og vátryggingarsamnings sé það ökumaður ökutækis stefnda, Samskipa hf., sem sé tjónvaldur. Verði stefndu gert að greiða stefnanda auknar bætur sökum stórfellds gáleysis ökumanns ökutækis stefnda, Samskipa hf., eignist stefndu endurkröfurétt á hendur ökumanninum. Það gefi því augaleið að við mat á fjárhagsstöðu tjónvalds verði að miða við fjárhagsstöðu ökumannsins sem tjónvalds en ekki við fjárhagsstöðu stefndu. Þá séu umkrafðar bætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga úr hófi miðað við dóma Hæstaréttar þar sem slíkar bætur hafa verið dæmdar.

Samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. er heimilt að láta þann sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni greiða miskabætur til þess sem misgert var við. Regla þessi var lögfest með 13. gr. laga nr. 37/1999. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til þeirra laga var tekið fram að fjárhæðir samkvæmt ákvæðinu ættu að ákvarðast samkvæmt því sem sanngjarnt þætti hverju sinni og hafa m.a. í huga umfang tjóns, sök tjónvalds og fjárhagslega stöðu hans. Samkvæmt fyrirliggjandi skýrslu Rannsóknarnefndar umferðarslysa lágu margar samverkandi ástæður að baki slysinu 9. ágúst 2005 og afleiddu tjóni stefnanda. Eftirfarandi ástæður eru tilgreindar í skýrslunni:

· Ökumaður flutningabifreiðarinnar ók of hratt í beygju (88 km/klst).

· Ökumaður flutningabifreiðarinnar „skar“ beygjuna og fór yfir heila línu á rangan vegarhelming þar sem slysið varð.

· Frágangur farms í gáminum var ófullnægjandi og var farmurinn á hreyfingu í gáminum og stuðlaði það að óstöðugleika.

· Mismunandi virkni hemlakerfa flutningabifreiðarinnar og festivagnsins ollu yfirstýringu þegar ökumaður hemlaði og sveigði milli akgreina sem aftur olli óstöðugleika.

· Mismunandi loftþrýstingur í hjólbörðum hafði áhrif á aksturseiginleika og olli mismunandi viðnámi hjólbarða fyrst við hemlun.

· Samvirkni ofangreindra þátta olli því að flutningabifreiðin og festivagninn ultu.

Með bréfi 10. febrúar 2006 var ökumanni flutningabifreiðarinnar PT-188 tilkynnt að Sýslumaðurinn á Seyðisfirði hefði ákveðið að fella niður lögreglumál á hendur honum vegna slyssins 9. ágúst 2005 þar sem ökumaður bifreiðarinnar hefði ekki haft tök á að yfirfara frágang og festingar á farmi tengivagnsins sem hefði verið fermdur erlendis og innsiglaður.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið er ljóst að gáleysi ökumanns flutningabifreiðarinnar PT-188, svo alvarlegt sem það var og afleiðingar þess stórfelldar, var ekki eina orsök slyssins 9. ágúst 2005. Hann gerðist engu að síður sekur um alvarlegt brot á umferðarreglum, sem af hálfu stefndu hefur verið viðurkennt með greiðslu miskabóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. að fjárhæð 1.400.000 krónur. Ákvæði 26. gr. skbl. fela í sér sjálfstæða miskabótaheimild og komast næst refsikenndum skaðabótum í íslenskum bótarétti. Að teknu tilliti til allra aðstæðna og með hliðsjón af dómum Hæstaréttar í málunum nr. 342/2008, 169/2009 og 449/2009 og þeim fjárhæðum sem Hæstiréttur dæmdi tjónþolum í þeim málum á grundvelli 26. gr. skbl. verður að telja að þær bætur sem stefnandi hefur nú þegar fengið skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl., 1.400.000 krónur, feli í sér fullar bætur henni til handa og verða stefndu því sýknaðir af kröfu stefnanda um frekari bætur skv. tilvitnuðu ákvæði.

Með því að kröfum stefnanda um aukinn miska skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. og bætur skv. a-lið 1. gr. 26. gr. skbl., umfram þær bætur sem stefndu hafa þegar greitt á grundvelli ákvæðisins, hefur þegar verið hafnað er kröfum stefnanda um dráttarvexti vegna þessara kröfuliða einnig hafnað. Verður þá tekin afstaða til kröfu stefnanda um dráttarvexti af þjáningarbótum að fjárhæð 2.154.460 krónur, varanlegs miska að fjárhæð 5.635.000 krónur og bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. að fjárhæð 1.400.0000 krónur eða samtals 9.189.460 krónum frá 25. júní 2009 til 18. september en af 28.283.189 krónum frá þeim degi til 5. október 2009. Hækkun kröfunnar um 19.093.729 krónur þann 18. september er vegna tímabundins atvinnutjóns að fjárhæð 4.011.158 krónur og varanlegrar örorku að fjárhæð 15.082.571 króna. Krafa stefnanda um dráttarvexti af framangreindum kröfuliðum frá 25. júní 2009 byggir á því að þann dag hafi mánuður verið liðinn frá kröfubréfi stefnanda dags. 25. maí og hafi stefndi, VÍS, þá haft undir höndum öll gögn sem þörf hafi verið á til að gera tjónið upp hvað varði þjáningarbætur, varanlegan miska og bætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl., sbr. 9. gr. vxl. Þá hafi þann 18. september 2009 verið liðinn mánuður frá athugasemdum lögmanns stefnanda við uppgjörstillögu VÍS frá 7. ágúst 2009 og hafi stefndi, VÍS, þá haft undir höndum öll gögn sem þörf hafi verið á til að gera upp tímabundið atvinnutjón og bætur vegna varanlegrar örorku, sbr. 9. gr. vxl. VÍS hafi greitt stefnanda bætur 5. október 2009 vegna þjáningarbóta, varanlegs miska, hluta af bótakröfu skv. 26. gr. skbl., tímabundins atvinnutjóns og varanlegrar örorku. Dráttarvaxta sé því krafist til 5. október. Stefndu byggja sýknukröfu sýna, hvað framangreinda dráttarvaxtakröfu varðar, á því að fullnægjandi upplýsingar í skilningi 9. gr. vxl. hafi ekki legið fyrir fyrr en með bréfi stefnanda 18. ágúst 2009. Þá byggja stefndu á því að í 9. gr. vxl. felist að skuldara, í þessu tilviki stefndu, verði að gefast tækifæri til að meta bótaskyldu sína og fjárhæð bóta heildstætt áður en honum verði gert að greiða dráttarvexti. Varðandi kröfu um dráttarvexti frá 18. september 2009 til 5. október 2009 byggja stefndu á því að með hliðsjón af fyrirliggjandi kröfum stefnanda, sem meðal annars hafi ekki tekið tillit til lögmæltra frádráttarliða, sé ekki unnt að gera stefndu að greiða dráttarvexti vegna þessa tímabils. Þá beri einnig að líta til þess að stefndi, VÍS, hafi gert stefnanda tilboð um greiðslu 7. ágúst 2009, sem stefnandi hafi getað samþykkt með fyrirvörum. Þá beri að líta til þess að þegar þann 19. ágúst 2009 hafi samskipti hafist milli aðila, að frumkvæði stefnda, VÍS, þar sem reynt hafi verið að sætta ólík sjónarmið aðila. Sá dráttur sem orðið hafi á úrlausn málsins eftir 19. ágúst sé meðal annars til kominn sökum þess hversu seint stefnandi hafi svarað sáttaumleitunum stefnda, VÍS. Rétt sé að benda á að aðeins hafi liðið hálfur mánuður frá því lögmaður stefnanda hafi óskað eftir nýju uppgjöri, sem hann myndi samþykkja með fyrirvörum um þau álitamál sem enn hafi verið óleyst, þar til stefndi, VÍS, hafi greitt stefnanda bætur vegna þess sem óumdeilt hafi verið.

Eins og áður hefur verið rakið gerði stefnandi þann 25. maí 2009, með vísan til fyrirliggjandi matsgerðar frá 1. apríl 2009, kröfur á hendur stefndu um greiðslu þjáningarbóta, bóta vegna varanlegs miska þ.m.t. hækkun á varanlegum miska skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. og bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. Þann 7. ágúst 2009 bauð stefndi, VÍS, stefnanda 5.803.000 krónur vegna varanlegs miska, 2. 190.820 krónur vegna þjáningarbóta en engar bætur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. Þann 19. ágúst bauð VÍS stefnanda 1.400.000 krónur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. en hafnaði álagi á miska. Þann 2. október 2009 bauð VÍS í tillögu að lokauppgjöri 2.206.310 krónur í þjáningarbætur, 5.843.950 krónur í varanlegan miska og 1.400.000 krónur skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. Lokauppgjör á grundvelli tillögunnar frá 2. október fór fram 5. október, með áður greindum fyrirvörum af hálfu stefnanda. Samkvæmt framangreindu hafði VÍS þann 25. maí allar upplýsingar haldbærar til að meta tjónsatvik og fjárhæð vegna þjáningarbóta, bóta vegna varanlegs miska og bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl., í skilningi 9. gr. vxl. Skiptir ekki máli í því sambandi þótt ágreiningur hafi verið um álag á miskabætur skv. 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skbl. eða fjárhæð bóta skv. a-lið 1. mgr. 26. gr. skbl. eða hvort stefndu hafi þann 25. maí haft forsendur til að meta bótaskyldu sína heildstætt enda verður í þessum efnum að líta til einstakra bótaliða. Þá liggur fyrir að lögmaður stefnanda féllst þann 18. ágúst 2009 á tillögu stefndu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, jafnframt því að ítreka kröfu um bætur vegna varanlegrar örorku. Á þá kröfu var fallist af hálfu stefnda, VÍS. Verður með vísan til framangreinds á það fallist með stefnanda að 18. ágúst 2009 hafi nægar upplýsingar legið fyrir hjá stefndu til að meta tjónsatvik og fjárhæðir vegna tímabundins atvinnutjóns og varanlegrar örorku í skilningi 9. gr. vxl. Verður með vísan til framangreinds að fallast á kröfur stefnanda um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vxl., sbr. 9. gr. laganna, eins og greinir í dómsorði.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fellur málskostnaður milli aðila niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, B-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 850.000 krónur og hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndu, Samskip hf. og Vátryggingafélag Íslands hf., skulu sýkn af kröfum stefnanda um greiðslu miskabóta á grundvelli 2. ml. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og a-liðar 1. mgr. 26. gr. sömu laga. Stefndu greiði stefnanda, in solidum, dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 9. gr. laganna, af 9.189.460 krónum frá 25. júní 2009 til 18. september 2009 en af 28.283.189 krónum frá þeim degi til 5. október 2009. Málskostnaður milli aðila fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, B-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 850.000 krónur.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf