E-4944/2004

Mál þetta, sem dómtekið var 28. apríl sl. er höfðað með stefnu birtri 21. maí 2004.

Stefnandi er J-kk-nf V-kk-nf F-kk-nf, Hlíðarvegi 21, Kópavogi.

Stefndi er Flytjandi hf., Klettagörðum 15 Reykjavík, áður Vöruflutningamiðstöðin hf.

Sjóvá Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík hafa stöðu réttargæslustefnds í máli þessu.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 4.921.189 krónur ásamt 4.5% ársvöxtum frá 5. september 2003 til 26. október 2003, en frá þeim degi með hæstu lögleyfðu dráttarvöxtum skv. III kafla vaxtalaga nr. 38/2001 til greiðsludags. Gerð er krafa um að dæmdir vextir skuli leggjast við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 5. september 2004 og síðan reiknist vextir af samanlagðri fjárhæð höfuðstóls og vaxta.

Enn fremur er gerð krafa um greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað.

Stefndi krefst þess til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

MÁLSATVIK

Þann 29. desember 1999, fyrir hádegi, var stefnandi, þá 16 ára gamall, ökumaður á rafknúinni vörutrillu við vörugeymslu Vöruflutningamiðstöðvarinnar hf. við Klettagarða 15 í Reykjavík (nú Flytjanda hf.). Yfirborð var slétt malarslitlag, en blautt og hált. Samkvæmt vottorði Veðurstofu Íslands var lítils háttar slydda við mælingu kl. 9 um morguninn, snjódýpt 2 cm og snjólag á þann veg, að jörð var alþakin jafnföllnum þéttum eða votum snjó.

Vitnið, J-kk-nf S-kk-nf A-kk-nf, taldi að stefnandi hefði verið að fara á rafknúnu vörutrillunni út úr vörugeymslunni niður hallandi brekku. Fyrir neðan brekkuna hafi verið kyrrstæður lyftari sem stefnandi hafi ekið á og klemmst á milli rafknúnu vörutrillunnar og lyftarans. Nánar tiltekið hafi slysið orðið við suðurhlið vörugeymslunnar. Halli er niður á við þegar ekið er út úr vöruskemmunni, u.þ.b. 15 - 20%.

Þegar tæknideild Lögreglunnar í Reykjavík kom á staðinn var búið að færa lyftarann.

Fast númer rafknúnu vörutrillunnar er JL-359, skráningarnúmer JL-3591, tegund, Rocla, með 10 tonna lyftigetu, árgerð 1998. Hemlaför trillunnar voru 8 metrar.

Í skýrslu hjá lögreglu, dags. 17. febrúar 2000, sagði stefnandi að hann hafi byrjað að vinna hjá Vöruflutningamiðstöðinni í júlí 1999 en þrem mánuðum síðar hafi hann farið að vinna á trillunni. Hann hafi fengið kennslu á trilluna hjá starfsmanni. Er hann hafi ætlað að hemla trillunni til að stöðva hana hafi ekkert gerst þar sem gúmmídekkið á stýrishjóli hafi verið ónýtt.

Í skýrslu hjá lögreglu, dags. 22. febrúar 2000, sagði vitnið J-kk-nf S-kk-nf A-kk-nf að hann hafi séð til stefnanda eftir að hann fór að aka trillunni. Stefnandi hafi kunnað að nota hana, auk þess sem hann hafi verið varkár er hann var að aka henni. Gúmmídekk á járnhring, svokallað stýrishjól, hafi verið var ónýtt og taldi vitnið ástæðu slyssins þá, að þegar stefnandi hafi hemlað hafi trillan runnið, vegna þess að brekkan hafi verið blaut og hál, en engin ísing hafi þó verið umræddan dag.

Í skýrslu hjá lögreglu, dags. 29. júní 2000, sagði vitnið A-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, að verkstjórar hafi verið í fyrirtækinu sem átt hafi að passa upp á það að farið væri eftir reglum. Honum hafi skilist að upp hafi komið misskilningur um að menn án vinnuvélaréttinda mættu aka umræddri rafmagnstrillu. Sjálfur hefði hann séð stefnanda aka rafmagnstrillunni, en ekki athugað það frekar, þar sem verkstjórarnir hafi séð um verkamennina. Þá segir í skýrslunni að verkstjóri hafi tjáð vitninu að stefnandi hefði ekki átt að fara fram af pallinum niður brekkuna framan við vörumóttökuna, en hann hafi samt gert það. Af hálfu stefnanda er sagt að þessi fyrirmæli hafi stefnandi aldrei fengið og sé þeim sérstaklega mótmælt.

Í umsögn Vinnueftirlits ríkisins segir að H-kk-þgf Á-kk-þgf hjá Farandvinnuvéladeild hafi verið falið að skoða trilluna og við skoðun hans hafi komið í ljós að stýrisbúnaður trillunnar hafi verið í ólagi og var notkun hennar bönnuð. Í skýrslunni segir enn fremur:

„Fyrir liggur að slasaði, sem er aðeins 16 ára gamall, hefur ekki tilskilin réttindi til að stjórna vinnuvél af neinu tagi. Svo virðist sem þarna hafi gætt einhvers misskilnings, því þegar verkstjórinn var spurður um réttindi slasaða fullyrti hann að ekki væri þörf fyrir þau á svo lítið tæki. Undirritaður bar þessi ummæli undir H-kk-þf S-kk-þf, sem hafnaði þeim algjörlega, enda séu skýr ákvæði um það að aðeins menn með fullgild vinnuvélaréttindi megi stjórna vinnuvélum af þessari gerð.”

„Meginorsök slyssins verður að telja að slasaða voru falin störf, sem hann hafði hvorki aldur né réttindi til að gegna, sbr. 10. gr. í Reglugerð um vinnu barna og unglinga nr. 426/1999 og viðauka 1A, 2. tölulið í sömu reglum. Einnig er vísað í 2. gr. reglna um réttindi til að stjórna vinnuvélum nr. 198/1983. Myndir voru teknar á slysstað.”

Í tilkynningu Vinnueftirlits ríkisins um vinnuslys segir, að stefnandi hafi verið að taka inn vörur úr brekku, sem er innkeyrslan í húsið, en ekki getað stöðvað trilluna vegna bleytu og slabbs sem var í brekkunni og runnið aftur á bak á kyrrstæðan og mannlausan lyftara.

Í yfirlýsingu um slys, gerðri af stefnanda og dagsettri 23. apríl 2004, segir að þegar hann hafi byrjað að vinna á trillunni, hafi hann einungis fengið lauslegar leiðbeiningar, ekki frá verkstjóra né aðstoðarverkstjóra, heldur frá starfsmanni, varðandi helstu stjórntæki á trillunni. T.d. hvað væri áfram, afturábak og bremsa. Og svona almennt hvernig ætti að keyra hana. Almennt hafi allir starfsmenn gengið í þær tvær trillur, sem þar voru og notuðu ef á þurfti að halda. Hann hafi ekki verið sérstaklega varaður við hættueiginleikum trillunnar. Hann hafi aldrei verið spurður um það hvort hann hefði einhver sérstök réttindi til að keyra trilluna. Allir sem keyrt hafi trilluna hafi keyrt hana út fyrir húsið, þ.á m. verkstjórinn og hafi stefnandi engin tilmæli fengið um annað. Hann hefði ekki getað sinnt vinnu sinni ef hann hefði ekki mátt keyra trilluna út fyrir hússins dyr. Þegar slysið varð hafi hann verið að fara út fyrir húsið með grind fyrir gaskúta. Gasið hafi komið á stórum kútum sem raðað hafi verið í grindur. Þegar búið hafi verið að losa kútana af grindunum hafi þær verið geymdar úti. Til að koma grindinni fyrir utanhúss hafi hann þurft að fara út á pallinn og efst í brekkuna, eða nánar tiltekið á mörkum þess þar sem pallurinn endar og brekkan byrjar. Hann hafi verið varkár þegar hann keyrði trilluna. Þegar slysið varð hafi hann verið á nánast engri ferð á trillunni og hefði því ekkert tjón orðið ef trillan hefði ekki verið biluð. Stýrisbúnaður trillunnar hafi verið bilaður. Gúmmíhjólið sem tengist stýrisbúnaðinum hafi verið bilað. Undir gúmmídekkinu sé járnhjól. Gúmmíið hafi verið eytt að hluta. Þegar stefnandi hafi bremsað í umrætt sinn hafi viljað svo til, að skemmdin á hjólinu hafi snúið niður. Þar sem ekkert gúmmí hafi verið, hafi ekki sama fyrirstaða verið í járninu og verið hefði í gúmmíinu. Trillan hafi runnið ótrúlega lengi vegna þess að járnið hafi veitt litla mótstöðu á hálu malbikinu.

Í áverkavottorði R-kk-ef J-kk-ef læknis, dags. 26.04. 2002, segir:

„J-kk-nf V-kk-nf lýsti einkennum frá hægri ganglim, hann hafði ofurnæmi eða óþægilega tilfinningu á hægri rist. Hann var kulvís á ristinni og sérstaklega á tánum. Hann sagðist yfirleitt alltaf vera haltur eða a.m.k. stinga við. Þreyttist fyrr í hægra fæti en vinstri. Hann segist ekki hafa getað spilað fótbolta. Hann á erfitt með að standa lengi eða lengur en í 1/2 klst. Hann lýsti verkjum neðan við vinstra hné og þar bólgnaði hann stundum ....”

Fram kom að hann var óvinnufær í þrjár vikur eftir að nagli og skrúfur voru fjarlægðar 07.11.2001.

„Samantekt - álit.

J-kk-nf V-kk-nf varð fyrir alvarlegum áverka á hægri ganglim í vinnuslysi 29.12. 1999. Hefur afleiðingum þessa slyss verið lýst áður. ( vísað er í dskj. nr. 18, áverkavottorð dags. 25.08. 2001) Hann var með mjúkvefjaáverka, opið brot. Hann hefur enn talsverð einkenni vegna afleiðinga þessa slyss og verður að telja að þessi einkenni séu varanleg

Úthald J-kk-ef til vinnu er skert. Hann stingur við á hægra fæti og er stundum haltur. Hann þolir ekki langar stöður eða setur....”

Í áverkavottorði R-kk-ef J-kk-ef læknis, dags. 16. maí 2002, segir:

„J-kk-nf V-kk-nf var með vaxandi verki í hnénu, brak og átti erfitt með að ganga og anda lengi. Hann var með verulegt brak í hreyfingu á hnéskelinni”

Í matsgerð læknanna S-kk-ef S-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef, kemur fram í ályktun að hér sé um að ræða mann sem verði fyrir alvarlegum áverka og hljóti við það opið brot með mjúkvefjaáverka þar í kring á hægra læri þar sem húð ásamt undirhúðarfitu flettist af hægra læri, aðallega utanvert og aftanvert á 20 cm svæði ofan við hnéð.

Niðurstaða matsgerðar læknanna skv. skaðabótalögum nr. 50/1993 er sú að tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr. sé frá 29. desember 1999 - 29. febrúar 2000. Þjáningabætur skv. 3. gr. séu 3 mánuðir, þar af rúmliggjandi frá 29. desember 1999 til 5. janúar 2000. Varanlegur miski skv. 4. gr. laganna er að mati læknanna 15% og varanleg örorka skv. 5. gr. 10%.

Í örorkuútreikningi J-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef frá 5. september 2003 er að finna útreikning á tjóni stefnanda sem hann telur nema 4.921.189 krónum að viðbættum vöxtum. Þar segir:

„J-kk-nf V-kk-nf hafði starfað í fiskvinnslu eftir að grunnskóla lauk, en vann hjá Vöruflutningamiðstöðinni þegar slysið skeði.

Samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga ber að fara eftir vinnutekjum tjónþola síðustu 3 árin fyrir slysið. Það gengur ekki hér þar sem um ungling er að ræða. En lögin segja einnig:

Árslaun skulu þó metin sérstaklega þegar um óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Þetta virðist geta átt við hér og miða ég útreikninginn við meðaltekjur verkamanna, sem í 1. ársfjórðungi 2000 töldust vera kr. 1.817.725.”

Vísað er til sundurliðunar aðaldómkröfu hér að aftan.

J-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf sé reyndur tryggingastærðfræðingur og telji þær árstekjur sem hann miðar við komast næst hinu raunverulega tekjutapi stefnanda og er það því grundvöllur kröfu.

Stefnandi hefur fengið greitt inn á reikning lögmanns síns frá Sjóvá Almennum tryggingum hf. 19.12. 2003, kr. 410.088,- vegna lögboðinnar slysatryggingar launþega.

Í matsgerð læknanna S-kk-ef S-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef segi, að J-kk-nf eigi í erfiðleikum með allan gang og geti vart gengið meira en 7-800 metra og kveðst þá verða að setjast vegna verkja. Kveðst hann yfirleitt vera með einhvern seyðing jafnvel í hvíld og þessi seyðingur aukist við alla hreyfingu. Hann getur því ekki spilað fótbolta eins og hann gerði fyrir slysið. Því er við að bæta að þetta takmarkar að sjálfsögðu möguleika hans á alhliða líkamsrækt og minnkar lífsgæði hans.

Sundurliðun dómkröfu:

Sbr. örorkumat og örorkuútreikning J-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef,

Tímabundið atvinnutjón kr. -0-

Þjáningabætur , veikur en á fótum kr. 10.703

rúmliggjandi þjáningabætur kr. 69.155

miskabætur 15% kr. 705.66 vextir 4.5% frá 29.12. 1999 til 05.09. 2003 kr. 138.438

Þjáninga- og miskabætur með vöxtum kr. 923.963

Varanleg örorka 10% kr. 3.423.823

vextir 4.5% frá 29.02. 2000 til 05.09. 2003 kr. 573.403

Tekjutap með vöxtum kr. 3.997.226

Samtals útreiknaðar bætur kr. 4.921.189

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að hin rafknúna vörutrilla sé hættulegt tæki og sé það aðfinnsluvert að vinnuveitandi skuli hafa látið 16 ára ungling stjórna því og það án sérstakra vinnuvélaréttinda. Það þurfi mikið hugmyndarflug til að átta sig á því að það geti tekið 8 metra að stöðva vörutrilluna frá því að stigið er á hemlana. Þessi löngu hemlaför bendi til þess hversu hættulegt tækið hafi verið og verði að telja að bilun á tækinu sjálfu og það að öryggisbúnaði þess var áfátt hafi orsakað slysið.

Byggt er á því að stefnandi hafi við vinnu sína unnið eðlilega og farið eftir fyrirmælum yfirmanna sinna.

Í hnotskurn séu orsakir slyssins þær að stýrisbúnaður trillunnar hafi verið í ólagi. Gúmmídekk á járnhring, svokallað stýrishjól hafi verið ónýtt. Þegar stefnandi hafi hemlað hafi trillan runnið eftir blautri og hálli brekkunni, þar sem járnið hafi veitt lítið viðnám. Notkun trillunnar hafi verið bönnuð eftir slysið. Þá hafi vinnuveitandi gert þau mistök að fela 16 ára unglingi að keyra trilluna sem hafi verið hættulegt vinnutæki, sem stefnandi hafi hvorki haft aldur né réttindi til að sinna. Það hafi verið mistök hjá vinnuveitanda að gera sér ekki grein fyrir því að sérstök réttindi þyrfti til að aka trillunni og það hafi verið mistök vinnuveitanda að fela réttindalausum unglingnum að aka trillunni. Loks hafi verkstjórn verið ófullnægjandi. Kennsla á trilluna hafi verið ófullnægjandi og eftirliti með framkvæmd vinnunnar verið verulega ábótavant.

Stefnandi byggir á því að hann hafi ekki átt neina sök á slysinu og um óskipta fébótaábyrgð vinnuveitanda sé að ræða.

Stefnandi telur að við þær aðstæður sem uppi eru í þessu máli sé rétt að slaka á sönnunarkröfum stefnanda og í reynd að snúa sönnunarbyrði við.

Telja verði að atvinnuveitandi og verkstjóri hafi ekki stuðlað að góðum aðbúnaði og öryggi á vinnustað, sbr. 4. gr. 1. nr. 46/1980.

Telja verði að atvinnuveitandi hafi brotið 14. gr. 1. 46/1980, þar sem hann hafi ekki gert stefnanda ljósa þá slysahættu sem var bundin starfi hans. Að auki hafi atvinnuveitandi ekki látið stefnanda fá nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín á þann hátt að ekki stafaði hætta þar af.

Telja verði að verkstjóri hafi brotið 21. gr. 1. 46/1980 um mikilvægi þess að búnaður sé góður.

Ekki verði séð í máli þessu að verkstjóri hafi sinnt skyldum skv. 23. gr. 1. 46/1980, varðandi það að beita sér fyrir því að starfsskilyrði á starfssviði stefnanda væru fullnægjandi um aðbúnað og öryggi. Telja verði að hann hafi vanefnt að öryggisráðstöfunum væri framfylgt.

Víðtækar skyldur hvíli á verkstjóra varðandi öryggi á vinnustað og örugga framkvæmd vinnu. Telja verði að þeim skyldum hafi ekki verið sinnt á fullnægjandi hátt.

Telja verði að í máli þessu eigi við 62. gr. 1. nr. 46/1980, d-lið, þar sem segi að óheimilt sé að ráða ungmenni til vinnu þar sem fyrir hendi sé slysahætta sem gera megi ráð fyrir að unglingar geti átt í erfiðleikum með að átta sig á eða forðast vegna andvaraleysis eða skorts á reynslu eða þjálfun. Unglingur merki í lögunum einstakling sem sé minnst 15 ára að aldri en hafi ekki náð 18 ára aldri. Stefnandi hafi verið 16 ára þegar slysið varð.

Vísað er til reglugerðar um vinnu barna og unglinga nr. 426/1999, einkum 10. gr., sbr. viðauka ÍA, 2. tl. Skv. 1. gr. telst einstaklingur undir 18 ára aldri vera ungmenni.

Skv. 4. gr. reglugerðarinnar skuli um val og skipulagningu vinnu ungmenna undir 18 ára aldri leggja áherslu á að öryggi ungmennis sé ekki ábótavant. 5. gr. fjalli um áhættumat, en þar segi að atvinnuveitandi skuli sjá til þess að gripið sé til viðeigandi ráðstafana á grundvelli 4. gr. og að áhættumatið skuli fara fram áður en unglingur hefji störf. Skv. 6. gr. skal atvinnurekandi tryggja að ungmenni fái fullnægjandi kennslu og leiðbeiningar, þannig að tryggt sé að vinnan sé ekki hættuleg öryggi ungmennisins. Jafnframt að vinnan skuli fara fram undir viðeigandi eftirliti.

Telja verði að stefndi hafi ekki á fullnægjandi hátt sinnt skyldum sínum skv. 4. gr., 5. gr. og 6. gr. reglugerðar um vinnu barna og unglinga.

Vísað er í reglur um réttindi til að stjórna vinnuvélum nr. 198/1983, einkum 2. gr. Þar segir að þeir einir megi stjórna vinnuvélum sem hafi öðlast réttindi. Skilyrði þess að öðlast réttindi eru þau að vera fullra 17 ára, hafa ökuréttindi á bifreið og hafa lokið tilskyldu námi og þjálfun. J-kk-nf V-kk-nf uppfyllti ekkert þessara skilyrða og er vítavert af vinnuveitanda hans að fela honum stjórn rafknúinnar vörutrillu með 10 tonna lyftigetu án tilskilinna réttinda.

Stefnanda hafi starfað sem 16 ára unglingur hjá stefnda og ekki verið sérmenntaður starfsmaður.

Trillan sem stefnandi starfaði á hafi verið hættulegt tæki og aðstæður utanhúss hættulegar vegna hallandi rennu og stórhættulegar í bleytu og hálku.

Málið er byggt á skaðabótalögum nr. 50/1993, aðallega 1., 3., 4., 5., 6., 7. gr. 2. mgr., sbr. 15. og 16. gr. og 26. gr. Vísað er til meginreglna íslensks skaðabótaréttar og húsbóndaábyrgðarreglunnar. Vísað er til reglna um sönnun og sönnunarbyrði.

Vísað er til laga nr. 46/1980 um vinnustaði og vinnutíma, einkum 4. gr., 14. gr. 21. gr., 23. gr., 62. gr. d-lið og reglugerða sem lögunum tengjast.

Vísað er til reglugerðar um vinnu barna og unglinga nr. 426/1999, einkum 10. gr., sbr. viðauka ÍA, 2. tl. Sjá einnig 1. gr., 4. gr. og 5. gr., 6. gr., 7. gr., 8. gr.

Vísað er í reglur um réttindi til að stjórna vinnuvélum nr. 198/1983, einkum 2. gr., einnig 3. gr., 5. gr. og 6. gr.

Krafa um greiðslu vegna virðisaukaskatts styðst við lög nr. 50/1988 með síðari breytingum, en stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur og er því nauðsyn að fá dóm fyrir honum úr hendi stefnda.

Vaxtakröfur styðjast við lög nr. 25/1987 með síðari breytingum, sjá 7., 9., 12. og 14. gr., og lög nr. 38/2001, 5. gr., 11. gr. og 12. gr.

Málskostnaðarkrafa styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Af hálfu stefnda er vísað til þess að um ábyrgð stefnda Flytjanda hf. fari samkvæmt almennu sakarreglunni. Sýknukröfu sína byggi stefndu á því að þeir beri ekki ábyrgð á tjóni stefnanda þar sem slysið verði ekki rakið til atvika sem þeir beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Er sérstaklega mótmælt fullyrðingum stefnanda um að við þær aðstæður sem uppi eru í máli þessu sé rétt að snúa sönnunarbyrði við eða slaka á sönnunarkröfum sem gera verði til stefnanda. Af gögnum málsins megi ráða að orsök tjóns stefnanda hafi verið óaðgæsla hans sjálfs.

Stefndu mótmæla því að hin rafknúna vörutrilla sé hættulegt tæki. Þvert á móti sé hún lítið og einfalt farartæki sem fari hægt yfir. Hættueiginleikar hennar séu litlir sé hún notuð í samræmi við þá varfærni og aðgát sem rétt hafi verið að krefjast af stefnanda.

Þá mótmæla stefndu því sem röngu og ósönnuðu að orsakasamhengi sé milli aldurs stefnanda, þegar óhappið átti sér stað, og þess að óhappið varð.

Stefndu mótmæla því jafnframt að orsakasamhengi hafi verið milli þess að stefnandi hafi ekki haft sérstök vinnuvélaréttindi og þess að óhappið varð. Stefnandi hefði unnið hjá stefnda, Flytjanda hf., í 6 mánuði þegar óhappið varð, þar af á trillunni í um þrjá mánuði, og því verið gjörkunnugur tækinu og þaulvanur að nota það. Honum hafi því verið fullkunnugt um hvernig trillan virkaði og hvað bæri að varast við notkun hennar á vinnustaðnum. Þá hafi stefnandi upplýst við ráðningu í starfið hjá stefnda að hann hefði verið vanur störfum á lyftara.

Bent er á að bæði framkvæmdastjóri og verkstjóri stefnda Flytjanda hf. hafi fengið þær upplýsingar frá innflutningsaðila trillunnar að ekki þyrfti réttindi til að starfa á henni, auk þess sem upplýsingar í þá veru hafi einnig borist frá vinnueftirlitinu. Hafi yfirmenn fyrirtækisins því staðið í þeirri trú að ekki þyrfti sérstök réttindi á trilluna. Bent skuli á að samkvæmt þágildandi 3. mgr. 49. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, hafi stjórn vinnueftirlitsins sett reglur um hverjir mættu stjórna og fara með vinnuvélar og hafi yfirmönnunum því átt að vera unnt að treysta upplýsingum frá vinnueftirlitinu um þau efni.

Stefndu mótmæla því að stefnandi hafi ekki fengið fullnægjandi leiðbeiningar um akstur trillunnar. Líkt og stefnandi bendi sjálfur á í skýrslu hjá lögreglu og yfirlýsingu sinni hafi hann fengið kennslu á trilluna áður en hann byrjaði að vinna á henni, þ.á m. um stjórntækin á trillunni og hvernig ætti almennt að keyra hana. Þá hafi stefnandi haft reynslu á lyftara áður en hann hóf störf eins og áður greinir.

Stefndu mótmæla því að bilun í hemlabúnaði trillunnar hafi valdið því að óhappið varð. Orsök tjónsins sé einkum að leita í því að brekkan sem stefnandi fór út í, andstætt fyrirmælum, hafi verið hál vegna bleytu og slabbs þannig að trillan hafi runnið í henni og endað á lyftaranum með fyrrgreindum afleiðingum. Í skýrslu vinnueftirlits komi fram að bremsuför eftir trilluna hafi mælst 8,0 metrar.

Stefnandi hafi fengið fyrirmæli frá verkstjóra um að fara ekki fram af pallinum fyrir framan húsið og út í brekkuna á trillunni og sé því frumorsakar óhappsins að leita í því að hann hafi brotið gegn þeim fyrirmælum. Auk þess hafi yfirmönnum hjá stefnda Flytjanda hf. ekki verið kunnugt um bilunina og sé því ekki til að dreifa saknæmri háttsemi hjá mönnum sem stefndi beri ábyrgð á.

Stefndu mótmæla því sem röngu og ósönnuðu að stefndi Flytjandi hf. hafi brotið gegn vísireglum þeim sem fram komi í 4., 14., 21., 23., 62. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum og ákvæðum reglugerðar nr. 426/1999 um vinnu barna og unglinga. Þaðan af síður hafi stefnandi sýnt fram á orsakatengsl milli þessara meintu brota á ofangreindum ákvæðum og þess óhapps sem varð.

Samkvæmt öllu framangreindu sé ljóst að stefndu beri ekki skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda. Verði tjón stefnanda alfarið rakið til óaðgæslu hans sjálfs og óvarlegs aksturs á trillunni umrætt sinn. Sú skylda hafi hvílt á honum að aka um á trillunni með varúð og í samræmi við þær leiðbeiningar og fyrirmæli sem honum hefðu verið gefin. Það hafi stefnandi ekki gert og verði af þeim sökum að bera tjón sitt að fullu sjálfur.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda er gerð varakrafa um lækkun bóta byggð á því að bætur eigi að lækka verulega vegna eigin sakar stefnanda. Vísast til þess sem fram kemur að framan til stuðnings aðalkröfu stefnda eftir því sem við eigi.

Þá gerir stefndi athugasemdir við útreikning stefnanda á kröfum sínum í stefnu.

Stefndu mótmæla því sem ósönnuðu að stefnandi hafi verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eftir óhappið utan þeirra sjö daga sem hann hafi verið rúmliggjandi á Sjúkrahúsi Reykjavíkur.

Verði fallist á að stefnandi hafi verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga eftir óhappið mótmæla stefndu því að lagt verði til grundvallar að stefnandi hafi verið veikur í 3 mánuði frá óhappsdegi, samtals 91 dag eins og byggt sé á í kröfugerð stefnanda. Stefnandi hóf vinnu að nýju 29. febrúar 2000, þ.e. tveimur mánuðum eftir óhappið, og eigi hann því í mesta lagi rétt á þjáningarbótum í þá tvo mánuði samkvæmt skýrum dómafordæmum Hæstaréttar.

Stefndu mótmæla viðmiðunarfjárhæð þeirri sem stefnandi leggi til grundvallar við kröfugerð um ákvörðun bóta. Telur stefndi að þar sem meðalvinnutekjur stefnanda síðustu þrjú almanaksárin fyrir óhappið séu undir lágmarksviðmiðunum skaðabótalaga nr. 50/1993, beri samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laganna að miða árslaun stefnanda við þau viðmið sem þar koma fram, enda hafi stefnandi ekki sýnt fram á að aðstæður hans hafi verið óvenjulegar og annar mælikvarði gefi réttari mynd af framtíðartekjum hans.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og að árslaun ákveðin á grunni 3. mgr. 7. gr. gefi ranga eða ósanngjarna mynd af framtíðartekjum hans. Sé engin forsenda fyrir því að mati stefnda að miða við meðaltekjur verkamanna líkt og stefnandi hafi haldið fram.

Ákvæði 2. mgr. 7. gr. skl. sé undantekningarregla sem skýra beri þröngt. Við mat á því hvort beita beri ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um tilvikið beri að miða við aðstæður tjónþola á slysdegi.

Þá beri að draga frá greiðslu úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 410.088 krónur, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Auk þess beri að draga frá dæmdum bótum bætur slysadagpeninga og örorkubætur sem stefnandi eigi rétt á frá almannatryggingum sbr. 2. mgr. 2. gr., 2. mgr. 3. gr., 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Stefndi byggir á því að vextir sem féllu fjórum árum fyrir birtingu stefnu í málinu, þ.e. 21. maí 2000 eða fyrr, séu fyrndir, sbr. 2. tölul. 3. gr. og 11. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda.

Um lagarök vísar stefndi einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, almennra reglna skaðabótaréttar um saknæmi, orsakasamhengi, sönnunarbyrði, gáleysi og eigin sök tjónþola, laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda.

Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

NIÐURSTAÐA

Er stefnandi slasaðist við vinnu sína hjá stefnda var bleyta, slabb og hálka á slysavettvangi. Þar voru aðstæður þær að þegar komið er út fyrir pall sem er fyrir framan vöruskemmuna er halli niður á við, um 15-20° að því er fram kemur í skýrslu Vinnueftirlitsins um slysið, og mældust hemlaför trillu þeirrar sem stefnandi stjórnaði umrætt sinn 8 metrar. Fram kom við skoðun að gúmmí á stýrishjóli trillunnar var orðið slitið og gereytt á kafla. Segir í skýrslu vinnueftirlitsins að stýrisbúnaður hafi verið í ólagi og var notkun trillunnar bönnuð. Bilun þessi olli því að stefnandi gat ekki stöðvað ferð trillunnar niður hallandi blauta og hála aðkeyrslu frá húsi stefnda.

Það er álit dómsins að samkvæmt framansögðu sé slys stefnanda að rekja til þess að tæki það sem hann var að starfa á var bilað. Stefndi Flytjandi hf. ber alla ábyrgð á ástandi tækisins.

Stefnandi var einungis rúmlega 16 ára gamall þegar hann slasaðist. Forsvarsmenn stefnda töldu ranglega að ekki þyrfti vinnuvélaréttindi til þess að stjórna trillu þeirri er stefnandi ók umrætt sinn og fólu stefnanda að vinna á henni. Þá mátti þeim vera ljóst að tækið var vanbúið. Að þessum atriðum gættum verður ekki fallist á það með stefnda að hann beri hluta sakar á slysi sínu enda ekki sýnt fram á að hann hafi við starfa sinn óhlýðnast fyrirmælum eða farið út fyrir verksvið sitt.

Samkvæmt þessu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda bætur vegna tjóns hans.

Við útreikning á tjóni stefnanda verður matsgerð læknanna S-kk-ef S-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef sem unnin er að beiðni lögmanns stefnanda lögð til grundvallar enda hefur henni ekki verið hnekkt.

Samkvæmt því mati er varanleg örorka stefnanda 10%. Við útreikning bóta til stefnanda vegna þessa liðar er þess að gæta að stefnandi var ungur að árum er hann slasaðist og með vísan til dómafordæma verða árslaun hans ætluð samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eða 1.495.660 og bætur til hans vegna varanlegrar örorku ákvarðast því 2.657.788 krónur. Varanlegur miski stefnanda er metinn 15% og ákvarðast bætur til hans vegna hans 705.667 krónur. Þjáningabætur til stefnanda ákvarðast á grundvelli matsgerðarinnar þar sem fram kemur það mat læknanna að tímabil þjáninga stefnanda teljist vera þrír þar af rúmliggjandi frá 29. desember 1999 til 5. janúar 2000. Ákvarðast þjáningabætur til stefnanda því 79.858 krónur. Samtals er því tjón stefnanda 3.443.313 krónur. Stefndi fékk 410.088 krónur greiddar úr slysatryggingu frá réttargæslustefnda sem dragast frá kröfu stefnanda eins og greinir í dómsorði.

Stefna í máli þessu var birt 21. maí 2004 og eru áfallnir vextir fyrir 21. maí 2000 fyrndir. Verður stefnda gert að greiða stefnanda 3.443.313 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 21. maí 2000 til 26. október 2003 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Eftir úrslitum málsins verða stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Stefndi Flytjandi hf. greiði stefnanda J-kk-þgf V-kk-þgf F-kk-þgf 3.443.313 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 21. maí 2000 til 26. október 2003 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 410.088 krónum sem greiddar voru 19. desember 2003.

Stefndi greiði stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf.