A-165/2014

Sóknaraðili er Lýsing hf., Ármúla 1, Reykjavík.

Varnaraðili er Á-kvk-nf E-kvk-nf, Lundarbrekku 4, Kópavogi.

Aðfararbeiðni sóknaraðila barst héraðsdómi 16. júlí 2014. Beiðnin var tekin fyrir á dómþingi 2. september síðastliðinn og var þá mætt af hálfu beggja málsaðila. Varnaraðili mótmælti kröfum sóknaraðila og óskaði eftir fresti til að skila greinargerð. Var meðferð málsins við svo búið frestað til 30. sama mánaðar. Þann dag var greinargerð og önnur gögn lögð fram af hálfu varnaraðila. Bókað var að málinu yrði úthlutað til dómara sem boða myndi til þinghalds í málinu. Var það gert 10. október 2014. Þann dag lagði sóknaraðili fram frekari gögn og óskaði varnaraðili eftir fresti til kynna sér gögnin. Var meðferð málsins frestað til 22. sama mánaðar og þann dag lýstu lögmenn öflun sýnilegra sönnunargagna lokið. Munnlegur málflutningur var ákveðinn 24. nóvember síðastliðinn og var málið tekið til úrskurðar að honum loknum.

Sóknaraðili krefst dómsúrskurðar um að bifreiðin Peugeot 407, fastanúmer ZS-446, árgerð 2006, verði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila og fengin sóknaraðila. Sóknaraðili krefst jafnframt málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfu sóknaraðila um aðför verði hafnað. Til vara er þess krafist að framkvæmd gerðarinnar verði frestað þar til varnaraðila hefur gefist kostur á að bera ágreininginn undir Hæstarétt Íslands. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar.

I

Aðilar málsins gerðu með sér svonefndan bílasamning 4. október 2007 sem ber númerið 70059864-70059865. Samkvæmt samningnum skyldi varnaraðili greiða sóknaraðila ákveðið mánaðarlegt leigugjald fyrir bifreiðina, 28.294 krónur á tímabilinu 5. nóvember 2007 til 5. október 2013. Í 4. gr. segir að samningurinn sé gengistryggður og allar fjárhæðir samningsins bundnar erlendum myntum í hlutföllunum JPY 50% og CHF 50%. Tvívegis voru gerðar breytingar á samningnum, annars vegar 21. október 2008 og hins vegar 4. nóvember 2009, þar sem samningstíminn var meðal annars lengdur til 5. apríl 2014. Í kjölfar dóma Hæstaréttar Íslands í málunum númer 153/2010 og 471/2010 og vegna laga nr. 151/2010, um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu og fleiri lögum, endurreiknaði sóknaraðili samning aðila. Var það gert 21. október 2010 og niðurstaða endurútreikningsins send varnaraðila. Við endurútreikninginn fékk samningurinn annað númer, 70100614.

Varnaraðili greiddi ekki leigu til sóknaraðila samkvæmt samningnum frá og með febrúar 2013. Með símskeyti 20. mars 2014 tilkynnti sóknaraðili varnaraðila um riftun á samningnum samkvæmt heimild í 21. gr. hans vegna vanskila á leigugreiðslum og öðrum greiðslum sem varnaraðili skuldbatt sig að greiða samkvæmt ákvæðum samningsins. Krafðist sóknaraðili þess að bifreiðinni yrði skilað til hans innan þriggja daga. Fram kemur í skeytinu að gjaldfallin skuld á riftunardegi nemi 443.690 krónum.

II

Sóknaraðili kveðst byggja kröfur sínar á því að varnaraðili hafi ekki greitt sóknaraðila leigugjald samkvæmt umþrættum bílasamning síðan í janúar 2013. Þá hafi varnaraðili ekki orðið við ítrekuðum tilmælum sóknaraðila um að greiða vanskilin og því hafi svo farið að sóknaraðili hafi rift samningnum 20. mars 2014 með vísan til heimildar í 21. gr. samningsins. Hafi vanskilin á riftunardegi numið 443.690 krónum. Þá byggi sóknaraðili á því að varnaraðili hafi vanrækt að greiða bifreiðagjald af bifreiðinni, sem jafnframt sé riftunarástæða samkvæmt samningnum og hafi kostnaður vegna þess fallið á sóknaraðila.

Þá vísi sóknaraðili til þess að með dómi Hæstaréttar Íslands 16. júní 2010 í máli nr. 153/2010, þar sem fjallað hafi verið um sambærilegan samning og hér sé deilt um, hafi rétturinn komist að þeirri niðurstöðu að með samningnum væri í raun verið að veita peningalán og hafi verið lagt til grundvallar að um væri að ræða lán í skilningi VI. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá hafi verið talið að samningurinn, sem um hafi verið fjallað í málinu, bæri með sér að vera lán í íslenskum krónum. Hafi samningurinn verið talinn brjóta í bága við ákvæði 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 og talið að þau gengisviðmið sem notuð hafi verið væru óheimil og meðal annars vísað til þess að 13. og 14. gr. laganna sem væru ófrávíkjanleg ákvæði, sbr. 2. gr. laganna, og væri gengistryggingin því ekki skuldbindandi fyrir stefnda í málinu. Í forsendum dómsins hafi komið fram að ákvæði í 4. og 7. gr. samningsins væru í andstöðu við fyrirmæli laga nr. 38/2001 og gætu ekki skuldbundið stefnda af þeim sökum. Í niðurstöðukafla dómsins hafi þó ekkert verið komið inn á hvað ætti að koma í stað gengistryggingarinnar sem félli niður og hafi samningsaðilar verið í lausu lofti með þann þátt málsins. Þann 16. september 2010 hafi fallið dómur í Hæstarétti Íslands í máli nr. 471/2010, en með þeim dómi hafi verið skorið úr óvissu um það hvaða vexti ætti að reikna af bílasamningum sem fælu í sér ólögmæta gengistryggingu. Þar hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að reikna yrði samninginn upp á grundvelli 4. gr. laga nr. 38/2001 og miða við óverðtryggða vexti. Í kjölfarið hafi efnahags- og viðskiptaráðherra lagt fram á Alþingi frumvarp til laga um uppgjör gengistryggðra lána o.fl. Frumvarpið hafi verið samþykkt af Alþingi og 28. desember 2010 hafi það orðið að lögum nr. 151/2010 um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu og fleiri lögum. Í kjölfar hins síðargreinda dóms Hæstaréttar Íslands og umræddra lagabreytinga hafi sóknaraðili endurreiknað alla gengistryggða kaupleigusamninga sem hann hafði gert við viðskiptamenn sína, þar með talið áðurgreindan samning á milli aðila þessa máls. Niðurstaða endurútreikningsins hafi í kjölfarið verið send varnaraðila og hafi samningurinn fengið nýtt samningsnúmer við endurútreikninginn, númerið 70100614.

Þá komi fram í aðfararbeiðni sóknaraðila að þar sem varnaraðili hafi ekki staðið í skilum samkvæmt samningnum og neitað að afhenda sóknaraðila eign sína sé krafist umráða yfir bifreiðinni með vísan til 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili kveður gerðina fara fram á sína ábyrgð, en á kostnað varnaraðila. Kröfu um málskostnað kveðst sóknaraðili styðja við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989.

III

Varnaraðili kveðst byggja aðalkröfu sína á því að sóknaraðili hafi ekki rift þeim samningi sem sóknaraðili reisi kröfu sína á. Þá byggi varnaraðili á því að sóknaraðili sé ekki raunverulegur eigandi bifreiðarinnar ZS-446. Einnig byggir varnaraðili á því að enginn leigusamningur hafi verið gerður milli aðila málsins. Loks telur varnaraðili að hún hafi þegar greitt sóknaraðili þá fjármuni sem hann hafi átt kröfu til samkvæmt samningi þeirra. Varnaraðili kveður slíka annmarka vera á kröfum sóknaraðila að erfitt sé að verjast þeim. Ljóst þyki að samningi þeim sem sóknaraðili byggi kröfu sína á hafi aldrei verið rift en varnaraðili telji sér þrátt fyrir það nauðsynlegt að bera fyrir sig varnir sem miðist við að svo hafi verið. Aðeins þannig geti hún tryggt að allar varnir komist að í málinu.

Varnaraðili lýsi því að í aðfararbeiðni sé fyrst fjallað um að sóknaraðili hafi leigt varnaraðila bifreið. Varnaraðili telji þó að gögn málsins beri með sér að varnaraðili hafi keypt bifreiðina og að sóknaraðili hafi lánað henni fyrir hluta af kaupverðinu. Síðar í aðfararbeiðninni sé þess getið að Hæstiréttur Íslands hafi komist að þeirri niðurstöðu í máli nr. 153/2010 að sambærilegur samningur hafi verið samningur um peningalán en ekki leigusamningur og að sóknaraðili hafi kosið að klæða þann lánssamning í búning leigusamnings. Í framhaldi af því hafi sóknaraðili tekið samning varnaraðila til endurútreiknings að eigin frumkvæði. Með því hafi sóknaraðili viðurkennt að um væri að ræða samning um peningalán til bifreiðakaupa en ekki leigusamning um bifreið. Sóknaraðili hafi búið til nýtt samningsnúmer fyrir niðurstöðu endurútreikningsins og hafi litið á kröfur sínar samkvæmt honum sem kröfur um um leigugreiðslur.

Varnaraðili kveðst vísa til þess að sóknaraðili hafi 20. mars 2014 sent varnaraðila skeyti um riftun á eignaleigusamningi nr. 70100614. Í því skeytið sé staðhæft að varnaraðili væri leigutaki að bifreiðinni ZS-446 og að ástæða riftunarinnar væri sú að varnaraðili hefði ekki staðið skil á leigugreiðslum og öðrum greiðslum sem hún hafi skuldbundið sig til að greiða samkvæmt ákvæðum samningsins. Í skeytinu hafi hvergi verið vísað til samnings sóknaraðila við varnaraðila 4. október 2007 en varnaraðili hafi ekki gert aðra samninga en þann við sóknaraðila. Varnaraðili kveðst aldrei hafa gert leigusamning við sóknaraðila, hvorki um lausafjármuni né annað.

Varnaraðili vísi til þess að sóknaraðili byggi kröfu sína á samningi nr. 70059864-70059865 um peningalán til varnaraðila 4. október 2007. Til stuðnings kröfunni vísi sóknaraðili til yfirlýsingar sinnar um riftun á leigusamningi við varnaraðila, nr. 70100614 en slíkan samning kannist varnaraðili ekki við að hafa gert. Varnaraðili telji því að lánssamningi nr. 70059864-70059865 hafi aldrei verið rift. Beri því þegar af þeirri ástæðu að hafna kröfum sóknaraðila.

Varnaraðili kveður að vafa um framangreint atriði verði að skýra sóknaraðila í óhag. Sóknaraðili stundi atvinnurekstur á sviði lánveitinga til neytenda. Varnaraðili hafi hvorki sérþekkingu á lánsviðskiptum né lögfræði og það standi því sóknaraðila nær að bera hallann af því að hann hafi lýst yfir riftun á samningi sem ekki hafi verið til.

Varnaraðili telji óumdeilt að samningur hennar við sóknaraðila sé sambærilegur þeim sem Hæstiréttur Íslands hafi í máli nr. 153/2010 talið að væri samningur um peningalán sem sóknaraðili hafi ákveðið að klæða í búning leigusamnings. Samningur varnaraðila við sóknaraðila 4. október 2007 hafi verið samningur um peningalán vegna kaupa á bifreiðinni ZS-446. Varnaraðili byggi á því að ekki hafi verið um leigusamning að ræða og hafi báðum samningsaðilum verið það ljóst. Þessu til stuðnings megi líta til greiðsluáætlunar sem sé hluti af lánssamningnum og hafi verið undirrituð af sóknaraðila. Þar hafi nafn varnaraðila verið skráð sem kaupanda bifreiðarinnar. Þá vísi varnaraðili til kaupsamnings og afsals og þeirrar staðreyndar að á þau skjöl vanti undirskrift sóknaraðila. Það renni stoðum undir að bifreiðin ZS-446 sé og hafi verið frá upphafi eign varnaraðila en ekki sóknaraðila.

Þá kveðst varnaraðili vísa til þess að í greiðsluáætlun sem fylgt hafi lánssamningi aðila sé að finna yfirlit yfir þær greiðslur sem varnaraðila hafi verið ætlað að inna af hendi samkvæmt samningnum. Séu þær sundurliðaðar í afborganir og vexti. Einnig sé tilgreindur höfuðstóll skuldar varnaraðila við sóknaraðila. Af þessu megi enn frekar ráða að þær greiðslur sem varnaraðila hafi verið ætlað að inna af hendi til sóknaraðila væru afborganir af peningaláni en ekki leigugreiðslur. Eðli leigugreiðslna sé að þær séu greiddar fyrir tiltekin afnot eignar, svo lengi sem afnotin standi, en beri ekki vexti og ekki sé um að ræða neinn heildarhöfuðstól skuldar. Þá sé jafnan lagður virðisaukaskattur á leigugreiðslur en svo sé ekki í þessu tilviki. Varnaraðili mótmælir því öllum tilvísunum sóknaraðila til leigusamnings, vanskila á leigugreiðslum eða kröfum um skil á leigumun.

Varnaraðili telji að skýra verði allan vafa um hvort um sé að ræða lánssamning eða leigusamning sóknaraðila í óhag. Sóknaraðili stundi lánveitingar til neytenda í atvinnuskyni og semji einhliða þá lánaskilmála sem lagðir séu fyrir neytendur. Varnaraðili hafi á hinn bóginn stöðu neytanda sem hvorki hafi sérþekkingu á lánsviðskiptum né lögfræði. Sóknaraðili verði því að bera halla af óskýru eða misvísandi orðalagi samningsins.

Varnaraðili byggi á því að henni beri fyrst og fremst skylda til að endurgreiða það peningalán sem hún hafi tekið 4. október 2007 hjá sóknaraðila samkvæmt lánssamningi nr. 70059864-70059865. Lánið hafi verið tryggt með þeim hætti að bifreiðin hafi verið skráð á nafn sóknaraðila uns lánið yrði greitt upp. Bifreiðin hafi átt að vera í umráðum og vörslum varnaraðila, hún sjálf hafi borið af henni allan kostnað og áhættu, og samkvæmt samningnum hafi sóknaraðili ekki getað krafist þess að fá bifreiðina til sín nema vanskil yrðu á afborgunum eða riftunarákvæði 21. gr. samningsins yrðu virk að öðru leyti. Samkvæmt 5. gr. samningsins hafi sóknaraðila borið að umskrá bifreiðina yfir á nafn varnaraðila eftir að lánið hafi verið greitt upp. Af þessu megi vera ljóst að í skráningu sóknaraðila í bifreiðaskrá, sem eiganda bifreiðarinnar, hafi fyrst og fremst falist tryggingaréttindi sem í stað veðs í bifreiðinni hafi verið ætlað að tryggja lánveitanda fyrir hugsanlegum vanefndum varnaraðila. Varnaraðili telji sig hafa fullefnt skyldur sínar samkvæmt samningnum og því eigi sóknaraðili engar kröfur á hana.

Varnaraðili byggi aðalkröfu sína jafnframt á því að hún hafi greitt að fullu alla skuld sína við sóknaraðila. Um þetta vísist til endurútreiknings Procura ráðgjafar ehf. sem varnaraðili hafi fengið til að reikna út stöðu lánsins. Útreikningarnir miðist við raunverulegt greiðsluflæði frá varnaraðila til sóknaraðila samkvæmt upplýsingum sem sóknaraðili hafi sjálfur afhent varnaraðila, að teknu tilliti til breytinga sem aðilar hafi gert á greiðsluröð á tímabilinu. Þeir hafi verið framkvæmdir með þeim hætti að vextir, sem varnaraðili hafi greitt frá lántökudegi til júní 2010, hafi verið dregnir frá þeirri fjárhæð sem varnaraðili hafi greitt hverju sinni. Það sem eftir hafi staðið af greiðslunni hafi síðan verið dregið frá höfuðstól skuldarinnar. Með þessu móti hafi varnaraðili greitt lánið í raun hraðar niður en samið hafði verið um en slíkt hafi henni verið heimilt samkvæmt 1. mgr. 16. gr. þágildandi laga nr. 121/1994 um neytendalán. Útreikningarnir sýni fram á að þegar varnaraðili hafi hætt að greiða gerðarbeiðanda í maí 2013 hafði hún ofgreitt gerðarbeiðanda 106.226 krónur. Það þyki því óumdeilanlegt að sóknaraðili skuldi varnaraðila fé en ekki öfugt.

Þá byggi varnaraðili á því að samkvæmt 5. gr. lánssamningsins hafi sóknaraðila borið að umskrá bifreiðina ZS-446 yfir á nafn varnaraðila þegar hún hafði lokið við að endurgreiða lánið. Þá skyldu hafi sóknaraðili vanefnt og það sé eingöngu vegna þessara vanefnda að sóknaraðili sé enn skráður eigandi bifreiðarinnar.

Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989, um aðför, getur maður, sem aftrað er að neyta réttinda, sem hann tjáir sig eiga, og telur svo ljós að sönnur verði færðar fyrir þeim með sýnilegum sönnunargögnum og skýrslum fyrir dómi, beint því til dómara að skyldu til að veita honum umráð réttindanna verði framfylgt með því að taka þau með valdi af gerðarþola og koma því í hendur gerðarbeiðanda. Samkvæmt 2. málslið 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989, um aðför, skal aðfararbeiðni að jafnaði hafnað ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem heimilt er að afla. Varnaraðili kveður sóknaraðila ekki hafa tekist sönnun um að hann sé réttur eigandi bifreiðarinnar ZS-446. Samkvæmt greiðsluáætlun, sem hafi verið hluti lánssamnings aðila, hafi það verið varnaraðili sem keypti bifreiðina af Bernhard ehf. Sóknaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn sem sýna fram á að hann hafi þá eða síðar keypt bifreiðina. Skráning sóknaraðila, sem eiganda bifreiðarinnar, sé því aðeins trygging fyrir skilvísum greiðslum varnaraðila af afborgunum og vöxtum af peningaláni frá sóknaraðila og ekki ætlað að hafa réttaráhrif nema til vanskila komi.

Sóknaraðili haldi því ranglega fram að varnaraðili skuldi honum fé. Því til sönnunar hafi sóknaraðili lagt fram endurútreikninga sem hann framkvæmdi einhliða í október 2010. Af þeim endurútreikningum megi sjá að sóknaraðili hafi áskilið sér talsverðar fjárhæðir til viðbótar þeim greiðslum sem varnaraðili hafi greitt til fullra efnda á kröfum sóknaraðila á tímabilinu 4. október 2007 til júní 2010 og sóknaraðili hafi gefið út fullnaðarkvittanir fyrir. Varnaraðili mótmæli þessum endurútreikningi og telji sóknaraðila ekki hafa rétt til slíkra viðbótargreiðslna. Varnaraðili hafi sjálf látið reikna réttar efndir lánssamningsins á grundvelli upplýsinga frá sóknaraðila sjálfum um greiðsluflæði vegna samningsins og sýni þeir útreikningar að varnaraðili hafi ofgreitt fjárhæð sem nemi 106.226 krónum til sóknaraðila. Varnaraðili hafi kynnt sóknaraðila niðurstöður þessara útreikninga og krafist uppgjörs lánssamningsins á grundvelli þeirra. Þar sem varnaraðili sé ekki í vanskilum við sóknaraðila og hafi krafist uppgjörs lánssamningsins á grundvelli réttra útreikninga beri að hafna kröfu sóknaraðila. Um þetta vísist meðal annars til dóms Hæstaréttar Íslands nr. 347/2010, frá 16. júní 2010. Í því máli hafi Hæstiréttur komist að þeirri niðurstöðu að samningurinn sem þar hafi legið til grundvallar kröfu sóknaraðila væri lánssamningur í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Einnig að ágreiningur væri um endurútreikninga á skyldum lántakanda samkvæmt samningnum, en í þriðja lagi að lántakandi hefði sjálfur gert reka að því að reikna út hvað hann taldi sig skulda gerðarbeiðanda og bjóða uppgjör í samræmi við þá útreikninga. Að þessum skilyrðum uppfylltum hafi Hæstiréttur hafnað kröfu sóknaraðila um að tiltekin bifreið yrði tekin úr vörslum lántaka og fengin sóknaraðila með beinni aðfarargerð.

Varnaraðili vísi til dóma Héraðsdóms Reykjavíkur um sambærilegan ágreining. Þann 30. apríl 2014 hafi fallið þar dómur í málinu E-4207/2013 þar sem viðurkennt hafi verið að sóknaraðila hafi verið óheimilt, við endurútreikning lánssamnings sem sé sambærilegur þeim sem hann hafi gert við varnaraðila, að krefja stefnanda um frekari greiðslu samningsvaxta en stefnandi hafi innt af hendi vegna gjalddaga frá lántökudegi til og með 5. júní 2010. Þá hafi fallið þar tveir dómar þann 1. júlí 2014 í málum nr. E-4588/2013 og E-4589/2013. Í báðum málunum hafi héraðsdómur hafnað því að sóknaraðili gæti, við endurútreikning lánssamninga sambærilegra og þeim sem hann gerði við varnaraðila, áskilið sér vexti umfram þá vexti sem skuldararnir höfðu greitt og fengið fyrirvaralausar fullnaðarkvittanir fyrir. Þó varnaraðila sé ljóst að framangreindar úrlausnir séu dómar af neðra dómsstigi og hafi ekki fordæmisgildi að íslenskum rétti, þá telji varnaraðili að þeir gefi sterka vísbendingu að véfenga megi réttmæti krafna sóknaraðila um frekari greiðslur frá henni.

Varnaraðili byggi á því að sóknaraðili geti ekki borið fyrir sig þá riftunarástæða að bifreiðargjöld, vegna fyrri hluta ársins 2014, hafi fallið á hann vegna vanskila varnaraðila. Í fyrsta lagi geti umrædd bifreiðagjöld ekki hafa verið riftunarástæða. Sóknaraðili hafi lýst riftuninni yfir með skeyti til varnaraðila þann 20. mars 2014 en samkvæmt yfirliti frá sóknaraðila sjálfum hafi gjalddagi þeirrar greiðslu ekki verið fyrr en 1. apríl 2014 eða 12 dögum síðar. Í öðru lagi bendi varnaraðili á að sóknaraðila hafi verið í lófa lagið að efna skyldu sína til að umskrá bifreiðina ZS-446 yfir á nafn varnaraðila, þegar hún hafði efnt skyldur sínar að fullu, og þá hefði bifreiðagjaldið ekki fallið á sóknaraðila.

Af öllu framangreindu megi ráða að sóknaraðila hafi hvorki tekist að sýna fram á að hann eigi þau réttindi sem hann byggi kröfur sínar á né að varnaraðili hafi vanefnt skyldur sínar samkvæmt títtnefndum samningi aðila 4. október 2007. Varnaraðili hafi á hinn bóginn sýnt fram á að hún hafi staðið sóknaraðila skil á öllum greiðslum vegna samningsins og 106.226 krónum betur. Beri því með vísan til 2. málsliðar 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför að hafna því að gerðin nái fram að gang.

Varakröfu sína byggir varnaraðili á sömu rökum og aðalkröfu en vísar einnig til þeirra ríku hagsmuna sem varnaraðili hafi af því að standa vörð um þau verðmæti sem hún hafi lagt í bifreiðina ZS-446. Þegar varnaraðili keypti bifreiðina 9. október 2007 hafi hún lagt fram greiðslu að fjárhæð 250.000 krónur og tekið lán hjá sóknaraðila upp á 1.769.881 krónu til að standa straum af því sem vantaði upp í kaupverð bifreiðarinnar. Varnaraðili hafi nú greitt sóknaraðila samtals 2.098.242 krónur í afborganir og vexti af láninu. Samtals hafi hún því lagt til 2.348.242 krónur í bifreiðakaupin. Verði bifreiðin tekin úr vörslum hennar og afhent sóknaraðila sé fyrirsjáanlegt að sóknaraðili reikni uppgjör í samræmi við 23. gr. lánssamningsins. Það ákvæði hafi sóknaraðili samið einhliða og halli það á varnaraðila. Hætta sé á að varnaraðili verði fyrir fjártjóni vegna uppgjörsins og því sé nauðsynlegt að hún fái tóm til að bera ágreining um gerðina undir Hæstarétt áður en hún verði framkvæmd verði fallist á kröfur sóknaraðila.

Um lagarök vísar varnaraðili til 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Krafa um frestun réttaráhrifa úrskurðar um að gerðin nái fram að ganga styðst við 3. mgr. 84. gr. sömu laga. Kröfu um málskostnað styður varnaraðili við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989.

IV

Í máli þessu er óumdeilt að bílasamningur aðila er lánssamningur með ólögmætri gengistryggingu, sbr. dóma Hæstaréttar frá 16. júní 2010 í máli nr. 153/2010 og 16. september 2010 í máli nr. 471/2010. Þá liggur fyrir að sóknaraðili endurreiknaði umræddan samning í október 2010 í samræmi við áðurgreinda dóma Hæstaréttar og lög nr. 151/2010 um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu o.fl. Einnig liggur fyrir að niðurstaða endurútreikningsins var sú að eftirstöðvar samningsins væru að fjárhæð 1.091.879 krónur. Loks liggur fyrir að endurútreikningur sóknaraðila tekur ekki mið af dómafordæmum Hæstaréttar um gildi fullnaðarkvittana að því er varðar vexti fyrir liðna tíð og afturvirkni laga nr. 151/2010, sbr. dóma Hæstaréttar 15. febrúar 2012 í máli nr. 600/2011, 18. október 2012 í máli nr. 464/2012 og 30. maí 2013 í máli nr. 50/2013.

Varnaraðili hefur ekki staðið skil á leigugreiðslum samkvæmt umræddum bílasamningi frá og með febrúar 2013, en lokagreiðsla samningsins skyldi fara fram 5. apríl 2014. Samkvæmt útreikningi sóknaraðila námu vanskil varnaraðila á riftunardegi hinn 20. mars 2014 alls 443.690 krónum.

Varnaraðili ber því við annmarkar hafi verið á riftun samnings aðila. Því er haldið fram að í riftunaryfirlýsingu sóknaraðila hafi hvergi verið vísað til bílasamnings aðila nr. 70059864-70059865 frá 4. október 2007. Þar af leiðandi hafi samningnum ekki verið réttilega rift gagnvart varnaraðila. Ekki er fallist á þetta með varnaraðila. Í málinu liggur fyrir að sóknaraðili sendi varnaraðila riftunaryfirlýsingu með símskeyti 20. mars 2014. Í henni kom skýrlega fram að um væri að ræða riftun samnings um bifreiðina Peugeot 407 með fastanúmerið ZS-446. Af efni yfirlýsingarinnar er ljóst að samningnum væri rift vegna vanskila á leigugreiðslum og að sóknaraðili teldi ógreiddar á riftunardegi 443.690 krónur. Varnaraðila gat því ekki dulist hvaða samningi sóknaraðili var að rifta enda er óumdeilt að á umræddum tíma var aðeins í gildi einn samningur milli aðila. Þá liggur fyrir að varnaraðili mótmælti ekki riftun bílasamnings aðila fyrr en með framlagningu greinargerðar í máli þessu.

Þá heldur varnaraðili því fram að rangar og óréttmætar kröfur á hendur honum séu hafðar uppi og eru bornar brigður á endurútreikning sóknaraðila á samningnum. Varnaraðili heldur því fram að endurútreikningur sá sem sóknaraðili leggur fram til grundvallar riftun á samningi aðila sé ólögmætur og í andstöðu við dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 347/2010. Þessu til stuðnings hefur varnaraðili lagt fram ódagsettan endurútreikning Procura ráðgjafar ehf. sem hann kveður taka mið af upplýsingum frá sóknaraðila sjálfum um greiðsluflæði vegna samningsins, að teknu tilliti til þeirra breytinga sem aðilar gerðu á greiðsluröð á samningstímabilinu. Með vísan til framangreinds endurútreiknings kveðst varnaraðili hafa ofgreitt sóknaraðila 106.266 krónur. Niðurstöður endurútreikningsins kveðst varnaraðila hafa kynnt sóknaraðila og krafist uppgjörs á grundvelli hans, sbr. bréf varnaraðila til sóknaraðila 25. júlí 2014. Af málatilbúnaði aðila, framlögðum gögnum og því er kom fram við munnlegan málflutning verður ekki ráðið að varnaraðili hafi gert sóknaraðila grein fyrir afstöðu sinni um hverjar umsamdar greiðslur á grundvelli téðs samnings ættu að vera og um það að hún teldi sér ekki skylt að greiða umkrafðar leigugreiðslur þar sem ætluð ofgreiðsla ætti að koma þar á móti, sbr. til hliðsjónar dómar Hæstaréttar Íslands frá 16. júní 2010 í málum nr. 315/2010 og 347/2010, fyrr en nokkru eftir að sóknaraðili rifti samningi aðila 20. mars 2014. Verður því ekki fallist á þá málsástæðu varnaraðila að slík óvissa hafi verið um ætluð vanskil varnaraðila við riftun samningsins að ekki séu uppfyllt skilyrði 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför til að heimila hina umbeðnu gerð.

Í máli því sem hér um ræðir er aðeins til úrlausnar hvort sóknaraðila sé heimilt að fá bifreiðina Peugeot 407, skráningarnúmer ZS-446 afhenta. Samkvæmt framlögðum upplýsingum úr gagnagrunni Samgöngustofu frá 13. júní 2014 er sóknaraðili skráður eigandi bifreiðarinnar en varnaraðili umráðamaður hennar. Hið sama kemur fram í bílasamningi aðila. Ljóst er að varnaraðili tók framannefnda Peugeot 407 bifreið á leigu 4. október 2007 með bílasamningi númer 70059864-70059865, sem fékk síðar númerið 70100614. Liggur ekkert annað fyrir en að varnaraðili sé enn með umráð bifreiðarinnar. Að teknu tilliti til alls framangreinds og til samningsbundinnar riftunarheimildar sóknaraðila, sbr. 21. gr. samnings aðila, verður lagt til grundvallar að sóknaraðila hafi verið heimilt að rifta samningi aðila. Ágreiningur aðila um endurútreikning samkvæmt samningnum og ætlaða skuldastöðu varnaraðila haggar ekki rétti sóknaraðila til að krefjast þess að hin umbeðna gerð fari fram, enda hefur sóknaraðili fært nægar sönnur fyrir rétti sínum til umráða yfir bifreiðinni. Verður því fallist á kröfu sóknaraðila þar um, sbr. 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Í málinu gerir varnaraðili þá kröfu til vara að gerðinni verði frestað þar til niðurstaða æðra dóms liggur fyrir í málinu, sbr. 3. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Tilvitnað ákvæði á fyrst og fremst við þegar hagsmunir varnaraðila eru ófjárhagslegs eðlis og tjón hans verður ekki bætt með fégreiðslu. Á það ekki við í máli þessu og er því hafnað kröfu varnaraðila um að málskot úrskurðarins til Hæstaréttar Íslands fresti aðför.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, verður gert að greiða málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 130.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Hin umbeðna gerð má fara fram.

Varnaraðili, Á-kvk-nf E-kvk-nf, greiði sóknaraðila, Lýsingu hf., 130.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf