S-1343/2007

Málið, sem dómtekið var 10. apríl, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 25. september 2007 á hendur „A-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf kt. 000000-0000, Lindarbergi 62, Hafnarfirði, fyrir áfengislagabrot, með því að hafa sem framkvæmdastjóri Ölgerðar Egils Skallagrímssonar ehf., kt. 000000-0000, Grjóthálsi 7-11, Reykjavík, látið birta eftirgreindar auglýsingar í tímaritinu Birtu á áfengum bjór á árinu 2006:

1. Auglýsing er birtist í blaði nr. 3 á bls. 26 útgefnu 20. janúar, bjór af gerðinni Egils þorrabjór.

2. Auglýsing er birtist í blaði nr. 12 á bls. 57 útgefnu 24. mars, bjór af gerðinni Egils páskabjór og „Tuborg påskebryg“.

Telst þetta varða við 20. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75, 1998, sbr. 15. gr, laga um prentrétt nr. 57, 1956.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.”

Ákærði neitar sök og krefst sýknu, en til vara vægustu refsingar. Þess er krafist að sakarkostnaður falli á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjenda hans.

II

Málavextir varðandi fyrri lið ákærunnar eru þeir að í þar greindu tímariti birtist á bls. 26 mynd af brúnni flösku sem á er letrað á tveimur stöðum Þorrabjór og nafnið Ölgerðin Egill Skallagrímsson á einum stað. Myndin af flöskunni nær yfir um það bil þriðjung blaðsíðunnar vinstra megin. Á efri hluta blaðsíðunnar hægra megin við myndina er skráð með stórum en daufum stöfum orðið „E-kk-ef“. Þar fyrir neðan er þessi texti: „Egils Þorrabjór: Aftur fáanlegur með íslensku byggi. Fjórða árið í röð kemur Egils Þorrabjór á markað núna á þorranum. Þessi árstíðarbundni bjór rímar vel við hinn þjóðlega þorramat og verður fáanlegur í takmörkuðu magni. Í fyrra var íslenskt bygg í fyrsta sinn notað við bruggun bjórsins og kunnu landsmenn vel að meta það þar sem bjórinn seldist upp á skömmum tíma. Í kjölfar þessara miklu vinsælda íslenska byggsins ákvað Ölgerðin að nota íslenskt bygg einnig í nýjan bjór sem settur var á markað á síðasta ári. Íslenska byggið sem notað er við bruggun bjórsins er ræktað á Leirá í Borgarfirði en þar hefur bygg verið ræktað síðan 1997. Egils Þorrabjór er bragðmikill 5,6% lagerbjór með mikla fyllingu í bragði og verður fáanlegur í öllum vínbúðum á þorranum. “

Málavextir varðandi seinni lið ákærunnar eru þeir að í þar greindu tímariti birtist á bls. 57 mynd af brúnni flösku sem á er letrað á tveimur stöðum páskabjór og nafnið Ölgerðin Egill Skallagrímsson á einum stað. Myndin af flöskunni er aðeins vinstra megin við miðju blaðsíðunnar og nær yfir um það bil helming hennar. Vinstra megin við myndina af flöskunni er dökkur flötur og á hann er skráð „Egils Páskabjór 33cl flaska kostar 179 krónur. “ Hægra megin við háls flöskunnar er skráð: „Egils og Tuborg Páskabjórarnir í ár.“ Þar fyrir neðan er mynd af áldós sem á er letrað að ofan verðu „Tuborg Påskebryg“. Þar fyrir neðan er mynd af brosandi hænuunga sem breiðir út vængstubbana og þar fyrir neðan stendur „K-x-x K-x-x“. Til hliðar við myndina af dósinni er sams konar brúnn flötur og við hlið myndarinnar af flöskunni og þar stendur: „Tuborg Påskebryg 33cl dósin kostar 169 krónur.“ Fyrir neðan myndirnar af flöskunni og dósinni er svohljóðandi texti: „Ölgerðin Egill Skallagrímsson ehf. hefur sett á markað Egils Páskabjór sem er til sölu í öllum vínbúðum ÁTVR yfir páskana. Egils Páskabjór er bragðmikill 5% lagerbjór sem minnir á þýskan bjór og býr yfir miklu jafnvægi og fyllingu. Egils Páskabjór kom fyrst á markað páskana 2003 og kostar 33cl flaska nú 179 krónur. Tuborg Påskebryg er bjór sem Tuborg verksmiðjurnar hafa sett á markað fyrir páska í áratugi og er fjölmörgum Íslendingum að góðu kunnur. Þetta er 5,7% lagerbjór, fallega gylltur með keim af karamellueftirbragði. Kostar 33cl dósin 169 krónur.“

III

Ákærði kvaðst hafa verið framkvæmdastjóri Ölgerðarinnar Egill Skallagrímsson ehf. þegar framangreint var birt í tímaritinu Birtu, en hann hafi ekki beint átt hlut að því að það var birt. Hann kvaðst hvorki hafa gefið fyrirmæli né samþykkt þessa birtingu en hún var á vegum fyrirtækisins sem greiddi fyrir birtinguna. Hann kvaðst ekki á nokkurn hátt hafa komið að gerð efnisins. Það hafi verið alfarið á vegum markaðsdeildar fyrirtækisins. Fyrirtækið framleiddi Þorrabjór og Páskabjór og hefði umboð fyrir Tuborg. Framangreindur bjór frá Tuborg hafi verið fluttur inn á vegum Ölgerðarinnar. Ákærði kvað þetta hafa verið kynningar, en ekki auglýsingar, og hafi þær verið birtar til að vekja athygli á vörunni.

IV

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. áfengislaga nr. 75/1998 eru hvers konar auglýsingar á áfengi og áfengistegundum bannaðar. Í 2. mgr. segir að með auglýsingum sé átt við hvers konar tilkynningar til almennings vegna markaðssetningar þar sem sýndar eru í máli eða myndum áfengistegundir eða atriði tengd áfengisneyslu. Í efninu, sem birtist í tímaritinu Birtu og ákært er fyrir, birtust myndir af bjórflöskum og bjórdós undan þeim bjór sem í ákæru greinir. Hér að framan var myndunum lýst og tekinn upp í heild textinn sem fylgdi þeim. Birting framangreinds efnis felur í sér tilkynningar til almennings vegna markaðssetningar áfengis og er því um að ræða auglýsingar. Birting þeirra braut í bága við framangreint ákvæði áfengislaganna. Það er því ekki fallist á þá vörn ákærða að um leyfilega kynningu á áfengi hafi verið að ræða. Ákærði var framkvæmdastjóri Ölgerðarinnar Egill Skallagrímsson ehf. sem framleiddi áfengið í flöskunum og hefur umboð fyrir áfengið í dósinni. Auglýsingin var á vegum fyrirtækisins sem greiddi fyrir birtingu hennar. Fyrirtækið er tilgreint í auglýsingunum með nafni á flöskunum og liggur því fyrir nafngreining í skilningi 15. gr. laga um prentrétt nr. 75/1956. Ákærði, sem framkvæmdastjóri fyrirtækisins, er því ábyrgur fyrir birtingu auglýsingarinnar og breytir engu þar um þótt aðrir starfsmenn þess hafi í starfi sínu annast það að semja eða láta semja auglýsingarnar, koma þeim á framfæri og greitt fyrir birtinguna.

Það er og vörn ákærða að með auglýsingabanni áfengislaganna sé brotið gegn meðalhófsreglunni, bæði að íslenskum lögum og samkvæmt reglum EES. Byggir hann á því að markmiði 1. gr. laganna, að tilgangur þeirra sé að vinna gegn misnotkun áfengis, megi ná með vægari hætti en að banna auglýsingar á bjór. Bendir hann á að bjór sé veikt áfengi og rannsóknir hafi sýnt að aukin neysla hans dragi úr neyslu sterkara áfengis og þar með vanköntum þeim sem fylgi ofneyslu áfengis. Hefur ákærði lagt fram ýmis gögn sem hann telur styðja þessa fullyrðingu sína. Löggjafinn hefur metið það svo að nauðsynlegt sé að banna áfengisauglýsingar, væntanlega til að ná markmiðunum með setningu laganna sem lýst er í 1. gr. þeirra. Dæmt hefur verið að bannið stenst ákvæði stjórnarskrárinnar. Það ekki hlutverk dómstóla á ákveða að æskilegt sé að neytendur velji frekar eina tegund áfengis en aðra og gera þannig upp á milli áfengistegunda á þann hátt, sem ákærði heldur fram að beri að gera. Því síður að slá því föstu að neysla áfengs bjórs sé fólki hollari en til dæmis drykkja brennivíns. Sýknukröfu ákærða á þessum grundvelli er því hafnað.

Loks byggir ákærði vörn sína á því að jafnræðisreglunnar hafi ekki verið gætt, hann hafi verið ákærður en lögreglan hafi vísað frá öðrum kærum vegna áfengisauglýsinga. Sæti maður ákæru fyrir ætlað brot á lögum er það ekki sýknuástæða að annar maður hafi einnig brotið lögin en sloppið við ákæru. Er kröfu ákærða um sýknu á þessum grundvelli því hafnað.

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir að hafa birt auglýsingar á áfengi, eins og honum er gefið að sök, og er brot hans rétt fært til refsiákvæða í ákærunni. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu og er refsing hans nú, með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin 300.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 22 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna. Málsvarnarlaun verjanda ákærða, Ó-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., ákveðast 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og skal ákærði greiða þau. Áður hafði J-kk-nf R. M-kk-nf hrl. verið skipaður verjandi ákærða og skal hann einnig greiða laun hans, 124.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan kostnað leiddi ekki af rekstri málsins.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð

Ákærði, A-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, greiði 300.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 22 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og málsvarnarlaun verjanda síns, J-kk-ef R. M-kk-ef hrl., 124.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kk-nf Í-kk-nf.