S-185/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 2. nóvember sl., höfðaði sýslumaðurinn á Akureyri 7. september sl. gegn X, Z, Y og Æ;

„fyrir nytjastuld og umferðarlagabrot, með því að hafa sunnudagsmorguninn 26. júní 2011, staðið saman að því að taka bifreiðina [...], í heimildarleysi frá heimili eiganda bifreiðarinnar að […] á Akureyri og ákærðu [X] og [Æ] fyrir að aka henni með neðangreindum hætti:

A. [X], fyrir að bakka bifreiðinni undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði hans mældist 1,79 ‰) út af bifreiðastæðinu við hús eigandans og nokkra metra út á götuna þar við.

B. [Æ], fyrir að hafa ekið bifreiðinni undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði hans mældist 1,42 ‰), um […], hratt og óvarlega og með allt að 60 til 70 kílómetra hraða miðað við klukkustund eftir […], þar sem er 30 kílómetra hámarkshraði, að hann ók bifreiðinni út af við […].

Brot ákærðu allra telst varða við 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. lög nr. 20, 1956 og brot [X] og [Æ] varðar við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 48, 1997, auk þess sem brot [Æ] varðar einnig við 1. mgr., sbr. 4. mgr. 37. gr.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og ákærðu [X] og [Æ], jafnframt til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga sbr. lög nr. 44, 1993 og lög nr. 66, 2006.

Einkaréttarkrafa.

Í málinu gerir A, kt. 000000-0000, […], bótakröfu á hendur ákærðu að fjárhæð kr. 121.618.“

Við þingfestingu málsins breytti sækjandi ákærunni á þann veg að í B-lið ætti að standa ,,með allt að 60 kílómetra hraða“ í stað ,,með allt að 60 til 70 kílómetra hraða“.

Ákærðu X, Z og Y krefjast allir sýknu af sakargiftum um nytjastuld og frávísunar bótakröfu. Ákærði X játar sök samkvæmt A- lið ákæru. Ákærði Æ játar sök samkvæmt ákæru að öllu leyti, eins og henni hefur verið breytt.

I.

Ákærðu voru allir að skemmta sér aðfaranótt sunnudagsins 26. júní 2011. Er langt var liðið á nóttina enduðu þeir heima hjá vini sínum B, að […]. Þaðan fóru þeir á bifreið föður B og er ágreiningslaust að til þess hafi engin heimild verið veitt. Ökuferðin endaði við Kjarnagötu þar sem ákærði Æ missti stjórn á bifreiðinni, sem valt og hafnaði utan vegar. Hún mun hafa orðið ónýt. Rannsókn á blóðsýnum sýndi að magn alkóhóls í blóði ákærða Æ var 1,42‰, 1,79‰ í blóði ákærða X, 0,97‰ í blóði ákærða Y og 1,34‰ í blóði ákærða Z. Í frumskýrslu lögreglu er rakin frásögn ákærðu um tildrög slyssins. Er ekki ástæða til að rekja hér sérstaklega hvað þar er eftir þeim haft, annað en það að ákærði X meðgekk þá þegar að hafa ekið bifreiðinni aftur á bak út úr bifreiðastæði og ákærði Æ gekkst við því að bifreiðin hefði verið tekin án heimildar og kvaðst hafa ekið henni frá […] þangað sem óhappið varð.

II.

Ákærði X ber fyrir dómi að hann hafi ekki leitt hugann að því hvort bifreiðin væri tekin án heimildar. Atvik hafi verið þau að ákærði Æ hafi komið með bíllyklana, beðið hann að aka bifreiðinni aftur á bak úr stæði og síðan tekið við akstrinum.

Ákærðu Z og Y bera báðir að hafa verið komnir út úr húsinu og ætlað að ganga heim, er ákærði Æ hafi komið með lykla að bifreiðinni og boðið þeim far. Báðir þessir ákærðu bera að hafa margsinnis komið í Miðtún ... með B, en aldrei veitt því eftirtekt hvar bíllyklar væru geymdir.

Ákærði Æ ber að hann geti ekki munað hvort hann hafi tekið lyklana sjálfur eða hvort einhver meðákærðu hafi gert það. Hann kveðst ekki muna betur en að þeir hafi allir sammælst um að taka bifreiðina til að komast heim og ætlað að skila henni daginn eftir. Þeir hafi rætt um hver skyldi aka. Hafi hann treyst sér til þess, en ekki til þess að aka aftur á bak úr stæði. Hafi meðákærði X því gert það, en ákærði síðan tekið við akstrinum.

Vitnið B ber að hann hafi síðast vitað það til ákærðu um nóttina að hann hafi beðið þá að fara út úr húsinu og þeir gert svo. Hafi verið svo komið að óvelkomna gesti hafi borið að garði, hann ekki viljað hleypa þeim inn og ákveðið að hætta þá öllum gleðskap. S-x-x minni að hafa síðast talað við tiltekinn mann í dyragætt, að því búnu læst húsinu, fengið sér snarl og gengið síðan til náða. Kveðst hann ekki hafa veitt því athygli að ákærðu hefðu tekið bifreiðina og ekki hafa haft hugmynd um það fyrr en daginn eftir. Hann kveðst þekkja ákærðu vel, X þó einna minnst.

III.

Með skýlausri játningu ákærða Æ, sem engin ástæða er til að efa að sé sannleikanum samkvæm, verður hann sakfelldur fyrir þá verknaði sem honum eru gefnir að sök í ákæru eins og henni hefur verið breytt og þar eru rétt heimfærðir til refsiákvæða.

Með skýlausri játningu ákærða X, sem engin ástæða er til að efa að sé sannleikanum samkvæm, er nægilega sannað að hann hafi framið þann verknað sem lýst er í A- lið ákæru og þar er rétt heimfærður til refsiákvæðis.

Þrátt fyrir framburð ákærða Æ þykir varhugavert, gegn neitun meðákærðu, að leggja til grundvallar að ákærðu hafi fyrirfram sammælst um að taka bifreiðina.

Ákærðu voru allir ölvaðir. Þeir höfðu verið gestkomandi hjá vörslumanni bifreiðarinnar, sem einnig var ölvaður. Höfðu þeir yfirgefið heimilið að beiðni hans. Bifreiðin var tekin til notkunar í framhaldi af því. Var það í heimildarleysi og ekkert bendir til að ákærði Æ hafi á nokkurn hátt talið meðákærðu trú um hið gagnstæða. Ákærði X tók við lyklum að bifreiðinni, ók henni úr stæði og tók sér að því búnu far með henni, vitandi vel að ökumaður var ölvaður. Ákærðu Z og Y voru viðstaddir er bifreiðin var tekin til notkunar við þessar aðstæður og tóku sér far með henni þótt þeim væri ölvun ökumannsins ljós. Engum þessara þriggja síðastnefndu gat dulist að langlíklegast væri að taka bifreiðarinnar og notkun hennar, eins og aðstæðum var háttað, væri í algjöru heimildarleysi. Tóku þeir hana samt sem áður til notkunar með því að taka sér far með henni, auk þess sem ákærði X ók henni úr stæði. Verður fallist á að þeir hafi með þessu, ásamt ákærða Æ, brotið gegn 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga eins og þeim er gefið að sök.

III.

Ákærðu hafa allir hreinan sakaferil. Við ákvörðun refsingar ákærða Æ verður litið til þess að hann hefur frá upphafi gengist greiðlega við broti sínu, en á hinn bóginn til þess að gálaus akstur hans undir áfengisáhrifum leiddi til umtalsverðs tjóns. Að þessu athuguðu ákveðst refsing allra ákærðu fangelsi í einn mánuð, skilorðsbundið eins og greinir í dómsorði. Ákærði X verður auk þess dæmdur til greiðslu 160.000 króna sektar, að viðlögðu fangelsi í 12 daga, greiðist sektin ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 563/2008 verður hann sviptur ökurétti í 18 mánuði frá birtingu dómsins. Ákærði Æ verður auk fangelsisrefsingarinnar dæmdur til að greiða 165.000 krónur í sekt, að viðlögðu fangelsi í 12 daga ef sektin greiðist ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja. Með tilliti til ölvunar hans og einnig til vítaverðs aksturs hans verður hann sviptur ökurétti í 18 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Í málinu gerir A bótakröfu á hendur ákærðu, eins og getið er í ákæru. Er þar um að tefla 80.200 krónur vegna eigin áhættu, sem dregnar voru frá bótum frá vátryggjanda, 31.418 krónur vegna tapaðs iðgjalds fyrir húftryggingu, sem ekki var endurgreitt samkvæmt skilmálum hennar, og 10.000 krónur vegna flutnings á bílaláni. Með tilliti til þess að ákærðu hafa ekki gert tölulegar athugasemdir við bótakröfuna verða þeir dæmdir til að greiða bætur eins og krafist er.

Dæma ber ákærðu til að greiða sakarkostnað. Á rannsóknarstigi nemur hann 33.172 krónum vegna ákærða X, 31.130 krónum vegna ákærða J-kk-ef Þ-kk-ef, sömu fjárhæð vegna ákærða Y og 38.852 krónum vegna ákærða Æ. Verður hverjum um sig gert að greiða þessar fjárhæðir. Við aðalmeðferð málsins gerði ákæruvaldið kröfu um að flugfargjald vegna hins síðastnefnda, 26.120 krónur, yrði dæmt sem sakarkostnaður. Þessi ákærði lagði málið í dóm fyrir sitt leyti við þingfestingu þess, en var boðaður til skýrslugjafar við aðalmeðferð samt sem áður. Verður hann ekki dæmdur til að greiða kostnað af því, en meðákærðu verður gert að greiða þennan kostnaðarlið óskipt sem óhjákvæmileg útgjöld vegna meðferðar máls, sbr. 1. mgr. 216. gr. laga nr. 88/2008. Ákærði X verður dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef hdl., og þóknun hans vegna verjandastarfa á rannsóknarstigi, sem ákveðast í einu lagi eins og greinir í dómsorði, þar með talinn virðisaukaskattur. Ákærðu Y og Z verða dæmdir til að greiða óskipt málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef P-kk-ef hrl. eins og þau eru ákveðin í dómsorði, virðisaukaskattur meðtalinn.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði X sæti fangelsi í einn mánuð og greiði 160.000 krónur í sekt. Fresta ber fullnustu fangelsisrefsingarinnar og skal hún falla niður að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955. Fangelsi í 12 daga komi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði Z sæti fangelsi í einn mánuð. Fresta ber fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Ákærði Y sæti fangelsi í einn mánuð. Fresta ber fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Ákærði Æ sæti fangelsi í einn mánuð og greiði 165.000 krónur í sekt. Fresta ber fullnustu fangelsisrefsingarinnar og skal hún falla niður að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955. Fangelsi í 12 daga komi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði X er sviptur ökurétti í 18 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði Æ er sviptur ökurétti í 18 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærðu greiði óskipt A 121.618 krónur.

Ákærði X greiði út af fyrir sig 221.422 krónur í sakarkostnað, þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns, 188.250 krónur.

Ákærðu Z og Y greiði hvor um sig 31.130 krónur í sakarkostnað og óskipt málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.

Ákærðu X, Z og Y greiði óskipt sakarkostnað að fjárhæð 26.120 krónur.

Ákærði Æ greiði 38.852 krónur í sakarkostnað.