E-3765/2017

Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 27. nóvember 2017, var dómtekið þann 30. maí sl. Stefnendur eru S-kvk-nf S-kvk-nf og M-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf, bæði til heimilis að Holtsgötu 22 í Njarðvík. Stefndi er Arion banki hf., Borgartúni 19 í Reykjavík.

Stefnendur krefjast þess að viðurkennt verði að eftirstöðvar skuldar þeirra við stefnda samkvæmt skuldabréfi nr. 711920 hafi, eftir greiðslu gjalddaga 4. maí 2015, verið að nafnverði 11.231.361 krónur með grunnvísitölu 242,0 stig. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnenda og greiðslu málskostnaður úr hendi þeirra.

Helstu atvik að baki ágreiningi aðila

Þann 20. júlí 2005 gáfu stefnendur út skuldabréf nr. 711920 til Frjálsa fjárfestingarbankans. Skuldabréfið er veðskuldabréf með veði í fasteign stefnenda að Holtsgötu 22 í Njarðvík. Upphafleg lánsfjárhæð var 15.500.000 krónur til 25 ára, verðtryggð með 4,15% föstum vöxtum sem skyldi endurskoða á fimm ára fresti. Stefndi eignaðist skuldabréfið með framsali frá Hildu hf. 3. desember 2013.

Með ákvörðun umboðsmanns skuldara þann 9. maí 2011 var samþykkt umsókn stefnenda um greiðsluaðlögun á grundvelli laga um greiðsluaðlögun einstaklinga nr. 101/2010.

Samningur um greiðsluaðlögun stefnenda á grundelli laga nr. 101/2010, um greiðsluaðlögun einstaklinga, var gerður 24. febrúar 2012. Greiðsluaðlögunartímabil samkvæmt samningnum skyldi vera tvö ár. Í samningnum kemur fram að umsjónarmaður með greiðsluaðlögun stefnenda telji að ekki þurfi að koma til sölu á eignum skuldara en áður en samningurinn var gerður höfðu þau ráðstafað annarri af tveimur fasteignum sínum til Íbúðarlánasjóðs. Þá segir einnig í umfjöllun í kaflanum um eignir stefnenda: „þegar minna en þrír mánuðir eru til loka greiðsluaðlögunar munu skuldarar leita eftir því að veðbönd verði afmáð af fasteign þeirra eftir reglum 12. gr. laga nr. 50/2009. Með hliðsjón af öllu framangreindur telur umsjónarmaður skuldara færa til þess að greiða af skuldbindingum sem hvíla á eigninni að loknu greiðsluaðlögunartímabili.“

Í yfirliti yfir skuldir stefnenda kemur fram að eftirstöðvar umdeilds veðskuldabréfs séu 23.522.359 krónur, þar af falli 18.247.722 krónur innan matsverðs fasteignarinnar en 5.274.637 krónur falli utan þess. Samkvæmt tillögu umsjónarmanns um ráðstöfun krafna á greiðsluaðlögunartímabili skyldu stefnendur greiða 105.000 krónur mánaðarlega af þeim hluta lánsins sem féll innan matsverðs fasteignarinnar og var gerð grein fyrir því í kafla samningsins sem fjallar um greiðslur fasteignaveðkrafna innan matsverðs fasteignar á greiðsluaðlögunartímabili. Í sama kafla sagði að aðrar fasteignaveðkröfur sem voru umfram matsverð fasteignar skyldu meðhöndlaðar á sama hátt og samningskröfur. Um þær kröfu er fjallað í öðrum kafla samningsins og þar kom fram að afborgun af þeim hluta skuldabréfsins skyldi vera 16.299 krónu. Auk þessa skyldu stefnendur greiða tiltekna eingreiðslu upp í skuld sína í upphafi greiðsluaðlögunartímabils. Stefndi skipti láninu upp í tvo hluta á meðan á greiðsluaðlögunartímabili stóð og gaf þeim hluta sem féll utan matsverðs eignarinnar nýtt lánsnúmer á þeim tíma. Stefnendur stóðu í skilum með greiðslur samkvæmt ákvæðum greiðsluaðlögunarsamningsins.

Í kafla samningsins sem ber heitið „ákvæði um eftirgjöf“ segir að samningskröfuhafar veiti skuldurum algjöra eftirgjöf á kröfum sínum að loknu tímabili greiðsluaðlögunar. Þá er þar að finna eftirfarandi ákvæði: „Þegar minna en þrír mánuðir eru til loka tímabils greiðsluaðlögunar en áður en það er á enda getur skuldari leitað eftir því að veðbönd verði máð af fasteign eftir reglum 12. gr. laga nr. 50/2009, enda sé fullnægt öllum almennum skilyrðum fyrir þeirri aðgerð samkvæmt þeim lögum. Hlutaðeigandi kröfuhafar samþykkja að veðkröfur sem verða afmáðar á grundvelli ákvæðisins og fá þannig stöðu samningskrafna, verði felldar niður í kjölfarið í samræmi við aðrar samningskröfur.“

Stefnendur óskuðu eftir því við sýslumann að afmáð yrði úr veðmálabók veðréttindi þess hluti af veðskuldabréfi stefnda sem var umfram matsverð eignarinnar á grundvelli 12. gr. laga nr. 50/2009, um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði. Sýslumaður hafnaði þeirri beiðni á veðhafafundi 20. maí 2014 með þeim rökum að skilyrði 1. mgr. 12. gr. laganna væru ekki fyrir hendi en þar er mælt fyrir um að skilyrði slíkrar eftirgjafar sé m.a. það að skuldarar séu um fyrirséða framtíð ófær um að standa í fullum skilum með allar áhvílandi veðskuldir.

Í október 2017 gerðu aðilar samkomulag um frágang kröfu. Í samningnum er því lýst að veðskuldabréf stefnenda hafi verið lækkað um liðlega 1.400.000 krónur í apríl 2012 samkvæmt svokallaðri 110% leið en að sú fjárhæð hafi verið bakfærð 14. maí sama ár.

Stefnendur hafi verið ósátt við bakfærsluna og kvartað til úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki sem hafi vísað erindi þeirra frá nefndinni sbr. úrskurð nefndarinnar nr. 32/2015. Með samningnum luku aðilar ágreiningi um 110% leiðina með vísan til framangreindra atvika með því að stefndi lækkaði skuldabréfið um liðlega tvær milljónir króna. Lýstu aðilar því yfir í samningnum að með honum væri ágreiningi þeirri lokið og stefnendur ættu ekki frekari kröfu á hendur bankaum vegna þeirra málsatvika sem varði 110% leiðina. Þá segir m.a. í 6. lið samningsins að lántakendur geti ekki krafið bankann um frekari niðurfellingar skulda, endurgreiðslu á greiðslum sem þegar hafi fallið til eða hverskonar bætur á grundvelli samningsins eða inneimtaðgerða vegna hans.

Í framangreindu samkomulagi aðila er getið um samninginn um greiðsluaðlögun stefnenda en ekki vikið að því hvort og þá hvernig hann hafi áhrif á efni samnings aðila.

Stefnendur hafa krafist þess að stefndi felli niður eftirstöðvar þess hluta umdeilds skuldabréfs sem var umfram matsvirði fasteignar þeirra, miðað við stöðu þess hluta lánsins að loknu tímabili greiðsluaðlögunar. Þeirri kröfu hefur stefndi hafnað og er þetta efni ágreinings aðila í máli þessu. Í áðurnefndum úrskurði úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki var sömu kröfu stefnenda hafnað.

Helstu málsástæður og lagarök stefnenda

Stefnendur byggja kröfu sína aðallega á því að stefnda beri að efna samning til greiðsluaðlögunar sem undirritaður var hjá umboðsmanni skuldara 24. febrúar 2012 og vísa í því efni til meginreglna samninga- og kröfuréttar. Samkvæmt skýrum ákvæðum samningsins skyldi fara með fasteignaveðkröfur sem voru umfram matsverð fasteignar eins og samningskröfur. Jafnframt séu ákvæði samningsins skýr um það að samningskröfur skyldu falla niður að loknum gildistíma samningsins. Auk þess fullyrti starfsmaður umboðsmanns skuldara við stefnendur að fasteignaveðkrafan myndi falla niður að samningstíma loknum. Þrátt fyrir framangreint hafi stefndi hafnað öllum kröfum stefnenda um að fara að samningi aðila.

Stefnendur byggja á því að túlka beri samninginn þeim í vil enda séu þau neytendur en stefndi og fyrri eigendur kröfunnar sérfræðingar sem hafi borið að gera athugasemdir við orðalag samningsins strax ef þeir hafi talið hann ósanngjarnan gagnvart sér. Stefnendur hafi alla tíð staðið í þeirri trú að þegar greiðsluaðlögunartímabili lyki yrðu samningskröfur, og þær kröfur sem fara skyldi með eins og samningskröfur, felldar niður.

Þá byggja stefnendur á því að þau geti haft uppi sömu mótbárur gegn stefnda og þau höfðu gegn upphaflegum eiganda skuldabréfsins sbr. 17. gr. laga um neytendalán nr. 121/1994, enda hafi þau verið í góðri trú um að farið yrði með þann hluta kröfu stefnda sem hafi verið umfram matsverð eignar þeirra eins og samningskröfur í greiðsluaðlögunarsamningi, þ.e. að hún yrði felld niður að greiðsluaðlögunartímabili loknu. Stefndi sé því bundinn af athafnaleysi fyrri kröfuhafa skuldabréfsins sem ekki hafi gert kröfu um að farið yrði með fasteignaveðkröfur umfram verðmæti fasteignarinnar á annan hátt en samningskröfur.

Stefnendur hafi á allan hátt reynt að gæta hagsmuna sinna þrátt fyrir að stefndi hafi neitað að fara að samningi um greiðsluaðlögun og þannig gert allt sem í þeirra valdi hefur staðið til að ná fram þeim réttindum sem samningurinn átti að veita þeim. Þannig hafi stefnendur sótt um leiðréttingu til Ríkisskattstjóra í tengslum við almenna leiðréttingu verðtryggðra fasteignalána, sótt um lækkun hjá sýslumanni í samræmi við 12. gr. laga nr. 50/2009, um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði, og leitað til úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki en allt án árangurs.

Í samningnum um greiðsluaðlögun hafi sá hluti veðskuldabréfs stefnda sem hafi verið umfram verðmæti fasteignarinnar verði aðskilinn frá öðrum eftirstöðvum lánsins og talinn meðal samningskrafna. Það veiti afar sterka vísbendingu um það hvernig farið skyldi með eftirstöðvar þess hluta lánsins að loknu tímabili greiðsluaðlögunar. Auk þess segi í samningnum að fasteignaveðkröfur umfram verðmæti fasteignarinnar verði ,,meðhöndlaðar á sama hátt og samningskröfur.”

Fjárhæð dómkröfu byggir á greiðsluseðli dagsettum 2. maí 2015 en þá hafi eftirstöðvar láns nr. 711290 numið 11.231.361 krónum eftir greiðslu. Það hafi verið í síðasta skipti sem stefnendur hafi verið krafðir um tvískipta greiðslu afborgunar á umdeildu skuldabréfi.

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að engin skylda hvíli á honum samkvæmt samningi um greiðsluaðlögun stefnenda að fella niður veðkröfur utan markaðsverðs fasteignar stefnenda. Hvorki sé kveðið á um það berum orðum í samningnum að framangreindar veðkröfur skuli felldar niður, né sé hægt að komast að þeirri niðurstöðu eftir viðurkenndum leiðum við skýringu samninga. Þvert á mót megi skýrlega leiða af ákvæðum samningsins að ekki skuli fella niður umræddar veðkröfur nema eftir reglum 12. gr. laga nr. 50/2009. Í málinu liggi fyrir að sýslumaður hafnaði umsókn stefnenda á þeim grundvelli.

Stefndi byggir á því að ákvæði laga nr. 101/2010 og laga nr. 50/2009 og sjónarmið að baki lögunum styðji eindregið framangreinda skýringu á samningi aðila um greiðsluaðlögun. Ljóst megi vera að 12. gr. laga nr. 50/2009 væri tilgangslaust ef fallist yrði á málatilbúnað stefnenda um skýringu á greiðsluaðlögunarsamningnum. Það sjónarmið sé undirliggjandi báðum lagabálkum, að við meðferð þeirra úrræða sem lögin kveði á um, skuli kröfur einungis gefnar eftir að því leyti sem staða eigna og tekna skuldara krefjist þess. Með öðrum orðum skuli skuldir einungis felldar niður að því leyti sem greiðslugeta skuldara réttlæti það. Kröfugerð stefnenda gangi gegn þessum sjónarmiðum, enda greinilegt af samningi aðila um greiðsluaðlögun og einnig greiðslumati umboðsmanns skuldara, sem vísað sé til í endurriti úr gerðabók sýslumanns, að stefnendur hafi, bæði þegar samningurinn var gerður og þegar þau sóttu um niðurfellingu veðkrafna á grundvelli 12. gr. laga nr. 50/2009, haft getu til að greiða af umræddu láni sem kröfugerð þeirra nær til.

Til viðbótar framangreindu telur stefndi að venja við skýringu samninga um greiðsluaðlögun styðji skýringarkost stefnda, þ.e. að almennt hafi slíkir samningar verið skýrðir með þeim hætti sem stefndi byggir á í málinu. Ekki sé að sjá að samningur stefnenda um greiðsluaðlögun sé að neinu leyti frábrugðinn slíkum samningum almennt. Samningurinn verði að réttu lagi skýrður á þann veg að hann feli ekki í sér að veðkröfur utan matsverðs fasteigna falli niður nema skilyrði 12. gr. laga nr. 50/2009 séu fyrir hendi. Það eigi ekki við í tilviki stefnenda svo sem niðurstaða sýslumanns beri með sér.

Þá mótmælir stefndi því sem ósönnuðu og þýðingarlausu fyrir úrslit málsins að starfsmaður umboðsmanns skuldara hafi sagt stefnendum að umdeild krafa stefnda félli niður við lok greiðsluaðlögunartímabils. Jafnframt mótmælir stefndi því að eitthvað í samningi um greiðsluaðlögun hafi gefið stefnendum réttmætar væntingar til að ætla að hluti kröfu stefnda myndi falla niður eftir nefnt tímabil.

Verði ekki fallist á framangreinda málsástæðu byggir stefndi sýknukröfu sína í öðru lagi á því að stefnendur hafi með samkomulagi við stefnda frá 10. október 2017 fallið frá öllum frekari ágreiningi aðila um umrætt veðskuldabréf í heild eða þann hluta þess sem hafi verið umfram verðmat fasteignar þeirra. Stefnendur hafi með samningnum skuldbundið sig, gegn því að stefndi felldi niður hluta skuldarinnar, til að hefja ekki ágreiningsmál gegn stefnda eins og hér er til úrlausnar. Í samkomulaginu sé krafa stefnda á grundvelli skuldabréfsins sögð vera 21.523.813 krónur þann 5. október 2017 og sé þar vísað til eftirstöðva kröfunnar án tillits til þeirrar lækkunar sem stefnendur krefjist nú. Ennfremur segi í samkomulaginu að stefnendur geti ekki krafið stefnda um frekari niðurfellingu lánsins. Stefnendur hafi áður en þau undirrituðu samkomulagið gert kröfu um samskonar málalyktir og þau gera í þessu máli, sbr. úrskurð úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki nr. 32/2015, þar sem þeirri kröfu hafi verið hafnað. Stefndi hafi því haft réttmæta ástæðu til að ætla að öllum ágreiningi aðila væri lokið og að stefnendur myndu ekki gera frekari kröfur á hendur sér. Í öllu falli hefði það staðið stefnendum nær að undanskilja þennan ágreining frá umræddu samkomulagi, ef vilji þeirra hefði í raun staðið til þess.

Verði ekki fallist á neitt framangreint byggir stefndi í þriðja lagi á því að viðurkenningarkrafa stefnenda sé í ósamræmi við málatilbúnað þeirra sjálfra. Kröfugerðin lúti að „eftirstöðvum nafnverðs eftir greiðslu“ miðað við tiltekið dag og í umfjöllun í stefnu sé sagt að eftirstöðvar lánsins hafi verið 11.231.361 krónur. Þetta sé rangt. Hið rétta sé að eftirstöðvar skuldabréfsins eftir að samningi um greiðsluaðlögun lauk hafi verið 19.807.716 krónur, þ.e. að meðtöldum verðbótum. Fjárhæð viðurkenningarkröfu stefnenda sé því einfaldlega röng. Þá séu engar skýringar gefnar á því í stefnu af hverju stefnendur miði kröfugerð sína við eftirstöðvar nafnverðs en ekki eftirstöðvar í heild. Á grundvelli þessa eigi að vísa málinu frá dómi eða sýkna stefnda af öllum kröfum stefnenda.

Forsendur og niðurstaða

Ágreiningur máls þessa snýst um túlkun á samningi um greiðsluaðlögun stefnenda sem undirritaður var af þeim, umsjónarmanni greiðsluaðlögunar þeirra og umboðsmanni skuldara þann 24. febrúar 2012. Ekki er ágreiningur í málinu um að samningurinn hafi orðið bindandi fyrir stefnda á grundvelli ákvæða laga nr. 101/2010, um greiðsluaðlögun einstaklinga, sbr. 17. gr. laganna.

Stefnendur byggja á því að samningurinn feli í sér að eftirstöðvar þess hluta umdeilds veðskuldabréfs, sem var umfram matsverðs fasteignar þeirra sem sett var að veði til tryggingar skuldinni, skyldi falla niður að loknu tímabili greiðsluaðlögunar enda stæðu þau við samningsbundnar greiðslur á greiðsluaðlögunartímabilinu. Óumdeilt er að þau stóðu við sinn hluta samningsins á umræddu tímabili.

Áður en úr því verður leyst er rétt að taka fram að dómurinn tekur ekki undir það sjónarmið stefnda að kröfugerð stefnenda sé óljós eða í ósamræmi við málatilbúnað þeirra þannig að í bága fari við e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa þeirra lítur að því að viðurkennt verði með dómi að fjárhæð eftirstöðva skuldabréfsins hafi numið tiltekinni fjárhæð að „nafnverði“. Óumdeilt er að sú fjárhæð er staða lánsins, án tillits til verðbóta og er tilgreind þannig á greiðsluseðli stefnda sem stefnendur byggja á að sýni stöðu lánsins á tilteknum tíma. Jafnframt liggur fyrir, yrði fallist á kröfu þeirra, að til viðbótar þeirri fjárhæð kæmu verðbætur á lánið samkvæmt skilmálum skuldabréfsins. Er ekki fallist á að stefnendum sé óheimilt að haga kröfugerð sinni með þessum hætti eða að í henni felist slíkur óskýrleiki að til álita komi að vísa málinu frá af þeim sökum.

Hvað ágreining aðila um túlkun greiðsluaðlögunarsamningsins varðar þá byggir niðurstaða dómsins á því að skýra verði samninginn til samræmis við orðalag hans sjálfs, tilgangs samningsgerðarinnar og þeirra löggjafar sem hann byggir á, þ.e. laga nr. 101/2010, um greiðsluaðlögun einstaklinga og laga nr. 50/2009, um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði. Svo sem lýst er í 1. gr. fyrrnefndu laganna er markmið þeirra að gera einstaklingum í greiðsluerfiðleikum kleift að endurskipuleggja fjármál sín og koma á jafnvægi milli skulda og greiðslugetu. Svo sem fram kemur í lokamálsgrein 3. gr. er gert ráð fyrir að því markmiði megi ná með ýmsum hætti, m.a. með gjaldfresti krafna, lækkun þeirra, skilmálabreytingum auk algerrar eftirgjafar kröfu. Hvað veðlán varðar gilda að ýmsu leyti sérstök sjónarmið og um meðferð þeirra krafna er fjallað í síðarnefndu lögunum, þar sem m.a. er mælt fyrir um skilyrði þess að hluti veðréttinda verði aflétt af fasteign, sbr. 12. gr. laganna.

Samningurinn um greiðsluaðlögun stefnenda skiptist í sex höfuðkafla. Kafli I og II fjalla um umsókn stefnenda og aðgerðir umsjónarmanns á tímabili greiðsluaðlögunarumleitana. Í III. kafla er fjallað almennt um ástæður greiðsluerfiðleika þeirra og í IV. kafla er gerð nánari grein fyrir fjárhag þeirra í nokkrum undirköflum. Meginefni samningsins er í V kafla þar sem fjallað er um tillögur umsjónarmanns um ráðstöfun krafna. Þar er í sérstökum undirkafla gerð grein fyrir greiðslum á greiðsluaðlögunartímabili og þeim skipt í annars vegar greiðslur fasteignaveðkrafna innan matsverðs fasteignar og hins vegar í greiðslur fasteignaveðkrafna utan matsverðs fasteignar og samningskröfur, auk þess sem sérstaklega er fjallað um ráðstöfun fjármuna sem stefnendur áttu í sjóði við upphafi greiðsluaðlögunartímabils. Þá er sérstakur undirkafli í V. kafla sem fjallar um eftirgjöf skulda. Loks eru tveir undirkaflar til viðbótar sem fjalla um ráðstöfun vaxtabóta og önnur samningsatriði. Í VI. og síðasta kafla samningsins er fjallað um andmælarétt kröfuhafa og réttaráhrif þess að þeir mótmæli ekki frumvarpi til samnings um greiðsluaðlögun.

Í málinu er deilt um eftirgjöf þess hluta af veðskuld stefnenda sem var umfram matsverðs fasteignar þeirra að loknu greiðsluaðlögunartímabils. Í undirkafla V. kafla sem ber heitið „ákvæði um eftirgjöf“ segir í 1. mgr. að samningskröfuhafar veiti skuldurum algjöra eftirgjöf á kröfum sínum að loknu tímabili greiðsluaðlögunar. Þá segir í næstu málsgrein á eftir: „Þegar minna en þrír mánuðir eru til loka tímabils greiðsluaðlögunar en áður en það er á enda getur skuldari leitað eftir því að veðbönd verði máð af fasteign eftir reglum 12. gr. laga nr. 50/2009, enda sé fullnægt öllum almennum skilyrðum fyrir þeirri aðgerð samkvæmt þeim lögum. Hlutaðeigandi kröfuhafar samþykkja að veðkröfur sem verða afmáðar á grundvelli ákvæðisins og fá þannig stöðu samningskrafna, verði felldar niður í kjölfarið í samræmi við aðrar samningskröfur.“

Framangreint ákvæði er meginákvæði samningsins varðandi það hvernig fari um kröfur að loknu greiðsluaðlögunartímabili. Þó er jafnframt vikið að því í umfjöllun um eignastöðu stefnenda að þau muni leita eftir því að veðbönd verði afmáð af fasteign þeirra eftir áðurnefndu ákvæði laga nr. 50/2009 áður en greiðsluaðlögunartímabili ljúki. Segir þar að umsjónarmaður telji að stefnendur muni verða fær um að greiða af skuldbindingum sem hvíli á eigninni að loknu tímabili greiðsluaðlögunar.

Með hliðsjón af framangreindum ákvæðum samnings um greiðsluaðlögun, einkum því sem rakið er varðandi umfjöllun í kaflanum um eftirgjöf skulda, er engum vafa undirorpið að mati dómsins að samningurinn kveður ekki á um skilyrðislausa eftirgjöf veðskulda sem voru umfram matsverð eignar stefnenda í lok greiðsluaðlögunar–tímabils, svo sem þau byggja á. Þvert á móti er skýrt af ákvæðum samningsins að eftirgjöf þeirra krafna skyldi fara eftir ákvæðum 12. gr. laga nr. 50/2009, þar sem mælt er fyrir um að skilyrði eftirgjafar slíkra krafna sé m.a. það að greiðslugeta skuldara sé þannig að talið verði að þeim sé ókleift að standa undir þeim skuldbindingum. Breytir það ekki þessari niðurstöðu þótt kveðið sé á um það í kaflanum um greiðslur á greiðsluaðlögunartímabili að fara skuli með umdeildan hluta veðkröfunnar eins og samningskröfur enda leiðir eðlileg skýring á þeirri málsgrein, með hliðsjón af fyrirsögn og efni kaflans að öðru leyti, til þess að þar sé átt við meðferð þeirra krafna á tímabili greiðsluaðlögunar.

Framangreind niðurstaða dómsins byggir ennfremur á eðli og markmiði þess samnings sem hér um ræðir. Samningur um greiðsluaðlögun einstaklinga byggir á lögun nr. 101/2010, sem fjallar fyrst og fremst um aðrar kröfur en veðkröfur, sbr. 1. mgr. 3. gr. laganna. Um kröfur sem tryggðar eru með veði í fasteign gilda sérreglur sem koma fram í lögum nr. 50/2009, sbr. einnig a-lið 1. mgr. 21. gr. laga nr. 101/2010, sem m.a. taka mið af því að þessar kröfur eru betur tryggðar en aðrar kröfur og heimildir löggjafans til að mæla fyrir um brottfall þeirra eru þrengri skorður settar en gilda kann um aðrar og ótryggari kröfur. Í 12. gr. laga nr. 50/2009 eru ákvæði um það hvaða skilyrði þurfa að vera fyrir hendi til að til álita komi að fella þessar kröfur niður. Meðal þeirra skilyrða sem fram koma í 1. mgr. 12. gr. er að sýnt sé fram á að skuldari verði um fyrirséða framtíð ófær um að standa í fullum skilum með greiðslu skuldar. Óumdeilt er að stefnendur uppfylltu ekki skilyrði 1. mgr. greinarinnar, þ.e. fjárhagsstaða þeirra var ekki slík að unnt væri að afmá þennan hluta veðskuldar úr veðmálabókum.

Ekki er fallist á að stefnendur hafi haft réttmætar væntingar til þess að umdeild krafa yrði felld niður. Svo sem að framan greinir verða slíkar væntingar hvorki byggðar á samningnum sjálfum né ákvæðum laga sem gilda um hann. Þá er með öllu ósannað að starfsmaður umboðsmanns skuldara hafi gefið stefnendum slíkar væntingar auk þess sem ekki verður séð að yfirlýsingar þess aðila geti skuldbundið stefnda.

Með vísan til alls framangreinds verður kröfu stefnenda hafnað. Með hliðsjón af stöðu aðila og atvikum máls er rétt að málskostnaður falli niður á milli aðila.

H-kvk-nf B-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnendur og S-kk-nf G-kk-nf lögmaður fyrir stefndu. I-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp þennan dóm. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Stefndi, Arion banki hf., er sýkn af kröfum stefnenda, S-kvk-ef S-kvk-ef og M-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef. Málskostnaður fellur niður.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf