E-1794/2008

Mál þetta sem dómtekið var þann 3. mars sl. að loknum munnlegum málflutningi er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 25. júní 2008.

Stefnandi er H-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf, Lækjagötu 10, Hafnarfirði, en stefndu eru G-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf og G-kk-nf B-kk-nf F-kk-nf bæði til heimilis að Lækjargötu 6, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði in solidum dæmd til þess að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 1.091.338 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. sömu laga frá 15. apríl 2008 til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að stefndu verði dæmd til greiðslu málskostnaðar að skaðlausu og teknu tilliti til skyldu stefnanda til að greiða 24,5% virðisaukaskatt af lögmannsþóknun, en stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Dómkröfur stefndu eru aðallega sýkna af kröfum stefnanda, en til vara veruleg lækkun á stefnukröfum. Þá er gerð krafa um að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að skaðlausu og teknu tilliti til skyldu stefndu til að greiða 24,5% virðisaukaskatt af lögmannsþóknun, en stefndu eru ekki virðisaukaskattskyldir aðilar.

I.

Málavextir:

Með afsali frá því í júlí 2003 eignaðist stefnandi einbýlishús sem stendur bakatil á lóðinni nr. 10 við Lækjargötu í Hafnarfirði. Húsið er byggt árið 1954 og hefur fastanúmerið 207-7625 en á umræddri lóð er jafnframt önnur fasteign sem einnig er skráð Lækjargata 10. Hús stefnanda stendur nærri lóðarmörkum, en aðliggjandi lóð að vestan er nr. 6 við Lækjargötu. Eru stefndu þinglýstir eigendur húss og lóðar að Lækjargötu 6. Með bréfi dags. 13. maí 2004 sótti H-kk-nf I-kk-nf arkitekt, f.h. stefndu, um breytingu á deiliskipulagi Lækjargötu 6. Óskað var eftir að byggja bílageymslu í suðausturhorni lóðarinnar með aðkomu frá Lækjargötu. Auk þess var sótt um að hækka húsið.

Á fundi skipulags- og byggingarráðs Hafnarfjarðar, þann 10. ágúst 2004, var ákveðið að senda umrædda skipulagstillögu í grenndarkynningu skv. 2. mgr. 26. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997.

Með bréfi skipulagsyfirvalda Hafnarfjarðar, dags. 23. ágúst 2004, var tillagan kynnt fyrir þeim sem grenndarhagsmuna höfðu að gæta vegna breytingarinnar og var stefnandi þar á meðal. Gerði stefnandi athugasemd við tillöguna með tölvupósti þann 26. ágúst 2004, þar sem m.a. kemur fram að stefnandi geti ekki veitt fyrirhuguðum breytingum samþykki sitt, þar sem framlagðir uppdrættir sýni ekki afstöðu fyrirhugaðrar bílageymslu til húss stefnanda á lóðinni Lækjargötu 10. Veltir stefnandi í þessum tölvupósti einnig upp þeirri spurningu hvort fjarlægð milli fyrirhugaðs bílskúrs og bakhúss Lækjargötu 10 sé ekki of lítil m.t.t. til bruna og byggingarreglugerða.

Í framhaldi af athugasemd stefnanda, létu stefndu vinna skýringaruppdrátt, dags. 29. september 2004. Af þessum skýringaruppdrætti má ráða að tillaga stefndu geri ráð fyrir að 3,1 m. skilji að bílageymsluna og útvegg bakhúss stefnanda þar sem veggurinn liggur að lóðarmörkum milli Lækjargötu 6 og Lækjargötu 10.

Skýringaruppdráttur þessi var lagður fram á fundi skipulags- og byggingarráðs Hafnarfjarðar þann 5. október 2004, þar sem ráðið samþykkti deiliskipulagsbreytinguna fyrir sitt leyti. Afgreiðsla ráðsins var staðfest í bæjarstjórn Hafnarfjarðar þann 12. október 2004 og tilkynnt stefnanda með bréfi bæjarins, dags. 25. nóvember 2004. Kemur fram í því bréfi að skýringaruppdrátturinn sé svar við athugasemd stefnanda og sýni afstöðu Lækjargötu 10, bakhúss, til fyrirhugaðs bílskúrs á Lækjargötu 6.

Byggingarleyfi vegna bílageymslunnar var gefið út 24. febrúar 2006. Hófust stefndu handa við framkvæmdir og var grunnur að bílageymslunni tekinn þann 29. maí 2005. Framkvæmdum við grunninn var að mestu lokið þann 18. júní 2005. Var grafið frá stoðvegg sem er á lóðarmörkum milli Lækjargötu 6 og Lækjargötu 10, sambyggður undirstöðum og gafli í húsi stefnanda. Fyrir liggur að auk þess þurfti að beita umtalsverðri fleygun í klöpp sem fyrir varð í grunninum. Sú klöpp gengur undir hús stefnanda.

Bílageymslan reis á grunninum í framhaldi af þessu og var hún tekin út þann 24. janúar 2006. Það kom stefnanda hins vegar á óvart, að þegar hann sló máli á fjarlægðina milli útveggjar bílageymslunnar og gaflveggs húss síns, skildu einungis liðlega 2 m. þar að, en ekki 3,1 m. eins og samþykkt skipulagstillaga mælti fyrir um. Stefnandi varð þess einnig var um þetta leyti að sprunga var tekin að myndast í útvegg á húsi hans, við mótin á gaflveggnum sem mætt hafði á vegna framkvæmda við bílageymsluna.

Sprunga þessi ágerðist er leið á árið 2006 og um áramótin 2006/2007 var hún orðin það stór að stefnanda virtist sem gaflinn væri að springa frá húsinu, enda var sprungan þá einnig komin í ljós inni í húsinu, svo sem sjá má af myndum sem stefnandi tók þann 26. febrúar 2007 og liggja fyrir í málinu sem dómskjal nr. 13. Sprungumyndunin olli stefnanda áhyggjum og ákvað hann þá að fá dómkvaddan matsmann til þess að meta skemmdirnar og komast að niðurstöðu um af hvaða orsökum þær stöfuðu. Dómkvaðning matsmannsins fór fram þann 7. maí 2007.

Matsmaðurinn, S-kk-nf H-kk-nf tæknifræðingur, hélt matsfund þann 17. september 2007 og fór þá fram skoðun hússins. Matsgerð S-kk-ef barst síðan í febrúar 2008. Niðurstaða matsmanns er í stuttu máli sú, að meginorsök þess að sprunga hafi myndast í útvegg húss stefnanda sé að jarðvegur hafi verið fjarlægður frá og undan undirstöðum og stoðvegg útveggjarins. Matsmaðurinn telur einnig að hluta af skýringunni á sprungumyndun í útvegg vera þá að klöpp var fleyguð fyrir undirstöðu bílskúrs nærri veggnum. Dregur matsmaður ályktanir sínar saman á þann veg, að hefði bílskúr á lóð nr. 6 verið fjær lóðarmörkum, hefði ekki þurft að grafa allan jarðveg frá stoðveggnum og fleyga eins nærri og gert var. Telur matsmaður að hreyfing á stoðvegg og sprunga í útvegg hússins stafi af framkvæmdum á lóð nr. 6, enda hafi ekki átt að grafa frá húsi stefnanda og stoðvegg nema að samhliða hefðu verið gerðar ráðstafanir til þess að tryggja stöðugleika mannvirkja á lóðinni nr. 10.

Matsmaður leggur einnig rökstutt mat á kostnað við viðgerðir, skv. því sem hann telur að gera þurfi til þess að lagfæra skemmdir á húsinu. Er það niðurstaða hans að heildarkostnaður vegna viðgerða sé kr. 1.210.000 með virðisaukaskatti. Að teknu tilliti til þess hluta virðisaukaskatts sem fáist endurgreiddur vegna vinnu á byggingarstað, telur matsmaðurinn að kostnaður við viðgerðir sé kr. 1.091.338. Er það stefnufjárhæð málsins.

Stefnandi sendi stefndu bréf, dags. 14. mars 2008, þar sem skýrt var frá niðurstöðu matsgerðarinnar og gerð krafa um að stefndu bættu tjón stefnanda ásamt því að greiða kostnað við að staðreyna tjónið. Stefndu höfnuðu kröfu stefnanda og átti hann því ekki annars úrkosta en að höfða mál þetta.

Stefndu vekja sérstaklega athygli á því í sambandi við málavaxtalýsingu stefnanda að þegar hann segir að hús stefnanda standi nærri lóðarmörkum þá sé hið rétta að vesturgafl húseignar stefnanda standi á lóðarmörkum milli lækjargötu 10 og 6 og þar af leiðandi 11 cm inn á lóð nr. 6, miðað við að veggurinn hafi verið rétt staðsettur á lóðamörkum. Þá segja stefndu að þegar Lækjargata 10 hafi verið byggð hafi átt samkvæmt byggingarsamþykkt fyrir Hafnarfjörð að grafa allar undirstöður útveggja og burðarveggja innanhúss niður á fastan botn og ekki skemmra en 1 metra í jörð niður. Girðingarveggur sá sem notaður var við byggingu á Lækjargötu 10 hafi ekki uppfyllt þessi skilyrði og því megi rekja megin orsök þess að vesturgaflinn hreyfðist við það að grafið var frá veggnum til þess.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda:

Stefnandi byggir kröfu sínar um bætur úr hendi stefndu, á því að með framlagðri matsgerð sé komin fram lögfull sönnun fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna framkvæmda stefndu, er þau byggðu bílageymslu sína á lóðinni nr. 6 við Lækjargötu. Þannig liggi fyrir með óyggjandi hætti að meginorsök þess að sprunga hafi myndast í útvegg húss stefnanda sé að jarðvegur hafi verið fjarlægður frá og undan undirstöðum og stoðvegg útveggjar húss stefnanda, þegar grunnur var tekinn fyrir bílageymslunni, og þegar klöpp var fleyguð fyrir undirstöðu skúrsins nærri útveggnum. Á það sé bent í matsgerð, að stoðveggur og undirstöður sem áður voru í jafnvægi, verði fyrir auknu jarðvegsálagi, auk þess sem hrun grafi undan veggjum við þessar aðstæður.

Stefnandi byggir einnig á því að gröftur grunnsins og fleygunin hafi farið fram skv. fyrirmælum stefndu og í þeirra þágu. Í ljósi þess hve stutt var á milli bílageymslunnar og húss stefnanda hafi stefndu mátt vita að ekki ætti að grafa frá húsi stefnanda og stoðvegg nema að samhliða hefðu verið gerðar ráðstafanir til þess að tryggja stöðugleika mannvirkja á lóðinni nr. 10. Hvað sem öðru líður hljóti það að koma í hlut stefndu sem eigenda fasteignarinnar nr. 6 og ábyrgðaraðila framkvæmda, að bæta tjón sem af þeim hlýst.

Til stuðnings bótakröfu sinni, bendir stefnandi sérstaklega á, að framkvæmdir stefndu og bílageymslan hafi ekki verið í samræmi við þá skipulagstillögu sem samþykkt var af Hafnarfjarðarbæ, sbr. framlagt dómskjal nr. 9. Einföld mæling sýni að fjarlægð milli útveggjar bílageymslunnar og útveggjar í húsi stefnanda sé einungis liðlega 2 m. en ekki 3,1 m. eins og áskilið hafi verið skv. skipulagi. Með því að stækka bílgeymsluna umfram það sem skipulagið heimilaði voru stefndu að afla sér hagsmuna með þeim hætti að tjón hlaust af fyrir aðra, sbr. það álit hins dómkvadda matsmanns á dskj. nr. 9 að hefði bílskúr á lóð nr. 6 verið fjær lóðarmörkum, þ.e. í samræmi við skipulag, hefði ekki þurft að grafa allan jarðveg frá stoðveggnum og fleyga eins nærri og gert var.

Telur stefnandi að öll skilyrði séu uppfyllt fyrir skaðabótaskyldu stefndu samkvæmt almennum reglum, hvort sem litið er til gáleysis stefndu, ólögmætis framkvæmda á þeirra vegum eða þeirrar ströngu bótaábyrgðar sem fasteignaeigendur bera að íslenskum rétti. Þá byggir stefnandi á því að fjárhæð og önnur atvik varðandi tjónið liggi ljós fyrir.

Lagarök stefnanda:

Um réttarheimildir vísar stefnandi til meginreglna íslensks réttar um skaðaverk utan samninga og um bótaábyrgð fasteignareigenda á tjóni sem hlýst af framkvæmdum eða annarri umsýslu með eigninni.

Dráttarvaxtakröfu sína byggir á ákvæðum vaxtalaga nr. 38/2001, einkum 9. gr. þar sem fram kemur að skaðabótakröfur skuli bera dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laganna að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi sannanlega lagði fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Bréf stefnanda þar að lútandi er dags. 14. mars 2008.

Um málskostnaðarkröfu sína vísar stefnandi til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Stefndu byggja sýknukröfu sína á því að rekja megi skemmdirnar á Lækjargötu 10 til þess að húsið sé að fyrstu gerð illa byggt. Þess hafi ekki verið gætt að grafa burðarvegg á vesturgafli niður á fast eins og þágildandi byggingarreglugerð mælti fyrir um. Stefndu hafi haft öll tilskilin leyfi til þess að byggja á lóðinni eins og þau gerðu. Þá verði að líta til þess að stefnandi stöðvaði stefndu í því að fylla upp að húsunum og einnig að nýr veggur milli Lækjargötu 6 og 8 yrði tengdur við Lækjargötu 10. Stefndu mótmæla því sérstaklega að framkvæmdir stefndu hafi ekki verið í samræmi við skipulagstillögu þá sem samþykkt var af Hafnarfjarðarbæ. Dómskjal nr. 9 sé einungis fyrirspurnarskjal en stefnandi byggir á því að stefndu hafi borið að fara eftir málsetningum sem þar eru. Stefndu byggja á því að samþykktar teikningar séu í samræmi við dómskjal nr. 19 sem þau hafi farið eftir í einu og öllu. Þá benda stefndu á að stefnandi sem er tæknimenntaður hefði átt að gera ráðstafanir til þess að verja illa byggt hús sitt. Stefndu mótmæla einstökum kostnaðarliðum í matinu og benda á að matsmaður sé í reynd að leggja til að gerðar verði ráðstafanir til þess laga þau gömlu mistök að nota girðingarvegg sem stoðvegg.

Um málskostnaðarkröfu sína vísa stefndu til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða:

Rétt þykir að benda á að dómurinn fellst á það með stefndu að teikning á dómskjal nr. 9 sé einungis fylgiskjal með fyrirspurn og stefndu óbundin af málsetningum sem þar eru. Vísi stefndu því í fullum rétti til teikningar á dómskjali nr. 18. sem þess skjals sem fara beri eftir en samþykktar teikningar séu í samræmi við dómskjal nr. 19 sem eftir var farið í einu og öllu. Bendir dómurinn því á að ekki er fallist á þá málsástæðu stefnanda að stefndu hafi ekki farið eftir réttum teikningum við framkvæmdir sínar.

Eins og málatilbúnaði stefnanda er háttað er ljóst að hann byggir kröfu sína á matsgerð dómkvadds matsmanns sem liggur fyrir í málinu. Verður því að líta svo á að hann styðjist við sömu sundurliðun í fimm liðum eins og gert er í matsgerðinni en þar er fyrsti liðurinn vegna jarðvinnu, graftrar, fyllingar o.fl. eins og þar stendur metin til kostnaðar að fjárhæð 160.000 krónur (130.000, vinna + 30.0000, efni). Annar liðurinn er vegna stoðveggs, steypa járn og mót o.fl. að fjárhæð 300.000 krónur (225.000 vinna + 75.000 efni). Umræddur stoðveggur sem er á lóðarmörkum milli Lækjargötu 6 og Lækjargötu 10 er sameign rétthafa þessara lóða enda um sameiginleg lóðamörk að ræða að hluta sbr. dómskjal nr. 3. Eigendur Lækjargötu 10 eru þrír ásamt stefnanda samkvæmt dómskjali nr. 4 og eiga þeir stoðvegginn að hálfu á móti stefndu. Þegar litið er til ákvæða 2. mgr. 18. einkamálalaga nr. 91/1991 ber að vísa báðum þessum liðum frá dómi án kröfu enda snerta þessar kröfur augljóslega hagsmuni fleiri aðila en stefnanda.

Hvað varðar kostnað við nauðsynlegar viðgerðir sem varðar lið nr. 3, 4 og 5 í matsgerð þá kemur fram í matsgerð að þær eigi rót sína að rekja til umræddra framkvæmda stefndu á lóð nr. 6. Fallast verður á það álit matsmanns sem fram kemur í matsgerð hans að ekki hafi átt að grafa frá húsi og stoðvegg nema gerðar væru samhliða ráðstafanir til þess að tryggja stöðugleika mannvirkja á lóðarmörkum. Byggir stefnandi á þessari málsástæðu. Fullyrðingar stefndu um að stefnandi hafi bannað þeim að gera slíkar ráðstafanir eru ekki studdar neinum vitnisburði eða gögnum sem nægja til sönnunar þeirra gegn mótmælum stefnanda. Sú fullyrðing stefndu að það hafi staðið stefnanda nær að verja illa byggt hús sitt hefur ekki verið rökstudd með neinum hætti. Verður því í samræmi við það sem nú hefur verið rakið fallist á að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni því sem tilgreint er í 3., 4. og 5. lið matsgerðar vegna framkvæmda stefndu, er þau byggðu bílageymslu sína á lóðinni nr. 6 við Lækjargötu og að stefndu beri á því bótaábyrgð. Kemur skýrt fram í matsgerð að matsmaður telur meginorsök þess að sprunga hafi myndast í útvegg hússins sem um ræðir hafi verið að jarðvegur hafi verið fjarlægður frá og undan undirstöðum og stoðvegg en áður en þetta var gert þá hafi undirstöður og stoðveggur verið í jafnvægi. Þannig rekur matsmaðurinn sig til þeirrar niðurstöðu að hreyfing á stoðvegg og sprunga í útvegg hússins stafi af umræddum framkvæmdum á vegum stefndu á lóð nr. 6 við Lækjargötu. Í framburði matsmanns kom fram, að skýringin á því hvers vegna gert sé ráð fyrir kostnaði vegna múrhúðar og steiningar á heilum veggjum en ekki tekið mið af því að veggir voru skaddaðir fyrir að þessu leyti, að hann mæti slíkt hagstæðast í framkvæmd. Byggt verður á þeim kostnaðartölum sem matsmaður færir fram í matsgerð sinni enda hefur þeim ekki verið hnekkt með yfirmatsgerð heldur aðeins verið mótmælt almennum orðum sem röngum. Við útreikning á þessum þremur matsliðum sem dómurinn telur að stefndu beri að bæta stefnanda er tekið tillit til réttar stefnanda til endurgreiðslu á 60% af virðisaukaskatti af vinnulið. Verður vinnuliðurinn þá 573.253 krónur og efniskostnaður 40.000 + 35.000 + 25.000 eða 100.000 krónur og heildarbætur sem stefndu ber að greiða stefnanda 673.253 krónur með dráttarvöxtum eins og segir í dómsorði.

Við ákvörðun málskostnaðar er haft í huga að stefnandi fékk stefndu dæmd bótaskyld fyrir liðlega helmingi heildarbótakröfu og því sem eftir stóð var vísað frá dómi. Þykir hæfilegt að stefndu greiði stefnanda 248.500 krónur í málflutningsþóknun að meðtöldum virðisaukaskatti. Varðandi útlagðan kostnað vegna mats að fjárhæð 129.480 krónur þykir hæfilegt að stefndu greiði stefnanda 3/5 af þeim kostnaði eða 77.688 krónur. Þannig ber stefndu að greiða stefnanda 326.188 krónur í málskostnað.

Dóminn kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari ásamt meðdómsmönnunum, Á-kk-þgf I-kk-þgf byggingarverkfræðingi og S-kk-þgf H-kk-þgf arkitekt.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, G-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf og G-kk-nf B-kk-nf F-kk-nf, greiði stefnanda, H-kk-þgf R-kk-þgf J-kk-þgf, 673.253 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 39/2001, sbr. 9. grein sömu laga frá 15. apríl 2008 til greiðsludags.

Kröfuliðum sem byggðir eru á töluliðum 1 og 2 er vísað frá dómi.

Stefndi greiði stefnanda 326.188 krónur í málskostnað.

S-kk-nf S-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

S-kk-nf H-kk-nf