S-3621/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 23. september 2019, er höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 29. júlí 2019 á hendur B-kk-þgf B-kk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, fyrir eftirtalin brot framin í Reykjavík:

„1. Brot gegn lögreglulögum með því að hafa, [...]. nóvember 2017, við [...], ekki farið að fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa lögreglubifreiðina, sem ákærði hafði þá í heimildarleysi sest inn í, svo lögreglumenn þurftu að fjarlægja hann úr bifreiðinni.

Telst þessi háttsemi varða við 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Mál nr. [...]

2. Þjófnað með því að hafa, [...]. desember 2017, á [...], stolið tölvu, tveimur tölvuskjám, lyklaborði, tölvumús og átta stuttermabolum, allt að óþekktu verðmæti.

Telst þessi háttsemi varða við 1.mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

3. Þjófnað með því að hafa, [...]. október 2018, stolið skóm að verðmæti kr. 29.990, í verslun [...].

Telst þessi háttsemi varða við 1.mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

4. Gripdeild með því að hafa, [...]. apríl 2019, tekið einn kassa af matvörum, að óþekktu verðmæti, úr kyrrstæðri sendiferðabifreið [...] í Reykjavík.

Telst þessi háttsemi varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

5. Vopna og fíkniefnalagabrot með því að hafa, [...]. maí 2019, verið með kjötexi á almannafæri í versluninni [...], og haft í vörslum sínum 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni í hægri buxnavasa sínum sem fundust við öryggisleit lögreglu á lögreglustöðinni á [...].

Telst þessi háttsemi varða við 30. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr., laga um ávana og fíkniefni nr. 65/1974, sbr. lög nr. 13/1985 og lög nr. 68/2001, og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.

Mál nr. [...]

6. Fjársvik með því að hafa í alls fimm skipti svikið út vörur hjá [...], samtals að verðmæti kr. 56.140,, með því að láta setja vörurnar í reikning hjá [...], kt. [...], án þess að hafa heimild eða umboð til slíkra viðskipta, eins og hér greinir:

1. [...]. maí 2019, svikið út pizzur, gos og meðlæti að upphæð 13.930 kr.

2. [...]. maí 2019, svikið út pizzur og meðlæti að upphæð 12.040 kr.

3. [...]. maí 2019, svikið út pizzur og gos að upphæð 6.921 kr.

4. [...]. maí 2019, svikið út pizzur, gos og meðlæti að upphæð 12.904 kr.

5. [...]. maí 2019, svikið út pizzur, gos og meðlæti að upphæð 10.345 kr.

Telst þessi háttsemi varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

7. Umferðarlagabrot með því að hafa, [...]. maí 2019, ekið bifreiðinni [...], sviptur ökuleyfi og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefni (í blóð mældist amfetamín 70 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 2,2 ng/ml) að [...] þar sem henni var lagt í stæði fyrir framan bankann.

Telst þessi háttsemi varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Mál nr. [...]

8. Fjársvik með því að hafa, [...]. maí 2019, svikið út vörur, hleðslutæki og verkfæri, að andvirði 7.632 kr., í verslun [...], með því að láta setja þær á reikning [...], kt. [...], án þess að hafa heimild eða umboð til slíkra viðskipta.

Telst þessi háttsemi varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...] (sama málsnúmer og mál í 13. ákærulið)

9. Umferðarlagabrot með því að hafa, [...]. maí 2019, ekið bifreiðinni [...] sviptur ökuleyfi og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist amfetamín 130 ng/ml, kókaín 35 ng/ml, tetrahýdrókannabínól 4,7 ng/ml og klónezepam 12 ng/ml) um [...] þar sem henni var lagt á mót við [...].

Telst þessi háttsemi varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 44. gr., 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Mál nr. [...]

10. Tilraun til þjófnaðar með því að hafa, [...]. maí 2019, farið inn á [...] í þjófnaðarskyni en hlaupið á brott er starfsmenn staðarins komu að honum.

Telst þessi háttsemi varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 20. gr. sömu laga.

Mál nr. [...]

11. Þjófnað með því að hafa, [...]. maí 2019, stolið Bang & Olufsen Core box tæki að verðmæti 109.900 kr. í verslun [...].

Telst þessi háttsemi varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

12. Þjófnað með því að hafa, [...]. maí 2019, stolið Rioch MP 402 prentara, að verðmæti 230.000 kr., við [...].

Telst þessi háttsemi varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

13. Umferðarlagabrot með því að hafa, [...]. maí 2019, ekið bifreiðinni [...] sviptur ökuleyfi og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 185 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 3,1 ng/ml) um [...] þar sem lögregla stöðvaði akstur hans.

Telst þessi háttsemi varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Mál nr. [...]

14. Tilraunir til fjársvika með því að hafa, í tvö skipti, reynt að svíkja út vörur í verslun [...], með því að láta setja þær á reikning [...] en var neitað um afgreiðslu af starfsfólki verslunarinnar, eins og hér greinir:

1. [...]. maí 2019 reynt að svíkja út fartölvu að verðmæti 230.000 kr.

2. [...]. maí 2019 reynt að svíkja út spjaldtölvu að verðmæti 30.000 kr.

Telst þessi háttsemi varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 20. gr. sömu laga.

Mál nr. [...] (sama málsnúmer og mál í 7. ákærulið)

15. Gripdeild og vopnalagabrot með því að hafa, [...]. maí 2019, stolið veski á [...] og síðar sama kvöld tekið upp dúkahníf á almannafæri inni á [...].

Telst þessi háttsemi varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 30. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

Mál nr. [...]

16. Gripdeild með því að hafa, [...]. maí 2019, stolið Samsung farsíma og greiðslukorti, sem var í hulstri farsímans, í [...].

Telst þessi háttsemi varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

17. Gripdeild með því að hafa, [...]. maí 2019, stolið borðtölvu af gerðinni Lenovo, lyklaborði, tölvumús og spjaldtölvu úr afgreiðslu [...].

Telst þessi háttsemi varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

18. Gripdeild með því að hafa, [...]. júní 2019, stolið grænni handtösku úr versluninni [...].

Telst þessi háttsemi varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Mál nr. [...]

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og sviptingar ökuréttar, skv. 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006. Jafnframt er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta upptöku á 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001 og, með vísan í 5. og 15. ákærulið, upptöku á kjötexi og dúkahníf samkvæmt heimild í 1. og 3. tl. 1. mgr. 69. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“

Þann 18. september sl. gaf lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu út framhaldsákæru á hendur ákærða þar sem sett var fram varakrafa um að ákærða yrði gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun eða vægari öryggisráðstöfunum, sbr.

62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en að öðru leyti var kröfugerð óbreytt. Framhaldsákæran var gefin út eftir að niðurstaða geðrannsóknar F á ákærða lá fyrir.

Verjandi gerir þær kröfur aðallega að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara krefst hann þess að ákærða verði dæmd vægasta refsing hvað varðar þá ákæruliði er hann hefur játað en krefst sýknu af öðrum. Þá krefst hann þess að framhaldsákæru verði vísað frá dómi. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

I.

Ákærði hefur, að undanskildum þeim ákæruliðum sem gerð verður grein fyrir hér á eftir, skýlaust játað þau brot sem honum eru gefin að sök. Sannað er með játningu hans og öðrum gögnum málsins að hann hafi framið þá háttsemi sem honum er þar gefin að sök í ákæruliðum 2, 13, 17 og 19 og eru brot hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákæruliður 1

Ákærði neitar sök. Hann kannast við atvik en kveður sér hafa verið ómögulegt að yfirgefa lögreglubifreiðina þar sem hún hafi verið læst innan frá. Lögreglumennirnir hafi síðan stigið út og opnað hurðina en þá hafi hann ekki komist út því að hann hafi fest skóna einhvern veginn undir sætinu fyrir framan sig.

Þeir lögreglumenn sem komu að málum báru að ákærði hefði komið aðvífandi, beðið um far með þeim en hefði verið neitað um það. Hefði hann þá opnað farþegahurð bílsins og sest inn. Hann hefði svo harðneitað að yfirgefa bifreiðina og ekki gert sig líklegan til þess þegar farþegahurðin var opnuð og honum boðið að stíga út. Þar sem hann hafi ekki sinnt ítrekuðum beiðnum þar um hafi hann verið tekinn út úr bifreiðinni.

Sannað þykir með samhljóma og trúverðugum framburði lögreglumannanna að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök samkvæmt þessum ákærulið. Er brot hans þar rétt fært til refsiákvæðis.

Ákæruliður 3

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa farið inn í verslunina og gert sér leik að því að þykjast vera að stela, enda hafi hann vitað að fylgst var með honum. Hann hafi svo gripið tóman skókassa og farið með hann út bakdyramegin. Hann kannaðist við að hafa stolið vörum í versluninni áður og þá notað bakdyrnar. Ákærði kvaðst hafa verið í maníu í umrætt skipti.

Samkvæmt skriflegri kæru og fylgigögnum frá versluninni var um að ræða skó tiltekinnar tegundar að verðmæti 29.990 krónur. Á meðal gagna málsins er upptaka úr eftirlitsmyndavél sem staðsett er í búðinni og skjáskot. Á upptökunni sést ákærði koma inn í verslunina og fara þangað sem skór voru til sýnis, færa skókassa sem var efstur í stafla á gólfi úr stað og fara út um bakdyr með kassann meðferðis. Verslunarstjóri bar fyrir dómi að hann hefði komið að málum eftir atvikið, skoðað upptöku og lagt inn kæru. Aðspurður kvað hann það koma fljótlega í ljós ef tómir kassar eða pör sem ekki væru í kassa væru eftir í búðinni.

Að framangreindu virtu og þegar litið er til tortryggilegrar hegðunar ákærða í mannlausu verslunarrýminu, þ.e. að athygli hans hafi bersýnilega beinst að stafla af skókössum og hann farið út bakdyramegina, augljóslega með það í huga að til hans sæist ekki, telur dómurinn framburð hans um að hann hafi verið að sækjast eftir tómum kassa ótrúverðugan. Þykir með vísan til framangreinds hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Brot hans er rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru þar sem yfir tökunni var ákveðin leynd.

Ákæruliður 4

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa tekið kassann með matvörunum en segir sendiferðabílstjórann sem þar var ekkert hafa gert til að stöðva hann. Sá hefði lagt ólöglega og skilið bílinn eftir í gangi og hafi ákærði verið verulega ósáttur við það. Kvaðst ákærði hafa sagt við hann að hann tæki kassann. Hafi hann litið á það sem sárabætur. Aðspurður kvaðst hann hafa sett kassann í ísskápinn en hefði ekki tekið úr honum skinku og borðað. Skinkan sem hafi verið á borðinu hafi verið annars staðar frá.

Bílstjóri sendiferðabifreiðarinnar, A, kom fyrir dóm og kvaðst hafa tilkynnt háttsemina, en ákærði hefði tekið kassann sem innihélt Serranoskinku. Lýsti hann því hvernig ákærði hefði komið arkandi, ögrandi í framkomu og í sérkennilegu ástandi. Hann hefði gert athugasemd við hvar sendibílnum var lagt. Þá hefði hann gripið kassann og sagt „ég tek þetta með mér“. Kvaðst vitnið varla hafa ætlað að trúa þessu og hafi jafnvel talið þetta vera grín. Vitnið hafi séð hann ganga inn í hús skammt frá og tekið ákvörðun um að hringja í lögregluna, sem hafi komið eftir 5−10 mínútur, enda hefði hann borið ábyrgð á vörunni. Kvaðst hann síðan hafa fengið kassann með skinkunni afhentan af lögreglu en það hefði vantað í hann.

Í frumskýrslu lögreglu segir að ákærði hafi verið óviðræðuhæfur sökum annarlegs ástands en hann hafi viðurkennt að hafa tekið kassann og gefið ýmsar skýringar á því. Á stofuborði hafi verið opnar skinkupakkningar úr kassanum en kassinn sjálfur verið í ísskápnum. Ljósmyndir liggja fyrir í málinu. Þeir lögreglumenn sem á vettvang fóru komu fyrir dóminn og báru um atvik og aðstæður á vettvangi sem samræmast framangreindu.

Sannað þykir með framburði ákærða sjálfs, vitnisburðar lögreglumannanna og A, svo og annarra gagna, að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Brotið er rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

Ákæruliður 5

Ákærði játar fíkniefnalagabrot. Sannað er með játningu hans og öðrum gögnum málsins að hann hafi haft fíkniefni í sínum vörslum í umrætt skipti og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákærði neitar sök hvað varðar vopnalagabrot. Kannast ákærði við að hafa komið inn í verslunina með kjötexi, sem hann kvaðst hafa sótt í nærliggjandi hús. Hann hafi ætlað að skera kjöt þegar heim kæmi. Kjötexina hafi hann geymt í rassvasa sínum.

Samkvæmt frumskýrslu fannst kjötexin í vinstri rassvasa ákærða. Segir í skýrslunni að ástand ákærða hafi verið annarlegt og einkenni fíkniefnaneyslu greinileg. Lögreglumaður sem ritaði frumskýrslu málsins kom fyrir dóminn og bar um að ákærði hefði verið með kjötexina á sér þegar hann var handtekinn. Þá bar annar lögreglumaður sem á vettvang kom að hann hefði rætt við vitni sem hefðu borið um að hafa séð ákærða með kjötexina.

Sannað þykir með vísan til framburðar ákærða, lögreglumanna sem á vettvang komu og annarra gagna málsins að ákærði hafi gerst sekur um að bera vopn á almannafæri. Gildir einu hvort ákærði bar vopnið innanklæða eða hélt á því. Brot hans er rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákæruliður 6

Ákærði neitar sök. Um er að ræða fimm pantanir hjá [...] á tímabilinu [...]. maí 2019 að heildarverðmæti 56.140 krónur. Ákærði kannast við að hafa pantað pizzu [...]. og [...]. maí og látið setja á reikning hjá [...]. Kvaðst hann hafa gert ráð fyrir að hann hefði heimild til þess enda hefði hann fundað á heimili um pólitísk málefni. Ákærði kannaðist við undirskrift sína á tveim reikningum en öðrum ekki og taldi undirskriftina þar vera eitthvað „krass“. Kvaðst hann hafa ætlað að greiða fyrir pantanirnar síðar. Hann kvaðst ekki geta sagt til um hverjir hefðu getað undirritað reikninga með hans nafni vegna pantana frá [...]. maí en mikill gestagangur væri á heimili hans og þeir sem hefðu gert það hefðu getað nálgast allar persónuupplýsingar hans og vitað að hann pantaði pizzur með þessum hætti.

Fyrir liggur framburður vitnisins B, starfsmanns [...], sem bar ákveðið að ákærði hefði engar heimildir til úttektanna. Pantanir sem þessar tíðkuðust ekki og væru þá tengdar vinnu á vegum [...].

Dómurinn telur framburð ákærða í heild sinni ótrúverðugan og að engu hafandi. Ákærði vissi að hann hefði ekki heimildir til úttektarinnar og gæti ekki gengið út frá því að hann hefði þær. Ekki verður annað séð en að handskrift á reikninga sé hin sama, auk þess sem persónuupplýsingar hans koma þar fram. Þá sést undirskrift ákærða á gögnum er tengjast öðrum ákæruliðum og er undirritun eins og sú sem er á reikningum frá [...]. maí 2019. Með vísan til framangreinds og gagna er sannað að ákærði hafi framið þá háttsemi sem honum er gefin að sök og er hún rétt færð til refsiákvæðis í ákæru.

Ákæruliður 7

Ákærði neitar sök. Kvaðst hann hafa lagt bifreiðinni fyrir vinkonu sína sem hefði í fyrstu verið undir stýri. Kvaðst honum hafa verið kunnugt um að hann væri sviptur ökuréttindum en hefði talið sig vera á einkalóð. Hefði ákærði síðan gengið inn í útibúið en löng bið hafi verið eftir afgreiðslu og hann því farið út og tekið inn fíkniefni með því að taka tvo „smóka“ af kannabis. Borinn var undir hann framburður hans hjá lögreglu um að hann hefði ekki verið undir áhrifum fíkniefna og hann spurður hvaða efna hann hefði neytt. Gaf ákærði þær skýringar að hann hefði verið spurður að því hvort hann hefði verið undir áhrifum fíkniefna í akstri. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa séð neina ástæðu til að nefna að hann hefði neytt fíkniefna eftir að akstri lauk, jafnframt því sem hann nefndi að hann hefði lagt í stæði fyrir vinkonu sína.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var kallað eftir aðstoð vegna ógnandi framkomu ákærða í [...]. Rætt var við vitni sem kváðu hann hafa komið akandi og lagt í stæði fyrir framan bankann. Með honum hafi verið tveir farþegar. Í skýrslunni kemur fram að ákærði hafi greinilega verið undir áhrifum fíkniefna. Var hann handtekinn og færður á lögreglustöð til blóðsýnatöku.

Meðal gagna málsins er skjáskot úr öryggismyndavél þar sem ákærði sést stíga út úr bifreiðinni bílstjóramegin. Þá komu fyrir dóminn tveir starfsmenn útibúsins sem kváðust hafa séð ákærða koma akandi á bifreiðinni og leggja henni í stæði framan við bankann. Annar þeirra kvaðst hafa verið staðsettur frammi allan tímann og fylgst með ákærða sem hefði komið beint inn. Hafi ákærði beðið eftir afgreiðslu og síðan farið að ókyrrast og hafi lögregla þá verið kölluð til. Hafi liðið um tíu mínútur þar til ákveðið hafi verið að hringja á lögreglu en sá starfsmaður sem hringdi kvað hugsanlegt að um sex mínútur hafi liðið þar til lögreglan kom á staðinn.

Þeir lögreglumenn sem komu á vettvang kváðust hafa brugðist skjótt við útkallinu, en þeir hafi verið skammt undan og því mjög fljótir á staðinn og nefndu þeir 1−3 mínútur í því sambandi.

D og E, sviðstjórar við rannsóknarstofu í lyfja og eiturefnafræði, fóru yfir niðurstöður mælinga og gerðu grein fyrir því hvaða þýðingu það hefði ef sýni væri tekið skömmu eftir að fíkniefna, einkum kannabis, væri neytt. Taldi E niðurstöður mælinga þvagsýnis fremur benda til þess að lengri tími en styttri hefði liðið frá neyslu efnisins, en í sýninu hafi mælst hátt magn kannabis.

Fyrir liggur að ákærði kom akandi á bifreiðinni [...] í umrætt skipti. Vitni sáu hann ekki neyta fíkniefna eftir að hann kom inn í útibúið en þar beið hann eftir afgreiðslu þar til hann fór að ókyrrast, sem varð til þess að lögreglan var kölluð á staðinn. Ætla má að ákærði hafi verið í útibúinu í um fimmtán mínútur áður en lögreglan kom á staðinn og handtók hann. Verður ekki séð að hann hafi haft ráðrúm til þess að neyta fíkniefna eftir að þangað kom eða fara afsíðis án þess að eftir því yrði tekið. Verður því ekki fallist á kröfu ákærða um sýknu á þessum grunni.

Framburður ákærða hér fyrir dómi er á annan veg en á rannsóknarstigi. Telur dómurinn ótrúverðuga þá skýringu hans að hann hafi neytt fíkniefna eftir að akstri lauk, og kom hún fyrst fram við þingfestingu málsins.

Með vísan til framangreinds er sannað með framburði vitna og öðrum gögnum málsins að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákæruliður 8

Ákærði neitar sök og kveðst hafa talið sig hafa heimild til úttektarinnar. Hafi hann viljað greiða fyrir vörurnar eftir á en engin svör fengið.

Vitnið C kom fyrir dóminn og kvað ákærða hafa komið og tekið út vörurnar. Hafi hann óskað eftir því að fá að skrifa þær á reikning [...] og var orðið við því, en á þeim tíma þurfti ekki beiðni til og nægðu því skilríki.

Vitnið B kom fyrir dóminn og kvað ákærða ekki hafa umboð frá [...] til úttekta á vörum.

Ákærði vissi að hann hefði ekki heimildir til úttektarinnar og gæti ekki gengið út frá því að hann hefði þær. Með vísan til trúverðugs framburðar vitnisins C og annarra gagna málsins telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákæruliður 9

Ákærði neitar sök og kvað tiltekinn aðila hafa ekið bifreiðinni en sá hefði verið með honum þegar lögregla handtók hann.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning frá vitni sem lýsti grunsamlegu aksturslagi ákærða, en af því mátti ráða að ökumaðurinn væri undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Er lögreglan kom á vettvang hittu þeir fyrir tilkynnanda sem vísaði á ákærða sem var þá staddur á [...], en bifreiðinni hafði verið lagt ólöglega til móts við staðinn. Ræddi lögreglan við hann í kjölfarið en fram kom að ástand hans hefði verið annarlegt. Kvað ákærði ökumann bifreiðarinnar vera farinn af vettvangi. Fram kom að hann neytti kannabis daglega og hefði neytt kókaíns daginn áður. Segir í skýrslunni að lyklar af bifreiðinni hafi verið í buxnavasa hans. Í bifreiðinni var farsími ákærða sem hann óskaði eftir að fá að sækja.

Fyrir liggur matsgerð frá rannsóknarstofu í lyfja og eiturefnafræðum þar sem staðfest er að þau efni sem um getur í ákæru hafi fundist í blóði hans.

Tilkynnandinn lýsti fyrir dómi á greinargóðan hátt háskalegu aksturslagi og akstursleið ákærða, en hann hefði veitt honum eftirför ásamt félaga sínum allt frá því að hann hefði séð mann í annarlegu ástandi setjast undir stýri. Kvaðst hann hafa séð þegar maðurinn kom á áfangastað, steig út úr bifreiðinni og fór inn á bar. Hefði vitnið vísað lögreglumönnum á hann og síðan séð þegar viðkomandi var handtekinn. Hafi hann verið stór og mikill, svolítið feitur og hárlítill. Lögreglumenn sem á vettvang komu báru um að ástand ákærða hefði verið annarlegt og að rætt hefði verið við tilkynnandann á staðnum, sem benti á ákærða og var sá handtekinn í kjölfarið.

Með vísan til framangreinds og gagna málsins telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Telur dómurinn framburð hans um að annar maður hafi ekið bifreiðinni að engu hafandi. Bar hann á annan veg fyrir dómi en hjá lögreglu og kvað ökumanninn enn hafa verið á vettvangi er lögreglan kom, ólíkt því sem hann bar um áður. Brot ákærða er rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

Ákæruliður 10

Ákærði neitar sök. Hann kvað það ekki hafa verið ætlun sína að stela neinu. Kvaðst hann hafa talið að þarna væri salerni en hurðinni hefði verið hallað aftur. Hann hafi ekki tekið neitt eða gert tilraun til þess, heldur aðeins skoðað þar eitthvað blað. Hann hafi ætlað út þegar starfsmaður kom aðvífandi og sakaði hann um þjófnað. Maðurinn hafi elt hann og ráðist á hann.

Í frumskýrslu lögreglu segir að tilkynning hafi borist um að starfsmenn [...] væru að elta ákærða sem hafi verið í heimildarleysi á lager staðarins. Skömmu síðar var ákærði handtekinn af lögreglu og var ástand hans annarlegt og einkenni fíkniefnaneyslu sýnileg. Segir í skýrslunni að hann hafi viðurkennt fyrir lögreglu að hafa farið inn á staðinn í þjófnaðarskyni og fannst á honum hnífur í pakkningu sem var í eigu staðarins.

Fyrir dóminn kom starfsmaður [...]og bar um að hann hefði komið að ákærða á lagernum, sem alla jafna væri læstur, að skoða vín. Hafi vitnið tekið eftir því að hann hefði stungið á sig gjafabréfi, auk þess sem rótað hefði verið í hirslu þar sem þau væru geymd. Hafi ákærði hlaupið út af staðnum og vitnið fylgt honum eftir allt þar til að lögreglan kom á staðinn. Hafi fundist hnífur á ákærða sem var geymdur í hirslu á staðnum. Þá kom fyrir dóminn lögreglumaður sá er handtók ákærða. Hafi ákærði virst vera undir áhrifum fíkniefna. Í fórum hans hafi fundist hnífur í kassa sem var eign [...].

Dómurinn telur framburð ákærða ótrúverðugan. Fyrir liggur að hann var í heimildarleysi á lager [...] og hegðun hans og framganga bar vott um að hann hefði verið þar í saknæmum tilgangi. Auk þess fannst í fórum hans þýfi af staðnum, en ekki er ákært fyrir stuldinn.

Með vísan til framburðar vitna í málinu telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákæruliður 11

Ákærði neitar sök. Hann kannaðist við að hafa verið í versluninni í umrætt skipti og ætlað að stela tækinu og stungið því inn á aftanverðan buxnastreng. Hann hafi séð að fylgst var með honum og því skilið tækið eftir í hillu verslunarinnar nálægt útgangi, sú hilla sjáist að vísu ekki á upptöku úr eftirlitsmyndavél. Spurður um auglýsingu sem birt var á Facebooksíðu hans daginn eftir, þar sem ákærði auglýsti til sölu tæki sömu gerðar og því sem stolið var, kvaðst hann hafa verið að auglýsa annað tæki, sömu gerðar, til sölu án þess að skýra það frekar.

Með skriflegri kæru frá brotaþola fylgdi upptaka úr eftirlitsmyndavél verslunarinnar. Þar sést ákærði stinga tækinu inn á sig. Í kærunni kemur fram að verðmæti þýfisins hafi verið 109.900 krónur. Með kærunni fylgdi einnig fyrrnefnd auglýsing á Facebooksíðu ákærða.

Með vísan til framangreindra gagna telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Var verknaðurinn fullframinn er ákærði stakk tækinu inn á sig. Framburður ákærða um annað er ótrúverðugur og engin tilraun gerð til þess að sýna fram á að í reynd hafi hann ekki verið að auglýsa þýfið til sölu næsta dag. Brot ákærða er rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

Ákæruliður 12

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa farið inn í bygginguna en kveðst ekki hafa stolið neinu. Þá kannast hann við að hafa haft hvíta bifreið með skráningarnúmerinu [...] til umráða og hafa verið stöðvaður í akstri vegna umferðarlagabrota, eins og rakið er í ákærulið 13. Kvaðst hann rétt áður en það gerðist hafa verið að kaupa bifreiðina af ónefndum manni.

Meðal gagna málsins er upptaka úr eftirlitsmyndavél og skjáskot. Á upptökunni sést maður koma akandi á hvítri bifreið, ganga inn á spítalann, koma aftur út og sækja derhúfu í skott bifreiðarinnar sem hann er með á höfðinu eftir það. Maðurinn er mikill vexti, með ístru og vaggar þegar hann gengur. Þá er hegðun hans grunsamleg og sést hann taka kassa sem var á kerru í anddyrinu og setja í skott hvítrar bifreiðar, en á hana vantar hjólkopp. Í kassanum var prentari að andvirði 230.000 krónur í eigu spítalans.

Fram kom í vitnisburði H rannsóknarlögreglumanns og I lögreglumanns, sem sinnti tilkynningunni, að ákærði væri þeim vel kunnugur og hefði hann ákveðin útlitsleg sérkenni og háttalag sem þeir hafi þekkt af upptökunni. Það er og skoðun dómarans sem hitti ákærða við aðalmeðferðina og tók eftir því hve útlit og göngulag ákærða er sérkennandi.

Þá kemur fram í gögnum málsins að vinstri hjólkopp hafi vantað á bifreiðina [...], rétt eins og á bifreiðina sem sást á framangreindri upptöku. Bílnúmerið sést ekki á upptökunni.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Framburður hans er ótrúverðugur og gat hann ekki gert trúverðuga grein fyrir ferðum sínum umræddan dag á bifreiðinni [...] eða bent á seljanda bifreiðarinnar. Er brotið rétt heimfært til refsiákvæðis.

Ákæruliður 14

Ákærði neitar sök og kveðst ekki hafa ætlað sér að taka vörurnar út á reikning [...] heldur hafi hann ætlað að láta taka fartölvuna frá. Spjaldtölvuna hafi hann ekki ætlað að taka út á reikninginn heldur kaupa hana sjálfur og fá tiltekinn afslátt. Væri um hreinan misskilning að ræða. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa fengið sérstaka heimild fyrir úttektum.

Ákæruliður þessi tengist ákærulið 8. Vísast til þess sem þar er rakið og vitnisburðar vitnisins B. Vitnið C kvað sér hafa þótt grunsamlegt þegar ákærði kom og vildi fá að taka fartölvu út á reikning. Hafi verið búið að taka tölvuna til, en vitnið kvaðst hafa tekið eftir annarlegu ástandi ákærða og ákveðið að hann yrði ekki afgreiddur. Í kjölfarið hafi hann haft samband við B og ákveðið annað fyrirkomulag á viðskiptum [...] hjá fyrirtækinu. Þegar ákærði hafi komið í þriðja sinn hafi hann ætlað að kaupa spjaldtölvu en hafi þá verið gripinn. Aðspurður kvað vitnið skýringar ákærða ekki eiga við rök að styðjast. Hann hafi í öll skiptin ætlað að fá vörurnar afhentar og afgreiddar með þessum hætti.

Með vísan til trúverðugs framburðar vitnisins C og annarra gagna málsins telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þann verknað sem honum er gefinn að sök. Er brot hans rétt heimfært til refsiákvæðis.

Ákæruliður 15

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa verið á skemmtistaðnum [...] í umrætt skipti og á [...] er tveir menn höfðu afskipti af honum og sökuðu hann um þjófnað. Taldi hann misskilning vera á ferðinni því að á barborðinu á [...] hafi verið fleiri veski. Hafi hann aðeins verið með sitt eigið veski og veski annars manns sem væri ótengdur þessu máli. Lögreglumaður sem kom á vettvang kom fyrir dóminn og bar um atvik og aðstæður er ákærði var handtekinn og kvað hann hafa haft dúkahníf í fórum sínum en ekki það veski sem leitað var að.

Ákærði kannaðist við að hafa verið með dúkahníf sem hefði dottið úr vasa hans á [...] og hann þá stungið honum aftur á sig.

Í frumskýrslu lögreglu er atvikum lýst. Fram kom að seðlaveski brotaþola, K hefði verið í annarlegu ástandi þegar hann var handtekinn. Í fórum ákærða fannst seðlaveski sem skilað var til eiganda síns.

Á meðal gagna málsins er upptaka úr eftirlitsmyndavél þar sem ákærði sést koma gangandi að barborðinu og er þá með veski í hendinni. Hann sest niður á barnum og gengur frá því veski. Sést á háttalagi barþjónsins að hann er ekki aufúsugestur og fer svo að ákærði gengur frá barborðinu en hrifsar til sín veski sem liggur á því. Hann heldur veskinu á lofti er hann gengur frá barborðinu. Aðeins tveir aðilar eru við barborðið auk ákærða, barþjónninn og vitnið J.

Vitnið K kvaðst hafa verið á [...] barnum og farið út að reykja. Vinur hans hafi komið til hans og spurt hvort hann væri með veskið sitt eða hvort það væri á barnum. Kvað hann tiltekinn mann hafa tekið það. Reyndist veskið ekki vera á barnum. Hafi þeir því farið út og leitað að ákærða. Hann hafi verið á [...] en þar hefði hann dregið upp hníf og sýnt hann. Blað hnífsins hafi ekki verið útdregið. Lögreglan hafi síðan komið á vettvang og veski vitnisins hafi ekki verið í fórum ákærða. Þá hafi kort sem í veskinu var ekki verið notað.

Vitnið J kvaðst hafa setið við barborðið þegar ákærði, sem hann kannaðist við frá því að hann starfaði sem barþjónn, kom inn. Hann hafi ekki verið velkominn á staðnum og verið beðinn um að fara út. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærða taka veski félaga síns, K, en hann hafi vitað að það hefði verið geymt á barnum á meðan hann fór út að reykja. Vitnið kvaðst svo hafa séð ákærða með veski í höndunum sem hann taldi K eiga og hefði spurt þann síðarnefnda hvort hann væri með veskið sitt með sér, en svo hefði ekki verið. Ákærða hafi síðan verið vísað út þegar þeir komu aftur inn til þess að ræða við hann. Hafi þeir ásamt fleirum leitað hans þar til hann fannst, en vitnið hafi ekki verið viðstaddur þá.

Með vísan til framangreindra gagna og vitnisburða, þess að engum öðrum var til að dreifa og ekki önnur veski en vitnisins K á borðinu, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi stolið veski vitnisins. Hafði hann tök á að losa sig við veskið áður en til hans náðist. Þá er sannað með framburði ákærða og fyrirliggjandi gögnum að ákærði bar vopn á almannafæri í umrætt skipti. Brot ákærða eru rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 16

Ákærði neitar sök. Hann kannast við að hafa verið á vettvangi í umrætt skipti en vinkona hans sem hafi verið með honum hafi tekið símann sem hafi legið ofan á bifreið í stæði við [...]. Kvaðst hann hafa keypt símann af henni en hún verið með kortið. Hún hafi sýnt honum það þegar þau voru á [...]. Fram kom hjá ákærða að hann hefði vitað að stelpa ætti símann og nánar spurður um það kvaðst hann vita það því að hann hefði séð kennitöluna á kortinu. Þegar borinn var undir hann framburður hans hjá lögreglu kvað hann rangt eftir sér haft.

Í frumskýrslu lögreglu er atvikum lýst og segir þar að starfsmenn kirkjunnar hafi talið ákærða hafa verið að verki. Hafi lögreglan farið heim til ákærða sem hafi umsvifalaust játað brotið og sagt að hann hefði tekið símann ofan af bíl sem hefði verið fyrir utan kirkjuna. Hafi hann afhent lögreglu símann og gengist við því að hafa tekið hann. Kvað hann vinkonu sína, sem hann hefði hitt á [...], hafa tekið kortið af honum. Framangreindur framburður ákærða er ritaður í vettvangsskýrslu sem var tekin af honum.

Fyrir dóminum lýstu lögreglumenn sem á vettvang komu samskiptum sínum við ákærða. Þá gaf skýrslu vitnið G sem kvaðst hafa verið með dóttur sinni, eiganda símans, að undirbúa fermingarveislu í kirkjunni. Þær hafi séð ákærða á vettvangi og hafi hann rætt við þær á léttum nótum. Skömmu eftir að hann yfirgaf staðinn hefði dóttir hennar tekið eftir því að síminn hennar var horfinn. Gat hún ekki sagt nákvæmlega til um hvar hún hefði skilið hann eftir innanhúss en taldi hann hafa legið á borði í hliðarsal í kirkjunni. Aðspurð taldi vitnið mjög ólíklegt að síminn hefði verið utandyra. Kortið sem hefði verið með símanum hefði verið notað skömmu eftir þetta.

Fyrir dómi hvarf ákærði frá afdráttarlausum framburði sínum á rannsóknarstigi um að hann hefði tekið símann og vísaði á vinkonu sína, sem áður hafði verið nefnd til sögunnar í tengslum við greiðslukortið. Að mati dómsins er fráhvarf frá fyrri framburði ekki trúverðugt og ekki er sjáanleg ástæða þess að hann hafi haldið þessum upplýsingum eftir þegar hann vísaði á vinkonu sína sem hugsanlegan notanda greiðslukortsins. Stenst því ekki sú skýring hans að hann hafi viljað hlífa vinkonu sinni og því ekki sagt frá þessu. Telur dómurinn hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi tekið símann sem var í hulstri með umræddu greiðslukorti. Með tökunni var brotið fullframið og hefur ákærði gerst sekur um gripdeild. Ákærði grandskoðaði símann og kortið, samkvæmt því sem hann sjálfur segir, og því hefði ekki farið framhjá honum hver eigandinn var. Hefði honum verið í lófa lagið að skila símanum hefði það verið ætlun hans, eins og hann lét að liggja.

Í verknaðarlýsingu ákæru segir að síminn hafi verið í [...] og er þar lagður til grundvallar framburður vitnisins G. Aðspurð kvaðst hún ekki geta útilokað að síminn hefði verið utandyra, á bifreið sem lagt var við kirkjuna, en taldi það harla ólíklegt. Fyrir liggur að ákærði var staðsettur í byggingunni þar sem talið var að síminn hefði verið. Telur dómurinn framburð hans um annan fundarstað ótrúverðugan. Nákvæm staðsetning í verknaðarlýsingunni hefur þó ekki áhrif eins og hér háttar til, enda er vörnum ákærða ekki áfátt. Með vísan til framangreinds telur dómurinn sannað að ákærði hafi framið þá háttsemi sem honum er gefin að sök og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

II.

Þann [...]. ágúst sl. var dr. med. F, sérfræðingur í geð og embættislækningum, dómkvaddur til að framkvæma geðrannsókn á ákærða með það fyrir augum að kanna hvort ákvæði 15. eða 16. gr. almennra hegningarlaga ættu við um hagi ákærða. Í matsgerðinni, sem dagsett er [...]. september sl., eru m.a. raktar upplýsingar úr sjúkraskrár geðdeildar, en ákærði á að baki tíu legur á geðdeild á árunum 2005−2018 og þrjár legur eftir að gæsluvarðhald hófst. Þá er rakin geðsaga ákærða og gerð grein fyrir viðtölum og skoðun á ákærða. Í niðurstöðu og áliti hins dómkvadda matsmanns kemur m.a. fram að ákærði eigi að baki langa sögu um andfélagslega hegðun og hann komist í kast við lögin. Í sögu hans er lýst þunglyndi snemma á ævinni en einnig neyslu vímuefna, áfengis og örvandi efna. Hann hafi ekki sýnt af sér ofbeldishegðun svo staðfest sé, þó hafi hann sýnt af sér ógnandi hegðun í seinni tíð. Frá árinu 2014 hafi borið á blöndu af einkennum vegna geðhæðar í legum hans á sjúkradeild og hafi hann þá verið með mikilmennskuhugmyndir. Geðrof í legunum hafi verið æ skýrara þar sem hann stjórnist af hugarástandi og ranghugmyndum og dómgreind sé klárlega skert. Ráða megi af gögnum vegna tiltekinna atburða að innsæi hans hafi verið mjög skert og hending ein hafi ráðið því fyrir hvaða atburð, hegðun eða óskunda hann yrði tekinn fastur. Var ákærði greindur með geðhvarfasýki og fjölfíkn.

Ákærði hafi enn í dag ankannalegar hugmyndir um ástæður þessara atburða sem litist af ranghugmyndum með örlyndisívafi. Þannig megi segja að hann hafi verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum á þessum tíma, þó í orði kveðnu viti hann að um afbrot sé að ræða. Erfitt sé að meta ástand í kringum atburði sem gerðust í ákæruliðum 3 og 4, þann [...]. október og [...]. apríl 2018, vegna skorts á upplýsingum. Varðandi atburði sem tengjast öðrum ákæruliðum, á tímabilinu [...]. maí til [...]. júní 2019, virðist aftur á móti vera ljóst að hending hafi ráðið því hvaða brot hann framdi í örlyndisástandi með geðrofi í mikilli neyslu örvandi efna og kannabis. Skýringar atburðanna séu, ef einhverjar eru, allar litaðar af geðrofi sem hann sé enn í. Hafi hann enn takmarkaða innsýn í sjúkdóm sinn og finnist þetta fyrst og fremst vera fyndinn lögguleikur. Ljóst sé líka að alvarleiki ranghugmynda hans hafi aukist mjög mikið síðastliðin tvö ár og sú röð atburða sem gerðist í maí sl. sé frekar tilviljun en á einhvern hátt rökrétt atburðarás. Hann sé einnig með alvarlegri og stórmennskulegri ranghugmyndir um flóknari glæpi en ómögulegt sé að segja til um hvort hætta stafi af því. Það sé hins vegar ljóst að með þessari hegðun sinni, sem hann hafi verið alls ófær um að stjórna, stefni hann sjálfum sér og samfélaginu í voða. Það sé því brýnt að hann hljóti meðferð á viðeigandi stofnun. Vegna örlyndis og verulegs geðrofs, sem hafi verið viðvarandi frá því að hann var vistaður í gæsluvarðhaldi, sé ljóst að hann þurfi að komast í langtímadvöl á viðeigandi sjúkrastofnun, lokaðri geð og/eða réttargeðdeild, eftir nánari ákvörðun yfirlæknis, til þess að hann nái heilsu og fái öryggi sitt og annarra tryggt.

Í matsgerðinni gerir geðlæknirinn grein fyrir því að hann telji að ákærði hafi ekki verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga á verknaðarstundu hvað varðar ákæruliði 1−2 og 5−18, en þá hafi hann verið í miklu geðrofi með örlyndiseinkennum. Ljóst sé að ranghugmyndir og tilviljun ein hafi ráðið mestu um hvað ákærði gerði eða gerði ekki af sér. Innsæi og dómgreind á verknaðarstundu var verulega ef ekki alveg skert miðað við lýsingar. Hvað varði mat á því hvort refsing geti borið árangur vísar geðlæknirinn til þess að ákærði hafi enn verið í geðhæð og með geðrofseinkenni á þeim tíma er geðskoðun fór fram, þrátt fyrir að liðnir væru þrír mánuðir frá því að hann hafi verið tekinn úr umferð og hann sætt meðferð eftir það. Ljóst sé að hann hafi enn takmarkað innsæi og hafi mikla þörf fyrir sérhæfða meðferð á viðeigandi stofnun. Er það mat geðlæknisins að refsing geti ekki borið árangur.

Við framhald aðalmeðferðar fór hinn dómkvaddi matsmaður yfir helstu atriði geðrannsóknar sinnar og niðurstöður hennar. Kvað hann ákærða hafa glímt við geðhvarfasýki um langt skeið, auk langvarandi fíknivanda. Það væri einkennandi fyrir veikindi hans hve skeytingarlaus hann væri um gjörðir sínar og hending réði því hverju hann tæki upp á. Hafi hann því haldið viðstöðulaust áfram, en fíknivandi hans hefði þar mikið að segja. Ákærði hefði ákveðið innsæi, til að mynda gerði hann sér grein fyrir því að hann væri að fremja afbrot. Á hinn bóginn hefði hann lítið ef ekkert innsæi í sjúkdóminn sjálfan. Vitnið kvað niðurstöðu sína um að 15. gr. ætti við um hagi ákærða vera byggða á heilstæðu mati á ástandi hans á tilteknu tímabili. Þá hafi hann verið í geðhæð. Erfiðara sé að meta ástand hans í kringum einstaka atburði og meiri vafi sé þar uppi um sakhæfið. Læknir kvað hins vegar fullvíst að væri 16. gr. talin eiga við um hagi ákærða, þá myndi refsing ekki bera árangur vegna sjúkdóms hans.

Taldi læknirinn ekkert benda til þess að hætta stafaði af ákærða og þyrfti hann ekki að vistast á lokaðri geðdeild af öryggisástæðum. Hefði til þessa engin samfella náðst í meðferð hans, enda hefði hann haldið sjálfræði sínu. Á hinn bóginn væri afar mikilvægt að ákærði yrði vistaður á geðdeild í a.m.k. eitt ár svo að koma mætti við langvarandi meðferð að mati yfirlæknis. Hefði hann aðeins undirgengist meðferð í skamman tíma, en fíkniefnaneysla hans hefði augljóslega áhrif á meðferðarheldni hans.

Vitnið L geðlæknir kvaðst hafa skoðað ákærða á geðdeild eftir að hann var vistaður í gæsluvarðhaldi. Hafi hann verið lagður inn þrisvar sinnum og hafi vitnið komið að málum hans að hluta til. Hafi ákærði fengið geðrofslyf sem hafi slegið á geðrofseinkenni sem mikið til hafi verið ranghugmyndir. Kvað vitnið nauðsynlegt að ákærði tæki geðrofslyf en fíkniefnaneysla hans flækti málin.

III.

Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafið að ákærði verði sakfelldur fyrir brot sín og honum gerð refsing. Samkvæmt 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skal þeim mönnum ekki refsað sem sökum geðveiki, andlegs vanþroska eða hrörnunar, rænuskerðingar eða annars samsvarandi ástands voru alls ófærir á þeim tíma, er þeir unnu verkið, til að stjórna gerðum sínum.

Eins og ráðið verður af ákvæðinu eru ströng skilyrði sett fyrir sakhæfisskorti. Dómaframkvæmd sýnir jafnframt að ákvæðið hefur verið túlkað þröngt. Þannig þarf sá andlegi annmarki sem til staðar er að vera á háu stigi og skýr orsakatengsl þurfa að vera á milli hans og hins meinta refsiverða verknaðar. Auk þess þarf ákærði vegna þessa annmarka að vera alls ófær um að hafa stjórn á gerðum sínum á verknaðarstundu.

Brot ákærða, sem eru samtals 18, voru framin á tímabilinu [...]. nóvember 2017 til [...]. júní 2019. Þar af voru 14 brot framin á tímabilinu [...]. apríl til [...]. júní 2019. Vel flest ef ekki öll brot ákærða eru neyslutengd. Á tímabilinu öllu kom ákærði sex sinnum til innlagnar á geðdeild. Í öllum tilvikum voru geðrofseinkenni og ranghugmyndir áberandi. Þá var hann nauðungarvistaður í 21 dag með ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu þann 28. júní 2018. Ákærði útskrifaði sig sjálfur úr síðustu innlögninni í ágúst 2018. Eftir að ákærði var úrskurðaður í gæsluvarðhald 3. júní 2019 var hann í þrígang vistaður á geðdeild og í einu tilviki nauðungarvistaður í 72 klukkustundir.

Eins og rakið hefur verið hefur ákærði glímt við fíkniefnavanda um langt skeið. Voru einkenni ofneyslu fíkniefna áberandi í fyrstu innlögnum hans, með vaxandi geðrofseinkennum eftir því sem á leið.

Á tímabili brotanna, en einnig fyrir og eftir þau, glímdi ákærði við geðræn veikindi eins og séð verður af sjúkraskrá. Þá kemur skýrt fram í velflestum rannsóknargögnum að ástand ákærða hafi á tímabili brotanna verið annarlegt, það hafi verið talið neyslutengt og ranghugmyndir verið áberandi og afgerandi.

Með vísan til framangreinds og geðrannsóknar dómkvadds matsmanns var ákærði veill á geði og með fíknivanda á verknaðarstundu brotanna. Þrátt fyrir að ákærði hafi ekki haft hemil á sér á þeim tíma, sem að stórum hluta stafaði af ástandi hans, bar hann skynbragð á eðli brota þeirra sem hann er ákærður fyrir og honum voru ljósar afleiðingar hegðunar sinnar. Var hann að því marki fær um að stjórna gerðum sínum þegar hann framdi brot sín. Verður það að nokkru ráðið af tilsvörum hans á rannsóknarstigi, fyrir dómi og í viðtölum hjá geðlækni, samkvæmt því sem rakið er í geðrannsókn ákærða. Þá kom einnig fram hjá dómkvöddum matsmanni að ákærði hefði gert sér grein fyrir því að um afbrot væri að ræða en skeytt lítið um það. Telur dómurinn af framansögðu varhugavert að slá því föstu að ákærði hafi verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum á verknaðastundu, eins og áskilið er í 15. gr. almennra hegningarlaga, og telst hann því vera sakhæfur. Verður hann því sakfelldur fyrir brot sín.

Dómurinn telur hins vegar að ákvæði 16. gr. almennra hegningarlaga eigi við um ákærða og ástand hans á verknaðarstundu brota. Samkvæmt ákvæðinu verður manni því aðeins refsað fyrir brot sín ef ætla má eftir atvikum, og eftir að læknisumsagnar hefur verið leitað, að refsing beri árangur. Að virtu ástandi ákærða á verknaðarstundu brota og með hliðsjón af ástandi hans á tímabilinu fyrir og eftir að hann framdi brot sín, svo og með vísan til vitnisburðar dómkvadds matsmanns og L um framvindu sjúkdómsins telur dómurinn að refsing muni ekki bera árangur í tilviki ákærða og varnaðaráhrif verði engin verði hann vistaður í fangelsi. Eru geðræn veikindi ákærða augljós enn í dag. Verður því ekki fallist á aðalkröfu ákæruvaldsins. Verður ákærða samkvæmt þessu ekki gerð refsing fyrir brot sín í málinu.

Í þinghaldi 23. september sl. lagði sækjandi fram framhaldsákæru sem var mótmælt sem of seint fram kominni af hálfu ákærða. Krafðist hann frávísunar framhaldsákærunnar.

Tilefni framhaldsákæru þar sem sett var fram varakrafa um öryggisgæslu, samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga, kom fram eftir að geðrannsókn dómkvadds matsmanns lá fyrir. Samkvæmt 1. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal gefa út framhaldsákæru svo fljótt sem verða má eftir að þörfin á henni er kunn, en þó í síðasta lagi tveimur vikum fyrir aðalmeðferð máls, nema ákærði samþykki að það verði gert síðar. Samþykki ákærða um það liggur ekki fyrir. Þrátt fyrir að dómurinn telji það í reynd vera andstætt hagsmunum ákærða verður ekki hjá því komist að vísa framhaldsákærunni frá dómi vegna afdráttarlausra lagaskilyrða. Þá vísast jafnframt til dóms Hæstaréttar í máli nr. 230/1993, en frá því að sá dómur var kveðinn upp hefur réttarstaða ákærða verið styrkt með ákvæðum réttarfarslaga, m.a. í tengslum við útgáfu framhaldsákæru.

Í ákæru er þess krafist að ákærði verði látinn sæta nánar tilgreindum refsikenndum viðurlögum. Verður þeim við komið þrátt fyrir framangreinda niðurstöðu.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er ákærði sviptur ökurétti í fjögur ár frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði sæti upptöku á 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni. Hann mótmælti upptöku á vopnum, kjötexi og dúkahníf, við þingfestingu málsins en ekki var gerð grein fyrir röksemdum þar að baki við aðalmeðferð málsins. Með vísan til 1. og 3. tl. 1. mgr. 69. gr. a. í almennum hegningarlögum og atvika að öðru leyti ber að gera framangreind vopn upptæk.

Í samræmi við 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal ákærði greiða allan sakarkostnað, sem er 1.475.600 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef B-kk-ef lögmanns, og 948.000 króna málsvarnarþóknun B-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, verjanda síns á fyrri stigum málsins. Við ákvörðun málsvarnarlauna er litið til efnis og umfangs málsins og hliðsjón höfð af framlögðum tímaskýrslum. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda. Annar sakarkostnaður, samkvæmt framlögðu heildaryfirliti og reiknings vegna geðrannsóknar, er samtals 1.082.328 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð:

Framhaldsákæru er vísað frá dómi.

Ákærða, B-kk-þgf B-kk-þgf, verður ekki gerð refsing.

Ákærði er sviptur ökurétti í fjögur ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði sæti upptöku á 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni, kjötexi og dúkahníf.

Ákærði greiði 1.475.600 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef B-kk-ef lögmanns, og 948.000 króna málsvarnarþóknun B-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, verjanda síns á fyrri stigum málsins, og 1.082.328 krónur í annan sakarkostnað.LAU

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.) var kveðinn upp hefur réttarstaða ákærða verið styrkt með ákvæðum réttarfarslaga, m.a. í tengslum við útgáfu framhaldsákæru.

Í ákæru er þess krafist að ákærði verði látinn sæta nánar tilgreindum refsikenndum viðurlögum. Verður þeim við komið þrátt fyrir framangreinda niðurstöðu.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er ákærði sviptur ökurétti í fjögur ár frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði sæti upptöku á 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni. Hann mótmælti upptöku á vopnum, kjötexi og dúkahníf, við þingfestingu málsins en ekki var gerð grein fyrir röksemdum þar að baki við aðalmeðferð málsins. Með vísan til 1. og 3. tl. 1. mgr. 69. gr. a. í almennum hegningarlögum og atvika að öðru leyti ber að gera framangreind vopn upptæk.

Í samræmi við 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal ákærði greiða allan sakarkostnað, sem er 1.475.600 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef B-kk-ef lögmanns, og 948.000 króna málsvarnarþóknun B-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, verjanda síns á fyrri stigum málsins. Við ákvörðun málsvarnarlauna er litið til efnis og umfangs málsins og hliðsjón höfð af framlögðum tímaskýrslum. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda. Annar sakarkostnaður, samkvæmt framlögðu heildaryfirliti og reiknings vegna geðrannsóknar, er samtals 1.082.328 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Framhaldsákæru er vísað frá dómi.

Ákærða, B-kk-þgf B-kk-þgf, verður ekki gerð refsing.

Ákærði er sviptur ökurétti í fjögur ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði sæti upptöku á 0,59 g af tóbaksblönduðu kannabisefni, kjötexi og dúkahníf.

Ákærði greiði 1.475.600 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef B-kk-ef lögmanns, og 948.000 króna málsvarnarþóknun B-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, verjanda síns á fyrri stigum málsins, og 1.082.328 krónur í annan sakarkostnað.LAU

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)