S-37/2009

Mál þetta höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 26. janúar 2009 á hendur ákærða, A-kk-þgf P-kk-þgf R-kk-þgf, kt. ..., Hafurbjarnarstöðum í Sandgerði. Málið var dómtekið 25. maí 2009.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir eftirtalin brot framin aðfaranótt sunnudagsins 5. ágúst 2007 í Borgarnesi:

1. Umferðarlagabrot, með því að hafa ekið bifreiðinni NT-808 vestur Hálsasveitarveg undir áhrifum áfengis, sviptur ökurétti og of hratt miðað við aðstæður í myrkri um gatnamót við Borgarfjarðarbraut, án þess að nema staðar er lögregla gaf stöðvunarmerki og eigi haft fullt vald á bifreiðinni og án nægjanlegrar varúðar er ákærði missti stjórn á bifreiðinni og ók á umferðarmerki við Reykholtsdalsveg svo hún lenti utan vegar.

2. Brot gegn valdstjórninni, með því að hafa síðar um nóttina, í lögreglubifreið á leið frá fyrrgreindum stað að heilsugæslustöðinni í Borgarnesi og aftur síðar um nóttina á lögreglustöðinni við Bjarnarbraut 2, ítrekað boðið K-kk-þgf I-kk-þgf H-kk-þgf og J-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf, lögreglumönnum, sem voru við skyldustörf, peningagreiðslur, sem þeir áttu ekki tilkall til, gegn því að þeir hættu rannsókn málsins og létu það niður falla.

Telst brot samkvæmt 1. ákærulið varða við 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. 5. gr., 1. mgr. og b- og c-liði 2. mgr. 36. gr., 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. gr. laga nr. 48/1997 og 3. gr. laga nr. 24/2007. Telst brot samkvæmt 2. ákærulið varða við 1. mgr. 109. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 2. gr. laga nr. 125/2003.“

Í ákæru er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga, með síðari breytingum. Þess er jafnframt krafist að ákærða verði gert að greiða sakarkostnað.

Ákærði krefst þess að honum verði gerð svo væg viðurlög sem lög frekast leyfa.

I.

Málsatvik

Sunnudaginn 5. ágúst 2007, kl. 2.15, voru lögreglumenn við umferðareftirlit á Hálsasveitarvegi, stutt austan við gatnamótin þar sem vegurinn mætir Borgarfjarðarbraut, þegar þeir veittu athygli bifreiðinni NT 808 þar sem henni var ekið til vesturs. Var ákveðið að kanna ökuréttindi og ástand ökumanns og því voru honum gefin merki um að stöðva bifreiðina með forgangsljósum lögreglubifreiðarinnar. Í frumskýrslu lögreglu er framhaldinu lýst þannig að ökumaður hafi hægt á bifreiðinni en síðan aukið hraðann skyndilega á ný. Bifreiðinni hafi verið veitt eftirför með forgangsljósum og hafi lögreglubifreiðinni verið ekið með allt að 170 til 180 kílómetra hraða miðað við klukkustund. Eftir stutta eftirför hafi bifreiðinni verið ekið yfir umferðarmerki og út af veginum hægra megin miðað við akstursstefnu og ofan í djúpan skurð.

Eftir að bifreiðin NT 808 hafnaði utan vegar fóru lögreglumenn að bifreiðinni þar sem hún var í skurðinum og komu þeir að ákærða þar sem hann lá við bílstjórahurð bifreiðarinnar. Kemur fram í skýrslu lögreglu að ákærði hafi verið illa áttaður og með skerta meðvitund. Einnig segir að enginn annar hafi verið sjáanlegur á vettvangi. Samkvæmt ljósmyndum var far á jakka ákærða frá vinstri öxl að hægri síðu eftir öryggisbelti. Einnig var öryggisbelti fyrir ökumann teygt og líknarbelgir útblásnir. Á vettvangi vaknaði grunur um að ákærði hefði ekið undir áhrifum áfengis og var hann handtekinn.

Frá vettvangi var ákærða ekið til Borgarness í lögreglubifreiðinni til aðhlynningar á Heilsugæslustöðina í Borgarnesi. Meðal málsgagna er upptaka úr myndavél lögreglubifreiðarinnar, en sá tækjabúnaður var bilaður og tók aðeins upp mynd en ekki hljóð. Í skýrslu lögreglu segir að ákærði hafi á leiðinni beðið um að slökkt yrði á þessum tækjabúnaði og lagt til að málið yrði leyst eftir öðrum leiðum. Einnig segir að ákærði hafi ítrekað boðið hvorum þeirra lögreglumanna sem handtóku hann 500.000 króna greiðslu fyrir að láta málið niður falla, en þeirri greiðslu yrði komið til skila á lögreglustöðina daginn eftir. Loks er ritað í skýrsluna að þessu boði hafi verið vísað á bug auk þess sem ákærða hafi verið bent á að refsivert væri að bera mútur á opinbera starfsmenn.

Í þágu rannsóknar málsins var tekið þvagsýni frá ákærða kl. 4.00 og blóðsýni var dregið úr honum kl. 4.20. Samkvæmt niðurstöðum Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði mældist alkóhól í blóði ákærða 2,59‰ en í þvagi yfir 3,1‰. Hefur þá verið tekið tillit til vikmarka.

II.

Ákæruliður 1

Ákærði hefur fyrir dómi skýlaust játað að hafa framið þau brot sem honum eru gefin að sök í þessum ákærulið og er játning hans studd sakargögnum í öllum atriðum. Samkvæmt þessu verður dómur lagður á málið að þessu leyti án frekari sönnunarfærslu, sbr. 164. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008. Samkvæmt þessu verður ákærði sakfelldur fyrir þessi brot sem réttilega eru heimfærð til laga í ákæruskjali.

III.

Ákæruliður 2

1.

Eftir að hafa verið vistaður í fangaklefa um nóttina í kjölfar handtöku var ákærði yfirheyrður þegar liðið var á morguninn. Aðspurður neitaði hann að hafa borið fé á lögreglumenn. Ákærði var á ný yfirheyrður hjá lögreglu 10. desember 2008 og sagði hann þá að boð um greiðslu til lögreglumanna hefði bara verið góðlátlegt grín sem enginn hefði átt að taka alvarlega.

Fyrir dómi sagði ákærði að hann hefði verið handtekinn á vettvangi eftir að bifreiðin hafnaði út af. Þaðan hefði verið farið með hann á Heilsugæslustöðina í Borgarnesi og síðan á lögreglustöðina þar sem ákærði dvaldi í fangaklefa um nóttina. Ákærði tók fram að hann hefði verið mjög ölvaður og því myndi hann óljóst eftir atburðum. Kvaðst ákærði ekki muna eftir að hafa borið fé á lögreglumenn en ef svo væri þá hefði það eingöngu verið gert í spaugi.

2.

Vitnið K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, lögregluvarðstjóri, bar fyrir dómi að ákærði hefði í lögreglubifreiðinni á leið frá vettvangi rætt um að leysa málið á annan hátt og óskað eftir að slökkt yrði á upptökubúnaði. Þegar komið var á lögreglustöðina hefði ákærði síðan boðið vitninu og starfsfélaga þess 500.000 króna greiðslu til hvors þeirra til að málið yrði látið niður falla. Nánar aðspurt sagði vitnið að ákærða hefði verið full alvara og hefði hann ítrekað boð sitt og sagst geta séð til þess að greiðslunni yrði komið til skila morguninn eftir. Vitnið sagði að þessu boði hefði jafnharðan verið hafnað og ákærða bent á að refsivert væri að reyna að múta lögreglumönnum. Um ástand ákærða sagði vitnið að hann hefði verið mjög ölvaður en síðan komið til þegar komið var á lögreglustöðina.

Vitnið J-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, lögreglumaður, greindi frá því fyrir dómi að í lögreglubifreiðinni hefði ákærði gert að umtalsefni að leysa málið ekki eftir venjulegum leiðum og farið fram á að slökkt yrði á upptökubúnaði. Þegar blóð hafði verið dregið úr ákærða á heilsugæslustöðinni hefði hann boðið vitninu og K-kk-þgf I-kk-þgf H-kk-þgf 500.000 krónur hvorum fyrir að láta málið niður falla. Þetta boð hefði ákærði svo ítrekað eftir að honum var bent á að refsivert væri að bera fé á lögreglumenn. Nánar aðspurt sagðist vitnið telja að ákærða hefði verið full alvara en hann hefði tekið fram að sér væri kleift þá um morguninn að útvega fjármuni. Um ástand ákærða sagði vitnið að hann hefði verið ölvaður en öruggur með sig.

Vitnið S-kk-nf T-kk-nf H-kk-nf, læknir, lýsti því fyrir dómi að ákærði hefði á vettvangi verið með meðvitund og kvartað undan verk í baki. Hann hefði greiðlega getað svarað spurningum og verið áttaður á stað og stund en greinilega ölvaður. Vitnið kvaðst hafa gefið ákærða tvær 510 mg parkódín verkjatöflur, en það lyf gæti haft áhrif á hugsun, sérstaklega þegar það væri tekið með áfengi.

Vitnið K-kvk-nf M-kvk-nf, læknir, bar fyrir dómi að mjög mikið magn af áfengi hefði mælst í blóði og þvagi ákærða. Einnig tók vitnið fram að parkódín gæti haft slævandi áhrif og kæmu þau til viðbótar þegar áfengis hefði verið neytt.

3.

Ákærði hefur staðfastlega neitað að hafa gerst sekur um brot gegn valdstjórninni með því að bjóða lögreglumönnum peningagreiðslur gegn því að þeir hættu rannsókn málsins og létu það niður falla. Fyrir dómi tók ákærði þó fram að hann myndi ógreinilega eftir atvikum vegna ölvunar og taldi að eingöngu hefði verið um spaug að ræða ef einhver ummæli í þessa veru voru látin falla.

Með greinargóðu og samhljóða vætti K-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef, varðstjóra, og J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, lögreglumanns, er sannað að ákærði hafi ítrekað á lögreglustöðinni í Borgarnesi, nokkru eftir að hann var handtekinn vegna gruns um akstur undir áhrifum áfengis, boðið hvorum þeirra peningagreiðslu, sem þeir áttu ekki tilkall til, gegn því að þeir létu undir höfuð leggjast að rækja embættisskyldur sínar. Með þessu hefur ákærði gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 109. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum, enda verður ekki fallist á þá skýringu ákærða að eingöngu hafi falist skaup í endurteknu boði hans um greiðslu til lögreglumanna. Þá skiptir engu um refsinæmi háttseminnar þótt ákærði hafi verið ölvaður, sbr. 17. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar þykir mega líta til þess við ákvörðun refsingar að um var að ræða drykkjuraus í manni sem ekkert mark var á takandi.

III.

Viðurlög o.fl.

Ákærði hefur unnið sér til refsingar fyrir brot gegn valdstjórninni og brot gegn umferðarlögum. Refsingu fyrir brot á umferðarlögum ber að ákveða eftir 8. mgr. 100. gr. umferðarlaga, en að öðru leyti ber að tiltaka refsinguna samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði hlaut dóm 15. júní 2006 fyrir brot gegn 209. gr. og 217. gr. almennra hegningarlaga og 1., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Var refsing ákveðin tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvö ár og 130.000 króna fésekt. Einnig var ákærði sviptur ökurétti í tvö ár frá 29. nóvember 2006. Samkvæmt sakavottorði er ákærði ekki með önnur mál á sakaskrá sem áhrif hafa við ákvörðun viðurlaga.

Með brotum þeim sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir í þessu máli rauf hann skilorð dómsins frá 15. júní 2006. Samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga ber að taka upp refsingu samkvæmt þeim dómi og dæma í einu lagi refsingu vegna beggja málanna. Að þessu gættu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin þriggja mánaða fangelsi, en rétt þykir að öllu virtu að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þessu til viðbótar verður ákærða gert að greiða 300.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 20 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Þá ber með vísan til 1. mgr. 101. gr. og 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga að svipta ákærða ökurétti. Í tilvikum sem þessum, þar sem ölvunarakstur er ítrekaður, er dómvenja fyrir að því að svipta ökumann ökurétti í þrjú ár.

Ákærði framdi brot sín 5. ágúst 2007 en rannsókn málsins var ekki flóknari en almennt er um brot af þessu tagi. Þegar meira en ár var liðið frá því brotin voru framin sendi sýslumaðurinn í Borgarnesi málið til ríkissaksóknara með bréfi 9. september 2008. Ríkissaksóknari fól síðan sýslumanni með bréfi 14. október sama ár að yfirheyra ákærða aftur þar sem vafi léki á hvort hann hefði verið skýrslutækur að morgni eftir að hafa verið vistaður í fangaklefa um nóttina í kjölfar handtöku. Sökum þess að meðferð málsins hafði dregist úr hömlu lagði ríkissaksóknari fyrir sýslumann að hraða rannsókninni og ljúka henni fyrir 1. desember 2008. Svo sem áður getur var ákærði yfirheyrður á ný 10. þess mánaðar. Sá verulegi dráttur sem varð á meðferð málsins hjá sýslumanninum í Borgarnesi hefur ekki verið skýrður með nokkru móti.

Eins og fyrr er rakið var ákærði sviptur ökurétti í tvö ár með dómi 15. júní 2006 og rann sviptingin út 29. nóvember 2008. Áður en ákærði gat aftur öðlast ökuréttindi þurfti hann þó að standast próf í samræmi við 2. mgr. 53. gr. umferðarlaga. Við aðalmeðferð málsins kom fram hjá ákærða að hann hefði ekki þreytt ökuprófið þar sem hann reiknaði með að verða sviptur ökuréttindum á ný innan tíðar þannig að hann þyrfti þá aftur að taka prófið að þeim tíma liðnum.

Því máli sem hér er til meðferðar hefði hæglega verið hægt að ljúka löngu áður en svipting ökuréttar ákærða rann út samkvæmt fyrri dómi. Að réttu lagi hefði ákærði þá verið sviptur ökurétti frá þeim tíma að telja. Ákærði, sem hefur á þessu tímabili verið án ökuréttinda, verður ekki látinn bera hallann af þessu. Þykir því rétt að marka sviptingunni tíma frá birtingu dómsins til 29. nóvember 2011, en þá hefði þriggja ára sviptingartími verið liðinn ef ekki hefði orðið dráttur á rekstri málsins.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða sakarkostnað samkvæmt yfirliti ákæruvalds og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun verjanda. Jafnframt verður ákærða gert að greiða útlagðan ferðakostnað verjandans. Eru þessar fjárhæðir tilgreindar í dómsorði að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, A-kk-nf P-kk-nf R-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði 300.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 20 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti frá birtingu dómsins til 29. nóvember 2011.

Ákærði greiði 395.940 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, 285.852 krónur, og ferðakostnað verjandans, 57.519 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf