S-2480/2022

Mál þetta var þingfest 19. desember 2022 og dómtekið 1. mars 2023. Málið er höfðað með ákæru Lögreglustjórans á Suðurnesjum 12. desember 2022 á hendur ákærðu, A-x-x O-x-x J-x-x, ríkisborgara Bólivíu, fæddri [...], fyrir skjalafals, með því að hafa sunnudaginn 27. nóvember 2022, er landamæravörður og lögregla höfðu afskipti af ákærðu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar við komu til landsins með flugi [...] frá Dublin, Írlandi, framvísað í blekkingarskyni grunnfölsuðu spænsku dvalarleyfi skorti, ánafnað henni sjálfri, nr. [...], með gildistíma frá 22.01.2020 til 21.02.2023.

Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing og til þrautavara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Þann 27. nóvember sl. höfðu landamæraverðir á Keflavíkurflugvelli afskipti af ákærðu og A á brottfararsvæði eftir að grunur vaknaði um að þau hafi komist gegnum landamæraeftirlit á fölsuðum persónuskilríkjum. Í framhaldi var skilríkjafræðingur, lögreglumaðurinn B, fenginn til að skoða framvísuð spænsk persónuskilríki ákærðu; ofangreint dvalarleyfisskírteini með númerinu [...], sem og vegabréf ákærðu. Vegabréf hennar reyndist í lagi en dvalarleyfisskírteinið ekki. Ákærða var því handtekin í þágu frekari málsrannsóknar.

II.

Samkvæmt skýrslu lögreglumanns B dagsettri 27. nóvember 2022 leiddi rannsókn í ljós að hið framvísaða dvalarleyfisskírteini væri grunnfalsað. Í skýrslunni er gerð grein fyrir fjölda atriða sem renni stoðum undir þá niðurstöðu, þar á meðal að andlitsmynd ákærðu sé prentuð á framhlið skírteinisins en ekki færð með leysibrennslu í grunnefni skírteinisins, svo sem tíðkist við útgáfu spænskra dvalarleyfisskírteina.

Skýrslunni fylgir mynd af fram- og bakhlið dvalarleyfisskírteinisins. Skírteinið ber með sér að vera útgefið á Spáni 20. janúar 2020 og segir þar að skírteinishafi, ákærða, sé búsett í Badalona á Spáni og hafi spænskt búsetuleyfi til 21. febrúar 2023.

III.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu 28. nóvember að viðstöddum verjanda og var skýrslan tekin upp í hljóði og mynd. Hún kvaðst vera búsett í Bólivíu, hafa flogið þaðan til Brasilíu 17. nóvember, áfram til Þýskalands, þaðan til Dublin á Írlandi, lent þar að kvöldi 19. nóvember og dvalið þar sem ferðamaður í tíu daga áður en hún flaug til Íslands. Aðspurð um ástæðu fyrir komu sinni hingað til lands kvaðst ákærða vera fráskilin, óttast fyrrum eiginmann sinn og ákveðið að flýja hingað eftir að hafa lesið um Ísland og ákveðið að hér væri gott að vera. Að sögn ákærðu keypti hún flugmiða fram og til baka frá Bólivíu til Dublin ásamt hótelgistingunni þar í borg af einhverjum manni á ferðaskrifstofu í Bólivíu og greiddi fyrir 3.500 bandaríkjadali. Hún hafi svo verið stödd í Dublin þegar hún hafði samband við sömu ferðaskrifstofu og keypti nýjan flugmiða aðra leiðina til Íslands. Ákærða kvaðst ekki muna hvað hún greiddi fyrir þá flugferð ásamt gistingu hér á landi. Hún kvaðst hafa hitt samlanda sína, C og D (ákærðar í málum réttarins nr. [...] og [...]) í Dublin og þau ákveðið að ferðast saman til Íslands. Aðspurð hvort dvalarleyfisskírteinið sem ákærða framvísaði við komuna til Íslands væri falsað kvaðst hún vita það núna en ekki hafa vitað það þegar hún keypti skilríkin og framvísaði þeim á Keflavíkurflugvelli. Skilríkin hafi hún keypt á fyrrgreindri ferðaskrifstofu og henni verið sagt að þannig gæti hún ferðast til Íslands og um alla Evrópu. Ákærðu hafi litist vel á þetta, hún því keypt skilríkin og þau verið innifalin í 3.500 dollara greiðslunni fyrir áðurgreindum flugmiðum og hótelgistingu í Dublin.

IV.

Á dómþingi 16. febrúar sl. neitaði ákærða sök í málinu, kvaðst ekki hafa vitað að skilríkin sem hún framvísaði við komuna til Íslands væru fölsuð, bar því við að hún hafi verið plötuð og nefndi í því sambandi ótilgreindan starfsmann á ferðaskrifstofu í Bólivíu.

Við aðalmeðferð máls 1. mars var ákærðu sýnt falsaða dvalarleyfisskírteinið sem lýst er í II. kafla og staðfesti að hafa framvísað sama skírteini við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Hún kvaðst hafa fengið skilríkin á ferðaskrifstofu í Bólivíu þegar hún keypti flugmiða þaðan til Evrópu og Íslands og greiddi fyrir allan pakkann 3.500 bandaríkjadali. Ákærða kvaðst ekki áður hafa ferðast til Evrópu og engin tengsl hafa við Spán. Hún sagðist vita við skilríkin lúti að skráðu dvalarleyfi á Spáni, en ekki hafa spáð í þetta á sínum tíma, verið sagt á ferðaskrifstofunni að skilríkin gæti hún notað til að komast burt og fara til Evrópu, ákærða á þeim tíma verið að flýja undan morðhótunum mannsins síns og hún í örvæntingu sinni trúað því og treyst að skilríkin væru ófölsuð.

V.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag á ákæruvaldinu og verður ákærða því aðeins sakfelld að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. Metur dómari enn fremur, eftir því sem þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laganna gildir og sú grundvallarregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga skal hver sá sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum sæta fangelsi allt að átta árum og skal einkum metið refsingu til þyngingar ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá. Eins og ákvæðið ber með sér telst brot fullframið þegar falsað skjal hefur verið notað í því skyni að blekkja með því í lögskiptum. Samkvæmt 18. gr. almennra hegningarlaga er það þó skilyrði fyrir refsinæmi verknaðar að hann hafi verið unninn af ásetningi. Þannig þarf huglæg afstaða notanda ekki aðeins að ná til þess að vita að viðkomandi skjal sé falsað og notkun þess sé viljaverk, heldur þarf ásetningur einnig að ná til þess að blekkja í lögskiptum.

Ákærða hefur játað hjá lögreglu og fyrir dómi að hafa framvísað því spænska dvalarleyfisskírteini, sem lýst er í ákæru, við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Er óumdeilt að skilríkin eru fölsuð. Úrlausn málsins lýtur þannig að því hvort ákærða hafi vitað að skilríkin voru fölsuð þegar hún framvísaði þeim og hún notað skilríkin til þess að blekkja landamæraverði.

Ákærða er tæpra 41 árs ríkisborgari Bólivíu og býr þar að eigin sögn. Þegar að því gættu þykir með óhreinum ólíkindum sá framburður hennar fyrir dómi að hún hafi ekki vitað að dvalarleyfisskírteinið sem hún framvísaði í lögskiptum við landamæraverði væri falsað, en skírteinið er á móðurmáli ákærðu, spænsku, ber með sér að vera gefið út á nafn ákærðu 22. janúar 2020, hún sögð búsett í Badalona á Spáni og hafa þar búseturétt til 21. febrúar 2023. Ákærða hefur borið að hún hafi fengið skilríkin útgefin á ferðaskrifstofu í Bólivíu. Óháð því hvort sá framburður sé sannleikanum samkvæmt blasir við að ákærða hlaut í ljósi aldurs síns og aðstæðna að vita að lögleg útgáfa persónuskilríkja fer ekki fram á ferðaskrifstofu í Bólivíu, hvað þá útgáfa á dvalarleyfisskírteini í Evrópu. Þegar við þetta bætist lítt trúverðug frásögn ákærðu um að hún og A hafi fyrir tilviljun hitt fyrrgreindar C og D í Dublin og þau ákveðið að fara fjögur saman til Íslands, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi vitað að umrætt dvalarleyfisskírteini væri falsað þegar hún notaði það í lögskiptum á Keflavíkurflugvelli 27. nóvember sl. Ber því að sakfella ákærðu fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga. Breytir engu í því sambandi sú málsvörn ákærðu að hún hafi nú stöðu „flóttamanns“, enda brot ákærðu fullframið áður en hún óskaði eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum er ekkert sem bendir til þess að ákærða hafi áður orðið uppvís að refsiverðri háttsemi. Í ljósi eindreginnar sakarneitunar ákærðu fyrir dómi á hún sér engar málsbætur og þykir refsing samkvæmt því hæfilega ákveðin 45 daga fangelsi. Í samræmi við langa dómahefð er ekki efni til að skilorðsbinda þá refsingu.

Samkvæmt 1. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála ber að dæma ákærðu til greiðslu alls sakarkostnaðar. Er aðeins um að ræða málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda ákærðu hjá lögreglu og fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykja málsvarnarlaun hæfilega ákveðin 241.056 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 16. febrúar sl. og hafði fram að þeim tíma engin afskipti af málsmeðferð.

Dómsorð:

Ákærða, A-x-x O-x-x J-x-x, sæti fangelsi í 45 daga.

Ákærða greiði 241.056 króna málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda síns.

J-kk-nf J-kk-nf