E-1765/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 27. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af F-x-x A-x-x P. D-x-x S-x-x, til heimilis í Portúgal, á hendur Stjörnublikki ehf., Smiðjuvegi 2, Kópavogi og til réttargæslu, Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, til greiðslu skaðabóta vegna afleiðinga vinnuslyss hinn 27. júní 2007. Stefna málsins var birt 25. febrúar 2010.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 3.680.924 kr. með vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 27. júní 2007 til 7. nóvember 2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts.

Stefnda, Stjörnublikk ehf., krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Þar sem engum kröfum er beint að réttargæslustefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., gerir réttargæslustefndi ekki sjálfstæðar kröfur í málinu, að öðru leyti en því að krafist er málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málavextir

Stefnandi er portúgalskur ríkisborgari og hafði starfað hjá stefnda frá því í maí 2007. Í júní sama ár vann hann sem verkamaður við nýbyggingu íþróttahúss Akurskóla í Reykjanesbæ. Var hann við uppsetningu snittteina fyrir loftræstistokk sem liggur með fram lofti í sundlaugarrými Akurskóla. Stefnandi stóð í áltröppum sem hallað var upp að vegg, sem aftur stóðu á um 2 m háum vinnupalli á hjólum. Samanlögð hæð stigans og hjólapallsins var um 3 metrar. Hreyfing kom á tröppuna sem ýtti við vinnupallinum með þeim afleiðingum að hann féll aftur fyrir sig (frá veggnum) og stefnandi féll niður á steinsteypt gólf nýbyggingarinnar og slasaðist.

Með matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef lækna, dags. 1. október 2008, voru afleiðingar slyssins metnar. Var niðurstaða matsmanna sú að stefnandi hefði verið óvinnufær, sbr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 27. júní 2007 til 12. ágúst 2007. Þá taldist stefnandi hafa verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga á sama tímabili. Varanlegur miski stefnanda, skv. 4. gr. skaðabótalaga var talinn hafa verið 12 stig og varanleg örorka stefnanda, sbr. 5. gr. skaðabótalaga, 15%.

Í kjölfar slyssins krafði lögmaður stefnanda réttargæslustefnda um bætur úr ábyrgðartryggingu stefnda. Með bréfi, dags. 9. júlí 2008, hafnaði réttargæslustefndi að bera bótaskyldu að fullu en samþykkti að bera bótaskyldu að hálfu. Eftir að matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef lá fyrir krafði stefnandi stefnda um greiðslu 10.199.341 kr. úr ábyrgðartryggingu stefnda hjá réttargæslustefnda.

Í kjölfarið greiddi réttargæslustefndi inn á tjón stefnanda miðað við helmings eigin sök, en greiðslurnar voru mótteknar af hálfu stefnanda með fyrirvara um sakarskiptingu. Samtals greiddi réttargæslustefndi stefnanda 3.680.924 kr. auk vaxta og lögmannsþóknunar. Stefnandi gerir kröfu um að stefndi greiði honum fullar bætur, þ.e. að ekki sé um eigin sök að ræða hjá stefnanda.

Í kjölfar greiðslna réttargæslustefnda skaut stefnandi ákvörðun stefnda til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem féllst á afstöðu réttargæslustefnda og stefnda með úrskurði, dags. 24. febrúar 2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi beri fulla og óskoraða ábyrgð á tjóni því er stefnandi varð fyrir við vinnuslysið 27. júní 2007, vegna saknæmra athafna og athafnaleysis stefnda og starfsmanna hans sem var orsök slyss stefnanda. Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að stefndi hafi þannig með ólögmætum og saknæmum hætti verið valdur að tjóni hans og beri þar af leiðandi skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda, samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar um bótaábyrgð. Er í því sambandi m.a. vísað til almennu skaðabótareglunnar og reglunnar um vinnuveitendaábyrgð.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að í lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, séu lagðar ríkar skyldur á vinnuveitendur og verkstjóra að tryggja öryggi starfsmanna á vinnustöðum. Samkvæmt 37. gr. laganna skal haga vinnu og framkvæma hana þannig, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Fylgja skal viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Sambærilega reglu er að finna um aðstæður á vinnustað í 42. gr. laganna og um tæki og búnað í 46. gr. laganna.

Um skyldur verkstjóra er fjallað í 20.-23. gr. laga nr. 46/1980, en þar segir m.a. að verkstjóri sé fulltrúi atvinnurekanda og beri ábyrgð á að aðbúnaður og öryggi sé fullnægjandi. Verkstjóri skal einnig beita sér fyrir því að starfsskilyrði innan þess svæðis sem hann stjórnar séu fullnægjandi. Verði hann var við atriði sem valdið gætu hættu skal hann tryggja að hættunni sé afstýrt.

Nánar er fjallað um skyldur atvinnurekanda og þar með stefnda til að tryggja viðunandi starfsskilyrði hvað varðar vinnupalla í reglugerð nr. 547/1996, um aðbúnað og hollustuhætti á vinnustöðum, og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Í 16. gr. viðauka nr. IV. með reglugerðinni segir: „Vinnupallar skuli hannaðir, byggðir, notaðir og þeim viðhaldið þannig að tryggt sé að þeir falli ekki niður eða verði fyrir fallandi hlutum.“ Þá segir einnig um vinnupalla í 16.3 gr. að þeir skuli: „skoðaðir af einstaklingum sem hafa til þess þekkingu áður en þeir eru teknir í notkun“. Sömuleiðis eru lagðar skyldur á vinnuveitendur hvað varðar verkpalla með reglugerð nr. 204/1972.

Í reglum nr. 331/1989 um röraverkpalla, eru einnig gerðar ríkar kröfur um öryggisbúnað röraverkpalla, svo sem þess sem stefnanda var látið í té af hálfu stefnda til verksins. Sömuleiðis er ljóst að ábyrgð á því að slíkur búnaður sé fullnægjandi hvílir á herðum atvinnurekanda. Samkvæmt 9. gr. reglugerðarinnar skal vera handrið á þeirri hlið sem frá byggingu snýr. Sömuleiðis er kveðið á um í 13. gr. reglugerðarinnar að hjólapallur skuli vera þannig byggður að hann sé stöðugur við uppsetningu og notkun. Þá segir í 3. gr. reglnanna að atvinnurekandi skuli sjá til þess að þeir sem nota röraverkpalla fái nauðsynlegar leiðbeiningar.

Í reglugerð nr. 431/1997, um notkun tækja,segir að atvinnurekandi skuli gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að tæki sem starfsmönnum eru látin í té innan fyrirtækis henti til þeirra verka sem vinna á eða séu hæfilega löguð að þeim, þannig að starfsmenn geti notað þau án þess að öryggi þeirra eða heilsu stafi hætta af. Þegar tæki eru valin til notkunar skal atvinnurekandi hafa í huga þau sérstöku vinnuskilyrði, aðstæður og þá áhættu gangvart öryggi og heilsu starfsmanna sem fyrir hendi eru innan fyrirtækis. Einkum skal hann hafa í huga áhættu á þeim stað þar sem vinnan fer fram og enn fremur aðra áhættu sem notkun viðkomandi tækis kann að hafa í för með sér.

Að öllu framangreindu virtu er ljóst að verulegar skyldur eru lagðar á atvinnurekanda að tryggja að búnaður sá sem starfsmönnum hans er látinn í té uppfylli þær öryggiskröfur sem gerðar eru skv. lögum nr. 46/1980 og reglugerðum sem settar eru á grundvelli þeirra. Stefnandi byggir á því að slys stefnanda megi rekja til þess að stefndi og starfsmenn sem stefndi bar ábyrgð á, bæði verkstjórar og samstarfsmaður stefnanda, hafi vanrækt þessar lögboðnu skyldur sínar, að tryggja að aðstæður og öryggisráðstafanir á vinnustaðnum væru fullnægjandi, og hafi ekki gætt að varúðar- og umsjónarskyldum sínum með störfum stefnanda.

Í fyrsta lagi liggur fyrir að sá vinnupallur sem stefndi lagði stefnanda til við verkið hafi verið ófullnægjandi og beinlínis brotið gegn reglum nr. 331/1989 um röraverkpalla. Fyrir liggur að handrið vantaði á vinnupallinn auk þess sem pallurinn var verulega valtur og hentaði engan veginn til þess verks sem stefnanda var falið að vinna. Er þetta staðfest í athugasemdum Vinnueftirlits ríkisins sem telur skort á fallvörnum og óstöðugleika pallsins vera meginorsakir slyssins.

Í öðru lagi hentaði stigi sá sem stefnanda var látinn í té til þess að komast hærra en pallurinn var óheppilegur til verksins og gat valdið verulegri fallhættu, þar sem stiginn stóð á óstöðum pallinum. Brýtur útbúnaður hans og notkun, við þær aðstæður sem stefnanda var gert að vinna ,, gegn reglugerð nr. 431/1997, um notkun tækja. Í því sambandi er á það bent að í reglugerðinni er öll ábyrgð á vali og notkun tækja lögð á atvinnurekanda. Sömuleiðis er á það bent að stefndi gerði enga gangskör að því að útvega stefnanda nauðsynleg eða hættuminni tæki til verksins.

Í þriðja lagi liggur fyrir að skv. ákvæðum laga nr. 46/1980 bar verkstjóra stefnda að fylgjast með framkvæmd verksins og að tryggja að öryggis væri gætt og eftir atvikum leiðbeina stefnanda varðandi vinnuna. Mátti verkstjóra, eða öðrum reyndum starfsmönnum stefnda, vera ljóst að þau tæki sem stefnanda voru fengin til starfans voru óheppileg og hættuleg. Hins vegar gætti verkstjórinn ekki að þessari skyldu sinni og ber stefndi alla ábyrgð á þeirri vanrækslu.

Í fjórða lagi byggir stefnandi á því að á starfsmönnum stefnda, þá sérstaklega verkstjóra á svæðinu, hafi hvílt leiðbeiningarskylda gagnvart stefnanda þar sem að stefnandi var ekki menntaður blikksmiður og hafði ekki langa reynslu af störfum þeim sem hér um ræðir.

Að öllu þessu virtu telur stefnandi að stefndi hafi með saknæmri vanrækslu á lögboðnum skyldum sínum orðið valdur að slysi stefnanda. Af þeim sökum ber stefndi skaðabótaábyrgð á öllum afleiðingum þess og þar af leiðandi ber að fallast á bótakröfu stefnanda.

Stefnandi hafnar því alfarið og mótmælir að hann hafi sýnt af sér nokkra eigin sök eða gáleysi, líkt og haldið hefur verið fram af réttargæslustefnda. Vinna stefnanda var unnin skv. fyrirmælum frá verkstjórum stefnda og voru stefnanda lögð til öll tól og tæki af hálfu stefnda. Þá hafði verkstjóri stefnda eftirlitsskyldu með stefnanda. Jafnframt er því mótmælt sem ósönnuðu að stefnandi hafi ákveðið verklagið við verkið. Stefnandi var heldur ekki reyndur á sviði blikksmíði, þvert á það sem stefndi og réttargæslustefndi halda fram, heldur hafði hann einungis unnið hjá stefnda í tvo mánuði sem getur ekki talist löng starfsreynsla. Þá liggur ekkert fyrir um þekkingu stefnanda á vinnupöllum eða vinnu við slíka palla. Að lokum er á því byggt um meinta eigin sök stefnanda að háttsemi stefnda sé í öllu falli meginorsök slyssins, eins og staðfest er í niðurstöðum Vinnueftirlits ríkisins og mun meiri en hugsanleg sök stefnanda. Samkvæmt venjum sem myndast hafa í dómaframkvæmd ber því í ljósi þessa að líta fram hjá hugsanlegri eigin sök stefnanda á slysinu.

Að öllu þessu virtu er á því byggt að fallast beri á bótaskyldu stefnda á slysi stefnanda og dæma stefnanda til greiðslu skaðabóta.

Stefnufjárhæð byggir á mati R-kk-ef J-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, dags. 2. október 2008. Stefnufjárhæð er nánar tiltekið 3.680.924 kr. og sundurliðast þannig:

Þjáningabætur kr. 30.360,-

Bætur fyrir varanlegan miska kr. 451.620,-

Bætur fyrir varanlega örorku kr. 3.198.944,-

Samtals: kr. 3.680.924,-

Einstakar bótafjárhæðir eru óumdeildar, en forsendur stefnukröfu byggja á uppgjöri aðila, dags. 28. október 2008, á helmingi bótagreiðslna vegna tjónsins sem undirritað var fyrirvaralaust af hálfu stefnda. Nánar tiltekið samsvarar stefnukrafa þeim fjárhæðum sem dregnar voru frá bótum til stefnanda í uppgjörinu.

Kröfur sínar um þjáningabætur styður stefnandi við 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Kröfur sínar um bætur fyrir varanlegan miska styður stefnandi við 4. gr. sömu laga og kröfur um bætur fyrir varanlega örorku við 5. – 8. gr. laga nr. 50/1993.

Kröfu um vexti af bótafjárhæðum byggir stefnandi á 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og upphafsdag dráttarvaxta á 9. gr. sömu laga. Stefnandi telur upphafsdag dráttarvaxta vera 7. nóvember 2008, en þá var mánuður liðinn frá því að stefnandi sendi réttargæslustefnda, f.h. stefnda og réttargæslustefnda, kröfubréf á grundvelli matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef.

Stefnandi byggir kröfu um málskostnað á ákvæðum 130. gr. einkamálalaga nr. 91/1991. Kröfu um þóknun sem samsvarar virðisaukaskatti byggir stefnandi á dómvenju og ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, en stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur aðili skv. lögunum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Í upphafi tekur stefndi fram að réttargæslustefndi hafi skýrt frá því í bréfi sínu til lögmanns stefnanda, dags. 9. júlí 2008, að bótaskylda úr ábyrgðartryggingu væri viðurkennd að hálfu, en stefnandi var talinn eiga að bera helming tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Sú afstaða stefnda byggðist þá, og byggist enn, á því að stefnandi hefði átt að vita betur en að reisa stigann sem hann notaði við vinnu sína upp á vinnupallinum líkt og hann gerði og því verði stefnandi að bera helming tjóns síns sjálfur.

Verkstjóri sagði tjónþola ekki að vinna verk sitt með þeim hætti sem hann gerði og taldi verkstjóri að tjónþoli vissi betur en að reisa stiga ofan á vinnupalli. Þá var engin þörf á að vinna verkið með þeim hætti sem stefnandi gerði enda voru bæði hærri stigar og hærri vinnupallar til staðar á vinnustað stefnanda og hefði honum því verið í lófa lagið að vinna verkið með öruggari hætti.

Raunar telur stefndi boð sitt um að greiða helming tjóns stefnanda vera mjög rausnarlegt, þar sem það mætti halda því fram að stefndi beri enga sök á tjóni stefnanda. Stefnandi ákvað af sjálfsdáðum að reisa tröppuna uppi á vinnupallinum og verður það að teljast til stórkostlegs gáleysis af hálfu stefnanda. Hættan sem í slíkri háttsemi felst er augljós.

Þrátt fyrir að vinnuveitandi beri vissulega ábyrgð á að sjá starfsmönnum sínum fyrir þeim búnaði sem þarf að vera til staðar til að þeir geti unnið þau verk sem þeim ber að vinna þá getur ábyrgð vinnuveitanda aldrei náð yfir öll óhöpp sem kunna að verða á vinnustað. Ljóst er að í því tilviki sem hér um ræðir var engin þörf á að klifra upp í stiga með þeim glæfralega hætti sem stefnandi gerði og í raun olli ekkert sem stefndi gerði umræddu slysi og stefndi brást í engu þeim athafnaskyldum sem á honum hvíldu.

Stefnandi vísar í stefnu til ýmissa ákvæða laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Ekki verður séð af stefnu hvers vegna vísað er til nefndra ákvæða, þar sem ekki var um að ræða brot stefnda gegn neinu þeirra, enda er því ekki haldið fram í stefnu. Þrátt fyrir að í lögunum séu ríkar skyldur lagðar á herðar vinnuveitanda að sjá til þess að aðbúnaður sé góður á vinnustað þá felst ekki í því hlutlæg ábyrgð vinnuveitanda á öllu því tjóni sem kann að verða á vinnustað.

Í stefnu er einnig byggt á því að brotið hafi verið gegn ákvæðum reglugerðar nr. 331/1989 um röraverkpalla þar sem ekki var handrið á þeim vinnupalli sem stefnandi notaði er slysið varð. Stefndi hafnar því alfarið að nokkur orsakatengsl séu á milli meints ágalla vinnupallsins sem stefnandi notaði er slysið varð og þess slyss er stefnandi varð fyrir. Það er vandséð hvernig handrið á vinnupallinum hefði átt að koma í veg fyrir fall stefnanda, enda féll vinnupallurinn með þeim hætti að hann lagðist á hliðina og hefði handrið því engu breytt um það að stefnandi féll úr þeim tröppum sem hann hafði reist ofan á vinnupallinum og niður á gólf. Handrið hefði allt eins getað orðið til þess að valda stefnanda enn meira tjóni eins og að minnka þann skaða sem hann varð fyrir.

Þá er í stefnu vísað til reglugerðar nr. 431/1997 um notkun tækja. Stefndi fellst ekki á að ákvæði reglugerðarinnar leiði til þess að stefndi beri ábyrgð á öllu tjóni stefnanda. Í fyrsta lagi var reglugerð nr. 431/1997 felld úr gildi með reglugerð nr. 367/2006 um notkun tækja og var reglugerðin sem vísað er til í stefnu því ekki í gildi þegar umrætt slys varð. Þar fyrir utan verður að líta til þess að þrátt fyrir að reglugerð nr. 367/2006 um notkun tækja leggi ýmsar skyldur á herðar atvinnurekanda þá breytir það því ekki að stefnandi tók upp á því hjá sjálfum sér að nota tæki stefnda með afar gáleysislegum hætti og hefði hver maður getað sagt sér að slík vinnubrögð væru ávísun á slys.

Þrátt fyrir að atvinnurekanda beri, líkt og fram kemur í framangreindri reglugerð, að tryggja að til staðar sé viðeigandi búnaður til inna af hendi þá vinnu sem starfsmönnum er ætlað að vinna þá hefur það ekki sjálfkrafa með sér hlutlæga ábyrgð atvinnurekanda á öllu tjóni sem kann að verða í tengslum við notkun tækja.

Að sama skapi fellst stefndi ekki á að ábyrgð sín á tjóni verði reist á ákvæðum laga nr. 46/1980 um að verkstjóra beri að fylgjast með framkvæmd verks. Í því felst ekki að verkstjóra beri að horfa stöðugt á starfsmenn atvinnurekanda meðan þeir vinna verk heldur felst aðeins í því almenn eftirlitsskylda verkstjóra, sem var sinnt með fullnægjandi hætti í því tilviki sem hér um ræðir. Verkstjóri fylgdi stefnanda á staðinn og sýndi honum hvaða verk bar að vinna og gekk úr skugga um að stefnandi skildi í hverju verkið fólst. Verkstjóri varð svo að líta eftir vinnu á fleiri stöðum og var því ekki á staðnum þegar slysið varð. Rétt er að ítreka að verkstjóri benti stefnanda ekki sérstaklega á að reisa stiga upp á umræddan vinnupall til að ná að vinnustaðnum heldur fól hann stefnanda sem vönum manni að hagnýta þau vinnutæki sem til staðar voru með skynsamlegum hætti til verksins.

Stefndi hafnar því einnig alfarið að hann beri frekari ábyrgð á tjóni stefnanda en þegar hefur verið bætt á þeim grunni að leiðbeiningaskyldu hafi ekki verið sinnt. Stefnandi hefur að eigin sögn alla ævi starfað við byggingaframkvæmdir. Þá var stefnandi ráðinn á þeim forsendum að hann væri vanur verkamaður. Þar að auki fékk hann leiðbeiningar um hvernig vinna skyldi verkið sem inna átti af hendi á slysdag, þó að það hafi ekki verið útlistað fyrir honum í smæstu atriðum. Ekki er hægt að ætlast til þess að verkstjóri á vinnustað þar sem unnin er almenn byggingavinna útskýri fyrir hverjum og einum starfsmanni hvert smáatriði í vinnu viðkomandi starfsmanns, eins og hvaða stiga skuli nota á hvaða stað eða annað því um líkt.

Hvað tungumálaörðugleika varðar þá minnir stefndi á að stefnandi vann verkið í félagi við samlanda sína frá Portúgal. Ekkert er fram komið sem styður þá fullyrðingu stefnanda að stefnandi hafi ekki skilið það verkefni sem honum var falið, enda vissi stefnandi vel hvaða verk honum bar að vinna umræddan dag og var að vinna að því þegar slysið varð.

Þá verður að telja að það sé stefnanda að sanna hver ákvað verklag það sem stefnandi notaði við verkið, en í stefnu mótmælir stefnandi því sem ósönnuðu að stefnandi hafi ákveðið það verklag. Stefndi gaf stefnanda a.m.k. engin fyrirmæli um að reisa tröppur upp á vinnupalli og verður að telja að meginreglan um sönnunarbyrði í einkamálum eigi við hér sem endranær, þannig að þeim sem haldi fram fullyrðingu beri að sanna hana. Stefnanda ber því að sanna að einhver annar en hann sjálfur beri ábyrgð á því verklagi sem hann beitti á slysdag.

Jafnvel þó að fallist verði á einhverja sök stefnda í máli þessu, líkt og réttargæslustefndi hefur raunar þegar gert með því að bæta stefnanda hálft tjón sitt nú þegar, þá er sú sök afar smávægileg í samanburði við saknæma háttsemi stefnanda. Stefnandi áréttar það sem áður hefur komið fram, að á vinnuveitanda hvílir ekki hlutlæg ábyrgð á tjóni sem starfsmenn hans kunni að verða fyrir við vinnu sína. Ávallt þarf að sanna sök. Stefndi hafnar því að stefnanda hafi tekist að sanna nokkra sök stefnda í málinu, enda fór háttsemi stefnanda svo langt út fyrir það sem stefndi mátti búast við af stefnanda að ekki er hægt að fallast á að stefndi beri ábyrgð á tjóni hans.

Að öllu ofangreindu virtu ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda. Réttargæslustefndi tekur undir allar ofangreindar málsástæður og lagarök stefnda.

Kröfur stefnda og réttargæslustefnda um málskostnað er reist á 129. gr., 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991. Þess er krafist að við ákvörðun málskostnaðar sé höfð hliðsjón af þeirri staðreynd að réttargæslustefndi hefur frá upphafi þessa máls sýnt eindreginn sáttavilja í verki og jafnvel bætt helming tjóns stefnanda í því skyni að forðast málarekstur. Gerð er krafa um málskostnaðarbætur úr hendi stefnanda, enda engin rök til að fella málskostnað niður eins og málið er vaxið.

Niðurstaða

Í máli þessu er bótaskylda stefnda ágreiningslaus. Þá er ekki tölulegur ágreiningur. Stefnandi hefur þegar fengið helming tjónsins bættan. Ágreiningur sýnst um það, hvort stefnandi eigi sjálfur að bera helming tjónsins (eða minna).

Slys stefnanda varð með þeim hætti að hann var að vinna við uppsetningu snittteina fyrir loftræstistokk sem liggur með fram lofti í sundlaugarrými Akurskóla í Reykjanesbæ. Vann hann í um 3 metra hæð frá gólfi. Stóð stefnandi uppi á vinnupalli úr áli, rörapalli. Reisti stefnandi síðan upp svokallaðan A-stiga, án þess að draga í sundur, og lét nema við vegginn. Þegar stefnandi fór upp í stigann féll vinnupallurinn um koll og stefnandi datt niður með fram veggnum, þ.e. á milli vinnupallsins og veggjarins og slasaðist er hann lenti á gólfinu. Við aðalmeðferð var skýrlega upplýst, að stefnandi hafði haft þetta verklaga áður, en þá höfðu samverkamenn hans stutt við vinnupallinn. Þá er slysið varð voru þeir ekki til staðar.

Í skýrslu vinnueftirlitsins segir svo um orsök slyssins: „Ætla má að samverkandi þættir séu orsök slyssins. Á gólfborði hjólapallsins eru reistar tröppur upp að veggnum sem hjólapallurinn stóð við. Þegar hinn slasaði stígur upp í tröppurnar þrýsta þær á gólfborð pallsins með þeim afleiðingum að pallurinn varð óstöðugur og veltur á hlið. Engar fallvarnir voru til staðar á hjólapallinum. Ekki var notaður aukabúnaður til varnar fallhættu við vinnuna.“ Af þessu er ljóst að slys stefnanda er að megin stefnu til að rekja til háttalags hans er hann vann verkið. Pallurinn varð óstöðugur er stefnandi steig upp í tröppurnar á stiganum sem hann hafði reist upp við vegginn. Þá þrýsta þær á gólfborð hjólapallsins og pallurinn veltur. Samkvæmt 9.1. gr. reglna um röraverkpalla skal handrið vera á þeirri hlið sem snýr frá byggingunni. Engin skylda er til að hafa handrið ef unnið er upp við vegg svo sem stefnandi gerði. Þá var upplýst í aðalmeðferð að bremsur hafi verið á hjólabúnaði. Ekkert liggur því fyrir um það að hjólapallurinn hafi verið vanbúinn að því marki sem hér skiptir máli, heldur hafi það aðallega verið athafnir stefnanda sem hafi valdið slysinu.

Stefnandi er portúgalskur og réð stefndi, Stjörnublikk ehf., hann til vinnu hér á landi. Stefnandi hefur mikla reynslu af svona vinnu og má ætla að hann hafi unnið við uppsetningu á loftræstikerfum í mörg ár, en stefndi réði hann til fyrirtækisins vegna reynslu sinnar. Eðli máls samkvæmt tekur verkstjórnin mið af þessari miklu reynslu stefnanda. Verkstjórinn mátti treysta því að stefnandi kynni til verka og stefnandi hafði sýnt það á þeim vikum sem hann hafði starfað hér á landi. Við þessar aðstæður verður ekki séð að verkstjórn hafi verið ábótavant þótt verkstjóri hafi ekki verið á byggingarstaðnum er slysið átti sér stað en fram kom í vitnaskýrslu verkstjóra að ávallt hafi verið hægt að ná í hann í síma og að enskumælandi starfsmaður hafi verið hafður með þeim erlendu starfsmönnum fyrirtækisins er töluðu ekki íslensku. Þá verður einnig að líta til þess að í ljósi reynslu stefnanda hefði hann átt að afla sér þeirra tækja og verkfæra sem hann taldi örugg til verksins, en fram kom í vitnaskýrslum verkstjóra og verkefnastjóra byggingarinnar, að önnur tæki hafi verið tiltæk á staðnum sem hægt hefði verið að nota við verkið, svo sem skæralyftur.

Stefnandi hefur þegar fengið bætt 50% af tjóni sínu, en réttargæslustefndi taldi að um 50% eigin sök væri að ræða. Telja verður að í ljósi aðgæsluleysis stefnanda eigi hann ekki rétt til frekari bóta og er stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Stjörnublikk ehf., er sýknað af kröfum stefnanda, F-x-x A-x-x P. D-x-x S-x-x.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.