E-1261/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 26. mars síðastliðinn, var þingfest 15. október 2014.

Stefnandi er Brekkuheiði ehf., Efri-Brekku, Bláskógabyggð.

Stefndu eru G-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf og Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, Funalind 1, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndu greiði honum óskipt 1.010.481 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. desember 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu og málskostnaðar.

I

Með leigusamningi milli stefnanda sem leigusala og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef 16. desember 2010 tók stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf á leigu frístundalóð við Vallárveg 6 í landi jarðarinnar Brekku í Bláskógabyggð. Sama lóð var áður leigð báðum stefndu með leigusamningi 2. júlí 2008. Í 3. gr. fyrrnefnds leigusamnings eru ákvæði um tengingar við heita- og kaldavatnsveitur leigusala. Þar segir meðal annars að leigusali sjái um að leggja heitt og kalt vatn að lóðarmörkum. Komi til tenginga við veiturnar sjái leigutaki um að koma vatnslögnum á sinn kostnað að bústaðnum þegar hann tengist vatnsveitum leigusala. Tenging við heitavatnsveitu sé háð samkomulagi en tenging við kaldavatnsveitu heimil en þó háð umsjá leigusala. Óski leigutaki eftir tengingu við heitavatnsveitu leigusala skal semja sérstaklega um slíkt og greiða heimtaugagjald í samræmi við gjaldskrá leigusala á hverjum tíma. Í 9. gr. samningsins segir að leigusali skuli hafa forgang að allri vinnu og/eða þjónustu sem leigutaki þurfi á að halda og leigusali geti innt af hendi, enda sé gjaldtaka leigusala fyrir þau verk í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka. Stefnandi er í eigu sömu einstaklinga og J.H. vinnuvélar ehf., en það félag innti af hendi afmarkaðan hluta af vinnu við tengingu við veitur leigusala og aðra vinnu sem tengdist lóðinni svo sem keyrslu efnis í heimkeyrslu og plan stefndu.

Samkvæmt því sem fram kemur í greinargerð stefndu munu stefndu hafa á árinu 2011 óskað eftir tengingum við vatnsveitur leigusala. Halda stefndu því fram að þau hafi óskað eftir verðáætlun frá fyrirsvarsmönnum stefnanda og leigusala, en því hafi ekki verið svarað. Þann 12. júlí 2011 sendi stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf tölvupóst til H-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef, stjórnarmanns stefnanda, og vísar til samtals „um daginn“ út af heita vatninu. Óskaði stefnda upplýsinga um hvað inntakið kostaði og hvað væri innifalið í því. Tölvupóstinum hafi ekki verið svarað og því hafi Ó-kvk-nf H-kvk-nf ákveðið að hafa samband símleiðis við H-kvk-þf M-kvk-þf. Er haft eftir stefndu Ó-kvk-þgf H-kvk-þgf S-kvk-þgf að H-kvk-nf M-kvk-nf hafi sagt í símtalinu að áætlaður heildarkostnaður á tengingu við vatnsveitur stefnanda væri á bilinu 300.000-500.000 krónur og þá fremur í hærri kantinum. Þá segir að 31. ágúst 2011 hafi J-kk-nf H-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda og stjórnarmaður leigusala, komið með inntakskassa til stefndu og 12. september 2011 hafi J-kk-nf komið með rörin og grafið fyrir þeim 13. september og þau lögð í jörðu. Þann 14. september hafi J-kk-nf lokið við lögnina og kalda vatnið hafi komið á þann dag. Hinn 15. september hafi heita vatnið síðan verið tengt. Stefndi G-kk-nf hafi verið í sumarbústað sínum þegar vinnan hafi verið innt af hendi og fylgst með verkinu.

Stefnandi gaf út reikning fyrir vinnu við sumarbústað að Vallárvegi 6 14. desember 2011 að fjárhæð 1.028.031 króna. Er reikningurinn stílaður á stefnda G-kk-þf B-kk-þf L-kk-þf. Gjalddagi er útgáfudagur reikningsins og eindagi 24. desember 2011. Með tölvubréfi stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef til H-kvk-ef M-kvk-ef 27. desember 2011 fylgdu upplýsingar um verð á efni og vinnu. Sagt er að umtalsverður munur sé á verðum og sennilega um mistök að ræða við gerð reikningsins hvað varði útreikning tíma á lögnum innan lóðar. Þá segir að inntakskassinn hafi átt að fylgja með frítt. Tölvupóstinum mun ekki hafa verið svarað og því hringdi stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf á ný í stjórnarmann stefnanda 29. desember 2011 og sendi henni annan tölvupóst 5. janúar 2012. Þar segir að reikningurinn sé rangur þar sem ekki sé aðskilinn kostnaður vegna efnis og vinnu. Óskaði stefnda eftir að fá sendan nýjan reikning með aðgreinum liðum. Þessum tölvupósti mun stefnandi ekki hafa svarað. Í ábyrgðarbréfi 12. janúar 2012 sem stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf sendi H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf ítrekaði stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf ósk sína um úrlausn í málinu.

Með bréfi lögmanns stefndu 9. febrúar 2012 var umræddum reikningi stefnanda hafnað. Telja stefndu að fjárhæð reikningsins sé ekki í samræmi við „eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“. Fallast stefndu ekki á að greiða hærri greiðslu en 557.616 krónur fyrir verkið. Óska stefndu þess að nýir greiðsluseðlar verði gefnir út með leiðréttum reikningsfjárhæðum. Bréfinu var ekki svarað af hálfu stefnanda.

Í bréfi stefndu til stefnanda 27. júní 2013 segir meðal annars að stefndu hafi orðið þess áskynja að þau hafi ekki getað greitt greiðsluseðla leigusala vegna reglulegra greiðslna leigusamningsins er vörðuðu lóðarleigu og heita- og kaldavatnsnot stefndu. Þeir greiðsluseðlar hafi verið innheimtir af Íslandsbanka hf. Svo virðist sem fyrirsvarsmenn stefnanda hafi sem leigusali gefið bankanum fyrirmæli um að ekki mætti greiða síðari greiðsluseðla sem gefnir væru út, án þess að fyrst væru staðin skil á eldri ógreiddum greiðsluseðlum vegna tenginga stefndu við vatnsveitur leigusala.

Þann 28. júní 2013 geymslugreiddu stefndu til Íslandsbanka hf. 557.616 krónur vegna reiknings stefnanda, það er þá fjárhæð sem stefndu töldu vera réttmæta vegna þess verks og þjónustu sem stefnandi innti af hendi vegna tenginga á bústað stefndu við veitur stefnanda. Í bréfi lögmanns stefndu 14. maí 2014 kemur fram að stefndu hafi þann dag fengið upplýsingar um það frá Íslandsbanka hf. að geymslugreiðslunnar hefði hvorki verið vitjað af hálfu stefnanda né leigusala.

Með bréfi lögmanns stefnanda 20. júní 2014 til stefndu var öllum röksemdum og andmælum stefndu hafnað og réttmæti kröfu stefnanda áréttað. Með bréfi lögmanns stefndu 1. júlí 2014 mótmæltu stefndu röksemdum stefnanda og leigusala um túlkun og skýringu á leigusamningnum og tíunduðu áður framkomin sjónarmið sín. Þann 7. október 2014 sendu stefndu bréf til leigusala þar sem óskað var eftir að fá uppgefnar reikningsupplýsingar leigusala, eða útgefna greiðsluseðla svo að stefndu gætu staðið skil á reglulegum greiðslum leigusamningsins án dráttarvaxta.

II

Stefnandi kveðst vera félag sem eigi og leigi út lóðir fyrir frístundahús, reki hitaveitu og vatnsveitu sem þjónusti frístundabyggð í landi jarðarinnar Brekku í Bláskógabyggð. Krafa stefnanda feli í sér inntaksgjald fyrir hitaveitu og efniskostnað við lagningu heimtaugar fyrir heitt vatn að frístundahúsi stefndu að Vallárvegi 6, samtals að fjárhæð 1.028.031 krónu, sem byggð sé á reikningi útgefnum 14. desember 2011. Krafist sé dráttarvaxta frá gjalddaga reikningsins.

Málatilbúnaður stefnanda sé byggður á því að stefnandi hafi í hvívetna fylgt ákvæðum leigusamnings aðila um lagningu og gjaldtöku fyrir heimæð fyrir heitt vatn að frístundahúsi stefndu. Stefndu hafi mótmælt reikningnum sem of háum og greitt þá fjárhæð sem þau sætti sig við að greiða inn á geymslureikning. Hafi stefnandi hafnað rökum stefndu fyrir synjun um greiðslu reikningsins og kveðst vísa um ágreining aðila og rökstuðning stefnanda til bréfs 20. júní 2014 og ákvæða í leigusamningi, sem undirritaður hafi verið 16. desember 2010 milli stefnanda og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef. Þannig greini í 3. gr. leigusamningsins um lóðina að leigusali sjái um að leggja heitt og kalt vatn að lóðarmörkum hinnar leigðu lóðar. Komi til tenginga við veiturnar sjái leigutakar um að koma vatnslögnum á sinn kostnað að bústaðnum. Stefnandi telji þannig ótvírætt að stefndu hafi með undirritun samningsins samþykkt að greiða þann kostnað, þar með talinn inntakskassa fyrir inntak vatnslagna í bústaðinn. Þess sjái hvergi stað í ákvæðinu að stefnandi skuli leggja til slíkan kassa endurgjaldslaust. Áskilnaður stefnanda í samningunum um að hann leggi til kassann eigi sé þá skýringu að hann sé sá aðili sem þjónusti veiturnar og sé ákvæðinu ætlað að tryggja samræmi í búnaði veitnanna til að auðvelda þá þjónustu.

Hvað varði heimtaug hitaveitu þá innheimti stefnandi inntaksgjald sem sé stofngjald fyrir að tengjast veitunni, en heimtaugargjald sé gjald fyrir kostnaði við heimtaugina sjálfa, bæði efni og vinna. Stefnandi telji sig í fullum rétti til að haga gjaldtöku sinni með þessum hætti. Hvað varði gjaldtöku stefnanda fyrir affallslögn þá samanstandi sá reikningsliður af heildarkostnaði við lögnina, það er bæði efni og vinnu. Stefnandi telji óraunhæft að tilgreina aðeins verð á rörum í lögnina eins og stefndu virðast gera, heldur þurfi að taka tillit til annars efniskostnaðar, meðal annars við samskeyti og vinnu að leggja rörin.

Stefndu hafi neitað að greiða reikninginn til stefnanda og sé stefnanda því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu kröfunnar.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndu kveðast byggja sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að þau hafi þegar fullnægt greiðsluskyldu sinni með geymslugreiðslu á 557.616 krónum, sbr. lög um geymslufé nr. 9/1978, og nemi geymslufjárhæð réttri, eðlilegri og sanngjarnri fjárhæð vegna þess verks og þjónustu sem stefnandi hafi unnið. Stefndu sé óskylt að greiða eftirstöðvar reikningsins, enda uppfylli fjárhæð hans engan veginn skilyrði laga sem þar um gildi. Séu eftirstöðvar kröfunnar úr hófi fram háar og grundvöllur umþrættra reikningsliða ósannaður. Stefndu hafi rekið þau rök og sjónarmið sem liggi til grundvallar geymslugreiðslunni í dómskjölum málsins.

Í öðru lagi byggi stefndu sýknukröfu sína á því að stefnandi eigi ekki rétt á því að fá eftirstöðvar dómkröfunnar greiddar, eftir að þau hafi geymslugreitt það sem þeim sé skylt að greiða, enda sé hún í ósamræmi við ákvæði leigusamnings stefnanda og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef, sem framangreind krafa eigi rót að rekja til. Til viðbótar sé dómkrafa stefnanda og fjárhæð reikningsins í ósamræmi við meginreglur neytendakauparéttar og meginreglur kröfu- og samningaréttar, sbr. meðal annars ákvæði laga nr. 48/2003 um neytendakaup og laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Um leigusamning málsaðila gildi ófrávíkjanleg lög nr. 75/2008 um frístundabyggð og leigu lóða undir frístundarhús. Í 3. gr. fyrrnefndra laga sé fjallað um form og efni samninga. Sé þar nánar tiltekið að í samningi um hið leigða skuli meðal annars ákvarða hvort og að hve miklu leyti skuli greiða kostnað vegna aðgangs að vatni. Um verk stefnanda gildi ófrávíkjanlegar lagareglur um neytenda- og þjónustukaup. Afhending á vatni falli undir gildissvið laga nr. 48/2003 um neytendakaup, sbr. b. lið 1. mgr. 2. gr. laganna. Stefndu teljist því neytendur í skilningi laganna og stefnandi seljandi, sbr. 2. og 3. mgr. 1. gr. laganna.

Í VII. kafla laga nr. 48/2003 sé fjallað um skyldur neytanda. Í 1. mgr. 37. gr. laganna komi fram að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi eða upplýsingum frá seljanda, t.d. í auglýsingum eða útstillingum skuli neytandi greiða fyrir söluhlut það gangverð sem er á samskonar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um neitt slíkt gangverð að ræða skuli neytandi greiða það verð sem sanngjarnt sé miðað við eðli hlutar, gæði hans og atvik að öðru leyti, sbr. 2. málslið 1. mgr. 37. gr. fyrrnefndra laga, sem ekki megi vera óhagstæðara en leiði af lögunum, sbr. 3. gr. sömu laga.

Sá hluti verkanna sem snúi að þjónustu falli undir lög um þjónustukaup nr. 42/2000, en lögin eiga við hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt sé neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi, sbr. 1. gr. Í VII. kafla fyrrnefndra laga sé fjallað um verð sem neytendum beri að greiða fyrir keypta þjónustu. Í 28. gr. laganna sé tiltekið að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Í 29. gr. sömu laga sé tiltekið að hafi seljandi látið neytanda verðáætlun í té megi verðið ekki fara fram úr þeirri áætlun.

Í málatilbúnaði stefnanda sé tiltekið að hann telji ótvírætt að stefndu hafi með undirritun leigusamningsins samþykkt að greiða kostnað sem yrði samfara tengingum við heita- og kaldavatnsveitur stefnanda. Stefndu telja engan ágreining vera um greiðsluskyldu þeirra á því verki sem beðið var um, en ágreiningur stendur um hvaða fjárhæð stefnanda sé heimilt að krefjast fyrir verkið.

Sýknukrafa stefndu byggist á því að leigusamningurinn sé skýr. Í 3. gr. sé mælt fyrir um lagningu heita- og kaldavatnslagna. Snúi meginágreiningur málsaðila að túlkun þessa ákvæðis. Hafi stefnandi ekki gert reka að því að semja sérstaklega um tengingu stefndu við vatnsveiturnar, eins og áskilið sé í 3. gr. samningsins. Hafi stefndu því ákveðið að reyna að fá stefnanda til að koma á slíkri samningsgerð án árangurs.

Ákvæði 3. gr. leigusamningsins verði að skoða með hliðsjón af ákvæði 9. gr. hans þar sem mælt sé fyrir um forgangsrétt stefnanda að allri vinnu og/eða þjónustu sem þurfi að fara fram samkvæmt samningum. Af þessum ákvæðum samningsins leiði að réttur stefnanda til að taka þátt í vinnu og eða þjónustu vegna hins leigða sé fyrir hendi. Á hinn bóginn sé jafn ljóst að stefnanda hafi ekki verið frjálst að taka hvaða gjald sem er, heldur hafi stefnanda borið að haga gjaldtöku sinni í samræmi við gjaldskrá sambærilegra verka. Ákvæðið verði ekki skilið svo að hér sé átt við sambærileg verk sem stefnandi hafi innt af hendi fyrir aðra sem njóti stöðu leigutaka heldur það gjald sem telja verði í samræmi við þau markaðskjör sem í gildi hafi verið á þeim tíma sem vinnan eða þjónustan var innt af hendi.

Stefndu grundvalli sýknukröfu sína á því að gjaldtaka stefnanda með reikningi sínum sé í verulegu ósamræmi við gjaldskrá sambærilegra verka og sé því í andstöðu við 9. gr. leigusamnings málsaðila. Til stuðnings þessu megi sjá að heimtaugagjald á árinu 2011 hjá Bláskógaveitu fyrir sumarhús sé 465.190 krónur án virðisaukaskatts og hjá Orkuveitu Reykjavíkur fyrir heitavatnsheimæðar utan þéttbýlis 490.000 krónur án virðisaukaskatts. Reikningur stefnanda hafi hins vegar numið 880.110 krónum án virðisaukaskatts og í honum hafi ekki verið innifalinn gröftur fyrir lögnum innan lóðar né flutningur á gröfunni sem hafi grafið skurðinn fyrir lögnunum. Reikningur fyrir þeirri vinnu hafi verið seldur út í nafni J.H. vinnuvéla ehf. Sé reikningur stefnanda lagður saman við umrædda tvo liði reiknings J.H. vinnuvéla númer 100819, sem varði tengingu stefndu við vatnsveitur stefnanda, sé heildarkostnaður af verkinu 1.044.710 krónur án virðisaukaskatts. Stefndu telji að það sé stefnanda að sýna fram á réttmæti framangreindrar gjaldtöku með hliðsjón af ákvæðum leigusamningsins og ákvæðum laga um þjónustu- og neytendakaup. Það hafi stefnandi með engu móti sýnt fram á. Stefndu telji sér því óskylt að greiða dómkröfu málsins, enda hafi þeir í fyrsta lagi efnt greiðsluskyldu sína að fullu með geymslugreiðslu og jafnframt séu eftirstöðvar dómkröfunnar óhóflega háar og í andstöðu við ófrávíkjanleg lagaákvæði og leigusamning aðila.

Þá sé sýknukrafa stefndu byggð á því að stefnanda hafi verið óheimilt að víkja frá upprunalegum verðtillögum sínum. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafði gert stefndu Ó-kvk-þgf H-kvk-þgf kunnugt um áætlað verð fyrir tengingar við vatnsveitur leigusala og skyldi kostnaður vera á bilinu 300.000 til 500.000 krónur. Fjárhæð umræddra reikninga hafi farið verulega fram úr þeirri áætlun og sé verðið langt umfram það verð sem telja megi að tíðkanlegt sé að greitt sé fyrir sams konar þjónustu. Hafi stefnandi ætlað að krefja um hærra verð hefði hann þurft að áskilja sér fyrirvara um það og jafnframt tilkynna stefndu það án tafar, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Stefndu telji að stefnandi hafi ekki fullnægt tilkynningarskyldu sinni og geti því ekki gert kröfu um viðbótargreiðslu, sbr. 2. mgr. 31. gr. sömu laga. Verði ekki fallist á framangreint byggi stefndu á því að það sé ósanngjarnt af stefnanda að bera fyrir sig ákvæði 3. gr. leigusamningsins, með vísan til hinnar almennu ógildingarreglu samningaréttar, og því beri að ákvarða stefnanda þóknun vegna framangreinds verks sem samræmist eðlilegri og hefðbundinni gjaldtöku fyrir sambærileg verk. Að öllu framangreindu leiði að reikningur stefnanda númer 100500 sé óhóflega hár og fjárhæð hans óréttmæt og í andstöðu við ákvæði 3. og 9. gr. leigusamnings málsaðila.

Hvað varði einstaka liði byggist sýknukrafa stefndu til viðbótar á eftirfarandi málsástæðum:

Stefndu hafni skýringum stefnanda varðandi reikningsliðinn „inntakskassi“ á reikningi stefnanda númer [...] og telji að umræddur reikningsliður sé í andstöðu við 3. gr. leigusamnings aðila. Í umræddu ákvæði komi skýrt fram að leigusali skuli láta leigutökum í té skáp. Í greininni sé hvergi skírskotun í kostnað eða önnur gjöld er snúi að inntakskassanum. Verði umrædd grein ekki skilin með öðrum hætti en að stefnanda beri að afhenda framangreindan inntakskassa án endurgjalds. Í þessu samhengi skuli einnig tiltekið að allur annar kostnaður í umræddri 3. gr. sé tiltekinn sérstaklega. Hafi stefnandi ætlað að krefja stefndu um kostnað af afhendingu inntakskassans hefði honum verið í lófa lagið að taka það skýrlega fram í ákvæði leigusamningsins. Allan óskýrleika í framangreindu ákvæði beri að skýra stefnanda í óhag.

Stefndu hafni röksemdum stefnanda um reikningsliðinn „heimtaug hitaveitu“ og sérstaklega þeim röksemdum stefnanda að hann þurfi ekki að láta sig varða hvernig aðrar vatns- og hitaveitur hagi gjaldtöku sinni. Virðist stefnandi eins og áður reyna að líta alfarið fram hjá orðalagi 9. gr. leigusamnings aðila sem tiltekur að leigusali skuli haga gjaldtöku sinni í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka og framannefndum ákvæðum laga um neytenda- þjónustukaup.

Stefndu byggi sýknukröfu sína á því að gjaldtaka fyrir umrædda „heimtaug hitaveitu“ eigi sér enga stoð í leigusamningi málsaðila. Í ljósi 9. gr. leigusamningsins beri að halda því til haga að á umræddum tíma er verkið hafi verið innt af hendi hafi hvorki Orkuveita Reykjavíkur né Bláskógaveita tekið sérstakt gjald fyrir heimtaug, heldur hafi verið venja í viðskiptum fyrir því er varðaði tengingu heitavatnsveitu að heimtaugargjald væri innifalið í heimtökugjaldi.

Stefndu hafni öllum röksemdum stefnanda um reikningsliðinn „affallslögn“. Umræddur reikningsliður sé með öllu óljós að frátöldu metragjaldi sem ákveðið sé 3.500 krónur í reikningi stefnanda. Stefndu mótmæli eindregið eftir á skýringum stefnanda þess efnis að aðrir kostnaðarliðir séu inn í einingaverðinu. Slíkar skýringar renni auk þess stoðum undir að verkframkvæmd stefnanda sé í andstöðu við leigusamningi málsaðila. Handbragð stefnanda við reikningsgerðina virðist því bera þess merki að stefnandi hafi talið sér heimilt að krefja um hvaða gjald sem er, óháð verðskrá sambærilegra verka. Af þeim sökum telja stefndu reikningsliðinn í andstöðu við leigusamning málsaðila ásamt skýrum ákvæðum áðurnefndra laga um neytenda- og þjónustukaup.

Stefndu byggi enn fremur á því að allan óskýrleika í leigusamningi stefndu og leigusala beri að skýra stefnanda í óhag hvað varði rétt stefnanda til greiðslna fyrir það verk sem sé til grundvallar dómkröfu hans og sérstaklega um gjaldtöku vegna inntakskassa. Máli sínu til stuðnings vísi stefndu til óskýrleikareglu samningaréttar sem mæli fyrir um að umdeilanleg eða óljós samningsákvæði beri að jafnaði að skýra þeim aðila í óhag, sem hefur samið þau einhliða, eða sem ráðið hafi þeim atriðum til lykta, sem ágreiningi valdi. Löggerninga skuli því í samræmi við ofangreint að jafnaði túlka þeim í óhag sem hefði átt að hlutast til um skýrara form samnings, einkum ef hann hafði yfirburði við samningsgerðina eins og stefndu telja stefnanda hafa haft. Stefnandi hafi samið umræddan leigusamning aðila einhliða og ber því halla af öllum óskýrleika samningsins.

Stefndu mótmæli sérstaklega kröfu um dráttarvexti ásamt upphafsdegi dráttarvaxta. Stefnandi hafi í kröfugerð sinni að engu leyti tekið tillit til þess að stefndu hafi geymslugreitt 557.616 krónur. Stefndu byggi á því að í framlögðum dómsskjölum málsins komi skýrlega fram að um viðtökudrátt hafi verið að ræða af hálfu stefnanda og það þannig að stefnendur hafi með engu móti getað efnt þann hluta reiknings sem ágreiningur hafi ekki staðið um sökum athafna stefnanda í máli þessu. Með viðtökudrætti sínum hafi stefnandi glatað rétti til dráttarvaxta af kröfu sinni.

Krafa stefndu um málskostnað byggist á því að stefnanda verði gert að greiða þeim málskostnað, óháð úrslitum málsins, með hliðsjón af ákvæði 131. gr. laga nr. 91/1991. Með bréfi lögmanns stefnenda í júní 2014 hafi í fyrsta skipti verið brugðist við athugasemdum stefndu við reikning þann sem sé grundvöllur dómkröfu í málinu. Athugasemdum stefndu hafi í engu verið svarað, en þau hafi á öllum stigum málsins gert stefnanda skýrlega grein fyrir þeim sjónarmiðum sem þau byggi á, en án þess að viðbrögð hafi fengist. Hafi stefndu lagt í verulegan kostnað og fyrirhöfn til að halda rétti sínum til haga vegna máls þessa, meðal annars með því úrræði að geymslugreiða þá fjárhæð sem þau hafa talið sér skylt að greiða. Verði ekki fallist á framangreint og verði stefndu dæmd til að greiða alla eða hluta dómkröfu stefnanda, gera þau kröfu um að málskostnaður milli aðila falli niður með hliðsjón af sömu ákvæðum og reifuð hafi verið að framan.

Hvað lagarök varðar vísa stefndu einkum til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, laga nr. 48/2003 um neytendakaup, laga nr. 9/1978 um geymslufé, laga nr. 8/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá vísa stefndu einnig til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, þá einkum óskýrleikareglu samningaréttarins. Krafa um málskostnað er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um að virðisaukaskattur leggist ofan á málskostnað byggist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Krafa stefndu um málskostnað er reist á 129., 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Dómkrafa stefnanda í málinu tekur til inntaksgjalds hitaveitu og efniskostnaðar við lagningu heimtaugar fyrir heitt vatn í sumarbústað að Vallárvegi 6 í landi jarðarinnar Brekku í Bláskógabyggð. Stefnandi gaf út umdeildan reikning til stefnda G-kk-ef B-kk-ef L-kk-ef 14. desember 2011. Samkvæmt sundurliðun á reikningnum krefst stefnandi greiðslu fyrir inntaksgjald hitaveitu, inntakskassa, heimtaug hitaveitu inntakshné og krana vegna hitaveitu, aukahné á heimtaug hitaveitu, affalslögn og heimtaug fyrir kalt vatn. Við munnlega flutning málsins féll stefnandi frá kröfu um greiðslu hitaveitugjalds fyrir október-desember og lækkaði dómkröfu sína um 17.550 krónur. Nemur krafa stefnanda því 1.028.031 krónu að meðtöldum virðisaukaskatti. Ekki er ágreiningur milli aðila um að stefnandi vann þá verkþætti sem tilgreindir eru á reikningnum. Af hálfu stefndu er fullyrt að fyrirsvarsmaður stefnanda, H-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf, hafi í samtali við stefndu Ó-kvk-þf H-kvk-þf S-kvk-þf sagt að áætlaður heildarkostnaður við tengingu á vatnsveitum stefnanda væri á bilinu 300.000-500.000 krónur. Í skýrslu stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef fyrir dómi kom fram að hún hefði spurt H-kvk-þf M-kvk-þf í símtali hvað kostaði að tengjast veitunum en ekki fengið svör og þá sjálf nefnt þessar tölur. Í framburði H-kvk-ef M-kvk-ef kom fram að stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf hefði nefnt þetta verðbil og hefði hún staðfest það en það hefði aðeins átt við um inntaksgjaldið, það er þá fjárhæð sem leigutakar yrðu að greiða fyrir að tengjast veitunni. Sú fjárhæð er 396.000 krónur samkvæmt umdeildum reikningi stefnanda.

Gögn málsins renna ekki stoðum undir það að samningur hafi tekist með aðilum um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar sem endurgjald fyrir að tengjast veitum stefnanda og fyrir þá þjónustu sem stefnandi innti af hendi í þágu stefndu vegna þess og telst það ósannað. Fyrir liggur að stefndu hafa geymslugreitt hluta af fjárhæð dómkröfunnar samkvæmt lögum nr. 9/1978 um geymslufé, eða 557.616 krónur, og telja sig með því hafa fullnægt greiðsluskyldu sinni.

Hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu er meginreglan sú samkvæmt kröfurétti að verkkaupa ber að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve mikil vinnan er og hvers eðlis, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. einnig 50. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá segir í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi eða upplýsingum frá seljanda skuli neytandi greiða fyrir söluhlut það gangverð sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um neitt slíkt gagnverð að ræða skal neytandi greiða það verð sem sanngjarnt er miðað við eðli hlutar og gæði hans.

Sýknukrafa stefndu er á því byggð að reikningur stefnanda sé óhóflega hár, fjárhæð hans óréttmæt og í verulegu ósamræmi við gjaldskrá sambærilegra verka og sé því í andstöðu við ákvæði 3. og 9. gr. leigusamnings málsaðila. Þessu til stuðnings vísa stefndu til gjaldskráa fyrir Orkuveitu Reykjavíkur og Bláskógaveitu fyrir sumarbústaði. Þá vísa stefndu einnig til þess að stefnanda hafi verið óheimilt að víkja frá upprunalegum verðtillögum.

Í 3. gr. samnings milli stefnanda og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef segir að stefnandi eigi forgangsrétt til sölu á heitu vatni í sumarbústað leigutaka verði heitt vatn leitt í bústaðinn. Óski leigutaki eftir tengingu við heitavatnsveitu leigusala skuli semja sérstaklega um slíkt og greiða heimtökugjald í samræmi við gjaldskrá leigusala á hverjum tíma. Í 9. gr. samningsins segir að leigusali skuli hafa forgang að allri vinnu og/eða þjónustu sem leigutaki þurfi á að halda og leigusali geti innt af hendi, enda sé gjaldtaka leigusala fyrir þau verk í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka.

Sönnunarbyrði fyrir því að endurgjald sem stefnandi krefst fyrir inntak hitaveitu í sumarbústað stefndu, fyrir inntakskassa, heimtaug hitaveitu og aðra liði sem tilgreindir eru á reikningi stefnanda sé ósanngjarnt hvílir á stefndu. Að mati dómsins hafa stefndu ekki fært fyrir því fullgild rök að fjárhæð umþrætts reiknings, sem er grundvöllur dómkröfu stefnanda í málinu, sé í ósamræmi við meginreglur neytendakauparéttar eða meginreglur kröfu- og samningaréttar, sbr. fyrrgreind lög nr. 42/2000 um þjónustukaup og lög nr. 48/2003 um neytendakaup. Hafa stefndu ekki aflað sér viðhlítandi sönnunar fyrir staðhæfingum sínum um að endurgjald það sem stefnandi krefst fyrir þá þjónustu sem hann innti af hendi í þágu stefndu sé ósanngjarnt með hliðsjón af umfangi verksins og hvers eðlis það er og þá ekki að það sé í ósamræmi við „eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“ og telst það ósannað.

Í áðurnefndum 3. og 9. gr. er kveðið á um tiltekinn forgangsrétt leigusala til vinnu við framkvæmdir vegna tenginga við veitur leigusala og forgang til sölu á heitu vatni í sumarbústað leigutaka. Vísað er til þess í greindum ákvæðum að endurgjald það sem leigusali krefst fyrir unnin verk og sölu á heitu vatni skuli vera samkvæmt gjaldskrá leigusala og gjaldtaka fyrir verkin í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka. Gjaldskrá leigusala er ekki meðal málsganga eða upplýsingar um „eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“ og hafa stefndu ekki að mati dómsins sýnt fram á að umkrafin fjárhæð fyrir unnin verk stefnanda í þágu stefndu gangi á svig við fyrrnefnda meginreglu um að verkkaupa beri að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve mikil vinnan er og hvers eðlis, sbr. tilvitnuð ákvæði laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og laga nr. 48/2003 um neytendakaup.

Stefndu hafa lagt fram í málinu Gjaldskrá Bláskógaveitu sem staðfest var í iðnaðarráðuneytinu 27. júní 2011. Þar kemur fram í 3. og 4. gr. að tengigjald veitunnar fyrir sumarhús sé 465.190 krónur án virðisaukaskatts miðað við vísitölu byggingarkostnaðar í janúar 2011. Í gjaldskránni kemur ekki fram skýring á því hvaða kostnaðarþættir felist í tengigjaldi veitunnar. Samkvæmt verðskrá Orkuveitu Reykjavíkur kostar 490.000 krónur að leggja heitavatnsheimæð utan þéttbýlis sem gilda mun fyrir frístundabyggð þegar lengd heimæðar er innan við 100 metrar. Ekki frekar en í gjaldskrá Bláskógaveitu er að finna í verðskrá Orkuveitunnar hvaða viðbótarkostnaður kanna að falla til við lagningu heitavatnsheimæðar.

Hvað varðar ágreining aðila í tilefni af kröfu stefnanda vegna inntakskassa er til þess að líta að samkvæmt 3. gr. í fyrrnefndum leigusamningi stefnanda og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef 16. desember 2010 kostar leigusali lagnir fyrir heitt og kalt vatn að lóðarmörkum hinnar leigðu lóðar, en leigutaki ber annan kostnað af því að tengjast veitum stefnanda. Í ákvæðinu er sérstaklega kveðið á um „skáp til festingar utan á bústað leigutaka“ og er ekki um það deilt milli aðila að sá skápur er nefndur inntakskassi á umþrættum reikningi. Af ákvæði samningsins verður ekki ráðið að stefnandi hafi skuldbundið sig til að láta slíkan skáp af hendi endurgjaldslaust til stefndu heldur þvert á móti þá hafi stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf sem leigutaki lóðarinnar skuldbundið sig til þess með undirritun leigusamningsins að bera allan kostnað af því að tengjast veitum stefnanda að frátöldum kostnaði við að leggja heitt og kalt vatn að mörkum leigulóðarinnar. Er því ekki hjá því komist að hafna sjónarmiðum stefndu í þá veru að stefnanda beri að afhenda stefndu inntakskassann án endurgjalds.

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður fallist á kröfu stefnanda um greiðslu á 1.010.481 krónu vegna tenginga við veitur stefnanda auk dráttarvaxta svo sem krafist er. Þó að stefndu hafi geymslugreitt tiltekinn hluta af kröfu stefnenda fær það engu breytt um þessa niðurstöðu, enda leysir slík ráðstöfun fjármuna stefndu á engan hátt undan greiðsluskyldu í málinu eða getur haft áhrif á greiðslu dráttarvaxta af kröfunni vegna vanskilanna en stefndu hafa borið því við að um viðtökudrátt hafi verið að ræða af hálfu stefnanda og hafi stefndu ekki getað efnt þann hluta reikningsins sem ekki hafi staðið ágreiningur um. Á þetta verður ekki fallist með stefndu og er andmælum um upphafstíma dráttarvaxta hafnað.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur. Er þá tekið mið af því að samhliða þessu máli hafa tengdir aðilar rekið dómsmál sín á hendur sömu stefndu um tengt álitaefni, það er málið númer E- 1260/2014.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndu, G-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf og Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, greiði óskipt stefnanda, Brekkuheiði ehf., 1.010.481 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 14. desember 2011 til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf