S-749/2010

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 9. mars sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, útgefinni 22. september 2010, á hendur J-kk-þgf I-kk-þgf K-kk-þgf, kt. 000000-0000, Dalsbraut 12, Reykjanesbæ, „fyrir manndráp af gáleysi, líkamsmeiðingar af gáleysi og umferðarlagabrot með því að hafa milli kl. 6 og 7 laugardagsmorgun 24. apríl 2010 á Hringbraut við hringtorgið Mánatorg í Reykjanesbæ ekið bifreiðinni NZ 650, af Nissan Terrano gerð, langt yfir leyfðum hámarkshraða, sem er 70 km miðað við klukkustund á akbraut, undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði 1.31 ‰ með reiknuðu fráviki 0.15‰) og án tilskilinnar aðgæslu utan í ljósastaur sem var hægra megin við akbraut miðað við akstursstefnu, en síðan fór bifreiðin yfir og útaf akbraut til vinstri þar sem hún valt og endastakkst með þeim afleiðingum að þrír farþegar sem voru í bifreiðinni, A, kennitala 000000-0000, B, kennitala 000000-0000 og C, kennitala 000000-0000, köstuðust allir út úr bifreiðinni og hlutu mjög alvarlega líkamsáverka. B og A létust báðar sunnudagskvöldið 25. apríl 2010 af völdum áverka sem þær hlutu.

Vegalengd sem bifreiðin fór eftir að lenda utan í ljósstaur (sic) þar til hún staðnæmdist er meira en 66 metrar.

Áverkar sem C hlaut voru opið sár í hársverði, brot á andlitsbeinum, mar í andliti, lítil blæðing og loft innan höfuðkúpu, loftbrjóst beggja vegna, brot á 8 rifjum vinstra megin, brot á bringubeini, sár á búk, sár á öxl, þriðju gráðu rof á milta, fyrstu gráðu rof á lifur, rof á vinstra nýra, áverki á hægri nýrnahettu og brot á upphandlegg hægra megin.

Telst þetta varða við 215. gr. og 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. 36. gr., 37. gr., 1. sbr. 3. mgr. 45. gr. sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar svo og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum.“

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu og að sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, en til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að sakarkostnaður verði að mestu leyti lagður á ríkissjóð.

Við þingfestingu málsins samþykkti ákærði að bótakrafa MA, móður A kæmist að í málinu. Við upphaf aðalmeðferðar málsins var bótakrafan hins vegar afturkölluð af hálfu bótakrefjanda.

Aðalmeðferð málsins hófst 19. janúar sl., en ekki tókst að ljúka henni vegna fjarveru vitnis. Til stóð að framhald aðalmeðferðar færi fram 27. sama mánaðar, en af því varð ekki vegna veikinda verjanda. Aðalmeðferðinni var haldið áfram fimmtudaginn 9. mars sl. og henni lokið þann dag. Þann sama dag gekk dómari ásamt sækjanda, verjanda og H-kvk-þgf E-kvk-þgf rannsóknarlögreglumanni á vettvang. Var ekið eftir Hringbraut frá gatnamótum Hringbrautar og Vesturgötu og að þeim stað er slysið varð. Skoðaðar voru sérstaklega aðstæður og útsýni á þeim stöðum, sem vitnið M-x-x kvað ákærða hafa ekið fram úr sér annars vegar og hins vegar þar sem hún sagðist hafa séð reykmökk stíga upp.

II.

Samkvæmt rannsóknarskýrslu lögreglu, dags. 9. ágúst 2010, barst lögreglunni á Suðurnesjum tilkynning kl. 6.33 að morgni laugardagsins 24. apríl 2010 frá fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra um umferðarslys á Reykjanesbraut við hringtorgið Rósaselstorg. Tilkynningin var leiðrétt skömmu síðar og slysið sagt vera á Hringbraut við hringtorgið Mánatorg, um tveimur kílómetrum frá Rósaselstorgi. Þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi bifreiðin NZ-650 verið á fjórum hjólum utanvegar sunnan megin við Hringbraut og hafi framendi hennar snúið í norðaustur. Ummerki á vettvangi hafi bent til þess að bifreiðinni hafi verið ekið til norðurs, henni verið ekið á ljósastaur norðan við Hringbrautina og við það farið þvert yfir veginn. Bifreiðin hafi oltið nokkrum sinnum utanvegar sunnan megin við Hringbrautina og loks stöðvast þar. Þetta hafi verið staðfest síðar með frekari rannsókn lögreglu.

Á vettvangi hafi verið ákærði, J-kk-nf I-kk-nf K-kk-nf, og hafi hann staðið skammt frá bifreiðinni. Hann hafi tjáð lögreglu að hann hefði verið ökumaður bifreiðarinnar NZ-650 og viðurkennt að hafa neytt áfengis fyrir aksturinn. Ákærði hafi gengist undir öndunarpróf kl. 6.45, sem sýnt hafi 1.05‰. Ákærða hafi verið tilkynnt að hann væri handtekinn vegna gruns um ölvun við akstur.

Tvö blóðsýni og eitt þvagsýni hefði verið tekið úr ákærða, fyrra blóðsýnið kl. 8.10 og hið síðara kl. 9.20, en þvagsýnið kl. 8.12. Sýnin hafi verið send til rannsóknar í rannsóknarstofu í lyfja og eiturefnafræði í Háskóla Íslands. Í fyrra blóðsýninu hafi mælst 1.31 ‰, en hinu síðara 1.14 ‰ og í þvagsýninu hafi mælst 1.81‰. Hinn 5. maí 2010 hafi ákærði verið sviptur ökurétti til bráðabirgða samkvæmt heimild í 103. gr. umferðarlaga.

Í rannsóknarskýrslunni segir að ákærði hafi verið lagður inn á legudeild Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja vegna áverka, sem hann hefði hlotið í bílslysinu. Þar hafi verið tekin skýrsla af honum, en að því loknu hafi hann verið frjáls ferða sinna.

Þá segir að á slysavettvangi hafi þrjár stúlkur, þær C, A og B, legið á jörðinni vestan við bifreiðina en þær hafi allar verið farþegar í bifreiðinni NZ-650 og kastast út úr henni þegar hún valt. Þær hafi allar verið meðvitundarlausar og með mikla höfuðáverka. Að sögn ákærða hafi hann verið í öryggisbelti við aksturinn en ekki stúlkurnar.

Ákærði hafi tjáð lögreglu að C hefði setið í framsæti bifreiðarinnar, en þær A og B í aftursæti bifreiðarinnar. Í skýrslunni segir að enginn þeirra hafi svarað áreiti, en hægt hafi verið að finna púls hjá þeim öllum og þær hafi allar andað. Stúlkurnar þrjár hafi verið fluttar með sjúkrabifreiðum á slysa- og bráðamóttöku Landspítala. Sunnudagskvöldið 25. apríl 2010 kl. 19.54 A-kk-nf B-kk-nf heilaskurðlæknir á gjörgæsludeild Landspítalans tilkynnt um andlát A kl. 18.30 og B kl. 19.40 þann sama dag.

Samkvæmt læknisvottorði E-kvk-ef B-kvk-ef V-kvk-ef, skurðlæknis, var C með eftirfarandi áverka við komu á bráðamóttöku; opið sár á hársverði, brot í andlitsbeinum, mar í andliti, litla blæðingu og loft innan höfuðkúpu, loftbrjóst beggja vegna, mörg rifbrot, brot á sternum, sár á búk, sár á öxl, rof á milta, lifur og vinstra nýra, áverka á hægri nýrnahettu og brot á hægri upphandlegg. Þá segir að C hafi verið flutt á gjörgæsludeild og verið þar í öndunarvél til 6. maí, en hinn 10. maí hafi hún útskrifast af gjörgæslunni á almenna skurðdeild. Hinn 25. maí hafi C útskrifast þaðan og farið á Grensásdeild Landspítalans til endurhæfingar.

Þá segir í skýrslunni að bifreiðin NZ-650 hafi verið fjarlægð af vettvangi með dráttarbifreið og sett í geymslu ásamt ljósastaurnum, sem bifreiðinni hafði verið ekið á. Í framhaldi af þessu var S-kk-þgf S. K-kk-þgf, bifvélavirkjameistara, falið að annast tæknirannsókn á bifreiðinni og M-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf prófessor við verkfræðideild Háskóla Íslands að annast rannsókn á ökuhraða bifreiðarinnar vegna slyssins.

Skýrsla S-kk-ef S. K-kk-ef um bíltæknirannsókn á ökutækinu NZ-650, var unnin í apríl, maí og júní 2010. Í skýrslunni segir m.a. að ökutækið hafi ekki verið í notkunarhæft í aðdraganda slyssins vegna ástands hjólabarðanna. Ástand framhjólbarðanna hafi verið stórhættulegt, en þeir hafi verið um 12 ára gamlir og mjög slitnir. Þá hafi hjólbarðinn vinstra megin að aftan verið misslitinn og hjólbarðinn hægra megin að aftan minni en hinir hjólbarðarnir. Vegna ástands hjólbarðanna og stærðarmunar séu verulegar líkur á því að rásfesta ökutækisins hafi verið verulega skert. Rásir í bundnu slitlagi og/eða snögg hreyfing á stýri í akstri hafi ýkt hreyfingar ökutækisins í akstri sem auðveldlega hafi getað leitt til þess að ökumaður missti stjórn á ökutækinu og því frekar sem ökuhraðinn var meiri.

Þá segir í skýrslunni að ökutækið hafi ekki verið notkunarhæft í aðdraganda slyssins vegna ástands hemlanna. Hemlabúnaðurinn hafi verið í stórhættulegu ástandi vegna ryðskemmda, slits og stirðleika auk annars. Einnig hafi vanstilltar legur í framhjólum aukið nokkuð á skerta rásfestu ökutækisins.

Þá hafi framrúðan fallið úr í slysinu. Rúðan hafi átt að vera límd föst við yfirbygginguna með um 405 sm límborða (límkítti). Límingin hafi verið í lagi á samtals um 72 sm löngu slitróttu svæði. Framrúðan sé hluti af burðarvirki ökutækja. Annars vegar eigi rúðan að draga úr mögulegri aflögun á yfirbyggingu í árekstrum og veltum og hins vegar eigi rúðan að koma í veg fyrir að ökumaður og farþegi í framsæti kastist út úr ökutækinu og að aðskotahlutir komist inn í bifreiðina þá leiðina. Verulegar líkur séu á því að farþegi í framsæti hafi farið út um framrúðuop í slysinu.

Heildarniðurstaða skýrslunnar er sú að ökutækið hafi ekki verið í notkunarhæfu ástandi í aðdraganda slyssins. Vegna ástands hjólbarða og hemla hafi verið verulegar líkur á að lítið hafi mátt út af bregða til ökumaður missti ekki stjórn á ökutækinu með snöggri hreyfingu á stýri og beitingu hemla. Líkleg atburðarás í slysinu eftir að ökutækið skall utan í ljósastaur er sýnd á myndum í skýrslunni og ennfremur í hvaða stöðu bifreiðin var þegar farþegarnir köstuðust út úr henni.

Skýrsla M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef um rannsókn á ökuhraða bifreiðarinnar NZ-650 þegar hún lenti utan vegar á fyrrgreindum stað er dagsett í ágúst 2010. Rannsókn hans leiddi í ljós að mögulegur hámarkshraði bifreiðarinnar var 127 km á klukkustund, mögulegur lágmarkshraði hennar var 101 km á klukkustund og ætlaður hraði hennar var 114 km á klukkustund.

Í vettvangsskýrslu G-kk-ef S-kk-ef rannsóknarlögreglumanns, dags. 29. apríl 2011, segir að umræddan morgun hafi veður verið þurrt og bjart og lítill vindur. Af ummerkjum að dæma hafi bifreiðinni NZ-650 verið ekið til norðurs og vestur Hringbraut. Eftir að bifreiðinni hafði verið ekið framhjá gatnamótum við Hólmbergsbraut, en áður en bifreiðin kom að Mánatorgi, hafi bifreiðinni verið ekið út af malbikinu og í vegöxlinni þar til bifreiðinni var ekið á ljósastaur í vegöxlinni. Við áreksturinn hafi bifreiðin farið þvert yfir Hringbrautina og út fyrir vegöxlina sunnan við Hringbrautina, farið þar veltu og stöðvast á hjólunum og snúið þá framendanum til norðausturs.

Yfirborð akbrautarinnar hafi verið malbikað, samtals 7,3 metrar að breidd, með óslitinni miðlínu. Vegaraxlirnar séu úr fínni en þjappaðri möl, breidd vegaxlanna sé einn metri. Austan megin við akbrautina séu ljósastaurar með 40 metra millibili. Ljósastaurinn sem ekið hafi verið á hafi verið tvo metra frá akbrautarbrún.

Af ummerkjum á vettvangi að dæma hafi ákærði ekið bifreiðinni 35 metra á vegöxlinni áður en hann hafnaði á ljósastaurnum og af ummerkjum á bifreiðinni og ljósastaurnum að dæma hafi ákærði ekki ekið beint á ljósastaurinn heldur utan í staurinn, nánar tiltekið með fremri farþegahurð hægra megin. Hægra frambretti bifreiðarinnar hafi ekki verið með ákomu eftir ljósastaurinn heldur eingöngu fremri farþegahurðin. Svo hafi virst sem ljósastaurinn hafi farið í hurðina næst frambrettinu og eftir allri hurðinni, en bifreiðin hafi síðan farið frá ljósastaurnum þegar kom að millipóstinum milli fram- og afturhurðar. Við ákomuna hafi ljósastaurinn losnað af festingum sínum og legið á jörðinni neðan og austan við vegöxlina og hafi botn ljósastaursins vísað í norðvestur.

Við áreksturinn við ljósastaurinn hafi rúður brotnað í bifreiðinni og hafi glerbrotin legið á og utan við vegöxlina þar sem bifreiðinni hafi verið ekið aftur inn á akbrautina 12 metrum norðaustan við ljósastaurinn. Einnig hafi hægri hliðarspegillinn brotnað af bifreiðinni og hafi brotin úr honum legið við ljósastaurinn utan vegar. Á miðri akbrautinni hafi hægri stigbretti bifreiðarinnar legið.

Greinileg för hafi verið eftir hjólbarðana á akbrautinni þar sem bifreiðinni hafði verið ekið aftur inn á hana eftir áreksturinn við ljósastaurinn. Af ummerkjum að dæma hafi virst sem bifreiðin hefði farið á hliðarskriði yfir akbrautina, en á milli faranna við vegöxlina hafi mælst 4.4. metrar, en þar sem þau hafi endað (aðeins fram yfir miðlínu) hafi mælst 3.4 metrar á milli þeirra. Bifreiðin hafi haldið áfram yfir veginn, út fyrir vegöxlina og þar í grófa möl, sem tilheyrði grófum malarvegi samhliða Hringbrautinni á þessum vegarkafla (sunnan við Hringbrautina). Frá akbrautinni og að jarðraskinu þar sem bifreiðin fór út af akbrautinni (sunnan megin) hafi mælst 2.9 metrar. Í skýrslunni segir að af ummerkjum að dæma hafi svo virst að bifreiðin hafi farið eina veltu á milli akbrautarinnar (Hringbrautar) og þessa malarvegar og komið niður á hjólin. Næsta jarðrask hafi verið eftir 10 metra, en þar hafi bifreiðin virst fara með vinstra afturhorn niður í jörðina og þar við hafi verið mikið af glerbrotum eftir rúðurnar í bifreiðinni. Bifreiðin hafi virst halda áfram í loftinu 11 metra, en þá hafi einn hjólbarðinn virst hafa rekist niður í jörðina (þar hafi verið jarðrask með leguhlíf af hjólalegu) og bifreiðin stöðvast síðan á hjólunum tæpa tvo metra frá því jarðraski. Bílstjórahliðin hafi snúið að Hringbrautinni og mikið af glerbrotum verið framan við bifreiðina. Vinstra framhorn bifreiðarinnar hafi verið tvo metra frá vegbrún og vinstra afturhorn 4.4 metra frá vegbrúninni. Bifreiðin hafi stöðvast um 100 metra austan við Mánatorg. Síðan segir að stúlkurnar hafi allar legið á jörðinni vestan megin við bifreiðina. B hafi legið um fimm metrum frá vegbrún og um átta metrum vestan við bifreiðina. A hafi legið samsíða B, í um tveggja metra fjarlægð vinstra megin við hana (fjær akbrautinni). C hafi legið vinstra megin við A (fjærst akbrautinni), um sjö metrum til hliðar við B og um fjórum metrum suðvestan við bifreiðina. Á malarveginum, 14 metrum vestan við bifreiðina, hafi framrúða bifreiðarinnar legið. Um þremur metrum lengra hafi skór einnar stúlkunnar legið, þ.e. í 17 metra fjarlægð frá bifreiðinni.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum og hjá lögreglu eftir því sem þurfa þykir:

Ákærði játaði sök að öðru leyti en því að hann kvaðst neita því að hafa ekið bifreiðinni NZ-650 langt yfir leyfilegum hámarkshraða eins og í ákæru greindi.

Ákærði lýsti atburðarás kvöldsins með þeim hætti að hann hefði farið til L-kk-ef vinar síns um ellefuleytið með hálfan lítra af landa og eitthvað til að blanda í. Þeir vinirnir hefðu setið þar við drykkju og síðan hefðu stúlkurnar komið þangað um miðnættið. Hann sagði að C hefði komið á bifreiðinni NZ-650 og sagðist hann halda að hinar stelpurnar hefðu komið með henni. Þau hefðu síðan farið á skemmtistað niður í bæ um þrjúleytið og verið þar til lokunar staðarins um hálf fimm til fimm. Ákærði sagði að hann, A, B, C og G-kk-nf hefðu verið þarna, en C hefði síðan farið heim með G-kk-þgf. Þau hin hefðu síðan gengið frá skemmtistaðnum og hitt þar strák að nafni A-kk-nf og hefðu þau fengið hann til þess að skutla þeim til að ná í C og lyklana að bifreiðinni NZ-650 og koma sér heim. Þau hefðu fyrst farið heim til G-kk-ef, en hann hefði þá verið fluttur annað og enginn verið á gamla staðnum. Þau hefðu þá farið heim til S-kvk-ef til að ná í bíllykilinn að NZ-650, en síðan hefðu þau farið heim til L-kk-ef. Þaðan hefði B ekið heim til G-kk-ef til að ná í C. Þar sagðist ákærði hafa tekið við akstrinum og sagðist hann hafa ekið eftir Hringbrautinni og hefði ferðinni verið heitið út í Garð og Sandgerði. Hann sagðist gera ráð fyrir að hann hafi tekið við akstrinum í samráði við stúlkurnar. Sagðist hann ekki geta sagt til um það hvort hann leit á hraðamælinn í bifreiðinni, en það eina sem hann gæti sagt til um ökuhraðann væri það að honum hefði ekki fundist hann vera að aka hratt.

Ákærði sagðist ekki muna eftir að hafa ekið framúr annarri bifreið eftir að hann tók við akstrinum, en hann sagðist lítið muna eftir ökuferðinni. Hann sagðist hafa fundið til áfengisáhrifa og þreytu við aksturinn. Sagðist hann halda að hann hefði verið búinn að vaka í um 18 klukkustundir þegar slysið varð. Hann sagðist ekki muna eftir að hafa fundið fyrir einhverju athugaverðu við bifreiðina þegar hann ók henni og sagðist hann ekki hafa verið búinn að aka þessari bifreið áður.

Ákærði sagðist ekki muna eftir bílslysinu sjálfu. Það eina sem hann myndi væri að hann hefði verið að tala við stelpurnar í aftursætinu og litið augnablik af veginum til að svara þeim. Hann hefði síðan snúið við aftur og horft fram og þá hefði hann séð að hann stefndi á ljósastaurinn. Sagðist hann hafa reynt að beygja til vinstri, en síðan lent á staurnum og það næsta sem hann myndi væri þegar hann hefði rankað við sér aftur í bifreiðinni. Sagðist hann halda að þreyta og áfengisneysla hefði haft áhrif á minnið hjá honum í umrætt sinn. Ákærði sagðist hafa þekkt stúlkurnar þrjár sem voru í bifreiðinni. Hann kvaðst aðspurður hafa orðið fyrir meiðslum í bílslysinu, þ.e. á olnboga, öxl og baki og sagði að þessi meiðsli hrjáðu hann enn.

Ákærði sagðist muna eftir því að eftir slysið hefði komið þarna að kona sem hefði lánað honum síma og sagðist ákærði sjálfur hafa hringt í neyðarlínuna. Ákærði sagðist hafa kynnt sér útprentun á samtali hans við neyðarlínuna á skjali merktu I-21 og kvaðst hann staðfesta um væri að ræða símtal sem hann hefði átt við neyðarlínuna. Ákærði sagðist engar athugasemdir gera við niðurstöður rannsóknar á magni alkóhóls í blóði hans og þvagi. Þá sagðist ákærði hafa kynnt sér skýrslu M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors á ökuhraða og kvaðst hann ekki geta staðfest að ökuhraði bifreiðarinnar hefði verið svo mikill eins og þar kæmi fram. Ákærði sagðist ekki gera athugasemdir við uppdrátt af vettvangi á skjölum merktum III-1 og III-4.

Ákærði staðfesti skýrslur sínar hjá lögreglu á skjölum merktum V-4 og V-6.

C sagði að þau ákærði hefðu verið í sama vinahópi, en þau hefðu verið fremur verið kunningjar en vinir. Hún sagði að faðir hennar hefði átt bifreiðina NZ-650. Hún sagðist oft hafa ekið þessari bifreið og ekki tekið eftir neinu óvenjulegu við hana skömmu fyrir slysið. Hún sagði að hraðamælirinn í bifreiðinni hefði verið ónýtur, en það hefði verið það eina sem hún vissi til að hefði verið að bifreiðinni. Það eina sem hún myndi frá kvöldinu hefði verið að hún hefði verið í partýi og síðan myndi hún aðeins eftir sér uppi í rúmi í herbergi G-kk-ef. Hún sagði að þau vinirnir hefðu öll verið að drekka áfengi umrædda nótt Hún sagðist ekkert muna eftir ökuferðinni og ekki geta sagt til um það af hverju ákærði hefði tekið við akstri bifreiðarinnar í umrætt sinn. Þá sagðist hún ekki muna hvar hún sat í bifreiðinni, en henni hefði verið sagt að hún hefði setið í framsætinu. Hún sagðist hafa verið meðvitundarlaus og í öndunarvél í 12 daga eftir slysið. Hún sagðist síðan hafa farið í endurhæfingu á Grensásdeild. Í dag sagðist hún ekki finna fyrir neinu nema hendinni, t.d. þegar hún væri að gera armbeygjur. Sagðist hún æfa fótbolta og hafa byrjað að æfa í byrjun september, þ.e. að skokka og síðan hefði hún byrjað að mæta á æfingar í lok september. Hún sagðist vera í framhaldsskóla, en einnig sagðist hún vinna með skólanum.

M-x-x R-x-x sagðist hafa verið á leið til vinnu sinnar í Sandgerði umræddan morgun þegar hún ók fram á bifreið sem hafði farið út af veginum. Áður hefði þessi sama bifreið verið búin að aka fram úr henni þar sem hún hefði verið að taka af stað á ljósum við gatnamót, sem væru við verslunina Strax. Þegar hún hefði verið stopp á ljósunum sagðist hún hafa séð bifreiðina í baksýnisspeglinum og þegar hún hefði verið komin svolítið af stað hefði bifreiðinni verið ekið fram úr henni. Hún sagðist sjálf hafa ekið mjög varlega, enda hefði hún þá verið nýbúin að fá bílpróf og þarna hefði verið 50 km hámarkshraði. Hún sagðist ekki geta fullyrt um það hvort hinni bifreiðinni hefði verið ekið hratt, en ljóst væri hins vegar að henni hefði verið ekið hraðar en hennar bifreið þar sem hún hefði farið fram úr henni. Skömmu eftir að bifreiðin fór fram úr henni sagðist hún hafa séð rykmökk stíga upp og sagðist henni strax hafa dottið í hug að eitthvað hefði komið fyrir. Hún sagðist hins vegar ekki hafa séð bifreiðina fara út af veginum. Sagðist hún hafa stöðvað bifreið sina við slysavettvanginn og stigið út úr bifreiðinni. Hún hefði séð þrjár stúlkur liggja á jörðinni og ákærða standa þar hjá. Þau hefðu ekki talast við en hún sagðist hafa tekið upp símann sinn og rétt ákærða. Hún sagðist hafa athugað með stúlkurnar og þær hefðu allar verið á lífi. Sagðist hún hafa verið á staðnum þegar lögregla og sjúkrabílar komu á vettvang.

Hún staðfesti að hafa merkt inn á kort á skjali merktu VI-11, bls. 3 með aðstoð H-kvk-ef E-kvk-ef lögreglumanns. Staðfesti hún að hafa lýst því fyrir lögreglumanninum hvar hún var þegar bifreiðinni NZ-650 var ekið fram úr henni og þar sem hún var þegar hún sjá rykmökkinn stíga upp.

R-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa farið á vettvang skömmu eftir slysið. Sagðist hann hafa haft það hlutverk að sinna ökumanni bifreiðarinnar og sagðist hann hafa rætt við hann í lögreglubifreiðinni. Hann sagði að ákærði hefði verið í töluverðu áfalli og það eina sem hefði komist að hjá honum hefði verið hvernig stúlkunum reiddi af. Hann staðfesti að hafa gert frumskýrslu málsins.

H-kvk-nf E-kvk-nf rannsóknarlögreglumaður sagðist hafa komið að rannsókn málsins í vikunni eftir slysið. Hún staðfesti að hafa ekið með vitninu M-x-x þá leið, sem vitnið ók í umrætt sinn í því skyni að merkja inn þá staði, sem M-x-x kvaðst hafa verið stödd á, annars vegar þegar hinni bifreiðinni var ekið fram úr henni og hins vegar þegar hún sá rykmökk stíga upp. Hún sagðist hafa mælt vegalengdina frá gatnamótunum að þeim stað þar sem M-x-x sagði að hin bifreiðin hefði farið fram úr henni, en það hefðu verið 300 metrar, og síðan frá þeim stað og að staðnum þar sem hún sá rykmökkinn stíga upp, en það hefðu verið aðrir 300 metrar. Hún sagði að blint væri á milli staðarins þar sem M-x-x segðist hafa séð reykinn og að slysstaðnum, en þar sæist ekki á milli. Hún sagði að ljós væru á gatnamótum bæði Hringbrautar og Vesturbrautar og Hringbrautar og Vesturgötu. Þá sagði hún að punktarnir á kortinu meðfram Hringbrautinni táknuðu ljósastaurana og þar sem væri merkt x hefði staurinn verið sem ekið var á, þ.e. þriðji staur frá hringtorginu.

A-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa verið með þeim fyrstu á vettvang og sagðist hafa haft það hlutverk að hlúa að þeim slösuðu. Þegar búið hefði verið að flytja hina slösuðu í burtu sagðist hann hafa séð um vettvangsteikningu ásamt lögreglumanninum E-kk-þgf G-kk-þgf Á-kk-þgf. Hann staðfesti uppdrátt á skjali merktu III-1. Hann sagði að með tildregnum hjólförum væri átt við hjólför eftir bifreið, sem hefði runnið á hlið og skilið eftir gúmmí á malbikinu. Hann sagði að þessi tildregnu hjólför hefðu verið mjög greinileg á malbikinu og þau hefðu komið í beinu framhaldi af hjólförunum á vegöxlinni.

E-kk-nf G-kk-nf Á-kk-nf lögreglumaður staðfesti að hafa farið á vettvang skömmu eftir slysið og sagðist hann hafa haft það verkefni að hlúa að hinum slösuðu. Síðar hefði hann annast vettvangsteikningu ásamt A-kk-þgf M-kk-þgf H-kk-þgf lögreglumanni. Hann staðfesti uppdrátt á skjali merktu III-1.

S-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf, bifvélavirkjameistari, staðfesti að hafa annast bíltæknirannsókn á ökutækinu NZ-650 að beiðni lögreglu og að hafa gert skýrslu um rannsóknina, sem lægi frammi í málinu. Hann sagðist hafa skoðað vettvang slyssins ásamt M-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf prófessor og lögreglu nokkru eftir að slysið átti sér stað til að átta sig á því hvernig ferill ökutækisins hefði verið á slysstað. Hann sagði að enn hefðu verið sjáanleg skriðför á malbikinu eftir ökutækið þegar hann skoðaði vettvang. Hann sagði að M-kk-nf Þ-kk-nf hefði gefið sér fyrirsögn um það hvað hann vildi láta mæla í ökutækinu, svo sem formbreytingar og mælingar á hlutum, sem höfðu farið í sundur. Þá sagðist hann hafa gert líkan, sem sýndi feril ökutækisins, sbr. ljósmyndir á bls. 109 og 110 í skýrslunni. Það sem lægi til grundvallar líkaninu væru skemmdir á bifreiðinni og hlutir úr henni, sem höfðu grafist ofan í jörðina. Hann sagði að fyrrgreindar ljósmyndir sýndu ekki réttar vegalengdir heldur væri þeim eingöngu ætlað að sýna hvernig bifreiðin sneri hverju sinni. Vitnið sagðist hafa tekið saman yfirlit um ástand ökutækisins fyrir slys og væri það að finna á bls. 10 í skýrslunni. Fór vitnið yfir þessi atriði í skýrslu sinni fyrir dóminum. Hann sagði að hjólbarðar ökutækisins hefðu verið í mjög lélegu ástandi og getað hvellsprungið hvenær sem var. Þá hefðu hemlar ökutækisins verið í ónothæfu ástandi og þeir hefðu getað haft áhrif á stefnu ökutækisins. Hann sagði að engin merki hefðu verið um það að loft hefði skyndilega farið úr hjólbörðum eða að ekið hefði verið á vindlitlum hjólbörðum. Hann sagði að verulegar líkur væru á því að ökutækið hefði hagað sér öðru vísi en það gerði ef ástand þess hefði verið í lagi. Hann sagði að ástand bifreiðarinnar hefði verið með þeim hætti að þegar kippt hefði verið í stýrið hefði hreyfing bifreiðarinnar orðið ýkt. Ástand hjólabarðanna hefði verið með þeim hætti að bifreiðin hefði ekki verið rásföst í venjulegum akstri. Þá hefðu legurnar gefið ákveðið svigrúm til þess að hjólin sveifluðust þótt þær væru ekki mjög lausar. Þá ætti jafnvægisstöngin að jafna hreyfingar bifreiðarinnar og vinna á mót því ef ökutækið færi að vagga. Þá hefði annað afturhjólið verið minna en hitt og það hefði einnig haft slæm áhrif á ökuhæfni bifreiðarinnar.

Aðspurt sagðist vitnið hafa rannsakað ökutæki vegna flestra banaslysa, sem orðið hefðu hér á landi frá haustinu 2004, en auk þess hefði hann komið að rannsókn annarra minna alvarlegra slysa.

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í verkfræði, kvaðst hafa annast rannsókn á mögulegum ökuhraða bifreiðarinnar NZ-650 vegna bílslyssins hinn 24. apríl 2010 og staðfesti framlagða skýrslu sína í málinu á skjali merktu IV-2. Hann sagði að í málum sem þessum væri notuð aðferð, sem kallaðist orkuvarðveislan. Um væri að ræða viðurkennda aðferð til að reikna út ökuhraða ökutækja, en hún fælist í því að ökutæki á ákveðnum hraða væri með ákveðna hreyfiorku. Það sem hann gerði væri að leita eftir allri orkulosun, sem hefði orðið á vettvangi, s.s. skrið, velta, árekstur á ljósastaur o.s.frv. Þessa orku tæki hann síðan saman og segði að það væri sama og hreyfiorka ökutækisins og þannig fyndi hann út ökuhraðann. Þetta þýddi það að ef hann sleppti einhverjum þáttum, sem ekki væri að sjá af ummerkjum á vettvangi, yrði útreiknaður hraði lægri en raunverulegur hraði. Aðferðin byggðist því á því að hann leitaði upp alla orkulosun á vettvangi og tæki þá orku saman. Á vettvangi gætu verið ákveðnar aðstæður og ákveðnir hlutir sem óvissa gæti verið um. Hann tæki því öll lægstu viðmiðunargildin og reiknaði út minnsta mögulega hraða eða lágmarkshraða. Síðan tæki hann öll hæstu gildin og reiknaði út mesta mögulega hraða eða hámarkshraða. Loks tæki hann miðgildin og reiknaði út ætlaðan hraða. Mjög ólíklegt væri að bifreiðin hefði verið á annað hvort lágmarks- eða hámarkshraða. Í þessu máli sem öðrum kvaðst hann því miða við að útilokað væri að ökutækið hafi verið á minni hraða en lágmarkshraða miðað við þær forsendur sem hann hefði í málinu, en líklegast væri að ökutækið hafi verið á ætluðum hraða eða þar um bil. Ef svo væri að ökutækið hafi verið eitthvað frá ætluðum hraða telji hann að ökuhraðinn hafi frekar verið meiri en ætlaður ökuhraði, heldur en minni en ætlaður ökuhraði. Hann sagði að kollegar hans í Bandaríkjunum tækju t.d. aldrei öll lægstu gildin inn í mat sitt á ætluðum ökuhraða, heldur tækju þeir aðeins lægstu gildin inn í matið þar sem óvissan væri mest. Sjálfur sagðist hann leggja áherslu á það í sínum rannsóknum að lágmarkshraðinn væri örugglega lægri en raunverulegur hraði og því tæki hann mið af lægstu gildum.

Hann sagðist aðspurður hafa farið á vettvang nokkrum dögum eftir bílslysið og sagðist hann hafa séð ummerki eftir slysið. Hann sagði að þyngd ökutækisins skipti ekki máli þar sem ekki hefði verið um árekstur við annað ökutæki að ræða. Hann sagðist ekki taka tillit til þess að ljósastaurinn hefði brotnað og breytt um form, en hann hefði hins vegar tekið tillit til þess að bifreiðin hefði beyglast. Ef hann hefði tekið tillit til ljósastaursins hefði þyngd ökutækisins komið inn útreikninginn því þar væri um að ræða orkulosun, sem tengd væri einhverju öðru en ökutækinu sjálfu. Það að hann skyldi sleppa því að gera ráð fyrir árekstrinum við ljósastaurinn gerði það að verkum að reikna mætti með því að raunverulegur hraði ökutækisins hefði verið meiri en ætlaður hraði. Vitnið sagði að S-kk-nf S. K-kk-nf hefði gert líkan af áætluðum ferli ökutækisins, sem fram kæmi á ljósmynd í skýrslu hans, en þeir hefðu hins vegar farið í gegnum hreyfingar ökutækisins saman. Hann staðfesti að fjarlægðin frá ljósastaurnum sem ekið var á og að þeim stað þar sem ökutækið stöðvaðist væri 66,6 metrar.

Hann sagðist aðspurður af verjanda telja mjög ólíklegt af ummerkjum á vettvang að dæma að ökuhraði ökutækisins hefði aukist efir áreksturinn við ljósastaurinn, þar sem förin eftir ökutækið bentu til þess að ökutækið, sem hefði snúist á veginum, hefði verið að fara í þá átt sem það skreið en ekki í þá átt sem það stefndi.

III.

Eins og áður greinir hefur ákærði játað sök í málinu að öðru leyti en því að hann neitar því að hafa ekið bifreiðinni NZ-650 langt yfir leyfilegum hámarkshraða, en hann var 70 km miðað við klukkustund á þeim stað er slysið varð.

Ákærði kvaðst hér fyrir dómi lítið muna eftir ökuferðinni og sagðist t.d. ekki muna eftir að hafa ekið fram úr annarri bifreið eftir að hann tók við akstrinum skömmu áður en slysið varð. Viðurkenndi ákærði að hafa fundið til áfengisáhrifa og þreytu við aksturinn, en fram hefur komið að ákærði hóf áfengisneyslu um klukkan 23.00 kvöldið áður og var búinn að vaka í um 18 klukkustundir þegar slysið varð. Ákærði sagðist ekki geta sagt til um það hver ökuhraði bifreiðarinnar var þegar slysið varð, en sagði að honum hefði ekki fundist hann aka hratt. Ákærði sagði að það eina sem hann myndi eftir í aðdraganda slyssins væri það að hann hefði verið að tala við stúlkurnar í aftursætinu og litið augnablik af veginum til að svara þeim. Hann hefði síðan snúið sér við aftur og horft fram og þá hefði hann séð að hann stefndi á ljósastaurinn. Sagðist hann hafa reynt að beygja til vinstri, en lent á staurnum og það næsta sem hann myndi eftir væri þegar hann rankaði við sér í bifreiðinni.

Samkvæmt vettvangsskýrslu lögreglu var veður þurrt og bjart og vindur lítill umræddan morgun. Þá var yfirborð vegarins malbikað. Samkvæmt líkani af atburðarás í áðurgreindri skýrslu M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors skrensaði ökutækið 15 metra vegalengd eftir vegöxlinni fyrir og eftir áreksturinn við ljósastaurinn. Eftir það hemlaði ökutækið eða skrensaði 17 metra vegalengd eftir akbrautinni, en skrensaði síðan 8 metra vegalengd utan vegar og snerist um 90 gráður. Eftir það valt ökutækið og fór í loftköstum 32 metra vegalengd á grófri og þéttri möl. Samtals kastaðist bifreiðin 66.6 metra vegalengd frá áðurgreindum ljósastaur og þar til hún stöðvaðist.

Með hliðsjón af framangreindu, ummerkjum á vettvangi, framlagðri skýrslu M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors um rannsókn á ökuhraða bifreiðarinnar, sem og skýrslu hans hér fyrir dómi, þykir sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi ekið bifreiðinni langt umfram leyfilegan hámarkshraða í umrætt sinn.

Ljóst er af skýrslu S-kk-ef S. K-kk-ef, bifvélavirkjameistara, að bifreiðin NZ-650 var ekki í notkunarhæfu ástandi fyrir slysið vegna ástands hjólbarða og hemla bifreiðarinnar. Vegna þessa ástands hafi verulegar líkur verið á því að lítið hafi mátt út af bregða til að ökumaður missti ekki stjórn á ökutækinu með snöggri hreyfingu á stýri og beitingu hemla.

Fram kom í skýrslu M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors fyrir dóminum að hann teldi útilokað að ökutækið hefði verið á minni hraða en 101 km hraða á klukkustund, en líklegast væri að ökutækið hefði verið á 114 km hraða á klukkustund. Ljóst er að ákærði var undir talsverðum áhrifum áfengis við aksturinn og fann auk þess til þreytu. Þá hefur hann borið um það að hafa litið augnablik af veginum og aftur í bifreiðina skömmu áður en hann lenti á ljósastaurnum, en fram kemur á framlögðum vettvangsuppdrætti að ákærði hafði ekið nokkra metra eftir vegöxlinni áður en hann lenti á staurnum. Með hliðsjón af framangreindu þykir ljóst að sú háttsemi ákærða að aka á ofsahraða undir áhrifum áfengis og án tilskilinnar aðgæslu hafi leitt til þess að bifreiðin rakst utan í ljósastaurinn með þeim afleiðingum að bifreiðin valt og endastakkst með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Með hliðsjón af framangreindu þykir ekkert fram komið sem leiðir með skynsamlegum hætti til þeirrar ályktunar að slysið hafi orðið vegna ástands ökutækisins, en ljóst þykir að ákærði hafði enga stjórn á bifreiðinni eftir að hún rakst utan í ljósastaurinn.

Með vísan til framangreinds er ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir og er háttsemi hans réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur 1991. Hann hefur ekki áður sætt refsingu.

Við ákvörðun refsingar verður tekið mið að því að með stórkostlega háskalegri háttsemi sinni olli ákærði dauða tveggja ungra stúlkna og því að sú þriðja stórslasaðist. Á hinn bóginn verður litið til ungs aldurs ákærða, en hann var aðeins 19 ára þegar brotið var framið, sem og þess að hann hefur játað brot sitt hreinskilnislega að langmestu leyti allt frá upphafi rannsóknar þess og hefur ekki áður gerst sekur um refsiverðan verknað. Loks verður litið til þess að fram hefur komið að stúlkurnar þrjár voru ekki með öryggisbelti spennt, en það kann að hafa átt þátt í því að bani hlaust af, sem og alvarlegri líkamsmeiðsli en ella. Að öllu þessu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Þegar litið er til ungs aldurs ákærða þykir rétt að fresta fullnustu níu mánaða af refsingunni og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt ákvæðum 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skal svipta ákærða ökurétti. Með hliðsjón af öllu framansögðu er ákærði sviptur ökurétti í þrjú ár frá 5. maí 2010 að telja.

Í yfirliti lögreglustjórans á Suðurnesjum yfir sakarkostnað eru reikningar sem varða réttarefnafræðilega rannsókn á líkum stúlknanna tveggja sem létust, samtals að fjárhæð 272.836 krónur, reikningar vegna flutnings á líkum þeirra vegna réttarkrufningar, samtals að fjárhæð 78.140 krónur, reikningar vegna réttarkrufningar, samtals að fjárhæð 270.000 krónur og reikningar vegna vottorðsgjalds vegna réttarkrufningar, samtals að fjárhæð 26.600 krónur eða samtals 661.576 krónur. Með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 430/2008 verður þessi kostnaður ekki talinn nauðsynlegur hluti kostnaðar við rannsókn og saksókn gegn ákærða eins og hér stendur á. Ákærði verður dæmdur til að greiða allan annan sakarkostnað málsins, 1.087.490 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef K-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin 288.650 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari. Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf I-kk-nf K-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði en fullnustu níu mánaða af refsingunni er frestað og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði er sviptur ökurétti í þrjú ár frá 5. maí 2010 að telja.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 1.087.490 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef K-kk-ef hrl., 288.650 krónur.

R-kvk-nf B-kvk-nf