E-50/2018

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 31. janúar sl., var höfðað 5. desember 2017. Stefnendur eru Skuggahverfi 2-3 húsfélag, Vatnsstíg 14 í Reykjavík, G-kvk-nf Þ-kvk-nf Í-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, E-kvk-nf Ó-kvk-nf Ó-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Almenna C slhf., Garðastræti 37 í Reykjavík, G-kvk-nf Ö-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, G-kk-nf A-kk-nf V-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, A-kvk-nf O-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, G-kk-nf G-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, M-kk-nf E-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, B-kvk-nf V-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, P-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, S-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Stellar ehf., Lindargötu 37 í Reykjavík, S-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, G-kvk-nf J-kvk-nf K-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, S-kk-nf G-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, K-kvk-nf S-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Moshvoll ehf., Glerárgötu 24 á Akureyri, V-kk-nf E-kk-nf T-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, H-kvk-nf K-kvk-nf T-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, H-kk-nf H-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, A-kvk-nf E-kvk-nf Þ-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, S-kvk-nf S-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, H-kk-nf H-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, H-kvk-nf J. R-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, A-kvk-nf G-kvk-nf B-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, G-kk-nf A H-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Á-kvk-nf B-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, E-kvk-nf P-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, B-kvk-nf T-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Klara ehf., Stýrimannastíg 15 í Reykjavík, S-kk-nf B-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, B-kvk-nf A-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, Seating consept á Íslandi ehf., Bakkatúni 26 á Akranesi, M-kvk-nf Á-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, G-kk-nf D-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, E-x-x M-x-x G-x-x S-x-x, búsettur erlendis, H-kvk-nf Á-kvk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík, og H-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, Lindargötu 37 í Reykjavík. Stefndu eru Stendur ehf., Smiðjuvegi 9 í Kópavogi, Mannverk ehf., Hlíðasmára 12 í Kópavogi, Mannverk Tryg ehf., til heimilis á sama stað, og til réttargæslu er Sjóvá-Almennum tryggingum hf. stefnt, Kringlunni 5 í Reykjavík.

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar krafa stefndu um frávísun málsins.

Upphaflegar kröfur stefnenda í efnisþætti málsins voru eftirfarandi. Stefnandi, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, krafðist þess aðallega að stefndu, Stendi ehf., Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., yrði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnanda skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, sem næmi tjóni vegna galla á sameign hússins að Lindargötu 37, sem snúa að; gluggum og gluggakerfi vegna vatns- og loftleka, galla í hljóðeinangrun á milli íbúða, einkum hljóðleka, frágangi á fráveitu ofanvatns við og í kringum húsið, ofan á bílageymslu, ófullægjandi hurðum eða frágangi hurða inn í íbúðir, m.t.t. hljóðvistar/hljóðeinangrunar, ófullnægjandi hljóðvistar á stigagöngum framan við íbúðir, ófullnægjandi aðgengi hreyfihamlaðra/fatlaðra á jarðhæð, óloknum frágangi á gólfum í geymslum og annars staðar þar sem gólf eru máluð í sameign, óloknum frágangi í rýmum á sameign á hæðum -1 og -2 m.a. rakaskemmd á vegg í gangi við inngöngudyr í geymslur á -2. hæð, ófullnægjandi frágangi hurða á bílageymslugangi að lyftum og á geymslugangi, ófullnægjandi frágangi á gólfi við lyftur á stigagöngum eða frágangi á lyftum, vegna hæðarmunar milli gólfs í lyftum og rýmis framan við lyftur, ófullnægjandi frágangi á niðurfalli/gólfi í inntaksklefa en vatnshalli er ekki að niðurfalli, ófullnægjandi frágangi á gólfi í hjólageymslu m.a. hvað varðar sprungu á gólfi og málningu, ófullnægjandi frágangi á gólfi í bílageymslu, framan við inngang á húsinu á -3 hæð, en ójöfnur eru í gólfinu, vöntun á skolvaski í sameign hússins og skorti á rekstrarhandbók fyrir húsið.

Aðrir stefnendur en Skuggahverfi 2-3 húsfélag kröfðust þess aðallega að stefndu, Stendi ehf., Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., yrði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnendum, hverjum fyrir sig, skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, sem næmi tjóni vegna allra galla á séreignum þeirra í húsinu að Lindargötu 37, Reykjavík, og afleiddu tjóni vegna galla á sameign, sem hvoru tveggja snúa að; gluggum og gluggakerfi vegna vatns- og loftleka, galla í hljóðeinangrun á milli íbúða, einkum hljóðleka, frágangi á fráveitu ofanvatns við og í kringum húsið, ofan á bílageymslu, ófullægjandi hurðum eða frágangi hurða inn í íbúðir, m.t.t. hljóðvistar/hljóðeinangrunar, ófullnægjandi hljóðvistar á stigagöngum framan við íbúðir, ófullnægjandi aðgengi hreyfihamlaðra/fatlaðra á jarðhæð, óloknum frágangi á gólfum í geymslum og annarsstaðar þar sem gólf eru máluð í sameign, óloknum frágangi í rýmum á sameign á hæðum -1 og -2, m.a. rakaskemmd á vegg í gangi við inngöngudyr í geymslur á -2. hæð, ófullnægjandi frágangi hurða á bílageymslugangi að lyftum og á geymslugangi, ófullnægjandi frágangi á gólfi við lyftur á stigagöngum eða frágangi á lyftum, vegna hæðarmunar milli gólfs í lyftum og rýmis framan við lyftur, ófullnægjandi frágangi á niðurfalli/gólfi í inntaksklefa en vatnshalli er ekki að niðurfalli, ófullnægjandi frágangi á gólfi í hjólageymslu m.a. hvað varðar sprungu á gólfi og málningu, ófullnægjandi frágangi á gólfi í bílageymslu, framan við inngang á húsinu á -3 hæð, en ójöfnur eru í gólfinu, vöntun á skolvaski í sameign hússins og skorti á rekstrarhandbók fyrir húsið.

Þá krafðist stefnandi, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, þess aðallega að stefndu, Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., yrði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnanda skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga sem næmi tjóni vegna galla á þeim hluta hitakerfis hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem væri í sameign.

Þá kröfðust aðrir stefnendur en Skuggahverfi 2-3 húsfélag þess aðallega að stefndu, Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., yrði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnendum, hverjum fyrir sig, skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga sem næmi tjóni vegna galla á þeim hluta hitakerfis hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem væri í séreign hvers stefnanda.

Með vísan til d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála tjáðu stefnendur dóminum að endanleg fjárhæð skaðabótakröfu hverrar kröfu, ásamt vaxta- og dráttarvaxtakröfu, og nánari sundurliðun, yrði sett fram þegar matsgerð dómkvadds matsmanns eða, eftir atvikum, yfirmatsmanna lægi fyrir, en þegar hefði verið óskað mats á grundvelli ákvæða XII. kafla laga nr. 91/1991.

Til vara krafðist stefnandi, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, þess að viðurkennt yrði að Stendur ehf., Mannverk ehf. og Mannverk Tryg ehf., bæru sameiginlega ábyrgð á tjóni vegna galla á sameign hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem nánar eru tilgreindir í kröfunni og dómurinn hefur þegar rakið hér að framan í tilgreiningu upphaflegrar aðalkröfu umrædds stefnanda.

Til vara kröfðust aðrir stefnendur en Skuggahverfi 2-3 húsfélag þess að viðurkennt yrði, að Stendur ehf., Mannverk ehf. og Mannverk Tryg ehf., bæru sameiginlega ábyrgð á tjóni vegna allra galla séreignum þeirra, og afleiddu tjóni vegna galla á sameign hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem nánar eru tilgreindir í kröfunni og dómurinn hefur þegar rakið hér að framan í tilgreiningu upphaflegrar aðalkröfu umræddra stefnenda.;

Þá krafðist stefnandi, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, þess enn fremur til vara, að viðurkennt yrði að stefndu, Stendur ehf., Mannverk ehf. og Mannverk Tryg ehf., bæru sameiginlega ábyrgð á tjóni vegna galla á sameign hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem snúa að ófullnægjandi hönnun, frágangi og stillingum hitakerfis í húsinu að Lindargötu 37 í Reykjavík.

Þá kröfðust aðrir stefnendur en Skuggahverfi 2-3 húsfélag þess enn fremur til vara, að viðurkennt yrði, að stefndu, Stendur ehf., Mannverk ehf. og Mannverk Tryg ehf., bæru sameiginlega ábyrgð á á öllu tjóni vegna allra galla á séreignum þeirra, og afleiddu tjóni vegna galla á sameign hússins að Lindargötu 37, Reykjavík, sem snúa að ófullnægjandi hönnun, frágangi og stillingum hitakerfis í húsinu að Lindargötu 37 í Reykjavík.

Í öllum tilvikum kröfðust stefnendur málskostnaðar.

Engar kröfur voru gerðar á hendur réttargæslustefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf.

Upphaflega stefndu stefnendur til viðbótar nánar tilgreindum lögaðila ásamt einstaklingi og loks, til réttargæslu, tilteknu tryggingafélagi, en fallið var frá öllum kröfum á hendur þeim.

Matsgerð H-kk-ef S-kk-ef, byggingatæknifræðings og húsasmíðameistara, sem hafði verið dómkvaddur matsmaður í sérstöku matsmáli fyrir höfðun þessa dómsmáls, var lögð fram í málinu í þinghaldi 26. september 2018. Við sama tækifæri lögðu stefnendur fram bókun um endanlegar dómkröfur sínar í efnisþætti málsins. Þær eru eftirfarandi.

Stefnandi, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, krefst þess aðallega að stefndu, Stendi ehf., Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., verði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnanda 85.280.198 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. febrúar 2016 til 4. september 2018 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim tíma til greiðsludags. Aðrir stefnendur en Skuggahverfi 2-3 húsfélag krefjast þess að stefndu, Stendi ehf., Mannverki ehf. og Mannverki Tryg ehf., verði sameiginlega gert að greiða umræddum stefnendum hverjum fyrir sig 195.789 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. febrúar 2016 til 4. september 2018 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim tíma til greiðsludags. Stefnendur tilgreindu einnig að kröfur þeirraa væru að öðru leyti óbreyttar. Í því felst að enn eru fyrir hendi varakröfur stefnenda um viðurkenningu ábyrgðar, eins og nánar greinir að framan, auk þess sem stefnendur krefjast málskostnaðar úr hendi stefndu.

Í þessum þætti málsins krefjast stefndu frávísunar og málskostnaðar. Réttargæslustefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. seldi stefnda Mannverki Tryg ehf. starfsábyrgðartryggingu og tekur undir málatilbúnað og kröfur þess málsaðila en krefst jafnframt málskostnaðar.

Stefnendur krefjast þess að kröfum um frávísun verði hafnað.

Í þinghaldi 31. janúar sl. fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfuna. Að málflutningi loknum var málið tekið til úrskurðar.

I

Kröfu sína um frávísun byggir stefndi, Stendur ehf., aðallega á því að málatilbúnaður stefnenda sé svo óskýr og vanreifaður að ekki verði hjá því komist að vísa málinu frá dómi. Einsýnt sé að stefna málsins og málatilbúnaður stefnenda uppfylli ekki þau skilyrði sem fram komi í b.- og d- til g-liðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 varðandi efni stefnu í einkamáli.

Nánar tiltekið sé aðild stefnenda mjög óljós og hafi ekki verið skýrð með fullnægjandi hætti. Í þessu sambandi sé einnig mikilvægt að hafa í huga að kröfur stefnenda varði atriði sem lúta að sameign sumra í fjöleignarhúsinu, sbr. meðal annars 7. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Draga megi þá ályktun að aðild stefnanda Skuggahverfis 2-3 húsfélags að málinu sé mjög óljós og vafamál hvort það félag geti yfirhöfuð átt nokkra aðild að málinu.

Þá komi fram í b-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að í stefnu skuli greina nöfn fyrirsvarsmanna aðila, ef því sé að skipta, stöðu þeirra og heimili eða dvalarstað. Á skorti að þessum áskilnaði sé fullnægt sóknarmegin í málinu.

Í stefnu vísi stefnendur um aðild sóknar- og varnarmegin til heimildar 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um samlagsaðild. Í ljósi óvissu sem uppi sé um það hvort Skuggahverfi 2-3 húsfélag eigi með réttu aðild að málinu, í stað viðkomandi húsfélagsdeildar að Lindargötu 37 í Reykjavík eða eftir atvikum allir eigendur viðkomandi sameignar (sameign sumra), ef ekki sé um húsfélagsdeild að ræða, hafi verið nauðsynlegt með vísan til 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 að allir eigendur að Lindargötu 37 í Reykjavík stæðu að málshöfðuninni, þar sem um óskipt réttindi sé að ræða sem varði sameign þeirra allra. Af stefnunni sé hins vegar ljóst að ekki standi allir eigendur að Lindargötu 37 í Reykjavík að fyrrgreindri málshöfðun, til dæmis ekki eigandi íbúðar nr. 0202.

Auk þess verði hver og einn stefnenda við samlagsaðild að hafa uppi sjálfstæða kröfu á hendur stefndu, enda sé við samlagsaðild gengið út frá því að hver og einn geti allt eins höfðað sjálfstætt mál á hendur hverjum og einum hinna stefndu. Kröfur stefnenda kunni að vera mjög mismunandi. Í ljósi þess að stefnendur geri á engan hátt grein fyrir kröfum einstakra stefnenda á hendur hverjum og einum hinna stefndu verði að telja að framsetning krafna á grundvelli samlagsaðildar sé með öllu ófullnægjandi og því sé skilyrðum fyrir slíkri aðild ekki fullnægt, hvorki til sóknar né varnar. Framsetningu krafna á grundvelli samlagsaðildar sé ekki fullnægt með þeim hætti sem lagt sé upp með í stefnu.

Í d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 komi fram að greina skuli í stefnu dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum, bætur fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar ef enn er óvíst um hana, vexti ef því er að skipta, viðurkenningu á tilteknum réttindum, ákvörðun á eða lausn undan tiltekinni skyldu, refsingu fyrir tilgreind orð eða athafnir, ómerkingu tiltekinna ummæla, málskostnað, o.s.frv. Þá komi fram í e-lið sömu lagagreinar að einnig skuli greina svo glöggt sem verða megi, þær málsástæður stefnanda sem hann byggi málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þurfi að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skal vera gagnorð og skýr svo ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Í h. lið sömu greinar komi fram að stefnandi skuli gera grein fyrir helstu gögnum sem hann hafi til sönnunar í málinu og þeim gögnum sem hann telji að enn þurfi að afla.

Stefnendur hafi kosið að gera þá kröfu aðallega á hendur stefndu í málinu að þeim verði gert að greiða stefnendum skaðabætur ásamt vöxtum, sem nemi tjóni þeirra vegna ætlaðra galla á sameign og séreign stefnenda í fasteigninni að Lindargötu 37, Reykjavík. Í dómkröfunum sé síðan tilgreint með mjög óljósum hætti hverjir séu hinir meintu gallar á fasteigninni. Fjárhæð skaðabótakröfunnar sé hins vegar ekki tilgreind en tekið fram að fjárhæð hennar verði sett fram síðar eða þegar matsgerð dómkvadds matsmanns eða eftir atvikum yfirmatsmanna liggur fyrir. Stefnendur vísa til d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 varðandi heimild til framsetningar á kröfugerð sinni með framangreindum hætti. Ákvæðið sé undantekning frá meginreglunni um að kröfugerð í stefnu skuli vera svo skýr að unnt sé að taka hana óbreytta upp í dómsorð, ef efnisleg skilyrði séu á annað borð fyrir hendi fyrir þeim málalyktum. Þetta undantekningarákvæði beri samkvæmt almennum lögskýringarsjónarmiðum að skýra þröngt. Ákvæðið veiti hins vegar engan afslátt hvað það varðar að stefnendum ber eftir sem áður skýra málsástæður og málsgrundvöll sinn með glöggum og skýrum hætti. Undartekningarákvæði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um að ekki sé nauðsynlegt að tilgreina fjárhæð bótakröfu sé bundið við tiltekið skaðaverk. Fyrrgreindu skilyrði lagaákvæðisins sé ekki fullnægt í málinu. Í dómkröfum stefnenda sé að finna mjög svo óljósa tilvísun til fjölda atriða sem stefnendur telja til galla á séreign og sameign fjölbýlishússins. Það sé haft mjög opið hverjir hinir meintu gallar séu og í rauninni sé matsmanni látið það eftir að meta hvort um einhverja galla sé yfir höfuð að ræða og þá hvort frágangur sé fullnægjandi eða ekki. Framsetning á dómkröfum stefnenda sé einfaldlega svo óskýr að ómögulegt sé að átta sig fyllilega á dómkröfunum. Stefnda sé þannig í raun ómögulegt að taka til varna með hliðsjón af þeirri framsetningu á kröfugerð stefnenda sem fram komi í stefnu. Engin leið sé til dæmis að átta sig á því hvað stefnendur telji til galla á sameign annars vegar og séreign hins vegar og þá sé dómkrafa hvers og eins stefnanda á engan hátt afmörkuð eða skýr.

Í varakröfum sínum geri stefnendur kröfu um að viðurkennt verði að stefndu beri sameiginlega ábyrgð á tjóni stefnenda vegna ótilgreindra galla á sameign og séreignum stefnenda í fjölbýlishúsinu að Lindargötu 37 í Reykjavík og sé í því sambandi vísað til þeirra sömu óljósu atriða og vísað sé til í aðalkröfu stefnenda. Þó það komi ekki fram í stefnunni verði að ætla að stefnendur byggi heimild sína til að leita viðurkenningardóms í málinu á ákvæðum 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Stefnukrafan sé sé svo óljós að vísa beri henni frá dómi, þar sem eingöngu sé gerð krafa um að viðurkennd verði ábyrgð stefnda. Ekki komi fram um hvers konar ábyrgð sé að ræða, til dæmis hvort stefnendur eigi við skaðabótaábyrgð, ábyrgð er veiti rétt til afsláttar eða annarra vanefndaúrræða. Það sé einfaldlega látið við það sitja að fá viðurkennt að stefndu beri ábyrgð á tjóninu óháð því um hvers konar ábyrgð sé að ræða. Svo óljós kröfugerð sé í andstöðu við ákvæði d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Varakrafa stefnenda sé einfaldlega svo óskýr að óhjákvæmilegt sé annað en að vísa henni frá dómi. Málatilbúnaður stefnenda fullnægi heldur ekki þeim skilyrðum sem fram komi í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Kröfur stefnenda feli í raun í sér lögspurningu varðandi mögulega ábyrgð stefndu á meintum göllum á fasteigninni að Lindargötu 37 í Reykjavík. Slík framsetning á kröfugerð gangi í berhögg við ákvæði 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Þá sé málsgrundvöllur og allur málatilbúnaður stefnenda í stefnu í heild sinni mjög óskýr og ómarkviss í alla staði. Þannig séu dómkröfur stefnenda mjög óskýrar eins og gerð hafi verið grein fyrir, auk þess sem lýsing málsástæðna í stefnu og tengsl þeirra við einstakar dómkröfur stefnenda séu mjög á reiki. Þannig sé óljóst hvort stefnendur séu að krefjast skaðabóta eða afsláttar eða hvoru tveggja svo dæmi sé tekið. Því til viðbótar verði ekki betur séð en að ákveðnar þversagnir séu í dómkröfum stefnenda og megi þar meðal annars nefna að í aðalkröfu sé stefndi Stendur ehf. ekki krafinn um skaðabætur vegna meints tjóns af völdum ætlaðs galla á hitakerfi fjöleignarhússins vegna ófullnægjandi hönnunar og frágangs en í varakröfu stefnenda sé hins vegar gerð krafa um að viðurkennd verði ábyrgð stefnda, Stends ehf., á fyrrgreindum meintum ágöllum.

Með vísan til þess hversu óljós, óskýr og vanreifaður málatilbúnaður stefnenda sé, þá sé hann mjög til þess fallinn að takmarka möguleikann á að halda uppi vörnum í málinu með þeim hætti sem eðlilegt geti talist. Ekki verði bætt úr annmörkum að þessu leyti með því að leggja fram gögn og/eða skýringar undir rekstri málsins eftir að stefndi hafi lagt fram greinargerð af sinni hálfu. Því fari fjarri að stefnendur hafi gert með fullnægjandi hætti grein fyrir því á hvaða lagagrundvelli þeir byggi kröfur sínar í málinu og hvað sé verið að krefja stefnda um.

Loks sé minnt á skyldu stefnenda samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991 til að leggja fram við þingfestingu stefnu og þau skjöl sem varði málatilbúnað þeirra eða þeir byggi annars kröfur sínar á. Þau gögn sem stefnendur leggi fram með stefnu séu svo óljós að ekki verði með nokkru móti á þeim byggt í málinu né úr því bætt með því að leggja slík gögn fram síðar, þ.e. eftir að stefndi hafi skilað greinargerð af sinni hálfu í málinu.

II

Kröfu sína um frávísun byggja stefndu, Mannverk ehf. og Mannverk Tryg ehf., en málatilbúnaður hins síðarnefnda er eins og áður segir studdur af réttargæslustefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf., á því að kröfugerð og málatilbúnaður stefnenda í heild sé svo vanreifaður að ekki verði komist hjá því að vísa kröfum þeirra frá dómi með vísan til 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Aðalkröfur stefnenda séu settar fram án fjárhæðar með vísan til d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og án þess að tilgreint sé hvaða gallar tilheyri sameign og hvaða gallar tilheyri tiltekinni séreign. Þá sé heldur ekki getið upphafsdags dráttarvaxtakröfu. Matsbeiðnin taki hins vegar ekki til nokkurs konar meintra ágalla á séreignum, en af stefnunni sjálfri virðist mega ráða að stefnendur viti ekki með vissu hvað teljist til séreignar og hvað til sameignar í húsinu. Dómkvöddum matsmanni sé ekki falið það hlutverk að greina þar á milli, hvorki í matsbeiðni né þeim ákvæðum laga nr. 91/1991 sem gildi um hlutverk hans og verksvið.

Í tilvitnuðum d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 sé að finna heimild fyrir stefnanda til að krefjast bóta fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar, enda sé enn óljóst um hana. Um sé að ræða undantekningarheimild frá meginreglunni um ljósa og skýra kröfugerð sem skýra beri þröngt samkvæmt almennt viðurkenndum lögskýringarsjónarmiðum íslensks réttar. Í stað tilgreiningar á fjárhæð innihaldi kröfugerð stefnenda langa og illskiljanlega upptalningu á því sem stefnendur telji galla á sameign í fasteigninni. Umrædd lagaheimild breyti því ekki að enn séu gerðar sömu kröfur um skýrleika krafna að öðru leyti. Þannig gefi ákvæðið engan afslátt af skyldu stefnenda til að afmarka kröfur sínar með skýrum hætti, tilgreina upphafsdag vaxta og dráttarvaxta og tilgreina „tiltekið skaðaverk“ eins og það sé orðað í ákvæðinu sjálfu. Engin framangreindra skilyrða séu uppfyllt heldur sé margs kyns óljósum málatilbúnaði grautað saman og kröfunni beint óskipt að þremur til fjórum mismunandi aðilum, án þess að gerð sé nokkur grein fyrir því hvaða skaðaverk hver og einn eigi að hafa unnið. Því til viðbótar setji aðrir stefnendur en húsfélagið fram kröfur um greiðslu skaðabóta vegna galla á séreign hvers og eins, sem síðan fylgir löng upptalning á því sem húsfélagið telji í kaflanum á undan vera galla á sameign. Enda virðist stefnendur viðurkenna að þeir viti ekki hvar mörk sameignar og séreignar hússins liggja.

Til viðbótar eru kröfur hvers og eins stefnanda ekki sundurliðaðar með nokkrum hætti, þó að hverjum og einum stefnanda megi vera fullljóst hvaða meintu ágalla sé að finna á séreignum þeirra og hverja ekki.

Loks verði ekki séð að varakröfur stefnenda um að „viðurkennt verði að Stendur ehf., Mannverk. og Mannverk Tryg ehf., beri in solidum ábyrgð á tjóni“ vegna þeirra galla sem aðalkröfur stefnenda snúi að, séu í neinu samræmi við þær kröfur sem gerðar séu til skýrleika í kröfugerð, né geti verið grundvöllur dóms í málinu.

Ekki verði bætt úr framangreindum annmörkum á kröfugerð með umbeðinni matsgerð, enda snúi þeir að atriðum sem ekki sé óskað mats á og ættu að vera stefnendum ljósir án tilkomu matsgerðar. Eigi það sérstaklega við um kröfur sem snúa að meintu tjóni á séreignum, enda sé hvergi óskað eftir mati á slíku tjóni í framlagðri matsbeiðni.

Ómögulegt sé að átta sig á kröfum stefnenda eins og þær séu settar fram í stefnu, hvað þá að taka til efnislegra varna gegn þeim. Þá megi heita augljóst að kröfurnar séu ekki með nokkru móti dómtækar af sömu ástæðu. Af þessum ástæðum beri þá þegar að vísa öllum kröfum á hendur stefndu frá dómi með vísan til d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Einsýnt sé að skilyrði e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 séu ekki uppfyllt. Óumdeilt sé að hvorki stefndi Mannverk ehf. né stefndi Mannverk Tryg ehf. hafi verið í nokkurs konar samningssambandi við stefnendur vegna kaupa á fasteignum að Lindargötu 37, enda hafi verið um að ræða fasteignakaup milli annars vegar stefnda Stends ehf. sem seljanda og hvers og eins kaupanda hins vegar. Því sé ljóst að hvorugur hinna tveggja stefndu geti borið skaðabótaábyrgð gagnvart stefnendum á grundvelli ákvæða laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, sem lúti að skaðabótaábyrgð seljanda fasteignar. Allur málatilbúnaður stefnenda taki mið af því að um gallamál á grundvelli laga nr. 40/2002 sé að ræða. Þá verði ekki byggt á 45. gr. laga nr. 40/2002 um svokallaða sprangkröfu kaupanda fasteignar á hendur fyrri samningsaðilum seljanda.

Ekki sé tilgreint í stefnu hvaða ákvæði gildandi laga og reglna hafi verið brotin, eða hvaða venjum og viðurkenndu vinnubrögðum stefndi Mannverk ehf. hafi ekki fylgt, og ekki sé lagður fram verksamningur, byggingarlýsing, uppdrættir eða teikningar hönnuða. Þannig komi hvergi fram að hvaða leyti Mannverk eigi að hafa vanefnt samningsskuldbindingar sínar gagnvart stefnda Stendi ehf., sem sé ófrávíkjanleg forsenda þess að síðarnefndi lögaðilinn, og þá um leið stefnendur, geti haft uppi kröfur á hendur Mannverki ehf.

Kröfur á hendur Mannverki Tryg ehf. séu sama marki brenndar auk þess sem þess sé hvergi getið með hvaða hætti háttsemi félagsins og meint tjón á fasteigninni uppfylli skilyrði 29. gr. laga nr. 160/2010 fyrir skaðabótaábyrgð byggingarstjóra eða varði skaðabótaábyrgð félagsins á grundvelli samningssambands þess við stefnda Stend ehf.

Þá sé með öllu óskiljanlegt á hvaða grundvelli stefnendur geri kröfur um skaðabætur vegna meintra galla á hitakerfi hússins að Lindargötu 37. Engar málsástæður séu settar fram um ábyrgð stefndu á meintu tjóni sem rekja megi til meintra galla á hitakerfinu heldur sé þvert á móti byggt á því í stefnu að Efla hf. og S-kk-nf H. L-kk-nf beri þar alla ábyrgð.

Til viðbótar séu þær matsspurningar sem lagðar hafi verið fyrir dómkvaddan matsmann í matsbeiðni á dskj. nr. 20 svo óskýrar og óljósar að útilokað sé að matsgerð á grundvelli þeirra skýri málatilbúnað í stefnu svo fullnægjandi sé.

Með vísan til framangreinds sé ljóst að málsgrundvöllur stefnenda sé verulega á reiki og verulega skorti á að stefnendur hafi gert grein fyrir honum, þeim málsástæðum sem byggt sé á í málinu og samhengi dómkrafna við málsástæður. Þá skorti algjörlega á að gerð sé grein fyrir þeim málsástæðum sem byggt sé á gagnvart hverjum og einum stefnda, sem ljóst sé að geti ekki verið þær sömu eins og samningssambandi aðila hafi verið háttað. Því til viðbótar sé verulegt innra ósamræmi á milli þeirra málsástæðna sem stefnendur virðast setja fram. Afleiðingar þessa séu þær að verulega skorti á allan skýrleika málatilbúnaðar stefnenda og að vísa beri málinu frá á grundvelli e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Til viðbótar við framangreint sé aðild stefnenda allra í málinu svo vanreifuð að vísa beri málinu frá dómi. Aðild stefnanda Skuggahverfis 2-3, húsfélags sé ekki rökstudd svo neinu nemi í stefnu. Líkt og fram komi í stefnu sé húsfélagið sameiginlegt húsfélag allra sex húsa á lóðinni, þ.e. Lindargötu 35, 37 og 39 og Vatnsstíg 14, 16-18 og 20-22. Kröfur húsfélagsins í máli þessu snúi eingöngu að sameign í húsinu að Lindargötu 37, sem teljist því sameign sumra í skilningi laga nr. 26/1994. Það leiði af ófrávíkjanlegum ákvæðum laga nr. 26/1994 og dómafordæmum Hæstaréttar Íslands að ákvörðun um málshöfðun sem snúi að hagsmunum varðandi sameign sumra beri að taka á þeim vettvangi sem bær sé til að ráðstafa þeim hagsmunum. Í þessu máli liggi ekki einu sinni fyrir að til staðar sé sérstök húsfélagsdeild vegna þeirrar fasteignar sem málið varði.

Ekkert hafi komið fram í málinu um að ófrávíkjanleg skilyrði laga nr. 26/1994 fyrir málshöfðun stefnanda Skuggahverfis 2-3, húsfélags séu uppfyllt. Þá sé hvergi í stefnu að finna neinar málsástæður því til stuðnings að stefnandi eigi lögvarða hagsmuni af þeim kröfum sem gerðar séu í málinu. Stefndu byggi á því að ekki hafi verið rétt staðið að málshöfðun samkvæmt ófrávíkjanlegum ákvæðum laga nr. 26/1994 þar sem ákvörðun um málshöfðun hafi ekki verið tekin innan viðkomandi húsfélagsdeildar, þ.e. Lindargötu 37. Í öllu falli sé þessi þáttur málsins með öllu órökstuddur og vanreifaður.

Að sama skapi sé aðild annarra stefnenda í málinu fullkomlega vanreifuð, enda komi hvergi fram í stefnu hvaða gallar eigi að vera á séreignum hvers og eins stefnanda. Hvergi komi fram að hvaða leyti meint tjón eða galla sé að finna á séreignum stefnenda og sé stefndu því fullkomlega óljóst hvaða kröfur stefnendur geri í málinu. Þá sé fullkomlega óljóst um aðild allra stefnenda í málinu.

Samantekið séu dómkröfur, málatilbúnaður og aðild stefnenda svo vanreifuð að stefndu sé fullkomlega ómögulegt að taka til efnislegra varna.

III

Stefnendur mótmæla frávísunarkröfum stefndu og byggja á því að engir slíkir annmarkar séu á kröfugerð þeirra eða málatilbúnaði sem komið geti í veg fyrir að á málið verði lagður dómur.

IV

Í stefnu kemur fram að lóðin Lindargata 35, 37 og 39 og Vatnsstígur 14, 16-18 og 20-22 (áður Skúlagata 14-16), sé ein eignarlóð í eigu eigenda íbúða í fjöleignarhúsi sem standi á lóðinni. Fjöleignarhúsið skiptist í sex byggingar ofan á sameiginlegum bílageymslukjallara. Stefnendur málsins séu annars vegar íbúðareigendur að Lindargötu 37 og hins vegar Skuggahverfi 2-3 húsfélag, sem sé sameiginlegt húsfélag íbúðareigenda á lóðinni.

Sú meginregla er talin gilda að kröfugerð í stefnu þurfi að vera svo ákveðin og ljós að unnt sé að taka hana upp óbreytta sem ályktunarorð í dómsniðurstöðu ef efnisleg skilyrði eru á annað borð fyrir þeim málalokum. Þá verður kröfugerð stefnanda að vera það ákveðin að hún leiði ein út af fyrir sig til málaloka um sakarefnið, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 28. ágúst 2013 í máli nr. 406/2013. Frávik frá þessari meginreglu er að finna í d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sem heimilar að krafið sé um bætur fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar ef enn er óvíst um hana. Reglan er undantekning frá fyrrgreindri meginreglu og sætir því þröngri skýringu. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar er ljóst að beiting reglunnar er háð því skilyrði að óvíst sé um fjárhæð skaðabótakröfunnar og hætta sé á fyrningu kröfunnar, sbr. dóm Hæstaréttar 24. nóvember 2011 í máli nr. 136/2011.

Aðalkröfur stefnenda byggja á heimild d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Í stefnu er ekki rakið hvernig öllum þessum skilyrðum sé fullnægt. Nánar tiltekið er ekki rökstutt með nokkrum hætti hvernig hætta sé á fyrningu þessara krafna stefnenda. Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefndu spurði dómari lögmann stefnenda út í þetta atriði. Svaraði hann því til að hætta á fyrningu væri atriði sem almennt mætti deila um, svo sem út frá hugsanlegum ágreiningi um lok á byggingartíma, en húsið hefði verið áfram í byggingu eftir afhendingu íbúðanna. Hann teldi þó hugsanlegt að einhverjir gallaþættir í málinu hefðu verið farnir að nálgast fyrningu á grundvelli afhendingardags íbúðanna. Engar nánari skýringar komu fram í máli lögmannsins. Hvað sem þessum svörum líður var þó ekki greint frá því í stefnu né í öðrum gögnum málsins hvenær nákvæmlega hver og einn stefnenda í hópi íbúðareigenda fékk sína íbúð afhenta, en eins og áður segir byggist málsóknin á 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Varð því að rökstyðja í stefnunni hættu á fyrningu vegna hvers og eins stefnanda. Eins og áður segir er engin rök að finna í stefnu um hættu á fyrningu krafna stefnenda. Þegar af þeirri ástæðu geta stefndu ekki stutt málsókn sína við fyrrnefnda undantekningarheimild d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ber því að vísa aðalkröfum stefnenda frá dómi. Af sömu ástæðu gátu stefnendur ekki á grundvelli undantekningarheimildar d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 breytt aðalkröfum sínum undir rekstri málsins gegn mótmælum stefndu, sbr. fyrrnefnda bókun stefnenda í þinghaldi 26. september 2018 um endanlegar dómkröfur þeirra.

Við allt þetta bætist raunar að aðalkröfur stefnenda eru óskýrar þar sem ekki er greint á milli sameignar allra og sameignar sumra, sbr. umfjöllun um þann greinarmun í dómi Hæstaréttar 8. júní 2017 í máli nr. 624/2016, en fyrir liggur að sú húsfélagsdeild sem íbúðareigendur að Lindargötu 37 tilheyra er ekki meðal stefnenda málsins. Í þessum efnum skiptir einnig máli að í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 26/1994 kemur fram að ákvæði þeirra séu ófrávíkjanleg nema annað sé tekið fram eða leiði af eðli máls. Er eigendum því almennt óheimilt að skipa málum sínum, réttindum og skyldum á annan veg en mælt er fyrir um í lögunum. Ekkert er þó fjallað um þessi atriði í stefnu og telst málatilbúnaður stefnenda vanreifaður að því leyti.

Eins og áður greinir lýstu stefnendur því yfir í bókun sinni með endanlegum kröfum sínum, sem lögð var fram í þinghaldi 26. september 2018, að kröfur þeirra væru að öðru leyti óbreyttar. Í þessu felst að stefnendur halda upphaflegum varakröfum sínum til streitu í málinu.

Varakröfur stefnenda beinast að viðurkenningu á sameiginlegri „ábyrgð“ stefndu á tjóni vegna tiltekinna galla. Sá háttur að setja fram viðurkenningarkröfu styðst við 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 skal eigi að síður greina svo glöggt sem verða má í stefnu dómkröfur stefnenda, svo sem viðurkenningu á tilteknum réttindum. Stefndu gera athugasemd við framsetningu á varakröfu stefnenda, einkum vegna orðsins „ábyrgð“. Ekki komi fram um hvers konar ábyrgð sé að ræða. Kröfugerðin sé því óljós og þar með í andstöðu við áskilnað laga nr. 91/1991. Geti hún því ekki orðið grundvöllur dóms í málinu.

Meint „ábyrgð“ stefndu að lögum getur átt sér mismunandi birtingarmyndir, til dæmis eftir því hvaða vafnefndaúrræðum stefnendur byggja á. Þannig er unnt að orða viðurkenningarkröfu á þann hátt að hún lúti að viðurkenningu skaðabótaábyrgðar eða jafnvel viðurkenningu á rétti til afsláttar. Orðalag varakrafna stefnenda gerir aftur á móti ekki grein fyrir því í hverju sú tiltekna ábyrgð stefndu skuli felast, sem stefnendur krefjast þess þó að dómurinn viðurkenni að hvíli á stefndu. Er því óljóst hvaða skyldu stefndu dómurinn eigi að viðurkenna. Þegar af þessari ástæðu teljast varakröfur stefnenda svo óljósar að ekki verður lagður á þær dómur. Ber því að vísa þeim frá dómi af sjálfsdáðum.

Að öllu framangreindu virtu ber að vísa máli þessu frá dómi.

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verða stefnendur úrskurðaðir sameiginlega til að greiða stefnda Stendi ehf. 300.000 krónur í málskostnað en stefndu Mannverki ehf., Mannverki Tryg ehf. og réttargæslustefnda Sjóvá-Almennum hf. hverjum um sig 150.000 krónur í málskostnað, allt að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnenda flutti málið Í-kk-nf P-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda Stends ehf. flutti málið B-kk-nf J-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefndu Mannverks ehf. og Mannverks Tryg ehf. flutti málið E-kk-nf B-kk-nf lögmaður.

Af hálfu réttargæslustefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. flutti málið K-kvk-nf E-kvk-nf lögmaður.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnendur, Skuggahverfi 2-3 húsfélag, G-kvk-nf Þ-kvk-nf Í-kvk-nf, E-kvk-nf Ó-kvk-nf Ó-kvk-nf, Almenna C slhf., G-kvk-nf Ö-kvk-nf, G-kk-nf A-kk-nf V-kk-nf, A-kvk-nf O-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, M-kk-nf E-kk-nf, B-kvk-nf V-kvk-nf, P-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, S-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, Stellar ehf., S-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf, G-kvk-nf J-kvk-nf K-kvk-nf, S-kk-nf G-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf, Moshvoll ehf., V-kk-nf E-kk-nf T-kk-nf, H-kvk-nf K-kvk-nf T-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf Þ-kvk-nf, S-kvk-nf S-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf J. R-kvk-nf, A-kvk-nf G-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf A. H-kk-nf, Á-kvk-nf B-kvk-nf, E-kvk-nf P-kvk-nf, B-kvk-nf T-kvk-nf, Klara ehf., S-kk-nf B-kk-nf, B-kvk-nf A-kvk-nf, Seating consept á Íslandi ehf., M-kvk-nf Á-kvk-nf, G-kk-nf D-kk-nf, E-x-x M-x-x G-x-x S-x-x, H-kvk-nf Á-kvk-nf og H-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, greiði sameiginlega stefnda Stendi ehf. 300.000 krónur í málskostnað, en stefndu Mannverki ehf., Mannverki Tryg ehf. og réttargæslustefnda Sjóvá-Almennum hf. hverjum um sig 150.000 krónur í málskostnað.

A-kk-nf H-kk-nf