E-11047/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 5. nóvember sl., er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu þann 21. nóvember 2008.

Stefnendur eru Codan Forsikring A/S, Gammel Kongevej 60, Kaupmannahöfn, Danmörku, og Sirena A/S, Egebækvej 98, Nærum, Danmörku. Stefndi er Eimskip Ísland ehf., Korngörðum 4, Reykjavík.

Undir rekstri málsins var aðild málsins breytt á þann veg að Eimskip Íslands ehf., kt. 000000-0000, tók við aðild málsins varnarmegin í stað Hf. Eimskipafélags Íslands. Verður hér eftir vísað til stefnda hvort heldur sem fjallað er um Eimskip Ísland ehf. eða Hf. Eimskipafélag Íslands.

Stefnendur krefjast þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum DKK 425.960.33, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 27. apríl 2007 til 28. maí 2007 af stefnufjárhæð, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 29. maí 2007 til greiðsludags.

Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt gjaldskrá Markarinnar lögmannsstofu hf. Þess er krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði gætt að skyldu stefnenda til að greiða virðisaukaskatt af þóknun lögmanns síns.

Endanlegar dómkröfur stefnda er þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda og honum tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnenda að mati dómsins eða eftir framlögðum málskostnaðarreikningi. Til vara krefst stefndi þess að stefnukröfur stefnenda verði stórlega lækkaðar og að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Með farmbréfi, dagsettu 13. apríl 2007, tóku Atlantsskip að sér að flytja 2.198 einingar, 26.376 kg, af loðnu í gámi CRLU622.590-0 og 2.099 einingar, 25.188 kg, af loðnu í gámi CRLU622.593-6 með skipinu Kársnesi frá Hafnarfirði til Esbjerg í Danmörku fyrir Sirena Iceland ehf. Í farmbréfinu kemur fram að sendandi vörunnar sé Sirena Iceland ehf., móttakandi Launis Fiskekonserves og að um sé að ræða flutning frá Hafnarfirði til Esbjerg. Hinn 12. apríl 2007 kl. 11:26 hafði Samherji hf. sent tölvupóst til Síldarvinnslunnar hf. með ósk um að félagið fengi afhent samtals 47.900 kg af loðnu, sem staðsett voru í Fjarðarfrosti, sem er frystigeymsla stefnda í Hafnarfirði. Nánar tiltekið var um að ræða einingar nr. 31, 32 og 34. Ætlunin var að setja þetta í gáma seinna um daginn. Kl. 11:33 sendi Síldarvinnslan hf. tölvupóst til I-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns stefnda í Fjarðarfrosti, þar sem óskað var eftir því að umræddar einingar af loðnu yrðu afhentar Samherja hf., en þeir myndu láta senda gáma frá Atlantsskipum eftir þeim. Með tölvupósti kl. 14:33 sama dag staðfesti I-kk-nf að þessar einingar hefðu verið færðar á kennitölu Samherja hf. Í tölvupóstinum kemur fram að í einingu 31 séu 1.100 kassar á 11 brettum, í einingu 32 séu 1.500 kassar á 15 brettum og í einingu 34 séu 1.700 kassar á 17 brettum, eða samtals 4.300 kassar á 43 brettum. Kl. 15:24 óskaði Samherji hf. eftir því með tölvupósti til stefnda að þessi farmur færi á kennitölu Sirena Iceland hf. og varð stefndi við því.

Starfsmenn Fjarðarfrosts sáu um að hlaða 43 brettum í framangreinda tvo frystigáma frá Atlantsskipum 12. apríl 2007.

Losað var um nokkur bretti og kössum handstaflað af þeim í gámana svo hægt væri að koma brettunum og kössunum fyrir í þeim. Samkvæmt reikningi Sirena Iceland ehf. til Launis Fiskekonserves nr. 171, dagsettur 16. apríl 2007, að fjárhæð USD 212.701,50, fóru 2.198 kassar af 22 brettum í gáminn CRLU622.590-0 og 2.099 kassar af 21 bretti í gáminn CRLU622.593-6.

Hinn 23. apríl 2007 kl. 11:25 sendi fulltrúi Sirena Iceland ehf. tölvupóst til Atlantsskipa þar sem fram kemur að eitthvert vesen væri með gám sem var sendur til Esbjerg með loðnuhrognum. Með póstinum fylgdu ljósmyndir, sem bera með sér að búið var að taka hluta af farminum úr gáminum þegar þær eru teknar. Sama dag kl. 11:55 sendi umboðsmaður Atlantsskipa í Danmörku tölvupóst til Atlantsskipa á Íslandi þar sem tilkynnt var að gámurinn CRLU622.590-0 hefði verið afhentur móttakanda um morguninn. Eftir að móttakandi opnaði gáminn kom í ljós að farmurinn hafði blandast saman og umbúðir utan um hluta hans voru skemmdar.

Hinn 24. apríl 2007 kl. 08:23 tilkynnti sami umboðsmaður Atlantsskipum á Íslandi að það sama hefði komið í ljós þegar móttakandi opnaði hinn gáminn. Móttakandi hefði ekki viljað taka við þessum tveimur gámum og óskaði eftir því að þeir yrðu endursendir.

Gámarnir voru sendir aftur til Esbjerg. Þar framkvæmdi skoðunarfyrirtækið Euro Inspection skoðun hinn 27. apríl 2007. Samkvæmt skoðunarskýrslunni kom í ljós að hitastig gámanna var -24°C og að í gámunum voru bæði kassar á brettum og lausir kassar. Sá skoðunarmaðurinn engin merki þess að farmurinn hefði orðið fyrir hitabreytingum meðan á flutningi stóð þar sem farmurinn var hvorki hrímaður né frosinn saman í blokkir. Þá kemur fram að töluverðum fjölda blokka hafði verið raðað í gámana í lausu. Samkvæmt upplýsingum frá Eimskipum á Íslandi hefði farminum hins vegar verið skilað til hleðslu á brettum og benti því allt til þess að einhver bretti hefðu verið tekin í sundur í vöruhúsi Eimskipa. Taldi matsmaður það hins vegar hvorki sanngjarnt né eðlilegt að hafna öllum 4.297 kössunum sem skemmdum.

Óumdeilt er að hinn 11. maí 2007 fór fram önnur skoðun á farminum að beiðni stefnanda, Sirena A/S, sem framkvæmd var af fyrirtækinu Intercargo. Engar frekari upplýsingar liggja fyrir um fyrirtækið. Viðstaddir skoðunina voru fulltrúi stefnanda Sirena A/S, Eimskipafélagsins og fulltrúi Euro Inspections f.h. Atlantsskipa. Í bréfi Atlantsskipa til stefnanda, dagsettu 13. júní 2007, kemur fram að hinn 11. maí hafi gámarnir verið losaðir í Esbjerg. Samkvæmt farmbréfi hafi átt að vera 2.198 kassar í gámi merktum CRLU622.590-0, en samkvæmt upplýsingum frá Intercargo hafi komið úr honum 1.443 kassar. Í gámi merktum CRLU622.593-6 hafi átt að vera 2.099 kassar samkvæmt farmbréfi, en samkvæmt upplýsingum frá Intercargo hafi komið úr honum 2.094 kassar. Samtals séu 2.660 kassar óskemmdir, en þeim hafi verið komið fyrir í gáminum CRLU622.593-6 og í vöruhúsi.

Hinn 22. júní 2007 gaf Sirena Iceland ehf. út kreditreikning nr. 189 til Launis Fiskekonserves fyrir USD 39.352,50. Í reikningum kemur fram að hann sé til lækkunar á reikningi nr. 188. Um sé að ræða 795 kassa af loðnu í gámi HBMU543190-7. Hinn 31. júlí 2007 gaf Sirena Iceland ehf. út kreditreikning nr. 1 til Launis Fiskekonserves fyrir USD 9.795. Í reikningum kemur fram að hann sé til lækkunar á reikningi nr. 188. Um sé að ræða 201 kassa af loðnu.

Stefnandi, Codan Forsikring A/S, greiddi hinn 10. janúar 2008 meðstefnanda, Sirena A/S, bætur að fjárhæð DKK 500.960,33.

Hinn 15. janúar 2008 ritaði lögmaður stefnenda Atlantsskipum bréf þar sem fram kemur að verulegar skemmdir hafi orðið á farminum og því hafi stefnandi, Codan Forsikring A/S, greitt farmeiganda bætur að fjárhæð DKK 500.960,33. Sami lögmaður ritaði 22. janúar 2008 bréf til stefnda þar sem stefndi er krafinn um DKK 500.960,33 sökum þess að Atlantsskip hafni skaðabótaskyldu og að ljóst sé að ekki hafi verið hlaðið rétt í gámana. Krafan var ítrekuð 10. apríl sama ár og þá jafnframt óskað eftir því að stefndi framlengdi fyrningarfrest til og með 23. júlí 2008. Með tölvupósti 15. apríl 2008 fól stefndi vátryggjanda sínum, ITMU, að svara kröfunni fyrir hönd stefnda, sem ritaði 22. apríl tölvupóst til lögmanns stefnenda þar sem óskað var eftir frekari gögnum auk þess sem samþykkt var að framlengja fyrningarfrest fyrir hönd stefnda til og með 23. júlí 2008 með áskilnaði um allan rétt og þeim fyrirvara að krafan væri ekki þá þegar fyrnd og að viðkomandi lögmaður kæmi fram fyrir hönd rétts kröfuhafa. Umbeðin gögn bárust 30. júní frá lögmanni stefnenda með ósk um frekari framlengingu á fyrningarfresti til og með 23. október 2008. Vátryggjandi stefnda samþykkti hinn 7. júlí 2008 að framlengja fyrningarfrest til og með 23. október 2008 með sömu fyrirvörum og áður. Hinn 20. ágúst óskaði lögmaður stefnenda aftur eftir framlengingu á fyrningarfresti um einn mánuð í viðbót eða til og með 23. nóvember 2008. Vátryggjandi stefnda samþykkti þá ósk með sömu fyrirvörum og áður með bréfi dagsettu 21. ágúst 2008.

Hinn 4. september 2008 ritaði vátryggjandi stefnda bréf til lögmanns stefnenda og tilkynnti honum að þar sem skoðunarskýrsla bæri með sér að farmurinn hefði ekki orðið fyrir hitabreytingum og engar skemmdir væru sjáanlegar á farminum, væri ekki hægt að fallast á að stefndi bæri ábyrgð á ætluðu tjóni.

Með bréfi dagsettu 17. nóvember 2008 óskaði lögmaður stefnenda eftir framlengingu á fyrningarfresti til og með 23. maí 2009. Þessari beiðni svaraði vátryggjandi stefnda með bréfi 18. nóvember 2008 þar sem vísað var til bréfs frá 4. september þar sem ábyrgð var hafnað.

Eins og áður er rakið var stefna í máli þessu birt fyrir lögmanni stefnda 21. nóvember 2008.

II.

Stefnandi, Codan Forsikring A/S, kveður kröfu sína tilkomna vegna endurkröfu á greiddum vátryggingarbótum en stefnandi, Sirena A/S, kveður kröfu sína tilkomna vegna sjálfsábyrgðar félagsins í vátryggingu sem greidd var til félagsins vegna tjónsins. Heildartjón stefnenda nemi DKK 500.960.33 en að frádregnum DKK 75.000 sem sé áætlað endursöluvirði skemmds farms.

Stefnendur sundurliða tjón sitt þannig:

Heildartjón stefnanda Codan Forsikring A/S DKK 419.960.33

Heildartjón stefnanda Sirena A/S DKK 6.000_____

Samtals DKK 425.960.33

Við kröfuna bætist svo vextir frá 27. apríl til 28. maí 2007 og dráttarvextir frá 27. maí 2007 til greiðsludags.

Krafa stefnenda um skaðabætur er reist á því, að orsök tjónsins megi rekja til fljótfærni og mistaka starfsmanna stefnda þegar þeir hlóðu farminum í gámana sem síðar voru fluttir til Danmerkur með Atlantsskipum og er byggt á því, að rekja megi mistökin til stórfellds gáleysis starfsmannanna. Stefnendur telja að stefndi beri húsbóndaábyrgð á þessum mistökum starfsmannanna og sé því bótaskyldur samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttarins. Beri stefnda því að greiða skaðabætur samkvæmt 1. kafla skaðabótalaga nr. 50/1993.

Það sé óumdeilt í málinu að starfsmenn stefnda hafi hlaðið farminum í gámana í vöruskemmu stefnda í Hafnarfirði. Einnig liggi fyrir álit skoðunarmanna um að skemmdir á farminum megi rekja til þess hve illa farminum var komið fyrir í gámunum.

Stefnendur vísi til ákvæða í Almennum þjónustuskilmálum flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu, sem stefndi sé aðili að, þar sem tiltekið sé að stefndi beri skaðabótaábyrgð eftir almennum reglum skaðabótaréttar á beinu tjóni viðskiptamanns, sem rekja megi til ásetnings eða stórfellds gáleysis félagsins eða manna sem það ber ábyrgð á. Stefnda hafi, sem umráðamanni farmsins, borið að gæta þess að farmurinn skemmdist ekki, hvorki undir hans umsjón né síðar vegna atvika sem mætti rekja til stórfellds gáleysis starfsmanna við hlaðningu gámanna.

Stefnandi, Codan Forsikring A/S, byggir aðild sína að málinu á 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og greiðslu vátryggingabóta til Sirena A/S. Með því hafi hann tekið við öllum réttindum og skyldum Sirena A/S í málinu, að öðru leyti en greini í stefnu þessari. Leiði það til þess að stefnandi, Codan Forsikring A/S, geti lagt fram allar þær málsástæður og lagarök sem móttakandi vátryggingarbótanna kunni að eiga á hendur stefnda.

Stefnendur byggja kröfut sínat á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um stofnun kröfuréttinda og á almennri reglu skaðabótaréttar um ábyrgð vinnuveitenda á skaðaverkum starfsmanna sinna. Einnig vísa stefnendur í almennar reglur þjónustukaupalaga um ábyrgð og áhættu á verki sem lögfest sé í 19. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Krafa um greiðslu dráttarvaxta sé gerð með stoð í ákvæðum í ákvæðum III. og IV. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Kröfu sína um málskostnað reisi stefnendur á 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og kröfu um virðisaukaskatt af þóknun lögmanns síns kveða stefnendur vera skaðleysiskröfu, þar sem stefnendur séu ekki virðisaukaskattskyldir og eignist því ekki frádráttarrétt við greiðslu skattsins samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

III.

Stefndi mótmælir alfarið öllum málsástæðum og lagarökum stefnenda. Hann mótmælir því að hann sjálfur eða men sem hann ber ábyrgð á, hafi sýnt af sér stórfellt gáleysi þegar þeir hlóðu farmi í gáma umrætt sinn, eins og stefnandi heldur fram í stefnu. Stefndi mótmælir því sérstaklega að lög nr. 42/2000 um þjónustukaup gildi í þessu máli þar sem skilyrði 1. gr. laganna séu ekki fyrir hendi.

Stefndi byggir málsvörn sína á svonefndum Almennum þjónustuskilmálum flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu, almennum reglum skaðabóta-, samninga- og kröfuréttar og lögum nr. 91/1991, um meðferð einkamála, eftir því sem við á.

Aðalkröfu sína um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á aðildarskorti. Í málinu liggi fyrir, að stefndi tók að sér að hlaða umræddum vörum í tvo frystigáma samkvæmt beiðni Samherja hf. hinn 12. apríl 2007 og skrá vörurnar á nafn Sirena Iceland ehf. Auk þess liggi fyrir að Sirena Iceland ehf. seldi vörurnar til Launis Fiskekonserve “CIF Esbjerg” og var sendandi þeirra samkvæmt farmbréfi Atlantsskipa. Stefnendur þessa máls séu hins vegar dönsku félögin Sirena A/S og Codan Forsikring A/S, sem byggi rétt sinn á greiðslu skaðabóta til Sirena A/S. Stefnendur séu ekki réttir aðilar til að hafa uppi kröfur á hendur stefnda vegna þeirra verka, sem stefndi innti af hendi fyrir Samherja hf. og Sirena Iceland ehf., og eigi þar af leiðandi ekki með réttu þá hagsmuni sem stefnendur krefjast dóms um. Samkvæmt því beri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Sé ekki fallist á að sýkna eigi stefnda vegna aðildarskots telur stefndi að það beri allt að einu að sýkna hann þar sem krafan sé fallin niður vegna fyrningar. Óumdeilt sé, að Almennir þjónustuskilmálar flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu gildi um það verk, sem stefndi tók að sér í þessu máli, enda byggi stefnendur á því í stefnu að stefndi beri skaðabótaábyrgð á ætluðum mistökum starfsmanna sinna við hleðslu gámanna eftir þessum skilmálum.

Fjallað sé um fyrningu í 13. gr. skilmálanna. Þar segi að stefndi skuli í öllum tilvikum vera laus undan ábyrgð, nema mál sé höfðað innan eins árs frá afhendingu vörunnar eða þeim degi, sem félaginu bar að afhenda vöruna til viðskiptamanns, en það hugtak sé skilgreint í 1. gr. skilmálanna.

Stefndi byggir á því að hann hafi afhent vörurnar til Sirena Iceland ehf. að ósk Samherja hf. 13. apríl 2007, en þann dag hafi Atlantsskip tekið við þeim fyrir hönd Sirena Iceland ehf. eins og fram komi í farmbréfi. Samkvæmt því byrji nefndur eins árs fyrningarfrestur að líða frá og með 13. apríl 2007, sem leiði til þess að krafan fyrnist 13. apríl 2008 sé mál ekki höfðað innan þess tíma.

Eins og fram komi í framlögðu bréfi hafi vátryggjandi stefnda samþykkt 22. apríl 2008 að verða við beiðni lögmanns stefnenda um að framlengja fyrningarfrest fyrir hönd stefnda til og með 23. júlí 2008 með þeim skýra og ótvíræða fyrirvara að krafan væri ekki þá þegar fyrnd, eða eins og segi á ensku í bréfinu “...providing that your claim is not yet time barred...”. Auk þess hafi sá fyrirvari verið gerður að umbjóðandi lögmanns hjá dönsku lögmannsstofunni Kromann Reumert væri réttur aðili að kröfunni, eða eins og segi á ensku í bréfinu “...providing that..you are acting for the rightful claimant”. Sömu fyrirvarar hafi verið gerðir þegar þessi fyrningarfrestur var framlengdur tvisvar sinnum aftur að beiðni sama lögmanns stefnenda.

Þar sem ljóst sé, að krafan var fallin niður fyrir fyrningu níu dögum áður en vátryggjandi stefnda samþykkti að framlengja fyrningarfrest fyrir hönd stefnda í fyrsta sinn, með nefndum fyrirvara um að krafan væri ekki þá þegar fyrnd, og þar sem umræddur lögmaður kom ekki fram fyrir hönd rétts kröfuhafa, telji stefndi að samkomulag um framlengingu á fyrningarfresti hafi ekki tekið gildi.

Með vísan til þess byggi stefndi á því að krafan sé fallin niður vegna fyrningar þar sem mál var ekki höfðað fyrir 13. apríl 2008, sem leiði til þess að sýkna verði stefnda í málinu.

Sé ekki falist á framangreint byggir stefndi sýknukröfu sína á því að þar sem ósannað sé að vörurnar hafi skemmst vegna atvika sem hann beri ábyrgð á. Eins og fram komi í 4.1. gr. í Almennum þjónustuskilmálum flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu beri stefndi skaðabótaábyrgð eftir alennum reglum skaðabótaréttar á beinu tjóni viðskiptamanns, sem rekja megi til ásetnings eða stórfellds gáleysis stefnda eða manna, sem það ber ábyrgð á. Sönnunarbyrðin um skaðabótaábyrgð stefnda hvíli á þeim sem haldi því fram að stefndi beri ábyrgð. Það sé því stefnenda að sanna, að rekja megi meint tjón til ásetnings eða stórfellds gáleysis stefnda eða starfsmanna hans við hleðslu gámanna í Hafnarfirði þann 13. apríl 2007. Stefndi mótmælir því að stefnendur hafi sannað að skilyrði bótaskyldu eftir 4.1. gr. framangreindra skilmála séu fyrir hendi. Í því sambandi leggi stefndi áherslu á að ekki nægi einfalt gáleysi heldur þurfi gáleysið að vera stórfellt.

Engin gögn hafi verið lögð fram, sem sanna að vörurnar hafi orðið fyrir tjóni, hversu mikið af þeim sé skemmt og að rekja megi meint tjón til framangreindra atvika, sem stefndi beri ábyrgð á. Þvert á móti komi fram í skoðunarskýrslu Euro Inspection að engin merki um skemmdir á vörunum hafi fundist við skoðun á þeim þann 27. apríl 2007. Af þeim sökum telji stefndi að ósannað sé að umræddar vörur hafi yfir höfuð orðið fyrir tjóni, sem rekja megi til ásetnings eða stórfellds gáleysis stefnda eða starfsmanna hans við hleðslu gámanna. Þeirri staðhæfingu stefnenda í stefnu að fyrir liggi álit skoðunarmanna að skemmdir á farminum megi rekja til þess hve illa farminum var komið fyrir í gámunum, sé því mótmælt sem rangri og ósannaðri.

Stefndi mótmælir því sérstaklega, að bréf Atlantsskipa til Sirena Iceland ehf., dagsett 13. júní 2007, sé sönnun fyrir því að vörurnar hafi orðið fyrir ætluðu tjóni vegna atvika sem stefndi beri ábyrgð á. Atlantsskip séu á engan hátt óháður og óvilhallur skoðunaraðili í þessu máli, sem geri það að verkum að ekki komi til greina að leggja órökstudda skoðun þeirra á orsökum ætlaðs tjóns til grundvallar við úrlausn málsins. Umrætt bréf sé augljóslega skrifað með það að markmiði að koma sér undan bótaskyldu en ekki að leggja óháð mat á ætlað tjón og orsök þess.

Stefndi bendi á að áður en vörurnar voru losaðar úr gámunum í Esbjerg 11. maí 2007, hefðu gámarnir verið í vörslum móttakanda Launis Fiskekonserves dagana 23. og 24. apríl 2007. Eins og ljósmyndir, sem teknar voru af vörunum þegar þær voru í vörslum móttakanda, beri með sér hafi móttakandi að minnsta kosti tekið hluta af vörunum úr gámunum á þessum tíma. Engin gögn hafi verið lögð fram um meðhöndlun móttakanda á því, sem hann tók úr gámunum, og hvað hann setti aftur í gámana áður en hann skilaði þeim til Esbjerg.

Auk þess hafi engin gögn verið lögð fram um meðferð varanna eftir að skoðun Euro Inspection fór fram í Esbjerg 27. apríl 2007 og þangað til þær voru teknar úr gámunum 14 dögum síðar eða þann 11. maí 2007. Það sé því alls ekki útilokað að hinar meintu skemmdir hafi átt sér stað löngu eftir að starfsmenn stefnda hlóðu vörunum í umrædda gáma og að þær megi rekja til allt annarra atvika en ætlaðra mistaka þeirra við hleðslu gámanna. Stefndi leggi áherslu á að sönnunarbyrðin hvíli á stefnendum sem leiði til þess að allan vafa beri að túlka þeim í óhag.

Eins og fram komi í stefnu sé byggt á því að ætlað tjón stefnenda vegna varanna hafi verið samtals DKK 425.960,33 en þá hafi verið tekið tillit til greiddra bóta stefnanda, Codan Forsikring A/S, og sjálfsábyrgðar stefnanda, Sirena A/S, að frádregnu áætluðu söluvirði þess sem talið er að hafi skemmst. Stefndi mótmælir þessu alfarið og krefst þess að hann verði sýknaður þar sem stefnendur hafi ekki sannað umfang tjónsins. Sé útreikningi og öllum gögnum, sem stefnendur hafi lagt fram til sönnunar á fjártjóni sínu, mótmælt. Í þessu sambandi leggur stefndi áherslu á að í stefnu komi fram að þann 22. júní 2007 og 31. júlí 2007 hafi stefnandi, Sirena A/S, endurgreitt móttakanda Launis Fiskekonserves fyrir farminn sem var skemmdur en hér sé um að ræða tvo kreditreikninga að fjárhæð samtals USD 48.847,50, sem báðir séu sagðir vera vegna afsláttar á reikningi nr. 188. Reikningur nr. 188 hafi ekki verið lagður fram, sem leiði til þess að ósannað sé að hann hafi eitthvað með umræddan farm, sem mál þetta snýst um, að gera og þar af leiðandi að kreditreikningarnir séu tilkomnir vegna hans. Jafnframt bendi stefndi á að reikningur vegna sölu á farminum sé nr. 171, sem bendi til að þessir kreditreikningar hafi ekki verið gefnir út vegna endurgreiðslu á umræddri sölu. Auk þess bendi stefndi á að ef framangreindir kreditreikningar séu umreiknaðir yfir í danskar krónur (DKK), miðað við viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands sömu daga og reikningarnir, komi út DKK 269.824,37. Það sé í engu samræmi við þær bætur sem stefnandi, Codan Forsikring A/S, greiddi stefnanda, Sirena A/S, samkvæmt bótauppgjöri.

Af þeim sökum sé því mótmælt að kreditreikningarnir séu tilkomnir vegna endurgreiðslu á þeim farmi, sem mál þetta snýst um, og að framlagt bótauppgjör sé tilkomið vegna ætlaðs tjóns á honum.

Loks mótmælir stefndi því að stefnendur hafi takmarkað ætlað tjón með fullnægjandi hætti. Því sé haldið fram í stefnu að áætlað endursöluverð skemmds farms sé DKK 75.000. Engin gögn hafi verið lögð fram um hversu mikið magn skemmdist, hve mikið það var skemmt eða hvað sé eðlilegt söluverð þess. Af þeim sökum sé ósannað að tjónið hafi verið takmarkað til hins ítrasta, en á meðan ekki liggi fyrir upplýsingar um slíkt sé umfang tjónsins ósannað.

Krafa stefnda um að báðir stefnendur greiði honum málskostnað er byggð á 129-130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Verði niðurstaðan sú, að stefndi beri skaðabótaábyrgð á ætluðu tjóni stefnenda, byggi stefndi á því að dómkröfur stefnenda beri að lækka til samræmis við þá kreditreikninga, sem stefnendur byggi á að sýni þann afslátt og þar af leiðandi það tjón, sem þeir telja að þeir hafi orðið fyrir, að frádregnu endursöluvirði hins skemmda farms.

Eins og fram sé komið, samsvari umræddur afsláttur DKK 269.824,37, ef miðað sé við viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands sömu daga og reikningarnir og endursöluverð DKK 75.000, ef miðað sé við upplýsingar stefnenda. Með vísan til þess geti bætur ekki verið hærri en DKK 194.824,37.

Verði ekki á þetta fallist, bendi stefndi á að í framlögðu bótauppgjöri komi fram að sjálfsábyrgð að fjárhæð DKK 6.000 sé innifalin í greiddum bótum. Samt sem áður hafi stefnendur bætt þessari fjárhæð við stefnukröfuna. Beri að taka tillit til þess og lækka kröfur stefnanda, Codan Forsikring A/S, um þá fjárhæð.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af vaxta- og dráttarvaxtakröfum stefnenda, þar sem engin heimild sé í lögum til að krefjast þeirra vaxta sem hann krefur um af peningakröfum í erlendri mynt. Sé ekki á þetta fallist, sé kröfu stefnenda um vexti fyrir tímabilið áður en dómur er kveðinn upp, alfarið mótmælt, þar sem ekki skuli koma til greiðslu vaxta fyrr en frá uppkvaðningu dóms, sbr. 5.6. gr. í Almennum þjónustuskilmálum flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu. Sé upphafstíma vaxta í stefnu því mótmælt.

Stefndi byggi á því að vaxtalög nr. 38/2001 séu frávíkjanleg og að ekki séu fyrir hendi í íslenskum rétti neinar hömlur á frelsi manna til að semja um upphafstíma vaxta. Hæstiréttur Íslands hafi kveðið upp þann dóm að samsvarandi ákvæði í flutningsskilmálum sé gilt og dæmt að ekki skuli koma til greiðslu vaxta fyrr en frá dómsuppsögu héraðsdóms, sbr. dóm hinn 7. mars 2002 í máli númer 243/2001, M-kvk-nf E-kvk-nf gegn HF. Eimskipafélagi Íslands og Alþjóðlegri miðlun ehf. Byggi stefndi á því að engin rök séu til annars en að fylgja þessu fordæmi Hæstaréttar.

IV.

Af hálfu stefnda er krafan um sýknu vegna aðildarskorts byggð á því að stefnendur séu ekki réttir aðilar að kröfu á hendur stefnda vegna þeirra verka sem stefndi innti af hendi fyrir Samherja hf. og Sirena Iceland ehf., þar sem þeir eigi þar af leiðandi ekki með réttu þá hagsmuni sem stefnendur krefjast dóms um. Fram er komið og óumdeilt að stefnandi Sirena A/S er móðurfélag Sirena Iceland ehf. Þá liggur fyrir að stefnandi, Codan Forsikring A/S, greiddi stefnanda, Sirena A/S, tryggingarfé vegna þess farmtjóns, sem mál þetta snýst um, og að Sirena A/S greiddi sjálfsábyrgð vegna tjónsins. Teljast stefnendur því eiga þær kröfur sem stefnt er fyrir en stefnandi, Codan Forsikring A/S, leiðir rétt sinn af rétti stefnanda, Sirena A/S. Að þessu virtu er því ekki fallist á það með stefnda að hér sé um að ræða aðildarskort sóknarmegin sem leiði til sýknu.

Sýknukrafa stefnda er í öðru lagi byggð á því að krafa stefnenda sé fallin niður fyrir fyrningu. Byggir stefndi á því að hér beri að líta til svonefndra Almennra þjónustuskilmála flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu, enda byggi stefnandi á því í stefnu að stefndi beri skaðabótaábyrgð á ætluðum mistökum starfsmanna sinna við hleðslu farms í gámana samkvæmt þessum skilmálum. Beri því að miða við 13. gr. skilmálanna þar sem mælt sé fyrir um eins árs fyrningarfrest frá afhendingu vörunnar eða þeim degi, sem félaginu bar að afhenda vöruna til viðskiptamanns.

Í stefnu kveðast stefnendur byggja dómkröfur sínar á því að stefndi sé bótaskyldur samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttarins og því beri honum að greiða skaðabætur samkvæmt 1. kafla skaðabótalaga nr. 50/1993. Við aðalmeðferð málsins var ítrekað að þessi væri grundvöllur málsins af hálfu stefnenda og verður við það miðað. Tilvísun stefnenda til Almennra þjónustuskilmála flutningasviðs Samtaka verslunar og þjónustu og jafnframt til almennra reglna þjónustukaupalaga nr. 42/2000 breyta engu að þessu leyti.

Í framlögðu farmbréfi kemur fram að afhenda átti farminn í Esbjerg í Danmörku en óumdeilt er að skemmdir þær, sem á honum urðu, komu í ljós 24. apríl 2007 í Skagen þar í landi og að þá hafnaði móttakandi, Launis Fiskekonserves, farminum á þeim forsendum að hann væri skemmdur. Verður að fallast á með stefnanda að ekki verði talið unnt að miða afhendingu vörunnar við fyrra tímamark en 24. apríl 2007. Óumdeilt er og ljóst af gögnum málsins að af hálfu stefnda var hinn 22. apríl 2008 samþykkt í fyrsta sinn að framlengja fyrningarfrest í málinu en síðan var fyrningarfresturinn að ósk stefnenda framlengdur áfram, allt til 23. nóvember 2008 en mál þetta var höfðað 21. sama mánaðar. Þá er ekkert fram komið, sem leiðir líkum að því, að sá lögmaður, sem óskaði eftir framlengingu fyrningarfrests fyrir hönd stefnenda, hafi ekki haft umboð til þess. Að öllu framanrituðu virtu er það niðurstaða dómsins að krafa stefnenda var ófyrnd.

Stefndi byggir sýknukröfu sína jafnframt á því að ósannað sé að umræddur farmur hafi skemmst vegna atvika sem stefndi beri ábyrgð á. Óumdeilt er að starfsmenn á vegum stefnda unnu við hleðslu í hina tilteknu gáma áður en siglt var með þá til Danmerkur. Í málinu liggur frammi skoðunarskýrsla skoðunarfyrirtækisins Euro Inspections, dagsett 28. apríl 2006, þar sem fram kemur að fyrirtækið hafi skoðað vörur í gámunum hinn 27. apríl 2006, m.a. að beiðni stefnda. Þá segir, að fulltrúi stefnda hafi upplýst að einhverjar blokkir hafi verið lausar og skemmdar. Jafnframt er upplýst í skýrslunni að við skoðun hafi komið í ljós að hitastig gámanna var -24°C og að í gámunum voru bæði kassar á brettum sem og lausir kassar. Kemur fram að skoðunarmaðurinn hafi engin merki séð um að farmurinn hefði orðið fyrir hitabreytingum meðan á flutningi stóð en farmurinn hefði hvorki verið hrímaður né frosinn saman í blokkir. Þá kemur fram að töluverður fjöldi blokka hefði verið raðað í gámana í lausu. Segir síðan að samkvæmt upplýsingum frá Eimskipum á Íslandi hefði farminum verið skilað til hleðslu á brettum og benti því allt til þess að einhver bretti hefðu verið tekin í sundur í vöruhúsi Eimskipa. Taldi matsmaður það hins vegar hvorki sanngjarnt né eðlilegt að hafna öllum 4.297 kössunum sem skemmdum. Í málinu liggur fyrir að farmurinn var skoðaður á nýjan leik 11. maí 2007 en engin haldbær gögn liggja fyrir um framkvæmd þeirrar skoðunar og niðurstöðu hennar.

Í ljósi framanritaðs verður að telja leitt í ljós, að skemmdir urðu á farmi hinna tilteknu gáma og þá er ljóst að móttakandi farmsins hafnaði móttöku hans vegna skemmda. Umfang skemmdanna liggur þó ekki fyrir. Það er mat dómsins að fallast verði á það með stefnda, að efni framangreindrar skoðunarskýrslu Euro Inspections feli ekki í sér sönnun fyrir því að umrætt tjón verði talið stefnda eða starfsmönnum hans til sakar, enda er það hvergi fullyrt í skýrslunni og verður ekki lesið út úr texta hennar. Engin önnur gögn hafa verið lögð fram í málinu, sem teljast tæk sönnunargögn um sök stefnda að þessu leyti. Er því ekki útilokað, að orsök skemmda á farminum megi rekja til atvika, sem varða ekki meðhöndlun stefnda eða starfsmanna hans á farminum. Stefnendur bera sönnunarbyrðina fyrir því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni þeirra og þar sem sú sönnun hefur ekki tekist, er það niðurstaða dómsins að þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af kröfum stefnenda í máli þessu.

Eftir niðurstöðu málsins verður stefnendum gert að greiða óskipt málskostnað stefnda, sem telst hæfilega ákveðinn 650.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DómsorÐ:

Stefndi, Eimskip Ísland ehf., er sýkn af kröfum stefnenda, Codan Forsikring A/S og Sirena A/S.

Stefnendur greiði óskipt 650.000 krónur í málskostnað til stefnda.

A-kvk-nf E-kvk-nf.