E-3639/2012

I.

Mál þetta var höfðað 1. nóvember 2012 og dómtekið 10. desember 2013 að loknum munnlegum málflutningi. Dómsuppkvaðning dróst fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari töldu þó ekki þörf á því að málið yrði flutt að nýju.

Stefnandi er Drómi hf., Lágmúla 6, Reykjavík, en stefndi er Lindarvatn ehf., Borgartúni 31, Reykjavík. Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 57.239.433 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 sem hér segir: af 1.216.901 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 1.223.248 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 1.232.769 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 1.246.874 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 1.256.042 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 1.262.037 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 1.258.158 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags, af 1.272.615 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 1.279.668 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 1.524.683 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 1.530.970 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 1.525.941 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 1.515.882 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 1.519.656 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 1.519.654 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 1.530.970 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 1.531.808 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 1.536.838 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 1.523.006 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 1.541.028 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 1.555.698 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 1.567.851 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 1.582.518 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags, af 1.590.482 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.592.158 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.596.349 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.606.407 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.611.856 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.611.856 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.617.723 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.622.333 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.638.678 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.655.862 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludags, af 1.668.853 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.668.434 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags, af 1.676.816 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.664.663 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags en af 1.662.148 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags.

Að staðfestur verði veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-4054, útgefið 23. mars 2006 af Símahúsinu ehf., að fjárhæð allt að 4.544.107 EUR, fyrir tildæmdri fjárhæð auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 5. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655. Að stefndi greiði stefnanda málskostnað að skaðlausu.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær aðallega að vera sýkn af kröfum stefnanda, en til vara að dómkröfur verði lækkaðar verulega og að aðeins verði staðfestur veðréttur að hluta. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar.

Í þinghaldi þann 12. apríl 2013, lýsti lögmaður stefnda því yfir að hann félli frá frávísunarkröfu í málinu. Eru endanlegar dómkröfur stefnda þær að vera sýkn af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að aðeins verði staðfestur veðréttur að hluta. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar.

II.

Í máli þessu er deilt um aðild stefnanda að lánssamningi, dags. 3. ágúst 2007, á milli Símahússins ehf., kt. [...] sem lántaka og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis (SPRON) kt. [...]. Í málinu er ágreiningslaust að kröfur samkvæmt breyttri kröfugerð stefnanda eru gjaldfallnar og ógreiddar.

Samkvæmt samningnum var lánið jafngreiðslulán (annuitetslán) sem greiðast skyldi með 285 mánaðarlegum afborgun, í fyrsta sinn 10. september 2007. Fyrstu 33 gjalddagarnir skyldu vera vaxtagjalddagar og fyrsta afborgun af höfuðstól skyldi vera 10. júní 2010.

Skuldin er verðtryggð, bundin vísitölu neysluverðs með grunnvísitölu 273 og skyldi taka breytingum í hlutfalli við breytingar á vístölu á hverjum gjalddaga. Lánið bar fasta 8,8 % ársvexti, miðað við verðbættan höfuðstól, sbr. 6. gr. í samningi aðila.

Samkvæmt 3. mgr. 6. gr. samningsins bar lántaka að greiða dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af gjaldföllnum greiðslum.

Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. samningsins var sparisjóðnum heimilt að segja öllu láninu upp einhliða og fyrirvaralaust og án aðvörunar eða sérstakrar uppsagnar ef vanskil á greiðslu afborgunar eða vaxta væru lengri en 15 dagar.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausi greiðslu á öllum skuldbindingum Símahússins ehf. gagnvart SPRON gaf Símahúsið ehf. út tryggingarbréf, dags. 23. mars 2006, nr. 1158-63-4054. Samkvæmt tryggingarbréfinu var lánsfjárhæð tilgreind „allt að kr. EUR 4.544.107,-“. Í bókstöfum var fjárhæðin tilgreind „EUR Fjórarmilljónirfimmhundruðfjörutíuogfjögurþúsundeitthundraðogsjö 00/100“ auk verðbóta, vaxta og kostnaðar, bundið við vísitölu neysluverðs, með 5. veðrétti í fasteigninni Thorvaldsensstræti 6 við Austurvöll, fasteignamatsnúmer 200-2655, 5. veðrétti í fasteigninni Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653, og 5. veðrétti í fasteigninni Aðalstræti 11 í Reykjavík (við Austurvöll) (Austurvöllur póstur og sími).

Samkvæmt yfirlýsingu, dags. 24. maí 2006, tók tryggingarbréfið til tryggingar á skilvísum og skaðlausum greiðslum á skuldum Aðalstrætis 11 ehf., kt. [...]. Þá náði tryggingarbréfið einnig til hvers konar skulda Símahússins ehf. við Sparisjóðinn. Þann 6. ágúst 2008 var Símahúsið ehf. sameinað stefnda, Lindarvatni ehf.

Þann 21. mars 2009 vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá og skipaði skilanefnd yfir sparisjóðinn. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, Drómi hf., stefnandi í máli þessu, í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf., kt. [...], sem tók við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON, sbr. framlagða yfirlýsingu um yfirfærslu eigna.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og um efndir fjárskuldbindinga.

Samkvæmt bókun stefnanda sem lögð var fram í þinghaldi þann 6. nóvember 2013, hefur stefnandi fallist á þau andmæli stefnda sem fram koma í greinargerð þess efnis að stefnandi hafi ekki gjaldfellt heildarsamning aðila með lögmætum hætti. Hefur stefnandi breytt kröfugerð sinni að þessu leyti og krefst hann nú greiðslu gjaldfallinna afborgana, auk áfallina vaxta og verðbóta í samræmi við ákvæði samningsins frá fyrstu vanskilum 10. september 2009 til 10. október 2012, en málið hafi verið höfðað 23. október 2012. Með vísan til þessa sé fjárhæð í dómkröfu samtala gjaldfallinna en ógreiddra afborgana á fyrrgreindu tímabili. Stefnandi krefst dráttarvaxta af hverri afborgun fyrir sig frá gjalddaga hennar til greiðsludags. Ekki er gerð krafa til ógjaldfallinna eftirstöðva á stefnudegi að svo stöddu.

Stefnandi byggir á því að hann sé eigandi skuldbindinga stefnda samkvæmt lánssamningi dags 3. ágúst 2007 og réttinda samkvæmt tryggingarbréfi dags 23. mars 2006, en stefnandi hafi fengið framseldar allar eigur SPRON með framsali, dags. 26. maí 2006.

Stefnanda byggir á því að nauðsynlegt sé að fá staðfestan veðrétt samkvæmt tryggingarbréfi, dags 23. mars 2006, nr. 1158-63-4054, upprunalega að fjárhæð allt að 4.544.107 EUR, auk verðbóta, vaxta og kostnaðar.

Um sé er að ræða 5. veðrétt fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, 5. veðrétt í fasteigninni Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og 5. veðrétt í fasteigninni Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655. Stefndi Lindarvatn ehf. sé þinglýstur eigandi allra fasteignanna.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt ákvæðum tryggingarbréfsins sé það sett til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldum Símahússins ehf. (nú stefndi) við SPRON, þ.m.t. skuldbindingum skv. lánasamningi 580728, dags. 3. ágúst 2007. Stefnandi hafi tekið við öllum tryggingarréttindum SPRON, sbr. yfirlýsingu um yfirfærslu eigna, dags. 26. maí 2009 og sé því lögmætur eigandi réttinda skv. tryggingarbréfinu.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Krafa stefnda um sýknu er á því byggð að stefnandi eigi ekki aðild að málinu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, þar sem ekkert liggi fyrir um það með hvaða hætti hann hafi eignast þá peningakröfu, sem hann krefji stefnda um í máli þessu.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda af peningakröfunni, krefst stefndi sýknu af því að staðfestur verði veðréttur svo sem lýst sé í stefnu. Byggir hann á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína að tryggingarbréfinu og því beri að sýkna hann með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, auk þess sem lýsing í stefnu eigi við allt annað tryggingarbréf en hið framlagða í málinu. Þá byggir stefndi á því að veðandlög samkvæmt tryggingarbréfinu séu ekki þau sömu og stefnandi byggi á og því beri að sýkna af kröfu um staðfestingu á veðrétti.

Kröfu um staðfestingu veðréttar byggir stefndi á því að í reynd taki tryggingarbréfið aðeins til þess veðandlags sem tilgreint sé í bréfinu, þ.e. Thorvaldsensstrætis 6 við Austurvöll 11, en önnur veðandlög, sem ekki séu tilgreind í meginmáli tryggingarbréfsins og í réttu samhengi textans, geti ekki verið til staðar.

Að lokum byggir stefndi á því að því er varðar staðfestingu veðréttar að efni tryggingarbréfsins sé svo misvísandi og óljóst að ótækt sé að dæma staðfestingu veðréttar samkvæmt því. Byggir stefndi þá málsástæðu á því að höfuðstóll tryggingarbréfsins sé í evrum og að höfuðstólinn sé bundinn vísitölu neysluverðs, án þess þó að grunnvísitölu sé getið. Verði ekki á þetta fallist sé til þess að líta að tilgreiningin í tryggingarbréfinu sé í evrum, en fjárkrafa stefnanda sé á hinn bóginn í íslenskum krónum. Tilgreiningin uppfylli því ekki skilyrði laga um samningsveð um nákvæmni tilgreiningar. Að auki sé óheimilt að kveða þannig á um gengistryggingu samkvæmt ófrávíkjanlegum ákvæðum vaxtalaga.

Varakrafan um staðfestingu veðréttar byggir á því að staðfesting veðréttar geti ekki tekið til vaxta samkvæmt ákvæði tryggingarbréfsins sjálfs og geti aldrei numið hærri fjárhæð en leiði af ákvæði 5. gr. laga um samningsveð.

IV.

Hinn umdeildi lánssamningur er milli Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis sem lánveitanda og Símahússins ehf. sem lántaka. Ekki er ágreiningur um að Lindarvatn ehf. hafi tekið yfir réttindi og skyldur Símahússins ehf. og sé því réttur varnaraðili máls þessa.

Svo sem í stefnu greinir vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá þann 21. mars 2009 og skipaði sparisjóðnum skilanefnd sama dag. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn samkvæmt heimild í lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt sömu ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, þ.e. Drómi hf., sem tók við öllum eignum sparisjóðsins og öllum tryggingarréttindum samkvæmt nánari fyrirmælum. Verður ekki séð að þar hafi neinar eignir verið undan skildar.

Fram kemur í gögnum málsins að Drómi hf. sé í eigu SPRON að stærstum hluta en í eigu Mýrihlíðar ehf. að því er varðar 0,25% hluta. Með sérstakri yfirlýsingu bráðabirgðastjórnar SPRON, stjórnar Dróma hf. og Mýrihlíðar ehf. frá 26. maí 2009 var fyrrgreind yfirfærsla eigna sparisjóðsins til Dróma hf. staðfest.

Þar með er skýrt með hvaða hætti stefnandi á aðild að þeirri kröfu sem hann stefnir út af í máli þessu. Því hefur ekki verið haldið fram í málinu að umrædd eignayfirfærsla hafi verið ólögmæt eða hafi að öðru leyti ekki verið framkvæmd með réttum hætti. Af þessum sökum verða málsástæður stefnda um aðildarskort ekki teknar til greina.

Stefndi hefur mótmælt kröfum stefnanda um viðurkenningu á veðrétti á þeim grundvelli að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína til að setja fram þessa kröfu. Á þetta verður ekki fallist. Ekki er ágreiningur um að Símahúsið ehf. hafi undirritað tryggingarbréf til SPRON þann 23. mars 2006 fyrir höfuðstól „allt að kr. EUR 4.544.107, -eða EUR Fjórarmilljónirfimmhundruðfjörutíuogfjögurþúsundeitthundrað-ogsjö 00/100“ auk verðbóta, vaxta og kostnaðar bundið við vísitölu neysluverðs með 5. veðrétti í tilteknum fasteignum í eigu veðsala.

Umrætt tryggingarbréf er þannig úr garði gert að á fyrstu síðu er getið tiltekins veðandlags og fjárhæðar sem veðandlaginu er ætlað að tryggja. Tiltekinn texti bréfsins kemur þar fram auk dagsetningar og undirskrifta skuldara með samþykki veðsala sem þinglýsts eiganda og vitundarvotta. Á þessari síðu er þess getið að framhald sé á næstu síðu. Kemur síðan fram á næstu blaðsíðu að aðrar húseignir séu einnig veðsettar miðað við sama útgáfudag. Síðari blaðsíðan er síðan undirrituð af sama veðsala. Samkvæmt þessu má líta á báðar síður tryggingarbréfsins sem eina heild sama skjals þar sem þrjár mismunandi tegundir húseigna voru veðsettar til tryggingar fyrrgreindum fjárhæðum. Af því leiðir að röksemdum stefnda sem að þessu lúta er hrundið. Þrátt fyrir ónákvæmni í tryggingarbéfinu er einnig hafnað þeirri málsástæðu stefnda að líta megi svo á að fjárhæð tryggingarbréfsins sé í íslenskum krónum.

Stefndi hefur einnig mótmælt staðfestingarkröfunni á þeim grundvelli að óheimilt sé að kveða á um skuldbindingar í evrum. Slíkt feli í sér gengistryggingu er fari gegn ófrávíkjanlegum ákvæðum vaxtalaga.

Í 2. mgr. 4. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð er mælt fyrir um að fjárhæð veðkröfu skv. 1. mgr. greinarinnar skuli tilgreind í íslenskum krónum, erlendri mynt eða reiknieiningu sem hafi skráð gengi í íslenskum bönkum og sparisjóðum eða reiknieiningu sem taki mið af skráðu gengi erlendra gjaldmiðla. Í 3. mgr. sömu greinar er kveðið á um að heimilt sé í veðbréfi að binda fjárhæðir við hækkun samkvæmt vísitölu eða gengi, enda sé það tilgreint í bréfinu sjálfu og þar komi fram tegund og grunntala verðtryggingar.

Samkvæmt framangreindu verður ekki fallist á að lagaákvæði séu því til fyrirstöðu að verðréttur verði viðurkenndur til tryggingar stefnukröfunum á þeim grundvelli að fjárhæð veðkröfu sé tilgreind í erlendri mynt enda er gengi erlendu myntarinnar nægjanlega tilgreint í bréfinu. Samkvæmt endanlegum dómkröfum stefnanda er ekki gerð krafa um að höfuðstóll tryggingarbréfs taki breytingum í samræmi við breytingar á vísitölu.

Samkvæmt því er staðfestur veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-4054, útgefnu 23. mars 2006 af Símhúsinu ehf., að fjárhæð allt að 4.544.107 EUR á 5. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655 fyrir tildæmdum fjárhæðum.

Stefndi hefur hvorki andmælt fjárhæð stefnukröfu né dráttarvaxtakröfu sérstaklega. Samkvæmt framangreindu er því fallist á endanlegar dómkröfur stefnanda með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. er stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Lindavatn ehf., greiði stefnanda, Dróma hf., 57.239.433 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 sem hér segir: af 1.216.901 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 1.223.248 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 1.232.769 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 1.246.874 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 1.256.042 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 1.262.037 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 1.258.158 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags, af 1.272.615 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 1.279.668 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 1.524.683 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 1.530.970 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 1.525.941 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 1.515.882 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 1.519.656 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 1.519.654 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 1.530.970 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 1.531.808 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 1.536.838 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 1.523.006 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 1.541.028 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 1.555.698 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 1.567.851 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 1.582.518 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags, af 1.590.482 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.592.158 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.596.349 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.606.407 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.611.856 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.611.856 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.617.723 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.622.333 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.638.678 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.655.862 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludags af 1.668.853 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.668.434 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags, af 1.676.816 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.664.663 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags og af 1.662.148 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags.

Staðfestur er veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-4054, útgefnu 23. mars 2006, af Símhúsinu ehf., að fjárhæð allt að 4.544.107 EUR á 5. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 5. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655 fyrir tildæmdum fjárhæðum.

Stefnda ber að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)