E-30/2013

I

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. nóvember sl., var höfðað 7. maí sl.

Stefnandi er Úrvalshestar ehf., Holtsmúla 1, Hellu.

Stefnda er S-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, Mýrarbraut 3, Blönduósi.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða honum 210.840 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. í III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af stefnufjárhæð frá 16. febrúar 2012 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefndu samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Stefnda krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefanda að viðbættum virðisaukaskatti en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

II

Atvik máls

Á árinu 2010 tók stefnandi merina G-kvk-þf frá Blönduósi sem er í eigu stefndu í umboðssölu og auglýsti hana til sölu á heimasíðu sinni. Forsvarsmaður stefnanda mun hafa haft forgöngu um að merin yrði sett til stóðhests þar sem meiri líkur yrðu á að hún seldist ef hún væri fylfull. Í þessum tilgangi var hún sett í girðingu með stóðhestinum D-kk-þgf frá Þúfu. Um haustið 2010 var merin sónarskoðuð af dýralækni en niðurstað hans var sú að hún væri ekki fylfull. Í framhaldi af því var merin send til stefndu. Sumarið 2011 kastar merin hins vegar hestfolaldi, B-kk-nf frá Blönduósi. Við DNA greiningu kom í ljós að folaldið var undan D-kk-þgf frá Þúfu.

Aðila málsins greinir á um hver skuli bera kostnað af folatolli en uppistaða kröfu stefnanda er 150.000 króna folatollur en við þá fjárhæð er lagður virðisaukaskattur.

III

Málsástæður og lagarök

Stefnandi reisir kröfu sína á því að hann hafi þurft að standa skil á 150.000 króna folatolli til eiganda stóðhestsins D-kk-ef frá Þúfu, 15.000 króna gjaldi fyrir hagagöngu merarinnar svo og 3.000 króna kostnaði sem til féll við sónarskoðun merarinnar G-kvk-ef frá Blönduósi. Við þessar fjárhæðir leggist virðisaukaskattur og samtals nemi þær stefnufjárhæð málsins. Þess er krafist að stefnda greiði reikning vegna þessa sem út var gefinn 16. febrúar 2012 en hann hafi ekki fengist greiddur þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að fullt samkomulag hafi verið með aðilum um að leiða merina undir stóðhest eftir að hún hafi verið til sölu hjá stefnanda um nokkurn tíma án þess að seljast, en það hafi verið talið að með því myndu sölulíkur hennar aukast. Á þessum tíma hafi stefnandi átt folatoll undir stóðhestinn D-kk-þf frá Þúfu og merin hafi verið leidd undir þann stóðhest í framangreindum tilgangi. Óumdeilt sé að hestfolald sem G-kvk-nf kastaði vorið 2011 sé undan nefndum stóðhesti.

Kröfum sínum til stuðnings vísar stefnandi til meginreglu samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga. Einnig til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Krafa um dráttarvexti er reist á 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu og þá er krafa um málskostnað úr hendi stefndu reist á 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Stefnda reisir sýknukröfu sína á því að stefnandi sé ekki réttur aðili að málinu þar sem hann sé ekki rétthafi þeirra hagsmuna sem hann leitar nú dóms fyrir. Aðildar-skortur leiði til sýknu sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála og í þessu sambandi bendir stefnda á að Danni Jóns ehf. hafi gefið út reikning á stefndu fyrir þeim sama folatolli og stefnandi krefst nú greiðslu á.

Stefnda byggir einnig á því að hryssan hafi verið haldin verulegum göllum sem komast mátti hjá þegar henni var skilað og afsláttar- og eða skaðabótakrafa stefndu á hendur stefnanda sé a.m.k jafnhá kröfu stefnanda. Stefnda heldur því fram að auðvelt hefði verið fyrir stefnanda að láta sónarskoða merina aftur enda hafi hún haft hana hjá sér í mánuð eftir að dýralæknir skoðaði hana. Stefnda telur að skoðun með sónar hafi farið of snemma fram og því hefði stefnanda borið að ganga úr skugga um hvort merin væri með fyli áður en hann sendi hana til baka til stefndu. Stefnandi hafi atvinnu af meðhöndlun hrossa og taki hross í umboðssölu og því hafi það verið vanræksla af hans hálfu að gæta ekki réttra aðferða og fullvissa sig hvort merin væri með fyli. Með því að gera þetta ekki hafi stefnandi sýnt af sér vítavert gáleysi.

Stefnda reisir kröfur sínar einnig á því að með því að stefnandi afhenti hryssuna gelda hafi réttarsambandi aðila lokið. Samkvæmt venjum í viðskiptum sem þessum hafi hvorugur aðila átt kröfu á hinn eftir afhendingu hryssunnar og kröfuréttur rakni ekki við þegar í ljós kom að niðurstaða skoðunar með sónar var röng. Stefnandi beri ábyrgð á rangri niðurstöðu sónarskoðunarinnar og heldur því fram að líklegast væri hryssan þegar seld hefði stefnandi gætt réttra aðferða við skoðun á því hvort hryssan hafi verið með fyli. Þess í stað sé hún nú nánast ótamin og verðlítil. Þá bendir stefnda á að það sé á ábyrgð merareiganda ef fyl er staðfest í meri en folald fæðist ekki, eftir sem áður þurfi eigandi merarinnar að greiða folatoll.

Stefnda reisir kröfu sína ennfremur á því að upphaflegur tilgangur með því að hryssan fengi fyl hafi verið að veita stefnanda fjárhagslegan ávinning. Stefnda hafi átt að fá 800.000 krónur fyrir merina en stefnandi þá fjárhæð sem kæmi til viðbótar við sölu. Ekki hafi verið rætt við stefndu um það til hvaða stóðhests merin færi eða hvað það myndi kosta. Þessi ákvörðun hafi því verið á ábyrgð og áhættu stefnanda. Hér verði því að horfa til laga um neytendakaup og til 36. gr. laga nr. 7/1936. Það sé ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að krefjast þess nú að stefnda greiði kostnað sem stofnað var til með það í huga að auka hagnað stefnanda. Auk þess hafi ekki verið gerður skriflegur samningur milli aðila og af því verði stefnandi að bera hallann.

Stefnda heldur því einnig fram að hún eigi rétt til skuldajöfnunar vegna þess tjóns sem hún varð fyrir og stefnandi ber sök á en krafa stefndu sé a.m.k. jafnhá kröfu stefnanda. Vísar stefnda til 1. mgr. 28. gr. laga um meðferð einkamála varðandi þessa kröfu sína svo og almennra reglna kröfuréttar.

Varakröfu sína reisir stefnda á því að reikningur stefnanda sé bersýnilega ósanngjarn og mun hærri en gangverð á sambærilegum hlutum. Vísar stefnda í þessu sambandi til laga nr. 7/1936 og meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga en þær reglur fái m.a. stoð í 45. gr. laga nr. 20/2000 um lausafjárkaup og 37. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Þá vísar stefnda til sömu sjónarmiða og rakin hafa verið varðandi aðalkröfu hennar. Krafa um afslátt er reist á 37. og 38. gr. nefndra laga um lausafjárkaup en þó einkum á 31. gr. laga um neytendakaup en þar komi fram að ef sérstök rök mæli með því megi ákveða aflátt með hliðsjón af þýðingu gallans fyrir neytenda en fyrir liggi að nefndur galli hafi valdið stefndu verulegu tjóni að óþörfu vegna gáleysis stefnanda. Stefnda heldur því fram að hún hafi tilkynnt forsvarsmanni stefnanda um galla þann sem fram er kominn um leið og henni varð hann ljós. Loks vísar stefnda til þess að hún reisi kröfur sínar almennt á ákvæðum laga nr. 50/2000, 48/2003 og laga um verslunarrekstur nr. 28/1998. Krafa um málskostnað úr hendi stefnanda er reist á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Við aðalmeðferð málsins gaf forsvarsmaður stefnanda og stefnda aðilaskýrslur og skýrðust málavextir nokkuð við það. Við úrlausn málsins má leggja til grundvallar að stefnandi hafi á árinu 2010 tekið hryssuna G-kvk-þf frá Blönduósi í umboðssölu fyrir stefndu sem vildi fá 800.000 krónur fyrir hryssuna. Liggur því fyrir að lög um neytendakaup nr. 48/2008 eiga ekki um ágreining aðila sbr. d. lið 2. gr. laganna. Stefnandi auglýsti merina á heimasíðu sinni en hryssan seldist ekki. Varð því úr, með samkomulagi aðila, að merin yrði sett undir stóðhest þar sem það var talið auka líkur á því að hún seldist. Merin var sett í hólf með stóðhestinum D-kk-þgf frá Þúfu og sumarið eftir kastaði G-kvk-nf hestfolaldi, B-kk-þgf frá Blönduósi, sem samkvæmt DNA greiningu er undan D-hk-þgf.

Stefnda hefur borið fyrir sig að stefnandi eigi ekki kröfu þá sem hann krefur hana um greiðslu á og vísar í því sambandi einkum til reiknings frá Danna Jóns ehf. sem gerður var vegna sama folatolls. Forsvarsmaður stefnanda gerði grein fyrir því hvers vegna sá reikningur var gerður og fær sú frásögn stoð í framburði stefndu svo og tölvusamskiptum. Gerður hefur verið kreditreikningur fyrir reikningi frá Danna Jóns ehf. og sá reikningur því ekki í gildi lengur. Forsvarsmaður stefnanda lýsti því að stefnandi hafi átt folatoll undir D-kk-þf sem G-kvk-nf hafi nýtt. Þessi frásögn fær stoð í gögnum málsins. Hefur stefnandi því nægilega gert grein fyrir aðild hans að málinu og verður stefnda ekki sýknuð vegna aðildarskorts stefnanda en stefnda hefur ekki haldið því fram að hún hafi greitt eiganda og eða umráðamann D-kk-ef fyrir tollinn eða á annan hátt samið við hann um greiðslu.

Stefnda hélt því fram fyrir dóminum að hún hafi upplýst stefnanda um að hún vildi ekki bera kostnað af því að fylja merina. Forsvarsmaður stefnda kvaðst kannast við það en hún hafi þá boðið stefndu upp á að stefnandi fengi folaldið ef merin seldist ekki en stefnda hefur hafnað því að um þetta hafi verið samið. Fyrir liggur að stefnandi var með meri stefnanda í umboðssölu og aðilar sammála um að auka sölulíkur hennar með því að hún yrði fylfull. Ekki verður séð að stefnda hafi getað litið svo á að ekki hlytist af því kostnaður að merin fengi fyl ef hún seldist ekki. Hér er til þess að líta að alkunna er að hærra verð er greitt fyrir velættuð hross en önnur og því væntanlega auðveldara að selja meri sem fylfull er eftir þekktan stóðhest en óþekktan. Er því ekki óvarlegt að leggja til grundvallar að stefndu hafi staðið til boða að láta stefnanda hafa folaldið eða greiða ella folatollinn en engin rök standa til þess að stefnandi eigi að bera kostnað af folatollinum án þess að fá nokkuð í staðinn. Engin gögn hafa verið lögð fram um gangverð á því sem greitt var fyrir merar sem settar voru undir Dug á árinu 2010. Stefnda hefur ekki sýnt fram á að reikningurinn sé ósanngjarn og á stefnandi því kröfu á stefndu sem þeirri fjárhæð nemur. Sama má segja um reikninga fyrir hagagöngu og sónarskoðun en þeir eru tilkomnir vegna eðlilegs kostnaðar við að fara með meri undir stóðhest.

Stefnda hefur borið fyrir sig að merin hafi verið haldin galla þegar stefnandi skilaði henni sem leitt hafi til tjóns fyrir stefndu sem var a.m.k. jafn mikið og nemur stefnukröfum málsins. Merin var í eigu stefndu en stefnandi hafði hana í umboðssölu og þegar af þeirri ástæðu geta réttarreglur um gallaðan söluhlut ekki átt við í málinu. Stefnda hefur ekki lagt fram nein gögn sem sýna fram á að hún hafi orðið fyrir tjóni sem stefnandi beri ábyrgð á. Vera kann að stefnda hafi þurft að leggja út í einhvern kostnað vegna þess að merin var fylfull og að sama skapi má vera að verðmæti hennar sé ekki eins mikið og ella hefði orðið ef ekki hefði komið til þess að hún varð fylfull en engin gögn eru til staðar í málinu um þetta. Þá verður ekki framhjá því horft að stefnda á nú, undan D-kk-þgf, hestinn B-kk-þgf sem sennilega er nokkurs virði án þess að gögn séu til staðar um verðmæti hans. Verður kröfu stefndu um sýknu vegna galla og skuldajöfnuð vegna tjóns sem stefnandi olli henni því hafnað. Loks eru ekki efni til að fallast á með stefndu að réttarsambandi hennar og stefnanda hafi lokið þegar merinni var skilað til stefndu.

Ekkert hefur komið fram í málinu sem bendir til þess að krafa stefnanda sé ósanngjörn og mun hærri en gangverð á sambærilegum hlutum og er varakröfu stefndu því hafnað.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið er krafa stefnanda tekin til greina eins og hún er fram sett.

Með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber að dæma stefndu til að greiða stefnanda málskostnað sem með hliðsjón af málskostnaðarreikningi þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið Ó-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður en af hálfu stefndu S-kk-nf Ó-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

H-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættum ákvæðum 1. mgr. 115. gr. laga um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Stefnda, S-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, greiði stefnanda, Úrvalshestum ehf., 210.840 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. febrúar 2010 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf H-kk-nf