E-1332/2020

Mál þetta, sem var dómtekið 3. mars 2021, var höfðað 27. apríl 2020 af Fyrirtækjasölu Íslands ehf., Síðumúla 31, Reykjavík, á hendur K-kk-þgf G-kk-þgf, Lækjarhvammi 14, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði stefnanda 84.320 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. nóvember 2019 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Einnig er gerð krafa um málskostnað.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu stefnanda. Til vara er krafist lækkunar á kröfum stefnanda. Þá er gerð krafa um málskostnað.

Í þinghaldi 29. október 2020 lagði stefnandi fram yfirlýsingu um framsal á dómkröfu þar sem dómkröfum hans í máli þessu voru framseldar til Ó-kk-ef M-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, sem tók þá við rekstri málsins.

I.

Málsatvik eru þau að Fyrirtækjasala Íslands ehf. gaf út reikning á hendur stefnda, dags. 21. febrúar 2019, að fjárhæð 68.000 krónur, auk virðisaukaskatts, 16.320 krónur, alls 84.320 krónur, með eindaga 10. nóvember 2019. Fram kemur á reikningnum að hann sé fyrir þjónustu stefnanda fyrir „skoðun, verðmat, skráning á netið vegna SUBU, Smáréttar staðs, Katrínartúni 2, 104 Reykjavík, Skv. samningi um söluþjónustu“ sem er dagsettur 19. september 2017.

Í framangreindum samningi um söluþjónustu er reitur þar sem segir: „Undirritaður/undirrituð veiti hér með Ó-kk-þgf M-kk-þgf, Kt. [...], Löggiltum fasteigna- fyrirtækja- og skipasala, og Fyrirtækjasölu Íslands [sic] ehf kt. [...], heimild til að annast sölu á rekstri fyrirtækisins: SB matur ehf (Su Bu), Katrínartúni 2, 104, Reykjavík, Kt [...].“ Fyrir neðan er annar reitur þar sem kemur fram: „Eigandi K-kk-nf G-kk-nf o. fl. Kennitala [...] Símar [...].“ Þá er í samningnum tilgreind söluþóknun, 5,% auk virðisaukaskatts, en þó að lágmarki 280.000 krónur, auk virðisaukaskatts. Jafnframt segir í samningnum að hann sé uppsegjanlegur af beggja hálfu með 60 daga fyrirvara. Þá segir í samningnum: „Uppsögn skal vera skrifleg og gerð á sannanlegan hátt. Hætti seljandi við söluna eða selji annarsstaðar, greiðir hann Fyrirtækjasölunni fyrir útlagðan kostnað kr. 68.000,- +vsk.“

Einnig eru í samningnum ákvæði um auglýsingar, trúnað og önnur samningsákvæði. Undir samninginn ritar stefndi sem „eigandi/umboðsmaður“ og Ó-kk-nf M-kk-nf fyrir hönd Fyrirtækjasölu Íslands ehf.

Stefndi greiddi ekki framangreindan reikning, að fjárhæð 84.320 krónur. Stefnda var send innheimtuviðvörun 21. desember 2019, samkvæmt 7. gr. laga nr. 95/2008. Þá var stefnda sent innheimtubréf lögmanns 2. janúar 2020. Krafan hefur ekki verið greidd og var mál þetta því höfðað.

II.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að stefndi hafi óskað eftir þjónustu Fyrirtækjasölu Íslands ehf. við að selja fyrirtækið SB matur ehf., sem hafi verið sushi-og smáréttastaður í hans eigu og rekinn að Katrínartúni 2 í Reykjavík. Stefndi hafi jafnframt skuldbundið sig til að greiða fyrir það verkefni sem leyst hafi verið og lýst í framlögðum reikningi. Stefndi hafi lokað fyrirtækinu og hætt rekstri en hafi ekkert greitt fyrir þá þjónustu sem honum hafi verið veitt. Stefndi hafi lofað að greiða fyrir þjónustuna. Innheimtuviðvörun hafi verið send af banka, innheimtuþjónustu Landsbankans og lögmanni en án árangurs. Engar athugasemdir hafa verið gerðar við þjónustuna eða upphæð reiknings. Reikningurinn sé samkvæmt gjaldskrá, hann sé í alla staði eðlilegur og stefndi hafi í engu mótmælt einstökum þáttum hans. Stefndi hafi óskað eftir vinnu og verkframlagi sér til handa og hann sé samkvæmt kröfuréttarreglum skuldbundinn til að greiða fyrir þjónustuna.

Um lagarök er vísað til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og reglna samningalaga um loforð og skuldbindingargildi samninga.

Krafa um málskostnað er studd við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína fyrst og fremst á því að hann geti persónulega ekki átt aðild að málinu þar sem hann hafi ekki skrifað undir sölusamning í eigin nafni heldur í umboði hluthafa einkahlutafélagsins SB matur, sem sé andlag sölusamningsins. SB matur ehf. sé í helmingseigu VE123 ehf., sem aftur sé í helmingseigu stefnda. Stefndi sé því aðeins 25% eigandi andlagsins í gegnum eignarhald sitt á VE123 ehf. Þetta hafi stefnanda mátt vera ljóst frá undirritun sölusamningsins. Stefndi undirriti samninginn ekki í eigin nafni heldur fyrir hönd sín sjálfs og fleiri sem séu skráðir hluthafar einkahlutafélagsins SB matur. Stefndi hafi margítrekað þennan skilning sinn um aðildarskort í samtölum við stefnanda, meðal annars með því að óska þess, þrátt fyrir að enginn grundvöllur sé fyrir útgáfu reikningsins, að umþrættur reikningur verði bakfærður og í hans stað gefinn út annar reikningur á hluthafa SB matar ehf. Við þessu hafi stefnandi ekki orðið.

Stefndi telur að stefnanda hafi verið ljóst að hann hafi undirritað sölusamninginn fyrir hönd eiganda félagsins en ekki skuldbundið sig persónulega. Af þeim sökum hafi stefndi ritað, með samþykki stefnanda, undir samninginn sem „K-kk-nf G-kk-nf og fl.“ Hafi því verið ljóst við undirritun samningsins, meðal annars með því að fletta því upp í hlutafélagaskrá, að SB matur ehf. hafi verið í eigu tveggja félaga en ekki stefnda persónulega. Af opinberum gögnum hefði stefnanda, í ljósi þekkingar sinnar og áralangrar starfsemi, einnig átt að vera ljóst að stefnda hafi skort heimild fyrir því að undirrita sölusamninginn persónulega og því hafi hann undirritað samninginn í umboði tveggja félaga. Stefndi telur sig því ekki eiga aðild að máli þessu. Ef stefnanda sé heimilt að krefjast þeirrar greiðslu sem hann byggir sölusamninginn á að þá væri rétt að gefa umþrættan reikning út á þau félög sem skráð eru sem hluthafar SB matar ehf. en ekki stefnda. Stefndi geti ekki verið aðili í málinu. Stefndi fallist þó ekki á að stefnandi eigi yfir höfuð kröfu er byggist á samningnum þar sem stefnandi hafi ekki orðið fyrir neinum útlögðum kostnaði, líkt og krafa sé gerð um í samningnum. Þá væri mikið óhagræði í því fólgið að stefnda yrði gert að greiða umþrættan reikning því að hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur og geti því ekki nýtt innskatt af reikningi á móti útskatti af tekjum.

Verði ekki fallist á að sýkna beri stefnda á grundvelli aðildarskorts er krafist sýknu af þeim sökum að stefnandi hafi ekki orðið fyrir neinum útlögðum kostnaði en skilyrði fyrir greiðslu lágmarksþóknunar samkvæmt ákvæðum samningsins sé að stefnandi hafi þurft að leggja út fyrir kostnaði í tengslum við samninginn.

Af stefnu sé ljóst að stefnandi byggi kröfu sína á því að stefndi sé skuldbundinn til að greiða stefnanda 68.000 krónur auk virðisaukaskatts óháð því hvort hann hafi orðið fyrir útlögðum kostnaði en í stefnu segi að krafan byggist á þjónustu hans við skoðun, verðmat og skráningu á andlagi samningsins. Í stefnu sé hvergi vísað til þess hvar þetta ákvæði sé að finna í sölusamningnum enda sé það alls ekki að finna í umræddum samningi heldur komi þar skýrt fram að grundvöllur greiðslu lágmarksþóknunar skuli vera vegna útlagðs kostnaðar stefnanda vegna sölumeðferðarinnar. Í samningnum segi: „Hætti seljandi við söluna eða selji annarsstaðar, greiðir hann Fyrirtækjasölunni fyrir útlagðan kostnað kr. 68.000,- + vsk.“ Slíkum kostnaði sé ekki til að dreifa í þessu máli og því verði ekki fallist á kröfu stefnanda um að útgefinn reikningur verði talinn byggjast á samningi. Beri því að sýkna stefnda.

Í greinargerð stefnda er skorað á stefnanda að leggja fram gögn sem sýni með óyggjandi hætti að hann hafi orðið fyrir útlögðum kostnaði vegna umrædds sölusamnings en stefnandi hafi ekki orðið við ósk stefnda um að leggja slíka kostnaðarreikninga fram, hvorki við útgáfu reiknings né við síðara tímamark.

Einnig er jafnframt krafist sýknu með vísan til þess að ekkert vinnuframlag hafi verið innt af hendi af hálfu stefnanda. Stefndi vísar til 36. gr. laga nr. 7/1936, með áorðnum breytingum. Samningurinn um söluþjónustu verði ekki skilinn með öðrum hætti en svo að einungis skuli endurgreiða stefnanda fyrir útlagðan kostnað. Þá vísar stefndi til þess að mikill aðstöðumunur hafi verið á milli stefnda og stefnanda við undirritun sölusamningsins. Stefndi hafi talið sig hafa verið að undirrita samning í góðri trú um að hann væri ekki að skuldbinda sig persónulega, heldur fyrir hönd félaganna tveggja sem séu hluthafar SB matar ehf. Stefndi telur því andstætt góðri viðskiptavenju að innheimta þóknunina af honum persónulega þegar stefnandi, með vísan til þekkingar hans og atvinnustarfsemi, hefði átt að vita betur en svo að stefndi gæti aðeins í krafti umboðs frá hluthöfum skuldbundið sölu á eignarhlutum SB mat ehf. en skort heimild til þess persónulega.

Með vísan til alls þess er að framan greinir og sömu raka er gerð sú krafa til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Um lagarök byggir stefndi kröfur sínar um aðildarskort á ákvæðum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum ákvæðum um aðild og fyrirsvar í III. kafla laganna. Þá byggir stefndi kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar, um venju, loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Málskostnaðarkrafa er byggð á 129. gr., sbr. 130. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Eins og rakið hefur verið leitaði stefndi til Fyrirtækjasölu Íslands hf. vegna sölu á fyrirtækinu SB matur ehf., sem rak veitingastaðinn Subu á svokölluðu Höfðatorgi í Reykjavík. Gerður var samningur um söluþjónustu sem stefndi undirritaði, dags. 19. september 2017. SB matur ehf. hætti síðar starfsemi og þannig við sölu. Fyrirtækjasala Íslands ehf. gaf út reikning á hendur stefnda 21. febrúar 2019, að fjárhæð 68.000 krónur, auk virðisaukaskatts, samtals 84.320 krónur, fyrir „skoðun, verðmat, og skráningu á netið vegna Subu“.

Stefndi heldur því fram að hann geti ekki átt aðild að málinu þar sem hann hafi ekki skrifað í eigin nafni undir samning um söluþjónustu heldur í umboði hluthafa SB matar ehf., en VE123 ehf. sé helmingseigandi félagsins og stefndi aðeins 25% eigandi þess í gegnum eignarhald sitt á VE123 ehf. Samkvæmt þessu verður að skilja málatilbúnað stefnda þannig að SB matur ehf. geti heldur ekki verið skuldari í málinu.

Við aðalmeðferð málsins greindi stefndi frá því að hann myndi ekki hver orðaskipti voru við stefnanda en það hafi orðið úr að hann hafi skrifað undir samninginn. Þá sagði stefnandi fyrir dómi að stefndi hefði ekki greint frá því að hann hefði komið fram í umboði annarra. Er ósannað að stefnanda hafi verið ljóst að stefndi undirritaði samninginn um söluþjónustu í umboði hluthafa SB matar ehf. Stefndi ritaði undir samninginn með eigin nafni, án fyrirvara eða þess að það væri gert í umboði annarra. Stefndi er því sjálfur skuldbundinn vegna þeirrar þjónustu sem hann óskaði eftir. Er sýknukröfu stefnda á grundvelli aðildarskorts því hafnað.

Stefndi heldur því einnig fram að stefnandi geti ekki átt kröfu á hendur honum þar sem í samningi um söluþjónustu segi að aðeins beri að greiða útlagðan kostnað hætti seljandi við sölu en ekki hafi verið um að ræða slíkan kostnað. Í samningnum kemur fram að seljanda beri að greiða „fyrir útlagðan kostnað kr. 68.000,- + vsk“. Stefnandi greindi frá því fyrir dómi að hann hafi þurft að fara og skoða veitingastaðinn, taka myndir, semja sölulýsingu, sækja gögn til ríkisskattstjóra og skrá eignina á heimasíðu Fyrirtækjasölu Íslands ehf. og sölusíðu fasteigna á netinu. Með vísan til framangreinds og þess að í samningi um söluþjónustu er tilgreind ákveðin fjárhæð, 68.000 krónur auk virðisaukaskatts, ber að fallast á kröfu stefnanda um að stefndi greiði honum stefnufjárhæð málsins, 84.320 krónur. Eins og fram kemur í greinargerð stefnda sjálfs er hér í raun um að ræða „lágmarksþóknun“. Engin efni eru til að samningi aðila verði vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu skulu dráttarvextir reiknast frá 21. janúar 2020, þegar liðinn var mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda um greiðslu.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, K-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnanda, Ó-kk-þgf M-kk-þgf, 84.320 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. janúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf