E-315/2006

Mál þetta var höfðað 20. september 2006 og dómtekið 28. febrúar 2007. Stefnandi er Spölur ehf., Mánabraut 20 á Akranesi, en stefndi er M-kk-nf J. Í-kk-nf, Fögruvöllum í Garðabæ.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 114.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, af 112.000 krónum frá 12. ágúst 2005 til 10. desember sama ár, en af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess að hann verði eingöngu dæmdur til að greiða stefnanda 2.000 krónur. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

I.

Stefnandi á og rekur Hvalfjarðargöng sem liggja undir Hvalfjörð utanverðan og eru hluti af Vesturlandsveginum. Innheimtir stefnandi veggjald af þeim sem aka um göngin til að standa straum af kostnaði við mannvirkið og rekstur þess.

Á tímabilinu 12. október til 2. desember 2004 var bifreiðinni MN-506 ekið um Hvalfjarðargöngin samtals í 56 skipti án þess að veggjaldið væri greitt. Skráður eigandi bifreiðarinnar á þessum tíma var stefndi. Stefnandi gaf út reikning vegna veggjaldsins á hendur stefnda 2. ágúst 2005 með gjalddaga 12. sama mánaðar, samtals að fjárhæð 112.000 krónur. Fjárhæðin var reiknuð eftir gjaldskrá stefnanda og miðaðist við 1.000 króna gjald fyrir hverja ferð og 1.000 króna álag í hvert sinn þar sem ekið var án þess að greiða gjaldið. Stefndi mótmælir greiðsluskyldu samkvæmt þessum reikningi og reisir þau andmæli á því að hann hafi ekki ekið bifreiðinni um göng stefnda á þessu tímabili. Jafnframt heldur stefndi því fram að á þessum tíma hafi bifreiðin ekki verið í sinni eigu, en láðst hafi að tilkynna eigandaskiptin.

Hinn 17. júní 2005 var bifreiðinni MF-575 ekið um göngin án þess að veggjaldið væri innt af hendi, en stefndi var jafnframt skráður eigandi þeirrar bifreiðar. Stefnandi gaf út reikning á hendur stefnda vegna gjaldsins 30. nóvember 2004 með gjalddaga 10. desember sama ár að fjárhæð 2.000 krónur. Var sú fjárhæð reiknuð á sama veg og í fyrri reikningi stefnanda. Stefndi hefur viðurkennt greiðsluskyldu samkvæmt þessum reikningi.

II.

Stefnandi reisir kröfur sínar á því að stefndi hafi verið skráður eigandi bifreiðarinnar MN-506 á tímabilinu október til desember 2004 þegar bifreiðinni var ekið um jarðgöng stefnanda. Því beri stefnda að greiða veggjaldið sem hann hafi verið krafinn um með reikningi stefnanda 2. ágúst 2005. Stefnandi vefengir bæði að stefndi hafi á þessum tíma ekki verið eigandi bifreiðarinnar og að hann hafi ekki verið ökumaður bifreiðarinnar þegar henni var ekið um göngin. Jafnframt telur stefnandi að sönnunarbyrðin að þessu leyti hvíli á stefnda.

Stefnandi heldur því einnig fram að skráning á eignarhaldi bifreiðarinnar ein og sér leiði til þess að taka beri kröfur á hendur stefnda til greina, óháð því hvort hann hafi verið búinn að selja bifreiðina eða verið ökumaður þegar henni var ekið um göngin á umræddu tímabili. Telur stefnandi að sú meginregla verði leidd af ákvæðum laga að skráður eigandi beri ábyrgð á bifreið og eigi það jafnframt við um greiðslu veggjalds stefnda. Þessu til stuðnings bendir stefnandi á 3. mgr. 3. gr. laga um bifreiðagjald, nr. 39/1988, 1. mgr. 9. gr. laga um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., nr. 29/1993 og 3. mgr. 13. gr. laga um olíugjald og kílómetragjald o.fl., nr. 87/2004. Enn fremur telur stefnandi að þessi niðurstaða verði reist á lögjöfnun frá 1. mgr. 90. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987.

III.

Stefndi heldur því fram að hann hafi í ágúst eða september 2004 selt bifreiðina MN-506 og hafi kaupandi verið P-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf. Miðað hafi verið við að P-kk-nf hlutaðist til um að tilkynna eigandaskipti og greiða kostnað sem af því leiddi. Við þetta hafi P-kk-nf ekki staðið og fullyrðir stefndi að hann hafi verið grunlaus um að réttur eigandi bifreiðarinnar hafi ítrekað ekið um jarðgöng stefnanda án þess greiða veggjaldið. Í kjölfar þess að stefndi var krafinn um veggjaldið kveðst hann hafa gert starfsfólki stefnanda grein fyrir hvernig í pottinn var búið.

Stefndi byggir á því að sýkna eigi hann af kröfum vegna bifreiðarinnar MN-506 á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, þar sem kröfum sé ranglega beint að honum. Telur stefndi sér með öllu óviðkomandi þótt síðari eigandi bifreiðarinnar hafi hagnýtt sér þjónustu stefnanda og að komist hafi á samningur þar að lútandi á milli eiganda bifreiðarinnar og stefnanda. Samkvæmt því verði stefndi ekki krafinn á hlutlægum grundvelli, enda sé stefnanda í lófa lagið að beina kröfum sínum að eiganda bifreiðarinnar sem nýtti sér mannvirki stefnanda.

Stefndi vísar til þess að engu lagaboði sé til að dreifa sem mæli fyrir um skyldu til greiðslu vegatolls vegna aksturs annarra. Lagafyrirmæli í þá veru verði hvorki fundin í lögum um vegatengingu um utanverðan Hvalfjörð, nr. 45/1990, né í öðrum lögum, en þar fyrir utan telur stefndi að meginreglur laga eða lögjöfnun geti ekki verið grundvöllur undir slíka réttarreglu.

Þá bendir stefndi á að milli hans og stefnanda hafi hvorki verið í gildi samningur né samningsígildi, sem stefndi geti stutt við kröfur sínar. Auk þess telur stefndi að kröfur stefnanda geti ekki leitt af réttarreglum um skaðabætur utan samninga, enda séu engin skilyrði bótaréttar fyrir hendi, svo sem bótagrundvöllur eða tjón sem rakið verði til stefnda.

IV.

Á tímabilinu 12. október til 2. desember 2004, þegar bifreiðinni MN-506 var ekið samtals í 56 skipti um Hvalfjarðargöngin, var stefndi skráður eigandi bifreiðarinnar í ökutækjaskrá. Stefndi heldur því hins vegar fram að hann hafi ekki ekið bifreiðinni, sem hann hafi verið búinn að selja, en farist hafi fyrir hjá kaupanda að tilkynna eigandaskiptin.

Vitnið P-kk-nf T-kk-nf K-kk-nf staðfesti fyrir dómi að hann hefði keypt bifreiðina MN-506 af stefnda og kannaðist við að hafa ekið henni oft um Hvalfjarðargöngin. Á þessum tíma kvaðst vitnið hafa verið búsett á Akranesi og þurft að aka um göngin á leið til og frá vinnu í Reykjavík. Einnig kom fram hjá vitninu að það hefði ekki haft ráð á að kaupa veglykil hjá stefnanda, en vitnið kannaðist við að hafa ekið um göngin í einhverjum mæli án þess að greiða veggjaldið. Í Hvalfjarðargöngunum er tækjabúnaður sem tekur myndir af bifreiðum þegar ekið er um göngin án þess að greiða. Í málinu hafa verið lagðar fram myndir af bifreiðinni MN-506 þegar henni var ekið um göngin á umræddu tímabili. Á nokkrum myndanna má greina að stefndi er ekki ökumaður, en stefndi hefur komið fyrir dóminn til skýrslugjafar. Dómari hefur hins vegar ekki hitt vitnið P-kk-þf T-kk-þf sem gaf skýrslu sína fyrir dómi símleiðis. Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið verður talið nægjanlega sannað að stefndi hafi ekki ekið bifreiðinni um Hvalfjarðargöngin í þau skipti sem hann er krafinn um í málinu. Úrslit málsins ráðast því af hvort greiðsluskylda hvílir á stefnda sem skráðum eiganda bifreiðarinnar í ökutækjaskrá á þessum tíma.

Í lögum er ekki að finna reglu um að skráður eigandi beri ábyrgð á veggjaldi fyrir akstur ökutækis um Hvalfjarðargöng. Verður ábyrgð af því tagi að eiga sér viðhlítandi stoð í settum lögum og verður hún ekki leidd af öðrum tilvikum þar sem löggjafinn hefur talið efni til að leggja ríka ábyrgð á skráðan eiganda ökutækis. Þvert á móti eru slíkar lagareglur til marks um að lög þurfi til svo ábyrgð á þessum grundvelli verði lögð á skráðan eiganda ökutækis.

Samkvæmt þessu verður ekki tekin til greina krafa stefnanda um að stefnda verði gert að greiða veggjald vegna bifreiðarinnar MN-506. Hins vegar verður stefndi dæmdur til að greiða veggjald vegna bifreiðarinnar MF-575 í samræmi við samþykki sem hann hefur gefið fyrir dómi. Verður stefnda jafnframt gert að greiða þá fjárhæð með dráttarvöxtum eins og nánar er rakið í dómsorði, en stefndi hefur ekki andmælt upphafsdegi vaxta.

Af hálfu stefnanda hefur því ekki verið andmælt að stefndi hafi gert starfsmönnum stefnanda grein fyrir hvernig málum var hagað eftir að hann var krafinn um greiðslu. Að því gættu og eftir málsúrslitum verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, M-kk-nf J. Í-kk-nf, greiði stefnanda, Speli ehf., 2.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá 10. desember 2005 til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf B-kk-nf