E-2958/2018

Mál þetta var höfðað 12. september 2018 og tekið til úrskurðar 29. mars 2019. Stefnandi er A, [--], [--], en stefndi er B, [--], [--].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 3.400.000 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, 3.400.000. krónur frá 1. janúar 2017 til greiðsludags að frádreginni innborgun 22. júlí 2017 að fjárhæð 500.000 krónur m.v. stöðu hennar á innborgunardegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

I.

i)

Með kaupsamningi, dags. 7. júlí 2016, keypti stefndi af stefnanda 68% hlut í hestinum D frá [--] fyrir 3.400.000 krónur. Bar stefnda að greiða allt kaupverðið fyrir 1. júlí 2017. Samkvæmt samningnum fékk kaupandi arð og full yfirráð yfir hestinum frá undirritun samningsins miðað við eignarhlut. Sonur stefnanda, C, undirritaði kaupsamninginn f.h. stefnanda. Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu eftirstöðva kaupverðsins.

ii)

Í þinghaldi 20. febrúar sl. lagði lögmaður stefnda fram bókun þess efnis að borist hefðu upplýsingar um að stefnandi málsins hefði verið haldinn alvarlegri heilabilun um árabil. Lögmaður stefnanda hafi jafnframt upplýst að stefnandi væri ófær um að koma fyrir dóminn til skýrslugjafar af þessum sökum og enn fremur að hann hefði aldrei talað við stefnanda í tengslum við málareksturinn. Taldi lögmaðurinn að miðað við þessar upplýsingar yrði að leggja til grundvallar að hvorki hefði stefnandi tekið ákvörðun um málsókn þessa né annar aðili sem gæti lögformlega tekið slíka ákvörðun fyrir hans hönd. Lögmaður stefnanda hefði því ekki umboð til málarekstursins og því bæri að vísa málinu frá dómi. Í sama þinghaldi mótmælti lögmaður stefnanda bókun stefnda en staðfesti að andleg heilsa stefnanda væri mjög bágborin í dag. Var málinu í kjölfarið frestað til málflutnings um frávísunarkröfu stefnda.

Málflutningur um frávísunarkröfu stefnda fór fram 29. mars 2019. Í upphafi þinghaldsins benti dómari lögmanni stefnanda á að athuga hvort ástæða væri til að afla læknisvottorðs um andlega heilsu stefnanda áður en málflutningur um frávísun færi fram. Taldi lögmaðurinn ekki þörf á því.

II.

1. Helstu málsástæður og lagarök málsaðila um formhlið málsins

Stefndi krefst þess að málinu verði vísað frá dómi. Upplýst hafi verið að stefnandi málsins sé með heilabilun og gögn málsins gefi til kynna að stefnandi hafi enga aðkomu átt að málsókninni. Vísar stefndi til 1. mgr. og 3. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Maður komi sjálfur fram í máli sínu ef hann er hæfur að lögum til að ráðstafa sakarefninu og að lögráðamaður komi fram sem fyrirsvarsmaður ólögráða manns sem á aðild að máli og brestur hæfi til að ráðstafa sakarefninu. Stefnandi hafi ekki verið hæfur til að ráðstafa sakarefninu vegna andlegra veikinda. Þá hafi verið bókað í þingbók um að andleg heilsa stefnanda væri mjög bágborin og að fyrir lægi staðfesting lögmanns stefnanda um að stefnandi geti ekki komið fyrir dóminn vegna veikinda sinna. Stefndi telur að stefnandi hafi ekki staðið að baki málsókninni á neinn hátt. Vísar lögmaður stefnda til 2. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn. Þá tekur stefndi fram að hið meinta umboð C til að selja hross stefnanda hafi aðeins verið munnlegt og slíkt söluumboð taki ekki til málshöfðunar, ráðstöfunar sakarefnis í dómsmáli eða móttöku greiðslu o.fl.

Lögmaður stefnanda hafnar frávísunarkröfu stefnda og tekur fram að stefnandi hafi ekki verið sviptur lögræði og að ekkert læknisvottorð hafi verið lagt fram um andlega heilsu hans. Sonur stefnanda, C, hafi haft fullt umboð frá föður sínum til að gæta hagsmuna hans við sölu á umræddum hesti og til þess að sækja með málsókn eftirstöðvar söluverðsins. Auk þess viðurkenni stefndi að sonur stefnanda hafi ávallt komið fram fyrir hönd stefnanda í viðskiptum og öðrum samskiptum við stefnda, m.a. í viðskiptum þeirra með umræddan hest. Í því felist að sonur stefnanda hafi einnig haft umboð til að taka ákvörðun um málshöfðun í umboði stefnanda. Sonur stefnanda hafi haft umboð til að selja hestinn og þar með umboð til að taka við greiðslu og innheimta þá greiðslu. Þá sé skilyrðum óbeðins erindisrekstrar fullnægt. Háttsemi geranda hafi verið nauðsynleg til að varna tjóni, eigandi hagsmuna hafi verið ófær um að gæta þeirra og háttsemi geranda hafi ekki verið andstæð beinum fyrirmælum eiganda hagsmunanna. Lögmaður stefnanda upplýsti fyrir dóminum að hún hefði ekki átt bein samskipti við stefnanda og að öll samskipti lögmannsins vegna málsins hefðu farið fram með milligöngu sonar stefnanda. Lögmaðurinn kvaðst hafa munnlegt umboð frá syni stefnanda til að flytja mál þetta í dag, stefnandi væri ófær um að gæta hagsmuna sinna og þess vegna hefði hann falið syni sínum að gæta þeirra.

2. Helstu málsástæður og lagarök málsaðila varðandi efnisþátt málsins

Stefnandi reisir kröfu sína á hendur stefnda á kaupsamningi þar sem stefndi keypti 68% hlut í hestinum D frá [--]. Kaupverðið hafi verið ákveðið 3.400.000 krónur. Stefndi hafi greitt 500.000 krónur inn á skuldina þann 22. júlí 2016. Stefnandi hafi gert tilraunir til að innheimta kröfuna, án árangurs.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi að fullu greitt kaupverðið. Hafi sonur stefnanda og stefndi gert með sér samkomulag um uppgjör vegna D auk uppgjörs um aðra hesta á fundi þeirra í júlí 2017. Stefndi hafi litið svo á að sonur stefnanda hefði haft fullt umboð hans til þess að semja fyrir hönd föður síns. Þá byggir stefndi einnig á því að D hafi verið haldinn verulegum galla við söluna til stefnda.

III.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála kemur maður sjálfur fram í máli sínu ef hann er hæfur að lögum til að ráðstafa sakarefninu. Samkvæmt 3. mgr. sömu lagagreinar kemur lögráðamaður fram sem fyrirsvarsmaður ólögráða manns sem á aðild að máli og brestur hæfi til að ráða sakarefninu.

Fram er komið að andleg heilsa stefnanda er mjög bágborin og hafi verið þannig háttað um árabil. Hefur lögmaður stefnanda upplýst að lögmaðurinn hafi ekki verið í samskiptum við stefnanda vegna málsóknar þessarar en að þau hafi farið fram með milligöngu sonar stefnanda. Kvaðst lögmaðurinn hafa munnlegt umboð sonarins til að flytja mál þetta fyrir föður hans og í hans nafni og tók fram að stefnandi hefði ekki verið sviptur lögræði. Þá taldi lögmaðurinn, þrátt fyrir ábendingu dómara, ekki tilefni til þess að afla læknisvottorðs um andlega heilsu stefnanda.

Lögráða maður sem vegna andlegra veikinda eða annars svipaðs ástands er ekki fær um að taka afstöðu til sakarefnis á skynsamlegan hátt getur ekki komið fram í eigin nafni í dómsmáli. Með vísan til gagna málsins og frásagnar lögmanns stefnanda um andlega heilsu stefnanda telur dómurinn komnar fram fullnægjandi upplýsingar um að stefnandi hafi ekki málsóknarhæfi í skilningi 1. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991. Getur sonur stefnanda ekki komið í stað lögráðamanns og ráðstafað sakarefni málsins. Skiptir ekki máli í því sambandi hvort sonurinn hafi ávallt komið fram fyrir hönd stefnanda í viðskiptum og þar með þeim viðskiptum sem deilt er um í þessu máli. Þá hafa óskráðar reglur um óbeðinn erindrekstur enga þýðingu í þessu sambandi. Samkvæmt framansögðu verður ekki hjá því komist að vísa máli þessu frá dómi af sjálfsdáðum.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður.

R-kvk-nf S-kvk-nf kveður upp úrskurðinn.

A-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnanda og M-kk-nf B-kk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnda.

ÚRSKURÐARORÐ:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

R-kvk-nf S-kvk-nf