S-835/2016

Árið 2017, föstudaginn 28.apríl, er á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af G-kk-þgf S-x-x M-kk-þgf héraðsdómara, kveðinn upp dómur í málinu nr. S-835/2016: Ákæruvaldið gegn A en málið var dómtekið 4. þ.m.

Málið er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 8. nóvember 2016, á hendur:

A, kt. 000000-0000

[...]

fyrir hatursorðræðu, með því að hafa fimmtudaginn 27. febrúar 2014, skrifað og birt eftirfarandi ummæli við innslag á opnu svæði hópsins „X“ á samfélagsmiðlinum facebook:

„Hvar væri þjóðin ef ekki væri fyrir þig? Allir labbandi í G streng og japlandi á typpasleikjóum. Það þarf bara að gera þessa klámkalla að tunnumönnum á öfuguggatogara. Þessi yfirvöld eru á villigötum. Það tekur annar hver maður í dag trollið inn að aftan!“

sem fólu í sér ógnun, háð, rógburð og smánun á opinberum vettvangi í garð ótiltekins hóps manna hér á landi vegna kynhneigðar og kynvitundar þeirra.

Telst þetta varða við 233. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þess er krafist að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greidd úr ríkissjóði samkvæmt tímaskýrslu.

Með bréfi, dagsettu 26. apríl 2015, var lögð fram kæra fyrir hönd Samtakanna 78 - félags hinsegin fólks á Íslandi, á hendur ákærða vegna háttseminnar sem í ákæru greinir.

Með bréfi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettu 8. september 2015, var kærunni vísað frá embættinu þar sem ekki þótti grundvöllur til að hefja rannsókn á hinum meintu brotum. Var í þessu sambandi vísað til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála.

Ríkissaksóknara barst hinn 3. nóvember 2015 kæra Samtakanna 78 þar sem krafist var endurskoðunar á ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu um að vísa kærunni frá samanber ofangreint. Í greinargerð ríkissaksóknara segir að í skýringum lögreglustjóra fyrir ákvörðun sinni segi meðal annar svo „Lögreglu barst kæra í málinu þann 27. apríl sl. á hendur A vegna ærumeiðinga og brota gegn friðhelgi einkalífs, með því að hafa ráðist opinberlega með háði, rógi og smánun á hóp ónafngreindra manna vegna kynhneigðar og/eða kynvitundar þeirra, með nánar tilgreindum ummælum sem sjá má í kæru. Er það mat lögreglu að ummælin falli innan marka tjáningarfrelsis einstaklinga, sem verndað er með 73. gr. stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, og teljist því ekki refsiverð skv. 233. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var því tekin ákvörðun um að vísa málinu frá á grundvelli 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008.“

Hinn 6. nóvember 2016 felldi ríkissaksóknari ákvörðun lögreglustjórans um að vísa kærunni frá úr gildi og lagði fyrir lögreglustjórann að taka málið til rannsóknar.

Í kæru Samtakanna 78 til lögreglu og síðar til ríkissaksóknara var brot ákærða talið varða við 233. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglunni 16. mars 2016 þar sem hann skýrði afstöðu sína til kærunnar.

Nú verður framburður ákærða fyrir dómi rakinn en vitni voru ekki leidd.

Ákærði neitar sök. Hann kvað ummælin frá sér komin og þau hafi birst eins og lýst sé í ákærunni. Hann lýsti tilefni skrifanna en þau ættu sér rætur til atburðar sem átti sér stað í gleðigöngunni árið áður og skýrði ákærði tilefnið nánar. Hann hafi með skrifum sínum tekið þátt í þeirri orðræðu sem varð vegna þessa. Hann kvað tilgang skrifanna alls ekki hafa verið þann að koma þannig fram gagnvart hópi fólks svo sem í ákæru greinir og lýst er í niðurlagi ákærunnar og í 233. gr. a almennra hegningarlaga. Þá kvað ákærði augljóst að hin ákærðu skrif verði ekki skilin eins og lýst er í ákærunni. Hann hefði ekki haft ásetning til þess að koma þannig fram gagnvart þeim aðilum sem fjallað sé um í lagagreininni en hann styðji réttindamál þeirra einstaklinga og hópa sem þar greinir. Hann lýsti orðræðu sem var í gangi í netinu á þessum tíma um þetta og skrif sín hafi í raun verið stuðningur við opna umræðu sem eigi alltaf rétt á sér hvort sem hún væri sanngjörn eða ósanngjörn. Hluti skrifanna hafi verið líkindamál.

Við skýrslutökur hjá lögreglunni var ákærði spurður út í myndefni sem ekki lá fyrir við skýrslutökuna og ekki var unnt að bera undir hann. Þá var ekki hægt að bera undir hann umræðurnar í heild svo unnt væri að átta sig á því af hvaða tilefni þær spunnust. Þessi gögn, sem hefði þurft að bera undir ákærða samhengisins vegna við skýrslutökur hjá lögreglu, fylgja ekki gögnum málsins.

Niðurstaða

Ákærði neitar sök.

Í bréfi ríkissaksóknara þar sem ákvörðun lögreglustjórans var felld úr gildi og lagt fyrir lögreglu að málið yrði rannsakað segir meðal annars svo: „Sé tekið mið af aðstæðum sem voru uppi umrætt sinn, og þá með hliðsjón af lýsingum kæranda, átti talverð umfjöllun sér stað í fjölmiðlum og á netinu í kjölfar þess að bæjarstjórn Hafnarfjarðar samþykkti tillögu um átak í eflingu „hinseginfræðslu og – ráðgjöf í grunnskólum Hafnarfjarðar“ svo sem nánar er fjallað um hér að ofan.“

Ákærði skrifaði og birti hin kærðu ummæli 27. febrúar 2014. Skrifin tengdust því ekkert því sem vísað er til í ofangreindu bréfi ríkissaksóknara þar sem lýst er atburðum sem áttu sér stað rúmu ári síðar eða í apríl 2015. Ríkissaksóknari hefur því að minnsta kosti að hluta til byggt ákvörðun sína, um að fella ákvörðun lögreglustjórans úr gildi og mæla fyrir um rannsókn málsins, á röngum forsendum. Það stappar því nærri að vísa beri málinu frá dómi af þessum sökum eins og verjandinn krafðist upphaflega en féll síðar frá. Eins og á stendur þykir hins vegar rétt að fjalla efnislega um málið.

Sannað er með játningu ákærða og öðrum gögnum málsins að hann skrifaði og birti ummælin svo sem í ákæru greinir.

Ákærði birti skrif sín 27. febrúar 2014 og er það tímamark upphaf fyrningarfrests, sbr. 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði fékk ekki vitneskju um kæruna á hendur sér fyrr en við skýrslutöku hjá lögreglunni 16. mars 2016 en þá voru liðin meira en tvö ár frá því skrifin birtust. Ljóst er að yrði ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru færi refsing hans ekki fram úr sektum. Slíkar sakir fyrnast á 2 árum, sbr. 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Ákvörðun ríkissaksóknara um að málið skyldi rannsakað lá fyrir 6. nóvember 2015 og var því nægur tími þá til að rjúfa fyrningarfrestinn t.d. með skýrslutöku af ákærða. Það var hins vegar ekki gert fyrr en 16. mars 2016 en þá var sök fyrnd, sbr. 1. tl. 1. mgr. 81. gr. almennra hengingarlaga. Samkvæmt þessu ber að sýkna ákærða og dæma að allur sakarkostnaður, þar með talin 1.254.260 króna málsvarnalaun H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef héraðsdómslögmanns, skuli greiðast úr ríkissjóði. Þóknun verjandans er fyrir vinnu undir rannsókn málsins og dómsmeðferð og hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

K-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir ákæruvaldið.

G-kk-nf S-x-x M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, A, er sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 1.254.260 króna málsvarnalaun H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef héraðsdómslögmanns.

G-kk-nf S-x-x M-kk-nf