E-9016/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 29. október sl., var þingfest 3. september 2009. Stefnandi er Ö-kk-nf M-kk-nf, Hamraborg 32, Kópavogi.

Stefndi er Sjúkratryggingar Íslands, Laugavegi 114, Reykjavík.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga, frá 6. ágúst 2009, í málinu nr. 52/2009, verði felldur úr gildi.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðaryfirliti sem lagt verður fram við aðalmeðferð málsins. Við málskostnaðarákvörðun verði tekið tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefnda, Sjúkratrygginga Íslands, eru þær að stefndi verði sýknaður af kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 1. mars sl., var kröfum stefnanda á hendur stefnda, íslenska ríkinu, vísað frá dómi.

Málavextir

Stefnandi leitaði á slysa- og bráðadeild Landspítalans í Fossvogi 26. september 2002 vegna verkja í hægri öxl. Í sjúkraskýrslu, ritaðri af lækni sem sinnti stefnanda, kemur fram að stefnandi hafði verið slæmur af verkjum í öxlinni mánuðinn fyrir komuna en hafði versnað dagana áður. Einnig kom fram að stefnandi hefði reynt á öxlina þar sem hann hafði verið að vinna upp fyrir sig. Stefnandi var rannsakaður og var meðal annars tekin röntgenmynd af hægri öxl hans þar sem ekki sást brot eða annar áverki. Við skoðun átti stefnandi erfitt með að lyfta handlegg og við þreifingu virtist hann aumur yfir sinafestu. Talið var að líklega mætti rekja verki stefnanda til bólgu í supraspinatus sin í hægri öxl og var því ákveðið að gefa sterasprautu í sinina. Jafnframt var skrifað upp á verkjalyf fyrir stefnanda. Þá kemur fram að mælt hafi verið með sjúkraþjálfun ef einkenni myndu ekki lagast eftir meðferðina þann 26. september 2002.

Hinn 6. desember 2002 leitaði stefnandi til heimilislæknis síns, Þ-kk-ef G. Ó-kk-ef. Í vottorði hans, dags. 9. júní 2008 segir m.a. að þegar stefnandi kom hafi hann verið með verk í öxlinni og átt erfitt með svefn. Hann hafi átt erfitt með vinnu en samt verið að vinna. Læknirinn taldi allar líkur á að biceps sin væri slitin og sendi stefnanda á slysadeild í frekara mat vegna þess. Þá segir í vottorðinu „Undirritaður sagði E-kk-þgf ekki að líklega hefði verið sprautað of miklu magni af sterum í hendina. Undirritaður sagði honum hins vegar að ef væri kominn veikleiki í sinina væri það skoðun hans að sterasprauta gæti minnkað styrkleika hennar enn frekar.“

Stefnandi leitaði aftur á Landspítala 9. desember 2002. Í komunótu spítalans frá þeim degi segir að stefnandi hafi komið á slysadeild í endurkomu vegna heimsóknarinnar hinn 26. september 2002, en þá fékk hann sterasprautu í biceps sin. Nokkrum dögum seinna kvað hann vöðvann hafa bólgnað upp og allur handleggurinn orðið blár og marinn. Við skoðun kom í ljós að slitin var biceps vöðvasin. Varðandi meðferð segir að haft sé samband við bæklunarlækna sem skoði sjúkling og telji aðgerð ekki fýsilega en setja sjúkling á bólgueyðandi lyf og sjúklingur verði skoðaður frekar af bæklunarlæknum.

Stefnandi heldur því fram að honum hafi aldrei verið sagt á þessu stigi hvað raunverulega amaði að honum og að sinin væri slitin og af hverju það gæti stafað, þ.e. hvort það hefði gerst við læknismeðferð hinn 29. september 2002, áður eða síðar. Honum hafi hins vegar sífellt hrakað í hendinni meir og meir og hafi átt erfiðara með að vinna sem járnsmiður.

Stefnandi sendi kvörtunarbréf til landlæknis 7. janúar 2008 vegna meintra læknamistaka. Í drögum að álitsgerð Landlæknisembættisins, dags. 22. febrúar 2008, segir í niðurlagi að Landlæknisembættið hafi lokið athugun á kvörtun S-kk-ef Þ-kk-ef hrl. fyrir hönd A-kk-ef M-kk-ef. Í kjölfar þess að embættinu barst bréf S-kk-ef hafi verið leitað eftir sjónarmiðum Landspítala Háskólasjúkrahúss. Einnig að Landlæknisembættið hafi óskað eftir greinargerð sérfræðings í bæklunarskurðlækningum sem hafi borist embættinu 20. febrúar 2008 og embættið geri að sinni. Telji Landlæknisembættið ekki ástæðu til frekari aðgerða og sé málinu lokið nema til komi andmæli frá málsaðilum.

Í greinargerð umrædds bæklunarsérfræðings segir að það sé hans faglega álit að faglega rétt hafi verið að meðferð staðið þegar stefnandi leitaði á slysadeild Landspítalans hinn 26. september 2002 vegna verkja í hægri öxl. Þá segir að það sé einnig hans álit að ekki sé hægt að rekja slit sinar tvíhöfðans til meðferðarinnar, mun nærtækara sé að rekja slitið til sjúkdóms sem stefnandi hafi verið með og sem leitt hafi til umræddrar meðferðar. Það sé því hans álit að þótt staða stefnanda væri verri en fyrir meðferðina 26. september 2002 þá sé ekki rétt að rekja þá versnun til meðferðarinnar, heldur beri að rekja hana til sjúkdómsins sem leiddi til meðferðar.

Stefnandi kveðst hafa leitað eftir því við heilbrigðisráðuneytið að Landlæknisembættið sendi honum þau gögn sem vísað væri til í álitinu varðandi meintan sjúkdóm sem stefnandi væri með. Liggja bréf um samskipi aðila vegna þessa frammi í málinu.

Stefnandi leitaði til Sjúkratrygginga Íslands hinn 12. desember 2008 um bætur samkvæmt lögum nr. 111/2000. Vísar stefnandi í bréfi sínu til meðferðarinnar 26. september 2002. Þessari umsókn stefnanda var synjað á þeirri forsendu að krafa stefnanda teldist fyrnd samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga um sjúkratryggingu. Stefnandi kærði niðurstöðu Sjúkratrygginga Íslands til úrskurðarnefndar almannatrygginga hinn 30. janúar 2009 og gerði þær kröfur að mál hans yrði tekið til mats og framkvæmdar hjá Sjúkratryggingum Íslands og ákvörðun stefnda um synjun yrði felld úr gildi.

Úrskurðarnefnd almannatrygginga kvað upp úrskurð sinn 6. ágúst 2009 þar sem staðfest var ákvörðun stefnda um að synja stefnanda um bætur samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu. Í kjölfar þess höfðaði stefnandi mál þetta.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Kröfur sínar kveðst stefnandi byggja á því að krafa hans um bætur samkvæmt lögum nr. 111/2000 sé ekki fyrnd og því beri að fella úrskurð almannatrygginga, frá 6. ágúst 2009, úr gildi.

Byggi stefnandi á því að í 1. mgr. 19. greinar laga nr. 111/2000 segi svo: „þegar fjögur ár eru liðin, frá því að tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt.“ og í 2. mgr. að

krafan fyrnist í síðasta lagi innan 10 ára frá atvikinu, sem hafði tjónið í för með sér. Samkvæmt texta lagaákvæðisins sé því svo farið að slíkar kröfur fyrnist ekki fyrr en að liðnum 10 árum frá tjónsatvikinu, og í fyrsta lagi þegar 4 ár eru liðin frá því að tjónþoli fékk vitneskju um tjón sitt. Um sé að ræða tvo tímapunkta, þ.e. sjúklingatryggingaratvikið, eða atvik þegar tjón verður, og síðan tjónið sjálft, hvenær sjúklingurinn geri sér grein fyrir því, upp á sitt eindæmi, þ.e. eðli þess og afleiðingum, bæði fjárhagslegum og þá hver krafa sé. Stefnandi byggi á því að með tjóni sé einnig átt við fjárhagslegar afleiðingar af sjúklingatryggingaratvikinu. Í hans tilviki hafi þeir áverkar, sem hann hafi orðið fyrir þann 26. september 2002, eða vegna þess læknisverks sem hann þá gekkst undir, ekki enn verið metnir til fjár, samkvæmt skaðabótalögum. Þannig hafi stefnandi ekki enn fengið vitneskju um fjárhagslegt tjón sitt, samkvæmt beinni orðskýringu lagatextans. Einnig verði að horfa til þeirra erfiðleika sem slíkir áverkar skapi, en þeir komi oft ekki fram fyrr en löngu eftir slysaatvikið.

Byggi stefnandi á því að hann hafi engin gögn fengið um sjúklingatryggingaratvikið fyrr en lögmaður hans hafi krafist gagna um það. Það hafi tekið langan tíma og gögn ekki fengist nema að hluta til, er málið hafi verið kært til landlæknis, árið 2008. Stefnandi ítreki í þessu sambandi að honum hafi ekki verið skýrt frá því sérstaklega af starfsfólki LSH, í desember 2002, hverja áverka hann hafi hlotið á slysadeild LSH í september 2002 eða af læknum á slysadeild LSH, þ.e. hvaða líkamsáverka hann hafi borið þá eða hefði orðið fyrir. Engar slíkar tilkynningar liggi fyrir og séu þau gögn, sem í þessu máli hafi verið lögð fram, svokölluð innri gögn LSH. Byggi stefnandi á því að slík framkvæmd á slysadeild LSH hafi ekki verið í samræmi við til dæmis 5. grein laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga.

Stefnanda hafi ekki borist öll gögn frá landlækni fyrr en eftir úrskurð heilbrigðisráðherra, í júní 2009. Stefnandi heldur því fram að þegar hann hafi farið til heimilislæknis, í desember 2002, hafi heimilislæknirinn ekki skýrt honum frá því hvað hafi í raun og veru átt sér stað, eða verið fullviss um það, og stefnandi hafi vonað að ástandið batnaði. Byggi stefnandi á því að hann hafi í raun ekki fengið vitneskju um raunverulega áverka, og nauðsynleg gögn um atvik málsins, fyrr en lögmaður hans fékk vottorðið frá heimilislækninum, sem dagsett sé 9. júní 2008, og ekki endanlega fyrr en hann hafi farið til M-kk-ef P. H-kk-ef, taugalæknis, í janúar 2009. Með hliðsjón af niðurstöðu t.d. dóms Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 536/2008, frá 7. apríl 2009, hafi stefnandi ekki, upp á sitt einsdæmi, mátt gera sér grein fyrir afleiðingum sjúklingatryggingaratviksins fyrr en um það leyti sem hann hafi vísað máli sínu til Sjúkratrygginga Íslands og hafi ekki fyrr mátt gera sér grein fyrir að um varanlegt mein væri að ræða (sjá einnig hrd. nr. 661/2007), sem væri grundvöllur kröfu um bætur frá Sjúkratryggingastofnun.

Byggi stefnandi á því að túlka verði 19. grein laga nr. 111/2000 að þessu leyti með svipuðum hætti og 99. grein umferðarlaga um raunverulega vitneskju tjónþola. Þá séu engin fyrningarákvæði í lögum nr. 112/2008 um sjúkratryggingastofnun og aðeins 10 ára fyrningarfrestur í læknalögum varðandi kærur til landlæknis. Þá verði í þessu máli að taka mið af fyrningarákvæðum 28. greinar almannatryggingalaga nr. 100/2007 og ákvæðum reglugerðar nr. 356/2005, og fyrri reglugerðar um sama efni.

Byggi stefnandi á því að ekki megi skýra 19. grein laga nr. 111/2000 eins þröngt og úrskurðarnefnd almannatrygginga geri, heldur verði að horfa til atvika málsins, en án mats á áverkunum geti stefnandi ekki gert sér grein fyrir líkamstjóni sínu, varanlegum áverkum og þar með bótakröfu sinni.

Stefnandi vísar til laga nr. 111/2000 með síðari breytingum. Einnig vísar stefnandi til reglna kröfuréttar og skaðabótaréttar um upphaf fyrningarfrests. Þá vísar stefnandi til 99. greinar umferðarlaga með lögjöfnun. Þá skírskotar stefnandi til helstu meginreglna stjórnsýsluréttar, eftir því sem við á.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukröfu sína reisir stefndi aðallega á því að krafa stefnanda um bætur samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu hafi verið fyrnd þegar umsókn stefnanda barst stefnda þann 15. desember 2008. Þegar af þeirri ástæðu hafi niðurstaða úrskurðarnefndar almannatrygginga verið í samræmi við ákvæði laga og beri því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

19. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu sé svohljóðandi:

„Kröfur um bætur samkvæmt lögum þessum fyrnast þegar fjögur ár eru liðin frá því að tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt.

Krafan fyrnist þó eigi síðar en þegar tíu ár eru liðin frá atvikinu sem hafði tjón í för með sér.“

Samkvæmt ofangreindu ákvæði laga um sjúklingatryggingu sé það forsenda fyrir bótarétti vegna sjúklingatryggingaratburðar að kröfu hafi verið haldið fram áður en fjögur ár voru liðin frá því að tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt.

Stefndi byggi á því að með tjóni sé átt við afleiðingar sjúklingatryggingaratburðar. Í tilviki stefnanda haldi hann því fram að hin slitna vöðvasin í handlegg hafi verið afleiðing meðferðarinnar sem hann fékk á slysadeild þann 26. september 2002. Samtíma læknisfræðileg gögn málsins sýni ótvírætt að sjúkdómsgreining stefnanda, þ.e. slitin biceps vöðvasin, hafi legið fyrir í desember 2002. Hinn fjögurra ára fyrningarfrestur sem mælt sé fyrir um í 1. mgr. 19. gr. laga um sjúklingatryggingu hafi því byrjað að líða gagnvart kröfu stefnanda eigi síðar en þann 9. desember 2002.

Stefnandi haldi því fram að krafa hans um bætur samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu sé ekki fyrnd og beri því að fella úrskurð úrskurðarnefndar almannatrygginga úr gildi. Stefnandi byggi á því að fyrningarfrestur sjúklingatryggingaratvika byrji ekki að líða fyrr en frá þeim tíma sem tjónþoli fái vitneskju um tjón sitt. Hvað þetta varðar telur stefnandi að tjónþoli fái vitneskju um tjón sitt þegar „sjúklingurinn gerir sér grein fyrir því, upp á sitt einsdæmi, þ.e. eðli þess og afleiðingum,

bæði fjárhagslegum og þá hver krafa er.“ Þannig sé með tjóni einnig átt við fjárhagslegar afleiðingar af sjúklingatryggingaratvikinu. Í tilviki stefnanda hafi meintar afleiðingar læknismeðferðarinnar 26. september 2002 enn ekki verið metnar til fjár samkvæmt skaðabótalögum, og þannig hafi stefnandi ekki enn fengið vitneskju um fjárhagslegt tjón sitt. Þá fullyrði stefnandi jafnframt að honum hafi ekki verið skýrt frá því sérstaklega af starfsfólki Landspítalans á slysadeild í desember 2002 hverjir áverkar hans væru.

Stefndi mótmælir framangreindum málatilbúnaði stefnanda. Sem fyrr segi liggi ótvírætt fyrir í gögnum málsins að sjúkdómsgreining stefnanda lá fyrir þegar í desember 2002 þegar hann leitaði á slysa- og bráðadeild Landspítalans í Fossvogi í annað sinn. Sjúkdómsgreining stefnanda, þ.e. slitin biceps vöðvasin hægra megin, hafi verið færð í sjúkraskrá lögum samkvæmt af hlutaðeigandi lækni. Verði því að leggja til grundvallar að stefnanda hafi við þessa komu verið ljóst sjúkdómsástandið. Slitin biceps sin fari heldur ekki fram hjá þeim sem í hlut eigi því slíkt leyni sér ekki í ástandi viðkomandi, sbr. lýsingu á einkennum slitinnar sinar langa höfuðs tvíhöfðavöðvans í greinargerð sérfræðings á vegum Landlæknisembættisins, dags. 18. febrúar 2008. Stefnandi geti þannig ekki borið fyrir sig að hafa ekki fengið upplýsingar um sjúkdómsgreiningu sína fyrr en í maí árið 2008. Þar af leiðandi, og með hliðsjón af öllum atvikum og gögnum málsins, verði að leggja til grundvallar að stefnandi hafi vitað, eða hafi mátt vita, um hina slitnu vöðvasin í hægri handlegg eigi síðar en í desember 2002. Í samræmi við 1. mgr. 19. gr. laga um sjúklingatryggingu hafi krafa stefnanda um bætur því byrjað að fyrnast þann 9. desember 2002.

Stefnandi vísi í stefnu til samanburðar við dómaframkvæmd um 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og til 28. gr. laga um almannatryggingar nr. 100/2007. Tilvitnaðir dómar um skýringu 99. gr. umferðarlaga hafi ekki þýðingu við úrlausn málsins enda hafi atvik í þeim málum ekki verið sambærileg. Efnisinnihald 28. gr. almannatryggingalaga sé ekki sambærilegt 19. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Áhersla sé lögð á að lög um sjúklingatryggingu séu sérlög og efni annarra lagareglna um bótareglur hafi ekki endilega þýðingu við skýringu þeirra, sér í lagi ekki ákvæði almennra laga. Ákvæði 2. mgr. 19. gr. laga nr. 111/2000 beri að skýra þröngt og geti það eingöngu átt við þegar tjón komi fram eftir að fjögurra ára fyrningarfrestur sé liðinn.

Krafa stefnda um bætur hafi því verið fyrnd þann 15. desember 2008 þegar umsókn þess efnis barst stefnda og niðurstaða úrskurðarnefndar almannatrygginga um synjun stefnanda um bætur í samræmi við umrætt lagaákvæði lá fyrir.

Verði talið, þrátt fyrir allt framangreint, að krafa stefnanda sé ekki fyrnd samkvæmt 19. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu, byggi stefndi á því að ekki sé hægt að rekja ástand stefnanda, þ.e. slitna vöðvasin í hægri öxl, til þeirrar meðferðar sem hann fékk á slysadeild þann 26. september 2002. Þar af leiðandi sé ekki hægt að fella sjúklingatryggingaratvikið undir ákvæði laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu.

Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga um sjúklingatryggingu eigi rétt til bóta, samkvæmt lögunum, sjúklingar sem verði fyrir líkamlegu eða geðrænu tjóni hér á landi í tengslum við rannsókn eða sjúkdómsmeðferð. Í 2. gr. laga um sjúklingatryggingu sé tilgreint til hvaða tjónsatvika lögin taka. Skilyrði sé að heilsutjón sjúklings megi að öllum líkindum rekja til einhverra af fjórum tilgreindum atvikum sem nánar séu rakin í 1. til 4. tl. 2. gr. laganna. 1. tl. lúti að því hvort rétt hafi verið staðið að læknismeðferð, 2. tl. fjalli um bilun eða galla í tækjum eða áhöldum, 3. tl. um hvort beita hefði mátt annarri meðferðaraðferð eða tækni og 4. tl. taki til heilsutjóns sem hljótist af sýkingu eða öðrum fylgikvilla meðferðar sem ósanngjarnt þyki að sjúklingur þoli bótalaust. Fyrst komi til skoðunar hvort 1. töluliður eigi við, ef ekki þá 2. töluliður og svo 3. og 4. töluliður.

Með orðalaginu „að öllum líkindum“ í 2. gr. laganna sé átt við að það verði að vera meiri líkur en minni á að tjónið megi rekja til einhverra þessara atvika. Það sé því skilyrði bóta úr sjúklingatryggingu að orsakatengsl séu á milli heilsutjóns sjúklings og þeirrar meðferðar eða rannsóknar sem hann gekkst undir. Sjúklingatrygging bæti ekki tjón sem er afleiðing grunnsjúkdóms sjúklings eða er af öðrum völdum, svo sem vegna heilsufars sjúklings fyrir umrædda meðferð. Ef engu verði slegið föstu um orsök tjóns verði að vega og meta allar hugsanlegar orsakir. Ef niðurstaðan verði sú að eins líklegt sé að tjónið sé óháð meðferðinni sé bótaréttur ekki fyrir hendi. Sama gildi ef ekkert verður sagt um hver sé líklegasta orsök tjóns.

Samkvæmt gögnum málsins hafði stefnandi þjáðst af verkjum í um það bil mánuð áður en hann leitaði á slysa- og bráðadeild Landspítalans í Fossvogi þann 26. september 2002 og fékk meðferð við verkjum sínum. Samkvæmt álitsgerð Landlæknis í málinu dags. 20. október 2008, sem og í greinargerð sérfræðings í handarskurðlækningum, M-kk-ef P-kk-ef, dags. 18. febrúar 2008, sem Landlæknir geri að sinni í álitsgerðinni, hafi greining og meðferð sú sem stefnandi fékk þann 26. september 2002 á slysadeild verið eðlileg. Samkvæmt greinargerð M-kk-ef P-kk-ef styðji greininguna saga um verki mánuðinn á undan og vinna stefnanda upp fyrir sig. Jafnframt styðji greininguna staðsetning þreifieymsla og erfiðleikar við hreyfingar, sérstaklega tiltekið við fráfærslu (abductio). Hvað varðar meðferðina sjálfa segi meðal annars í greinargerð M-kk-ef P-kk-ef að það hafi „lengi verið viðtekin meðferðarvenja í læknisfræði að sprauta með bólgueyðandi sterum álagssjúkdómum í öxl, eins og þeim er hér um ræðir“, „[…] fellur undir góða og gegna læknisfræði að meðhöndla svo.“ Í greinargerðinni sé sérstaklega tekið fram að ljóst sé að sin stefnanda hafi ekki slitnað við sprautuna, heldur nokkrum dögum síðar, með hliðsjón af því sem haft sé eftir stefnanda í komunótu á slysadeild þann 9. desember 2002, þ.e. að stefnandi segi að nokkrum dögum eftir meðferðina 26. september 2002 hafi biceps vöðvinn bólgnað upp og allur handleggurinn orðinn blár og marinn. Segir í greinargerðinni að slíkt sinarslit sé ekki óalgengt og geti fylgt átaki við að lyfta þungu upp yfir höfuð. M-kk-nf P-kk-nf komist að þeirri niðurstöðu í greinargerð sinni að það sé álit hans að ekki hafi verið faglega rangt að meðferð staðið þegar stefnandi leitaði á slysadeild þann 26. september 2002. Jafnframt telji M-kk-nf P-kk-nf að verri staða stefnanda í dag en fyrir meðferðina verði ekki rakin til meðferðarinnar heldur frekar til sjúkdómsins sem hann hafi verið með fyrir meðferðina.

Samkvæmt ofangreindu sé ljóst að meðferð sú sem stefnandi fékk þann 26. september 2002 hafi verið eðlileg og í fullu samræmi við aðferðir þær sem tíðkaðar séu í tilvikum sem þessum. Jafnframt megi ráða af framangreindu að ekki sé hægt að fella sjúklingatryggingaratvikið undir 1. tl. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu þar sem meðferð stefnanda hafi verið eðlileg og í fullu samræmi við þær aðferðir sem tíðkaðar séu í tilvikum sem þessum. 2. og 3. tl. eiga ekki við þar sem ekki hafi verið um nokkra bilun eða galla í tækjabúnaði að ræða og ekkert bendi til að val hafi verið á annarri meðferðaraðferð eða tækni sem komið hefði í veg fyrir tjón. Þá telji stefndi að 4. tl. 2. gr. eigi ekki við í þessu tilfelli þar sem ástand stefnanda sé ekki verra en búast mátti við sem algengum fylgikvilla þess sjúkdóms sem hann hafi verið með þegar hann leitaði á slysadeild. Fái þessi niðurstaða stoð í áðurnefndri greinargerð M-kk-ef P-kk-ef. Grundvallarskilyrði laganna um orsakatengsl séu því ekki uppfyllt.

Um lagarök er vísað til framangreindrar umfjöllunar eftir því sem við á. Þá er vísað til ákvæða laga um sjúklingatryggingu nr. 111/2000 og laga nr. 112/2008 um sjúkratryggingar. Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum 129. og 130. gr. laganna.

Niðurstaða

Í 1. mgr. 1. gr. laga nr. 111/2000 segir m.a. að rétt til bóta samkvæmt lögunum eigi sjúklingar, sbr. 2. gr. laga um réttindi sjúklinga, sem verði fyrir líkamlegu eða geðrænu tjóni hér á landi í tengslum við rannsókn eða sjúkdómsmeðferð á sjúkrahúsi, heilsugæslustöð eða annarri heilbrigðisstofnun. Í 2. gr. laganna er fjallað um tjónsatvik sem lögin taka til. Segir þar að bætur skuli greiða án tillits til þess hvort einhver beri skaðabótaábyrgð samkvæmt reglum skaðabótaréttarins, enda megi að öllum líkindum rekja tjónið til einhvers eftirtalinna atvika sem þar eru rakin í 4. töluliðum. Segir í 1. tl., sem ætla verður að byggt sé á af hálfu stefnanda, án þess að það komi skýrt fram í málatilbúnaði hans, að bætur skuli greiða ef ætla má að komast hefði mátt hjá tjóni ef rannsókn eða meðferð við þær aðstæður sem um ræðir hefði verið hagað eins vel og unnt hefði verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði.

Hinn 12. desember 2008 lagði stefnandi fram umsókn um bætur úr sjúkratryggingu samkvæmt lögum nr. 111/2000. Í umsókninni segir að sótt sé um bætur vegna slits á sin eftir steragjöf í handlegg. Í svarbréfi stefnda frá 28. janúar 2009 segir að greining á sliti supraspinatus sinarinnar hafi legið fyrir 9. desember 2002 en ekki hafi verið sótt um bætur fyrr en 15. desember 2008, er umsóknin var móttekin. Fjögurra ára fyrningarfresturinn samkvæmt 19. gr. sjúklingatryggingalaga hafi því verið löngu liðinn. Niðurstaðan var því sú að krafa stefnanda taldist fyrnd og efnisleg afstaða því ekki tekin til kröfu stefnanda.

Með bréfi, dags. 30. janúar 2009, kærði stefnandi synjun Sjúkratrygginga Íslands til úrskurðarnefndar almannatrygginga, sem úrskurðaði, 6. ágúst 2009, að staðfest væri ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja stefnanda um bætur samkvæmt lögum 111/2000.

Ágreiningur í máli þessu lýtur að því hvort krafa stefnanda sé fyrnd. Í 19. gr. laga nr. 111/2000 segir að kröfur um bætur samkvæmt lögunum fyrnist þegar fjögur ár eru liðin frá því að tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt.

Stefnandi byggir kröfu sína um bætur á hendur Sjúkratryggingum Íslands á því að hinn 26. september 2002 hafi læknir á slysadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss sprautað sterum í supraspinatus festuna í hægri upphandlegg hans. Hafi það leitt til þess að biceps sin í hægri upphandlegg hans hafi slitnað, annaðhvort þá, eða mjög fljótlega þar á eftir, vegna þessa verknaðar og hafi það valdið stefnanda tjóni. Á því er byggt að stefnanda hafi ekki verið skýrt frá þeim áverka er hann hlaut á slysadeild í september 2002. Þá hafi gögn frá landlækni ekki legið fyrir fyrr en eftir úrskurð heilbrigðisráðherra í júní 2009. Stefnandi hafi því ekki, upp á sitt einsdæmi, mátt gera sér grein fyrir afleiðingum sjúkratryggingaratviksins fyrr en um það leyti sem hann vísaði máli sínu til Sjúkratrygginga Íslands.

Þessu er mótmælt af hálfu stefnda og á því byggt að með hliðsjón af öllum atvikum og gögnum málsins verði að leggja til grundvallar að stefnandi hafi vitað, eða hafi mátt vita, um hina slitnu vöðvasin eigi síðar en í desember 2002.

Telja verður að með tjóni í 19. gr. laga nr. 111/2000 sé átt við afleiðingar af sjúkratryggingaratviki, sem í tilviki stefnanda er slit á vöðvasin. Í gögnum málsins kemur fram að stefnandi leitaði á slysadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss 26. september 2002 vegna verkja í hægri öxl. Stefnandi var rannsakaður og tekin var röntgenmynd af öxlinni. Fékk stefnandi síðan sterasprautu í öxlina. Hinn 6. desember 2002 leitaði stefnandi til Þ-kk-ef G. Ó-kk-ef, heimilislæknis. Samkvæmt vottorði hans var stefnandi með verk í öxlinni og átti erfitt með svefn. Taldi læknirinn allar líkur á því að biseps sinin væri slitin og sendi stefnanda á slysadeild til frekara mats. Telst ótrúverðugt að læknirinn hafi ekki rætt við stefnanda um það sem hann taldi vera að og hafi skýrt fyrir honum af hverju hann hygðist senda hann á slysdeild til frekara mats. Í vottorði slysadeildar Landspítala Háskólasjúkrahúss, um komu stefnanda þangað, segir að við skoðun hafi komið í ljós að biceps sin hægra megin væri slitin. Haft var samband við bæklunarlækna sem skoðuðu stefnanda en töldu aðgerð ekki fýsilega. Var hann síðan settur á bólgueyðandi lyf og tekið fram að hann yrði skoðaður frekar af bæklunarlæknum. Með vottorði þessu er sinarslitið staðfest. Í úrskurði Úrskurðarnefndar almannatrygginga er lagt til grundvallar úrlausn málsins að stefnandi hafi vitað eða mátt vita um sinaslitið eigi síðar en í desember 2002. Þá segir að það sé mat úrskurðarnefndarinnar að afar ólíklegt verði að teljast að stefnandi hafi ekki verið upplýstur um það hvað amaði að honum þegar hann leitaði til heimilislæknis og síðan á slysadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss í desember 2002. Er fallist á þetta mat úrskurðarnefndarinnar og þykir, á grundvelli þeirra læknisvottorða er fyrir liggja í málinu, verða að miða við að stefnanda hafi, í desember 2002, verið ljóst, eða mátt vera ljóst, að sinin væri slitin, en á því er byggt af hálfu stefnanda að afleiðingar sinarslitsins séu það tjón sem stefnandi varð fyrir. Þegar krafa stefnanda var sett fram hjá stefnda í desember 2008 var hún því löngu fyrnd, sbr. 19. gr. laga nr.111/2000.

Samkvæmt framansögðu ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sjúkratryggingar Íslands, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, A-kk-ef M-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf