S-13/2014

I

Mál þetta, sem dómtekið var 25. janúar sl., höfðaði lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra með ákæru 14. maí 2014 á hendur ákærða, „J-kk-þgf H-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, [...], fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa aðfararnótt 7. febrúar 2014, milli kl. 02:00 og 02:30, ekið bifreið með skráningarnúmerinu [...], undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 2,70‰ að teknu tilliti til vikmarka), frá afleggjara sem liggur að bænum A í Húnavatnshreppi í Austur-Húnavatnssýslu og suður eftir þjóðvegi 1, Norðurlandsvegi uns hann ók inn afleggjara að bænum B í Húnavatnshreppi, þar sem hann lagði bifreiðinni, en lögreglan handtók ákærða í íbúðarhúsinu að bænum kl. 02:32.

Telst brot þetta varða við 1. sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 48/1997.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. lög nr. 44/1993 og lög nr. 66/2006 og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin hæfileg þóknun skipaðs verjanda ákærða og útlagður kostnaður hans.

Ákærði var með dómi héraðsdóms 11. nóvember 2014 sýknaður af ákærunni. Með dómi Hæstaréttar 8. október 2015 ómerkti rétturinn dóm héraðsdóms og vísaði málinu heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný. Var dómara málsins falið að fara með málið sem setudómari 19. nóvember 2015 eftir að reglulegur dómari Héraðsdóms Norðurlands vestra lýsti vanhæfi sínu til að taka málið aftur til meðferðar. Þá tóku meðdómendur sæti með vísan til 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

II

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á Blönduósi, sem rituð var af D lögreglumanni, barst lögreglu klukkan 2.13 aðfaranótt 7. febrúar 2014 tilkynning um að ölvaður ökumaður á [...]-skutbifreið hafi ekið „frá A og áleiðis að E.“ Lögreglumaðurinn hafi strax lagt af stað að bænum B, sem er skammt vestan við F. Þar hafi hann hitt fyrir vitnið G, sem hafi boðið honum inn. Ákærði var þar innandyra og var hann mjög ölvaður að áliti lögreglumannsins. Bifreiðin [...], af gerðinni [...], stóð þá á hlaðinu við íbúðarhúsið að B og hafi lögreglumaðurinn séð að bílstjórahurð hennar var opin og að bjórdósir voru í bifreiðinni. Ákærði var handtekinn í kjölfarið vegna gruns um ölvun við akstur og fluttur á lögreglustöðina á Blönduósi. Blóð- og þvagsýni var tekið af ákærða klukkan 3:00 og blóðsýni aftur klukkan 4:00. Niðurstöður rannsókna á sýnunum sýndu, að teknu tilliti til 0,15‰ frádráttar vegna vikmarka, að alkóhólmagn í fyrra blóðsýninu væri 2,70‰, þvagsýninu 3,68‰ og seinna blóðsýninu 2,55‰. Að mati lögreglumannsins var ekki unnt að taka skýrslu af ákærða sökum ölvunar hans. Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 12. febrúar 2014 og kaus þá að nýta rétt sinn til að svara ekki spurningum að öðru leyti en því að hann kannaðist við að hafa verið staddur að B þegar lögregla hafði afskipti af honum.

Við rannsókn lögreglu voru teknar skýrslur af vitnunum H, G og I en ekki er talin ástæða til að rekja efni þeirra.

III

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði neitar sök. Hann kvaðst hafa verið að drekka með frænda sínum, vitninu Í, og fleirum á verbúð sláturhússins og hafa verið nokkuð drukkinn. Þegar lögregla hafði afskipti af honum við B hafi hann verið búinn að drekka bjór frá því klukkan fimm eða sex um daginn. Ákærði kvaðst ekki hafa ekið bifreiðinni [...] um nóttina heldur hafi strákur sem hafi verið að drekka með honum í verbúðinni, og hann þekki ekki, ekið. Kvaðst hann ekki geta lýst honum að öðru leyti en því að hann hafi verið dökkhærður og um 25 til 30 ára, líklega Pólverji, og hafi þeir talað saman á ensku. Hann kvaðst hafa verið á heimleið og hafa komið við að A, þar sem hann hafi hitt vitnið H, og síðan farið að B. Hann kvaðst hafa farið út úr bifreiðinni að A og H hafi komið út í dyr. Hann hafi spurt H um nafngreindan mann og hafi H sagt að hann væri fluttur, og svo farið á brott. Þegar hann kom að B hafi hann bankað og hafi vitnið G boðið honum inn og þar hafi hann einnig hitt vitnið I. Hann hafi rétt verið sestur þegar vitnið D lögreglumaður kom. D hafi bankað þegar hann kom en hann kvaðst halda að þau hafi þá verið búin að sjá ljósaganginn á lögreglubifreiðinni. Lögreglumaðurinn hafi sagt honum að koma með sér og hafi hann þá sagt lögreglumanninum að hann hafi ekki verið að aka. Þetta hafi hann margsagt á leiðinni út í bifreiðina og á leiðinni á lögreglustöðina en því hafi ekki verið ansað. Hann hafi ekki sagt lögreglumanninum hver hafi ekið bifreiðinni en hann hafi heldur ekki verið spurður að neinu. Ákærði kvaðst hafa setið í farþegasæti frammi í bifreiðinni á leiðinni að B og hafi hann og ökumaðurinn verið einir í bifreiðinni. Kvaðst hann halda að ökumaðurinn hafi komið sér sjálfur heim frá B en hann hafi líklega ætlað að fara á bifreiðinni heim til sín eftir að hafa ekið ákærða heim. Taldi ákærði að ökumaðurinn hafi ætlað að forða sér þegar hann sá lögreglu koma þar sem hann var ölvaður og því sé ólíklegt að hann hafi farið eftir veginum og hafi honum verið aðrar leiðir færar gangandi til Blönduóss.

Aðspurður hvers vegna hann hafi ekki tjáð sig neitt um ökumanninn fyrr en fyrir dómi þegar málið var fyrst flutt sagði ákærði ástæðuna vera þá að ekki hafi verið hlustað á hann, hann hafi bara verið dæmdur. Þá kvaðst ákærði ekki muna hvernig bifreið hans snéri þegar hann var að A. Það hafi verið hánótt og lítil lýsing, einungis smátýra fyrir ofan hurðina. Ákærði sagði ekki rétt að H hafi verið við endann á húsinu, hann hafi verið við hliðina við útidyr sem þar eru. Bifreiðinni hafi verið lagt 15 til 20 metra frá húsinu og var myrkur þar sem bifreiðinni var lagt. Þarna var grindverk og gámur, og hugsanlega runni, og mjög skuggsýnt. Ákærði sagði að H hefði getað séð móta fyrir bifreiðinni á hlaðinu. Þá sagði ákærði að þegar hann fór að sækja bifreiðina hafi hann tekið eftir því að framsæti farþegamegin hallaði aftur og að húfa hans var þar. Þetta hefði lögregla átt að sjá.

Ákærði sagði að hvorki hafi verið sérstök vinátta eða óvild milli hans og H. Þá kvaðst hann ekki hafa ástæðu til að ætla að H vildi ná sér niðri á honum. Ákærði kvaðst hafa minnst á það um kvöldið að hann ætlaði að fara heim og hafi þessi maður þá sagt að hann gæti ekið honum. Sá eini sem hann geti nafngreint sem hugsanlegt vitni að þessum samskiptum sé Í en hann hafi a.m.k. vitað þegar þeir fóru. Ákærði kveðst halda að [...] kílómetrar séu frá B á Blönduós og að veglína milli B og A sé á að giska um tveir kílómetrar. Þá kvaðst hann telja að afleggjari frá A að þjóðvegi sé um tvö til þrjú hundruð metrar.

Vitnið G sagði ákærða hafa komið heim til hans að B umrædda nótt. Ákærði hafi bankað nokkru eftir að vitnið varð fyrst vart við að bifreið var ekið að bænum og hafi það verið ákærði sem hafi vantað eldfæri. Hann hafi ekki vitað hvort ákærði kom einn og ekki séð hann koma. Hann hafi hleypt ákærða inn og skömmu síðar hafi lögreglumaður komið og ákærði farið á brott með honum. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við neitt óeðlilegt við ákærða og ekki séð að hann væri undir áhrifum áfengis. Ákærði kvaðst hafa séð daginn eftir að bifreið ákærða stóð við norðurhlið hússins sem snúi að útihúsunum. Á þeirri hlið sé ekki gluggi og taldi vitnið að einhver hefði getað verið með ákærða án þess að hann hefði séð viðkomandi. Þá sagði vitnið að ákærði hafi ekki skýrt honum neitt frá ferðum sínum.

Vitnið I kvaðst ekki hafa séð ákærða koma að B í umrætt sinn en hafa rumskað við mannaferðir og skömmu síðar hafi ákærði bankað á dyr. Vitnið kvaðst ekki vita til þess að einhver hafi verið með ákærða en hann hafi komið einn inn. Lögreglumaður hafi svo komið skömmu síðar, í mesta lagi fimm til tíu mínútum eftir að ákærði kom inn. Vitnið sagði að ákærði hafi ekki minnst á það, þannig að hún heyrði, að einhver væri með honum. Hún sagði að ákærði hafi ekki verið áberandi ölvaður. Þá kvaðst vitnið ekki hafa litið út og sagði að verið gæti að einhver hafi verið með ákærða þótt hún hefði ekki séð neinn.

Vitnið D lögreglumaður kvaðst hafa verið á bakvakt og fengið tilkynningu um að ölvaður ökumaður væri að fara frá A. Á leiðinni í útkallið hafi hann hringt í tilkynnanda og fengið að vita að bifreiðinni hefði verið ekið inn afleggjarann að B og E. Þegar hann var kominn þangað hafi hann séð kyrrstæða bifreið við B og var ákærði þar innandyra. Sagði vitnið að útidyrahurðin að íbúðarhúsinu að B snúi í vestur að veginum aðeins sunnan við aðkeyrsluna. Bifreiðin hafi verið norðan eða norðvestan við húsið eða aðeins ofan við það. Hafi hann litið inn í bifreiðina og séð þar áfengi og áfengisumbúðir. Kvaðst hann telja að tíu til tuttugu mínútur hafi liðið frá tilkynningu þar til hann var kominn á vettvang. Ákærði hafi setið spakur eftir að hann kom inn en vitnið kvaðst telja að hann hafi verið ölvaður. Hann hafi farið með ákærða á lögreglustöð þar sem tekin voru úr honum tvö blóðsýni. Kvaðst hann ekki muna hvort eitthvað hafi farið á milli þeirra á leiðinni á lögreglustöð en minntist þess ekki að ákærði hafi sagt að annar maður hefði ekið bifreiðinni. Þá muni hann ekki eftir að ákærði hafi þrætt fyrir að hafa verið að aka. Þar sem ákærði var ölvaður hafi skýrsla verið tekin af honum síðar og hafi hann þá neitað að tjá sig. Sagði vitnið að ef ákærði hefði minnst á annan ökumann þá hefði þess verið getið í skýrslu. Þá kvaðst hann telja að ef einhver annar hefði ekið bifreiðinni hefði vitnið séð viðkomandi gangandi eftir veginum þar sem ekki séu gönguleiðir þarna. Þá kvaðst hann ekki muna hvort hann hafi verið með bláu ljósin kveikt á lögreglubifreiðinni þegar hann kom en telja að ef svo hefði verið hefði bifreiðin sést að A þegar hún var komin að B.

Vitnið Í kvaðst hafa búið í verbúð sláturhússins á Blönduósi þegar atvik gerðust. Ákærði, sem sé frændi hans, hafi verið hjá honum þetta kvöld og hafi þeir verið að drekka. Það hafi ekki verið samkvæmi þar en menn komið og heilsað þeim og spjallað og viti hann ekki til þess að aðrir en þeir hafi verið að drekka. Vitnið kvaðst hafa sagt ákærða að hann þyrfti að fara að sofa þar sem hann væri að fara að vinna daginn eftir og hafi ákærði farið skömmu síðar. Vitnið kvaðst ekki hafa séð neinn fara með ákærða út en hafa, þegar hann fór út á svalir að reykja skömmu seinna, séð ákærða fara gangandi frá húsinu með einhverjum manni sem hann hafi ekki þekkt. Kvaðst hann halda að maðurinn hafi verið á miðjum aldri, kannski milli 35 og 50 ára. Hafi þeir gengið í áttina að bifreiðastæðinu og kvaðst vitnið hafa vitað að bifreið ákærða var þar. Aðspurður hvort ákærði hafi rætt eitthvað um málið við hann sagði vitnið að ákærði hefði, fyrst eftir atvikið, sagt honum að það hefði verið einhver með honum sem hefði ekið.

Vitnið H kvaðst hafa búið að A þegar atvik gerðust. Hann hafi vaknað við læti í hundinum en „hummaði“ það fram af sér lengi en svo farið út og athugað hvað væri að gerast. Hafi hann verið í dyrum bak við, þvottahúsmegin, sem snúi að gámi sem hafi verið á hlaðinu og til suðurs í átt að E. Hann hafi þá séð að það var búið að leggja bifreið við gáminn. Hann hafi kallað og spurt hver væri þar en enginn svarað en ákærði hafi komið skömmu síðar út úr gámnum. Hann hafi þá spurt ákærða hvað hann væri að gera og hafi ákærði þá sagt að hann væri að „dansa við hundinn“. Vitnið hafi þá rekið ákærða í burtu. Bifreiðinni hafi verið lagt þannig að skottið snéri að gámnum en húddið snéri upp að vegi og hafi bifreiðin verið við endann á gámnum og hafi hann séð bifreiðina vel. Kvaðst hann telja að það hafi verið á bilinu sex til níu metrar frá honum að bifreiðinni og hafi hann horft á bílstjórahliðina á bifreiðinni og ekkert hafi verið fyrir sjónlínu hans að bifreiðinni. Hann hafi séð ákærða þegar hann kom gangandi fyrir endann á gáminum en hafi áður heyrt í honum inni í gáminum. Ákærði fór einn af planinu og enginn varð eftir og kvaðst vitnið því telja að ákærði hafi verið einn. Þá hafi ekkert komið fram hjá ákærða sem benti til þess að einhver hafi verið með honum. Kvaðst vitnið minna að ekki hafi verið ljós í bifreiðinni en útiljósið á húsinu hafi verið logandi, en vitnið muni ekki hvort kveikt hafi verið á ljósastaur. Vitnið kvaðst ekki hafa séð neinn annan í eða við bifreiðina. Eftir að hafa rekið ákærða í burtu hafi vitnið horft á ákærða setjast inn í bílstjórasæti bifreiðarinnar og aka í burtu og þess vegna hafi hann hringt í lögreglu. Ákærði hafi verið ölvaður og hafi vitnið talið að hann hafi ekki verið í ástandi til að aka og hafi honum gengið brösuglega að aka í burtu. Á afleggjaranum séu þrír ljósastaurar og hafi ákærði næstum ekið á þá tvo fyrstu. Hafi hann óttast um ákærða þar sem honum hafi fundist hann of ölvaður til að aka bifreið. Kvaðst hann hafa séð á eftir bifreiðinni að brúnni yfir [...] en þá farið inn og hringt í 112. Um tíu til fimmtán mínútum seinna hafi hann séð lögreglubifreið koma og aka framhjá uppi á vegi og beygja að B. Kvaðst hann halda að bifreiðin hafi ekki verið með blá ljós. Vitnið sagði að frá A upp á veg séu kannski um hundrað metrar í sjónlínu. Hann haldi að hann hafi þekkt lögreglubifreiðina og ljós hennar þegar bifreiðinni var ekið framhjá í myrkrinu, en hann sé mikill áhugamaður um bifreiðar. Hann hafi þá verið í glugga sem snýr út að vegi og hafi fylgst með lögreglubifreiðinni og séð þegar henni var beygt að B. Að B séu um tveir og hálfur kílómetri í sjónlínu. Aðspurður kvaðst hann ekki muna hvort hringt hafði verið aftur í hann eftir að hann hringdi í 112. Vitnið kvaðst ekki hafa rætt þetta mál við ákærða.

IV

Ákærði neitar sök. Hann viðurkenndi að hafa drukkið áfengi þetta kvöld en kveðst ekki hafa ekið bifreiðinni eins og lýst er í ákæru. Ákærði hefur ekki gert athugasemd við niðurstöðu rannsókna á áfengi í blóði en byggir vörn sína á því að fram sé kominn verulegur vafi um sekt hans sem leiða eigi til sýknu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og vísar sérstaklega til framburðar vitnisins Í.

Ákærði neitaði að tjá sig um atvik þegar hann gaf skýrslu vegna málsins hjá lögreglu. Var það fyrst við meðferð málsins fyrir dómi 30. september 2014, sem nú hefur verið ómerkt, að ákærði sagði að annar maður, sem hann vissi ekki hver væri, hefði ekið bifreiðinni. Þá benti ákærði einnig fyrst á Í sem hugsanlegt vitni. Ákærði bar á sama veg nú við aðalmeðferð málsins. Misræmi er milli framburðar ákærða og Í hvað varðar atvik þetta kvöld, samskipti við ætlaðan ökumann fyrr um kvöldið, og lýsingu á þeim manni sem ákærði segir að hafi ekið sér og þeim manni sem Í kvaðst hafa séð ganga með ákærða frá húsinu og í áttina að bifreiðastæðinu. Þá kvaðst ákærði hafa ítrekað sagt þeim lögreglumanni sem hafði afskipti af honum að hann hefði ekki ekið bifreiðinni. Telur dómurinn þann framburð vera ótrúverðugan með hliðsjón af því að ákærði kaus að tjá sig ekki þegar skýrslan var tekin af honum nokkrum dögum síðar og því að lögreglumaðurinn hvorki skráði þessa frásögn ákærða í frumskýrslu né leitaði ökumanns um nóttina en bar um það við aðalmeðferð málsins að hann teldi víst að hann hefði ritað það í skýrsluna hefði ákærði nefnt að annar einstaklingur hefði ekið bifreiðinni.

Vitnið H er sá eini sem borið hefur um að hafa séð ákærða aka bifreið þessa nótt. Sagði hann ástæðu þess að hann lét lögreglu vita af akstri ákærða vera þá að honum hafi verið ljóst að ákærði var ölvaður og það hvernig aksturslag hans var. Hafi hann óttast um ákærða og taldi hann „of ölvaðan“ til að aka. Framburður H hefur í gegnum alla meðferð málsins verið stöðugur og trúverðugur um það sem máli skiptir. Hann kvaðst hafa séð ákærða setjast í ökumannssæti bifreiðarinnar, eftir að hafa rætt við vitnið á hlaðinu við bæinn A, og aka af stað þaðan. Þá hafi hann ekki séð neinn með ákærða.

Vitnin G og I, íbúar að B, báru bæði um að ákærði hafi komið á heimili þeirra þessa nótt og að skömmu eftir að ákærði knúði dyra hjá þeim hafi lögreglumaður komið og fært ákærða á brott. Urðu þau ekki vör við að einhver hefði komið að bænum með ákærða.

Þá liggur fyrir í málinu að mjög skammur tími leið frá því að lögreglu barst tilkynning um akstur ákærða þar til hún hafði afskipti af honum.

Með hliðsjón af framangreindu og því að ekkert er fram komið sem staðfestir frásögn ákærða er það mat dómsins að framburður ákærða sé ótrúverðugur og verður ekki á honum byggt gegn staðföstum og trúverðugum framburði vitnisins H sem fær ákveðinn stuðning í framburði vitnanna G og I. Telur dómurinn því að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir og er brot hans þar rétt heimfært til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur árið 1965. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur hann ekki áður sætt refsingu. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 160.000 krónur og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði er sviptur ökurétti í 24 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, samtals 603.730 krónur. Til hans teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef hrl., sem eru hæfilega ákveðin 500.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts og þess að lögmaðurinn hefur nú tvisvar farið með mál ákærða fyrir héraðsdómi sem skipaður verjandi, og ferðakostnaður verjandans, 22.600 krónur. Einnig telst til sakarkostnaðar annar kostnaður er til féll vegna rannsóknar málsins sem samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvalds er 81.130 krónur.

Af hálfu ákæruvalds flutti mál þetta S-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Norðurlandi vestra.

Dóm þennan kveða upp héraðsdómararnir S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf, sem dómsformaður, E-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf Ó-kk-nf.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, J-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, greiði 160.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja, en sæti ella fangelsi í 12 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í 24 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins, 603.730 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef hrl., 500.000 krónur, og útlagðan kostnað verjandans, 22.600 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf

E-kk-nf S-kk-nf

Ó-kk-nf Ó-kk-nf