S-1295/2008

Málið, sem dómtekið var 22. janúar síðastliðinn, er höfðað með ákæru ríkislögreglustjóra, útgefinni 25. september 2008 á hendur „J-kk-þgf Á-kk-þgf J-kk-þgf, kennitala 000000-0000, Laufengi 120, Reykjavík, og E-kk-þgf G-kk-þgf K-kk-þgf, kennitala 000000-0000, Hólabraut 20, Höfn í Hornafirði fyrir brot gegn lögum um nytjastofna sjávar framin á veiðum fiskiskipsins Kambaröst RE-120 sem ákærði J-kk-nf Á-kk-nf var skipstjóri á og gert var út af einkahlutafélaginu C-export ehf. í Reykjavík, sem ákærði E-kk-nf G-kk-nf var stjórnarformaður fyrir, með því að hafa haldið skipinu til veiða í atvinnuskyni í 23 veiðiferðum á tímabilinu 20. nóvember 2006 til 18. maí 2207 án lögboðinna aflaheimilda, en í veiðiferðum þessum aflaði skipið samtals 83.823 kg af slægðum þorski umfram aflaheimildir skipsins.

Telst þetta varða við 2. mgr. 3. gr. og 1. mgr. 14. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar, sbr. 225. gr. laga nr. 82/1998 og 1. gr. laga nr. 22/2005, 2. og 3. mgr. 8. gr., sbr. 25. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða, 3. mgr. 10. gr. i.f., sbr. 1. mgr. 15. gr. og 17. gr. laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar.“

Ákærðu neita sök og krefjast sýknu, en til vara vægustu refsinga. Þess er krafist að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Með kæru Fiskistofu til ríkislögreglustjóra 5. september 2007 var framangreint einkahlutafélag og ákærðu kærð fyrir brot gegn lögum um umgengni um nytjastofna sjávar, fyrir að hafa haldið Kambaröst RE-120 til fiskveiða í fjórum veiðiferðum, 4., 6., 8. og 18. maí 2007, án lögboðinna aflaheimilda í þorski, en í þessum ferðum aflaði skipið samtals 83.823 kg af slægðum þorski. Varðandi þessar dagsetningar skal tekið fram að landað var úr skipinu þessa daga.

Rannsókn lögreglu leiddi í ljós að nefnt skip hafði farið í samtals 23 veiðiferðir á tímabilinu 20. nóvember 2006 til 18. maí 2007 án þess að það hefði fullnægjandi aflaheimildir í upphafi veiðiferða. Hins vegar tókst útgerðinni jafnan að útvega sér aflaheimildir í tæka tíð nema í framangreindum 4 veiðiferðum í maí. Ákærði E-kk-nf G-kk-nf bar hjá lögreglu að skipinu hefði verið haldið til ufsaveiða á þessu tímabili og annar afli hefði verið meðafli, þar á meðal þorskur. Tekist hefði að útvega heimildir fyrir þorskinum allt þar til í síðustu 4 ferðunum þegar slíkar aflaheimildir voru orðnar ófáanlegar. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf bar á svipaðan hátt að kvótalitlar útgerðir löguðu aflamarksstöðuna eftir á og hefði það verið látið óátalið af Fiskistofu. Hann kvaðst hafa staðið í þeirri meiningu að þetta yrði gert varðandi aflann úr 4 framangreindum veiðiferðum.

III

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf kvaðst hafa verið skipstjóri á Kambaröst RE-120 í framangreindum veiðiferðum á umræddu tímabili. Hann bar að aflaheimildir hefðu verið fluttar yfir á skipið jafnóðum sem aflaðist. Meðákærði átti að sjá um að útvega aflaheimildir. Ákærði viðurkenndi að hafa farið í framangreindar 23 veiðiferðir án þess að fullnægjandi aflaheimildir væru fyrir hendi í upphafi en þeirra hefði verið aflað jafnóðum sem fiskaðist. Hann kvaðst ekkert sérstaklega hafa fylgst með stöðu aflaheimilda skipsins, það hefði verið hlutverk meðákærða að gera það og kvaðst hann ekki hafa rætt það sérstaklega við meðákærða hvernig staða aflaheimilda væri. Til nánari skýringa kvað ákærði skipið hafa verið kvótalaust og oft hafi aðeins verið lítilræði af aflaheimildum á því í upphafi veiðiferðar. Undir lok veiðiferðar kvaðst ákærði því hafa haft samband við meðákærða og sagt honum að hann væri að fara að landa og hvað hefði aflast. Það hefði síðan verið hlutverk meðákærða að útvega þær aflaheimildir sem með þurfti. Þetta kvað hann viðgangast meira og minna í flotanum og viti hann ekki til annars en Fiskistofa viti af þessu og kæri menn ekki takist þeim að lagfæra kvótastöðuna. Hann kvaðst engar athugasemdir hafa fengið við þetta fyrr en með þessu máli. Þá tók ákærði fram að hann hefði eingöngu verið launamaður hjá útgerð skipsins.

Ákærði E-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa verið stjórnarmaður nefnds einkahlutafélags sem gerði út Kambaröst RE-120 á nefndu tímabili. Hann kvað skipið aðallega hafa stundað ufsaveiðar, en í ljós kom þegar komið var á miðin og þar var mikill þorskur. Tekin var ákvörðun um að koma með fiskinn í land í stað þess að fleygja honum eða gera ónýtan. Ákærði bar að meðákærði hefði haft samband við sig og sagt sér frá þorskinum og hefði hann þá reynt að útvega skipinu aflaheimildir í þorski. Þetta hefði ekki tekist í síðustu 4 veiðiferðunum af þeim 23 sem um getur í ákæru og í þeim aflaði skipið 83.823 kg af þorski eins og segir í ákæru. Í hinum veiðiferðunum hefði alltaf tekist að útvega aflaheimildir fyrir þeim fiski sem skipið aflaði. Aflaheimildir voru því alltaf til staðar þótt þær væru að hluta til vistaðar á öðru skipi. Skipið hefði aldrei farið á veiðar án aflaheimilda þótt ekki hefðu verið heimildir fyrir öllum þeim afla sem fiskaðist, en úr því var bætt áður en skipið kom að landi. Aðallega voru þetta aflaheimildir í ufsa, löngu og karfa en það væri matsatriði hverju sinni hvort þær voru nægilegar. Spurningin væri hvort skipið hefði þurft að hafa eitt tonn inni á sér eða hundrað eins og ákærði orðaði það. Ákærði kvað Fiskistofu hafa vitað hvernig lá í málunum og ekki gert athugasemdir nema við síðustu 4 veiðiferðirnar. Hann kvað það vera alvanalegt að skip færu á veiðar án aflaheimilda og útveguðu sér þær eftir á.

H-kk-nf D-kk-nf lögreglufulltrúi staðfesti rannsókn sína sem ákæran byggist á, þar á meðal að skipið hefði farið í 23 veiðiferðir á framangreindu tímabili án þess að aflaheimildir væru fyrir hendi. Hann staðfesti að vitað væri að skip færu á veiðar án fullnægjandi aflaheimilda, en þeirra væri aflað eftir á. Fiskistofa hefði vinnureglur í þessum málum sem lögreglunni væri fullkunnugt um.

G-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf yfirmaður lögfræðisviðs Fiskistofu, bar um vinnureglur stofunnar þegar um sams konar mál er að ræða eins og málið fjallar um. Hann kvað Fiskistofu vita um það eftir á hvort skip hefðu farið á veiðar án aflaheimilda og ef útgerðinni tækist að laga stöðuna innan hæfilegs frests og ekki væri um stórfellt brot að ræða væri málið ekki kært. Fiskistofa héldi þessum málum saman og afgreiddi þau með hliðsjón af stjórnsýslureglum.

H-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf útgerðarmaður keypti fiskinn af útgerð Kambarastar. Hann kvað það tíðkast með kvótalaus skip að fyrst væri veitt og síðan fengnar aflaheimildir. Hann kvaðst sjálfur hafa gert þetta og ekki verið kærður. Þetta væri eins og með ávísanir sem gefnar væru út án innstæðu og svo lagt inn á reikninginn áður en þeim væri framvísað í banka.

IV

Ákærðu hafa báðir játað að Kambaröst RE-120 hafi verið haldið til veiða í 23 veiðiferðir á því tímabili sem í ákæru greinir án þess að fullnægjandi aflaheimildir hafi verið skráðar á skipið í upphafi ferðar. Úr þessu var svo bætt eins og lýst var nema hvað það tókst ekki í síðustu 4 veiðiferðunum og aflaðist þá sá þorskur sem í ákæru greinir. Ákærðu hafa borið því við að það hafi verið alvanalegt að þetta væri gert við útgerð kvótalítilla eða kvótalausra fiskiskipa, það er að halda þeim til veiða án fullnægjandi kvóta og útvega hann svo eftir því sem fiskaðist. Þetta hafi Fiskistofa látið óátalið og er sú fullyrðing studd framburði vitna sem rakinn var.

Í 2. mgr. 3. gr. laga nr. 57/1996 segir að óheimilt sé að hefja veiðiferð skips sem leyfi hefur til veiða í atvinnuskyni nema skipið hafi aflaheimildir sem telja má líklegt að dugi fyrir afla í ferðinni með hliðsjón af þeim veiðarfærum sem notuð eru. Í upphafi 1. mgr. 14. gr. sömu laga segir að útgerð og skipstjóra fiskiskips sé skylt að fylgjast með stöðu aflaheimilda skipa sinna með hliðsjón af úthlutuðum aflaheimildum, flutningi aflaheimilda og lönduðum afla.

Með því að halda skipinu til veiða án þess að fullnægjandi aflaheimildir væru fyrir hendi hafa ákærðu brotið gegn framangreindum ákvæðum. Þá hafa þeir og gerst brotlegir við þau ákvæði laga nr. 116/2006 og 79/1997 sem tilgreind eru í ákæru. Það getur ekki leyst þá undan refsingu að Fiskistofa kunni að hafa haft þann hátt á í þessum málum sem lýst var. Refsing ákærðu, hvors um sig, er hæfilega ákveðin 1.200.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 44 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna. Ákærðu skulu greiða málsvarnarlaun verjenda sinna eins og nánar greinir í dómsorði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð

Ákærðu, J-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf og E-kk-nf G-kk-nf K-kk-nf, greiði hvor um sig 1.200.000 krónur í sekt til ríkissjóðs og komi 44 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, J-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef hdl., 300.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði E-kk-nf G-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns, H-kk-ef B-kk-ef hdl., 300.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kk-nf Í-kk-nf