E-6002/2010

Mál þetta höfðaði A með stefnu birtri 23. september 2010 á hendur Á-kvk-þgf A-kvk-þgf, Ljósheimum 6, Reykjavík, og Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík. Málið var dómtekið 16. febrúar sl. Það var endurupptekið 23. mars sl. og ræddu lögmenn aðila þá einstök atriði málsins við dómara, en þeir töldu ekki þörf á eiginlegum endurflutningi. Var málið þá dómtekið á ný.

Stefnandi krefst greiðslu úr hendi stefnda Vátryggingafélags Íslands á 2.899.823 krónum með 4,5% ársvöxtum frá 19. maí 1999 til 4. janúar 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, en honum var veitt gjafsókn 21. september 2010. Stefnandi gerir ekki kröfur á hendur stefndu Á-kvk-þgf.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar.

Stefnandi lenti í slysi 19. maí 1999 og hlaut áverka. Hann var ökumaður bifreiðar og þar sem hann var kyrrstæður á ljósum við gatnamót Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar var bifreiðinni IY-244 ekið aftan á bifreið hans. Sú bifreið var í eigu stefndu Á-kvk-ef og tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands.

Í vottorði E-kk-ef S-kk-ef heimilislæknis, þá starfandi sérfræðings á slysa- og bráðamóttöku, dags. 7. apríl 2000, segir:

„... Fékk hnykk á hálsinn og við komu var hann aumur aftanvert í hálsi hæ. megin og mjóbaki hæ. megin. ... Greining á þessu stigi var tognun á lendhrygg og hálstognun.

... í endurkomu til undirritaðs 13.01.2000: Hann er með stöðuga verki vi. megin í hnakka og brjóstbaki en leiðir einnig niður í mjóbak. Hann stífnar upp sérlega við keyrslu og að sitja við tölvu. ... Greining við þetta tilfelli er whiplash skaði, tognun í mjóbaki, læsingar í liðum hryggja og verkir frá spjaldhryggsliðum. ...

Hann kemur síðan í eftirlit til mín 06.03.00. Hafði þá verið í hnykkingum og sjúkraþjálfun í rúman mánuð. Ekkert orðið betri. Hann er kominn með síþreytueinkenni, depurð, framtaksleysi, kvíða og með stöðugan höfuðverk. Einnig stöðuga verki í baki. Sofnar þreyttur og vaknar þreyttur. Er alls ekki sú persóna sem hann var áður, að eigin sögn.“

Í vottorði V-kk-ef J-kk-ef, læknis, dags. 2. ágúst 2000, segir um stefnanda: „Hann lenti í bílslysi þann 19.05.1999 og var keyrt aftan á hann. Hefur haft verki og stirðleika í hálsi síðan. Er enn hjá sjúkraþjálfara. Ég hef ekki vitað um sjúkdóm í hálshrygg hjá honum fyrir þann tíma.“

Læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og R-kk-nf J-kk-nf mátu afleiðingar slyssins og er matsgerð þeirra dags. 22. janúar 2001. Þar segir fyrst um heilsufar stefnanda fyrir slysið:

„Hann kveðst hafa verið heilsuhraustur. Hann lenti í bílveltu 1982 og segir að hryggjarliðir hafi brákast þá en hann hafi ekki haft nein varanleg einkenni eftir þetta. Hann hafi jafnað sig á stuttum tíma. Hann var ekki metinn til örorku. A segist ekki hafa haft verki í hálsi, herðum eða baki né í stoðkerfi fyrir slysið ...“

Síðar í matsgerðinni er lýst skoðun á stefnanda:

„Við staðsetningu verkja bendir A á háls beggja vegna, miðbik brjósthryggjar og neðst á mjóbak. Við framsveigju á hálsi nær hann höku niður í bringu. Rétta er eðlileg. Snúningshreyfing til hægri er 90° en til vinstri 70° og tekur í gagnstæðar hliðar við hámarks snúningshreyfingar. Veltuhreyfing er 30°til vinstri og hægri. Hreyfiferill í öxlum er innan eðlilegra marka. Við framsveigju á hrygg vantar 15 cm á að fingur nemi við gólf. Veltuhreyfingar og snúningshreyfingar eðlilegar. Hann getur staðið á tám og hælum og sest á hækjur sér. Taugaskoðun neðri útlima eðlileg. Eymsli eru í hnakkafestum beggja vegna og hálsi hliðlægt og aftanvert og út á sjalvöðva, einnig á herðablaðslétti á herðablaði hægra megin. Eymsli eru í réttivöðvum brjósthryggjar frá sjöunda brjósthryggjarlið og niður mjóbak. Eymsli eru á hálstindum annars og þriðja hálsliðar og svo sjöunda brjósthryggjartind niður á tólfta. Væg eymsli eru á öllum hryggjartindum mjóbaks. Eymsli eru á vöðvafestum aftanvert á mjaðmakömbum beggja vegna. Taugaskoðun neðri útlima er eðlileg. Það er neikvætt taugaþanpróf í ganglimum.“

Í niðurstöðu matsgerðar segir síðan:

„Við mat á miska er miðað við afleiðingar háls- og baktognunar og er miski metinn 12%.

Við mat á örorku er miðað við miskatölu. Við teljum að hann hafi skerta vinnugetu. A lýsir þunglyndiseinkennum sem borið hefur á eftir slysið. Að mati okkar hefur hann ekki fengið viðeigandi meðferð við þunglyndi og verður að gera ráð fyrir því að þau einkenni myndu minnka eða hverfa með viðeigandi meðferð.“

Varanleg örorka var samkvæmt þessu metin 12% eins og miski.

Bætur vegna slyssins voru gerðar upp með samkomulagi og greiddar lögmanni stefnanda 28. febrúar 2001. Var skrifað undir kvittun sem um lokauppgjör væri að ræða.

Í febrúar 2006 leitaði stefnandi til B-kk-ef Y. J-kk-ef, læknis. Í vottorði hans segir:

„… Þannig eru vissar forsendur fyrir því að vinstri öxl hafi marist við áverkann þegar líkami A kastaðist fram á við en beltið tók í. Hins vegar er hvergi getið um í fyrirliggjandi gögnum að A hafi verið með neina umtalsverða verki frá vinstra axlarsvæði fyrr en hann leitaði til undirritaðs í ár og kvaðst hann þá hafa verið með verki í öxlinni um nokkurra ára hríð. Segulómun af öxlinni leiddi í ljós þrengsli við sinar í vinstri öxl og mar í sin. Því er ekki með öllu útilokað að marið í sininni sé upphaflega tilkomið við áreksturinn en vegna beinaþrengsla hafi marið ekki náð því að hverfa þrátt fyrir að langt sé um liðið frá slysinu. Að því tilskyldu að A hafi ekki lent í öðrum slysförum eða hlotið neinar umtalsverðar byltur síðustu sjö árin verður að álykta sem svo að samband geti verið á milli ástands vinstri axlar hans nú og umferðarslyssins fyrir sjö árum síðan.“

Í vottorði G-kk-ef S-kk-ef læknis á Heilsugæslunni Árbæ, dags. 31. janúar 2007, segir að stefnandi hafi verið í samlagi hjá honum frá 2005. Bókað sé í nótu frá 4. febrúar 2005 að stefnandi hafi bak og hálsmeiðsli eftir árekstur 1999. Þá kom stefnandi til læknisins 22. mars 2005, hafði lent í árekstri kvöldið áður. Hefði ekki fundið neitt til fyrst, en morguninn eftir hafi verið kominn verkur vinstra megin í hnakka sem leitt hafi í upphandlegg og niður í bak vinstra megin. Í heimsókn 24. maí 2006 hafi stefnandi lýst höfuðverkjum og verkjaleiðni út í herðar. Hafi hann verið aumur og sár í öllum vinstri hluta líkamans. Í skoðun 15. desember 2006 hafi stefnandi lýst vaxandi þunglyndiseinkennum og eymslum vítt og breitt um líkamann. Síðan segir: „Við skoðun voru veruleg eymsli í vöðvafestum í hnakka, í hálsvöðvum og sjalvöðva beggja megin, þó meira vinstra megin. Eymsli í vöðvum við herðablöð, levator scapulae og romboid. Það voru væg eymsli í mjóbaki vinstra megin. Aumur yfir lærlegghnútum beggja megin og vöðvafestum innanvert á hnjám, pes anserinus festum, beggja megin.“

Í vottorði G-kvk-ef R. S-kvk-ef, sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum, dags. 3. september 2007, kemur fram að stefnandi hafi leitað til hennar á árinu 2007. Í áliti hennar er lýst versnandi einkennum eftir whiplash skaða á hrygg, háls og mjóbak. Hann hafi einnig verki í vinstri öxl sem afleiðingu slyssins. Sé hér um að ræða verulegan tognunaráverka og hafi einkenni farið versnandi.

Í vottorði Á-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef, sérfræðings í lyflækningum og gigtarsjúkdómum, dags. 22. október 2007, er lýst athugunum hans á stefnanda. Studdist hann við röntgenmyndir er teknar höfðu verið í janúar 2007 og segulómun sem gerð hafði verið á vinstri öxl í mars 2006 og af hrygg í júní 2007. Segir hann röntgenmyndirnar sýna vægar slitbreytingar í brjósthrygg og fleyglögun eða brot á efsta lendhryggjarlið sem hann túlki sem gamalt samfallsbrot. Segulómun af öxlinni sýni slitbreytingar í tengilið viðbeins við herðablað, en einnig sjáist slit við festu á supraspinatur sin í efsta hluta upphandleggs. Segulómun af hrygg sýni þrengingar að taugarótaropum á milli 4. og 5. hálshryggjarliðs og 5. og 6. Þá sjáist slitbreytingar í lendhrygg. Læknirinn dregur þær ályktanir að stefnandi sé með slitbreytingar í hálsi og vinstri öxl. Hann sé einnig með samfallsbrot á tveimur lendhryggjarbolum og með slæm festumein í hálsi, herðum og niður eftir hryggvöðvum. Kveðst hann telja mjög líklegt að einkenni þessi eigi rætur að rekja til slyssins í maí 1999.

Í ágúst 2008 óskaði stefnandi eftir mati örorkunefndar á varanlegri örorku, miska og stöðugleikapunkti vegna slyssins. Í beiðninni, sem lögmaður undirritaði fyrir hönd stefnanda, segir að hann hafi ekki áður orðið fyrir líkamstjóni eða örorka hans verið metin af öðru tilefni. Þá er beiðnin skýrð með því að hann telji heilsu sína hafa versnað til muna frá því að hann hafi verið metinn á árinu 2001, einkum geðheilsu hans.

Í álitsgerð örorkunefndar, dags. 17. desember 2009, segir:

„… Tjónþoli hefur að öllum líkindum fengið áverka á háls-, brjóst og mjóhrygg við slysið 19. maí 1999 og virðast óþægindi hans eftir það hafa orðið viðvarandi.

Í dagál 13. janúar 2000, meira en hálfu ári eftir slysið, sem hér er til meðferðar, var tjónþoli hress og kátur að sjá. Hann hafði þá ekki merki um áfallastreitu enda slysið varla líklegt til þess að valda henni. Depurð og kvíða hefur hinsvegar að öllum líkindum sett að tjónþola vegna afleiðinga slyssins 19. maí 1999.

Vandi tjónþola í vinstri öxl og aðgerðir á henni verða ekki rakin til slyssins 19. janúar 1999. Hinsvegar þykir líklegt að samfallsbrot í lendhrygg hafi þá komið til.

Örorkunefnd telur að eftir 19. október 1999 hafi tjónþoli ekki getað vænst frekari bata en þá var orðinn.

Að öllum gögnum virtum og eftir að hafa talað við tjónþola og skoðað hann þykir miski hans vegna slyssins 19. maí 1999 hæfilega metinn 20% Skiptist hann þannig:

Tognun í hálshrygg 5% (S13.4)

Tognun í brjósthrygg 2% (S23.3)

Samfallsbrot í lendahrygg 10% (S32.0)

Kvíðaröskun 3% (F41).

Tjónþoli var 34 ára á slysdegi. Á þeim tíma starfaði tjónþoli við heildverslun en hann starfar nú sem fasteignasali. Fyrir slysið gekk tjónþoli til margvíslegra starfa og sum þeirra líkamlega erfið. Örorkunefnd telur að tjónþoli hafi eftir slysið ekki getað gengið til líkamlega erfiðra starfa vegna afleiðinga slyssins. Nefndin telur að hann geti sinnt léttari störfum. Örorkunefnd telur að afleiðingar slyssins hafi þannig dregið úr möguleikum tjónþola til að afla sé atvinnutekna og sé varanleg örorka hans vegna þess 20% - tuttugu af hundraði.“

Í-kk-nf H-kk-nf, læknir, gaf skýrslu fyrir dómi; en hann var einn þriggja nefndarmanna sem fjölluðu um mál stefnanda í örorkunefnd. Hann kvað stefnanda hafa sagt þeim frá veltunni 1982, en gert lítið úr henni, sagt að hann hefði brákast á lendhrygg. Frekari upplýsingar um óhapp þetta hafi nefndin ekki haft. Hann hefði sagst hafa náð sér fljótt og að slysið hefði ekki haft varanlegar afleiðingar. Hefði hann kallað það óverulegt.

Í-kk-nf sagði að upplýsingar um tvo samfallna hryggjarliði hefðu einungis komið fram í bréfi Á-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef, sem rakið er að framan. Þetta vottorð fyrst og fremst hefði leitt til hækkunar örorkunnar frá hinu eldra mati. Nefndin hafi talið af því sem fram kom að þetta samfall hryggjarliða hefði orðið eftir slysið 1999. Sérstaklega aðspurður taldi hann að þessi afstaða gæti breyst ef upplýst væri um að hryggjarliðir hefðu brákast í slysinu 1982. Þá yrði að bera saman þessi atvik og meta á ný rannsókn Á-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef frá 2007.

Meðal gagna sem lágu frammi hjá örorkunefnd var vottorð T-kk-ef Z-kk-ef, geðlæknis, dags. 7. september 2009. Þar segir m.a.:

„… Hann var augljóslega með veruleg einkenni áfallastreituröskunar í kjölfar slyssins eins og lýst er hér að framan. Hann þarf lítið til að endurupplifa slysið jafnvel enn þann dag í dag. Þessi einkenni hafa síðan þróast yfir í langvarandi þunglyndiseinkenni sem hafa skert lífsgæði hans verulega. Þunglyndismeðferð hefur verið reynd án mikils árangurs og aðrar meðferðartilraunir sem hafa verið gerðar, hafa augljóslega lítinn árangur borið eftir því sem hann segir.

Ljóst er að þessi geðrænu einkenni koma í kjölfar slyssins og samtvinnast líkamlegum einkennum …“

Örorkunefnd hafði eins og áður segir ekki í höndunum nein gögn um slys það eða óhapp sem stefnandi lenti í 1982. Hafði nefndin ekki annað til að byggja á en frásögn stefnanda. Í málinu lagði stefnandi fram m.a. ljósrit af rannsóknarbeiðni til röntgendeildar á Borgarspítalanum frá 16. júlí 1982. Í áritaðri umsögn segir: „Lendaliðir og neðstu brjósthryggjarliðir: Í ljós kemur væg compressionsfractura á liðbolnum L.I. Önnur áverkamerki eða aðrar sjúkl. breytingar greinast ekki.“

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst hafa fundið fyrir verkjum í bakinu eftir slysið. Hins vegar hafi þetta versnað töluvert í vinstri hliðinni á árunum 2004 til 2006. Á sama tíma hafi geðheilsu sinni hrakað. Hann hafi ekki hvílst nægilega, hafi búið við stöðuga verki. Hafi þá farið að finna fyrir kvíðaköstum og miklu þunglyndi. Þetta hafi fyrst komið til um þremur mánuðum eftir slysið, en ekki verið nærri eins alvarlegt og núna síðustu árin.

Um bílveltu sem hann lenti í 1982 sagði hann að bíllinn hefði farið tvær veltur og hann henst út úr honum og lent á grasflöt. Hann hafi verið fluttur á slysadeild, en farið heim sama dag. Þetta slys hafi ekki haft neinar varanlegar afleiðingar, hann hafi áfram stundað vinnu og íþróttir eins og áður. Þá kvaðst stefnandi ekki hafa fundið fyrir neinni breytingu á heilsu sinni eftir árekstur er hann lenti í 2005.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hann hafi hin síðari ár fundið fyrir auknum óþægindum vegna slyssins. Hafi hann ekki fengið bót meina sinna. Segir hann að áverkarnir séu varanlegir og hafi versnað eftir umrætt slys í maí 1999. Þá hafi þessi einkenni lagst á sig andlega vegna erfiðleika við hvíld og svefn vegna stöðugra verkja.

Vegna þess að áverkarnir er hann hlaut í slysinu hafi versnað til muna geti hann krafist endurupptöku málsins. Hann hafi höfðað mál með stefnu er árituð hafi verið um birtingu 19. maí 2009. Hafi hann með því rofið fyrningu. Málið hafi síðan verið fellt niður 21. júní 2010 í ljósi dóms Hæstaréttar nr. 413/2009.

Fullyrðingu um að ástand hans hafi versnað til muna styður stefnandi við álitsgerð örorkunefndar.

Stefnandi fullyrðir að slys er hann varð fyrir 1982 skipti hér engu máli, en hann hafi ekki haft óþægindi vegna þeirra áverka nema fyrst eftir slysið. Hann hafi þá hlotið áverka á svipað svæði og í því slysi sem hér er um fjallað. Hann hafi jafnað sig fljótt og áverkinn hafi ekki haft nein áhrif á hann í leik eða starfi fram til slyssins í maí 1999. Þá hafi áliti örorkunefndar ekki verið hnekkt.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á hendur Vátryggingafélagi Íslands á 91. og 92. gr., sbr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá vísar hann einnig til 95. og 97. gr. sömu laga. Um heimild til endurupptöku vísar hann til 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og reglna kröfuréttar um brostnar forsendur. Hann vísar um örorku sína til álits örorkunefndar. Hækkun miska nemi 8 stigum og hækkun örorku 8%. Kröfu sína reiknar stefnandi svo:

Miskabætur 8.509.000 x 8% 608.720

Varanleg örorka: 2.361.150 x 11,748 x 8% 2.219.103

Samtals 2.899.823

Nánari grein er gerð fyrir kröfuútreikningi í stefnu. Er ekki nauðsynlegt að tíunda þær útskýringar, en fjárhæð kröfunnar er ekki mótmælt.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu byggja á því að lokauppgjör vegna slyssins hafi farið fram og að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga til endurupptöku sé ekki fullnægt.

Stefndu telja að ekki sé sýnt fram á að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda sem rekja megi til slyssins í maí 1999. Örorkunefnd telji að stöðugleikapunktur vegna afleiðinga slyssins hafi verið 19. október 1999. Ástand stefnanda hafi þá verið orðið stöðugt og ekki breyst svo nokkru nemi eftir það. Fullyrðingar stefnanda um að áverkar hans hafi versnað fái því ekki stoð í álitsgerð örorkunefndar. Einatt komist matsmenn að misjöfnum niðurstöðum þannig að sú hækkun sem örorkunefnd ákveður þurfi ekki að segja neitt um það hvort heilsu stefnanda hafi hrakað.

Þá telja stefndu að mat örorkunefndar sé rangt og byggi á röngum forsendum. Því sé ekki unnt að byggja á niðurstöðu nefndarinnar. Í mati nefndarinnar sé samfallsbrot í lendahrygg metið til 10 stiga af samtals 20 miskastigum. Þennan áverka hafi stefnandi hlotið í slysi árið 1982, en ekki í slysinu 1999.

Stefndu segja enn fremur að það rýri gildi álitsgerðarinnar að engin læknisfræðileg gögn um heilsufar stefnanda liggi fyrir frá því á miðju ári 2007 og þar til örorkunefnd vann álitsgerð sína.

Þá telja stefndu að ekki sé fullnægt því skilyrði 11. gr. að miska- eða örorkustig sé verulega hærra. Meta verði hækkun stiganna í stigum, en ekki hlutfallslega. Fordæmi Hæstaréttar bendi til að ströngu mati skuli beitt um það hvort endurupptaka verði heimiluð.

Stefndu vísa til meginreglna skaðabóta- og vátryggingaréttar og laga nr. 50/1993 og laga nr. 30/2004.

Niðurstaða

Stefnandi krefst bóta vegna varanlegrar örorku og miska er hann rekur til slyss er hann varð fyrir 1999. Stefndi Vátryggingafélag Íslands greiddi stefnanda bætur vegna slyssins í maí 2001. Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 má taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorku ef ófyrirsjáanlegar breytingar verða á heilsu tjónþola þannig að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður. Í fordæmum sem fyrir liggja í nokkrum dómum Hæstaréttar hefur verið lögð sérstök áhersla á að ekki sé unnt að horfa til þess hversu miska- eða örorkustig hafi hækkað hlutfallslega frá fyrra mati, heldur verði að miða við hækkunina í stigum. Fordæmi Hæstaréttar segja skýrt að 5 stiga hækkun sé ekki veruleg í skilningi 11. gr. Ekki hefur verið fjallað um mál þar sem hækkun er 8 stig eins og hér.

Stefndu telja það vera ágalla á málatilbúnaði stefnanda að tiltæk gögn um slys stefnanda á árinu 1982 voru ekki lögð fyrir örorkunefnd. Á þetta er ekki unnt að fallast. Vissulega hefði verið rétt að lögmaður stefnanda gerði grein fyrir bílveltunni í greinargerð sinni til nefndarinnar. Stefnandi sjálfur sagði hins vegar frá veltunni og það er nægileg upplýsingagjöf af hans hálfu. Þess er ekki að vænta að stefnandi, sem ekki er menntaður í læknisfræði, geri sér grein fyrir því hvernig þetta slys kynni að hafa áhrif á niðurstöðu um örorku hans vegna síðara óhapps. Er ekki hnekkt þeirri fullyrðingu hans að hann hafi ekki fundið til neinna varanlegra óþæginda vegna slyssins 1982. Er ekki þar með sagt að óhappið hefði ekki getað orðið til þess að með réttu hefði verið metinn nokkur miski vegna afleiðinga þess.

Í stefnu er einkum byggt á því að ástand stefnanda hafi versnað til muna. Af gögnum verður ekki annað ráðið um þetta en bein hækkun miska um 8 stig, sem ekki er einfalt mál að skýra af gögnum málsins. Í máli Í-kk-ef H-kk-ef fyrir dómi kom fram að ástæða hækkunarinnar væri einkum samfallsbrot á hryggjarliðum sem lýst væri í vottorði Á-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef. Þessu broti er ekki lýst í neinum eldri skjölum. Er Í-kk-nf var kynnt nánar bílvelta sú sem stefnandi lenti í á árinu 1982 vildi hann gera nokkurn fyrirvara við niðurstöðu nefndarinnar og sagði að e.t.v. þyrfti að endurskoða hana með hliðsjón af tiltækum upplýsingum um bílveltuna. Er raunar með öllu óvíst að hve miklu leyti þeir læknar sem ritað hafa þau vottorð, sem stefnandi lagði fram, vissu af bílveltunni 1982. Í það minnsta er ekki í neinu vottorði fjallað um það hvort einhver af þeim einkennum sem lýst er kunni að verða rakin til bílveltunnar.

Í matsgerð J-kk-ef H-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef frá 22. janúar 2001 virðist sem þunglyndiseinkenni sem stefnandi lýsir hafi ekki haft nein áhrif á niðurstöðu um miska- eða örorkustig. Örorkunefnd sundurgreinir hins vegar miskastig sem hún metur og rekur 3 miskastig til kvíðaröskunar. Varanleg örorka er síðan metin jöfn miskastigunum.

Að þessu virtu verður ekki fallist á það að heilsu stefnanda hafi hrakað svo verulega eftir að bætur voru gerðar upp að það heimili endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga. Þá er ósannað að eldra samfallsbrot á hryggjarliðum sem Á-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf lýsir og örorkunefnd telur leiða til hækkunar örorku stefnanda, stafi af slysinu í janúar 1999. Þunglyndi var tekið til skoðunar í matsgerðinni 2001 og því felur niðurstaða örorkunefndar um kvíðaröskun ekki í sér neitt sem kalla mætti ófyrirsjáanlega breytingu. Þá dugar hækkun örorku og miska um 8% ekki ein og sér.

Í stefnu er vísað til reglna kröfuréttar um brostnar forsendur. Hæstiréttur hefur í dómum sínum sagt að 11. gr. skaðabótalaga sé sérregla um áhrif þess að þær forsendur bresti, sem lagðar voru til grundvallar við ákvörðun skaðabóta. Verði því að uppfylla skilyrði 11. gr. til þess að endurskoðuð verði ákvörðun bóta fyrir slys. Hér að framan er komist að þeirri niðurstöðu að skilyrðum greinarinnar sé ekki fullnægt og geta sjónarmið um brostnar forsendur ekki breytt þeirri niðurstöðu.

Þá er í stefnu vísað til upplýsinga- og leiðbeiningaskyldu vátryggingafélaga. Stefnandi skýrir ekki frekar hvernig stefndi Vátryggingafélag Íslands hafi vanrækt þessa skyldu, en lögmaður kom fram fyrir hans hönd við bótauppgjörið 2001. Getur þessi málsástæða því ekki leitt til þess að bótauppgjörið verði tekið upp á ný.

Stefndu verða því sýknuð af kröfum stefnanda.

Rétt er að málskostnaður milli aðila falli niður. Málskostnað stefnanda ber að greiða úr ríkissjóði þar sem honum var veitt gjafsókn. Þóknun lögmanns hans er ákveðin með virðisaukaskatti 550.000 krónur, en útlagður kostnaður mun enginn vera.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndu, Á-kvk-nf A-kvk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., eru sýknuð af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, samtals 550.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

J-kk-nf F-kk-nf