S-69/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 29. ágúst sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 20. desember 2011 á hendur ákærða, X ehf., kt. ...;

„fyrir fiskveiðilagabrot framin í rekstri ákærða, en A, kt. ..., er framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins, með því að hafa þriðjudaginn 25. janúar 2011, stundað veiðar á rækju í atvinnuskyni, á fiskiskipinu B, sem er 11,11 metrar á lengd og 14,12 brúttótonn, og landað veiddum afla, 1650 kg af rækju, á D, án þess að báturinn væri með almennt veiðileyfi.

Telst þetta varða við 4. gr., sbr. 25. og 26. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, og 1. gr., sbr. 16. gr. reglugerðar nr. 662/2010, um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Kröfur ákærða í málinu eru aðallega þær að félagið verði sýknað af kröfum ákæruvalds en til vara að því verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst ákærða þess að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg þóknun skipuðum verjanda til handa.

I.

Með bréfi 14. mars 2011 lagði Fiskistofa fram kæru á hendur ákærða, útgerðaraðila B, fyrir meint brot gegn 4. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 662/2010 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2010/2011. Í bréfinu segir að B hafi verið sviptur veiðileyfi 10. janúar 2011 vegna vanskila á afladagbók fyrir nóvember 2010. Hafi sviptingin staðið til 26. janúar 2011, kl. 15:30. Samkvæmt gögnum Fiskistofu hafi B farið í eina veiðiferð sem lokið hafi með löndun afla á D 25. janúar 2011 án þess að báturinn væri með almennt veiðileyfi.

Við skýrslutöku hjá lögreglu staðfesti A, framkvæmdastjóri og stjórnarmaður í ákærða, að hann hefði verið skipstjóri bátsins B í ofannefndri veiðiferð 25. janúar 2011. Sagði A sér hafa verið ókunnugt um að báturinn hefði þá verið sviptur almennu veiðileyfi vegna vanskila á rafrænni afladagbók. Þá upplýsti A að ástæða þess að rafræna afladagbókin, sem ákærða hefði einmitt tekið upp í nóvember 2010, hefði ekki borist til Fiskistofu á tilsettum tíma hefði verið að starfsmanni tölvuþjónustu þeirrar er setti afladagbókina upp hefði láðst að setja inn sérstakan kóða til að virkja hana. Þetta hefði A verið alls ókunnugt um fyrr en hann fór að grennslast fyrir um málið eftir að hafa fengið símtal, annaðhvort frá Fiskistofu eða Vaktstöð siglinga, meðan á veiðiferðinni 25. janúar 2011 stóð.

Undir rekstri málsins tók lögregla skýrslu af E, sem var háseti á B er atvik máls gerðust. Þá aflaði lögregla einnig upplýsinga frá þeim aðila er setti upp rafrænu afladagbókina fyrir ákærða.

II.

Fyrirsvarsmaður ákærða, A, framkvæmdastjóri og stjórnarmaður í félaginu, skýrði svo frá fyrir dómi að um mánaðamótin nóvember/desember 2010 hefði hann hætt sjósókn á B tímabundið þar sem hann hefði þurft að fylgja konu sinni suður til Reykjavíkur, en hún hefði átt von á barni. Barnið hefði fæðst á jóladag en vegna veikinda hefði það þurft að dveljast á sjúkrahúsi í nokkra daga eftir fæðinguna. Fjölskyldan hefði síðan verið í viku til tíu daga syðra eftir að barnið var útskrifað af sjúkrahúsinu samkvæmt tilmælum læknis.

Fjölskyldan hefði síðan farið heim um miðjan janúar 2011. Hinn 25. þess mánaðar hefði gefið á sjó og fyrirsvarsmaður ákærða því ákveðið að halda til veiða. Eftir að hafa togað í um það bil hálftíma hefði honum borist símtal, annaðhvort beint frá Fiskistofu eða frá Vaktstöð siglinga, þar sem honum hefði verið tjáð að B væri án veiðileyfis. Kvaðst fyrirsvarsmaður ákærða hafa komið af fjöllum, enda ekki kannast við að hafa fengið tilkynningu um sviptingu veiðileyfis. Allt að einu hefði honum verið gert að hætta veiðum þegar í stað og sigla í land.

Fyrirsvarsmaður ákærða sagði í ljós hafa komið að ástæða veiðileyfissviptingarinnar voru vanskil á afladagbók. Útgerðin hefði í nóvember 2010 tekið upp rafræna afladagbók og hefði fyrirsvarsmaður ákærða talið sig hafa sent upplýsingar úr henni með réttum hætti áður en hann fór suður samkvæmt áðursögðu. Það hefði hins vegar ekki reynst vera raunin. Eftir að hafa gert aðra tilraun til að senda upplýsingar úr dagbókinni, eftir að í land var komið 25. janúar 2011, án árangurs, hefði hann farið til þess aðila sem setti upp afladagbókina og þá komið í ljós að rangur kóði hafði verið settur inn í dagbókina við uppsetningu hennar. Réttur kóði hefði í kjölfarið verið skráður inn og sending afladagbókarinnar þá gengið að óskum. Báturinn hefði síðan fengið veiðileyfi að nýju einum eða tveimur dögum síðar og ákærða þá talið málið úr sögunni.

Fram kom hjá fyrirsvarsmanni ákærða fyrir dómi að hann hefði ekki haft hugmynd um bréf Fiskistofu, dagsett 28. desember 2010, þar sem tilkynnt var um að B hefði verið sviptur veiðileyfi, fyrr en löngu síðar, eða þegar hann hefði skoðað gögn sakamáls þessa í maí 2012. Í gögnunum kæmi fram að móðir hans hefði móttekið bréf Fiskistofu á þeim tíma sem fyrirsvarsmaður ákærða var í Reykjavík samkvæmt áðursögðu. Fullyrti fyrirsvarsmaður ákærða að móðir hans hefði hvorki komið bréfi þessu til hans né upplýst hann um að hún hefði móttekið það. Síðar í skýrslugjöf sinni staðfesti fyrirsvarsmaður ákærða hins vegar það, sem haft er eftir honum í skýrslu lögreglu frá 28. september 2011, að hann hefði fundið umrætt bréf heima hjá sér, í kjölfar þess að hann var upplýstur símleiðis um að B hefði verið sviptur veiðileyfi, og hefði bréfið verið innan um u.þ.b. 50 önnur óopnuð bréf sem borist hefðu heim til hans á þeim tíma sem fjölskyldan hafði dvalist í Reykjavík og tími hafði ekki unnist til að fara í gegnum.

III.

F, móðir fyrirsvarsmanns ákærða, bar aðspurð fyrir dómi að hún myndi ekki eftir því að hafa móttekið ábyrgðarbréf Fiskistofu til X 30. desember 2010. Vitnið kvaðst hins vegar ekki vefengja að hafa kvittað fyrir móttöku bréfsins, svo sem ráða megi af framlagðri „Tilkynningu um póstsendingu“. Útilokaði vitnið aftur á móti að það hefði tekið á móti tilkynningu um ábyrgðarbréfið. Taldi vitnið líklega atburðarás þá að það hefði umrætt sinn verið statt á pósthúsinu á D einhverra erinda og starfsstúlkur þar beðið vitnið um að taka bréfið þar sem fyrirsvarsmaður ákærða hefði verið staddur í Reykjavík á umræddum tíma og alkunna í hinu litla bæjarfélagi að vitnið væri móðir hans.

Vitnið aftók að það hefði opnað umrætt bréf Fiskistofu til ákærða og „... alveg örugglega ekki minnst einu sinni á það við A vegna þess að hann var í allt öðrum erindagjörðum en að vera að hugsa um Fiskistofu ...“. Kvaðst vitnið aðspurt ekkert muna hvað það hefði gert við bréfið.

IV.

Hinn 28. desember 2010 svipti Fiskistofa skipið B, leyfi til veiða í atvinnuskyni frá og með 10. janúar 2011 þar sem afladagbók skipsins fyrir nóvember 2010 hafði ekki verið skilað. Augljós ritvilla í bréfi Fiskistofu til ákærða, dagsettu 28. desember 2010, getur engu breytt um þessa staðreynd. Var svipting leyfisins gerð á grundvelli 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. Skipið fékk leyfi til veiða í atvinnuskyni að nýju 26. janúar 2011, kl. 15:30, í kjölfar skila á afladagbók, sbr. greinargerð Fiskistofu til lögreglunnar á Vestfjörðum frá 14. mars 2011.

Fyrirsvarsmaður ákærða hefur frá upphafi haldið því fram að honum hefði verið með öllu ókunnugt um að B væri án leyfis til veiða í atvinnuskyni er hann fór í róður á skipinu 25. janúar 2011, enda hefði hann ekki vitað að sending hinnar rafrænu afladagbókar skipsins fyrir nóvember 2010 hefði ekki tekist. Fær þessi framburður fyrirsvarsmannsins stoð í öðru því sem fram hefur komið í málinu, annars vegar framburði E, sem var háseti á B í umræddri veiðiferð, fyrir lögreglu og hins vegar framlögðum tölvupósti G hjá H, en það félag mun hafa séð um uppsetningu afladagbókarinnar fyrir ákærða. Kom meðal annars fram hjá þeim síðarnefnda að komið hefðu upp mál hjá H þar sem gleymst hefði að setja upp svokallaðan „Fiskistofulykil“ og taldi hann líklegt að svo hefði verið í tilviki ákærða. Enn fremur kom fram hjá G að staðfesting á sendingu afladagbókar birtist ekki sjálfkrafa á tölvuskjánum og heldur ekki aðvörun um að ekki hafi fengist staðfesting á móttöku hennar. Svo sem ákæruvaldið hefur kosið að leggja mál þetta fyrir dóminn kemur ekki annað til álita en leggja ofangreindar upplýsingar um málsatvik til grundvallar við úrlausn málsins.

Upplýst er að móðir fyrirsvarsmanns ákærða, F, móttók ábyrgðarbréf til ákærða vegna sviptingar veiðileyfis B á pósthúsinu á D 30. desember 2010, sbr. nafnritun hennar á framlagðri „Tilkynningu um póstsendingu“. Spurt um ástæður þess að hún móttók ábyrgðarbréf til ákærða, sem F kvaðst reyndar ekkert muna eftir að hafa gert, svaraði hún því til að líklega hefði hún umrætt sinn verið stödd á pósthúsinu á D einhverra erinda og starfsstúlkur þar beðið hana um að taka bréfið þar sem fyrirsvarsmaður ákærða hefði þá verið staddur í Reykjavík og alkunna væri í hinu litla bæjarfélagi að hún væri móðir hans. Að mati dómsins verður að telja þessar skýringar vitnisins líklegar, en fyrir liggur samkvæmt framlagðri útprentun úr hlutafélagaskrá að F er ekki í fyrirsvari fyrir hið ákærða félag.

Fyrir dómi aftók F að hún hefði opnað umrætt bréf Fiskistofu til ákærða og „... alveg örugglega ekki minnst einu sinni á það við A vegna þess að hann var í allt öðrum erindagjörðum en að vera að hugsa um Fiskistofu ...“. Kvaðst F aðspurð ekkert muna hvað hún hefði gert við bréfið eftir að hún fékk það í hendur.

Samkvæmt öllu því sem hér hefur verið rakið þykir alls ósannað að fyrirsvarsmaður ákærða hafi haft ásetning til brota þeirra er ákærða eru gefin að sök í ákæru, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 116/2006. Þá verður heldur ekki talið að fyrirsvarsmaður ákærða hafi sýnt af sér refsivert gáleysi umrætt sinn, sbr. áður tilvitnað ákvæði, enda hafði hann að öllu framangreindu heildstætt virtu enga réttmæta ástæðu til þess að ætla að B væri án almenns veiðileyfis er hann hélt bátnum til veiða umræddan dag og verður ekki talið að hann hefði átt að gera sér grein fyrir því. Að þessu virtu og þar sem ekki hefur verið sýnt fram á að skilyrði séu til þess að gera ákærða sekt án þess að sök hafi verið sönnuð á fyrirsvarsmann félagsins, sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 116/2006, verður ákærða sýknað af kröfum ákæruvalds í málinu.

Með vísan til niðurstöðu málsins, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður allur kostnaður sakarinnar felldur á ríkissjóð, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hrl., er hæfilega þykir ákveðin svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum. Útlagður ferðakostnaður lögmannsins, samtals 52.584 krónur, greiðist með sömu rökum einnig úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, X, skal sýkn af kröfum ákæruvalds í málinu.

Allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hrl., 313.750 krónur.

K-kk-nf H-kk-nf