E-1749/2012

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 26. febrúar sl., var höfðað fyrir dómþinginu af Einstefnu ehf., Kaplahrauni 1, Hafnarfirði, á hendur Sam-félaginu ehf., Álfabakka 8, Reykjavík, með stefnu birtri 16. maí 2012.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða 11.295.000 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 3.765.000 krónum frá 9. september 2011 til 23. september 2011, en af 6.275.000 krónum frá þeim degi til 28. október 2011, en af 8.785.000 krónum frá þeim degi til 11. nóvember 2011, en af 11.295.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefnda eru þær, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að 2. febrúar 2010, gerðu málsaðilar með sér samning, þar sem stefndi keypti af stefnanda sýningar- og útgáfurétt að kvikmynd sem stefnandi var að framleiða og auðkennd er í samningi aðila sem L-7. Samkvæmt samningnum fékk stefndi einkarétt til sjö ára til sýninga á kvikmyndinni bæði í kvikmyndahúsum og utan þeirra sem og allan rétt til að gefa myndina út á myndbandi hvort heldur til sölu eða leigu. Samkvæmt samningnum átti að frumsýna myndina hinn 3. febrúar 2011. Eins og lýst er í 4. gr. samningsins skuldbatt stefndi sig til að greiða stefnanda hluta af tekjum myndarinnar í mismunandi hlutföllum eftir því í hvaða viku sýningatekjurnar mynduðust og á hvaða sýningarsvæði. Samkvæmt 3. grein samningsins skuldbatt stefndi sig til að greiða stefnanda fyrir fram níu milljónir króna, að viðbættum 25,5% virðisaukaskatti upp í tekjuskiptingu samkvæmt samningnum. Þannig skuldbatt stefndi sig til að greiða stefnanda fyrir fram fastákveðna fjárhæð sem skyldi greiðast þannig: Þremur vikum fyrir frumsýningu 3.000.000 króna. Viku fyrir frumsýningu 2.000.000 króna. Fjórum vikum eftir frumsýningu 2.000.000 króna og að lokum sex vikum eftir frumsýningu 2.000.000 króna. Á allar greiðslur skyldi svo leggjast 25,5% virðisaukaskattur. Samtals nam fyrirframgreiðsla stefnda, samkvæmt samningi aðila, 11.295.000 krónur með virðisaukaskatti.

Stefnandi kveður að vegna markaðsástæðna hafi ekki verið unnt að frumsýna myndina á tilætluðum tíma. Því hafi frumsýning hennar frestast fram til 30. september 2011 og taki kröfugerð stefnanda mið af því hvenær myndin hafi raunverulega verið frumsýnd. Hafi stefnandi gefið út reikninga á hendur stefnda í samræmi við samningsbundna gjalddaga þannig: Reikningur nr. 12, dagsettur 9. september 2011, að fjárhæð 3.765.000 krónur, reikningur nr. 15, dagsettur 23. september 2011, að fjárhæð 2.510.000 krónur. Reikningur nr. 19, dagsettur 28. október 2011, og reikningur nr. 21, dagsettur 11. nóvember 2011, að fjárhæð 2.510.000 krónur hvor, eða samtals 11.295.000 krónur, sem jafnframt er stefnufjárhæð.

Stefndi kveður að í nóvember 2010 hafi verið orðið ljóst að í það stefndi, að myndin yrði ekki tilbúin á tilsettum tíma. Stefnandi hafi ekki afhent myndina og því hafi ekki orðið að sýningu hennar hinn 3. febrúar 2011, sem hafi verið skilyrði og grundvöllur samnings aðila. Þannig hafi samningurinn fallið sjálfkrafa úr gildi. Stefnandi hafi aldrei krafist greiðslna úr hendi stefnda af þeim sökum og aldrei gefið út reikninga.

Stefndi kveðst hafa leitað leiða með stefnanda til að ljúka gerð myndarinnar og gera nýjan samning þar að lútandi, en stefnandi hafi borið fyrir sig fjárskort og ekki treyst sér til að ljúka verkinu. Stefndi kveðst hafa boðist til að kosta þá vinnu með stefnanda og gert það en stefnandi ekki fengist til að koma að verkinu og semja um tilhögun, kostnaðarskiptingu og skiptingu arðs af myndinni. Þá hafi ekki getað orðið að neins konar framleiðslu efnis eins og gert hafi verið ráð fyrir vegna vanefnda og fjárskorts stefnanda. Hafi stefndi því orðið að gefa verkið og myndina upp á bátinn. Engin myndbandsútgáfa eða önnur framleiðsla, sem stefnt hafi verið að, hafi þar af leiðandi getað farið fram og litlar tekjur komið inn af myndinni. Kostnaður við að gera myndina sýningarhæfa hafi reynst hærri en tekjur af aðgöngumiðasölu. Stefndi sitji því uppi með stórfelldar vanefndir af hálfu stefnanda og kostnað, sem stefnandi hafi ekki fengist til að greiða.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á því að samkvæmt 3. gr. samnings aðila hafi hvílt sú samningsbundna skylda á stefnda að greiða stefnanda þær upphæðir sem hann sé nú krafinn um. Samningurinn hafi verið gerður milli aðila um sýningu og sýningarrétt myndarinnar og aðra dreifingu hennar og hafi stefndi skuldbundið sig til að greiða stefnanda fyrir fram fyrir þennan rétt níu milljónir króna auk 25,5% virðisaukaskatts, án tillits til hvernig myndinni reiddi af í kvikmyndahúsum. Stefnandi hafi að öllu leyti staðið við sinn hluta samningsins og afhent stefnda þau eintök af myndinni sem hann eigi rétt á svo að hann geti nýtt sér rétt sinn en stefndi hafi í engu sinnt skyldum sínum til að greiða eins og honum hafi borið að gera. Öll ábyrgð á því hvort myndin skilaði tekjum eða ekki hafi hvílt á stefnda. Í máli þessu sé stefndi eingöngu krafinn um hluta af samningsskyldum hans, þ.e.a.s. þeim sem nú þegar séu gjaldfallnar.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra reglna samninga- og kauparéttar um efndir samninga og fjárskuldbindinga, svo og ákvæða 47. gr., 49. gr. og 67. gr. kaupalaga nr. 50/2000.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 129. gr., sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að samningur aðila hafi fallið niður vegna vanefnda stefnanda. Í málinu liggi fyrir, að stefnandi hafi ekki afhent fullbúna kvikmynd til sýningar eins og um hafi verið samið. Þannig hafi ekki verið staðið við ákvæði samningsins um afhendingu og afhendingardag og því hafi ekki verið unnt að sýna kvikmyndina 3. febrúar 2011, eins og skilyrt hafi verið í samningi aðila. Stefnandi viðurkenni þessar staðreyndir en haldi því fram, að ekki hafi verið unnt að frumsýna myndina á tilætluðum tíma, þ.e. 3. febrúar 2011, vegna markaðsaðstæðna. Þetta sé alrangt, en eins og áður segi hafi stefnandi ekki afhent kvikmyndina vegna þess að hún hafi einfaldlega ekki verið tilbúin til afhendingar. Það hafi því hvorki verið markaðsástæður né ástæður er snúi að stefnda sem hafi ráðið því. Með því að ekki hafi verið staðið við forsendur samningsins um að skila fullbúnu sýningareintaki til stefnda 15 dögum fyrir 3. febrúar 2011, eða í síðasta lagi hinn 19. janúar 2011, hafi allar forsendur samnings aðila brostið. Af vanefnd stefnanda hafi leitt að stefndi hafi ekki getað staðið við sinn þátt, sem hafi verið að sýna umrædda kvikmynd hinn 3. febrúar 2011.

Stefndi byggir einnig á aðildarskorti stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Eignarhald og ráðstöfunarheimild á kröfum á grundvelli samnings aðila sé á hendi Arion-banka, en fyrir liggi yfirlýsing útgefin af stefnanda og árituð af stefnda, þar sem um sé að tefla framsal og kvaðir til ráðstöfunar á kröfunni. Stefnandi sé því ekki réttilega að kröfunni kominn og aðild ekki til staðar eins og framsetningu og kröfugerð sé háttað, þar sem krafist sé greiðslu á öðrum greiðslustað en felist í umræddri yfirlýsingu um framsal og handveð.

Stefndi byggir og á því að reikningar stefnanda séu tilhæfulausir og rangir. Í málinu hafi verið lagðir fram reikningar, sem séu tilbúningur, sem stefndi hafi aldrei séð eða fengið í hendur, fyrr en undir rekstri máls þessa. Umrædd skjöl séu dagsett í september, október og nóvember 2011, en í kröfubréfi lögmanns stefnanda frá 7. desember 2011, sé í engu vikið að eða byggt á reikningum. Stefndi fullyrðir að reikningarnir hafi alls ekki verið útbúnir á tilgreindum dagsetningum og að þeir hafi alls ekki legið fyrir hinn 7. desember 2011. Þá fullyrðir stefndi, að hann hafi aldrei tekið við þessum reikningum. Þá kveðst stefndi hafa aflað sér upplýsinga, sem styðji framangreindar fullyrðingar m.a. á þann veg að stefnandi hafi alls ekki greitt eða skilað til ríkissjóðs lögboðnum virðisaukaskatti í samræmi við reikningana. Þar sem stefndi hafi ekki fengið neina reikninga sé hann í reynd útlokaður frá því að hafa uppi andmæli og mótbárur gegn kröfum stefnanda og beita þannig mögulegum úrræðum eins og kaupanda sé ætlað m.a. í tilvitnaðri 47. gr. kaupalaga eins og áskilið hafi verið í samningi aðila. Þá sé ljóst að stefndi eigi ekki völ á innskatti af reikningnum samkvæmt lögum nr. 25/1988, um virðisaukaskatt, þar sem frumrit hafi ekki verið afhent stefnda eins og áður sé rakið.

Stefndi byggir einnig á því, að ekki felist skilyrðislaust greiðsluloforð í 3. gr. samningsins. Þar hafi verið samið um greiðsluflæði sem byggt sé á tekjuskiptingu myndarinnar. Staðreyndin sé sú, að vonir og væntanlegar tekjur af myndinni hafi brugðist. Stefnandi hafi ekki fengið greiðslur vegna þess að hann hafi ekki sinnt skyldum sínum um að ljúka verkinu og koma frá sér sýningareintaki á myndinni á umsömdum tíma. Stefndi hafi orðið að leggja af mörkum stórfellda vinnu við að reyna að gera myndina sýningarhæfa. Stefnandi hafi hreinlega gefist upp og ekki komið til fundar með starfsmönnum stefnda til að ljúka uppgjöri og samkomulagi um tekjur og kostnað þrátt fyrir ítrekuð tilmæli þar að lútandi. Af hálfu stefnda séu lögð fram gögn um kostnað og tekjur vegna aðsóknar að myndinni en engar tekjur hafi orðið af annarri framleiðslu vegna vanefnda stefnanda, eins og áður sé rakið.

Fyrir liggi að uppgjör milli aðila hafi ekki farið fram. Viðskipti aðila hafi verið ófrágengin vegna þess að stefnandi hafi ekki fengist til að ljúka uppgjöri. Sé þar ekki við stefnda að sakast heldur stefnanda sjálfan.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um efndir skuldbindinga.

Einnig vísar stefndi til kaupalaga nr. 50/2000, laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála og vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Með málssókn þessari krefst stefnandi þess að stefndi greiði honum 11.295.000 krónur ásamt dráttarvöxtum. Byggir stefnandi kröfu sína á samningi aðila, sem undirritaður var 2. febrúar 2010, um sýningar- og útgáfurétt á kvikmynd sem stefnandi var að framleiða. Stefndi byggir aðallega á því, að umdeildur samningur hafi fallið niður vegna vanefnda stefnanda, en einnig á aðildarskorti stefnanda. Þá kveður stefndi útgefna reikninga stefnanda vera tilhæfulausa og ranga og að í umdeildum samningi hafi ekki falist skilyrðislaust greiðsluloforð stefnda.

Við aðalmeðferð málsins gaf H-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, skýrslu. Hann kvað myndina hafa verið tilbúna í janúar 2011, en vegna þess að íslenskar myndir hefðu gengið illa í kvikmyndahúsum þar á undan hafi verið ákveðið að fresta frumsýningu hennar fram á vorið 2011, í þeirri von að markaðurinn myndi lagast og íslenskar myndir ná meiri árangri í miðasölu. Stefndi hafi síðan óskað eftir því að frumsýningu yrði frestað fram til 30. ágúst 2011. Í kringum 20. ágúst hafi stefndi haft samband og óskað eftir frekari frestun á frumsýningu myndarinnar, eða fram til 29. september 2011. Hafi frumsýningu því verið frestað til haustsins af markaðsástæðum. Hann kvaðst hafna þeirri fullyrðingu stefnda, að stefndi hafi borið kostnað af því að fullgera myndina og gera hana sýningarhæfa. Hann kvaðst hafa afhent stefnda eintak af kvikmyndinni nokkrum dögum fyrir frumsýningu. Myndin hafi verið sýnd á réttum tíma og á réttum degi og öll tækniatriði hafi verið leyst. Aðspurður kvaðst hann hafa unnið við myndina fram eftir ári 2011, breytt ýmsum atriðum í henni, og m.a. hafi verið unnið við myndina í Indlandi sumarið 2011. Hann kvaðst ekki hafa farið fram á greiðslur frá stefnda í janúar 2011, þar sem kveðið sé á um það í samningi aðila, að greiðslum seinki ef frumsýningu seinkar.

A-kk-nf E-kk-nf Á-kk-nf Á-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst hafa undirritað umdeildan samning f.h. stefnda, 2. febrúar 2010. Hann kvað stefnda aldrei hafa séð myndina fullgerða. Hann kvað myndina hafa verið sýnda hjá stefnda, 29. sept. 2011. Myndin hafi verið tekin til sýningar, þar sem stefnandi hefði þegar sent boðskort til frumsýningargesta. Myndin hafi komið í kvikmyndahúsið sama dag, kl. 14:00, en hafi þá ekki verið tilbúin til sýningar, þar sem hljóð og mynd hafi ekki passað saman. Hann kvað H-kk-þf S-kk-þf hafa ákveðið frumsýningardaginn án samráðs við stefndu. Hann kvað að á þeim tíma hafi stjórn félagsins verið búin að gefa þessa mynd frá sér og kannaðist hann ekki við að samkomulag hefði náðst milli aðila um annan sýningardag myndarinnar. Hann hefði talið að samningurinn væri fallinn niður og stefnandi hefði ekki gefið út neina reikninga. Hann kvað myndina hafa verið sýnda í nokkrar vikur, en ekki hefði tekist að ná í H-kk-þf S-kk-þf til að gera nýjan samning um greiðslu vegna sýningarinnar.

Þ-kk-nf Á-kk-nf, framkvæmdastjóri fyrir Sam-film, sem er kvikmyndadreifingar-hluti af Sam-félaginu, gaf og skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst hafa undirritað umdeildan samning f.h. stefnda. Í samningnum sé kveðið á um að stefnandi eigi að afhenda sýningarhæft eintak af mynd, sem aldrei hafi skilað sér. Sýningardagur hafi átt að vera 3. febrúar 2011 og aldrei hafi verið samið um annan dag. Samningurinn hafi því fallið úr gildi, þar sem stefndi hafi ekki fengið myndina. Um hafi verið að ræða barna- og fjölskyldumynd. Það hafi hentað stefnda vel að sýna á þessum degi og aðilar orðið sammála um að þetta væri góður dagur. Hann kvað forsendur þess að svona gengi eftir vera þær að stefndu fengju allt efni vel fyrir umsaminn sýningartíma. Hafi stefndi búist við því að fá kynningareintak af myndinni haustið 2010 til að auglýsa hana, en það hafi ekki gengið eftir. Samkvæmt samningnum hafi stefndu átt að fá að sjá myndina til að meta hvort hún væri sýningarhæf. Þegar komið hafi verið fram í nóvember og desember 2010 hafi þeir gert sér grein fyrir því að myndin væri ekki á leiðinni til þeirra. Ekki hafi verið gert nýtt samkomulag um sýningu myndarinnar. Hann kvað H-kk-þf S-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnanda, hafa sagst þurfa að fresta myndinni þar sem hún væri ekki tilbúin og hafi hann jafnframt óskað eftir því að fá að sýna myndina í ágúst 2011. Stefndi hafi hins vegar ekki talið það góðan sýningartíma. Í ágúst hafi H-kk-nf svo rætt um að sýna myndina í september 2011, þar sem hún hafi enn ekki verið tilbúin til sýningar. Hafi enn staðið yfir vinna við myndina sumarið 2011. Stefndi kvaðst hafa sagt H-kk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnanda, að það væri orðið vonlaust að gera þetta, eigendur stefnda væru á móti því að sýna myndina. Hann kvað H-kk-þf ekki hafa sýnt eintak af myndinni fyrr en nokkrum klukkutímum fyrir frumsýningu, en þá hafi þurft að samræma mynd og hljóð. Hann kvaðst þá hafa ítrekað við H-kk-þf að þeir yrðu að setjast niður og ræða um kaup og kjör. Af því hafi ekki orðið, þrátt fyrir ítrekanir þar um. Stefndi kvað fyrirsvarsmann stefnanda hafa fengið sig til að aðstoða hann við auglýsingu myndarinnar auk þess sem tæknivinna hafi verið unnin hjá stefnda. Myndin hafi síðan verið sýnd miklu seinna, eftir að samningur aðila hafi verið fallinn úr gildi. Stefndu hafi talið sig þurfa að lána H-kk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnanda, sýningarsal og taka myndina til sýningar, þar sem H-kk-nf hefði verið búinn að senda gestum boðskort. Stefnandi hafi hins vegar vanefnt samninginn, hann hafi aldrei afhent þá vöru sem honum hafi verið ætlað að skila og ekkert samkomulag hafi verið um annan sýningardag. Spurður um framlagða reikninga, kvaðst stefndi ekki hafa séð þá fyrr en með málssókn þessari. Hann kannaðist við að hafa fengið framlagt innheimtubréf, en þar væri ekki minnst á reikninga.

Óumdeilt er að aðilar gerðu með sér samning um sýningarrétt stefnda á kvikmynd sem stefnandi ætlaði að framleiða. Samkvæmt skýru orðalagi í samningi aðila skyldi sýningardagur kvikmyndarinnar vera 3. febrúar 2011, nema aðilar næðu samkomulagi um annað. Þá er ákvæði um það í fyrrgreindum samningi að myndin teljist sýningarhæf ef stefndi, einhliða, telji svo vera og að stefnanda beri að skila sýningareintaki 15 dögum fyrir frumsýningu.

Með framburði aðila hér fyrir dómi þykir sýnt að umrædd kvikmynd var ekki tilbúin til sýningar á fyrrgreindum degi, eins og samningur aðila kveður á um. Kom fram hjá fyrirsvarsmanni stefnanda við aðalmeðferð málsins að hann hafi unnið við gerð myndarinnar allt fram til þess að hún var síðan sýnd í kvikmyndahúsi stefnda, í lok september 2011. Liggur ekkert fyrir um það í málinu, að markaðsástæður, eins og stefnandi heldur fram, hafi ráðið því að sýningu kvikmyndarinnar var frestað, heldur þvert á móti að við stefnanda hafi verið að sakast að myndin var ekki sýnd á umsömdum degi. Þá hefur stefnandi ekki sýnt fram á að samkomulag hafi orðið um það með aðilum að fresta sýningu myndarinnar og verður það hvorki ráðið af gögnum málsins né framburði aðila. Einnig liggur fyrir og er óumdeilt að stefnandi uppfyllti ekki ákvæði samningsins um að afhenda stefnda eintak af myndinni 15 dögum fyrir sýningu.

Þegar framangreint er virt verður fallist á með stefnda, að stefnandi hafi ekki staðið við samningsskyldur sínar, samkvæmt hinum umdeilda samningi. Með því að stefnandi uppfyllti ekki skyldur sínar samkvæmt samningnum, og ekki varð samkomulag með aðilum um breytingu á skilmálum samningsins, féllu þar með niður samningsskyldur stefnda. Samkvæmt því ber þegar af þeirri ástæðu að fallast á kröfur stefnda um sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir þessari niðurstöðu þykir rétt að dæma stefnanda til þess að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Sam-félagið ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Einstefnu ehf.

Stefnandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf