S-62/2006

Mál þetta, sem dómtekið var þann 17. mars sl., er höfðað hér fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra með ákæruskjali lögreglustjórans á Akureyri, útgefnu 9. febrúar 2006, á hendur X,

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa föstudaginn 25. febrúar 2005, ekið vörubifreiðinni [...], um Eyjafjarðarbraut eystri og um þjóðveg 1, áleiðis til Akureyrar með bifreiðina 5.500 kg. of þunga að heildarþyngd, með framásasamstæðu bifreiðarinnar, ása 1 og 2, 1.100 kg. of þunga og afturásasamstæðu, ása 3 og 4, 4.400 kg. of þunga, en bifreiðin var stöðvuð og vigtuð við Leiruveg, en ásaþungi hafði verið takmarkaður á þessari leið bifreiðarinnar vegna ástands vegarins.

Telst þetta varða við 1. mgr. 76. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. lög nr. 44, 1993 og 12., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 528, 1998, um stærð og þyngd ökutækja.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Samkvæmt rannsóknargögnum var bifreið ákærða stöðvuð við almennt eftirlit á vigtunarplani á Leiru sunnan við Akureyri þar sem henni var ekið vestur þjóðveg nr. 1, Hringveg. Vegna hættu á aurbleytu og slitlagsskemmdum var ásþungi á stöðvunarstað takmarkaður við 10 tonna öxulþunga samkvæmt reglugerð nr. 528/1998 og voru merki við veg því til staðfestingar. Við vigtun kom í ljós að heildarþungi bifreiðarinnar var 5.500 kg. yfir leyfðri þyngd. Reyndist framásasamstæða vera 1.100 kg. yfir leyfðri þyngd en afturásasamstæða 4.400 kg. yfir leyfilegri þyngd. Á vettvangi kvaðst ökumaður ekki gera athugasemdir við niðurstöðu vigtunarinnar og kvaðst hafa talið þunga bifreiðarinnar í lagi, yfirmaður hans hefði sagt honum að bifreiðin mætti vega 30 tonn. Í kjölfarið sendi deildarstjóri hjá Vegagerðinni sýslumanninum á Akureyri kæru vegna brota á reglugerð nr. 528/1998. Þann 31. ágúst 2005 hafði lögreglan á Akureyri samband við ákærða í síma og kynnti honum að lögregluskýrsla yrði gerð um símtalið. Segir í þeirri skýrslu að ákærði hafi viðurkennt brot sitt og að hann hefði engu við framburð sinn á vettvangi að bæta.

II.

Ákærði X kveðst ekki efast um réttmæti mælingarinnar en kveðst ekki hafa vitað að bifreiðin var þetta þung. Hann kveðst hafa verið á leið í Naustahverfi á Akureyri frá malarnámu rétt við þjóðveg 1, hinum megin Eyjafjarðar. Ákærði kveðst hafa vitað af þeirri þungatakmörkun sem var í gildi í umrætt sinn en eigandi bifreiðarinnar hefði sagt að bifreiðin mætti vera 30 tonn í heild. Ákærði kveður bifreiðina vera 1,80 metrar milli framöxla og því hafi bifreiðin mátt vera 30 tonn að heildarþyngd.

Vitnið G-kk-nf K-kk-nf eftirlitsmaður hjá Vegagerðinni kveðst hafa verið við vegaeftirlit ásamt V-kk-þgf Á. S-kk-þgf í greint sinn. Þeir hafi ákveðið að stöðva umrædda bifreið og heildarþyngdarmæla hana. Við mælinguna hafi komið í ljós að hún vó 32,5 tonn. Á umræddum tíma hafi verið 10 tonna öxulþungi hámark á þeim vegi sem ákærði ók, þá minnki leyfileg heildarþyngd slíkra bifreiða úr 32 tonnum í 27 tonn. Vitnið segir að ef bil á milli framöxla bifreiðarinnar hefði verið 1,80 metrar hefði þyngd á framöxlum mátt vera 14 tonn og þyngd á afturöxlum 16 tonn en heildarþyngd engu að síður aðeins 27 tonn. Leyfileg hámarksþyngd á bifreið þeirri sem ákærði ók hafi verið 27 tonn; 11 tonn á framöxla en 16 tonn á afturöxla. Vitnið kveður lögreglumenn hafa verið með við slíkt eftirlit til 1. janúar 2005. Vitnið kveður vigtun fara fram með þeim hætti að þeir hafi færanlegar vogir, yfirfarnar af Frumherja, vogirnar séu lagðar fyrir hjólin, fyrst sé mæld þyngd á framásum og síðan á afturásum. Vitnið kveðst hafa löggildingu sem vigtarmaður.

Vitnið K-kk-nf E-kk-nf lögreglumaður kveðst hafa starfað með vegaeftirlitsmönnum við vegaeftirlit í 6 ár fram til áramóta 2004-2005. Honum hafi í október 2004 verið tjáð að ekki hafi náðst samningar um áframhaldandi samstarf lögreglu og vegagerðar og því samstarfi myndi því ljúka um áramót. Áður hafi lögreglumaður yfirleitt stöðvað ökutæki og rætt við ökumann og gert skýrslu um atvik ef eitthvað var aðfinnsluvert. Vegaeftirlitsmenn hefðu aðallega annast skattalega hlið eftirlitsins. Eftir breytingar geri vegaeftirlitsmenn skýrslu sem þeir sendi sínum yfirmanni til yfirlits, hann sendi sýslumanni gögnin. Í þessu máli hafi vitnið svo gert skýrslu um málið fyrir hönd sýslumannsembættisins til að koma því í kærukerfið. Vitnið ber að í þessu tilviki hafi bifreið, eins og sú sem ákærði ók, að heild mátt vega 27 tonn,; 11 tonn á framöxlum og 16 tonn á afturöxlum. Vitnið kveðst ekki muna hvort annað eigi við um bifreiðar sem hafa meira en 1,8 metra á milli framöxla.

Vitnið V-kk-nf Á. S-kk-nf vegareftirlitsmaður kveðst ekki muna eftir atvikum máls þess sem hér er til umfjöllunar. Vitnið kveðst minna að miðað við 10 tonna leyfðan ásþunga, megi þungi á framás vera 11 tonn ef bil milli framöxla nær 1,8 metrum en eitthvað minni ef bilið sé minna en 1,8 metrar. Vitnið kveður lögreglu hafa hætt að vera með við vegaeftirlit um árámót 2004-2005. Vitnið kveðst ekki muna eftir sérstökum námskeiðum eða reglum í tengslum við þessar breytingar en segir að sífellt sé verið að yfirfara vinnureglur og rifja upp. Vitnið kveðst hafa löggildingu sem vigtarmaður.

Vitnið A innflytjandi bifreiðarinnar [...] kveður framleiðanda ávallt gefa upp að bil á milli 1. og 2. öxuls slíkra bifreiða sé 1,795 metrar. Hins vegar geti hugsanlega skeikað 5-10 millimetrum ef menn mæli þetta sjálfir.

III.

Fram er komið að eftirlitsmenn þeir er vigtuðu bifreið ákærða í umrætt sinn eru löggiltir vigtunarmenn. Hefur ákærði ekki efast um réttmæti niðurstöðu þeirra og virðist ekki vera fyrir hendi ágreiningur um að ökutækið hafi í umrætt sinn verið svo þungt sem í ákæru greinir. Af hálfu ákærða er hins vegar byggt á því að eftirlitsmennirnir hafi ekki haft heimild til að mæla ásþunga bifreiðarinnar og stöðva akstur hennar í þeim tilgangi. Samkvæmt 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála metur dómari það hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verður vefengdi með skynsamlegum rökum, sé komin fram um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti. Verður því ekki, í máli þessu, skorið úr um heimildir vegaeftirlitsmanna að þessu leyti, enda ræður það ekki úrslitum málsins. Með vísan til gagna málsins og framburðar vitnanna G-kk-ef og V-kk-ef og ákærða sjálfs þykir því sannað að bifreið ákærða hafi verið svo þung sem í ákæru greinir.

Ákærði hefur haldið því fram að bil milli framása bifreiðarinnar nái 1,8 metrum og því gildi aðrar reglur um leyfðan ásþunga en ákæra byggir á. Samkvæmt framburði vitnisins A, hjá ..., sem flytur inn vörubifreiðir eins og þá sem ákærði ók í greint sinn, er uppgefið bil milli 1. og 2 öxuls slíkra bifreiða ávallt 1,795 metrar en hins vegar geti skeikað 5-10 millimetrum í raun. Ekki hefur í málinu verið lögð fram mæling á bilinu milli ása 1 og 2 á bifreiðinni ... og verður að telja ósannað að bilið sé ekki meira en 1,8 metrar, sbr. 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Í umrætt sinn voru í gildi sérstakar takmarkanir á ásþunga á þeirri leið er ákærði ók, sbr. 76. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingum, sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 528/1998 um stærð og þyngd ökutækja. Í auglýsingu nr. 306/1998 um takmörkun á heildarþyngd og ásþunga ökutækja er að finna skýringar á hvernig þyngd má dreifast á ása bifreiðar þegar ásþungi er takmarkaður við 10 tonn. Sé lagt til grundvallar að bil milli ása 1 og 2 á bifreiðinni ... nái 1,8 metrum, telst vera um að ræða tvo sjálfstæða ása með tveimur hjólum en ekki tvíás með fjórum hjólum. Samkvæmt auglýsingunni er þá leyfilegt að hvor ásanna vegi 7 tonn eða samtals 14 tonn. Hins vegar breytir þetta ekki leyfilegri þyng á 3. og 4. ás sem er tvíás með átta hjólum og má því bera 16 tonn. Verður hér við það miðað að leyfileg heildarþyngd bifreiðarinnar hafi í umrætt sinn verið 30 tonn.

Samkvæmt öllu ofangreindu verður ákærði því sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreiðinni ... í heild 2,5 tonnum þyngri en leyfilegt var á tilgreindum stað og tíma og með afturása 4,4 tonnum of þunga og varðar það við tilgreind laga- og reglugerðarákvæði í ákæru.

Samkvæmt sakaskrá ríkisins hefur ákærði ekki áður verið dæmdur til refsingar. Þykir refsing hans nú hæfilega ákveðin kr. 50.000- í sekt til ríkissjóðs og komi 4 daga fangelsi í stað refsingarinnar verði hún eigi greidd innan 4 vikna frá birtingu dómsins að telja.

Samkvæmt niðurstöðu málsins og 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála bera að dæma ákærða til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, H-kk-ef P-kk-ef hrl. sem þykja hæfilega ákveðin kr. 110.000- og er þá virðisaukaskattur meðtalinn. Annar sakarkostnaður er ekki í málinu.

Dómsuppsaga hefur tafist lítillega vegna anna dómarans.

Dóm þennan kveður upp F-kk-nf Ó-kk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði X greiði kr. 50.000- í sekt til ríkissjóðs en 4 daga fangelsi komi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef P-kk-ef hrl., að fjárhæð kr. 110.000- að virðisaukaskatti meðtöldum.