S-443/2007

Mál þetta höfðaði sýslumaðurinn á Akranesi með ákæru 6. desember 2007 á hendur ákærða, T-kk-þgf R-kk-þgf A-kk-þgf, kt. ..., Suðurgötu 65 á Akranesi. Málið var dómtekið 13. mars 2008.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir hegningar- og umferðarlagabrot í Hvalfjarðarsveit, með því að hafa, mánudaginn 16. júlí 2007 um kl. 19.00, ekið hópbifreiðinni NX-914 vestur Akrafjallsveg á móts við bæinn Rein og inn á gatnamót Innnesvegar og Akrafjallsvegar með fyrirhugaða akstursstefnu suður Innnesveg, án nægilegrar aðgæslu og tillitsemi en sterk sólarljós úr vestri byrgði honum að hluta sýn og inn á hluta vegarhelmings fyrir umferð úr gagnstæðri átt, í veg fyrir mótorhjólið ZX-723, sem var ekið austur Akrafjallsveg og ákærða bar að veita forgang, með þeim afleiðingum að árekstur var en við áreksturinn hlaut ökumaður bifhjólsins, A..., kt. ..., svo mikla höfuðáverka að hann lést samstundis.“

Í ákæru er háttsemin talin varða við 215. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. 14. gr. og 1. mgr., sbr. 5. og 6. mgr. 25. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæm 101. gr. umferðarlaga.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og sakarkostnaður felldur á ríkissjóð. Til vara krefst ákærði þess að honum verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa og að kröfu um sviptingu ökuréttar verði hafnað. Jafnframt gerir ákærði þá kröfu að sakarkostnaður verði að einhverju leyti felldur á ríkissjóð.

I.

Hinn 17. júlí 2007 laust eftir kl. 19.00 varð slys á gatnamótum Akrafjallsvegar og Innnesvegar. Voru atvik þau að strætisvagninn NX-914, sem ákærði ók, var á leið eftir Akrafjallsvegi til vesturs um gatnamótin við Innnesveg til suðurs eftir þeim vegi. Mótorhjólinu ZX-723, af gerðinni Suzuki GS 1100, var hins vegar ekið til austurs eftir Akrafjallsvegi og á gatnamótunum hafnaði það á strætisvagninum. Ökumaður bifhjólsins var A... og var hann á leið til vinnu í álveri Norðuráls á Grundartanga. Við slysið lést A... samstundis. Á eftir A... óku einnig á bifhjólum starfsfélagar hans, þeir G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf. Kom G-kk-nf næstur A... og tókst honum að forðast árekstur við strætisvagninn en G-kk-nf hafði dregist aftur úr samfloti þeirra þriggja og kom síðastur.

Samkvæmt ljósmyndum og uppdrætti af vettvangi var strætisvagninn kominn að gatnamótunum og hafði verið sveigt til suðurs í átt að Innnesvegi. Strætisvagninn er að nokkru leyti kominn yfir miðlínu vegarins en framhlið vagnsins er nær öll á öfugum vegarhelmingi. Nánar tiltekið er vinstra framhorn strætisvagnsins komið ríflega yfir miðja akreinina, en mótorhjólið hafnaði þar á strætisvagninum. Á þessum hluta er sveigur á veginum þannig að svo virðist sem vagninn loki fyrir akreinina að mestu frá sjónarhorni þess sem kemur akandi í gagnstæða átt eftir Akrafjallsvegi. Þegar slysið varð var heiðskírt og sól lágt á lofti sem skein beint á móti umferð sem ekið var eftir Akrafjallsvegi til vesturs.

Að beiðni lögreglunnar á Akranesi reiknaði M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, út líklegan hraða bifhjólsins, miðað við rannsóknargögn málsins, áður en það hafnaði á strætisvagninum. Í útreikningi hans frá 22. nóvember 2007 er niðurstaðan sú að sennilegur hraði bifhjólsins, áður en því var hemlað, hafi verið 92 km/klst., en mögulegur lágmarkshraði 73 km/klst. og mögulegur hámarkshraði 123 km/klst.

Starfsmenn Frumherja hf. skoðuðu ökutækin og tóku saman slysaskoðunarskýrslu 23. júlí 2007. Um bifreiðina NX-914 segir í skýrslunni að ekkert við bifreiðina eða búnað hennar gefi til kynna að rekja megi orsök slyssins til ástands hennar. Í því sambandi er tekið fram að hér hafi engin áhrif haft þótt annað afturhjólið hemlaði ekki, enda hafi hraði ökutækisins verið hverfandi lítill eins og ráða megi af skífu úr ökurita. Þá segir í skýrslunni að útsýni úr ökumannssæti hafi ekki verið ábótavant. Þó skal tekið fram að sjá má af ljósmyndum af framrúðu strætisvagnsins að nokkur óhreinindi voru á rúðunni vegna flugu. Í skoðunarskýrslu um bifhjólið ZX-723 segir að ekki verði annað séð en að bifhjólið hafi fyrir áreksturinn verið í góðu lagi. Því bendi ekkert til að ástand hjólsins hafi haft áhrif á áreksturinn. Þá kemur fram að bifhjólið var fært til skoðunar 22. júní 2007 eða tæpum mánuði fyrir slysið, en þá voru engar athugasemdir gerðar við ástand hjólsins. Í skýrslunni kemur ekki fram hvort ljós bifhjólsins hafi verið tendruð, en í matsbeiðni til skoðunarmanna var þess sérstaklega farið á leit að það yrði kannað.

Ákærði fékk réttindi til að aka rútubifreiðum árið 1994 og hefur starfað sem strætisvagnastjóri frá ársbyrjun 2007. Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóð úr ákærða eftir slysið. Ekkert alkóhól mældist í blóðinu.

A... var 34 ára að aldri þegar hann lést. Í krufningarskýrslu frá 18. október 2007 kemur fram að dánarorsök hafi verið áverkar á höfði. A... lauk bifhjólaprófi 12. júní 2007 og fékk slík ökuréttindi 18. sama mánaðar.

II.

Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti málsatvikum þannig að hann hefði verið að aka strætisvagni eftir áætlun sem gengur á milli Mosfellsbæjar og Akraness. Þegar slysið varð hefði hann verið að aka seinni síðdegisferðina þann daginn, sem hefði verið góðviðrisdagur að sumarlagi með sól og blíðu. Tók ákærði fram að sól hefði verið lágt á lofti og skinið skært beint á móti umferð sem kom akandi eftir Akrafjallsvegi til vesturs. Ákærði kvaðst hafa verið með derhúfu og sólgleraugu, auk þess sem svunta sé á framrúðu strætisvagnsins til að draga úr glampa á rúðunni.

Ákærði greindi frá því að á kröppum gatnamótum eins og þeim þar sem slysið varð sé föst vinnuregla að gefa stefnuljós og hægja vel á ferðinni. Ákærði kvaðst á gatnamótunum í umrætt sinn hafa gjörsamlega verið blindaður og bókstaflega ekki séð neitt. Af þeim sökum sagðist ákærði hafa numið staðar og reynt að rýna fram fyrir sig. Fullyrti ákærði að hann hefði ekki orðið var við neina umferð úr gagnstæðri átt. Ákærði kvaðst því hafa farið að undirbúa að taka beygju suður Innnesveg en taldi að hann hefði ekki verið búinn að taka af stað þegar slysið varð. Hins vegar vildi ákærði ekki útiloka að vagninn hefði mjakast eitthvað áfram en kvaðst upplifa þetta þannig að vagninn hefði verið kyrrstæður. Um slysið sagði ákærði að þetta hefði gerst mjög snöggt. Með eigin orðum lýsti ákærði þessu þannig að það væri eins og hann kæmi „upp úr jörðinni ... ég sé ekki aðdraganda að neinu“. Eftir slysið taldi ákærði að hann hefði sett vagninn í handbremsu og kallað eftir aðstoð um neyðarlínu.

Ákærði sagði að strætisvagninn hefði verið í góðu lagi og útsýni um framrúðu ágætt þótt á henni hefðu verið einhver óhreinindi eftir flugu eins og vill verða á góðviðrisdögum. Einnig tók ákærði fram til frekari skýringar að malbikið, bifhjólið, galli ökumanns og hjálmur hefði allt verið svart og því minna áberandi í glampandi sólskini.

Aðspurður sagði ákærði að sér hefði liðið mjög illa í kjölfar slyssins og átt erfitt með svefn. Daganna á eftir sagði ákærði að hann hefði hitt ekkju hins látna, börn þeirra og foreldra hans og hefðu þau öll tekið sér einstaklega vel. Taldi ákærði að það hefði hjálpað sér mikið auk aðstoðar sem hann fékk frá geðhjúkrunarfræðingi. Einnig sagði ákærði að vinir og vandamenn sínir og þess látna hefðu sýnt sér mikinn stuðning. Fram kom hjá ákærða að hann hefði í fyrstu verið eitthvað frá vinnu en síðan farið aftur til fyrri starfa við að aka strætisvagni.

III.

Vitnið G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, sem kom á bifhjóli næst á eftir A..., bar fyrir dómi að hann hefði verið nokkrum bíllengdum fyrir aftan A... þegar þeir komu að afleggjaranum að bænum Rein. Úr gagnstæðri átt hefði komið strætisvagn sem beygt hefði í átt að Innnesvegi í veg fyrir umferð austur Akrafjallsveg. Miðað við aksturslagið taldi vitnið að ökumaður vagnsins hefði ekki orðið var við bifhjólin en vagninn hefði stansað þegar framhlið hans var komin inn á öfugan vegarhelming. Vitnið sagði að A... hefði nauðhemlað og kast komið á afturdekk bifhjólsins. Þessu næst hefði strætisvagninum verið ekið aftur af stað einhvern spöl lengra í veg fyrir akstursstefnu bifhjólanna og A... hafnað á vagninum. Vitnið kvaðst hins vegar hafa komist framhjá vagninum vinstra megin og hoppað af hjólinu og reynt eftir megni að koma til aðstoðar. Aðspurður taldi G-kk-nf að hraði á bifhjólunum hefði verið um 80–90 km/klst.

Vitnið G-kk-nf G-kk-nf, sem ók þriðja bifhjólinu, greindi frá því fyrir dómi að hann hefði lent á eftir bifreið sem ekið hefði hægar og því dregist aftur úr félögum sínum. Þegar G-kk-nf kom að gatnamótum Akrafjallsvegar og Innnesvegar var slysið afstaðið og kvaðst G-kk-nf ekki hafa orðið vitni að því.

Vitnið J-kk-nf J-kk-nf, sem sat fyrir aftan ákærða í strætisvagninum, kom fyrir dóm og lýsti því að þegar vagninn nálgaðist gatnamót Akrafjallsvegar og Innnesvegar hefði vitnið séð þrjú mótorhjól í fjarska. J-kk-nf sagði að vagninn hefði stansað á gatnamótunum og taldi vitnið að ákærði ætlaði að hinkra eftir hjólunum. Framhaldinu lýsti J-kk-nf þannig að eitt hjólið hefði farið framhjá en um leið hefði komið högg á vagninn. Aðspurður taldi J-kk-nf að vagninn hefði verið stansaður þegar slysið varð. Einnig gat vitnið ekki fullyrt fyrir dómi hvort vagninum hefði verið ekið áfram eftir að hann stöðvaðist. Í skýrslutöku hjá lögreglu 18. júlí 2007 er hins vegar haft eftir J-kk-þgf að ákærði hefði stoppað, að því er vitnið taldi til að hleypa hjólunum framhjá, en um framhaldið segir svo: „Mér fannst síðan eins og að strætisvagninn færi örlítið áfram og hafi jafnvel verið kominn aðeins yfir á hinn vegarhelminginn.“ Þegar skýrslan hjá lögreglu var borin undir J-kk-þf fyrir dómi gat hann ekki greint nánar frá atvikum að þessu leyti en taldi réttara það sem greindi í skýrslunni. Loks tók vitnið fram að aksturslag ákærða á leiðinni í aðdraganda slyssins hefði verið gott.

Vitnið A-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf, sem var farþegi í strætisvagninum, greindi frá því fyrir dómi að hann og unnusta hans hefðu verið þreytt og hefðu þau dottað í vagninum. Skömmu eftir að komið var upp úr Hvalfjarðargöngunum kvaðst A-kk-nf hafa heyrt skell en gat ekki borið um aðdraganda þess að öðru leyti en að hann taldi að vagninn hefði verið kyrrstæður þegar slysið varð. Þá tók A-kk-nf fram að hann hefði oft verið farþegi hjá ákærða og aksturslag hans væri ævinlega gott.

IV.

Svo sem hér hefur verið rakið var ákærði að aka strætisvagni eftir Akrafjallsvegi til vesturs og hugðist taka beygju til vinstri yfir öfugan vegarhelming og suður Innnesveg eftir þeirri leið sem vagninn gengur. A... kom hins vegar á þungu bifhjóli eftir Akrafjallsvegi úr gagnstæðri átt og hafnaði á strætisvagninum á gatnamótunum.

Í málinu liggur fyrir að veður var heiðskírt og bjart þegar slysið varð og var yfirborð vegarins þurrt. Þá hefur komið fram að kvöldsól var lágt á lofti og skein hún beint á móti þeirri akstursstefnu sem ákærði ók í aðdraganda slyssins.

Ákærði hefur fyrir dómi skýrt svo frá að þegar hann kom að gatnamótunum hafi hann verið blindaður af sterkri kvöldsólinni og bókstaflega ekki séð neitt. Af þeim sökum kvaðst ákærði hafa numið staðar og reynt að rýna fram fyrir sig. Ákærði taldi að hann hefði ekki tekið aftur af stað en vildi þó ekki útiloka að vagninn hefði mjakast eitthvað áfram. Slysið hefði síðan orðið og komið ákærða algerlega í opna skjöldu.

Vitnið G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, sem ók bifhjóli næst á eftir A... heitnum, hefur borið fyrir dómi að strætisvagninum hafi verið ekið í átt að Innnesvegi og í veg fyrir umferð austur Akrafjallsveg. Þar hafi vagninn numið staðar en síðan verið ekið einhvern spöl lengra inn á öfugan vegarhelming og A... lent á vagninum. Að þessu leyti er vætti G-kk-ef samhljóða framburði J-kk-ef J-kk-ef hjá lögreglu, en hann var farþegi í vagninum og sat fyrir aftan ákærða. Hjá lögreglu sagði J-kk-nf að sér hefði fundist að vagninn færi örlítið áfram eftir að hann stansaði á gatnamótunum. Fyrir dómi treysti vitnið sér hins vegar ekki til að fullyrða um atvik að þessu leyti án þess þó að falla frá fyrri framburði. Þá hefur ákærði ekki þvertekið fyrir að vagninn kunni að hafa mjakast áfram eftir að hann stansaði á gatnamótunum rétt í aðdraganda slyssins, eins og áður getur. Að þessu virtu þykir í ljós leitt að vagninn hafi færst einhvern skamman spöl lengra inn á rangan vegarhelming rétt í aðdraganda slyssins eftir að A... hemlaði og hafnaði svo á vinstra framhorni strætisvagnsins. Jafnframt þykir óhætt að slá því föstu að vagninn hafi ekki svo neinu nemi færst úr stað eftir slysið þannig að myndir og uppdráttur sýni því sem næst rétta stöðu vagnsins á þeim tíma þegar slysið varð.

Áður er lýst stöðu strætisvagnsins, eins og hún kemur fram á ljósmyndum og uppdrætti af vettvangi, en þessi gögn sýna að öll vinstri hlið vagnsins er á öfugum vegarhelmingi. Jafnframt sveigir vagninn í átt að Innnesvegi þannig að framhlið hans er komin vel yfir miðju akreinar fyrir umferð úr gagnstæðri átt.

Með hliðsjón af því hvernig slysið bar að samkvæmt framburði vitna eru engin efni til að vefengja þá frásögn ákærða að hann hafi verið blindaður af sterkri kvöldsól og í raun aldrei séð mótorhjól koma akandi til austurs eftir Akrafjallsvegi. Þótt vitnið J-kk-nf J-kk-nf, hafi tekið eftir hjólunum á veginum í aðdraganda slyssins er þess að gæta að hann sat ofar í vagninum og hafði annað sjónarhorn af veginum en ákærði. Þar sem aðstæður voru með þessu móti erfiðar bar ákærða að sýna ýtrustu varúð og fullvissa sig um að hann æki ekki í veg fyrir umferð úr gagnstæðri átt sem hafði forgang á veginum. Með því að ganga ekki úr skugga um þetta sýndi ákærði ekki þá aðgæslu sem honum bar við aksturinn.

Hjá vitninu G-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf hefur komið fram að A... heitinn hafi nauðhemlað hjólinu en við það hafi kast komið á afturhjólið. Þessi viðbrögð voru sennilega ekki rétt og hefði verið nær að reyna að sveigja fram hjá hindrun á veginum. Hér er þess að gæta að A... hafði aðeins haft réttindi til að stýra bifhjóli í tæpan mánuð og hafði því ekki mikla reynslu af akstri bifhjóla. Þótt þetta hafi líklega verið meðverkandi orsök að slysinu leysir það ákærða ekki undan sök í málinu.

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir það brot sem honum er gefið að sök en það þykir varða við 1. mgr. 14. gr. og 1., sbr. 5. og 6. mgr. 25. gr. umferðarlaga, nr. 50/1087. Aftur á móti verður brotið ekki heimfært til varúðarreglu í 4. gr. laganna, en sú háttsemi sem ákvæðið lýsir er of almenn og ósérgreind svo ákvæðið geti verið viðhlítandi refsiheimild í skilningi 69. gr. stjórnarskrárinnar. Þá verður brotið fært undir 215. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, þar sem mannsbani hlaust af slysinu.

Refsing ákærða, sem er með hreint sakavottorð, þykir að öllum atvikum virtum hæfilega ákveðin 150.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993, skal svipta mann rétti til að stjórna vélknúnu ökutæki, sem ökuskírteini þarf til, ef hann hefur orðið sekur um mjög vítaverðan akstur slíks ökutækis eða ef telja verður, með hliðsjón af eðli brotsins eða annars framferðis hans sem ökumanns vélknúins ökutækis, varhugavert að hann stjórni vélknúnu ökutæki. Þegar virtar eru aðstæður á vettvangi er slysið varð og aðdragandi þess, sem hér hefur verið rakinn, verður ekki talið að ákærði hafi sýnt af sér vítavert gáleysi eða að skilyrðum ákvæðisins sé að öðru leyti fullnægt. Kröfu ákæruvaldsins um að ákærði verði sviptur ökurétti er því hafnað.

Í yfirliti ákæruvaldsins um sakarkostnað eru reikningar vegna krufningar á líki A... að fjárhæð 122.650 krónur og rannsókna á lífsýnum úr hinum látna að fjárhæð 134.711 krónur. Ekki verður séð af hvaða sökum stofnað var til þessa kostnaðar í þágu rannsóknar málsins. Verður hann ekki talinn eðlilegur eða nauðsynlegur hluti kostnaðar við saksókn gegn ákærða, eins og hér stendur á. Aftur á móti verður ákærði með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, dæmdur til að greiða allan annan sakarkostnað málsins samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins um sakarkostnað og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem greinir í dómsorði, og útlagðan ferðakostnað vitna samkvæmt reikningi.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, T-kk-nf R-kk-nf A-kk-nf, greiði 150.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Hrundið er kröfu um að ákærði verði sviptur ökurétti.

Ákærði greiði 585.319 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef, héraðsdómslögmanns, 348.600 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf