E-10672/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 4. september sl., var höfðað 12. nóvember 2008 af A-kk-þgf B-kk-þgf, Eskihlíð 10a, Reykjavík, gegn íslenska ríkinu.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 3.100.000 krónur ásamt 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 20. desember 2004 til 12. september 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar úr hendi stefnda að mati dómsins.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati réttarins. Til vara er þess krafist að krafa stefnanda verði lækkuð verulega og málskostnaður felldur niður.

Upphafleg kröfugerð stefnanda var að ákvörðun bótanefndar samkvæmt lögum nr. 69/1995, í máli nr. 185/2004 frá 13. apríl 2007, yrði felld úr gildi og stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 6.853.560 krónur ásamt 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993, frá 20. október 2002 til 12. september 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags og málskostnað. Kröfum í málinu var breytt af hálfu stefnanda með bókun í þingbók 4. september sl. en fallið var frá upphaflegri kröfugerð og gerð krafa um greiðslu úr hendi stefnda samkvæmt því sem að framan greinir.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Atvik málsins eru þau að stefnandi var fluttur með sjúkrabíl á slysadeild Landspítala aðfaranótt 20. október 2002 vegna áverka er hann hlaut fyrir utan Kringlukrána. Stefnandi vísar til þess að maður að nafni R-kk-nf G-kk-nf hafi skyndilega veist að honum og slegið hann í höfuðið. Við það kveðst stefnandi hafa fallið í götuna og fengið þungt högg á hnakkann. Lögreglan kom á vettvang, kallaði á sjúkrabíl og voru gerðar lögregluskýrslur um málið. Málið sætti ekki frekari lögreglurannsókn á þessum tíma en kæra stefnanda vegna atviksins kom ekki fram fyrr en 1. ágúst 2006 er hann gaf skýrslu hjá rannsóknardeild lögreglu.

Á slysadeild var saumaður skurður á höku stefnanda en eftir það var hann vistaður í fangaklefa um nóttina þar sem hann virtist mjög ölvaður og var æstur samkvæmt því sem fram kemur í lögregluskýrslu. Í málatilbúnaði stefnanda er því lýst að strax daginn eftir hafi hann fundið að hann hafði misst bæði bragð- og lyktarskyn. Hann hafi jafnframt verið með höfuðverk og fundið fyrir minnis- og einbeitingarleysi.

Í málinu liggja fyrir læknisvottorð. Í vottorði sérfræðings á slysa- og bráðadeild Landspítala 23. september 2003 er greint frá því að stefnandi hafi leitað á slysadeildina 20. október 2002 í kjölfar handalögmála. Sjúkragögn varðandi málið væru ekki sérlega ítarleg en samkvæmt þeim hafi stefnandi lent í slagsmálum fyrir utan Kringlukrána, skollið í götuna og hugsanlega rotast í stutta stund. Hann hafi einnig fengið skurð á hökuna og skrámu á aðra kinnina. Við skoðun á slysadeild hafi hann verið mjög ölvaður og ósamvinnuþýður og hafi verið erfitt að meta taugaskoðun vegna þessa. Blætt hafi mikið úr sárinu á hökunni en blæðing hafi stöðvast við að tvö spor voru saumuð í hökuna. Stefnandi hafi neitað að láta þrífa sig frekar og ekki veitt leyfi til að mæla lífsmörk eða skoða hann á annan hátt.

Í vottorði heimilislæknis til lögmanns stefnanda 29. september 2003 kemur fram að stefnandi hafi haft símasamband við heimilislækninn 28. nóvember 2002 vegna áverka sem hann hafi hlotið í líkamsárás 20. október það ár. Í símtalinu hafi stefnandi lýst því að hann hefði lent í átökum við dyravörð á Kringlukránni umrædda nótt. Dyraverðir hafi vísað honum út af staðnum fyrir þá sök að hann hafi verið að angra einhvern gest sem hann hafi afneitað með öllu að hefði gerst. Hann hafi farið að þrasa við dyraverðina um þetta og hafi þá ekki vitað fyrr til en að einn dyravörður hafi brugðið leðuról aftur fyrir háls honum og hert að. Hann hafi rykkt stefnanda aftur á bak og hafi báðir skollið í gólfið. Síðan hefði stefnandi fengið kjaftshögg og taldi að hann hefði rotast við það en hann hafi skollið aftur á bak með hnakkann í gólfið. Strax daginn eftir hafi stefnandi misst bæði bragð- og lyktarskyn og verið með þrálátan verk fram í enni. Jafnframt hafi hann kvartað um höfuðverk, hann kaldsvitnaði oft og væri slappur. Stefnandi hafi síðan komið til skoðunar til heimilislæknisins 5. desember s.á. Hann hafi lýst því að hann hefði ekkert lyktarskyn og lítið sem ekkert bragðskyn. Hann væri enn með þrýstingsverk bak við augu. Hann hafi fundið fyrir miklu minnis- og einbeitingarleysi lengi eftir áverkann. Hann hafi átt erfitt með vinnu og þurft að hvíla sig mikið. Höfuðverkur hafi legið mest yfir enni og niður á kinnar. Vegna einkenna sem hann hafi lýst hafi honum verið vísað í sneiðmynd af höfði og andlitsbeinum en þá rannasókn hafi hann farið í 13. sama mánaðar. Hann hafi jafnframt farið í skoðun til háls-, nef- og eyrnalæknis. Sneiðmyndarannsóknin hafi verið eðlileg fyrir utan vægar slímhúðarbreytingar í kinnbeinsholum og miðsnesskekkju yfir til vinstri. Mat háls-, nef og eyrnalæknis hafi verið að mögulega hefðu lyktarskynstaugar skaðast við höggið. Stefnandi hafi næst komið til heimilislæknisins 14. janúar 2003. Hann hafi þá enn verið bragð- og lyktarskynslaus og oft með höfuðverk yfir enni, sérstaklega á morgnana. Hann hafi hætt vinnu sem kokkur á sjó þar sem hann hafi gefist upp á því. Við síðustu samskipti við lækninn 4. september s.á. hafi staðan varðandi bragð- og lyktarskyn verið alveg óbreytt og við skoðun hjá háls-, nef- og eyrnalækni daginn eftir hafi sá læknir ekki gefið stefnanda neina von um frekari bata.

Í læknisvottorði Á-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef, sérfræðings í lyflækningum og gigtarsjúkdómum, 22. júlí 2004, er einkennum og verkjum stefnanda lýst og að hann hafi átt erfitt með að stunda vinnu sína sem sjómaður vegna verkja í öxlum, herðum, baki og hálsi. Hann hafi einnig verið með verki í höndum og dofatilfinningu. Í áliti læknisins segir að stefnandi hafi alla tíð verið mjög hraustur og frískur þar til hann varð fyrir líkamsárás 20. október 2002. Hann hafi þá fengið þungt högg á kjálkann sem hafi valdið miklum snúningsáverka á höfuð og háls sem valdið hafi meðvitundarleysi í nokkrar mínútur. Mjög líklega hafi hann hlotið áverka á hálshluta mænu og einnig hafi taugar og vöðvafestingar skaddast sem síðan hafi leitt til dreifðra verkja, sérstaklega í efri hluta líkamans. Stefnandi hafi vefjagigt í kjölfar áverka.

Í læknisvottorði G-kvk-ef R. S-kvk-ef, sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum, 4. ágúst 2004, segir að afleiðingar slyssins séu greinilegar. Ástæða sé til að fá taugasálfræðilegt mat. Blóðflæðisskerðing sjáist að framan vinstra megin og geti það skýrt einkenni stefnanda. Tap á lyktarskyni eftir skaða sé venjulega varanlegt. Breytingar á hálshrygg geti skýrt út dofa niður í I. og II. fingur. Annað stig í brjósklosferli gæti skýrt dofa niður í stóru tær en hvað varði dofa niður í vinstri litla fingur gæti verið um mar á taug að ræða sem hlotist hafi í fallinu. Mjög ólíklegt sé að um bata verði að ræða hvað varðar minni, lestruflanir, sjóntruflanir og höfuðverkjaköst.

Með bréfi 18. október 2004 var bótakröfu stefnanda vegna líkamstjónsins, sem hann kveðst hafa orðið fyrir, beint til bótanefndar ríkissjóð og krafist bóta á grundvelli laga nr. 69/1995. Með bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 4. nóvember s.á. er því lýst að málið sætti lögreglurannsókn og verði það ekki tekið til efnislegrar úrlausnar hjá bótanefnd fyrr en að þeirri rannsókn lokinni. Lagt er fyrir stefnanda að afla rannsóknargagna lögreglu sem gætu haft þýðingu við úrlausn um bótarétt stefnanda. Af hálfu stefnanda var endanleg bótakrafa sett fram 17. ágúst 2005 en bótanefndin hafnaði kröfunni með ákvörðun 13. apríl 2007.

Stefnandi telur ákvörðun nefndarinnar ólögmæta en stefnanda beri að fá bætur úr höndum stefnda samkvæmt ákvæðum laga nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota. Af hálfu stefnda er þessu mótmælt og því haldið fram að synjun nefndarinnar um bótagreiðslu hafi á allan hátt verið lögmæt.

Í greinargerð stefnda er því haldið fram að þar sem stefnandi hafi ekki kært meinta líkamsárás fyrr en 1. ágúst 2006 sé ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 6. gr. laga nr. 69/1995 um að brot, sem tjón verði rakið til, hafi verið kært til lögreglu án ástæðulauss dráttar og að tjónþoli hafi gert kröfu um greiðslu skaðabóta úr hendi brotamanns. Þessu var andmælt af hálfu stefnanda við munnlegan málflutning og vísað til þess að bótanefndin hefði viðurkennt að skilyrðum til greiðslu bóta væri fullnægt að þessu leyti. Dómurinn geti ekki endurskoðað ákvörðun stjórnvaldsnefndar stefnda.

Í greinargerð stefnda var enn fremur skorað á stefnanda að upplýsa um allar greiðslur sem hann hefði þegið eða ætti rétt á vegna ástands síns. Krafist er að allar slíkar greiðslur komi til frádráttar bótakröfu stefnanda með vísan til 4. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1993, sbr. einnig 1. mgr. 10. gr. laga nr. 69/1995. Undir rekstri málsins var lögð fram tjónskvittun af hálfu stefnanda vegna uppgjörs á bótum úr almennri slysatryggingu. Af hálfu stefnanda var því mótmælt að þessar greiðslur kæmu til frádráttar skaðabótakröfunni, en bætur úr frjálsum tryggingum ættu ekki að koma til frádráttar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er málsatvikum lýst þannig að stefnandi hafi nýlega verið kominn út af Kringlukránni umrædda nótt þegar maður að nafni R-kk-nf G-kk-nf hafi skyndilega veist að honum og slegið hann í höfuðið þannig að hann hafi fallið í götuna og fengið þungt högg í hnakkann. Við rannsókn lögreglu á vettvangi hafi vitni borið að R-kk-nf hefði slegið stefnanda. Lögreglan hafi rætt við hann á staðnum og hafi hann viðurkennt að hafa slegið stefnanda.

Stefnandi hafi lýst skaðabótakröfu fyrir bótanefnd með bréfi 18. október 2004 þótt örorkumat lægi þá ekki fyrir. Í bréfinu komi fram að reynt hafi verið að hafa uppi á árásarmanninum, en án árangurs þar sem hann hafi verið skráður óstaðsettur í húsi hjá Hagstofu. Vegna tveggja ára frests 2. mgr. 6. gr. laga nr. 69/1995 hafi stefnanda verið nauðsynlegt að lýsa til bráðabirgða hámarkskröfu, en áskilið að fá að setja fram nánari rökstuðning og tölulega útlistun þegar örorkumat lægi fyrir. Í svarbréfi dómsmálaráðuneytisins 4. nóvember 2004 segi að þar sem málið sætti lögreglurannsókn yrði erindið ekki tekið til úrlausnar hjá bótanefnd fyrr en að henni lokinni. Jafnframt sé bótanefnd heimilt, komi til saksóknar, að fresta afgreiðslu málsins þar til endanlegur dómur liggi fyrir.

Vegna afleiðinga árásarinnar hafi þess verið farið á leit við J-kk-þf H-kk-þf lækni að hann legði mat á heilsu stefnanda að teknu tilliti til skaðabótalaga nr. 50/1993. Ítarleg heimildaröflun hafi farið fram vegna matsgerðarinnar og viðtal og skoðun hafi farið fram á stofu matslæknisins 23. júní 2005. Niðurstaða örorkumatsins sé í matsgerð 11. júlí s.á. Samkvæmt henni hafi stefnandi misst lyktarskyn í líkamsárásinni og hafi tognað á hálsi og orðið fyrir varanlegum einkennum eftir heilahristing. Varanlegan miska meti læknirinn til 20 stiga og varanlega örorku 10%. Þá meti hann þjáningatímabil 2 mánuði án rúmlegu.

Örorkumatið hafi verið sent lögreglustjóranum í Reykjavík með bréfi 21. júlí s.á. og jafnframt kallað eftir öllum rannsóknargögnum málins. Engin gögn hafi borist en við eftirgrennslan hafi komið í ljós að málinu hefði aldrei verið framhaldið og árásarmaðurinn ekki sætt ákæru. Með bréfi til lögreglustjóra 20. júlí 2006 hafi stefnandi krafist þess að árásarmaðurinn yrði ákærður og honum gerð refsing fyrir háttsemina. Með bréfi 13. október s.á. hafi lögreglustjóri tilkynnt að málið hefði verið fellt niður þar sem það þætti ekki líklegt til sakfellis.

Stefnandi hafi með bréfi 12. ágúst 2005 beint bótakröfu til bótanefndar samkvæmt lögum nr. 69/1995 sem byggst hafi á örorkumatinu. Með bréfi bótanefndar 20. apríl 2007 hafi stefnanda verið tilkynnt að nefndin hefði tekið þá ákvörðun 13. sama mánaðar að hafna kröfu hans þar sem hún hefði ekki þótt uppfylla skilyrði 1. mgr. 1. gr. sömu laga. Í niðurstöðu bótanefndar segi að „ekki sé hægt að slá því föstu að umsækjandi hafi orðið fyrir áverka sem verði rakinn til brots á hegningarlögum og ekki verður séð að rannsókn á vegum nefndarinnar skili skýrari niðurstöðu“. Nefndin hafi því hafnað kröfunni.

Stefnandi geti á engan hátt fallist á niðurstöðu bótanefndar. Fyrir liggi niðurstaða matslæknis um að stefnandi hefði orðið fyrir varanlegum afleiðingum vegna líkamsárásarinnar. Þá sé algerlega litið fram hjá þeirri staðreynd í forsendum álits nefndarinnar að árásarmaðurinn hafi viðurkennt fyrir lögreglu að hafa slegið stefnanda og vitni á vettvangi hafi sagt lögreglu að þau hefðu séð þegar R-kk-nf sló stefnanda í götuna. Fyrir liggi játning árásarmannsins, studd framburði vitna, sem hvergi fái umfjöllun í áliti nefndarinnar. Ljóst sé að áverka stefnanda megi rekja til þessa atviks. Sú ákvörðun lögreglustjóra að ákæra ekki í málinu breytti ekki þessum staðreyndum. Stefnandi telji í ljós leitt að um hafi verið að ræða tilefnislausa og hrottalega árás sem varði við ákvæði 218. gr. almennra hegningarlaga.

Stefnandi telji atvikið skaðabótaskylt. Bótaskilyrði 1. mgr. 1. gr. laga nr. 69/1995, sbr. 9. gr., sé því fullnægt og hafi bótanefnd því borið að verða við kröfu stefnanda. Ákvörðun bótanefndar hafi því verið ólögmæt og sé stefnda skylt að greiða bótakröfuna sem sundurliðist þannig:

1. Þjáningabætur

Fótaferð 60 dagar x 1.020 krónur 61.200 krónur

2. Varanlegur miski 20% af 5.833.000 krónum 1.166.600 „

3. Varanleg örorka

4.396.275 x 10,522 x 10% 4.625.760 „

4. Miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga 1.000.000 „

Samtals 6.853.560 krónur.

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggist á 3. gr. skaðabótalaga. Þjáningabætur stefnanda væru reiknaðar með hliðsjón af mati J-kk-ef H-kk-ef læknis. Samkvæmt því reiknist þjáningabætur fyrir tímabilið 20. október 2002 til 20. desember s.á. án þess að stefnandi hafi verið rúmliggjandi. Fyrir hvern dag reiknist 1.020 krónur, en þá hafi verið tekið tillit til verðlagsbreytinga samkvæmt lánskjaravísitölu í ágúst 2005 (4792 stig), sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska byggðist á 4. gr. skaðabótalaga og mati J-kk-ef H-kk-ef læknis sem hafi metið varanlegan miska stefnanda 20 stig. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni, 4.000.000 króna, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í ágúst 2005 (4792 stig), sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku byggðist á 7. gr. skaðabótalaga og mati sama læknis um 10% varanlega örorku stefnanda. Samkvæmt lagagreininni skuli viðmiðunarlaun teljast meðalatvinnutekjur slasaða þrjú síðustu almanaksárin fyrir slysadag, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðist við. Samkvæmt örorkumati séu batahvörf sett á 20. desember 2002 og sé launavísitala þess mánaðar 228,7 stig. Samkvæmt skattframtölum stefnanda hafi laun hans verið sem hér segi, þegar þau hafi verið leiðrétt samkvæmt launavísitölu:

verðbætur

1999 2.688.963 krónur 228,7/182,0[1] 3.378.933 krónur

2000 3.372.571 „ 228,7/196,4[2] 3.927.225 „

2001 4.770.066 „ 228,7/212,4[3] 5.136.130 „

12.442.288 krónur

12.442.288 krónur/3= 4.147.429 x 6% = 4.396.275 krónur.

Krafist sé miskabóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga enda líkamstjóni stefnanda valdið af ásetningi.

Loks sé gerð krafa um 4,5% vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 20. desember 2004 til 12. september 2005, eða mánuði frá því að kröfubréf 12. ágúst 2005 var ritað bótanefnd, en dráttarvaxta sé krafist frá þeim degi. Vextir hafi verið lækkaðir með tilliti til fyrningar.

Kröfur stefnanda styðjist við lög nr. 69/1995 og enn fremur sé vísað til almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá styðji stefnandi kröfur sínar við skaðabótalög og almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur. Um vaxtakröfuna vísi stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga og um dráttarvaxtakröfuna til III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Um málskostnað sé vísað til 21. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsatvik og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er því haldið fram að engin skilyrði séu til að hnekkja ákvörðun bótanefndar en ákvörðun hennar hafi verið lögmæt í alla staði. Ósannað sé að tjónið, sem bóta er krafist fyrir, verði leitt af refsiverðri háttsemi á grundvelli almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þessu skilyrði 1. mgr. 1. gr. laga nr. 69/1995 sé ekki fullnægt en stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að svo sé. Því sé ekki um skaðabótaskylt atvik að ræða.

Ósannað sé að meiðsli stefnanda hafi orðið með þeim hætti sem hann lýsi. Greiðsluskylda ríkisins sé ekki fyrir hendi. Í frumskýrslu lögreglu komi fram að vitni hafi sagt að R-kk-nf G-kk-nf hafi slegið stefnanda. Vitnin væru ekki tilgreind í skýrslunni. Í henni komi fram að meintur árásarmaður hafi viðurkennt fyrir lögreglu að hafa útkljáð deilur með því að slá stefnanda niður. Málsatvik séu ósönnuð og algerlega ósannað að R-kk-nf hafi slegið stefnanda. Frumskýrsla lögreglu veiti ekki sönnun fyrir því hvað hafi gerst.

Stefnandi hafi lagt fram bótakröfu til bótanefndar rétt fyrir lok tveggja ára frests 2. mgr. 6. gr. laga nr. 69/1995 en hann hafi hins vegar ekki kært meinta líkamsárás fyrr en 1. ágúst 2006, þ.e. tæpum 4 árum eftir hina meintu árás. Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga sé það skilyrði fyrir greiðslu bóta að brot, sem tjón er rakið til, hafi án ástæðulauss dráttar verið kært til lögreglu og að tjónþoli hafi gert kröfu um greiðslu skaðabóta úr hendi brotamanns. Þessu skilyrði laganna sé ekki fullnægt þar sem brotið, sem tjón er rakið til, hafi ekki án ástæðulauss dráttar verið kært til lögreglu.

Í framhaldi af kæru stefnanda hafi R-kk-nf G-kk-nf verið yfirheyrður 22. ágúst 2006. Hann hafi neitað því að hafa slegið stefnanda en sagt að stefnandi hefði verið með leiðindi við sig inni á skemmtistaðnum. Hann hafi óskað eftir að dyraverðir fjarlægðu stefnanda sem þeir hafi gert. Þegar hann hafi komið út hafi stefnandi komið æðandi í áttina að sér en dottið. Við yfirheyrsluna hafi R-kk-nf ekki kannast við það sem haft er eftir honum í frumskýrslu lögreglu.

Samkvæmt símaskýrslu Þ-kvk-ef G-kvk-ef 23. ágúst 2006 hafi hún ekki munað öll smáatriði í málinu enda langt um liðið. Hún hafi sagst hafa verið að koma út af Kringlukránni og staðið þar við hurðina. Þá hafi hún séð tvo menn á planinu fyrir neðan. Sá eldri hafi kýlt þann yngri hnefahöggi í andlitið þannig að sá yngri féll í jörðina. Sá eldri hafi ætlað að ganga brott en hætt við. Í þessari skýrslu hafi R-kk-nf G-kk-nf ekki verið nafngreindur og heldur ekki stefnandi. Ósamræmi sé í lýsingum stefnanda á því sem hann taldi að hefði gerst og af því sem hann sagðist muna.

Í gögnum málsins komi fram að stefnandi hafi verið verulega ölvaður og látið ófriðlega bæði inni á Kringlukránni og á slysa- og bráðadeild síðar um nóttina. Í læknisvottorði frá Heilbrigðisstofnun Austurlands komi fram að stefnandi hafi greint lækni frá því 28. október 2002 að hann hefði lent í átökum við dyravörð á Kringlukránni umrædda nótt. Hann hefði sagt að dyravörðurinn hefði brugðið leðuról aftur fyrir háls á honum og hert að. Hann hefði rykkt sér aftur á bak og þeir þá skollið í gólfið. Dyravörðurinn hafi ekki sleppt takinu á ólinni og hert að og hafi stefnanda legið við köfnun. Stefnandi hafi sagst muna að hinn dyravörðurinn hefði beðið þann dyravörð um að hætta þessu. Stefnandi hafi síðan fengið kjaftshögg og rotast við það og skollið þá afturábak og með hnakkann í gólfið. Stefndi telji verulegar mótsagnir í frásögn stefnanda af atburðum. Hann hafi sagst ekkert muna og ekki vita hvar hann var staddur. Hann hafi verið vistaður í fangaklefa lögreglu eftir að gert hafði verð að sárum hans á slysadeild. Að mati stefnda væru ekki skilyrði til að dæma stefnanda bætur. Fyrir utan framangreint skorti algerlega skilyrði um sennilega afleiðingu og orsakasamband.

Stefnandi vísi til 9. gr. laga nr. 69/1995. Það sé forsenda fyrir því að ákvæðið eigi við að tjón leiði af broti á almennum hegningarlögum. Þar sem svo sé ekki eigi ákvæðið ekki við í máli þessu. Að auki eigi að skýra undantekningarákvæði þetta þröngt.

Ákvörðun bótanefndar sé lögmæt að formi og efni til og engin efni til að hnekkja niðurstöðu hennar. Því sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu að ákvörðun bótanefndar hafi verið ólögmæt.

Þar sem ekki séu skilyrði til að dæma bætur í máli þessu verði hvorki dæmdar þjáningabætur né bætur vegna varanlegs miska, varanlegrar örorku, miskabætur, né nokkrar aðrar tegundir bóta.

Varakrafa stefnda sé studd þeim rökum að bótakröfur stefnanda séu allt of háar. Með miska í 3. gr. laga nr. 69/1995 sé aðeins átt við bætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga en ekki varanlegan miska samkvæmt 4. gr. þeirra. Stefndi byggi á því að í 7. gr. laga nr. 69/1995 sé mælt fyrir um hámark bóta, þ.m.t. vaxta, og bætist vextir því ekki við þær fjárhæðir sem fram komi í lögunum.

Stefndi mótmæli því að skilyrði séu til að dæma þjáningabætur samkvæmt 3. gr. laga nr. 50/1993. Ósannað sé að stefnandi hafi verið veikur frá 20. október 2002 fram að stöðugleikatímamarki. Stefnandi virtist ekki hafa misst úr vinnu vegna atviksins.

Því sé mótmælt að skilyrði séu til að dæma miskabætur samkvæmt 26. gr. laga nr. 50/1993, en verði svo talið sé þess krafist að bætur verði lækkaðar verulega. Stefndi vísi varðandi varakröfu til sömu málsástæðna og fram koma hér að framan varðandi aðalkröfu. Þá sé þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Niðurstaða

Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota ber stefnda að greiða bætur vegna tjóns sem leiðir af broti á almennum hegningarlögum í samræmi við ákvæði laganna. Stefnandi krefst í málinu að stefndi verði dæmdur til greiðslu bóta samkvæmt þessum lögum eins og hér að framan er lýst. Af hálfu stefnda er því haldið fram að ákvörðun bótanefndarinnar um að synja greiðslu bóta hafi verið lögmæt þar sem tjónið verði ekki rakið til brots á almennum hegningarlögum. Enn fremur er því haldið fram af hálfu stefnda að skilyrði skorti til að telja ákvæði 1. mgr. 6. gr. ofangreindra laga uppfyllt enda hafi stefnandi ekki kært hið meinta brot fyrr en fjórum árum eftir að það var framið.

Eins og þegar hefur verið rakið kemur fram í læknisvottorði að stefnandi hafi í samtali við lækni 28. nóvember 2002 lýst átökum við dyraverði aðfaranótt 20. október s.á. Í lögregluskýrslu 1. ágúst 2006 lýsir stefnandi því að hann myndi ekki hvort hann hefði hitt R-kk-þf G-kk-þf utandyra en R-kk-nf hafi veitt honum þungt hnefahögg undir hökuna. Stefnandi hafi þá skollið í götuna og fengið þungt högg á hnakkann. Stefnandi gaf skýrslu fyrir dóminum við aðalmeðferð en þá lýsti hann því að hann hefði hitt R-kk-þf á skemmtistaðnum sem hefði verið með leiðindi við hann. Hann kvaðst ekki muna hvað gerðist eftir að hann kom út af Kringlukránni. Síðar hafi hann fengið upplýsingar frá lögreglunni um að þessi R-kk-nf hefði slegið hann. Hann hefði bara verið með getgátur í sambandi við dyraverðina.

Í frumskýrslu lögreglu er sagt frá því að hópur fólks hafi staðið í kringum mann sem lá í götunni þegar lögreglan kom á vettvang. Vitni hafi sagt að R-kk-nf G-kk-nf hafi slegið manninn en R-kk-nf hafi verið þarna á staðnum. R-kk-nf hafi sagt að stefnandi hefði verið með derring og hafi hann beðið eftir honum fyrir utan veitingastaðinn. Málið hafi síðan verið útkljáð með því að hann sló stefnanda. R-kk-nf gaf skýrslu hjá lögreglu 8. ágúst 2006. Samkvæmt því sem fram kemur í skýrslunni lýsti hann því að hann hefði hitt stefnanda á skemmtistaðnum en ekki talið neitt illt á milli þeirra. Hann hafi margsinnis eftir það orðið fyrir því að stefnandi kæmi að honum arfavitlaus og hafi hann kvartað við dyraverði sem hafi að lokum vísað stefnanda út. Þegar R-kk-nf kvaðst hafa verið að fara í leigubíl hafi stefnandi komið hlaupandi að honum og dottið en engar ryskingar hafi verið milli þeirra.

Lögreglan ræddi við Þ-kvk-þf G-kvk-þf í síma 23. ágúst 2006 en hún kvaðst ekki muna öll smáatriði í málinu enda langt um liðið. Samkvæmt lögregluskýrslunni skýrði hún svo frá í símtalinu að hún hefði verið að koma út af Kringlukránni og staðið þar við hurðina. Þá hafi hún séð tvo menn á planinu fyrir neðan en sá eldri hafi kýlt þann yngri hnefahöggi í andlitið þannig að hann féll í jörðina.

Ekki eru í málinu önnur gögn um málsatvikin og það sem gerðist þegar stefnandi hlaut umrædda áverka.

Málsatvik eru óljós og ekki verður ráðið af gögnum málsins hvort stefnandi fékk höfuðhögg vegna þess að hann féll í götuna, hvort það kom til af því að hann var sleginn eða hvort aðrar ástæður kunni að vera fyrir umræddum áverkum. Verður því að telja ósannað hvernig stefnandi hlaut áverkana og hefur þar með ekki verið sýnt fram á að tjón stefnanda verði leitt af broti á almennum hegningarlögum. Lögin um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota eiga því ekki við um tjón stefnanda. Ber því þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður.

Málið dæmir S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefnda, íslenska ríkið, er sýknað af kröfum stefnanda, A-kk-ef B-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf I-kvk-nf.

[1] Launavísitala júlí 1999

[2] Launavísitala júlí 2000

[3] Launavísitala júlí 2001