S-138/2023

I.

Mál þetta er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi þann 20. febrúar s íðastliðinná hendur X fyrir hegningar- og umferðarlagabrot með því að hafa, að morgni þriðjudagsins 19. maí 2020, ekið vörubifreiðinni [...] norður A og þaðan inn á vegamót við Suðurlandsveg í Sveitarfélaginu Ölfusi, og þar án sérstakrar aðgátar og án þess að virða biðskyldu ekið þvert í veg fyrir bifreiðina [...] sem ekið var austur Suðurlandsveg, þannig að árekstur varð með bifreiðunum, allt framangreint með þeim afleiðingum að ökumaður bifreiðarinnar [...], Z, hlaut lungnamar og brot á vinstri úlnlið, viðbeini og bringubeini.

Í ákæru er brotið talið varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 2. mgr. 26. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. 1. mgr. 94. gr. sömu laga.

Krefst ákæruvaldið þess að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá er í ákæru tilgreind svofelld einkaréttarkrafa brotaþola:

Í málinu gerir Z, kröfu um að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaðabætur að fjárhæð kr. 2.000.000, með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 19. maí 2020 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu til greiðsludags.

Þá er krafist lögmannsþóknunar að teknu tilliti til virðisaukaskatts samkvæmt málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Málið var þingfest 16. mars 2023.

Ákærði neitar sök.

Aðalmeðferð fór fram 30. ágúst 2023 og var málið dómtekið að henni lokinni.

Af hálfu ákæruvalds eru gerðar sömu dómkröfur og að ofan greinir. Af hálfu brotaþola eru gerðar sömu dómkröfur og að ofan greinir.

Af hálfu ákærða er krafist sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til vara er þess krafist að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess krafist af hálfu ákærða að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, en til vara að krafan verði lækkuð verulega. Loks er þess krafist að sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með t alin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjenda ákærða að viðbættum virðisaukaskatti og útlagður kostnaður verjanda.

II.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu dags. 20. maí 2020, barst tilkynning frá Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra um umferðarslys á Suðurlandsvegi við A. Í tilkynningunni hafi komið fram að bifreið hafi verið ekið á vörubifreið og að einn einstaklingur væri slasaður. Þegar lögregla kom á vettvang hafi mátt sjá bifreiðina [..] á miðjum veginum og hafi framendi hennar snúið til suðausturs. Þá hafi mikið tjón verið framan á bifreiðinni. Vörubifreiðin hafi staðið á [...] norðan megin við Suðurlandsveg, en búið hafi verið að færa hana af veginum er lögreglu bar að. Þá kemur fram í skýrslunni að veður á vettvangi hafi verið fremur gott, þurrt en þungskýjað. Þá er sérstaklega tekið fram að vegaframkvæmdir væru í gangi á umræddum vegarkafla og hámarkshraði á vettvangi 50 km/klst., en biðskylda væri við A. Á vettvangi hafi lögregla rætt við ákærða. Kvaðst hann hafa verið að aka norður A og ekið þvert yfir Suðurlandsveg að [...] norðan megin vegarins. Kvaðst ákærði hafa séð bifreið koma akandi austur Suðurlandsveg úr vestri, en talið sig hafa nægan tíma til að komast yfir veginn. Á vettvangi ræddi lögregla einnig við vitnið D er ók á eftir bifreið brotaþola. Kvað vitnið brotaþola hafa hægt á sér niður í 70 km/klst, skömmu áður en slysið varð, en kvaðst ekki vita á hvaða hraða brotaþoli hafi ekið á áður. Þá hafi vitnið séð rauða vöruflutningabifreið við A sem ekki hafi hægt á sér við gatnamótin og ekið þvert yfir Suðurlandsveg. Þá kemur fram í skýrslunni að lögregla hafi ekki náð tali af brotaþola á vettvangi, þar sem hún hafi verið flutt burt með sjúkrabifreið.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu rúmu árið eftir slysið þann 22. júní 2021. Kvaðst ákærði umrætt sinn hafa verið að aka veg sem liggur sunnan megin við og að Suðurlandsvegi.

Hafi hann stöðvað bifreiðina er hann kom að Suðurlandsvegi, við biðskyldumerki, og athugað með umferð. Hafi ákærði metið það sem svo að langt væri í næstu bifreið og því öruggt fyrir hann að þvera veginn. Þegar hann hafi svo komið inn á veginn hafi hann fundið högg og séð hvar bifreið hafði ekið á vinstra hjól á aftasta ás vörubifreiðarinnar. Kvaðst ákærði hafa farið út og þá heyrt ærandi hávaða frá bifreið brotaþola, sem borist hafi frá þráðlausum hátalara er lá á gólfinu við vinstri fót brotaþola. Þá kvað ákærði hámarkshraða á umræddum vegarkafla hafa verið 50 km/klst. vegna vegaframkvæmda.

Þann 14. júní 2021 tók lögregla skýrslu af vitninu D er kvaðst hafa verið að aka á eftir bifreið brotaþola. Kvað vitnið brotaþola hafa hægt á sér niður í 70 km/klst., þar sem hámarkshraði var tekin niður vegna vegaframkvæmda. Þá kvaðst vitnið ekki hafa orðið var við vörubifreið ákærða fyrr en henni var ekið í veg fyrir bifreið brotaþola.

Þann 27. ágúst 2021 tók lögregla skýrslu af brotaþola, vitninu Z. Kvaðst brotaþoli hafa verið að koma úr Reykjavík austur Suðurlandsveg. Vegavinnuframkvæmdir hafi verið á umræddum vegarkafla og kvaðst brotaþola muna eftir að hún hafi þurft að draga úr hraða bifreiðarinnar. Þá muni hún eftir „að það var enginn tími“ og vörubílar hafi verið við Suðurlandsveg að bíða þess að fara yfir veginnog henni ekki dottið í hug að þeir myndu aka af stað. Ein vörubifreiðin hafi þó ekið af stað rétt áður en brotaþoli kom að. Kvaðst brotaþoli hafa hemlað og bifreið hennar farið skakkt til hliðar, síðan muni hún eftir miklu höggi. Kvaðst brotaþoli hafa verið við skerta meðvitund eftir áreksturinn, en kennt til í bringu og hendi. Þá kvaðst brotaþoli ekki muna á hvaða hraða hún ók umrætt sinn, að öðru leyti en hún hafi þurft að draga úr hraða vegna framkvæmdanna.

Meðal gagna málsins eru myndir af vettvangi, er sýna afstöðu bifreiðar brotaþola, en bifreið ákærða hafði, líkt og fram kemur í frumskýrslu, verið færð er lögreglu bar að garði.

III.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu auk ákærða brotaþoli, Z, vitnið D, B læknir og lögreglumaðurnr.[...].

Í framburði ákærða kom fram að hann hafi umrætt sinn unnið að vegaframkvæmdum á Suðurlandsvegi. Hann hafi þurft að þvera veginn við umrædd gatnamót og stöðvað við biðskyldumerki. Hann hafi litið til beggja hliða og séð umferð koma úr vestri, en metið sem svo að honum væri óhætt að þvera veginn miðað við hversu langt væri í aðvífandi umferð. Hann hafi þverað veginn en þegar hann hafi verið kominn langleiðina yfir hafi hann fundið högg koma aftan á vörubifreiðina. Kvaðst ákærði hafa verið vel kunnugur staðháttum þar sem hann hafi verið búinn að vinna á svæðinu í nokkra mánuði.

Í framburði brotaþola kom fram að hún hefði verið að keyra austur frá Reykjavík. Er hún hafi komið að vinnusvæðinu hafi hún hægt á hraða bifreiðar sinnar. Hún hafi síðan séð hvar vörubifreið ákærða var ekið inn á veginn og hún bremsað, en hún hafi ekki haft nægilegan tíma til að forða árekstri. Kvað brotaþoli vörubifreið ákærða hafa verið stopp við gatnamótin áður en henni var ekið í veg fyrir hana. Kvað brotaþoli bifreið sína hafa verið í góðu standi, hún hafi nýlega verið komin úr viðgerð. Þá kvaðst brotaþoli ekki muna á hvaða hraða hún hefði ekið eftir að hún kom inn á vinnusvæðið.

Í framburði vitnisins D kom fram að ákærði hefði ekið á eftir brotaþola. Kvaðst hann hafa ekið með svonefndan fjarlægðarstillanlegan hraðastilli (e. adaptive cruise control) eða elticruise, eins og vitnið orðaði það, þannig að bifreið hans lækkaði hraðann niður í um 70 km/klst. um leið og bifreið brotaþola, er þau óku inn á vegavinnusvæðið. Hann hafi síðan séð þegar vörubifreið þveraði veginn í veg fyrir brotaþola. Kvaðst vitnið ekki hafa tekið eftir hvort vörubifreiðina stöðvaði áður en hún þveraði veginn.

Í framburði vitnisins B kom fram að hann hefði gefið út læknisvottorð er liggur frammi í málinu.

Í framburði lögreglumanns nr. [...]kom fram að hemlaför hafi verið á vettvangi. Kvaðst vitnið hafa kvatt rannsóknardeild á vettvang og geti ekki svarað fyrir hvað þeir gerðu eða gerðu ekki. Þá staðfesti vitnið frumskýrslu sína í málinu.

IV.

Ákærða er í máli þessu gefin að sök umferðarlagabrot sem og líkamsmeiðingar af gáleysi, líkt og nánar greinir í ákæru.

Ákærði hefur neitað sök og borið því við að hann hafi gætt fyllstu varúðar umrætt sinn, en hann hafi numið staðar við biðskyldumerki á umræddum gatnamótum og horft til beggja átta. Hafi hann séð til bifreiðar í þó nokkurri fjarlægð og talið sig hafa nægan tíma til að þvera veginn að teknu tilliti til þeirra hraðatakmarkana sem giltu á umræddum vegarkafla. Byggir hann vörn sína á því að ljóst megi telja að brotaþoli hafi ekið langt umfram leyfilegan hámarkshraða umrætt sinn, þrátt fyrir viðvaranir um vegaframkvæmdir og skilti um að stór ökutæki þveruðu veginn. Ákærði vísar einnig til þess að teljist sök hans sönnuð sé hún fyrnd, samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, enda yrði refsing í málinu ekki ákveðin umfram eins árs fangelsi og ljóst að rannsókn málsins hófst með afskiptum lögreglu á vettvangi sama dag og ætlað brot var framið.

Í greinargerð ákærða eru nokkrar athugasemdir gerðar við rannsókn málsins, meðal annars að ekki hafi verið gerð bíltæknirannsókn á bifreið brotaþola, ekki hafi verið aflað upplýsinga úr ökurita vörubifreiðar ákærða sem og að engin eiginlega rannsókn hafi farið fram á vettvangi, svo sem á hemlaförum eftir bifreið brotaþola.

Ákærði hefur allt frá upphafi verið staðfastur í framburði sínum og borið að hann hafi stöðvað við biðskyldumerki og metið fjarlægð í bifreið brotaþola sem svo að honum væri óhætt að þvera veginn. Af framburði vitnisins D, kom fram að brotaþoli hafi ekið á um 70 km/klst. hraða eftir að Z ók inn á framkvæmdasvæði vegavinnu og er það í samræmi við framburð vitnisins hjá lögreglu. Brotaþoli bar sjálf um það bæði fyrir dómi og hjá lögreglu að hún myndi ekki á hvaða hraða hún hefði verið, eingöngu að hún hefði hægt á sér, sem aftur styður framburð vitnisins D. Líkt og áður greinir kveðst ákærði hafa stöðvað við biðskyldu áður en hann þveraði veginn umrætt sinn, og á það sér stoð í framburði brotaþola, er kvað vörubifreiðina hafa verið stopp við gatnamótin áður en henni var ekið í veg fyrir hana.

Fallast má á það með ákærða að rannsókn málsins hafi verið nokkuð ábótavant. Ekki liggur fyrir af gögnum málsins að hemlaför hafi verið rannsökuð, né heldur að kannað hafi verið hvort ökuriti vörubifreiðar ákærða kynni að varpa ljósi á atvik. Þá virðist bíltæknirannsókn ekki hafa verið gerð á bifreið brotaþola, sem er af árgerð 1994.

Upplýst er að bifreið brotaþola var ekið of hratt miðað við leyfilegan hámarkshraða. Skilti voru um að stór ökutæki þveruðu veg og viðvörunarmerkjum raðað eftir vegköntum. Er þannig upplýst að aðstæður á Suðurlandsvegi á þessum stað voru allt aðrar en venjulega og í reynd um vinnusvæði að ræða. Verður að líta til þessara atriða við mat á því hvort sannað þykir að ákærði hafi sýnt af sér gáleysi, en einnig þess að rannsókn á vettvangi var ábótavant.

Að öllu framansögðu virtu er það mat dómsins að eingöngu teljist sannað að ákærði hafi stöðvað við biðskyld á gatnamótunum, líkt og hann sjálfur og brotaþoli bera um, en ekki hvort eða hvers vegna hann kunni að hafa misreiknað aðstæður og hvort rekja megi orsök slyssins til aðgæsluleysis hans.

Þykir því ákæruvaldið ekki hafa fært fram nægilega sönnun um að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, sbr. 108 og 109. gr. laga nr. 88/2008. Ber því að sýkna ákærða af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu. Að fenginni framangreindri niðurstöðu er bótakröfu brotaþola vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Með vísan til 2. mgr. 235. gr. sömu laga greiðist allur sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda og réttargæslumanns, líkt og nánar greinir í dómsorði.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Vísað er frá dómi einkaréttarkröfu brotaþola, Z.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða, Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.506.600 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 451.980 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf