E-538/2018

I. Dómkröfur

Mál þetta var þingfest 22. febrúar 2018 en tekið til dóms 10. september 2018. Stefnandi, H-Tré ehf., Álmakór 21 í Kópavogi, krefst þess að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 4.700.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 13. ágúst 2014 til greiðsludags, auk málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaður hvernig sem málið fer.

II. Málavextir

Samkvæmt gögnum málsins greiddi stefnandi 4.700.000 kr. inn á reikning stefnda 23. júlí 2014. Í gögnum málsins kemur einnig fram að stefndi gaf út tvö tryggingarbréf til stefnanda. Það fyrra, að fjárhæð 3.000.000 kr., var gefið út 27. mars 2015 en hið síðara, að fjárhæð 2.000.000 kr., var gefið út 30. apríl 2015. Bæði tryggingarbréfin voru með veði í fasteigninni Ásaþingi 8, Kópavogi, með fastanúmerinu 230-3965. Í báðum bréfunum kemur fram að standi stefndi ekki í skilum með greiðslu á hverjum tíma, bú hans verði tekið til gjaldþrotaskipta, veðum eigi haldið vel við, fjárnám gert í hinu veðsetta, það sett eða selt á uppboði, þá séu allar skuldir sem tryggðar séu með bréfinu fallnar í gjalddaga án uppsagnar og þá megi selja veðið nauðungarsölu án undangengins dóms, sáttar eða fjárnáms samkvæmt heimild í 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991, um nauðungarsölu. Í bréfunum kom jafnframt fram að ef mál risi út af skuldinni mætti reka það fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991.

Af gögnum málsins verður ráðið að stefnandi hafi með bréfi, dags. 10. júlí 2015, sent stefnda kröfu um greiðslu á láni sem stefnandi veitti stefnda í ágúst 2014. Í bréfinu, sem K-kk-nf L-kk-nf undirritar fyrir hönd stefnanda, segir að K-kk-nf hafi fyrir hönd stefnanda samið fyrir stefnanda um lánafyrirgreiðslu í ágúst 2014 og hafi lánið átt að greiðast upp þremur vikum síðar þegar Sparisjóður Norðurlands veitti lánafyrirgreiðslu út á Ásaþing 8 sem sé í eigu stefnda. Sparisjóðurinn hafi síðan veitt lánafyrirgreiðsluna en stefndi hafi ekki greitt upp skuldina við stefnda eins og samið hafi verið um.

Stefnandi sendi greiðsluáskorun til stefnda 7. janúar 2016 um að greiða skuldina ásamt dráttarvöxtum og tjáði stefnanda að ella yrði krafist nauðungarsölu á hinni veðsettu eign án frekari tilkynninga. Hin veðsetta eign var síðan seld nauðungarsölu 15. júní 2016 og lýsti stefnandi kröfu sinni í söluandvirði eignarinnar daginn eftir.

III. Málsástæður aðila

Málsástæður stefnanda

Stefnandi lýsir málavöxtum og málsástæðum á þann veg að hann hafi veitt stefnda lán að fjárhæð 4.700.000 kr., dags. 23. júlí 2014, sem skyldi endurgreiða hinn 13. ágúst 2014. Stefndi hafi ekki greitt skuldina á umsömdum tíma og í kjölfarið hafi orðið samkomulag um að gefin yrðu út tvö tryggingarbréf til tryggingar greiðslu hennar. Annars vegar var gefið út tryggingarbréf, dags. 27. mars 2015, að fjárhæð 3.000.000 kr., upphaflega tryggt með 6. veðrétti í fasteigninni að Ásaþingi 8, Kópavogi, fnr. 230-3965, og hins vegar var gefið út tryggingarbréf, dags. 30. apríl 2015, að fjárhæð 2.000.000 kr., upphaflega tryggt með 7. veðrétti í sömu eign að Ásaþingi 8, Kópavogi, fnr. 230-3965. Hin veðsetta eign hafi þá verið þinglýst eign stefnda. Tryggingarbréfin hafi verið vaxtalaus.

Fasteignin Ásaþing 8 var síðar seld nauðungarsölu hinn 15. júní 2016. Samþykkisfrestur var ákveðinn til 27. júlí, rúmum mánuði síðar. Verulegar vanefndir voru á greiðslu söluverðs og var kaupunum við hæstbjóðanda rift. Lokasala fasteignarinnar fór fram 30. nóvember 2016. Við nauðungarsöluna fékkst ekkert greitt upp í skuldina samkvæmt bréfunum og hafa bréfin verið afmáð úr veðmálabókum.

Stefnandi kveður eftirstöðvar skuldarinnar ekki hafa fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefnandi vísar máli sínu til stuðnings til almennra reglna kröfuréttarins um greiðslu fjárskuldbindinga og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, og reglur III. kafla sömu laga, með síðari breytingum. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa um varnarþing byggist á 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda

Stefndi kveður málavexti hafa verið með þeim hætti að hann og forstöðumaður stefnanda, K-kk-nf L-kk-nf, hafi um mitt ár rætt sín á milli um að eiga samstarf um að leysa til sín fasteignina að Ásaþingi 8, Kópavogi, en hún hafi samkvæmt kaupsamningi verið eign S-kk-ef R-x-x, sem hafi verið fyrrverandi samstarfsmaður stefnda í J.S. Seafood ehf. S-x-x hafði orðið uppvís að því að draga sér mikið fé úr sjóðum J.S. Seafood ehf. og hefði vegna þess afsalað rétti sínum til eignarinnar til stefnda. Stefnda hafi hins vegar skort fé til að ljúka nauðsynlegum greiðslum vegna yfirtökunnar, inna af hendi ógreiddar kaupsamningsgreiðslur, þinglýsingarkostnað og greiða áhvílandi skuldir til að forða henni frá nauðungarsölu.

Að sögn stefnda átti eignin að vera á hans nafni samkvæmt samkomulagi aðila, en við sölu hennar átti að endurgreiða framlag stefnanda og skipta hagnaði af sölunni með aðilum. Fól þá samkomulagið í sér að stefnandi legði fram nauðsynlega fjármuni til að þetta gengi eftir.

Vegna þessa hafi stefnandi lagt 4.700.000 kr. inn á reikning stefnda 23. júlí 2014. Sama dag hafi stefndi greitt 700.000 kr. inn á reikning K-kk-ef, forráðamanns stefnanda. Stefndi hafi svo þann 29. júlí 2014 innt greiðslu að fjárhæð 3.828.167 kr. af hendi til Kollektu ehf., sem hafi verið ógreiddar kaupsamningsgreiðslur til þinglýsts eiganda. Þá hafi stefnandi greitt stefnda aftur 250.000 kr. 30. júlí 2014. Sama dag þinglýsti stefndi afsölum vegna eignarinnar hjá Sýslumanninum í Kópavogi og greiddi vegna þess 417.600 kr.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að samkomulag aðila hafi farið á annan veg en ætlað var þar sem ekki hafi tekist að koma S-x-x og fjölskyldu hans út úr eigninni og því hafi farið svo að eignin var seld nauðungarsölu vegna áhvílandi skulda. Hafi tvö nauðungaruppboð farið fram vegna þessa. Kveðst stefndi enn fremur hafa veðsett eignina Sparisjóði Norðurlands gegn láni og hafi stefnandi við það átt að fá greitt til baka hluta framlags síns. Þetta hafi ekki gengið eftir þar sem Sparisjóðurinn hafi ekki staðið við loforð varðandi lánveitinguna og orðið greiðsluþrota skömmu síðar og verið yfirtekinn af Landsbankanum, sem ekki vildi standa við fyrri skuldbindingar Sparisjóðsins. Af hálfu stefnda er því borið við að honum sé kunnugt um að forráðamaður stefnanda, K-kk-nf, hafi eytt talsverðum tíma í að reyna að fá þessa peninga úr Landsbankanum, en ekki tekist.

Til að reyna að tryggja fjármuni stefnanda í fasteigninni hafi stefndi gefið út tvö tryggingarbréf til hans í Ásaþingi 8. Hafi þá verið reiknað með því að hann fengi fjármuni sína þannig til baka við sölu eða uppboð á eigninni. Eignin hafi svo farið á uppboð og hafi stefnandi átt þar hæsta boð og hefði, ef hann hefði staðið við boð sitt, getað selt hana aftur með talsverðum hagnaði. Hann hafi hins vegar ekki staðið við boð sitt og hafi því ekki orðið af kaupunum. Vegna þessa hafi eignin verið boðin aftur upp. Annar hafi keypt eignina á því uppboði á svipuðu verði og hún seldist á áður og selt síðan fljótlega aftur. Telur stefndi að sá hafi hagnast talsvert af þeim viðskiptum eða um 12 milljónir. Það hefði því verið auðvelt fyrir stefnanda að tryggja sér eignina á uppboðinu, fá allt framlag sitt greitt og auk þess hagnast vel á viðskiptunum.

Stefndi heldur því fram að atvikum máls sé alls ekki rétt lýst í stefnu og mótmælir hann þeirri lýsingu sem rangri. Hann bendir á að hann hafi aldrei samþykkt greiðsluáskorun stefnanda frá 10. júlí 2015 þótt hann hafi móttekið hana. Aðilar hafi þannig ætlað að eiga saman ábatasöm viðskipti vegna eignarinnar að Ásaþingi 8, sbr. áðurgreint, sem ekki hafi gengið eftir og hafi báðir tapað fjármunum vegna þessa. Stefndi beri þannig ekki ábyrgð á tapi stefnanda.

Stefndi telur sömu málsástæður eiga við um aðal- og varakröfu. Að öðru leyti vísar stefndi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir loforða og samninga. Einkum vísar hann til meginreglu kröfuréttar um sönnun á réttmæti kröfu, en reglur þessar eigi stoð í lögum nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Varðandi málskostnað vísar stefndi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV. Niðurstaða

Stefndi hefur byggt málsvörn sína um sýknu af eða lækkun á dómkröfum stefnanda á því að aðilar málsins hafi ætlað sér að eiga sameiginleg viðskipti með sameiginlegri áhættu. Viðskiptin hafi síðan ekki gengið eftir og stefndi beri ekki ábyrgð tapi stefnanda af þeim sökum. Þessum málatilbúnaði mótmælir stefnandi.

Þegar tekin er afstaða til þessarar málsvarnar stefnda er óhjákvæmilegt að geta þess að stefndi hefur nær engin sönnunargögn lagt fram til stuðnings málatilbúnaði þeim sem hann lýsir í greinargerð. Raunar hefur stefndi aðeins lagt fram eitt skjal fyrir dómi, sem er hreyfingalisti af debetkortareikningi hans frá 2. júlí 2014 til 1. ágúst 2014 þar sem hann hefur sjálfur merkt við einstaka færslur. Fær dómurinn ekki séð að þetta skjal geti skotið slíkum stoðum undir málsástæður stefnda um sameiginleg viðskipti og áhættu aðila að dóminum sé unnt að fallast á þær.

Að sama skapi verður ekki fram hjá því litið að stefnandi hefur lagt fram gögn í málinu sem sýna að hann greiddi sannarlega upphæðina sem um er deilt inn á reikning stefnda, auk þess sem stefndi gaf út veð til stefnanda til tryggingar skilvísri greiðslu á skuld hans við stefnanda. Með vísan til þess sem að framan er rakið hefur dómurinn engin efni til annars en að fallast á dómkröfur stefnanda og verður stefnda því gert að greiða skuldina með þeim hætti sem í dómsorði greinir, að því frátöldu að rétt er að miða upphaf dráttarvaxta við 10. ágúst 2015. Var þá liðinn mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda fyrst um greiðslu, sbr. 3. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, en stefnandi þykir ekki hafa fært á það sönnur að samið hafi verið um gjalddaga skuldarinnar 13. ágúst 2014.

Eftir þessum úrslitum málsins verður stefnda einnig gert að greiða málskostnað stefnanda, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm. Við uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, J-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, greiði stefnanda, H-Tré ehf., 4.700.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 10. ágúst 2015.

Stefndi skal greiða málskostnað stefnanda, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf