E-945/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 24. apríl sl., var höfðað 22. júní 2012.

Stefnendur eru S-kk-nf S-kk-nf og M-kvk-nf J-kvk-nf, Kópavogsbraut 96, Kópavogi.

Stefndi er E-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf, Kópavogsbraut 98, Kópavogi.

Stefnendur gera kröfu um að stefndi verði dæmdur til að fjarlægja tvær aspir af lóðinni nr. 98 við Kópavogsbraut í Kópavogi, sem næstar eru lóðamörkum lóðar stefnenda að Kópavogsbraut nr. 96, Kópavogi, að viðlögðum dagsektum að fjárhæð kr. 20.000,- á dag sem falli á stefnda 30 dögum eftir uppkvaðningu dóms og renni til stefnenda. Stefnendur krefjast málskostnaðar.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Þá er gerð krafa um málskostnað.

I.

Stefnendur lýsa málavöxtum svo að þann 25. nóvember 1997 hafi fallið dómur í Héraðsdómi Reykjaness í málinu nr. E-600/1997. Í málinu hafi m.a. verið deilt um gróður á lóðamörkum Kópavogsbrautar 96 og 98. Í dómnum sé m.a. fjallað um hávaxnar aspir sem höfðu verulega neikvæð grenndaráhrif á lóð stefnenda. Tilvist aspanna hafi gert það að verkum að skuggsýnt var í vestanverðu húsi stefnenda nr. 96 seinnipart dags. Þá hafi ekki verið hægt að nota bílastæði stefnenda á lóðinni nr. 96 að sumarlagi sökum límkennds vökva frá öspunum sem lak á bílastæðið og festist við lakk bifreiða sem þar var lagt. Að auki höfðu rætur aspanna vaxið inn í frárennslislagnir á nr. 96 og stíflað frárennsli. Með dómnum hafi stefndi, eigandi fasteignarinnar nr. 98 við Kópavogsbraut, verið dæmdur til að fjarlægja allar aspir sem stóðu á lóðamörkum, að viðlögðum dagsektum.

Í kjölfar þess að stefndi fjarlægði aspirnar til að fullnægja framangreindum dómi hafi hann gróðursett töluverðan gróður á lóð sinni, bæði á og skammt frá lóðamörkum lóðanna. Sá gróður hafi margsinnis teygt sig yfir lóðamörkin og þrengt verulega að bílastæði stefnenda á nr. 96. Stefnendur hafi sjálfir, í fáeinum tilfellum, klippt það sem yfir lóðamörk hefur vaxið. Þá hafi stefnendur og farið þess á leit við stefnda að hann klippti þann gróður sem náð hafi yfir á lóð stefnenda nr. 96. Meðal þess gróðurs sem stefndi setti niður eftir að framangreindur dómur gekk séu aspir og fleiri tegundir trjáa skammt frá lóðamörkunum.

Í dag sé eftirfarandi gróður á lóð stefnda, Kópavogsbraut 98, á og skammt frá lóðamörkum lóðar stefnenda að Kópavogsbraut 96: Margstofna tré, um 6 metra hátt, og stendur stofn þess um 90 cm frá lóðamörkum. Um 10 metra háa ösp en stofn hennar stendur um 170 cm frá lóðamörkum. Tré af óþekktri tegund um 4 metra hátt og stendur stofn þess um 70 cm frá lóðamörkum. Um 8 metra háa ösp en stofn hennar stendur um 70 cm frá lóðamörkum. Þá sé hávaxinn runnagróður, um 2-3 metra hár, milli trjáanna og upp við lóðamörk, m.a. gaddarunni með 2-3 cm göddum sem oft hafi stungið og rispað þá sem nota bílastæði stefnenda á nr. 96.

Nú sé aftur svo komið að stefnendur geti ekki notað bílastæði sitt að sumarlagi sökum límkennds vökva sem lekur niður á bílastæði og bifreiðar af öspunum. Þá sé aftur orðið skuggsýnt í vestur hluta húss stefnenda og hluta lóðar seinnipart dags, líkt og fyrir fullnustu fyrrgreinds dóms. Þá hafi stefnendur áhyggjur af rótum aspanna sökum fyrri reynslu, en rætur þeirra hafi vaxið inn í frárennsli hússins nr. 96 og sprengt upp stéttar og plan. Stefnendur hafi ítrekað farið þess á leit við stefnda að hann felli þær tvær aspir sem næstar séu lóðamörkum sem og að hann lækki annan trjágróður á mörkum lóðanna. Stefnendur hafi ekki haft erindi sem erfiði og sé því nauðsynlegt að höfða mál þetta til að ná fram rétti sínum.

Stefndi kveður forsögu málsins vera þá að málsaðilar hafi fengið úthlutað ofangreindum lóðum snemma á sjöunda áratug síðustu aldar. Framan af hafi verið gott samkomulag á milli málsaðila og þeir staðið sameiginlega að framkvæmdum og gróðursetningu á lóðamörkum sem voru óumdeild í tæplega 30 ár eða allt þar til að stefnendur fengu þá hugmynd árið 1996 að limgerði sem báðir málsaðilar höfðu hlúð að frá gróðursetningu væri ekki nákvæmlega á lóðarmörkunum. Stefndi og eiginkona hans hafi reynt að leysa málið í samkomulagi við stefnendur. Þeirri viðleitni hafi ekki verið svarað heldur hafi stefnendur kosið að ganga fram með gertæki og skemmdarverkum á lóð stefnda.

Þessi afstaða stefnenda hafi fyrst og fremst birst með ítrekuðum barkarskurði og skemmdum á trjágróðri á lóðarmörkum stefnda. Að lokum hafi stefnendur sent skeyti til stefnda 8. maí 1997 þar sem tilkynnt var að trjágróður í eigu stefnda innan ætlaðrar lóðar stefnenda yrði fjarlægður á kostnað stefnda. Stefndi hafi fengið lögbann á þessa framkvæmd sem síðar hafi verið staðfest af Héraðsdómi í Reykjaness í áðurnefndu máli. Þar hafi héraðsdómur lagt til grundvallar að „báðir aðilar hafa gengið út frá því sem vísu í 29 ár að núverandi lóðamörk séu rétt og lögmæt.“ Á þeim forsendum hafi héraðsdómur staðfest skilning stefnda um núverandi lóðarmörk og sýknað hann af kröfu stefnenda um að brekkuvíðir á lóðamörkum yrði fjarlægður.

Stefndi og eiginkona hans hafi hins vegar verið dæmd til að fjarlægja 16 aspir sem stóðu á lóðamörkum sem þau hafi að sjálfsögðu gert. Á hinn bóginn hafi stefnendur ekki virt niðurstöðu héraðsdóms sem hafnaði kröfum þeirra um að brekkuvíðishekk á lóðamörkum yrði fjarlægt. Stuttu eftir að dómur féll hafi stefnendur hafist handa við að skemma og fjarlægja hluta af brekkuvíðishekkinu og ekki hætt fyrr en upprættur hafði verið brekkuvíðir á u.þ.b. 10 metra kafla milli húsanna, frá bílskúrsvegg og niður að því hekki sem enn hefur fengið að standa.

Því virðist sem stefnendur hafi aldrei sætt sig við þessi málalok, þar sem viðurkenningarkröfu stefnenda um lóðamörk lóðanna tveggja var hafnað og staðfest að gróðurinn væri ekki innan lóðar stefnenda. Að því sögðu sé augljóst að stefnandi, S-kk-nf S-kk-nf, hafi ítrekað stundað hervirki á lóð stefnda án dóms og laga.

Nú rúmlega 14 árum frá uppkvaðningu héraðsdómsins séu stefnendur enn við sama heygarðshornið og því sé þessi deila aftur komin til dómstóla.

Stefndi og eiginkona hans hafi lagt sig fram um að halda öllum gróðri frá lóðamörkum og látið klippa gróðurinn reglulega. Tvisvar til þrisvar sinnum á undanförnum 14 árum hafi S-kk-nf S-kk-nf f.h. stefnenda, bent stefnda og eiginkonu hans á að þörf væri á snyrtingu á gróðrinum og hafi stefndi í öllum tilfellum brugðist við án tafar og snyrt gróðurinn eða látið snyrta hann.

Stefndi hafi ítrekað reynt að ná samkomulagi við stefnendur, en án árangurs.

II.

Stefnendur byggja kröfur sína aðallega á almennum reglum nábýlisréttar. Þá byggja stefnendur og á ákvæðum skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, lögum um mannvirki nr. 160/2010, byggingareglugerð nr. 441/1998 og byggingareglugerð nr. 112/2012.

Stefnendur telja að stefnda hafi verið og sé óheimilt að gróðursetja og rækta þau tré sem að framan getur án samþykkis stefnenda enda raski þau verulega hagsmunum stefnenda. Réttur stefnenda sé að geta nýtt sér fasteign sína með eðlilegum hætti en sökum staðsetningar og umfangs gróðurs við lóðamörk sé þeim það ókleift. Hafi stefnendur verulega hagsmuni af málinu, þá sömu og fallist var á með dómi héraðsdóms í máli E-600/1997 milli sömu aðila. Sé einkum um að ræða rétt stefnenda til að geta notað bílastæði sitt án þess að bifreiðar sem þar er lagt verði fyrir tjóni og notið eðlilegrar sólar og birtu á fasteign sinni.

Þá telji stefnendur verulega hagsmuni fólgna í því að koma í veg fyrir skemmdir á frárennslislögnum, stétt og bílastæði enda hafi reynslan sýnt að rætur aspanna, sem fjarlægðar voru við fullnustu framangreinds héraðsdóms, höfðu þegar valdið verulegum skemmdum. Aðeins tímaspursmál sé hvenær hinar nýju aspir muni gera það slíkt hið sama enda lítið lengra frá lóðarmörkum en þær aspir voru sem stefndi var dæmdur til að fjarlægja. Hagsmunir stefnenda af því að aspirnar verði fjarlægðar séu því þeir sömu og þegar hafi verið dæmt um.

Framangreind skerðing á hagsmunum stefnenda brjóti gegn almennum reglum nábýlisréttar. Samkvæmt nábýlisrétti beri stefnda að taka tillit til nágranna sinna. Sé stefnda því óheimilt að ráðast í aðgerðir á fasteign sinni ef þær valda nágrönnum hans tjóni eða óþægindum.

Stefnendur eigi rétt sem áður segi til þess að nýta fasteign sína með eðlilegum hætti en það sé þeim ókleift miðað við óbreytt ástand. Óþægindi þau er stafa af gróðri frá lóðamörkum nr. 96 og nr. 98 séu veruleg í skilningi nábýlisréttar og mun meiri en stefnendur megi búast við. Íbúar í þéttbýli megi almennt búast við því að fá notið bílastæða sinna, sólar og birtu og annarra réttinda sem íbúðum þeirra fylgi, án verulegrar skerðingar. Hagsmunir stefnenda af því að trén verði fjarlægð séu til muna ríkari en hagsmunir stefnda af því að trén standi áfram. Í raun verði ekki séð að þau þjóni öðrum tilgangi en vera til skrauts í garði stefnda.

Stefnendur byggja kröfu sína einnig á byggingarreglugerð nr. 441/1998 sem sett var með stoð í skipulags- og byggingarlögum nr. 73 frá 1997 og er nú fallin úr gildi og gildandi byggingarreglugerð nr. 112/2012 sem sett var með stoð í lögum um mannvirki nr. 169/2010.

Í 3. mgr. 68. gr. byggingarreglugerðarinnar frá 1998 segir að sé trjám plantað við lóðamörk samliggjandi lóða skuli hæð þeirra ekki verða meiri en 1,80 m, nema lóðarhafar beggja lóða séu sammála um annað. Þá segir í sömu málsgrein að ekki megi planta hávöxnum trjátegundum nær lóðamörkum aðliggjandi lóða en 3,00 m og að lóðarhafa sé skylt að halda vexti trjáa og runna á lóðinni innan lóðamarka. Stefndu telja að ákvæðið eigi við um framangreind tré sem gróðursett voru á gildistíma reglugerðarinnar.

Ljóst sé a.m.k. að núgildandi byggingarreglugerð, nr. 112/2012, sbr. 7.2.2. gr. hennar eigi við um ágreining aðila. Samkvæmt greininni sé óheimilt að planta hávöxnum trjátegundum nær lóðamörkum aðliggjandi lóða en 4,0 m. Þá sé skylt, við staðsetningu trjáa á lóð sem ætlað er að vaxi frjálst, að taka tillit til skuggavarps á viðkomandi lóð og nágrannalóðum. Að öðru leiti sé greinin efnislega óbreytt frá 3. mgr. 68. gr. eldri byggingarreglugarðar hvað varðar það að hæð trjáa og runna sem plantað er við lóðarmörk samliggjandi lóða skuli ekki vera hærri en 1,80 m, nema lóðarhafar beggja lóða séu sammála um annað. Lóðarhafa sé og skylt að halda vexti trjáa og runna á innan lóðarmarka sinna.

Stefnendur byggja á því að umræddur trjágróður stefnda sé ekki í samræmi við framangreindar reglur eldri og núgildandi byggingarreglugerðar. Verði ekki fallist á að umræddar reglur reglugerðanna eigi beint við byggja stefnendur á því að reglurnar endurspegli í raun hefðbundin grenndarsjónarmið sem taka beri mið af við við túlkun á því hvaða grenndaráhrif nágrannar þurfi ekki að þola. Segja má að í þessum reglum endurspeglist þau sjónarmið sem fram hafa komið í dómum.

Stefnendur benda á að ágreiningur málsaðila í þessu máli sé að hluta sá sami og dæmt var um í fyrrgreindum héraðsdómi milli sömu aðila. Stefnendum sé jafn mikilvægt nú sem áður að stefnda verði gert að virða rétt stefnenda. Með háttsemi sinni sé stefndi í raun að virða niðurstöðu þess dóms að vettugi.

Vakin sé athygli á því að stefnendur gera ekki kröfur um fjarlægingu annars trjágróðurs en aspanna jafnvel þó hann sé nær lóðamörkum en stefnendur þurfa að þola skv. grenndarrétti og ákvæðum laga. Sé ástæða þess að grenndaráhrif þessa gróðurs eru ekki jafn veruleg og aspanna sem krafist er fjarlægingar á. Stefnendur líta þó svo á að stefnda beri að halda vexti umræddra trjáa og runna innan sinna lóðamarka og áskilja sér allan rétt síðar sinni stefndi ekki þeirri skyldu sinni. Jafnframt áskilja stefnendur sér allan rétt síðar verði grenndaráhrif þessara trjáa meiri en stefndu þurfa að búa við. Áréttað sé að stefnendur telja að þeir þurfi ekki að þola að runnagróðurinn við lóðamörkin vaxi hærra en 1,8 m á lóðarmörkunum.

Kröfu sína um dagsektir byggja stefnendur á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum 4. mgr. 114. gr. laganna.

Um varnarþing vísast til 1. mgr. 32. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málskostnaðarkrafa stefnenda á sér stoð í 1. og 3. mgr. 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og er því nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Um aðild stefnenda vísast til 1. mgr. 18. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

III.

Aðalforsendur sýknukröfu stefnda eru eftirfarandi:

Tildrög þessarar málshöfðunar virðist mega rekja til dóms Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. E-600/1997. Þar hafi verið leyst úr ágreiningi um lóðamörk málsaðila að Kópavogsbraut 96 og 98, en svo virðist sem nágrannar stefnda, sem eru stefnendur í þessu máli, hafi aldrei sætt sig við þau málalok.

Stefndi hafni fullyrðingum stefnenda um að skuggsýnt sé í vestanverðu húsi þeirra seinnipart dags af völdum aspanna. Til að mynda sé eldhúsgluggi stefnenda nánast hulinn gluggatjöldum og pottablómum. Þá sé lega trjánna þannig að skugginn sem fellur af þeim ætti ekki að valda neinum truflunum á lóð stefnenda, umfram það sem eðlilegt geti talist í grónu þéttbýli.

Stefndi hafni alfarið fullyrðingum stefnenda um að límkenndur vökvi leki af öspunum og geti skemmt bifreiðar stefnenda þannig að þeim sé ómögulegt að nýta bílastæði á lóðinni. Stefnendur hafi ekki lagt fram neinar sannanir þessu til stuðnings.

Stefndi kannist ekki við þennan límkenndan vökva sem leki af öspunum, en geti sér til um að hér eigi stefnendur við brumhlífar aspartrjánna, sem geta verið nokkuð klístraðar þegar þær falla af trjánum. Fjöldi þessara brumhlífa sem fellur af trjánum sé óverulegur, en ekkert liggi fyrir í málinu um áhrif þeirra, eða þessa svokallaða límkennda vökva, á bílalakk ef frá eru taldar órökstuddar fullyrðingar stefnenda.

Almennt sé viðurkennt að þessar brumhlífar séu hvorki skaðlegar mönnum, mannvirkjum né lakki bifreiða. Brumhlífarnar falli til á mjög takmörkuðum tíma (u.þ.b. tvær vikur á ári) en auðvelt sé að þrífa þær með venjulegum sápuefnum, líkt og almennt tíðkast við hreinsun annarra lífrænna efna, s.s. fuglaskít og skordýr. Þá fáist ekki séð hvernig umræddar brumhlífar dreifist yfir lóð stefnenda svo nokkurri truflun geti valdið. Að lokum skuli þess getið að á lóð stefnenda eru fjölmargar aspir, sem sumar hverja ná inn á heimkeyrslu að húsi stefnenda. Þá séu stórar og myndarlegar aspir sem Kópavogsbær gróðursetti neðan við lóðamörk húsanna fyrir 20-30 árum. Því geti þessar brumhlífar sem hugsanlega falla á bifreið stefnenda allt eins komið frá þessum trjám.

Stefnendur virðist einnig byggja á því að rætur aspanna geti hugsanlega valdið skemmdum á frárennslislögnum, stétt og bílastæði. Engar sannanir séu færðar fyrir þessari málsástæðu - ekki frekari en fyrir þeim málsástæðum sem að framan ræðir. Í þessu sambandi skuli þess getið að trén sem fjallað er um í hinum títtnefnda dómi hafa þegar verið felld og hafi dómurinn ekkert sönnunargildi um það sakarefni sem uppi er í þessu máli. Allar trjátegundir geti leitað inn í frárennslislagnir ef þær lagnir eru skemmdar eða sprungnar. Trjárætur í frárennslislögnum séu því aðeins merki um bilaðar eða skemmdar lagnir, en ekki orsakavaldinn. Hús stefnenda hafi verið byggt fyrir tæplega 50 árum, en stefnda sé ekki kunnugt um að frárennslislagnir hafi verið endurnýjaðar á þeim tíma.

Öllum fullyrðingum stefnenda um þessi efni sé alfarið hafnað, en vakin sé athygli á því að stefnendur hafa sjálf gróðursett nokkuð myndarlegum trjám í garð sinn, sem sum hver eru í u.þ.b. eins metra fjarlægð frá heimreið stefnenda og 3-4 metra fjarlægð frá safnræsi sem liggur í gegnum lóðirnar. Ekki komi til álita að samþykkja kröfur stefnenda sem virðast byggja á órökstuddum ótta um að trjágróðurinn kunni hugsanlega að valda einhverju tjóni einhvern tímann í framtíðinni. Til hliðsjónar vísi stefndi til athugunar Kópavogsbæjar 26. september 1996, þar sem garðyrkustjóri bæjarins staðfesti að engar sjáanlegar skemmdir væru af völdum rótanna.

Í stefnu sé ítrekað vitnað til ákvæða í byggingarreglugerðum nr. 441/1998 og nr. 112/2012. Þessi ákvæði um fjárlægð trjáa og hæð gróðurs á lóðarmörkum hafi verið nýmæli, sem ekki var ætlað að þrengja kost lóðareigenda, sem þeir hafi hlotið samkvæmt eldri rétti. Sá gróður sem hér hafi verið tíundaður hafi einmitt verið gróðursettur í maí 1998, þ.e. nokkru fyrir gildistöku ofangreindra byggingarreglugerða og komi þær því ekki til frekari skoðunar.

Stjórnvaldsfyrirmæli um þessi málefni styðji því ekki málatilbúnað stefnenda. Þvert á móti hafi hávaxin tré notið hylli og verndar yfirvalda, sbr. reglugerð nr. 292/1979 og þó sérstaklega gr. 5.12.4.4. þeirrar byggingarreglugerðar sem í gildi var við gróðursetningu trjánna, en þar segi beinlínis að óheimilt sé að fella tré sem eru 4 metrar eða hærri nema með leyfi byggingarnefndar.

Stefndi og eiginkona hans hafi lagt sig fram um að vera góðir grannar, en þau telja sig hafa komið eins langt til móts við stefnendur og hægt er án þess að valda verulegum spjöllum á fasteign sinni.

Í ljósi alls framangreinds sé öllum málsástæðum stefnenda hafnað, enda séu staðhæfingar stefnenda um að aspirnar valdi þeim verulegu óhagræði, umfram það sem eðlilegt megi teljist í grónu þéttbýli, tilhæfulausar og ósannaðar. Að sama skapi sé á því byggt að stefndi og eiginkona hans eigi rétt á því að njóta garðs síns, en hin umdeildu tré skapi skjól á svæðinu til yndis fyrir þau sjálf og aðra íbúa svæðisins. Umræddur trjágróður sé eðlilegur og í samræmi við það sem viðgengst í grónum hverfum og fáist því ekki séð hvernig sjónarmið nábýlisréttar geti réttlætt kröfur stefnenda. Í þessu sambandi skuli þess jafnframt getið að ætla verður að stefnendur líti svo á að svona trjágróður sé eðlilegur, enda sé töluvert af hávöxnum trjám á lóð þeirra sem skapa bæði skugga, skjól og „límkenndan vökva“ sem aðrir nágrannar þeirra þurfa að „þola“.

Stefndi og eiginkona hans hafi gert allt sem í þeirra valdi stendur til að ná sáttum í þessu máli. Þau hafi meira að segja boðist til að samþykkja kröfur stefnenda gegn því eina skilyrði að komið yrði upp girðingu á lóðamörkunum. Þannig gætu báðir málsaðilar notið sín í friði hver frá öðrum, enda garður almennt talinn granna sættir. Stefnendur hafi hins vegar ekki viljað ræða slíkt og sé málið því komið til kasta dómstóla. Þannig haldi áfram áratugagömul saga af gertæki, skemmdarverkum og almennum leiðindum í garð stefnda, sem sjáist einnig á áskilnaði stefnenda til frekari málaferla vegna annars trjágróðurs og runna á lóð stefnda.

Stefndi mótmæli öllum kröfum og málsástæðum stefnenda og krefst sýknu með skírskotun til alls framangreinds.

Stefndi byggir kröfur sínar einkum á meginreglum nábýlisréttar og einkamálaréttarfars.

Kröfu um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá styðjist krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun við lög nr. 50/1988. Stefndi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr höndum stefnenda.

IV.

Eins og að framan greinir krefjast stefnendur þess að stefndi verði dæmdur til að fjarlægja tvær aspir af lóðinni nr. 98 við Kópavogsbraut í Kópavogi, sem næstar eru lóðamörkum lóðar stefnenda að Kópavogsbraut nr. 96, Kópavogi. Annars vegar er um að ræða um 10 metra háa ösp sem stendur 170 cm frá lóðamörkum fasteignanna og hins vegar 8 metra háa ösp sem stendur um 70 cm frá lóðarmörkunum. Stefndi og eiginkona hans voru með dómi 25. nóvember 1997 dæmd til að fjarlægja 16 aspir af lóðarmörkum fasteignanna. Var byggt á því að nægilega þætti komið fram í málinu að rætur aspatrjánna hefðu valdið skaða á frárennslislögn stefnenda og að hætta væri á að rætur trjánna ættu eftir að brjóta upp stétt og malbik í heimreið stefnenda. Þá væru aspir óheppilegar við heimreið og bifreiðastæði þar sem límkenndur vökvi úr fræhulsum og brumhlífum þeirra væri hvimleiður á lakki bifreiða. Tók dómurinn kröfu stefnenda um að aspirnar yrðu fjarlægðar til greina með vísan til almennra reglna nábýlisréttar. Í kjölfar þess að stefndi felldi aspirnar 16 plantaði stefndi nýjum trjám, m.a. hinum umdeildu öspum sem plantað var mjög nálægt lóðarmörkum fasteigna aðila. Stefndi heldur því fram að aspir þessar hafi verið gróðursettar í maí 1998 eða áður en byggingarreglugerð 441/1998 tók gildi og eigi hún því ekki við um ágreining aðila.

Eins og fyrr greinir byggja stefnendur kröfur sínar aðallega á almennum reglum nábýlisréttar, en jafnframt á ákvæðum skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, lögum um mannvirki nr. 160/2010 og byggingarreglugerðum nr. 441/1998 og 112/2010. Eins og í hinu fyrra máli byggja stefnendur á því að hætta sé á því að rætur aspanna valdi tjóni á frárennsslislögnum, stétt og bílastæði og að hætta sé á því að límkenndur vökvi frá öspunum setjist á bifreiðar sem lagt er í heimreiðinni að fasteign stefnenda og festist við þær. Þá byggja stefnendur einnig á því að aftur sé orðið skuggsýnt í vestur hluta húss þeirra seinni hluta dags líkt og fyrir fullnustu dómsins frá 1997.

Af hálfu stefnenda hefur þeirri staðhæfingu stefnda ekki verið hnekkt að hann hafi plantað öspunum tveimur vorið 1998 áður en byggingarreglugerð nr. 441/1998 tók gildi. Verður niðurstaða málsins því ekki byggð á beinni skírskotun til greindra reglugerða, en á hinn bóginn verður litið til hefðbundinna sjónarmiða ólögfestra reglna nábýlisréttar en ákvæði reglugerðanna þykja vera í takt við þessar ólögfestu reglur sem mótast hafa í áranna rás. Viðurkennt er í nábýlisrétti að þegar draga eigi mörkin milli leyfilegra og óleyfilegra óþæginda samkvæmt nábýlisrétti, verði annars vegar að líta á hagsmuni fasteignareiganda af því að hafa athafnafrelsi á fasteign sinni og hins vegar á hagsmuni nágrannans af því að njóta friðar á sinni eign.

Dómarar gengu á vettvang fyrir aðalmeðferð málsins og kynntu sér aðstæður.

Eins og umrædd aspartré eru á lóð stefnda verður að telja útilokað að koma algerlega í veg fyrir að greinar þeirra komi til með að vaxa langt inn á lóð stefnenda jafnvel þótt reynt verði eftir föngum að takmarka vöxt trjánna að þessu leyti. Þykir því ljóst að stefnendur muni á komandi árum verða fyrir samskonar óþægindum af völdum þessarra aspartrjáa og þau máttu þola áður en aspir þær er málið frá árinu 1997 varðaði voru felldar, þ.e. bæði að límkennd kvoða falli á bifreiðastæði þeirra og bifreiðar og að hætta sé á því að rætur trjánna sem standa mjög nálægt lóðarmörkunum, annars vegar 70 cm og hins vegar 170 cm, kunni að valda skemmdum á lögnum, stétt og malbiki. Þá verður að telja ljóst að tré þessi muni draga mjög úr birtu í vestanverðu húsi stefnenda, einkum seinni hluta dags og sérstaklega þegar trén eru laufguð. Á hinn bóginn verður ekki talið að tré þessi hafi áhrif á sólarbirtu við fasteign stefnenda eins og staðsetningu þeirra er háttað. Dómurinn telur aspartré þessi standa of nálægt lóðarmörkum fasteignanna og að trén séu allt of stór miðað við staðsetningu þeirra og nálægð við hús stefnenda. Verður að telja að stefnda hafi mátt vera ljóst er hann plantaði öspunum í beinu framhaldi af því að hann felldi aspirnar í samræmi við dóminn frá árinu 1997, að vegna nálægðar þeirra við lóðamörk fasteignanna kynni til þess að koma síðar meir að trén færu að valda nágrönnum stefnda verulegum óþægindum sem væru umfram það sem þeir þyrftu að þola.

Er það því mat dómsins að samkvæmt því sem rakið hefur verið hér að framan, séu umræddar aspir stefnendum til verulegra óþæginda og langt umfram það sem þeir þurfa að þola samkvæmt ólögfestum reglum nábýlisréttar. Þykja hagsmunir stefnenda af því að umrædd tré verði felld meiri en hagsmunir stefnda af því að trén fái að standa.

Niðurstaða dómsins er því að fallist er á kröfu stefnenda og verður stefnda því gert skylt að fjarlægja tvær aspir af lóðinni nr. 98 við Kópavogsbraut í Kópavogi, sem næstar eru lóðamörkum lóðar stefnenda að Kópavogsbraut nr. 96, Kópavogi, að viðlögðum dagsektum, sem renna til stefnenda og þykja hæfilega ákveðnar 20.000 krónur á dag sem falli á stefnda að liðnum tveimur mánuðum frá uppsögu dóms þessa.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnendum málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 600.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dóm þennan kveða upp F-kk-nf H. A-kk-nf héraðsdómari og meðdómsmennirnir Á-kk-nf I-kk-nf verkfræðingur og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf tæknifræðingur.

Dómsorð:

Stefnda E-kk-þgf G-kk-þgf G-kk-þgf er skylt að fjarlægja tvær aspir af lóðinni nr. 98 við Kópavogsbraut í Kópavogi, sem næstar eru lóðamörkum lóðar stefnenda að Kópavogsbraut nr. 96, Kópavogi, að viðlögðum dagsektum, 20.000 krónum á dag, sem falli á stefnda að liðnum tveimur mánuðum frá uppsögu dóms þessa.

Stefndi greiði stefnendum 600.000 krónur í málskostnað.

F-kk-nf H. A-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf