S-2478/2022

Mál þetta var þingfest 19. desember 2022 og dómtekið 1. mars 2023. Málið er höfðað með ákæru Lögreglustjórans á Suðurnesjum 7. desember 2022 á hendur ákærðu, J-x-x C-x-x G-x-x, ríkisborgara Bólivíu, fæddri [...], fyrir skjalafals, með því að hafa sunnudaginn 27. nóvember 2022, við landamærahlið 9 í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, framvísað í blekkingarskyni við landamæravörð og lögreglu grunnfölsuðu portúgölsku dvalarleyfiskorti nr. [...] á nafni J-x-x C-x-x G-x-x, fd. [...], með gildistíma 10.04.2021 til 09.04.2023, þegar ákærða kom til Íslands með flugi nr. [...] frá Dublin, Írlandi.

Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing og til þrautavara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Þann 27. nóvember sl. komu ákærða og vinkona hennar, A, til Íslands með flugi frá Dublin á Írlandi. Þegar ákærða fór um landamærahlið í flugstöðinni á Keflavíkurflugvelli framvísaði hún portúgölskum persónuskilríkjum; ofangreindu dvalarleyfisskírteini með númerinu [...]. Landamæravörður taldi mögulega um falsað skírteini að ræða og var því skilríkjafræðingur, lögreglumaðurinn [...], fenginn til að skoða dvalarleyfisskírteinið og vegabréf ákærðu. Vegabréf hennar reyndist í lagi en dvalarleyfisskírteinið ekki. Ákærða var því handtekin í þágu frekari málsrannsóknar. Í framhaldi óskaði hún eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

II.

Samkvæmt skýrslu lögreglumanns [...] dagsettri 27. nóvember 2022 leiddi rannsókn í ljós að hið framvísaða dvalarleyfisskírteini væri grunnfalsað. Í skýrslunni er gerð grein fyrir fjölda atriða sem renni stoðum undir þá niðurstöðu, þar á meðal að andlitsmynd ákærðu sé prentuð á framhlið skírteinisins en ekki færð með leysibrennslu í grunnefni skírteinisins, svo sem tíðkist við útgáfu portúgalskra dvalarleyfisskírteina.

Skýrslunni fylgir mynd af fram- og bakhlið dvalarleyfisskírteinisins. Skírteinið ber með sér að vera útgefið 10. apríl 2021 í Porto, Portúgal og segir þar að skírteinishafi, ákærða, sé bólivískur ríkisborgari, fædd í [...], búsett í Yevre La Ville í Frakklandi og hafi portúgalskt búsetuleyfi (Título De Residência) til 9. apríl 2023.

III.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu 28. nóvember sl. að viðstöddum verjanda og var skýrslan tekin upp í hljóði og mynd. Hún kvaðst vera búsett í Bólivíu, hafa flogið þaðan til Brasilíu 19. nóvember, áfram til Þýskalands, þaðan til Dublin á Írlandi, lent þar að kvöldi 20. nóvember og dvalið þar sem ferðamaður í átta daga. Að sögn ákærðu hafi hún og A vinkona hennar (ákærða í máli réttarins nr. [...]) spáð í að fara þaðan til London en þess í stað ákveðið að fara til Íslands og ferðast hér um; sjá eldgos og fleira. Ákærða sagði mann í Bólivíu hafa útvegað þeim flugmiðana til Dublin og Íslands ásamt hótelgistingu, kvaðst halda að sá maður héti X og hafi ákærða greitt honum 6.500 bandaríkjadali fyrir sín flug og gistingu. Ákærða kvaðst ekki þekkja samlanda sína, B og C (ákærð í málum réttarins nr. [...]og [...], sem komu með sama flugi frá Dublin og voru einnig stöðvuð vegna gruns um framvísun falsaðra persónuskilríkja. Hún og A hafi þó hitt þetta fólk í Dublin og þau ákveðið að fara saman til Íslands. Aðspurð hvort dvalarleyfisskírteinið sem ákærða framvísaði við komuna til Íslands væri falsað kvað hún svo vera. Hún hafi fengið skilríkin hjá X í Bólivíu, hann selt henni og A þá hugmynd að vera með slík skilríki til að geta ferðast um alla Evrópu og hafi greiðsla ákærðu fyrir sín skilríki verið innifalin í 6.500 dollara greiðslunni til X. Ákærða kvaðst ekki hafa sýnt hin fölsku skilríki við komuna til Írlands þar sem ekki þurfi vegabréfsáritun til að ferðast þangað frá Bólivíu og hún þá aðeins framvísað löglegu bólivísku vegabréfi. Í framhaldi kvaðst ákærða hafa keypt fölsuðu skilríkin til þess að geta komist til Íslands og þá aðallega til að geta komist til baka til Dublin. Ákærðu voru kynntar niðurstöður rannsóknar lögreglumanns[...]og hreyfði hún ekki mótmælum við þeim.

IV.

Á dómþingi 16. febrúar sl. neitaði ákærða sök í málinu og kvaðst ekki hafa vitað að skilríkin sem hún framvísaði við komuna til Íslands væru fölsuð. Í framhaldi var borinn undir ákærðu gagnstæður framburður hennar hjá lögreglu og kvað hún lögreglu hljóta að hafa haft rangt eftir henni þegar sá framburður var færður til bókar.

Við aðalmeðferð máls 1. mars sl. var spiluð hljóð- og myndupptaka af meintri játningu ákærðu hjá lögreglu, þ. e. að hún hafi vitað að dvalarleyfisskírteinið væri falsað við framvísun þess á Keflavíkurflugvelli. Ákærða kvað þann framburð ekki hafa verið réttilega túlkaðan úr spænsku yfir á íslensku og staðfesti dómtúlkur að ákærða hafi í raun neitað því að hafa vitað að skilríkin væru fölsuð. Ákærða kvaðst búa í litlu þorpi í Bólivíu, nálægt borginni [...]. Henni var sýnt dvalarleyfisskírteinið sem lýst er í II. kafla og staðfesti að hafa framvísað sama skírteini við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Hún kvaðst hafa fengið skilríkin á ferðaskrifstofu í Bólivíu þegar hún keypti flugmiða þaðan til Íslands og greiddi fyrir allan pakkann 6.500 bandaríkjadali. Sölumaðurinn X-kk-nf sagt henni að skilríkin heimiluðu henni að ferðast um alla Evrópu og hafi ákærðu aldrei grunað að þau væru eða gætu verið fölsuð. Hún kvaðst aldrei áður hafa ferðast út fyrir Bólivíu og engin tengsl hafa við Portúgal. Aðspurð hvort henni hafi ekki fundist skrýtið að fá portúgalskt dvalarleyfisskírteini kvaðst ákærða vera spænskumælandi, ekki skilja portúgölsku og því ekki vita hvað stæði á skírteininu. Ákærða kvaðst ekki hafa átt flugmiða til baka frá Íslandi til Dublin. Aðspurð af hverju Ísland hefði orðið fyrir valinu sem endastöð bar hún að kvennamorð væru tíð í Bólivíu, hún verið afar hrædd við barnsföður sinn og ákveðið að flýja hingað eftir að hafa séð á You Tube að Ísland væri öruggur staður.

V.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag á ákæruvaldinu og verður ákærða því aðeins sakfelld að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. Metur dómari enn fremur, eftir því sem þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laganna gildir og sú grundvallarregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga skal hver sá sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum sæta fangelsi allt að átta árum og skal einkum metið refsingu til þyngingar ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá. Eins og ákvæðið ber með sér telst brot fullframið þegar falsað skjal hefur verið notað í því skyni að blekkja með því í lögskiptum. Samkvæmt 18. gr. almennra hegningarlaga er það þó skilyrði fyrir refsinæmi verknaðar að hann hafi verið unninn af ásetningi. Þannig þarf huglæg afstaða notanda ekki aðeins að ná til þess að vita að viðkomandi skjal sé falsað og notkun þess sé viljaverk, heldur þarf ásetningur einnig að ná til þess að blekkja í lögskiptum.

Ákærða hefur játað hjá lögreglu og fyrir dómi að hafa framvísað því portúgalska dvalarleyfisskírteini, sem lýst er í ákæru, við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Er óumdeilt að skilríkin eru fölsuð. Úrlausn málsins lýtur þannig að því hvort ákærða hafi vitað að skilríkin væru fölsuð þegar hún framvísaði þeim og hún notað skilríkin til þess að blekkja landamæraverði.

Ákærða er tæpra 45 ára ríkisborgari Bólivíu, býr þar að eigin sögn og hefur enga tengingu við Portúgal. Þegar að því gættu þykir með óhreinum ólíkindum sá framburður hennar fyrir dómi að hún hafi ekki vitað að dvalarleyfisskírteinið sem hún framvísaði í lögskiptum við landamæraverði væri falsað, en skírteinið ber greinilega með sér að vera gefið út á nafn ákærðu 10. apríl 2021, hún sögð búsett í Frakklandi og hafi dvalarleyfi og búseturétt í Portúgal til 9. apríl 2023, þ. e. Título de Residência á portúgölsku og Título de Residenciaá spænsku, sem er móðurmál ákærðu. Þá hefur ákærða borið að hún hafi fengið skilríkin útgefin á ferðaskrifstofu í Bólivíu. Óháð því hvort sá framburður sé sannleikanum samkvæmt blasir við að ákærða hlaut í ljósi aldurs síns og aðstæðna að vita að lögleg útgáfa persónuskilríkja fer ekki fram á ferðaskrifstofu í Bólivíu, hvað þá útgáfa á dvalarleyfisskírteini í Evrópu. Þegar við þetta bætist misvísandi framburður ákærðu hjá lögreglu og fyrir dómi um aðdraganda og tilgang Íslandsferðarinnar og lítt trúverðug frásögn um að hún og A vinkona hennar hafi fyrir tilviljun hitt tvo samlanda sína í Dublin og þau ákveðið að fara fjögur saman til Íslands, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi vitað að umrætt dvalarleyfisskírteini væri falsað þegar hún notaði það í lögskiptum á Keflavíkurflugvelli 27. nóvember sl. Ber því að sakfella ákærðu fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga. Breytir engu í því sambandi sú málsvörn ákærðu að hún hafi nú stöðu „flóttamanns“, enda brot ákærðu fullframið áður en hún óskaði eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum er ekkert sem bendir til þess að ákærða hafi áður orðið uppvís að refsiverðri háttsemi. Í ljósi eindreginnar sakarneitunar ákærðu fyrir dómi á hún sér engar málsbætur og þykir refsing samkvæmt því hæfilega ákveðin 45 daga fangelsi. Í samræmi við langa dómahefð er ekki efni til að skilorðsbinda þá refsingu.

Samkvæmt 1. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála ber að dæma ákærðu til greiðslu alls sakarkostnaðar. Er aðeins um að ræða málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda ákærðu hjá lögreglu og fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykja málsvarnarlaun hæfilega ákveðin 241.056 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 16. febrúar sl. og hafði fram að þeim tíma engin afskipti af málsmeðferð.

Dómsorð:

Ákærða, J-x-x C-x-x G-x-x, sæti fangelsi í 45 daga.

Ákærða greiði 241.056 króna málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda síns.

J-kk-nf J-kk-nf