E-1056/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 31. mars sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af NBI hf., Austurstræti 11, Reykjavík vegna Landsbankans 0106, Hafnarstræti 5, Reykjavík, á hendur G-kk-þgf A. B-kk-þgf, Núpum 3, Selfossi, með stefnu birtri 1. febrúar 2010.

Þess er krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 87.079.070 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 87.079.070 kr. frá 14. október 2008 til greiðsludags. Einnig er krafist málskostnaðar og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málavextir

Hinn 8. maí 2007 gerðu Landsbanki Íslands hf. og stefndi með sér viðskiptasamning um reikningslánalínu nr. 7876, þar sem bankinn samþykkti að veita stefnda lán, upphaflega allt að fjárhæð 95.000.000 kr. Samkvæmt viðskiptasamningnum telst hver lánshluti, sem stefndi tekur innan lánsheimildar reikningslánalínunnar, vera sjálfstætt lán. Vaxtakjör hvers lánshluta skyldu vera Reibor-vextir eins og þeir eru skráðir að morgni þess dags sem lánið er greitt út að viðbættu 2,05% álagi. Skyldu vextir reiknast frá útborgunardegi hvers lánshluta og greiðast eftir á á gjalddaga.

Skilyrði fyrir útborgun lánsins, sbr. skilmála samningsins, var að bankanum myndi berast skrifleg beiðni um útborgun einstakra lánshluta. Bankanum barst slík beiðni þar sem stefndi óskaði eftir láni skv. viðskiptasamningnum að fjárhæð 95.000.000 kr. Lántökudagur lánshlutans var 10. maí 2007 og skyldi gjalddagi vera 25. október 2007. Frá lánsfjárhæðinni var dreginn kostnaður vegna skjalagerðar 10.000 kr., sbr. grein 10.2. samningsins. Hinn 10. maí 2007 voru því lagðar inn á reikning lántaka 94.990.000 kr. Til tryggingar samningnum setti stefndi að veði hlutabréf í Lífsvali ehf., að nafnverði 97.447.992 kr., með útgáfu handveðsyfirlýsingar nr. 0106-63-8433.

Viðaukar voru gerðir við samninginn. Fyrst hinn 14. nóvember 2007 þar sem málsaðilar urðu ásáttir um að stefnandi skyldi hafa til reiðu fyrir stefnda reikningslánalínu að fjárhæð 83.000.000 kr. Gildistíminn breyttist þannig að samningurinn skyldi gilda til 25. janúar 2008. Þá skyldi stefndi, við undirritun viðaukans, greiða 20.000.000 kr. til niðurgreiðslu á láni skv. viðskiptasamningnum nr. 7876. Að öðru leyti hélst samningurinn óbreyttur.

Annar viðauki var gerður hinn 30. apríl 2008. Þar urðu málsaðilar ásáttir um að lánsheimildin breyttist þannig að stefnandi skyldi hafa til reiðu fyrir stefnda reikningslánalínu að fjárhæð 84.200.000 kr. Vextir breyttust þannig, frá og með 25. janúar 2008, að vaxtakjör lánshluta sem stefndi tæki í íslenskum krónum skyldu miðast við Reibor-vexti, eins og þeir voru skráðir að morgni þess dags sem lánið var greitt út, að viðbættu 2,75% álagi. Gildistími samningsins breyttist þannig að samningurinn skyldi gilda til 14. júlí 2008. Þá skyldi stefndi greiða bankanum 0,10% framlengingargjald við undirritun þessa viðauka. Að öðru leyti hélst samningurinn óbreyttur.

Þriðji viðaukinn var gerður 8. ágúst 2008. Þar urðu málsaðilar ásáttir um að gildistími samningsins yrði framlengdur og skyldi samningurinn gilda til 14. október 2008.

Vanskil urðu hjá stefnda og féll lánið í gjalddaga. Höfuðstóll lánsins var þá, það er hinn 14. október 2008, 84.127.706 kr. og áfallnir vextir þann dag voru 2.951.364 kr. eða samtals 87.079.070 kr. sem er stefnufjárhæðin. Stefnda var sent innheimtubréf hinn 18. febrúar 2009. Skuld þessi hefur ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir .

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefnda beri að standa við samning sinn við stefnanda og greiða hina gjaldföllnu skuld.

Um samninginn gilda íslensk lög og skal mál vegna ágreinings um réttindi og skyldur aðila rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, sbr. 18. grein samningsins. Hvað aðild NBI hf. varðar þá tók Fjármálaeftirlitið, með heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., þá ákvörðun að ráðstafa öllum eignum og skuldum Landsbanka Íslands hf. til Nýja Landsbanka Íslands hf. Ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um ráðstöfun eigna og skulda Landsbanka Íslands hf., kt. 540291-2259, til Nýja Landsbanka Íslands hf., kt. 471008-0280, (nú NBI hf., kt. 471008-0280), er dagsett þann 9. 10. 2008.

Byggt er á meginreglu kröfu- og samningsréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga og efndaskyldu loforða. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og 1. mgr. 6 gr. og 12. gr. sömu laga. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi tekur fram að hinn 12. nóvember 2009 hafi Landsbanki Íslands hf. þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur fjögur mál á hendur stefnda vegna afleiðusamningsforma. Dómkröfur í þeim málum eru í erlendri mynt, svo: CAD 144.707, SEK 1.683.302, DKK 1.489.277 og CHF 84.838. Til grundvallar þessum málshöfðunum lá greiðsluáskorun stefnanda og tilgreind og meint kröfufjárhæð þar hinn 17. mars 2009, ISK 260.941.592.

Stefndi, í þeim málum og þessu, skilaði greinagerð sem lögð er fram í málinu. Í greinargerðinni, sem er sambærileg í öllum fjórum málunum, eru rakin málsatvik og fleira, sem ekki varðar þetta mál umfram það, sem hér verður greint:

Stefndi reiknaði dómkröfur Landsbanka Íslands hf. í málunum fjórum eftir miðgengi Seðlabanka Íslands 17. mars 2009 á dagsetningu greiðsluáskorunarinnar. Þannig reiknaðar voru dómkröfur stefnanda 343.939.092 kr. en fjárhæðin skv. greiðsluáskoruninni, eins og að framan greinir, 260.941.592 kr. Kröfur þessa stefnanda, sem nú eru fyrir dómi, eru þannig reiknaðar 82.997.50 kr. hærri en skv. greiðsluáskoruninni Stefnandi málanna hefur ekki skýrt þetta í málatilbúnaði sínum eða lækkað dómkröfur sínar. Þegar um svo háar fjárhæðir er að ræða, eins og í greindum fjórum málum, getur verið misvísun, m.a. vegna gengisbreytinga og aðferðafræði, en 83 millj. kr. fara að því gættu býsna nærri stefnufjárhæðinni í þessu máli, en hún er 87.079.070 kr. Skýringin liggur þannig í augum uppi. Landsbanki Íslands hf. hafði þá „bankalínu“ sem stefnt er fyrir í þessu máli ekki innifalda í greiðsluáskoruninni 17. mars 2009, en lagði þetta undir sig og byggir á því í þeim fjórum málum, sem bankinn nú rekur á hendur stefnda fyrir þessum dómi. Stefnandi leggur vissulega fram ákvörðun Fjármálaeftirlitsins. Undirritaður lögmaður telur sig þó hafa orðið þess varan í aðkomu að sambærilegum málum, að nefnd ákvörðun geti valdið vafa og sé ekki skýr. NBI hf. og Landsbanki Íslands hf. eru tvær skepnur skiptar úr einni. Þannig á stefnandi þessa máls ekkert erindi að þessu leyti við stefnda, heldur við Landsbanka Íslands hf., og þetta eiga afkvæmin tvö að útkljá sín í milli, en vera ekki að hrekkja stefnda að svo stöddu og umfram það, sem þegar er orðið.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því, að stefnandi sé ekki réttur aðili þessa máls og beri því að sýkna stefnda með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Þá byggir stefndi enn fremur á þeirri málsástæðu, að hina umstefndu bankalínu í þessu máli hafi Landsbanki Íslands hf. misnotað, vanrækt upplýsingagjöf og annað í þá veru. Stefndi lýsir yfir fullum skuldajöfnuði vegna þessa og telur, að stefnandi sé aðili að slíkri skuldajafnaðarkröfu, eins og málatilbúnaði hans er háttað í þessu máli. Stefndi áskilur sér rétt til þess að leggja fram gögn hér að lútandi, en telur það ekki tímabært að svo stöddu.

Stefndi vísar til þessara lagaraka umfram það, sem að ofan var gert: Krafa um málskostnað er byggð á 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 og krafa um virðisaukaskatt á málskostnað er studd við ákvæði laga nr. 50/1988 með síðari breytingum.

Niðurstaða

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á aðildarskorti og vísar til 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála.

Með vísan til 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., tók Fjármálaeftirlitið þá ákvörðun að ráðstafa öllum eignum og skuldum Landsbanka Íslands hf. til Nýja Landsbanka Íslands hf. Ákvörðunin er dagsett 9. október 2008. Í 1. gr. ákvörðunarinnar kemur fram að öllum eignum Landsbanka Íslands hf., hverju nafni sem nefnast, svo sem fasteignum, lausafé, reiðufé, eignarhlutum í öðrum félögum og kröfuréttindum, er ráðstafað til Nýja Landsbanka Íslands þegar í stað. Þær eignir sem tilgreinar eru í viðauka ákvörðunarinnar eru þó undanskildar framsalinu.

Meðal þessara eigna sem tilgreindar eru í 1. gr. er krafa stefnanda á hendur stefnda í máli þessu, þ.e. krafa byggð á viðskiptasamningi um reikningslánalínu. Í viðaukanum segir m.a. að útlán í verulegri tapshættu séu ekki framseld til Nýja Landsbanka Íslands hf. Hér er til dæmis um að ræða afleiðusamninga og gjaldeyrissamninga.

Í greinargerð stefnda kemur fram að málin fjögur sem Landsbanki Íslands hf. þingfesti á hendur stefnda hinn 12. nóvember 2009 séu „vegna afleiðusamningsforma“. Í framlögðum gögnum stefnda kemur einnig fram, að í málunum fjórum er samkvæmt greiðsluáskorun verið að krefjast greiðslu á afleiðu- og gjaldeyrissamningum. Hér er því um aðra samninga að ræða en um getur í þessu máli. Dómkrafa málsins er því vegna samnings sem fluttur var yfir til Nýja Landsbankans. Því er hafnað kröfu stefnda um sýknu vegna aðildarskorts.

Samkvæmt viðskiptasamningi um reikningslánalínu fékk stefndi greiddar 94.990.000 kr. inn á bankareikning sinn hinn 10. maí 2007. Stefndi hefur ekki greitt lán þetta svo sem honum ber að gera. Aðrar þær málsástæður er stefndi byggir á í greinargerð sinni eru með öllu vanreifaðar.

Með vísan til þess sem að framan greinir ber stefnda að greiða stefnanda dómkröfu málsins eins og hún er sett fram í stefnu svo og 200.000 kr. í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, G-kk-nf A. B-kk-nf, greiði stefnanda, NBI hf., 87.079.070 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 87.079.070 kr. frá 14. október 2008 til greiðsludags og 200.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.