E-147/2019

1. Mál þetta var höfðað 6. desember 2018 og dómtekið 8. október 2019. Stefnandi er Lánasjóður íslenskra námsmanna, Borgartúni 21, Reykjavík. Stefndi er B.

2. Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 18.948.037 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 129.937 krónum frá 30. júní 2017 til 1. mars 2018, af 262.127 krónum frá 1. mars 2018 til 25. nóvember 2018, af 18.948.037 krónum frá 25. nóvember 2018 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, að mati dómsins. Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að krafa stefnanda á hendur honum verði lækkuð verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

3. Fjárkrafa stefnanda er til komin vegna námsláns stefnda, sem hann fékk greitt út hjá stefnanda á árunum 20132015. Í samræmi við lög nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna gaf stefndi af því tilefni út skuldabréf nr. G208732 þann 14. janúar 2013 þar sem hann undirritaði skilmála lánsins, sem einnig eru í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1992. Lánið er verðtryggt miðað við vísitölu neysluverðs og verðtrygging reiknast frá fyrsta degi næsta mánaðar eftir að lánið er tekið eða einstakir hlutar þess greiddir út til fyrsta dags næsta mánaðar eftir að greiðsla fer fram. Lánið ber breytilega vexti sem eru 1% samkvæmt ákvæðum reglugerðar nr. 478/2011 um Lánasjóð íslenskra námsmanna og reiknast frá námslokum, sem samkvæmt ákvæðum skuldabréfsins eru ákvörðuð að hálfu stefnanda. Endurgreiðsla lánsins hefst tveimur árum eftir námslok lántakanda, það er lokun skuldabréfsins sem í því tilviki sem hér um ræðir var þann 29. júní 2015. Stefndi veitti stefnanda heimild til að fylla út samanlagða fjárhæð lánsins og grunnvísitölu inn á skuldabréfið við lokun þess, í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1992. Við útfyllingu skuldabréfsins nam heildarfjárhæð láns stefnda 17.194.808 krónum miðað við grunnvísitölu 427 stig. Um endurgreiðslu lánsins fer samkvæmt fyrrnefndum lögum nr. 21/1992. Árleg endurgreiðsla lánsins ákvarðast í tvennu lagi. Annars vegar föst ársgreiðsla með gjalddaga 1. mars ár hvert, sem tekur breytingum í hlutfalli við vísitölu neysluverðs Hins vegar tekjutengd greiðsla með gjalddaga 1. september ár hvert, sem er ákveðið hlutfall af tekjustofni lánþega árið á undan, að frádreginni föstu greiðslunni. Fyrsti gjalddagi var 30. júní 2017 og hafa afborganir verið í vanskilum frá þeim degi. Eftir heimild skuldabréfsins, og sem leiðir af lögum nr. 21/1992 og almennum reglum kröfuréttar, var lánið gjaldfellt þann 25. október 2018 vegna vanskila stefnda en þá voru gjaldfallnar afborganir samtals 262.127 krónur, en eftirstöðvar lánsins 18.685.910 krónur uppreiknað miðað við vísitölu þann dag 455,2 og 1% vexti. Innheimtutilraunir gagnvart stefnda hafa ekki borið árangur.

4. Stefndi telur sér óskylt að endurgreiða hið umdeilda lán með því að hann hafi tekið lánið til að stunda BAnám í viðskiptum og hótelrekstri í M en þegar þangað hafi verið komið og hann búinn að segja upp vinnu hérlendis og flytja með ærnum tilkostnaði fjölskyldu sína með sér til M hafi komið í ljós að námið gat ekki leitt til þeirrar námsgráðu sem honum hafði verið lofað. Hann hélt eigi að síður áfram námi frá í júlí 2013 og fram í mars 2015 en lauk námi án þess geta hlotið BAgráðu sem gæfi möguleika á framhaldsnámi eins og honum hafði verið lofað. Á þessu telur stefndi að stefnandi verði að taka ábyrgð með því að hafa samþykkt viðkomandi nám sem lánshæft. Stefndi telur að bæði hann sjálfur og stefnandi séu fórnarlömb sviksamlegrar framgöngu hérlendra umboðsmanna [skólans]. Stefndi telur að stefnandi verði að bera ábyrgð á vanrækslu sinni sem hafi falist í því að fallast á lánshæfi námsbrautar sem ekki hafi staðist þá kynningu sem á henni hafi verið gefin. Stefnandi hafi á engan hátt aðvarað stefnda eða aðra íslenska nemendur um þá galla sem voru á náminu eða þær breytingar sem gerðar höfðu verið á námsbrautinni og því að sínu leyti tekið þátt í sviksamlegri framgöngu gagnvart stefnda. Endurgreiðsluloforð stefnda og hið umþrætta lán sé því ógilt. Stefndi vísar til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og til meginreglna samninga, kröfu og neytendaréttar og meginreglna fjármálaréttar um upplýsingaskyldu og leiðbeiningarskyldu fjármálastofnanna.

5. Mál þetta er höfðað og rekið samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og er skuldabréfamál, mál til greiðslu skuldar samkvæmt skuldabréfi, enda er skráður samningur í texta skuldabréfs þess sem stefndi gaf út til stefnanda um að mál samkvæmt skuldabréfinu mætti reka eftir ákvæðum þessa kafla. Skuldabréfið er í réttu formi og krafa samkvæmt því er ekki fyrnd. Að framan eru raktar málsástæður stefnda sem lúta að lögskiptum aðila og meintri vanrækslu stefnanda. Þessar varnir komast ekki að gegn mótmælum stefnanda, sbr. 1. og 3. mgr. 118. gr. laga nr. 91/1991. Stefnukrafan verður samkvæmt þessu dæmd með vöxtum eins og krafist er. Í samræmi við þessa niðurstöðu verður stefnda gert að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað. Af hálfu stefnanda flutti málið H-kvk-nf Þ-kvk-nf lögmaður en stefndi flutti mál sitt sjálfur. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, B, greiði stefnanda, Lánasjóði íslenskra námsmanna, 18.948.037 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 129.937 krónum frá 30. júní 2017 til 1. mars 2018, af 262.127 krónum frá 1. mars 2018 til 25. nóvember 2018, af 18.948.037 krónum frá 25. nóvember 2018 til greiðsludags. Þá skal stefndi greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf