S-38/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 1. október 2013, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 12. júní 2013 á hendur A, [kt.], [heimili], „fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 11. ágúst 2012 á [...] í [...], haft samræði við [B] sem þá var 14 ára.“

Í ákæruskjali er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61/2007 og er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Við dómtöku málsins var jafnframt haldið uppi svofelldri einkaréttarkröfu: „Af hálfu [C], kennitala [...], f.h. ólögráða dóttur hennar, [B], kennitala [...], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð kr. 250.000. Gerð er krafa um vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 7. ágúst 2012 til greiðsludags af framangreindri fjárhæð. Ef greitt er síðar en 26. nóvember 2012 er gerð krafa um dráttarvexti, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar til handa réttargæslumanni vegna réttargæslustarfa, sbr. 48. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 216. gr. sömu laga.“

Í þinghaldi 27. september sl. játaði ákærði skýlaust það brot sem honum er gefið að sök í ákæru en hafnaði bótakröfu. Í ljósi þeirrar afstöðu ákvað dómari að taka málið til dóms á grundvelli 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Þeirri ákvörðun var ekki andmælt og ekki kom fram krafa um að aðalmeðferð færi fram í málinu. Töldu réttargæslumaður brotaþola og verjandi ákærða ekki þörf á að víkja einkaréttarkröfunni til meðferðar í sérstöku einkamáli, sbr. 1. mgr. 175. gr. sömu laga. Var málið tekið til dóms 1. október sl., án frekari sönnunarfærslu, eftir að sækjanda og verjanda hafði þann dag gefist kostur á að fjalla í stuttu máli um lagaatriði máls og ákvörðun viðurlaga og málið jafnframt verið flutt um einkaréttarkröfuna, sbr. 2. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 176. gr. sömu laga.

Af hálfu ákærða er þess krafist að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Ákærði krefst aðallega sýknu af einkaréttarkröfu brotaþola, en til vara verulegrar lækkunar hennar.

Um málavaxtalýsingu er skírskotað til ákæru. Með játningu ákærða, sem fær fulla stoð í gögnum málsins, telst sannað að hann hafi gerst sekur um það brot sem lýst er í ákæru og sem telst rétt heimfært til 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61/2007.

Brot gegn því lagaákvæði sem ákærði er hér sakfelldur fyrir varða fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að 16 árum. Ákærði er 24 ára að aldri og tæplega 10 árum eldri en brotaþoli. Er aldursmunur þeirra slíkur að ekki kemur til álita að beita heimild síðari málsliðar sama lagaákvæðis til að færa refsingu hans niður fyrir lögbundið lágmark.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur ákærði ekki áður gerst brotlegur við refsilög. Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til mikilvægis þeirra hagsmuna sem brot hans beindist að, en fortakslaust bann við samræði og öðrum kynferðismökum við börn undir 15 ára aldri er sett til verndar börnum og ungmennum af tilliti til þroska þeirra. Þá er litið til kringumstæðna brotsins, en samkvæmt rannsóknargögnum sótti ákærði brotaþola að dvalarstað hennar og ók með hana nokkurra kílómetra vegalengd að húsi þar sem atburðurinn átti sér stað. Til mildunar horfir að ákærði hefur frá upphafi játað brot sitt undanbragðalaust, verið samstarfsfús við lögreglu og lýst iðrun, líkt og m.a. kemur fram í skýrslu móður brotaþola hjá lögreglu. Fram kemur í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu að ölvun hafi ráðið gerðum hans, en ekki leysir það hann undan refsingu, sbr. 17. gr. almennra hegningarlaga.

Í ljósi framanritaðs og þess sem fram kemur í rannsóknargögnum um atvik máls að öðru leyti þykir refsing ákærða, með hliðsjón af m.a. 1. og 3. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin fangelsi í fimmtán mánuði. Rannsókn málsins hefur tafist lítillega af ástæðum sem ákærða virðist ekki verða um kennt. Með hliðsjón af því, greiðri játningu ákærða og hreinum sakaferli hans, þykir fært að fresta fullnustu tólf mánaða refsingarinnar og fellur sá hluti hennar niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum.

Í málinu er af hálfu brotaþola höfð uppi krafa um að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 250.000 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta eins og að framan greinir. Er í greinargerð með bótakröfu byggt á því að brot ákærða sé til þess fallið að valda brotaþola andlegri vanlíðan og að sjá megi af skýrslu hennar fyrir dómi að hún hafi fundið fyrir ákveðinni vanlíðan eftir þennan atburð. Brotið hafi falið í sér meingerð gegn persónu hennar, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Af hálfu ákærða er byggt á því að ósannað sé að brotaþoli hafi orðið fyrir tjóni af hans völdum.

Ljóst er að brot af þeim toga sem ákærði er hér sakfelldur fyrir er almennt til þess fallið að valda þeim sem fyrir verður margvíslegum sálrænum erfiðleikum. Í málinu liggja fyrir vottorð sérfræðings Barnahúss og sérkennara við grunnskóla brotaþola sem átt hafa viðtöl við hana. Styðja gögn þessi að stúlkan hafi átt erfitt eftir að brot ákærða átti sér stað, þótt fleira kunni að spila þar inn í. Brot ákærða fól í sér ólögmæta meingerð í garð brotaþola sem hún á rétt á miskabótum vegna, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Fjárhæð miskabótakröfu brotaþola þykir í hóf stillt. Verður ákærði því dæmdur til að greiða henni umkrafða fjárhæð, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Ekki verður séð að einkaréttarkrafan hafi verið birt fyrir ákærða fyrr en samhliða birtingu fyrirkalls 12. ágúst sl. og tekur upphafstími dráttarvaxta mið af því, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar. Þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., þykir hæfilega ákveðin 351.400 krónur en auk þess ber að bæta verjandanum kostnað af akstri og flugfari, samtals 123.458 krónur. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., þykir hæfilega ákveðin 138.050 krónur, en auk þess ber réttargæslumanninum greiðsla samkvæmt reikningum vegna ferðakostnaðar, alls 18.386 krónur. Tekur ákvörðun þóknunar beggja mið af störfum þeirra bæði á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi, þar á meðal fjölda þinghalda í málinu, og hefur jafnframt verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Við ákvörðun um fjárhæð þóknunar og greiðslu vegna ferðakostnaðar réttargæslumannsins hefur jafnframt verið tekið mið af því að störf hans í þágu brotaþola á rannsóknarstigi teljast að hluta til sakarkostnaður við annað sakamál sem rekið var fyrir dóminum. Annan kostnað leiddi ekki af málinu. Samtals verður ákærði því dæmdur til að greiða 631.294 krónur í sakarkostnað.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara, í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 11:30 fimmtudaginn 24. október 2013.

Dómsorð:

Ákærði, A, sæti fangelsi í fimmtán mánuði, en fullnustu tólf mánaða af refsingunni er frestað og fellur sá hluti hennar niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Ákærði greiði C, f.h. ólögráða dóttur hennar, B, 250.000 krónur í miskabætur, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 7. ágúst 2012 til 12. september 2013, en með dráttarvöxtum, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 631.294 krónur í sakarkostnað, sem samanstendur af þóknun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., að fjárhæð 351.400 krónur, ferðakostnaði verjandans, 123.458 krónur, þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., 138.050 krónur og ferðakostnaði réttargæslumannsins, 18.386 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf