E-2934/2011

Þetta mál, sem var dómtekið 21. nóvember sl., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu, áritaðri um birtingu, 27. júní 2011.

Stefnendur eru J-kvk-nf Þ. Á-kvk-nf, Dalföret 3, 2300 Amager, Kaupmannahöfn, Danmörku og A-kvk-nf R-kvk-nf Á-kvk-nf, Nónvörðu 8, Reykjanesbæ en stefndi er íslenska ríkið, Arnarhvoli við Lindargötu, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnenda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnendum skaðabætur að fjárhæð 19.349.234 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 24. desember 2010 til greiðsludags.

Þá krefjast stefnendur málskostnaðar auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Til þrautavara krefst stefndi þess að kröfur stefnenda verði lækkaðar og að málskostnaður verði felldur niður.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 4. janúar 2012, var frávísunarkröfu stefnda, íslenska ríkisins, hafnað.

Málavextir

Tildrög máls þessa eru þau að 11. ágúst 2000 skipaði sýslumaðurinn í Keflavík, B-kk-þf B-kk-þf löggiltan endurskoðanda, lögráðamann stefnenda samkvæmt 53. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 eftir andlát föður þeirra, Á-kk-ef E-kk-ef. Stefnendur málsins voru þá 10 og 15 ára gamlar. Hinn 16. janúar 2001 lagði lögráðamaðurinn fram beiðni um leyfi til einkaskipta á dánarbúi Á-kk-ef sem og erfðafjárskýrslu sem var árituð og samþykkt þann sama dag af sýslumanninum í Keflavík. Samkvæmt þeim skjölum voru stefnendur einu erfingjar búsins og hrein eign þess var 45.216.313 kr. Hinn 27. apríl 2001 skilaði lögráðamaðurinn erfðafjárskatti. Arfi til erfingja eða reglulegs lögráðamanns var hins vegar ekki skilað.

Með bréfi lögmanns móður stefnenda, dagsettu 21. mars 2002, var sett fram persónuleg krafa hennar á hendur dánarbúinu. Ákvað sýslumaðurinn í Keflavík af því tilefni að endurupptaka skipti dánarbúsins og skipaði Á-kk-nf J-kk-nf lögmann sem sérstakan lögráðamann stefnenda. Með bréfi sýslumanns, dagsettu 24. september 2002, var B-kk-nf boðaður til fundar og var þess krafist að hann skilaði af sér eignum stefnenda ásamt gögnum sem sýndu ráðstafanir sem gerðar höfðu verið í nafni stefnenda. Hinn 27. september 2002 var fundurinn haldinn hjá sýslumanninum í Keflavík og sóttu hann Á-kk-nf J-kk-nf lögmaður, sem lögráðamaður stefnenda, lögmaður móður stefnenda og B-kk-nf B-kk-nf, fyrrum lögráðamaður stefnenda. Skilaði B-kk-nf gögnum og skýrslu um eignir og lofaði að eignum yrði skilað inn á sértilgreindan reikning í nafni stefnenda. Sama dag lagði B-kk-nf 22.802.765 kr. inn á vörslureikning lögráðamanns stefnenda.

Einkamál á hendur B-kk-þgf B-kk-þgf var höfðað í október 2002 þar sem þess var krafist að hann greiddi andvirði þeirra eigna búsins sem upp á vantaði. Hinn 4. nóvember 2002 var stefna árituð í málinu.

Hinn 9. janúar 2004 í máli nr. S-2227/2003, var B-kk-nf B-kk-nf dæmdur í Héraðsdómi Reykjaness fyrir fjárdrátt í opinberu starfi. Í niðurstöðu dómsins kemur fram að B-kk-nf hafi dregið að sér og notað í eigin þágu 25.550.000 af fé dánarbúsins. Það fé hafi verið hluti söluandvirðis báts og kvóta sem B-kk-nf hafði móttekið fyrir hönd dánarbúsins, 26. apríl 2001 og lagt sama dag inn á sparireikning í sínu eigin nafni. Úttektir af hans hálfu hafi staðið frá 27. apríl 2001 til 13. ágúst 2002.

Með bréfi, dagsettu 30. september 2004, óskaði lögmaður móður stefnenda eftir skýrslu frá sýslumanninum í Keflavík varðandi samskipti sýslumannsembættisins við B-kk-þf B-kk-þf. Með bréfi, dagsettu 4. október 2004, upplýsti embættið að lögráðamanni stefnenda hefði verið bent á að skila eignum búsins til erfingja þegar hann skilaði erfðafjárskýrslu, 16. janúar 2001 og engar kvartanir hafi borist frá reglulegum lögráðamanni, móður stefnenda, vegna þeirrar vanrækslu lögráðamannsins að gera það ekki.

Með bréfi til sýslumannsins í Keflavík, dagsettu 28. desember 2004, var upplýst að innheimtuaðgerðir á hendur B-kk-þgf B-kk-þgf stæðu enn yfir og því væri enn ekki ljóst hvert tjón stefnenda væri vegna starfa hans. Áskildu stefnendur sér rétt til að höfða mál á hendur stefnda til bótaskyldu vegna þess tjóns sem ekki fengist bætt úr hendi B-kk-ef B-kk-ef.

Með bréfi, dagsettu 24. nóvember 2010, var skorað á embætti sýslumannsins í Keflavík að greiða tjón stefnenda. Fól sýslumaðurinn ríkislögmanni að svara áskorun stefnenda.

Með bréfi, dagsettu 6. maí 2010, hafnaði stefndi kröfu stefnenda þar sem ekki var fallist á að sýslumaðurinn í Keflavík hefði vanrækt skyldur sínar sem yfirlögráðandi.

Í þinghaldi, 10. nóvember 2011, lögðu stefnendur fram breytta kröfugerð ásamt útreikningi á kröfu stefnenda. Voru þá dómkröfur stefnenda lækkaðar í 19.349.234 kr.

Málsástæður og lagarök stefnenda

Stefnendur krefjast greiðslu þeirrar fjárhæðar sem ekki hafi tekist að heimta úr hendi B-kk-ef B-kk-ef endurskoðanda og fyrrum skipaðs lögráðamanns stefnenda. Þegar eftir endurupptöku skipta hafi nýskipaður lögráðamaður þeirra, Á-kk-nf J-kk-nf hrl. hafið innheimtu þess fjár úr hendi hans, með málsókn. Að fengnum dómi hafi fullnustugerðum verið haldið uppi án tafa allt þar til í mars 2010 er ljóst varð að frekari innheimtutilraunir bæru ekki árangur. Þegar þar var komið sögu hafi fyrst verið orðið ljóst að tjón stefnenda fengist ekki bætt úr hendi hans og um leið hvert tjón það væri er stefnda bæri að bæta stefnendum. Af þeirri ástæðu verði ekki litið svo á að krafa stefnenda sé fyrnd.

Krafa stefnenda sé um greiðslu þeirrar fjárhæðar er lögráðamaðurinn B-kk-nf upplýsti að væru eignir búsins, 23. september 2002, 37.016.477 kr., auk vaxta af þeirri fjárhæð til 24. desember 2010, 27.201.917 kr. Hinn 27. september 2002 hafi lögráðamaðurinn skilað 22.802.765 kr. til búsins. Innheimtuaðgerðir hafi skilað 1.700.000 kr., 30. september 2003, sem hafi verið söluandvirði kyrrsettra bifreiða. Þá fengust samtals 20.071.061 kr. í tveimur greiðslum vegna nauðungarsölu fasteignar lögráðamannsins. Að virtum þessum innborgunum nemi höfuðstóll kröfunnar nú 19.644.568 kr. sem sé dómkrafa máls þessa auk vaxta og kostnaðar.

Með bréfi, dagsettu 24. nóvember 2010, hafi verið gerð krafa um greiðslu 37.449.464 kr. Dómkrafa stefnenda byggir á frekari gögnum sem aflað hafi verið um kröfuna. Þessi lækkun á kröfunni eigi þó ekki að koma að sök gagnvart stefnda þar sem hann hafi, á þeim tíma, haft allar forsendur til þess að taka afstöðu til kröfunnar og meta tjónsatvik og fjárhæð bóta sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Mál þetta sé höfðað á hendur stefnda vegna þess að embætti ríkislögmanns synjaði stefnendum um greiðslu bóta og byggðist synjunin á þeirri afstöðu að ekkert hefði verið athugavert við framgöngu sýslumannsins í Keflavík sem yfirlögráðanda stefnenda.

Stefnendur byggja á því að sýslumaðurinn í Keflavík hafi ekki fylgst með fjárhaldi og störfum skipaðs lögráðanda sem skyldi eða eins og embættisskyldur og lög bjóði. Um saknæmt eftirlitsleysi hafi verið að ræða. Með því athafnaleysi hafi embættið bakað sér bótaskyldu gagnvart stefnendum sem nemi því tjóni sem stefnendur hafi orðið fyrir vegna fjárdráttar lögráðamannsins, að því marki sem þeim hafi ekki tekist að heimta það fé úr hendi hans. Telja stefnendur að stefndi beri húsbóndaábyrgð á því tjóni sem embætti sýslumannsins í Keflavík hafi valdið þeim með saknæmu athafnaleysi sínu.

Með vísan til 53. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 skipaði sýslumaður stefnendum sérstakan lögráðamann til að fara með hagsmuni þeirra vegna dánarbússkipta föður þeirra. Ákvað sýslumaður að skipa löggiltan endurskoðanda, B-kk-þf B-kk-þf til starfans en hann hafði verið fjármálum hins látna kunnugur og ljóst var að umfang eigna hafi verið nokkuð mikið. Við skipan hans hafi sýslumaður leitað eftir skoðun eða andmælum móður stefnenda við þá skipan. Þar sem hún hafi vitað að endurskoðandinn hefði verið manni hennar innan handar við rekstur hans hafi hún í raun engar forsendur haft til þess að andmæla þeirri skipan sem slíkri. Stefnendur mótmæla því sérstaklega sem röngu og ósönnuðu að skipan þessa tiltekna manns hafi verið að sérstakri ósk fjölskyldu hins látna. Það, að nafn sýslumannsins hafi verið barnsmóður hins látna kunnugt eða að hún hafi samþykkt það fyrir sitt leyti, breyti enda engu um eftirlitsskyldu embættisins endranær. Lögráðamaðurinn hafi verið skipaður af sýslumanni og hafi borið ábyrgð gagnvart honum. Á hitt beri að líta að móðir stefnenda hafi aldrei, hvorki í tengslum við þessa skipan né síðar, verið upplýst um heimildir slíks lögráðanda eða hvernig störfum hans skyldi háttað né hver réttarstaða hennar væri í þessu sambandi sem reglulegs lögráðamanns telpnanna sem á þessum tíma voru ólögráða fyrir æsku sakir. Vegna þessa telur stefnandi að farið hafi verið gegn fyrirmælum 5. mgr 7. gr. laga um skipti á dánarbúum og fleira, nr. 20/1991, um sérstaka leiðbeiningarskyldu í tengslum við dánarbússkipti sem og almennri reglu stjórnsýsluréttar um leiðbeiningarskyldu stjórnvalds, sbr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá hvíli sérstakar skyldur á sýslumanni þess efnis að upplýsa eftirlifandi sambýlismaka um rétt hans gagnvart dánarbúi, meðal annars um skráningu og mat á eignum, sbr. 2. mgr. 17. gr. 20/1991, en það hafi ekki verið gert. Af þessum ástæðum uggði hinn reglulegi lögráðamaður ekki að sér enda í góðri trú um að sýslumaður hefði komið málum í þann farveg sem lög bjóði. Af sjálfu leiddi að stefnendur, sem á þeim tíma voru börn, hlutuðust ekki að eigin frumkvæði til um framgang skipta eða höfðu eftirlit með störfum hins skipaða lögráðamanns. Það eftirlit átti að vera á hendi sýslumanns.

Frá skipan lögráðamannsins í ágúst 2000 hafi liðið fjórir mánuðir án þess að nokkur grein væri gerð fyrir eignum búsins eða framgangi skipta gagnvart sýslumanni. Samkvæmt framlögðu bréfi ríkislögmanns veitti sýslumaður lögráðamanninum skriflega áminningu, 5. desember 2000, um að hlutast til um skipti. Um miðjan janúar 2001 hafi lögráðamaðurinn loks lagt fram beiðni um einkaskipti og sama dag skilað inn einkaskiptagerð til sýslumanns. Af þeim skýrslum hafi mátt ráða að eignir búsins væru verulegar, hafi sú staðreynd ekki þegar verið sýslumanni kunn, en sú staðreynd, að ástæða þótti til að skipa löggiltan endurskoðanda lögráðamann stefnenda renni stoðum undir að sýslumanni hafi það verið ljóst þegar frá upphafi. Af þeirri ástæðu og í ljósi þess dráttar sem þegar hafi verið orðinn á því að hinn skipaði lögráðamaður upplýsti eða gerði yfirlögráðanda grein fyrir eignum búsins hafi yfirlögráðanda, að mati stefnenda, verið rétt að fylgja því sérstaklega eftir að lögráðamaðurinn efndi skyldur sínar réttilega en það hafi hann ekki gert. Verði ekki litið öðruvísi á en að með áritun sinni á erfðafjárskýrslu, 16. janúar 2001, hafi sýslumaður metið það svo að ekki væri þörf á sérstakri einkaskiptagerð í þessu tilviki. Þá hafi embættið heldur ekki kallað eftir slíkri skiptagerð heldur staðfesti það lok skipta dánarbúsins með undirritun sinni, sbr. 3. mgr. 93. gr. skiptalaga nr. 20/1991. Stefnendur byggja á því að sýslumaður hafi með þessu sýnt af sér saknæmt athafnaleysi. Sýslumanni bar að kalla eftir gögnum eða skilríkjum til staðfestingar á því að skiptum væri réttilega lokið og eignum haldið til haga fyrir hina ólögráða erfingja, en gerði það ekki. Ef sýslumaður hefði farið eftir reglum laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa hefði lögráðamaðurinn ekki haft tækifæri til þess að draga sér það fé sem hann dró sér úr dánarbúinu og ekki hafi tekist að endurheimta. Sýslumanni hafi ekki verið stætt á því að samþykkja lok skipta með fyrrgreindum hætti nema tvennt kæmi til samhliða, annars vegar að hann hefði fullvissu þess að arfi hefði verið skilað, sbr. 96. gr. laga 20/1991 og hins vegar að erfðafjárskatti hefði verið skilað, en skv. 15. gr. þágildandi laga um erfðafjárskatt nr. 83/1984 hafi gjalddagi erfðafjárskatts verið sá dagur er sýslumaður áritaði erfðafjárskýrslu við einkaskipti. Þetta hafi hins vegar ekki verið raunin. Erfðafjárskatti hafi verið skilað í lok apríl 2001. Með því að veita þann greiðslufrest, sem engar lagareglur standi þó til að veita, mátti sýslumaður vita að fjármunir búsins væru enn á hendi lögráðamannsins enda hafi skatturinn verið greiddur út af reikningi á nafni lögráðamannsins og sömuleiðis hafi fjárreiður búsins ekki verið í viðunandi horfi í ljósi þessara vanskila. Sýslumaður hefði því átt, í tengslum við þessa greiðslu 27. apríl 2001, að kalla eftir skilríkjum, t.d. bankayfirlitum, til staðfestingar á því að arfi hefði verið skilað með réttum hætti. Sýslumanni hafi þannig gefist sérstakt tækifæri og tilefni til að bregðast við og koma þannig mögulega í veg fyrir tjón. Stefnandi telur það blasa við ef litið sé til dóms Héraðsdóms Reykjaness frá 9. janúar 2004, þar sem fram komi að fjárdrátturinn hafi hafist þennan sama dag, að hefði sýslumaður krafið lögráðamanninn um fyrrgreind gögn, hefði tjón stefnenda aldrei orðið. Allt að einu hafi lögráðamaðurinn fyrst verið krafinn um um ráðstöfun fjármuna búsins á fundi 27. september 2002, fimmtán mánuðum síðar. Sá fundur hafi ekki verið haldinn að frumkvæði embættisins heldur að beiðni Á-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns þar sem honum hafði ekki tekist að fá gögn eða upplýsingar úr hendi B-kk-ef B-kk-ef. Tjón erfingjanna hafði þá í raun þegar orðið þar sem lögráðamaðurinn hafði fengið nægt svigrúm til þess að draga sér fé þeirra að ólögum. Aldrei fyrr hafi sýslumaður beitt sér fyrir því að fá í hendur upplýsingar eða gögn sem ákvæði skiptalaga geri ráð fyrir að lögð séu fram til staðfestingar því að skiptum sé lokið með lögmætum hætti og sýslumaður hafi eftirlitsskyldu með að sé fylgt.

Að mati stefnenda ber að líta til þeirra aðstæðna sem kröfðust hinna sérstöku úrræða við skipti dánarbúsins. Erfingjar þess voru ólögráða fyrir æsku sakir og af þeim sökum afréð sýslumaður í samræmi við lög að skipa þeim sérstakan lögráðamann. Með þeirri skipan hafi yfirlögráðandi þó ekki verið laus allra mála. Honum bar að tryggja að lögráðamaðurinn færi að lögum og að reglulegur lögráðamaður stefnenda væri vel upplýstur um það með hvaða hætti framgangur skipta skyldi vera. Hvort tveggja lét embættið undir höfuð leggjast og þess vegna hafi tjónið orðið sem stefndi sé bótaskyldur fyrir. Engar ráðstafanir hafi verið hafðar uppi af hálfu sýslumanns í þessum efnum nema að frumkvæði móður stefnenda sem eftir ítrekaðar tilraunir til að fá upplýsingar frá lögráðmanni hafi farið fram á endurupptöku skipta dánarbúsins. Á þessum mistökum embættis sýslumannsins í Keflavík beri stefndi ábyrgð á grundvelli reglunnar um húsbóndaábyrgð og af þeim sökum sé máli þessu beint að stefnda.

Krafa stefnanda byggir á meginreglum skaðabótaréttar um saknæma háttsemi sérstaklega og reglunni um húsbóndaábyrgð. Þá byggir skuldbinding stefnda á ákvæðum laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum og fleira sem og ákvæðum lögræðislaga nr. 71/1997. Einnig almennum reglum stjórnsýsluréttar sem og ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sérstaklega 7. gr. Krafa um vexti byggist á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun styðst við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt en stefnendur séu ekki virðisaukaskattsskyldir og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hvorki sýslumaður né starfsmenn stefnda við embættið hafi sýnt af sér saknæma háttsemi. Þá er á því byggt að tjón stefnenda sé ekki afleiðing af háttsemi starfsmanna stefnda og að það sé í reynd ósannað.

Í stefnu er dómkrafa málsins útskýrð, en svo virðist sem ætlað tjón stefnenda sé mótað af útreikningi á vaxtakröfu dánarbúsins gegn lögráðamanni þeim sem skipaður var, en ekki af því hvaða fjármunir stefnenda hafi farið forgörðum af arfstilkalli þeirra að teknu tilliti til þess sem lögráðamaður skilaði og endurheimta tókst að öðru leyti. Stefnendur byggi kröfur sínar á eftirstöðvum krafna á hendur B-kk-þgf, sem ekki hafi tekist að endurheimta eða innheimta af honum. Ráðstöfun á þeim heimtum, hugsanlega fyrst til greiðslu vaxta, sem þó sé engin grein gerð fyrir í stefnu, sé stefnda óviðkomandi og honum á engum stigum tilkynnt um þær sem innborganir á kröfur.

Stefndi vekur athygli á því að þegar málið var höfðað gegn B-kk-þgf hafi verið krafist greiðslu 13.450.167 kr. vegna ráðstafana hans auk dráttarvaxta. Stefnendur byggi á því að eign búsins hafi verið 37.016.477 kr. samkvæmt upplýsingum lögráðamannsins B-kk-ef. Ekki virðist vera um að ræða arfshluta stefnenda sérstaklega heldur beri gögn með sér að fjárhæðin endurspegli heildareign dánarbúsins. Fyrir liggi að maki hins látna gerði tilkall til hlutdeildar sinnar og hafi hún verið greidd. Sé raunar um að ræða ámóta fjárhæð og nefnd hafi verið í kröfubréfi til sýslumanns, dagsettu 24. nóvember 2010, en það hafi verið ritað fyrir hönd stefnenda og móður þeirra. Hvergi í því bréfi hafi komið fram að tekist hefði að innheimta hluta krafna búsins og ekki hafi verið minnst á vaxtakröfu eða að hún væri innifalin. Frá 37.016.477 kr., sem sögð er svara til búseignar, auk vaxta að fjárhæð 27.201.917 kr., dragi stefnendur 22.802.765 kr. sem lögráðamaðurinn hafi greitt til búsins, 1.700.000 kr. sem innheimtar hafi verið auk andvirðis fasteigna, sem seldar hafi verið nauðungarsölu, að fjárhæð 20.071.061 kr. Ekki komi fram í stefnu um hvers konar vexti sé að ræða. Af þessu verði ráðið að höfuðstóll arfsins hafi fengist greiddur og gæti stefndi því ekki borið ábyrgð á tjóninu þótt fallist yrði á bótaskyldu.

Engin heimild sé fyrir hendi til þess að krefja stefnda um greiðslu vaxta líkt og gert sé í stefnu en fjárhæð vaxta sé 27.201.917 kr. Vaxtafjárhæð þessi geti ekki myndað kröfu gagnvart stefnda og geti ekki talist afleiðing af þeirri háttsemi sem bótakrafa stefnenda byggist á. Engin lagastoð sé fyrir því að krefja stefnda um útreiknaða vexti eða dráttarvexti af kröfu dánarbúsins gegn lögráðamanninum. Sé slík krafa gegn stefnda hvergi rökstudd með vísan til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 eða fyrri vaxtalaga. Langur tími sé liðinn frá því í ljós kom hvernig lögráðamaðurinn hafi ráðstafað fjármunum og tómlæti af hálfu stefnenda geti ekki jafngilt tjóni sem stefndi beri ábyrgð á. Ef fallist yrði á bótaskyldu stefnda gæti vaxtakrafa einungis verið raunhæf á grundvelli lagaákvæða sem um hana gildi, þ.e. af skaðabótakröfu, af þeim höfuðstól sem nema myndi tjóni miðað við tiltekinn tjónsatburð. Málið sé hins vegar engan veginn reifað með tilliti til þessa. Stefndi telur kröfugerð stefnenda órökstudda og óljósa. Ekki komi fram hvaða fjármunir stefnenda sérstaklega hafi farið forgörðum vegna ráðstafana lögráðamannsins. Ekki beri á öðru en að til grundvallar kröfunni séu eignir dánarbúsins alls og vextir áður en dregnir séu frá henni fjármunir þeir sem skilað hafi verið. Ef frá eru dregnir vextir, sem engin rök séu til að krefja stefnda um, þótt fallist yrði á bótakröfu stefnenda, verði ekki séð hvert tjón stefnenda sé. Af þessum ástæðum er dómkröfum stefnenda mótmælt og bent á að málið teljist vanreifað þannig að frávísun kunni að varða. Telur stefndi sundurliðun dómkrafna ófullnægjandi og að í reynd endurspegli þær ekki sakarefnið og séu í ósamræmi við málsástæður í stefnu. Þá sýnist stefnda krafa stefnenda í reynd mótuð af hlutdeild móðurinnar sem eigi ekki aðild að þessu máli. Vísar stefndi því til 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, og ólögfestra meginreglna um skýran og glöggan málatilbúnað. Verði málinu ekki þegar af þessum ástæðum vísað frá dómi krefst stefndi þess til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda þar sem tjóni sé ekki fyrir að fara sem gæti talist afleiðing af háttsemi sýslumanns eða starfsmanna stefnda. Byggir stefndi sýknukröfu sína á áðurnefndum málsástæðum, jafnt um útreikning kröfunnar, mótmæli við henni og ætluðu tjóni. Þá mótmælir stefndi sérstaklega vaxtalið kröfunnar.

Stefndi byggir einnig á því að krafa stefnenda sé fallin niður fyrir fyrningu, sbr. 4. gr. eldri laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Lögráðamaðurinn hafi gert þær ráðstafanir sem mál þetta sé sprottið af, að stærstum hluta á árinu 2001 og fram á árið 2002. Hins vegar sé ekki útskýrt af hvaða ráðstöfunum lögráðamannsins kröfur stefnanda séu mótaðar. Stefna hafi verið birt 27. júní 2011 og því séu meira en tíu ár liðin frá tjónsatburði. Stefndi byggir einnig á tómlæti stefnenda og þeirra sem fram komu fyrir þeirra hönd enda virðist hagsmunir þeir sem sakarefnið varði fyrst og fremst snúast um vaxtaútreikninginn sem dómkrafa stefnenda mótist af. Kröfubréf hafi fyrst verið sent stefnda í nóvember árið 2010.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að ekki sé til að dreifa bótaskyldri háttsemi af hálfu sýslumanns eða annarra starfsmanna stefnda. Ekki verði lögð bótaábyrgð á stefnda vegna athafna lögráðamannsins. Samkvæmt lögræðislögum, og í þessu tilviki lögum um skipti dánarbúa o.fl., hafi sérstakar skyldur hvílt á lögráðamanni að viðlagðri bótaábyrgð hans. Ráðstafanir lögráðamannsins hafi verið saknæmar og raunar refsinæmar, samkvæmt þeim dómi sem liggi fyrir. Orsök ætlaðs tjóns hafi því verið ráðstafanir hans en ekki starfsmanna stefnda. Ekkert orsakasamband sé milli embættisfærslu sýslumanns og ætlaðs tjóns stefnenda.

Ekkert hafi mælt gegn því að B-kk-nf B-kk-nf yrði skipaður lögráðamaður stefnenda, 11. ágúst 2000. B-kk-nf hafi verið löggiltur endurskoðandi og ekkert sé komið fram sem bent gæti til þess að hann myndi í trássi við skyldur sínar. ráðstafa fjármunum þeim sem stefnendur áttu tilkall til. Fyrir liggi bréf sýslumanns, dagsett 4. október 2004, en þar sé rakið hvernig skipun lögráðamannsins hafi komið til. Leggi stefndi til grundvallar frásögn sýslumanns um aðdraganda þess, en skipun lögráðamannsins hafi komið til vegna tilmæla fjölskyldu Á-kk-ef heitins og hafi hann notið trausts hennar.

Sýslumaður hafi ritað áminningarbréf til lögráðamannsins, 5. desember 2000, um að hlutast til um aðgerðir samkvæmt 32. gr. laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa. Hinn 16. janúar 2001 hafi verið lögð fram beiðni um einkaskipti sem samþykkt hafi verið af sýslumanni og þann sama dag hafi verið skilað inn erfðafjárskýrslu sem var staðfest. Þegar lögráðamaðurinn skilaði erfðafjárskýrslu vegna dánarbús Á-kk-ef heitins hafi honum verið bent á að skila af sér eignum hinna ólögráða erfingja en í ljós kom að hann gerði það ekki fyrr en síðar og þá að hluta. Engar kvartanir hafi þó borist sýslumanni vegna vanrækslu hans. Þegar sýslumaður tók við erfðafjárskýrslunni og minnti B-kk-þf á að skila eignum erfingjanna hafi sýslumaður ekki búist við öðru en að það yrði gert og að lögráðamaðurinn sinnti skyldum sínum. Sýslumaður hafi því á engan hátt vanrækt skyldur sínar.

Stefndi bendir á að skyldur samkvæmt ákvæðum lögræðislaga hafi hvílt á lögráðamanninum en hann hafi þó fyrst og fremst verið skipaður lögráðamaður í tengslum við dánarbússkipti á grundvelli skiptalaga, sbr. vísun í 53. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Skyldur hans að lögum hafi mótast af því. Hafi honum verið það ljóst en sú regla hafi verið hjá embættinu að gera grein fyrir því, svo sem sýslumaður hafi staðfest. Þegar hann hafi skilað erfðafjárskýrslu vegna búsins hafi hann einnig átt að skila af sér eignum hinna ólögráða erfingja og hafi sýslumaður bent honum á það. Hafa verði í huga að skiptin voru einkaskipti og að fram kominni erfðafjárskýrslu og samþykkt hennar hafi það verið í höndum lögráðamannsins og ekki síður hins reglulega lögráðamanns að sjá svo um að eignum yrði ráðstafað til erfingja og annarra rétthafa. Lögráðamaðurinn hafi aðeins verið skipaður á grundvelli 53. gr. lögræðislaga til að reka þetta erindi og skyldur hafi einnig hvílt á hinum reglulega lögráðamanni. Málsástæður stefnenda um að sýslumaður hafi vanrækt eftirlit eftir þetta tímamark séu því haldlausar. Mótmælir stefndi því að sýslumaður hafi vanrækt lögboðnar skyldur eða eftirlit þannig að stefnendur hafi beðið tjón af.

Stefndi mótmælir því að sýslumaður hafi ekki sinnt skyldum sínum samkvæmt 5. mgr. 7. gr. skiptalaga nr. 20/1991. Mæli ákvæðið aðeins fyrir um að sýslumanni sé eftir atvikum rétt að leiðbeina tilkynnanda andláts um hvernig staðið verði að búskiptum. Málsástæður stefnenda um skort á leiðbeiningarskyldu almennt og á grundvelli stjórnsýslulaga séu óraunhæfar, skipun B-kk-ef hafi verið með fullu samþykki og vilja fjölskyldunnar og þeirra sem tilkall hafi átt til arfs en hún mun einnig hafa komið til vegna ábendingar móður stefnenda. Einnig komi fram í gögnum málsins að lögráðamanninum hafi verið leiðbeint, honum hafi verið ritað bréf til áréttingar og bent á að skila eigum búsins. Stefndi nefni einnig að stjórnsýslulög gildi ekki við meðferð á dánarbússkiptum, sbr. 1. mgr. 2. gr. laganna. Þótt fallist yrði á að skort hafi á leiðbeiningar við meðferð dánarbúsins sé ósannað að meðferð á því hefði farið á annan veg.

Stefnendur byggi einnig á 2. mgr. 17. gr. skiptalaga nr. 20/1990 þar sem sýslumanni hafi verið skylt að upplýsa eftirlifandi sambúðarmaka um rétt gagnvart dánarbúi. Nefnt ákvæði mæli ekki fyrir um leiðbeiningarskyldu heldur að sambúðarmaki eigi rétt á að krefjast skráningar eigna. Málsástæða þessi sé því án þýðingar enda varði hún réttindi sambúðarmaka sem sé ekki aðili að málinu. Ekki sé annað vitað en að hennar rétti hafi verið haldið til haga við skiptin og hún hafi vitað hverjar eignir búsins væru. Þá verði ekki ráðið annað af gögnum en að móðir stefnenda hafi verið upplýst um skiptin, gang mála og þær eignir sem ráðstafa átti. Málsástæður stefnenda er snúi að skráningu eigna styðji heldur ekki kröfur þeirra en ekki beri á öðru en að þær hafi í sjálfu sér komið fram í erfðafjárskýrslu og öðrum gögnum. Sé ósannað að skráning eigna með öðrum hætti hefði komið í veg fyrir ætlað tjón.

Þótt sérstakri einkaskiptagerð hafi ekki verið skilað hafi erfðafjárskýrslan verið nákvæm og í raun ígildi skiptagerðar. Sérstök skjalagerð í formi einkaskiptagerðar hefði engu breytt um þann verknað hins brotlega að draga að sér fé af eignum búsins. Mótmælir stefndi því sem ósönnuðu að frekari skjalagerð en sú sem birtist í formi erfðafjárskýrslu hefði komið í veg fyrir ætlað tjón. Sýslumaður hafi haft heimild til að meta erfðafjárskýrslu sem fullnægjandi, sbr. 93. gr. skiptalaga nr. 20/1991 og tíðkist það í mörgum tilvikum við einkaskipti. Þar sem um einkaskipti var að ræða hvíldu skyldur samkvæmt 96. gr. skiptalaga nr. 20/1991 á lögráðamanni, svo sem ákvæðið mæli fyrir um, en ekki sýslumanni. Sýslumaður hafi haft ástæðu til að ætla að eftir að hann samþykkti erfðafjárskýrslu og heimilaði einkaskipti, yrði eignum búsins ráðstafað réttilega. Stefndi fellst ekki á að þegar erfðafjárskattur hafi verið greiddur hafi verið sérstök ástæða fyrir sýslumann að ganga eftir skilríkjum um að fjármunum hefði verið ráðstafað réttilega. Hafi hann ekki haft ástæðu til að ætla annað en að svo hefði verið og við greiðslu skattsins mátti fremur búast við því að verið væri að ráðstafa eignum til erfingja.

Stefndi byggir á því að hvergi sé komið fram að lögboðnar skyldur sýslumanns hafi verið vanræktar eða að aðgerðir hans á grundvelli laga hefðu komið í veg fyrir tjón. Miðað við fyrirliggjandi dóm héraðsdóms, þar sem lögráðamaðurinn hafi verið sakfelldur fyrir fjárdrátt og brot í opinberu starfi, munu úttektir hans af reikningum hafa verið á tímabilinu frá 27. apríl 2001 til sumars 2002 en eitthvað af fjármunum hafi hann endurgreitt. Breyti þá engu sá tími sem leið frá skipun lögráðamannsins uns honum var ritað bréf í desember 2000, eins og haldið sé fram í stefnu. Þótt ljóst hafi verið að eignir búsins væru verulegar þegar erfðafjárskýrsla hafi verið send, hafi það ekki gefið sýslumanni sérstaka ástæðu til að efast um ráðdeild lögráðamannsins, sem hafi verið löggiltur endurskoðandi.

Þegar krafa hafi verið höfð uppi um endurupptöku skiptanna, sem móttekin var í apríl 2002, hafi ekki verið minnst á að skipaður lögráðamaður ólögráða erfingja hefði ekki skilað af sér eignum. Hafi það ekki verið fyrr en í framhaldi af því að nýr lögráðamaður hafi verið skipaður að sá tjáði sýslumanni að hinn fyrri hefði ekki skilað af sér eignum búsins. Svo virðist sem hinn nýi lögráðamaður hafi einnig krafið hinn fyrri um skil á eignum búsins. Hafi þeim fyrri síðan verið sent bréf, 24. september 2002, þar sem þess hafi verið krafist að hann skilaði af sér eignum hinna ófjárráða erfingja ásamt gögnum sem sýndu ráðstafanir sem gerðar hefðu verið í nafni þeirra. Hafi hann einnig verið boðaður á fund hjá sýslumanni 27. september 2002 en þar hafi hann lagt fram gögn vegna umsýslu sinnar.

Stefndi mótmælir málsástæðum stefnenda um að embættið hafi veitt greiðslufrest vegna erfðafjárskatts. Engin sönnun sé komin fram um að með því hafi sýslumaður haft ástæðu til að ætla að ranglega væri farið með eigur búsins. Sem fyrr segi hafi sýslumaður ekki haft ástæðu til að ætla annað en að hinn skipaði lögráðamaður sinnti störfum sínum í þágu búsins og þeirra sem tilkall gerðu til arfs. Ekki hafi komið til þess að beita þyrfti ákvæði 64. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 enda lá enginn grunur fyrir um að lögráðamaðurinn hefði ráðstafað fé búsins í eigin þágu eða í trássi við hagsmuni erfingja. Hafi það ekki komið í ljós fyrr en um seinan. Liggi fyrir endurrit úr gerðabók embættisins samkvæmt lögræðislögum þar sem fram komi að nettóeign búsins hafi verið 37.016.477 kr. en þar segi einnig að fjárhæðin verði lögð inn á sértilgreindan reikning á nafni hinna ólögráða sem muni verða stofnaður í Sparisjóðnum í Keflavík. Af þessu sjáist að sýslumaður hafi ekki haft grun um ráðstafanir lögráðamannsins eða ástæðu til að ætla að misfarið hefði verið með féð.

Stefndi byggir á því að orsök tjóns stefnenda sé meðferð lögráðamannsins á þeim fjármunum sem þær áttu á að fá að arfi. Í málinu komi fram að lögráðamaðurinn hafi verið sakfelldur með dómi fyrir fjárdrátt og brot í opinberu starfi með því að hafa dregið sér fé á árinu 2001, sem hafi verið hluti af söluverði báts og verðmæti aflaheimilda, en hann hefði tekið við þeim fjármunum, 26. apríl 2001. Því sé ítrekað að ætlað tjón stefnenda sé hvorki sýslumanni né starfsmönnum stefnda að kenna. Lög kveði á um sérstakan bótarétt gagnvart lögráðamanni, sbr. 61. gr. lögræðislaga. Þá sé óhjákvæmilegt að benda á að sérstakar skyldur hvíldu einnig á hinum reglulega lögráðamanni og hafi honum borið að kanna og fylgjast með ráðstöfun eigna. Engin rök séu fyrir því að fella bótaábyrgð á stefnda við þessar aðstæður þótt komist yrði að þeirri niðurstöðu að skort hafi á eftirlit, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar Íslands frá 20. október 2005 í málinu nr. 149/2005. Að öðru leyti en framan greini sé kröfum og málatilbúnaði stefnenda mótmælt.

Til stuðnings lækkunarkröfu stefnda er byggt á öllum ofangreindum málsástæðum. Verði talið að ráðstafanir sýslumanns eða starfsmanna stefnda hafi bakað stefnda bótaskyldu sé þess krafist að dómkröfur verði lækkaðar sem nemi nákvæmlega þeim fjármunum sem tengdust þeirri háttsemi orsakaböndum. Stefndi mótmælir því að vaxtaútreikningur, sem sé í reynd hryggjarstykkið í dómkröfum stefnenda, geti jafngilt ætluðu tjóni, enda ekki afleiðing af háttsemi á ábyrgð stefnda ef sú háttsemi yrði talin bótaskyld. Lækkunarkrafa sé einnig byggð á því að einungis kæmi til álita ætlað tjón sem hafi verið valdið innan fyrningartíma en ætla verði að stærstur hluti krafna stefnenda sé fallinn niður fyrir fyrningu. Að öðru leyti vísar stefndi, til stuðnings lækkunarkröfu, til fyrri málsástæðna þar á meðal mótmæla gegn útreikningi dómkrafna. Kröfu stefnenda um vexti og dráttarvexti er mótmælt og þá einkum upphafstíma þeirra. Kröfubréf frá nóvember 2010 til stefnda hafi engan veginn verið í því horfi að stefnda væri kleift að átta sig á fjárhæð bótakröfunnar sem þar hafi verið sett fram. Til stuðnings kröfum stefnda um málskostnað vísast til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Eins og að framan greinir urðu stefnendur máls þessa fyrir tjóni þegar skipaður lögráðamaður þeirra, B-kk-nf B-kk-nf, dró sér fé úr dánarbúi föður þeirra, Á-kk-ef E-kk-ef heitnum. Stefnendur byggja á því að sýslumaðurinn í Keflavík hafi með saknæmu athafnaleysi sínu valdið þeim tjóni og beri stefndi á því húsbóndaábyrgð.

Samkvæmt 5. mgr. 7. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. er sýslumanni eftir atvikum rétt að leiðbeina tilkynnanda andláts um hvernig staðið verði að búskiptum. Engin haldbær gögn eða rök styðja þá málsástæðu stefnenda að sýslumaður hafi ekki leiðbeint móður stefnenda um það hvernig staðið yrði að búskiptum þegar hún tilkynnti um andlát Á-kk-ef heitins. Þá koma stjórnsýslulög nr. 37/1993 ekki til skoðunar við úrlausn málsins vegna ákvæðis 1. mgr. 2. gr. þeirra þar sem tiltekið er að lögin gildi ekki við skipti á dánarbúum. Enn fremur kemur ætluð vanræksla sýslumannsins á því að upplýsa móður stefnenda, sem eftirlifandi sambýlismaka, um rétt hennar gagnvart dánarbúinu, meðal annars um skráningu og mat á eignum, sbr. 2. mgr. 17. gr. laga nr. 20/1991, ekki til álita þar sem hún er ekki aðili að þessu máli. Að því virtu verður ekki fjallað frekar um framangreinda málsástæðu stefnda.

Ljóst er að lögráðamaðurinn, sem var löggiltur endurskoðandi að mennt, var skipaður sérstakur lögráðamaður stefnenda við dánarbússkiptin, 11. ágúst 2000, á grundvelli 53. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 að tillögu móður stefnenda, Þ-kvk-ef F-kvk-ef. Hún bar fyrir dóminum að hún hefði stungið upp á B-kk-þgf í það hlutverk þar sem hann hefði séð um öll fjármál Á-kk-ef heitins fyrir lát hans og gjörþekkt þau en að auki hefði hann notið trausts Á-kk-ef.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum lagði lögráðamaðurinn fram beiðni um einkaskipti og erfðafjárskýrslu hjá sýslumanninum í Keflavík 16. janúar 2001. Honum var í kjölfarið veittur frestur til greiðslu erfðafjárskatts sem hann og innti af hendi 27. apríl 2001. Stefnendur byggja á því að sýslumanni hafi ekki verið heimilt að samþykkja lok skipta dánarbúsins með framangreindum hætti og veita lögráðamanninum frest til greiðslu erfðafjárskatts. J-kk-nf E-kk-nf, fyrrverandi sýslumaður í Keflavík, gaf skýrslu fyrir dóminum. Kvað hann ekki hafa verið óeðlilegt að sýslumaður veitti frest til greiðslu erfðafjárskatts eftir að erfðarfjárskýrslu hafi verið skilað þótt það hefði verið gert í undantekningartilvikum. Lögráðamaðurinn hafi beðið um frest þar sem hann hafi þurft að koma eignum dánarbúsins í verð en einnig hafi honum verið treyst fyrir því að greiða skattinn. Þá hafi eignir dánarbúsins verið nákvæmlega upptaldar í erfðafjárskýrslunni. Aðspurður sagði J-kk-nf að það hefði almennt tíðkast hjá sýslumannsembættunum að taka við erfðafjárskýrslu sem ígildi einkaskiptagerðar. Í ljósi framangreinds framburðar J-kk-ef E-kk-ef og með hliðsjón af ákvæði 4. mgr. 93. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., sem veitir sýslumanni heimild til að láta hjá líða að krefja erfingja um einkaskiptagerð ef nægar upplýsingar þykja koma fram í erfðafjárskýrslu um þann látna, erfingja hans, eignir búsins og skuldbindingar þess, verður ekki fallist á það með stefnendum að sýslumanni hafi ekki verið rétt að taka við erfðafjárskýrslunni sem ígildi einkaskiptagerðar og veita lögráðamanninum frest á greiðslu erfðarfjárskatts.

Þá byggja stefnendur á því að sýslumanni hafi borið að kalla eftir gögnum til staðfestingar á því að skiptum væri réttilega lokið og eignum haldið til haga fyrir hina ólögráða erfingja. Halda stefnendur því fram að með því að gera það ekki hafi sýslumaður sýnt af sér saknæmt athafnaleysi. Þegar er komið fram að lögráðamaðurinn, B-kk-nf B-kk-nf, hafi með dómi Héraðsdóms Reykjaness frá 9. janúar 2004 verið dæmdur til refsingar fyrir fjárdrátt í opinberu starfi. Segir í niðurstöðu dómsins að féð sem hann dró að sér hafi verið hluti af söluverði báts og kvóta að fjárhæð 37.351.225 kr. sem ákærði hafði móttekið fyrir hönd dánarbúsins, 26. apríl 2001, og lagt sama dag inn á sparireikning sem hann stofnaði í eigin nafni. Hafi lögráðamaðurinn tekið út af reikningnum, sem hann notaði í eigin þágu, á tímabilinu 27. apríl 2001 til 13. ágúst 2002. Þá liggur og fyrir að móðir stefnenda hafi gert kröfu í dánarbúið með bréfi til sýslumanns 21. mars 2002. Hafi það orðið tilefni til þess að sýslumaður hafi endurupptekið skiptin á dánarbúinu, skipað nýjan lögráðamann, Á-kk-þf J-kk-þf hrl., og boðað B-kk-þf, hinn fyrri lögráðamann, til fundar í september sama ár þar sem hann var krafinn skýringa á þeim ráðstöfunum sem gerðar höfðu verið í nafni stefnenda. Í 63. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 er að finna ákvæði er mæla fyrir um skýrslugjöf lögráðamanns til sýslumanns sem yfirlögráðanda. Samkvæmt 6. mgr. 63. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 skal lögráðamaður gera yfirlögráðanda grein fyrir ráðstöfunum sínum varðandi fjárhaldið hvenær sem hann krefst þess. Þá kveður 7. mgr. 63. gr. laganna á um að skipaður lögráðamaður skuli gefa yfirlögráðanda skýrslu á eyðublaði sem hann leggur til, um fjárhald og eignaumsýslu skjólstæðings síns, þegar hann fær lausn frá störfum. Þótt frumkvæðisskylda yfirlögráða sé rík verður að telja að sýslumanni beri ekki skylda til að krefja lögráðamann upplýsinga um ráðstafanir sínar nema grunsemdir vakni um að lögráðamaðurinn sinni ekki lögboðnum starfsskyldum sínum. Ljóst er að engar aðfinnslur eða athugasemdir við störf lögráðamannsins bárust sýslumanni fyrr en í marsmánuði árið 2002 með fyrrgreindu bréfi lögmanns móður stefnenda og brást þá sýslumaður við með endurupptöku skiptanna í maí 2002. Verður ekki talið að sýslumanni hafi borið ríkari skylda til athugunar á störfum lögráðamannsins af þeirri ástæðu einni að eignir dánarbúsins voru umtalsverðar. Þá verður ekki séð að sýslumaðurinn hafi haft ástæðu til að efast um ráðdeild B-kk-ef sem lögráðamanns í ljósi aðdraganda skipunar hans. Að framangreindu virtu og með hliðsjón af því að í erfðafjárskýrslunni var nákvæm útlistun á eignum og skuldum dánarbúsins og hvernig eignunum skyldi skipt á milli erfingja búsins, verður það ekki metið sýslumanninum til vanrækslu að hafa ekki kallað eftir skýrslu frá lögráðamanninum. Dómurinn metur það svo að jafnvel þótt lögráðamaðurinn hefði skilað inn sérstakri skýrslu á grundvelli 63. gr. lögræðislaga sé ekki nægilega í ljós leitt að það hefði komið í veg fyrir tjón stefnenda. Sýslumanni bárust engar ábendingar um að stefnendum hefði ekki verið greiddur út arfurinn en tekið verður undir það sjónarmið stefnda að hvílt hafi á móður stefnenda, sem hinum reglulega lögráðamanni þeirra, að fylgjast með ráðstöfun arfsins, einkum með hliðsjón af 1. mgr. 96. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. sem tiltekur að sérstakur lögráðamaður skuli tafarlaust afhenda reglulegum lögráðamanni erfingjans arfinn eða skilríki fyrir honum þegar útlagning hefur átt sér stað eða einkaskiptum hefur verið lokið. Þegar gætt er alls þess er að framan greinir verður að telja ósannað að tjón af völdum lögráðamannsins, B-kk-ef B-kk-ef, hafi verið vanrækslu sýslumannsins í Keflavík um að kenna. Skilyrði skaðabótaábyrgðar stefnda eru því ekki talin vera fyrir hendi. Þegar af þeirri ástæðu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnenda í þessu máli.

Rétt þykir með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 að málskostnaður falli niður.

L-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp þennan dóm.

DÓMSORÐ

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum stefnenda, J-kvk-ef Þ. Á-kvk-ef og Ö-kvk-ef R-kvk-þf Á-kvk-ef, í þessu máli.

Málskostnaður fellur niður.

L-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)