S-209/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 21. október sl., var höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á Suðurnesjum 8. júní 2016 á hendur I-x-x F-x-x H-x-x, fæddum 25. desember 1986;

„fyrir skjalafals, með því að hafa, föstudaginn 20. maí 2016, framvísað við lögreglu, í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, í blekkingarskyni, grísku vegabréfi nr. [...] á nafni F-x-x B-x-x J-x-x fd. 10.05.1988, með gildistíma frá 11. júní 2013 til 10. júní 2018 sem reyndist breytifalsað, þ.e. falsað að hluta er ákærði kom í vegabréfaskoðun vegna flugs FI601 til Kanada.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Kröfur ákærða:

Kröfur ákærða eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds í málinu. Til vara krefst ákærði þess að honum verði ekki gerð refsing. Til þrautavara krefst ákærði þess að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa og að refsingin verði bundin skilorði.

I

Að morgni föstudagsins 20. maí 2016 höfðu tollverðir afskipti af ákærða, sómölskum ríkisborgara, er hann gaf sig fram við vegabréfaskoðun vegna fyrirhugaðrar brottfarar með flugi FI-601 til Toranto í Kanada. Ákærði framvísaði brottfararspjaldi, sem gaf til kynna nefndan áfangastað, og grísku vegabréfi. Landamæravörðum þótti ástæða til þess að taka ákærða og skilríki hans til nánari skoðunar. Niðurstaða þeirrar skoðunar var sú að vegabréfið væri breytifalsað. Þegar það var kynnt ákærða viðurkenndi hann að hafa keypt vegabréfið af smyglara og greitt fyrir það 15.000 dollara.

Upplýst er í málinu að ákærði kom hingað til lands frá Finnlandi. Þangað hafði hann komið frá Ítalíu, þar sem hann mun hafa dvalist í um tvær vikur. Til Finnlands kom ákærði í október 2015. Ákærði sótti um hæli þar í landi en hælisumsókn hans var ekki tekin til efnislegrar meðferðar með vísan til ákvæða Dyflinnarreglugerðarinnar og þess að ákærði hafði á ferð sinni til Finnlands haft viðkomu á Ítalíu.

II

Við þingfestingu málsins neitaði ákærði sök og vísaði til þess að „... honum hafi borið nauðsyn til það fremja þann verknað sem um er getið í ákæru.“ Við aðalmeðferð málsins sagði ákærði þessa afstöðu sína óbreytta.

Ákærði bar fyrir dómi að hann hefði flúið Sómalíu, heimaland sitt, í október 2015 þar sem hann hefði verið í hættu staddur. Spurður um af hverju sú hætta hefði stafað bar ákærði að vegna starfa hans fyrir bresk mannúðarsamtök, Islamic relief, hefðu hryðjuverkasamtökin Al Shabaab haft horn í síðu hans. Ákærði sagði A-x-x S-x-x vera illa við fólk sem væri í samstarfi við Evrópubúa og teldu þau þá aðila vera að njósna um samtökin. Kvaðst ákærði einu sinni hafa sætt árás af hálfu A-x-x S-x-x. Þrír menn hefðu þá freistað þess að stöðva bifreið I-x-x r-e-x sem ákærði hefði verið í ásamt fleirum. Ákærði hefði komist undan á flótta, lítillega særður. Náinn samstarfsmaður ákærða hefði látist í árásinni og annar særst.

Ákærði kvaðst hafa sótt um hæli í Finnlandi en umsókn hans verið synjað og honum tjáð að til stæði að senda hann til Ítalíu, þaðan sem hann hefði komið. Um hvernig það kom til að ákærði ferðaðist til Ítalíu bar ákærði að hann hefði farið þangað á vikulangt námskeið tengt mannúðarstörfum. Á meðan ákærði var þar staddur hefði verið ráðist á heimili hans og yngri bróðir hans drepinn. Samhliða fréttum af því hefðu ákærða borist upplýsingar um að honum væri ekki óhætt að snúa til baka til Sómalíu. Ákærði hefði því ákveðið að sækja um hæli í Evrópu. Vegna slæmra aðstæðna flóttamanna á Ítalíu hefði ákærði ákveðið að sækja ekki um hæli þar heldur fara til Finnlands og sækja þar um hæli.

Ákærði sagði finnsk yfirvöld hafa neitað að afhenda honum vegabréf hans. Ákærði hefði því ákveðið að freista þess að komast til Kanada og sækja þar um hæli. Þar sem ákærði hefði ekki haft vegabréf sitt undir höndum hefði hann leitað til aðila sem selt hefði honum falsað vegabréf. Ákærði hefði síðan ferðast á því vegabréfi hingað til lands og ætlað áfram til Kanada þar sem hann hefði áformað að sækja um hæli samkvæmt áðursögðu.

Ákærði sagðist hafa verið stöðvaður við landamæraeftirlit er hann kom hingað til lands. Hann hefði þá strax sagt landamæravörðum satt og rétt frá og í kjölfarið sótt um hæli hér á landi. Kvaðst ákærði aldrei hafa haldið því fram við landamæraverði að hann væri réttmætur handhafi vegabréfsins. Þvert á móti hefði hann framvísað kennivottorði og starfsleyfi á sínu nafni eftir að hann var stöðvaður.

Fram kom hjá ákærða að umsókn hans um hæli hér á landi hefði verið synjað af yfirvöldum á grundvelli ákvæða Dyflinnarreglugerðarinnar, þ.e.a.s. á þeim grunni að ákærði hefði fyrst komið til Ítalíu og því ætti að taka aftöðu til hælisumsóknar hans þar.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa talið sig í hættu á meðan hann dvaldist í Finnlandi. Honum hefði hins vegar verið hætta búin á Ítalíu.

III

Aðalkrafa ákærða um sýknu er byggð á 13. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og meginreglum um eðli máls og neyðarrétt í refsirétti, sbr. greinargerð ákærða frá 13. júlí 2016. Ákærði bendir á að samkvæmt þeim reglum geti athöfn, sem annars sé ólögmæt og refsiverð, orðið lögmæt og undanþegin refsiábyrgð á grundvelli neyðarsjónarmiða. Skilyrði sé að með lögbrotinu séu skertir miklu mun minni hagsmunir en þeir sem sakborningur sé að vernda með brotinu.

Ákærða hafi verið nauðsynlegt að ferðast á fölsuðu vegabréfi til Íslands þar sem hann hafi ekki haft aðgang að sínu lögmæta vegabréfi. Ákærði hefði ekki komist frá Finnlandi, og þannig forðast endursendingu til Ítalíu, nema með því að ferðast á hinu falsaða skilríki. Tvennt geti leitt af endursendingu ákærða til Ítalíu. Annars vegar kunni hann á endanum að verða sendur aftur til Sómalíu, sbr. dóma Mannréttindadómstóls Evrópu í málum nr. 16483/12, K-x-x og aðrir gegn Ítalíu, 1. september 2015 og nr. 16643/09, S-x-x og aðrir gegn Ítalíu og Grikklandi, 21. október 2014. Því kunni að felast í endursendingu ákærða, í ljósi aðstæðna í Sómalíu, ógn við líf hans í skilningi 2. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu (MSE). Hins vegar kunni endursending ákærða til Ítalíu að verða til þess að hann verði fyrir ómannúðlegri og vanvirðandi meðferð í skilningi 3. gr. MSE. Bendir ákærði á að kerfislægur galli virðist vera orðinn reyndin á Ítalíu, er meðal annars megi ráða af því að önnur lönd sem séu aðilar af Dyflinnarsamkomulaginu séu farin að veigra sér við því að endursenda hælisleitendur til Ítalíu.

Ákærða hafi ekki staðið önnur vægari úrræði til boða til að komast frá Finnlandi og undan yfirvofandi hættu en að verða sér út um fölsuð skilríki og ferðast á þeim. Endursending ákærða hafi verið yfirvofandi og hann hafi ekki haft tíma til þess að reyna önnur úrræði, svo sem að komast ólöglega um borð í skip. Sú réttarvörsluaðgerð sem verið hafi yfirvofandi hafi ekki verið lögmæt í ljósi framangreindra gagna um ástandið á Ítalíu. Hefði endursending ákærða komið til framkvæmda hefði hann að öllum líkindum orðið fyrir vanvirðandi og ómannúðlegri meðferð á Ítalíu í skilningi 3. gr. MSE, sbr. 68. gr. íslensku stjórnarskrárinnar. Ákærði hafi því verið að vernda lögmæta hagsmuni sína í skilningi 13. gr. almennra hegningarlaga þegar hann hóf ferðalag sitt á hinu falsaða skilríki og framvísaði því að lokum hér á landi.

Ákærði telur jafnframt að þeir hagsmunir sem hann skerti með framvísun hins falsaða skilríkis hafi verið miklu mun minni en hagsmunir hans af því að bjarga lífi sínu. Ákærði hafi aldrei ætlað sér að dyljast hér á landi eða nota annað nafn en sitt eigið á þeim stað þar sem hann hafi ætlað að óska eftir hæli. Þar sem ákærði hafi ekki ætlað að viðhalda blekkingu með skilríkinu hafi réttaröryggi það sem tryggt sé með lögmætum ferðaskilríkjum ekki orðið fyrir verulegri skerðingu. Hagsmunir ríkisins í þessu tilviki teljist því miklu mun minni en hagsmunir ákærða af því að bjarga lífi sínu. Þetta þurfi að meta í hverju tilviki og annað kunni að eiga við þegar aðili ætli sér að viðhalda blekkingu á grundvelli skilríkis og ferðast um ríki. Ákærði hafi verið í hættu vegna starfa sinna fyrir mannréttindasamtökin Islamic relief, þar sem Al-Shabaab samtökin ofsæki starfsmenn samtakanna. Samkvæmt þessu og öðru framansögðu séu uppfyllt skilyrði 13. gr. almennra hegningarlaga og beri dómnum því að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins.

Aðalkröfu sína reisir ákærði einnig á ólögfestum neyðarrétti sem leiði af eðli máls. Í ferðalagi ákærða hafi falist að hann kom sér frá punkti A til punktar B með því að framvísa ólöglegu skilríki í því augnamiði að bjarga lífi sínu. Sú athöfn hans hafi verið eðlislík þeim athöfnum þar sem fallist hafi verið á neyðarrétt í umferðarrétti. Þannig hafi ákvæði 2. mgr. 8. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 verið lögfesting á áður ólögfestri neyðarréttarreglu. Lögfestar og ólögfestar neyðarréttarreglur hafi verið til frá örófi alda varðandi ferðalög manna við neyðaraðstæður og næringu þeirra á slíkum ferðum.

Til stuðnings sýknukröfu sinni vísar ákærði enn fremur til erlendra réttarreglna um neyðarrétt sem byggi á ákvæðum 31. gr. flóttamannasamningsins frá 1951 sem Ísland hafi gerst aðili að 30. nóvember 1955, sbr. auglýsingu nr. 74/1955. Vísar ákærði í þessum efnum til enskra laga frá 2004, Asylum and Immigration. Samkvæmt þeim lögum, sbr. undirlið 4 í kafla 2, sbr. c-e liði, geti aðili borið fyrir sig „ástæðuríka eða rökstudda afsökun“ fyrir því að framvísa fölsuðu skilríki eða engu skilríki og verið laus undan refsiábyrgð. Þrátt fyrir að um afsökunarástæðu sé að ræða en ekki réttlætingarástæðu verði að telja framangreindar reglur falla undir neyðarrétt sem byggi á nauðsyn og vali á milli tveggja slæmra kosta til að bjarga lögmætum hagsmunum. Ákærði telji að lögbrot innan marka þjóðríkis verði réttlætt þegar þau séu framkvæmd af hvötum sem teljist virðingarverðar í réttarvitund almennings.

Ákærði segir að í íslenskum refsirétti sé mismunað þeim flóttamönnum sem losi sig við fölsuð skilríki og þeim er framvísi slíkum skilríkjum. Ákærði bendir á að íslenska ríkið hafi mikla hagsmuni af því að flóttamenn framvísi fölsuðum eða stolnum skilríkjum, hafi þeir ferðast til landsins á þeim. Þegar horft sé til viðurlaga fyrir flóttamann sem framvísi ekki ferðaskilríkjum eigi framvísun flóttamanns á fölsuðu skilríki að vera undanþegin refsiábyrgð.

Ákærði byggir varakröfu sína um að honum verði ekki gerð refsing á 1. tölulið 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 2. mgr. sömu greinar og 32. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga, sbr. 31. gr. flóttamannasamnings Sameinuðu þjóðanna. Til frekari stuðnings kröfunni vísar ákærði til 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði heldur því fram að ef lögbrot hans verður ekki réttlætt á grundvelli neyðarréttar eigi refsing hans að falla brott á grundvelli 1. töluliðar 1. mgr. og 2. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 32. gr. laga nr. 80/2016 og 31. gr. flótta-mannasamningsins. Teljist lögbrot ákærða ekki réttlætanlegt, sökum þess að hann fór út fyrir takmörk leyfilegs neyðarréttar, verði það að teljast afsakanlegt í ljósi þess hvað honum gekk til með brotinu. Ákærði bendir á að þau ríki sem séu aðilar að flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna hafi sammælst um að aðilum sem teljist flóttamenn í skilningi 1. gr. samningsins skuli ekki refsað fyrir ólögmætar komur á landamæri. Ákærði falli undir ákvæði 1. gr., enda sé hann ríkisborgari Sómalíu þar sem nú ríki stríð. Þá hafi ákærði ekki fengið alþjóðlega vernd í öðru ríki, sbr. E- og D-liði 1. gr. flóttamannasamningsins. Að atvikum máls þessa virtum verði að telja ákærða flóttamann í skilningi 2. mgr. 44. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Þá hafi Hæstiréttur Íslands ekki látið ríkisborgara stríðshrjáðra ríkja axla sönnunarbyrði fyrir því að þeir falli undir 1. mgr. 31. gr. flóttamannsamningsins, sbr. dóma réttarins í málum nr. 345/2015 og 86/2016.

Ákærði uppfylli þau fjögur skilyrði sem ákvæði 31. gr. flóttasamningsins geri fyrir refsibrottfalli. Hann komi beint frá landi, lífi eða frelsi hans sé ógnað, hann hafi gefið sé sig tafarlaust fram við yfirvöld og borið fram gildar ástæður fyrir komu. Tekur ákærði sérstaklega fram að koma hans falli undir hugtakið „koma beint frá landi þar sem lífi sé ógnað“. Finnsk yfirvöld hafi ekki tekið hælisumsókn hans til umfjöllunar. Hann hafi ekki fengið vernd í Finnlandi og verið tilneyddur til að leita verndar annars staðar. Ákærði hafi ekki gert teljandi hlé á ferð sinni eftir að ljóst var að Finnland myndi ekki veita honum vernd. Þá hefði ákærði aðeins verið búinn að dveljast í sjö mánuði á Schengen-svæðinu þegar hann kom til Íslands.

Ekki eigi að túlka 1. mgr. 31. gr. flóttamannasamningsins eftir orðanna hljóðan heldur eftir þeim markmiðum sem legið hafi til grundvallar setningar þess. Skýra berið ákvæðið markmiðsskýringu þannig að hugtakið að „koma beint frá landi“ eigi ávallt við þegar flóttamanni hafi með lögum eða í raun verið gert ókleift að öðlast hæli eða vernd í fyrri ríkjum sem hann hafi komið til. Þá sé enn fremur ekki hægt að afmarka skýrlega hvað felist í „ekki teljandi hlé á för“ nema einnig sé horft til þess hvort hælisleitandi hafi hlotið vernd eða ekki.

Ákærði uppfylli skilyrðið um að „frelsi eða lífi sé ógnað“, enda sé stríð í föðurlandi hans, en þangað kunni hann að vera sendur aftur verði hann sendur frá Íslandi. Dvöl ákærða í Finnlandi geti ekki orðið til þess að hann glati rétti sínum til verndar gegn refsingu á grundvelli 31. gr. flóttamannasamningsins. Þá hafi ákærði „tafarlaust gefið sig fram við yfirvöld“ í skilningi 1. mgr. 31. gr. samningsins, enda sé skilyrðið túlkað rúmt og flóttamanni gefinn nokkur tími eftir að hann kemur inn á yfirráðasvæði ríkis til að gefa sig fram. Ótækt og rangt sé að túlka hugtakið „tafarlaust“ þannig að handtaka eða framvísun ólögmæts skjals áður en óskað sé hælis valdi því að hælisleitandi falli ekki lengur undir ákvæðið, sbr. dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 86/2016 og 345/2015.

Að lokum bendir ákærði á að hann hafi haft „gildar ástæður“ fyrir komu sinni til Íslands. Finnsk yfirvöld hafi ætlað að endursenda hann til Ítalíu þar sem réttur hans til mannsæmandi lífs kunni að vera fyrir borð borinn vegna þess hvernig staðið sé að aðbúnaði flóttamanna þar í landi. Þá sé ákærði ekki tryggður fyrir því að ítölsk stjórnvöld sendi hann ekki aftur til Sómalíu. Ákærði bendir á nýlegan dóm þýsks stjórnsýsludómstóls þar sem hafnað hafi verið að endursenda nígerískan hælisleitanda til Ítalíu vegna kerfislægs galla. Enn fremur vísar ákærði til þess að 2. júní sl. hafi verið samþykkt lög nr. 80/2016 sem lögfesti 31. gr. flóttamannasamningsins að viðbættri sönnunarreglu sem feli í sér að túlka skuli vafa um að flóttamaður uppfylli skilyrði greinarinnar honum í hag. Með vísan til alls framangreinds og þess að ákærði uppfylli skilyrði 37. og 38. gr. laga nr. 80/2016 eigi ekki að gera honum refsingu fyrir að hafa framvísað hinu falsaða skilríki.

Að lokum er varakrafa ákærða á því reist að hann hafi ekki vitað að það að framvísa hinu falsaða skjali væri lögbrot á Íslandi, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga. Þá hafi aðstæður ákærða verið með þeim hætti að hann hafi neyðst til þess að fremja lögbrotið. Refsing hans eigi því að falla brott á grundvelli 6. töluliðar 1. mgr. 74. gr., sbr. 2. mgr. sömu greinar.

Þrautavarakrafa ákærða er reist á sömu málsástæðum og aðal- og varakröfur hans. Ákærði vísar þó sérstaklega varðandi þrautavarakröfuna til 6. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. sömu laga.

IV

Upplýst er í málinu samkvæmt framburði ákærða og framlögðum rannsóknargögnum að föstudaginn 20. maí 2016 framvísaði ákærði við lögreglu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, í blekkingarskyni, grísku vegabréfi nr. AE0374369 á nafni F-x-x B-x-x J-x-x, fæddum 10. maí 1988, sem reyndist vera breytifalsað, þ.e. falsað að hluta, er ákærði kom í vegabréfaskoðun vegna flugs FI601 til Kanada.

Samkvæmt 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, sem íslenska ríkið gerðist aðili að 30. nóvember 1955, sbr. auglýsingu nr. 74/1955, skulu aðildarríkin ekki beita refsingu gagnvart flóttamönnum vegna ólöglegrar komu þeirra til landsins ef þeir koma beint frá landi, þar sem lífi þeirra eða frelsi var ógnað, enda gefi þeir sig tafarlaust fram við stjórnvöld og beri fram gildar ástæður fyrir ólöglegri komu sinni. Samningurinn hefur ekki lagagildi hér á landi og getur þetta ákvæði hans því þegar af þeirri ástæðu ekki leitt til sýknu ákærða.

Svo sem rakið er í kafla II hér að framan greindi ákærði svo frá fyrir dómi að hann hefði farið frá Sómalíu til Ítalíu á vikulangt námskeið tengt mannúðarstörfum. Á meðan ákærði var þar hefði verið ráðist á heimili hans og yngri bróðir hans drepinn. Samhliða fréttum af því hefðu ákærða borist upplýsingar um að honum væri ekki óhætt að snúa til baka til Sómalíu. Ákærði hefði því ákveðið að sækja um hæli í Evrópu. Vegna aðstæðna flóttamanna á Ítalíu hefði ákærði ákveðið að sækja ekki um hæli þar heldur fara til Finnlands og sækja um hæli. Þar hefði umsókn ákærða verið synjað og honum tjáð að til stæði að senda hann aftur til Ítalíu. Ákærði hefði því ákveðið að freista þess að komast til Kanada og sækja þar um hæli. Þar sem ákærði hefði ekki haft vegabréf sitt undir höndum hefði hann keypt falsað vegabréf. Hann hefði síðan ferðast á því vegabréfi hingað til lands og ætlað áfram til Kanada þar sem hann hefði áformað að sækja um hæli. Ákærði hefði hins vegar verið stöðvaður við landamæraeftirlit í Flugstöð Leifs Eiríkssonar og þá strax sagt landamæravörðum satt og rétt frá og í kjölfarið sótt um hæli hér á landi. Ákæruvaldið hefur ekki rengt þessa frásögn ákærða og styðst hún að nokkru við framlögð gögn.

Samkvæmt framburði ákærða fyrir dómi hafði hann viðkomu í tveimur löndum Evrópu á för sinni til Íslands. Var ákærði búinn að dveljast í Evrópu í rúmlega hálft ár er hann kom hingað til lands. Ákærði sótti um hæli í Finnlandi þar sem umsókn hans var ekki tekin til efnislegrar meðferðar heldur var ákærða bent á að leggja inn hælisumsókn á Ítalíu. Telur dómurinn að ekki hafi verið nægjanlega sýnt fram á það í málinu að þar í landi sé kominn upp kerfislægur galli. Samkvæmt því og að öðru framangreindu virtu verður því ekki séð að ákærða hafi borið nauðsyn til að fremja þann verknað, sem lýst er í ákæru, til að vernda lögmæta hagsmuni sína fyrir yfirvofandi hættu, sbr. 13. gr. almennra hegningarlaga. Að þessu gættu verður heldur ekki talið að ákærði geti byggt rétt í málinu á öðrum þeim neyðarréttarreglum, innlendum og erlendum, skráðum og óskráðum, sem hann hefur vísað til. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður ákærði því sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Af hálfu ákærða er þess krafist, verði hann sakfelldur, að honum verði ekki gerð refsing fyrir háttsemi sína, þar sem hann sé flóttamaður í skilningi 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna. Samkvæmt ákvæðinu skulu aðildarríkin ekki beita refsingu gagnvart flóttamönnum vegna ólöglegrar komu þeirra til landsins ef þeir koma beint frá landi, þar sem lífi þeirra eða frelsi var ógnað, enda gefi þeir sig tafarlaust fram við stjórnvöld og beri fram gildar ástæður fyrir ólöglegri komu sinni. Nefndur alþjóðasamningur hefur ekki lagagildi hér á landi og getur 1. mgr. 31. gr. samningsins því ekki, svo sem áður var getið, leitt til sýknu þeirra sem sakaðir eru um refsiverða háttsemi. Við ákvörðun refsingar kann þó, ef við á, að vera unnt að taka tillit til samningsins, í ljósi þeirrar meginreglu íslensks réttar að leitast skuli við að skýra lög til samræmis við þjóðréttarskuldbindingar ríkisins.

Svo sem áður var rakið hafði ákærði viðkomu í tveimur löndum Evrópu á för sinni til Íslands. Var ákærði búinn að dveljast í Evrópu í rúmlega hálft ár er hann kom hingað til lands. Hann var síðan stöðvaður er hann hugðist fara héðan með flugi til Kanada. Í ljósi þessa verður ekki talið að leitt hafi verið að því líkum að staða ákærða sé slík sem frá greinir í 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, þannig að leiða eigi til refsileysis að íslenskum rétti. Þá verður heldur ekki talið að því virtu sem fyrr var rakið að sýnt hafi verið fram á það í málinu að ákvæði 2. mgr. 44. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga geti átt við um ákærða. Hann hefur því unnið sér til refsingar.

Ákærði hefur verið samvinnuþýður í málinu, hvort tveggja á rannsóknarstigi og fyrir dómi, og er það virt honum til málsbóta. Þá nýtur engra gagna við um að ákærði hafi áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Að þessu gættu og með hliðsjón af dómaframkvæmd þykir refsing ákærða réttilega ákveðin fangelsi í 30 daga. Með vísan til þess sem fyrir liggur um aðstæður ákærða í Sómalíu og þeirra breyttu réttarviðhorfa er dómurinn telur endurspeglast í setningu laga nr. 80/2016 um útlendinga, sem gildi taka 1. janúar 2017, og dómum Hæstaréttar Íslands í málum nr. 345/2015 og 86/2016, þykir mega binda refsingu ákærða skilorði, með þeim hætti sem nánar greinir í dómsorði.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 218. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði dæmdur til þess að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef hdl., vegna starfa verjandans á rannsóknarstigi og eftir höfðun málsins hér fyrir dómi. Ákærði greiði einnig útlagðan ferðakostnað verjanda. Annan sakarkostnað leiddi ekki af rannsókn og rekstri málsins.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, I-x-x F-x-x H-x-x, fæddur 25. desember 1986, sæti fangelsi í 30 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef hdl., 429.660 krónur, og útlagðan ferðakostnað lögmannsins, 21.824 krónur.

K-kk-nf H-kk-nf