E-764/2016

I.

Mál þetta, sem tekið var til dóms 13. janúar 2017, er höfðað með birtingu stefnu 28. júní 2016.

Stefnandi er M, kt. 000000-0000, [...], Garðabæ.

Stefnda er K, kt. 000000-0000, [...], Hafnarfirði.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða honum 358.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 11. maí 2016 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að viðbættum virðisaukaskatti.

II.

Stefnandi kveðst hafa lánað stefndu fjármuni með millifærslum af bankareikningi sínum hjá Íslandsbanka hf., nr. [...], yfir á bankareikning stefndu hjá Landsbankanum hf., nr. [...]. Millifærslurnar hafi verið eftirfarandi:

2. nóvember 2015 100.000 krónur

21. nóvember 2015 20.000 krónur

18. desember 2015 10.000 krónur

17. janúar 2016 25.000 krónur

25. janúar 20161 180.000 krónur

10. febrúar 2016 10.000 krónur

19. febrúar 2016 13.000 krónur

Við aðalmeðferð málsins féll stefnandi frá kröfu sinni um greiðslu á 28.000 krónum, sem hann hafi lánað stefndu til kaupa á [...]. Endanlegar dómkröfur væru því um greiðslu á 358.000 krónum, með dráttarvöxtum eins og í stefnu greindi, auk málskostnaðar.

Stefnda kveður málsatvik þau að hún og stefnandi hafi kynnst í lok maí 2013 og búið saman með hléum frá því í júlí eða ágúst 2013 þar til slitnað hafi upp úr sambandi málsaðila. Á þeim tíma hafi þau að einhverju leyti verið með sameiginlegan fjárhag. Stefnda kveður stefnanda hafa búið hjá sér, en hún hafi búið í leiguhúsnæði, fyrst að [...] í Reykjavík, en síðan að [...] á Seltjarnarnesi og þá að [...] í Reykjavík þar sem málsaðilar hafi búið til loka mars 2016. Hafi mánaðarleg húsaleiga á þessum stöðum numið 170.000-180.000 krónum á mánuði. Stefnda kveðst hafa flutt á núverandi heimili sitt að [...] í Hafnarfirði 1. apríl 2016.

Samkomulag hafi verið með málsaðilum um að stefnandi dveldi hjá stefndu þá viku sem börn hennar væru hjá föður sínum, en hina vikuna hafi stefnandi búið hjá fyrrverandi eiginkonu sinni. Þá viku sem stefnandi bjó hjá stefndu hafi þau rekið sameiginlegt heimili, þ.e. þau hafi borðað saman og átt saman venjulegt líf. Endanlega hafi slitnað upp úr sambandi málsaðila í febrúar 2016. Stefnandi hafi þó haldið áfram að senda stefndu skilaboð, bæði á Facebook og í síma, þar til í júlí sama ár. Þau hafi að lokum orðið það mörg og ofsafengin að stefnda kveðst hafa leitað til lögreglu og kært stefnanda fyrir hótanir í sinn garð.

Málsaðilar komu fyrir dóminn og gáfu aðilaskýrslu. Þá komu fyrir dóminn sem vitni A og B.

III.

Við aðalmeðferð málsins mótmælti stefnandi því að hafa verið í sambúð með stefndu, en bar um að þau stefndu hefðu verið í ástarsambandi um tíma.

Af hálfu stefnanda var bent á að í framlögðum gögnum um samskipti málsaðila, á þeim tíma sem millifærslurnar áttu sér stað, kæmi fram að stefnda hefði ítrekað beðið stefnanda um peningalán og jafnframt heitið endurgreiðslu þeirra. Af hálfu stefnanda var sérstaklega vísað til samskipta málsaðila frá 2. mars 2016 þar sem stefnda lofaði að endurgreiða stefnanda 50.000 krónur á mánuði í sex mánuði eða samtals 300.000 krónur. Þá var á það bent að varnir stefndu, sem lytu að því að málsaðilar hefðu verið í sambúð og að millifærslurnar hefðu ýmist verið peningagjafir eða vegna reksturs sameiginlegs heimilis þeirra, hefðu fyrst komið fram í greinargerð í máli þessu. Samtímagögn bentu hins vegar til þess að um peningalán stefnanda til stefndu hefði verið að ræða. Þá hefðu engin gögn verið lögð fram um að stefnandi hefði staðið í skuld við stefndu.

Af hálfu stefnanda var því mótmælt að stefnda hefði verið undir hótunum frá honum þegar hún lofaði að endurgreiða honum það sem hann hefði lánað henni. Benti stefnandi á að gögn málsins bentu ekki til þess, auk þess sem slíkar mótbárur hefðu fyrst komið fram við aðalmeðferð málsins og væru því of seint fram komnar.

Í stefnu kemur fram að stefnandi hafi ítrekað krafið stefndu um greiðslu umstefndrar skuldar, m.a. með innheimtuaðvörun, dagsettri 12. apríl 2016, en stefnda hafi í engu sinnt áskorunum stefnanda og því hafi málshöfðun þessi verið nauðsynleg.

Hvað varðar lagarök vísar stefnandi til almennra reglna kröfuréttarins og meginreglna samningaréttarins um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga, en reglur þessar fái m.a. stoð í lögum nr. 7/1936. Krafa um dráttarvexti sé reist á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 1. tölulið 6. gr. sömu laga.

Stefnandi kveður kröfu sína um málskostnað byggjast á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá krefjist stefnandi virðisaukaskatts á málskostnað þar sem hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Stefnda kveður sýknukröfu sína byggjast í fyrsta lagi á því að stefnandi geti ekki átt kröfu á hendur stefndu vegna fjármuna sem hann hafi lagt til sameiginlegs fjárfélags aðila. Stefnandi hafi flutt á heimili stefndu að [...] í Reykjavík í júlí eða ágúst 2013 og hafi málsaðilar búið saman á heimili stefndu, fyrst að [...], þá að [...] á Seltjarnarnesi og síðan að [...]. Á þessum tíma hafi þó ekki verið um formlega sambúð að ræða, heldur hafi stefnandi flutt inn til stefndu, en sambúð þeirra hafi staðið með hléum í þrjú ár eða þar til stefnandi flutti endanlega út í október 2014. Á þessum tíma hafi stefnda séð um að reka heimilið og hafi og fjármál þeirra samtvinnast með ýmsum hætti á þessum tíma. Stefnandi hafi ekki greitt leigu, rafmagn, hita, tryggingar eða síma, heldur hafi stefnda séð um allan rekstur heimilisins. Stefnandi geti því ekki endurkrafið stefndu um þá litlu upphæð sem hann hafi þó lagt til heimilisins og séð sóma sinn í að inna af hendi. Stefnda hafi jafnframt rekið bifreið, sem stefnandi hafi notað og hafi stefnandi m.a. notað bifreið stefndu í tvær vikur í október 2014 og í desember 2015 fram í janúar 2016 á meðan stefnda fór til [...]. Stefnda hafi hins vegar ein greitt tryggingar og annan kostnað vegna reksturs bifreiðarinnar.

Stefnda kveðst í öðru lagi byggja sýknukröfu sína á því að aldrei hafi stofnast til skuldar milli stefndu og stefnanda. Stefnda hafi tekið við fjármunum frá stefnanda sem greiðslu upp í leigu og uppihald á þeim tíma sem stefnandi bjó hjá stefndu. Því fari fjarri að um lán hafi verið að ræða þar sem stefnandi hafi búið hjá stefndu á þessum tíma og því hafi hann skuldað henni töluverðar fjárhæðir. Á þessum tíma hafi stefnda greitt 170.000-180.000 krónur í húsaleigu á mánuði, auk rafmagns, hita og trygginga. Eins og áður greini hafi stefnandi búið með stefndu á þessum tíma aðra hverja viku, þ.e. þá viku sem börn hennar voru hjá föður sínum, og því hafi stefnandi búið hjá stefndu í u.þ.b. tvær vikur í mánuði. Samkvæmt því hafi stefnandi átt að greiða um 42.500 til 45.000 krónur upp í leigu, sem hafi í heildina numið 170.000 krónum, til að greiða til jafns á við stefndu og börn hennar. Því sé ljóst að þær greiðslur sem stefnandi hafi innt af hendi hafi ekki nægt fyrir húsaleigu, mat eða öðru uppihaldi, svo sem rafmagni, hita, tryggingum, hússjóði og öðru slíku.

Stefnda kveðst í þriðja lagi byggja sýknukröfu sína á því að stefnandi beri sönnunarbyrði um að ekki hafi verið um gjöf eða framfærslu að ræða, en af einni færslunni megi glöggt sjá að um var að ræða greiðslu til dóttur stefndu en ekki stefndu sjálfrar þar sem hún sé merkt C með skýringunni „happy birthday C“ eða til hamingju með afmælið C. Hér hafi því verið um afmælisgjöf að ræða til dóttur stefndu. Ljóst sé að þær greiðslur sem stefnandi hafi innt af hendi hafi verið gjafir og/eða greiðslur fyrir mat og/eða upp í leigu og annan rekstur heimilisins. Engar sannanir séu fyrir því að sú fjárhæð sem stefnandi krefjist greiðslu á hafi ekki verið móttekin í góðri trú um að um gjöf væri að ræða. Það að stefnandi og stefnda hafi hætt að vera saman geti ekki eitt og sér leitt til þess að hann eigi endurkröfurétt á stefndu vegna peningagjafa. Það að stefnandi hafi verið sár og reiður vegna sambandsslita veiti honum ekki rétt til að rifta gjafagerningum og/eða greiðslum fyrir leigu og uppihaldi.

Stefnda kveðst í fjórða lagi byggja sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi skuldað henni töluverðar fjárhæðir eftir sambúðarárin og þær greiðslur sem hann hafi innt af hendi eftir að aðilar hættu að búa saman hafi verið tilkomnar vegna skulda hans. Því sé ljóst að um skuld stefnanda við stefndu hafi verið að ræða, en ekki öfugt. Málatilbúnaður stefnanda í þessu máli sé langsóttur og virðist að einhverju leyti vera að rekja til þráhyggju stefnanda, auk þess sem hann sé til þess fallinn að hræða stefndu sem sé af erlendu bergi brotin. Skilaboð stefnanda gefi það til kynna að meginástæður stefnanda fyrir þeim kröfum sem hann hafi uppi séu þær að stefnda vilji ekki tala við hann og að hann ætli sér þess vegna að gera allt sem í hans valdi standi til að gera henni erfitt fyrir.

Stefnda kveðst byggja kröfu sína um greiðslu málskostnaðar á 131. gr. laga nr. 91/1991 þar sem málið sé höfðað að tilefnislausu og því sé eðlilegt að stefnandi beri þann kostnað sem af höfðun þess hljótist. Þá sé auk þess sanngjarnt að stefnandi greiði álag á málskostnað.

Stefnda kveðst byggja varakröfu sína á því að fallist dómarinn ekki á að um hafi verið að ræða greiðslur vegna reksturs sameiginlegs heimilis og uppihalds verði krafan lækkuð verulega þar sem ljóst sé að stór hluti af greiðslunum hafi verið gjafir til stefndu. Augljóst sé að um afmælisgjöf til C hafi verið að ræða, auk þess sem aðrar millifærslur hafi verið vegna gjafa til stefndu við hin ýmsu tækifæri.

Varðandi lagarök kveðst stefnda vísa til meginreglna kröfu- og samningaréttar, auk reglna um skuldbindingargildi samninga. Auk þess sé vísað til innheimtulaga nr. 95/2008. Þá sé vísað til meginreglna einkamálalaga um sönnunarbyrði stefnanda. Um málsmeðferð kveðst stefnda byggja á ákvæðum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá styðjist krafa stefndu um málskostnað við ákvæði XXI kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þá sér í lagi 129. gr., 130. gr. og 131. gr. sömu laga. Loks sé krafa stefndu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggð á lögum nr. 50/1988.

V.

Samkvæmt gögnum málsins millifærði stefnandi á tímabilinu 10. október 2015 til 6. apríl 2016 alls 883.000 krónur af bankareikningi sínum nr. [...] yfir á bankareikning stefndu nr. [...] í 12 millifærslum. Sjá má að greiðsla að fjárhæð 245.000 krónur sem stefnandi lagði inn á reikning stefndu 14. desember 2015 var millifærð að nýju inn á reikning stefnanda sama dag, og hið sama á við greiðslu að fjárhæð 220.000 krónur hinn 15. desember 2015. Kom fram í skýrslum málsaðila fyrir dóminum að óumdeilt væri að greiðslur þessar hefðu átt sér stað að beiðni stefndu til að sýna meiri veltu á bankareikningi hennar í tengslum við fyrirhuguð fasteignakaup hennar. Af 883.000 krónum fóru því 465.000 krónur út af reikningi stefnanda og inn á hann aftur sama dag. Ein af framangreindum 12 millifærslum, þ.e. 5.000 krónur sem millifærðar voru af reikningi stefnanda yfir á reikning stefndu 2. febrúar 2016, er með skýringunni „happy birthday C“. Stefnandi kveður fjárhæðina hafa verið afmælisgjöf til dóttur stefndu og eins og sjá má af stefnu og öðrum gögnum málsins er ekki krafist endurgreiðslu á þeirri fjárhæð í máli þessu. Eftir standa þá 413.000 krónur af þeirri fjárhæð sem millifærð var af reikningi stefnanda yfir á reikning stefndu á áðurgreindu tímabili, en af þeirri fjárhæð krefur stefnandi stefndu nú um endurgreiðslu á 358.000 krónum, sem eins og áður greinir voru millifærðar á reikning stefndu í sjö millifærslum á tímabilinu 2. nóvember 2015 til 19. febrúar 2016.

Óumdeilt er að málsaðilar áttu í ástarsambandi um nokkurt skeið. Gegn mótmælum stefnda þykir hins vegar ósannað að málsaðilar hafi tekið upp sambúð og staðið sameiginlega að rekstri heimilis, en hvorki gögn málsins né skýrsla stefndu fyrir dóminum renna stoðum undir að svo hafi verið.

Af framlögðum gögnum um samskipti málsaðila má sjá að stefnda bað stefnanda í nokkur skipti um peningalán sem hún lofaði að endurgreiða. Í samskiptum aðila á Facebook 2. nóvember 2015 bað stefnda stefnanda um aðstoð við að greiða húsaleigu og kvaðst mundu endurgreiða honum um leið og hún fengi greitt. Sama dag millifærði stefnandi 100.000 krónur inn á reikning stefndu. Í samskiptum málsaðila á Facebook 12. janúar, en ártal vantar, bað stefnda stefnanda um að lána sér 180.000 krónur til að greiða leigu og í tölvupósti 21. janúar 2016 bað hún stefnanda um aðstoð við að greiða reikninga og lofaði jafnframt að endurgreiða honum. Hinn 25. janúar 2016 millifærði stefnandi 180.000 krónur inn á reikning stefndu. Í samskiptum á Facebook 1. mars 2016 kvaðst stefnda geyma númer stefnanda til að endurgreiða honum peningana. Daginn eftir lofaði stefnda að greiða stefnanda 50.000 krónur á mánuði í sex mánuði frá og með næsta mánuði. Sama dag samþykkti stefnandi tilboð stefndu, en bætti við „+ suit and summerhouse. 40“, en í samskiptum aðila daginn áður hafði stefnandi krafið stefndu um endurgreiðslu á 40.000 krónum vegna fata og sumarhúss. Í samskiptum málsaðila á Facebook 7. mars 2016 sagðist stefnda mundu gera sitt besta til að endurgreiða stefnanda. Af gögnum málsins verður ekki séð að stefnda hafi á þessum tímapunkti verið undir alvarlegum hótunum frá stefnanda um endurgreiðslu lánsins, en ljóst er að ljót ummæli koma fyrir í skilaboðum stefnanda til stefndu síðar og þá sérstaklega sumarið 2016.

Með hliðsjón af framangreindu þykir í ljós leitt að a.m.k. hluti þeirra greiðslna sem millifærðar voru af bankareikningi stefnanda yfir á reikning stefndu var peningalán til stefndu sem hún lofaði að endurgreiða stefnanda. Með hliðsjón af áðurgreindum samskiptum málsaðila á Facebook 2. mars 2016 og því að stefnandi hefur nú fallið frá kröfu sinni um greiðslu á peningaláni vegna fermingarfatnaðar að fjárhæð 28.000 krónur þykir bera að miða við að krafa stefnanda á hendur stefndu vegna peningaláns nemi 312.000 krónum. Verður stefnda því dæmd til greiðslu þeirrar fjárhæðar með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Með hliðsjón af málsúrslitum og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 er stefndu gert að greiða stefnanda 200.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefnda, K, greiði stefnanda, M, 312.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. maí 2016 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf