X-69/2009

Mál þetta, sem þingfest var hinn 29. janúar 2010, var tekið til úrskurðar 4. nóvember 2010. Sóknaraðili er S-kvk-nf L-kvk-nf Þ-kvk-nf, búsett í Bretlandi, en varnaraðili er þrotabú Baugs Group hf., Túngötu 6, Reykjavík.

Dómkröfur sóknaraðila eru þær að krafa hennar í þrotabú Baugs Group hf. að fjárhæð 4.593.938 krónur verði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Til vara er gerð krafa um að lægri fjárhæð verði viðurkennd sem forgangskrafa. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila að viðbættum virðisaukaskatti.

Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila að fjárhæð 4.593.938 krónur verði hafnað sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

II

Sóknaraðili var ráðin til starfa hjá Baugi Group hf. 1. október árið 2000 og starfaði hún sem forstöðumaður upplýsinga- og kynningarsviðs félagsins fram til ársins 2007 þegar hún tók við starfi framkvæmdastjóra kynningarsviðs. Hinn 1. ágúst 2008 undirrituðu sóknaraðili og aðstoðarforstjóri Baugs Group hf. samning um að sóknaraðili færi tímabundið til starfa hjá dótturfélagi Baugs Group hf., Baugi UK Limited í London, Englandi sem framkvæmdastjóri almannatengsla og samskipta. Áætlaður starfstími hennar þar ytra voru 24 mánuðir. Skyldu laun sóknaraðila meðan á starfstímanum stæði nema 130.000 pundum. Þá skyldi sóknaraðila njóta sérstakra heilbrigðistrygginga og greiðslu fyrir skólagöngu barna sinna, greiðslu útgjalda vegna flutnings milli landa auk 24 orlofsdaga á ári. Þá er tekið fram í samningnum að sóknaraðili skuli fá búsetustyrk, þ.e. íbúð til afnota fyrir sig og fjölskyldu sína og tekið fram að Baugur UK Limited hefði gert leigusamning um íbúð í 18 mánuði. Þá kemur fram í samningnum að allar deilur sem rísi vegna ráðningarsamningsins sem jafnframt er kallaður skipunarbréf lúti íslenskum lögum og lögsögu íslenskra dómstóla. Þá kemur fram í samningnum að hann sé uppsegjanlegur með þriggja mánaða fyrirvara og ítrekað að uppsagnarfrestur á fyrri ráðningarsamningi hennar og varnaraðila sé sex mánuðir.

Samhliða greindum ráðningarsamningi undirrituðu aðilar upplýsingablað vegna dvalar erlendis í atvinnuskyni hinn 1. ágúst 2008. Þar kemur fram að Baugur Group hf. sé að senda sóknaraðila til vinnu hjá Baugi UK Ltd. í Bretlandi. Á eyðublaðinu kemur jafnframt fram að síðargreinda félagið muni greiða laun, tryggingagjald og lögbundið lífeyrissjóðsgjald sóknaraðila á útsendingartímanum.

Með bréfi 10. febrúar 2009 tilkynnti aðstoðarforstjóri Baugs Group hf. sóknaraðila um riftun á framangreindum samningi eða starfsskipun frá 10. maí 2009 og að Baugur Group hf. muni ábyrgjast að greiða henni laun frá dagsetningu bréfsins. Þá var sóknaraðila með bréfi þessu einnig tilkynnt um riftun á ráðningarsambandi hennar við Baug Group hf. með sex mánaða fyrirvara frá 1. mars 2009.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur hinn 13. mars 2009 var bú Baugs Group hf. tekið til gjaldþrotaskipta og var frestdagur ákveðinn 4. febrúar 2009. Rann kröfulýsingarfrestur út 19. ágúst 2009.

Hinn 20. júlí 2009 lýsti sóknaraðili kröfu í varnaraðila þar sem krafist var samtals 13.810.227 króna vegna ógreiddra launa, launa í uppsagnarfresti, greiðslu ótekins orlofs og mótframlags til lífeyrissjóðs. Var kröfunni lýst sem forgangskröfu samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þar sem kröfuliðir voru í erlendri mynt var byggt á miðgengi Seðlabanka Íslands á úrskurðardegi.

Með leiðréttri kröfulýsingu sóknaraðila, dagsettri 17. ágúst 2009, var krafist 6.376.060 króna. Var krafan meðal annars lækkuð í ljósi þess að sóknaraðili hefði hafið störf annars staðar og þegið laun frá aprílmánuði 2009. Þá er sérstakur kröfuliður í leiðréttri kröfulýsingu vegna leigugreiðslna á íbúð í London að fjárhæð 17.825,61 pund eða 2.814.874 krónur og vísað til þess að meðal launakjara sóknaraðila samkvæmt ráðningarsamningi hafi verið íbúð í London en við gjaldþrotaskipti varnaraðila hafi greiðsla vegna íbúðarinnar fallið á sóknaraðila út ráðningarsamninginn. Var kröfu þessari lýst sem forgangskröfu á grundvelli þess að um væri að ræða endurgjald í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

Í skrá yfir lýstar kröfur í varnaraðila frá september 2009 kemur fram afstaða skiptastjóra til lýstrar kröfu sóknaraðila en þar segir að krafan sé samþykkt vegna ógreiddra launa og launa í uppsagnarfresti að fullu og að hluta vegna mótframlags í lífeyrissjóð, samtals að fjárhæð 1.773.655 krónur. Þannig var hluta kröfu vegna mótframlags í lífeyrissjóð, orlofskröfu og kröfu sóknaraðila um leigugreiðslur hafnað. Með bréfi 14. september 2009 var afstöðu skiptastjóra til kröfunnar mótmælt. Á kröfuhafafundi í þrotabúinu hinn 15. september 2009 var fjallað um skrá yfir lýstar kröfur og afstöðu skiptastjóra til viðurkenningar þeirra.

Var haldinn sérstakur skiptafundur hinn 5. október 2009 til að fjalla um mótmæli sóknaraðila við afstöðu skiptastjóra varnaraðila við lýsta kröfu sóknaraðila og til að reyna að jafna ágreining í samræmi við 2. mgr. 120. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Var fundinum frestað til að gefa sóknaraðila kost á að afla frekari gagna kröfum sínum til stuðnings. Frekari fundir voru hins vegar ekki haldnir og með bréfi 29. desember 2009 vísaði varnaraðili málinu til Héraðsdóms Reykjavíkur til úrlausnar um ágreining aðila í samræmi við 171. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. mgr. 120. gr. sömu laga.

III

Sóknaraðili telur að kröfu sína um orlof, mótframlag í lífeyrissjóð og vegna leigugreiðslna á íbúð beri að viðurkenna sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Aðalkröfu sína sundurliðar sóknaraðili svo:

Orlof (10.833 GBP x 157,91 kr.) kr. 1.710.639

Mótframlag í lífeyrissjóð (4% af 1.710.639 kr.) kr. 68.426

Leigugreiðsla íbúðar (17.825,81 GBP x 157,91 kr.) kr. 2.814.874

Samtals kr. 4.593.939

Varakröfu sína sundurliðar varnaraðili svo:

Orlof (4.166,6 GBP x 157,91 kr.) kr. 657.948

Mótframlag í lífeyrissjóð (4% af 657.948) kr. 26.318

Leigugreiðsla kr. 2.814.874

Samtals kr. 3.499.140

Sóknaraðili telur að líta beri til þess að hún hafi með samningi við Baug Group hf. verið „lánuð“ til dótturfyrirtækis varnaraðila, Baugs UK. Hafi allan tímann legið ljóst fyrir að Baugur Group hf. hafi ætlað að tryggja sóknaraðila öll réttindi sem sóknaraðili hafi notið vegna fyrri starfa sinna fyrir félagið. Til að tryggja og undirstrika þá ótvíræðu réttarstöðu sóknaraðila, hafi við flutning hennar verið undirritað svokallað E-101 vottorð frá Tryggingastofnun ríkisins. Í þeirri réttarstöðu sóknaraðila sé falið að vinnusamband haldist á útsendingartíma enda skuli launatengd gjöld og þess háttar greitt af vinnuveitanda.

Sóknaraðili hafi verið send út á vegum Baugs Group hf. Það að Baugur Group hf. hafi síðan samið við Baug UK um að standa straum af leigugreiðslum til sóknaraðila sé sérstakur samningur Baugs Group hf. við Baug UK. Eigi sóknaraðili ekki að bera ábyrgð á slíku eða bera skarðan hlut frá borði.

Af framlögðum launaseðli megi sjá að um „strípuð“ laun hafi verið að ræða, þ.e. einvörðungu launagreiðslu að frádreginni staðgreiðslu, öll önnur réttindi hafi Baugur Group hf. átt að greiða. Liggi fyrir í málinu að það hafi verið fyrrverandi aðstoðarforstjóri Baugs Group hf. sem hafi sagt upp samningi við sóknaraðila hinn 10. febrúar 2009 auk þess sem skiptastjóri varnaraðila hafi greitt sóknaraðila laun út uppsagnarfrest hennar samkvæmt samþykktri kröfu í þrotabúið. Sýni það fram á ótvíræðan rétt sóknaraðila gagnvart varnaraðila.

Sóknaraðili eigi sem starfsmaður Baugs Group hf. rétt á orlofi og lífeyrissjóðsframlagi vegna orlofsins en óumdeilt sé að varnaraðila beri að greiða lífeyrissjóðsframlag. Verði krafan ekki tekin til greina rýrist að sama marki lífeyrisréttindi sóknaraðila sem hún hefði samkvæmt lögum áunnið sér á tímabilinu. Slíkt sé ótækt að mati sóknaraðila.

Krafa sóknaraðila um orlof varði ótekið orlof hennar hjá Baugi Group hf. sem nemi 26 dögum. Engar athugasemdir hafi verið færðar fram af varnaraðila varðandi fjölda ótekinna orlofsdaga enda hafi skiptastjóri væntanlega greiðan aðgang að bókhaldi varnaraðila til að sannreyna dagafjöldann. Orlofskrafan sé miðuð við 10.833 bresk pund miðað við gengið 157,91 krónu sem hafi verið miðgengi Seðlabanka Íslands á sterlingspundi á úrskurðardegi varnaraðila. Sé krafa sóknaraðila um orlof því að fjárhæð 1.710.639 krónur og styðjist sú krafa við 3. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

Verði ekki fallist á greiðslu orlofs í 26 daga sé til vara krafist að viðurkenndur verði réttur sóknaraðila til greiðslu 10 orlofsdaga, þ.e. fyrir maí, júní og júlí 2008 áður en sóknaraðili hafi flust til Englands, og fyrir febrúar og mars 2009 en skiptastjóri hafi samþykkt greiðslur fyrir þá mánuði og greitt sóknaraðila. Varakrafan að þessu leyti sé því miðuð við 4.166,6 bresk pund miðað við gengið 157,91 krónu. Sé varakrafa um orlof því samtals að fjárhæð 657.948 krónur.

Kröfu sína um mótframlag í lífeyrissjóð byggi sóknaraðili á 4. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Fallist dómurinn á kröfur sóknaraðila muni sóknaraðili þurfa að standa skil á mótframlagi þrotabúsins til lífeyrissjóðs sóknaraðila en lífeyrissjóðskrafan falli ekki fyrr en við samþykki krafna sóknaraðila. Taki fjárhæð kröfunnar mið af viðurkenndri orlofskröfu. Verði krafan að fullu tekin til greina sé hún að fjárhæð 68.426 krónur (1.710.639 x 4%) en verði varakrafan tekin greina sé hún að fjárhæð 26.318 krónur (657.948 x 4%).

Hvað varði kröfu sóknaraðila um leigugreiðslu vegna íbúðar í London þá sé til þess að líta að í ráðningarsamningi aðila hafi Baugur Group hf. tekist þá skyldu á hendur að leigja íbúð fyrir sóknaraðila í átján mánuði. Til hægðarauka virðist sem Baugur Group hf. hafi látið dótturfélag sitt, Baug UK, vera leigutaka íbúðarinnar. Við gjaldþrot Baugs Group hf. hafi eftirstöðvar leigugreiðslna vegna íbúðarinnar fallið á sóknaraðila. Verði að horfa til þess að sóknaraðili hafi brugðið búi og flust búferlum með fjölskyldu sína meðal annars í ljósi þeirrar ótvíræðu samningsskyldu Baugs Group hf. að tryggja sóknaraðila hentugt húsnæði í London á samningstímanum. Við greiðslufall og gjaldþrot Baugs Group hf. hafi sóknaraðili neyðst til að yfirtaka leigusamninginn við leigutaka með því að greiða 17.825,81 bresk pund. Leigukrafan sé miðuð við gengið 157,91 krónu og sé krafa sóknaraðila vegna leigugreiðslna því 2.814.874 krónur. Séu leiguafnot sóknaraðila ótvírætt „annað endurgjald“ í skilningi 1. töluliðar 112. gr. laga nr. 21/1991.

Byggi samningssamband aðila á undirrituðum starfssamningi og geti varnaraðili ekki skákað í skjóli dótturfélags síns, Baugs UK, með skyldur sínar gagnvart sóknaraðila og telji varnaraðili sig eiga framkröfur vegna skuldbindinga sinna á hendur sóknaraðila í þrotabú dótturfélags síns beri honum að beina kröfum sínum þangað.

Um lagarök fyrir kröfum sínum að öðru leyti en þegar er getið styður sóknaraðili málskostnaðarkröfu sína við ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. tilvísun laga nr. 21/1991 til þeirra. Þá byggir sóknaraðili kröfur sína um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Varnaraðili byggir höfnun sína á kröfu sóknaraðila um orlof í fyrsta lagi á því að Baugur UK Limited í Bretlandi hafi verið vinnuveitandi og launagreiðandi sóknaraðila frá því að framsal ráðningarsamnings sóknaraðila til Baugs UK Limited hafi verið gert hinn 1. ágúst 2008 þar til samningstímabili sóknaraðila hafi verið rift með bréfi 10. febrúar 2009. Þessu til staðfestingar bendi varnaraðili á að engin gögn sé að finna í bókhaldi varnaraðila um að launagreiðslur hafi átt sér stað af hálfu Baugs Group hf. til sóknaraðila þann tíma sem hún hafi starfað í Bretlandi en ljóst sé að sóknaraðili beri sönnunarbyrði fyrir að svo hafi verið. Þá hafi engin gögn verið lögð fram af hálfu sóknaraðila sem sýnt geti fram á að staðgreiðsla hafi verið innt af hendi hér á landi af hálfu Baugs Group hf. þann tíma sem sóknaraðili hafi starfað í Bretlandi á grundvelli laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Þá hafi engir launaseðlar frá Baugi Group hf. verið lagðir fram af hálfu sóknaraðila sem sýnt geti fram á réttmæti þeirra 26 orlofsdaga sem sóknaraðili haldi fram í málinu. Í því ljósi telji varnaraðili það liggja í augum uppi að með samningi þeim sem undirritaður hafi verið af hálfu sóknaraðila og aðstoðarforstjóra Baugs Group hf. hinn 1. ágúst 2008 hafi Baugur Group hf. í raun framselt fyrri ráðningarsamning sóknaraðila til Baugs UK Limited í Bretlandi og hafi það félag frá og með þeim tíma haft með höndum húsbóndavald yfir sóknaraðila og talist vinnuveitandi og launagreiðandi hennar.

Þetta megi meðal annars greina út frá eyðublaði Tryggingastofnunar ríkisins E-101 sem liggi fyrir í málinu en í lið 9 á eyðublaðinu sem beri fyrirsögnina „Nánari upplýsingar um vinnusambandið“ sé óskað eftir upplýsingum um það hvaða aðili skuli greiða laun, tryggingagjald og lögbundið lífeyrissjóðsgjald útsends starfsmanns á vinnutímanum. Sé skýrlega tilgreint að Baugur UK Limited í Bretlandi sé vinnuveitandi sóknaraðila og muni sjá um greiðslu launa, tryggingagjalds og lögbundins lífeyrissjóðsgjalds hennar. Bréf Baugs Group hf. til sóknaraðila, dagsett 10. febrúar 2009, þar sem samningi sóknaraðila hafi verið rift og henni sagt upp störfum, beri jafnframt með sér að þá fyrst hafi Baugur Group hf. tekið að sér að greiða sóknaraðila laun á ný og hafi sóknaraðili þá fyrst orðið launþegi Baugs Group hf. á ný. Geti sóknaraðili því ekki talist hafa verið launþegi Baugs Group hf. þann tíma sem hún hafi sannarlega starfað fyrir Baug UK Limited í Bretlandi í skilningi 1. gr. laga nr. 30/1987 um orlof. Beri sóknaraðila því að beina kröfum sínum að réttum aðila, þ.e. Baugi UK Limited í Bretlandi, en ekki varnaraðila.

Varnaraðili kveður að í 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 sé vikið frá grundvallarreglu laga nr. 21/1991 um jafnræði lánardrottna við gjaldþrotaskipti. Þar sem um undantekningarreglu sé að ræða beri að skýra það þröngt hverjir undir hana falli. Í 3. tölulið sama ákvæðis sé greint frá því að kröfum um orlofsfé eða orlofslaun sem réttur hafi unnist til 18 mánuðum fyrir frestdag eða eftir frestdag skuli njóta forgangs. Með ákvæðinu sem skipi vissum kröfum framar öðrum í réttindaröð megi sjá að vikið sé frá grundvallarreglunni um jafnræði lánardrottna við gjaldþrotaskipti. Við mat á því hvort krafa sóknaraðila vegna orlofs falli undir greinina verði því að líta til almennra ákvæða laga um orlof nr. 30/1987 enda hafi lög nr. 21/1991 ekki að geyma neinn sjálfstæðan rétt til handa sóknaraðila um orlofstöku heldur sæki sóknaraðili ávallt almenn orlofsréttindi sín þar að lútandi til laga nr. 30/1987. Með vísan til áður greindra atriða og þar sem fyrir liggi að sóknaraðili hafi starfað í Bretlandi en ekki fyrir Baug Group hf. liggi ljóst fyrir að sóknaraðili geti ekki öðlast rétt á grundvelli 3 töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 í þrotabú varnaraðila.

Í öðru lagi liggi fyrir að sóknaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn sem sýnt geti fram á réttmæti kröfu hennar. Staðhæfing sóknaraðila um að hún eigi ótekna 26 orlofsdaga hjá Baugi Group hf. sé ekki studd neinum gögnum en hvorki launaseðlar né orlofsyfirlit hafi verið lagt fram af hálfu sóknaraðila sem sýnt geti fram á réttmæti kröfunnar. Þá hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á að hún hafi nýtt sér orlofsrétt sinn eða móttekið orlofslaun frá Baugi Group hf., sbr. 1. gr. laga nr. 30/1987 um orlof, en ekkert orlofsyfirlit hafi verið lagt fram af hálfu sóknaraðila sem staðreynt geti kröfu hennar. Beri sóknaraðili sönnunarbyrðina fyrir réttmæti kröfu sinnar.

Að mati varnaraðila eigi sömu sjónarmið og að framan eru rakin við varakröfu sóknaraðila.

Vottorð Tryggingarstofnunar ríkisins varðandi dvöl erlendis í atvinnuskyni sé notað á evrópska efnahagssvæðinu og sé ígildi sönnunar fyrir því að starfsmaður falli undir almannatryggingalöggjöf í heimalandi sínu. Hvað varði framlagningu vottorðsins hafi sóknaraðili þó með engu móti sýnt fram á að greidd hafi verið launatengd gjöld eða haldið eftir staðgreiðslu af launum sóknaraðila af hálfu Baugs Group hf. í skilningi laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987 þann tíma sem sóknaraðili hafi unnið í Bretlandi en engin gögn þess efnis sé að finna í gögnum varnaraðila. Þvert á móti beri eyðublaðið með sér að Baugur UK Limited í Bretlandi hafi verið vinnuveitandi sóknaraðila, launagreiðandi og hafi tekið að sér greiðslu tryggingagjalds og lögbundins lífeyrissjóðsiðgjalds sóknaraðila þann tíma hún hafi starfað í Bretlandi, sbr. lið 9 á eyðublaðinu. Sú ákvörðun varnaraðila að greiða sóknaraðila laun á uppsagnarfresti vegna marsmánaðar 2009 samkvæmt samþykktri kröfu í þrotabú varnaraðila geti þannig með engu móti breytt þeirri staðreynd að Baugur UK Limited í Bretlandi hafi verið vinnuveitandi og launagreiðandi þann tíma sem hún hafi starfað í Bretlandi.

Í málinu liggi fyrir að varnaraðili hafi samþykkt á fundi hinn 5. október 2009 sem haldinn hafi verið til jöfnunar ágreinings aðila að telja kröfu sóknaraðila um mótframlag í lífeyrissjóð er hafi lotið að þeim hluta launakröfu sóknaraðila sem samþykkt hafi verið í þrotabú varnaraðila sem forgangskröfu samkvæmt 4. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Hafi samþykktar forgangskröfur sóknaraðila numið 1.773.655 krónum og hafi mótframlag í lífeyrissjóð vegna marsmánaðar verið innifalið í þeirri fjárhæð (þ.e. 1.705.438 x 4% = 68.217 krónur). Í 4. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 segi að kröfur um gjald til lífeyrissjóða, sjúkrasjóða og orlofsheimilasjóða sem þrotamanni hafi borið að greiða samkvæmt lögum eða kjarasamningi á því tímabili sem um ræði í 1. tölulið eða eftir frestdag teljist til forgangskrafna. Í þessu sambandi beri að geta þess að Baugur Group hf. hafi hvorki verið vinnuveitandi né launagreiðandi sóknaraðila í skilningi laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda þann tíma sem sóknaraðili hafi starfað í Bretlandi og hafi því ekki borið skyldu til greiðslu lífeyrissjóðsiðgjalda þann tíma sem sóknaraðili hafi starfað í Bretlandi með vísan til 1. mgr. 7. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Með vísan til fyrri rökstuðnings varnaraðila varðandi orlofskröfu sóknaraðila og greindra málsástæðna og lagaraka sé því alfarið hafnað að varnaraðila beri að greiða til sóknaraðila frekara mótframlag í lífeyrissjóð en varnaraðili hafi þegar innt af hendi.

Höfnun sína á kröfu sóknaraðila að fjárhæð 2.814.874 krónur sem forgangskröfu á grundvelli 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 vegna leigugreiðslna vegna íbúðar byggir varnaraðili í fyrsta lagi á því að sóknaraðili hafi ekki lagt fram nein gögn sem sýnt geti fram á réttmæti kröfunnar. Þá beri leigusamningur um húsnæðið með sér að vera gerður eftir að bú Baugs Group hf. var tekið til gjaldþrotaskipta.

Liggi ljóst fyrir að Baugur Group hf. geti með engu móti talist vera aðili að umræddum leigusamningi. Í honum komi skýrt fram að Baugur UK Limited sé tilgreindur leigjandi samkvæmt samningnum en ekki Baugur Group hf. Sé ljóst að um tvo lögaðila sé að ræða en Baugur UK Limited hafi á þessum tíma verið skráð félag í Bretlandi og með kennitölu þar í landi en Baugur Group hf. skráð félag hér á landi. Þegar litið sé til samnings sóknaraðila frá 1. ágúst 2008 undir liðnum „húsnæðismál“ sé þar jafnframt greint frá því að Baugur UK Limited í Bretlandi muni gerast aðili að leigusamningi að hentugri eign fyrir sóknaraðila. Hvergi sé hins vegar tekið fram í umræddum leigusamningi að íbúðarhúsnæðið skuli vera hluti af starfskjörum og endurgjaldi sóknaraðila hjá Baugi Group hf. Að sama skapi sé ekki að sjá að sóknaraðila hafi borið nein skylda til yfirtöku á leigusamningnum eða að sóknaraðili hafi verið neydd til yfirtöku á honum. Að framangreindu virtu beri alfarið að hafna kröfu sóknaraðila sem forgangskröfu í skilningi 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 og það án tillits til hvaða töluliðar vísað sé til.

Um málskostnaðarkröfu sína vísar varnaraðili til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Eins og fram er komið snýst ágreiningur aðila um það hvort sóknaraðili eigi kröfu á hendur varnaraðila sem njóti forgangs við gjaldþrotaskiptameðferð varnaraðila. Byggir sóknaraðili kröfu sína á því að um sé að ræða vangreitt orlof sem njóti forgangs samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá eigi hún kröfu um 4% mótframlag varnaraðila í lífeyrissjóð á orlofskröfuna sem njóti forgangs á grundvelli 4. töluliðar ákvæðisins. Þá telur sóknaraðili sig eiga kröfu um greiðslu húsaleigu sem njóti forgangs samkvæmt 1. tölulið ákvæðisins þar sem um sé að ræða endurgjald fyrir vinnu í þágu Baugs Group hf.

Sóknaraðili starfaði hjá Baugi Group hf. frá árinu 2000 en flutti sig um set til Englands til starfa hjá dótturfélagi Baugs Group hf., Baugi UK Limited, árið 2008. Í hinu svokallaða starfsskipunarbréfi frá 1. ágúst 2008, sem líta má á sem eins konar ráðningarsamning, sem undirritaður er af hálfu aðstoðarforstjóra Baugs Group hf. eru tíunduð þau kjör sem sóknaraðili skyldi hafa hjá dótturfélagi Baugs Group hf. í London og sérstaklega tekið fram að ráðningin sé hluti af samfelldu starfi sóknaraðila hjá Baugi Group hf. sem hafi hafist 1. október 2000. Þá kemur fram í bréfinu að um sé að ræða tímabundna ráðningu hjá dótturfélaginu til 24 mánaða en með gagnkvæmum riftunarfresti en uppsagnarfrestur ráðningarsamnings sóknaraðila við Baug Group hf. haldist óbreyttur. Þá áskilur Baugur Group hf. sér rétt til að segja upp ráðningunni vegna ófyrirséðra aðstæðna.

Af framangreindum ráðningarsamningi er ljóst að Baugur Group hf. er að semja við sóknaraðila um að hún fari tímabundið í vinnu fyrir dótturfélag Baugs Group hf., Baugi UK Limited, í Bretlandi og að því tímabili loknu muni sóknaraðili njóta sömu launakjara og fríðinda og aðrir starfsmenn Baugs Group hf. Af ráðningarsamningnum verður ekki með vissu ráðið hvor skyldi greiða laun sóknaraðila, Baugur UK eða Baugur Group hf. en ljóst er að í upplýsingablaði Tryggingarstofnunar ríkisins vegna dvalar erlendis í atvinnuskyni sem aðilar þurftu að fylla út vegna flutnings sóknaraðila til Bretlands, kemur fram að sá sem muni greiða laun, tryggingagjald og lögbundið lífeyrissjóðsgjald sé Baugur UK. Baugur UK er hins vegar hvorki aðili að ráðningarsamningi aðila né undirritar hann umrætt upplýsingablað. Þykir ljóst að með ráðningarsamningnum var Baugur Group hf. að ábyrgjast þau kjör sem sóknaraðili átti að hafa hjá dótturfélaginu, þótt launagreiðandinn hafi verið dótturfélagið. Þá er til þess að líta að Baugur Group hf. taldi sig hafa heimild til að rifta ráðningarsamningi þessum einhliða. Er varnaraðili því bundinn af þessum samningi sem Baugur Group hf. gerði við sóknaraðila og þar sem kröfur sóknaraðila byggja á honum er varnaraðili réttur aðili að máli þessu.

Í ráðningarsamningnum er tekið fram að sóknaraðili eigi rétt á 24 orlofsdögum á hverju almanaksári frá upphafi starfs hennar erlendis en tilgreint er að orlofsárið sé frá janúar til desember í Bretlandi. Í málinu krefst sóknaraðili orlofs, aðallega orlofs vegna 26 daga og vísar til þess að engar athugasemdir hafi verið færðar fram af hálfu varnaraðila um fjölda ótekinna orlofsdaga. Er orlofskrafan gerð í breskum pundum. Í málatilbúnaði sóknaraðila er hvorki gerð grein fyrir hvernig umræddur fjöldi orlofsdaga né vegna hvaða tímabils unnið hafi verið fyrir þeim heldur aðeins fullyrt að sóknaraðili eigi ótekið orlof sem nemi 26 dögum. Af málatilbúnaði sóknaraðila má ráða að meginhluti kröfunnar varði tímabil sem sóknaraðili var við vinnu hjá dótturfyrirtæki Baugs Group hf. í Bretlandi. Stóð það henni því nær að leggja fram gögn um áunninn orlofsrétt og upplýsingar um töku orlofs á því tímabili. Þá hefði sóknaraðila átt að vera í lófa lagið að leggja fram launaseðla vegna þess tímabils sem hún byggir kröfur sínar á til að sýna fram á rétt sinn að þessu leyti. Hefur hún aðeins lagt fram einn launaseðil vegna vinnu sinnar í þágu Baugs UK vegna janúar 2009 og ber hann ekki með sér neinar upplýsingar um áunninn orlofsrétt. Þá liggja ekki fyrir nein haldbær gögn um það að Baugur Group hf. hafi átt að greiða launatengd gjöld vegna starfa sóknaraðila í Bretlandi en sérstaklega er tekið fram í upplýsingablaði Tryggingastofnunar ríkisins að Baugur UK greiði laun, tryggingagjald og lögbundið lífeyrissjóðsgjald starfsmanns á útsendingartíma hans. Þykir sóknaraðili því ekki hafa lagt fram haldbær gögn kröfu sinni til stuðnings og getur hún ekki vikið sér undan því að leggja fram gögn til stuðnings kröfu sinni með því að vísa til þess að upplýsingar um orlofsrétt hennar sé að finna í bókhaldi varnaraðila. Verður sóknaraðili að bera hallann af þessum sönnunarskorti.

Hvað snertir varakröfu sóknaraðila um orlof þá er hún sama marki brennd og aðalkrafan en sóknaraðili hefur ekki lagt fram launaseðla vegna þess tímabils sem hún kveðst eiga inni ótekið orlof hér á landi vegna maí, júní og júlí 2008. Í málinu liggja fyrir tveir launaseðlar sem bera með sér að Baugur Group hf. hafi greitt sóknaraðila 31. mars 2009, annars vegar laun og launatengd gjöld að frádreginni staðgreiðslu fyrir tímabilið 1.-12 mars 2009 samtals 2.604 bresk pund, og hins vegar laun, launatengd gjöld og áunnið orlof að frádreginni staðgreiðslu fyrir tímabilið 13. janúar til 31. ágúst 2009 samtals 41.532 bresk pund. Ekki verður séð að vikið sé að þessum greiðslum í málatilbúnaði aðila en þær virðast vera fyrir sex mánuði frá 1. mars til 31. ágúst 2009 þar sem mánaðarlaun voru 10.800 bresk pund og má ætla að hér sé um að ræða laun í sex mánaða uppsagnarfresti sóknaraðila. Ekki verður séð að þessar greiðslur hafi haft einhver áhrif við ákvörðun á fjárhæð viðurkenndrar kröfu sóknaraðila í þrotabú varnaraðila, sem greidd var 2. október 2009 af skiptastjóra varnaraðila, þótt þær virðist varða að hluta til sama tímabil og sú krafa. Hins vegar er ekki ágreiningur um launakröfur sóknaraðila og eru því ekki efni til að fjalla frekar um þetta.

Í framangreindum launaseðli fyrir tímabilið 13. janúar til 31. ágúst 2009 kemur fram að áunnið orlof sóknaraðila sé 16,87 dagar án þess að þar komi fram vegna hvaða tímabils hið áunna orlof sé. Var sóknaraðila samkvæmt launaseðlinum greitt út hið áunna orlof.

Að öllu framangreindu virtu hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á það með óyggjandi hætti að hún eigi ógreitt orlof hjá varnaraðila og verður því að hafna kröfu hennar. Þegar af þeirri ástæðu, að orlofskröfu sóknaraðila er hafnað, verður að hafna kröfu sóknaraðila um greiðslu mótframlags í lífeyrissjóð af þeirri kröfu.

Hvað kröfu sóknaraðila um leigugreiðslu vegna íbúðar í London varðar þá er til þess að líta að í ráðningarsamningi aðila vegna ráðningar hennar hjá dótturfélagi Baugs Group hf. kemur fram að sem búsetustyrk skuli sóknaraðili njóta íbúðar sem hæfi henni og fjölskyldu hennar, en Baugur UK hafi gert leigusamning um hæfilega íbúð í 18 mánuði þar að lútandi. Samkvæmt því var sóknaraðila lögð til íbúð sem hluti af ráðningarkjörum hennar í Bretlandi. Samningi þessum var rift 10. febrúar 2009 með umsömdum þriggja mánaða fyrirvara.

Samkvæmt því sem að framan greinir var Baugur Group hf. og þar með varnaraðili ábyrgur fyrir þeim kjörum sem hann samdi við sóknaraðila um að hún hefði hjá dótturfélagi hans í Bretlandi. Þar með bar hann ábyrgð á greiðslu leigu íbúðarinnar í samræmi við ráðningarsamning aðila um búsetustyrk fram til þess tíma er uppsagnarfrestur samningsins rann út hinn 10. maí 2009. Hins vegar verður ekki fallist á að hann beri ábyrgð á frekari greiðslum samningsins en uppsagnarfrestur samningsins var þrír mánuðir ef ófyrirséðar ástæður sköpuðust. Verður að líta svo á að taka bús varnaraðila til gjaldþrotaskipta falli þar undir.

Sóknaraðili þurfti að útvega sér húsnæði eftir að samningi hennar og Baugs Group hf. hafði verið rift enda hafði hún í skjóli ráðningarsamningsins flust út með fjölskylduna sem einnig var tryggð ýmis réttindi samkvæmt samningnum. Samkvæmt gögnum málsins gerði sóknaraðili sjálf leigusamning um íbúðina eftir að bú varnaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta og Baugur UK fór í greiðslustöðvun og má af leigusamningnum ráða að viðsemjendur hennar, leigusalinn, hafi verið umsjónarmenn félagsins á greiðslustöðvunartíma þess.

Af leigusamningnum má ráða að hann hafi gilt frá apríl 2009 til 28. janúar 2010 og samkvæmt honum var leigan 1.800 bresk pund á mánuði frá dagsetningu samningsins og út samningstímann en síðasta greiðslan í janúar skyldi vera að fjárhæð 1.625,81 bresk pund og skyldi leigan greiðast fyrirfram. Af málatilbúnaði varnaraðila verður hvorki ráðið að ágreiningur sé um fjárhæð leigunnar né að hann sé sambærilegur þeim leigusamningi sem vísað er til í ráðningarsamningi aðila. Miðað við að ráðningarsamningur aðila skyldi renna út 10. maí 2009 eftir uppsögn ber varnaraðila því að endurgreiða sóknaraðila leigu fyrir apríl og maí 2009 eða samtals 3.600 bresk pund eða 568.476 krónur miðað við gengið 157,91 krónu.

Sóknaraðili byggir á því að krafa hans um leigu sé forgangskrafa á grundvelli 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því ákvæði njóta kröfur um laun og annað endurgjald fyrir vinnu í þjónustu þrotamanns forgangsréttar við gjaldþrotaskipti, enda hafi þær fallið í gjalddaga á síðustu átján mánuðum fyrir frestdag. Eins og mál þetta er lagt fyrir ræðst niðurstaða þess af því hvort telja megi húsaleigugreiðslur þær sem hér er fjallað um sem endurgjald fyrir vinnu sóknaraðila í þjónustu Baugs Group hf. Í máli þessu er sóknaraðili að krefjast greiðslna sem féllu í gjalddaga eftir frestdag án þess að séð verði að vinnuframlag hafi verið áskilið af hennar hálfu. Verður því ekki unnt að líta svo á að leigugreiðslur þessar geti talist til endurgjalds fyrir vinnu í skilningi framangreinds ákvæðis. Þegar af þeirri ástæðu verður kröfu sóknaraðila ekki skipað í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 heldur telst hún vera almenn krafa samkvæmt 113. gr. laganna.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn hluta kostnaðar í máli þessu.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið L-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf hrl. en af hálfu varnaraðila flutti málið J-kk-nf E-kk-nf G-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Hafnað er kröfu sóknaraðila, S-kvk-ef L-kvk-ef Þ-kvk-ef, um að krafa hennar að fjárhæð 4.593.938 krónur verði viðurkennd sem forgangskrafa við gjaldþrotaskiptameðferð varnaraðila, þrotabús Baugs Group hf. Krafa sóknaraðila að fjárhæð 568.476 krónur er viðurkennd sem almenn krafa við skiptin.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf