E-3497/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 15. október 2014, var höfðað með stefnu útgefinni 12. október 2012 af Lánasjóði íslenskra námsmanna, Borgartúni 21, 105 Reykjavík, á hendur E-kvk-þgf D-kvk-þgf S-kvk-þgf, Bræðraborgarstíg 41, 101 Reykjavík og S-kk-þgf Ó-kk-þgf, Krummahólum 10, Reykjavík. Í þinghaldi 15. október 2014 lýsti lögmaður stefnanda því yfir að fallið væri frá öllum kröfum á hendur S-kk-þgf Ó-kk-þgf án kostnaðar.

I.

Stefnandi krefst þess að stefnda greiði stefnanda skuld að fjárhæð 745.079 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 745.079 kr. frá 23. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 14. apríl 2008 að fjárhæð 100.000 kr.

Þá krefst stefnandi þess að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati dómsins, auk 25,5% virðisaukaskatts.

Stefnda krefst þess að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda.

Til vara krefst stefnda þess að höfuðstóll kröfu stefnanda verði lækkaður í 491.009 kr.

Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu skv. framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dóms auk virðisaukaskatts.

Eins og rakið hefur verið var málið upphaflega einnig höfðað gegn S-kk-þgf Ó-kk-þgf, sem tekist hafði á hendur sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skuldar stefndu skv. umstefndu skuldabréfi, en fallið var frá öllum kröfum á hendur honum.

Í upphaflegri kröfugerð var krafist frávísunar á málinu af hálfu stefndu, en með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 17. apríl 2013 var hafnað frávísunarkröfu þeirra.

II.

Málsatvik

Stefnda tók námslán hjá stefnanda og þann 14.6.2001 skrifaði hún undir skuldabréf til viðurkenningar á skuld sinni við stefnanda. Fram kemur í skulabréfinu að reiknuð fjárhæð láns greiðist inn á bankareikning lántakanda skv. beiðni hans að frádregnum lántökugjöldum o.fl. og lántaki veiti stefnanda heimild til að færa inn á skuldabréfið við námslok upphæð skuldarinnar miðað við þágildandi vísitölu neysluverðs. Er innfærð upphæð höfuðsóls skuldabréfsins 708.532 kr. og innfærð grunnvísitala 218,5. Samkvæmt skilmálum skuldabréfsins var krafa samkvæmt því bundin lánskjaravísitölu, miðað við fyrsta dag næsta mánaðar eftir að lánið var tekið, og skyldi hún bera breytilega vexti, sem aldrei yrðu hærri en 3%. Endurgreiðsla lánsins átti að hefjast tveimur árum eftir námslok og fara fram með árlegum greiðslum, sem ákveðnar yrðu í tvennu lagi. Annars vegar væri föst ársgreiðsla 52.698 krónur m.v. vísitölu neysluverðs 177,8 nema eftirstöðvar væru lægri. Skyldi gjalddagi þessarar greiðslu að jafnaði vera 1. mars ár hvert. Hins vegar væri um að ræða viðbótargreiðslu sem miðaðist við 4,75% af útsvarsstofni næsta árs á undan endurgreiðsluári, sem tæki tilteknum breytingum í samræmi við breytingar á vístitölu neysluverðs. Frá viðbótargreiðslunni skyldi dragast hin fasta greiðsla lánsins og skyldi gjalddagi viðbótargreiðslunnar vera 1. september ár hvert.

Í skuldabréfinu kemur fram að endurgreiðslur séu aðfararhæfar hjá skuldara eða sjálfskuldarábyrgðarmönnum án undangengins dóms eða sáttar, sbr. lög nr. 21/1992 og 7. tl. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Sama gildi um eftirstöðvar skulda sem hafa verið gjaldfelldar.

Í skuldabréfinu var jafnframt tekið fram að lánið yrði gjaldfellt án sérstakrar uppsagnar stæði lántakandi ekki í skilum með greiðslu afborgana og heimilt væri að reka það fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur ef mál risi út af skuldabréfinu. Þá lyti málsmeðferðin reglum XVII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausri endurgreiðslu á höfuðstól láns, allt að 2.500.000 kr. ásamt vöxtum, verðbótum, dráttarvöxtum og öllum kostnaði vegna vanskila, staðfesti stefndi S-kk-nf Ó-kk-nf, með undirritun sinni þann 14. júní 2001, að hann tækist á hendur sjálfskuldarábyrgð á umræddu láni. Þann 22. október 2008 var gert fjárnám í fasteign S-kk-ef Ó-kk-ef vegna þessarar skuldar, en fallið var hins vegar frá öllum kröfum á hendur honum án kostnaðar af hálfu stefnanda í þinghaldi þann 15. október 2014 áður en aðalmeðferð fór fram.

Fram kemur í stefnu að greiðslur skv. skuldabréfinu hafa verið í vanskilum frá 1.3.2006 og eru vanskilin talin vera að höfuðstól 745.079 kr. Inn á skuldina voru greiddar 100.000 kr. þann 14. apríl 2008.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar, eins og rakið hefur verið, til þess að veruleg vanskil hafi orðið allt frá gjalddaga hinn 1. mars 2006. Kröfur stefnanda eru sundurliðaðar sem hér segir:

Vanskil séu þannig samtals 745.07 kr., sem er stefnufjárhæð málsins. Inn á skuldina hafi verið greiddar 100.000 kr. þann 14.4.2008, sem dragist frá kröfunni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi þannig, að innborguninni sé fyrst ráðstafað til að greiðslu áfallins kostnaðar og vaxta, en að þeim liðum frágengnum til lækkunar á höfuðstól kröfunnar.

Þann 22. okt. 2008 var skv. heimild í skuldabréfinu gert fjárnám hjá stefnda S-kk-þgf Ó-kk-þgf.

Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé stefnanda nauðsyn að fá dóm fyrir kröfu sinni.

Mál þetta rekur stefnandi sem skuldabréfamál eftir ákvæðum XVII. kafla laga nr. 91/1991 samkvæmt ákvæðum skuldabréfsins.

Stefnandi byggir á því að með áritun sinni á skuldabréfið hafi stefnda E-kvk-nf D-kvk-nf skuldbundið sig til að greiða skuldina í samræmi við skilmála skuldabréfsins. Byggt er á því að stefndi S-kk-nf hafi með áritun sinni á skuldabréfið tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skuldarinnar í samræmi við skilmála skuldabréfsins. Byggt er á því af hálfu stefnanda að hann hafi slitið fyrningu með því að leggja fram fjárnámsbeiðni hjá S-kk-þgf Ó-kk-þgf sjálfskuldarábyrgðaraðila, hjá sýslumanni þann 22. október 2008, og haldið gerðinni áfram án dráttar. Nýr fyrningarfrestur hafi því byrjað að líða þann 22. okt. 2008.

Stefnandi vísar til þess að við ákvörðun málskostnaðar beri að taka tillit til að stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur, sbr. ákvæði laga nr. 50/1998.

Varðandi lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um greiðsluskyldu, skuldbindingargildi loforða og meginreglu um ábyrgðarskuldbindingar. Þá vísar stefnandi til laga nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna, einkum II. kafla laganna. Enn fremur vísar stefnandi til 52. gr. aðfararlaga nr. 90/1989. Kröfu um vexti og dráttarvexti styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað styður hann við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísar stefnandi til ákvæða bréfsins sjálfs og 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að kröfur stefnanda séu fyrndar skv. ákvæðum laga um fyrningu. Aðför rjúfi ekki fyrningu eins og hér hagi til og greiðsluskylda lántaka sé fyrnd. Þá séu kröfur vanreifaðar og óljósar og ekki komi fram hvernig þær séu reiknaðar.

Verði sýknukrafa ekki tekin til greina gerir stefnda kröfu um að kröfur stefnanda verði lækkaðar, en samkvæmt skuldabréfi séu endurgreiðslur tvíþættar. Föst greiðsla sé 52.698 kr., verðtryggð, á gjalddaga 1. mars ár hvert. Enn fremur sé viðbótargreiðsla, sem reiknist sem hlutfall af útsvarsstofni frá nýliðnu ári, verðbætt, en frá þeirri greiðslu eigi að draga fastagreiðslu. Því beri að lækka stefnukröfur um greiðslur á gjalddaga 1. mars 2006 og 1. mars 2007. Þá beri að draga innborgun, 100.000 kr. sem greidd hafi verið í apríl 2008, frá höfuðstóli. Krafa sé því gerð um lækkun á kröfum í 491.009 kr.

Þá mótmælir stefnda því að dráttarvextir verði reiknaðir fyrr en frá og með dómsuppsögu. Það fari gegn ákvæðum laga að „rækta“ kröfur með þeim hætti að láta þær bera dráttarvexti en halda þeim ekki fram með eðlilegum hætti.

Kröfu sína um málskostnað úr hendi stefnanda byggir stefnda á l. nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

VI.

Niðurstöður

Stefnandi höfðar mál þetta sem skuldabréfamál á grundvelli XVII. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, á hendur stefndu, E-kvk-þgf D-kvk-þgf S-kvk-þgf, sem skuldara skv. framangreindu skuldabréfi, útgefnu af henni þann 14. júní 2001.

Stefnda byggir aðallega á því að kröfur stefnanda séu fyrndar og aðför hjá sjálfskuldaraðila slíti ekki fyrningu.

Krafa stefnanda á hendur stefndu stofnaðist upphaflega þegar stefnda gaf út framangreint skuldabréf þann 14. júní 2001. Greiðslur skv. skuldabréfinu hafa verið í vanskilum frá 1. mars 2006. Greiddar voru 100.000 kr. inn á skuldina 14. apríl 2008. Þegar krafa stefnanda stofnaðist voru í gildi lög nr. 14/1905, en þau lög voru felld úr gildi með lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007, sem öðluðust gildi þann 1. janúar 2008. Í 28. gr. laganna er lagaskilaákvæði sem mælir fyrir um að lögin gildi einungis um þær kröfur sem stofnast hafi eftir gildistöku laganna. Samkvæmt því gilda ákvæði laga um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda nr. 14/1905 um kröfu stefnanda í máli þessu.

Í skuldabréfi því, sem stefnandi reisir rétt sinn á samkvæmt framansögðu, er mælt fortakslaust fyrir um að lán sé allt gjaldfallið án uppsagnar ef ekki eru staðin skil á greiðslu afborgana á réttum tíma. Samkvæmt hljóðan skuldabréfsins féll það allt í gjalddaga þann 1. mars 2006. Fyrningu var slitið þann 14. apríl 2008 er greiddar voru 100.000 kr. inn á skuldina. Ekki er hins vegar fallist á að aðför hjá sjálfskuldarábyrgðaraðila hafi slitið fyrningu gagnvart skuldara. Samkvæmt ákvæðum skuldabréfsins kemur fram að endurgreiðslur séu aðfararhæfar hjá skuldara eða sjálfskuldarábyrgðarmönnum án undangengins dóms eða sáttar, sbr. lög nr. 21/1992 og 7. tl. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Sama gildi um eftirstöðvar skuldar sem hafa verið gjaldfelldar. Í 3. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905, um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, fyrnast á fjórum árum kröfur sem lögtaksrétt hafa. Stefna í máli þessu var birt stefndu þann 17. október 2012 og málið þingfest þann 23. október 2012.

Kröfur stefnanda í máli þessu eru því fyrndar og ber að fallast á kröfu stefndu um sýknu af kröfum stefnanda.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber að dæma stefnanda til að greiða stefndu málskostnað eins og kveðið er á um í dómsorði.

Dóminn kveður upp Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefnda, E-kvk-nf D-kvk-nf S-kvk-nf, er sýknuð af kröfum stefnanda, Lánasjóð íslenskra námsmanna, í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu 350.000 kr. í málskostnað.