E-3624/2011

Mál þetta sem var dómtekið 10. janúar sl. er höfðað 16. september 2011 af Hafbliki fiskverkun ehf., Pálbergsgötu 1, Ólafsfirði, á hendur Íslandsbanka, Suðurlandsbraut 14, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 4.829.939 krónur og að dráttarvextir dæmist á þá fjárhæð samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum frá þingfestingardegi málsins til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur og/eða gefa honum afslátt að álitum dómsins og að dráttarvextir dæmist á þá fjárhæð samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum frá þingfestingardegi málsins til greiðsludags. Til þrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að taka þátt í hluta kostnaðar vegna tjónsins á vörubifreiðinni MAN 29 með skráningarnúmerið KG-198 að álitum dómsins og að dómurinn kveði á um að dráttarvextir samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum, dæmist á hluta stefnda frá þingfestingardegi málsins til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt mati dómsins og að málskostnaður beri virðisaukaskatt samkvæmt lögum.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað auk virðisaukaskatts samkvæmt mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði látinn falla niður.

I. Um atvik og ágreining aðila

Stefnandi keypti vörubifreiðina MAN H 29, með fastanr. KG198, nýskráða í ágúst 2004, af stefnda samkvæmt samningi um fjármögnunarleigu dagsettum 17. september 2009. Óumdeilt er að með greiðslu stefnanda á eftirstöðvum samningsins 6. desember 2010 hafi eiginleg eigendaskipti orðið og farið fram 26. desember 2010. Kaupverð fyrir bifreiðina var samtals 5.300.000 krónur.

Stefnandi segir að fljótlega eftir kaup á bifreiðinni hafi hann orðið var við að bifreiðin væri þung í gang og að vélin hafi ekki virst vinna eðlilega. Hann hafi því farið með bifreiðina á verkstæði K2M á Akureyri en ekkert hafi komið úr út þeirri athugun og reynsluakstri starfsmanna K2M. Eftir skoðunina hafi bifreiðin farið að gefa frá sér mikinn reyk og brenna mikilli olíu. Stefnandi hafi þá aftur farið með bifreiðina á verkstæði K2M. Starfsmenn verkstæðisins hafi ekki fundið nákvæma ástæðu þessa heldur en lagfært ýmislegt sem þeir hafi talið að gæti valdið þessu. Eftir viðgerðina hjá K2M hafi bifreiðin reykt meira en áður. Í kjölfarið kveðst stefnandi hafa ákveðið að flytja bifreiðina til Reykjavíkur á þjónustuverkstæði Krafts hf. Þar hafi farið fram ítarleg skoðun á bifreiðinni og komið í ljós skemmdir á vél hennar, þ. á m. ventlaþéttingum, olíusprautu undir stimpli, stimplum og slífum bifreiðarinnar o.fl. sbr. framlagða yfirlýsingu frá þjónustustjóra Krafts hf. dagsetta 8. júní 2008 og reikning frá Krafti fyrir viðgerðarkostnaði dagsettum 8. júní 2010.

Stefnandi byggir kröfur sínar í máli þessu á því að á bifreiðinni hafi verið leyndur galli sem ekki hafi verið hægt að gera sér grein fyrir og að sá galli hafi verið til staðar í bifreiðinni við kaup á henni. Hann hafi orðið fyrir miklu tjóni sem hafi kostað hann í það minnsta 4.829.939 krónur sem er aðaldómkrafa hans. Stefndi hafi neitað að greiða stefnanda kostnað við viðgerðina og ekki léð máls á þátttöku í þeim kostnaði á nokkurn hátt. Af hálfu stefnda er því haldið fram að ósannað sé með öllu að hann beri nokkra ábyrgð á því tjóni sem stefnandi segist hafa orðið fyrir.

Stefnandi lýsir forsögu kaupanna þannig að samskipti og samningaviðræður á milli stefnanda og stefnda hafi farið fram í tölvuskeytum, símtölum og öðrum samtölum þeirra á milli. Því til stuðnings hefur stefnandi lagt fram tölvupóstsamskipti H-kk-ef G-kk-ef forsvarsmanns stefnanda og Á-kk-ef G-kk-ef hjá innheimtu og lögfræðideild stefnda. Með skeyti 12. ágúst 2009 sendi Á-kk-nf stefnanda svohljóðandi skilaboð: „Hér er síðasta skoðun á bílnum sem var gerð og hefur ekki verið ekinn frá skoðuninni í febrúar. Ástandsskýrslu um þessa skoðun sem fór fram 10. febrúar 2009 hjá Frumherja hefur verið lögð fram.“ H-kk-nf svaraði 12. ágúst 2009 með svohljóðandi hætti af hálfu stefnanda: „… þakka þér fyrir þessar upplýsingar. Ég óska eftir að þið látið lagfæra þessi atriði og afhendið bílinn full skoðaðan… “ Sama dag svaraði Á-kk-nf þannig: „Matsverð á bílnum var 5,5 m. og áætlaður viðgerðarkostnaður 650 þúsund. Lágmarksverð okkar er 4,8 m sem þið P-kk-nf voruð búnir að koma ykkur saman um í því ástandi sem bíllinn er. ég er tilbúinn að gefa þér aukalega 200 þúsund í afslátt og selja bílinn á 4,6 milj. + vsk. þar sem bíllinn er búin að standa hjá okkur í langan tíma.“ Sama dag svaraði H-kk-nf: „Tilboð mitt í bílinn miðaðist við að hann væri með fulla skoðun eins og ég sagði við P-kk-þf. Ég er ekki tilbúinn til að taka við bílnum í því ástandi sem hann er. vinsamlega láttu mig vita hver niðurstaðan verður hjá ykkur. “ Daginn eftir svaraði Á-kk-nf með svohljóðandi skeyti: „Ég er ekki tilbúin selja bílinn á þessum forsendum og er tilbúin til að selja bílinn skoðaðan og tilbúin til notkunar fyrir 5,3 milj. eða 4,6 milj. einsog hann er. Verð eru án Vsk. ásett verð á sambærilegum bílum hjá Geisla í Borgarnesi er 8,0 milj. Vonandi reynist þetta þér hagstætt. “ Næsta skeyti sem liggur fyrir er frá stefnanda til stefnda 21. ágúst 2009 en þar segir H-kk-nf: „Sæll Á-kk-nf, hvað getur þú sagt mér um gang mála varðandi KG 198. Ertu eitthvað farinn að sjá hvenær við getum gengið frá þessu.“

Í kjölfar framangreindra tölvupóstsamskipta kveðst stefnandi hafa samþykkt að greiða 5.300.000 án virðisaukaskatts fyrir bifreiðina til að hann fengi bifreiðina í góðu ásigkomulagi og fullskoðaða. Stefndi segir að niðurstaðan um að bifreiðin skyldi seld á þessu verði hafi orðið sú að bifreiðin yrði afhent skoðuð og tilbúin til notkunar.

Stefnandi segir að einu upplýsingarnar sem stefndi hafi veitt honum fyrir kaupin hafi verið upplýsingarnar sem fram hafi komið á fyrrgreindu yfirliti um ástandsskoðun hjá Frumherja hf. frá 10. febrúar 2009. Samkvæmt skýrslunni var bifreiðinni þá ekið 321.351 km. Þá liggur fyrir reikningur Smurstöðvarinnar Fosshálsi fyrir ýmsa þjónustu við bifreiðina dagsettur 10. febrúar 2009 þar sem fram kemur að þá hafi bifreiðinni verið ekið 321.316 km. Áður en gengið var frá samningi lét stefndi verkstæðið Kraft hf., umboðsaðila MAN á Íslandi, meta viðgerðarkostnað og lét síðan KHG þjónustuna ehf. og Stál og stansa ehf. gera við öll þau atriði sem nefnd voru í ástandsskýrslunni frá Frumherja hf. Samkvæmt ferli ökutækisins úr ökutækjaskrá Umferðarstofu hafði bifreiðinni verið ekið 321.387 km. 11. september 2009.

Stefnandi segir að eftir viðgerð hafi stefndi látið bifreiðina í ástandsskoðun hjá Frumherja hf. Samkvæmt fyrrgreindu ferli ökutækisins úr ökutækjaskrá var bifreiðin endurskoðuð hjá Frumherja 10. september 2009 og voru niðurstöðurnar: „Lekamengun (Lagfæring) Ójafnir hemlakraftar (Frestur) Aflögun (Frestur).“ Daginn eftir fór síðan fram endurskoðun án athugasemda. Stefnandi segir að eftir þessar skoðanir hafi bifreiðin verið skoðuð og henni reynsluekið fyrir hans hönd.

Stefnandi byggir á því mati Krafts hf. að skemmdirnar hafi orðið vegna þess að bifreiðinni hefði verið ekið lengi annaðhvort vatnslítilli eða vatnslausri og þess vegna hafði vélin ofhitnað sem síðan hefði valdið skemmdum á stimplum og slíf í vél. Stefnandi hafi látið gera við bifreiðina hjá Krafti hf. og nemi kostnaður vegna þess 3.338.513 krónum. Stefnandi hefur lagt fram þrjá reikninga frá K2M: Reikning dagsettan 27. apríl 2010, samtals að fjárhæð 301.762 krónur, reikning dagsettan 31. maí 2010 að fjárhæð 11.128 krónur og reikning dagsettan 8. júní 2010 að fjárhæð 2.660.169 krónur. Stefnandi hefur einnig lagt fram yfirlýsingu G-kk-ef J-kk-ef þjónustustjóra Krafts hf. dagsetta 8. júní 2010 um að eftirfarandi texti sé úr verkbókhaldi verkstæðisins:

Pústgrein tekin frá og var mikil olía að koma frá cyl.1. Ákveðið að taka öll hedd af og kom í ljós að sá á öllum slífum. Allir stimplar teknir úr og voru hringir brotnir á 3 stimplum. Allar slífar teknar úr. Nýjar slífar og stimlar sett í og nýjar stangarlegur. Skift um ventlaþéttingar á öllum heddum. Olíusprauta undir stimpli nr. 2 var bogin og var skipft um hana. Hedd sett á, pústgrein og soggrein. Ný túrbína sett í. EGR ventill settur á og tengdur. Ný smursía sett í. skift um eldsneitissíur.

Okkar mat hér hjá Krafti er að skemmdir sem voru á vél séu vegna þess að bifreiðinni hefur verið ekið að öllum líkindum vatnslausri/vatnslítilli og við það hefur vélinn ofhitnað sem síðan hefur valdið skemmdum á stimplum og slífum í vél, að okkar mati hefur bifreiðinni verið ekið í töluverðan tíma eftir að hún ofhitnaði og við drögum þá ályktun vegna þess að hringir sem ekki voru brotnir í vél voru bókstaflega uppétnir og er ástæða þess væntanlega sú að stimpilhringirnir hafa „afglóðast“ (málmurinn í þeim orðið mjúkur við hitann) sem síðan orsakar það að hrigirnir brotna og eyðast upp. Vegna þess mikla slits sem var á hringjum verður að draga þá ályktun að vélinni hafi verið keyrð í töluverðan tíma eftir að hún ofhitnaði.

Stefnandi segir að á verkstæði Krafts hf. hafi tölva bifreiðarinnar verið lesin allt aftur til mars 2010. Ekkert óeðlilegt hafi verið að sjá við bifreiðina aftur að því tímamarki, þá hefði bifreiðin m.a. ekki ofhitnað á þessu tímabili. Þann 8. júní 2010 þegar niðurstöður hafi verið fengnar vegna bilunarinnar hafi starfsmanni stefnda verið tilkynnt að bifreiðin hefði bilað og væri á verkstæði Krafts hf. Honum var jafnframt skýrt frá því hvað hefði komið fyrir bifreiðina. Þá hafi starfsmanninum verið einnig tilkynnt að ónýtir hlutar vélarinnar væru á verkstæði Krafts hf. ef forsvarsmenn stefnda vildu skoða þá.

Þá hafi stefnandi í kjölfar þess að skemmdirnar fundust í vél bifreiðarinnar kannað forsögu bifreiðarinnar. Í ljós hafi komið að í maí árið 2008, rúmlega ári fyrir kaup stefnanda á bifreiðinni, hafi bílstjóri bifreiðarinnar, S-kk-nf J-kk-nf, sem þá hafi unnið stuttan tíma á bílnum, tekið eftir því, þegar hann ók bifreiðinni, að vatnsdæla bílsins lak. Að hans sögn, hafi hann þurft að bæta um 40 lítrum af vatni á bifreiðina til þess að vinna upp það vatnstap sem varð þegar hann vann á henni á þessu stutta tímabili. Á þessum tímapunkti hafi bifreiðinni verið ekið um 300.000 km. Stefnandi hefur lagt fram yfirlýsingu frá S-kk-þgf um þetta, dagsetta 7. júlí 2010. Stefnandi segir að við frekari forkönnun á sögu bifreiðarinnar hafi einnig komið í ljós að skipt hafði verið um vatnsdælu í bifreiðinni og er það óumdeilt en stefndi segir að gert hafi verið við þá bilun og þess sérstaklega gætt á meðan bilunin hafi verið til staðar að aldrei vantaði vatn á vélinu. Stefnandi lýsir því í stefnu að ekkert sé að finna um það í samningsskjölum og stefnanda hafi aldrei verið greint frá þessu, hvorki fyrir, við né eftir samningsgerð við stefnda og hefur því ekki verið mótmælt af hálfu stefnda.

Fyrir liggur bréf stefnanda til stefnda, dagsett 8. júlí 2010, þar sem framangreindri bilun og viðgerð er lýst og skorað á stefnda að bregðast við sem allra fyrst. Með bréfi dagsettu 21. júlí 2010 svaraði stefndi stefnanda þar sem m.a. kemur fram sú skoðun stefnda að óvíst sé hvenær bilunin hafi orðið og að hve miklu leyti akstur hennar í 50.000 km. hafi valdið afleiðingum bilunarinnar. Með bréfi dagsettu 17. september 2010 ítrekaði stefnandi að hann teldi að á bifreiðinni hefði verið leyndur galli og fór fram á að stefndi greiddi honum tjónið vegna þess. Með bréfi dagsettu 3. desember 2010 ítrekaði stefndi þá afstöðu að engin óyggjandi gögn lægju fyrir í málinu um hvað hefði valdið biluninni og að stefnda hefði ekki verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna þar sem honum hefði ekki verið boðið að hafa viðstaddan fulltrúa þegar vélin hefði verið opnuð eða þegar í ljós hefði komið hversu alvarleg bilunin hefði verið. Stefnda hefði heldur ekki verið boðið að sjá þá vélarhluti sem skipt hefði verið út eða á neinn hátt átt þess kost að leggja mat á þau sýnilegu sönnunargögn sem þó hefðu verið til í málinu. Frekari gögn um samskipti aðila fyrir málshöfðun þessa liggja ekki fyrir.

Undirritaður dómari tók við meðferð máls þessa 1. febrúar 2012. Ef að stefndi skilaði greinargerð 15. nóvember 2011 hafði málið verið tekið fyrir 11. janúar 2012. Stefnandi lagði þá fram matsbeiðni og var málinu frestað ótiltekið. Málið var síðan tekið fyrir 27. janúar s.á. og þá bókað að stefnandi félli frá kröfu um dómkvaðningu matsmanns. Málinu var frestað til aðalmeðferðar 28. ágúst s.á. Þar sem dómarinn sem tekið hafði við málinu taldi þörf á þinghaldi til að undirbúa aðalmeðferð var aðalmeðferðinni frestað utan réttar en málið tekið fyrir þennan dag. Aðilar voru þá sammála um að réttur aðili málsins væri Íslandsbanki hf. en ekki Ergó eins og tilgreint hafði verið í stefnu. Með vísan til 2. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 taldi dómari enn fremur nauðsynlegt að fram færi mat dómkvaddra matsmanna eins og stefnandi hefði haft í hyggju. Lögmaður stefnanda sagði að vissulega hefði staðið til að dómkveðja matsmann en við nánari skoðun hefði komið í ljós að biluðu vélarhlutunum, sem teknir höfðu verið úr bílnum, hafði verið fargað og því ókleift að láta fara fram mat á þeim. Lögmaður sagði sönnunarfærslu vera frjálsa og sönnunargögnin, sem stefnandi yrði þá að einskorða sig við, yfirlýsingu þjónustustjóra Krafts hf., dagsetta 8. júní 2010, sem hefði að geyma mat viðgerðaraðila bílsins á orsökum bilunarinnar, ásamt reikningum fyrir viðgerðarkostnaði. Auk þess hygðist stefnandi leiða fyrir dóminn sem vitni S-kk-nf J-kk-nf bifreiðastjóra, sbr. framlagða yfirlýsingu hans. Lögmenn aðila lýstu öflun sýnilegra sönnunargagna lokið og aðalmeðferð í málinu var ákveðin 31. ágúst nk. en vegna veikinda dómara þurfti að fresta aðalmeðferðinni. Hún fór síðan fram 10. janúar sl. en voru einnig kvaddir til setu í dóminum sem sérfróðir meðdómsmenn þeir M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, og K-kk-nf T-kk-nf bifvélavirkjameistara samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II. Málsástæður stefnanda

Stefnandi heldur því fram að leyndur galli hafi verið í vörubifreiðinni sem hann keypti af stefnda og að hann hafi ekki verið upplýstur um gallann við samningsgerðina. Ekki hafi verið hægt að gera sér grein fyrir gallanum og hann hafi verið til staðar í bifreiðinni við kaup á henni. Stefnandi hafi orðið fyrir miklu tjóni sem hafi kostað hann í það minnsta 4.829.939 krónur sem stefndi hafi neitað honum um að greiða eða taka þátt í kostnaði af. Kostnaður stefnanda vegna viðgerðar á gallanum hjá Krafti hf. nemi 67% af kaupverði bifreiðarinnar og heildarkostnaður sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir vegna tjónsins nemi 91% af kaupverði bifreiðarinnar. Stefnandi telur það óásættanlegt af hálfu stefnda sem komi fram í viðskiptum aðila sem sölumaður, seljandi og lánveitandi, að hafna allri ábyrgð þegar út af bregður. Stefnandi hafi viljað sterkan og traustan bíl í „topp standi“ fyrir starfsemi sína og greitt fyrir það markaðsverð. Stefndi hafi vitað að það væri ákvörðunarástæða þess að gengið var til þessara viðskipta af hálfu stefnanda.

Stefnandi hafi farið yfir það sem hafi komið fram í yfirliti um ástandsskoðun bifreiðarinnar hjá Frumherja hf. Ekkert athugavert hafi verið að sjá við ástand og útlit bifreiðarinnar og ekkert hafi gefið tilefni til að skoða einhverja hluta hennar ítarlegar. Við skoðun hafi engar upplýsingar verið veittar um viðgerðir, hvorki minni háttar eða meiri háttar, vegna bilunar, slits eða fleira sem hafi getað gefið stefnanda tilefni til að kanna ástand hennar betur.

Stefnandi kveðst hafa orðið fyrir saknæmu og ólögmætu tjóni þegar bifreiðin hafi bilað og orsök tjónsins megi leiða til atvika er stefnda varðar. Samkvæmt meginreglu 1. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup skuli söluhlutur vera í samræmi við það sem leiðir af samningi aðila. Með ákvæðinu sé ekki einungis átt við það að greiðslan skuli vera í samræmi við það sem fram komi í texta samningsins heldur forsendur aðila. Ef hlutur hefur ekki til að bera þá eiginleika sem leiða má af samningi sé galli samkvæmt ákvæðinu. Aðalforsenda stefnanda fyrir kaupunum hafi verið sú að fá bíl í „topp standi“ og stefnda hafi mátt vera það ljóst strax við upphaf samningaviðræðna þeirra á milli. Stefnandi hafi ekki sætt sig við það að fá bifreið með afslætti heldur hafi hann verið tilbúinn að borga hærra verð fyrir betri vöru. Stefnandi hafi talið að hann gæti haft eðlileg not af bifreiðinni þar sem hann hefði fengið bílinn lagfærðan og hefði greitt fullt verð fyrir bifreiðina sem hafi verið jafn hátt og matsverð slíkra bifreiða. Stuttur tími hafi liðið frá kaupum og afhendingu fram að því að stór galli hafi komið fram í bifreiðinni sem ekki hafi sést við venjulega skoðun á söluhlut fyrir kaup. Vinna við lagfæringu bifreiðarinnar hafi kostað stefnanda hátt í þá fjárhæð sem hann hafi greitt fyrir bifreiðina. Stefnandi hafi talið sig mega búast við því að kaupverðið svaraði nokkurn vegin til verðmætis bifreiðarinnar.

Þá hafi gallinn verið til staðar í vörubifreiðinni við gerð kaupsamnings og fyrir það tímamark þegar áhætta af söluhlut hafi færst yfir til stefnanda sbr. 1. mgr. 21. gr. laga nr. 50/2000. Ógerningur hafi verið fyrir stefnanda að sjá umræddan galla því að til þess hefði stefnandi þurft að taka í sundur vél bifreiðarinnar fyrir gerð kaupsamnings með mikilli fyrirhöfn og kostnaði.

Stefnandi kveðst einnig byggja kröfur sínar á a- og b-lið 2. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 en gæði og eiginleikar bifreiðarinnar hafi ekki hentað í þeim tilgangi sem gera megi til þess konar og sambærilegra söluhluta. Þá hafi stefndi vitað af því að nota ætti bifreiðina til fiskflutninga og gera megi kröfu til þess að stefndi, sem hafi sérþekkingu í sölu á vinnutækjum hefði mátt vera ljóst hvaða eiginleika bifreiðin ætti að hafa við þessar aðstæður.

Stefnandi telur að bifreiðin hafi ekki uppfyllt skilyrði a-liðar 2. mgr. 17. gr. kpl. um að söluhlutur skuli fullnægja ákveðnum almennum lágmarsskilyrðum hvað eiginleika varðar. Vörubifreiðin hafi verið fimm ára gömul við gerð kaupsamningsins og fullt matsverð greitt fyrir bifreiðina en hún hafi fljótlega eftir kaupin farið að hegða sér óeðlilega. Vörubifreiðum sem notaðar séu í flutninga sé ætlað að þola mikinn akstur og mikið álag. Stefnandi hafi því mátt gera ráð fyrir að bíllinn ætti að endast í einhvern ákveðinn tíma stóráfallalaust. Seljandi sem reki sölutorg fyrir bifreiðar og vinnuvélar og hafi sölu þessara tækja að atvinnu hafi vitað að bílinn ætti að nota til mikils aksturs. Bíllinn hafi verið í mun lakara ásigkomulagi en stefnandi hafi mátt gera ráð fyrir.

Þá kveðst stefnandi einnig byggja allar kröfur sínar á 1. mgr. 18. gr. laga nr. 50/2000. Stefnandi telur að stefndi hafi ekki veitt honum mikilvægar upplýsingar um notkun og eiginleika vörubifreiðarinnar sem hann hafi vitað eða mátt vita um og hefðu bæði haft áhrif á kaupin og efni samnings aðila. Stefnandi telur að orsök gallans megi rekja til þess að bifreiðinni hafi verið ekið lengi vatnslítilli og vísar m.a. í framlagða yfirlýsingu G-kk-ef J-kk-ef, þjónustustjóra Krafts hf., frá 8. júní 2010 því til stuðnings. Telur stefnandi að gallinn hafi verið til staðar við áhættuskipti, þ.e. við kaupsamning og afhendingu, og orsök hans megi rekja til atvika sem hafi átt sér stað þegar stefndi hafi enn verið eigandi vörubifreiðarinnar. Stefnandi telur að orsök tjónsins megi rekja a.m.k. aftur til byrjun árs 2008 en í maí 2008 hafi þurft að skipta um vatnsdælu í bifreiðinni. Stefnanda hafi heldur ekki verið greint frá þessari viðgerð á bifreiðinni eða orsök þess að skipt hafði verið um vatnsdælu. Þessar upplýsingar hafi skipt máli við samningsgerð en stefndi hafi kosið að þegja um þær. Stefnandi byggir kröfur sínar einnig á b-lið 19. gr. kpl. og reglum skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð. Telur stefnandi þetta sérstaklega ámælisvert í tilviki stefnda sem hafi komið fram í viðskiptum aðila sem seljandi, bílasali og lánveitandi. Telur stefnandi að stefndi hafi því vitað eða mátt vita að þessar upplýsingar skiptu miklu máli og myndu hafa áhrif á afstöðu kaupandans til kaupanna og verðlagningar söluhlutarins. Stefnandi sé félag sem stundar útgerðarstarfsemi og því ekki sérfróður aðili um slíkar vinnuvélar. Stefnandi hefði rannsakað söluhlutinn ítarlegar ef þessar upplýsingar hefðu legið fyrir og verið veittar við samningsgerð. Stefnandi telur að leiða megi að því líkum að stefndi hafi verið í vondri trú að þessu leyti og byggir því mál sitt einnig á reglum III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og þá sérstaklega á sjónarmiðum að baki 33. gr. laganna.

Auk b-liðar 19. gr. laga nr. 50/2000 byggir stefnandi á c-lið 19. gr. sömu laga. Samkvæmt ákvæðum 1. mgr. 19. gr. kpl. sé söluhlutur gallaður þrátt fyrir almennan fyrirvara um ábyrgð ef seljandi hefur vanrækt að upplýsa um atriði við kaupin sem verulegu máli skipta varðandi hlutinn eða not hans og seljandi hlaut að þekkja til og kaupandi hafi mátt ætla að hann fengi upplýsingar um, enda hafi mátt ætla að vanrækslan hafi haft áhrif á kaupin eða ástand söluhlutar sé til muna verra en kaupandi hafði ástæðu til að ætla miðað við kaupverð og atvik að öðru leyti sbr. b-og c-lið 1. mgr. 19. gr. laga nr. 50/2000. Upplýsingaskylda seljanda nái ekki aðeins til atvika sem hann þekki heldur líka atvika sem hann megi vita um. Engin takmörkun sé á upplýsingaskyldu þrátt fyrir fyrirvara um að söluhlutur sé seldur í því ástandi sem hann er sbr. ákvæði 1. mgr. 19. gr. laga nr. 50/2000. Stefnandi telur einnig að hann hefði getað takmarkað tjón sitt ef hann hefði vitað af umræddri viðgerð á vatnsdælu bifreiðarinnar. Telur stefnandi að augu bifvélavirkja hefðu strax beinst að atriðum sem gætu hafa valdið bilun í vatnsdælu áður. Telur stefnandi það sérstaklega ámælisvert af stefnda að sinna ekki upplýsingaskyldu sinni með hliðsjón af því að stefndi hafi sett almennan fyrirvara um ábyrgð í hluta samkomulags aðila við samningsgerð. Seljandi getur ekki firrt sig ábyrgð með almennum fyrirvara ef söluhlutur fullnægir ekki tilteknum lágmarksskilyrðum. Stefnandi telur að verðmæti söluhlutar hafi verið mun minna en hann hafði ástæðu til að ætla.

Stefnandi byggir dómkröfurnar enn fremur á fyrrgreindum viðgerðarreikningum. Með vísan til alls framanritaðs byggir stefnandi kröfur sínar um skaðabætur á 1. mgr. 30. gr., 1. mgr. 40. gr., a-og b-lið 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/2000 og sakarreglu skaðabótaréttar.

Hvað varðar umfang skaðabóta byggir stefnandi á 1. og 3. mgr. 67. gr. laga nr. 50/2000 enda skuli skaðabætur svara til þess tjóns sem gagnaðili bíði vegna vanefnda. Stefnandi hefur orðið fyrir útgjöldum vegna gallans og haft kostnað af því að takmarka tjón sitt. Stefnandi sundurliðar skaðabótakröfuna svona:

1. Viðgerðarkostnaður hjá Krafti hf. vegna lagfæringar gallans.

Stefnandi byggir kröfu um viðgerðarkostnað á reikningi verkstæðis Krafts hf. frá 8. júní 2010 Vísað er í dómskjal nr. 14, samtals að fjárhæð 3.338.513 krónur.

2. Kostnaður við það að staðreyna galla í bifreið hjá K2M.

Um kostnað af því að staðreyna galla og takmarka tjón vísar stefnandi til tveggja reikninga frá verkstæði félagsins K2M á Akureyri,frá 27. apríl 2010 og 31. maí 2010, samtals að fjárhæð 773.626 krónur.

3. Kostnaður við leigu á bifreið undir flutninga á meðan viðgerð á galla fór fram, 717.800 krónur.

Stefnandi vísar til reiknings útgefnum af J-kk-þgf Ó-kk-þgf 30. júní 2010 um kostnað við leigu á bifreið til að sinna flutningum félagsins á meðan viðgerð á galla fór fram hjá Krafti hf. í Reykjavík, samtals að fjárhæð 717.800 krónur.

Samtals nemi framangreindur kostnaður 4.829.939 krónum sem sé stefnufjárhæð málsins. Krafist er dráttarvaxta frá þingfestingardegi sbr. 4. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu sbr. einnig 71. gr. laga nr. 50/2000.

Um kröfu um afslátt af kaupverði bifreiðarinnar, vísar stefnandi í 38. gr. kpl. Stefnandi kveðst byggja þá kröfu á öllum ofangreindum málsástæðum.

Eins og áður sagði byggir stefnandi á sakarreglunni og reglunni um sérfræðiábyrgð í skaðabótarétti. Enn fremur byggir stefnandi á reglum skaðabótalaga nr. 50/1993 auk meginreglna kröfuréttar. Þá byggir stefnandi einnig mál sitt á reglum laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og eldri lögum um lausafjárkaup nr. 39/1922, hvað varðar skilgreiningar og dómafordæmi úr tíð eldri réttarframkvæmdar og geta haft þýðingu við skýringu á ákvæðum gildandi laga. Um lagarök að baki kröfu um málskostnað vísar stefnandi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málskostnaður beri virðisaukaskatt samkvæmt lögum, sbr. lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

III. Málsástæður stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að ósannað sé með öllu að hann beri nokkra ábyrgð á því tjóni sem stefnandi lýsir í stefnu. Við ástandsskoðun hafi ekkert komið fram um það að mótor bifreiðarinnar hefði þá þegar ofhitnað né um það að vandamál hefði verið með vatnsdælu bifreiðarinnar. Bifreiðinni hafi nánast ekkert verið ekið frá því ástandsskoðunin var framkvæmd þar til hún hafi verið afhent stefnanda eins og ráða megi af fyrrgreindu ferli ökutækisins úr ökutækjaskrá Umferðarstofu. Samkvæmt ákvæðum samninga aðila hafi áhættuskipti átt sér stað við afhendingu bifreiðarinnar sem hafi verið samhliða undirritun samninganna. Þá komi fram í samningum aðila að bifreiðin sé afhent í því ásigkomulagi sem hún hafi verið í við undirritun þeirra og að stefnandi hafi kynnt sér ástand bifreiðarinnar og geri ekki athugasemdir við það. Stefnandi hafi haft allan möguleika á að kynna sér ástand bifreiðarinnar nánar en með lestri þeirrar ástandskoðunar sem stefndi sendi honum en virðist hafa kosið að gera það ekki.

Stefndi kveðst ekki hafa frétt af umræddri bifreið fyrr en stefnandi hafi sent honum bréf þann 8. júlí 2010. Þá hafði stefnandi ekið bifreiðinni um 50.000 km. þrátt fyrir að hafa að eigin sögn allt frá afhendingu orðið var við óeðlilegan gang í vél bifreiðarinnar. Þá hafði stefnandi þegar farið með bifreiðina í tvígang á verkstæði á Akureyri, látið keyra henni á flatvagni til Reykjavíkur og látið umboðsaðila finna bilun í bifreiðinni og gera við hana fyrir alls 3.338.513 krónur án þess að hafa nokkuð samband við stefnda né bjóða honum að vera viðstaddur upptöku vélar bifreiðarinnar.

Samkvæmt 21. gr. laga. nr. 50/2000 um lausafjárkaup skuli við mat á því hvort söluhlutur sé gallaður miða við það tímamark er áhættan af söluhlut flyst yfir til kaupanda, jafnvel þótt gallinn komi ekki fram fyrr en síðar. Í máli þessu sé það tímamark 17. september 2009, sbr. 1. mgr. 13. gr. lausafjárkaupalaga og ákvæði samninga aðila. Það sé alfarið stefnanda að sanna að bifreiðin hafi ekki fullnægt skilyrðum 17. gr. lausafjárkaupalaga á þessum tímapunkti enda sé það fullyrðing sem hann byggi málatilbúnað sinn á.

Þegar stefnandi hafi afhent stefnda bifreiðina hafi verið nýbúið að gera við öll þau atriði er sett hafði verið út á í ástandsskoðun fyrr á árinu og bifreiðin hafði fengið fullkomna olíu- og smurþjónustu. Ósannað sé með öllu að vél bifreiðarinnar hafi nokkurn tíma ofhitnað áður en stefnandi tók við henni og enn fremur ósannað að henni hafi fyrir afhendingu verið ekið lengi í slíku ásigkomulagi. Óumdeilt sé að vatnsdæla hafi bilað í bifreiðinni fyrir afhendingu en gert var við þá bilun og þess sérstaklega gætt á meðan hún var til staðar að aldrei vantaði vatn á vélina. Það er því með öllu ósannað að mótor bifreiðarinnar hafi ofhitnað vegna bilunar í vatnsdælu.

Stefndi mótmælir því að lýsing G-kk-ef J-kk-ef, þjónustustjóra Krafts ehf., frá 8. júní 2010 á líklegum orsökum þeirrar bilunar sem kröfur stefnanda lúta að hafi nokkurt sönnunargildi í málinu. Í skjalinu sé lagt mat á atriði sem matsgerðum sé ætlað að taka til skv. 60. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Skjalsins hafi verið aflað einhliða, málsmeðferðarreglum IX. kafla einkamálalaga ekki verið fylgt, stefnda ekki gefið færi á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri og skjalið ritað af aðilum sem stefndi hafi ekki fengið að taka þátt í að velja. Samkvæmt dómaframkvæmd verði slíkt skjal ekki lagt til grundvallar niðurstöðu í dómsmáli gegn mótmælum gagnaðila. Auk þess byggir stefndi á að ekkert í skjalinu sanni að bifreiðin hafi ekki fullnægt skilyrðum 17. gr. lausafjárkaupalaga er hún var afhent stefnanda enda er einungis fullyrt að bifreiðinni hafi verið ekið í nokkurn tíma eftir ofhitnun, en ekki að 50.000 km. akstur á tíu mánaða tímabili geti ekki verið nægilegur akstur til að valda þeim skemmdum sem orðið höfðu á vélinni. Þá er einungis fullyrt að líkleg orsök ofhitnunar hafi verið vatnsskortur en ekkert fullyrt um það hvenær það hafi gerst.

Þá bendir stefndi á að sérstaklega sé tekið fram í samningum aðila að stefnanda hafi borið að tilkynna stefnda án tafar ef upp kæmi tjón eða bilun á bifreiðinni. Þessa samningsskuldbindingu sína hafi stefnandi vanrækt með þeim afleiðingum að stefndi hafi ekki fengið tækifæri til að rannsaka hvað olli biluninni áður en gert hafi verið við hana og ummerkjum að öllum líkindum eytt þannig að ekki sé unnt að framkvæma slíka skoðun með fullnægjandi hætti nú. Af þeim sökum verður stefnandi að bera allan halla af skorti á sönnunum um orsakir bilunarinnar.

Stefndi mótmælir því einnig að yfirlýsing S-kk-ef J-kk-ef frá 7. júlí 2010 hafi nokkurt sönnunargildi í málinu enda sé um að ræða skjal sem hafi verið ritað í tilefni þessa dómsmáls. Það hafi því ekkert annað að geyma en atriði sem með réttu ættu að koma fram við skýrslutöku við aðalmeðferð þar sem stefndi fengi tækifæri til að spyrja vitnið og dómari til að leggja mat á trúverðugleika framburðar þess. Auk þess hafi yfirlýsingin ekkert að geyma er staðfesti að bifreiðin hafi ekki fullnægt öllum skilyrðum 17. gr. lausafjárkaupalaga er hún var afhent stefnanda.

Stefndi bendir einnig á að í stefnu sé fullyrt að tölva bifreiðarinnar hafi verið lesin allt aftur til mars 2010 og ekkert óeðlilegt hafi komið fram á því tímamarki. Engin gögn liggi frammi um þessa skoðun og meintar niðurstöður hennar því ósannaðar. Jafnvel þó sýnt verði fram á að ekkert óeðlilegt hafi gerst eftir mars 2010 sanni það ekkert um ástand bifreiðarinnar við áhættuskipti enda hafi þau farið fram hálfu ári fyrr.

Þá rekur stefndi enn fremur að í stefnu sé fullyrt að stefnandi hafi viljað sterkan og traustan bíl í ,,topp ástandi“ og greitt fyrir það markaðsverð, að stefndi hafi vitað þetta og að það hafi verið ákvörðunarástæða við kaupin. Ekkert liggi frammi í málinu um það hvernig þessi ákvörðunarástæða hafi orðið stefnda kunn og því ekki unnt að bregðast við fullyrðingunni með öðrum hætti en þeim að hafna henni sem ósannaðri.

Verði þrátt fyrir framangreint litið svo á að orsakir skemmda á vél bifreiðarinnar hafi verið til staðar við afhendingu byggir stefndi á því að sýkna verði hann af kröfum stefnanda á grundvelli yfirlýsingar stefnanda um að hann hafi tekið við bifreiðinni í því ástandi sem hún var og hafi kynnt sér og sætt sig við ástand hennar.

Við kaupin hafi stefndi gefið þær upplýsingar einar að bifreiðin yrði skoðuð og tilbúin til notkunar, sem hún var enda hafi stefnandi ekið henni um 50.000 km. áður en hún hafi bilað. Stefndi hafi ekki vanrækt að gefa nokkrar þær upplýsingar sem hann þekkti og verulegu máli skiptu varðandi bifreiðina eða not hennar. Stefndi hafi ekki vitað um bilun í vatnsdælu fyrr en bréfaskipti við stefnanda vegna málsins hafi byrjað auk þess sem ekki sé unnt að ætlast til að seljandi bifreiðar upplýsi að eigin frumkvæði um allar viðgerðir sem áður hafi verið framkvæmdar á bifreiðinni.

Þá telur stefndi með öllu ósannað að ástand bifreiðarinnar hafi verið til muna verra en stefnandi hafi haft ástæðu til að ætla miðað við kaupverð. Sambærilegar bifreiðar hafi gengið kaupum og sölum á mun hærra verði á þeim tíma sem kaupin hafi átt sér stað. Kaupverðið endurspegli því að um fullnustueign stefnda hafi verið að ræða og bifreiðin seld í því ástandi sem hún var í án þess að stefndi hefði raunverulega möguleika á að geta ábyrgst ástand hennar með öðru móti en því að láta framkvæma hefðbundnar skoðanir, sem hafi verið gert.

Stefndi telur því að skilyrði 19. gr. lausafjárkaupalaga fyrir því að söluhlutur teljist gallaður séu ekki uppfyllt og stefnandi bundinn við yfirlýsingu sína um að hann hafi tekið við bifreiðinni í því ástandi sem hún hafi verið í og hafi sætt sig við ástand hennar.

Stefndi byggir varakröfu sína um lækkun dómkrafna á sömu málsástæðum og aðalkröfu um sýknu. Þá er varakrafan einnig á því byggð að stefnda verði ekki gert að greiða stefnanda fjárhæð reiknings J-kk-ef Ó-kk-ef frá 30. júní 2010 enda komi fram á reikningum að hann sé vegna aksturs en ekki vegna leigu bifreiðar eins og fullyrt sé í stefnu. Auk þessa sé ósannað með öllu á hvaða tímabili umræddur akstur hafi átt sér stað, hvort sú bifreið sem um er deilt í þessu máli hefði farið í umræddan akstur ef ekki hefði verið fyrir bilun og ósannað að stefnandi hefði orðið fyrir tjóni ef hann hefði einfaldlega sleppt því að fara í meintar ferðir. Þá er það tjón sem stefnandi lýsir í stefnu að þessum reikningi sé ætlað að endurspegla sérstaklega undanþegið í 1. tl. 3. mgr. 67. gr. lausafjárkaupalaga enda fullyrðir stefnandi sjálfur að um leigu á öðrum bíl, meðan á viðgerð hafi staðið, sé að ræða. Í öllu falli geti hámark tjóns hans þá numið þeim hagnaði sem hann hefði orðið af við að fara ekki í ferðirnar en ekkert mat á slíku liggi fyrir. Þá séu verk sem lýst sé á reikningi verkstæðisins K2M frá 31. maí 2010 og í ýmsum liðum á reikningi frá sama verkstæði, dagsettum 27. apríl 2010, hluti eðlilegs viðhalds bifreiðar og ekki undir nokkrum kringumstæðum á ábyrgð stefnda.

Varðandi varakröfur stefnanda byggir stefndi á því að ekki séu lagaskilyrði til að dæma bætur að álitum í máli þessu enda sé það samkvæmt dómafordæmum skilyrði þess að skaðabætur verði dæmdar að álitum að tjónþoli hafi sýnt fram á að erfitt, óþarflega kostnaðarsamt eða ómögulegt sé að meta það tjón sem þriðji aðili beri ábyrgð á. Stefnandi hafi engin rök fært fram er lúti að þessu. Þá er á því byggt, verði bætur dæmdar að álitum, að meginorsök þess mikla tjóns sem hafi hlotist, í hlutfalli við kaupverð bifreiðarinnar, sé sú viðurkennda staðreynd að stefnandi hafi ekið bifreiðinni í um 50.000 km. eftir að hann hafi talið að eitthvað væri athugavert við gang mótors bifreiðarinnar. Á því geti stefndi ekki borið ábyrgð og hlutur hans í heildartjóni því hverfandi.

Krafa stefnda um greiðslu málskostnaðar er byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130 gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa stefnda um virðisaukaskatt á málskostnað er byggð á lögum nr. 50/1988, sbr. 10. tölulið 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988.

IV. Skýrslur fyrir dóminum

Framkvæmdastjóri stefnanda, H-kk-nf G-kk-nf, bar fyrir dóminum að hann hefði enga sérþekkingu eða fagþekkingu á bifreiðum. Aðspurður hvenær hann hafði fyrst orðið var við að eitthvað var athugavert kvaðst hann ekki hafa orðið var við það heldur bílstjórinn, sem hefði orðið var við að bíllinn væri þungur í gang og sagt honum frá því. Ekki hefði verið nein notkun á bílnum eftir kaupin árið 2010 fyrr en eftir áramót þegar hefðbundin netavertíð hefði byrjað. Hann teldi að það hefði verið komið fram í apríl þegar bílstjórinn hefði nefnt að eitthvað væri ekki í lagi. Sami bílstjórinn hefði verið á bílnum allan tímann. Framkvæmdastjórinn sagði að hann hefði gefið bílstjóranum skýr fyrirmæli um að ef eitthvað væri að ætti hann alltaf að láta gera við og hann hefði gert það. Það hefði verið alveg sama hvað það hefði verið. Það hafði alltaf verið farið með bílinn á verkstæði. Þeir hefðu í raun og veru ekkert fundið að honum í upphafi og sagt að ekkert væri að. Síðan hefði verið farið aftur með bílinn þegar á leið og þá hefðu þeir átt eitthvað við hann. Gert var við eitthvað og skoðað „head“ o.fl. Þegar það hefði verið búið þarna í maí eða júní, ef hann myndi rétt, þá hefði bílstjórinn farið á honum áleiðis austur fyrir Akureyri, einhverja 20 km., og þá hefði bíllinn farið að reykja mikið þannig að bílstjórinn hefði snúið við og farið inn á Akureyri aftur. Þá kvaðst framkvæmdastjórinn hafa ráðfært sig við verktaka á þjónustusviði, Á-kk-þf H-kk-þf, sem hefði sagt honum að eina vitið væri að senda bílinn suður. Mjög illa hefði staðið á þar sem hann hefði þurft að hafa bílinn í rekstri á þessum mikla annatíma. Hann hefði því leigt bíl og látið flytja bílinn suður á verkstæði hjá Krafti. Þegar í ljós hefði komið hvað var að bílnum hefði hann farið að skoða forsögu bílsins og þá komist að ýmsu sem tíundað væri í málsgögnum. Framkvæmdastjórinn kvaðst e.t.v. hafa gert þau mistök að tilkynna stefnda ekki um málið en það hefði bara verið vani hjá honum þegar eitthvað hefði verið að láta gera við bílinn. Honum hefði ekki dottið í hug að það væri neitt slíkt að honum sem síðar hefði komið í ljós. Framkvæmdastjórinn kvaðst hafa haft samband við stefnda þegar honum hefði verið tjáð af Krafti hvað væri að bílnum. Hann hefði tilkynnt þeim þetta og boðið þeim upp á eða sagt þeim að bíllinn væri þarna, búið væri að rífa vélina og þeir gætu farið og skoðað hvað um væri að vera. Síðan hefði hann ekkert vitað fyrr en hann hefði farið að leita eftir hvort þeir vildu koma að þessu og taka þátt í viðgerðinni eftir að hann hefði komist að því að áður en stefnandi hefði eignast bílinn hefði farið í honum vatnsdæla og allt vatn af honum og hann keyrður svoleiðis eitthvað. Framkvæmdastjórinn sagði að um vorið hefði byrjað að votta fyrir því að bíllinn færi að reykja. Þá hefðu þeir látið tékka á því. Bílstjórinn hefði sennilega fyrst orðið var við það í apríl, maí. Stefnandi kvaðst aldrei hafa verið á bílnum. Aðspurður hvers vegna varahlutir sem matsmaður hefði þurft að skoða væru ekki lengur til sagði framkvæmdastjórinn að það hefði ekki verið farið í þetta mál fyrr en löngu seinna og stefndi hefði ekki óskað eftir því formlega fyrr en um einu og hálfu ári seinna. Hann hefði samt sem áður boðið upp á það strax og þetta hefði komið upp á og hlutirnir verið til staðar á verkstæði þá. Því hefði ekki verið sinnt af þeirra hálfu. Síðan, um hálfu öðru ári seinna, jafnvel tveimur árum seinna, hefðu þeir óskað eftir því og þá hefði verið búið að henda hlutunum hjá Krafti. Aðspurður hvort óháður aðili hefði skoðað bifreiðina við kaupin sagði framkvæmdastjórinn að skoðunarskýrsla frá Frumherja hefði legið fyrir. Þar hefðu verið ákveðin atriði sem hann hefði viljað að yrðu lagfærð. Hann hefði einnig fengið mann til að skoða bílinn og hann hefði gert kröfu um að gert væri meira við hann sem ekki kæmi fram hjá Frumherja, m.a. upphengi og drifskaft. Maðurinn hefði ekki orðið var við neitt varðandi vélbúnað eða slíkt. Ekkert hefði komið fram í skýrslu Frumherja um vatnsdælu eða vél. Spurður um skoðunina hjá verkstæðinu K2M í fyrsta skiptið, þ.e. þegar bíllinn hefði verið erfiður í gang, þ.e. hvort hann hefði verið þá byrjaður að reykja, sagði framkvæmdastjórinn að hann hefði aldrei verið á bílnum og því rétt að spyrja bílstjórann. Fram kom hjá framkvæmdastjóranum að strax upp úr því að bíllinn fór í fyrstu skoðun til K2M hefði ástandið versnað þannig að hann hefði farið að reykja. Þess vegna hefði bílstjórinn snúið við og farið aftur með hann og þeir síðan farið með hann suður.

S-kk-nf G-kk-nf, bifreiðastjóri og starfsmaður stefnanda, bar fyrir dóminum að hann hefði ekið vörubifreiðinni fyrir stefnanda frá hausti 2009 þegar hann hefði verið keyptur og enginn annar en hann hefði ekið honum. Hann kvaðst fljótlega hafa orðið var við að bifreiðin hefði farið að vera erfið í gang, svo hefði hún farið að reykja. Þá hefði um leið verið farið með hana til Akureyrar til skoðunar hjá K2. Hann hefði ekki látið eðlilega eftir það. Hann hefði fengið þau fyrirmæli frá forsvarsmanni stefnanda að ef eitthvað væri að skyldi hann fara með bílinn á verkstæði og láta gera við hann strax. Vitnið bar ítrekað að bifreiðin hefði aldrei verið vatnslaus á þessum tíma og aldrei hefði þurft að bæta á hana vatni enda sýndu þessir bílar gult ljós ef vantaði fjóra lítra á þá. Vitnið bar að hann hefði byrjað að fara með bílinn á verkstæði strax eftir áramótin 2010 og þá verið búinn að fara nokkrar ferðir með fisk eða vörur. Hann hefði verið búinn að aka bílnum 30.000 til 40.000 þegar hann hefði stoppað alveg. Bíllinn hefði verið lítið notaður frá því að hann hefði verið keyptur í september og fram að áramótum. Það hefði ekki verið fyrr en í febrúar, mars og apríl sem aðalvertíðin var og hann hefði á þessum tíma aðeins verið keyrður 30 eða 40 þúsund þegar mótorinn hefði verið búinn. Hann fullyrti að bíllinn hefði ekki ofhitnað. Spurður hvort hægt hefði verið að aka bílnum þegar stefnandi tók fyrst við honum án þess að kæmi reykur úr vélinni sagði vitnið að hann héldi að það hefði verið hægt að keyra hann. Spurður á hvaða tíma hefði byrjað að rjúka úr vélinni sagði vitnið að það hefði byrjað einhvern tímann fyrir eða í kringum áramótin. Hann fullyrti að ekkert hefði komið fyrir bílinn meðan á þessu tímabili stóð. Spurður hvort vantað hefði olíu á bílinn þegar rauk úr vélinni neitaði vitnið því, hann hefði mælt á hann þegar hann hefði farið frá Ólafsfirði, síðustu ferðina á bílnum. Olían hefði verið í hámarki. Einnig hefði verið tölva í bílnum sem hann hefði fylgst með og haft til viðmiðunar. Á Akureyri hefði hann drepið á bílnum, tekið olíu og sett hann í gang. Þá hefði bíllinn beðið um og verið stoppaður. Spurður um lestun þegar hann hefði ekið bílnum sagði vitnið að hann hefði mátt vera með 12,5 tonn en hefði ekki alltaf verið fulllestaður milli Akureyrar og Reykjavíkur og svo Raufarhafnar.

S-kk-nf J-kk-nf sjómaður kom fyrir dóminn og kvaðst hafa unnið sem bifreiðastjóri á bifreiðinni. Þáverandi vinnuveitandi hans hefði lánað hann Á-kk-þgf H-kk-þgf sem hefði átt bílinn. Hann hefði ekið bílnum mest í maí 2008, í um tvær vikur milli Húsavíkur og Kópaskers. Hann játaði því aðspurður að hann hefði orðið var við bilun í bifreiðinni. Hún hefði lýst sér þannig að bíllinn hefði alltaf tapað vatni. Það hefði verið orðið býsna mikið undir lokin. Aðspurður til hvaða ráða hann hefði gripið bar vitnið að hann hefði verið með nokkra, u.þ.b. fimm til sex, 20 lítra brúsa til að bæta vatni á hann reglulega. Aðspurður hvort þetta hefði haft áhrif á gang bifreiðarinnar sagði hann að bíllinn hefði náttúrulega gengið. Hann hefði vitað að þetta væri ekkert gott fyrir bílinn „en þegar manni er sagt að halda áfram þá verður maður að hlýða“. Vitnið bar enn fremur að Á-kk-nf H-kk-nf hefði skipt um vatnsdæluna og gert það sjálfur. Aðspurður kvaðst hann ekki vita hvort Á-kk-nf H-kk-nf væri bifvélavirki. Aðspurður hvað hann hefði verið búinn að keyra langt þegar hann hefði þurft að bæta vatni á sagði S-kk-nf að það hefði verið á milli Húsavíkur og Kópaskers, en einnig til Raufarhafnar og til baka. Þegar bíllinn hefði látið svona hefði hann bara verið að fara á Kópasker. Þetta hefði aukist með hveri vökvun. Aðspurður minntist hann þess ekki að vélin hefði ofhitnað þegar hann hefði ekið bifreiðinni. Vitnið staðfesti að það hefðu verið nokkur skipti sem hann hefði sett vatn á bifreiðina og u.þ.b. 40 lítra. Aðspurður hvernig hann hefði orðið var við að vatn hefði vantað ef bíllin hefði aldrei hitnað sagði S-kk-nf að hann hefði fylgst með því hvað læki. Fram kom að hann hefði hvorki sett frostlög né kælivökva á bílinn. Það hefði ekki haft neinn tilgang að setja frostlög fyrir þessa stuttu leið. Vitnið sagði að lekinn hefði verið við vatnsdæluna. Hann gat ekki borið um hvort það hefði verið við pakkninguna í vatnsdælunni eða tenginguna við dæluna. Hann hefði ekki verið viðstaddur þegar skipt hefði verið um dæluna en það hefði lekið með fram dælunni og þar niður.

Loks kom fyrir dóminn og gaf skýrslu G-kk-nf J-kk-nf, þjónustustjóri hjá Krafti hf. Hann sagði að verkstæðið Kraftur hf. væri viðurkenndur viðgerðaraðili á MAN bifreiðum og jafnframt umboðsaðili fyrir MAN á Íslandi. Hann lýsti skemmdunum á vél bifreiðarinnar þannig að stimpilhringirnir hefði verið algerlega uppétnir og slífarnar rifnar og handónýtar. Hann hefði aldrei séð svona illa farna hringi. Hringirnir úr mótornum hefðu verið linir og hægt að beygja þá til. Greinilegt hefði verið að þessi mótor hefði hitnað. Hann hefði ekki komið að málinu fyrr en byrjað hefði verið að rífa þetta í sundur. Hann minnti að það hefðu verið greinileg hitamerki utan á mótornum. Hann minnti einnig að pústgreinin hefði verið blá. Augljóst hefði verið að mótorinn hefði verið farinn þegar hann hefði komið til þeirra. Hann hefði verið byrjaður að brenna olíu o.s.frv. Ljóst hefði verið að gera hefði þurft við mótorinn. Gert hefði verið við mótorinn eins og fram kæmi í verklýsingunni. Nánar aðspurður um ástandið sagði G-kk-nf að auk þess að slívarnar hefðu verið rifnar hefðu verið hitablettir á þeim. Hringirnir hefði verið alveg rosalegir. Alveg uppétnir. Hann hefði aldrei nokkurn tímann áður séð svona illa farna stimpilhringi. Aðspurður kvaðst hann ekki muna eftir ástandinu á stangarlegunum en kvaðst halda að settar hefðu verið nýjar legur. Aðspurður hvort pústkerfið hefði verið stíflað eða hvort hann hefði hangið í bremsunni bar vitnið að hann vissi það ekki þar sem hann hefði komið að þessu þegar menn hefðu verið byrjaði að vinna við bílinn. Hann vissi ekki hvort það hefði verið í þessu tilviki.

V. Niðurstaða

Eins og fram hefur komið snýst ágreiningur aðila málsins um það hvort bifreiðin KG 198 hafi verið gölluð þegar stefndi seldi stefnanda hana 17. september 2009. Samkvæmt ferli ökutækisins í ökutækjaskrá Umferðarstofu var stefndi á þeim tíma eigandi hennar en umráðaaðili var Árni Heiðar ehf. eða frá 27. ágúst 2004 til 6. október 2009.

Undir meðferð málsins hugðist stefnandi fá dómkvaddan matsmann til að meta hluti úr vél bifreiðarinnar er reyndust ónýtir og skipta þurfti um í júní 2010. Í því skyni lagði hann fram matsbeiðni. Þar kemur fram að stefnandi ætlaði m.a. að leita svara við því hverjar væru líklegustu orsakir þess að vatnsdæla bifreiðarinnar hefði skemmst, hvaða ástæður gætu legið fyrir því að slífar og stimplar í vél hefðu eyðilagst, hvort við venjubundna skoðun á bifreið væri unnt að sjá hvort slífar og stimplar væru skemmdar, hverjar væru afleiðingar þess fyrir vél og gangfærni bifreiðar þegar vatnsdæla hefur ekki verið í réttu ásigkomulagi um langan tíma og hvort verið gæti að rekja mætti bilunina til þess að vatnsdæla bifreiðarinnar hefði skemmst. Stefnandi hvarf hins vegar frá beiðni um dómkvaðningu matsmanns þar sem í ljós hafði komið að biluðu vélarhlutunum úr bifreiðinni hafði verið fargað og því ókleift að láta fara fram mat á þeim.

Sönnunargögn stefnanda einskorðast því við framangreinda vitnisburði S-kk-ef J-kk-ef bifreiðastjóra sem ók bifreiðinni í maí 2008 í tíð fyrri eiganda, S-kk-ef G-kk-ef, bifreiðastjóra og starfsmann stefnanda, G-kk-ef J-kk-ef, þjónustustjóra Krafts ehf., verkstæðisins sem gerði við bilunina í bifreiðinni, yfirlýsingu hans um texta úr verkbókhaldi verkstæðisins og reikninga KM2 og Krafts ehf. vegna viðgerða vorið 2010.

Óumdeilt er að í tíð fyrri eiganda bifreiðarinnar var skipt um vatnsdælu hennar eða í kjölfar leka á henni í maí 2008. Hér að framan var rakinn framburður S-kk-ef J-kk-ef. Að mati dómsins getur sú notkun sem hann lýsti, þ.e. að aka bílnum áfram nokkrar ferðir þrátt fyrir að hann læki vatni og bæta ítrekað á hann vatni, í stað þess að fara rakleiðis með hann á verkstæði, verið til þess fallin að valda skemmdum á vélinni ef hún hefur ofhitnað. Framburður S-kk-ef um að hann hafi verið með fimm til sex 20 lítra brúsa af vatni bendir til þess að mikill leki hafi verið í kælikerfi bifreiðarinnar sem leitt gæti til ofhitnunar vélarinnar. Á hinn bóginn verður ekki horft fram hjá því að vitnið kvaðst sig ekki minnast þess að vélin hefði ofhitnað þegar hann hefði ekið bifreiðinni. Fyrir vikið liggur ekkert fyrir um það í málinu að vélin hafi skemmst við framangreinda notkun en sönnunarbyrðin um það hvílir á stefnanda. Hér er þá einnig litið til þess að gegn mótmælum stefnda og með hliðsjón af framlögðum bréfaskiptum aðila í kjölfar viðgerðarinnar hjá Krafti ehf., verður staðhæfing stefnanda um að hann hafi boðið stefnda að skoða ónýta hluta vélarinnar á verkstæði Krafts hf. ekki lögð til grundvallar. Að sama skapi hefur stefnandi heldur ekki, gegn mótmælum stefnda, sýnt fram á það með yfirlýsingu og vitnisburði G-kk-ef J-kk-ef, þjónustustjóra Krafts hf., um skemmdirnar á vélinni að þær verði raktar til skemmda sem hafi verið til staðar við sölu bifreiðarinnar.

S-kk-nf G-kk-nf, bifreiðastjóri stefnanda, lýsti því fyrir dóminum að hann hefði fljótlega orðið var við að bifreiðin hefði farið að vera erfið í gang, svo hefði hún farið að reykja. Þá um leið hefði verið farið með hana til Akureyrar til skoðunar hjá K2. Bifreiðin hefði ekki látið eðlilega eftir það. Í stefnu er því lýst að stefnandi hafi farið með bifreiðina á verkstæði K2M þegar stefnandi varð var við að bifreiðin hafði verið þung í gang og vél bifreiðarinnar virtist ekki vinna eðlilega. Eftir þetta hafi bifreiðin hins vegar farið að gefa frá sér mikinn reyk og brenna mikilli olíu. Aftur hafi verið farið með bifreiðina á verkstæðið og þá hafi starfsmenn ekki fundið nákvæma ástæðu fyrir þessu. Þeir hafi hins vegar lagfært ýmislegt sem þeir hafi talið að gæti orsakað þetta. Segir í stefnu að eftir þessa viðgerð hafi bifreiðin reykt meira en áður. Þessi lýsing stefnanda á einkennum bilunarinnar og upplýsingar úr reikningum vegna viðgerðar K2M, annars vegar frá 27. apríl 2010 og hins vegar frá 31. maí s.á. vekja vafa um raunverulegar orsakir hinnar miklu bilunar í kjölfar viðgerða K2M, þ.e. að stimplar og slífar eyðilögðust og hvort telja megi það sennilega afleiðingu af meðferð vélarinnar í maí 2008 samkvæmt framburði S-kk-ef.

Þegar horft er til alls framanritaðs þykir stefnandi verða að bera hallann af því að hafa ekki sýnt fram á að vörubifreiðin KG-198 hafi verið gölluð þegar hann keypti hana af stefnda og að orsök tjónsins verði rakin til atvika er varða stefnda. Viðgerð af hálfu fyrri eiganda, sem fól í sér að skipt var um vatnsdælu en ekki liggur fyrir að vélin hafi ofhitnað, verður heldur ekki ein og sér talin atriði sem skiptir verulegu máli varðandi vörubifreið eða not hennar og því ekki hægt að fallast á það með stefnanda að stefndi hafi vanrækt upplýsingaskyldu í skilningi b-liðar 1. mgr. 19. gr. laga nr. 50/2000.

Samkvæmt öllu framanrituðu verður stefndi sýknaður. Í samræmi við niðurstöðu málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað sem þykir eftir atvikum og umfangi málsins hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið E-kvk-nf G-kvk-nf og af hálfu stefnda flutti málið Á-kvk-nf Þ-kvk-nf H-kvk-nf hdl.

Dómsorð:

Stefndi Íslandsbanki hf. er sýknaður af kröfu stefnanda Hafbliks fiskverkunar ehf. Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf B-kvk-nf

K-kk-nf T-kk-nf

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf