E-40/2014

I.

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 9. mars sl. um frávísunarkröfu stefnda, er höfðað af P-kk-þgf S-kk-þgf Ó-kk-þgf, Hamarsteig 9, Mosfellsbæ, á hendur Skaganum hf., Bakkatúni 26, Akranesi.

Stefnandi krefst aðallega greiðslu á 6.275.000 krónum, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 1.255.000 krónum frá 30. nóvember 2011 til 31. desember sama ár, af 2.510.000 krónum frá þeim degi til 31. janúar 2012, af 3.765.000 krónum frá þeim degi til 28. febrúar 2012, af 5.020.000 krónum frá þeim degi til 31. mars 2012 og af 6.275.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi greiðslu á 4.113.262 krónum, auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.255.000 krónum frá 30. nóvember 2011 til 31. desember sama ár, af 2.510.000 krónum frá þeim degi til 31. janúar 2012, af 3.234.762 krónum frá þeim degi til 28. febrúar 2012, af 3.674.012 krónum frá þeim degi til 31. mars 2012 og af 4.113.262 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að kröfum stefnanda verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann þess að verða sýknaður af öllu kröfum stefnanda og til þrautavara að þær verði lækkaðar verulega. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfum stefnda verði hafnað og að stefnda verði gert að greiða honum málskostnað vegna þessa þáttar málsins.

II.

Mál þetta á rót sína að rekja til samnings með yfirskriftinni „Markaðs- og sölusamningur Unninn í verktöku“ sem málsaðilar undirrituðu 8. apríl 2011. Samkvæmt gr. 1.1 í samningnum var hann milli þeirra tveggja, en jafnframt var þar tekið fram að samningurinn væri gerður í samstarfi við bandaríska fyrirtækið FoodCraft Equipment Co., Inc., sem væri fullgildur aðili að honum. Aldrei mun þó hafa verið ritað undir samninginn af hálfu þess félags. Í greininni sagði enn fremur að stefnandi hefði „heimild til að innheimta greiðslu samkvæmt samningi þessum í gegnum rekstrarfélag á hans vegum.“ Í gr. 4.1 var svo um samið að stefnandi fengi „fastar mánaðargreiðslur krónur 1.000.000,- auk vsk.“ fyrir vinnuframlag sitt samkvæmt samningnum og skyldu þær eftir gr. 4.3 „greiddar eftir á gegn framvísun reiknings.“ Þá kom fram í gr. 6 að ferðakostnaður stefnanda í vinnuferðum erlendis yrði greiddur annars vegar af stefnda og hins vegar af FoodCraft eftir því sem við ætti. Í gr. 10.1 var að finna svohljóðandi ákvæði: „Gagnkvæmur uppsagnarfrestur þessa ráðningarsamnings er þrír mánuðir og skal uppsögn miðast við mánaðamót. Fyrsta mögulega uppsögn er þó í desember 2011. Allir aðilar samningsins geta sagt samningnum einhliða upp“.

Í samræmi við áðurgreinda heimild í samningi aðila gaf VPO ehf., sem var í eigu stefnanda, út reikning mánaðarlega fyrir endurgjaldi á grundvelli samningsins að fjárhæð 1.000.000 króna, auk virðisaukaskatts, og greiddi stefndi þá reikninga fram eftir árinu 2011.

Með bréfi, dags. 30. nóvember 2011, tilkynnti stefndi stefnanda að hann hefði rift samningnum frá 8. apríl sama ár og væri ástæðan sú að verulegar vanefndir væru af hálfu stefnanda „á að uppfylla vinnutímaskyldu“ sína samkvæmt samningnum. Í bréfinu kom fram að útgefinn reikningur vegna októbermánaðar 2011 hefði verið greiddur að fullu, en frá reikningsfjárhæðinni ætti að draga tiltekna upphæð, vegna vanefnda stefnanda í þeim mánuði sem yrði látin ganga upp í reikning vegna nóvembermánaðar sama ár. Var sá reikningur endursendur og þess krafist að gefinn yrði út nýr reikningur vegna nóvembermánaðar að fjárhæð 366.749 krónur, auk virðisaukaskatts, vegna vanefnda stefnanda á vinnuskyldu sinni í október og nóvember.

Stefnandi leit ekki svo á að hann hefði vanefnt samning aðila og því væri riftun stefnda á honum ólögmæt. Af þeim sökum taldi stefnandi sig eiga rétt á endurgjaldi í fjóra mánuði til viðbótar, frá 1. desember 2011 til 31. mars 2012, þar sem ekki væri unnt að segja samningnum upp fyrr en í fyrsta lagi í desember 2011 og uppsagnarfrestur væri þrír mánuðir miðað við mánaðamót. Í samræmi við það var í kjölfar tilkynningar stefnda um riftun gefinn út reikningur af VPO ehf. vegna uppgjörs samningsins að fjárhæð 4.000.000 króna auk virðisaukaskatts. Eindagi þess reiknings var 7. desember 2011, sá sami og reikningsins vegna nóvembermánaðar sama ár. Með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dags. 8. desember 2011, var þess krafist að umræddir tveir reikningar yrðu greiddir innan tíu daga en þeirri kröfu var hafnað með bréfi lögmanns stefnda, dags. 6. janúar 2012.

Stefnandi höfðaði upphaflega mál á hendur stefnda vegna framangreindra lögskipta með stefnu birtri 12. janúar 2012. Gekk efnisdómur um ágreining aðila í héraði hinn 30. maí 2013 en með dómi Hæstaréttar í málinu nr. 570/2013, uppkveðnum 23. janúar 2014, var málinu vísað frá héraðsdómi. Byggðist það í fyrsta lagi á því að ekki yrði ráðið af stefnunni hvers vegna stefndi teldi sig, en ekki VPO ehf., réttan aðila til að gera kröfu á hendur áfrýjanda til greiðslu endurgjaldsins vegna nóvembermánaðar 2011. Í annan stað væri krafa stefnda um skaðabætur svo vanreifuð að ekki samrýmdist áskilnaði e- og f-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða má þær málsástæður og lagarök sem málsókn sé byggð á. Var talið að slíkir annmarkar væru á málatilbúnaðinum við þingfestingu málsins í héraði að úr þeim yrði ekki bætt undir rekstri þess.

III.

Stefnandi kveðst hafa hafið störf hjá stefnda 11. apríl 2011 á grundvelli samnings aðila. Samningurinn sé með þriggja mánaða uppsagnarfresti miðað við mánaðamót en óuppsegjanlegur af beggja hálfu þar til í desember 2011. Stefnandi hafi sinnt umsömdum störfum, bæði hér á landi og í Bandaríkjunum, í samræmi við samning aðila og kannist ekki við að hann hafi að neinu leyti gerst brotlegur við samninginn eða vanefnt hann með nokkrum hætti, eins og honum sé gefið í sök í bréfinu frá 30. nóvember 2011. Í uppsagnarbréfi frá september 2011, sem dregið var til baka, hafi ekki verið minnst á vinnutíma stefnanda eða að hann hafi ekki sinnt störfum sínum samkvæmt samningi aðila, heldur hafi ástæða uppsagnar verið tilgreind sú að FoodCraft treysti sér ekki lengur til að vera aðili samningsins. Stefnandi kannist heldur ekki við að athugasemdir hafi verið gerðar við vinnutíma hans í samskiptum hans við yfirmenn stefnda og hafi ákvarðanir varðandi utanlandsferðir og tilfærslur vinnu allar verið teknar í samráði og samvinnu við þá. Hann telji sig einnig hafa unnið fyrirtækinu vel og skilað því mun meiri tíma en um hefði verið samið í upphafi. Vinnan hafi ýmist verið innt af hendi á starfsstöð stefnda á Akranesi, í Bandaríkjunum eða heimili stefnanda. Vinnutíminn hafi verið sveigjanlegur, hann hafi og mátt vinna á öllum þessum stöðum og ekkert í upphaflegum samningi sem kveðið hafi á um annað en að þegar vinna væri innt af hendi á Akranesi þá skyldi stimpilklukka notuð. Stefnandi hafi algerlega farið eftir því og notað stimpilklukkuna þegar hann var við störf á Akranesi. Aldrei hefði áður verið gerð nein athugasemd við vinnuframlag hans fyrr en kom að riftun samningsins.

Ekki sé ágreiningur um að samningur aðila sé verksamningur en ekki ráðningarsamningur þótt hann beri ýmis merki beggja samningsgerða. Í honum sé m.a. fjallað um starfssvið og ábyrgð, um vinnutíma, greiðslur og uppsagnarákvæði. Um starfssvið segi að starfsskyldur stefnanda séu annars vegar í starfsstöð stefnda og hins vegar á vettvangi hjá erlendum viðskiptavinum stefnda, aðallega á vegum FoodCraft í Bandaríkjunum. Áætlaður fjöldi daga á vegum FoodCraft sé að jafnaði 10 dagar í mánuði.

Um vinnutíma segi m.a. eftirfarandi í gr. 3.1: „Vinnutími í starfsstöð Skagans skal vera að jafnaði sem svarar a.m.k. 8 vinnustundum á virkum vinnudögum, þegar hann er ekki í vinnuferðum erlendis, á vegum FoodCraft eða Skagans. Daglegur vinnutími er sveigjanlegur á tímabilinu kl. 7.00-18.00.“ Þá segi svo í gr. 3.2: „Allur vinnutími í starfsstöð Skagans er mældur með stimpilklukku og skal P.Ó. stimpla sig inn þegar hann kemur til vinnu á morgni og út að kveldi. Einnig skal hann stimpla sig út þegar hann yfirgefur vinnustað í eigin erindum.“ Í gr. 3.4 sé svo tekið fram hvernig með skuli fara þegar stefnandi sé ekki í vinnuferðum erlendis eða starfsstöð stefnda: „Þegar P.Ó. er ekki í vinnuferðum erlendis eða í starfsstöð Skagans að Bakkatúni 26, Akranesi, þá sinnir hann starfinu heima hjá sér.“

Um greiðslur segi svo í gr. 4.1: „P.Ó. fær fastar mánaðargreiðslur krónur 1.000.000,- auk vsk. Greiðslur þessar taka ekki breytingum á samningstímanum.“ Þá segi svo um innheimtu greiðslna í lokamálslið gr. 1.1: „P.Ó. hefur heimild til að innheimta greiðslur samkvæmt samningi þessum í gegnum rekstrarfélag á hans vegum.“

Um uppsögn samningsins segi svo í gr. 10.1: „Gagnkvæmur uppsagnarfrestur þessa ráðningarsamnings er þrír mánuðir og skal uppsögn miðast við mánaðamót. Fyrsta mögulega uppsögn er þó í desember 2011. Allir aðilar samningsins geta sagt samningnum einhliða upp, en aðilar samningsins eru: P.Ó., FoodCraft og Skaginn.“

Í samantekt um vinnuframlag stefnanda fyrir allt tímabilið sem hann hafi unnið hjá stefnda komi fram að stefnandi hafi unnið á starfstímabilinu frá 11. apríl til 30. nóvember 2011 samtals í 1347,41 klukkustund. Þessi vinna hafi verið unnin á 162 dögum, en virkir dagar á þessu tímabili séu 151 dagur. Hann hafi því unnið að meðaltali hvern virkan dag á tímabilinu 8,92 klukkustundir.

Á samningstímanum hafi stefnandi nýtt sér heimild sína skv. lokamálslið gr. 1.1 til að láta einkahlutafélag sitt, VPO ehf., innheimta greiðslur. Það hafi honum verið í sjálfsvald sett. Hafi VPO ehf. þannig gefið út reikninga vegna vinnu stefnanda í nóvember 2011 og vegna greiðslna sem stefnandi geri kröfu um á uppsagnarfresti samningsins, eða fyrir desember 2011 til mars 2012. Það skuli upplýst að VPO ehf. hafi fallið frá umræddum kröfum og stefnandi tekið við þeim. Þar sem stefnandi hafi verið aðili að samningnum en ekki VPO ehf. telji stefnandi sig réttan aðila til þess að gera kröfu á hendur stefnda í máli þessu.

Í riftunarbréfi 30. nóvember 2011 hafi stefndi hafnað reikningi stefnanda vegna nóvember og talið hann rangan. Hann hafi talið að reikningur vegna október væri enn fremur rangur og að um verulegar vanefndir væri að ræða. Hann hafi talið að frá reikningi vegna október hefði átt að dragast vegna vanefnda 122.384 krónur og reikningur vegna nóvember hefði átt að vera 1.000.000/184*90 eða 489.130 krónur, að frádreginni 122.381 krónu vegna október eða samtals 366.749 krónur, auk vsk. Bent skuli á að í riftunarbréfi stefnda séu vinnudagar í nóvember sagðir vera 23. Hið rétta sé að virkir dagar í nóvember 2011 séu 22. Útreikningur stefnda sé því rangur sem þessu nemi. Auk þess hafi stefndi ekkert greitt af reikningi vegna nóvember og hafnað alfarið greiðslu, þrátt fyrir að hann hefði talið sér skylt að greiða hluta reikningsins.

Stefndi telji að stefnandi hafi ekki sinnt vinnuskyldu sinni með því að mæta ekki hvern dag á starfsstöð á Akranesi og vinna þar 8 tíma þá daga sem hann hafi verið á landinu. Þessu mótmæli stefnandi, enda hafi verið samið um sveigjanleika, eða að vinnutími skyldi að jafnaði vera a.m.k. 8 tímar á virkum vinnudögum. Í samningnum segi eingöngu að stimpilklukka skuli notuð þegar vinna sé innt af hendi á starfsstöð á Akranesi. Í samningi aðila sé gert ráð fyrir að stefnanda sé heimilt að sinna vinnuskyldu sinni heima hjá sér. Engin ákvæði séu í samningnum um hvernig vinna þar skuli skráð. Ekkert í samningi aðila kemur í veg fyrir að stefnandi hafi mátt fara í frí. Honum hafi verið fullkomlega heimilt að hnika störfum sínum til þannig að hann kæmist í frí. Þetta hafi hann einnig gert í fullu samráði við starfsmenn stefnda, sem hafi verið fullkunnugt um að stefnandi færi í nokkurra daga frí síðari hluta nóvember 2011.

Þar sem ekki sé til staðar lögmæt riftunarástæða beri stefnda að greiða stefnanda skuld vegna nóvember 2011, svo sem kveðið sé á um 4 gr. í samningi aðila.

Aðalkrafa stefnanda sundurliðist sem hér segi:

Vangreitt vegna nóvember kr. 1.000.000

Vsk. vegna nóvembergreiðslu kr. 255.000

Vangreitt á uppsagnarfresti des. 2011 kr. 1.000.000

Vsk. vegna des. 2011 kr. 255.000

Vangreitt á uppsagnarfresti jan. 2012 kr. 1.000.000

Vsk. vegna jan. 2012 kr. 255.000

Vangreitt á uppsagnarfresti feb. 2012 kr. 1.000.000

Vsk. vegna feb. 2012 kr. 255.000

Vangreitt á uppsagnarfresti mars 2012 kr. 1.000.000

Vsk. vegna mars 2012 kr. 255.000

kr. 6.275.000

Krafa um nóvembergreiðslu sé reist á gr. 4.1 í samningi aðila. Þá beri stefnanda að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni samkvæmt sömu grein og skv. 1. tl. 1. mgr. 3. gr., sbr. 2. gr., laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Um greiðslur í uppsagnarfresti vísist til gr. 10.1 í samningi aðila. Samkvæmt ákvæðinu hafi verið óheimilt að segja samningnum upp fyrr en í desember 2011. Þá fyrst hafi þriggja mánaða uppsagnarfrestur getað byrjað að líða, en tekið sé fram að hann miðist við mánaðamót. Réttur stefnanda til greiðslna á uppsagnarfresti nái þannig til fjögurra mánaða, desember, janúar, febrúar og mars.

Krafa um greiðslur í uppsagnarfresti sé aðallega reist á meginreglum samnings- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Eftir ótvíræðu orðalagi gr. 10.1 í samningi aðila eigi stefnandi skilyrðislausan rétt á fastri fjárhæð, samtals 4.000.000 króna, sem taki ekki mið af tjóni stefnanda af riftun samningsins. Sé þannig krafist efnda in natura en ekki skaðabóta og styðjist sú krafa við þá óskráðu meginreglu að kröfuhafi eigi rétt á að fá efndir kröfu sinnar í samræmi við aðalefni samnings. Sé aðalkrafa stefnanda reist á þessu sjónarmiðum.

Varakrafa stefnanda sundurliðist svo:

Vangreitt vegna nóvember kr. 1.000.000

Vsk. vegna nóvembergreiðslu kr. 255.000

Vangreitt á uppsagnarfresti des. 2011 kr. 1.000.000

Vsk. vegna des. 2011 kr. 255.000

Efndabætur vegna jan. 2012 kr. 577.500

Vsk. vegna jan. 2012 kr. 147.262

Efndabætur vegna feb. 2012 kr. 350.000

Vsk. vegna feb. 2012 kr. 89.250

Efndabætur vegna mars 2012 kr. 350.000

Vsk. vegna mars 2012 kr. 89.250

kr. 4.113.262

Krafa um greiðslu fyrir nóvembermánuð og virðisaukaskatt af henni byggist á sömu rökum og í aðalkröfu. Hins vegar sé gerð krafa um efndabætur á uppsagnarfresti sem samsvari þeim greiðslum sem stefnda hafi borið að greiða stefnanda samkvæmt samningi aðila, að frádregnum þeim launatekjum sem stefnandi hafi notið á sama tíma annars staðar frá samkvæmt staðgreiðsluyfirliti. Mismunurinn þar á samsvari tjóni stefnanda. Launatekjur stefnanda hafi engar verið í desember 2011. Þær hafi verið 422.500 krónur í janúar 2012 og 650.000 krónur í febrúar og mars sama ár. Krafan byggist á hinni almennu sakarreglu skaðabótaréttarins, en hún gildi jafnt innan samninga sem utan. Hafi saknæm háttsemi stefnda falist í því að standa ekki við samning aðila um greiðslur á uppsagnarfresti og ólögmætri riftun samningsins.

Bæði í aðal- og varakröfu telji stefnandi sér skylt að innheimta 25,5% virðisaukaskatt, sem leggist ofan á greiðslur á uppsagnarfresti. Krafa um andvirði skattsins styðjist við 1. tl. 1. mgr. 3. gr., sbr. 2. gr., laga nr. 50/1988. Meginreglan sé sú að virðisaukaskattsskylda nái til allrar þjónustu, hverju nafni sem nefnist. Telji stefnandi greiðslur á uppsagnarfresti, hvort sem um sé að ræða greiðslur í samræmi við aðalefni samnings eða efndabætur, í það nánu sambandi við veitta þjónustu hans að innheimta beri af þeim virðisaukaskatt samkvæmt áðurnefndum ákvæðum laga nr. 50/1988 og gr. 4.1 í samningi aðila.

Bæði í aðal- og varakröfu sé krafist dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Þar sem samið hafi verið um mánaðarlegar greiðslur, sbr. gr. 4.1 í samningi aðila, sé litið svo á að gjalddagi hafi verið fyrirfram ákveðinn síðasti dagur hvers mánaðar, sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Gildi það einnig á uppsagnarfresti samnings, þótt samningnum hafi verið rift með ólögmætum hætti. Sé því krafist dráttarvaxta frá 30. nóvember og 31. desember 2011 og 31. janúar, 28. febrúar og 31. mars 2012 af þeim fjárhæðum sem sundurliðaðar séu að framan. Bent skuli á að einkahlutafélag stefnanda hafi hafið innheimtu umkrafinna greiðslna með tveimur reikningum sem sendir hafi verið stefnda 30. nóvember 2012.

IV.

Krafa stefnda um að máli þessu verði vísað frá dómi byggist í fyrsta lagi á því að málatilbúnaður stefnanda sé svo óljós og ruglingslegur að hann uppfylli ekki kröfur d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Í fyrra máli sem vísað hafi verið frá héraðsdómi hafi stefnandi krafið stefnda um greiðslu endurgjalds vegna umrædds samnings aðilanna. Hafi frávísun málsins þá byggst á því meðal annars að stefnandi hefði ekki sýnt fram á með hvaða hætti aðild málsins ætti að vera, enda lægi fyrir að félagið VPO ehf. hefði gefið út reikninga fyrir þeirri kröfu sem stefnandi krefðist greiðslu á. Í máli þessu virðist stefnandi nú halda því til streitu að VPO ehf. eigi ekki aðild að málinu heldur einungis stefnandi. Hins vegar sé það einungis útskýrt með stuttum og algjörlega órökstuddum hætti í stefnu máls þessa en þar segir svo: „Það skal upplýst að VPO ehf. hefur fallið frá umræddum kröfum og stefnandi tekið við þeim.“ Stefndi mótmæli þessum málatilbúnaði stefnanda. Þrátt fyrir framangreinda staðhæfingu stefnanda sé ekki að sjá að félagið VPO ehf. hafi bakfært eldri reikninga og leggi stefnandi engin slík gögn fram. Þá virðist stefnandi sjálfur ekki hafa gefið út nýja reikninga, enda liggi fyrir að stefnandi sé ekki einu sinni með virðisaukaskattsnúmer. Hins vegar sé ljós að VPO ehf. beri að standa skil gagnvart opinberum aðilum á virðisaukaskatti sem það innheimti.

Þessu til viðbótar bendi stefndi á að greiðslur samkvæmt samningi aðila verði einungis inntar af hendi gegn framvísun reiknings, sbr. gr. 4.3 sem hljóði svo: „Mánaðarlegar greiðslur eru greiddar eftir á gegn framvísun reiknings.“ Stefnandi hafi hins vegar aldrei sent stefnda reikning fyrir greiðslum í samræmi við ofangreint ákvæði og sé því algjörlega ósvarað hvernig eða hvort greiðsluskylda hafi stofnast af hálfu stefnda á umræddum kröfum stefnanda. Telji stefndi ekki ljóst hvort stefnandi sé í raun enn að krefjast greiðslu á reikningum VPO ehf. og að ákvæði gr. 4.3 í samningi aðila hafi verið uppfyllt með þeim reikningum eða þá að þeir reikningar séu fallnir niður og stefnandi sé að gera kröfuna án þess að gefa út reikninga fyrir henni. Sé stefnandi í raun að krefjast greiðslu á reikningum VPO ehf. sé um aðildarskort að ræða. Líti stefnandi hins vegar svo á að reikningar VPO ehf. séu í raun fallnir niður hafi ákvæði gr. 4.3 ekki verið uppfyllt og skilyrði fyrir greiðsluskyldu stefnda því ekki fyrir hendi. Stefnandi útskýri að engu leyti hvernig málatilbúnaði hans sé háttað hvað þetta varði.

Að öllu framangreindu virtu telji stefndi að mjög skorti á að málatilbúnaður stefnanda uppfylli meginreglur einkamálaréttarfars um glöggan og skýran málatilbúnað, sbr. d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, og hái þetta mjög vörnum stefnda. Þar sem kröfugerð stefnanda, lýsing málsástæðna og samhengi þeirra, og reyndar málatilbúnaður stefnanda í heild, sé svo óljós og óskýr hljóti að verða að vísa málinu frá dómi vegna vanreifunar.

Í öðru lagi styðjist krafa stefnda um frávísun málsins við ákv. 1. mgr. 26. gr. laga nr.

91/1991 þar sem fram komi að sé mál höfðað til úrlausnar um rétt eða skyldu sem sóknaraðili játi eða sýnt sé á annan hátt að sé ekki enn orðin til skuli vísa máli frá dómi. Af málatilbúnaði stefnanda megi ráða að stefnandi líti svo á að reikningar VPO ehf. séu einhvern veginn ekki lengur til staðar og stefnandi sé í raun að innheimta greiðslur samkvæmt samningi aðila. Þannig geri stefnandi kröfu um efndir in natura samkvæmt samningnum, eða að samningurinn verði efndur samkvæmt efni sínu. Þá sé krafan um greiðslu vegna nóvember 2011 að öllu leyti á því reist að stefnandi hafi uppfyllt verkskyldur sínar þann mánuðinn og eigi rétt á greiðslu skv. gr. 4.1 í samningi aðila. Hins vegar komi fram í gr. 4.3 að greiðslur samkvæmt samningnum séu greiddar eftir á, gegn framvísun reiknings. Sé það einkum gert í því skyni að stefndi geti nýtt sér innskattsfrádrátt en skv. 20. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sem og ákv. reglugerðar um bókhald og tekjuskráningu virðisaukaskattsskylds aðila, sé stefnda nauðsynlegt að eiga frumrit reiknings til að nýta sér innskatt. Stefnandi hafi ekki framvísað slíkum reikningi sjálfur til stefnda. Þar sem hann hafi ekki uppfyllt þessar skyldur samnings aðila hafi ekki myndast greiðsluskylda hjá stefnda gagnvart stefnanda, sbr. gr. 4.3 í samningnum. Beri þar af leiðandi að vísa málinu frá dómi með vísan til tilvitnaðs ákvæðis 26. gr. laga nr. 91/1991.

V.

Stefnandi vísar til þess að hann telji sig hafa að fullu tekið tillit til þeirra athugasemda sem fram komi í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 570/2013 og leitt hafi til frávísunar fyrra máls aðilanna frá héraðsdómi. Þannig komi fram í stefnunni yfirlýsing um það að VPO ehf. hafi fallið frá kröfum sínum á hendur stefnda vegna vinnu stefnanda í nóvember 2011 og vegna greiðslna sem stefnandi geri kröfu um á uppsagnarfresti samningsins fyrir tímabilið desember 2011 til mars 2012. Þar sem stefnandi hafi verið aðili að samningnum en ekki VPO ehf. telji hann sig réttan aðila til að gera kröfur á hendur stefnda í máli þessu. Stefnandi sé eini eigandi og stjórnandi VPO ehf. og hafi framangreind yfirlýsing hans í stefnu því fullt gildi í máli þessu.

VI.

Í tilvitnuðum dómi Hæstaréttar í málinu nr. 570/2013 var komist að þeirri niðurstöðu að ekki yrði ráðið af stefnu hvers vegna stefnandi teldi sig en ekki VPO ehf. réttan aðila til að gera kröfu á hendur stefnda til greiðslu endurgjaldsins vegna nóvembermánaðar 2011. Fram kemur í stefnu máls þessa að stefnandi hafi nýtt sér heimild í lokamálslið gr. 1.1 í samningi aðila til að láta félag sitt VPO ehf. gefa út reikninga vegna vinnu hans í nóvember 2011 og greiðslna sem stefnandi geri kröfu um á uppsagnarfresti samningsins á tímabilinu desember 2011 til mars 2012. Þá er tiltekið að VPO ehf. hafi fallið frá umræddum kröfum og stefnandi tekið við þeim. Tekur stefnandi fram að þar sem hann hafi sjálfur verið aðili samningsins en ekki VPO ehf. telji hann sig réttan aðila til að gera kröfu á hendur stefnda í málinu. Ekkert liggur þó fyrir í málinu um þessa breytingu á handhöfn kröfunnar annað en framangreind yfirlýsing í stefnu.

Stefnandi kveðst byggja kröfugerð sína vegna endurgjaldsins fyrir nóvembermánuð á gr. 4.1 í umræddum samningi, bæði í aðalkröfu og varakröfu, og aðalkröfu sína um greiðslur vegna mánaðanna desember 2011 til mars 2012 á gr. 10.1 í samningnum og „meginreglum samnings- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga“. Sé að þessu leyti krafist efnda „in natura“ en ekki skaðabóta, enda eigi stefnandi rétt á að fá efndir kröfu sinnar í samræmi við aðalefni samningsins. Stefnandi segir hins vegar þann hluta varakröfu sinnar er lýtur að tímabilinu desember til mars 2011 vera kröfu um efndabætur á uppsagnarfresti, sem byggist á hinni almennu sakarreglu skaðabótaréttarins, og nemi þeim greiðslum sem stefnda hafi borið að greiða honum samkvæmt samningi aðila, að frádregnum þeim launatekjum sem hann hafi notið á uppsagnarfrestinum. Þrátt fyrir framangreinda lýsingu stefnanda á málatilbúnaði sínum verður ekki skýrlega ráðið af stefnu hvort stefnandi byggi kröfugerð sína í einhverju á framangreindum reikningum VPO ehf., sem hann lagði fram við þingfestingu málsins. Þannig er ekki ljóst hvort hann líti svo á að með útgáfu þeirra hafi verið fullnægt því ákvæði gr. 4.3 í samningi aðilanna að umsamdar mánaðargreiðslur skuli greiddar eftir á gegn framvísun reiknings. Þannig bendir hann á í stefnu „að einkahlutafélag stefnanda hóf innheimtu umkrafinna greiðslna með tveimur reikningum sem sendir voru stefnda 30. nóvember 2012“.

Yrði málatilbúnaður stefnanda skýrður á þann veg að hann byggðist í engu á framangreindum reikningum VPO ehf. liggur ekkert fyrir í málinu um að stefnandi hafi fullnægt fyrrgreindu skilyrði samningsins að því er varðar þann hluta kröfugerðar hans er lýtur að efndum samningsins „in natura“. Myndi sú niðurstaða óhjákvæmilega leiða til frávísunar á þessum hluta kröfugerðar stefnanda, með vísan til 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þar sem sýnt væri að greiðsluskylda stefnda væri ekki enn orðin til í skilningi ákvæðisins.

Á sama hátt verður að telja að framangreindur óskýrleiki vegna framsals reikningskrafna VPO ehf. til stefnanda leiði til verulegrar óvissu um það hvernig skilja beri þann þátt kröfugerðar hans er lýtur að greiðslu virðisaukaskatts, þ. á m. hvort fullnægt hafi verið því ákv. 20. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt að seljandi skuli gefa út reikning við sérhverja sölu eða afhendingu á vöru eða þjónustu og hvort stefnandi hafi sjálfur fengið skráningu sem virðisaukaskattsskyldur aðili skv. 5. gr. sömu laga.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið þykir málatilbúnaður stefnanda svo óljós og vanreifaður að ekki verði hjá því komist að vísa málinu frá dómi.

Stefnandi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf dómstjóri kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, P-kk-nf S-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnda, Skaganum hf., 200.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf