E-1505/2009

Mál þetta var þingfest 8. apríl 2009 og tekið til dóms 1. september sl. Stefnandi er G-kk-nf B-kk-nf, Mýrargötu 26, Reykjavík, en stefndi er J-kk-nf S-kk-nf, Birkihæð 14, Garðabæ.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.529.028 krónur og bankakostnað að fjárhæð 2.385 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.529.028 krónum frá 7. maí 2008 til greiðsludags. Þá er þess krafist að vextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti og að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur hans verði lækkaðar verulega. Málskostnaðar er krafist úr hendi stefnanda.

I.

Stefndi er stjórnarformaður og aðaleigandi Kaupangurs eignarhaldsfélags ehf. sem stundar m.a. fasteignarekstur. Félagið keypti svonefnt Glaðheimasvæði í Kópavogi og hugðist skipuleggja þar íbúðasvæði. Kaupangur eignarhaldsfélag ehf. samdi við arkitektastofuna Arkis um hönnun svæðisins en síðan var myndaður samstarfshópur um verkið, svokallaður ABZ-hópur, sem samanstóð af A-x-x og arkitektunum C-x-x S-x-x og stefnanda.

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að kunningsskapur hafi verið með aðilum og í september 2007 hafi stefnandi verið staddur á heimili stefnda. Stefndi hafi þá sýnt honum teikningar G-kk-ef P-kk-ef arkitekts af húsi sem hann hafði hannað fyrir stefnda á lóðinni Þrastanes 20, Garðabæ. Stefndi hafi beðið stefnanda um að gera athugasemdir við teikningarnar og hafi hann gert það. Það hafi síðan verið á fundi með ABZ-hópnum sem fram hafi komið hugmynd um að hópurinn teiknaði hús fyrir stefnda á lóðina. C-x-x S-x-x hafi ekki viljað blanda því saman við vinnu hópsins við Glaðheimasvæðið og hafi stefnda verið tilkynnt það. Stefndi hafi tekið því mjög illa og ýjað að því að hann vildi slíta samstarfinu um Glaðheimasvæðið. Því hafi það verið að stefnandi hafi tekið að sér að hanna einbýlishús fyrir stefnda. Stefnandi kvaðst hafa hitt stefnda á veitingastað 30. nóvember 2007 og sýnt honum rissteikningar af húsi sem stefnda hafi litist mjög vel á. Stefndi hafi beðið hann um að þróa þessar hugmyndir áfram. Þann 15. desember 2007 hafi stefnandi farið á heimili stefnda og sýnt honum níu teikningar í lit. Teikningarnar hafi verið í stærðinni 1x200 og sýnt útlit, sniðmyndir, afstöðumynd og jafnframt allar grunnmyndir. Hafi mátt gera sér nákvæma grein fyrir hvernig húsið myndi líta út á lóðinni. Stefndi hafi gert ýmsar athugasemdir við teikningarnar, m.a. að anddyri og eldhús mætti vera rýmra. Þá hafi hann gert athugasemdir við herbergjaskipan og að efri hæð væri ekki á pöllum. Stefndi hafi beðið hann um að vinna áfram að teikningunum. Á þessum fundi þeirra hafi hann látið stefnda hafa frumrit af þessum níu teikningum. Hann hafi kallað eftir þeim síðar en þá hafi stefndi ekki fundið þær hjá sér.

Síðar hafi slest upp á vinskap þeirra og stefnandi kveðst hafa frétt að P-kk-nf K-kk-nf arkitekt væri farinn að hanna hús á lóðinni fyrir stefnda. Stefnandi kvaðst þá hafa gert sér ljóst að stefndi þyrfti ekki á hans teikningum að halda. Hann hafi þó beðið með innheimtu á reikningnum vegna þess að hann hafi ekki vilja styggja stefnda vegna vinnu ABZ-hópsins við Glaðheimaverkefnið. Þegar slitnað hafi upp úr því verkefni hafi hann sent reikninginn í innheimtu.

Reikningur stefnanda er dagsettur 14. apríl 2008 og segir í honum að verkið hafi verið unnið í áföngum í nóvember og desember 2007 og í janúar, febrúar og mars 2008. Tímafjöldi er alls 107,5 klukkustundir og tímakaup miðað við 11.250 á klukkustund.

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga svo og til 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000 og 28. gr. laga nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi til meginreglu 45. gr. laga nr. 50/2000. Krafan um dráttarvexti styðjist við III. kafla laga nr. 38/2001 og krafa um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II.

Stefndi kveður málavexti þá að það hafi verið um áramótin 2006-2007 sem félag í hans eigu hafi fest kaup á Glaðheimasvæðinu. ABZ-hópurinn hafi komið að hönnun svæðisins og þannig hafi hann kynnst stefnanda málsins. Hann hafi átt lóð að Þrastanesi 20 í Garðabæ og hafi G-kk-nf P-kk-nf arkitekt verið búinn að teikna hús á lóðina fyrir hann og fyrrverandi sambýliskonu hans. Þegar þau hafi slitið samvistum hafi ekki orðið úr byggingaráformum í bráð. Hann hafi sýnt stefnanda teikningarnar og stefnandi sýnt mikinn áhuga á því að gera athugasemdir við þær. í framhaldi af því hafi stefnandi farið þess á leit við stefnda að fá að teikna nýtt hús á lóðina. Stefndi kvaðst ekki hafa samþykkt það en gefið stefnanda leyfi til að koma með hugmyndir að nýju húsi. Stefndi kvaðst hins vegar ekki hafa haft smekk fyrir hugmyndum stefnanda þar sem honum hafi fundist þær alltof framúrstefnulegar. Í eitt skiptið hafi þeir farið út að borða og þá hafi stefnandi sýnt honum nokkrar skissur á smjörpappír sem honum hafi litist afleitlega á. Stefndi sagði í skýrslu sinni fyrir dómi að vera kynni að hann hafi ekki talað nógu skýrt við stefnanda og sagt honum umbúðalaust að þeir myndu ekki ná saman þar sem honum litist engan veginn á hugmyndir stefnanda. Stefnandi hafi hins vegar viljað vinna þetta áfram og í eitt skiptið hafi stefnandi sagt honum að hann væri að fara til Spánar og ætlaði huga að teikningum þar. Stefndi kvaðst ekki hafa beðið hann um að vinna áfram við verkið og litið svo á að stefnandi væri fyrst og fremst að reyna að ganga í augun á stefnda í því skyni að afla sér verkefnis og í því skyni að byggt yrði hús eftir hann á lóðinni. Hafi stefnandi látið þau orð falla að það gæti orðið stórt tækifæri fyrir sig ef byggt yrði myndarlegt einbýlishús eftir teikningu hans á þessari lóð. Stefndi sagði að honum hafi aldrei verið afhentar neinar teikningar. Hann hafi ekki fengið rissteikningarnar afhentar og kannaðist ekki við að honum hafi verið sýndar teikningar í lit á heimili sínu. Engir fundir hafi verið haldnir með aðilum fyrir utan þennan eina fund á veitingastaðnum þar sem honum hafi verið sýndar rissteikningar á smjörpappír. Þá hafi honum verið sýndar fjórar til fimm teikningar, einnig á veitingahúsi, nokkru síðar.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að ekki hafi stofnast samningur um það verk sem stefnandi krefjist greiðslu fyrir. Reikningur stefnanda sé tilhæfulaus og engin skylda hvíli á stefnda að greiða hann. Sönnunarbyrði um að aðilar hafi gert samning um vinnu gegn greiðslu hvíli á stefnanda. Stefnandi hafi komið hugmyndum sínum á framfæri í viðleitni sinni til að afla sér verkefna. Algengt sé að arkitektar geri slíkt með því að kynna hugmyndir sínar. Að auki hafi kunningsskapur milli aðila átt hlut að máli.

Stefndi leggur áherslu á að hann sé neytandi en stefnandi hafi skyldur fagmanns. Þá mótmælir stefndi stefnukröfunni sem allt of hárri og bendir á að stefnandi skipti reikningnum í þrjá áfanga. Stefnandi hafi þó ekki rukkað stefnda fyrir vinnu við hvern áfanga eða leitað samþykkis stefnda til að halda vinnu áfram. Fráleitt hafi verið að halda verkinu áfram þar sem stefnda hafi ekki hugnast hugmyndir stefnanda. Með því að krefjast greiðslu fyrir hvern áfanga hefði stefnandi fyrirbyggt misskilning um að greiða ætti fyrir verkið. Stefnandi hafi vanrækt skyldu sína skv. 4.-6. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Það hafi því komið stefnda í opna skjöldu að fá reikning stefnanda án þess að hafa gert nokkurn samning þar að lútandi.

Stefndi byggir á meginreglunni um stofnun samninga, ákvæðum laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, meginreglu kröfuréttar og reglum um sönnunarbyrði í málum sem þessum. Vegna tilvísunar í stefnu til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup áréttar stefndi að þau lög geti ekki átt við. Krafa um málskostnað sé reist á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

G-kk-nf P-kk-nf arkitekt kom fyrir dóm og skýrði svo frá að hann hafi teiknað hús á lóðina Þrastanes 20, Garðabæ. Hann hafi haldið marga fundi með stefnda til að ræða verkið. Hann kvaðst hafa skoðað teikningar stefnanda og hafi það komið honum á óvart að teikning stefnanda af fyrstu hæð hússins væri nánast eftirmynd af hans teikningum. P-kk-nf K-kk-nf arkitekt sagðist hafa unnið að hönnun húss fyrir stefnda og hafi það verk byrjað í október eða nóvember 2007. Þá kom einnig fyrir dóminn B-kk-nf J-kk-nf, viðskiptafélagi stefnda, og arkitektarnir B-kk-nf G-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sem störfuðu með ABZ-hópnum. Í máli þeirra kom m.a. fram að margir fundir hafi verið haldnir vegna verkefnisins um Glaðheimasvæðið. Stefndi hafi setið þá fundi og einu sinni hafi komið fram hugmynd frá honum um að hópurinn teiknaði fyrir hann einbýlishús. Niðurstaðan hafi orðið sú að stefnandi tæki það verk að sér.

IV.

Stefndi var stjórnarformaður og aðaleigandi Kaupangurs eignarhaldsfélags ehf. sem keypti svonefnt Glaðheimasvæði í Kópavogi og hugðist skipuleggja og reisa þar íbúðarbyggð. Félagið samdi við hóp arkitekta, ABZ-hópinn, um hönnun svæðisins. Stefnandi var í þessum hóp.

Að sögn stefnanda, en frásögn hans styðst við framburð vitnisins A-kk-ef S-kk-ef arkitekts, kom stefndi fram með þá hugmynd á fundi aðila að ABZ-hópurinn hannaði einbýlishús fyrir stefnda á lóðinni Þrastanes 20 í Garðabæ. Þetta hafi verið rætt á fundi hópsins í New York og hafi einn arkitektanna, C-x-x S-x-x, verið þessu mótfallinn. Stefnda hafi verið kynnt þessi niðurstaða símleiðis og jafnframt sú niðurstaða að stefnandi væri reiðubúinn til að taka þetta verk að sér. Þessi frásögn á aðdraganda málsins styðst einnig við frásögn B-kk-ef G-kk-ef arkitekts sem tilheyrði áðurnefndum arkitektahóp.

Aðilar deila mjög um framhald málsins en kunningsskapur var með þeim á þessum tíma. Þannig heldur stefnandi því fram að stefndi hafi beðið hann um að teikna hús fyrir sig og hann haldið fundi með stefnda til að kynna honum hugmyndir sínar og teikningar eins og tíðkist við slíka teiknivinnu og hönnun. Stefndi heldur því aftur á móti fram að hann hafi aldrei beðið um þjónustu stefnanda og aðeins einn fundur hafi verið haldinn með aðilum þar sem stefnandi hafi sýnt honum nokkrar rissteikningar á smjörpappír. Við annað tækifæri hafi honum verið sýndar fjórar til fimm teikningar. Að öðru leyti hafi engir fundir verið haldnir um verkefnið og hann aldrei fengið neinar teikningar afhentar til þess að kynna sér framvindu verksins. Hann hafi litið svo á að stefnandi væri einungis að kynna honum hugmyndir sínar er stefnandi sýndi honum rissteikningarnar á veitingahúsi og það gæti hugsanlega, ef stefnda litist vel á, leitt til frekara samstarfs og samnings þeirra í milli. Til þess hafi þó ekki komið vegna þess að honum hafi ekki hugnast hugmyndir stefnanda. Honum hafi fundist þær alltof framúrstefnulegar. Komið hefur fram í málinu að á sama tíma og stefnandi vann að teikningum sínum var annar arkitekt, P-kk-nf K-kk-nf, að hanna einbýlishús að beiðni stefnda á lóð hans við Þrastanes.

Stefnandi þykir eiga sönnunarbyrðina fyrir því að stefndi hafi óskað eftir þjónustu stefnanda og að samningur hafi komist á með aðilum. Við þetta sönnunarmat verður litið til þess að ósannað er, gegn mótmælum stefnda, að honum hafi verið sýndar aðrar teikningar en rissteikningar í upphafi og framvinda verksins hafi ekki verið kynnt fyrir honum frekar. Ósannað er, gegn mótmælum stefnda, að aðilar hafi haldið fundi um hönnun hússins og skipulag þess fyrir utan þeirra fyrsta fund. Ósannað er einnig að stefndi hafi nokkurn tíma fengið afhentar teikningar, hvorki rissteikningar né þær fullgerðu teikningar sem lagðar hafa verið fram í málinu. Þá er einnig til þess að líta að reikningur stefnanda kom ekki fram fyrr en um ári eftir að verki stefnanda lauk. Að þessu virtu, sem nú hefur verið rakið, verður stefnandi að bera hallann af því að hafa ekki lagt fram haldbær gögn er sýna fram á svo ekki verði um villst að stefndi hafi óskað eftir vinnu hans og að samningur hafi komist á með aðilum.

Stefndi verður því alfarið sýknaður af kröfu stefnanda í málinu og eftir þessari niðurstöðu verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda 450.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, J-kk-nf S-kk-nf, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef B-kk-ef, í málinu.

Stefnandi greiði stefnda 450.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf