E-55/2023

1 Mál þetta, sem var dómtekið 22. maí sl., var höfðað 26. janúar 2023, af stefnanda, A, [...], [...], [...], gegn stefnda, B, [...], [...], [...].

2 Stefnandi kref st þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 10.416.180 krónurmeð vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 28/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. maí 2021 til 19. október 2022 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 600.000 krónur þann 27. október 2022.

3 Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara lækkunar á kröfum hennar og að dráttarvaxtakröfu verður hafnað eða dráttarvextir reiknaðir frá seinna tímamarki.

4 Þá krefst hvor málsaðili málskostnaðar úr hendi hins.

Málavextir

5 Í apríl 2021 auglýsti stefndi lausa stöðu skólastjóra við [...]. Í auglýsingu varm. a. lýsing á skólanum og áherslum í skólastarfi lýst. Fram kom að leitað væri eftir metnaðarfullum, framsæknum einstaklingi sem hefði góða þekkingu á skólastarfi og væri tilbúinn að leiða skapandi skólastarf og virkja þátttöku skólans í samfélagslegum nýsköpunarverkefnum í anda sjálfbærrar þróunar. Gerðar voru kröfur um frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum, hugmyndaauðgi, skipulagshæfni og leiðtogahæfileika, færni í samskiptum og leyfisbréf kennara og kennslureynslu. Hæfni og reynsla á sviði stjórnunar, stefnumótunar, áætlanagerðar og þróunar skólastarfs var sögð æskileg og áhugi á skólaþróun og framsæknu skólastarfi skilyrði. Þá kom fram að framhaldsmenntun sem nýtist í starfi, t. d. á sviði stjórnunar og/eða uppeldis- eða menntunarfræða væri kostur. Meginverkefni og ábyrgð væru að leiða starf í framsæknu skólasamfélagi sem nýti styrkleika sem felist í fjölbreyttri náttúru og sterku samfélagi, leiða samstarf innan skólasamfélagsins, veita faglega forystu og leiða þróun skólastarfs í samræmi við skólastefnu stefnda og aðalnámskrá grunnskóla og að stýra og bera ábyrgð á rekstri og daglegri starfsemi skólans. Meðal þess sem fylgja skyldi umsókn var sýn á það hvernig starfsemi skólans myndi þróast á næstu árum. Sjö sóttu um starfið, þar á meðal stefnandi og D sem fékk starfið.

6 M at á umsækjendum var í höndum ráðningarnefndar sem í sátu E þáverandi sveitarstjóri, F þáverandi oddviti sveitarstjórnar og G sem utanaðkomandi ráðgjafi. Við aðalmeðferð kom fram að hún er kennari og sérfræðingur í kennsluaðferðum með reynslu af skólastjórnun og að fyrirtæki hennar sinnir ýmis konar skólaráðgjöf, og tekur meðal annars að sér faglegt mat á hæfni skólastjórnenda, einkum hjá smærri sveitarfélögum. Ráðgjafinn tók viðtöl við fimm umsækjendur af sjö, þar á meðal stefnanda og þá sem ráðin var.

7 Um niðurstöður þeirra viðtala liggur fyrir skjal þar sem matsþáttum er skipt í níu þætti og umsækjendum gefin 1 - 4 stig í hverjum þætti (stigatafla). Þættirnir, vægi hvers þ átta rog stigafjöldi stefnanda og D var eftirfarandi:

1 Kennaramenntun og leyfisbréf kennara, 5%. Báðar fengu 4 stig.

2 Hæfni og reynsla af stjórnun skólastarfs og framhaldsmenntun á því sviði, 5%. Dfékk 3 stig og stefnandi 4.

3 Faglegur leiðtogi og mótar framtíðarsýn í samræmi við skólastefnu sveitarfélagsins, aðalnámskrár og lög um leik- og grunnskóla, 15%. D fékk 4 stig og stefnandi 3.

4 Stjórn og ábyrgð á rekstri og daglegri starfsemi, 5%. D fékk 3 stig og stefnandi 4.

5 Á hugi á skólaþróun og framsæknu skólastarfi, 20%. Báðar fengu 4 stig.

6 F ærni í samskiptum og hugmyndir að lausn ágreinings, 20%. D fékk 4 stig og stefnandi 3.

7 Hæfni og reynsla á sviði stefnumótunar, áætlanagerðar og þróunar skólastarfs, 5%. Báðar fengu 4 stig.

8 Frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum, hugmyndaauðgi, skipulagshæfni og leiðtogahæfileikar, 5%. Ekki gefin einkunn.

9 Sýn og hugmyndir um samrekstur leik- og grunnskóla og samstarf við nærliggjandi sveitarfélög og aðra skóla í sveitarfélaginu, 20%. D fékk 4 stig og stefnandi 3.

8 Miðað við þá útreikningsaðferð sem notuð var hefði fullt hús gefið 40 stig. Niðurstaðan var sú að D fékk 37 stig og stefnandi 30,5 stig. Þá er fram komið að annar umsækjandi fékk 31,5 stigí matinu.

9 Í stigatöflunni eru tilgreindar þær spurningar sem leggja skyldi fyrir umsækjendur í viðtalinu. Þá liggur fyrir skráning á punktum úr svörum stefnanda og þeirrar sem ráðin var og athugasemdir ráðgjafans um svör þeirra.

10 Þáverandi sveitarstjóri og oddviti sveitarstjórnar tóku annað viðtal við þann umsækjanda sem hlaut flest stig og 25. maí 2021 tilkynnti þáverandi sveitarstjóri stefnanda að hún hefði verið ráðin til starfans.

11 Stefnandi óskaði eftir rökstuðningi fyrir ákvörðuninni og gögnum málsins. Sveitarstjóri svaraði 28. maí 2021 og gögn málsins voru afhent 23. og 24. júní.

12 Ráðning skólastjóra tekin fyrir á fundi sveitarstjórnar 10. júní 2021. Í fundargerð kemur fram að farið hafi verið yfir samantekt á mati umsækjenda á vinnufundi sveitarstjórnar 4. júní og að D hafi verið talin hæfust eftir mat umsókna út frá menntunar- og hæfniskröfum í auglýsingu. Sveitarstjórn samþykki samhljóða að ráða hana í starfið og fela sveitarstjóra að ganga frá ráðningarsamningi við hana. Þá er tekið fram að sveitarstjórn þyki leitt að fram hafi komið í frétt á heimasíðu sveitarfélagsins 25. maí að búið væri að ráða D í starfið, áður en formlegu ráðningarferli var lokið.

13 Stefnandi beindi kvörtun vegna málsins til umboðsmanns Alþingis 9. júlí 2021. Hann skilaði áliti 30. maí 2022. Taldi hann sveitarstjóra og oddvita sveitarstjórnar hafa skort vald til að taka þá ákvörðun sem var tilkynnt umsækjendum 25. maí 2021. Þótt sveitarstjórn hafi á fundi 10. júní fallist á og samþykkt ráðningu D hafi ákvörðun í raun verið tekin í maí af öðrum en sveitarstjórn og þá án þess að til þess væri heimild að lögum. Var það því niðurstaða hans að ákvörðun um ráðningu skólastjóra hafi, eins og atvikum var háttað, verið í ósamræmi við sveitarstjórnarlög og samþykkt um stjórn sveitarfélagsins B. Þrátt fyrir þann annmarka á meðferð málsins telji hann ólíklegt að hann leiði til ógildingar á ráðningunni, meðal annars vegna hagsmuna þess umsækjanda sem var ráðinn til starfa. Beindi umboðsmaður því til sveitarfélagsins að leita leiða til að rétta hlut stefnanda. Að öðru leyti væri það verkefni dómstóla að meta réttaráhrif annmarkans á máli stefnanda kysi hún að fara með málið þá leið.

14 Sveitarstjórn ákvað á fundi 22. júní 2022 að fela H að óska eftir fundi með stefnanda vegna álits umboðsmanns Alþingis. Var fundur haldinn 23. ágúst 2022 þar sem mætt voru starfandi sveitarstjóri, stefnandi og lögfræðingur hennar.

15 Þann 19. september 2022 sendi stefnandi stefnda kröfubréf þar sem þess var krafist að bókað yrði að ranglega hafi verið staðið að ráðningunni og stefnandi beðin afsökunar á ólögmætri málsmeðferð. Þá var krafist bóta vegna launamunar, miskabóta og greiðslu lögmannskostnaðar, alls 8.745.675 krónur. Áskil inn var réttur til hækkunar krafna færi málið fyrir dóm.

16 Með bréfi sveitarstjóra 27. október 2022 var stefnanda tilkynnt að bókað hafi verið um málið á fundi sveitarstjórnar 20. október þar sem harmaðir hafi verið þeir ágallar sem finna mátti á stjórnsýslu við ráðningarferlið og stefnandi beðin afsökunar á þeirri framkvæmd. Því var hafnað að stefnandi ætti rétt á greiðslu vegna launamunar en fallist á, í ljósi sérstakrar stöðu stefnanda og gagna um stöðu hennar, að greiða henni 600.000 krónur í miskabætur og málskostnað. Sættir náðust ekki um frekari greiðslur og höfðaði stefnandi mál þetta 26. janúar 2023.

Málsástæður og lagarök stefnanda

17 Stefnandi byggir á því að afgreiðsla sveitarfélagsins á málinu hafi ekki verið í samræmi við gildandi lög og kröfur um vandaða stjórnsýsluhætti. Verulegir annmarkar hafi verið á mati stefnda á henni og þeirri sem ráðin var í stöðuna með þeim afleiðingum að brotið hafi gegn meginreglu opinbers vinnumarkaðsréttar um að velja beri hæfasta umsækjandann í starf hverju sinni. Ekki hafi verið gætt jafnræðis milli stefnanda og þess einstaklings sem ráðinn var í umsóknarferlinu, ágalli verið á stigagjöf og rökstuðningi og þar af leiðandi heildarniðurstöðu. Mat á umsækjendum hafi ekki verið í samræmi við kröfur stjórnsýsluréttar á sviði opinberra ráðninga, m. a. vegna þess að brotið hafi verið gegn rannsóknarreglu og réttmætisreglu og ekki verið gætt að formreglum sveitarfélagsins um ráðningar.

18 Stefnandi byggi á því að hún hafi verið hæfust allra umsækjenda til að gegna starfi skólastjóra [...] og hefði átt að vera ráðin í starfið. Því sé fyrir hendi skaðabótaskylda stefnda vegna þess tjóns sem hún varð fyrir.

Mat ekki í samræmi við kröfur stjórnsýsluréttar

19 Stefnandi byggir á því að stefndi hafi farið út fyrir það svigrúm sem hann hafði til mats með því að veita huglægum þáttum verulegt vægi umfram hlutlæga. Í auglýsingu hafi verið lýst eftir ýmsum huglægum persónulegum kostum svo sem frumkvæði og samskiptafærni en einnig hlutlægum atriðum svo sem reynslu á sviði stjórnunar, stefnumótunar, áætlanagerðar og þróunar skólastarfs og fullyrt að framhaldsmenntun sem myndi nýtast í starf, t. d. á sviði stjórnunar og/eða uppeldis- og menntunarfræði, væri kostur. Rökstuðningur stefnda fyrir ákvörðuninni samræmist ekki stjórnsýslulögum nr. 37/1993. Sérstakar kröfur verði að gera til stefnda til þess að geta rökstutt ákvörðun sína þar sem að um matskennda ákvörðun hafi verið að ræða. Verulega hafi skort á rökstuðning fyrir því hvers vegna vægi þátta við ráðningu hafi verið með þeim hætti sem sjá megi í stigatöflu og því hvernig stigagjöf var ákvörðuð fyrir stefnanda og einstaklinginn sem var ráðinn.

20 Stefnandi byggir á því að umsóknargögn sýni að hún standi einstaklinginum sem var ráðinn töluvert framar hvað hlutlægar hæfiskröfur varðar, hún hafi meiri menntun og stjórnunarreynslu og meiri og fjölbreyttari reynslu af skólastarfi. Huglægir matsþættir hafi ráðið mestu við ráðninguna og vegið meira en heimilt sé, og umfram það sem vænta mátti af auglýsingu. Niðurstaðan um þessi huglægu atriði hafi nær eingöngu byggst á viðtölum við umsækjendur og í því feli st brot á rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, stefnda hefði borið að rannsaka þessa ráðandi þætti betur. Á kvörðun um ráðningu og vægi matsþátta hafi ekki verið studd málefnalegum sjónarmiðum.

21 Stefnandi vísar til þess að ráðningarnefndinni hafi ekki verið sett erindisbréf og ekki verið gætt að því að skrá upplýsingar um umfjöllun nefndarinnar í samræmi við 27. gr upplýsingalaga nr. 140/2012. Því sé ekki að finna frekari rökstuðning fyrir ákvörðun stefnda, sem verði að bera hallann af því. Ó ljóst sé hver ákvað hvaða matsþættir skyldu koma fram í stigatöflu, hvert vægi þeirra skyldi vera og hvaða spurninga skyldi spurt í viðtali. Stefnandi byggi á því að verkefni ráðgjafans hafi verið að sníða viðtal, spurningar í viðtali og vægi matsþátta að þeirri sem var ráðin, enda augljóst að stefnandi hafi verið hæfari til starfsins.

Ágallar á viðtali og matsskjali vegna viðtals

22 Stefnandi byggir jafnframt á því að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga og 65. gr. stjórnarskrárinnar við framkvæmd viðtala við umsækjendur og gerð matsins sem unnið var á grundvelli þeirra.

23 Í fyrsta lagi hafi ekki verið hafi gætt að jafnræði umsækjenda við framkvæmd viðtala. Hún hafi fengið 30 mínútna viðtal en sú sem ráðin var 45 mínútur, mælanlega meiri tíma til að koma sjónarmiðum á framfæri. Þáhafi þáverandi sveitarstjóri og þáverandi oddviti sveitarstjórnar tekið annað viðtal við þásem var ráðin sem gefi þá ásýnd að niðurstaðan hafi verið fyrirfram ákveðin.

24 Í öðru lagi telur stefnandi að matsskjal með stigagjöf og greining á viðtölum sé í ósamræmi við starfsauglýsinguna sem hafi verið mjög ítarleg um það eftir því hverju væri verið að leita og nefnir um það eftirtalin atriði: a) Kennslureynsla sé tekin fram sem hæfniskrafa í auglýsingunni en komi ekki fram sem matsþáttur. Stefnandi hafi lengri og fjölbreyttari kennslureynslu en einstaklingurinn sem var ráðinn. b) Góð íslensku- og enskukunnátta hafi verið skilyrði í matsskjali en ekki komið fram í auglýsingu. c) Hugmyndir um að leysa ágreining hafi verið nýtt atriði í matsskjali sem ekki hafi verið auglýst eftir. d) Hugmyndir um samrekstur leik- og grunnskóla og samstarf við nærliggjandi skóla og aðra skóla í sveitarfélaginu hafi verið nýtt atriði í matsskjali sem ekki hafi verið auglýst eftir. e) Frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum o. s. frv. hafi komið skýrt fram í auglýsingu en verið tekið út af óljósum ástæðum. f) Í auglýsingu sé í tvígang óskað eftir skapandi námi/skólastarfi en enginn matsþáttur sé því tengdur. Stefnandi hafi mikla hæfni á þessu sviði. g) Góð þekking á skólastarfi sé krafa í auglýsingu en enginn matsþáttur tengist því.

25 Þetta sé ekki í samræmi við umfjöllun í rökstuðningsbréfi um að matsrammi hafi verið gerður eftir auglýsingunni.

26 Í þriðja lagi telur stefnandi að mat á þætti er laut að samrekstri tiltekinna skóla, sem ekki hafi verið hluti af auglýsingu, hafi verið ranglega skráð, bæði varðandi hana og þá sem ráðin var.

27 Í fjórða lagi sé hvergi metin eða skráð á matsblaði reynsla sem stefnandi hafi aflað sér síðastliðin fjögur ár sem staðgengill skólastjóra og nefnt í umsókn og viðtali. Þetta ætti þó að vera lykilatriði samkvæmt auglýsingu og hafi bersýnilega þýðingu við ráðningu.

28 Í fimmta lagi hafi stefnandi meiri menntun en einstaklingurinn sem var ráðinn en hvergi sé á matsblaði kostur á að veita stig fyrir ólíka menntun umsækjanda þrátt fyrir að í auglýsingu sé slík framhaldsmenntun nefndsem kostur.

29 Í sjötta lagi telur stefnandi að einstaklingurinn sem var ráðinn sé ofmetin í þætti er lýtur að reynslu við að leiða skólastarf.

30 Í sjöunda lagi telur stefnandi ómálefnalegt að hún hafi fengið færri stig en sú sem ráðin var í þætti um framtíðarsýn. Ráðgjafinn hafi stöðvað svör hennar við spurningunni og hún ekki haft kost á að bæta við. Þá sé óljóst af hverju sú sem var ráðinn fái þar fleiri stig.

31 Í áttunda lagi telur stefnandi að sú sem ráðin var hafi fengið of háa einkunn fyrir reynslu af rekstri skólastofnana. Samkvæmt umsóknargögnum og svörum hafi hún ekki reynslu af rekstri, þ. m. t. ekki úr starfi sem fram kemur að sé nauðsynlegt til að ná tveimur stigum í þessum þætti.

32 Í níunda lagi telur stefnandi órökstutt af hverju hún hafi ekki fengið fullt hús stiga fyrir færni í samskiptum og hugmyndum um lausn ágreinings. Rangt sé að hún hafi ekki útskýrt hvernig hún hyggist leysa samskiptamál, auk þess sem fram komi að starfsmenn og skólastjóri leiti til hennar varðandi samskipti. Þá virðist einstaklingurinn sem var ráðinn hafa fengið spurningu um hvernig samstarfsfólk lýsi henni, sem stefnandi hafi ekkif engið.

33 Í tíunda lagi telur stefnandi rökstuðning fyrir að einstaklingurinn sem var ráðinn hafi verið hæfasti umsækjandinn í rökstuðningsbréfi ekki vera í nægu samræmi við auglýsinguna annars vegar og það mat sem fór fram hins vegar. Þrír meginþættir séu sagðir hafa ráðið því að hún hafi verið ráðin. Sá fyrsti sé skýr sýn á framtíðarstarf skólastarfs í sveitarfélaginu og leiðir til að styrkja samstarf og samvinnu kennara, nemenda og annars starfsfólks. Ekki hafi verið auglýst um fyrri hluta þess þáttar og ekki verið spurt um eða stig gefin fyrir seinnihlutann. Annar meginþátturinn sé sagður vera að einstaklingurinn sem var ráðinn hafi skarpa og skýra sýn á hvernig hægt sé að bæta kerfisbundið skólastarf í [...]. Hér sé um að ræða atriði sem ekki hafi verið óskað eftir í auglýsingu, ekki spurt um í viðtali og komi ekki fram í ráðningargögnum einstaklingsins sem var ráðinn. Þriðji meginþátturinn sé sagður vera að sú sem var ráðin sé sérstaklega hæf til að eiga farsæl samskipti við samstarfsfólk nær og fjær, sem meðmælendur beri vitni um. Atriðið um meðmælendur hafi verið afturkallað af hálfu sveitarfélagsins og komið fram að ekki hafi verið haft samband við slíka. Stefnandi telji að hún hafi verið vanmetin í viðtali í þessum þætti og ekki fengið sömu spurningar og sú sem var ráðin. Framangreindir meginþættir geti því ekki talist málefnalegt mat því til grundvallar að einstaklingurinn sem var ráðinn skuli hafa verið ráðinn fremur en stefnandi.

Ekki gætt að formreglum við ráðningu

34 Stefnandi byggir einnig á því að ekki hafi verið gætt formreglna við ráðninguna enda hafi þáverandi sveitarstjóra og þáverandi oddvita sveitarstjórnar skort vald til þeirrar ákvörðunar sem tilkynnt var umsækjendum 25. maí 2021. Valdið hafi verið í höndum sveitarstjórnar stefnda sem hafi ekki tekið afstöðu til ráðningarinnar fyrr en eftir að hún hafði verið tilkynnt umsækjendum. Er vísað til 56. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 38/2011, sbr. einnig 1. mgr. 8. gr. laganna, 1. mgr. 11. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla og samþykktar um stjórn sveitarfélagsins B frá 25. júní 2019.

35 Stefnandi byggir á því að fræðslunefnd hefði átt að vera sveitarstjórn til ráðgjafar um ráðningu skólastjóra samkvæmt erindisbréfi nefndarinnar. Ráðningarnefnd hafi þó ekki ráðfært sig við fræðslunefndina og fræðslunefndin aðeins bókað um niðurstöðu eftir að ráðningin lá fyrir.

36 Stefnandi byggir á því að mat á umsækjendum hefði átt að vera í höndum þeirra sem höfðu vald til þess að taka ákvörðunina, þ. e. sveitarstjórnar stefnda. Þar sem matið hafi nær eingöngu byggt á stigatöflu ráðgjafans, sem hafi einn tekið viðtöl við umsækjendur, hafi hann í raun tekið ákvörðunina. Sveitarstjóri og oddviti hafi eingöngu tekið viðtal við þann umsækjanda sem ráðinn var í starfið og ekki borið umsækjendur saman umfram það sem kom fram í stigatöflu. Sveitarstjórn, sem hefði verið réttur aðili til að taka ákvörðunina, hafi verið enn fjær því mati sem ráðgjafinn framkvæmdi og ekki gert neitt sjálfstætt mat á umsækjendum.

Útreikningur fjártjóns

37 Stefnandi byggir á því að hún hafi verið hæfari en einstaklingurinn sem var ráðinn. Lögmæt málsmeðferð hefði leitt til þess að hún hefði verið ráðin og fengið hærri laun en hún hefur sem kennari og verkefnastjóri. Fjártjón hennar miðist því við mismun á launum. Nú, 20 mánuðum síðar, hafi stefnanda ekki boðist sambærileg staða. Vegna búsetu sé ólíklegt að sambærileg staða bjóðist stefnanda í náinni framtíð enda aðeins tveir grunnskólar í sveitarfélaginu. K r-kvk-nf sé um bætur vegna launamismunar að álitum í tvö og hálft ár, þ. e. frá júní 2021 til loka desember 2023.

38 Við útreikninga sé meðal annars miðað við að stefnandi hefði samið um a. m. k. einn auka launaflokk. Þá bætist við greiðsla sem skólastjóri [...] f ái fyrir umsjón húsa. Samkvæmt útreikningum stefnanda sé mismunur launa á bilinu 296.200 til 329.787 krónur eftir tímabilum og íheild nemi fjártjón stefnanda 8.916.180 krónur.

Miskabætur

39 Stefnandi byggir á að hin ólögmæta málsmeðferð við ráðningu og eftirmálar hennar hafi haft veruleg áhrif á líf og líðan hennar. M áls meðferðin og framganga þeirra er stóðu að ráðningu hafi verið til þess fallin að rýra álit stefnanda í augum annarra út á við og ákvörðun þeirra verið ómálefnaleg og án rökstuðnings. Um sé að ræða alvarlega meingerð gegn persónu hennar sem leitt hafi til tjóns. Stefnandi hafi u pplifaðráðninguna sem áfall enda ljóst að húnhafi verið hæfust til þess að sinna starfinu.

40 Vísað er til læknisvottorðs þar sem fram komi að hún hafi verið frá vinnu vegna andlegra veikinda frá 20. október 2021 til 24. janúar 2022, hún hafi upplifað mikil vonbrigði við að fá ekki starfið og slæma andlega líðan í kjölfarið. Stefnandi krefjist því 1.500.000 króna miskabóta, að frádreginni 600.000 króna innborgun frá stefnda 27. október 2022.

Málsástæður og lagarök stefnda

41 Stefndi kveður ekki ágreining um að ákvörðun um ráðningu í starf skólastjóra hafi verið stjórnvaldsákvörðun sem um gildi stjórnsýslulög nr. 37/1993. Þá gildi óskráð regla stjórnsýsluréttarins um að við veitingu starfa hjá opinberum aðilum skuli ráða hæfasta umsækjandann og að slík matskennd ákvörðun þurfi að hvíla á málefnalegum sjónarmiðum.

42 Um ráðninguna gildi jafnframt lög nr. 95/2019 um menntun, hæfni og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla. Í 2. mgr. 12. gr. laganna komi fram að til þess að vera ráðinn skólastjórnandi skuli umsækjandi hafa starfsheitið kennari, búa yfir hæfni sem stjórnandi og hafa viðbótarmenntun í stjórnun eða reynslu sem veiti umsækjanda sérhæfða hæfni, sbr. 5. gr. Í 2. mgr. 5. gr. laganna komi fram að skólastjórnandi íleik- grunn- og framhaldsskóla búi, auk almennrar hæfni, yfir sérhæfðri hæfni sem snúi að skólaþróun, stjórnun, rekstri og stjórnsýslu. Í greinargerð með ákvæði sem varð að 12. gr. laga nr. 95/2019, segi m. a. að ábyrgð á mati á hæfni umsækjenda um störf kennara- og skólastjórnenda sé lögð á vinnuveitanda, sem beri að ráða hæfasta umsækjandann miðað við þær kröfur sem gerðar séu til starfsins og þeirra almennu og sérhæfðu hæfniviðmiða sem lýst sé í 3.– 5. gr. frumvarpsins og/eða í reglugerð settri skv. 5. gr. Reglugerð nr. 135/2022 hafi ekki tekið gildi fyrr en eftir atvik máls þessa en þó megi hafa 11. gr. hennar til hliðsjónar umþau atriði sem skólastjórnandi skuli búa yfir.

43 Framangreint ákvæði feli í sér áréttingu og nánari lýsingu á hinni óskráðu meginreglu um ráðningu hæfasta umsækjanda. Litið skuli til tiltekinna sjónarmiða við ráðningu en líta megi til fleiri sjónarmiða en greini í 2. mgr. 5. gr. laga nr. 95/2019, útfæra þau sem þar birtast nánar og ákveða vægi þeirra, enda hvíli val sjónarmiða og vægi þeirra á málefnalegum sjónarmiðum. Þetta fái stoð í síðar samþykktri reglugerð.

44 Byggir stefndi á því að ákvörðun hans um val á sjónarmiðum og um vægi sjónarmiða sem byggt hafi verið á við val á hæfasta umsækjanda hafi verið í samræmi við lög.

Skaðabótaskylda almennt

45 Stefndi vísar til þess að í stefnu sé ekki teflt fram beinum málsástæðum um á hvaða reglum skaðabótaréttarins stefnandi byggi kröfu sína eða með hvaða hætti skilyrði viðkomandi reglna séu uppfyllt. Umfjöllun sé að finna í kafla um lagarök þar sem vísað sé til almennra reglna skaðabótaréttarins og b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

46 Skilyrði almennra skaðabótareglna séu margþætt. T jóni þurfi að vera valdið með saknæmum og ólögmætum hætti, vera sennileg afleiðing hegðunar hins skaðabótaskylda og hafa raskað hagsmunum sem verndaðir eru af skaðabótareglum. Þá þurfi stefnandi að sanna að hann hafi orðið fyrir fjárhagslegu tjóni vegna hinnar saknæmu háttsemi og tjónið hafi orsakatengsl við háttsemi stefnda. Stefnandi fjalli í stefnu um meint ólögmæti ákvörðunar stefnda en að öðru leyti skorti á að stefnandi greini þær skaðabótaréttarlegu málsástæður sem hann byggi málsókn sína á, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, svo sem í hverju saknæm háttsemi stefnda á að hafa falist. Þótt annmarkar hafi verið á stjórnsýslu stefnda í tengslum við sjálfa ákvarðanatökuna leiði það ekki sjálfkrafa til þess að bótaskylda hafi stofnast.

47 Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að öll skilyrði bótaábyrgðar samkvæmt sakarreglunni teljist uppfyllt. S önnun þess liggi ekki fyrir og stefndi hafnar því að stefnandi hafi staðið framar öðrum umsækjendum og því sé fyrir hendi skaðabótaskylda hjá stefnda. Stefnandi hafi ekki fært sönnur á að hún hafi verið hæfasti umsækjandinn. Formgallar sem umboðsmaður Alþingis hafi bent á feli ekki í sér staðfestingu á því að ákvörðun um ráðningu hæfasta umsækjanda hafi verið efnislega röng.

48 Stefndi byggir á að það sé ósannað að hann hafi sýnt af sér ásetning eða gáleysi varðandi þau atriði sem réðu vali á hæfasta umsækjandanum. Samstarf hafi verið haft við ráðgjafarfyrirtæki og umsóknargögn metin í samræmi við þau sjónarmið sem birtust í auglýsingu. Notast hafi verið við fyrir fram skilgreind viðmið og vægi. Fimm umsækjendur, sem helst voru taldir uppfylla skilyrði, hafi verið boðaðir í ítarleg og sérsniðin starfsviðtöl með ráðgjafa. Spurningar í viðtölum hafi verið staðlaðar og samræmdar og tekið mið af þeim forsendum sem fram komu í auglýsingu um starfið og stefndi lagði áherslu á í ljósi fyrirhugaðrar sameiningar sveitarfélaga. Þær áherslur hafi verið eðlilegar og samræmst vel ráðningu í krefjandi stjórnunarstarf á breytingartímum. Leitast hafi verið við að meta alla hæfnisþætti sem fram komu í auglýsingunni. Ráðgjafinn hafi skilað niðurstöðum til oddvita og sveitarstjóra sem hafi yfirfarið þær og tekið annað viðtal við þann umsækjanda sem kom best út úr matinu. M eð þessu hafi verið reynt að vanda til verka og stefndi ekki sýnt af sér vanrækslu eða gáleysi.

Mat stefnda, matsskjal og viðtöl

49 Stefndi vísar til þess að þegar ráðningin fór fram hafi einnig staðið yfir undirbúningur kosninga um sameiningu B og [...]og margt hafi bent til þess að af sameiningunni yrði. Í auglýsingu um starfið hafi komið fram að framtíðarsýn á hlutverk [...] væri því eitt af þeim atriðum sem hefði mikið vægi við ráðningarferlið. Þá hafi frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum, hugmyndaauðgi, skipulagshæfni, leiðtogahæfileikar og færni í mannlegum samskiptum verið fyrstu atriðin sem nefnd voru í auglýsingunni. Áhugi á skólaþróun og framsæknu skólastarfi hafi verið skilyrði en hæfni og reynsla á sviði stjórnunar, stefnumótunar, áætlanagerðar og þróunar skólastarfs æskileg. V al stefnda á sjónarmiðum hafi verið málefnalegt og einnig ákvörðun um vægi sjónarmiðanna.

Heimildir dómstóla til endurmats á vali sjónarmiða og vægi þeirra séu þröngar og varði fyrst og fremst þá aðstöðu ef byggt hefur verið á ómálefnalegum eða ólögmætum sjónarmiðum.

50 Stefndi kveður alla hæfnisþætti hafa verið setta fram og greinda með hlutlægum hætti með stigagjöf sem hafi legið að baki niðurstöðu hæfnismats. Mat á öllum þáttum feli jafnframt í sér einhverja huglæga afstöðu og ekki sé hægt að flokka ákveðna þætti í hlutlæga eða huglæga. Þá hafnar stefndi því að rökstuðningur stefnda hafi ekki samræmst stjórnsýslulögum.

51 V arðandi menntunarkröfur vísar stefndi til þess að í auglýsingu hafi verið krafa um leyfisbréf kennara, sem bæði stefnandi og sú sem var ráðin höfðu. Framhaldsmenntun sem nýttist í starfi á sviði stjórnunar og/eða uppeldis- eða menntunarfræði hafi verið nefnd sem kostur. Stefnandi sé með M. Ed. próf í menntunarfræðum með áherslu á stjórnun skólastofnana og sá umsækjandi sem var ráðinn með MA próf í menntavísindum með áherslu á stjórnun og forystu. Báðir umsækjendur hafi haft þá menntun sem krafist var og þá viðbótarmenntun sem var talin kostur og því fengið fullt hús stiga í þeim þætti. Menntun stefnanda í leirlist og dönsku hafi engu bætt við þá menntun og viðbótarmenntun sem helst nýttist í starfi og kallað var eftir í auglýsingu.

52 Í auglýsingu hafi verið tekið fram að framhaldsmenntun á sviði stjórnar væri kostur og hæfni og reynsla á sviði m. a. stjórnunar æskileg. Sá umsækjandi sem var ráðinn hafði menntun á sviði stjórnunar og einhverja reynslu á sviði stjórnunar, t. d. við að stýra umhverfis- og lýðheilsumálum o. fl. og fengið þrjú stig af fjórum. Stefnandi hafi einnig menntun á sviði stjórnunar og meiri reynslu sem stjórnandi, t. d. sem staðgengill skólastjóra og fengið fjögur stig af fjórum.

53 Stefndi kveður lengd kennslureynslu eða reynslu af mörgum skólastofnunum ekki hafa verið sérstakt áhersluatriði hjá stefnda. Aðeins hafi verið krafist kennslu reynslu. Sú sem ráðin var hafi haft 12 ára samfellda reynslu en stefnandi hafi sinnt kennslu í 13 ár á tímabilinu 2001- 2021.

54 Stefndi vísar til að ráðningarvaldshafi hafi svigrúm um það hvaða sjónarmiðum hann ljær aukið vægi. Í auglýsingu komi m. a. fram að leitað sé eftir metnaðarfullum, framsæknum einstaklingi sem hafi góða þekkingu á skólastarfi og sé„ tilbúinn til að leiða skapandi skólastarf og virkja þátttöku skólans í samfélagslegum nýsköpunarverkefnum í anda sjálfbærrar þróunar.“ Fram komi að hæfni og reynsla á sviði þróunar skólastarfs væri æskileg en áhugi á skólaþróun og framsæknu skólastarfi skilyrði. Meginverkefni hafi m. a. verið tilgreind að leiða starf í framsæknu skólasamfélagi sem nýti styrkleika sem feli st í fjölbreyttri náttúru og sterku samfélagi, að leiða samstarf innan skólasamfélagsins og leiða þróun skólastarfs í samræmi við m. a. skólastefnu [...]. Óskað hafi verið eftir því að með umsókn fylgdi sýn á það hvernig starfsemi skólans myndi þróast á næstu árum. Aðrir þættir hafi einnig verið nefndir í auglýsingu, t. d. að reynsla á sviði stjórnunar væri æskileg en ljóst megi vera að stefndi hafi lagt mikla áherslu á framangreinda þætti, svo sem honum hafi verið heimilt. Stefndi hafi talið grundvallaratriði að auka samstarf og samrekstur skóla í þáverandi sveitarfélagi og eftir atvikum í nýju sveitarfélagi. Áríðandi hafi verið að sýn nýs skólastjóra væri hin sama og sveitarstjórnar og að samskiptahæfni væri góð, enda þyrfti verulegt samstarf við stjórnendur og starfsmenn hinna skólanna.

55 Mat á hinum svokölluðu huglægu þáttum hafi bæði byggst á viðtölum ráðgjafa við umsækjendur og mati á umsóknum þar sem sérstaklega hafi verið óskað eftir sýn á það hvernig starfsemi skólans myndi þróast á næstu árum. Stefndi hafni því að rannsóknarregla 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið brotin þótt ekki hafi verið haft samband við meðmælendur vegna umsækjenda eða fleiri viðtöl tekin. Þá sé því hafnað að svokölluðum huglægum matsþáttum hafi verið veitt of mikið vægi miðað við svokallaða hlutlæga þætti, eða að þeir hafi ekki verið auglýstir.

56 Stefndi kveður rétt að ráðningarnefnd hafi ekki verið sett erindisbréf og ekki hafi verið gætt að því að skrá upplýsingar um umfjöllun nefndarinnar, sbr. 27. gr. upplýsingalaga n r. 140/2012. Því sé engu að síður hafnað að ekki liggi fyrir hvaða matsþættir skyldu koma fram í stigatöflu, hvert vægi þeirra skyldi vera og hvaða spurninga skyldi spurt. Sveitarstjóri og oddviti, sem sátu í ráðningarnefndinni, hafi upplýst og lagt línurnar um áherslur sveitarstjórnar. Ráðgjafi hafi svo útfært áherslurnar í stigatöflunni með tillögum að spurningum og stigagjöf sem hafi gengið á milli manna í ráðningarnefndinni áður en viðtöl hafi farið fram. Því sé alfarið hafnað að verkefni ráðgjafa hafi verið að sníða viðtal, spurningar í viðtali og vægi matsþátta að þeim umsækjanda sem var ráðinn.

57 Stefndi andmælir því að ekki hafi verið jafnræði með umsækjendum í viðtölum. Viðtöl ráðgjafans við umsækjendur hafi verið sambærileg þótt verið geti að einhver munur hafi verið á tímalengd. N efna megi að stefnandi hafi verið í viðtali hjá sama ráðgjafa vegna starfs við aðra skólastofnun áður og vel geti verið að því hafi verið fljótlegra að fara yfir ákveðna liði en ella. V ið kynningu á stigagjöf og niðurstöðum ráðgjafa hafi komið í ljós að sú sem ráðin var hafi fengið umtalsvert fleiri stig en aðrir umsækjendur. Oddviti og sveitarstjóri hafi ekki endilega gert ráð fyrir að einn umsækjandi myndi skara svo fram úr en ákveðið að taka viðtal við þann umsækjanda í ljósi þess. Strax í því viðtali hafi verið staðfest að umsækjandinn félli vel að þeim áherslum sem stefndi hafi lagt upp með við ráðgjafann og hefði skýra sýn á þau atriði sem stefndi var að leita eftir. Vegna þess, og hve mikið fleiri stig hann fékk en næstu tveir umsækjendur úr faglegu mati ráðgjafans, hafi oddviti og sveitarstjóri talið að erfitt yrði að ganga fram hjá honum. Þ ví hafi verið ákveðið að kanna hvort samningar næðust við hann.

58 Varðandi þá efnislegu annmarka sem stefnandi byggir á að hafi verið fyrir hendi og taldi eru upp í málgrein 24 vísar stefndi til þessa) að nýlegri kennslureynslu hafi verið ljáð umtalsvert vægi, hún hafi verið „aðgöngumiðinn“ í viðtal. Tveir umsækjendur hafi ekki haft nýlega kennslu reynslu og því ekki verið boðaðir til viðtals. Aðrir umsækjendur hafi haft þá reynslu en ekki verið gert þar sérstaklega upp á milli. b) Rétt sé að ekki hafi verið gerð krafa um góða íslensku- og enskukunnáttu í auglýsingu. Hún virðist þó hafa ratað inn í stigatöflu þar sem bæði stefnandi og sá umsækjandi sem var ráðinn hafi fengið fullt hús stiga vegna menntunar sinnar og það þvíekki haft áhrif á niðurstöðu matsins. c) Hugmyndir um að leysa ágreining sé hluti af færni í samskiptum sem komi fram sem menntunar- og hæfniskrafa í auglýsingu. Þetta sé mikilvægur þáttur í hæfni stjórnanda í skóla þar sem upp geti komið ýmis konar ágreiningur. Þá hafi samskipta færni fengið mikið vægi vegna áherslna stefnda um aukið samstarf við aðra skóla í sveitarfélaginu. Miðað við þau dæmi sem nefnd séu í hliðsjónarskjali með stigatöflu telji stefndi að stefnandi hafi a. m. k. ekki verið vanmetin og að sú sem ráðin var hafi verið hæfari en stefnandi að þessu leyti. d) Hvað varðar hugmyndir að samrekstri og samstarfi hafi m. a. komið fram í auglýsingu að leitað væri eftir einstaklingi sem væri tilbúinn að leiða skapandi skólastarf og virkja þátttöku skólans í samfélagslegum nýsköpunarverkefnum í anda sjálfbærrar þróunar. Þá hafi verið vísað til þess að eitt meginverkefna væri að leiða samstarf innan skólasamfélagsins. Vegna sameiningar sveitarfélaga, sem stefndi hafi talið líklegt að yrði af, hafi stefndi lagt mikla áherslu á samstarf skólastofnana í eldra sveitarfélaginu og í nýja sveitarfélaginu. Samstarf sé lykillinn í góðri stjórnun og erfitt að ráða skólastjóra án þess að tryggja að viðkomandi geti unnið með öðrum, stjórnað og séð tækifæri í samstarfi innan sveitarfélagsins. Miðað við þau dæmi sem nefnd eru í hliðsjónarskjali með stigatöflu telji stefndi að stefnandi hafi a. m. k. ekki verið vanmetin og stefndi teljiað sú sem ráðin var hafi verið hæfari en stefnandi að þessu leyti. e) Stefndi kveður þætti í stigatöflu er laut að frumkvæði, sjálfstæði í vinnubrögðum, hugmyndaauðgi, skipulagshæfni og leiðtogahæfileikar, hafa verið sleppt þar sem ráðgjafi hafi metið það svo að svör við þeim spurningum hefðu þegar komið fram undir öðrum liðum. Fulls jafnræðis hafi verið gætt meðal umsækjenda að þessu leyti og enginn fengið stig vegna þessa liðar og ekki að sjá að það hafi haft áhrif á niðurstöðu matsins. f) Stefndi vísar til þess að þó að í auglýsingu komi fram að leitað væri að einstaklingi sem væri m. a. tilbúinn til að leiða skapandi skólastarf, hafi ekki verið gerðar sérstakar menntunar- og hæfniskröfur hvað það varði. Mats þáttur er laut að framsæknu skólastarfi lúti meðal annars að þessu. Þar hafi stefnandi og sú sem ráðin var báðar verið taldar hafa góða hæfni. g) Einnig hafi í auglýsingu komið fram að leitað væri að einstaklingi með góða þekkingu á skólastarfi en ekki heldur verið gerðar sérstakar menntunar- og hæfniskröfur. Þ áttur stigatöflu um faglegan leiðtoga og framtíðarsýn taki að einhverju leyti á þessu og því hafnað að enginn matsþáttur hafi gert það. Þar hafi ráðgjafi talið að sá umsækjandi sem var ráðinn stæði stefnanda framar.

59 Í ljósi alls framangreinds sé því hafnað að lykilþættir í auglýsingu hafi ekki komið til mats. Því sé jafnframt hafnað að atriði utan auglýsingar standi fyrir a. m. k. 40% af stigunum.

60 Því er hafnað að mat á stefnanda í 9. þætti stigatöflu hafi verið ranglega skráð. Reynsla sem stefnandi aflaði sér sem staðgengill skólastjóra hafi skipt máli á matsblaðinu og gertþað að verkum að hún var metin til fjögurra stiga af fjórum í 2. þætti stigatöflu. Sú sem ráðin var hafi einnig verið talin hafa ágæta stjórnunarreynslu. Þá hafi hún haft framhaldsmenntun í stjórnun eins og stefnandi og fengið þrjú stig af fjórum.

61 Stefndi vísar til þess, varðandi reynslu af rekstri, að einstaklingurinn sem var ráðinn tekið námskeið þar að lútandi og rekið bú o. fl. Þá hafi hún fylgst með rekstri í gegnum störf fræðslunefndar sem komi m. a. að fjárhagsáætlanagerð vegna fræðslumála sveitar-félagsins. Sá umsækjandi hafi því fengið þrjú stig af fjórum en stefnandi fjögur.

62 Stefndi hafnar því að rökstuðningsbréf hafi ekki verið í nægu samræmi við auglýsingu og það mat sem fór fram. Þeir þrír meginþættir sem nefndir séu í niðurlagi rökstuðningsbréfs séu þeir matsþættir sem mestu hafi ráðið um það að sá umsækjandi sem var ráðinn fékk starfið, í fyrsta lagi skýr sýn á framtíð skólastarfs í sveitarfélaginu og leiðir til að styrkja samstarf og samvinnu kennara, nemenda og annars starfsfólks, í öðru lagi skörp og skýr sýn á hvernig hægt væri kerfisbundið að bæta skólastarf í skólanum sem hafi t. d. blanda stinn í 7. þátt stigatöflu og komi fram undir ákveðnum liðum sem snúi að þróun skólastarfs í auglýsingu og í þriðja lagi hæfni til að eiga í farsælum samskiptum við samstarfsfólk nær og fjær.

63 Í ljósi alls framangreinds hafni stefndi því að mat á stefnanda hafi verið rangt, ómálefnalegt eða að hæfnisþættir hafi átt að hafa annað vægi en ákveðið var, einkum í ljósi þeirra málefnalegu áhersla sem stefndi hafi haft. Þá sé því hafnað að matsþættir hafi ekki samræmst auglýsingu. G ætt hafi verið að rannsóknarreglu 10. gr. laga nr. 37/1993 og jafnræðisreglu 11. gr. sömu laga með fullnægjandi hætti og rökstuðningur hafi samrýmst kröfum 22. gr. laganna.

Um formreglur við ráðningu

64 Stefndi kveðst, þrátt fyrir að falla stekki á allt sem kemur fram í áliti umboðsmanns, hafa ákveðið að una þeirri niðurstöðu. Á réttað sé að í áliti umboðsmanns Alþingis sé ekki fjallað um þá málsástæðu stefnanda að fræðslunefnd hefði átt að vera sveitarstjórn til ráðgjafar um ráðningu skólastjóra. Ekkert í erindisbréfi nefndarinnar bendi til þess að fræðslunefnd hafi átt að hafa aðkomu að mati á umsækjendum um starf skólastjóra eða vali á þeim hæfasta, en formaður hennar hafi komiðað gerð auglýsingar.

65 Því sé hafnað að ráðgjafinn hafi einn tekið ákvörðun um ráðningu fyrir sveitarstjórnina. Ráðningarnefnd hafi tekið ákvörðun um það að fimm umsækjendur með nýlega kennslureynslu skyldu boðaðir til viðtals, enda verið sammála því áliti ráðgjafa að horft skyldi til þeirrar reynslu. Vægi sjónarmiða í stigatöflu hafi verið ákveðið í samráði við ráðningarnefndina og viðtölin sem ráðgjafinn tók verið undirbúin á vettvangi hennar. Sveitarstjóri og oddviti stefnda hafi á seinni stigum ákveðið að ganga til viðræðna við þann umsækjanda sem var ráðinn, enda hafi hann fengið flest stig.

66 Ákvörðun um ráðningu hafi verið staðfest á vinnufundi sveitarstjórnar 4. júní 2021 og endanlega á fundi sveitarstjórnar 10. sama mánaðar. Sveitarstjórn hafi verið einróma í þeirri ákvörðun. Sveitarstjórnarmenn hafi haft undir höndum kynningarbréf umsækjenda og stigatöflu og ekki óskað eftir frekari gögnum. Ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður við þá sem var ráðin fyrr en 23. júní 2021, eftir lokaákvörðun sveitarstjórnar. Ekkert bendi til þess að ákvörðunin hefði orðið önnur þótt hún hefði verið tekin á öðrum tímapunkti. S önnun hafi því ekki tekist um að sá ágalli sem var á ákvörðunartöku stefnda að mati umboðsmanns Alþingis hafi orsakað það tjón sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir þegar hún fékk ekki starfið.

Krafa um bætur fyrir fjártjón

67 Stefndi byggir á að launamismunur að fjárhæð 8.916.180 krónum sé rangur og ósannaður. Vanreifað, órökstutt og ósannað sé hver laun stefnanda hefðu verið sem skólastjóra og af hverju henni hefði borið auka launaflokkur, álag vegna umsjónar húsa og 10- 12% persónuálag. Þá sé ósannað að stefnanda hafi ekki boðist sambærileg staða eða hún hafi borið sig eftir henni. Í þeim efnum sé ekki eingöngu hægt að horfa á núverandi búsetusvæði stefnanda. Verði fallist á málatilbúnað stefnanda um fjártjón skuli bætur ákveðnar í samræmi við raunverulegan launamun og í skemmri tíma en krafist er og lækka fjárkröfur verulega.

Krafa um miskabætur

68 Stefndi vísar til þess að í athugasemdum í frumvarpi til skaðabótalaga segir um b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga að í skilyrðinu um ólögmæta meingerð felist að um saknæma hegðun sé að ræða og að gáleysi þurfi að vera verulegt til þess að tjónsatvik verði talin ólögmæt meingerð. Lægsta stig gáleysis fullnægi ekki kröfum ákvæðisins. Stefnandi þurfi því auk framangreinds að sanna að stefndi hafi brotið af sér af stórfelldu gáleysi til að öðlast rétt til miskabóta en ekki sé um það fjallað hjá stefnanda.

69 Því sé mótmælt að málsmeðferð við ráðningu og eftirmálar hennar hafi haft veruleg áhrif á líf og líðan stefnanda, álit hennar hafi verið rýrt í augum annarra, ákvörðun verið ómálefnaleg og án rökstuðning sog þar með um ólögmæta meingerð að ræða.

70 Í ljósi niðurstöðu og tilmæla umboðsmanns Alþingis hafi stefndi fallist á að greiða stefnanda 600.000 krónur í miskabætur auk málskostnaðar. Það hafi verið gert vegna formsins á ákvörðunartökunni en stefndi ekki fallist á að annað hafi verið athugavert við málsmeðferðina. Þá hafi hann ekki fallist á að formið á ákvörðunartökunni hafi valdið stefnanda fjártjóni eða miska. Ekki liggi annað fyrir en að hæfasti umsækjandi hafi verið ráðinn og engar forsendur séu til greiðslu miskabóta þótt formgalli hafi verið á málsmeðferðinni.

71 Stefndi vísar til þess að í framlögðu vottorði, sem stefnandi byggi á, sé ekki aðeins vísað til þess að stefnandi hafi ekki fengið stöðuna sem um ræðir, heldur fjölmargra atriða, s. s. fyrra þunglyndis, breytinga á lyfjagjöf, fyrra eineltismáls, brjóskloss, umgangspesta rog erfiðrar meðgöngu. Orsakatengsl séu því ósönnuð og tímalegt samhengi óljóst, enda hafi stefnda farið í veikindaleyfi 5 mánuðum eftir að hún frétti af því að umsækjandinn sem var ráðinn hefði verið boðin staðan. Þ ótt talið yrði sannað að einkenni stefnanda væri að rekja til atvika þessa máls hafnar stefndi því að athöfnum hans sé um að kenna, hann hafi ráðið hæfasta umsækjandann.

Niðurstaða

72 Það er óskráð meginregla íslensk réttar að við skipun í opinbert starf eða embætti beri hverju sinni að velja hæfasta umsækjandann. Einnig hefur verið lagt til grundvallar að veitingarvaldshafi hafi ákveðið svigrúm við ráðningu og skipun í störf þegar kemur að því að meta hæfisskilyrði umfram hin almennu hæfisskilyrði þegar gera þurfi upp á milli hæfra umsækjenda um starf og við val á þeim aðferðum sem hann kýs að nota til að sannreyna hæfi þeirra, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 578/2017. Lýtur svigrúmið þar á meðal að ákvörðun um það á hvaða þætti hann leggur helst áherslu og innbyrðis vægi þeirra. Val á sjónarmiðum og innbyrðis vægi þeirra verður þó að vera málefnalegt og samræmast eðli starfsins. Þá þurfa þær ályktanir sem dregnar eru af fyrirliggjandi u pplýsingumog samanburður á umsækjendum að vera forsvaranleg.

73 Í auglýsingu var krafist leyfisbréfs kennara og framhaldsmenntunar sem nýtist í starfi, t. d. á sviði stjórnunar og/eða uppeldis- eða menntunarfræða sögð kostur. Í stigagjöfinni fengu stefnandi og sú sem ráðin var báðar fullt hús stiga fyrir menntun. Með vísan til þess að um ráðningu í starf skólastjóra var að ræða verður ekki fallist á að stefnda hafi borið að líta til viðbótarmenntunar stefnanda í dönsku og leirlist. Þá höfðu báðartöluverðakennslureynslu. Verður ekki talið fram komið annað en að það mat stefnda að leggja menntun og kennslureynslu þeirra að jöfnu hafi verið forsvaranlegt.

74 Varðandi hæfni og reynslu af stjórnun var litið til þess að báðar höfðu lokið meistaraprófi á því sviði. Báðar höfðu einhverja stjórnunarreynslu sem litið var til en stefnandi, sem hafði verið staðgengill skólastjóra frá 2017, fékk fjögur stig af fjórum en sú sem ráðin var þrjú stig. Þykir ekki sýnt að það hafi verið óforsvaranleg niðurstaða.

75 Varðandi önnur sjónarmið sem byggt var á báru E þáverandi sveitarstjóri stefnda, Fþáverandi oddviti og I sem sat í sveitarstjórn, að rætt hefði verið í sveitarstjórn hvaða áherslur skyldi leggja við ráðningu. Þar hafiverið mikill samhljómur um að framtíðarsýn væri mjög mikilvæg og þar einkum horft til samvinnu skóla innan sveitarfélagsins og tækifæra til breytinga vegna væntanlegrar sameiningar sveitarfélaga. Samstarf og samskiptahæfni hafi einnig verið áhersluatriði. Sveitarstjórn hafi falið E, F og formanni fræðslunefndar að auglýsa starfið og ráða utanaðkomandi ráðgjafa til að tryggja faglegt mat. Eftir gerð auglýsingarinnar hafi formaður fræðslunefndar beðist undan frekari aðkomu vegna tengsla.

76 E, F og ráðgjafinn báru að þau hafi fyrir ferlið rætt um áherslur sveitarstjórnar og auglýsing hafi tekið mið af þeim. Þau hafi einnig farið sameiginlega yfir stigablaðið og rætt innbyrðis vægi ólíkra þátta. Bar þeim saman um að mikil áhersla hafi verið lögð á framtíðarsýn og að spurt yrði opinna spurninga um hana í viðtali. Þá hafi sameiningarviðræður sveitarfélaga, samstarf skóla sveitarfélagsins og samstarfshæfni skipt miklu máli.

77 Í auglýsingu var tekið fram að umsókn skyldi fylgja sýn umsækjenda á þróun starfsemi skólans á næstu árum og máttu umsækjendur því gera ráð fyrir að það væri mikilvægur þáttur. Þá kom fram að áhugi á skólaþróun og framsæknu skólastarfi væri skilyrði. Meginverkefni og ábyrgð var sagt vera að leiða starf í framsæknu skólasamfélagi sem nýti styrkleika sem felist í fjölbreyttri náttúru og sterku samfélagi, leiða samstarf innan skólasamfélagsins, veita faglega forystu og leiða þróun skólastarfs og loks að stýra og bera ábyrgð á rekstri og daglegri starfsemi skólans.

78 Í stigagjöf var leiðtogahæfileikum, áhuga á skólaþróun, færni í samskiptum og sýn á samrekstur og samstarfveittaukið vægi og að mati dómsins endurspeglar það ágætlega áherslur í auglýsingunni. Verður ekki fallist á með stefnanda að val á matsþáttum og innbyrðis vægi þeirra hafi verið ómálefnalegt, hvorki með tilliti til eðlis starfsins né auglýsingarinnar.

79 Stefndi fól ráðgjafanum að annast viðtöl við umsækjendur á grundvelli upplýsinga um áherslur sveitarstjórna rog vægi þeirra. Niðurstaðan af yfirferð umsókna og viðtölum var afgerandi, þeirri sem ráðin var í vil. Stefnandi var ekki næsthæst umsækjenda og bar ráðgjafinn fyrir dómi að mikill munur hefði verið á frammistöðu hennar og þeirrar sem ráðin var í viðtölum, einkum á svörum þeirra varðandi sýn á starfið, samskipti og lausn ágreinings. Með stigatöflunni fylgdu punktar úr svörum umsækjenda í viðtölum og umsögn ráðgjafans um þau. Á grundvelli matsins afréðu fulltrúar stefnda í ráðningarferlinu að taka viðtalvið þann umsækjanda sem kom best út. Að áliti dómsins hefði verið vandaðri stjórnsýsla, í ljósi rannsóknarskyldu stefnda, að fulltrúar sveitarstjórnar hefðu t ekið viðtöl við fleiri umsækjendur og sjálfir lagt frekara mat á svör þeirra. Hins vegar er einnig fram komið að sveitarstjórn var búin að leggja línurnar um áherslur við ráðninguna og að fulltrúar hennar höfðu komið þeim til skila til ráðgjafans auk þess að undirbúa viðtölin með henni.

80 Því er ómótmælt af stefnda að ákvörðunin sem kynnt var umsækjendum og á heimasíðu stefnda 25. maí 2021 hafi ekki verið tekin af til þess bærum aðilum. Sveitarstjórn fundaði hins vegar um málið 4. júní og kom fram í framburðum E, F og I að þar hefði matið verið yfirfarið og ræt tog allir verið á einu máli um niðurstöðuna.

81 Í ljósi þess mikla munar sem var á umsækjendunum að mati ráðgjafans, sem er sérfróð um skólamál, og þess að sveitarstjórn var á einu máli um niðurstöðuna eftir yfirferð gagna, verður ekki talið, þrátt fyrir framangreinda annmarka á málsmeðferð stefnda, að stefnanda hafi tekist að leiða í ljós þá staðhæfingu sína að hún hafi verið hæfari til starfans en sú sem ráðin var. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

82 Eins og hér háttar til þykir rétt að málskostnaður falli niður.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Fyrir uppsögu var gætt ákvæðis 1. mgr. 115. gr. laga um meðferð einkamála.

Dómsorð :

Stefndi, B, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.

A-kvk-nf S-kvk-nf.