E-2100/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 25. september sl., er höfðað 5. júní 2012 af B-kvk-þgf Ó-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, Lækjasmára 17 í Kópavogi, gegn R-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf, Ásbraut 13 í Kópavogi og Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að kveðið verði á um það með dómi að stefndu skuli bera skaðabótaábyrgð á líkamstjóni er stefnandi varð fyrir í umferðarslysi þann 10. október 2004. Þá krefst stefnandi þess að viðurkennd verði greiðsluskylda úr ábyrgðartryggingu ökutækisins OV-187, sem tryggð er hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. Loks krefst stefnandi málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

Málsatvik og ágreiningsefni

Í máli þessu er deilt um það hvort stefnandi eigi rétt á skaðabótum vegna líkamstjóns af völdum umferðarslyss þann 10. október 2004. Áður hafði stefnandi lent í fjórum umferðarslysum, þ.e. 18. apríl 1991, 26. október 1995, 11. mars 1996 og 25. janúar 2002, og verið metin samtals til 30 stiga varanlegs miska og 25% varanlegrar örorku vegna þeirra.

Þann 10. október 2004 var stefnandi farþegi í framsæti fólksbifreiðarinnar AP-493, sem ekið var norður Dalveg og inn á Fífuhvammsveg í Kópavogi. Fólksbifreiðinni OV-187, sem var í eigu stefndu R-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef og ábyrgðartryggð hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf., var ekið í veg fyrir fyrrnefndu bifreiðina með þeim afleiðingum að árekstur varð. Kom höggið vinstra megin að framanverðu á þá bifreið sem stefnandi var farþegi í. Stefnandi kveðst hafa kastast fram og aftur, fengið hnykk á bakið og lent með hnén undir mælaborðið, auk þess að reka höfuðið í. Í lögregluskýrslu kemur fram að stefnandi hafi kennt til eymsla í hægri öxl, hálsi, herðablöðum og baki og að hún hafi verið flutt með sjúkrabifreið á slysadeildina í Fossvogi. Þar kemur einnig fram að tjón á báðum bifreiðunum hafi verið mikið og þær verið fluttar í burtu með kranabifreiðum, en sagður ökuhraði er tilgreindur sem lítill.

Fyrir liggur læknisvottorð S-kk-ef S-kk-ef, dags. 16. apríl 2005, vegna komu stefnanda á slysa- og bráðadeildina í Fossvogi á slysdegi. Þar er m.a. tekið fram að bifreiðin sem stefnandi var farþegi í hafi verið á „um 40 km hraða, en mótherjinn líklega á um 60 km hraða“. Enginn hafi slasast alvarlega en stefnandi þó komið á bakbretti og í hálskraga með sjúkraflutningamönnum. Hún hafi kvartað undan verkjum í hálsliðum og brjósthryggjarliðum. Var hún útskrifuð samdægurs með lyfseðil upp á Ibufen töflur, auk þess sem hún fékk fræðslubækling um hálstognanir. Í samantekt vottorðsins kemur fram að stefnandi hafi tognað á hálsi og baki en sé ekki alvarlega meidd.

Stefnandi leitaði í kjölfarið til S-kk-ef B-kk-ef læknis, og í fyrirliggjandi læknisvottorði, dags. 14. júní 2005, lýsir S-kk-nf skoðun á stefnanda sem fram fór 18. október 2004. Um skoðunina segir: „[E]r þá hvellaum yfir sinafestum á hægri öxl og biceps. Einnig slæm í hnakka- herða- og hálsvöðvum. Hreyfigeta skert í öxlinni hægra megin. Kvartar einnig um verk niður í mjóbak og dofa í þumal- og vísifingri hægri handar. Fékk verkjalyf og fór í sjúkraþjálfun.“ Í læknisvottorðinu er síðan lýst skoðun sem fram fór 3. febrúar 2005. Um hana segir: „Ennþá stirðleiki og eymsli í hnakka og herðum, stytting á hálsvöðvum. Verkir á milli herðablaða og niður eftir mjóbaki. Kvartar einnig um verki í hnjám bilateralt þó meira hægra megin. Hnéð á henni skall undir mælaborðið. Verkir í sinafestum framanvert í hnénu og í tuberocitas tibia. Ekki merki um vökva í hnénu og hreyfiferill var eðlilegur. Áframhaldandi Ibufen og sjúkraþjálfun.“ Í læknisvottorðinu er jafnframt lýst skoðun sem fram fór þann 10. júní 2005 og m.a. tekið fram að stefnandi hafi kvartað undan verkjum og stirðleika í hnjám. Í læknisvottorði S-kk-ef er loks að finna samantekt þar sem segir m.a.: „[Lendir] í umferðarslysi þann 10.10. 2004. Snar versnaði þá og slæm af verkjum í hnakka og herðum, stirðleiki í mjóbaki og verkir út í mjaðmir. Einnig verkir í hægri öxl og hnjám bilateralt. [...] B-kvk-nf hefur greinilega fengið mjög slæma whiplash áverka og hnykk á mjóbakið og verki í mjúkparta í hnjám. [...] Greinilega um langvarandi skaða að ræða eftir þetta slys.“

Þann 16. febrúar 2006 undirritaði stefnandi tilkynningu til stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. um umferðarslysið. Í lýsingu á meiðslum tilgreinir stefnandi þar höfuðhögg og bakmeiðsli. Lögmaður stefnanda óskaði eftir mati örorkunefndar á afleiðingum umferðarslyssins, sem skilaði álitsgerð, dags. 2. maí 2007, en að álitinu stóðu S-kk-nf S-kk-nf hrl. og læknarnir B-kk-nf Z-kk-nf og M-kk-nf Ó-kk-nf. Þar er komist að þeirri niðurstöðu að tímabundin örorka stefnanda vegna afleiðinga slyssins sé engin, varanlegur miski enginn og varanleg örorka engin. Í niðurstöðukafla segir m.a.: „Taka verður fram að tjónþoli hefur lent í fjórum slysum áður þar sem hún hefur verið metin til miska og örorku. Allar kvartanir og öll einkenni við þau slys hafa verið á háls-, axlar-, brjóstbak- og mjóbaksvæði [...] Nú kvartar hún um versnandi einkenni frá sömu svæðum og áður og eru einkenni keimlík því sem lýst [er] í öðrum matsgerðum vegna fyrri slysa. Það sem bæst hefur þó við er einkennislýsing um verki frá hnjám við tröppugang og við visst álag auk þess sem hún segist fá smelli í hnén. Þessi einkenni munu hafa komið töluvert eftir slys það sem hér um ræðir og er ekki minnst á þau fyrstu dagana eða vikurnar eftir slysið. Við skoðun er að finna eymsli yfir háls- og baksvæði, stirðleika í öxlum auk þess sem hægt er að fá fram væg hnéskeljaróþægindi, enda lýsir hún óþægindum eins og koma vegna beinmeyru á hnéskel. Það er því ljóst að tjónþoli hefur enn og aftur slasast á sama svæði og hún hefur áður slasast á, en einnig ljóst að hún hefur verið metin til 30% miska og er því fullmetin fyrir þetta líkamssvæði.“

Í febrúar 2007 leitaði stefnandi til G-kk-ef L-kk-ef bæklunarskurðlæknis, og í málinu liggur fyrir bréf hans til lögmanns stefnanda, dags. 27. mars 2009, og læknisvottorð hans, dags. 23. nóvember 2009. Í bréfinu kemur m.a. fram að erfitt geti verið að tengja óþægindi stefnanda frá vinstri öxl við slysið þar sem einkenni hafi verið meiri frá þeirri hægri. Síðan segir: „Hins vegar er mögulegt að óþægindi frá vi hné gætu tengst slysinu þar sem hún var með töluverðar brjóskbreytingar í innanverðu hnénu sem er óvanalegt að sjá hjá þetta ungum einstaklingi þó það sé þó alls ekki ólíklegt.“ Í læknisvottorðinu kemur m.a. fram að G-kk-nf hafi gert speglunaraðgerðir á hné og öxl stefnanda. Síðan segir: „Varðandi hnéð var hún með mikið slit milli hnéskeljar og lærbeins við speglun 23.10.2007 sem getur hlotist vegna mikils höggs á hnéð framan frá. Varðandi öxlina þá voru til staðar miklar bólgur sem þurfti að hreinsa við aðgerð 14.10.2008. Telur undirritaður að afleiðingar slyssins 10.10.2004 með tilliti til vinstra hnés og axlar hafi haft í för með sér örorku og miska til viðbótar við fyrri örorku og miska.“ Stefnandi var til endurhæfingar á Reykjalundi 22. október 2009 til 11. desember 2009 og 4. janúar 2010 til 5. febrúar 2010. Sjúkdómsgreining hennar þar var þroskahömlun og afleiðing slysa.

Með beiðni sem barst örorkunefnd 7. júní 2010 óskaði lögmaður stefnanda þess að nefndin endurmæti miskastig og varanlega örorku stefnanda. Umrædd beiðni liggur ekki fyrir í málinu en samkvæmt síðara bréfi lögmanns stefnanda til örorkunefndar, dags. 5. október 2011, mun beiðnin hafa verið frá 19. apríl 2010 og borið yfirskriftina: „Beiðni um endurupptöku skv. 11. gr. sbr. 10. gr. laga nr. 50/1993.“ Samkvæmt greinargerð stefndu kom stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. á framfæri athugasemdum við örorkunefnd með bréfi, dags. 7. júlí 2010, m.a. um að orsakatengsl milli slyssins og einkenna stefnanda frá hnjám og vinstri öxl væru alls ósönnuð. Örorkunefnd skilaði álitsgerð, dags. 17. ágúst 2010, en að álitinu stóðu S-kk-nf S-kk-nf hrl. og læknarnir Í-kk-nf G. H-kk-nf og M-kk-nf Ó-kk-nf. Þar er komist að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins sé 7 stig og varanleg örorka 10%. Í niðurstöðukafla segir m.a.: „Að öllum gögnum virtum og að fengnum nýjum upplýsingum telja matsmenn rétt, að tjónþoli njóti þess vafa, sem leikur á, hvort hún hafi meiðst á hné og öxl við umferðaróhappið 10. október 2004. Ekki verður litið fram hjá fyrri áverkum en vegna þeirra hefur henni verið metinn 30% miski. Miski tjónþola vegna slyssins 10. október 2004 þykir hæfilega metinn 7%. [...] Örorkunefnd telur að fram hafi komið afleiðingar af slysinu sem ekki voru til staðar við örorkumatið sem fram fór 2. maí 2007. Nefndin telur að afleiðingar slyssins hafi dregið úr möguleikum tjónþola til að afla sér atvinnutekna og með vísan til alls framangreinds telur nefndin varanlega örorku tjónþola vera 10%“.

Með bréfi til stefnda Vátryggingafélags Íslands hf., dags. 13. janúar 2011, óskaði lögmaður stefnanda eftir uppgjöri á tjóni stefnanda, en bréfinu fylgdi útreikningur á kröfu stefnanda á grundvelli síðastgreindrar álitsgerðar örorkunefndar. Með bréfi, dags. 6. júní 2011, hafnaði stefnda Vátryggingafélag Íslands hf. greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu ökutækisins OV-187 vegna slyssins á þeim forsendum að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til endurupptöku væru ekki uppfyllt. Í bréfinu er tekið fram að verði ekki krafist meðferðar hjá úrskurðarnefnd í vátryggingamálum eða málinu stefnt fyrir dómstóla innan árs frá móttöku bréfsins glatist réttur til bóta samkvæmt 2. mgr. 51. gr. og 2. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

Með bréfi, dags. 5. október 2011, óskaði lögmaður stefnanda eftir því að örorkunefnd kvæði á um það hvort ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari stefnanda þannig að ætla mætti að miskastig eða örorkustig væri verulega hærra en áður var talið. Örorkunefnd svaraði með bréfi, dags. 26. október 2011, þar sem eftirfarandi „viðbótar niðurstöðu“ er lýst: „Breytingar á heilsu tjónþola frá áliti örorkunefndar frá 2. maí 2007 til álits nefndarinnar frá 17. ágúst 2010 voru ófyrirsjáanlegar þegar álitið frá 2. maí 2007 var gert.“ Með tölvubréfi, dags. 2. nóvember 2011, leitaði lögmaður stefnanda svars við því hvort síðastgreint svar örorkunefndar breytti afstöðu stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. Spurningunni var svarað neitandi með tölvubréfi, dags. 1. desember 2011, og þann 5. júní 2012 höfðaði stefnandi mál þetta.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá gáfu skýrslu G-kk-nf L-kk-nf bæklunarskurðlæknir, M-kk-nf Ó-kk-nf læknir, Í-kk-nf G. H-kk-nf læknir og S-kk-nf S-kk-nf hrl. G-kk-nf L-kk-nf bar á þann veg að fyrirliggjandi bréf hans til lögmanns stefnanda hefði falið í sér vangaveltur í fljótu bragði en í læknisvottorðinu sem kom í kjölfarið hafi hann tekið ákveðnari afstöðu eftir að vera búinn að liggja nánar yfir máli stefnanda. Þá kvað G-kk-nf þann áverka sem hann sá við speglun á hnénu vel geta samrýmst áverka eftir beint högg. Hvað varðar vinstri öxl tók G-kk-nf fram að miðað við það að stefnandi hefði ekki verið með einkenni þar áður og miðað við það sem hann sá við aðgerðina hafi honum fundist það „alveg klárlega“ geta samrýmst því að hafa getað gerst við slysið. Í skýrslu sinni lýsti G-kk-nf nánar því sem hann sá við umræddar speglunaraðgerðir, líkt og nánar verður rakið síðar. M-kk-nf Ó-kk-nf, sem stóð að báðum álitsgerðum örorkunefndar í málinu, tók m.a. fram um álitið frá 2007, að nefndin hefði ekki metið þetta rétt á þeim tímapunkti. Kvaðst hann telja skipta miklu máli að um væri að ræða einstakling sem væri afar illa staddur greindarfarslega, sem skýri að hluta til að ýmislegt hafi ekki komið fram við skoðunina 2007. Þá kvað M-kk-nf að það sem örorkunefnd hefði viljað sagt hafa, með orðalaginu um að rétt væri að tjónþoli nyti þess vafa sem léki á því hvort hún hefði meiðst á hné og öxl við slysið, væri að meiri líkur en minni væru fyrir því að hún hefði orðið fyrir skaða á þessum liðamótum. Í-kk-nf G. H-kk-nf, sem stóð að síðari álitsgerð örorkunefndar, bar á þann veg að stefnandi hefði verið vanmetin í fyrra skiptið hjá örorkunefnd og vísaði í því sambandi til kvartana stefnanda er eigi við vinstra hné og öxl, sem lýst sé í eldri álitsgerðinni. Kvaðst Í-kk-nf ekki vera í nokkrum minnsta vafa um að stefnandi hefði tognað á vinstra hné og vinstri öxl og sagðist telja að hún hefði fundið til þar allan tímann, en óhjákvæmilega verið verst á þeim stöðum sem höfðu orðið fyrir áverka áður. S-kk-nf S-kk-nf, sem stóð að báðum álitsgerðum örorkunefndar í málinu, kvað m.a. að í eldri álitsgerðinni væri ýjað að því að einkenni væru til staðar í öxl og hné en tjónþoli hefði lítið gefið sig upp með þá áverka og lítið verið gert úr þeim í álitsgerðinni. Spurður um það hvort ganga megi út frá því að örorkunefnd byggi á því að einkennin hafi verið til staðar 2007 en nefndin ekki haft vitneskju um það, svaraði S-kk-nf því játandi.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hún eigi rétt á bótum úr hendi stefndu á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna varanlegs tjóns af völdum þess slyss sem hún varð fyrir 10. október 2004. Telur stefnandi að stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. beri ábyrgð á því tjóni sem stefnandi varð fyrir þar sem bifreiðin OV-187 hafi verið tryggð með ábyrgðartryggingu hjá stefnda.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga sé tjónþola heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur hafi orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið. Stefnandi byggir kröfu sína á álitsgerð örorkunefndar frá 17. ágúst 2010 og viðbót nefndarinnar frá 26. október 2011. Í álitsgerðinni hafi matsmenn talið, að öllum gögnum virtum og að fengnum nýjum upplýsingum frá því að fyrri álitsgerð örorkunefndar var gerð árið 2007, að stefnandi hafi hlotið 7 stiga miska og 10% varanlega örorku vegna slyssins. Samkvæmt viðbótarniðurstöðu nefndarinnar frá 26. október 2011 hafi breytingar á heilsu stefnanda frá áliti örorkunefndar 2007 til álits örorkunefndar 2010 verið ófyrirsjáanlegar þegar fyrra álitið var gert. Stefnandi telji því að skilyrði 11. gr. um ófyrirsjáanlegar afleiðingar sé uppfyllt. Þá mótmælir stefnandi þeirri staðhæfingu stefndu að ekki sé um að ræða verulega hækkun á varanlegum miska og örorku, enda geti það ekki talist annað en veruleg hækkun þegar tjónþoli fari úr því að teljast með 0% varanlega örorku í 10% og úr 0 stiga miska í 7 stiga miska. Líkamstjónið sem stefnandi hafi orðið fyrir komi til með að hafa áhrif á hana um ókomna tíð.

Stefnandi mótmælir jafnframt staðhæfingum stefndu um að ekki séu fyrir hendi orsakatengsl milli umferðarslyssins og þeirra áverka er leiddu til niðurstöðu örorkunefndar um miska og örorku. Í því sambandi bendir stefnandi á hversu algengt það sé að áverkar komi ekki fram þegar í stað þegar um umferðarslys sé að ræða. Tjónþoli geti átt von á því að kenna sér eymsla einhverjum mánuðum ef ekki árum eftir slysdag. Í niðurstöðu örorkunefndar frá 17. ágúst 2010 komi fram að stefnandi hafi kvartað undan verkjum í hálsi og brjósthrygg strax við komu á slysadeild í Fossvogi. Hún hafi verið í eftirliti hjá heimilislækni og kvartað yfir óþægindum í öxlum, hnakka, herðum og hálsvöðvum og hreyfing í öxl hafi þótt skert. Hjá heimilislækni, tæpum fjórum mánuðum eftir slysið eða þann 3. febrúar 2005, hafi stefnandi kvartað yfir stirðleika í hálsi og verið aum í hnakka og herðum, verkjað milli herðablaða og niður eftir mjóbaki. Auk þess hafi hún sagst hafa verki í báðum hnjám. Viðvarandi vandi stefnanda sé áfram verkir í hálsi, herðum og öxlum, auk verkja í baki og hnjám. Þótt stefnandi hafi áður lent í umferðarslysum og hlotið áverka vegna þeirra hafi slysið 2004 haft versnandi áhrif á fyrri verki, auk óþæginda í öxlum og hnjám, sem séu einkum vinstra megin. Stefnandi telji engum vafa undirorpið að líkamlegt tjón hennar megi rekja til umrædds slyss og að stefndu beri að bæta henni það tjón.

Um lagarök er tekið fram í stefnu að stefnandi byggi kröfur sínar á 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og almennu skaðabótareglunni. Enn fremur sé vísað til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 88.-90. gr. laganna, og skaðabótalaga nr. 50/1993. Málskostnaðarkrafa stefnda byggi á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. aðallega 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé byggð á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Við málflutning kvað lögmaður stefnanda málsástæður stefnanda ekki einskorðast við 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og að stefndu hefðu aldrei greitt neitt vegna slyssins. Vegna málsástæðu stefndu um að orsakatengsl væru ekki sönnuð lagði lögmaðurinn áherslu á að þegar litið væri til þess hvað stefnandi gerði í kjölfar slyssins og hvernig hún lýsti einkennum sínum verði að hafa í huga þá greindarskerðingu sem hún hafi greinst með. Vegna málsástæðu stefndu um að krafan sé fyrnd lagði lögmaðurinn áherslu á að í bréfi stefnda Vátryggingafélags Íslands hf., dags. 6. júní 2010, hafi m.a. komið fram að réttur til bóta glataðist ef málinu væri ekki stefnt fyrir dómstóla innan árs, en stefnandi hafi höfðað málið innan árs frá móttöku bréfsins. Þá vísaði lögmaðurinn til dóms Hæstaréttar 13. júní 2013 í máli nr. 9/2013 og tók fram að það hafi verið fyrst við læknisvottorð G-kk-ef L-kk-ef, dags. 23. nóvember 2009, sem stefnandi hafi getað leitað réttar síns. Lögmaðurinn lagði einnig áherslu á að stefndu hefði verið í lófa lagið að reyna að hnekkja niðurstöðu örorkunefndar með nýrri matsgerð en hafi ekki gert slíkt og verði að bera hallann af því. Um ástæðu þess að höfð væri upp viðurkenningarkrafa en ekki fjárkrafa kvað lögmaðurinn það helgast af því að gjafsóknarleyfi stefnanda takmarkist við ágreining um bótaskyldu.

Málsástæður og lagarök stefndu

Sýknukrafa stefndu er í fyrsta lagi á því byggð að meintar bótakröfur stefnanda séu fyrndar, í öðru lagi á því að ekki sé sannað að stefnandi hafi orðið fyrir nokkru varanlegu líkamstjóni í umferðarslysinu 10. október 2004 og í þriðja lagi á því að ekki séu skilyrði til endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga.

Um fyrningu kröfunnar taka stefndu fram að réttur stefnanda til skaðabóta úr hendi stefndu grundvallist á bótareglum XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987. Um fyrningu á bótakröfu stefnanda fari því eftir ákvæðum 99. gr. laganna en þar segi m.a. að allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fær vitneskju um kröfu sína og á þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Samkvæmt dómvenju beri að beita hlutlægum mælikvarða á það hvenær tjónþoli teljist hafa fengið vitneskju um kröfu sína og eigi þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, enda myndi annað viðmið þýða að tjónþoli réði því í reynd sjálfur hvenær fyrningarfresturinn byrji að líða. Við mat á upphafi frestsins skipti því ekki máli hvenær tjónþoli láti verða af því að leita til sérfræðings og meta afleiðingar slyss, heldur hvenær hann hafi átt þess fyrst kost.

Stefndu vísa til þess að fyrir liggi að ástand stefnanda hafi verið orðið stöðugt mánuði eftir slysið. Þá hafi hún fengið læknisvottorð 14. júní 2005 þar sem segi að greinilega sé um að ræða langvarandi skaða eftir slysið. Í framhaldinu, eða í júlí 2005 og aftur í febrúar 2007, hafi stefnandi óskað mats örorkunefndar á varanlegum afleiðingum slyssins og álit örorkunefndar hafi legið fyrir 2. maí 2007. Stefnandi hafi því vitað eða mátt vita þegar á árinu 2005 og eigi síðar en árið 2007 um meinta kröfu sína og átt þess kost að leita fullnustu hennar, enda hafi hún hafist handa árið 2005 við að staðreyna kröfuna og leita fullnustu. Því beri að reikna upphaf fjögurra ára fyrningarfrestsins frá árslokum 2005 og í öllu falli eigi síðar en frá árslokum 2007. Meint krafa stefnanda hafi þannig verið fallin niður fyrir fyrningu í árslok 2009, og í öllu falli eigi síðar en í árslok 2011. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefndu, en stefna í málinu hafi ekki verið birt fyrr en 5. júní 2012. Það sé svo annar handleggur að stefnandi hafi ekki verið sátt við niðurstöðu örorkunefndar frá 2. maí 2007 og reynt að fá henni hnekkt með öflun nýrra læknisvottorða og endurmati örorkunefndar, sem sýni að stefnandi hafi frá öndverðu vitað um meinta kröfu sína, enda hafi hún hafist handa þegar árið 2005 við að láta meta hana og haldið því áfram þar til hún fékk matsniðurstöðu sem hún undi. Það að stefnandi hafi ekki fengið þá niðurstöðu hjá örorkunefnd sem hún gat sætt sig við fyrr en með áliti nefndarinnar 17. ágúst 2010 og viðbótaráliti 26. október 2011 breyti engu um upphaf fyrningarfrestsins.

Um skort á sönnun á því að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni við slysið vísa stefndu til þess að samkvæmt upphaflegri álitsgerð örorkunefndar 2. maí 2007 hafi stefnandi ekki orðið fyrir neinu varanlegu líkamstjóni við slysið. Ekki verði annað séð af álitsgerðinni en að örorkunefnd hafni því að einkenni frá hnjám sé að að rekja til slyssins. Síðara álit örorkunefndar og viðbótarálitið sanni ekki, fremur en hið upphaflega álit, að stefnandi hafi í reynd orðið fyrir varanlegu líkamstjóni við slysið. Hið síðara álit nefndarinnar 17. ágúst 2010, um 7% varanlegan miska og 10% varanlega örorku stefnanda af völdum slyssins, sé ekki byggt á því að slíkt sé í rauninni sannað, heldur á því að matsmenn „telja rétt“ að stefnandi „njóti þess vafa, sem leikur á, hvort hún hafi meiðst á hné og öxl við umferðaróhappið 10. október 2004“. Hér muni átt við hvort hún hafi meiðst á vinstri öxl og vinstra hné. Þessi afstaða nefndarinnar sé meira en hæpin.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum séu minni líkur til þess en meiri að stefnandi hafi í raun meiðst á vinstri öxl og vinstra hné í slysinu. Orsakatengsl milli slyssins og einkenna stefnanda í vinstri öxl og vinstra hné séu ósönnuð. Samkvæmt lögregluskýrslu hafi stefnandi einungis kennt eymsla í hægri öxl eftir slysið, en ekki í vinstri öxl eða hnjám, og samkvæmt vottorði slysadeildar hafi hún aðeins kvartað yfir verkjum í hálsliðum og brjósthryggjarliðum, en hvorki í öxlum né hnjám. Það sé fyrst við skoðun 3. mars 2005, eða fjórum mánuðum eftir slysið, sem stefnandi kvarti undan verkjum í hnjám, þó meira hægra megin. Um einkenni í vinstri öxl fari engum sögum fyrr en í vottorði G-kk-ef L-kk-ef frá 23. nóvember 2009, en þar segist læknirinn hafa haft stefnanda til meðferðar frá febrúar 2007. Þá hafi verið liðin tvö og hálft ár frá slysinu. Ef stefnandi hefði fengið þau meiðsli í vinstri öxl og vinstra hné í slysinu, sem hún haldi fram, hefðu einkenni komið strax fram og ekki síðar en á fyrstu vikum eftir slysið. Athyglisvert sé að á matsfundi hjá örorkunefnd 15. mars 2007, eða um tveimur og hálfu ári eftir slysið, minnist stefnandi ekkert á einkenni frá vinstri öxl og í tilkynningu stefnanda um slysið til stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. tæpu einu og hálfu ári eftir slysið minnist stefnandi heldur ekkert á einkenni frá hnjám eða öxlum.

Þá sanni læknisvottorð G-kk-ef L-kk-ef ekki að stefnandi hafi í reynd hlotið meiðsl í vinstri öxl og vinstra hné í slysinu. Vottorðin séu misvísandi og hlutdræg og hafi ekkert sönnunargildi. Vottorðin beri með sér að vera gerð í þeim tilgangi að hnekkja upphaflegu áliti örorkunefndar. Þá segi læknirinn í fyrra vottorðinu að erfitt sé að tengja einkenni frá vinstri öxl við slysið og aðeins möguleiki að óþægindin frá vinstri hné geti tengst slysinu, en í síðara vottorðinu kveðist læknirinn telja að afleiðingar slyssins með tilliti til vinstra hnés og vinstri axlar hafi haft í för með sér örorku og miska til viðbótar fyrri örorku og miska stefnanda. Hin misvísandi vottorð G-kk-ef sanni ekki orsakatengsl milli slyssins og einkenna stefnanda í vinstri öxl og vinstra hné né að slysið hafi haft í för með sér örorku og miska til viðbótar við fyrri örorku og miska stefnanda. Fyrir því færi læknirinn ekki fram nein haldbær rök. Álit örorkunefndar 17. ágúst 2010 um 7 stiga varanlegan miska og 10% varanlega örorku stefnanda af völdum slyssins sé samkvæmt framangreindu reist á sandi og sanni ekki að stefnandi hafi í reynd orðið fyrir nokkru varanlegu líkamstjóni í slysinu. Nefndin byggi enda ekki á því að slíkt sé sannað, heldur á því að nefndarmenn telji rétt „að stefnandi njóti þess vafa, sem leikur á, hvort hún hafi meiðst á hné og öxl við umferðaróhappið“.

Um skilyrði til endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga taka stefndu fram að samkvæmt ákvæðinu sé aðeins heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða varanlega örorku, að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola í þá veru að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið. Byggja stefndu á því að ekki sé sönnuð nein ófyrirsjáanleg og veruleg heilsufarsbreyting hjá stefnanda frá því að álitsgerð örorkunefndar var gerð þann 2. maí 2007. Í fyrsta lagi sé, sem fyrr segir, ósannað að stefnandi hafi yfirleitt hlotið nokkuð varanlegt líkamstjón í slysinu, hvað þá 7 stiga miska og 10% örorku, sem eigi að hafa komið fram eftir að álit örorkunefndar var gert árið 2007.

Í öðru lagi séu slíkir gallar á áliti örorkunefndar frá 17. ágúst 2010 og viðbótarálitinu frá 26. október 2011 að á þeim sé ekki hægt að byggja. Ekki sé fjallað um það í álitsgerðinni hvort og hverjar breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda af völdum slyssins frá því fyrra álit örorkunefndar var gert, og þá hvenær og hvernig þær breytingar hafi komið í ljós. Í álitsgerðinni sé heldur ekkert fjallað um það hvort ófyrirsjáanlegar heilsufarsbreytingar af völdum slyssins hafi átt sér stað hjá stefnanda frá því fyrra álitið var gert og hverjar þær ófyrirsjáanlegu breytingar hafi þá verið. Staðhæfing nefndarinnar um ófyrirsjáanlegar breytingar í viðbótarálitinu 26. nóvember 2011 hafi ekki heldur neitt sönnunargildi en sú staðhæfing sé órökstudd með öllu, auk þess sem stefndu hafi ekki verið gefinn kostur á að gæta andmælaréttar og hagsmuna sinna þegar stefnandi bað nefndina um viðbótarálitið. Framangreind álit örorkunefndar hafi því ekkert sönnunargildi. Loks byggja stefndu á því að breyting sem svari til 7 stiga varanlegs miska og 10% varanlegrar örorku sé ekki veruleg í skilningi 11. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur hafi þegar dæmt að 5 stiga varanlegur miski og 5% varanleg örorka teljist ekki veruleg í skilningi 11. gr. og 7 stiga miski og 10% örorka sé þar ekki fjarri.

Við málflutning vísaði lögmaður stefndu m.a. til þess að samkvæmt lögregluskýrslu hafi hraði þeirra bifreiða sem lentu í árekstri verið lítill og slíkt geti skipt verulegu máli, líkt og læknar hjá örorkunefnd hafi borið fyrir dómi. Þá byggði lögmaðurinn á því að greindarskerðing af hálfu stefnanda geti ekki haft áhrif á þær sönnunarreglur sem beita beri. Lögmaðurinn vísaði einnig til þess að álitsgerð örorkunefndar frá 17. ágúst 2010 og viðbótarniðurstaðan frá 26. október 2011 væru í ósamræmi við það sem þeir sem að álitinu stóðu bæru um fyrir dómi, en framburður þeirra þar væri á þann veg að eldri álitsgerðin frá 2. maí 2007 hefði falið í sér vanmat á einkennum sem þá voru þegar til staðar. Ef orsakatengsl eru sönnuð sé ljóst að einkennin hafi verið til staðar árið 2007. Þá tók lögmaðurinn fram að textinn um ársfrest í bréfi stefnda Vátryggingafélags Íslands hf., dags. 6. júní 2010, hafi ekkert með fyrningu að gera.

Niðurstaða

Stefnandi varð fyrir umferðarslysi 10. október 2004 þegar bifreið, sem var í eigu stefndu R-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef og ábyrgðartryggð hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf., var ekið í veg fyrir bifreið sem stefnandi var farþegi í. Í álitsgerð örorkunefndar, dags. 2. maí 2007, var komist að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda vegna slyssins væri enginn og varanleg örorka engin. Örorkunefnd mat afleiðingar slyssins að nýju u.þ.b. þremur árum síðar og komst þá að niðurstöðu um 7 stiga varanlegan miska stefnanda og 10% varanlega örorku, sbr. álitsgerð, dags. 17. ágúst 2010. Stefnda Vátryggingafélag Íslands hf. hefur hafnað kröfu stefnanda um greiðslu bóta, sem byggist á síðarnefndu álitsgerðinni, og hefur stefnandi því höfðað mál þetta. Stefndu byggja sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að meintar bótakröfur stefnanda séu fyrndar, í öðru lagi á því að ekki sé sannað að stefnandi hafi orðið fyrir nokkru varanlegu líkamstjóni í slysinu og í þriðja lagi á því að ekki séu skilyrði til endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga.

Ágreiningur aðila, jafnt í aðdraganda málshöfðunar og fyrir dómi, hefur að talsverðu leyti lotið að atriðum er snerta 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við málflutning kvað lögmaður stefnanda málsástæður stefnanda þó ekki einskorðast við 11. gr. og var því ekki mótmælt af hálfu lögmanns stefndu, enda felur stefna í sér almennari tilvísanir en svo að þar sé eingöngu byggt á framangreindu ákvæði. Að mati dómsins er krafa stefnanda ekki háð því að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu fyrir hendi. Í því sambandi athugast að 11. gr. felur í sér heimild til að taka upp að nýju „ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur“ og í greinargerð með því frumvarpi sem varð að lögunum er tekið fram að ákvæðinu verði „aðeins beitt um mál sem lokið er með endanlegum dómi eða samningi málsaðila“. Í tilviki stefnanda kom aldrei til uppgjörs eða annars konar samnings um lok málsins, enda var niðurstaða fyrri álitsgerðarinnar sú að afleiðingar slyssins hefðu engar verið og stefnanda því ekki greiddar neinar bætur. Samkvæmt þessu liggur ekki fyrir nein ákvörðun um bætur í skilningi 11. gr. og stefnanda er því fært að krefjast bóta úr hendi stefndu óháð skilyrðum ákvæðisins. Eftir stendur hins vegar ágreiningur málsaðila um það hvort sannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni í slysinu og hvort krafa stefnanda sé fyrnd.

Sem fyrr segir komst örorkunefnd að þeirri niðurstöðu í síðari álitsgerð sinni að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins næmi 7 stigum og varanleg örorka 10%. Orðalag í forsendum álitsgerðarinnar er ekki afdráttarlaust, en þar segir að matsmenn telji rétt að tjónþoli njóti þess vafa sem leiki á hvort hún hafi meiðst á hné og öxl við slysið, en telja verður ljóst að einkenni í vinstra hné og vinstri öxl hafi leitt til niðurstöðunnar um 7 stiga miska og 10% varanlega örorku. Fyrir dómi skýrði M-kk-nf Ó-kk-nf, annar þeirra lækna sem að álitsgerðinni kom, framangreint orðalag svo að meiri líkur en minni væru fyrir því að stefnandi hefði orðið fyrir umræddum skaða við slysið. Hinn læknirinn sem að álitsgerðinni kom, Í-kk-nf G. H-kk-nf, var afdráttarlausari og kvaðst ekki vera í nokkrum minnsta vafa um að stefnandi hefði tognað á vinstra hné og vinstri öxl. Sú niðurstaða að einkenni stefnanda í vinstra hné og vinstri öxl séu að rekja til slyssins fær stoð í læknisvottorði G-kk-ef L-kk-ef, dags. 23. nóvember 2009. Að mati hinna sérfróðu meðdómsmanna fær sú niðurstaða einnig stuðning í lýsingu G-kk-ef fyrir dómi á því sem kom í ljós við speglun á vinstra hné, sem virðist benda eindregið til þess að um áverka sé að ræða. Þannig ber lýsing G-kk-ef með sér að um svonefndan „osteocondral skaða“ hafi verið að ræða, sem kemur nær örugglega við áverka, en um er að ræða skaða þar sem brjósk flettist ofan af beini og getur oft verið undanfari slitbreytinga. Þá telja hinir sérfróðu matsmenn að niðurstaða um áverka (skerðingu) í vinstri öxl vegna slyssins fái stuðning í samanburði á þeim skoðunum sem lýst er í álitsgerð örorkunefndar frá 2007 annars vegar og fyrirliggjandi matsgerð frá 12. janúar 2004 hins vegar, er laut að slysi stefnanda næst á undan því slysi sem hér er um deilt. Að mati dómsins hafa stefndu ekki sýnt fram á ágalla á álitsgerð örorkunefndar sem leitt gæti til þess að þær varanlegu afleiðingar sem þar er komist að niðurstöðu um teljist ósannaðar. Hvað sem áðurnefndu orðalagi í forsendum örorkunefndar líður verður ekki fram hjá því litið að í álitsgerð nefndarinnar er þeirri niðurstöðu lýst að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins teljist vera 7 stig og varanleg örorka 10%. Hafði stefnda Vátryggingafélag Íslands hf. þó áður komið á framfæri athugasemdum við örorkunefnd, með bréfi í júlí 2010, um að orsakatengsl milli slyssins og einkenna stefnanda frá hnjám og vinstri öxl væru alls ósönnuð. Stefndu hafa ekki leitast við að hnekkja framangreindri álitsgerð með mati dómkvaddra manna og verður hún því lögð til grundvallar, sbr. m.a. dóm Hæstaréttar 22. október 2009 í máli nr. 101/2009 og dóm Hæstaréttar 16. september 1999 í máli nr. 46/1999, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 3173, enda hafa stefndu samkvæmt framangreindu ekki sýnt fram á slíkan ágalla á álitsgerðinni að hún verði ekki lögð til grundvallar.

Vegna áherslu stefndu á að sagður hraði viðkomandi bifreiða sé tilgreindur lítill í lögregluskýrslu skal tekið fram að þetta atriði getur ekki leitt til þess að varanlegar afleiðingar slyssins teljist ósannaðar, en fyrirliggjandi lögregluskýrsla og viðbrögð við árekstrinum bera skýrlega með sér að um harðan árekstur var að ræða. Þannig er mikið tjón tilgreint á báðum bifreiðum, sem voru óökufærar á eftir, og stefnandi var flutt á bakbretti með sjúkrabifreið á slysadeild. Þá getur sá tími sem leið þangað til stefnandi kvartaði yfir umræddum einkennum ekki heldur leitt til þess að orsakatengsl teljist ósönnuð. Fyrir liggur raunar að stefnandi kvartaði yfir hnjám við lækni innan við fjórum mánuðum eftir slysið, auk þess sem hin umtalsverðu verkjavandamál sem hún bjó þegar við, sem og sú þroskahömlun sem stefnandi hefur verið greind með, verða að teljast hafa verið til þess fallin að hafa áhrif á það hvernig stefnandi skynjaði og greindi frá einkennum sínum. Að öðru leyti vísast til þess sem fyrr greinir um að stefndu hafa ekki leitast við að hnekkja niðurstöðu álitsgerðar örorkunefndar með mati dómkvaddra manna.

Samkvæmt framangreindu verður að leggja til grundvallar að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegum skaða vegna umferðarslyssins sem hér er um deilt. Af samanburði á viðbótarniðurstöðu örorkunefndar, dags. 26. október 2011, og framburðum matsmanna fyrir dómi er ljóst að ekki er samræmi í lýsingum á því hvenær umræddar afleiðingar komu fram. Þannig segir í viðbótarniðurstöðunni: „Breytingar á heilsu tjónþola frá áliti örorkunefndar frá 2. maí 2007 til álits nefndarinnar frá 17. ágúst 2010 voru ófyrirsjáanlegar þegar álitið frá 2. maí 2007 var gert.“ Þá er raunar komist svo að orði í álitsgerðinni sjálfri frá 17. ágúst 2010 að „fram hafi komið afleiðingar af slysinu sem ekki voru til staðar við örorkumatið sem fram fór 2. maí 2007“. Framburður matsmanna fyrir dómi verður hins vegar ekki skilinn á annan veg en svo að stefnandi hafi verið vanmetin í hinu eldra mati, fremur en að breytingar hafi á orðið á heilsu hennar á milli álitsgerðanna tveggja. Að mati dómsins verður, í ljósi fyrirliggjandi gagna og framburðar matsmanna fyrir dómi, að leggja til grundvallar að þær varanlegu afleiðingar sem grundvölluðu niðurstöðu örorkunefndar í síðari álitsgerðinni hafi í meginatriðum legið fyrir þegar fyrri álitsgerð nefndarinnar var unnin. Líkt og fyrr er rakið hefur ekki þýðingu í málinu hvort ófyrirsjáanlegar breytingar í skilningi 11. gr. skaðabótalaga hafi átt sér stað milli álitsgerðanna tveggja, auk þess sem umrætt misræmi getur ekki leitt til þess að hinar varanlegu afleiðingar slyssins, sem örorkunefnd komst að niðurstöðu um, teljist ósannaðar. Til álita kemur hins vegar hvort framangreint leiði til þess að krafa stefnanda sé fyrnd.

Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 fyrnast allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs „sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar“. Samkvæmt þessu hefst hinn lögmælti fjögurra ára fyrningartími við lok þess almanaksárs er tjónþoli telst hafa fengið vitneskju um kröfuna, ef hann telst þá hafa átt þess kost að leita fullnustu hennar. Til síðarnefnda skilyrðisins heyrir að tjónþola hafi mátt vera orðið ljóst umfang þess líkamstjóns sem bóta er krafist fyrir, sbr. dóm Hæstaréttar 18. mars 2010 í máli nr. 378/2009. Verður að meta hverju sinni hvenær kröfuhafi átti þess fyrst kost að leita fullnustu kröfu sinnar en sú skoðun hefur verið sett fram í fræðiskrifum að fyrningarfrestur í líkamstjónamálum, þegar fjögurra ára reglan á við, hefjist ekki síðar en við upphaf næsta almanaksárs eftir að örorkumat lá fyrir. Víst er þó að fyrningarfrestur getur í sumum tilvikum hafist fyrr, t.d. ef tímabært hefur verið að meta varanlegar afleiðingar slyss á tilteknum tíma, en tjónþoli hefur látið það dragast án nokkurra sennilegra ástæðna.

Líkt og fram er komið var stefnandi flutt á slysadeild á slysdegi og var í kjölfarið til eftirlits hjá S-kk-þgf B-kk-þgf lækni. Í læknisvottorði hans, dags. 14. júní 2005, er því lýst að stefnandi hafi greinilega orðið fyrir langvarandi skaða eftir slysið. Þar er minnst á verki í hnjám, meira hægra megin, en ekki vikið að einkennum í vinstri öxl og höfuðáhersla lögð á einkenni á sömu svæðum og stefnandi hafði áður orðið fyrir áverkum á. Í kjölfar læknisvottorðsins óskaði stefnandi eftir álitsgerð örorkunefndar en nefndin komst að þeirri niðurstöðu að tímabundin örorka stefnanda vegna afleiðinga slyssins væri engin, varanlegur miski enginn og varanleg örorka engin. Sú niðurstaða fól í reynd í sér að stefnandi ætti enga kröfu á hendur stefndu, enda væri líkamstjónið ekkert. Um það leyti sem fyrri álitsgerð örorkunefndar var unnin leitaði stefnandi til G-kk-ef L-kk-ef, bæklunarskurðlæknis, sem framkvæmdi speglunaraðgerðir á henni. Fyrir liggur bréf G-kk-ef til lögmanns stefnanda, dags. 27. mars 2009, þar sem m.a. kemur fram að G-kk-nf hafi hitt stefnanda 15. janúar 2009 og hún viljað meina að óþægindi frá vinstri öxl og vinstra hné megi tengja því slysi sem hér er um deilt. Sama ár gaf G-kk-nf út læknisvottorð, dags. 23. nóvember 2009, þar sem því mati er lýst að afleiðingar slyssins með tilliti til vinstra hnés og vinstri axlar hafi haft í för með sér örorku og miska til viðbótar fyrri einkennum stefnanda. Er það fyrst í umræddu læknisvottorði sem einkenni stefnanda í vinstra hné og vinstri öxl eru skýrlega tengd slysinu og í kjölfarið setti stefnandi fram ósk um endurmat örorkunefndar, sem skilaði niðurstöðu um varanlegan miska og varanlega örorku stefnanda vegna umræddra einkenna. Að fenginni þeirri niðurstöðu var stefnanda fyrst fært að setja fram fjárkröfu vegna slyssins.

Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður að telja að það hafi ekki verið fyrr en í kjölfar læknisvottorðs G-kk-ef L-kk-ef, dags. 23. nóvember 2009, sem stefnandi fékk vitneskju um að einkenni hennar í vinstra hné og vinstri öxl væru að rekja til slyssins og átti þess fyrst kost að leita fullnustu kröfu sinnar. Fram að því voru afleiðingar slyssins metnar engar og í reynd útilokað fyrir stefnanda að leita fullnustu kröfunnar, en ekki verður talið að fyrir liggi dráttur af hennar hálfu við að láta meta afleiðingar slyssins, sem þýðingu gæti haft að þessu leyti. Samkvæmt þessu var krafa stefnanda ekki fyrnd þegar mál þetta var höfðað 5. júní 2012, en til hliðsjónar vísast til dóma Hæstaréttar 13. júní 2013 í máli nr. 9/2013, 18. mars 2010 í máli nr. 378/2009 og 7. apríl 2009 í máli nr. 536/2008.

Þótt ágreiningur aðila lúti samkvæmt framangreindu m.a. að því hvort álitsgerð örorkunefndar feli í sér sönnun um þær varanlegu afleiðingar sem þar er komist að niðurstöðu um hefur stefnandi ekki uppi fjárkröfu í málinu, heldur lætur sitja við viðurkenningarkröfur, sem lúta annars vegar að skaðabótaábyrgð stefndu á því líkamstjóni sem stefnandi varð fyrir í slysinu og hins vegar að greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu ökutækisins OV-187, sem tryggð var hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. Með vísan til þess sem að framan er rakið verður að fallast á umræddar kröfur en þó með þeim hætti að viðurkennd verður skaðabótaábyrgð stefnda R-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef en greiðsluskylda stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. úr ábyrgðartryggingu áðurnefnds ökutækis.

Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu. Eftir framangreindum úrslitum málsins verða stefndu dæmd til greiðslu málskostnaðar með þeim hætti sem í dómsorði greinir. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef B-kvk-ef hrl., sem þykir hæfilega ákveðin 800.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kvk-nf B-kvk-nf hrl.

Af hálfu stefndu flutti málið H-kk-nf Á-kk-nf hrl.

Dóminn kveður upp E-kk-nf J-kk-nf, settur héraðsdómari, sem dómsformaður, ásamt læknunum T-kk-þgf M-kk-þgf og Þ-kk-þgf I-kk-þgf.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkennt er að stefnda R-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sem stefnandi, B-kvk-nf Ó-kvk-nf Ó-kvk-nf, varð fyrir í umferðarslysi þann 10. október 2004. Þá er viðurkennd greiðsluskylda stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. úr ábyrgðartryggingu ökutækisins OV-187 vegna líkamstjónsins.

Stefndu greiði óskipt 800.000 krónur í málskostnað, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef B-kvk-ef hrl., 800.000 krónur.

E-kk-nf J-kk-nf

T-kk-nf M-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 18. október 2013.