E-508/2008

Mál þetta, sem var tekið til úrskurðar þann 12. desember sl., um frávísunarkröfur stefndu, höfðaði Á-kk-nf S-kk-nf, Arnarholti, Arnarneshreppi, hér fyrir dómi 3. september sl., gegn Arnarneshreppi, E-kvk-þgf J-kvk-þgf, Skógarhlíð 27, Hörgárbyggð, J-kk-þgf H-kk-þgf A-kk-þgf, s.st., H-kvk-þf Á-kvk-þf, Skólavörðustíg 12, Reykjavík, G-kvk-þf Á-kvk-þf, Mýrarvegi 111, Akureyri, G-kvk-þf H-kvk-þf S-kvk-þf, Njálsgötu 10a, Reykjavík, S-kvk-þf E-kvk-þf S-kvk-þf, Hlunnavogi 5, Reykjavík, og Norðurorku h.f.

Í þessum þætti málsins krefjast stefndu þess að málinu verði vísað frá dómi og jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnanda. Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfum stefndu verði hrundið auk þess sem hann krefst málskostnaðar úr hendi stefndu.

Dómkröfur stefnanda í efnishlið málsins hljóða um „að öllum stefndu verði gert að hlíta niðurstöðu mats dómkvaddra matsmanna, H-kvk-ef K-kvk-ef og B-kk-ef G-kk-ef um skiptingu á hlutfallslegum eignarrétti á jarðvarma í landi jarðanna Arnarholts, Arnarness, Eyrarbakka, Grímsstaða, og Hvamms í Arnarneshreppi samkvæmt matsgerð þeirra dags. 16. maí 2006 sem staðfest var óbreytt við endurmat 8. febrúar 2008, og að niðurstaða matsgerðarinnar verði lögð til grundvallar við skiptingu á greiðslu Norðurorku h.f. til landeigenda samkvæmt samningi Norðurorku h.f. annars vegar og Arnarneshrepps, E-kvk-ef J-kvk-ef, J-kk-ef H. A-kk-ef, Á-kk-ef S-kk-ef, G-kvk-ef Á-kvk-ef og H-kvk-ef Á-kvk-ef hins vegar, dags. 4. apríl 2002, þannig að Arnarneshreppi tilheyri 4,4%, Arnarnesi 27,2%, Arnarholti 59,6%, Grímsstöðum 8,8% en öðrum ekkert. Þá er þess krafizt að stefndi Norðurorka h.f. greiði stefnanda 2.390.145 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 668.538 krónum 01.01.2005 til 01.01.2006, af 1.458.723 krónum frá þeim degi til 01.01.2007 en af 2.390.145 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar úr hendi allra stefndu „in solidum“ að skaðlausu.“

I.

Stefnandi er eigandi Arnarholts í Arnarneshreppi. Stefndu E-kvk-nf og J-kk-nf eiga þar jörðina Arnarnes, stefndu G-kvk-nf og H-kvk-nf jörðina Hvamm, stefndu G-kvk-nf H-kvk-nf og S-kvk-nf E-kvk-nf jörðina Eyrarbakka og stefndi Arnarneshreppur jörðina Grímsstaði, auk lands utan lögbýla.

Þann 4. apríl 2002 gerðu stefnda Norðurorka h.f. annars vegar og stefnandi og stefndu Arnarneshreppur, E-kvk-nf, J-kk-nf, G-kvk-nf og H-kvk-nf hins vegar samning um rétt stefnda Norðurorku h.f. til borana eftir heitu vatni og vinnslu þess í landi jarðanna Arnarness, Arnarholts og Hvamms og í landi stefnda Arnarneshrepps við Hjalteyri. Um endurgjald fyrir þennan rétt er kveðið á í 3. kafla samningsins, í fyrsta lagi með tiltekinni eingreiðslu vegna hverrar jarðar og að öðru leyti með rétti til heimilisvatns skv. nánara ákvæði í samningnum. Í 3. lið 3. kafla er kveðið á um að auk þessa skyldi greiða landeigendum sameiginlega 29.795 krónur fyrir hvern dældan sekúndulítra að meðaltali á ári, að frívatni frádregnu. Skyldi þessi greiðsla skiptast á milli landeigenda í samræmi við mat sérfræðinga Orkustofnunar hverju sinni, þ.e. í hvert skipti sem afmörkuð jarðhitasvæði yrðu virkjuð, og skyldi stofnunin skila rökstuddri greinargerð þar um til samningsaðila. Skuldbundu landeigendur sig til þess að hlíta þessari skiptingu. Þá er kveðið á um vísitölutengdar breytingar á greindri greiðslu. Í 5. kafla samningsins er kveðið á um að hvorum aðila um sig sé heimilt að óska eftir endurskoðun á gjaldi skv. greinum 3.2 og 3.3 að liðnum 10 árum frá samningsundirritun og síðan á 10 ára fresti þaðan í frá. Náist ekki samkomulag um endurgjald skuli skjóta ákvörðun um það til gerðardóms, sem skuli vera endanleg og skuldbindandi fyrir báða aðila.

Í málinu liggja frammi drög rannsóknarsviðs Orkustofnunar að greinargerð um skiptingu jarðhitaréttinda milli landeigenda á Arnarnesi við Eyjafjörð. Segir þar að tillaga að grundvelli þessarar skiptingar hafi verið kynnt fyrir landeigendum á fundi sem Norðurorka h.f. hafi staðið fyrir 26. mars 2002 og hafi verið sátt um hana. Það eintak skjalsins sem liggur frammi í málinu er óundirritað, en nöfn þriggja manna eru vélrituð aftast í skjalinu. Þá liggur frammi greinargerð Íslenskra orkurannsókna um skiptingu jarðhitaréttinda milli landeigenda á Arnarnesi við Eyjafjörð. Segir þar í lokin að það hafi verið tillaga rannsóknarsviðs Orkustofnunar „(nú Íslenskra orkurannsókna, ÍSOR)“ að skipta jarðhitaréttinum á grundvelli tiltekinnar reiknireglu, sem hafi verið kynnt fyrir landeigendum á fundi 26. mars 2002 og hafi verið sátt um hana. Hafi ÍSOR nú reiknað út jarðhitarétt einstakra jarðeigna samkvæmt reiknireglunni og séu niðurstöður eftirfarandi: Arnarholt 23,72%, Arnarnes 64,16%, Arnarneshreppur 5,37%, Eyrarbakki 1,10%, Grímsstaðir 3,74% og Hvammur 1,91%. Þessi greinargerð er dagsett 16. febrúar 2004 og nöfn sömu þriggja manna vélrituð undir hana.

Þann 29. nóvember 2004 ritaði lögmaður stefnanda bréf til stefndu E-kvk-ef, J-kk-ef, G-kvk-ef, H-kvk-ef og Arnarneshrepps og tilkynnti að stefnandi hefði falið sér að rifta samkomulagi í 2. mgr. kafla 3.3 í fyrrgreindum samningi frá 4. apríl 2002, svohljóðandi: „Greiðsla fyrir vatn sem fundist hefur í landi jarðanna og ákvörðun er tekin um að virkja skal skiptast milli landeigenda í samræmi við mat sérfræðinga Orkustofnunar hverju sinni, þ.e. í hvert skipti sem afmörkuð jarðhitasvæði eru virkjuð, og skal stofnunin skila rökstuddri greinargerð þar um til samningsaðila. Skuldbinda landeigendur sig til þess að hlíta þessari skiptingu.“ Með bréfi sama dag óskaði hann þess að dómkvaddir yrðu matsmenn til að meta eðlilega og sanngjarna skiptingu á hlutfallslegum eignarrétti hverrar jarðar á jarðvarma, sem stefnda Norðurorka h.f. nýtti í landi jarðanna Arnarholts, Arnarness, Eyrarbakka, Grímsstaða og Hvamms og í landi Arnarneshrepps. Var tilgangur matsins greindur sá að fá úr því skorið hvernig væri sanngjarnt og eðlilegt að skipta jarðhitaréttinum eins og hann væri nýttur með hliðsjón af legu auðlindarinnar, ólíkum jarðhita og ólíku vatnsmagni í landi hverrar jarðar samkvæmt stærð og hvar best væri talið og hagkvæmast að nýta auðlindina. Þann 16. desember 2004 voru þau B-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf K-kvk-nf jarðefnafræðingar dómkvödd til að framkvæma umbeðið mat. Matsgerð þeirra er dagsett 16. maí 2006. Leggja þau til að skipta vatnsréttindunum þannig að Arnarneshreppi tilheyri 4,4%, Arnarnesi 27,2%, Arnarholti 59,6% og Grímsstöðum 8,8%.

Stefnandi krafðist, með bréfi lögmanns 19. júlí 2006, greiðslu úr hendi stefndu Norðurorku h.f. í samræmi við þessa niðurstöðu. Stefnda Norðurorka h.f. svaraði bréfinu 1. september 2006 og kvaðst ekki taka afstöðu til matsins, niðurstöðu þess eða þeirra krafna sem á því væru byggðar, enda væri matsgerðinni ekki beint að stefndu Norðurorku h.f. og fulltrúum hennar hefði ekki verið boðið að vera viðstaddir matið. Var bent á að stefnda Norðurorka h.f. væri bundin af samningnum frá 4. apríl 2002 og hefði hún í einu og öllu farið að ákvæðum samningsins varðandi greiðslur og skiptingu þeirra. Var tekið fram að á meðan ekki kæmi fram ósk frá öllum landeigendum um endurskoðun samnings að því er varðaði skiptingu endurgjalds væri stefnda Norðurorka h.f. bundin af ákvæðum hans.

Að ósk stefnanda voru framangreindir matsmenn dómkvaddir á ný þann 17. janúar 2008 til að gefa þinglýstum eigendum jarðarinnar Eyrarbakka, þ.e. stefndu G-kvk-þgf H-kvk-þgf og S-kvk-þgf E-kvk-þgf, kost á að gæta réttar síns og koma að sjónarmiðum við mat, svo og til að gefa stefndu Norðurorku h.f. kost á að gæta hagsmuna sinna. Í bréfi matsmanna 8. febrúar 2008 taka þeir fram að þeir hafi farið yfir fyrri matsgerð sína og þau gögn sem fram hafi verið sett og sé niðurstaða þeirra að fyrra mat standi óbreytt.

II.

Í stefnu kemur fram að stefnandi telur að stefnda Norðurorka h.f. hafi vanefnt samninginn frá 4. apríl 2002 með því að fá Íslenskar orkurannsóknir til að leggja mat á skiptingu endurgjalds samkvæmt kafla 3.3 í samningi aðila í stað sérfræðinga Orkustofnunar. Orkustofnun sé óháð stjórnsýslustofnun en Íslenskar orkurannsóknir fyrirtæki sem afli sér alfarið fjár með sölu rannsókna og þjónustu. Sé fyrirtækið í umtalsverðum viðskiptum við stefndu Norðurorku h.f. og eigi þar verulegra fjárhagslegra hagsmuna að gæta. Ekki hafi verið aflað mats Orkustofnunar eins og samningurinn geri ráð fyrir. Af þessu leiði að stefnandi hafi ekki átt annan kost en að fá dómkvadda matsmenn til að leggja mat á skiptingu jarðvarmaréttinda á milli landeigenda. Telur hann niðurstöðu Íslenskra orkurannsókna ótrúverðuga og ekki í samræmi við það sem eðlilegt geti talist, en að niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna gefi rétta mynd af eðlilegri skiptingu.

Um aðild stefndu G-kvk-ef H-kvk-ef og S-kvk-ef E-kvk-ef tekur stefnandi fram að þær séu þinglýstir eigendur jarðarinnar Eyrarbakka. Kveðst hann telja að stefndi Arnarneshreppur hafi komið fram við samningsgerðina sem ráðstöfunaraðili þeirra réttinda sem tilheyri eigendum Eyrarbakka og séu stefndu G-kvk-nf H-kvk-nf og S-kvk-nf E-kvk-nf því aðilar að samningnum. Sé svo ekki sé þeim engu að síður stefnt til að þola niðurstöðu matsgerðarinnar, enda eigi þær hagsmuna að gæta þar sem jörðin Eyrarbakki eigi land að því svæði sem þar sé fjallað um.

Stefnandi kveður fjárkröfu sína á hendur stefndu Norðurorku h.f. vera þá fjárhæð sem hann sé vanhaldinn um fyrir árin 2004, 2005 og 2006, þ.e. mismunur þess sem sér hafi verið greitt samkvæmt mati Íslenskra orkurannsókna og þess sem hann hefði átt að fá greitt samkvæmt niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna. Kveðst hann vísa til almennra reglna íslensks kröfuréttar um viðurkenningu á niðurstöðu matsgerðarinnar og kröfu sína um réttar efndir á samningi.

III.

Stefnda Norðurorka h.f. kveðst vekja athygli á því að Íslenskar orkurannsóknir séu sérstök ríkisstofnun, sem heyri undir yfirstjórn iðnaðarráðherra, sbr. 1. gr. laga nr. 86, 2003, en með reglugerð nr. 632, 1996 um Orkustofnun hafi þeirri stofnun verið skipt upp þannig að stjórnsýsluhlutverk hennar hafi verið aðskilið frá rannsóknarstarfi og stjórnsýslan falin svonefndu orkumálasviði, en rannsóknasvið skyldi starfa á samkeppnismarkaði án fjárveitinga og afla sér fjár með rannsóknarsamningum, bæði við hið opinbera og einkaaðila. Árið 2003 hafi skipulagi verið breytt með lögum nr. 86, 2003 og 87, 2003. Orkustofnun hafi þá verið falið aukið stjórnsýsluhlutverk, m.a. eftirlit. Til að koma í veg fyrir að stjórnsýslusvið stofnunarinnar þyrfti á síðari stigum að veita stjórnvöldum umsögn um störf starfsmanna sömu stofnunar, þ.e. rannsóknarsviðsins, hafi verið ákveðið að aðskilja rannsóknarsviðið enn skýrar frá stjórnsýsluhlutanum. Í greinargerð með frumvarpi sem varð að lögum nr. 86, 2003 komi fram að hlutverk ÍSOR væri það sama og hlutverk rannsóknarsviðsins áður, þ.e. að selja bæði einkaaðilum og opinberum aðilum rannsókna- og ráðgjafarþjónustu. Samkvæmt ákvæði laganna til bráðabirgða skyldi starfsmönnum rannsóknarsviðs Orkustofnunar, sem lagt var niður með lögunum, boðin sambærileg störf hjá ÍSOR. Í þessu máli sé deilt um mat starfsmanna ÍSOR. Þeir hafi hafið vinnu við matið sem starfsmenn á rannsóknarsviði Orkustofnunar og m.a. kynnt landeigendum drög að greinargerð um skiptingu jarðhitaréttindanna á fundi þann 26. mars 2002. Í kjölfarið hafi landeigendur undirritað samninginn 4. apríl 2002. Sömu menn hafi lokið matinu með greinargerð dagsettri 16. febrúar 2004, þá sem starfsmenn ÍSOR, á grundvelli þeirrar aðferðar, sem hafi verið sett fram í drögum þeirra að greinargerð.

Stefnda Norðurorka h.f. styður kröfu sína um frávísun málsins þeim rökum að stefnandi hagi kröfugerð sinni þannig, að í fyrsta lagi sé gerð sú krafa að öllum stefndu verði gert að hlíta niðurstöðu mats dómkvaddra matsmanna og að hún verði lögð til grundvallar við skiptingu á greiðslum stefndu Norðurorku h.f. til landeigenda samkvæmt samningi hennar við þá. Í öðru lagi sé gerð krafa um greiðslu úr hendi stefndu Norðurorku h.f. Engin krafa sé gerð um ógildingu þess ákvæðis í samningi aðila þar sem kveðið sé á um að skipting á greiðslum stefndu Norðurorku h.f. til landeigenda skuli byggð á mati sérfræðinga Orkustofnunar. Yrði krafa stefnanda um að hlíta skuli niðurstöðu dómkvaddra matsmanna og leggja hana til grundvallar við skiptingu á greiðslunum tekin til greina yrðu í gildi tvær ósamrýmanlegar reglur um þetta. Telur stefnda að vísa beri málinu frá af þessum sökum. Þá tekur stefnda fram að ljóst sé að hún hafi enga hagsmuni af niðurstöðu um hvernig greiðslur skuli skiptast á milli landeigenda. Telur stefnda að af þeim sökum beri að vísa málinu frá að því er sig varði, sbr. 25. gr. laga nr. 91, 1991. Í samningnum sé tilgreint það endurgjald, sem stefndu beri að greiða fyrir borunar-, virkjunar- og nýtingarrétt á heitu vatni og það sé óumdeilt í málinu. Réttindi stefndu og skyldur breytist því í engu þótt uppgjör landeigenda breytist þeirra í milli. Þá kveðst stefnda telja óljóst hvaða skyldur hún eigi að hafa vanefnt, enda hafi hún hvergi tekið að sér að afla mats óháðs stjórnvalds, heldur hafi aðilar samið um að fá sérfræðinga Orkustofnunar til að meta skiptinguna. Aldrei hafi staðið til boða að fá stjórnsýslusvið Orkustofnunar til að framkvæma matið heldur hafi öll slík vinna verið unnin af sjálfstæðu rannsóknarsviði Orkustofnunar um árabil. Hvað varði fjárkröfuna þá segi aðeins í stefnu að um sé að ræða þá fjárhæð sem stefnandi sé vanhaldinn um fyrir árin 2004, 2005 og 2006 á grundvelli samningsins miðað við mat hinna dómkvöddu matsmanna, þ.e. mismun þess fjár sem stefnanda hafi verið greitt skv. mati ÍSOR og þess sem hann hefði fengið samkvæmt niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna. Því sé hins vegar í engu lýst af hverju stefndu Norðurorku h.f. beri að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð, þ.e.a.s. á hvaða grundvelli greiðsluskyldan sé byggð. Telur stefnda málsgrundvöll stefnanda fyrir kröfum á hendur stefndu svo óljósan og málsástæður svo vanreifaðar að erfitt sé að taka til efnislegra varna um réttmæti þeirra, sérstaklega um greiðsluskylduna. Því beri að vísa málinu frá dómi, í það minnsta fjárkröfunni, sbr. e- og f-liði 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91, 1991.

Stefndu Arnarneshreppur, E-kvk-nf, J-kk-nf, H-kvk-nf og G-kvk-nf byggja frávísunarkröfu sína á því að málið sé vanreifað af hálfu stefnanda. Grundvöllur þess hvað varði stefndu Norðurorku h.f. virðist byggður á því að hún hafi vanefnt samninginn gagnvart stefnanda. Virðist það eiga að mati stefnanda að leiða til þess, án þess að fyrir því sé færður lögfræðilegur grundvöllur, að önnur stefndu eigi auk stefndu Norðurorku h.f. að hlíta niðurstöðu matsgerðarinnar um skiptingu réttindanna. Sé þess í engu getið hver málsgrundvöllurinn sé á hendur öðrum stefndu og engar málsástæður séu tilgreindar því til stuðnings að taka eigi kröfur stefnanda á hendur þeim til greina. Í 80. gr. laga nr. 91, 1991 séu ákvæði um þær lágmarkskröfur, sem málatilbúnaður þurfi að fullnægja. Tilgangur ákvæðanna sé að varnaraðilar geti gert sér grein fyrir sakarefni og tekið til varna með eðlilegum hætti. Í e-lið 80. gr. sé m.a. gerð sú krafa til stefnanda að hann tilgreini þær málsástæður sem hann byggi málsókn sína á svo og önnur atvik sem þurfi að greina til að samhengi málsástæðna verði ljóst, m.a. í þeim tilgangi að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Stefndu átti sig ekki á því hver málsgrundvöllurinn sé hvað þau varði. Haldi stefnandi því fram að meintar vanefndir stefndu Norðurorku h.f. leiði sjálfkrafa til þess að taka eigi dómkröfur hans á hendur öðrum stefndu til greina án þess að tilgreina lagagrundvöll, rök eða málsástæður sem til þess leiði. Því til viðbótar sé ekki hægt að skilja málatilbúnað stefnanda öðruvísi en svo að hann telji að samningur aðila verði áfram í fullu gildi. Þá sé kröfugerð stefnanda eins og hún er sett fram ódómtæk þar sem hún sé alltof víðtæk. Ætlast sé til þess að á það verði fallist að matsgerðin, sem hann hafi aflað í óþökk annarra samningsaðila og án þess að fyrir því sé nokkur stoð í samningnum, verði lögð til grundvallar skiptingu á hinum hlutfallslega eignarrétti jarðvarmans og að sú skipting gildi um aldur og ævi, á meðan samningsákvæðið, sem stefnandi geri hvorki tilraun til að ógilda né rifta, kveði m.a. á um mat sérfræðinga Orkustofnunar hverju sinni, þ.e. í hvert skipti sem afmörkuð jarðhitasvæði séu virkjuð. Séu engin rök fyrir svo víðtækri kröfugerð, sem geri á engan hátt ráð fyrir þeirri takmörkun sem felist samkvæmt þessu í núgildandi samningi. Þá sé kröfugerð stefnanda svo ónákvæm og í svo miklu ósamræmi við núgildandi réttarstöðu aðila að öðru leyti að hún sé ekki dómtæk. Kröfugerð hans geri ekki ráð fyrir að sá samningur sem í gildi er víki til hliðar eða verði ógiltur að öðru leyti. Þá sé ekki krafist riftunar á samningi aðila. Eins og stefnandi setji kröfugerð sína fram virðist hann gera ráð fyrir því að hægt sé að taka hana til greina þrátt fyrir að aðstæður séu eftir sem áður þær að samningur aðila sé óbreyttur og í fullu gildi. Gangi slíkt að sjálfsögðu ekki upp. Þá sé í 5. gr. samnings aðila frá 4. apríl 2002 kveðið á um ákveðnar aðferðir við endurskoðun endurgjalds til aðila. Þegar af þeirri ástæðu að þeirri aðferð sem sé getið í 5. gr. samningsins sé ekki beitt af hálfu stefnanda beri að vísa öllum kröfum hans frá dómi.

Stefndu G-kvk-nf H-kvk-nf og S-kvk-nf E-kvk-nf taka fram að stefndi Arnarneshreppur hafi á engu stigi málsins komið fram í þeirra umboði vegna jarðarinnar Eyrarbakka. Þá taka þær fram að þær hafi aldrei fengið neins konar greiðslu frá stefndu Norðurorku h.f. eða öðrum á grundvelli framangreinds samnings.

Stefndu G-kvk-nf H-kvk-nf og S-kvk-nf E-kvk-nf styðja frávísunarkröfu sína við það að stefnukrafa sé ekki dómtæk í þeim búningi sem hún sé sett fram. Sé ágreiningslaust að í gildi sé samningur annarra aðila um rannsóknir og nýtingu á heitu vatni, afnotarétt lands og greiðslu fyrir heitt vatn þar sem þeir hafi skuldbundið sig til að hlíta nánar tilgreindri skiptingu eða aðferð við skiptingu endurgjalds fyrir virkjað vatn. Hafi samningnum hvorki verið sagt upp, honum rift né honum breytt með samkomulagi aðila eða með dómi. Með höfðun þessa máls freisti stefnandi þess að koma á annars konar skipan um skiptingu hinna samningsbundnu réttinda án þess að samhliða sé krafist breytinga eða ógildingar á samningnum sjálfum eða einstökum ákvæðum hans. Verði fallist á kröfur stefnanda í málinu sé verið að fastsetja um ókomna tíð hlutfallslega skiptingu tilgreindra réttinda, án þess þó að hrófla við gildandi samningsákvæðum um sama efni, sem stefnandi meðal annarra hafi skuldbundið sig til að hlíta. Verði fallist á kröfur stefnanda verði því í gildi tvær jafn réttháar aðferðir við skiptingu réttindanna. Skapi það óþolandi réttaróvissu fyrir jarðhitaeigendur á svæðinu, þar með taldar stefndu, G-kvk-þf H-kvk-þf og S-kvk-þf E-kvk-þf, sem ekki séu aðilar samningsins en hafi lögvarða hagsmuni af því að ekki sé ráðskast meira með jarðhitaréttindin á svæðinu en orðið sé og kunni síðar að gerast aðilar að nefndum samningi. Verði fallist á dómkröfur stefnanda gildi samhliða um ókomna tíð sú aðferð um skiptingu réttinda sem matsgerðin snúist um annars vegar og endurskoðunarákvæði og -aðferðir í 5. gr. samningsins hins vegar, sem kynnu að leiða til breytinga á skiptingunni ef beitt væri. Einnig þetta skapi óþolandi réttaróvissu fyrir samningsaðila og stefndu G-kvk-þf H-kvk-þf og S-kvk-þf E-kvk-þf. Í málatilbúnaði stefnanda sé á engan hátt gerð grein fyrir hvort og þá hvernig hinar ósamrýmanlegu aðferðir við skiptingu réttindanna og endurskoðun slíkrar skiptingar geti farið saman, verði fallist á stefnukröfurnar. Að þessu leyti séu kröfur stefnanda vanreifaðar og þannig í andstöðu við d- og e-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91, 1991 um meðferð einkamála. Séu stefnukröfur ekki dómtækar af þessum ástæðum og beri að vísa málinu frá dómi.

IV.

Samkvæmt 5. gr. í samningi aðila er hvorum þeirra um sig, þ.e. stefndu Norðurorku h.f. annars vegar eða landeigendum sameiginlega hins vegar, heimilt að óska eftir endurskoðun á gjaldi samkvæmt samningsgreinum nr. 3.2 um keypt frívatn og 3.3 um virkjað vatn að liðnum 10 árum frá undirritun samnings og síðan á 10 ára fresti þaðan í frá. Er síðan að finna gerðardómsákvæði í þessum lið samningsins í því tilviki að samningsaðilar verði ekki sammála um endurgjald samkvæmt nefndum greinum. Þetta ákvæði verður talið eiga við um fjárhæð endurgjalds eingöngu en ekki um skiptingu þess milli landeigenda innbyrðis. Verður því ekki fallist á það að vísa beri málinu frá dómi af þessari ástæðu.

Svo sem að framan er rakið gerir stefnandi þá kröfu sérstaklega á hendur stefndu Norðurorku h.f. að hún greiði stefnanda 2.390.145 krónur ásamt nánar greindum dráttarvöxtum. Tölulegan útreikning á þessari fjárhæð er ekki að finna í stefnu eða fram lögðum skjölum, en ljóst er af málatilbúnaði stefnanda að hér er um að ræða þá fjárhæð sem hann staðhæfir að hann hefði fengið greidda til viðbótar því sem hann hefur þegar fengið greitt, ef miðað hefði verið við niðurstöðu dómkvaddra matsmanna við skiptingu greiðslna frá stefndu Norðurorku h.f.

Við munnlegan málflutning var upplýst að ekki liggi annað fyrir en að stefnda Norðurorka h.f. hafi staðið skil á greiðslu heildarfjárhæðar sem ákvæði 3.3 í samningi aðila hljóðar um.

Hvergi kemur skýrlega fram í stefnu á hverju stefnandi telur greiðsluskyldu stefndu Norðurorku h.f. byggða, en ljóst er að verði krafa hans tekin til greina leiðir það til þess að stefnda þarf að greiða meira en greint samningsákvæði hljóðar um. Verður ekki talið nægjanlegt í því sambandi að fram kemur að stefnandi kveðst telja að það beri að leggja mat hinna dómkvöddu matsmanna til grundvallar við skiptingu greiðslna og er hér ekki nægilegt að vísa til ótiltekinna almennra reglna íslensks kröfuréttar. Verður fallist á það með stefndu Norðurorku h.f. að málsgrundvöllur stefnanda hvað varðar þessa kröfu á hendur henni sé of óljós og málsástæður svo vanreifaðar að ekki sé unnt að fjalla um þær efnislega eins og málið er lagt fyrir af hálfu stefnanda. Verður málinu því vísað frá dómi hvað þennan þátt þess varðar.

Að öðru leyti krefst stefnandi þess að öllum stefndu verði gert að hlíta niðurstöðu mats dómkvaddra matsmanna um skiptingu á hlutfallslegum eignarrétti á jarðvarma í landi tilgreindra jarða og að niðurstaða matsgerðarinnar verði lögð til grundvallar við skiptingu á greiðslum stefndu Norðurorku h.f. til landeigenda. Er kröfugerð stefnanda þessa efnis rakin orðrétt í upphafi forsendna þessa úrskurðar.

Eins og hér að framan er rakið er stefnandi aðili að samningi þar sem kveðið er á um að greiðsla fyrir virkjað vatn í landi nánar tilgreindra jarða skuli skiptast milli landeigenda í samræmi við mat sérfræðinga Orkustofnunar hverju sinni, þ.e. í hvert skipti sem afmörkuð jarðhitasvæði séu virkjuð. Skyldi stofnunin skila rökstuddri greinargerð þar um til samningsaðila. Skuldbundu landeigendur sig, þ. á m. stefnandi, til að hlíta þessari skiptingu. Eftir fyrirliggjandi gögnum lögðu starfsmenn Orkustofnunar drög að reiknireglu fyrir slíka skiptingu og útfærðu hana síðan endanlega, þá sem starfsmenn Íslenskra orkurannsókna.

Eins og að framan er getið sendi stefnandi nokkrum málsaðilum yfirlýsingu um riftun á tiltekinni málsgrein í samningsákvæði nr. 3.3 þann 29. nóvember 2004. Ekki er ljóst hvort málatilbúnaður hans er byggður á þeirri riftun og ekki er krafist viðurkenningar á henni. Stefnandi er eins og áður segir skuldbundinn samkvæmt samningi til að hlíta skiptingu samkvæmt mati sérfræðinga Orkustofnunar hverju sinni. Ekki er gerð krafa um að þessu samningsákvæði verði breytt, því vikið til hliðar eða það ógilt. Stefnandi telur að rangur aðili hafi verið fenginn til matsins á grundvelli þessa samningsákvæðis og eru ekki efni til að leggja efnislegt mat á það í þessum þætti málsins hvort svo hafi verið. Hins vegar eru ekki heldur efni til þess að samningsákvæðinu óbreyttu eða ógiltu að gera aðilum að hlíta niðurstöðu mats dómkvaddra manna. Yrðu dómkröfur stefnanda teknar óbreyttar til greina lægi annars vegar fyrir samningsskuldbinding um tiltekna aðferð, þ.e. að hlíta mati sérfræðinga Orkustofnunar við ákvörðun um skiptingu greiðslna í hvert skipti sem afmörkuð jarðhitasvæði í landi jarðanna yrðu virkjuð og hins vegar dómur um skyldu aðila til að hlíta fyrrgreindri niðurstöðu dómkvaddra matsmanna um skiptingu á hlutfallslegum eignarrétti á jarðvarma í landi jarðanna. Verður eftir þessu að fallast á það að stefnandi hefur ekki lagt viðhlítandi grundvöll að þessum hluta kröfugerðar sinnar til að unnt sé að leggja á hana efnisdóm. Verður því að vísa málinu í heild frá dómi.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðinn kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Á-kk-nf S-kk-nf, greiði stefndu Norðurorku h.f. 250.000 krónur, stefndu Arnarneshreppi, E-kvk-þgf J-kvk-þgf, J-kk-þgf H-kk-þgf A-kk-þgf, H-kvk-þgf Á-kvk-þgf og G-kvk-þgf Á-kvk-þgf óskipt 250.000 krónur og stefndu G-kvk-þgf H-kvk-þgf og S-kvk-þgf E-kvk-þgf S-kk-þgf óskipt 150.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf S-kk-nf.