E-1521/2021

Mál þetta var höfðað 24. júní 2021 og dómtekið 4. mars 2022. Stefnandi er K-kvk-nf E-kvk-nf, [...]. Stefndi er Kópavogsbær, Digranesvegi 1, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til greiðslu 45.089.241 krónu skaða- og miskabóta með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. júní 2021 til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu 34.566.187 króna skaða- og miskabóta með sömu vöxtum og í aðalkröfu. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar að skaðlausu eftir mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar að skaðlausu eftir mati dómsins.

I. - Menntun og starfsferill stefnanda.

Stefnandi er 53 ára og á að baki langan starfsferil á sviði starfsmannahalds og launa- og kjaramála. Hún vann á þessu sviði hjá Reykjavíkurborg 1990- 2001, réði sig þá til hótelkeðjunnar Radisson SAS og Park Inn á Íslandi, fyrst sem launa- og innkaupastjóri og síðar mannauðsstjóri 2003- 2006. Hún hóf laganám við Háskólann í Reykjavík 2006, lauk BA prófi 2009 og útskrifaðist með meistaragráðu 2011. Samhliða námi var hún 2007- 2009 skrifstofustjóri hjá Tata Consultancy Services. Að námi loknu var stefnandi um skeið fulltrúi á ákærusviði lögreglustjóra og lögfræðingur hjá Embætti umboðsmanns skuldara áður en hún réði sig til Reykjavíkurborgar haustið 2012. Þar starfaði hún sem vinnuréttarlögfræðingur til ársloka 2017 þá er hún tók við stöðu sérfræðings í vinnurétti og mannauðsmálum hjá fjármála- og efnahagsráðuneytinu.

II. - Skipulagsbreytingar og mannaráðningar hjá stefnda Kópavogsbæ.

1.

Stefndi er næst stærsta sveitarfélag landsins með tæplega 37.000 íbúa í árslok 2018. Samkvæmt þágildandi skipuriti greindist daglegt stjórnkerfi í fjögur kjarnasvið; stjórnsýslusvið, velferðarsvið, menntasvið og umhverfissvið. Undir stjórnsýslusvið féllu fjármáladeild, starfsmannadeild, lögfræðideild, upplýsingatæknideild, þjónustuver, stjórnsýsla og stjórnhættir og stefnumótun og þróun.

2.

Í október 2018 auglýsti stefndi starf deildarstjóra í starfsmanna- og launadeild með umsóknarfrest til 4. nóvember. Þar starfi 13 starfsmenn, þar af sjö sem annist launavinnslu til um 3.000 starfsmanna. Kröfur til umsækjenda voru háskólamenntun sem nýttist í starfi, s. s. viðskiptafræði, hagfræði eða sambærileg menntun og reynsla af launavinnslu. Þess utan væri helst leitað eftir einstaklingi með þekkingu á mannauðs- og launakerfi SAP, þekkingu á starfsemi sveitarfélaga, stjórnunarreynslu, góða samskipta-og samstarfshæfni, góða þekkingu á töflureikni og sjálfstæði og frumkvæði í starfi. Í auglýsingunni er helstu verkefnum svo lýst, að deildarstjóri stýri starfsemi launadeildar, veiti stjórnendum ráðgjöf varðandi launavinnslu, annist launasetningar samkvæmt kjarasamningum og starfsmati, veiti ráðgjöf varðandi kjarasamninga og starfsmat, framkvæmd þeirra og túlkun, veiti ráðgjöf og kennslu á launakerfi bæjarins, beri ábyrgð á öflun stjórnendaupplýsinga úr launa- og mannauðskerfi, tölfræðilegar úttektir og greinargerðir vegna kjarasamninga, starfsmats og launa, annist undirbúning fyrir launaáætlun og skil á launagögnum og uppgjöri til bókhalds og endurskoðunar. Um nánari upplýsingagjöf er vísað til A starfsmannastjóra.

Meðal umsækjenda var B verkefnastjóri hjá [...] sem þar hafði unnið við launa-og kjarasamningsmál frá 2000. Stefnandi sótti einnig um starfið og var ráðin.

3.

Á fundi bæjarstjórnar stefnda 13. nóvember 2018 var samþykkt tvíþætt tillaga Cbæjarstjóra að skipulagsbreytingum á stjórnkerfi bæjarins, annars vegar á þá leið að mannauðsmál færðust af miðlægri starfsmannadeild undir hvern og einn sviðsstjóra fagsviða og hins vegar að innkaupamál færðust frá fjármáladeild til lögfræðideildar. Tillögurnar voru reistar á stjórnsýsluúttekt Capacent frá nóvember 2012.

4.

Áður en stefnandi tók við starfi deildarstjóra var auglýst staða starfsmannastjóra stefnda, sem væri yfirmaður starfsmanna- og launadeildar, bæri ábyrgð á rekstri hennar og heyrði undir sviðsstjóra stjórnsýslusviðs. Stefnandi sótti um stöðuna. Kröfur til umsækjenda voru háskólamenntun í viðskiptafræði, lögfræði, mannauðsstjórnun eða sambærilegum greinum og þekking og reynsla á sviði starfsmannastjórnunar. Þess utan væri helst leitað eftir einstaklingi með reynslu af launa- og fjárhagsáætlanagerð, leiðtoga-og stjórnunarhæfni og frumkvæði og sjálfstæði í vinnubrögðum. Í auglýsingunni er helstu verkefnum svo lýst, að starfsmannastjóri beri ábyrgð á faglegu starfi starfsmanna-og launadeildar, ábyrgð á framkvæmd gildandi kjarasamninga, ábyrgð á launagreiðslum, ábyrgð á gerð stjórnenda- og tölfræðiupplýsinga úr launagögnum, aðstoði við gerð kjarasamninga og samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga vegna kjaramála, sé virkur þátttakandi í gerð og framkvæmd launaáætlana og innleiðingu jafnlaunavottunar og veiti ráðgjöf og upplýsingar til stjórnenda og bæjarfulltrúa varðandi starfsmannamál. Um upplýsingagjöf er vísað til D sviðsstjóra og umsóknarfrestur sagður til 22. desember 2018.

Af 17 umsækjendum voru átta teknir í viðtöl og var stefnandi metin hæfust allra. Þar sem staða starfsmannastjóra féll undir æðstu stjórnunarstöður stefnda heyrði ráðning í stöðuna undir valdsvið bæjarstjórnar eða bæjarráðs í umboði hennar samkvæmt 50. gr. samþykktar um stjórn Kópavogsbæjar. Því til samræmis gerði bæjarritari 14. janúar 2019 tillögu til bæjarráðs um ráðningu stefnanda og var hún samþykkt. Þann 1. febrúar 2019 undirritaði bæjarstjóri síðan ráðningarsamning við stefnanda og hóf hún störf þann dag. Fráfarandi starfsmannastjóri, A, [...]færðist við ráðningu stefnanda í stöðu sérfræðings í mannauðsmálum.

5.

Stefndi hefur lagt fram starfslýsingu D sviðsstjóra 28. desember 2018 fyrir stöðu starfsmannastjóra. Þar segir að starfsmannastjóri sé yfirmaður starfsmannadeildar og fari með daglega stjórn hennar, veiti öllum fagsviðum ráðgjöf í vinnurétti, launa- og kjaramálum, fari með kjarasamningsmál f. h. stefnda og samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga á því sviði. Þá beri hann ábyrgð á launavinnslu stefnda, jafnlaunavottun, tölfræðilegri úrvinnslu launagagna, áætlanagerð og eftirliti með launaútborgun. Samrýmist þessi verkefnalýsing og önnur því sem fram kom í auglýsingu um stöðuna, en til viðbótar segir að starfsmannastjóri sé í nánu samstarfi við mannauðsstjóra fagsviða bæjarins og veiti þeim ráðgjöf á sviði starfsmannamála.

6.

Stefnandi bar fyrir dómi að þegar hún tók við stöðu starfsmannastjóra hafi hún tekið yfir störf deildarstjóra starfsmanna- og launadeildar, í framhaldi lagt það starf niður og í staðinn ráðið í stöðugildi sérfræðings. E bæjarritari stefnda, sem þá var bæjarlögmaður og staðgengill sviðsstjóra stjórnsýslusviðs, bar með líkum hætti, sagði deildarstjórastöðuna hafa reynst óþarfa eftir að stefnandi tók við sem starfsmannastjóri og sagði sum störf sem áður heyrðu undir deildarstjóra hafa færst til sérfræðinga í sömu deild. C bæjarstjóri bar fyrir dómi að hann hafi hitt stefnanda á fundum yfirmanna stefnda og ekki haft neitt út á störf hennar að setja.

7.

Að sögn bæjarstjóra fór hann um mitt ár 2019 að huga að frekari breytingum á stjórnkerfi stefnda, sem hafði lítið breyst í yfir 20 ár þrátt fyrr ört vaxandi bæjarfélag. Á sama tíma hafi lykilstjórnendur verið að hætta störfum vegna aldurs og því tækifæri til að stokka kerfið upp. Í kjölfarið sendi bæjarstjóri F sérfræðingi í þróun skipulagsheilda tölvupóst í desember 2019, kvaðst vera að hugleiða breytingar á skipuriti og orðaði hvort F gæti komið að því verki. Þann 13. janúar 2020 fékk bæjarstjóri tillögur um aðstoð við yfirferð á skipulagi og stefnu. Þann 7. febrúar óskaði F eftir fundi E til að fara yfir starfsemi stjórnsýslusviðs, vísaði til þess að hann hafi tekið að sér að yfirfara skipulag bæjarins og sagði tilefnið ekki að breyta, breytinganna vegna heldur meira að skoða ýmsa þætti sem mætti skerpa og eftir atvikum breyta. Eftir þetta liggja fyrir tölvupóstsamskipti F og bæjarstjóra um verkið og tillögur bæjarstjóra að breytingum.

Þann 16. júní 2020 skilaði F tveimur skjölum með yfirskriftinni „skipulag starfsemi Kópavogsbæjar“, annarri með undirheiti „úttekt og ábendingar“ og hinni með undirheitinu „tillaga um breytt skipulag“. Í tölvupósti til bæjarstjóra sama dag tilgreinir hann atriði sem hafi verið lagfærð að ósk stefnda, meðal annars í sambandi við mannauðsmál og hlutverk miðlægrar mannauðsdeildar innan stjórnsýslusviðs.

F bar fyrir dómi að verkið hafi fyrst og fremst lotið að uppstokkun og tilfærslum verkefna milli fagsviða í hagræðingarskyni. Þó hafi legið fyrir áskorun í starfsmanna- og mannauðsmálum og því rétt að skoða þau frá grunni. Hann kvaðst aldrei hafa rætt um eða lagt til að stöður yrðu lagðar niður og ekki minnast umræðu um stöðu starfsmannastjóra stjórnsýslusviðs eða nafn þess sem gegndi þeirri stöðu. C bar með líkum hætti að staða stefnanda innan stjórnkerfisins hafi ekki verið rædd í tengslum við skipulagsbreytingarnar, frekar en staða annarra starfsmanna.

8.

Á fundi bæjarstjórnar stefnda 23. júní 2020 lagði bæjarstjóri fram tillögu um breytingar á skipuriti Kópavogsbæjar og fylgdu henni úttekt F og úttekt G um fyrirkomulag innkaupa. Var tillagan samþykkt sama dag. Tillagan sjálf og úttekt G eru ekki meðal gagna málsins.

III. - Eineltiskvörtun á hendur stefnanda.

1.

Áður gerðist það í febrúar 2020 að löglærður starfsmaður stefnda og undirmaður stefnanda í starfsmannadeild kvartaði undan einelti af hennar hálfu. Stefndi hóf könnun máls með því að sérfræðingur hjá [...] var fenginn til að ræða við meintan þolanda og geranda. Að sögn stefnanda vildi meintur þolandi ekki láta þar við sitja. Úr varð að 6. mars fór H lögmaður lögfræðideildar og fulltrúi í eineltisteymi stefnda, nú bæjarlögmaður, þess á leit við [...] að stofan annaðist úttekt á eineltiskvörtuninni. Til verksins völdust sálfræðingarnir I og J og liggur fyrir skýrsla þeirra dagsett 26. júní 2020, sem skýrsluhöfundar segja að sé ekki úrskurður heldur ráðgefandi álit til stefnda sem verkbeiðanda og beri hann ábyrgð á því hvernig brugðist verði við í framhaldinu.

Við úttektina lögðu skýrsluhöfundar til grundvallar hugtakið einelti eins og það er skilgreint í b-lið 3. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, þ. e. „síendurtekin hegðun sem almennt er til þess fallin að valda vanlíðan hjá þeim sem fyrir henni verður, svo sem að gera lítið úr, móðga, særa eða ógna viðkomandi eða að valda honum ótta. Skoðanaágreiningur eða ágreiningur vegna ólíkra hagsmuna fellur ekki hér undir.“

Á grundvelli þessarar skilgreiningar segja skýrsluhöfundar að framkoma geranda verði að uppfylla þrjú viðmið til að teljast einelti. Að því er varðar orðasambandið „síendurtekin hegðun“ er lagt til grundvallar að sú framkoma sem kvartað er undan „hafi varað í nokkurn tíma og hafi verið endurtekin nokkrum sinnum (í könnunum er gjarnan miðað við 6- 12 mánuði og vikulega eða oftar. Í athugun sem þessari er hins vegar mikilvægt að vera sveigjanlegur í mati)“.

Í skýrslunni er tekið fram að hvor málsaðili sé beðinn að nefna tvo samstarfsmenn sem geti varpað ljósi á málsatvik og þeir vilji að rætt verði við. Skýrsluhöfundar ákveði svo hvort þörf sé á að ræða við fleiri úr samstarfshópi aðila. Liggur fyrir í þessu sambandi tölvupóstur I til stefnanda 18. maí 2020 þar sem hún er beðin að nefna í forgangsröð hverja hún vilji að rætt verði við. Í svarpósti stefnanda 19. maí nefnir hún þrjá stjórnendur stefnda, því næst K og á eftir henni sex aðra samstarfsmenn. Af þeim sjö samstarfsmönnum var aðeins rætt við K.

2.

Í eineltisskýrslunni eru tekin til skoðunar 14 tilvik sem gætu fallið undir áðurnefnda skilgreiningu á einelti á tímabilinu frá 8. maí 2019 til 17. janúar 2020 og komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi í sex tilvikum gerst brotleg við b-lið 3. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 og með því lagt undirmann sinn í einelti. Af skýrslunni er óljóst hvaða sex tilvik heyra hér undir en helst má ráða að greind tilvik hafi átt sér stað dagana 8. maí, 18. september, 16. október, 4. desember, 16. janúar og 16.- 17. janúar. Af skýrslunni er hins vegar ljóst að málsaðilar eru afar ólíkir einstaklingar og áttu ekki endilega skap saman á vinnustaðnum. Til lausnar leggja skýrsluhöfundar meðal annars til að aðilum verði boðinn stuðningur til að vinna úr erfiðri reynslu í tengslum við málið, að stefndi haldi fundi til að greiða götu starfsmannsins aftur til vinnu og að stefndi meti þörf fyrir almennan stuðning til að bæta starfsanda og samskipti á vinnustað aðila.

3.

Stefnandi bar fyrir dómi að hún hafi leitað til E yfirmanns síns, óskað eftir fagaðstoð á meðan málið væri í vinnslu hjá [ráðgjafarstofunni] og hann útvegað henni viðtöl og ráðgjöf hjá lögmanni. Hún kvaðst ósátt við að skýrsluhöfundar hafi ekki rætt við alla þá starfsmenn sem hún benti á og fyndist sérkennilegt að sér hefði ekki verið veittur andmælaréttur við efni skýrslunnar áður en hún var afhent stefnda.

I sálfræðingur bar fyrir dómi að hún hafi rekið [ráðgjafarstofuna] í yfir 20 ár og unnið mikið að mannauðs- og eineltismálum á vinnustöðum. Umrædd skýrsla hafi verið gerð að beiðni stefnda, skýrsluhöfundar komið að málinu sem hlutlausir úttektaraðilar, þeir metið hverja rætt var við og tekið réttmætt tillit til ábendinga málsaðila. Hún sagði það ekki hlutverk skýrsluhöfunda að huga að andmælarétti aðila, enda aðeins um ráðgefandi álit að ræða og hluta af stjórnsýslumáli stefnda. Skýrslugerð hafi verið lokið 26. júní 2020 og stefnda þá fyrst verið kunngert um niðurstöður hennar.

IV. - Framkvæmd skipulagsbreytinga og kynning á eineltisskýrslu.

1.

Eins og frá greinir í kafla II.8. samþykkti bæjarstjórn stefnda á fundi þriðjudaginn 23. júní 2020 tillögu bæjarstjóra um breytingar á skipuriti Kópavogsbæjar. Daginn eftir voru breytingartillögur kynntar á fundi með starfsmönnum stefnda. Er ágreiningslaust að stefnandi var viðstödd þann fund. Að hennar sögn kom E sama dag að máli við hana og tjáði henni að starfsmannastjórastaðan yrði lögð niður. Þetta hafi komið henni mjög á óvart en hún haldið ró sinni og búist við að sér yrði boðið annað starf innan stjórnkerfisins. E bar á móti fyrir dómi að hann hafi tilkynnt stefnanda um niðurlagningu stöðunnar fyrir bæjarstjórnarfundinn 23. júní. E bar að eftir að stefnda bárust niðurstöður skipulagstillagna F hafi verið endanlega ljóst að staða stefnanda yrði lögð niður. Stefnandi hafi almennt séð verið ánægð með ráðgerðar breytingar og sagt þær í samræmi við það sem hún hefði unnið að í sínu starfi.

2.

Að morgni föstudagsins 26. júní 2020 lögðu fyrrgreindir sálfræðingar [...] fram eineltisskýrslu sína á „skilafundi“ með E sviðsstjóra stjórnsýslusviðs og H lögmanni og fulltrúa í eineltisteymi stefnda. E og H ber saman um að fyrir fundinn hafi þau ekki fengið pata af því hverjar væru niðurstöður skýrslunnar og samrýmist það dómsvætti I.

3.

Sama dag var stefnandi boðuð á fund E og H og henni afhent bréf E 25. júní 2020 um „uppsögn vegna niðurlagningar starfs“. Þar segir að bæjarstjórn hafi á fundi 23. júní samþykkt tillögu að skipulagsbreytingum á stjórnkerfi stefnda. „Í tillögunni fólst m. a. breyting á skipuriti stjórnsýslusviðs. Samkvæmt þeirri breytingu verður starf þitt, starf starfsmannastjóra, lagt niður. Af þessu tilefni er ráðningarsamningi þínum sagt upp með þriggja mánaða fyrirvara, miðað við næstu mánaðamót, m. v. t. ákvæðis um uppsagnarfrest í gr. 11.1.6.2 í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Stéttarfélags lögfræðinga.“

Eftir móttöku bréfsins fékk stefnandi í hendur eineltisskýrsluna. Hún kveðst ekki hafa haft pata af því að sú skýrsla yrði lögð fyrir hana á fundinum. Er óumdeilt að farið var yfir skýrsluna og stefnandi verið ósátt við niðurstöður skýrsluhöfunda um einelti af hennar hálfu. Að því gættu telur stefnandi óásættanlegt að henni hafi ekki verið veittur réttur til að andmæla skýrslunni. E hafi sagt að með greindri niðurstöðu væri stefnandi rúin öllu trausti, hann spurt hvort hún treysti sér til að mæta aftur til vinnu á mánudeginum og í framhaldi sagt að best væri að hún færi í ótímabundið leyfi. Fyrir dómi báru E og H með líkum hætti um að ekkert tilefni hafi stofnast til andmælaréttar við skýrslunni, enda áður búið að segja stefnanda upp störfum, því ljóst að engin ákvörðun yrði tekin á grundvelli eineltisskýrslunnar, s. s. um áminningu og skýrslan því þýðingarlaus fyrir framhald mála. H bar og að í lok fundar hafi virst óljóst hvort stefnandi myndi mæta aftur til vinnu. E bar að stefnandi hafi ekki talið sér stætt að snúa aftur til vinnu og þau sammælst um að hún myndi a. m. k. ekki mæta á mánudeginum. Hann kvað niðurstöður eineltisskýrslunnar engin áhrif hafa haft á ákvörðun stefnda um uppsögn stefnanda og niðurlagningu stöðu hennar. Tilviljun ein hafi ráðið því að þessi atriði bar upp á sama tíma.

V. - Ný störf auglýst á fjármálasviði og stjórnsýslusviði stefnda.

1.

Fyrir dómi bar stefnandi að hún hafi fyrst séð skipulagstillögur F eftir að stefndi lagði þær fram í máli þessu. Í endurskipulagsferlinu hafi á engum tímapunkti verið beðið um upplýsingar frá starfsmannadeild, hún verið eini stjórnandinn sem missti vinnu vegna skipulagsbreytinga og auk hennar aðeins einn annar starfsmaður misst vinnu. Hún kvaðst hafa talið að hér væru á ferð „áherslubreytingar“ fremur en beinar skipulagsbreytingar og hafi fagnað þeim sem slíkum. Hún kvaðst vita að samhliða hafi verið búin til ný staða innkaupastjóra, ný staða mannauðsstjóra og ný staða deildarstjóra, sem yrði yfirmaður launadeildar. Hvorki E né aðrir í yfirstjórn stefnda hafi boðið henni þær stöður í stað þeirrar sem lögð var niður. Þá vissi stefnandi ekki betur en að A forveri hennar í starfi hafi tekið aftur við stöðu starfsmannastjóra í kjölfar uppsagnar hennar, a. m. k. væri hann titlaður sem slíkur á heimasíðu Kópavogsbæjar.

C bæjarstjóri kvað fyrir dómi rétt að stefnanda hefðu ekki verið boðin störf mannauðsstjóra og deildarstjóra launadeildar og vísaði varðandi ábyrgð á þeim mannaráðningum til E sviðsstjóra stjórnsýslusviðs.

E bar fyrir dómi að hann hafi verið næsti yfirmaður stefnanda og tekið þá ákvörðun að bjóða henni ekki annað starf. Hann kvaðst hafa tekið til skoðunar hvort stefnandi gæti fengið annað „sambærilegt starf“, komist að þeirri niðurstöðu að svo væri ekki og því hafi ekki komið til greina að bjóða henni annað starf. E staðfesti að auk stöðu deildarstjóra og mannauðsstjóra hafi verið laust nýtt starf innkaupastjóra en sú staða verið á öðru sviði og hann því ekkert haft með þá stöðu að gera. Hann kvað rétt að við skipulagsbreytingarnar hafi einnig losnað staða vinnuréttarlögfræðings í nýrri mannauðsdeild en í þá stöðu hafi færst lögfræðingur úr lögfræðideild og staðan því ekki verið auglýst.

A staðfesti síðastgreint atriði fyrir dómi. Hann kvaðst hafa færst yfir í nýja mannauðsdeild í tengslum við skipulagsbreytingarnar, starfi þar enn sem sérfræðingur og heyri undir mannauðsstjóra. A kvaðst ekki kunna skýringu á því af hverju hann væri enn titlaður starfsmannastjóri á heimasíðu stefnda.

2.

Þann 4. júlí 2020 auglýsti stefndi laust starf deildarstjóra launadeildar en sú deild væri staðsett á nýju fjármálasviði og heyrði undir deildarstjóra fjármála. Innan launadeildar starfi sjö launafulltrúar og annist launavinnslu til um 3.000 starfsmanna. Kröfur til umsækjenda voru menntun sem nýttist starfsemi deildarinnar, góð samstarfs-og samskiptahæfni, umtalsverð þekking og reynsla af launavinnslu, reynsla af stjórnun og áætlanagerð, reynsla og þekking á opinberri stjórnsýslu, góð tölvukunnátta og framsetning tölfræðilegra upplýsinga, sjálfstæði, frumkvæði og skipulögð vinnubrögð. Í auglýsingunni er helstu verkefnum svo lýst, að deildarstjóri stýri daglegri starfsemi launadeildar, veiti stjórnendum ráðgjöf varðandi launavinnslu, beri ábyrgð á launavinnslu og staðgreiðsluskilum, beri ábyrgð á framkvæmd kjarasamninga, veiti aðstoð við gerð þeirra og samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga vegna kjaramála, beri ábyrgð á gerð stjórnenda- og tölfræðiupplýsinga úr launagögnum, veiti ráðgjöf til stjórnenda um launakerfi bæjarins, komi að undirbúningi og gerð launaáætlunar og sé í nánu samstarfi við mannauðsstjóra og mannauðsráðgjafa fagsviða. Umsóknarfrestur var til 19. júlí og um nánari upplýsingar vísað til E sviðsstjóra stjórnsýslusviðs.

3.

Þann 4. júlí 2020 auglýsti stefndi nýtt starf mannauðsstjóra. Þar segir að hlutverk miðlægrar mannauðsdeildar innan stjórnsýslusviðs sé að veita fagsviðum bæjarins stoðþjónustu og tryggja að hvert svið starfi í samræmi við sameiginlega og yfirlýsta mannauðsstefnu. Mannauðsstjóri stuðli markvisst að auknum gæðum í mannauðsmálum, styrkingu jákvæðs starfsanda og vinnustaðamenningar og sé leitað að einstaklingi sem hafi frumkvæði og eldmóð til nýsköpunar og framþróunar mannauðsmála. Kröfur til umsækjenda voru háskólamenntun í mannauðsstjórnun, framúrskarandi leiðtoga-, samstarfs- og samskiptahæfni, umtalsverð þekking og reynsla af mannauðsstjórnun, reynsla og þekking á opinberri stjórnsýslu, breytingastjórnun, stefnumótun, teymisstarfi og verkefnastjórn, reynsla og þekking á mannauðs-, fræðslu- og ráðningar kerfum, sjálfstæði, frumkvæði og skipulögð vinnubrögð og hæfni til að tjá sig í ræðu og riti. Í auglýsingunni er helstu verkefnum svo lýst, að mannauðsstjóri fari með daglega stjórnun og rekstur mannauðsdeildar, annist stefnumótun og áætlanagerð í mannauðsmálum, ráðgjöf, stuðning og leiðbeiningar til stjórnenda í mannauðsmálum, beri ábyrgð á eftirliti með launasetningu og framfylgd starfsmats, hafi umsjón með endurmenntun starfsmanna og stafrænni fræðslu, umsjón með stjórnenda-, nýliða- og starfsloka fræðslu, umsjón með öryggis- og vinnuverndarmálum, beri ábyrgð á innleiðingu og framkvæmd jafnlaunavottunar og jafn launa greininga, vinni að innleiðingu og eftirfylgni vinnu- og gæðaferla, beri ábyrgð á og hafi umsjón með vinnustaðagreiningum og sé í nánu samstarfi við mannauðsráðgjafa fagsviða og deildarstjóra launadeildar. Umsóknarfrestur var til 19. júlí og um nánari upplýsingar vísað til E sviðsstjóra.

4.

Stefnandi var meðal 84 umsækjenda um starf deildarstjóra launadeildar. Hún var valin í hóp sex umsækjenda sem fengu ráðningarviðtal og var í hópi þriggja sem komust í annað viðtal áður en B var ráðinn í starfið. Þótti B bera af hinum tveimur. Eins og frá greinir í kafla II.2. sótti B einnig um starf deildarstjóra launadeildar síðla árs 2018 og laut þá í lægra haldi fyrir stefnanda.

Stefnandi bar fyrir dómi að auglýst deildarstjórastaða sé sama staðan og hún lagði niður eftir að hún tók við stöðu starfsmannastjóra 2018. Hin nýja deildarstjórastaða hafi fallið auðveldlega innan hennar menntunar- og starfsreynslu og benti stefnandi á að hún hafi í fyrra starfi hjá Reykjavíkurborg sinnt launavinnslu fyrir þúsundir starfsmanna, mun fleiri en B hefði haft á sinni könnu hjá [...].

A bar fyrir dómi að auglýst staða deildarstjóra launadeildar í júlí 2020 hafi verið ólík stöðunni sem auglýst var 2018, enda þótt stöðurnar bæru sama nafn. Störfin hafi verið „ólík vegna þeirra skipulagsbreytinga sem þá voru orðnar“. Hann skýrði þetta nánar á þann veg að launadeildin hafi verið komin á fjármálasvið á meðan önnur starfsmannamál, m. a. vinnuréttarlögfræðingur, voru komin inn á mannauðsdeild stjórnsýslusviðs, þannig að í júlí 2020 hafi stefndi verið að auglýsa í starf þar sem ekki var gerð krafa um háskólamenntun. A taldi þetta skiljanlegt „þar sem það sem þarf sérstaklega í deildarstjóra þessarar deildar, á þessum tíma, er fyrst og fremst þekking á framkvæmd launa, vinnustund og staðfestingu á launakerfi og slíkir hlutir“ og væri slík þekking á færi örfárra einstaklinga í samfélaginu. „Þetta er eitthvað sem þú lærir með því að vinna starfið, þannig að það er fyrst og fremst, þú tekur ekki háskólapróf í þessu starfi.“

5.

Stefnandi var meðal 75 umsækjenda um starf mannauðsstjóra og var valin í hóp 10 umsækjenda sem fengu boðun í ráðningarviðtal. E sviðsstjóri bar ábyrgð á ráðningarferlinu, naut þar aðstoðar L starfsmanns stefnda og M sérfræðings hjá ráðgjafarfyrirtækinu [...], sem kom fyrst að málum eftir að umsóknarferli lauk. Samkvæmt gögnum stefnda voru ráðningarviðtöl ákveðin 22.- 28. september 2020 og stefnandi boðuð 25. september. Er ágreiningslaust að hún gat ekki mætt í viðtal þann dag. Fyrir liggur að stefnandi sendi M sms skilaboð 8. október, útskýrði að hún væri búin að vera mjög upptekin, gæti ekki mætt í viðtal daginn eftir og spurði hvort ekki mætti negla niður viðtal í vikunni 12.- 16. október. Að sögn stefnanda fékk hún aldrei svör við þessum skilaboðum og þar með ekki annað boð um ráðningarviðtal.

M bar fyrir dómi að henni og stefnanda hafi gengið erfiðlega að stilla saman strengi fyrir viðtalstíma, stefnandi í nokkur skipti óskað eftir breytingum þar á og þau samskipti ýmist farið fram gegnum síma eða tölvupósta. Kvaðst M ekki áður hafa lent í því að áhugasamir umsækjendur um störf væru svo ófúsir að mæta á þeim tíma sem stungið væri upp á.

Fyrir liggja tölvupóstsamskipti M, E og L 27.- 29. október vegna boðunar fimm umsækjenda til seinni viðtala um mannauðsstjórastarfið.

Þá liggja fyrir tölvupóstsamskipti stefnanda og M 3.- 9. nóvember. Þar spyr M 3. nóvember hvort stefnandi hafi enn hug á starfi mannauðsstjóra og hvort hún vilji koma í viðtal. Í svarpósti stefnanda daginn eftir kveðst hún hafa verið hætt að gera ráð fyrir að hún kæmi til greina í starfið þar sem hún hefði ekki fengið viðbrögð við sms skilaboðunum 8. október. Þeim pósti svaraði M 5. nóvember, kvaðst hafa fengið boðin og skilið þau svo að stefnandi myndi hafa samband varðandi viðtal, sem hún hafi svo ekki gert. Ráðningarferli væri enn opið, viðtöl í gangi og því spyrji M enn og aftur hvort stefnandi hafi áhuga á að mæta í viðtal, bendir á að það sé laus tími föstudaginn 6. nóvember kl. 14:15 og spyr hvort stefnandi vilji þiggja hann. Stefnandi svaraði þeim pósti mánudaginn 9. nóvember, kvaðst hafa verið á námskeiði allan föstudaginn og því ekki haft tök á að mæta í viðtal, næstu dagar gengju illa upp en hún væri laus seinni part vikunnar ef það hentaði ráðningarhópi stefnda.

Einnig liggja fyrir tölvupóstsamskipti M og E föstudaginn 6. nóvember og má af þeim ráða að ráðningarferli hafi þá verið á lokastigi. Mánudaginn 9. nóvember sendi Msviðsstjóranum póst þess efnis að enn hafi ekkert heyrst frá stefnanda og því hljóti ráðningarhópurinn að mega líta svo á að hún hafi ekki áhuga á að taka þátt í ráðningarferlinu. Pósturinn ber með sér að þann dag hafi staðið eftir tveir vænlegir umsækjendur, N og [...] og telur M að ef „ekki er eitthvað útistandandi varðandi [stefnanda]“ sé næsta skref að heyra í N varðandi kaup og kjör og önnur starfstengd atriði.

M bar fyrir dómi að þótt komið var fram í nóvember hefði hún viljað hleypa stefnanda inn í ráðningarferlið og hugur fylgt máli í tölvupóstsamskiptum þeirra. M hefði getað hægt á ferlinu, tekið fyrsta viðtal við stefnanda og á þeim grunni hefði ráðningarhópurinn metið hvort hún kæmist áfram í seinna viðtal.

Eins og áður greinir komust fimm umsækjendur áfram í ráðningarferlinu. Úr hópi þeirra var N ráðin nýr mannauðsstjóri í starfsmannadeild stjórnsýslusviðs stefnda í janúar 2021.

A bar fyrir dómi að frá júlí 2020 til þess tíma er N var ráðin hafi hann og fleiri deilt með sér daglegum störfum mannauðsstjóra og enginn verið settur sérstaklega til að gegna þeim störfum. Tók A fram af þessu tilefni að hann væri með yfir 40 ára reynslu í starfsmannamálum sveitarfélaga.

VI. - Eftirmál.

1.

Með tölvupósti stefnanda 25. október 2020 til E kvaðst hún ekki hafa fengið formlega tilkynningu um ráðningu í starf deildarstjóra launadeildar, taldi víst að ráðningu væri lokið og óskaði eftir rökstuðningi stefnda fyrir ráðningunni ásamt afrit umsóknargagna þess er starfið hlaut. Sá rökstuðningur barst stefnanda 3. nóvember og er hann að finna á dómskjali 12 í málinu. Umsóknargögnin fylgdu ekki með.

2.

Af hálfu stefnda er viðurkennt að fyrir mistök hafi stefnanda hvorki verið tilkynnt um ráðningu í starf deildarstjóra launadeildar né mannauðsstjóra. Þær tilkynningar hafi verið sendar gegnum vefkerfið alfred. is, sem notað var í umsóknar- og ráðningarferlinu, en stefnandi einn umsækjenda færst undan að nota það kerfi og þess í stað sótt um störfin með tölvupósti til stefnda.

3.

Með bréfi lögmanns stefnanda 22. desember 2020 voru kröfur gerðar á hendur stefnda vegna uppsagnar stefnanda, málsmeðferðar stefnda í eineltismálinu og ráðninga í ofangreind tvö störf. Var stefnda boðið að ganga til samninga um bætur en ellegar veittur frestur til að verða við kröfum stefnanda til 12. janúar 2021. Í framhaldi tilkynnti lögmaðurinn 11. mars að hafinn væri undirbúningur að málsókn, sem síðan raungerðist með stefnubirtingu 24. júní 2021.

VII. - Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi reisir málið á því að stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti brotið gegn mörgum grundvallarreglum stjórnsýsluréttar og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við málsmeðferð og ákvarðanatöku í fjórum stjórnsýslumálum tengdum stefnanda, stefndi með því valdið stefnanda verulegu fjártjóni og miska og bakað sér bótaskyldu gagnvart henni. Umræddar stjórnvaldsathafnir brjóti ýmist gegn réttmætisreglu og lögmætisreglu stjórnsýsluréttar, rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, meðalhófsreglu 12. gr., andmælareglu 13. gr., tilkynningarreglu 14. gr. og upplýsingareglu 15. gr. og séu haldnar svo verulegum annmörkum að þær séu allar ógildanlegar að stjórnsýslurétti.

1. - Ákvörðun stefnda um niðurlagningu starfs og uppsögn stefnanda.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi brotið gegn réttmætisreglu stjórnsýsluréttar við undirbúning og töku ákvörðunar um að leggja niður stöðu starfsmannastjóra og segja henni upp því starfi. Þær ákvarðanir hafi ekki verið studdar málefnalegum sjónarmiðum og uppsögnin beinlínis brotið í bága við grein 11.1.6.1 gildandi kjarasamnings sem kveði á um að óheimilt sé að segja starfsmanni upp án málefnalegra ástæðna. Stefndi hafi fráleitt sýnt fram á að þær smávægilegu breytingarsem hann gerði á stjórnkerfi bæjarins hafi átt eða þurft að leiða til niðurfellingar á starfi stefnanda. Þannig hafi engin formleg greining farið fram á því hvort rétt eða nauðsynlegt væri að leggja niður stöðu hennar í tengslum við meintar skipulagsbreytingar og ekkert gert af hálfu stefnda til að finna henni þá annað starf í staðinn þrátt fyrir að menntun hennar og starfsreynsla hafi verið ákjósanleg fyrir þær litlu breytingar sem gerðar voru á starfi hennar. Stríði þetta án efa gegn rannsóknarreglunni. Stefnda hafi borið að bjóða stefnanda starf mannauðsstjóra eða deildarstjóra launadeildar, ellegar starf innkaupastjóra eða vinnuréttarlögfræðings, sem stefnandi hafði í öllum tilvikum menntun og reynslu til að sinna af kostgæfni. Stefndi hafi vikið sér undan þeirri ótvíræðu skyldu og klætt málatilbúnað sinn í þann búning að skipulagsbreytingar hafi kallað á niðurlagningu starfs hennar. Sá málatilbúnaður standist ekki skoðun, sé hreinn fyrirsláttur og hafi verið slegið fram í uppsagnarbréfi stefnanda 25. júní 2020 og á fundi með henni daginn eftir til að bregða hulu yfir þá raunverulegu ástæðu uppsagnar að stefnandi hafi að mati stefnda gerst sek um einelti á vinnustað. Í stað þess að taka á því máli og veita stefnanda eftir atvikum áminningu á grundvelli greinar 11.1.6.2 kjarasamnings hafi stefndi borið fyrir sig meintar skipulagsbreytingar sem ástæðu uppsagnar, þannig misbeitt valdi sínu freklega og sé uppsögnin því ólögmæt.

Þessu til stuðnings bendir stefnandi á að í uppsagnarbréfinu sé vísað til greinar 1 1.1.6.2 sem ástæðu uppsagnar. Stefnda hafi því borið að fylgja málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga um rannsókn máls og veitingu andmælaréttar áður en ákvörðun var tekin. Þær reglur hafi stefndi þverbrotið, sbr. til hliðsjónar landsréttardómur nr. 310/2018. Þá feli skírskotun stefnda til nefnds kjarasamningsákvæðis í sér sönnun þess að stefnanda hafi verið sagt upp störfum vegna eineltismálsins, ekki meintra skipulagsbreytinga. Með þeim breytingum hafi stefnandi, einn stjórnenda, misst vinnu og auk hennar aðeins einn almennur starfsmaður. Sú staðreynd endurspegli hve ótrúverðugur sá málatilbúnaður stefnda sé að hann hafi verið að umbylta og breyta stjórnkerfi sveitarfélagsins. Framlögð gögn sýni þvert á móti og sanni að engar skipulagsbreytingar voru gerðar umfram það sem stefndi ákvað á bæjarstjórnarfundi 13. nóvember 2018 og að samþykktar tillögur á bæjarstjórnarfundi 23. júní 2020 hafi ekki verið annað og meira en áherslubreytingar.

Að öllu gættu hafni stefnandi tali stefnda um skipulagsbreytingar sem ástæðu uppsagnar og telur þann málatilbúnað haldlausan og settan fram til málamynda til að bola henni burt úr starfi. Engar þær skipulagsbreytingar hafi átt sér stað sem réttlætt gátu svo harkalega, afdrifaríka og íþyngjandi ákvörðun sem tekin var með niðurlagningu stöðu stefnanda og uppsögn hennar 26. júní 2020, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 389/2014. Með þeirri ákvörðun hafi stefndi einnig brotið gegn meðalhófsreglunni, enda hefði hæglega mátt ná markmiðum meintra breytinga með öðru og mun vægara móti en að leggja stöðuna niður og víkja henni úr starfi, þ. e. með því að finna henni annað starf hjá stefnda, s. s. starf mannauðsstjóra eða deildarstjóra launadeildar; störf sem stefnandi hafði áður verið ráðin til að gegna.

Loks gagnrýnir stefnandi að stefndi hafi ekki upplýst hana um að stjórnsýslumál væri í gangi og að verið væri að undirbúa ákvörðun um uppsögn hennar. Brjóti þetta gegn reglum stjórnsýslulaga um tilkynningar- og upplýsingaskyldu stjórnvalds.

2. - Málsmeðferð og ákvarðanataka stefnda vegna eineltiskvörtunar.

Stefnandi byggir á því að málsmeðferð stefnda vegna eineltiskvörtunar hafi verið ólögmæt og brotið með grófum hætti gegn rannsóknarreglunni og andmælareglunni, sem og öðrum meginreglum stjórnsýsluréttar. Þannig hafi stefnandi ekkert heyrt af framgangi rannsóknar frá þeim tíma er hún mætti í viðtal 21. apríl 2020 og fram til þess er henni var óvænt birt eineltisskýrsla [...] á uppsagnarfundi 26. júní 2020. Stefndi hafi útvistað málsmeðferð til [...] og með því lagt sömu skyldur á [...] um eðlilega rannsókn og meðferð máls. Sú málsmeðferð hafi verið ófullnægjandi og forsendur og niðurstöður eineltisúttektar brotið í bága við reglugerð nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum. Sökum annmarka á málsmeðferð [...]hafi eineltisskýrslan ekkert gildi í ágreiningi aðila þessa máls, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 15/2021.

Stefnandi vísar nánar til þess að í skýrslunni sé vísað til skilgreiningar á „einelti“ samkvæmt b- lið 3. gr. reglugerðarinnar og byggi skýrsluhöfundar á þeirri skilgreiningu. Samkvæmt henni sé einelti „síendurtekin“ hegðun sem almennt er til þess fallin að valda vanlíðan hjá þeim sem fyrir henni verður. Þrátt fyrir þetta skilgreiningaratriði styðjist skýrsluhöfundar ranglega við það að hegðun þurfi að vera „endurtekin“ og að það nægi til staðfestingar á einelti. Á þessu sé hins vegar verulegur munur. Skýrsluhöfundar taki fram í upphafi skýrslunnar að við mat á því hvort hegðun sé „síendurtekin“ sé gjarnan miðað við að hegðun vari í 6- 12 mánuði og vikulega eða oftar. Í máli stefnanda liggi fyrir að undirmaður hennar hafi kvartað yfir 14 atriðum á tímabilinu maí 2019 til janúar 2020. Af þeim taldi [...] sex atriði falla undir skilgreiningu á neikvæðri/ótilhlýðilegri hegðun. Að því gættu telur stefnandi óskiljanlegt hvernig skýrsluhöfundar gátu dregið þá ályktun að um einelti væri að ræða þegar aðeins sex tilvik töldust aðfinnsluverð á níu mánaða tímabili. Slíkt verði fráleitt flokkað sem „síendurtekin“ hegðun enda hvorki vikuleg, hvað þá mánaðarleg. Niðurstaða [...] brjóti þannig augljóslega í bága við hið ófrávíkjanlega skilyrði reglugerðarinnar að hegðun sé „síendurtekin“ og er því beinlínis röng.

Stefnandi telur jafnframt að þau sex tilvik sem skýrsluhöfundar tilgreini séu hvergi nærri sönnuð. Sönnunargildi skýrslunnar sé enn minna en ella þegar það er og virt að stefnandi fékk ekki tækifæri til að andmæla drögum að skýrslunni og setja fram leiðréttingar, ábendingar eða athugasemdir við einstök atriði meðan á rannsókn [...]stóð. Með því hafi stefndi brotið gegn andmælarétti stefnanda. Stefnandi hafi þó lagt fyrir skýrsluhöfunda gögn sem hún taldi sýna fram á ósannindi kvartanda vegna einstakra ávirðinga en þau gögn hafi ekki verið tekin til greina. Þá hafi skýrsluhöfundar ekki rætt við þá samstarfsmenn sem stefnandi benti á þrátt fyrir sérstakar óskir sömu höfunda um að hún benti á þá sem helst gætu varpað ljósi á atvik máls. Feli þetta í sér freklegt brot á rannsóknarreglunni, sem stefndi hafi ekkert gert til að bæta úr.

Byggir stefnandi á því að eineltisskýrsla [...] hafi, þrátt fyrir hina alvarlegu annmarka, haft mikið vægi við ákvarðanatöku stefnda og orðið til þess að stefndi sagði stefnanda upp störfum á fundi 26. júní 2020. Á þeim fundi hafi stefnandi reynt að benda á vankanta skýrslunnar en talað fyrir daufum eyrum stefnda. Hafi þannig enn verið brotið gegn andmælarétti hennar í þessum þætti máls. Þá hafi stefnandi ítrekað óskað eftir fundi vegna eineltismálsins eftir að henni var sagt upp, stefndi í engu sinnt því og hann aldrei lokið því stjórnsýslumáli með formlegum og lögmætum hætti. Ásakanir á hendur stefnanda um einelti standi því enn í dag og auki á saknæmi háttsemi stefnda.

3. - Ákvörðun stefnda um ráðningu í starf deildarstjóra.

Stefnandi byggir á því að málsmeðferð stefnda og ákvörðun um ráðningu B í starf deildarstjóra launadeildar hafi verið ólögmæt og haldin verulegum annmörkum, stefndi við mat á hæfni umsækjenda og ákvarðanatöku byggt á ómálefnalegum sjónarmiðum og með ráðningunni brotið gegn þeim skyldum sem stjórnvaldi ber að virða við ráðningar í opinber störf á grundvelli réttmætisreglunnar, lögmætisreglunnar og rannsóknareglu stjórnsýslulaga.

Stefnandi byggir nánar á því að við ráðningu í auglýst starf beri stjórnvaldi ávallt að velja hæfasta umsækjandann. Þetta sé viðurkennd meginregla stjórnsýsluréttar, sem staðfest hafi verið í úrlausnum dómstóla og umboðsmanns Alþingis. Í þessu felist að ráða beri þann sem hefur mestu menntun og starfsreynslu til að sinna hinu auglýsta starfi. Augljóst sé að stefnandi hafði langtum meiri starfsreynslu og menntun til að gegna hinu auglýsta starfi en sá sem ráðinn var og í raun svo augljósa yfirburði hvað þessa þætti varðar, og áskildir voru í auglýsingu, að telja verði ákvörðun stefnda alls óskiljanlega og óeðlilega. Engin haldbær rök gætu einasta stutt þá ályktun að B hafi staðið jafnfætis stefnanda varðandi hæfni til að gegna starfinu. Ákvörðun stefnda sé þegar af þeirri ástæðu ólögmæt.

Stefnandi vísar nánar til sjö hæfniskrafna sem fram komi í auglýsingu stefnda um starf deildarstjóra, þ. e. menntun sem nýtist í starfinu, góð samstarfs- og samskiptahæfni, umtalsverð þekking og reynsla af launavinnslu, reynsla af stjórnun og áætlanagerð, reynsla og þekking á opinberri stjórnsýslu, góð tölvukunnátta og framsetning tölfræðilegra upplýsinga, sjálfstæði, frumkvæði og skipulögð vinnubrögð. Stefnandi sé lögfræðingur að mennt og hafi auk þeirrar meistaragráðu lokið diplómanámi í opinberri stjórnsýslu fyrir stjórnendur í opinberum rekstri, endurmenntun í mannauðsstjórnun á háskólastigi og námskeiði í samningatækni. Auk þessa hafi hún menntun á sviði stjórnunar, net stjórnunar, kerfisfræða og forritunar. Þá vísar stefnandi til starfsferils síns, sem frá greinir í I. kafla að framan, og bendir meðal annars á að hjá starfsmannaþjónustu Reykjavíkurborgar hafi hún starfað sem launafulltrúi og síðar launaskrárritari, séð um launakeyrslur og - útborganir til allra starfsmanna borgarinnar og haft yfirumsjón með starfsmannahaldi fimm starfsstaða. Jafnframt hafi hún séð um fræðslu og kennslu fyrir stjórnendur og leyst af skrifstofustjóra og deildarstjóra starfsmannaþjónustunnar. Eftir að stefnandi réði sig til Radisson SAS hafi hún sem launa- og innkaupastjóri komið á fót nýju launakerfi og innleitt breytingar varðandi innkaup. Sem mannauðsstjóri hafi hún haft yfirumsjón með starfsmanna- og kjaramálum, séð um áætlanagerð launakostnaðar og starfsmannahalds og haft umsjón með launavinnslu og vinnslu tölfræðiupplýsinga því tengdu. Þá hafi hún í starfi sínu sem vinnuréttarlögfræðingur hjá Reykjavíkurborg meðal annars setið í samninganefnd borgarinnar, unnið að stefnumótun í vinnuréttarmálum, borið ábyrgð á túlkun kjarasamninga og sinnt kennslu og fræðslu til stjórnenda. Þá starfaði stefnandi sem starfsmannastjóri og nánasti yfirmaður launadeildar hjá stefnda frá ársbyrjun 2019.

Með hliðsjón af framansögðu telur stefnandi að hún uppfylli hæglega allar þær hæfniskröfur sem stefndi gerði í umræddri auglýsingu og búi yfir mikilli menntun og yfirgripsmikilli reynslu á því starfssviði sem auglýsingin laut að. B hafi engu að síður hlotið deildarstjórastarfið, á þeim yfirlýsta grunni að hann hefði meiri reynslu og þekkingu á starfsumhverfi sveitarfélaga og gerð launaáætlana en stefnandi og þriðji umsækjandinn sem komst áfram í ráðningarferlinu. Stefnandi er sammála því að þriðji umsækjandinn gat ekki talist hæfur til starfans þar sem sá hafði enga eiginlega reynslu af launavinnslu eða opinberri stjórnsýslu. Stefnandi hafni því hins vegar sem augljóslega röngu að B, þrátt fyrir 20 ára starfsreynslu hjá [...], hafi búið yfir meiri og víðtækari reynslu en hún til að gegna starfi deildarstjóra launadeildar og bendir á að þegar sama starf var auglýst laust til umsóknar 2018 hafi bæði hún og B sóst eftir starfinu, hún verið ráðin og þá talin bera af B. Þegar sama starf var síðan auglýst í júlí 2020 hafði ekkert breyst fyrir utan það að stefnandi hafði frá 2018- 2020 starfað sem yfirmaður sömu launadeildar, hún meðal annars lagt niður starf deildarstjóra og sjálf sinnt þeim verkefnum. Á sama tíma hafi B haldið óbreyttri vinnu sinni sem verkefnastjóri hjá [...]. Því blasi við að á því tveggja ára tímabili sem leið á milli auglýsinga um starfið hafi stefnandi aukið við reynslu sína og forskot á B, sem bjó enn yfir sömu þekkingu og reynslu og hann hafði 2018. Þegar að þessu gættu standist það ekki skoðun að B geti með haldbærum rökum hafa talist hæfari til starfsins en stefnandi, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 195/2006.

Ofangreindu til frekari áréttingar bendir stefnandi á að í rökstuðningi stefnda fyrir ráðningu B sé það metið honum til framdráttar að hann búi yfir „umtalsverðri þekkingu og reynslu af launavinnslu“ og haft á sinni könnu launþega [...]. Á sama tíma líti stefndi framhjá því að stefnandi hafði starfað við launavinnslu í yfir 10 ár hjá stofnunum Reykjavíkurborgar og í því starfi haft mun fleiri launþega í vinnslu en B, auk yfir fimm ára reynslu af launavinnslu á almennum markaði. Ekkert vanti því upp á þekkingu og reynslu stefnanda á sviði launavinnslu og hún á sínum ríflega 15 árum í þeim geira unnið með allt að sex mismunandi launakerfi.

Ennfremur segi í rökstuðningi stefnda fyrir ráðningunni að B hafi í 20 ár sinnt ýmsum störfum hjá [...] tengdum launavinnslu, launasetningu, starfsmati og framkvæmd kjarasamninga. Sem fyrr líti stefndi framhjá því að stefnandi hafði mun víðtækari reynslu á sömu sviðum, hafandi unnið í 11 ár við launavinnslu, starfsmat og framkvæmd og túlkun kjarasamninga hjá Reykjavíkurborg, verið í fimm ár launa- og innkaupastjóri hjá Radisson SAS og að endingu starfsmannastjóri stefnda, næsti yfirmaður launadeildar og í raun sinnt auglýstu starfi frá ársbyrjun 2019. Þá hafi stefnandi um árabil setið í starfsmatsnefnd Reykjavíkurborgar og á sínum tíma tekið þátt í endurskoðun starfsmatskerfisins. Stefndi hafi virt að vettugi þessa þætti við samanburð á hæfni og reynslu hennar og B, hvorki gætt jafnræðis í ráðningarferlinu né rannsóknarskyldu gagnvart umsóknargögnum og hafi þannig ómálefnaleg sjónarmið legið að baki ráðningu B.

Þá telur stefnandi að málsmeðferð stefnda vegna ráðningar í starf deildarstjóra hafi verið óeðlileg þar sem A hafi komið að ráðningunni. Stefnandi hafi tekið við stöðu starfsmannastjóra af A, hann þó ekki látið af störfum, heldur farið í veikindaleyfi, áfram sinnt verkefnum hjá stefnda og óbreytt verið titlaður og launaður starfsmannastjóri til janúar 2021 eða lengur. Þegar þessa sé gætt veki það furðu stefnanda að hún skuli hafa misst sína vinnu vegna meintrar niðurlagningar á stöðu starfsmannastjóra en A haldið sinni stöðu. Telur stefnandi einsætt að ef nauðsyn bar til að leggja stöðu hennar niður vegna skipulagsbreytinga hefði stefndi jafnframt átt að leggja niður stöðu A. Þannig bendi ekkert til þess að stefndi hafi sannanlega lagt niður stöðu starfsmannastjóra þrátt fyrir uppsögn stefnanda á þeim sama grunni.

Loks byggir stefnandi á því að rökstuðningur stefnda fyrir ráðningu B í deildarstjórastarfið uppfylli ekki lágmarkskröfur sem gera verði til efni rökstuðnings og hafi stefndi með því brotið gegn rökstuðningsreglu 22. gr. stjórnsýslulaga. Í rökstuðningi stefnda á dómskjali 12 segi að B hafi verið metin hæfasti umsækjandinn án þess að nokkuð komi fram um það á hvaða grundvelli hann var metinn hæfari en stefnandi eða aðrir umsækjendur um starfið og hvorki færð rök fyrir því af hvaða ástæðu stefnandi þótti ekki koma til greina né heldur hvort hún hafi verið metin hæf til að gegna starfinu. Telur stefnandi þetta sérstaklega aðfinnsluvert í ljósi þess að hún var valin fram yfir B þegar ráðið var í sömu stöðu síðla árs 2018.

4. - Ákvörðun stefnda um ráðningu í stöðu mannauðsstjóra.

Stefnandi byggir á því að málsmeðferð stefnda og ákvörðun um ráðningu N í starf mannauðsstjóra hafi verið ólögmæt og haldin verulegum annmörkum, stefndi við ákvarðanatöku byggt á ómálefnalegum sjónarmiðum og með ráðningunni brotið gegn þeim skyldum sem stjórnvaldi ber að virða við ráðningar í opinber störf á grundvelli réttmætisreglunnar, lögmætisreglunnar og rannsóknareglu stjórnsýslulaga. Hið nýja starf mannauðsstjóra hafi heyrt undir stjórnsýslusvið, verið sama starf og stefnandi sinnti sem starfsmannastjóri, með smávægilegum breytingum og því standist ekki málatilbúnaður stefnda um meintar skipulagsbreytingar. Stefndi hefði því réttilega átt að bjóða stefnanda starf mannauðsstjóra í stað þess að auglýsa það laust til umsóknar.

Stefnandi byggir nánar á því að við ráðningu í auglýst starf beri stjórnvaldi ávallt að velja hæfasta umsækjandann og sé það óumdeild meginregla stjórnsýsluréttar. Stefndi hafi þverbrotið þessa reglu við ráðningu N og byggt þá ákvörðun á ómálefnalegum sjónarmiðum og röksemdum, enda ljóst að stefnandi hafði meiri starfsreynslu og hæfni og betri menntun til að gegna starfinu. Þannig hafi stefnandi verið augljóslega hæfust í starfið og sé ráðning N þegar af þeirri ástæðu ólögmæt, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 195/2006.

Stefnandi vísar til níu hæfniskrafna í auglýsingu stefnda, þ. e. háskólamenntun í mannauðsstjórnun, framúrskarandi leiðtoga-, samstarfs- og samskiptahæfni, umtalsverð þekking og reynsla af mannauðsstjórnun, reynsla og þekking á opinberri stjórnsýslu, reynsla og þekking á breytingastjórnun, reynsla og þekking á stefnumótun, teymisstarfi og verkefnastjórn, reynsla og þekking á mannauðs-, fræðslu- og ráðningar kerfum, sjálfstæði, frumkvæði og skipulögð vinnubrögð og hæfni til að tjá sig í ræðu og riti.

Um menntun sína og starfsreynslu vísar stefnandi til sömu atriða og rakin eru í kafla VII.3., sbr. og I. kafla, og má hér við bæta að hún hafi á árunum 1997- 2001 annast uppbyggingu starfsmannaþjónustu íþrótta- og tómstundaráðs Reykjavíkurborgar, starfað þar sem deildarstjóri og haft umsjón með starfsmannaþjónustu, gerð starfslýsinga og ráðningarsamninga og túlkun kjarasamninga. Þá hafi hún sem mannauðsstjóri Radisson SAS á árunum 2003- 2006 meðal annars haft á sinni könnu stefnumótun, innleiðingu og eftirfylgni verkefna, yfirumsjón með ráðningum, kjaramálum og starfsþróun. Á árunum 2012- 2017 hafi hún svo í starf sínu sem vinnuréttarlögfræðingur Reykjavíkurborgar haft umsjón og borið ábyrgð á lagalegri túlkun og úrlausn kjara- og mannauðsmála og unnið að stefnumótun í mannauðstengdum málum. Þá hafi hún komið á fót vinnuréttar teymi borgarinnar, sinnt teymisvinnu og setið í fjölmörgum nefndum á vegum borgarinnar. Eftir það hafi hún árin 2019- 2020 verið starfsmannastjóri hjá stefnda og sinnt nær sömu verkefnum og fram koma í starfslýsingu vegna auglýsts starfs mannauðsstjóra.

Með hliðsjón af framansögðu telur stefnandi að hún uppfylli hæglega allar hæfniskröfur sem gerðar voru til starfs mannauðsstjóra. Þrátt fyrir þetta hafi hún ekki verið boðuð í ráðningarviðtal og beri stefndi alla ábyrgð á því. Stefnandi hafi svo sjálf óskað eftir viðtali 8. október 2020, ekki fengið svör við þeirri beiðni fyrr en 9. nóvember og þá aðeins í þá veru að kannað yrði hvort hægt væri að verða við ósk hennar. Eftir það hafi stefnandi engin svör fengið og hún næst lesið tilkynningu á heimasíðu stefnda 18. janúar 2021 um ráðningu N. Stefnandi vísar til þeirrar tilkynningar um að N hafi áður starfað hjá [...] sem skrifstofustjóri á mannauðs- og starfsumhverfissviði og sem slíkur stýrt starfsþróunar- og starfsumhverfismálum. Þá hafi hún starfað sem mannauðsstjóri hjá [...] og verið sérfræðingur og ráðgjafi á sviði mannauðsmála fyrir fyrirtæki og stofnanir. Samkvæmt umsóknargögnum komi skýrt fram að starfsreynsla N að mannauðsmálum hafi spannað um sjö ár á meðan stefnandi hafði yfir 24 ára reynslu af mannauðsmálum.

Stefnandi ber í framhaldi saman matsniðurstöður stefnda varðandi reynslu, þekkingu og hæfni sína og N og kemst að þeirri niðurstöðu að stigagjöfin sé meira og minna röng, auk þess sem niðurstöður mótist af því að stefnandi hafi aldrei fengið starfsviðtal í ráðningarferlinu. Að öllu gættu telur stefnandi vafalaust að henni hefðu borið fleiri sig í nánar tilgreindum matsþáttum og að matsniðurstaða stefnda hafi verið ómálefnaleg og röng. Að því er varðar tvo aðra umsækjendur sem auk N komust í seinna viðtal vegna stöðu mannauðsstjóra telur stefnandi að báðir standi henni langt að baki hvað varðar hæfni til að gegna hinu auglýsta starfi. Eftir standi stefnandi, sem hafi verið viðloðandi mannauðsmál í 24 ár og N með sín sjö ár og verði samkvæmt því að telja ljóst að stefndi hefði með réttu átt að meta stefnanda hæfasta til að gegna starfinu og á þeim grunni bjóða henni umrædda stöðu. Ómálefnaleg sjónarmið og slæleg rannsókn á umsóknargögnum hafi leitt til annarrar niðurstöðu.

Loks byggir stefnandi á því að stefndi hafi brotið gegn upplýsingarétti hennar samkvæmt 15. gr. stjórnsýslulaga með því að upplýsa hana ekkium niðurstöðu ráðningar í starf mannauðsstjóra, en stefnandi hafi fyrst fengið þær upplýsingar fyrir tilviljun við lestur fréttar dagsettrar 18. janúar 2021 á heimasíðu stefnda. Með greindri háttsemi hafi stefndi jafnframt brotið gegn rökstuðningsreglu 22. gr. en þar sem stefnanda var ekki tilkynnt um ráðningu N með lögmætum hætti hafi stefnandi ekki getað óskað eftir rökstuðningi fyrir þeirri ráðningu.

5. - Sundurliðun og rökstuðningur bótakrafna.

5.1. - aðalkrafa.

Stefnandi sundurliðar aðalkröfu sína um greiðslu 45.089.241 krónu þannig að fjártjónskrafa nemi 40.927.241 krónu, miskabótakrafa 4.000.000 krónum og útlagður kostnaður sé 162.000 krónur. Fjártjónskrafan taki mið af launum stefnanda mánuðina áður en staða hennar var lögð niður og henni samhliða sagt upp. Bótakrafan miðist við laun stefnanda í 24 mánuði umfram það tímabil sem launagreiðslur frá stefnda náðu til. Stefnandi hafi verið með 1.261.154 króna mánaðarlaun, 392.912 krónur í fasta yfirvinnu og 138.405 króna orlof á yfirvinnu eða samtals 1.705.302 krónur, sem margfaldist með 24 (24 x 1.705.302 = 40.927.241 króna).

Stefnandi byggir á því að bætur fyrir ólögmæta niðurlagningu starfs og uppsögn á þeim grunni beri ekki að ákvarða með sama hætti og bætur fyrir missi launa í uppsagnarfresti, enda tjón vegna ólögmætrar uppsagnar annars eðlis og verði að ákvarða bætur að álitum. Tjón stefnanda sé verulegt. Þá sé sú aðferð sem stefndi beitti sérlega íþyngjandi og hafi leitt til mikils fjárhagslegs tjóns stefnanda samfara tekjutapi. Við mat á fjártjóni stefnanda verði að líta til hinnar ólögmætu ákvörðunar stefnda og hafa í huga kyn og aldur stefnanda, menntun og starfsreynslu, en henni hafi reynst verulega erfitt að fá annað starf við hæfi, meðal annars vegna atvinnuástands í landinu. Stefnandi hafi mátt vænta þess að halda stöðu sinni hjá stefnda til venjulegra starfsloka opinbers starfsmanns svo lengi sem starfseminni yrði haldið áfram á vegum stefnda og hún gerðist ekki brotleg í starfi. Máli sínu til stuðnings vísar stefnandi til þess að dómaframkvæmd staðfesti að fjártjónsbætur að álitum séu ákvarðaðar mun hærri í tilvikum sem þessum.

Að því er sérstaklega varðar ólögmætar ráðningar stefnda í störf deildarstjóra og mannauðsstjóra og bætur af því tilefni byggir stefnandi á því að hún hafi orðið fyrir tjóni þegar hún hlaut ekki ráðningu í þau störf þrátt fyrir að hafa uppfyllt skilyrði laga til að hljóta annað hvort starfið. Tjón hennar felist í tekjumissi vegna þessa.

Stefnandi reisir miskabótakröfuna á 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og vísar til hinna fjölmörgu lögbrota stefnda gagnvart henni. Framferði stefnda hafi verið sérlega íþyngjandi og bakaði henni andlegt tjón, rýrt starfsheiður hennar og álit annarra á henni.

Stefnandi byggir nánar á því að hinn ólögmæti starfsmissir hafi óhjákvæmilega leitt til stórfellds tjóns sem feli í sér ólögmæta meingerð gegn æru og persónu stefnanda og á því ber stefndi miskabótaábyrgð. Við ákvörðun miskabóta beri að líta til þess hversu íþyngjandi uppsögnin var, framkomu stefnda við það tilefni og hvernig uppsögn var framkvæmd. Stefnandi hafi verið boðuð á fund með skömmum fyrirvara og án þess að hún væri upplýst um tilefni fundarins. Hún hafi haldið að um væri að ræða óformlegt samtal vegna eineltisskýrslu[...]. Annað hafi komið á daginn þegar skýrslan var afhent á fundinum með þeirri niðurstöðu að stefnandi væri uppvís að einelti. Samhliða hafi stefnanda verið sagt upp starfi með þeirri ótrúverðugu ástæðu að um skipulagsbreytingar væri að ræða. Uppsögnin hafi borið þess öll merki að stefnandi hefði brotið af sér í starfi og væri sagt upp störfum á þeim grunni og því til samræmis verið sagt að mæta ekki aftur til vinnu. Samstarfsmenn stefnanda hafi óhjákvæmilega sett þetta tvennt í samhengi og álitið að henni hafi verið vikið úr starfi vegna eineltis. Þá hafi undirmenn stefnanda verið upplýstir um niðurstöðu eineltisskýrslunnar þvert gegn beiðni stefnanda um að trúnaður yrði viðhafður, stefndi ekkert gert til að leiðrétta sögusagnir sem gengið hafi innan vinnustaðarins hvað þetta varðar eftir uppsögn stefnanda, yfirmaður hennar leitt hjá sér tölvupósta hennar um mikla vanlíðan og komið sér undan samtölum við stefnanda vegna málsins, sem aldrei hafi verið formlega lokið. Sé sú framkoma sérlega meiðandi. Sökum alls þessa hafi mannorð stefnanda beðið mikinn hnekki og hún glímt við einkenni áfallastreitu, verið afar kvíðin, sofið illa og sýnt alvarleg álags viðbrögð. Vísar stefnandi nánar um þetta til umsagnar [...] sálfræðings síns. Af sömu sökum telur stefnandi að miskatjón hennar sé mun meira en ella, sbr. hæstaréttardómar nr. 278/2016, 816/2017 og 827/2017.

Stefnandi reisir miskabótakröfu einnig á því að stefndi hafi með framferði sínu í tengslum við ólögmætar ráðningar í störf deildarstjóra og mannauðsstjóra gerst sekur um ólögmæta meingerð gegn æru og persónu stefnanda og beri ábyrgð á því tjóni sem hún þannig varð fyrir. Við ákvörðun miskabóta beri að líta til þess að stefnandi hafi uppfyllt allar kröfur laga til að hljóta umrædd störf og verið mun hæfari til að gegna þeim báðum en þeir sem störfin fengu, hvort heldur með tilliti til menntunar eða starfsreynslu og sé miski hennar því enn meiri en ella. Með hinu ólögmæta framferði hafi stefndi valdið stefnanda álitshnekki, rýrt starfsheiður hennar, smánað hana og valdið henni mikilli vanlíðan. Þess utan hafi stefndi með því að ganga framhjá stefnanda við ráðningu í störfin sniðgengið stöðu hennar, menntun, starfsferil og starfsreynslu á einkar niðurlægjandi hátt.

Kröfu um útlagðan kostnaðar byggir stefnandi á því að sá kostnaður sé vegna sálfræðitíma sem hún sótti vegna framferðis stefnda í eineltismáli gegn henni og ólögmætrar uppsagnar. Beri stefndi ábyrgð á því tjóni. Jafnframt beri að dæma stefnda til að greiða kostnað vegna öflunar umsagnar nefnds sálfræðings en umsögnin hafi verið nauðsynleg til að sýna fram á andlegt tjón stefnanda af völdum stefnda. Fjárhæð kröfunnar sé 162.000 krónur og samanstandi af 84.000 krónum vegna umsagnarinnar og 78.000 krónum vegna meðferðarviðtala 11. júní og 10. nóvember 2020 og 1. júní 2021.

5.2. - varakrafa.

Stefnandi segir varakröfu taka mið af því ef dómurinn kemst að þeirri niðurstöðu að draga beri frá tildæmdum fjárhæðum þær greiðslur sem stefnandi hefur fengið og mun fyrirsjáanlega fá í atvinnuleysisbætur og úr styrktarsjóði stéttarfélags síns. Til stuðnings varakröfunni vísar stefnandi til greiðsluseðla atvinnuleysistrygginga, styrktarsjóðs BHM og sjúkradagpeninga Sjúkratrygginga Íslands. Samkvæmt þeim hafi stefnandi fengið 6.474.111 krónur í formi atvinnuleysisbóta og styrktarsjóðsgreiðslna á tímabilinu október 2020 til og með október 2021. Þá hafi hún í júlí 2021 fengið 1.923.120 krónur úr styrktarsjóði BHM. Sú fjárhæð sé greiðsla fyrir fjóra mánuði aftur í tímann og miðist sundurliðun kröfugerðar við það. Stefnandi muni áfram fá styrktarsjóðsgreiðslur uns sá réttur tæmist um áramót 2021/2022. Til að takmarka tjón sitt sjái stefnandi fram á að sækja í kjölfarið aftur um atvinnuleysisbætur. Réttur til tekjutengingar atvinnuleysisbóta hafi þó tæmst og muni stefnandi því aðeins fá lágmarks atvinnuleysisbætur. Réttur til atvinnuleysisbóta sé 30 mánuðir og því ljóst að eftir þann tíma verði stefnandi tekjulaus.

Að öllu gættu sé varakrafan sundurliðuð svo:

Mánuður Launakrafa Atvinnul. b/Styrktarsj. BHM Mismunur Október 2020 1.705.302 kr. 0 kr. 1.705.302 kr.

Nóvember 2020 1.705.302 kr. 104.430 kr. 1.600.872 kr.

Desember 2020 1.705.302 kr. 420.641 kr. 1.284.661 kr.

Janúar 2021 1.705.302 kr. 472.835 kr. 1.232.467 kr.

Febrúar 2021 1.705.302 kr. 472.835 kr. 1.232.467 kr.

Mars 2021 1.705.302 kr. 472.835 kr. 1.232.467 kr.

Apríl 2021 1.705.302 kr. 472.835 kr. 1.232.467 kr.

Maí 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Júní 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Júlí 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Ágúst 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

September 2021 1.705.302 kr. 852.500 kr. 852.802 kr.

Október 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Nóvember 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Desember 2021 1.705.302 kr. 641.040 kr. 1.064.262 kr.

Janúar 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Febrúar 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Mars 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Apríl 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Maí 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Júní 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Júlí 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Ágúst 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

September 2022 1.705.302 kr. 307.430 kr. 1.397.872 kr.

Samtals: 40.927.248 kr. 10.523.061 kr. 30.404.187 kr.

Stefnandi byggir á því að hún hafi aldrei orðið fyrir minna fjártjóni en að ofan greinir vegna ólögmætra slita á ráðningarsambandi hennar og stefnda og miði það tjón líkt og í aðalkröfu við 24 mánuði. Þannig nemi fjártjónskrafan mismun þeirra launa sem stefnandi gat vænst í áframhaldandi starfi hjá stefnda og þeim atvinnuleysisbótum og styrktarsjóðsgreiðslum sem hún hafi fengið og muni fá greiddar út bótatímann. Sá mismunur sé 30.404.187 krónur. Kröfur um greiðslu miskabóta og endurgreiðslu útlagðs kostnaðar standi óbreyttar, sem og málsástæður fyrir þeim kröfum. Að því gættu nemi höfuðstóll varakröfu 34.566.187 krónum (30.404.187 + 4.000.000 + 162.000).

Auk áðurgreindra lagaraka vísar stefnandi til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, vinnuréttar, stjórnsýsluréttar og almennu skaðabótareglunnar, sem og til sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, stjórnsýslulaga, upplýsingalaga nr. 140/2012, laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna, kjarasamnings Sambands íslenskra sveitarfélaga og Stéttarfélags lögfræðinga og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um málskostnað byggi á XXI. kafla síðastnefndra laga, einkum 129. og 130. gr. og krafa um dráttarvexti á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. og 4. mgr. 5. gr. og 9. gr., en upphafstími dráttarvaxta miðist við málshöfðunardag. Krafa um virðisaukaskatt af málskostnaði byggi á samnefndum lögum nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili og beri því nauðsyn til að fá skattinn dæmdan úr hendi stefnda til að tryggja skaðleysi sitt af málsókn.

VIII. - Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir á því að niðurlagning stöðu stefnanda vegna skipulagsbreytinga og uppsögn hennar á þeim grunni hafi verið lögmætar og málefnalegar ákvarðanir stefnda sem stjórnvalds. Sama gegni um málsmeðferð vegna eineltiskvörtunar á hendur stefnanda og ráðningar í störf deildarstjóra launadeildar og mannauðsstjóra. Stefndi hafi við meðferð þessara mála í engu brotið gegn reglum stjórnsýsluréttarins og hafni því alfarið bótaskyldu.

Stefndi byggir nánar á því að á fundi bæjarstjórnar 13. nóvember 2018 hafi verið samþykktar þær skipulagsbreytingar á stjórnsýslusviði að ábyrgð mannauðsmála færðist af miðlægri starfsmannadeild undir hvern sviðsstjóra fyrir sig en kjara- og launamál héldust áfram á stjórnsýslusviði. Með þeim breytingum hafi mannauðsmál ekki lengur heyrt undir starfsmannastjóra heldur flust til mannauðsráðgjafa á hverju fagsviði og eftir atvikum sviðsstjóra. Frá sama tíma hafi starf starfsmannastjóra snúist um að veita öllum sviðum bæjarins ráðgjöf í vinnurétti og launa- og kjaramálum, ásamt því að fara með kjarasamningsmál og bera ábyrgð á launavinnslu, svo sem fram komi í starfslýsingu starfsmannastjóra 28. desember 2018. Stefnandi hafi sinnt þeim störfum sem þar er lýst þar til hún lét af starfi um mitt ár 2020.

Í kjölfar þessara breytinga hafi F verið falið að framkvæma úttekt á stjórnskipulagi stefnda, hann skilað skýrslu og tillögu að breytingum á skipuriti 16. júní 2020 og þær verið samþykktar á fundi bæjarstjórnar 23. júní. Með þeim tillögum hafi verið lagt til og samþykkt að skipta þáverandi stjórnsýslusviði í fjármálasvið annars vegar og stjórnsýslusvið hins vegar og að allt er varði launamál og kjör starfsmanna yrði fært undir fjármálasvið. Jafnframt hafi verið samþykkt að skipulag mannauðsmála yrði endurskoðað frá grunni og gert ráð fyrir miðlægri starfsemi sem einbeiti sér að þróun mannauðs og vinnustaðamenningar almennt. Tillögurnar hafi verið kynntar á starfsmannafundi 24. júní og þær lagst vel í stefnanda.

Stefndi segir að í framangreindu úttektarferli hafi verið haldnir fjölmargir fundir þar sem meðal annars fóru fram greiningar á því hvaða breytingar væru nauðsynlegar. Niðurstaðan hafi verið sú að talið var nauðsynlegt að leggja niður tvær stöður hjá stefnda; stöðu starfsmannastjóra og stöðu mannauðsráðgjafa stjórnsýslu- og umhverfissviðs. Þá hafi verið ákveðið að ráða í tvær nýjar stöður; stöðu deildarstjóra launadeildar og stöðu mannauðsstjóra. Stöðurnar sem lagðar voru niður hafi verið ólíkar hinum nýju, meðal annars hvað varðar verkefni, áherslur og kröfur. Þar sem skipulagsbreytingarnar hafi leitt til niðurlagningar stöðu starfsmannastjóra og ekki var til staðar sambærileg staða sem unnt var að bjóða stefnanda, hafi henni verið sagt upp í samræmi við heimildir stefnda samkvæmt lögum og kjarasamningum. Ákvörðun um niðurlagningu stöðunnar og uppsögn stefnanda hafi verið tekin á fundi bæjarstjórnar 23. júní 2020 og stefnanda tilkynnt um þetta sama dag.

Stefndi tekur undir þau sjónarmið stefnanda að samkvæmt óskráðri meginreglu stjórnsýsluréttar beri ávallt að ráða hæfasta umsækjandann í hvert auglýst starf. Þegar almennum hæfisskilyrðum sleppir taki þó við matskennd stjórnvaldsákvörðun og sé þá á valdi stjórnvalds að ákveða á hvaða nánari sjónarmiðum verði byggt, svo framarlega sem þau séu málefnaleg. Stjórnvöldum sé játað töluvert svigrúm til að ákvarða innbyrðis vægi þeirra málefnalegu sjónarmiða sem lögð eru til grundvallar, sem og til að meta hvernig umsækjendur um starf falla að þeim sjónarmiðum, allt samkvæmt heildstæðu mati á umsækjendum hverju sinni. Stefndi byggir á því að þessara sjónarmiða hafi allra verið gætt við ráðningu í störf deildarstjóra launadeildar og mannauðsstjóra.

1. - Ákvörðun stefnda um niðurlagningu starfs og uppsögn stefnanda.

Stefndi mótmælir alfarið málatilbúnaði stefnanda í þessum þætti máls og áréttar að niðurlagning stöðu stefnanda og uppsögn vegna skipulagsbreytinga hafi byggst á málefnalegum sjónarmiðum og verið í samræmi við heimildir stefnda. Vísar stefndi hér til almennra heimilda sveitarstjórna samkvæmt 8. og 9. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og samþykktar um stjórn Kópavogsbæjar. Bæjarstjórn móti stefnu fyrir starfsemi stefnda og annist bæjarstjóri framkvæmd þeirra ákvarðana sem bæjarstjórn tekur. Bæjarstjóri ráði einnig starfsmenn stefnda, bæði í stjórnunarstöður og önnur störf og veiti þeim lausn frá starfi. Stefndi hafi sem stjórnvald svigrúm til að taka ákvarðanir um eigin stefnu og skipulag og sé viðurkennt að það svigrúm sé fremur rúmt, bæði varðandi nauðsyn skipulagsbreytinga og til hverra aðgerða verði gripið í sambandi við þær. Slíkar aðgerðir leiði oft til breytinga á störfum og verksviði starfsmanna og eftir atvikum til þess að starfsmanni sé sagt upp vegna þess að verkefni sem hann hafði undir höndum leggjast af eða færast yfir á starfssvið annarra starfsmanna án þess að ný verkefni komi í staðinn. Þegar slíkar ástæður liggja til grundvallar uppsögn starfsmanns séu þær almennt taldar málefnalegar og í samræmi við réttmætisreglu stjórnsýsluréttar, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómar nr. 241/2006 og 389/2014 og landsréttardómur nr. 13/2020.

Áður en ákvörðun var tekin í tilviki stefnanda hafi stefndi séð til þess að málið væri nægjanlega upplýst í skilningi 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og gengið úr skugga um að önnur og vægari úrræði hafi ekki verið tæk í skilningi meðalhófsreglu 12. gr. Þar sem stefnanda hafi verið sagt upp vegna skipulagsbreytinga hafi hins vegar hvorki verið skylt að tilkynna henni sérstaklega um að slíkt væri til skoðunar né heldur að gefa henni kost á að tjá sig um ástæður uppsagnar, sbr. grein 11.1.6.2 gildandi kjarasamnings og 1. mgr. 57. gr. sveitarstjórnarlaga, sbr. og hæstaréttardómur nr. 389/2014.

Stefndi byggir á því að raunverulegar og vel ígrundaðar skipulagsbreytingar hafi átt sér stað og leitt til þess að nauðsynlegt var að leggja niður stöðu starfsmannastjóra. Með breytingunum hafi allt sem tengdist launamálum og kjörum starfsmanna færst undir nýtt fjármálasvið. Deildarstjóri launadeildar skyldi stýra starfsemi launadeildar ogátti sú staða að ná yfir verkefni sem áður hafði verið sinnt af starfsmannastjóra annars vegar og sérfræðingi hins vegar. Þá hafi mannauðsmál verið tekin til gagngerra breytinga, vikið frá þeirri stefnu að nálgast starfsmannamál einkum út frá sjónarhóli starfsmannaréttar og áhersla lögð á að styrkja starfsanda og vinnustaðamenningu með því að stofna miðlæga mannauðsdeild innan stjórnsýslusviðs og búa til nýja stöðu mannauðsstjóra til að stýra þeirri deild. Sú staða hafi tekið yfir verkefni sem áður hvíldu á mannauðsráðgjöfum og starfsmannastjóra. Samhliða hafi eitt stöðugildi lögfræðings færst yfir í mannauðsdeild og búin til staða vinnuréttarsérfræðings. Með skipulagsbreytingunum hafi skipurit stefnda breyst og sé enn unnið að því að kortleggja alla starfsemi og öll verkefni sviðsins til að setja inn í hið nýja skipurit.

Að þessu gættu mómælir stefndi því að engar eða smávægilegar breytingar hafi verið gerðar á stjórnskipulagi bæjarins, sem og því að starf starfsmannastjóra hafi ekki verið lagt niður heldur aðeins tekið lítilsháttar breytingum og sé, með blæbrigðamun, hið sama og nýtt starf mannauðsstjóra. Grundvallarmunur sé á stöðu starfsmannastjóra annars vegar og mannauðsstjóra hins vegar og sýni samanburður á starfslýsingum hve ólík störfin séu. Málatilbúnaður stefnanda um annað standist ekki skoðun.

Að því er sérstaklega varðar uppsögn stefnanda áréttar stefndi að við nefndar skipulagsbreytingar hafi orðið til nýtt starf mannauðsstjóra sem sé í grundvallaratriðum ólíkt stöðu starfsmannastjóra, bæði hvað varðar verkefni og kröfur um hæfi. Munurinn sé slíkur að ekki hafi komið til greina að færa stefnanda til í starfi, þ. e. úr stöðu starfsmannastjóra í stöðu mannauðsstjóra. Stefndi hafi og talið rétt og nauðsynlegt að auglýsa hið nýja starf, enda meginreglan sú að auglýsa skuli laus störf hjá hinu opinbera, sbr. meðal annars grein 11.1.2. gildandi kjarasamnings. Þá hafi staða mannauðsráðgjafa stjórnsýslu- og umhverfissviðs einnig verið lögð niður og því hefði það ekki samrýmst jafnræðisreglu stjórnsýsluréttarins að bjóða stefnanda einni að ganga inn í hið nýja starf. Með því að auglýsa starfið hafi báðir starfsmenn átt kost á að sækja um og það hafi þeir báðir gert.

Stefndi hafnar því einnig að færa hefði mátt stefnanda yfir í starf deildarstjóra launadeildar á þeim grunni að hún hefði áður verið ráðin til að gegna því starfi. Stefnandi hafi aldrei tekið við því starfi og segir stefndi rangt að hún hafi lagt deildarstjórastöðuna niður og sinnt flestum verkefnum deildarstjóra í störfum sínum sem starfsmannastjóri. Hið rétta sé að eftir að stefnandi tók við sem starfsmannastjóri hafi verið ákveðið að ráða ekki í stöðu deildarstjóra. Þess í stað sinnti stefnandi hluta af verkefnum deildarstjóra, einkum þeim sem lutu að framkvæmd kjarasamninga, en einnig var ráðinn starfsmaður í stöðu sérfræðings til að sinna öllum meginverkefnum deildarstjóra launadeildar, sér í lagi greiningarvinnu og gerð stjórnenda- og tölfræðiupplýsinga. Þannig hafi stefnandi ekki sinnt meginverkefnum deildarstjóra og því ekki komið til álita að færa hana í það starf.

Þessu til viðbótar bendir stefndi á að við ráðningu deildarstjóra 2020 hafi verið lögð áhersla á sérþekkingu og reynslu í launavinnslu sveitarfélaga, en áherslan í starfi stefnanda hafi einkum lotið að starfsmannarétti, svo sem sjá megi af samanburði á starfslýsingu starfsmannastjóra 28. desember 2018 og starfslýsingu í auglýsingu fyrir starf deildarstjóra launadeildar 4. júlí 2020.

Stefndi mótmælir þeim málatilbúnaði stefnanda að raunveruleg ástæða uppsagnar hennar verði rakin til eineltiskvörtunar undirmanns hennar. Sú málsástæða sé haldlaus og hafi þá einu tengingu við staðreyndir máls að uppsögn stefnanda bar fyrir tilviljun upp á sama tíma og skil á eineltisskýrslu [...]. Ákvörðun um niðurlaginu stöðu stefnanda og uppsögn hennar hafi áður verið tekin á fundi bæjarstjórnar 23. júní 2020, stefnandi vitað fyrir fundinn hvað væri í bígerð og stefndi því til samræmis samið uppsagnarbréf 25. júní. Daginn eftir hafi stefndi fyrst fengið vitneskju um niðurstöður eineltisúttektar og sé því alls engin tenging þar á milli. Bendir stefndi á að teljast verði verulega ósennilegt að umfangsmiklar skipulagsbreytingar á stjórnkerfi bæjarins séu ekkert annað en leikrit sem stefndi hafi sett á svið til að losna við stefnanda úr starfi. Þá mótmælir stefndi því að hann hafi þvingað stefnanda til að láta strax af störfum eftir fundinn 26. júní 2020; hún hafi sjálf lýst því yfir að hún teldi sér ekki stætt á að starfa áfram í ljósi niðurstöðu eineltisskýrslunnar.

2. - Málsmeðferð stefnda vegna eineltiskvörtunar.

Stefndi hafnar alfarið málatilbúnaði stefnanda í þessum þætti máls. Stefnda hafi borið að rannsaka eineltiskvörtun undirmanns stefnanda og í því skyni meðal annars fengið [...]til að gera hlutlausa úttekt á málinu. Niðurstöður eineltisskýrslunnar feli ekki í sér úrskurð af neinu tagi heldur aðeins ráðgefandi álit til stefnda. Skýrslan beri með sér að gætt hafi verið faglegra vinnubragða í hvívetna og réttmætt tillit tekið til athugasemda beggja málsaðila. Stefndi hafi ekkert vitað hverjar niðurstöður yrðu fyrr en þær voru lagðar fram á skilafundi 26. júní 2020. Þar sem ákvörðun hafi þá þegar legið fyrir um uppsögn stefnanda vegna skipulagsbreytinga og sú uppsögn komið til framkvæmda á fundi með stefnanda áður en henni voru kynntar niðurstöður eineltisskýrslunnar hafi ekki þótt ástæða til að aðhafast frekar í eineltismálinu og því heldur ekki ástæða til að veita stefnanda sérstakan andmælarétt við efni skýrslunnar. Vegna uppsagnarinnar hafi enginn grundvöllur verið fyrir því að skoða og meta önnur skref í rannsóknarskyni, enda ljóst að aldrei gæti komið til stjórnvaldsákvörðunar í málinu. Kvartanda hafi verið afhent eintak af skýrslunni og þeir sem tjáðu sig gagnvart skýrsluhöfundum fengið að vita um helstu niðurstöður en að öðru leyti hafi skýrslan ekki verið rædd á vinnustað og málinu lokið af hálfu stefnda. Að öllu þessu gættu fái það ekki staðist að stefndi hafi hér brotið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga.

3. - Ákvörðun stefnda um ráðningu í starf deildarstjóra.

Stefndi hafnar einnig málatilbúnaði stefnanda í þessum þætti máls og vísar til þess er áður segir um breyttar áherslur varðandi menntun, hæfniskröfur og starfssvið deildarstjóra launadeildar eins og starfið var auglýst í júlí 2020 frá því sem var 2018. Stefndi hafi í júlí 2020 lagt sérstaka áherslu á þáttinn „umtalsverð þekking og reynsla af launavinnslu“. Stefnandi telji sig hafa verið vanmetna í þeim þætti með því að hafa aðeins fengið 2 stig á meðan B fékk 4. Á þetta verði ekki fallist. Samanburður á ferilskrá stefnanda og B sýni að B hafi verið í leiðandi hlutverki varðandi launavinnslu hjá [...] í 20 ár á meðan stefnandi hafi verið með minni og eldri reynslu á því sviði. Mat stefnda hafi því verið forsvaranlegt. Þess utan bendir hann á að jafnvel þótt stefnandi hefði fengið 3 stig hefði það engu breytt, enda heildareinkunn grunnmats á skriflegum umsóknargögnum þá orðið 3,25 hjá stefnanda en 3,4 hjá B.

Þá bendir stefndi á að ofangreint feli aðeins í sér grunnmat á því hverjir umsækjenda komist áfram í viðtal vegna hins auglýsta starfs. Að því gættu hefði það engin áhrif haft á framhald ráðningarferlis þótt stefnandi hefði fengið 4 stig, til jafns við B. Stefnandi hafi verið meðal sex umsækjenda sem boðuð voru í fyrsta viðtal og í hópi þriggja umsækjenda sem fengu boð í seinna viðtal. Einkunnagjöf grunnmats hafi þannig engin áhrif haft á möguleika stefnanda til að hljóta starfið. Eftir fyrsta viðtal hafi stefndi talið ljóst að B hefði umfangsmestu og hentugustu reynslu og þekkingu af launavinnslu, opinberri stjórnsýslu og framsetningu tölfræðilegra upplýsinga, svo sem fram komi í rökstuðningi stefnda fyrir ráðningu B. Reynsla hans hafi þótt bera af hvað varðar ráðgjöf varðandi launavinnslu sem og framkvæmd kjarasamninga og gerð stjórnenda- og tölfræðiupplýsinga úr launagögnum. Þá hafi í seinna viðtali komið fram að reynsla og þekking B á starfsumhverfi sveitarfélaga og reynsla af gerð launaáætlana var meiri en annarra í þeim viðtalshópi. Þess utan hafi svör B gefið til kynna að hann hefði góða samstarfs- og samskiptahæfni, gæti sýnt frumkvæði og væri skipulagður í vinnubrögðum. Að öllu gættu hafi því verið ákveðið að ráða B í starfið. Byggir stefndi á því að ekkert bendi til þess að hann hafi við það mat farið út fyrir það svigrúm sem honum er játað og/eða að mat hans hafi verið ómálefnalegt eða óforsvaranlegt, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 25/2009.

Stefndi hafnar því alfarið að hann hafi brotið gegn rökstuðningsreglu 22. gr. stjórnsýslulaga gagnvart stefnanda, auk þess sem hún hafi með engu móti skýrt hvernig slíkt brot gæti haft þýðingu fyrir úrslit þessa máls og leitt til bótaskyldu, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómur nr. 412/2010.

Loks hafnar stefndi óljósum tilvísunum stefnanda til þess að aðkoma A að ráðningarferli 2018 og 2020 hafi á einhvern hátt verið óeðlileg, sem og að áframhaldandi störf hans hjá stefnda hafi minnstu þýðingu fyrir málsúrslit, óháð því hvernig hann sé titlaður á heimasíðu stefnda.

4. - Ákvörðun stefnda um ráðningu í starf mannauðsstjóra.

Stefndi hafnar alfarið málatilbúnaði stefnanda í þessum þætti máls og byggir á því að mat hans á umsækjendum um starf mannauðsstjóra hafi verið málefnalegt og forsvaranlegt og hæfasti umsækjandinn verið ráðinn. Engir ágallar hafi verið á málsmeðferð og ákvarðanatöku stefnda og því skorti það frumskilyrði bótaábyrgðar að ákvörðun um ráðningu N sé ógildanleg.

Við grunnmat á skriflegum umsóknargögnum hafi N skorað hærra en stefnandi. Í fyrsta lagi hafi verið litið til „reynslu og þekkingar á breytingastjórnun“, svo sem fram komi í umsóknargögnum hvorrar um sig. Í þessum matsþætti hafi N fengið 3 stig en stefnandi 2. Telur stefndi þetta mat forsvaranlegt og málefnalegt hvað umrætt hæfnisviðmið varðar. Þá hafi N fengið 4 stig en stefnandi 3 í matsþættinum „reynsla og þekking á stefnumótun, teymisstarfi og verkefnastjórn“. Telur stefndi ljóst af umsóknargögnum N að hún hafi haft þekkingu á öllum þremur þáttum úr störfum sínum sem skrifstofustjóri hjá [...]á meðan stefnandi hafði ekki sérstaka reynslu og þekkingu á stefnumótun í opinberu umhverfi, heldur aðeins af almennum markaði. Þetta mat hafi því einnig verið forsvaranlegt og málefnalegt. Þriðja mats viðmiðið sé „hæfni til að tjá sig í ræðu og riti“. Þar hafi stefnandi fengið 3 stig en N 4 stig og til þess litið að hún hafði meiri reynslu af skrifum, kynningum og framsögu. Þetta mat hafi því verið forsvaranleg og málefnalegt.

Stefndi byggir á því að hvað sem líði ofangreindu grunnmati þá hafi það engin efnisleg áhrif haft á niðurstöðu ráðningarferlis, enda grunnmati aðeins ætlað það hlutverk að þrengja þann hóp umsækjenda sem boðið verði í ráðningarviðtöl og þá fyrst ráðist hver teljist hæfasti umsækjandinn. Stefnandi hafi sannanlega verið boðuð í viðtal og því ljóst að grunnmatið skerti í engu möguleika hennar til að hljóta starfið. Stefnandi hafi hins vegar aldrei mætt í viðtal og beri ein ábyrgð á því að sú varð raunin. Gögn málsins sýni að henni hafi ítrekað verið boðið að mæta en hún ýmist ekki svarað skilaboðum eða fundið ástæðu til að slá viðtali á frest; síðast í byrjun nóvember 2020. Eftir það hafi stefndi ekki getað frestað ráðningarferli frekar, til þess eins að bíða eftir því hvort og hvenær stefnanda hentaði að mæta í viðtal. Áður hafi stefndi farið langt umfram skyldur í viðleitni til að koma til móts við stefnanda í þeim efnum. Að þessu gættu verði megin ástæðan fyrir því að stefnandi hlaut ekki starfið ekki rakin til stefnda og eigi það eitt og sér að leiða til sýknu í þessum þætti máls.

Að því er varðar þá málsástæðu stefnanda að staða mannauðsstjóra sé í raun sú sama og staða starfsmannastjóra vísar stefndi til áðurgreindra sjónarmiða og hafnar þeim málatilbúnaði stefnanda. Stefndi hafnar því einnig að hafa brotið gegn rökstuðningsreglu og/eða reglum um upplýsingarétt og tilkynningarskyldu. Ráðningarferlið hafi farið fram gegnum vefkerfið alfred. is og tilkynningar sendar öllum gegnum það kerfi; öllum nema stefnanda sem sótti um starfið utan þess kerfis. Fyrir mistök hafi henni því ekki verið send formleg tilkynning um ráðninguna á sama tíma og öðrum umsækjendum. Í því geti þó ekki falist brot á ofangreindum stjórnsýslureglum, enda liggi fyrir að stefnandi óskaði aldrei eftir rökstuðningi fyrir ráðningu í stöðu mannauðsstjóra. Í öllu falli geti ekki verið um einhverja þá annmarka að ræða annmarka sem áhrif hafi á efnislega niðurstöðu máls.

5. - Bótakrafa stefnanda.

Stefndi hafnar alfarið bótakröfu stefnanda og byggir á því að það skilyrði skorti fyrir bótaskyldu að hann hafi valdið stefnanda tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti.

5.1. - fjárkröfur stefnanda.

Stefndi byggir á því að jafnvel þótt talið verði að niðurlagning á stöðu stefnanda hafi verið ólögmæt þá sé meint fjártjón ósannað, enda hafi stefnandi fengið greidd laun í uppsagnarfresti og ekki sannað fjártjón eftir það. Verði engu að síður fallist á bótaskyldu krefst stefndi verulegrar lækkunar á kröfu stefnanda en hún sé úr öllu hófi fram og í engu samræmi við dómaframkvæmd, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómar nr. 275/2003 og 172/2014 og landsréttardómur nr. 13/2020. Er í því sambandi hafnað þeim málatilbúnaði stefnanda að hún hafi mátt gera ráð fyrir að halda starfi sínu til loka starfsævi sinnar, sem og því að aldur, kyn, menntun og starfsreynsla stefnanda leiði til þess að hún eigi erfiðara með að finna starf en hver annar, eða að atvinnuástand í landinu geti haft áhrif á fjárhæð dæmdra bóta. Þá mótmælir stefndi að útreikningar stefnanda á launum verði lagðir til grundvallar, enda ekki unnt að miða við heildarlaun án tillits til frádráttarliða, meðal annars vegna opinberra gjalda.

Þá beri að draga frá allar greiðslur sem stefnandi hefur fengið eða hefði átt rétt til að fá eftir lok uppsagnarfrests og virða til lækkunar dæmdra bóta, sem og ætlaðar framtíðartekjur hennar, allt í samræmi við skyldu stefnanda til að takmarka tjón sitt.

Að því er sérstaklega varðar bætur vegna meintra ágalla við ráðningar í störf deildarstjóra launadeildar og/eða mannauðsstjóra er áréttað að stefnandi hafi með engu móti sýnt fram á að stefnda hafi borið að bjóða henni þau störf. Þá er kröfu stefnanda um útlagðan kostnað hafnað á áðurgreindum grunni, auk þess sem orsakasamhengi sé ósannað milli meintrar saknæmrar háttsemi stefnda og ætlaðs tjóns stefnanda.

5.2. - miskabótakrafa stefnanda.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki með nokkru móti sýnt fram á ólögmæta meingerð stefnda gegn frelsi, friði, æru eða persónu stefnanda, sem sé skilyrði bótaskyldu samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum vegna lögmætra skipulagsbreytinga og eineltiskvörtunin engin áhrif haft við þá ákvarðanatöku. Þá geti ekkert í framgöngu og málsmeðferð stefnda við uppsögnina falið í sér ólögmæta meingerð. Stefndi hafnar því sérstaklega að ráðningar í störf deildarstjóra launadeildar og mannauðsstjóra hafi valdið stefnanda miska og að hann hafi á einhvern hátt rýrt starfsheiður stefnanda. Þá mótmælir stefndi því að að undirmenn stefnanda hafi verið upplýstir um niðurstöðu eineltisúttektarinnar og að sú lögmæta kvörtun hafi valdið stefnanda miska. Stefndi hafi fylgt verkferlum og því til samræmis aðeins látið þá starfsmenn sem tjáðu sig gagnvart skýrsluhöfundum vita um niðurstöðu úttektarinnar, auk þess sem kvartandinn hafi fengið eineltisskýrsluna í hendur. Í kjölfar umræðna innan vinnustaðarins hafi verið haldinn fundur með starfsfólki stjórnsýslusviðs 1. júlí 2020, en þar hvorki greint frá niðurstöðum úttektarinnar né farið efnislega yfir það mál. Starfsmenn hafi einungis verið upplýstir um að eineltismálinu væri lokið, auk þess sem farið var almennt yfir feril eineltismála og biðlað til starfsfólks að bera virðingu fyrir hvert öðru. Að þessu gættu geti framganga stefnda fráleitt talist ólögmæt og ærumeiðandi meingerð í garð stefnanda.

Þá byggir stefndi á því að jafnvel þótt fallist verði á að hann hafi að einhverju leyti brotið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga leiði það eitt og sér ekki til bótaskyldu og greiðslu miskabóta, sbr. til hliðsjónar hæstaréttardómar nr. 314/2001, 90/2002 og 768/2016 og landsréttardómur nr. 153/2019.

Verði fallist á greiðslu miskabóta byggir stefndi á því til vara að lækka beri þá kröfu stefnanda verulega, enda miskabótakrafan fram úr öllu hófi og í engu samræmi við dómaframkvæmd, sbr. til hliðsjónar landsréttardómar nr. 105/2019 og 13/2020.

Auk áðurgreindra lagaraka vísar stefndi til ákvæða stjórnsýslulaga og óskráðra reglna stjórnsýsluréttar, til ákvæða sveitarstjórnarlaga og til almennra reglna opinbers vinnuréttar. Um málskostnað vísar hann til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IX. - Niðurstöður.

1.

Stefndi er sveitarfélag og taka stjórnsýslulög nr. 37/1993 til ákvarðana hans um rétt eða skyldu manna, sbr. 2. mgr. 1. gr. laganna. Samkvæmt 78. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, sbr. og 8. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, á stefndi mat á því hverra skipulagsbreytinga sé þörf til hagræðingar í rekstri sínum og sætir það mat ekki öðrum takmörkunum en þeim að aðgerðir sem gripið er til í hagræðingarskyni þurfa að vera í samræmi við lög og meginreglur stjórnsýsluréttar, sbr. hæstaréttardómar nr. 647/2006 og 389/2014. Gildir þetta meðal annars þegar staða er lögð niður og/eða starfsmanni sagt upp vegna hagræðingar.

2.

Stefndi vísar í málatilbúnaði sínum til stjórnkerfisbreytinga sem samþykktar voru í bæjarstjórn stefnda 13. nóvember 2018 og fólust í því að mannauðsmál færðust af miðlægri starfsmannadeild stjórnsýslusviðs undir hvern og einn sviðsstjóra fagsviða og innkaupamál færðust til innan stjórnsýslusviðs, frá fjármáladeild til lögfræðideildar. Í kjölfar þeirra breytinga var stefnandi 1. febrúar 2019 ráðin í stöðu starfsmannastjóra starfsmannadeildar stjórnsýslusviðs og gegndi þeirri stöðu þegar atvik máls gerðust.

Í starfslýsingu stefnda frá 28. desember 2018 segir að starfsmannastjóri sé yfirmaður starfsmannadeildar og fari með daglega stjórn hennar, veiti öllum fagsviðum stefnda ráðgjöf í vinnurétti, launa- og kjaramálum, fari með kjarasamningsmál fyrir hönd stefnda og samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga á því sviði, beri ábyrgð á launavinnslu, jafnlaunavottun, tölfræðilegri úrvinnslu launagagna, áætlanagerð og eftirliti með launaútborgun. Samrýmist þessi verkefnalýsing og lýsing annarra verkefna því sem fram kom í auglýsingu um stöðuna, en til viðbótar segir í starfslýsingunni að starfsmannastjóri sé í nánu samstarfi við mannauðsstjóra fagsviða stefnda og veiti þeim ráðgjöf á sviði starfsmannamála.

3.

Um áramót 2019/2020 fól stefndi F sérfræðingi í þróun skipulagsheilda að gera úttekt á skipulagi og starfsemi bæjarins og setja fram tillögur um frekari stjórnkerfisbreytingar. F lauk því verki 16. júní 2020 og skilaði tveimur skýrslum með yfirskriftinni „skipulag starfsemi Kópavogsbæjar“, annarri með undirheiti „úttekt og ábendingar“ og hinni með undirheitinu „tillaga um breytt skipulag“.

Í úttektarskýrslunni er því lýst að á þriðja þrepi skipulags séu fjögur kjarnasvið; stjórnsýslusvið, menntasvið, umhverfissvið og velferðarsvið. Innan stjórnsýslusviðs starfi fjármáladeild, starfsmannadeild, lögfræðideild, upplýsingatæknideild, þjónustuver, stjórnsýsla og stjórnhættir og loks stefnumótun og þróun. Bent er á hagræðingarkosti þess að bæta við einu þverfaglegu sviði, fjármálasviði, sem einbeiti sér að fjármálastjórn og fjármálatengdum þáttum stjórnkerfisins í heild og stjórnsýslusvið einbeiti sér áfram að öðrum þeim verkefnum sem sviðið hafi á sinni könnu. Verði sett upp nýtt fjármálasvið sé eðlilegt að huga að fyrirkomulagi og staðsetningu kjarasamninga og launamála í skipulagi og hvort þeir þættir ættu að færast undir fjármálasvið. Einnig er bent á skynsemi og kosti þess að byggð verði upp miðlæg eining á sviði innkaupamála, sem hefði þekkingu og yfirsýn yfir innkaup í heild þótt forræði á því hvað skuli kaupa og hvenær verði hjá hverju sviði fyrir sig. Starfsemi stjórnsýslusviðs sé mjög víðfeðm og viðamikil þróunarverkefni framundan. Verkefni þess sviðs og miðlæg stoðþjónusta gangi þvert á skipulag bæjarins og myndi þannig „límið“ í skipulaginu.

Í skýrslu með tillögum að breyttu skipuriti segir að niðurstaða úttektar sé sú að í aðalatriðum sé gildandi skipulag eðlilegt miðað við kjarnastarfsemi stefnda og umfang starfseminnar. Þó sé lagt til að skipta stjórnsýslusviði upp í fjármálasvið annars vegar og stjórnsýslusvið hins vegar. „Jafnframt þessari meginbreytingu á stjórnskipulagi“ stefnda sé lagt til að innkaupamál verði styrkt verulega og verði hluti af nýju fjármálasviði. „Ennfremur er lagt til að skipulag mannauðsmála verði endurskoðað frá grunni“ og gert ráð fyrir miðlægri starfsemi sem einbeiti sér að þróun mannauðs og vinnustaðamenningar almennt á meðan stýring mannauðs verði sem næst stjórnendum einstakra fagsviða. Í framhaldi er dregin upp tillaga að breyttu skipuriti þar sem undir stjórnsýslusvið heyra stjórnsýsla og lögfræðimál, mannauðsmál, stafræn þróun, þjónustuver, nýsköpun og þróun og menningarmál. Undir nýtt fjármálasvið heyri fjárstýring og fjárreiður, áætlana-og rekstrareftirlit, reikningshald og uppgjör, innkaupaþjónusta og launadeild. Laundeild beri ábyrgð á útreikningum og greiðslu launa, framfylgi launastefnu bæjarins og hafi auk þess yfirsýn, umsjón og eftirlit með kjarasamningum og framkvæmd þeirra.

Um hlutverk miðlægrar mannauðsdeildar segir nánar að hún veiti þjónustu og tryggi að hvert fagsvið starfi í samræmi við sameiginlega og yfirlýsta stefnu stefnda í mannauðsmálum. Um leið og þær breytingar komi til framkvæmda sé lagt til að yfirfara þennan málaflokk í heild og endurskoða fyrirliggjandi stefnu í mannauðsmálum.

Eins og áður greinir samþykkti bæjarstjórn stefnda á fundi 23. júní 2020 tillögu C bæjarstjóra um breytingar á skipuriti stefnda. Í tillögunni og samþykkt bæjarstjórnar er vísað til ofangreindrar úttektar F og úttektar G um fyrirkomulag innkaupa.

4.

Stefndi byggir á því að meðan á úttektarferli F stóð hafi verið haldnir fjölmargir fundir þar sem fram fóru greiningar á því hvaða breytingar væru nauðsynlegar á stjórnkerfi bæjarins og niðurstaðan verið sú að nauðsynlegt væri að leggja niður tvær stöður hjá stefnda; stöðu starfsmannastjóra og stöðu mannauðsráðgjafa stjórnsýslu- og umhverfissviðs. Liggja hvorki fyrir fundargerðir né önnur gögn um slíka fundi og/eða greining á því hvaða störf væru orðin óþörf. Þá heldur stefndi því fram að á fundi bæjarstjórnar 23. júní 2020 hafi verið tekin ákvörðun um að leggja niður stöðu starfsmannastjóra starfsmannadeildar á stjórnsýslusviði og segja stefnanda upp því starfi. Ekkert í gögnum málsins styður hins vegar þá fullyrðingu að staða starfsmannastjóra hafi komið til umræðu eða ákvörðunar á nefndum bæjarstjórnarfundi. Þá verður ekki ráðið af úttektarskýrslu og tillögum F að hann leggi til að skoðað verði að leggja niður stöðu starfsmannastjóra. Þetta staðfesti F fyrir dómi og bar að í úttektarferlinu hafi hann aldrei rætt um eða lagt til að stöður yrðu lagðar niður vegna fyrirhugaðra skipulagsbreytinga. Þykir sá vitnisburður trúverðugur og hagnýtur við úrlausn málsins, sbr. 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Einnig liggur fyrir sá vitnisburður E þáverandi sviðsstjóra stjórnsýslusviðs fyrir dómi að eftir að stefnda bárust niðurstöður skipulagstillagna F 16. júní 2020 hafi endanlega verið ljóst að staða stefnanda yrði lögð niður. Er ekkert í gögnum málsins sem styður þann framburð Samkvæmt framansögðu og að gættum öðrum framlögðum gögnum verður ekki séð að stefndi hafi á nokkrum tímapunkti rökstutt þá ákvörðun að leggja stöðu stefnanda niður og segja henni upp störfum. Heyrði staðan þó undir æðstu stjórnunarstöður stefnda samkvæmt 50. gr. samþykktar um stjórn bæjarins og því aðeins á valdsviði bæjarstjórnar eða bæjarráðs að ráða í þá stöðu og veita lausn frá henni.

Eins og frá greinir í kafla IX.1. hefur stefndi að meginstefnu til rúmt svigrúm til að meta og ákveða hvort og hvernig hann fækkar í hópi starfsmanna sinna í hagræðingar-og sparnaðarskyni. Því mati eru þó settar skorður af grunnreglum stjórnsýsluréttar, þar með talinni réttmætisreglunni en samkvæmt henni verða stjórnvöld ávallt að byggja matskenndar ákvarðanir á málefnalegum sjónarmiðum. Þessi regla kemur jafnframt fram í gildandi kjarasamningi milli aðila, en þar segir í grein 11.1.6.1 að óheimilt sé að segja starfsmanni upp án málefnalegra ástæðna. Að þessu gættu og að virtu öðru framansögðu þykir stefndi alls ekki hafa sýnt fram á að hann hafi gætt málefnalegra sjónarmiða við ákvörðun um að leggja niður stöðu stefnanda og segja henni upp störfum. Var því ekki staðið réttilega að þeirri ákvörðun og telst hún ólögmæt.

5.

Kemur þá til skoðunar hvort stefnda hafi borið, í ljósi ákvörðunar um að leggja niður stöðu stefnanda, að bjóða henni annað starf innan sömu stjórnsýslustofnunar í stað þess að segja henni upp störfum. Reynir hér á rannsóknarreglu 10. gr. og meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga en samkvæmt henni ber stjórnvaldi jafnan að taka til athugunar hvort nauðsynlegt sé að segja starfsmanni upp í tilefni af skipulagsbreytingum eða hvort unnt sé að beita vægara úrræði, til að mynda tilfærslu í starfi, til að ná sama lögmæta markmiði.

Rúmri viku eftir uppsögn stefnanda auglýsti stefndi starf deildarstjóra launadeildar á nýju fjármálasviði og nýtt starf mannauðsstjóra innan stjórnsýslusviðs. Þá hefur komið fram undir rekstri málsins að stefndi stofnaði til nýrrar stöðu innkaupastjóra á fjármálasviði og til stöðu vinnuréttarlögfræðings innan nýstofnaðrar mannauðsdeildar. Segir stefndi að í þá stöðu hafi færst lögfræðingur úr lögfræðideild stjórnsýslusviðs og því hafi sú staða ekki verið auglýst. Aðspurður um ástæðu þess að stefnanda var ekki boðin staða innkaupastjóra bar E sviðsstjóri stjórnsýslusviðs fyrir dómi að sú staða hafi verið á öðru fagsviði en hans og hann því ekkert haft með þá stöðu að gera. Skýring þessi er bersýnilega ómálefnaleg og að engu hafandi við úrlausn málsins.

Af einföldum samanburði á auglýsingu stefnda á starfi deildarstjóra launadeildar, starfslýsingu stefnanda sem starfsmannastjóra, starfi hennar sem starfsmannastjóra og yfirmanni launadeildar stefnda frá 1. febrúar 2019 til 26. júní 2020, menntun hennar og fyrri starfsreynslu á sviði starfsmannastjórnunar, innkaupastjórnunar og launamála hjá hinu opinbera og á almennum vinnumarkaði, verður ekki dregin önnur haldbær ályktun en sú að ef allt hefði verið með felldu í störfum stefnanda hjá stefnda hefði hæglega mátt flytja stefnanda í eitthvert þeirra fjögurra starfa sem að framan greinir og hún verið til þess hæf að sinna þeim öllum af kostgæfni miðað við menntun og reynslu, þó eftir atvikum að undanskildu auglýstu starfi mannauðsstjóra. Að þessu sögðu liggur ekkert fyrir um að stefndi hafi framkvæmt mat af neinu tagi á starfi stefnanda og hæfni hennar til að taka við einhverju ofangreindra starfa áður en henni var sagt upp. Hefur dómurinn þannig ekkert við að miða í þessu tilliti nema dómsframburð bæjarstjóra um að hann hafi aldrei á starfstíma stefnanda haft nokkuð við störf hennar að athuga. Um ábyrgð á uppsögn stefnanda og ástæður þess að henni var ekki boðið annað starf vísaði bæjarstjóri til E. Fyrir dómi var E inntur út í sömu atriði og kvaðst hann hafa tekið til skoðunar hvort stefnandi gæti fengið annað „sambærilegt starf“, komist að þeirri niðurstöðu að svo væri ekki og því hafi ekki komið til greina að bjóða henni annað starf. Þessi svör eru alls órökstudd og þykja í senn óforsvaranleg og ómálefnaleg.

Að því gættu sem nú hefur verið rakið hefur stefndi hvorki fært fram viðhlítandi rök né lagt fram haldbær gögn um að uppsögn stefnanda hafi verið nauðsynleg og að jafnframt hafi verið óhjákvæmilegt að víkja henni úr starfsmannaröðum stefnda vegna skipulagsbreytinga sem samþykktar voru á fundi bæjarstjórnar stefnda 23. júní 2020. Samkvæmt því er það álit dómsins að stefndi hafi ekki gætt málefnalegra sjónarmiða við þá ákvörðun að bjóða stefnanda ekki svipað eða sambærilegt starf innan sinna vébanda samhliða eða í kjölfar uppsagnar hennar og þykir stefndi þannig án efa hafa brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. og meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga við málsmeðferð og ákvarðanatöku að þessu leyti.

6.

Í febrúar 2020 kvartaði undirmaður stefnanda undan einelti af hennar hálfu. Stefndi hóf rannsókn á þeirri kvörtun. Stofnaðist þannig til sjálfstæðs stjórnsýslumáls í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga og bar stefnda að fylgja rannsóknarreglu 10. gr., gæta meðalhófsreglu 12. gr. og andmælaréttar stefnanda samkvæmt 13. gr. við meðferð og úrlausn málsins.

Í þágu málsrannsóknar fól stefndi [...] að framkvæma eineltisúttekt og veita ráðgefandi álit í málinu. Liggur fyrir í því sambandi eineltisskýrsla dagsett 26. júní 2020. I sálfræðingur, annar tveggja skýrsluhöfunda, bar fyrir dómi að niðurstöður skýrslunnar hafi fyrst verið kynntar fulltrúum stefnda á skilafundi þann dag. Er sá vitnisburður í samræmi við dómsvætti E og H lögmanns hjá stefnda og verður við það miðað í málinu. Niðurstaða skýrslunnar var sú að stefnandi væri uppvís að einelti gagnvart umræddum starfsmanni í sex tilvikum af 14 sem rannsökuð voru og náði rannsóknartímabilið frá 8. maí 2019 til 17. janúar 2020. Þykir samkvæmt því ljóst að á ekki stærri vinnustað hafi starfsmenn á stjórnsýslusviði stefnda lengi verið meðvitaðir um samskipta- og samstarfserfiðleika stefnanda og undirmannsins.

E og H kvöddu stefnanda á sinn fund sama dag og eineltisskýrslan var kynnt. Á þeim fundi var henni afhent uppsagnarbréf dagsett 25. júní 2020 og því næst var skýrslan lögð fyrir hana. E bar fyrir dómi að engin tenging væri á milli stjórnsýslumálanna og að stefndi hafi tekið ákvörðun um uppsögn stefnanda og birt hana áður en skýrslan var lögð fram á fundinum. Hvað sem líður þeim framburði segir í uppsagnarbréfinu að stefnanda sé sagt upp með þriggja mánaða fyrirvara með vísan til ákvæðis um uppsagnarfrest í gr. 11.1.6.2 gildandi kjarasamnings. Tilvitnuð kjarasamningsgrein lýtur að málsmeðferð og ákvarðanatöku um áminningu fyrir brot í starfi. Þykir þetta eitt og sér vísbending um að ástæða uppsagnar stefnanda hafi tengst persónu hennar og frammistöðu í starfi. Aðspurður fyrir dómi bar E að hér væri aðeins um ónákvæma tilvísun að ræða og að í bréfinu hefði átt að vísa til greinar 11.1.6.1 kjarasamningsins sem fjallar um uppsagnarfresti.

E kvað fundinn með stefnanda hafa tekið hátt á þriðju klukkustund og kannaðist ekki við að rituð hefði verið fundargerð eða minnisblað vegna fundarins. Með þeim fundi hafi eineltismálinu lokið af hálfu stefnda. Þar sem stefnanda hefði áður verið sagt upp starfi vegna skipulagsbreytinga hafi ekkert tilefni stofnast til að veita henni andmælarétt við efni eineltisskýrslunnar enda ljóst að mati E að engin ákvörðun yrði tekin á grundvelli skýrslunnar og hún því þýðingarlaus fyrir framhald mála. H bar á sama veg. Aðila greinir á um hvort stefndi hafi í lok fundar afþakkað vinnuframlag stefnanda. Liggur ekkert skjalfest fyrir um þetta, annað en tölvupóstur E til stefnanda 21. ágúst 2020 þar sem segir: „Ég lagði síðan til við þig að þú myndir ekki mæta til vinnu á uppsagnartíma og hefur sú reyndin verið.“

Stefnandi hefur ólíka sýn á fundinn 26. júní 2020 og kveðst hafa verið afar ósátt við að fá ekki notið andmælaréttar við efni eineltisskýrslunnar. Því til samræmis sendi hún E tölvupóst 20. júlí, lýsti þeirri skoðun sinni að forsendur og niðurstöður eineltisskýrslunnar stæðust ekki, gagnrýndi skýrsluhöfunda fyrir vinnubrögð, taldi ljóst að fara þyrfti yfir skýrsluna og kvaðst bíða eftir að heyra frá E varðandi framhald mála. Fyrir dómi kvaðst E ekki muna hvort hann hafi brugðist við þessum pósti og bar að hann hafi verið sammála niðurstöðu eineltisskýrslunnar. Stefnandi áréttaði ofangreint erindi í tölvupósti til E 20. ágúst 2020, óskaði eftir fundi vegna málsins og fékk svarpóst daginn eftir. Þar kveðst E hafa verið hugsi yfir afstöðu stefnanda til skýrslunnar, hann litið svo á að tekið hefði verið fullt tillit til athugasemda beggja aðila við rannsókn málsins og hann rætt það við skýrsluhöfunda „hvort skýrslan myndi ekki standast rýni“. Skýrslan væri trúnaðarmál, hafi aðeins verið afhent aðilum og færi ekki í frekari dreifingu. „Hvað þetta mál snertir hef ég litið svo á að því sé lokið og hefur ekki komið til þess að niðurstaðan yrði grundvöllur ákvörðunar og verður ekki úr þessu að minni hyggju.“

Þegar framangreind atriði eru virt heildstætt og til þess er sérstaklega litið að í uppsagnarbréfi stefnanda er vísað til ákvæða kjarasamnings um ámælisverða hegðun í starfi, þess að ákvörðun um uppsögn var birt stefnanda sama dag og henni var kynnt eineltisskýrsla [...]og þess að E bar fyrir dómi að hann hafi verið sammála niðurstöðum skýrslunnar um sök stefnanda, þykja gögn málsins benda eindregið til þess að uppsögn stefnanda hafi í raun komið til vegna ávirðinga um einelti á vinnustað og uppsögnin ekki tengst skipulagsbreytingum stefnda, heldur hafi hann misbeitt valdi sínu við meðferð og úrlausn máls. Eins og hér stendur á verður stefndi að bera hallann af því að annað er ósannað.

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga skal stjórnvald, eftir að það tekur ákvörðun, tilkynna aðila máls um hana nema það sé augljóslega óþarft. Í 2. mgr. er kveðið á um rétt aðila til að fá ákvörðun rökstudda og mælt fyrir um leiðbeiningarskyldu vegna kæru til æðra stjórnvalds og um fresti til að bera ákvörðun undir dómstóla.

Í eineltismálinu liggur fyrir að stefndi tók aldrei ákvörðun í skilningi 20. gr. stjórnsýslulaga. Ekkert liggur heldur fyrir um að málshefjandi hafi afturkallað kvörtun sína á hendur stefnanda og gögn málsins bera ekki með sér að stefndi hafi sem stjórnvald tekið ákvörðun um að fella málið niður. Þykja þar engu breyta hugleiðingar E um að hann hafi talið málinu hafa lokið með uppsögn stefnanda 26. júní 2020, enda þar um annað stjórnsýslumál að ræða; mál sem E sagði ótengt eineltismálinu. Að þessu gættu verður ekki séð að stefndi hafi lokið eineltismálinu með formlegum hætti. Af dómsvætti E verður þvert á móti ráðið að stefndi hafi hætt rannsókn máls 26. júní, með því einu að móttaka eineltisskýrslu [...] og segja stefnanda upp störfum og stefndi, þrátt fyrir niðurstöðu skýrslunnar um brot stefnanda í opinberu starfi, ekki gefið henni kost á að koma að andmælum við efni skýrslunnar. Telur dómurinn hér engu breyta sú viðbára stefnda að búið hafi verið að segja stefnanda upp á öðrum grunni og því ástæðulaust að veita henni andmælarétt, enda málið afar íþyngjandi og alvarlegt með tilliti til framtíðarhagsmuna stefnanda hvort heldur í starfi hjá stefnda eða öðrum. Að því gættu og í samræmi við skýrleikareglu stjórnsýsluréttarins bar stefnda að tilkynna stefnanda skriflega um lyktir eineltismálsins svo hún gæti gert sér grein fyrir hverjar þær lyktir væru og í framhaldi metið réttarstöðu sína.

Að öllu virtu er fallist á með stefnanda að málsmeðferð stefnda í eineltismálinu hafi verið ábótavant og hún brotið gegn 10., 13. og 20. gr. stjórnsýslulaga.

7.

Eins og rakið er í kafla V.2. auglýsti stefndi 4. júlí 2020 laust starf deildarstjóra launadeildar á nýju fjármálasviði. Vísast til þess kafla um hæfniskröfur til umsækjenda og helstu verkefni deildarstjóra. Þegar sú lýsing er borin saman við lýstar hæfniskröfur til umsækjenda og helstu verkefni deildarstjóra launadeildar á stjórnsýslusviði í október 2018, sbr. kafli II.2., kemur óbreytt fram að innan launadeildar starfi sjö launafulltrúar sem annist launavinnslu til um 3.000 starfsmanna stefnda. Í eldri auglýsingunni var gerð krafa um háskólamenntun og reynslu af launavinnslu. Í yngri auglýsingunni er dregið úr kröfum til menntunar og krafist umtalsverðrar þekkingar og reynslu af launavinnslu. Samkvæmt báðum auglýsingum er leitað að einstaklingi með reynslu og þekkingu á starfsemi sveitarfélaga, góða samstarfs- og samskiptahæfni og sjálfstæði og frumkvæði í starfi. Í eldri auglýsingunni segir að þess utan sé helst leitað eftir einstaklingi með þekkingu á mannauðs- og launakerfi SAP, stjórnunarreynslu og góða þekkingu á töflureikni. Í nýrri auglýsingunni er leitað eftir einstaklingi með reynslu af stjórnun og áætlanagerð, góða tölvukunnáttu og framsetningu tölfræðilegra upplýsinga.

Við samanburð á helstu verkefnum deildarstjóra launadeildar samkvæmt auglýsingunum kemur í ljós að þau eru hin sömu í öllum meginatriðum, að því undanskildu að nýr deildarstjóri á fjármálasviði skuli bera ábyrgð á framkvæmd kjarasamninga, veita aðstoð við gerð þeirra og samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga vegna kjaramála og vera í nánu samstarfi við mannauðsstjóra og mannauðsráðgjafa fagsviða. Síðastgreind tvö atriði falla nákvæmlega að starfslýsingu og ábyrgðarsviði starfsmannastjóra, eins og hún var dregin upp af stefnda 28. desember 2018, sbr. kafli II.5 að framan. Þeirri stöðu gegndi stefnandi frá 1. febrúar 2019 til 26. júní 2020 og var jafnframt yfirmaður deildarstjóra launadeildar eða annarra sem gegndu störfum deildarstjóra á því tímabili.

Stefnandi sótti um starf deildarstjóra á nýju fjármálasviði og var ásamt B í hópi þriggja umsækjenda sem komust í seinna viðtal áður en B var boðið starfið á þeim grunni að hann „bæri af öðrum umsækjendum“. Þegar þess er gætt að stefnandi var talin bera af B þegar ráðið var í starf deildarstjóra launadeildar síðla árs 2018 vaknar óhjákvæmilega sú spurning hvað gæti hafa breyst og hvort málefnalegar ástæður hafi búið að baki ráðningu B sumarið 2020. Telur stefnandi augljóst að svo sé ekki og bendir á að hún hafi verið yfirstjórnandi launadeildar á þeim tíma sem þarna leið á milli og öðlast enn meiri reynslu og þekkingu á meðan B gegndi áfram óbreyttu starfi hjá [...]. Stefndi teflir því fram á móti að um „ólíkar stöður“ hafi verið að ræða þótt þær bæru sama heiti. Liggur ekkert fyrir í málinu sem styður þá staðhæfingu annað en dóms framburður A starfsmanns stefnda, sem frá greinir í kafla V.4. Að sögn A voru störfin „ólík vegna þeirra skipulagsbreytinga sem þá voru orðnar“, þ. e. að launadeildin var komin á fjármálasvið og því ekki verið gerð krafa um háskólamenntun. Taldi A þetta skiljanlegt „þar sem það sem þarf sérstaklega í deildarstjóra þessarar deildar, á þessum tíma, er fyrst og fremst þekking á framkvæmd launa, vinnustund og staðfestingu á launakerfi og slíkir hlutir“ og væri slík þekking á færi örfárra einstaklinga. „Þetta er eitthvað sem þú lærir með því að vinna starfið, þannig að það er fyrst og fremst, þú tekur ekki háskólapróf í þessu starfi.“ Þykir málatilbúnaður af þessu tagi ósannfærandi, lítt málefnalegur og að engu hafandi við úrlausn málsins.

Stefndi ber því einnig viðað honum hafi borið skylda til að auglýsa hið nýja starf og hefði annar háttur brotið gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga. Stefnandi teflir því fram á móti að þrátt fyrir meginregluna um að störf skuli að jafnaði auglýst laus til umsóknar sé sá fyrirvari gerður í grein 11.1.2.1 kjarasamnings að ekki þurfi sjálfkrafa að auglýsa störf laus til umsóknar þegar fólki er sagt upp vegna skiplagsbreytinga og þurfi þá meðal annars að skoða hvort og þá hversu miklar breytingar verða á starfi, hæfisskilyrðum og aðstæðum að öðru leyti.

Samkvæmt áðursögðu liggur ekkert fyrir, sem hönd á festir, um hvaða breytingar urðu á starfi deildarstjóra sem gátu með réttu leitt til þess að stefnanda var ekki boðið það starf í stað auglýsingar. Þegar við þetta bætist sú viðurkennda staðreynd að við skipulagsbreytingar stefnda sumarið 2020 varð til ný staða vinnuréttarlögfræðings, sem ekki var auglýst, heldur færði stefndi þar til lögfræðing milli deilda, þykir haldlítil sú viðbára stefnda að honum hafi borið skylda til að auglýsa starf deildarstjóra launadeildar í stað þess að bjóða stefnanda það starf. Fær sú ályktun stoð í þeirri fullyrðingu stefnda að staða deildarstjóra launadeildar hafi ekki verið lögð niður á starfstíma stefnanda heldur hafi stefndi ákveðið að ráða ekki í starfið á meðan stefnandi var starfsmannastjóri launadeildar.

Þegar framangreind atriði eru virt heildstætt er það niðurstaða dómsins að fyrirliggjandi málsgögn bendi eindregið til þess að stefnandi hafi ekki verið ráðin í stöðu deildarstjóra launadeildar 2020 vegna ávirðinga um einelti á vinnustað og þykir stefndi ekki hafa sýnt fram á eða gert líklegt að málefnaleg sjónarmið hafi ráðið því að B var ráðinn í starfið í hennar stað. Verður stefndi að bera hallann af því að annað er ósannað.

8.

Um auglýst starf mannauðsstjóra nýrrar mannauðsdeildar á stjórnsýslusviði stefnda er fjallað í kafla V.3. og V.5. að framan. Með vísan til þess sem þar segir og sér í lagi vitnisburðar M sérfræðings hjá ráðgjafarfyrirtækinu [...], sem dómurinn metur trúverðugan, er það álit dómsins að röð atvika, sem stefnda verður ekki kennt um, hafi ráðið úrslitum um að stefnandi mætti aldrei í ráðningarviðtal vegna starfsins. Liggur þó fyrir að M, sem var í fyrirsvari fyrir ráðningarteymið gagnvart umsækjendum, gekk eins langt og hægt var að ætlast til í viðleitni til að bjóða stefnanda slíkt viðtal. Þegar að þessu gættu verður stefnda ekki dæmt sakaráfelli í þeim þætti málsins.

9.

Samkvæmt þegar greindum málsúrslitum á stefnandi rétt á skaðabótum úr hendi stefnda vegna ólögmætra ákvarðana um niðurlagningu á stöðu stefnanda, um uppsögn hennar úr starfi, um að bjóða henni ekki annað starf í staðinn innan stjórnkerfis stefnda og um ráðningu þriðja aðila í starf deildarstjóra launadeildar stefnda. Er með því fallist á að stefndi hafi með sömu ákvörðunum sýnt af sér saknæma háttsemi og að þær ákvarðanir hans séu ógildanlegar að stjórnsýslurétti.

Með hliðsjón af meginreglum skaðabótaréttar og vinnuréttar um takmörkun tjóns er ekki unnt að fallast á aðalkröfu stefnanda varðandi greiðslu fjártjóns. Fór enda svo undir rekstri máls að stefnandi lagði fram varakröfu þá sem áður greinir.

Við ákvörðun bóta verður litið til þess að stefnandi hefur verið atvinnulaus frá því hún missti starf sitt hjá stefnda fyrir 21 mánuði, þar af launalaus í 18 mánuði. Stefnandi var meðal æðstu stjórnenda innan stjórnkerfis stefnda og hafði laun því til samræmis, samtals ríflega 1.700.000 krónur á mánuði. Hún hefur sótt um fjölda starfa á þeim tíma sem síðan er liðinn, bæði stjórnunar- og sérfræðistörf, en án árangurs. Miðaðvið menntun og starfsreynslu stefnanda eru ekki áhöld um að uppsögn hennar hjá stefnda, tengsl þeirrar uppsagnar við ávirðingar um einelti á vinnustað og skortur á meðmælum frá stefnda hafi reynst stefnanda óþægur ljár í þúfu. Sú staðreynd að stefnandi er á sextugsaldri þykir ekki greiða götu hennar á íslenskum atvinnumarkaði. Þá verður ekki framhjá því horft að stefnandi mátti vænta þess að gegna áfram stöðu starfsmannastjóra fram að 70 ára aldri, nema því aðeins að staða hennar væri löglega lögð niður eða henni vikið úr starfi vegna sannaðra brota í starfi og þá að meginstefnu til að undangenginni áminningu. Er þessi réttur staðfestur í grein 11.1.7.1 gildandi kjarasamnings.

Á hinn bóginn ber til þess að líta, sem stefnandi hefur sjálf upplýst, að hún hefur frá hausti 2020 þegið atvinnuleysisbætur og styrktargreiðslur sem koma til frádráttar dæmdum bótum. Vísast nánar um þær greiðslur til kafla VII.5.2. og er ekki tölulegur ágreiningur um þær greiðslur þótt stefndi bendi réttilega á að til viðbótar beri að gæta að opinberum gjöldum vegna tilgreindra heildarlauna.

Með framangreind atriði öll í huga og að gættum dómum Hæstaréttar í málum nr. 247/1998, 277/1999 og 172/2014 og landsréttardómi nr. 14/2020 þykja bætur vegna beins fjártjóns stefnanda af hinum ólögmætu stjórnvaldsákvörðunum stefnda hæfilega metnar 18.000.000 krónur.

Í ljósi atvika þykja þess utan efni til að dæma stefnda til greiðslu á 162.000 króna útlögðum kostnaði stefnanda vegna sálfræðiþjónustu og öflun sálfræðilegrar álitsgerðar vegna málsins, sem hvort tveggja tengist kröfu hennar um greiðslu miskabóta.

Stefnandi á rétt til miskabóta úr hendi stefnda á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Auk hinna ólögmætu og íþyngjandi ákvarðana stefnda sem leiddu til fjártjóns stefnanda ber við ákvörðun miskabóta að líta til málsmeðferðar stefnda í eineltismálinu, hvernig svokölluð eineltisskýrsla var kynnt stefnanda í beinu framhaldi að því að henni var sagt upp störfum og henni gert ljóst að best væri að hún mætti ekki aftur til vinnu. Var þessi aðferð sérlega meiðandi fyrir stefnanda og til þess fallin að líta út eins og tilefni hefði verið verið til að víkja henni fyrirvaralaust úr starfi vegna eineltis, þótt stefndi haldi öðru fram. Samkvæmt framburði stefnanda og álitsgerð sálfræðings hennar hefur sá tími sem síðan er liðinn reynst stefnanda afar erfiður, hún lokað sig af, átt erfitt með svefn og verið niðurbrotin. Að öllu gættu er fallist á með stefnanda að framferði stefnda í heild hafi falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru og persónu stefnanda, verið meiðandi og vegið að starfsheiðri hennar án þess að fyrir því lægju málefnalegar ástæður. Þykja miskabætur þannig hæfilega ákveðnar 2.000.000 krónur.

Stefnandi krefst dráttarvaxta af dæmdum kröfum frá málshöfðunardegi 24. júní 2 021 til greiðsludags. Er þeirri kröfu ekki andmælt af hálfu stefnda. Því til samræmis og þó að gættri 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þykir rétt að dæmdar skaða- og miskabætur beri dráttarvexti frá 24. júlí 2021 til greiðsludags.

Eftir greindum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að dæma stefnda til greiðslu málskostnaðar. Af hálfu beggja aðila er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins. Við munnlegan málflutning kom fram af hálfu lögmanns stefnanda að hann hefði varið 140 vinnustundum í málið og lögmaður stefnda nefndi 130 stundir. Hvorugur aðila mótmælti málskostnaðarkröfu hins í skilningi 111. gr. réttarfarslaga. Að því gættu og með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykir málskostnaður til stefnanda hæfilega ákveðinn 4.030.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til greiðslu virðisaukaskatts.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Kópavogsbær, greiði stefnanda, K-kvk-þgf E-kvk-þgf, 20.162.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. júlí 2021 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 4.030.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf J-kk-nf