Z-4/2012

Mál þetta, sem barst dóminum 22. júní 2012, var tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 22. ágúst 2012.

Sóknaraðili er Gokartbrautin ehf., Stórási 4-6, Garðabæ.

Varnaraðilar eru þrotabú Ris byggingarverktaka ehf., Lágmúla 7, Reykjavík, þrotabú Grandabrúar 2 ehf., Hafnargötu 51-55, Reykjanesbæ og Garðamýri ehf., Vogagerði 21, Vogum.

Sóknaraðili krefst þess aðallega að nauðungarsala fari fram á öllum tækjum og áhöldum sem talin eru upp í nauðungarsölubeiðni vegna leiguskuldar við sóknaraðila og greiðslu kostnaðar við varðveislu og gæslu hinna haldlögðu muna. Til vara er gerð sú krafa að nauðungarsala fari fram á þeim tækjum og áhöldum sem dómurinn telur að haldsrétturinn taki til og greiðslu kostnaðar við varðveislu og gæslu haldlagðra muna. Í báðum tilvikum krefst sóknaraðili málskostnaðar.

Af hálfu varnaraðilans þrotabús Ris byggingarverktaka ehf. er þess krafist að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila málskostnað.

Þrotabú Grandabrúar 2 ehf. krefst þess að hafnað verði kröfu sóknaraðila um nauðungarsölu á þeim tækjum sem talin eru upp í nauðungarsölubeiðni og að ákvörðun sýslumannsins í Hafnarfirði, dagsett 8. júní 2012, verði staðfest um að nauðungarsalan verði stöðvuð. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar.

Varnaraðilinn Garðamýri ehf. hefur ekki látið málið til sín taka.

I

Sóknaraðili sem leigusali og varnaraðilinn Ris byggingarverktakar ehf. sem leigutaki gerðu þann 14. janúar 2011 framleigusamning um húsnæði að Stórási 4-6 í Garðabæ, eignarhluta með fastanúmer 207-2336, matshluta 02-0101. Leigutíminn hófst 1. febrúar 2011 og var samningurinn ótímabundinn. Gagnkvæmur uppsagnafrestur var þrír mánuðir miðað við mánaðarmót. Afhending hins leigða húsnæðis var við undirskrift samnings. Leigufjárhæð á mánuði var 250.380 krónur með virðisaukaskatti. Leigan skyldi greidd fyrirfram fyrsta hvers mánaðar. Fyrir hönd Ris byggingarverktaka ehf. skrifaði S-kk-nf H-kk-nf forstjóri undir leigusamninginn.

Í greinargerð sóknaraðila segir að greiðsla leigu hafi verið í vanskilum frá upphafi leigutímans. Greidd hafi verið leiga 16. mars 2011 vegna eins mánaðar en síðan hafi ekki verið greitt fyrr en 5. september 2011, þá 250.000 krónur. Ris skuldi því sóknaraðila átta mánaða leigu eða samtals 2.003.040 krónur. S-kk-nf H-kk-nf hafi sagt sig úr stjórn Ris byggingarverktaka ehf. 22. júlí 2011 og sé nú búsettur í Danmörku. Þ-kk-nf B-kk-nf hafi sagt sig úr varastjórn félagsins 29. september 2011 og því hafi engin stjórn eða prókúruhafi verið í félaginu. Vegna vanskila á leigu hafi verið sendar tvær áskoranir á báða framangreinda menn en engin viðbrögð borist. Greiðsluáskorun hafi verið send til Þ-kk-ef B-kk-ef þar sem hann hafi síðast setið í stjórn Ris ehf. og hafi því verið í forsvari fyrir félagið samkvæmt 3. mgr. 40. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Skorað hafi verið á hann að greiða leiguskuldina eða semja um greiðslu hennar innan 15 daga frá móttöku. Tekist hafi að birta Þ-kk-þgf greiðsluáskorun 27. janúar 2012 en ekkert hafi heyrst frá honum um málið. Ítrekað hafi verið reynt að hafa samband við forsvarsmenn Ris ehf. sem hafi ekki svarað. Af þeim sökum hafi sóknaraðila verið nauðugur einn kostur að fara fram á nauðungarsölu á þeim munum sem voru staðsettir í húsnæðinu til að losa það og leigja á ný, auk þess að endurheimta vangoldna leigu og kostnað sem hlotist hafi af geymslu munanna.

Sóknaraðili sendi nauðungarsölubeiðni þar um til sýslumannsins í Hafnarfirði 1. mars 2012. Með bréfi, dagsettu 23. apríl 2012, boðaði fulltrúi sýslumanns aðila málsins til fyrirtöku 3. maí 2012 samkvæmt 63. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Þá bað varnaraðili, þrotabú Grandabrúar 2 ehf., um frest til að afla gagna í málinu. Málið var tekið fyrir á ný 29. maí 2012 en þá óskaði þrotabú Grandabrúar 2 ehf. eftir viðbótarfresti til að búið gæti sýnt fram á eignarrétt að þeim tækjum sem tilgreind voru í nauðungarsölubeiðni sóknaraðila. Var umbeðinn frestur veittur. Þann 4. júní sl. lagði lögmaður þrotabúsins fram kaupsamning, dagsettan 28. desember 2009, á milli Grandabrúar 2 ehf. og ÞMJ ehf., sem síðar varð Ris ehf., ásamt lista yfir tæki sem ÞMJ ehf. hafði keypt samkvæmt samningnum. Málið var tekið fyrir hjá sýslumanni 8. júní 2012 þar sem þrotabú Grandabrúar 2 ehf. lagði fram kaupsamning, dagsettan 7. september 2009, milli Ris ehf. sem seljanda og Ris Álftanesi ehf. (síðar Grandabrú 2 ehf.) sem kaupanda. Með samningnum fylgdi listi yfir tæki þar af er hluti af þeim 47 tækjum sem eru á lista sóknaraðila í beiðni hans um nauðungarsöluna.

Í greinargerð varnaraðilans þrotabús Grandabrúar 2 ehf. kemur fram að búið hafi frá upphafi verið reiðubúið til þess að taka við umræddum munum sem staðsettir séu í húsnæðinu að Stórási 4-6. Meint tjón sóknaraðila vegna þess að húsnæðið hafi ekki verið tiltækt til leigu af þessum sökum sé því alfarið á ábyrgð sóknaraðila. Sóknaraðili hafi ekki lýst kröfu um vangoldnar leigugreiðslur í þrotabú Ris byggingarverktaka ehf. þrátt fyrir innköllun.

II

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili kveðst byggja á því að hann hafi með löglegum hætti haldsrétt í þeim munum sem hafi verið krafist nauðungarsölu á. Haldsréttur geti ýmist byggst á löggerningi, réttarreglu, venju eða eðli máls, án sérstaks samnings hverju sinni. Þegar Ris byggingarverktakar ehf. hafi yfirgefið hið leigða húsnæði hafi leiguskuldin numið 2.003.040 krónum án vaxta og hafi sóknaraðili því lagt hald á þá muni sem félagið hafi skilið eftir í hinu leigða húsnæði. Sóknaraðili hafi ítrekað krafðist þess að Ris byggingarverktakar ehf. greiddi leiguskuldina en án árangurs. Ítrekað hafi verið reynt að ná sambandi við forsvarsmenn félagsins, en engin svör hafi borist. Hafi leigusamningum verið rift eftir að forsvarsmenn félagsins hafi látið undir höfuð leggjast að bregðast við áskorunum um greiðslu skuldarinnar. Eftir standi að félagið skuldi sóknaraðila vangreidda húsaleigu að fjárhæð 2.003.040 krónur, auk vaxta, og hafi verið lagt hald á tækin m.a. til tryggingar þeirri skuld.

Sóknaraðili telur að hann hafi orðið fyrir verulegum kostnaði af því að varðveita munina á forsvaranlegan hátt. Hann kveður það hefði verið verulega kostnaðarsamt að fjarlægja þá auk þess sem ekki hafi legið fyrir hvert þau hafi átt að fara. Þessu til viðbótar hafi húsnæðið ekki nýst til leigu á meðan munirnir hafi verið þar. Vegna þessa kostnaðar hafi sóknaraðila verið nauðugur einn kostur að taka haldsrétt í umræddum hlutum. Sóknaraðili hafi því haldsrétt í umræddum munum þangað til að fullnaðaruppgjör hafi farið fram milli félagsins og sóknaraðila.

Sóknaraðili kveðst minna á það að haldsréttur sé tryggingarréttur og eigi að stuðla að því að haldsréttarhafi fái tiltekna greiðslu sem hann eigi rétt á. Haldsrétturinn veiti heimild til að hafa hlut í haldi þangað til greiðslan er innt af hendi. Í athugasemdum við 2. tölulið 1. gr. laga nr. 57/1949 um nauðungaruppboð, sem lög nr. 90/1991 um nauðungarsölu leystu af hólmi og eiga við um haldsréttinn samkvæmt 6. tölulið 6. gr. laga um nauðungarsölu segi: ,,Sala á hlutum, bundnum haldsrétti er í raun réttur til fullnustu skuldakröfu, með því að haldsmaður fær haldsrétt í uppboðsandvirði eftir því sem talið er, og getur skuldajafnað við kröfu sína“. En í lögum nr. 57/1949 um nauðungaruppboð voru ,,..tvö skilyrði sem uppboðsheimild þarf að fullnægja, að um sé að ræða uppboð á sölu á munum og að uppboðsbeiðandi hafi haldsrétt á þeim sér til tryggingar...”

Verði að telja í ljósi þess sem komi fram í athugasemdum með lögum um nauðungaruppboð og eigi við um haldsréttinn í lögum nr. 90/1991 um nauðungarsölu ásamt því sem kemur fram í greinargerð varðandi 6. tölulið. 1. mgr. 6. gr. laga um nauðungarsölu að sóknaraðili geti krafist nauðungarsölu til að fullnægja peningakröfu sinni, þar sem haldsrétturinn veiti honum tryggingu í mununum sem hér um ræði. Sóknaraðila hafi verið nauðugur einn kostur að krefjast nauðungaruppboðs á mununum sem hann hafði haldsrétt í til að fá fullnustu kröfu sinnar. Eins og áður sagði hafi, burtséð frá leiguskuld, töluverður kostnaður einnig þegar fallið til vegna varðveislu hinna haldlögðu muna. Sá kostnaður sé fyrir hendi óháð eignarráðum yfir hinum haldlögðu munum. Sé sá kostnaður ef miðað sé við leiguverðið í samningi Ris byggingarverktaka ehf. og sóknaraðila á umræddu leiguhúsnæði frá því að húsaleigusamningnum hafi verið rift og til dagsins í dag orðinn allt að 1.752.660 krónur. Sóknaraðili eigi því kröfu bæði vegna leiguskuldar félagsins og vegna varðveislu hinna haldlögðu muna, en vegna geymslu sóknaraðila hafi tækin haldið verðgildi sínu eftir því sem mögulegt sé. Í kröfurétti sé talið að vörslumaður verðmæta öðlist haldsrétt fyrir þeim kostnaði sem af geymslu hljótist. Þegar af þeirri ástæðu beri að verða við kröfu sóknaraðila óháð eignarráðum munanna og selja þá nauðungarsölu. Ákveðnar málsástæður sóknaraðila séu sambærilegar við þær sem fjallað hafi verið um í dómum Hæstaréttar Íslands í málum nr. 445/2000 og 361/2004, en niðurstaða Hæstaréttar hafi verið í samræmi við málatilbúnað sóknaraðila í máli þessu.

Einnig beri að líta til þess að þrátt fyrir að þrotabú Grandabrúar 2 ehf. hafi ítrekað fengi fresti hjá sýslumanninum í Hafnarfirði hafi búið á engan hátt sýnt fram á eignarrétt sinn á þeim tækjum sem sóknaraðili hafi tekið haldsrétt í. Hafi málið tafist verulega vegna kröfu þrotabú Grandabrúar 2 ehf. sem ekki verði séð að standist nánari skoðun. Við þetta bætist að þegar þrotabúið hafi loksins lagt fram gögn, þá hafi einungis verið afhentur hluti þeirra gagna sem hafi snúið að meintu heildarsamkomulagi á milli félaganna ÞMJ ehf., nú Ris ehf. og Grandabrúar 2 ehf. Hafi sóknaraðili þá komist að því að um var að ræða lánssamning þar sem kaupsamningur um munina var sagður trygging.

Krafa þrotabús Grandabrúar 2 ehf. sé óskiljanleg í ljósi bréfs frá J-kk-þgf E-kk-þgf hrl., skiptastjóra Grandabrúar 2 ehf., dagsettu 13. desember 2011, þar sem fram komi að öll tæki og tól samkvæmt þeim kaupsamningi sem átti að sýna eignarrétt þrotabúsins, hafi verið seld og séu nú í höndum Mistru ehf. sem hafi síðan selt tækin áfram til Garðamýrar ehf. Ekki sé hægt að skilja bréf J-kk-ef E-kk-ef hrl. á annan hátt en að Mistra ehf sé þegar bréfið sé ritað komið með öll tækin í sína vörslu enda standi það í bréfinu og því furðulegt að þrotabú Grandabrúar 2 ehf. telji sig eiga eignarrétt á þeim tækjum sem hér um ræðir. Í þessu ljósi sé ennþá sérkennilegra að þessari kröfu sé haldið fram af hálfu þrotabús Grandabrúar 2 ehf. þar sem svo virðist sem Mistra ehf. hafi selt umrædd tæki til Garðamýrar ehf.

Í ljósi þess að skjöl sem aðrir aðilar málsins hafi lagt fram sýni í besta falli eignarrétt að 11-14 tækjum af 47 sem óskað sé nauðungarsölu á, verði að telja að sýslumanni beri að halda áfram með nauðungarsöluna. Sérstaklega sé ítrekað að sóknaraðila hafi verið nauðugur einn kostur að krefjast nauðungarsölu til að leita fullnustu í þeim munum sem hann hafi tekið haldsrétt í. Töluverður kostnaður hafi fallið á vegna geymslu- og varðveislukostnaðar hinna haldlögðu muna og sé sá kostnaður fyrir hendi óháð eignarráðum yfir þeim.

Sóknaraðili krefst þess til vara að nauðungarsalan fari fram á þeim tækjum sem ekki sé vafi á um eignarrétt að og hann hafi í sinni vörslu. Skal í því sambandi vakin athygli á því að gagnaðilar og þá sérstaklega þrotabú Grandabrúar 2 ehf. hafi aðeins náð að sýna fram á mögulegan eignarrétt að 11-14 tækjum af þeim 47 sem tilgreind séu í nauðungarsölubeiðni sóknaraðila. Jafnvel þó að þessi 11-14 tæki samsvari lýsingu á tækjum tilgreindum í þeim kaupsamningum sem aðrir málsaðilar hafi lagt fram, þá sé eftir að taka tillit til bréfs J-kk-ef E-kk-ef hrl. skiptastjóra Grandabrúar 2 ehf. frá 13. desember 2011. Því verði að telja einsýnt að halda eigi nauðungarsöluna á þeim tækjum sem vafalaust sé um eignarrétt á og sem dómurinn telur að haldsrétturinn taki til.

Um lagarök vísar sóknaraðili til laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu ásamt ólögfestum reglum íslensk réttar um haldsrétt. Um málskostnaðarkröfu vísar sóknaraðili til ákvæða XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 129.,130. og 131. gr.

III

Málsástæður og lagarök þrotabús Ris byggingarverktaka ehf.

Varnaraðili kveðst byggja kröfu sína á því að sóknaraðili eigi ekki haldsrétt í þeim munum sem sóknaraðili krefst nauðungarsölu á og því verði krafa um nauðungarsölu á mununum ekki reist á 6. tölulið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Þá mótmæli varnaraðili aðild varnaraðilans þrotabús Grandabrúar 2 ehf. að máli þessu enda eigi varnaraðilinn Grandabrú 2 ehf. enga hagsmuni í málinu. Kveðst varnaraðili telja sig eiganda þeirra lausafjármuna sem sóknaraðili krefst nauðungarsölu á.

Sóknaraðili kveðst byggja kröfu sína um nauðungarsölu á umþrættum munum á haldsrétti vegna leiguskuldar annars vegar og geymslukostnaðar hins vegar. Varnaraðili mótmæli því að stofnast hafi til haldsréttar á framangreindum grundvelli og mótmæli einnig öllum málsástæðum og lagarökum sem sóknaraðili færi fram fyrir því. Sóknaraðili vísi ekki til neinna atvika sem að lögum gætu leitt af sér haldsrétt honum til handa í munum þessum.

Sóknaraðili byggi á því að hann hafi með löglegum hætti haldsrétt í þeim munum sem krafist sé nauðungarsölu á. Varnaraðili kveðst mótmæla því að stofnast hafi til haldsréttar sóknaraðila í þeim munum sem hann krefjist nauðungarsölu á vegna vangoldinnar húsaleigu enda hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á viðhlítandi grundvöll fyrir haldsréttinum. Tilvísun sóknaraðila til stofnunar haldsréttar sé án alls rökstuðnings og óljóst af málatilbúnaði hans á hverju hann byggi rétt sinn. Sé þessi málsástæða vanreifuð. Skortur á röksemdum sé þó skiljanlegur enda ekkert að byggja á.

Þannig verði haldsréttur í nefndum munum ekki byggður á leigusamningi milli aðila, dagsettum 14. júní 2011, eða öðrum löggerningi sem samningsbundinn haldsréttur, enda virðist sóknaraðili ekki byggja á slíku. Sóknaraðili byggi meintan haldsrétt sinn heldur ekki á grundvelli réttarreglu, venju eða eðli máls (lögákveðinn haldsréttur) enda skilyrði í öllum þeim tilvikum að krafa haldsréttarhafa eða greiðsla sú, sem tryggja á, eigi rætur að rekja til þess hlutar sem hald má leggja á. Um slíkt sé ekki að ræða í máli þessu, þ.e.a.s. krafa sóknaraðila um greiðslu vegna leigu húsnæðis á ekki rætur að rekja til þeirra lausafjármuna sem sóknaraðili kveðst eiga haldsrétt í, ólíkt því sem átt geti við þegar bílaverkstæði neiti að skila bíl fyrr en kostnaður vegna viðgerða á þeim tiltekna bíl hefur verið greiddur. Af þessu sé ljóst að ekki hafi stofnast til haldsréttar sóknaraðila á grundvelli vangoldinnar húsaleigu. Sóknaraðili geti því ekki byggt kröfu um nauðungarsölu til fullnustu fjárkröfu sinnar á grundvelli haldsréttar samkvæmt 6. tölulið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991. Því beri að hafna kröfu sóknaraðila að þessu leyti.

Sóknaraðili byggi einnig á því að hann eigi haldsrétt í þeim munum sem krafist sé nauðungarsölu á vegna kostnaðar við að varðveita þá á forsvaranlegan hátt. Eðli máls samkvæmt hefði verið verulega kostnaðarsamt að fjarlægja munina auk þess sem ekki hafi legið fyrir hvert þeir hafi átt að fara. Þessu til viðbótar hafi húsnæði ekki nýst til leigu á meðan tækin hafi verið þar. Af þessum sökum hafi sóknaraðila verið nauðugur sá kostur að taka haldsrétt í mununum sem hafi verið til staðar vegna þessa kostnaðar. Hann telji sig hafa haldsrétt í umræddum tækjum þangað til að fullnaðaruppgjör hafi farið fram milli sín og varnaraðila. Varnaraðili kveðst mótmæla þessari málsástæðu sóknaraðila.

Sóknaraðili hafi sjálfur ákveðið að rýma ekki húsnæðið og geyma munina þar inni. Varnaraðili taki ekki afstöðu til hugsanlegrar kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila sökum þess að ekki hafi verið hægt að leigja út húsnæðið á meðan hlutirnir hafi verið þar. Ljóst sé að sé sú krafa til staðar hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á grundvöll sem veitt geti honum haldsrétt í mununum til tryggingar kröfunni.

Nauðsynleg skilyrði til stofnunar haldsréttar séu ekki fyrir hendi í máli þessu. Til að mynda sé það skilyrði haldsréttar vegna geymslukostnaðar ekki uppfyllt að til vörslunnar hafi stofnast samkvæmt beiðni hlutaðeigandi og að vörslumaðurinn hafi samkvæmt tilmælum eiganda, átt að annast um hlutinn, gera við hann, flytja hann, geyma hann o.s.frv. Kveðst varnaraðili vísa um þetta til dóms Hæstaréttar í máli nr. 6/2002. Ljóst sé að aldrei hafi komið til samkomulags milli aðila um geymslu munanna né að um hafi verið að ræða beiðni varnaraðila um að sóknaraðili geymdi og annaðist munina sem sóknaraðili kveðst nú eiga haldsrétt í. Þá verði haldsréttur sóknaraðila ekki byggður á öðrum aðstæðum.

Varnaraðili mótmæli tilvísunum sóknaraðila til dóma Hæstaréttar Íslands nr. 445/2001 og 361/2004 og fordæmisgildi þeirra í málinu. Verði ekki ráðið af málatilbúnaði sóknaraðila hvernig hann ætli þessum málum að hafa fordæmisgildi um lyktir þess máls sem hér um ræði. Eru atvik í framangreindum málum um margt ósambærileg máli sóknaraðila.

Hvað varði varakröfu sóknaraðila kveðst varnaraðili byggja kröfu sína á sömu málsástæðum og rökum og að framan séu nefnd um aðalkröfu sóknaraðila. Varnaraðili byggi á því að hann sé réttmætur eigandi allra þeirra muna sem sóknaraðili krefjist nauðungarsölu á og þegar af þeirri ástæðu sé óþarft að fjalla um varakröfu sóknaraðila. Um eignarrétt varnaraðila yfir þeim munum sem varnaraðilinn þrotabú Grandabrúar 2 ehf. telji eignarrétt yfir í máli þessu, vísi varnaraðili til kaupsamninga, dagsettra 8. og 28. desember 2009, lánasamnings sama dag og loks til kröfulýsingar, kaupsamnings og samkomulags. Af framangreindum gögnum megi ráða að varnaraðili sé eigandi allra þeirra tækja og tóla sem samningar þessir fjalli um. Þá byggi varnaraðili jafnframt á því að ekki verði skorið úr eignarrétti í ágreiningsmáli sem þessu.

IV

Málsástæður og lagarök þrotabús Grandabrúar 2 ehf.

Varnaraðili, þrotabú Grandabrúar 2 ehf., kveðst byggja kröfu sína á því að sóknaraðili eigi ekki haldsrétt í þeim munum sem fram komi í nauðungarsölubeiðni hans til sýslumannsins í Hafnarfirði vegna umdeildrar húsaleigukröfu á hendur varnaraðila þrotabúi Ris byggingarverktaka ehf.

Í greinargerð sóknaraðila sé réttilega bent á að haldsréttur geti byggst á löggerningi, réttarreglu, venju eða eðli máls. Hér sé hins vegar um leigusamning að húsnæði að ræða en engin ákvæði um haldsrétt fyrir leigusala séu í leigusamningnum. Því geti sóknaraðili ekki byggt kröfu sína á samningnum. Haldsréttur leigusala geti ekki stofnast yfir munum sem séu í húsnæði hans og séu í eigu leigjanda eða þriðja manns, nema um það hafi verið samið. Ekki sé að sjá að það hafi verið gert í leigusamningi sóknaraðila og varnaraðila þrotabús Ris byggingarverktaka ehf. Þrotabú Grandabrúar 2 ehf. sé ekki aðili að leigusamningnum.

Þá beri að líta til þess að haldsréttur geti ekki stofnast yfir þeim munum sem staðsettir séu í húsnæði sóknaraðila þar sem þeir munir séu eign varnaraðila þrotabús Grandabrúar 2 ehf. Þá geti sóknaraðili ekki byggt á réttarreglum og sérstaklega ekki 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu því ákvæðið sé ekki sjálfstæð heimild fyrir haldsrétti sóknaraðila. Sóknaraðili verði að hafa sjálfstæða lagaheimild um haldrétt, t.a.m. byggða á húsaleigulögum. Sú heimild sé ekki til. Vísan sóknaraðila til skýringa á ákvæði nauðgunarsölulaga bæði eldri frá 1949 og nýrri sé mótmælt.

Ekki sé talið að það hafi skapast venja eða að eðli máls standi til þess að haldsréttur sé til staðar vegna ógreiddrar húsaleigu í munum leigjanda eða þriðja manns. Þá sé sérstaklega mótmælt sjónarmiðum sóknaraðila um að venja hafi skapast um að vörslumaður öðlist haldsrétt fyrir þeim kostnaði sem af geymslu hlýst. Hér sé ekki um að ræða geymslu heldur liggi fyrir í málinu húsleigusamningur um leigu á húsnæðinu.

Haldsréttur sóknaraðila sé því ekki til staðar þar sem að hann byggi ekki á löggerningi, réttarreglu, venju eða eðli máls. Auk þess sé leigusamningur sóknaraðila gerður við Ris byggingarverktaka ehf. en ekki við varnaraðila þrotabú Grandabrúar 2 ehf. Umræddir munir séu í eigu varnaraðila þrotabús Grandabrúar 2 ehf. enda hafi þrotabú Ris byggingarverktakar ehf. ekki sýnt fram á eignarétt sinn yfir þeim. Jafnvel þó að skilningur sóknaraðila á því hvernig meintur haldsréttur hans hafi stofnast, yrði lagður til grundvallar, þá geti aldrei stofnast til haldsréttar yfir munum þeim er staðsettir séu í húsnæði sóknaraðila þar sem þeir séu í eigu varnaraðila þrotabús Grandabrúar 2 ehf.

Hvað varðar lagarök vísar varnaraðili til laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu og ólögfestra reglna um skilyrði fyrir stofnun haldsréttar. Varðandi málskostnaðarkröfu vísar varnaraðili til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Forsendur og niðurstaða

Með bréfi dagsettu 1. mars 2012 sendi sóknaraðili sýslumanninum í Hafnarfirði beiðni um nauðungarsölu á ýmsum lausamunum sem taldir eru upp í 47 tölusettum liðum í beiðninni. Er þar um að ræða meðal annars rafmagnslyftara, skápa, slípivél, stiga, rafmagnskapla vinnuskúra, dekk, ryksugu, loftpressur, skóflur, kústa, regngalla, vinnupalla, pípulagningaefni, hitablásara, þurrkara, uppþvottavél, ísskápa og vinnuborð. Í beiðninni segir að sóknaraðili hafi „tekið haldsrétt“ í mununum vegna vangoldinnar húsaleigu. Nauðungarsölu á mununum var mótmælt með bréfi skiptastjóra þrotabús Grandabrúar 2 ehf. til sýslumannsins í Hafnarfirði, dagsettu 18. apríl 2012. Eru mótmælin á því byggð að sóknaraðili eigi ekki haldsrétt í tilgreindu lausafé. Við fyrirtöku málsins hjá sýslumanni 4. júní sl. var framkominni kröfu sóknaraðila mótmælt af varnaraðilanum, þrotabúi Grandabrúar 2 ehf., á þeirri forsendu að munirnir væru eign þrotabúsins. Af hálfu varnaraðilans þrotabús Ris byggingarverktaka ehf. var haldið fram við sömu fyrirtöku að munirnir væru eign þrotabúsins og við fyrirtöku 8. júní sl. gerði þrotabúið athugasemdir við haldsrétt sóknaraðila í mununum. Tók fulltrúi sýslumanns svofellda ákvörðun: „Með vísan til framkominna upplýsinga og gagna er fram kominn verulegur ágreiningur um heimild gerðarbeiðanda til að nauðungarsalan fari fram og verður frekari framkvæmd hennar því stöðvuð.“

Samkvæmt þessu liggur fyrir að ágreiningur er með aðilum um eignarrétt að þeim munum sem sóknaraðili óskaði eftir að seldir yrðu nauðungarsölu. Enn fremur greinir aðila á um það hvort sóknaraðili máls þessa eigi haldrétt í munum, staðsettum að Stórási 4-6 í Garðabæ, en hann lýsti yfir haldsrétti í þeim vegna vangoldinnar húsaleigu samkvæmt framleigusamningi milli sóknaraðila og Ris byggingarverktaka ehf., dagsettum 14. janúar 2011. Er sá ágreiningur til úrlausnar í máli þessu.

Með áskorun dagsettri 9. nóvember 2011 til Riss byggingarverktaka ehf. tilkynnti sóknaraðili að leigusamningi um húsnæðið að Stórási 4-6 væri rift samkvæmt 1. tölulið 61. gr. laga nr. 36/1994 um húsaleigu. Jafnframt að sóknaraðili myndi rýma hið leigða innan sjö daga frá dagsetningu bréfsins og selja þá muni sem þar væru þá í húsnæðinu til að hafa upp í vanskil leigu og geymslukostnað. Krafa sóknaraðila um nauðungarsölu umþrættra muna er þannig til komin vegna leiguskuldar annars vegar og geymslukostnaðar hins vegar. Byggir málatilbúnaður sóknaraðila á því að hann hafi haldsrétt í þeim munum sem hann krefst nauðungarsölu á. Beiðni sóknaraðila um nauðungarsölu er reist á 6. tölulið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu en þar segir að til fullnustu gjaldfallinnar peningakröfu megi krefjast nauðungarsölu á eign samkvæmt haldsrétti í eigninni. Haldsréttur getur ýmist verið lögákveðinn eða samningsbundinn. Þá getur haldréttur einnig stofnast með einhliða viljayfirlýsingu eiganda þeirrar eignar sem haldsréttur nær til.

Hvað varðar ætlaðan haldrétt sóknaraðila í mununum vegna leiguskuldar þá liggur fyrir að sóknaraðili og Ris byggingarverktakar ehf., nú þrotabú, gerðu með sér samning 14. janúar 2011 þar sem sóknaraðili leigði hluta af skemmu að Stórási 4-6 í Garðabæ, eða 468 fermetra án þess að tilgreint sé eða afmarkað í hvaða skyni hið leigða yrði nýtt. Af gögnum málsins verður þó ráðið að húsnæðið hafi verið nýtt til að geyma þar ýmis tæki og áhöld, svo og byggingarefni. Af samningi þessum verður ekki ráðið að svo hafi samist milli aðila að sóknaraðili öðlaðist við hugsanleg vanskil á leigu haldsrétt í þeim lausamunum sem sóknaraðili kynni að geyma í hinu leigða húsnæði. Er niðurstaða dómsins sú að ætlaður haldsréttur í mununum verði ekki reistur á áðurnefndum leigusamningi um húsnæðið. Þá verður ekki ráðið af málatilbúnaði sóknaraðila að ætlaður haldréttur hans verði leiddur af öðrum löggerningi eða réttarreglu. Því hafnar dómurinn að haldsréttur sóknaraðila í umþrættum munum hafi stofnast vegna vangoldinnar leigu eftir húsnæðið.

Sóknaraðili byggir enn fremur á því að haldréttur hans í mununum hafi stofnast vegna kostnaðar við varðveislu þeirra, en vegna geymslu sóknaraðila á mununum hafi þeir haldið verðgildi sínu. Meðal skilyrða haldréttar við slíkar aðstæður er að til geymslu hafi verið stofnað með samningi við eiganda umræddra muna eða tilmæla hans við vörslumann um að annast viðkomandi muni. Hafa ber í huga að áðurnefndur samningur sóknaraðila við Ris byggingarverktaka ehf. er um leigu á húsnæði en fjallar ekki um geymslu muna þar á vegum sóknaraðila. Engin gögn málsins renna nokkrum stoðum undir það að sóknaraðili hafi verið beðinn um að geyma munina fyrir eiganda þeirra. Hefur sóknaraðili því ekki að mati dómsins sýnt fram á að hann hafi haft vörslur þessara muna samkvæmt samkomulagi við eiganda munanna eða að hann hafi varðveitt þá eftir tilmælum eiganda eða annast þá með einhverjum hætti, geymt þá, afstýrt spjöllum eða eyðileggingu á þeim og þannig viðhaldið verðmæti þeirra. Eru því ekki að mati dómsins skilyrði til að fallast á sjónarmið sóknaraðila um að hann hafi öðlast haldsrétt í þeim munum sem um ræðir vegna geymslukostnaðar eins og haldið er fram.

Miðað við framangreinda niðurstöðu kemur varakrafa sóknaraðila ekki til álita, en ágreiningur er eins og fram er komið á milli varnaraðila málsins um eignarrétt að þeim munum sem tilgreindir eru í beiðni sóknaraðila um nauðungarsölu. Sá ágreiningur er ekki til úrlausnar í málinu.

Samkvæmt framangreindu verður ekki hjá því komist að hafna kröfum sóknaraðila í málinu og verður sóknaraðila með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gert að greiða varnaraðilum málskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Hafnað er kröfum sóknaraðila, Gokartbrautarinnar ehf., um að nauðungarsala fari fram á lausamunum sem tilgreindir eru í nauðungarsölubeiðni sóknaraðila til sýslumannsins í Hafnarfirði, dagsettri 1. mars 2012.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum, Þrotabúi Ris byggingarverktaka ehf. og þrotabúi Grandabrúar 2 ehf., hvoru fyrir sig, 200.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf