E-3264/2021

1. Mál þetta, sem dómtekið var 9. febrúar 2023, er höfðað 8. júní 2021 af Lífeyrissjóði verslunarmanna, Kringlunni 7, Reykjavík, Gildi - lífeyrissjóði, Guðrúnartúni 1, Reykjavík, Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, Engjateigi 11, Reykjavík, Stapa lífeyrissjóði, Strandgötu 3, Akureyri, og Birtu lífeyrissjóði, Sundagörðum 2, Reykjavík, gegn Brú II Íslandi hf., Laugavegi 26, Reykjavík.

2. Endanlegar dómkröfur stefnenda eru:

- að ákvörðun hluthafafundar í stefnda Brú II Íslandi hf., dags. 9. mars 2021, um breytingu á 4. gr. samþykkta félagsins sem fól í sér hlutafjárhækkun í A- flokki úr 500.000 krónumí 1.000.000 króna og í B- flokki úr 13.120.029 krónum í 39.360.029 krónur verði dæmd ógild.

Einnig að eftirfarandi ákvarðanir hluthafafundar í stefnda Brú II Íslandi hf., dags. 29. apríl 2021, verði dæmdar ógildar:

- ákvörðun um hlutafjárhækkanir í A- flokki úr 500.000 krónum í 1.000.000 króna og í B-flokki úr 13.120.029 krónumí 39.360.029 krónur;

- ákvörðun um staðfestingu á nýjum samþykktum félagsins; og - ákvörðun um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

3. Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnenda, en til varaað kröfur stefnenda verði einungis teknar til greina að hluta, þannig að ákvörðunum viðkomandi hluthafafunda verði einungis breytt að hluta, en að ákvarðanirnar standi óbreyttar og stefndi verði sýknaður að öðru leyti. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnenda.

Helstu málavextir

4. Stefnendur eru hluthafar í stefnda, sem er hlutafélag sem stofnað var haustið 2008 af Thule Investments ehf. Ágreiningslaust er að undir lok ársins 2016 voru eignir fjárfestingarsjóðs, sem aðsetur hafði í Lúxemborg og stefnendur höfðu komið að, fluttar í stefnda. Bera gögn málsins með sér að aðila hefur um margra ára skeið greint á um rekstur hins stefnda félags.

5. Í málinu liggja fyrir samþykktir stefnda, dags. 17. febrúar 2017, og mótteknar hjá fyrirtækjaskrá 20. mars s. á. Segir í 4. gr. samþykktanna að hlutafé félagsins skiptist í tvo flokka, A - flokk 500.000 krónur, sem fari með atkvæðisrétt á hluthafafundum í félaginu, og B- flokk 13.120.029 krónur, sem séán atkvæðisréttar á hluthafafundum í félaginu. Enn fremur að stjórn félagsins sé heimilt að hækka hlutafé þess um allt að 500.000 krónur með áskrift nýrra hluta í A - flokki. Frestur til notkunar heimildar þessarar sé fimm ár frá dagsetningu samþykktanna og sé stjórn félagsins skylt að senda hluthöfum tilkynningu tveimur vikum áður um fyrirhugaða aukningu. Þá sé heimilt að hækka hlutafé félagsins með ályktun hluthafafundar og þurfi til sama magn atkvæða og breytinga á samþykktunum, en skv. 26. gr. þeirra má breyta samþykktunum á lögmætum aðalfundi eða öðrum hluthafafundi með atkvæðum allra hluthafa í A- flokki sem mætt er fyrir á fundinum, enda sé annað atkvæðamagn ekki áskilið í samþykktum félagsins eða landslögum. Loks segir í greindri 4. gr. samþykktanna að hluthafar í A- flokki hafi forgangsrétt að öllum nýjum hlutum í félaginu. Í 7. gr. sömu samþykkta er áréttað að atkvæðisréttur fylgi einungis hlutafé í A- flokki, en enginn atkvæðisréttur fylgi hlutafé í B- flokki. Samkvæmt 10. gr. samþykktanna er hver hluthafi skyldur til, án sérstakrar skuldbindingar, að hlíta samþykktum félagsins, eins og þær eru, við samþykki samþykktanna eða eins og þeim kunni að verða breytt á löglegan hátt.

6. Ó umdeilt er að hlutir stefnenda í stefnda falla í B- flokk samkvæmt samþykktum félagsins og eru því án atkvæðisréttar um ákveðin málefni félagsins í samræmi við heimildir laga nr. 2/1995 um hlutafélög þar um. Þá liggur fyrir að allir hlutir stefnda í A- flokki eru í eigu Thule Investmentsehf.

7. Stjórn stefnda boðaði 10. febrúar 2021 til hluthafafundar sem haldinn skyldi 9. mars s. á. Á dagskrá fundarins samkvæmt fundarboði voru m. a. tillaga um slit á félaginu sem borist hafði af hálfu stefnenda með bréfi, dags. 4. desember 2020, og breytingar á samþykktum félagsins, sem vísað var til viðhengis um. Í viðhenginu kom fram að lagðar væru til breytingar á 4. gr. og 27. gr. samþykkta félagsins og voru breytingar á greinunum sýndar með undirstrikun. Er í máli þessu deilt um breytinguna á 4. gr., en eftir hana skyldi hlutafé félagsins vera 40.360.029 krónur sem skiptist sem áður í tvo flokka, A- flokk 1.000.000 króna sem færi með atkvæðisrétt á hluthafafundum í félaginu og B- flokk 39.360.029 krónur sem væri án atkvæðisréttar á sömu fundum. Heimild stjórnar til hækkunar hlutafjár félagsins um allt að 500.000 krónur í A- flokki var óbreytt en í stað þess að stjórn félagsins skyldi tilkynna hluthöfum um það tveimur vikum áður skyldi stjórnin senda hluthöfum tilkynningu þegar heimildin væri nýtt.

8. Á hluthafafundi stefnda 9. mars 2021 var tillaga um umþrætta breytingu á 4. gr. samþykkta stefnda samþykkt með öllum greiddum atkvæðum hluthafa í A- flokki gegn andmælum sem sett voru fram, m. a. af hálfu stefnenda Lífeyrissjóðs verslunarmanna, Gildis - lífeyrissjóðs, Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins og Stapa lífeyrissjóðs. Fólust andmælin í því að m. a. með hliðsjón af 33. gr. laga nr. 2/1995 léki vafi á því að tilskilin gögn lægju fyrir fundinum til ákvörðunartökunnar, en í a– c-lið 2. mgr. lagagreinarinnar væri kveðið á um hvaða gögn skyldu liggja fyrir á fundinum. Auk þess væru breytingar á samþykktum félagsins óskýrar, t. d. um það hvort verið væri að leggja fram nýja tillögu að samþykktum eða hækkun á hlutafé félagsins. Í 3. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995 kæmi fram að í fundarboði til hluthafafundar, þar sem taka skyldi ákvörðun um hækkun hlutafjár, skyldu vera upplýsingar um áskriftarrétt hluthafa eða annarra, sbr. 34. gr., ásamt upplýsingum um hvernig þeir er hefðu áskriftarrétt skyldu bera sig að ef þeir vildu notfæra sér hann. Gegn andmælunum var bókað í fundargerð um breytingar 4. gr. og tekið fram að fjárhæð hlutafjár í B- hluta væri breytt í samræmi við heimildir stjórnar til hækkunar hlutafjár sem samþykktar hefðu verið á hluthafafundum 4. október 2017 og 12. október 2018, en ekki tekið gildi. Þá var bókað um hækkun hlutafjár í A- hluta að um nýja breytingu væri að ræða og var færður rökstuðningur fyrir henni. Loks var ákveðið að fresta fundi hvað varðaði tillögu stefnenda um slit á stefnda til 29. apríl 2021.

9. Fyrir dóminum liggja kvittanir vegna greiðslna Thule Investmentsehf. til stefnda sem áttu sér stað sama dag, þ. e. 9. mars 2021. Önnur kvittunin er fyrir greiðslu 500.000 króna og er skýring skráð „Nýtt hlutafé A“ en hin er fyrir greiðslu 8.000.000 króna og er skráð skýring „Nýtt hlutafé B“. Þá liggur fyrir dóminum tilkynning, dags. sama dag, til fyrirtækjaskrár um breytingu á hlutafé úr 13.620.029 krónum í 40.360.029 krónur og var þar hakað við „Hækkun greidd með peningum“.

10. Stjórn stefnda boðaði 21. apríl 2021 til hluthafafundar að nýju sem haldinn skyldi 29. s. m. Samkvæmt fundarboði var m. a. á dagskrá fundarins hlutafjárhækkun, sbr. heimildir til hækkunar hlutafjár sem samþykktar hefðu verið á hluthafafundum 4. október 2017 og 12. október 2018, en ekki komu til framkvæmda, ásamt hækkun á hlutafé í A- flokki um 500.000 krónur. Var í fundarboðinu vísað til viðhengis um hlutafjárhækkun, þar sem reifaðar voru þær tvær hækkanir sem fyrirhugaðar væru, auk þess sem vísað var til fylgiskjala skv. 2. og 3. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995, sbr. 4. mgr. 88. gr. laganna. Einnig var á dagskrá staðfesting á nýjum samþykktum félagsins. Var sem áður vísað til viðhengis þar um, en um sama viðhengi var að ræða og fylgt hafði boðun til fundarins 9. mars 2021. Þá var á dagskrá skráning á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins. Loks var á dagskrá að nýju tillaga stefnenda um slit á stefnda.

11. Hluthafafundur í stefnda fór fram 29. apríl 2021. Tillaga um hlutafjárhækkun var samkvæmt fundargerð kynnt og tekið fram að með hækkun með áskrift nýrra hluta í A- flokki væri m. a. brugðist við áhættu af kröfum Deloitte í Lúxemborg á hendur fyrrum hluthafa í A- flokki og komið í veg fyrir að ótengdur aðili sem ekki bæri hagsmuni stefnda fyrir brjósti gæti öðlast meirihluta atkvæða í honum. Þá var bókað í fundargerð að farið hefði verið yfir fylgiskjöl í samræmi við 2. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995, sbr. 4. mgr. 88. gr. Af hálfu stefnenda var tillögu um hlutafjárhækkun mótmælt, þær væru sérstakar í ljósi þess að fyrir fundinum lægi tillaga um slit á stefnda auk þess sem hækkun með áskrift nýrra hluta í A- flokki væri ekki byggð á lögmætum tilgangi, en sá væri vörn gegn hugsanlegum kröfum fyrri hluthafa í A- flokki. Var því mótmælt af hálfu Thule Investmentsehf. sem kvað verndarhagsmunina ekki snúa að fyrri hluthafa heldur ætti að verja hagsmuni félagsins fyrir hættu á því að eignarhald A- hluta færi í hendur Deloitte í Lúxemborg. Var tillaga um hlutafjárhækkun samþykkt með öllum greiddum atkvæðum. Fór á sama veg um tillögu um staðfestingu á samþykktum félagsins, gegn andmælum af hálfu stefnenda.

12. Hvað varðaði skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá var bókað í fundargerð um forgang hluthafa í A- flokki skv. 4. gr. samþykkta stefnda og að tekið væri fram að hlutir yrðu færðir til hlutaskrár á fundinum ef sýnt væri fram á að minnst fjórðungur af nafnverði hefðiverið greiddur, að viðbættu því sem greiða ætti umfram nafnverð, eða fullnægjandi tryggingar yrðu lagðar fram að mati stjórnar. Bókað var í fundargerð að frestur til að greiða eftirstöðvar kaupverðs væri til 9. mars 2022. Af hálfu Thule Investmentsehf., hluthafa í A- flokki, var því lýst yfir að félagið skráði sig fyrir öllum nýjum hlutum bæði í A- og B- flokki og var tekið fram að þegar hefði verið greitt fyrir alla hluti í A- flokki og fjórðung af nafnverði B- hluta, sbr. kvittanir. Kemur svo fram í fundargerð: „Í ljósi þessa var hlutaskrá félagsins uppfærð og staðfest af stjórn félagsins auk þess sem hin nýja hlutaskrá var lögð fram á fundinum.“ 13. Á hluthafafundinum 29. apríl 2021 var jafnframt samþykkt tillaga stefnenda um slit á stefnda sem frestað hafði verið frá fundinum 9. mars s. á. og í samræmi við tillöguna var lagt fyrir stjórn félagsins að láta útbúa tilskilin gögn og boða til nýs fundar. Var samkvæmt fundargerð ákveðið að boða til annars fundar eigi síðar en 28. maí 2021. Slit stefnda voru enn á dagskrá hluthafafundar 14. febrúar 2022 og liggur fyrir fundargerð þess fundar þar sem fram kemur að slit hafi verið samþykkt og skilanefnd kosin.

14. Með bréfi, dags. 17. mars 2021, var þess krafist af hálfu stefnenda að fyrirtækjaskrá synjaði um skráningu breyttra samþykkta frá 9. s. m. og áður en niðurstaða lá fyrir um það var þess krafist að synjað yrði um skráningu breyttra samþykkta frá 29. apríl 2021. Var stefnendum tilkynnt með tölvupósti 28. maí 2021 að ákvörðun fyrirtækjaskrár myndi taka til beggja hluthafafundanna, þ. e. 9. mars og 29. apríl 2021. Liggur fyrir í málinu vottorð fyrirtækjaskrár útgefið 25. ágúst 2021 þar sem fram kemur 9. mars 2021 sem dagsetning samþykkta.

15. Aðilar máls þessa hafa einnig deilt fyrir dómstólum um slit stefnda, en í stað þeirra slita sem samþykkt voru á áðurgreindum hluthafafundi höfðu stefnendur krafist þess að bú stefnda yrði tekið til skipta á grundvelli 1. tölul. 2. mgr. 107. gr. laga nr. 2/1995. Var skorið úr þeim ágreiningi með úrskurði Landsréttar 22. febrúar 2022 í máli nr. 4/2022. Komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að vísa yrði málinu frá héraðsdómi þar sem stefndi væri í slitameðferð samkvæmt ákvörðun lögmæts hluthafafundar og því ekki lagaskilyrði til þess að taka bú hans til skipta á áðurgreindum lagagrundvelli. Í ljósi úrskurðarins féllu stefnendur frá þeim hluta dómkrafna sinna sem fram koma í stefnu máls þessa og lutu að slitum stefnda.

16. Skilanefnd stefnda, sem kosin var á hluthafafundi hans 14. febrúar 2022, var löggilt af fyrirtækjaskrá 25. janúar 2023.

Helstu málsástæður stefnenda

17. Stefnendur byggja á því að þær ákvarðanir sem kröfur þeirra lúta að og teknar voru á hluthafafundum stefnda 9. mars og 29. apríl 2021 hafi verið teknar með ólögmætum hætti. Auk þess fari ákvarðanirnar í bága við lög nr. 2/1995 um hlutafélög, gangi gegn samþykktum félagsins og samræmist ekki almennum reglum félagaréttar.

18. Ó gilda beri ákvörðun hluthafafundar 9. mars 2021 um breytingu á 4. gr. samþykkta félagsins. Með breytingunni hafi hlutafé stefnda í A- flokki hækkað úr 500.000 krónum í 1.000.000 krónaog í B - flokki úr 13.120.029 krónumí 39.360.029 krónur. Til þess að hlutafjárhækkun nái fram að ganga þurfi að uppfylla ýmsar kröfur samkvæmt lögum nr. 2/1995 en að þeim hafi ekki verið gætt. Fyrir fundinum hafi hvorki legið formleg tillaga um hækkun hlutafjár, eins og áskilið sé samkvæmt lögum nr. 2/1995, sbr. einkum 33. gr. laganna, né hafi verið lögð fram skýrsla stjórnar eða umsögn endurskoðenda um skýrslu stjórnar, sbr. b- og c-lið 2. mgr. 33. gr. laganna. Þá hafi ekki verið lagðar fram upplýsingar um áskriftarrétt hluthafa eða annarra, eins og áskilið sé skv. 3. mgr. 33. gr. sömu laga, sbr. einnig 34. gr. laganna. Leiði þetta eitt og sér að mati stefnenda til þess að ógilda skuli ákvörðun hluthafafundar um breytingu á 4. gr. samþykktanna, enda feli húní sér hækkun hlutafjár.

19. Á hluthafafundinum hafi komið fram að verið væri að færa inn í samþykktir félagsins hlutafjárhækkanir í flokki B- hluta sem samþykktar hefðu verið 4. október 2017 og 12. október 2018, en ekki komið til framkvæmda. Því væri einungis um formsatriði að ræða að breyta samþykktum stefnda. S líkt standist á engan hátt áskilnað laga nr. 2/1995, enda sé skýrt kveðið á um í 2. málsl. 2. mgr. 40. gr. þeirra, sbr. 1. mgr. sömu greinar, að ef tilkynning til hlutafélagaskrár er ekki gerð innan árs frá því að ákvörðun um hækkun hlutafjár var tekin skuli ákvörðunin teljast niður fallin. Þetta eigi við um nefndar ákvarðanir, enda hafi þær ekki verið tilkynntar til hlutafélagaskrár innan tilskilins frests. Hafi því ekkert vægi að vísa til þeirra til grundvallar hlutafjárhækkun þeirri sem hér um ræði.

20. Hvað varði hluti í A- flokki virðist sem ætlunin hafi verið sú að læða breytingunni inn í samþykktir félagsins án þess að leggja fram tillögu um hlutafjárhækkun eða önnur tilskilin gögn samkvæmt lögum nr. 2/1995 sem áður hafi verið vísað til. Þ ótt atkvæðisrétturinn í félaginu sé allur á hendi Thule Investments ehf. breyti það engu um þá staðreynd að uppfylla þurfi tiltekin lögformleg skilyrði til þess að hlutafjárhækkun geti náð fram að ganga. Þau skilyrði laga nr. 2/1995 hafi ekki verið uppfyllt í þessu tilfelli. Ákvörðuninhafiþvíveriðtekin með ólögmætum hætti og beri að ógilda hana, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995.

21. Á kvörðun um breytingu á 3. mgr. 4. gr. samþykkta stefnda hafi einnig verið tekin með ólögmætum hætti. Breytingin hafi það í för með sér að stjórn félagsins geti sent hluthöfum tilkynningu þegar heimildtil hlutafjárhækkunar sén ýtt í stað þess að þurfa að tilkynna um slíkt tveimur vikum áður. Stefnendur byggi á því að taka þurfi mið af 4. tölul. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 2/1995 í þessum efnum, sem sé skýr um að frestur til áskriftar og frestur hluthafa til að nota forgangsrétt sinn megi ekki vera skemmri en tvær vikur frá tilkynningu til hluthafa um ákvörðun um hækkun hlutafjár. S ama regla gildi alltént þótt um heimild stjórnar sé að ræða. Engin rök séu fyrir því að vægari kröfur skuli gilda hvað þetta varðar enda sé um að ræða ráðstöfun sem skekkt geti atkvæðavægi og haft gríðarleg áhrif á stöðu stefnenda í stefnda. Ótækt sé að hægt sé að gera slíkar ráðstafanir án nokkurs fyrirvara.

22. Á kvörðun hluthafafundar 29. apríl 2021 um hlutafjárhækkun hafi með sama hætti verið tekin með ólögmætum hætti og hún farið í bága við lög nr. 2/1995, enda hafi ekki verið bætt úr þeim ágöllum sem hafi verið á þeim ákvörðunum sem teknar hafi verið 9. mars s. á. Stefnendur bendi sérstaklega á að í tillögu um hlutafjárhækkun í B- flokki sé til grundvallar ákvörðuninni enn vísað til ákvarðana um hlutafjárhækkanir frá 4. október 2017 og 12. október 2018 sem séu niður fallnar þar sem þær hafi ekki verið tilkynntar til fyrirtækjaskrár innan árs, sbr. 1. og 2. mgr. 40. gr. laga nr. 2/1995, eins og áður segi. Ótækt sé að byggja hlutafjárhækkun á eldri hlutafjárhækkun sem sé löngu niður fallin og beri því að ógilda ákvörðunina.

23. Á hluthafafundinum 29. apríl 2021 hafi lögmaður Thule Investments ehf. vísað til þess við umræðu um tillöguna að þegar hefði verið greitt fyrir hlutafjárhækkunina, en Thule Investmentsehf. hefði greitt stefnda fyrir alla hluti í A- flokki og fjórðung hluta í B- flokki strax í kjölfar hluthafafundarins 9. mars s. á. Byggi stefnendur á því að greiðslur þær sem inntar voru af hendi og á reikning stefnda geti ekki skoðast sem greiðslur hlutafjár í reiðufé þar sem ákvörðun um breytingu á 4. gr. samþykkta í stefnda sem tekin hafi verið 9. mars 2021 hafi verið ólögmæt, eins og áður segi. Greiðslurnar hafi verið inntar af hendi áður en tillögur fyrir hluthafafundinn 29. apríl 2021 h e fðu verið lagðar fram og síðan samþykktar. Greiðslur Thule Investments ehf. inn á reikning stefnda geti því ekki talist neitt annað en lán til félagsins.

Stefnendur bendi á að greiðsla hlutafjárhækkunar með þessum hætti feli í sér greiðslu hlutafjár með skuldajöfnuði, enda mætist þar krafa stefnda um áskrift samkvæmt áskriftarloforði og krafa Thule Investmentsehf. um endurgreiðslu láns til stefnda. T il þess að heimilt sé að greiða fyrir hlutafé með skuldajöfnuði beri að uppfylla viðbótarskilyrði laga nr. 2/1995, einkum 1. mgr. 37. gr. sem kveði á um að reglur skuli settar um slíka greiðslu í ákvörðun hluthafafundar um hlutafjárhækkunina og að afla beri sérfræðiskýrslu, sbr. 6. gr. laganna. Hvorugt þessara skilyrða hafi verið uppfyllt. Hafi ákvörðunin því verið tekin með ólögmætum hættiog beri að ógilda hana af þeim sökum.

24. Stefnendur bendi á að í tillögu með fundarboði hafi verið vísað til þess að tilgangur hækkunarinnar væri m. a. að bregðast við áhættu af kröfum Deloitte í Lúxemborg á hendur Bru II GP S. a. r. l. Stefnendur árétti að Thule Investments ehf. hafi keypt hlut Bru II GP S. a. r. l. í stefnda og sé því hinn síðarnefndi aðili ekki lengur hluthafi í stefnda. Þ ar af leiðandi hafi engin ástæða verið til að hækka hlutafé stefnda í þeim tilgangi að verja Bru II GP S. a. r. l. Þ ótt framkvæmdastjóri, prókúruhafi, stjórnarmaður og hluthafi stefnda hafi beina hagsmuni af málaferlunum í Lúxemborg sem hluthafi í Bru II GP S. a. r. l. gildi hið sama ekki um stefnda. Telji stefnendur því umræddan tilgang að baki hlutafjárhækkuninni ólögmætan og sé engin ástæða til þess að verja hagsmuni fyrrum hluthafa í félaginu.

25. E kki standist almennar reglur félagaréttar að hlutafé í félagi sé hækkað á sama fundi og slit þess séu samþykkt, eins og og hafi verið gert. Hætta sé á því að annarlegir hagsmunir búi að baki hlutafjárhækkuninni, einsog að koma í veg fyrir slit á síðari stigum, með því að auka við atkvæðavægi sitt í tengslum við 27. gr. samþykkta félagsins um slit eða koma því til leiðar að fulltrúar A - hluthafa verði kosnir í skilanefnd í stað þess að setja félagið í formleg skipti, eins og krafa hafi verið komin fram um. Þá kunni ákvörðunin að leiða til þess að A - hluthafi auki hlutfall sitt við úthlutun verðmæta úr félaginu við endanleg slit með óeðlilegum hætti, en samkvæmt skýrslu stjórnar, sem lögð hafi verið fram á fundinum, séu eignir og kröfur félagsins langt umfram skuldir og skuldbindingar.

26. Stefnendur ítreki að ákvörðun á fundi 9. mars 2021 um breytingu samþykkta hafi verið tekin með ólögmætum hætti og samræmist ekki lögum nr. 2/1995, samþykktum félagsins eða almennum reglum félagaréttar, auk þess sem ákvarðanir um hlutafjárhækkanir á sama fundi hafi verið ólögmætar. Því sé ákvörðun á fundinum 29. apríl 2021 um staðfestingu á nýjum samþykktum félagsins einnig ólögmæt, enda hafi hún staðfest þær breytingar sem samþykktar höfðu verið á fyrri fundi. Stefnendur vísi að öðru leyti til áður fram kominna málsástæðna til grundvallar kröfu sinni.

27. Á fundinum 29. apríl 2021 hafi jafnframt verið tekin ákvörðun um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins með ólögmætum hætti og fari hún í bága við lög nr. 2/1995. Á fundinum hafi verið samþykkt skráning á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsinsog verið vísað til tillögu stjórnar um hlutafjárhækkun er lá fyrir fundinum. Hafi hlutir verið færðir til hlutaskrár í samræmi við það. Þ að sé hins vegarekki í verkahring hluthafafundar að halda hlutaskrá félagsins heldur séþað á hendi stjórnar, sbr. 1. mgr. 30. gr. laga nr. 2/1995, og því beri að ógilda ákvörðun um útgáfu hlutaskrár á hluthafafundi. Því til viðbótar hafi hlutafjárhækkanirnar ekki verið skráðar og einungis verið greitt fyrir 25% af hlutafé í B- flokki. Ótækt sé að gefin sé út hlutaskrá sem samræmist ekki raunverulegu eignarhaldi í félaginu. Í því sambandi vísi st einnig til þess að nýir hlutir veiti ekki réttindi í félaginu fyrr en frá skrásetningardegi hlutafjárhækkunar, sbr. 3. mgr. 36. gr. laga nr. 2/1995. Að öðru leyti vísi stefnendur til áður fram kominna málsástæðna til grundvallar kröfu sinni.

Helstu málsástæður stefnda

28. Stefndi bendir á að fyrir liggi úrskurður Landsréttar í máli nr. 4/2022 er lúti að ágreiningi sömu málsaðila og hér eigi hlut að máli. Með úrskurðinum hafi verið staðfest að málsmeðferð og ákvarðanataka stefnda hafi verið í samræmi við lög og samþykktir stefnda og að ákvarðanir hafi verið teknar á lögmætum hluthafafundum. Þetta feli í sér að fyrri hluthafafundir, sem hafi verið undanfari hluthafafundar 14. febrúar 2022, hljóti einnig að teljast hafa verið lögmætir.

Sé úrskurðurinn bindandi um úrslit sakarefnis, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og hafi sönnunargildi um þau málsatvik sem fram komi í úrskurðinum, sbr. einnig 4. mgr.116. gr. sömu laga. Stefndi bendi á í þessu sambandi að jafnvel þótt dómstóll teldi ákvarðanir um hækkun hlutafjár í stefnda ógildanlegar, eins og stefnendur byggi á, myndi það engin áhrif hafa á yfirstandandi slitameðferð stefnda eða niðurstöðu hennar. Muni enda ekki koma til greiðslu upp í hlutafé hluthafa stefnda, heldur einungis til kröfuhafa stefnda. Leiði þetta til frávísunar, eftir atvikum án kröfu. Verði framangreint ekki talið leiða til frávísunar málsins frá dómi telji stefndi það styðja sýknukröfu sína, enda hafi með greindum úrskurði Landsréttar verið staðfest að málsmeðferð stefnda hafi verið í samræmi við lög og samþykktir stefnda, auk þess sem ákvarðanir þar að lútandi hafi verið teknar á lögmætum hluthafafundum.

29. Geti það einnig leitt til frávísunar málsins án kröfu að stefnendur hafi ekki höfðað málið einnig á hendur Thule Investments ehf., enda myndi dómur stefnendum í hag hafa veruleg áhrif á réttarstöðu þess félags, hlutafjáreign, ákvarðanir o. fl., sbr. 4. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, III. kafla laga nr. 91/1991 og almennar reglur réttarfars.

30. Aðalkrafa stefnda lúti að sýknu, enda séu engin efni til að ógilda nokkrar ákvarðanir hluthafafunda hans, þar sem þær hafi allar verið lögmætar að formi og efni og í samræmi við ákvæði laga nr. 2/1995 og samþykktir stefnda, auk þess að eiga sér stoð í samningum aðila. Beri stefnendur alfarið sönnunarbyrði um annað.

31. Stefndi mótmæli því alfarið að ákvörðun hluthafafundar stefnda 9. mars 2021 um breytingu á 4. gr. samþykkta stefnda hafi verið ólögmæt eða með einhverjum hætti ógild eða ógildanleg. Fyrir fundinum hafi legið dagskrá, fundarboð verið í samræmi við ákvæði laga nr. 2/1995 og samþykktir stefnda og ákvarðanirnar teknar með lögmætum hætti af Thule Investments ehf., eina atkvæðisbæra hluthafanum í stefnda.

32. Stefndi mótmæli því sem bæði röngu og þýðingarlausu aðvið ákvörðunartöku á fundi 9. mars 2021 hafiekki legið fyrir skýrsla stjórnar eða umsögn endurskoðanda um skýrslu stjórnar, sbr. b - og c-liði 2. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995. eða að ekki hafi verið lagðar fram upplýsingar um áskriftarrétt hluthafa eða annars, sbr. 3. mgr. 33. og 34. gr. laga nr. 2/1995. Í stefnda hafi verið einn atkvæðisbær hluthafi, þ. e. Thule Investmentsehf. Hann hafi engum andmælum hreyft eða gert neinar athugsemdir við hækkun hlutafjár sem hann hafi tekið þátt í. Reglur þær sem stefnendur byggi á séu settar til verndar þeim hluthöfum sem tekið gætu þátt í viðkomandi hlutafjárhækkun og hafi slíkir hluthafar einir forræði á því að hafa uppi athugasemdir vegna meintra formgalla á ákvörðun um hækkun hlutafjár. Innan stefnda sé það einungis Thule Investments ehf. Það félag, sem eini hluthafinn í A- flokki félagsins, hafi átt forgangsrétt að öllum nýjum hlutum í félaginu, sbr. 4. gr. samþykkta félagsins. Þar sem fyrir hafi legið að Thule Investments ehf. myndi nýta sér þann forgangsrétt hafi framangreindar reglur einungis snert réttarstöðu þess félags, en ekki með neinum hætti réttarstöðu stefnenda. Þegar af þeirri ástæðu geti röksemdir stefnenda ekki komið til neinnar skoðunar auk þess sem stefnendur hafienga lögvarða hagsmuni af dómsúrlausn um þetta atriði.

33. Hvað sem framangreindu líði hafi þau gögn sem röksemdir stefnenda lúti að verið lögð fram á hluthafafundi 29. apríl 2021 án athugasemda af hálfu eina atkvæðisbæra hluthafans sem einn hafi átt forgangsrétt að hinum nýju hlutum og nýtt sér hann. Þar hafi breytingar á samþykktum félagsins auk þess verið staðfestar af hans hálfu. Við þetta megi bæta að hluthafafundurinn hafi farið fram þremur mánuðum eftir aðalfund stefnda, þar sem samþykktur var ársreikningur og lagðar fram upplýsingar um breytingar á fjárhagsstöðu stefnda á árinu 2020. Auk þess hafi áætlaður kostnaður stefnda legið fyrir í innköllunarbréfunum frá nóvember 2020. Thule Investmentsehf., sem og aðrir hluthafar, hafi því haft allar þessar upplýsingar þegar breytingin vargerð á 4. gr. samþykkta stefnda.

34. Eðli máls samkvæmt geti stefnendur ekki „haft vit fyrir“ stefnda eða Thule Investments ehf. þegar félagið, sem hafi verið eini atkvæðisbæri hluthafinn og haft hug á að nýta forgangsrétt sinn að öllu hinu nýja hlutafé, hafi sjálft engar athugasemdir gert þar við. Við þær aðstæður væri óásættanlegt ef B- hluthafar, þ. e. stefnendur, sem hafi engan atkvæðisrétt haft eða rétt til að kaupa eða skrá sig fyrir hinu nýja hlutafé og því engra lögvarinna hagsmuna að gæta, gætu fengið ákvörðun atkvæðisbæra hluthafans og forgangsréttarhafans ógilta með því að byggja á því að það hefði verið betra fyrir hann að hafa tiltekin gögn undir höndum áður en hann tók ákvörðun um að nýta forgangsréttinn. Slíkt væri í algjörri andstöðu við grundvallarreglur félagaréttar, og raunar einnig réttarfars, enda hafi stefnendur engra lögvarinna hagsmuna að gæta í tengslum við þessa kröfugerð sína. H luthafar sem njóti ekki atkvæðisréttar og eigi enga möguleika á að skrá sig fyrir hlutafé geti aldrei tekið fram fyrir hendur atkvæðisbærra hluthafa og haft uppi kröfu fyrir þeirra hönd um tilvist tiltekinna gagna telji þeir sjálfir enga þörf á því.

35. Í þessu sambandi byggi stefndi sérstaklega á þeirri grundvallarreglu félagaréttar að hugsanlegir ágallar, sem séu þess eðlis að þeir hafi engin áhrif haft á viðkomandi ákvörðun, hafi enga þýðingu og geti ekki leitt til ógildingar. Þegar af þeirri ástæðu geti kröfur stefnenda ekki náð fram að ganga.

36. Stefndi mótmæli því að ætlunin hafi verið að „læða breytingunni“ inn í samþykktir stefnda varðandi hluti í A- flokki. Engir ágallar hafi verið á ákvörðun hluthafafundar eða í öllu falli ekki að neinu leyti sem varði stefnendur, sem engan atkvæðisrétt hafi átt þar að lútandi eða kost á að taka þátt í hlutafjárhækkuninni vegna forgangsréttar að hinu nýja hlutafé sem Thule Investmentsehf. nýtti sér. Stefnendur geti ekki hreyft neinum andmælum eða haft uppi kröfur um ógildingu ákvörðunar sem þeir hefðu aldrei getað haft áhrif á, eins og áður segi.

37. Með vísan til sömu sjónarmiða og áður mótmæli stefndi því einnig að breytingin sé ólögmæt að því er varði tilkynningarfrest eða að taka hafi þurft mið af 4. tölul. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 2/1995 í þessu sambandi. Engir ágallar hafi veriðá meðferð málsins, en jafnvel þóttsvo hefði verið geti stefnendur ekki tekið fram fyrir hendurnar á stefnda eða forgangsréttarhafanum Thule Investmentsehf. að þessu leyti.

38. Hvað varði ákvörðun hluthafafundar stefnda 29. apríl 2021 um hlutafjárhækkun vísi stefndi til sömu málsástæðna og færðar hafi verið fram í tengslum við hlutafjárhækkunina sem ákveðin var á hluthafafundinum 9. mars 2021. Tilvísanir í tillögu um hlutafjárhækkun til ákvarðana um hlutafjárhækkanir 4. október 2017 og 12. október 2018 hafi einungis verið til hliðsjónar og upplýsingar. Hlutafjárhækkunin sjálf, sem ákveðin hafi verið á hluthafafundunum 9. mars og 29. apríl 2021, hafi verið byggð á sjálfstæðum ákvörðunum og öll skilyrði laga nr. 2/1995 og samþykkta stefnda verið uppfyllt í tengslum við þær.

39. Stefndi mótmæli sjónarmiðum stefnenda varðandi greiðslur Thule Investments ehf. fyrir hið nýja hlutafé, s. s. um að greitt hafi verið með skuldajöfnuði. Thule Investmentsehf. hafi 9. mars 2021 greitt fyrir allt nýtt hlutafé í A- flokki, 500.000 krónur, og 8.000.0000 króna af nafnverði nýs hlutafjár í B- flokki, eins og greiðslukvittanir sýni. Skýringar þeirra færslna séu „Nýtt hlutafé A“ og „Nýtt hlutafé B“. Frestur til að greiða eftirstöðvar hafi veriðtil 9. mars 2022, svo sem fram komi í fundargerð hluthafafundar 29. apríl 2021. Tilkynnt hafi verið um hækkun á hlutafénu 9. mars 2021 og hafi fyrirtækjaskrá engar athugasemdir gert þar við. Vangaveltur stefnenda um að greiðslan hafi verið lán til stefnda, sem síðan hafi verið nýtt til greiðslu fyrir hlutafé með einhvers konar skuldajöfnuði, eigi enga stoð í atvikum máls eða reglum kröfuréttar og félagaréttar. Enginn skuldajöfnuður hafi farið fram eða verið áætlaður, enda hafi engar umræður eða ákvarðanir verið teknar þar um s kv.37. gr. laga nr. 2/1995.

40. Engir annarlegir hagsmunir hafi ráðið för við hækkun hlutafjárins. Við töku ákvarðana þar um hafi verið fylgt öllum ákvæðum laga nr. 2/1995 og samþykkta félagsins, auk þess sem engin ákvörðun hafði verið tekin um slit félagsins á þeim tíma.

41. Hvað ákvörðun um staðfestingu á nýjum samþykktum varði byggi stefnendur einungis á því að fyrri ákvörðun um breytingu samþykkta hafi verið tekin með ólögmætum hætti og því hafi þessi ákvörðun einnig verið ólögmæt. Hið rétta sé að allar fyrri ákvarðanir hluthafafunda stefnda hafi verið lögmætar, svo sem áður hafi verið rakið, og hafi staðfestingin á samþykktum stefnda því einnig verið það. Sé vísað til fyrri málsástæðna stefnda þar að lútandi.

42. Óljóst sé á hverju stefnendur byggi hvað varði ákvörðun um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum en stefndi byggi á því sem áður að allar ákvarðanir hluthafafunda hans hafi verið lögmætar og teknar í samræmi við ákvæði laga nr. 2/1995 og samþykktir félagsins. Sé vísað til fyrri málsástæðna stefnda þar um. Þá telji stefndi stefnendur ekki hafa neina lögvarða hagsmuni af úrlausn um þetta atriði, en um það beri stefnendur sönnunarbyrðina. Einnig virði st stefnendur blanda saman sjónarmiðum um ákvarðanir hluthafafundar annars vegar og um greiðslu hlutafjár hins vegar, án þess að skýra hvað í því feli st, hvers krafist sé ógildingar á eða hvernig það komi yfirleitt kröfugerð stefnenda við. Mótmæli stefndi öllum sjónarmiðum stefnenda hér að lútandi sem röngum og málinu algjörlega óviðkomandi.

43. S tefnendur fjalli um hlutaskrá félagsins og bendi réttilega á að það sé hlutverk stjórnar en ekki hluthafafundar að halda hlutaskrá félags, sbr. 1. mgr. 30. gr. laga nr. 2/1995. Stefndi fái ekki skilið á hvaða ákvörðun hluthafafundar sé krafist ógildingar í þessu sambandi, enda sé það stjórn en ekki hluthafafundur sem haldi eða uppfæri hlutaskrána. Hvað sem því líði mótmæli stefndi því að hlutaskrá félagsins sé ekki í samræmi við eignarhald í félaginu.

44. Varakrafa stefnda byggi á sömu málsástæðum og aðalkrafa hans. Verði stefndi ekki sýknaður að öllu leyti af kröfum stefnenda byggi stefndi á því að þá verði einungis tilteknir hlutar viðkomandi ákvarðana viðkomandi hluthafafunda ógiltir, en ákvarðanirnar standi óbreyttar og óhaggaðar að öðru leyti. Þar sem einstök atriði í ákvörðunum hluthafafundanna standi sjálfstætt verði í því tilviki ekki um að ræða eiginlegar breytingar á ákvörðunum hluthafafundanna skv.

4. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995.

Niðurstaða

45. Mál þetta er höfðað til ógildingar á tilgreindum ákvörðunum hluthafafunda stefnda, en í 4. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög segir að dómur í máli, þar sem komist er að þeirri niðurstöðu að ákvörðun hluthafafundar teljist ógild, bindi einnig þá hluthafa sem ekki hafi staðið að málshöfðun. Eins og fram kemur í málsatvikalýsingu nýtti Thule Investments ehf., hluthafi í A- flokki, forgang sinn að öllum nýjum hlutum bæði í A- og B- flokki í kjölfar þeirrar hlutafjárhækkunar sem helsti ágreiningur málsins lýtur að. Á félagið því augljósra hagsmuna að gæta í málinu þótt afleiddir séu. Aðild þess er hins vegar ekki nauðsynleg til þess að hægt sé að leysa úr sakarefni málsins. Þá er til þess að líta að stefndi hefur ekki mótmælt því sérstaklega sem fram kemur í stefnu um að G-kk-nf H-kk-nf, framkvæmdastjóri, prókúruhafi og stjórnarmaður í stefnda, sé jafnframt eigandi Thule Investments ehf. Stefnu málsins var beint að nefndum G-kk-þgf sem fyrirsvarsmanni stefnda og var Thule Investments ehf. þannig kunnugt um málssóknina. Teldi það sig hafa þeirra hagsmuna að gæta að nauðsyn bæri til þess að verja þá í málinu hefði það getað nýtt sér heimild 20. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og gengið inn í málið, sem félagið gerði ekki. Verður málinu því ekki vísað frá dóminum af þeim sökum að Thule Investments ehf. hafi ekki verið stefnt samhliða stefnda, sbr. og hér til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 9. júní 2020 í máli nr. 57/2019.

46. Stefndi er í slitameðferð og var við munnlegan flutning málsins vísað til þess af hálfu stefnenda að með hlutafjáraukningu þeirri sem málið snýst um hefði hlutafjáreign þeirra verið þynnt út og h efðiþaðáhrif á úthlutun til þeirra við slit stefnda. Af hálfu stefnda var því hins vegarlýstyfirað ljóst væri að ekki mundi koma til greiðslu til hluthafa.

47. Forsenda slitameðferðar stefnda er að eignir hans hrökkvi fyrir skuldum og var niðurstaða fyrirtækjaskrár um löggildingu skilanefndar stefnda á því reist að fyrir lægi álitsgerð löggilts endurskoðanda um að svo væri, en álitsgerðin tæki mið af yfirlýsingu Thule Investmentsehf., sem eina kröfuhafans, um að hann mundi ekki gera meiri kröfur á stefnda en eignir hans dygðu til greiðslu á. Í ákvörðun fyrirtækjaskrár er orðrétt tekið upp úr nefndri yfirlýsingu félagsins, sem einnig liggur fyrir dóminum, að það muni ekki gera meiri kröfur á stefnda en eignir hans dugi til greiðslu á gegn því að stefndi skuldbindi sig til að gera allar löglegar ráðstafanir til að hámarka heimtur og verðmæti á öllum eignum félagsins, þ. m. t. innköllun og kröfur um kostnað frá fjárfestum og hluthöfum samkvæmt stofnsamningum. Ekki liggja fyrir dóminum tæmandi upplýsingar um hver þessi verðmæti geti verið en stefndi hefur í málatilbúnaði sínum m. a. vísað til þess að útistandandi sé innköllun á stefnendur sem nemi töluverðum fjár hæðum. Fær dómurinn ekki séð að af ákvörðun fyrirtækjaskrár eða öðrum gögnum málsins verði ályktað með vissu á þá vegu að til úthlutunar muni ekki koma við slit stefnda. Þá verður almennt að ganga út frá því frekar en ekki að hluthafar í félagi hafi hag af því að ákvarðanir þess séu lögmætar, enda er bundin í lög málshöfðunarheimild þeim til handa telji þeir svo ekki vera, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995. Eins og fram kemur í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 77/1921 um hlutafélög var málshöfðunarheimild hluthafa þá nýmæli sem lögfest var í 37. gr., en tekið er fram í athugasemdum við greinina að þótt um nýmæli sé að ræða myndu dómstólar líklega þegar telja hluthafa eiga slíkan rétt. Með hliðsjón af framangreindu, sem og því sjónarmiði að gæta þurfi varfærni í því að vísa málum frá vegna skorts á lögvörðum hagsmunum, sbr. hér til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 171/2004, verður ekki talið að hagsmunir stefnenda séu svo veigalitlir að þeir teljist ekki lögvarði rog verður málinu ekki heldur vísað frá dómi í heild sinni af þeim sökum.

48. Meðal dómkrafna stefnenda er sú krafa að ákvörðun hluthafafundar 29. apríl 2021 um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins verði dæmd ógild og byggja þeir á því að það sé stjórnar en ekki hluthafafundar að samþykkja hluti og færa til hlutaskrár, en að auki hafi einungis verið greitt fyrir fjórðung hluta í B- flokki og sé ólögmætt að gefa út hlutaskrá sem samræmist ekki raunverulegu eignarhaldi. Í fundargerð hluthafafundar 29. apríl 2021 er bókað að fundarstjóri gefi fundarmönnum kost á að skrá sig fyrir áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins og var því lýst yfir fyrir hönd Thule Investmentsehf. að það skráði sig fyrir öllum hlutum í A- flokki og B- flokki og hefði greiðsla þegar farið fram á öllum hlutum í A-flokki og fjórðungi hluta í B- flokki. Var svo bókað: „Í ljósi þessa var hlutaskrá félagsins uppfærð og staðfest af stjórn félagsins.“ Verður því ekki annað ráðið en að stjórn stefnda hafi tekið þá ákvörðun sem ógildingar er krafist á og er það í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. 30. gr. laga nr. 2/1995 um að stjórn skuli gera hlutaskrá og jafnframt gæta þess að hlutaskráin geymi réttar upplýsingar á hverjum tíma. Hefur enga þýðingu að lögum fyrir stefnendur að fá ógilta með dómi ákvörðun sem engin réttaráhrif hefur en dómkrafa þeirra lýtur ekki að ákvörðun stjórnar stefnda heldur hluthafafundarins. Verður þessari dómkröfu stefnenda því vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum.

49. Efnislegur ágreiningur í því máli sem hér er til úrlausnar snýst öðru fremur um hlutafjárhækkun í stefnda og ákvarðanir henni tengdar. Lýtur fyrsta dómkrafa stefne ndaaf þeim sem eftir standaað ógildingu ákvörðunar hluthafafundar í stefnda Brú II Íslandi hf., dags. 9. mars 2021, um breytingu á 4. gr. samþykkta félagsins sem fól í sér hlutafjárhækkun í A- flokki úr 500.000 krónum í 1.000.000 krónaog í B- flokki úr 13.120.029 krónum í 39.360.029 krónur.

50. Í lögum nr. 2/1995 er í V. kafla að finna ákvæði um hækkun hlutafjár, en lögin, sem eru endurútgefin, báru áður sama heiti en voru nr. 32/1978. Í athugasemdum með V. kafla í frumvarpi því sem varð að þeim lögum er tekið fram að ákvæði gildandi laga um hækkun hlutafjár séu ófullkomin og beri nauðsyn til að setja ítarlegri reglur og eigi sömu sjónarmið að miklu leyti við um hækkun hlutafjár og stofnun félags. Ákvæðin um hækkun hlutafjár miði m. a. að því að væntanlegir áskrifendur að nýju hlutafé hafi aðgang að nauðsynlegum upplýsingum um hag félagsins, áður enþeir taki ákvörðun um áskrift, en einnig að við hækkun hlutafjár þurfi enn fremur að gæta hagsmuna eldri hluthafa og séu því settar reglur sem ætlað sé að tryggja hag þeirra. Þessum tilgangi þjóna því reglur 33. gr. laga nr. 2/1995 sem lúta að því hvernig tillaga skuli fram borin og hvaða gögn skuli liggja fyrir við ákvörðunartöku til þess að hluthafafundur geti tekið upplýsta ákvörðun um hlutafjárhækkun.

51. Í 2. mgr. nefndrar 33. gr. laga nr. 2 /1995 er kveðið á um að tillaga um hlutafjárhækkun skuli liggja frammi til athugunar fyrir hluthafa og send þeim eftir þeim reglum sem greini í 4. mgr. 88. gr. laganna. Eins og lýst er í efnisgrein 7 var boðað til hluthafafundarins 9. mars, tilgreint að breytingar á samþykktum félagsins væru á dagskrá og fylgdi viðhengi sem sýndi breytingarnar, m. a. hvað varðaði fyrirhugaða hlutafjárhækkun. Að mati dómsins var með þessu skýrlega greint frá því að tillaga lægi fyrir um hlutafjárhækkun, þótt það kæmi fram í breytingu á samþykktum stefnda, enda er gerð krafa um það í 4. og 5. tl. 2. mgr. 9. gr. laga nr. 2/1995 að samþykktir greini m. a. frá hlutafé, fjárhæð hluta og atkvæðisrétti hluthafa. Eru þannig engin efni til að fallast á með stefnendum að ekki hafi legið fyrir formleg tillaga um hækkun hlutafjár í skilningi 33. gr. laganna.

52. Skýrt er á um það kveðið í greindri 2. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995 að á hluthafafundi þar sem tillaga um hlutafjárhækkun er gerð skuli leggja fram tiltekin gögn sé ekki ætlunin að ræða á sama fundi reikninga síðasta reikningsárs. Þannig skal leggja fram eftirrit reikninga síðasta reikningsárs með áritun um afgreiðslu aðalfundar og eftirrit endurskoðunarskýrslu varðandi þessa reikninga, sbr. a-lið, skýrslu stjórnar þar sem gefnar eru upplýsingar um þau atriði sem verulegu máli skipta um fjárhagslega stöðu félagsins og breytingum hafa tekið eftir að reikningar voru gerðir, sbr. b-lið, og umsögn endurskoðenda um fyrrgreinda skýrslu stjórnar, sbr. c-lið. Ekki er gert ráð fyrir því í lögunum að frá þessu sé vikið og bar stefnda að sjá til þess að uppfyllt væri sú lagaskylda að gögnin lægju fyrir til að tryggt væri gagnsæi gagnvart öllum hluthöfum og til að hluthafafundur gæti tekið upplýsta ákvörðun um hlutafjárhækkun, sbr. það sem áður segir um tilgang þessara reglna. Um það var ekki hirt og leiðir það þegar af þeirri ástæðu til þess að ógilda verður ákvörðun hluthafafundarins 9. mars um breytingu á 4. gr. samþykkta stefnda sem fól í sér hlutafjárhækkun. Breytir ekki þeirri niðurstöðu þótt fyrir liggi að atkvæðisréttur þar um hafi allur hvílt á einni hendi sem lét það sig ekki varða að gögnin lægju ekki fyrir, eins og stefndi hefur bent á.

53. Aðrar dómkröfur stefnenda lúta að ákvörðunum teknum á hluthafafundi stefnda 29. apríl 2021.

54. Krefjast stefnendur ógildingar á ákvörðun fundarins um hlutafjárhækkun, en hækkunin er sú sama og fólst í áðurgreindri ákvörðun hluthafafundar 9. mars s. á. Boðað var til fundarins 29. apríl með sambærilegum hætti og til fundarins 9. mars. Fundarboði fylgdi tillaga um hlutafjárhækkun þar sem gerð var grein fyrir rökum henni að baki, auk þeirra fylgiskjala sem greinir í a– c-lið 2. mgr. 33. gr. laga nr. 2/1995. Þá fylgdi texti breyttra samþykkta félagsins í samræmi við þær breytingar sem einnig lágu fyrir fundinum 9. mars og með sama hætti og áður voru breytingarnar undirstrikaðar, m. a. um hlutafjárhækkun, og tekið fram að greiða skyldi atkvæði til að staðfesta samþykktirnar svo breyttar. Í tillögunni voru enn fremur veittar upplýsingar um áskriftarrétt í samræmi við 3. mgr. 33. gr., sbr. 34. gr., laga nr. 2/1995, þ. á m. um forgangsrétt til áskriftar og frest til greiðslu hluta. Er þannig tekið fram í tillögunni að áskrift skuli boðin á fundinum, hluthafar í A- flokki hafi forgang um áskrift að nýjum hlutum í samræmi við 4. gr. samþykkta félagsins en nýti þeir sér ekki forgang sinn hvað varði einhvern hlut hækkunar geti aðrir hluthafar skráð sig fyrir hlutum á fundinum, en náist ekki áskrift að öllum hlutum í hækkuninni á fundinum sé frestur til áskriftar á þeim hlutum sem eftir standi til 6. júní 2021. Eru engin efni til að skilja þetta orðalag þannig að það taki ekki til hluta í B-flokki, svo sem haldið var fram af hálfu stefnenda við aðalmeðferð málsins. Komu sömu atriði og fram í fundargerð fundarins 29. apríl í samræmi við fyrirmæli 36. gr. laganna þar um. Lá þannig fyrir formleg tillaga um hlutafjárhækkun og tilskilin gögn með henni þar sem þær upplýsingar sem áskildar eru að lögum komu fram, ólíkt því sem var við ákvörðunartöku hluthafafundarins 9. mars 2021. Verður ákvörðun um hlutafjárhækkun 29. apríl 2021 því ekki ógilt á þeim grunni að á þetta hafi skort.

55. Stefnendur telja ákvörðunina einnig ólögmæta á þeim grundvelli að um hækkun hlutafjár í B-flokki hafi verið vísað til fyrri ákvarðana sem aldrei hafi komið til framkvæmda heldur verið niður fallnar þar sem ekki hefði verið tilkynnt um þær til fyrirtækjaskrár innan tilskilins tíma, sbr. 1. og 2. mgr. 40. gr. laga nr. 2/1995. Í tillögu um hlutafjárhækkun er um hækkun í B- flokki vísað til ákvarðana hluthafafunda 4. október 2017 og 12. október 2018 um hlutafjárhækkun í sama mæli og hér er deilt um, og er einnig vísað til rökstuðnings sem fram kom á þeim fundum um hækkunina, auk þeirra bókana og gagna sem þar komu fram. Hafa stefnendur ekki fært fram nein haldbær rök fyrir því að sá háttur sem hafður var á eigi að leiða til ógildingar ákvörðunarinnar 29. apríl 2021 um hækkun hlutafjár hvað B- flokk varðar, enda var þá tekin ný ákvörðun sama efnis og áður. Hefur enga þýðingu að forsendur hækkunarinnar hafi legið fyrir frá fyrri tíð og vísað hafi verið til þess. Þá hafi ákvörðun um hækkun hlutafjár í A- flokki verið tekin í þeim ólögmæta tilgangi að verja hagsmuni sem tilheyri stefnda ekki lengur. Í tillögu um hlutafjárhækkun var einnig gerð sérstök grein fyrir hækkun í A- flokki og tekið fram að tilgangurinn væri að bregðast við áhættu af kröfum í Lúxemborg á hendur fyrrum hluthafa í A- flokki og koma í veg fyrir að ótengdur aðili sem ekki bæri hagsmuni stefnda fyrir brjósti gæti öðlast meirihluta atkvæða í félaginu. Var og vísað til bókunar stjórnar á fundi stefnda 9. mars 2021 þar sem nánari rök voru færð fyrir þeirri áhættu og því mati stjórnarinnar að hún samræmdist ekki hagsmunum stefnda. Hafa stefnendur ekki sýnt fram á annað og verða þeir að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Af svipuðum meiði eru þau rök stefnenda að það standist ekki almennar reglur félagaréttar að hlutafé í félagi sé hækkað á sama fundi og slit séu samþykkt á félaginu, eins og gert hafi verið á hluthafafundinum 29. apríl 2021. Vísa stefnendur til þess að hætta sé á því að annarlegir hagsmunir búi að baki hlutafjárhækkuninni, en þeir hafa ekki sýnt fram á að í þessu tiltekna tilviki hafi annarlegir hagsmunir ráðið för. Þótt óhefðbundið kunni að veraað ákveða hlutafjárhækkun á sama fundi og ákvörðun er tekin um að félagi skuli slitið er ekkert í lögum nr. 2/1995 sem kemur í veg fyrir að svo sé gert. Þá er til þess að líta að félagsslit eiga sér ekki stað umsvifalaust heldur hefst ákveðið ferli lögum samkvæmt þegar tekin er ákvörðun um slit og á meðan á því stendur getur þurft að gera ýmsar ráðstafanir. Íþví tilviki sem hér um ræðir höfðu verið færð þau rök sem áður greinir fyrir nauðsyn hlutafjárhækkunarinnar sem stefnendur hafa ekki hnekkt. Verður gildi ákvörðunar um hlutafjárhækkun í A- og B- flokki ekki raskað af neinum framangreindum sökum.

56. Stefnendur byggja loks á því að verði öðrum málsástæðum þeirra hafnað um ógildingu á ákvörðun hluthafafundarins 29. apríl um hlutafjárhækkun beri að ógilda hana á þeim grundvelli að greiðsla fyrir hlutina hafi ekki farið fram með reiðufé heldur skuldajöfnuði og eigi þá við frekari fyrirmæli laga nr. 2/1995, einkum 1. mgr. 37. gr., sbr. 6. gr., sem ekki hafi verið virt. Fyrir liggur að Thule Investmentsehf. greiddi 9. mars 2021, í kjölfar hluthafafundar sama dag þar sem ákvörðun var tekin um breytingu samþykkta sem fólu í sér hlutafjárhækkun, inn á reikning stefnda fyrir alla hluti í A- flokki og fjórðung hluta í B- flokki í samræmi við það sem fundurinn hafði samþykkt. Dómurinn hefur komist að þeirri niðurstöðu að fella beri ákvörðunina úr gildi en eins og atvikum málsins er hér háttað eru þó ekki efni til að líta svo á að greiðsla Thule Investments ehf. hafi verið lán til stefnda með þeim réttaráhrifum sem stefnendur halda fram. Bar enda greiðslan skýrlega með sér að vera fyrir hlutina á grundvelli ákvörðunar hluthafafundarins 9. mars 2021 sem stefndi og kaupandi hlutanna töldu lögmæta. Eru aðstæður með öllu ólíkar þeim sem uppi voru í dómi Hæstaréttar frá 21. október 1999 í máli nr. 185/1999 sem stefnendur hafa vísað til. Verður því ekki heldur fallist á ógildingu ákvörðunar hluthafafundarins 29. apríl 2021 þar sem kröfur laga þegar greitt er fyrir hluti með öðru en reiðufé hafi ekki verið uppfylltar, enda var greitt fyrir hlutina með reiðufé.

57. Með vísan til þess sem að framan greinir verður stefndi sýknaður af þeirri kröfu stefnenda að ákvörðun hluthafafundarins 29. apríl 2021 um hlutafjárhækkun verði dæmd ógild.

58. Stefnendur krefjast einnig ógildingar á ákvörðun hluthafafundarins 29. apríl 2021 um breytingu samþykkta stefnda. Breytingar á samþykktunum tóku til 4. gr. og 27. gr. samþykktanna, en eftir að stefne ndurféllu frá þeirri dómkröfu að ákvörðun hluthafafundarins 9. mars 2021 um breytingu á 27. gr. samþykktanna yrði dæmd ógild hefur það ekki sjálfstæða þýðingu að fjalla um breytingu þá sem gerð var á þeirri grein með ákvörðuninni 29. apríl. Hafa enda stefnendur ekki vísað til annars en að hún sé ólögmæt þar sem fyrri ákvörðunin hafi verið ólögmæt en sá hluti hennar er ekki lengur til úrlausnar hjá dóminum. Hvað breytta 4. gr. varðar voru breytingarnar samhljóða þeim breytingum sem samþykktar voru 9. mars s. á. og dómurinn telur að beri að ógilda. Úr þeim ágöllum sem lágu þeirri niðurstöðu til grundvallar var bætt fyrir fundinn 29. apríl og hefur dómurinn hafnað því að ógilda ákvörðun hluthafafundarins 29. apríl um hlutafjárhækkun. Skiptir ekki máli í þessu sambandi hver urðu afdrif fyrri ákvörðunarinnar 9. mars eða að í fundarboði fyrir seinni hluthafafundinn 29. apríl hafi verið greint frá því að fyrir lægi að staðfesta þegar samþykktar breytingar á samþykktum stefnda. Með staðfestingu breyttra samþykkta tók fundurinn 29. apríl nýja ákvörðun um efni þeirra svo sem skylt var að gera, enda skal í samþykktum ávallt greina frá hlutafé og fjárhæð hluta, svo sem áður hefur komið fram. Breytingar á 4. gr. samþykktanna tóku þó ekki einungis til hlutafjár heldur var 3. mgr. 4. gr. einnig breytt á þann veg að í stað þess að stjórn félagsins skyldi tilkynna hluthöfum um það tveimur vikum áður en af yrði skyldi stjórnin senda hluthöfum tilkynningu þegar hún nýtti heimild sína til hækkunar hlutafjár félagsins um allt að 500.000 krónur í A- flokki. Þær hlutafjárhækkanir sem deilt er um í máli þessu voru hins vegar ekki ákveðnar í skjóli heimildar stjórnar stefnda heldur var ákvörðun þar um tekin á hluthafafundi og samþykktum stefnda breytt á sama fundi. Stefnendur hafa ekki vísað til þess að heimild 3. mgr. 4. gr. samþykkta stefnda hafi verið nýtt og verður hún ekki nýtt að svo komnu máli, enda sætir stefndi slitameðferð samkvæmt ákvörðun lögmæts hluthafafundar, svo sem staðfest hefur verið af Landsrétti. Með hliðsjón af því sem að framan er rakið hafa stefnendur ekki teflt fram neinum þeim málsástæðum eða rökum sem þykja eiga að leiða til þess að ógilt verði ákvörðun hluthafafundarins 29. apríl 2021 um breytingu á samþykktum stefnda og verður þeirri kröfu stefnenda því hafnað.

59. Eins og að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að vísa frá kröfu stefnenda um ógildingu ákvörðunar hluthafafundar í stefnda 29. apríl 2021 um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagsins. Enn fremur að felld verði úr gildi ákvörðun hluthafafundar í stefnda 9. mars s. á. um breytingu á 4. gr. samþykkta félagsins sem fól í sér hlutafjárhækkun í A- flokki úr 500.000 krónum í 1.000.000 króna og í B- flokki úr 13.120.029 krónum í 39.360.029 krónur, en að stefndi verði sýknaður af kröfum stefnenda um ógildingu ákvarðana hluthafafundarins 29. apríl um hlutafjárhækkanir í A- flokki úr 500.000 krónum í 1.000.000 króna og í B- flokki úr 13.120.029 krónum í 39.360.029 krónur, sem og um staðfestingu á nýjum samþykktum hins stefnda félags.

60. Eftir þessum úrslitum ber stefnendum að greiða stefnda óskipt málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sem að teknu tilliti til umfangs málsins þykir hæfilega ákveðinn eins og nánar greinir í dómsorði.

61. Málið fluttu Á-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf lögmaður fyrir hönd stefnenda og V-kk-nf L-kk-nf lögmaður fyrir hönd stefnda.

62. N-kvk-nf M-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 2. október 2022 en hafði ekki haft afskipti af því fyrir þann tíma. Við uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, en hvorki dómari né lögmenn af hálfu aðila töldu þörf á endurflutningi málsins.

Dómsorð:

Vísað er frá dómi kröfu stefnenda, Lífeyrissjóðs verslunarmanna, Gildis - lífeyrissjóðs, Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, Stapa lífeyrissjóðs og Birtu lífeyrissjóðs, um ógildingu ákvörðunar hluthafafundar í stefnda, Brú II Íslandi hf., 29. apríl 2021 um skráningu á áskriftum og nýjum hlutum í hlutaskrá félagins.

Felld er úr gildiákvörðun hluthafafundar í stefnda frá 9. mars 2021 um breytingu á 4. gr. samþykkta félagsins sem fól í sér hlutafjárhækkun í A- flokki úr 500.000 krónum í 1.000.000 króna og í B- flokki úr 13.120.029 krónum í 39.360.029 krónur.

Að öðru leyti er stefndi sýkn af kröfum stefnenda í málinu.

Stefnendur greiði stefnda óskipt 3.000.000 krónur í málskostnað.

N-kvk-nf M-kvk-nf