E-2324/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 18. maí sl., er höfðað 23. maí 2011.

Stefnandi er J. H. vinnuvélar ehf., Efri-Brekku, Selfossi.

Stefndu eru H-kk-nf H-kk-nf Ú-kk-nf, Barðavogi 15, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 454.121 króna, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. júní 2010 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 8. júní 2011 að fjárhæð 279.865 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar.

I

Stefnandi lýsir málsatvikum og málsástæðum svo að hann sé verktaki á sviði jarðvinnu og leigi út vélar og mannskap til slíkra verka, auk þess sem hann útvegi efni til framkvæmda. Í júní 2010 hafi hann gert stefnanda tilboð í einingaverð efnis, akstur og vinnu við að hlaða holtagrjóti að gámi á lóð stefnda að Heiði í Biskupstungum. Hann hafi hagað tilboðsgerð sinni með þessum hætti, í stað þess að gera tilboð um endanlegt heildarverð, vegna þess að ekki hafi legið fyllilega ljóst fyrir hvert umfang verksins yrði. Hafi tilboðið því miðað við einingaverð og áætlað magn. Tekið hafi verið fram í tilboðinu að verð væru án virðisaukaskatts.

Þegar stefnandi hafi verið byrjaður á verkinu hafi stefndi óskað eftir frekari framkvæmdum en upphaflega hafi verið áætlað. Það hafi meðal annars verið að grafa fyrir rafmagnskapli, slétta og bæta grús í hestagerði, bæta grús í veg og hlaða grjóti undir veg að hestagerði, auk smávægilegrar járnsmíðavinnu.

Stefnandi hafi óskað eftir að reikningur vegna verksins yrði gerður á Ferró ehf., sem sé félag í eigu stefnda. Stefndi hafi endursent reikninginn þar sem hann væri ekki í samræmi við tilboð stefnanda og beðið um að nýr reikningur yrði stílaður á stefnda persónulega. Stefnandi hafi gefið út nýjan reikning á stefnda, en ekki fallist á að breyta forsendum reikningsins þar sem hann hafi talið hann réttan út frá einingaverðum sem hann hafi gert stefnda tilboð um. Stefndi hafi einnig hafnað þeim reikningi og endursent hann stefnda.

Krafa stefnanda byggi á framangreindum reikningi nr. 100697, útgefnum 16. júní 2010, með gjalddaga sama dag. Reikningurinn sé að fjárhæð 454.121 króna, sem sé stefnufjárhæðin. Dráttarvaxta sé krafist frá gjalddaga reikningsins. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi byggi á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji hann við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing sé vísað til 32. gr. sömu laga.

II

Stefndi kveðst hafa óskað eftir tilboði frá stefnanda haustið 2009 í grjóthleðslu við gám á landi sínu. Hann hafi verið með í huga ákveðna útfærslu á því verki sem hann hugðist fara í. Verktakafyrirtæki stefnanda sé staðsett skammt frá landi því sem stefndi sé með sumarhús á. Stefnandi hafi skoðað verkið og eftir nokkrar viðræður um útfærslu á verkinu hafi stefndi óskað eftir tilboði frá stefnanda í að hlaða grjóti umhverfis gám sem hann noti sem geymslu á landi sínu.

Stefnandi hugðist vinna verkið haustið 2009, en hann hafi borið við frosti í jörðu er stefndi hafi gengið á eftir framkvæmdum. Stefnandi hafi því ekki gert honum tilboð. Um vorið 2010 hafi stefndi haft samband við stefnanda til að kanna hvort hann hygðist gera tilboð í það verk sem rætt hafi verið um haustið áður. Hafi stefnandi þá upplýst að hann myndi senda tilboð til stefnda á myndrita mjög fljótlega. Ekkert tilboð hafi borist og hafi stefndi þá ítrekað erindið. Ekkert tilboð hafi borist og hafi stefndi þá hringt í stefnanda og innt hann eftir því hvort hann vildi gefa tilboðið frá sér, þar sem stefndi hafi viljað hefja framkvæmdir fljótlega og ætlaði þá að leita annað. Stefnandi hafi þá upplýst stefnda um að hann væri kominn með ákveðið verð í verkið sem stefnda taldist til að væri kringum 180.000 krónur. Stefndi hafi sagst vera sáttur við það verð og óskað þess að stefnandi hæfist þegar handa. Stefnandi hafi þó ekki viljað það fyrr en stefndi hefði undirritað tilboð í verkið.

Stefndi hafi farið til stefnanda tveimur dögum síðar og skrifað undir tilboð. Það hafi reyndar verið tölvuvert hærra en þær 180.000 krónur sem rætt hefði verið um í síma, en stefndi hafi engu að síður fallist á það. Stefndi hafi hringt í fyrirsvarsmann stefnanda í vikunni á eftir og þeir hafi sammælst um að framkvæmdir hæfust komandi helgi. Stefnandi hafi óskað eftir því við stefnda að hann yrði viðstaddur ef stefnandi þyrfti á aðstoð að halda við framkvæmdir. Stefndi hafi verið viðstaddur mest allan verktímann. Stefnandi hafi lokið framkvæmdum við verkið. Hann hafi alfarið stjórnað framkvæmdum á verkstað, enda hafi hann tekið verkið út áður en tilboð hafi verið gert í efni og vinnu.

Stefndi vilji geta þess að stefnandi hafi grafið upp veg á landi hans og notað efnið úr honum undir hleðslu á grjóti því sem verkið hafi snúist um. Stefnandi hafi upplýst að hann kæmi seinna með efni til að fylla í veginn. Stefndi hafi samþykkt að þetta yrði gert svo stefnandi gæti lokið verkinu, en hafi treyst því að stefnandi myndi fylla í veginn í kjölfarið, enda hafi komið fram í tilboði að stefnandi útvegaði efni í verkið.

Meðan á framkvæmdum hafi staðið hafi stefnandi ekki minnst á nein aukaverk við stefnda sem krafist yrði sérstakrar greiðslu á. Það hafi því komið stefnda verulega á óvart þegar hann hafi fengið reikning að fjáræð 454.121 króna með virðisaukaskatti. Stefndi hafi endursent þann reikning og krafist nýs, byggðan á því tilboði sem stefnandi hefði gefið. Samkvæmt því hafi hámarsfjárhæð þess verks sem gefið hafi verið tilboð í numið 277.844 krónum með virðisaukaskatti. Sé þá reiknað með hámarkstímafjölda upp gefnum á tilboðinu sem séu 14, auk greiðslu fyrir efni samkvæmt tilboðinu. Mismunur á gefnu tilboði og útgefnum reikningi hafi numið 183.277 krónum, eða tæplega 40% hærra en tilboðsfjárhæð hafi hæst getað orðið. Stefndi hafi því endursent reikninginn í tvígang. Stefndi hafi fallist á að greiða fyrir fjóra tíma til viðbótar ef það yrði til þess að leysa málið, en því hafi stefnandi hafnað. Stefndi hafi greitt inn á reikning stefnda 279.865 krónur þann 8. júní 2011. Í þeirri fjárhæð sé gert ráð fyrir 25,5% virðisaukaskatti. Fjárhæðin 277.884 krónur sé miðuð við 24,5% virðisaukaskatt, þrátt fyrir það að reikningur stefnanda sé að mati stefnda ólögmætur.

Stefndi krefjist sýknu í málinu. Hann bendi á að um viðskipti aðila gildi lög nr. 42/2000 um þjónustukaup, en samkvæmt 3. gr. laganna séu þau óundanþæg. Stefnanda hafi borið að veita stefnda allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verksins, með hagsmuni neytanda fyrir augum, sbr. II. kafla laganna. Stefnandi hafi átt að leggja fram nauðsynlegt efni og aðföng, nema um annað hafi verið samið, sbr. 2. mgr. 4. greinar laganna. Þá hafi stefnanda borið að gæta leiðbeiningarskyldu sinnar. Samkvæmt 8. grein laganna hafi stefnanda borið að tilkynna stefnda ef í ljós hefði komið að eðlilegt hefði verið að vinna önnur verk samtímis vegna tengsla við aðalverkið. Ekkert slíkt hafi komið fram af hálfu stefnanda við framkvæmd verksins.

Stefnandi hafi gert stefnda tilboð í verkið sem unnið hafi verið, eftir að hann hafi tekið það út. Stefnandi hafi því gert sér fulla grein fyrir umfangi verksins. Engin ákvæði VII. kafla laga nr. 42/2000 geti leitt til þess að stefnanda hafi verið heimilt að hækka upphaflegt tilboð sitt. Stefnandi hafi enga tilkynningu sent eða getið þess sérstaklega að verðið myndi hækka frá tilboðinu. Stefnandi hafi gert tilboð í verkið þar sem fram komi að hámarks tímafjöldi verði á bilinu 10-14 tímar.

Samkvæmt 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 hafi stefnda ekki borið skylda til að greiða stefnanda fyrir þjónustu sína fyrr en hann fengi reikning sem væri í samræmi við ákvæði 1. mgr. þess ákvæðis.

Stefndi hafi greitt 279.865 krónur inn á reikning stefnda 8. júní 2011, enda hafi krafa stefnanda verið lifandi í tölvubanka. Upphæðin miðist við 25,5% virðisaukaskatt og sé því hærri en ef greitt hefði verið árið 2010, er 24,5% virðisaukaskattur hafi verið við lýði.

Stefndi telji sig hafa sýnt fram á að engar heimildir séu fyrir hendi af hálfu stefnanda til að hækka upphaflegt tilboð sitt svo verulega frá því sem um hafi verið samið, eða um hátt í 40%. Stefnandi hafi gert ráð fyrir fráviki, 10-14 tímum, og stefndi hafi sætt sig við að greiða fyrir 14 tíma. Stefndi hafi þegar greitt samkvæmt hámarksfjárhæð tilboðsins og samkvæmt prósentu virðisaukaskatts ársins 2011, 25,5%. Stefndi mótmæli því vaxtakröfu stefnanda sérstaklega sem rangri og ósannaðri.

Í samræmi við framangreint krefjist stefndi sýknu í málinu og fari fram á að gefinn verði út reikningur í samræmi við upphaflegt tilboð og greiðslu sem framkvæmd hafi verið 8. júní 2011. Ekki sé þó gagnstefnt fyrir þessari kröfu. Stefndi mótmæli því sérstaklega að tilboð það sem stefnandi hafi gert hafi ekki verið endanlegt heildarverð eins og segi í stefnu. Tilboð hafi verið gert í verkið og gefinn upp ákveðinn tímafjöldi. Stefnandi hafi gefið upp áætlaðan tímafjölda, sem hæst hafi getað orðið 14 tímar. Það sé því fyrirsláttur einn sem fram komi í stefnu að tilboðið hafi verið á einhverjum öðrum nótum en þeim sem það hafi borið með sér.

Lög nr. 42/2000 um þjónustukaup séu til þess gerð að vernda neytendur fyrir tilvikum af því tagi sem mál þetta snúist um, þ.e. að stefnandi skuli ekki standa við það tilboð sem hann hafi gert. Stefnandi geti ekki sett ótakmarkaðan tímafjölda á verk sem gert hafi verið fast tilboð í, nema mjög sérstakar heimildir séu fyrir hendi. Þær séu ekki fyrir hendi í málinu og hafi stefnanda ekki tekist að sanna að hann hafi haft nokkra heimild til að hækka upphaflegt tilboð sitt um sem næst 40%.

Stefndi vísi til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, aðallega I., II. og VII. kafla. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

III

Málsaðilar deila um reikning vegna efnis og vinnu við að hlaða holtagrjóti að gámi á lóð í eigu stefnda. Stefndi hefur þegar greitt hluta reikningsins, sem hann hefur fallist á, en krefst sýknu af eftirstöðvum hans. Ber hann því við að stefndi hafi skoðað aðstæður og gert honum tilboð í verkið sem hann sé bundinn við.

Fyrirsvarsmenn stefnanda, H-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf og J-kk-nf H-kk-nf, gáfu skýrslu fyrir dóminum, ásamt stefnda. H-kvk-nf M-kvk-nf lýsti því að hún hefði komið að samningsgerð við stefnda. Hún kvaðst hafa farið yfir tilboðið með honum og hafa útskýrt að uppgefin verð væru einingaverð, en tilboðið hafi verið sett upp á þennan hátt þar sem óljóst væri hvað ætti nákvæmlega að gera. J-kk-nf H-kk-nf, hinn fyrirsvarsmaður stefnanda, bar að hann hefði farið í tvígang að skoða aðstæður hjá stefnda áður en hann hefði gert tilboð í verkið. Þá hafi einungis verið talað um að hlaða holtagrjóti að gámenda, en við vinnu verksins hafi bæst hestagerði og lagfæringar austan við gáminn, fyrir tjaldvagn. Stefndi hafi óskað eftir þessum viðbótum. Hann hafi viljað að stefndi væri viðstaddur verkið til þess að hann gæti fylgst með hve mikið efni og vinna færi í það, en mjög erfitt væri að áætla það. Það færi meðal annars eftir því hvernig jarðvegurinn væri undir og hve mikið hrun væri í efninu. Stefndi kvaðst hafa verið á staðnum þegar verkið hafi verið unnið og fylgst með því. J-kk-nf hafi stundum hóað í hann til þess að vita hvernig snúa ætti holtagrjótinu. Aldrei hafi verið talað um aukið magn og ekki hafi bæst við verkið, fyrir utan lítið verk sem tekið hafi tvo til þrjá tíma.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 42/2000 gilda þau um hvers konar samninga um kaup á þjónustu sem veitt er neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi og þegar veitt þjónusta felur meðal annars í sér vinnu við fasteignir, byggingarframkvæmdir eða aðrar framkvæmdir á landi. Með neytanda er átt við einstakling sem er kaupandi þjónustu og kaupin eru ekki í atvinnuskyni eða í tengslum við starf hans. Verður því fallist á að lögin eigi við um viðskipti aðila í máli þessu, enda er einstaklingur krafinn um greiðslu í málinu og skiptir þá ekki máli þótt hann hafi upphaflega óskað þess að reikningurinn yrði skráður á fyrirtæki í hans eigu, en fallið var frá þeirri kröfu.

Stefnandi gerði stefnda tilboð í að raða grjóti að gámi. Í tilboðinu kemur fram einingaverð á holtagrjóti og grús, verð fyrir klukkustundar vinnu Komatsu gröfu og heildarverð vegna flutnings gröfunnar. Fram kemur að magn sé áætlað og er það ein eining, nema klukkustundir vegna Komatsu gröfunnar, sem eru áætlaðar 10-14. Þá kemur fram að verð séu án virðisaukaskatts. Stefnandi kveður tilboðið vera um verð á einingum, en óvíst hafi verið um fjölda eininga og því hafi hann áætlað magnið og óskað þess að stefndi yrði viðstaddur framkvæmd verksins til þess að hann gæti fylgst með því hve mikið efni og vinna færi í verkið. Stefndi telur að þetta tilboð hafi verið bindandi um efnismagn og vinna hafi mest geta orðið 14 tímar samkvæmt tilboðinu.

Samkvæmt 8. gr. laga nr. 42/2000 skal seljandi þjónustu tilkynna neytanda ef í ljós kemur þegar verk er unnið að eðlilegt sé að vinna önnur verk samtímis vegna tengsla þeirra við aðalverk. Skal seljandi óska eftir fyrirmælum neytanda um viðbótarverk. Á reikningi stefnanda er einn liður sem ekki er gert ráð fyrir í tilboði hans. Er það 1,5 klukkustunda járnsmíðavinna. Stefndi hefur fallist á að lítils háttar vinna hafi bæst við verkið, sem hafi falist í að grafa skurð og járnsmíðavinnu. Verður því litið svo á að hann samþykki þennan lið reikningsins.

Hækkun á reikningi stefnanda er einkum vegna magnaukningar frá því sem greinir í tilboði um áætlað magn, en einingafjöldi holtagrjóts er tvær í stað einnar og grús þrjár í stað einnar. Þá hefur liðnum vegna Komatsu gröfu, þar sem gert er ráð fyrir 10-14 klukkustundum, verið skipt í tvo liði, annars vegar fyrir gröfuna 19 klukkustundir og hins vegar fyrir vélamann 20,5 klukkustundir.

Telja verður að orðalag tilboðsins sé skýrt um það að einingamagn sé áætlað og ekki sé um fast tilboð að ræða. Verður talið að það gildi um alla liði tilboðsins, ekki einungis gröfuvinnu þar sem áætlað er 10–14 klukkustundir. Ekki kemur fram nein niðurstöðutala, heldur er aðeins gefið upp einingaverð og áætlað magn. Stefndi var viðstaddur framkvæmd verksins og fylgdist með þeirri vinnu sem fór í það og því magni efnis sem komið var með á staðinn. Hefur hann ekki haldið því fram að sú vinna eða það efni sem krafist er greiðslu fyrir hafi ekki verið innt af hendi. Fyrirsvarsmaður stefnanda bar að verkið fyrir stefnda hefði verið umfangsmeira en hann hafi áætlað vegna þess að erfitt hafi verið að gera sér grein fyrir jarðveginum undir og hve mikið hrun yrði. Þá er ljóst af framburði hans og stefnda að einhver hluti magnaukningar hefur orðið vegna viðbótarvinnu sem stefndi óskaði eftir. Í ljósi alls framangreinds verður fallist á kröfu stefnanda.

Stefndi vísar til þess að honum hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu þar sem reikningur stefnanda hafi ekki uppfyllt skilyrði 34. gr. laga nr. 42/2000. Samkvæmt þeirri grein getur neytandi krafist þess að seljandi geri honum sundurliðaðan reikning fyrir hinni seldu þjónustu þannig að hann geti séð með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar er reiknað út, hafi ekki verið samið um verð. Reikningur stefnanda uppfyllti skilyrði um sundurliðun og verður höfnun greiðslu ekki byggð á því.

Stefndi verður, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, H-kk-nf H-kk-nf Ú-kk-nf, greiði stefnanda, J.H. vinnuvélum ehf., 454.121 krónu, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. júní 2010 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 8. júní 2011 að fjárhæð 279.865 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.