E-1043/2021

Mál þetta var höfðað 11. febrúar 2021 og tekið til dóms 30. nóvember 2021. Stefna ndier Rosenberg ehf., Síðumúla 1, Reykjavík, og stefndi B-kk-nf J-kk-nf[...].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu 8.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 23. ágúst 2020 til greiðsludags auk málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar.

Málsatvik

Stefnandi lagði 8.000.000 króna inn á bankareikning stefnda 6. janúar 2014. Sama dag millifærði stefndi fjárhæðina á bankareikning í eigu einkahlutafélags síns, Skarðseyrar, sem millifærði fjárhæðina á bankareikning annars einkahlutafélags, Á-kvk-ef.

Af hálfu stefnanda erbyggt á því að hann hafi lánað stefnda framangreinda fjárhæð,8.000.000 króna, og fjárhæðin hafi verið greidd á bankareikning stefnda eins og að framan er lýst. Lánið hafi átt að vera til skamms tíma en enginn lánssamningur hafi verið gerður né samið um önnur lánskjör.

Forsvarsmaður stefnanda, H-kk-nf Þ-kk-nf A-kk-nf, bar um það fyrir dómi að þessi háttur hefði verið hafður á vegna vinskapar milli hans og stefnda, sem hefði verið fjárþurfi á þessum tíma. Hann hafi svo ekki gengið hart eftir greiðslu fyrstu árin á eftir en síðan hafi slitnað upp úr vinskap þeirra í kjölfar deilu þeirra ámilli. Félag stefnda hafi staðið fyrir byggingu fjölbýlishúss á Akranesi en félag á vegum forsvarsmanns stefnanda tekið að sér verklegar framkvæmdir og ágreiningur risið milli þeirra um uppgjör framkvæmdanna, sem leitt hafi til vinslita.

Stefnandi mun hafa sent stefnda áskorun um að greiða eða semja um hina umþrættu skuld en ekki mun hafa verið brugðist við henni og hafi stefnandi því sent aðra tilkynningu í kjölfarið, 22. júlí 2020, og tilkynnt um að skuldin væri fallin í gjalddaga og skorað á stefnda að greiða hana ásamt áfallandi dráttarvöxtum að mánuði liðnum frá tilkynningunni. Stefndi hafi ekki brugðist við og því sé nauðsyn að efna til þessarar málsóknar.

Stefndi byggir á því að málavextir hvað þessa millifærslu áhrærir séu af allt öðrum toga. Fyrirsvarsmaður stefnanda, áðurnefndur H-kk-nf Þ-kk-nf, og stefndi hafi verið viðskiptafélagar um árabil og hafi meðal ann ars staðið saman að fjárfestingum. Umfangsmest þeirra hefði verið rekstur Þyrluþjónustunnar.

Í kjölfar efnahagslegra áfalla vegna bankahrunsins 2008 hafi fyrirsvarsmaður stefnanda og mörg félög tengd honum staðið mjög tæpt fjárhagslega og hafi stefndi því tekið að sér að styðja sameiginlegar fjárfestingar þeirra fjárhagslega gegn loforði um hlutafé. Það loforð hafi fyrirsvarsmaður stefnanda ekki staðið við heldur selt rekstur Þyrluþjónustunnar án þess að gera að fullu skil á þeim fjármunum sem stefnda hafi borið.

Í janúarbyrjun 2014 hafi fyrirsvarsmaður stefnanda óskað þess að stefndi móttæki fjármuni frá sér sem síðan ættu að renna til einkahlutafélagsins Árnýjar ehf. sem hafi verið félag á vegum fyrirsvarsmannsins H-kk-ef Þ-kk-ef, en skráður forsvarsmaður þess félags hafi verið viðskiptafélagi H-kk-ef Þ-kk-ef og tengdur honum fjölskylduböndum. Ástæða þeirrar óskar að fjármunirnir færu í gegnum bankareikning stefnda og einkahlutafélags hans hafi verið sú að þannig hafi mátt lengja leið þeirra frá stefnanda til Árnýjar ehf. og koma í veg fyrir að þeir yrðu auðveldlega raktir til stefnanda. Enginn lánssamningur hafi verið útbúinn eða samið um vaxtakjör enda hafi ekki staðið til að stefndi endurgreiddi fjármunina því að ekki hafi verið um peningalán að ræða. Það mál sem rekið sé fyrir dóminum hafi orðið til upp úr misklíð stefnda og fyrirsvarsmanns stefnanda, sjö árum eftir að umrædd millifærsla átti sér stað. Enginn reki hefði verið gerður að innheimtu fyrr.

Þar sem stefndi telji sig ekki skulda stefnanda neitt sé tekið til varna.

Málsástæður stefnanda

Á því er byggt að nauðsyn hafi verið að höfða mál til heimtu skuldarinnar þar sem innheimtutilraunum hafi ekki verið sinnt. Heimild til að krefja um dráttarvexti frá 23. ágúst 2020 byggistá 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu en þann dag hafi verið liðinn mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda um skuldina.

Fyrir liggi að peningarnir hafi verið greiddir stefnanda og hann hafi ekki greitt þá til baka, hvorki hafi verið um greiðslu að ræða vegna þjónustu eða kaupa né gjöf. Stefndi hafi ekki fært sönnur fyrir öðru en að honum beri að greiða þessa fjárhæð en því sé sérstaklega mótmælt að á stefnanda hvíli að sanna að ytri atvik sem stefndi kalli svo styðji þann málatilbúnað að um lán hafi verið að ræða. Þvert á móti hvíli sönnunarbyrðin á stefnda fyrir því að ekki sé um peningalán að ræða auk þess sem því sé mótmælt sérstaklega að Árný ehf. tengist stefnanda.

Byggt er á meginreglu samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Málsástæður stefnda

Á því er byggt að stefnda hafi ekki verið veitt peningalán heldur hafi hann móttekið fjármuni að beiðni forsvarsmanns stefnanda og ráðstafað þeim samkvæmt hans beiðni áfram til félagsins Árnýjar ehf., en í ljósi þess að H-kk-nf Þ-kk-nf, forsvarsmaður stefnanda, tengdist forsvarsmanni þess félags séu ákveðin líkindi fyrir þvíað málatilbúnaður stefnda eigi við rök að styðjast enda engin tenging af hans hálfu við það félag og honum með öllu ókunnugt um rekstur þess.

Stefnandi hafi aldrei gert reka að því að endurheimta fjármunina enda hafi enginn lánssamningur verið gerður eða samið um vaxtakjör, en það sé að mati stefnda óræk sönnun þess að ekki hafi verið um peningalán að ræða eða að gert hafi verið ráð fyrir að peningarnir yrðu endurgreiddir. Það hafi verið á ábyrgð stefnanda að tryggja við færslu fjármunanna að nauðsynleg skjölun færi fram um endurgreiðslu þeirra ef um lán hefði verið að ræða. Sé það ekki gert geti sá sem afhendir fjármuni með þessum hætti ekki komið mörgum árum síðar og krafist endurgreiðslu nema að um slíkt hafi verið samið í öndverðu. Stefnandi hafi ekki axlað sönnunarbyrðina í þessum efnum.

Teljist það ósannað að fjármunirnir hafi verið mótteknir í þágu Árnýjar ehf. sé á því byggt af hálfu stefnda að um gjöf hafi verið að ræða. Sönnunarskortur er lúti að skyldu til endurgreiðslu geti ekki leitt til annars.

Á framangreindum grunni beri að sýkna stefnda.

Verði ekki fallist á þessar varnir stefnda er byggt á því að krafa stefnanda sé fyrnd. Ekki hafi verið um peningalán að ræða heldur hafi myndast almenn fjárkrafa á hendur stefnda sem fyrnist á fjórum árum, s br. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Endurgreiðslukrafa stefnanda sé þannig fyrnd.

Niðurstaða

Fyrir liggur upplýst og ómótmælt að stefndi móttók 8.000.000 króna frá stefnanda 6. janúar 2014. Af hálfu stefnanda er byggt á því að sú greiðsla hafi verið lán sem stefnda hafi verið veitt í fjárkröggum. Fyrir liggur einnig að samdægurs voru peningarnir fyrst millifærðir á einkahlutafélag í eigu stefnda og þaðan til Árnýjar ehf., sem er stefnda óviðkomandi eftir þvísem byggt er á af hálfu stefnda í málinu.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að þessar millifærslur til einkahlutafélaganna séu honum óviðkomandi og einkahlutafélagið Árný ehf. sé forsvarsmanni stefnanda einnig óviðkomandi þótt fyrir liggi að forsvarsmaður þess félags hafi verið í fjölskyldutengslum við hann og þeir áður átt hlut að viðskiptum saman sem byggt er á að hafi verið lokið áður en viðskiptabankarnir komust í þrot árið 2008.

Þótt viss líkindi séu í málinu fyrir því að málatilbúnaður stefnda eigi við rök að styðjast, vegna áðurnefndra tengsla forsvarsmanns stefnanda og Árnýjar ehf., verður ekki fram hjá því litið að dómstólar hafa gert ríkar kröfur til sönnunar þess að greiðslur eins og sú sem hér um ræðir séu ekki endurkræfar úr hendi viðtakanda, samanber til dæmis dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 185/1999 frá 21. október 1999 og dóm Landsréttar í máli nr.485/2018 frá 12. apríl 2019.

Á þessum grunni hvílir á stefnda sönnunarbyrðin fyrir því að hann hafi ekki nýtt fjármunina í eigin þágu. Í því samhengi er til þess að líta að ekkert er upplýst um Árnýju ehf., sem virðist hafa verið endanlegur viðtakandi fjármunanna fyrir tilstilli stefnda og einkahlutafélags hans. Þannig liggur ekkert fyrir um það hvaða starfsemi það félag hefur með höndum né hefurverið um það fjallað, hvað þá sannað, hvernig umþrættir fjármunir hafi verið nýttir í rekstri þess, til dæmis með því að taka skýrslu af forsvarsmanni þess félags. Einnig verður að horfa til þess að sú flétta sem stefndi byggir á að hafi átt sér stað, að lengja leið peninganna frá stefnanda til Árnýjar ehf., væntanlega til að slá ryki í augu einhverra, yfirvalda, viðskiptamanna eða kröfuhafa stefnanda, er næsta óvenjuleg auk þess sem það orkar tvímælis að slíkt geti átt sér lögmætan tilgang.

Engin líkindi hafa síðan verði færð fram, hvað þá heldur sönnun, fyrir því að um gjöf til stefnda hafi verið að ræða. Eins hafa dómstólar lagt til grundvallar að millifærsla peninga eins og hér um ræðir feli í sér peningalán, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda, samanber áðurnefndan dóm Hæstaréttar, þannig að þeim rökum stefnda verður hafnað að krafa stefnanda sé fyrnd því aðí henni felist almenn kröfuréttindi sem fyrnist á fjórum árum samkvæmt 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda. Þar sem komist hefur verið að því að um peningalán hafi verið að ræða sem lýtur 10 ára fyrningu verður ekki á það fallist að krafan sé niður fallin sakir tómlætis.

Af framansögðu leiðir að fallist er á dómkröfu stefnanda, þar með talið dráttarve xti, sem stefnandi hefur krafist frá 23. ágúst 2020, er einn mánuður var liðinn frá því að stefndi var krafinn um greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu. Stefndi verður jafnframt dæmdur til greiðslu málskostnaðar, eins og getið er í dómsorði, en við ákvörðun málskostnaðar er horft tilþessað ágreiningsefni máls þessa ermjög afmarkað að umfangi.

Af hálfu stefnanda flutti O-kk-nf S-kk-nf lögmaður málið. Af hálfu stefnda flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf lögmaður.

B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, B-kk-nf J-kk-nf, greiði stefnanda, Rosenberg ehf., 8.000.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. ágúst 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf L. B-kk-nf