S-312/2018

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 28. september 2018, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, útgefinni 31. maí 2018, á hendur A-x-x M-x-x, fæddum 1.desember 1981, albönskum ríkisborgara „fyrir skjalafals, með því að hafa, sunnudaginn 6. maí 2018, framvísað við lögreglu í flugstöð L-kk-ef E-kk-ef, í blekkingarskyni, er hann kom til landsins frá Amsterdam, Hollandi með flugi nr. FI503, albönsku vegabréfi í hans eigu, nr. BA0930724, útgefnu þann 17.08.2011 með gildistíma til 16.08.2021, sem innihélt grunnfalsað grískt dvalarleyfi á bls. 11 nr. GR0179835. Telst þessi háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst sýknu en til vara að sér verði ekki gerð refsing. Málskostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu kom albanskur hælisleitandi, A-x-x M-x-x, ákærði í máli þessu, til landsins hinn 6. maí 2018. Þá segir að áður hafi honum verið fylgt úr landi hinn 14. júní 2017 og sé hann í endurkomubanni til 14. júní 2019. Við komuna til landsins hinn 6. maí 2018 hafi hann verið beðinn um ferðaskilríki og þá framvísað vegabréfi sínu og tjáð lögreglu að hann væri kominn með grískt dvalarleyfi í vegabréf sitt. Skilríkjafræðingur hafi skoðað vegabréfið og niðurstaða hans orðið sú að ákærði væri réttmætur handhafi vegabréfsins en hins vegar væri gríska dvalarleyfið grunnfalsað. Í skýrslunni er haft eftir ákærða að hann hafi komið aftur til Íslands tveimur vikum eftir að hafa verið fylgt til Albaníu. Hann hafi farið utan aftur fyrir tveimur vikum en komið að nýju til Íslands þennan dag. Í fórum ákærða hafi verið 870 evrur, 50 japönsk jen og 10 makedónskir denarar. Þá hafi ákærði verið með greiðsluviðurkenningar úr Nettó og Elkó, dags. 14. og 19. apríl 2018.

Í frumskýrslu lögreglu er fjallað um skilríki ákærða. Segir þar að vegabréfið sé með nánar greind númer og útgáfudag, það sé ánafnað ákærða og sé „ásamt gríska dvalarleyfinu nr. [...] á blaðsíðu 11 í vegabréfinu.“ Í skýrslu um rannsókn á vegabréfi ákærða segir meðal annars: „Vegabréfið er ófalsað. Á bls. nr. 11 í vegabréfinu er grunnfalsaður, grískur dvalarleyfislímmiði nr. [...].“

Samkvæmt ákvörðun útlendingastofnunar 9. maí 2017 skyldi vísa ákærða úr landi og hann sæta endurkomubanni í tvö ár. Ákvörðunin var birt ákærða 19. maí 2017. Kærunefnd útlendingamála staðfesti ákvörðunina með úrskurði 6. júlí 2017. Ákærða mun hafa verið fylgt úr landi í júní 2017.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði sagðist hafa verið með „grískt vísa“ sem komið hefði í ljós að væri falsað. Hann hefði átt heima í Grikklandi í sex ár og ætti þar fjölskyldu.

Ákærði sagðist hafa átt rétt á dvalarleyfi í Grikklandi og að áður en hann hefði yfirgefið landið hefði hann leitað til lögfræðings þar til að fá leyfið. Lögfræðingurinn hefði svo sent sér dvalarleyfið í pósti til Íslands. Bróðir ákærða hefði greitt eitt þúsund evrur fyrir dvalarleyfið. Þegar ákærði var nánar spurður kvað hann lögfræðinginn hafa komið „fram eins og lögfræðingur“. Ákærði var spurður hvort hann ætti gögn um greiðslu til mannsins og sagði hann svo ekki vera. Maðurinn hefði viljað reiðufé en ekki millifærslu.

Ákærði sagðist hafa komið aftur til landsins, tíu dögum eftir að sér hefði verið fylgt úr landi sumarið 2017, en hann hefði ekki vitað að hann mætti ekki koma aftur.

Ákærði var spurður um ferðir sínar þann tíma sem leið frá því honum var fylgt úr landi í júní 2017 og þar til hann sneri aftur. Hann kvaðst hafa farið frá Albaníu til Grikklands, þaðan til Þýzkalands og þaðan til Íslands tveimur dögum eftir að hafa farið frá Albaníu. Hann hefði dvalið á Íslandi frá júní 2017 þar til hann hefði farið aftur til Albaníu 20. apríl 2018. Hann hefði á þessum tíma hvergi verið skráður hjá yfirvöldum hér á landi. Á þessum tíma hefði hann gripið í ýmis störf.

Ákærði sagðist hafa farið frá Íslandi til Albaníu en komið svo aftur til landsins. Þá hefði lögregla tjáð sér að hann mætti ekki vera í landinu, en það hefði hann ekki vitað.

Ákærði sagði aðspurður að það hefði ekki verið til að tryggja sér leyfi til dvalar á Schengen-svæðinu sem hann hefði útvegað sér umrætt grískt dvalarleyfi. Hann hefði útvegað sér leyfið af því að hann hefði átt rétt á því, eftir búsetu og skattgreiðslur í Grikklandi. Hann vissi ekki hvað framtíðin bæri í skauti sér og því viljað hafa leyfið til að tryggja stöðu sína í Grikklandi.

Ákærði var nánar spurður um það er hann hefði aflað sér gríska dvalarleyfisins. Hann kvaðst hafa leitað til lögfræðings en í ljós hafi komið að „hann var bara að ljúga að“ ákærða og sagðist ákærði ekki vita hvort þessi einstaklingur væri yfirleitt lögfræðingur. Þegar ákærða hefði, eftir handtöku, verið orðið ljóst að dvalarleyfið væri falsað „þá kom í ljós að þessi var ekki lögfræðingur heldur kom fram sem lögfræðingur“. Væri ákærði nú að hugleiða að kæra manninn.

Ákærði sagðist ekki hafa sagt lögreglu á Keflavíkurflugvelli að hann væri með grískt dvalarleyfi. Hann hefði verið handtekinn þegar við komu. Hann hefði afhent lögreglu vegabréf sitt. Ákærði var spurður um það sem segði í frumskýrslu lögreglu, um að hann hefði sagt lögreglu frá gríska dvalarleyfinu í vegabréfinu. Hann kvaðst ekki minnast þess og ekki hafa haft ástæðu til að minnast á dvalarleyfið. Hann þyrfti ekki slíkt dvalarleyfi til að komast inn í landið, þar nægði vegabréf.

Ákærði sagðist hafa komið úr Albaníuferðinni til Íslands gegnum Skopje, Búdapest og Amsterdam.

Vitnið B lögregluþjónn sagði lögreglu hafa farið að landamærahliði og skoðað vegabréf fólks sem hefði komið um það. Lögregla hefði stöðvað ákærða þar og athugað heimild hans til að vera á Íslandi. Hann hefði þá framvísað albönsku vegabréfi. Vitnið hefði skoðað vegabréfið og séð að ákærði var með dvalarleyfi „og hann sagðist vera með dvalarleyfi og löglegur inni á svæðinu“. Nánar spurt sagði vitnið: „Hann sagðist vera með grískt dvalarleyfi og benti á“. Vitnið hefði talið þetta undarlegt og ákærði hefði verið fluttur á varðstofu lögreglu og hefði skilríkjasérfræðingur verið fenginn til að líta á vegabréfið.

Vitnið sagði að, ef það myndi rétt, hefði lögreglan gengið á ákærða varðandi dvalarleyfið, og hann þá viðurkennt að dvalarleyfið væri falsað, en hann hefði sagt að hann hefði verið búinn „að vera á Íslandi allan þennan tíma“, frá því honum hefði verið vísað brott. Nánar spurt sagðist vitnið muna eftir því að ákærði hefði sagt dvalarleyfið falsað. Vitnið sagði lögreglu og ákærða hafa rætt saman á ensku og hefði ákærði skilið hana „þokkalega vel“.

Niðurstaða

Ágreiningslaust er í málinu að dvalarleyfi það sem var í vegabréfi ákærða við komu hans til Íslands er falsað. Gögn málsins styðja að svo sé og telst það sannað.

Í frumskýrslu lögreglu kemur ekki fram að ákærði hafi viðurkennt fyrir lögreglumönnum eftir handtöku að dvalarleyfið væri falsað. Þykir ekki verða lagt til grundvallar að það hafi hann gert þá.

Vitnið B lögregluþjónn bar að ákærði hefði framvísað vegabréfi og þá sagt lögreglu að hann væri með grískt dvalarleyfi og löglegur á svæðinu. Ákærði kvaðst fyrir dómi ekki hafa talað um dvalarleyfið þá. Hvað sem því líður var umrætt dvalarleyfi á blaðsíðu 11 í vegabréfi ákærða þegar hann kom um landamærahlið við komuna til Íslands. Þar þarf ákærði að framvísa vegabréfi. Ákærði framvísaði vegabréfi sínu með dvalarleyfinu í. Með því framvísaði hann fölsuðu dvalarleyfi svo sem í ákæru greinir.

Ákærða hafði verið fylgt úr landi eftir ákvörðun útlendingastofnunar 9. maí 2017. Ákvörðunin fól einnig í sér tveggja ára endurkomubann til Íslands. Ákvörðunin var tilkynnt ákærða 19. maí 2017. Samkvæmt 2. mgr. 35. gr. laga nr. 80/2016 frestast réttaráhrif ákvörðunar ekki við kæru. Kærunefnd útlendingamála staðfesti ákvörðun útlendingastofnunar hinn 6. júlí 2017. Þegar ákærði kom til landsins hinn 6. maí 2018 var honum óheimil dvöl í landinu. Það falsaða dvalarleyfi sem hann framvísaði með framangreindum hætti var til þess fallið að gefa yfirvöldum ranglega til kynna að ákærði hefði fengið útgefið gilt dvalarleyfi í Grikklandi.

Ákærði hefur borið að dvalarleyfið hafi hann fengið sent í pósti hingað til lands. Hann hafi aflað sér þess með því að tala við mann í Grikklandi, sem hann hafi talið vera lögfræðing, þó hann telji nú að það sé maðurinn líklega ekki, og hafi bróðir ákærða greitt manninum fyrir þúsund evrur í reiðufé, en maðurinn hafi ekki viljað fá greiðsluna millifærða. Ákærði kveðst ekki hafa gögn um öflun leyfisins. Þegar á framanritað er horft þykir ekki verða miðað við að ákærði hafi talið að dvalarleyfið væri í raun ósvikið. Þegar á allt framanritað er horft verður að telja sannað í málinu, að ákærði hafi við komu til Íslands framvísað fölsuðu skjali, sem hafi verið til þess fallið að gefa hérlendum yfirvöldum ranglega til kynna að ákærði hefði fengið útgefið gilt grískt dvalarleyfi, og að ákærða hafi hlotið að vera ljóst að dvalarleyfið væri falsað. Samkvæmt þessu er sönnuð sök ákærða samkvæmt ákæru og hefur hann unnið sér til refsingar en háttsemi hans er rétt færð til refsiheimildar í ákæru. Gögn málsins gefa til kynna að ákærði eigi ekki sakaferil og verður miðað við það. Refsing ákærða ákveðst fangelsi í þrjátíu daga. Ákærða verður gert að greiða málsvarnarlaun verjanda síns, L-kvk-ef M-kvk-ef O-kvk-ef lögmanns, 400.520 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun D-kk-ef R-kk-ef lögmanns sem gætti hagsmuna ákærða á rannsóknarstigi, 73.780 krónur með virðisaukaskatti, en gögn málsins greina ekki frá öðrum sakarkostnaði. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór með málið A-kvk-nf H-kvk-nf J-kvk-nf aðstoðarsaksóknari. Þ-kk-nf D-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, A-x-x M-x-x, sæti fangelsi í einn mánuð.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, L-kvk-ef M-kvk-ef O-kvk-ef lögmanns, 400.520 krónur og 73.780 króna þóknun D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, sem gætti hagsmuna hans á rannsóknarstigi.

Þ-kk-nf D-kk-nf