E-1106/2022

Með stefnu þingfestri 15. júní 2022 höfðaði Garðlist ehf., kt. [...], Tunguhálsi 7, Reykjavík, mál á hendur Atlants Holding ehf., kt. [...], Hlíðarsmára 6, Kópavogi, vegna vanefnda á láns samningi til heimtu skuldar en til vara heimtu vaxta af skuld.

Upphaflegar dómkröfur stefnanda voru að stefndi greiddi honum 50.000.000 króna ásamt 10% ársvöxtum frá 8. ágúst 2018 til greiðsludag, allt að frádregnum 787.397 krónum er greiddar voru þann 6. maí 2022. Endanlegar dómkröfur stefnanda, samkvæmt bókun þann 16. nóvember 2022, eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 50.000.000 króna ásamt 10% ársvöxtum frá 13. desember 2019 til greiðsludags að frádregnum 787.397 krónum sem greiddar voru 6. maí 2022 og 5.215.143 krónum sem greiddar voru 14. desember 2022. Ekki er krafist dráttarvaxta.

Til vara er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 13.549.863 krónur að frádregnum 787.397 krónum er greiddar voru 6. maí 2022 og 5.215.143 krónum er greiddar voru 14. desember 2022. Að auki er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krafðist í greinargerð sinni að málinu yrði vísað frá dómi. Fór munnlegur málflutningur um þá kröfu fram þann 11. nóvember 2022. Var frávísunarkröfunni hafnað með úrskurði þann 16. nóvember 2022. Þann 16. nóvember 2022 lagði stefnandi fram bókun þar sem hann leiðrétti kröfugerð sína þannig að ársvaxta var krafist frá 13. desember 2019 en ekki 8. ágúst 2018 eins og gert var í stefnu. Þá lagði stefnandi með bókuninni fram breytta útreikninga á vöxtum og krafðist þess að innborgun að fjárhæð 787.397 krónur sem greiddar voru 6. maí 2022 vegna ársvaxta 2022 miðaðist við þingfestingardags 15. júní 2022.

Fór aðalmeðferð málsins fram þann 7. febrúar sl. og var málið dómtekið að málflutningi loknum.

Málsatvik.

Þann 13, desember 2019 undirrituðu fyrirsvarsmenn aðila láns samning þar sem að stefnandi lánaði stefnda 50.000.000 króna. Var lánið veitt vegna kaupa stefnda á fasteign. Um endurgreiðslu og efndir segir í gr. 4.1. í samningnum að lántaki skuldbindi sig til að endurgreiða lánið með einni greiðslu við endurfjármögnun félagsins, þó eigi síðar en hinn 12. desember 2025. Í gr. 4.2. segir að greiðslustaður sé hjá lánveitanda eða á þeim greiðslustað sem lánveitandi tilgreini. Í gr. 4.3 segir að lántaka sé heimilt að greiða lánið hraðar niður eða að fullu áður en að samningsbundnum gjalddaga sé komið án sérstaks gjalds. Í gr. 4.4. segir að lánveitandi geti farið fram á að lántaki greiði áfallna vexti árlega og í gr. 4.5. segir að lántaka sé heimilt að greiða inn á höfuðstól lánsins. Um vexti segir í gr. 5.1 að af höfuðstól skuldarinnar, eins og hann sé á hverjum tíma, beri lántaka aðgreiða 10% fasta ársvexti sem reiknist frá útborgunardegi. Í gr. 5.2 segir að vexti skuli greiða með einni greiðslu á gjalddaga lánsins skv. gr. 4.1. Í gr. 5.3. segir að vextir skuli reiknast árlega og skulu áfallnir vextir lagðir við höfuðstól á hverju ári frá undirritun lánssamningsins og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð til samræmis við 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um vanefndir segir í gr. 6.1. að það teljist vanefnd lántaka á lánssamningnum ef lántaki greiði ekki á réttum gjalddaga. Í gr. 6.2. segir að verði lánið ekki greitt upp á gjalddaga beri lántaka að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni fjárhæð samkvæmt lögum nr. 38/2001 frá gjalddaga til greiðsludags. Þá segir gr. 6.3. að komi til vanefnda af hálfu lántaka á skyldum hans samkvæmt lánssamningnum skuldbindi hann sig til þess að greiða allan kostnað sem lánveitandi verði fyrir vegna vanefndanna, þar með talinn lögfræðikostnað vegna innheimtu á greiðslum höfuðstóls, vaxta og kostnaðar.

Í gr. 7.1. segir að lántaki skuli greiða þann kostnað sem leiði af samningsgerð lánssamningsins hverju nafni sem hann nefnist.

Í gr. 8.1. segir að til tryggingar á réttum efndum lánssamningsins gefi lántaki út handhafa veðtryggingarbréf að fjárhæð 150.000.000 króna sem skuli þinglýst á 1. veðrétt á fasteigninni Haukanesi 28, Garðabæ.

Um tilkynningar segir í gr. 10.1. að allar tilkynningar sem aðilar sendi sín á milli samkvæmt lánssamningum skuli sendar skráðum fyrirsvarsmönnum aðila skv. 1. gr. samningsins. Í gr. 10.2. segir að lántaki skuli tilkynna lánveitanda um leið og breyting verði á heimilisfangi hans, síma, tölvupóstfangi eða öðrum sambærilegum upplýsingum. Var samningur þessi undirritaður og vottaður af tveimur vitundarvottum. Við samningsgerðina naut stefndi lögfræðiaðstoðar sem einnig vottaði undirritun aðila.

Þann 13. desember 2019 gaf S-kk-nf K-kk-nf út tryggingarbréf að fjárhæð 150.000.000 króna, tryggt með 1. veðrétti í Haukanesi 28 í Garðabæ.

Þann 19. apríl 2021 sendi lögmaður stefnanda tölvupóst til lögmanns stefnda og kemur m. a. fram í póstinum að það þurfi að senda tilkynningu til S-kk-ef um að lántaki greiði áfallna vexti árlega en vextir séu farnir að nálgast tíu milljónir króna. Lögmaður stefnda svaraði daginn eftir þess efnis að það væri ekkert einfalt í þessu en það sé verið að vinna að lausnum.

Þann 27. ágúst 2021 sendi lögmaður stefnda tölvupóst til lögmanns stefnanda og fyrirsvarsmann stefnanda. Kemur þar m. a. fram að hann leggi ríka áherslu á það að ná samkomulagi og gera slíkt í sátt og samlyndi. Lagði lögmaðurinn til að lánssamningnum yrði breytt þannig að hann yrði til 60 mánaða frá 1. september 2021. Óskað var eftir því að endursamið verði um vaxtakjörin, þannig að lánið beri 5% vexti frá útborgunardegi til greiðsludags. Tryggingar verði áfram óbreyttar. Fasteign fyrirsvarsmanns stefnda sé komin í sölu hjá fasteignasala og lánið verði greitt upp um leið og sú fasteign seljist. Stefnanda sé heimilt að taka sem greiðslu upp í skuldina einhverja af eignum stefnda sem séu á sölu á grundvelli fyrirliggjandi verðmats.

Þann 4. febrúar 2022 sendir lögmaður stefnanda stefnda bréf þar sem krafist var greiðslu á áföllnum vöxtum vegna láns stefnanda til stefnda. Í bréfinu er krafist vaxta frá 8. ágúst 2018. Var stefndi krafinn um vexti frá þessum degi og skyldi greiða eigi síðan en 14. febrúar 2022. Er tekið fram í bréfinu að verði vanefnd verði lánssamningurinn gjaldfelldur.

Með bréfi þann 11. febrúar 2022 frá lögmanni stefnda til lögmanns stefnanda var kröfu skv. bréfi þann 4. febrúar hafnað svo og útreikningum stefnanda og honum bent á ákvæði samnings aðila.

Þann 15. febrúar 2022 sendi lögmaður stefnanda stefnda tilkynningu um gjaldfellingu láns samningsins og greiðsluáskorun. Segir þar að höfuðstóll lánsins þann 8. febrúar 2022 hafi verið 68.877.499 krónur auk lögfræðikostnaðar. Var skorað á stefnda að greiða skuldina innan 15. daga frá dagsetningu bréfsins. Var bréfið sent með tölvupósti til lögmanns stefnda sem staðfesti móttöku á því. Í þeim tölvupósti var boðað til fundar til að reyna sættir eða ná samkomulagi.

Í tölvupósti milli lögmanna þann 29. mars 2022 eru hugmyndir um lausn á málum stefnda reifuð. Í þeim tillögum fléttuðust aðrir lánasamningar milli fyrirtækja í eigu fyrirsvarsmanna aðila þessa máls.

Þann 19. apríl 2022 sendu lögmenn skjöl á milli sín með tölvupóstum til undirritunar og þann 20. sama mánaðar eru umræður um uppgjör aðila.

Í tölvupósti frá fyrirsvarsmanni stefnda, S-kk-þgf K-kk-þgf, til lögmanns stefnanda þann 6. maí 2022 reifar S-kk-nf tillögur að uppgjöri á viðskipum fyrirtækja sinna. Þá kemur fram að samkvæmt samtali sé hann tilbúinn að greiða mánaðarlega vexti af 50.000.000 króna láninu og greiða fyrstu greiðslu þann sama dag. Óskaði hann eftir staðfestu samþykki lögmanns stefnanda. Þann sama dag millifærði stefndi inn á reikning stefnanda 787.397 krónur.

Þann 3. júní 2022 sendi lögmaður stefnanda erindi til Creditinfo þar sem skráningu á vanskilaskrá var mótmælt og því að stefndi væri í vanskilum við stefnanda. Þann sama dag svaraði Creditinfo með tölvupósti og kvað viðkomandi skráningu hafa verið afskráða af vanskilaskrá á forsendum andmæla.

Þann 11. október 2022 sendi lögmaður stefnanda stefnda bréf þar sem krafið var um greiðslu á árlegum vöxtum vegna ofangreinds láns. Var ítrekaði að stefnandi krefðist greiðslu áfallinna ársvaxta vegna líðandi árs. Fylgdi vaxtanóta með og var einnig tekið tillit til innborgunar þann 6. maí s. á. Var greiðslu að fjárhæð 5.262.603 krónur krafist eigi síðar en 12. desember s. á. Þá kom fram í bréfinu að berist greiðsla ekki innan þess tímamarks muni stefnandi líta á það sem vanefnd og gjaldfella lánið í heils sinni samstundis og síðan ráðast í aðgerðir svo hægt verði að krefjast nauðungarsölu á eigninni Haukanesi 28 í framhaldi. Vaxtanóta fylgdi bréfinu þar sem reiknaðir vextir voru fyrir tímabilið 12. desember 2021 til 12. desember 2022 samtals 6.050.000 krónur að frádreginni innborgun eins og að framan segir. Er vaxtanótan dagsett 10. október 2022.

Stefna í málinu var þingfest þann 15. júní 2022. Þann 12. október s. l. lagði stefnandi fram afrit af kröfubréfinu auk þess sem staðfest var fyrir dóminum að stefndi hefði greitt inn á reikning stefnanda þann 14. desember 5.215.143 krónur.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir á því að hann hafi þann 4. febrúar 2022 sent stefnda formlega kröfu um greiðslu á áföllnum vöxtum vegna lánsins. Gerð var krafa um að stefndi myndi greiða áfallna vexti af skuldinni eigi síðar en þann 14. febrúar 2022. Bréfið hafi verið sent forsvarsmanni stefnda sem svaraði sama dag og lýsti yfir fullum vilja til þess að greiða lánið upp að fullu en óskaði eftir því að ekki væri farið í innheimtuaðgerðir, þar sem forsvarsmaður stefnda taldi að það kynni að verða til þess að hafa neikvæð áhrif á mögulega endurfjármögnun.

Þann 13. febrúar 2022 sendi lögmaður stefnda bréf til stefnanda, þar sem kröfum stefnanda um greiðslu vaxta var hafnað.

Stefnandi byggir á því að hann hafi tilkynnt stefnda um gjaldfellingu lánsins frá 8. ágúst 2018 með bréfi þann 15. febrúar 2022 og greiðsluáskorun um að greiða áfallna vexti. Hafi móttaka bréfsins verið staðfest af lögmanni stefnda.

Stefnandi byggir m. a. á því að sættir og samningsdrög hafi ítrekað verið reynd en ekki gengið eftir.

Stefnandi hafi gjaldfellt láns samninginn milli aðila þann 15. febrúar 2022 eftirstöðvar þess láns samnings sem gerður var á milli aðila þann 8. ágúst 2018.

Samningurinn hafi verið gjaldfelldur þar sem stefndi hafði ekki brugðist við ítrekuðum kröfum um að greiða vexti af lánsfjárhæðinni, sem loks var gerð með formlegum hætti þann 4. febrúar 2022. Þeirri kröfu var hafnað af stefnda með bréfi dagsettu 11. febrúar 2022. Eftir að hafa hafnað greiðslu vaxta af fjárhæðinni 11. febrúar 2022, viðurkenndi stefndi svo rétt stefnanda til vaxtagreiðslna, þegar greiddar voru 787.397 krónur án fyrirvara, þann 6. maí 2022.

Stefnandi byggir aðallega á því að stefndi hafi vanefnt lánssamning sinn við stefnanda þegar því var hafnað að greiða vexti af láni því sem stefnandi veitti stefnda þann 8. ágúst 2018. Þá er byggt á því að til viðbótar við það að hafna greiðslu vaxta, hafi aðgerðarleysi stefnda í kjölfarið, þar sem ekki var brugðist við kröfum stefnanda, falið í sér vanefnd.

Almennt sé talið að greiðsludráttur lántakanda feli í sér vanefnd. Þá falla brot lántakanda á annarri skuldbindingu skv. láns samningi að jafnaði í sér vanefnd, s. s. greiðslu vaxta eins og á við í fyrirliggjandi máli. Í kröfurétti hefur almennt verið á því byggt að vanefndir á greiðslu skulda veiti lánveitendum heimild til þess að gjaldfella eftirstöðvar umræddra skulda, enda ljóst að vanefnd af hálfu lántaka gefi lánveitanda réttmæta ástæðu til að ætla að hagsmunum hans sem lánveitanda sé stefnt í voða. Á því sé byggt að slíkur réttur hafi stofnast stefnanda til handa, sökum annars vegar höfnunar stefnda á greiðslu vaxta og svo, hins vegar, aðgerðarleysi hans í kjölfarið. Í þriðja lagi er byggt á því, að með fyrirvaralausri greiðslu stefnda á hluta af þeim vöxtum sem á skuldina voru fallnir, hafi falist viðurkenning hans á skuld sinni og að honum bæri að greiða af henni vexti.

Af gjaldfellingunni leiði að stefnda beri að greiða upp alla skuld stefnda við stefnanda, 50.000.000 króna, auk umsaminna 10% ársvaxta frá 8. ágúst 2018 til greiðsludags. Gengur aðalkrafa stefnanda út á þetta.

Fallist dómurinn, einhverra hluta vegna, ekki á að stefnanda hafi verið heimilt að gjaldfella samninginn með þeim hætti sem gert var, er byggt á því, til vara, að stefnandi eigi rétt á því að krefja stefnda um greiðslu árlegra vaxta í samræmi við lánasamning aðila. Í varakröfu stefnanda felst að greiddir séu áfallnir vextir af skuldinni við útgáfu stefnu þessarar (22.092.832.- krónur) að frádreginni innágreiðslu á vaxtakröfuna að fjárhæð 787.397 krónur sem barst 6. maí 2022. Varakrafa stefnanda sé reiknuð út sem hér segir:

Breytingar á kröfugerð eru undirstrikaðar. Útreikningar varakröfu eru sem hér segir:

13/12/2019 Höfuðstóll

50.000.000 kr 13/12/2020 Höfuðstóll að viðbættum ársvöxtum 55.000.000 kr 13/12/2021 Höfuðstóll að viðbættum ársvöxtum 60.500.000 kr 15/06/2022 Höfuðstóll að viðbættum vöxtum í 184 daga 63.549.863 kr 15/06/2022 Áfallnir vextir á höfuðstól 13.549.863 kr 06/05/2022 Innborgun á vexti -787.397 kr 15/06/2022 Summa varakröfu að frádreginni innborgun 12.762.466 kr Stefnandi styðst við ofangreinda málsatvikalýsingu, sem hluta af málsástæðum hans, til viðbótar við það sem hér að aftan getur. Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga – Pacta Sunt Servanda – ber stefnda að greiða kröfuna. Vísað er til þessara reglna, bæði lögfestra sem ólögfestra, en þessar reglur fái meðal annars stoð í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Stefnandi gerir ekki kröfu um dráttarvexti heldur einvörðungu að greiddir séu samningsvextir af fjárhæðinni, í samræmi við samning aðila og meginregluna um efndir in natura, sbr. einnig ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðst við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísast til 1. mgr. 33. og 35. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Stefndi byggir á því gjalddagi samnings aðila sé ekki fyrr en 12. desember 2025. Stefnandi hafi hins vegar heimild til að krefja um greiðslu áfallinna ársvaxta árlega. Það hafi stefnandi ekki gert en hins vegar hafi hann frá því í febrúar 2022, freistað þess að innheimta höfuðstólinn með óskilvirkum og ólögmætum aðferðum og vaxtareiknað frá 8. ágúst 2018 eða rúmum 16 mánuðum fyrir útgreiðslu lánsins og undirritun lánasamnings. Þar sem lánið sé ekki gjaldfallið sé dómkrafa málsins ekki orðin gjaldkræf. Af stefnuskjali sé ekki ljóst hvernig kröfufjárhæðin sé reiknuð út og á hvaða grunni endanleg dómkrafa sé reist. Þessi óskýrleiki sé svo alvarlegur, útreikningarnir svo gallaðir og framsetningin svo óljós að vísa ber málinu frá dómi, enda séu slíkir annmarkar á málatilbúnaði stefnanda að þessu leyti að það fer í bága við meginreglu einkamálaréttarfars um skýra og ljósa kröfugerð, sbr. d. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og standist þar fyrir utan ekki lögmæltan áskilnað um haldbært tilefni og réttmæta þarfir að baki málshöfðun sbr. á ný einkum 131. gr. laga um meðferð einkamála.

Stefndi hafnar því að greiðsludráttur sé staðreyndur í málinu. Í því samhengi vísar stefndi sérstaklega til ákvæða gr. 4.4. í fyrrgreindum lánasamningi, þar sem fram komi að lánveitandi geti farið fram á það að vextir greiðist árlega. Í samræmi við það hafi stefndi gengið út frá því að vextir reiknist árlega samkvæmt samningnum.

Af hálfu stefnda hefur verið gengið út frá því að þetta ákvæði verði lagt til grundvallar réttum efndum lánasamningsins. Gjalddagi samningsins sé tilgreindur þar 12. desember 2025 en samkvæmt honum sé um eingreiðslu að ræða á höfuðstól og áföllnum vöxtum. Að mati stefnda myndar umgetið ákvæði tilgreinds lánssamnings þó engan veginn heimild eða annan haldbæran grundvöll fyrir lánveitanda að krefjast vaxta samkvæmt þeirri fjárhæð sem tilgreind sé í stefnu. Stefndi hefur aldrei fengið reikning fyrir vöxtum, sbr. ákvæði 5.3. í lánasamningi. Þrátt fyrir ítrekaðar fyrirspurnir og ábendingar stefnda hefur stefnandi engar viðhlítandi skýringar gefið á vaxtaútreikningum sínum, enda verði ekki séð að þær eigi sér nokkra stoð í lánasamningi aðila né lögum. Þrátt fyrir ábendingar og leiðréttingar stefnda í samningaviðræðum hefur stefnandi kosið að halda sig við ranga útreikninga sína á vöxtum og stöðu lánsins. Af því leiðir að kröfufjárhæð í stefnu er í engu samræmi við raunveruleikann.

Að gefnu tilefni skal áréttað að greiðsla stefnda til stefnanda 6. maí 2022 að fjárhæð 787.397 krónur hafi ekki falið í sér neina viðurkenningu á betri rétti stefnanda, heldur hafi markmið þeirrar greiðslu verið að einfalda samningaviðræður með því að rúna höfuðstólsfjárhæð niður í 62 milljónir króna. Þar hafiaðeinsveriðum að ræða viðleitni stefnda til þátttöku í samningaviðræðum sem þá stóðu enn yfir, þótt niðurstaðan hafi þó orðið sú að þær hafi runnið út í sandinn án þess að breytingar hafi verið gerðar á upprunalegum lánssamningi málsaðila. Enginn nýr eða breyttur samningur komst á milli aðila, þrátt fyrir yfirlýstan vilja stefnanda til þess. Í þessu sambandi réði úrslitum að stefnandi sýndi ekki samningsvilja í reynd, gaf misvísandi skilaboð í samningaviðræðum og efndi ekki gefin fyrirheit. Auk þess leiði beint af ákvæði 4.3. í lánssamningi að lántaka er skýrlega heimilt að greiða lánið hraðar eða að fullu áður en að samningsbundum gjalddaga er komið án sérstaks gjalds.

Þ aðan af síður telur stefndi láns samning þennan veita heimild til þess að skilgreina það sem vanefndatilvik sbr. gr. 6. og. gr. 4.4. lánasamningsins, yrði umkrafin vaxtafjárhæð ekki greidd innan þeirra tímamarka sem tilgreind voru í áðurnefndu kröfubréfi stefnanda. Lánveitandi hefur ekki sent lántaka vaxtanótu (reikning fyrir áföllnum árs vöxtum) eins og hann hefur heimild til að gera einu sinni á ári í desember ár hvert fyrir vöxtum líðandi árs. Ef vaxtanóta er ekki gerð bætast vextir við höfuðstól samkvæmt skýrum ákvæðum samningsins. Samkvæmt gr. 4.4. getur lánveitandi farið fram á að lántaki greiði áfallna vexti árlega. Það hafi stefnandi ekki gert og stefndi aldrei fengið kröfu um greiðslu vaxta samkvæmt þessu í samræmi við efni lánssamningsins.

Samkvæmt gr. 5.1. í lánssamningi málsaðila reiknast ársvextir „frá útborgunardegi“. Samkvæmt stefnu skjalir eiknar stefnandi vexti frá 8. ágúst 2018, en svo sem fram kemur í dskj. 19 var lánið ekki greitt út fyrr 13. desember 2022 og vextir verða því augljóslega ekki reiknaðir fyrr en frá þeim degi.

M eð vísan til framanritaðs gerir stefndi alla fyrirvara um uppreikning fjárhæðar áfallinna vaxta eins og hún birtist í stefnuskjali. Vísast í þessu samhengi á ný til einkum gr. 4.4. og 6. gr. lánasamningsins, svo og 12. gr. laga um vexti og verðtryggingu, svo og meginreglna kröfuréttar viðvíkjandi sanngirnis- og heiðarleika kröfum, sbr. einkum 33. gr. og 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936.

Í samræmi við framangreint byggir stefndi varnir á því að lánasamningur félaganna sé enn í fullu gildi og engar vanefndir liggi fyrir af hálfu stefnda. Af því leiði að sjálfsögðu að stefnandi hefur ekki sýnt fram á að félaginu sé heimilt að gjaldfella samninginn. Þrátt fyrir þetta hefur stefnandi krafist gjaldfellingar og greiðslu. Slíkt er ólögmætt, enda byggir stefndi á því að láns samningur gr. 4.1., sem kveði á um uppgjör með eingreiðslu á umsömdu tímamarki standi óhaggað. Séí því samhengi m. a. vísað til gildandi meginreglna viðskiptabréfaréttar og fjármunaréttar. Af hálfu stefnanda hafi ekki verið bent á nein atvik til stuðnings því að gjaldfelling nú sé félaginu heimil. Gjaldfellingarskilyrði samkvæmt fyrrgreindu lánasamningi séu því ekki uppfyllt í málinu. Að öllu framangreindu gættu séljóst að gjaldfelling og aðrar vanefndaaðgerðir gagnvart stefnda eru óheimilar að lögum, enda ekkert í lánssamningnum sem heimilar slíkt.

Eins og kunnugt megi vera verður sá sem heldur fram fjárkröfu í það minnsta að gera það líklegt að hún eigi við réttarlega haldbær rök að styðjast eigi hún að ná fram að ganga. Gildir þar einu hvort vísað séþá til lánasamnings eða annars konar löggernings. Um leið getur, eins og áður er nefnt, grandvísi (vond trú) eða grandleysi (góð trú) aðila haft úrslitaþýðingu varðandi gildi úrræða eða kröfu sem og mótbárur skuldara í því samhengi.

Skýrslur fyrir dómi.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu fyrirsvarsmaður stefnda, S-kk-nf K-kk-nf. Verður vitnað til framburðar hansvið úrlausn málsins eftir því sem þörf þykir.

Forsendur og niðurstaða.

Eins og rakið er að framan lánaði stefnandi stefnda 50.000.000 króna og var sú fjárhæð greidd til stefnda þann 13. desember 2019. Lánið skyldi greiða upp við endurfjármögnun stefnda og í síðasta lagi 12. desember 2025. Hafði stefndi heimild til að greiða inn á höfuðstól lánsins á lánstímanum. Þá hafði stefnandi heimild til að krefja stefnda um greiðslu áfallinna vaxta árlega en ella skyldu ársvextir leggjast við höfuðstól lánsins á gjalddaga ár hvert sem er 12. desember. Fyrir dóminum kom fram að endurfjármögnun stefnda hafi ekki tekist sem skyldi.

Stefnandi nýtti sér ekki heimild til að krefjast vaxtagreiðslu samkvæmt ákvæði 4.4. í samningnum fyrr en með bréfi þann 4. febrúar 2022 en þá var stefndi krafinn um 10% ársvexti af höfuðstólnum frá 8. febrúar 2018 til og með 8. febrúar 2022, 19.877.499 krónur.

Í gr. 5.1. í lánssamningnum segir að vextir skulu reiknast frá útborgunardegi. Var sá dagur 13. desember 2019 en ekki 8. ágúst 2018.

Tekið skal fram að í 1. gr. samningsins segir að hann sé gerður 8. ágúst 2018, sem augljóslega er villa, en allar dagsetningar, útgreiðsla lánsins og tryggingabréfið er dagsett 13. desember. Þá er tekið fram í samningnum að gjalddagi lánsins og vaxtagjalddagar eru 12. desember. Stefnandi leiðrétti þetta ekki fyrr en með bókun þann 11. nóvember 2022 og breytti þá kröfugerð sinni í samræmi við það. Lögmaður stefnda kveðst hafa bent lögmanni stefnanda á þetta ítrekað þegar að sáttatilraunir fóru fram en lögmaðurinn ekki skeytt því neinu.

Þar sem umrædd krafa stefnanda, með bréfi þann 4. febrúar 2022, var ekki í samræmi við lánssamning aðila, né átti stoð í efni hans, telur dómurinn að sú krafa hafi enga þýðingu við úrlausn máls þessa né að sú krafa geti verið grundvöllur vanefnda stefnda á samningi aðila enda var kröfunni mótmælt af hálfu stefnda.

Málatilbúnaður stefnanda er þannig úr garði gerður að stefnandi krafði stefnda um ógreidda 10% ársvexti, frá 8. febrúar 2018 til 8. febrúar 2022, með bréfi þann 14. febrúar 2022 þrátt fyrir gr. 5.2. í samningum þar sem segir að vexti skuli greiða á gjalddaga lánsins sem sé 12. desember. Réttilega kemur fram í 1. gr. lánssamningsins að hann sé gerður 8. ágúst 2018 en hann er undirritaður 13. desember 2019 af öllum aðilum ásamt tryggingarbréfinu er stefndi gaf út til tryggingar réttum efndum samningsins. Þetta var bæði stefnanda og stefnda ljóst en var ekki leiðrétt fyrr en eftir að greinargerð stefnda var lögð fram, þá með bókun stefnanda þann 16. nóvember 2022. Hallar á stefnanda að hafa málatilbúnað sinn í þessum búning. Er því ósannað að vanefndir hafi orðið á samningum af hálfu stefnda fyrir málshöfðun þessa.

Stefnandi byggir gjaldfellingu lánsins og dómkröfur sínar á vanefndum stefnda sem hafi orðið fyrir málshöfðun þessa en stefnan var þingfest 15. júní 2022.

Stefndi mótmælir því að vanefndir hafi átt sér stað en stefndi hafi ekki verið krafinn um greiðslu vaxta skv. gr. 4.4. í lánssamningnum fyrir málshöfðun.

Stefndi var sannanlega krafinn um greiðslu ársvaxta með bréfi þann 11. október 2022, tæpum fjórum mánuðum eftir að mál þetta var höfðað. Fyrir þann tíma voru vanefndir stefnda á samningi aðila ekki fyrir hendi.

Þá verður, gegn mótmælum stefnda, ekki litið svo á að greiðsla hans þann 6. maí 2022 að fjárhæð 787.397 krónur, hafi verið viðurkenning á greiðsluskyldu vegna vanefnda. Þá hefur greiðsla stefnda til stefnanda þann 14. desember sl. enga þýðingu fyrir úrlausn málsins enda greidd eftir að stefnda var stefnt til greiðslu gjaldfallins höfuðstóls og áfallandi vaxta.

Samkvæmt skýrum ákvæðum samnings aðila er gjalddagi samningsins 12. desember 2025. Þá er tekið fram í samningnum að það sé vanefnd á lánssamningnum ef lántaki greiði ekki á réttum gjalddaga. Þá er skýrt tekið fram í gr. 5.2 í samningum að ársvextir skuli greiða á gjalddaga lánsins. Sá dagur var ekki kominn þegar mál þetta var höfðað. Getur stefnandi ekki byggt málatilbúnað sinn á meintum vanefndum sem koma fram eftir málshöfðun né á því bréfi sem stefnandi byggir málatilbúnað sinn á frá 14. febrúar 2022. Að þessu öllu virtu verður að telja málatilbúnað stefnanda tilhæfulausan. Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnandi dæmdu r til að greiða stefnda 2.000.000 krónur í málskostnað.

Við aðalmeðferð málsins hafði fyrirsvarsmaður stefnda uppi ósæmileg ummæli um lögmann stefnanda og truflandi háttsemi sem varð til þess að dómari áminnti hann og brýndi fyrir honum að ef hann sýndi gagnaðila og dóminum ekki tilhlýðilega virðingu yrði honum vísað úr dómsal. Er einnig aðfinnsluvert að lögmaður stefnda hafði ekki stjórn á fyrirsvarsmanninum undir málflutningsræðu lögmanns stefnanda.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, Atlants Holding ehf. er sýkn í máli þessu.

Stefnandi, Garðlist ehf. greiði stefnda 2.000.000 krónur í málskostnað.