E-2382/2013

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 22. maí sl., er höfðað af Ó-kk-þgf V-kk-þgf S-kk-þgf, Laufbrekku 19, Kópavogi, á hendur íslenska ríkinu, með stefnu birtri í júní 2013. Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum samtals 1.500.000 krónur, ásamt almennum vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 600.000 krónum frá 6. til 22. mars 2012 en af 1.500.000 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2013, en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga til greiðsludags. Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að mati dómsins, auk virðisaukaskatts eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu stefnanda, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Stefnandi krefst og málskostnaðar að mati dómsins.

II.

Málsatvik

Rannsóknaraðgerðir lögreglu 6. mars 2012

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur hinn 22. febrúar 2012 fékk lögreglan á höfuðborgarsvæðinu heimild til húsleitar að Faxafeni 10, bil 102 og 104, Reykjavík, sem er húðflúrstofa, m.a. vegna gruns um að tilgreindur húsráðandi stundaði þar sölu og dreifingu fíkniefna. Var leitin framkvæmd hinn 6. mars s.á. og var húsráðandinn þar staddur en einnig stefnandi máls þessa. Kemur fram í lögregluskýrslu um húsleitina að báðir framangreindir menn hafi verið handteknir á staðnum og settir í handjárn, grunaðir um brot á löggjöf um ávana- og fíkniefni. Bifreið stefnanda stóð fyrir framan húðflúrstofuna en stefnandi hafnaði beiðni lögreglu um að fá að leita í henni. Fjarlægði lögreglan því bifreiðina og flutti hana í geymslu við lögreglustöðina við Hverfisgötu. Í kjölfarið fór lögregla fram á heimild héraðsdóms fyrir leit í bifreiðinni. Í kröfu lögreglunnar fyrir héraðsdómi kemur fram að stefnandi sé grunaður um brot gegn 2. gr., sbr. 5. og 6. gr., laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, ásamt síðari breytingum. Við húsleit í húðflúrstofunni hafi fundist ummerki um fíkniefnaneyslu og fíkniefnahundur hafi merkt þar við tvo hluti. Telji lögregla afar brýnt í þágu rannsóknar málsins að henni verði heimiluð leit í bifreiðinni með það fyrir augum að leggja hald á fíkniefni, þýfi og önnur sönnunargögn, sem geti skipt máli fyrir áframhaldandi rannsókn þess. Með úrskurði héraðsdóms sama dag, hinn 6. mars 2012, var fallist á sjónarmið lögreglu og veitt heimild til leitar í bifreiðinni, með vísan til 1. mgr. 75. gr., sbr. 1. mgr. 74. gr., laga nr. 88/2008. Samkvæmt fyrirliggjandi lögregluskýrslu um þá leit fór hún fram kl. 16.18 sama dag en ekkert saknæmt fannst við leitina. Kemur fram í greinargerð stefnda að „eftir því sem rannsókninni miðaði þótti ljóst að þáttur stefnanda í þessu tiltekna máli væri enginn. Ekki þótti ástæða til að taka skýrslu af stefnanda og var hann látinn laus kl. 16:49 þennan sama dag.“

B. Aðgerðir lögreglu 22. mars 2012

Með úrskurði héraðsdóms hinn 21. mars 2012 var lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu heimiluð leit á heimili stefnanda að Hrísrima 9 í Reykjavík með vísan til 1. mgr. 75. gr., sbr. 1. mgr. 74. gr., laga nr. 88/2008. Er í úrskurðinum vitnað til þess að í greinargerð lögreglustjórans fyrir kröfunni komi fram að „lögreglan hafi undanfarna mánuði rannsakað fjölda alvarlegra ofbeldisbrota þar sem viðriðnir séu einstaklingar sem kynna sig sem meðlimir mótorhjólaklúbba, aðallega Hells Angels, en einnig undir nöfnum Outlaws og Black Pistons. Nokkur mál séu nú til rannsóknar, önnur í málsmeðferð samkvæmt ákærum og í öðrum hafa refsidómar gengið“. Þá segir svo nokkru síðar: „Í ofbeldisverkum sem þessir hópar hafi staðið að hafa verið notuð ýmis árásartæki, barefli og skotvopn. Lögregla hafi um það upplýsingar að einstaklingar tengdir Hells Angels fyrirhugi alvarleg ofbeldisverk og sé um að ræða skipulagningu sem þegar liggi fyrir og brýnt sé að framkvæma leitir á verustöðum þessara manna til þess að hafa upp á gögnum, tækjum og tólum sem ætla megi að grunuðu hafi viðað að sér og finna megi hjá þeim.“ Þá kemur fram í greinargerðinni að lögreglu hafi borist ábendingar um að aðilar innan samtakanna leggi stund á fíkniefnasölu og að stefnandi sé talinn mjög virkur í brotastarfsemi félagsins. Loks segir að ætluð brot stefnanda séu talin varða við 2. gr., sbr. 5. og 6. gr., laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og vopnalöggjöfina nr. 16/1998.

Stefnandi var handtekinn við Gullinbrú við Fjallkonuveg í Reykjavík 22. mars 2012, kl. 8.26, er hann var þar á ferð í bifreið sinni. Var hann handtekinn og færður í fangageymslu lögreglu. Í lögregluskýrslu um handtökuna er tilgreint að ástæða handtökunnar hafi verið að hindra að sönnunargögnum verði spillt og í reit fyrir heiti brots er tilgreint: „Vopnalög (nr. 16/1998)“. Kemur fram í greinargerð stefnda hér fyrir dómi að í framhaldi hafi verið leitað í bifreið stefnanda, að fengnu munnlegu samþykki hans. Þá var síðar sama dag leitað í íbúð hans á grundvelli framangreinds úrskurðar héraðsdóms frá því deginum áður. Kemur fram í skýrslu lögreglu um þá leit að lagt hafi verið hald á ýmsar gerðir af skotfærum og í greinargerð stefnda segir að ekkert saknæmt hafi fundist við leit þessa. Í kjölfarið tók lögregla skýrslu af stefnanda, að viðstöddum verjanda hans, en að því loknu var honum sleppt úr haldi, kl. 15.42.

Með bréfi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 21. maí 2012, var stefnanda tilkynnt að rannsókn á meintu vopnalagabroti hans hinn 22. mars 2012 væri lokið og að það sem komið hefði fram við rannsóknina þætti ekki nægjanlegt eða líklegt til sakfellis á hendur honum, sbr. 145. gr. laga nr. 88/2008.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu ásamt vitninu E-kk-þgf V-kk-þgf rannsóknarlögreglumanni.

III.

Stefnandi telur sig eiga rétt á bótum skv. 2. mgr. 228. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Í fyrsta lagi vegna handtöku, frelsissviptingar og leitar í bifreið stefnanda hinn 6. mars 2012 og í öðru lagi vegna handtöku, frelsissviptingar, leitar í bifreið og leitar á heimili kærustu stefnanda, sem jafnframt er dvalarstaður hans, hinn 22. mars 2012.

Í 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 komi fram að maður sem borinn hafi verið sökum í sakamáli eigi rétt til bóta skv. 2. mgr. hafi mál hans verið fellt niður. Í 2. mgr. segi síðan að dæma skuli bætur vegna aðgerða skv. IX.-XIV. kafla séu skilyrði 1. mgr. fyrir hendi. Þá segi í 4. mgr. að bæta skuli fjártjón og miska samkvæmt greininni. Ljóst sé að 228. gr. feli í sér hlutlæga bótaskyldu hins opinbera. Bæði megi þetta greina af efni ákvæðisins og eins með gagnályktun við athugasemdir greinargerðar sem fylgdi frumvarpi til laga nr. 88/2008, þar sem gert sé ráð fyrir því að þeir sem 1. mgr. eigi ekki við geti engu að síður öðlast skaðabótakröfu á grundvelli sakarreglunnar hafi þeir beðið tjón vegna ásetnings eða gáleysis tjónvalds.

Stefnandi byggi á því að skilyrði 1. mgr. 90. gr. laga nr. 88/2008 hafi ekki verið fyrir hendi þegar hann var handtekinn hinn 6. mars 2012. Stefnandi hafi þá fyrir tilviljun verið staddur að Faxafeni 10 í Reykjavík þar sem lögregla framkvæmdi húsleit vegna meintra brota annars manns. Rannsókn þess máls hafi að engu leyti snúið að stefnanda, eins og sjá megi af úrskurði héraðsdóms frá 22. febrúar 2012. Stefnandi hafi verið staddur í stóru húsnæði húðflúrstofu, þar sem ekkert refsivert hafi fundist við leit lögreglu. Enginn rökstuddur grunur hafi verið fyrir hendi um að hann hefði framið brot sem sætt gæti ákæru og hafi handtaka hans því ekki verið nauðsynleg. Stefnanda hafi verið haldið í varðhaldi frá morgni dags hinn 6. mars 2012 og fram á kvöld. Með því að svipta hann frelsi að nauðsynjalausu með þessum hætti hafi stefndi brotið gegn meðalhófsreglu sem komi fram í 14. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Auk þess hafi verið brotið gegn 1. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar, þar sem handtakan og varðhaldið hafi ekki fullnægt áskilnaði laga, eins og fyrr sé getið. Vegna þessarar þvingunarráðstöfunar telji stefnandi sig eiga rétt á 400.000 krónum í miskabætur.

Þá hafi skilyrði 3. mgr. 74. gr. laga nr. 88/2008 ekki verið fyrir hendi þegar leit hafi verið framkvæmd í bifreið stefnanda þennan sama dag, 6. mars 2012. Í kröfu lögreglustjóra um leit í bifreiðinni, og í úrskurði héraðsdóms um heimild til leitar í henni, sé rakið að fyrir hafi legið upplýsingar um að húsráðandinn að Faxafeni 10 stæði í sölu og dreifingu fíkniefna og að hann verslaði með þýfi. Auk þess komi þar fram að við leit í húsnæðinu hafi fundist ummerki um fíkniefnaneyslu. Aftur á móti sé þess hvergi getið hvaða brot, sem sætt gæti ákæru, stefnandi ætti að hafa framið né hvernig aðkomu hans að slíku broti væri háttað. Stefnandi telji því að rökstuddur grunur í skilningi 3. mgr. 74. gr. hafi ekki verið fyrir hendi og engir augljósir rannsóknarhagsmunir hafi verið í húfi sem réttlætt gætu leit í bifreið hans umrætt sinn. Telji stefnandi sig því eiga rétt á 200.000 krónum í miskabætur vegna þessarar þvingunarráðstöfunar.

Stefnandi telji skilyrði 1. mgr. 90. gr. laga nr. 88/2008 ekki hafa verið fyrir hendi þegar hann var handtekinn hinn 22. mars 2012. Hann hafi þá verið á ferð í bifreið sinni í Reykjavík þegar lögregla stöðvaði hann og handtók. Enginn rökstuddur grunur hafi verið fyrir hendi um að hann hefði framið brot sem sætt gæti ákæru og hafi handtakan því á engan hátt verið nauðsynleg. Honum hafi verið haldið í fangaklefa frá morgni og fram á kvöld umræddan dag. Með því að svipta hann frelsi með þessum hætti, að nauðsynjalausu, hafi stefndi brotið gegn meðalhófsreglu 14. gr. lögreglulaga og 12. gr. stjórnsýslulaga., auk þess sem brotið hafi verið gegn 1. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar. Vegna þessarar þvingunarráðstöfunar telji stefnandi sig eiga rétt á 400.000 króna miskabótum.

Á því sé byggt að skilyrði 3. mgr. 74. gr. laga um nr. 88/2008 hafi ekki verið fyrir hendi þegar leit var framkvæmd í bifreið hans við handtökuna 22. mars 2012. Hvorki hafi verið til staðar rökstuddur grunur í skilningi ákvæðisins né hafi augljósir rannsóknarhagsmunir verið í húfi sem réttlætt gætu leit í bifreið hans í umrætt sinn. Vegna þessa telji stefnandi sig eiga rétt á 200.000 krónum í miskabætur.

Þá telji stefnandi sig eiga rétt á 300.000 krónum í miskabætur vegna húsleitar 22. mars 2012. Afar óskýrt sé á hvaða grundvelli heimild hafi verið veitt til leitar að Hrísrima 9, sem sé lögheimili kærustu hans, þar sem hann hafi dvalið á þessum tíma. Einnig sé óskýrt að hvaða broti rannsókn hafi beinst. Að mati stefnanda hafi lögreglu verið með úrskurði þessum heimilað að framkvæma handahófskennda leit á dvalarstað hans. Með leitinni hafi friðhelgi einkalífs stefnanda verið rofin án þess að skilyrði laga um meðferð sakamála væru uppfyllt.

Ljóst sé að skilyrðum 1. og 2. mgr. 228. gr. laga um meðferð sakamála sé fullnægt í öllum þeim tilvikum sem stefnandi hafi verið beittur þvingunarráðstöfunum. Í 2. málslið 2. mgr. 228. gr. komi fram sú undantekningarregla að fella megi niður bætur eða lækka þær hafi sakborningur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfu sína á. Túlka beri þetta ákvæði þröngt í ljósi ákvæðis 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar, sem kveði á um að hafi maður verið sviptur frelsi að ósekju skuli hann eiga rétt til skaðabóta. Sé sú túlkun einnig í samræmi við ákvæði 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, um að hver maður sé saklaus uns sekt hans sé sönnuð. Stefnandi hafi ekki framið afbrot sem sætt gæti ákæru. Þrátt fyrir það hafi hann verið látinn sæta ítrekuðum þvingunarráðstöfunum. Ekkert sé fram komið í málinu sem geti réttlætt að bætur til hans verði lækkaðar, hvað þá felldar niður að öllu leyti.

IV.

Stefndi vísar til þess að þegar stefnandi hafi verið handtekinn 6. mars 2012 hafi verið óljóst um málsatvik og ekki hægt að útiloka að þeir sem á vettvangi væru tengdust málinu með einhverjum hætti. Hafi merki um fíkniefni fundist í húsnæðinu og rannsóknarhagsmunir því verið í húfi meðan húsleitum hafi verið verið ólokið. Í ljósi þessa hafi aðgerðir lögreglu verið í samræmi við aðstæður og skilyrði laga fyrir þeim hafi verið uppfyllt. Þannig hafi skilyrði 1. mgr. 90. gr. laga nr. 88/2008 fyrir handtöku verið til staðar og rökstuddur grunur fyrir hendi um aðild stefnanda að því máli sem til rannsóknar hafi verið. Þá hafi skilyrðum 74. gr., sbr. X. kafla, laga nr. 88/2008 verið fullnægt vegna leitarinnar í bifreið stefnanda. Hún hafi verið gerð á grundvelli húsleitarúrskurðar, enda hafi stefnandi mótmælt því að leitað yrði í bifreiðinni.

Líta verði á málin eins og þau hafi horft við lögreglu umræddan dag. Hafi aðgerðirnar því verið í samræmi við aðstæður og innan heimilda laga. Því sé mótmælt þeirri staðhæfingu stefnanda að lögregla hafi með aðgerðum sínum brotið gegn meðalhófsreglu 14. gr. lögreglulaga, meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga og 1. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar. Engin skilyrði séu því til staðar til að dæma stefnanda bætur, enda hafi stefnandi ekki heldur sýnt fram á tjón sitt. Þá sé á því byggt að stefnandi hafi stuðlað að umræddum aðgerðum með því að dvelja á viðkomandi stað í greint sinn og verið þar í slagtogi með húsráðanda, auk þess að vera félagi í glæpasamtökunum Hells Angels.

Vegna aðgerða lögreglu 22. mars 2012 vísar stefndi til þess að stefnandi hafi á þeim tíma verið félagi í vélhjólagenginu Hells Angels, en rökstuddur grunur hafi verið um að einstaklingar tengdir þeim samtökum, þar á meðal stefnandi, fyrirhuguðu alvarleg ofbeldisverk og að skipulagning á slíku lægi fyrir. Hafi því verið brýnt að heimila leit hjá þessum mönnum í því skyni að hafa uppi á gögnum, tækjum og tólum, sem ætla mætti að þeir hefðu viðað að sér. Einnig hafi legið fyrir upplýsingar um að aðilar innan gengjanna stunduðu sölu og dreifingu ólöglegra fíkniefna. Hafi dómari fallist á að skilyrði 1. mgr. 75. gr. og 1. mgr. 74. gr. laga nr. 88/2008 væru fyrir hendi til að fallast á kröfu lögreglu um að heimila leit á heimili stefnanda. Hafi stefnandi verið handtekinn að morgni 22. mars 2012 og í kjölfarið leitað í bifreið hans, með hans samþykki. Ekkert saknæmt hafi þó fundist við leitina og hafi honum verið sleppt að lokinni skýrslutöku kl. 15.42 sama dag.

Á því sé byggt að fullt tilefni hafi verið til handtöku stefnanda umræddan dag og til leitar í bifreið hans og á dvalarstað hans. Hafi skilyrðum 1. mgr. 90. gr. og X. kafla laga nr. 88/2008 til þessara aðgerða verið fullnægt. Sé því mótmælt þeim staðhæfingum stefnanda að stefnda hafi verið veitt heimild til handahófskenndar leitar, að óljóst hafi verið á hvaða grundvelli heimildin hafi verið veitt og að friðhelgi einkalífs stefnanda hafi verið rofin. Stefnandi hafi með aðild sinni að Hells Angels, sem Evrópulögreglan (Europol) hafi metið sem glæpasamtök, stuðlað að þeim aðgerðum lögreglu sem kröfur hans byggist á. Það hafi hann og gert með því að samsama sig markmiðum samtakanna. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi við yfirheyrsluna 22. mars 2012 verið á köflum ósamvinnuþýður og neitað að svara spurningum lögreglu. Vegna þessa beri að fella niður bætur með vísan til 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda sé á því byggt að lækka beri dómkröfu stefnanda þar sem hún sé allt of há og ekki í neinu samræmi við dómaframkvæmd. Hvað það varði sé og vísað til þess að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að umræddum aðgerðum lögreglu. Loks sé dráttarvaxtakröfu stefnanda mótmælt og á því byggt að ekki eigi að dæma dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögu, en að öðrum kosti frá því að mánuður hafi verið liðinn frá birtingu stefnu í málinu.

V.

Niðurstöður

Stefnandi telur sig eiga rétt á bótum skv. 2. mgr. 228. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Annars vegar vegna handtöku, frelsissviptingar og leitar í bifreið hans hinn 6. mars 2012 og hins vegar vegna handtöku, frelsissviptingar, leitar í bifreið og leitar á heimili kærustu stefnanda, sem jafnframt var dvalarstaður hans, hinn 22. mars 2012.

Í 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 er mælt á þann veg að maður sem borinn hafi verið sökum í sakamáli eigi rétt til bóta samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins, ef mál hans hefur verið fellt niður eða hann sýknaður með endanlegum dómi án þess að það hafi verið gert vegna þess að hann var talinn ósakhæfur. Samkvæmt 2. mgr. 228. gr. skal dæma bætur vegna aðgerða samkvæmt IX.-XIV. kafla laganna ef skilyrði 1. mgr. ákvæðisins eru fyrir hendi. Þó er sá fyrirvari settur í öðrum málslið 2. mgr. 228. gr. að bætur megi fella niður eða lækka ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfur sínar á. Af framangreindu leiðir að úrlausn þess hvort stefnandi hafi fyrirgert rétti þeim til bóta sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008, eða hvort bætur skuli sæta lækkun, veltur á því hvort hann hafi í skilningi ákvæðisins valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem bótakröfur hans eru reistar á.

Stefnandi var handtekinn fyrra sinni er hann var staddur í húðflúrstofu að Faxafeni 10 þegar lögregla framkvæmdi þar húsleit. Liggur ekkert fyrir um að sú rannsóknaraðgerð hafi í upphafi beinst að stefnanda sjálfum heldur var leitin heimiluð vegna gruns um refsiverða háttsemi, m.a. sölu ávana- og fíkniefna, annars tilgreinds manns sem þar starfaði. Samkvæmt skýrslu lögreglu um leitina var stefnandi staddur í umræddri húðflúrstofu þegar leitin fór fram. Var hann handtekinn og settur í járn. Kom í ljós að hann var umráðamaður bifreiðar sem lagt hafði verið á bifreiðastæði við húsið en hann neitaði að heimila lögreglu leit í henni. Óskaði hún í kjölfarið eftir því við héraðsdóm að heimiluð yrði leit í bifreiðinni sem flutt hafði verið í geymslu lögreglu. Af skýrslu lögreglu og greinargerð hennar vegna kröfunnar verður ekki annað ráðið en að ekkert saknæmt hafi fundist við leitina í húsnæði húðflúrstofunnar en að fíkniefnahundur hafi „merkt við tvo hluti á staðnum“. Héraðsdómur féllst á beiðni lögreglu um leit í bifreiðinni, með vísan til 1. mgr., sbr. 3. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008, þar sem augljósir rannsóknarhagsmunir stæðu til þess. Hins vegar fannst ekkert saknæmt við leitina og kemur fram í greinargerð stefnda að stefnandi hafi verið látinn laus kl. 16.49 sama dag, án þess að tekin væri af honum skýrsla vegna málsins. Tilkynnti lögregla stefnanda, með bréfi hinn 10. október 2012, um niðurfellingu rannsóknar vegna ofangreinds máls.

Þegar framangreint er virt verður á ekki talið að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum lögreglu 6. mars 2012, sem hann reisir kröfur sínar á. Verður ekki fallist á það með stefnda að dvöl stefnanda á umræddum stað við framkvæmd húsleitar, eða þátttaka hans í starfsemi vélhjólasamtakanna Hells Angels, sem ekki telst ólögmæt, hafi þýðingu í því tilliti. Verða stefnanda því dæmdar miskabætur vegna þessara aðgerða. Við ákvörðun þeirra verður til þess horft að ekki verður heldur talið að stefndi hafi sýnt fram á, eða leitt líkur að því, að rökstuddur grunur hafi verið til staðar í greint sinn um að stefnandi hafi framið afbrot sem sætt gæti ákæru, eins og stefndi hefur haldið fram, eða að til staðar væru önnur skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 svo handtaka mætti stefnanda og setja hann í handjárn. Samkvæmt því þykja miskabætur til stefnanda vegna þessa hæfilega ákveðnar 40.000 krónur.

Stefndi vísar til þess, vegna handtöku stefnanda kl. 8.26 hinn 22. mars 2012, húsleitar á dvalarstað hans og í bifreið, að lögregla hafi haft um það upplýsingar að einstaklingar tengdir Hells Angels, þar á meðal stefnandi, hafi fyrirhugað alvarleg ofbeldisverk og að skipulagning á slíku lægi fyrir. Hafi því verið brýnt að framkvæma leit hjá þeim. Einnig hafi legið fyrir upplýsingar um að aðilar innar vélhjólagengja stunduðu sölu og dreifingu ólöglegra fíkniefna. Hafi stefnandi á þessum tíma verið meðlimur í Hells Angels og verið talinn mjög virkur í brotastarfsemi þess.

Leit lögreglu á dvalarstað stefnanda fór fram á grundvelli heimildar héraðsdóms samkvæmt úrskurði uppkveðnum 22. febrúar 2012 en leit lögreglu í bifreiðinni var gerð með hans samþykki. Ekkert saknæmt fannst við leitina og að lokinn skýrslutöku var stefnanda sleppt úr haldi. Tilkynnti lögregla honum, með bréfi hinn 21. maí 2012, um niðurfellingu á rannsókn málsins.

Með hliðsjón af framangreindu og öðrum gögnum málsins verður ekki talið að stefndi hafi sýnt fram á að stefnandi hafi valdið eða stuðlað að framangreindum aðgerðum lögreglu 22. mars 2012. Verður ekki fallist á það með stefnda að þátttaka stefnanda í vélhjólasamtökum Hells Angels ein út af fyrir sig hafi þýðingu í því tilliti. Þykir stefnandi því eiga rétt á miskabótum skv. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008. Við ákvörðun þeirra verður til þess horft að ekki verður heldur talið að stefndi hafi sýnt fram á, eða leitt líkur að því, að rökstuddur grunur hafi verið til staðar í greint sinn um að stefnandi hafi framið afbrot sem sætt gæti ákæru, eins og stefndi hefur haldið fram,

eða að til staðar væru önnur skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 svo handtaka mætti stefnanda. Að öllu virtu þykja miskabætur stefnanda vegna þessa hæfilega ákveðnar 40.000 krónur.

Samkvæmt framangreindu ber stefnda því að greiða stefnanda samtals 80.000 krónur í miskabætur, ásamt með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Rétt þykir að málskostnaður milli aðila falli niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin 700.000 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, Ó-kk-þgf V-kk-þgf S-kk-þgf, 80.000 krónur ásamt vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 40.000 krónum frá 6. til 22. mars 2012 en af 80.000 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2013, en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 700.000 króna þóknun lögmanns hans, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef hdl.