S-74/2019

Mál þetta, sem dómtekið var 22. maí sl., höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 7. febrúar sl. á hendur ákærða, X, kt. 0000000000, [...] í Hafnarfirði:

„fyrir kynferðisbrot gegn fyrrum stjúpdóttur sinni, A, kt. 0000000000, með því að hafa föstudaginn 15. desember 2017 á ofangreindu heimili sínu, nýtt sér yfirburði sína gagnvart stúlkunni og traust hennar og trúnað hennar til hans sem fyrrum stjúpföður, en ákærði klóraði og/eða strauk henni á baki og bringu innanklæða, á innanverðum lærum og aftanverðum lærum allt niður á kálfa utanklæða, fór með hendi undir buxur hennar og klóraði og/eða strauk rass hennar og setti fingur inn í endaþarm hennar, þannig að fingur hans og nærbuxur hennar fóru inn í endaþarminn og strauk með fingri yfir endaþarm hennar, kyssti hana blautum kossum á enni, kinn og á læri, og lá síðan þétt upp að henni svo hún fann fyrir kynfærum hans við rassinn.

Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

B, kt. 0000000000, gerir þá kröfu fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, A, kt. 0000000000, að ákærði greiði henni miskabætur að fjárhæð 4.000.000, kr., auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá [15. desember] 2017 en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að ákærði greiði málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“ 2

Kröfur ákærða í málinu eru aðallega þær að hann verði sýknaður en til vara að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Hvað bótakröfu brotaþola varðar krefst ákærði aðallega frávísunar, til vara sýknu en til þrautavara að krafan verði lækkuð verulega. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun verjanda, greiðist úr ríkissjóði.

I

Hinn 20. desember 2107 sendi Barnavernd Reykjavíkur erindi til lögreglu þar sem óskað var eftir rannsókn á því hvort ákærði hefði brotið kynferðislega á brotaþola, en hún er fædd árið [...]. Fyrir liggur að ákærði var sambýlismaður móður hennar um sjö ára skeið, en leiðir þeirra skildu [...]. Í kjölfar bréfsins var skýrsla tekin af brotaþola í Barnahúsi, fyrst 28. desember 2017 en síðan aftur 24. janúar 2018.

Í fyrri skýrslutöku brotaþola í Barnahúsi, þ.e. 28. desember 2017, lýsti hún því að eftir að móðir hennar og ákærði hefðu skilið að skiptum þá hefði ákærði farið að koma skringilega fram við sig. Þetta hefði gerst í svokölluðum pabbahelgum. Ákærði hefði þá talað við hana eins og hún væri fullorðin. Nánar tiltekið hefði hann komið fram við hana eins og hún væri kærastan hans. Hann hefði verið að kyssa hana blautum kossum. Nánar aðspurð um hvar ákærði kyssti hana svaraði hún því til að hann kyssti hana á ennið og kinnina og stundum á höfuðið „eins og venjulegir pabbar gera“. Þá væri hann að klóra brotaþola skringilega á bakinu, sem henni þætti óþægilegt, og „á óþægilegum stöðum“. Nefndi hún í þeim efnum að ákærði færði höndina gjarnan neðar og stundum yfir rass brotaþola, en þá hefði hún verið í nærbuxum og buxum. Aðspurð nánar um hvernig ákærði klóraði brotaþola á bakinu svaraði hún því til að hún myndi það ekki því að það væri svo langt síðan. Almennt liði henni illa hjá ákærða, sérstaklega þegar þau væru ein saman, þ.e. þegar sonur ákærða væri ekki einnig heima hjá honum. Ekki hefði hún þorað að segja móður sinni frá líðan sinni framan af. Brotaþoli lýsti því einnig að ákærði hefði „hnoðast“ með sig. Hann tæki utan um hana eins og hún væri deig og væri síðan að strjúka henni fast og klóra henni fast á bakinu. Þetta hefði oft gerst eftir að sambandi ákærða og móður brotaþola lauk, en ekki fyrir sambandsslitin.

Hinn 17. janúar 2018 sendi Barnavernd Reykjavíkur lögreglu erindi þar sem fram kom að talin væri þörf á töku nýrrar skýrslu af brotaþola.

Í síðari skýrslutöku brotaþola í Barnahúsi, þ.e. 24. janúar 2018, lýsti hún því að hún hefði átt að fara heim til ákærða 15. desember 2017, en hún hefði ekki viljað fara 3 þangað. Móðir hennar hefði þá sagt að hún mætti hringja og láta sækja sig ef hana langaði ekki að vera lengur heima hjá ákærða. Ákærði hefði eldað steik. Eftir matinn hefði hann spurt brotaþola hvort hann mætti klóra henni á bakinu. Henni hefði þótt beiðnin óvenjuleg því að almennt spyrði ákærði ekki um þetta nema á háttatíma. Brotaþoli hefði reynt að slóra með því að vera í tölvu og horfa á sjónvarp. Ákærði hefði aftur beðið hana um að koma inn í herbergi. Þegar þangað var komið hefði ákærði lokað hurðinni. Brotaþoli hefði lagst í rúmið og ákærði hefði byrjað að klóra henni „óþægilega“ á bakinu. Þá hefði hann klórað henni á aftanverðum og innanverðum lærum. Svo hefði ákærði fært höndina undir buxur brotaþola en yfir nærbuxur hennar og farið að klóra henni á rassinum. Síðan hefði hann farið að pota í miðjan rassinn á henni, þ.e. „rassgat“ hennar þótt hún væri enn þá í nærbuxunum. Einn fingur ákærða hefði ásamt nærbuxunum færst inn rassinn. Ákærði hefði andvarpað eða geispað eða andað hátt. Henni hefði þótt sem ákærði brosti. Myrkur hefði verið í herberginu þar sem gardínur hefðu verið niðri. Brotaþoli hefði legið nær dyrunum en ákærði þar með verið fyrir aftan hana. Ákærði hefði „hnoðast“, þ.e. ýtt fast á „alla partana“ á líkama hennar. Hann hefði einnig klórað henni yfir bringuna. Henni hefði þótt getnaðarlimur ákærða „fara á“ hana, þ.e. „í rassinum“, eftir að hann hefði fært höndina. Ákærði hefði þó ekki tekið getnaðarlim sinn fram, heldur verið í buxum. Brotaþola hefði liðið illa og hún hefði „frosið“. Henni hefði þótt ákærði láta eins og hún væri „konan hans“. Umrætt kvöld hefði ákærði kysst hana blautum kossum á ennið og á höfuðið, en einnig á lærið. Taldi brotaþoli að atvikið í heild hefði varað í hálftíma. Ákærði hefði hætt stuttu eftir að sonur ákærða, sem brotaþoli kallaði „bróður“ sinn, kom inn í herbergið. Ákærði hefði þá spurt brotaþola hvort hún vildi horfa á sjónvarpið með sér. Brotaþoli hefði farið heim til sín um kl. 20 um kvöldið. Síðar sama kvöld hefði brotaþoli greint móður sinni frá atvikinu. Þær hefðu rætt þetta frá kl. 21 til 23 um kvöldið. Þess skal getið að skýrslutökuna annaðist annar einstaklingur en sá sem tekið hafði fyrri skýrsluna af brotaþola. Aðspurð um af hverju hún hefði ekki verið eins bersögul þegar hún kom síðast í Barnahús til skýrslutöku svaraði brotaþoli því til að hún hefði ekki munað og ekki viljað segja frá. Hún hefði þurft að rifja upp mikið með sálfræðingi sínum. Brotaþoli hefði ekki viljað ræða aftur við þann einstakling sem tók fyrri skýrsluna. Mátti skilja á brotaþola að henni hefði brugðið þegar sá einstaklingur hefði hækkað róminn snemma í viðtalinu.

Ákærði gaf skýrslu fyrir lögreglu 27. desember 2017 og 2. mars 2018. Í báðum tilvikum neitaði ákærði afdráttarlaust hvers kyns óeðlilegum samskiptum við 4 brotaþola. Í fyrri skýrslutökunni kvaðst ákærði klóra brotaþola á bakinu í tveimur tilvikum, þ.e. annars vegar þegar hún væri að fara að sofa og hins vegar þegar hún hefði beðið hann um það þegar þau væru að horfa á sjónvarpið. Aðspurður um það hvort brotaþoli hefði í einhvern tíma fyrir meint brot verið treg til að gista heima hjá ákærða, þá kannaðist hann við það. Nánar tiltekið kvaðst hann hafa rætt við móður brotaþola um mikinn kvíða barnsins og að henni hefði þótt erfitt að sofna heima hjá honum. Í síðari skýrslutökunni kom fram í máli ákærða að umrætt kvöld, þ.e. 15. desember 2017, hefði ákærði farið með brotaþola inn í svefnherbergi sitt og verið að klóra henni. Hann hefði ætlað að reyna að sannfæra hana um að vera áfram, en brotaþoli hefði rætt um að vilja fara heim til móður sinnar þegar þau voru að snæða kvöldverðinn. Í herbergi ákærða hefði hann setið á rúminu. Aðspurður um hvort hann hefði lagst upp í rúmið hjá brotaþola svaraði ákærði: „Nei, aldrei.“ Vísaði hann einnig til líkamlegs ástands síns umrætt sinn, en hann hefði undirgengist skurðaðgerð vegna kviðslits tveimur dögum áður, þ.e. 13. desember 2017. Sonur ákærða, sem einnig hefði dvalið hjá honum umrædda helgi, hefði komið inn í herbergi til hans þar sem hann hefði verið að klóra brotaþola. Drengurinn hefði beðið ákærða um að skutla sér til vinkonu sinnar eða a.m.k. verið að láta ákærða vita af áhuga sínum á að skreppa til vinkonunnar. Þetta hefði gerst á þeim þremur til fimm mínútum sem ákærði hefði verið með brotaþola inni í herberginu. Áréttaði ákærði að öll samskipti sín við brotaþola hefðu verið eðlileg. Lýsti ákærði því að þær helgar sem sonur hans og brotaþoli væru samtímis í heimsókn hjá honum þá gisti hann á sófanum í stofunni, en brotaþoli fengi að hafa herbergi ákærða út af fyrir sig.

Við rannsókn málsins tók lögregla einnig skýrslu af B, móður brotaþola, C, móðurömmu brotaþola, og D, móðurafa brotaþola. Þá voru skýrslur teknar af E, syni ákærða, og F, þáverandi kærustu E. Þá tók lögregla símaskýrslur af nokkrum starfsmönnum úr núverandi og fyrrverandi grunnskólum brotaþola. Einnig aflaði lögregla tveggja vottorða G sálfræðings, dags. 16. janúar 2018 annars vegar og 7. desember 2018 hins vegar, en vitnið hafði brotaþola í meðferð bæði fyrir og eftir meint brot ákærða. Loks aflaði lögregla vottorðs H barnalæknis og I kvensjúkdómalæknis, dags. 27. febrúar 2018, en í því kemur fram að læknarnir hafi skoðað brotaþola 21. febrúar sama ár í Barnahúsi. Almenn líkamsskoðun leiði ekki í ljós neitt sem með vissu bendi til þess að brotaþoli hafi verið beitt kynferðislegu áreiti eða ofbeldi en útiloki það þó að sjálfsögðu ekki.

5

II

Ákærði neitar sök í málinu. Í skýrslu sinni fyrir dómi lýsti ákærði atvikum máls á þann veg að föstudaginn 15. desember 2017 hefði hann átt að sækja brotaþola, sem átti að dvelja hjá honum umrædda helgi. Hann hefði nefnilega haldið áfram umgengni við brotaþola eftir að sambandi ákærða og móður brotaþola lauk vorið 2017. Þung umferð hefði verið umræddan dag. Ákærði hefði ekið úr Hafnarfirði í miðborg Reykjavíkur að vinnustað móður brotaþola. Þar hefðu ákærði, brotaþoli og móðir hennar orðið ásátt um að ef brotaþoli vildi fara fyrr heim frá ákærða þá yrði það ekkert vandamál. Þetta tengdist því að brotaþoli hefði gjarnan viljað vera með móður sinni og hefði verið afbrýðisöm út í þá sem umgengjust móður hennar, sérstaklega kærasta hennar. Í bifreiðinni á leiðinni út í Hafnarfjörð hefði brotaþoli virst annars hugar. Þau hefðu komið að heimili ákærða rétt um klukkan 19. Þá hefði sonur ákærða verið á staðnum, en hann hefði átt að dvelja þar sömu helgi. Ákærði kvaðst hafa verið með ónotatilfinningu. Hann hefði nefnilega undirgengist skurðaðgerð vegna kviðslits tveimur dögum áður, þ.e. 13. desember 2017, og hefði óttast um saumana. Hann hefði því ekki viljað að börnin tækju utan um hann. Um aðgerðina sagði hann einnig að skurðlæknirinn hefði ráðlagt honum að fara vel með sig, taka því rólega og lyfta ekki þungum hlutum næstu tvær vikurnar eftir aðgerð. Aðspurður um hvort honum hefði verið meinað að keyra bifreið kvaðst hann ekki minnast slíkra fyrirmæla.

Heimsóknir brotaþola og sonar ákærða hefðu ávallt verið í föstum skorðum, þ.e. á þann veg að hann byði börnunum venjulega upp á nautalund með bernaisesósu. Eldamennskan hefði tekið 25 til 30 mínútur. Brotaþoli hefði ekki verið eins og hún átti að sér að vera. Hún hefði óskað eftir því að fara fyrr frá matarborðinu, líklega í kringum kl. 19, og hefði ákærði fallist á það en setið áfram að snæðingi með syni sínum. Drengurinn hefði verið á leið út til kærustu sinnar. Ákærði hefði farið að ganga frá í eldhúsinu. Klukkan hefði síðan verið farin að nálgast 20. Brotaþoli hefði enn virst ómöguleg. Ákærði sagði að sig minnti nokkurn veginn að hann hefði sagt við brotaþola eitthvað á þá leið: „Á ég ekki aðeins að klóra þér í bakinu og þú slakar aðeins á? Svo sjáum við til.“ Ekki kvaðst hann þó muna hvort hann hefði látið þessi orð falla við matarborðið eða inni í svefnherbergi sínu. Ákærði hefði séð að brotaþola leið ekki vel og hefði ákveðið að fara þessa leið. Alvanalegt hefði verið að hann og raunar einnig móðir brotaþola klóruðu henni á bakinu. Þessi aðferð tengdist einnig svefn og kvíðavanda brotaþola. Brotaþoli hefði þó ekki verið að fara í háttinn umrætt sinn, en ákærði hefði séð að henni leið ekki vel. Hún hefði farið á undan ákærða inn í 6 herbergið, en fram kom í máli ákærða að hann leyfði brotaþola að hafa það herbergi út af fyrir sig í heimsóknum til ákærða. Hann kvaðst hafa lokað dyrunum og sagðist telja að hann hefði kveikt ljósin og dregið niður gluggatjöldin, en það væri alvanalegt í hverfinu, enda sæist ella inn í herbergið frá götunni. Aðspurður um af hverju hann hefði lokað dyrunum svaraði ákærði því til að sér hefði þótt óviðeigandi eða ástæðulaust að sonur hans fylgdist með kvíða brotaþola. Ákærði sagði að sig minnti að brotaþoli hefði setið í rúminu en ekki legið. Ákærði hefði sest niður á rúmstokkinn, hallað sér fram að brotaþola og klórað henni með vinstri hendi á peysu. Síðan hefði hann lyft upp peysunni og strokið henni á bert bakið. Þetta hefði einungis verið föðurleg hlýja. Sonur ákærða hefði síðan bankað og komið inn í herbergið. Ákærði hefði þá reist sig upp því hann hefði snúið baki í hurðina. Síðan hefði ákærði spurt brotaþola hvort hún vildi koma fram eða fara heim. Hún hefði viljað fara heim. Hann hefði þá hallað sér fram og kysst hana þremur kossum á ennið og tilkynnt henni að þá færi hann með hana heim. Þau hefðu verið í herberginu í samtals þrjár til fimm mínútur. Hann hefði ekki hætt að klóra henni af því að sonur hans hefði komið inn heldur vegna þess að stúlkan hefði verið ómöguleg. Aðspurður kvaðst ákærði enga hugmynd hafa um það af hverju brotaþoli bæri hann þeim sökum sem hún gerði í málinu. Hann ímyndaði sér þó að þetta væri eitthvað sem gæti hafa orðið til í spjalli brotaþola við móður hennar.

Ákærði greindi frá því að sambandsslit hans og móður brotaþola hefðu reynst brotaþola þungbær. Færði hann ákveðin rök fyrir því að móðir brotaþola hefði borið þungan hug til sín og vísaði um það á N, æskuvin sinn, en hún gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Í skýrslu sinni fyrir dómi sagði ákærði einnig að móðir brotaþola hefði fundað með fyrrverandi eiginkonu ákærða áður en sonur hans gaf skýrslu fyrir lögreglu. Hann teldi að þær tvær hötuðu sig. Með í för á umræddum fundi hefðu þá verið sonur hans og brotaþoli.

Sækjandi bar undir ákærða ummæli hans við skýrslutöku hjá lögreglu 2. mars 2018 um að brotaþoli hefði verið ánægð í heimsókn til hans í tvo daga um miðjan nóvember 2017. Spurði sækjandi hvað hefði breyst í millitíðinni. Kvaðst ákærði ekki vita það.

Aðspurður um áfallastreituröskun brotaþola samkvæmt greiningu sálfræðings í kjölfar meints atviks þá taldi ákærði að sú röskun gæti átt sér aðrar skýringar. Nefndi hann sem dæmi að ofbeldismaður hefði setið um stúlkuna frá sumri 2017. 7

Sækjandi bar undir ákærða þau ummæli sonar hans í skýrslutöku hjá lögreglu að ákærða hefði brugðið þegar drengurinn kom inn í herbergið. Ákærði svaraði því til að sér hefði ekkert brugðið. Fas sitt hefði borið það með sér að honum hefði ekki verið að takast að bæta líðan brotaþola.

III

B, móðir brotaþola, bar fyrir dómi að 15. desember 2017 hefði brotaþoli sagt henni að hún vildi ekki fara til ákærða. Slíkt hefði oft gerst og hefði vitnið tengt þetta við hugsanlegan ótta brotaþola, t.d. við innbrotsþjófa. Síðar um daginn hefði brotaþoli verið komin á þá skoðun að hún fengist til að fara til ákærða ef „gulltryggt“ væri að hún fengi að fara heim ef hún óskaði þess. Um þetta hefði vitnið rætt við ákærða á vinnustað vitnisins í miðborg Reykjavíkur. Sá fundur hefði gengið vel. Vitnið hefði síðan sótt jólagleði á vinnustað sínum. Hún hefði í kjölfarið komið heim um kl. 20. Á milli 20:10 og 20:20 taldi vitnið að brotaþoli hefði hringt og viljað koma heim. Vitnið hefði samþykkt það. Svo hefði brotaþoli komið heim. Hún hefði virst svolítið „upptjúnuð“. Mæðgurnar hefðu horft á einn sjónvarpsþátt sem væri í uppáhaldi hjá brotaþola, en vitnið taldi að þátturinn gæti róað brotaþola niður. Síðan hefði brotaþoli sagst vilja ræða við vitnið. Brotaþoli hefði því næst sagt vitninu að ákærði hefði beitt sig fyrsta stigi af kynferðislegu ofbeldi og að hún hefði verið hrædd um að þetta gæti farið á fjórða stig, sem væri þá nauðgun. Í skýrslu vitnisins hjá lögreglu 22. desember 2017 hafði vitnið borið á sama veg um þetta atriði og útskýrði þá að henni hefði sjálfri þótt umrædd orðnotkun brotaþola sérkennileg, en taldi að þetta orðalag barnsins kæmi líklega úr kennslu í lífsleikni í grunnskólanámi hennar. Vitnið kvaðst fyrir dómi hafa farið að hágráta þegar hún fékk fyrrgreindar fréttir um háttsemi ákærða. Brotaþoli hefði þá farið að hugga hana. Vitnið hefði hringt í foreldra sína og þau sammælst um að hittast næsta morgun til að ræða um atvikið. Síðar um kvöldið þegar brotaþoli og vitnið hefðu verið að fara að hátta þá hefði brotaþoli kvartað yfir verk í endaþarmi. Vitnið hefði litið á svæðið og séð litlar rifur og blóð í kringum endaþarm. Þá hefðu leggöng virst öðruvísi en ári áður þegar vitnið hefði skoðað þetta svæði vegna njálgs sem þá plagaði brotaþola. Vitnið hefði hreinlega ekki „kveikt á perunni“ og ekki sett sárið í samhengi við frásögn brotaþola af háttsemi ákærða. Ekki kannaðist vitnið við að brotaþoli hefði þjáðst af hægðatregðu um þetta leyti. Brotaþoli hefði viljað sofa í rúmi vitnisins þetta kvöld, sem hún hefði annars aldrei viljað, en vitnið leiðrétti sig þó síðar í skýrslutökunni og sagði brotaþola nokkrum sinnum hafa viljað sofa í sínu rúmi 8 vorið 2017 eftir sambandsslitin. Að morgni 16. desember 2017 hefðu vitnið og brotaþoli heimsótt foreldra vitnisins. Vitnið hefði byrjað á því að segja frá og síðan hefði brotaþoli bætt við frásögnina.

Líðan brotaþola hefði verið slæm eftir sambandsslit vitnisins og ákærða. Þau hefðu enda borið brátt að. Líðan brotaþola hefði verið orðin mun betri 12. nóvember 2017, eins og fram kæmi í fyrirliggjandi vottorði sálfræðings. Gagnger breyting hefði orðið eftir 15. desember 2017. Brotaþoli hefði orðið þögul, fengi reiðiköst og oft martraðir. Aðspurð um líðan brotaþola í dag svaraði vitnið því til að henni liði ekki vel. Þó væru bataskref sjáanleg. [...] Lykt sem minni á ákærða komi henni í uppnám. Hún fái martraðir þar sem hún óttist að ákærði geri henni mein.

Aðspurð um nágranna sem angrað hefði vitnið og brotaþola sagði vitnið að þar væri á ferð roskinn maður með ranghugmyndir sem búið hefði í sömu blokk og mæðgurnar. Ástandið hefði skánað eftir að maðurinn hefði hlotið félagslega aðstoð frá Reykjavíkurborg. Brotaþoli hefði verið hrædd við hann þegar hann hefði verið verstur, þ.e. líklega í ágúst 2017, en kvaðst þó ekki muna tímasetninguna nákvæmlega. Þetta hefði ekki verið vandamál seinni hluta vetrar.

Aðspurð um hvort hún hefði átt fund með fyrrverandi eiginkonu ákærða þá svaraði vitnið því til að umrædd kona hefði boðið henni og brotaþola í heim í te eftir áramótin 2017/2018. Sonur ákærða og brotaþoli hefðu verið á staðnum en farið afsíðis. Ekki kvaðst hún vita hvað börnunum hefði farið á milli.

Fyrir dómi kvaðst vitnið lítið gefa fyrir kenningar ákærða um afbrýðisemi brotaþola, en sagði ákærða oft hafa talað um slíkt. Hún teldi þetta ekki rétt en hefði upphaflega trúað ákærða.

Aðspurð kvaðst vitnið reka minni til þess að ákærði hefði stundum klórað brotaþola og jafnvel gæti verið að vitnið hefði beðið ákærða um að klóra brotaþola meðan þau bjuggu í því húsi sem þau upphaflega deildu. Aðspurð kvaðst hún sjálf oft hafa klórað brotaþola á bakinu.

C, móðuramma brotaþola, bar fyrir dómi að móðir brotaþola hefði hringt að kvöldi 15. desember 2017. Þær hefðu komið að morgni næsta dags heim til vitnisins og eiginmanns hennar, sem er móðurafi brotaþola. Brotaþoli hefði sagt að hún héldi að „pabbi“, en það hefði hún kallað ákærða á þeim tíma, hefði beitt sig kynferðislegu ofbeldi. Hún hefði þó ekki sagt hvað hann átti að hafa gert. Það hefði komið í bútum síðar þegar þær hittust aftur. Fram hefði þá komið að ákærði hefði dregið gluggatjöld niður í herberginu umrætt sinn, slökkt ljósin, farið að klappa, kyssa og strjúka 9 brotaþola. Það hefðu meðal annars verið kossar á rass og lærin innanverð og utanverð. Vitnið kvaðst afar náið brotaþola. Aðspurð um hvort breyting hefði orðið á líðan brotaþola svaraði vitnið því til að brotaþoli væri hrædd, ógurlega döpur og reið við allt og alla. Umbreyting hefði raunar átt sér stað sumarið 2017 í kjölfar sambandsslita móður hennar og ákærða. En eftir 15. desember 2017 hefði verið mikið grátið. Brotaþoli hefði viljað taka sitt eigið líf. Brotaþoli hefði oft fengið martraðir og fengi enn. Sunnudagskvöldið 17. desember 2017 hefði brotaþoli fengið að sofa í rúmi vitnisins. Umrætt sinn hefði brotaþoli kvartað yfir sári í endaþarmi en ekki viljað leyfa vitninu að skoða það. Brotaþoli hefði spurt hvort hún ætti krem á þetta og vitnið hefði látið hana fá sárakrem. Brotaþoli hefði verið mjög lengi að sofna. Brotaþoli hefði sagt við vitnið við það tækifæri að ákærði væri ekki góður maður. Aðspurð um hvort brotaþoli væri almennt sannsögult barn játaði vitnið því. Vitnið hefði fylgt brotaþola í skýrslutökur í Barnahúsi og í fyrri skýrslutökunni hefði brotaþoli verið mjög óörugg, sérstaklega þegar hún heyrði að fjöldi fólks væri að hlusta á skýrslutökuna. Hefði brotaþoli talið ákærða í hópi þeirra sem hlýddi á skýrsluna. Loks hefði hún verið óörugg þar sem hún hefði ekki treyst þeim einstaklingi sem tekið hefði fyrri skýrsluna.

D, móðurafi brotaþola, bar fyrir dómi að mæðgurnar hefðu haft samband og síðan fengið að koma til vitnisins og eiginkonu hans, þ.e. móðurömmu brotaþola, að morgni 16. desember 2017. Fram hefði komið í máli brotaþola að ákærði hefði leitað á hana en vitnið kvaðst ekki þekkja smáatriðin. Raunar teldi hann að brotaþoli hefði á margan hátt lokað á hann varðandi málið, líklega þar sem hann væri karlkyns. Aðspurður um breytingar á brotaþola lýsti vitnið því að smátt og smátt hefðu breytingar orðið á brotaþola í kjölfar sambandsslita móður hennar og ákærða. Eftir 15. desember 2017 hefði brotaþoli verið algjörlega niðurbrotin. Þetta hefðu verið straumhvörf varðandi líðan hennar. Aðspurður kvaðst vitnið aldrei hafa staðið brotaþola að ósannsögli.

E, sonur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Áður hafði vitnið gefið skýrslu hjá lögreglu 31. janúar 2018. Var þar sérstaklega vakin athygli á rétti vitnisins til að skorast undan því að gefa skýrslu í málinu vegna tengsla sinna við ákærða. Kaus hann samt sem áður að gefa skýrslu. Í ljósi þess sem síðar kom fram fyrir dómi er vert að rekja í nokkrum orðum skýrslu vitnisins hjá lögreglu. Vitnið lýsti því að 15. desember 2017 hefði hann ásamt brotaþola verið heima hjá ákærða. Þau hefðu borðað saman. Vanalega hefði brotaþoli verið kát og talað mjög mikið, en þarna hefði hún verið þögul og lystarlaus. Hún hefði verið mjög ólík sér. Við matarborðið hefði brotaþoli 10 spurt hvort hún mætti fara heim. Eftir mat hefði ákærði farið með brotaþola inn í herbergi og brotaþola hefði liðið ekkert sérstaklega vel. Þá hefði ákærði verið að klóra brotaþola á bakinu, sem væri raunar nokkuð sem hann hefði gert frá tveggja ára aldri. Aðspurður um af hverju ákærði og brotaþoli hefðu farið inn í herbergi svaraði vitnið því til að ákærði hefði spurt brotaþola við matarborðið hvort henni liði eitthvað illa. Hún hefði neitað því. Síðan hefði ákærði sagt: „Viltu ekki bara, eigum við ekki bara að fara á sófann eða inn í herbergi og þú kannski leggst niður og ég klóra þér á bakinu?“ Hann hefði sagt að kannski myndi þetta þá lagast. Síðan hefðu þau farið inn í herbergi og vitnið hefði farið í sturtu. Taldi vitnið að þau hefðu verið 10 til 15 mínútur inni í herberginu. Nánar aðspurður sagðist hann halda að þau hefðu alveg verið 20 mínútur í herberginu. Vitnið hefði síðar ætlað að fara út, en hann hugðist ekki gista heima hjá ákærða þá nótt, og komið þá fyrst við inni í herbergi ákærða. Minnti vitnið að hann hefði bankað og síðan opnað dyrnar strax á eftir. Þá hefði ákærði setið á rúminu en brotaþoli legið í rúminu. Síðan leiðrétti vitnið sig að eigin frumkvæði og sagðist vera viss um að ákærði hefði legið fyrir aftan brotaþola. Hún hefði verið í bol en ákærði hefði verið búinn að taka hann aðeins upp. Gluggatjöldin hefðu verið niðri. Vitnið hefði séð að brotaþola hefði liðið mjög óþægilega. Aðspurður kvaðst vitnið sjálfur hafa verið með „óþægilega tilfinningu“ þarna inni. Nánar aðspurður lýsti hann þessu sem „ógleðitilfinningu“. Honum hefði þótt ákærði vera að tala við brotaþola „eins og kærustu eða eitthvað“. Þetta hefði verið óvenjulegt. Ákærði hefði ekki talað svona áður. Vitninu hefði þótt skrýtið hvernig ákærði var og líka hvernig hann talaði við brotaþola. Þau hefðu bæði virst liggja á hlið. Ákærði hefði verið klæddur í föt. Hann hefði reist sig upp þegar vitnið kom inn. Virtist vitninu sem ákærða hefði brugðið svolítið þegar vitnið kom inn, enda þótt hann væri ekki viss í sök sinni um það atriði. Vitnið kvaðst hafa sagt: „Ég er farinn.“ Ákærði hefði sagt: „Já, ertu farinn?“ Brotaþoli hefði sagt „sjáumst“ eða eitthvað í þá átt. Aðspurður um hvort hann hefði eitthvað rætt um málið við ákærða í kjölfarið meðan það sætti rannsókn lögreglu sagði hann að ákærði hefði sagst vera kominn með „ógeð“ á því að tala um þetta. Því hefði vitnið ekki mikið verið að ræða þetta við hann.

Fyrir dómi bar vitnið að 15. desember 2017 hefði hann snætt kvöldverð með brotaþola og ákærða heima hjá þeim síðastnefnda. Brotaþoli hefði verið þögul og ólík sjálfri sér. Ákærði hefði boðist til að klóra brotaþola á bakinu inni í herbergi ákærða. Vitnið hefði ekki alveg verið búinn að borða þegar þau hefðu farið inn í herbergið. Vitnið hefði farið í sturtu í fimm til 10 mínútur. Síðan hefði hann ætlað að fara út úr 11 húsi. Hann hefði því bankað og opnað dyrnar á herbergi ákærða. Í heildina hefðu liðið 10 til 15 mínútur í mesta lagi frá því að þau fóru inn í herbergið þar til vitnið opnaði dyrnar. Þar hefði hann séð ákærða sitja á endanum á rúminu og að brotaþoli hefði legið á maganum í rúminu. Ákærði hefði þá litið á vitnið. Kannski hefði ákærða brugðið aðeins. Þó líklega einungis vegna þess hversu hratt vitnið kom inn. Gluggatjöldin hefðu verið dregin niður. Vitnið lagði áherslu á að ólíkt því sem fram kom í fyrrnefndri skýrslu hans hjá lögreglu þá hefði ákærði ekki legið í rúminu. Hann hefði setið og verið að klóra brotaþola á baki og bolur hennar hefði verið brettur upp. Aðspurður um af hverju hann hefði vísað til tilfinningar á borð við ógleði í skýrslutöku hjá lögreglu svaraði vitnið því til að það væri rétt lýsing, en ástæðan væri sú að honum hefði þótt það slæmt að sjá brotaþola líða illa. Ekki gat hann svarað því af hverju ógleðin hefði ekki vaknað fyrr, þ.e. þegar þau sátu saman í eldhúsinu. Aðspurður sagði vitnið að ákærði hefði oft klórað sér á bakinu. Sækjandi vakti máls á því að hún teldi misræmi á skýrslu vitnisins fyrir lögreglu annars vegar og fyrir dómi hins vegar og nefndi í því samhengi fyrri ummæli vitnisins fyrir lögreglu um að ákærði hefði legið í rúminu og að aðeins lengri tími hefði liðið þar til hann gekk inn í herbergi ákærða. Spurði sækjandi vitnið hvort hann teldi sig muna atvik málsins betur nú en fyrir lögreglu 31. janúar 2018. Vitnið svaraði því til að hann hefði verið stressaður við skýrslutökuna hjá lögreglu. Aðspurður um hvort vitnið hefði rætt framburð sinn fyrir dómi fyrir fram við einhvern, til dæmis ákærða, svaraði vitnið neitandi en kvaðst þó hafa nefnt við ákærða að hann hygðist breyta aðeins framburði sínum. Vitnið kvaðst fyrir dómi hafa farið yfir skýrslu sína, sem tekin hefði verið af lögreglu, og talið eftir á að ekki væri rétt að ákærði hefði legið í rúminu. Þá væri það ekki rétt sem hann hefði nefnt um að ákærði og brotaþoli hefðu verið 20 mínútur inni í herbergi ákærða áður en vitnið gekk inn í herbergið. Vitnið bætti því við að honum hefði þótt óþægilegt að sitja hjá lögreglunni. Hann hefði verið stressaður og hefði ekki verið búinn að hugsa um málið. Vitninu hefði þótt viðbótarspurningar um sama efni óþægilegar og hefði viljað gefa lögreglu það svar sem lögreglan vildi þannig að hann gæti komist sem fyrst út úr þessum aðstæðum. Það hefði verið svolítið eins og að lögreglan væri að leita eftir öðruvísi svari. Hann hefði bara viljað komast út.

K, sem kenndi brotaþola við fyrri grunnskóla hennar, gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hún því að upphaflega hefði brotaþoli verið mjög lífsglöð, fjörug og skemmtileg stúlka. Á tímabilinu 2015 til 2016 hefði hallað undan fæti. Brotaþoli hefði orðið 12 grátgjörn, lítil í sér, mikið með magaverki og kvíðaeinkenni. Ekki kannaðist hún við að brotaþoli hefði orðið uppvís að ósannsögli um nokkuð sem máli skipti.

L grunnskólakennari gaf skýrslu fyrrir dómi. Hún kennir í þeim skóla sem brotaþoli hefur stundað nám við frá hausti 2017. Kvaðst vitnið hafa frétt af vanda brotaþola í janúar 2018. Brotaþola hefði liðið ofboðslega illa og verið langt niðri. Hún ætti erfitt með að hafa stjórn á tilfinningum sínum. Brotaþoli hefði sagt mann hafa legið á henni, en hún hefði aldrei nefnt nafn mannsins. Hún endurupplifði atvikið gjarnan. Líðan brotaþola um þessar mundir væri ekki góð.

F, fyrrverandi kærasta sonar ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi, en reyndist lítið muna um samskipti sín við son ákærða umrætt kvöld 15. desember 2017.

M, starfsmaður í núverandi grunnskóla brotaþola, gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hún hafa orðið vör við greinilega vanlíðan brotaþola eftir jólafrí 2017. Brotaþoli hefði sagst hafa orðið fyrir kynferðislegri misnotkun en ekki lýst neinum smáatriðum. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa staðið brotaþola að ósannsögli.

N, æskuvinur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti því að móðir brotaþola hefði skömmu eftir sambandsslit hennar og ákærða vorið 2017 sagt ákærða vera að „splundra“ fjölskyldunni. Þá hefði vitnið hitt móður brotaþola á förnum vegi í júlí 2017 og móðirin hefði þá verið mjög reið og sagst hafa frétt af framhjáhaldi ákærða og að hún fyrirliti ákærða.

O, núverandi kærasta ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Sagðist hún hafa þekkt ákærða í um 20 ár. Þau hefðu rætt saman símleiðis að kvöldi 15. desember. Þá hefði brotaþoli verið farin heim til sín. Fram hefði komið í máli ákærða að brotaþoli hefði virst æst og óróleg. Ákærði hefði tengt þetta við það að móðir brotaþola hefði verið að „hitta mann“. Ákærði hefði sagst hafa reynt að róa brotaþola og ekið henni heim. Samtalið hefði átt sér stað á bilinu 20:30 til 21:00.

P, sambýlismaður systur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi. Bar hann að afar hljóðbært hefði verið í húsi ákærða á umræddum tíma og að það væri illa einangrað.

Q, dóttir ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti því að ákærði hefði klórað henni og systkinunum öllum í æsku án þess að nokkuð óeðlilegt hefði átt sér stað.

R skurðlæknir gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti fyrirliggjandi læknisvottorð sitt, dags. 24. apríl 2018. Kvaðst hann hafa framkvæmt skurðaðgerð á ákærða vegna kviðslits beggja vegna í nára ákærða 13. desember 2017. Þá staðfesti hann að hafa veitt ákærða ákveðnar ráðleggingar um það hvernig hann ætti að bera sig að í kjölfar aðgerðarinnar. Ákærði hefði mátt ganga og hreyfa sig eftir vild að því marki sem hann 13 treysti sér til en hann skyldi þó forðast að lyfta þungum hlutum í tvær vikur eftir aðgerðina. Í góðu lagi hefði verið að ákærði keyrði bíl. Ákærða hefði ekki verið ráðlagt að liggja fyrir heldur að hreyfa sig eins og hann væri vanur. Aðspurðum þótti lækninum ekki fært að fullyrða nokkuð um hvort aðgerðin hefði haft þau áhrif að ákærða hefði ekki getað risið hold tveimur dögum eftir aðgerðina. Menn væru hálf aumir fyrstu dagana eftir aðgerð en hann teldi það atviksbundið hversu hressir menn væru eftir svona aðgerð. Hinn 11. janúar 2018 hefði ákærði komið aftur í almennt eftirlit og allt hefði litið vel út.

Í gögnum málsins er að finna vottorð G sálfræðings, dags. 16. janúar 2018. G kom fyrir dóm og staðfesti vottorð sitt. Í vottorðinu kemur fram að hún hafi þá hitt brotaþola ásamt móður hennar þrívegis eftir meint brot ákærða. Áður hafi hún þó haft brotaþola hjá sér til meðferðar, en hún hafi fyrst komið 8. maí 2017 vegna kvíða og vanlíðanar í tengslum við skyndileg sambúðarslit móður hennar og ákærða. Í viðtali, sem vitnið leiðrétti reyndar fyrir dómi að hefði átt sér stað 21. desember 2017 en ekki 22. desember 2018, hafi brotaþoli lýst því að ákærði klóraði henni öðruvísi en móðir hennar gerði. Móðirin klóri henni létt á bakið utan yfir föt en ákærði fari með hendur innan undir föt og klóri henni framan á bringu, niður maga, hliðar og bak. Hún segi hann klóra sér niður rassinn, undir buxur en yfir nærbuxur. Einnig kyssi hann brotaþola óþægilega á kinn og enni þannig að hún finni fyrir tungu. Þá hafi hann losað um buxur hennar til að skoða á henni magann. Hann vilji liggja með henni í herbergi, klóra og strjúka. Í tíma 4. janúar 2018 hafi brotaþoli lýst því að eftir skilnað móður sinnar og ákærða hafi ákærði fylgt henni í rúmið á kvöldin þar sem hann strjúki henni inn undir bol og utan yfir buxur. Brotaþoli hafi sagt að sér þætti þetta óþægilegt og reynt að þykjast vera sofnuð. Síðast þegar hún hafi farið til ákærða, þ.e. 15. desember 2017, hafi ákærði farið með hana inn í svefnherbergi seinni part dags, sem hafi verið óvenjulegt því almennt hafi hann legið með henni fyrir svefninn. Þar hafi hann lagst fyrir aftan hana, strokið sér utan í hana þannig að hún hafi fundið fyrir stífum limi. Hún hafi orðið mjög hrædd og reynt að komast burt í huganum. Einnig hafi hann andað furðulega og verið heitt. Í tímanum 16. janúar 2018 hafi brotaþoli greint frá því að ákærði hafi kysst líkama hennar utan yfir buxur en innan undir bol. Hann hafi kysst hana á bringu, bak, hliðar og háls. Þá hafi hann kysst hana utan yfir buxur á rass og læri (að framan og aftan). Einnig hafi hann strokið hana og hnoðað. Hann hafi farið með hendur á rasskinnar og með fingur milli rasskinna. Ekki hafi sálfræðingnum þótt alveg ljóst við skráningu vottorðsins hvort það hafi verið utan nærbuxna eða innan 14 undir nærbuxum. Loks segir í vottorðinu að meðferð sé enn í gangi. Brotaþoli sýni einkenni áfallastreitu, eigi erfitt með svefn, fái endurteknar martraðir og minningar leiti stöðugt á hana. Hún gleymi sér varla í 10 mínútur án þess að hugsa um þetta. Þá komi fram af hálfu móður að brotaþoli sýni hegðunarbreytingar og fái meðal annars skapofsaköst við minnsta álag. Þá segir í vottorðinu að næsta skref í meðferð brotaþola sé að meta áfallaeinkenni og vinna með áfallameðferð ætlaða börnum.

Í gögnum málsins er einnig að finna yngra og nokkuð ítarlegra vottorð frá G, þ.e. frá 7. desember 2018, en hún staðfesti það einnig fyrir dómi. Í því vottorði kemur fram að vitnið hafi hitt brotaþola 37 sinnum á tímabilinu frá 8. maí 2017 til 27. nóvember 2018, þar af í sjö skipti fyrir meint kynferðisbrot ákærða. Fram kemur meðal annars að 21. desember 2017 hafi brotaþoli greint vitninu frá því að öðru hvoru megin við kvöldmat 15. desember 2017 hafi ákærði spurt hana hvort hann ætti ekki að klóra henni um bakið. Brotaþoli hafi greint frá því að munur væri á því þegar móðir hennar klóraði henni og því þegar ákærði gerði það. Þannig klóraði móðir brotaþola henni á bakinu, utan yfir föt, en ákærði færi með hendur undir föt. Hún hafi ekki viljað neita ákærða umrætt sinn en látið til leiðast eftir að ákærði kallaði aftur á hana úr svefnherberginu þar sem hann var staddur. Hún hafi áður verið búin að reyna að virðast upptekin við annað. Ákærði hafi beðið hana um að leggjast inn fyrir sig í rúminu þannig að hún hafi snúið að veggnum. Ákærði hafi snert hana utan yfir fötin, strokið líkama hennar, bak, bringu og fætur. Hann hafi legið upp að henni og hún hafi talið sig finna fyrir hörðum getnaðarlim. Að sögn brotaþola hafi ákærði kreist og slegið rass hennar, strokið yfir kynfæri og rass, bæði innan klæða og utan. Hún hafi sagt ákærða hafa farið með fingur milli rasskinna en hafi verið óviss um hvort hann hafi snert kynfæri sín. Hún hafi sagt að hann hafi kysst bringu innan klæða og buxur að utanverðu. Brotaþoli hafi sagst hafa verið skelfingu lostin, frosið, hvorki getað talað né hreyft sig. Hún hafi þóst vera sofandi. Að sögn brotaþola hafi sonur ákærða síðan bankað á dyr herbergisins og beðið um að vera keyrður til að hitta vini. Stuttu síðar hafi ákærði hætt og spurt brotaþola hvort þau ættu ekki að leigja mynd saman. Fljótlega í framhaldi af þessu hafi brotaþoli óskað eftir að fá að fara heim til móður sinnar. Ákærði hafi reynt að telja hana á að gista heima hjá honum en hafi að lokum fallist á að keyra hana heim. Í vottorðinu kemur fram að 2. febrúar 2018 hafi brotaþoli verið metin með einkenni áfallastreituröskunar. [...] Loks kemur fram í vottorðinu að erfitt sé að segja til um hvort og hvenær fullur bati náist. 15

Fyrir dómi kvaðst vitnið telja að brotaþoli kæmi til með að búa alltaf við afleiðingar meints brots ákærða. Alvarlegt væri að fá áfallastreituröskun á unga aldri. Brotaþoli væri enn í meðferð hjá sér. Aðspurð um meðferð brotaþola fyrir meint brot ákærða þá sagði vitnið að sú meðferð hefði beinst að erfiðleikum brotaþola í kjölfar sambandsslita móður hennar og ákærða því að brotaþoli hefði þurft að flytja milli sveitarfélaga og skipta um skóla. Á því tímabili hefði kvíði verið vægur en mikil reiði af hálfu brotaþola. Í reynd hefði vitnið verið búin að útskrifa brotaþola úr meðferðinni í nóvember 2017. Það hefði síðan verið 21. desember 2017 sem brotaþoli hefði greint henni frá kynferðisbroti ákærða, en degi áður hefði móðir hennar óskað eftir bráðatíma fyrir brotaþola.

Fyrst hefði brotaþoli beðið móður sína um að koma inn í viðtalsherbergið og segja að eitthvað hefði komið fyrir sem brotaþoli vildi ræða við vitnið. Móðirin hefði hugsanlega verið inni í herberginu í um 10 mínútur. Síðan hefði brotaþoli komið inn og rætt við vitnið. Brotaþoli virtist vel máli farin og vel gefin. Samt hefði brotaþoli ekki sjálf skilið allt sem gerðist en hefði greinilega verið að reyna að lýsa því af bestu getu. Brotaþola hefði liðið afskaplega illa, sofið illa og glímt við martraðir.

Aðspurð um hvernig skilja bæri tilvísanir í vottorðinu til frásagnar móður annars vegar og brotaþola hins vegar svaraði vitnið því til að áfallameðferð fyrir börn hefði það í för með sér að foreldrar mæti líka og svari sömu spurningum og börn, þó þannig að foreldrar og börn kæmu ekki samtímis. Aðspurð um hvort hún hefði heyrt af ofbeldismanni sem setið hefði um brotaþola og móður hennar sumarið og haustið 2017 sagði vitnið að hún myndi þetta ekki vel, en rámaði í þetta. Þetta væri þá eitthvað sem hún hefði ekki talið þörf á að vinna þyrfti með. Aðspurð um hvort hún hefði vitað af kvíða og erfiðleikum brotaþola árið 2015 svaraði vitnið því neitandi.

Hvað líðan brotaþola í dag varðaði lýsti vitnið því að einkenni væru í rénun en brotaþoli væri enn með aukinn aðskilnaðarkvíða og óvenjulega mikla árvekni („hyperalert“). Aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa talið sig standa brotaþola að ósannsögli. Hún virtist sjálfri sér samkvæm og reiðubúin að ræða og útskýra málin.

IV

Ákærða er eins og áður segir gefið að sök kynferðisbrot gagnvart brotaþola 15. desember 2017 með því að hafa klórað og/eða strokið henni á baki og bringu innanklæða, á innanverðum lærum og aftanverðum lærum allt niður á kálfa utanklæða, farið með hendi undir buxur hennar og klórað og/eða strokið rass hennar og sett fingur 16 inn í endaþarm hennar, þannig að fingur hans og nærbuxur hennar hafi farið inn í endaþarminn og strokið með fingri yfir endaþarm hennar, kysst hana blautum kossum á enni, kinn og á læri, og síðan legið þétt upp að henni svo hún hafi fundið fyrir kynfærum hans við rassinn. Samkvæmt ákæru er brot ákærða talið varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði neitar alfarið sök í málinu. Hefur hann haldið því fram að samskipti hans við brotaþola hafi einfaldlega verið eins og hefðbundin samskipti á milli föður og dóttur.

Ágreiningslaust er að ákærði og brotaþoli voru stödd á heimili ákærða 15. desember 2017. Þá liggur fyrir að stuttu eftir að hafa snætt saman kvöldverð fóru þau inn í herbergi ákærða. Sagðist ákærði ætla að klóra brotaþola þar inni. Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa lokað dyrunum og sagðist telja að hann hefði kveikt ljósin og dregið niður gluggatjöldin. Ákærða og brotaþola ber að öðru leyti ekki saman um það hvað átti sér stað í herberginu. Ágreiningslaust er þó að í beinu framhaldi af samskiptum þeirra í herberginu umrætt sinn óskaði brotaþoli eftir því að fá að fara beint heim til móður sinnar.

Brotaþoli var [...] gömul þegar meint brot ákærða gegn henni átti sér stað. Hún gaf tvívegis skýrslu í Barnahúsi, þ.e. 28. desember 2017 og síðan 24. janúar 2018. Fyrir liggur að síðari skýrslan er ítarlegri og þar greindi brotaþoli frá því að hún hefði ekki viljað mæta aftur til þess einstaklings sem annaðist fyrri skýrslutökuna. Af trúverðugum skýringum brotaþola að dæma verður ekki önnur ályktun dregin en sú að brotaþoli hafi ekki borið fullt traust til þess einstaklings sem annaðist fyrri skýrslutökuna og að henni hafi auk þess vegna kvíða þótt erfitt að opna sig um málsatvik. Framburður móðurömmu brotaþola fyrir dómi, sem rakinn er hér að framan, styður jafnframt þessa ályktun, en hún fylgdi brotaþola í báðar skýrslutökurnar.

Frásögn brotaþola af meintri háttsemi ákærða, sem rakin er hér að framan, er trúverðug. Þá var framburður hennar greinargóður að teknu tilliti til aldurs og þroska hennar. Ekki var að sjá að skýrslan litaðist af sérstökum kala til ákærða eða öðru en einægni og hreinskilni. Þá er ekki að mati dómsins unnt að fallast á málatilbúnað ákærða um að notkun brotaþola á sögninni að „andvarpa“ sé á einhvern hátt til marks um utanaðkomandi áhrif á framburð hennar. Þvert á móti telst ekkert óvenjulegt við það að barn á aldur við brotaþola noti umrætt orð, en í þessu samhengi má minna á að 17 í framburði G sálfræðings fyrir dómi kom fram að brotaþoli virtist vel gefin og vel máli farin.

Eins og áður greinir er óumdeilt að brotaþoli óskaði eftir því við ákærða að fá að fara heim fyrr en áætlað var úr heimsókninni til hans umrætt sinn. Þá telst sannað með trúverðugum framburði móður brotaþola að brotaþoli hafi virst svolítið „upptjúnuð“ við heimkomuna sem og að hún hafi tjáð móður sinni þetta sama kvöld að hún teldi ákærða hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi. Raunar bar móðir brotaþola fyrir dómi að síðar um kvöldið þegar brotaþoli og vitnið hefðu verið að fara að hátta þá hefði brotaþoli kvartað yfir verk í endaþarmi. Vitnið hefði litið á svæðið og séð litlar rifur og blóð í kringum endaþarm. Vitnið hefði hreinlega ekki „kveikt á perunni“ og ekki sett sárið í samhengi við frásögn brotaþola af háttsemi ákærða. Þá telst sannað með framburði móður brotaþola og framburði móðurömmu og móðurafa hennar að brotaþoli greindi þeim frá því að morgni 16. desember 2017 að ákærði hefði beitt hana kynferðislegu ofbeldi. Móðuramman bar þó að brotaþoli hefði ekki nefnt nákvæmlega hvað ákærði átti að hafa gert. Það hefði komið í bútum síðar þegar þær hittust aftur. Þó hefði brotaþoli kvartað yfir verkjum í endaþarmi sunnudagskvöldið 17. desember 2017 og sagt við sama tækifæri að ákærði væri ekki góður maður.

Örfáum dögum síðar, þ.e. 20. desember 2017, óskaði móðir brotaþola eftir bráðatíma hjá G sálfræðingi. Af skýrslu sálfræðingsins fyrir dómi og fyrirliggjandi vottorðum hennar verður ráðið að hún þekkti afar vel til brotaþola þar sem hún hafði áður haft hana til meðferðar vegna erfiðleika hennar í kjölfar sambandsslita móður hennar og ákærða, en fyrir liggur að brotaþoli hafði þurft að flytja milli sveitarfélaga og skipta um skóla í tengslum við sambandsslitin. Bar vitnið fyrir dómi að fyrri meðferðin hefði skilað árangri og hún hefði í raun verið búin að útskrifa brotaþola í nóvember 2017, þ.e. stuttu fyrir meint brot ákærða. Ber að skoða greinargóða umfjöllun vitnisins í vottorðum hennar og framburði fyrir dómi um versnandi líðan brotaþola og áfallastreituröskun hennar í þessu ljósi. Þá er gott samræmi annars vegar á milli frásagnar brotaþola í Barnahúsi og hins vegar þess sem hún greindi vitninu frá í viðtali 21. desember 2017, sbr. fyrrgreint vottorð frá 7. desember 2018 sem staðfest var fyrir dómi.

Þá fær trúverðugur framburður brotaþola um háttsemi ákærða í hennar garð einnig stoð í framburði sonar ákærða, en sá framburður leiðir auk þess að mati dómsins í ljós að frásögn ákærða af málsatvikum fær ekki fyllilega staðist. Nánar tiltekið telst sannað að mati dómsins að ákærði og brotaþoli voru lengur saman ein í 18 herbergi ákærða umrætt sinn en ákærði hefur haldið fram. Þannig hefur ákærði haldið því fram að þau hafi verið ein inni í herbergi hans í þrjár til fimm mínútur. Aftur á móti bar sonur ákærða fyrir lögreglu að þau hefðu verið um 20 mínútur ein í herberginu, en fyrir dómi lýsti hann því að réttara væri að miða við 10 til 15 mínútur. Sjálf bar brotaþoli á þann veg að hún hefði verið í hálftíma með ákærða inni í herberginu, en að mati dómsins ber að líta til þess að tímaskyn barna á hennar aldri kann að vera ónákvæmara en tímaskyn fullorðinna. Heilt á litið er þó ljóst að framburður ákærða um að þau hafi verið ein inni í herberginu í þrjár til fimm mínútur fær engan veginn staðist. Þá bar sonur ákærða bæði hjá lögreglu og fyrir dómi að brotaþoli hefði legið í rúminu umrætt sinn, en ákærði sagði fyrir dómi að sig minnti að brotaþoli hefði setið í rúminu en ekki legið.

Einnig gefur framburður sonar ákærða fyrir lögreglu 31. janúar 2018 sterklega til kynna að ákærði hafi komið fram með kynferðislegum hætti gagnvart brotaþola umrætt sinn. Þannig lýsti drengurinn því að þegar hann gekk inn í herbergi ákærða hefði ákærði verið að ræða á óvenjulegan hátt við brotaþola eins og hún væri kærastan hans. Ákærði hefði ekki talað svona áður. Þá hefði vitnið fundið fyrir ógleði þegar hann kom inn í herbergið. Auk þess samræmist framburður drengsins fyrir lögreglu framburði brotaþola um að ákærði hafi legið ásamt brotaþola í rúminu, en ákærði hefur staðfastlega neitað því og kveðst hafa setið á rúmstokknum. Fyrir dómi kvaðst sonur ákærða hafa ákveðið að breyta framburði sínum um það hvort ákærði hefði setið eða legið í rúminu umrætt sinn. Í reynd hefði ákærði setið á rúminu en ekki legið. Að mati dómsins voru skýringar vitnisins á breyttum framburði fyrir dómi þó ekki trúverðugar og verður hinn breytti framburður því ekki lagður til grundvallar niðurstöðu málsins að þessu leyti, jafnvel þótt þetta atriði eitt og sér ráði ekki úrslitum við úrlausn málsins.

Ákærði hefur byggt á því að ekki sé unnt að leggja skýrslu sonar síns hjá lögreglu til grundvallar niðurstöðu málsins. Ástæðan sé sú að drengurinn hafi hitt brotaþola heima hjá barnsmóður ákærða áður en skýrsla var tekin af drengnum hjá lögreglu en þá hafi móðir brotaþola verið með í för. Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á þennan málatilbúnað ákærða. Umrædd heimsókn brotaþola og móður hennar til barnsmóður ákærða, sem sú síðarnefnda mun hafa átt frumkvæði að, getur ekki sjálfkrafa leitt til þess að litið verði fram hjá framburði sonar ákærða fyrir lögreglu, enda kemur það í hlut dómara að meta hverju sinni hvaða sönnunargildi vitnisburður hafi í málum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Í þeim efnum skiptir máli að 19 ekkert er fram komið í málinu um að einhver hafi reynt að hafa óeðlileg áhrif á vitnið í umræddri heimsókn eða síðar.

Ákærði lagði loks áherslu á það í málatilbúnaði sínum að hann hefði gengist undir skurðaðgerð tveimur dögum fyrir meint brot sitt. Ekki væri því sennilegt eða jafnvel mögulegt að hann hefði framið það brot sem honum er gefið að sök í málinu. Að mati dómsins verður ekki fram hjá því litið að ákærði gat að eigin sögn keyrt bifreið og staðið í eldhúsi og eldað fyrir börnin umræddan dag. Þá útilokar framburður þess skurðlæknis, sem framkvæmdi aðgerðina, engan veginn að ákærði hefði getað framið það brot sem honum er gefið að sök í máli þessu. Heilt á litið varð ekki annað ráðið af framburði skurðlæknisins fyrir dómi en að menn kæmu einfaldlega misvel undan aðgerðum sem þessum og að ákærði hefði mátt ganga og hreyfa sig eftir vild að því marki sem hann treysti sér til en að hann skyldi þó forðast að lyfta þungum hlutum næstu tvær vikurnar eftir aðgerðina.

Að öllu framangreindu virtu verður ekki vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og réttilega er heimfærð til refsiákvæða í henni, en fallast verður á það með ákæruvaldinu að ákærði hafi nýtt sér yfirburði sína gagnvart stúlkunni og traust hennar og trúnað til hans, sbr. fyrrgreind tengsl þeirra. Þannig beitti ákærði brotaþola ólögmætri nauðung.

V

Ákærði er fæddur árið [...]. Samkvæmt sakavottorði hefur honum ekki áður verið gerð refsing. Við ákvörðun refsingar verður ekki fram hjá því litið að ákærði framdi brot sitt gegn barni, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá horfa 2., 6. og 7. töluliðir 1. mgr. sömu lagagreinar auk 3. mgr. hennar til þyngingar refsingar, en fyrir liggur að ákærði var í sambúð með móður brotaþola um sjö ára skeið. Því sambandi lauk vorið 2017 en ákærði og móðir brotaþola urðu ásátt um að ákærði héldi áfram umgengni við brotaþola eftir sambandsslitin. Brotaþoli var [...] ára gömul þegar ákærði framdi brot sitt gegn henni. Samkvæmt alið 195. gr. almennra hegningarlaga skal virða það til þyngingar refsingar þegar brot gegn 194. gr. laganna beinist að þolanda sem er yngri en 18 ára. Að mati dómsins á ákærði sér engar málsbætur. Að öllu þessu virtu þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. 20

Í málinu krefst brotaþoli eins og áður segir miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 4.000.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. desember 2017 þar til mánuður var liðinn frá því að bótakrafa þessi var birt en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Með broti því sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekki er unnt að fallast á það með ákærða að krafa brotaþola sé vanreifuð. Í málinu liggja fyrir tvö vottorð sálfræðings sem leiða, ásamt framburði móður brotaþola fyrir dómi, í ljós umtalsverðan miska brotaþola. Með hliðsjón af þeim vottorðum og atvikum málsins að öðru leyti verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 1.800.000 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Við mat á upphafstíma dráttarvaxta verður litið til þess að ákærða var birt bótakrafan 11. apríl sl. Ber krafa brotaþola því dráttarvexti að liðnum mánuði frá þeim degi, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

Dóm þennan kveður upp A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Ákærði greiði brotaþola, A, 1.800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. desember 2017 til 11. maí 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, U-kk-ef S-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.686.400 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 558.620 krónur. Þá greiði ákærði 313.975 krónur í annan sakarkostnað.

A-kk-nf H-kk-nf 20

Í málinu krefst brotaþoli eins og áður segir miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 4.000.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. desember 2017 þar til mánuður var liðinn frá því að bótakrafa þessi var birt en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Með broti því sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekki er unnt að fallast á það með ákærða að krafa brotaþola sé vanreifuð. Í málinu liggja fyrir tvö vottorð sálfræðings sem leiða, ásamt framburði móður brotaþola fyrir dómi, í ljós umtalsverðan miska brotaþola. Með hliðsjón af þeim vottorðum og atvikum málsins að öðru leyti verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 1.800.000 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Við mat á upphafstíma dráttarvaxta verður litið til þess að ákærða var birt bótakrafan 11. apríl sl. Ber krafa brotaþola því dráttarvexti að liðnum mánuði frá þeim degi, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, en þær þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti í dómsorði.

Dóm þennan kveður upp A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

Ákærði greiði brotaþola, A, 1.800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. desember 2017 til 11. maí 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, U-kk-ef S-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.686.400 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 558.620 krónur. Þá greiði ákærði 313.975 krónur í annan sakarkostnað.

A-kk-nf H-kk-nf