E-819/2013

Mál þetta, sem tekið var til dóms 20. mars sl., er höfðað með birtingu stefnu 31. maí 2013 og framlagningu gagnstefnu 26. júní 2013.

Aðalstefnandi er Þ-kk-nf S-kk-nf, kt. 091151-3759, Fannafold 125A, Reykjavík.

Aðalstefndi er Benedikt Sveinsson ehf., kt. 560210-0190, Skútahrauni 3b, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda í aðalsök eru þær að aðalstefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 783.540 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 567.821 krónu frá 12. október 2012 til 15. nóvember 2012, en af 783.540 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 24. október 2012 að fjárhæð 200.000 krónur. Þá er þess krafist að vextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001. Loks er krafist málskostnaðar úr hendi aðalstefnda samkvæmt mati dómsins.

Í aðalsök krefst stefndi aðallega sýknu af öllum kröfum aðalstefnanda, en til vara að hann verði sýknaður af kröfum aðalstefnanda að hluta. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi aðalstefnanda að mati réttarins.

Í gagnsök krefst aðalstefndi þess að aðalstefnanda verði gert að greiða honum 317.659 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 115.374 krónum frá 12. október 2012 til greiðsludags, af 57.031 krónu frá 5. október 2012 til greiðsludags, af 61.464 krónum frá 18. júlí 2012 til greiðsludags, af 44.588 krónum frá 9. nóvember 2012 til greiðsludags og af 61.464 krónum frá 9. nóvember 2012 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi aðalstefnda að mati réttarins.

Í gagnsök krefst aðalstefnandi þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum aðalstefnda, en til vara að kröfur hans verði lækkaðar stórlega og að aðalstefnandi verði sýknaður af dráttarvaxtakröfu aðalstefnda. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi aðalstefnda að mati dómsins, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

II.

Aðalstefnandi er blikksmiður, sem sérhæfir sig í málm- og blikksmíði fyrir fyrirtæki og einstaklinga. Óumdeilt er að aðalstefnandi starfaði sem verktaki í þágu aðalstefnda á árinu 2012, frá maímánuði það ár, og gerði aðalstefnda reikninga fyrir vinnu sinni og þjónustu. Aðalstefnandi kveðst hafa starfað í þágu aðalstefnda til og með 18. október 2012, en aðalstefndi heldur því fram að verkefnum aðalstefnanda hafi lokið í september 2012.

Aðalstefnandi kveður umstefnda reikninga, annan útgefinn 12. október 2012 að fjárhæð 567.821 króna, en hinn útgefinn 15. nóvember 2012 að fjárhæð 215.719 krónur, vera vegna vinnu í þágu aðalstefnda á tímabilinu ágúst til október 2012, eins og nánar sé lýst í framlögðum reikningum og vinnuskýrslum. Gjalddagi reikninganna sé útgáfudagur þeirra. Hinn 24. október 2012 hafi 200.000 krónur verið greiddar inn á skuldina, og sé þess krafist að þær dragist frá kröfunni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Aðalstefndi kveður reikning aðalstefnanda, útgefinn 15. nóvember 2012, ásamt meðfylgjandi vinnuskýrslu, vera tilbúning, sem ekki hafi komið fyrir augu fyrirsvarsmanns stefnda fyrr en við þingfestingu málsins. Aðalstefnandi hafi starfað tímabundið sem verktaki hjá aðalstefnda og hafi greiðslur til hans verið inntar af hendi samkvæmt útgefnum reikningum með álögðum virðisaukaskatti. Ýmist hafi verið greitt inn á reikningana eða þeir greiddir með eingreiðslu.

Aðalstefnandi hafi lagt virðisaukaskatt á þóknun sína og innheimt virðisaukaskattinn hjá aðalstefnda vegna allra reikninga sinna án þess að hafa gilt virðisaukaskattsnúmer. Það hafi leitt til þess að aðalstefndi hafi ekki getað nýtt innskatt á móti útskatti af reikningum aðalstefnanda samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Aðalstefndi kveðst hafa fengið tölvupóst frá starfsmanni ríkisskattstjóra haustið 2012 þar sem tilkynnt hafi verið að aðalstefnandi væri ekki á virðisaukaskattsskrá og því veittu reikningar frá honum ekki innskattsrétt, sbr. 2. málslið 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Aðalstefnandi kveðst hafa gefið út reikninga á hendur aðalstefnda vegna vinnu sinnar að viðbættum virðisaukaskatti í samræmi við 1. tölulið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, enda í virðisaukaskattsskyldri starfsemi sem verktaki í þágu aðalstefnda. Kveðst aðalstefnandi hafa skráð sig á virðisaukaskattsskrá frá og með 9. maí 2012, fyllt út virðisaukaskattsskýrslu í samræmi við útgefna reikninga nr. 28 og 29 og greitt þá fjárhæð í ríkissjóð, sbr. 1. og 3. gr. laga nr. 50/1988, hinn 7. ágúst 2012.

Með erindi, dags. 26. nóvember 2012, hafi ríkisskattstjóri tilkynnt aðalstefnanda um fyrirhugaða synjun á skráningu hans á virðisaukaskattsskrá þar sem embættið hafi talið vafa leika á því að aðalstefnandi gæti talist verktaki í skilningi laga nr. 50/1988. Eftir athugasemdir og mótmæli aðalstefnanda hafi ríkisskattstjóri fallist á að hann teldist verktaki í skilningi laganna og gefið út staðfestingu á skráningu hans sem virðisaukaskattskylds aðila hinn 10. desember 2012 og fært hann á skrá yfir virðisaukaskattskylda aðila frá og með 9. maí 2012.

Í kjölfarið kveðst aðalstefnandi hafa boðist til þess að kreditfæra útgefna reikninga til aðalstefnda og endurútgefa þá á hinu nýja virðisaukaskattsnúmeri. Því hafi aðalstefndi hafnað.

Aðalstefnandi og fyrirsvarsmaður aðalstefnda, K-kvk-nf Þ-kvk-nf, komu fyrir dóminn og gáfu aðilaskýrslu. Þá komu fyrir dóminn sem vitni B-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf G-kk-nf K-kk-nf, en vitnið S-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf gaf skýrslu í gegnum síma.

III.

Í aðalsök kveðst aðalstefnandi byggja mál sitt á því að hann hafi starfað sem verktaki í þágu aðalstefnda á áðurgreindu tímabili og gert aðalstefnda reikninga fyrir vinnu sinni og þjónustu. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu þeirra.

Aðalstefnandi kveðst byggja sýknukröfu sína í gagnsök á aðildarskorti. Í fyrsta lagi geti aðalstefndi ekki verið réttur aðili að máli þar sem krafist er greiðslu á vangoldnum, innheimtum virðisaukaskatti, sé slík krafa á annað borð til staðar. Aðalstefnanda, sem hafi stundað virðisaukaskattskylda starfsemi sem verktaki í þágu aðalstefnda, hafi verið bæði rétt og skylt að innheimta virðisaukaskatt með reikningum þeim sem hann hafi gefið út á hendur aðalstefnda, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988, enda hafi hann verið færður á skrá um virðisaukaskattskylda aðila vegna starfsemi sinnar í þágu aðalstefnda á því tímabili. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 50/1988 beri að greiða virðisaukaskatt í ríkissjóð og samkvæmt 14. gr. sömu laga skuli virðisaukaskattur vera 25,5% og renna í ríkissjóð. Ríkissjóður, eða innheimtumaður hans, hljóti því einn að geta sótt slíka kröfu og verið réttur aðili máls af þessum toga, en ekki aðalstefndi.

Þá kveðst aðalstefnandi byggja á því í annan stað að hann geti ekki verið réttur aðili til þess að krefja um mismun útskatts og innskatts aðalstefnda, en samkvæmt 1. mgr. 15. gr. laga nr. 50/1988 skuli skattskyldir aðilar greiða í ríkissjóð mismun útskatts og innskatts, en sé innskattur á uppgjörstímabili hærri en útskattur skuli ríkissjóður endurgreiða mismuninn. Telji aðalstefndi sig eiga greiðslur inni vegna mismunar innskatts og útskatts verði hann að sækja slíka kröfu á ríkissjóð, eða innheimtumann hans, en ekki aðalstefnanda.

Verði ekki fallist á sýknu á grundvelli aðildarskorts kveðst aðalstefnandi byggja sýknukröfu sína á því að honum hafi bæði verið rétt og ekki síður skylt að innheimta virðisaukaskatt með reikningum þeim sem hann hafi gefið út á hendur aðalstefnda. Aðalstefnandi hafi innt af hendi virðisaukaskattskylda þjónustu í þágu aðalstefnda í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 og hafi honum því borið skylda til að innheimta virðisaukaskatt með reikningum sínum, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988. Ríkisskattstjóri hafi einnig staðfest að aðalstefnandi teljist hafa verið í virðisaukaskattskyldri verktöku fyrir aðalstefnda og skráð hann á virðisaukaskattsskrá frá og með 9. maí 2012 en starfsemi aðalstefnanda hafi hafist það ár í þágu aðalstefnda.

Þótt aðalstefnandi hafi á tímabili verið í vandkvæðum með að fá skráningu á virðisaukaskattsskrá, þar sem ríkisskattstjóri hafi talið óljóst hvort hann væri raunverulega verktaki eða launþegi, hafi aðalstefnda verið alveg ljóst að aðalstefnandi stundaði virðisaukaskattskylda starfsemi sem innheimta bæri virðisaukaskatt af, enda um verktöku hjá aðalstefnda sjálfum að ræða.

Þá hafi aðalstefnandi ítrekað boðist til þess að kreditfæra útgefna reikninga og endurútgefa þá á hinu nýja virðisaukaskattsnúmeri svo að aðalstefndi gæti nýtt sér innskattsfrádrátt vegna reikninganna. Aðalstefndi hafi hins vegar alfarið hafnað því.

Aðalstefnandi kveður varakröfu sína um lækkun á kröfum aðalstefnda í gagnsök byggjast á sömu sjónarmiðum og að framan séu rakin.

Þá kveðst aðalstefnandi einnig byggja á því að hann hafi þegar greitt virðisaukaskatt samkvæmt reikningum nr. 28 og 29 í ríkissjóð í samræmi við virðisaukaskattsskýrslu. Aðalstefndi geti því ekki átt kröfu á hendur honum sem því nemi. Aðalstefnandi hafi hins vegar ekki getað að fullu staðið skil á virðisaukaskatti í ríkissjóð sökum þess að aðalstefndi hafi ekki greitt kröfu þá er um ræði í stefnu, þ.e. samkvæmt reikningum nr. 32 og 33. Hafi aðalstefndi því valdið aðalstefnanda tjóni.

Þá kveðst aðalstefnandi byggja á því að þar sem aðalstefndi hafi aldrei greitt honum reikning nr. 32 geti hann ekki átt kröfu vegna svokallaðrar ofrukkunar hvað hann snerti, en samkvæmt útreikningum aðalstefnda sé virðisaukaskattur samkvæmt reikningi nr. 32 að fjárhæð 115.374 krónur inni í dómkröfum aðalstefnda í gagnstefnu.

Að teknu tilliti til alls framangreinds sé ljóst að krafa aðalstefnda í gagnsök sé haldlaus og auk þess röng.

Hvað varði kröfu um sýknu af dráttarvaxtakröfu aðalstefnda í gagnsök kveðst aðalstefnandi byggja á því að aðalstefndi geti ekki átt rétt á dráttarvöxtum í ljósi þess að hann hafi ítrekað hafnað boði aðalstefnanda um endurútgáfu reikninganna í því skyni að aðalstefndi gæti nýtt sér innskattsfrádrátt vegna þeirra. Þá hafi aðalstefndi ekki krafið aðalstefnanda um greiðslu gagnkröfunnar fyrr en með framlagningu gagnstefnu í máli þessu og því sé ljóst að aðalstefndi geti ekki krafist dráttarvaxta af kröfu sinni fyrr en í fyrsta lagi þegar mánuður var liðinn frá því að gagnstefnan var móttekin af aðalstefnanda.

Þá kveðst aðalstefnandi einnig byggja á því að dráttarvaxtakrafa aðalstefnda sé beinlínis röng og of há, en krafist sé dráttarvaxta af hærri fjárhæð en dómkrafan hljóði á um og þá sé dráttarvaxtakrafan vanreifuð, þ.e. engin skýring sé gefin á því af hvaða fjárhæðum krafist sé dráttarvaxta eða við hvaða dagsetningar aðalstefndi miðar kröfu sína. Að öllu framantöldu virtu kveðst aðalstefnandi telja ljóst að sýkna beri hann af dráttarvaxtakröfu aðalstefnda í gagnsök, en dráttarvaxtakrafan sé í raun svo óljós og óskýr að ástæða hljóti að vera til að vísa henni frá dómi ex officio.

Í aðalsök vísar aðalstefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54 gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar sé einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Hvað varði kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, vísar aðalstefnandi til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum. Um varnarþing vísar aðalstefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Í gagnsök vísar aðalstefnandi til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og um dráttarvexti til 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Í báðum tilvikum styður aðalstefnandi málskostnaðarkröfu sína við XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. Þá kveður hann kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun reista á lögum nr. 50/1988, en aðalstefnandi, sem hafi lokað virðisaukaskattsnúmeri sínu, sé ekki lengur virðisaukaskattskyldur aðili og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi aðalstefnda.

IV.

Í aðalsök kveðst aðalstefndi byggja á því að reikningur útgefinn 15. nóvember 2012, að fjárhæð 215.719 krónur, ásamt meðfylgjandi vinnuskýrslu, sé tilbúningur, enda hafi aðalstefnandi lokið verki sínu fyrir aðalstefnda fyrir upphafsdagsetningu skýrslunnar. Kveðst aðalstefndi aldrei hafa keypt eða samþykkt þá þjónustu af aðalstefnanda, sem þar sé tilgreind.

Aðalstefndi kveðst hafa móttekið reikninga frá aðalstefnda alls að fjárhæð 1.672.946 krónur og kveðst hafa greitt honum 1.650.681 krónu. Mismunurinn sé 22.265 krónur. Kveðst aðalstefndi byggja varakröfu sína á því að kröfur aðalstefnanda verði aðeins teknar til greina að svo miklu leyti sem nemi þessum mismun.

Í gagnsök kveðst aðalstefndi byggja kröfur sínar á því að þar sem aðalstefnandi hafi ekki verið skráður á virðisaukaskattsskrá hafi aðalstefndi ekki getað nýtt sér innskattsfrádrátt samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Aðalstefnandi hafi því „ofrukkað“ aðalstefnda um 339.921 krónu, sem aðalstefndi geti ekki innheimt sem innskatt.

Um lagarök í aðalsök vísar aðalstefndi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54 gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000.

Í gagnsök vísar aðalstefndi til ákvæða laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 28. gr. um höfðun gagnsakar. Um gjalddaga kröfunnar vísar aðalstefndi einkum til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Krafa um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðjist við ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum.

Í báðum tilvikum styður aðalstefndi kröfu sína um málskostnað við 129. gr., sbr. 1. mgr. 130. gr., laga 91/1991 um meðferð einkamála.

V.

Óumdeilt er að aðalstefnandi starfaði sem verktaki í þágu aðalstefnda á árinu 2012 og hóf störf sem slíkur í maí það ár. Gaf aðalstefnandi út reikninga á hendur aðalstefnda vegna þjónustu sinnar og er ekki um það deilt að fjórir þeirra eru að fullu greiddir, þ.e. reikningar nr. 28, 29, 30 og 31, sem eru vegna vinnu í maí, júní og júlí 2012, samtals að fjárhæð 1.105.125 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Í aðalsök krefur stefnandi stefnda um greiðslu reikninga nr. 32 og 33, sem dagsettir eru 12. október og 15. nóvember 2012, vegna vinnu í september og október það ár, samtals að fjárhæð 783.540 krónur. Fyrir liggur að hinn 24. október 2012 voru greiddar 200.000 krónur inn á kröfu aðalstefnanda.

Í aðalsök krefst stefndi aðallega sýknu af kröfum aðalstefnanda en til vara sýknu að hluta. Byggir hann sýknukröfu sína annars vegar á því að reikningur nr. 32 sé greiddur, en tiltekur þó að 22.265 krónur vanti upp á fullnaðargreiðslu af sinni hálfu vegna reikninga aðalstefnanda nr. 28-32. Hins vegar byggir aðalstefndi á því að verkefnum aðalstefnanda hjá aðalstefnda hafi lokið í september 2012 og því sé reikningur nr. 33 og meðfylgjandi vinnuskýrsla vegna vinnu í október tilbúningur. Aðalstefndi hafi með öðrum orðum aldrei samþykkt eða keypt af aðalstefnanda þá þjónustu sem þar til sé tilgreind.

Að því er varðar reikning nr. 32 heldur aðalstefndi því fram að innborganir aðalstefnda inn á bankareikning B-kvk-ef B-kvk-ef, sem mun vera fyrrverandi eiginkona aðalstefnanda, samtals að fjárhæð 1.650.681 króna, sbr. reikningsyfirlit á dskj. nr. 8, sýni að reikningar aðalstefnanda nr. 28-32 séu að mestu leyti greiddir, en þar muni aðeins 22.265 krónum.

Aðalstefnandi hefur viðurkennt að hluti þessara greiðslna hafi runnið til greiðslu á sínum reikningum, en hluti þeirra hafi runnið til greiðslu á reikningi B-kvk-ef sjálfrar nr. 27, að fjárhæð 376.500 krónur, vegna vinnu hennar í þágu aðalstefnda í janúar og febrúar 2012.

Af framangreindu reikningsyfirliti má sjá að greiðsla vegna reiknings aðalstefnanda nr. 28, sem er dagsettur 5. júní 2012, var innt af hendi með eingreiðslu inn á bankareikning B-kvk-ef 22. júní 2012. Áður eða 14. maí og 1. júní 2012 hafði aðalstefndi greitt samtals 260.000 krónur inn á bankareikninginn, sem samkvæmt framangreindu getur ekki verið greiðsla vegna reiknings aðalstefnanda nr. 28. Næst voru 90.000 krónur greiddar inn á bankareikninginn 17. júlí 2012, en næstu reikningar aðalstefnanda nr. 29 og 30, samtals að fjárhæð 605.000 krónur, eru hins vegar dagsettir daginn eftir eða 18. júlí 2012.

Samkvæmt reikningum aðalstefnanda nr. 29, 30 og 31 nam þóknun hans vegna vinnu í þágu aðalstefnda í júní og júlí 2012 samtals 824.444 krónum, en á tímabilinu 23. júlí til 13. september 2012, greiddi aðalstefndi samtals 820.000 krónur inn á bankareikning B-kvk-ef. Reikningur aðalstefnanda nr. 32 er síðan eins og áður greinir dagsettur 12. október 2012 og er næsta færsla inn á bankareikning B-kvk-ef 24. október sama ár að fjárhæð 200.000 krónur og er það eina greiðslan sem barst inn á bankareikninginn eftir útgáfu þess reiknings.

Eins og áður greinir hefur aðalstefnandi mótmælt því að greiðslur aðalstefnda inn á bankareikning fyrrverandi eiginkonu hans hafi allar runnið til greiðslu á kröfum hans. Engar skýringar hafa verið gerðar við millifærslur aðalstefnda inn á bankareikning eiginkonunnar fyrrverandi, en það var brýnt að gera ef aðalstefndi ætlaði að tryggja sér sönnur fyrir því að um væri að ræða greiðslur á reikningum aðalstefnanda. Með hliðsjón af öllu framangreindu, mótmælum aðalstefnanda og framlögðum reikningi B-kvk-ef B-kvk-ef nr. 27 á hendur aðalstefnda, sem ekki hefur verið hnekkt af hans hálfu, þykir ósannað að greiðslur aðalstefnda inná bankareikning B-kvk-ef B-kvk-ef, sbr. reikningsyfirlit á dskj. nr. 8, hafi allar runnið til greiðslu á kröfum aðalstefnanda og að þar af leiðandi teljist reikningur hans nr. 32 að mestu leyti greiddur.

Samkvæmt reikningi aðalstefnanda nr. 33, dagsettum 15. nóvember sama ár, er hann vegna vinnu í október 2012. Samkvæmt meðfylgjandi vinnuskýrslu er reikningurinn nánar tiltekið vegna vinnu aðalstefnanda við smíði á svölum að Sléttahrauni 14 dagana 1.-5. október og 17.-18. október 2012. Í öðru lagi vegna vinnu við smíði á stokkum og búnaði fyrir móttökupalla við fasteign Eimskipa-Flytjanda að Klettagörðum 14, þ.e. vegna viðgerðar og breytinga á móttökubúnaði fyrir flutningabíla í kæliskemmu og í þriðja lagi vegna vinnu við handrið í stigahúsi að Þorrasölum 1-3.

Í skýrslu sinni fyrir dóminum lýsti aðalstefnandi því í hverju vinna hans var fólgin við framangreind verk. Hann kvað vinnu sína að mestu leyti hafa farið fram í smiðju aðalstefnda að Rauðhellu 10 í Hafnarfirði, en þó hefði hann eitthvað komið að uppsetningu á verkstað. Fyrirsvarsmaður aðalstefnda, K-kvk-nf Þ-kvk-nf, og starfsmaður aðalstefnda, B-kk-nf S-kk-nf, sem kvaðst hafa stjórnað vinnu í smiðju aðalstefnda og á verkstað, staðfestu bæði að aðalstefndi hefði unnið að verkefnum á áðurgreindum stöðum í október 2012, en héldu því fram að aðalstefnandi hefði hvergi komið þar nærri.

Vitnið S-kk-nf S. S-kk-nf, rekstrarstjóri hjá Eimskipum-Flytjanda, kvaðst hafa annast daglegt eftirlit með byggingu kæligeymslu fyrirtækisins við Klettagarða á árinu 2012. Hann sagði að aðalverktaki við framkvæmdirnar hefði verið Arcus ehf., en það fyrirtæki hefði verið með nokkra undirverktaka. Hann kvaðst muna mjög vel eftir a-kk-þgf, en hann hefði verið meðal þeirra starfsmanna sem komið hefðu að viðgerð á hleðslubrúm við kæligeymsluna á því tímabili sem um ræddi, þ.e. dagana 8. til 16. október 2012, en þessa daga eða um það leyti hefði verið unnið að því að koma húsinu í stand.

Vitnið Ó-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa verið byggingarstjóri hjá Arcus ehf. við byggingu áðurgreindrar kæligeymslu. Hann staðfesti að aðalstefndi hafi verið fenginn til að lagfæra og styrkja hleðslubrýr við geymsluna og kvaðst hann halda að það hefði verið í október 2012 eða a.m.k. þá um haustið. Hann sagði að aðalstefndi hefði verið með eitthvað af fólki á sínum vegum, en kvaðst ekki geta staðfest að aðalstefnandi hefði verið þar á meðal.

Loks hefur H-kk-nf G-kk-nf K-kk-nf, eigandi fasteignarinnar að Sléttahrauni 14, staðfest að aðalstefndi hafi smíðað og sett upp svalir á fasteign hans haustið 2012. Kvaðst hann hafa tekið tilboði frá aðalstefnda í svalirnar 29. ágúst 2012 og að uppsetning svalanna hafi hafist 12. nóvember sama ár. Hann sagði að smíði svalanna hefði farið fram í smiðju og því hefði hann ekki séð þann sem smíðaði þær. Hann kvaðst ekki kannast við aðalstefnanda.

Lýsing aðalstefnanda á verkefnum aðalstefnda við fasteignirnar að Klettagörðum 14 og Sléttahrauni 14 samræmist lýsingu framangreindra þriggja vitna á því í hverju verk aðalstefnda við fasteignirnar var fólgið.

Með hliðsjón af öllu framangreindu og með sérstakri skírskotun til framburðar vitnisins S-kk-ef S. S-kk-ef þykir aðalstefndi ekki hafa tekist að sýna fram á að aðalstefnandi hafi ekki unnið í þágu aðalstefnda í október 2012. Hefur aðalstefnda því ekki tekist að hnekkja reikningi aðalstefnanda nr. 33, útgefnum 15. nóvember 2012, ásamt vinnuskýrslu þeirri sem reikningurinn byggist á. Ber með vísan til þess og alls framangreinds að taka kröfur aðalstefnanda vegna reikninga nr. 32 og 33 að fjárhæð 783.540 krónur til greina.

Í gagnsök byggir aðalstefndi kröfur sínar á því að aðalstefndi hafi ekki getað nýtt sér innskattsfrádrátt vegna reikninga nr. 28-32 samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt þar sem aðalstefnandi hafi ekki verið skráður á virðisaukaskattsskrá. Hafi aðalstefnandi því „ofrukkað“ aðalstefnda um sem nemur 339.921 krónu, en það er samtala virðisaukaskatts samkvæmt áðurgreindum reikningum. Stefnukrafan í gagnstefnu nemur þó aðeins 317.659 krónum án þess að sú fjárhæð sé skýrð nánar í gagnstefnu.

Samkvæmt ákvæðum laga nr. 50/1988 og gögnum málsins var aðalstefnanda skylt að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni í þágu aðalstefnda og liggur fyrir að hann hefur nú þegar greitt virðisaukaskatt vegna reikninga nr. 28 og 29 í ríkissjóð. Í málinu hafa verið raktar ástæður þess að aðalstefndi gat ekki nýtt sér innskattsfrádrátt vegna reikninga frá aðalstefnanda.

Með öllu er óljóst í gagnstefnu á hvaða grundvelli aðalstefndi byggir kröfur sínar. Hvað lagarök varðar er eingöngu vísað til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, auk laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og ákvæða laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá er vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup að því er varðar gjalddaga kröfunnar, en vandséð er að ákvæði þetta eigi við í málinu. Með hliðsjón af framangreindu þykir ekki liggja ljóst fyrir á hvaða grundvelli aðalstefndi byggir kröfur sínar í gagnstefnu, þ.e. hvort um er að ræða skuldamál, skaðabótamál eða mál til endurheimtu ofgreidds fjár. Þá skortir mjög á að í gagnstefnu sé viðhlítandi grein gerð fyrir málsástæðum aðalstefnda, en í e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 segir að í stefnu þurfi að koma fram málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þurfi að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Þykir gagnstefnan ekki uppfylla framangreindar skýrleikakröfur 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sérstaklega e- og f-liða ákvæðisins. Verður því ekki hjá því komist að vísa kröfum aðalstefnda samkvæmt gagnstefnu frá dómi ex officio.

Niðurstaða málsins er því sú að dómkröfur aðalstefnanda eru teknar til greina að öllu leyti, en kröfum aðalstefnda samkvæmt gagnstefnu er vísað frá dómi.

Með hliðsjón af málsúrslitum er aðalstefnda gert að greiða aðalstefnanda 591.975 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Aðalstefndi, Benedikt Sveinsson ehf., greiði aðalstefnanda, Þ-kk-þgf S-kk-þgf, 783.540 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 567.821 krónu frá 12. október 2012 til 15. nóvember 2012, en af 783.540 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 24. október 2012 að fjárhæð 200.000 krónur. Vextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti í samræmi við 12. gr. laga nr. 38/2001.

Kröfum aðalstefnda samkvæmt gagnstefnu er vísað frá dómi.

Aðalstefndi greiði aðalstefnanda 591.975 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

í Héraðsdómi Reykjaness 15.4.2014