E-2267/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 10. febrúar sl., er höfðað með stefnu 17. maí 2013 af Ö-kvk-þgf B-kvk-þgf S-kvk-þgf, Valsheiði 32, Hveragerði gegn Stjörnunni ehf., Suðurlandsbraut 46, 108 Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 195.409 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 195.409 krónum frá 01.01.2013 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að stefnukrafan verði lækkuð verulega. Þá krefst stefndi greiðslu málskostnaðar.

I.

Stefnandi réðst 21. ágúst 2012 til starfa hjá stefnda á veitingastaðnum Subway. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda. Var stefnandi í upphafi ráðinn til starfa á veitingastað stefnda í Spönginni í Reykjavík. Ákveðið var að stefnandi færi til starfa á öðrum veitingastað stefnda. Starfaði stefnandi frá 21. ágúst 2012 til 29. nóvember 2012 á öðrum veitingastöðum stefnda, þ. á m. í Bankastræti í Reykjavík. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi hætt að úthluta stefnanda vöktum í lok nóvember 2012 og stefnandi því hætt að fá vinnu. Krefur stefnandi stefnda um laun í uppsagnarfresti. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi að eigin frumkvæði hætt að mæta til vinnu og eigi því ekki rétt til frekari launagreiðslna.

II.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi sagt sér upp störfum fyrirvaralaust með ólögmætum hætti og telur að stefndi skuldi sér laun auk orlofs fyrir desember 2012. Stefndi hafi í lok nóvember 2012 hætt að úthluta stefnanda vöktum þrátt fyrir að engin uppsögn hafði átt sér stað á ráðningarsambandi hans við stefnanda. Upphaflega hafi stefnandi verið ráðin til starfa á veitingastað stefnda í Spönginni í Grafarvogi. Starf á þeim veitingastað hafi ekki hentað stefnanda og verið ákveðið að hún myndi starfa á veitingastað stefnda í Faxafeni. Þegar starf hafi losnaði í Faxafeni hafi stefnandi enn verið bundinn í starfi í Spönginni. Hafi stefnanda verið boðið starf í Bankastræti en sú staðsetning ekki hentaði stefnanda og verið ákveðið að finna starf fyrir hana á öðrum veitingastað. Stefnandi hafi sinnt störfum á nokkrum veitingastöðum stefnda. Hafi stefnandi ályktað sem svo að stefndi væri að leita að starfi fyrir hana á föstum stað en þangað til þyrfti hún að taka að sér vinnu á mismunandi veitingastöðum. Stefnandi mótmæli því sem fram komi í tölvupósti stefnda frá 16. janúar 2013 að stefnandi hafi sjálf ákveðið að hætta störfum hjá stefnda. Engin uppsögn hafi átti sér stað. Uppsagnir eigi að vera skriflegar samkvæmt 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla og ákvæði 13.2.1. í kjarasamningi. Stefnandi telji sig hafa átt rétt á eins mánaðar uppsagnarfresti miðað við mánaðarmót samkvæmt ákvæði 13.1. í kjarasamningi. Stefnandi byggi kröfu sína um vangreidd laun auk orlofs á ákvæðum kjarasamnings Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús og lögum um orlof nr. 30/1987. Fjárhæð launakröfu byggi á útreikningi meðaltalslauna stefnanda í september, október og nóvember 2012. Hafi skuld þessi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir. Stefnandi hafi verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili er krafa hans stofnaðist.

Vísað sé til meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta skv. gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Vísist um réttindi hans aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt sé vísað til laga 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr., laga 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7., og 8. gr. og laga 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Byggt sé á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla aðrar samningsskyldur sínar. Stefnandi vísi til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann sé bókhaldsskyldur að lögum. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. og V. kafla laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðst við XXI. kafla laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Varðandi varnarþing vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefndi, Stjarnan ehf. skuldi stefnanda ekki stefnufjárhæðina. Stefnandi hafi fengið greidd laun í samræmi við starf sitt og raunverulegan vinnutíma samkvæmt kjarasamningi Eflingar. Stefnandi eigi engan rétt til uppsagnarlauna í einn mánuð enda hafi henni aldrei verið sagt upp heldur hafi hún hætt að mæta til starfa á úthlutaðar vaktir hjá stefnda, eins og henni hafi verið skylt. Það hafi alfarið verið ákvörðun stefnanda að hætta störfum hjá stefnda og taka ekki fleiri vaktir. Þær fullyrðingar að hætt hafi verið að úthluta stefnanda vöktum séu rangar og ósannaðar. Veitingarekstur stefnda byggist á vöktum og vaktakerfi, opnunartími sé langur og fyrirfram ákveðinn og manna þurfi allar starfsstöðvar fyrirtækisins með góðum fyrirvara. Það hafi strax legið fyrir í byrjun desember 2012 hvar stefnandi hafi átt að vinna og gat unnið. Henni hafi boðist áframhaldandi starf á Hringbraut en hún ekki þegið það. Stefndi telji að ef stefnandi hafi verið fastráðinn, þá hafi henni verið skylt að mæta á þær vaktir sem henni hafi verið úthlutaðar. Lausráðið starfólk hafi enga mætingaskyldu né uppsagnarfrest enda þiggi það lægri taxtalaun, tímakaup skv. kjarasamningi SA og Eflingar. Óumdeilt sé að stefnandi hafi fengið vaktir, hafi verið á jafnaðarvaktakaupi og því verið skylt að mæta á þær vaktir sem henni hafi verið úthlutaðar. Stefnandi hafi ekki getað valið vinnustaði sína hjá stefnda. Ekki sé rétt að starfsmenn stefnda hafi skyndilega hætt að úthluta stefnanda vöktum. Hafi samstarfsmenn og yfirmenn stefnda sýnt stefnanda umburðarlyndi með því að flytja hana yfir á Hringbraut en þar hafi hún einnig hætt að þiggja vaktir í lok nóvember 2012. Stefnandi hafi átt að vinna og gat unnið ef hún vildi vinna áfram hjá stefnda. Vaktaskema og vinnuplön hafi verið tilbúin en skv. kjarasamningi eigi að skipuleggja vaktir vaktavinnufólks með að lágmarki með 2 vikna fyrirvara. Hafi stefnanda borið að þiggja vaktir á öllum starfsstöðvum stefnda. Hafi starfsmenn stefnda gefist upp á hafa samband við stefnanda. Hafi þeir litið svo á stefnandi væri hætt. Stefnda hafi ekki verið skylt að endurráða stefnanda aftur eftir að hún var hætt. Með þriggja vikna fjarveru stefnanda frá störfum, án leyfis og án samkomulags eða tilkynntra veikinda hafi stefnandi fyrirgert rétti til starfs hjá stefnda.

Samkvæmt kjarasamningi Eflingar og SA beri aðilum að bera upp ágreiningsmál í sérstakri samstarfsnefnd. Neiti aðili að koma fyrir nefndina sé heimilt að leggja málið fyrir dómstóla. Efling, eða lögmaður Eflingar, hafi ekki beðið um að mál þetta yrði lagt fyrir nefndina og hafi Samtök atvinnulífsins fyrst vitað af þessu máli eftir að stefna hafði verið gefin út. Málsókn þessi sé brot á þessu kjarasamnings ákvæði. Stefndi og Samtök atvinnulífsins telji að vísa beri málinu frá vegna brots á þessu kjarasamningsákvæði, sem sé bindandi fyrir aðila. Stefndi telji kröfu stefnanda um meðaltals laun á uppsagnarfresti ekki standast. Engin skýring sé gefin á því hvernig þessi ,,meðaltalslaun” séu fundin út af starfsmanni Eflingar. Jafnaðarlaunin séu hærri en síðustu vaktalaun stefnanda fyrir nóvember 2012. Mótmælt sé öllum kröfum um vexti eða dráttarvexti skv. lögum nr. 38/2001.

Varðandi kröfu um málskostnað vísi stefndi til 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991. Varakröfu um lækkun stefnukröfunnar vísi stefndi til sömu málsástæðna og fram komi vegna kröfu um sýknu. Ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni vegna starfsloka sinna hjá stefnda. Þess sé krafist að laun eða tekjur, þ.m.t. bætur og styrkir, sem stefnandi hafi aflað eða hefði getað aflað í desember 2012 komi til frádráttar kröfunni.

IV.

Niðurstaða þessa máls ræðst öðru fremur af reglum um sönnun. Stefnandi byggir mál sitt á því og telur sannað að í lok nóvember 2012 hafi stefndi hætt að úthluta stefnanda vöktum á veitingastöðum sínum. Með því hafi stefndi sagt stefnanda upp stöfum og sé bótaskyldur af þeim sökum. Eigi stefnandi rétt til launa í uppsagnarfresti. Stefndi mótmælir þessu og kveður stefndu hafa hætt að vilja taka vaktir og þannig hlaupist á brott úr starfi.

Stefnandi var upphaflega ráðin til starfa á veitingastað stefnda við Spöng í Reykjavík en gert að vinna á öðrum vinnustöðum í framhaldi. Eftir nokkrar vaktir á vinnustað stefnda í Bankastræti hafnaði stefnandi því að vinna lengur þeim vinnustað. Bar stefnandi því meðal annars við að skortur á bifreiðastæðum gerði það að verkum að stefnandi vildi ekki vinna þar lengur. Af vinnuskýrslu stefnanda á dskj. nr. 13 sést að stefnandi hefur upp frá því tekið vaktir á vinnustöðum stefnda í Hamraborg, Borgartúni og á Hringbraut. Stefndi hefur teflt fram vætti M-kvk-ef S-kvk-ef verslunarstjóra vinnustaðar stefnda við Hringbraut, sem staðhæft hefur að hafa ítrekað boðað stefnanda vaktir í desember 2012, sem hún hafi ekki þegið. Eins hefur S-kk-nf E-kk-nf J-kk-nf gæðastjóri stefnda, næsti yfirmaður verslunarstjóra, staðhæft að hafa hringt í stefnanda og boðið henni vakt í desember 2012. Stefnandi hafi ekki þegið vaktina. Eins kvaðst S-kk-nf hafa fengið upplýsingar frá M-kvk-þgf S-kvk-þgf verslunarstjóra þess efnis að hún hafi einnig hringt í stefnanda til að fá hana á vaktir í desember. Stefnandi hafi ekki tekið vaktir.

Samkvæmt almennum reglum vinnuréttar þarf starfsmaður, sem ráðinn er til atvinnurekanda sem rekur marga vinnustaði, jafnan að hlíta því að vera sendur á milli vinnustaða. Stefnanda bar þannig að hlíta því að vera færð af vinnustað stefnda í Spönginni yfir á vinnustað í Bankastræti. Stefnandi hafnaði því að vinna þar, svo sem hún sjálf hefur staðfest. Þegar svo var komið gat stefnandi ekki vænst þess að vera komin á fulla vaktskrá á öðrum vinnustað stefnda, á meðan unnið væri að því að finna henni fastan samastað. Þegar til þessa er litið og hliðsjón höfð af framburðum S-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef gæðastjóra og M-kvk-ef S-kvk-ef verslunarstjóra hefur stefnda tekist sönnun þess að stefndi hafi ítrekað boðið stefnanda vinnu í desember 2012, sem stefnandi hafi ekki þegið. Var stefnda því rétt að líta svo á að stefnandi hefði hlaupist á brott úr starfi sínu. Í því ljósi verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Varnir stefnda um að stefnanda hafi borið að leggja ágreining þennan undir sérstaka samstarfsnefnd og að vísa hafi átt málinu frá dómi af þeim sökum eru ekki studdar haldbærum rökum.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður.

Mál þetta flutti af hálfu stefnanda K-kk-nf Ó. K-kk-nf hæstaréttarlögmaður en af hálfu stefnda J-kk-nf S. P-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Dóm þennan kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Stjarnan ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Ö-kvk-ef B-kvk-ef S-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf S-kk-nf