E-2711/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 25. mars síðastliðinn, var höfðað 14. ágúst 2012 af S-kvk-þgf R-kvk-þgf H-kvk-þgf, Hólagötu 39, Njarðvík, gegn SADCars ehf., Skógarhlíð 10, Reykjavík, og til réttargæslu Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi skaðabótaskylda stefnda vegna líkamsáverka, sem stefnandi varð fyrir 17. september 2011, í vinnu hennar hjá stefnda. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt málskostnaðaryfirliti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál en stefnanda var veitt gjafsókn 19. september 2012.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu og málskostnaðar úr höndum stefnanda að mati dómsins.

Réttargæslustefnda var stefnt í málinu vegna ábyrgðartryggingar stefnda hjá vátryggingafélaginu. Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda og af hans hálfu eru engar kröfur gerðar í málinu.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi slasaðist við vinnu sína hjá stefnda laugardaginn 17. september 2011 að Bogatröð 2 í Reykjanesbæ þar sem stefndi rekur bílaleigu. Stefnandi vann aðallega við afgreiðslustörf og aðra þjónustu. Starfsstöð stefnda var í vöruskemmu en í öðrum enda hennar var gámur sem innréttaður var sem skrifstofa og afgreiðsla bílaleigunnar. Í vöruskemmunni, sem innangengt var í úr skrifstofunni, voru bifreiðarnar, sem stefndi leigði út, staðsettar.

Þegar stefnandi slasaðist var hún ein á vinnustaðnum. Hún lýsir því að hún hafi gengið frá skrifstofunni eftir gangvegi í miðju skemmunnar til að ná í bíllykla sem geymdir voru í hinum enda hennar. Stefnandi kveðst hafa stigið ofan í olíupoll og skollið á gólf skemmunnar. Hún slasaðist vegna þessa og krefst staðfestingar á bótaskyldu stefnda vegna tjónsins sem hún hafi orðið fyrir sem hún telur að stefndi beri ábyrgð á.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að til bótaskyldu hafi stofnast vegna slyssins. Engar reglur hefðu verið brotnar af hálfu stefnda. Stefnandi hafi sjálf átt að gæta að eigin öryggi á leið sinni um vinnusvæðið. Hún hafi mætavel vitað hvaða hættur bæri að varast vegna þeirrar starfsemi sem þarna fór fram.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er vísað til þess að hún hafi slasast þegar hún féll vegna þess að hún rann í olíupolli á miðjum gangvegi skemmunnar. Hún hafi þá verið að fara með lykla að bílaleigubíl, sem nýlega hafði verið skilað, og ná í aðra lykla á geymslustað þeirra í skemmunni en þar hafi þeir sem yfirfóru bílana og sáu um hreingerningar á þeim haft aðgang að lyklunum. Hún kvaðst oft hafa farið þessa leið áður en slysið varð. Þá hafi gólfið ætíð verið hreint og aldrei hált á nokkurn hátt eða óhreinindi þar sem væru varasöm.

Aldrei hafi hún verið aðvöruð um að á þessari leið gæti verið einhver hætta vegna olíuleka eða annarrar hálku. Þá hafi henni heldur ekki verið fenginn einhver sérstakur skóbúnaður til að fara þessa leið eða henni gert að gæta sín sérstaklega.

Stefnandi kveðst ekki hafa getað komið auga á olíupollinn, þar sem gólfið hafi verið samlitt olíunni, en um hafi verið að ræða talsverðan poll. Stefnandi telur að bifreið, sem tekin hafi verið til skoðunar, hafi sennilega staðið þarna og þá lekið af henni olía, sem gleymst hafi að hreinsa upp. Olían hafi ekki verið óhrein, heldur glær, sem hafi gert stefnanda erfiðara fyrir að sjá pollinn.

Stefnandi kveðst hafa farið á heilsugæslu Suðurnesja strax daginn eftir slysið. Hún hafi síðan leitað til lækna vegna áverkanna, bæði til að reyna að bæta heilsu sína og til að fá upplýsingar um áverkana, sem hún hafi fengið í slysinu. Hún hafi verið algerlega óvinnufær til líkamlegra starfa eftir slysið. Í sérfræðimati 10. júní 2012 hafi afleiðingar slyssins verði metnar til 10 stiga miska og 10% varanlegrar örorku. Stefnandi hafi fengið greiðslur úr launþegatryggingu samkvæmt því frá réttargæslustefnda.

Stefnandi hafi borið málið varðandi bótaskyldu vinnuveitanda síns undir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum sem hafi kveðið upp úrskurð um að ekki væri um bótaskyldu að ræða. Stefnandi uni ekki niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar og leiti því réttar síns fyrir dómstólum, enda virtist úrskurðurinn ganga út á að stefnandi hefði unnið á bifreiðarverkstæðinu við þvotta og viðgerðir.

Stefnandi byggi dómkröfu sína aðallega á 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 1. gr. laga nr. 124/2009. Stefnandi telji að um hlutlæga ábyrgðarreglu sé að ræða en lagaákvæðið kveði á um stranga sakarábyrgð vinnuveitanda og jafnframt sönnunarbyrði hans. Með því að vinnuveitendur hafi almennt sönnunarbyrði fyrir eigin sök í vinnuslysamálum hvíli öll sönnunarbyrði á þeim í slíkum málum sem þessum.

Íslensk löggjöf miði við að það sé vinnuveitandi sem beri ábyrgð á því að ákvæði laga og stjórnvaldsreglna, sem lúti að vinnustaðnum og vinnuumhverfi í víðasta skilningi, þar með talið reglur sem lúti að öryggi starfsmanna, séu í heiðri hafðar. Þar sé einkum um að ræða lög um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980 og stjórnvaldsreglur sem settar hafi verið á grundvelli þeirra laga. Þá byggi stefnandi á því að lög og reglur á sviði vinnuréttar feli í sér að það sé vinnuveitandinn sem ráði skipulagi og framkvæmd starfa innan fyrirtækis hans. Um það hafi starfsmaður lítið að segja, enda sé hann undir boðvaldi vinnuveitanda síns og óhlýðni við boð og bönn hans, m.a. fyrirmæli um framkvæmd starfans, geti talist vanefnd á ráðningarsamningi af hálfu starfsmannsins og heimilað vinnuveitanda hans að grípa til úrræða gegn honum.

Sök stefnda felist í því að hafa brotið gegn þeirri eftirlitsskyldu sem honum beri að viðhafa á vinnustað, meðal annars um öryggi umferðarleiða starfsfólks, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 581/2000, sbr. og megininntak 3. gr. reglugerðar nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða, sem og 5. tl. 6. gr. reglugerðarinnar ásamt 6. gr. í heild sinni.

Stefnandi hafi verið í tímabundnu afleysingarstarfi hjá stefnda og því hafi borið að aðvara hana um að hætta gæti verið á að ganga yfir skemmugólfið með lyklana, sem hún hafi átt að koma þar fyrir á ákveðnum stað, meðal annars vegna hálku af olíusmiti af bifreiðum, sbr. inntak reglugerðar nr. 433/1997, aðallega 3. og 5. gr. hennar.

Stefnandi skírskoti einnig til ákvæða reglugerðar nr. 145/1953 um vinnu á bifreiðarverkstæðum, sem eigi við um þá vinnu sem hafi farið fram annars staðar í skemmunni en í skrifstofunni sem stefnandi vann í, svo sem til 1. gr. og 2. málsliðar 1. mgr. 2. gr. hennar. Aðalstarfsemi á vinnustaðnum hafi greinilega verið bifreiðaviðgerðir og hreinsun bifreiða. Þar af leiðandi hafi átt að hafa vinnufyrirkomulagið þannig að starfsmenn á skrifstofu þyrftu ekki að fara inn í verkstæðisplássið en þar hafi ólík atvinna verið stunduð og öll vinnuaðstaða gerólík. Í stað þess hefði heldur átt að koma með lyklana í skrifstofugáminn og ná í þá þangað. Þannig hafi stefndi brotið gegn 1. gr. reglugerðar nr. 145/1953 þar sem rétt skipulag á vinnu hafi skort.

Samkvæmt því sem hér hafi verið rakið hafi stefndi brotið gegn meginreglum laga nr. 46/1980, svo sem 13. og 14. gr. laganna, sbr. og 23. gr. og 1. mgr. 37. gr. sömu laga.

Stefnandi byggi á því að sök stefnda sé hlutlægt séð fyrir hendi þar sem hann hafi brotið gegn ofangreinum reglugerðar- og lagaákvæðum með því að tryggja ekki öryggi stefnanda við vinnu hennar með nægilega traustum hætti. Stefnandi vísi um þetta til tveggja nýlegra hæstaréttardóma í málum nr. 375/2010 og nr. 335/2010.

Þá byggir stefnandi á því að ekki geti verið um sök hennar að ræða, þar sem það sé frumkvæðisskylda vinnuveitanda að hafa vinnusvæði hættulaust.

Öðrum starfsmönnum stefnda hafi átt að vera ljóst að hætta gat stafað af olíupolli á gólfi skemmunnar. Því hefði annaðhvort borið að þrífa olíuna upp af gólfinu eða setja einhverja aðvörun við pollinn. Þá hafi verkstjóra á verkstæðinu og þvottastöðinni borið að hafa sérstakt eftirlit með því að gólfið í skemmunni væri ætíð hættulaust, en svo hafi ekki verið, þegar olíupollur sem ekki var vel greinanlegur hafi verið á gönguleið (umferðarleið) stefnanda.

Greina verði á milli þeirra skyldna sem hvíli á vinnuveitanda annars vegar og á starfsmönnum hans hins vegar. Þegar líkamstjón megi rekja til þess að vinnuveitandi hafi ekki farið eftir reglum, sem gildi um öryggi á vinnustað, beri hann ábyrgð á slysi sem starfsmaður hans verði fyrir, hvort sem slysinu sé valdið af gáleysi eða ásetningi. Vinnuveitanda sé skylt að tryggja að aðstæður á vinnustað tefli ekki í tvísýnu öryggi starfsmanna, sbr. 13. gr. laga nr. 46/1980. Þær skyldur sem lög leggi á starfsmann megi ekki vera það þungbærar að þær geri að engu skyldur vinnuveitanda samkvæmt lögum. Reglurnar um að vinnuveitandi tryggi öryggi á vinnustað nái ekki markmiðum sínum á skilvirkan hátt verði ekki fallist á bótaábyrgð hans ef út af bregður. Þetta fái stoð í 3. mgr. 5. gr. tilskipunar 89/391/EBE sem og dómi EFTA-dómstólsins í máli nr. E-2/10, þar sem segi að skyldur starfsmanna á sviði öryggis og hollustu við vinnu sína, skuli ekki hafa áhrif á meginregluna um ábyrgð vinnuveitanda. Ábyrgðin á öryggi og heilsu starfsmanna á vinnustað hvíli fyrst og fremst á vinnuveitanda. Ekki hafi verið um óvenjulegar eða ófyrirsjáanlegar kringumstæður að ræða. Því eigi vinnuveitandi að bera meginábyrgðina á öryggi og heilsu starfsmanna sinna. Hefði öllum öryggisreglum verði fylgt, hefði stefnandi ekki orðið fyrir líkamstjóni. Því geti ekki verið um stórfellt gáleysi stefnanda að ræða eða eigin sök. Um það vísi stefnandi til 23. gr. a skaðabótalaga.

Öll sönnunarbyrði í málinu hvíli á stefnda, þar sem vinnuslysið hafi ekki verið tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins fyrr en löngu síðar. Skýrt brot á 1. mgr. 79. gr. liggi fyrir. Ekkert sé sagt um slysið annað en að stefnandi hafi fallið við að stíga í olíupoll. Engin rannsókn sé fyrir hendi á skemmunni og þeirri gönguleið sem stefnandi varð af fara á leið sinni út úr skrifstofugámnum.

Slysið hafi ekki verið rannsakað á nokkurn hátt og ekki heldur tilkynnt til lögreglu samkvæmt 3. mgr. 66. gr. þágildandi laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála og f-lið 1. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Engrar rannsóknar njóti því við á slysinu. Það geti ekki komið stefnanda í koll, miðað við þær víðtæku skyldur sem hvíli á vinnuveitanda, sbr. t.d. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 46/1980. Sönnunarbyrðin hvað þetta varði varpist því einnig yfir á stefnda. Í öllu falli verði að leggja lýsingu stefnanda á slysinu til grundvallar í málinu, sbr. hrd. nr. 581/2000.

Sönnunarbyrði stefnda byggðist einnig á því að þar sé um sérfræðiábyrgð verkstjóra að ræða. Einnig byggðist hún á því að ekkert hættumat hefði farið fram varðandi þá vinnu, sem fram fór á vinnustaðnum þar sem stefnandi slasaðist, sbr. þá skyldu sem boðin sé í því efni samkvæmt 65. gr., 66. gr. og 66. gr. a laga nr. 46/1980. Hættumat hafi í öllu falli ekki farið fram varðandi vinnu stefnanda.

Stefnandi hafi samkvæmt ofangreindu orðið fyrir tjóni sem vinnuveitandi hennar beri ábyrgð á. Stefnandi eigi lögvarða hagsmuni af því að viðurkenningarkrafa hennar verði tekin til efnislegrar úrlausnar, þar sem sýnt hafi verið fram á að hún hafi hlotið varanlegt líkamstjón í vinnuslysinu. Verði fallist á kröfu stefnanda verði hægt að meta líkamstjón hennar á ný eftir skaðabótalögum, en stefnandi telji að fyrirliggjandi sérfræðimat sé of lágt, bæði hvaða varði mat á miska og mat á varanlegri örorku.

Stefnandi skírskoti dómkröfum sínum til stoðar til ofangreindra reglugerðar- og lagaákvæða. Þá vísi stefnandi til reglna skaðabótaréttar um herta sakarreglu, með hliðsjón af sérfræðiábyrgð vinnuveitanda um öryggi á vinnustöðum, en vinnuaðstæður hafi verið hættulegar. Þá vísi stefnandi og til reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og húsbóndaábyrgð og til reglu skaðabótaréttar um uppsafnaða sök og nafnlaus mistök og til reglunnar um sennilega afleiðingu. Viðurkenningarkröfu sína byggi stefnandi á 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og kröfu um málskostnað á 130. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er málsatvikum lýst þannig að stefnandi hafi ráðið sig tímabundið í starf hjá stefnda frá 1. mars 2011 til 17. september sama ár. Stefnandi hefði þó unnið hjá stefnda allar götur frá 1. júní 2010 en með hléum.

Stefndi reki bílaleigu með aðstöðu að Bogatröð 2 á Keflavíkurflugvelli. Í húsnæðinu sé unnið við þrif bílanna og smurningu og þar sé minni háttar viðhaldi sinnt auk þess sem bílar séu afhentir og geymdir þarna. Stefnandi hafi verið ráðin til að sinna ýmsum störfum sem kynnu að falla til svo sem að vera í afgreiðslunni, sækja og skila viðskiptavinum til flugstöðvar, afhenda og taka á móti bílaleigubílum og vinnu við þrif. Í þessu hafi óhjákvæmilega falist umferð um allt vinnusvæðið.

Á seinasta vinnudegi sínum hjá stefnda laugardaginn 17. september 2011 hafi stefnandi orðið fyrir meiðslum við vinnu sína. Hún hafi verið ein á vinnustaðnum og því engum vitnum að slysinu til að dreifa. Stefnandi segi það hafa orðið á þann hátt að hún hafi verið að ganga af skrifstofunni í austurenda húsnæðisins til þess að sækja lykil að bíl, sem hangið hafi á vegg í vesturenda húsnæðisins. Þegar hún hafi verið komin u.þ.b. hálfa leið hafi hún runnið í olíubletti, fallið á bakið og rekið höfuðið í.

Stefnandi hafi ekki tilkynnt yfirmanni sínum, G-kk-þgf B-kk-þgf verkstjóra, eða öðrum forráðamönnum stefnda um óhappið, en hún hafi verið ein á staðnum þegar þetta gerðist.

Stefnandi hafi leitað til Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja daginn eftir. Þar sé haft eftir henni að hún hafi runnið í olíu í vinnunni og dottið. Greining Heilbrigðisstofnunarinnar hafi verið tognun á ökkla og úlnlið.

Slysið hafi verið tilkynnt Vinnueftirlitinu 7. október 2011 sem hafi verið fljótlega eftir að forráðamönnum stefnda barst vitneskja um það. Þetta hafi verið nokkrum dögum eftir slysdag og sé skýring þess m.a. sú að stefnandi hafi verið að hætta hjá fyrirtækinu og því hafi það engar spurningar vakið hjá stefnda þegar hún mætti ekki til vinnu eftir umrædda helgi. Slysið hafi síðan verið tilkynnt Sjúkratryggingum Íslands 9. desember 2011.

Stefnandi hafi leitað til lögmanns fljótlega eftir atvikið. Hann hafi ritaði réttargæslustefnda bréf 13. febrúar 2012 og krafist viðurkenningar á skaðabótaskyldu félagsins, sem vátryggjanda stefnda vegna atviksins. Ítrekun hafi síðan verið send með bréfi 5. mars s.á.

Réttargæslustefndi hafi ekki fallist á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu stefnda, m.a. vegna þess að nauðsynleg gagnaöflun hafi ennþá verið í gangi. Áður en ráðrúm hafi gefist til að ljúka henni hafi stefnandi skotið málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum með bréfi 9. maí 2012.

Úrskurðarnefndin hafi skilað áliti 26. júní s.á. þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að atvikið væri bótaskylt úr slysatryggingu launþega, en ekki var talið að bótaskylda úr ábyrgðartryggingu stefnda hjá réttargæslustefnda væri fyrir hendi.

Að beiðni lögmanns stefnanda hafi þeir J-kk-nf V-kk-nf læknir og B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur verið fengnir til að meta afleiðingar slyssins samkvæmt skaðabótalögum. Þeir hafi skilað matsgerð 10. júlí 2012. Niðurstöður hafi verið helstar þær að varanlegur miski var metinn 10 stig og varanleg örorka 10%. Bætur úr slysatryggingunni hafi verið gerðar upp 10. ágúst 2012 á grundvelli örorkumatsins.

Óumdeilt sé í málinu að 17. september 2011 hafi verið í gildi hjá réttargæslustefnda slysatrygging launþega og ábyrgðartrygging vegna atvinnureksturs fyrir stefnda að Bogatröð 2, Keflavíkurflugvelli. Uppgjör bóta til stefnanda úr slysatryggingunni hafi þegar farið fram. Ágreiningurinn hér snúist um meinta skaðabótaskyldu.

Stefnandi byggi kröfur sínar aðallega á 1. gr. laga nr. 124/2009, sem varð gr. 23. a í skaðabótalögum nr. 50/1993, sem hann telji að hafi haft í för með sér innleiðingu á hlutlægri ábyrgð, eða ákvörðun um strangari ábyrgð vinnuveitanda og að sönnunarbyrði hafi öll verið færð yfir á vinnuveitanda í málum af því tagi sem hér sé til skoðunar. Þessu hafni stefndi. Lagagreinin sé svohljóðandi:

„Nú verður starfsmaður fyrir líkamstjóni í starfi sínu og skerðist þá ekki réttur hans til skaðabóta vegna meðábyrgðar nema hann hafi af stórkostlegu gáleysi eða ásetningi átt þátt í því að tjónsatburður varð.“

Lagatextinn gefi ekki tilefni til þeirrar túlkunar sem stefnandi virtist telja, enda ekkert minnst þar á þau þrjú atriði sem hann telji upp til stuðnings aðalmálsástæðu sinni. Eins og textinn beri með sér sé þar verið að fjalla um eigin sök tjónþola, en hafi ekkert með hlutlæga ábyrgð, strangari ábyrgð eða viðsnúning á sönnunarbyrði að gera. Aðalmálsástæða stefnanda eigi því hér ekki við rök að styðjast og hljóti að verða að hafna henni.

Á ljósmyndum og uppdrætti sjáist að húsnæðið sé braggi, því sem næst 45 x 15 m að flatarmáli og sé einn geimur að því undanskildu að í hvorum enda braggans séu afmörkuð rými (gámar). Í þeim sé annars vegar inngangur, afgreiðsla og salerni (að austanverðu) og hins vegar aðstaða fyrir starfsmenn (að vestanverðu) en á vegg þess rýmis hangi bíllyklar.

Eftir miðjum bragganum sé umferðarleið, en til beggja hliða sé aðstaða fyrir bifreiðar, sem séu í smurningu, minni háttar viðgerðum eða þrifum. Húsnæðið sé ágætlega rúmgott og lýsing góð. Um sé að ræða hefðbundið húsnæði fyrir starfsemi eins og þarna sé rekin.

Stefnandi hafi samkvæmt almennum reglum íslensks réttarfars sönnunarbyrði um að það sem hann byggi málssókn sína á eigi við rök að styðjast.

Því sé ekki mótmælt af hálfu stefnda að þarna kunni að hafa verið olíublettur eða olíusmit, eins og stefnandi haldi fram. Um það sé stefnandi þó ein til frásagnar og hafi forráðamönnum stefnda engin tækifæri gefist til að staðreyna það. Hvað sem því líði verði ekki hjá slíku komist í starfsemi eins og þarna fór fram. Því sé þó mótmælt, að jafnvel þótt gengið yrði út frá því að frásögn stefnanda væri rétt að þessu leyti, að það geti verið grundvöllur skaðabótaábyrgðar. Um stærð meints olíubletts, staðsetningu eða annað sem kunni að skipta máli sé ekkert vitað.

Af hálfu stefnda er ekki talið fært að fallast á skaðabótaskyldu í málinu en það þýddi að mati stefnda að innleidd yrði hlutlæg ábyrgð á þessu sviði íslensks réttar. Stefndi telji það ranga túlkun og mótmæli því að hlutlæg ábyrgð gildi á þessu sviði íslensks réttar.

Umferðarleiðin hafi verið greið og blasað við þeim sem þar áttu för um. Stefndi mótmæli því að hann hafi brotið gegn eftirlitsskyldu umferðaleiða starfsfólks og fái ekki séð hvernig það megi vera. Af því leiði að tilvísun til 3. og 6. gr. reglugerðar nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða geti ekki átt við hér og sé augljóslega á misskilningi byggð.

Stefnandi byggi einnig á því að hún hafi verið í tímabundnu afleysingastarfi og stefnda hafi borið að vara hana við hættum vegna umferðar um gólfið. Stefnandi hefði unnið þarna með hléum frá 1. júní 2010 til 1. mars 2011 og síðan samfellt frá þeim degi til slysdags 17. september 2011. Hún hefði vitanlega starfs síns vegna margsinnis átt leið um umrætt gólf. Hún hafi mætavel vitað hvaða hættur bæri þar að varast vegna starfseminnar sem þarna fór fram. Því sé ekki fallist á að reglugerð nr. 433/1997 um öryggi starfsmanna í afleysingastarfi eða tímabundnu starfi geti átt við stefnanda eins og hér hafi staðið á og tilvísun stefnanda til hennar mótmælt, enda telji stefndi sig hafa farið að fyrirmælum reglugerðarinnar í máli þessu.

Þá hafni stefndi því að sú starfsemi sem þarna fór fram hafi verið eitthvað óeðlileg. Ekki hafi verið um bráðabirgðahúsnæði að ræða heldur hafi það verið fullbúið undir þá starfsemi sem þarna fari fram.

Þarna sé rekin bílaleiga og henni fylgi þrif, viðgerðir og viðhald á bílaleigubílunum og ekkert athugavert sé við það að afgreiðslan hafi verið í tengslum við aðalvinnusvæðið. Fráleitt sé að halda því fram að í því hafi falist brot á reglugerð nr. 145/1953 eins og stefnandi virtist telja og sé því mótmælt.

Stefndi hafni því og í þessu sambandi að hann hafi gerst brotlegur við 13., 14., 23. og 1. mgr. 37. gr. laga nr. 46/1980. Þvert á móti hafi þessara ákvæða verið gætt í hvívetna. Þarna sé um mjög almennar yfirlýsingar að ræða sem stefndi telji sig hafa í heiðri haft.

Ekki verði séð að tilvísanir stefnanda til dóma HR í málum nr. 375/2010 og 335/2010 eigi við í máli þessu, enda aðstæður þar á engan hátt sambærilegar þeim sem hér séu uppi.

Sjónarmiðum stefnanda um uppsafnaða sök eða nafnlaus mistök sé hafnað og sömuleiðis tilvísun í HR-dóm í máli nr. 662/2006, enda öll atvik gjörólík þeim sem hér séu til skoðunar.

Þá liggi ekkert fyrir um það að öðrum starfsmönnum eða verkstjóra stefnda hafi verið kunnugt um olíublettinn, sem stefnandi kveðst hafa runnið í. Stefnandi hafi verið ein á vinnustaðnum þegar meint óhapp varð og það hafi því staðið henni sjálfri næst að hreinsa blettinn. Ávalt hafi verið reynt af hálfu stefnda að halda húsnæðinu hreinu og snyrtilegu eftir því sem við varð komið hverju sinni.

Stefndi ítreki mótmæli við því að ákvæði 13. gr. laga nr. 40/1986 hafi verið brotin og sömuleiðis sé því hafnað að 3. mgr. 5. gr. tilskipunar EBE 89/391 geti hér skipt máli við sakarmat.

Stefndi mótmæli því að hér geti skipt máli að slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirliti fyrr en u.þ.b. þremur vikum eftir slysdag. Stefnandi hafi verið ein á vinnustaðnum þegar hún slasaðist og hafi jafnframt verið að hætta í vinnunni. Hún hafi ekki látið neinn af forráðamönnum stefnda vita af slysinu fyrr en einhverjum dögum eftir slysdag. Stefndi hafi því enga vitneskju haft um slysið þegar það varð og rannsókn og/eða vettvangsganga Vinnueftirlitsins eða lögreglu hafi engum tilgangi þjónað á þeim tímapunkti sem stefnda hafi borist vitneskja um atvikið.

Hér séu því engin efni til þess að víkja frá viðurkenndum reglum í íslenskum skaðabótarétti um það að tjónþoli hafi sönnunarbyrðina um það sem hann byggi máltilbúnað sinn á. Takist sú sönnun ekki beri að sýkna og sú sé einmitt raunin hér að mati stefnda.

Þá sé því hafnað að verkstjóri falli undir skilgreiningu skaðabótaréttarins um sérfræðiábyrgð og ekki verði séð að áhættumat geti með nokkru móti haft áhrif á slys það sem hér sé til skoðunar.

Verkstjóri stefnda sé að jafnaði á staðnum og þrír til fjórir starfsmenn við vinnu, en fleiri á álagstímum, einkum á sumrin. Húsnæðið fullnægi öllum skilyrðum sem gerð séu til reksturs af því tagi sem hér um ræði.

Niðurstaða

Við úrlausn málsins verður að leggja til grundvallar að slysið hafi orðið með þeim hætti sem stefnandi lýsir. Frásögn hennar er ekki vefengd af hálfu stefnda og hún er í samræmi við annað sem fram kemur í gögnum málsins, meðal annars það sem fram kemur í atvikalýsingum hennar daginn eftir slysið, bæði á heilsugæslustöð og í framburði K-kvk-ef Þ-kvk-ef sem greindi frá því fyrir dóminum hvað stefnandi hefði sagt henni þegar hún lét hana vita af slysinu. Einnig verður að telja sannað að stefnandi hafi tilkynnt K-kvk-þgf um slysið en samræmi var í framburði þeirra fyrir dóminum um það. Vitnið K-kvk-nf kvaðst fyrir dóminum strax hafa látið yfirmann sinn, S-kk-þf S-kk-þf G-kk-þf, framkvæmdastjóra hjá stefnda, vita af slysinu. Þau hafi svo tilkynnt Vinnueftirlitinu um slysið sem vitnið K-kvk-nf kvaðst hafa skrifað skýrslu um. Vitnið sá á þeim tíma um starfsmannamál, bókhald og rekstur hjá stefnda.

Í gögnum málsins er afleiðingum slyssins lýst þannig að stefnandi hafi fengið áverka á hægri ökkla, hægri úlnlið og bak auk þess sem hún hafi tognað á hægra hné. Þá kemur einnig fram að stefnandi hafi skollið með höfuðið í gólfið er hún féll en hún hafi ekki rotast og ekki hlotið af slysinu varanlegan höfuðskaða.

Samkvæmt 13. gr. laga um aðbúnað, öryggi og hollustu á vinnustöðum nr. 46/1980 skal atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Samkvæmt 42. gr. sömu laga skal vinnustaður þannig úr garði gerður að þar sé gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Í 5. tl. 6. gr. reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995 kemur fram að gera skuli ráðstafanir til að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf.

Aðstæður á slysstað gátu skapað hættu þeim sem fóru þar um vegna hálkubletts sem myndaðist af olíu sem lekið hafði á gólfið. Stefnda bar að bregðast við því, annaðhvort með því að láta hreinsa olíublettinn eða á annan hátt til að varna því að þeir sem leið áttu um gangveginn féllu í gólfið af framangreindum ástæðum. Með því að láta hjá líða að bregðast við þessum aðstæðum hefur stefndi ekki gætt þess að fylgja fyrirmælunum sem fram koma í ofangreindum lagaákvæðum um öryggi og góðan aðbúnað á vinnustaðnum og reglum um að gera skuli ráðstafanir til að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf.

Samkvæmt því sem fram hefur komið vann stefnandi ekki á bílaverkstæðinu þótt hún hafi átt leið þar um vegna vinnu sinnar hjá stefnda þegar slysið varð. Verður ekki fallist á þær röksemdir stefnda að sú skylda hafi hvílt á henni að hreinsa olíuna upp sem hún segist sjálf ekkert hafa vitað um. Þá verður heldur ekki fallist á að nokkuð hafi komið fram í málinu sem styður þá staðhæfingu stefnda að stefnandi hafi sýnt aðgæsluleysi á leið sinni um verkstæðið og beri því sjálf sök á því að hún féll í gólfið. Eins og atvik liggja fyrir í málinu verður ekki með réttu talið fært að líta þannig á að stefnandi hafi fallið vegna þess að hún hafi sýnt stórkostlegt gáleysi eða aðgæsluleysi sem leitt hafi til þess að hún féll og hlaut umrædd meiðsl.

Með vísan til þess verður að telja að stefndi beri samkvæmt framangreindu og almennu skaðabótareglunni ábyrgð á tjóni stefnanda sem hún varð fyrir þegar hún féll í gólfið í vinnu sinni hjá stefnda og hlaut af því meiðsl. Krafa stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu stefnda vegna þessa verður því tekin til greina.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin 650.000 krónur án virðisaukaskatts.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. og 4. mgr. 128. gr. laga um meðferð einkamála ber að dæma stefnda til að greiða málskostnað, sem greiðist í ríkissjóð, en hann þykir hæfilega ákveðinn 815.750 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóminn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkennd er skaðabótaskylda stefnda, SADCars ehf., vegna líkamsáverka, sem stefnandi, S-kvk-nf R-kvk-nf H-kvk-nf, varð fyrir 17. september 2011 í vinnu hjá stefnda.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., 650.000 krónur án virðisaukaskatts.

Stefndi greiði 815.750 krónur í málskostnað í ríkissjóð.

S-kvk-nf I-kvk-nf