E-4943/2002

Mál þetta, sem dómtekið var 29. maí sl., var höfðað 8. apríl 2002 af M-kvk-þgf G-kvk-þgf, Frostaskjóli 28, Reykjavík, á hendur I-kk-þgf S. E-kk-þgf, Vesturgötu 57a, Reykjavík, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndu verði dæmdir in solidum til að greiða henni 17.791.950 krónur með dráttarvöxtum frá 8. apríl 2002 til greiðsludags, en til vara 4.510.000 krónur ásamt dráttarvöxtum eins og í aðalkröfu. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins ásamt virðisaukaskatti.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað samkvæmt mati dómsins en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi ók bifreið sinni úr Kópavogi til Reykjavíkur eftir Kringlumýrarbraut 15. apríl 1992 er hún stöðvaðist á leið upp á Bústaðaveg vegna gangtruflana. Annarri bifreið var þá ekið aftan á kyrrstæða bifreið stefnanda en við það fékk hún hnykk á bak og háls og högg á hægra hné og hægri öxl. Í ljós kom að stefnandi hafði við þetta tognað á hálsliðum og hægri öxl og hún fékk mar á hægra hné. Hún leitaði fljótlega til læknis vegna verkja í baki og hálsi og tók verkjalyf. Einnig var hún í sjúkraþjálfun frá hausti 1993 vegna tognunar og bakóþæginda.

Með matsbeiðni 2. janúar 1995 óskuðu stefnandi og hið stefnda tryggingafélag eftir mati læknanna G-kk-ef B-kk-ef og J-kk-ef H-kk-ef á heilsutjóni stefnanda vegna umferðarslyssins. Í matsgerð þeirra 1. mars 1995 segir að stefnandi hafi við slysið hlotið tognun á hálshrygg, brjósthrygg og lendhrygg. Hún hafi einnig hlotið óljósa tognun á hægri öxl og lítinn maráverka á hné. Mat þeirra var að stefnandi hefði enga tímabundna læknisfræðilega örorku hlotið, en varanleg læknisfræðileg örorka var metin 15% og varanleg fjárhagsleg örorka var einnig metin 15%.

Hið stefnda tryggingafélag greiddi stefnanda bætur vegna tjónsins fyrir varanlega örorku og miska samkvæmt lokauppgjöri 19. maí 1995, samtals 7.500.000 krónur auk lögmannskostnaðar og annars kostnaðar. Uppgjörið byggðist á framangreindu mati á örorku stefnanda vegna slyssins.

Ágreiningur í málinu snýst um það hvort með þessu fullnaðaruppgjöri hafi tjón stefnanda þegar við bætt. Stefnandi telur að afleiðingar slyssins hafi ekki komið að öllu leyti fram fyrr en eftir bótauppgjörið. Hún hefur því höfðað málið til innheimtu á þeirri viðbótarörorku sem komið hafi í ljós síðar. Stefnandi aflaði matsgerðar undir rekstri málsins en hún er dagsett 10. september 2004 og var lögð fram í þinghaldi 19. sama mánaðar. Þar er varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda metin 35%. Stefndi aflaði yfirmats sem dagsett er 30. janúar 2006 en það var lagt fram 13. febrúar sama ár. Í yfirmatinu er varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda metin 20% og varanlegur miski einnig 20%.

Deilt er um það hvort skilyrði séu fyrir því að endurupptaka málið eftir að uppgjörið fór fram á árinu 1995. Varnir stefndu eru í fyrsta lagi byggðar á því að lokauppgjör hafi farið fram, sem stefnandi hafi kvittað fyrir án nokkurs fyrirvara, og því eigi hún engar frekari kröfur á hendur stefndu vegna slyssins. Í öðru lagi er af hálfu stefndu byggt á því að krafa stefnanda sé fyrnd samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og í þriðja lagi að krafan hafi fallið niður fyrir tómlæti stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er málsatvikum lýst þannig að hún hafi verið ökumaður bifreiðarinnar R-50200 hinn 15. apríl 1992, er bifreiðin hafi skyndilega bilað og stöðvast í frárein eða brekku Kringlumýrarbrautar að Bústaðavegi. Skyndilega hafi bifreiðinni YK-770 verið ekið af miklu afli aftan á bifreið stefnanda kyrrstæða. Við höggið hafi stefnandi fengið mikinn hnykk á háls og mjóbak og högg á hægra hné, sem lent hafi í mælaborði, og á hægri öxl, þar sem hún hafi verið með hægri hönd á stýrinu. Slysið hafi valdið henni skaða á hálsi, baki, hné og öxl og vísi hún í því sambandi til læknisvottorða M-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef C-kk-ef, greinargerða stefnanda og læknisfræðilegra gagna, m.a. röntgenskýrslna o.fl.

Stefnandi vísi til þess að læknarnir G-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf hafi metið örorku hennar á sínum tíma 15%. Í því mati hafi ekki verið tekið tillit til áverka á hné eða öxl. Samkomulag hafi verið gert af hálfu lögmanns stefnanda við hið stefnda vátryggingafélag 19. maí 1995 um uppgjör á málinu, en bifreið tjónvalds hafi verið tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá félaginu.

Stefnandi hafi verið illa haldinn af verkjum og margvísleg vandamál komið fram í stoðkerfi, sem væru afleiðingar þessa slyss og hafi valdið ómældum vandræðum og verkjum svo og slitgigt í ýmsum liðum vegna óeðlilegs álags eftir slysið. Þá hafi stefnandi verið í tímafrekum meðferðum sem ljóst sé að muni halda áfram alla ævi hennar. Þetta allt hafi haft í för með sér mikil útgjöld vegna rannsókna og læknismeðferða. Þá hafi stefnandi verið í liðaðgerðum sem ekki væri séð fyrir endann á. Hún fyndi fyrir miklum óþægindum og veruleg fötlun takmarki mjög getu hennar til ýmissa starfa og þátttöku í tómstundum.

Stefnandi telji örorku sína af völdum slyssins miklum mun hærri en 15% og sé hún vanhaldin af skaðabótum í uppgjörinu. Stefnandi vilji því freista þess að endurupptaka bótauppgjörið vegna brostinna forsendna, en skilyrði endurupptöku séu öll fyrir hendi. Stefndu hafi neitað því og sé málssókn nauðsynleg til að rjúfa fyrningu. Stefndu hafi ekki viljað fresta því að bera fyrir sig fyrningu meðan læknisfræðilegra gagna yrði aflað um örorku stefnanda og reynt að meta að hve miklu leyti örorkan sé afleiðing slyssins 15. apríl 1992.

Krafa stefnanda í málinu sé byggð á gögnum sem aflað hafi verið um tjónið. Læknisfræðileg gögn málsins sýni að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda til hins verra. Einkenni frá hægri öxl hafi farið versnandi frá árinu 1999 og hafi stefnandi farið í aðgerð á henni á árinu 2000. Það hafi ekki verið fyrr en eftir það sem endanlega hafi orðið ljóst hverjar afleiðingar slyssins voru. Aðgerð á hnénu á árinu 1996 hafi átt að leiða til bóta en það hafi ekki gengið eftir. Matsmenn hafi á árinu 2004 metið læknisfræðilega örorku stefnanda vegna slyssins 35%. Aðalkrafa stefnanda í málinu sé byggð á því en varakrafan að örorkan hafi verið 20% eins og yfirmatið geri ráð fyrir.

Stefnandi vísi til útreikninga J-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef tryggingastærðfræðings frá 22. desember 2004 vegna 20% viðbótarörorku samkvæmt matsgerð sem stefnandi hafi aflað í september 2004 um 35% varanlega læknisfræðilega örorku að teknu tilliti til frádráttar vegna skattahagræðis. Varakrafan sé byggð á því að viðbótarörorka stefnanda sé 5% samkvæmt yfirmatsgerð og þar sé vísað til sömu útreikninga og reiknað með ¼ hluta af 20% viðbótarörorku eins og sami tryggingastærðfræðingur hafi staðfest og reiknað út 24. maí 2006.

Um bótarétt stefnanda á hendur stefndu sé vísað til umferðarlaga nr. 50/1987, XIII. kafla. Sérstaklega væri þó byggt á 90. gr., sbr. 88. gr. laganna, en eigandi ökutækisins YK-770 hefði keypt lögboðna ábyrgðartryggingu hjá hinu stefnda félagi. Stefnukrafan á hendur félaginu sé á því byggð að bifreið stefnda I-kk-ef hafi verið tryggð hjá því lögboðinni ábyrgðartryggingu samkvæmt 91. gr. laganna. Stefnda I-kk-þgf sé stefnt ásamt hinu stefnda tryggingafélagi samkvæmt beinum lagafyrirmælum 1. mgr. 97. gr. laganna. Stefnandi hafi búið við verulega skerta heilsu og mjög versnandi heilsufar allt frá slysdegi til dagsins í dag sem hafi skert bæði starfsgetu og almenna þátttöku hennar í tómstundastarfi. Kröfum um óskipta ábyrgð stefndu styðji stefnandi við almennar reglur kröfuréttarins. Kröfur um dráttarvexti styðji stefnandi við III. kafla vaxtalaga. Krafan um endurupptöku byggðist á því að vegna aukinnar örorku stefnanda hefðu forsendur brostið fyrir fyrra skaðabótauppgjöri. Heimild til endurupptöku byggðist á almennum réttareglum en afleiðingar slyssins hafi síðar reynst aðrar og miklu meiri en gengið hafi verið út frá þegar uppgjörið fór fram á árinu 1995.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er málsatvikum lýst þannig að stefnandi hafi lent í umferðarslysi 15. apríl 1992 með þeim afleiðingum að hún hafi hlotið 15% varanlega örorku samkvæmt mati læknanna J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef 1. mars 1995. Bifreiðin hafi verið tryggð hjá hinu stefnda tryggingafélagi og hafi uppgjör bóta farið fram 19. maí 1995. Stefnandi hafi þá fengið greiddar samtals 7.817.680 krónur sem fullnaðaruppgjör skaðabóta. Greiðslur til stefnanda frá hinu stefnda félagi og Tryggingastofnun ríkisins á tímabilinu 1993 til 1995 hafi verið samtals að fjárhæð 8.201.539 krónur.

Það hafi síðan verið fyrst í byrjun apríl 2002 sem haft hafi verið samband við hið stefnda vátryggingafélag af hálfu stefnanda og þess farið á leit að málið yrði endurupptekið. Þá hafi verið liðin tæplega 10 ár frá því slysið átti sér stað, en 7 ár frá því fullnaðaruppgjör bóta fór fram. Félagið hafi hafnað endurupptöku málsins og hafi málið verið höfðað og þingfest í kjölfar þess.

Umrætt umferðarslys hafi átt sér stað fyrir gildistöku skaðabótalaga nr. 50/1993. Um réttarstöðuna fari því samkvæmt óskráðum efnisreglum eldri réttar um endurupptöku skaðabótamála og uppgjör skaðabóta fyrir líkamstjón. Stefnandi hafi ekki sannað að örorka hennar hafi aukist frá því umrætt tjónsuppgjör fór fram. Verði talið að örorka stefnanda hafi aukist sé á því byggt að ósannað sé að hina auknu örorku sé að rekja til umferðarslyssins 15. apríl 1992.

Fari svo að dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að örorka stefnanda hafi aukist og hina auknu örorku sé að rekja að einhverju eða öllu leyti til umferðarslyssins byggi stefndu á því að stefnandi hafi fengið tjón sitt að fullu bætt með samningsbundnu fullnaðaruppgjöri bóta sem fram hafi farið 15. maí 1995. Stefnandi sé bundin við uppgjörið og geti ekki nú, 10 árum eftir slysið og 7 árum eftir uppgjör bóta, fengið uppgjörið endurupptekið. Uppgjörið hafi farið fram án nokkurs fyrirvara af hálfu stefnanda, en hún hafi notið aðstoðar lögmanns við það. Fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör kröfu leiði til þess að viðbótarkrafa vegna sama atviks eða sömu skuldaskipta verði ekki höfð uppi eftir það samkvæmt meginreglu kröfuréttarins. Skilyrði fyrir endurupptöku séu þau að veruleg breyting hafi orðið á heilsufari og að breytingin hafi verið ófyrirsjáanleg. Skilyrði til endurupptöku séu því ekki fyrir hendi. Því sé harðlega mótmælt af hálfu stefndu að reglur um brostnar forsendur geti átt hér við. Þegar fullnaðaruppgjör skaðabóta fór fram hafi mátt gera ráð fyrir að varanleg örorka stefnanda kynni að aukast og því hafi verið tilefni til að gera fyrirvara við uppgjörið af hálfu stefnanda. Stefnandi verði að bera hallann af því að hafa ekki gert fyrirvara, en þar skipti meðal annars máli að stefnandi hafi sem læknir átt að vera í betri aðstöðu en gengur og gerist til þess að meta hugsanlegar afleiðingar þeirra áverka sem hún hafi orðið fyrir 15. apríl 1992. Af þessum sökum sé ljóst að reglur um brostnar forsendur geti ekki átt hér við. Auk þess hafi komið fram að aðeins hafi óveruleg breyting orðið á heilsufari stefnanda sem rakin verði til slyssins. Eins og fram komi í yfirmatsgerð sé tjón stefnanda aðeins metið 5% hærra en gert var þegar bætur voru greiddar, en dómurinn geti ekki annað en lagt yfirmatið til grundvallar við ákvörðun bóta. Engir ágallar séu á yfirmatsgerðinni og henni hafi ekki verið hnekkt. Því sé viðbótarörorka stefnanda í mesta lagi 5% en ekki 20% eins og hún haldi fram.

Skaðabótakrafa stefnanda hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað, sbr. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Afleiðingar, sem stefnandi byggi á að séu grundvöllur meintrar viðbótarörorku, hafi verið komnar fram þegar árið 1995 og aldrei síðar en árið 1996 eða 1997. Af því leiði að fjögur ár hafi verið fyrir löngu liðin frá því stefnandi átti þess kost að leita fullnustu kröfunnar þegar málið var höfðað og krafan því fyrnd samkvæmt 99. gr. umferðarlaga. Verði ekki fallist á að krafan sé fyrnd hafi hún í öllu falli verið fallin niður fyrir tómlæti stefnanda á að halda henni til haga gagnvart stefndu. Stefnandi verði að bera hallann af öllum vafa um orsök og afleiðingu vegna þessa tómlætis.

Varakrafa stefndu um lækkun á bótakröfu stefnanda sé studd þeim rökum að einungis geti verið um að ræða hækkun vegna 5% viðbótarörorku. Þá sé dráttarvaxtakröfu mótmælt en dráttarvexti beri ekki að reikna fyrr en frá dómsuppkvaðningu.

Um lagarök vísi stefndu til óskráðra reglna um endurupptöku skaðabótamála fyrir líkamstjón og uppgjör skaðabóta, eins og þær hafi verið fyrir gildistöku skaðabótalaga nr. 50/1993. Jafnframt sé vísað til 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og reglna fjármunaréttar um réttaráhrif tómlætis og fullnaðaruppgjör krafna. Um málskostnað sé vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Við umferðarslysið 15. apríl 1992 var ekið aftan á bifreið stefnanda. Við slíkan skaða er stór hætta á að ökumenn og farþegar hljóti hnykkáverka á háls og bak. Hversu alvarlegur skaðinn verður er háð þeirri orku sem á sér stað við áreksturinn, en þar skiptir ökuhraði mestu en þungi bifreiðar minna. Annað sem skiptir miklu máli er öryggisútbúnaður bifreiðarinnar og staða farþega við áreksturinn. Við slysið skemmdust báðar bifreiðarnar nokkuð en voru báðar ökuhæfar á eftir. Bifreið stefnanda var þó talin óviðgerðarhæf vegna kostnaðar og dæmd ónýt þremur árum síðar vegna afleiðinga slyssins. Ekki verður séð að hér hafi verið um háorkuskaða að ræða miðað við þau gögn sem fyrir liggja.

Samkvæmt læknisfræðilegum gögnum málsins hefur stefnandi ekki þekkta sögu fyrir slysið um sjúkdóma í eða áverka á stoðkerfi fyrir utan brot á brjósthrygg 1986. Röntgenrannsókn 14. nóvember 1990 af brjósthrygg sýndi töluverðar slitbreytingar og beinaskann sýndi einnig slitbreytingar í hryggsúlu. Röngenmyndarannsókn á Landakoti 21. maí 1993 sýndi útbreiddar slitskemmdir í hryggsúlu og merki um gamalt samfallsbrot í brjósthrygg. Við fyrstu komu stefnanda til lækna tveimur vikum eftir umrætt slys hefur heimilislæknir skráð kvartanir hennar þessar: verkir í hálsi, brjóstbaki og lendhrygg. Ekki er að finna nein gögn um kvartanir frá hægri öxl né hægra hné á þessum tíma.

Í greinargerð stefnanda 13. apríl 1994 um afleiðingar umferðarslyssins 15. apríl 1992 er fyrst að finna lýsingu á einkennum frá hægri öxl og hægra hné. Þar kveðst stefnandi hafa rekið hægra hné í mælaborð og fengið mar á sinafestu hnéskeljar á sköflung. Kveðst síðan hafa verið aum í hnénu og eiga erfitt með að ganga á hælum. Einnig segir að hún hafi verið slæm í hægri öxl eftir slysið, með þreytuseiðing sem leiði niður í handlegg og hái henni við skriftir. Þar segir einnig að þessir verkir séu ekki bundnir við liðina, sem hafi eðlilega hreyfingu, en virtust vera meira í vöðvum og vöðvafestum.

Við athugun hjá H-kk-þgf J-kk-þgf 14. júlí 1994 kvartaði stefnandi undan verkjum í hálsi og hægri öxl. Við skoðun á hrygg kom fram hreyfiskerðing í hálshrygg með eymslum í vöðvafestum svo og eymsli yfir hryggjartindum í brjósthrygg og kröftug eymsli yfir þremur neðstu liðbilunum í lendhrygg. Við skoðun á hægri öxl komu ekki fram eymsli né hreyfiskerðing. Við skoðun á hægra hné komu fram merki um slitskemmdir undir hægri hnéskel (brak). Myndrannsóknir sýndu slit í hálsi, gamalt brot og slit í brjósthrygg og slit í lendhrygg. Segulómun af hægri öxl var ekki fullnægjandi vegna tækjabúnaðar en sýndi þó grun um slit í axlarhyrnulið.

Í matsgerð læknanna G-kk-ef B-kk-ef og J-kk-ef H-kk-ef 1. mars 1995 var stefnandi metin til 15% læknisfræðilegrar örorku vegna tognunareinkenna frá hálsi, brjósthrygg og lendhrygg auk óljósra tognunareinkenna frá hægri öxl og maráverka á hægra hné. Þegar stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi kvaðst hún þá þegar er matið lá fyrir hafa verið ósátt við hve lítið tillit var tekið til áverka á hægra hné og öxl.

Í greinargerð stefnanda 23. janúar 1997 kemur fram að einkenni frá hægra hné jukust mikið á árinu 1995. Hún kveðst hafa stundað pallaleikfimi eina til tvær klukkustundir þrisvar sinnum í viku árin 1994 til 1995 og þolað það álag á hnéð. Í greinargerðinni segir enn fremur að haustið 1995 hafi báðir hnéliðir bólgnað upp þegar stefnandi var stödd á ferðalagi erlendis og gekk mikið. Þegar heim kom hafi þurft að tappa af vinstra hné. Í lok mars 1996 voru teknar röntgenmyndir af báðum hnjám sem sýndu vægar slit- eða hrörnunarbreytingar með lækkun á liðbrjóski innanvert beggja vegna og byrjandi breytingar aftan til á hnéskeljum. Vorið 1996 leitaði stefnandi til S-kk-ef C-kk-ef bæklunarlæknis vegna verkja í hægra hné. Segulómunarrannsókn sýndi þá hrörnunarbreytingar á liðþófa. Í kjölfarið var gerð liðspeglun sem staðfesti liðþófarifu og sýndi verulegt slit í hægra hné. Stefnandi telur að einkenni frá hægra hné séu afleiðing slyssins 15. apríl 1992. Í vottorði sínu 19. júní 1997 telur S-kk-nf að högg í umferðarslysinu á innanvert hægra hnéð geti verið orsök slitskemmda. Við röntgenrannsókn sem stefnandi lét gera af báðum mjöðmum og hnjám 2. júlí 1998 kemur í ljós að hún var þá með slit í báðum mjaðmarliðum, þó mun verri vinstra megin og að slit er í báðum hnjám en verra hægra megin þar sem brjósk er nær uppurið.

Í greinargerð stefnanda 7. mars 2002 kemur fram að hún hafði versnandi einkenni frá hægri öxl árin eftir slysið. Veruleg versnun varð þó ekki fyrr en á árunum 1999 til 2000. Hún fór í röntgenrannsókn 11. janúar 2000 á báðum öxlum. Þar kemur í ljós slit í báðum axlarhyrnuliðum og kalkanir í vinstri ofankambsvöðva (m. supraspinatus). Litarefnisrannsókn 14. janúar sama ár á hægri öxl staðfesti rof á ofankambsvöðva hægra megin. Vegna þessa var stefnandi tekin til aðgerðar á hægri öxl 7. júní s.á. þar sem ofankambsvöðvinn var saumaður. Eins var fjarlægður hluti af ytri viðbeinsenda og axlarhyrnu. Stefnandi varð hins vegar fyrir því óláni að fá sýkingu í aðgerðarsár og varð að fjarlægja sauma úr sin við skolun og hreinsun á axlarliðnum. Í apríl s.á. var stefnandi lögð inn á Sjúkrahús Reykjavíkur til liðskipta á vinstri mjöðm. Röntgenrannsókn sýndi þá verulegt slit í baki og mænurótarþrengsli og uppurið brjósk í vinstri mjaðmarlið. Segulómun af vinstra hné 5. mars 2002 sýndi að brjósk er uppurið innanvert í vinstra hné.

Það er mat hinna sérfróðu meðdómsmanna að stefnandi sé með útbreiddan slitsjúkdóm. Slitsjúkdómar versna oftast með árunum, en algengt er að einkenni um slitgigt komi fram um og upp úr fimmtugsaldri og ágerist í framhaldi af því. Liðir halda áfram að slitna og einkenni aukast af þeim sökum. Þetta er alveg í samræmi við einkenni sem stefnandi hefur haft og eru vel þekkt einkenni á þróun þessa sjúkdóms. Slitsjúkdómar geta legið í ættum, en ættarfylgni er þó ekki nema 50-65%. Þótt sýnt hafi verið fram á að heilsufar stefnanda hafi versnað og einkenni aukist verulega á tímabilinu 1996 til 2000 telja hinir sérfróðu meðdómsmenn að þetta verði ekki eingöngu rakið til slyssins heldur að miklu leyti til slitgigtar sem fram kemur á röntgenmyndum af hnjám, mjöðmum, hrygg og öxlum, eins og hér að framan hefur verið lýst. Röntgenmyndir sýna slitgigt í báðum öxlum og kölkun í þeirri vinstri, sem var komin fram í segulómun á árinu 1994, þótt stefnandi hafi mun meiri einkenni frá hægri öxlinni, eins og hún hefur sjálf lýst. Telja verður að þar sé um venjubundin álagseinkenni að ræða fremur en að þau verði rakin til slyssins. Með vísan til þessa verður að telja að ekki hafi verið sýnt fram á að bein tengsl séu milli allra einkenna, sem stefnandi hefur frá hægri öxlinni, og slyssins. Væg einkenni frá hægra hné og hægri öxl strax eftir slys og síðan fyrstu árin eftir útiloka að um alvarlega áverka hafi verið að ræða á þessum svæðum og telja hinir sérfróðu meðdómendur því hvorki að slit í hægra hné né rof í ofankambsvöðva hægri axlar verði rakið beint til slyssins. Dómurinn getur ekki fallist á að sýnt hafi verið fram á að útbreidd slitgigt, sem stefnandi hefur, teljist vera afleiðing slyssins.

Skilyrði fyrir endurupptöku málsins, sem gengið var frá með uppgjöri á árinu 1995 án þess að stefnandi gerði fyrirvara um frekari kröfur á hendur stefndu, eru þau að veruleg og ófyrirsjáanleg breyting hafi orðið á heilsufari stefnanda og að örorka hennar hafi hækkað verulega vegna þessa. Dómurinn getur ekki fallist á að sýnt hafi verið fram á þetta enda hafa engin haldbær gögn verið lögð fram af hálfu stefnanda um það. Mat J-kk-ef V-kk-ef læknis og B-kk-ef G. M-kk-ef hdl., þar sem læknisfræðileg örorka stefnanda vegna slyssins er metin 35%, er ekki nægilega rökstutt enda kemur þar ekki fram hvað lagt hefur verið til grundvallar við matið. Þessu mati hefur auk þess verið hnekkt með yfirmati en í yfirmatinu er varanlegur miski og læknisfræðileg örorka stefnanda metin 20%. Aukin einkenni stefnanda frá stoðkerfi verða fyrst og fremst skýrð út frá auknu sliti en ekki ófyrirsjáanlegum breytingum sem tengjast slysinu, sem er í samræmi við niðurstöður yfirmats hvað varðar afleiðingar slyssins 15. apríl 1992. Í yfirmatinu kemur meðal annars fram að gögn málsins sýni að stefnandi hafi unnið mikið og í gegnum tíðina nær tvöfalda vinnu auk heimilisstarfa. Hún hafi lengi verið vel yfir kjörþyngd. Hafi hvort tveggja leitt til aukins álags fyrir líkamann og auk þess hafi hún lent í alvarlegu slysi sem leiddi til varanlegra einkenna frá baki. Yfirmatsmenn telja þessar staðreyndir ekki síður líklegar til að eiga þátt í þeim slitbreytingum sem staðfestar eru og liggi til grundvallar einkennum stefnanda frá ganglimum og baki. Þótt þannig hafi verið með yfirmatinu sýnt fram á hærra örorkumat en lagt var til grundvallar við uppgjörið 1995 verður ekki fallist á að þessi hækkun á örorku stefnanda geti talist veruleg eða að forsendur hafi brostið fyrir uppgjörinu eins og stefnandi heldur fram. Eru því ekki skilyrði til endurupptöku málsins og þar með verður ekki fallist á kröfu stefnanda um viðbótargreiðslu úr höndum stefndu vegna slyssins eins og hún fer hér fram á. Ber með vísan til þess að sýkna stefndu af kröfum stefnanda í málinu.

Rétt þykir með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála að málskostnaður falli niður.

Dóminn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari ásamt meðdómsmönnunum G-kvk-þgf K-kvk-þgf endurhæfingarlækni og R-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarlækni.

DÓMSORÐ:

Stefndu, I-kk-nf S. E-kk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýknuð af kröfum stefnanda, M-kvk-ef G-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf I-kvk-nf

G-kvk-nf K-kvk-nf

R-kk-nf S-kk-nf