E-7827/2020

Mál þetta var höfðað 20. nóvember 2020. Stefnandi er A og stefndi Sjóvá- Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði óskert bótaskylda stefnda úr slysatryggingu sjómanna á Ö vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir í sjóvinnuslysi 24. janúar 2020 auk málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málavextir

Stefnandi slasaðist við vinnu sína sem háseti umborð í skuttogaranum Ö 24. janúar 2020 er skipið var við veiðar [...]. Tildrög þess munu hafa verið þau að stefnandi var á leið í koju að lokinni vakt um klukkan 13:00 er leið hans lá niður stiga stjórnborðsmegin. Er hann var kominn neðarlega í stigann misreiknaði hann sig þannig að hann taldi sig vera kominn niður í síðasta þrep stigans og hugðist því stíga úr stiganum en raunin var sú að hann átti enn eftir tvö þrep. Fyrir vikið kom mjög aukinn þungi á vinstri fót stefnanda er hann steig lengra niður sem nam þrepinu sem hann missti af þannig að slinkur kom á hné hans. Er óhappið átti sér stað mun hafa verið vindur af suðsuðvestan með vindstyrk á bilinu 15 til 25 metrar á sekúndu samkvæmt upplýsingum úr skipsdagbók skipsins. Æ, sem gerir Ö út, var með áhöfn skipsins tryggða hjá stefnda í samræmi við lagaskyldu samkvæmt 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985.

Stefnandi var óvinnufær í tvo sólarhringa um borð í skipinu en lauk svo veiðiferðinni. Stefnandi leitaði til bráðamóttöku Landspítala þegar í land var komið. Greindist hann með slæ ma tognun á liðbandi í vinstra hné og var óvinnufær frá febrúarbyrjun 2020 til loka júlí 2020.

Útgerðin tilkynnti slys stefnanda til Tryggingastofnunar ríkisins og Sjúkratrygginga Íslands með aðild stefnanda sjálfs og skipstjóra skipsins 22. maí 2020. Í tilkynningunum var slysi stefnanda lýst á þann hátt sem að framan er rakið.

Stefndi sem vátryggjandi útgerðarinnar hafnaði bótaskyldu á þeirri forsendu að óhapp stefnanda félli ekki að hugtaki vátryggingarskilmála sem slys, ekki væri um skyndilegan utanaðkomandi atburð að ræða.

Stefnandi skaut synjun stefnda til úrskurðarnefndar vátryggingamála og komst nefndin að þeirri niðurstöðu, með hliðsjón af því að stefndi hefði fengið slink eða högg á hnéð er niðurstigið varð hærra úr stiganum en hann hafði gert ráð fyrir, yrði að telja að um skyndilegan utanaðkomandi atburð hefði verið að ræða. Í úrskurðinum var einnig skírskotað til þess að ekkert annað lægi fyrir en að stefnandi hefði verið heill heilsu og ekki strítt við neina veiklun í hægra hné fyrir umrætt atvik. Þannig hefði ekkert bent til að meiðslin ættu rót að rekja til sjúkdóms eða innra ástands stefnanda. Komst nefndin þar með að þeirri niðurstöðu að stefnandi ætti rétt til bóta úr slysatryggingu sjómanna hjá stefnda.

Stefndi tilkynnti að ekki yrði unað við niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar og það leiddi til málshöfðunar þessarar.

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að ágreiningslaust sé að hann hafi verið tryggður í störfum sínum um borð í Ö slysatryggingu sjómanna, sem bæti samkvæmt gildandi vátryggingaskilmálum og kjarasamningum líkamstjón af völdum vinnuslysa sjómanna.

Á því er byggt af hans hálfu að leggja verði til grundvallar lýsingu málsatvika sem skráð hafi verið í skipsdagbók. Tildrög slyssins og hvernig það hafi borið að hafi verið skráð samdægurs í skipsdagbókina sem hafi því verulegt sönnunargildi. Stefnandi telur að ekki verði byggt á lýsingu í bráðamóttökuskrá Landspítala að því marki sem hún sé ónákvæmari en skráningin í skipsdagbókinni. Bæði sé hún samtímaskráning en auk þess hafi stefnandi ekki haft neina ástæðu til að lýsa atvikinu sjálfu í smáatriðum fyrir lækni enda þegar búið að skrá það í dagbókina.

Stefnandi byggir á því að atvikið sem hér um ræðir teljist tvímælalaust skyndilegur utanaðkomandi atburður í samræmi við skilgreiningu hugtaksins slyss í skilmála tryggingarinnar. Stefnandi hafi orðið fyrir meiðslum er hann misreiknaði sig, missti af þrepi í stiga og hafi þar af leiðandi lent illa. Slík óvænt frávik sem verða frá þeirri atburðarás sem vænta megi teljist vera utanaðkomandi atburðir, hvort sem þeir orsakist af hreyfingu ytri hluta eða einfaldlega klaufaskap hins slasaða þannig að hann misreikni sig, reki sig utan í, lendi illa eftir fall eða stökk eða annað sambærilegt. Slík atvik teljist slys í skilningi vátryggingaréttar nema sýnt sé fram á að þau hafi orðið vegna veikleika eða innra ástands í líkama tjónþola eins og ítrekað hafi verið leyst úr fyrir dómi. Það að misreikna sig og missa af þrepi verði ekki lagt að jöfnu við að detta vegna svima, jafnvægisleysis eða máttarminnkunar. Slík mistök eða klaufaskapur séu ekki „innra ástand“ í þeim skilningi sem afmarkaður hafi verið í dómaframkvæmd.

Á því er byggt að meiðsli stefnanda hafi orðið við það að skyndilegur höggáverki hafi komið á vinstra hné er hann lenti af fullum þunga á fætinum þegar hann af misgáningi tók skref úr þrepi úr tvöfalt meiri hæð en hann ætlaði, en það geti ekki talist annað en hrösun eða fall úr stiga. Í þessu samhengi sé einnig vakin athygli á að upplýsingar í fyrirliggjandi gögnum, skipsdagbók og tilkynningum, gefi til kynna að töluverður veltingur hafi verið á skipinu. Við slíkar aðstæður aukist líkur á að lenda illa og meiðast við fall eins og þetta.

Þá er vakin athygli á að Sjúkratryggingar Íslands hafi þegar samþykkt bótaskyldu úr slysatryggingu samkvæmt lögum nr. 45/2015 um slysatryggingu almannatrygginga. Samkvæmt lokamálslið 1. mgr. 5. gr. laganna er slysahugtak þeirra afmarkað með nákvæmlega sama hætti og í skilmála slysatryggingar sjómanna hjá stefnda.

Krafist sé viðurkenningar bótaskyldu í málinu þar sem enn liggi ekki fyrir nákvæmt mat á tjóni stefnanda. Samkvæmt gögnum málsins sé þó ljóst að hann hafi orðið fyrir líkamstjóni, bæði varanlegu og tímabundnu, sbr. 2. til 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem stefndi beri ábyrgð á. Því hafi stefnandi lögvarða hagsmuni af viðurkenningu bótaskyldu stefnda, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málástæður stefnda

Krafist er sýknu af hálfu stefnda þar sem atvikið falli utan gildissviðs slysatryggingar samkvæmt 1. kafla áhafnartryggingarskilmála nr. 344. Hugtakið slys sé skilgreint í 1. gr. vátryggingaskilmálans á eftirfarandi hátt: „Með orðinu „slys“ er átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð, sem veldur meiðslum á líkama þess sem tryggður er og gerist sannanlega án vilja hans. Bætur greiðast því aðeins að slysið sé bein og eina orsök þess að sá sem tryggður er missir lífið eða starfsorku sína að nokkru eða öllu leyti.“ Þessi skilgreining feli í sér að atvik þurfiað uppfylla öll skilyrði sem talin eru upp í ákvæðinu til að flokkast sem slys og falla þar með undir gildissvið slysatryggingarinnar.

Á því er byggt að fyrirliggjandi gögn beri með sér að stefnandi hafi misstigið sig í stiganum. Slíkt misstig sé ekki skyndilegur utanaðkomandi atburður í skilningi vátryggingaréttar og vátryggingarskilmála og því stofnist ekki réttur til bóta úr tryggingunni. Misstig feli í sér meiðsl sem verði vegna eigin hreyfingar án utanaðkomandi atburðar. Stefnandi hafi fengið slink við misstig þannig að ekki sé um slys að ræða í þessum skilningi.

Að mati stefnda er ósannað að utanaðkomandi atburður hafi valdið tjóni stefnanda. Engum slíkum atburði í aðdraganda tjónsatviksins eða þegar það átti sér stað sé lýst. Fyrirliggjandi atvikalýsingar sem leggja beri til grundvallar feli ekki í sér óvænt frávik frá þeirri atburðarás sem búast mátti við í umrætt sinn. Engu breyti í þessum efnum þó veltingur hafi verið á skipinu enda skip í hafi alltaf á hreyfingu. Hreyfing þurfi að vera þeim mun óvæntari svo um frávik geti verið að ræða frá þeirri atburðarás sem hefði mátt búast við þannig að skilyrði slysahugtaksins verði talin uppfyllt. Því beri að sýkna stefnda.

Niðurstaða

Í máli þessu deila málsaðilar um hvort meiðsli stefnanda sem hann hlaut um borð í Ö eigi rót að rekja til slyss eða hvort um misstig hafi verið að ræða. Deilan snýst þannig um hvort slys í skilningi 176. gr. siglingalaga nr. 34/1985 hafi átt sér stað en óumdeilt er að horfa ber til skilgreiningar hugtaksins slyss í vátryggingarskilmála stefnda sem er svohljóðandi: „Með orðinu „slys“ er átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð, sem veldur meiðslum á líkama þess sem tryggður er og gerist sannanlega án vilja hans. Bætur greiðast því aðeins að slysið sé bein og eina orsök þess að sá sem tryggður er missir lífið eða starfsorku sína að nokkru eða öllu leyti.“

Enginn skipsfélaga stefnanda varð vitni að því þegar hann átti leið um stiga skipsins er óhapp hans átti sér stað og hann er því einn til frásagnar um þaðhvað gerðist. Að hans tilstuðlan var frásögn af atvikinu færð í skipsdagbók og sú frásögn er að mestu lögð til grundvallar í tilkynningu útgerðar til Sjúkratryggingar Íslands, sem stefnandi undirritaði einnig. Hefur vátryggingartakinn, útgerðin, þannig gert frásögn stefnanda að sinni.

Í báðum þessum skjölum er atburðarásin rakin og þess getið sem út af brá, að stefnandi missti af þrepi og kom því af auknum þunga niður með þeim afleiðingum að slinkur kom á hné hans og hann varð óvinnufær. Ekkert liggur fyrir í málinu sem bendir til annars en að frásögn stefnanda megi leggja því til grundvallar að slys hans hafi borið að með þeim hætti sem hann byggir málsókn sína á, að hann hafi misreiknað sig og misst af þrepi í stiga.

Í dómsmáli þessu lýtur kjarni ágreinings aðila að atburðinum sem slíkum, að skyndilegur utanaðkomandi atburður hafi átt sér stað sem leiddi til slyss. Fyrir liggur að svo hefur verið litið á, byggt á úrlausnum dómstóla, að til að atburður feli í sér slys þurfi hann að fela í sér frávik frá þeirri atburðarás sem tjónþoli mátti búast viðmiðað við það sem venjulegast er við viðkomandi aðstæður. Atburðurinn þarf að vera óvæntur.

Á ferð stefnanda niður stiga skipsins var hreyfing skipsins sem slík ekki óvænt, oft er veltingur á sjó. Væntanlega hefur margoft komið fyrir að stefnandi eigi leið um stiga um borð í skipinu á meðan skipið velti til og frá í sjógangi. Slíkur sjógangur getur leyst úr læðingi óvæntar aðstæður sem geta leitt til slyss. Af hálfu stefnanda er á hinn bóginn ekki byggt á því að sjógangi sé um að kenna. Stefndi hefur síðan ekki skotið stoðum undir þann málatilbúnað að áverki stefnanda hafi hlotist af eðlilegum hreyfingum skipsins. Þvert á móti liggja fyrir upplýsingar um óvænt atvik, frávik frá þeirri atburðarás sem vænta mátti. Það er óvænt atvik og frávik frá því sem vænta má að þrepi sé sleppt á göngu niður stiga. Slíkt felur í sér skyndilegan utanaðkomandi atburð, að koma þungt niður eftir að hafa óafvitandi sleppt þrepi. Á það hefur reynt að afleiðing af óvarlegri framgöngu tjónþola, sem leiðir til áverka, falli undir slysatryggingu sjómanna, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar í máli nr. 560/2017, sem kveðinn var upp 14. júní 2018. Verður því fallist á kröfu stefnanda um viðurkenningu á rétti hans til bóta úr slysatryggingu sjómanna á þann hátt sem fram kemur í dómsorði, enda öllum skilyrðum hugtaksins slyss fullnægt.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefndi dæmur til að greiða stefnanda málskostnað í samræmi við dómsorð.

S-kvk-nf Í-kvk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnanda og K-kvk-nf E-kvk-nf lögmaður fyrir stefnda.

B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

Dómsorð :

Viðurkennd er óskert bótaskylda stefnda, Sjóvár - Almennra trygginga hf., úr slysatryggingu sjómanna vegna áhafnar Ö, vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir 24. janúar 2020. Stefndi greiði stefnanda 900.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf L. B-kk-nf