E-2613/2006

Mál þetta höfðaði G-kk-nf B-kk-nf, Langagerði 124, Reykjavík, með stefnu dagsettri 18. apríl 2006 á hendur Í-kk-þgf S-kk-þgf Á-kk-þgf, Leiðhömrum 8, Reykjavík. Þá er stefnt til réttargæslu Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík. Málið var dómtekið 8. janúar sl.

Stefnandi krefst greiðslu á 2.219.184 krónum með dráttarvöxtum frá 17. febrúar 2004 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

Stefnandi á bifreiðina VM-098 sem er vörubifreið af gerðinni Mercedes-Benz. 19. júlí 2001 kom fram olíuleki í gírkassa bifreiðarinnar og var hún dregin inn á verkstæði Ræsis hf. í Reykjavík.

Starfsmenn Ræsis rituðu greinargerð um bilunina 6. maí 2003. Þar segir að við athugun hafi komið í ljós að aftasta hús kringum aðalútgangsöxul gírkassans hafi verið brotið. Síðan segir orðrétt:

„Eigandi ákvað að gírkassinn skyldi tekinn úr og skemmdir metnar. Þegar drifskaftsflangs var losaður frá gírkassaflangsi kom í ljós mikill þrýstingur frá drifskafti aftan á gírkassaöxulinn. Þegar smurkoppur á draglið drifskaftsins var skrúfaður úr, spýttist allnokkuð magn af smurfeiti út um koppgatið og samtímis léttist þrýstingur af gírkassaöxlinum. Þá fyrst náðist að losa drifskaftið frá gírkassanum.

Þegar gírkassinn var tekinn í sundur kom í ljós að aftasta legan sem er kúlulega á úttaksöxlinum var brotin og hafði hún brotið utan af sér húsið. Innri slífin sú sem er á öxlinum var þó heil en bar þess glöggt merki að hafa verið undir miklum þrýstingi framávið. Orsökin virðist okkur vera greinileg. Þegar smurt er í draglið drifskaftsins gengur umframfeiti inn í lokað rými. Ef smurt er mikið fyllist þetta rými með tímanum og virkar þá sem tjakkur sem gengur sundur um dragliðinn. Legan í millikassanum sem tekur á móti þrýstingnum að aftanverðu er kónísk keflalega sem þolir mun meiri þrýsting. Þetta hefur leitt til þeirra skemmda sem að framan er lýst og höfum við meðal annars fengið það staðfest hjá Mercedes-Benz verksmiðjunum.”

Réttargæslustefndi, sem selt hefur stefnda ábyrgðartryggingu, hafði frumkvæði að því að leita álits Iðntæknistofnunar. Álitsgerð stofnunarinnar er dagsett 8. október 2001. Þar segir að beðið hafi verið um skoðun á ytri og innri hluta úr gírkassalegu úr vörubíl. Hafi verið óskað mats á því hvort óeðlilegur smurþrýstingur og/eða magn af smurfeiti í draglið gæti verið orsök skemmdanna. Í álitinu segir síðan: „Greinilegt er að kúlulegan hefur orðið fyrir þrýstingi (yfirálagi), þannig að kúlurnar hafa þrýst á aðra hliðina. Orsök fyrir því að ytri legubani er ekki skemmdur allan hringinn er líklega sú að drifskaft hefur þrýst undir horni á kúluleguna, svo fremi að skemmdi hluti ytri bana kúlulegu hafi snúið inní gírkassa. Ekki er líklegt að smurþrýstingur upp að 150 börum skipti máli (miðað við upplýsingar framleiðanda um leyfðan smurþrýsting), en ef dragliður er þéttur og fullur af feiti og smurkoppur er þéttur, má ætla að þrýstingur í draglið geti vaxið verulega við hreyfingar á drifbúnaði.”

Stefnandi hafði látið smyrja bifreiðina á Smurstöðinni Vogi, Knarrarvogi 2, sem er einkafirma stefnda Í-kk-ef S-kk-ef. Stefnandi bar fyrir dómi að aðrir hafi ekki smurt bifreiðina. Samkvæmt smurkorti sem lagt var fram hefur verið smurt í umræddan draglið 16. júlí 2001. Þá stóð mælir í 233.600 km. Það hafði áður verið gert 9. maí 2001, en þá stóð mælir í 221.239 km, 25. september 2000 er mælir stóð í 206.590 km og 31. ágúst 1999 er mælir stóð í 168.462 km. Stefndi Í-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Hann kvað ekkert hafa bent til þess að sérstakar reglur giltu um smurningu á þessum draglið. Þeir hafi ekki þekkt neinar viðmiðanir um að smyrja skyldi í þennan draglið á 50 til 60.000 km fresti.

Að kröfu stefnanda var dómkvaddur matsmaður þann 15. febrúar 2002. Var honum falið að meta ástæður bilunarinnar í gírkassanum og kostnað af viðgerð. Með bréfi 25. febrúar tilkynnti matsmaðurinn, J-x-x J-x-x bifvélavirkjameistari, að vegna ryðmyndunar á leguhlutunum væri ekki hægt að framkvæma umbeðið mat.

Stefnandi hefur lagt fram afrit bréfa er rituð voru í tilefni af þessum skemmdum á bifreiðinni. Rétt er að nefna bréf er Ræsi, sem þá var umboðsaðili þessarar tegundar bifreiða, barst frá Daimler Chrysler AG, en bréfið er dagsett 21. september 2001. Bréf þetta er ritað á þýsku og liggur ekki frammi þýðing löggilts skjalaþýðanda. Þessu mótmælti stefndi í munnlegum málflutningi, en hann gerði ekki athugasemd við framlagningu þessa skjals í greinargerð sinni. Verður því að taka tillit til efnis skjalsins, en rétt er að taka fram að hér er ekki um að ræða mat á atvikum þessa máls, eins og skýrt er tekið fram í bréfinu.

Fram kemur í bréfinu að R-kk-nf hefur með bréfi lýst atvikum ítarlega. Tekið er fram að ef smurt er of mikið í dragliðinn þá geti hann færst í sundur og þrýstist ekki aftur saman við átak. Í stað þess skapist mikill þrýstingur á gírkassann sem leitt geti til skaða. Þetta sanni ekki að umræddar skemmdir hafi stafað af of mikilli smurningu í dragliðinn, heldur sé verið að lýsa því hvað geti gerst.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi vísar til þess að smurstöð stefnda hafi verið eini aðilinn sem annaðist smurningu á bifreiðinni. Byggir hann á því að ástæða þeirra skemmda sem urðu á bifreiðinni séu mistök starfsmanna stefnda við smurningu. Ekki hafi verið sýnt fram á neina aðra veikleika í bifreiðinni sem gætu hafa orsakað tjónið.

Stefnandi segir að smurstöð stefnda selji sérfræðiþjónustu á sínu sviði og beri ábyrgð sem slík. Á stöðinni hafi verkið ekki verið unnið með faglegum hætti svo sem krefjast verði.

Stefndi hafi ábyrgðartryggingu hjá réttargæslustefnda. Réttargæslustefndi hafi afhent Iðntæknistofnun þá muni sem þeir töldu rétt að láta rannsaka. Það að munir þessir hafi misfarist svo að ekki var unnt að vinna matsgerð sé því á ábyrgð stefnda.

Stefnukrafan er byggð upp af tveimur þáttum. Annars vegar er viðgerðarkostnaður samkvæmt reikningi Ræsis, 1.403.184 krónur. Hins vegar er atvinnutjón sem stefnandi telur nema 816.000 krónum. Nánar segir í stefnu að stefnandi hafi ekki getað stundað vinnu með þessari bifreið sinni í tæpan mánuð á árinu 2001. Hann hefði getað unnið fyrir verktakafyrirtækið Urð og grjót ehf. og hafi átt að fá greiddar 5.100 krónur fyrir hverja unna klukkustund. Telur hann sig hafa tapað 160 stunda vinnu og því nemi tjónið ofangreindri fjárhæð.

Stefnandi vísar til meginreglna skaðabóta- og vátryggingaréttar.

Málsástæður og lagrök stefnda.

Stefndi byggir á því að hann eigi enga sök á tjóni stefnanda. Hann eða starfsmenn hans hafi ekki valdið tjóninu af gáleysi eða með mistökum við smurningu. Telur hann að sönnunarbyrði hvíli á stefnanda.

Ekki sé fram komin næg sönnun um orsakir tjónsins. Þá sé ósannað að stefndi eða starfsmenn hans hafi valdið því. Tjón geti hafa orðið af ýmsum orsökum.

Stefndi telur að hvorki greinargerð Ræsis né umsögn Iðntæknistofnunar sé sönnun um orsök tjónsins eða að stefnandi hafi valdið því á saknæman hátt. Það eitt að smurning hafi safnast upp í lokuðu rými í drifbúnaði og valdið þrýstingi, sé heldur ekki sönnun þess.

Stefndi mótmælir öllum tilvitnunum í starfsmenn Ræsis eða í upplýsingar Daimler-Chrysler. Skrif og skoðanir þessara aðila hafi ekki sönnunargildi og þeir geti ekki talist hlutlausir aðilar.

Ekki sé annað sannað en að starfsmenn stefnda hafi staðið eðlilega að smurningu á bifreiðinni. Ekki hafi verið bent á í hverju meint sök eða mistök eigi að vera fólgin. Bendir stefndi á að tæki sín gefi að hámarki 300 bara þrýsting. Við smurningu umræddrar bifreiðategundar megi nota allt að 400 bara þrýsting. Því sé útilokað að stefndi hafi beitt of miklum þrýstingi við smurninguna. Hann hafi smurt hæfilega hvert sinn. Bendir hann á að hann hafi smurt bifreiðina sex sinnum án þess að nokkuð bæri út af.

Stefndi kveðst ekki hafa fengið nein fyrirmæli eða leiðbeiningar um smurningu á bifreiðinni. Ekki hafi verið upplýst um neitt afbrigðilegt varðandi smurningu í dragliði. Þá tekur stefndi fram að sé skýringin sú að einhvern tíma áður en bifreiðin kom í smurningu hjá honum hafi skrúfutappi verið fjarlægður úr smurgatinu á drifskaftinu og smurkoppur settur í staðinn, hafi starfsmenn sínir ekki getað vitað af því. Smurkoppar séu venjulegur búnaður á bifreiðum til að smyrja í. Á breyttum umbúnaði og skorti á leiðbeiningum beri stefnandi sjálfur ábyrgð en ekki stefndi.

Stefndi mótmælir því að hann beri hallann af því þó munir úr bifreiðinni hafi misfarist hjá réttargæslustefnda. Þá beri hann ekki hallann af því þó matsmaður hafi ekki treyst sér til að meta orsakir og umfang tjónsins. Skipt hafi verið um allt í gírkassa bifreiðarinnar áður en stefnda og réttargæslustefnda gafst kostur á að gæta réttar síns. Meginástæða þess að matsmaður treysti sér ekki til að meta hafi verið sú að búið var að gera við gírkassann og ekki hafi verið við neitt að styðjast nema ryðskemmda legubana.

Stefndi mótmælir fjárhæð stefnukröfu sem of hárri. Framlagðir reikningar beri með sér að gert hafi verið við fleira en það sem skemmt hafði verið af ofsmurningu. Þá sé meint atvinnutjón áætlað brúttótjón, en ekki sannað nettótjón eða tapaður hagnaður. Beri því að hafna þeim lið, en lækka verulega bætur fyrir viðgerðarkostnað. Þá mótmælir stefndi dráttarvöxtum fyrr en frá dómsuppsögudegi.

Forsendur og niðurstaða.

Ekki er til að dreifa öðrum heimildum um skemmdir á bifreið stefnanda en reikningi Ræsis fyrir viðgerð og greinargerð um bilunina og orsakir hennar. Starfsmenn Ræsis voru ekki dómkvaddir matsmenn til að skoða bifreiðina eða meta orsakir skemmdanna.

Þegar réttargæslustefnda var gert viðvart um skemmdir á bílnum og hugsanlegar bótakröfur hafði mest öllu því sem skemmst hafði verið hent. Er dómkvaddur matsmaður hugðist skoða það litla sem eftir var taldi hann ógjörning að meta orsakir skemmdanna vegna þess að legubanarnir voru ryðgaðir. Stefnandi telur það á ábyrgð stefnda að legubanarnir skemmdust. Réttargæslustefndi hafi látið undir höfuð leggjast að sækja muni þessa aftur þótt vitað væri að þeim yrði fleygt innan ákveðins tíma. Ekki er hægt að meta þetta eitt og sér svo að sönnunarbyrði verði snúið við eða tilteknar ályktanir dregnar um staðreyndir. Fram kom skýrlega hjá matsmanninum fyrir dómi að þetta var ekki eina orsök þess að hann gat ekki unnið matsgerð eins og honum hafði verið falið. Ljóst er því að til að mat yrði lagt á orsakir skemmda sem urðu á bifreið stefnanda hefði þurft að skoða alla þá muni sem fjarlægðir höfðu verið eftir viðgerðina. Verður því að telja það hafa verið að mestu á ábyrgð stefnanda sjálfs að ekki var unnt að meta skemmdirnar.

Við skýrslutöku kom fram hjá starfsmanni Ræsis að algeng ending á sams konar gírkössum sé 300 - 600 þúsund km. Í skjölum málsins kemur fram að síðasta smurning á sér stað þegar bíllinn er ekinn rúmlega 233 þúsund km. Ljóst má því vera að verulega var liðið á líftíma gírkassans þegar umrætt tjón átti sér stað. Hvort eðlilegt sé að líftíminn sé við neðri eða efri mörk er ekki hægt að fullyrða en horfa má til þess að um öfluga bifreið er að ræða með drifi á fleiri hásingum og engar upplýsingar liggja fyrir um notkun hennar frá 1994 til 1998 þegar hún var í notkun erlendis.

Hjá starfsmanni Ræsis kom einnig fram að upprunalegum smurkoppum eða boltum hafði verið skipt út fyrir smurkoppa með einstefnulokum og að ekki var nein aflestun á dragliðnum. Því er ljóst að gerðar hafa verið breytingar á drifskaftinu án þess að gera ráð fyrir aflestun eða aðvara á nokkurn hátt þann sem á að sjá um að smyrja.

Starfsmaðurinn gat ekki sagt til um hvort aðrar orsakir en of mikil smurning væru hugsanlegar. Dómkvaddur matsmaður gat heldur ekki sagt til um það. Það er því ekki hægt að útiloka aðrar orsakir einar sér eða samverkandi orsakir samfara eðlilegu sliti. Benda má á því til stuðnings að samkvæmt reikningi frá Ræsi var skipt um ýmislegt sem ekki tengdist þessu tjóni beint, t. d. kúplingspressu og kúplingsdisk. Samkvæmt því er ekki óeðlilegt að ætla að komið hafi verið að upptekningu á gírkassanum.

Stefnandi hefur ekki reynt að sýna fram á að stefndi hafi mátt þekkja til sérstakra krafna um smurningu í umræddan kopp. Því er ekki haldið fram að hann hafi verið merktur sérstaklega eða að augljóst sé af aðstæðum við hann að mjög lítið megi í raun smyrja. Þá er ekki sannað að upplýsingar sem nú liggja fyrir frá framleiðanda, um hvernig smurt skuli, hafi verið tiltækar stefnda á sínum tíma. Hefur því ekki verið sýnt fram á að stefndi hafi vanrækt skyldur sínar við smurningu bifreiðar stefnanda.

Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að skemmdirnar á gírkassanum verði raktar til vinnubragða stefnda, eða að stefndi verið talinn eiga sök á tjóni hans. Verður hann því sýknaður af kröfum stefnanda. Stefnanda verður gert að greiða 250.000 krónur í málskostnað.

Dóm þennan kveða upp J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari og meðdómendurnir J-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf vélfræðingur og Þ-kk-nf S-kk-nf bifvélavirkjameistari.

D ó m s o r ð

Stefndi, Í-kk-nf S-kk-nf Á-kk-nf, er sýknaður af kröfum stefnanda, G-kk-ef B-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað.