E-9298/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 20. maí sl., er höfðað með stefnu, birtri 9. október 2008.

Stefnandi er H-kk-nf G-kk-nf, Bakkastöðum 73, Reykjavík, en stefndi er Formaco ehf., Fossaleyni 8, einnig í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að staðfest verði með dómi riftun frá 10. mars 2008 á samningi við stefnda um efni og uppsetningu á svalaskýli að Bakkastöðum 73 frá 8. júlí 2005, og að stefnda verði gert að endurgreiða stefnanda innborgun kaupverðs, 215.000 krónur, ásamt vöxtum samkvæmt vaxtalögum til 10. apríl 2008, en dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst einnig greiðslu skaðabóta að fjárhæð 27.894 krónur, vegna útlagðs kostnaðar, auk dráttarvaxta, mánuði frá því stefnda var birt stefna málsins.

Loks er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að fjárkröfur verði verulega lækkaðar. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málsatvik og ágreiningefni

Stefndi gerði stefnanda skriflegt tilboð í efni, uppsetningu og fullnaðarfrágang glerskýlis á svölum íbúðar hans að Bakkastöðum 73, 8. júlí 2005. Tilboðsfjárhæðin var 652.217 krónur. Stefnandi samþykkti tilboðið 14. júlí, undirritaði þá pöntunarseðil vegna þess og greiddi 215.000 krónur, sem innborgun á verkið. Eigendur tveggja annarra eignarhluta í fasteigninni að Bakkastöðum 73 tóku samhljóða tilboði stefnda um svalayfirbyggingar.

Vorið 2006 setti stefndi upp grindur að svalayfirbyggingunni hjá stefnanda. Stefnandi mun hafa verið ósáttur við verk stefnda og gekk hart eftir því að breytingar yrðu gerðar og verkið fullklárað. Um ári síðar voru grindurnar teknar niður og setti stefndi í þeirra stað upp svalagler með þaki. Samkvæmt stefnu kvartaði stefnandi strax við stefnda og taldi smíðina óvandaða, en í greinargerð stefnda segir að engar athugasemdir hafi borist stefnda fyrr en með bréfi frá lögmanni hans 10. mars 2008, þar sem lýst var yfir riftun á kaupunum. Fram kemur í stefnu að arkitektastofan Úti Inni var fengin til að taka út verkið á árinu 2007 og var niðurstaðan sú að svalaskýlið væri óvönduð smíði, sem ekki uppfyllti æskilegar kröfur um lokun fyrir svalaskýli, og væri þar að auki slysagildra fyrir íbúa. Þá var talið að hinn óvandaði frágangur skemmdi útlit fasteignarinnar.

Lögmaður stefnanda lýsti yfir riftun á kaupunum 10. mars 2008 á grundvelli afhendingardráttar og galla á hinu selda og krafðist endurgreiðslu frá stefnda á innborgun vegna verksins, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum. Stefndi mótmælti riftuninni með bréfi 4. apríl sama ár og setti fram tillögu að lausn málsins. Henni var hafnað af hálfu stefnanda. Í greinargerð stefnda kemur fram að framkvæmdastjóri stefnda hafi komið til fundar við stefnanda 17. júlí 2008 í því skyni að fara yfir athugasemdir stefnanda, en af hálfu stefnanda hafi enginn vilji verið til annars en að knýja fram riftun.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að samkvæmt tilboði stefnda hafi stefnandi keypt af honum svalaskýli. Í tilboðsverði hafi verið allt efni og vinna við uppsetningu og fullnaðarfrágang. Hvergi sé tekið fram að stefnandi eigi að láta af hendi teikningar eða annað til verksins, enda ekki um það samið. Stefnandi hafi einfaldlega séð auglýsingu frá stefnda með mynd af svalaskýli, og ákveðið að fjárfesta í slíku. Það hafi síðan verið í höndum stefnda, sem fagaðila, að sjá um framkvæmdaatriði. Tekur stefnandi fram, að í kjölfar bréfs frá stefnda 15. september 2007 hafi aðilar rætt saman, og þá fyrst hafi stefndi komið með þá skýringu fyrir afhendingardrættinum að hann hefði ekki undir höndum teikningar af fasteigninni. Þrátt fyrir að stefnanda og öðrum kaupendum hefði þótt skýringin undarleg, enda löngu búið að smíða yfirbygginguna, sammæltust aðilar um að arkitektar hjá Úti Inni arkitektum myndu gera teikningar. Á fundi 7. nóvember 2007 hefði komið fram að fyrrverandi starfsmaður stefnda hefði mælt upp svalirnar á fasteigninni að Bakkastöðum 73 og sett á skissublað, og yfirbyggingin því smíðuð eftir rissi. Heldur stefnandi því fram að fyrirsvarsmaður stefnda, R-kk-nf J-kk-nf, hafi viljað meina að umræddur starfsmaður hefði hlaupið á sig og gert mistök vegna þess hve einn kaupenda hefði verið aðgangsharður í að reka á eftir verkinu. Af þeim sökum lægi sökin að hluta til hjá stefnanda. Sá kaupandi hefði stöðugt verið að koma á staðinn og R-kk-nf verið orðinn fullsaddur af „röflinu“ í honum.

Stefnandi telur að afhendingardráttur af hálfu stefnda sé verulegur og verði stefnanda ekki um kennt að neinu leyti. Sé honum því heimilt að rifta samningi aðila samkvæmt 19. gr., sbr. 23. gr. neytendakaupalaga nr. 48/2003. Afhendingardráttur sé augljóslega verulegur, enda liðin þrjú ár frá því að samningur var gerður. Stefnandi hafi ítrekað skorað á stefnda að efna samninginn in natura, nú síðast með fulltingi Úti Inni arkitekta, en án árangurs, þrátt fyrir að stefnda hafi ítrekað verið veittur viðbótarfrestur. Telur stefnandi að riftun sé því lögmæt og og krefst um leið endurgreiðslu á þeim hluta kaupverðs sem hann hefur þegar innt af hendi, 215.000 krónum, á grundvelli 49. gr. neytendakaupalaga.

Verði ekki fallist á riftun vegna afhendingardráttar krefst stefnandi riftunar á grundvelli galla, enda ljóst að varan sé ekki í samræmi við umsamda eiginleika. Því til stuðnings er vísað til úttektar Úti Inni arkitekta á svalayfirbyggingunni, og sé hún gölluð í skilningi 16. gr. neytendakaupalaga. Gallinn sé verulegur, enda yfirbyggingin ónothæft, auk þess að vera slysagildra, og því unnt að segja samningnum upp á grundvelli 32. gr. sömu laga.

Vaxtakröfu sína styður stefnandi við 50. gr. neytendakaupalaga og ákvæði vaxtalaga, en til hliðsjónar ákvæði kaupalaga nr. 50/2000 sem mæli fyrir um að endurgreiða beri kaupverðið, ásamt vöxtum, í samræmi við ákvæði vaxtalaga frá þeim degi er seljandi tók við greiðslunni. Því er krafist almennra vaxta á kröfuna frá 15. júlí 2005 til 10. apríl 2008, en dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags, en þá var liðinn mánuður frá því krafan var kynnt stefnda með sannanlegum hætti.

Eins og fram hefur komið samþykktu tveir aðrir eigendur eignarhluta í fasteigninni samhljóða tilboð stefnda. Til að takmarka tjón sitt hafa aðilarnir þrír skipt á milli sín kostnaði vegna vinnu Úti Inni arkitekta. Stefnandi telur stefnda skylt að bæta sér þann útlagða kostnað sem hann hefur orðið fyrir vegna þessa. Heildarfjárhæð reikninganna, fjögurra að tölu, segir stefnandi vera 83.681 krónur, og hlutur stefnanda því 27.894 krónur. Stefnandi krefst þess að stefndi bæti sér þennan kostnað á grundvelli 33. gr., sbr. XI. kafla neytendakaupalaga nr. 48/2003.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Vísað er til neytendakaupalaga nr. 48/2003 og til hliðsjónar kaupalaga nr. 50/2000. Kröfur um vexti og dráttarvexti styður stefnandi einkum við ákvæði 50. gr. neytendakaupalaga og reglur vaxtalaga nr. 38/2001, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað og varnarþing styðst við lög nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um riftun á samningi aðila um kaup og uppsetningu svalayfirbyggingarinnar að Bakkastöðum 73 vegna afhendingardráttar. Telur hann að ástæður fyrir þeim drætti sem orðið hafi á verklokum alfarið á ábyrgð stefnanda sjálfs og verði ekki raktar til stefnda.

Í fyrsta lagi hafi tilboð stefnda í umrædda svalayfirbyggingu einungis hljóðað upp á efni og vinnu við uppsetningu og fullnaðarfrágang, en hvergi sé gert ráð fyrir að hönnun og teikningar séu hluti af verkinu. Stefnandi hafi samþykkt tilboðið með undirritun sinni á pöntunarstaðfestingu. Frá upphafi hafi það verið ætlun stefnanda að fá arkitekt á sínum snærum til að gera teikningar af svalayfirbyggingunni, og hafi tilboð stefnda tekið mið af því. Í nefndri pöntunarstaðfestingu, sem stefnandi hafi sjálfur undirritað, segi orðrétt: „Áður en framleiðsla/pöntun getur farið fram er nauðsynlegt að fara gaumgæfilega yfir meðfylgjandi gögn og staðfesta með undirskrift að allt sé eins og vera ber samkvæmt því sem um var talað og ritað.“ Stefnandi hafi ekki gert neinar athugasemdir er hann samþykkti tilboðið og undirritaði staðfestinguna.

Stefndi bendir á að í tölvupósti 12. október 2007 frá Þ-kk-þgf M-kk-þgf M-kk-þgf hjá Úti Inni arkitektum, til framkvæmdastjóra stefnda, komi skýrt fram að íbúar við Bakkastaði 73 hafi beðið hann um að teikna fyrir sig glerlokanir á svalir. Þetta staðfesti að stefnandi hafi sjálfur litið svo á að það væri á hans könnu að útvega teikningar af svalayfirbyggingunni. Þá komi einnig fram í bréfi lögmanns stefnanda frá 26. september 2007, sem sent hafi verið fyrir hönd eigenda Bakkastaða 73a vegna sams konar svalayfirbyggingar, að fljótlega verði haft samband við stefnda um teikningar. Stefndi hafnar því alfarið að það hafi verið innifalið í tilboði hans að láta teikna svalayfirbygginguna, enda hafi ekki um það verið samið sérstaklega. Ástæðan fyrir því að stefndi hafi ekki getað lokið smíði og uppsetningu sé sú að stefnandi hafi ekki látið teikna svalayfirbygginguna, eins og um hafi verið talað í upphafi. Því sé ekki um afhendingardrátt af hálfu stefnda að ræða og skilyrði til riftunar samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003, því ekki fyrir hendi. Þvert á móti heldur stefndi því fram að ástæða dráttarins verði alfarið rakin til stefnanda sjálfs.

Í öðru lagi bendir stefndi á að það efni sem pantað var og útbúið í kjölfar pöntunar stefnanda hafi sérstaklega verið sniðið og sett upp samkvæmt óskum stefnanda. Því efni verði því augljóslega ekki ráðstafað til annarra nota. Riftun stefnanda hefði í för með sér verulegt tjón fyrir stefnda og færi því í bága við ákvæði 4. mgr. 23. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003. Þá bendir stefndi á að engin tilkynning hafi verið send honum eða athugasemdir gerðar vegna svalayfirbyggingarinnar fyrr en með bréfi lögmanns stefnanda 10. mars 2008, en vinnu við uppsetningu svalaskýlisins hafi hins vegar verið lokið um haustið 2006. Að mati stefnda bar stefnanda að tilkynna stefnda þegar um hina meintu galla, hygðist hann bera þá fyrir sig, sbr. 1. mgr. 27. gr. laga nr. 48/2003, um neytendakaup. Án slíkrar tilkynningar var stefnda ómögulegt að gera úrbætur á hinum meintu göllum á eigin kostnað.

Í þriðja lagi mótmælir stefndi sem ósönnuðu að svalayfirbyggingin sé haldin göllum í skilningi 16. gr. laga um neytendakaup nr. 48/2003. Því til stuðnings bendir stefndi á að svalayfirbyggingin hafi verið sett upp samkvæmt samkomulagi og samningi við stefnanda, og eftir hans óskum. Jafnframt telur hann niðurstöður skýrslu Úti Inni arkitekta ómarktækar, þar sem draga megi hlutleysi skýrsluhöfunda í efa. Skýrslan sé einnig óvönduð og niðurstöður lítt rökstuddar. Í öllum tilfellum sé þó um að ræða óverulegar aðfinnslur vegna þéttinga og frágangs sem stefnandi mátti allt eins búast við, í ljósi þess að hann hafði ekki látið útfæra og teikna svalayfirbygginguna áður en hann knúði á um stefndi setti hana upp.

Í fjórða lagi bendir stefndi á að jafnvel þótt svalayfirbyggingin teldist haldin einhverjum göllum þá séu þeir einungis óverulegir. Skilyrði riftunar samkvæmt 32. gr. laga nr. 48/2003 séu því ekki fyrir hendi.

Til stuðnings varakröfu, um verulega lækkun á stefnukröfum, er vísað til sömu málsástæðna og fyrir aðalkröfu. Verði fallist á riftunarkröfu stefnanda telur stefndi að líta beri til þess að riftun hefði verulegt tjón í för með sér fyrir hann. Byggingarefnið, sem búið sé að setja upp, hafi sérstaklega verið útbúið til þessara nota og verði ekki nýtt til annars. Því verði að teljast sanngjarnt að tekið sé tillit til þessa og endurgreiðslukrafan lækkuð verulega.

Stefndi mótmælir alfarið þeirri kröfu stefnanda að honum verði gert að bæta stefnanda útlagðan kostnað vegna málsins. Stefnandi hafi einhliða tekið ákvörðun um að afla úttektar Úti Inni arkitekta, áður en hann hafði gert nokkrar athugasemdir við stefnda vegna verksins. Stefndi hafði því enga möguleika til að taka afstöðu til athugasemda stefnanda fyrr en búið var að lýsa yfir riftun, en þá hafði úttekt arkitektastofunnar farið fram. Jafnframt hafnar stefndi því að umrædd úttekt Úti Inni arkitekta hafi sönnunargildi í málinu. Því verði stefnandi sjálfur að bera það tjón sem hann telur sig hafa orðið fyrir vegna þessa. Þá telur stefndi að skilyrði til skaðabóta samkvæmt lögum nr. 48/2003 séu fráleitt fyrir hendi. Loks mótmælir hann vaxta- og dráttarvaxtakröfu stefnanda sem rangri.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 48/2003 um neytendakaup, auk meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir þeirra. Að því er málskostnaðarkröfu varðar er byggt á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Þinghald í máli þessu fór fram 20. maí sl. Af hálfu stefnda var ekki mætt til þinghaldsins og hafði lögmaður stefnda nokkru fyrr lýst því yfir í tölvupósti til dómarans að ekki yrði mætt í frekari þinghöld, þar sem bú stefnda yrði tekið til gjaldþrotaskipta á næstu dögum. Lögmaður stefnanda mætti hins vegar til þinghaldsins og óskaði eftir að leggja fram sókn í málinu. Var málið að því búnu dómtekið og verður það dæmt eftir fram komnum kröfum og gögnum stefnanda, með tilliti til þess sem fram hefur komið af hálfu stefnda, sbr. 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Tilboð stefnda til stefnanda frá 8. júlí 2005 hljóðar þannig: „LUMON 8mm svalagler. Efni og vinna við uppsetningu og fullnaðarfrágang. Klæðning innan á svalahandrið hvítt ál. Þak klætt með polycarbornplasti 2 laga. Áætluð afgreiðsla frá verksmiðju vika 33. Uppsetning eftir nánara samkomulagi.“ Pöntunarstaðfesting stefnanda frá 14. júlí 2005 er samhljóða tilboði, en þar segir einnig: „Áður en framleiðsla/pöntun getur farið fram er nauðsynlegt að fara gaumgæfilega yfir meðfylgjandi gögn og staðfesta með undirskrift að allt sé eins og vera ber samkvæmt því sem um var talað og ritað.“ Engar skýringar er að finna á því til hverra gagna er hér verið að vísa eða þess sem um var rætt eða ritað. Hvorki í tilboðinu né í pöntunarstaðfestingu er minnst á teikningar eða hönnun skýlisins.

Fyrir liggur í máli þessu að stefnandi óskaði eftir þjónustu stefnda á grundvelli tilboðs hans, en stefndi hafði atvinnu af því að annast smíði, uppsetningu og frágang svalaskýla, eins og hér er til umfjöllunar. Hvergi er í tilboði minnst á að stefnandi eigi að koma með teikningar af verkinu og er jafnframt ósannað að starfsmaður stefnda hafi upplýst stefnanda um það fyrir eða við tilboðsgerðina. Í tilboðinu kemur hins vegar fram að stefndi skili verkinu fullfrágengnu. Hlaut það að gefa stefnanda til kynna að hann þyrfti ekki að gera annað en að samþykkja tilboðið og greiða uppsett verð. Þá kom starfsmaður stefnda til stefnanda og gerði mælingu og skissu af verkinu, sem styður það sjónarmið stefnanda að hann hafi verið að kaupa fullklárað verk og þyrfti ekki sjálfur að afla teikninga. Til þess ber einnig að líta að eðlilegra er að panta efni í verkið og smíða úr því eftir að teikningar liggja fyrir, en ekki áður en teikningar eru gerðar. Í ljósi þessa lítur dómurinn svo á að stefnda hafi borið að geta þess skýrt og skilmerkilega að teikning og hönnun verksins væri ekki innifalin í tilboðinu og beri hann hallann af því að svo var ekki.

Tæp þrjú ár liðu frá því að stefnandi samþykkti tilboð stefnda og þangað til riftunarkrafan var sett fram. Stefndi hafði þá pantað og smíðað svalayfirbygginguna og sett hana upp, en án þess að teikningar lægju fyrir, og hafa þær enn ekki verið gerðar. Fyrir liggur úttekt frá arkitektastofunni Úti Inni, þar sem fram kemur að sú svalayfirbygging sem stefndi setti upp hjá stefnanda sé haldin verulegum göllum og hafa þeir gallar ekki verið lagfærðir. Hefur stefndi ekki hnekkt því áliti arkitektastofunnar. Með vísan til ofanritaðs, sbr. og 16. og 32. gr. laga nr. 48/2003, um neytendakaup, verður að fallast á það með stefnanda að heimilt hafi verið að rifta kaupunum. Ber stefnda jafnframt að endurgreiða stefnanda innborgun sem innt var af hendi 14. júlí 2005, að fjárhæð 215.000 krónur. Eru engin efni til að lækka þá fjárhæð, þar sem eðlilegt hefði verið af stefnda að bíða með að panta efnið í verkið, smíða úr því og setja upp hjá stefnanda, þar til teikningar lægju fyrir.

Vakin er á því athygli að í kröfugerð í stefnu er samningur aðila sagður gerður 8. júlí 2005, en samkvæmt gögnum málsins er tilboð stefnda dagsett þann dag, en samningur aðila gerður 14. júlí 2005. Miðast dómsorð við síðari daginn.

Í stefnu krefst stefnandi vaxta og dráttarvaxta af fjárhæð innborgunar. Hvorki er þar tilgreindur vaxtafótur né vísað til veiðeigandi lagaákvæða kröfunni til stuðnings. Samkvæmt d. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur, þar á meðal um vexti. Þar sem verulegur misbrestur er á að krafa stefnanda um vexti og dráttarvexti fullnægi skilyrðum ákvæðisins, svo og með vísan til dóms Hæstaréttar 21. febrúar 2008 í máli nr. 238/2007, verður ekki hjá því komist að vísa kröfunni frá dómi án kröfu.

Auk ofantalins krefst stefnandi greiðslu skaðabóta að fjárhæð 27.894 krónur, sem sagðar eru þriðji hlutinn af kostnaði við Úti Inni arkitekta samkvæmt framlögðum reikningum. Reikningarnir eru fjórir talsins, samtals að fjárhæð 110.373 krónur, gefnir út á nafn húsfélagsins að Bakkastöðum 73, J-kk-nf L-kk-nf B-kk-nf, en bera ekki með sér að stefnandi hafi greitt þá fjárhæð sem hann krefur um. Af þeim sökum verður stefndi sýknaður af þessari kröfu stefnanda.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem telst hæfilegur 300.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Rift er samningi stefnanda, H-kk-ef G-kk-ef, við stefnda, Formaco ehf., um efni og uppsetningu á svalaskýli að Bakkastöðum 73, frá 14. júlí 2005.

Stefndi endurgreiði stefnanda innborgun að fjárhæð 215.000 krónur, en kröfu stefnanda um vexti og dráttarvexti af fjárhæðinni er vísað frá dómi án kröfu.

Stefndi er sýkn af kröfu stefnanda um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 27.894 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

I-kk-nf E-kk-nf