E-4533/2008

Mál þetta var höfðað 3. júní 2008 og tekið til úrskurðar um frávísunarkröfur stefndu 29. janúar 2009. Stefnandi er E-kvk-nf M-kvk-nf Á-kvk-nf, Reyrengi 57, Reykjavík, og stefndu eru RK ráðgjöf ehf., Hörgsholti 31, Hafnarfirði, og Bílasalan Höfðahöllin ehf., Vagnhöfða 9, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að viðurkennd verði með dómi riftun, með bréfi dagsettu 4. febrúar 2008, á kaupsamningi (afsali) frá 21. september 2007, um kaup á bifreiðinni AL 186 sem er Alfa Romeo 156 Wagon framleiðsluár 2000 og að stefndu verði gert að endurgreiða kaupverðið með bifreiðinni YP 865 sem er Toyota Yaris Terra, eða með greiðslu á 850.000 krónum gegn afhendingu bifreiðarinnar AL 186.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda 250.000 krónur í bætur eða í afslátt af kaupverði bifreiðarinnar AL 186 auk dráttarvaxta frá 21. september 2007.

Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir til að greiða henni málskostnað.

Stefndi RK ráðgjöf ehf. krefst þess aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og til þrautavara að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst hann þess í öllum tilvikum að stefnandi verði dæmd til að greiða honum málskostnað.

Stefndi Bílasalan Höfðahöllin ehf. krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst hann þess í báðum tilvikum að stefnandi verði dæmd til að greiða honum málskostnað.

Hinn 29. janúar 2009 fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfur stefndu og er einungis sá þáttur málsins hér til úrlausnar. Dómkröfur stefnanda í þessum þætti málsins eru að frávísunarkröfum stefndu verði hrundið.

II

Samkvæmt gögnum málsins áttu stefnandi og stefndi RK ráðgjöf ehf. viðskipti með ökutæki 21. september 2007. Gengu viðskiptin þannig fyrir sig að stefndi RK ráðgjöf ehf. seldi stefnanda bifreiðina AL 186 sem er Alfa Romeo 156 Wagon og greiddi stefnandi fyrir með bifreiðinni YP 865 sem er Toyota Yaris Terra. Báðar bifreiðarnar voru metnar í þessum viðskiptum á 850.000 krónur og samkvæmt afsölum var kaupverð bifreiðanna að fullu greitt með afsali af hinni. Fóru þannig fram umráðaskipti á bifreiðunum með gerningum þessum. Fóru viðskipti þessi fram með milligöngu stefnda Bílasölunnar Höfðahallarinnar ehf.

Afsöl bifreiðanna bera með sér að kaupandi beggja bifreiðanna hafi verið Avant hf. en stefnandi og stefndi RK ráðgjöf ehf. umráðamenn þeirra. Kemur fram hjá stefnanda að Avant hf. sé fjármögnunarfyrirtæki og að hún hafi heimild félagsins til málshöfðunar þessarar en Avant hf. er ekki aðili að málinu.

Stefnandi kveður að fljótlega eftir kaupin hafi bifreiðin AL 186 bilað og hafi hún oft þurft að láta gera við bifreiðina. Þá hafi komið í ljós að tímareim hafi ekki verið ný eins og tekið hefði verið fram í ástandslýsingu hennar. Með bréfum til stefndu 4. febrúar 2008 krafðist lögmaður stefnanda þess að kaupin gengju til baka þar sem bifreiðin hafi verið seld á röngum forsendum og blekkingar viðhafðar. Stefndi RK ráðgjöf hafnaði riftun með bréfi til lögmanns stefnanda 14. febrúar 2008. Með ódagsettu bréfi til lögmanns stefnanda benti stefndi Bílasalan Höfðahöllin ehf. á að hann hefði eingöngu verið milliliður í umræddum viðskiptum.

III

Stefnandi kveðst hafa keypt bifreiðina AL 186 með milligöngu Avants hf., sem sé fjármögnunarfyrirtæki og skráður eigandi bifreiðarinnar. Sé stefnandi skráður umráðamaður bifreiðarinnar og hafi heimild Avants hf. til að höfða mál þetta.

Stefnandi kveður að fljótlega eftir kaupin hafi bifreiðin bilað. Hafi stefnandi síðan oft þurft að fara með bifreiðina til viðgerðar. Við allar þessar viðgerðir hafi viðgerðarsaga bifreiðarinnar verið skoðuð og hafi komið í ljós að tímareimin hafi ekki verið ný eins og sagt hafi verið í ástandslýsingu hennar.

Hinn 18. desember 2004 hafi farið fram tímareimaskipti í bifreiðinni þegar henni hafði verið ekið rúmlega 67 þúsund kílómetra. Þessar upplýsingar, til viðbótar því sem stefnandi hafi þurft að leggja út vegna lélegs ástands bifreiðarinnar, hafi leitt til þess að með bréfum lögmanns stefnanda í febrúar 2008 hafi þess verið krafist að viðskiptunum yrði rift.

Stefnandi vísi til þess að hún hafi keypt bifreiðina í öðru ástandi en hún hafi verið sögð vera í, en skýrt hafi verið tekið fram í ástandslýsingu hennar að tímareimin væri ný. Ekki geti verið um að ræða nýja tímareim þegar fyrir liggi að um fjögur ár séu síðan hún var sett í bifreiðina. Sé eigendum bifreiða af þessari tegund ráðlagt að skipta um tímareim á þriggja ára fresti og ekki sjaldnar en með 60 þúsund kílómetra millibili.

Í viðskiptum aðila gildi lög um lausafjárkaup nr. 50/2000. Þar komi meðal annars fram í 1. mgr. 19. gr. að þótt hlutur sé seldur „í því ástandi sem hann er“ eða með öðrum áþekkum almennum fyrirvara teljist hann gallaður þegar hluturinn svari ekki til þeirra upplýsinga sem seljandi hafi gefið um hann, eiginleika hans eða not og ætla megi að þessi atriði hafi haft áhrif á það að kaup gerðust. Þá sé í sömu lagagrein tiltekið að söluhluturinn teljist gallaður þegar ástand hans sé til muna verra en kaupandi hafði ástæðu til að ætla miðað við kaupverð hans og atvik að öðru leyti.

Eigi tilgreind ákvæði við hér og sé út frá því gengið að annars vegar hafi bifreiðin ekki verið þeim kostum búin sem seljandi hafi lýst í ástandslýsingu og hins vegar að ástand hennar hafi verið mun verra en stefnandi hafi haft ástæðu til að ætla miðað við kaupverð hennar.

Stefnandi vísi enn fremur til þess að sölumaður bílasölunnar hafi ginnt sig til kaupanna á þeirri forsendu að hér væri um góða bifreið að ræða á góðu verði. Í ljós hafi komið síðar að verðlagning bifreiðarinnar hafi verið of há og verð bifreiðar stefnanda sem hún hafi greitt kaupverðið með hafi verið of lágt metin í viðskiptunum. Komi fram í gögnum að sambærileg Alfa Romeo bifreið hafi verið boðin á 790.000 krónur og sambærileg Toyota bifreið hafi verið boðin á 1.050.000 krónur. Telji stefnandi allar forsendur vera fyrir hendi til að rifta kaupunum.

Varðandi varakröfu sína byggi stefnandi meðal annars á þeirri fjárhæð sem hún hafi fengið sem tilboð í að skipta um tímareim að fjárhæð 174.495 krónur. Sé tilboðið dagsett 29. febrúar 2008 og komi frá Bílaumboðinu Sögu ehf. sem sé umboðsaðili fyrir Alfa Romeo bifreiðar. Þá telji hún sig eiga rétt á að fá bætt að minnsta kosti hluta af þeim viðgerðarkostnaði sem hún hafi orðið fyrir. Í ljósi þessa og rangrar verðlagningar bifreiðanna geri hún því kröfu að fjárhæð 250.000 krónur.

Um lagarök sé vísað til meginreglu kröfuréttarins og laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 meðal annars 19. og 38. gr. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt en stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyld. Varðandi varnarþing sé vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Málsástæður og lagarök stefnda RK ráðgjafar ehf.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að kröfugerð stefnanda sé ódómhæf, málatilbúnaður sé vanreifaður, misvísandi og óskýr og slíkt varði frávísun málsins í heild sinni ex officio. Byggt sé á því að málatilbúnaður stefnanda fari gegn meginreglu réttarfars, meðal annars um ákveðinn málsgrundvöll, tilgreiningu og samhengi málsástæðna, afmörkun sakarefnis og jafnræði málsaðila. Sé stefnda ómögulegt að taka til efnislegra varna með skipulegum hætti sökum þess að málatilbúnaður stefnanda sé hvorki ákveðinn né ljós.

Dómkröfur séu vanreifaðar og óljósar þar sem óskýrleiki sé um forendur samaðildar í málinu. Ekkert komi fram um hvort aðalkrafa eða varakrafa sé pro rata eða in solidum. Kröfum sé þannig beint að báðum aðilum á ruglingslegan hátt og geti ekki átt við báða aðila. Þá séu fjárhæðir í dómkröfu ekki fastákveðnar að því er varði forsendur. Þá sé ekkert í stefnu rökstutt á hvaða grundvelli meðstefndi eigi að sæta ábyrgð og komi það í veg fyrir að stefndi geti hugsanlega stefnt honum á eðlilegan hátt ef ekki sé um sameiginlega ábyrgð að ræða.

Þá séu dómkröfur stefnanda ódómhæfar þar sem farið sé fram á viðurkenningu á riftun á samningi með endurgreiðslu á bifreiðinni Toyota Yaris sem stefndi hafi selt eða með greiðslu á peningum að fjárhæð 850.000 krónur. Um sé að ræða ákveðinn ómöguleika og óskýra og órökstudda fjárkröfu að teknu tilliti til þess að umdeildur gerningur hafi átt sér stað fyrir ári síðan. Þá sé rökstuðningur fyrir kröfu um bætur að fjárhæð 250.000 krónur ekki sundurliðaður og hafi við engin rök að styðjast í gögnum málsins. Einungis sé framlagður í málinu reikningur vegna viðgerðar sem stefnandi hafi látið framkvæma einhliða og án vitneskju stefnda.

Byggir stefndi á því að þar sem stefnandi færi hvorki fullnægjandi málsástæður fyrir kröfum sínum né reki málsatvik á fullnægjandi hátt beri samkvæmt reglum e liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, um tilgreiningu og samhengi málsástæðna og skýra afmörkun sakarefnis, að vísa málinu frá dómi ex officio. Uppfylli stefna í heild sinni ekki skilyrði ákvæða d, e, f og g liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Sé stefnda ómögulegt að átta sig á skiptingu sakar í málinu og hvaða kröfum og málsástæðum sé beint að honum eða meðstefnda. Enn fremur felist í hinum stórgallaða málatilbúnaði stefnanda brot á meginreglu réttarfars um jafnræði málsaðila. Sé málatilbúnaður svo óskýr og vanreifaður að stefnda sé ófært að átta sig á því á hvaða grundvelli kröfur séu gerðar og af hvaða atvikum þær rísi.

Byggir stefndi frávísunarkröfu sína á reglum einkamálaréttarfars um skýra og ákveðna kröfugerð og eðli máls. Málskostnaðarkröfu sína styður stefndi við 129., sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda Bílasölunnar Höfðahallarinnar ehf.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að kröfugerð stefnanda sé ódómhæf, málatilbúnaður sé vanreifaður, misvísandi og óskýr og slíkt varði frávísun málsins í heild sinni ex officio. Byggt sé á því að málatilbúnaður stefnanda fari gegn meginreglu réttarfars, meðal annars um ákveðinn málsgrundvöll, tilgreiningu og samhengi málsástæðna, afmörkun sakarefnis og jafnræði málsaðila. Sé stefnda ómögulegt að taka til efnislegra varna með skipulegum hætti sökum þess að málatilbúnaður stefnanda sé hvorki ákveðinn né ljós.

Dómkröfur séu vanreifaðar og óljósar þar sem óskýrleiki sé um forsendur samaðildar í málinu. Um algeran aðildarskort sé að ræða gagnvart stefnda. Ekkert komi fram um hvort aðalkrafa eða varakrafa sé pro rata eða in solidum. Kröfum sé þannig beint að báðum aðilum á ruglingslegan hátt og geti ekki átt við báða aðila. Þá séu fjárhæðir í dómkröfu ekki fastákveðnar að því er varði forsendur. Þá sé ekkert í stefnu rökstutt á hvaða grundvelli stefndi eigi að sæta ábyrgð.

Þá séu dómkröfur stefnanda ódómhæfar þar sem farið sé fram á viðurkenningu á riftun á samningi með endurgreiðslu á bifreiðinni Toyota Yaris eða með greiðslu á peningum að fjárhæð 850.000 krónur. Dómkröfur stefnanda séu með öllu ódómhæfar að því er varði stefnda þar sem kröfurnar feli í sér ómöguleika þar sem hann sé hvorki aðili samningsins né hafi hann möguleika á að afhenda bifreið sem hann hafi aldrei verið eigandi að. Aðildarskortur sé því til staðar. Þá sé enginn rökstuðningur fyrir því á hvaða grundvelli fjárkröfum sé beint að stefnda.

Byggir stefndi á því að þar sem stefnandi færi hvorki fullnægjandi málsástæður fyrir kröfum sínum né reki málsatvik á fullnægjandi hátt beri samkvæmt reglum e liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, um tilgreiningu og samhengi málsástæðna og skýra afmörkun sakarefnis, að vísa málinu frá dómi ex officio. Uppfylli stefna í heild sinni ekki skilyrði ákvæða d, e, f og g liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Sé stefnda ómögulegt að átta sig á skiptingu sakar í málinu og hvaða kröfum og málsástæðum sé beint að honum eða meðstefnda. Enn fremur felist í hinum stórgallaða málatilbúnaði stefnanda brot á meginreglu réttarfars um jafnræði málsaðila. Sé málatilbúnaður svo óskýr og vanreifaður að stefnda sé ófært að átta sig á því á hvaða grundvelli kröfur séu gerðar og af hvaða atvikum þær rísi.

Byggir stefndi frávísunarkröfu sína á reglum einkamálaréttarfars um skýra og ákveðna kröfugerð og eðli máls. Málskostnaðarkröfu sína styður stefndi við 129., sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

V

Stefndu byggja kröfur sínar um frávísun málsins fyrst og fremst á þeim rökum að málatilbúnaður stefnanda fullnægi ekki meginreglum einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málatilbúnað og vísa þeir um þetta til 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum d, e, f og g liða ákvæðisins.

Aðalkrafa stefnanda er að rift verði samningi um kaup hennar á bifreiðinni AL 186 og að stefndu verði gert að endurgreiða kaupverðið annaðhvort með afhendingu bifreiðarinnar YP 865 eða með greiðslu á 850.000 krónum gegn afhendingu á bifreiðinni AL 186. Til vara krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda 250.000 krónur í bætur eða afslátt af kaupverði bifreiðarinnar AL 186. Verður málatilbúnaður stefnanda ekki skilinn á annan hátt en að hún geri kröfu um að stefndu verði dæmdir óskipt til að þola riftun og endurgreiðslu kaupverðs aðallega og til vara að þeir verði dæmdir óskipt til greiðslu bóta eða veita afslátt.

Það er grundvallarregla íslensks réttar að sá sem krefst réttinda sér til handa í dómsmáli verði að gera skýra grein fyrir þeim. Samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 er tilgreint í 11 stafliðum hvað greina skuli í stefnu svo glöggt sem verða má. Samkvæmt d lið ákvæðisins skal greina í stefnu svo glöggt sem verða má dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum bætur fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar ef enn er óvíst um hana, vexti ef því er að skipta, viðurkenningu á tilteknum réttindum og svo framvegis. Þá segir í e lið að þar skuli greina málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst og skal þessi lýsing vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Samkvæmt f lið ákvæðisins skal vísa í stefnu til helstu lagaákvæða eða réttarreglna sem stefnandi byggi málatilbúnað sinn á og samkvæmt g lið skal í stefnu tilgreina helstu sönnunargögn.

Stefnandi beinir riftunarkröfum sínum að báðum stefndu án þess að gera skýra grein fyrir aðild stefnda Bílasölunnar Höfðahallarinnar ehf. að þeirri kröfu en af gögnum málsins verður ráðið að sá aðili hafi aðeins verið milligönguaðili í bifreiðaviðskiptum stefnanda og stefnda RK ráðgjafar ehf. en ekki aðili að samningi þeirra. Engin tilraun er þannig gerð til þess í málatilbúnaði stefnanda að færa fyrir því rök hvernig krafa um riftun samningsins og endurgreiðslu kaupverðsins geti beinst að stefnda Bílasölunni Höfðahöllinni ehf. Þá er varakrafa stefnanda sama marki brennd að því er varðar kröfu um afslátt af kaupverði og vandséð hvernig krafa um afslátt af kaupverði bifreiðar geti beinst að öðrum en seljanda hennar en engin grein er gerð fyrir því í stefnu.

Hvað snertir varakröfu stefnanda á hendur stefndu um greiðslu skaðabóta þá hefur hún engin haldbær gögn lagt fram um að hún hafi orðið fyrir þeim kostnaði sem hún virðist byggja skaðabótakröfu sína á eða leitt skýr rök að því að hún hafi orðið fyrir tjóni vegna atvika sem stefndu beri ábyrgð á. Það sama gildir um kröfu stefnanda um afslátt af kaupverði. Er varakrafan þannig ekki studd nægilega skýrum rökum til að unnt sé að taka afstöðu til hennar miðað við þau gögn sem stefnandi leggur fram henni til stuðnings.

Stefnandi gerir eingöngu kröfu um riftun kaupsamnings hennar og stefnda RK ráðgjafar ehf. um bifreiðina AL 186 en ekki um riftun kaupsamnings sömu aðila um bifreiðina YP 865. Þannig gerir hún aðeins kröfu um að hluta viðskiptanna verði rift en gerir samt sem áður kröfu um að henni verði endurgreitt kaupverðið með bifreiðinni YP 865 eða með greiðslu á 850.000 krónum. Miðað við uppsetningu dómkrafna er síðasti liður aðalkröfunnar ekki varakrafa heldur hluti aðalkröfu. Þannig er ekki gerð krafa um endurgreiðslu kaupverðs með bifreiðinni aðallega en til vara með greiðslu tilgreindrar fjárhæðar heldur gert ráð fyrir að endurgreiðslan sé valkvæð og geti verið annað hvort. Með því er kröfugerð stefnanda svo óskýr og villandi að ljóst er að niðurstaða byggð á henni er ekki til þess fallin að leiða til lykta ágreining aðila.

Þá liggur fyrir í gögnum málsins að kaupandi og þar með skráður eigandi beggja bifreiðanna í viðskiptum þeim sem hér eru til umfjöllunar var Avant hf. sem stefnandi kveður vera fjármögnunarfyrirtæki. Ekki liggja fyrir önnur gögn um afstöðu þess félags en yfirlýsing í stefnu um að stefnandi hafi umboð félagsins til málarekstursins. Er óljóst í málatilbúnaði stefnanda af hvaða ástæðum umrætt félag er skráður kaupandi og eigandi bifreiðanna ef það á engra hagsmuna að gæta í málinu. Eins og mál þetta liggur fyrir dóminum verður ekki annað séð en að Avant hf. kunni að hafa hagsmuna að gæta í málinu og hefði þurft að gefa félaginu kost á að svara til sakar, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þykir einhliða yfirlýsing í stefnu um samþykki þeirra til málarekstursins ekki fullnægjandi.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið þykir skorta mjög á skýran og ljósan málatilbúnað af hálfu stefnanda og fullnægir hann ekki meginreglum einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málatilbúnað. Er málatilbúnaður stefnanda einkum andstæður d og e liðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og mjög til þess fallinn að takmarka varnir stefndu. Verður því ekki hjá því komist að taka til greina kröfu stefndu um að vísa máli þessu frá dómi.

Með hliðsjón af þessari niðurstöðu verður stefnanda gert að greiða hvorum stefndu 100.000 krónur í málskostnað.

Af hálfu stefnanda flutti málið S-kk-nf S-kk-nf hrl. Af hálfu stefnda RK ráðgjafar ehf. flutti málið J-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf hdl. Af hálfu stefnda Bílasölunnar Höfðahallarinnar ehf. flutti málið Æ-kk-nf G. S-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, E-kvk-nf M-kvk-nf Á-kvk-nf, greiði hvorum stefndu, RK ráðgjöf ehf. og Bílasölunni Höfðahöllinni ehf., 100.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf