S-273/2016

Mál þetta, sem dómtekið var þann 18. apríl sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dagsettri 14. október 2016 á hendur ákærða, A

„fyrir brot á umferðarlögum

með því að hafa miðvikudaginn 20. júlí 2016 ekið hópbifreiðinni [...] um Landmannalaugaveg við Landmannalaugar í Rangárþingi ytra, án þess að hafa tiltæka til framvísunar lögbundna tímaáætlun eða vaktaskrá er lögregla hafði afskipti af ákærða umrætt sinn.

Telst brot ákærða varða við 44. gr. a. og b. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. 2. mgr. og 3. mgr. ákvæðis til bráðabirgða í reglugerð um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, notkun ökurita og eftirlit nr. 605/2010 með síðari breytingum, sbr. 55. gr. nefndrar reglugerðar og allt sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að málsvarnarlaun verði greidd úr ríkissjóði, hver sem úrslit málsins verða.

Málavextir.

Miðvikudaginn 20. júlí 2016 kl. 14:05 voru lögreglumenn við eftirlit í Landmannalaugum þegar þeir höfðu afskipti af ákærða sem var ökumaður hópbifreiðarinnar [...]. Segir í lögregluskýrslu að skylt sé að nota ökurita við akstur bifreiðarinnar en hún falli þó undir bráðabirgðaákvæði reglugerðar nr. 605/2010, þar sem hún hafi fyrst verið skráð fyrir 1. júlí 2011. Haft er eftir ákærða í skýrslu sem rituð er 5. ágúst sama ár að hann hafi ekki skráð aksturinn og þá haldi hann hvorki vakta- né vinnuáætlun. Í skýrslu sem rituð er 20. júlí sama ár segir að bifreiðin sé ekki búin ökurita og ökumaður nýti ekki ákvæði bráðabirgðaákvæðis reglugerðar nr. 605/2010. Þá er ákærði sagður gangast við broti. Hvorug þessara skýrslna er undirrituð af ákærða. Samkvæmt gögnum málsins er um að ræða hópbifreið í flokki I (M2) af gerðinni Ford E350, Wagon Club með heimild fyrir 14 farþega og var hún nýskráð 30. apríl 1999. Ákærði hefur lagt fram ljósrit af dagbók sem hann segist halda um ferðir sínar og þar er að finna skráningu á ferð frá Reykjavík til Lauga og aftur til Reykjavíkur þann 20. júlí 2016. Skráð er að ferðin hafi tekið 10 klukkutíma, hvílt hafi verið í 14 klukkutíma og þá er skráð upphafsstaða mælis og lokastaða hans og þá er sagt að komið hafi verið til Reykjavíkur kl. 21:00.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að um hafi verið að ræða dagsferð í Landmannalaugar frá Reykjavík og hafi hann verið með farþega í bifreiðinni og hafi ferðin verið farin í atvinnuskyni. Hafi lögreglumaður haft afskipti af honum og m.a. spurt hvort ökuriti væri í bifreiðinni. Hafi bifreiðin verið á undanþágu og þá hafi hann verið spurður hvort hann héldi akstursdagbók og kvaðst hann hafa svarað því að það gerði hann ekki. Ákærði kvaðst hins vegar skrá hjá sér í dagbók allar ferðir sem hann færi og hefði þessi dagbók verið í bifreiðinni. Hann kvað ekki fyrir hendi neinar akstursdagbækur fyrir bifreiðar sem væru á undanþágu frá því að hafa ökurita í bifreiðinni. Hann kvaðst hafa staðið í þeirri trú að mönnum væri í sjálfsvald sett hvernig þeir skráðu ferðir sínar. Hann kvað bráðabirgðaákvæðið mjög óljóst en hann taldi sig skrá allar þær upplýsingar sem krafist væri. Hann kvaðst ekki vera á neinni vakt, hann hafi tekið að sér tiltekið verkefni og því væri engin vaktaskrá tiltæk. Ákærði kvaðst ekki hafa áttað sig á því hvað lögreglumaðurinn hafi beðið hann um og því hafi hann ekki framvísað dagbók sinni. Hann kvað frumskýrslu aldrei hafa verið borna undir sig og hafi hann ekki séð hana fyrr en við birtingu ákæru í málinu.

Vitnið B lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að höfð hefðu verið afskipti af ákærða og hefði hann verið spurður hvort hann gæti framvísað svokölluðu loggi, en það væri skráning á vinnutíma. Hann kvað ekki skipta máli hvernig akstur væri skráður, en þar þyrfti að skrá nákvæmlega sömu upplýsingar og komi fram á ökuritum. Hafi skapast ákveðin venja um þær kröfur sem gerðar séu að þessu leyti ef ökuriti er ekki til staðar. Hann staðfesti að frumskýrsla hefði ekki verið borin undir ákærða. Hann taldi engan vafa hafa leikið á því hvað hann hafi beðið ákærða um en hann kvaðst vera mjög skýr við viðmælendur sína í slíkum málum. Hann kvað ekkert skýrsluform til og væri mönnum nokkurn veginn í sjálfsvald sett hvernig skráningu væri háttað að öðru leyti en því að skrá verði nákvæmlega upplýsingar eins og ökuriti væri í bifreiðinni.

Niðurstaða.

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ekið hópbifreið án þess að hafa tiltæka til framvísunar lögbundna tímaáætlun eða vaktaskrá. Í 44. gr. a. umferðarlaga er ákvæði þess efnis að ráðherra setji reglur um aksturs- og hvíldartíma ökumanna sem annast fólks- og vöruflutninga á vegum í atvinnuskyni, ökurita o.fl. og í stafliðum a-j er nánar kveðið á um þau atriði sem reglurnar skuli taka til. Í 44. gr. b. sömu laga segir að ráðherra setji reglur um skipulag vinnutíma farstarfsmanna sem annast fólks- og vöruflutninga á vegum í atvinnuskyni og í stafliðum a-f er nánar kveðið á um þau atriði sem reglurnar skuli taka til. Samkvæmt 1. mgr. ákvæðis til bráðabirgða í reglugerð nr. 605/2010 má bifreið, sem skráð er fyrir 1. september 2006, vera búin skífuökurita en bifreið skráð frá og með 1. september sama ár skal búin rafrænum ökurita. Samkvæmt 2. mgr. bráðabirgðaákvæðis sömu reglugerðar er heimilt að nota hópbifreið til farþegaflutninga í atvinnuskyni, sem skráð hefur verið hér á landi fyrir 10-17 manns að ökumanni meðtöldum, þó hún sé ekki búin ökurita samkvæmt reglugerðinni, hafi skráning farið fram fyrir 1. júlí 2011, sbr. 1. gr. reglugerðar nr. 445/2011. Í stað skráningar vinnutíma í ökurita skal flutningafyrirtæki semja tímaáætlun og vaktaskrá þar sem tilgreina skal, fyrir hvern ökumann, nafn hans, bækistöð og fyrirfram ákveðna tímaáætlun fyrir mismunandi aksturstímabil, aðra vinnu, vinnuhlé og tiltækileika ökumanns. Hver ökumaður, sem starfar við flutninga, sem um getur í 1. mgr., skal hafa undir höndum útdrátt úr vaktaskránni og afrit af tímaáætluninni. Samkvæmt 3. mgr. bráðabirgðaákvæðisins skal vaktaskráin hafa að geyma allar upplýsingar, sem tilgreindar eru í 2. mgr., sem taka til a.m.k. næstliðinna 28 daga og skal uppfæra þessar upplýsingar reglulega, a.m.k. einu sinni í mánuði, hún skal vera undirrituð af yfirmanni flutningafyrirtækisins eða fulltrúa hans, vera í vörslu flutningafyrirtækis í eitt ár eftir að tímabilið, sem hún tekur til, rennur út. Flutningafyrirtækið skal láta viðkomandi ökumönnum, sem þess æskja, í té afrit af vaktaskránni og skal hún sýnd og afhent að beiðni viðurkennds eftirlitsmanns.

Upplýst var fyrir dóminum að ekkert skýrsluform er til fyrir þær skráningar sem að framan getur og mun mönnum nokkurn veginn í sjálfsvald sett hvernig þeir haga skráningu. Ákærði hefur haldið því fram að hann hafi skráð hjá sér í dagbók allar ferðir sem hann fari og hafi þessi dagbók verið í bifreiðinni. Ákærði hefur lagt fram ljósrit af þessari dagbók og þar er að finna skráningu á umræddri ferð, þ.e. ferðatíma, hvíldartíma, upphafsstöðu mælis og lokastöðu hans og þá er skráður komutími til Reykjavíkur. Rannsókn málsins er ábótavant að því leyti að ekki er að sjá að rannsakað hafi verið með fullnægjandi hætti hvort ákærði hafi skráð hjá sér með einhverjum hætti upplýsingar um ferð sína. Í a-lið 3. mgr. bráðabirgðaákvæðisins segir að vaktaskrá skuli hafa að geyma allar upplýsingar, sem tilgreindar eru í 2. mgr., sem taka til a.m.k. næstliðinna 28 daga og skal uppfæra þessar upplýsingar reglulega, a.m.k. einu sinni í mánuði. Ljóst er að fullar upplýsingar um ferð verða ekki skráðar fyrr en í lok hennar og þá verður síðastgreint ákvæði ekki skilið með öðrum hætti en þeim að tækifæri gefist til uppfærslu upplýsinga í allt að 28 daga eftir lok ferðar. Að mati dómsins er hér um svo óskýra refsiheimild að ræða að ósannað verður að telja að ákærði hafi með háttsemi sinni brotið gegn þeim ákvæðum umferðarlaga og reglugerðar sem ákæra í máli þessu er byggð á. Verður ákærði því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að fella allan kostnað sakarinnar á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kk-ef G-kk-ef hrl., 500.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar og útlagðs kostnaðar lögmannsins, samtals 37.700 krónur.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, A, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kk-ef G-kk-ef hrl., 500.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar og útlagðs kostnaðar lögmannsins, samtals 37.700 krónur.

H-kk-nf O. A-kk-nf