E-779/2015

Mál þetta, sem þingfest var 2. september 2015 og dómtekið 28. janúar 2016, var höfðað með stefnu, dagsettri 12. ágúst 2015, á hendur X, kt. 000000-0000, [...]

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.552.303 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6 gr. laga um vexti og verðtyggingu nr. 38/2001, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga, af 1.500.000 krónum frá 22. apríl 2013 til 13. júní 2013 en frá þeim degi af 1.519.869 krónum til 17. júní 2013 en frá þeim degi af stefnufjárhæð til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar, álags á málskostnað auk virðisaukaskatts.

Málsatvik.

Málsatvik eru þau að fyrirsvarsmaður stefnda, A, sem er húsasmíðameistari, reisti hús að [...]. Samdi hann við Steypustöðina Borg ehf. um kaup á steypu og GT-verktaka ehf. um jarðvinnu. Voru sömu eigendur að Steypustöðinni og GT-verktökum. Samkvæmt framburði fyrir dómi kom fram að Steypustöðin hafi barist í bökkum fjárhagslega svo að sömu starfsmenn unnu oft fyrir bæði fyrirtækin. Bílstjóri sem ók vörubifreið við jarðvegsvinnu ók jafnvel einnig steypubifreið þegar verið var að steypa. Í málinu liggja fyrir nokkrir reikningar útgefnir af stefnanda á hendur stefnda. Kemur fram á reikningunum ýmist að krafist er greiðslu fyrir steypu, dælu og dælingu eða jarðvinnu og fyllingu. Stefndi greiddi inn á reikning GT-verktaka 1.500.000 krónur þann 11. október 2013 en Steypustöðin var tekin til gjaldþrotaskipta með úrskurði þann 7. nóvember 2013. Þann 29. janúar 2014 sendi stefnandi stefnda greiðsluáskorun og með tölvupósti þann 13. mars s.á. svaraði lögmaður stefnda og skýrði málavöxtu frá sjónarhóli stefnda. Stefna var síðan birt stefnda þann 27. ágúst 2015.

Skýrslur fyrir dómi.

A kom fyrir dóminn. Kvaðst hann hafa rekið fyrirtækið X og verið eigandi þess. Kvað A bæði GT-verktaka og Steypustöðina Borg hafa unnið fyrir sig. Að beiðni eiganda þeirra fyrirtækja hafi hann greitt skuld sína við fyrirtækin inn á reikning GT-verktaka, 1.500.000 kr. þann 10. nóvember 2013. Kvað hann B, eiganda ofangreindra fyrirtækja, hafa hringt í sig umræddan dag og beðið sig um að leggja inn þá fjárhæð, sem stefndi hafi gert og þeir verið sammála um að það væri fullnaðaruppgjör milli þeirra. Hafi stefndi ætíð verið í samskiptum við B vegna verksins, hvort sem var vegna jarðvegsvinnu eða steypu. Stefndi kvaðst ekki hafa vitað að fjárhagsstaða stefnanda hafi verið eins slæm og raunin var þegar umrædd greiðsla fór fram. Kvað stefndi að B hafi ætlað að fella niður þá reikninga sem voru komnir inn á heimabanka stefnda. Kvað stefndi mestu viðskiptin hafa verið við GT-verktaka en hann hafi verið að reisa einingahús. Því hafi ekki verið um mikil steypukaup að ræða. Stefndi kvaðst hafa fengið reikninga frá Steypustöðinni fyrir jarðvinnu en einnig frá GT-verktökum. Kvað vitnið samskipti þeirra hafa verið mjög persónuleg og hann því ekki gert neina athugasemd við það þegar stefnandi bað hann um að greiða fjárhæðina inn á reikning GT-verktaka. Með þeirri greiðslu hafi hann talið sig vera skuldlaus bæði við GT-verktaka og einnig Steypustöðina Borg ehf. Kvað stefndi að stefnandi hafi ætlað að fella niður í kjölfarið þá reikninga sem þá voru ógreiddir, hvort sem þeir tilheyrðu GT-verktökum eða Steypustöðinni, en heildarskuldin hafi verið 1.500.000 krónur. Kvaðst hann ekki vita hvers vegna B hafi beðið sig um að leggja fjárhæðina inn á reikning GT-verktaka en A-kk-þgf hafi ekki fundist það óeðlilegt. Vitnið kvað þá ekki hafa rætt sérstaklega hvort það hafi átt að fella niður dráttarvexti eða ekki, þetta hafi átt að vera fullnaðargreiðsla og málið búið. Þegar greiðslan fór fram hafi B gefið sér upp kennitölu og reikningsnúmer sem hann átti að greiða inn á. Kvað hann almennt traust hafa verið á milli þeirra og hann því ekki gert nokkra athugasemd við þetta uppgjör. Stefndi kvaðst ekki hafa vitað um yfirvofandi gjaldþrot né fjárhagserfiðleika Steypustöðvarinnar en hann hafi haldið áfram að versla við nýja eigendur. Hann hafi fyrst komist að gjaldþrotinu þegar skiptastjóri hóf innheimtuaðgerðir. Stefndi kvaðst ekki hafa vitað neitt um samkrull stefnanda og GT-verktaka varðandi reikningagerð en hann hafi t.d. fengið reikning frá Steypustöðinni fyrir rúmlega fimm milljónir vegna uppúrtektar og fyllingar. Á þeim tíma hafi hann ekki gert nokkrar athugasemdir við þessa reikningsgerð.

Vitnið B kom fyrir dóminn og kvaðst hafa verið eigandi Steypustöðvarinnar Borgar ehf. og GT-verktaka ehf. Hafi GT-verktakar verið fyrirtæki sem sá um jarðvegsvinnu en Steypustöðin selt steypu. Kvaðst hann ekki muna nákvæmlega aðdraganda uppgjörs þeirra A en um lokauppgjör hafi verið að ræða milli félaganna. A hafi greitt öðru félaginu ákveðna fjárhæð sem hafi verið fullnaðaruppgjör á milli þeirra, höfuðstól og vexti. Kvað vitnið stefnda hafa skuldað báðum félögunum og hafi verið ákveðið að hann legði þessa fjárhæð inn á GT-verktaka og átti stefndi að vera skuldlaus við bæði félögin eftir það uppgjör. Kvað vitnið bæði félögin hafa átt í viðskiptum við stefnda áður en þessi viðskipti fóru fram. Vitnið kvað kröfu stefnanda á hendur stefnda ekki hafa verið framselda til GT-verktaka heldur hafi átt að fella reikningana frá Steypustöðinni niður. Enginn samningur hafi verið gerður, þetta hafi verið munnlegt samkomulag. Kvað vitnið, aðspurt, að það hafi tekið við Steypustöðinni af banka á árinu 2011 og reksturinn ætíð verið mjög erfiður. Kvað vitnið að vegna rekstrarerfiðleika hafi starfsmenn GT-verktaka oftlega unnið í nafni Steypustöðvarinnar auk þess sem GT-verktakar hafi oft séð um kaup á aðföngum fyrir Steypustöðina.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði sér 1.552.303 krónur ásamt tilgreindum vöxtum.

Hafi, við könnun skiptastjóra á málefnum búsins og bókhaldi hins gjaldþrota félags, komið í ljós útistandandi krafa á hendur stefnda. Krafan sé til komin vegna seldrar steypu, flots og vinnu stefnanda fyrir stefnda. Stefnandi hafi gefið út fjóra reikninga til stefnda vegna þessarar vinnu en um sé að ræða eftirfarandi reikninga:

Dskj. Reikningur Dags. Eftirstöðvar

4 6987 22.3.2013 kr. 238.913

5 6988 22.3.2013 kr. 1.261.087

6 7314 13.5.2013 kr. 19.869

7 7356 17.5.2013 kr. 32.434

Samtals: kr. 1.552.303

Stefnandi hafi sent stefnda innheimtuviðvörun 20. desember 2013, og birt fyrir honum greiðsluáskorun, dags. 29. janúar 2014. Segir í stefnu að í símtali við fulltrúa skiptastjóra þann 18. febrúar 2014 hafi A, framkvæmdastjóri stefnda, lýst því að hann teldi stefnda þegar hafa greitt kröfuna en með greiðslu til annars félags, þ.e. GT-verktaka ehf. Sama hafi komið fram í tölvupósti lögmanns stefnda til fulltrúa skiptastjóra, dags. 13. mars 2014, en þar hafi lögmaðurinn lýst því að stefndi hefði greitt reikningana fjóra með eingreiðslu þann 11. október 2013 til GT-verktaka ehf. og lét fylgja afrit af millifærslukvittun úr heimabanka. Stefnandi mótmælir því að með mögulegri greiðslu til GT-verktaka ehf. hafi stefndi efnt kröfu stefnanda. Byggir stefnandi á þeirri meginreglu kröfuréttar að efndastaður peningakröfu sé hjá kröfuhafa og teljist krafa ekki greidd fyrr en greiðsla sé komin til kröfuhafa, þegar hann hefur aðgang að henni og getur ráðstafað henni. Ef greitt sé inn á bankareikning er í því sambandi litið svo á að greiðsla hafi átt sér stað þegar greiðslan hefur verið færð inn á reikning kröfuhafa. Ekkert af þessu hafi átt sér stað í þessu tilfelli og hafi krafan því ekki verið efnd.

Þá mótmælir stefnandi því að stefnandi eða starfsmenn stefnanda hafi lagt þau fyrirmæli fyrir stefnda að hann skyldi greiða kröfuna eða hluta kröfunnar inn á reikning annars fyrirtækis. Þá telur stefnandi að jafnvel þótt fallist væri á að slík fyrirmæli hefðu verið sett fram, sé ljóst að stefndi hafi ekki verið í góðri trú um að hann væri að efna kröfu stefnanda með því að greiða 1.500.000 krónur inn á reikning GT-verktaka ehf. þann 11. október 2013. Á þessum tíma hafi gjaldþrot stefnanda verið yfirvofandi en krafa um gjaldþrotaskipti hafði þá löngu borist Héraðsdómi Reykjaness, eða þann 12. júlí 2013. Hafi stefnda mátt vera kunnugt um að félagið væri þannig komið fram af bjargbrúninni og mátt vita að með þessu greiðslufyrirkomulagi væri mögulega verið að koma verðmætum undan skiptum og undan kröfuhöfum stefnanda.

Ljóst sé að greiðsludráttur stefnda hafi þegar valdið stefnanda tjóni. Því krefst stefnandi þess að krafa hans á hendur stefnda verði efnd skv. efni sínu og að stefndi greiði eftirstöðvar, samtals að fjárhæð 1.552.303 krónur ásamt dráttarvöxtum.

Stefnandi styður kröfu sína um réttar efndir við þær meginreglur samninga- og kröfuréttar að samninga skuli halda og að kröfuhafi skuli fá efndir kröfu sinnar í samræmi við aðalefni samnings, sem og við reglu 1. mgr. 51. gr. lausafjárkaupalaga nr. 50/2000. Krafa um dráttarvexti styðst við fyrrgreind ákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Upphafsdagar dráttarvaxta miðist við að mánuður sé liðinn frá útgáfu þeirra reikninga, sem sendir voru stefnda, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Til vara er þess krafist að upphafsdagur dráttarvaxta miðist við að mánuður sé liðinn frá innheimtuviðvörun stefnanda, þ.e. að fjárhæðin kr. 1.552.303 beri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga, frá 20. janúar 2014 til greiðsludags. Til viðbótar þeim lagarökum sem þegar séu rakin vísar stefnandi loks til meginreglna samninga- og kröfuréttar. Vísað sé og til laga um meðferð einkamála nr. 91/1911. Um varnarþing vísast til 1. mgr. 32. gr. þeirra laga og krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi þegar greitt umrædda reikninga og því sé engin krafa til staðar. Líkt og rakið sé í tölvuskeyti undirritaðs lögmanns til fulltrúa skiptastjóra 13. mars 2014 hafi stefndi greitt reikningana með eingreiðslu hinn 11. október 2013, samtals 1.500.000 krónur eins og fram komi á kvittun. Skjáskot af millifærslukvittuninni liggi fyrir. Líkt og ráða megi af millifærslukvittuninni hafi greiðslan verið innt af hendi til einkahlutafélagsins GT-verktaka. Hafi þetta verið gert að beiðni fyrirsvarsmanns Steypustöðvarinnar Borgar ehf., B F-kk-ef, en sömu eigendur hafi verið að GT-verktökum ehf. og Steypustöðinni Borg ehf.

Kvaðst stefndi hafa verið í góðri trú um að hann væri að efna kröfu sína réttilega með umræddri greiðslu. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi fengið þær upplýsingar frá fyrirsvarsmönnum Steypustöðvarinnar Borgar ehf. að krafan hafi verið framseld til GT-verktaka ehf. Í samræmi við þetta hafi umræddir reikningar Steypustöðvarinnar Borgar ehf. verið afturkallaðir og ekki birst lengur í heimabanka stefnda. Stefndi hafi fengið um það fyrirmæli að greiða reikninga með eingreiðslu inn á bankareikning GT-verktaka ehf., hann hafi fengið reikningsnúmer og greitt umsamda fullnaðargreiðslu, 1.500.000 krónur, inn á reikning þess félags þann 11. október 2013. Með greiðslunni hafi stefndi losnað undan greiðsluskyldu sinni. Stefndi hafi verið í góðri trú þar sem stærsti hluti skuldar stefnda hafi verið vegna jarðvegsvinnu sem GT-verktakar hafi unnið en ekki vegna steypu.

Stefndi mótmælir lagatilvísunum stefnanda, einkum tilvísun til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, en samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laganna gilda lögin ekki um samninga þegar sá sem afhendir hlut skal jafnframt láta í té vinnu eða aðra þjónustu sem felur í sér mestan hluta af skyldum hans. Þá byggir stefndi á almennum reglum kröfu- og samningaréttarins, m.a. um efndir kröfu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstöður.

Í máli þessu liggur fyrir að Steypustöðin Borg ehf. gaf út fjóra reikninga í mars, apríl og maí 2013 og krafði stefnda um samtals 7.307.699 krónur. Stærsti reikningurinn er dagsettur 22. mars 2013 að fjárhæð 5.994.319 krónur og er vegna jarðvinnu við Dalakur 1, Garðabæ, uppúrtektar og fyllingar. Í kröfugerð stefnanda er stefndi einungis krafinn um eftirstöðvar þessa reiknings, 238.913 krónur. Tveir af ofangreindum reikningum, samtals að fjárhæð 52.303 krónur, eru vegna steypu, dælu og dælingar. Sá fjórði er vegna jarðvinnu og fyllingar. Þá er ágreiningslaust að stefndi greiddi 1.500.000 krónur inn á reikning GT-verktaka ehf. þann 11. október 2013. Stefndi fullyrti fyrir dóminum að sú fjárhæð sem hann greiddi 11. október 2013 hafi verið fullnaðaruppgjör við bæði GT-verktaka og stefnanda. Sami eigandi hafi verið að báðum fyrirtækjunum, sömu starfsmenn hafi unnið bæði við jarðvinnu og steypu og sami fyrirsvarsaðili hafi komið fram fyrir bæði fyrirtækin. Því hafi stefnda ekki þótt óeðlilegt að Steypustöðin gerði reikninga vegna jarðvinnu en stefndi hafi ekki velt því neitt sérstaklega fyrir sér, hann hafi bara vitað hvað hann ætti að borga. Kvað stefndi fyrir dóminum að það hafi verið samkomulag á milli sín og B, forsvarsmanns stefnanda og GT-verktaka, að 1.500.000 krónur væri fullnaðaruppgjör við bæði fyrirtækin. Stefndi kvað stefnanda hafa með því ætlað að fella niður reikningana sem voru komnir í heimabanka hans. Vitnið B fullyrti einnig fyrir dóminum að með greiðslu 1.500.000 króna hafi stefndi átt að vera skuldlaus við bæði stefnanda og GT-verktaka. Þá bar vitnið eins og stefndi að sömu starfsmenn hafi unnið bæði við steypu og jarðvegsvinnu fyrir stefnda.

Eins og fram er komið greiddi stefndi 1.500.000 krónur til GT-verktaka ehf. 11. október 2013 sem átti að vera fullnaðaruppgjör vegna skulda við stefnanda og GT-verktaka. Bera bæði gögn málsins og framburður aðila og vitna það með sér að mikið samkrull hafi verið á milli GT-verktaka og stefnanda, bæði hvað varðar reikningagerð og starfsmenn. Þá gerði Steypustöðin Borg ehf., reikninga fyrir vinnu sem í raun var unnin af GT-verktökum, eins og jarðvinnu og fyllingu í grunna.

Að þessu virtu, með vísan til gagna málsins og framburðar fyrir dóminum, telur dómurinn sannað að stefndi hafi greitt umþrætta kröfu til stefnanda með greiðslu sinni inn á reikning GT-verktaka þann 11. október 2013. Ber því að sýkna stefnda af dómkröfum stefnanda. Að þessum niðurstöðum fengnum ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað sbr. 130. gr. nr. 91/1991. Stefndi krefst málskostnaðar úr hendi stefnanda auk álags vegna tilefnislausrar málshöfðunar sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi hefur haldið því fram við lögmann stefnanda frá því að hann var fyrst krafinn um skuldina að hún hafi verið uppgreidd á sínum tíma. Bera gögn málsins það með sér. Engin gögn í málinu sýna að stefnandi hafi gert reka að því að kanna þessar fullyrðingar eða tekið mark á þeim. Verður tekið tillit til þessa við ákvörðun málskostnaðar sem stefnanda er gert að greiða stefnda eins og segir í dómsorði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, X, er sýkn í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.

Rétt endurrit staðfest:

Héraðsdómur Reykjaness 3. 2. 2016.