S-3203/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 30. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 28. júní 2022, á hendur E-kk-þgf B-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, „fyrir eftirtalin brot fram á árinu 2022:1. Umferðarlagabrot með því að hafa, laugardaginn 12. febrúar, ekið bifreiðinni [...]sviptur ökurétti um [...]í Reykjavík, þar sem lögreglan stöðvaði aksturinn.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

2. Rangar sakargiftir með því að hafa, villt á sér heimildir og sagt nafn og kennitölu Þ kt. [...], er lögregla bað ákærða um að framvísa ökuskírteini í því tilviki sem greint er frá í ákærulið I, og með því komið til leiðar að umræddur Þ yrði sakaður um brot gegn 8. mgr. 58. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, en lögreglustjóri gaf út sektargerð á hendur Þ-x-þgf málsins þann 16. febrúar 2022

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

3. Umferðarlagabrot með því að hafa, sunnudaginn 13. febrúar, ekið bifreiðinni [...] sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóðsýni mældist amfetamín 535 ng/ml) norður [...] í Reykjavík, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“

Við upphaf aðalmeðferðar staðfesti ákærði það sem áður hafði verið boðað, að hann myndi játa skýlaust sök samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru. Þá játar hann sök að hluta til samkvæmt 3. tölulið ákæru.

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa vegna þeirra brota sem hann hefur gengist við en sýknu af 3. tölulið ákæru. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda að mati dómsins.

I.

1. og 2. kafli ákæru

Ákærði hefur skýlaust játað brot sín samkvæmt framangreindum köflum ákæru. Sannað er með játningu ákærða og öðrum gögnum málsins að ákærði er sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

3. kafli ákæru

Þann 13. febrúar 2022 var lögregla við almennt umferðareftirlit og stöðvaði bifreiðina [...] sem ók [...] í norðurátt. Segir í skýrslu lögreglu að ökumaður hafi ekki verið með skilríki. Hafi hann í fyrstu sagt rangt til nafns en sagst svo vera ákærði og hafa ekki ökuréttindi. Vaknaði grunur um að hann kynni að vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna en hann hafi borið ýmis einkenni þess, eins og nánar er lýst í skýrslunni. Hann neitaði því að vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna/lyfja, eins og þar segir. Var hann færður á lögreglustöð og tók hjúkrunarfræðingur úr honum blóðsýni.

Meðal gagna er matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði þar sem fram kemur að í blóðsýni ákærða hafi mælst amfetamín 535 ng/ml.

Í kjölfarið var ákærða boðið að ljúka málinu með sektargerð en úr því varð ekki.

Meðal gagna er lyfjaskírteini ákærða en þar kemur fram að ákærði hafi fengið ávísað lyfinu [...]með virka innihaldsefnið metýlfenídat.

II.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði kannaðist við að hafa verið stöðvaður af lögreglu umrætt sinn. Ástand hans hefði þó verið eðlilegt en hann hefði tekið [...]í nokkur ár án vandkvæða. [...]Lyfið hefði góð áhrif á hann, m. a. við einbeitingu við akstur. Rak ákærða ekki minni til að læknirinn hefði varað hann við að aka eftir að hafa tekið inn lyfið. Ákærði kvaðst ekki hafa haft lyfjaskírteinið meðferðis þegar hann var stöðvaður af lögreglu en hann hefði margoft getið þess að hann tæki lyfseðils skyld lyf. Aðspurður kvaðst ákærði ekki geta skýrt hvers vegna amfetamín hefði mælst í blóðsýni hans enda hefði hann ekki neytt þess efnis. Mögulega hefði lyfið hans haft þau áhrif að niðurstaða mælingar varð sú er raun bar vitni.

Lögreglumaður A kvaðst hafa verið við almennt umferðareftirlit umrætt sinn. Hefði hann veitt bifreið ákærða eftirtekt og hefði verið ákveðiðað kanna með ástand og réttindi hans. Nokkur vettvangspróf hefðu verið gerð og vaknað grunur um að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Til að mynda hefði hann verið ör, æstur og sveiflukenndur. Þá hefðu sjáöldur augna hans verið þanin. Hann hefði ekki viljað gefa þvagsýni og verið færður á stöð til blóðsýnatöku. Vitnið kvaðst aðspurt ekki muna hvort ákærði hefði nefnt að hann tæki lyf við sjúkdómi.

Lögreglumaður B kvaðst hafa verið með félaga sínum við umferðareftirlit er ákærði hefði verið stöðvaður. Hann hefði ekki verið með nein skírteini og viðurkennt akstur sviptur ökurétti. Hann hefði neitað því að vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna en borið einkenni þess. Hefði hann til að mynda verið ör í háttum. Vitnið kvaðst ekki muna hvort ákærði hefði getið þess að hann tæki lyfseðils skyld lyf.

C læknir staðfesti að ákærði væri með [...] og tæki lyfið[...] að ráði hans [...] Lyfið væri í flokki amfetamín afleiddra lyfja en vitnið kvaðst ekki geta sagt til um hvort það þýddi að amfetamín gæti mælst í honum eftir inntöku þess. Aðspurt taldi vitnið lyfið geta haft áhrif til góðs við akstur.

D lyfjafræðingur hjá rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði gerði grein fyrir framkvæmd í tengslum við rannsókn á blóðsýnum og hvernig niðurstaða væri fengin. Aðspurt kvað vitnið lyfið [...] ekki innihalda amfetamín. Virkt innihaldsefni lyfsins væri metýlfenídat sem væri annað efni. Við framkvæmd skimunar á sýni væri greint á milli þessara efna. Metýlfenídat hefði því átt að mælast sérstaklega hefði það verið að finna í blóðsýninu. Það væri efnafræðilega skylt amfetamíni og hefði sambærilega verkun. Það þekktist að amfetamíni væri ávísað af lækni og kæmi það þá fram á lyfjaskírteini. Væri 150 ng/ml hámarksmagn en það magn amfetamíns sem mældist í blóðsýninu hefði verið langt umfram það.

III.

Niðurstaða

Ákærða er gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreiðinni [...]sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, eins og nánar er lýst í ákæru. Sannað er með framburði ákærða og öðrum gögnum máls aðhann hafi verið ökumaður umrætt sinn og ekið sviptur ökurétti.

Ákærði rengir ekki niðurstöður mælingar á blóðsýni en neitar því að hafa neytt amfetamíns. Hann hafi aðeins tekið lyfið [...] að læknisráði, eins og endranær. Fyrir liggur að ákærði framvísaði ekki lyfjaskírteini á vettvangi og er ekki að sjá af gögnum máls eða fær það stoð af framburði vitna að hann hafi getið þess sérstaklega að hann tæki lyf að læknisráði. Telst það því ósannað.

Tveir lögreglumenn komu fyrir dóminn og báru um að ákærði hefði borið ýmis einkenni þess að vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og því hefði verið tekin ákvörðun um blóðsýnatöku. Fyrir liggur matsgerð rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði sem staðfestir að í blóðsýni ákærða mældist mikið magn af amfetamíni, eða 535 ng/ml. Annað efni mældist ekki í sýninu. Gerði vitnið D lyfjafræðingur nánari grein fyrir niðurstöðum mælinga og kvað amfetamín vera annað efni en metýlfenídat, sem væri hið virka innihaldsefni amfetamíns. Væri skimað sérstaklega fyrir metýlfenídati, sem hefði ekki mælst í blóði ákærða.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið stenst ekki framburður ákærða um að hann hafi ekki neytt amfetamíns fyrir aksturinn enda í ósamræmi við sönnunargögn og framburð vitna í málinu.

Í 1. mgr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 segir að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim eða ef hann telst óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja, sbr. 6. mgr. 48. gr. Amfetamín telst til þeirra efna sem eru bönnuð á íslensku yfirráðasvæði, sbr. 2. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974.

Þá segir í 2. mgr. 50. gr. umferðarlaga að mælist ávana- og fíkniefni eða lyf skv. 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., í blóði ökumanns teljist hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega.

Ákærði er, eins og áður greinir, aðeins ákærður fyrir akstur undir áhrifum ávana-og fíkniefna. Sannað er að í blóðsýni hans mældist amfetamín og var hann undir áhrifum efnisins og óhæfur til að stjórna ökutækinu örugglega. Gildir einu hvort hann var í reynd fær um að aka bifreiðinni eða ekki, eins og slegið hefur verið föstu í dómaframkvæmd Hæstaréttar og Landsréttar. Þá stoðar ákærða ekki að leggja fram lyfjaskírteini nú enda reynir í máli þessu ekki á samspil lyfja sem ávísað er af lækni annars vegar og ávana- og fíkniefna hins vegar. Í þessu sambandi má vísa til dóma Landsréttar í málum nr. 41/2020 frá 30. apríl 2021 og nr. 258/2021 frá 17. desember 2021.

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök og eru brotin rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 27. júní 2022, gekkst ákærði undir sektarrefsingu með lögreglustjórasátt 4. nóvember 2021 fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og var að auki sviptur ökurétti tímabundið.

Verður því miðað við það að ákærði hafi nú í annað sinn, innan ítrekunartíma í skilningi 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, gerst sekur um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og í fyrsta sinn gerst sekur um akstur sviptur ökurétti. Varða umferðarlagabrot hans sektum.

Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um hegningarlagabrot. Brot gegn 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga varðar fangelsi allt að 10 árum en refsirammi ákvæðisins er til marks um að löggjafinn telur verndarhagsmuni sem í húfi eru afar mikilvæga. Ber að líta slík brot alvarlegum augum. Í 2. málsl. 1. mgr. segir að við ákvörðun refsingar skuli hafa hliðsjón af því hversu þung hegning er lögð við broti því sem sagt er eða gefið til kynna að viðkomandi hafi drýg tog verður litið til þessa.

Með hliðsjón af framangreindu, játningu ákærða að hluta til og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 30 daga fangelsi en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til 4. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, skal ákærði jafnframt greiða 420.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 26 daga.

Með vísan til lagaákvæða í ákæru er ákærði sviptur ökurétti í 3 ár frá birtingu dóms þessa að telja. Ekki eru efni til þess að taka til greina beiðni ákærða um beitingu 103. gr. umferðarlaga.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 333.312 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og 107.673 krónur í annan sakarkostnað. Við ákvörðun málsvarnarþóknunar er litið til eðlis og umfangs málsins, sem er harla lítið, og reglna Dómstólasýslunnar nr. 1/2023.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, E-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 30 dagaen fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði 420.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 26 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í 3 ár frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 333.312 króna málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, og 107.673 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf