E-2115/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 15. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf J-kk-þgf, Hraunbæ 22, Reykjavík og R-kvk-þgf S-kvk-þgf K-kvk-þgf, Vogagerði 4, Vogum, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík, með stefnu birtri 17. maí 2013.

Stefnendur krefjast þess að viðurkenndur verði réttur stefnenda til fullra skaðabóta úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar AK-249 hjá stefnda vegna líkams- og eignatjóns er stefnendur urðu fyrir í umferðarslysi hinn 1. júní 2012. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr þeirra hendi. Stefndi hefur fallið frá kröfu um frávísun á öllum kröfum stefnanda, S-kk-ef.

I

Hinn 1. júní 2012 um kl. 17 varð árekstur bifreiðanna YO-087 og AK-249 á gatnamótum Bitruháls og Fossháls. F-kk-nf L-kk-nf ók bifreiðinni AK-249 norður Bitruháls en eigandi bifreiðarinnar er S-x-x K-kk-nf J-kk-nf. Stefnandi, S-kk-nf, ók bifreiðinni YO-087 og stefnandi, R-kvk-nf, er eigandi bifreiðarinnar.

F-kk-nf, ökumaður AK-249, lýsir atvikinu þannig í tjónstilkynningu: „Ég ók norður Bitruháls að Fosshálsi, skyndilega sá ég hinn bílinn of seint og ók á vinstra afturhorn hins bílsins. Ég tel að ég hafi verið á yfir um 70 km hraða þegar þetta gerðist. Eigandi bifreiðarinnar var með mér í bílnum ásamt S-kk-þgf vini hans þegar þetta gerðist.“

Stefnandi, S-kk-nf, ökumaður YO-807, lýsir atviku þannig í tjónstilkynningu: „Ég var að aka suður Bitruháls að Fosshálsi og ætlaði að beygja til austurs austur Fossháls. Ég var aðeins byrjaður að beygja til vinstri en sá þá hinn bílinn koma á móti mér á rífandi siglingu og beygði því til hægri til að forða árekstri en tókst það ekki og ók hinn bílinn á vinstra afturhorn bifreiðar minnar.“

Við áreksturinn hlaut S-kk-nf fjöláverka á líkama og hefur hann verið í sjúkraþjálfun frá þeim tíma er slysið átti sér stað. Auk þess varð mikið tjón á vinstri hlið bifreiðarinnar YO-807.

Upphaflega var talið að bifreiðin AK-249 hefði á tjónsdegi verið tryggð hjá Sjóvá. Var skiptingu sakar þannig háttað að 75% voru felld á ökumann bifreiðarinnar AK-249 vegna hraða en 25% voru felld á stefnendur. Síðar kom í ljós að bifreiðin AK-249 var tryggð hjá hinu stefnda tryggingafélagi á tjónsdegi, en ekki hjá Sjóvá. Stefndi komst að þeirri niðurstöðu að ökumenn bifreiðanna skyldu hvor bera helming sakar vegna slyssins.

Hinn 11. júní 2012 óskaði Alþjóða bifreiðatryggingar á Íslandi eftir því að tjónanefnd vátryggingafélaganna tæki afstöðu til sakar eða sakarskiptingar í málinu þar sem aðilar voru ósammála um sök. Niðurstaða nefndarinnar var sú að sök ætti að skiptast til helminga.

Hinn 17. júlí 2012 var málinu skotið til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Í úrskurði nefndarinnar, dags. 20. september 2012, var komist að sömu niðurstöðu um sakarskiptingu.

Stefndi ákvað að una úrskurði nefndarinnar um jafna sakarskiptingu. Stefnendur telja ekki unnt að fallast á þá niðurstöðu og höfða því mál þetta.

II

Stefnendur byggja aðallega á því að ökumaður bifreiðarinnar AK-249 hafi brotið reglur umferðarlaga nr. 50/1987 um ökuhraða og eigi alla sök á því að slysið varð. Hafi ökumaðurinn ekið bifreiðinni á miklum hraða og ekki sýnt af sér nægilega aðgæslu og varúð við aksturinn. Leyfilegur ökuhraði á slysstað var 50 km/klst. en í tjónstilkynningu kemur fram að ökumaður bifreiðarinnar AK-249 taldi ökuhraða bifreiðarinnar hafa verið yfir 70 km/klst. er slysið átti sér stað. Bremsuför eftir bifreiðina mældust 30,5 metrar, en þar af mældust 12,5 metrar að árekstursstað og 18 metrar frá árekstursstað. Sé hraði bifreiðarinnar reiknaður með því að nota formúluna v2=254*μ*d, sem sé að finna á vísindavef Háskóla Íslands, þar sem v sé hraði bifreiðar í km/klst., d sé lengd bremsufara (30,5 metrar) og μ sé núningsstuðull (0,8 miðað við þurrt malbik), þá hafi útreiknaður hraði bifreiðarinnar að minnsta kosti verið 79 km/klst.

Þá megi gera ráð fyrir að bifreiðinni hafi verið ekið á talsvert meiri hraða þar sem hemlunarvegalengdin hefði verið lengri ef áreksturinn hefði ekki orðið. Ætla megi að bifreiðinni hafi verið ekið á tæplega tvöföldum hámarkshraða. Ökumaður bifreiðarinnar hafi því bersýnilega ekið of hratt, sbr. 1. og 2. mgr. 36. gr. og 1. mgr. 37. gr. umferðarlaga, og orðið þannig valdur að tjóninu. Sérstök skylda hvíldi á ökumanninum að aka gætilega þar sem vegamót nálguðust og bar honum að haga akstrinum þannig að hann hefði fulla stjórn á bifreiðinni og gæti stöðvað hana við hverjar þær aðstæður sem framundan voru. Þessari skyldu sinnti ökumaðurinn hins vegar ekki með fyrrgreindum afleiðingum.

Stefnandi, S-kk-nf, hafnar því alfarið að hann hafi sýnt af sér eigin sök sem réttlæti að bætur hans séu lækkaðar. Stefnandi tók vinstri beygju á gatnamótunum þar sem hann sá bifreiðina AK-249 í fjarska. Bifreiðin nálgaðist þó á mun meiri hraða en stefnandi mátti búast við og þrátt fyrir tilraunir hans til þess að afstýra slysinu þá dugðu þær ekki til. Stefnandi, S-kk-nf, gætti fyllsta öryggis við aksturinn og mátti hann með engu móti gera ráð fyrir miklum hraða bifreiðarinnar AK-249. Telja stefnendur þá skyldu ökumannsins, að aka ekki yfir leyfilegum hámarkshraða, vega svo þungt að það að virða þá skyldu að vettugi geri það að verkum að öll sök á árekstrinum verði lögð á hann. Tjón stefnenda beri því að bæta úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar AK-249, skv. 88., 89. og 90. gr. umferðarlaga. Bifreiðin AK-249 var með lögbundna ábyrgðartryggingu hjá stefnda á tjónsdegi í samræmi við 1. mgr. 91. gr. umferðarlaga og er kröfum stefnenda því réttilega beint að stefnda skv. 1. mgr. 95. gr. og 97. gr. sömu laga.

Að öllu ofangreindu virtu sé þess krafist að viðurkennt verði að stefnendur eigi rétt á fullum bótum úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar AK-249 hjá stefnda.

Skaðabótakrafa stefnenda sé reist á almennum reglum skaðabótaréttar, ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 og ákvæðum laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Um viðurkenningarkröfu sé vísað til 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa stefnenda um málskostnað sé reist á 129. og 130. gr. einkamálalaga og lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Varðandi aðild stefnenda sé vísað til 19. gr. einkamálalaga og um varnarþing sé vísað til V. kafla sömu laga.

III

Stefndi byggir á því að samkvæmt 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 geti tjónþoli krafist bóta beint af vátryggingafélagi ef vátrygging tekur til tjóns vátryggðs vegna skaðabótaábyrgðar sem hann ber. Aðild ökumanns eða eiganda bifreiðarinnar sé því ekki nauðsynleg að dómsmáli þessu, sbr. einnig 95. og 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Stefnendur reisa viðurkenningarkröfur sínar á 88., 89. og 90. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Óumdeilt sé að eigandi bifreiðarinnar YO-807, stefnandi R-kvk-nf S-kvk-nf K-kvk-nf, hafi orðið fyrir eignatjóni en bifreið hennar skemmdist töluvert við árekstur bifreiðanna.

Í 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga sé kveðið á um að sá sem beri ábyrgð á skráningarskyldu vélknúins ökutækis skuli bæta það tjón sem hljótist af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla í tækinu eða ógætni ökumanns. Hér sé að finna svokallaða hlutlæga bótareglu en með því sé átt við að skaðabótaskylda stofnast, jafnvel þótt enginn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi. Um slíkt sé ekki að ræða í máli þessu.

Í 89. gr. umferðarlaga komi fram sú regla að ef tjón hlýst af árekstri tveggja skráningarskyldra ökutækja skiptist tjónið á þau að tiltölu við sök þeirra sem hlut eiga að máli og með hliðsjón af atvikum öllum.

Stefndi heldur því fram að ökumaður bifreiðarinnar YO-807, stefnandi S-kk-nf J-kk-nf, hafi sýnt af sér saknæmt gáleysi er hann ók í veg fyrir bifreiðina AK-249. Hafi hann brotið gegn meginreglum umferðarlaganna, sbr. t.d. II. kafli laganna um reglur fyrir alla umferð og IV. kafla um umferðarreglur fyrir ökumenn. Sé þar sérstaklega vísað til 15. og 16. gr. laganna um akstur á vegamótum og í beygjum. Enn fremur sé vísað til 25. gr. laganna, einkum 4. mgr. sem kveði á um að þegar ökumaður ætli að beygja á vegamótum, beri honum að veita þeirri umferð sem á móti komi forgang, sem fari þvert yfir akbraut þá sem hann ætlar að fara á. Með gáleysislegri hegðan sinni bar stefnandi, S-kk-nf, meginábyrgð á árekstrinum og þá um leið ætluðu eigin líkamstjóni og eignatjóni stefnanda, R-kvk-ef. Sé þá ótalið eignatjón eiganda AK-249.

Stefndi vísar til þess að bæði tjónanefnd vátryggingafélaganna og úrskurðarnefnd í vátryggingarmálum, hafi komist að þeirri niðurstöðu að ökumaður YO-807 hafi borið sök á árekstrinum. Hann sýndi ekki nægilega tillitssemi þegar hann ætlaði að beygja af Bitruhálsi til austurs inn á Fossháls, þvert yfir þá akbraut sem umferð úr gagnstæðri átt ók eftir. Hann mat ekki aðstæður rétt og sé því meginorsakavaldur árekstursins. Stefndi hafi fallist á að ökumaður AK-249 hafi einnig átt sök á árekstrinum með því að aka mun hraðar en leyfilegur hámarkshraði leyfði. Stefndi ákvað að una niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar og krefst þess að kröfum stefnanda um rétt til fullra skaðabóta verði hafnað og ákveðið að stefnendur beri báðir helming tjóns síns. Að þessu virtu beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda, R-kvk-ef S-kvk-ef.

Við ákvörðun málskostnaðar beri að taka mið af því að stefndi hefur þegar viðurkennt bótaskyldu ökumanns og eiganda AK-249 að hálfu.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum II. IV. og XIII. kafla, laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, og skaðabótalaga nr. 50/1993. Enn fremur vísar stefndi til almennu skaðabótareglunnar, sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Þá sé vísað til 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Ágreining málsins er að rekja til áreksturs tveggja bifreiða á gatnamótum Bitruháls og Fossháls í Reykjavík. Bifreið stefnanda, YO-807, ók eftir Bitruhálsi og tók vinstri beygju inn Fosshálsinn. Bifreiðin AK-249, sem tryggð er hjá stefnda, kom úr gagnstæðri átt eftir Bitruhálsinum. Deilt er um hver beri ábyrgðina á árekstrinum. Stefndi hefur viðurkennt bótaábyrgð sína en telur að stefnendur eigi að bera helming tjóns síns sjálfir. Stefnendur byggja á því að þeir eigi að fá allt tjón sitt bætt.

Í 89. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 kemur fram sú regla að ef tjón hlýst af árekstri skráningarskyldra vélknúinna ökutækja skiptist tjónið á þau að tiltölu við sök þeirra sem hlut eiga að máli og með hliðsjón af atvikum öllum.

Stefnandi málsins ók suður Bitruhálsinn og ætlaði að taka vinstri beygju austur Fosshálsinn. Samkvæmt 25. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skal ökumaður sýna sérstaka aðgát við vegamót. Þegar ökumaður ætlar að beygja á vegamótum, ber honum að veita þeirri umferð sem á móti kemur forgang. Telja verður að með því aka eða ætla að aka yfir gagnstæða akrein Bitruhálsins, og þar með í veg fyrir bifreiðina AK-249, hafi stefnandi, S-kk-nf, sýnt af sé gáleysi og eigi því sök á árekstrinum.

Á hitt er þó að líta, að ökumaður bifreiðarinnar AK-249 viðurkennir að hann hafi ekið hraðar en leyfilegur hámarkshraði leyfði. Hraði bifreiðarinnar er ósannaður en ökumaðurinn viðurkennir að hafa verið á yfir 70 km/klst. Stefnandi hefur haldið því fram að ökumaður AK-249 hafi ekið á 79 km/klst. og á mun meiri hraða, ef tekið væri tillit til þess að hemlunarvegalengdin væri lengri ef áreksturinn hefði ekki orðið. Dómurinn telur það ekki sannað, en leggur til grundvallar að ökumaðurinn hafi ekið á rúmlega 70 km/klst. Hámarkshraði á Bitruhálsinum er 50 km/klst. Með þessu aksturslagi sýndi ökumaður AK-249 einnig gáleysislega hegðun.

Að virtu háttalagi beggja ökumannanna telur dómurinn, eins og mál þetta liggur fyrir, að ekki sé forsenda til að leggja sök á annan ökumanninn umfram hinn. Því verður sök skipt til helminga. Þar sem stefndi hefur viðurkennt bótaábyrgð vegna helmings tjónsins er niðurstaða málsins sú að stefndi er sýknaður af kröfum stefnanda í máli þessu.

Með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnendum að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýknaður af kröfum stefnenda, S-kk-ef J-kk-ef og R-kvk-ef S-kvk-ef K-kvk-ef.

Stefnendur, S-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf S-kvk-nf K-kvk-nf, greiði stefnda, Tryggingarmiðstöðinni hf. 400.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.