S-25/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 2. apríl sl., höfðaði ríkissaksóknari hér fyrir dómi þann 10. janúar sl. á hendur X og Z, Húsavík;

„fyrir brot gegn almennum hegningarlögum og umferðarlögum, með því að hafa, að kvöldi mánudagsins 19. nóvember 2007, þreytt kappakstur um miðbæ Húsavíkur, á um 580 metra vegarkafla norður Garðarsbraut frá Húsavíkurkirkju og norður Héðinsbraut, að gatnamótum við Baldursbrekku og Norðausturveg. Þannig röskuðu ákærðu umferðaröryggi og stofnuðu á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu tveggja farþega bifreiðarinnar NG-818 og eins farþega í bifreiðinni UT-981, auk annarra vegfarenda, í augljósa hættu, eins og nánar er lýst hér að neðan:

1. Ákærði [Z] ók bifreiðinni UT-981 og ók hluta leiðarinnar á vinstri akgrein gegn akstursstefnu samsíða ákærða [X] sem ók bifreiðinni N-818 á hægri akgrein.

2. Ákærðu óku bifreiðunum með a.m.k. 80 til 90 kílómetra hraða á klukkustund þar sem leyfilegur hámarkshraði er 50 kílómetrar.

3. Akstursleið ákærðu var eftir blautum vegi og um ískrapa sunnan við gatnamót Héðinsbrautar og Höfðabrekku.

4. Ákærðu óku um gatnamót Garðarsbrautar við Stóragarð og við Vallholtsveg þar sem vegsýn er skert vegna aðliggjandi bygginga og gatnamót Héðinsbrautar við Naustagil, við Laugarbrekku og Auðbrekku, og við Höfðabrekku.

5. Ákærðu óku yfir fjórar gangbrautir á leiðinni.

Ákærði [X] missti stjórn á bifreið sinni skömmu áður en komið var að gatnamótumvið Baldursbrekku og Norðausturveg, með þeim afleiðingum að bifreiðin lenti upp á gangstétt við hús númer [...] við Baldursbrekku og skall þar á steyptum vegg sem við það brotnaði. Snérist bifreiðin við höggið og endaði í garði húss númer 2.

Telst háttsemi ákærðu varða við 168. gr. og 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og 1. mgr. 4. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Að auki telst brot ákærða [Z] samkvæmt 1. tölulið varða við 1. mgr. 14. gr. umferðarlaga, brot beggja ákærðu samkvæmt 2. tölulið við 1. mgr. 37. gr. umferðarlaga, samkvæmt 3. tölulið við h-lið 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga, samkvæmt 4. tölulið við c-lið sama ákvæðis og að auki e-lið ákvæðisins vegna aksturs um gatnamót við Vallholtsveg og Garðarsbraut, og samkvæmt 5. tölulið við d-lið sama ákvæðis, allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.“

Skipaður verjandi ákærðu krefst fyrir þeirra hönd sýknu, en til vara að þeir verði dæmdir til vægustu refsingar sem lög leyfa og að fullnustu hennar verði frestað skilorðsbundið.

I.

Lögreglunni á Húsavík barst þann 19. nóvember 2007 kl. 22:37 tilkynning um umferðarslys á Baldursbrekku við gatnamót þeirrar götu og Norðausturvegar. Er lögregla kom á staðinn var fólk komið að og ökumaður og tveir farþegar, sem verið höfðu í bifreiðinni, komnir út úr henni.

A lögregluvarðstjóri lýsir aðstæðum á vettvangi svo í frumskýrslu, að bifreiðinni NG-818, sem ákærði X hafi ekið, hafi þarna verið ekið eftir Héðinsbraut til norðurs, en á móts við gatnamót Höfðabrekku og Héðinsbrautar hafi hann misst stjórn á bifreiðinni þar sem aflíðandi beygja sé til hægri miðað við akstursstefnu. Hafi bifreiðinni augljóslega verið ekið á mikilli ferð þar sem hún hafi farið á hlið upp á gangstétt við hús nr. ... við Baldursbrekku, upp brekku eftir gangstéttinni og yfir Baldursbrekku við gatnamót Baldursbrekku og Norðausturvegar. Bifreiðin hafi síðan skollið með hægri hlið á steyptum vegg við gangstétt heim að húsi nr. 2 við Baldursbrekku. Veggurinn hafi brotnað við höggið og bifreiðin snúist til hálfs og hafnað með afturendann inni í garði við hús nr. ... við Baldursbrekku. Svo hafi virst að höggið er bifreiðin lenti á veggnum hafi verið nokkuð mikið þar sem glerbrotum hafi rignt yfir svæðið og m.a. hafi verið glerbrot uppi á svölum á annarri hæð hússins við Baldursbrekku 2. Aðstæðum lýsir varðstjórinn svo að gatan, þ.e. Héðinsbraut, hafi verið vot, en krapi hafi verið á henni rétt sunnan gatnamóta Héðinsbrautar og Höfðabrekku þar sem ökumaður virðist hafa misst stjórn á bifreiðinni. Þá hafi einnig verið krapi við gangstétt framan við Baldursbrekku ... . Krap á götum hafi verið þungt og blautt og því nokkur hálka í því, en ekki hafi verið hálka á götum að öðru leyti. Ummerkjum eftir för bifreiðarinnar er svo lýst, að þar sem hún hafi fyrst farið upp á kantstein hafi augljóslega mátt sjá för eftir það að hún hafi runnið út á hlið. Er yfir kantsteininn hafi verið komið sé smákafli þar sem bifreiðin hafi runnið upp eftir grasi og síðan inn á steypta gangstétt. Mjög greinileg rispa hafi verið mörkuð í yfirborð gangstéttarinnar, að því er virst hafi verið eftir brotna hægri framfelgu. Síðan hafi bifreiðin runnið af gangstéttinni og þvert norður yfir götuna neðst í Baldursbrekku. Þar hafi bifreiðin lent aftur á kantsteini og enn hafi hún verið að renna út á hlið. Bifreiðin hafi farið af kantsteininum yfir gangstéttina og skollið á veggnum við Baldursbrekku ... , sem hafi brotnað í nokkra hluta við höggið. Bifreiðin hafi síðan snúist á veggbrotinu og kastast aftur á bak og til austurs inn í garðinn við Baldursbrekku ... .

Vitni gáfu sig fram á vettvangi og fékk lögregla þegar um það vitneskju að ökumaður bifreiðarinnar myndi hafa verið í spyrnu við annan ökumann á öðru ökutæki.

II.

Lögregla yfirheyrði ákærða X þann 27. nóvember 2007. Skýrði hann lögreglu svo frá að hann myndi ekki atburðarásina alla. Hann hefði verið með C og D að aka sér til skemmtunar á bifreiðinni NG-818. Kvaðst hann ekki muna eftir því hvar meintur kappakstur hefði byrjað, en hann hefði ekið hægra megin á götunni en meðákærði vinstra megin. Hann kvaðst muna eftir því að er hann hefði nálgast Höfðabrekkuna hefði hann hægt á sér vegna hálku þar fyrir neðan. Bifreiðin hefði farið að rása á veginum, fyrst til vinstri, og hefði hann þá ætlað að rétta hana af, en þá hefði hún snúist og runnið út á hlið upp Héðinsbraut. Hann myndi síðan eftir sér í henni þar sem hún hefði staðnæmst. Hann kvaðst ekki vita hvað hann hefði ekið hratt er hann ók hraðast, en ekki geta neitað því að þarna hefði verið ekið of hratt. Hann hefði ekki tekið eftir gangandi vegfarendum á leiðinni. Farþegar í bifreið hans hefðu verið í öryggisbeltum. Hann hefði verið fluttur á Heilbrigðisstofnun Þingeyinga og við skoðun þar hefði komið í ljós að hryggjargrein hefði brotnað, tveir hryggjarliðir fallið saman og hann hefði tognað í baki, hálsi og hægri öxl.

Ákærði skýrði frá því hér fyrir dómi að hann myndi mjög óljóst eftir þessum atvikum. Hann myndi þó að hann hefði eitthvað verið að hægja á sér í upphafi til að stríða meðákærða. Síðan hefði meðákærði ekið fram úr eða reynt að aka framúr við „Kaskó eða bókabúðina“. Síðan myndi hann óljóst eftir atvikum. Aðspurður um framúrakstur meðákærða kvaðst ákærði telja að hann hefði aðeins komist upp að hlið sér. Meðákærði hafi síðan líklega hægt ferðina, og síðan ákærði sjálfur og þá hafi hann lent í hálkunni. Aðspurður kvað ákærði farþega sína ekki hafa gert neinar athugasemdir við akstur hans. Spurður hvort hann hefði ekið hraðar en leyfilegt var kvaðst ákærði ekki geta metið hve hratt hefði verið ekið, en hann hefði örugglega ekið eitthvað aðeins hraðar en löglegt er.

Lögregla yfirheyrði ákærða Z þann 20. nóvember 2007. Hann kvaðst hafa ekið bifreiðinni UT-981 og með honum í bifreiðinni hefði verið E. Hann hefði ekið á eftir bifreiðinni NG-818, sem meðákærði ók. Hafi þeir ekið Garðarsbraut til norðurs og beygt til hægri á móts við frystihúsið að Garðarsbraut ... . Þá hafi meðákærði hægt verulega á sér og ákærði skilið það svo að meðákærði væri að bjóða honum í spyrnu. Á móts við kirkjuna hafi hann reynt að fara fram úr meðákærða, sem hafi þá gefið í og þeir ekið samsíða norður Garðarsbraut, inn á Héðinsbraut og allt á móts við gömlu mjólkurstöðina. Þar hafi meðákærði farið að síga framúr. Ákærði kvaðst hafa ekið vinstra megin á veginum en á móts við sundlaugina hafi hann slegið af hraðanum þar sem meðákærði hafi verið kominn töluvert framúr honum og einnig vegna þess að hann hafi séð í krapa á veginum framundan á gatnamótum Héðinsbrautar og Höfðabrekku. Hann hafi séð að bifreið meðákærða fór að rása í krapanum, en ekki geta lýst atvikum nánar fyrr en bifreiðin hafði stöðvast á móts við Baldursbrekku ... . Hann hafi þá ekið þar framhjá og snúið við og er hann hafi komið til baka hafi fólk verið komið á vettvang, tveir verið komnir út úr bifreiðinni og sá þriðji á leiðinni út. Hann hafi þá ekið E heim að beiðni hans og síðan farið og sagt föður sínum frá. Spurningu um hvað hann hefði ekið hraðast svaraði ákærði svo að hann hafi verið að aka á milli 80 til 90 kílómetra hraða á klukkustund er hann var á móts við söluskála Skeljungs. Spurður um ökuhraða meðákærða kvaðst ákærði ekki geta nefnt neina tölu, en hann hlyti að hafa farið töluvert hraðar en ákærði. Ákærði hafi ekki tekið eftir gangandi vegfarendum á leiðinni. Spurður um hvernig honum hafi liðið við aksturinn svaraði ákærði því að hann hefði verið mjög spenntur og fundist hann stífna upp í öxlunum og það hefði verið eins og sjóndeildarhringurinn þrengdist. Sér hefði fundist hann ráða fyllilega við þann hraða sem hann var á og hann hefði ekki fundið til hræðslu við aksturinn.

Framburður ákærða hér fyrir dómi var í meginatriðum á sama veg, en þó tók hann fram að hann gæti ekki metið hversu ökuhraði hans hefði verið mikill og sá hraði sem hann nefndi í skýrslu sinni fyrir lögreglu hefði verið hrein ágiskun eftir að hann hefði verið margspurður um ökuhraðann. Meðákærði hefði ekið mjög hægt á undan sér og ákærði þá farið fram úr og meðákærði þá aukið hraðann. Ákærði hefði reynt að komast fram úr, en það hefði ekki gengið. Spurður hvenær hraðinn hefði verið aukinn sagði ákærði að það myndi hafa verið er þeir voru komnir norður fyrir Húsavíkur-kirkju. Ákærði kvaðst hafa gert fleiri en eina tilraun til að komast framúr meðákærða, en síðan farið aftur yfir á hægri akrein fyrir aftan bifreið meðákærða er hann var kominn rétt framhjá söluskála Skeljungs. Hann hefði þá verið að hægja ferð og bilið hefði verið að lengjast milli bifreiðanna er óhappið varð. Farþegi sinn hefði engar athugasemdir gert við aksturinn. Spurður hvers vegna hann hefði ekki komist framúr bifreið meðákærða sagði ákærði að meðákærði hefði ekið hraðar en ákærði hefði treyst sér til að fara til að komast framúr honum.

Vitnið D ber að hann hafi setið aftur í bifreiðinni NG-818 fyrir aftan ökumann. Ákærði Z hafi ekið fyrir aftan þá og síðan hafi hraðinn aukist. Vitnið kvaðst ekki hafa séð á hraðamæli og ekki geta giskað á hver hraðinn hefði orðið. Aðspurt hvers vegna hraðinn hefði aukist sagði vitnið að það hefði verið vegna hálfgerðrar spyrnu. Kveður vitnið hana hafa byrjað hjá leik-skólanum rétt hjá kirkjunni. Aðspurt hvort ákærði X hafi boðið upp á spyrnu með einhverjum hætti kvaðst vitnið ekki hafa tekið eftir slíku þannig að það hefði þá verið mjög lítillega. Nánar spurt kvað vitnið hraðann hafa verið samfelldan og vaxandi, en vitnið kveðst ekki hafa orðið óttaslegið fyrr en bíllinn byrjaði að renna til og enga athugasemd hafa gert við aksturinn. Aðspurt kveðst vitnið hvorki hafa séð vegfarendur né bifreiðir á ferli og ekki vita hvað varð til þess að ákærði Z hægði á ferð sinni.

Vitnið C var farþegi í framsæti í bifreið ákærða X. Vitnið kveðst ekki muna glöggt eftir atvikum en skýrir frá því að fremur hratt hafi verið ekið því ákærði X hafi verið í spyrnu við ákærða Z, sem hafi verið að reyna að komast fram úr bifreið X. Vitnið kveðst ekki vera visst um hvar spyrnan byrjaði. Síðan hafi vitnið vaknað í bifreiðinni, verið fast í beltinu og ekki getað losað það því það hefði verið vankað og ekki vitað hvar það var. Eftir á hafi vitnið séð að sætið var brotið, gólfið í bifreiðinni eiginlega horfið og taldi vitnið sig hafa verið heppið. Aðspurt kveðst vitnið ekki minnast þess að hafa gert athugasemdir við aksturslag meðan á akstrinum stóð.

Vitnið E var farþegi í bifreið ákærða Z. Lýsir vitnið atvikum svo, að ákærði X hafi ekið mjög hægt og ákærði Z ætlað að aka fram úr. Hraðinn hafi þá aukist og bifreiðirnar verið hlið við hlið, en hraðinn verið of mikill til að ákærði Z kæmist fram úr. Er komið var út undir sundlaug hafi ákærði Z hægt á og verið kominn aftan við bifreið ákærða X er ákærði X missti stjórn á henni. Vitnið kveðst hafa fundið fyrir smá hræðslu, enda sé svona akstur náttúrulega alltaf hættulegur.

Vitnið F, sem var í gönguferð er atvikið gerðist, kveðst hafa verið staddur vestan Héðinsbrautar við gatnamót þeirrar götu og Höfðabrekku. Hann hafi heyrt hávaða aftan við sig sem hafi nálgast mjög hratt og líklega séð bifreiðirnar fyrst rétt á móts við söluskála Skeljungs. Hafi þær verið samhliða og á verulegum hraða. Ökumaður bifreiðar á vinstri akrein hafi misst stjórn á bifreið sinni og hún verið farin að snúast er hún fór framhjá og rakst síðan á vegginn við Baldursbrekku.

Vitnið G, lögreglumaður og A, lögregluvarðstjóri komu fyrir dóminn til skýrslugjafar, en ekki er ástæða til að rekja sérstaklega framburð þeirra.

III.

Með framburði ákærðu og framangreindra farþega í bifreiðunum, svo og með framburði F er nægilega leitt í ljós að ákærðu þreyttu kappakstur um miðbæ Húsavíkur að kvöldi 19. nóvember 2007. Hófst hann með því að ákærði X ók mjög hægt fyrir framan bifreið ákærða Z, sem þá ók yfir á vinstri vegarhelming og reyndi framúrakstur, en án árangurs, þar sem hraðinn var aukinn. Juku báðir ákærðu ökuhraðann mjög verulega. Verður að líta svo á að þeir hafi með þessu sammælst í verki um aka hvor í kapp við annan. Má leggja til grundvallar að kappaksturinn hafi hafist við Húsavíkurkirkju og að ákærði Z hafi ekið á vinstri vegarhelmingi samsíða meðákærða uns hann ákvað að draga úr ferð og færa sig yfir á hægri vegarhelming fyrir aftan bifreið meðákærða á móts við söluskála Skeljungs. Ekki verður staðreynt á hvaða hraða ekið var, en augljóst er að ekið var mjög greitt og langt umfram leyfilegan hámarkshraða, bæði með hliðsjón af framburði ákærða Z og vitna og einnig með tilliti til þess hve augljóst er að bifreiðin NG-818 hefur verið á umtalsverðum hraða er ákærði X missti stjórn á henni svo hún rann stjórnlaust upp aflíðandi halla og skall á steyptum vegg sem brotnaði og olli miklu ef ekki algjöru tjóni á bifreiðinni, ef marka má ljósmyndir sem lögregla tók af henni. Með yfirlitsmynd sem er meðal rannsóknargagna lögreglu þykir sýnt að rétt sé lýst í ákæru yfir hvaða gatnamót ákærðu hafi ekið og að þeir hafi ekið yfir fjórar gangbrautir. Fallist verður á það með ákæruvaldinu að ákærðu hafi með kappakstrinum raskað umferðaröryggi og stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu farþega í bifreiðunum og annarra hugsanlegra vegfarenda í augljósa hættu. Er háttsemi ákærðu rétt heimfærð til laga í ákærunni.

Ákærðu eru báðir ungir að árum og hafa ekki sætt refsingum. Refsing hvors þeirra um sig verður ákveðin fangelsi í einn mánuð, sem rétt er að skilorðsbinda eins og nánar greinir í dómsorði. Þá verða þeir hvor um sig dæmdir til að greiða 100.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja, en sæta ella fangelsi í 8 daga. Ákærðu hafa gerst sekir um vítaverðan akstur og verður hvor um sig sviptur ökurétti í 6 mánuði með skírskotun til 101. gr. umferðarlaga. Þá verða ákærðu dæmdir til að greiða í sameiningu málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns Ö-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef hdl., sem ákveðast 149.400 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Dómsuppsaga hefur dregist vegna anna dómarans.

D Ó M S O R Ð :

Ákærðu, Z og X, sæti hvor um sig fangelsi í einn mánuð, en fresta skal fullnustu refsingar og skal refsing hvors ákærða um sig falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms að telja haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærðu greiði hvor um sig 100.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja, en sæti ella fangelsi í 8 daga.

Hvor ákærði um sig er sviptur ökurétti í sex mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærðu greiði í sameiningu málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ö-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef hdl., 149.400 krónur.