S-4383/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 14. febrúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 29. september 2022, á hendur G-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], M-kk-þgf L-kk-þgf S-kk-þgf kt. [...], Spáni, og X, kt. [...], [...], [...], „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Akt. [...] (nú afskráð):

M-kk-þgf L-kk-þgf sem framkvæmdastjóra og stjórnarmanni félagsins fram til 17. september 2019 og frá þeim degi sem stjórnarmanni og daglegum stjórnanda þess, G-kk-þgf E-kk-þgf sem daglegum stjórnanda félagsins og sem skráðum framkvæmdastjóra þess á tímabilinu 17. september 2019 til 22. október 2019 og X sem daglegum stjórnanda félagsins, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilsins janúar- febrúar rekstrarárið 2019 og með því að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var, eða innheimta bar, í rekstri einkahlutafélagsins, vegna uppgjörstímabilanna nóvember- desember rekstrarárið við IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 14.303.017, sem sundurliðast sem hér greinir:

Árið 2018 nóvember - desember kr. 4.369.175

Árið 2019 janúar – febrúar kr. 2.578.473 mars – apríl kr. 3.674.373 maí – júní kr. 1.363.079 júlí – ágúst kr. 1.233.045 september – október kr. 586.884 nóvember – desember kr. 497.988 kr. 9.933.842

Samtals: kr. 14.303.017

2. Eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins greiðslutímabilin október og nóvember rekstrarárið 2017, janúar til og með september, og nóvember og desember rekstrarárið 2018 og janúar og febrúar, og apríl til og með október rekstrarárið 2019, samtals að fjárhæð kr. 17.204.186 hvað varðar G-kk-þf Ö-kk-þf, samtals að fjárhæð kr. 20.702.910 hvað varðar X og samtals að fjárhæð kr. 18.604.926 hvað varðar M-kk-þf L-kk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

2017

Hvað varðar

G-kk-þf

2017

Hvað varðar X

Október kr. 406.924 Október kr. 439.440 nóvember kr. 457.732 nóvember kr. 528.371 kr. 864.656 kr. 967.811

2017

Hvað varðar M-kk-þf o-kk-þf kr. 457.199 nóvember kr. 523.256 kr. 980.455 Framangreind brot ákærðu samkvæmt 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. 1. mgr. 40. gr laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Framangreind brot ákærðu samkvæmt 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 2. mgr. 30. gr laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda.

----------------------------------------------

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“I

Ákærðu lögðu öll fram skriflega greinargerð samkvæmt heimild í 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Ákærði G-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara, verði hann sakfelldur, að honum verði ákveðin vægustu viðurlög sem lög frekast heimila. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þ. m. t. málsvarnarlaun verjanda, verði lagður á ríkissjóð. Ákærði byggir sýknukröfu sína aðallega á því að hann beri ekki ábyrgð á skattskilum félagsins í skilningi almennra laga, hvorki virðisaukaskatti né staðgreiðslu, þaðan af síður refsiábyrgð, og sé það ósannað.

Ákærði M-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara, verði hann sakfelldur, að honum verði ákveðin vægasta refsing er lög leyfa. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða. Byggir hann sýknukröfu sína aðallega á því að hann hafi ekkert komið að skilum á skýrslum vegna staðgreiðslu eða virðisaukaskatts eða annast skil á slíkum gjöldum á þeim tíma sem ákæra tekur til. Þá hafi hann hætt störfum 19. september 2019 og eftir það ekki talist daglegur stjórnandi og hafi áframhaldandi skráning hans sem stjórnarmanns þá sem áður verið að nafninu til.

Ákærða X krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara er þess krafist, verði hún sakfelld, að henni verði ákveðin vægustu viðurlög er lög frekast heimila. Þáer þess krafist að allur sakarkostnaður, þ. m. t. málsvarnarlaun verjanda, verði lögð á ríkissjóð. Ákærða byggir sýknukröfu sína aðallega á því að hún beri ekki ábyrgð á skattskilum félagsins í skilningi almennra laga, hvorki virðisaukaskatti né staðgreiðslu, þaðan af síður refsiábyrgð, og sé það ósannað.

II

Málsatvik

Ætluð brot eru talin hafa átt sér stað í rekstri einkahlutafélagsins A. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum var félagið stofnað 29. nóvember 2012 og hét upphaflega B ehf. og síðan C ehf., en nafninu var breytt í D ehf. 7. mars 2014 og loks í A ehf. 17. september 2019. Tók félagið að sér ýmis verkefni við stálsmíði. Ákærðu M-kk-nf og G-kk-nf störfuðu m. a. við framleiðslu hjá félaginu og ákærða X var þar í 25% starfi, m. a. við að færa bókhald félagsins. Félagið var úrskurðað gjaldþrota[...]mars 2020.

Samkvæmt bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins, hér eftir SRS, dags. 2. mars 2021, var vísað til héraðssaksóknara máli ákærðu G-kk-ef og M-kk-ef vegna meintra brota þeirra gegn lögum nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda og lögum nr. 55/1988 um virðisaukaskatt og eftir atvikum almennum hegningarlögum. Varðar málið skattskil A ehf. vegna rekstraráranna 2017, 2018 og 2019. Bréfinu fylgdi skýrsla SRS, dags. 17. desember 2020. Þar kemur fram að bú skattaðila hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta [...] mars 2020 og skiptum lokið [...] júlí 2020 og hafi félagið verið afskráð [...] júlí sama ár. Tilefni rannsóknarinnar var ákvörðun SRS um að rannsaka skattskil afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda og innheimts virðisaukaskatts og byggðist ákvörðunin á sjálfstæðum athugunum skattstjóra á skattskilum skattaðila.

Rannsóknin hófst formlega 11. mars 2020 með tilkynningu til stjórnarmanns skattaðila um rannsókn á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda vegna áranna 2017 til 2019 og innheimtum virðisaukaskatti vegna áranna 2018 og 2019. Með bréfum, dags. 18. desember 2020, var fyrrum stjórnarmönnum skattaðila tilkynnt um lok rannsóknar og fyrirhugaða ákvarðanatöku um refsimeðferð í málinu og var þeim veittur 15 daga frestur til að tjá sig um refsimeðferðina. Bárust athugasemdir frá lögmönnum ákærðu G-kk-ef og M-kk-ef fyrir þeirra hönd. Af hálfu ákærða G-kk-ef var hlutdeild hans í ætluðum brotum hafnað. Af hálfu ákærða M-kk-ef var því alfarið hafnað að hann hefði haft aðkomu að rekstrinum og óskað eftir því að málinu yrði vísað til sektar meðferðar hjá yfirskattanefnd þar sem tekið yrði til varna.

Rannsóknin leiddi m. a. í ljós að af hálfu skattaðila hefði verið vanrækt að standa skil á staðgreiðslu opinberra gjalda innan lögboðins frests til ríkissjóðs fyrir greiðslutímabilin október og nóvember rekstrarárið 2017, janúar til og með september, nóvember og desember rekstrarárið 2018, og janúar, febrúar og apríl til og með október rekstrarárið 2019. Einnig leiddi rannsóknin í ljós að af hálfu skattaðila hefði verið vanrækt að standa skil á virðisaukaskatti til ríkissjóðs innan lögboðins frests fyrir uppgjörstímabilin nóvember til desember rekstrarárið 2018 og janúar til febrúar til og með nóvember til desember 2019. Þá hefði af hálfu skattaðila verið vanrækt að standa skil á lögmæltum tíma til innheimtumanns ríkissjóðs virðisaukaskattsskýrslu vegna uppgjörstímabilsins janúar til febrúar rekstrarárið 2019. Hefði vangoldin afdregin staðgreiðsla samtals numið 21.174.377 krónum og vangoldinn innheimtur virðisaukaskattur 14.303.017 krónum, auk álags, dráttarvaxta og kostnaðar. Afdregin staðgreiðsla af launum fyrrum fyrirsvarsmanna skattaðila hefði numið 6.539.642 krónum. Þá höfðu verið greiddar 949.515 krónur inn á höfuðstól vegna þeirra uppgjörstímabila í virðisaukaskatti sem voru til rannsóknar. Voru meint brot, sem framin voru í starfsemi einkahlutafélagsins, talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda og eftir atvikum 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum var ákærði M-kk-nf eigandi félagsins. Þá leiddi rannsókn málsins í ljós að hann var stjórnarformaður, framkvæmdastjóri og handhafi prókúruumboðs frá stofnun félagsins til 17. september 2019. Frá þeim degi var hann einungis skráður stjórnarmaður í félaginu. Á því tímabili sem rannsóknin tók til var ákærði G-kk-nf með prókúru, en hann var varamaður í stjórn félagsins frá stofnun þess til 24. maí 2016. Einnig var hann framkvæmdastjóri félagsins frá 17. september 2019 til 22. október 2019 og með prókúru sem hann hélt áfram að þessu tímabili liðnu. Loks var ákærða X varamaður í stjórn félagsins frá 2 4. maí 2016. Segir í bréfi SRS að ákærðu G-kk-nf og M-kk-nf hafi komið framangreindum vanhöldum til leiðar með saknæmum hætti, að því er frekast verði séð af ásetningi eða í það minnsta stórkostlegu hirðuleysi, og að þeir hafi bakað sér refsiábyrgð með háttseminni.

Meðal málsgagna eru gögn um skattskil félagsins á því tímabili er ákæra tekur til. Þá liggur fyrir yfirlit héraðssaksóknara, dags. 1. október 2021, yfir afdregna en vangoldna staðgreiðslu opinberra gjalda vegna rekstraráranna 2017 til 2019 og vegna vangoldins virðisaukaskatts vegna rekstraráranna 2018 og 2019. Yfirlitin eru byggð á gögnum úr tekjubókhaldi ríkissjóðs. Þá liggja m. a. fyrir sjö greiðsluáætlanir vegna vanskila félagsins og gögn um aðgang ákærðu að bankareikningum félagsins.

III

Skýrsla var tekin af ákærða G-kk-þgf við meðferð málsins hjá SRS. Kvaðst hann hafa starfað hjá félaginu og hefði hans hlutverk verið að vinna á renniverkstæðinu, teikna og reyna að sækja verkefni. Hefði hann hætt störfum hjá félaginu í september 2019. M-kk-nf hefði stýrt daglegum rekstri og fjármálum og séð um að greiða reikninga á þessu tímabili. Sjálfur hefði hann gert einhverjar minniháttar úttektir vegna kaupa á eldsneyti, efni og þess háttar en ekki séð um neinar greiðslur, M-kk-nf hefði gert það sem eigandi. X hefði séð um bókhaldið í DK- bókhaldskerfinu. Hún hefði skilað skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og væntanlega hefðu þær verið byggðar á rekstri félagsins.

H ann vissi ekki hvort þær hefðu gefið rétta mynd af launagreiðslum, en hún hefði einnig annast útreikning launa. Vildi hann ekki tjá sig um þá staðgreiðslu sem ekki var skilað á lögmæltum tíma og kvaðst ekki vita hvers vegna það var ekki gert eða hvort greitt hefði verið inn á skuldina eftir 10. mars 2020. Væntanlega hefði það verið á könnu M-kk-ef að taka ákvörðun um skil á staðgreiðslunni. X hefði einnig séð um skil á virðisaukaskattsskýrslum en hann vissi ekki á hverju þær væru byggðar eða hvort þær gæfu rétta mynd af rekstrinum. Vissi hann ekki hvers vegna virðisaukaskattsskýrslu fyrir janúar til febrúar 2019 hefði ekki verið skilað á réttum tíma og vildi ekki tjá sig um þann virðisaukaskatt sem ekki var skilað á lögmæltum tíma. Vísaði hann á ákærða M-kk-þf hvað varðaði svör við því hvers vegna skattinum var ekki skilað á lögmæltum tíma og hver hefði ákveðið það. Vissi hann ekki hvort sölureikningar félagsins hefðu verið að fullu greiddir. Þá vissi hann ekki í hvað þeir peningar fóru sem skila átti til ríkissjóðs vegna afdreginnar staðgreiðslu og innheimts virðisaukaskatts. M-kk-nf hefði séð um allar greiðslur en sjálfur hefði hann nokkrum sinnum farið til skattsins og undirritað greiðslusamninga.

Einnig var skýrsla tekin af ákærða M-kk-þgf við meðferð málsins hjá SRS. Sagði hann að félagið hefði orðið til vegna vinnu hans og ákærða G-kk-ef við járnsmíðar.

Hefði ákærða X byrjað að vinna við bókhaldið þegar fyrirtækið stækkaði. Hann hefði verið skráður 100% eigandi félagsins þar sem G-kk-nf hefði á þessum tíma verið við það að [...]. Sjálfur hefði hann unnið mikið á gólfinu en G-kk-nf verið í tæknivinnu. Það hefði aðallega verið G-kk-nf sem stýrði daglegum rekstri og sjálfur hefði hann lítið komið að því. X hefði stýrt fjármálunum, m. a. sent út og greitt reikninga. Hann hefði ekkert komið að fjármálum en undirritað þá pappíra sem hún útbjó og hann þurfti að undirrita sem eigandi. X og G-kk-nf hefðu tekið ákvarðanir um ráðstöfun fjármuna í rekstrinum. Kvaðst hann telja að staðgreiðsluskilagreinar og virðisaukaskattsskýrslur gæfu rétta mynd af rekstrinum en sagði X hafa útbúið skilagreinar og annast launaútreikning. Kvaðst hann telja að sú staðgreiðsla sem ekki hefði verið greidd á lögmæltum tíma hefði verið notuð í eitthvað annað. Þá vissi hann ekki hvort greitt hefði verið inn á skuldina eftir 10. mars 2020 og kvaðst hafa farið alfarið út úr félaginu í september 2019. G-kk-nf og X hefðu væntanlega tekið ákvörðun um að skila ekki staðgreiðslunni. Ætti það sama við hvað varðaði virðisaukaskattinn. Kvaðst hann aldrei hafa séð um greiðslur til skattsins. Hann kannaðist við að gerðir hefðu verið greiðslusamningar við skattinn og myndi eftir að hafa skrifað undir slíkan samning og hefði þá ekki vitað annað en að þetta væri í réttu ferli og skuldin að lækka.

Við meðferð málsins hjá embætti héraðssaksóknara var tekin skýrsla af ákærðu X, sem sakborningi. Hún kvaðst hafa verið í 25% starfi hjá félaginu á þeim tíma sem ákæra tekur til og hefði hún fært bókhald fyrir félagið. M-kk-nf hefði verið næsti yfirmaður hennar og stýrt daglegum rekstri félagins. Hún hefði greitt og sent út reikninga undir leiðsögn M-kk-ef og hefði hann einnig tekið ákvarðanir um ráðstöfun fjármuna félagsins. Hún hefði verið með prókúru á öllum bankareikningum félagsins og séð um að greiða laun en vissi ekki hvort meðákærðu hefðu verið með prókúru. M-kk-nf hefði verið eigandi félagsins og borið ábyrgð á því og eini yfirmaðurinn. G-kk-nf, sem væri [...], hefði starfað sem rennismiður hjá félaginu og hefði ekki átt hlut í því. Kvaðst hún ekki vita hvort skilagreinar staðgreiðslu gæfu rétta mynd af launagreiðslum en hún hefði skilað þeim rafrænt til skattsins í gegnum DK- kerfið. Vissi hún ekki hvers vegna staðgreiðslu var ekki skilað á réttum tíma, M-kk-nf hefði alfarið séð um það eða hún að hans beiðni. Þau hefðu bæði verið með veflykla skattsins fyrir félagið. Hvað varðaði virðisaukaskatt þá hefðu þær skýrslur einnig farið rafrænt úr kerfinu og byggst á sölureikningum. Hefði hún ávallt skilað þessum skýrslum og M-kk-nf hvorki haft aðgang að DK- kerfinu né kunnað á það. Vissi hún ekki hvers vegna skýrslu var skilað seint eða virðisaukaskattur ekki greiddur á lögboðnum tíma og kvaðst hún sjálf hafa farið í einhver frí á þessu tímabili og gæti hún jafnvel hafa verið hætt árið 2019. Sagði ákærða að M-kk-nf hefði sagt henni að greiða ekki virðisaukaskattinn og hefði hann ekki verið greiddur ef það voru ekki til peningur. Peningarnir hefðu t. d. farið í það að greiða M-kk-þgf laun og greiða niður reikninga og skuldir. Kvaðst hún telja að ekki hefðu allir sölureikningar verið greiddir að fullu og þurft að fella þá niður. Þá hefði M-kk-nf séð um samskipti við skattinn vegna greiðslusamkomulags.

IV

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði G-kk-nf sagði að þeir félagarnir hefðu byrjað að vinna saman í lítilli kompu á [...] en svo hefði M-kk-nf stofnað félag sem hét fyrst B en fór síðan í gegnum einhverjar nafnabreytingar. Ákærði kvaðst ekki hafa komið að því félagi fyrr en fyrirtækið var komið á [...], en M-kk-nf hefði boðið honum starf. Starfsemi félagsins hefði snúið að almennum vélaviðgerðum, rennismíði, tjakkasmíði og smíðum á handriðum fyrir fjölbýlishús. M-kk-nf hefði verið eigandi félagsins og sjálfur hefði hann ekki átt eignarhlut í því, hvorki formlega né óformlega. Þeir hefðu eitthvað rætt um það að hann yrði eigandi en úr því hefði aldrei orðið en hann teldi að hann hefði undirritað eitthvað sem þáttakandi þegar félagið var stofnað. Hann staðfesti að hafa verið skráður í varastjórn frá stofnun þar til 24. maí 2016 og M-kk-nf hefði væntanlega beðið hann um það. Hefði hann sagt sig úr varastjórn þar sem hann var að fara í gegnum [...]. Þá staðfesti hann að hafa verið með prókúru frá 31. júlí 2013 út ákærutímabilið vegna þess að hann sá um verkefnaöflun og kaup á efni. Hefði hann notað prókúru félagsins þegar hann undirritaði verksamninga. Hans hlutverk hefði verið að sjá um verklega þáttinn. Verkefni hans á ákærutímabilinu hefðu verið við almenna rennismíði, vélahönnun og teikningar og hefði hann verið verkstjóri með mannaforráð. Ekki hefðu verið haldnir fundir þar sem reksturinn var ræddur en þau hefðu rætt fjármál og verkefni og hvernig hægt væri að komast í gegnum þetta. Hefði hann verið fenginn til að undirrita greiðsluáætlanir hjá skattinum þar sem hann var með prókúru og hefði M-kk-nf vitað af því. Sjálfur hefði hann aldrei komið nálægt bókhaldi og aldrei farið í heimabankann. Hlutverk þeirra hefðu verið mismunandi. X hefði séð um bókhaldið og M-kk-nf verið eigandi, skapað verkefni og haldið þessu gangandi og séð um bókhald, pappíra og fjármál. Hefði hann farið yfir bókhaldið og vitað hvað var um að vera. Sjálfur hefði ákærði séð um rekstur að því leyti sem sneri að vinnunni. Vissi hann ekki annað en að X hefði gert það sem M-kk-nf sagði henni að gera.

Ákærða var kynnt að hann hefði, samkvæmt gögnum, tekið við sem framkvæmdastjóri 17. september 2019 og verið skráður það til 22. október 2019 og staðfesti hann það. Hefði þetta verið skyndiákvörðun hjá honum, en þegar hann sá hvernig staðan var hefði hann verið fljótur að afskrá sig. Ekkert hefði breyst á meðan hann var framkvæmdastjóri en hann hefði reynt að rýna í hlutina til að sjá hvort hægt væri að bjarga þessu eða ekki. Á þessum tíma hefði M-kk-nf enn verið í félaginu en hann kvaðst telja að hann hefði verið að fara úr því á þessum tíma. Kvaðst hann telja að starfsemi félagsins hefði lokið um áramótin 2019 til 2020.

Ákærði sagði að X hefði séð um bókhald og launaútreikninga í gegnum DK-kerfið og greiðslu reikninga eftir beiðni frá M-kk-þgf sem hefði sagt henni hvað ætti að greiða og hvað ekki. X hefði einnig gefið út reikninga og gert staðgreiðsluskilagreinar og virðisaukaskattsskýrslur. M-kk-nf hefði borið ábyrgð á ráðstöfun fjármuna félagsins og ákveðið hvað skyldi greitt. Sjálfur hefði hann ekki haft neina aðkomu að fjármálum félagsins og aldrei annast um greiðslur eða millifærslur eða gefið fyrirmæli um slíkt. Hann hefði verið með prókúru, aðgang að heimabanka og með umboð á reikning. Innan félagsins hefði verið spjallað um það hvað ætti að greiða og hefði verið reynt að borga allt en innkoma félagsins hefði ekki verið merkileg. Skilagreinar vegna staðgreiðslu og virðisaukaskattsskýrslur hefðu ekki verið bornar undir hann áður en þeim var skilað. Reiknaði hann með að X hefði staðið skil á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti til ríkissjóðs. Sjálfur hefði hann ekkert komið að ákvörðunum um það hvort ætti að greiða þetta þegar hann var framkvæmdastjóri en hann hefði vitað að virðisaukaskattsskýrslu hefði verið skilað þá en innheimtur skattur ekki greiddur. Fyrir þann tíma hefði hann ekki verið að fylgjast með fjármálum frá degi til dags en hann hefði ekki komist hjá því að heyra að X hafði áhyggjur af fjárhagsstöðu félagsins. Hann hefði vitað að það var búið að gera samninga við skattinn og að reynt hefði verið að standa við þá. Ákærði staðfesti að hafa undirritað greiðsluáætlanir dags. 12. janúar 2018 og 19. október 2018 og kannast við þær en hann hefði ekki verið í samskiptum við skattyfirvöld vegna þess og hefði M-kk-nf beðið hann að undirrita. Hefði hann verið sendur til að ganga frá þessu af því að hann var með prókúru. Kvaðst hann gera ráð fyrir að á ákærutímabilinu hefðu þau eitthvað spjallað um þessar greiðsluáætlanir sín á milli. Þau hefðu starfað í þröngu rými og ætti þetta ekki að hafa farið á milli mála.

Ákærði staðfesti að hafa 16. september 2019 keypt af M-kk-þgf reksturinn, eignir, viðskiptavild og dótturfélag félagsins sem hét þá A. Spurður um aðdraganda þess samnings sagði ákærði að þau X hefði langað til að halda áfram stálsmíðinni. Hefði hann haft frumkvæði að þessum kaupum og gengið á M-kk-þf. Kvaðst hann ekki hafa haft neitt með félagið að gera en hafa keypt tæki og tól og hefði heiti starfseminnar væntanlega verið breytt í A á þessum tíma og teldi hann að reksturinn hefði byrjað í október. Ekki hefði verið rætt um skattskuldir, ábyrgð á þeim eða hugsanlegar greiðslur þegar kaupsamningurinn var gerður. Samningurinn hefði verið efndur fyrst í stað en síðan komið í ljós að það voru kvaðir á tækjum og öðru sem ekki var til fé til að greiða.

Borið var undir ákærða yfirlit héraðssaksóknara vegna vangoldins virðisaukaskatts áranna 2018 og 2019 og þau gögn sem yfirlitin eru byggð á. Gerði ákærði ekki athugasemdir við þau eða þær fjárhæðir sem þar koma fram. Vissi hann ekki af hverju ekki voru staðin skil á virðisaukaskattsskýrslu fyrir tímabilið janúar til febrúar 2019 á lögboðnum tíma eða staðin skil á innheimtu virðisaukaskatts þau tímabil sem ákært er fyrir. Kvaðst hann ekkert hafa verið inni í þessu og að M-kk-nf hefði sem eigandi borið ábyrgð á þessu. Vissi hann ekki hvernig vangoldnum innheimtum virðisaukaskatti hefði verið ráðstafað. Var ákærða einnig kynnt sambærileg yfirlit yfir afdregna en vangoldna staðgreiðslu og gerði hann ekki athugasemd við þau gögn eða þær fjárhæðir sem þar koma fram. Þá var honum kynnt ákærufjárhæð vegna vangoldinnar staðgreiðslu að teknu tilliti til persónulegrar staðgreiðslu hans og vildi hann ekki tjá sig um það. Vissi hann ekki hvers vegna ekki voru staðin skil á þessum fjármunum til ríkissjóðs og teldi eiganda félagsins bera ábyrgð á því.

Ákærði sagði að hann hefði m. a. séð um teiknivinnu og hefði aðstaða til að teikna verið á skrifstofunni og hefði hann unnið bæði þar og á verkstæðinu. Hann hefði unnið mikið og hefðu laun hans endurspeglað þetta aukna vinnuálag á þann veg að vinnustundirnar hefðu verið margar. Sjálfur hefði hann ekki haft vald til að ráða menn en getað komið með tillögur hvað það varðaði, en M-kk-nf tekið endanlegar ákvarðanir. Ákærði kvaðst ekkert hafa komið að skattskilum félagsins og hefði X ekki verið mikið að ræða við hann um fjármál félagsins og hefði hann ekkert haft að segja um það hvað var greitt. Hann hefði vitað um fjárhagsstöðu verkefna og þau X hefðu rætt um verkefni en þau hefðu þurft að bera þau undir M-kk-þf til lokaákvörðunar. M-kk-nf hefði séð um að smíða glussatjakka og svoleiðis en einnig hefði hann verið að gramsa í pappírum og stýrt fjármálunum og komi st í allan póst og getað fylgst með. Hann hefði tekið ákvarðanir og hækkað m. a. laun sín afturvirkt [...] og hefði það farið mikið fyrir brjóstið á X, sem vissi að félagið bæri þetta ekki. Þegar þau voru búin að skipta um húsnæði hefðu ákærðu öll haft sína aðstöðu á skrifstofunni. M-kk-nf hefði vitað um vanskilin og kvaðst ákærði hafa séð á tölvuskjánum hjá honum að hann gat farið inn á heimabanka og fylgst með öllu. Sjálfur hefði hann aldrei munað password inn á reikninga og hann héldi að hann hefði aldrei farið inn á þá. Ákærði sagði að þau hefðu byrjað að greiða af skuldabréfinu vegna kaupsamningsins við M-kk-þf en svo hefði það ekki verið hægt. Hefðu þau þá gert samkomulag um að greiða upp persónulegar ábyrgðir M-kk-ef, sem þau gerðu, og lögmannskostnað hans, en skuldabréfið hefði ekki verið greitt upp og Arion banki hefði reynst eiga tækin.

Ákærði kvaðst hafa stofnað E ehf. og hafa verið prókúruhafi og stjórnarformaður í því félagi en sá rekstur hefði endað illa. Hann sagði að sér hefði verið neitað um [...] og löngu seinna [...]. Vissi hann ekki hvort hann hefði getað verið skráður í stjórn félagsins þegar það var stofnað. Kvaðst hann hafa setið fundi með vitninu F og ef hann myndi rétt þá hefði hann komið inn á fundinn af því að til stóð að hann myndi kaupa tæki og tól af M-kk-þgf. Þá kvaðst hann kannast við auglýsingu þar sem auglýst var eftir rennismið til félagsins í [...] og kvaðst hann hafa komið með tillögu að ráðningu. Var ákærða kynnt að fram hefði komið á heimasíðu félagsins að þeir M-kk-nf hefðu verið með félagið frá upphafi og samsinnti ákærði því og sagði að sjálfur hefði hann þá séð um verklega þáttinn. Var honum kynnt að á heimasíðunni eins og hún var eftir 17. september 2019 hefði komið fram að M-kk-nf hefði áður séð um reksturinn og kvaðst ákærði þá ekki vita hver hefði sett inn þann texta. Sagði ákærði að vitnið G hefði unnið hjá félaginu frá því í ágúst 2017 og fram í júní 2018 sem verktaki og hefði M-kk-nf samið við hann en G væri vinur M-kk-ef. Ákærði kvaðst aldrei hafa fengið greitt annað en laun og ekki hafa haft aðra fjárhagslega hagsmuni af rekstrinum. Eflaust hefði verið rætt um það á skrifstofunni hvað þau gætu ráðið við að greiða þegar greiðsluáætlanir voru gerðar. Hefði M-kk-nf rætt um skuldastöðu félagsins bæði við hann og X.

Ákærði M-kk-nf kvaðst hafa verið eigandi A ehf., áður D, ásamt ákærða G-kk-þgf. Hefði verið um að ræða vélsmiðju með frá tveimur og upp í átta starfsmenn. Ákærði kvaðst upphaflega hafa verið skráður fyrir öllu hlutafénu en G-kk-nf hefði ekki verið skráður fyrir neinu þar sem félag sem hann hafði verið í forsvari fyrir, E, hafði nýlega [...]og einnig G-kk-nf[...]. Ákærði kvaðst hafa litið svo á að þeir G-kk-nf væru eigendur félagsins til helminga. Á því tímabili sem ákæra tæki til hefði hann aðallega sinnt rennismíði og tjakkaviðgerðum og verið skráður framkvæmdastjóri félagsins og stjórnarmaður. Þá hefði hann verið með prókúru frá stofnun félagsins til 13. september 2019. Stjórnarfundir hefðu ekki verið haldnir, hvorki formlegir né óformlegir, og ekki hefðu verið haldnir fundir um rekstur félagsins. Ákærða X hefði séð um bókhald félagsins og þau G-kk-nf hefðu aðallega séð um daglegan rekstur. Sjálfur hefði hann ekki sinnt daglegum rekstri á þessu tímabili en verið verkstjóri á gólfi. Hlutverk G-kk-ef hefði verið að afla verkefna, hanna og teikna. Þá hefði G-kk-nf einnig að einhverju leyti séð um samningagerð fyrir félagið en sjálfur hefði hann ekki sinnt slíku en verið gæti að X hefði einnig gert það. Hlutverk hennar hefði verið að sjá um bókhald og öll fjármál, greiðslu reikninga, útgáfu reikninga, launaútreikninga, og greiðslu launa og hefði hún titlað sig fjármálastjóra. Hún hefði séð umgerð staðgreiðsluskilagreina og virðisaukaskattsskýrslna og skil á þeim og greiðslu afdreginnar staðgreiðslu og innheimts virðisaukaskatts. Sjálfur hefði hann aldrei séð um þetta og þetta hefði aldrei verið borið undir hann áður en þessu var skilað. Aðrir hefðu ekki komið að daglegum rekstri félagsins. Hefðu G-kk-nf og X borið ábyrgð á ráðstöfun fjármuna félagsins og ákveðið hvað skyldi greiða og hvað ekki.

Ákærði kvaðst að einhverju leyti hafa vitað hvernig félagið var statt á hverjum tíma og vitað að einhvern tíma hefði það ekki staðið skil á innheimtum virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu. Hefði hann tvisvar farið til tollstjóra og skrifað undir greiðsluáætlun. X og G-kk-nf hefðu sagt honum hvað hann mætti ganga langt og hefði hann talið að það væri verið að bjarga félaginu en ekki hefði verið gripið til annarra ráðstafana. Fyrirliggjandi greiðsluáætlanir voru bornar undir ákærða og kannaðist hann ekki við aðrar en þær sem eru dags. 23. maí 2018 og 25. mars 2019 og staðfesti hann að hafa undirritað þær. Kvaðst hann ekki hafa verið í samskiptum við skattyfirvöld vegna greiðsluáætlananna og ekki hefði verið rætt um þær innan félagsins.

Ákærði staðfesti að hafa verið afskráður sem framkvæmdastjóri 17. september 2019 þar sem G-kk-nf hefði tekið félagið yfir og keypt hans hlut. Sennilega hefðu mistök valdið því að hann var þrátt fyrir það áfram skráður stjórnarmaður. Hann hefði verið farinn úr félaginu. Þá staðfesti ákærði að hafa ritað undir yfirlýsingu um eignaleysi félagsins 15. nóvember 2019 að beiðni lögmanns G-kk-ef þrátt fyrir að vera hættur afskiptum af félaginu. Staðfesti ákærði að í framangreindum kaupsamningi, sem er dags. 16. september 2019, milli hans og G-kk-nf hefði G-kk-nf keypt rekstur, eignir, viðskiptavild og dótturfélag félagsins. Þeir hefðu verið búnir að ræða það lauslega sín á milli að G-kk-nf myndi kaupa hann út úr félaginu og hefði G-kk-nf átt frumkvæði að gerð kaupsamningsins á þessum tíma. Kynni hann ekki skýringu á því hvers vegna félagið sjálft var ekki selt heldur einungis eignir þess. Þá hefði ekki verið rætt um skattskuldir við söluna.

Ákærða voru kynnt framlögð yfirlit héraðssaksóknara yfir vangoldinn virðisaukaskatt vegna áranna 2018 og 2019 og afdregna en vangoldna staðgreiðslu vegna áranna 2017 til 2019. Gerði hann ekki athugasemd við þau eða gögnin sem þau eru byggð á eða fjárhæðir. Þá kvaðst hann ekki vita hvers vegna virðisaukaskattsskýrslu vegna tímabilsins janúar til febrúar 2019 var ekki skilað á réttum tíma eða hvers vegna ekki voru staðin skil á virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu sem innheimt var í rekstri félagsins á lögboðnum tíma þau tímabil sem greinir í ákæru. Hefðu fjármunirnir væntanlega verið notaðir í annað en hann vissi ekki hvað og á því bæru G-kk-nf og X ábyrgð.

Ákærði sagði að það hefði aldrei verið rætt að breyta skráningu þannig að G-kk-nf yrði stjórnarmaður eða framkvæmdastjóri. Á ákærutímabilinu kvaðst ákærði hafa verið með skrifborð og tölvu á vinnustaðnum en ekki verið með bókhaldskerfi í tölvunni eða neitt tengt launaútreikningum, bókhaldi eða fjármálum. Þá minntist hann þess ekki að hafa verið með veflykla félagsins og hann hefði ekki komið að því að ákvarða launakjör starfsmanna heldur G-kk-nf og X. Þegar hann fékk aðfarar beiðni á hendur félaginu frá skattinum á árinu 2019 hefði hann beðið A að athuga hvað væri hægt að gera. F hefði farið yfir bókhaldið og bent honum á að félagið væri komið í mjög slæm mál. Ákærði kvaðst sjálfur hafa farið af launaskrá vorið 2019 og átt þá að starfa sem verktaki og notað þá félag sem hann átti, H ehf. Hefði hann sent nokkra reikninga vegna vinnu sinnar sumarið 2019 en þeir hefðu aldrei verið greiddir. Þá var borið undir ákærða yfirlit þar sem fram koma millifærslur inn á reikning hans á ákærutímabilinu og kvaðst hann ekki vita hvaða millifærslur þetta væru og ekki hafa framkvæmt þær. Þá staðfesti ákærði að hafa verið erlendis haustið 2017. Ákærði sagði að upphaflega hefði félagið verið með aðstöðu á [...] en flutt síðan á [...] og lengst af verið á [...]. Kvaðst hann hafa nokkra reynslu af fyrirtækjarekstri og m. a. hafa rekið verslun ásamt fleirum og ekið sendibifreið. Sagði ákærði að rétt væri eftir sér haft í skýrslu sem hann gaf hjá SRS að hann hefði komist að vanskilum félagsins sumarið 2019 en hann staðfesti einnig að hafa undirritað greiðsluáætlun árið 2016. Sagði hann að í raun hefði hann fyrir 2019 ekki vitað hve mikil vanskilin voru. Á ákærutímabilinu hefðu greiðslur eða uppgjör aldrei verið borin undir hann.

Borinn var undir ákærða framburður hans hjá SRS þar sem fram kom að hann hefði iðulega spurt X hvernig mánaðamót kæmu út og að hún hefði lagt fyrir hann gögn til að undirrita. Sagði ákærði að þá hefði verið um að ræða pappíra til skattsins sem hann hefði orðið að undirrita sem eigandi. Hefði hann undirritað þetta allt í þeirri trú að þetta væri satt og rétt. Einnig hefði hann fengið þau svör að þau ættu alla vega fyrir launum. Hefði hann talið að það þýddi það að auk launa ættu þau fyrir þeim skattgreiðslum sem samið hefði verið um. Kvaðst ákærði lítið sem ekkert hafa verið inni í fjármálum félagsins. Staðgreiðsla skatts hlyti að hafa verið byggð á útgefnum launaseðlum, eins og hann hefði vísað til í skýrslu sinni hjá SRS. Þá hefði hann einnig treyst því að virðisaukaskattsskýrslur væru réttar. Sagði ákærði það rétt sem kæmi fram í greinargerð hans, að þeir G-kk-nf hefðu átt helmingshlut í félaginu þegar kaupsamningurinn var gerður í september 2019. Ákærði sagði að þeir G-kk-nf hefðu væntanlega einhvern tímann ákveðið saman laun hans. Kannaðist hann ekki við að hafa ákveðið sjálfur að hækka þau. Eins og fram kæmi í bókhaldi hefði G-kk-nf verið með tvöfalt hærri laun en hann. Þessi launamunur hefði ekki verið í byrjun og hefði ákærði komist að þessu þegar bókhaldið var skoðað. Fjármál hefðu verið rædd milli þeirra þriggja þegar þurfti að gera greiðsluáætlanir en hann hefði ekki rætt við þau um daglegan rekstur. Sjálfur hefði hann ekki framkvæmt millifærslur í þágu félagins, greitt eða gefið út reikninga en hann hefði örugglega tekið einhverjar ákvarðanir um að ráða starfsmenn og segja þeim upp eða a. m. k. vitað vel hverjir væru að koma til vinnu. Undir lokin hefði það verið rætt innan félagsins að bæði hann og G-kk-nf færu á verktakagreiðslur.

Ákærða X kvaðst hafa starfað á ákærutímabilinu við að færa bókhald fyrir félagið í 25% starfi og hefði hún notað til þess DK- bókhaldskerfið. M-kk-nf hefði einn verið eigandi félagsins en hún hefði verið skráð í varastjórn þess árið 2016 og þangað til félagið varð gjaldþrota í mars 2020 en hún myndi ekki hvernig það kom til. Kvaðst hún ekki hafa setið neina fundi um rekstur félagsins, hvorki formlega né óformlega og hefðu aldrei verið haldnir fundir. Hún hefði rætt reksturinn við M-kk-þf af því að hún hafði áhyggjur af fjárhagsstöðu félagsins og sýnt honum þá gögn úr heimabanka og annað en myndi ekki hvenær þær áhyggjur kviknuðu. Eflaust hefði hún einnig rætt þessar áhyggjur við G-kk-þf þar sem þau [...]. M-kk-nf hefði séð um daglegan rekstur félagsins og hefði G-kk-nf ekki haft aðkomu að honum eða nokkrir aðrir. M-kk-nf og G-kk-nf hefðu séð um samningsgerð vegna verkefna. Hún hefði annast fjármál félagsins að beiðni M-kk-ef, séð um launaútreikninga í DK- kerfinu og greitt út laun í seinni tíð en í byrjun hefði M-kk-nf séð um það þar sem hún hefði ekkihaftaðgang að bankareikningum. Hún hefði séð um að greiða reikninga að beiðni M-kk-ef og alltaf borið undir hann hvað ætti að greiða og hvað ekki. Þá hefði hún gefið út reikninga fyrir félagið en ávallt borið þá undir M-kk-þf eða G-kk-þf. M-kk-nf hefði borið ábyrgð á ráðstöfun fjármuna félagsins og ákveðið hvað yrði greitt. Sjálf hefði hún verið með aðgang að heimabanka og að öllum reikningum félagsins. Þá hefði hún gert staðgreiðsluskilagreinar og virðisaukaskattsskýrslur í DK- kerfinu og séð um að skila þeim og hefði hún alltaf sýnt M-kk-þgf þær áður en hún sendi þær inn ef hann var á staðnum. Þá hefði hún verið með aðgang að veflyklum félagsins hjá skattinum og einnig M-kk-nf en hún myndi ekki hvort G-kk-nf var með þá. Einnig hefði hún alltaf borið undir M-kk-þf hvort greiða ætti afdregna staðgreiðslu og innheimtan virðisaukaskatt ef hann var á staðnum en stundum hefðu ekki verið til fjármunir til þess. Sjálf hefði hún aldrei tekið ákvörðun um að greiða ekki þessi gjöld. Hún hefði verið meðvituð um fjárhagsstöðuna á hverjum tíma og vitað að það var að safnast upp skattskuld og borið það undir M-kk-þf. Þegar byrjað var að gera greiðsluáætlanir hefði henni orðið ljóst að staðan var ekki góð. Ákærða staðfesti að hafa undirritað greiðsluáætlanir dags. 16. febrúar 2017 og 17. október 2017 og reiknaði með því að hafa skrifað undir af því að M-kk-nf hefði verið fjarverandi og eldri áætlanir fallnar úr gildi. Myndi hún ekki hvort hún var í samskiptum við skattyfirvöld vegna þessa en oft hefði það verið gert í gegnum tölvupóst. Hefði hún ekki litið svo að hún sem varamaður væri að skrifa undir sem stjórnarmaður í fjarveru M-kk-ef. Kvaðst hún ekki viss um að hún hefði vitað af þeim greiðsluáætlunum sem gerðar voru og aðrir skrifuðu undir en hafa rætt það við M-kk-þf að það yrði að standa við greiðsluáætlanir til að halda fyrirtækinu á floti.

Þá staðfesti ákærða að hafa í október 2017 undirritað fyrir hönd félagsins leigusamning um atvinnuhúsnæði en M-kk-nf hefði þá verið erlendis og þetta ekki getað beðið. M-kk-nf hefði áður verið búinn að semja um leiguna. Minntist hún þess ekki að hafa undirritað aðra samninga og hefði þetta ekkert haft með stöðu hennar í varastjórn að gera. Kvaðst hún hafa séð um að fylla út ráðningar samninga og hafa undirritað áminningu til vitnisins I og rætt um það við M-kk-þf en G-kk-nf hefði ekki komið að þeim umræðum. Sjálf hefði hún ekki tekið ákvarðanir um ráðningu starfsmanna eða uppsögn heldur M-kk-nf. Þá vissi hún ekki hver hefði verið aðdragandi að kaupsamningi á milli G-kk-ef og M-kk-ef eða hver hefði átt frumkvæði að þeim samningi. Kvaðst hún hafa setið fundi með vitninu F en ekki muna hvort þessi kaup voru rædd, en þá hefði verið rætt um fjárhagsvanda fyrirtækisins. G-kk-nf hefði síðan stýrt nýja félaginu og hún unnið þar hjá honum í 25% starfi.

Borin voru undir ákærðu yfirlit héraðssaksóknara yfir vangreiddan virðisaukaskatt vegna áranna 2018 og 2019 og kynnt á hvaða gögnum þau væru byggð. Hafði ákærða ekki athugasemdir við þau eða fjárhæðir. Vissi hún ekki hvers vegna skýrslum fyrir janúar til febrúar 2019 var ekki skilað á réttum tíma. Innheimtum virðisaukaskatti hefði væntanlega ekki verið skilað þar sem ekki hefðu verið til peningar fyrir honum en hún vissi ekki í hvað honum var ráðstafað; væntanlega hefði það verið rekstur. Hefði M-kk-nf borið ábyrgð á því að þessu var ekki skilað. Þá var borið undir ákærðu yfirlit yfir afdregna en vangreidda staðgreiðslu og þau gögn sem þau eru byggð á. Var henni kynnt samtala staðgreiðslu samkvæmt ákæru að teknu tilliti til hennar staðgreiðslu. Sagði hún að greiðslunum hefði ekki verið skilað af sömu ástæðu og virðisaukaskattinum, ekki hefðu verið til fjármunir og reiknaði hún með að þeir hefðu farið í rekstur og bæri M-kk-nf ábyrgð á þessum greiðslum.

Ákærða kvaðst hafa fengið um 75.000 krónur útborgaðar á mánuði og hefði fjárhæðin verið samkomulagsatriði. Hún hefði starfað sem bókari og kynni að vera að hún hefði titlað sig sem fjármálastjóra en hún hefðiekki litið á sig sem slíkan. Hefði hún ekki fengið aðrar greiðslur frá félaginu en laun og ekki haft aðra hagsmuni af rekstri þess. Ákærða sagði að M-kk-nf hefði oft beðið hana að millifæra peninga inn á hans persónulega reikning og hefðu það væntanlega verið hans laun. Eftir að hafa verið kynnt samantekt á færslum af reikningi félagsins inn á reikning M-kk-ef sagði ákærða að örugglega hefðu þau verið að reyna að kroppa inn á laun M-kk-ef og verið að millifæra eftir því sem til var. Eflaust væru þarna einhverjar aðrar greiðslur einnig. Kvaðst ákærða hafa borið launaútreikninga undir M-kk-þf og látið hann vita ef það voru ekki til peningar til að greiða laun og hefði þá þurft að semja við starfsmenn um að hliðra til greiðslum.

Ákærða sagði að hún hefði ekki verið daglegur stjórnandi eins og lýst væri í ákæru. G-kk-nf hefði verið verkstjóri á gólfi og séð um teiknivinnu og hönnun á ýmsum verkefnum og leitað verkefna. Þá sagði ákærða að M-kk-nf hefði eitt sinn ákveðið að hækka laun sín afturvirkt í þrjá mánuði og hefði hún bakfært launagreiðslur vegna þessa. G-kk-nf hefði ekki verið mikið að skipta sér af fjármálum félagsins eða spyrja út í reksturinn eða stöðu félagsins. Hefði hann ekki verið mikið á skrifstofunni nema til að teikna. Vissi hún ekki hvers vegna hann undirritaði greiðsluáætlun. Á árunum 2017 til 2019 hefðu þau M-kk-nf verið hvort með sína tölvuna og hefði M-kk-nf ekki verið með aðgang að DK- kerfinu, hann hefði ekki kunnað á það og ekki viljað aðgang að því. Hann hefði verið með veflykla félagsins en hún vissi ekki hvort hann hefði notað þá. Kvaðst hún hafa verið fjármálastjóri hjá nýja fyrirtækinu sem hefði verið fyrirtæki hennar og G-kk-ef. Myndi hún ekki hvort M-kk-nf hefði verið eitthvað viðloðandi reksturinn eftir að nýja félagið tók við eða hvenær hann hætti. Þá kvaðst hún ekki hafa séð um að semja við skattinn. Sjálf hefði hún sinnt sínu starfi í fjarvinnslu ef hún var fjarverandi. Kvaðst hún hafa klárað allt bókhald fyrir gamla félagið og skilað því af sér í DK- kerfið. Hitt félagið hefði síðan tekið við. Kvaðst hún ekki vita hvers vegna ákærðu hefðu ekki verið á launaskrá sumarið 2019 en það gæti hafa verið vegna fría eða tengt fjárhagsvanda félagsins.

I kvaðst hafa unnið hjá félaginu frá því um mitt ár 2017 þar til um mitt ár 2019. Hann hefði þar sinnt ýmsum störfum, rennismíði, uppsetningu á handriðum, suðu, tjakkaviðgerðum og ýmsu sem til féll. Hefði hann verið almennur starfsmaður og ekki í stjórnunarstöðu og ekki á skrifstofu. M-kk-nf og G-kk-nf hefðu báðir komið að því að ráða hann til starfa og verið yfirmenn hans en J hefði verið verkstjóri á verkstæði og aðallega sagt honum fyrir verkum. Vitnið hefði upplifað það svo að G-kk-nf, M-kk-nf og X hefðu stjórnað félaginu en ekki vitað hver átti það. Hefðu G-kk-nf og X séð um daglegan rekstur og að einhverju leyti M-kk-þf. G-kk-nf hefði alfarið séð um reksturinn og hefði það verið sín tilfinning að hann réði en M-kk-nf væri meira til hliðar. Hafi hann verið meira á gólfinu en lítið við stjórnina en látið þó heyra í sér. X hefði sinnt fjármálum, reikningum og launum og slíku en hann vissi ekki hver hefði séð um skil á virðisaukaskattsskýrslum og staðgreiðsluskilagreinum eða staðið skil á greiðslum á grundvelli þeirra eða hvernig ákvarðanir um skattskil hefðu verið teknar. Þegar á leið hefði ekki farið á milli mála að fjárhagsstaðan var erfið og stundum erfitt að greiða út laun og það dregist. Stundum hefðu launin verið greidd með fleiri en einni greiðslu. Hefði hann rætt við X um það sem var launatengt. Sjálfur hefði hann verið að glíma við [...]sem hafði valdið honum erfiðleikum í starfi og hefði hann fengið áminningar bréf vegna lélegrar mætingar og verið [...] í júlí 2019. Kvaðst vitnið hafa haft sömu tengsl við G-kk-þf og M-kk-þf, en hann hefði unnið með þeim báðum áður og gerði hann ekki greinarmun á þeim tengslum.

Vitnið staðfesti það sem hann sagði í skýrslu við rannsókn málsins, að G-kk-nf hefði verið aðalstjórnandinn og hefði ráðið öllu og verið meira á skrifstofunni. Staðfesti hann að hafa sagt að M-kk-nf hefði verið meira eins og upp á punt og að hann hefði verið meira maðurinn á gólfinu. M-kk-nf hefði haft aðgang að tölvu í skrifstofurými en verið lítið við hana, og þá aðallega á Facebookog fréttamiðlum. Vitnið sagði að sér hefði verið gefið annað tækifæri til að snúa til starfa ogþárættvið G-kk-þf og sér hefði skilist að M-kk-nf hefði þá verið hættur og farinn úr fyrirtækinu. Kvaðst hann fyrst hafa heyrt það nefnt í september að áform væru um að kaupa M-kk-þf út og heyrt G-kk-þf og X tala um að það ætti að keyra einhverja kennitölu í þrot. Kvaðst vitnið mest hafa verið í samskiptum við M-kk-þf vegna áminningarinnar en telja að hún hefði verið samin í sameiningu af þeim þremur og að M-kk-nf hefði fengið það hlutverk að afhenda honum áminninguna. Kvaðst hann hafa komið reglulega inn á skrifstofuna til þess að ræða verkefnin sem hann var að vinna.

F staðfesti að hafa ritað bréf sem liggur fyrir í málinu þar sem hann lýsti aðkomu sinni að starfsemi félagsins. Kvaðst hann upphaflega hafa hitt M-kk-þf í gegnum fasteignasala. Hann hafði þá fengið boðun í fjárnám vegna félagsins sem hefði komið honum á óvart. Hefði vitnið mætt í fjárnámið fyrir M-kk-þf sem hefði svo fengið hann til að skoða hvað væri að í rekstrinum. Kvaðst hann strax hafa séð að launakostnaður væri of hár miðað við tekjur og félagið væri í töluverðri skuld við skattinn. Hefði hann talið að það væri hægt að greiða skuldina niður, félagið hefði verið vel stætt og reksturinn góður og einnig innkoma. Hann hefði hitt G-kk-þf og X og þá hefði komið upp sú hugmynd að þau keyptu M-kk-þf út og hefði M-kk-nf viljað losna. Hefði hann ekki verið búinn að skoða hver ætti félagið en M-kk-nf hefði verið stjórnarformaður og fengið ábyrgðarpóst. M-kk-nf hefði sjaldan verið viðstaddur þegar hann átti fund með G-kk-þgf og X og hefði hann mest verið í samskiptum við þau. Hefði hann upplifað það svo að þau ættu öll hlut í félaginu þó að skráningin væri á annan veg. Hann hefði vitað að G-kk-nf hafði m. a. lent í[...] og talið að því hefði þetta verið skráð svona. Bókhald félagsins hefði verið í lagi og allt fært en skuldir byrjað að safnast upp áður en félagið fór í þrot. Hann hefði komið að samningsgerð til að byrja með vegna sölunnar og gert drög að samningi. Hann hefði síðan dregið sig út úr þessu eftir að G-kk-nf og X-kk-nf til lögmanns og hann sá drög að samningi þar sem skilja átti félagið eftir með skuldirnar. Félagið hefði átt annað félag og hugmyndin verið, eins og hans samningsdrög voru, að breyta nafni þess félags sem yrði eigandi að öllu hlutafé í hinu félaginu. Vitnið sagði að ekki hefði verið rætt beint um skatta skuldirnar en alltaf legið fyrir að það þyrfti að semja um þær og hefði það átt að verða hluti af samningi í þeim drögum sem hann samdi. Minnti hann að kaupverðið hefði átt að vera sjö milljónir króna og tekið tillit til skatta skulda og annarr a skulda. Þannig hefði M-kk-nf átt að fá sjö milljónir króna og G-kk-nf og X taka yfir tæki og tól og halda áfram rekstri. Kvaðst hann ekki telja að félagið hefði þá verið gjaldþrota.

Vitnið sagði að sér hefði ekki fundist M-kk-nf vera vel inni í fjármálum eða rekstri og honum hefði komið á óvart að fá boðun í fjárnám og sjálfsagt fjárhæðin á skuldinni. Hefði M-kk-nf sagt að þau hefði talað saman um það hvað ætti að greiða og hann oft spurt hvort það væru til peningar fyrir hlutunum. Hefði þá verið sagt að þetta myndi reddast þessi mánaðamót. Hefði hann ekki séð þess nein merki að M-kk-nf hefði komið að skattskilum. X hefði verið fjármálastjóri og séð um allt bókhald og hefði hún titlað sig fjármálastjóra í tölvupósti. M-kk-nf hefði ekki verið með aðgang að DK- bókhaldskerfinu og reiknaði vitnið með að hann hefði ekki verið inni í bókhaldinu. Kvaðst hann hafa litið svo á að þetta hefði verið fyrirtæki allra ákærðu og hann hefði verið að vinna fyrir þau þrjú.

K kvaðst hafa unnið hjá félaginu frá því í október 2017 þar til í júní 2018 við almenna stálsmíði. Hefði G-kk-nf ráðið hann í vinnu og G-kk-nf og M-kk-nf verið yfirmenn hans. Teldi vitnið að þeir tveir hefðu verið eigendur fyrirtækisins og stjórnað því og daglegur rekstur hefði verið í þeirra höndum. X hefði mest verið í bókhaldinu og séð m. a. um laun. G-kk-nf hefði verið að vinna á gólfinu en hann hefði einnig verið á skrifstofunni og ráðið fólk. M-kk-nf hefði einnig verið á gólfinu og yfirleitt á rennibekknum en einnig hefði hann verið mikið á skrifstofunni. Gerði hann ráð fyrir að X hefði skilað staðgreiðsluskilagreinum og virðisaukaskattsskýrslum þar sem hún sá um bókhald. Myndi vitnið ekki lengur nákvæmt hlutverk G-kk-ef á vinnusvæðinu en hann hefði verið að stýra verkum og eitthvað verið á gólfinu. M-kk-nf hefði gefið vitninu fyrirmæli og síðar sagt honum fyrirvaralaust upp.

L kvaðst hafa undirritað leigusamning í október 2017 milli félagsins og M og Nehf., en hann hefði verið stjórnarmaður og eigandi síðarnefnda félagsins. X hefði skrifað undir samninginn fyrir hönd leigutaka. Fyrrum eigandi húsnæðisins hefði gert leigusamninginn. Reiknaði vitnið með að hann hefði verið á staðnum þegar hún undirritaði samninginn en fyrir honum hefði hún verið prókúruhafi og vissi hann ekki hvort til hefði staðið að einhver annar skrifaði undir. Kvaðst hann ekki hafa verið í samskiptum við M-kk-þf vegna samningsins.

G kvaðst hafa verið starfsmaður félagsins frá september 2018 þar til í byrjun júlí 2019 og ráðinn inn sem verktaki. Hefði hans hlutverk verið að aðstoða við að fara yfir framleiðslu, halda tölu yfir framleiðslu og skrá og fylgjast með uppsetningum á handriðum á fjölbýlishúsum og vinna við uppbyggingu á stálgrindarhúsi. M-kk-nf og G-kk-nf hefðu báðir verið yfirmenn hans á þessum tíma og báðir ráðið hann til starfa. G-kk-nf hefði verið að teikna og starfað í tengslum við framleiðslu á handriðum og ýmsum hlutum ásamt því að vinna við stálgrindarhúsið. M-kk-nf hefði unnið á verkstæðinu í ýmsu, aðallega glussatjökkum. M-kk-nf hefði verið með aðstöðu og tölvu á skrifstofunni og teldi vitnið að hann hefði stjórnað félaginu á þessum tíma. Þeir G-kk-nf hefðu verið með samráð sín á milli varðandi framleiðsluna. Teldi hann að M-kk-nf hefði stjórnað daglegum rekstri og þegar vitnið kom inn hefði hann átt samvinnu við M-kk-þf. Kvaðst vitnið ekki þekkja til fjármála félagsins eða hver hefði átt það en talið þá hafa verið saman með það. Vitnið kvaðst hafa verið með skrifborð og tölvu á sameiginlegri skrifstofu og hefðu þeir G-kk-nf setið hvor á móti öðrum. M-kk-nf hefði oft setið við skrifborð sem var fyrir aftan vitnið og hefði hann ekki séð hvað M-kk-nf var að gera. Spurður um tengsl við ákærða M-kk-þf sagði vitnið að hann hefði verið skólafélagi hans og einnig hefðu þeir verið saman í [...]og reglu og farið saman til útlanda. Vitnið kvaðst hafa hlaupið í skarðið fyrir M-kk-þf og G-kk-þf ef þess þurfti. Hefðu starfsmenn almennt ekki verið mikið á skrifstofunni nema til að fá upplýsingar um það hvað þeir ættu að gera næst.

J kvaðst hafa unnið hjá félaginu frá október 2017 til nóvember 2018 og sinnt almennri járnsmíði og viðgerðum því tengdum auk þess að vera verkstjóri. Þegar hann réð sig hefði hann verið í samskiptum við M-kk-þf en G-kk-nf hefði þá verið erlendis og hefði hann hitt G-kk-þf þegar hann var búinn að vinna hjá félaginu í þrjá daga og hefði þá verið gengið frá ráðningar samningi. Þeir hefðu báðir verið yfirmenn hans og hann verið búinn að ræða við þá báða áður en hann var ráðinn. Kvaðst vitnið hafa talið að þeir hefðu báðir verið stjórnendur en ekki hafa vitað hvert hlutverk hvors þeirra var og hefði hann ekki sett sig inn í það hver átti félagið. Þeir hefðu báðir verið rennismiðir og G-kk-nf hefði líka séð um tjakkaviðgerðir. Þá hefðu þeir báðir verið með aðstöðu á skrifstofu. Kvaðst hann telja að X hefði sent út reikninga en hann vissi ekki hver stýrði fjármálum en teldi að það hlyti að hafa verið M-kk-nf eða G-kk-nf. Héldi hann að M-kk-nf hefði verið stjórnarformaður eða æðsti kokkur þarna og hlyti hann að hafa séð um fjármál. Var vitninu kynnt að hann hefði í skýrslu hjá héraðssaksóknara sagt að X-x-nf séð um fjármál og sagði vitnið þá að hún hefði borgað reikninga og greitt laun. Vissi hann ekki hver hefði séð um skil á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti. Vitnið kvaðst hafa vitað að fjárhagsstaðan hefði verið upp og ofan og stundum hefði dregist að greiða laun og hefði X þá rætt við hann um það. Kvaðst hann hafa vottað húsaleigusamninginn en hann vissi ekki hvers vegna X hefði undirritað hann. Kvaðst hann vera vinur bæði M-kk-ef og G-kk-ef.

V Niðurstaða

Ákærðu eru ákærð fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins A, ákærði M-kk-nf sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins fram til 17. september 2019 og frá þeim degi sem stjórnarmaður og daglegur stjórnandi þess, ákærði G-kk-nf sem daglegur stjórnandi félagsins og sem skráður framkvæmdastjóri þess á tímabilinu 17. september 2019 til 22. október 2019 og ákærða X sem daglegur stjórnandi félagsins, fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988, staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987 og almennum hegningarlögum nr. 19/1940, eins og nánar greinir í ákæru.

Ákærðu neita sök. Sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má þeim í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Ákærða X byggir á því að ágalli sé á ákæru sem leiða eigi til sýknu hennar eða til þess að málinu verði vísað frá dómi af sjálfsdáðum hvað hana varðar með vísan til c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála, þar sem ekki sé afmarkað á hvaða tímabili ætluð brot ákærðu eru talin hafa verið framin. Samkvæmt lagaákvæðinu skal greina í ákæru svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu, og loks heimfærslu þess til laga. Í dómaframkvæmd hafa þessi fyrirmæli verið skýrð svo að lýsing á háttsemi, sem ákærða er gefin að sök í ákæru, verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að með réttu verði ákærða talið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Verður ákæra að vera svo skýr að dómara sé kleift af henni einni að gera sér grein fyrir því hvað ákærði er sakaður um og hvernig sú háttsemi verði talin refsiverð. Ákæran verður þannig að leggja viðhlítandi grundvöll að saksókn. Skýrt er rakið í ákæru til hvaða tímabila ætluð brot taka og er sérstaklega, eftir atvikum, rakin staða ákærðu G-kk-ef og M-kk-ef á einstökum tímabilum innan þess tíma. Er um að ræða hefðbundna framsetningu á ákæru í máli sem þessu. Þá fæst ekki séð að sú uppsetning hafi á einhvern hátt haft áhrif á möguleika ákærðu til að verja sig. Með vísan til framangreinds er því hafnað að annmarkar séu á ákærunni hvað þetta varðar og eru því ekki forsendur til að vísa málinu frá dómi vegna þess. Þá leiðir framangreint ekki til sýknu ákærðu.

Í 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt er mælt fyrir um að skýri skattskyldur maður af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi rangt eða villandi frá einhverju því er máli skiptir um virðisaukaskatt sinn eða afhendi hann eigi á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslu eða virðisaukaskatt sem hann hefur innheimt eða honum bar að innheimta skal hann greiða fésekt allt að tífaldri þeirri skattfjárhæð sem undan var dregin, vanrækt var greiðsla á eða endurgreidd var um of og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri þessari skattfjárhæð. Fésektarlágmark samkvæmt þessari málsgrein á ekki við hafi brot einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindum virðisaukaskatti samkvæmt virðisaukaskattsskýrslu, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eða málsbætur verið miklar. Efnislega sambærilegt ákvæði er í 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Þau gögn frá Hlutafélagaskrá sem liggja fyrir í málinu staðfesta að ákærðu M-kk-nf og G-kk-nf hafi, eftir atvikum, verið skráðir sem stjórnarmenn, verið með prókúru og gegnt starfi framkvæmdastjóra félagsins eins og greinir í ákæru. Gögnin bera einnig með sér að ákærða X hafi verið [...] þegar G-kk-nf vék úr varastjórn. Þá er ekki ágreiningur um að ekki voru staðin skil á þeim greiðslum sem greinir í ákæru né heldur er ágreiningur um fjárhæðir vangoldins virðisaukaskatts og staðgreiðslu sem eru í samræmi við framlögð gögn. Ákærðu hafna því hins vegar öll að bera ábyrgð á skattskilunum og vísa hvað það varðar á aðra ákærðu, G-kk-þf og X á M-kk-þf og hann á þau. Verður að meta þennan framburð þeirra í ljósi stöðu þeirra sem sakborninga og þess að G-kk-nf og X eru og [...] ákærutímabilinu.

Við aðalmeðferð málsins voru leidd fyrir dóminn nokkur vitni sem störfuðu hjá félaginu á því tímabili sem ákæra tekur til. Samkvæmt 126. gr. laga um meðferð sakamála metur dómari sönnunargildi vitnisburðar við úrlausn máls. Í því sambandi skal meðal annars hugað að afstöðu vitnis til ákærða og hagsmunum þess af málsúrslitum. Var framburður þeirra flestra á þann veg að þeir hefðu haft nokkuð sambærileg tengsl við ákærðu M-kk-þf og G-kk-þf. Báru þeir í meginatriðum á þann veg að þeir hefðu báðir stjórnað starfseminni og virkað sem yfirmenn. Þá kom almennt fram hjá þeim að aðkoma X að rekstrinum hefði einskorðast við bókhald, launagreiðslur og fjármál. Höfðu vitnin litlar upplýsingar um það hver hefði farið með fjármálastjórn félagsins utan G, sem taldi G-kk-þf og M-kk-þf hafa farið saman með hana en taldi það þó frekar hafa verið á hendi M-kk-ef. Vitnið I taldi G-kk-þf hins vegar hafa verið aðalstjórnandann.

Af því sem fram er komið í málinu er ljóst að ákærðu sinntu launuðum störfum á starfsstöð félagsins og að um var að ræða lítið fyrirtæki sem var mest með átta starfsmenn. Þá liggur fyrir að M-kk-nf og G-kk-nf höfðu sérþekkingu sem nýttist í starfseminni við framleiðslu og X með bókhaldsmenntun. Óumdeilt er að X sá um að skila skilagreinum vegna staðgreiðslu og virðisaukaskattskýrslum og greiða afdregna staðgreiðslu og virðisaukaskatt þegar það var gert á ákærutímabilinu. Kvaðst hún ávallt hafa borið það undir M-kk-þf hvað ætti að greiða og borið þá reikninga sem hún gaf út undir M-kk-þf eða G-kk-þf. Þ á bendir framburður allra ákærðu til þess að bæði G-kk-nf og M-kk-nf hafi komið að samningsgerð vegna verka. Ákærðu voru öll með aðgang að bankareikningum félagsins á tímabilinu og undirrituðu öll einhvern tímann greiðsluáætlun vegna skattskulda. Loks verður, með vísan til framburða ákærðu og aðstæðna á vinnustað, að ætla að ákærðu hafi rætt saman um fjármál félagsins og þau hafi almennt verið meðvituð um fjárhagsstöðu félagsins.

Stjórnarmenn einkahlutafélaga bera almennt ábyrgð á því að skipulag félags og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 1. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 38/1994 um einkahlutafélög, þar á meðal að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins. Þá bera framkvæmdastjórar einkahlutafélaga einnig ábyrgð samkvæmt 44. gr. laganna. Skal framkvæmdastjóri meðal annars annast daglegan rekstur félags og sjá um að bókhald þess sé fært í samræmi við lög og venjur og að meðferð eigna félagsins sé með tryggilegum hætti.

Ákærði G-kk-nf var samkvæmt ákæru daglegur stjórnandi félagsins auk þess að vera skráður framkvæmdastjóri frá 17. september 2019. Fyrir liggur að G-kk-nf sat í varastjórn félagsins frá stofnun þar til 24. maí 2016 og undirritaði stofngögn sem slíkur. X tók þá sæti G-kk-ef í varastjórn og [...] degi síðar. G-kk-nf hafði umboð vegna reiknings félagsins í Landsbankanum og aðgang að netbanka bæði Landsbankans og Arion banka vegna félagsins á ákærutímabilinu og hafði þá einnig prókúru fyrir félagið. G-kk-nf hafði vitneskju um vanskil og undirritaði greiðsluáætlanir til skattsins, kom að ráðningu starfsmanna og stjórnaði verkefnum samkvæmt framburði vitna og að einhverju leyti meðákærðu. Þau vitni sem komu fyrir dóminn töldu hann hafa verið annan af a. m. k. tveimur stjórnendum félagsins og eitt vitnið taldi hann hafa ráðið meiru en M-kk-nf. Þá voru laun ákærða hærri en laun M-kk-ef. Loks sat G-kk-nf fundi með vitninu F þar sem rætt var um fjármál félagsins og fyrirhuguð kaup G-kvk-nf rá félaginu.

Þá verður ekki fram hjá því litið að áður en G-kk-nf varð framkvæmdastjóri félagsins kom fram á heimsíðu þess að þeir M-kk-nf hefðu staðið saman að rekstri fyrirtækisins. Kom fram í framburði G-kk-ef að þeir hefðu verið með félagið frá upphafi en sjálfur hefði hann séð um verklega þáttinn. Samrýmist það því að ákærði var frá upphafi skráður í varastjórn félagsins.

Óumdeilt er að G-kk-nf tók við félaginu 17. september 2019 og var þá skráður framkvæmdastjóri til 22. október 2019 og X þá starfað áfram hjá félaginu. G-kk-nf hefði þá farið með fjármál félagsins en fljótlega látið af störfum sem framkvæmdastjóri eftir að hann áttaði sig á fjárhagsstöðu félagsins. Sagði hann að áður hefði komið til tals að hann kæmi inn í félagið með M-kk-þgf. Þá verður ekki að ráðið af kaupsamningi vegna sölu rekstursins til G-kk-ef að hann hafi verið fyrir eigandi að einhverjum hluta þess, en félagið sjálft var ekki andlag sölunnar heldur m. a. dótturfélag þess og tæki. Engu að síður fær framburður M-kk-ef um að erfið fjárhagsstaða G-kk-ef hafi valdið því að hann tók ekki að sér stjórnarsetu eða framkvæmdastjórn ákveðna stoð í því sem fram er komið um fjárhagsstöðu G-kk-ef.

Með vísan til framangreinds og heildstæðs mats á málsgögnum hvað varðar aðkomu G-kk-ef að félaginu er það mat dómsins að hann hafi tekið virkan þátt í stjórn félagsins á tímabilinu fram til 17. september 2019 sem daglegur stjórnandi. Hafi hann þá komið m. a. að fjármálum félagsins, og beri sem slíkur einnig ábyrgð á skattskilum þessá því tímabili, ásamt meðákærða M-kk-þgf, eins og rakið er hér að neðan. Eins og að framan er rakið eru skyldur framkvæmdastjóra ótvíræðar og sem slíkur, á tímabilinu frá 17. september 2019 og út ákærutímabilið, bar G-kk-nf ábyrgð á því að skattskil félagsins væru í góðu horfi og í samræmi við lög og þ. á m. á því að standa skil á virðisaukaskatti og opinberum gjöldum, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda. Breytir engu í því samhengi þó starfsmanni hafi verið falið að sjá um þessi skil. Samkvæmt framangreindu vissi G-kk-nf eða mátti vita að skýrslum og greiðslum var ekki skilað og hirti ekki um þær skyldur sem á honum hvíldu samkvæmt lögum um einkahlutafélög á þessu tímabili. Að þessu virtu telur dómurinn sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í ákæru og er brot hansþar réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði M-kk-nf var stofnandi félagsins og var hann framkvæmdastjóri og prókúruhafi til 17. september 2019 og stjórnarmaður allt ákærutímabilið. Af framburði vitna og meðákærðu má ráða að hann var virkur í starfseminni. Kvaðst M-kk-nf hafa verið verkstjóri á gólfi og starfað við framleiðslu en ekki séð um daglegan rekstur. Þá hafði hann aðgang að netbönkum félagsins og prókúru á bankareikningi í Landsbankanum allt tímabilið og vegna tveggja reikninga í Arion banka til 25. september 2019. Einnig liggur fyrir að hann undirritaði greiðsluáætlanir til skattsins bæði á ákærutímabilinu og utan þess og kallaði til bókhaldara til að fara yfir fjármál félagsins eftir að fjárnámsboðun barst á hendur félaginu. Einnig veitti hann sama aðila umboð til að mæta í fjárnámið. Bar M-x-x að hafa oft spurt X um stöðu um mánaðamót og þá fengið upplýsingar um það. Einnig kom fram hjá honum að fjármál hefðu verið rædd á milli allra ákærðu þegar gera þurfti greiðsluáætlanir, en yfirleitt hefði hann ekki rætt við meðákærðu um daglegan rekstur. Þá kvaðst hann að einhverju leyti hafa vitað hvernig félagið var statt á hverjum tíma og vitað það á einhverjum tímapunkti að félagið stæði ekki skil á staðgreiðslu og virðisaukaskatti. Í ljósi framangreinds er hafnað öllum vörnum ákærða á því byggðum að hann hafi ekki verið virkur sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður í félaginu.

Fyrir liggur að ákærði seldi reksturinn til ákærða G-kk-ef, sem tók við stöðu framkvæmdastjóra 17. september 2019. Ákærði byggir á því að hann hafi verið hættur hjá félaginu á þessum tíma en mistök hefðu valdið því að hann var áfram skráður stjórnarmaður. Er ekkert fram komið sem bendir til þess að ætlun hans hafi verið sú að sinna áfram þessu hlutverki innan félagsins. Þann 25. september 2019 var umboð hans vegna tveggja bankareikninga félagsins af þremur afturkallað. Þá undirritaði hann 15. nóvember 2019 yfirlýsingu um eignaleysi félagsins. B ar G-kk-nf um að hafa verið að skoða fjármál félagsins á þessum tíma sem framkvæmdastjóri og hafa talið sig á þeim tíma vera eiganda félagsins, og á það einnig við um X. Að öðru leyti en því sem að framan er rakið liggja ekki fyrir gögn sem staðfesta aðkomu ákærða að starfseminni á þessum tíma.

Eins og að framan er rakið eru skyldur framkvæmdastjóra ótvíræðar og sem slíkur bar M-kk-nf ábyrgð á að skattskil félagsins væru í góðu horfi og í samræmi við lög. Samkvæmt framangreindu vissi M-kk-nf eða mátti vita að skýrslum og greiðslum var ekki skilað og hirti ekki um þær skyldur sem á honum hvíldu samkvæmt lögum um einkahlutafélög á því tímabili er hann fór formlega með stjórn félagsins. Þá tók hann virkan þátt í stjórn félagsins á tímabilinu fram til 17. september 2019 ásamt meðákærða G-kk-þgf. Sannað þykir með fyrirliggjandi gögnum að M-kk-nf hafi í krafti stöðu sinnar borið raunverulega ábyrgð á rekstri félagsins frá þeim tíma í samræmi við opinbera skráningu. Hvað varðar tímabilið eftir 17. september 2019 telur dómurinn ósannað að hann hafi verið virkur stjórnarmaður í félaginu eða daglegur stjórnandi og að hann hafi þá farið með fjármál félagsins og verður hann því sýknaður hvað það tímabil varðar.

Óumdeilt er að ákærða X var í 25% starfi hjá félaginu og færði hún bókhald þess. Þá annaðist hún skil á staðgreiðsluskilagreinum og virðisaukaskatts skýrslum í gegnum bókhaldskerfi og greiddi afdregna staðgreiðslu og innheimtan virðisaukaskatt þegar það var gert. Einnig sá hún um launaútreikninga, greiðslu launa og útgáfu og greiðslu reikninga. Var þetta hluti af starfsskyldum hennar. Fyrir liggur að hún tók sæti í varastjórn félagsins 24. maí 2016 af G-kk-þgf. Ákærða hafði umboð á alla bankareikninga félagsins, aðgang að heimabönkum og veflykla. Af gögnum málsins má ráða að hún undirritaði greiðsluáætlun á ákærutímabilinu og einnig utan þess og ritaði undir leigusamning fyrir félagið. Af framburði þeirra vitna sem komu fyrir dóminn verður ráðið að hún hafi séð um fjármálin hvað varðaði greiðslu launa. Afþví sem fram er komið verður ekki staðhæft að ákærða hafi tekið að sér verkefni sem ótvírætt var að ekki féllu undir starf hennar eða að hún hafi sjálf stýrt fjármálum félagsins og tekið ákvarðanir um ráðstöfun fjármuna þess. Einungis liggur fyrir framburður M-kk-ef hvað það varðar að ákærða hafi stýrt fjármálum og verður framburður hans skilinn svo að það hafi verið í samstarfi við G-kk-þf. Verður sakfelling ákærðu ekki byggð á þessum framburði M-kk-ef. Samkvæmt framangreindu telur dómurinn ósannað að ákærða hafi verið daglegur stjórnandi félagsins til 17. september 2019. Er það mat dómsins að húnhafi verið almennur starfsmaður hjá félaginu og verður henni ekki sem slíkum gerð refsiábyrgð vegna skattskila félagsins.

Fyrir liggur að [...], ákærði G-kk-nf, tók 17. september 2019 að sér framkvæmdastjórn félagsins og ákærða sat áfram í varastjórn þess. Ákærða bar um að hafa þá haldið áfram óbreyttum störfum í 25% starfi og sagði að þá hefði verið um að ræða félag hennar og G-kk-ef. Lítið annað liggur fyrir um aðkomu ákærðu að starfseminni á því tímabili. Með vísan til framangreinds þykir einnig ósannað að ákærða hafi verið daglegur stjórnandi félagsins á því tímabili. Telst því ósannað að hún hafi borið ábyrgð á skattskilum félagsins, eins og rakið er í ákæru, og er hún því sýknuð af ákæru.

Með vísan til framgreinds telur dómurinn sannað að ákærðu G-kk-nf og M-kk-nf hafi staðið saman að daglegum rekstri félagsins frá upphafi þess tímabils er ákæra tekur til og fram til 17. september 2019. Hafi þeir þá báðir tekið ákvarðanir um fjárhagsmálefni félagsins og beri þeir því sameiginlega ábyrgð á skattskilum félagsins á þeim tíma. G-kk-nf verður hins vegar talinn bera einn ábyrgð á skattskilum eftir þann tíma. Einnig telst sannað að þeir hafi þá ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu og innheimtum virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu í samræmi við það sem að framan er rakið. Brot þessi voru fullframin með því að lögboðnar greiðslur og skýrslur voru ekki inntar af hendi á tilskildum tíma. Hér að framan eru raktar þær fjárhæðir sem skattundanskot ákærðu varða. Samkvæmt þessu verða saknæmisskilyrði 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga um ásetning og stórfellt gáleysi, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30 gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, talin uppfyllt hvað báða ákærðu varðar og talið að þeir hafi sýnt af sér stórkostleg hirðuleysi.

Með lögum nr. 29/2021 voru gerðar breytingar á fyrirkomulagi skattrannsókna. Samkvæmt 2. mgr. 121. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 11. gr. laga nr. 29/2021, skal ríkissaksóknari gefa nánari fyrirmæli um hvaða málum vegna skatta og gjalda skuli vísað til rannsóknar lögreglu og skal í þeim fyrirmælum felast mat á því hvaða brot teljist vera meiri háttar brot í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga. Ríkissaksóknari gaf þau fyrirmæli út 25. ágúst 2021 og kemur þar m. a. fram að nemi fjárhæð samanlagðra brota hærri fjárhæð en 50 milljónum króna skuli máli vísað til lögreglurannsóknar að lokinni skattrannsókn.

Í dómi Landsréttar í máli nr. 1 62/2022, sem kveðinn var upp 17. febrúar 2023, vísaði rétturinn til dóms Hæstaréttar í máli nr. 35/2021 sem kveðinn var upp 13. apríl 2022. Segir í dómi Landsréttar að í ljósi niðurstöðu Hæstaréttar muni breytt tilhögun á refsimeðferð skattalagabrota eftir setningu laga nr. 29/2021 draga úr heimfærslu slíkra brota til 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Var hún ekki talin hafi þýðingu í því máli sem dæmt hafði verið í héraði áður en nefndur dómur Hæstaréttar féll. Mál það sem hér er til úrlausnar var sent héraðssaksóknara með bréfi SRS, dags. 2. mars 2021, og lög nr. 29/2021 tóku gildi 20. apríl 2021. Þá hafa nefnd lög ekki verið talin breyta refsinæmi þeirra brota sem hér eru til umfjöllunar eða lögbundnum viðurlögum við þeim. Er það mat dómsins að lagabreytingarnar hafi ekki þýðingu í máli því sem hér er til meðferðar.

Með vísan til framangreinds teljast brot ákærðu hafa verið stórfelld og eru brot ákærðu rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

VI

Fyrir liggja sakavottorð, dags. 27. september 2022, vegna ákærðu M-kk-ef og G-kk-ef en samkvæmt þeim hefur hvorugur þeirra verið dæmdur til refsingar. Við ákvörðun refsingar ákærðu er litið til þess til þyngingar að brot þeirra námu háum fjárhæðum og stóðu um tveggja ára skeið og þess að ákærðu eiga sér ekki sérstakar málsbætur. Verður ekki á það fallist að meðferð málsins hafi dregist þannig að forsendur séu til að líta til þess við ákvörðun refsingar. Samkvæmt framangreindu og með vísan til 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing G-kk-ef og M-kk-ef hvors um sig vera hæfilega ákveðin fangelsi í 6 mánuði. Með vísan til málsatvika, þess að ákærðu hafa ekki áður verið dæmdir til refsingar og dómafordæma þykir rétt að fresta fullnustu refsingar beggja ákærðu og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Brot ákærðu voru stórfelld, eins og rakið hefur verið. B er einnig að dæma ákærðu til greiðslu sektar til ríkissjóðs en brot þeirra felast að miklu leyti í því að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu í samræmi við staðgreiðsluskilagreinar og virðisaukaskatti sem var innheimtur eða innheimta bar á lögmæltum tíma. Ekki verður ráðið af málsgögnum að greiðsla hafi borist inn á skuldirnar. Eru ekki forsendur til fara niður fyrir lágmark 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda við ákvörðun um fjárhæð sektar og verður því miðað við tvöfalda fjárhæð vanskila. Ákærðu eru ákærðir fyrir sömu brot utan þess að þeir eru ekki ákærðir vegna vanskila á staðgreiðslu vegna eigin launa. Í samræmi við dómaframkvæmd verður þeim gert að greiða sem nemur helmingi af sekt sem ákvörðuð hefur verið í samræmi við framangreint að teknu tilliti til þeirra tímabila sem þeir eru sakfelldir fyrir. Verður M-kk-nf því jafnframt dæmdur til að greiða 29.700.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæta ella fangelsi í 330 daga og G-kk-nf jafnframt dæmdur til að greiða 31.100.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæta ella fangelsi í 360 daga.

Ákærði G-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 4.200.000 krónur.

Ákærði M-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 2.200.000 krónur.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu X, L-kk-ef S-kk-ef L-kk-ef lögmanns, 3.600.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda ákærðu hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts og reglna dómstólasýslunnar nr. 1/2023. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið T-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf saksóknarfulltrúi.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í 6 mánuðien fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði G-kk-nf greiði 31.100.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákærði, M-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 6 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði M-kk-nf greiði 29.700.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í 330 daga.

Ákærða, X, er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði G-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 4.200.000 krónur.

Ákærði, M-kk-nf, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 2.200.000 krónur.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu X, L-kk-ef S-kk-ef L-kk-ef lögmanns, 3.600.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign)