E-4322/2020

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

Mál þetta er höfðað 26. júní 2020 af Sérsmíði ehf. […], á hendur Djengis ehf., […]. Málið var dómtekið eftir aðalmeðferð þess 12. febrúar 2021.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 681.576 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 475.416 krónum frá 27. apríl 2019 til 2. júní 2019 en af 681.576 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Að auki krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málsatvik

Stefnandi rekur trésmíðaverkstæði sem sérhæfir sig í smíði á innréttingum og hvers konar sérsmíði. Stefnandi vann ýmsa smíðavinnu fyrir stefnda sem þegar er greidd. Krafa stefnanda í máli þessu byggist á tveimur reikningum sem tilkomnir eru vegna vinnu stefnanda fyrir stefnda og lúta einkum að uppsetningu innréttinga í fasteign stefnda að Fjölnisvegi 11, Reykjavík. Um er að ræða reikninga nr. 1786, að fjárhæð 475.416 kr., útgefinn 27. mars 2019 og nr. 1798, að fjárhæð 206.160 kr., útgefinn 2. maí 2019 eða alls 681.576 krónur, sem er stefnufjárhæð máls þessa.

Vegna umfjöllunar í greinargerð stefnda um innréttingu og kröfu sem hann ætti á endurgreiðslu á innborgun vegna hennar að fjárhæð 500.000 kr. þar sem innréttingin hefði aldrei skilað sér, óskaði stefnandi bókað í þinghaldi 2. desember sl. að innréttingin væri tilbúin og til reiðu fyrir stefnda. Hún hefði verið til reiðu á starfsstöð stefnanda frá því innborgunin hafi verið innt af hendi. Ágreiningslaust er í málinu að stefndi hafi greitt fyrir innréttinguna í mars 2019 og að hún hafi ekki enn verið afhent honum. Í málinu hefur jafnframt komið fram að stefndi hafi ekki gert kröfu um afhendingu innréttingarinnar.

Forsvarsmaður stefnanda, B-kk-nf V-kk-nf G-kk-nf, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á hinum framlögðu reikningum. Með vísan til meginreglna samninga og kröfuréttar, um loforð og efndir fjárskuldbindinga, beri hinu stefnda félagi skilyrðislaus skylda til að greiða stefnanda kröfuna. Krafist er dráttarvaxta af fjárhæð hvers reiknings fyrir sig einum mánuði eftir útgáfu hvers reiknings til greiðsludags, sbr. III. kafla vaxtalaga, einkum 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laganna. Kröfu um málskostnað úr hendi stefnda byggir stefnandi á 1. mgr. 129. gr. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður ágreining málsaðila lúta að því hvort til staðar sé skuld stefnda við stefnanda. Á því er byggt af hálfu stefnda að svo sé ekki. Stefndi mótmælir greiðsluskyldu og byggir á því að málatilbúnaður stefnanda sé ósannaður.

Í gögnum málsins séu tölvupóstsamskipti milli aðila. Af samskiptunum sé ljóst að stefnandi hafi gefið stefnda bindandi tilboð í smíði innréttinga. Til viðbótar við efniskostnað skyldi stefndi greiða stefnanda fyrir uppsetningu sem vinna hafi átt samkvæmt tímagjaldi. Ekki hafi komið skýrt fram hvort stefndi skyldi standa straum af kostnaði vegna sendibíls frá verkstæði að Fjölnisvegi 11. Annar kostnaður, t.d. vegna mælingar, samskipta við arkitekt, aksturskostnaður starfsmanna stefnanda o.fl. hafi verið innifalinn í tilboði stefnanda og stefndi ekki átt að greiða aukalega fyrir. Verulegur hluti af kröfu stefnanda sé þá vegna verkliða sem hafi verið innifaldir í tilboðinu.

Stefnandi krefji stefnda um greiðslu tímagjalds sem nemi 8.800 kr. á klukkustund fyrir utan virðisaukaskatt. Í samskiptum aðila hafi ekki verið samið um sérstakt tímagjald. Stefndi byggir á því að umkrafið tímagjald sé of hátt, fjöldi tíma of mikill og reikningur stefnanda af þeim sökum ósanngjarn.

Þá er á því byggt að gæði efnis sem stefnandi hafi afhent stefnda hafi ekki verið í samræmi við tilboð hans. Í tilboði stefnanda hafi falist að nota ætti harðvið. Þegar innréttingar hafi verið afhentar hafi stefnda fljótlega orðið ljóst að annar og ódýrari viður hafi verið notaður. Af þeim sökum eigi stefndi rétt á afslætti af upphaflegu tilboði. Loks sé á það bent að stefnandi hafi ekki afhent stefnda allt það efni sem hann hafi greitt fyrir. Stefndi lýsi yfir skuldajöfnuði vegna þessara krafna á móti kröfu stefnanda.

Stefndi hafi millifært 500.000 kr. til stefnanda vegna baðinnréttingar sem aldrei hafi verið afhent. Stefndi geri kröfu um endurgreiðslu á þeirri fjárhæð þar sem innréttingin hafi ekki verið afhent og krefst þess að endurgreiðslan verði nýtt til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda.

Stefndi vísar til hliðsjónar til 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda enda hafi stefndi aldrei fengið fullnægjandi upplýsingar um meinta kröfu stefnanda.

Málskostnaðarkrafa byggist á 130. gr. laga um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Ágreiningslaust er í grunninn, af hvaða rót krafa stefnanda er, hvert hafi verið meginverkefni stefnanda, verksala í málinu og hvenær það hafi verið leyst af hendi og hvar.

Ekki verður heldur séð að ágreiningur sé um að stefnandi hafi gert stefnda tilboð sem þá var um smíði á eldhúsinnréttingu að fjárhæð 3.385.000 kr., þar með talinn virðisaukaskattur. Í póstsamskiptum er, vegna breytinga, tilboðið 25. júní 2018 komið upp í 4.425.000 kr. Af tölvuskeytum verður svo ráðið, að því er virðist, að tilboð hafi verið gert í hornskáp og nýja efriskápa 12. mars 2019, 710.000 kr., og endað í 650.000 kr. Um þetta verður þó varla neinu slegið föstu miðað við málatilbúnað aðila og framlögð gögn. Hins vegar liggur skýrt fyrir að tilboð stefnanda hafi miðast við afhendingu á starfsstöð stefnanda auk þess sem fram kom í tilboðinu að ef óskað væri eftir uppsetningu innréttingarinnar þar sem hún ætti að standa yrði að greiða sérstaklega fyrir það samkvæmt tímagjaldi. Við aðalmeðferð málsins var staðfest það sem lesa má úr gögnum málsins að stefndi hefði samþykkt að greiða flutningskostnað eða sendibílakostnað eins og það var nefnt. Lögmaður stefnanda tók þó sérstaklega fram að þar gæti ekki verið átt við akstur starfsmanna stefnanda frá verkstæði og á uppsetningarstað, vegna mælinga, fundar með arkitekt o.fl., en sá kostnaður hlyti að vera innifalinn í uppsetningu innréttinga. Alls næmi það 92.504 kr. sem dragast ættu frá stefnufjárhæð.

Kröfur stefnda, vegna þess að tímagjald sem stefnandi hafi krafið hann um vegna vinnu sem ágreiningslaust er þó að rúmaðist ekki innan hins fasta tilboðsverðs, 8.800 kr., sé of hátt, fjöldi tíma of mikill og reikningar stefnanda því ósanngjarnir, eru engum gögnum studdar. Ekkert bendir til þess að þetta eigi við nokkur rök að styðjast en sönnunarbyrði fyrir því verður lögð á stefnda samkvæmt almennum reglum, samningssambandi aðila og atvikum máls. Hið sama á við um að stefnandi hafi notað til verksins annan og ódýrari við í innréttingarnar heldur en samið hafi verið um. Þessi staðhæfing er engum gögnum studd og var í engu haldið á lofti við aðalmeðferð málsins. Ósannað er með öllu, og reyndar engum gögnum stutt, að stefnandi hafi ekki afhent allt það efni sem stefndi hafi greitt fyrir, nema þar sé átt við baðinnréttingu, sbr. síðari umfjöllun. Þá verður horft til þess við úrlausn málsins að fyrir utan athugasemdir stefnanda um að ekki hafi verið samið um tímagjald, sem settar voru fram í tölvuskeyti 2 maí 2019, verður ekki séð að nokkrar athugasemdir sem hönd er á festandi hafi borist stefnanda vegna innheimtu endurgjalds fyrir verkið, fyrr en í greinargerð til dómsins sem lögð var fram 29. september 2020 eða í kringum einu og hálfu ári frá því að upp úr samstarfi aðila slitnaði eftir því sem best verður séð.

Að virtu framangreindu verður ekki fallist á að stefnandi hafi gert það líklegt að rétt sé að lækka reikninga stefnanda á þeim grunni sem hann byggði á í greinargerð sinni til dómsins, en um þau sjónarmið var vísað til 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og 45. gr. laga nr. 50/2000 um lasuafjárkaup. Eini kostnaðurinn sem hér gæti komið til álita þ.e. gæti kallað á frádrátt, sem er reyndar eini kostnaðurinn sem lögmaður stefnda gerði með rökstuddum hætti einhverja grein fyrir við aðalmeðferð málsins, er kostnaður vegna aksturs starfsmanna til og frá verkstað, sbr. framangreint, samkvæmt sundurliðun lögmanns stefnda við aðalmeðferð, alls að fjárhæð 92.504 kr. Dómurinn getur ekki fallist á að þennan kostnað beri að draga frá en þar athugist, sbr. framangreint, að ekki verður séð að gerðar hafi verið sérstaklega og rökstuddar athugasemdir við þennan lið fyrr en í greinargerð til dómsins. Þá verður litið til þeirra athugasemda sem þó bárust frá stefnda 2. maí 2019 þar sem sagði m.a.: „Ég skal greiða þér sendibílagjaldið, þar sem ég sé að tilboðið innhéldi (sic!) afhendingu á verkstæði.“ Um það hefur enginn ágreiningur verið gerður í málinu. Með hliðsjón af þessu verður að telja nærtæka skýringu á samningi og samningssambandi aðila að allur eðlilegur kostnaður við að afhenda og setja upp smíðaðar innréttingar þangað sem þær áttu að fara leggist á verkkaupa, þ.e. stefnda í málinu. Þessi kostnaður er innan allra eðlilegra marka að mati dómsins. Og hann hefði aldrei fallið til nema vegna þess að stefndi óskaði eftir breytingu á samningi aðila sem hafði í för með sér að starfsmenn stefnanda þurftu að yfirgefa verkstæði sitt vegna verksins og koma sér á tilvísaðan uppsetningarstað sem þeir ella hefðu ekki þurft að gera. Þar með taldar voru ferðir sem sérstaklega voru farnar til að mæla fyrir uppsetningu og hitta arkitekt verkefnisins. Allt var þetta gert vegna sannanlegra breytinga á upphaflegu verki.

Að virtum þeim gögnum sem þó liggja fyrir um samninga aðila verður því ráðið að í grunninn er ekki hægt að fallast á að stefnukröfur stefnanda skuli sæta einhverri lækkun á þeim grundvelli sem krafist var í greinargerð, þ.e. fyrir utan sjónarmið er lúta að baðinnréttingu og kröfu um lækkun stefnufjárhæðar um 500.000 kr. vegna hennar.

------

Reikningi sem liggur frammi í málinu og er nr. 1775 og útgefinn var 4. mars 2019, hefur aldrei verið andmælt. Ekki er enda krafist greiðslu á honum í máli þessu enda greiddur fyrir löngu síðan. Í honum var gerð krafa um „Smíði á baðinnréttingu samkvæmt tilboði“ sem hljóðar upp á 500.000 kr. þar með talinn virðisaukaskattur. Ekki er óvarlegt að ganga út frá því að stefnandi hafi a.m.k. þarna mátt gera sér grein fyrir því að innréttingin væri þá til reiðu á starfsstöð stefnanda, ef ekki fyrr. Stefnandi hefur byggt á því, eftir því sem best verður séð, að innréttingin hafi frá því hún var smíðuð verið tilbúin til afhendingar. Vegna sjónarmiða í greinargerð stefnda til dómsins um að innrétting hefði ekki verið afhent og þess vegna skyldi koma til framangreinds frádráttar var fært til bókar í þingbók málsins 2. desember sl. eftirfarandi bókun: „Lögmaður stefnanda óskar bókað að umrædd baðinnrétting sé til reiðu á starfsstöð stefnanda og hafi verið til reiðu frá því að greitt var fyrir hana.“ Af gögnum málsins verður ráðið að líkast til hafi verið óskað eftir smíði innréttingarinnar í desember 2018, en af tímalínu sem lögmaður stefnda lagði fram við aðalmeðferð málsins var greitt fyrir innréttinguna líkast til 4. mars 2019 og verður gengið út frá því samkvæmt framangreindum reikningi og eftir greiðslutilmæli frá stefnanda í tölvuskeyti til stefnda. Stefndi hafði ekki aðrar athugasemdir við þessa bókun stefnanda en að hann áskildi sér „rétt til að bregðast við vegna bókunar stefnanda eftir atvikum með framlagningu frekari gagna“. Við aðalmeðferð málsins byggði stefndi hins vegar á því að þessi yfirlýsing stefnanda kæmi of seint fram í ljósi yfirlýsingar um skuldajöfnun vegna innréttingarinnar í greinargerð málsins sem lögð var fram 29. september 2020 eða um tveimur mánuðum fyrr. Aðspurður af dómara hvort óskað hefði verið eftir afhendingu innréttingarinnar kvaðst lögmaður stefnanda ekki hafa upplýsingar um það. Gögn málsins benda ekki til þess að það hafi verið gert.

Af framburði forsvarsmanns stefnanda verður ráðið að framkvæmdin öll við Framnesveg 11, þar sem innréttingarnar áttu að fara upp, hafi gengið illa. Verkið hafi allt tafist, sett hafi t.a.m. verið lögbann á framkvæmdina um skeið vegna þess að byggingarleyfi skorti, stefndi hafi sagt upp arkitektum sínum og svo hafi mistök verið gerð við flísalögn í eldhúsi sem hafi kallað á breytingar á innréttingum eftir á. Fyrst hefði reyndar staðið á því að framkvæmdin fengi fokheldisvottorð. Allt þetta hafi tafið verkið. Þessum lýsingum stefnanda á framgangi verksins hefur ekki verið mótmælt af hálfu stefnda. Forsvarsmaður stefnanda lýsti því reyndar að hann hefði boðið að afhenda innréttinguna þegar hún hafi verið tilbúin, líkast til um miðjan mars 2019 miðað við framburð hans, og stefndi hafði greitt fyrir hana. Það hafi hins vegar ekki verið þegið þar sem baðið hefði ekki verið tilbúið svo hægt væri að setja innréttinguna upp, og stefndi hefði óskað þess að beðið yrði með afhendingu hennar. Þessu mótmælir stefndi hins vegar, sbr. framangreint, og fullyrðir að innréttingin hafi aldrei verið sögð tilbúin til afhendingar. Stefndi telur því að ganga verði í raun út frá því að innréttingin hafi ekki verið tilbúin og jafnvel ekki verið byrjað á henni þegar samskipti aðila hættu vegna mikils ágreinings og „allt sprakk í háaloft“.

Ekki verður fallist á að það geti talist málsástæða, og jafnframt of seint fram komin, að bóka í þingbók 2. desember sl. að innréttingin sé tilbúin til afhendingar. Líta verður svo á að krafa um skuldajöfnun í máli sem þessu sem fram kemur til að verjast stefnukröfum sé krafa sem jafnan kemur til umfjöllunar þegar leyst er úr málinu sjálfu eins og hér er raunin. Það getur ekki varðað aðila réttarspjöllum að bregðast ekki við slíkum málstæðum utan réttar eftir að mál hefur verið höfðað, þ.e. þá þegar þær koma fram, en málatilbúnaður stefnda byggir á því í raun. Það getur ekki skipt í þeim efnum sköpum hvort eitt, tvö eða fleiri þinghöld séu háð í máli eftir að greinargerð er lögð fram og mótbárur gegn málsástæðum stefnda tapist séu þær ekki hafðar uppi fyrr en við aðalmeðferð máls. Samkvæmt réttarfarslögum skal við aðalmeðferð máls haldið uppi slíkum andmælum og andsvörum við málatilbúnaði gagnaðila en engin áskilnaður gerður að jafnaði um slíkt á fyrri stigum. Síðan er það ekki fyrr en við úrlausn málsins sem skorið er úr um hvort slíkar yfirlýsingar eða málsástæður skuli hafa áhrif í lögskiptum aðila og þá hvaða áhrif. Bókun stefnanda var því í raun þarflaus undir rekstri málsins til að tryggja einhverja réttarstöðu, en hún átti hins vegar fullt tilefni inn í málið og felur það í sér að umrædd innrétting sé tilbúin til afhendingar og hafi verið um langt skeið.

Það athugist í þessu sambandi að í stefnu málsins er enginn ádráttur um að einhver þeirra verka sem stefnanda var falið að framkvæma fyrir stefnda séu óunnin eða að ekki verði krafist greiðslu fyrir þau. Jafnframt er óumdeilt í málinu að reikningar þeir sem krafist er hér greiðslu á varða í engu umrædda baðinnréttingu en ágreiningslaust er að fyrir hana var greitt fyrir nú rétt tæpum tveimur árum síðan. Krafa stefnda um endurgreiðslu á kostnaði við baðinnréttinguna er, að mati dómsins, fyrir utan framangreint, að auki þannig of seint fram komin til að geta haft nokkur réttaráhrif í þá veru sem stefndi byggir á, en slík krafa leit ekki dagsins ljós fyrr en í greinargerð stefnda í lok september 2020.

Þá verður ekki fallist á að ákvæði 3. mgr. 9. gr. eða 82. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 hafi hér grundvallarþýðingu þannig að svipti stefnanda rétti til að krefjast greiðslna fyrir þau verk sem hann gerir hér kröfu um, jafnvel þótt litið yrði svo á að fyrirmælum ákvæðanna hafi ekki verið fylgt í hörgul. Því hefur ekki verið haldið fram í málinu fyrr en við aðalmeðferð að umrædd innrétting hafi jafnvel aldrei verið til og því ekki verið hægt að afhenda hana. Samskiptum aðila vegna hennar eða ástæðum fyrir töfum á afhendingu, eins og þær voru skýrðar af stefnanda, hefur aldrei verið mótmælt og ágreiningslaust að fyrir innréttinguna var greitt fyrir löngu síðan. Dómurinn telur að ekki verði annað ráðið en að stefnda hafi mátt vera kunnugt um að innréttingin hefði verið til reiðu á starfsstöð stefnanda um langa hríð, ágreiningslaust er að hann er búinn að greiða fyrir hana og engin ástæða hafi verið fyrir hann að ætla annað en að hana gæti hann fengið afhenta á starfsstöð stefnanda eins og upphaflega var samið um og áréttað var með bókun í þinghaldi málsins. Ekki verður eftir allan þennan tíma skákað í meintu skjóli framangreindra ákvæða við þær aðstæður sem uppi eru í þessu máli og reyndar áhöld um hvort þau geti almennt veitt slíkt skjól ef telja má að vitneskja megi vera fyrir hendi um að söluhlutur sé sannanlega til reiðu, eins og telja verður í þessu máli. Að endingu verður því haldið til haga að málsástæðu í þessa veru var ekki haldið frammi fyrr en við aðalmeðferð málsins en ekki er í greinargerð stefnda vísað til framangreindra lagaákvæða og áhrifa þeirra og ekki byggt á því að stefnda hafi ekki verið kunnugt um að söluhluturinn væri tilbúinn. Einungis er þar byggt á því að söluhluturinn hafi sannanlega ekki verið afhentur en um það er enginn ágreiningur.

Með vísan til alls framangreinds verður fallist á kröfur stefnanda um greiðslu þeirra tveggja reikninga sem um ræðir. Jafnframt verður fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda sem miðar við að krafan beri dráttarvexti mánuði eftir gjalddaga reikninganna samkvæmt meginreglu 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Eru þannig engin efni til að fallast á þá málsástæðu stefnda að honum hafi ekki mátt vera kunnugt með fullnægjandi hætti um kröfu stefnanda fyrr en við þingfestingu málsins.

Eftir úrslitum málsins og samkvæmt meginreglu 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 725.000 krónur í málskostnað og verður þar höfð hliðsjón af framlögðum málskostnaðarreikningi stefnanda.

Málið fluttu K-kvk-nf S-kvk-nf Ó-kvk-nf lögmaður fyrir stefnanda og A-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Djengis ehf., greiði stefnanda, Sérsmíði ehf., 681.576 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 475.416 krónum frá 27. apríl 2019 til 2. júní 2019 en af 681.576 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 725.000 krónur í málskostnað.

L-kk-nf K-kk-nf