S-9/2006

Mál þetta, sem tekið var til dóms 3. apríl sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans í Reykjavík, dagsettri 2. janúar 2006, á hendur M-kk-þgf P-kk-þgf S-kk-þgf, kt. ........., Fellsmúla 11, Reykjavík, fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa laugardaginn 17. september 2005, ekið bifreiðinni MH 640 frá Vesturbergi 124 í Reykjavík að versluninni Select við Suðurfell undir svo miklum áhrifum amfetamíns að hann var ófær um að stjórna bifreiðinni örugglega.

Ákæruvaldið telur háttsemi þessa varða við 2. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993.

Verjandi ákærða krefst þess að ákærði verði sýknaður en til vara að dæmd verði vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna í samræmi við yfirlit um vinnu við málið.

Málsatvik.

Í frumskýrslu lögreglu, dagsettri 18. september 2005, segir að tilkynning hafi borist 17. september kl. 14:58 vegna undarlegs aksturs- og háttalags manns sem staddur var hjá bensínstöð við Suðurfell. Þegar lögreglan kom á vettvang sat ákærði í bifreið sinni sem stóð á gangstétt norðan við bensínstöðina. S-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður á bensínstöðinni, sagði lögreglu að ákærði hefði þurft þrjár atrennur til að leggja bifreið sinni að bensíndælu. Hefði hann viljað fá bensín fyrir 2000 krónur en bara verið með 1000 krónur á sér. Samkvæmt skýrslunni var ákærði mjög virkur og átti erfitt með að vera kyrr. Var hann handtekinn kl. 15:24 vegna gruns um að vera undir áhrifum örvandi eða deyfandi efna. H-kk-nf G-kk-nf héraðslæknir skoðaði ákærða á lögreglustöðinni og tók blóðsýni úr honum, en ákærða var sleppt klukkan kl. 16:38.

Í handtökuskýrslu er ákærða lýst svo að sjáöldur hafi verið samandregin, jafnvægi óstöðugt, framburður ruglingslegur og málfar óskýrt. Einnig liggur frammi í málinu skýrsla H-kk-ef G-kk-ef læknis. Niðurstaða hans eftir að hafa skoðað ákærða var að hann væri ekki fær um að stjórna ökutæki örugglega þar sem hann væri eftirtektarlaus og mjög ör og órólegur, líklega vegna lyfja en ef til vill að einhverju leyti vegna ofvirkni, sem ákærði upplýsti lækninn um að hann væri haldinn. Ástand ákærða var þannig, samkvæmt vottorðinu, að ómögulegt var að meta stig áhrifa, en jafnframt kemur fram í skýrslu læknisins að mörg prófa sem lögð voru fyrir ákærða hafi gefið eðlilegar niðurstöður. Tekið er fram að hegðun ákærða hafi verið afkáraleg, hann með alls konar sprell og hamagang sem ekki hafi hæft við þessar aðstæður. Hafi hann að því er virtist ekki ráðið við að stramma sig af og koma eðlilega fyrir.

Í málinu liggur frammi matsgerð frá Rannsóknastofu HÍ í lyfja- og eiturefnafræði, undirrituð af J-kk-þgf K-kk-þgf dósent og G-kvk-þgf Þ-kvk-þgf lækni, varðandi blóðsýnið sem tekið var úr ákærða. Í blóði ákærða fannst amfetamín, 375 ng/ml, og klónazepam, 25 ng/ml. Í matsgerðinni segir að styrkur amfetamíns hafi verið langt umfram það sem búast megi við þegar lyfið er tekið til lækninga, en styrkur klónazepams fremur lágur, innan lækningalegra marka. Niðurstaða matsgerðarinnar er, orðrétt, að það megi „gera ráð fyrir að ökumaður hafi verið undir vægum slævandi áhrifum klónazepams og kann það að hafa dregið úr aksturshæfni hans. Hann hefur einnig verið undir miklum örvandi áhrifum amfetamíns og má gera ráð fyrir að hann hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þeim sökum“.

Í lögregluskýrslu sem tekin var af ákærða 23. nóvember 2005 er haft eftir honum að hann hafi tekið mogadon samkvæmt læknisráði nokkuð löngu áður en hann ók frá heimili sínu að bensínstöðinni. Hann kvaðst ekki muna hversu mikið hann tók af lyfinu, en sagðist hafa fundið lítillega til áhrifa þess við aksturinn. Hefði honum þótt hann geta ekið bifreiðinni, en verið syfjaður og stressaður. Ákærði kvaðst ekki muna eftir að hafa átt í erfiðleikum með að leggja að bensíndælu. Þá sagðist hann ekki mótmæla fyrrgreindri matsgerð frá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, og telja niðurstöðuna rétta.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði sagði svo frá fyrir dómi að hann hefði ekki verið búinn að neyta lyfja daginn sem um ræðir í ákæru, 17. september sl. Borin var undir ákærða skýrslan frá 23. nóvember 2005. Kvað ákærði það vera rétt sem segði í skýrslunni að hann hefði tekið lyf daginn áður en hann var handtekinn. Hins vegar sagðist hann ekki hafa fundið til áhrifa við akstur bifreiðarinnar og væri það ranglega eftir honum haft í lögregluskýrslunni. Um það hvort hann hefði ekið að bensíndælunni ítrekað áður en hann lagði sagði ákærði að hann hefði þurft að snúa bifreiðinni þar sem hann hefði fyrst komið röngu megin að dælunni, þannig að bensínlokið sneri frá henni. Hann kvaðst þó ekki muna eftir að hafa þurft tvær eða þrjár atrennur til að koma rétt að bensíndælunni, en þó gæti verið að hann hefði bakkað vitlaust og þurft að gera það aftur. Ákærði kvaðst ekki mótmæla því sem segði í framlagðri matsgerð um efnin sem fundust í blóði hans, en kvaðst telja að hann hefði getað stjórnað bifreiðinni.

Vitnið, P-kk-nf S-kk-nf, fyrrverandi lögreglumaður, tók skýrslu af ákærða 23. nóvember 2005. Staðfesti hann skýrslu sína fyrir dómi. Kvaðst hann hafa borið skýrslu frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði undir ákærða, þannig að hann hefði að minnsta kosti kynnt honum niðurstöður matsgerðarinnar, en vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort ákærði hefði lesið matsgerðina.

Vitnið, S-kk-nf H-kk-nf, bensínafgreiðslumaður hjá Skeljungi, sagði svo frá að ákærði hefði stöðvað bifreið sína við bensíndælu og beðið vitnið um bensín. Hefði ákærði verið röngu megin við dæluna og því þurft að snúa bifreiðinni. Eftir að hann sneri bifreiðinni hefði hann enn snúið öfugt og þurft að færa bifreiðina í annað sinn. Vitnið kvaðst ekki hafa séð neitt athugavert við akstur ákærða, beinlínis. Ákærði hefði beðið um bensín fyrir 2000 krónur, en þegar greiða átti fyrir bensínið hafi komið í ljós að ákærði var aðeins með 1000 krónur á sér. Hefði ákærði því farið með vitninu inn í stöðvarhúsið. Vitnið kvað ákærða hafa sagt að sig ,,vantaði prótín“ og þess vegna viljað koma inn með vitninu. Ákærði hefði ekki virst vera í ástandi til að aka, hegðunin hefði virst óeðlileg. Hefði af þessum sökum verið hringt í lögreglu. Vitnið kvaðst ekki vita hvernig hann ætti að lýsa því hvað verið hefði óeðlilegt í fari ákærða.

Vitnið, H-kk-nf G-kk-nf læknir, staðfesti undirritun sína á framlögðu læknisvottorði. Hann kvað ákærða hafa verið mjög öran og órólegan meðan vitnið skoðaði hann á lögreglustöð. Skoðunin hefði tekið langan tíma og það hefði tekið ákærða tíma að taka eftir hvað hann ætti að gera, og hefði hegðun hans ekki átt við aðstæðurnar að neinu leyti. Á þeirri stundu sem vitnið skoðaði ákærða hefði hann ekki verið hæfur til að aka bíl. Hann hefði ekki tekið nægilega vel eftir því sem var að gerast. Vitnið kvaðst hafa talið að hegðun ákærða eða ástand væri að einhverju leyti vegna ofvirkni, en ákærði hefði tjáð vitninu að hann væri ofvirkur, og líklega einnig vegna lyfja.

Vitnið, J-kk-nf K-kk-nf dósent, kvað amfetamín í blóði ákærða hafa verið langt umfram það sem búast mætti við þegar efnið væri notað til lækninga. Aðspurður kvað vitnið þéttni efnisins í blóði eftir lækningalegan skammt ekki verða mikið meiri en 100 ng/ml, og við allra stærstu skammta væri styrkurinn um 150 ng/ml. Vitnið kvað líkamann geta myndað umtalsvert þol gegn amfetamíni, en kvað almennt ekki vera unnt að gera ráð fyrir að maður með sama magn af amfetamíni í blóðinu og ákærði gæti stjórnað bifreið með öruggum hætti. Vitnið kvað þol myndast þannig að menn þyrftu meira magn til að fá vímuáhrif eftir mikla neyslu, en þótt þol myndaðist gagnvart vímuáhrifum, myndaðist það ekki endilega gegn öðrum verkunum lyfsins, t.d. áhrifum á dómgreind. Hefði þetta ekki verið rannsakað. J-kk-nf var spurður hvort hugsanlegt væri að þol yrði svo mikið að það magn amfetamíns sem ákærði hafði í blóði hefði ekki áhrif á aksturshæfni. Kvað hann erfitt að fullyrða nokkuð um þetta en í langflestum tilvikum væru litlar líkur á að menn mynduðu þol gegn öllum áhrifum efnisins. Sá sem tæki amfetamín væri yfirleitt að reyna að komast í vímu en skammtur sem kæmi manni í vímu hefði einnig önnur áhrif, til dæmis yrði mat á ytri aðstæðum annað. Aðspurður kvað vitnið ástæðuna fyrir því orðalagi matsgerðarinnar að það mætti „gera ráð fyrir” að ákærði hefði ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti, vera, að ekki væru til rannsóknir á áhrifum amfetamíns við svo háan styrk amfetamíns sem mældist í blóði ákærða.

Niðurstaða.

Ákærði hefur neitað því að hafa verið undir svo miklum áhrifum lyfja umrætt sinn að hann hafi verið ófær um að aka bifreið örugglega.

Amfetamín í blóði ákærða mældist 375 ng/ml, en upplýst er að við allra stærstu skammta af amfetamíni, gefna í lækningaskyni, sé þéttni þess um 150 ng/ml. Vitnið J-kk-nf K-kk-nf taldi ekki vera unnt að gera ráð fyrir að maður með það magn amfetamíns í blóði sem mældist í ákærða, gæti stjórnað bifreið með öruggum hætti, þó svo að líkaminn myndaði eitthvert þol gegn áhrifum lyfsins.

Vitnið, H-kk-nf G-kk-nf læknir, skoðaði ákærða daginn sem hann var handtekinn. Sagði H-kk-nf fyrir dómi að ákærði hefði mjög ör og órólegur og skort athygli. Vitnið bar fyrir dómi að þegar hann skoðaði ákærða hefði ákærði ekki verið hæfur til að aka bíl og ekki tekið nægilega vel eftir því sem var að gerast. Hegðun hans hafi alls ekki verið í samræmi við aðstæður. Kvaðst vitnið hafa talið að hegðun ákærða stafaði af lyfjaáti og væri að hluta vegna ofvirkni.

Vitnið, S-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður Skeljungs, kvað hegðun ákærða hafa verið óeðlilega, þótt hann gæti ekki lýst því nánar. Hann lýsti því þó að ákærði hefði gert tvær tilraunir til að leggja bifreið sinni við bensíndæluna, hann hefði beðið um bensín fyrir 2000 krónur, en ekki átt nema 1000 krónur og er vitnið hefði farið með ákærða inn í stöðvarhúsið, hefði ákærði sagt að sig vantaði prótín.

Í ljósi þess mikla amfetamíns sem mældist í blóði ákærða, sem var langt umfram stærstu skammta sem notaðir eru í lækningaskyni, og framburðar vitna um hegðun ákærða daginn sem hann var handtekinn svo og með hliðsjón af gögnum málsins, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi umrætt sinn verið undir svo miklum áhrifum amfetamíns að hann var ófær um að stjórna bifreiðinni örugglega. Hefur ákærði samkvæmt þessu gerst sekur um brot það sem honum er gefið að sök í ákæru og þar er réttilega fært til refsiákvæða.

Ákærði var dæmdur til að greiða 30.000 króna sekt 20. september 1996, fyrir fíkniefnalagabrot. Þá gekkst hann undir 45.000 króna sátt og sviptingu ökuréttar í átta mánuði 8. september 2000, fyrir ölvunarakstur.

Með vísan til framangreinds er refsing ákærða ákveðin 50.000 króna sekt í ríkissjóð, sem ákærði greiði innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, en sæti ella fangelsi í fjóra daga.

Með vísan til 101. gr. umferðralaga skal ákærði sviptur ökurétti í fjóra mánuði frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði greiði 155.521 krónu í sakarkostnað, auk málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 76.700 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, M-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf, greiði 50.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa en sæti ella fangelsi í fjóra daga. Ákærði er sviptur ökurétti í fjóra mánuði frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði greiði sakarkostnað málsins 155.521 krónu og málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 76.700 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kvk-nf E-kvk-nf