E-672/2010

Mál þetta sem dómtekið var 24. febrúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Þrotabúi Motormax ehf., Aðalstræti 6, Reykjavík, gegn Gísla Jónssyni ehf., Kletthálsi 13, Reykjavík, með stefnu birtri 14. janúar 2010.

Stefnandi krefst þess að rift verði með dómi eftirfarandi greiðslum Motormax ehf. á skuld við stefnda samtals að fjárhæð 85.533.302 kr. sem fram fóru með eftirfarandi hætti:

a. Þann 30. ágúst 2008 með því að afsala til stefnda vörubirgðum fyrir 7.101.162 kr.

b. Þann 31. ágúst 2008 með því að afsala til stefnda vörubirgðum fyrir 60.671.868 kr.

c. Þann 31. desember 2008 með því að afsala til stefnda vörubirgðum fyrir 12.170.272 kr.

d. Þann 7. maí 2009 með því að afsala og afhenda stefnda vörur fyrir 5.590.000 kr.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 85.533.302 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af kr. 7.101.162,- frá 30. ágúst 2008 til 31. ágúst 2008, en þá af kr. 67.773.030,- frá þeim degi til 31. desember 2008, en af kr. 79.943.302,- frá þeim degi til 7. maí 2009, en af kr. 85.533.302,- frá þeim degi til 28. febrúar 2010 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að mati réttarins.

Stefndi krefst þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda.

Málsatvik

Motormax ehf. var stofnað árið 2006. Félagið rak verslun og sérhæfði sig í sölu frístundabúnaðar- og tækja, þ.á m. vélhjóla, fjórhjóla, sæþotna, snjósleða, fellihýsa, tjaldvagna o.fl.

Með úrskurði héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum þann 11. maí 2009 var bú Motormax ehf. tekið til gjaldþrotaskipta. Frestdagur við skiptin var 7. maí 2009 en þann dag barst héraðsdómi beiðni stjórnar félagsins um gjaldþrotaskipti.

Þrotabú Motormax ehf. hefur höfðað mál þetta til riftunar og endurgreiðslu á samtals 85.533.302 krónum sem Motormax ehf. hafði innt af hendi til stefnda, 30. ágúst 2008, 31. ágúst 2008, 31. desember 2008 og 7. maí 2009, eins og í stefnu greinir.

Bú stefnda, Gísla Jónssonar ehf., var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur uppkveðnum 9. febrúar sl. og hefur búið tekið við aðild málsins varnarmegin.

Félögin, Gísli Jónsson ehf. og Motormax ehf. voru bæði í eigu Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf., sem var í eigu Smáeyjar ehf., félags í eigu M-kk-ef K-kk-ef og L-kvk-ef S-kvk-ef.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er tekið fram að við athugun á bókhaldi Motormax ehf., eftir gjaldþrot þess, hafi komið í ljós ýmsar ráðstafanir af hálfu félagsins sem skiptastjóri telji vera riftanlegar í skilningi laga nr. 21/1991. Þeirra á meðal hafi verið eftirtaldar ráðstafanir gagnvart stefnda, sem mál þetta sýnst um.

Hinn 30. ágúst 2008, þ.e. rúmum átta mánuðum fyrir frestdag, hafi stefndi yfirtekið vörur sem Motormax ehf. hafði keypt frá erlenda félaginu Starcraft, að fjárhæð 7.101.162 kr. Við þetta hafi skuld Motormax ehf. við stefnda lækkað sem nam framangreindri fjárhæð.

Hinn 31. ágúst, þ.e. rúmum átta mánuðum fyrir frestdag, hafi stefndi yfirtekið vörubirgðir að fjárhæð 60.671.868 kr. sem færð hafi verið til lækkunar á skuld Motormax ehf. við stefnda. Skuld Motormax ehf. við stefnda hafi verið 86.041.572 kr. fyrir yfirtöku birgðanna en eftir yfirtöku hafi skuldin lækkað í 25.369.704 kr.

Hinn 31. desember 2008, eða rétt fimm mánuðum fyrir frestdag, hafi stefndi yfirtekið vörulager Motormax ehf. að fjárhæð 12.170.272 kr. og hafi kaupverð verið greitt með lækkun á skuld félagsins við stefnda.

Hinn 7. maí 2009, þ.e. á frestdegi, hafi stefndi keypt nýtt tæki af Motormax ehf. að fjárhæð 5.590.000 kr. Þessi kaup hafi gengið til lækkunar á skuld Motormax ehf. við stefnda. Skuld Motormax ehf. við stefnda hafi lækkað úr 38.155.423 kr. í 31.705.423 kr. við þessi viðskipti.

Um fyrrgreindrar ráðstafanir í þágu stefnda sé vísað til skýrslna Ernst og Young ehf., endurskoðenda, sem hafi framkvæmt athugun á bókhaldi félagsins. Samkvæmt niðurstöðu þeirra er byggi á bókhaldi félagsins hafi lausafé í eigu Motormax ehf. verið ráðstafað til stefnda eins og að framan sé greint og fyrir það verð sem þar greini. Svo virðist sem færslu bókhalds félagsins hafi verið ábótavant og víða skorti m.a. fylgiskjöl til stuðnings færslum.

Stefnandi byggir á því að þær greiðslur sem Motormax ehf. innti af hendi til stefnda þann 30. ágúst 2008, 31. ágúst 2008, 31. desember 2008 og 7. maí 2009 séu riftanlegar í skilningi 134. gr. gþl. og að þær greiðslur félagsins á skuld við stefnda hafi farið fram með óvenjulegum greiðslueyri, í skilningi ákvæðisins. Í ákvæðinu segi:

„Krefjast má riftunar á greiðslu skuldar á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag ef greitt var með óvenjulegum greiðslueyri, fyrr en eðlilegt var eða greidd var fjárhæð sem hefur skert greiðslugetu þrotamannsins verulega, nema greiðslan hafi virst venjuleg eftir atvikum.

Krefjast má riftunar slíkrar greiðslu til nákominna sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir greiðsluna.“

Ákvæði 134. gr. gþl. sé ætlað að taka til riftunar á greiðslu skulda sem hafi farið fram með öðrum hætti eða við aðrar aðstæður en gert hafi verið upphaflega ráð fyrir. Sá háttur greiðslu sem fari í bága við framangreint ákvæði séu einkum tilvik þar sem slæm fjárhagsstaða skuldara valdi því að greiðsla fari fram með öðrum hætti en hún hefði gert ef fjárhag hans hefði ekki verið svo illa komið.

Með greiðslu í skilningi 134. gr. gþl. sé átt við að þau verðmæti sem skuldari lætur af hendi, gangi í raun til lækkunar eða fullrar greiðslu á skuldinni við kröfuhafa. Ekki skipti máli hvaða nöfn menn gefi ráðstöfunum þessum, né heldur í hvaða búning þær séu klæddar. Ekki skipti heldur máli þótt þriðji maður komi við sögu ef í raun sé um að ræða greiðslu á skuld.

Stefnandi byggir á því að greiðslur sem inntar hafi verið af hendi með vörulager og tæki þann 31. desember 2008 og þann 7. maí 2009 séu riftanlegar samkvæmt hlutlægu ákvæði 1. mgr. 134. gr. gþl. Stefnandi leggi áherslu á að greiðsla skuldar með lausafjármunum sé óvenjulegur greiðslueyrir í skilningi ákvæðisins, eins og fjölmargir dómar Hæstaréttar staðfesti.

Stefnandi byggir á því að greiðslurnar þann 30. og 31. ágúst 2008 séu riftanlegar í skilningi 2. mgr. 134. gr. gþl. Í ákvæðinu sé það gert að skilyrði að um sé að ræða greiðslur til nákominna aðila. Í 3. gr. laga nr. 21/1991 sé fjallað um það hverjir teljist nákomnir í skilningi laganna, en þar segir m.a.:

„Orðið nákomnir er í lögum þessum notað um þá sem eftirfarandi tengsl standa milli:

[...]

4. mann og félag eða stofnun sem hann eða maður honum nákominn á verulegan hluta í,

5. tvö félög eða stofnanir ef annað þeirra er maður nákominn öðru þeirra á verulegan hluta í hinu,

6. menn, félög og stofnanir sem eru í sambærilegum tengslum og um ræðir í 1.-5. tölul.“

Motormax ehf. og stefndi, þ.e. Gísli Jónsson ehf., séu alfarið í eigu Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf., sem er svo í eigu Smáeyjar ehf., en það félag sé svo í eigu M-kk-ef K-kk-ef og L-kvk-ef S-kvk-ef. Því blasi við augljós og nákomin tengsl Motormax ehf. og stefnda. Aukinheldur beri að líta til þess að M-kk-nf K-kk-nf hafi verið stjórnarformaður Motormax ehf. og stjórnarmaður stefnda sem og Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf. Af framangreindu sé því ljóst að um greiðslu milli nákominna aðila hafi verið að ræða og því séu umræddar greiðslur þann 30. og 31. ágúst 2008 riftanlegar í skilningi 2. mgr. 134. gr. gþl.

Stefnandi byggir á að fyrrnefndar greiðslur hafi verið inntar af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 134. gr. gþl. enda hafi Motormax ehf. afhent vörubirgðir og lausafé til greiðslu eldri peningaskulda. Þá beri að líta til þess að almennt hafi verið talið að löglíkur séu fyrir því að greiðsla peningakröfu með einstökum lausafjármunum hafi farið fram með óvenjulegum greiðslueyri og sé vísað í því samhengi m.a. til Hrd. 1987, bls. 1492; Hrd. 1987, bls. 955 og Hrd. 1994, bls. 1357.

Þá byggir stefnandi á því að greiðsla skuldar þann 7. maí 2009 með lausafé sé riftanleg samkvæmt 139. gr. laga nr. 21/1991, sem mæli fyrir um að rifta megi greiðslu skuldar eftir frestdag, nema reglur XVII. kafla laganna hafi leitt til þess að skuldin hefði greiðst við skiptin, nauðsynlegt hafi verið að greiða til að koma í veg fyrir tjón eða sá sem greiðslu naut hafi hvorki vitað né mátt vita að frestdagur væri runninn upp. Vegna tengsla aðila sé augljóst að stefnda hafi verið kunnugt um að óskað hafði verið eftir gjaldþrotaskiptum á búi Motormax ehf.

Verði ekki fallist á framangreindar málsástæður sé þess krafist að umræddum greiðslum til stefnda verði rift á grundvelli hinnar almennu riftunarreglu 141. gr. gþl. en þar segi:

„Krefjast má riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt eru kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg.“

Samkvæmt ákvæðinu sé heimilt, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum, að rifta ráðstöfun án þess að gerð sé krafa um að hún hafi farið fram innan tiltekins tíma fyrir frestdag og geri ákvæðið ekki kröfu um hvers kyns ráðstöfunin þurfi að vera.

Stefnandi telji að umræddar greiðslur hafi verið stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og m.a. leitt til þess að eignir Motormax ehf. verði ekki til fullnustu öðrum kröfuhöfum. Ljóst sé því að greiðslurnar hafi orðið öðrum kröfuhöfum til tjóns. Í ljósi hinna nánu tengsla stefnda við Motormax ehf. á þeim tíma er greiðslurnar fóru fram, megi ætla að félagið hafi vitað af slæmri fjárhagsstöðu félagsins, eða a.m.k. mátt vita um hana og ógjaldfærni félagsins. Þessar aðstæður hafi leitt til þess að greiðslan var ótilhlýðileg. Ákvæði 141. gr. gþl. innihaldi nokkur skilyrði:

Í fyrsta lagi geri ákvæðið að skilyrði að ráðstöfun sé á ótilhlýðilegan hátt kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Við mat á því hvort ráðstöfun teljist ótilhlýðileg eða ekki, sé fyrst og fremst litið til þess hvort ráðstöfun víki hlutlægt séð verulega frá því sem almennt gerist og telst venjulegt. Varðandi það hvort háttsemi telst ótilhlýðileg eða ekki hefur oft verið litið til þess hvort viðkomandi háttsemi samræmist fyrri háttsemi skuldarans eða háttsemi skuldara í svipaðri stöðu. Ef ráðstöfun feli í sér brot á jafnræði kröfuhafa hafi háttsemi almennt verið talin ótilhlýðileg. Stefnandi telji það auðsýnt að kröfuhöfum hafi verið mismunað með framangreindum ráðstöfunum.

Í öðru lagi geri ákvæðið að skilyrði að ráðstöfunin leiði til þess að eignir þrotamanns verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum, eða leiði til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns. Ef ráðstöfun feli í sér tilfærslu fjármuna frá þrotamanni til viðsemjanda, án þess að sambærileg verðmæti skili sér til baka, teljist hún yfirleitt leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiði til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns. Þessu skilyrði hafi verið fullnægt í tilviki stefnda og Motormax ehf.

Í þriðja lagi geri ákvæðið að skilyrði að þrotamaður hafi verið ógjaldfær eða orðið það vegna ráðstöfunarinnar. Stefnandi álíti að þetta skilyrði hafi ótvírætt verið fyrir hendi þegar ráðstafanirnar þann 30. og 31. ágúst, 31. desember 2008 sem og 7. maí 2009 fóru fram.

Í fjórða lagi geri ákvæðið að skilyrði að sá sem hag hafði af ráðstöfun, hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni þrotamanns og þær aðstæður sem leitt hafi til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg. Stefnandi bendi á að það nægi ef sá, sem ráðstöfunar naut, mátti vita um ógjaldfærni og ótilhlýðileika. Hér beri að nefna að stefndi sé nákominn í skilningi laga nr. 21/1991, eins og áður hafi verið rakið, og af þeim sökum séu auknar líkur á að hann hafi vitað um slæma fjárhagsstöðu Motormax ehf. er hann veitti greiðslunum viðtöku.

Fjárkrafa stefnanda vegna málsástæðna á grundvelli 134. gr. gþl. byggi á 1. mgr. 142. gr. gþl. Stefnandi telji ljóst að stefndi hafi haft hag af hinum umdeildu greiðslum, sem námu 85.533.302 kr. Sú fjárhæð svari einnig til þess tjóns, sem þrotabúið hafi orðið fyrir vegna ráðstöfunarinnar, þar sem samsvarandi eign sé ekki til reiðu í búinu til fullnustu kröfuhöfum.

Varðandi málsástæðu á grundvelli 139. gr. og 141. gr. sé vísað til 3. mgr. 142. gr. Stefnandi krefjist því skaðabóta að fjárhæð 85.533.302 kr. enda telji stefnandi ljóst að stefndi hafi verið grandsamur um riftanleika umræddra greiðslna.

Stefnandi vísar til riftunarreglna laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Nánar tiltekið styðjist kröfur stefnanda við 134., 139. og 141. gr. Þá styðjist endurgreiðslukröfur hans við 142. gr. Krafa um dráttarvexti styðjist við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi lýsir málsatvikum svo að Bergey eignarhaldsfélag ehf. hafi keypt stefnda í ársbyrjun 2006, en stefndi hafi verið með umboð fyrir ýmis þekkt vörumerki frá BRP Europian Distribution S.A. er tengist afþreyingu og mótorsporti á Íslandi. Megi þar helst nefna Ski-doo snjósleða, BRP fjórhjól og sæþotur, Camp-let tjaldvagna og kerrur og Starcraft fellihýsi og pallhús.

Stefnandi hafi selt vörur og tæki frá stefnda og Yamaha á Íslandi ehf. Það félag sé með umboð fyrir Yahama búnað og tæki frá Yahama Motors Skandinavia. Yamaha á Íslandi ehf. sé einnig dótturfélag Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf. Vegna kröfu hinna erlendu birgja sem rekja megi til samkeppnissjónarmiða hafi stefndi orðið að vera umboðsaðili BRP Europian Distribution S.A. á Íslandi. Samkvæmt þessu hafi einn og sami aðili ekki mátt vera umboðsmaður bæði fyrir BRP Europian Distribution S.A. annars vegar og Yahama Motors Skandinavia hins vegar. Stefndi sé ekki með neina aðra starfsemi og því aðeins „skel” utan um umboð stefnanda. Jafnframt hafi stefndi ekki þjónað neinum öðrum en stefnanda um búnað og tæki.

Það hafi verið samkomulag milli stefnanda og stefnda að stefnandi mætti ekki fá afhentan búnað og tæki sem stefndi hafði umboð fyrir nema gegn staðgreiðslu. Við það samkomulag hafi stefnandi ekki alfarið staðið og því stundum komist í skuld við stefnda. Allar vörur sem stefnandi vildi selja frá BRP Europian Distribution S.A. hafi verið pantaðar í gegnum stefnda. Vegna alls þessa hafi það samkomulag komist á milli stefnanda og stefnda þegar til skuldar var stofnað að þær mætti stefnandi greiða annaðhvort með greiðslu á útgefnum reikningum eða með greiðslu beint til BRP Europian Distribution S.A. og samhliða skuldajöfnun við kröfu stefnda.

Í gegnum tíðina hafi stefnandi haft þann háttinn á að greiða fyrir afhentar vörur annaðhvort stefnda eða BRP Europian Distribution S.A. beint. Þegar það hafi átt sér stað hafi verið skuldajafnað við kröfu stefnda á hendur stefnanda. Þess skuli getið að vegna kröfu Yahama Motors Skandinavia hafi greiðslur vegna reikninga frá Yahama Motors Skandinavia útgefinna á hendur Yamaha á Íslandi ehf. orðið að koma frá Yamaha á Íslandi ehf. en ekki frá stefnanda.

Í ljósi hlutverks stefnda hafi hann engan hag haft af því að fá peningana inn á bankareikninga sína né að greiða birgjum erlendis. Sá eini sem hafi haft hag af því hafi verið stefnandi, því að öðrum kosti hefði hann ekki getað flutt inn búnað og tæki til landsins í gegnum stefnda. Stefndi hafi aðeins verið „skel” sem hafi verið tilkomin vegna kröfu hinna erlendu birgja um að á Íslandi mætti einn og sami aðili ekki vera umboðsmaður bæði BRP Europian Distribution S.A. og Yahama Motors Skandinavia.

Stefnandi byggi kröfu sína um riftun og endurgreiðslu á því að framangreindar ráðstafanir falli undir 134., 139. og 141. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Að því er varði 134. gr. laga nr. 21/1991 byggist sýknukrafa stefnda aðallega á því að ofangreindar ráðstafanir eigi ekki undir ákvæði 134. gr. laga nr. 21/1991. Komist dómstóll að þeirri niðurstöðu að ofangreindar ráðstafanir eigi undir ákvæði 134. gr. laga nr. 21/1991 sé til vara vísað til þess að greiðslan verði að teljast venjuleg undir þessum kringumstæðum. Til stuðnings þessum málsástæðum sé vísað til þess að þegar til skuldarinnar hafi verið stofnað varð það að samkomulagi milli stefnanda og stefnda að heimilt væri að greiða skuld stefnanda við stefnda með þessum hætti. Að lokum sé byggt á því að stefnandi hafi verið gjaldfær og það þrátt fyrir greiðsluna.

Að því er varði 139. gr. laga nr. 21/1991 byggist sýknukrafa stefnda aðallega á því að ofangreindar ráðstafanir falli ekki undir ákvæði 139. gr. laganna. Komist dómstóll að þeirri niðurstöðu að ofangreindar ráðstafanir eigi undir ákvæðið sé til vara byggt á því að ráðstöfunin hafi verið heimil með vísan til ákvæðisins.

Að því er varði 141. gr. laga nr. 21/1991 byggist sýknukrafa stefnda aðallega á því að ekki séu fyrir hendi skilyrði fyrir beitingu ákvæðisins. Til vara sé á því byggt að grandsemi hafi ekki verið fyrir hendi.

Fallist dómur ekki á sýknu stefnda að fullu eða að hluta sé þess krafist að í samræmi við 142. gr. laga nr. 21/1991 að bætur til handa stefnanda verði lækkaðar.

Að öðru leyti sé málatilbúnaði og málsástæðum stefnanda mótmælt.

Um lagarök sé vísað til 134., 136., 141. og 142. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., almennra reglna kröfuréttar og samningaréttar. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Stefnandi byggir á því að þær greiðslur sem Motormax ehf. innti af hendi til stefnda þann 30. ágúst 2008, 31. ágúst 2008, 31. desember 2008 og 7. maí 2009 séu riftanlegar í skilningi 134. gr. laga um gjaldþrotaskipti og að þær greiðslur félagsins á skuld við stefnda hafi farið fram með óvenjulegum greiðslueyri, í skilningi ákvæðisins.

Bú stefnanda var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 11. maí 2009. Frestdagur við skipti búsins var 7. maí 2009, en þann dag barst héraðsdómi beiðni stjórnar félagsins um gjaldþrotaskipti, sbr. 2. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti.

Í 1. mgr. 134. gr. laga um gjaldþrotaskipti kemur fram að krefjast megi riftunar á greiðslu skuldar á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag ef greitt var með óvenjulegum greiðslueyri, fyrr en eðlilegt var eða greidd var fjárhæð sem hefur skert greiðslugetu þrotamannsins verulega, nema greiðslan hafi virst venjuleg eftir atvikum.

Samkvæmt þessu ákvæði er því það skilyrði eitt nægilegt til að rifta megi greiðslu að greiðslueyrir hafi verið óvenjulegur ef greiðslan hefur farið fram á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag. Eins og fram er komið yfirtók stefndi vörulager Motormax ehf. að fjárhæð 12.170.272 kr. þann 31. desember 2008, eða rétt fimm mánuðum fyrir frestdag, og var andvirðið fært til lækkunar á skuld félagsins við stefnda. Á frestsdegi, 7. maí 2009, keypti stefndi nýtt tæki af Motormax ehf. að fjárhæð 5.590.000 kr. Þessi kaup gengu til lækkunar á skuld Motormax ehf. við stefnda. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að þessir viðskiptahættir hafi verið eðlilegir í samskiptum aðila eða um þessa tilhögun samið og verður því að telja að um óvenjulegan greiðslueyri hafi verið að ræða.

Verður því fallist á þá kröfu stefnanda að greiðslum þessum verði rift samkvæmt 1. mgr. 134, gr. laga um gjaldþrotaskipti.

Í 2. mgr. 134. gr. laga um gjaldþrotaskipti kemur fram að krefjast megi riftunar slíkrar greiðslu til nákominna sex til tuttugu og fjórum mánuðum fyrir frestdag nema leitt sé í ljós að þrotamaðurinn hafi þá verið gjaldfær og það þrátt fyrir greiðsluna.

Af gögnum máls verður ráðið að Motormax ehf. og stefndi Gísli Jónsson ehf., séu alfarið í eigu Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf., sem er svo í eigu Smáeyjar ehf., en það félag sé svo í eigu M-kk-ef K-kk-ef og L-kvk-ef S-kvk-ef. Þá liggur fyrir að M-kk-nf K-kk-nf hafi verið stjórnarformaður Motormax ehf. og stjórnarmaður stefnda sem og Bergeyjar eignarhaldsfélags ehf. Er því um augljós og nákomin tengsl Motormax ehf. og stefnda að ræða.

Hinn 30. ágúst 2008, yfirtók stefndi vörur sem Motormax ehf. hafði keypt frá erlenda félaginu Starcraft, að fjárhæð 7.101.162 kr. Skuld Motormax ehf. við stefnda var lækkað sem nam framangreindri fjárhæð. Hinn 31. ágúst 2008 yfirtók stefndi vörubirgðir að fjárhæð 60.671.868 kr. og var sú fjárhæð færð til lækkunar á skuld Motormax ehf. við stefnda. Ekki verður séð af þeim gögnum, sem stefndi hefur lagt fram til stuðnings sýknukröfu sinni, að venja hafi verið í viðskiptum milli stefnda og Motormax ehf. að afhenda vörur í stað beinnar greiðslu. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að samkomulag hafi verið um það milli aðila að heimilt væri að greiða skuld stefnanda við stefnda með þessum hætti. Verður því að telja að um óvenjulegan greiðslueyri hafi verið að ræða.

Telja verður að með framangreindum viðskiptum, sem áttu sér stað rúmum átta mánuðum fyrir frestdag, hafi verið um að ræða greiðslur milli nákominna aðila í skilningi 3. gr. laga um gjaldþrotaskipti, sem séu riftanlegar samkvæmt 2. mgr. 134. gr. laga um gjaldþrotaskipti. Verður því einnig fallist á þá kröfu stefnanda að greiðslum þessum verði rift, enda hefur stefndi ekki sýnt fram á gjaldfærni Motormax ehf. á þeim tíma.

Samkvæmt framansögðu er rift greiðslum Motormax ehf. á skuld við stefnda samtals að fjárhæð 85.533.302 kr. sem fram fóru þann 30. ágúst 2008, 31. ágúst 2008, 31. desember 2008 og 7. maí 2009.

Stefnandi krefst endurgreiðslu á 85.533.302 krónum með vísan til 1. mgr. 142. gr. laga um gjaldþrotaskipti. Samkvæmt ákvæðinu skal sá sem hafði hag af riftanlegri ráðstöfun eða fullnustugerð greiða þrotabúinu fé sem svarar til þess sem greiðsla þrotamannsins hefur orðið honum að notum, þó ekki hærri fjárhæð en sem nemur tjóni þrotabúsins. Markmið ákvæðisins er að gera aðila eins settan og hefði hin riftanlega ráðstöfun aldrei farið fram. Með vísan til þess er fallist á fjárkröfu stefnanda eins og nánar greinir í dómsorði. Engin rök standa til þess að lækka beri fjárkröfuna á hendur stefnda.

Samkvæmt þessum úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem ákveðst 450.000 krónur.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Rift er greiðslum Motormax ehf. á skuld við stefnda, þrotabú Gísla Jónssonar ehf., samtals að fjárhæð 85.533.302 krónur, sem fram fóru þann 30. ágúst 2008, 31. ágúst 2008, 31. desember 2008 og 7. maí 2009.

Stefndi greiði stefnanda, Þrotabúi Motormax ehf., 85.533.302 krónur ásamt með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 7.101.162 krónum frá 30. ágúst 2008 til 31. ágúst 2008, en þá af 67.773.030 krónum frá þeim degi til 31. desember 2008, en af 79.943.302 krónum frá þeim degi til 7. maí 2009, en af 85.533.302 krónum frá þeim degi til 28. febrúar 2010 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 450.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf Ó-kk-nf