E-3026/2019

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjavíkur, fimmtudaginn 2. júlí 2020, í máli nr. E3026/2019:

H

(I-kk-nf S. B-kk-nf lögmaður) gegn

Sveitarfélaginu A

(S-kk-nf S-kk-nf lögmaður) og íslenska ríkinu

(S-kvk-nf J-kvk-nf lögmaður)

Þetta mál, sem var tekið til dóms 7. maí 2020, höfðar H, kt. [...], Bgötu 20, Dbæ, með stefnu birtri 25. júní 2019 á hendur sveitarfélaginu A og birtri 24. júní sama ár á hendur íslenska ríkinu.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda stefndu óskipt (in solidum) vegna tjóns sem stefnandi hlaut af því að vera ekki ráðinn í stöðu grunnskólakennara við Kskóla, sem var auglýst laus til umsóknar 5. ágúst 2017.

Hann krefst einnig málskostnaðar úr hendi beggja stefndu, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi, Sveitarfélagið A, krefst sýknu af dómkröfum stefnanda.

Jafnframt krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi, íslenska ríkið, krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda svo og að hann verði dæmdur til þess að greiða stefnda málskostnað.

Málsatvik

Ágreiningur þessa máls varðar það hvort stefnandi eigi rétt á bótum úr hendi stefndu vegna þess að hann fékk ekki starf grunnskólakennara hjá Sveitarfélaginu A sem hann sótti um í ágúst 2017.

Stefnandi er menntaður grunnskólakennari og hefur áratugareynslu í því starfi. Hann starfaði áður sem grunnskólakennari í fullu starfi á vegum stefnda, Sveitarfélagsins A, í Eskóla. Stefndi A tekur fram að 20. janúar 2015 hafi stefnandi komið til fundar með skólastjóra og aðstoðarskólastjóra Eskóla. Tilefni fundarins hafi verið fyrirspurnir og athugasemdir sem borist höfðu skólanum vegna netskrifa stefnanda 2 nokkrum dögum áður þar sem fram komu meðal annars skoðanir hans á tilteknum trúarhóp, sem taldar voru fordómafullar, þar sem nafn Eskóla var dregið inn í umræðuna. Daginn eftir, 21. janúar 2015, ritaði heimilislæknir vottorð fyrir stefnanda þar sem kom fram að stefnandi yrði í rannsóknum næstu tvo til þrjá daga. Skrifleg vottorð lækna bárust skólanum reglubundið um veikindi stefnanda og rannsóknir, fyrst frá heimilislækni en í maí 2015 barst vottorð frá hjartalækni sem vottaði óvinnufærni stefnanda reglubundið vegna kransæðasjúkdóms.

Í vottorði dags. 14. ágúst 2015 er tilgreint að stefnandi bíði kransæðaþræðingar sem sé fyrirhuguð í október 2015 og mun hafa farið fram þá. Í síðasta vottorði hjartalæknis stefnanda, dags. 4. nóvember 2015, vottar hann að stefnandi verði óvinnufær vegna sjúkdóms til 1. febrúar 2016. Á það vottorð er handritað að trúnaðarlæknir skólans hafi hringt mánuði áður, 2. október, og vottað að stefnandi myndi ekki eiga afturkvæmt til starfa í Eskóla. Í vottorði læknis dags. 22. mars 2018 sem stefnandi lagði fram kemur fram að haustið 2015 hafi hann greinst með kransæðasjúkdóm og farið í kransæðaskurðaðgerð en hann hafi náð sama þreki og áður.

Vegna starfsaldurs átti stefnandi 360 daga veikindarétt samkvæmt grein 13.2.2.1 í kjarasamningi Félags grunnskólakennara og launanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga. Hann hafði lokið þeim rétti 15. janúar 2016. Samkvæmt grein 13.2.4.2 í kjarasamningnum átti hann rétt á að halda starfi sínu í 360 daga til viðbótar. Engu að síður var, á sama tíma og veikindaréttur hans rann út, 12. janúar 2016, gerður við hann lausnarlaunasamningur samkvæmt grein 13.2.5.1 í kjarasamningnum. Að sögn stefnda A hafði trúnaðarlæknir sveitarfélagsins veitt skólastjóra Eskóla munnlegar upplýsingar 2. október 2015 þess efnis að stefnandi ætti ekki afturkvæmt til starfa í grunnskólanum vegna heilsubrests. Á þeim grundvelli að heilsubrestur stefnanda væri varanlegur hafi lausnarlaunasamningurinn verið gerður. Að sögn stefnda A var samkomulag milli stefnanda og skólastjóra um að lausnarlaunin tækju gildi strax að loknum veikindarétti. Stefnandi hafi því ekki þurft að bíða launalaus vegna veikinda í 360 daga í viðbót áður en hann fékk lausnarlaun greidd að loknum veikindarétti.

Samkvæmt grein 13.2.5.1 í kjarasamningnum skal sá sem gerir lausnarlaunasamning halda föstum launum í þrjá mánuði eftir að hann hættir störfum vegna veikinda. Samkvæmt samkomulagi skólastjóra Eskóla og stefnanda komu lausnarlaunin til greiðslu ári fyrr en ella, og lauk greiðslum 15. apríl 2016 í stað 15. apríl 2017.

Stefnandi sótti 16. ágúst 2017 um starf kennara við Kskóla á [...], sem er grunnskóli í sveitarfélaginu A eins og Eskóli, þar sem stefnandi vann áður. Hann kveðst þá hafa náð fullri heilsu á ný. Þá voru liðnir 16 mánuðir frá því að hann hætti að þiggja laun frá stefnda vegna varanlegs heilsubrests samkvæmt samkomulagi aðila um lausn frá störfum. Stefnandi sótti því um starfið fjórum mánuðum eftir að launagreiðslum stefnda til hans hefði átt að ljúka sökum varanlegrar óvinnufærni hefðu 3 aðilar ekki sérstaklega samið um að launin yrðu greidd út ári fyrr en ella.

Skólastjóri Kskóla sendi stefnanda tölvuskeyti 21. ágúst 2017 og vísaði til þess að stefnandi hefði 12. janúar 2016 gert samkomulag á grundvelli 13. kafla kjarasamnings FG og SÍS við sveitarfélagið um lausnarlaun vegna heilsubrests á þeim grundvelli að hann væri varanlega ófær um að gegna starfi vegna vanheilsu. Af þessum sökum yrði umsókn hans um starf kennara við Kskóla ekki tekin til frekari skoðunar.

Stefnandi var eini umsækjandinn um starf kennara við Kskóla sem hafði leyfisbréf á grunnskólastigi í samræmi við lög nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla. Af þeim sökum og í samræmi við 18. gr. sömu laga sótti skólastjórinn 21. ágúst 2017 um heimild undanþágunefndar grunnskóla til þess að lausráða starfsmann sem hafði ekki leyfi ráðherra til þess að nota starfsheitið grunnskólakennari þrátt fyrir umsókn stefnanda um starfið. Með umsókninni fylgdi bréf skólastjórans, dags. 23. ágúst 2017, þar sem hann rökstuddi hvers vegna hann vildi taka umsókn hins umsækjandans, sem hafði ekki kennsluréttindi og litla sem enga kennslureynslu, fram yfir umsókn stefnanda um starfið.

Í samræmi við ákvæði 5. gr. reglugerðar nr. 440/2010 um störf og starfshætti undanþágunefndar grunnskóla rituðu tveir nefndarmenn fræðslunefndar A yfirlýsingu og rökstuðning með umsókn skólastjórans 23. ágúst 2017. Þar kom fram að þeir teldu ekki grundvöll fyrir ráðningu stefnanda í starfið þar eð hann hefði lokið störfum vegna varanlegs heilsubrests og gert samkomulag um lausnarlaun á þeim grunni skv. 13. kafla kjarasamnings Sambands íslenskra sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands.

Með bréfi dags. 28. ágúst 2017 kynnti undanþágunefndin stefnanda beiðni skólastjórans og gögn sem henni fylgdu. Honum var jafnframt gefinn kostur á andmælum, sem bárust undanþágunefndinni í tölvuskeyti 11. september 2017.

Í svari sínu mótmælti stefnandi túlkun skólastjóra Kskóla og undanþágunefndarinnar á lausnarlaunasamningi hans frá 12. janúar 2016. Mótmæli hans byggðust á því að stæðist framangreind túlkun hefði hann í raun verið sviptur starfsleyfi sínu á grundvelli óljóss túlkunaratriðis í kjarasamningi, hann væri vinnufær og treysti sér til að starfa við það starf sem auglýst hefði verið. Með andmælabréfi sínu sendi hann meðmæli frá fyrrum skólastjóra Gskóla, undanfara Kskóla.

Á fundi 4. október 2017 samþykkti undanþágunefnd grunnskóla umsókn skólastjóra Kskóla um að ráða starfsmann án leyfisbréfs á grunnskólastigi til kennslu við skólann skólaárið 2017–2018 þótt fyrir lægi umsókn stefnanda um starfið. Stefnanda var tilkynnt sú ákvörðun með bréfi 5. október 2017, án nokkurs rökstuðnings eða leiðbeininga um rétt hans til að skjóta ákvörðuninni til æðra stjórnvalds. 4

Sex dögum síðar, 11. október 2017, ritaði lögmaður stefnanda formanni undanþágunefndarinnar bréf og óskaði eftir því að nefndin rökstyddi ákvörðunina.

Stefnanda barst 23. október 2017 skriflegur rökstuðningur undanþágunefndarinnar. Þar kom fram að þrír af fjórum nefndarmönnum hefðu verið sammála um að grein 13.2.4 í kjarasamningi FG og SÍS þar sem kveðið er á um lausn frá störfum vegna endurtekinnar eða langvarandi óvinnufærni vegna veikinda eða slysa þýddi í raun að viðkomandi starfsmaður væri endanlega óvinnufær það sem eftir væri starfsævinnar. Formaður nefndarinnar hefði greitt atkvæði gegn umsókn skólastjórans á þeim grundvelli að ákvæði kjarasamnings FG og SÍS sem lausnarlaunasamningur stefnanda byggðist á væru ekki nægilega skýr. Samkvæmt 11. gr. reglugerðar nr. 440/2020 um störf og starfshætti undanþágunefndar grunnskóla réði meirihluti atkvæða niðurstöðu nefndarinnar og samkvæmt því hefði umsókn skólastjóra Kskóla verið samþykkt.

Að fengnu samþykki nefndarinnar ákvað skólastjóri Kskóla í A að ráða hinn umsækjandann í starfið.

Stefnandi telur að gengið hafi verið fram hjá honum á ólögmætan hátt við framangreinda ráðningu. Jafnframt telur hann túlkun meirihluta undanþágunefndar og skólastjóra Kskóla ekki standast skoðun enda felist í henni að hann sé í raun sviptur starfsréttindum sem grunnskólakennari út starfsferil sinn. Hann höfðar þetta mál á hendur stefndu til viðurkenningar á sameiginlegri bótaskyldu þeirra á grundvelli heimildar 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndu var birt stefna málsins 24. og 25. júní 2019. Stefndi, Sveitarfélagið A, krafðist frávísunar málsins í heild sinni og var málið flutt um það atriði 24. janúar sl. Með úrskurði 12. mars sl. var frávísun hafnað að öðru leyti en því að þeirri kröfu stefnanda á hendur íslenska ríkinu að viðurkennt yrði ólögmæti ákvörðunar undanþágunefndar grunnskóla, sem er dagsett 5. október 2017, var vísað frá dómi.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Túlkun á kjarasamningi Félags grunnskólakennara og Sambands íslenskra sveitarfélaga Stefnandi byggir kröfu sína um viðurkenningu á skaðabótaskyldu stefndu á því að sú ákvörðun að ráða stefnanda ekki í starf grunnskólakennara hjá Kskóla og sú niðurstaða undanþágunefndar að heimila ráðningu umsækjanda sem hafði ekki leyfisbréf sem grunnskólakennari byggist á rangri túlkun á ákvæðum kjarasamnings grunnskólakennara. Ekki hafi verið hægt að svipta stefnanda lögbundnum kennsluréttindum sem og möguleikanum á því að starfa sem kennari til framtíðar á grundvelli óljósra ákvæða í kjarasamningi. Það sé vafalaust að stefnandi hefði ekki ritað undir að hafa tekið við samningnum vegna heilsubrests hefði hann vitað að í því fælist afsal 5 kennsluréttinda sem og sú niðurstaða að hann gæti aldrei unnið sem kennari á ný. Hefði rétt túlkun kjarasamningsins verið lögð til grundvallar við mat á umsækjendum sé óumdeilt að stefnandi hefði fengið stöðu kennara í Kskóla, enda eini umsækjandinn með leyfisbréf sem grunnskólakennari. Hann krefjist viðurkenningar á bótaskyldu vegna þess að við ráðningu í starfið hafi verið gengið fram hjá honum á ólögmætan hátt.

Starfsmenn stefndu hafi túlkað ákvæði kjarasamnings FG og SÍS rangt. Í túlkun þeirra felist ranglega að með lausnarlaunasamningi stefnanda við Eskóla frá 12. janúar 2016 hafi hann lýst því yfir að hann væri varanlega óvinnufær og að með þeim samningi hafi stefnandi fyrirgert rétti sínum til að starfa sem kennari á ný. Í lausnarlaunasamningnum sé vísað til greinar 13.2.4.2 og greinar 13.2.5.1 í kjarasamningi FG og SÍS. Ákvæðin séu svohljóðandi:

13.2.4.2: Þegar starfsmaður hefur verið samfellt frá vinnu vegna veikinda eða slysa launalaust í jafnlangan tíma og þann tíma er hann átti rétt á að halda launum í fjarveru sinni skv. gr. 13.2.2.1, má leysa hann frá störfum vegna heilsubrests.

13.2.5.1: Þegar starfsmaður er leystur frá störfum skv. 13.2.4.113.2.4.3 skal hann halda föstum launum skv. 13.2.2.6 í 3 mánuði.

Hvorki í þessum ákvæðum né í kafla 13.2.4 í kjarasamningnum sé fjallað um varanlega óvinnufærni. Það sé ótvírætt að ákvæðin veiti vinnuveitanda heimild til þess að leysa starfsmann undan störfum einhliða gegn greiðslu tiltekinna launa. Slík lausn sé því einhliða en byggist ekki á tvíhliða samningi. Það standist ekki nánari skoðun að túlka lausnarlaunasamninginn þannig að stefnandi hafi með undirritun sinni gefið út óafturkræfa yfirlýsingu þess efnis að hann yrði óvinnufær um aldur og ævi. Sú túlkun sé enn fjarstæðukenndari í ljósi þess að skýrt komi fram í lausnarlaunasamningnum, að með undirritun stefnanda hafi hann staðfest að hafa tekið við bréfinu. Því sé ljóst að stefnandi hafi ekki gefið út neina yfirlýsingu í tengslum við óvinnufærni sína heldur hafi hann einvörðungu staðfest að hafa tekið við lausnarlaunasamningi. Því hafi ekki verið hægt að neita honum um starf sem grunnskólakennari á þessum forsendum.

Jafnvel þótt fallist yrði á að stefnandi hefði gefið út slíka yfirlýsingu hljóti yfirlýsingin, hafi hún verið gefin, að vera háð þeim skilyrðum sem í henni séu. Enginn geti lýst yfir því að hann verði óvinnufær það sem eftir er starfsævinnar. Ekki verði heldur séð að framangreind ákvæði standi því í vegi að starfsmaður, sem verður vinnufær að nýju, hefji aftur störf sem kennari, hvort sem það sé hjá nýjum eða fyrrum vinnuveitanda. Því til stuðnings vísar stefnandi til greinar 13.2.3.1 í kjarasamningi FG og SÍS, sem kveði á um að starfsmaður sem hafi verið óvinnufær vegna veikinda eða slysa samfellt í einn mánuð eða lengur megi ekki hefja starf að nýju nema fyrir liggi starfshæfnisvottorð. Stefnandi áréttar að hann teljist að fullu starfshæfur, sbr. starfshæfnisvottorð dagsett 22. mars 2018. 6

Við skýringu á ákvæðum kjarasamninga sé það meginregla að fara eftir orðanna hljóðan og þeim skilningi sem fólk almennt leggi í slík ákvæði. Í þeim tilfellum þar sem kjarasamningsákvæði sé óljóst sé talið rétt og skylt að túlka orðlag þess þröngt sem og leggja mat á tilgang ákvæðisins. Stefnandi mótmæli túlkun skólastjóra Kskóla og undanþágunefndar grunnskóla á ákvæðum í lausnarlaunasamningi stefnanda, enda sé slík túlkun ekki í neinu samræmi við þær skýringarreglur sem almennt þekkist við túlkun kjarasamninga. Gera verði ríkar kröfur til skýrleika slíkra ákvæða þegar í þeim felist jafnafdrifaríkar afleiðingar og stefndu vilji meina, eða afsal á lögvörðum atvinnuréttindum.

Ekki sé heldur með nokkru móti hægt að halda því fram að afnema megi starfsleyfi manns með ákvæði í kjarasamningi. Í 75. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. lög nr. 33/1944, sé kveðið á um vernd atvinnufrelsis og þannig einnig atvinnuréttinda manna. Þar sem atvinnuréttindi manna geti haft fjárhagslegt gildi njóti þau einnig verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar sem mæli fyrir um friðhelgi eignarréttar. Þegar þessi ákvæði séu borin saman sé ljóst að skilyrði fyrir skerðingu atvinnufrelsis séu hliðstæð þeim sem gildi um eignarnám, sbr. 1. mgr. 72. gr., en í báðum tilvikum sé aðeins heimilt að setja atvinnufrelsi og eignarrétti skorður með lögum, enda krefjist almannahagsmunir þess.

Þegar stefnandi hafi ritað undir umræddan samning árið 2016 hafi hann verið í góðri trú um að hann væri að rita undir móttöku lausnarlaunasamnings vegna tímabundins heilsubrests. Það sé ótvírætt að hann hefði ekki skrifað undir samninginn hefði hann vitað að í því fælist afsal kennsluréttinda. Hann hafi ekki með nokkru móti getað áttað sig á að það væru afleiðingar undirritunar enda hafi það hvergi komið fram í samningnum né þeim ákvæðum sem þar voru tilgreind. Það hafi því verið ólögmætt af stefndu að beita fyrir sig fyrrgreindri túlkun á kjarasamningi og lausnarlaunasamningi með þeim áhrifum að stefnandi hafi ekki fengið starf sem grunnskólakennari í Kskóla, sem hafi valdið honum tjóni.

Stjórnsýslumeðferð undanþágunefndar grunnskóla

Stefnandi byggi á því að við meðferð málsins hjá stefndu hafi ekki verið gætt málsmeðferðferðarreglna stjórnsýsluréttar. Þar beri helst að nefna leiðbeiningarskyldu og rannsóknarreglu stjórnvalda, sbr. 7. og 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Gera verði ríkar kröfur til skýrleika íþyngjandi ákvæða og samninga sem opinberir aðilar geri. Því tilfinnanlegri eða meira íþyngjandi sem stjórnvaldsákvörðun sé, þeim mun strangari kröfur verði almennt að gera til stjórnvalds um að það gangi úr skugga um að upplýsingar, sem búa að baki ákvörðun, séu sannar og réttar. Stjórnvöldum kunni því að vera skylt á grundvelli almennra reglna stjórnsýsluréttar, bæði skráðra sem og óskráðra, að gæta að tilteknum málsmeðferðar og formsatriðum. Í samræmi við þetta þurfi stjórnvöld að gæta sérstaklega að hagsmunum þeirra sem slík ákvörðun bitni á. 7

Eins og áður greini hafi umsókn stefnanda um starf kennara við Kskóla verið hafnað á grundvelli varanlegrar vanheilsu samkvæmt lausnarlaunasamningi frá 12. janúar 2016. Í ljósi þess að stefnandi hafi ekki komið til greina við ráðningu kennara við Kskóla hafi skólastjóri Kskóla sótt um leyfi undanþágunefndar grunnskóla til þess að ráða umsækjanda án kennsluréttinda í stað stefnanda. Í rökstuðningi skólastjóra Kskóla til nefndarinnar komi fram að ástæða þess að stefnandi hafi ekki verið ráðinn sé sú að hann sé varanlega ófær um að gegna starfinu vegna vanheilsu. Undanþágunefnd grunnskóla hafi gefið stefnanda kost á að tjá sig um umsókn skólastjóra Kskóla sem og framkomin gögn í málinu. Í svarbréfi stefnanda segi að honum hefði ekki getað dottið í hug að túlkunaratriði í kjarasamningi grunnskólakennara gæti meinað honum sem fyrrum sjúklingi að hefja störf á ný eftir að hafa náð bata. Að fengnu svarbréfi stefnanda hafi undanþágunefndin ekkert aðhafst frekar í málinu.

Stefnandi telur að stefndu hafi ekki sinnt lögbundinni rannsóknarskyldu á grundvelli 10. gr. stjórnsýslulaga. Stefndu hafi átt að hafa frumkvæði að því að afla frekari gagna en lágu fyrir í málinu sem og leiðbeina stefnanda um að afla starfshæfnisvottorðs eða leiðbeina honum um að gangast undir læknisskoðun í samræmi við 7. gr. laganna. Þegar tekin hafi verið afstaða til umsóknar stefnanda um starf grunnskólakennara við Kskóla eða til umsóknar skólastjóra til undanþágunefndar grunnskóla, án frekari gagnaöflunar, hafi borið að líta til þess að þegar stefnandi sótti um umrætt starf lýsti hann því yfir að hann teldi sig geta gegnt starfinu. Það eitt og sér hafi gefið tilefni til frekari rannsóknar á málinu.

Í málinu hafi legið fyrir einhliða yfirlýsingar skólastjóra Kskóla og fulltrúa fræðslunefndar A um óvinnufærni stefnanda. Með lítilli fyrirhöfn hefði verið hægt að leiðbeina honum um að afla sér starfshæfnisvottorðs eða annarra gagna til þess að sýna fram á að þær fullyrðingar ættu sér ekki stoð. Leiðbeiningar af þessu tagi hefðu stuðlað að því að málið teldist nægjanlega upplýst, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, og betur samrýmst þeim kröfum sem gera verði til vandaðra stjórnsýsluhátta. Þá liggi fyrir að starfshæfnisvottorð kynni að hafa breytt niðurstöðu stefndu.

Einnig beri að taka fram að stefnanda hafi ekki verið veittar þær leiðbeiningar að hann gæti skotið ákvörðun undanþágunefndar grunnskóla til ráðherra, sbr. 4. mgr. 18. gr. laga nr. 87/2008, eins og hafi borið að gera lögum samkvæmt.

Stefnanda hafi ekki heldur borist neinn rökstuðningur fyrir ákvörðun undanþágunefndar og hafi því leitað aðstoðar lögmanns sem krafðist rökstuðnings nefndarinnar á grundvelli 21. gr. laga nr. 37/1993, 11. október 2017. Í rökstuðningi undanþágunefndar, dags. 23. október 2017, segi að fulltrúar nefndarinnar hafi túlkað kafla 13.2.4 í kjarasamningi á þá leið að lausn frá störfum þýddi í raun að viðkomandi starfsmaður væri endanlega óvinnufær það sem eftir væri starfsævinnar. Formaður undanþágunefndar hafi greitt atkvæði gegn umsókninni á þeim grundvelli að ákvæði 8 kjarasamnings grunnskólakennara kveði ekki nógu skýrt að orði. Samkvæmt 11. gr. reglugerðar nr. 440/2010 ráði meirihluti atkvæða niðurstöðu nefndarinnar og samkvæmt því hafi umsókn skólastjóra Kskóla verið samþykkt. Að framangreindu virtu sé ljóst að ekki hafi verið gætt að meginreglum stjórnsýsluréttar við meðferð málsins. Í máli sem þessu, þar sem niðurstaðan hefur jafn afdrifaríkar afleiðingar fyrir stefnanda, verði að gera ríkari kröfur til stjórnvalda en þetta dæmi sýni.

Af framangreindu leiði að sú ákvörðun undanþágunefndar grunnskóla að heimila ráðningu umsækjanda sem hafði ekki leyfisbréf hafi verið byggð á ólögmætri stjórnsýslumeðferð, bæði efnislega og formlega ólögmætri. Það, samhliða rangri túlkun kjarasamninga, hafi leitt til þess að stefnandi var ekki ráðinn til kennslu í Kskóla. Ákvörðun nefndarinnar hafi því verið ólögmæt, og þar með ákvörðun stefnda A um að ráða réttindalausan umsækjanda í stað stefnanda, og sé krafist viðurkenningar þess efnis samhliða viðurkenningu á bótaskyldu stefndu.

Stefnandi hafi lögvarða hagsmuni af því að leyst verði fyrir dómi úr kröfu um viðurkenningu á ólögmæti ákvörðunar undanþágunefndar grunnskóla. Það sé ólíðandi fyrir stefnanda að í gildi sé stjórnsýsluframkvæmd hjá undanþágunefnd grunnskóla sem feli í sér að hann hafi varanlega lýst því yfir að hann sé óvinnufær út starfsævina. Því sé nauðsynlegt að tekin verði afstaða til ólögmætis ákvörðunarinnar sérstaklega samhliða því að dæmt verði um bótaskyldu stefndu.

Lög nr. 87/2008

Stefnandi vísar til þess að í lögum nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leik, grunn og framhaldsskóla sé skýrt kveðið á um að samkvæmt 18. gr. laganna sé ekki heimilt að ráða umsækjanda í laust kennslustarf í grunnskóla, sem ekki fullnægi skilyrðum laganna um leyfi til að nota starfsheitið grunnskólakennari, ef annar umsækjandi um starfið fullnægir þeim eins og hér sé raunin. Hefði verið staðið rétt að ákvörðun undanþágunefndar grunnskóla og ráðningu í starf kennara við Kskóla hefði stefnandi fengið starfið. Hann hafi verið eini umsækjandinn sem hafði leyfisbréf sem grunnskólakennari og hefði því ávallt fengið starfið hefðu Kskóli og undanþágunefnd grunnskóla ekki beitt rangri túlkun á kjarasamningi FG og SÍS, sem og lausnarlaunasamningi.

Tjón stefnanda

Tjón stefnanda hafi meðal annars falist í töpuðum tekjum af því að hafa ekki fengið starf sem kennari í Kskóla. Að auki sé ljóst að stefnandi eigi rétt til miskabóta enda hafi ákvarðanir stefndu falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru og persónu stefnanda. Í dómum hafi margoft verið staðfestur réttur aðila til miskabóta hafi, á ólögmætan hátt, verið gengið fram hjá þeim í ráðningu í opinbert starf. 9

Stefnandi krefst þess að stefndu beri sameiginlega ábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir. Erfitt sé að greina á milli hvor stefndu beri meiri ábyrgð á tjóninu. Ljóst sé að aðkoma beggja hafi verið nauðsynleg til þess að sú niðurstaða fengist að stefnandi yrði ekki ráðinn í starf kennara í Kskóla. Þá hafi báðir aðilar brotið gegn lögum, eins og rakið hafi verið. Kröfu sína um viðurkenningu á skaðabótaskyldu A byggi stefnandi á því að skólastjóri Kskóla, sem sé starfsmaður A, hafi brotið gegn stefnanda á ólögmætan hátt þegar hann gekk fram hjá umsókn hans við ráðningu kennara við Kskóla haustið 2017 og hafi þar með valdið stefnanda tjóni. Stefndi Sveitarfélagið A hafi metið stefnanda varanlega óvinnufæran og hafi sótt um heimild stefnda, undanþágunefndar grunnskóla, til að ráða annan mann í starfið án kennsluréttinda. Stefnandi beini kröfu sinni um skaðabótaskyldu jafnframt að íslenska ríkinu á þeim grundvelli að undanþágunefnd grunnskóla sé skipuð af mennta og menningarmálaráðherra, sbr. 18. gr. laga nr. 87/2008 og 3. gr. reglugerðar nr. 440/2010 um störf og starfshætti undanþágunefndar grunnskóla. Þá hafi ranglega verið staðið að ákvörðun um að veita undanþágu og það hafi valdið stefnanda tjóni.

Málsástæður og lagarök stefnda A

Stefndi hafnar öllum málsástæðum stefnanda sem röngum og ósönnuðum.

Lögmæti ákvörðunar

Stefndi mótmælir því að nokkrir form eða efnisannmarkar hafi verið á ákvörðun stefnda um ráðningu í starfið. Ákvörðunin byggist á málefnalegum ástæðum sem og fullnægjandi málsmeðferð áður en hún var tekin. Stefndi hafnar því að með réttu hefði átt að ráða stefnanda í starfið og mótmælir öllum málsástæðum hans um meinta bótaskyldu og hafnar bótaskyldu alfarið hvernig sem á málið sé litið.

Stefndi telur að starfsmenn hans hafi hvorki sýnt af sér saknæma né ólögmæta háttsemi við ráðningu í starfið enda hafi stefnandi ekki sannað að starfsmenn stefnda hafi gert nokkuð sem geti talist saknæmt og ólögmætt. Aðgerðir og athafnir stefnda hafi verið fyllilega í samræmi við gildandi lög og góða stjórnsýsluhætti. Hvorki hafi verið brotið gegn form eða efnisreglum stjórnsýsluréttar né annarrar löggjafar.

Stefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda að stefndi hafi ekki fylgt leiðbeiningarskyldu og rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar. Stefnandi haldi því fram að stefndu hafi átt að hafa frumkvæði að því að afla frekari gagna en lágu fyrir í málinu sem og leiðbeina stefnanda um að afla sér starfshæfnisvottorðs eða leiðbeina honum um að gangast undir læknisskoðun í samræmi við 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Eins og rakið hafi verið hafi stefnandi áður starfað sem grunnskólakennari í fullu starfi á vegum Sveitarfélagsins A. Hann hafi 15. janúar 2016 lokið 360 daga 10 veikindarétti sínum samkvæmt grein 13.2.2.1 í kjarasamningi FG og SÍS, miðað við starfsaldur. Samkvæmt upplýsingum frá trúnaðarlækni sveitarfélagsins 2. október 2015 hafi stefnandi ekki átt afturkvæmt til starfa í grunnskólanum vegna heilsubrests.

Til hagræðis fyrir stefnanda hafi í því ljósi verið samþykkt að gera lausnarlaunasamning við hann samkvæmt grein 13.2.5.1 í kjarasamningi FG og SÍS. Eins og áður greini skuli starfsmaður samkvæmt því ákvæði kjarasamningsins halda föstum launum í þrjá mánuði frá þeim tíma er hann hafi verið samfellt frá vinnu vegna veikinda eða slysa launalaust í jafnlangan tíma og þann tíma er hann átti rétt á að halda launum í fjarveru sinni. Í raun réttri hafi stefnanda því verið boðið að gera þetta samkomulag ári fyrr en ákvæði kjarasamningsins geri ráð fyrir. Þannig hafi verið komist að samkomulagi milli stefnanda og skólastjóra um að lausnarlaunin tækju gildi strax að loknum veikindarétti og því hafi stefnandi ekki þurft að bíða launalaus vegna veikinda í 360 daga til viðbótar, áður en hann fengi lausnarlaun greidd að loknum veikindarétti. Til staðfestingar á því að hafa tekið við samkomulagi þessa efnis hafi stefnandi ritað undir bréf þar um 12. janúar 2016 og í kjölfarið tekið við greiðslum í samræmi við samkomulagið án athugasemda. Lausnarlaunin hafi því komið til greiðslu ári fyrr en ella. Þetta sé í samræmi við ákvæði 13.2.4.3 í kjarasamningum sem kveði á um að framangreind ákvæði skuli ekki vera því til fyrirstöðu að starfsmaður láti af störfum þegar hann óski þess sé hann samkvæmt læknisvottorði orðinn varanlega ófær um að gegna starfi vegna vanheilsu.

Þegar stefnda hafi borist starfsumsókn stefnanda hafi legið fyrir að stefnandi hefði árið áður sagt frá því að hann glímdi við varanlegan heilsubrest og gæti því ekki sinnt vinnu. Einnig hafi legið fyrir staðfesting trúnaðarlæknis á því að stefnandi yrði ekki fær um að snúa aftur til vinnu sinnar sem grunnskólakennari í grunnskóla á vegum stefnda. Starfslok stefnanda hjá stefnda árið áður hafi samkvæmt þessu byggst á varanlegum heilsubresti stefnanda. Þær upplýsingar sem stefndi hafi haft um heilsufar stefnanda hafi því verið afdráttarlausar um að hann væri til frambúðar ekki fær um að gegna starfinu.

Stefndi hafi ekki talið sig geta horft fram hjá þeim upplýsingum sem lágu fyrir um starfslok stefnanda og byggðust á varanlegum heilsubresti samkvæmt grein 13.2.4 í kjarasamningi FG og SÍS. Stefndi hafi talið þessi gögn og upplýsingar leiða til þess að ekki væri grundvöllur fyrir ráðningu stefnanda í umrædda stöðu. Þar eð starfslokin hafi byggst á varanlegum heilsubresti og fyrir hafi legið staðfesting trúnaðarlæknis á því að stefnandi ætti ekki afturkvæmt í starf grunnskólakennara á vegum stefnanda telji stefndi, eins og undanþágunefnd grunnskóla, að ekki hafi verið nauðsynlegt að óska eftir gögnum um vinnufærni vegna umsóknar hans um umrætt starf eða öðrum gögnum. Stefndi bendir einnig á í þessu tilliti að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum og því vottorði sem stefnandi leggi fram í málinu til stuðnings vinnufærni sinni hafi 11 stefnandi ekki fyrr en haustið 2015 greinst með kransæðasjúkdóm en hafi fram að því verið óvinnufær vegna ótilgreinds sjúkdóms frá því í janúar eftir að upp kom gagnrýni vegna netskrifa hans. Í málinu liggi ekki fyrir af hverju sú óvinnufærni stafaði né heldur hvort hann hafi náð sér vegna þeirra að fullu.

Stefndi telur ótækt að stefnandi geti gert kröfu til starfs sem hann hafi áður samið um lok á, á vegum sama atvinnurekanda, vegna varanlegrar óvinnufærni og þegið lausnarlaun vegna þeirra starfsloka. Sér í lagi þegar svo skammur tími sé liðinn frá starfslokum hans á þeim grunni. Stefndi bendir á að stefnandi hafi sótt um starfið fjórum mánuðum eftir að launagreiðslum til hans frá stefnda hefði átt að ljúka sökum varanlegrar óvinnufærni hefðu launin ekki verið greidd út ári fyrr, stefnanda til hagsbóta. Sú ákvörðun stefnda að ráða stefnanda ekki í starfið hafi því byggst á þessum fyrri lögskiptum aðila, en í henni hafi ekki falist að stefndi hefði svipt stefnanda starfsleyfi sínu sem grunnskólakennari.

Sú leið hafi verið farin að afla samþykkis undanþágunefndar grunnskóla fyrir ráðningu annars umsækjanda án réttinda þrátt fyrir fyrirliggjandi umsókn stefnanda í ljósi þess að hann hafði lokið störfum sem grunnskólakennari hjá sveitarfélaginu árið áður á grundvelli varanlegs heilsubrests. Að fengnu samþykki nefndarinnar, sem lagði sama skilning í umrætt ákvæði kjarasamningsins og skólastjóri Kskóla og fræðslunefnd A, hafi verið ákveðið að ráða annan aðila en stefnanda í starfið. Stefndi mótmælir því að nokkuð ólögmætt geti falist í þeirri ákvörðun stefnda þannig að varði bótaskyldu gagnvart stefnanda, enda hafi meðferð málsins farið eftir ákvæðum laga um það ferli sem slík mál skuli fara í og tekin ákvörðun um ráðningu annars aðila að þeirri málsmeðferð lokinni, sbr. 18. gr. laga nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leik, grunn og framhaldsskóla og 5. gr. reglugerðar nr. 440/2010 um störf og starfshætti undanþágunefndar grunnskóla.

Skilyrði sakarreglunnar ekki uppfyllt

Stefndi byggir dómkröfu sína um sýknu einnig á því að hafna beri kröfu stefnanda um skaðabætur þar eð skilyrði sakareglunnar séu ekki uppfyllt. Málatilbúnaður stefnanda byggist á almennum reglum skaðabótaréttar, sérstaklega sakarreglunni. Sönnunarbyrðin um að skilyrði sakarreglunnar séu uppfyllt hvíli alfarið á herðum stefnanda. Stefndi haldi því fram að stefnanda hafi ekki tekist að færa sönnur á að þau skilyrði sem búa að baki sakarreglunni séu uppfyllt.

Stefnandi geri ekki fullnægjandi grein fyrir því hvaða háttsemi starfsmanns stefnda, Sveitarfélagsins A, beri að virða sem saknæma eða ólögmæta og með hvaða hætti stefndi beri ábyrgð á meintu tjóni stefnanda. Stefndi telji starfsmenn sína ekki hafa sýnt af sér saknæma eða ólögmæta háttsemi við ráðningu í starfið og stefnandi hafi ekki fært sönnur á það. Stefndi hafnar því að með réttu hefði átt að ráða stefnanda 12 í starfið.

Stefndi hafi tekið ákvörðun sína um ráðningu annars aðila í starfið á grundvelli fyrri lögskipta aðila sem rakin hafi verið, þ.e. starfslokum stefnanda vegna varanlegrar óvinnufærni fyrir svo skömmum tíma er raun beri vitni, og fengið samþykki undanþágunefndarinnar fyrir þeirri ákvörðun eins og lög geri ráð fyrir.

Vilji svo ólíklega til að dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að ákvörðun undanþágunefndarinnar sé byggð á ólögmætum sjónarmiðum eða aðrir meinbugir hafi verið á meðferð málsins fyrir undanþágunefndinni verði það ekki virt stefnda, Sveitarfélaginu A, til sakar. Stefndi ítrekar að sú ákvörðun starfsmanna hans að ráða annan mann í starfið hafi ekki falið í sér að stefndi hefði á nokkurn hátt svipt stefnanda starfsleyfi sínu sem grunnskólakennari.

Stefndi telji engan grundvöll að lögum til þess að dæma stefnanda skaðabætur, hvort sem væri samkvæmt lögum eða almennum reglum skaðabótaréttar.

Þá hafi ekki verið tiltekin nein rök eða gögn sem færi sönnur fyrir því að orsakatengsl séu á milli hins meinta ósannaða tjóns og hinnar meintu saknæmu og ólögmætu háttsemi stefnda.

Tjón ósannað

Að auki byggi stefndi á því að allar sönnur skorti fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir nokkru tjóni. Stefnandi krefjist viðurkenningar á bótaskyldu stefndu án þess að tilgreint sé í hverju hið meinta tjón sé fólgið að öðru leyti en því að krafist sé miska og bóta vegna tapaðra tekna. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein haldbær gögn um meint tjón sitt. Þar eð ekki séu leiddar líkur að tjóni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 sé ekki unnt að fallast á viðurkenningarkröfu hans.

Ekki verði séð hvernig lögmæt meðferð stefnda á umsókn stefnanda um umrætt starf hafi getað valdið honum miska. Það liggi fyrir að stefnandi lauk störfum í byrjun árs 2016 á grundvelli varanlegs heilsubrests. Synjun umsóknar stefnanda um starf á þeim grunni geti ekki á nokkurn hátt hafa valdið honum miska, enda hafi þessi ákvörðun stefnda byggst á réttum grundvelli og að uppfylltum lagaskilyrðum. Vilji svo ólíklega til að fallist verði á að ákvörðun stefnda hafi verið ólögmæt hafi það ekki sjálfkrafa þau áhrif að stefnandi hafi orðið fyrir miska, eins og stefnandi haldi fram.

Stefndi bendir einnig á að mikilvægt sé að greina á milli skaðabótaábyrgðar sem taki til tjóns vegna ráðningar í þetta tiltekna starf grunnskólakennara í Kskóla annars vegar og hins vegar vegna sviptingar starfsleyfis sem grunnskólakennari sem stefnandi byggir á að í raun hafi átt sér stað með ákvörðun undanþágunefndarinnar. Meint tjón stefnanda vegna þessara tveggja ákvarðana hljóti í eðli sínu að vera töluvert meira vegna sviptingar starfsleyfis en við það að gengið væri fram hjá stefnanda við ráðningu í tiltekið starf, eins og stefnandi haldi fram að stefndi, A, hafi gert. 13

Stefndi geti ekki með neinu móti borið ábyrgð á meintu tjóni stefnanda vegna meintrar sviptingar starfsleyfis með ákvörðun undanþágunefndarinnar af þeirri ástæðu einni að hafa ekki ráðið stefnanda í þetta tiltekna starf. Stefndi ítrekar að ákvörðun stefnda um að ráða annan aðila í starfið hafi ekki falið í sér að stefndi hefði svipt stefnanda starfsleyfi sínu sem grunnskólakennari. Þrátt fyrir þetta skilji stefnandi í engu á milli meintrar skaðabótaábyrgðar stefnda, A, og stefnda, íslenska ríkisins.

Samkvæmt öllu því sem framan er rakið beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Málskostnaðarkrafa

Stefnandi krefst þess að hann komi skaðlaus undan þessum málarekstri, allt í samræmi við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991. Vakin sé athygli á því að stefnandi hafi ekki gert tilraunir til að ná sáttum um málið áður en því var stefnt fyrir dómstóla. Stefnandi hafi því ekki gengið úr skugga um það fyrir höfðun málsins hvort málshöfðun þessi væri í reynd nauðsynleg og telji stefndi að taka beri tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar.

Málsástæður og lagarök stefnda, íslenska ríkisins Stefndi, íslenska ríkið, mótmælir sem röngum og ósönnuðum öllum málatilbúnaði stefnanda og kröfum sem byggjast á honum. Stefndi áréttar að hann geti ekki að lögum borið ábyrgð á meintri bótaskyldri háttsemi starfsmanna meðstefnda, sveitarfélagsins A.

Það sé óumdeilt að undanþágunefnd grunnskóla hafi, 4. október 2017, samþykkt erindi skólastjóra Kskóla þess efnis að honum væri heimilt að lausráða starfsmann, sem hafi ekki haft leyfi ráðherra til að nota starfheitið grunnskólakennari.

Stefndi byggir á því að hvorki séu form né efnisannmarkar á ákvörðun undanþágunefndar frá 4. október 2017, sem geti leitt til þess að hún verði talin ólögmæt. Undanþágunefnd grunnskóla hafi farið að lögum og stjórnvaldsfyrirmælum við afgreiðslu á erindi skólastjóra Kskóla. Hvorki undanþágunefndin né einstakir nefndarmenn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi og því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Kveðið sé á um skipan undanþágunefndar í 18. gr. laga nr. 87/2008, um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leiksóla, grunnskóla og framhaldsskóla. Um störf og starfshætti undanþágunefndar grunnskóla gildi reglugerð nr. 440/2010.

Ekkert hafi staðið því í vegi að undanþágunefndin gæti tekið umsókn skólastjóra Kskóla til umfjöllunar og sé öndverðum málatilbúnaði stefnanda mótmælt sem 14 röngum. Þar eð þá hafi legið fyrir að stefnandi hefði sótt um stöðuna hafi nefndin farið að fyrirmælum 9. gr. reglugerðarinnar, sem kveði á um að gefa skuli grunnskólakennara kost á að tjá sig um framkomin gögn í máli þegar hvorki skólastjóri né að minnsta kosti tveir skólanefndarmenn treysti sér til að mæla með honum. Stefnandi hafi nýtt sér andmælaréttinn og undanþágunefndin hafi tilkynnt honum að hún hefði ákveðið að samþykkja þá umsókn skólastjóra Kskóla að fá að ráða nafngreindan mann til kennslu við Kskóla skólaárið 2017–2018.

Það sé óumdeilt að undanþágunefndin hafi ekki látið rökstuðning fyrir ákvörðun sinni fylgja í bréfinu til stefnanda. Jafnframt hafi láðst að leiðbeina honum um kæruleið til ráðherra, sbr. 13. gr. reglugerðar nr. 440/2010 og 4. mgr. 18. gr. laga nr. 87/2008. Þessir annmarkar hafi hvorki áhrif á lögmæti né réttmæti ákvörðunarinnar. Samkvæmt 11. gr. reglugerðar nr. 440/2010 sé þar að auki ekki gert ráð fyrir að undanþágunefndin rökstyðji ákvarðanir sínar, nema þegar hún hafni fyrirliggjandi umsókn skólastjóra.

Rökstuðningur hafi allt að einu verið veittur þegar stefnandi óskaði eftir honum, innan þeirra tímamarka sem eru tilgreind í 3. mgr. 21. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Vanræksla á að upplýsa um kæruheimild hafi það eitt í för með sér að kæra sæti ekki frávísun hjá æðra stjórnvaldi þó hún berist of seint. Þar sem kærufrestur sé ekki tilgreindur í 4. mgr. 18. gr. laga nr. 87/2008 gildi almenni fresturinn í 1. mgr. 27. gr. laga nr. 37/1993, sem sé þrír mánuðir frá ákvörðun. Stefndi áréttar að sex dögum eftir að undanþágunefndin tilkynnti stefnanda um niðurstöðu sína hafði stefnandi ráðið sér lögmann. Stefnandi hafi hins vegar ekki kært ákvörðunina til ráðherra.

Undanþágunefnd grunnskóla hafi sinnt rannsóknarskyldu sinni og er öndverðri málsástæðu mótmælt sem rangri og ósannaðri.

Í undanþágunefnd grunnskóla eigi meðal annars sæti fulltrúar frá Kennarasambandi Íslands (KÍ) og Sambandi íslenskra sveitarfélaga (SSV), sbr. 1. mgr. 18. gr. laga nr. 87/2008. Þegar atvik málsins urðu hafi setið í nefndinni fulltrúar þessara aðila sem báðir höfðu þekkingu á því hvernig aðilar kjarasamningsins hefðu túlkað ákvæðin í kafla 13.2.4, þ.e. að lausnarlaun væru hugsuð sem lokagreiðsla þegar ljóst væri að starfsmaður væri orðinn varanlega ófær um að gegna starfi vegna vanheilsu og veikindin hefðu orðið til þess að hann hefði farið út af vinnumarkaði, t.d. á örorku. Nefndarmaður hafi orðað efnisinntak ákvæðisins þannig: „Ef einstaklingur fær lausnarlaun á hann ekki afturkvæmt til starfa hjá því sveitarfélagi sem hann fékk lausnarlaunin frá og jafnvel ekki hjá neinu sveitarfélagi. Það er þess vegna mjög stór ákvörðun hjá einstaklingi að þiggja slík laun.“

Nefndarmenn hafi vitað hvernig aðilar kjarasamningsins höfðu túlkað ákvæðin í kafla 13.2.4 í þágildandi kjarasamningi FG og SÍS og hvernig þeir höfðu fylgt þeim eftir. Nefndin hafi því ekki þurft að afla nánari upplýsinga þar að lútandi. Þar eð 15 ágreiningslaust hafi verið á milli fulltrúa KÍ og SSV hvernig bæri að túlka kjarasamninginn að þessu leyti hafi ekki verið nein þörf á að kalla eftir frekari gögnum um heilsufar stefnanda. Nefndin hafi því haft þær upplýsingar sem voru nauðsynlegar til þess að taka efnislega rétta ákvörðun í málinu. Undanþágunefndin hafi því gætt málsmeðferðarreglna stjórnsýsluréttar við meðferð málsins.

Þar eð bæði skorti nauðsynleg bótaskilyrði, saknæmi og ólögmæti beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þegar atvik málsins urðu hafði framangreind túlkun aðila kjarasamningsins ekki verið dregin í efa, né henni verið hnekkt með dómi. Stefndi byggir á því að í túlkun undanþágunefndar grunnskóla á kjarasamningi felist ekki saknæm háttsemi, jafnvel þótt síðar kunni að koma í ljós að sú túlkun kunni að vera umdeild eða röng.

Á þeim tíma hafi undanþágunefndin ekki heldur haft forsendur til þess að taka af skarið um að aðstæður stefnanda væru aðrar og betri en hann sjálfur skrifaði í raun upp á við gerð lausnarlaunasamkomulagsins. Ótvíræð skilyrði fyrir greiðslu lausnarlauna séu samkvæmt kjarasamningi einkum tvö: Annars vegar langvarandi óvinnufærni vegna heilsubrests á fimm ára tímabili. Hins vegar að ekki sé skýlaust vottað um ætlaða varanlega heilsubót. Undir þessa lýsingu á heilsufari sínu hafi stefnandi skrifað með því að rita undir sérstakt samkomulag með vísan til þessa kjarasamningsákvæðis, þar með talið að hafa ekki hlotið varanlega heilsubót.

Kjarasamningsákvæðið geri vissulega ráð fyrir einhliða beitingu enda sé unnt að grípa til þess horfist starfsmaður ekki í augu við varanlegan heilsubrest sinn. Í þessu tilviki hafi stefnandi gert það þannig að undanþágunefndin hafi haft í hendi nægar forsendur til að fallast á rökstuðning meðstefnda fyrir ráðningu annars manns.

Loks verði ekki hjá því komist að vekja athygli á því að stefnandi hafi í engu hnekkt gildi samkomulags þess sem hann gerði við meðstefnda. Hann hafi ekki freistað þess að fá það fellt úr gildi vegna breyttra eða brostinna forsendna eða vegna þess að það hafi ekki byggst á réttum upplýsingum um heilsufar hans þegar það var gert; hann hafi ekki búið við varanlegan heilsubrest heldur einungis tímabundinn.

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 87/2008 veiti ráðherra einstaklingum leyfi til þess að nota starfsheitið grunnskólakennari og starfa við grunnskóla á vegum opinberra aðila eða við aðra hliðstæða skóla. Í 21. og 22. gr. og í bráðabirgðaákvæði laganna sé nánar fjallað um gildissvið og útgáfu leyfisbréfa. Í lögunum séu engin ákvæði um niðurfellingu réttinda. Stefndi mótmælir þeirri málsástæðu stefnanda að leyfisbréf stefnanda til þess að starfa sem grunnskólakennari hafi fallið úr gildi við það eitt að hann ritaði undir lausnarsamninginn og telur stefndi leyfisbréfið vera í fullu gildi. Stefndi bendir á að með ákvörðun undanþágunefndar hafi ekki verið tekin nein afstaða til réttinda eða hæfis stefnanda til að sinna starfi grunnskólakennara. Þá hafi engin afstaða verið tekin til þess hvernig með færi eða á yrði haldið ef á reyndi að nýju 16 vegna umsóknar hjá öðru sveitarfélagi, enda sé samkomulagið um lausnarlaun einasta skuldbindandi í samskiptum stefnanda og meðstefnda.

Stefndi vísar til áðurgreindra laga og réttarheimilda er varða sýknukröfu. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Niðurstaða

Krafa stefnanda byggist á því að við ráðningu í starf kennara í skóla sem Sveitarfélagið A rekur hafi verið gengið fram hjá honum á ólögmætan og saknæman hátt. Ólögmætið felist í því að starfsmenn A og nefndarmenn undanþágunefndar grunnskóla hafi lagt ranga merkingu í ákvæði kjarasamnings Félags grunnskólakennara og launanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga. Þeir hafi lagt þá merkingu í ákvæðið að stefnandi hefði afsalað sér öllum möguleikum á því að starfa sem kennari hjá Sveitarfélaginu A við það að rita undir svokallaðan lausnarlaunasamning við skólastjóra Eskóla 12. janúar 2016.

Í lausnarlaunasamningnum segir:

[...] lýkur veikindarétti sínum þann 15.01.2016 og fellur af launaskrá frá og með 15.01.16. Veikindaréttur hans er 360 dagar samkvæmt grein 13.2.2.1 í kjarasamningi Félags grunnskólakennara og launanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga miðað við starfsaldur sem er 32 ár og 6 mánuðir.

Samkvæmt grein 13.2.4.2 í kjarasamningum Félags grunnskólakennara og launanefndar sambands íslenskra sveitarfélaga má leysa starfsmann frá störfum þegar viðkomandi hefur verið launalaus vegna veikinda í jafnlangan tíma. Hins vegar er samkomulag milli [H] og skólastjóra að lausnarlaunin taki gildi strax að loknum veikindarétti.

Ágreiningurinn snýst um túlkun á ákvæði 13.2.4.2 í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands vegna Félags grunnskólakennara. Engu að síður telur dómurinn nauðsynlegt að rekja efni nokkurra ákvæða í kafla 13.2 í samningnum sem varðar rétt starfsmanns vegna veikinda og slysa.

13.2.3: Starfshæfnisvottorð

13.2.3.1: Starfsmaður sem verið hefur óvinnufær vegna veikinda eða slysa samfellt í 1 mánuð eða lengur, má ekki hefja starf að nýju nema læknir votti að heilsa hans leyfi. Krefjast má vottorð trúnaðarlæknis hlutaðeigandi stofnunar.

13.2.4: Lausn frá störfum vegna endurtekinnar og langvarandi óvinnufærni vegna veikinda eða slysa 13.2.4.1: Ef starfsmaður er óvinnufær vegna veikinda eða slysa svo mánuðum skiptir á hverju ári um fimm ára tímabil og ekki er skýlaust vottað samkvæmt ákvæðum gr. 13.2.3.1 að hann hafi fengið heilsubót sem ætla megi varanlega, má leysa hann frá störfum vegna heilsubrests. 17

13.2.4.2: Þegar starfsmaður hefur verið samfellt frá vinnu vegna veikinda eða slysa launalaust í jafnlangan tíma og þann tíma er hann átti rétt á að halda launum í fjarveru sinni skv. gr. 13.2.2.1, má leysa hann frá störfum vegna heilsubrests.

13.2.4.3: Ekki skulu framangreind ákvæði um veikinda og slysaforföll vera því til fyrirstöðu að starfsmaður láti af störfum er hann óskar þess ef hann er samkvæmt læknisvottorði orðinn varanlega ófær um að gegna starfi vegna vanheilsu. Krefjast má vottorðs trúnaðarlæknis hlutaðeigandi stofnunar 13.2.5: Lausnarlaun og laun til maka látins starfsmanns 13.2.5.1: Þegar starfsmaður er leystur frá störfum skv. 13.2.4.113.2.4.3 skal hann halda föstum launum skv. 13.2.2.6 í 3 mánuði.

Stefnandi átti rétt á að halda starfi sínu í 360 daga frá því að hann hafði fullnýtt 360 daga veikindarétt áður en heimilt var að rjúfa ráðningarsamband hans við skólann. Eins og fram er komið ritaði stefnandi undir lausnarlaunasamninginn þegar 360 daga veikindarétturinn var liðinn en ekki að liðnum 720 dögum, eins og mælt er fyrir um í grein 13.2.4.2.

Allmörg vottorð lækna liggja fyrir í málinu, fyrst í janúar 2015 þess efnis að stefnandi þurfi í rannsóknir en síðan er óvinnufærni hans vottuð reglubundið þar til að hjartalæknir vottar í maí að stefnandi verði óvinnufær til 1. september og vottar aftur í ágúst að stefnandi bíði þess að komast í kransæðaaðgerð sem sé ráðgerð í október. Sami hjartalæknir vottar í byrjun nóvember 2015 að stefnandi verði óvinnufær til 1. febrúar 2016. Inn á það vottorð hefur verið límdur miði sem á stendur handskrifað:

2/10 ´15 [...] trúnaðarlæknir hringdi og vottar að [H] klári sinn rétt og mun ekki eiga afturkvæmt til starfa í [Eskóla]

Stefndi A byggir á því að gerður hafi verið lausnarlaunasamningur við stefnanda á grundvelli þessara munnlegu upplýsinga sem trúnaðarlæknir sveitarfélagsins gaf skólanum. Ekkert liggur fyrir um að stefnanda hafi verið kunnugt um þetta símtal trúnaðarlæknisins, hvað þá um efni þess né heldur að hann hafi vitað að það lægi því til grundvallar að gerður var við hann lausnarlaunasamningur fyrr en ella hefði verið. Því liggur ekkert fyrir um að hann hafi þekkt þá forsendu sem skólastjóri Eskóla byggði samninginn á og nýtti sér heimild í grein 13.2.4.2 í kjarasamningnum til þess að slíta ráðningarsambandi við stefnanda áður en 360 daga réttur hans til þess að halda starfinu var runninn út.

Þegar stefnanda var hins vegar boðinn samningurinn var hann ekki mótfallinn honum og ekki mótfallinn því að afsala sér rétti til að halda þessu tiltekna starfi sínu hjá Eskóla í þennan tíma. Þessi ráðstöfun var skólanum hins vegar einnig til hagsbóta enda gat hann þá fastráðið annan í stöðu stefnanda í stað þess að halda henni lausri fyrir stefnanda í ár til viðbótar.

18

Starfsmenn beggja stefndu, annars vegar skólastjóri Kskóla og hins vegar undanþágunefndin, gengu út frá því að sá sem hefði ritað undir samning um lausnarlaun hefði þar með lýst yfir því að hann væri varanlega ófær um að gegna starfi vegna vanheilsu.

Í ákvæði 13.2.4.2 er þess ekki getið að það þurfi að liggja fyrir að ekki séu neinar líkur til þess að kennari nái heilsu til kennarastarfa á ný til þess að skólastjóra sé heimilt að slíta ráðningarsambandi við kennara sem hefur verið veikur þann tíma sem nemur tvöföldum veikindarétti hans. Í tilviki ungra kennara kann sá tími sem ákvæðið vísar til að vera talsvert styttri en hann var í tilviki stefnanda vegna langrar starfsreynslu hans. Vottorð læknis um líkur á bata er ekki nefnt í ákvæðinu. Eina skilyrðið sem þarf að vera uppfyllt samkvæmt hljóðan orða ákvæðisins er að veikindin hafi staðið í tvöfaldan fjölda áunninna veikindadaga samkvæmt grein 13.2.2.1 í kjarasamningnum.

Í ákvæði 13.2.5.1 kemur ekki heldur fram að afleiðingar þess að þiggja lausnarlaun samkvæmt því ákvæði séu þær að viðkomandi kennari, hversu ungur sem hann annars kann að vera þegar hann þiggur þau, geti aldrei snúið til starfa við kennslu á ný, í það minnsta ekki í því sveitarfélagi sem átti frumkvæði að gerð samningsins.

Dómurinn telur að ákvæði 13.2.4.2 verði ekki túlkað með hliðsjón af ákvæðum 13.2.4.1 og 13.2.4.3. Síðarnefnda ákvæðið veitir kennara heimild til þess að láta af störfum þegar hann er samkvæmt læknisvottorði varanlega ófær um að gegna kennarastarfinu vegna vanheilsu.

Fyrrnefnda ákvæðið á við þegar kennari hefur verið frá vinnu svo mánuðum skiptir um fimm ára tímabil. Það ákvæði mætti að ósekju vera skýrar orðað, en þar er vísað til þess að læknir hafi vottað að kennarinn nái ekki heilsubót í nánustu framtíð.

Þær aðstæður sem ákvæði 13.2.4.2 tekur til eru allt aðrar og það eina skilyrði sett að kennari hafi verið frá vinnu þann dagafjölda sem nemur tvöföldum veikindarétti. Allt eins má líta svo á að verið sé að leysa viðkomandi starfsmann frá því starfi sem hann gegnir þar og þá vegna þess að það sé óvíst hvenær hann nái fullri heilsu til þess að gegna því á ný.

Sé ákvæðið túlkað í samræmi við orðanna hljóðan bendir ekkert til þess að í því felist sú merking að starfsmaðurinn eigi ekki afturkvæmt til starfa hjá því sveitarfélagi sem hann gerir samninginn við vegna þess að hann hafi lýst því yfir að hann sé varanlega óvinnufær vegna veikinda.

Stefndu hafa ekki haldið því fram að það sé engu að síður tilgangur ákvæðisins að girða fyrir að kennarar, sem eru veikir í meira en tvöfaldan tíma áunnins veikindaréttar en ná sér eftir það af veikindum sínum, snúi aftur til þeirra starfa sem þeir hafa menntað sig til og hafa leyfi ráðherra til þess að gegna.

Dómurinn telur að það eitt að þessi laun heiti lausnarlaun geti ekki haft neina 19 þýðingu við mat á efnislegu inntaki greinar 13.2.4.2. Það er verið að segja starfsmanni upp störfum vegna veikinda sem er óvíst hvenær hann nær bata af. Skólinn á ekki að þurfa að búa við þá óvissu lengur en tvöfaldan áunninn veikindarétt starfsmannsins. Jafna má slíkri lausn við uppsögn vegna veikinda og þessum launum til launa á uppsagnarfresti sem ekki er ætlast til að kennarinn vinni vegna veikinda sinna.

Viðurkennt er að kjarasamningum hafi, með 2. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar og lögum nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna og lögum nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, verið fengið sama réttarheimildargildi og ófrávíkjanlegum lögum um lágmarkskjör á þeim sviðum sem þeir taka til. Það verður því að gera sömu kröfur til skýrleika ákvæða þeirra og gerðar eru til lagaákvæða. Felist skerðing á réttindum í ákvæðum kjarasamninga þarf orðalag þeirra að vera ótvírætt um þá skerðingu eins og orðalag lagaákvæða sem skerða réttindi borgaranna.

Dómurinn telur það ekki hagga þessari skýrleikakröfu þótt fulltrúar launþega og launagreiðenda hafi í sameiningu ákveðið orðalag greina kjarasamningsins. Efnislegt inntak greinanna verður að vera ráðið afdráttarlaust af texta þeirra til þess að hvorir tveggja, þeir sem eiga að beita þeim og þeir sem eiga að sæta þeim, geti séð fyrir réttaráhrif ákvæðanna svo og gerninga sem byggjast á þeim.

Dómurinn telur að í túlkun starfsmanna A og undanþágunefndarinnar á efni greinar 13.2.4.2 í kjarasamningnum felist þungbær takmörkun á rétti kennara til þess að sinna því starfi sem þeir hafa menntað sig til og hafa sérstakt leyfi ráðherra til þess að rækja. Ákvæði kjarasamnings sem er ætlað að hafa þvílík áhrif á rétt manna til þess að vinna við sérgrein sína, þegar þeir hafa náð bata af langvinnum veikindum, hlýtur að þurfa að vera svo ótvírætt að ekki leiki vafi á merkingu þess. Starfsmaðurinn á ekki að þurfa að vera í nokkrum vafa um það að riti hann undir samning um lausnarlaun á grundvelli greinar 13.2.4.2 sé hann þar með að gefa frá sér möguleikann á því að starfa við fag sitt í það minnsta í því sveitarfélagi þar sem hann starfaði, og bjó væntanlega einnig, þegar hann veiktist.

Hér verður að hafa í huga að þessi merking ákvæðisins er enn þungbærari fyrir þá sem eru yngri en stefnandi og eiga langa starfsævi fyrir höndum. Ekki verður heldur hjá því litið að með sameiningu sveitarfélaga gæti þessi túlkun kostað það að kennarar sem næðu sér af langvinnum veikindum þyrftu að flytjast í annan landsfjórðung til þess að geta sótt um annað kennarastarf þegar þeir hefðu náð bata.

Hafi það verið ætlun aðila kjarasamningsins að skerða svo rétt kennara, sem verða veikir lengur en í þann tíma sem nemur tvöföldum áunnum veikindarétti og rita 20 undir lausnarlaunasamning, að þeir geti eingöngu sótt um störf í skólum, sem eru utan þess sveitarfélags þar sem kennarinn býr, hefði það þurft að standa í ákvæðinu.

Dómurinn fellst því á það með stefnanda að þegar umsókn hans um starf kennara við Kskóla var metin, fyrst hjá skólastjóra og tveimur fulltrúum í fræðslunefnd A, og síðan hjá undanþágunefnd grunnskóla hafi grein 13.2.4.2 í kjarasamningi FG og SÍS verið veitt merking sem felst ekki í hljóðan orða ákvæðisins.

Dómurinn telur því að sú túlkun að stefnandi hafi með því að rita undir lausnarlaunasamning lýst yfir því að hann væri varanlega ófær um að gegna starfi kennara eigi sér ekki stoð í grein 13.2.4.2 í kjarasamningi FG og SÍS og sé því ekki innan ramma lögmætisreglunnar. Heimildin sem undanþágunefndin veitti skólastjóranum til þess að lausráða leiðbeinanda í kennarastarfið sem stefnandi sótti um hafi því verið haldin verulegum efnisannmarka.

Vegna þessarar röngu túlkunar og efnisannmarka sem af henni leiddi var jafnframt efnisannmarki á ákvörðun skólastjóra Kskóla enda fór hann ekki að fyrirmælum 20. gr. laga nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leik, grunn og framhaldsskóla um forgangsrétt kennara með kennsluréttindi til starfsins.

Það er því mat dómsins að það hafi verið ólögmætt að ráða annan en stefnanda í það starf grunnskólakennara við Kskóla í A, sem var auglýst laust til umsóknar 5. ágúst 2017.

Dómurinn telur það ekki hafa þýðingu þótt stefnandi hafi ekki látið fylgja umsókn sinni læknisvottorð þar sem staðfest var að hann hefði náð heilsu til kennarastarfa. Hefði undanþágunefndin talið að hana vantaði einhver gögn frá stefnanda til þess að hún gæti tekið afstöðu til beiðni skólastjórans um undanþágu frá þeim fyrirmælum 20. gr. laga nr. 87/2008 að réttindakennarar hefðu forgang til starfa var henni rétt að kalla eftir þeim, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Ljóst var af umsókn stefnanda að hann taldi sig hafa náð því þreki að geta sinnt kennslu á ný.

Þegar það lá fyrir að stefnandi myndi höfða mál vegna þess að gengið var fram hjá honum við ráðningu í þetta starf aflaði hann sér læknisvottorðs. Það er gefið út 22. mars 2018 og þar segir að hann hafi farið í kransæðaskurðaðgerð á árinu 2015. Honum hafi gengið vel eftir aðgerðina og hann hafi náð sama þreki og áður.

Stefnanda barst 23. október 2017 skriflegur rökstuðningur undanþágunefndarinnar. Þá var hann orðinn 63 ára. Þegar bornar eru saman þær greiðslur sem stefnandi hefur fengið frá Vinnumálastofnun á síðastliðnum árum og þau laun sem hann hefði fengið hefði hann verið ráðinn í starfið telur dómurinn að stefnandi hafi ótvírætt sýnt fram á að hann hafi hlotið fjártjón af því að vera ekki ráðinn til starfans. Dómurinn telur það jafnframt hafa valdið stefnanda nokkrum miska að framar honum hafi verið 21 valinn maður sem hafði litla ef nokkra starfsreynslu af kennslu og ekki kennsluréttindi.

Í janúar 2016, þegar stefnandi ritaði undir lausnarlaunasamninginn, var hann ríflega 61 árs og hafði eftir því sem næst verður komist unnið í 32 og hálft ár við kennslu. Að mati dómsins verður ekki ætlast til þess að maður á þessum aldri, sem hefur í meira en þrjá áratugi stundað kennslu, leiti sér að vinnu við öll önnur störf sem kunna að bjóðast en kennslu. Ekki verður heldur ætlast til þess að hann fari að sækja um starf hjá skóla utan sveitarfélags síns til þess að nýta menntun sína þar til hann verði að hætta að kenna vegna aldurs. Dómurinn telur því að stefnandi hafi ekki þurft að ganga lengra í því að draga úr tjóni sínu en á þann eina hátt sem hann gerði, sem var að þiggja greiðslur frá Vinnumálastofnun.

Dómurinn telur ótvíræð orsakatengsl milli tjóns stefnanda og hinnar ólögmætu háttsemi starfsmanna beggja stefndu. Dómurinn telur ljóst að ekki hefði verið brotið gegn fyrirmælum 20. gr. laga nr. 87/2008 ef skólastjóri Kskóla hefði ekki túlkað grein 13.2.4.2 í kjarasamningnum þannig að stefnandi hefði fyrirgert rétti sínum til þess að starfa við skóla hjá A með því að rita undir lausnarlaunasamninginn. Það olli því að skólastjórinn þurfti að sækja um undanþágu hjá undanþágunefndinni til þess að ráða umsækjanda sem hafði ekki kennsluréttindi. Undanþágunefndin lagði sama skilning í ákvæðið og veitti honum heimildina. Af þeim sökum fylgdi skólastjórinn ekki fyrirmælum 20. gr. laga nr. 87/2008 þegar hann réð í starfið.

Sagt er að sérhvert atvik sé orsök tjóns ef tjónið hefði ekki orðið ef atvikið hefði ekki gerst. Dómurinn telur því að athafnir beggja, skólastjórans, sem starfar á ábyrgð sveitarfélagsins A, og undanþágunefndarinnar, sem starfar á ábyrgð ríkisins, hafi verið nauðsynlegt skilyrði þess að svo fór að við ráðningu í starf grunnskólakennara við Kskóla haustið 2017 var brotið gegn fyrirmælum 20. gr. laga nr. 87/2008 stefnanda til tjóns. Athöfn hvorra tveggja var nauðsynlegt skilyrði hinar ólögmætu gjörðar. Því getur hvorugur stefndu fríað sig ábyrgð á henni.

Ekki þarf að orðlengja að ekki einvörðungu eru orsakatengsl milli hinnar ólögmætu ákvörðunar og tjónsins heldur er það jafnframt sennileg afleiðing af henni.

Í íslenskum rétti er viðurkennt að stjórnvöld beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem er sennileg afleiðing af ólögmætum ákvörðunum þeirra og hefur það verið kallað reglufest saknæmi. Tjónþoli þarf þá ekki að sanna saknæma háttsemi viðkomandi stjórnvalds. Í samræmi við þessa reglu þykir mega slá því föstu að sú ákvörðun að ráða annan mann en stefnanda í umrætt starf hafi ekki einvörðungu verið ólögmæt heldur jafnframt saknæm.

Að mati dómsins eru því uppfyllt öll skilyrði skaðabótaábyrgðar. Af þeim sökum verður fallist á dómkröfur stefnanda. 22

Dómurinn fellst ekki á þau rök að stefnandi hefði, áður en hann höfðaði þetta mál, þurft að reyna að hnekkja lausnarlaunasamningnum með þeim málsástæðum að samningurinn hefði byggst á þeim röngu forsendum að heilsubrestur stefnanda væri varanlegur.

Þótt dómurinn hafi fallist á málsástæður stefnanda og kröfur hans þykir rétt, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, að fella niður málskostnað milli stefnanda og stefndu.

Með bréfi dómsmálaráðuneytisins 20. september 2018 var stefnanda veitt gjafsókn til þess að reka þetta mál fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður hans, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, I-kk-ef S. B-kk-ef, sem þykir hæfilega ákveðin 1.800.000 kr., greiðist úr ríkissjóði. Samkvæmt dómvenju er virðisaukaskattur ekki meðtalinn í þóknuninni.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð

Viðurkennd er óskipt bótaskylda stefndu, Sveitarfélagsins A og íslenska ríkisins, vegna tjóns sem stefnandi, H, hlaut af því að vera ekki ráðinn í stöðu grunnskólakennara við Kskóla, sem var auglýst laus til umsóknar 5. ágúst 2017.

Málskostnaður milli stefnanda og stefndu fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, I-kk-ef S. B-kk-ef, 1.800.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf 22

Dómurinn fellst ekki á þau rök að stefnandi hefði, áður en hann höfðaði þetta mál, þurft að reyna að hnekkja lausnarlaunasamningnum með þeim málsástæðum að samningurinn hefði byggst á þeim röngu forsendum að heilsubrestur stefnanda væri varanlegur.

Þótt dómurinn hafi fallist á málsástæður stefnanda og kröfur hans þykir rétt, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, að fella niður málskostnað milli stefnanda og stefndu.

Með bréfi dómsmálaráðuneytisins 20. september 2018 var stefnanda veitt gjafsókn til þess að reka þetta mál fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður hans, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, I-kk-ef S. B-kk-ef, sem þykir hæfilega ákveðin 1.800.000 kr., greiðist úr ríkissjóði. Samkvæmt dómvenju er virðisaukaskattur ekki meðtalinn í þóknuninni.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð

Viðurkennd er óskipt bótaskylda stefndu, Sveitarfélagsins A og íslenska ríkisins, vegna tjóns sem stefnandi, H, hlaut af því að vera ekki ráðinn í stöðu grunnskólakennara við Kskóla, sem var auglýst laus til umsóknar 5. ágúst 2017.

Málskostnaður milli stefnanda og stefndu fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, I-kk-ef S. B-kk-ef, 1.800.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf