E-2333/2021

Mál þetta, sem var höfðað 8. nóvember 2021, var dómtekið 3. október 2022.

Stefnandi er Óskatak ehf., [...]. Stefndi er Viðskiptavit ehf., [...].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 7.166.250 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. október 2021 til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess einnig að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 5.293.498 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 2. september 2021 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krafðist þess aðallega að máli þessu yrði vísað frá dómi. Til vara var krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til þrautavara var þess krafist að kröfur stefnanda yrðu lækkaðar verulega.

Með úrskurði dómsins 7. apríl 2022 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

I.

Ágreiningur er um málsatvik. Stefnandi er verktakafyrirtæki sem sérhæfir sig í jarðvinnu. Stefnandi lýsir því að hafa tekið að sér verk fyrir stefnda, sem sé einnig verktakafyrirtæki. Verkið hafi falið í sér jarðvinnu við [...] í Reykjavík. Stefnandi hafi gert tilboð í verkið sem hafi verið samþykkt af hálfu stefnda og stefnandi hafið vinnu við verkið 23. júní 2021.

Fyrir liggja útboðsgögn (útboðslýsing) frá apríl 2020, vegna jarðvinnu við [...]. Þar kemur fram að verkkaupi væri EA11 ehf. og að félagið hefði gert samning við Beka ehf. um verkefna- og byggingarstjórn. Þá kemur fram í útboðsgögnunum að Beka ehf. óski eftir tilboðum í jarðvinnuverkið fyrir hönd verkkaupa, EA11 ehf. Nánar tiltekið værium að ræða jarðvinnu undir bílakjallara og raðhús á lóðinni við [...].

Í 12. grein útboðsgagna segir að einingar verð séu föst og verðbætist ekki á verktímanum og beri verktaka engin aukaþóknun umfram það sem leiði af breyttum magntölum. Þá kemur fram í 13. grein að magntölur í tilboðsskrá séu áætlaðar og geti breyst. Samningsaðilar geti ekki sett fram kröfur um breytingar á einingar verðum nema frávik frá áætluðum magntölum leiði til þess að heildargreiðsla fyrir allt samningsverkið án verðbóta sé meiri en 20% hærri eða lægri en heildarsamningsupphæðin. Samningsaðilar geti ekki sett fram kröfur þótt magn einstakra verkliða aukist eða minnki eða jafnvel falli brott. Samkvæmt 14. grein átti uppgrefti undir sökkla og bílakjallara að vera lokið innan sex vikna frá upphafi framkvæmda, en fyrr væri þess kostur. Loks segir að um lokað útboð væriað ræða án undangengins forvals og sex aðilum gefinn kostur á að taka þátt í útboðinu. Stefnandi er ekki einn af þeim sem eru taldir upp í útboðslýsingunni. Stefnandi kveður að hinn 26. mars 2021 hafi Beka ehf. hins vegar farið þess á leit við stefnanda að hann gerði tilboð í verkið.

Stefnandi kveðst hafa áætlað einingar verð fyrir verkið með hliðsjón af magntöluskrá sem kom fram í útboðslýsingu. Tilboðið hafi því verið reiknað út frá útboðsgögnum og áætluðum magntölum og verið að fjárhæð 50.776.940 krónur með virðisaukaskatti.

Stefndi tók að sér aðalverktöku og tók við byggingarstjórn af Beka ehf. Stefnandi byrjaði jarðvegsvinnu við verkið 23. júní 2021. Verkfundir voru haldnir vikulega. Í verkfundar gerð 10. ágúst 2021 kemur fram að jarðvinna hafi gengið hægar en vonast hafi verið eftir og ljóst að verkið væri að síga aftur úr verkáætlun. Verktaki þyrfti að skoða tímaáætlun sína í samræmi við afhendingar Element. Staða verksins væri sú að fleygun klárist innan tveggja vikna og jarðvinnuverktaki telji líklegt að hann verði klár með púða undir sökkla undir alla uppsteypu í lok ágúst. Framkvæmdir fram að næsta verkfundi væru vinna að uppslætti sökkla fyrir raðhús og halda áfram vinnu við losun klappar fyrir bílageymslu. Þá kemur fram í verkfundar gerð að verkkaupi geri athugasemdir við hversu lítill gangur væri í jarðvinnu. Aðeins væri ein vél að vinna og virtist ganga hægt. Verktaki gerði þá athugasemd að svo virtist sem skekkjur væru í magnskrá fyrir jarðvinnu. Magnliðir fyrir „uppúrtekt“ og losun klappar virtust vera of lágir og magntölur fyrir fyllingar of litlar. Verkkaupi myndi ræða við Mannvit.

Stefnandi gaf út reikning á stefnda 7. júlí 2021 vegna framvindu 1, að fjárhæð 11.388.200 krónur, sem stefndi greiddi 13. ágúst 2021. Stefnandi gaf jafnframt út sama dag reikning að fjárhæð 5.755.000 krónur, sem stefndi greiddi einnig 13. ágúst 2021.

Í verkfundar gerð 17. ágúst 2021 var athugasemd frá síðasta verkfundi um hægagang í jarðvinnu ítrekuð. Framvinda í fleygun frá síðasta fundi virtist lítil og enn aðeins ein grafa að vinna að verkinu á verkstað. Þetta væri farið að hafa sterk áhrif á verkið. Mikilvægt væri að aukinn þungi yrði settur í jarðvinnu og bætt við a. m. k. einni gröfu á verkstað. Þá ítrekaði jarðvinnuverktaki athugasemd frá síðasta fundi um að skekkjur væru í magnskrá fyrir jarðvinnu. Einnig ætlaði hann að skoða alvarlega að bæta við vél á verkstað.

Þá kemur fram í verkfundar gerð 31. ágúst 2021 að enn væri unnið við fleygun og hefði sú vinna ekki gengið samkvæmt upphaflegum væntingum. Jarðvinnuverktaki hefði tjáð verkkaupa þegar vinna við fleygun hófst að henni yrði lokið kringum verslunarmannahelgi. Fleygun væri enn ólokið og klárist, að sögn jarðvinnuverktaka, ílok þessarar viku. Ljóst væri að tafir á jarðvinnu væru farnar að hafa áhrif á framvindu verksins í heild. Ekki yrði klárt fyrr en 10. september fyrir uppslátt sökkla í kjallara.

Stefndi segir að sama dag, 31. ágúst 2021, hafi stefnandi tjáð stefnda í símtali að hann myndi ekki koma með fyllingarefni á verkstað fyrir sökkla fyrr en búið væri að endursemja um einingar verð vegna breytinga á magntölum. Afarkostir stefnanda hafi komið stefnda og verkkaupa í opna skjöldu í ljósi þess að stefnanda hefði verið kunnugt um breyttar magntölur frá a. m. k. 5. júlí 2021 en hvorki gert kröfu um breytingu einingar verða né lagt fram upplýsingar til stuðnings slíkri kröfu. Það hafi þó enginn ágreiningur verið með verk aðilum um að áætlaðar magntölur væru rangar. Þrátt fyrir að í útboðsgögnum væri að meginreglu ekki gert ráð fyrir rétti verkaðila til að krefjast breytinga á einingar verðum, þótt frávik yrðu á ætluðum magntölum, hefði stefndi og verkkaupi ákveðið að hitta fulltrúa stefnanda á fundi degi síðar, 1. september, tilað ræða athugasemdir stefnanda. Á fundinum hafi verið ágreiningur um heimild stefnanda til að hækka einingar verð þrátt fyrir breyttar magntölur og stefnandi verið hvattur til að leggja fram kröfu sína um hækkun einingar verða og gögn henni til stuðnings sem unnt væri að leggja fyrir verkkaupa til skoðunar. Aðilar hefðu sammælst um að slík krafa yrði lögð fram síðar þann dag en til þess hafi hins vegar ekki komið. Á fundinum hafi stefnanda jafnframt verið tjáð að verkkaupi vildi ekki frekari tafir á verkinu af þessum sökum. Í ljósi fyrrgreindrar hótunar fulltrúa stefnanda og þess að hann hefði ekki lagt fram kröfu um breytt einingar verð hefði stefndi sent honum smáskilaboð síðar um kvöldið, 1. september, og spurt hvort stefnandi myndi hefja vinnu við fyllingu sökkla daginn eftir, 2. september. Þar sem ekkert svar hefði borist við skilaboðunum um kvöldið hafi stefndi gert ráð fyrir að stefnandi myndi standa við hótun sína frá deginum áður. Stefndi hafi því komið sjálfur með gröfu og fyllingarefni á verkstað til að hefja fyllingu í grunna þar til stefnandi hefði leyst úr ágreiningi sínum við verkkaupa. Með því hafi stefndi leitast við að draga úr frekari töfum á heildarverkinu og tjóni sínu, en nauðsynlegt hafi verið að hefja fyllingu í grunna svo að unnt væri að steypa botnplötur raðhúsa og hefja reisingu á einingum húsa hið fyrsta.

Stefnandi kveðst hafa svarað stefnda snemma morguns 2. september 2021 og spurt hvernig aðkoman að sökklunum væri en hefði ekki fengið svör. Stefnandi hafi síðan fengið vitneskju síðar þennan sama morgun um að stefndi hefði mætt með tæki og mannafla á verkstaðinn til þess að fylla inn í sökkla. Í kjölfarið, kl. 11:23, sendi stefnandi tölvupóst til stefnda þar sem segir: „Sælir fékk ábendingu í morgun um að það væri önnur grafa mætt á svæðið og byrjuð að fylla inn í sökkla.“ Stefnandi sendi stefnda annan tölvupóst kl. 11:55 og óskaði útskýringa á því af hverju grafa væri komin inn á vinnusvæði stefnanda og farin að vinna við að fylla inn í sökkla. Stefnandi liti svo á að stefndi hefði rift samningum við sig og myndi stöðva framkvæmdir kl. 12:00 sama dag, 2. september. Þá áskildi stefnandi sér allan rétt til að innheimta allan þann kostnað sem hlytist af því að stefndi rifti samningum við stefnanda, sbr. ÍST30. Stefndi segir að hann hafi ekki séð tölvupósta stefnanda fyrr en síðar um daginn og mótmælir því að hann hafi rift verksamningi aðila. Vegna brotthvarfs stefnanda og tafa hans á verkinu hafi stefndi verið tilneyddur að fresta afhendingu á CLT einingum fyrir fjölbýlishús fram yfir áramót. Þá hafi stefndi þurft að ráða annan jarðvinnuverktaka til að ljúka verkinu og þurft að greiða honum mun hærra tímagjald en það sem tilboð stefnanda hafi hljóðað upp á.

Hinn 7. september 2021 gaf stefnandi út reikning á hendur stefnda vegna framvindu 3, að fjárhæð 7.166.250 krónur.

Með innheimtubréfi stefnanda 22. september 2021 var skorað á stefnda að greiða framangreindan reikning, að fjárhæð 7.166.250 krónur. Krafan var ítrekuð með bréfi 4. október 2021 og aftur með bréfi 13. október s. á. Þar sem stefndi hefur ekki orðið við kröfu stefnanda hefur hann höfðað mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu Ó-kk-nf Ó-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, og B-kk-nf I-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda. Þá gaf skýrslu A-kk-nf Ö-kk-nf Ó-kk-nf, sem er verkefnastjóri hjá stefnanda og sonur fyrirsvarsmanns stefnanda. Einnig gaf skýrslu vitnið K-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður Beka ehf. og ráðgjafi verkkaupa.

II.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að um samning aðila gildi ÍST30:2012 –almennir útboðs- og samningsskilmálar um verkframkvæmdir samkvæmt útboðslýsingu verksins frá apríl 2020. Í útboðsgögnunum sé vísað til eldri skilmála ÍST30:2003 en þar sem um ræði útboð á árinu 2021 þegar nýir skilmálar hafi tekið gildi, þ. e. a. s. ÍST30:2012, fari um samning aðila samkvæmt þeim. Byggir stefnandi því á gildandi staðli, þ. e. a. s. ÍST30:2012. Stefndi hafi 2. september 2021 aflað tækja og mannafla til þess að vinna verk stefnanda sem samkvæmt samningi aðila hafi verið verkefni stefnanda, sbr. lið 1.2.4.2 í tilboði stefnanda. Stefndi hafi ekki tilkynnt stefnanda það formlega og skriflega líkt og honum hefði borið að gera, sbr. grein 6.2.1 í ÍST30:2012 og einnig almennar reglur kröfuréttarins um riftun, en með því að ráða annan aðila í verk sem stefnandi hafi átt að vinna samkvæmt samningi og með því yfirtaka verk stefnanda hafi stefnandi ekki getað annað en litið svo á að stefndi hefði með þessu rift samningi við hann. Stefnandi hafi því stöðvað framkvæmdir þann sama dag líkt og hann hafi mátt gera, sbr. grein 6.1.3 í ÍST30:2012 og einnig almennar reglur kröfuréttarins um skyldu verktaka til að reyna að draga úr tjóni sínu með því að stöðva framkvæmdir sem hafnar séu þegar verkkaupi neiti að taka við greiðslunni, sem í þessu tilviki hafi verið vinna stefnanda við að fylla inn í sökkla. Hinn 2. nóvember 2021 hafi verið liðnir tveir mánuðir frá því að stefnandi stöðvaði vinnu sína við framkvæmdir tímabundið og hafi hann ekki fengið fyrirmæli um að hefja verkið að nýju, sbr. einnig grein 6.1.3 í ÍST30:2012.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honumfyrir vinnu sem hann sannanlega hafi unnið við það verk sem um ræðir. Samkvæmt grein 6.2.2 í ÍST3:2012 skuli verkkaupi greiða verktaka fyrir unnin verk samkvæmt samningi ef samningi er rift eftir almennum réttarreglum. Byggir stefnandi kröfu sína á því að stefnda beri að greiða reikning vegna framvindu 3 enda sé sannanlega um að ræða vinnu sem stefnandi hafi unnið fyrir stefnda áður en til riftunar hafi komið af hálfu stefnda.

Stefnandi kveður að reikningar vegna framvindu 1 og 2 hafi verið greiddir án athugasemda. Með reikningi þeim sem um ræðir í máli þessu, vegna framvindu 3, hafi fylgt fylgiskjal þar sem sundurliðað sé fyrir hverju sé krafist greiðslu á. Gerð sé krafa um greiðslu á 7.166.250 krónur, með virðisaukaskatti. Sundurliðist hún þannig að 5.779.234 krónur sé upphæðin án virðisaukaskatts, upphæð virðisaukaskatts sé 1.387.016 krónur.

Í tilboði stefnanda, sem komi einnig fram á fylgiskjali með reikningi, séu einingar verð og samtöluverð tilgreind með virðisaukaskatti. Eftirfarandi sundurliðun komi fram á fylgiskjali reikningsins vegna framvindu 3 og sé þ. a. l. sundurliðun kröfu stefnanda í máli þessu:

1. Gröftur fyrir undirstöðum: Magn:2011 m³. Einingaverð skv. tilboði sé kr.

1.700 m. vsk. Alls 3.418.700 krónur.

2. Losun klappar: Magn: 2011 m³. Einingaverð skv. tilboði sé 2.050 krónur m. vsk. Alls 4.122.550 krónur.

3. Fylling undir sökkla, akbrautir og bílastæði: Magn: - 150 m³. Einingaverð skv. tilboði sé 2.500 krónur m. vsk. Alls - 375.000 krónur.

Samtals geri þetta 7.166.250 krónur. Stefndi hafi engar athugasemdir gert við reikninginn. Byggir stefnandi á því að stefnda sé kunnugt um kröfuna en hann hafi móttekið reikning vegna hennar og engin mótmæli gert við hann. Líti stefnandi því svo á að stefndi hafi samþykkt fjárhæð reikningsins, sbr. meginreglu kröfuréttar um að kaupandi sé bundinn við það verð sem kveðið sé á um í reikningi ef hann segir ekki til um það innan sanngjarns tíma að hann samþykki verðið ekki. Þessu til stuðnings vísar stefnandi einnig til greinar 5.1.6 í ÍST30 en þar segi að greiðslu skuli lokið innan þriggja vikna frá því að hennar hafi verið krafist nema verkkaupi hafi borið skriflega fram rökstudd andmæli gegn reikningi. Við þingfestingu málsins hafi verið liðnar níu vikur frá útgáfu reikningsins og hafi hvorki stefnanda né lögmanni hans borist skrifleg andmæli gegn reikningnum.

Hvað varðar kröfu stefnanda um efndabætur byggir stefnandi á því að stefndi hafi rift samningi við aðila 2. september 2021 með því að afla tækja og mannafla til að taka yfir verk stefnanda. Stefnanda hafi ekki verið tilkynnt um það formlega að annar aðili myndi taka yfir verkið og riftunin ekki verið tilkynnt honum skriflega. Þótt stefndi hafi haldið því fram að hann væri ekki að rifta samningi við stefnanda hafi hann raunar gert það með aðgerðum sínum, þ. e. a. s. með því að fá leigubíla í grúsar akstur og koma með hjólavél til að fylla inn í sökklana á þeim fimm raðhúsum sem hann hafi talið að væru tilbúin, jafnvel þótt hann væri ekki búinn að svara fyrirspurn stefnanda frá því um morguninn um það hvernig aðkoman að sökklunum væri. Stefnandi hafi ekki getað annað en litið svo á að með yfirtöku hans á verkinu væri samningnum rift. Byggir stefnandi á því að hann hafi síðan með stöðvun framkvæmda af sinni hálfu verið að takmarka tjón sitt með því að halda að sér höndum.

Í ljósi þess að stefndi hafi rift samningi við stefnanda geri stefnandi hóflega kröfu um efndabætur. Krafan sé byggð á þeim missi hagnaðar sem hann hafi orðið fyrir þegar stefndi hafi rift við hann samningi. Krafa stefnanda sé vegna 20% af eftirstöðvum samningsins, samtals 5.293.498 krónur með virðisaukaskatti, sbr. útreikning í töflu hér að neðan.

Telur stefnandi að hreinn hagnaður hans af eftirstöðvum samningsins hefði a. m. k. verið 5.293.498 krónur og því beri stefnda að greiða honum þá fjárhæð svo að hann sé eins settur og ef hann hefði fengið að klára verk samkvæmt samningi. Byggir stefnandi á almennum meginreglum um skaðabætur innan samninga enda hafi stefndi valdið honum tjóni með saknæmri og ólögmætri háttsemi sinni þegar hann hafi yfirtekið verkið. Stefnandi hafi ekki getað litið það öðrum augum en svo að samningi við hann hefði verið rift af hálfu stefnda. Stefnda hafi mátt vera það ljóst að við yfirtöku á verkinu ylli hann stefnanda tjóni enda hafi það verið sennileg afleiðing af þeirri athöfn hans. Stefndi hafi mátt vita að það yrði sennileg afleiðing af háttseminni að stefnandi yrði fyrir fjártjóni enda hafi stefndi gengið í störf stefnanda sem stefnandi hafi átt rétt á að framkvæma samningi samkvæmt og svipt stefnanda þannig möguleikanum á að vinna sína vinnu við verkið og fá greitt samkvæmt samningi.

Stefnandi byggir einnig á grein 6.2.8 í ÍST30:2012 en þar sem stefndi hafi rift samningi við stefnanda, án þess að um hafi verið að ræða vanefnd af hálfu stefnanda, eigi stefnandi rétt á bótum vegna hagnaðarmissis af verkinu.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins um loforð og efndir fjárskuldbindinga, en reglur þessar fái m. a. lagastoð í lögum um samningsgerð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 og einnig lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000. Einnig er byggt á almennum reglum kröfuréttarins um riftun og grein 6.2.1 og 6.2.2 í ÍST30:2012 um að riftun skuli vera skrifleg og verktaki eigi rétt á greiðslu fyrir unnin verk samkvæmt samningi. Þá er byggt á grein 6.1.3 í ÍST30:2012 og almennum reglum kröfuréttarins um heimild til tímabundinnar stöðvunar á framkvæmdum og skyldu stefnanda til að draga úr tjóni. Jafnframt er vísað til meginreglu kröfuréttar sem fái lagastoð í 47. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 um að kaupandi sé bundinn við það verð sem kveðið sé á um í reikningi ef hann segir ekki til um það innan sanngjarns tíma að hann samþykki verðið ekki. Byggir stefnandi einnig á grein 5.1.6 í ÍST30:2012 um að greiðslu til verktaka skuli lokið innan þriggja vikna frá því að hennar var krafist nema verkkaupi hafi borið skriflega fram rökstudd andmæli gegn reikningi. Loks vísar stefnandi um efndabótakröfu sína til meginreglna um skaðabætur innan samninga og greinar 6.2.8 í ÍST30:2012 um riftun stefnda og rétt stefnanda til bóta vegna hagnaðarmissis.

Dráttarvaxtakröfu vegna ógreidds reiknings styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, með síðari breytingum. Um upphafstíma dráttarvaxta á þeirri kröfu vísar stefnandi til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, en upphafstími dráttarvaxta er miðaður við þann dag er mánuður var liðinn frá því að stefnandi sannanlega krafði stefnda með réttu um greiðslu. Dráttarvaxtakröfu vegna efndabótakröfu styður stefnandi við 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001. Um upphafstíma dráttarvaxta á efndabótakröfu stefnanda vísar stefnandi til 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001, en upphafstími er miðaður við þann dag er riftun samningsins átti sér stað.

Krafa um málskostnað styðst við 129. gr., sbr. 130. gr., laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu á því að umsamin afhending á verki stefnanda hafi dregist fram úr hófi sem hafi valdið stefnda miklu óhagræði og fjárhagslegu tjóni sem sé a. m. k. jafnhátt eða hærra en dómkröfur stefnanda. Þá sé enginn grundvöllur fyrir efndabótakröfu stefnanda.

Stefndi mótmælir því að hafa rift samningi aðila 2. september 2021 og að stefnanda beri réttur til efndabóta úr hendi stefnda á þeim grundvelli. Stefndi telur að hann hafi ekki rift verksamningi aðila þegar hann hafi neyðst til að koma sjálfur með gröfu og leiguvagna með fyllingarefni á verkstað til að hefja fyllingarvinnu í grunna raðhúsa. Stefndi hafi verið tilneyddur til þess því að stefnandi hafi boðað með ótvíræðum hætti að hann myndi ekki inna þá umsömdu vinnu af hendi nema verkkaupi hefði áður samþykkt skyndilega kröfu stefnanda um endursamningu einingar verða. Á þessum tímapunkti hafi verið ljóst að verulegar tafir höfðu þegar orðið á afhendingu á verki stefnanda og brýnt að hefja uppslátt á húsum hið fyrsta. Þegar svör hafi ekki borist frá stefnanda hafi stefndi réttilega talið að stefnandi myndi standa við þá hótun sína að mæta ekki með fyllingarefni á verkstað fyrr en búið væri að endursemja um einingarverð til hans.

Stefndi byggir á því að eins og atvikum hafi verið háttað hafi honum bæði verið rétt og skylt, í samræmi við almennar reglur kröfu- og verktakaréttar, að takmarka tjón sitt eins og frekast var unnt með því að fylla sjálfur í umrædda grunna, enda alls óvíst hvort og þá hvenær stefnandi og verkkaupi leystu úr ágreiningi varðandi breytt einingarverð. Um hafi verið að ræða neyðarúrræði stefnda, tilkomið vegna verulegra tafa á verki stefnanda, sem verði ekki jafnað saman við riftun á verksamningi aðila. Að mati stefnda beri stefnandi með háttsemi sinni sjálfur sök á því hvernig fór.

Stefndi segir að þriðji aðili hafi ekki tekið yfir umrætt verk stefnanda, líkt og fullyrt sé í stefnu, heldur hafi verkið verið unnið af stefnda sjálfum af fyrrgreindum ástæðum.

Stefnandi hafi engum símtölum svarað, hvorki frá stefnda né verkkaupa, í kjölfar þess að hann hafi fjarlægt tæki sín af verkstað á hádegi 2. september 2021. Stefnandi hafi þannig hundsað, í trássi við grein 6.3.1 í ÍST 30, ítrekaðar tilraunir stefnda og verkkaupa að ræða málin og leysa úr mögulegum ágreiningi aðila.

Til frekari stuðnings því að stefndi hafi ekki rift verksamningi aðila er bent á að aðgerðir hans 2. september 2021 uppfylli á engan hátt áskilnað kafla 6.2 ÍST 30 um skilyrði og inntak riftunar. Þannig segi í grein 6.2.1 að riftun skuli vera skrifleg og send með sannanlegum hætti en áður en til hennar kemur skuli veita gagnaðila skriflega áskorun um að bæta úr vanefndum innan sanngjarns frests. Í málinu sé ágreiningslaust að skriflegri riftun sé ekki til að dreifa í málinu enda hafi stefndi aldrei rift verksamningi aðila, hvorki með slíkri tilkynningu né í verki líkt og stefnandi haldi fram. Í því sambandi bendir stefndi á að ÍST 30 geri ekki ráð fyrir riftun í verki svo sem stefnandi byggir á að stefndi hafi gert. Þá sé sérstaklega bent á að í tölvupósti til stefnanda kvöldið 2. september 2021 vísi stefndi því alfarið á bug að hafa rift samningi aðila heldur hafi hann útskýrt með skýrum hætti nauðsyn þess að grípa til umræddra aðgerða til að takmarka tjón sitt. Í sama pósti hafi stefndi spurt hvort stefnandi væri hættur í verkinu en verkfundargerð frá 7. september 2021 sýni að bæði stefndi og verkkaupi hafi litið svo á.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi sjálfur horfið frá verkinu vegna ágreinings við verkkaupa varðandi einingarverð. Sú aðgerð stefnanda, sem og hótun hans um að mæta ekki með fyllingarefni nema að lokinni endursamningu einingarverða, hafi verið ólögmæt og saknæm, auk þess sem háttsemin feli í sér skýrt brot á grein 6.3.5 í ÍST 30, þar sem kveðið sé á um skyldu verkkaupa og verktaka til að standa við allar samningsskyldur sínar þótt ágreiningi út af samningum sé skotið til gerðardóms, annarra fagaðila eða dómstóla. Háttsemi stefnanda hafi einnig brotið í bága við 16. gr. útboðsgagnanna sem leggi þá skyldu á stefnanda að framkvæma verkið þótt ágreiningur verði milli hans og verkkaupa um skilning á útboðsgögnum. Með því að stöðva framkvæmdir og hverfa frá verkinu í kjölfarið hafi stefnandi brotið gróflega gegn skyldum sínum gagnvart stefnda.

Verði talið að stefndi hafi sannan lega rift verksamningi aðila, er hann hafi leitast við að takmarka tjón sitt með fyrrgreindum hætti, byggir stefndi á því að riftun hafi verið réttmæt. Fyrir liggi að verulegur dráttur hafi orðið á afhendingu á jarðvinnuverki stefnanda. Stefnanda hafi verið kunnugt um athugasemdir stefnda og verkkaupa hvað það varðar og beiðnir um úrbætur, sbr. bókanir í verkfundargerðum. Eins sé ljóst að stefnandi hafi ekki brugðist við slíkum athugasemdum, svo sem með því að bæta við annarri gröfu á verkstað, fyrr en löngu eftir umsamin skiladag á verkinu. Að þessu virtu geti stefnandi ekki byggt rétt á grein 6.2.8 í ÍST30 enda gildi hún aðeins um tilvik þar sem vanefndum verktaka sé ekki til að dreifa.

Stefndi leggur áherslu á að samkvæmt grein 6.2.8 í ÍST30 beri stefnanda að leggja fram kröfur sínar um efndabótagreiðslur vegna riftunarinnar eigi síðar en fjórum vikum eftir að riftun fór fram. Stefnandi byggi á því að stefndi hafi rift samningi aðila 2. september 2021. Hins vegar hafi stefnandi ekki gert kröfu um efndabætur úr hendi stefnda fyrr en með stefnu þingfestri 17. nóvember 2021 og því löngu eftir tilskilin tímamörk. Byggir stefndi á því að tómlæti stefnanda eigi eitt og sér að leiða til þess að sýkna beri stefnda af efndabótakröfu stefnanda.

Stefndi mótmælir því að hann sé bótaskyldur gagnvart stefnanda á grundvelli almennra meginreglna um skaðabætur innan samninga. Í fyrsta lagi eigi reglan ekki við enda gildi sérreglur ÍST30 og skilmálar útboðsgagna um réttarsamband aðila og meintan bótarétt stefnanda. Aðilar séu bundnir af skilmálum ÍST30, sbr. grein 1.1.1 og 1.1.3. Grein 6.2.8 í ÍST30 setji stefnanda ófrávíkjanlegan frest til að leggja fram kröfur sínar. Ef fallist yrði á með stefnanda að hann ætti, þrátt fyrir ákvæði greinar 6.2.8, kröfu úr hendi stefnda á grundvelli meginreglna um skaðabætur innan samninga hefði ákvæðið enga þýðingu. Í öðru lagi hafnar stefndi því að efnisskilyrði meginreglna skaðabótaréttar um bætur innan samninga séu uppfyllt í málinu. Í því sambandi vísar stefndi til þess að stefndi hafi verið í góðri trú um að takmarka tjón sitt er hann hafi sjálfur hafið vinnu við að fylla í grunna raðhúsa. Líkt og fram komi í síðari tölvupóstssamskiptum aðila hafi stefndi í engu litið svo á að hann væri að rifta samningi aðila. Þvert á móti hafi stefndi leitast við að draga úr þeim óhóflegu töfum sem hafi orðið á verki stefnanda. Að því virtu sé ekki unnt að fallast á það með stefnanda að háttsemi stefnda hafi verið ólögmæt og saknæm eða að hann hefði mátt gera ráð fyrir að hún leiddi til nokkurs tjóns fyrir stefnanda.

Þá telur stefndi að veruleg mótsögn felist í málatilbúnaði stefnanda til grundvallar efndabótakröfu. Fyrir liggi að stefnandi hafi ekki viljað vinna verkið á umsömdum einingarverðum og tjáð stefnda og verkkaupa að hann myndi ekki halda áfram ef ekki yrði endursamið um einingarverð. Á hinn bóginn geri stefnandi efndabótakröfu úr hendi stefnda á grundvelli tilboðs hans. Gera verður ráð fyrir að stefnandi hafi viljað hækkun á einingar verðum þar sem hann hefði að öðrum kosti tapað á verkinu. Hafi svo ekki verið hafi vart verið grundvöllur fyrir hótunum stefnanda.

Stefndi byggir auk þess á því að efndabótakrafa stefnanda sé verulega vanreifuð. Krafan byggist á einhliða áætlun stefnanda um missi hagnaðar af verki sem hann hafi sjálfur horfið frá og með því valdið stefnda fjártjóni. Þá sé til stuðnings útreikningum stefnanda ekki vísað til nokkurra gagna og fyrir liggi að miklar skekkjur hafi verið í áætluðum magntölum sem hafi orsakað á endanum upphlaup stefnanda. Þá sé vandséð á hvaða lagagrundvelli stefnandi geri kröfu um virðisaukaskatt af efndabótunum eða hvers vegna slík krafa sé gerð. Slíkri kröfugerð sé mótmælt sérstaklega.

Með vísan til alls framangreinds beri að sýkna stefnda af efndabótakröfu stefnanda.

Hvað varðar kröfu stefnanda vegna skuldar samkvæmt reikningi, að fjárhæð 7.166.250 krónur, kveðst stefndi ekki bera brigður á að stefnandi hafi innt þá vinnu af hendi sem hinn útgefni reikningur byggistá. Stefndi byggir hins vegar á því að stefnandi hafi vanefnt verulega verksamning aðila, einkum með óhóflegum afhendingardrætti á jarðvinnuverkinu og ólögmætri stöðvun framkvæmda og síðar brotthlaupi frá verkinu. Með því hafi stefnandi valdið stefnda fjártjóni og kostnaðarauka við að fá annan verktaka til að klára verk stefnanda með skömmum fyrirvara. Stefndi byggir á því að kröfur hans á hendur stefnanda séu a. m. k. jafnháar dómkröfum stefnda og krefst sýknu á grundvelli gagnkrafna hans til skuldajöfnunar, sbr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Tafir á afhendingu verksins sem stefnanda hafi borið að inna af hendi hafi farið verulega fram úr hófi. Samið hafi verið um að verki stefnanda skyldi vera lokið innan sex vikna frá upphafi framkvæmda, eða fyrr væri þess kostur, sbr. 14. gr. í útboðsgögnum. Ágreiningslaust sé að stefnandi hafi hafið vinnu 23. júní 2021 og því borið að ljúka verki sínu í fyrstu viku ágústmánaðar 2021, í síðasta lagi. Samkvæmt grein 5.2.1. í ÍST 30 hafi stefnanda borið að haga framkvæmdum þannig að verkinu yrði lokið innan þeirra tímamarka sem sett hafi verið í verksamningi. Líkt og fyrirliggjandi verkfundargerðir staðfesti hafi orðið verulegar tafir á afhendingu verks af hálfu stefnanda, sem hafi farið langt fram úr umsömdum tímamörkum. Stefndi og verkkaupi hafi viðrað áhyggjur sínar af töfum stefnanda fyrst á verkfundi 5. júlí 2021 og hafi athugasemdir þeirra verið margítrekaðar á síðari fundum. Þá segi t. a. m. í verkfundargerð frá 10. ágúst 2021 að stefnandi telji líklegt að hann verði klár með púða undir alla sökkla í lok ágúst 2021. Samkvæmt verkfundargerð 31. ágúst 2021 hafi stefnandi hins vegar enn verið að vinna að fleygun klappar og „uppúrtekt“ því hvergi nærri verið lokið, hvað þá púðar undir sökkla tilbúnir.

Stefndi byggir á því að af fyrrgreindum verkfundargerðum megi ráða að stefnandi hafi virst engu skeyta um athugasemdir stefnda og verkkaupa og látið sig litlu varða um ítrekaðar beiðnir þeirra um að verkinu yrði hraðað. Stefndi og verkkaupi hafi veitt stefnanda sannan lega færi á að bæta úr verkinu en við því hafi ekki verið brugðist af hálfu stefnanda fyrr en löngu eftir að honum hafi borið að klára verkið. Þá hafi enn verið nokkuð eftir af verkinu. Seinagangur stefnanda hafi valdið því beinlínis að fresta hafi þurft afhendingu CLT eininga og uppslætti og sé því ljóst að tafirnar hafi haft veruleg áhrif á heildarverkið að [...].

Tafir af hálfu stefnanda og brotthlaup hans frá verkinu í kjölfarið hafi valdið stefnanda fjárhagslegu tjóni, m. a. í formi tafabóta og óhagræðis sem fylgi því að reisa mannvirki á Íslandi í október til febrúar líkt og raunin hafi verið, í stað ágúst- september eins og upphaflegar verkáætlanir hafi gert ráð fyrir. Að auki hafi stefndi orðið fyrir kostnaðarauka við að fá annan verktaka til að ljúka því verki sem stefnandi hafi farið frá. Stefndi vísar til þess að samkvæmt 10. gr. útboðsgagna beri stefnandi ábyrgð á öllu því tjóni sem hann eða starfsmenn hans kunni að valda verkkaupa eða þriðja aðila.

Stefndi byggir bótakröfu til skuldajöfnunar á almennum reglum um skaðabætur innan samninga. Með verulegum afhendingardrætti á verki sínu, stöðvun framkvæmda og brotthlaupi frá óloknu verki án heimildar og broti á meginreglu ÍST30 um góð og greið samskipti og samvinnu samningsaðila, hafi stefnandi valdið stefnda tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti. Stefnanda hafi mátt vera ljóst að afhendingardráttur hans og önnur framangreind brot á samningsskyldum stefnanda myndu valda stefnda tjóni enda hafi það verið sennileg afleiðing af háttsemi hans. Stefnandi hafi mátt vita að það yrði sennileg afleiðing af háttsemi hans að stefndi yrði fyrir fjártjóni. Til að mynda sé alkunna að mannvirkjaframkvæmdir að vetri til taki mun lengri tíma en á öðrum árstíðum. Þá hafi stefnanda verið ljóst að stefndi þyrfti að greiða vikulegt gjald fyrir hvern ótæmdan vagn af CLT einingum fram að afhendingu. Nú standi sjö vagnar á bið sem kosti 100.000 krónur á viku á hvern vagn. Stefndi hafi leitast við að takmarka tjón sitt með því að fresta afhendingu vagnanna.

Stefndi telur að grundvöllur sé til að krefjast hærri greiðslu úr hendi stefnanda vegna þess fjárhagslega tjóns sem tafir stefnanda og háttsemi hans hafi valdið stefnda. Áskilur stefndi sér rétt til að höfða sérstakt mál til greiðslu skaðabóta úr hendi stefnanda vegna vanefnda hans.

Stefndi byggir gagnkröfu til skuldajöfnunar einnig á kostnaðarauka sem stefndi hafi sannan lega orðið fyrir sökum þess að stefnandi hafi horfið frá verkinu og ráða hafi þurft annan aðila, K-kvk-þf, til að ljúka hinu ólokna verki. Krafa stefnda vegna kostnaðarauka nemi 3.259.374 krónum, með virðisaukaskatti. Stefnda hafi einungis verið unnt að fá annan aðila til að ljúka verki stefnanda á tímagjaldi, en ekki á grundvelli einingarverða sem eigi aðeins við í umfangsmeiri verkum. Stefnandi hafi lokið stórum hluta af fleygvinnu og uppúrtekt er hann hafi hætt í verkinu 2. september 2021, en allar snyrtingar og frágangur hafi verið eftir sem sé hlutfallslega tímafrekari og dýrari. Stefndi hafi því sannan lega þurft að greiða hærra verð, eða 3.259.374 krónur, fyrir það verk sem eftir hafi verið sökum brotthvarfs stefnanda úr verkinu.

Stefndi telur að öll skilyrði 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 séu uppfyllt til að gagnkröfur stefnda á grundvelli bótakröfu annars vegar og kröfu vegna kostnaðarauka hins vegar verði látnar mæta dómkröfu sóknaraðila á grundvelli útgefins reiknings, verði hún viðurkennd. Því beri að sýkna stefnda af þeirri dómkröfu stefnanda á grundvelli skuldajöfnunar.

Til stuðnings heimild stefnda til skuldajöfnunar er einnig vísað til greinar 6.2.4 í ÍST 30, sem kveði beinlínis á um heimild stefnda til að halda eftir fé til greiðslu sannan legs kostnaðarauka sem leiði af því að verkið hafi verið unnið af öðrum, sem og vegna bóta vegna taps umfram sannan legan kostnaðarauka ef vanefndir stafa af vísvitandi eða grófri vanrækslu stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Því til stuðnings er byggt á öllum sömu málsástæðum og lagarökum og vegna sýknukröfu eftir því sem við á, m. a. varðandi gagnkröfu til skuldajöfnunar. Stefndi vísar jafnframt til 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sem kveði á um að samningi megi víkja til hliðar í heild eða að hluta, eða breyta, ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Samkvæmt 2. mgr. 36. gr. beri við mat á 1. mgr. að líta til efnis samnings, stöðu samningsaðilja, atvika við samningagerðina og atvika sem síðar komu til. Stefndi byggi á því að í ljósi afhendingardráttar á verki stefnanda og háttsemi hans er hann hafi farið frá verkinu 2. september 2021, sem og í aðdraganda þess, beri að lækka þá fjárhæð sem stefnandi krefst á grundvelli reikningsins.

Stefndi bendir á að samþykki á tilboði stefnanda í jarðvinnu hafi augljóslega byggst á þeirri forsendu að verkinu yrði lokið innan sex vikna frá því að framkvæmdir hófust, sbr. 14. gr. útboðsgagna. Stefnanda hafi borið skylda til að ljúka verkinu í samræmi við verksamninginn, sbr. grein 5.2.1 í ÍST30. Í 13. gr. útboðsgagna hafi verið sérstakur fyrirvari um að magntölur í tilboðsskrá væru áætlaðar og gætu breyst. Stefnandi geti því ekki borið fyrir sig eftir á að honum hefði borið réttur til lengri verktíma en þesssem áskilinn hafi verið í útboðsgögnunum. Til þess hefði hann þurft að gera kröfu um framlengingu á verktíma samkvæmt grein 5.2.2 í ÍST30, en slík krafa hafi aldrei verið gerð. Í 13. gr. útboðsgagnanna sé fyrirvari um að magntölur í tilboðsskrá væru áætlaðar og gætu breyst. Þegar stefnandi hafi orðið áskynja um magnbreytingar á verkinu í síðasta lagi í byrjun júlí 2021, í kjölfar yfirborðsmælingar hans á klöpp á verkstað, hafi honum borið, í samræmi við áskilnað greinar 5.2.1 í ÍST 30, að bæta við aukavélum eða grípa til annarra nauðsynlegra ráðstafana til að geta lokið verkinu innan umsamins verktíma. Stefnandi hafi hins vegar ekki gripið til aðgerða fyrr en 18. ágúst er hann hafi bætt loks við auka gröfu, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir stefnda og verkkaupa um að verkinu yrði hraðað og athugasemdir um seinagang á verkinu sem farinn hafi verið að hafa veruleg áhrif á heildarverkið. Byggir stefndi á því að stefnandi hafi með þessari háttsemi sýnt algert andvaraleysi gagnvart hagsmunum stefnda og valdið honum tjóni.

Stefndi byggir jafnframt á því að stefnanda hafi borið í kjölfar yfirborðsmælingar í byrjun júlí að gera strax formlega kröfu um breytingu á einingar verðum og leggja fram gögn henni til stuðnings hafi hann talið sig eiga rétt á henni. Slíka kröfu hafi stefnandi aldrei gert en vakið athygli á því í símtali við stefnda daginn áður en stefnandi hafi hætt verkinu að stefnandi væri ósáttur við einingar verðin. Stefnandi hafi hótað því að koma ekki með fyllingarefni á verkstað til að fylla í grunna fyrr en búið væri að endursemja um einingarverð. Með slíkum afarkostum hafi stefnda og verkkaupa verið stillt upp við vegg með ámælisverðum hætti, ekki síst í ljósi þeirra tafa sem stefnandi hafði þá valdið á verkinu með seinagangi sínum sem hann hafi verið fullmeðvitaður um.

Stefndi bendir á að samkvæmt 12. gr. útboðsgagnanna hafi einingar verð verið föst og því hafi stefnandi ekki átt rétt á að setja fram slíka kröfu um breytingu á einingar verðum nema að þröngum skilyrðum uppfylltum, sbr. 13. gr. útboðsgagnanna. Til að styðja undir kröfu um breytingu á einingar verðum hafi stefnanda borið að færa rök fyrir því að undantekningarregla 13. gr. ætti við og leggja fram gögn því til stuðnings sem verkkaupi tæki svo til yfirferðar. Stefndi hafi ekki hafnað athugasemdum stefnanda um breytt einingarverð á verkfundi 2. september 2021 heldur óskað þvert á móti eftir því að stefnandi legði fram gögn því til stuðnings sem borin yrðu undir verkkaupa til samþykktar. Skyndilegt upphlaup stefnanda, sem hafi augljóslega verið til þess fallið að valda frekari töfum og skaða á verkinu, hafi því verið með öllu óréttmætt.

Með vísan til alls framangreinds byggir stefndi á því að vegna háttsemi stefnanda og verulegs afhendingardráttar á verkinu beri að lækka fjárkröfu stefnanda sem byggistá reikningi útgefnum 7. september 2021, að fjárhæð 7.166.250 krónur, á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Stefndi telur ljóst að tilboð stefnanda í jarðvinnu hafi verið samþykkt miðað við þá skýru forsendu í útboðsgögnum að verkinu yrði lokið innan sex vikna frá því að framkvæmdir hófust. Hefðu stefndi og verkkaupi haft vitneskju um að svo verulegur dráttur yrði á afhendingu á verki stefnanda, líkt og raun hafi verið, verði að telja ljóst að tilboð stefnanda hefði ekki verið samþykkt, a. m. k. ekki á hinum umsömdu kjörum.

Þá byggir stefndi á því að vegna þeirra verulegu tafa sem hafi orðið á verki stefnanda og vegna þess að hann hafi farið frá verkinu óloknu beri stefnda réttur til afsláttar af umsömdu verði fyrir þjónustu stefnanda. Því beri að lækka fjárkröfu stefnanda vegna útgefins reiknings 7. september 2021. Stefndi byggir á því að framangreind háttsemi stefnanda hafi farið í bága við almennar reglur kröfu- og verktakaréttar um galla sem leiði til þess að stefnda beri réttur til afsláttar úr hendi stefnanda.

Um málsástæður til stuðnings gagnkröfu stefnda til skuldajöfnunar vísast til fyrri umfjöllunar um það efni til stuðnings varakröfu. Stefndi leggur áherslu á að krafa um lækkun dómkrafna stefnanda á grundvelli skuldajöfnunar taki jafnframt til dómkröfu stefnanda um efndabætur, fari svo að fallist verði á hana.

Um lagarök vísar stefndi til 42. gr., sbr. 24. gr. og 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Einnig er byggt á meginreglum samninga- og kröfuréttarins um að gerða samninga beri að virða og efna í samræmi við efni þeirra, sbr. einnig lög nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá vísar stefndi til þeirrar meginreglu að tjón vegna vanefnda sé bætt og skyldu aðila til að draga úr tjóni sínu og meginreglna verktaka- og skaðabótaréttar þar um. Þá vísar stefndi til almennra reglna um skaðabætur innan samninga og almennra reglna kröfu- og verktakaréttar um rétt verkkaupa til afsláttar af gölluðu verki. Loks byggir stefndi á ákvæðum ÍST30:2012 staðalsins sem gildi um réttarsamband aðila. Krafa um rétt til skuldajöfnunar byggist á 1. mgr. 28. gr. laga um meðferð einkamála.

Krafa stefnda um málskostnað er reist á XXI. kafla laga um meðferð einkamála. IV.

Eins og rakið hefur verið gerði stefnandi í mars 2021 tilboð í jarðvinnu við [...]í Reykjavík. Verkið hófst 23. júní 2021. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið. Hins vegar lágu fyrir útboðsgögn frá apríl 2020 vegna verksins en því mun hafa seinkað um rúmt ár vegna ágreinings um deiliskipulag. Um var að ræða lokað útboð þar sem nokkrum aðilum var gefinn kostur á að taka þátt í útboðinu en stefnandi var ekki þar á meðal. Samningur milli málsaðila um vinnu stefnanda við verkið var því ekki á grundvelli útboðs. Þannig getur ákvæði útboðsgagna um að ágreining milli verkkaupa og verktaka skuli reka fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, sem frávísunarkrafa stefnda er byggð á, ekki verið bindandi fyrir stefnanda. Báðir aðilar byggja aftur á móti á því að ÍST30:2012 gildi um samningssamband þeirra.

Fyrir liggur að upp kom ágreiningur meðan á verkinu stóð um magntölur og einingarverð og hafði verkinu seinkað, en fleygun mun hafa verið meiri en gert hafði verið ráð fyrir. Haldinn var fundur 1. september 2021 vegna ágreinings aðila. Fyrirsvarsmaður stefnda, B-kk-nf I-kk-nf, sagði fyrir dómi að það hefði komið fram af hálfu stefnanda að ekki yrði meira unnið við verkið fyrr en búið væri að endurskoða verð. Stefnandi hafi átt að koma með tillögur í því sambandi en ekkert hefði borist frá stefnanda. Hann hefði sent skilaboð um kvöldið til stefnanda en ekki fengið svar. Vegna þessa og þar sem verkinu hafði seinkað mjög mikið hafi stefndi fengið bíla með grús næsta morgun, 2. september, til að fylla í sökkla þannig að hægt væri að steypa plötu og koma í veg fyrir tjón. Annar verktaki hafi ekki verið fenginn í það verk heldur hefði stefndi notað eigin vélar og starfsmenn. Hann kvaðst ekki hafa séð tölvupósta frá stefnanda fyrr en síðar um daginn 2. september. Ekki hafi verið um riftun að ræða af hálfu stefnda heldur hafi stefndi verið að koma í veg fyrir tjón.

Vitnisburður K-kk-ef S-kk-ef, fyrirsvarsmanns Beka ehf. og ráðgjafi verkkaupa, sem hefur hvorki hagsmuna að gæta gagnvart stefnanda né stefnda, styður frásögn fyrirsvarsmanns stefnda. Vitnið greindi frá því að villa virðist hafa verið í magntölum og að fleygun hafi verið meiri en gert hefði verið ráð fyrir. Af hálfu stefnanda hefði verið óánægja með að vinna áfram á óbreyttum verðum. Haldinn hafi verið fundur 1. september 2021 þar sem rætt hafi verið um ágreininginn og niðurstaðan verið sú að stefnandi myndi setja fram í lok dags með skýrum hætti hvað stefnandi væri að fara fram á. Ekkert hefði hins vegar borist í lok dags. Í ljósi aðstæðna er að mati dómsins ekki unnt að líta svo á að stefndi hafi rift samningi aðila með því að hafa fengið grús á verkstað og fyllt í sökkla að morgni 2. september til að hægt væri að halda áfram með framkvæmdir. Í skilaboðum sem K-kk-nf sendi á A-kk-þf Ö-kk-þf Ó-kk-þf, verkefnastjóra hjá stefnanda, um morguninn, var meðal annars útskýrt fyrir stefnanda að um væri að ræða gröfu sem fyrirsvarsmaður stefnda væri sjálfur með til að verða ekki stopp með sökkla og stefnandi hvattur til að finna lausn á málinu með stefnda. Stefnandi stöðvaði hins vegar alfarið framkvæmdir og fór frá verkinu. Með vísan til alls framangreinds verður stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um efndabætur að fjárhæð 5.293.498 krónur. Krafan er auk þess aðeins byggð á einhliða áætlun stefnanda og ekki studd gögnum, svo sem matsgerð. Ekki eru skilyrði til að dæma bætur að álitum. Þá er krafan allt of seint fram komin en samkvæmt grein 6.2.8 í ÍST30:2012 ber verktaka að leggja fram kröfu um bætur vegna hagnaðarmissis eigi síðar en fjórum vikum eftir riftun. Stefndi setti fyrst fram slíka kröfu í stefnu málsins og frestur því löngu liðinn.

Stefndi mótmælir ekki að stefnandi hafi innt af hendi þá vinnu sem býr að baki reikningi stefnanda útgefnum 7. september 2021, vegna framvindu 3, að fjárhæð 7.166.250 krónur. Stefndi byggir sýknukröfu sína hins vegar á því að hann eigi gagnkröfu til skuldajöfnunar, sem sé alla vega jafn há og krafa stefnanda, þar sem stefndi hafi orðið fyrir óhagræði og fjárhagslegu tjóni vegna tafa stefnanda við verkið. Nánar tiltekið hafi stefndi orðið fyrir fjárhagslegu tjóni í formi tafabóta og óhagræðis við að reisa mannvirki í október til febrúar í stað ágúst- september, eins og verkáætlun hafi gert ráð fyrir. Þá hafi stefndi orðið fyrir kostnaðarauka við að fá annan verktaka til að ljúka verkinu. Ákvæði 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sem stefndi vísar í til stuðnings sýknukröfu sinni, getur ekki átt við hér og ekki eru skilyrði til að dæma stefnda afslátt.

Fyrir liggur að tafir urðu á verki stefnanda enda varð það umfangsmeira en gert hafði verið ráð fyrir. Fram kom fyrir dómi hjá vitninu K-kk-þgf að magntölur hafi ekki verið réttar og fleygun meiri en áætlað var en ekki hafi legið fyrir nákvæmlega í hverju það fólst. Stefnandi krafðist þrátt fyrir þetta ekki lengingar á verktíma, sbr. grein 5.2.2 í ÍST30:2012. Stefnandi setti heldur ekki fram skýra kröfu eða gögn til stuðnings breytingu á einingarverðum. Stefndi kveðst hafa þurft að greiða vikulegt gjald fyrir vagna af CLT einingum sem hafi þurft að bíða. Engin gögn eða nánari upplýsingar liggja fyrir um meintan kostnað og getur hann gegn mótmælum stefnanda ekki komið til skuldajöfnunar við kröfu stefnanda. Hins vegar verður fallist á kröfu stefnda um kostnaðarauka við að fá annan verktaka til að ljúka verkinu, 3.259.374 krónur.

Með vísan til framangreinds er fallist á kröfu stefnanda um að stefnda beri að greiða honum 7.166.250 krónur, samkvæmt reikningi útgefnum 7. september 2021, vegna framvindu 3, en til skuldajöfnunar koma 3.259.374 krónur, vegna kostnaðarauka stefnda við að fá annan verktaka til að ljúka verkinu. Samtals ber stefnda því að greiða stefnanda 3.906.876 krónur. Eins og atvikum er háttað skulu dráttarvextir reiknast frá dómsuppsögu.

Við ákvörðun málskostnaðar ber að líta til þess að stefnandi hefur unnið málið að nokkru og tapað því að nokkru leyti. Verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð :

Stefndi, Viðskiptavit ehf., greiði stefnanda, Óskataki ehf., 3.906.876 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá dómsuppsögu til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf