E-3384/2023

Mál þetta, sem var dómtekið 1. desember 2023, var höfðað 10. maí 202 3.

Stefnandi er A, [...].

Stefndi er B, [...].

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða henni 2.254.458 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2022 til greiðsludags, allt að frádregnum 211.990 krónum hinn 1. ágúst 2022. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara verulegrar lækkunar á dómkröfu stefnanda. Þáer krafist málskostnaðar en til vara er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

I Stefndi er fyrirtæki sem starfrækir meðal annars verslun í Leifsstöð á Keflavíkurflugvelli. Með ráðningarsamningi, sem gerður var munnlega 20. apríl 2022 en síðan gengið frá með formlegum hætti 27. maí 2022, var stefnandi ráðin til starfa sem sölufulltrúi í 40% starfshlutfalli hjá stefnda. Samningurinn var undirritaður af stefnanda og C, framkvæmdastjóra stefnda. Ágreiningslaust er að stefnanda var ætlað að starfa í verslun stefnda í Leifsstöð. Henni var síðar sagt upp störfum viku síðar, þ. e.

3. júní 2022, en þá var hún barnshafandi eins og nánar er rakið hér á eftir, og varðar mál þetta ágreining aðila um það hvort uppsögnin hafi brotið í bága við 50. gr. laga nr. 144/2020 um fæðing ar- og foreldraorlof.

Í málinu liggja fyrir skilaboð framkvæmdastjóra stefnda til stefnanda í tengslum við ráðninguna. Þar er lagt til að stefnandi hefji störf 21. apríl 2022 og mæti kl. 06: 00 þann dag í flugstöðina. Síðan segir: „Ég er í fríi en D sem er í flugstöðinni mun taka á móti þér. Treystir þú þér til að fara sjálf gegnum starfsmannahliðið og upp í verslun eða viltu að D komi í brottfararsalinn og taki á móti þér? D og þú munið svo ræða hvernig best er að hafa vinnutíma.“Stefnanda var síðan gefið upp símanúmer verslunarinnar og símanúmer D, sem einnig starfaði í versluninni.

Í málinu er meðal annars deilt um það hvort D hafi gegnt stöðu yfirmanns stefnanda. Fyrir liggur ráðningarsamningur D við stefnda, dags. 15. júní 2021, en þar kemur fram að hún sé ráðin sem sölufulltrúi og sé ætlað að starfa í Leifsstöð á Keflavíkurflugvelli. Samningurinn var tímabundinn en síðar framlengdur ótímabundið 15. desember 2021.

Óumdeilt er að 1. júní 2022 tjáði stefnandi D að hún væri barnshafandi. Næsta dag tilkynnti stefnandi um að hún myndi ekki mæta til vinnu þann dag vegna veikinda.

Aðilum ber ekki saman um hversu vel stefnandi hafi sinnt starfi sínu en henni var sagt upp störfum af framkvæmdastjóra stefnda símleiðis 3. júní 2022, þ. e. einum og hálfum mánuði eftir að hún hóf störf. Samdægurs barst henni uppsagnarbréf. Þar kemur fram að uppsögnin öðlist strax gildi. Ekki sé óskað eftir frekara vinnuframlagi á uppsagnarfresti sem sé ein vika. Áætluð starfslok séu 11. júní 2022. Greitt verði fyrir unna tíma og uppsagnarfrest 30. júní 2022. Því næst segir að ástæða uppsagnar sé meðal annars sú að stefndi telji sig ekki geta staðið við áður umsamið starfshlutfall, 40% til 50%. Þá hafi mæting stefnanda ekki staðið undir væntingum. Af 23 vöktum frá fyrsta vinnudegi hafi stefnandi verið fjarverandi eða veik í fimm skipti og einu sinni mætt hálftíma of seint.

Óumdeilt er að um réttindi og skyldur aðila í ráðningarsambandinu gilti kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og VR. Samkvæmt grein 12.1. í kjarasamningnum var uppsagnarfrestur ein vika á fyrstu þremur mánuðum ráðningarsambandsins, en það tímabil skyldi teljast reynslutími. Miðaðist uppsögn stefnanda við það ákvæði. Stefnandi ráðfærði sig við stéttarfélag og mótmælti síðan uppsögninni 7. júní 2022 með vísan til ákvæðis í kjarasamningi um réttindi hennar sökum þess að hún væri barnshafandi.

Framkvæmdastjóri stefnda svaraði með tölvubréfi 8. júní 2022 þar sem fram kom að hún hefði ekki haft vitneskju um að stefnandi væri barnshafandi, hvorki þegar ákvörðun hefði verið tekin um uppsögn né þegar hún hefði rætt við stefnanda í framhaldinu. Því næst sagði að stefnandi hefði fyrst sagt framkvæmdastjóranum frá þunguninni í samtalinu sem þær hefðu átt vegna uppsagnarinnar. Þá kom fram í tölvubréfinu að stefnandi bæri fyrir sig að hafa sagt sínum næsta yfirmanni frá þunguninni, en það væri ekki rétt þar sem framkvæmdastjórinn væri yfirmaður stefnanda. Framkvæmdastjórinn hefði í kjölfar samtalsins við stefnanda rætt við téða D-kvk-þf greint hefði framkvæmdastjóranum frá því að stefnandi hefði trúað sér fyrir þessum upplýsingum og beðið sig sérstaklega um að halda þeim fyrir sig. Við þetta hefði D-x-nf, en hún væri ekki stjórnandi innan fyrirtækisins. Í niðurlagi tölvubréfsins kom fram að stefnandi hefði ekki mætt vel á námskeið fyrir nýja starfsmenn, en þrátt fyrir það yrði greitt fyrir setu á námskeiðinu.

Bréfinu var svarað af starfsmanni stéttarfélags stefnanda með tölvubréfi 14. júní 2022. Þar var röksemdum stefnda hafnað. Fram kom að stefnandi hefði tilkynnt yfirmanni sínum, D, um að hún væri barnshafandi. Hún hefði óskað eftir trúnaði gagnvart samstarfsfólki sínu og talið þetta nægja þar sem hún hefði fengið þær upplýsingar að D væri næsti yfirmaður sinn. Til dæmis hefði hún átt að tilkynna um veikindi til hennar. Þar með hefði verið full vitneskja innan fyrirtækisins um það að stefnandi hefði tilkynnt að hún væri barnshafandi. Líta bæri svo á að uppsögnin færi í bága við lög og væri því ógild.

Stefndi auglýsti eftir starfsfólki í verslun sína í Leifsstöð með auglýsingu sem birtist 20. júní 2022.

Fyrirliggur tölvubréf D 11. september 2022 til lögmanns stefnda þar sem svarað er ýmsum spurnin gumum málið. Þar kemur fram að D vinni enn fyrir stefnda og sinni verslunarstörfum. Hún hafi aldrei verið yfirmaður hjá stefnda og aldrei kynnt sig sem slíka. Varðandi samtal við stefnanda 1. júní 2022 segir í tölvubréfinu að stefnandi hafi beðið D um að ræða einslega við sig. Stefnandi hefði spurt hvort D væri ekki hennar yfirmaður. Því hefði D svarað neitandi, en að hún skyldi ræða við hana. Þá hefði stefnandi greint henni frá þunguninni og að stefnandi vildi láta hana vita af því að hún væri slöpp og alltaf á klósettinu. Stefnandi vildi að D vissi um ástæður þessa. Stefnandi hefði beðið D fyrir þetta og sagt að hún ætlaði ekki að segja framkvæmdastjóra stefnda frá þessu strax þar sem hún „væri komin frekar stutt“. Næsta dag hefði stefnandi hringt sig inn veika. D hefði ekki sagt neinum frá þessu samtali. Um stöðu sína ítrekaði D í tölvubréfinu að hún væri ekki yfirmaður á vinnustaðnum og hefði ekki verið kynnt sem slík. Þótt framkvæmdastjórinn væri ekki með fasta viðveru á vinnustaðnum kæmi hún reglulega og ef eitthvað væri að væri haft samband við hana. Sjálf væri D búin að vinna lengst á þessari vakt og annað starfsfólk væri fremur nýlega búið að hefja störf. Þess vegna hefði framkvæmdastjóri beðið hana um að taka á móti stefnanda og fara með henni í gegnum starfsmannahliðið/vopnaleit. D kvaðst ekki hafa vitað af uppsögn stefnanda fyrr en eftir á.

Bréfaskipti aðila leiddu ekki til sáttar og því hefur stefnandi höfðað mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslu stefnandi og C, framkvæmdastjóri stefnda. Þá gaf skýrslu D, starfsmaður í verslun stefnda í Leifsstöð.

II

Stefnandi byggir á því að 1. júní 2022 hafi hún upplýst D, næsta yfirmann sinn á starfsstöð stefnda á Keflavíkurflugvelli, um að hún væri ófrísk. Þrátt fyrir að framkvæmdastjóri stefnda hafi ráðið hana til starfa hafi verið rætt rætt um að D tæki á móti henni við upphaf vinnu sem og hún hafi gert. Þá hafi hún í framhaldinu skipulagt vinnutíma stefnanda á starfsstöðinni. Stefnandi hafi veriðí þeirri trú að D væri vaktstjóri og sinn næsti yfirmaður. Framkvæmdastjóri stefnda hafi ekki verið með starfsstöð á Keflavíkurflugvelli og nær aldrei sýnilegur þar á þeim tíma er stefnandi hafi verið við störf.

Samkvæmt 50. gr. laga nr. 144/2020 sé óheimilt að segja upp þungaðri konu nema gildar ástæður séu fyrir hendi og skuli rökstuðningur þá fylgja uppsögn. Stefndi hafiekki rökstutt að gildar ástæður séu fyrir hendi fyrir uppsögn. Af dómaframkvæmd verði ráðið að engu máli skipti hve lengi starfsmaður hafi gegn t starfi sínu eða hvort hann séá fyrstu þremur mánuðum í starfi.

Af hálfu stefnda sé því haldið fram að forsendubrestur hafi verið fyrir áframhaldandi starfi án þess að það hafi verið útskýrt frekar. Stefnandi hafi starfað í rúman mánuð er gengið hafi verið frá ráðningarsamningi 27. maí 2022 og einungis viku síðar hafi henni verið sagt upp störfum. Stefndi hafi í engu útskýrt í hverju umræddur forsendubrestur hafi falist en engin breyting hafi átt sér stað hjá stefnanda önnur en sú að stefnandi varð þunguð. Þegar kallað hafi verið eftir frekari rökstuðningi hafi komið fram skýringar frá stefnda um að mætingar stefnanda hafi ekki staðið undir væntingum. Því sé alfarið hafnað, enda óskiljanlegt að ganga frá ráðningarsamningi hafi það verið raunin. Stefnandi hafi verið fjarverandi í tvo daga vegna skurðaðgerðar og engar athuga semdir gerðar við það og því fráleitt að halda því fram að fjarvistir hafi verið óútskýrðar. Ekki verði annað séð en að stefndi hafi í raun sagt stefnanda upp vegna þungunar en síðar tí nt ýmis rök til í þeim tilgangi einum að réttlæta uppsögn á þungaðri konu.

Sönnunarbyrðin hvíli á stefnda um að aðrar ástæður búi að baki uppsögn en súað stefnandi hafi tilkynnt um þungun. Stefnandi njóti sem áður segir verndar laga nr. 144/2020 gagnvart uppsögn eftir að tilkynnt hefur verið um þungun. Þeirri tilkynningarskyldu hafistefnandisinntgagnvart sínum næsta yfirmanni.

Stefnandi geri kröfu um bætur vegna ólögmætrar uppsagnar sem nemi launum fram að fæðingu barns, sem fæddist 27. janúar 2023, auk bóta sem nemi þriggja mánaða launum í uppsagnarfresti, miðað við mánaðamót, en uppsagnarfrestur sé þrír mánuðir eftir sexmánaða starf samkvæmt grein 12.1. í kjarasamningi VR og SA.

Umsamin laun hafi samkvæmt ráðningarsamningi verið 371.000 krónur fyrir dagvinnu á mánuði. Samkvæmt launaseðli í maí hafi verið greiddir 29 dagvinnutímar á 2.209,12 krónur á dagvinnutíma, ásamt 17,5 tímum á 3.055,19 krónum í eftirvinnu og svo fimm tímar á 3.273,70 krónur í næturvinnu. Samkvæmt ráðningarsamningi hafistefnandiveriðí 40% hlutastarfi og væru tímar hennar á mánuði 68 tímar (0,4 x 167,94). Þar af megi reikna 56% í dagvinnu, 34% í eftirvinnu og 10% í næturvinnu miðað við meðaltal tíma í maí 2022.

Stefnandi hafi því átt því rétt til 176.798 króna á mánuði miðað við 38,29 tíma í dagvinnu, 23,11 tíma í eftirvinnu og 6,60 tíma í næturvinnu fram að fæðingu barns eða í sjö mánuði alls að fjárhæð 1.237.586 krónur.

Stefnanda hafi verið sagt upp í júní 2022 og uppgjör launa hafi miðastvið viku uppsagnarfrest. Stefnandi eigi hins vegar rétt á fullum launum í júní vegna ólögmætrar uppsagnar. Gerð sé krafa um mismun á launum vegna júní en stefnandi hafi aðeins fengið greiddar 144.675 krónur og sé gerð krafa um mismun sem nemi 32.123 krónum(176.798- 144.675) vegna júní 2022.

Stefnandi eigi einnig rétt til þriggja mánaða uppsagnarfrests, bundinn við mánaðamót. Gerð sé krafa um 176.798 krónur, í þrjá mánuði í uppsagnarfresti, alls að fjárhæð 503.394 krónur.

Þá sé gerð krafa um orlof á útistandandi laun, júní 2022 til ágúst 2023, eða alls að fjárhæð 147.110 krónur(1.446.509 x 10,17%) sem og orlof á laun á uppsagnarfresti, þ. e. september 2023 til nóvember 2023, eða alls að fjárhæð 53.941 króna ( 530.394 x 10,17%).

Desemberuppbótsésamkvæmt kjarasamningi fyrir árið 2022 að fjárhæð 98.000 krónurog miði st við 45 vikur. Stefnandi hafi áunnið sér hlutfall af uppbót alls 35 vikur, þ. e. frá 20. apríl 2022 til ársloka að fjárhæð 30.489 krónur (98.000 krónur/45 vikur x 35 vikurx 40%).

Desemberuppbót sé samkvæmt kjarasamningi fyrir árið 2023 að fjárhæð 98.000 krónurog miði st við 45 vikur. Stefnandi hafi áunnið sér hlutfall af uppbót alls 22 vikur, þ. e. vegna janúar og frá ágúst til nóvember 2023 að fjárhæð 19.164 krónur (98.000 krónur/45 vikur x 22 vikur x 40%).

Orlofsuppbót sé samkvæmt kjarasamningi fyrir árið 2023 að fjárhæð 53.000 krónurog miði st við 45 vikur. Stefnandi hafi áunnið sér hlutfall af uppbót alls 39 vikur vegna tímabilsins 1. maí 2022 til 31. janúar 2023 að fjárhæð 18.373 krónur (53.000 krónur/45 vikur x 39 vikur x 40%).

Orlofsuppbót sé samkvæmt kjarasamningi fyrir árið 2024 að fjárhæð 53.000 krónurog miði st við 45 vikur. Stefnandi hafi áunnið sér hlutfall af uppbót alls 18 vikur vegna tímabilsins 1. ágúst til 30. nóvember 2023 að fjárhæð 18.373 krónur (53.000 krónur/45 vikur x 18 vikur x 40%).

Krafist sé dráttarvaxta frá og með þeim degi er krafan gjaldféll öll, þ. e. 1. júlí 2023, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. nr. 38/2001, sbr. einnig meginreglur kröfuréttar og ákvæði kjarasamnings um gjalddaga launakröfu.

Endanleg kröfugerð stefnanda tak imið af því að eftir yfirferð á staðgreiðsluskrá sé talið rétt að draga frá upphaflegri dómkröfu greiðslu vegna starfa í fríhöfn að fjárhæð 211.990 krónur.

III

Stefndi byggir á því að hann hafi ekki vitað um þungun stefnanda þegar uppsögnin var framkvæmd. Stefnandi hafi þegar af þeirri ástæðu ekki notið sérstakrar uppsagnarverndar, enda sé slík vitneskja gildisskilyrði sérstakrar uppsagnarverndar laga nr. 144/2020. Uppsögn ráðningarsamnings af hálfu stefnda hafi því verið lögmæt. Stefnanda hafi verið sagt upp með kjarasamningsbundnum fyrirvara og jafnframt hafi gildar ástæður verið færðar fyrir uppsögninni. Framkvæmd uppsagnarinnar hafi veriðí samræmi við grein 12.1. í kjarasamningi aðila og meginreglur vinnuréttar.

Hvað varði 50. gr. laga nr. 144/2020, þá felist vernd ákvæðisins í því að óheimilt sé að segja starfsfólki upp störfum sem sé barnshafandi nema gildar ástæður séu fyrir hendi. Ákvæðið hafiverið túlkað þannig að ekki megi láta þungað foreldri gjalda þess að það sé barnshafandi. Þungun megi því ekki vera ástæða uppsagnar, heldur verði aðrar og gildar ástæður að koma til. Forsenda þess að reglan geti átt við séaðatvinnurekandi hafi vitneskju um þungunina, enda geti þungun ekki verið ástæða uppsagnar ef atvinnurekanda er alls ókunnugt um þungunina.

Framkvæmdastjóri stefnda taki ein ákvarðanir um ráðningu og uppsögn starfsfólks. Ekki virðist vera ágreiningur um að henni hafi með öllu verið ókunnugt um þungun stefnanda þegar uppsögnin hafi verið framkvæmd. Þungun stefnanda hafi því ekki getað verið ástæða uppsagnar. Í ljósi þess að atvinnurekanda, framkvæmdastjóra stefnda, hafi með öllu verið ókunnugt um þungun stefnanda þegar ákvörðun um uppsögn var tekin beri að sýkna stefnda.

Í stefnu sé því haldið fram að samstarfskona stefnanda, D, hafi starfað sem hennar næsti yfirmaður og að stefnandi hafi notið sérstakrar uppsagnarverndar frá þeim tímapunkti þegar hún tilkynnti D um þungunina, eða frá og með 1. júní 2022. Þessi málatilbúnaður sé hald laus. Í fyrsta lagi sé því hafnað sem röngu og ósönnuðu að D hafi starfað sem næsti yfirmaður stefnanda. D hafi starfað sem sölufulltrúi í verslun stefnda á Keflavíkurflugvelli líkt og stefnandi. D hafi hvorki verið ráðin sem yfirmaður stefnanda né hafi hún litið á sig sem yfirmann heldur þvert á móti samstarfsmann stefnanda, staðsett á sama stað í skipuriti félagsins. Hún hafi engar heimildir haft til að taka ákvarðanir um ráðningu eða uppsögn starfsfólks og enga aðkomu eða áhrif haft á slíkar ákvarðanir. Þá hafi hún hvorki komiðað skipulagningu vinnu né útbúið vaktaplön eða neitt þess háttar frekar en stefnandi eða annað samstarfsfólk þeirra. Það að stefnandi hafi jafnframt sérstaklega sagt við D að hún ætlaði að tilkynna framkvæmdastjóra stefnda um þungunina þegar hún teldi það tímabært staðfesti jafnframt að enginn ágreiningur hafi verið um hver væri hennar næsti yfirmaður sem tilkynna þyrfti þungun til og eins hefði valdheimildir til að segja henni upp störfum. Óumdeilt séað D hafiekki framkvæmt uppsögnina og bæði hún og framkvæmdastjóri stefnda fullyrði að þeirri síðarnefndu hafi verið alls ókunnugt um þungunina þegar hún framkvæmdi uppsögnina, en um þetta liggi fyrir skrifleg yfirlýsing D.

Í öðru lagi sé þvíhafnað að túlka beri 50. gr. laga nr. 144/2020 með þeim hætti að þungaður einstaklingur njóti sérstakrar uppsagnarverndar frá þeim tímapunkti sem næsta yfirmanni sé kunnugt um þungunina án tillits til þess hvaða valdheimildir viðkomandi hafi til uppsagna á starfsfólki. Í hlutarins eðli sémeð 50. gr. laganna verið að vernda þungað starfsfólk gegn því að því sé sagt upp störfum vegna þungunar. Það að einstaklingi sem hafiekki heimild til uppsagna sé kunnugt um þungun geti ekki haft neina þýðingu. Vitneskja næsta yfirmanns um þungun geti einvörðungu skipt máli ef viðkomandi framkvæmi uppsögnina. Ef D hefði verið yfirmaður stefnanda hefði vitneskja hennar ekki getað skipt neinu máli, enda ágreiningslaust að hún hafi hvorki haft heimildir til né framkvæmt uppsögnina.

Verði ekki fallist á að hafna bótakröfu stefnanda á þeim forsendum að hún hafi ekki notið sérstakrar uppsagnarverndar samkvæmt 50. gr. laga nr. 144/2020 telji stefndi að sýkna eigi sig á þeim forsendum að gildar ástæður hafi verið fyrir uppsögninni og að uppsögnin hafi verið rökstudd skriflega. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum á þeim forsendum að hún stæðist ekki þær kröfur sem gerðar séutil starfsmanns. Byggðist það á því, líkt og fram hafi komið í skriflegu uppsagnarbréfi, að mætingar hafi ekki staðið undir væntingum en á starfstíma sínum hafi stefnandi verið fjarverandi á fimm af 23 vöktum og mætt þar að auki einu sinni hálftíma of seint. Enn fremur hafi stefnandi ekki tekið fullan þátt í [...] skólanum eins og henni, líkt og öðru starfsfólki, hafi borið að sækja. Auk þess að mæta illa á námskeiðið hafi stefnandi, að mati kennara námskeiðsins, verið áhuga laus og tekið lítinn þátt í umræðum og verkefnum og verið mikið í símanum. Kennarinn hafi veitt framkvæmdastjóra stefnda upplýsingar um frammistöðu stefnanda símleiðis áður en ákvörðun um uppsögn var tekin. Ákvörðun framkvæmdastjóra stefnda um að segja stefnanda upp störfum hafi jafnframt byggst á því að stefnandi væri að mati stefnda mjög áhugalaus um starfið, ótt og títt í símanum líkt og hún hefði verið í [...] skólanum og því mjög oft ekki inni í versluninni og því ekki til staðar til að geta sinnt starfi sínu sem sölufulltrúi í verslun stefnda. Stefndi hafi því illa uppfyllt vinnuskyldu sína á starfstímanum.

Samstarfsfólk stefnanda hafi mikið kvartað undan henni til framkvæmdastjóra félagsins á þeim stutta tíma sem hún hafi starfað hjá stefnda. Hafist efndi metið það sem svo að ljóst væri orðið eftir sex vikna starf að stefnandi uppfyllti ekki þær kröfur sem gerðar væru til starfsins og að sér væri ekki stætt á að standa við áður umsamið starfshlutfall gagnvart stefnanda. Í ljósi þessa hafi ekki verið forsendur fyrir áframhaldandi starfi. Ákvörðun um uppsögn og framkvæmd hennar hafi hvíl tá herðum framkvæmdastjóra stefnda. Hún hafi verið grandlaus um að stefnandi væri þunguð. Í ljósi þess hvernig samstarfið hefði gengið hefði stefndi ákveðið að óska ekki eftir vinnuframlagi stefnanda á uppsagnarfresti.

Stefnanda hafi því verið sagt upp störfum á grundvelli gildra ástæðna. Uppsögnin hafi verið gerð með kjarasamningsbundnum fyrirvara og skriflegur rökstuðningur fyrir uppsögninni verið veittur þegar eftir því hafi verið leitað.

Í stefnu sé gerð krafa um að stefndi greiði stefnanda laun fram að fæðingu barns sem fæddist 27. janúar 2023, auk bóta sem nemi þriggja mánaða launum í uppsagnarfresti, miðað við mánaðamót eða vegna tímabilsins september til og með nóvember 2023. Ólögmæt uppsögn varði skaðabótaskyldu samkvæmt almennum reglum, sbr. 51. gr. laga nr. 144/2020. Stefndi krefjist þess að laun eða tekjur, þ. m. t. atvinnuleysisbætur og styrkir, sem stefnandi hafi aflað eða hefði getað aflað sér komi til frádráttar kröfu hennar ef dómurinn ákveði að dæma skaðabætur. Stefndi hafi skorað á stefnanda að leggja fram yfirlit úr staðgreiðsluskrá vegna tekna stefnanda frá júlí 2022 til og með febrúar 2023 og september 2023 til og með desember 2023. Þá hafi þess verið krafist að stefnandi upplýsti um atvinnuleit á því tímabili. Verði stefnandi ekki við áskorun stefnanda beri að sýkna stefnda af bótakröfunni á þeim forsendum að stefnandi hafi ekki með nokkru móti sýnt fram á að hún hafi orðið fyrir fjárhagslegu tjóni vegna uppsagnarinnar. Hvað sem því líði beri að vísa frá kröfum um greiðslu vegna tímabils sem sé ókomið samkvæmt 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem ekki liggi fyrir að svo stöddu hvort stefnandi hafi orðiðfyrir tjóni.

IV

Málsaðilar deila um hvort stefnda hafi verið heimilt að segja stefnanda upp störfum 3. júní 2022, en ágreiningslaust er að hún hafði tveimur dögum áður greint samstarfskonu sinni, D, frá því að hún væri barnshafandi. Þar með greinir aðila á um það hvort uppsögnin hafi brotið í bága við 50. gr. laga nr. 144/2020. Samkvæmt því ákvæði er óheimilt að segja starfsmanni upp störfum á grundvelli þess að hann hafi tilkynnt um fyrirhugaða töku fæðingar- eða foreldraorlofs samkvæmt 12. gr. eða 46. gr. sömu laga nema gildar ástæður séu fyrir hendi og skal þá skriflegur rökstuðningur fylgja uppsögninni. Einnig segir í ákvæðinu að hið sama gildi um uppsagnir barnshafandi starfsmanns. Í 51. gr. sömu laga kemur fram að brjóti vinnuveitandi gegn ákvæðum laganna varði það skaðabótaskyldu samkvæmt almennum reglum.

Kjarni ágreinings aðila varðar það álitaefni hvort D hafi talist yfirmaður stefnanda með þeim afleiðingum að upplýsingar sem stefnandi veitti henni um þungun sína gætu talist tilkynning til vinnuveitanda, en slíkt hefði þar með í för með sér að stefnandi nyti aukinnar verndar gegn uppsögn á grundvelli 1. mgr. 50. gr. laga nr. 144/2020. Stefndi byggir í þeim efnum á því að D hafi ekki verið yfirmaður stefnanda og að jafnvel þótt dómurinn teldi að svo hefði verið hefði D í öllu falli ekki getað talist í stöðu til að segja starfsfólki upp störfum, en slíkar heimildir væru forsenda þess að ákvæði 50. gr. laga nr. 144/2020 gæti virkjast. Framkvæmdastjóri stefnda, sem sagt hefði stefnanda upp störfum 3. júní 2022, hefði ekki búið yfir vitneskju um þungun stefnanda þegar uppsögnin átti sér stað.

C, framkvæmdastjóri stefnda, lýsti því fyrir dómi að meðan á heimsfaraldri COVID- 19 hefði staðið hefði öll starfsemi stefnda dregist verulega saman. Vorið 2022 hefði fyrirtækið reynt að ráða til sín fleira starfsfólk. Framkvæmdastjórinn hefði verið eini yfirmaðurinn í fyrirtækinu á þessum tíma. Að beiðni framkvæmdastjórans hefði D-x-nf á móti stefnanda á fyrsta vinnudegi hennarog rætt við hana. Það hefði síðan verið framkvæmdastjórinn sem hefði sett upp svokallað vaktaplan stefnanda. Dregist hefði að undirrita ráðningarsamning við stefnanda, en stefnandi hefði ýtt á eftir því þar sem hún hefði þurft að skila honum inn til VIRK starfsendurhæfingarsjóðs. Framkvæmdastjórinn kvaðst ekki hafa vitað af þungun stefnanda þegar uppsögnin átti sér stað, en síðar í samtali hennar við stefnanda hefði stefnandi nefnt þungunina. Óánægju hefði gætt innan stefnda með störf stefnanda og hefði framkvæmdastjórinn ákveðið að draga uppsögnina ekki til baka.

Í skýrslu fyrir dómi sagði stefnandi að hún hefði talið D hafa verið sinn næsta yfirmann. Stefnandi hefði farið með henni afsíðis á vinnustað 1. júní 2022, sagt henni frá þunguninni og beðið hana um að halda trúnað um þessar upplýsingar gagnvart samstarfsfólki á vaktinni. Stefnandi hefði aftur á móti ekki beðið um að slíkur trúnaður yrði gagnvart yfirmönnum í fyrirtækinu. Til hefði raunar staðið af hálfu stefnanda að tilkynna framkvæmdastjóra stefnda um þetta í eigin persónu. Stefnandi hefði ætlað sér að bíða með það þar til framkvæmdastjórinn kæmi næst á starfsstöðina. Aðspurð um það hvort stefnandi hefði talið sér skylt að ræða málið við framkvæmdastjórann sagði stefnandi upphaflega að hún hefði talið sig „formlega líka þurfa að tala við alla“, en síðar í skýrslutökunni kvaðst hún hafa talið sig hafa fullnægt sinni skyldu með því að ræðavið D sem sinn yfirmann um þetta, en að hún hefði líka talið vera „gott“ að ræða við framkvæmdastjórann „til að láta hana vita“. Loks var stefnandi spurð fyrir dómi um símtalið við framkvæmdastjóra stefnda 3. júní 2022 þar sem stefnanda var kynnt uppsögnin. Nánar tiltekið var stefnandi spurð um það hvort hún hefði upplýst framkvæmdastjórinn um þungun sína í því símtali. Kvaðst stefnandi hafa veitt framkvæmdastjóranum þær upplýsingar í símtalinu, en það hefði verið eftir að henni hefði verið kynnt að henni væri sagt upp störfum.

Fyrir dómi bar stefnanda og D saman um að þær hefðu átt samtal 1. júní 2022 þar sem stefnandi hefði greint frá þunguninni. Einnig bar þeim saman um það að í samtalinu hefði komið fram að stefnandi liti á á D sem yfirmann sinn. Nánar um þetta atriði bar vitnið D fyrir dómi að hún hefði þá tjáð stefnanda í samtalinu að hún væri ekki yfirmaður stefnanda. Vitnið hefði skilið stefnanda þannig að samtalið hefði fyrst og fremst verið í því skyni að upplýsa um ástæður tíðra salernisferðastefnanda. Vitnið hefði spurt hvort hún ætti að segja framkvæmdastjóra stefnda frá þunguninni, en stefnandi hefði neitað því og sagst ætla að gera það sjálf. Meðgangan væri skammt á veg komin og stefnandi ætlaði að bíða með að ræða við framkvæmdastjórann. Vitnið neitaði því alfarið að hafa upplýst framkvæmdastjóra stefnda um þungunina. Þá hefði vitnið ekki vitað að til stæði að segja stefnanda upp störfum. Vitnið kannaðist þó við aðhafa heyrt af ávirðingum samstarfsfólks í garð stefnanda og sjálf hefði hún talið að stefnandi væriekki að sinna starfi sínu sem skyldi.

Hvað sem líður vinnuréttarsambandi vitnisins D við stefnda var framburður hennar fyrir dómi trúverðugur og verður hann lagður til grundvallar við úrlausn málsins, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991.

Af hálfu stefnanda hefur áhersla verið lögð á það að D hafi tekið á móti stefnanda fyrsta starfsdag hennar, annast þjálfun hennar og fundið vinnuföt fyrir hana. Ekkert þessara atriða getur þó að mati dómsins leitt til þess að D verði talin yfirmaður stefnanda. Stefnandi byggir einnig á því að vaktir hafi verið skipulagðar af D, en gegn mótmælum stefnda og með vísan til framburðar D fyrir dómi telst sú staðhæfing ósönnuð. Loks vísar stefnandi til þess að í ráðningarsamningi hennar komi fram að tilkynna skuli næsta yfirmanni um veikindi, en stefnandi hafi sent slíkar tilkynningar til D. Eins og atvikum málsins er háttað telur dómurinn ekki aðsú staðreynd, að stefnandi hafi á stuttum starfstíma sínum beint ótilgreindum tilkynningum um veikindi til D, nægi til að hún teljist yfirmaður stefnanda. Í þessu samhengi hefur það einnig þýðingu að mati dómsins að leggja ber til grundvallar þann framburð D fyrir dómi að hún hafi tjáð stefnanda berum orðum að hún væri ekki yfirmaður stefnanda þegar þær áttu samtal um þungun stefnanda 1. júní 2022, eins og þegar er rakið. Loks skal þess getið að samkvæmt ráðningarsamningi D við stefnda var hún ráðin til starfa sem sölufulltrúi, en það er sama starfsheiti og stefnandi hafði samkvæmt þeim ráðningarsamningi sem hún gerði við stefnda. Skjöl málsins bera því ekki heldur með sér að D hafi verið yfirmaður stefnanda.

Að öllu framangreindu virtu telur dómurinn að leggja verði til grundvallar að D-x-x ekki gegnt stöðu yfirmanns stefnanda. Þá telst ósannað að framkvæmdastjóri stefnda hafi fengið upplýsingar um þungun stefnanda áður en ákvörðun um uppsögn var tilkynnt stefnanda, en sjálf kvaðst stefnandi ekki hafa nefnt þungunina við framkvæmdastjórann fyrr en eftir að stefnanda hefði verið tjáð í símtalinu 3. júní 2022 að henni væri sagt upp störfum. Atvikum háttar hér því öðruvísi til en í dómi Hæstaréttar 18. júní 2004 í máli nr. 61/2004 og í dómi Landsréttar 13. maí 2022 í máli nr. 11/2021.

Almennt þarf vinnuveitandi ekki að greina frá ástæðum fyrir uppsögn úr starfi.

Við skýringu eldra ákvæðis 7. gr. laga nr. 57/1987 um fæðingarorlof var lagt til grundvallar að ef vinnuveitandi hefðiekki vitneskju um þungun konu þegar henni væri sagt upp störfum gæti þungunin ekki talist ástæða uppsagnarinnar, sbr. dóm Hæstaréttar 8. febrúar 1996 í máli nr. 372/1994, sem birtur er í dómasafni réttarins á blaðsíðu 396 árið 1996. Að mati dómsins standa haldbær rök ekki til þess að annar skilningur verði að þessu leyti lagður í ákvæði 1. mgr. 50. gr. laga nr. 144/2020. Stefnandi viðurkennir, eins og áður segir, að hafa ekki sjálf upplýst framkvæmdastjóra stefnda um þungunina fyrr en eftir að henni var sagt upp störfum. Þá verður að mati dómsins að miða við það að upplýsingar um þungun sem sölufulltrúi verslunar veitir samstarfsmanni, sem gegnir sömu stöðu og er því ekki yfirmaður þar, teljist ekki tilkynning til vinnuveitanda í skilningi lagaákvæðisins. Að öllu þess u virtu ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður milli aðila.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf lögmaður.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, B, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.