S-540/2012

Mál þetta, sem dómtekið var fimmtudaginn 29. nóvember 2012, er höfðað með ákæru, útgefinni af sérstökum saksóknara 16. júlí 2012, á hendur ákærðu, J-kk-þgf G-kk-þgf E-kk-þgf, kt. 000000-0000, Jóruseli 4, Reykjavík, og J-kk-þgf A-kk-þgf P-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hleinargarði, Egilsstöðum

A.

Fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, J-kk-nf G-kk-nf sem framkvæmdastjóri frá 30. mars 2007 til 7. maí 2008 og stjórnarmaður frá 30. mars 2007 til 26. september 2008 og J-kk-nf A-kk-nf sem stjórnarformaður, frá 30. mars 2007 til 26. október 2010, og framkvæmdastjóri frá 26. september 2008 til 12. maí 2010, einkahlutafélagsins JÓNTAKS ehf., kt. 000000-0000, Dugguvogi 6, Reykjavík, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilsins nóvember - desember rekstrarárið 2007 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti, sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins, vegna sama uppgjörstímabils, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð 12.058.179 krónur.

2. Eigi staðið skil á skilagreinum einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna nóvember og desember rekstrarárið 2007, janúar til og með desember rekstrarárið 2008 og janúar og febrúar rekstrarárið 2009, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna sömu greiðslutímabila, samtals að fjárhæð 12.002.670 krónur hvað varðar J-kk-þf G-kk-þf og samtals að fjárhæð 16.870.135 krónur hvað varðar J-kk-þf A-kk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

Greiðslutímabil: Vangoldin staðgreiðsla Vangoldin staðgreiðsla

hvað varðar J-kk-þf G-kk-þf: hvað varðar J-kk-þf A-kk-þf:

Árið 2007

nóvember kr. 2.020.786 kr. 2.118.943

desember kr. 446.151 kr. 560.562

kr. 2.466.937 kr. 2.679.505

Árið 2008

janúar kr. 803.789 kr. 924.065

febrúar kr. 2.297.426 kr. 2.417.702

mars kr. 815.310 kr. 935.586

apríl kr. 1.145.265 kr. 1.265.541

maí kr. 1.403.995 kr. 1.524.271

júní kr. 773.048 kr. 773.048

júlí kr. 770.638 kr. 770.638

ágúst kr. 1.526.262 kr. 1.526.262

september kr. 0 kr. 735.685

október kr. 0 kr. 867.007

nóvember kr. 0 kr. 1.187.280

desember kr. 0 kr. 45.639

kr. 9.535.733 kr. 12.972.724

Árið 2009

janúar kr. 0 kr. 416.693

febrúar kr. 0 kr. 801.213

kr. 0 kr. 1.217.906

Samtals kr. 12.002.670 kr. 16.870.135

B.

Fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, á hendur J-kk-þgf A-kk-þgf sem stjórnarmanni og framkvæmdastjóra PROTAKS ehf., kt. 000000-0000, Súðarvogi 6, Reykjavík, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins, á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna mars – apríl til og með nóvember - desember rekstrarárið 2009, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins, vegna uppgjörstímabilanna mars – apríl, júlí – ágúst, september – október og nóvember – desember rekstarárið 2009, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð 7.000.608 krónur, að teknu tilliti til inneignar virðisaukaskatts vegna uppgjörstímabilsins maí – júní rekstrarárið 2009, sem sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil: Vangoldinn VSK:

Árið 2009

mars – apríl kr. 2.420.133

maí – júní kr. -2.203.155

júlí – ágúst kr. 3.003.366

september – október kr. 1.317.157

nóvember – desember kr. 2.463.107

Samtals kr. 7.000.608

2. Eigi staðið skil á skilagreinum einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna frá mars til og með desember rekstrarárið 2009 og janúar, febrúar, mars, maí, júní og júlí rekstrarárið 2010, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna mars til og með desember rekstrarárið 2009 og janúar til og með ágúst rekstrarárið 2010, samtals að fjárhæð 7.263.962 krónur, sem sundurliðast sem hér greinir:

Greiðslutímabil: Vangoldin staðgreiðsla:

Árið 2009

mars kr. 360.600

apríl kr. 157.252

maí kr. 616.121

júní kr. 347.346

júlí kr. 582.285

ágúst kr. 569.783

september kr. 622.840

október kr. 637.656

nóvember kr. 633.049

desember kr. 211.706

kr. 4.738.638

Árið 2010

janúar kr. 123.889

febrúar kr. 389.141

mars kr. 856.403

apríl kr. 500.752

maí kr. 365.565

júní kr. 141.585

júlí kr. 0

ágúst kr. 147.989

kr. 2.525.324

Samtals kr. 7.263.962

Framangreind brot ákærðu teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 1. tölulið A - liðar og 1. tölulið B - liðar ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 2. tölulið A – liðar og 2. tölulið B - liðar ákæru.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Verjandi ákærða J-kk-ef G-kk-ef krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa, sem verði skilorðsbundin að öllu leyti. Þá er krafist málsvarnarlauna, sem greiðist úr ríkissjóði.

Verjandi ákærða J-kk-ef A-kk-ef krefst þess að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna sér til handa, sem greiðist úr ríkissjóði.

Málsatvik

Með bréfi, dagsettu 25. mars 2011, vísaði skattrannsóknarstjóri ríkisins máli ákærðu til lögreglurannsóknar, á grundvelli gagna um rannsókn á staðgreiðslu- og virðisaukaskattsskilum einkahlutafélagsins JÓNTAKS, en félagið var úrskurðað gjaldþrota 12. maí 2010 og afskráð 13. október sama ár. Skráður tilgangur félagsins var verktakaþjónusta, smásala og heildsala, ráðgjafastarfsemi, umsýsla eigna, kaup og sala verðbréfa ásamt lánastarfsemi og öðrum verkefnum.

Samkvæmt gögnum málsins barst fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra tilkynning 30. mars 2007 um framkvæmdastjórn félagsins. Í samræmi við tilkynninguna var ákærði J-kk-nf G-kk-nf E-kk-nf skráður framkvæmdastjóri félagsins frá þeim degi, jafnframt því sem hann var skráður prókúruhafi og meðstjórnandi. Hinn 7. maí 2008 barst ný tilkynning um framkvæmdastjórn og í samræmi við hana var ákærði J-kk-nf G-kk-nf afskráður sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi. Nýr framkvæmdastjóri var ekki skráður. Ákærði J-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf var skráður stjórnarformaður félagsins og prókúruhafi frá 30. mars 2007 til 26. október 2010 og jafnframt framkvæmdastjóri frá 26. september 2008 til 12. maí 2010.

Með bréfi skattrannsóknarstjóra, dagsettu 15. september 2011, bárust embætti sérstaks saksóknara gögn um rannsókn á skilum einkahlutafélagsins PROTAKS, á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda og innheimtum virðisaukaskatti, en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 19. ágúst 2011. Skráður tilgangur félagsins var verktakaþjónusta, smásala og heildsala, ráðgjafastarfsemi, umsýsla eigna, kaup og sala verðbréfa ásamt lánastarfsemi og öðrum verkefnum. Ákærði J-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf var skráður stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi félagsins.

Við aðalmeðferð málsins kvaðst ákærði J-kk-nf G-kk-nf E-kk-nf hafa hafið störf á skrifstofu JÓNTAKS ehf. 4. janúar 2007. Hann hefði síðan keypt sig inn í félagið. Ákærði kannaðist við að hafa verið skráður framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins eins og rakið er í ákæru. Hann hefði þó ekki starfað sem framkvæmdastjóri í raun, heldur hefði hans hlutverk verið að sjá um „pappírsmál“ á skrifstofunni. Hann hefði í raun starfað sem skrifstofumaður. Meðákærði hefði séð um að semja um verk sem félagið tók að sér, ráðið starfsmenn og ákveðið launakjör þeirra. Hann hefði einnig að mestu séð um samskipti við viðskiptabanka félagsins. Ákærði kvað þá meðákærða hafa slitið samstarfi vorið 2008 eftir að ágreiningur varð með þeim vegna úttekta meðákærða af bankareikningi félagsins. Hann kvaðst engan aðgang hafa haft að fyrirtækinu frá 7. maí 2008.

Ákærði J-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf kvaðst lítið hafa verið á skrifstofu JÓNTAKS ehf. og lítið komið nálægt „öllum pappírum“. Hann kvaðst hafa unnið að stórum verkum sem félagið hafði með höndum. Hann hefði verið við vinnu á vettvangi og stjórnað starfsmönnum þar. Hann kannaðist við að hafa verið skráður stjórnarformaður og síðar framkvæmdastjóri félagsins, eins og rakið er í ákæru. Þá kannaðist hann við að hafa verið skráður stjórnarmaður og framkvæmdastjóri PRÓTAKS ehf., eins og þar greinir.

Niðurstaða

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf neitar sök og hefur borið fyrir sig að hann hafi ekki komið að eiginlegri stjórn félagsins. Ákærði var skráður framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins á því tímabili sem í ákæru greinir. Samkvæmt 44. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, bar hann ábyrgð á því að skipulag og starfsemi félagsins væri í góðu horfi, en í því felst m.a. að staðið sé skil á virðisaukaskattsskýrslum, skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda, virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfsemi félagsins og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda. Samkvæmt því bar ákærði ábyrgð á þeim brotum sem honum eru gefin að sök í ákæru.

Af hálfu ákærða J-kk-ef G-kk-ef er því jafnframt haldið fram að með setningu laga um greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri nr. 24/2010, hafi fallið niður refsinæmi verknaðar þess sem hann er ákærður fyrir, en lögin féllu úr gildi 31. desember 2011. Brot ákærða voru fullframin er lögin tóku gildi. Þegar af þeirri ástæðu hafa þau ekki áhrif á refsinæmi verknaðar hans.

Sannað er með skýlausri játningu ákærða J-kk-ef A-kk-ef að hann hefur gerst sekur um þá háttsemi sem í báðum köflum ákæru greinir. Samkvæmt framansögðu verða ákærðu sakfelldir samkvæmt ákæru og eru brot þeirra þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf er fæddur árið 1949 og ákærði J-kk-nf A-kk-nf árið 1950. Ákærðu voru dæmdir 27. janúar 2011 hvor um sig til tveggja mánaða fangelsisrefsingar, skilorðsbundið í tvö ár, vegna brota gegn skattalögum. Brot ákærðu sem þeir eru sakfelldir fyrir í máli þessu voru framin fyrir uppkvaðningu þess dóms. Verður dómurinn því tekinn upp og ákærðu dæmd refsing í einu lagi fyrir bæði málin, sbr. 60. gr., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærða J-kk-ef G-kk-ef hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði, en refsing ákærða J-kk-ef A-kk-ef, fangelsi í 12 mánuði. Fresta skal fullnustu refsingar beggja ákærðu og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 verður ákærðu dæmd fésekt, sem nemur tvöfaldri fjárhæð virðisaukaskatts og afdreginni staðgreiðslu, þó þannig að farið verður niður fyrir lögmælt lágmark við ákvörðun sektar vegna vangoldinnar staðgreiðslu vegna tímabilsins ágúst 2010, að því er ákærða J-kk-þf A-kk-þf varðar.

Fyrir liggur að ákærðu greiddu inn á skattskuldir og var innborgunum m.a. ráðstafað til greiðslu opinberra gjalda og tryggingargjalds. Samtals var um að ræða greiðslur að fjárhæð 5.221.488 krónur vegna JÓNTAKS ehf. og 1.796.981 krónu vegna PROTAKS ehf. Með vísan til dóms Hæstaréttar Íslands frá 19. janúar 2012 í málinu nr. 413/2011 verður tekið tillit til framangreindra greiðslna við ákvörðun fésektarrefsingar á hendur ákærðu. Samkvæmt framansögðu verður ákærði J-kk-nf G-kk-nf dæmdur til að greiða fésekt að fjárhæð 21.500.000 krónur og ákærði J-kk-nf A-kk-nf 57.000.000 króna sekt, með vararefsingu sem í dómsorði greinir.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Á-kvk-nf B. B-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, J-kk-nf G-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 10 mánuði

Ákærði, J-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði.

Fresta skal fullnustu refsingar beggja ákærðu og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði, J-kk-nf G-kk-nf, greiði 21.500.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 7 mánaða fangelsi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði, J-kk-nf A-kk-nf, greiði 57.000.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 9 mánaða fangelsi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði, J-kk-nf G-kk-nf, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, M-kk-ef M-kk-ef hrl., 589.850 krónur.

Ákærði, J-kk-nf A-kk-nf, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef G-kk-ef hrl., 627.500 krónur.

R-kvk-nf H-kvk-nf.