E-1882/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 20. janúar sl., var höfðað með birtingu stefnu fyrir lögmanni stefnda þann 24. júní 2010, og var málið þingfest þann 30. júní 2010. Stefnandi er S-kvk-nf B-kvk-nf Æ-kvk-nf, kt. 000000-0000, Hraunbraut 4, Kópavogi, en stefndi er Fjölsmiðjan, kt. 000000-0000, Kópavogsbraut 5-7, 200 Kópavogi.

Stefnandi gerir í fyrsta lagi kröfu um að henni verði greidd fjárhæð að upphæð 1.203.749 krónur með dráttarvöxtum af 345.399 krónum frá 1. september 2008 til 1. október 2008, en af 690.798 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2008, en af 1.203.749 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá gerir stefnandi jafnframt kröfu um greiðslu málskostnaðar samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða skv. mati dómsins eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Stefndi gerir þá kröfu að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara krefst hann verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda í báðum tilvikum samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Málsatvik.

Ekki er ágreiningur um að stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda 1. nóvember 2006 sem iðnhönnuður og starfað sem deildarstjóri hönnunardeildar. Samkvæmt ráðningarsamningi var hún ráðin til reynslu frá 1. nóvember 2006 til 1. júlí 2007. Í ráðningarsamningnum kemur jafnframt fram að ráðning skuli endurskoðuð eigi síðar en í apríl 2007. Þá er ágreiningslaust að hönnunardeildin, sem stefnandi var deildarstjóri yfir, hafi verið ný deild hjá stefnda. Hugmyndin að baki deildinni hafi verið byggð á B.A.-ritgerð stefnanda um sjálfbæra hönnun. Um það bil þremur mánuðum áður en af ráðningu stefnanda varð hafði stefnandi hafið viðræður við stefnda um uppbyggingu deildarinnar og mögulegt starf sitt hjá stefnda. Stefnandi hafi því, af þessum sökum, setið nokkra fundi hjá stjórn stefnda til að kynna hugmyndina fyrir stjórn. Að lokum tók stefndi þá ákvörðun að hönnunardeildin yrði tilraunaverkefni til að byrja með en endurskoða ætti áframhaldandi starfsemi deildarinnar með vorinu 2007. Fljótlega eftir að stefnandi var ráðinn til starfa varð hún barnshafandi og eignaðist barn þann 16. júlí 2007.

Í apríl 2007 fór stefnandi í vikulanga vinnuferð til Hollands. Um miðjan júní sama ár kvaðst stefnandi hafa sett upp sýningu með nemendum sínum hjá stefnda sem hafi vakið mikla athygli. Eftir sýninguna hafi forsvarsmenn stefnda látið í ljós mikla ánægju með störf stefnanda og samþykkt áframhaldandi starf hönnunardeildarinnar. Í gögnum málsins liggur fyrir tilkynning um fæðingarorlof, undirrituð af stefnanda og starfsmanni stefnda, þar sem upphafsdagur fæðingarorlofsins miðist við fæðingardag barns „90+45d (restin seinna)“. Þá liggur fyrir önnur tilkynning um fæðingarorlof, undirrituð af stefnanda og stefnda þann 22. febrúar 2008, þar sem tímabilið er tiltekið; „sæki nú um 45 daga.“ Er beiðnin móttekin 26. febrúar 2008 af Vinnumálastofnun.

Í fundargerð stefnda þann 20. september 2006 kemur fram að hugmynd stefnanda að nýrri deild hjá stefnda hafi verið rædd og áhugi fyrir henni. Á fundi stjórnar stefnda þann 25. október 2006 kynnti stefnandi hugmyndir sínar um skapandi deild hjá stefnda. Var á fundinum samþykkt að ráða stefnanda til reynslu. Þá kom fram að stjórnarmanni hjá stefnda var falið að kanna með samstarf aðila og styrki vegna deildarinnar. Á fundi þann 9. maí 2007 var rætt um framhald hönnunardeildarinnar, en þar segir að þá þurfi að taka afstöðu til framtíðar deildarinnar. Allir hafi lýst vilja til að halda áfram. Í fundargerð 13. júní 2007 kemur fram í lið 4. „Hönnunardeild. S-kvk-nf B-kvk-nf sagði frá þeim margvíslegu verkefnum sem unnin hafa verið á deildinni frá því hún byrjaði. Þá sagði S-kvk-nf frá sýningu sem stendur yfir í Gallerý Tukt þar sem nemar deildarinnar sýna verk eftir sig. Mjög jákvæð umræða var um starfsemina og sýninguna og S-kvk-þgf þökkuð vel unnin störf. Eftir þetta hvarf S-kvk-nf af fundi. S-kvk-nf er á leið í árs fæðingarorlof. Deildin þykir hafa sannað gildi sitt mjög vel. Samþykkt að halda áfram með deildina og ráða starfsmann fyrir S-kvk-þf. Fyrir liggur umsókn frá H-kvk-þgf H-kvk-þgf um stöðuna og samþykkt að ráða hana að öllu óbreyttu frá miðjum ágúst og til eins árs.“ Þá kemur fram í fundargerðinni að sumarlokun Fjölsmiðjunnar standi frá 9. júlí til 13. ágúst. Í fundargerð 23. ágúst 2007 kemur eftirfarandi fram í lið 2: „Nýir starfsmenn … H-kvk-nf H-kvk-nf hefur verið ráðin til starfa í hönnunardeild. Fyrri starfsmaður deildarinnar er í barneignafríi.“ Í fundargerð stjórnar stefnda þann 12. september 2007 kemur fram að nýráðinn umsjónarmaður hönnunardeildar, H-kvk-nf H-kvk-nf, og R-kk-nf G-kk-nf T-kk-nf, umsjónarmaður trésmíðadeildar, mæti á fundinn og kynni sig og hugmyndir sínar um verkefni og vinnulag deildanna. Á stjórnarfundi þann 20. febrúar 2008 var samþykkt að kalla hönnunardeildina handverksdeild. Samkvæmt stefnanda var hún kölluð óvænt á fund forsvarsmanns stefnda þann 22. febrúar 2008. Á þeim fundi hafi stefnanda verið skýrt frá yfirvofandi húsnæðisvanda stefnda og að ekki yrði rými fyrir hönnunardeildina í framtíðinni. Þá hafi stefnanda jafnframt verið tjáð að til stæði að breyta nafninu á deildinni í handverksdeild þar sem afleysingamanneskjan starfi á öðrum forsendum en stefnandi hafði gert. Samkvæmt framburði stefnda hafi engin uppsögn átt sér stað á umræddum fundi þar sem ráðningartími stefnanda hafi verið liðinn 1. júlí 2007.

Í gögnum málsins liggur fyrir bréf, dagsett 26. júní 2008, frá lögmanni stefnanda til stefnda þar sem stefnandi krafðist launa í uppsagnarfresti. Hinn 16. apríl 2008 krafðist stefnandi enn á ný svara frá stefnda, án þess að þau bærust. Þá liggja fyrir, í gögnum málsins, launaseðlar stefnanda frá stefnda fyrir maí, júní og júlí 2007. Stefnandi fékk greidd laun fyrir maí, 345.399 krónur. Fyrir júní 2007 fékk stefnandi greidd full mánaðarlaun auk 10.053 króna orlofsuppbótar samkvæmt kjarasamningi. Fyrir júlí 2007 fékk stefnandi greidd 0,71 hluta mánaðarlauna, samtals 245.233 krónur auk orlofsuppbótar, 3.480 krónur, og desemberuppbótar, 27.387 krónur.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að uppsögn stefnda hafi verið ólögmæt og hún eigi rétt á launum í uppsagnarfresti sem séu þrír mánuðir. Stefnandi hafi verið ráðin í upphafi tímabundið en kominn hafi verið á ótímabundinn ráðningarsamningur milli hennar og stefnda og stefnda verið óheimilt að segja henni upp án uppsagnarfrests. Stefnandi heldur því fram að búið hafi verið að framlengja ráðningu hennar ótímabundið. Ótímabundinn ráðningarsamningur hafi stofnast með því að stefnandi hafi starfað hjá stefnda þar til hún eignaðist barn sinn þann 16. júlí 2007. Þá hafi stefnandi fengið greidd laun fyrir júlímánuð. Þá sé ljóst að önnur háttsemi stefnda feli í sér viðurkenningu á því að stefnandi hafi verið ráðin áfram til starfa. Í fyrsta lagi vísar stefnandi til þess að áður en hún fór í fæðingarorlof hafi forsvarsmenn stefnda látið í ljós mikla ánægju með starf stefnanda og samþykkt áframhaldandi starf hönnunardeildarinnar. Í öðru lagi vísar stefnandi til þess að stefndi hafi sent hana í vikulanga vinnuferð til Hollands í apríl 2007. Samkvæmt ráðningarsamningi aðila skyldi endurskoða ráðningu stefnanda eigi síðar en í apríl 2007. Engar formlegar viðræður hafi farið fram um endurskoðun ráðningarinnar í apríl 2007 en stefnandi, sem þá var komin sjö mánuði á leið, hafi verið send í vikulanga vinnuferð þar sem framtíðarstarfsemi og stefna stefnda var mótuð og hafi stefnandi litið svo á að hún væri ráðin áfram. Þá hafi, í þriðja lagi, samskipti stefnanda við forsvarsmenn stefnda, áður en hún tók fæðingarorlof, verið sannarlega með þeim hætti að stefnandi hafi mátt halda að hún væri ráðin áfram. Forsvarsmenn stefnda hafi aldrei rætt um annað en að stefnandi sneri til baka í starf sitt að loknu fæðingarorlofi. Forsvarsmenn stefnda og stefnandi hafi verið ásáttir um að stefnandi tæki sér fæðingarorlof í eitt ár og að ráðin yrði afleysingamanneskja í stað stefnanda á meðan. Stefnandi hafi jafnframt aðstoðað stefnda við að finna afleysingamanneskju.

Stefnandi byggir í öðru lagi á því að uppsögnin brjóti í bága við 30. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof. Stefnandi hafi aldrei fengið uppsögn og heldur stefnandi því fram að ekki hafi legið fyrir gildar ástæður í skilningi laga nr. 95/2000 og að auki hafi stefnandi ekki fengið skriflegan rökstuðning með uppsögninni. Því hafi uppsögnin brotið í bága við ákvæði 30. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof. Stefnandi telur að þar sem henni hafi verið tilkynnt um uppsögnina á meðan að hún var í fæðingarorlofi taki uppsögnin gildi frá og með þeim degi sem hún lauk töku fæðingarorlofs. Stefndi hafi hafið töku fæðingarorlofs hinn 16. júlí 2007. Aðilar höfðu þá samið um að fæðingarorlof hennar stæði yfir í eitt ár. Stefnandi myndi því snúa aftur til vinnu 16. júlí 2008. Þar sem starfsemi stefnda liggi að mestu leyti niðri í júlímánuði höfðu aðilar rætt um að stefnandi kæmi aftur til starfa eftir verslunarmannahelgi. Lítur stefnandi því svo á að uppsögn hennar hafi tekið gildi frá og með 1. ágúst 2008.

Rétt til launa í þrjá mánuði eftir uppsögn byggir stefnandi á staflið 12.1 kjarasamnings milli Verzlunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins frá 16. apríl 2004, en þar segir að starfsuppsögn skuli af beggja hálfu vera 3 mánuðir eftir 6 mánaða starf. Þá segir að starfsuppsögn skuli af beggja hálfu vera 1 vika á fyrstu þremur mánuðum, sem sé reynslutími. Að reynslutíma loknum skuli uppsögn vera skrifleg og bundin við mánaðamót. Stefnanda var tilkynnt munnlega um uppsögn sína þann 22. febrúar 2008.

Stefnukrafan sundurliðast þannig:

Laun í uppsagnarfresti 345.399,0 kr. x3..................................1.036.197 krónur

10,17% orlof af 1.036.197 kr......................................................105.381 króna

6% framlag atvinnurekanda í lífeyrissjóð....................................62.171 króna

Samtals 1.203.749 krónur.

Um kröfu um laun í uppsagnarfresti vísar stefnandi til meginreglna íslensks vinnuréttar um rétt til launa í uppsagnarfresti og ákvæða kjarasamnings milli Verzlunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins frá 16. apríl 2004, einkum ákvæða 12. kafla. Einnig er vísað til laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof, einkum 30. gr. Vaxtakröfu sína byggir stefnandi á III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, einkum 6. gr. Varðandi málskostnað er vísað til ákvæða XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt byggist á ákvæðum laga nr. 50/1988. Um varnarþing vísast til V. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara krefst hann verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að um tímabundinn ráðningarsamning hafi verið að ræða á milli stefnanda og stefnda. Stefnandi hafi verið ráðinn til reynslu frá 1. nóvember 2006 til 1. júlí 2007. Þá liggi fyrir að í lok febrúar 2008 hafi verið staðfestur ágreiningur um framlengingu á ráðningarsambandi aðila eftir sumarfrí 2008 og að þá hafi skýrt komið fram sú afstaða stefnda að stefnandi kæmi ekki aftur til starfa hjá stefnda. Mótmælir stefndi því að um hafi verið samið að stefnandi kæmi aftur til vinnu eftir verslunarmannahelgina 2008. Stefndi mótmælir því einnig að stefnandi hafi verið í starfi hjá stefnda í júlí 2007. Þann mánuð hafi stefnandi ekki haft neinar starfsskyldur, auk þess sem stefndi lokaði vegna sumarleyfa frá 9. júlí 2007 og fram yfir verslunarmannahelgi. Þá sýni launaseðill fyrir júlí 2007 lokauppgjör þar sem endanlega hafi verið gert upp við stefnanda eins og beri að gera við starfslok. Þar sést að stefnanda hafi verið greiddur áunninn orlofsréttur sem stefnandi hafi átt inni, uppgjör vegna orlofsuppbótar og desemberuppbótar. Þá mótmælir stefndi því að það sé sönnun fyrir áframhaldandi ráðningarsamningi að stefnandi hafi farið með starfsfólki stefnda til Hollands í apríl 2007. Öllum starfsmönnum og eftir atvikum mökum þeirra hafi verið boðið að fara í umrædda ferð og hafi stefnandi valið að fara í hana. Þá mótmælir stefndi því að aðilar hafi verið ásáttir um að stefnandi tæki sér fæðingarorlof í eitt ár. Stefnandi hafi ákveðið sjálf að fara í árs leyfi og hafi stefndi ekkert haft með þá ákvörðun að gera þar sem ekki hafi legið fyrir ákvörðun um að stefnandi kæmi til starfa aftur að fæðingarorlofi loknu.

Varakröfu sína byggir stefndi á að ef svo verið litið á að ótímabundinn ráðningarsamningur hafi stofnast, þá hafi stefnanda allavega verið sagt upp störfum á fundi þeirra 22. febrúar 2008, enda byggi stefnandi á því sjálf að á þeim tímapunkti hafi henni verið ljóst að hún færi ekki aftur til starfa hjá stefnda. Stefndi mótmælir því að 30. gr. fæðingarorlofslaga komi í veg fyrir að segja hefði mátt stefnanda upp með þeim fyrirvara sem stefnandi hafði allt til ágústbyrjunar 2008. Kveður stefndi að uppsagnarfrestur hafi getað byrjað 1. apríl 2008 og í síðasta lagi 1. maí 2008 þegar stefnandi var sannanlega komin í launalaust leyfi skv. eigin ákvörðun. Uppsagnarfrestur hafi því verið að fullu liðinn þegar stefnandi segist hafa ráðgert að hefja aftur störf hjá stefnda. Þar af leiðandi eigi stefnandi ekki rétt til launa í uppsagnarfresti.

Verði talið að stefndi beri bótaskyldu vegna ólögmætrar uppsagnar stefnanda þá mótmælir stefndi kröfunni sem allt of hárri. Stefnanda beri skylda til að takmarka tjón sitt samkvæmt almennum reglum vinnuréttar og skaðabótaréttar, og kvað stefndi sig hafa vissu fyrir því að það hafi verið gert, en stefnandi hafi verið starfsmaður Kópavogsbæjar eins og launaseðlar beri með sér. Þá telur stefndi að sýkna beri í máli þessu þar sem máli vegna sömu dómkrafna hafi verið vísað frá dómi þar sem ekki hafi verið mætt af hálfu stefnanda í aðalmeðferð þann 10. mars 2009. Þá bendir stefndi á að skilyrði b-liðar 80. gr. laga nr. 91/1991 sé ekki uppfyllt þar sem nafn fyrirsvarsmanns stefnda komi ekki fram í stefnu og kunni það að varða frávísun málsins.

Stefndi vísar til ólögfestra reglna vinnuréttar um lok ráðningarsambands og til ákvæða kjarasamnings milli VR og SA frá 16. apríl 2004. Til stuðnings lækkunarkröfu sinni vísar stefndi til ólögfestra reglna vinnuréttar og skaðabótaréttar um skyldu til þess að takmarka tjón sitt og um frádrátt vegna fenginna launa í uppsagnarfresti. Þá vísar stefndi til laga 38/2001, einkum III. kafla um dráttarvexti og um málskostnað vísar hann til ákvæða XXI. kafla l. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða:

Í máli þessu deila aðilar um það hvort komist hafi á ótímabundinn ráðningarsamningur milli aðila og þá hvort stefnanda hafi verið sagt upp störfum með ólögmætum hætti á meðan stefnandi var í fæðingarorlofi.

Óumdeilt er að stefnandi réð sig hjá stefnda til að koma á fót hönnunardeild fyrir starfsmenn stefnda en fyrir liggur í gögnum málsins undirritaður ráðningarsamningur milli aðila þar sem fram kemur að stefnandi er ráðin til reynslu tímabundið frá 1. nóvember 2006 til 1. júlí 2007 með endurskoðun eigi síðar en í apríl 2007. Þá liggur fyrir að mikil ánægja hafi verið með árangur af starfi stefnanda. Þá komst stefnandi að því, eftir að hún réð sig til starfa hjá stefnda, að hún væri ófrísk og að hún ætti von á sér um miðjan júlí 2007.

Stefnandi byggir á því að þegar hún fór í barneignarfrí hafi legið fyrir að hún kæmi aftur til starfa að ári liðnu eða eftir verslunarmannahelgina 2008. Byggir stefnandi á því að hún hafi verið í starfi fram að því að hún átti barnið 16. júlí 2007, því að hún hafi farið í vinnuferð til Hollands, komin sjö mánuði á leið, í þeim tilgangi að móta framtíð hönnunardeildarinnar, því að starfsmaður hafi verið ráðinn fyrir hana á meðan hún væri í barneignarfríi og að stefndi hafi skrifað upp á vottorð um áframhaldandi fæðingarorlof stefnanda 22. febrúar 2008, en það hefði hann ekki átt að gera, væri hún ekki enn starfsmaður stefnda. Þá hafi stefndi ekki sagt henni upp störfum á fundi þeirra 22. febrúar 2008 en stefnanda hafi eftir þann fund farið að gruna að ekki væri allt með felldu varðandi áframhaldandi starf hennar eftir barnsburðarleyfið. Þessu er öllu mótmælt af stefnda.

Ósannað er af hálfu stefnanda að hún hafi verið í starfi til 16. júlí 2008 eins og hún ber. Fyrir liggur að Fjölsmiðjan fer í sumarfrí í kringum 6. júlí ár hvert fram yfir verslunarmannahelgi. Það eitt og sér ræður þó ekki úrslitum í máli þessu.

Fyrir liggur launaseðill frá stefnda til stefnanda í júlí 2007 þar sem fram kemur að stefnandi fær 0,71 hluta mánaðarlauna, orlofsuppbót og desemberuppbót. Samkvæmt forsvarsmanni stefnda var þar verið að greiða stefnanda áunnið orlof frá því hún hóf störf í nóvember til 1. júlí 2007. Þá hafi áunnin orlofsuppbót á orlofsárinu 2007 auk desemberuppbótar samkvæmt kjarasamningum verið greidd út í júlí 2007, þegar stefnandi lét af störfum. Þrátt fyrir að bókað hafi verið í fundargerðir að fyrrverandi starfsmaður hönnunardeildar hafi verið í árs barnsburðarleyfi, telur dómurinn að ósannað sé að þar hafi stefndi verið að staðfesta að stefnandi væri enn starfsmaður stefnda. Þá er ósannað, að það hafi verið ígildi áframhaldandi ráðningarsambands aðila að stefnandi hafi farið í vinnuferð til Hollands. Þá kvað stefndi að honum hafi borið að árita tilkynningu til Vinnumálastofnunar vegna áframhaldandi fæðingarorlofs hjá stefnanda, þrátt fyrir að stefnandi væri hættur störfum hjá stefnda. Telur dómurinn að þrátt fyrir að stefnda hafi ekki verið skylt að árita tilkynninguna en gert það samt sem áður, sé það ekki sönnun fyrir því að ótímabundinn ráðningarsamningur væri kominn á milli aðila. Gegn mótmælum stefnda, telur dómarinn að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að ótímabundinn ráðningarsamningur hafi verið kominn á á milli stefnanda og stefnda, þegar stefnandi lét af störfum í byrjun júlí 2007.

Af öllu þessu sögðu ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Með hliðsjón af málavöxtum þykir rétt að hvor aðili beri sinn málskostnað. Stefnandi fékk gjafsókn þann 20. október 2008, sem takmarkast við 300.000 krónur. Með úrskurði, uppkveðnum þann 16. mars 2009 í málinu E-2964/2008 fyrir Héraðsdómi Reykjaness, var stefnandi dæmd til að greiða stefnda 350.000 krónur í málskostnað en útivist varð af hálfu stefnanda þegar aðalmeðferð málsins átti að fara fram um sama sakarefni. Ekki verður ráðið af þeim úrskurði að ríkissjóður hafi greitt málskostnað vegna gjafsóknarinnar. Skal gjafsóknarkostnaður því greiddur úr ríkissjóði eins og segir í dómsorði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ.

Stefndi, Fjölsmiðjan, kt. 000000-0000, er sýkn í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem eru málflutningslaun lögmanns stefnanda, F-kk-ef H. S-kk-ef hdl., 300.000 krónur auk virðisaukaskatts, skal greiddur úr ríkissjóði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 14.2. 2011.