E-6683/2008

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 29. apríl sl., er höfðað með stefnu, birtri 22. júlí 2008.

Stefnandi er Tryggingamiðstöðin hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík, en stefndi er Ö-kk-nf Ó-kk-nf, Súlunesi 18, Garðabæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu 1.693.120 króna, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af stefnufjárhæðinni frá 8. desember 2007 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar að mati dómsins, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins, en til vara að hann verði látinn falla niður.

Málsatvik og ágreiningsefni

Samkvæmt skýrslu lögreglunnar í Reykjavík var henni kl. 02:14 aðfaranótt 17. febrúar 2006 tilkynnt að við afrein vestur Miklubraut og skammt austan við Skeiðarvogsbrú, væri bifreiðin PT-462 utan vegar, mikið skemmd að framanverðu. Þegar lögreglumenn komu á vettvang sat ökumaður, stefndi í máli þessu, í bifreiðinni og var hann í mikilli geðshræringu. Í lögregluskýrslunni er haft eftir stefnda að hann hafi verið að koma af skólaballi í Gullhömrum í Grafarvogi og ekið vestur Miklubraut á u.þ.b. 200 kílómetra hraða. Kvaðst hann búa í Garðabæ og væri því ókunnugur á þessum slóðum. Hefði hann séð afreinina upp á Skeiðarvogsbrúna og ákveðið að fara þá leið, þar sem hann taldi að þaðan mætti komast í Garðabæ. Hefði hann hemlað niður og tekið beygjuna, en þá misst stjórn á bifreiðinni, sem fór út úr beygjunni. Bifreiðin hafnaði á ljósastaur og klippti hann í sundur, en staurinn dróst síðan með bifreiðinni þar til hún stöðvaðist skammt frá Skeiðarvogsbrú. Við höggið sprakk líknarbelgur út ökumannsmegin. Stefndi hlaut ekki áverka við óhappið og var honum ekið heim til sín eftir að lögreglan hafði lokið vinnu á vettvangi. Lagðar hafa verið fram ljósmyndir, sem lögreglan tók á vettvangi, en vettvangsuppdráttur var ekki gerður.

Í lögregluskýrslunni er haft eftir Þ-kk-þgf Þ. G-kk-þgf, lögregluvarðstjóra, að hann hafi staðið utan við lögreglubifreiðina 10-255 á bensínstöð ESSO í Ártúnshöfða, þegar hann hafi séð svarta bifreið á ofsahraða vestur Ártúnsbrekku. Vegna hraða bifreiðarinnar, og þar sem skuggsýnt var, hefði hann þó ekki getað greint tegundarheiti hennar. Fram kemur einnig í lögregluskýrslunni að samkvæmt upplýsingum úr ferilvöktun lögreglunnar var umrædd lögreglubifreið stöðvuð við ESSO í Átúnsbrekku kl. 02:05 17. febrúar 2006. Þá er og tekið fram að samkvæmt umferðargreini Vegagerðarinnar á móts við bensínstöð Shell, austan Ártúnsbrekku, hafi bifreið mælst á 188 km/klst. kl. 02:09 17. febrúar 2006. Lengd bifreiðarinnar var 5,16 metrar og var hún á leið vestur Vesturlandsveg.

Stefndi gaf skýrslu hjá lögreglunni 16. júní 2006 og neitaði þá ítrekað að hafa sagt lögreglumönnum á vettvangi að hann hefði ekið bifreiðinni á 200 km hraða vestur Miklubraut. Kvaðst hann alltaf aka á löglegum hraða og taldi sig í umrætt sinn hafa ekið á 70–80 km hraða. Kannaðist hann heldur ekki við að hafa ekið niður Ártúnsbrekku, en sagðist hafa ekið af Vesturlandsvegi og yfir Höfðabakkabrú, þá suður Höfðabakka, vestur Stekkjarbakka og inn á Reykjanesbraut, síðan norður Reykjanesbraut og inn á Miklubraut. Þegar hann kom inn á Miklubraut hefði bifreið verið ekið framúr honum á mjög miklum hraða.

Bifreiðin PT-462, sem er af gerðinni Mercedes Benz fólksbifreið, svört að lit, var í eigu föður stefnda, en tryggð ábyrgðar- og kaskótryggingu hjá stefnanda. Krafa stefnanda er endurkrafa, vegna þess tjóns sem stefndi olli í umrætt sinn, bæði á bifreiðinni sjálfri og ljósastaur sem hann ók niður. Stefnandi hefur þegar greitt tjónið og skiptist fjárhæðin þannig að 152.747 krónur voru greiddar Orkuveitu Reykjavíkur úr ábyrgðartryggingu, vegna tjóns á ljósastaur, en 1.540.373 krónur úr kaskótryggingu til föður stefnda, vegna viðgerðar á bifreiðinni og afnotamissis. Samanlagt mynda fjárhæðirnar stefnukröfuna, 1.693.120 krónur.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrir dóminum lögreglumennirnir G-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf G-kk-nf.

G-kk-nf R-kk-nf og B-kk-nf R-kk-nf sögðust hafa komið fyrstir á vettvang slyssins og hefði G-kk-nf R-kk-nf ritað lögregluskýrsluna. Staðfestu þeir báðir að stefndi hefði sagt, þegar hann var kominn í lögreglubílinn, að hann hefði ekið á um 200 km hraða og hefði hann endurtekið það síðar í viðtölum við þá. Fram kom í máli þeirra að stefndi hefði verið í uppnámi eftir óhappið, hann hefði skolfið og greinilega verið mjög brugðið. B-kk-nf R-kk-nf taldi að ummerki á vettvangi bentu til þess að bifreiðinni hefði verið ekið á mjög miklum hraða.

Þ-kk-nf G-kk-nf staðfesti að hafa verið að dæla bensíni á lögreglubíl á bensínstöð ESSO við Ártúnshöfða, þegar hann sá dökka fólksbifreið aka á ofsahraða vestur Ártúnsbrekku. Hefði bifreiðinni verið ekið svo hratt að hann hefði ekki getað greint tegund hennar. Skömmu síðar hefði verið tilkynnt um umferðarslys við Skeiðarvogsbrú og hefði hann farið þangað. Miðað við tímann sem leið frá því vitnið sá bifreiðina í Ártúnsbrekku og þar til tilkynnt var um slysið, svo og með útlit bifreiðarinnar í huga, taldi vitnið mjög líklegt að um sömu bifreið hefði verið að ræða og hann sá skömmu áður.

Stefndi hefur neitað að verða við kröfu stefnanda um að endurgreiða tjónsfjárhæðina. Því er mál þetta höfðað.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi í umrætt sinn ekið bifreiðinni PT-462 á ofsahraða, með þeim afleiðingum að hann missti stjórn á henni, ók niður ljósastaur og stórskemmdi bifreiðina. Stefndi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við aksturinn og ítrekað viðurkennt við lögreglumenn sem komu á vettvang að hann hefði ekið á um 200 km hraða. Þannig liggi fyrir skýlaus játning stefnda um ofsaakstur og hafi síðari og breyttur framburður hans hjá lögreglu ekki sama vægi og framburður hans í upphafi, skömmu eftir óhappið. Auk hraðans, sem stefndi hefði viðurkennt í upphafi, telur stefnandi það fremur auka á alvarleika háttsemi stefnda að myrkur var yfir, blautt og skýjað, og hafði stefndi aðeins haft ökuréttindi í 10 daga, þegar óhappið varð. Stefnandi byggir einnig á því að sönnunarkröfur séu aðrar í einkamáli en í sakamáli, og hafi það því enga þýðingu í máli þessu þótt lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hafi hætt rannsókn málsins og ákveðið að höfða ekki opinbert mál á hendur stefnda vegna háttsemi hans.

Krafa stefnanda byggist á því að Endurkröfunefnd samkvæmt 96. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hafi heimilað stefnanda endurkröfu á hendur tjónþola, að fjárhæð 152.747 krónur, þar sem tjóninu hafi verið valdið af stórkostlegu gáleysi. Jafnframt hafi stefnandi bætt eiganda bifreiðarinnar tjón á henni úr kaskótryggingu, samtals 1.540.373 krónur. Vegna gáleysis stefnda geri stefnandi því einnig kröfu um endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar.

Kröfum sínum til stuðnings vísar stefnandi til 1. tl. 2. mgr. 19. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 95. og 96. gr. þeirra, svo og almennra reglna skaðabótaréttar um ábyrgð tjónvalds á tjóni. Krafa hans um dráttarvexti er reist á reglum III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, málskostnaðarkrafa styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en krafa um virðisaukaskatt við lög nr. 50/1988.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukrafa stefnda er á því reist að hann hafi í umrætt sinn ekki á nokkurn hátt brotið af sér gagnvart umferðarlögum, þannig að skapast hafi endurkröfuréttur stefnanda samkvæmt 96. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í því sambandi bendir hann á að öll gögn málsins hafi ekki verið lögð fyrir Endurkröfunefnd á sínum tíma, og vísar þá sérstaklega til skýrslu sinnar hjá lögreglu og ákvörðun lögreglunnar um að aðhafast ekkert frekar í málinu.

Stefndi byggir einnig á því að frumskýrsla lögreglunnar sé ekki skýrsla sem tekin hafi verið af stefnda, heldur hafi hún að geyma frásögn lögreglumanna. Verði því ekki á henni byggt sem sönnun um að stefndi hafi ekið á þeim hraða sem þar segi. Öðru máli gegni um framburðarskýrslu, sem síðar hafi verið tekin af stefnda, þar sem stefndi telji sig hafa ekið á 70–80 km hraða í umrætt sinn. Þá leggur hann áherslu á að jafnvel þótt talið yrði að fyrir lægi viðurkenning hans um að hafa ekið á um 200 km hraða, þýði það ekki að hraðinn hafi verið slíkur í aðdraganda óhappsins. Skemmdir á bifreiðinni beri ekki vott um að hraðinn hafi verið slíkur og hafi lögreglan hvorki séð ástæðu til þess að mæla hemlaför eða dragför bifreiðarinnar, né að rannsaka ákomur á henni, í því skyni að staðreyna hraðann.

Stefndi telur að ekki verði byggt á framburði þess lögreglumanns, sem staddur var á bensínstöð í Ártúnsbrekku, og taldi sig sjá bifreiðina aka niður Ártúnsbrekku á ofsahraða, enda hafi stefndi hvorki ekið þá leið, né gat lögreglumaðurinn greint tegund bifreiðarinnar. Því síður verði byggt á því að bifreiðin hafi mælst á 188 km hraða í umferðargreini Vegagerðarinnar, þar sem lengd bifreiðarinnar komi ekki heim og saman við lengd þeirrar bifreiðar sem ekið var á þeim hraða í umrætt sinn.

Til stuðnings kröfu sinni um málskostnað vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Meðal gagna málsins er bréf frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 24. mars 2009, þar sem stefnda er tilkynnt, með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, að rannsókn lögreglu vegna umferðaróhapps á Miklubraut í Reykjavík 17. febrúar 2006 og gruns um of hraðan akstur stefnda, hafi verið hætt. Þrátt fyrir afstöðu lögreglustjóra breytir hún engu um rétt stefnanda til þess að til höfða einkamál á hendur stefnda og krefjast endurgreiðslu þeirra bóta sem stefnandi hefur innt af hendi vegna tjónsins, sbr. 2. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 1. tl. 1. mgr. 19. gr. og 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Vitnið G-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, lögreglumaður, staðfesti fyrir dómi að skýrsla, sem hann ritaði um umferðaróhappið væri rétt, og að stefndi hefði a.m.k. tvisvar sinnum sagt að hann hefði ekið á um 200 km hraða. Hið sama kom fram í framburði vitnisins B-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, lögreglumanns. Af ummerkjum á vettvangi að dæma taldi B-kk-nf ljóst að bifreiðinni hefði verið ekið mjög hratt. Þá taldi vitnið Þ-kk-nf G-kk-nf, einnig lögreglumaður, sem síðar kom á vettvang, mjög líklegt að bifreiðin PT-462 væri sú sama og hann sá aka á ofsahraða vestur Ártúnsbrekku, þótt hann hefði þá ekki getað greint tegund hennar.

Eins og rakið er hér að framan gaf stefndi skýrslu hjá lögreglunni 16. júní 2006 og neitaði því alfarið að hafa sagt lögreglumönnum að hann hefði ekið bifreiðinni í umrætt sinn á um 200 km hraða. Þess í stað sagðist hann ætíð aka á löglegum hraða og taldi að hraðinn hefði verið um 70-80 km/klst. skömmu áður en hann missti stjórn á bifreiðinni. Þá sagðist hann ekki hafa ekið niður Ártúnsbrekkuna, heldur hefði hann komið inn á Miklubraut af Reykjanesbraut, neðan Elliliðaáa. Þegar þangað var komið hefði bifreið farið framúr honum á miklum hraða og hreinlega horfið sjónum hans. Framburður stefnda er hér í ósamræmi við frásögn þeirra lögreglumanna, sem fyrstir komu á vettvang slyssins, og báru fyrir dómi að stefndi hefði a.m.k. tvívegis sagt þeim að hann hefði ekið á um 200 km hraða. Þá er í frumskýrslunni aðeins haft eftir stefnda að hann hefði ekið vestur Miklubraut, en í engu getið um þær krókaleiðir sem stefndi sagðist síðar hafa ekið inn á Miklubraut, né um þá bifreið sem stefndi sagði að hefði þar ekið framúr bifreið sinni á miklum hraða. Stefndi gaf ekki skýrslu við aðalmeðferð málsins, þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir stefnanda í fyrri þinghöldum.

Þótt ekkert liggi hér fyrir um hraða bifreiðarinnar í þann mund sem stefndi missti stjórn á henni á afrein af Miklubraut, upp að Skeiðarvogsbrú, telur dómurinn nægar sannanir fram komnar fyrir því að stefndi hafi í aðdraganda óhappsins ekið allt of hratt miðað við aðstæður og leyfilegan hámarkshraða. Þrátt fyrir síðari framburð stefnda hjá lögreglu þykir ekkert fram komið sem hrakið getur framburð þeirra lögreglumanna sem gáfu skýrslu fyrir dóminum og staðfestu frásögn stefnda um að hann hefði ekið á um 200 km hraða vestur Miklubraut. Þá þykir frásögn stefnda um akstursleið hans af Vesturlandsvegi og síðar inn á Miklubraut ótrúverðug. Miklu fremur bendir framburður þess lögreglumanns, sem var við bensínstöð ESSO í Ártúnsbrekku skömmu fyrir óhappið, eindregið til þess að þar hafi bifreiðin PT-462 verið á ferð, og henni ekið á ofsahraða niður Ártúnsbrekku. Verður framburður lögreglumannanna lagður til grundvallar við úrlausn málsins. Hins vegar þykir ekki unnt að byggja á mælingu umferðargreinis Vegagerðarinnar í umrætt sinn, þar eð skráð lengd bifreiðarinnar sem mældist þá á 188 km hraða, er ekki sú sama og lengd bifreiðarinnar PT-462.

Leyfður hámarkshraði á þeim vegarkafla sem stefndi ók um Vesturlandsveg og síðar Miklubraut er 80 km/klst. Samkvæmt lögregluskýrslu var þá myrkur og skýjað, færð góð, en blautt. Stefndi hafði aðeins haft ökuréttindi í 10 daga.

Samkvæmt ofanrituðu þykir dóminum nægar sönnur hafa verið færðar fyrir því að stefndi hafi í umrætt sinn sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við akstur PT-462, og að það tjón sem hlaust af við umferðaróhappið, verði rakið til þeirrar háttsemi stefnda. Er því fullnægt skilyrðum fyrir endurkröfu stefnanda á hendur tjónvaldi, sbr. 2. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 1. tl. 1. mgr. 19. gr. og 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Fjárhæð stefnukröfunnar sætir ekki andmælum og verður hún tekin til greina eins og hún er sett fram í stefnu og nánar greinir í dómsorði. Ekki þykja efni til að verða við kröfu stefnda um lækkun stefnufjárhæðarinnar.

Eftir úrslitum málsins, sbr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndi dæmdur til greiðslu málskostnaðar, sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Ö-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnanda, Tryggingamiðstöðinni hf., 1.693.120 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 8. desember 2007 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

I-kk-nf E-kk-nf