E-5785/2022

1. Mál þetta, sem dómtekið var 19. apríl 2023, er höfðað 29. nóvember 2022 af A, [...], gegn Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

2. Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 7.931.500 krónur með 4,5% vöxtum af 935.025 krónum frá 9. ágúst 2020 til 9. nóvember s. á., en af 7.931.500 krónum frá þeim degi til 1. október 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda 20. október 2022 að fjárhæð 5.002.626 krónur.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 7.313.893 krónur með 4,5% vöxtum af 935.025 krónum frá 9. ágúst 2020 til 9. nóvember s. á., en af 7.313.893 krónum frá þeim degi til 1. október 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda 20. október 2022 að fjárhæð 5.002.626 krónur.

Til þrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 7.267.803 krónur með 4,5% vöxtum af 935.025 krónum frá 9. ágúst 2020 til 9. nóvember s. á., en af 7.267.803 krónum frá þeim degi til 1. október 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda 20. október 2022 að fjárhæð 5.002.626 krónur.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar, auk virðisaukaskatts.

3. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda, auk málskostnaðar.

Helstu málavextir

4. Málavextir eru óumdeildir en stefnandi varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi sem átti sér stað 9. ágúst 2020 og var stefndi vátryggjandi bifreiðar hennar. Afleiðingar slyssins fyrir stefnanda voru metnar í matsgerð, dags. 31. ágúst 2022, og var líkamstjón hennar metið til 7 stiga varanlegs miska og 5% varanlegrar örorku í slysinu. Gengu aðilar til bótauppgjörs á grundvelli matsins og var lagt til grundvallar við bótaútreikning að 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 ætti við, en aðilar deildu um á hvaða árslaunaviðmiði ætti að byggja útreikninginn.

5. Stefnandi byggði á því í bréfi sínu til stefnda, dags. 1. september 2022, að taka ætti mið af meðaltekjum við sérfræðistörf í félagsráðgjöf samkvæmt launatöflum Hagstofunnar á slysárinu 2020. Stefndi greiddi stefnanda bætur miðaðar við áðurgreinda matsgerð og uppreiknuð laun stefnanda á árinu 2019 að viðbættu framlagi í lífeyrissjóð. Var tekið við bótunum af hálfu stefnanda en við fullnaðaruppgjörið, dags. 12. október 2022, gerði stefnandi m. a. fyrirvara við árslaunaviðmið vegna bóta fyrir varanlega örorku.

6. Ágreiningur máls þessa lýtur þannig eingöngu að því hvaða árslaun hafi borið að miða við þegar bótauppgjör aðila fór fram.

7. Stefnandi gaf aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins og verður vísað til þess sem þar kom fram eftir því sem þurfa þykir.

Helstu málsástæður stefnanda

8. Stefnandi bendir á að markmiðið með bótum fyrir varanlega örorku sé að bæta tjónþola það tap á launatekjum sem hann muni að líkindum verða fyrir í framtíðinni vegna afleiðinga líkamstjóns.

9. Telji stefnandi einsýnt að launaviðmið það er stefndi hafi notast við gefi ekki raunhæfa mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda, né heldur sé það í samræmi við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993. Geti stefnandi ekki fallist á að rétt hafi verið að miða við uppreiknaðar tekjur hennar árið 2019, að viðbættu framlagi í lífeyrissjóð, við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku.

10. Stefnandi hafi lokið sjúkraliðanámi árið 2014 og stúdentsprófi 2016. Á árunum 2013– 2015 hafi hún starfað sem sjúkraliði á [sjúkrahúsi], en í kjölfarið hafið nám í félagsráðgjöf við [háskóla] og lokið BA- prófi í faginu í febrúar 2019. Á árinu 2017 hafi stefnandi verið í fæðingarorlofi. Frá námslokum hafi stefnandi að mestu unnið hjá fjölskyldufyrirtækinu X og verið í því starfi er slysið átti sér stað.

11. Í júní 2020, tæpum tveimur mánuðum fyrir slysið, hafi stefnandi tekið sumarnámskeið í lífeðlisfræði við [háskóla] en ekki lokið því. Námskeiðið sé opið öllum, hvort sem þeir séu í háskólanámi eða ekki, en hefði stefnandi síðar ákveðið að fara í svokallað forkröfunám í hjúkrunarfræði hefði verið mögulegt að fá umrætt námskeið metið. Til þess hafi þó ekki komið að stefnandi hæfi fornámið, eins og staðfesting frá [háskóla] sýni. Komi ranglega fram í matsgerð að stefnandi hafi verið í slíku fornámi er hún slasaðist og hafi sá misskilningur e. t. v. stafað af því að hún hafi verið á nefndu námskeiði í lífeðlisfræði er hún slasaðist. Stefnandi hefði hugleitt að bæta hjúkrun við BA- gráðu sína í félagsráðgjöf en ekki lagt neinn grunn að slíku námi. Sú afstaða stefnda að miða við uppreiknaðar tekjur stefnanda árið fyrir slys sem virðist markast af því að stefnandi hafi hafið nám í hjúkrunarfræði á slysári og hafi ekki nýtt sér menntun í starfi sínu, sbr. það semfram komi í fullnaðaruppgjöri, sé því röng.

12. Haft sé eftir stefnanda í matsgerð að hún vilji nýta félagsráðgjafagráðuna og leggi matsmenn til grundvallar við mat á varanlegri örorku getu hennar til þeirra starfa sem menntun hennar taki til. Stefnandi hafi lokið BA- gráðu í félagsráðgjöf aðeins rúmu ári fyrir slys og þ. a. l. ekki markað sér starfsgrundvöll í því fagi. Sé á því byggt að ekki sé rétt að miða við lægra viðmið en leiði af þeirri menntun sem tjónþoli hafi þegar aflað sér fyrir slysdag, en í máli þessu liggi fyrir að stefnandi hafi bæði lokið sjúkraliðanámi og BA- gráðu í félagsráðgjöf. Geti ekki staðist að líta alfarið framhjá þeirri menntun sem stefnandi hafi aflað sér fyrir slysið í bótauppgjöri vegna varanlegrar örorku. Beri því að miða viðmiðunartekjur vegna varanlegrar örorku við tekjur við sérfræðistörf í félagsráðgjöf, ráðgjöf í félags-, tómstunda- og æskulýðsmálum eða meðaltekjur sjúkraliða.

13. Krafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku byggi á 5.– 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Varanleg örorka stefnanda hafi verið metin 5%. Hún hafi verið [...] ára og [...] daga gömul á stöðugleikapunkti 9. nóvember 2020 og stuðull hennar því 12,654. Krafist sé 4,5% vaxta skv. 16. gr. laganna vegna bóta fyrir varanlegan miska frá slysdegi 9. ágúst 2020 framað stöðugleikapunkti 9. nóvember 2020, en frá þeim degi einnig af bótum vegna varanlegrar örorku til 1. október 2022 þegar mánuður hafi verið liðinn frá dagsetningu kröfubréfs. Frá þeim degi og til greiðsludags sé krafist dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Árstekjur þær sem stefndi hafi lagt til grundvallar uppgjöri nemi 6.428.957 krónum. Í aðalkröfu stefnanda sé miðað við meðaltekjur við sérfræðistörf í félagsráðgjöf, í varakröfu sé miðað við meðaltekjur sjúkraliða og í þrautavarakröfu sé miðað við meðaltekjur við ráðgjafarstörf í félags-, tómstunda- og æskulýðsmálum. Í öllum tilvikum liggi launatöflur Hagstofunnar árið 2020 til grundvallar, uppreiknaðar miðað við launavísitölu og framlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð. Miðað við þessar forsendur sundurliðist kröfur stefnanda með eftirfarandi hætti.

Aðalkrafa:

1. Bætur skv. 4. gr. skaðabótalaga:

4.000.000 x (10960/3282) x 7 935.025 kr.

2. Bætur skv. 5.– 7. gr. skaðabótalaga:

2019: 9.108.000 x 1,115 x 749,7/688,5

11.058.124/1 x 12,654 x 5% 6.996.475 kr.

Samtals 7.931.500 kr.

Til frádráttar komi innborgun stefnda sem innt hafi verið af hendi 20. október 2022, að fjárhæð 5.002.626 krónur. Fjárhæð aðalkröfu nemi því 2.928.874 krónum.

Varakrafa:

1. Bætur skv. 4. gr. skaðabótalaga:

4.000.000 x (10960/3282) x 7 935.025 kr.

2. Bætur skv. 5.– 7. gr. skaðabótalaga:

2019: 8.304.000 x 1,115 x 749,7/688,5

10.081.979/1 x 12,654 x 5% 6.378.868 kr.

Samtals 7.313.893 kr.

Að teknu tilliti til innborgunar stefnda nemi fjárhæð varakröfu 2.311.267 krónum.

Þrautavarakrafa:

1. Bætur skv. 4. gr. skaðabótalaga:

4.000.000 x (10960/3282) x 7 935.025 kr.

2. Bætur skv. 5.– 7. gr. skaðabótalaga:

2019: 8.244.000 x 1,115 x 749,7/688,5

10.009.132/1 x 12,654 x 5% 6.332.778 kr.

Samtals 7.267.803 kr.

Að teknu tilliti til innborgunar stefnda nemi fjárhæð þrautavarakröfu 2.265.177 krónum.

Helstu málsástæður stefnda

14. Stefndi byggir á því að meginreglu íslensks skaðabótaréttar varðandi laun sem miða skuli við að tjónþoli hafi í framtíðinni sé að finna í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Samkvæmt henni skuli árslaun til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. laganna teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við.

15. Krafa stefnanda byggi á undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sem skýra beri þröngt í samræmi við viðurkennd sjónarmið um lögskýringu. Í ákvæðinu komi fram að árslaun skuli metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Undantekningunni skuli einungis beitt þegar ljóst sé að lagaskilyrði 2. mgr. laganna séu fyrir hendi og hafi verið staðfest í dómum Hæstaréttar að sönnunarbyrði um að skilyrðum 2. mgr. 7. gr. sé fullnægt hvíli alfarið á tjónþola. 16. Skilyrði fyrir beitingu 2. mgr. 7. gr. séu tvenns konar. Annars vegar þurfi óvenjulegar aðstæður að leiða til þess að ekki fáist rétt mynd af líklegum framtíðartekjum tjónþola með beitingu 1. mgr. eða eftir atvikum 3. mgr. 7. gr. Hins vegar verði að vera unnt að benda á annað og betra viðmið sem gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum tjónþola. Ekki sé uppi ágreiningur um að aðstæður stefnanda geti talist óvenjulegar á viðmiðunarárum örorku skv. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og því eigi að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um uppgjör á bótum vegna varanlegrar örorku. Aðila greini hins vegar á um hvaða tekjur skuli leggja til grundvallar bóta-uppgjöri, þ. e. hvað teljist líklegar framtíðartekjur stefnanda á slysdegi.

17. Í kjölfar matsgerðar og kröfu stefnanda um greiðslu bóta hafi stefndi lagt fram bótatilboð í samkomulagsskyni þar sem bætur vegna varanlegrar örorku hafi verið reiknaðar út frá launa-tekjum stefnanda árið 2019. Hafi tekjurnar verið uppreiknaðar til 12 mánaða og miðað við vísitölu til stöðugleikapunkts, eins og gert sé ráð fyrir í 7. gr. skaðabótalaga. Heildarlaunatekjur stefnanda á árinu 2019 hafi samtals numið 3.972.664 krónum fyrir níu mánuði ársins. Með því að uppreikna tekjurnar til 12 mánaða séu heildarlaunatekjur stefnanda 5.296.885 krónur. Meðaltal launavísitölu ársins 2019 sé 688,5 en launavísitala á stöðugleikapunkti í nóvember 2020 hafi verið 736,1. Uppreiknuð árslaun stefnanda árið 2019 séu því samtals 5.663.090 krónur. Að teknu tilliti til mótframlags launagreiðanda í lífeyrissjóð hafi viðmiðunartekjur í bótatilboði stefnda numið samtals 6.428.957 krónum.

18. Stefndi byggi á að þau viðmið um framtíðartekjur stefnanda á slysdegi sem aðal-, vara- og þrautavarakrafa stefnanda byggi á geti ekki talist réttari en þær viðmiðunartekjur sem lagðar hafi verið til grundvallar í því bótauppgjöri sem fór fram. Löggjafinn hafi metið það sem svo að líklegast sé að tekjur árin fyrir slys gefi besta mynd af því hvað líklegt sé að tekjur eftir slys verði. Þá hafi í dómaframkvæmd í málum sem varði tekjuviðmið verið litið svo á að rauntekjur fyrir slys gefi jafnan besta mynd af líklegum framtíðartekjum. Að mati stefnda þurfi því mikið til að koma til þess að réttlætanlegt sé að miða við meðallaun starfsstétta frekar en rauntekjur við uppgjör bóta vegna varanlegrar örorku.

19. Hvaða aðalkröfu stefnanda varði, um að miða beri árslaun stefnanda við meðaltekjur fyrir sér-fræðistörf í félagsráðgjöf, bendi stefndi á að samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi aldrei haft laun sem samsvari meðaltekjum sérfræðinga við félagsráðgjöf. Hafni stefndi því að þau séu réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda en rauntekjur stefnanda fyrir slys. Samkvæmt reglugerð nr. 1088/2012 um menntun, réttindi og skyldur félagsráðgjafa og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi hafi þeir einir rétt til að kalla sig félagsráðgjafa og starfa sem slíkir sem fengið hafi útgefið leyfi frá landlækni. Í 3. gr. reglugerðarinnar sé enn fremur gert að skilyrði fyrir starfsleyfi að viðkomandi hafi lokið meistaraprófi í félagsráðgjöf frá félagsráðgjafardeild félagsvísindasviðs [háskóla]. Stefnandi hafi aðeins verið búin að ljúka BA- námi í félagsráðgjöf þegar slysið hafi orðið og því ekki uppfyllt skilyrði reglugerðarinnar til að starfa sem félagsráðgjafi. Stefnandi hafi ekki verið búin að hefja meistaranám í félagsráðgjöf á slysdegi og hafi ekki enn aflað sér slíkrar menntunar, nú þegar nær fimm ár séu liðin frá því að hún útskrifaðist með BA- próf í greininni. Þótt stefnandi hafi aflað sér þeirrar gráðu um ári fyrir slys geti hún ekki öðlast starfsréttindi í greininni. Sönnunarbyrði um að meðaltekjur félagsráðgjafa séu réttasta viðmiðið við útreikning á varanlegri örorku hvíli á stefnanda sem hafi ekki staðið undir þeirri byrði. Sé því ótækt að miða bótauppgjör við þær forsendur sem komi fram í aðalkröfu stefnanda.

20. Varakrafa stefnanda sé að miða beri árslaun stefnanda við meðaltekjur sjúkraliða sem árið 2020 hafi verið samtals 8.304.000 krónur sem eftir uppreiknun til stöðugleikapunkts og að teknu tilliti til lífeyrisframlags vinnuveitanda nemi samtals 10.081.979 krónum, eða 840.165 krónum á mánuði. Samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi aldrei haft laun sem samsvari framan-greindum meðaltekjum sjúkraliða og hafni stefndi því einnig að þau séu réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda en rauntekjur stefnanda fyrir slys. Þá beri þau gögn sem stefnandi hafi lagt fram um tekjur hennar fyrir slysið ekki með sér að hún hafi unnið sem sjúkraliði. Hvað sem því líði sé ljóst að mati stefnda, miðað við aðstæður stefnanda á slysdegi, að meðaltekjur sjúkraliða hafi engan veginn gefið rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hennar á slysdegi.

21. Um þrautavarakröfu stefnanda sé bent á að meðaltekjur í ráðgjafarstörfum í félags-, tómstunda-og æskulýðsmálum á slysárinu hafi samtals verið 8.244.000 krónur, en að teknu tilliti til upp-reiknings til stöðugleikapunkts og lífeyrisframlags vinnuveitanda hafi þau verið samtals 10.009.132 krónur, eða 834.094 krónur á mánuði. Eins og í varakröfu hafi stefnandi samkvæmt gögnum málsins aldrei haft laun sem samsvari þessum meðaltekjum og sé því sömuleiðis hafnað að þau séu réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda en rauntekjur stefn-anda fyrir slys. Þá hafi stefnandi aldrei starfað við ráðgjöf í félags-, tómstunda- og æsku-lýðsmálum, enda hefur stefnandi ekki starfsréttindi til að starfa sem félagsráðgjafi, eins og áður segi.

22. Stefnandi hafi því aldrei fyrir slys aflað þeirra tekna sem byggt sé á í aðal-, vara- og þrauta-varakröfu hennar. Þau tekjuviðmið sem stefnandi vilji miða við í kröfum sínum séu samkvæmt fyrirliggjandi tekjuupplýsingum talsvert hærri en hún hafi haft í störfum sínum fyrir X á þeim árum sem hún hafi starfað hjá fyrirtækinu. Séu þær tekjur sem stefnandi byggi á því langt frá því sem telja mætti líklegar framtíðartekjur hennar á slysdegi.

23. Þá bendi stefndi á að þegar slysið gerðist hafi stefnandi verið í námi á sumarmisseri háskóla-ársins 2020 og verið skráð í námskeið í lífeðlisfræði í [háskóla]. Samkvæmt því sem fram hafi komið á matsfundi hafi stefnandi litið svo á að námið væri hluti af undirbúningi fyrir nám í hjúkrunarfræði, en stefnandi hafi síðan horfið frá því námi eftir slysið. Í matsgerð komi skýrlega fram, samkvæmt skriflegum punktum stefnanda, að hún hafi stefnt á að klára hjúkrunarfræðinám þegar hún lenti í slysinu. Hún hafi hins vegar verið skammt á veg komin með það nám þegar slysið gerðist.

24. Stefndi telji að öllu virtu ljóst að tækasta tekjuviðmið varðandi útreikning á varanlegri örorku stefnanda séu rauntekjur hennar hjá X fyrir slysið, eins og byggt hafi verið á í bótatilboði félagsins sem stefnandi hafi samþykkt með fyrirvara. Stefnandi hafi því þegar fengið tjón sitt fullbætt og beri af þeim sökum að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Niðurstaða

25. Óumdeilt er milli aðila að árslaun til ákvörðunar bóta til handa stefnanda vegna varanlegrar örorku í kjölfar umferðarslyss skuli metin sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en stefnandi bjó við skertar tekjur síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið vegna barneigna og ástundunar náms. Einskorðast ágreiningur málsins við það hvaða mælikvarði sé réttastur á líklegar framtíðartekjur stefnanda, sbr. greint lagaákvæði, þ. e. hvaða tekjuviðmið eigi að leggja til grundvallar uppgjöri milli aðila, eins og það var orðað af hálfu stefnda í munnlegum málflutningi. Stefndi hefur gert upp við stefnanda miðað við uppreiknaðar launatekjur hennar á árinu 2019 og að teknu tilliti til fram-lags vinnuveitanda til lífeyrissjóðs og telur hann tjón hennar uppgert að fullu. Stefnandi telur á hinn bóginn önnur viðmið réttari og ber hún sönnunarbyrðina fyrir því samkvæmt dóma-framkvæmd. Í þessu sambandi bendir hún á að við uppgjör hafi ekki verið tekið tillit til þeirrar menntunar sem hún hefur aflað sér.

26. Stefnandi var [...] þegar slysið varð og á hún [...] börn, fædd árin [...]. Var hún í fæðingarorlofi eftir fæðingu [...] barnsins en stundaði svo nám í félagsráðgjöf sem lauk í febrúar árið 2019. Frá þeim tíma ogtil loka ársins 2022 var hún í starfi hjá fjölskyldufyrirtækinu X. Bar hún fyrir dómi að sig hefði langað að nýta sér BA- gráðu sína í félagsráðgjöf en hún hefði hjá fjölskyldufyrirtækinu notið sveigjanleika í starfi sem hefði komið sér vel með börnin. Bar hún að áframhaldandi vinna hjá fjölskyldufyrirtækinu hefði aldrei verið til framtíðar en hún unnið þar meðan hún leitaði að hentugri vinnu. Framtíðaráætlanir hennar hefðu verið opnar þegar slysið varð. Í byrjun ársins 2023 tók hún við starfi sjúkraliða/sérhæfðs aðstoðarmanns á [...]deild [sjúkrahúss], en stefnandi öðlaðist heimild landlæknis til að kalla sig sjúkraliða á árinu 2014.

27. Aðalkrafa stefnanda byggir á því að miða eigi árslaun hennar við meðaltekjur við sérfræðistörf í félagsráðgjöf miðað við launatöflu Hagstofunnar á slysári. Stefnandi lauk BA- prófi í félags-ráðgjöf í febrúar 2019, eða um einu og hálfu ári fyrir slysdag. Fyrir dómi bar stefnandi að henni hefði eftir námið staðið til boða ráðgjafarstarf á grundvelli BA- prófs síns sem hún hefði hafnað þar sem vinnutíminn hefði ekki hentað vegna fjölskylduaðstæðna. Engin gögn um þetta hafa verið lögð fram í málinu og liggur ekkert fyrir um að stefnandi hafi síðan þá sóst eftir slíku starfi. Hefur stefnandi hvorki nýtt sér þessa prófgráðu í starfi né aflað sér frekari menntunar á þessu sviði sem leitt gætu til starfsleyfis eða sérfræðileyfis á því, sbr. ákvæði reglugerðar nr. 1088/2012 um menntun, réttindi og skyldur félagsráðgjafa og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi. Hefur stefnandi því ekki leyfi til að kalla sig félagsráðgjafa eða starfa sem slíkur, sbr. 2. gr. reglugerðarinnar. Verður hvorki séð að stefnandi hafi eða hafi haft fastmót-aðar fyrirætlanir um frekara nám í félagsráðgjöf né um að nýta sér BA- gráðu sína í faginu.

Vísast hér til hliðsjónar til dóma Hæstaréttar frá 8. júní 2006 í máli nr. 517/2005, frá 7. mars 2013 í máli nr. 489/2012 og frá 18. september 2014 í máli nr. 47/2014. Þá virðist nærtækast að líta svo á að tölur Hagstofunnar um meðaltekjur við sérfræðistörf í félagsráðgjöf eigi við um þá sem hafa aflað sér réttarins til að kalla sig félagsráðgjafa og hefur stefnandi ekki fært rök að því að þar að baki séu launatölur þeirra sem hafa eingöngu BA- gráðu í félagsráðgjöf, sbr. hér að nokkru til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 8. júní 2017 í máli nr. 604/2016. Er og ljóst að þótt sú gráða gefi stefnanda færi á að vinna við ráðgjafarstörf er ekki um félagsráðgjöf af ræða, sbr. áðurnefnda reglugerð. Að öllu þessu virtu eru ekki efni til að fallast á aðalkröfu stefnanda. 28. Eins og áður segir hefur stefndi fallist á að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar síðustu árin fyrir slysið og byggir hann bótaútreikning sinn á uppreiknuðum rauntekjum stefnanda á síðasta almanaksári fyrir slysið, en á því ári hóf hún fullt starf í kjölfar barneigna og náms. Varakröfu sína byggir stefnandi á því að réttara sé að miða við meðaltekjur sjúkraliða á grund-velli launatöflu Hagstofunnar fyrir slysárið, en stefndi hafnar því. Um þetta er í stefnu vísað til sjúkraliðaréttinda stefnanda sem hún aflaði sér á árinu 2014 og til þess að hún hafi starfað sem sjúkraliði á [sjúkrahúsi] á árunum 2013– 2015, en um hið síðarnefnda hefur stefnandi ekki framvísað neinum gögnum. Á hinn bóginn liggur fyrir að hún hefur nú hafið störf sem sjúkra-liði á [sjúkrahúsi] og starfað sem slík um fjögurra mánaða skeið.

29. Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi aldrei aflað sér launa sem nái meðaltekjum sjúkraliða og nái hún þeim ekki enn þrátt fyrir að hún starfi nú sem sjúkraliði. Var vísað til þess við aðal-meðferð málsins að sú atvinnuþátttaka sé nýtilkomin og verði að meta í því ljósi að hún sé tilkomin eftir að ágreiningur hafi orðið milli aðila um hvaða árslaunaviðmið eigi að leggja til grundvallar bótauppgjöri. Rauntekjur stefnanda séu eftir sem áður besta viðmiðið um fram-tíðarlaun hennar. Vísar stefndi í þessu sambandi til dóms áðurgreindra dóma Hæstaréttar í málum nr. 47/2014 og nr. 489/2012, auk dóms Landsréttar frá 14. október í máli nr. 498/2021 en þar lagði rétturinn til grundvallar að tjónþoli hefði hvorki fyrr né síðar haft atvinnutekjur sem næðu þeim meðallaunum sem þar var krafist en um það voru takmörkuð gögn fyrir hendi. Í engum þessara dóma var fallist á að aðstæður væru óvenjulegar þannig að beita skyldi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og var ágreiningur því ekki einskorðaður við árslaunaviðmið, eins og hér er. Í áðurnefndum dómi Hæstaréttar í máli nr. 517/2005 var hins vegar fallist á að óvenjulegar aðstæður í skilningi nefnds lagaákvæðis hefðu verið fyrir hendi þótt síðan væri miðað við meðaltals árslaun stefnanda á tveimur af þremur almanaksárum fyrir slysið. Þá verður ekki séð að persónulegar aðstæður stefnanda séu sambærilegar aðstæðum tjónþola í fyrrnefndum dóm-um. Stefnandi var enn ung að árum þegar umrætt slys varð og atvinnuþátttaka hennar fyrir slysið markaðist af því að hún stundaði nám, auk þess sem hún sinnti ungum börnum sínum, en gögn málsins frá árunum 2017– 2022 sýna að hún hefur verið einstætt foreldri. Ólíkt þeim atvikum sem lágu fyrir í dómi Hæstaréttar í máli nr. 47/2014 liggja þannig fyrir haldbærar skýringar á því hvernig tekjuöflun hennar var háttað bæði fyrir slys og fyrstu árin eftir slys, auk þess sem stefnandi hefur eftir að börn hennar komust á legg hafið störf sem sjúkraliði, eins og hún hefur menntað sig til, ólíkt því sem var uppi í dómum Hæstaréttar í málum nr. 517/2005 og nr. 489/2012. Í ljósi þessara atvika og þess að enn er langt eftir af starfsævi stefnanda hefur ekki úrslitaþýðingu að hún hafi hingað til ekki haft tekjur sem nema meðaltekjum sjúkraliða á slysárinu og þykja þær meðaltekjur sanngjarn og eðlilegur mælikvarði á framtíðartekjur hennar að virtum atvikum öllum, sbr. hér sérstaklega áðurgreindan dóm Hæstaréttar í máli nr. 604/2016 þar sem litið var til atvika sem áttu sér stað á næstu árum eftir slysdag. Verður því fallist á varakröfu stefnanda eins og hún er sett fram í stefnu, enda er ekki deilt í málinu um útreikninga stefnanda, vaxtakröfu eða innborgunardag stefnda.

30. Eftir þessum úrslitum ber stefnda í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að greiða stefnanda málskostnað sem að teknu tilliti til umfangs málsins þykir hæfilega ákveðinn eins og í dómsorði greinir og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

31. Málið fluttu G-kvk-nf B-kvk-nf lögmaður fyrir hönd stefnanda og H-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf lögmaður fyrir hönd stefnda.

32. N-kvk-nf M-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, A, 7.313.893 krónur með 4,5% vöxtum af 935.025 krónum frá 9. ágúst 2020 til 9. nóvember s. á., en af 7.313.893 krónum frá þeim degi til 1. október 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda 20. október 2022 að fjárhæð 5.002.626 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 1.200.000 krónur í málskostnað.

N-kvk-nf M-kvk-nf