S-148/2011

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 20. maí sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 25. janúar 2011, á hendur G-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Klettagötu 12, Hafnarfirði, „fyrir umferðarlagabrot í Hafnarfirði með því að hafa föstudaginn 26. nóvember 2010 ekið bifreiðinni DP-910 sviptur ökuréttindum og undir áhrifum áfengis (vínandamagn í útöndunarlofti 0,30 mg/l.) norður Reykjavíkurveg uns lögregla stöðvaði aksturinn móts við N1.

Telst þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr. allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 sbr. 1. mgr. laga nr. 48/1997.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 25. og 26. gr. laga nr. 44/1993, sbr. 18. gr. laga nr. 48/1997.“

Af hálfu ákærða er krafist sýknu af ölvunarakstursbrotinu, en að öðru leyti er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna.

II.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu, dags. 26. nóvember 2010, voru lögreglumennirnir J-kvk-nf S. S-kvk-nf og B-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf þann sama dag við almennt eftirlit á Reykjavíkurvegi. Ákveðið hafi verið að kanna ástand ökumanns bifreiðarinnar DP-910, en bifreiðinni hafi verið ekið norður Reykjavíkurveg til móts við N1. Í skýrslunni segir að lögreglumennirnir hafi farið á eftir bifreiðinni DP-910 og stöðvað akstur hennar við Reykjavíkurveg 58 og rætt við ökumanninn, ákærða í máli þessu. Í skýrslunni segir að áfengisþef hafi lagt frá vitum hins ákærða og aðspurður hvort hann hafi verið að drekka áfengi hafi hann sagst hafa verið að drekka bjór. Ákærði hafi þá verið beðinn um að gefa öndunarpróf í S-D2 mæli, sem hafi sýnt 0,65‰. Ákærða hafi þá verið kynnt að hann væri handtekinn vegna gruns um akstur undir áhrifum áfengis.

Í skýrslunni kemur ennfremur fram að ákærði hafi ekki verið með ökuskírteini meðferðis en hann hafi framvísað debetkorti og sagst vera sviptur ökuréttindum. Loks segir að farið hafi verið með ákærða á lögreglustöðina í Hafnarfirði þar sem hann hafi verið látinn gefa öndunarsýni í evidenzer-öndunarsýnismæli. Lokaniðurstaða úr mælingunni hafi sýnt 0,30 mg/l.

Á meðal gagna málsins er svokallað skráningareyðublað vegna öndunarsýnis þar sem fram kemur að ákærði hefur svarað fjórum stöðluðum spurningum áður en öndunarsýnið var tekið. Þar kemur fram að ákærði féllst í fyrsta lagi á að gefa öndunarsýni, í öðru lagi neitaði ákærði því að hafa neytt áfengis eftir að akstri lauk, í þriðja lagi kvaðst ákærði ekki nota þríhyrningsmerkt lyf og í fjórða lagi sagði ákærði að líkamshiti sinn væri eðlilegur, þ.e. 37°c.

Einnig er á meðal gagna málsins vottorð um rannsókn á vínandamagni í útöndunarlofti ákærða. Þar kemur fram að fyrra öndunarsýnið var tekið klukkan 01:36 og sýndi 0.35 m/l, en síðara öndunarsýnið var tekið klukkan 01:38 og sýndi 0.34 mg/l. Að frádregnu reiknuðu fráviki 0.05 var endanleg niðurstaða mælinganna 0.30 mg/l.

Jafnframt er á meðal gagna málsins upplýsingar af veraldarvefnum um evidenzer-mælitækið, sem lagðar voru fram af hálfu ákærða og loks útprentun mánaðar- og kvörðunareftirlits vegna evidenzer-tækisins á lögreglustöðinni í Hafnarfirði, raðnúmer tækis 354-0269, sem framkvæmt var 30. nóvember 2010, lagt fram af hálfu ákæruvalds.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum og hjá lögreglu eftir því sem þurfa þykir:

Ákærði neitaði sök. Hann sagði að það gæti ekki staðist að hann hefði verið undir svona miklum áhrifum áfengis eins og mælirinn sýndi þetta umrædda kvöld. Aðspurður sagðist ákærði hafa fengið sér einn bjór heima hjá sér áður en hann ók af stað, en sagði að það gæti ekki staðist að hann hefði mælst yfir leyfilegum mörkum eftir að hafa drukkið einn bjór hálftíma áður. Kvaðst ákærði hafa verið færður á lögreglustöð og verið látinn blása þar í annan mæli og hefði hann mælst yfir leyfilegum mörkum. Kvaðst hann hafa véfengt niðurstöðu mælingarinnar og óskað eftir því að úr honum yrði tekið blóðsýni til rannsóknar, en lögreglan hefði ekki orðið við því.

Ákærði sagðist aðspurður vera bifvélavirki, en kvaðst einnig hafa lokið grunnnámi í rafiðn og hafa unnið við rafvirkjun. Ákærði sagði í framhaldi af því að allir mælar væru með skekkju og að hann hefði ekki fengið að vita skekkjuna á þessum mæli þrátt fyrir beiðni þar um. Ákærði taldi það ómögulegt að einn bjór hefði þessi áhrif á hann og taldi líklegra að rétt niðurstaða úr blástursmælinum væri 0,15 mg/l en ekki 0,30 mg/l eins og evidenzer- mælirinn sýndi. Ákærði lýsti því einnig að hann hefði verið slappur þetta tiltekna kvöldi og að hann hefði verið með hita tveimur dögum áður en hann var stöðvaður af lögreglunni. Ákærði kvaðst einnig hafa fengið sér tyggigúmmí nokkru áður en hann var stöðvaður.

Ákærði sagði að lögreglumönnunum hefðu í fyrstu ekki tekist að kveikja á tækinu, en síðan hefðu þeir gert aðra tilraun og þá hefði tækið virkað. Ákærði sagði jafnframt að lögreglumennirnir hefðu tjáð honum að það kæmi fyrir að þeir þyrftu að endurræsa tækið. Ákærði kvaðst hafa beðið um að fá að prófa tækið sjálfur en ekki fengið það.

Vitnið J-kvk-nf S-kvk-nf kvaðst hafa verið í reglubundnu eftirliti þetta umrædda kvöld og mætt bíl ákærða og ákveðið að kanna ástand ökumanns. Vitnið kvaðst hafa beðið ákærða að blása í mæli og hefði hann mælst yfir leyfilegum mörkum og þá verið færður á lögreglustöð þar sem hann hefði blásið í annan mæli, þ.e. evidenzer-tækið. Sá mælir væri ræstur með tölvu og sagði að það tæki smá tíma að ræsa tækið. Mælirinn gæfi síðan til kynna hvenær mætti blása í hann og þá gæfi mælirinn til kynna hvenær blásið hefði verið nóg í tækið. Niðurstaðan lægi síðan fljótlega fyrir. Hún sagðist ekki vita hvernig tækið hagaði sér ef það væri bilað en taldi líklegt að það myndi gefa til kynna að ekki mætti blása í það. Hún sagðist ekki muna eftir því að ákærði hefði véfengt niðurstöðuna og viljað fara í blóðprufu en sagði þó að verklagið væri þannig að ef fólk væri hæft til að blása í mælinn væri hann notaður.

Vitnið kvaðst hafa farið á námskeið um notkun tækisins en aðra menntun hefði hún ekki varðandi þetta tiltekna tæki. Aðspurð sagði hún að það væru nokkur atriði sem gætu haft áhrif á niðurstöður mælinga en það væri líkamshiti og ef viðkomandi hefði tekið þríhyrningsmerkt lyf en ákærði hefði svarað stöðluðum spurningum um þessi atriði áður en mælingin fór fram.

Vitnið B-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf sagði að ákærði hefði fyrst svarað nokkrum stöðluðum spurningum áður en hann var látinn blása í tækið á lögreglustöðinni. Hann sagði að tækið væri sjálfvirkt og að það væri ákveðið hljóðmerki sem gæfi til kynna hvenær viðkomandi ætti að blása og hvort blásturinn hefði verið fullnægjandi eða ekki. Ef blásturinn væri ekki nógur gæfi tækið það til kynna og engin niðurstaða kæmi fram. Ef blásturinn væri fullnægjandi kæmi ákveðið hljóðmerki og niðurstaðan lægi síðan fyrir. Tvær mælingar færu fram hverju sinni og út úr þeim kæmi ákveðin niðurstaða. Hann sagði að evidenzer-mælirinn sem ákærði hefði verið látinn blása í á lögreglustöðinni væri mun nákvæmari en S-D2-mælirinn sem hann var látinn blása í fyrst. Hann sagði að það væri alveg eðlilegt að einhver munur væri á niðurstöðunum úr þessum tveimur mælum og að farið væri eftir endanlegri niðurstöðu úr evidenzer- mælinum. Aðspurður kvaðst hann ekki muna eftir því að ákærði hefði véfengt niðurstöðu úr mælinum og beðið um að fara í blóðprufu. Hann sagði að alltaf væri kveikt á evidenzer-tækinu, en síðan væri kveikt á ákveðnu forriti í tölvunni og þá færi ákveðið ferli í gang áður en tækið væri tilbúið til notkunar. Tækið gæfi síðan til kynna þegar það væri tilbúið. Ekki væri hægt að nota tækið fyrr en það hefði gefið til kynna að það væri tilbúið. Vitnið kvaðst hafa farið á námskeið til að læra nota evidenzer mælinn en væri að öðru leyti ekki með mikla tæknimenntun.

Vitnið B-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf kvaðst vera einn þremur yfirumsjónarmönnum með evidenzer-mælinum, sem færu reglulega yfir tækið. Annars vegar væri um að ræða kvörðunareftirlit og hins vegar mánaðarlegt eftirlit. Hann sagði að tækin væru yfirfarin einu sinni í mánuði og þá prentaðist út vottorð. Hann sagði að upplýsingar um þessar prófanir væru vistaðar í tækinu. Sömuleiðis vistuðust öll öndunarsýni í mælitækinu, en þau færðust síðan yfir á gagnagrunn tölvunnar, sem tengd væri við mælinn, þegar áðurgreindar prófanir færu fram. Hann sagðist hafa kannað hvernig tækið vann þegar ákærði gaf þetta tiltekna öndunarsýni og kvað þá könnun hafa leitt í ljós að allt hefði verið eðlilegt og tækið hefði unnið á réttan hátt. Hann sagði að umrætt tæki væri sérhannað til að mæla áfengi í útöndunarlofti og sagði að það væri framleitt hjá fyrirtækinu Nanopuls í Svíþjóð. Kvaðst hann senda tækin einu sinni á ári til framleiðandans sem gerði á því fyrirbyggjandi lagfæringar og skipti út greiningarhólfi. Í framhaldinu væri tækið sent til Statens kriminaltekniske laboratorium í Svíþjóð, sem færi yfir tækið og kvarðaði það og sendi það síðan til baka með viðurkenningarskjali. Hann sagði að tækið væri alltaf haft í gangi, þ.e. í svonefndu „standby mode“ og það þyrfti eingöngu að kveikja á sérstöku forriti, sem væri tengt við tækið í hvert skipti sem öndunarsýni væru tekin.

Hann sagði að ef einhverjar villur kæmu upp þegar sýni væri tekið myndi tækið rjúfa mælinguna og þá yrði að endurræsa tækið. Hann sagði að ef mælingin tækist og tvær niðurstöður lægju fyrir væri óhætt að treysta þeim mælingum.

Aðspurður sagði hann að þegar farið hefði verið að taka öndunarsýni hér á landi hefði hann verið sendur af ríkislögreglustjóra ásamt öðrum umsjónarmönnum á vikunámskeið hjá lögreglunni í Noregi. Þegar sænsku evidenzer-tækin hefðu síðan verið tekin í notkun hér á landi hefði komið hingað til lands sænskur tæknimaður, sem hefði haldið námskeið fyrir áðurgreinda umsjónarmenn. Hann sagðist aðspurður ekki vera tæknimenntaður.

Aðspurður sagði hann að evidenzer-tækin hefðu aldrei bilað og sagði hann að viðkomandi tæki myndi gefa það strax til kynna ef eitthvað væri að. Hann sagði að ef slökkt væri á tækinu þyrfti að bíða í um 20 mínútur þar til það væri tilbúið til notkunar. Þá sagði hann að ekki væri hægt að blása í tækið fyrr en það gæfi sjálft til kynna að blása mætti í það. Hann sagði að lífræn leysiefni gætu haft truflandi áhrif á mælinguna, en þá myndi tækið rjúfa sjálft mælinguna og gefa til kynna að slík truflandi efni hefðu fundist. Þá sagði hann að hátt hitastig einstaklings gæti haft áhrif á niðurstöðuna úr mælingum til hækkunar, en hann kvaðst þó ekki vita hversu mikil áhrif það hefði. Hann sagðist ekki vita til þess að tyggigúmmí hefði áhrif á mælinguna. Hann sagði að tækin væru höfð í sambandi allan ársins hring.

III.

Eins og fram hefur komið var ákærði tekinn við akstur bifreiðarinnar DP-910 föstudaginn 26. nóvember 2010 og látinn blása í S-D2 mæli, sem sýndi 0,65‰. Var ákærði í kjölfarið handtekinn vegna gruns um ölvun við akstur og færður á lögreglustöð þar sem hann var látinn blása í evidenzer-öndunarsýnismæli. Samkvæmt vottorði um rannsókn á vínandamagni í útöndunarlofti ákærða, dags. 26. nóvember 2010, voru gerðar tvær mælingar á útöndunarlofti ákærða, hin fyrri kl. 01:36, sem sýndi 0.35 mg/l og hin síðari kl. 01:38, sem sýndi 0.34 mg/l. Að frádregnu reiknuðu fráviki var endanleg niðurstaða mælinganna 0.30 mg/l. Áður en öndunarsýnatakan fór fram var ákærði látinn svara nokkrum stöðluðum spurningum þar sem fram kemur að ákærði hefði ekki neytt áfengis eftir að akstri lauk, að hann notaði ekki þríhyrningsmerkt lyf og að líkamshiti hans væri eðlilegur. Er þessi skýrsla undirrituð af ákærða.

Fram kom hjá lögreglumönnunum J-kvk-þgf S-kvk-þgf, B-kk-þgf E-kk-þgf G-kk-þgf og B-kk-þgf J-kk-þgf B-kk-þgf, sem öll hafa sótt námskeið um notkun evidenzer-mælitækisins, að tækið væri sjálfvirkt, þ.e. ákveðið hljóðmerki gæfi til kynna þegar blása mætti í tækið og ekki væri hægt að notað tækið fyrr en tækið sjálft gæfi til kynna að það væri tilbúið. Annað hljóðmerki gæfi síðan til kynna hvort blásturinn væri fullnægjandi eða ekki. Ef blásturinn væri ekki fullnægjandi kæmi engin niðurstaða. Þá kom fram hjá vitnunum að alltaf væri kveikt á evidenzer-mælitækinu, en ræsa þyrfti sérstakt forrit í tölvu, sem tengd væri við mælitækið.

Fram kom hjá vitninu B-kk-þgf J-kk-þgf, sem kvaðst vera einn af þremur umsjónarmönnum með evidenzer-mælunum sagði að þessi tæki væru sérhönnuð til að mæla áfengi í útöndunarlofti. Hann sagði að tækin sættu reglulegu eftirliti, þ.e. svokölluðu mánaðareftirliti og kvörðunareftirliti. Þá væru tækin send til framleiðandans í Svíþjóð einu sinni á ári til viðhalds og síðan væru þau send til Statens kriminaltekniske laboratorium í Svíþjóð til yfirferðar og kvörðunar, en að því búnu væru þau send til baka með viðurkenningarskjali. Hann sagði að evidenzer-tækin hér á landi hefðu aldrei bilað. Þá sagði vitnið að ef einhverjar villur kæmu upp við sýnatöku myndi tækið rjúfa mælinguna og þá yrði að endurræsa það. Ef mælingin tækist hins vegar og tvær niðurstöður lægju fyrir væri unnt að treysta þeim mælingum. Fram kom hjá vitninu að upplýsingar um öll öndunarsýni væru vistaðar í mælitækinu, sem og prófanir á mælitækinu. Sagðist vitnið hafa kannað hvernig tækið vann þegar ákærði gaf umrætt öndunarsýni og sú könnun hefði leitt í ljós að allt hefði verið eðlilegt og tækið hefði unnið á réttan hátt.

Samkvæmt vottorði á dskj. nr. 6 fór fram svokallað mánaðareftirlit og kvörðunareftirlit á umræddu tæki hinn 30. nóvember 2010 eða fjórum dögum eftir að ákærði gaf öndunarsýnið. Var niðurstaða prófananna sú að bæði mánaðareftirlit og kvörðunareftirlit var viðurkennt.

Með vísan til alls framangreinds er ekkert fram komið í málinu, sem bendir til að niðurstaða rannsóknar á vínandamagni í útöndunarlofti ákærða með evidenzer-mælitækinu í greint sinn sé ekki rétt. Með vísan til þess, framburðar vitna í málinu, sérstaklega framburðar vitnisins B-kk-ef J-kk-ef, sem og gagna málsins að öðru leyti þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem greinir í ákæru. Háttsemi ákærða er réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákærunni.

Ákærði, sem fæddur er 1984, hefur frá árinu 2002 hlotið sex refsidóma og gengist undir eina viðurlagaákvörðun. Hinn 12. apríl 2002 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar og sviptur ökurétti vegna hraðaksturs. Hinn 20. febrúar 2004 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar vegna líkamsárásar og hinn 31. janúar 2005 var ákærði dæmdur í tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir húsbrot. Um hegningarauka var að ræða. Hinn 17. mars 2006 gekkst ákærði undir viðurlagaákvörðun, 200.000 króna sekt og sviptingu ökuréttar í 18 mánuði, fyrir ölvunarakstur og fyrir að hafa ekki ökuskírteini meðferðis. Hinn 25. apríl 2007 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar fyrir eignaspjöll. Um skilorðsrof var að ræða, en refsing var ekki dæmd upp. Hinn 16. júní 2008 var ákærði dæmdur til greiðslu 260.000 króna sektar og sviptur ökurétti í þrjú ár frá 17. apríl 2008 vegna hraðaksturs og ölvunaraksturs. Loks var ákærði hinn 4. desember 2008 dæmdur í 45 daga fangelsi fyrir ölvunarakstur og akstur sviptur ökurétti, auk annarra smærri umferðarlagabrota. Þá var ákærði sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði hefur nú í fjórða sinn gerst sekur um ölvunarakstur og ítrekað í þriðja sinn brot gegn 45. gr. umferðarlaga. Þá hefur ákærði í annað sinn gerst sekur um akstur sviptur ökurétti og með því ítrekað brot gegn 48. gr. sömu laga. Í ljósi framangreinds þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Þá er ævilöng svipting ökuréttar ákærða áréttuð.

Ákærði greiði 115.400 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef E-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 100.400 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari. Uppkvaðning dómsins hefur dregist lítillega vegna embættisanna.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga.

Ævilöng svipting ökuréttar ákærða er áréttuð.

Ákærði greiði 115.400 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef E-kk-ef hdl., 100.400 krónur.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir.

Héraðsdómi Reykjaness 21.06.2011.