S-123/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 28. september sl., höfðaði sýslumaðurinn á Akureyri 16. júní sl. á hendur X;

„fyrir líkamsárás, með því að hafa mánudagsmorguninn 14. febrúar 2011, ráðist að sambýliskonu sinni A, kt. 000000-0000, í eldhúsi á þáverandi sameiginlegu heimili þeirra að [...], gripið í föt hennar, og ýtt henni upp að vegg og slegið hana einu sinni í andlitið með krepptum hnefa, þannig að hún féll í gólfið, og síðan sparkað einu sinni í fætur hennar. Afleiðingar þessarar árásar urðu að hún hlaut mar og bólgu yfir vinstra kinnbeini og sprungna æð í vinstra auga.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20, 1981.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa.

Í málinu gerir A, kt. 000000-0000, [...], bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 500.000 með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001 frá 10.04.2011, til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi var kynnt ákærða, en dráttarvöxtum frá þeim degi, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.“

Ákærði krefst þess aðallega að verða sýknaður en til vara að verða dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og eftir atvikum að hún verði skilorðsbundin. Hvað bótakröfuna varðar krefst hann þess aðallega að henni verði vísað frá dómi, til vara sýknu og til þrautavara að hún verði lækkuð verulega. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði og skipuðum verjanda dæmd hæfileg málsvarnarlaun.

I.

Aðfaranótt mánudagsins 14. febrúar 2011 kl. 05:21 hafði brotaþoli, A, samband við lögreglu og óskaði eftir aðstoð vegna líkamsárásar. Lögreglumennirnir Ö og Æ hittu hana fyrir utan við .... Segir í frumskýrslu lögreglumannanna að hún hafi verið með greinilegan áverka við vinstra auga, mar og roða í því. Eftir henni er haft að hún hafi nýlega verið farin að búa með ákærða ásamt 12 ára syni sínum. Ákærði neyti mikils áfengis og kvöldið áður hafi hann verið búinn að drekka það mikið að hún hafi ákveðið að fara með son sinn í íbúð sem hún ætti í ... til að gista þar. Hún hafi þurft að fara heim til ákærða til að sækja föt og fleira fyrir drenginn áður en skóli hæfist og vonað að ákærði væri sofandi. Þetta hafi verið rétt fyrir klukkan 05:30 (svo!). Ákærði hafi verið vakandi og hafi komið til einhverra orðaskipta milli þeirra, þar sem hún hafi haft orð á því að hann ætti við drykkjuvandamál að etja og þyrfti að fara í meðferð við því. Hann hafi þá brugðist illa við og slegið hana einu föstu hnefahöggi í andlitið svo hún hafi fallið við. Þá hafi hann einnig sparkað í fætur hennar þar sem hún hafi legið á eldhúsgólfinu. Hún hafi síðan staðið á fætur og farið út og hringt eftir aðstoð.

Lögreglumennirnir óku A á slysadeild og leiðbeindu henni um „kæruferli í líkamsárásarmálum.“

Í málinu liggur frammi upplýsingaskýrsla lögreglu, dagsett 22. febrúar 2011, þar sem segir að þann dag hafi enginn haft frekara samband við lögreglu vegna þessa atviks og engar kröfur hafi verið lagðar fram, hvorki um bætur né refsingu. Sé málið því afgreitt frá lögreglu án frekari afskipta.

Þann 16. maí 2011 kom A á lögreglustöð og kærði. Hún skýrði svo frá að hún hefði kynnst ákærða fyrir rúmlega einu og hálfu ári og þau hefðu verið búin að búa saman í um tvo mánuði á heimili hans við ... . Hún sagði hann hafa drukkið nokkuð mikið og stundum í tvo til fjóra sólarhringa í senn. Hann hefði lofað henni að hætta neyslunni en ekki staðið við það. Þau hefðu fengið sér í glas laugardagskvöldið 12. febrúar, en ákærði hefði drukkið daginn eftir, farið út og komið heim drukkinn um klukkan 18:00 sunnudaginn 13. febrúar. Þá hefði hún farið með syni sínum, 13 ára gömlum, heim til sín í ... . Soninn hefði vantað sundföt, sem hefðu verið í ... og hún hefði því farið þangað snemma á mánudagsmorgni til að sækja sundfötin. Ákærði hefði vaknað. Þau hefðu farið að tala saman við eldhúsborðið og hún sagt honum að þetta samband gengi ekki og hann væri helvítis drykkjuræfill og yrði að fara í meðferð. Hún hefði staðið harkalega á fætur og ákærði líka, hann gripið framan í föt hennar, ýtt henni upp að vegg og slegið hana einu sinni í andlitið með krepptum hnefa. Höggið hefði lent vinstra megin á andliti hennar, kinnbeini og auga. Höfuð hennar hefði slegist í vegginn. Hún hefði vankast og fallið á gólfið. Meðan hún hefði legið þar hefði hún rankað við sér við það að ákærði hefði sparkað a.m.k. einu sinni í hana og sparkið komið í fæturna. Hann hefði farið út úr eldhúsinu. Hún hefði yfirgefið íbúðina og hringt til lögreglu. Hún hefði fengið slæmt glóðarauga á vinstra auga, blætt hefði inná það og síðan hefði komið í ljós að rót hefði drepist í vinstri hliðarframtönn og tannlæknir metið það svo að það gæti hafa orsakast af þessu höggi.

Lögregla yfirheyrði ákærða 10. júní 2011. Hann skýrði svo frá að þau A hefðu kynnst fyrir um einu og hálfu ári, aldrei búið saman en verið kærustupar. Hann neitaði því alfarið að hafa slegið A. Þeim hefði orðið sundurorða en engin átök hefðu orðið. Hann lýsti aðdragandanum svo að hann hefði verið að drekka kvöldið áður, en farið að sofa þegar hann hefði komið heim. Hann hefði vaknað rétt fyrir klukkan fimm við hurðaskelli og mikinn umgang, farið fram og séð A komna. Þau hefðu sest við eldhúsborðið og rætt saman, hún hefði orðið æst og ausið yfir hann svívirðingum. Hann hefði verið rólegur og ekki svarað neinu, hún hefði æst ennþá meira, velt eldhúsborðinu við, ráðist að dauðum hlutum í eldhúsinu og þeytt stólum til og frá. Hann hefði farið inn í herbergi sitt en A verið eftir frammi. Hann hefði heyrt umgang í henni og litið fram aftur. Þá hefði hann séð hana liggja á eldhúsgólfinu innan um stóla og borð. Hann hefði sagt henni að skilja eftir lykla að íbúðinni þegar hún færi, en hún engu svarað. Hann hefði farið aftur inn í herbergi og heyrt hana skömmu síðar fara og skella á eftir sér.

Fyrir liggur texti úr bráðasjúkraskrá slysadeildar vegna komu A 14. febrúar 2011 kl. 05:33. Textinn er saminn af B, kandídat. Þar segir að A hafi komið í fylgd lögreglu á slysadeild. Hún hafi verið að hitta mann síðastliðið eitt og hálft ár og að mestu leyti búið heima hjá honum ásamt 12 ára gömlum syni sínum. Maðurinn hafi drukkið mikið að undanförnu að sögn A og kvöldið áður hafi hún fengið nóg og flutt út af heimilinu. Í morgunsárið eða um klukkan fimm hafi hún ætlað að finna dót í skólann fyrir son sinn og farið að sækja það. Maðurinn hafi vaknað og þau farið að ræða saman og hún sagt honum að samband þeirra gengi ekki lengur nema hann tæki sig á í drykkjunni og færi í meðferð. Við það hafi hann reiðst og slegið til hennar með höggi á vinstri kinn. Hún hafi fallið í gólfið og að eigin sögn fundist sem hún hefði dottið út í nokkrar sekúndur. Hún hafi lýst sársauka yfir vinstra kinnbeini. Maðurinn hafi slegið til hennar í þetta eina sinn og aldrei verið ofbeldisfullur gagnvart henni áður. Síðan segir að sjá hafi mátt byrjandi mar og bólgu yfir vinstra kinnbeini. Æð hafi sprungið í vinstra auga og blætt og sé það orðið rautt. Ekki hafi verið að sjá neitt opið sár og engin fersk blæðing verið í andliti. Þreifieymsli hafi verið yfir vinstra kinnbeini neðan við enda á vinstra auga. Þar hafi verið komið fram mar og bólga á svæði um 5 x 3 sentímetrar í þvermál.

II.

Ákærði kvaðst fyrir dómi hafa verið að heiman allan sunnudaginn. Hann hafi drukkið bjór og fundið einhverja breytingu á sér um það leyti sem hann hafi komið heim. A og sonur hennar hafi verið heima við, en hann ekki haft mikil samskipti við þau. Hann hafi farið snemma að sofa, ekki seinna en kl. 9 um kvöldið. Hann hafi vaknað klukkan hálffimm um morguninn við það að A hafi verið að róta í skápum og hirslum. Hún hafi reynt að æsa hann upp en ekki tekist það og orðið reið og sópað munum af eldhúsborðinu. Hann hafi farið inn í herbergi og heyrt brambolt í eldhúsinu, þá farið fram aftur og séð A liggja á eldhúsgólfinu, en borð og stólar hafi verið úti um allt. Hann hafi sagt við hana að hún skyldi skila lyklum og farið aftur að sofa. Hann kvaðst ekki hafa athugað hvort hún væri með meðvitund eða ekki og tók fram að hann sæi eftir því að hafa ekki gert svo.

A skýrði frá því að þau ákærði hafi búið saman, en hún hafi ekki verið búin að flytja lögheimili sitt. Ákærði hafi komið ölvaður heim á sunnudegi og hafi hún þá farið með son sinn að heiman. Hún hafi farið um nóttina til að sækja íþróttaföt á soninn. Ákærði hafi vaknað og þau rætt saman. Hafi hún sagt að þetta gengi ekki og hann væri fyllirísræfill. Hún hafi staðið snöggt upp og eldhúsborðið hafi titrað við það og eitthvað fallið af því. Ákærði hafi þá slegið hana svo hún vankaðist. Hún kvaðst minnast þess að hann hafi sparkað í fætur hennar meðan hún lá á gólfinu. Hún hafi síðan farið út en fundið að hún væri ennþá of vönkuð til að aka heim og hringt til lögreglu. Hún kvaðst hafa farið á lögreglustöð um viku seinna til að kæra, en þá hefði enginn verið viðlátinn til að sinna erindi hennar. Hafi farið svo nokkrum sinnum áður en tekin var af henni lögregluskýrsla. Hún kvaðst hafa farið nokkru síðar heim til ákærða með menn með sér til að sækja pjönkur sínar og hafi ákærði þá sagt að þetta hefði verið gott á hana.

Lögreglumennirnir Ö og Æ gáfu skýrslur fyrir dómi og staðfestu frumskýrslu Ö, sem áður hefur verið rakin efnislega. Í framburði Ö kom fram að hún myndi eftir að líklega um viku eftir atvikið hefði A komið á lögreglustöð og viljað tala við rannsóknarlögreglumann, en kvaðst ekki geta sagt til um það hvort hún hefði fengið því erindi framgengt.

Fyrir dóminn kom C, sem var einn þeirra sem hjálpaði A að sækja dót heim til ákærða. Minntist hann þess að ákærði hefði sagt að eitthvað hefði verið gott á A og kvaðst hafa ályktað að þar ætti hann við það að hann hefði slegið hana.

Framangreindur læknir, B, gaf skýrslu símleiðis og staðfesti efni bráðasjúkraskrár og skýrði það.

III.

Ákærði og A eru ein til frásagnar um atvik í eldhúsinu á heimili ákærða á þeim tíma sem ákæran greinir. Hefur A frá upphafi staðfastlega borið að ákærði hafi greitt sér hnefahögg, en ákærði kveðst hafa komið að henni liggjandi í eldhúsinu og snúið frá henni þar án þess að athuga hvað komið hefði fyrir. Áverki a er þess eðlis að af honum verður ekki ráðið með fullri vissu hvort leggja beri frásögn hennar eða ákærða til grundvallar, þar sem ekki verður útilokað að hann hafi komið til við fall. Enginn grunur leikur á því að A hafi verið undir áhrifum áfengis eða lyfja. Ákærði mun hafa sofnað undir einhverjum áfengisáhrifum, en ekki verður annað lagt til grundvallar en að þau hafi verið runnin af honum eftir svefninn, að mestu eða öllu leyti. Ákærði og A eru sammála um að þeim hafi orðið sundurorða áður en hún fékk áverkann. Þegar af þeirri ástæðu að ákærði gat allt eins átt við það að A hefði hlotið glóðarauga af falli, hafi hann sagt að það væri ,,gott á hana“, verður ekkert sérstakt ályktað af framburði hennar og vitnisins C um það atriði.

Framburður A um að ákærði hefði slegið hana kom fram þegar eftir atvikið samkvæmt skráðri frásögn lögreglumanna og læknis og hefur verið stöðugur um það síðan. Er hún samkvæm sjálfri sér í öllum meginatriðum, bæði að því leyti sem haft er eftir henni í frumskýrslu lögreglu og bráðasjúkraskrá og síðan við skýrslutöku fyrir lögreglu og dómi. Skýring hennar á því hversu langur tími leið uns hún kærði fær stoð í framburði Ö og verður því metin trúverðug.

Þótt það sé ekki útilokað eins og nefnt er hér að framan, að áverki A geti hafa orsakast af falli, er það til muna ólíklegri skýring á honum en sú sem hún ber um. Þá eru viðbrögð ákærða með nokkrum ólíkindum, ef svo var sem hann segir að hann hafi komið að A liggjandi á eldhúsgólfinu en ekki athugað hvort hún væri með meðvitund og hvað fyrir hana hefði komið. Gerir þetta frásögn hans ótrúverðugri en ella. Að þessu virtu verður frásögn A metin trúverðug og lögð til grundvallar dómi. Verður talið nægilega sannað með framburði hennar að ákærði hafi slegið hana hnefahögg í greint sinn, með þeim afleiðingum sem ákæra greinir. Gegn neitun ákærða verður ekki talið sannað að hann hafi sparkað í fætur hennar eða að höfuð hennar hafi slegist í vegg, þar sem engin meiðsli gefa það til kynna. Verknaður ákærða varðar við tilgreint refsiákvæði í ákæru.

Hér að framan er rakin stuttlega frásögn A og ákærða um samband þeirra. Ljóst er að það var fyrir hendi í einhverri mynd og hún var a.m.k. nokkuð tíður gestur á heimili ákærða, þótt þau greini á um það hvort hún hafi verið flutt til hans eða ekki. Jafnvel þótt svo yrði litið á að þau hafi verið nákomin í skilningi 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum, verður litið til atvika og þess að hér var um einstakt tilvik að ræða. Eru þegar af þeirri ástæðu ekki efni til að beita því ákvæði við ákvörðun refsingar.

A varð fyrir árásinni eftir að hún hafði kallað ákærða drykkjuræfil eða fyllirísræfil. Þrátt fyrir það verður ekki litið svo á að hún hafi átt með því upptök að árásinni í skilningi 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum, og þótt ummælin væru móðgandi verða þau hér ekki metin stórfelld móðgun í skilningi 4. tl. 1. mgr. 74. gr. sömu laga, eins og aðstæðum var háttað. Á hinn bóginn verður litið til 8. tl. 1. mgr. 70. gr. sömu laga og haft í huga við ákvörðun refsingar að ákærði lét A liggja eftir og gekk sjálfur til náða eftir að hann hafði unnið verkið.

Ákærði var dæmdur þann 16. október 2009 í eins mánaðar fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Hefur hann nú rofið skilorð þess dóms og ítrekað ofbeldisbrot, sbr. 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 83/2005. Ber að taka dóminn upp og dæma ákærða refsingu í einu lagi fyrir bæði brotin eftir reglum 77. gr. almennra hegningarlaga. Ákveðst hún fangelsi í þrjá mánuði. Rétt þykir að skilorðsbinda hana að hluta eins og greinir í dómsorði, en ekki þykir fært að skilorðsbinda hana að fullu.

Bótakrafa er rakin í ákæru og liggur greinargerð um hana frammi í málinu. Hún var nánar reifuð við munnlegan málflutning. Fallist verður á að ákærði hafi bakað sér bótaskyldu gagnvart brotaþola. Verður ekki fallist á aðal- og varakröfur hans varðandi bótakröfuna.

Í þrautavarakröfu byggir ákærði á því að krafa um miskabætur sé allt of há og verður fallist á það. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 150.000 krónur. Fallist verður á það með ákærða að miða hana við verðlag á þeim tíma þegar hún var sett fram og kynnt ákærða stuttu seinna. Verða því ekki dæmdir vextir á fjárhæðina, en dráttarvextir dæmdir frá 10. júlí 2011 til greiðsludags.

Þótt þess sé ekki getið í ákæru, er í greinargerð um bótakröfu höfð uppi krafa um ,,þóknun vegna réttargæslu úr hendi sakbornings samkvæmt mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á réttargæsluþóknun.“ Er síðar í greinargerðinni vísað til 48. gr. laga nr. 88/2008, kröfunni til stuðnings. Þar segir að þóknun skipaðs réttargæslumanns skuli ákveðin í dómi eða úrskurði. Einnig er þar kveðið á um að slík þóknun teljist til sakarkostnaðar.

Brotaþola hefur ekki verið skipaður réttargæslumaður. Þessi þáttur í kröfugerð hennar er verulegum annmörkum háður. Þó verður litið til þess að gerð er krafa um þóknun úr hendi sakbornings og þess að ákærði hefur ekki hreyft andmælum gegn þessum þætti sérstaklega. Með þetta í huga þykir mega líta svo á að átt sé við málskostnað, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 og að ekki sé brýn skylda að vísa þessum þætti sjálfkrafa frá dómi. Verður ákærði að þessu athuguðu dæmdur til að greiða brotaþola 62.750 krónur í málskostnað.

Ákærði verður dæmdur til að greiða sakarkostnað, sem enginn er annar en málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, I-kk-ef Þ-kk-ef hdl. sem ákveðast eins og greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf, héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta ber fullnustu tveggja mánaða þar af. Skal sá hluti refsingarinnar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 150.000 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38, 2001 frá 10. júlí 2011 til greiðsludags og 62.750 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði 225.900 krónur í sakarkostnað, sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, I-kk-ef Þ-kk-ef héraðsdómslögmanns.