S-274/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 14. október sl., er höfðað með ákæru útgefinni af sérstökum saksóknara 24. apríl 2015 á hendur H-kk-þgf B-kk-þgf H-kk-þgf [..., ...], og A, [..., ...], gegn báðum ákærðu aðallega fyrir fjársvik í mars og apríl 2012, en gegn ákærða A til vara fyrir hlutdeild í fjársvikum, með því að hafa fengið með blekkingum greiðslufrest á kröfu Tollstjórans að fjárhæð kr. 26.094.830 vegna aðflutningsgjalda af alls 7.224 70 cl. flöskum af 37,5% sterku áfengi, með því að hagnýta sér heimild sem Y hafði hjá Tollstjóra til frestunar á greiðslu aðflutningsgjalda, en félagið uppfyllti skilyrði 1. mgr. 121. gr. tollalaga nr. 88/2005 fyrir greiðslufresti á aðflutningsgjöldum, var skuldlaust við ríkissjóð og hafði áður flutt inn áfengi til landsins. Ákærði A pantaði áfengið frá Bretlandi, ákærði H-x-x fjármagnaði kaup á því og var áfengið flutt til landsins, fyrst í nafni X, en síðar samkvæmt reikningi stíluðum á Y. Ákærði H-x-x fékk áfengið tollafgreitt og ráðstafaði því með þeim hætti að útilokað var að andvirðið rynni til Y eða til greiðslu aðflutningsgjaldanna með öðrum hætti.

Blekkingarnar fólust nánar tiltekið í því að vekja hjá starfsmönnum Eimskipa þá röngu hugmynd að Y væri raunverulegur innflytjandi áfengisins og andvirði þess myndi renna til félagsins og það ásamt öðrum eignum þess standa til fullnustu aðflutningsgjaldanna. Ákærðu hagnýttu sér heimild félagsins hjá Tollstjóra til greiðslufrests á aðflutningsgjöldum sem þeir ella hefðu ekki fengið, enda sú heimild bundin við lögaðilann Y og atvinnurekstur þess en ekki persónulegar ráðstafanir ákærðu sem voru Y óviðkomandi. Í ljósi fyrirætlana ákærðu um ráðstöfun áfengisins og andvirðis þess var fyrirsjáanleg og veruleg hætta á að útvegun þeirra á félaginu Y í því eina skyni að afla sér greiðslufrests á aðflutningsgjöldum af áfenginu ylli ríkissjóði fjártjóni með þeim hætti að krafa Tollstjóra á hendur Y vegna aðflutningsgjaldanna yrði ekki greidd.

Háttsemi ákærðu fólst nánar tiltekið í því að ákærði A pantaði 9. mars 2012, alls 7.224 70 cl. flöskur af 37,5% sterku áfengi fyrir meðákærða H-kk-þf frá vínheildsalanum G&J Greenall í Bretlandi. Pöntunina á áfenginu gerði ákærði A í nafni félags síns X. Ákærði A greiddi fyrir áfengið með fjármunum frá meðákærða H-x-x, 15. mars 2012, alls 7.472 bresk sterlingspund sem samsvaraði 1.495.245 íslenskum krónum miðað við gengi þann dag. Með 1.500 króna þóknun vegna greiðslunnar nam heildarfjárhæð alls 1.496.745 krónum. Ákærði A vissi því eða hlaut að vera ljóst að pöntunin á áfenginu frá breska vínheildsalanum var í þágu meðákærða H-kk-ef og væri X ehf. óviðkomandi. Hinn 13. apríl 2012 fór ákærði A þess á leit við starfsmann vínheildsalans G&J Greenall, að breyting yrði gerð á nafni kaupanda áfengisins samkvæmt vörureikningi, þannig að í stað X yrði Y tilgreindur kaupandi. Í samræmi við beiðni ákærða A gerði vínheildsalinn nýjan reikning þar sem Y var tilgreindur sem kaupandi áfengisins og var reikningurinn sendur 17. apríl 2012 frá netfangi X til Eimskipa sem annaðist flutning áfengisins til Íslands. Þann sama dag keypti ákærði A alla hluti félagsins Y fyrir 360.000 krónur og tók sjálfur sæti varamanns í stjórn félagsins en ákærði H-kk-nf var skráður framkvæmdarstjóri og stjórnarmaður þess.

Eftir að áfengið hafði verið tollafgreitt ráðstafaði ákærði H-x-x því í eigin þágu með sölu þess til veitingastaða, sem greiðslu vegna eigin fjárskuldbindinga og með afhendingu á hluta þess án endurgjalds til meðákærða A. Ekkert af andvirði áfengisins rann til Y eða til greiðslu á skuld við Tollstjóra vegna aðflutningsgjalda og liggur því fyrir auðgun ákærðu á kostnað ríkissjóðs.

Ákærðu keyptu þannig og notuðu Y eingöngu í áfengisviðskiptunum sem skálkaskjól í blekkingarskyni til að fá áfengið tollafgreitt og til að útvega sér greiðslufrest á kröfu Tollstjóra um aðflutningsgjöld.

Ákærðu var báðum ljóst eða hlaut að vera ljóst að langlíklegast væri að krafa Tollstjórans um greiðslu aðflutningsgjalda yrði aldrei greidd eða létu sér það að minnsta kosti í léttu rúmi liggja. Engar fjármunafærslur voru á bankareikningum Y eftir að ákærði A keypti félagið, bókhald var ekki fært og skattframtölum ekki skilað fyrir félagið. Bú Y var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 17. janúar 2013 og lýsti Tollstjórinn 38.742.808 króna kröfu í þrotabúið, vegna fyrrnefndra aðflutningsgjalda. Skiptum á þrotabúinu er ólokið en telja má ólíklegt að nokkuð fáist upp í kröfu Tollstjóra við úthlutun úr þrotabúinu þar sem litlar sem engar eignir eru í þrotabúinu.

Til vara er ákærða H-kk-þgf gefinn að sök fjárdráttur, með því að hafa dregið sér andvirði fyrrgreinds áfengis í eigu Y. Andvirðið hafði ákærði í vörslum sínum og ráðstafaði því í eigin þágu og félaginu óviðkomandi. Ákærða A er til þrautavara gefin að sök hlutdeild í fjárdrætti meðákærða H-kk-ef, með þeirri háttsemi sem að ofan er lýst.

Er háttsemi ákærða H-kk-ef aðallega talin varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 247. gr. sömu laga. Háttsemi ákærða A er aðallega talin varða við 248. gr. laga nr. 19/1940, til vara við 248. gr., sbr. 22.gr. sömu laga en til þrautavara við 247. gr., sbr. 22.gr. sömu laga.

Er þess krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærðu neita báðir sök. Af hálfu verjenda er aðallega krafist sýknu en til vara vægustu refsingar er lög leyfa. Þá er krafist málsvarnarlauna er greiðist úr ríkissjóði.

Með bréfi skiptastjóra þrotabús Y, 5. júní 2013, var málefnum félagsins vísað til lögreglurannsóknar vegna gruns um refsiverða háttsemi. Í kærunni er rakið að í mars 2012 hafi félagið flutt til landsins gám með sterku áfengi frá breska fyrirtækinu G&J Grenall. Kaupverðið hafi verið 7.472 bresk pund, sem þá hafi jafngilt um 1,7 milljónum króna. Gámurinn hafi verið leystur út en áfengisgjöld og aðflutningsgjöld Tollstjóra ekki verið greidd. Grunur léki á að áfengið hafi verið selt en söluverð þess hafi aldrei borist félaginu. Vegna umrædds farmflutnings hafi Tollstjóri lýst kröfu í þrotabúið að fjárhæð 38.808.489 krónur. Megi út frá því áætla að söluverð farmsins hafi að lágmarki verið sú fjárhæð auk álagningar. Félagið hafi verið úrskurðað gjaldþrota 17. janúar 2013. Í kjölfarið hafi fyrirsvarsmaður félagsins, H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, ákærði í máli þessu, ítrekað verið boðaður í skýrslutöku á skrifstofu skiptastjóra. Það hafi ekki borið árangur. Beiðni hafi því verið send héraðsdómi um kvaðningu hans á grundvelli 3. mgr. 81. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 54. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þrátt fyrir kvaðningu og aðstoð lögreglu hafi ekki tekist að fá ákærða fyrir dóminn.

Í bréfi skiptastjóra er rakið að samkvæmt samþykktum hins gjaldþrota félags hafi fyrrverandi stofnendur og stjórnarmenn félagsins gengið úr stjórn 17. apríl 2012. Í stað þeirra hafi ákærði og A, ákærði í máli þessu, tekið sæti í stjórn. Skrifað hafi verið undir almennt umboð frá Eimskip hf. þennan sama dag, þ.e. 17. apríl 2012. Gögn málsins beri með sér að félagið X hafi í fyrstu verið skráð greiðandi áfengisins hjá söluaðila. Í tölvupósti 13. apríl 2012 hafi ákærði A, þá stjórnarmaður í X, óskað eftir því að söluaðilinn Y yrði skráður greiðandi.

Samkvæmt samþykktum Y sem eru á meðal gagna málsins, var félagið upphaflega stofnað 12. mars 2007. Á meðal gagna málsins er umboð sem Y hefur gefið út til Eimskipa til skuldbindandi undirskriftar ábyrgðaryfirlýsingar á tollskýrslu og gjaldfærslu á aðflutningsgjöldum. Fram kemur að umboðið taki gildi 17. apríl 2012. Á meðal gagna málsins er yfirlit yfir tékkareikning Y nr. 6803 í Íslandsbanka. Nær yfirlitið allt aftur til 5. janúar 2009. Samkvæmt því voru reglubundnar hreyfingar á tékkareikningi félagsins á árinu 2009. Á árinu 2010 fækkaði hreyfingum mjög og vörðuðu að mestu greiðslur til Ríkissjóðsinnheimtna, Fjársýslu ríkisins og Tollstjóra. Á árinu 2011 voru litlar hreyfingar á reikningi. Á árinu 2012 lagði ákærði A inn á reikning félagsins 360.000 krónur og varði þeirri fjárhæð að mestu á næstu vikum til greiðslu fjárhæða til fyrri eigenda. Á árinu 2013 voru engar aðrar hreyfingar en þær sem tengdust vöxtum og fjármagnstekjuskatti.

Ákærði, H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, gaf skýrslu hjá lögreglu 17. júlí 2013 og síðan við aðalmeðferð málsins fyrir dómi. Ákærði greindi frá því að hann hafi lengi starfað sem veitingamaður. Hafi fjármál hans verið orðin mjög slæm og hann skuldað ýmsum fjármuni. Á árinu 2012 hafi hann fengið þá hugmynd að flytja inn áfengi til endursölu á Íslandi. Meðákærði væri frændi ákærða og hafi ákærði vitað að meðákærði hafi lengi unnið við innflutning á áfengi frá útlöndum. Ákærði hafi leitað til meðákærða með að aðstoða sig við innflutninginn. Meðákærði hafi útvegað einkahlutafélag sem yrði notað við innflutninginn. Hafi meðákærði í því skyni keypt félagið Y fyrir ákærða. Félagið hafi haft tollfríðindi í formi greiðslufrests á aðflutningsgjöldum, eins og önnur félög af sama toga. Ákærði kvaðst engin tengsl hafa haft við félagið áður. Kaupverðið hafi verið 360.000 krónur og hafi ákærði greitt fyrir félagið með peningum. Er tekin var lögregluskýrsla af ákærða greindi hann frá því að hann hafi ekki greitt fyrir félagið. Er borið var undir ákærða misræmi að þessu leyti kvaðst ákærði hafa ruglast á þessu atriði við skýrslugjöfina. Meðákærði hafi pantað áfengi hjá vínheildsalanum G&J Greenall í Bretlandi, en um hafi verið að ræða 7.224 flöskur af sterku áfengi. Meðákærði hafi þekkt þennan vínheildsala og ákærði því verið að nýta sér viðskiptatengsl meðákærða. Ákærði hafi millifært fjármuni til kaupa á víninu til meðákærða, sem í kjölfarið hafi greitt fyrir vínið. Ákærði kvaðst ekki hafa verið kominn með kaupendur að víninu er hann hafi pantað það, en verið kominn með vilyrði frá ýmsum aðilum sem hafi áformað að kaupa af ákærða. Ákærði kvaðst ekki geta skýrt af hverju meðákærði hafi í fyrstu látið X vera skráða fyrir innflutningnum en síðan breytt því yfir á Y Ákærði kvaðst hafa undirritað nauðsynleg skjöl til að Eimskip gæti leyst umrætt vín út úr tolli. Ákærði hafi í framhaldi fengið það afhent í vöruskemmu Eimskipa. Í kjölfar þessa hafi ákærði selt einhverjum aðilum áfengi. Sá hluti hafi runnið í eigin vasa ákærða. Á þessum tíma hafi ákærði verið að ná sér upp eftir erfitt líf. Hafi hann verið með marga á eftir sér sem gert hafi tilkall til stórs hluta þess áfengis sem ákærði hafi flutt inn. Hafi handrukkarar verið á eftir honum og þeir komist á snoðir um innflutninginn. Handrukkararnir hafi hótað ákærða og fjölskyldu hans öllu illu. Ákærði hafi ekki þorað að kæra þá til lögreglu. Væri ákærði enn óttasleginn við þá og vildi ekki gefa upp hverjir þeir væru. Hafi þeir tekið stóran hluta lagersins. Í lokin hafi ekkert verið eftir til að standa straum að greiðslu aðflutningsgjalda en allt hafi þetta gerst mjög hratt. Ákærði hafi í upphafi stefnt að því að um væri að ræða arðbæran innflutning. Allt hafi farið í vaskinn við það að áfengið hafi verið tekið frá honum. Fjárhagsleg staða hans hafi verið mjög slæm á þessum tíma. Meðákærði hafi engan fjárhagslegan ávinning haft af innflutningnum. Hafi meðákærði einungis fengið áfengi til smökkunar. Um hafi verið að ræða nokkrar flöskur. Er lögregluskýrsla var tekin af ákærða bar hann að meðákærði hafi fengið nokkra kassa af vínflöskum til að selja. Fyrir dómi kvað ákærði þann framburð sinn hjá lögreglu ekki réttan.

Ákærði A gaf skýrslu hjá lögreglu 8. júlí 2013 og fyrir dómi við aðalmeðferð málsins. Ákærði bar að meðákærði hafi leitað til sín og óskað eftir því að hann aðstoðaði hann við innflutning á áfengi. Hafi meðákærði spurt hvort ákærði þekkti til þess að eitthvert fyrirtæki væri á lausu til að hefja innflutning í gegnum og hafi ákærði sagt svo vera. Hafi ákærði fundið félagið Y, sem ekki hafi verið í rekstri á þeim tíma og aðstoðað meðákærða við kaup á félaginu. Meðákærði hafi einnig óskað eftir aðstoð ákærða við að panta áfengi að utan, en ákærði hafi starfað við víninnflutning í mörg ár og meðákærði þekkt það, en þeir væru frændur. Ákærði hafi notað viðskiptasambönd sín og pantað áfengi hjá G&J Greenall í Bretlandi. Meðákærði hafi greitt fyrir pöntunina með reiðufé, sem ákærði hafi lagt inn á reikning félags sem hann hafi verið með á þeim tíma og héti X. Hafi afskiptum ákærða átt að ljúka af þessum viðskiptum eftir þetta, en meðákærði hafi séð að öðru leyti um innflutninginn og átt að njóta góðs af hagnaði í tengslum við hann. Ástæðan fyrir því að pöntunin hafi upphaflega verið gerð í nafni X hafi verið sú að það félag hafi verið til. Eftir hafi átt að festa kaup á Y og greiða fyrir félagið. Þegar það hafi verið komið í gegn hafi nafni innflytjandans verið breytt í Y. Félagið X hafi verið illa statt fjarhagslega á þessum tíma og verið á leið í gjaldþrot. Pöntun þessi hafi verið það síðasta sem gert hafi verið í nafni X. Ákærði kvaðst ekki þekkja hvernig meðákærði hafi ráðstafað því áfengi er hann hafi flutt inn. Hann hafi sjálfur ekkert áfengi fengið, hvorki nokkra kassa eða svokallað ,,smakk“ sem meðákærði hafi borið um. Ákærði kvaðst ekkert þekkja til rekstrar Y, enda hafi félagið verið í eigu meðákærða. Þegar meðákærði hafi ætlað að skrá félagið í Firmaskrá hafi komið í ljós að það vantaði nafn meðstjórnanda til að unnt væri að skrá félagið. Hafi meðákærði leitað til ákærða í því skyni að bjarga málum og ákærði fallist á það.

Niðurstaða:

Ákærðu eru gefin að sök hegningarlagabrot í tengslum við innflutning á 7.224 flöskum af sterku áfengi í mars og apríl 2012 í gegnum félagið Y. Af hálfu ákæruvalds er aðallega á því byggt að ákærðu hafi gerst sekir um fjársvik með því að hafa með blekkingum tekist að vekja hjá starfsmönnum Eimskipa þá röngu hugmynd að Y væri raunverulegur innflytjandi áfengisins og að andvirði innflutningsins myndi renna til félagsins. Eftir innflutninginn hafi ákærði H-kk-nf B-kk-nf ráðstafað áfenginu í eigin þágu og hafi ekkert af liðlega 26 milljóna króna aðflutningsgjöldum fengist greidd. Til vara er ákærðu gefinn að sök fjárdráttur, með því að hafa dregið sér áfengi í eigu Y, sem ákærði H-kk-nf B-kk-nf hafði í vörslum sínum og ráðstafaði í eigin þágu. Ákærða A er í því tilviki gefin að sök hlutdeild í fjárdrætti meðákærða.

Ákærðu neita báðir sök. Er framburður þeirra nánast á einn veg um aðdraganda þess að umrætt áfengi var flutt inn frá Bretlandi í mars og apríl 2012. Ber þeim saman um að ákærði H-kk-nf B-kk-nf hafi leitað til ákærða A eftir liðsinni við innflutninginn á áfenginu. Til hafi staðið að ákærði H-kk-nf B-kk-nf myndi flytja áfengið inn og í ágóðaskyni endurselja hér á landi. Að beiðni meðákærða hafi ákærði A fundið einkahlutafélag sem sæi um kaup og innflutning áfengisins fyrir meðákærða. Ákærði A hafi pantað áfengið hjá G&J Greenall í Bretlandi, en ákærði hafi áður átt viðskipti við það félag. Þar með hafi þætti ákærða A lokið. Ákærði H-kk-nf B-kk-nf hafi selt hluta af áfenginu og andvirðið runnið til hans persónulega. Afganginn hafi handrukkarar tekið frá honum.

Í málinu er ekkert það fram komið sem með óyggjandi hætti sýnir fram á að ákærðu hafi fyrirfram tekið ákvörðun um að flytja inn umrætt áfengi og greiða ekki af því lögbundin aðflutningsgjöld. Verða ákærðu því sýknaðir af fjársvikum.

Á hinn bóginn liggur fyrir í málinu að skráður innflytjandi áfengisins, félagið Y., naut einskis af sölu áfengisins. Ákærði H-kk-nf B-kk-nf hefur viðurkennt að hafa selt hluta af áfenginu og hafi söluandvirðið runnið í eigin vasa hans. Það sem eftir stóð hafi handrukkarar, sem hafi verið á eftir ákærða, tekið úr vörslum hans. Ákærði hefur á engan hátt stutt með gögnum eða framburðum þá staðhæfingu sína að handrukkarar hafi tekið áfengið. Þegar allt framangreint er virt er sannað að ákærði H-kk-nf B-kk-nf hafi dregið sér umrætt áfengi, sem hann hafði í vörslum sínum og ráðstafað í eigin þágu. Verður ákærði samkvæmt því sakfelldur fyrir fjárdrátt skv. 247. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði A hefur neitað því að hafa notið einhvers ávinnings af innflutningum. Hefur meðákærði staðfest þann framburð ákærða. Hefur ákæruvald ekki fært sönnur á hlutdeild ákærða í fjárdrætti meðákærða. Verður hann því sýknaður af kröfum ákæruvalds í málinu

Ákærði H-kk-nf B-kk-nf er fæddur mars 1975. Hann á að baki sakaferil. Hann var 9. apríl 2008 dæmdur í 6 mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir brot gegn hegningarlögum og sérrefsilögum. Þann 22. október sama ár var honum ekki gerð refsing fyrir fjárdrátt. Hann var dæmdur 3. júní 2009 í 6 mánaða fangelsi fyrir fjárdrátt. Hann var 14. janúar 2011 dæmdur í 5 mánaða fangelsi, skilorðsbundið, fyrir brot gegn almennum hegningarlögum og sérrefsilögum. Loks gekkst hann undir tvær sáttir, á árunum 2011 og 2012, fyrir umferðarlagabrot. Ákærði hefur í tvígang áður verið dæmdur fyrir brot gegn 247. gr. laga nr. 19/1940. Með hliðsjón af því, sbr. 255. gr. laga nr. 19/1940, sakaferli hans að öðru leyti og þeim tíma sem liðinn er frá því brot skv. ákæru voru framin, er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Í ljósi sakaferils eru ekki efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Um greiðslu málsvarnarlauna fer sem í dómsorði greinir. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

D ó m s o r ð :

Ákærði, H-kk-nf B-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði.

Ákærði, A, er sýkn af kröfu ákæruvaldsins.

Ákærði H-kk-nf B-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kvk-ef H. B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 961.620 krónur. Úr ríkissjóði greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða A, M-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 818.400 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf.