E-294/2010

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 9. september sl., er höfðað með stefnu birtri 9. janúar 2010 af Heilbrigðiseftirliti Suðurnesja, Iðavöllum 12, Reykjanesbæ, á hendur H-kk-þgf Þ-kk-þgf, Brekkutúni 21, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.245.263 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 20. október 2008 til greiðsludags. Enn fremur að staðfestur verði lögveðréttur stefnanda til tryggingar kröfunni í eign stefnda, Strandgötu 10, Sandgerði, landnúmer 130303, fastanúmer eignar: 209-5049 og 209-5050. Loks er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til þrautavara krefst stefnandi lækkunar á kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Úrskurðurinn er kveðinn upp til úrlausnar um frávísunarkröfu stefnda. Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu stefnda verði synjað og að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað.

I.

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til innheimtu reiknings, dags. 20. október 2008 með gjalddaga sama dag, að fjárhæð 1.245.263 krónur. Í stefnu er málavöxtum lýst svo að reikningurinn sé vegna tímagjalds starfsmanna stefnanda við eftirlit með lóð stefnda að Strandgötu 10 í Sandgerði og vegna tilkynningar og tilmæla til stefnda um að hreinsa lóðina og um viðurlög við því ef stefndi færi ekki eftir fyrirmælunum. Reikningurinn sé einnig fyrir útlögðum kostnaði stefnanda til verktaka; B-kk-ef M-kk-ef og AHA flutninga, sem hafi séð um hreinsun lóðarinnar og kostnað samkvæmt reikningum Kölku, Sorpeyðingarstöðvar Suðurnesja, fyrir förgun úrgangs af lóðinni. Hafi þar verið um að ræða járnarusl, netaúrgang og annan grófan og blandaðan úrgang og auk þess sóttmengaðan úrgang.

Kostnaður sundurliðist þannig samkvæmt reikningi stefnanda að kostnaður vegna tímagjalds starfsmanna stefnanda nemi 111.969 krónum; útlagður kostnaður vegna vinnu verktaka 715.044 krónum og útlagður kostnaður stefnanda vegna förgunargjalda 418.250 krónum, sem geri samtals 1.245.263 krónur, sem sé stefnufjárhæð málsins.

Í ágústmánuði 2007 hafi starfsmenn stefnanda fengið kvörtun um umgengi á lóð stefnda að Strandgötu 10, Sandgerði. Hafi þeir staðreynt að kvörtunin ætti við rök að styðjast og hafi á næstu mánuðum beint ítrekuðum tilmælum til stefnda um að hreinsa lóðina og viðvörunum um að öðrum kosti neytti stefnandi heimildar 27. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir til að láta hreinsa lóðina á kostnað stefnda. Þegar stefndi hafi ekki orðið við ítrekuðum áskorunum stefnda um hreinsun lóðarinnar í mars 2008, hafi stefnandi samið við vertaka um að sjá um hreinsun og koma úrgangi til förgunar. Stefnandi hafi fengið til verksins B-kk-þf M-kk-þf og AHA flutninga. Hafi þeir gert stefnanda reikninga fyrir verkinu sem stefnandi hafi greitt en stefnandi hafi einnig greitt reikninga Kölku, Sorpeyðingarstöðvar Suðurnesja, fyrir förgun úrgangs af lóðinni. Stefnandi hafi gert stefnda reikning fyrir áföllnum og útlögðum kostnaði samkvæmt framansögðu, en stefndi hafi ekki greitt reikninginn og neitað greiðsluskyldu, þrátt fyrir innheimtutilraunir, og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu kröfunnar.

Hvað lagarök varðar byggir stefnandi kröfur sínar á reglum laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir, einkum 11., 12., 13. og 27. gr. laganna, svo og á ákvæðum reglugerða nr. 786/1999 um mengunarvarnir og nr. 941/2002 um hollustuhætti, settum með stoð í 4. og 5. gr. laganna. Krafa um staðfestingu lögveðréttar fyrir stefnukröfum styðst við 3. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 27. gr. sömu laga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing er vísað til 36. gr. sömu laga.

II.

Frávísunarkrafa stefnda er reist á því að málið sé höfðað á röngu varnarþingi og brjóti því gegn varnarþingsreglum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en stefnandi vísi til reglu 36. gr. laga nr. 91/1991 um starfstöðvarvarnarþing. Slíkt varnarþing verði ekki talið geta átt við um meintar lögveðskröfur heilbrigðisyfirvalda vegna beitingu þvingunarúrræða. Reglan sé sérregla um verslun og þjónustu sem eigi við þegar menn versli sjálfviljugir hjá viðkomandi aðilum. Stefndi eigi heima í Kópavogi og beri að stefna honum fyrir dóm á þingstað dómsins í Hafnarfirði á heimilisvarnarþingi sínu sem ekki hafi verið gert heldur hafi stefnda verið stefnt til að mæta í Keflavík. Mæting á röngu varnarþingi feli ekki í sér samþykki varnarþings og mótmæli við því þurfi ekki að koma fram fyrr en í greinargerð.

Stefnandi vísar til þess að heimilt hafi verið að stefna málinu inn á þingstað þar sem stefnandi hefur starfstöð og standi engin lagarök til annars enda sé ákvæði 1. mgr. 36. gr. laga nr. 91/1991 ekki bundið við verslunarrekstur eingöngu heldur eigi við um kaup eða veitingu á þjónustu fyrirtækja, einstaklinga eða ríkisstofnana. Þá sé þingstaðurinn rétt valinn út frá sjónarmiðum 34. gr. laga nr. 91/1991, enda kunni að koma til þess að dómurinn þurfi að ganga á vettvang á fasteignina sem stefnandi hafi séð um hreinsun á. Hafnað sé sjónarmiðum stefnda um að fasteignavarnarþing eigi ekki við.

III

Meginreglan um starfstöðvarvarnarþing sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 36. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, felur í sér að seljandi vöru eða þjónustu megi sækja mál um andvirði þess, sem hann lét af hendi, í þeirri þinghá þar sem hann hefur atvinnustöð sína. Heimild til málssóknar samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 91/1991 er því háð því að þjónusta hafi verið fengin eða þegin í verslun eða fastri starfstöð skuldaraeigandans. Stefnandi hefur atvinnustöð sína að Iðavöllum 12, Reykjanesbæ og stefndi málinu því inn á þingstað Héraðsdóms Reykjaness á skrifstofu Sýslumannsins í Keflavík en ekki á þingstað dómsins að Fjarðargötu 9, Hafnarfirði, þar sem stefndi á heimilisvarnarþing.

Eitt helsta skilyrðið fyrir beitingu 1. mgr. 36. gr. laga nr. 91/1991 er að í máli sé sótt greiðsla andvirðis vöru eða þjónustu. Einnig tekur reglan aðeins til þeirra aðstæðna að vörur eða þjónusta hafi verið látin í té í fastri starfsemi upphaflega skuldareigandans en nægir þá ekki að hann selji verslunarvöru eða þjónustu í eitt skipti eða jafnvel oft, ef hann gerir það óreglulega.

Hreinsunarstarf það er stefnandi innti af hendi á lóð stefnda var framkvæmt á grundvelli heimilda í lögum nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir, einkum 27. gr. laganna. Í 1. mgr. 27. gr. laga nr. 7/1998 er kveðið á um að þegar aðili sinni ekki fyrirmælum innan tiltekins frests geti heilbrigðisnefnd ákveðið honum dagsektir þar til úr er bætt en jafnframt sé heilbrigðisnefnd heimilt að láta vinna verk á kostnað hins vinnuskylda ef fyrirmæli um framkvæmd eru vanrækt. Þá skuli kostnaður greiddur til bráðabirgða af viðkomandi heilbrigðiseftirliti en innheimtast síðar hjá hlutaðeigandi. Í 2. mgr. 27. gr. laganna er síðan mælt fyrir um að þegar verk það sem heilbrigðisnefnd lætur vinna er komið til vegna vanhirðu og óþrifa eða heilsuspillandi aðstæðna í húsi, á lóð eða í farartæki er kostnaður tryggður með lögveðsrétti í viðkomandi húsi, lóð eða farartæki tvö ár eftir að greiðslu er krafist.

Ljóst er af tilvitnuðu lagaákvæði að um þvingunaraðgerð af hálfu stefnanda í garð stefnda var að ræða sem ekki getur talist vera þjónusta í skilningi 1. mgr. 36. gr. laga nr. 91/1991. Ekki þykir efni málsins vera þess eðlis að það falli undir ákvæði 1. mgr. 34. gr. laga nr. 91/1991 eins og stefnandi hélt fram undir rekstri málsins. Voru því ekki skilyrði til að höfða málið fyrir dómi á þingstað Héraðsdóms Reykjaness í Keflavík og verður fallist á það með stefnda að rétt hefði verið að höfða málið á heimilisvarnarþingi stefnda í Hafnarfirði samkvæmt reglu 1. mgr. 32. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Eftir þessum úrslitum málsins og með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 150.000 krónur

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Heilbrigðiseftirlit Suðurnesja, greiði stefnda, H-kk-þgf Þ-kk-þgf, 150.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf