E-4049/2018

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjavíkur, fimmtudaginn 19. mars 2019, í máli nr. E4049/2018:

Þrotabú Alfacom General Trading ehf.

(G-kk-nf H. P-kk-nf lögmaður) gegn

Gholamhossein M-x-x S-x-x

(A-kk-nf M-kk-nf I-kk-nf lögmaður)

Þetta mál, sem var tekið til dóms 20. febrúar sl., höfðar þrotabú Alfacom General Trading ehf., kt. [...], Lækjargötu 2, Reykjavík, með stefnu, birtri 30. nóvember 2018, á hendur G-x-x M-x-x S-x-x, kt. [...], írönskum ríkisborgara, sem hefur aldrei átt lögheimili á Íslandi.

Stefnandi krefst þess aðallega að viðurkenndur verði beinn eignarréttur hans að 250.000 hlutum, í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., kt. [...], jafngildi 50% eignarhlutar í félaginu, sem stefnandi keypti með kaupsamningi 16. október 2013.

Hann krefst þess til vara að rift verði kaupum stefnda á 250.000 hlutum, í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., kt. [...], jafngildi 50% eignarhlutar í félaginu, skv. kaupsamningi dagsettum 11. desember 2014, milli stefnanda og stefnda, svo og að stefnda verði gert að afhenda stefnanda þann eignarhlut.

Stefnandi krefst þess jafnframt að hlutaskrá einkahlutafélagsins 101 Austurstræti ehf., kt. [...], verði færð í lögmætt horf, verði fallist á aðal eða varakröfu stefnanda.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Hann krefst þess að viðurkenningarkröfu stefnanda í aðalkröfu verði hafnað.

Stefndi krefst þess enn fremur að riftunarkröfum stefnanda í varakröfu verði hafnað.

Stefndi krefst þess að synjað verði um skráningu stefnanda í hlutaskrá einkahlutafélagsins 101 Austurstrætis ehf.

Hann krefst einnig málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málavextir

Ágreiningur þessa máls varðar það hver sé réttur eigandi helmings eignarhlutar í félaginu 101 Austurstræti ehf., stefnandi, þrotabú Alfacom General Trading ehf. eða stefndi, sem átti síðarnefnda félagið. 2

Málavextir eru nokkuð flóknir en ekki verður hjá því komist að greina allítarlega frá þeim. Félagið 101 Austurstræti ehf. var stofnað í desember 2011. Það á og rekur veitingastaðinn Austur í miðbæ Reykjavíkur. Upphaflega áttu tveir allt hlutafé í 101 Austurstræti; annar var Á-kk-nf K-kk-nf og hinn félagið Bakkagrandi.

Stefndi, G-x-x M-x-x S-x-x, er íranskur ríkisborgari og mun reka og hafa rekið eigin verslun í Íran í áratugi. Fjölskylduvinur hans, K-x-x K-x-x, sem býr hér á landi, stofnaði félagið Alfacom General Trading ehf. árið 2010. Að sögn stefnda hafði K-x-x samband við stefnda árið 2013 og bað hann að fjármagna fjárfestingar á Íslandi og kynnti honum viðskiptatækifæri hér. Að sögn stefnda lagði K-x-x til að félagið Alfacom yrði í upphafi notað til að kaupa allt hlutafé í félaginu 101 Austurstræti ehf., sem K-x-x kvað góðan fjárfestingarkost. Síðar gæti stefndi tekið hlutaféð yfir þegar kaupin væru afstaðin. Vegna fyrri kynna kveðst stefndi hafa treyst K-x-x, sem hafi ætlað að verða nokkurs konar umboðsmaður stefnda hér á landi og sjá um fjárfestingu hans hér og vinna hjá stefnda.

Viðskiptasagan hefst á því að stefndi keypti allt hlutafé í Alfacom General Trading ehf. Helmingseignarhlut í félaginu keypti hann 23. apríl 2013 og það sem eftir stóð keypti hann rúmum fimm mánuðum síðar, 4. október 2013. Síðan þá hefur stefndi átt allt hlutafé í félaginu Alfacom. K-x-x var þá framkvæmdastjóri Alfacom og sat einnig í stjórn félagsins.

Þá hefst næsti kafli. Með kaupsamningi dags. 16. október 2013 keypti félagið Alfacom General Trading ehf. alla hluti (100%) í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. fyrir 95.000.000 kr. Kaupverðið, fyrir alla 500.000 hluti félagsins, átti að greiða í þremur hlutum, 40.000.000 kr. við undirritun kaupsamnings, 5.000.000 kr. eigi síðar en tveimur mánuðum eftir undirritun og 50.000.000 kr. innan 14 mánaða frá undirritun samningsins. Félagið Alfacom greiddi tvær fyrstu greiðslur kaupverðsins og fékk í sinn hlut umrædda 250.000 hluti í félaginu með þeirri greiðslu eða sem nam 50% hlut í því. Eigendaskipti að þeim hlutum fóru fram þá þegar.

Í stjórn félagsins 101 Austurstræti ehf. tóku sæti Á-kk-nf K-kk-nf og K-kk-nf P-kk-nf svo og K-x-x K-x-x og stefndi, sem var formaður stjórnar. Ákveðið var að Á-kk-nf yrði framkvæmdastjóri félagsins þar til kaupverðið yrði greitt að fullu. Framkvæmdastjórinn og stefndi fóru saman með prókúru. Stefndi bjó í Íran og gaf af þeim sökum K-x-x umboð til þess að rita undir gerninga fyrir sína hönd. K-x-x var síðan kjörinn formaður stjórnar félagsins 101 Austurstræti 25. október 2013.

Stjórnarmenn í félaginu 101 Austurstræti rituðu undir samþykktir þess 7. nóvember 2013. Í 8. gr. þeirra er tekið fram að óheimilt sé að selja, veðsetja eða gefa hluti í félaginu án samþykkis stjórnar þess. Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. skal stjórn félagsins hafa forkaupsrétt fyrir hönd þess að fölum hlutum. Að félaginu frágengnu skulu hlut3 hafar hafa forkaupsrétt að hlutum í hlutfalli við hlutafjáreign sína. Í 4. mgr. 9. gr. segir að verði eigendaskipti að hlutum í félaginu, með lögmætum hætti samkvæmt ákvæðinu, skuli stjórnin, þegar hinn nýi hluthafi tilkynni eigendaskiptin og sanni rétt sinn, færa nafn hans í hlutaskrána.

Stefndi kveðst hafa sent fé frá Íran til Íslands til þess að fjármagna kaup Alfacom á félaginu 101 Austurstræti. Að hans sögn barst Alfacom fé 7. október 2013 til þess að efna kaupsamning Alfacom við þáverandi eigendur 101 Austurstrætis, Bakkagranda ehf. og Á-kk-þf K-kk-þf, meðal annars 239.336 evrur sem komu inn á reikning Alfacom frá stefnda, sem hann hafi lánað félaginu. Stefndi hafi að auki millifært nokkrar aðrar greiðslur inn á reikninga félagsins frá síðari hluta ársins 2013.

Samkvæmt ársreikningi Alfacom árið 2013, sem ritað er undir 19. september 2014, voru lán frá tengdum aðilum skráð 44.895.145 kr.

Fljótlega eftir að félagið Alfacom hafði greitt fyrir og fengið afhentan 50% hlut í félaginu 101 Austurstræti reis ágreiningur með stjórnarformanni síðarnefnda félagsins, K-x-x, annars vegar og framkvæmdastjóra þess, Á-kk-þgf K-kk-þgf og fulltrúa Bakkagranda hins vegar. Þessum ágreiningi er nánar lýst í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E5046/2014. Við borð lá að hætta þyrfti rekstri skemmtistaðarins Austur vegna tilkynninga K-kk-ef til opinberra yfirvalda og bankastofnana. Aðrir hluthafar í félaginu óttuðust að hann ætlaði sér að knésetja félagið 101 Austurstræti. Þessi ágreiningur stóð allt árið 2014.

K-x-x, sem formaður stjórnar félagsins 101 Austurstræti, sendi 25. september 2014 stjórnarmönnunum Á-kk-þgf og K-kk-þgf, svo og hluthafanum Bakkagranda, tilkynningu þess efnis að Alfacom hygðist selja stefnda 50% hlut sinn í félaginu 101 Austurstræti. Þeim var gefinn tveggja mánaða frestur til þess að nýta sér forkaupsrétt sinn. Tekið var fram að yrði hluturinn seldur stefnda fengju forkaupsréttarhafar enn þrjá mánuði eftir þau kaup því stefndi hygðist selja þriðja manni þennan hlut.

Stefndi taldi hins vegar að B-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf hefðu ekki staðið við öll ákvæði kaupsamningsins um allt hlutafé í 101 Austurstræti. Þáverandi lögmaður stefnda og Alfacom rifti því, með tilkynningu 12. nóvember 2014, kaupum að þeim 50% hlut í félaginu 101 Austurstræti sem Alfacom hafði keypt árið 2013 og K-x-x hafði tilkynnt stjórnarmönnum og hluthöfum að Alfacom hygðist selja stefnda.

Að liðnum tveimur mánuðum frá því að K-x-x hafði sent hluthöfum og stjórnarmönnum tilkynningu um sölu Alfacom á hlut sínum til stefnda hafði enginn þeirra brugðist við tilkynningunum.

Félagið Alfacom greiddi ekki eftirstöðvar kaupverðsins samkvæmt kaupsamningnum gerðum 16. október 2013. B-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf höfðuðu þá mál á hendur Alfacom til greiðslu eftirstöðva kaupverðs allra hluta í félaginu 101 4

Austurstræti, 50.000.000 kr. Það mál var höfðað með stefnu birtri 11. desember 2014 og fékk númerið E5046/2014.

Hefst þá þriðji kafli: Þann sama dag, fimmtudaginn 11. desember 2014, fóru K-x-x K-x-x og annar íranskur maður í stjórn félagsins Alfacom til lögbókanda með kaupsamning dagsettan þennan dag. Samkvæmt þessum kaupsamningi seldi Alfacom stefnda sinn helmingseignarhlut í félaginu 101 Austurstræti. K-x-x og hinn stjórnarmaðurinn rituðu undir samninginn fyrir hönd seljanda Alfacom en ekki var ritað undir samninginn fyrir hönd kaupanda, þ.e. stefnda.

Ekki liggur fyrir hvenær var ritað undir samninginn fyrir hönd kaupanda en í þessu dómsmáli byggir hann á því að það hafi K-x-x gert fljótlega eftir dagsetningu kaupsamningsins og samkvæmt umboði frá stefnda. Stefndi hafi greitt fyrir hlutabréfin með því að jafna þeim lánum sem hann hafi veitt Alfacom við kaupverð bréfanna.

Félagið Alfacom ítrekaði 8. janúar 2015 yfirlýsingu um riftun kaupa á öllu hlutafé í félaginu 101 Austurstræti. Viku síðar, 14. janúar 2015, höfðaði Alfacom gagnsakarmál á hendur B-kk-þgf og Á-kk-þgf K-kk-þgf, innan máls nr. E5046/2014, og krafðist þess að dómurinn viðurkenndi riftun á kaupum Alfacom á þeim 50% hlut sem Alfacom hafði þegar greitt fyrir og fengið afhentan.

Víkur þá sögunni að öðru dómsmáli. Í júlí 2015 kröfðust félagið Alfacom, svo og stefndi og K-x-x þess að sýslumaður legði lögbann á tilteknar athafnir annars vegar Borgunar og hins vegar félags sem Á-kk-nf K-kk-nf hafði stofnað í því skyni að tryggja rekstur veitingastaðarins Austurs. Sýslumaður hafnaði kröfunni. Málið fór til héraðsdóms og þaðan til Hæstaréttar sem 4. nóvember 2015, í máli nr. 703/2015, hafnaði því að skilyrði lögbanns væru uppfyllt.

Um miðjan mars 2016 mun stefndi hafa sagt K-x-x K-x-x upp störfum sem framkvæmdastjóra Alfacom. Honum var einnig vikið úr stjórn félagsins og tekin af honum prókúra. Á þeim degi, 14. mars 2016, dró stefndi einnig til baka umboð sem hann hafði veitt K-x-x 16. eða 18. október 2013.

E-x-x K-x-x B-x-x, móðir K-kk-ef, leitaði til atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins 11. apríl 2016 og óskaði eftir því að ráðuneytið héldi hluthafafund í félaginu 101 Austurstræti ehf. Til stuðnings því að hún gæti krafist slíks fundar vísaði hún til þess að hún ætti 50% hlutafjár í 101 Austurstræti. Því til sönnunar framvísaði hún þremur löggerningum. Þar á meðal var samningur dags. 11. desember 2014 þar sem félagið Alfacom seldi stefnda 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti. Auk þess var samningur dags. 15. febrúar 2016 þess efnis að stefndi hefði þá selt E-x-x K-x-x þann hluta. Ráðuneytið vísaði til þess að stjórn félagsins 101 Austurstræti hefði ekki fengið þessa kaupsamninga til umfjöllunar eins og skylt væri samkvæmt samþykktum félagsins og taldi ráðuneytið E-x-x K-x-x því ekki hafa sannað að hún ætti að lögum 5 rétt til þess að óska atbeina ráðuneytisins til þess að halda hluthafafund í félaginu 101 Austurstræti.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júlí 2016 í máli nr. E5046/2014 var félagið Alfacom General Trading dæmt til þess að greiða eftirstöðvar kaupverðs hlutafjárins í 101 Austurstræti, þ.e.a.s. fyrir þá 250.000 hluti sem eftir stóðu. Í stað þess að inna lokagreiðsluna af hendi áfrýjaði Alfacom dómi héraðsdóms til Hæstaréttar og fékk málið þar númerið 674/2016.

Að beiðni hinna tveggja hluthafanna í félaginu 101 Austurstræti, þ.e. Á-kk-ef K-kk-ef og Bakkagranda, ákvað ráðuneytið að halda hluthafafund í félaginu og hafði þegar 10. október 2016 valið fundarstjóra.

Það er lokaþáttur viðskipta með hlutabréf í félaginu 101 Austurstræti að stefndi keypti af B-kk-þgf og Á-kk-þgf K-kk-þgf þann eignarhlut sem félagið Alfacom hafði aldrei greitt fyrir. Fyrst keypti stefndi, 25. október 2016, 25% hlut í 101 Austurstræti af félaginu Bakkagranda ehf. Í þeim kaupsamningi er tekið fram að Alfacom afsali sér rétti til þess að kaupa hlutabréf sem félagið átti í samræmi við upphaflegan kaupsamning aðila frá 16. október 2013. Með ofangreindum kaupsamningi var einnig komist að samkomulagi um að fella niður mál milli sömu aðila, Hæstaréttarmál nr. 674/2016, og fullar sættir náðust með þessum aðilum. Önnur og styttri útgáfa þessa samnings var svo undirrituð 21. desember 2016 um sama efni.

Með kæru 11. nóvember 2016 kærðu stefndi og þáverandi lögmaður hans K-x-x K-x-x og móður hans, E-x-x K-x-x B-x-x, til lögreglu fyrir skjalafals og rangar sakargiftir. Í kærunni er tilgreint að Alfacom General Trading ehf. eigi 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti. Í kærunni er vísað til þess að K-x-x hafi fyrir hönd stefnda sem kaupanda ritað undir kaupsamning dags. 11. desember 2014 eftir að stefndi hafði afturkallað umboð hans í mars 2016. Í kærunni segir þáverandi lögmaður stefnda: „Kærandi [stefndi] gaf aldrei heimild til þess að samningur þessi væri undirritaður fyrir hans hönd. Tilgangur kærða [K-kk-ef] virðist vera að undirbyggja kaupsamning 15. 2. 2016,... Það skal upplýst strax að sögn kæranda var samningur þessi [11. desember 2014] útbúinn sem tryggingarskjal fyrir hann en hann hafði lánað félagi sínu AGT töluverða fjármuni vegna kaupa á 50% hlut í 101 Austurstræti ehf. Hann áritaði samninginn aldrei og honum hefur verið gerð grein fyrir því að sú ráðgjöf sem hann hlaut um gildi þessa samnings var röng og samningurinn hefði aldrei haft gildi að íslenskum lögum.“

Vegna deilna í félaginu 101 Austurstræti ehf. og að beiðni hinna hluthafanna tveggja hélt atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytið fund í félaginu 14. desember 2016. Stefndi var kosinn í stjórn félagsins 101 Austurstræti á þeim fundi. Hann var síðan tilnefndur formaður stjórnar af stjórn félagsins á stjórnarfundi í 101 Austurstræti ehf. 19. desember 2016. Stefndi var jafnframt skráður stjórnarmaður í og fram6 kvæmdastjóri Alfacom frá 23. mars 2016, og átti auk þess 100% hlut í því félagi, eins og áður greinir.

Vegna áðurnefndra kaupa stefnda á 25% hlutdeild Bakkagranda í félaginu 101 Austurstræti var haldinn stjórnarfundur í því félagi 28. desember 2016 til þess að tilkynna stjórninni þau kaup. Á-kk-nf K-kk-nf sem átti 25% hlutafjár í 101 Austurstræti tók sér frest til þess að meta hvort hann nýtti sér forkaupsrétt sinn. Stefndi var á fundinum svo og lögmaður hans sem bókaði að Alfacom hefði, sem hluthafi í félaginu 101 Austurstræti, sama rétt og Á-kk-nf til þess að nýta sér forkaupsrétt að þeim hlutum sem Bakkagrandi seldi stefnda.

Stefndi keypti 9. maí 2017 af Á-kk-þgf K-kk-þgf þau 25% hlutafjár í 101 Austurstræti sem eftir stóðu. Í 4. gr. samningsins er jafnframt sérstaklega tekið fram að seljandi viðurkenni að framsal á 50% hluta í félaginu til kaupanda (stefnda S-x-x) hafi farið fram án athugasemda seljanda sem stjórnarmanns og hluthafa í félaginu. Jafnframt náðust fullar sættir í Hæstaréttarmáli nr. 674/2016.

Staðan var þá sú að félagið Alfacom eignaðist í árslok 2013 helming hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti ehf. og stefndi, sem átti allt hlutafé í Alfacom, eignaðist hinn helming hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti ehf., annars vegar í október 2016 og hins vegar í maí 2017. Þetta mál snýst ekki um þau viðskipti eða þann hlut.

Ágreiningurinn varðar það hvort félagið Alfacom hafi selt stefnda eignarhlut þess í félaginu 101 Austurstræti ehf. með kaupsamningi dagsettum 11. desember 2014.

Félagið Alfacom General Trading ehf., var úrskurðað gjaldþrota með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 26. janúar 2018 og búinu skipaður skiptastjóri. Skiptastjóri fékk upplýsingar um eignarhald Alfacom á 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti við upphaf skipta. Honum mun hafa verið bent á að í ársreikningi félagsins fyrir rekstrarárið 2016 væri stefndi skráður eigandi alls 100% eignarhlutar í félaginu. Núverandi lögmaður stefnda hafi ritað undir þann ársreikning 13. september 2017 eftir umboði frá stefnda. Mánuði síðar, 13. október 2017, var óskað gjaldþrotaskipta á félaginu Alfacom. Rúmum þremur mánuðum eftir það var bú Alfacom tekið til skipta eins og áður segir. Þá varð til lögaðilinn þrotabú Alfacom General Trading ehf., sem er stefnandi þessa máls.

Skiptastjóri sendi stjórn félagsins 101 Austurstrætis erindi 13. apríl 2018, og krafðist þess að hlutaskrá þess félags yrði leiðrétt, svo og ársreikningur fyrir árið 2016, og þar yrði skráð að þrotabú Alfacom ætti 50% hlutafjár í félaginu. Hvorki stefndi né stjórn félagsins 101 Austurstræti ehf., þar sem stefndi er stjórnarformaður, urðu við kröfum stefnanda.

Í svarbréfi lögmanns stjórnar 101 Austurstrætis ehf. og stefnda til stefnanda 7 dags. 18. maí 2018 kom fram að stefndi ætti eignarhlutinn og reisti eignarrétt sinn á kaupsamningi dags. 11. desember 2014, svo og að hann hefði greitt fyrir hlutabréfin með því að skuldajafna með lánum sem hann hefði veitt Alfacom.

Stefnandi féllst ekki á þetta og áréttaði fyrri kröfur og sjónarmið í bréfi, dags. 14. júní 2018, til stefnda og stjórnar 101 Austurstræti ehf. Stefndi varð ekki við kröfum stefnanda, og hélt áfram að neyta þeirra réttinda er hlutnum fylgja eins og hluturinn væri hann hans persónulega eign. Að mati þrotabús Alfacom haldi stefndi búinu á ólögmætan hátt frá því að neyta þess réttar sem fylgi eignarhlutnum og taka þátt í rekstri félagsins 101 Austurstræti ehf. Skiptastjóri getur þess að stefndi hafi í október 2018 reynt að selja rekstur félagsins fyrir 180.000.000 kr.

Stefnandi telur sig því ekki eiga annars kost en leita atbeina dómstóla í því skyni að fá viðurkenndan beinan eignarrétt sinn að þeim 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. (50%) sem stefnandi keypti með kaupsamningi 16. október 2013 og jafnframt að fá hlutaskrá félagsins færða í lögmætt horf.

Málsástæður stefnanda

Aðalkrafa

Stefnandi, þrotabú félagsins Alfacom General Trading ehf., krefst viðurkenningar á eignarrétti sínum að 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., sem jafngilda 50% eignarhlut í því félagi. Þessa kröfu byggi stefnandi á meginreglum eignarréttar og því að eignarrétturinn sé friðhelgur og skuli að því marki njóta réttarverndar skv. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Stefndi hafi ekki eignast hlut stefnanda, í það minnsta ekki á lögmætan hátt.

Til stuðnings kröfum sínum byggi stefnandi í fyrsta lagi á því að umþrætti kaupsamningurinn frá 11. desember 2014, sem stefndi kveðist reisa eignarrétt sinn á, hafi aldrei verið efndur eftir efni sínu, og skapi stefnda því ekki rétt. Í grein 2.1 í þeim kaupsamningi sé kaupverð 250.000 hluta sagt vera 30.000.000 kr. Jafnframt segi að kaupverðið skuli greiða við undirritun samningsins.

Að auki segi í grein 3.1 að seljandi (Alfacom) skuli afhenda hlutina gegn móttöku kaupverðsins. Þetta hafi ekki gengið eftir enda hafi kaupverðið ekki verið greitt þegar hin meintu kaup fóru fram. Því hafi aldrei orðið eigendaskipti að hlutnum. Ekki verði annað ráðið en sú greiðsla hafi átt að vera í peningum, en hafi ekki borist.

Í öðru lagi byggi stefnandi á því að sú yfirlýsing lögmanns stefnda til skiptastjóra stefnanda í bréfi dags. 18. maí 2018 að kaupverðið hafi verið greitt með skuldajöfnun 11. desember 2014 fái ekki staðist og geti því ekki rennt stoðum undir meintan eignarrétt stefnda. Stefndi hafi aldrei áður haldið því fram að hann hafi þá orðið lögmætur eigandi hlutarins, heldur þvert á móti staðfest eignarrétt stefnanda yfir hlutnum. 8

Þetta hafi stefndi sýnt í verki með fjölmörgum athöfnum sínum og eftir atvikum athafnaleysi eftir 11. desember 2014, þegar kaupin eru sögð hafa gerst.

Til stuðnings þessari málsástæðu vísar stefnandi fyrst til aðalfundar í félaginu 101 Austurstræti ehf. sem var haldinn í atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytinu 14. desember 2016, vegna ársins 2014, tveimur árum eftir hin meintu kaup, en vegna hins meinta kaupárs. Stefndi hafi sótt fundinn sem stjórnarmaður í 101 Austurstræti ehf. og fulltrúi félagsins Alfacom sem 50% hluthafa í 101 Austurstræti ehf., ásamt túlki og lögmanni sínum. Í aðdraganda þess fundar hefði atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytið úrskurðað félagið Alfacom réttmætan eiganda 50% hlutar í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. Hæstaréttarlögmaður sem var fundarstjóri hefði gert slíkt hið sama á fundinum. Stefndi hefði þá ekki séð ástæðu til þess að nefna að hann ætti hlutinn sjálfur en ekki Alfacom. Hann hefði þvert á móti áréttað lögmætt eignarhald Alfacom á 50% hlutdeild í 101 Austurstræti og að það félag væri réttur aðili til að sækja fundinn í krafti eignarhlutar síns. Stefnandi telji það ekki verða skýrt á annan hátt en þann að stefndi hafi litið svo á að félagið Alfacom væri lögmætur eigandi hlutarins, þótt stefndi vilji nú líta öðruvísi á þegar félagið sé orðið gjaldþrota.

Stefnandi bendir á að í aðdraganda umrædds aðalfundar og á fundinum hafi einmitt sérstaklega verið deilt um það hver væri lögmætur eigandi umrædds hlutar félagsins Alfacom í félaginu 101 Austurstræti ehf. Annar maður, að nafni K-x-x K-x-x, hafi fyrir hönd móður sinnar, E-x-x K-x-x B-x-x, sagt hana eiga hlutinn og hafi framvísað samningum þar að lútandi. Þeim samningum hafi stefndi mótmælt en hafi ekki getið þess við það tilefni að hann ætti þennan eignarhlut, sem hann hefði vitaskuld gert hefði hann í raun talið sig vera réttan og löglegan eiganda þessa 50% hlutar í félaginu 101 Austurstræti ehf. Á aðalfundinum hafi verið margítrekað að félagið Alfacom ætti aðild að fundinum á grundvelli 50% eignarhlutarins. Stefnandi bendir á að umræddur K-x-x sé sá sem hafi ritað undir hinn umþrætta kaupsamning bæði fyrir hönd stefnanda sem seljanda og fyrir hönd stefnda sem kaupanda. K-x-x hafi þá verið framkvæmdastjóri Alfacom, en stefndi hafi vikið honum frá störfum í mars 2016 og sjálfur tekið við stjórnartaumum í félaginu.

Ráðuneytið hafi í bréfi til skiptastjóra dags. 31. október 2018 staðfest að þegar umræddur aðalfundur var haldinn í ráðuneytinu hafi félagið Alfacom átt 50% hlut í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. Það hafi verið niðurstaða ráðuneytisins að undangenginni ítarlegri athugun. Stefndi hafi látið fylgja með erindi sínu til skiptastjóra, dags. 18. maí 2018, afrit hlutaskrár í 101 Austurstræti ehf. sem stefndi segi styðja eignarhald sitt. Þeirri sömu hlutaskrá hafi ráðuneytið hins vegar hafnað sem haldlausri, meðal annars þar eð slík eigendaskipti að hlutum hefðu ekki verið lögð fyrir stjórn til samþykktar svo stjórn gæti tekið afstöðu til forkaupsréttar eins og samþykktir félagsins gerðu ráð fyrir. Í bréfi ráðuneytisins dags. 15. júlí 2016 til Effat 9

K-x-x B-x-x sé meðal annars greint frá því að fyrrum stjórnarmenn í 101 Austurstræti ehf. hafi staðfest að hvorki sá kaupsamningur sem K-x-x K-x-x hafi framvísað fyrir hönd móður sinnar né hinn umþrætti kaupsamningur Alfacom og stefnda hafi verið lagðir fyrir stjórn félagsins. Ráðuneytið hafi áréttað það í öðru bréfi sínu til hlutaðeigandi, 10. október 2016, að hlutaskráin skyldi vera óbreytt og við hana skyldi miða þegar boðað yrði til hluthafafundarins. Þetta komi einnig skýrt fram í aðalfundargerð ráðuneytisins frá 14. desember 2016, og því hafi gildandi hlutaskrá verið lögð til grundvallar, þar sem Alfacom hafi skýrt verið tilgreindur eigandi 50% hlutar í 101 Austurstræti ehf. Stefndi hafi verið á fundinum og hafi ekki mótmælt þessu.

Sú hlutaskrá sem fylgdi framangreindu erindi lögmanns stefnda til skiptastjóra og tiltaki stefnda sem 50% eiganda í 101 Austurstræti ehf. sé því haldlaus, enda hafi ráðuneytið, sem fari með æðsta valdið á stjórnsýslustigi í málefnum einkahlutafélaga, hafnað henni og jafnframt hafi þáverandi stjórnarmenn í 101 Austurstræti ehf. upplýst að hinn umþrætti kaupsamningur hefði aldrei komið fyrir stjórn. Enda megi draga þá ályktun að hann sé einhvers konar tilbúningur, þótt stefndi reyni nú að vinna rétt á grundvelli hans.

Málatilbúnaði sínum til enn frekari stuðnings vísar stefnandi, þrotabú Alfacom, til stjórnarfundar sem var haldinn í félaginu 101 Austurstræti ehf. 28. desember 2016, skömmu eftir aðalfundinn í ráðuneytinu. Þar hafi meðal annars verið til umfjöllunar kaup stefnda, sem stjórnarformanns, á 125.000 hlutum í því félagi eða samsvarandi 25% heildarhlutafjár. Stefndi hafi sótt fundinn og hafi lagt fram samning þess efnis, frá 21. desember 2016. Undanfari þess samnings sé samningur Bakkagranda og stefnda frá 25. október 2016. Í þessum samningum sem stefndi hafi ritað undir eigin hendi, með lögmann og túlk sér við hlið, komi fram á eins óyggjandi hátt og hugsast geti að félagið Alfacom ásamt stefnda fari saman með meirihluta hlutafjár í 101 Austurstræti ehf. Þar sé sérstaklega tekið fram að stefndi eigi 25% hlutafjár. Í báðum þessum samningum sé jafnframt tekið sérstaklega fram að Alfacom eigi 50% hlutafjár. Á þessum stjórnarfundi 28. desember 2016 hafi báðir samningarnir verið staðfestir af öllum hlutaðeigandi, þar á meðal stefnda sjálfum. Það sýni svo ekki verði um villst að hinn meinti kaupsamningur, sem var gerður 11. desember 2014, hafi ekki gengið eftir og hafi í reynd ekki verið ætlað að skapa nokkurn rétt eða hafa réttaráhrif eftir efni sínu, enda hafi hvorki fé né eignarhlutur farið úr hendi Alfacom í hönd stefnda.

Við þetta megi bæta að í fundargerð áðurnefnds stjórnarfundar 28. desember 2016, þar sem umrædd kaup stefnda á 25% hlut í félaginu voru til umfjöllunar, komi fram að einn hluthafanna hyggist taka sér frest til að neyta forkaupsréttar. Jafnframt var tekið fram „að hluthafinn Alfacom General Trading ehf. hefði sama rétt sem hluthafi kæmi til þess að hann hygðist nýta sér forkaupsréttinn“. Augljóst sé að enginn hluthafanna, stefndi og stjórn félagsins þar með talin, hafi efast um réttmætt eignar10 hald Alfacom á 50% hlut í 101 Austurstræti á þeim fundi. Stefnda hefði verið í lófa lagið að gera athugasemdir við þetta eða leiðrétta, en hann hafi ekki séð ástæðu til, enda staðreyndin sú að Alfacom hafi átt þennan rétt, en ekki stefndi. Allt þetta styðji réttmætt eignarhald stefnanda, þrotabús Alfacom, á eignarhlutnum.

Stefnandi byggi á því að sú skylda hvíli öðrum þræði á stefnda að skýra hvers vegna allar athafnir hans eða athafnaleysi stangist á við hið meinta eignarhald frá árinu 2014. Ekki sé með neinu móti hægt að staðreyna umrædda eignayfirfærslu frá stefnanda til stefnda, eða hina meintu skuldajöfnun. Það hefði verið hægt hefði lögboðið bókhald verið haldið eða skattagögnum skilað. Stefnandi áréttar að stefndi hafi verið stjórnarmaður og framkvæmdastjóri Alfacom frá 26. mars 2016, og hafi á þeim tíma ekki gert neina tilraun til að gera grein fyrir þessum meintu eigendaskiptum að eignarhlut í 101 Austurstræti í bókum stefnda, eins og hann hefði getað. Það hefði honum að auki verið skylt að íslenskum lögum, sem hann hafi gengist undir með því að taka að sér stjórnarsæti og framkvæmdastjórn í Alfacom. Þetta bendi fremur til þess að réttmætt eignarhald hafi alla tíð verið á hendi Alfacom en ekki stefnda. Stefndi beri hallann af því að hafa látið undir höfuð leggjast að halda lögboðið bókhald og afhenda skattframtöl eins og lögskylt sé eða gera grein fyrir umræddri skuldajöfnun og eigendaskiptum. Síðustu skattskil stefnanda og þau einu (eða þau síðustu) séu frá árinu 2013. Félagið hafi einungis lagt fram ársreikning fyrir það ár.

Eignarrétti stefnanda til enn frekari stuðnings megi sérstaklega líta til þess hvernig stefndi hafi sjálfur litið á eignarhaldið og sýnt það í verki, meðal annars fyrir íslenskum dómstólum. Stefndi hafi bersýnilega litið á Alfacom sem eiganda hins umþrætta eignarhlutar og það réttilega. Það sýni þau dómsmál sem rekin hafi verið öðrum þræði vegna eignarhlutar Alfacom í 101 Austurstræti ehf. Stefnandi láti nægja að vísa til títtnefnds héraðsdómsmáls nr. E5046/2014, en dómur í því máli var kveðinn upp 1. júlí 2016. Hvergi sé hægt að sjá að því hafi verið haldið fram undir rekstri málsins að Alfacom væri ekki réttur aðili að því dómsmáli, sem eigandi 50% eignarhluta í 101 Austurstræti ehf. eða eigendaskipti hefðu orðið að hlut félagsins í lok ársins 2014, enda hafi það ekki verið raunin og hafi stefndi einnig litið svo á. Stefnandi vísar einnig til dóms Hæstaréttar í máli nr. 703/2015. Þar hafi komið skýrt og ótvírætt fram að Alfacom væri hluthafi í 101 Austurstræti ehf. Í dómi Hæstaréttar segi m.a.:

Einnig er með vísan til forsenda hins kærða úrskurðar fallist á að sóknaraðilarnir K-x-x K-x-x og G-x-x M-x-x séu ekki réttir aðilar að málinu og beri af þeim sökum að hafna síðastgreindri kröfu þeirra.

Í dómi héraðsdóms segir um þetta atriði, sem Hæstiréttur vísar í:

Eins og fram hefur komið eru sóknaraðilarnir G-x-x M-x-x S-x-x og K-x-x K-x-x eigendur alls hlutafjár í sóknaraðilanum Alfacom General Trading ehf. sem er hluthafi í 101 Austurstræti .... 11

Fyrir liggur að djúpstæður ágreiningur er milli stjórnarmanna í 101 Austurstræti ehf. og stjórn félagsins óstarfhæf. Er því ekki eining innan hennar til að taka ákvörðun um málarekstur á hendur varnaraðilum vegna hins umþrætta þjónustu og samstarfssamnings. Í því ljósi verður að líta svo á að sóknaraðilinn Alfacom General Trading ehf. hafi lögvarða hagsmuni af því, sem hluthafi í félaginu að leita lögbanns í því skyni að hindra að félagið verði af fjármunum sem því tilheyra. Hins vegar er ekki fallist á að sóknaraðilarnir K-x-x og G-x-x M-x-x eigi í krafti stjórnarsetu sinnar í félaginu aðild að lögbannsmáli þessu og ber að hafna kröfum þeirra þegar af þeirri ástæðu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991,.....“.

Að mati stefnanda geti þeir sem stóðu að hinum umþrætta kaupsamningi frá 11. desember 2014, þ.e.a.s. stefndi annars vegar og K-x-x K-x-x (sá er undirritaði samninginn) hins vegar, ekki borið neinar brigður á það hver hafi verið hinn rétti og löglegi eigandi hins umþrætta eignarhlutar, þ.e.a.s. A-x-x. Hefði stefndi talið sig eiga eignarhlutinn hefði það legið fyrir í Hæstaréttarmálinu og stefndi átt aðild að því, en það mál hófst 7. júlí 2015, með lögbannsbeiðni, og var dómur Hæstaréttar kveðinn upp, 4. nóvember 2015. Þetta Hæstaréttarmál sé enn frekari staðfesting á eignarrétti Alfacom og hafi báðir þessir menn staðfest það með athöfnum sínum alla tíð og eftir atvikum athafnaleysi, sem birtist meðal annars í framangreindum dómsmálum, að kaupsamningurinn var markleysa eða í öllu falli hafi kaupin aldrei gengið eftir.

Stefnandi byggi í þriðja lagi á því að kaupsamningnum hafi í öndverðu ekki verið ætlað að skapa rétt eða hafa réttaráhrif eftir efni sínu (eins og hann komi öðrum fyrir sjónir) og þannig verið til málamynda. Seinni tíma athafnir og athafnaleysi stefnda og reyndar fjölmargra annarra, þar með talið annarra hluthafa í umræddu félagi, renni stoðum undir þetta og hægt sé að staðreyna það í fjölmörgum gögnum málsins, eins og framar sé rakið. Þegar leitað sé ástæðna þess að umræddur kaupsamningur var gerður megi líta til þess að Alfacom hafði verið stefnt til greiðslu skuldar að fjárhæð 55.000.000 kr. vegna kaupa sinna á hlutnum í félaginu 101 Austurstræti ehf. Sú fjárhæð hafi verið eftirstöðvar kaupverðs á hinum upphaflega 100% hlut í félaginu sem stóð til að stefnandi keypti í heild sinni. Það mál var höfðað með birtingu stefnu 11. desember 2014 og lokið með áðurnefndum héraðsdómi í máli nr. E5046/2014. Þann sama dag hafi hinn umþrætti kaupsamningur hins vegar verið gerður, 11. desember 2014, og verði vart talið að það hafi verið tilviljunin ein, heldur liður í miklum átökum milli hluthafa í félaginu 101 Austurstræti ehf. og því dómsmáli sem höfðað hafði verið. Um réttaráhrif málamyndagerninga vísar stefnandi m.a. til laga nr. 7/1936.

Verði ekki fallist á framangreint byggi stefnandi í fjórða lagi á því að hvað sem öllu öðru líði hafi stefndi ekki átti gilda kröfu til skuldajöfnunar að kröfurétti. Fyrst beri að líta til þess að öllum fjárkröfum stefnda í þrotabúið vegna ætlaðra lána, sem stefndi kveðist reisa skuldajöfnunarkröfu sína á, hafi skiptastjóri nú þegar hafnað. Fyrir liggi í gögnum málsins að félagið Alfacom hafi tekið lán fyrir kaupum á umræddum helmingshlut í 101 Austurstræti ehf. Það komi fram í eina ársreikningi og 12 skattframtali félagsins fyrir árið 2013. Það sé stærsta einstaka skuld félagsins. Umrætt lán hafi numið um 45.000.000 kr. sem var kaupverðið á 50% hlut í 101 Austurstræti ehf. Fyrir liggi að meginhluti þess, um 40.000.000 kr. (239.386 EUR), hafi komið frá félagi í Tyrklandi sem heitir LLC Danismanlik Ve Dis Tic A.S., en ekki stefnda. Arion banki hf., sem aðstoðaði stefnanda við að rekja greiðslur til félagsins hafi staðfest þetta og staðfest afrit millifærslukvittana. Stefndi, sem segist hafa lánað Alfacom þetta fé (239.386 EUR), hafi hins vegar sagt greiðsluna hafa komið frá fyrirtæki sem heiti Marmareh International Company. Því til stuðnings hafi hann lagt fram þýdda yfirlýsingu frá Íran, sagða stimplaða af fjármálafyrirtæki sem sé viðurkennt af Seðlabanka Írans, sem staðfesti að þeir fjármunir hafi verið frá stefnda. Þessi yfirlýsing hafi fylgt bréfi lögmanns stefnda til skiptastjóra frá 17. október 2018. Hún standist hins vegar ekki, eins og millifærslukvittun Arion banka hf. sýni og verði enginn réttur reistur á þessum gögnum stefnda. Í reynd sé lítið vitað um uppruna þessara gagna sem stefndi lagði fram eða gildi og hafi stefndi ekki getað útskýrt þetta misræmi. Skiptastjóri hafi látið Arion banka hf. rekja fleiri greiðslur sem stefndi hafi sagt lán hans til stefnanda.

Skiptastjóri getur þess að annar maður, úkraínskur, hafi einnig lýst umræddri kröfu að fjárhæð 239.386 evrur, og hafi lagt fram margvísleg gögn með þeirri kröfu, þar með talinn lánasamning undirritaðan af fyrrum framkvæmdastjóra stefnanda, K-x-x K-x-x, og fulltrúa LLC Danismanlik Ve Dis Tic A.S, sem lánveitanda. Skiptastjóri hafi hafnað þeirri kröfu að svo stöddu og hafi óskað frekari gagna og upplýsinga, sem skiptastjóri sé að yfirfara. Sú óvenjulega staða sé því uppi að tveir aðilar lýsi sömu kröfu í þrotabú Alfacom. Stefndi hafi lagt fram kæru á hendur þessum kröfuhafa hjá héraðssaksóknara og K-x-x vegna þeirrar kröfulýsingar.

Hvað sem því líði hafi skiptastjóri hins vegar nú þegar hafnað öllum kröfum stefnda í þrotabúið. Í öllum tilvikum sé höfnun reist á því að þær millifærslur inn á reikninga stefnanda sem stefndi segi stafa frá sér geri það ekki samkvæmt athugun skiptastjóra, sem hafi farið fram með aðstoð Arion banka hf. og stefndi sé því ekki réttur aðili að kröfu eftir almennum reglum. Upphafleg kröfulýsing stefnda sé dagsett 6. apríl 2018, en henni hafi ekki fylgt nein gögn. Með breyttri kröfulýsingu stefnda dags. 16. apríl 2018 hafi fyrri kröfulýsing verið lækkuð um 30.000.000 kr., en það nemi kaupsamningsgreiðslunni, og borið við skuldajöfnun. Henni hafi fylgt ýmis gögn frá Íran, á persnesku, og þýðingar sem erfitt sé að henda reiður á. Ágreiningsfundur hafi verið haldinn 30. ágúst 2018. Stefndi hafi þá boðað frekari gagnaframlagningu og fengið frest til þess. Þegar engin frekari gögn hafi borist hafi skiptastjóri hafnað kröfunni endanlega í bréfi dags. 16. október 2018. Degi síðar hafi borist bréf lögmanns stefnda dags. 17. október 2018 og með því m.a. framangreind yfirlýsing Gandi Exchange um að greiðslan sé frá Marmareh International Company og tvær aðrar yfir13 lýsingar með sömu stimpla og áritanir frá Íran. Skiptastjóri hafi farið yfir þessi gögn, og áréttað þá afstöðu sína í bréfi 7. nóvember 2018 að staða kröfu stefnda í þrotabúið væri óbreytt enda hafi meðal annars verið ósamræmi í framlögðum gögnum frá Íran miðað við millifærslukvittanir sem staðfestar voru af Arion banka hf.

Stefnandi byggi auk þess á því að jafnvel þótt stefndi teldist eiga gilda fjárkröfu á hendur stefnanda sé almennum skilyrðum skuldajöfnunar að kröfurétti ekki fullnægt. Ekkert í gögnum málsins bendi heldur til þess að efndir á hinum marklausa kaupsamningi (eftir því sem hann yrði talinn hafa eitthvert gildi), hafi átt að fara fram með skuldajöfnun, heldur þvert á móti, en semja hefði þurft um það sérstaklega svo gilt gæti talist. Í þessu sambandi megi nefna að fyrrum framkvæmdastjóri félagsins, K-x-x K-x-x, sem var vikið frá störfum í mars 2016, hafi staðfest í skýrslutöku hjá skiptastjóra 5. júní 2018 að greiðslur hefðu hvorki borist inn á reikning félagsins vegna hinna meintu kaupa né hefði kaupverðið verið greitt með skuldajöfnun. Í skýrslu sinni staðhæfi hann sömuleiðis að eina lán félagsins Alfacom þegar hann var framkvæmdastjóri hafi verið vegna umræddra kaupa á 50% hlut félagsins í 101 Austurstræti ehf. um 44.000.000 kr. og engin önnur lán tekin eftir það. Það hafi verið félagið LLC Danismanlik DIS Tic frá Tyrklandi sem hafi veitt lánið, en ekki stefndi. K-x-x og stefndi hafi átt í deilum og sjálfsagt verði að skoða yfirlýsinguna í því ljósi, en hún staðfesti engu að síður það sama og þegar liggi fyrir í gögnum málsins. Jafnvel þótt stefndi teldist eiga gilda kröfu eða kröfur vegna láns til félagsins færi um þær kröfur sem almennar ógreiddar kröfur, eins og eigi við um aðrar almennar kröfur í þrotabúið.

Í fimmta lagi byggi stefnandi á því til stuðnings eignarrétti sínum að hin meinta eignayfirfærsla sé ekki gild og hafi aldrei verið það, enda hafi hún ekki fullnægt formreglum laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, um eigendaskipti að hlutum, einkum 14.–15. gr. Stefnandi vísar meðal annars til 8. og 9. gr. samþykkta félagsins 101 Austurstrætis ehf. frá 7. nóvember 2013. Í 8. gr. samþykktanna sé meðal annars áskilið samþykki stjórnar fyrir eigendaskiptum að hlutum. Það samþykki hafi ekki legið fyrir og eigendaskiptin séu þegar af þeirri ástæðu ekki gild, en alla jafna hefði orðið að gefa út sérstaka yfirlýsingu þess efnis eða árita kaupsamninginn um slíkt samþykki. Það hafi ekki verið gert en það hefði verið forsenda eigendaskipta að öðru leyti. Vísast hér einnig til bréfa atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins.

Stefndi hafi borið við tungumálaörðugleikum og ýmsum misskilningi af þeim sökum um hin ýmsu lögskipti í tengslum við eignarhald á hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. Stefnandi byggi hins vegar á því að slíkt hafi enga þýðingu, enda hafi stefndi haft sér til fulltingis, meðal annars, túlk og íslenska lögmenn á öllum stigum máls og fleiri en einn. Einnig sé til þess að líta að stefndi hafi sjálfur ákveðið, einn og óstuddur, að taka við stjórnartaumum í íslenskum fyrirtækjum, sem lúti 14 íslenskum lögum, og geti ekki frekar en aðrir sem taki að sér slík ábyrgðarstörf borið fyrir sig vankunnáttu eða tungumálaörðugleika eða einhvers konar skilningsleysi. Stefndi hafi ritað eigin hendi undir samninga (að vísu ekki hinn umþrætta kaupsamning), fjölmargar fundargerðir og önnur skjöl er skipti máli, þar með taldar tilkynningar til ríkisskattstjóra o.fl.

Stefnanda sé mikið í mun að fá viðurkenndan eignarrétt sinn að þeim hlut í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. sem honum ber svo hann geti þegar í stað neytt réttinda sinna og gætt hagsmuna, þar með talið komið fram fyrir hönd þrotabúsins á aðalfundum félagsins og hlutahafafundum, neytt atkvæðisréttar, tilnefnt fulltrúa í stjórn, eða eftir atvikum selt eignarhlutinn hæstbjóðanda og notið arðs úr félaginu. Stjórn 101 Austurstrætis ehf., þar sem stefndi sé stjórnarformaður, hafi til að mynda greitt arð út úr félaginu fyrir rekstrarárið 2016.

Varakrafa

Stefnandi byggir varakröfu sína á öllum sömu atvikum, málsástæðum, lagarökum og mótmælum og í aðalkröfu, eftir því sem við á. Yrði aðalkröfu stefnanda um viðurkenningu á beinum eignarrétti að 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., hafnað, og stefndi talinn geta reist eignarrétt sinn á hinum umþrætta kaupsamningi frá 11. desember 2014, byggi stefnandi varakröfu sína einkum á því að ráðstöfunin sé riftanleg. Hann reisir þann málatilbúnað á riftunarreglum laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., og vísar til 134. gr. og 141. gr. laganna. Heimild til þess að krefjast afhendingar hlutarins sé í 144. gr. laganna.

Kröfu sína um riftun á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 byggi stefnandi á því að rifta beri umræddum kaupum og eigendaskiptum að hlutum samkvæmt hinum títtnefnda kaupsamningi milli stefnanda og stefnda frá 11. desember 2014. Af gögnum málsins megi ráða að stefndi hafi ekki efnt kaupsamninginn þegar í stað eins og til stóð. Efndir hans með skuldajöfnun séu því seinni tíma ráðstöfun. Stefnandi byggi á því að sú skuldajöfnun sé riftanleg ráðstöfun, þar eð kaupverðið hafi verið greitt með óvenjulegum greiðslueyri. Greiðsla peningakröfu með hlutabréfum teljist óvenjulegur greiðslueyrir. Ljóst sé að yfirfærsla eignarréttarins hafi skert greiðslugetu stefnanda verulega, enda eina eign félagsins. Þetta hafi leitt til gjaldþrots stefnanda. Af gögnum málsins megi ráða að umrædd skuldajöfnun hafi í raun ekki farið fram fyrr en í fyrsta lagi eftir 28. desember 2016. Þessu til stuðnings vísar stefnandi meðal annars til kaupsamnings stefnda við Bakkagranda um 25% hlutafjár í 101 Austurstræði í desember 2016, fundargerðar stjórnarfundar í sama félagi 28. desember sama ár, dóms héraðsdóms í máli nr. E5046/2014 og dóms Hæstaréttar í máli nr. 703/2015 um að stefndi hafi ýmist með athöfnum og eftir atvikum athafnaleysi sýnt að engin skuldajöfnun eða yfirfærsla eignarréttar hafi farið fram fyrr en í fyrsta lagi eftir þetta tímamark. Líklega 15 hafi þetta gerst á tímabilinu frá 28. desember 2016 fram til 13. september 2017, þegar ársreikningur einkahlutafélagsins 101 Austurstræti ehf. hafi verið afhentur ríkisskattstjóra. Í ársreikningum félagsins árin 2013–2015 sé eignarhlutar Alfacom ávallt getið.

Þegar á árinu 2016 hafi Alfacom verið komið í fjárhagsvandræði og hafi félagið orðið ógjaldfært þegar í upphafi ársins 2016, en þá hafi fyrst verið gert árangurslaust fjárnám hjá því. Fleiri árangurslaus fjárnám hafi fylgt í kjölfarið, og að lokum hafi árangurslaust fjárnám verið gert hjá félaginu 3. október 2017, sem leiddi að endingu til gjaldþrots. Stefnandi byggi á því að fullnægt sé tímafrestum riftunar enda teljist stefndi nákominn í skilningi 2. mgr. 134. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 21/1991. Það skipti máli, eins og rakið hafi verið með aðalkröfu, að stefndi hafi, ásamt því að vera einn af eigendum Alfacom, jafnframt verið stjórnarmaður og framkvæmdastjóri í Alfacom og stjórnarformaður í 101 Austurstræti ehf. Stefnandi telji réttlætanlegt vegna þessarar ráðstöfunar, og í ljósi tengsla stefnda við bæði félögin, að stefnanda verði játaður 24 mánaða frestur til að koma að riftun ráðstöfunar, sbr. 2. mgr. 134. gr. laganna, sem átti sér stað með skuldajöfnun eftir 28. desember 2016.

Jafnvel þótt talið yrði að stefndi hefði lánað félaginu Alfacom fé, sé skuldajöfnun óvenjulegur greiðslueyrir og eigi að rifta slíkri greiðslu. Eftir almennum meginreglum gjaldþrotalaga, meðal annars um rétthæð krafna, eigi stefndi ekki að njóta sérstaks forgangs umfram aðra kröfuhafa, að afla sér fjárhagslegra hagsmuna á kostnað annarra. Stefndi hafi, í krafti stöðu sinnar, tekið til sín fjárhagslega hagsmuni til þess að fá fullnustu kröfu sinnar, en á kostnað hins almenna kröfuhafa sem fengi enga fullnustu krafna sinna, enda sé 50% hlutafjár í 101 Austurstræti eina eign stefnanda. Meginreglum gjaldþrotalaga, meðal annars um riftun, sé ætlað að stemma stigu við slíku.

Verði ekki fallist á riftun ráðstöfunar á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 byggi stefnandi á því að ráðstöfunin hafi verið riftanleg eftir ákvæðum 141. gr. laganna, enda teljist umrædd ráðstöfun ótilhlýðileg, til hagsbóta stefnda einum, en á kostnað annarra kröfuhafa. Sú ráðstöfun hafi leitt til þess að eignir þrotamanns og í raun eina eign félagsins, verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Ljóst þyki að stefnandi hafi orðið ógjaldfær vegna ráðstöfunarinnar. Stefnandi byggi á því að um þessa ráðstöfun gildi hið sama og áður greini, að greiðsla með skuldajöfnun, svo sem haldið er fram, hafi ekki farið fram fyrr en í fyrsta lagi eftir 28. desember 2016, eins og gögn málsins bendi eindregið til og áður sé getið. Á þeim tíma hafi stefnandi þegar verið ógjaldfær, eins og árangurslausu fjárnámin sem fram fóru á árinu 2016 sýni. Stefndi, sem stjórnarmaður í Alfacom og framkvæmdastjóri, hafi þá vitað að félagið var orðið ógjaldfært, eða mátti vita það, og vissi um þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfun yrði talin ótilhlýðileg.

Einu gildi þótt talið yrði að skuldajöfnun hafi farið fram fyrr, þ.e.a.s. fyrir 28. 16 desember 2016, enda engir sérstakir tímafrestir til riftunar ótilhlýðilegrar ráðstöfunar á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Ráðstöfunin sé riftanleg þótt hún hafi farið fram fyrr (sem sé reyndar útilokað í ljósi athafna og athafnaleysis stefnda sem hafi verið lýst), enda hafi stefndi vitað eða mátti vita að félagið Alfacom yrði ógjaldfært við það þar sem þetta var eina eign félagsins. Stefnandi bendir sérstaklega á, yrði talið að skuldajöfnunin hefði farið fram fyrr, að stefndi hafi stofnað til fjölmargra fjárskuldbindinga á hendur stefnanda, ráðið fjölda lögmanna í vinnu, til að gæta hagsmuna stefnanda fyrir dómstólum og stjórnvöldum, og tekið sjálfur beinan þátt í þessu öllu. Fjölmargar lögmannsstofur lýsi kröfu í þrotabúið. Eins og áður sé lýst hafi umrædd dómsmál eða hagsmunagæsla fyrir stjórnvöldum nær eingöngu varðað umræddan eignarhlut stefnanda í 101 Austurstræti ehf. Það yrði því að telja nokkuð ótrúverðugt ef því yrði haldið fram að eignayfirfærslan hefði farið fram fyrr, og augljóslega seinni tíma skýring.

Um rétt til að krefjast afhendingar hlutarins svo sem í dómkröfu greinir vísar stefnandi til 144. gr. laga nr. 21/1991. Í því sambandi sé meðal annars rétt að líta til þess að stefndi sé erlendur ríkisborgari, búsettur í Íran, að því er best er vitað, með takmarkaða búsetu hér á landi og ekki er vitað til þess að hann eigi nokkrar eignir hér á landi (sé frá talinn eignarhlutur hans í 101 Austurstræti ehf. sem dómsmál þetta snýst ekki um). Fjárkrafa eða skaðabótakrafa á hendur stefnda gæti reynst haldlaus með öllu, stefnda yrði frjálst að selja hinn umþrætta hlut, gæti komið fjármunum úr landi og látið sig hverfa sjónum manna. Það myndi valda stefnanda réttarspjöllum og veruleg hætta sé á að slíkt gæti gerst.

Með hvorri tveggja aðal og varakröfu krefjist stefnandi þess að hlutaskrá einkahlutafélagsins 101 Austurstræti ehf. verði uppfærð og komið í lögmætt horf verði fallist á kröfur stefnanda. Krafan sé sett fram sem eðlileg afleiðing af aðal eða varakröfu verði á aðra hvora þeirra fallist, en stefnanda sé mikið í mun að hlutaskrá verði leiðrétt án tafar. Rétt sé að kveða á um slíkt með dómi.

Stefnandi byggir heimild til að leita viðurkenningardóms á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann hafi lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr um tilvist eða efni þessara réttinda og réttarsambands. Hann byggir málsástæður sínar einkum á meginreglum eignarréttar og 72. gr. stjórnarskrárinnar, um réttarvernd eignarréttarins og yfirfærslu eignarréttar. Hann vísar einnig til almennra reglna samninga og kröfuréttar, þar með talið um réttaráhrif málamyndagerninga, skilyrði skuldajöfnunar, o.fl. Um gild eigendaskipti að hlutum vísar stefnandi til laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, einkum 14.–15. gr. Hann byggir á meginreglum gjaldþrotalaga nr. 21/1991, einkum 134. gr., 141. gr. og 144. gr. Um heimild til að leita viðurkenningardóms er vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um málskostnað vísast til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnar17 þing vísast til 32. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa

Stefndi, G-x-x M-x-x S-x-x, krefst þess aðallega að hafnað verði aðalkröfu stefnanda um viðurkenningu á eignarrétti stefnanda á 250.000 hlutabréfum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti, sem samsvari 50% eignarhluta í félaginu. Stefndi telur sig réttan eiganda þeirra 50% eignarhluta í félaginu sem stefnandi krefst eignarhalds á og færir fyrir því eftirfarandi málsástæður:

Um gildi kaupsamnings stefnda og stefnanda frá 11. desember 2014

Stefndi vísar í fyrsta lagi til þess að hann hafi keypt umræddan eignarhlut með kaupsamningi 11. desember 2014 og greitt fyrir hlutinn með skuldajöfnun. Þeir menn, sem hafi ritað undir kaupsamninginn hafi á þeim tíma haft fullar heimildir til þess að rita undir löggerninga fyrir hönd félagsins. Fyrir seljanda, Alfacom General Trading ehf., hafi ritað undir kaupsamninginn K-x-x K-x-x, stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og handhafi prókúru félagsins og B-x-x S-x-x A-x-x, varamaður í stjórn félagsins, sem hafi komið inn í stjórnina þar eð stefndi, sem annar stjórnarmanna, hafi keypt umrædd hlutabréf. Fyrir hönd kaupanda hafi K-x-x ritað undir kaupsamninginn í krafti umboðs, sem sagt er dagsett 18. október 2013 í samningi sem lögbókandi vottaði. Ritað hafi verið undir kaupsamninginn hjá lögbókanda (notarius publicus) í Reykjavík. Hann hafi án efa gætt að því að þeir sem til hans komu væru þeir sem þeir segðust vera og hafi haft til þess bært umboð að rita undir löggerninginn í samræmi við 4. gr. laga nr. 86/1989 um lögbókandagerðir.

Samkvæmt 2. gr. sömu laga teljist lögbókandagerð opinber staðfesting á því efni sem hún kveður á um. Enn fremur jafngildi hún vottorði tveggja manna um þá athöfn eða staðreynd sem hún tekur til. Því liggi fyrir opinber staðfesting á því skv. lögum nr. 86/1989 að samningur um sölu á 50% hlutafjár í 101 Austurstræti ehf. hafi farið fram 11. desember 2014. Kaupanna hafi verið getið í hlutaskrá félagsins 101 Austurstræti sama dag og formlegur kaupsamningur verið undirritaður. Hluthafar þar séu skráðir þrír: Á-kk-nf K-kk-nf, Bakkagrandi ehf. og stefndi. Það sé því af og frá að umræddur samningur geti talist málamyndagerningur, eins og stefnandi haldi fram. Samningurinn sé fullkomlega gildur löggerningur sem sé ekki haldinn neinum ógildingarástæðum samningalaga, laga um einkahlutafélög eða annarra laga, hvorki að efni til né formi.

18

Um tilkynningar til stjórnar og hluthafa og samþykki kaupanna Í öðru lagi vísar stefndi til þess að áður en kaupsamningur stefnda og Alfacom var gerður 11. desember 2014 og til þess að uppfylla ákvæði laga um einkahlutafélög, einkum 14. og 15. gr., sem og ákvæði 8. og 9. gr. samþykkta 101 Austurstrætis ehf., hafi þáverandi umboðsmaður stefnda á Íslandi og þáverandi stjórnarformaður 101 Austurstrætis ehf. sent hluthöfum og stjórnarmönnum félagsins tilkynningu og forkaupsréttartilboð 25. september 2014. Stefndi tekur fram að forkaupsréttartilboðið hafi verið sent báðum stjórnarmönnum 101 Austurstrætis ehf., sem ekki stóðu að kaupunum og áttu jafnframt 50% í félaginu. Samkvæmt tilkynningu til fyrirtækjaskrár, dags. 16. október 2013, hafi stjórn félagsins verið skipuð Á-kk-þgf K-kk-þgf, K-kk-þgf P-kk-þgf, stefnda og K-x-x. Samkvæmt tilkynningu til fyrirtækjaskrár, dags. 25. október 2013, hafi K-x-x verið kjörinn formaður stjórnar 101 Austurstrætis ehf. á fundi stjórnar þann sama dag. Ekki verði annað séð af gögnum úr fyrirtækjaskrá og þeim tilkynningum sem þangað hafi borist en að K-x-x hafi því verið formaður stjórnar 101 Austurstrætis ehf. þegar hann sendi stjórnarmönnunum og hluthöfunum Á-kk-þgf K-kk-þgf, K-kk-þgf P-kk-þgf og eiganda Bakkagranda 25. september 2013 tilkynningar og forkaupsréttarboð. Hann hafi áréttað forkaupsréttarboðið til sömu aðila 15. desember 2014. Stefndi tekur fram að ofangreindar tilkynningar séu undirritaðar og stimplaðar af K-x-x fyrir hönd Alfacom sérstaklega sem framkvæmdastjóra þess félags og einnig með sérundirritun og stimpli K-kk-ef sem stjórnarformanns 101 Austurstrætis ehf. Sérstaka athygli veki niðurlag tilkynninganna þar sem forkaupsrétturinn sé boðinn 25. september 2014 þar sem segi: „Við værum þakklátir fyrir að fá að hitta ykkur sem stjórn félagsins til að ræða málefni er varða framkvæmdastjórn félagsins.“ Bréfið sé því ótvírætt ritað og sent aðilunum sem stjórnarmönnum en ekki bara sem hluthöfum.

Stefndi bendir jafnframt á að í tilkynningu frá 15. desember 2014, sem var send stjórnarmönnum og hluthöfum í 101 Austurstræti ehf., Á-kk-þgf og K-kk-þgf, og undirrituð af K-x-x á sama hátt og áður sem framkvæmdastjóra stefnanda og stjórnarformanns 101 Austurstrætis ehf., taki hann fram að eins og tilkynnt hafi verið 25. september 2014 hafi umrædd 250.000 hlutabréf í félaginu verið seld stefnda samkvæmt hinum opinbera kaupsamningi frá 11. desember 2014. Hefði stjórn félagsins viljað nýta sér áðurnefnd forkaupsréttarboð hefði henni borið að bregðast við þeim. Tómlæti stjórnarmanna verði ekki skilið á annan hátt en þann að enginn þeirra hafi viljað neyta forkaupsréttar og hafi kaupin verið samþykkt annaðhvort beint, skjöl liggi ekki fyrir um það í fórum lögmanns stefnda, eða óbeint með athafnaleysi stjórnarinnar.

Stefndi bendir einnig á ákvæði 15. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög í þessu sambandi. Í 2. mgr. komi fram að stjórn félags taki ákvörðun um hvort sam19 þykki skuli veitt nema annað sé ákveðið í samþykktum félags. Ákvörðun um hvort veita skuli samþykki skuli tekin án tafar og aldrei síðar en tveimur mánuðum eftir að samþykkis er óskað. Ákvörðun stjórnar um þetta efni skuli þegar í stað tilkynnt þeim er hafi leitað samþykkis. Hafi samþykki eigi borist innan tveggja mánaða frá skriflegri beiðni um það skuli svo litið á að samþykki hafi verið veitt. Af þessum sökum byggi stefndi jafnframt á því að þar eð augljóst sé að stjórn og hluthafar hafi fengið tilkynningu um kaupin þar sem samþykkis fyrir sölunni var óskað og þar eð slíkt samþykki virðist ekki liggja skriflega fyrir beri að túlka það svo að stjórnin hafi í raun samþykkt söluna eftir ákvæðum 2. mgr. 15. gr. laga nr. 138/1994, enda mæli ákvæði í samþykktum félagsins frá þessum tíma ekki fyrir um aðra skipan, sbr. 8. og 9. gr. samþykkta 101 Austurstrætis ehf.

Fyrrum eigandi félagsins og stjórnarmaðurinn Á-kk-nf K-kk-nf hafi raunar staðfest að kaupin hafi verið samþykkt í stjórn félagsins og ekki gerð athugasemd við þau á sínum tíma og hafi stjórn félagsins hvorki haft vilja né getu til að neyta forkaupsréttar að bréfunum, eins og fram komi í 4. gr. kaupsamnings Á-kk-ef og stefnda frá 9. maí 2017.

Stefndi telur allt framangreint sýna að gætt hafi verið ákvæða laga um einkahlutafélög og ákvæða samþykkta 101 Austurstrætis ehf. við sölu á hlutabréfum félagsins til stefnda. Öllum málsástæðum stefnanda um annað er mótmælt.

Um rétt til skuldajöfnunar og greiðslu kaupverðs hluta í 101 Austurstræti ehf. til Alfacom Í þriðja lagi byggi stefndi á því að hann hafi greitt fyrir umrædd hlutabréf að fullu með skuldajöfnun strax við gerð samnings stefnda og stefnanda frá 11. desember 2014. Í grein 3.1 í kaupsamningnum segi að seljandi skuli afhenda kaupanda bréfin gegn greiðslu kaupverðs þeirra. Samkvæmt grein 2.1 sé kaupverð bréfanna 30.000.000 kr. Enn fremur segi í grein 2.2 að kaupverð bréfanna skuli að fullu greitt við undirritun samningsins. Eins og áður sé rakið hafi hlutabréfin verið afhent þegar 11. desember 2014 með uppfærslu hlutaskrár félagsins þannig að nafn stefnanda sem eiganda hafi vikið fyrir nafni stefnda. Bréfin hafi því talist að fullu afhent í samræmi við fyrirliggjandi kaupsamning eins og 19. gr. einkahlutafélagalaga kveði á um, sbr. 4. mgr.

Í kaupsamningi Alfacom og stefnda sé ekki kveðið á um það á hvaða hátt greitt sé fyrir bréfin, annað en það að þau hafi talist að fullu greidd við undirritun kaupsamningsins. Stefndi tekur fram að hann, sem tali hvorki íslensku né ensku, hafi á þessum tíma alfarið verið háður umboðsmanni sínum, K-x-x K-x-x, um öll sín fjárhagslegu málefni á Íslandi. K-x-x hafi einnig varðveitt öll gögn og bókhald stefnanda Alfacom, eins og segi í yfirlýsingu hans, dags. 21. október 2013. Stefndi hafi því ekki vitað á hvaða hátt lán hans og skuldajöfnun vegna kaupanna væru færð í bókhald stefnanda umfram það sem sé skráð í ársreikningi 2013, en þar sé lán stefnda skráð 20 sem lán frá tengdum aðila að fjárhæð um 45.000.000 kr. Í skattframtali stefnanda árið 2013 komi einnig fram að skuld við tengda aðila sé um 45.000.000 kr. Engum öðrum lánveitanda hafi verið til að dreifa en stefnda og sé hluta af lánum stefnda til félagsins því réttilega getið í bókhaldi félagsins og skattaskýrslu. Stefnandi hafi ekki lagt fram nokkur önnur gögn sem geti hrakið gögn stefnda um ofangreind lán og hvíli sönnunarbyrðin fyrir því að einhver annar tengdur aðili hafi veitt umrætt lán á stefnanda.

Stefndi áréttar að í Íran hafi gilt og gildi enn gjaldeyrishöft því Bandaríkin beiti landið efnahagslegum þvingunaraðgerðum. Aðgangur að erlendum gjaldeyri sé því takmarkaður og gjaldeyrisviðskipti afar dýr og flókin. Það sé einnig vandasamt að senda erlendan gjaldeyri frá landinu því uppfylla þurfi fjölmörg skilyrði og komast hjá fjölmörgum hindrunum og fara í gegnum marga milliliði svo það sé hægt. Þetta komi fram í þeim staðfestingum sem hann leggi fram til sönnunar þeim lánum sem hann hafi veitt Alfacom.

Millifærsla frá stefnda 8. október 2013 að fjárhæð 239.386 EUR

Til sönnunar þessari millifærslu hafi stefndi lagt fram yfirlýsingu, dags. 24. nóvember 2018, frá Ghandi Exchange gjaldeyrismiðlun sem lúti eftirliti og vottun Seðlabanka Írans. Yfirlýsingin sé þýdd, staðfest og stimpluð af löggiltum skjalaþýðanda sem njóti leyfis dómsmálaráðuneytis Íran til þýðinga. Yfirlýsingin sé jafnframt innsigluð, til þess að ekki sé hægt að efast um að vísað sé til rétts skjals. Yfirlýsingarinnar hafi verið aflað þar eð í fyrri yfirlýsingu hafi ekki komið fram nafn þess aðila sem hafi að lokum annast millifærsluna inn á reikning Arion banka. Í enskri þýðingu skjalsins komi skýrt fram að stefndi G-x-x M-x-x S-x-x hafi, vegna gjaldeyrishafta í Íran, millifært 239.386 evrur með aðstoð miðlara á vegum Ghandi Exchange til Arion banka á Íslandi á reikning IS320301387181147007101570. Einnig komi fram að miðlarar Marmareh International Company hafi ekki getað annast millifærsluna. Því hafi annar milliliður á þeirra vegum, Danismanlik Ve Dis Tic A.S. LLC, annast hana og því hafi að lokum 239.336 evrur verið millifærðar á ofangreindan reikning stefnanda A-x-x. Því liggi fyrir fullkomin sönnun þess að stefndi hafi millifært umrædda fjárhæð á reikning stefnanda. Stefndi vekur athygli á þessari skýringu á því af hverju endanlegur millifærsluaðili var ekki sá sami og getið er um í erindi lögmanns stefnda til skiptastjóra.

Millifærsla frá stefnda 9. desember 2013 að fjárhæð 32.240 EUR

Til sönnunar þessari millifærslu leggi stefndi fram yfirlýsingu dags. 19. september 2018, frá Ghandi Exchange gjaldeyrismiðlun. Yfirlýsingin sé þýdd, staðfest og stimpluð af löggiltum skjalaþýðanda sem njóti leyfis dómsmálaráðuneytis Írans til þýðinga. Yfirlýsingin sé jafnframt innsigluð, til þess að ekki sé hægt að efast um að 21 vísað sé til rétts skjals. Í enskri þýðingu skjalsins komi skýrt fram að stefndi G-x-x M-x-x S-x-x hafi afhent Ghandi Exchange 32.240 evrur 7. desember 2013. Tekið sé fram að vegna gjaldeyrishafta í Íran hafi miðlarar og milliliðir á vegum Ghandi Exchange aðstoðað við millifærsluna til Arion banka á Íslandi á reikning IS320301387181147007101570. Til þessa dags hafi enginn gert kröfu eða mótmælt þessari millifærslu stefnda.

Í skjalinu sé enn fremur tekið fram að millifærslan sem fór fram 7. desember 2013, og vitnað í rekjanlegt númer, tilheyri stefnda og hafi u.þ.b. 32.190 evrur verið settar inn á reikning viðtakanda og sé munurinn á upphæðunum vegna kostnaðar við millifærsluna. Umrædd greiðsla hafi verið lögð inn á reikning stefnanda Alfacom af stefnda. Staðfest sé að umrædd millifærsla sé að lokum millifærð af Marmareh International Company inn á reikning hjá Arion banka og að það hafi verið stefndi sem millifærði hana þangað.

Með framansögðu telji stefndi sannað að hann hafi 9. desember 2013 þegar lánað stefnanda að lágmarki 271.526 evrur, í tveimur sannanlegum færslum. Miðað við sölugengi skráð af Seðlabanka Íslands þann dag, þ.e. 9. desember 2013, hafi sú fjárhæð samsvarað u.þ.b. 44.101.226 kr. Því sé ljóst að stefndi hafi, þegar á þessum tíma, lánað félaginu langt umfram þær 30.000.000 kr. sem var kaupverð hlutabréfa hans í 101 Austurstræti ehf. Sú fjárhæð sé mjög nálægt bókfærðri skuld „tengds aðila“ sem sé getið í ársreikningum og á skattaskýrslu stefnanda frá 2019. Þetta sé bersýnilega lán stefnda til stefnanda. Stefndi hafi ekki rakið sérstaklega hvenær umræddum evrum var skipt í krónur og því sé rétt að miða við bókfærð lán í reikningum félagsins og skattaskýrslu.

Stefndi byggi á því að allar millifærslur sem komið hafi inn á reikninga stefnanda séu lán frá stefnda til stefnanda, þar á meðal millifærsla sem nemi 17.933 evrum og hafi verið lögð á reikning stefnanda 7. október 2013. Sannanleg lán stefnda til stefnanda á árinu 2013 hafi numið 289.459 evrum sem samsvari 47.005.247 kr.

Stefndi byggi á því að öll skilyrði skuldajöfnunar hafi verið fyrir hendi þegar kaupsamningur stefnda og stefnanda var gerður 11. desember 2014 vegna lána hans til stefnanda. Ekki hafi verið kveðið á um sérstakan efndatíma í lánum stefnda til stefnanda og hafi lánin því komið til greiðslu þegar þess yrði krafist.

Stefndi byggi jafnframt á því að það sé fráleitt að honum hafi, við gerð kaupsamningsins 11. desember 2014, borið að greiða stefnanda meira fé en það sem hann hafði þegar lánað félaginu til þess að umræddur kaupsamningur teldist efndur. Stefnandi byggi ekki heldur á því að lán stefnda hafi verið örlætisgerningar. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að lán stefnda skyldu ekki endurgreidd. Jafnframt byggi stefndi á því að hann hafi lagt félaginu til meira fé eftir að umræddur kaupsamningur var gerður telji dómurinn að ofangreindar sannreyndar greiðslur stefnda nægi ekki til 22 skuldajöfnunar.

Aðrar greiðslur stefnda

Stefndi bendi á að hann hafi einnig aflað sambærilegra staðfestinga og vitnað hafi verið til frá gjaldeyrismiðlum í Íran fyrir eftirfarandi greiðslum stefnda.

Með yfirlýsingu, dagsettri 30. september 2018, hafi Milad Exchange staðfest millifærslu 13. október 2016 á 134.530 evrum frá stefnda inn á vörslureikning þáverandi lögmanns hans. Þetta fé hafi meðal annars verið notað við kaup stefnda á 25% hlut Bakkagranda í 101 Austurstræti ehf. Ekki sé vitað til þess að þáverandi lögmaður stefnda og nú kröfuhafi í þrotabú stefnanda hafi talið að þessi greiðsla kæmi ekki frá stefnda. Því hafi ekki heldur verið mótmælt að stefndi hafi í raun fjármagnað þau kaup.

Með yfirlýsingu dagsettri 7. október 2018 hafi Armin Saman Exchange staðfest millifærslu, 22. september 2016, á 15.624 evrum inn á vörslureikning þáverandi lögmanns. Ekki verði séð að þáverandi lögmaður stefnda, og nú kröfuhafi í þrotabú stefnanda, hafi talið að greiðslan kæmi ekki frá stefnda né hafi því verið mótmælt að hann hafi í raun fjármagnað umrædd kaup.

Stefndi byggi á því að hann hafi alfarið fjármagnað alla starfsemi stefnanda frá upphafi kaupa félagsins á hlutabréfum í 101 Austurstræti ehf. Stefnandi hafi enda ekki lagt fram nokkur gögn sem geti sýnt fram á að annar en stefndi hafi fjármagnað félagið. Þá hafi enginn kröfuhafi annar en aðili á vegum K-kk-ef K-x-x lýst kröfum í þrotabú stefnanda, sem fari gegn kröfum stefnda, en án þess að sá hafi lagt fram sönnun þess efnis að hann eigi umrædda kröfu.

Stefndi byggi á því að orðalag fundargerða eða yfirlýsingar lögmanns stefnda á fyrri stigum málsins, sem hafi ekki verið bornar undir hann eða settar fram án þess að efni þeirra væri nægjanlega skýrt, hafi enga þýðingu í málinu og geti ekki rýmt burt rétti stefnda samkvæmt fullefndum kaupsamningi. Stefndi byggi á því að hann hafi samið svo um við gerð kaupsamnings 11. desember 2014 að félag hans, Alfacom, nú stefnandi, ætti að koma fram fyrir hans hönd í málum er vörðuðu hlut hans í félaginu 101 Austurstræti ehf. þegar stefndi væri ekki á landinu. Þessu til stuðnings vísar stefndi til kaupsamnings frá 11. desember 2014, þar sem segi:

Note. Alfacom´s G.T ehf. Lawyer will represent the New Shareholder only (to defend) with all cases with the Authorities as long as he is out of Country.

Stefndi hafi veitt félaginu Alfacom, sem hann átti einn, umboð til þess að fara með málefni er vörðuðu eignarhald á bréfum í 101 Austurstræti ehf. Stefndi hafi talið sér þetta heimilt og hafi því ekki upplýst frekar en með tilkynningum sem áður eru raktar um ofangreind eigendaskipti. Þetta skýri að hluta til af hverju stefndi lét stefn23 anda áfram annast ýmis mál og varnir vegna umrædds eignarhlutar síns.

Stefndi telur enn fremur rétt að geta þess að samkvæmt dómum sem hafi verið lagðir fram og varði stefnanda og stefnda liggi fyrir að kaupsamningur frá 11. desember 2014 hafi ekki verið lagður fram í þeim málum og hafi gildi hans því aldrei komið til skoðunar dómstóla. Samkvæmt meginreglunni teljist dómur fullkomin sönnun um það efni sem hann fjalli um þar til annað sé sannað. Sá kaupsamningur sem stefndi byggi rétt sinn á hafi með öðrum orðum aldrei komið til skoðunar dómstóla fyrr en nú.

Stefndi tekur fram að hann telji sig ekki á neinn hátt bundinn við túlkanir og yfirlýsingar fyrrum lögmanns síns. Í kæru þess lögmanns, dags. 11. nóvember 2016, til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem stefndi hafi aldrei séð eða samþykkt, komi eftirfarandi fram:

Það skal upplýst strax að sögn kæranda var samningur þessi [kaupsamningur stefnda og Alfacom dags. 11. desember 2014] útbúinn sem tryggingaskjal fyrir hann en hann hafði lánað félagi sínu AGT töluverða fjármuni vegna kaupa á 50% hlut í 101 Austurstræti ehf. Hann áritaði samninginn aldrei og honum hefur verið gerð grein fyrir því að sú ráðgjöf sem hann hlaut um gildi þessa samnings var röng og samningurinn hefði aldrei haft gildi að íslenskum lögum.

Í tilvitnuðum orðum sé viðurkennt að stefndi hafi lánað félagi sínu, Alfacom, nú stefnanda, töluvert fé til þess að kaupa 50% hlut í 101 Austurstræti ehf. Lögmaðurinn viðurkenni einnig að samningurinn hafi verið útbúinn með vitund stefnda, en að hans mati sem tryggingaskjal, sem sé þvert á efni samningsins og í andstöðu við þær tilkynningar og færslur í hlutaskrá sem fylgdu í kjölfar samningsins. Enn fremur upplýsi lögmaðurinn að stefnda hafi verið gerð grein fyrir því að samningurinn hefði aldrei haft gildi að íslenskum lögum, hvernig svo sem sú niðurstaða sé fengin. Hér sé því sennilega komin höfuðskýring þess að stefndi hafi látið Alfacom sinna ýmsum þeim verkum sem stefndi, sem eigandi 50% hlutafjár í 101 Austurstræti, hefði átt að sinna, svo sem að sækja hluthafafundi og vera í fyrirsvari í dómsmálum, sem sagt sú að stefndi hafi fengið ranga ráðgjöf frá þáverandi lögmanni sínum. Allt að einu geti yfirlýsingar lögmannsins og mætingar á fundi ekki rutt burtu löglegum fullefndum kaupsamningi vottuðum af lögbókanda.

Með vísan til alls þess sem rakið hafi verið beri að hafna aðalkröfu stefnanda um viðurkenningu á eignarrétti stefnanda að hlutabréfum í 101 Austurstræti ehf.

Varakrafa

Stefndi krefst þess að einnig verði hafnað varakröfu stefnanda um riftun kaupa stefnda á 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti, skv. kaupsamningi dags. 11. desember 2014. Öllum málsástæðum stefnanda er lúta að riftun á grundvelli laga nr. 21/1991 sé mótmælt sérstaklega. 24

Stefndi byggir varakröfu sína á öllum sömu atvikum, málsástæðum og lagarökum og mótmælum sem hann tilgreinir í aðalkröfu, eftir því sem við á. Stefndi hafni því í fyrsta lagi að ákvæði 134. gr. laganna eigi við um atvik þessa máls. Stefndi byggi á því að það sé rangt að umræddur kaupsamningur hafi ekki verið efndur þegar í stað og vísar um það til umfjöllunar um aðalkröfu máls þessa. Stefndi telji enn fremur að skuldajöfnun þar sem hann hafi fengið skuld stefnanda við sig greidda með hlutabréfum geti ekki talist óvenjulegur greiðslueyrir. Ekkert liggi heldur fyrir um það að umrædd greiðsla hafi skert greiðslugetu stefnanda. Það liggi hins vegar fyrir að stefndi hafi greitt fjölmargar greiðslur fyrir stefnanda umfram verðmæti hinna umdeildu hlutabréfa bæði á árinu 2013 og síðar. Stefndi hafi enn fremur greitt lögfræðikostnað fyrir félagið síðar, eins og framlögð skjöl sýni. Stefndi hafi einn lagt stefnanda til rekstrarfjármuni langt umfram skyldu. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn um skuldastöðu félagsins á kaupsamningsdegi og byggi stefndi á því að félagið hafi ekkert skuldað 11. desember 2014 að frátöldum þeim lánum sem stefndi hafi veitt félaginu. Því hafi ekki aðrir en hann átt hagsmuni sem kröfuhafar á þeim tíma. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir öðru. Stefndi hafnar því alfarið, með vísa til málsástæðna fyrir aðalkröfu, að skuldajöfnun hafi ekki farið fram fyrr en eftir 28. desember 2016, eins og stefnandi haldi fram.

Stefndi hafnar því enn fremur að ákvæði 141. gr. laga nr. 21/1991 eigi við um atvik málsins. Kaupsamningur aðila frá 11. desember 2014 og ráðstöfun hlutabréfa stefnanda til stefnda hafi ekki á nokkurn hátt verið ótilhlýðileg í skilningi 141. gr. Stefnandi reyni ekkert að rökstyðja umrædda málsástæðu og sé hún vanreifuð með öllu. Ekki sé ljóst á kostnað hvaða kröfuhafa ráðstöfunin var. Stefndi byggi á því að það hafi ekki verið aðrir kröfuhafar en hann þegar umrædd viðskipti fóru fram. Á stefnanda hvíli sönnunarbyrði fyrir því að svo hafi verið og á hvaða hátt ráðstöfunin hafi verið ótilhlýðileg. Stefnandi hafi ekki orðið ógjaldfær fyrr en löngu síðar og þá þrátt fyrir að stefndi legði félaginu til umtalsvert fé umfram þá skuldajöfnun sem fór fram við kaupin 11. desember 2014. Stefndi bendir á að þegar umrædd kaup hafi farið fram hafi stefnandi verið skuldlaus að frátalinni hárri skuld við stefnda. Hagsmunir annarra kröfuhafa hafi því ekki verið fyrir hendi þegar umrædd viðskipti fóru fram. Stefndi byggir á því að allir frestir til riftunar kaupsamningsins frá 11. desember 2014 hafi verið löngu liðnir þegar þetta mál var höfðað og riftun var lýst yfir. Stefna málsins sé árituð um birtingu 30. nóvember 2018 og málið þingfest 4. desember 2018.

Með vísan til alls framangreinds telur stefndi að sýkna beri hann af öllum kröfum stefnanda og að hafna verði aðal og varakröfu stefnanda, sem og kröfu um að færa beri meintan eignarhlut stefnanda í hlutskrá félagsins 101 Austurstrætis ehf. Málsástæðum stefnanda er mótmælt í heild sinni sem röngum og tilhæfulausum.

Stefndi vísar til ákvæða laga nr. 134/1994, einkum 14., 15. og 19. gr. laganna, 25 sem og til ákvæða laganna um ákvarðanatöku stjórna í einkahlutafélögum og gildi umboða. Þá vísar stefndi til ákvæða laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum 134. og 141. gr. Gildi lögbókandagerða ráðist af lögum nr. 86/1989 um lögbókandagerðir, einkum 2. og 4. gr. Hann vísar jafnframt til laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga sem og almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga. Til stuðnings málskostnaðarkröfu vísar hann til 129.–133. gr. laga nr. 91/1991, þ.m.t. cliðar 1. mgr. 131. gr. laganna. Stefnanda, sem þrotabúi, hafi verið gert að setja málskostnaðartryggingu samkvæmt úrskurði héraðsdóms, en sú trygging muni hvergi nærri duga fyrir málskostnaði.

Niðurstaða

Bitbeinið í þessu máli er helmingur hlutafjár í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf. Þeir sem bítast um það eru þrotabú félagsins Alfacom General Trading ehf. og stefndi. Það er óumdeilt að hann á helming hlutafjár í 101 Austurstræti en deilan varðar það hvort félagið Alfacom hafi selt honum hinn helminginn.

Kaupsamningur 11. desember 2014

Stefndi staðhæfir að hann eigi hinn umdeilda hlut í félaginu 101 Austurstræti. Þá staðhæfingu byggir hann á því að félagið hafi selt honum hlutinn með kaupsamningi gerðum 11. desember 2014 og kaupverðið hafi verið greitt þá þegar með skuldajöfnun. Stefnandi byggir á því að samningurinn hafi verið gerður til málamynda.

Til er eintak af samningnum sem er undirritað fyrir hönd beggja; seljanda, Alfacom, og kaupanda, stefnda, af til þess bærum aðila. Það var reyndar sami einstaklingurinn sem ritaði undir fyrir hönd beggja. Í kæru til lögreglu 11. nóvember 2016 var haft eftir stefnda að K-x-x K-x-x hefði fyrir hans hönd sem kaupanda ritað undir kaupsamning dags. 11. desember 2014 eftir að stefndi hefði afturkallað umboð K-kk-ef í mars 2016. Ósagt skal látið hvort það sé rétt. Í það minnsta liggur fyrir að þennan dag, 11. desember 2014, var samningurinn einungis undirritaður fyrir hönd seljanda, Alfacom General Trading ehf.

Samningurinn hefur ekki verið lagður fram í íslenskri þýðingu en í grein 2.2 segir: „The purchase price shall be paid in full upon signing of this agreement“ og í grein 3.1 segir: „The seller shall deliver the shares to the purchaser upon receipt of the purchase price in accordance with clause 2.2 above.“

Dómurinn getur ekki fallist á það með stefnda að skilja beri samninginn þannig að kaupverðið hafi verið að fullu greitt þegar fulltrúar seljanda rituðu undir hann hjá lögbókanda. Í kaupsamningnum er þess hvergi getið að greiða eigi kaupverðið með skuldajöfnun og stefndi hefur ekki lagt fram neitt skriflegt um það að hann hafi greitt 26 andvirði bréfanna með skuldajöfnun. Skrifleg yfirlýsing um skuldajöfnun var ekki gefin fyrr en bú stefnanda hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta.

Afstaða stefnda til samningsins um 50% hlutina Samningurinn þar sem félagið Alfacom seldi stefnda sinn (50%) hlut í félaginu 101 Austurstræti var gerður 11. desember 2014, sama dag og B-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf höfðuðu mál á hendur félaginu Alfacom til greiðslu eftirstöðva samnings um kaup Alfacom á öllu hlutafé í 101 Austurstræti ehf. sem var gerður 16. október 2013. Af héraðsdómi, sem var kveðinn upp 1. júlí 2016, verður ekki séð að greint hafi verið frá því, við meðferð þess máls fyrir dómi, að Alfacom hefði selt stefnda þá hluti sem því höfðu þegar verið afhentir í félaginu 101 Austurstræti.

Félagið Alfacom, ásamt stefnda og K-x-x, krafðist þess, eins og áður greinir, í júlí 2015 að lögbann yrði lagt á tilteknar athafnir Borgunar og félags sem stofnað hafði verið til þess að halda veitingastaðnum Austri starfandi og hafði gert samning við félagið 101 Austurstræti ehf. Því máli lauk með dómi Hæstaréttar 4. nóvember 2015 í máli nr. 703/2015. Það er ljóst að hefði félagið Alfacom ekki átt 50% hlutafjár í félaginu Austurstræti 101 ehf. á þeim tíma hefði það ekki haft lögvarða hagsmuni af því að gera þessa kröfu heldur einungis stefndi. Ekki verður annað séð af málatilbúnaði stefnda í því dómsmáli en að hann hafi talið að kaupsamningur gerður 11. desember 2014 hefði ekki réttaráhrif eftir efni sínu enda hélt stefndi því ekki fram við meðferð málsins að hann ætti 50% hlut í félaginu 101 Austurstræti. Þvert á móti komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að hann og K-x-x væru ekki réttir aðilar að málinu.

Eins og áður greinir átti stefndi alla hluti í félaginu Alfacom. Yfirlýsingum lögmanns félagsins má því jafna til yfirlýsinga hans. Í ljósi þeirrar yfirlýsingar lögmanns Alfacom, 15. nóvember 2014, að rift væri samningi sem það félag hafði gert við B-kk-þf og Á-kk-nf K-kk-nf 16. október 2013 um hlutabréf í félaginu 101 Austurstræti og höfðun gagnsakar til viðurkenningar á þeirri riftun er ekki unnt að fallast á það með stefnda að Alfacom hafi afhent honum bréfin 11. desember 2014. Því getur ekki haft neitt gildi sú útgáfa hlutaskrár sem er meðal gagna málsins og sýnir að stefndi hafi eignast 50% hlutdeild í félaginu 101 Austurstræti þann dag.

Af þessum samningi, sem hefði gildi samkvæmt efni sínu, fer ekki neinum sögum fyrr en E-x-x K-x-x B-x-x, sem taldi sig eiga 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti, fór fram á það í apríl 2016 að atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytið héldi aðalfund í félaginu fyrir árið 2014 til þess að taka mætti afstöðu til reikninga ársins 2013. E-x-x K-x-x byggði þá á því að Alfacom hefði selt stefnda 50% hlutdeildina eins og tilgreint er í samningnum og stefndi síðan selt henni þann hluta 27 þannig að hún væri réttur eigandi að 50% hlut í 101 Austurstræti. Ráðuneytið fór ítarlega yfir öll gögn sem lögmenn málsaðila sendu því. Það var niðurstaða ráðuneytisins að til grundvallar boðun á hluthafafund í félaginu 101 Austurstræti ætti að leggja hlutaskrá þess félags eins og hún var eftir að Alfacom hafði greitt Bakkagranda ehf. og Á-kk-þgf K-kk-þgf fyrir 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti. Eftir það hefði eignarhald á hlutum í félaginu ekki breyst.

Kæran sem stefndi og lögmaður hans sendu lögreglunni 11. nóvember 2016 sýnir að stefndi taldi sig þá ekki hafa greitt kaupverðið samkvæmt samningnum 11. desember 2014 með skuldajöfnuði. Í kærunni er samningurinn kallaður trygging vegna fjár sem stefndi hefði lánað félaginu Alfacom.

Að kröfu hluthafanna Bakkagranda og Á-kk-ef K-kk-ef hélt ráðuneytið aðalfund í félaginu 101 Austurstræti fyrir árið 2014, 14. desember 2016. Á þeim fundi andmælti stefndi gildi beggja samninganna, bæði þess sem var gerður 11. desember 2014 og samningi þar sem hann á að hafa selt E-x-x K-x-x B-x-x þann hlut sem hann á að hafa keypt 11. desember 2014. Hann sat á þessum fundi í félaginu 101 Austurstræti, vegna þess að félagið Alfacom átti helming hlutabréfa í því félagi og stefndi átti Alfacom.

Svo fór að stefndi keypti eignarhlut Bakkagranda í 101 Austurstræti. Um þau kaup eru til tvær útgáfur af sama samningi, lengri og styttri. Aðilar samningsins eru seljandi (Bakkagrandi), kaupandi (stefndi) og Alfacom enda er samningurinn meðal annars gerður til þess að leiða til lykta málaferli milli B-kk-ef og Á-kk-ef K-kk-ef annars vegar og Alfacom hins vegar, sem biðu úrlausnar í Hæstarétti. Í báðum útgáfum kaupsamningsins er skýrt kveðið á um það að Alfacom eigi 50% hlutafjár í félaginu 101 Austurstræti. Jafnframt er ákvæði þess efnis að Alfacom hyggist ekki nýta sér forkaupsrétt sinn að hlutum Bakkagranda í 101 Austurstræti. Í samningnum er einnig ákvæði þess efnis að Alfacom tilnefni menn í stjórn 101 Austurstrætis. Stefndi ritaði undir þennan samning og staðfesti þar með að Alfacom ætti 50% hlutabréfa í 101 Austurstræti en hann einungis þau 25% sem samningurinn við Bakkagranda varðaði.

Stjórnarfundur var haldinn í félaginu 101 Austurstræti ehf. 28. desember 2016. Þar var gerð grein fyrir því að stefndi hefði keypt hlut Bakkagranda, 25%, í félaginu. Á-kk-nf K-kk-nf lýsti því yfir að hann tæki sér frest til þess að meta hvort hann nýtti sér forkaupsrétt sinn. Í fundargerð er bókað að hluthafinn Alfacom General Trading hafi sama forkaupsrétt að 25% hlutnum í 101 Austurstræti og Á-kk-nf, hygðist hann nýta sér rétt sinn. 28

Með bréfi dagsettu 24. febrúar 2017 tilkynnti Á-kk-nf að hann hygðist nýta sér forkaupsrétt sinn að þessum hlutabréfum. Svo fór þó að Á-kk-nf seldi stefnda sinn hlut í félaginu 101 Austurstræti 9. maí 2017.

Í 4. gr. þess kaupsamnings segir að Á-kk-nf viðurkenni að framsal 50% hlutar í félaginu frá Alfacom til stefnda 11. desember 2014 hafi farið fram án athugasemda seljanda sem stjórnarmanns og hluthafa í félaginu 101 Austurstræti. Dómurinn telur þessa síðbúnu yfirlýsingu ekki geta haft nein réttaráhrif þar eð hvor tveggja, Á-kk-nf og B-kk-nf, höfðu með yfirlýsingu lögmanns síns bæði sumarið 2016 og á fundi í ráðuneytinu í desember 2016 mótmælt því að stjórn félagsins hefði fengið kaupsamninginn til umfjöllunar, auk þess sem bókað er á fundi stjórnar félagsins 101 Austurstrætis 28. desember 2016 að Alfacom hafi sama forkaupsrétt að þeim hlutum sem stefndi keypti af Bakkagranda og hluthafinn Á-kk-nf hefði.

Það var ekki fyrr en eftir að Á-kk-nf K-kk-nf hafði ritað undir kaupsamnings við stefnda, 9. maí 2017, þegar yfirlýsing Á-kk-ef um forkaupsrétt hafði ekki lengur gildi, að Alfacom gat framselt stefnda 50% hlutdeild Alfacom í félaginu 101 Austurstræti. Þá fyrst gat afhending hlutanna farið fram. Þá fyrst hefði verið hægt að breyta hlutaskránni teldist stefndi hafa greitt fyrir hlutina.

K-x-x K-x-x, sem stjórnarformaður í félaginu 101 Austurstræti, sendi 25. september 2014 öðrum stjórnarmönnum og hluthöfum í félaginu tilkynningar þess efnis að Alfacom hygðist selja stefnda eignarhlut Alfacom í félaginu 101 Austurstræti. Dómurinn telur að skoða verði gildi þessara tilkynninga í því ljósi að tæplega tveimur mánuðum síðar, 15. nóvember 2014, tilkynnti Alfacom að það rifti kaupum á þessum sama hlut sem það hafði keypt af B-kk-þgf og Á-kk-þgf K-kk-þgf með samningi 16. október 2013 og höfðaði gagnsakarmál til viðurkenningar á þeirri riftun 14. janúar 2015, mánuði eftir að samningurinn sem hér er til umfjöllunar var gerður.

Á meðan það var til meðferðar fyrir dómstólum hvort kaupum Alfacom á 50% hlut í félaginu yrði rift var ekkert tilefni til þess, hvorki fyrir stjórnarmenn né hluthafa í 101 Austurstræti, að taka afstöðu til efnis tilkynninganna sem K-x-x sendi 25. september 2014. Þegar dómur lá loks fyrir 1. júlí 2016 voru frestir tilgreindir í tilkynningunum löngu liðnir. Dómurinn telur því að þessar tilkynningar geti ekki haft nokkur réttaráhrif og sanni alls ekki að stjórn 101 Austurstrætis hafi samþykkt söluna og hafi fallið frá forkaupsrétti sínum að þeim 50% hlutum í 101 Austurstræti sem stefndi vildi bæði losna undan sem stjórnarmaður í Alfacom með yfirlýsingu 15. nóvember 2014 og kaupa persónulega af Alfacom með kaupsamningi 11. desember sama ár.

Dóminum þykir sýnt að öðrum í stjórn félagsins 101 Austurstræti ehf. en stefnda hafi aldrei verið gerð grein fyrir kaupsamningi dagsettum 11. desember 2014 eftir að útkljáð var með dómi 1. júlí 2016 að kaup Alfacom á öllum hlutum í 101 29

Austurstræti skyldu standa. Áður en að leyst var úr þeim ágreiningi gat stefndi ekki byggt rétt á þessum samningi.

Eins og áður segir vildi hann aldrei byggja rétt á honum fyrr en samningurinn við Á-kk-þf K-kk-þf var gerður og inn í 4. gr. hans var sett sú yfirlýsing sem áður var rakin.

Jafnframt er í ársreikningum félagsins 101 Austurstrætis ehf. fyrir árin 2013, 2014 og 2015 ætíð tilgreint að Alfacom General Trading eigi 50% hlut í félaginu. Það var einnig gert í tilkynningu til hlutafélagaskrár í janúar 2017 svo og að stefndi og Á-kk-nf K-kk-nf ættu hvor sinn 25% hlut í félaginu. Ekki eru heldur til nein bókhaldsgögn eða skattskýrslur sem færa sönnur á að stefndi hafi eignast 50% hlutabréfa í 101 Austurstræti þegar í desember 2014.

Af þeim dómum sem getið hefur verið, kaupsamningi um kaup stefnda á hlutum Bakkagranda í félaginu 101 Austurstræti, svo og fundargerðum þeirra funda sem raktir hafa verið verður ekki annað séð en að stefndi hafi, þegar þetta allt fór fram, ekki talið kaupsamning gerðan 11. desember 2014 eiga að hafa réttaráhrif samkvæmt efni sínu, í það minnsta ekki gagnvart þriðja manni, svonefndum.

Einungis einu sinni reyndi þriðji maður að byggja rétt á samningnum, sumarið 2016 áður en fyrir lá hvort rift yrði kaupum Alfacom á 101 Austurstræti. Sá hefur væntanlega ekki verið grandlaus auk þess sem komið var í veg fyrir það að þriðji maður næði fram nokkrum rétti á grundvelli samningsins þegar ráðuneytið mat hverjir gætu átt aðild að aðalfundi í félaginu 101 Austurstræti, sumarið og haustið 2016. Síðar það sama ár mótmælti stefndi gildi kaupsamningsins, eins og áður er rakið.

Yfirlýsing um skuldajöfnun

Framlögð gögn, kæra til lögreglunnar 11. nóvember 2016, sýna að stefndi taldi samninginn, dags. 11. desember 2014, á sínum tíma einungis hafa gildi sem tryggingu fyrir því að hann fengi greitt lán sem hann segist hafa veitt félagi sínu Alfacom vegna kaupa á 50% hlut í félaginu 101 Austurstræti. Kaupsamningurinn var undirritaður hjá lögbókanda sama dag og viðsemjendur Alfacom birtu félaginu stefnu þar sem það var krafið um greiðslu eftirstöðva kaupsamningsins um allt hlutafé í 101 Austurstræti. Þegar litið er til þessa verður að telja að stefndi hafi viljað eiga tryggingarskjal færi svo að kröfum Alfacom um riftun yrði hafnað og félagið yrði dæmt til þess að greiða eftirstöðvar kaupverðs alls hlutafjár í 101 Austurstræti, eins og reyndar varð raunin. Skjalið var því ekki alveg merkingarlaust í hans huga þótt hann hafi ekki viljað, fram að því að hann hafði persónulega eignast þau 50% hlutafjár í 101 Austurstræti sem eftir stóðu, að skjalið hefði gildi samkvæmt efni sínu gagnvart þriðja manni.

Stefndi byggir á því að hann hafi greitt andvirði 50% hlutabréfa í 101 Austur30 stræti með yfirlýsingu um skuldajöfnun. Hann hafi greitt með því að jafna skuldina við Alfacom út með þeim lánum sem hann hafi veitt því félagi þegar það greiddi fyrir 50% hlutabréfa í 101 Austurstræti, samkvæmt samningi gerðum 16. október 2013. Dómurinn telur að ekki verði hjá því komist að taka afstöðu til þess hvort stefndi hafi sýnt fram á að hann hafi greitt fyrir hlutinn á þann hátt sem hann byggir á.

Lesa má úr leiðréttri kröfulýsingu stefnda í bú stefnanda 16. apríl 2018 að hann hafi greitt fyrir 50% hlut í félaginu 101 Austurstræti með þeim lánum sem hann hafi veitt félaginu Alfacom. Eina skriflega orðaða yfirlýsingin um skuldajöfnun er í bréfi lögmanns stefnda til skiptastjóra, rituðu 18. maí 2018. Að íslenskum rétti verður að lýsa yfir skuldajöfnun til þess að hægt sé að beita þeirri aðferð til þess að greiða kröfu. Auk þess hefur yfirlýsingin ekki gildi fyrr en hún er komin til þess sem á aðalkröfuna, sem væri í þessu tilviki Alfacom. Yfirlýsingin hefði þurft að hafa komið til stjórnar Alfacom til þess að hafa gildi.

Stefndi, sem gagnkröfuhafi, hefur ekki sýnt fram á að hann hafi, áður en bú félagsins Alfacom General Trading ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta, lýst yfir því skriflega við stjórn félagsins að hann hygðist nota skuldajöfnun til þess að greiða fyrir hlutina sem stjórnin afsalaði honum 11. desember 2014. Sá greiðslumáti, skuldajöfnun, er ekki tekinn fram í kaupsamningnum enda rifti stefndi kaupum Alfacom á hlutafénu í 101 Austurstræti af B-kk-þgf og Á-kk-þgf K-kk-þgf með yfirlýsingu mánuði fyrr, 12. nóvember 2014.

Dómurinn telur að stefnda hafi ekki verið kleift að lýsa yfir skuldajöfnuði til þess að greiða fyrir hlutabréf Alfacom í félaginu 101 Austurstræti fyrr en stefndi hafði ritað undir samning við Á-kk-þf K-kk-þf um kaup á hlutum hans í félaginu 101 Austurstræti. Þá fyrst voru allir í stjórn þess félags handgengnir stefnda, þar af var annar sonur hans. Gera má ráð fyrir að þegar stjórnin var þannig skipuð hefði hvorugur stjórnarmanna andmælt því að stefndi greiddi kaupverðið með skuldajöfnun.

Gögn sem stefndi byggir á að hann hafi lánað Alfacom fé Þá þarf að taka afstöðu til þess hvort stefndi hafi sýnt fram á að hann hafi lánað félaginu Alfacom fjárhæð sem samsvarar kaupverði samkvæmt samningnum dags. 11. desember 2014.

Stefndi hefur lýst kröfu við slit stefnanda á grundvelli níu lána. Í þessu máli er þó fyrst og fremst deilt um eitt þessara lána, sem nemur 239.386 evrum. Stefndi á að hafa veitt Alfacom það lán 7. október 2013. Þessi fjárhæð var færð inn á reikning Alfacom hjá Arion banka 8. október 2013 og samsvaraði hún þá 39.200.000 kr. sem er vel ríflega kaupverð 50% hluta í félaginu 101 Austurstræti skv. kaupsamningi 11. desember 2014.

Til sönnunar því að stefndi hafi lánað A-x-x þetta fé hefur hann lagt fram 31 tvær yfirlýsingar. Hann hefur annars vegar lagt fram enska þýðingu á yfirlýsingu frá írönsku fyrirtæki, Gandi Exchange, dagsetta 29. september 2018 og þýdda 30. september 2018. Frumrit þess skjals eða afrit af því á persnesku hefur ekki verið lagt fram. Því hefur ekki verið unnt að staðreyna að enska þýðingin, sem hefur verið lögð fram sem ljósmynd, sé rétt. Skjalið er mjög óskýrt en að því marki sem greina má hvað stendur í því segir þar að stefndi hafi átt það fé, 239.386 evrur, sem var millifært á bankareikning Alfacom hjá Arion banka samkvæmt fyrirmælum 5. október 2013.

Stefndi hefur hins vegar lagt fram annað skjal frá Gandi Exchange, dagsett 24. nóvember 2018, og er það viðbótaryfirlýsing við yfirlýsingu dagsetta 29. september. Það skjal liggur fyrir á persnesku. Á því skjali hefur stefndi lagt fram tvær þýðingar sem ber ekki fyllilega saman.

Skiptastjóri aflaði þriðju þýðingarinnar á viðbótaryfirlýsingunni. Í þeirri þýðingu segir að fjárhæð sem nemi 239.386 evrum hafi verið lögð inn á nánar tilgreint reikningsnúmer hjá Arion banka. Tekið er fram að vegna gjaldeyrishafta íranskra stjórnvalda hafi félagið Marmare International Company ekki getað millifært féð en hins vegar hafi annað félag, LLE Danismanlik Ve Dis Tic AS, getað það. Það félag mun vera í Tyrklandi. Stefnda er ekki getið í yfirlýsingunni að öðru leyti en því að hún er send honum. Stefndi hefur ekkert lagt fram um það að hann hafi átt í viðskiptum við tyrkneska félagið Danismanlik.

Þýðingunum sem stefndi lagði fram á viðbótaryfirlýsingunni ber ekki saman hvorri við aðra. Í þeirri fyrri er nafn stefnda sett inn í þýdda textann en kemur ekki fyrir í seinni þýðingunni. Seinni þýðingunni ber ekki fyllilega saman við þýðingu sem skiptastjóri aflaði. Dómurinn fellst á að ekki sé unnt að leggja til grundvallar þá þýðingu á skjalinu þar sem kemur fram að stefndi hafi lagt 239.386 evrur inn á reikning félagsins Alfacom í Arion banka.

Vegna þess hversu ótraustar þær þýðingar eru sem stefndi hefur lagt fram telur dómurinn að þýðing á upphaflegu yfirlýsingunni, dags. 29. september 2018, sem eins og áður segir liggur ekki fyrir á persnesku, verði ekki lögð til grundvallar sem óvefengjanlegt sönnunargagn auk þess sem það skjal er mjög ólæsilegt. Dómurinn telur stefnda því ekki hafa, svo óyggjandi sé, sýnt fram á að hann hafi lánað Alfacom 239.386 evrur þegar félagið greiddi fyrir 50% hlut í 101 Austurstræti.

Fjárhæð annarra lána sem stefndi kveðst hafa veitt Alfacom er svo lág að hún getur ekki samsvarað kaupverði hlutabréfanna samkvæmt samningi dags. 11. desember 2014 og gæti því ekki nægt til greiðslu þeirra þótt talið yrði að sannað að féð kæmi frá stefnda svo og að yfirlýsing um skuldajöfnun teldist sönnuð.

Með því sem hefur verið rakið telur dómurinn gögn málsins sýna að stefndi hafi í það minnsta fram að því að hann keypti 25% hlutdeild Á-kk-ef K-kk-ef í 32

101 Austurstræti, 9. maí 2017, ekki litið svo á að kaupsamningur sem prókúruhafi Alfacom, K-x-x K-x-x, ritaði undir 11. desember 2014 ætti að hafa réttaráhrif samkvæmt berum orðum sínum.

Dómurinn telur einnig leitt í ljós að öðrum í stjórn félagsins hafi ekki verið kynntur kaupsamningurinn eftir 1. júlí 2016, svo og að vegna forkaupsréttar annarra hluthafa í 101 Austurstræti hefði stefndi í fyrsta lagi getað lýst yfir skuldajöfnun þann sama dag, 9. maí 2017. Þessu til viðbótar hefur stefndi ekki sýnt fram á, svo óyggjandi sé, að hann hafi átt það fé sem var lagt á reikning Alfacom 7. október 2013. Því liggur ekki fyrir að hann hafi átt nægjanlega háa fjárkröfu á hendur Alfacom sem hann gat nýtt til þess að greiða kaupverðið með skuldajöfnun.

Dómurinn telur stefnda því ekki hafa sýnt fram á að hann hafi eignast þá 50% hlutdeild í félaginu 101 Austurstræti sem er ágreiningsefni þessa máls. Af þessum sökum verður fallist á aðalkröfu stefnanda.

Stefnandi krefst þess jafnframt að hlutaskrá félagsins 101 Austurstræti verði færð í rétt horf. Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög skal stjórn félags gæta þess að hlutaskrá þess geymi réttar upplýsingar á hverjum tíma. Stefndi er í stjórn félagsins. Þar með er hægt að leggja það á hann að gæta þess að eignarhald á hlutum í félaginu verið skráð rétt þegar þessi dómur hefur verið kveðinn upp.

Dómurinn hefur því fallist alfarið á kröfur stefnanda. Engu að síður þykir, með vísan til atvika þessa máls, rétt að hvor málsaðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkenndur er beinn eignarréttur stefnanda, þrotabús Alfacom General Trading ehf., að 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., kt. [...], jafngildi 50% eignarhlutar í félaginu, sem stefnandi keypti með kaupsamningi 16. október 2013.

Stefndi, G-x-x M-x-x S-x-x, skal færa hlutaskrá félagsins 101 Austurstræti ehf. í lögmætt horf, í samræmi við þetta dómsorð.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

I-kvk-nf L-kvk-nf

32

101 Austurstræti, 9. maí 2017, ekki litið svo á að kaupsamningur sem prókúruhafi Alfacom, K-x-x K-x-x, ritaði undir 11. desember 2014 ætti að hafa réttaráhrif samkvæmt berum orðum sínum.

Dómurinn telur einnig leitt í ljós að öðrum í stjórn félagsins hafi ekki verið kynntur kaupsamningurinn eftir 1. júlí 2016, svo og að vegna forkaupsréttar annarra hluthafa í 101 Austurstræti hefði stefndi í fyrsta lagi getað lýst yfir skuldajöfnun þann sama dag, 9. maí 2017. Þessu til viðbótar hefur stefndi ekki sýnt fram á, svo óyggjandi sé, að hann hafi átt það fé sem var lagt á reikning Alfacom 7. október 2013. Því liggur ekki fyrir að hann hafi átt nægjanlega háa fjárkröfu á hendur Alfacom sem hann gat nýtt til þess að greiða kaupverðið með skuldajöfnun.

Dómurinn telur stefnda því ekki hafa sýnt fram á að hann hafi eignast þá 50% hlutdeild í félaginu 101 Austurstræti sem er ágreiningsefni þessa máls. Af þessum sökum verður fallist á aðalkröfu stefnanda.

Stefnandi krefst þess jafnframt að hlutaskrá félagsins 101 Austurstræti verði færð í rétt horf. Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög skal stjórn félags gæta þess að hlutaskrá þess geymi réttar upplýsingar á hverjum tíma. Stefndi er í stjórn félagsins. Þar með er hægt að leggja það á hann að gæta þess að eignarhald á hlutum í félaginu verið skráð rétt þegar þessi dómur hefur verið kveðinn upp.

Dómurinn hefur því fallist alfarið á kröfur stefnanda. Engu að síður þykir, með vísan til atvika þessa máls, rétt að hvor málsaðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkenndur er beinn eignarréttur stefnanda, þrotabús Alfacom General Trading ehf., að 250.000 hlutum í einkahlutafélaginu 101 Austurstræti ehf., kt. [...], jafngildi 50% eignarhlutar í félaginu, sem stefnandi keypti með kaupsamningi 16. október 2013.

Stefndi, G-x-x M-x-x S-x-x, skal færa hlutaskrá félagsins 101 Austurstræti ehf. í lögmætt horf, í samræmi við þetta dómsorð.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

I-kvk-nf L-kvk-nf