S-17/2023

I.

Mál þetta sem þingfest var 16. febrúar 2023 og dómtekið 23. október síðastliðinn var höfðað með ákæru útgefinni af héraðssaksóknara þann 12. janúar 2023 á hendur B-kk-þgf J-kk-þgf, [...] fyrir umferðar- og hegningarlagabrot með því að hafa, þriðjudaginn 1. febrúar 2022, ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis (í blóði mældist vínandamagn 1,99‰) norður þjóðveg nr. 1 frá Höfn í Hornafirði og er ákærði var staddur í sunnanverðum Hamarsfirði, nokkru sunnan við brúna yfir Hamarsá, á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi og heilsu A, og B, í augljósa hættu, er ákærði ók bifreiðinni vísvitandi aftan á bifreið þeirra [...], sem ekið var í sömu akstursstefnu, á mikilli ferð og án nokkurs tilefnis en við áreksturinn hlaut B-x-x í nefi og A hlaut eymsli og stirðleika í hálsinum.

Í ákæru er brotið talið varða við 1., sbr. 3. mgr. 49. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Er þess krafist í ákæru að ákærði verði dæmdur til refsingar, til að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/ 2019 og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í málinu gerir H-kk-nf Þ. B-kk-nf lögmaður þá kröfu fyrir hönd brotaþola A að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaðabætur að fjárhæð 2.000.000 krónur með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Þá er krafist lögmannsþóknunar, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Í málinu gerir H-kk-nf Þ. B-kk-nf lögmaður jafnframt þá kröfu fyrir hönd brotaþola B, að ákærði verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 2.000.000 krónurmeð vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Þá er krafist lögmannsþóknunar, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Ákærði kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins ásamt S-kk-þgf S-kk-þgf, lögmanni, sem skipaður var verjandi ákærða að hans ósk. Óskaði ákærði þá eftir fresti til að kynna sér myndband sem liggur frammi meðal gagna málsins. Ákærði kom aftur fyrir dóminn þann 2. mars síðastliðinn, ásamt skipuðum verjanda sínum og neitaði sök. Við aðalmeðferð málsins þann 5. október síðastliðinn var Þ-kvk-nf Ó-kvk-nf V-kvk-nf, lögmaður, skipuð verjandi ákærða að hans ósk og S-kk-nf S-kk-nf var leystur undan skipun sinni.

Ákæruvaldið gerir þær kröfur sem í ákæru greinir. Þá gera bótakrefjendur þær kröfur sem í ákæru greinir. Af hálfu ákærða er krafist sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög frekast leyfa. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði. Krefst ákærði þess að bótakröfum brotaþola verði vísað frá en til vara að hann verði sýknaður af þeim. Til þrautavara krefst ákærði þess að bótakröfur verði lækkaðar.

Við aðalmeðferð málsins kom fram krafa af hálfu vitnisins A, með vísan til 2. mgr. 125. gr. laga nr. 88/2008, um greiðslu vegna útlagðs kostnaðar og þóknunar fyrir atvinnumissi. Jafnframt var lögð fyrir dóminn hliðstæð krafa B um greiðslur vegna kostnaðar við vitnisburð í málinu.

II.

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að beiðni hafi borist um aðstoð lögreglu frá fólki á fólksbifreið á norðurleið um Hringveg inní Hamarsfirði, sem sagði jeppa vera ekið á eftir þeim og hefði jeppanum verið ekið viljandi aftan á bifreið þeirra og væru þau á flótta undan jeppanum. Þá kemur þar fram að lögregla hafi hitt brotaþola fyrir við áningaplan skammt norðan við Djúpavog þar sem þau voru á bifreið sinni, [...], og kemur fram í skýrslunni að afturhleri bifreiðarinnar hafi verið nokkuð beyglaður. Hafi brotaþoli A sagt þau hafa verið á leið frá Reykjavík á Norðfjörð, þegar þau hafi komið aftur að stórum Dodge Ram jeppa, í sunnanverðum Hamarsfirði, sem þau töldu hafa verið ekið á um 70 km/klst. hraða. Hafi jeppinn rásað á milli vegarhelminga og þau því ekki þorað að aka fram úr honum. Er þau hafi komið að síðustu blindhæðinni fyrir Hamarsána hafi ökumaður jeppans hægt mikið á sér og gefið stefnuljós til hægri. Hafi brotaþolar nýtt tækifærið og tekið fram úr jeppanum. Í kjölfarið hafi B aukið hraða bifreiðarinnar en ökumaður jeppans þá gefið allt í botn, nálgast þau hratt og ekið á mikilli ferð beint aftan á bifreið brotaþola. Hafi A sagt þau strax hafa fengið á tilfinninguna að þetta hefði verið gert að af ásetningi og þau þá gefið í til að komast undan. Kvaðst A hafa hringt í neyðarlínuna og tilkynnt atvikið. Þá bar A að brotaþolar hafi þá, að tillögu lögreglu, numið staðar við afleggjarann að Djúpavogi til að freista þess að ná tali af ökumanni jeppans. Ökumaður jeppans hafi þá numið staðar uppi á hæð um 100 metrum fyrir aftan brotaþola. Brotaþolar hafi beðið nokkra stund en svo orðið hrædd og haft aftur samband við lögreglu. Þá kemur fram í frumskýrslu að brotaþolar hafi sagt lögreglu að innbyggðar myndavélar væru í bifreið þeirra, sem tækju upp bæði fram fyrir sem og aftur fyrir bifreiðina og því væri bæði ökulag jeppans og áreksturinn til á upptöku, þar sem einnig sæist skráningarmerki jeppans, [...].

Þá kemur fram í frumskýrslu lögreglu að í kjölfar á samtali lögreglu við brotaþola hafi lögregla hafið eftirgrennslan eftir „jeppanum“. Þegar lögregla kom að afleggjaranum inn á Djúpavog varð hún vör við mikil ljós frá bifreið sem virtist kyrrstæð á hæðinni sunnan við gatnamótin. Reyndist þarna vera umræddur „jeppi“, vörubifreiðin [...]. Var bifreiðin staðsett líkt og henni hefði skyndilega verið ekið út í kant, en afturendinn skagaði inn á veginn. Var bifreiðin í gangi er lögreglu bar að, á fullum ljósum og stóð ökumaður á hemlunum. Undir stýri sat ökumaður, ákærði í máli þessu, og „virtist öldauður með höfuðið aftur á hnakka“. Allar hurðar bifreiðarinnar hafi verið læstar og ákærði einn í henni, en hann hafi ekki svarað banki á rúður. Hafi lögregla þá afráðið að ekki væri hægt að taka áhættu að reyna að opna bifreiðina með þar tilgerðum búnaði, enda ekki ljóst hvort bifreiðin væri í gír eða í „park“ og hætt við að lögreglumaður myndi slasast ef ákærði tæki eða missti fótinn af bremsunni. Reyndi lögregla þá að vekja ákærða með hávaða og rumskaði hann á endanum og opnaði bifreiðina til að sjá hver væri að kalla. Náði lögregla þá inn í bifreiðina og tókst að drepa á henni. Hafi ákærði sýnilega veriðmjög ölvaður og óhress með afskipti lögreglu. Hafi hann neitað að yfirgefa bifreiðina og varð úr að beita þurfti valdi til að ná af honum lykli bifreiðarinnar. Ákærði hafi loks verið handtekinn og færður á lögreglustöðina á Djúpavogi til blóðsýnatöku. Þá hafi lögregla fært vörubifreiðina af vettvangi að lögreglustöðinni á Djúpavogi.

Loks kemur fram í frumskýrslu lögreglu að myndefni úr bifreið brotaþola hafi verið afhent lögreglu og er það meðal rannsóknargagna lögreglu í máli þessu auk upptöku af samskiptum lögreglu við ákærða.

Ákærði mætti til skýrslutöku hjá lögreglu þann 23. febrúar 2022. Í samantekt rannsakara kemur fram að ákærði hafi viðurkennt að hafa ekið frá Höfn í átt að Djúpavogi, sennilega ekki enn orðinn edrú eftir að hafa verið að drekka kvöldið áður. Hafi hann svo sagst hafa verið að sötra bjór á leiðinni. Þegar Tetra [sic] bifreiðinni hafi svo verið ekið fram úr ákærða í Hamarsfirði hafi honum fundist að ökumaður hennar hafi svínað á sig að framúrakstri loknum og hafi fokið í hann. Ákærði hafi viðurkennt að hafa aukið ferðina og ekið aftan á Tesluna, en kvaðst hafa ætlað að hræða ökumanninn með því að aka mjög nálægt bifreiðinni en ekki á hana. Þegar Teslan hafi verið stöðvuð við Djúpavog hafi ákærði stöðvað sína bifreið um 100 fyrir aftan hana, þar sem hann hafi skammast sín og ekki haft áhuga á að ræða við fólkið sem í hlut átti. Hafi ákærði kvaðst eiga við áfengisvanda að stríða og vera á leið inn á Vog í meðferð.

Meðal gagna málsins er „skýrsla um viðtal við vitni“ þar sem fram kemur að rætt hafi verið við brotaþola þann 28. ágúst 2022 og þau spurð frekar um upplifun sínu af árekstrinum í Hamarfirði. Kemur þar fram að þau hafi upplifað þetta sem svo að ákærði, sem hefði verið á miklu stærri bíl, hefði verið að reyna að aka þau út af veginum og þau bæði upplifað að líf þeirra hefði verið í hættu. Kvaðst brotaþoli B hafa upplifað þetta sem tilraun til að drepa þau. Liggja frammi gögn um afleiðingar hins ætlaða brots á brotaþola. Kemur þar fram, auk þess sem lýst er í ákæru að brotaþolinn hafi átt við að stríða [...].

Segir í samantekt sálfræðings að brotaþolinn [...]. Einnig kemur fram í gögnum málsins, auk þess sem lýst er í ákæru að brotaþolinn A hafi átt við að stríða [...]. Segir í samantekt sálfræðings [...].

III.

Við aðalmeðferð málsins gaf ákærði skýrslu. Þá gáfu skýrslu við aðalmeðferð málsins vitnin A brotaþoli, B brotaþoli, C læknir, D sálfræðingur, lögreglumaður nr. 0411, Wverkefnastjóri rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefni fræði og lögreglumaður nr. H1520.

Fyrir dómi bar ákærði að hann hefði umrætt sinn verið á leið frá Hornafirði á Egilsstaði. Er hann hafi komið í Hamarsfjörðinn hafi hann séð hreindýr, sem hann hafi mikinn áhuga á og hann því hægt ferðina og verið að flygjast með þeim. Hafi þá bifreið verið ekið fram úr ákærða, sem hafi pirrað hann og hann ákveðið að elta bifreiðina. V ið það hafi ákærði ekið aftan á bifreiðina. Kvaðst ákærði ekki hafa haft ásetning til að aka aftan á bifreiðina, heldur hafi hann eingöngu ætlað að hræða brotaþola með því að aka nálægt þeim. Er brotaþolar hafi síðan stöðvað bifreið sína hafi ákærði gert hið sama og verið í miklu uppnámi og skammast sín mikið. Hann hafi þá gripið áfengi sem í bílnum var, en þar hafi verið tveir vi skípelar og nokkrar rútur af bjór, og „skellt í sig“ miklu magni af áfengi, lagt sætið aftur og sofnað í bifreiðinni. Kvaðst ákærði ekki hafa verið á góðum stað á umræddum tíma og hafi hann verið að bíða eftir að komast í meðferð. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa gert sér grein fyrir því að með þessu aksturslagi væri hætta á því að hann kynni að aka aftan á bifreið brotaþola. Kvaðst ákærði telja að áreksturinn hefði orðið með þeim hætti að brotaþoli hafi hægt á bifreið sinni, án þess að ákærði yrði þess var og því hefði hann lent aftan á bifreiðinni. Aðspurður kvaðst ákærði ekki muna hversu marga bjóra hann hefði drukkið, en það hefði verið hátt í peli af viskíi sem hann hefði drukkið. Kvaðst ákærði ekki hafa neytt áfengis fyrir aksturinn. Kvaðst hann þó hafa drukkið kvöldið áður, til klukkan ellefu, en þá hafi hann farið að sofa. Hann mundi ekki hvenær hann hafi ekið af stað þennan dag, en það hafi verið um klukkutíma áður en atvik þau sem greinir í ákæru áttu sér stað. Þá kvaðst ákærði ekki hafa ekið eftir að lögregla hafði afskipti af honum í bifreiðinni umrætt sinn. Kvaðst ákærði hafa hafið drykkju er hann stöðvaði bifreiðina og drukkið allt þar til lögregla kom eða allt þar til hann sofnaði, er hann taldi hafa verið skömmu áður en lögregla kom að. Fram kom hjá ákærða að hann sé nú á betri stað en umrætt sinn. Hann sé það sem kallast alkóhólisti í bata og það góðum að hann telji. Þá kvaðst hann jafnframt hafa talað við brotaþola A í kjölfar atburðarins, en hún hafi sett sig í samband við hann, og hann beðist afsökunar á framferði sínu. Aðspurður út í athugasemdir sem brotaþolar lýstu við aksturslag ákærða í lögregluskýrslu, kvað ákærði það hafa verið vegna þess að hann hafi verið að fylgjast með hreindýrum á meðan hann ók. Er sækjandi spurði ákærða hvort hann hefði eitthvað séð umrætt sinn, hvort ekki hafi verið dimmt, kvað ákærði svo ekki hafa verið og hann viss um að hann hafi séð hreindýrin.

Fyrir dómi bar brotaþoli A að hún hafi umrætt sinn verið á heimleið frá [...], ásamt brotaþola B. Þetta hafi verið að kvöldi til í febrúar og myrkur er þau komu í Hamarsfjörðinn um sexleytið. Hafi þau þar nálgast bifreið sem ók töluvert undir hámarkshraða auk þess sem þeim fannst umrædd bifreið rása mikið og töldu að ökumaður hennar væri mögulega ölvaður. Eftir nokkra stund hafi bifreiðin hægt enn meira á sér og gefið stefnuljós til hægri, sem þau hafi skilið sem boð um að taka fram úr. Skömmu seinna, er þau hafi verið að ná upp hraða aftur hafi höggið komið. Þeim hafi brugðið og séð þá hvar bifreiðin elti þau og þau ákveðið að koma sér undan. Þeim hafi verið mjög brugðið og ákveðið að hringja í neyðarlínuna. Hafi þeim þá verið ráðlagt að stöðva aksturinn og reyna að ná tali af ökumanni hinnar bifreiðarinnar. Þau hafi stöðvað að lokum, rétt utan Djúpavogs og þá séð hvar hin bifreiðin dró verulega úr hraða en ekki þorað að hitta hann og því hætt við og haldið áfram för sinni, en stöðvað við Framnes og beðið lögreglu þar. Kvað vitnið þessa eftirför, þ. e. frá því að árekstur varð með bifreiðunum og þar til þau ákveða að stöðva hafa náð yfir nokkra kílómetra vegarkafla. Kvað brotaþoli þau hafa verið mjög skelkuð bæði tvö. Aðspurð kvað vitnið þau ekki hafa veitt bifreið ákærða athygli á milli þess er þó óku fram úr henni og þar til árekstur varð með bifreiðunum. Þá kvað brotaþolinn mikið högg hafa komið á bifreið þeirra við áreksturinn og hún hlotið af honum áverka á hálsi sem tók hana þónokkurn tíma að vinna sig úr. Þá kvað brotaþoli atvikið hafa haft nokkur áhrif [...]. Aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa orðið vör við hreindýr við veginn, en hún hafi þó verið með hugann við tölvuna en ekki að leita eftir hreindýrum. Aðspurð kvað vitnið af og frá að þau hafi verið að hægja á sér er árekstur varð með bifreiðunum.

Fyrir dómi bar brotaþoli B að hann hefði umrætt sinn verið á ferð frá Reykjavík og verið að nálgast Djúpavog. Dimmt hafi verið orðið er þau komu í Hamarsfjörð. Hafi þau, vitnið sem ökumaður og brotaþoli G-kvk-nf sem farþegi, þar ekið að bifreið sem ekið var nokkru undir hámarkshraða, um 70 -80km hraða er vitnið taldi, sem rásaði nokkuð um veginn.

Þau hafi því afráðið að taka ekki fram úr bifreiðinni, enda grunaði þau að ökumaðurinn væri ölvaður. Þau hafi ekið á eftir bifreiðinni nokkurn spöl er bifreiðin hafi hægt á sér, vikið til hægri og gefið þeim merki um að taka fram úr. Þau hafi þá ekið fram úr bifreiðinni. Er þau hafi verið að auka hraðann og vitnið hafi ætlað að þakka fyrir sig með því að blikka viðvörunarljósunum (e. hazard) hafi hinni bifreiðinni verið ekið aftan á bifreið brotaþola. Var vitninu mjög brugðið, og kvaðst hafa talið um viljaverk að ræða og jók vitnið þá hraðann til að komast undan bifreiðinni. Þau hafi þá hringt í lögregluna sem hafi spurt þau af hverju þau hafi ekki stoppað og þau svarað því til að þau hafi ekki talið það öruggt. Þau hafi síðan afráðið að stöðva við vegamótin að Djúpavogi. Bifreið ákærða hafi stöðvað nokkru fyrir aftan brotaþola, en þau afráðið að fara ekki að ræða við ákærða. Þau hafi ekið um fimm kílómetra áfram og beðið lögreglu þar. Er lögreglu bar að hafi þau gefið lögreglu upp skráningarnúmer bifreiðarinnar, er þau sáu á upptökum í bifreið sinni og þau síðan ekið heim að fyrirmælum lögreglu. Kvaðst vitnið hafa upplifað áreksturinn sem árás og kvaðst vitnið hafa upplifað sig í hættu umrætt sinn, [...] einnig leitað til sálfræðings. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa veitt bifreið ákærða sérstaka athygli í aðdraganda árekstursins eftir framúraksturinn þar sem vitnið hafi verið að einbeita sér að akstrinum og að ná aftur upp umferðarhraða í myrkri og hálku. Kvaðst vitnið ekki hafa hægt á sér eftir framúraksturinn og ítrekaði að hann hefði verið að ná upp hraða er ákærði ók aftan á bifreið brotaþola. Þá kvaðst vitnið ekki hafa orðið var við hreindýr við veginn umrætt sinn.

Fyrir dómi bar vitnið C, læknir, að brotaþolinn B hafi eftir slysið verið með einkenni um hálshnykk, sem sé dæmigerður áverki eftir aftanákeyrslu. Kvaðst vitnið hafa farið heim til brotaþola og skoðað þau þar. Þá kom fram hjá vitninu að hann væri vinur beggja brotaþola. Þá kvaðst vitnið einnig hafa skoðað brotaþola A á heimili þeirra eftir áreksturinn og hún þá verið með eymsli í nefi. Kvað vitnið brotaþola A hafa leitað á heilsugæslu um þremur vikum síðar og þá verið komin með verki og skerta hreyfigetu í hálsi. Hafi hún þá fengið beiðni um sjúkraþjálfun og síðar aftur vottorð til að framvísa hjá hnykkjara. Í mars 2023 hafi hún aftur leitað til læknis þar sem hún hafi enn verið að vinna í hálsáverkum, en sé þó á batavegi. Vitnið kvað það ekki óalgengt að áverkar sem þessir, þ. e. hálsáverkar, komi fram síðar. Vitnið staðfesti vottorð sín sem liggja frammi í málinu. Þó bar vitnið að ákveðið misræmi væri milli vottorðs sem dagsett er 8. mars 2023 og upphaflegs samskiptaseðils, um upphaf einkenna um hálstognun, sem ekki hafi verið til staðar fyrst eftir slysið.

Fyrir dómi bar vitnið D sálfræðingur, [...]. Vitnið staðfesti vottorð sín sem liggja frammi í málinu.

Fyrir dómi bar lögreglumaður nr. 0411, að vitnið hefði fengið útkall vegna tilkynningar um árekstur og fólk sem væri á flótta undan bifreið. Kvaðst vitnið hafa hitt þau sem tilkynntu við áningarplan norðan við Djúpavog og tekið niður upplýsingar um þau. Þá hafi vitnið haldið áfram og ætlað að finna hina bifreiðina og er hann kom nær Djúpavogi sá hann bifreið ákærða blasa við á hæð rétt sunnar, þar sem bifreiðin stóð í vegkanti en skagaði þó vel inn á veginn. Bifreiðin hafi verið í gangi með full ljós og ökumaður á bremsunni, ef marka mátti bremsuljósin. Ökumaður hafi verið sofandi innanborðs og hafi gengið erfiðlega að vekja hann. Hafi vitnið metið aðstæður sem svo að ekki væri óhætt að opna bifreiðina sem stóð læst, en að endingu tekist að vekja ökumanninn. Hafi vitnið þá náð að teygja sig inn til að drepa á bifreiðinni. Hafi hann rætt við ökumanninn sem bersýnilega var mjög ölvaður. Hafi ökumaðurinn streist á móti og ætlað að loka hurðinni og gangsetja bifreiðina aftur. Varð þá vitnið að taka ökumanninn í tök til að finna lykla að bifreiðinni. Að endingu hafi vitnið náð ákærða úr bifreiðinni og haldið með hann á lögreglustöð þar sem blóðsýni var dregið úr honum. Kvað vitnið ákærða ekki hafa verið vel áttaðan heldur frekar „mökk ölvaðan“. Vitnið kvaðst ekki hafa séð áfengisumbúðir í eða við bifreiðina. Vitnið kvaðst þó ekki hafa verið sérstaklega að leita að áfengisumbúðum eða slíku, heldur verið að reyna að tryggja bifreiðina og lykla að henni. Vitnið kvað ákærða ekki hafa á vettvangi eða á lögreglustöðinni viðurkennt að hafa verið að aka undir áhrifum, þó hann hafi gert það síðar í skýrslutöku hjá öðrum lögreglumanni.

Þá kvað vitnið ákærða ekkert hafa rætt áfengisneyslu sína við vitnið, ákærði hafi yfir höfuð ekkert mikið vilja tjá sig. Vitnið kvaðst hafa fengið annan lögreglumann til að færa bifreið ákærða af vettvangi að lögreglustöð. Kvað vitnið þann lögreglumann ekki hafa minnst á það hvort áfengi eða áfengisumbúðir hafi verið í bifreiðinni. Vitnið kvað ekki hafa verið ástæðu til að taka fleiri lífsýni af ákærða, þar sem vitnið taldi hann hafa verið staðinn að akstri, þar sem hann lá sofandi í bifreið á akbraut með bifreiðina í gangi og á fullum ljósum auk þess sem ákærði hefði eftir að vitnið kom að ítrekað reynt að gangsetja bifreiðina og tekist það. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa séð nein hreindýr á vettvangi umrætt sinn. Þá staðfesti vitnið skýrslur sínar sem liggja frammi í málinu.

Fyrir dómi bar vitnið E að ljóst væri miðað við magn alkóhóls í blóði ákærða að hann hafi verið ófær til aksturs umrætt sinn. Taldi vitnið magnið benda til þess að ákærði hefði drukkið um hálfan lítra af sterku viskíi eða um sex til átta hálfs lítra bjóra. Þá kom fram hjá vitninu að það tæki um eina til tvær klukkustundir að ná þeim styrk sem mældist í blóði ákærða, og yfirleitt tæki það lengri tíma þegar um bjór væri að ræða en sterka drykki. Þá staðfesti vitnið matsgerð sína sem liggur frammi í málinu.

Fyrir dómi bar lögreglumaður nr. H1520 að aðkoma hennar að málinu hefði verið sú að hún hefði komið á Djúpavog og fært bifreið ákærða af vettvangi að lögreglustöðinni á Djúpavogi. Þá hefði vitnið ekið ákærða til móts við dóttur hans sem var að koma frá Höfn. Vitnið bar ekki minni til þess að hafa séð áfengi eða áfengisumbúðir í bifreiðinni umrætt sinn. Vitnið vissi ekki til þess að sérstök leit hefði verið gerð í bifreið ákærða. Kvaðst vitnið ráma í að ákærði hefði tekið tösku úr bifreiðinni áður en vitnið hélt með hann til móts við dóttur hans. Kvaðst vitnið hafa afhent dóttur ákærða lyklana að bifreið ákærða.

IV.

Eins og að ofan greinir er ákærða í máli þessu gefið að sök umferðar- og hegningarlagabrot með því að hafa ekið undir áhrifum áfengis og á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi og heilsu brotaþola í augljósa hættu, er ákærði hafi vísvitandi ekið bifreið sinni aftan á bifreið þeirra, allt eins og nánar greinir í ákæru.

Ákærði ber því við að hann hafi ekki ekið ölvaður umrætt sinn, heldur hafi hann drukkið eftir að akstri lauk. Þá kveðst hann ekki hafa af ásetningi ekið aftan á bifreið brotaþola, heldur hafi hann eingöngu ætlað að hræða þau með því að aka nálægt þeim.

Meðal gagna málsins er upptaka úr bifreið brotaþola. Á myndskeiðum úr henni má sjá að dimmt var á vettvangi, en ekki er þó hægt að útiloka að hreindýr hafi verið í vegköntum hér og þar. Er annars vegar um að ræða myndskeið sem tekið er fram fyrir bifreið brotaþola og hins vegar myndskeið sem tekið er aftur fyrir bifreiðina. Á myndskeiði því sem tekið er fram fyrir bifreið brotaþola má sjá er brotaþolar aka á eftir bifreið ákærða og sést þar vel rásandi aksturslag hans, þar sem hann rásar vegkanta á milli og ekur meðal annars niður vegstiku. Í myndskeiði því sem tekið er aftur fyrir bifreið brotaþola má sjá er þau aka fram úr bifreið ákærða og í kjölfarið hvar hann ekur viðstöðulaust aftan á bifreið brotaþola.

Meðal gagna málsins er einnig upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns er kom að bifreið ákærða, þar sem hún stóð í gangi í vegkanti rétt utan Djúpavogs. Má þar sjá hvar ákærði liggur sofandi í ökumannssæti og lögreglumaður hefur talsvert fyrir því að vekja hann. Ber myndskeiðið með sér að ákærði standi þar á bremsunni og sem fyrr segir stendur bifreiðin í gangi í vegkantinum en skagar inn á veginn. Er lögreglumaður hefur fengið ákærða til að opna bifreiðina sést hvar lögreglumaðurinn drepur á bifreiðinni. Þá sést þar og hvar ákærði gangsetur bifreiðina aftur, nokkru áður en lögreglumaðurinn nær loks eftir langa mæðu að koma ákærða út úr bifreiðinni.

Fyrir dómi bar ákærði að hann hafi ekki ekið ölvaður umrætt sinn, heldur hafi hann eftir að hann ók aftan á bifreið brotaþola stöðvað úti í kanti í miklu uppnámi og mikilli skömm. Hafi hann þá sturtað í sig áfengi, eins og hann orðaði það sjálfur, og síðan sofnað í bílnum. Þau vitni er komu að bifreið ákærða rak ekki minni til þess að áfengisumbúðir hafi verið í eða við bifreið ákærða, en lögreglumennirnir sem komu að bifreið ákærða tóku báðir sérstaklega fram að engin leit hafi verið gerð í bifreiðinni. Hvað varðar rásandi aksturslag ákærða í aðdraganda árekstur hans við brotaþola, bar ákærði því við að hann hefði verið að fylgjast með hreindýrum sem voru utan vegarins og því ekki verið með augun á veginum. Líkt og áður greinir urðu atvik málsins að kvöldi til í febrúar og ljóst að myrkur var á vettvangi. Þá liggur frammi í málinu upptaka úr bifreið brotaþola, þar sem skýrlega má sjá hversu rásandi bifreið ákærða var umrætt sinn. Ekur hann þar vegkanta á milli og tekur meðal annars niður eina vegstiku á hægri vegkanti. Af upptökunni er einnig ljóst að myrkur var á vettvangi en þó verður ekki útilokað að hér og þar megi greina dýr í vegkanti, en alkunna er að hreindýr leita í láglendi á umræddu svæði yfir veturinn. Jafnframt liggur frammi í málinu upptaka af afskiptum lögreglu af ákærða, eftir árekstur hans við brotaþola, þar sem sést hvar hann liggur sofandi í bifreið sinni og, líkt og áður er lýst, sést þar að bifreiðin var í gangi er lögreglu bar aðog ákærði undir stýri. Þá sést einnig á umræddu myndskeiði hvar ákærði gangsetur bifreiðina eftir að lögreglumaður drepur á henni.

Í dómaframkvæmd seinustu áratuga hefur verið snúið frá þeirri meginreglu að það eitt og sér að menn gagnsetji bifreið ölvaðir teljist nægilegt til að unnt sé að telja þá hafa gerst seka um ölvunarakstur. Hefur þannig verið á það fallist í dómaframkvæmd undanfarin ár að ekki sé unnt að telja gangsetningu bifreiðar vera þátt í því að stjórna henni, í þeim tilvikum er ekki hefur verið sýnt fram á að fyrirætlun manna hafi verið önnur en sú að vera í bifreiðinni kyrrstæðri og eftir atvikum hlusta á tónlist eða leita þar s vefnskjóls. Kemur því til skoðunar í máli þessu hvort sannað þyki að ákærði hafi stöðvað akstur áður en hann „skellti í sig“ miklu magni af áfengi þannig að hann teljist ekki hafa verið að stjórna ökutækinu umrætt sitt. Við mat á þessu verður ekki fram hjáþví litið að bifreið ákærða stóð umrætt sinn í vegkanti Hringvegarins og skagaði allnokkuð inn á veginn. Þá verður ekki fram hjá því litið að bifreiðin var í gangi, með fullum ljósum og bar þess merki að ákærði stæði á bremsunni er lögreglu bar að garði. Þar að auki er það mat dómsins að út skýringar ákærða á rásandi aksturslagi séu ótrúverðugar. Að öllu framansögðu virtu, sem og að virtum atvikum málsins, er það mat dómsins að ákærði hafi sannanlega gerst sekur um ölvunarakstur umrætt sinn, enda bera atvik málsins ekki með sér annað en að hann hafi setið ölvaður undir stýri, við stjórn bifreiðarinnar er hann sofnaði þar áfengissvefni.

Ákærði hefur einnig neitað sök hvað varðar hegningarlagabrot það er honum er gefið að sök, enda hafi hann ekki ekið vísvitandi aftan á bifreið ákærðu, líkt og greinir í ákæru. Hann hafi eingöngu ætlað að hræða þau með því að aka nærri þeim. Líkt og áður greinir liggur frammi myndskeið úr bifreið brotaþola er sýnir bæði aðdraganda árekstursins, sem og áreksturinn sjálfan. Ekki liggja frammi gögn er sýna með óyggjandi hætti ökuhraða bifreiðanna, en brotaþolar báru bæði um það fyrir dómi að brotaþolinn B hefði, er áreksturinn varð, verið að auka hraða bifreiðar þeirra til að ná upp hraða eftir að hafa tekið fram úr bifreið ákærða sem ók töluvert undir leyfilegum hámarkshraða. Sést af upptökum úr bifreið brotaþola að ákærði ekur óhikað aftan á bifreið brotaþola. Er það mat dómsins að virtum atvikum málsins öllum, þar með talið framburði ákærða um að hann hafi umrætt sinn verið pirraður út í brotaþola og ætlað að hræða þau, að sannað sé að ákærði hafi með hátterni sínu valdið árekstri bifreiðanna vísvitandi og stofnað lífi eða heilsu brotaþola í augljósan háska.

Að öllu framangreindu virtu er að mati dómsins hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Samkvæmt því sem að ofan greinir hefur ákærði unnið sér til refsingar, en samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur honum einu sinni áður verið gerð refsing. Þann 24. mars 2022 var ákærða gerð sekt meðal annars vegna ölvunaraksturs og hann jafnframt sviptur ökurétti í tvö og hálft ár frá 24. mars 2022 að telja. Brot þau sem ákærði er nú fundinn sekur um eru framin fyrir uppkvaðningu framangreinds dóms og verður ákærða því nú dæmdur hegningarauki, með vísan til 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Refsing ákærða er hæfilega ákveðin fangelsi í 90 daga. Að virtum atvikum máls og að teknu tilliti til þess að ákærði hafði á verknaðarstundu ekki áður verið gerð refsing, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum. Með vísan til 4. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, skal ákærði jafnframt greiða 210.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæta ella fangelsi í 16 daga. Með vísan til 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, með síðari breytingum, ber að svipta ákærða ökurétti í fimmtán mánuði, frá 24. september 2024 að telja.

Samkvæmt 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, sem nemur samkvæmt yfirlitum lögreglu og sækjanda samtals 44.693 kr. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna, að teknu tilliti til virðisaukaskatts líkt og nánar greinir í dómsorði. Rétt er að taka fram að hluti framangreinds sakarkostnaðar er vegna kostnaðar vitnanna A og B við að koma fyrir dóm inní formi orkukaupa. Er það mat dómsins að vitnið A hafi ekki sýnt fram á að skilyrði séu til að ákveða henni sérstaka þóknun fyrir atvinnumissi skv. 2. mgr. 125. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sama á við um vitnið B. Þá liggur ekkert fyrir umkostnað þeirra vegna gistingar eða uppihalds annað en vísun í reglur um dagpeninga ríkisstarfsmanna á ferðalögum innanlands. Verður það ekki talið nægilegt til að unnt sé að fella slíkan kostnað undir sakarkostnað málsins.

Með háttsemi sinni gagnvart brotaþolum umrætt sinn hefur ákærði bakað sér bótaskyldu samkvæmt almennum skaðabótareglum og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í bótakröfum sínum krefjast brotaþolar miskabóta skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 að fjárhæð kr. 2.000.000 hvor, auk vaxta. Þá er og gerð krafa um málskostnað, að viðbættum virðisaukaskatti. Er hæfilegt að ákærði greiði brotaþolum hvorum um sig kr. 4 00.000 í miskabætur, með vöxtum og dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en bótakröfurnar voru kynntar ákærða við birtingu ákæru þann 26. janúar 2023. Að framangreindu virtu þykir rétt að ákærði greiði brotaþolum hvorum um sig 230.000 kr. í málskostnað, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í 90 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Ákærði greiði jafnframt, 210.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 16 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í fimmtán mánuði, frá 24. september 2024 að telja.

Ákærði greiði samtals 1.370.501 krónur í sakarkostnað, þar af þóknun skipaðra verjenda sinna, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns að fjárhæð 421.848 og Þ-kvk-ef Ó-kvk-ef V-kvk-ef, lögmanns, að fjárhæð 903.960 krónur, í báðum tilvikum að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Ákærði greiði brotaþola A, miskabætur að fjárhæð 4 00.000 krónur, með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 26. febrúar 2023 til greiðsludags.

Ákærði greiði brotaþola A 230.000 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði brotaþola B, miskabætur að fjárhæð 4 00.000 krónur með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2022, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 26. febrúar 2023 til greiðsludags.

Ákærði greiði brotaþola B 230.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf