S-5/2010

Mál þetta, sem dómtekið var fimmtudaginn 3. júní 2010, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 22. desember 2009, á hendur H-kk-þgf N-kk-þgf G-kk-þgf, [kt.], Klukkuvöllum 3, Hafnarfirði, „fyrir eftirtalin umferðarlagabrot:

I.

Fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna á Akureyri með því að hafa fimmtudaginn 18. júní 2009, ekið bifreiðinni UL-657, austur Hörgárbraut, norður Tryggvabraut og þar inn á bifreiðastæði við bensínafgreiðslu Olís, undir áhrifum fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði (amfetamín í blóði 20 ng/ml).

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.

II.

Fyrir ölvunarakstur og hraðakstur á Höfn með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 5. júlí 2009, undir áhrifum áfengis, ekið bifreiðinni UL-657, um Hafnarbraut, með 65 km hraða á klukkustund, þar sem leyfður hámarkshraði er 45 km á klukkustund. Hraði bifreiðarinnar var mældur með ratsjá nr. GE076, sem staðsett var í lögreglubifreið nr. 28-269. Vínandamagn í blóði kærða mældist 1,49 ‰.

Telst þetta varða við 4. mgr. 37. gr. og 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.“

Ákærði krefst sýknu af refsikröfum ákæruvaldsins vegna ætlaðs ölvunaraksturs og ætlaðs aksturs undir áhrifum fíkniefna. Hann játar hins vegar hraðaakstursbrot það sem greinir í ákærulið II. Ákærði krefst þess að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda hans.

Mál þetta var þingfest á Höfn í Hornafirði 10. febrúar 2010, þar sem ákærði var talinn þar búsettur, en meðferð þess síðan fram haldið á Egilsstöðum að ósk ákærða. Ákærði mætti fyrst fyrir dóminn og tók afstöðu til sakarefna 9. mars sl. en áður höfðu í tvígang verið haldin dómþing þar sem ákærði var forfallaður. Fékk verjandi ákærða þá frest til 26. mars sl. til að leggja fram greinargerð af sinni hálfu en aðalmeðferð var ákveðin 15. apríl 2010. Af þeirri aðalmeðferð varð ekki vegna óska ákærða um að henni yrði frestað þar sem hann yrði vegna atvinnu að fara burt af svæðinu fyrir þennan tíma og kæmi ekki aftur fyrr en að einhverjum vikum liðnum. Fór aðalmeðferð loks fram 3. júní 2010 eins og fyrr greinir.

I

Í greinargerð ákærða kemur fram að hann hafi neitað sök varðandi ákærulið I. Í lögregluskýrslum komi fram að hann hafi sagst hafa neytt fíkniefna nokkrum dögum fyrir hið ætlaða brot. Þetta sé ekki rétt. Í lögregluskýrslum sem fylgi með gögnum vegna ákæruliðar II komi fram að ákærði hafi ekki neytt fíkniefna í fjöldamörg ár.

Á því sé byggt að háttsemi ákærða varði ekki refsingu og að á ákæruvaldinu hvíli sönnunarbyrði um öll skilyrði þess að háttsemi ákærða verði talin varða refsingu. Ósannað sé að blóðsýni sem ákæruvaldið byggi á í ákæru hafi verið tekin úr ákærða, sbr. nánari umfjöllun um ákærulið II.

Yrði talið sannað að sýni hafi verið tekið úr ákærða, þá verði akstur ákærða undir áhrifum amfetamíns, ekki talinn saknæmur, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 683/2008.

Þá sé byggt á því að matsgerð teljist ekki marktækt sönnunargagn í málinu. Lögreglan hafi heimild til að leita til sérfróðra aðila, sbr. 86. gr. laga nr. 88/2008, en jafnframt sé heimilað að leita eftir matsgerð, skv. XIX. kafla. Slíkir aðilar þurfi að vera óvilhallir. Vísað sé til þess að lögregluembættin á Íslandi leiti til Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræðum með hundruð mats- og rannsóknarbeiðna á hverju ári. Stofnunin hafi verulega fjárhagslega hagsmuni af þeirri vinnu, sem eðli máls samkvæmt hafi áhrif á starfsmenn hennar, sbr. t.d. almennar reglur um hæfi innan stjórnsýslunnar. Matsgerð í máli þessu sé vefengjanleg á þessum forsendum. Sérstaklega sé vísað til þess að í matsgerð sé tekin afstaða til lagaatriða og beinlínis fullyrt að sakborningur hafi gerst brotlegur við umferðarlög, þegar einungis hafi verið óskað eftir lyfjarannsókn.

Um ákærulið II kemur fram í greinargerð ákærða að hann hafi neitað sök, nema varðandi hraðakstursbrot. Á því sé byggt af hans hálfu að háttsemi ákærða varði ekki refsingu og að á ákæruvaldinu hvíli sönnunarbyrði um öll skilyrði þess að háttsemi ákærða yrði talin varða refsingu. Ósannað sé að blóðsýni sem ákæruvaldið byggi á í ákæru hafi verið tekið úr ákærða.

Af hálfu ákærða sé bent á að ferill ætlaðra sýna sem tekin hafi verið úr honum sé óljós og ekki tryggt að umrædd sýni hafi verið tekin úr honum og/eða að rannsóknir hafi verið gerðar á sýnum úr ákærða. Öryggi og ferli við töku sýna, meðferð þeirra og varðveislu séu ófullkomin og tilviljanakennd. Verklagsreglum hafi ekki verið fylgt, enda hafi ekki verið settar verklagsreglur um töku sýna og rannsóknir, sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 301/2008.

Blóð- og þvagsýni séu í eðli sýnu lífsýni. Lífsýnið sjálft og efnainnihald þess feli í sér persónuupplýsingar. Ákvæði laga um persónuvernd nr. 77/2000, feli í sér ítarlegar reglur til að tryggja öryggi persónuupplýsinga og áreiðanleika lífsýna. Lögin gildi að hluta til um refsivörslu, sbr. 2. mgr. 3. gr. laganna. Þannig gildi til að mynda 11. gr. laganna um lífsýni vegna refsivörslu, en í henni sé kveðið á um áhættumat, öryggi og gæði persónuupplýsinga. Ekki liggi fyrir að meðferð og varsla sýna úr ákærða hafi farið fram í samræmi við lög um persónuvernd. Þá skuli þess getið að sýnataka og meðferð sýna falli utan gildissviðs reglugerðar nr. 322/2001 um rafræna vinnslu persónuupplýsinga hjá lögreglu. Ljóst sé að taka sýna, meðferð þeirra og rannsókn falli undir persónuverndarlög, sbr. 1. mgr. 3. gr. um að lögin gildi um handvirka vinnslu persónuupplýsinga sem séu eða eigi að vera hluti af skrá.

Ákvæði laga nr. 110/2000 um lífsýnasöfn fjalli m.a. um varðveislu og notkun lífsýna, sbr. 8. og 9. gr. Á grundvelli laganna hafi verið sett reglugerð nr. 918/2001 um öryggi við meðferð og varðveislu lífsýna í lífsýnasöfnum. Óháð því hvort lífsýnataka vegna refsivörslu falli undir gildissvið laganna, verði litið til umræddra reglna við mat á öryggi upplýsinga.

Byggt sé á því að við mat á sönnuargildi lífsýna sem ákæruvaldið byggi á í máli ákærða verði að líta til almennra reglna um áreiðanleika lífsýna og ófrávíkjanlegra reglna um meðferð persónuupplýsinga. Slíkar reglur geti átt við um meinlausar persónuupplýsingar. Með engu móti megi gera minni kröfur til áreiðanleika slíkra heimilda, þegar þær varði grundvallarréttindi borgara um óvefengjanlega sönnun í refsimálum.

II

Ákæruliður I:

Málsatvik eru í raun óumdeild í málinu að því er flesta þætti varðar og þykir því ekki ástæða til að rekja sérstaklega framburði ákærða og lögreglumanna um tildrög þess að ákærði var handtekinn, enda samhljóða í veigamestu atriðum, en látið við það sitja að lýsa þeirri atburðarás með almennum orðum. Var ákærði stöðvaður af lögreglu fimmtudaginn 18. júní að sögn klukkan 18:41 við bensínstöð Olís við Tryggvabraut á Akureyri, en þangað kom hann akandi á bifreiðinni UL-657. Vildi lögregla kanna með ástand ákærða sem ökumanns bifreiðarinnar og kom það fram við skýrslugjöf fyrir dómi að lögreglumenn hafi borið kennsl á farþega í bifreiðinni, sem mann sem áður hefðu verið höfð afskipti af í tengslum við rannsókn fíkniefnamála. Því hafi verið ákveðið að kanna ástand ákærða. Fíkniefnaleitarhundur hafi, með samþykki ákærða, verið látinn fara yfir bifreið hans og þefa af honum sjálfum. Taldi lögregla að hundurinn hafi „merkt“ einn stað í bifreiðinni, auk þess að gefa til kynna að lykt væri af ákærða. Hafi í tilefni af þessu verið óskað eftir því við ákærða að hann gæfi þvagsýni, sem hann hafi samþykkt. Fyrst hafi verið reynt að fara inn á salerni bensínstöðvarinnar til að ákærði gæfi þvagsýni en það hafi ekki gengið og ákærði hafi sjálfviljugur farið með lögreglu á lögreglustöð þar sem hann hafi gefið þvagsýnið. Sýnið hafi svarað jákvætt á amfetamín í svokölluðu Tox Cup prófi. Þá hafi ákærði verið handtekinn, grunaður um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna, kallaður til læknir til að draga honum blóð og tekin af ákærða skýrsla. Ákærði hafi verið frjáls ferða sinna að lokinni skýrslugjöf.

Þegar ákærði var í skýrslugjöf hjá lögreglu beðinn um að tjá sig sjálfstætt um sakarefnið er haft eftir honum að það vilji hann ekki enda viti hann ekki hvað hann ætti að segja. Í stuttu máli lýsti ákærði akstri þennan dag og að hann hefði verið að kaupa bensín á bifreiðina þegar lögregla hafi haft afskipti af honum. Hann svaraði því neitandi er hann var spurður hvort hann hefði fundið til áhrifa vímuefna við aksturinn. Aðspurður um hvort hann hefði neytt fíkniefna eða lyfja þann dag (þ.e. fimmtudag, skýrslu var lokið klukkan 20:34) eða síðustu daga kvaðst hann hafa neytt amfetamíns á mánudaginn, en ekkert síðan þá. Þá svaraði ákærði neitandi spurningum um, hvort hann hefði notað einhverja aðra vímugjafa áður en akstur hafi hafist, hvort hann hafi gert sér grein fyrir því áður en hann hafi lagt af stað að fíkniefni myndu hugsanlega mælast á fíkniefnaprófi sem tekið yrði af honum, hvort hann hafi neytt fíkniefna eftir að akstri hafi lokið, hvort eitthvað væri sem hann hafi ekki verið spurður um en hann vildi að kæmi fram við skýrslutökuna og loks hvort hann gerði athugasemdir varðandi skýrslutökuna. Skýrslan er undirrituð af K-kk-þgf E-kk-þgf rannsóknarlögreglumanni, vottuð af H-kvk-þgf S-kvk-þgf G-kvk-þgf lögreglumanni og undirrituð af ákærða.

Í skýrslu sinni fyrir dómi dró ákærði til baka framangreindan framburð sinn um að hann hefði neytt amfetamíns á mánudeginum áður. Kvað hann það rétta vera að hann hafi aldrei vitandi vits neytt amfetamíns. Hann hafi gripið til fyrrgreinds framburðar, um að hafa neytt amfetamíns nokkrum dögum áður, þar sem honum hefði verið sagt að það skyldi maður gera við aðstæður sem þessar því þá fengi maður að fara. Þá aðspurður um skýringar á því af hverju amfetamín hafi fundist í blóði hans kvaðst hann engar skýringar hafa á því nema að verið gæti að hann hafi óvitandi drukkið amfetamínblandaðan drykk í samkvæmi nokkrum dögum áður. Hafi hann verið í samkvæmi þar sem hann hafi séð fólk hafa fíkniefni um hönd og m.a. hafi hann séð fólkið blanda efnið í glös. Hann hafi drukkið í þessu samkvæmi og eftirá telji hann ekki útilokað að amfetamíni kunni að hafa verið blandað í drykk hans án hans vitundar. Aðspurður um það af hverju hann hafi sagt lögreglu að hann hefði tekið inn amfetamín þarna stuttu áður en hann var stöðvaður kvaðst hann hafa nefnt það efni vegna þess að fíkniefnaprófið hafi svarað jákvætt við því. Hann kvaðst hafa sagt þetta til að losna og hafa ekki gert sér grein fyrir alvarleika málsins.

Meðal rannsóknargagna er skjal sem ber yfirskriftina „Beiðni um töku blóðsýnis vegna málsrannsóknar“. Í skjalinu er tilgreint fullt nafn ákærða, kennitala hans og heimilisfang, og er beiðnin undirrituð af K-kk-þgf E-kk-þgf rannsóknarlögreglumanni. Á skjalið hefur H-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf lögreglumaður gefið undirritun sína sem vottur að blóðtöku og réttu sýnanúmeri. Á neðri hluta skjalsins hefur G-kk-nf I-kk-nf G-kk-nf læknir staðfest með undirritun sinni að hafa tekið blóðsýni samkvæmt beiðni lögreglu kl. 21:10 fimmtudaginn 18. júní 2009. Allir þessir aðilar gáfu skýrslu fyrir dómi og staðfestu hver fyrir sig undirritun sína á skjalið. Læknirinn mundi ekki sérstaklega eftir þessu tilviki en kvað sýnatöku af þessu tagi fyrir lögreglu fara fram með svipuðum hætti og sýnatöku endranær, nema að ekki væri sótthreinsað svæðið þar sem nálinni væri stungið þar sem það sé talið geta mengað blóðsýnið. Læknirinn kvaðst ganga frá blóðinu í glös sem lögregla léti í té og tæki lögregla ákvörðun um hvað mörg glös ætti að taka.

K-kk-nf E-kk-nf rannsóknarlögreglumaður kvaðst hafa prentað út beiðni um blóðrannsókn og hafa undirritað hana og hafa skrifað sýnanúmer á sýnatökuglös, en þetta hafi verið fjögur glös. H-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf hafi vottað að sýnanúmer á glösunum og á beiðninni væri það sama, með undirritun sinni á beiðnina. Læknir hafi komið og tekið blóðsýni og hafi ritað staðfestingu þess á beiðnina. Hann hafi síðan tekið sýnaglösin sett þau saman í poka og gengið frá þeim í læstum ísskáp í svokallaðri varðstjórageymslu, en hún sé læst. Kvaðst K-kk-nf hafa aðgang að geymslunni sem rannsóknarlögreglumaður. Hann kvað sýnin geymd þarna þar til þau séu send í rannsókn. Síðan sjái annar starfsmaður um að útbúa sýnin til sendingar á rannsóknarstofu.

Meðal gagna málsins er einnig beiðni um töku þvagsýnis, sem einnig er undirrituð af K-kk-þgf E-kk-þgf, sem jafnframt er þar skráður vottur að þvagtöku, en F-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður undirritar beiðnina og staðfestir að hann hafi tekið þvagsýnið klukkan 20:15. J-kk-nf K-x-x V-kk-nf lögreglumaður ritar á skjalið sem vottur að réttu sýnanúmeri. Sjá má á nefndu eyðublaði að það er prentað út klukkan 20:39 en það er tveimur mínútum síðar en fyrstnefnd beiðni um töku blóðsýnis, en ríflega hálftíma eftir að þvagsýnið er sagt tekið.

G-kk-nf J-kk-nf J-kk-nf, yfirmaður rannsóknardeildar lögreglunnar á Akureyri, staðfesti í skýrslu sinni fyrir dómi að hann hefði undirbúið umrædd sýni til sendingar og hafi af því tilefni prentað út tvær beiðnir um lyfjarannsókn og hafi undirritað þær og sent til rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði. Beiðnir þessar liggja fyrir í málinu, annars vegar vegna blóðsýnis nr. 52132 og hins vegar vegna þvagsýnis nr. 52133. Er í báðum beiðnum sagt að leita eigi að amfetamíni og eftirfarandi atvikalýsing gefin upp: „Svaraði á amfetamín á ToxCup – viðurkennir amfetamínneyslu. Óskað eftir leit að amfetamíni í meðfylgjandi sýnum. Viðkomandi grunaður um akstur undir áhrifum ólöglegra fíkniefna.“ Þá kemur einnig fram strikamerki með númerinu 091395, en það samsvarar því númeri sem gefið er upp, sem númer rannsóknarstofu í matsgerð frá rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði sem fyrir liggur í málinu. Er í matsgerðinni gerð grein fyrir að rannsakað hafi verið þvagsýni nr. 52133 og blóðsýni nr. 52132. Í þvaginu hafi fundist amfetamín. Amfetamín í blóði hafi mælst 20 ng/ml. Þá segir í matsgerðinni að amfetamín sé í flokki ávana- og fíkniefna, sem óheimil séu á íslensku forráðasvæði. Ökumaður hafi því verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar blóð- og þvagsýni hafi verið tekin, sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987. Matsgerðin, sem er dagsett 3. júlí 2009, er undirrituð af K-kvk-þgf M-kvk-þgf deildarstjóra rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði. Hún gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og staðfesti matsgerðina og svaraði spurningum um efni hennar og gerði ítarlega grein fyrir vinnulagi við meðferð rannsóknarbeiðna. Kvað hún að þegar beiðni af þessu tagi bærist þá fengi beiðnin sérstakt númer rannsóknarstofu og féllu öll sýni frá sama einstaklingi undir sama númer. Kvað hún enga hættu á að sýni gæti ruglast saman við önnur sýni sem veru til meðferðar og að vinnuferli væru margprófuð í þessum efnum. Samlestur gagna væri ítarlegur og hún fullyrti að engin hætta væri á ruglingi að hennar mati og vissi hún ekki til þess að slíkt hefði nokkurn tíma komið fyrir. Kvað hún að sýnanúmer lögreglu væru hlaupandi númer fyrir allt landið og því ekki mögulegt að sama númer kæmi fyrir tvisvar. Þá væru númerakerfi annarra sem sendu sýni til rannsóknar hjá rannsóknarstofunni öðruvísi og því ekki hætta á ruglingi.

Ákæruliður II

Í frumskýrslu sýslumannsins á Eskifirði, dags. 8. júlí 2009, kemur fram að við umferðareftirlit lögreglu til móts við tjaldsvæði við Hafnarbraut á Höfn í Hornafirði 5. júlí s.á. hafi hraði bifreiðarinnar UL-657 verið mældur 68 km/klst þar sem leyfður hámarkshraði sé 45 km/klst. Akstur bifreiðarinnar hafi verið stöðvaður og er lögregla hafi rætt við ökumann, ákærða í þessu máli, í lögreglubifreiðinni hafi áfengisþef lagt frá vitum hans. Ákærði hafi verið beðinn að blása í SD2 áfengismæli sem sýnt hafi 1,33 prómill. Ákærði hafi þá verið handtekinn grunaður um ölvun við akstur og fluttur á heilsugæsluna, þar sem læknir hafi séð um að draga blóð úr honum. Ákærði hafi jafnframt gefið þvagsýni, vegna gruns lögreglu um að hann kynni að vera undir áhrifum fíkniefna en On-Call prufa hafi sýnt að svo væri ekki. Eftir skýrslugjöf hjá varðstjóra hafi ákærði verið frjáls ferða sinna.

Í skýrslu sinni fyrir dómi lýsti ákærði því svo að hann hefði kvöldið áður drukkið tvo bjóra með mat og eitt skot, en síðan hafi hann farið að sofa. Stuttu áður en lögregla hafi haft afskipti af honum hafi félagar hans vakið hann og beðið hann að aka sér. Hafi hann verið að koma úr þeirri ökuferð þegar lögregla hafi stöðvað hann. Er þessi framburður ákærða í samræmi við það sem haft er eftir honum í skýrslum. Lögreglumenn sem afskipti höfðu af ákærða umræddan morgun gáfu skýrslu fyrir dómi og staðfestu það mat sitt sem fram kemur í skýrslum að þau hafi talið sig skynja að ákærði væri drukkinn í umrætt sinn.

Lögreglumennirnir, S-kvk-nf E-kvk-nf G-kvk-nf og J-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf lýstu því mjög með sama hætti að þegar ákærði hafi verið stöðvaður hafi vaknað hjá þeim grunur um að hann væri drukkinn. Eftir mælingu með SD-2 mæli hafi þau haldið beint á heilsugæslustöð til að mætti draga ákærða blóð. Þar hafi komið til móts við þau lögreglumaðurinn J-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf en hann hafi séð um að prenta út beiðni um töku blóðsýnis. Hafi hann undirritað beiðnina, en J-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf undirritað sem vottur að blóðtöku. Læknirinn, Þ-kvk-nf G-kvk-nf, staðfesti á beiðnina að hún hafi dregið blóð úr ákærða klukkan 05:55 þann 5. júlí 2009 og vottar hún einnig rétt sýnanúmer. Staðfesti hún aðkomu sína að þessu máli í skýrslu fyrir dómi og kvaðst hafa vottað að sama númer væri á beiðninni sem hún hafi undirritað og skrifað hafi verið á sýnatökuglas eða glös, en þannig hefði hún gert þetta í þessi skipti sem hún hafi framkvæmt blóðsýnatöku fyrir lögreglu en þetta hefði ekki verið oft. Hún mundi ekki nákvæmlega atvik að þessu máli. Hún kvað að þegar um sýnatöku af þessu tagi væri að ræða þá væri ekki notað neitt til að sótthreinsa staðinn þar sem nálinni væri stungið. Hún kvaðst taka það magn blóðs sem lögregla bæði um. J-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf, sem stjórnaði aðgerðum á vettvangi kvaðst hafa fylgt þessu máli eftir til enda. Hafi hann komið sýnum fyrir í umslagi ásamt viðeigandi pappírum og hafi búið umslagið til sendingar og hafi lokað því. Síðan hafi umslaginu verið komið fyrir í bakka í læstri skrifstofu. Umslagið hafi síðan farið í póst næsta mánudag. Á þessum tíma hafi ekki verið kælir á lögreglustöðinni á Höfn.

Í málinu liggur fyrir beiðni um alkóhólrannsókn dagsett 5. júlí 2009 þar sem óskað er rannsóknar á blóðsýni nr. 52403 og er beiðnin undirrituð af J-kk-þgf G-kk-þgf B-kk-þgf. Í niðurstöðu Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 8. júlí 2009, sem rituð er á sama blað kemur fram að magn alkóhóls í umræddu blóðsýni hafi að teknu tilliti til vikmarka reynst 1,49‰.

K-kvk-nf M-kvk-nf lýsti því aðspurð um hættu á að sýni skemmdust ef þau væru ekki í kæli, að sýnaglös sem lögregla notaði væru með tilteknu efni sem kæmi í veg fyrir að blóðið skemmdist. Hún kvaðst aðeins einu sinni minnast þess að á þeim árum sem hún hafi starfað á rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði hafi sýni skemmst, en ef slíkt gerist þá sé sýnið óhæft til mælingar. Þá á við að sýnu leyti lýsing K-kvk-ef sem fyrr er rakin í tengslum við ákærulið I varðandi meðferð sýna hjá rannsóknarstofunni.

III

Ákærði hefur eins og fyrr er sagt játað að hafa ekið of hratt miðað við leyfðan hámarkshraða eins og greinir í II. lið ákærunnar, en neitar að hafa ekið ölvaður, eins og greinir í sama ákærulið og undir áhrifum ávana- og fíkniefna, eins og greinir í ákærulið I. Ber hann brigður á að blóðsýni og þvagsýni þau sem rannsökuð hafi verið geti verið úr honum.

Um ákærulið I liggur fyrir að lögreglumenn töldu fíkniefnaleitarhund merkja lykt af fíkniefnum af ákærða og leiddi það til þess að hann var beðinn um að gefa þvagsýni. Hefur ákærði ekki borið brigður á að þetta hafi gerst. Þetta þvagsýni gaf jákvæða svörun við amfetamíni í svokölluðu ToxCup prófi. Af því tilefni var ákærði handtekinn og kallaður til læknir sem dró úr honum blóð. Ákærði hefur kannast við það að blóðsýni hafi verið tekið úr honum.

Það kom fram hjá lögreglumönnum sem skýrslu gáfu í málinu að þegar prentuð er út úr tölvukerfi lögreglunnar, beiðni um töku blóðsýnis, eða beiðni um töku þvagsýnis gefur tölvukerfið hverri beiðni sérstakt sýnanúmer sem birtist á blaðinu í horninu efst hægra megin. Þessi tala sé hlaupandi tala fyrir bæði blóð- og þvagsýni og sé fyrir allt landið þannig að útilokað sé að tvö sýni fái sama númer. K-kvk-nf M-kvk-nf deildarstjóri lýsti kerfinu og með sama hætti í skýrslu sinni fyrir dómi.

Auk læknisins sem tók blóðið vottar lögreglumaður töku blóðsýnis en K-kk-nf E-kk-nf kvaðst einnig hafa verið viðstaddur blóðtökuna í umrætt sinn. Þá vottar lögreglumaðurinn H-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf að hafa borið saman að númer á sýnaglösum væri það sama og stendur á beiðni um blóðtökuvottorð. Sambærileg vottun er á beiðni um töku þvagsýnis. Beiðnin er undirrituð af einum lögreglumanni, K-kk-þgf E-kk-þgf, sem jafnframt vottar að hann hafi verið viðstaddur þvagtöku. Annar lögreglumaður, F-kk-nf J-kk-nf, vottar að hann hafi tekið þvagsýnið og þriðji lögreglumaðurinn, J-kk-nf K-x-x V-kk-nf vottar að rétt sýnanúmer standi á sýnaglösum, en öllum lögreglumönnum sem skýrslu gáfu ber saman um að sá sem þetta geri kanni hvort sama númer standi á sýnaglösum og stendur sem sýnanúmer á viðkomandi beiðni. K-kk-nf E-kk-nf hefur borið að hann hafi gengið frá þessum sýnum í læstan ísskáp í læstri geymslu. G-kk-nf J-kk-nf J-kk-nf hefur staðfest að hann hafi tekið sýni með þessum númerum, parað þau saman við málskjöl með sömu númerum og hafi sent rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði. Þar er staðfest með matsgerð að sýni með þessum númerum hafi verið rannsökuð og í þvagsýni hafi fundist amfetamín og einnig í blóðsýni og hafi mælst 20 ng/ml. í síðarnefnda sýninu.

Það er mat dómsins í fyrsta lagi að niðurstaða matsgerðarinnar sé í samræmi við önnur sönnunargögn, eins og hegðun fíkniefnaleitarhundsins og ekki síst niðurstöðu úr ToxCup prófi. Þá er það og mat dómsins að breyttur framburður ákærða fyrir dómi sé ótrúverðugur og er hann í andstöðu við framangreindar vísbendingar. Þá er fjarstæðukennd skýring ákærða á að hann hafi óvitandi neytt drykkjar sem innihaldið hafi amfetamín og verður ekki á henni byggt. Hér að framan er rakinn ferill þeirra sýna sem tekin voru úr ákærða og rannsökuð og verður að fallast á það með ákæruvaldinu að skráning sýnanna og meðferð veiti fullnægjandi sönnun þess að umrædd lífsýni séu úr ákærða og er ekkert í málinu sem gerir það tortryggilegt. Er það mat dómsins að ákæruvaldið hafi sannað í málinu svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi í umrætt sinn ekið undir áhrifum amfetamíns.

Verður ekki séð hvernig reglur laga nr. 77/2000 um persónuvernd eða laga nr. 110/2000 um lífsýnasöfn geti haft áhrif á sönnunarmat í þessum efnum og eru röksemdir ákærða í þá veru haldlausar. Þá verður ekki fallist á sjónarmið ákærða um að líta beri framhjá niðurstöðum matsgerða rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði vegna sjónarmiða um vanhæfi, enda að mati dómsins ekki sýnt fram á að það hafi áhrif á hagsmuni rannsóknarstofunnar að komast frekar að einni niðurstöðu en annarri. Þá er að mati dómsins ekki unnt að telja rannsóknarstofuna fara út fyrir hlutverk sitt með því að mæla fyrir um að amfetamín sé efni sem bannað er á íslensku forráðasvæði eða með því að vitna beint í 45. gr. a umferðarlaganna og kveða upp úr með það að ökumaður hafi verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar blóð og þvagsýni hafi verið tekin. Tilvitnuð lagagrein veitir ekkert svigrúm til mats, þegar fyrir liggur sú efnislega forsenda að efni sem óheimilt er á íslensku forráðasvæði finnst í blóði eða þvagi. Þá verður ekki fallist á að það að ekki hafi verið settar verklagsreglur um töku sýna og rannsóknir, sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 301/2008 geti haft áhrif á sönnunarmat í því máli sem hér liggur fyrir. Er ekki unnt að fallast á með ákærða að ferli við töku sýna, meðferð þeirra og varðveislu séu ófullkomin og tilviljanakennd. Þvert á móti virðast vera strangar reglur um hvernig með sönnunargögn af þessu tagi skal fara og verður ekki séð annað en þeirra hafi verið gætt við meðferð málsins. Er sá mismunur á verklagi sem birtist í máli þessu milli lögregluembætta ekki þannig að dragi úr áreiðanleika niðurstöðu þeirra efnafræðilegu rannsókna sem liggja til grundvallar þeim tveimur niðurstöðum rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði sem liggja fyrir í máli þessu.

Samkvæmt öllu því sem að framan greinir er það mat dómsins að komin sé fram í málinu sönnun, sem hafin er yfir skynsamlegan vafa, um að ákærði hafi framið það brot sem honum er gefið að sök í I. ákærulið og er þar réttilega heimfært til refsiákvæðis. Verður ákærði því sakfelldur fyrri það brot.

Um síðari lið ákærunnar er það að segja að það var mat tveggja lögreglumanna á vettvangi að ákærði væri ölvaður í umrætt sinn. Hann var af því tilefni látinn blása í SD-2 mæli sem sýndi að sögn 1,33‰. Af því tilefni var hann færður til blóðtöku. Þ-kvk-nf G-kvk-nf læknir dró blóðið og staðfesti jafnframt að glösin sem hún hafi sett blóðið í hafi borið sama sýnanúmer og kom fram á beiðni um töku blóðsýnis. Lögreglumaðurinn J-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf bar að hann hefði fylgt sýni þessu eftir og hafi gengið frá því til sendingar í lokað umslag ásamt viðeigandi gögnum. Fram kemur að beiðni um blóðrannsókn er dagsett 5. júlí og niðurstaða rannsóknarstofu þann 8. júlí með þeirri niðurstöðu að 1,49 ‰ etanóls hafi verið í blóði ákærða umrætt sinn að teknu tilliti til vikmarka og er niðurstaðan undirrituð af K-kvk-þgf M-kvk-þgf deildarstjóra. Allir þessir aðilar komu fyrir dóminn og staðfestu undirritun sína á umræddar skýrslur.

Þykja þessi atriði sem að frama eru rakin um mat lögreglumanna á ástandi ákærða á vettvangi og eins mæling sem þeir framkvæmdu með SD-2 mæli renna styrkum stoðum undir fullyrðingar um að ákærði hafi verið ölvaður. Þá er með sömu rökum og áður eru rakin varðandi ákærulið I ekki efni til að telja að meðferð á blóðsýni úr ákærða hafi verið einhverjum þeim annmörkum háð að ekki verði litið til niðurstöðu rannsóknarstofnunar í lyfja- og eiturefnafræði. Er það mat dómsins að ákæruvaldinu hafi einnig tekist sönnun þess, gegn eindreginni neitun ákærða að hann hafi á þeim tíma sem um ræðir verið undir áhrifum áfengis við akstur í þeim mæli sem í ákæru greinir. Ákærði hefur játað hraðakstur þann sem honum er gefinn að sök í II. ákærulið og samræmist játning hans gögnum málsins. Í ljósi framangreinds verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákærulið II greinir og réttilega er heimfærð til refsiákvæða í ákæruskjali.

Samkvæmt sakavottorði ákærða var honum gerð viðurlagaákvörðun, sekt að fjárhæð 70.000 krónur, fyrir brot gegn valdstjórninni 16. september 2008. Þá gerði ákærði tvær sáttir hjá lögreglu um greiðslu sekta að fjárhæð 240.000 krónur og sviptingar ökuréttar í tvo mánuði í nóvember 2009.

Ákærði hefur með framangreindum brotum, þ.e.a.s. akstri undir áhrifum ávana- og fíkniefna og ölvunar- og hraðakstri, allt eins og nánar greinir í ákæruskjali, unnið sér til refsingar samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðalaga og þykir refsing hans hæfilega ákveðin í einu lagi 220.000 krónur í sekt, sem honum ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja en sæta ella 16 daga fangelsi. Þá ber samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga að svipta ákærða ökurétti og þykir svipting hæfilega ákveðin í sextán mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærða verður gert að greiða sakarkostnað málsins. Ákærði hefur mótmælt sakarkostnaði vegna fyrri ákæruliðarins á þeim forsendum annars vegar að reikningur frá Akureyrarbæ að fjárhæð 22.722 krónur beri ekki með sér fyrir hvað sé. Þá byggir ákærði á að lögreglustjóri hafi ekki í málunum ákvarðað sakarkostnað eins og honum beri að gera samkvæmt lögum. Varðandi ákærulið I liggur fyrir skjal undirritað af P-kk-þgf L-kk-þgf eftir umboði fyrir hönd sýslumannsins á Akureyri þar sem segir að málskostnaður sé 81.715 krónur og vísað í meðfylgjandi reikninga. Með þessu telur dómurinn að lögreglustjóri hafi ákvarðað málskostnað í málinu. Reikningur frá Akureyrarbæ er vegna blóðtöku læknisins, eins og sjá má á vísun í málsnúmer lögreglu sem fram kemur á reikningnum. Þá verður með sama hætti talið að sýslumaðurinn á Eskifirði hafi ákvarðað sakarkostnað með framlögðu yfirliti um sakarkostnað sem kveður hann 26.361 krónu. Þá ákvað dómari ferðakostnað vitnis við aðalmeðferð að fjárhæð 6.539 krónur, en fulltrúi ákæruvalds hefur lagt fyrir dóminn afrit reiknings og viðbótar sakarkostnaðaryfirlit vegna þessa.

Verður ákærða því gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 340.510 krónur. Er þetta í samræmi við þrjú yfirlit um sakarkostnað sem liggja fyrir í málinu, að fjárhæð 6.539 krónur, 81.715 krónur og 26.361 króna og einnig að meðtöldum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda ákærða J-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns sem þykja hæfilega ákveðin 225.900 krónur og er virðisaukaskattur meðtalinn í þeirri fjárhæð.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf dómstjóra í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, fimmtudaginn 1. júlí 2010 klukkan 15:00.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf N-kk-nf G-kk-nf greiði 220.000 krónur í sekt innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja en sæti ella 16 daga fangelsi.

Ákærði er sviptur ökurétti í sextán mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 340.510 krónur í sakarkostnað og eru þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans J-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns 225.900 krónur og er virðisaukaskattur meðtalinn í þeirri fjárhæð.

H-kk-nf B-kk-nf