S-740/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 20. mars 2018, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dags. 15. desember 2017, á hendur:

„R-kk-þgf H-kk-þgf Í-kk-þgf, kennitala 000000-0000,

[...], Reykjavík,

fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa [...] 2016 við hús [...] á Akureyri, við handtöku sparkað með hælnum aftur fyrir sig svo lenti í sköflungi lögreglumannsins A, þar sem hann var við skyldustörf, og síðar sama dag í fangaklefa á lögreglustöðinni á Akureyri skallað lögreglumanninn svo kom við vinstri augabrún hans en án meiðsla.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Verjandi ákærða gerir þær kröfur að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

I.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu frá [...] 2016 höfðu lögreglumenn afskipti af ákærða á Akureyri vegna fram kominnar tilkynningar um illa meðferð á hundum. Fram kemur í skýrslunni að ákærði hafi verið ósáttur við afskipti þeirra, hafi öskrað reiðilega og gengið burt. Var það mat lögreglu að ákærði væri í annarlegu ástandi en í skýrslunni segir að hann hafi froðufellt, verið rauður í framan og kófsveittur. Þá hafi hann verið æstur og afar ósáttur en athygli lögreglumannanna hafi beinst m.a. að tveimur hundum sem hann var með í ól. Ákveðið hafi verið að handtaka ákærða og honum tilkynnt um það. Í skýrslunni er því lýst þegar tveir lögreglumenn héldu í hendurnar á ákærða svo að hann settist niður. Hafi síðan verið ákveðið að handjárna hann. Því er lýst í skýrslunni að annar lögreglumaðurinn, brotaþoli, hafi staðið hægra megin við hann en hinn vinstra megin, en sá hugðist handjárna ákærða. Brotaþoli hafi sett hægri fót sinn fyrir framan ákærða í öryggisskyni. Hafi ákærði þá fært hægri fótinn á sér til hliðar og sveiflað honum fram og sparkað síðan með hælnum aftur fyrir sig en við það hafi hann lent hægra megin við sköflung brotaþola. Vegna líkamsstöðu brotaþola hafi hann náð að koma í veg fyrir að ákærði næði að sveifla fætinum mikið en þó hafi komið mikið högg. Hafi brotaþoli fundið til óþæginda við hné. Í kjölfarið hafi ákærði verið handtekinn, settur niður á jörðina og færður í handjárn. Á leið á lögreglustöð hafi hann verið frekar æstur.

Á lögreglustöð var ákærði færður á fangagang þar sem gerð var öryggisleit á honum. Segir í skýrslunni að ákærði hafi enn verið nokkuð æstur og öskrað á lögreglumenn. Þegar verið var að undirbúa öryggisleitina hafi brotaþoli hallað sér fram á meðan hann hélt í hönd ákærða. Allt í einu hafi ákærði eldsnöggt fært höfuðið aftur og síðan fram og gert tilraun til að skalla brotaþola, sem rétt hafi náð að færa höfuðið frá. Enni ákærða hafi lent í vinstri augabrún brotaþola án meiðsla. Hafi ákærði sagt um leið og hann gerði þetta: „fokking skalla þig maður“. Hafi ákærði þá verið tekinn tökum og færður í fangaklefa og hafi hann þá sagt: „en ég gerði það ekki ha“.

Ákærði var yfirheyrður vegna málsins og var þá m.a. spurður út í framangreind atvik. Kvaðst hann mögulega hafa sparkað í lögreglumanninn þegar verið var að handtaka hann en það hefði ekki verið viljaverk. Hann hafi veitt mótspyrnu og þá mögulega sparkað óvart í lögreglumanninn. Spurður um atvikið á fangagangi kvaðst ákærði hafa verið reiður og hafa ætlað að sýna lögreglumanninum, sem hafi verið dónalegur, að hann væri fær um að ráðast á hann. Því hefði hann skallað í áttina að lögreglumanninum. Kvaðst ákærði alltaf eiga erfitt með að hemja skap sitt í návist lögreglu vegna fyrri reynslu sinnar af henni.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði lýsti ferðum sínum umræddan dag, en hann kvaðst hafa verið á gangi með tvo hunda og hafi annar verið óstýrilátur. Hafi lögregla haft afskipti af sér og borið á hann að hann hefði farið illa með hundana en það hafi verið rangt. Honum hafi gramist afskiptin og hafi lögreglan öskrað á hann og síðan hafi honum verið hent í jörðina. Ákærði kannaðist við að hafa sparkað aftur fyrir sig en kvað það ekki hafa verið ætlun sína að sparka í lögreglumanninn heldur hafi fætur hans „spriklast til“. Hafi ekki verið um viljaverk að ræða.

Á fangagangi hafi hann viljað sýna lögreglumönnunum að hann gæti skallað og rykkt höfðinu til. Hann hafi hins vegar ekki skallað neinn. Kvaðst ákærði ekki hafa fundið neina snertingu. Hafi það ekki verið ætlun hans að valda neinum skaða.

A lögreglumaður lýsti aðdraganda að handtöku ákærða. Hafi honum fundist ákærði siga hundunum á sig og hafi hann stokkið til baka. Þá hafi honum fundist sem ákærði væri í annarlegu ástandi. Hafi illa gengið að róa ákærða niður og þrír lögreglumenn komið að handtökunni en einn tekið hundana. Lýsti vitnið því að ákærði hefði setið en verið reistur við. Hafi vitnið þá staðið nálægt ákærða með tiltekna fótastöðu. Hafi ákærði þrátt fyrir það náð að sveifla fætinum og farið með hælinn aftur fyrir sig og hann lent í sköflungi vitnisins svo sviðið hefði undan. Hefði ákærði þá verið tekinn niður. Lýsti vitnið þessu nánar svo að ekki hefði þetta verið mikið högg enda hefði ákærði ekki náð eins mikilli sveiflu og ella vegna fótastöðu lögreglumannsins. Taldi vitnið að ákærði hefði ætlað að skaða hann enda hefði hann látið ófriðlega í aðdragandanum.

Á fangagangi hafi ákærði verið ósamvinnuþýður. Gerð hafi verið á honum leit á meðan hann var enn í handjárnum. Hafi vitnið séð höfuðhreyfingu ákærða út undan sér. Hefði hann fundið snertingu en ekki hefði komið högg þar sem vitnið hefði náð að færa höfuð sitt frá í tæka tíð. Minnti vitnið að ákærði hefði sagt „ég skalla þig bara“ en hefði svo sagt „en ég gerði það ekki“. Þá kannaðist vitnið við að hafa sagt við ákærða „já en þú hótaðir því“.

B lögreglumaður kvaðst hafa komið ásamt félaga sínum á vettvang. Vitnið kvað ákærða hafa verið æstan og öran. Hafi C tekið við hundum sem ákærði var með. Þá hafi ákærði verið tekinn tökum og átti að handjárna hann. Hafi hann þá látið sig detta og sprottið upp aftur. Hann hafi náð að krækja öðrum fætinum og sparka aftur fyrir sig. Hafi vitnið séð fótinn fara fram og svo aftur en ekki séð hvar höggið kom. Virtist honum sem ákærði hefði vilja til að skaða A.

Á fangagangi hafi verið gerð leit á ákærða. Hann hafi verið viðskotaillur og ausið svívirðingum yfir A. Ákærði hafi hallað sér aðeins aftur á bak og gert tilraun til að skalla hann. Hafi hann rétt náð að snerta A. Kvaðst vitnið ekki hafa séð sjálfur hvort ákærði hefði hæft hann. Hafi ákærði látið fylgja með einhver orð um að hann ætlaði að skalla.

C lögreglumaður lýsti aðdraganda afskiptanna af ákærða. Hafi hann og A ætlað að ræða við ákærða en hann hafi verið á gangi rétt hjá lögreglustöðinni. Hafi ákærði verið uppstökkur og illa fyrirkallaður. Hann hafi verið talinn vera í annarlegu ástandi og verið óviðræðuhæfur. Hafi þeir kallað eftir frekari lögregluaðstoð enda hafi ákærði verið með hunda. Hafi hann verið handtekinn. Vitnið kvaðst hafa sinnt hundunum og því ekki geta lýst því sem fram fór. Hins vegar kvaðst hann muna eftir „atgangi“ og ákærða reyna að streitast á móti handtöku.

Við fangaklefa hafi ákærði verið æstur og reynt að skalla A, en hann og B hafi haldið ákærða á milli sín. Sjálfur hafi hann staðið fyrir aftan þá. Kvaðst vitnið hafa séð höfuðhreyfingu ákærða. Kvaðst hann ekki reka minni til þess að A hefði kennt sér meins eftir þetta.

D var lögreglumaður á þeim tíma sem um ræðir. Kvaðst hann hafa komið á vettvang á lögreglubifreið ásamt B þegar verið var að handtaka ákærða. Hafi ákærði verið ósamvinnuþýður, æpt og gargað. Vitnið kvaðst hafa tekið við hundunum af C og ekki haft afskipti af ákærða sjálfum. Hinir hafi séð um það. Vitnið kvaðst hafa séð ákærða setjast og síðan standa upp og spenna sig upp. Hann hafi síðan verið lagður niður á jörðina. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærða sparka í A.

Á fangagangi hafi verið gerð handleit á ákærða. Vitnið hafi séð út undan sér að ákærði lyfti höfði og hallaði því fram. Hreyfingin hafi verið eins og hann ætlaði að skalla. Minnti vitnið að hann hefði sagt „ég reyndi ekki“. Hafi að mati vitnisins ekki farið milli mála að ákærði ætlaði að skalla. Hann hafi ekki séð hvort A hlaut skaða en hann hefði séð hvað var í vændum í tæka tíð. Minnti vitnið að hann hefði séð roða við augabrún A.

E fangavörður kvaðst hafa séð um að opna fangaklefa og hafa allt tiltækt. Ákærði hafi reynt að skalla A með snöggri hliðarhreyfingu en vitnið taldi hann hafa rétt náð að færa sig frá. Ákærði hafi verið frekar æstur.

III.

Niðurstaða

Eins og fram hefur komið höfðu tveir lögreglumenn afskipti af ákærða [...] 2016. Tveir aðrir lögreglumenn komu á vettvang til aðstoðar en atvik áttu sér stað steinsnar frá lögreglustöðinni á Akureyri. Fyrir liggur að ákærði var ósáttur við afskiptin og taldi þau að ósekju.

Í málinu liggur fyrir frumskýrsla, rituð af A, en ekki eru teknar upp í skýrsluna sjálfstæðar lýsingar þeirra lögreglumanna sem einnig komu á vettvang eða skýrslur teknar af þeim sérstaklega. Með hliðsjón af því metur dómari sönnunargildi framburðar þeirra hér fyrir dómi. Í því sambandi er litið til þess langa tíma sem leið frá atvikum og þar til þeir gáfu skýrslur sínar fyrir dómi.

Ákærða er annars vegar gefið að sök að hafa sparkað með hælnum aftur fyrir sig svo að hann lenti í sköflungi A. Fyrir liggur, samkvæmt framburði hans, B og að hluta til C, að atvikið átti sér stað þegar verið var að handjárna ákærða.

Ákærði kannast við að hafa sparkað aftur fyrir sig en kvað það ekki hafa verið ætlun sína að skaða lögreglumanninn. A bar að fótur ákærða hefði farið í sköflunginn á sér og taldi að ákærði hefði haft ásetning til að skaða hann. Fær framburður hans að hluta til stoð í vitnisburði B, sem lýsti fótahreyfingu ákærða og aðstæðum öllum.

Upptaka af vestismyndavél A liggur fyrir í málinu og sýnir atburðarásina að hluta til. Má þar sjá þegar ákærði er tekinn niður eftir að A hófst handa við að handjárna hann.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn sannað að ákærði hafi sparkað í A umrætt sinn. Mátti ákærða vera ljóst að spark aftur fyrir sig við þær aðstæður sem þarna voru gæti skaðað þann sem fyrir yrði. Vissi hann af A í námunda við sig. Telst brot ákærða rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

Þá er ákærða gefið að sök að hafa skömmu síðar skallað A svo kom við vinstri augabrún hans, en án meiðsla. Ákærði hefur neitað því að hafa skallað hann en kannast við að hafa rykkt höfðinu til í þeim tilgangi að sýna honum að hann gæti skallað hann. Að virtum framburði ákærða, sem hefur verið á sama veg frá upphafi, vitnisburði A sjálfs og þeirra C, D og E, upptöku í málinu af fangagangi og þeim ummælum sem þar heyrast og eru annars vegar höfð uppi af ákærða og A hins vegar, telur dómurinn sannað að ákærði hafi gert tilraun til að skalla A-kk-þf en ekki gerst sekur um fullframið brot. Brot hans er því heimfært undir 106. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

IV.

Ákærði á að baki langan sakaferil sem nær aftur til ársins 2008. Hann var dæmdur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með dómi Héraðsdóms Suðurlands 19. desember 2012 og fyrir brot gegn valdstjórninni og hótanir með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 4. apríl 2013. Ítrekunaráhrif vegna þeirra brota eru ekki fyrnd, sbr. 3. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga. Kemur það til af því að ákærða var veitt reynslulausn af eftirstöðvum samkvæmt þeim dómum 10. október 2013, en brot þau sem ákærði er nú sakfelldur fyrir voru framin [...] 2016. Upphafstími fyrningarfrests ítrekunaráhrifa miðast við 10. október 2013.

Þrátt fyrir framangreint telur dómurinn, eins og hér stendur á og að teknu tilliti til þess að langt er liðið frá því að ákærði framdi brot sín, ekki ástæðu til að beita ítrekunarheimild 3. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga.

Brot ákærða nú eru framin fyrir uppkvaðningu dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 2. nóvember 2016, en þá var ákærði dæmdur í 10 mánaða fangelsi fyrir umferðarlagabrot og brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni. Var honum þá dæmdur hegningarauki. Hið sama á við nú og verður ákærða dæmdur hegningarauki við framangreindan dóm frá 2. nóvember 2016, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Eins og áður greinir áttu atvik sér stað [...] 2016. Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra, sem annaðist rannsókn málsins, sendi Héraðssaksóknara málið [...] 2016. Ákæra var hins vegar ekki gefin út fyrr en 15. desember 2017. Mál þetta er ekki mikið umfangs og á drátturinn sér ekki aðrar ástæður en annir embættisins.

Með hliðsjón af framangreindu, sem og 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir eins og hér háttar til, refsing ákærða hæfilega ákveðin 30 daga fangelsi en vegna sakaferils ákærða þykir ekki fært að skilorðsbinda refsinguna.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða sakarkostnað málsins sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða eins og nánar greinir í dómsorði.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Ákærði, R-kk-nf H-kk-nf Í-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 379.440 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)