S-160/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 9. janúar, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 31. ágúst 2012, á hendur X, fyrir,

„brot í opinberu starfi og líkamsárás, aðfaranótt fimmtudagsins 28. júlí 2011, fyrir utan veitingastaðinn Tapas bar við Kaupvangsstræti 23, Akureyri, með því að hafa handtekið [A], án nægilegra ástæðna eða tilefnis og við þá handtöku farið offari og eigi gætt lögmætra aðferða er hann setti [A] harkalega inn í aftursæti lögreglubifreiðar, skellti höfði hans utan í rúðu bifreiðarinnar, veitti honum högg með olnboga í hægri kinn og hélt honum í bifreiðinni, með höfuðið utan í rúðunni, með því að halda annarri hendi hans fyrir aftan bak og leggja þunga sinn ofan á hann meðan ekið var frá vettvangi á lögreglustöð og ítrekað potað í bringu hans eftir komu á lögreglustöð, allt með þeim afleiðingum að [A] hlaut opið sár á vanga og kjálkaliðasvæði, marga yfirborðsáverka á höfði og mar á öxl og upphandlegg.

Telst þetta varða við 131. gr., 132. gr. og 1. mgr. 217., sbr. 138. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa: Af hálfu [A], er krafist miskabóta að fjárhæð kr. [505.000], með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 28. júlí 2011 [til 25. febrúar 2012], en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laganna [frá þeim degi] til greiðsludags. Að auki er krafist málskostnaðar samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómara, auk virðisaukaskatts.“

Undir rekstri málsins var bótakrafa lækkuð og er endanleg krafa sú sem að ofan greinir.

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Hann krefst þess að allur sakarkostnaður og þar með talin málsvarnarlaun verjanda verði greiddur úr ríkissjóði. Til vara krefst hann vægustu refsingar. Verjandi krefst málsvarnarlauna hvernig sem málið fer. Þá er þess krafizt að einkaréttarkröfu A verði vísað frá dómi.

Málavextir

Aðfaranótt 28. júlí 2011 um klukkan eitt fóru tveir lögregluþjónar, X, ákærði í máli þessu, og Z, á veitingastaðinn Brugghúsbarinn í Kaupvangsstræti á Akureyri, til að ganga úr skugga um að staðnum yrði lokað í samræmi við reglur. Þegar því verki var lokið og lögregluþjónarnir sátu í lögreglubifreið fyrir utan staðinn, ákærði í farþegasæti, kom að bifreiðinni hans megin einn þeirra sem verið höfðu gestir á staðnum, A, og hafði við ákærða [...] tal [...]. Eftir nokkur orðaskipti þeirra steig ákærði út úr bifreiðinni, handtók A, færði hann í aftursæti lögreglubifreiðarinnar og fór svo einnig sjálfur aftur í. Að því búnu var bifreiðinni ekið á lögreglustöð. Fljótlega eftir að þangað var komið tók varðstjóri við stjórn og lét hann A lausan.

Hinn 28. júlí kom A á lögreglustöðina á Akureyri og kærði ákærða fyrir ólögmæta handtöku og brot í opinberu starfi. Sagði hann meðal annars að ákærði hefði kastað sér inn í bifreiðina þannig að hann hefði skollið með höfuðið í hliðarrúðu, og ákærði hefði gefið sér högg í andlit með olnboga. Alla leið á lögreglustöðina hefði ákærði haldið hönd sinni svo sig hefði verkjað undan.

Í málinu liggur fyrir áverkavottorð, undirritað af S bæklunarlækni, dagsett 18. desember 2011. Segir þar að A hafi komið á slysadeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri kl. 04:04 hinn 28. júlí 2011. Um ástand hans þá segir svo: „Við komu á slysadeild bar [A] þess merki að hafa fengið sér eitthvað áfengi en hann var þó alveg skýr og áttaður. Við skoðun var töluverð bólga yfir hægra kinnbeini sem og skrapsár sem eitthvað hafði blætt úr. Einnig voru skrámur á höku [A]. Það var að finna eymsli á höfuðkúpu aðlægt vinstra eyra en ekki bólgur eða sár. Full hreyfigeta í báðum öxlum en þreifieymsli yfir hægri öxl sem og verkur við hreyfingu.“ Í vottorðinu er meðal annars haft eftir A um atburði næturinnar: „Eftir því sem [A] lýsir steig þá lögreglumaðurinn út úr bílnum og tók [A] föstum tökum og setti hann inn í lögreglubílinn og telur A að hann hafi rekist á eitthvað í lögreglubílnum. Við þetta hafi [A] hlotið áverka, bæði aftan á vinstra eyra og hægri kinn og kom því í framhaldinu á slysadeild til þess að láta meta þessa áverka.“ Læknirinn sem ritar undir vottorðið tekur loks fram að hann hafi ekki sjálfur skoðað A heldur sé vottorðið unnið upp úr sjúkragögnum. Hafi A ekki leitað á slysadeild eftir þessa nótt.

Í málinu liggur tölvubréf sem Ö, sem umrædda nótt var á vakt sem fangavörður, skrifaði og sendi lögreglufulltrúa í lögreglunni á Akureyri hinn 21. ágúst 2011. Segir þar að ákærði hafi komið með A í tökum og hafi þau virzt eðlileg. A hafi verið með „nýlegt sár á kinnbeini. Örlítið blóð í kringum sárið en blæðing virtist hætt. Sárið virkaði minniháttar, grunnt og innan við 1cm. Líkt og rispa eftir nýleg átök.“ Milli þeirra ákærða og A hafi verið „eitthvað orðaskak“ og ákærði meðal annars skorað á A að endurtaka orð sín sem hann muni áður hafa látið falla. Að mati Ö hafi þeir báðir, ákærði og A, verið mjög æstir. Eftir frekara orðaskak þeirra hafi ákærði svarað tilteknum orðum A „með því að pota ítrekað í bringu [A]. Að því er virðist nokkuð fast og endar á orðunum „[...]““.

Greinargerð ákærða

Dómkröfum ákærða hefur verið lýst. Í greinargerð sinni hafnar hann því að handtakan hafi verið tilefnislaus. A hafi veitzt að sér með ruddalegu orðbragði um [...] og bersýnilega í þeim tilgangi einum að æsa ákærða upp. Virðist sem A hafi verið búinn undir stympingar þar sem hann hafi áður lagt frá sér vínglas sitt, eins og til að koma í veg fyrir að innihaldið færi forgörðum.

Ákærði hafi handtekið A fyrir ölvun á almannafæri en ölvunarástand hans hafi verið greinilegt. Hafi lögreglumenn heimild til slíkrar handtöku samkvæmt 21. gr. áfengislaga og 2. mgr. 7. gr. lögreglusamþykktar fyrir Akureyrarkaupstað. Hneykslanleg framkoma A hafi gefið fullt tilefni til handtöku og kveðst ákærði þar vísa til a liðar 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga þar um. Auk þess hafi A veitzt að lögreglumanni í starfi og í raun tálmað því að hann sinnti því skyldustarfi að halda uppi röð og reglu við veitingastað sem hefði haft opið of lengi. Megi hér hafa 2. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga til hliðsjónar þegar metið sé framferði A við ákærða.

Í greinargerðinni segir að ekki verði séð að A hafi orðið fyrir líkamsárás frá hendi ákærða. Eftir handtökuna hafi A verið með fleiður á hægra kinnbeini og geti það ekki verið komið af nuddi við bílrúðu, enda muni vinstri hlið hans eiga að hafa legið að rúðunni. Þá séu áverkarnir ekki komnir af olnbogaskoti heldur virðist fremur komnir af hörðum hlut, svo sem föstum hlut í bifreiðinni eða þá úri ákærða, en þar sem A hafi streitzt á móti handtöku hafi „smávægilegar stympingar“ getað leitt til yfirborðsáverka hjá honum. Geti hann kennt sér sjálfum um. Þá sé í læknisvottorði haft eftir A að er ákærði hafi sett hann inn í bifreiðina hafi hann rekizt í eitthvað í henni. Við það hafi hann hlotið áverka aftan á vinstra eyra og á hægri kinn. Síðar hafi ákærði spunnið í kæru sinni um að áverkinn hafi komið frá olnbogaskoti.

Ákærði segir í greinargerðinni að inni í bifreiðinni hafi A opnað dyr á vinstri hlið en ákærði teygt sig yfir hann og lokað dyrunum með vinstri hendi. Geti þar verið komin skýring þess að vitni segist hafa séð ákærða liggja ofan á A.

Í greinargerðinni er því hafnað að ákærði hafi í bifreiðinni haldið hendi A fyrir aftan bak eða þrýst á olnboga á andlit hans. Ákærði hafi haldið í hægri hönd hans alla leið á lögreglustöð og við komu þangað opnað dyr með vinstri hönd sinni. Fái fæst af því sem talið sé upp í ákæru stoð í framburði lögregluþjónsins Z, sem þó hafi verið í bifreiðinni með ákærða og A.

Ákærði vekur athygli á því að svo virðist af gögnum sem rannsakendur málsins hafi ekki haft frumskýrslu ákærða til hliðsjónar þegar vitni hafi gefið skýrslu á rannsóknarstigi. Hafi frumskýrslan ekki komið í hendur þeirra fyrr en ákærði hafi sjálfur gefið skýrslu hinn 16. nóvember 2011. Setji þetta mark sitt á rannsóknina og hafi jafnvel leitt hana inn á brautir sem óhagstæðar séu ákærða. Hafi hann ekki notið sannmælis við rannsóknina en á hinn bóginn hafi A ekki verið spurður um mikilvæg atriði.

Þá segir í greinargerðinni að framburður sumra vitna hjá lögreglu sé bersýnilega litaður af frásögn A. Þar sé á ferð stór vinahópur A sem rætt hafi við hann eftir að hann hafi komið frá lögreglu og sé meira en líklegt að sum vitnanna fullyrði eitt og annað sem þau hafi ekki upplifað sjálf.

Varakröfu sína kveðst ákærði styðja við 3. mgr. 218. b gr. almennra hegningarlaga, en þær ástæður sem sú grein telji upp eigi augljóslega við í þessu máli. Svo hafi virzt sem A væri skemmtun að því að erta ákærða með svívirðingum.

Ákærði krefst þess að bótakröfu verði vísað frá dómi. Áverkar þeir sem fundizt hafi á A hafi verið sáralitlir og ekki einu sinni víst að þeir tengist handtökunni, nema hruflið á kinnbeini. Geti aðrir áverkar hafa komið hvenær sem er, enda hafi kærandi verið drukkinn og ekki komið á sjúkrahús fyrr en rúmum tveimur klukkustundum eftir að hann hafi farið af lögreglustöðinni. Þá séu áverkar mjög sennilega komnir til af því að A hafi streitzt á móti handtöku. Komi hins vegar til þess að dæmt verði um bótakröfu beri að færa hana verulega niður með hliðsjón af atferli A sjálfs. Lögmannskostnaður A komi ákærða ekki við og auk þess allt of hár.

Verða nú rakin skýrsla ákærða og framburður vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði sagðist hafa setið í lögreglubifreið fyrir utan veitingahús og fylgzt með því hvort fyrirmælum lögreglu um lokun staðarins yrði hlýtt. Hefðu samskipti þeirra A hafizt við það að A hefði komið að bifreiðinni, ákærði hefði skrúfað niður rúðuna og A hefði formálalaust [...]. Af þessu hefðu orðið orðaskipti, ákærði hefði sagt orð hans ósmekkleg en einnig hefði hann sagt [...]. Þá hefði ákærði sagt við A að ef hann talaði með þessum hætti við einhvern sem ekki væri bundinn einkennisbúningi kynni slíkur maður að bregðast illa við. Kvaðst ákærði telja að þó að lögregluþjónar fengju margt að þola hefði A með orðum sínum farið „inn fyrir ákveðinn múr“. Hefði ákærði verið reiður A en ekki æstur. Eftir þetta hefði ákærði ákveðið að „handtaka manninn og færa hann á stöð“. Hefði ákærði farið út úr bifreiðinni og tvísagt A að hann yrði nú handtekinn og færður á lögreglustöð: „[A] neitar því, ég tek í hendina á honum og ég ég reyni svona, já, að færa hann inn í bílinn.“ A hefði gengið aðeins aftur á bak en ákærði þá tekið um úlnlið honum, opnað dyr bifreiðarinnar, tekið í bringu A, „í fatnaðinn“, snúið honum að bifreiðinni „og í rauninni bara geng[ið] hann inn í bílinn.“ Ástæða handtökunnar hefði verið sú að ákærði hefði talið A veitast að sér og trufla sig við störf sín, en einnig hefði ákærði haft lögreglusamþykkt Akureyrar í huga og ölvun A á almannafæri. Ekki hefði hins vegar stafað ógn af A og ákærði kvaðst ekki lýsa ástandinu á vettvangi sem eldfimu. A hefði hins vegar neitað þeim fyrirmælum sínum að fara inn í lögreglubifreiðina, en ekki streitzt á móti, svo ákærði myndi sérstaklega, þó A hefði ekki gengið sjálfur inn í hana heldur ákærði þrýst honum inn. Ákærði kvaðst ekki hafa talið þörf á að færa A í handjárn og A hefði verið rólegur „þannig lagað“ á leiðinni á lögreglustöðina. A hefði setið vinstra megin í aftursætinu og fætur hans einnig verið vinstra megin eftir því sem ákærði myndi. Sjálfur hefði ákærði setið hægra megin og ekki legið á neinn hátt ofan á A. Ákærði kvaðst ekki muna til þess að A hefði skollið í neitt þegar hann hefði farið inn í bifreiðina, hvorki rúðu né annað. Þá hefði ákærði ekki veitt honum nokkurt högg af ásetningi. Ákærði var spurður hvort hann gæti skýrt hvernig A hefði fengið áverka sína. Kvað hann A hafa reynt að opna dyr bifreiðarinnar vinstra megin og fara þar út henni og hefði ákærði þá teygt sig yfir hann til að loka dyrunum. Kynni hann ekki aðra skýringu á áverkunum en að ákærði hefði þá rekið úr sitt í A, en úrið væri með járnól. Bifreiðin væri ekki stór og við að teygja sig yfir A hefði ákærði vafalaust „lagzt eitthvað yfir hann.“ Ákærði kvaðst aðspurður ekki hafa rekið olnboga sinn viljandi í A en „hugsanlega hefur olnboginn á [ákærða] getað farið eitthvað, rekist eitthvað í hann í þessum [...] aðeins stympingum við að koma honum inn í bílinn. Það [gæti] vel verið.“ Lagði ákærði áherzlu á að hann hefði ekki haft neinn ásetning til að verða valdur að áverkum á A.

Ákærði sagðist telja að hann hefði á leiðinni haldið í hægri hönd A með hægri hendi sinni. A hefði margbeðið sig um að sleppa en ákærði hefði neitað þar sem hann hefði ekki getað sett barnalæsingu á hurðina og A hefði reynt að yfirgefa bifreiðina. Hönd A hefði hins vegar ekki verið fyrir aftan bak og þá hefði ákærði ekki lagt þunga sinn ofan á hann. Ákærði var spurður hvort komið hefði til greina að handjárna A en sagði að það hefði verið harkalegri aðferð og hennar ekki þurft.

Þegar að lögreglustöðinni hafi verið komið hefði Z komið og opnað dyrnar vinstra megin, A stigið út og ákærði á eftir og þau farið beint inn á stöðina. Varðstjóri hefði þá ekki verið inni en fangavörður hefði komið að. Meðan varðstjóra hefði verið beðið hefði ákærði rætt við A, spurt hann út í og skammað fyrir framkomu hans fyrr um kvöldið. Hefði ákærði meðal annars spurt A hvort hann vildi endurtaka orð sín, en kvaðst ekki muna til þess að A hefði svarað því. Kvaðst ákærði einu sinni hafa lagt hendur á öxl A til áherzluauka og potað með tveimur fingrum í bringu hans. Það myndi hann þó ekki hafa gert fast. Einnig hefði ákærði barið í borð. Þegar varðstjóri hefði komið hefði hann tekið málið yfir en ákærði farið fram, að boði varðstjóra. Ákærði neitaði því að hafa sagzt hafa ánægju af því að handtaka menn vegna ölvunar á almannafæri.

Ákærði kvaðst aðspurður ekki telja að hann hafi farið offari í aðgerðum sínum, en hann hefði verið reiður án þess þó að reiðin hefði spillt hjá sér dómgreindinni. Myndi hann bregðast eins við ef sambærilegar aðstæður kæmu upp að nýju.

[...].

Vitnið A kvaðst hafa verið á Brugghúsbarnum þetta sinn. Klukkan hefði verið tíu til fimmtán mínútur yfir eitt og starfsmenn verið að loka staðnum. Ákærði hefði komið inn ásamt lögregluþjóninum Z og brýnt fyrir vertinum að loka staðnum, sem menn þó hafi verið að gera. Hefði vitninu fundizt ákærði vera „fullæstur og ákafur í því og hefði meðal annars öskrað „frekar hastarlega“ á barþjóninn.

Þegar vitnið hefði komið út af staðnum hefði það séð ákærða sitja farþegamegin í lögreglubifreið. Vitnið hefði gengið að bifreiðinni og bankað í rúðuna, ákærði skrúfað niður „og [vitnið sagt] við hann í einhverju djóki að [...]. Og [ákærði] svona æsist eitthvað upp við það og þá segist [vitnið ...].“ Hefði ákærði orðið enn æstari við þá yfirlýsingu en vitnið þá tekið fram að þetta væri allt „í fíflagangi hjá [sér].“ Ákærði hefði áfram verið mjög æstur, öskrað [...] og sagzt lemja vitnið ef hann væri ekki á vakt. Þannig hefðu orðaskiptin haldið áfram, vitnið hefði gert „í raun og veru grín að þessu“ en ákærði orðið æstari „og er bara öskrandi á meðan [vitnið] er bara eitthvað að fíflast í honum.“ Orðaskiptum þessum hefði lokið með því að ákærði hefði rokið út úr bifreiðinni og sagt vitninu að það væri handtekið fyrir ölvun á almannafæri. Vitnið hefði bakkað „eitthvað aðeins frá og [sagt] þú veizt að [það] ætli ekkert upp í lögreglubíl fyrir eitthvað svona og þá tekur [ákærði] sem sagt eitthvert lögreglutak á [vitnið], sem er sem sagt læsir á [því] hægri hendinni og fer með [það] inn í bíl.“ Vitnið kvaðst ekki hvorki streitzt á móti fyrir utan bifreiðina né inni í henni, enda hefði það ekki átt á því neinn kost, „af því að hann læsti hendinni alveg allsvakalega“. Hefði ákærði aldrei gefið vitninu færi á því að fara sjálft inn í bifreiðina. Þegar þeir hefðu farið inn í hana hefði ákærði skellt vitninu í vinstri hlið bifreiðarinnar svo hann hefði skollið með höfuðið í rúðuna og olnbogi ákærða hefði farið í hægra kinnbein vitnisins. Þannig hefði ákærði haldið vitninu alla leiðina á lögreglustöðina og auk þess „ýmist hendinni upp að andlitinu eða hálsinum á [vitninu] þrátt fyrir það að [vitnið] biðji hann um að sleppa og segi honum að [það] sé ekki að fara að gera neitt. Og á meðan þá [hefði ákærði verið] allan tímann mjög æstur og [verið] að láta [vitnið] heyra það hversu mikill aumingi [það væri].“ Þeir hefðu gengið saman inn á lögreglustöðina og vitnið þá enn verið í takinu sem ákærði hefði raunar hert „alveg svakalega“. Í fangamóttökunni hefði ákærði enn verið mjög æstur og beðið vitnið um að endurtaka það sem það hefði áður sagt, sem vitnið hefði ekki gert fyrr en ákærði hefði „[potað] í bringuna“ á því. Sjálft hefði vitnið verið mjög rólegt. Eftir þetta hefði samskiptunum lokið, ákærði farið en varðstjóri komið og sagt að málinu væri lokið. Nánar spurt um pot ákærða í bringu vitnisins lýsti það því með orðunum: „Ég fann alveg fyrir því, það er ekki að ég kannski hafi meitt mig en það var fyrir mér að það hafi verið ógnandi.“

Vitnið gaf þá skýringu á upphaflegum orðum þess við ákærða að því hefði fundizt framkoma ákærða á veitingastaðnum ekki boðleg og það viljað sýna honum hvernig hann hefði sjálfur komið þar fram. Þetta hefði þó verið „ekkert eitthvað mjög djúpt“ hjá sér. Kvaðst vitnið ekki telja sig hafa truflað störf lögreglunnar með hátterni sínu. Hefði það ekki verið ógnvekjandi heldur „pollrólegur“ og hefði ekki streitzt á móti að öðru leyti en því að það hefði sagzt „ætla ekkert að vera handtekinn fyrir eitthvað svona“, og hefði þá verið tekið lögreglutaki og hent inn í bifreiðina. Nánar spurt hvernig það hefði farið fram sagði vitnið: „Hann alla vega opnar bílinn og setur mig sem sagt inn og síðan hendir hann mér í raun og veru bara yfir í vinstri hliðina, á meðan [hann] er [með] mig í þessu taki þannig að það var nú lítið sem gat hreyft mig“. Vitnið hefði farið á maganum inn í bifreiðina og skollið með vinstra kinnbeinið í rúðuna fjær. Ákærði hefði svo komið strax á eftir inn í bifreiðina „og náttúrulega bara með þetta tak og hendir [vitninu] alveg yfir á vinstri hliðina þannig að [það liggur] svona á hliðinni“, með höfuðið við vinstri hliðarrúðuna. Vitnið sagðist hálfpartinn hafa setið og hálfpartinn legið alla leiðina á stöðina.

Vitnið sagðist hafa komið aftur á lögreglustöðina um nóttina til að leggja fram kæru, en þá verið sagt að koma daginn eftir. Hefði það þá farið á sjúkrahúsið og fengið áverkavottorð. Áverkana hefði vitnið ekki haft áður en það hefði farið í lögreglubifreiðina. Vitnið sagði að ákærði hefði veitt sér högg með olnboga þó vitnið gæti „ekki sagt hvort hafi verið viljandi eða ekki“.

Vitnið kvaðst hafa verið búið að drekka talsvert áfengi um kvöldið, en alveg vitað hvað það hefði verið „að gera og allt þannig“.

Vitnið kvaðst ekki hafa beðið hinn lögregluþjóninn, Z, um að skipta sér af málinu. Það kvað líklegt að dynkur eða slíkt hefði heyrzt þegar höfuð þess hefði skollið í rúðuna í bifreiðinni. Vitnið kvaðst hins vegar ekki muna hvar Z hefði verið þá.

Vitninu var kynnt það sem eftir því er haft í læknisvottorði. Staðfesti það að rétt væri eftir sér haft. Kvaðst það vera algerlega visst um að hafa fengið olnbogaskot þó að ekki væri það nefnt í vottorðinu.

Vitnið Æ kvaðst hafa verið á vettvangi, um fimm metra frá ákærða og A, sem snúið hefði baki í það. Vitnið kvaðst hafa séð fremur en heyrt það sem fram fór. A hefði gengið að lögreglubifreiðinni og bankað á rúðu og ákærði skrúfað hana niður. Vitnið sagði að daginn eftir hefði A sagt því að hann hefði þarna sagt við ákærða [...]. Þá hefðu „við“ heyrt mjög greinilega að ákærði hefði hrópað til baka sambærileg orð [...]. Vitnið sagði að allan þennan tíma hefði A verið ofurrólegur í fasi en ákærði æstur og hefði raunar verið alveg frá því inni á veitingastaðnum skömmu áður.

Næst hefði það gerzt að ákærði hefði farið út úr bifreiðinni og handtekið A. Hann hefði sett A „upp að bílnum [...] og þá æstist kannski hópurinn svolítið, sjá að það er eitthvað skrýtið í gangi, og þá opnar hann hurðina og bara [...] basicly hendir honum inn í bíl og leggst ofan á hann, og ég man hann sagði líka „vertu rólegur“ og A bara „ég er rólegur“. Hann var aldrei ógnvekjandi.“ Nánar spurt sagði vitnið að ákærði hefði haldið höndum A fyrir aftan bak, sett A inn í bifreiðina með höfuðið á undan og hefði höfuðið verið í „óþægilegri stellingu“. Hefði A legið á maganum en fætur staðið út úr bifreiðinni við ökkla. Í bifreiðinni hefði honum verið haldið, liggjandi á maganum. Hefði verið sem ákærði fyndist hann þurfa að halda A niðri og sagði vitnið að „okkur“ fyndist það vera það undarlegasta í málinu, þar sem A hefði aldrei verið ógnandi í hreyfingum. Spurt hverjir „við“ væru sem fyndist þetta sagði vitnið að það væru önnur vitni í málinu. Vitnið sagði að þau A væru laustengdir kunningjar en í sama vinahópi.

Vitnið sagði að þegar bifreiðinni hefði verið ekið burt hefði það ekki séð inn í hana.

Vitnið sagði að þegar A hefði verið sleppt hefði hann komið aftur til félaga sinna og þá verið með augljósa áverka á kinn og hefðu félagarnir hvatt hann til að fá áverkavottorð hjá lækni, en þeim félögum hefði komið mjög á óvart að sjá áverkana.

Vitnið Y sagðist hafa heyrt orðaskipti ákærða og A óljóst. Það hefði aðeins „heyrt þetta minnisstæðasta, eitthvað varðandi [...], og svo síðan sagði [ákærði] eitthvað varðandi [...] og [A] sagði að það væri ekki satt“. Hefði vitnið þá reynt að ná athygli ákærða en verið sagt að „halda kjafti“. Þegar þetta hefði verið hefði ákærði verið í bifreiðinni en A og vitnið staðið hlið við hlið fyrir utan hana. A hefði haft gaman af öllu saman en ákærði verið „frekar reiður“, en „fyrir utan það að vera reiður, þá var hann alveg með stjórn á hlutunum, að manni fannst.“ Í framhaldi af þessu hefði ákærði farið út úr bifreiðinni og handtekið A, snúið upp á hendina á honum, opnað dyrnar „[hent] honum inn“ og farið svo sjálfur á eftir. „Hurðin sem sagt opnast og hann hendir honum inn. Bara hausinn á undan og [A] sem sagt liggur í sætinu og [ákærði] fer ofan á hann.“ Eftir þetta hefði ákærði lokað dyrunum og bifreiðinni verið ekið á stað. Kvaðst vitnið ekki muna til þess að ákærði hefði gefið A færi á því að fara sjálfur í bifreiðina. Vitnið sagði að ekki hefði staðið hætta af A, framkoma hans hefði verið hneykslandi en ekki ögrandi. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við að A hefði rekið höfuðið í og taldi sig myndu hafa séð það, hefði það gerzt. Kvaðst vitnið fyrst telja að höfuðið hefði ekki rekizt í, en bætti svo við að allt hefði þó gerzt frekar hratt svo hugsanlega hefði slíkt farið fram hjá sér.

Borið var undir vitnið það sem eftir því er haft í lögregluskýrslu, þess efnis að ákærði hafi meðal annars „keyrt olnbogann í hálsinn á“ A. Sagði vitnið að það minntist þessa ekki lengur og ekki heldur að hafa sagt þetta við lögregluna. Þegar vitnið var nánar spurt sagði það að nú rifjaðist hvort tveggja upp fyrir sér. Olnboginn hefði farið í A, bæði fyrir utan bifreiðina og inni í henni.

Vitnið Z lögregluþjónn sagði að samskipti ákærða og A hefðu hafizt með því að A hefði gefið sig á tal við lögregluþjónana og hafið mál sitt á að [...]. Eftir það hefðu þeir ákærði tekið að þræta, en vitnið hefði ekki fylgzt vandlega með því. Báðir hefðu þeir verið æstir. Ákærði hefði svo farið út úr bifreiðinni og þeir verið „sennilega eitthvað að tala saman þarna fyrir utan bílinn, [vitnið hefði drepið] á bílnum og [gengið] frá honum og [farið] sem sagt hinu megin við bílinn og þá [hafi ákærði verið] kominn með hann í einhver tök og sem sagt þeir [hafi verið] farnir inn í bíl og [vitnið lokað] bara hurðinni.“

Vitnið kvaðst ekki geta lýst nákvæmlega þeim tökum sem ákærði hefði haft A í og ekki heldur hvort A hefði gengið með ákærða í bifreiðina eða hvort ákærði hefði flutt hann með valdi. Vitnið kvaðst ekki hafa tekið eftir því að A hefði verið settur harkalega í bifreiðina og ekki hafa orðið vart við að höfuð hans skylli nokkurs staðar í. Engin högg hefði vitnið séð og ekki olnbogaskot. Ekki hefði það heyrt dynk eða nein óútskýrð hljóð sem hefðu getað bent til að höfuð hefði skollið í nokkuð. Í bifreiðinni hefði A setið vinstra megin í aftursæti, með fætur á gólfi. Hefði hann setið eðlilega eins og farþegar geri, „nema bara aðeins á ská með lappirnar“. Vitnið sagðist halda að það hefði „eitthvað“ ýtt á fætur A þegar það hefði lokað bifreiðinni, en bætti við að það myndi það ekki. Borið var undir vitnið það sem eftir því er haft í lögregluskýrslu, þess efnis að ákærði hafi haldið A upp að vinstri rúðu og A hefði verið á ská þannig að fætur hans hefðu verið á gólfinu hægra megin. Sagði vitnið að þetta „gæti passað“.

Vitnið sagðist ekki muna hvort höfuð A hefði verið utan í rúðunni, en slíkt væri algengt þegar menn væru fluttir í bifreiðinni. Vitnið sagði að á leiðinni hefði ákærði haft A í einhverjum tökum, en kvaðst ekki hafa orðið vart við að ákærði að nokkuru leyti ofan á honum. Hefði vitninu ekki þókt óvenjulega mikið ganga á í aftursætinu á leiðinni, en ákærði og A hefðu æpt hvor á annan. Ekkert hefði verið sérstaklega eftirminnilegt við handtökuna og ferðina upp á lögreglustöð. Þegar þau hefðu komið á stöðina hefði vitnið opnað farþegadyrnar og séð að A hefði setið eins og hver annar farþegi. A hefði stigið út úr bifreiðinni með lausar hendur og vitnið tekið á móti honum. Á fangamóttökunni hefði ákærði verið æstur en A „kannski ekki beint æstur“ en með „einhvern kjaft“. Ákærði hefði potað í bringu A, „eins og maður myndi ýta í fólk held ég, til að vekja það, [til] áherzlu bara.“

Vitnið sagðist ekki hafa vitað tilefni handtökunnar nákvæmlega en A hefði verið æstur og ekki verið „hægt að ræða við hann á vettvangi í rauninni heldur, hann [hafi verið] náttúrlega bara með stæla, þar [hafi] ekkert [verið] hægt að ræða við hann þannig að [þau hefðu orðið] bara að fara með hann.“

Vitnið var spurt hvort ógn hefði verið af A og svaraði það með orðunum „kannski ekki beint ógn, ég veit það ekki. Sumt fólk væri ekki hægt að ræða við nema fara með það afsíðis.

Vitnið kvaðst ekki muna til þess að A hefði kvartað undan ofbeldi af hálfu ákærða, hvorki á leiðinni á stöðina né þegar þangað hefði verið komið.

Vitnið sagði að á sínum tíma hefði það ekki verið visst um að fullt tilefni væri til handtökunnar. Þá hefði það hins vegar verið nýtt í starfi. Nú hefði reynslan kennt því að fullt tilefni hefði verið til hennar.

Vitnið Ö var fangavörður umrædda nótt. Hann kvaðst hafa heyrt ólæti í talstöðinni og því farið og verið tilbúinn að taka á móti komumönnum. Hann hefði farið út í dyr og þá séð ákærða koma með mann í lögreglutaki, önnur hönd fyrir aftan bak. Þeir og vitnið hefðu farið inn á skrifstofu. Hefði vitninu fundizt aðstæður óþægilegar, „strákurinn [verið] eitthvað að kýta í hann“ og milli þeirra verið „eitthvað svona leiðinleg orðasamskipti“. Skýrslutakan hefði verið óhefðbundin að því leyti að ákærði hefði virzt taka orðum fangans persónulega. Vitnið kvaðst ekki muna orðaskiptin nákvæmlega en fanginn hefði talað um [...] og verið með einhver „níðorð“ í garð ákærða sem á móti hefði sagt eitthvað um [...]. Báðir hefðu verið töluvert æstir. Ákærði hefði ítrekað potað í bringu eða öxl fangans. Þá sagði vitnið að ákærði hefði sagt eitthvað á þá leið að hann hefði ánægju af því að „handtaka svona vitleysinga“. Málinu hefði svo lokið er varðstjóri hefði komið, sent ákærða burtu en látið fangann lausan.

Vitnið staðfesti að það hefði skrifað tölvubréf vegna málsins. Hefði sér fundizt atvikið óþægilegt að því leyti að ákærði hefði tekið málinu svo persónulega. Lögregluþjónar mættu því oft í starfi að fólk væri leiðinlegt og erfitt, en þá reyndu menn að halda sér rólegum og láta sér nægja „að tuða á kaffistofunni“.

Vitnið sagði að mjög algengt væri um helgar að lögreglan þyrfti að handtaka fólk fyrir ólæti.

Vitnið sagðist ekki muna til þess að A hefði kvartað yfir áverkum eða því að hafa sætt ofbeldi af hálfu ákærða eða annarra lögregluþjóna.

Vitnið Þ aðstoðarvarðstjóri sagði að ákærði og Z hefðu farið í útkall í Kaupvangsstrætið. Þaðan hefði Z kallað og beðið um aðstoð. Vitnið hefði farið þangað en þar ekki fundið lögregluþjónana heldur hóp af mjög æstu fólki. Hefði vitnið þá snúið aftur á lögreglustöðina. Þar hefði ákærði verið í varðstjóraherbergi en Z komið fram og talað við vitnið og sagt sér af málavöxtum. Hefði vitnið þá metið málið svo að ástæðulaust væri að halda því áfram og hefði sagt ákærða það. Síðan hefði vitnið látið A lausan og sagt honum að ef hann hefði yfir einhverju að kvarta þá gæti hann gert það daginn eftir.

Vitnið sagði að Z hefði sagt sér að málið snerist um meiðandi ummæli A við ákærða og að hún teldi handtökutilefnið ekki auðséð.

Vitnið sagði að mjög misjafnt væri hvernig staðið væri að flutningi handtekinna manna af vettvangi og á lögreglustöð. Vægara þækti að halda mönnum en handjárna enda væri „ekki gott að vera fluttur í bíl með hendurnar fyrir aftan bak.“

Vitnið sagði að oft væru aðstæður þannig að ekki væri hægt að ræða við menn nema fjarlægja þá af vettvangi fyrst. Væri allur gangur á því hvort slíkum mönnum væri ekið á lögreglustöð eða til síns heima.

Vitnið S bæklunarlæknir staðfesti vottorð sem frá því stafar og er í málinu. Vottorðið væri byggt á upplýsingum úr sjúkraskrá en sjálft hefði vitnið ekki skoðað A. Sagði vitnið að miðað við bólguna undir sárinu á kinnbeini A hefði sárið komið af einhvers konar höggi.

Vitnið R tók sérstaklega fram að langt væri nú um liðið frá atvikum málsins. Það sagðist hafa staðið fyrir utan Brugghúsbarinn ásamt félögum sínum og fleira fólki þegar það hefði séð A fara að lögreglubifreið, biðja lögregluþjón að skrúfa niður rúðuna og tala svo við hann. Hefði vitnið ekki heyrt orðaskil en séð að lögregluþjónninn reiddist, fór út úr bifreiðinni, tók A, tók um flík sem hann var í við háls, og skellti honum svo aftur í bifreiðina og fylgdi svo sjálfur á eftir „eins og hann liggi ofan á honum“. Þegar lögregluþjónninn hefði flutt A í bifreiðina hefði hann aðeins haldið um hönd A, ekki hálsinn. Hefði vitninu fundizt þetta „full harkalegt þar sem að [...] var alls ekki með neina ógnandi hegðun“. Kvaðst vitnið ekki hafa orðið vart við að ákærði gæfi A kost á koma sér sjálfur í lögreglubifreiðina. Í bifreiðinni hefði A fyrst legið í aftursætinu með höfuðið vinstra megin en fæturna hálfa út úr bifreiðinni hægra megin. Lögregluþjónninn hefði fylgt honum inn og síðan farið aftur út úr bifreiðinni, lokað henni og farið inn í bifreiðina aftur, að því er vitnið minnti í fremra farþegasæti en A verið einn aftur í.

Vitnið sagðist ekki hafa séð höfuð A skellast nokkurs staðar í og ekki hafa orðið vart við nokkurt högg, nema þegar lögregluþjónninn hefði farið með hendurnar að hálsmáli A.

Vitnið V starfsmannastjóri Brugghússbarsins sagðist hafa komið út eftir lokun staðarins og þá séð lögreglubifreið fyrir utan og A að ræða við lögregluþjón í henni. Vitnið hefði svo snúið baki í þá og fengið sér vindling en svo hefði það heyrt einhvern segja eitthvað í ætt við ,þú ert ekki neitt‘ eða ,þú ert skítseiði‘. Vitnið hefði litið um öxl og þá séð að þetta hefði lögregluþjónninn sagt við A. Tíu til fimmtán sekúndum síðar hefði hann hent upp hurðinni, tekið í A og hent „honum upp í bílinn á meðan hann opnar hurðina aftur í, hendir honum þar inn og ber í hann og er síðan eiginlega bara með hann svona, kæfingar, eða sem sagt með olnbogann eða hendina svona alveg upp í hálsinn á honum, upp við bílinn, og er eiginlega bara svona að berja í hann á milli og segir síðan vertu rólegur vertu rólegur, og hann er allan tímann að reyna að segja ég er rólegur, ég er rólegur, ég er rólegur. Og þá kemur þarna konan út úr bílnum, sem sagt lögreglukonan, og hún er náttúrulega að reyna að verja það, því við vorum öll að fara bara að ráðast inn í bílinn sko, af því við sáum hvers konar hegðun þetta væri. En þá kemur hún og stoppar okkur þar og já svo bara keyra þau í burtu.“

Vitnið sagðist ekki hafa heyrt ákærða segja A að hann væri handtekinn og ekki að hann hefði gefið A færi á að ganga sjálfur í lögreglubifreiðina. Inni í bifreiðinni hefði A verið innst í sætinu en ákærði verið „svona með hendina alveg upp við hálsinn á honum, alveg upp við hálspúðann, út í glugga“. Vitnið sagði ákærði hefði „dúndrað“ A í rúðuna og hefði höfuðið örugglega skollið þar í. Nánar spurt sagði vitnið ekki hafa séð hvað gerzt hefði þar innst í bifreiðinni, en A hefði að minnsta kosti verið „alveg upp við gluggann upp við sætið einhvern veginn í horninu“, og höfuðið þá upp við gluggann. A hefði legið skakkur í aftursætinu, bak og axlir við innra sæti en bak og sitjandi við miðju sætisins og fætur þar niður. Ákærði hefði sagt A að vera rólegur og A hefði svarað og sagzt vera rólegur. Allt hefði þetta gerzt mjög hratt. Hinn lögregluþjóninn hefði lítið gert annað en gæta þess að félagar A færu ekki „inn í bílinn á eftir honum“.

Vitnið sagðist hafa hitt A eftir að hann hefði verið látinn laus og þá hefði hann sagt sér, að því er vitnið héldi, „að hann [hefði] dúndrað sér upp við glerið eða einhvers staðar inni í bílnum“.

Vitnið sagði að A hefði verið ölvaður. Það sagði að þau A væru vinir.

Vitnið Q sagði að eftir að veitingastaðnum hefði verið lokað og hópur gesta verið samankominn fyrir utan hann hefði A gengið að lögreglubifreiðinni, bankað í glugga og ákærði skrúfað niður. A hefði tekið að vera dónalegur og „með svona fyllirísdólgslæti við hann“ og þeir tekið að kýtast. Hefði aðallega A verið með leiðindi og sagzt [...]. Hefði ákærði þá orðið „svolítið reiður“ og haft uppi [...]. Allt í einu hefði verið kominn „rosahiti í leikinn“, ákærði hefði stokkið úr bifreiðinni og sagzt handtaka A fyrir ölvun á almannafæri, eða eitthvað slíkt. Vitnið kvaðst ekki muna „hvernig, hvort hann hafi skellt honum upp að bílnum eða að minnsta kosti enduðu þeir báðir í aftursætinu, [ákærði] og [A], þar sem lögreglukonan sem var með þeim stendur fyrir hurðinni.“ Síðan hafi þau ekið burt. Vegna Z hefði vitnið ekkert séð inn í bifreiðina.

Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við að ákærði hefði gefið A færi á að ganga sjálfur í bifreiðina heldur hefði hann strax gripið í hann og tekið lögreglutaki.

Vitnið sagði að A hefði verið drukkinn þetta kvöld. Þeir væru kunningjar.

Vitnið O sagði að A hefði talað við ákærða fyrir utan Brugghúsbarinn og hefði verið mjög drukkinn. Hefði hann ekki verið „agressívur“ en verið með „einhver leiðinda komment“, meðal annars sagzt hafa [...], sem á móti hefði svarað á sömu lund [...]. Eftir þetta hefði orðið „einhver kýtingur“ með þeim unz ákærði hefði stokkið úr bifreiðinni og sagzt ætla að handtaka A fyrir ölvun á almannafæri. Hefði ákærði sett A svolítið harkalega í bifreiðina. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við að ákærði gæfi A færi á að fara þangað sjálfur. Ákærði hefði farið á eftir A en hinn lögregluþjónninn staðið fyrir bifreiðinni. Inni í bifreiðinni hefðu orðið einhver átök en fljótlega hefði dyrum verið lokað og mjög takmarkað sézt inn í bifreiðina.

Vitnið sagði að þau A væru vinir.

Vitnið P lögregluþjónn staðfesti skýrslu sína sem liggur í málinu. Þykir ekki ástæða til að rekja framburð þess sérstaklega. Þá kom fram í máli vitnisins M yfirlögregluþjóns að skýrsla hefði verið tekin af ákærða hinn 16. nóvember 2011 og að þá fyrst hefði fyrsta skýrsla hans um málið legið fyrir rannsakendum. Að öðru leyti þykir ekki ástæða til að rekja framburð vitnisins sérstaklega.

Niðurstaða

Upphaf samskipta þeirra ákærða og A eru þau að A gaf sig ölvaður á tal við ákærða, þar sem ákærði sinnti skyldustarfi sínu, og hafði við hann ruddalegt tal. Í framhaldi af orðaskiptum þeirra handtók ákærði A. Er honum í málinu gefin að sök handtaka án tilefnis. Við mat á þessu atriði í þessu máli verður að hafa í huga að hér er á ferð sakamál, þar sem ber er að túlka allan skynsamlegan vafa ákærðum manni í hag og sönnunarbyrði um allt, sem honum er í óhag, hvílir á ákæruvaldinu. Samkvæmt 21. sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998 er refsivert að valda óspektum, hneyksli eða hættu á almannafæri vegna ölvunar. Þá er heimilt samkvæmt a lið 1. mgr. 16. gr. lögreglulega nr. 90/1996 að handtaka mann sem veldur hneyksli á almannafæri. Ekkert bendir til þess að A hafi valdið hættu með hegðun sinni. Á hinn bóginn er ljóst að hann að eigin frumkvæði hóf ölvaður ruddalegt tal við lögregluþjón sem var að sinna skyldustarfi, meðal annars með [...] tali [...]. Verður því ekki vísað á bug hér að það hátterni hans hafi verið hneykslanlegt. Þegar á framanritað er horft, þykir ákæruvaldinu ekki hafa tekizt að sanna, svo til sakfellingar dugi í refsimáli, að ákærði hafi þarna tekið ákvörðun um handtöku manns án nægilegra ástæðna eða tilefnis. Verður ákærði ekki sakfelldur fyrir brot gegn 131. gr. almennra hegningarlaga í þessu máli.

Ákærða er gefin að sök líkamsárás og brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga með þeim aðferðum sem raktar hafa verið úr ákæru. Allt er það sagt hafa gerzt er ákærði hafi sett A í aftursæti bifreiðarinnar og svo inni í henni.

A leitaði á slysadeild um nóttina og mun hafa komið þangað ríflega tveimur klukkustundum eftir að viðskiptum hans og lögreglu lauk. Var hann þá með þá áverka sem í ákæru eru raktir. Að mati dómsins er ljóst að A var með áverka þegar hann kom úr lögreglubifreiðinni og ekkert er komið fram sem bendir til að hann hafi haft þá áður en atvik málsins urðu. Þá þykir ekkert hafa komið fram sem gefur ástæðu til að ætla að einhvern hluta áverkanna hafi hann fengið eftir að viðskiptum hans og lögreglu lauk en áður en hann leitaði slysadeildar. Þykir eins og á stendur óhætt að miða við að áverka sína hafi A fengið á tímabilinu frá því hann hóf að ræða við ákærða fyrir utan veitingastaðinn og þar til komið var á lögreglustöðina.

Við mat á því hvort sannað sé, svo hafið sé yfir vafa, að ákærði hafi af ásetningi framkvæmt líkamsárás á A kemur eitt og annað til skoðunar.

Ákærði kveðst engan ásetning hafa haft til að veita A áverka. A sjálfur sagði fyrir dómi að hann væri viss um að ákærði hefði veitt sér áverka með olnboga, þótt hann gæti ekki sagt til um hvort hann hefði gert það „viljandi eða ekki“.

Ljóst má vera að ákærði hefur orðið verulega reiður við orð A og að sú reiði entist honum alla leið á lögreglustöðina.

Rakið hefur verið efni læknisvottorðs, þar sem haft er eftir A að hann telji sig hafa rekizt á eitthvað í lögreglubifreiðinni, en ekki er getið um að hann telji sig hafa orðið fyrir líkamsárás. A staðfesti fyrir dómi að rétt væri þarna eftir sér haft. Að mati dómsins verður þó að hafa í huga að hér talaði A við lækni, sem hann hafði leitað til vegna áverka sinna, en var ekki að gefa skýrslu um málsatvik svo sem hjá lögreglu eða fyrir dómi.

Ekkert er komið fram um að A hafi um nóttina borið sig upp við Z lögregluþjón, Ö fangavörð eða Þ aðstoðarvarðstjóra vegna þess að hann hefði orðið fyrir líkamsárás. A kom hins vegar á lögreglustöðina síðar um nóttina og hugðist leggja fram kæru, en var sagt að koma daginn eftir sem hann gerði.

Lögregluþjónninn Z, sem var með þeim ákærða og A í bifreiðinni, kvaðst engin högg eða olnbogaskot hafa séð og engan dynk heyrt eða annað hljóð sem komið gæti af því að höfuð skylli í einhverju. Þá hefði A ekki kvartað undan ofbeldi þegar þau hafi verið á leið á stöðina. Vitnið Z er lögreglumaður við sama embætti og ákærði. Það þykir þó ekki verða til þess að vitnisburði hennar verði vísað á bug. Sama þykir að breyttu breytanda eiga við um þau vitni sem kváðust vera vinir eða kunningjar A.

Ekki er vafi á því að ákærði hefur verið A mjög reiður. Vitni hafa borið um það mat sitt að hann hafi framkvæmt handtökuna harkalegar en ástæða hafi verið til, ekki sízt þar sem A hafi verið rólegur í fasi og ekki hættulegur. Hefur því meðal annars verið lýst að ákærði hafi sett A í bifreiðina með höfuðið á undan og ákærði farið ofan á hann þegar í bifreiðina hafi verið komið. Að mati dómsins sannar slíkt þó ekki beinan ásetning til líkamsárásar.

Eins og áður er rakið er það ófrávíkjanleg regla sakamálaréttarfars að sönnunarbyrði um allt sem ákærða er í óhag hvílir á ákæruvaldinu en ekki ákærða. Verður maður ekki sakfelldur fyrir brot nema telja megi það sannað svo að hafið sé yfir allan skynsamlegan vafa. Þegar á allt framanritað er horft, þykir sem svo verði að telja að ekki hafi verið sannað, svo hafið sé yfir allan skynsamlegan vafa, að ákærði hafi haft ásetning til þess að framkvæma líkamsárás á A svo varði við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Pot ákærða í bringu A á lögreglustöðinni, sem dómurinn telur sannað, þykir ekki heldur verða til þess að talið verði sannað að ákærði hafi þá, eða fyrr, haft ásetning til líkamsárásar á A. Verður ákærði ekki sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

Þó ákærði verði í sakamáli þessu ekki sakfelldur fyrir að hafa handtekið mann án nægilegs tilefnis bar honum vitaskuld að fylgja brýnum reglum við handtökuna og óheimilt að ganga lengra í valdbeitingu en þörf var á. Ekkert er komið fram um að A hafi verið hættulegur sér eða öðrum. Þá liggur ekkert fyrir um að hann hafi brotizt um.

Áður var rakið að sannað þykir að A hafi verið áverkalaus í upphafi samskipta þeirra ákærða, en komið með áverka á lögreglustöðina. Ljóst er því að áverkana hefur hann hlotið á þeim tíma. Verður að miða við að áverkana hafi hann hlotið þegar hann var á valdi ákærða. Af vætti vitnisins S verður ráðið, að bólgan undir sári því sem A fékk á kinnbein sýni að einhvers konar högg hafi þurft til að veita þá áverka. Ekkert bendir til þess að A hafi valdið sér áverkunum sjálfur og engin sennileg skýring um að þeir komið til af einhverju óhappi við aksturinn á lögreglustöðina. Hefur ekkert komið fram sem vekur skynsamlegan vafa um að áverkarnir hafi komið til af því hvernig ákærði stóð að handtöku A.

Þegar fangi er fluttur í bifreið getur vissulega þurft að gera ráðstafanir til að tryggja öryggi hans og annarra á leiðinni. Ekkert þykir benda til þess að hér hafi verið nauðsyn neinna svo alvarlegra aðgerða í því skyni að skýrt geti þá áverka sem A hlaut.

Ljóst er að ákærði var mjög reiður er hann framkvæmdi handtökuna. Þó ekki verði talið sannað, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að hann hafi haft ásetning til að beita harðari aðferðum en aðstæður kölluðu á, þá verður að telja ljóst að hann hafi af stórfelldu gáleysi framkvæmt handtökuna þannig að hinn handtekni maður fékk af því þá áverka sem lýst er í ákæru, þó ekki þyki verða fullyrt af nákvæmni hvernig það hafi gerzt. Þykir óhjákvæmilegt að líta svo á að ákærði hafi, með því hvernig hann stóð að handtöku A og varð til þess að A hlaut umrædda áverka á meðan hann var á valdi ákærða, ekki gætt lögmætra aðferða við handtöku hans og þannig brotið gegn 132. gr. almennra hegningarlaga og unnið sér til refsingar.

Við ákvörðun refsingar verða höfð í huga þau tildrög málsins sem rakin hafa verið. Ákærði hefur engan sakaferil. Á hinn bóginn er alvarlegt þegar lögregluþjónn verður offari í starfi sínu svo bitnar á almennum borgara, jafnvel þótt borgarinn hafi gengið á undan með óviðurkvæmilegu orðbragði. Verður refsing ákærða ákveðin 250.000 króna sekt í ríkissjóð og komi átján daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

A hefur gert fjárkröfu sem rakin hefur verið. Vissulega átti A upphafið af deilum þeirra ákærða en engu að síður þykir ákærði hafa framið gegn honum meingerð sem hann er bótaskyldur fyrir. Verður að telja að hverjum almennum borgara væri áfall að verða fyrir harðræði af hálfu lögregluþjóns. Með hliðsjón af atvikum öllum verður ákærði dæmdur til að greiða A 150.000 krónur í miskabætur og þær 5.000 krónur sem A hefur lagt út fyrir kostnaði. Loks verður ákærði dæmdur til að greiða A 145.000 krónur vegna kostnaðar hans af því að halda fram kröfu sinni fyrir dómi. Um dráttarvexti fer eins og í dómsorði greinir. Bótakrafa var birt 25. janúar 2012. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákveðast 555.965 krónur og er virðisaukaskattur innifalinn. Ferðakostnaður verjandans nemur 76.920 krónum og annar sakarkostnaður 289.160 krónum. Með vísan til málsúrslita verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnaðinn að þriðjungi en ríkissjóður að tveimur þriðju hlutum. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór S-kvk-nf G. S-kvk-nf settur saksóknari með málið.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, greiði 250.000 króna sekt í ríkissjóð en átján daga fangelsi komi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði greiði A 155.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 28. júlí 2011 til 25. febrúar 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags, og 145.000 krónur í málskostnað.

Sakarkostnað málsins, 555.965 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 76.920 króna ferðakostnað lögmannsins, og 289.160 króna annan sakarkostnað, greiði ákærði að þriðjungi en ríkissjóður að tveimur þriðju.