X-3/2017

Með bréfi skiptastjóra þrotabús B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef, dagsettu 26. janúar 2017, sem barst dómnum 8. febrúar sama ár, var ágreiningsefni máls þessa skotið til úrlausnar dómsins. Málið var þingfest 27. mars 2017 og tekið til úrskurðar 7. júní 2017.

Sóknaraðili er Þrotabú Fagræstingar sf., kt. 000000-0000, Ármúla 15, Reykjavík. Í upphafi var jafnframt til sóknar S-kvk-nf S-kvk-nf, Lágmóa 9, Reykjanesbæ, en hún féll frá málinu 7. apríl 2017.

Varnaraðili er þrotabú B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef, kt. 000000-0000.

Sóknaraðili krefst þess að viðurkennd verði utan skuldaraðar, samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., krafa sóknaraðila um afhendingu á 1.100.000 krónum, sem fundust í bankahólfi varnaraðila í umslagi merkt 11. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Varnaraðili krefst þess að kröfum sóknaraðila í málinu verði hafnað. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

I

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 3. september 2015 var bú B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef tekið til gjaldþrotaskipta. Sama dag var G-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf héraðsdómslögmaður skipaður skiptastjóri í þrotabúinu.

Við eignakönnun skiptastjóra fundust fjármunir í bankahólfi nr. 308 í Landsbankanum í Reykjanesbæ að fjárhæð 3.145.000 krónur. Lýtur krafa sóknaraðila í máli þessu að hluta þeirra fjármuna, 1.100.000 krónum, sem fundust í umslagi frá Landsbankanum hf. merkt nr. 11. Í umslaginu fannst einnig viðskiptakvittun þar sem fram kom að teknar hefðu verið út 1.200.000 krónur af bankareikningi sóknaraðila hinn 27. ágúst 2015.

Á skiptafundi 14. september 2016 upplýsti skiptastjóri um þá ákvörðun sína að skipa kröfu sóknaraðila í flokk almennra krafna samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti ofl., þar sem ekki þætti ljóst að sóknaraðili væri eigandi að neinum hluta þess reiðufjár sem í bankahólfinu fannst. Er mál þetta til komið vegna mótmæla sóknaraðila við þeirri afstöðu skiptastjóra.

II

Sóknaraðila gerir þá kröfu í málinu að viðurkenndur verði sérstökuréttur hans samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 á því reiðufé, alls 1.100.000 krónum, sem fundist hafi í umslagi frá Landsbankanum hf., merkt 11. Í umslaginu hafi fundist úttektarnóta sem staðfesti að umræddir fjármunir hafi verið teknir út af bankareikningi sóknaraðila, nr. 0142-26-004645, þann 27. ágúst 2015. Ekkert liggi fyrir um eignarrétt varnaraðila eða annarra á umræddum peningum.

Sóknaraðili byggir á því að lagaskilyrði séu uppfyllt fyrir afhendingu fjármunanna þar sem sýnt hafi verið fram á að þeir séu eign sóknaraðila auk þess að vera séraðgreindir. Sóknaraðili tekur fram að fjármunirnir hafi allir verið í umræddu umslagi merkt 11 og hafi því verið séraðgreindir við upphaf skipta frá öðru fé sem fundist hafi í bankahólfinu og öðrum eignum búsins. Þá hafi í sama umslagi fundist úttektarkvittun sem staðfesti að fjármunirnir hafi verið teknir út af bankareikningi sóknaraðila í aðdraganda gjaldþrots félagsins í reiðufé og komið fyrir í bankahólfinu. Engin rekstrarlegur tilgangur sé fyrir því að taka fé félags sem stefni í þrot, út af reikningum þess og leggja í bankahólf annars aðila, annar en sá augljósi tilgangur að stinga fénu undan skiptum. Augljóst megi vera að umrætt fé sé eign sóknaraðila.

Sóknaraðili bendir á að í aðdraganda þess að sóknaraðili hafi verið tekinn til gjaldþrotaskipta hafi forsvarsmaður félagsins, B-kk-nf R-kk-nf B-kk-nf, tekið alls 6.200.000 krónur í reiðufé út af bankareikningi sóknaraðila í Landsbankanum nr. 0142-26-004645. Nánar tiltekið hafi verið um eftirfarandi úttektir að ræða :

Hinn 28. október 2015, 2.000.000 krónur.

Hinn 29. september 2015 2.000.000 krónur.

Hinn 27. ágúst 2015 1.200.000 krónur.

Hinn 6. ágúst 2015 1.000.000 krónur.

Sóknaraðili kveður síðastnefndar tvær úttektir stemma við ferðir þrotamannsins, B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef, í bankahólfið, þ.e. 6. águst 2015 og 27. sama mánaðar. Augljóst megi vera að B-kk-nf hafi þá verið að koma peningunum fyrir í bankahólfinu, enda komi fram á úttektarnótu í umslaginu að B-kk-nf hafi tekið 1.200.000 krónur út af bankareikningi sóknaraðila í reiðufé 27. ágúst 2015. Þá sé sömu sögu að segja um úttekt B-kk-ef að fjárhæð 1.000.000 af bankareikningi sóknaraðila 6. ágúst 2015. Þeir fjármunir sem fundist hafi í umslaginu kunni því að einhverju leyti að hafa verið teknir út af bankareikningi sóknaraðila annars vegar 27. ágúst 2015 og hins vegar 6. ágúst 2015, en þó að öllum líkindum að mestu eða öllu leyti 27. þess mánaðar. Í öllu falli megi ljóst vera að um sé að ræða reiðufé sem tekið hafi verið út af bankareikningi sóknaraðila í öðrum tilgangi en að standa straum af rekstri félagsins eða greiða kröfuhöfum.

Að öllu framangreindu virtu telur sóknaraðili uppfyllt skilyrði 109. gr. laga nr. 21/1991 til að viðurkennd verði krafa hans um afhendingu þeirra fjármunar sem fundist hafi í umræddu umslagi merkt 11, utan skuldaraðar.

III

Varnaraðili bendir á að þrotamaður, B-kk-nf R-kk-nf B-kk-nf, hafi tekið geymsluhólf nr. 308 á leigu hjá Landsbankanum Reykjanesbæ 2. desember 2011. Í hólfinu hafi fundist ómerkt reiðufé að fjárhæð 3.145.000 krónur, bæði í íslenskum og erlendum gjaldeyri. Löglíkur séu fyrir því að fjármunir sem finnist í slíku hólfi séu eign leigutaka þess. Í málinu liggi fyrir spjaldskrá um komur í geymsluhólfið. Þar komi á hinn bóginn ekki fram hvað sett hafi verið í hólfið eða tekið úr því og því hafi slík skrá afar takmarkað sönnunargildi. Í spjaldskránna sé skráð að þrotamaður hafi heimsótt hólfið fjórum sinnum í ágúst og september 2015, meðal annars tvisvar eftir að umræddar 1.200.000 krónur voru teknar út af bankareikningi sóknaraðila. Ómögulegt sé að fá vissu fyrir því hver sé uppruni fjárins í geymsluhólfinu, hvaða fjármuni hann hafi lagt í hólfið, hvað tekið hafi verið út úr hólfinu og hvernig þeim fjármunum hafi verið blandað.

Varnaraðili telur þá kvittun sem fundist hafi í umslagi merkt 11 ekki sanna uppruna þess fjár sem þar hafi fundist. Samkvæmt kvittuninni hafi verið teknar út 1.000.000 krónur í 10.000 króna seðlum og 200.000 krónur í 5.000 króna seðlum. Samsetning fjárins í umslaginu stemmi ekki við það, enda í umslaginu 1.100.000 krónur og þar af 1.050.000 krónur í 10.000 króna seðlum. Þá bendir varnaraðili einnig á að upphæðin í umslaginu hafi verið lægri en úttektarnótan bar með sér og mun minni en þeir heildarfjármunir sem fundust hafi í hólfinu. Að mati varnaraðila sé því ekki um að ræða sérgreinda eign í vörslum þrotabúsins sem sóknaraðili geti gert tilkall til.

Þá bendir varnaraðila á að sóknaraðili hafi ekki átt neina fjármuni á umræddum reikningi þar sem staða reikningsins hafi verið neikvæð þegar áðurgreindir fjármunir voru teknir út af honum. Umræddar fjárhæðir hefðu því ekki runnið inn í þrotabúið og komið til skipta eins og sóknaraðili haldi fram. Því sé ekki um að ræða eign sem sóknaraðili geti krafist afhendingar á utan skuldaraðar í skilningi 1. mgr. 109. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Að auki hafi sóknaraðili ekki leitast við að beita riftunarreglum gjaldþrotaskiptalaga í því skyni að endurheimta féð. Þá hafi Landsbankinn gert kröfu í þrotabú B-kk-ef vegna yfirdráttar á reikningnum þar sem hann hafi verið persónulega ábyrgur fyrir skuldum sóknaraðila.

Varnaraðili byggir jafnframt á því að B-kk-nf hafi haft fulla heimild til að taka fjárhæðirnar út af yfirdráttarreikningi sóknaraðila hjá Landsbankanum. Hann hafi verið sameigandi að félaginu og eignarhlutur hans numið 98%. B-kk-nf hafi séð um allan rekstur félagsins, verið framkvæmdastjóri félagsins og einn verið skráður með prókúruumboð. Þá hafi umrædd úttekt verið eðlileg vegna reksturs félagsins en samkvæmt reikningsyfirliti hafi B-kk-nf áður millifært af reikningi félagsins inn á sinn eigin reikning sambærilegar fjárhæðir. Í því sambandi skipti ekki máli hvort hann hafi lagt slíkar fjárhæðir inn á eigin reikning sinn eða tekið þær út í reiðufé. Sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á heimildarskort B-kk-ef í þeim efnum.

Að öllu virtu telur varnaraðili að hafna beri kröfu sóknaraðila með vísan til 109. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

Um lagarök vísar varnaraðili til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti ofl., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 50/2007 um sameignarfélög. Krafa um málskostnað er reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991.

IV

Í máli þessu er deilt um hvort krafa sóknaraðila njóti sértökuréttar samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt ákvæðinu skal afhenda þriðja manni eign eða réttindi í vörslum þrotabús ef hann sannar eignarrétt sinn að þeim. Öðrum rétthöfum skal með sama hætti afhenda eignir eða réttindi sem þrotabúið á ekki tilkall til. Í framkvæmd hefur verið talið að tvö skilyrði þurfi að uppfylla til að ákvæðið eigi við varðandi peninga. Annars vegar þarf sá sem krefst afhendingu peninga að sýna fram á eignarrétt sinn að þeim. Hins vegar þurfa peningarnir að liggja sérgreindir í vörslum búsins við upphaf skipta.

Svo sem að framan greinir fann skiptastjóri við eignaleit í þrotabúi B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef umslag merkt Landsbankanum sem innhélt 1.100.000 krónur. Í umslaginu fannst jafnframt kvittun fyrir úttekt á 1.200.000 krónum af reikningi Fagræstingar sf. hjá bankanum nr. 0142-26-004645 hinn 27. ágúst 2015. Fyrir liggur að B-kk-nf R-kk-nf fór einn með prókúruumboð fyrir félagið, sem stuttu síðar var tekið til gjaldþrotaskipta.

Eins og mál þetta liggur fyrir þykir sóknaraðili hafa fært fullnægjandi sönnur fyrir eignarrétti sínum á fjármunum í umræddu umslagi jafnframt því að féð verður talið nægjanlega sérgreint frá öðrum fjármunum í vörslum varnaraðila. Í því sambandi verður engu talið breyta þó umslagið hafi innihaldið nokkuð lægri fjárhæð en kvittunin gaf til kynna, en hún ber ekki með sér að samsetning seðla í umslaginu hafi verið önnur en þeirra sem teknir voru út af reikningi sóknaraðila umrætt sinn, svo sem haldið er fram af hálfu varnaraðila. Enn fremur verður ekki fallist á með varnaraðila að kröfunni beri að hafna á þeim grundvelli að reikningur sóknaraðila hafi verið yfirdreginn, að sóknaraðili hafi ekki beitt riftunarreglum gjaldþrotaskiptalaga í því skyni að endurheimta féð, að Landsbankinn hafi gert kröfu í þrotabú B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef eða að B-kk-nf hafi haft heimild til að taka fjárhæðirnar út af yfirdráttarreikningi sóknaraðila, en þessi atriði þykja ekki hafa áhrif á niðurstöðu málsins.

Samkvæmt öllu framanröktu verður fallist á kröfur sóknaraðila í málinu.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og 94. gr. laga nr. 21/1991, verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað, sem hæfilega þykir ákveðinn svo sem í úrskurðarorði greinir.

Úrskurð þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Úrskurðarorð:

Krafa sóknaraðila, þrotabús Fagræstingar sf., um afhendingu á 1.100.000 krónum, sem fundust í bankahólfi varnaraðila, þrotabús B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef, í umslagi merktu 11, er viðurkennd sem sértökukrafa samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við gjaldþrotaskiptameðferð á þrotabúi B-kk-ef R-kk-ef B-kk-ef.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

í Héraðsdómi Reykjaness, 5. júlí 2017.