E-20/2012

Mál þetta, sem var þingfest 11. janúar 2012, var höfðað af H-kvk-þgf V-kvk-þgf V-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Blásölum 22, Kópavogi.

Stefndi er Artica ehf., kt. 000000-0000, Hlíðarsmára 9, 201 Kópavogi.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verið dæmdur til að greiða stefnanda laun og orlof að fjárhæð 260.976 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. apríl 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts að mati dómsins.

Stefndi gerir aðallega þær dómkröfur að máli þessu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnanda og til þrautavara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Auk þess krefst stefndi málskostnaðar.

Kröfu stefnda um frávísun málsins frá dómi var hafnað með úrskurði þann 14. maí sl. Fór aðalmeðferð málsins fram þann 11. september sl. og var málið tekið til dóms að henni lokinni.

Málsatvik.

Stefnandi í máli þessu kveður málavexti vera þá að hún hafi hafið störf hjá stefnda 9. desember 2007 og starfað sem sölumaður snyrtivara í fullu starfi samkvæmt ráðningarsamningi sem undirritaður var 1. apríl 2009. Hafi vinnutíminn verið frá klukkan 08.00 til 16.00 virka daga auk þess að vinna á laugardögum ef óskað var. Umsamin laun hafi verið 318.263 krónur á mánuði. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum með bréfi 22. desember 2010 og hafi stefnandi átt að vinna út uppsagnarfrestinn eða til loka mars 2011. Stefnandi hafi þá verið í fríi en komið til starfa í janúar 2011. Eftir uppsögnina hafi orðið breyting á framkomu eiganda stefnda við stefnanda, þegar stefnandi kom aftur til starfa eftir fríið. Hafi stefnandi leitað til læknis í mars 2011 vegna andlegra og líkamlegra veikinda. Í framhaldi hafi læknirinn gefið út læknisvottorð, þar sem stefnandi hafi verið úrskurðuð óvinnufær frá 7. mars 2011 út uppsagnarfrestinn, sem stefnandi afhenti stefnda. Stefndi hafi krafist þess í framhaldi að stefnandi mætti hjá trúnaðarlækni stefnda til viðtals og hafi stefnandi mætt hjá Þ-kk-þgf M-kk-þgf sem hafi staðfest með tölvupósti 31. mars 2011 óvinnufærni stefnanda. Stefndi hafi þrátt fyrir læknisvottorð og staðfestingu trúnaðarlæknis á óvinnufærni stefnanda aðeins greitt stefnanda laun í þann tíma sem stefnandi var í vinnu í mars 2011 eða frá 1. til 6. mars 2011, þ.e. 10% af launum samkvæmt launaseðli. Stefnandi hafi í gegnum tíðina tekið að sér tilfallandi þjónustustörf í Iðusölum meðfram starfi hjá stefnda, og það hafi hún gert í eitt sinn eftir að veikindatímabilið hófst.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Fyrir dómi kvaðst stefnandi hafa verið sett í önnur störf, en hún hafði áður verið í, eftir uppsögnina. Hafi eigandi stefnda verið með andstyggilega framkomu við hana, fylgst með því hvenær hún mætti til vinnu, spurt hana hvers vegna hún hafi verið svo lengi í serðum o.fl. Hafi þetta haft veruleg áhrif á andlega og líkamlega líðan hennar. Hún hafi fengið magaverki, átt við svefnleysi að stríða og að lokum hafi hún leitað til læknis sem hafi úrskurðað hana óvinnufæra. Hafi hún ekki mætt í vinnu það sem eftir lifði uppsagnarfrestsins og hafi notað veikindafríið til að ná heilsu aftur. Síðasta daginn hafi stefndi boðað hana á fund sinn sem hafi endað leiðinlega. Aðspurð kvaðst hún hafa unnið samhliða starfi sínu hjá stefnda við þjónustustörf í Iðusölum og fengið greitt fyrir, ýmist í peningum eða mat. Aðspurð kvaðst hún hafa aðstoðað vinkonu sína við að þjóna í veislu eitt sinn í veikindafríinu. Hafi það verið vinargreiði en hana hafi langað til að komast eitthvað út til að lyfta sér upp. Ítrekað spurð um það kvaðst hún ekki muna hvort hún hafi fengið greitt í mat eða einhverju öðru í það skiptið. Stefnandi kvað, aðspurð, uppsögnina sem slíka ekki hafa verið orsök veikinda sinna heldur hafi framkoma eiganda fyrirtækisins verið orsök veikindanna. Kvaðst stefnandi hafa leitað til síns yfirmanns vegna líðanar hennar og hafi henni verið ráðlagt að þrauka út uppsagnartímann.

Stefnandi byggir á því að fyrir liggi læknisvottorð sem ekki hafi verið hnekkt. Um sé að ræða veikindi sem hafi flokkun F-43 í alþjóðaflokkun. Hafi vottorðið verið staðfest af tveimur læknum fyrir dóminum. Stefnandi mótmælir því að vinna hennar eitt kvöld í Iðusölum hafi haft áhrif á veikindi hennar, sem staðfest eru með læknisvottorði, þar sem óvinnufærni hennar sé bundin við vinnustað stefnda.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt gr. 8.2.2 í kjarasamningi VR og FÍS segi að launagreiðslur til starfsmanna í veikindaforföllum, sem unnið hafa hjá sama vinnuveitanda í eitt ár, skuli vera tveir mánuðir á hverju tólf mánaða tímabili. Þá beri samkvæmt gr. 1.10 í kjarasamningi VR og FÍS að greiða laun fyrsta dag eftir að mánuði þeim lýkur sem laun eru greidd fyrir. Hér með sé krafist greiðslu vangoldinna launa vegna mars 2011 en 82% af mánaðarlaunum stefnanda séu 260.976 krónur. Krafan sundurliðist þannig:

Ógreidd laun vegna mars 2011, 82% af 318.263 krónum, séu 260.976 krónur.

Þar sem innheimtutilraunir, sbr. bréf frá VR þann 11. maí 2011 og ítrekunarbréf frá G-kk-þgf B. Ó-kk-þgf hrl. 14. júní 2011, hafi reynst árangurslausar sé málshöfðun nauðsynleg.

Stefnandi vísar til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, meginreglna kröfuréttar, meginreglna vinnuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókana sem teljast hluti kjarasamninga. Kröfuna um dráttarvexti styður stefnandi við III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Kröfuna um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Þá er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi kveður málsatvik þau að stefnanda hafi verið sagt upp störfum þann 22. desember 2010 vegna niðurskurðar hjá stefnda. Hafi stefnandi haft vinnuskyldu til loka mars 2011. Eftir að stefnanda hafi verið sagt upp störfum hafi farið að gæta áhugaleysis hjá stefnanda við vinnu sína og veikindadögum fjölgað, stefnandi mætt ítrekað of seint og nokkuð hafi verið um óútskýrða fjarveru á vinnutíma. Þann 7. mars 2011 hafi stefnandi alfarið hætt að mæta til vinnu og þegar kallað var eftir skýringum á fjarveru hennar hafi hún borið því við að uppsögnin hafi haft þau áhrif á andlega líðan hennar að hún sæi sér ekki fært að mæta til vinnu. Samkvæmt læknisvottorði hafi stefnandi verið með öllu óvinnufær. Í ljós hafi komið skömmu síðar að stefnandi hafi stundað aðra vinnu milli 7. og 31. mars, þ.e. á því tímabili sem hún hafi verið með öllu óvinnufær samkvæmt læknisvottorði sem stefnandi hafi lagt fram. Hafi stefnda þótt það grunsamlegt en ekkert aðhafst. Stefndi telur að veikindi stefnanda uppfylli ekki skilyrði um veikindi samkvæmt vinnurétti. Stefnandi hafi því ekki uppfyllt vinnuskyldu sína á umræddu tímabili. Því sé ágreiningur um það hvort stefnda beri að greiða stefnanda laun á umræddu tímabili.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki verið leyst undan vinnuskyldu sinni á því tímabili sem krafist er launa fyrir en stefnandi hafi ekki mætt til vinnu á þeim tíma. Þegar stefnandi hafi ekki sinnt vinnuskyldu sinni hafi stefnda ekki borið að greiða henni laun nema annað kæmi til, t.d. veikindi.

Sýknukrafa stefnda byggist í fyrsta lagi á því að skilyrði sjúkdómshugtaks vinnuréttar, eins og það hafi verið skýrt í dómaframkvæmd, séu ekki uppfyllt. Stefnandi hafi haldið því fram við stefnda að leiði í starfi og óánægja með uppsögn hennar væri ástæða fjarveru hennar, enda hafi henni liðið illa yfir því að vera sagt upp störfum hjá stefnda. Stefndi kveður að almenn andleg vanlíðan, af þeirri gerð sem stefnandi haldi fram að hafi hrjáð hana, teljist ekki til sjúkdóms í skilningi vinnuréttar. Stefnandi hafi því ekki getað talist veik á umræddu tímabili. Þegar af þeim sökum geti skylda stefnda til að greiða stefnanda veikindalaun ekki orðið virk.

Í öðru lagi byggir stefndi á því að stefnandi hafi ekki verið óvinnufær á umræddu tímabili. Stefnandi hafi starfað á veikindatímabilinu sem þjónn hjá veisluþjónustu í Reykjavík. Sú vinna hafi útheimt töluvert meira líkamlegt erfiði en þau almennu skrifstofustörf sem stefnandi hafi unnið hjá stefnda. Því hafi stefnandi verið vinnufær á veikindatímabilinu. Þá séu meint veikindi stefnanda og óvinnufærni og réttur stefnanda til veikindalauna með öllu ósönnuð í málinu.

Þá byggir stefndi á því að réttur til uppsagnarfrests falli niður þegar starfsmaður sýni af sér vítaverða vanrækslu gagnvart vinnuveitanda sínum eða brjóti gegn honum með ámælisverðum hætti. Í máli þessu hafi stefnandi haldið fram óvinnufærni sinni á sama tíma og hún hafi unnið fyrir aðra vinnuveitendur en stefnda. Hafi stefnandi engu að síður krafist endurgjalds úr hendi stefnda fyrir umrætt tímabil og lagt fram læknisvottorð um óvinnufærni sína kröfu sinni til stuðnings. Hafi stefnandi þar með brotið gegn stefnda með ámælisverðum hætti. Þegar af þeirri ástæðu sé réttur stefnanda til uppsagnarfrests niður fallinn. Þá hafi stefnandi neitað stefnda um vinnuframlag sem sé ávallt veruleg vanefnd á frumskyldu starfsmanns skv. ráðningarsamningi sem leiði til sömu niðurstöðu. Stefnandi geti þar af leiðandi ekki átt réttmætar kröfur á hendur stefnda um greiðslu launa og beri því að sýkna stefnda af öllu slíkum kröfum.

Stefndi kveður greiðsluskyldu vinnuveitanda ekki taka til allra forfalla, slysa og veikinda. Til að eiga rétt á launum í veikindum þurfi ákveðin skilyrði að vera uppfyllt. Forföll stefnanda leiði af því andlega áfalli sem hún hafi orðið fyrir við að verða sagt upp störfum hjá stefnda. Það andlega áfall hafi lýst sér í höfnunartilfinningu, svefnleysi, depurð og vanlíðan. Spurningin sé hvort sú vanlíðan, sem stefnandi hafi upplifað, uppfylli skilyrði vinnuréttar. Eðlilegt sé að miða við áfallið en ekki vanlíðanina þar sem unnt sé að meta áfallið hlutlægt. Ef fallist sé á að áfall vegna uppsagnar jafngildi veikindum í skilningi vinnuréttar væri lögfest meginregla vinnuréttar um vinnuskyldu á uppsagnarfresti að engu höfð. Afleiðingar þess yrðu vafalaust þær að flestir launamenn yrðu umsvifalaust veikir við uppsögn og veikindi myndu eflaust endast út uppsagnarfrestinn. Meginreglu vinnuréttar um vinnuskyldu og dómaframkvæmd þar um verði ekki breytt með einu læknisvottorði. Þrátt fyrir að læknisvottorð liggi fyrir beri að meta efni þess sjálfstætt. Að öðrum kosti væri réttarvernd atvinnurekanda fyrir borð borin. Jafnvel þótt fallist væri á að um veikindi hafi verið að ræða sé staðreyndin sú að stefnandi hafi ekki verið óvinnufær á því tímabili sem um ræðir, enda hafi hún verið við störf á öðrum vinnustað. Sérstakar ástæður þurfi að koma til svo einhver geti talist óvinnufær á einum vinnustað en ekki öðrum. Engar slíkar ástæður hafi verið færðar fram í málinu. Ef óvinnufærnin grundvallist í raun á öðrum ástæðum sé um aðra málsástæðu að ræða. Sú málsástæða færi ekki stoðir undir kröfur stefnanda og sé of seint fram komin. Sé raunin að framkoma stefnda sé ástæða óvinnufærni stefnanda þá sé ekki byggt á þeirri málsástæðu í stefnu og sú málsástæða sé nú þegar of seint fram komin.

Varakröfu sína byggir stefndi á því að til frádráttar komi þau laun er stefnandi hafi aflað sér á uppsagnarfresti sínum hjá stefnda, þ.e. á tímabilinu frá 7. mars til 31. mars 2011.

Stefndi skoraði á stefnanda í greinargerð sinni að hún legði fram yfirlit yfir þau störf sem hún hafi unnið á tímabilinu 7. til 31. mars 2011 og allar þær tekjur sem stefnandi hafi aflað sér á því tímabili. Við því varð stefnandi ekki og telur stefndi stefnanda bera hallann af þeim sönnunarskorti.

Stefndi kveður stefnanda bera sönnunarbyrðina fyrir því að hún hafi verið veik í skilningi vinnuréttar frá 7. mars til 31. mars 2011. Sú sönnun hafi ekki tekist.

Forsendur og niðurstaða.

Stefndi byggir m.a. á því að stefnandi hafi getað unnið annars staðar á tímabilinu og því ekki verið óvinnufær með öllu. Auk þess hafi stefnandi ekki lagt fram gögn sem staðfesti þau laun sem hún hafi haft á tímabilinu og dregið þau frá kröfu sinni eins og henni hafi borið og löng dómaframkvæmd sé fyrir. Því beri að sýkna stefnda af kröfu stefnanda eða þá að vísa málinu frá dómi vegna vanreifunar.

Fram kom hjá aðilum að stefnandi hafði unnið samhliða starfi sínu hjá stefnda á kvöldin og um helgar hjá öðrum vinnuveitanda og þegið ýmist peningagreiðslur eða mat sem greiðslu. Var það vinnuframlag á þeim tíma sólarhrings er stefnandi hafði ekki vinnuskyldu hjá stefnda. Þá kom fram og staðfest var af vitni að stefnandi hafði unnið kvöldstund við þjónustustörf á veikindatímabilinu en stefnandi mundi ekki aðspurð hvort hún hafi fengið greitt fyrir það eða þá hvernig. Fram að veikindatímabili stefnanda voru þær tekjur, sem stefnandi vann sér inn með aukastörfum á öðrum vinnutíma en hún hafði vinnuskyldu við stefnda, ekki dregnar frá launum stefnanda, enda verður að líta svo á að stefnandi hafi verið í tveimur störfum. Því hafa þær tekjur sem stefnandi hugsanlega vann sér inn á öðrum tíma en vinnuskylda hennar við stefnda varði, ekki áhrif á launakröfu hennar til lækkunar í máli. Er þeirri málsástæðu stefnda því hafnað og verður málinu ekki vísað frá dómi vegna vanreifunar.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð B-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, yfirlæknis á heilsugæslunni í Salahverfi, sem hann staðfesti fyrir dóminum. Kvaðst hann hafa hitt stefnanda 8. og 16. mars 2011. Hann hafi farið yfir sjúkraskrá hennar og staðfesti hann að stefnandi hafi verið óvinnufær á því tímabili sem greint er. Aðspurður kvað hann bæði andleg og líkamleg einkenni hafa valdið óvinnufærni stefnanda. Óvinnufærnin hafi verið bundin við vinnustað stefnda og ekki hafi verið óeðlilegt að hún gæti sinnt starfi annars staðar. „Óvinnufær með öllu“ eigi við um þau störf sem hún var ráðin til hjá stefnda. Kvað hann greininguna vera áfallastreituröskun og vera flokkuð F-43 samkvæmt alþjóðlegri greiningu. Áfallið sé aðstæður á vinnustað. Engin lyf hafi verið ávísuð á þessu tímabili.

Þ-kk-nf M-kk-nf, trúnaðarlæknir stefnda, gaf símaskýrslu fyrir dóminum og kvaðst hafa hitt stefnanda vegna veikinda hennar. Hafi hann verið beðinn um að meta vottorð sem stefnandi skilaði inn. Eftir viðtal við B-kk-þf og stefnanda hafi hann ekki gert neinar athugasemdir við læknisvottorðið. Kvað hann að um hafi verið að ræða andleg veikindi, kvíðaröskun myndi komast næst greiningu á stefnanda en kvíðaröskun væri viðurkennd veikindi en Þ-kk-nf kvaðst ekki hafa átt að sjúkdómsgreina stefnanda heldur einungis að ganga úr skugga um að læknisvottorð B-kk-ef væri byggt á traustum grunni. Svo hafi verið. Aðspurður kvaðst hann taka undir þá greiningu B-kk-ef að um áfallastreituröskun væri að ræða. Hafi ástæður verið sú höfnun sem stefnandi upplifði eftir uppsögnina. Gætu einkenni verið bundin við einstakar aðstæður. Í tölvupósti, sem Þ-kk-nf sendi starfsmanni stefnda eftir viðtal hans við stefnanda, kemur fram að stefnanda hafi liðið illa andlega sem hafi einnig haft líkamleg einkenni í för með sér og svefnleysi. Upplifi stefnandi mikla höfnun og komi klárlega í ljós í viðtali hversu þungt þetta leggist á hana.

Við aðalmeðferð málsins kom fram hjá vitninu K-kvk-þgf J-kvk-þgf R-kvk-þgf, starfsmanni stefnda, að stefnandi hafi rætt vanlíðan sína við vitnið og sagst upplifa leiðindi í samskiptum við eigandann. Hafi vitnið ráðlagt stefnanda að þrauka út uppsagnarfrestinn. Hafi stefnanda fundist það óréttlátt að henni hafi verið sagt upp og örugglega hafi stefnandi viljað starfa hjá stefnda áfram. Hafi starf stefnanda breyst eftir uppsögnina þar sem aðrir starfsmenn voru að yfirtaka hennar starf. Uppsögn stefnanda hafi því komið vitninu á óvart. Kvaðst vitnið hafa frétt af því að stefnandi var að vinna annars staðar á veikindatímabilinu. Hafi það verið í eitt skipti.

Í stefnu er einungis byggt á því að fyrir liggi læknisvottorð sem staðfesti að stefnandi hafi verið með öllu óvinnufær. Ekki er byggt á því að óvinnufærnin stafi af uppsögninni sjálfri eða framkomu eiganda stefnda á uppsagnartímanum. Stefnandi sjálf kvað fyrir dóminum að þó svo að uppsögnin sem slík hafi verið henni þungbær þá hafi framkoma stefnda við hana í kjölfarið verið henni þungbærri og hún hafi að lokum ekki treyst sér til að mæta lengur til vinnu vegna andlegra og líkamlegra einkenna sem hrjáðu hana daglega. Því sé orsök veikinda hennar framkoma við hana á vinnustað en ekki uppsögnin sem slík.

Af öllu því sem að framan er rakið er sannað að stefnandi var óvinnufær á umþrættu tímabili. Var það staðfest af tveimur læknum, sem ekki hefur verið hrakið. Forsenda veikinda stefnanda voru aðstæður á vinnustað sem eigandi stefnda bar ábyrgð á. Verður því fallist á það með stefnanda að óvinnufærni hennar hafi stafað af aðstæðum hjá stefnda, enda var það staðfest af starfsmanni stefnda að stefnandi hafði rætt við hana um vanlíðan sína áður en hún leitaði sér lækninga. Verður því að telja sannað að tilurð veikinda stefnanda hafi verið bundið vinnustað hennar hjá stefnda. Þá staðfestu báðir læknarnir sem komu fyrir dóminn að veikindi hennar væru bundin við vinnustað stefnda og þrátt fyrir að hún hafi treyst sér til að starfa við að uppvarta í veislu eitt kvöld á veikindatímabilinu breyti það engu um þá staðreynd að stefnandi hafi verið óvinnufær á vinnustað stefnda.

Því er fallist á sjónarmið stefnanda að hún hafi átt rétt á launum fyrir það tímabil er hún var óvinnufær og krafist er í stefnu auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 eins og greinir í dómsorði. Af hálfu stefnda hafa ekki verið gerðar athugasemdir við kröfufjárhæðir stefnanda að því fráteknu að krafan væri vanreifuð vegna þess að ekki væri tekið tillit til frádráttar vegna annarra launa, samanber það sem áður er fram komið.

Eftir þessum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til flutnings málsins vegna frávísunarkröfu stefnda auk virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

d ó m s o r ð :

Stefndi, Artica ehf., kt. 000000-0000, Hlíðarsmára 9, 201, Kópavogi greiði stefnanda, H-kvk-þgf V-kvk-þgf V-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Blásölum 22, Kópavogi, 260.976 krónur auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. apríl 2011 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 21.9. 2012.