S-203/2005

Mál þetta höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 16. ágúst 2005 á hendur ákærða, X..., kt. ..., ... í Reykjavík. Málið var dómtekið 11. janúar 2007.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir eftirfarandi brot framin á Akranesi, fimmtudaginn 12. maí 2005:

I.

Vopnalagabrot, með því að hafa tekið í heimildarleysi, og án þess að hafa skotvopnaleyfi, skotvopn í eigu bróður síns B... að ..., Akranesi, og haft með sér út í Elínarhöfða, Akranesi, þar sem hann undir áhrifum áfengis hleypti óvarlega af byssunni fimm skotum án leyfis.

Telst þetta varða við 1. mgr. 12. gr., 1. og 2. mgr. 21. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998 og 13. gr., sbr. 37. gr. lögreglusamþykktar Akraneskaupstaðar nr. 568/1998, sbr. 6. gr. laga nr. 36/1998, um lögreglusamþykktir, allt með áorðnum breytingum.

II.

Umferðarlagabrot, með því að hafa ekið bifreiðinni PZ-093, undir áhrifum áfengis, of hratt miðað við aðstæður og ekki í samræmi við gerð og ástand vegar, suður afleggjarann út í Elínarhöfða, en áfengismagn í blóði mældist 0,89 prómill.

Telst þetta varða við 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. 36. gr. og 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með áorðnum breytingum.

III.

Hegningarlagabrot, með því að hafa ráðist að lögreglumönnunum A-kk-þgf G-kk-þgf M-kk-þgf og S-kk-þgf H-kk-þgf, er þeir við skyldustörf sín hugðust hafa afskipti af ákærða, með því að aka bifreiðinni PZ-093 með þeim hætti sem lýst er í II. kafla ákæru, á framenda lögreglubifreiðarinnar NK-694 sem A-kk-nf G-kk-nf ók afturábak frá bifreið ákærða, suður afleggjarann út í Elínarhöfða, Akranesi, með þeim afleiðingum að S-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður tognaði aftan á hálsi hægra megin.

Telst þetta varða við 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar, skv. 102. gr. umferðarlaga, með áorðnum breytingum.“

Ákærði krefst þess að honum verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa og að sakarkostnaður verði að hluta til felldur á ríkissjóð.

I.

Fimmtudaginn 12. maí 2005, um kl. 20.50, hafði bróðir ákærða samband við lögreglu og lýsti yfir þungum áhyggjum af ákærða. Lýsti tilkynnandi því að ákærði hefði haft samband símleiðis og hótað að fyrirfara sér með skotvopni. Í fyrstu var óljóst hvar ákærði var staddur en síðar kom fram að hann væri á Elínarhöfða nærri Akranesi. Tveir lögreglumenn fóru akandi á vettvang og þegar þeir nálguðust Elínarhöfða urðu þeir varir við ákærða þar sem hann stóð við bifreið sína PZ-093. Í frumskýrslu lögreglu er framhaldinu lýst þannig að lögreglubifreiðin hafi verið stöðvuð um 100-150 metrum frá bifreið ákærða. Því næst hafi ákærði farið inn í bifreiðina, gangsett hana og komið akandi í átt að lögreglubifreiðinni. Við þessu hafi lögregla brugðist með því að bakka lögreglubifreiðinni um 40-50 metra en að lokum hafi bifreiðin, sem ákærði ók, hafnað framan á lögreglubifreiðinni.

Í málinu liggur fyrir ljósmynd af bifreiðunum á vettvangi skömmu eftir áreksturinn. Á myndinni sést að bifreið ákærða hefur hafnað framan á lögreglubifreiðinni, sem stendur nær þvert á veginn og er nánast öll komin út af veginum. Skammt frá veginum, þeim megin sem lögreglubifreiðin fór út af, er skurður, sem liggur samsíða veginum. Var lögreglubifreiðin við það að hafna í skurðinum, en hægra afturhorn bifreiðarinnar stóð yfir honum. Hinum megin við veginn, sem er einbreiður malarvegur, er slétt graslendi.

Eftir áreksturinn var ákærði handtekinn, en lögreglumenn töldu að hann hefði ekið bifreið sinni vísvitandi á lögreglubifreiðina. Í bifreið ákærða fannst riffill á gólfi fyrir framan farþegasæti.

Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóðsýni úr ákærða þegar hann hafði verið fluttur á lögreglustöðina. Mældist alkóhól í blóðinu 0,89‰ að teknu tilliti til vikmarka.

S-kk-nf H-kk-nf, lögreglumaður sem sat í farþegasæti lögreglubifreiðarinnar í umrætt sinn, kenndi til eymsla í hálsi eftir atburðinn og leitaði hann sér aðhlynningar á Sjúkrahúsi Akraness. Í áverkavottorði 2. ágúst 2005 segir að S-kk-nf hafi verið með mikil eymsli við þreifingu yfir vöðvum aftan á hálsi hægra megin. Í málinu hefur komið fram að lögreglumaðurinn hefur jafnað sig að fullu.

II.

Í kjölfar þess að ákærði var handtekinn og færður til rannsóknar á lögreglustöðina á Akranesi var hann vistaður á geðdeild Landspítala-Háskólasjúkrahúss frá 13. maí 2005 til 19. sama mánaðar þegar hann var útskrifaður.

Með hliðsjón af aðdraganda málsins og högum ákærða beindi dómurinn því til ákæruvaldsins að afla gagna um andlegt heilsufar hans, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991. Af þessu tilefni óskaði ákæruvaldið eftir að matsmaður yrði dómkvaddur til að gera geðrannsókn á ákærða. Hinn 16. október 2006 var T-kk-nf Z-kk-nf, geðlæknir, kvaddur til að annast þá rannsókn og skilaði hann matsgerð 17. nóvember sama ár. Í niðurstöðukafla matsgerðarinnar segir svo:

„...

Í beiðni ríkissaksóknara frá 4. október 2006 um dómkvaðningu matsmanns segir meðal annars:

“1. Dómkvaddur matsmaður leggi mat á ástand ákærða að kvöldi fimmtudagsins 12. maí 2005. Matið beinist að því að leiða í ljós hvort svo hafi verið ástatt fyrir ákærða á þeirri stundu sem brot voru framin sem lýst er í 15. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, að hann hafi verið sökum geðveiki, andlegs vanþroska eða hrörnunar, rænuskerðingar eða annars samsvarandi ástands alls ófær um að stjórna gerðum sínum.

2. Reynist ástand ákærða ekki hafa verið svo alvarlegt sem lýst er að framan, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga, er þess óskað að matsmaður leggi mat á það hvort ætla megi eftir atvikum að ástand ákærða sé þegar mat fer fram með þeim hætti að refsing geti borið árangur, sbr. 16. gr. almennra hegningarlaga.”

Undirritaður hefur rætt tvívegis við X... og hefur kynnt sér nákvæmlega sjúkragögn hans frá legum hans á geðdeild Landspítala, en þangað lagðist hann fyrst inn í framhaldi af þeim atburðum sem gerðust 12. maí 2005.

Í gögnum geðdeildarinnar kemur ekkert fram sem bendir til þess að X... hafi verið haldinn alvarlegum geðsjúkdómi eða geðrofseinkennum 12. maí 2005. Í sjúkraskrá er einnig 12 blaðsíðna bréf sem hann skrifar þann dag ... Í bréfinu kemur fram að hann er mjög reiður, en ekki er hægt að greina að hann sé með hugsanatruflanir eða geðrofseinkenni. Hann segir sjálfur að hann hafi verið að drekka áfengi þegar hann samdi bréfið og áfengismæling í blóði hinn 12. maí 2005 staðfestir það.

X... hefur verið haldinn þunglyndi af og til í gegnum árin og þunglyndið hefur orðið til þess að hann hefur af og til orðið óvinnufær. Einnig er ljóst að hann hefur misnotað bæði áfengi og kannabislík efni. X... hafði aldrei leitað sér aðstoðar vegna áfengis- og efnamisnotkunar og hann hafði ekki heldur leitað sér hjálpar vegna endurtekins þunglyndis. Hann segir sjálfur að hann hafi alla tíð átt í erfiðleikum með skap sitt og ættingjar staðfesta það í sjúkraskrá geðdeildar Landspítalans. Félagslega hefur hann verið illa settur og sjálfur rekur hann það til líkamsárásar sem hann varð fyrir árið 2000. Í kjölfar þeirrar árásar lenti hann í fjárhagslegum erfiðleikum og telur að hann hafi aldrei náð rétti sínum.

X... býr einn og er barnlaus. Hann missti báða foreldra sína á síðasta ári, en hann var nátengdur þeim. Hann er félagslega einangraður og hefur leitað sér hjálpar vegna þunglyndis og er í þunglyndislyfjameðferð og endurhæfingu á geðdeild Landspítalans að Kleppi. Hann hefur í nokkra daga unnið sem vaktmaður í verslun og segir að sér líki það starf vel.

Það er mat undirritaðs að X... hafi hinn 12. maí 2005 ekki verið haldinn neinum þeim einkennum sem lýst er í 15. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940. Hann var augljóslega undir áhrifum áfengis og kann það að hafa slævt dómgreind hans á þeim tíma.

Með vísan til 16. gr. almennra hegningarlaga þá er að mati undirritaðs ekkert læknisfræðilegt sem mælir gegn því að refsing kynni að geta borið árangur. Rétt er þó að benda á að X... hefur í fyrsta skipti leitað sér aðstoðar, er að taka lyf við þunglyndi, er í endurhæfingu og hefur nýlega hafið starf sem honum virðist líka vel við. Líklegt er að fangelsisdómur setti strik í reikninginn varðandi framtíðaráform X... og kynni að geta seinkað bata hans.

Undirritaður hefur rætt tvívegis við X... og kynnt sér nákvæmlega rannsóknargögn málsins og sjúkraskrá hans frá geðdeild Landspítala.“

III.

Fyrir dómi lýsti ákærði atvikum þannig að hann hefði vaknað að morgni 12. maí 2005 og ákveðið að taka líf sitt. Ákærði sagðist hafa haft á sér 2.000 krónur og með þær hefði hann farið í ríkið og keypt Wisky-pela. Á leiðinni sagðist ákærði hafa komið við á heimili bróður síns til að sækja riffil og skotfæri, sem hann vissi að væru þar geymd. Hjá bróður sínum hitti ákærði engan fyrir og eftir nokkra leit sagðist hann hafa fundið lykil að byssuskáp bróður síns. Þessu næst sagðist ákærði hafa farið akandi út í Elínarhöfða þar sem hann hefði drukkið úr pelanum fram til kl. 22.30 um kvöldið. Þegar hér var komið sagðist ákærði hafa beint rifflinum að höfði sér og tekið í gikkinn en pinni skotvopnsins hefði staðið á sér. Ákærði kvaðst í kjölfarið hafa farið út úr bifreiðinni og hleypt af skotum í bifreiðina. Hann hefði síðan orðið skotfæralaus og ákveðið að fara til baka að sækja fleiri skot. Þegar ákærði var lagður af stað á bifreiðinni sagðist hann allt í einu hafa tekið eftir lögreglubifreiðinni og orðið fyrir því óhappi að rekast á hana.

Aðspurður neitaði ákærði að hafa vísvitandi ekið á lögreglubifreiðina. Ekkert slíkt hefði staðið til af sinni hálfu og hefði hann ætlað að sveigja framhjá lögreglubifreiðinni. Þegar hér var komið sagði ákærði hraða bifreiðarinnar hafa verið um 50 km/klst. og hefði hún látið illa að stjórn, enda búið að skjóta í framhjólbarða bílsins. Þá sagði ákærði að rangt væri haft eftir sér í lögregluskýrslu um að hann hefði séð lögreglubifreiðina í baksýnisspegli áður en hann ók af stað frá Elínarhöfða.

Um andlega hagi sína sagði ákærði að hann hefði lengi glímt við þunglyndi og á köflum misnotað áfengi. Aðspurður sagði ákærði að sér vegnaði mun betur í dag, hann væri í vinnu, gengi til læknis og tæki geðlyf. Þá sagði ákærði að vímuefni hefðu ekki plagað sig undanfarið.

IV.

Vitnið A-kk-nf G-kk-nf M-kk-nf, lögreglumaður, bar fyrir dómi að lögreglu hefði borist tilkynning um að ákærði væri í sjálfsvígshugleiðingum. Þegar lögregla hafði fengið upplýsingar um að ákærða væri að finna á Elínarhöfða sagðist vitnið hafa farið á vettvang ásamt S-kk-þgf H-kk-þgf, lögreglumanni. A-kk-nf, sem ók lögreglubifreiðinni í umrætt sinn, kvaðst hafa tekið eftir ákærða á Elínarhöfða standandi fyrir utan bifreið sína. Þegar vitnið tók eftir ákærða sagðist það ekki hafa orðið vart við skotvopnið, sem ákærði var með. Hins vegar sagði vitnið að S-kk-nf hefði fullyrt að hann hefði séð vopnið. Til að fara með fyllstu gát kvaðst vitnið hafa stöðvað lögreglubifreiðina á veginum um það bil 100-150 metrum frá bifreið ákærða. Þessu næst sagði A-kk-nf að ákærði hefði litið í átt að lögreglubifreiðinni og stigið inn í bifreið sína. Ákærði hefði síðan bakkað og snúið við og ekið greitt í átt að lögreglubifreiðinni. Vitnið sagðist hafa gert sér grein fyrir í hvað stefndi og því gripið til þess ráðs að bakka lögreglubifreiðinni eftir veginum, auk þess að leita út í kantinn til að forðast árekstur. Þeim megin hefði hins vegar verið skurður samsíða veginum og svigrúmið því lítið. Ákærði hefði síðan ekið sem leið lá beint á lögreglubifreiðina og hvorki reynt að víkja til hliðar né slá af og taldi vitnið fremur að ákærði hefði aukið hraða bifreiðarinnar, sem hann ók. Eftir áreksturinn sagðist vitnið hafa tekið ákærða og lagt hann í jörðina. S-kk-nf, starfsfélagi vitnisins, hefði síðan komið og aðstoðað við að færa ákærða í járn. Þegar því var lokið sagði vitnið að ákærði hefði sagt að hann ætlaði að drepa lögreglumennina.

Vitnið S-kk-nf H-kk-nf, lögreglumaður, gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti aðdraganda málsins á sama veg og starfsfélagi hans. Um atburði við Elínarhöfða sagði S-kk-nf að lögreglubifreiðinni hefði verið stöðvuð á veginum um 100 metrum frá ákærða til að gæta fyllstu varúðar þar sem ákærði var vopnaður. Því næst hefði ákærði komið akandi á mikilli ferð og þá hefði lögreglubifreiðinni verið bakkað nokkurn spöl og ekið út í kant. Þegar hér var komið taldi vitnið hættu á að lögreglubifreiðin hafnaði ofan í skurði, sem liggur meðfram veginum. Framhaldinu lýsti vitnið þannig að ákærði hefði komið akandi á miklum hraða og ekið á lögreglubifreiðina. Aðspurt gat vitnið ekki fullyrt hvenær ákærði varð var við lögregluna. Í öllu falli hefði hann verið búinn að taka eftir lögreglunni þegar hann spólaði af stað í átt að lögreglubifreiðinni. Þá sagði vitnið að ákærði hefði hæglega getað sveigt hjá lögreglubifreiðinni og komist framhjá með því að fara út af og inn á grasflöt hægra megin við veginn. Eftir áreksturinn sagðist vitnið hafa farið út úr bifreiðinni og lent ofan í skurði, en síðan aðstoðað við handtökuna. Þegar ákærði var handtekinn sagði vitnið að hann hefði verið með hótanir í garð lögreglumanna, auk þess sem hann hefði sagst hafa orðið dýrvitlaus þegar hann varð var við lögreglu.

V.

1.

Af hálfu ákæruvaldsins hefur verið fallið frá því atriði í ákæruhluta I að ákærði hafi ekki verið með skotvopnaleyfi. Að þessu gættu hefur ákærði játað skýlaust fyrir dómi að hafa framið það brot sem honum er gefið að sök í þessum ákæruhluta og er játning hans studd sakargögnum. Samkvæmt þessu er sannað að ákærði hafi gerst sekur um háttsemi, sem varðar við 1. og 2. mgr. 21. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga, nr. 16/1998, og 13. gr., sbr. 37. gr. lögreglusamþykktar Akraneskaupstaðar nr. 568/1998, sbr. 6. gr. laga um lögreglusamþykktir, nr. 36/1988, allt með síðari breytingum.

2.

Ákærði hefur einnig játað afdráttarlaust fyrir dómi að hafa framið það brot sem honum er gefið að sök í ákæruhluta II og er játning hans studd öðru, sem komið hefur fram við meðferð málsins. Sú háttsemi sem ákærða er gefin að sök í þessum ákæruhluta er því sönnuð og varðar hún við þau lagaákvæði sem í ákæru greinir.

3.

Fyrir dómi hefur ákærði afdráttarlaust neitað að hafa ráðist að lögreglumönnum eins og honum er gefið að sök í ákæruhluta III. Hefur ákærði skýrt svo frá að hann hafi verið lagður af stað akandi frá Elínarhöfða þegar hann hafi fyrst tekið eftir lögreglubifreiðinni. Þvertekur ákærði fyrir að hafa af ásettu ráði ekið á lögreglubifreiðina heldur hafi áreksturinn orðið fyrir óhapp.

Vitnið A-kk-nf G-kk-nf M-kk-nf, lögreglumaður, bar fyrir dómi að ákærði hefði litið í átt að lögreglubifreiðinni, þar sem hún var kyrrstæð á veginum nærri Elínarhöfða, áður en ákærði steig inn í bifreið sína og ók greitt af stað í átt að lögreglubifreiðinni. Einnig hefur vitnið S-kk-nf H-kk-nf, lögreglumaður, borið að ákærði hafi verið búinn að taka eftir lögreglubifreiðinni þegar hann rauk af stað spólandi frá Elínarhöfða. Hjá því verður heldur ekki litið að ákærða gat með engu móti dulist um bjart vorkvöld að lögreglubifreið stóð á einbreiðum veginum sem hann ók eftir. Með hliðsjón af þessu og þegar virtur er samhljóða og greinargóður framburður fyrrgreindra vitna um að ákærði hafi komið á fullri ferð, án þess að slá af, og ekið framan á lögreglubifreiðina, sem hafði verið vikið til hliðar, þykir sannað gegn neitun ákærða að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum hluta ákæru. Sú háttsemi felur í sér verk sem lýst er refsivert í 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940.

4.

Í málinu hefur komið fram að ákærði reyndi að stytta sér aldur skömmu fyrir þá atburði sem eru tilefni sakargifta á hendur honum. Til að varpa frekara ljósi á sakhæfi ákærða gekkst hann undir geðrannsókn hjá T-kk-þgf Z-kk-þgf, geðlækni. Að virtri þeirri rannsókn er það niðurstaða dómsins að ákærði hafi verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga. Verður ákærði því sakfelldur fyrir framangreind brot í samræmi við það sem hér hefur verið rakið.

Þegar virtir eru andlegir hagir ákærða verða þeir ekki taldir þess eðlis að 16. gr. almennra hegningarlaga eigi við þannig að honum verði ekki refsað. Aftur á móti horfir að sínu leyti til skýringar fyrir ákærða að hann var andlega miður sín þegar hann framdi brotin þótt það réttlæti með engu móti háttsemi hans. Má hafa þetta til nokkurrar hliðsjónar við ákvörðun viðurlaga.

Samkvæmt sakavottorði ákærða gekkst hann undir lögreglustjórasátt 27. maí 2004 fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987. Var refsing ákveðin 80.000 króna sekt og svipting ökuréttar í 10 mánuði. Að öðru leyti hefur sakarferill ákærða ekki áhrif við ákvörðun viðurlaga.

Að því gættu sem hér hefur verið rakið þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 2 mánuði. Eftir atvikum þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að 2 árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Jafnframt verður ákærða gert að greiða 160.000 krónur í fésekt til ríkissjóðs og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar greiðist hún ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Með vísan til 102. gr. umferðarlaga verður ákærði sviptur ökurétti í 2 ár frá birtingu dómsins að telja.

Loks verður ákærða gert að greiða sakarkostnað samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem þykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Þó verður ákærði ekki dæmdur til að greiða kostnað vegna geðrannsóknar, en upplýsinga um andlega hagi ákærða var aflað með meiri tilkostnaði en efni voru til.

Það athugast að nokkur dráttur hefur orðið á rekstri málsins fyrir dómi en hann skýrist af dvöl ákærða erlendis.

B-kk-nf B-x-x, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X..., sæti fangelsi í 2 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að 2 árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði 160.000 krónur í sekt til ríkissjóðs og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í 2 ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 285.902 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf