E-2782/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 2. júní 2015, var höfðað með stefnu þingfestri í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 2. september 2014 af Lýsingu hf., Ármúla 3, 108 Reykjavík, á hendur A-kk-þgf P-kk-þgf, Kerlingardal, 871 Vík, og K-kk-þgf P-kk-þgf sama stað.

I.

Stefnandi gerir eftirfarandi dómkröfur:

I. Að stefnda Andrési Pálmasyni verði gert að greiða stefnanda Lýsingu hf. 25.798.356 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 684.979 kr. frá 10.12.2009 til 10.1.2010, af 1.355.945 kr. frá þeim degi til 10.2.2010, af 2.046.021 kr. frá þeim degi til 10.3.2010, af 2.734.847 kr. frá þeim degi til 10.4.2010, af 3.416.088 kr. frá þeim degi til 10.5.2010, af 4.85.861 kr. frá þeim degi til 10.6.2010, af 4.747.071 kr. frá þeim degi til 10.7.2010, af 5.423.677 kr. frá þeim degi til 10.8.2010, af 6.103.309 kr. frá þeim degi til 10.9.2010, af 6.781.838 kr. frá þeim degi til 10.10.2010, af 7.445.492 kr. frá þeim degi til 10.11.2010, af 8.106.926 kr. frá þeim degi til 10.12.2010, af 8.771.622 kr. frá þeim degi til 10.1.2011, af 9.452.802 kr. frá þeim degi til 10.2.2011, af 10.148.057, kr. frá þeim degi til 10.3.2011, af 10.848.694 kr. frá þeim degi til 10.4.2011, af 11.543.948 kr. frá þeim degi til 10.5.2011, af 12.252.859 kr. frá þeim degi til 10.6.2011, af 12.974.224 kr. frá þeim degi til 10.7.2011, af 13.717.428 kr. frá þeim degi til 10.8.2011, af 14.478.099 kr. frá þeim degi til 10. 9.2011, af 15.240.846 kr. frá þeim degi til 10.10.2011, af 15.985.714 kr. frá þeim degi til 10.11.2011, af 16.717.820 kr. frá þeim degi til 10.12.2011, af 17.456.589 kr. frá þeim degi til 10.1.2012, af 18.215.696 kr. frá þeim degi til 10.2.2012, af 18.976.102 kr. frá þeim degi til 10.3.2012, af 19.738.071 kr. frá þeim degi til 10.4.2012, af 20.502.929 kr. frá þeim degi til 10.5.2012, af 21.269.062 kr. frá þeim degi til 10.6.2012, af 22.050.955 kr. frá þeim degi til 10.7.2012, af 22.807.342 kr. frá þeim degi til 10.8.2012, af 23.547.841 kr. frá þeim degi til 10.9.2012, af 24.271.653 kr. frá þeim degi til 10.10.2012, af 25.031.536 kr. frá þeim degi til 10.11.2012 og af 25.798.356 kr. frá þeim degi til greiðsludags.

II. Að staðfest verði með dómi að tryggingarbréf í eigu stefnanda að fjárhæð 14.000.000 kr. miðað við grunnvísitölu 312,8 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverðs, útgefið af stefnda A-kk-þgf P-kk-þgf þann 3. október 2008, og hvílir á 6. veðrétti og uppfærslurétti á 50% eignarhluta stefnda A-kk-ef P-kk-ef í eftirfarandi fasteign: Kerlingardal 1, Mýrdalshreppi, landnúmer 163047, fastanúmer 218-8083, standi til tryggingar skuldum stefnda A-kk-ef P-kk-ef samkvæmt leigusamningi við stefnanda nr. 149571 að fjárhæð 25.798.356 kr. auk ofangreindra vaxta.

Þá er þess krafist að viðurkennt sé að tryggingarbréfið standi til tryggingar framangreindum kröfum að því leyti sem það nær og að stefnandi eigi rétt á að gera fjárnám í hinni veðsettu fasteign fyrir kröfum að fjárhæð 25.798.356 kr. auk ofangreindra vaxta til lúkningar kröfum sínum á hendur stefnda A-kk-þgf.

III. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndi A-kk-nf P-kk-nf krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Í upphaflegri kröfugerð stefnanda var þess krafist að eignarhluti K-kk-ef P-kk-ef í framangreindri fasteign stæði jafnframt til tryggingar framangreindum kröfum að því leyti sem það nær og að stefnandi ætti rétt á að gera fjárnám í hinni veðsettu fasteign fyrir kröfum að fjárhæð 25.798.356 kr. auk ofangreindra vaxta til lúkningar kröfum sínum á hendur stefnda A-kk-þgf. Í þinghaldi þann 11. febrúar 2015 lýsti lögmaður stefnanda því yfir að stefnandi félli frá kröfum á hendur K-kk-þgf P-kk-þgf án kostnaðar skv. samkomulagi aðila og lagði fram breytta kröfugerð í samræmi við það.

II.

Málsatvik

Stefnandi og stefndi gerðu í ágúst 2007 með sér fjármögnunarleigusamning nr. 149571-572, en samkvæmt honum keypti stefnandi vörubifreið af gerðinni Man TGA 26.480 ásamt saltkassa, undirtönn og framtönn, fnr. MN T30, árgerð 2008, og leigði stefnda (leigutaka) á fjármögnunarleigusamningi. Samkvæmt ákvæðum samningsins er stefnandi leigusali og stefndi leigutaki. Í 1. gr. kemur fram nánari lýsing á leiguandlaginu.

Í 2. gr. samningsins kemur fram hver sé leigugrunnurinn með virðisaukaskatti. Leigufjárhæð án vsk. er þar einnig tilgreind og er sú fjárhæð einnig umreiknuð í þær erlendu myntir sem leigufjárhæðin miðast við og stefnandi fékk lánaðar hjá erlendum fjármögnunaraðilum sínum þegar hann keypti tækið. Leigugrunnur var 27.847.651 kr., vsk. 6.822.674 kr. eða samtals 34. 670.325 kr.

Í 4. gr. leigusamningsins er gerð grein fyrir grunnleigutímanum, hvenær leigugreiðslur hefjast og fjölda leigugreiðslna. Fyrsta leigugreiðsla átti að vera 10. nóvember 2008 og fjöldi mánaðarlegra greiðslna 60. Leigutaki óskaði síðan eftir tilhliðrun með greiðslur og að grunnleigutími samningsins yrði lengdur. Þann 14. september 2009 var síðan undirritaður viðauki við samninginn til að koma til móts við óskir stefnda.

Í 5. gr. leigusamningsins er fjallað um greiðslutilhögun leigugreiðslnanna og skiptingu þeirra eftir gjaldmiðlum samningsins.

Í 6. gr. fjármögnunarleigusamningsins segir að þegar grunnleigutíma ljúki hefjist framhaldsleigutímabil og er leigufjárhæð á því tímabili skilgreind. Ekki er gert ráð fyrir því í fjármögnunarleigusamningnum að leigutaki geti orðið eigandi hins leigða í lok leigutímans. Í 12. gr. samningsins segir að að afloknum grunnleigutíma framlengist leigusamningurinn ótímabundið skv. 6. gr. samningsins. Í sömu grein segir síðan að leigutaki geti þó sagt hinum framlengda leigusamningi upp skriflega með eins mánaðar fyrirvara enda skili hann þá tafarlaust hinu leigða. Í 13. gr. samningsins segir að leigutaka beri að standa skil á leigu skv. 5. gr. samninganna á umsömdum gjalddögum. Í 13. og 14. gr. samningsins segir að Lýsingu sé heimilt að endurreikna leiguna miðað við breytingar á gengi og LIBOR vöxtum. Í 14 gr. samningsins segir: „Leiga sú sem er gengistryggð miðað við breytingar á gengi erlends og/eða erlendra gjaldmiðla er greind í ísl. kr. Leigugjöld eru innheimt í ísl. kr. Við útreikning leigu skal hafa til viðmiðunar skráð sölugengi Seðlabanka Íslands á viðkomandi gjaldmiðli eða gjaldmiðlum skv. ákvörðun Lýsingar hf. við útgáfudag reiknings. Lýsing hf. hefur heimild til þess að gefa reikninga út allt að 31 degi fyrir gjalddaga.“

Í 15. gr. samningsins kemur fram að stefnandi sé einn eigandi hins leigða. Í 27. gr. samningsins kemur fram að inni leigutaki ekki af hendi leigu og aðrar greiðslur sem honum ber að greiða á gjalddaga, skuli hann greiða Lýsingu hf. dráttarvexti af hinni vangreiddu fjárhæð ásamt kostnaði skv. gjaldskrá stefnanda og lögmanna félagsins.

Í 28. gr. samningsins er fjallað um riftun, í 29. gr. er fjallað um skil leigumunar og í 30. gr. um uppgjör.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldbindingum stefnda gagnvart stefnanda var stefnanda sett að veði tryggingarbréf að fjárhæð 14.000.000 kr., útgefið 3. október 2008, með 6. veðrétti og uppfærslurétti í fasteigninni Kerlingardal 1, Mýrdalshreppi, landnúmer 163047, fastanúmer 218-8083. Tryggingarbréfið er undirritað af stefnda A-kk-þgf og K-kk-þgf P-kk-þgf, sem eru þinglýstir eigendur fasteignarinnar. Leigugreiðslur eru í vanskilum frá 10. desember 2009.

Fram kemur á yfirliti sem stefnandi lagði fram að stefndi sé fyrst þann 10. febrúar 2010 krafinn um greiðslu svokallaðs vörslusviptingargjalds og síðan viðbótar vörslusviptingargjalds.

Þann 26. maí 2011 sendi stefnandi stefnda símskeyti með yfirskriftinni „RIFTUN EIGNALEIGUSAMNINGA – V. NIÐURFELLDRA TRYGGINGA MN T30“.

Þann 4. nóvember 2011 innti stefndi af hendi við stefnanda þrjár greiðslur vegna samningsins,17.011 kr., 1.982 kr. og 20.304 kr.

Þann 19. mars 2013 var fyrir héraðsdómi Suðurlands þingfest krafa stefnanda um vörslusviptingu á leigumun. Kröfunni var mótmælt af stefnda og með úrskurði dómsins þann 10. júní sama ár var kröfu stefnanda hafnað vegna ágalla á málatilbúnaði stefnanda.

Með bréfi, dags. 5. desember 2013, til stefnda lýsti stefnandi yfir riftun á eignaleigusamningi milli aðila vegna vanskila á leigugreiðslum og/eða öðrum greiðslum sem stefndi hafi skuldbundið sig til að greiða skv. samningnum. Fram kom að gjaldfallnar væru alls 62.725.697 krónur. Þá var skorað á stefnda að skila leigumun innan þriggja daga til stefnanda. Mál þetta var síðan höfðað með stefnu útgefinni 2. september 2014. Stefndi skilaði leigumun MN T30 til stefnanda 16. október 2014 og uppgjör stefnanda á fjármögnunarleigusamningi er dags. 2. desember 2012. Þar kemur fram að matsverð leigumunar við uppgjör sé 3.896.683 kr. og heildarskuld stefnda við stefnanda alls 54.663.875 kr.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að skuld stefnda skv. leigusamningi aðila, dags. 3. október 2008, að fjárhæð 25.798.356 kr. auk dráttarvaxta sé ógreidd. Þá krefst stefnandi þess að staðfest sé að tryggingarbréf, sem þinglýst var á fasteign í eigu stefnda og bróður hans og hvíli á 50% eignarhluta stefnda, standi til tryggingar umræddri skuld stefnda við stefnanda og að stefnanda sé heimilt að gera fjárnám í eignarhluta stefnda í fasteigninni til lúkningar kröfum sínum.

Stefnandi byggir á því að ógreidd sé skuld stefnda samkvæmt eftirfarandi leigureikningum og sundurliðar hana þannig:

Fram kemur að fjárhæðir ofangreindra leigureikninga hafi verið umreiknaðar úr erlendum myntum yfir í íslenskar krónur, í samræmi við ákvæði 2. gr. og 15. gr. leigusamnings stefnanda og stefnda. Nánari sundurliðun á þessum útreikningum sé að finna á umræddum leigureikningum, en afrit þeirra hafi verið lögð fram með stefnu. Stefndi hafi ekki greitt skuld þessa þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og því sé málssókn þessi nauðsynleg.

Stefnandi byggir á því að til tryggingar öllum skuldum stefnda A-kk-ef P-kk-ef við stefnanda hafi verið útbúið tryggingarbréf (allsherjarveð) að upphaflegri fjárhæð 14.000.000 kr. m.v. grunnvísitölu 312,8 stig með veði í fasteign stefnda og bróður stefnda, K-kk-ef P-kk-ef. Umrætt tryggingarbréf hafi verið gefið út af stefnda þann 3. október 2008 með veði á 6. veðrétti og uppfærslurétti í fasteigninni Kerlingardal 1, Mýrdalshreppi, landnúmer 163047, fastanúmer 218-8083. K-kk-nf P-kk-nf hafi ásamt stefnda skrifað undir tryggingarbréfið sem þinglýstur eigandi fasteignarinnar, en stefnandi hefur fallið frá kröfum á hendur K-kk-þgf. Umræddu tryggingarbréfi hefur verið þinglýst á ofangreinda fasteign stefndu. Krefst stefnandi viðurkenningar á því að umrætt tryggingarbréf standi til tryggingar ofangreindri skuld stefnda við stefnanda og að stefnandi eigi rétt á að gera fjárnám í 50% eignarhluta stefnda í jörðinni til lúkningar kröfum sínum.

Varðandi lagarök vísar stefnandi til almennra reglna kröfuréttarins um greiðslu fjárskuldbindinga og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936. Þá vísar stefnandi til ákvæða laga um samningsveð nr. 75/1997. Vaxtakröfur styður stefnandi við 1., 2. og 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Dráttavextir reiknist frá gjalddaga hvers reiknings, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna.

Kröfu um málskostnað styður stefnandi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varnarþing stefnda byggir á 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991, en fram kemur í 35. gr. fjármögnunarleigusamnings aðila sem og í áðurnefndu tryggingarbréfi að heimilt sé að höfða mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi A-kk-nf byggir aðallega á því að stefnandi hafi rift samningi aðila með því að hefja vörslusviptingarferli í janúar 2010, en til vara á því að stefnandi hafi rift samningnum með símskeyti um riftun þann 25. maí 2011. Verði fallist á hvoruga þessara dagsetninga byggir stefndi A-kk-nf á því að riftun hafi átt sér stað 5. desember 2013. Þá byggir stefndi á því að riftun samningsins hafi leyst aðila frá efndaskyldu og virkjað uppgjörsreglur samningsins

Stefndi styður sýknukröfu sína aðallega þeim rökum að þegar stefnandi rifti samningi aðila hafi skyldur aðila til efnda samningsins breyst með þeim hætti að þeim hafi ekki lengur borið að efna aðalskyldur sínar samkvæmt samningnum, um afnot og umráð leigumunar gegn leigugreiðslu, heldur skyldi fara eftir ákvæðum samningsins um uppgjör í kjölfar riftunar. Krafa stefnanda um greiðslur vangoldinna leigureikninga eigi því ekki stoð í samningi aðila. Stefndi og stefnandi hafi gagngert samið um hvernig hagað skyldi uppgjöri samnings í kjölfar riftunar. Kröfugerð stefnanda nú sé andstæð þeim samningi.

Stefndi A-kk-nf byggir á því að kröfur stefnanda séu fyrndar að öllu eða að hluta. Sá hluti kröfunnar sem byggi á greiðsluseðlum sem dagsettir séu fyrir 25. júní 2010 sé fyrndur og því beri að sýkna stefnda af þeim hluta kröfunnar. Stefnandi byggi á því að hann hafi gert leigusamning við stefnda vegna leigu á ökutækinu MN T30. Samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/ 2007 sé fyrningarfrestur kröfu stefnanda fjögur ár og upphafstími fyrningar sé frá gjalddaga, sbr. 1. mgr. 2. gr. sömu laga. Stefna í málinu hafi ekki verið birt fyrr en 25. júní 2014 sbr. 1. mgr. 15. gr. laga nr. 150, 2007. Af því leiði að umkrafðir leigureikningar, sem féllu í gjalddaga 10. desember 2009 til 10. júní 2010, séu fyrndir og beri að sýkna stefnda af þeim kröfum og kröfum um dráttarvexti vegna þeirra reikninga.

Verði viðurkennt að samningi aðila hafi verið rift í janúar 2010 liggi fyrir að þá hafi fjögurra ára fyrningarfrestur uppgjörskröfu samkvæmt samningnum farið að líða. Sá frestur hafi verið liðinn í lok janúar 2014 og öll uppgjörskrafan sé því fyrnd.

Stefnandi hafi farið í einhvers konar vörslusviptingarferli eins og sjá megi af yfirliti sem stefnandi hafi lagt fram í málinu, dómskjali 14. Það komi fram að stefndi sé fyrst þann 10. febrúar 2010 krafinn um greiðslu svokallaðs vörslusviptingargjalds og síðan viðbótarvörslusviptingargjalds. Það gerist ekki án þess að samningi sé rift, eins og leiði af samningi aðila. Gera verði ráð fyrir því að stefnandi hafi þarna aðhafst í samræmi við eigin samning og farið af stað í vörslusviptingu í kjölfar riftunar á samningi. Aðrar heimildir til vörslusviptingar séu ekki fyrir hendi í samningnum. Þegar stefnandi hafi ætlað að vörslusvipta á grundvelli samningsins í janúar 2010 hafi það falið í sér riftun samnings. Samningurinn hafi því ekki verið í gildi frá þeim tíma. Stefnandi hafi leitast við að fá yfirráð leigumunarins en ekki gert kröfu um greiðslu samkvæmt uppgjörsákvæðum samningsins. Leigumuninum hafi verið skilað til stefnanda, en ekki hafi verið gerð krafa um greiðslu samkvæmt uppgjörsákvæðum samningsins. Frestur til að hafa uppi slíka kröfu hafi byrjað að líða þegar við riftun samningsins. Krafan hafi því verið fyrnd í síðasta lagi í lok janúar 2014.

Stefnandi hafi tilkynnt stefnda um fyrirhugaða vörslusviptingu með símtali í janúar 2010 og krafist sérstaks vörslusviptingargjalds og með þessu rift leigusamningi aðila. Samkvæmt 3. gr. laga nr. 150, 2007 sé fyrningarfrestur kröfu stefnanda fjögur ár og teljst upphafstími fyrningar frá gjalddaga, sbr. 1. mgr. 2. gr. sömu laga. Fyrningarfrestur hafi því runnið út í janúar 2014 en stefna í málinu hafi ekki verið birt fyrr en 25. júní 2014. Þá hafi stefnandi ekki sett fram kröfu um greiðslu samkvæmt uppgjörsákvæði samningsins.

Stefnandi hafi síðan lýsti yfir riftun á samningi aðila 25. maí 2011 og þá hafi fallið niður skylda stefnda til að greiða leigureikninga á grundvelli samningsins, hafi hún ekki þegar fallið niður í janúar 2010. Þá hafi efndaskylda stefnda fallið niður við riftun hvað varðar aðra þætti samningsins en uppgjörsákvæði. Greiðsluseðlar, sem sendir hafa verið út eftir riftun, séu andstæðir samningi. Því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda hvað þessa greiðsluseðla varðar. Eins og kröfugerð stefnanda sé úr garði gerð sé einungis verið að krefjast vangoldinnar leigu samkvæmt samningi eins og hann væri í fullu gildi og þess ekki getið að samningnum hafi verið rift

Stefndi vísar til þess að í samningnum, sem sé staðlaður og einhliða ritaður af stefnanda, sé kveðið á um það hvernig fara skuli með þegar samningi sé rift. Framkvæma skuli uppgjör samkvæmt nánari ákvæðum samningsins og ekki skuli gerðar frekari kröfur um leigugreiðslur samkvæmt samningnum. Krafa stefnanda um greiðslur leigureikninga samkvæmt samningnum eigi því ekki stoð í samningi aðila og taki á engan hátt mið af því að samningnum hafi verið rift. Því beri að sýkna stefnda af kröfu stefnanda um greiðslu leigureikninganna þar sem þeir byggi ekki á gildandi samningi. Þetta eigi jafnt við um gjaldfallna sem ógjaldfallna reikninga. Þess utan væru reikningar frá því fyrir 25. júní 2010 fyrndir.

Stefndi vísar til þess að í 30. gr. fjármögnunarleigusamningsins sé kveðið á um hvernig skuli haga uppgjöri milli aðila við riftun. Stefnanda hafi borið að setja uppgjörið í hinn samningsbundna farveg í stað þess að krefjast áframhaldandi efnda samningsins eftir riftun hans. Stefnandi hafi enn ekki gert kröfu um uppgjör samkvæmt 30. gr. samningsins, eins og rétt hefði verið að gera í kjölfar riftunar. Samkvæmt samningnum hafi næsta skref eftir riftun verið að stefndi myndi skila tækinu, en ef hann skilaði ekki tækinu mætti stefnandi sækja tækið. Stefnandi hefði getað sótt tækið strax og hann hefði rift. Þá hefði greiðsluskylda stefnda fallið niður og skylda stefnanda til að veita stefnda umráða- og afnotarétt af tækinu. Stefnandi geti ekki krafist vangoldinna leigugreiðslna öðruvísi en með því að fram fari uppgjör skv. samningnum og þær leigugreiðslur sem stefnandi telji sig eiga rétt á að fá greiddar verði hluti af því uppgjöri. Stefnandi sé bundinn af uppgjörsreglum samningsins. Rétti stefnanda til að rifta hafi ekki verið mótmælt.

Stefnandi hafi enn ekki beint kröfu að stefnda með réttum hætti samkvæmt samningi aðila. Greiðsluskylda stefnda í kjölfar riftunar hafi því hvorki stofnast né heimild til að krefjast dráttarvaxta. Dráttarvextir geti heldur ekki farið að falla á kröfu samkvæmt uppgjörinu fyrr en krafa hafi verið gerð samkvæmt uppgjörsreglum samningsins. Gera verði strangar kröfur til stefnanda í þessum efnum þar sem stefnandi sé fjármálafyrirtæki með yfirburðastöðu gagnvart stefnda.

Krafa stefnanda sé byggð á vangreiddum leigureikningum vegna tímabilsins 10.12.2009-25.10.2012. Með því að krefjast greiðslna á greiðsluseðlunum sé stefnandi að krefjast þess sem hann telur vera réttar efndir á fjármögnunarleigusamningnum, en honum hafi verið rift. Með riftuninni hafi stefnandi leyst stefnda undan efndaskyldu og virkjað í staðinn uppgjörsákvæði samningsins sjálfs.

Stefndi byggir á því að hann hafi mátt geta treyst því að stefnandi færi að ákvæðum samningsins og uppgjör samkvæmt samningnum hæfist. Stefnandi hafi hins vegar aldrei gert kröfu um þetta uppgjör. Stefndi hafði viðurkennt með undirskrift sinni rétt stefnanda til að taka til sín leigumuninn á hvaða tíma sem væri og hvar sem til hans næðist án aðfarargerðar, sbr. 29. gr. leigusamningsins. Stefndi hafi því búist við því að tækið yrði sótt án tafar eftir riftun samningsins. Stefnandi hefði getað sótt tækið hvenær sem væri og með því móti gert þennan málarekstur óþarfan. Stefnandi beri því ábyrgð á þessum drætti á uppgjöri og hefði honum borið að nýta sér uppgjörsheimildina. Þá hafi vörslusviptingaraðilar verið í sambandi við stefnda A-kk-þf og hann átt von á því að þeir myndu sækja tækið. Þess vegna hætti hann að nota tækið í atvinnurekstri sínum og útvegaði sér annað tæki, að hann bjóst ekki við að geta notað tækið. Þá hafi hann ekki mótmælt riftuninni.

Kröfugerð stefnanda sé samkvæmt ofangreindu í röngum farvegi og stefnandi hafi litið fram hjá þeim samningsákvæðum sem um hana gildi. Því beri að sýkna stefnda.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Stefndi vísar einnig til almennra reglna um skuldbindingargildi samninga og almennra reglna kröfuréttar og til laga nr. 7/1936. Krafa um málskostnað styðst við XXI. kafla um meðferð einkamála nr. 91, 1991, en um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísar stefndi til laga um virðisaukaskatt nr. 50, 1988.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu snýst ágreiningur aðila fyrst og fremst um það hvort kröfur stefnanda á grundvelli fjármögnunarleigusamnings milli aðila, dags. 3. október 2008, nr. 149571-572 um bifreiðina með fastanr. MN T30, hafi fallið niður fyrir fyrningu, en ekki er ágreiningur um tölulegan útreikning kröfugerðar stefnanda. Mótmæli stefnda byggja á því að ekki sé gerð krafa á grundvelli uppgjörsákvæðis. Fyrir liggur að fjárhæðir framlagðra leigureikninga hafi verið umreiknaðar úr erlendum myntum yfir í íslenskar krónur í samræmi við ákvæði 2. gr. og 15. gr. leigusamnings stefnanda og stefnda og nánari sundurliðun á þessum útreikningum er að finna á umræddum leigureikningum.

Stefndi byggir á því að kröfur stefnanda séu fyrndar á grundvelli þess að stefnandi hafi sett af stað vörslusviptingarferli í janúar 2011 og síðan á grundvelli símskeytis stefnanda 25. maí 2011. Um fyrningu kröfuréttinda á grundvelli fjármögnunarleigusamnings aðila, sem stofnuðust eftir 1. janúar 2008, fer eftir lögum nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laganna. Í máli þessu gerir stefnandi kröfu um greiðslu reikninga mánaðarlegra reikninga með gjalddaga frá 10. desember 2009 til 10. nóvember 2012. Umrædd réttindi fyrnast á fjórum árum í samræmi við 3. gr. framangreindra laga. Fyrningarfrestur kröfu um greiðslu einstakra reikninga samkvæmt samningi aðila reiknaðst frá gjalddögum þeirra, en þá átti stefnandi fyrst rétt til efnda, sbr. 1. mgr. 2. gr. sömu laga.

Samkvæmt 3. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 segir að þegar samningi verði rift áður en efndatími hans sé kominn eða krafa gjaldfallin fyrr en upphaflega var ákveðið, vegna vanefnda skuldara eða annarra atvika, reiknist fyrningarfrestur kröfu frá þeim degi er kröfuhafi tilkynnir skuldara að hann ætli að bera fyrir sig riftun eða gjaldfellingu. Kjósi kröfuhafi ekki að beita þessum úrræðum reiknast fresturinn frá þeim gjalddaga sem upphaflega var ákveðinn. Samkvæmt þessu er kveðið á um að í slíkum tilvikum skuli miða upphaf fyrningarfrests við móttöku tilkynningar um gjaldfellingu.

Tilgreining vörslusviptingargjalds í hreyfingayfirliti sem liggur frammi í málinu felur hvorki í sér riftun eða gjaldfellingu kröfu. Stefndi greiddi samkvæmt reikningsyfirliti fyrir tímabilið 1.1.2008 til 31.3.2014 inn á kröfur stefnanda í febrúar og mars 2010 og í janúar og nóvember 2011 og stefnandi hélt áfram að gefa út reikninga vegna leigu.

Stefndi byggir á því, ef ekki verður fallist á að tilgreining vörslusviptingargjalds í hreyfingayfirliti feli í sér riftun, að símskeyti stefnanda til stefna þann 25. maí 2011 hafi falið í sér riftun og gjaldfellingu á samningi aðila. Í símskeyti stefnanda er tilkynnt um riftun samnings aðila en ekki tekið fram að krafan sé gjaldfelld. Tekið er fram að samningur verði gerður upp miðað við þann dag sem leigumun verði skilað til stefnanda eða honum vörslusvipt. Þá var skorað á stefnda að skila leigumun.

Stefndi skuldbatt sig samkvæmt framangreindum fjármögnunarleigusamningi til þess að inna af hendi leigugreiðslur í samræmi við ákvæði samningsins, en þær áttu að falla í gjalddaga mánaðarlega á samingstímanum. Þessi riftunaryfirlýsing af hálfu stefnanda breytti engu um að stefnda bar áfram að inna af hendi leigugreiðslur í hverjum mánuði samkvæmt útgefnum reikningum, enda skilaði stefndi ekki leigumun eins og honum var skilt að gera samkvæmt 29. gr. samningsins.

Stefndi byggir á því að dráttur á því að uppgjör samkvæmt ákvæðum samningsins færi fram væri á ábyrgð stefnanda. Stefnandi hefði hvernær sem var getað sótt leigumun á grundvelli 29. gr. samnings aðila. Stefndi hafi litið svo á að leigumunur yrði sóttur án tafar eftir riftun samningsins. Þann 10. júní 2013 krafðist stefnandi þess fyrir héraðsdómi Suðurlands að leigumunur og fleira yrði tekið með beinni aðfarargerð úr vörslum stefnda. Stefndi mótmælti kröfunni og óskaði eftir fresti til að skila greinargerð, en því var hafnað og málið tekið til úrskurðar. Kröfu stefnanda var hafnað vegna ágalla á málatilbúnaði hans. Stefndi skilaði síðan bifreiðinni til stefnanda þann 16. október 2014. Ekki verður því fallist á að dráttur á uppgjöri hafi verið á ábyrgð stefnanda þar sem uppgjör samnings gat ekki farið fram fyrr en leigumun hafði verið skilað, sbr. 29. og 30. gr. samningsins.

Fyrningu gjaldfallinna reikninga var slitið með málshöfðun stefnanda á hendur stefnda í máli þessu en stefna var birt honum 26. júní 2014.

Stefndi heldur því fram að leigureikningar, sem gjaldféllu fyrir 25. júní 2010, séu fyrndir, en því er mótmælt af hálfu stefnanda. Eins og rakið hefur verið greiddi stefndi stefnanda vegna fjármögnunarleigusamningsins bæði í janúar og þann 4. nóvember 2012. Telja verður að fyrningu hafi verið slitið með þessum greiðslum stefnda til stefnanda, sbr. 14. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og þá hafist nýr fjögurra ára fyrningarfrestur. Leigureikningar sem gjaldféllu fyrir 25. júní 2010 eru því ekki fyrndir, en almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda skv. 3. gr. nefndra laga er fjögur ár.

Eins og fram hefur komið hefur stefnandi tekið leigumun í sínar vörslur og leigumunur hefur verið verðmetinn, en samkvæmt 30. gr. samningsins skal draga verðmæti hans frá skuld leigutaka. Það hefur verið gert í framlögðu uppgjöri, en skuld stefnda samkvæmt uppgjöri eftir að matsverð leigumunar hefur verið dregið frá er mun hærri en fjárkrafa stefnanda í máli þessu. Samkvæmt því verður fallist á kröfu stefnanda um greiðslu vangoldinna reikninga samtals að fjárhæð 25.798.356 kr., en til frádráttar komi innborganir stefnda samtals að fjárhæð 164.122 kr. þann 5. janúar 2011 og 29.623 kr. þann 4. nóvember 2011, en ætla verður að leggja beri til grundvallar við uppgjör samkvæmt samningi aðila niðurstöðu í máli þessu.

Ekki er í máli þessu deilt um efni eða gildi tryggingarbréfs í eigu stefnanda að fjárhæð 14.000 kr., miðað við grunnvísitölu 312,8 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverðs, og útgefið var af stefnda og hvílir á 6. veðrétti í 50% eignarhluta stefnda í Kerlingardal 1, Mýrdalshreppi, landnr. 16.3047, fastanr. 218-8083. Tryggingarbréfið er til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldbindingum stefnda A-kk-ef gagnvart stefnanda. Stefnandi krefst viðurkenningar á því að bréfið standi til tryggingar framangreindum dómkröfum sínum auk vaxta til lúkningar kröfum sínum á hendur stenda.

Umrædd skuld nemur hærri fjárhæð en höfuðstól tryggingarbréfsins og eru því ekki efni til annars en að taka kröfu stefnanda til greina eins og hún er fram sett og nánar greinir í dómsorði. Krafa stefnanda um heimild til fjárnáms fyrir höfuðstól að teknu tilliti til vísitöluhækkana auk dráttarvaxta, innheimtukostnaðar og eftirfarandi nauðungarsölu ef til kemur, í samræmi við ákvæði tryggingarbréfsins, auk þess sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 1. gr. aðfararlaga að aðför til fullnustu kröfu skv. 1. mgr. ákvæðisins verði eftir því sem við eigi, einnig gerð fyrir verðbótum, vöxtum og lögbundnum vanskilaálögum, kostnaði af kröfu, málskostnaði og innheimtukostnaði, endurgjaldi af gerðinni sjálfri og væntanlegum kostnaði af frekari fullnustugerðum.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað eins og kveðið er á um í dómsorði, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Andrés Pálmason, greiði stefnanda, Lýsingu hf., 25.798.356 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 684.979 kr. frá 10.12.2009 til 10.1.2010, af 1.355.945 kr. frá þeim degi til 10.2.2010, af 2.046.021 kr. frá þeim degi til 10.3.2010, af 2.734.847 kr. frá þeim degi til 10.4.2010, af 3.416.088 kr. frá þeim degi til 10.5.2010, af 4.85.861 kr. frá þeim degi til 10.6.2010, af 4.747.071 kr. frá þeim degi til 10.7.2010, af 5.423.677 kr. frá þeim degi til 10.8.2010, af 6.103.309 kr. frá þeim degi til 10.9.2010, af 6.781.838 kr. frá þeim degi til 10.10.2010, af 7.445.492 kr. frá þeim degi til 10.11.2010, af 8.106.926 kr. frá þeim degi til 10.12.2010, af 8.771.622 kr. frá þeim degi til 10.1.2011, af 9.452.802 kr. frá þeim degi til 10.2.2011, af 10.148.057, kr. frá þeim degi til 10.3.2011, af 10.848.694 kr. frá þeim degi til 10.4.2011, af 11.543.948 kr. frá þeim degi til 10.5.2011, af 12.252.859 kr. frá þeim degi til 10.6.2011, af 12.974.224 kr. frá þeim degi til 10.7.2011, af 13.717.428 kr. frá þeim degi til 10.8.2011, af 14.478.099 kr. frá þeim degi til 10. 9.2011, af 15.240.846 kr. frá þeim degi til 10.10.2011, af 15.985.714 kr. frá þeim degi til 10.11.2011, af 16.717.820 kr. frá þeim degi til 10.12.2011, af 17.456.589 kr. frá þeim degi til 10.1.2012, af 18.215.696 kr. frá þeim degi til 10.2.2012, af 18.976.102 kr. frá þeim degi til 10.3.2012, af 19.738.071 kr. frá þeim degi til 10.4.2012, af 20.502.929 kr. frá þeim degi til 10.5.2012, af 21.269.062 kr. frá þeim degi til 10.6.2012, af 22.050.955 kr. frá þeim degi til 10.7.2012, af 22.807.342 kr. frá þeim degi til 10.8.2012, af 23.547.841 kr. frá þeim degi til 10.9.2012, af 24.271.653 kr. frá þeim degi til 10.10.2012, af 25.031.536 kr. frá þeim degi til 10.11.2012 og af 25.798.356 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar komi innborganir stefnda samtals að fjárhæð 164.122 kr. þann 5. janúar 2011 og 29.623 kr. þann 4. nóvember 2011.

Þá er staðfest að tryggingarbréf í eigu stefnanda að fjárhæð 14.000.000 kr. miðað við grunnvísitölu 312,8 stig, sem breytist í samræmi við vísitölu neysluverðs, útgefið af stefnda A-kk-þgf P-kk-þgf þann 3. október 2008, og hvílir á 6. veðrétti og uppfærslurétti á 50% eignarhluta stefnda í fasteigninni Kerlingardal 1, Mýrdalshreppi, landnúmer 163047, fastanúmer 218-8083, standi til tryggingar skuldum stefnda samkvæmt leigusamningi við stefnanda nr. 149571 að fjárhæð 25.798.356 kr. auk ofangreindra vaxta.

Þá er staðfest að tryggingarbréfið standi til tryggingar framangreindum kröfum að því leyti sem það nær og að stefnandi eigi rétt á að gera fjárnám í hinni veðsettu fasteign fyrir kröfum að fjárhæð 25.798.356 kr. auk ofangreindra vaxta til lúkningar kröfum sínum á hendur stefnda.

Stefndi greiði stefnanda 750.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-x-x. Þ-kk-nf