E-3844/2021

Mál þetta, sem var dómtekið 10. nóvember sl., var höfðað 19. ágúst 2021 af A, B, og C, gegn íslenska ríkinu.

Stefnendur krefjast þess að ógiltur verði úrskurður kærunefndar útlendingamála nr. [...] frá [...] júlí 2021 í málum nr. [...] og [...], þar sem staðfestar voru ákvarðanir Útlendingastofnunar frá 29. mars og 12. apríl 2021 þess efnis að umsóknir stefnenda um alþjóðlega vernd á Íslandi verði ekki teknar til efnismeðferðar hér á landi og að þeim verði vísað úr landi. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá er aðallega krafist málskostnaðar en til vara að hann verði látinn niður falla.

Mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

I

Helstu málsatvik

Stefnendurnir A og B sóttu um alþjóðlega vernd hér á landi 10. janúar 2021. Þau lögðu fram grísk dvalarleyfisskírteini með gildistíma til 7. október 2022, sem og ferðaskilríki útgefin af grískum yfirvöldum með gildistíma frá 16. október 2020 til 15. október 2025. Við meðferð á umsóknum stefnenda kom í ljós að þeim hafði verið veitt alþjóðleg vernd í Grikklandi 8. október 2019.

Stefnendur mættu í viðtal hjá Útlendingastofnun 2. og 3. febrúar 2021 ásamt löglærðum talsmanni sínum. Stefnandinn A greindi meðal annars frá því að hann væri með sprengjubrot í hendi og hálsi, sem og að hann hefði fengið flogaköst sem þó færu minnkandi. Hann tók fram að andleg heilsa sín væri núna í lagi en að hann hefði fundið fyrir andlegum erfiðleikum þegar hann hefði verið í Grikklandi, sem og eftir að hann var í fangelsi í Sýrlandi. Hann lýsti því að hann hefði verið í flóttamannabúðum í Grikklandi í þrjú ár og hefði hann ekki fengið húsnæði. Hann hefði unnið á veitingastað í um einn mánuð, en ekki fengið laun. Þá hefði veitingastaðnum verið lokað vegna Covid- 19- faraldursins. Hann lagði áherslu á að hann teldi enga framtíð fyrir fjölskylduna í Grikklandi og að hann óttaðist endursendingu þangað. Í viðtali við stefnandann B kom meðal annars fram að hún væri ólétt. Líkamleg heilsa hennar væri góð, en að hún glímdi við kvilla á borð við svefnleysi á meðgöngunni. Hún lagði áherslu á að hún hefði komið til Íslands vegna barnsins sem hún gengi með og að hún vildi að það fengi betra líf en kostur væri á í Grikklandi eða Sýrlandi. Þá vísaði hún til stríðsins í Sýrlandi og að hún hefði [...]. Stefnandinn tók fram að aðstæður hennar í Grikklandi hefðu verið slæmar og hefði hún til að mynda búið í tjaldi í flóttamannabúðum. Fram kom að hún hefði ekki sótt um heimild til að stunda vinnu í Grikklandi, en maður hennar hefði gert það og hefði hann unnið um tíma án þess að fá greidd laun.

Hinn [...] fæddi stefnandinn A C sem hún hafði gengið með í meira en 42 vikur. Með ákvörðunum Útlendingastofnunar 29. mars 2021, sem voru birtar talsmanni stefnenda degi síðar, var því hafnað að taka umsóknir stefnenda til efnismeðferðar hér á landi og ákveðið að þeim skyldi vísað frá landinu. Útlendingastofnun komst hinn 12. apríl 2021 að sömu niðurstöðu vegna C stefnenda. Til stuðnings þessari niðurstöðu var vísað til þess að stefnendum hefði verið veitt alþjóðleg vernd í Grikklandi og væru uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 til þess að taka umsókn þeirra ekki til efnismeðferðar. Talið var að flutningur stefnenda til Grikklands fæli ekki í sér brot gegn 42. gr. laga nr. 80/2016, sbr. jafnframt 3. mgr. 36. gr. laganna. Þá taldi Útlendingastofnun stefnendur ekki hafa slík tengsl við Ísland að nærtækast væri að þau fengju hér vernd eða að sérstakar ástæður mæltu annars með því að taka bæri umsóknir þeirra til efnismeðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016. Í ákvörðun vegna [...] stefnenda kom fram að Útlendingastofnun teldi hagsmunum hennar best borgið með því að hún fylgdi foreldrum sínum til Grikklands, sbr. meðal annars 2. mgr. 10. gr. laga nr. 80/2016.

Stefnendur kærðu þessar ákvarðanir til kærunefndar útlendingamála 13. apríl 2021 og skilaði talsmaður þeirra greinargerð ásamt fylgigögnum 23. sama mánaðar. Meðal þeirra gagna sem voru send nefndinni var göngudeildarnóta háls-, nef- og eyrnalæknis á Landspítalanum sem hafði skoðað stefnandann B. Þar kom fram að sjá mætti aðskotahluti í munnkoki eða brot úr sprengju sem hefði borist í stefnanda á árinu 2017. Jafnframt liggja fyrir frekari læknisfræðileg gögn vegna þessa, svo sem frumumeinasvar.

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála 15. júlí 2021 voru ákvarðanir Útlendingastofnunar staðfestar. Í úrskurðinum var vísað til þess að kærendur nytu virkrar alþjóðlegrar verndar í Grikklandi í skilningi a-liðar 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016. Rakið var að kærunefndin hefði lagt mat á aðstæður í Grikklandi með hliðsjón af nánar tilgreindum skýrslum og gögnum. Fjallað var um einstaklingsbundnar aðstæður stefnenda, þar með talið með vísan til þess sem fram hefði komið í viðtölum og gögnum um heilsufar þeirra. Jafnframt var vikið að aðstæðum í Grikklandi, svo sem vegna Covid- 19- faraldursins, og tímabundnum takmörkunum á endursendingum þangað. Það var mat kærunefndarinnar að ekki væru til staðar sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 sem mæltu með því að umsóknir stefnenda yrðu teknar til efnismeðferðar hér á landi. Fjallað var sérstaklega um stöðu barns stefnenda með hliðsjón af upplýsingum um aðstæður barna með alþjóðlega vernd í Grikklandi, sbr. meðal annars 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017, og komist að þeirri niðurstöðu að flutningur fjölskyldunnar til Grikklands samrýmdist hagsmunum barnsins, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016. Það var jafnframt niðurstaða kærunefndar að ekki hefði verið sýnt fram á að stefnendur ættu á hættu meðferð í andstöðu við 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu yrðu þau flutt til Grikklands, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 80/2016. Var því ekki talið að taka bæri umsóknir stefnenda til efnismeðferðar á grundvelli 3. mgr. 36. gr. laganna.

Fyrir liggur bréf félagsráðgjafa og fjölskyldufræðings frá 13. ágúst 2021 sem stefnandinn A hefur mætt í viðtöl hjá. Þar segir meðal annars að óvissa um framtíðina auki á slæma líðan stefnandans og muni hann halda áfram samtalsmeðferð.

Með bréfi 10. nóvember 2021 kröfðust stefnendur þess að úrskurður kærunefndar útlendingamála yrði endurupptekinn. Beiðnin var reist á því að meira en tíu mánuðir væru liðnir frá því að sótt hefði verið um alþjóðlega vernd hér á landi og að tafir á afgreiðslu væru ekki á ábyrgð stefnenda. Bæri samkvæmt 32. gr. c í reglugerð nr. 540/2017, eins og ákvæðinu var breytt með 1. gr. reglugerðar nr. 638/2019, að taka umsóknir stefnenda til efnismeðferðar. Lögð var áhersla á að miða bæri við að málsmeðferð vegna barnsins hefði hafist 10. janúar 2021 um leið og málsmeðferð vegna foreldra þess, enda þótt barnið hefði ekki fæðst fyrr en 29. mars 2021.

Afstaða kærunefndar til beiðni um endurupptöku liggur ekki fyrir. Af hálfu stefnda hefur hins vegar verið upplýst að kærunefndin hafi í framkvæmd miðað upphaf málsmeðferðar þegar um barn sé að ræða við fæðingu þess og teljist tíu mánuðir því ekki hafa verið liðnir 10. nóvember 2021.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnenda

Stefnendur byggja á því að úrskurður kærunefndar útlendingamála hafi verið ólögmætur og beri því að fella hann úr gildi. Vísað er til þess að málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og laga nr. 80/2016, sem og óskráðar meginreglur stjórnsýsluréttarins, hafi verið brotnar við meðferð málsins og ákvarðanatöku. Einnig er byggt á því að komist hafi verið að efnislega rangri niðurstöðu í málinu og brotið gegn mannréttindum sem stefnendum séu tryggð í stjórnarskrá og samkvæmt alþjóðaskuldbindingum. Lögð er áhersla á að brotið hafi verið gegn þeirri meginreglu að hagsmunir barns skuli hafðir að leiðarljósi þegar tekin sé ákvörðun sem það varði.

Hvað varðar annmarka á málsmeðferð er vísað til þess að stefnandinn B hafi verið ólétt þegar hún sótti um alþjóðlega vernd hér á landi snemma á árinu 2021. Hún hafi því verið í sérstaklega viðkvæmri stöðu í skilningi 6. tölul. 3. gr. laga nr. 80/2016. Hafi Útlendingastofnun ekki tekið nægilegt tillit til þessa þegar ákvörðun var tekin í lok mars 2021 og hafi ekki verið bætt úr þeim annmarka með úrskurði kærunefndar útlendingamála. Tekið er fram að eftir að barn stefnenda fæddist [...] hefði meðferð málsins átt að fara í tiltekinn farveg hjá Útlendingastofnun, en svo hafi ekki verið. Til að mynda hafi talsmaður stefnenda á stjórnsýslustigi fengið boðun vegna birtingar ákvörðunar stofnunarinnar frá 30. mars 2021, það er [...] dögum eftir að barnið fæddist. Augljóslega hefði stofnuninni verið rétt að bíða með ákvarðanatöku fram yfir fæðingu barnsins, enda gildi fjöldi sérreglna þegar barn er á meðal þeirra sem sækja um alþjóðlega vernd, sbr. til dæmis 2. mgr. 10. gr. og 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016. Rannsókn á högum barns og hvað því sé fyrir bestu hafi verið ófullnægjandi og brotið hafi verið gegn rannsóknarreglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 10. gr. laganna, sbr. einnig 1. málsl. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016.

Stefnendur vísa til þess að ekki liggi fyrir fullnægjandi upplýsingar um samskipti íslenskra og grískra útlendingayfirvalda. Hafi til dæmis ekki verið aflað staðfestingar á því að C hjónanna muni sjálfkrafa fá alþjóðlega vernd í Grikklandi og heimild til að dveljast þar. Þetta hafi hvorki verið rannsakað af hálfu Útlendingastofnunar né kærunefndar útlendingamála. Staðhæfingu í úrskurði kærunefndar um að barnið „geti fengið dvalarleyfi í Grikklandi á grundvelli alþjóðlegrar verndar foreldra sinna og hljóti sömu réttindi þar í landi“ er mótmælt. Hafi verið litið svo á að barn stefnenda væri með sjálfstæðum hætti að sækja um alþjóðlega vernd hér á landi, eins og ákvörðun Útlendingastofnunar 12. apríl 2021 er til marks um, hafi einnig borið að kanna til hlítar réttarstöðu barnsins í Grikklandi áður en ákvörðun var tekin. Þá verði ekki séð að einstaklingsbundnar aðstæður C í Grikklandi hafi verið rannsakaðar með viðhlítandi hætti. Enn síður verði séð að kannað hafi verið hvort a-liður 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 ætti við um barnið, enda hafi það ekki haft neina vissu fyrir því að njóta alþjóðlegrar verndar í Grikklandi kæmi til flutnings þess þangað. Þessi galli á málsmeðferð sé í ósamræmi við 1. málsl. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016 og rannsóknarreglu stjórnsýsluréttarins.

Stefnendur vísa einnig til þess að heilsufar stefnandans A hafi ekki verið kannað með fullnægjandi hætti áður en úrskurður kærunefndar útlendingamála var kveðinn upp. Nefndinni hefði borið að kanna hvort nema ætti á brott aðskotahluti í líkama stefnanda og leggja sjálfstætt mat á áhrif þess á velferð hans og fjölskyldunnar að staðfesta ákvarðanir Útlendingastofnunar. Vegna skorts á þessu hafi verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, sem og 1. málsl. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016. Þá séu veigamiklir annmarkar á rökstuðningi kærunefndar útlendingamála sem leiði til þess að það beri að ógilda úrskurðinn, sbr. 22. gr. og 4. tölul. 31. gr. stjórnsýslulaga.

Hvað varðar efnishlið málsins er byggt á því að sérstakar ástæður skuli leiða til þess að umsókn stefnenda verði tekin til efnismeðferðar, sbr. 1. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 og 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, eins og ákvæðinu hafi verið breytt með 2. gr. reglugerðar nr. 276/2018. Jafnframt er byggt á því að frávísun stefnenda til Grikklands samræmist ekki 3. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016, sbr. 42. gr. sömu laga, sem og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrárinnar. Lögð er áhersla á að í málum sem varða börn gildi ýmsar sérreglur og skuli hagsmunir barnsins hafðir að leiðarljósi við töku ákvarðana, svo sem 2. mgr. 10. gr. laga nr. 80/2016 og samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Gerðar eru athugasemdir við það mat Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála að það sé barninu fyrir bestu að vera sent til Grikklands með foreldrum sínum. Mat á hagsmunum barnsins hafi verið óforsvaranlegt, enda hafi borið að horfa til þess að barnið hafi ekki aðgang að húsaskjóli, nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu, félagslegri aðstoð, framfærslu, menntun eða atvinnu. Byggt er á því að heilsu og velferð barnsins sé stefnt í verulega hættu verði fjölskyldan send til Grikklands.

Byggt er á því að sérstakar aðstæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 mæli með því að umsóknir stefnenda um alþjóðlega vernd verði teknar til efnismeðferðar. Stjórnvöldum beri að leggja heildstætt mat á einstaklingsbundnar aðstæður umsækjenda og þær afleiðingar sem endursending gæti haft í för með sér, bæði líkamlegar og andlegar. Þar að auki beri að meta hvort umsækjendur séu einstaklingar í sérstaklega viðkvæmri stöðu, sbr. 6. tölul. 3. gr. laga nr. 80/2016, sbr. 25. gr. sömu laga. Taka skuli mið af viðmiðunarreglum 32. gr. a og 32. gr. b í reglugerð nr. 540/2017, sbr. reglugerð nr. 276/2018. Í 32. gr. a í reglugerðinni séu sett fram almenn viðmið sem taka skuli tillit til við mat á því hvort umsókn verði tekin til efnislegrar meðferðar á grundvelli sérstakra ástæðna. Meðal annars sé gert ráð fyrir því að umsókn sé tekin til efnismeðferðar muni umsækjandi eiga erfitt uppdráttar í viðtökuríki vegna alvarlegrar mismununar, svo sem ef ríkið útilokar viðkomandi frá menntun, nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu, nauðsynlegri þjónustu vegna fötlunar eða atvinnuþátttöku á grundvelli kynhneigðar, kynþáttar eða kyns eða ef umsækjandi getur vænst þess að staða hans, í ljósi framangreindra ástæðna, verði verulega síðri en staða almennings í viðtökuríki. Stefnendur hafi um langt skeið fyrir komu sína til Íslands verið heimilislaus í Grikklandi og búið í tjaldi. Við meðferð málsins hjá kærunefnd útlendingamála hafi margvíslegar heimildir verið lagðar fram sem sýni bágbornar aðstæður flóttafólks í Grikklandi. Þá sé því sem næst útilokað að stefnandinn A fái viðhlítandi læknisþjónustu vegna sprengjubrots sem hann fékk í líkama sinn í Sýrlandi árið 2017 í Grikklandi, enda sé flóttafólki þar mismunað með kerfisbundnum hætti og fái ekki viðunandi þjónustu til að lifa af. Staða stefnenda sé og verði augljóslega verulega síðri en staða almennings í viðtökuríkinu. Þá beri að horfa til þess að Covid-19- faraldurinn sé á verulegri uppleið í Grikklandi þessa dagana, auk þess sem C aðila sé í sérstakri stöðu. Eins og hér hátti til leiði meginreglan um einingu fjölskyldunnar til þess að fella eigi úrskurð kærunefndar útlendingamála úr gildi og taka mál allra stefnenda til efnismeðferðar.

Stefnendur vísa einnig til jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga. Vísað er til þess að með úrskurði kærunefndar útlendingamála 20. maí 2020 nr. 81/2020 hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að taka bæri til efnismeðferðar umsóknir umsækjenda um alþjóðlega vernd sem voru í sambærilegri stöðu og stefnendur þar sem sérstakar aðstæður ríktu í Grikklandi, meðal annars vegna Covid- 19- heimsfaraldursins. Þótt aðstæður hafi ekki svo nokkru nemi tekið breytingum hafi kærunefndin vikið frá þessu fordæmi með úrskurðum 14. desember 2020. Þegar úrskurður hafi verið kveðinn upp í máli stefnenda hafi legið fyrir að Covid- 19- faraldurinn væri á verulegri uppleið í Grikklandi. Vísan kærunefndarinnar til breyttra aðstæðna í Grikklandi standist ekki og ríki þar enn veruleg óvissa vegna faraldursins, nýrra afbrigða veirunnar og mögulegra takmarkana á aðgengi að bóluefnum. Tilstuðnings því að jafnræðis hafi ekki verið gætt vísa stefnendur einnig til nánar tilgreindra úrskurða kærunefndar útlendingamála frá 25. mars 2020 þar sem fallist var á að mál barnafjölskyldu yrði tekið til efnismeðferðar þó að hún nyti alþjóðlegrar verndar í Grikklandi.

Stefnendur leggja áherslu á að staða flóttafólks í Grikklandi sé almennt mjög erfið og algengt að það verði fyrir ofbeldi. Verulegar hömlur séu á möguleikum flóttafólks til að afla sér tekna með löglegum hætti, svo sem vegna erfiðleika við að fá skattnúmer útgefið en slíkt númer sé nauðsynlegt til þess að starfa löglega í landinu og sækja um félagslegar bætur. Flóttamenn geti vart orðið sér úti um skattnúmer sökum kerfisbundinna hindrana sem tengist skriffinnsku. Staða stefnenda sé nú erfiðari þar sem þau hafi lítið barn á framfæri sínu.

Jafnframt er byggt á því að fallast beri á kröfu stefnenda með vísan til grundvallarreglunnar um bann við brottvísun eða endursendingu einstaklinga til ríkja þar sem líf þeirra eða frelsi kann að vera í hættu, sbr. til dæmis 33. gr. flóttamannasamningsins og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Vísað er til þess að stefnendur muni standa frammi fyrir ómannúðlegum aðstæðum í Grikklandi verði þau send þangað og væri endursending í andstöðu við 3. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016, sbr. 42. gr. sömu laga, 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

Við aðalmeðferð málsins lögðu stefnendur áherslu á að meira en tíu mánuðir væru liðnir frá því að málsmeðferð vegna umsóknar barnsins um alþjóðlega vernd hófst. Miða bæri við þann tíma sem umsóknir foreldra barnsins bárust, það er 10. janúar 2021, enda hafi úrlausn um umsókn barnsins að öllu leyti tekið mið af umsóknum foreldra og málsmeðferð vegna þeirra. Með vísan til þessa og 32. gr. c reglugerðar nr. 540/2017 bæri að fallast á kröfur stefnenda.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að ekki séu annmarkar á úrskurði kærunefndar útlendingamála að formi eða efni til sem geti leitt til ógildingar úrskurðarins. Í a-lið 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 sé skýrt kveðið á um þá málsmeðferð sem mál stefnenda áttu að lúta miðað við þær upplýsingar sem lágu fyrir. Þá hafi nægilegar upplýsingar legið fyrir um einstaklingsbundna stöðu stefnenda og barns þeirra áður en ákvörðun var tekin. Litið hafi verið til þess að stefnandinn B væri barnshafandi við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun og því í viðkvæmri stöðu. Hins vegar hafi ekki verið talið að hún eða fjölskylda hennar væru í sérstaklega viðkvæmri stöðu í skilningi 6. tölul. 3. gr. laga nr. 80/2016. Það leiði ekki af lögunum eða reglugerð um útlendinga að taka skuli umsóknir einstaklinga sem séu í sérstaklega viðkvæmri stöðu til efnislegrar málsmeðferðar. Aftur á móti sé litið til þess hvort þörf sé á sérstökum stuðningi við umsækjanda í umsóknarferli og á meðan á dvöl hans standi hér á landi. Það ráðist svo af einstaklingsbundnu mati hvort taka skuli umsóknir til efnismeðferðar á grundvelli sérstakra ástæðna en ekki því einu að einstaklingur sé metinn í viðkvæmri stöðu.

Því er mótmælt að Útlendingastofnun hafi borið að bíða með ákvarðanatöku í málum stefnenda þar til eftir að barn þeirra fæddist. Ákvarðanirnar hafi verið birtar fyrir löglærðum talsmanni stefnenda áður en stofnuninni barst tilkynning um að barn þeirra hefði fæðst. Að því virtu hafi verið tekin ákvörðun í máli barnsins, eins og alltaf þegar börn umsækjenda um alþjóðlega vernd eiga í hlut, og hafi sú ákvörðun verið birt fyrir talsmanni stefnenda 13. apríl 2021. Því er mótmælt að rannsókn á högum barnsins og hvað því væri fyrir bestu hafi verið ófullnægjandi, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga. Vísað er til þess að í ákvörðunum Útlendingastofnunar og úrskurði kærunefndar megi sjá ítarlega útlistun á öllum þáttum þeirrar fjölþættu rannsóknar sem fór fram. Vísað sé til þeirra heimilda sem hafi verið notaðar til að rannsaka aðstæður stefnenda og ófædds barns þeirra í Grikklandi. Um hafi verið að ræða viðurkenndar og áreiðanlegar heimildir sem séu uppfærðar reglulega eftir könnun á aðstæðum í landinu. Þar sé jafnframt að finna upplýsingar um þá aðstoð, réttindi og skyldur sem stefnendur og barn þeirra hafi sem handhafar alþjóðlegrar verndar í Grikklandi auk sérstakrar umfjöllunar um hagsmuni barns stefnenda, réttindi þess og aðgang að þjónustu þar í landi. Sé því ljóst að tekin hafi verið afstaða til einstaklingsbundinna aðstæðna barnsins í Grikklandi. Þá hafi verið talið að staða stefnenda sem handhafa alþjóðlegrar verndar í Grikklandi næði jafnframt yfir barn þeirra og að hagsmunum barnsins yrði best borgið með því að fylgja foreldrum sínum þangað. Tekið er fram að það hefði ekki haft áhrif á niðurstöðu í máli stefnenda og barns þeirra ef beðið hefði verið með ákvarðanatöku og birtingu ákvarðana þar til barnið væri fætt.

Röksemdum stefnenda um að mat stjórnvalda á aðstæðum í Grikklandi og hagsmunum barnsins hafi verið óforsvaranlegt er mótmælt. Málið hafi verið skoðað í samræmi við meginregluna um einingu fjölskyldunnar og að hagsmunir barna skuli hafðir að leiðarljósi, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016. Fjallað hafi verið sérstaklega um hagsmuni barns stefnenda og aðstæður barna og barnafjölskyldna með alþjóðlega vernd í Grikklandi. Að virtum gögnum og heimildum hafi verið talið að barnið ætti sambærilegan rétt til endurgjaldslausrar heilbrigðisþjónustu, aðgengis að skólakerfi, þar á meðal rétt til að sækja leikskóla gjaldfrjálst, og félagslegri aðstoð og grískir ríkisborgarar þrátt fyrir að í einhverjum tilvikum gæti þurft að yfirstíga vissar hindranir til að sækja þá þjónustu. Þá hafi með vísan til fyrirliggjandi gagna og heimilda ekki verið talið að flutningur fjölskyldunnar til Grikklands hefði í för með sér hættu á aðskilnaði, sbr. 8. mgr. 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017. Jafnframt hafi verið talið að hagsmunum barns stefnenda yrði best borgið með því að tryggja fjölskylduna sem eina heild og rétt hennar til að vera saman. Mat Útlendingastofnunar og kærunefndar hafi verið ítarlega rökstutt og hafi verið lagt mat á hagsmuni barnsins og stöðu þess í Grikklandi með vísan til viðurkenndra og áreiðanlegra heimilda.

Stefndi byggir á því að mat kærunefndar útlendingamála á því hvort sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 mæltu með því að umsóknir þeirra yrðu teknar til efnismeðferðar hafi verið forsvaranlegt. Kærunefndin hafi byggt á því að stefnendur nytu nú þegar virkrar verndar í Grikklandi, sbr. a-lið 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016. Meðal annars hafi verið skoðað hvort stefnendur ættu þar rétt á viðeigandi heilbrigðisþjónustu, félagslegri aðstoð og atvinnu og hvort barn stefnenda ætti rétt á dvalarleyfi þar í landi. Þá hafi verið litið til einstaklingsbundinna aðstæðna stefnenda, þar með talið barns þeirra, og verið byggt á frásögnum stefnenda og gögnum sem þau lögðu fram við meðferð málsins. Litið hafi verið til viðkvæmrar stöðu fjölskyldunnar þar sem þau hafa ungt barn á framfæri sínu. Það hafi verið rökstutt mat kærunefndar að ekki væru til staðar sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 sem mæltu með því að umsóknir þeirra yrðu teknar til efnismeðferðar, sbr. jafnframt þau viðmið sem nefnd eru í dæmaskyni í 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017. Í þeim efnum hafi meðal annars verið litið til þess að sprengjubrot væru í líkama stefnandans A og að stefnandinn B hefði verið þunguð, sem og að þau hefðu bæði notið heilbrigðisþjónustu hér á landi. Ekki var talið að gögn um heilsufar stefnenda og barns þeirra bentu til þess að þau glímdu við mikil og alvarleg veikindi eða að aðstæður þeirra að því leyti væru svo einstaklingsbundnar og sérstakar að ekki yrði fram hjá þeim litið. Hafi verið lögð áhersla á að stefnendur ættu rétt á endurgjaldslausri grunnheilbrigðisþjónustu, þar á meðal nauðsynlegum lyfjum og ungbarnavernd, í Grikklandi. Bent er á að sérstaklega sé tekið fram í 2. mgr. 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017 að meðferð við veikindum teljist, að öllu jöfnu, ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana.

Stefndi vísar til þess að lagt hafi verið til grundvallar í úrskurði kærunefndar útlendingamála að stefnendur hefðu heimild til að stunda atvinnu í Grikklandi, aðgang að húsnæðismarkaðnum og sambærilegan rétt á félagslegri aðstoð og grískir ríkisborgarar. Það hafi verið mat kærunefndar að þó svo að stefnendur þyrftu í einhverjum tilvikum að yfirstíga ákveðnar hindranir til að njóta þeirrar þjónustu sem þau ættu rétt á þá væru aðstæður þeirra ekki slíkar að þau gætu ekki borið sig eftir þeirri þjónustu og aðstoð sem þau ættu að lögum rétt á og þyrftu á að halda. Sem endranær hafi verið metið með hliðsjón af einstaklingsbundnum aðstæðum stefnenda hvort þau gætu yfirstigið hindranir og nálgast þá þjónustu og réttindi sem þau ættu lagalegan rétt til í Grikklandi. Legið hafi fyrir að stefnendur væru ung, almennt heilbrigð og vinnufær hjón með ungbarn á framfæri sínu. Þá hafi ekkert bent til annars en að barn stefnenda væri við góða heilsu og að þau væru fær um að annast barnið. Hafi kærunefndin því talið að stefnendur gætu yfirstigið þær hindranir sem þau kynnu að mæta hvað varðaði aðgengi að réttindum og þjónustu í Grikklandi.

Hvað varðar þá röksemd stefnenda að barn þeirra hafiekki hlotið alþjóðlega vernd í Grikklandi er lögð áhersla á að stefnendum hafi verið veitt alþjóðleg vernd þar í landi 8. október 2019. Hvað varðar möguleika barns stefnenda, sem fæddist hér á landi, til að hljóta alþjóðlega vernd og dvalarleyfi í Grikklandi hafi kærunefndin litið til upplýsinga í fyrirliggjandi skýrslu um réttindi handhafa alþjóðlegrar verndar þar í landi. Samkvæmt skýrslunni þurfi að skrásetja fæðingu barns hjá viðeigandi sveitarfélagi þar í landi og framvísa fæðingarvottorði barns og dvalarleyfi annars foreldris. Viðkomandi einstaklingur hljóti þá sömu réttindi og felist í alþjóðlegri vernd foreldris. Einstaklingar með réttarstöðu flóttamanns geti enn fremur sótt um fjölskyldusameiningu við barn sitt en það þurfi að gera innan ákveðins tímaramma frá því að viðkomandi öðlaðist vernd. Samkvæmt þessu hafi kærunefndin talið ljóst að barn stefnenda gæti fengið dvalarleyfi í Grikklandi vegna stöðu foreldra sinna og öðlast þar sömu réttindi. Jafnframt hafi verið litið til þess að samkvæmt grískum lögum ættu börn sem njóti alþjóðlegrar verndar í Grikklandi sama rétt og grískir ríkisborgarar til menntunar fram til 15 ára aldurs. Það hafi verið mat kærunefndar eftir skoðun þar sem hagsmunir barnsins voru hafðir að leiðarljósi, sbr. 2. mgr. 10. gr. og 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016 og 32. gr. a í reglugerð nr. 540/2017, að barninu væri best borgið með því að tryggja rétt fjölskyldunnar til að vera saman. Þá hafi nefndin talið að flutningur fjölskyldunnar til Grikklands samrýmdist hagsmunum barnsins þegar litið væri til öryggis þess, velferðar og félagslegs þroska, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016.

Því er mótmælt að skort hafi á rökstuðning í úrskurði kærunefndar útlendingamála, sbr. 22. gr. stjórnsýslulaga. Þá er áréttað að stefnendum hafi verið boðið að leggja fram gögn í málinu og hafi þau notið aðstoðar talsmanns á báðum stjórnsýslustigum. Nefndin hafi talið fyrirliggjandi gögn hafa að geyma nægilegar upplýsingar um heilsufar stefnenda og barns þeirra, sem og um aðra þætti sem vörðuðu einstaklingsbundnar aðstæður þeirra. Hafi ekki verið tilefni til að óska frekari gagna og sé það fyrst og fremst á ábyrgð umsækjenda og talsmanns að leggja fram gögn sem teljist nauðsynleg við meðferð umsóknar um alþjóðlega vernd. Ekkert liggi fyrir sem gefi til kynna að ekki hafi verið réttilega lagt mat á heilsufar stefnanda A í málinu. Málsmeðferðin hafi verið í samræmi við 25. gr. laga nr. 80/2016, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, og 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016.

Því er mótmælt að jafnræðisregla 11. gr. stjórnsýslulaga hafi verið brotin við meðferð málsins. Tekið er fram að aðstæðum stefnenda verði ekki jafnað til aðstæðna umsækjenda í úrskurði kærunefndar nr. 81/2020 frá 20. maí 2020 þó að um sama viðtökuríki hafiverið að ræða. Þá hafi ríkt mikil óvissa um áhrif Covid- 19- faraldursins á innviði ríkja, réttindi og aðstæður flóttafólks á þessum tíma. Þegar hinn umdeildi úrskurður hafi verið kveðinn upp hafi kærunefndin ekki talið þá óvissu sem leiddi til fyrri afstöðu vera lengur fyrir hendi. Að sama skapi verði stöðu stefnenda ekki jafnað til stöðu kærenda í úrskurði nr. 95/2020 frá 25. mars 2020. Lögð er áhersla á að í úrskurði í máli stefnenda hafi verið tekið fram að ýmsar hindranir virtust vera á möguleikum flóttamanna til að fá útgefið skattnúmer í Grikklandi, en númerið sé grunnforsenda þess að geta framfleytt sér löglega í Grikklandi. Það hafi þó verið mat kærunefndar, meðal annars með vísan til gagna sem hafi sérstaklega verið aflað frá Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna, að þrátt fyrir hindranir væri unnt að afla skattnúmers og ætti hið sama við um almannatrygginganúmer sem veiti aðgang að heilbrigðisþjónustu í landinu. Kærunefndin hafi talið aðstæður hafa breyst frá úrskurði nr. 95/2020, svo sem þar sem bólusetningar vegna Covid- 19 væru komnar vel á veg, og hafi meðal annars verið litið til þess að stefnendur væru almennt heilbrigð og vinnufær hjón með eitt barn á sínu framfæri. Hafi verið lagt til grundvallar að stefnendur væru fær um að sækja sér þá þjónustu sem þau þyrftu á að halda í viðtökuríkinu, þar með talið skattnúmer og almannatrygginganúmer, hefðu þau ekki þegar fengið þau útgefin, þrátt fyrir þær aðgangshindranir sem gætu verið til staðar.

Röksemdum stefnenda um að þau eigi á hættu ómannúðlega meðferð sem brjóti í bága við 3. gr. mannréttindasáttmálans yrðu þau send til Grikklands er hafnað. Lögð er áhersla á að samkvæmt dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu dugi það ekki að efnahagsleg staða einstaklings versni við frávísun frá aðildarríki. Þá teljist skortur á húsnæði og fjárhagslegum stuðningi frá grískum yfirvöldum ekki til ómannúðlegrar og vanvirðandi meðferðar í skilningi 3. gr. sáttmálans, auk þess sem ekki hafi verið sýnt fram á að grísk yfirvöld muni ekki veita stefnendum þá vernd sem sé áskilin í alþjóðlegum skuldbindingum ríkisins á sviði mannréttinda. Ekki hafi verið sýnt fram á að synjun á efnismeðferð umsókna kærenda um alþjóðlega vernd og flutningur þeirra til viðtökuríkis leiði til brots gegn 1. mgr. 42. gr. laga nr. 8072016 eða 3. gr. mannréttindasáttmálans. Þar sem kærendur njóti alþjóðlegrar verndar í viðtökuríki er það mat stefnda að tryggt sé að þau verði ekki send áfram til annars ríkis þar sem líf þeirra eða frelsi kunni að vera í hættu, sbr. 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga.

Vegna röksemda stefnenda um að tíu mánuðir væru liðnir frá því að málsmeðferð vegna umsóknar barnsins hefði hafist og bæri því að taka umsóknir allra stefnefna til efnismeðferðar, sbr. 32. gr. c reglugerðar nr. 540/2017, vísar stefnandi til þess að upphaf málsmeðferðar miðist við fæðingu barnsins 27. mars 2021. Séu því hvað sem öðru líður ekki uppfyllt skilyrði ákvæðisins eins og það hafi verið túlkað í framkvæmd.

IV

Niðurstaða

Ágreiningur aðila snýst um það hvort fella skuli úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála frá 15. júlí 2021 þar sem staðfestar voru ákvarðanir Útlendingastofnunar þess efnis að umsóknir stefnenda um alþjóðlega vernd hér á landi yrðu ekki teknar til efnismeðferðar. Eins og áður greinir byggja stefnendur á því að taka skuli umsóknir fjölskyldunnar til efnismeðferðar þar sem meira en tíu mánuðir séu liðnir frá því að umsókn barns þeirra barst stjórnvöldum, sbr. 32. gr. c reglugerðar nr. 540/2017. Að virtu orðalagi reglugerðarákvæðisins, sem og því að barnið fæddist hér á landi 27. mars 2021, verður ekki fallist á að ákvæðið geti stutt kröfur stefnenda í máli þessu.

Samkvæmt 36. gr. laga nr. 80/2016 skal að jafnaði taka umsókn um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar, en gerð er grein fyrir undantekningum frá þeirri reglu í a-, b- og c-liðum 1. mgr. greinarinnar. Samkvæmt a-lið 1. mgr. 36. gr. er meðal annars heimilt að hafna því að taka umsókn til efnismeðferðar hafi umsækjandi áður hlotið virka alþjóðlega vernd í öðru ríki. Það leiðir af 2. mgr. 36. gr. að engu að síður skal taka umsókn til efnismeðferðar hafi útlendingur slík sérstök tengsl við landið að nærtækast sé að hann fái hér vernd eða mæli sérstakar ástæður annars með því. Þá skal samkvæmt 3. mgr. 36. gr. taka umsókn til efnismeðferðar ef beiting 1. mgr. myndi leiða til þess að brotið væri gegn 42. gr. laganna vegna aðstæðna í því landi sem senda á umsækjanda til.

Það liggur fyrir að stefnendunum A og B var veitt alþjóðleg vernd í Grikklandi í október 2019 og dvalarleyfi á grundvelli þeirrar verndar sem hefur gildistíma til 7. október 2022. Þá lagði kærunefnd útlendingamála til grundvallar að barn stefnenda, sem fæddist hér á landi, myndi njóta sams konar verndar. Sú úrlausn sem krafist er ógildingar á byggðist á því að uppfyllt væru skilyrði a-liðar 1. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 til að víkja frá þeirri meginreglu að umsóknir stefnenda um alþjóðlega vernd yrðu teknar til efnismeðferðar. Þá var ekki talið að sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laganna mæltu með því að umsóknir þeirra yrðu teknar til efnismeðferðar, auk þess sem ákvæði 3. mgr. 36. gr. var ekki talið eiga við. Stefnendur telja að úrskurðurinn sé haldinn ýmsum form- og efnisannmörkum sem leiði til ógildingar hans.

Stefnendur byggja kröfu sína um ógildingu á úrskurði kærunefndar útlendingamála meðal annars á því að brotið hafi verið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga og laga nr. 80/2016 við meðferð umsókna þeirra. Í þeim efnum hefur verið lögð áhersla á að rannsókn stjórnvalda hafi verið ófullnægjandi og hafi réttarstaða barns aðila, sem fæddist hér á landi, ekki verið könnuð til hlítar. Þá hafa stefnendur vísað til þess að Útlendingastofnun hafi borið að bíða með ákvarðanatöku þar til eftir að barn stefnenda væri fætt. Hvað þetta varðar skal tekið fram að í ákvörðunum stofnunarinnar var lagt til grundvallar að stefnandinn B væri barnshafandi og var litið til þess að fyrirsjáanlegt væri að aðstæður stefnenda myndu breytast. Þá var í samræmi við ákvæði laga nr. 80/2016 tekin ákvörðun hvað varðar barnið stuttu eftir fæðingu þess og var þar litið til þeirra sérreglna sem eiga við þegar barn sækir um alþjóðlega vernd. Verður ekki fallist á að málsmeðferð Útlendingastofnunar hafi að þessu leyti verið annmörkum háð.

Stefnendur hafa lagt sérstaka áherslu á að rannsókn kærunefndar útlendingamála á aðstæðum barns þeirra og hagsmunum þess hafi verið ófullnægjandi. Hefur meðal annars verið dregið í efa að sú forsenda kærunefndar útlendingamála að barnið geti fengið dvalarleyfi í Grikklandi á grundvelli alþjóðlegrar verndar foreldra sinna og hlotið sömu réttindi þar í landi standist. Í hinum umdeilda úrskurði er í þessu sambandi meðal annars vísað til skýrslu European Council on Refugees and Exiles (ECRE) frá júní 2021. Þar kemur fram að einstaklingar sem hafi hlotið alþjóðlega vernd í Grikklandi geti sótt um fjölskyldusameiningu. Því er lýst að skrásetja þurfi fæðingu barns hjá viðeigandi sveitarfélagi, framvísa fæðingarvottorði barnsins og dvalarleyfisskírteini að minnsta kosti eins foreldris. Samkvæmt þessu verður ekki annað séð en að kærunefndin hafi rannsakað með fullnægjandi hætti hvort barn stefnenda ætti rétt á alþjóðlegri vernd og dvalarleyfi í Grikklandi, auk þess sem ályktanir nefndarinnar fá stoð í þeim gögnum sem vísað er til í úrskurðinum. Þá er í úrskurðinum fjallað um aðstæður barna sem njóta alþjóðlegrar verndar í Grikklandi og meðal annars vísað til þess að börnin eigi sambærilegan rétt til endurgjaldslausrar heilbrigðisþjónustu og aðgangs að skólakerfi og grískir ríkisborgarar, enda þótt hindranir gætu í einhverjum tilvikum verið til staðar. Nefndin tók jafnframt fram að ekki lægi annað fyrir en að barn stefnenda væri við góða heilsu og að stefnendur væru fær um að annast barnið. Að þessu virtu verður ekki séð að rannsókn kærunefndarinnar á aðstæðum barnsins í Grikklandi og því hvað samrýmist best hagsmunum þess hafi verið áfátt, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, sem og til hliðsjónar 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016.

Dómurinn telur jafnframt að kærunefnd útlendingamála hafi aflað fullnægjandi upplýsinga um heilsufar stefnandans A. Eins og áður greinir sótti hann heilbrigðis-þjónustu hér á landi og liggur fyrir að sprengjubrot bárust í líkama hans á árinu 2017 sem valda honum óþægindum. Það liggur ekki fyrir hvort og þá með hvaða hætti unnt sé að fjarlægja aðskotahlutina, en af fyrirliggjandi gögnum verður ekki ráðið að það sé sérlega aðkallandi. Í hinum umdeilda úrskurði var lögð áhersla á að stefnendur ættu rétt á endurgjaldslausri grunnheilbrigðisþjónustu í Grikklandi og verður ekki fallist á að rannsókn kærunefndar á heilsufari stefnenda hafi verið ábótavant, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga. Að sama skapi verður að virtu efni úrskurðarins ekki fallist á röksemdir stefnenda um að slíkir almennir ágallar séu á rökstuðningi kærunefndar að fella beri úrskurðinn úr gildi, sbr. 22. gr. stjórnsýslulaga, sbr. 4. tölul. 31. gr. sömu laga.

Stefnendur byggja á því að mat kærunefndar útlendingamála á því hvort sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2006 mæli með því að umsóknir þeirra verði teknar til efnismeðferðar hafi verið óforsvaranlegt. Við mat á því hvort sérstakar ástæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 séu fyrir hendi verður meðal annars að líta til athugasemda við ákvæðið í frumvarpi því sem varð að lögunum. Þar kemur fram að með sérstökum ástæðum sé vísað til þess að einstaklingar geti verið í viðkvæmri stöðu, svo sem vegna heilsufars eða þungunar eða átt erfitt uppdráttar í viðtökulandi vegna mismununar sem viðkomandi einstaklingur verður fyrir sökum kynhneigðar, kynþáttar eða kyns. Þá kemur fram í 32. gr. a reglugerðar nr. 540/2017, sbr. reglugerð nr. 276/2018, að með sérstökum ástæðum sé átt við einstaklingsbundnar ástæður er varða umsækjanda sjálfan, aðrar en þær sem myndu að jafnaði rúmast innan 3. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016. Gerð er grein fyrir viðmiðum við matið í dæmaskyni og er vísað til þess hvort umsækjandi muni eiga erfitt uppdráttar í viðtökuríki vegna alvarlegrar mismununar eða hvort hann geti vænst þess að staða hans, í ljósi slíkra ástæðna, verði verulega síðri en staða almennings í viðtökuríki. Þá er vísað til þess hvort umsækjandi glími við mikil og alvarleg veikindi og meðferð sé honum aðgengileg hér á landi en ekki í viðtökuríki. Jafnframt er tekið fram að heilsufar umsækjanda hafi að öðru leyti takmarkað vægi við mat á því hvort umsókn verði tekin til efnislegrar meðferðar hér á landi, nema ástæðan sé talin það einstaklingsbundin og sérstök að ekki verði fram hjá henni litið.

Við mat á því hvort sérstakar ástæður mæltu með því að taka umsóknir stefnenda til meðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016, leit nefndin til nánar tilgreindra skýrslna um aðstæður einstaklinga sem njóta alþjóðlegrar verndar í Grikklandi. Þá var litið til einstaklingsbundinna aðstæðna stefnenda og vísað til þess að stefnendur væru almennt heilbrigð og vinnufær hjón með eitt heilsuhraust ungbarn á framfæri sínu. Talið var að gögn um heilsufar stefnenda bentu ekki til þess að þau glímdu við mikil og alvarleg veikindi, auk þess sem þau ættu rétt á heilbrigðisþjónustu í Grikklandi, sbr. til hliðsjónar 32. gr. a reglugerðar nr. 540/2017. Lagt var til grundvallar að einstaklingar sem nytu alþjóðlegrar verndar hefðu heimild til að stunda atvinnu, aðgang að húsnæðismarkaði og sambærilegan aðgang að félagsþjónustu og heilbrigðisþjónustu og grískir ríkisborgarar. Talið var að stefnendur þyrftu í einhverjum tilvikum að yfirstíga ákveðnar hindranir til að njóta þeirrar þjónustu sem þau ættu rétt á. Vegna heimilda um erfiðleika einstaklinga með alþjóðlega vernd við að fá útgefin skattnúmer, sem sé forsenda þess að geta framfleytt sér löglega í Grikklandi, var vísað til þess að kærunefnd útlendingamála hefði sent fyrirspurn til Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna. Rökstutt var, meðal annars með vísan til gagna sem aflað var frá Flóttamannastofnuninni í mars 2020 og skýrslna um Grikkland, að þrátt fyrir hindranir þá gætu einstaklingar með alþjóðlega vernd fengið slík númer og ætti hið sama við um útgáfu kennitalna til flóttamanna sem veittu meðal annars aðgang að heilbrigðisþjónustu í landinu. Með hliðsjón af einstaklingsbundnum aðstæðum stefnenda var talið að þau gætu yfirstigið þessar hindranir, þar á meðal aflað sér skattnúmers, hefðu þau ekki þegar fengið þau útgefin.

Þá var í úrskurðinum fjallað sérstaklega um aðstæður barna sem njóta alþjóðlegrar verndar í Grikklandi og stöðu barns stefnenda, meðal annars með vísan til skýrslna. Eins og áður greinir var lagt til grundvallar að það samræmdist best hagsmunum barnsins að tryggja rétt fjölskyldunnar til að vera saman sem ein heild, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga nr. 80/2016. Á grundvelli heimilda var meðal annars talið að barnið ætti sambærilegan rétt til endurgjaldslausrar heilbrigðisþjónustu, aðgengis að skólakerfi og félagslegri aðstoð og grískir ríkisborgarar þrátt fyrir að í einhverjum tilvikum gæti þurft að yfirstíga ákveðnar hindranir til að sækja þá þjónustu. Ekki var heldur talið, með vísan til heimilda, að flutningur fjölskyldunnar til Grikklands hefði í för með sér hættu á aðskilnaði, sbr. 8. mgr. 32. gr. a reglugerðar nr. 540/2017. Var þannig lagt mat á hagsmuni barnsins og metið hvað best samræmdist þeim, sbr. 2. mgr. 10. gr. og 3. mgr. 25. gr. laga nr.80/2016, sbr. einnig 32. gr a reglugerðar nr. 540/2017.

Að mati dómsins verður ekki annað séð en að fullnægjandi mat hafi verið lagt á einstaklingsbundnar aðstæður stefnenda að virtri frásögn þeirra og þeim upplýsingum sem lágu fyrir. Þá telur dómurinn ekki ástæðu til að gera athugasemd við umfjöllun í úrskurðinum um aðstæður í Grikklandi og réttindi þeirra sem njóta þar alþjóðlegrar verndar. Byggt var á fjölda áreiðanlegra heimilda og hafa stefnendur ekki fært haldbær rök fyrir því að umfjöllunin eigi ekki við rök að styðjast. Hvað varðar aðgang að skattnúmeri telur dómurinn þá fyrrgreindu afstöðu kærunefndar að stefnendur geti yfirstigið þær hindranir sem þarna séu til staðar fá stoð í mati á einstaklingsbundnum aðstæðum þeirra, sem og gögnum sem kærunefndin lagði til grundvallar mati sínu. Að öllu virtu telur dómurinn að mat kærunefndar á aðstæðum stefnenda í Grikklandi hafi verið forsvaranlegt og tekið mið af þeim sjónarmiðum og gögnum sem líta bar til. Hið sama er að segja um mat á aðstæðum barns stefnenda, sem studdist við ýmsar heimildir, og verður ekki séð að annmarkar hafi verið á mati kærunefndarinnar á því hvað samræmdist best hagsmunum barnsins. Að öllu virtu telur dómurinn ekki hafa verið sýnt fram á að efnisannmarkar hafi verið á mati kærunefndar útlendingamála á því hvort sérstakar aðstæður mæltu með því að umsóknir stefnenda yrðu teknar til efnismeðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016, sem og þau viðmið sem greinir í 32. gr. a reglugerðar nr. 540/2017.

Stefnendur hafa jafnframt byggt á því að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga við meðferð málsins. Í þeim efnum hefur verið vísað til úrskurðar kærunefndar útlendingamála nr. 81/2020 frá 20. maí 2020 þar sem ákveðið var að taka umsóknir til efnismeðferðar þrátt fyrir að umsækjendum hefði verið veitt alþjóðleg vernd í Grikklandi. Í úrskurði kærunefndar vegna máls stefnenda var sérstaklega fjallað um þá stöðu sem var uppi þegar umræddur úrskurður var kveðinn upp, þar með talið um þá óvissu sem ríkti í heiminum um áhrif Covid- 19- faraldursins á innviði ríkja, sem og á réttindi og aðstæður flóttafólks. Rökstutt var að kærunefndin teldi þá óvissu sem áður ríkti ekki lengur vera til staðar, sem og að faraldurinn virtist ekki hafa haft þau áhrif í Grikklandi sem talin hafði verið hætta á. Að mati dómsins liggur ekkert fyrir sem gefur tilefni til að draga í efa þessar forsendur kærunefndarinnar eða það mat hennar að gögn bendi ekki til þess að þjónusta til handhafa alþjóðlegrar verndar hafi skerst vegna faraldursins. Þá hafa stefnendur vísað til úrskurðar í máli nr. 95/2020 frá 23. mars 2020 og telja aðstæður sínar sambærilegar aðstæðum umsækjenda í því máli. Fallast verður á þann rökstuðning kærunefndar að ekki sé unnt að jafna stöðu stefnenda við stöðu kærenda í umræddum úrskurði, en á þeim tíma sem úrskurðurinn var kveðin upp ríkti mikil óvissa vegna faraldursins sem ekki er talin vera lengur til staðar. Samkvæmt framangreindu verður ekki talin að tilvísun til þessara úrskurða styðji að jafnræðis hafi ekki verið gætt þegar tekin var afstaða til umsókn stefnenda. Þá hafa stefnendur ekki fært önnur haldbær rök fyrir því að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglunni við meðferð málsins.

Stefnendur hafa ennfremur byggt á því að óheimilt sé að endursenda þau til Grikklands vegna 3. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 þar sem fram komi að taka skuli umsókn til efnismeðferðar ef beiting 1. mgr. myndi leiða til þess að brotið væri gegn 42. gr. laganna sökum aðstæðna í því landi sem senda á umsækjanda til. Fram kemur í 1. mgr. 42. gr. að ekki skuli senda útlending til svæðis þar sem hann hefur ástæðu til að óttast ofsóknir, sbr. 37. og 38. gr., eða þar sem hann er vegna svipaðra aðstæðna og greinir í flóttamannahugtakinu í yfirvofandi hættu á að láta lífið eða verða fyrir ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Með vísan til þess sem áður hefur verið rakið telur dómurinn ákvæðið ekki standa því í vegi að stefnendur verði send til Grikklands. Fjallað er ítarlega um aðstæður í Grikklandi í hinum umdeilda úrskurði, sbr. einnig fyrri umfjöllun, og verður ekki fallist á að skortur á húsnæði og fjárhagslegum stuðningi eða aðgangshindranir séu þess eðlis að jafna megi til ómannúðlegrar eða vanvirðandi meðferðar í skilningi 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Eins og fram kemur í úrskurðinum þarf meðferð umsækjenda um alþjóðlega vernd að ná tilteknu alvarleikastigi til að endursending teljist andstæð 3. gr. mannréttindasáttmálans og telur dómurinn ekki sýnt fram á raunverulega hættu á að stefnendur sæti slíkri meðferð. Verður þannig ekki annað séð en að röksemdir kærunefndar útlendingamála séu að þessu leyti í samræmi við þau gögn sem vísað er til og þau sjónarmið sem leggja ber til grundvallar. Hafa stefnendur í öllu falli ekki fært haldbær rök fyrir því að annmarkar séu á mati nefndarinnar eða að rannsókn hafi verið ábótavant að þessu leyti.

Samkvæmt öllu framangreindu verður ekki fallist á að hinn umdeildi úrskurður sé haldinn form- eða efnisannmörkum sem leitt geti til ógildingar hans. Telur dómurinn ekki annað hafa verið leitt í ljós en að rannsókn hafi verið fullnægjandi, sem og að stjórnvöld hafi byggt úrlausn sína á málefnalegum sjónarmiðum og fylgt þeim reglum og viðmiðum sem greinir í lögum nr. 80/2016 og stjórnsýslulögum. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnenda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður.

Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum stefnenda, A, B og C [...].

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Á-kvk-nf R-kvk-nf