S-48/2013

I

Mál þetta, sem dómtekið var 25. nóvember s.l., höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 26. ágúst 2013 á hendur ákærða, „X, kt.[...], fyrir brot gegn lögum um dýravernd, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 2. júní 2013, við félagsheimili Patreksfjarðar, Aðalstræti 107, Vesturbyggð, meitt hundinn Z, eign ríkislögreglustjóraembættisins, sem notaður var við löggæslustörf, með því að reka logandi sígarettu í trýni hundsins.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 19. gr. laga nr. 15/1994, um dýravernd,

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Aðalmeðferð málsins fór fram 25. nóvember 2013 og var málið tekið til dóms að henni lokinni. Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds en til vara að hann verði dæmdur í vægustu refsingu er lög leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

II.

Í skýrslu lögreglu um atvikið frá 3. júní 2013 eru málsatvikum lýst svo að lögreglumennirnir A og B hafi aðfararnótt sunnudagsins 2. júní s.l. verið við fíkniefnaeftirlit á dansleik í félagsheimili Patreksfjarðar, ásamt fíkniefnaleitarhundinum Z. Framangreind A var með hundinn og hafi báðir lögreglumennirnir verið klæddir einkennisfatnaði lögreglu auk þess sem hundurinn hafi verið í vesti merktu lögreglu. Lögreglumennirnir hafi verið staddir við aðaldyr hússins og hafi A verið að ræða við C þegar ákærði gekk þar um og hafi lögreglumönnunum virst sem hundurinn sýndi honum áhuga og hafi viljað þefa að honum. Það hafi A talið merki um að fíkniefnalykt væri af ákærða. Þegar ákærði varð var við hundinn hafi hann beygt sig niður eins og hann ætlaði að fara að klappa honum en hafi þess í stað sett logandi sígarettu í trýnið á hundinum svo glóð úr henni þyrlaðist yfir andlit hundsins. Ákærði hafi gert sig líklegan til að setja sígarettuna strax aftur í andlit hundsins en A hafi þá sparkað sígarettunni úr hönd ákærða. Í kjölfar þess var ákærði handtekinn. Í lögregluskýrslunni er því lýst að hundurinn hafi orðið mjög hvekktur eftir þetta og orðið óstarfhæfur. A hafi farið með hann í göngu bak við félagsheimilið á meðan hann var að jafna sig. Það hafi tekið talsverðan tíma þar til hundurinn hætti að skjálfa en hann hafi ekki jafnað sig alveg. Ekki hafi verið að sjá neinn bruna í andliti hundsins en hann hafi kveinkað sér og verið aumur viðkomu.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu daginn eftir atvikið, þ.e. 3. júní s.l. Hann kvaðst lítið sem ekkert muna eftir atburðarásinni kvöldið áður og umrædda nótt sökum áfengisneyslu. Ákærði taldi að hann hafi drukkið 10 til 12 glös af sterku áfengi þetta kvöld og muni eftir að hafa farið á dansleik í félagsheimilinu en ekki hvað gerðist þar eða hverja hann hitti. Hann rámi í að hafa verið handtekinn en muni ekki aðdraganda þess. Þá muni hann ekki eftir að hafa séð hund eða eftir því að hafa sett logandi sígarettu í trýni hunds. Hann kvaðst reykja sígarettur og hafa umrædd kvöld verið klæddur í bláar gallabuxur og rauða skyrtu. Þá hafi hann, a.m.k. fyrr um kvöldið og hugsanlega um nóttina, verið með mjög stóra bláa þverslaufu um hálsinn. Hann kvaðst ekki rengja framburð lögreglumanna um að hann hafi gert þetta við hundinn og harma það mjög. Þá sagði hann það alls ekki vera vilji hans að meiða dýr.

Við rannsókn málsins var tekin skýrsla af vitninu C. Hann kvaðst á þessum tíma hafa starfað við afleysingar í lögreglunni á Patreksfirði en ekki verið á vakt í umrætt sinn. Hann hafi verið á dansleiknum og hitt lögreglumennina tvo sem þar voru á vakt í anddyri félagsheimilisins. Annar þeirra, A, hafi verið með lögregluhund í taumi. Lögreglumennirnir hafi báðir verið einkennisklæddir og hundurinn hafi verið klæddur lögregluvesti. Um það leyti sem hann hafi mætt lögreglumönnunum hafi hann séð mann með stóra bláa slaufu koma aftan að honum og ganga vinstra megin fram hjá honum. Hann hafi stöðvað við hlið vitnisins og þá verið með sígarettu milli fingra annarrar handar. Skyndilega hafi hann beygt höndina með sígarettunni niður að hundinum og rennt logandi sígarettunni upp trýnið á hundinum. Neistar úr glóð sígarettunnar hafi þyrlast yfir andlit hundsins. Hundurinn hafi hrokkið við og greinilega verið brugðið og einnig vitninu. Í kjölfar þessa hafi lögreglukonan sleppt taumi hundsins og handtekið manninn en vitnið hafi þá tekið í taum hundsins og haldið honum meðan þá þessu stóð.

III.

Ákærði sagði í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að um klárt óviljaverk hafi verið að ræða og ætlun hans hafi aldrei verið að meiða hundinn. Hann kvaðst reykja og hafa verið með sígarettu í umrætt sinn. Þá kvaðst hann ekki hafa séð að um lögreglumenn og lögregluhund hafi verið að ræða þar sem hann hafi snúið baki í lögreglumennina. Taldi ákærði að hann hafi rekið sígarettuna í hundinn þegar hundurinn kom að honum.

Ákærði kvaðst hafa verið í afmæli áður en hann kom á dansleikinn og verið að drekka frá því klukkan fjögur eða fimm um daginn og hafi verið ölvaður. Þá kvaðst hann hafa verið með stóra slaufu þetta kvöld. Hann kvaðst ekki muna mikið eftir atvikinu en taldi að um óviljaverk hafi verið að ræða. Hann hafi snúið baki í hundinn og verið með sígarettu lafandi í hendinni í sömu hæð og hundurinn var. Ákærði kvaðst ekki hafa munað neitt eftir atvikum þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu en muna aðeins eftir atvikum í dag. Þá taldi hann að hann mundi aldrei gera það sem hann er ákærður fyrir.

Vitnið D kvaðst hafa verið á dansleiknum. Hann hafi séð ákærða kveikja sér í sígarettu fyrir utan félagsheimilið. Einnig hafi hann tekið eftir honum horfa út á bifreiðastæðið og að hundurinn hafi þá verið við hlið hans. Hann kvaðst aldrei hafa séð sígarettuna fara í trýni hundsins. Hann hafi litið skamma stund af hundinum, að hann taldi eina til fimm sekúndur, og sá eftir það að eitthvað hafði gerst. Hann kvaðst ekki telja líklegt að þetta hafi verið viljaverk. Einnig kom fram hjá honum að hann hafi aldrei heyrt neitt í hundinum.

Vitnið A lögreglumaður kvaðst hafa verið á vakt og verið með hundinn. Hafi hún verið að ræða við lögreglumann á frívakt þegar atvik gerðust. Ákærði hafi verið fyrir utan félagsheimilið og hafi komið gangandi og verið að reykja. Hundurinn hafi gert sig líklegan til að þefa af honum en í því hafi ákærði beygt sig niður og hafi hún haldið að hann hefði sett sígarettu í trýni hundsins en taldi nú að ákærði hafi ekki gert það. Ákærði hafi síðan lagað sígarettuna í hendinni og beygt sig niður og sett sígarettuna í trýni hundsins. Hún sagði ákærða hafa verið með bjór í annarri hendi og sígarettu í hinni og hafa beygt sig í bakinu þegar hann gerði þetta. Hún sagði hundurinn hafi orðið doppóttur á eftir en hafi ekki verið með brunasár. Vitnið kvaðst hafa séð glóðina þyrlast og að hundurinn varð aumur. Hundurinn hafi titrað og skolfið eftir þetta og hafi hún þurft að fara með hann út að jafna sig. Hún sagði að ennþá væri ekki komið í ljós hvort hundurinn mundi jafna sig en hann sé í æfingum og hafi lagast mikið af þeim og sé að koma til baka. Aðspurð sagði hún hundinn ekki hafa orðið fyrir öðrum árásum. Hún kvaðst telja að þetta hafi verið viljandi gert. Fyrra skiptið hefði getað verið óviljandi en ekki það seinna. Hún sagði ákærða hafa margbeðist afsökunar á þessu á þegar hann var færður á lögreglustöð eftir að hann var handtekinn. Hann hafi sagt að hann skildi ekki af hverju hann hefði gert þetta.

Vitnið kvaðst hafa verið með lögregluhunda síðan árið 2005 og hundurinn Z hafi verið hjá henni síðustu þrjú árin. Hún sagði hunda kveinka sér ef þeir eru aumir. Hún sagði Z vera ljúfan hundur. Ef hann finnur lykt fer hann þangað. Eftir atvikið hafi þurft að þjálfa þennan eiginleika hans aftur.

Vitnið B lögreglumaður sagði í framburði sínum að hann hafi verið á vakt og hafi staðið við útgöngudyr félagsheimilisins þegar hann tilkynnti ákærða að hann ætlaði að leita á honum. Ákærði hafi þá verið með sígarettu í annarri hendi og áfengi í hinni. Strax í kjölfarið hafi ákærði rekið sígarettu í trýni hundsins, einu sinni snöggt og hafi ætlað að gera það aftur þegar þau ná ákærða niður. Hann sagði hundurinn hafa verið merktur lögreglu. Vitnið kvaðst hafa séð greinilega þegar ákærði teygði sig niður eftir hundinum og kvaðst ekki geta séð að þetta hafi verið óviljaverk. Ákærði hafi beygt sig niður til hundsins þegar hann gerði þetta og þá beygt bakið. Ekki hafi verið sjáanlegur áverki á hundinum en greinilegt að ákærði hæfði hann í andlitið. Eftir þetta hafi þurft að gefa hundinum tíma til að jafna sig.

Vitnið C lögreglumaður kvaðst hafi verið starfandi sem lögreglumaður á þessum tíma en hafi ekki verið á vakt. Hann minnti að ákærði hafi verið búinn að labba nokkrum sinnum fram hjá hundinum milli vitnisins og A. Ákærði hafi síðan gengið að þeim með bjór í annarri hendi og sígarettu í hinni. Hundurinn hafi verið töluvert hægra megin við vitnið. A hafi verið í einkennisfatnaði og hundurinn hafi verið merktur lögreglu. Hann kvaðst hafa séð þegar sígarettan fór í trýnið á hundinum og glóð þyrlaðist upp og taldi að hundurinn hefði fengið eitthvað á sig. A hafi þá sparkað sígarettunni úr hendi ákærða þar sem ákærði stóð. Þegar borinn var undir vitnið framburður ákærða um að hundurinn hafi farið í sígarettuna kvaðst hann vera nokkuð viss um að ákærði hafi frekar hreyft sig en að hundurinn hafi farið til hans. Aðspurður um framburð hans hjá lögreglu þegar hann lýsti því svo að ákærði hafi „rennt logandi sígarettunni upp trýnið á hundinum“ taldi hann sig hafa munað þetta betur þegar hann gaf hjá lögreglu.

IV.

Ákærði er í máli þessu ákærður fyrir brot gegn 2. gr., sbr. 19. gr. laga um dýravernd nr. 15/1994 en samkvæmt ákvæðinu er skylt að fara vel með öll dýr. Óheimilt er að hrekkja dýr eða meiða. Forðast skal að ofbjóða kröftum þeirra og þoli.

Ákærði byggir vörn sína annars vegar á því að um óviljaverk hafi verið að ræða af hálfu ákærða og hins vegar að háttsemi ákærða verði ekki felld undir framangreint ákvæði 2. gr.

Fram hefur komið hjá ákærða að hann muni lítið eftir atvikum. Framburður hans fyrir dómi um að hundurinn hafi sjálfur farið í sígarettuna eða að um óviljaverk ákærða hafi verið að ræða fær enga stoð í gögnum málsins. Þá bar vitnið D um það fyrir dómi að hann hafi ekki séð þegar atvik gerðust. Af þeirri ástæðu verður niðurstaða málsins ekki byggð á framburði hans.

Lögreglumennirnir A, B og C töldu öll í framburði sínum fyrir dómi að ákærði hafi af ásetningi sett sígarettu í trýni hundsins. Framburður B og A var mjög skýr um það hvernig ákærði hafi beygt sig til að ná til hundsins. Þá báru bæði A og C um að hafa séð glóð þyrlast þegar ákærði setti sígarettuna í trýni hundsins og bendir sá framburður til þess að glóðin hafi snert trýni hundsins. Framangreind vitni starfa öll sem lögreglumenn og sá hundur sem fyrir árásinni varð er eign ríkislögreglustjóra. Ekki er fallist á þau sjónarmið ákærða að vegna þess verði að meta framburði þeirra með hliðsjón af tengslum þeirra við hundinn. Ljóst er af framburði A að hún hefur annast hundinn undanfarinn þrjú ár og verður að ætla að á þeim tíma hafi skapast einhvers konar tengsl á milli þeirra. Ekki liggur hins vegar fyrir að sérstök tengsl séu á milli hinna vitnana og hundsins. Þá hefur ekkert komið fram í málinu sem bendir til þess að afstaða A til hundsins, hafi áhrif haft á framburð hennar þannig að trúverðugleiki hennar verði dregin í efa. Með vísan til framburðar A og B sem fær stuðning í framburði vitnisins C telur dómurinn hafi yfir alla vafa að ákærði hafi af ásetningi sett sígarettu í trýni hundsins, eins og lýst er í ákæru.

Framangreind vitni, A og B, lýstu bæði viðbrögðum hundsins við atvikinu. A bar um að hann hafi orðið aumur eftir og hafi þurft tíma til að jafna sig og B að hundurinn hafi hlaupið frá. Með framburði þeirra þykir sannað að atvikið hafi haft áhrif á hundinn a.m.k. umrætt kvöld. A bar einnig um það í framburði sínum að hundurinn hafi verið doppóttur og aumur eftir atvikið og þurft hafi að þjálfa hann upp á nýtt og óvíst sé með árangur. Dómurinn telur ósannað að hundurinn hafi orðið fyrir sýnilegum áverkum eða fyrir varanlegu tjóni. Samkvæmt orðalagi 2. gr. laga um dýravernd er ekki gerð krafa um að sýnilegir áverkar séu á dýrum til að atlaga falli undir ákvæðið og samkvæmt almennri málvenju verður orðið meiða ekki einungis talið taka til sýnilegra áverka. Á sama hátt er ekki gerð krafa um að varanlega áverka sé að ræða. Það er mat dómsins að sú háttsemi sem hér að ofan er talið að ákærði hafi viðhaft gagnvart hundinum séð meiðandi, vegna hættueiginleika hennar, og að ráða megi af þeim viðbrögðum hans sem vitnin A og B lýstu að hann hafi meiðst í umrætt sinn.

V.

Ákærði, X, er fæddur í [...] 1984. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur hann tvisvar gengist undir sektargerð vegna brota gegn lögum um ávana- og fíkniefni, annars vegar 3. og hins vegar 17. október 2005. Þá gekkst ákærði undir viðurlagaákvörðun Héraðsdóms Suðurlands 14. september 2011 vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna, sbr. 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987. Loks var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjaness frá 7. febrúar 2013 dæmdur til greiðslu sektar vegna brots gegn 1. mgr. 10. gr. umferðarlaga og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt 19. gr. laga um dýravernd varðar brot gegn lögunum sektum eða fangelsi allt að einu ári. Brot ákærða beindist að dýri sem gat sér enga björg veitt heldur þvert á móti var þjálfað til að hafa afskipti af fólki en ekki forðast það en skýrt kom fram í framburði vitnanna B og C að um hafi verið að ræða hund sem merktur var lögreglu. Þá verður að telja að sú háttsemi að reka sígarettu í trýni hundsins valdi neikvæðri upplifun fyrir dýrið hvort sem er vegna hita og hugsanlegs bruna. Verður við ákvörðun refsingar litið til alls framangreind og þess að ákærði á sér engar málsbætur. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 80.000 krónur og komi 6 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði dæmdur til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda, J-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef hdl., er telst hæfilega ákveðin 350.000 krónur og útlagðs kostnaðar verjandans 10.542 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Ákærði greiði 129.515 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið D-kk-nf K-kk-nf saksóknari.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, greiði 80.000 krónur sekt til ríkissjóðs og komi 6 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins, samtals 490.057 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef hdl., 350.000 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf