S-245/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., var höfðað af lögreglustjóranum á Akureyri með ákæru, útgefinni 9. nóvember 2012, á hendur X;

„fyrir manndráp og líkamsmeiðingar af gáleysi, og umferðarlagabrot, með því að hafa miðvikudagskvöldið 16. nóvember 2011, ekið bifreiðinni […], suður Snorragötu og Langeyrarveg á Siglufirði, undir áhrifum fíkniefna (í þvagsýni sem tekið var úr ákærða fannst tetrahýdrókannabínólsýra), á yfir 50 kílómetra hraða og alltof hratt og án nægilegrar aðgæslu, miðað við það að hann var að aka framhjá skólabifreiðinni […], sem stöðvað hafði á Langeyrarvegi til að hleypa skólabörnum út úr bifreiðinni, með þeim afleiðingum að hann ekur bifreið sinni á þrjár stúlkur, sem voru að ganga yfir götuna fyrir aftan skólabifreiðina, en við ákeyrsluna hlaut stúlkan A, það alvarlega áverka að hún lést nær samstundis, stúlkan B, brotnaði á hægri upphandlegg, brotnaði á olnboga hægra megin og hlaut brot á metacarpal beinum 3, 4 og 5 á hægri hendi, mjaðmagrindarbrotnaði, brotnaði í spjaldhrygg, hlaut brotakerfi í vinstra hné, bæði lærlegg og sköflungi, marðist á lunga, hlaut sár á hægri hendi og marðist og fékk hruflsár á ytri kynfærum og stúlkan C, bólgnaði á vinstra fótlegg og fékk sár á höku og vinstra olnboga.

Telst þetta varða við 215. gr. og 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. og A, B, I og J lið 2. mgr. 36. gr., 1. mgr. 37. gr. og 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr. A, sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 18. gr. laga nr. 66, 2006.

Einkaréttarkröfur.

1. D, […], gerir bótakröfu á hendur ákærða, að fjárhæð kr. 3.000.000-, með vöxtum skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 16.11.2011, en síðan dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga, frá þeim tíma er mánuður er liðinn frá því að krafan var birt tjónvaldi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni málskostnað að skaðlausu skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, eða mati héraðsdóms að viðbættum 25,5% virðisaukaskatti.

2. E, […], gerir bótakröfu á hendur ákærða, að fjárhæð kr. 3.000.000-, með vöxtum skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 16.11.2011, en síðan dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga, frá þeim tíma er mánuður er liðinn frá því að krafan var birt tjónvaldi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða honum málskostnað að skaðlausu skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, eða mati héraðsdóms að viðbættum 25,5% virðisaukaskatti.

3. F, […], og G, […], gera bótakröfu á hendur ákærða, fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, B, […], að fjárhæð kr. 1.715.860, með vöxtum skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 16. nóvember 2011 til 11. júlí 2012, en síðan dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. gr., sömu laga og málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt ákvörðun dómsins.

4. H, , og I, bæði til heimilis að […], gera bótakröfu á hendur ákærða, fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, C, til heimilis að sama stað, að fjárhæð kr. 915.860-, með vöxtum skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 16. nóvember 2011 til 11. júlí 2012, en síðan með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laganna og málskostnað að skaðlausu samkvæmt ákvörðun dómsins.“

Við aðalmeðferð málsins lýsti skipaður réttargæslumaður F og G því yfir að endanleg miskabótakrafa þeirra fyrir hönd ólögráða dóttur þeirra, B, væri 1.500.000 krónur.

Sami lögmaður lýsti því yfir fyrir hönd H og I að endanleg miskabótakrafa vegna dóttur þeirra, C, væri 700.000 krónur. Lögmaðurinn krafðist jafnframt málflutningsþóknunar og ferðakostnaðar.

Skipaður réttargæslumaður D og E krafðist við flutning, auk lýstra miskabóta, hæfilegrar málflutningsþóknunar og ferðakostnaðar.

Ákærði krefst í máli þessu sýknu af refsikröfu ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi. Til vara krefst ákærði þess að honum verði gerð eins væg refsing og lög leyfa og að skaðabótakröfur verði lækkaðar verulega. Í báðum tilfellum krefst hann þess að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, að viðbættum virðisaukaskatti á málsvarnarlaun.

I.

1. Miðvikudaginn 16. nóvember 2011, kl. 22:21, barst Ö, aðalvarðstjóra lögreglunnar í Fjallabyggð, tilkynning um umferðarslys á Langeyrarvegi í Siglufirði, skammt sunnan gatnamóta Norðurtúns.

Samkvæmt gögnum munu atvik að umferðarslysinu vera þau, að umrætt kvöld var skólabifreiðinni […] ekið frá Siglufirði, með um þrjá tugi ungmenna, til Ólafsfjarðar í Fjallabyggð, nánar tiltekið í félagsmiðstöðina, þar sem haldið var íþróttamót. Ásamt ökumanni skólabifreiðarinnar, J, var með í ferðinni starfsmaður félagsmiðstöðvarinnar í Siglufirði, K.

Fyrir liggur að þetta sama kvöld hafði ákærði, X, ekið frá heimili sínu í […] á bifreiðinni […], sem er fólksbifreið af gerðinni Subaru, hvít að lit, til Siglufjarðar, þeirra erinda að sækja vinstúlku sína og aka henni til Ólafsfjarðar, en þar mun hún hafa tekið þátt í starfinu í félagsmiðstöðinni.

Er félagsstarfinu í Ólafsfirði lauk, um kl. 22:00, ók nefndur ökumaður skólabifreiðinni […] með ungmennin á ný áleiðis til Siglufjarðar. Verður ráðið að vinstúlka ákærða hafi misst af skólabifreiðinni og af þeim sökum hafi hann afráðið að aka henni til síns heima í Siglufirði í bifreiðinni […]. Liggur fyrir að ákærði ók fram úr skólabifreiðinni, en ók síðan um Héðinsfjarðargöng, um Héðinsfjörð og loks norður Langeyrarveg í Siglufirði. Eftir að vinstúlka ákærða hafði farið úr bifreið hans nærri miðbænum í Siglufirði ók ákærði suður Langeyrarveg, á vestari akrein, áleiðis til Ólafsfjarðar.

Samkvæmt gögnum stansaði ökumaður skólabifreiðarinnar […] stutta stund á leiðinni til Siglufjarðar vegna óróleika ungmennanna, en hélt síðan ferðinni áfram, en hafði þá inniljósin tendruð. Er til Siglufjarðar kom stöðvaði ökumaðurinn skólabifreiðina á austari akrein Langeyrarvegar, skammt sunnan við gatnamótin að Norðurtúni. Er upplýst í málinu að það verklag hafði tíðkast um hríð að hleypa ungmennum, sem bjuggu í suðurhverfum Siglufjarðar, út úr bifreiðinni á greindum stað. Á meðal þeirra ungmenna sem fóru út úr bifreiðinni voru stúlkurnar A, B og C. Þegar skólabifreiðin var orðin kyrrstæð á akbrautinni voru inniljós hennar tendruð, en einnig var hún þá með aðalljós og stefnuljós til hægri. Skólabifreiðin var auk þess með merkið „skólabifreið“ í aftur- og framrúðu, en merkin voru án sérstaks ljósabúnaðar.

Þegar lögregluvarðstjóri kom á slysavettvang á Langeyrarvegi var þar myrkur, en lýsing frá götuvitum. Í frumskýrslu varðstjórans er aðkomu hans lýst þannig að á austurakrein Langeyravegar hafi hópbifreiðin […] verið kyrrstæð, en nokkru sunnar á vestari akreininni hafi hann komið að ákærða og ökumanni hópbifreiðarinnar þar sem þeir voru við lífgunartilraunir gagnvart stúlkunni A. Hafi stúlkan verið meðvitundarlaus, og segir að við athugun hafi hann ekki fundið lífsmörk með henni. Þegar var ljóst að bifreiðin […], sem einnig var á vettvangi, hafði ekið á stúlkuna.

Í frumskýrslunni segir að við nánari athugun varðstjórans á vettvangi hafi hann veitt athygli hópi fólks, sem var að hlúa að stúlkunni B, þar sem hún lá nokkrum metrum vestan við akbrautina.

Fyrir liggur að mjög fljótlega eftir komu lögregluvarðstjórans komu á slysavettvang sjúkraflutningamenn og læknir og var nefndum stúlkum í beinu framhaldi af því ekið með sjúkrabifreið á Sjúkrahúsið á Akureyri.

Í skýrslunni segir að á vettvangi hafi lögregluvarðstjórinn fengið upplýsingar um að þriðja stúlkan, C, hefði einnig orðið fyrir bifreiðinni […], en að hún hefði verið flutt af föður sínum á Sjúkrahúsið á Siglufirði til aðhlynningar.

Samkvæmt gögnum kvaddi lögregluvarðstjórinn sér til aðstoðar rannsóknarlögreglumenn frá Akureyri og önnuðust þeir m.a. vettvangsrannsókn og skýrslugerð. Eru þau gögn á meðal málsskjala, en einnig vettvangsteikning og ljósmyndir.

Ákærði, X, var færður á lögreglustöðina á Siglufirði umrætt kvöld og gaf hann þar þvagsýni, sem sýndi jákvæða svörun við THC, en neikvæða svörun við öðrum efnum. Að auki var tekið blóðsýni úr ákærða, kl. 02:18, þá um nóttina.

Í frumskýrslu er greint frá því að eftir fyrstu aðgerðir lögreglu hafi verið afráðið að aka skólabifreiðinni […] af vettvangi og flytja þannig þau ungmenni sem enn voru í henni til aðhlynningar á Sjúkrahúsið í Siglufirði.

Daginn eftir slysið voru ætluð atvik að umferðarslysinu sviðsett af lögreglu, en þá voru einnig fleiri ljósmyndir teknar. Þá var bifreiðin […] færð til Akureyrar, en þar var hún slysaskoðuð hjá Frumherja. Hópbifreiðin […] var skoðuð af rannsóknarlögreglumönnum, og var sérstaklega gætt að merkingum hennar.

Af hálfu rannsakanda var aflað vottorðs Veðurstofu Íslands um veður á Sauðanesvita. Í vottorðinu segir að 16. nóvember 2011, kl. 21:00, hafi vindátt verið suðsuðvestan, vindhraði 2,1, háskýjað, skyggni 70 metrar og hiti 6,4 stig.

Í skýrslu lögreglu er veðrinu einnig lýst. Segir að er atvik gerðust hafi veður verið milt, logn, hiti 4 gráður og því sem næst heiðskírt. Þá er þess getið að lögreglan hefði ekið um Langeyrarveg um 10 mínútum fyrir slysið og er sagt að þá hafi skyggni verið þokkalegt og umferð mjög lítil. Um aðrar aðstæður segir að akbraut Langeyrarvegar hafi verið blaut, en að mikill raki hafi verið í lofti, en þó úrkomulaust.

Samkvæmt rannsóknargögnum er Langeyrarvegur 6,20 metra breiður, með brotinni miðlínu, og séu þrír metrar frá henni og að hvítu línunum er afmarka ytri mörk hans. Um götulýsingu segir að um tvo metra vestan vegarins séu götuljós, og að 39 metrar séu á milli ljósastaura.

Í slysaskoðunarvottorði Frumherja á Akureyri segir m.a. um bifreiðina […], að hún hafi verið búin mjög slitnum sumarhjólbörðum á framhjólum, að hægra megin að aftan hafi verið sumarhjólbarði, en vinstra megin að aftan negldur vetrarhjólbarði. Að öðru leyti segir að ástand bifreiðarinnar hafi verið sæmilegt og er staðhæft að hún hafi verið í ökuhæfu ástandi. Í rannsóknarskýrslu lögreglu segir að bifreiðin […] hafi verið með sýnilegar ákomur á vélarhúddi, einkum hægra megin, en einnig á hægri framhluta. Þá hafi framrúða bifreiðarinnar verið brotin.

Um rannsókn lögreglu á hópbifreiðinni […] segir m.a. að hún hafi verið merkt sem „skólabíll“ og hafi hún verið notuð sem slík. Tekið er fram að þessi merki hafi verið innan við framrúðu vinstra megin að framan og í afturrúðunni. Staðhæft er að merkin hafi verið staðsett allt of hátt miðað við reglugerð nr. 279/1989 og að þau hafi sést illa í myrkri, bæði vegna framljósa og óhreininda á afturrúðu, en að auki hafi vantað á þau ljósker og viðeigandi rofa.

Í gögnum lögreglu er slysavettvangi á Langeyrarvegi lýst frekar, en einnig eru þar dregnar ályktanir um tildrög slyssins, m.a. af þeim verksummerkjum sem fundust á vettvangi. Tekið er fram að Snorragata og Langeyrarvegur séu aðalgötur á Siglufirði, að þær liggi frá torginu í miðbænum og suður úr bænum og að hraðatakmörkun, 50 km/klst., sé gefin til kynna með tíðkanlegum umferðarskiltum. Áréttað er að daginn eftir slysið hafi fyrrnefndum ökutækjum verið fyrirkomið á slysvettvangi eftir fyrirsögn ökumanna þeirra, ákærða og vitnisins J. Í rannsóknargögnum lögreglu er vettvangi og atvikum lýst nánar þannig:

„Ökumaður skólabifreiðarinnar […] var á leið norður Langeyrarveg og stöðvaði bifreiðina á sinni akrein til að hleypa út krökkum sem ætluðu yfir götuna í hverfin vestan við. […] var stöðvuð rétt sunnan við gatnamótin, ljósin inni í henni voru kveikt en engin sérstök aðvörunarljós um að þarna væri skólabifreið á ferðinni. Ökumaður […] var að aka suður Snorragötu og sá skólabifreiðina um 500 metrum áður en slysið varð og vissi hvaða bifreið var á ferðinni en taldi að krakkarnir væru komnir frá henni. Hann ók aftur með skólabifreiðinni og varð ekki var við stúlkurnar á leið yfir götuna fyrr en rétt áður en […] lenti á þeim. Hann náði ekki að hemla en hélt áfram og sneri síðan við og stöðvaði bifreið sína aftan við skólabifreiðina.

Bifreiðin […] lendir á stúlkunum þremur þegar henni er ekið aftur með skólabifreiðinni. C er fremst af stúlkunum, þá B og svo A. Bifreiðin virðist rétt snerta C sem fellur fram fyrir sig og út fyrir veg. B lendir á hægri framhluta bifreiðarinnar og kastast eftir vélarhúsinu á hægri gluggapóstinn og þaðan út fyrir veg, hún fannst liggjandi á bakvið runna um 6 til 10 metrum frá árekstarstað, rétt við Eyrarflöt 1, annar skórinn hennar fannst skammt frá henni en hinn skórinn var á götunni. A lendir rétt hægra megin við miðju bifreiðarinnar, hún skellur með bakið á vélarhlífina og hnakkann í framrúðuna, hún berst áfram með bifreiðinni og kastast af henni og hafnar á vestari vegbrún, um 25 metrum frá árekstrarstað. GSM sími A var á götunni rétt hjá henni og far eftir símann var á vélarhlíf bifreiðarinnar. Annar skórinn hennar og sokkur voru á götunni en hinn skórinn var á innkeyrslunni við Eyrarflöt. Engin hemlaför voru á vettvangi og er það til samræmis við það að ökumaður […] kvaðst ekki hafa hemlað þegar slysið varð.“

Í rannsóknarskýrslum lögreglu er ályktað að stúlkan C hafi annaðhvort kastast frá stúlkunni B eða bifreiðin […] rétt náð að snerta hana þannig að hún féll fram fyrir sig og frá bifreiðinni. Í gögnum lögreglu kemur fram að allar hafi stúlkurnar verið dökkklæddar.

2. Á meðal rannsóknargagna er líkskoðunarvottorð Æ, heilsugæslulæknis í Fjallabyggð, dagsett 17. nóvember 2011, vegna A heitinnar. Í vottorðinu segir að stúlkan hafi verið úrskurðuð látin kl. 00:15, og er ályktað að það hafi helst orsakast af hálsáverka. Að fyrirmælum sýslumannsins á Akureyri fór fram réttarkrufning þann 18. nóvember s.á., en hana framkvæmdi Þ, meinafræðingur. Það var niðurstaða hans að dánarorsök A heitinnar hafi verið fjöláverkar, ekki síst á hálsi og höfði.

Á meðal málsgagna er áverkavottorð Y, sérfræðings í bæklunar- og skurðlækningum á Sjúkrahúsinu á Akureyri, dagsett 19. desember 2011, en það var ritað vegna komu B á sjúkrahúsið. Um áverka stúlkunnar segir í vottorðinu að við skoðun á slysadeild hafi ekki fundist áverkamerki á höfði eða hryggsúlu, en að við myndgreiningu hafi sést mar í lungum. Við frekari rannsókn hafi komið í ljós að stúlkan var með brot á efri enda upphandleggs og olnboga hægra megin auk brota á beinum á hægri hendi. Þá hafi hún verið mjaðmargrindarbrotin og með sprungu í spjaldhrygg, en að auki hafi hún verið brotin á vinstra hné, lærlegg og sköflungi. Fram kemur að vegna áverkanna hafi stúlkan verið færð á gjörgæsludeild, en í framhaldi af því til meðferðar á barnadeild.

Í læknisvottorðum, sem undirrituð eru af R og S, læknunum á heilsugæslusviði Siglufjarðar, og dagsett eru 17. nóvember og 30. desember 2011, er áverkum stúlkunnar C lýst við komu hennar á Sjúkrahúsið á Siglufirði að kveldi 16. nóvember 2011. Segir frá því að við komu hafi stúlkan verið sett í stuðningsspelku á vinstri fótlegg, en að daginn eftir hafi hún farið í röntgenmyndatöku þar sem hún hafi þá ekki getað stigið í fótinn. Segir að við myndatökuna hafi ekki komið fram sýnilegir bein- og liðbandsáverkar, en mar og bólga á fætinum. Vegna þess hafi stúlkan verið sett í spelku að nýju. Fram kemur að auk nefndra áverka á fæti hafi stúlkan verið með skafsár á höku, u.þ.b. 2 x 3 sentímetrar, en að öðru leyti verið líkamlega heil heilsu. Tekið er fram að við síðari skoðanir hafi ekki komið fram frekari líkamlegir áverkar hjá stúlkunni, en sagt er að hún hafi verið mjög verkjuð í vinstri fætinum.

Í vottorðunum er staðhæft að C hafi vegna slyssins verið í mjög miklu andlegu uppnámi og hafi hún sýnt klár merki áfallastreituröskunar. Hún hafi m.a. átt mjög erfitt með svefn og verið með sjálfsásakanir. Bent er á að við skoðun 29. nóvember 2011 hafi gætt vaxandi kvíða og svefnvandamála hjá stúlkunni. Vegna þessa ástands hafi hún fengið svefntöflur, en í framhaldi af því verið vísað til sálfræðings. Í vottorðunum er ályktað að stúlkan nái sér fullkomlega líkamlega og að góðar líkur séu á að hún nái sér einnig andlega fái hún góða eftirfylgni.

Í vottorði sálfræðings, sem dagsett er 16. desember 2012, en einnig í ódagsettu sálgæsluvottorði prests, er því lýst að stúlkan C hafi verið í hugrænni atferlismeðferð og sálgæslu frá árslokum 2011 og fram til vors 2012 vegna sálrænna eftirkasta umferðaslyssins.

3. Í vottorði Rannsóknastofu Landspítala Háskólasjúkrahúss, í lyfja- og eiturefnafræði, sem dagsett er 30. nóvember 2011, kemur fram að í þeim blóð- og þvagsýnum, sem tekin voru úr ákærða aðfaranótt 17. nóvember 2011, hafi ekki fundist alkóhól. Í vottorðinu er greint frá því að vegna beiðni lögreglustjóra hafi farið fram lyfjarannsókn á sýnunum, en um niðurstöður rannsóknanna segir:

„Í þvaginu fannst tetrahýdrókannabínólsýra. Tetrahýdrókannabínól var ekki í mælanlegu magni í blóðinu. Tetrahýdrókannabínólsýra er í flokki ávana- og fíkniefna, sem óheimil eru á íslensku forráðasvæði. Ökumaður telst því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar blóð- og þvagsýni voru tekin, sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50, 1987 með síðari breytingum.

4. Við lögreglurannsókn málsins voru teknar skýrslur af ákærða, X en einnig vitnaskýrslur af J, ökumanni hópbifreiðarinnar […], K, starfsmanni félagsmiðstöðvarinnar Neon á Siglufirði, L ellilífeyrisþega og M sjómanni. Auk þess voru teknar skýrslur af stúlkunum B og C.

Nefndir aðilar gáfu allir skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins. Einnig gaf þá skýrslu M, en hann kom á vettvang skömmu eftir slysið. Loks gáfu skýrslur lögreglumenn sem önnuðust rannsókn málsins, þeir Ö aðalvarðstjóri og Qrannsóknarlögreglumaður.

Verður hér á eftir vikið að frásögn ákærða og vitna við meðferð málsins.

5. Fyrir dómi andmælti ákærði verknaðarlýsingu ákæru að hluta og neitaði sök. Ákærði sagði að í hans huga væri meginskýringin á umræddu slysi óhappatilviljun, sem m.a. hefði skapast af aðstæðum á vettvangi. Ákærði kvaðst ekki hafa ekið bifreiðinni […] suður Langeyrarveg yfir leyfilegum hámarkshraða, 50 km/klst., eða án nægilegrar aðgæslu miðað við aðstæður. Þá kvaðst hann ekki hafa fundið fyrir áhrifum þeirra fíkniefna sem fundust í þvagi hans við aksturinn í greint sinn.

Fyrir dómi lýsti ákærði atvikum með líkum hætti og hann hafði áður gert hjá lögreglu, þ. á m. ökuferðum til Siglufjarðar í tvígang miðvikudagskvöldið 16. nóvember 2011. Hann áréttaði að seinni ferð hans hefði komið til af því að vinstúlka hans hefði rétt misst af skólabifreiðinni […] er hún ók frá félagsmiðstöðinni í Ólafsfirði, eftir að félagsstarfi ungmenna lauk þar rétt um kl. 22:00. Ákærði staðfesti og að hann hefði ekið fram úr skólabifreiðinni á leiðinni til Siglufjarðar og jafnframt að hann hefði veitt bifreiðinni athygli á ný eftir að vinkona hans hafði farið úr bifreiðinni […] í miðbæ Siglufjarðar og hann verið að aka áleiðis til Ólafsfjarðar. Ákærði kvaðst, er það gerðist, hafa verið að aka suður Langeyrarveg og verið nærri Síldarminjasafninu. Hann kvaðst hafa veitt skólabifreiðinni eftirtekt þar sem hún var kyrrstæð nokkru sunnar á akbrautinni, á austurakrein. Ákærði sagði að er þetta gerðist hefði verið myrkur, en lýsing frá þremur eða fjórum ljósastaurum verið þar á vettvangi. Ákærði kvaðst hafa veitt því eftirtekt að á skólabifreiðinni voru öku- og hasardljós. Auk þessa kvaðst hann hafa séð hóp ungmenna sem var nokkuð vestan akbrautarinnar og því verið vestan skólabifreiðarinnar. Ætlaði ákærði að þessi ungmenni hefði verið allt að tuttugu. Kvaðst ákærði hafa ekið bifreiðinni […] suður Langeyrarveg með um 50 km/klst., á vestari akreininni, en lýst atvikum nánar þannig:

„Ég sé ekkert krakka ... fyrr en ég er alveg að verða kominn að rútunni, þá sé ég fullt af krökkum fyrir ofan. … Það er eiginlega engin lýsing þarna. … Það er engin gangbraut. … Það er bara svart malbik og einhverjir 3-4 ljósastaurar sem virka varla neitt, með enga lýsingu, rútan er þarna með ljósin og hasardljósin á. … Og þegar ég er kominn framhjá rútunni þá hérna blindast ég smástund út af ljósunum. … Þau skína bara beint í andlitið á mér. … Þetta voru ekki háu ljósin. … Ég blindast í smá stund og ég sé bara hvítt og þegar ég er kominn svona hálfnaður að henni eða hálfnaður svona í miðjunni á rútunni. … Þá er ég byrjaður að sjá pínu. … Svo þegar glugginn hjá mér er svona hjá afturdekkinu og ég er alveg að verða kominn framhjá rútunni koma þrjár stelpur allt í einu bara hlaupandi á fullri ferð. … Þá náttúrulega fer ég í panik. … Ég næ ekki að ganga frá panikki og ná í bremsuna á einhverjum 0,5 sekúndum, þegar þú ert að keyra á 50 og þetta er hvað einn og hálfur meter til þess að komast frá mér og að þeim. … Gerist bara á einhverjum nokkrum sekúndubrotum. … Er að fara að keyra fyrir aftan hana svo allt í einu koma þrjár stelpur hlaupandi, líta ekki einu sinni, tékka ekki neitt. … Þær koma hlaupandi út á veg fyrir aftan rútu.“

Fyrir dómi kvaðst ákærði, er atvik gerðust, hafa haft vitneskju um að ökumaður skólabifreiðarinnar hafði stöðvað aksturinn á Langeyrarveginum í þeim tilgangi að hleypa ungmennum út. Í því sambandi áréttaði hann fyrri framburð sinn, að hann hefði séð að ungmennin voru vestan akbrautarinnar er hann nálgaðist vettvang, en sagði jafnframt að öll atvik við slysið hefðu gerst með mjög skjótum hætti og hann ekki getað brugðist við. Ákærði minntist þess að við höggið hefði framrúða bifreiðar hans brotnað, en eftir það hafi hann ekið aðeins áfram til suðurs, en síðan snúið bifreiðinni við og ekið til baka og stöðvað fyrir aftan skólabifreiðina. Ákærði kvaðst hafa reynt að verða að liði á vettvangi allt þar til lögregla og sjúkralið komu á vettvang.

Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa reykt kannabisefni nokkrum dögum fyrir umferðarslysið, en staðhæfði að hann hefði ekki fundið til neinna vímuefnaáhrifa við aksturinn.

Vitnið J hópferðabílstjóri, fæddur 1965, kvaðst m.a. hafa haft þann starfa í Fjallabyggð að aka ungmennum í skólabifreiðinni […] á milli félagsmiðstöðvanna í Siglufirði og á Ólafsfirði í Fjallabyggð. Vitnið bar að sá háttur hefði verið hafður á, þegar félagsstarf var í Ólafsfirði, að þá hefðu ungmennin verið tekin upp í bifreiðina á þremur stöðum, þ.e. við gamla gagnfræðaskólann, norðarlega í bænum, í miðbænum við torgið og loks á Langeyrarvegi, við suðurmörk bæjarins.

Miðvikudagskvöldið 16. nóvember 2011 kvaðst vitnið hafa ekið ungmennum í Siglufirði á skólabifreiðinni […] og haft viðtekið vinnulag, en síðan ekið til Ólafsfjarðar að félagsmiðstöðinni Tjarnarborg. Vitnið ætlaði að félagsstarfinu hefði lokið um kl. 22:00, en þá kvaðst það hafa ekið sömu leið til baka, en minntist þess að í upphafi ferðarinnar hefði verið nokkur órói meðal ungmennanna. Vegna þessa hefði vitnið stöðvað aksturinn stutta stund og m.a. kveikt inniljós, en síðan haldið ferðinni áfram til Siglufjarðar. Vitnið bar og að rétt áður en það ók inn í Héðinsfjarðargöng hefði hvít bifreið, af gerðinni Subaru, ekið fram úr og ætlaði að ökuhraði hennar hefði verið undir lögmætum hámarkshraða. Eftir að til Siglufjarðar kom kvaðst vitnið hafa viðhaft það vinnulag sem áður er lýst og því stöðvað akstur skólabifreiðarinnar á Langeyrarvegi, á miðri austari akreininni, um 10 metra sunnan við gatnamótin að Norðurtúni. Vitnið bar að auk inniljósanna hefði það haft aðalljós bifreiðarinnar tendruð, en einnig stefnuljós til hægri. Vitnið sagði að er þetta gerðist hefði veður verið gott, en malbikið verið blautt og hefði það „gleypt“ lýsinguna frá ljósastaurunum. Því hefði verið frekar dimmt á vettvangi. Vitnið staðhæfði að ungmennunum hefði verið uppálagt að ganga aftur fyrir skólabifreiðina og ekki fara vestur yfir akbrautina fyrr en skólabifreiðin væri lögð af stað.

Vitnið sagði að um tuttugu ungmenni hefðu verið í skólabifreiðinni í umrætt sinn, en ætlaði að um fimm eða sex þeirra hefðu farið út úr bifreiðinni á Langeyrarvegi. Vitnið kvaðst hafa fylgst með því í baksýnisspegli er þessi ungmenni fóru út um afturhurðina hægra megin og af þessum sökum ekki fylgst sérstaklega með annarri umferð á akbrautinni. Vitnið ætlaði að skólabifreiðin hefði verið kyrrstæð í hálfa til eina mínútu, og er síðasta ungmennið hafði farið út kvaðst vitnið hafa lokað afturhurðinni og verið við það að aka af stað er það hefði skynjað einhvern hávaða til hliðar við skólabifreiðina. Skömmu síðar kvaðst vitnið hafa tekið eftir að eitthvert rót var komið á þau ungmenni, sem enn voru í bifreiðinni, um svipað leyti hefði það séð í afturspegli að einhverjir aðskotahlutir voru á akbrautinni sunnan skólabifreiðarinnar. Vegna þessa kvaðst vitnið hafa sett á viðvörunarljós, en síðan farið út úr skólabifreiðinni og þá fljótlega séð hvar skór lá á akbrautinni, en síðan séð til ákærða þar sem hann kraup hjá stúlku sem lá sunnar á akbrautinni. Vitnið kvaðst strax hafa gætt að púlsi stúlkunnar en ekki fundið. Vitnið kvaðst þegar ásamt ákærða hafa hafið lífgunartilraunir. Vitnið sagði að mjög fljótlega hefði Ö lögregluvarðstjóri komið á vettvang og í framhaldi af því sjúkralið.

Vitnið kvaðst á slysavettvangi hafa veitt því eftirtekt að hvíta bifreiðin, sem hann hafði skömmu áður séð við Héðinsfjarðargöng, var komin á vettvang, en með akstursstefnu til norðurs, líkt og skólabifreiðin. Vitnið kvaðst ekki hafa séð þessa bifreið aka suður Langeyrarveg fyrir slysið. Vegna aðstæðna á vettvangi eftir slysið kvaðst vitnið í samráði við lögregluvarðstjóra hafa ekið þeim ungmennum sem eftir voru í bifreiðinni á sjúkrahús, þar sem þeim hefði verið veitt áfallahjálp. Daginn eftir slysið kvaðst vitnið hafa ekið skólabifreiðinni á vettvang og aðstoðað lögreglu við sviðsetningu og staðfesti það rannsóknargögn að því leyti.

Vitnið K, fædd 1981, lýsti atvikum og ferð skólabifreiðarinnar […] frá Siglufirði, 16. nóvember 2011, með líkum hætti og vitnið J. Vitnið staðfesti m.a. að það hefði verið viðtekin venja að taka ungmenni upp í bifreiðina á þremur stöðum í bænum, og bar að það hefði verið almennur vilji að hafa þann háttinn á, þannig að þau þyrftu ekki að ganga í gegnum bæinn seint á kvöldin. Umrætt kvöld ætlaði vitnið að um þrjátíu ungmenni hefðu lagt leið sína með skólabifreiðinni til Ólafsfjarðar. Vitnið sagði að á bakaleiðinni hefði nokkur óróleiki verið á meðal ungmennanna og því hefði ökumaðurinn stöðvað bifreiðina í útskoti til að koma skikk á hópinn. Vitnið sagði að ekkert annað hefði borið við á leið skólabifreiðarinnar til Siglufjarðar, en bar að samkvæmt fyrrnefndri venju hefði ökumaðurinn fyrst stöðvað aksturinn á Langeyrarvegi, nærri vegamótum Norðurtúns, og gegnt Eyrarflöt, til þess að hleypa þeim ungmennum út sem bjuggu í suðurbænum. Vitnið kvaðst ekki hafa veitt því eftirtekt hvar bifreiðin stöðvaði nákvæmlega á akbrautinni. Þá kvaðst vitnið hafa setið framarlega í skólabifreiðinni og því ekki fylgst með því sérstaklega þegar ungmennin fóru út um afturhurðina, hægra megin, en ætlaði að fjöldi þeirra hefði verið á bilinu fimm til sjö, og þar á meðal hefðu verið stúlkurnar B, C og A heitin. Vitnið ætlaði að skólabifreiðin hefði verið kyrrstæð í eina til tvær mínútur og bar að það hefði verið reglan að ungmennin gengju aftur fyrir bifreiðina eftir að út var komið. Í greint sinn kvaðst vitnið við lýstar aðstæður hafa heyrt mikinn skell fyrir utan bifreiðina. Vitnið kvaðst hins vegar ekki hafa séð slysið eða aðdraganda þess, aðeins veitt því eftirtekt að mikill órói varð á meðal þeirra ungmenna, sem enn voru í skólabifreiðinni, en þau hefðu strax hópast út á akbrautina. Vitnið kvaðst hafa fylgt á eftir og í framhaldi séð til ákærða þar sem hann var við lífgunartilraunir á vegfaranda. Vitnið kvaðst strax hafa hringt á neyðarlínuna og bar að fljótlega eftir það hefði drifið að fjölda fólks, en einnig lögreglu. Vitnið kvaðst um síðir hafa séð hvar ákærði stóð einn hjá og því farið til hans til að gæta að honum. Vitnið kvaðst minnast þess að ákærði hefði haft á orði: Er ekki örugglega 70 km hérna“.

Vitnið sagði að nokkru fyrir slysið hefði það gert athugasemdir við aksturslag ákærða við félagsmiðstöðina á Siglufirði, m.a. þegar hann hefði í verki heimilað ungmennum að sitja á vélarhlíf á bifreið hans á meðan hann ók um.

Vitnið bar að vegna aðstæðna á vettvangi hefði verið tekin ákvörðun um að aka með þau ungmennin sem enn voru í skólabifreiðinni á sjúkrahúsið á Siglufirði til aðhlynningar.

Vitnið B, fædd 1998, kvaðst umrætt kvöld hafa tekið þátt í félagsstarfinu á Ólafsfirði og því farið með skólabifreiðinni frá Siglufirði fyrr um kvöldið. Á bakaleiðinni kvaðst vitnið hafa setið aftarlega í bifreiðinni og þær C og A heitin verið þar nærri. Vitnið kvaðst hafa verið íklætt gallabuxum, svartri úlpu og inniskóm. Vitnið sagði að skólabifreiðin hefði samkvæmt venju staðnæmst á Langeyrarvegi, en þar hefði það farið út ásamt öðrum ungmennum, m.a. vinkonunum C og A. Fyrir dómi kvaðst vitnið hafa veitt bifreið eftirtekt um það leyti sem það fór út, sem var norðar á akbrautinni, nærri miðbænum, en treysti sér ekki til að segja til um hvort það hefði verið bifreið ákærða. Þá var það ætlan vitnisins að þær vinkonurnar hefðu ekki verið síðastar til að fara út úr bifreiðinni í greint sinn. Eftir að út var komið kvaðst vitnið líkt og venjulega hafa gengið aftur fyrir skólabifreiðina ásamt vinkonum sínum og bar að þær hefðu ætlað að fara beint heim. Hjá lögreglu var það ætlan vitnisins að C hefði gengið fyrst áleiðis vestur yfir akbrautina og taldi hugsanlegt að vitnið hefði rekist í eða kastast að henni þegar bifreiðin […] skall á þeim. Fyrir dómi treyst vitnið sér ekki til að segja til um röð þeirra, en það kvaðst hafa séð ökuljós bifreiðarinnar rétt um það leyti sem slysið varð, en sagði að allt hefði gerst með skjótum hætti. Vitnið ætlaði að það hefði misst meðvitund við slysið, en það kvaðst hafa legið við runna vestan akbrautarinnar er það kom til sjálfs sín. Fyrir dómi lýsti vitnið áverkum sínum í samræmi við áðurrakið áverkavottorð, en það kvaðst enn glíma við afleiðingar slyssins, bæði líkamlega og andlega. Vegna þessa kvaðst það enn vera í sjúkraþjálfun. Vegna andlegrar líðanar og áfallastreituröskunar eftir slysið kvaðst vitnið hafa þegið aðstoð sérfræðinga.

Vitnið C, fædd 1998, kvaðst hafa setið aftarlega í skólabifreiðinni á leiðinni til Siglufjarðar, nærri B og A heitinni og fleiri ungmennum. Vitnið sagði að eftir að bifreiðin staðnæmdist, líkt og venja var, á Langeyrarvegi við gatnamót Norðurtúns, hefðu fimm til sex ungmenni farið út, og þar á meðal þær stöllur, en mundi ekki hvort þær hefðu verið síðastar. Vitnið kvaðst hafa verið íklætt svörtum buxum og svartri úlpu. Vitnið bar að samkvæmt venju hefðu þær stöllur gengið aftur fyrir skólabifreiðina á undan B og A, en ætlan þeirra hefði verið að drífa sig vestur yfir akbrautina, en þær hafi ætlað beint heim til sín. Vitnið staðhæfði að þær hefðu ekki rætt saman á leiðinni yfir akbrautina. Vitnið staðhæfði að það hefði nærri verið komið yfir akbrautina þegar það varð vart við bifreiðina […], en það kvaðst rétt fyrir slysið hafa snúið sér við og þá séð hvar B var fast á hæla þess. Nánar aðspurt kvaðst vitnið ekki átta sig fyllilega á hvernig hún varð fyrir bifreiðinni. Vitnið áréttaði að í raun hefði það séð til ferða bifreiðarinnar […] rétt um það leyti sem hún skall á þeim stöllum. Við slysið kvaðst vitnið hafa fallið á akbrautina. Var það ætlan vitnisins að það hefði misst meðvitund við ákeyrsluna í skamma stund, en er það hefði komið til sjálfs sín kvaðst það hafa hringt í föður sinn og hann farið með það á Sjúkrahúsið á Siglufirði til aðhlynningar. Vitnið kvaðst hafa fengið sár á hökuna, olnbogann og lærið, en að auki tognað illa á ökkla. Vitnið sagði að föt þess hefðu ekkert skemmst við slysið, en orðið óhrein. Vitnið kvaðst hafa náð fullri líkamlegri heilsu á u.þ.b. mánuði, en eftir það fengið aðstoð sérfræðinga vegna þess andlega áfalls sem vitnið varð fyrir eftir slysið.

Vitnið L, fædd 1940, kvaðst rétt um klukkan 22:00 umrætt kvöld hafa verið að koma af kóræfingu úr kirkjunni og verið á göngu á Hafnartúni á leið heim, er það veitti því eftirtekt að skólabifreiðin […] hafði staðnæmst á Langeyrarvegi. Um svipað leyti kvaðst vitnið hafa heyrt hvin norðar á akbrautinni og þá séð hvar fólksbifreið var ekið Langeyrarveg til suðurs. Vitnið sagði að er þetta gerðist hefði veður verið gott og stillt. Við skýrslugjöf hjá lögreglu sagði vitnið að ökuhraði fólksbifreiðarinnar hefði ekki verið undir 70 km/klst. Fyrir dómi staðhæfði vitnið að ökuhraðinn hefði verið enn meiri og nefndi í því sambandi 80 km/klst. Vitnið kvaðst hafa hugleitt að ökumaður fólksbifreiðarinnar æki ógætilega í átt að og fram hjá skólabifreiðinni. Fyrir dómi kvaðst vitnið í raun ekki hafa séð slysið, þar sem fólkbifreiðin hefði þá ekki verið í sjónlínu, en aftur á móti heyrt rosalegan skell. Vitnið kvaðst á þeirri stundu hafa ályktað að ökumaður fólksbifreiðarinnar hefði ekið á stein utan akbrautarinnar, en séð skömmu síðar hvar bifreiðinni var ekið til baka, þ.e. til norðurs, í átt að skólabifreiðinni. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ungmenni á akbrautinni fyrir slysið, en veitt því eftirtekt að einn ljósastauranna við Norðurtúnið var í ólagi, en hann hefði blikkað stöðugt. Vitnið kvaðst hafa séð einhver ljós á skólabifreiðinni fyrir slysið en treysti sér ekki til að lýsa þeim nánar.

Vitnið M, fæddur 1966, kvaðst hafa komið á vettvang eftir slysið á Langeyrarvegi, og stöðvað bifreið sína um 30 m sunnan við slysstaðinn. Vitnið sagði að dimmt hefði verið á vettvangi þrátt fyrir götulýsingu.

Fyrir dómi staðfestu áðurnefndir lögreglumenn, Ö lögregluvarðstjóri og Q rannsóknarlögreglumaður, áðurrakin gögn lögreglu.

II.

Í máli þessu er ákærða gefið að sök hegningar- og umferðarlagabrot, með því að hafa miðvikudagskvöldið 16. nóvember 2011 ekið undir áhrifum fíkniefna bifreiðinni […], m.a. suður Langeyrarveg í Siglufirði, á yfir 50 km. hraða og alltof hratt og án nægilegrar aðgæslu miðað við það að hann var að aka fram hjá skólabifreiðinni […], er hafði stansað á akbrautinni til að hleypa skólabörnum út, og með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru.

Ákærði hefur fyrir dómi játað að hafa ekið umrædda akstursleið og véfengdi ekki niðurstöðu matsgerðar um að fíkniefni hafi verið í þvagsýni hans. Ákærði hefur á hinn bóginn neitað refsiverðri sök og m.a. staðhæft að hann hafi ekki fundið fyrir fíkniefnaáhrifum við aksturinn. Ákærði byggir að öðru leyti málsvörn sína einkum á því að um óhapptilviljun hafi verið að ræða, sem hafi gerst í einni svipan.

Eins og áður er rakið liggja fyrir í máli þessu m.a., frumskýrsla lögreglu, vettvangsuppdráttur og myndir af slysavettvangi, en einnig læknisvottorð, vottorð um veður og fyrrgreind matsgerð rannsóknarstofu um að fíkniefni hafi verið í þvagsýni ákærða.

Samkvæmt gögnum er Langeyrarvegur í Siglufirði hallalaus og bundinn slitlagi, með leyfilegum hámarkshraða 50 km/klst. Akbrautinni er skipt í miðju með brotinni akreinarlínu. Hún er rétt sex metrar á breidd, en þar við er takmörkuð vegöxl, en ekki gangbraut við eða yfir hana. Vestan akbrautarinnar eru götuvitar. Óumdeilt er að þegar atvik gerðust var dimmt yfir.

Fyrir liggur að umrætt slys varð á vestari helmingi akbrautar Langeyrarvegar, skammt sunnan við vegamót hennar og Norðurtúns. Ágreiningslaust er að rétt fyrir slysið hafði ökumaður skólabifreiðarinnar […] stansað á austari helmingi akbrautarinnar, líkt og þá tíðkaðist, til að hleypa þeim ungmennum út sem áttu búsetu í suðurhluta Siglufjarðar. Fóru ungmennin út um afturhurð og gengu eftir það með austur hlið bifreiðarinnar og aftur fyrir hana, en fóru síðan vestur yfir tvískipta akbraut Langeyrarvegar. Verður helst ráðið af gögnum að fáein ungmenni hafi farið þessa leið áður en A heitin, C og B greinda leið.

Af rannsóknargögnum lögreglu, skýrslum ákærða og vitna verður lagt til grundvallar að nefndar stúlkur hafi orðið fyrir bifreiðinni […] á vestari hluta Langeyrarvegar, rétt sunnan og vestan við skólabifreiðina […] þar sem hún var kyrrstæð á austari hluta akbrautarinnar.

Fyrir dómi hefur ákærði lýst aksturslagi sínu fyrir slysið, og þar á meðal að hann hafi ekið bifreiðinni […] suður Langeyrarveg með um 50 km hraða miðað við klukkustund og því ekki yfir leyfilegum hámarkshraða. Þá hefur ákærði sagt að hann hefði þekkt til þeirrar venju að hleypa ungmennum út úr skólabifreiðinni á nefndum stað á Langeyrarvegi, og jafnframt að hann hafi haft vitneskju um að slíkt var að gerast er hann ók í átt að skólabifreiðinni. Ákærði hefur jafnframt borið að hann hafi séð til ungmenna vestan akbrautarinnar er hann nálgaðist skólabifreiðina í greint sinn.

Fyrir dómi hefur ákærði lýst atvikum fyrir umferðarslysið nánar þannig að hann hafi blindast af ökuljósum skólabifreiðarinnar í skamma stund rétt um það leyti sem hann kom að henni. Þá hefur hann við alla meðferð málsins borið að hann hafi ekki séð til ferða nefndra stúlkna, þar sem þær voru á leið sinni vestur yfir akbrautina, fyrr en þær birtust skyndilega fyrir aftan skólabifreiðina, og hafi það gerst nokkrum andartökum áður en bifreið hans skall á þeim.

Að virtum gögnum verður að áliti dómsins að leggja til grundvallar að hægri framhluti bifreiðar ákærða hafi skollið á stúlkunum á vestari akrein Langeyrarvegar. Að áliti dómsins er og nægjanlega upplýst að er slysið varð hafi stúlkan C nærri verið komin yfir akbrautina, en að B og A heitin hafi verið fyrir aftan hana.

Samkvæmt varúðarreglum umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. 1. mgr. 4. gr., skal vegfarandi sýni tillitsemi og varúð. Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laganna skal ökuhraða jafnan miða við aðstæður með sérstöku tilliti til öryggis annarra. Skal ökumaður m.a. miða hraðann við gerð og ástand vegar, veður, birtu, ástand ökutækis, svo og umferð og aðstæður að öðru leyti. Þá skal ökuhraðinn aldrei vera meiri en svo að ökumaður hafi fullt vald á ökutæki og geti stöðvað það á þeim hluta vegar framundan sem hann sér yfir og áður en kemur að hindrun sem gera má ráð fyrir.

Samkvæmt a,- b,- i,- og j,- lið 2. mgr. 36. gr. umferðarlaganna hvílir sérstök skylda á ökumanni að aka nægilega hægt miðað við aðstæður í þéttbýli, þegar útsýnið er takmarkað vegna birtu og veðurs, þegar ökutæki nálgast hópbifreið eða merkta skólabifreið, sem numið hefur staðar til þess að hleypa farþegum inn eða út og þegar ökutæki nálgast barn á eða við veg.

Í 1. og 2. mgr. 12. gr. umferðarlaganna er kveðið á um umferðarreglur fyrir gangandi vegfarendur. Segir þar m.a. að ætli gangandi vegfarandi yfir akbraut skuli hann hafa sérstaka aðgát gagnvart ökutækjum, sem nálgast. Einnig segir í lagagreininni að þar sem ekki er gangbraut skuli vegfarandi ganga þvert yfir akbrautina og að jafnaði sem næst vegamótum.

Að virtum skýrslum ákærða og vitna fyrir dómi, ásamt fyrrnefndum gögnum lögreglu, þ. á m. um aðstæður á slysavettvangi, er það niðurstaða dómsins að ákærði hafi ekki hagað akstri sínum í samræmi við þær skyldur sem kveðið er á um í varúðarreglum umferðarlaganna. Það er og niðurstaða dómsins að ákærði hafi ekið of hratt og ekki sýnt þá varúð sem krefjast mátti af honum við lýstar aðstæður. Verður í því samhengi ekki síst horft til þess að ákærða var fullkunnugt um að skólabifreiðin […] var kyrrstæð á austurhluta Langeyrarvegar þar sem ökumaður hennar var að hleypa út ungmennum sem verið höfðu í félagsstarfi í Ólafsfirði fyrr um kvöldið. Samkvæmt frásögn ákærða hafði hann að auki séð til ungmenna vestan akbrautarinnar er hann nálgaðist skólabifreiðina rétt fyrir slysið.

Verður að mati dómsins megin orsök slyssins rakin til þess að ákærði sýndi af sér sem ökumaður vítavert gáleysi. Með greindri háttsemi hefur ákærði gerst brotlegur við 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. og a-, b-, i- og j- lið 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum

Eins og áður er rakið hefur ákærði staðhæft að hann hafi ekki fundið fyrir áhrifum þess fíkniefnis sem fannst í því þvagsýni sem hann gaf við rannsókn lögreglu. Af hálfu ákæruvalds hefur frásögn ákærða, að hann hafi neytt efnisins í litlum mæli nokkru fyrir umferðarslysið ekki verið hnekkt. Að þessu virtu er ósannað að ákærði hafi verið undir áhrifum fíkniefna við aksturinn í læknisfræðilegum eða vísindalegum skilningi. Engu að síður varðar þessi háttsemi hans við ákvæði 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, umferðarlaganna, sbr. dómafordæmi Hæstaréttar Íslands, m.a. í máli nr. 609/2008. Gegn andmælum ákærða er einnig ósannað að hann hafi ekið bifreiðinni […] með yfir 50 km hraða miðað við klukkustund er atvik gerðust, sbr. ákvæði 1. mgr. 37. gr. umferðarlaganna. Verður hann sýknaður af því sakaratriði.

Stúlkan A lést í hinu hörmulega slysi og B slasaðist mjög alvarlega, eins og lýst er í áverkavottorðum og öðrum gögnum. Slysið og afleiðingar þess verður eins og áður er sagt rakið til gáleysis ákærða. Verður ákærði því sakfelldur fyrir brot gegn 215. gr. og 219 gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Stúlkan C hlaut líkamleg meiðsli í slysinu, eins og lýst er í áverkavottorðum. Að auki varð hún, líkt og B, fyrir andlegu áfalli. Eftir því sem fram er komið virðist C hafa náð heilsu aftur. Að þessu virtu verður ekki staðhæft að meiðsl C hafi verið slík, sem lýst er í 218. gr. laga nr. 19, 1940, og ber því að sýkna ákærða af ákæru fyrir brot gegn 219. gr. nefndra laga.

III.

Ákærði, sem er tvítugur, hefur unnið sér til refsingar samkvæmt 215. gr. og 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og 1. mgr. 100. gr. umferðarlaganna nr. 50, 1987.

Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði ekki áður sætt refsingu, sem áhrif hefur á refsingu hans, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 19, 1940.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður m.a. tekið mið af því að hann hefur í máli þessu gerst sekur um umferðar- og hegningarlagabrot með hinni háskalegu háttsemi sem lýst er í ákæru, en með henni varð hann valdur að dauða ungrar stúlku og líkamsmeiðslum tveggja annarra stúlkna, og slasaðist önnur þeirra mjög alvarlega. Verður refsing ákærða ákvörðuð með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga, en einnig með hliðsjón af viðeigandi ákvæðum 70. og 74. gr. sömu laga. Á hinn bóginn þykir mega líta til þess að nefndar stúlkur voru nokkuð stálpaðar er atvik gerðust og virðast ekki sem skyldi hafa gætt að skyldum sínum sem gangandi vegfarendur, sbr. ákvæði 1. og 2. mgr. 12. gr. umferðarlaganna. Að þessu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin átta mánaða fangelsi. Eftir atvikum og sérstaklega þegar horft er til þess að ákærði var aðeins 18 ára er atvik gerðust og að hann hefur samkvæmt gögnum átt við erfiðleika að stríða eftir hið hörmulega slys þykir rétt að skilorðsbinda refsinguna og skal hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Í ákæru er gerð krafa um að ákærði verði sviptur ökurétti. Með vísan til þess sem að framan er rakið um brot ákærða, sbr. ákvæði 101. gr. og 102. gr. umferðarlaganna verður hann sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dóms þessa að telja.

IV.

Í máli þessu eru hafðar uppi einkaréttarkröfur á hendur ákærða, eins og lýst er í ákæru. Kröfurnar voru birtar ákærða 9. desember 2012, en hann hefur krafist þess að þeim verði vísað frá dómi, en til vara að þær verði lækkaðar.

A-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur krafist skaðabóta fyrir hönd D og E, en þau eru foreldrar hinnar látnu stúlku, A. Kröfurnar eru samhljóða, en hvort um sig krefst greiðslu miskabóta að fjárhæð 3.000.000 króna, auk vaxta og þóknun vegna starfa lögmanns. Í greinargerðum, og við flutning málsins, var m.a. vísað til þess að hið hörmulega slys sem ákærði varð valdur að hefði reynst þeim hjónum þungbært og valdið þeim miklum þjáningum. Um lagarök er vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1953.

Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaganna, sbr. 13. gr. laga nr. 37, 1999, er það skilyrði þess að eftirlifendum, maka, börnum eða foreldrum, verði dæmdar miskabætur að um hafi verið að ræða ásetning eða stórfellt gáleysi. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir alvarlegt brot á umferðar- og hegningarlögum og verða ástæður slyssins að meginhluta raktar til stórfellds gáleysis hans í skilningi nefndra laga. Er því fallist á kröfu bótakrefjenda um miskabætur þeim til handa. Þykja bæturnar, til hvors um sig, hæfilega ákveðnar 2.000.000 króna, með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

I-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur krafist skaðabóta fyrir hönd F og G, vegna ólögráða dóttur þeirra, B. Endanleg fjárkrafa þeirra er að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta og þóknun vegna starfa lögmanns. Í greinargerð, og við flutning málsins, er m.a. til þess vísað að hið hörmuleg slys sem ákærði varð valdur að hefði reynst stúlkunni þungbært og valdið henni miklum þjáningum. Um lagarök er vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1953.

Það er niðurstaða dómsins að háttsemi ákærða gagnvart stúlkunni B hafi valdið henni miska. Og í ljósi rökstuddrar greinargerðar bótakrefjanda og framlagðra gagna um mjög alvarlega líkamlega áverka hennar og andlegt áfall, sem rekja má til háttseminnar, þykir hún eiga rétt á skaðabótum á grundvelli 26. gr. laga nr. 50, 1993. Í ljósi atvika þykja bæturnar hæfilega ákveðnar 600.000 krónur, með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Nefndur lögmaður, I-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur krafist skaðabóta fyrir hönd H og I, vegna ólögráða dóttur þeirra, C. Endanleg fjárhæð kröfunnar er 700.000 krónur, auk vaxta og þóknun vegna starfa lögmanns. Í greinargerð, líkt og við flutning málsins, er m.a. vísað til þess að hið hörmuleg slys, sem ákærði varð valdur að, hafi reynst stúlkunni þungbært og valdið henni miklum þjáningum. Um lagarök er vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1953.

Það er niðurstaða dómsins, þrátt fyrir að ákærði hafi ekki verið fundinn sekur um brot gegn 219. gr. hegningarlaganna, að háttsemi hans gagnvart stúlkunni C hafi valdið henni miska. Í ljósi rökstuddrar greinargerðar bótakrefjanda og framlagðra gagna um áverka hennar og andlegs áfall, sem rekja má til háttsemi ákærða, þykir hún því eiga rétt á skaðabótum á grundvelli a- liðar 26. gr. laga nr. 50, 1993. Í ljósi atvika þykja bæturnar hæfilega ákveðnar 200.000. krónur, með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Í ljósi málsúrslita skal ákærði greiða ¾ hluta sakarkostnaðar, sbr. yfirlit sýslumannsins á Akureyri um sakarkostnað, og þann sama hluta af tildæmdum málsvarnarlaunum og þóknunum réttargæslumanna, að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir. Þó verður ekki fallist á að sá kostnaður sem tilgreindur er í reikningum sýslumanns vegna krufningar, að fjárhæð 376.939 krónur, falli undir nauðsynlegan kostnað við saksókn gegn ákærða, og verður hann því felldur á ríkissjóð. ¼ hluti sakarkostnaður fellur á ríkissjóð. Við ákvörðun málsvarnarlauna verður m.a. litið til þess að skipuðum verjanda var greidd þóknun að hluta á rannsóknarstigi. Við ákvörðun réttargæslulauna verður m.a. litið til þess hagræðis að bótakröfur voru reknar samhliða máli þessu og að þær eru að hluta nokkuð samhljóða.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Akureyri, Á-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf hdl., skipaður verjandi ákærða, A-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf hdl., skipaður réttargæslumaður D og E og I-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf hdl., skipaður réttargæslumaður F og G og H og I.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti átta mánaða fangelsi, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga 22, 1955.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði eftirtöldum neðangreindar bætur, með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38, 2001 frá 16. nóvember 2011 til 9. janúar 2013, en með dráttarvöxtum samkvæmt. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna, frá þeim degi til greiðsludags:

D, kt. 000000-0000, […], 2.000.000 króna.

E, kt. 000000-0000, […], 2.000.000 króna.

F, kt. 000000-0000, […] og G, kt. 000000-0000, […], vegna ólögráða dóttur þeirra, B, 600.000 krónur.

H, kt. 000000-0000, og I, kt. 000000-0000, bæði til heimilis að […], vegna ólögráða dóttur þeirra, C, 200.000 krónur.

Ákærði greiði ¾ hluta sakarkostnaðar, sem í heild er 1.879.145 krónur. Skal ákærði m.a. greiða ¾ hluta málsvarnar- og réttargæslulauna, sem í heild ákvarðast þannig: Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða Á-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef héraðsdómslögmanns 596.125 krónur, réttargæslulaun D og E 313.750 krónur og 77.240 krónur í ferðakostnað, réttargæslulaun F og G 251.000 krónur og 61.185 krónur í ferðakostnað og réttargæslulauna H og I 251.000 krónur og 61.185 krónur í ferðakostnað. ¼ hluti sakarkostnaðar greiðist úr ríkissjóði.