S-42/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 10. nóvember sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 3. júlí sl. á hendur ákærða, X ....:

„fyrir fjárdrátt með því að hafa, sem stjórnarmaður A, kt. ..., á tímabilinu desember 2001 til mars 2005, dregið félaginu samtals 1.410.466 kr. af iðgjöldum starfsmanna félagsins, samtals 78 starfsmanna, sem félagið tók í 65 skipti af starfsmönnunum að kröfu Verkalýðsfélags Vestfirðinga samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Skiptist fjárdrátturinn þannig niður á launatímabil:

2001 desember 73.912 kr.

desember 30.916 kr. 2003

2002 janúar 21.241 kr.

janúar 36.078 kr. febrúar 19.151 kr.

febrúar 19.567 kr. mars 42.442 kr.

mars 37.188 kr. apríl 51.941 kr.

apríl 48.602 kr. maí 62.148 kr.

maí 67.147 kr. júní 28.234 kr.

júní 84.150 kr. júlí 30.757 kr.

júlí 96.021 kr. ágúst 26.334 kr.

ágúst 44.492 kr. september 12.500 kr.

september 19.768 kr. október 30.255 kr.

október 39.477 kr. nóvember 17.604 kr.

nóvember 50.243 kr. desember 13.002 kr.

2004 september 8.082 kr.

febrúar 46.856 kr. október 10.588 kr.

mars 56.924 kr. nóvember 16.209 kr.

apríl 52.875 kr. desember 2.813 kr.

maí 46.712 kr. 2005

júní 40.358 kr. janúar 21.187 kr.

júlí 27.591 kr. febrúar 49.766 kr.

ágúst 27.605 kr. Samtals 1.410.466 kr.

Telst þetta varða við 247. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.“

Ákærði gerir aðallega þær kröfur í málinu að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að málinu verði vísað frá dómi. Til þrautavara krefst ákærði þess að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og hún höfð skilorðsbundin. Í öllum tilvikum krefst verjandi ákærða hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa úr ríkissjóði.

I.

Með bréfi 7. október 2005 kærði Verkalýðsfélag Vestfirðinga ákærða til lögreglustjórans á Ísafirði fyrir fjárdrátt. Í bréfi kæranda kom meðal annars fram að ákærði væri fyrirsvarsmaður A og eini aðalmaður í stjórn þess. Þá hefði hann jafnframt stundað atvinnurekstur í eigin nafni. Var í bréfinu fullyrt að nefnt einkahlutafélag og einkafirma ákærða væru í verulegum vanskilum með iðgjöld er haldið hefði verið eftir af launum starfsmanna allt frá árinu 2002. Hefði ákærði skilað skilagreinum vegna afdreginna gjalda til verkalýðsfélagsins sem væri til viðurkenningar á því að gjöldin hefðu verið dregin af starfsmönnum félagsins. Vísaði verkalýðsfélagið í bréfinu jafnframt til þess að ítrekaðar innheimtutilraunir hefðu reynst árangurslausar og félaginu því nauðugur einn kostur að setja fram kæru á hendur ákærða. Með bréfi kæranda fylgdu meðal annars skilagreinar frá A til stéttarfélagsins, sem og skilagreinar frá einkafirma ákærða til þess.

II.

Ákærði staðfesti fyrir dómi að hann hefði verið forsvarsmaður A og annar tveggja eigenda þess. Félagið kvað hann hafa verið stofnað árið 2000 og það verið í rekstri til maí 2004. Sagðist ákærði hafa verið prókúruhafi félagsins og borið ábyrgð á því.

A sagði ákærði hafa verið stofnað um útgerð sína og B. Ákærði kvaðst meðal annars hafa veðsett eigur sínar við kaup á báti félagsins. Þá hefði hann þurft að greiða laun að hluta úr eigin vasa þar sem félagið hefði ávallt verið rekið með tapi. Sagði ákærði öll laun hafa verið greidd á rekstrartíma félagins, þ.m.t. laun B.

Fram kom hjá ákærða að E hefði séð um að færa bókhald A. Orðaði ákærði það svo að hún hefði séð um alla pappíra félagsins, hann hefði ekki komið nálægt þeim. Ákærði tók hins vegar fram að þó svo E hefði fært bókhald félagsins hefði hún ekki séð um fjármálin sjálf, þ.e. að borga þegar það hefði verið hægt. Hann hefði sjálfur séð um að greiða allan kostnað, t.d. við launagreiðslur, innkaup til rekstrarins o.fl.

Á umræddum tíma kvaðst ákærði hafa stofnað fiskverkun á D, F. E hefði starfað á skrifstofu þess félags og séð um „pappírsmál“ þess. F sagði ákærði hafa keypt afla bátsins sem A gerði út. Var á ákærða að skilja að iðgjöld starfsmanna A hefðu verið dregin af launum starfsmanna en þeim ekki verið skilað og þau runnið inn í rekstur F.

Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði samhliða fyrrgreindum rekstri gert út fleiri báta, líklega sex báta er mest var, og hefði sá rekstur allur verið á hans persónulegu kennitölu.

III.

E greindi svo frá fyrir dómi að hún hefði séð um að reikna út laun fyrir A. Útborgun launanna hefði hins vegar verið á könnu ákærða. Hann hefði ýmist sjálfur gefið sparisjóði þeim sem hann var í viðskiptum við fyrirmæli um að greiða launin eða falið vitninu að óska eftir því við sparisjóðinn. Kvaðst vitnið ekki hafa sent upplýsingar um launagreiðslur A til sparisjóðsins fyrr en ákærði hafði gefið á það grænt ljós. Einnig kom fram hjá vitninu að skýrslur til lífeyrissjóðs og stéttarfélaga hefði vitnið einnig sent fyrir hönd A.

Fram kom hjá vitninu að vinnuveitandi þess hefði verið F, annað félag í eigu ákærða. Laun sín hefði vitnið fengið frá F, það hefði engin laun fengið frá A. Vinna vitnisins fyrir það félag hefði eingöngu verið vinargreiði af þess hálfu við ákærða. Var á vitninu að skilja að það hefði einnig unnið slík ólaunuð störf vegna reksturs ákærða í eigin nafni.

B bar fyrir dómi að hann hefði verið skipstjóri á báti A. Vitnið hefði hins vegar lítið sem ekkert komið að daglegum rekstri félagsins og ekkert haft með bókhald eða launagreiðslur þess að gera. Bókhaldið sagði vitnið ákærða hafa haft á sínum snærum og hefði það verið unnið í fiskverkun í eigu ákærða, F. Það félag hefði verið ótengt vitninu.

A sagði vitnið hafa verið stofnað í desember árið 2000 og hefði félagið hafið rekstur seinni hluta þess mánaðar. Spurt um hvenær félagið hefði hætt rekstri svaraði vitnið að það hefði farið í síðasta róðurinn á þess vegum í ágúst 2004.

IV.

Í málinu er ákærða gefinn að sök fjárdráttur, með því að hafa, sem stjórnarmaður A, á tímabilinu desember 2001 til mars 2005, dregið félaginu samtals 1.410.466 krónur af iðgjöldum starfsmanna félagsins, samtals 78 starfsmanna, sem félagið hafi tekið í 65 skipti af starfsmönnunum að kröfu Verkalýðsfélags Vestfirðinga skv. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Afmarkar þessi verknaðarlýsing í ákæru sakarefni málsins, sbr. 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Af skilagreinum þeim er fylgdu kærubréfi Verkalýðsfélags Vestfirðinga 7. október 2005 má ráða að á tímabilinu frá desember 2001 til og með maí 2004 hafi A borið að afhenda stéttarfélaginu samtals 171.613 krónur vegna tíu starfsmanna félagsins. Var þar bæði um að ræða félagsgjöld starfsmanna til stéttarfélagsins, sem einkahlutafélaginu bar að halda eftir af launum starfsmannanna og skila til stéttarfélagsins skv. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980, og greiðslur einkahlutafélagsins sjálfs sem vinnuveitanda í sjúkra- og orlofssjóði samkvæmt ákvæðum kjarasamninga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga.

Samkvæmt tilvitnuðum skilagreinum má ennfremur ráða að á tímabilinu desember 2001 til mars 2005 hafi ákærða persónulega borið að afhenda stéttarfélaginu samtals 1.238.853 krónur vegna starfsmanna einkafirma síns. Er þar bæði um að ræða félagsgjöld starfsmanna til stéttarfélagsins og greiðslur einkafirmans sem vinnuveitanda í sjúkra- og orlofssjóði félagsins.

Í 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/940 segir að dragi maður sér fjármuni eða önnur verðmæti, sem hann hefur í vörslum sínum, en annar maður er eigandi að, án þess þó að verknaðurinn varði við 246. gr., þá skuli hann sæta fangelsi allt að sex árum. Ljóst er að tileinkun atvinnurekanda á félagsgjöldum starfsmanns til stéttarfélags varðar við tilvitnað ákvæði almennra hegningarlaga. Hins vegar er vandséð hvernig ákærði getur, sem stjórnarmaður einkahlutafélagsins, hafa brotið gegn ákvæðinu með því að afhenda ekki greiðslur einkahlutafélagsins í orlofs- og sjúkrasjóði stéttarfélagsins samkvæmt kjarasamningum.

Svo sem hér hefur verið rakið er málatilbúnaður ákæruvaldsins haldinn alvarlegum annmörkum og er í verknaðarlýsingu ákæru bæði blandað saman málefnum A og einkafirma ákærða, sem og félagsgjöldum starfsmanna til stéttarfélags síns og greiðslum vinnuveitendanna tveggja í sjúkra- og orlofssjóði stéttarfélagsins. Er það mat dómsins að annmarkar þessir séu slíkir að ekki verði hjá því komist að vísa málinu alfarið frá dómi.

V.

Samkvæmt þeirri niðurstöðu dómsins að vísa málinu frá dómi verður allur kostnaður sakarinnar felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef B-kk-ef hdl., sem hæfilega teljast ákveðin 167.328 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, sem og ferðakostnaður verjandans, 28.780 krónur.

Úrskurð þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari, en uppkvaðning úrskurðarins hefur dregist nokkuð vegna starfsanna dómara.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef B-kk-ef hdl., 167.328 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kk-nf H-kk-nf