E-3326/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 28. maí sl., var höfðað 3. október 2012.

Stefnandi er A-kk-nf S-kk-nf, Suðurgötu 91 á Siglufirði.

Stefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5 í Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefnda verði gert að greiða honum 21.268.349 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 20. apríl 2002 til 10. nóvember 2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar líkt og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu og málskostnaðar, en til vara þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður verði felldur niður.

I

Stefnandi slasaðist við vinnu sína um borð í skipinu Ásbirni RE 50 þann 20. apríl 2002. Bótaskylda vegna slyssins var viðurkennd, en útgerð skipsins, Grandi hf., hafði sjómannatryggingu hjá stefnda. Stefnandi leitaði á slysadeild Landspítalans í Fossvogi við komu skipsins að landi daginn eftir slysið. Hann var þar greindur með brjósthryggs- og mjóbakstognun. Stefnandi var í endurhæfingu á Reykjalundi frá 23. september til 15. nóvember 2002 og í upphafi árs 2003 leitaði stefnandi sér meðferðar við þunglyndi hjá K-kk-þgf Þ-kk-þgf geðlækni.

Stefndi og lögmaður stefnanda óskuðu sameiginlega eftir því að læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf legðu mat á afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda. Niðurstaða læknanna í bráðabirgðamatsgerð frá 17. mars 2003 var sú að ekki hefði enn tekist að vinna bug á miklu verkjavandamáli stefnanda eftir baktognunina. Þó væri, eins og stæði, ekki síður alvarlegt hversu illa hann væri haldinn af þunglyndi. Geðlæknir hans væri enn með hann í meðferð sem gengi hægt og því væri ótímabært að ljúka matsgerð fyrr en lokavottorð geðlæknis að lokinni meðferð lægi fyrir, sem gæti tekið a.m.k. hálft ár.

Lögmaður stefnanda óskaði eftir dómkvaðningu matsmanna til að meta afleiðingar slyssins á heilsu stefnanda með matsbeiðni, dags. 8. október 2003. Voru T-kk-nf M-kk-nf taugalæknir og P-kk-nf S-kk-nf prófessor dómkvaddir þann 24. október 2003. Niðurstaða þeirra í matsgerð, dagsettri 25. nóvember 2003, var m.a. að stefnandi hefði hlotið 40% miska og 60% varanlega örorku.

Þann 3. mars 2004 luku læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf mati sínu. Komust þeir að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri 40% og varanleg örorka 50%.

Stefnandi höfðaði mál á hendur Granda hf. og stefnda til réttargæslu vegna afleiðinga slyssins 5. febrúar 2004. Undir rekstri þess máls óskaði Grandi hf. eftir yfirmati. Dómkvaddir voru S-kk-nf B-kk-nf taugalæknir, S-kk-nf Y-kk-nf endurhæfingarlæknir og R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómslögmaður. Niðurstaða yfirmatsmanna í matsgerð, dags. 28. október 2004, var að varanlegur miski væri 40% og varanleg örorka 60%.

Stefndi greiddi stefnanda bætur í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar, að fjárhæð 25.911.730 krónur. Þegar niðurstaða lá fyrir í ofangreindu máli stefnanda gegn Granda hf. í héraði, 27. apríl 2005, greiddi stefndi 1.770.807 krónur til viðbótar í samræmi við niðurstöðu dómsins. Stefnandi hefur því fengið greiddar 27.682.537 krónur vegna slyssins frá stefnda. Við fullnaðaruppgjör vegna bóta, 10. janúar 2005, ritaði lögmaður stefnanda undir með svohljóðandi fyrirvara: „Með öllum fyrirvara samanber stefnu í máli A-kk-ef S-x-x gegn Granda.“

Með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 178/2005 var dómur héraðsdóms ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju. Dómur féll að nýju í málinu fyrir héraðsdómi 11. janúar 2006 og með dómi Hæstaréttar Íslands 14. febrúar 2008 í málinu nr. 307/2007 var dómur héraðsdóms, þar sem Grandi hf. var sýknaður af kröfum stefnanda, staðfestur.

Stefnandi kveðst hafa verið óvinnufær og ekki hafa öðlast þá vinnugetu sem gert hafi verið ráð fyrir í yfirmatsgerðinni, sem lögð hafi verið til grundvallar bótauppgjöri. Af þeim sökum leitaði hann til stefnda vegna endurupptöku bótaákvörðunar. Óskaði hann þess með bréfi, dags. 16. apríl 2012, að stefndi samþykkti að færa fyrningartíma aftur um sex mánuði, frá 20. apríl 2012 til 20. september 2012. Stefndi féllst á að fresta því til 20. september 2012 að bera fyrir sig 10 ára fyrningu á hugsanlegum viðbótarkröfum í því skyni að stefnanda veittist tækifæri til þess að sýna fram á að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga væru fyrir hendi. Fresturinn var síðan framlengdur til 4. október 2012.

Stefnandi leitaði til B-kk-ef D-kk-ef hdl. og S-kk-ef D-kk-ef bæklunarlæknis og óskaði eftir mati þeirra á afleiðingum slyssins. Samkvæmt matsgerð þeirra, dags. 8. ágúst 2012, hlaut stefnandi 50% miska og 90% varanlega örorku.

Með bréfi, dags. 8. ágúst 2012, krafði stefnandi stefnda um frekari bætur á grundvelli matsgerðar B-kk-ef og S-kk-ef. Með bréfi stefnda, dags. 20. september 2012, var kröfu stefnanda hafnað.

Stefnandi höfðaði mál þetta 3. okóber 2012. Á dómþingi 24. apríl 2013 lagði stefndi fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og þann 13. júní sama ár voru þeir S-kk-nf T-kk-nf læknir og S-kk-nf A-kk-nf hrl. dómkvaddir til starfans. Er matsgerð þeirra dagsett 14. nóvember 2013. Var það niðurstaða þeirra að varanlegur miski stefnanda væri 35 stig en varanleg örorka 60%. Þá töldu þeir ekki að heilsufar stefnanda hefði versnað ófyrirsjáanlega frá því að yfirmatsgerð lá fyrir 28. október 2004 eða fullnaðardómur gekk í máli hans í febrúar 2008.

Í þinghaldi 28. janúar 2014 lagði stefnandi fram beiðni um yfirmat og í þinghaldi 17. febrúar sama ár voru dómkvaddir til starfans E-kk-nf G. G-kk-nf prófessor, I-kk-nf S-kk-nf hrl. og A-kk-nf A-kk-nf læknir. Í matsgerð þeirra, dags. 14. nóvember 2014, komust þeir að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri 40 stig og varanleg örorka 60%.

II

Stefnandi krefst bóta í málinu á grundvelli framlagðrar sérfræðimatsgerðar. Krafa hans nú lúti að bótum fyrir 10 stiga miska og 30% varanlega örorku og sundurliðist þannig:

Miskabætur: 9.630.000 x 10 stig kr. 963.000

Bætur fyrir varanlega örorku: 4.032.074 x 12,635 x 30% kr. 15.305.349

Sjúkrakostnaður og annað fjártjón kr. 5.000.000

Samtals kr. 21.268.349

Miskabótakrafa stefnanda byggist á 4. gr. skaðabótalaga, en bætur fyrir varanlega örorku á 5. gr. sömu laga. Bætur fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón byggist á 1. mgr. 1. gr. laganna, en ljóst sé að stefnandi muni í framtíðinni verða meira og minna undir læknishendi, sem og hjá sjúkraþjálfurum. Þá sé hann og verði á lyfjum vegna áverkanna. Þennan bótalið beri að meta að álitum.

Aðalkrafa stefnanda byggist á sérstökum tryggingasamningi Vátryggingafélags Íslands hf. og útgerðarinnar, svokallaðri sjómannatryggingu sem byggist á úrskurði gerðardóms, skv. 2. gr. laga nr. 34/2001 frá 30. júní 2001. Krafan byggist því ekki á sök, heldur á því að um sé að ræða slys, sem stefndi hafi skuldbundið sig til þess að bæta á grundvelli 172. gr. siglingalaga og ákvæða almennra kjarasamninga sjómanna. Ekki geti orðið um frekari frádrátt að ræða, enda hafi áætlaðar bætur samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga þegar verið dregnar frá bótakröfum stefnanda. Stefnandi eigi rétt á að fá bótakröfuna óskerta þar sem framangreint ákvæði eigi aðeins við um hreinar skaðabótakröfur. Hér sé í raun um samningsbundnar réttindabætur að ræða og ákvæðið eigi því ekki við. Stefnandi hafi ávallt mótmælt útreikningi tryggingastærðfræðings stefnda sem röngum, en stefndi hafi sönnunarbyrði um allan hugsanlegan frádrátt frá kröfu stefnanda, ef litið verður svo á að reglur skaðabótaréttar gildi í málinu.

Stefnandi hafi tekið við bótum með öllum fyrirvara miðað við stefnu sem hafi þá legið til grundvallar kröfum hans, en þær kröfur sem hafi verið settar fram þar hafi ekki enn fengist greiddar. Þá hafi stefndi gefið út skaðabótakvittun þar sem segi að ef afleiðingar slyssins verði aðrar og meiri í verulegum atriðum, en gera hafi mátt ráð fyrir geti endurupptaka málsins komið til greina samkvæmt almennum reglum. Stefnandi telji að þar sé ekki átt við 11. gr. skaðabótalaga, sem sé sérregla. Stefnandi byggi á almennum reglum kröfuréttar um rangar og brostnar forsendur og á þeirri meginreglu kröfuréttar að kröfuhafi sem hafi fengið minna greitt en hann hafi átt rétt á eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt sé.

Stefnandi byggi til vara á 11. gr. skaðabótalaga. Í sérfræðimatsgerð komi fram að vegna hækkunar á miskastigi úr 40 stigum í 50 stig sé bent á að matsmenn telji heilsufar stefnanda vegna afleiðinga vinnuslyssins 20. apríl 2002 hafa versnað frá því fyrri matsgerð hafi verið gerð á árinu 2003 og að sú versnun hafi verið ófyrirsjáanleg á sínum tíma. Stefnandi hafi mátt treysta því að fyrri matsgerð væri rétt, en sú sé ekki raunin. Stefnandi sé með öllu óvinnufær, sbr. matsgerðir frá lífeyrissjóði. Miðað við fyrri matsgerð hafi alger skerðing á vinnugetu ekki verið fyrirséð.

Stefnandi telur að hann hafi getað sótt sér sérfræðimatsgerð með stoð í 10. gr. skaðabótalaga og henni hafi ekki verið hnekkt. Þá verði að líta til hins langa tíma sem liðið hafi frá fyrri matsgerð og nýrra gagna um algera óvinnufærni stefnanda.

Stefnandi byggi einnig á því að bætur frá Tryggingastofnun, skv. 18. gr. laga um almannatryggingar, séu framfærslubætur sem gera eigi stöðu þeirra sem slíkra bóta njóti sem jafnasta stöðu þeirra er ekki glími við fötlun eða heilaskerðingu. Bætur frá almannatryggingum njóti sérstakrar verndar stjórnarskrár. Það megi því ekki skerða þær, eins og gert sé með því að samsama þær bótum samkvæmt samningsbundinni tryggingu eða skaðabótum samkvæmt grundvallarreglum vátryggingaréttar, svo sem í 122. gr. laga nr. 30/2004. Með því að draga ætlaðar bætur stefnanda úr almannatryggingakerfinu og lífeyrissjóðum frá bótum fyrir varanlega örorku sé verið að samsama bætur frá Tryggingastofnun við bætur frá tryggingafélagi, sem sé óheimilt, sbr. m.a. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 60/1994 um vátryggingastarfsemi, sbr. nú lög nr. 56/2010. Ljóst sé að sú vátryggingaráhætta sem stefndi hafi tekið að sér, með álagningu iðgjalda á útgerðina sem stefnandi hafi starfað hjá, sé í raun ekki hjá viðkomandi vátryggingafélagi þar sem það greiði einungis lítinn hluta af bótum stefnanda fyrir varanlega örorku. Stefnandi vísi í þessu efni til 1. gr. laga nr. 56/2010 og til skilgreininga laganna á hugtökunum frumtryggingastarfsemi og neytandi í 9. gr. laganna. Einnig sé vísað til þeirra tilskipana EBE sem innleiddar hafi verið í íslenskan rétt bæði með lögum nr. 60/1994 og lögum nr. 56/2010, sem og lögum nr. 30/2004. Þá sé einnig vísað til 5. gr. laga nr. 14/1995.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína einkum á því að stefnandi eigi ekki tilkall til frekari bóta en honum hafi þegar verið greiddar. Hugsanleg bótakrafa sé fyrnd, sbr. 9. gr. skilmála um slysatryggingu sjómanna. Þar sé skýrlega tilgreint að krafan fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, sbr. einnig 29. gr. þágildandi laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga. Upphaf fyrningarfrests miðist við lok þess árs sem tjónþola mátti verða ljóst að hann hefði orðið fyrir varanlegu tjóni. Í þeim matsgerðum sem liggi fyrir í málinu hafi stöðugleikapunktur verið talinn vera um mánaðamót maí og júní 2003. Því sé ljóst að í síðasta lagi þá hafi stefnandi mátt vita að hann hefði orðið fyrir varanlegu tjóni. Fyrningarfrestur hafi því byrjað að líða í lok þess árs og krafan hafi fyrnst 1. janúar 2008. Jafnvel þótt miðað yrði við síðara tímamark en stöðugleikapunkt hafi stefndi ekki sýnt fram á að krafa hans sé ekki þegar fyrnd.

Matsgerð B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef sé haldin alvarlegum annmörkum. Stefnandi hafi leitaði einhliða eftir matsgerðinni í stað þess að fara fram á dómkvaðningu matsmanna og vægi hennar sé því minna. Stefndi hafi fengið boð á matsfund með mjög skömmum fyrirvara og ekki átt þess kost að kynna sér matsbeiðnina áður. Þá séu annmarkar á matsspurningum þar sem ekki sé óskað eftir mati á versnun heldur einungis beðið um endurmat á heilsufari og starfsgetu stefnanda. Matsgerðin sé því endurmat en feli ekki í sér sönnun um versnun. Þá hafi ekki fylgt öll gögn með matsbeiðninni, sem matsmennirnir hefðu þurft að fá til þess að geta kynnt sér málið til hlítar, heldur gögn sem stefnandi hafi valið sérstaklega. Þannig hafi matsmennirnir til að mynda ekki fengið afrit af yfirmatsgerð S-kk-ef B-kk-ef taugalæknis, S-kk-ef Y-kk-ef endurhæfingarlæknis og R-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns frá 28. október 2004. Matsmönnunum B-kk-þgf og S-kk-þgf hafi ekki verið kunnugt um læknisskoðun sem yfirmatsmenn hafi framkvæmt og hafi því eðli máls samkvæmt ekki getað tekið afstöðu til þess hvort ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu stefnanda frá yfirmati. Yfirmatsgerðin hafi verið lögð til grundvallar fullnaðargreiðslu bóta til stefnanda. Matsgerð B-kk-ef og S-kk-ef taki ekki afstöðu til þess hvort heilsa stefnanda hafi breyst frá yfirmatinu eða frá því að fullnaðardómur hafi gengið í málinu. Hún geti því ekki hrakið yfirmatið.

Lögmaður stefnanda hafi ritað undir fullnaðaruppgjör 10. janúar 2005 með svohljóðandi fyrirvara: „Með öllum fyrirvara samanber stefnu í máli A-kk-ef S-x-x gegn Granda.“ Fyrirvari stefnanda hafi því eingöngu snúið að dómsmáli sem hafi verið í gangi á milli stefnanda og Granda hf. og hafi þ.a.l. eingöngu lotið að þeim ágreiningi sem hafi verið uppi í því máli, þ.e. um tímabundið tjón og árslaunaviðmið. Í máli stefnanda gegn Granda hf. hafi ekki verið deilt um varanlega örorku og miska eftir að matsniðurstöður yfirmatsmanna hafi legið fyrir og ekki hafi verið gerð krafa um bætur samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Fullnaðardómur hafi gengið í því máli, sbr. Hæstaréttardóma í málnunum nr. 178/2005 og 307/2007, en Grandi hf. hafi verið sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Fyrirvari stefnanda við fullnaðaruppgjörið hafi því ekkert gildi um þau atriði sem séu til umfjöllunar í þessu máli.

Á skaðabótakvittun stefnda vegna uppgjörsins segi að endurupptaka málsins komi því aðeins til álita að hún verði leidd af almennum réttarreglum. Stefndi taki fram að réttur til endurupptöku sé háður ströngum skilyrðum og sé því aðeins talinn koma til greina að afleiðingar slyss verði í verulegum atriðum aðrar og meiri en mátt hafi gera ráð fyrir þegar fullnaðaruppgjör hafi farið fram.

Fullnaðardómur í máli stefnanda gegn Granda hf. hafi gengið 14. febrúar 2008. Það sé sá dagur sem miða beri við þegar skoðað sé hvort afleiðingar slyssins séu í verulegum atriðum meiri eða aðrar en talið hafi verið er uppgjörið hafi farið fram. Það sé stefnanda að færa sönnur fyrir því að afleiðingar slyssins hafi verið í verulegum atriðum aðrar og meiri en gera hafi mátt ráð fyrir er uppgjörið hafi farið fram. Það hafi hann ekki gert. Hafi orðið verulegar og ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda áður en dómur hafi gengið í Hæstarétti í febrúar 2008 hafi stefnanda borið að koma þeim kröfum að í því dómsmáli. Það sé ekki rétt að með orðalaginu á skaðabótakvittunini um að endurupptaka máls komi því aðeins til álita að hún verði leidd af almennum réttarreglum sé átt við almennar reglur kröfuréttarins um rangar og brostnar forsendur og meginreglu um fullar efndir kröfu samkvæmt kröfurétti. Þegar um uppgjör á skaðabótakröfu sé að ræða liggi í augum uppi að þegar vísað sé til almennra réttarreglna sé verið að ræða um almennar réttarreglur á sviði skaðabótaréttar. Fullyrðing stefnanda varðandi reglur um rangar og brostnar forsendur sé með öllu órökstudd.

Stefndi byggi einnig á því að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga til endurupptöku séu ekki uppfyllt, en samkvæmt ákvæðinu sé það skilyrði að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður hafi verið talið. Ekki hafi orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda frá því að dómur Hæstaréttar hafi gengið í febrúar 2008. Miska- og örorkustig sé því ekki verulega hærra en áður hafi verið talið. Þannig sé ekki unnt að krefjast endurupptöku málsins á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga.

Í matsgerð B-kk-ef og S-kk-ef sé ekki lýst nýjum ófyrirsjáanlegum breytingum eða nýjum eða verri einkennum en þegar hafi verið lýst í matsgerð T-kk-ef og P-kk-ef og yfirmati S-kk-ef, S-kk-ef og R-kvk-ef. Í matsgerð þeirra B-kk-ef og S-kk-ef komi fram að við matið hafi þeir litið til töflu örorkunefndar frá 20. apríl 2002 og ekki síður til danskrar töflu um sama efni. Aðra og hærri niðurstöðu þeirra við mat á varanlegum miska og örorku virðist þannig ekki vera að rekja til þess að líkamleg og andleg heilsa stefnanda hafi versnað, heldur fremur til ólíkrar nálgunar þeirra við matið.

Stefndi mótmæli kröfu sem byggist á 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga þar sem tjón stefnanda hafi þegar verið gert upp að fullu. Stefnandi hafi ekki gert kröfu um bætur samkvæmt því ákvæði í dómsmáli sínu gegn Granda hf. Fyrirvari stefnanda á fullnaðaruppgjörinu nái því ekki til bóta samkvæmt ákvæðinu. Þá komi það skýrt fram í 11. gr. skaðabótalaga að stefnandi geti einungis gert kröfu um að tekin verði upp að nýju ákvörðun um varanlegan miska og örorkubætur, en ekki bætur fyrir almennt fjártjón. Kröfunni sé jafnframt mótmælt sem órökstuddri og ósannaðri. Þá sé henni ekki stillt í hóf og hún sé í hróplegu ósamræmi við dómaframkvæmd.

Í stefnu komi fram að stefnandi byggi aðalkröfu sína á sérstökum tryggingasamningi Vátryggingafélags Íslands hf. og útgerðarinnar, svokallaðri sjómannatryggingu. Stefndi mótmæli því harðlega að skyldur verði lagðar á herðar hans vegna samnings sem Vátryggingafélag Íslands hf. hafi gert án hans aðildar. Stefndi viðurkenni hins vegar bótaskyldu samkvæmt svokallaðri áhafnartryggingu sem vinnuveitandi stefnanda, Grandi hf., hafi tekið hjá stefnda og hafi verið í gildi er stefnandi hafi orðið fyrir tjóni. Óumdeilt sé að stefndi hafi verið bótaskyldur óháð því hvort vátryggingartakinn, þ.e. útgerðin, hafi sýnt af sér sök eður ei.

Í vátryggingarskírteininu komi fram að áhafnartryggingin sé fjórþætt. Í fyrsta lagi ábyrgðartrygging, í öðru lagi slysatrygging sjómanna samkvæmt 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985, í þriðja lagi farangurstrygging og í fjórða lagi líftrygging fiskimanna. Í skilmálunum sé fyrst að finna nokkra almenna skilmála og síðan sé umfjöllun um hverja tryggingu fyrir sig. Undir skilmálum sem gildi um slysatryggingu sjómanna, sé að finna viðauka vegna sjómanna sem falli undir úrskurð gerðardóms frá 30. júní 2001 í kjaradeilu sjómanna og útvegsmanna. Með þeim gerðardómi hafi skýrt verið kveðið á um að útgerð bæri að kaupa slysatryggingar fyrir fiskimenn, gegn kostnaðarþátttöku þeirra, og að uppgjör bóta samkvæmt þeirri tryggingu eigi að fara fram á grundvelli reglna skaðabótalaga með síðari breytingum, ef það leiðir til hærri heildarbóta en uppgjör skv. 172. gr. siglingalaga. Í skilmálum tryggingarinnar sem hafi verið í gildi milli Granda hf. og stefnda segi í 3. gr: „Um ákvörðun bóta vegna slyss þess sem tryggður er, fer eftir ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Skaðabætur frá þriðja manni eða skv. ábyrgðartryggingu hans koma til frádráttar frá bótum skv. viðaukanum.“ Af þessu sé ljóst að stefndi hafi verið bótaskyldur gagnvart stefnanda á grundvelli lögbundinnar slysatryggingar samkvæmt 172. gr. siglingalaga, sem um gildi skilmálar tryggingarinnar, en bætur skuli reiknaðar samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga ef það leiðir til hærri bóta.

Stefndi byggi enn fremur á tómlæti stefnanda, en rúm tíu ár séu frá því að slysið hafi átt sér stað og tæp sex ár síðan fullnaðardómur Hæstaréttar hafi legið fyrir.

Til stuðnings varakröfu um lækkun bóta sé vísað til rökstuðnings og málsástæðna sem raktar hafi verið undir aðalkröfu eftir því sem við eigi. Öllum fjárhæðum og útreikningum á kröfum stefnanda sé mótmælt.

Stefndi mótmæli því að reikna beri miskabætur af fjárhæðinni 9.630.000 krónur en stefnandi rökstyðji ekki í stefnu hvers vegna hann komist að þeirri niðurstöðu að leggja beri þessa fjárhæð til grundvallar útreikningum á miska. Krafan sé því vanreifuð.

Stefndi mótmæli stuðlinum 12,635 sem stefnandi noti við útreikning á varanlegri örorku, sem of háum. Stöðugleikapunktur stefnanda hafi orðið 31. maí 2003 en hann hafi þá verið 32 ára og 8 daga. Því beri að nota stuðulinn 12,363 við útreikning á varanlegri örorku stefnanda. Þetta sé sá stuðull sem hafi verið notaður við það bótauppgjör sem þegar hafi farið fram. Þá beri að draga frá bótum vegna varanlegrar örorku eingreiðsluverðmæti þeirra bóta sem stefnandi eigi rétt á úr almannatryggingum sem og 40% af eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris sem hann eigi rétt á úr lífeyrissjóði, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Tilvísun stefnanda til 36. gr. b laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga sé mótmælt þar sem hún eigi ekki við, en stefnandi hafi enga aðild haft að vátryggingarsamningnum sem hafi verið á milli stefnda og atvinnurekanda stefnanda.

Þá sé því mótmælt að frádráttur á bótum frá Tryggingastofnun í samræmi við 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga feli í sér brot á stjórnarskrárvörðum rétti stefnanda til þess að fá bæturnar óskertar.

Stefndi mótmæli vöxtum eldri en fjögurra ára sem fyrndum og dráttarvöxtum frá fyrri tíma en dómsuppkvaðningardegi.

IV

Stefnandi lenti í slysi við vinnu sína um borð um skipinu Ásbirni RE 50 þann 20. apríl 2002. Bótaskylda var viðurkennd og voru stefnanda greiddar bætur í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar S-kk-ef B-kk-ef taugalæknis, S-kk-ef Y-kk-ef endurhæfingarlæknis og R-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns. Stefnandi telur sig eiga rétt til frekari bóta þar sem afleiðingar slyssins hafi verið meiri en gert hafi verið ráð fyrir. Stefndi telur að stefnandi eigi ekki rétt til frekari bóta en hann hafi þegar fengið greiddar.

Í máli þessu liggja fyrir margar matsgerðir, svo sem gerð hefur verið grein fyrir hér að framan. Stefnandi byggir á því að rétt sé að miða við sérfræðimatsgerð B-kk-ef D-kk-ef hdl. og S-kk-ef D-kk-ef læknis frá 8. ágúst 2012. Þá hefur hann vísað til vottorðs J-kk-ef V-kk-ef læknis vegna lífeyrissjóðsins Gildis, dags. 8. apríl 2015, þar sem fram kemur að örorka stefnanda til almennra starfa sé 100% frá 22. apríl 2002 og varanleg.

Framangreindrar matsgerðar þeirra B-kk-ef og S-kk-ef var einhliða aflað af hálfu stefnanda. Fyrir liggur, samkvæmt matsgerðinni sjálfri og framburði S-kk-ef fyrir dóminum, að matsmennirnir höfðu ekki undir höndum öll gögn málsins, t.d. var þeim ekki kunnugt um yfirmatsgerð þá sem lögð var til grundvallar bótum stefnanda. Eftir að matsgerðar B-kk-ef og S-kk-ef var aflað var hins vegar aflað matsgerðar dómkvaddra matsmanna og í kjölfarið yfirmatsgerðar. Þykir matsgerð þeirra B-kk-ef og S-kk-ef í því ljósi ekki hafa sönnunargildi í málinu, heldur verður að byggja niðurstöðu málsins á matsgerðum dómkvaddra matsmanna. Þá getur vottorð J-kk-ef V-kk-ef vegna lífeyrissjóðsins Gildis ekki hnekkt mati dómkvaddra matsmanna, enda er þar um að ræða annars konar mat sem tekur ekki eingöngu tillit til afleiðinga sjóvinnuslyssins.

Stefnandi hefur þegar fengið greiddar bætur vegna 40 stiga varanlegs miska og 60% varanlegrar örorku. Það er ívið hærra en samkvæmt matsgerð S-kk-ef T-kk-ef læknis og S-kk-ef A-kk-ef hrl. frá 14. nóvember 2013, en niðurstaða þeirra var að varanlegur miski stefnanda væri 35 stig og varanleg örorka 60%. Þá er það í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar E-kk-ef G. G-kk-ef prófessors, I-kk-ef S-kk-ef hrl. og A-kk-ef A-kk-ef læknis frá 14. nóvember 2014. Bæði undir- og yfirmatsmenn telja að heilsufar stefnanda hafi ekki versnað ófyrirsjáanlega. Stefnandi hefur ekki hnekkt niðurstöðu framangreindrar yfirmatsgerðar og hefur því ekki sýnt fram á að hann eigi rétt til frekari bóta en hann hefur þegar fengið. Krafa stefnanda um bætur fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón er ekki studd neinum gögnum og ekkert liggur fyrir í málinu um hvers konar kostnaði hann muni verða fyrir. Þegar af þeim sökum þykir ekki unnt að taka þá kröfu til greina.

Með hliðsjón af framangreindu verður stefndi sýknaður af kröfu stefnanda og er þá ekki þörf á því að fjalla frekar um málsástæður aðila.

Þrátt fyrir framangreinda niðurstöðu þykir, vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Stefnandi hefur gjafsókn í máli þessu samkvæmt bréfi innanríkisráðuneytisins 5. nóvember 2012. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, S-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 1.100.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfu stefnanda, A-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hans, 1.100.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

B-kvk-nf B-kvk-nf