E-6008/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 2. ágúst sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af R-kk-þgf U-kk-þgf og S-kvk-þgf G-kvk-þgf, Torfufelli 50, Reykjavík, vegna ófjárráða sonar þeirra, D-kk-ef M-kk-ef R-kk-ef, á hendur Reykjavíkurborg, Ráðhúsinu í Reykjavík, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík, til réttargæslu, með stefnu áritaðri um birtingu 22. september 2005.

Dómkröfur stefnenda eru þær að stefnda, Reykjavíkurborg, verði gert að greiða stefnendum skaðabætur að fjárhæð 384.380 kr. með 4,5% vöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 29. ágúst 2002 til 25. janúar 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu ásamt virðisaukaskatti eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda, Reykjavíkurborgar, eru þær að hann verði sýknaður af kröfum stefnenda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati réttarins. Til vara er þess krafist að stefnukrafan verði stórlega lækkuð og málskostnaður látinn niður falla.

Engar kröfur eru uppi hafðar af hálfu réttargæslustefnda og ekki eru heldur gerðar kröfur á hendur honum.

Málsatvik

Mál þetta á rætur að rekja til slyss sem sonur stefnenda, D-kk-nf M-kk-nf R-kk-nf, varð fyrir hinn 29. ágúst 2002 er hann var 6 ára og var í dagvist á deild sem ber nafnið Fífukot í leikskólanum Ösp í Reykjavík.

Atvik máls eru nánar þau að drengurinn var í dagvist í leikskólanum á deild fyrir þriggja til sex ára börn, en þar var hann með vistun frá kl. 13:00-17:00 alla virka daga. Þegar slysið átti sér stað voru 8-10 börn samankomin í fataklefa deildarinnar til að klæða sig í útiföt. Var sonur stefnenda í þeim hópi. Var drengurinn nýkominn í leikskólann þennan dag og var fullklæddur til að fara út og beið því við hurð á pappírsgeymslu deildarinnar með hinum börnunum sem búin voru að klæða sig. Munu tveir starfsmenn hafa verið í fataklefanum við að aðstoða sitt barnið hvor í gagnstæðum enda við pappírsgeymsluna. Urðu starfsmennirnir ekki vitni að slysinu en annar starfsmaðurinn mun hafa litið upp við ópin í drengnum sem var þá fastur með vísifingur hægri handar í falsi hurðarinnar. Hljóp starfsmaðurinn þá til að opna hurðina og losa fingurinn, en á því augnabliki reif drengurinn fingurinn úr falsinu og stubbur af fingrinum varð þar eftir. Samkvæmt upplýsingum leikskólastjóra var undirmannað á deildinni þennan dag, tveir starfmenn í stað þriggja sem eiga að vera á deildinni.

Drengurinn mun hafa verið fluttur þegar í stað með sjúkrabifreið á slysadeild Landspítala í Fossvogi. Samkvæmt læknisvottorði F-kk-ef S-kk-ef, dags. 20. október 2002, kom í ljós við skoðun að klippst hafði af hægri vísifingri fyrir u.þ.b. miðri nögl og bein staðið upp úr sárinu. Gerð var aðgerð á fingrinum með þeim hætti að klipptur var af ysti hluti beinsins sem stóð upp úr sárinu þannig að beinkjúkan sökk í sárið. Gréri sárið vel og afleiðingar slyssins eru þær að fingurinn er styttri sem áverkanum nemur.

Samkvæmt matsgerð G-kk-ef B-kk-ef læknis, dags. 27. desember 2004, er niðurstaðan sú að drengurinn hafi hlotið 3% varanlegan miska vegna slyssins.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 10. október 2002, var óskað eftir afstöðu embættis borgarlögmanns til bótaskyldu vegna slyssins. Þar sem Reykjavíkurborg var með ábyrðartryggingu hjá Sjóvá-Almennum tryggingum hf., voru gögn málsins send félaginu en auk þess var það álit borgarlögmanns að ekki væri um bótaskylt atvik að ræða. Hafnaði Sjóvá-Almennar tryggingar hf. síðan bótaskyldu og var málinu þá skotið til tjónanefndar vátryggingafélaganna. Taldi tjónanefndin að ekki væri um bótaskylt atvik að ræða. Hinn 11. mars 2003 var málinu skotið til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Úrskurður nefndarinnar lá fyrir 8. apríl 2003 og var það álit nefndarinnar að ekki hefði verið sýnt fram á bótaábyrgð ábyrgðartryggingar og ósannað væri að rekja mætti slysið til sakar starfsmanna Reykjavíkurborgar, ófullnægjandi aðgæslu eða vanbúnaðar fasteignar eða annarra atvika sem Reykjavíkurborg bæri ábyrgð á.

Þar sem stefndi hefur hafnað bótaskyldu hafa stefnendur höfðað mál þetta til heimtu bóta samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnendur telja að rekja megi slysið til vanbúnaðar hurðarinnar. Samkvæmt reglum Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins um innréttingar og búnað í grunn- og leikskólum m.t.t. öryggis barna kemur eftirfarandi fram undir lið nr. 2.1. Klemmuvarnir:

Mikilvægt er að gengið sé frá hurðum í grunn- og leikskólum á þann hátt að börn geti ekki klemmt sig. Í leikskólum verða flest slys á fingrum þegar að börn klemmast milli hurðar og karms. Til eru nokkrar lausnir á þessum vanda. Fáanlegar eru hurðir með innbyggðum klemmuvörnum. Hægt er að kaupa sérstakt sett af klemmuvörnum til að setja á hurðir. Einnig er hægt að útbúa klemmuvörn með því að setja strigagúmmílengju sem er fest með listum á hurð og karm þannig að þegar hurðin lokast bungast lengjan út og þá ýtast fingur frá. Mikilvægt er að hafa alltaf hurðarbremsur á innihurðum því mjög mörg slys á fingrum hafa orðið þegar börn skella hurðum eða þær lokast í gegnumtrekk.

Í byggingareglugerð nr. 441/1998, sem er sett samkvæmt 37. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, komi fram í grein 3.5., að á þeim sviðum, og að því leyti sem staðlar taki ekki til, skuli við hönnun og framkvæmdir höfð hliðsjón af leiðbeiningarritum, orðsendingum, tilkynningum og öðrum sérritum sem stofnanir sem annast byggingarmál gefa út. Liggi því ljóst fyrir að við útbúnað hurðarinnar hafi borið að taka tillit til reglna Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins svo og annarra reglna og leiðbeininga um klemmuvarnir. Hér sé augljóst að framangreindra reglna Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins hafi ekki verið gætt af hálfu fyrirsvarsmanna leikskólans. Beri stefndi ábyrgð á þeirri vanrækslu og þeim vanbúnaði sem til staðar var. Hér beri sérstaklega til þess að líta að um þekkta slysagildru sé að ræða. Hafi stefnda og starfsmönnum leikskólans borið að takmarka þá hættu með öllum tiltækum ráðum, þ.m.t. með því að fylgja þeim leiðbeiningum sem settar hafi verið fram.

Þá sé á því byggt að slysið verði rakið til þess að deildin hafi verið undirmönnuð. Liggi fyrir að umræddan dag hafi aðeins tveir starfmenn verið að störfum á deild drengsins en eigi hins vegar að vera þrír. Megi ljós vera nauðsyn þess að starfsmenn leikskóla sýni ýtrustu aðgæslu í starfi sínu enda sé þeim falið að annast ung börn sem mörg hver kunni ekki skil á réttu og röngu. Þyki fulljóst að unnt hefði verið að koma í veg fyrir slysið með fullnægjandi eftirliti þar sem starfsmaður hefði haft gætur á þeim börnum sem biðu þess að fara út. Hafi starfsmenn stefnda sýnt af sér gáleysi með aðgæsluleysi sínu sem valdi bótaskyldu.

Hvað sem öðru líði hefði starfsfólki leikskólans borið að gæta þess að hurðin væri læst svo ekki stafaði af henni hætta fyrir börnin, m.a. með tilliti til þess að á hana skorti klemmuvarnir auk þess sem deildin var undirmönnuð.

Þá liggi fyrir að annað hvort hafi stefndi vanrækt að tilkynna slysið til Umhverfis- og heilbrigðisstofu Reykjavíkurborgar eða stofnunin vanrækt eftirlitshlutverk sitt. Skuli stofnunin annast eftirlit með húsnæði, aðbúnaði og hollustuháttum í fyrirtækjum sem veita almenningi þjónustu, þ.m.t. leiksólum, samkvæmt reglugerð um hollustuhætti nr. 941/2002. Umhverfis- og heilbrigðisstofa hafi fyrst sinnt eftirlitsskyldu sinni hinn 8. nóvember 2002 eða rúmum tveimur mánuðum eftir slysið. Í þessu sambandi sé vísað til 64. gr. reglugerðarinnar en þar komi fram að eftirlit samkvæmt henni skuli vera tilfallandi, m.a. þegar slys eigi sér stað. Þyki fullljóst við mat á því hvort um bótaskyldu sé að ræða eða ekki, að stefndi verði að bera hallann af þeim drætti sem varð á því að eftirlitinu yrði sinnt.

Dómkröfur stefnenda sundurliðast þannig:

1. Annað fjártjón................................................................. kr. 200.000.-

2. Þjáningabætur.................................................................. kr. 9.180.-

9 x 1.020.-

3. Varanlegur miski.............................................................. kr. 175.200.-

3% af 5.840.000.-

Samtals..... kr. 384.380.-

Samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skuli sá sem ber ábyrgð á tjóni greiða skaðabætur m.a. vegna sjúkrakostnaðar og annars fjártjóns sem af líkamstjóni hlýst. Sjúkrakostnaður og annar kostnaður vegna slyssins þykir varlega áætlaður 200.000 kr.

Krafa stefnenda um þjáningabætur til handa drengnum sé byggð á 3. gr. skaðabótalaga. Þjáningabætur honum til handa séu reiknaðar með hliðsjón af áðurgreindu mati G-kk-ef B-kk-ef læknis. Samkvæmt því reiknist þjáningabætur fyrir tímabilið frá slysdeginum og fram til 6. september 2002, en þá hafi verið settur stöðugleikapunktur með tilliti til þess að ekki hafi orðið frekari bati sbr. 3. gr. skbl. Fyrir hvern dag reiknast 1.020 kr. eftir að fjárhæðir í 3. gr. skbl. hafi verið uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í ágúst 2005 (4792 stig), sbr. 15. gr. skbl. nr. 50/1993.

Krafa stefnenda um miskabætur byggist á 4. gr. skaðabótalaganna og mati G-kk-ef B-kk-ef læknis á því að varanlegur miski drengsins vegna slyssins sé 3%. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni 4.000.000 kr. uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í ágúst 2005 (4792 stig), sbr. 15. gr. skbl.

Gerð sé krafa um 4,5% vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá slysdeginum til 25. janúar 2003 en þann dag hafi bótaskyldu verið hafnað af réttargæslustefnda. Sé því krafist dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags. Kröfur stefnenda styðjist við skaðabótalög nr. 50/1993, með síðari breytingum, og almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur, þ.á. m. reglur um vinnuveitandaábyrgð.

Einnig vísa stefnendur kröfum sínum til stuðnings til laga nr. 46/1980 og reglugerða sem á þeim lögum byggjast, reglna Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins um innréttingar og búnað í grunn- og leikskólum, sbr. einkum lið 2.1. um klemmuvarnir, skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og byggingareglugerðar nr. 441/1998, m.a. grein 3.5.

Um vaxtakröfuna vísa stefnendur sérstaklega til 16. gr. skbl. nr. 50/1993 og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Um málskostnað er vísað til 21. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa um sýknu.

Sýknukröfu sína byggir stefndi, Reykjavíkurborg, á því að hann beri ekki ábyrgð á tjóni stefnanda þar sem ósannað sé að óhappið verði rakið til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á lögum samkvæmt.

1. Óhappið verði ekki rakið til vanbúnaðar hurðarinnar.

Stefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda að rekja megi slysið til vanbúnaðar hurðarinnar. Búnaður hurðarinnar hafi verið og sé fullkomlega löglegur, og í fullu samræmi við lög og reglur sem giltu um búnað hurða í leikskólum á þeim tíma er leikskólinn var byggður. Engin athafnaskylda hafi hvílt á stefnda, eiganda húsnæðisins, til að grípa til sértækra aðgerða með því að breyta eða verja dyrabúnað í húsinu. Forsenda þess að háttsemi teljist lögmæt, sé að hún hafi ekki farið í bága við skráðar réttarreglur og sé hagað í samræmi við bestu faglegu þekkingu á þeim tíma sem hún sé viðhöfð.

Bygging nefnds leikskóla hafi verið samþykkt í byggingarnefnd Reykjavíkur 27. október 1977 og húsið reist á árinu 1978. Þá hafi verið í gildi Byggingarsamþykkt Reykjavíkur, sem sett var 1. apríl 1965, sbr. lög nr. 61/1944, um byggingarmálefni Reykjavíkur. Þessi reglugerð hafi gilt til 16. maí 1979. Í reglugerðinni séu engin ákvæði er taki til öryggisráðstafana við hurðir eða dyr, utan þess er lúti almennt að dyrum í flóttaleiðum, en þær skuli opnast út. Þá sé ekki að finna í reglugerðinni nein sambærileg ákvæði og nú sé að finna í grein 3.5 í núgildandi reglugerð nr. 441/1998. Ekki verði með neinu móti séð að á byggingartímanum hafi verið í gildi reglur um klemmuvarnir. Síðar hafi ekki verið settar reglur sem fyrirskipuðu að húsnæði, sem hýsir grunnskóla eða leikskóla, skuli búið sérstökum búnaði sem flokkast gæti undir klemmuvarnir.

Til sé leiðbeiningarblað, útgefið af Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins á árinu 2002, þar sem gerð sé grein fyrir klemmuvörnum, í grein 2.1, en blað þetta fjalli um innréttingar og búnað í grunn- og leikskólum m.t.t. öryggis barna. Þessar leiðbeiningar telji stefnandi vera reglur sem eigi stoð í reglugerð nr. 441/1998. Þessu sé mótmælt. Þetta leiðbeiningarblað hafi leyst af hólmi eldri leiðbeiningar um sama efni frá árinu 1996. Ekki sé að finna eldri leiðbeiningar um þetta efni.

Í grein 106 í byggingarreglugerð nr. 441/1998, sem ber yfirskriftina „Skólar og dagvistarstofnanir.“ sé hvergi vikið að klemmuvörnum samkvæmt leiðbeiningarblaði Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins. Það sé ekki heldur gert í grein 79 sem fjalli um glugga, hurðir og kvisti. Hin almenna tilvísun í byggingarreglugerð um að hafa skuli hliðsjón af leiðbeiningarritum, orðsendingum, tilkynningum og öðrum sérritum, sem stofnanir sem annast byggingarmál gefi út, gefi þessum leiðbeiningum ekki reglugerðargildi. Sé það ætlunin að tengja ákvæði reglugerðar við slíkar leiðbeiningar verði að taka það sérstaklega fram í reglugerðinni, svo sem gert sé í fjölmörgum tilvikum eins og í greinum 79.3, 79.10, 80.6, 80.12 og 105.4, en í þessum greinum sé vitnað til reglna Vinnueftirlits ríkisins, heilbrigðisreglugerðar og leiðbeiningarblaða Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins.

Í eftirlitsskýrslu umhverfis- og heilbrigðisstofu segi að ekki sé ástæða til að gera athugasemdir við frágang hurðar og dyraumbúnaðar þar sem slysið varð. Við skoðun mun umbúnaður allur hafa verið eins og hann var þegar slysið bar að höndum og skipti þá engu þótt dregist hafi að skoða og gera úttekt á búnaði hurðarinnar. Niðurstaða af framangreindu sé ljós, þ.e. að teknu tilliti til aðstæðna, að um slys hafi verið að ræða sem stefnda verði ekki um kennt. Þá verði ekki séð að frágangur hurðarinnar hafi verið óvenjulegur eða andstæður reglum, eða að viðskilnaður við hurðina hafi verið saknæmur.

Stefndi telur það skyldu sína, sem annarra er reka leikskóla, að byggja vandað skólahúsnæði, annast viðhald þess og búnað með þeim hætti að leikskólabörnum stafi ekki sérstök hætta af. Ekkert benti til þess að hurðabúnaður hafi verið ófullnægjandi eða með þeim hætti að sérstök hætta stafaði af honum.

2. Óhappið verði ekki rakið til ófullnægjandi gæslu eða meints gáleysis starfsmanna.

Þá sé látið að því liggja að undirmönnun á leikskólanum hafi komið niður á gæslu þeirra barna sem verið var að búa til útivistar þegar slysið átti sér stað. Þessu sé harðlega mótmælt. Tveir starfsmenn hafi verið staddir í svokölluðum fataklefa með 8-10 börnum sem voru að klæða sig í útiföt þegar slysið átti sér stað. Hafi barn stefnenda verið fullklætt og beðið eftir því að fara út með leikfélögum sínum. Án nokkurs tilefnis hafi tjónþolinn síðan troðið fingri á milli stafs og hurðar. Slíkt sé ekki hægt að koma í veg fyrir þótt gæsla sé góð eins og hún hafi verið í umrætt skipti. Ekki verði undirmönnun á leikskólanum kennt um það framferði. Inni í fataklefanum hafi verið tveir starfsmenn með 8-10 nokkuð stálpuð börn þriggja til sex ára. Eitt þeirra opni dyr og annað renni putta í hurðarfalsið. Þessi atburðarás verði ekki vegna þess að gæslu barnanna hafi verið ábótavant í umrætt sinn. Starfsmenn hafi hvorki sýnt af sér saknæma vanrækslu né gáleysi við eftirlit með börnunum. Sé það því skoðun stefnda, Reykjavíkurborgar, að slysið verði rakið til óhappatilviljunar sem stefndi beri ekki ábyrgð á.

Fullyrðingu stefnanda um að starfsmönnum leikskólans hafi borið að læsa þeirri hurð hússins sem slysið varð í sé harðlega mótmælt. Pappírsgeymslan hafi verið hluti af því húsnæði sem stöðugt hafi verið í notkun fyrir allar deildir leikskólans. Engin skylda hvíli á starfsmönnum að læsa þeim dyrum sem liggi að pappírsgeymslunni í hvert sinn sem farið sé inn í geymsluna. Mat á lögmæti sé öðrum þræði mat á saknæmi, m.ö.o. hvort háttsemi hafi verið gáleysisleg og ekki í samræmi við faglegar kröfur.

Að auki sé áréttað að sú skylda hvíli á stefnanda að sanna að stefndi hafi valdið tjóni því sem mál þetta sé risið af. Ekkert komi fram í skjölum málsins sem sanni þá fullyrðingu stefnanda að stefndi beri ábyrgð á tjóninu.

Um varakröfu

Komist dómurinn að því að stefnanda beri bætur vegna framkomu stefnda þá sé kröfum stefnanda mótmælt sem allt of háum. Að áætla annað fjártjón sem 200.000 kr. án þess að færa nein rök fyrir þeirri kröfu, rúmum tveim árum eftir að slysið átti sér stað, sýni að ekki hafi fjártjón tjónþola verið tilfinnanlegt eða kostnaðarsamt. Þessari fárhæð sé mótmælt og stórlega dregið í efa að nokkur kostnaður hafi fylgt því að fylgjast með að óverulegt sár gréri.

Kröfu um málskostnað styður stefndi við 129. og 130 gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Svo sem rakið hefur verið varð slysið með þeim hætti að drengurinn missti framan af vísifingri hægri handar er fingurinn klemmdist milli stafs og hurðar á leiksólanum Ösp í Reykjavík hinn 29. ágúst 2002.

Stefnandi byggir kröfur sínar í fyrsta lagi á því að rekja megi slysið til vanbúnaðar hurðarinnar. Ekki hafi verið klemmuvarnir á hurðinni eins og reglur Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins um innréttingar og búnað í grunn- og leikskólum geri ráð fyrir. Á þetta verður ekki fallist. Reglur þessar eða leiðbeiningar eru frá árinu 2002 og er þeim ætlað að vera til hliðsjónar við hönnun og framkvæmdir að því leyti sem staðlar taka ekki til, sbr. grein 3.5 í byggingarreglugerð nr. 441/1998. Sambærilegar reglur voru ekki í gildi er leikskólinn var reistur árið 1978 og ekki liggur fyrir að stefnda hafi borið lagaskylda til að taka mið af reglum þessum. Þá liggur fyrir að aðstæður hafa verið skoðaðar af hálfu Umhverfis- og heilbrigðisstofu Reykjavíkur. Samkvæmt framlagðri eftirlitsskýrslu fór sú skoðun fram 8. nóvember 2002. Í skýrslunni er tekið fram að ekki sé ástæða til að gera athugasemdir við frágang hurðar og dyraumbúnað. Óumdeilt er að þegar sú skoðun fór fram hafi aðstæður verið óbreyttar frá því að slysið varð. Sá dráttur sem á því varð að eftirlitsskyldu þessari var sinnt hefur því ekki þýðingu varðandi mat á bótaskyldu eins og stefnandi byggir á. Samkvæmt framansögðu verður bótaábyrgð stefnda ekki byggð á þeirri málsástæðu að um vanbúnað hurðarinnar hafi verið að ræða.

Stefnandi byggir kröfur sínar í öðru lagi á því að rekja megi slysið til þess að deildin hafi verið undirmönnuð þennan dag. Fyrir liggur samkvæmt bréfi S-kvk-ef H-kvk-ef leikskólastjóra að tveir starfsmenn í stað þriggja starfsmanna hafi verið að störfum á deildinni. Þeir hafi báðir verið í fataklefanum að aðstoða börnin við að klæða sig. Ósannað er að starfsmenn stefnda hafi brugðist eftirlitsskyldu sinni með börnunum þannig að bótaskylt sé gagnvart stefnanda. Þá hefur stefnandi ekki fært fullnægjandi rök fyrir þeirri málsástæðu sinni að starfsfólki leikskólans hafi borið að gæta þess að hurðin væri ávallt læst og verður ekki á þá málsástæðu fallist.

Samkvæmt framansögðu er ekki á það fallist að slysið verði rakið til atvika sem stefndi beri bótaábyrgð á. Verður hann því sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningslaun lögmanns stefnanda, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 385.950 krónur með virðisaukaskatti.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Reykjavíkurborg, skal vera sýkn af kröfum stefnenda, R-kk-ef U-kk-ef og S-kvk-ef G-kvk-ef, vegna ófjárráða sonar þeirra, D-kk-ef M-kk-ef R-kk-ef, í máli þessu. Allur gjafsóknarkostnaður stefnenda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningslaun lögmanns stefnenda, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef hrl., 385.950 krónur með virðisaukaskatti.

E-kk-nf Ó-kk-nf