S-739/2006

Mál þetta, sem þingfest var þann 13. desember 2006 og dómtekið 9. mars sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 16. nóvember 2006, á hendur S-kvk-þgf H-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Naustabryggju 2, 110 Reykjavík, ,,fyrir umferðarlagabrot með því að hafa að morgni miðvikudagsins 27. september 2006 ekið bifreiðinni LY-840 með 102 km hraða á klukkustund vestur Suðurlandsveg á Hellisheiði, Sveitarfélaginu Ölfusi. Leyfður hámarkshraði á vettvangi hafði verið lækkaður vegna vegaframkvæmda og var 50 km á klukkustund. Hraði bifreiðarinnar var mældur með ratsjá nr. GE-016 sem staðsett var í lögreglubifreið nr. 33-258.

Ákæruvaldið telur þessa háttsemi varða við 2. mgr., sbr. 4. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga og krefst þess að ákærða verði dæmd til refsingar.“

Ákærða mætti við þingfestingu málsins og neitaði sök. Ákæruvaldið lagði fram framhaldsákæru undir rekstri málsins og leiðrétti ákæruna á þann hátt að ákærðu var gefið að sök að hafa ekið austur Suðurlandsveg í stað þess að hafa ekið til vesturs. Við aðalmeðferð málsins krafðist verjandi ákærða sýknu auk málsvarnarlauna og að þau yrðu greidd úr ríkissjóði. Þá krafðist verjandi að framhaldsákærunni yrði vísað frá dómi þar sem hún væri of seint fram komin. Tók dómari þá ákvörðun að framhaldsákærunni yrði ekki vísað frá dómi.

Málavextir:

Í frumskýrslu lögreglunnar sem gerð var 4. október 2006 segir að bifreið LY-840 hafi verið ekið vestur Suðurlandsveg um Hellisheiði og var lögreglubifreiðinni ekið í gagnstæða átt þegar hraðamælingin fór fram. Þá segir að 50 kílómetra hámarkshraði hafi verið um hluta Suðurlandsvegar á Hellisheiði vegna lagningar bundins slitlags. Mikil lausamöl hafi verið vegna framkvæmdanna og hafi vinnuvél frá verktakanum verið að sópa akbrautina. Framkvæmdarsvæðið hafi verið merkt með viðvörunarskiltunum A22.11, steinkast og A17.11 vegavinna. Þá hafi verið uppi bannmerkið B28.50, sem aðgreini mörk svæðis þar sem sérstök takmörkun hámarkshraða sé, og bannmerkið B33.11, framúrakstur bannaður. Þá hafi einnig verið uppi skilti frá verktaka, svokölluð bráðabirgðamerki með áletrun eins og „Steinkast brýtur framrúðu og skemmir lakk“. Merking og afmörkun vinnusvæðisins hafi verið mynduð með Eyewitness-búnaði lögreglubifreiðarinnar. Í vettvangsskýrslu lögreglunnar kemur fram að ákærða var mæld á 106 km hraða á klukkustund þann 27. september 2006 á Suðurlandsvegi á leið austur klukkan 10:19. Hámarkshraði var sagður 50 km á klukkustund á vegarkaflanum. Ákærða undirritaði vettvangsskýrsluna og neitaði þar sök. Í vettvangsskýrslunni er tekið fram um aðstæður að það sé dagsbirta, sólskin, olíumöl, „laust“ og óslétt. Er þar átt við ytri aðstæður, veður og ástand vegar.

Skýrslur og vitnaleiðslur fyrir dómi:

Ákærða kom fyrir dóminn og sagðist hafa verið á leið frá Reykjavík austur að Höfn í Hornafirði og hafi móðir hennar og systurdóttir verið með henni í bifreiðinni. Kvaðst hún ekki hafa orðið vör við neinar framkvæmdir á heiðinni í umrætt sinn sem gæfu tilefni til að aka á 50 kílómetra hraða. Hún hefði ekki orðið vör við neina framkvæmdaraðila á leið sinni. Hún hefði ekki séð neinar merkingar utan hefðbundnar merkingar eins og níutíu kílómetra hraða og ekki á þeim stað þar sem lögreglan hafði afskipti af ákærðu. Ákærða kvaðst hafa verið komin upp á heiðina þegar lögreglan hafði afskipti af henni. Ákærða kvaðst hafa ekið á sama hraða og önnur umferð og tvær bifreiðar hefðu nýlega verið búnar að taka fram úr henni þegar hún sá merki lögreglunnar um að stöðva bílinn. Ákærða kvaðst hafa kannað það sérstaklega eftir að afskiptum lögreglunnar lauk, hvort einhverjar merkingar væru á heiðinni sem gæfu til kynna að hún hefði verið inni á vegavinnusvæði og svo hafi ekki verið. Engin merki hefðu verið um lok framkvæmda eða önnur merki sem gáfu til kynna að gæta þyrfti sérstaklega að akstrinum umfram venju. Ákærða kvað að ef hún hefði einhvern tíma farið inn á kafla þar sem vegaframkvæmdir hefðu verið, þá teldi hún sig hafa verið komna út af þeim kafla þegar lögreglan hafði afskipti af henni því engar merkingar hefðu verið um lok vegaframkvæmda.

Vitnið L-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, lögreglumaður, kom fyrir dóminn. Sagðist vitnið hafa farið í umferðareftirlit, ásamt L-kvk-þgf B-kvk-þgf Ó-kvk-þgf lögreglumanni, upp á Hellisheiði umræddan dag vegna tíðra tilkynninga til lögreglu um hraðakstur á vinnusvæði á heiðinni og laus möl hefði borist út á malbikið. Ljósmyndir sem lagðar voru fram í héraðsdómsmálinu S-743/2007 voru bornar undir vitnið og staðfesti það að þarna sæjust nákvæmlega sömu merkingar og þegar ákærða var stöðvuð af lögreglu. Sagði vitnið að framkvæmdaraðilinn hefði ekki átt neitt við merkingar í umrætt sinn en eingöngu götusópur hefði verið að störfum af hálfu framkvæmdaraðilans. Kvað vitnið framkvæmdarsvæðið hafa byrjað efst í Kambabrún þegar ekið var í vestur og lokið við merkingu um níutíu kílómetra hraða. Vitnið staðfesti að ljósmynd, sem tekin var við upphaf framkvæmdasvæðis í Hveradalabrekkunni séð í austur, sýndi sömu merkingar og þegar ákærða var stöðvuð. Ákærða hefði verið tekin þó nokkru síðar inni á svæðinu. Sagði vitnið að ákærða hefði verið austarlega á framkvæmdasvæðinu eða nær Kömbunum.

Vitnið L-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf, kt.000000-0000, lögreglumaður, kom fyrir dóminn. Sagði vitnið að það hefði ásamt vitninu L-kk-þgf H-kk-þgf farið í umferðareftirlit á Hellisheiði umræddan dag. Lögreglan hefði fengið kvartanir vegna hraðaksturs en vegaframkvæmdir væru í gangi. Verið var að leggja nýja klæðningu á þjóðveginn og hefði laus möl verið á veginum. Vitnið staðfesti að þær myndir sem lægju fyrir í málinu væru af merkingum sem voru á svæðinu. Vitnið kvaðst hafa verið komið inn á framkvæmdasvæðið við Kambabrún og ákærða hefði verið stöðvuð fljótlega eftir það en ákærða hefði ekið til austurs. Vitnið staðfesti aðspurt að efst á Kambabrún hefðu verið merkingar á móti umferð til vesturs og hefðu þau verið komin þar inn á svæðið og séð ákærðu koma akandi af heiðinni í austurátt. Vitnið staðfesti aðspurt að merkingar hefðu verið í Hveradalabrekkunni sem vísuðu til vegaframkvæmda og að hámarkshraðinn hefði verið lækkaður. Gott veður hefði verið og lítil umferð.

Niðurstaða:

Ekki er ágreiningur um mældan ökuhraða hjá ákærðu í umrætt sinn. Þá gerði ákæruvaldið ekki þá varakröfu að ákærða yrði sakfelld fyrir brot á 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga þannig að ákærðu verður ekki gerð refsing fyrir þá háttsemi. Eftir að skýrslutökur höfðu farið fram við aðalmeðferð málsins gerði sækjandi sér grein fyrir því að í ákæru var ákærða sögð aka til vesturs í stað austurs. Með vísan til 1. mgr. 118. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991, lagði sækjandi fram framhaldsákæru við aðalmeðferðina og breytti lýsingu á háttsemi ákærðu á þann veg að hún hefði ekið til austurs í stað vesturs. Verjandi krafðist frávísunar á framhaldsákærunni á þeim forsendum að breytingin væri of seint fram komin. Í 1. mgr. 118. gr. laga nr. 19/1991 segir að ákærandi geti breytt eða aukið við ákæru með útgáfu framhaldsákæru til að leiðrétta augljósar villur eða ef nýjar upplýsingar gefa tilefni til. Framhaldsákæru skuli gefa út ekki síðar en þremur vikum eftir að þörfin á henni er kunn. Enginn annar tímafrestur er í ákvæðinu og mat dómarinn það svo að þar sem sækjanda var fyrst ljóst að háttseminni var ranglega lýst í ákæru áður en munnlegur flutningur fór fram, þá væri hún komin fram innan lögboðins frests. Átti sú breyting ekki að hafa áhrif á varnir ákærðu. Skilyrði þess að framhaldsákæra verði gefin út er að mál sé ekki þegar dæmt í héraði. Þá getur ákærandi breytt eða aukið við ákæruna í þeim tilgangi að leiðrétta augljósar villur í fyrra ákæruskjali svo sem ef augljósar villur um að háttsemi ákærðu sé ranglega lýst, kröfugerð sé ófullnægjandi o.fl. Þá þarf ekki samþykki ákærða eða verjanda hans til að koma að framhaldsákæru. Var það mat dómara að réttarstaða ákærðu væri ekki lakari eftir útgáfu framhaldsákærunnar, enda er það tilgangur dómsmála að leiða hið rétta í ljós að teknu tilliti til réttarfarsákvæða. Með vísan til þessa er því hafnað að vísa eigi framhaldsákærunni frá.

Ákærða byggði sýknukröfu sína á því að hún hefði ekki ekið umfram leyfilegan hámarkshraða þar sem hún var stöðvuð því að engar merkingar hefðu verið um að annar hraði væri leyfður en 90 km hraði sem venjulega er leyfður á þjóðvegum með bundnu slitlagi. Engar merkingar hefðu verið eftir að lögreglan hafði afskipti af ákærðu um að framkvæmdasvæði væri að ljúka og því taldi hún að 90 kílómetra hámarkshraði væri á svæðinu og að hún hefði verið inni á svæði sem heimilaði 90 kílómetra hámarkshraða þegar lögreglan mældi hraða hennar. Kvað ákærða að hafi verið merkingar um upphaf framkvæmda í Hveradalabrekkunni þá hefði hún löngu verið komin út af því svæði þegar lögreglan hafði afskipti af henni. Þá hefði hún sérstaklega, eftir afskipti lögreglu, kannað hvort einhverjar merkingar væru framundan um lok vegaframkvæmda en svo hefði ekki verið.

Lögreglumaðurinn L-kk-nf H-kk-nf sagði að lögreglan hefði verið rétt komin upp á heiðina á leið í vesturátt og tiltölulega nýkomin inn á athafnasvæðið þegar hraði ákærðu var mældur. Hefði lögreglan snúið við og ekið ákærðu uppi og gert henni grein fyrir ákæruefninu. Staðfesti vitnið að merkingar hefðu verið greinilegar við veginn á leið í vesturátt um að hámarkshraði væri lækkaður í 50 km á klukkustund þar sem athafnasvæðið byrjaði rétt fyrir ofan Kambabrún og sömu merkingar hefðu verið þar sem athafnasvæðið hófst að vestan í Hveradalabrekkunni.

Vitnið L-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi eins og vitnið L-kk-nf að hraði ákærðu hefði verið mældur rétt eftir að þau komu inn á framkvæmdasvæði að austanverðu.

Vitnið A-x-x M-x-x H-x-x, móðir ákærðu, gaf skýrslu í gegnum síma og kvaðst hafa fylgst sérstaklega með því, eftir að lögreglan hafði afskipti af ákærðu, hvort einhverjar merkingar hefðu verið á svæðinu á leið austur en svo hefði ekki verið.

Vitnið E-kvk-nf H-kvk-nf, systurdóttir ákærðu, sem einnig gaf skýrslu í gegnum síma bar eins og móðir ákærðu. Verður framburður þeirra metinn með tilliti til tengsla við ákærðu.

Í gögnum málsins liggja fyrir ljósmyndir sem teknar voru af merkingum umræddan dag í vesturátt en af tilefni annars brots. Eru það væntanlega sömu merkingar og getið er í frumskýrslu lögreglunnar í máli þessu en þær myndir voru lagðar fram í héraðsdómsmálinu S-743/2006 sem dæmt var í Héraðsdómi Suðurlands þann 20. febrúar sl. Þá liggja fyrir ljósmyndir úr sama dómsmáli, teknar í Hveradalabrekkunni þar sem sjá má merki sem vara við nýlagðri klæðningu og banna framúrakstur. Þá er ör á myndinni, sem vísar á skilti, sem ekki er hægt að greina á ljósmyndinni, sem sagt er vera merki um 50 kílómetra hámarkshraða. Eru þau merki staðsett mót umferð í austurátt, þar sem beygt er út af Suðurlandsvegi að Hellisheiðarvirkjun. Á ljósmyndum úr því dómsmáli, sem teknar eru af umferðarmerkjum rétt fyrir ofan Kambabrún, er ekki að sjá sambærilegar merkingar á gagnstæðri vegöxl eða önnur umferðarmerki en bakhlið á einu varúðarmerki. Þá er ekki hægt að byggja á því myndskeiði sem lagt var fram í málinu úr Eyewitness-búnaði lögreglunnar í umrætt sinn utan að þar er ekki að sjá neinar merkingar sem snúa í akstursstefnuna austur eins og ákærða ók í umrætt sinn. Á því myndskeiði má sjá merkingar í vesturátt en frá því að bifreið ákærðu kemur inn á myndskeiðið og þar til lögreglan stöðvar hana er ekki að sjá neinar merkingar í akstursátt ákærðu. Engin gögn styðja það að ákærðu mætti vera ljóst að hún væri enn inni á framkvæmdasvæði þegar lögreglan hafði afskipti af henni. Ákærða hefur ítrekað neitað sök og fullyrt að ekki hafi verið merkingar sem gáfu til kynna að hámarkshraði hafi verið 50 km á klukkustund í umrætt sinn þar sem lögreglan hafði afskipti af henni eða að henni hafi mátt vera ljóst, með öðrum hætti, að hún væri inni á svæði þar sem vegaframkvæmdir stæðu yfir. Upplýst er að ákærða var stöðvuð fljótlega eftir að lögreglan var komin inn á athafnasvæðið í akstursátt í vestur við Kambabrún en vegaframkvæmdir stóðu þá yfir frá Hellisheiðarbrún rétt ofan við Kamba og að Hveradalabrekku samkvæmt merkingum sem voru í vesturátt. Í máli þessu hefur ákæruvaldið lagt fram ljósmyndir sem snerta ekki meintan brotavettvang ákærðu utan þær sem styðja framburði hennar sjálfrar. Þá hefur lögreglan haldið því fram að nákvæmlega eins merkingar hafi verið hinum megin á veginum þar sem framkvæmdir stóðu yfir, sem gáfu til kynna að framkvæmdir væru yfirstandandi. Framlögð gögn sýna annað.

Vafi er því á að ákærðu hafi mátt vera ljóst, þegar hún var að nálgast Kambabrún, þó svo að hún hafi orðið vör við merkingar um lækkun hámarkshraða í Hveradalabrekkunni, að hún væri enn inni á framkvæmdasvæðinu þar sem ekki hefur verið sýnt fram á að merkingar þess efnis hafi verið á leiðinni fyrir utan í upphafi framkvæmda ofan við Hveradalabrekkuna, en margir kílómetrar skilja að vettvang og Hveradalabrekkuna. Hefur ákæruvaldinu því ekki tekist að sýna fram á að ákærðu hafi verið, eða mátt vera ljóst, að hún hafi enn verið inni á framkvæmdasvæðinu þegar lögreglan hafi afskipti af henni. Breytir engu þar um að skilti hafi verið í akstursleið í vestur og markað framkvæmdasvæði frá þeim stað.

Þar sem vafi er á því hvort ákærða hafi verið komin út af framkvæmdasvæðinu þegar lögreglan hafði afskipti af henni, eða enn verið inni á því, verður hún ekki sakfelld á þeim gögnum og vitnisburði sem liggja fyrir í málinu. Því ber að sýkna ákærðu af þeirri háttsemi sem lýst er í ákæru.

Með vísan til 166. gr., sbr. 164 gr., laga um meðferð opinberra mála skal sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, R-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem eru hæfilega ákveðin 155.376 krónur auk ferðakostnaðar, 13.000 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, fulltrúi sýslumannsins á Selfossi, sótti mál þetta.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærða, S-kvk-nf H-kvk-nf, skal vera sýkn í máli þessu.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, R-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 168.376 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.