E-56/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., var höfðað 29. desember 2010.

Stefnandi er S-kk-nf S-kk-nf, Straumnesi, Húsavík

Stefnda er H-kvk-nf J-kvk-nf, Ingólfsstræti 7, Reykjavík

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði gert að greiða stefnanda 689.130 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 19. júlí 2009 til greiðsludags.

Þá er þess krafist að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda málskostnað að mati dómsins.

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Þá gerir stefnda kröfu um málskostnað að mati dómsins, að viðbættu álagi úr hendi stefnanda svo og virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Málavextir

Málavextir eru þeir að stefnda, H-kvk-nf J-kvk-nf, fékk að gjöf þann 28. janúar 1963 frá afa sínum, Ó-kk-þgf J-kk-þgf, hluta af jörðinni Nesi í Aðaldælahreppi, nú Þingeyjarsveit. Gjöfin tók til eignarhluta Ó-kk-ef í jörðinni, sem þá var talinn 1/3 hluti jarðarinnar ásamt tilheyrandi veiðiréttindum í Laxá í Aðaldal.

Hinn 22. ágúst 1966 gerði J-kk-nf Ó-kk-nf, faðir stefndu, leigusamning við stefnanda um eignarhluta stefndu í Nesjörðinni. Samkvæmt samningnum tók stefnandi eignarhlutann, þ.m.t. landnytjar og hlunnindi, á leigu til sex ára og skyldi árlegt leiguafgjald vera 23.000 krónur á ári sem skyldu greiðast fyrir 1. október ár hvert.

Á árinu 1972 voru gerð landskipti á „hinni fornu Nesjörð í Aðaldælahreppi“ og kom út úr þeim skiptum að stefnda ætti 1/6 hlut í upphaflegu jörðinni, en ágreiningslaust er að þar var um að ræða sama hluta og stefnda fékk að gjöf í janúar 1963. Eftir landskiptin gerði faðir stefndu nýjan samning við stefnanda um leigu á eignarhluta stefndu og var sá samningur til fimm ára. Eignarhluti stefndu í jörðinni tók til tveggja landspildna sitt hvorum megin við Laxá í Aðaldal, sem ekki lágu saman. Spildurnar lágu heldur ekki að upphaflegu landi býlisins Straumnesi, sem er í eigu stefnanda, en það býli var stofnað á árinu 1973 sem nýbýli á 6 ha landspildu úr jörðinni Árnesi. Eignarhluti stefndu í Nesjörðinni var því að öllu leyti sérgreindur og mörk landspildnanna ágreiningslaus.

Hinn 23. janúar 1978 var síðan gerður þriðji samningurinn milli sömu aðila um áðurnefndan eignarhluta stefndu í Nesjörðinni og var sá samningur einnig til fimm ára og lauk leigutímanum 14. maí 1982. Ekki voru gerðir frekari leigusamningar um eignarhluta stefndu í jörðinni.

Með yfirlýsingu hinn 11. september 1986 óskaði stefnda eftir því, að áeggjan stefnanda, að eignarhluti hennar í Nesjörðinni yrði talinn með býlinu Straumnesi en ekki með lögbýlinu Nesi, eins og áður hafði verið. Landbúnaðarráðuneytið varð við þessari beiðni um sameiningu í mars 1987 og var yfirlýsingu stefndu frá 11. september 1986 síðan þinglýst 15. apríl 1987. Eftir þessa sameiningu við Straumnes var stefnda talin eiga 89% eignarhluta í Straumnesi en stefnandi og eiginkona hans samtals 11% eignarhluta.

Með bréfi þáverandi lögmanns stefndu til stefnanda og eiginkonu hans hinn 2. mars 2003 afturkallaði stefnda yfirlýsingu sína frá 11. september 1986 og gerði jafnframt kröfu um slit á sameigninni að Straumnesi. Sameigendur stefndu í jörðinni féllust ekki á kröfu stefndu og leitaði hún því til sveitarstjórnar Aðaldælahrepps og jarðanefndar Suður-Þingeyjarsýslu sem samþykktu fyrir sitt leyti beiðni stefndu um skiptingu þannig að hún fengi skipt út úr býlinu Straumnesi þeim landspildum sem hún hafði lagt til býlisins á sínum tíma. Landbúnaðarráðuneytið hafnaði hins vegar beiðni stefndu um skiptingu og vísaði til þess að það hefði ekki heimild samkvæmt 3. mgr. 12. gr. þágildandi jarðalaga til að kveða á um skiptingu jarða gegn vilja eins eða fleiri eigenda, heldur gæti það eingöngu staðfest skiptingu sem ákveðin hefði verið með lögmætum hætti. Sameigendur stefndu í jörðinni, þ.e. stefnandi og eiginkona hans, brugðust þannig við kröfu stefndu um skiptingu að þau fóru þess á leit við landbúnaðarráðuneytið að fá heimild ráðuneytisins til að innleysa eignarhluta stefndu í Straumnesi. Ráðuneytið hafnaði þeirri málaleitan stefnanda og eiginkonu hans.

Stefnda höfðaði síðan mál fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra í maí 2005 þar sem hún gerði kröfu um að viðurkenndur yrði réttur hennar til að skipta býlinu Straumnesi þannig að hún fengi sérgreinda við skiptinguna þær tvær landspildur sem hún hafði lagt til býlisins á árinu 1987. Stefnandi og eiginkona hans gerðu kröfu um að öllum kröfum stefndu í málinu yrði hafnað og gagnstefndu í málinu, þar sem þau kröfðust þess m.a. að viðurkenndur yrði forkaupsréttur þeirra að eignarhluta stefndu í Straumnesi og að viðurkenndur yrði með dómi réttur þeirra til lífstíðarábúðar á eignarhluta stefndu. Héraðsdómur Norðurlands eystra sýknaði stefnanda og eiginkonu hans af kröfum stefndu og féllst á kröfu þeirra um að þau ættu lífstíðarábúð á jörðinni Straumnesi svo og forkaupsrétt á eignarhluta stefndu í býlinu. Málinu var áfrýjað til Hæstaréttar Íslands sem sneri við niðurstöðu héraðsdóms og féllst að öllu leyti á kröfu stefndu þar sem viðurkenndur var réttur hennar til að fá slitið sameigninni á þann hátt að hún fengi í sinn hlut þær tvær landspildur sem hún fékk við landskiptagerðina 18. september 1972 úr Nesjörðinni og sem hún hafði lagt til Straumness á árinu 1987. Hæstiréttur sýknaði stefndu að kröfu stefnanda og eiginkonu hans um viðurkenningu á rétti þeirra til lífstíðarábúðar á eignarhluta stefndu í Straumnesi svo og kröfu þeirra um forkaupsrétt á eignarhlutanum.

Á árinu 2009 seldi stefnda eignarland sitt (Straumnes land, landnr. 212273) til Aðaldals ehf., að undanskilinni 2500 m2 landspildu, sem afmörkuð var með hnitum, og á stefnda nú einungis óverulegan hluta þess lands sem hún fékk upphaflega að gjöf á árinu 1963.

Í lok desember sl. var stefndu birt stefna í því máli sem hér er til meðferðar og var það í fyrsta sinn sem fram kom formleg krafa frá stefnanda um greiðslu fyrir ræktun á eignarlandi stefndu, en þá voru tæp fjögur ár liðin frá því að dómur féll í Hæstarétti í máli hennar gegn stefnanda og eiginkonu hans.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir á því að eftir 14. maí 1982 hafi áframhaldandi ótvíræður réttur hans til ábúðar á landinu byggst á munnlegu samkomulagi og óslitinni ábúð sem aldrei var sagt upp. Með yfirlýsingu, dags. 11. september 1986, hafi stefnda samþykkt að umræddur eignarhluti hennar í jörðinni Nesi yrði talinn með jörðinni Straumnesi, sem stefnandi byggði og hafði ábúð á, og hélst sú skipan þar til stefnda fékk eignarhluta sinn sérgreindan og skilinn frá Straumnesi, en réttur hennar til skiptanna hafi verið viðurkenndur með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 344/206, sem kveðinn var upp 22. febrúar 2007.

Á meðan stefnandi hafi haft ábúð á eignarlandi stefndu hafi hann ræktað tún þess og hafi varið til þess umtalsverðum tíma og fjármunum. Við lok ábúðar hafi hann krafist þess að stefnda greiddi fyrir þessa ræktun, en ábúðarlög, nr. 80/2004, mæli skýrt fyrir um þá skyldu jarðareiganda að kaupa ræktun af ábúanda við ábúðarlok. Stefnda hafi hins vegar eindregið neitað að greiða stefnanda fyrir ræktun túnanna eins og henni beri að gera og hafi m.a. haft það eftir þáverandi lögmanni sínum, J-kk-þgf H-kk-þgf, að hún skyldi ekki greiða stefnanda þessar lögboðnu bætur, þrátt fyrir að lögmaðurinn hafi í bréfi til stefnanda, dags. 21. mars 2003, bent honum á rétt sinn til þess að óska úttektar á landinu.

Stefnandi hafi aflað úttektar G-kk-ef L-kk-ef, sem sé skipaður úttektarmaður samkvæmt V. kafla ábúðarlaga, á ræktun sinni á landi stefndu. Matið, dags. 29. nóvember 2010, sé í sjálfu sér einfalt og byggist á stöðluðu núvirði á hektara að teknu tilliti til fyrningar frá endurræktunarári. Úttektarmaðurinn meti ræktun túnsins á 689.130 krónur, en sú fjárhæð, sem sé stefnufjárhæðin í máli þessu, sé þannig fengin:

Nývirði á hektara: 251.556 krónur.

Verð á hektara að teknu tilliti til fyrningar frá endurræktunarári: 186.756 krónur.

Stærð landsins: 3,69 hektarar.

Verð á ræktun túnsins: 3,69 x 186.756 krónur = 689.130 krónur.

Hinn 19. júní 2009 sendi lögmaður stefnanda þáverandi lögmanni stefndu bréf þar sem óskað hafi verið skýringa og rökstuðnings á ólögmætri höfnun stefndu á skilyrðislausri greiðsluskyldu sinni fyrir ræktun landsins. Svar hafi ekki borist, hvorki frá stefndu né nokkrum fyrir hennar hönd. Sé stefnanda því nauðugur sá kostur að höfða mál þetta.

Um lagarök vísar stefnandi m.a. til ábúðarlaga nr. 80/2004, einkum til V. kafla laganna og ákvæðis til bráðabirgða nr. II a., auk almennra reglna fjármunaréttar, einkum reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og auðgunarreglna. Um málskostnað vísast til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um dráttarvexti vísast til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Málsástæður stefndu og lagarök

Krafa stefnanda um greiðslu fyrir ræktun á túni í fyrrum eignarlandi stefndu virðist af stefnu byggð á því að stefnandi hafi haft ábúð á grundvelli ábúðarlaga á fyrrnefndum landspildum. Þessu sé alfarið hafnað og því mótmælt að stofnast hafi réttur til ábúðar á áðurnefndum landspildum úr jörðinni Nesi í Aðaldal. Stefnda kannist ekki við að ábúðarsamningar hafi verið gerðir milli málsaðila, hvorki skriflegir né munnlegir, og sé sú fullyrðing stefnanda með öllu ósönnuð. Hið rétta sé að stefnandi hafi, um ákveðinn tíma, haft tiltekin leiguumráð yfir eignarlandi stefndu samkvæmt þremur leigusamningum og hafi þeim afnotum lokið 14. maí 1982. Þessir samningar hafi hins vegar ekki verið ábúðarsamningar, enda hafi þeir á engan hátt uppfyllt skilyrði þágildandi ábúðarlaga nr. 64/1976 og eldri laga um sama efni frá árinu 1961. Frá 14. maí 1982 hafi ekki verið í gildi samningur um afnot stefnanda af spildunum. Á vissu tímabili hafi spildurnar þó verið hluti af býlinu Straumnesi en stefnandi hafi allt að einu ekki haft ábúðarrétt á þeim þar sem hann stundaði ekki búrekstur á býlinu og stefnda hafi fengið greiddan árlegan veiðiarð vegna veiði í Laxá í Aðaldal og Mýrarkvísl sem fylgdi eignarhluta hennar. Stefnda telur fráleitt að tiltekin tímabundin leiguumráð á spildunum úr landi Ness, á grundvelli leigusamninga sem gerðir voru á árunum 1966, 1972 og 1978, geti talist grundvöllur ábúðar í skilningi ábúðarlaga. Þá hafi því verið hafnað af Hæstarétti Íslands að stefnandi hafi öðlast rétt til ábúðar á grundvelli 6. gr. þágildandi ábúðarlaga nr. 64/1976.

Stefnda bendi jafnframt á að samkvæmt 21. gr. þágildandi ábúðarlaga nr. 64/1976, og 12. gr. núgildandi ábúðarlaga nr. 80/2004, sé ábúanda skylt að stunda landbúnað á ábúðarjörð sinni. Stefnandi uppfylli þetta skilyrði laganna ekki á nokkurn hátt. Hugtakið ábúð hafi fyrst verið skilgreint með ábúðarlögum nr. 80/2004, og þá sem afnotaréttur að jörð eða jarðarhluta til búrekstrar eða annars atvinnurekstrar á sviði landbúnaðar með réttindum og skyldum samkvæmt lögunum. Stefnandi hafi aldrei uppfyllt þau skilyrði sem fram koma í ábúðarlögum til að geta talist ábúandi á landspildum stefndu og þegar af þeirri ástæðu einni hafi stefnandi aldrei öðlast ábúðarrétt á landi stefndu, sem nú sé í eigu Aðaldals ehf.

Þá sé einnig á það bent að fyrrgreindar landspildur stefndu hafi ekki verið ,,jörð eða lögbýli“ fyrr en á árinu 1987 við sameiningu landspildnanna við Straumnes. Þessu til viðbótar vísar stefnda til þess að stefnandi hafi aldrei greitt leigu fyrir landspildur hennar. Öllum röksemdum stefnanda um að hann hafi öðlast einhvers konar ábúðarrétt á landspildum stefndu sé því hafnað en dómkrafa stefnanda virðist alfarið grundvallast á því að um ábúð hafi verið að ræða og sé vísað til ákvæða ábúðarlaga um kaupskyldu jarðareiganda við ábúðarlok á framkvæmdum og umbótum ábúanda á jörð sem jarðareigandi hefur heimilað.

Stefnda vísi einnig til dóms Hæstaréttar Íslands í máli hennar gegn stefnanda og eiginkonu hans frá 22. febrúar 2007 (mál nr. 344/2006), en þar segi m.a. í niðurstöðu Hæstaréttar Íslands að stefnandi geti ekki reist rétt til ábúðar á eignarhluta stefndu í Straumnesi á 6. gr. þágildandi ábúðarlaga þar sem hann hafi ekki sýnt fram á að hann hafi notað eignina til búrekstrar eða annars atvinnurekstrar á sviði landbúnaðar. Dómurinn sé afdráttarlaus um það að stefnandi hafi ekki öðlast ábúðarrétt á eignarlandi stefndu en dómkröfur stefnanda í því máli sem hér um ræðir virðast hins vegar alfarið byggðar á hinu gagnstæða, þ.e. að um ábúðarrétt sé að ræða, þrátt fyrir fyrrgreindan dóm Hæstaréttar.

Stefnda vísar einnig til þess að samkvæmt 13. gr. þágildandi ábúðarlaga nr. 64/1976 hafi leiguliða verið skylt að leita samþykkis jarðeiganda og fara fram á að hann láti gera tilteknar jarðarbætur á sinn kostnað og hækki þá jafnframt eftirgjald jarðarinnar. Ef jarðareigandi vilji ekki gera jarðarbæturnar á sinn kostnað sé leiguliða heimilt að framkvæma verkið enda liggi fyrir skriflegt álits héraðsráðunauts um að jarðarbæturnar séu líklegar til að gefa góðan arð. Stefnandi hafi aldrei leitað eftir því við stefndu að hún kostaði framkvæmdir við ræktun á túni á eignarlandi hennar, né hafi hann aflað samþykkis hennar fyrir framkvæmdinni. Þá liggi ekki fyrir álit héraðsráðunautar á nauðsyn þeirrar framkvæmdar sem hér um ræðir.

Dómkrafa stefnanda sé alfarið grundvölluð á ákvæðum núgildandi ábúðarlaga. Stefnda telur að þar sem stefnandi öðlaðist aldrei ábúðarrétt á landspildunum, verði ekki með nokkru móti séð að henni beri greiðsluskylda á grundvelli ábúðarlaga enda ekkert samningssamband milli stefndu og stefnanda á grundvelli þeirra laga. Þar að auki sé stefnda ekki einu sinni eigandi landsins í dag og hafi því ekki lengur stöðu jarðareiganda.

Almennar reglur kröfu- og samningaréttarins renni fráleitt nokkrum stoðum undir kröfugerð stefnanda í málinu. Fyrir liggur að í þeim tímabundnu samningum sem faðir stefndu gerði við stefnanda á árunum 1966, 1972 og 1978 sé ekki að finna ákvæði sem skuldbindi stefndu til að kaupa af stefnanda eða greiða honum bætur, sem leigutaka, vegna hugsanlegra framkvæmda stefnanda á leigulandinu. Skýrt ákvæði hefði þurft að vera í samningunum sjálfum ef fallast ætti á að um kaupskyldu væri að ræða af hálfu eiganda landsins. Framkvæmdir stefnanda við ræktun á landspildunum hafi alfarið verið á ábyrgð stefnanda sjálfs og hvíli engin skylda samkvæmt almennum reglum samninga- eða kröfuréttar til að greiða stefnanda fyrir ræktunina enda hafi stefnda aldrei gengist undir slíka skuldbindingu. Í þessu sambandi sé einnig vert að taka fram að stefnda hafi aldrei gefið stefnanda leyfi fyrir framkvæmdinni og hafi stefnandi aldrei innt hana eftir slíku leyfi. Þá liggi það einnig fyrir, eins og áður hafi komið fram, að stefnandi greiddi aldrei leigugjald fyrir leiguafnot sín af landspildum stefndu.

Ef svo ólíklega vildi til að fallist yrði á að stefndu bæri skylda til að kaupa þá ræktun sem stefnandi lét framkvæma á hluta af eignarlandi hennar þá verði ekki annað séð að sú skylda sé fallin niður sökum tómlætis. Fyrir liggi að tímabundnu leigusamningarnir féllu úr gildi á árinu 1982 og voru ekki endurnýjaðir. Eftir það tímamark hafi stefnandi ekki haft fyrrgreindar landspildur á leigu. Ekkert liggi fyrir um hvenær stefnandi ræktaði tún á eignarlandi stefndu en hitt liggi fyrir að krafa um greiðslu fyrir ræktunina hafi fyrst komið fram gagnvart stefndu þegar henni var birt stefna í máli þessu í upphafi þessa árs, tæpum 29 árum eftir að leigutímanum lauk og tæpum fjórum árum eftir að dómur var kveðinn upp í Hæstarétti í máli stefndu gegn stefnanda og eiginkonu hans eins og áður hafi verið vikið að.

Í stefnu komi fram að fjárhæð dómkröfu stefnanda sé byggð á úttekt eða mati G-kk-ef L-kk-ef, úttektarmanns samkvæmt V. kafla ábúðarlaga, sem stefnandi hafi aflað. Vísað sé til þess að matið, sem sé dagsett 29. nóvember 2010, sé í sjálfu sér einfalt og byggt á stöðluðu núvirði á hektara að teknu tilliti til fyrningar frá endurræktunarári. Ljóst sé að hér sé ekki um úttekt samkvæmt ábúðarlögum að ræða enda ekki um ábúð að ræða eins og áður hafi verið vikið að. Hér sé því um einhvers konar einhliða mat að ræða sem stefnandi hafi aflað sér án þess að stefndu hafi verið gefinn kostur á að koma á framfæri sjónarmiðum sínum. Ekki sé um dómkvaddan matsmann að ræða og þó svo að um sé að ræða úttektarmann samkvæmt ábúðarlögum þá hafi slíkt mat ekkert gildi þar sem matið hafi ekki farið fram og eigi ekki að fara fram á grundvelli ábúðarlaga. Þá sé einnig til þess að líta að matið beri ekki með sér að um sé að ræða mat á ræktun á fyrrum eignarlandi stefndu, Straumnesi land, landnúmer 212273, þvert á móti sé tekið fram að verið sé að meta til verðs tún á allt annarri jörð, þ.e. jörðinni Árnesi í Aðaldal. Þá sé tekið fram að upplýsingar um ástand og stærð túnsins séu alfarið frá stefnanda en svo virðist sem engin sjálfstæð athugun á þessum þáttum hafi farið fram af hálfu úttektarmannsins. Ljóst sé samkvæmt framansögðu að ekki verði undir nokkrum kringumstæðum byggt á fyrrgreindu mati og sé því alfarið hafnað af stefndu.

Þá sé dráttarvaxtakröfu stefnanda einnig mótmælt sérstaklega, þ. á m. upphafstíma kröfunnar.

Með vísan til alls þess sem að framan sé rakið geri stefnda kröfu um að hún verði alfarið sýknuð af öllum kröfum stefnanda í málinu, enda verði dómkrafan hvorki grundvölluð á ábúðarlögum nr. 80/2004 né almennum reglum samninga- og kröfuréttar.

Stefnda geri kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda að skaðlausu. Stefnda telji að hér sé verið að höfða mál að þarflausu sem leiða eigi til álags á málskostnað samkvæmt 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málskostnaðar-krafa stefndu sé að öðru leyti grundvölluð á ákvæðum 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. sömu laga. Krafa stefndu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé grundvölluð á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988 með síðari breytingum.

Varðandi lagarök vísar stefnda til ákvæða þágildandi ábúðarlaga nr. 64/1976 svo og til núgildandi ábúðarlaga nr. 80/2004. Þá sé vísað til meginreglna samninga- og kröfuréttar.

Niðurstaða

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að með leigusamningum sem gerðir voru um jarðarpart stefndu í jörðinni Nesi í Aðaldal á árunum 1966, 1972 og 1978 hafi stefnandi öðlast ábúðarrétt á eignarlandi stefndu. Engir skriflegir samningar voru gerðir eftir 1982 en stefnandi heldur því fram að ótvíræður réttur hans til ábúðar hafi eftir það byggst á munnlegu samkomulagi og óslitinni ábúð sem aldrei hafi verið sagt upp.

Byggir stefnandi á því að á þeim árum sem hann hafi haft ábúð á eignarlandinu hafi hann ræktað tún og varið til þess fjármunum og tíma. Í máli þessu krefur hann stefndu um greiðslu að fjárhæð 689.130 krónur fyrir umrædda ræktun og byggir hann fjárkröfuna á úttekt G-kk-ef L-kk-ef úttektarmanns.

Samkvæmt skriflegum leigusamningi sem gerður var hinn 23. janúar 1978 tók stefnandi á leigu umræddan jarðarpart og skyldi leigutíminn vera 5 ár frá 14. maí 1977 til 14. maí 1982. Leigutími samkvæmt samningnum rann því út 14. maí 1982. Fleiri skriflegir samningar voru ekki gerðir um leigu á jarðarpartinum Gegn andmælum stefndu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að munnlegur samningur um leiguna á landinu eða ábúð stefnanda hafi verið gerður eftir þann tíma.

Stefnandi byggir einnig á því að réttur hans til ábúðar hafi byggst á óslitinni ábúð hans á landinu sem aldrei hafi verið sagt upp.

Samkvæmt 21. gr. ábúðarlaga nr. 64/1976 og 12. gr. ábúðarlaga nr. 80/2004 er gildi tóku 1. júlí 2004 er leiguliða skylt að búa á ábúðarjörð sinni, nytja hana og stunda þar landbúnað.

Stefnandi kom ekki fyrir dóm til skýrslugjafar. Engin gögn liggja fyrir í málinu er sýni fram á að stefnandi hafi uppfyllt framangreind ákvæði ábúðarlaga. Gegn andmælum stefndu telst því ósannað að stefnandi hafi haft hið umrædda land til ábúðar.

Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að hann eigi kröfu á hendur stefndu vegna ræktunar á landinu á grundvelli ábúðarlaga. Þá hefur hann ekki sýnt fram á að hann eigi kröfu á hendur stefndu á öðrum grundvelli eða að hún hafi gengist undir skuldbindingu um að greiða honum fyrir umrædda ræktun. Ber því að sýkna stefndu af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem ákveðst 550.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefnda, H-kvk-nf J-kvk-nf, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef S-kk-ef.

Stefnandi greiði stefndu 550.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf