S-1/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 12. mars 2015, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 21. janúar 2015, á hendur A, kt. [...], [...], [...] „fyrir kynferðislega áreitni en til vara fyrir brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot, með því að hafa ítrekað í apríl 2013 í samskiptum við B, sem þá var 11 ára gömul, á samskiptamiðlinum Skype, viðhaft kynferðislegt tal og falast eftir því að hitta B í kynferðislegum tilgangi og óskað eftir því að hann fengi að káfa á afturenda B. Þá óskaði ákærði eftir því að hún sýndi honum afturenda sinn og sýndi henni kynfæri sín er hann fróaði sér, hvort tveggja í gegnum vefmyndavél.“

Í ákæruskjali er háttsemi ákærða aðallega talin varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Við dómtöku málsins var jafnframt haldið uppi svofelldri einkaréttarkröfu: „Af hálfu C, kt. [...] og D, kt. [...], sem gera kröfu fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, B, kt. [...], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða brotaþola kr. 800.000 í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 17. apríl 2013 til greiðsludags af framangreindri fjárhæð. Ef greitt verður síðar en 5. mars 2014 er gerð krafa um dráttarvexti, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar til handa réttargæslumanni vegna réttargæslustarfa, sbr. 48. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 216. gr. sömu laga, þ.m.t. vegna framsetningar bótakröfu.“

Ákærði játaði skýlaust fyrir dómi það brot sem honum er gefið að sök í ákæru og viðurkenndi bótaskyldu sína gagnvart brotaþola. Í ljósi þeirrar afstöðu ákvað dómari að taka málið til dóms á grundvelli 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þeirri ákvörðun var ekki andmælt og ekki kom fram krafa um að aðalmeðferð færi fram í málinu. Þá var ekki talin þörf á að víkja einkaréttarkröfunni til meðferðar í sérstöku einkamáli, sbr. 1. mgr. 175. gr. sömu laga. Var málið tekið til dóms samdægurs, án frekari sönnunarfærslu, eftir að fjallað hafði verið stuttlega um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga, sem og um einkaréttarkröfuna, sbr. 2. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 176. gr. sömu laga.

Af hálfu ákærða er þess krafist að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann lækkunar bótakröfu.

Um málavaxtalýsingu er skírskotað til ákæru. Samkvæmt rannsóknargögnum málsins er ákæran byggð á útprentun af skriflegum samskiptum ákærða og brotaþola sem fóru fram með samskiptamiðlinum Skype og fundust við leit í tölvu ákærða, sem haldlögð hafði verið í þágu annarrar lögreglurannsóknar er beindist að honum. Samkvæmt tímasetningum sem þar greinir hófust samskiptin kl. 10:30 þann 17. apríl 2013 og stóðu því sem næst óslitið yfir til kl. 13:39 sama dag. Verður af þeim ráðið að vefmyndavélar hafi verið notaðar á bága bóga. Samkvæmt því sem þar kemur fram viðhafði ákærði ýmiss konar kynferðislegt tal, bað brotaþola ítrekað um að hreyfa vefmyndavélina eða sjálfa sig til og frá svo að sæist í afturenda hennar, falaðist eftir því að brotaþoli heimsækti sig og að hann fengi þá að snerta hana, m.a. káfa á afturenda hennar, auk þess sem af samskiptunum verður ráðið að hann hafi sýnt henni kynfæri sín er hann fróaði sér í gegnum vefmyndavél. Fær þetta einnig stoð í því sem fram kom við skýrslugjöf brotaþola við rannsókn málsins, sem fram fór undir stjórn dómara, sbr. a-lið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu við rannsókn málsins kemur fram að hann muni lítið sem ekkert eftir atvikum, en hann hafi verið í mikilli óreglu á umræddum tíma.

Með skýlausri játningu ákærða, sem samræmist rannsóknargögnum málsins og ekki er ástæða til að draga í efa, telst sannað að ákærði viðhafði, í framangreindum samskiptum hans við brotaþola, alla þá háttsemi sem í ákæru greinir. Í játningu ákærða felst jafnframt viðurkenning þess að honum hafi verið fullkunnugt um ungan aldur brotaþola, en á milli þeirra eru nokkuð náin fjölskyldutengsl.

Með því að um ítrekaða háttsemi var að ræða á liðlega þriggja klukkustunda tímabili er það álit dómsins að brot ákærða teljist réttilega heimfært í samræmi við aðalkröfu ákæruvaldins, þ.e. til 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum. Er þá litið til þess að í athugasemdum er fylgdu frumvarpi er varð að lögum nr. 61/2007, um breytingu á almennum hegningarlögum, kemur fram að gert sé ráð fyrir því í frumvarpinu að neðri mörk hugtaksins kynferðisleg áreitni verði rýmkuð, þannig að hugtakið sé ekki afmarkað við líkamlega snertingu heldur geti einnig fallið undir það orðbragð og táknræn hegðun sem sé mjög meiðandi, ítrekuð eða til þess fallin að valda ótta. Sé þá miðað við stöðugt áreiti sem nálgist einelti. Er í athugasemdunum tekið fram að klúrt orðbragð og einhliða athafnir án þess að um líkamlega snertingu sé að ræða falli annars yfirleitt undir 209. gr. sem brot gegn blygðunarsemi, en það eigi ekki við þegar um ítrekaða háttsemi sé að ræða gagnvart sama einstaklingi.

Ákærði er tvítugur að aldri en var tæplega 19 ára er atvik máls þessa áttu sér stað. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur hann fjórum sinnum gengist undir sektarrefsingu með lögreglustjórasátt, þar af þrívegis vegna brota gegn fíknefnalöggjöf og einu sinni fyrir umferðarlagabrot. Hefur sá sakaferill ekki sérstök áhrif við ákvörðun refsingar hans nú.

Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til ungs aldurs brotaþola og mikilvægis þeirra hagsmuna sem ákvæðum refsilaga um kynferðisbrot gegn börnum er ætlað að vernda, sbr. 1. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá verður til þess litið að ákærði braut gegn trúnaðartrausti brotaþola í skjóli fjölskyldutengsla þeirra, þótt ákvæði 3. mgr. 70. gr. sömu laga verði ekki talið eiga hér við. Á hinn bóginn er við ákvörðun refsingar ákærða litið til fremur ungs aldurs hans, hreinskilnislegrar játningar hans og þess að sýnt er með vottorði læknis að ákærði hefur leitað meðferðar vegna vímuefnaneyslu sinnar eftir að málið kom upp. Með hliðsjón af framanrituðu og brotinu sjálfu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 4 mánuði. Með hliðsjón af greiðri játningu ákærða, ungum aldri hans og því sem fram er komið um sakaferil hans, þykir fært að fresta fullnustu refsingarinnar að öllu leyti og fellur hún niður að tveimur árum liðnum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum.

Í málinu hafa forráðamenn brotaþola uppi kröfu um að ákærði verði dæmdur til að greiða ólögráða dóttur þeirra, brotaþola, miskabætur, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að fjárhæð 800.000 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta. Er í greinargerð með bótakröfu byggt á því að brot ákærða sé til þess fallið að valda brotaþola andlegri vanlíðan og hafi falið í sér meingerð gegn persónu hennar.

Brot ákærða fól í sér ólögmæta meingerð í garð brotaþola sem veitir henni rétt til miskabóta úr hendi hans, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Í máli þessu nýtur ekki við sérfræðilegra gagna um áhrif brots ákærða á líðan brotaþola. Ljóst má þó teljast að brot af þeim toga sem ákærði er hér sakfelldur fyrir er almennt til þess fallið að valda barni á hennar aldri sálrænum erfiðleikum, auk þess sem fjölskyldutengslin við ákærða þykja líkleg til að auka á miska stúlkunnar. Að öllu virtu þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin 400.000 krónur. Verður ákærði dæmdur til greiðslu þeirrar fjárhæðar, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Ekki verður séð að einkaréttarkrafan hafi verið kynnt ákærða fyrr en við fyrirtöku málsins fyrir dómi 12. mars sl. og tekur upphafstími dráttarvaxta mið af því, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., þykir hæfilega ákveðin að fjárhæð 502.000 krónur, en auk þess ber að greiða verjandanum 92.823 krónur vegna ferðakostnaðar. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., telst hæfilega ákveðin að fjárhæð 215.000 krónur, en auk þess ber að greiða réttargæslumanninum 51.325 krónur vegna ferðakostnaðar. Tekur ákvörðun um þóknun verjandans og réttargæslumannsins mið af störfum þeirra á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi og hefur jafnframt verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Annan kostnað leiddi ekki af málinu. Samtals verður ákærði því dæmdur til að greiða 861.148 krónur í sakarkostnað.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara, í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:00 fimmtudaginn 9. apríl 2015.

Dómsorð:

Ákærði, A, sæti fangelsi í 4 mánuði, en fullnustu refsingarinnar er frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði C og D sameiginlega fyrir hönd ólögráða dóttur þeirra, B, 400.000 krónur í miskabætur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. apríl 2013 til 12. apríl 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 861.148 krónur í sakarkostnað, sem er þóknun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., að fjárhæð 502.000 krónur, ferðakostnaður verjandans, 92.823 krónur, þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., að fjárhæð 215.000 krónur og ferðakostnaður réttargæslumannsins, 51.325 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf