E-1063/2016

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 11. maí sl., er höfðað með áritun á stefnu 15. nóvember 2016.

Stefnandi er S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf, kt. 000000-0000, Háteigsvegi 20, Reykjavík.

Stefndi er Fer ehf., kt. 000000-0000, Auðbrekku 32, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.368.043 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. október 2014 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti á málsflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Í báðum tilvikum krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Krafa stefnda um frávísun málsins er hér eingöngu til meðferðar.

Í þessum þætti málsins krefst stefndi þess að málinu verði vísað frá dómi og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu stefndu verði hafnað og að málið verði tekið til efnismeðferðar. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað vegna þessa þáttar málsins.

I

Stefnandi starfaði sem bifreiðastjóri við akstur og aðstoð við fatlaða farþega hjá stefnda frá 1. apríl 2011 til 12. september 2014. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda. Stefnanda var sagt upp störfum með uppsagnarbréfi 31. júlí 2014 með þriggja mánaða fresti. Óumdeilt er að stefnandi fékk greidd laun frá því klukkan 7.30 og til klukkan 17.30 alla virka daga. Þá fékk stefnandi greidda 32,5 fasta yfirvinnutíma á mánuði.

Stefnandi kveðst einnig hafa unnið aukavinnu á kvöldin og um helgar við akstur á svokölluðum A-, B-, C- og D-bílum. Samkvæmt skipulagi stefnda hafi bílstjórar starfað sjöttu hverja viku á kvöldin og um helgar við akstur á áðurgreindum bifreiðum. Vinnutími á A- og B-bílum hafi yfirleitt verið frá klukkan 17.30 til klukkan 22 eða 23 á virkum dögum og allan daginn og fram á kvöld um helgar. Stefnandi hafi unnið eina viku á A-bíl og eina viku á B-bíl. Þannig hafi stefnandi unnið samtals í 19 daga samfellt.

Stefndi kveður stefnanda hafa haft þann starfa hjá stefnda að sjá um fastan akstur fyrir eldri borgara og hafi hann oftast haft skipti við aðra starfsmenn á vöktum sínum. Stefndi kveður að um stefnanda hafi gilt það sama og aðra starfsmenn hjá stefnda að hann hafi fengið greidda yfirvinnu nákvæmlega eftir skráningu hans sjálfs, enda hafi stefndi treyst því að þeir tímar sem starfsmenn skráðu og skiluðu inn til stefnda væru réttir. Stefnandi hafi lagt fram alla launaseðla sína hjá stefnda. Launaseðlarnir séu allir byggðir á hans eigin skráningu á yfirvinnu og hafi hann tekið við launum á grundvelli þeirra athugasemdalaust. Stefndi kveður stefnanda nánast aldrei hafa unnið yfirvinnu þann tíma sem hann starfaði hjá stefnda og því eigi kröfur hans vegna vangreiddra kvöldmatartíma og skerðingar á vikulegum frídegi ekki neina stoð í raunveruleikanum. Sú regla hafi gilt hjá stefnda að starfsmönnum hafi verið heimilt að gera athugasemdir við laun samkvæmt launaseðlum í tvær vikur eftir að þeir fengu greidd laun. Ef athugasemdir komu fram af hálfu starfsmanna hafi þær undantekningarlaust verið teknar til greina án frekari skoðunar af hálfu stefnda.

Stefndi kveður að ranglega sé látið að því liggja í stefnu að stefnanda hafi ekki verið látinn í té einkennisfatnaður í samræmi við ákvæði kjarasamnings. Hið rétta sé að reglulega hafi verið keypt vinnuföt fyrir stefnanda eins og aðra bifreiðarstjóra hjá stefnda, auk þess sem stefnandi hafi fengið greiddar 25.000 krónur á mánuði umfram skyldu, en sú fjárhæð hafi átt að ná yfir allan aukakostnað sem til félli hjá stefnanda, þ. á m. til kaupa á vinnufötum.

Í kjölfar starfsloka sinna hjá stefnda leitaði stefnandi til Eflingar-stéttarfélags þar sem hann taldi stefnda ekki hafa staðið rétt að launagreiðslum, en stefnandi kveðst ítrekað hafa gert athugasemdir við launagreiðslur á starfstíma sínum hjá stefnda. Stefnandi var trúnaðarmaður á vinnustað stefnda og í kjölfar ábendinga frá honum hafði stéttarfélagið gert ýmsar athugasemdir við kaup og kjör starfsmanna með bréfi 21. maí 2014. Eftir að stéttarfélagið hafði farið yfir þau gögn sem stefnandi hafði fengið afhent frá stefnda sendi það stefnda launakröfu 2. október 2014. Var þar gerð krafa um greiðslu launa vegna vangreiddrar yfirvinnu og vegna neysluhléa, hvíldartíma, fatapeninga og orlofs, alls að fjárhæð 4.319.459 krónur.

Stefndi kveður að í framangreindu bréfi hafi komið fram mikill misskilningur af hálfu stéttarfélagsins á störfum stefnanda og margvísleg túlkun á gildandi kjarasamningi. Hafi félagið sett fram rúmlega fjórfalt hærri kröfu en stefnukrafa málsins kveði nú á um.

Í framhaldinu var haldinn fundur með stéttarfélaginu og trúnaðarmanni starfsmanna annars vegar og stefnda og lögmanni hans hins vegar, en sá fundur mun ekki hafa leitt til neinnar niðurstöðu. Eftir að gögn stefnanda höfðu verið skoðuð betur var stefnda send leiðrétt launakrafa með bréfi Eflingar-stéttarfélags 1. desember 2015 og var hin leiðrétta krafa nú að fjárhæð samtals 1.657.307 krónur. Þar sem engin viðbrögð bárust við hinni leiðréttu kröfu var hún afhent lögmanni félagsins til frekari innheimtu og var innheimtubréf sent stefnda 13. janúar 2016. Með bréfi lögmanns stefnda 5. febrúar 2016 var kröfu stefnanda mótmælt. Lögmaður stefnanda sendi stefnda frekari gögn með bréfi 25. febrúar 2016, en kröfunni var hafnað á ný með bréfi lögmanns stefnda 13. apríl 2016.

Stefndi kveður að á áðurgreindum fundi hafi stefndi boðið upp á það að starfsmenn stéttarfélagsins tækju til skoðunar launagreiðslur til allra bifreiðastjóra stefnda á þriggja mánaða tímabili og færu yfir það með hverjum og einum bílstjóra. Samþykkt hafi verið að taka til skoðunar mánuðina mars, apríl og maí 2014. Gögn sem sýni afrakstur þessarar vinnu hafi verið lögð fram í málinu. Þar komi fram að á þessu þriggja mánaða tímabili hafi stefnandi aðeins unnið á einni kvöldvakt, þ.e. 30. apríl 2014. Þá hafi þessi skoðun með stefnanda leitt í ljós að stefnandi hafði á þessu sama tímabili fengið ofgreiddar tæplega 25.000 krónur. Jafnframt hafi stefnandi nánast alltaf lokið störfum klukkan 17.00, en fengið greidd laun til klukkan 17.30.

Stefnandi tekur fram að bílstjórar stefnda hafi á hverju kvöldi fengið sent vinnuplan sem starfa hafi átt eftir næsta dag, þ.e. vinnsluskrár sem sýnt hafi dagvinnu starfsmanna stefnda. Hins vegar hafi stefnandi ekki fengið afhentar vinnsluskrár til eignar sem sýnt hafi vinnu hans á kvöldin og um helgar, þ.e. vegna aksturs svokallaðra A-, B-, C- og D-bifreiða. Vegna þessa byggi krafan að hluta til á áætlun og sé áskilinn réttur til að leiðrétta kröfugerð á síðari stigum framvísi stefndi fullnægjandi gögnum hvað það varði. Samkvæmt launaseðlum hafi stefnandi fengið greitt fyrir þá yfirvinnu sem hann vann, en auk þess hafi hann fengið greitt fyrir fasta yfirvinnu og álagsgreiðslur.

Stefndi kveður stefnanda hafa á hverjum degi fengið senda í tölvupósti vinnutilhögun sína daginn eftir. Um hafi verið að ræða svokallaða dagseðla sem stefnandi hafi undir höndum, en hafi ekki lagt fram nema að hluta til.

II

Stefndi kveðst byggja frávísunarkröfu sína á því að málatilbúnaður stefnanda sé vanreifaður. Í stefnu sé frá því greint að stefnandi hafi unnið hjá stefnda frá 1. apríl 2011 til 12. september 2012. Því sé síðan lýst hvernig stefnandi hafi hagað störfum sínum fyrir stefnda án þess að þess sé getið hvenær hann hafi innt af hendi þá vinnu sem vanhöld stefnda á greiðslum eiga að vera vegna. Til dæmis sé þess í engu getið hvenær kvöld- eða helgarvinna stefnanda hafi átt sér stað. Vegna kröfunnar um vangreidda kvöldmatartíma sé aðeins frá því greint að stefnandi hafi unnið eina viku á A-bíl og eina viku á B-bíl og að stefnandi hafi þannig unnið samtals í 19 daga samfellt án þess að frá því sé greint hvenær það nákvæmlega hafi verið á því rúmlega þriggja ára tímabili sem stefnandi vann hjá stefnda. Varðandi aðra kröfuliði sé þessu eins háttað, þ.e. þess sé í engu getið hvenær meint vanhöld stefnda á greiðslum eigi að hafa átt sér stað eða fyrir hvaða tímabil er verið að krefja stefnanda um greiðslur. Þannig sé ómögulegt fyrir stefnda að átta sig á því hvenær vanefndir hans eigi að hafa átt sér stað, en stefnandi hafi aldrei kvartað undan því að hann hefði verið hlunnfarinn í launagreiðslum eða að á það hafi skort að stefndi fylgdi kjarasamningi meðan hann starfaði hjá stefnda.

Að auki komi aðeins fram í stefnu staðhæfingar stefnanda sjálfs sem engin sönnunargögn séu fyrir, en stefnandinn beri eðli málsins samkvæmt sönnunarbyrðina fyrir staðhæfingum sínum. Staðhæfingar stefnanda eigi sér enga stoð í sönnunargögnum sem lögð hafi verið fram við þingfestingu málsins. Framlagning dagatals Almanaks Háskóla Íslands með einhverju kroti stefnanda sjálfs feli ekki í sér sönnun um eitt eða neitt og teljist ekki sönnunargagn í skilningi laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá hafi stefnandi lagt fram skjal sem beri yfirskriftina „Samantekið samkvæmt skráningarblöðum S-kk-ef Á. K-kk-ef 000000-0000“, án þess að frumgögn séu lögð fram. Skjalið sé því ekki sönnunargagn um staðhæfingar stefnanda, nema ef vera skyldi að mikill hluti meintra krafna hans sé niður fallinn fyrir fyrningu, enda virðist vera hægt að lesa það út úr skjalinu að mikill hluti krafna hans sé vegna tímabilsins fyrir 15. nóvember 2012. Staðhæfingar stefnanda eigi sér þar af leiðandi enga stoð í gögnum málsins. Í 80. gr. laga nr. 91/1991 sé kveðið á um þær lágmarkskröfur sem málatilbúnaður stefnanda verði að fullnægja. Ákvæðin séu sett í þeim tilgangi að varnaraðili dómsmáls geti gert sér grein fyrir sakarefninu og tekið til varna á eðlilegan hátt. Í g-lið 1. mgr. 80. gr. sé m.a. gerð sú krafa til stefnanda að hann tilgreini helstu gögn sem hann hafi til sönnunar og þau gögn sem hann telji að afla þurfi. Í stuttu máli séu engin gögn lögð fram til sönnunar þeim staðhæfingum sem fram komi í stefnu og á engan hátt sé tilgreint hvaða gagna þurfi að afla til sönnunar á þeim.

Ekki dugi fyrir stefnanda að ætla sér að leiðrétta kröfugerð sína undir rekstri málsins, en leggja ekki fram fullnægjandi sönnunargögn við höfðun máls. Stefnandi hafi ekki lagt fram þau gögn sem hann hafi fengið send um vinnutilhögun sína á hinu umþrætta tímabili. Þá hafi stefnandi lagt fram kjarasamningi, sem í gildi hafi verið á tímabilinu 1. febrúar 2014 til 28. febrúar 2015, sem sé aðeins lítill hluti þess tímabils sem vinnusambandið hafi varað. Þess megi geta að stefndi hafi ítrekað vísað til framangreindra sjónarmiða eins og fram komi í gögnum málsins. Strax í bréfi frá 5. febrúar 2016 hafi verið á það bent að kröfur þær sem hafðar væru uppi fyrir starfsmenn stefnda væru allar því marki brenndar að um þær vantaði upplýsingar eða gögn. Þá þegar hafi verið á það bent að á það skorti að gerð væri grein fyrir því á hvaða tímabili ætlaðar vanefndir stefnda hafi átt sér stað. Í stefnu hafi ekki verið bætt úr þessum vanköntum og því beri með vísan til 80. gr. laga nr. 91/1991 að taka kröfu stefnda um frávísun málsins til greina.

Af hálfu stefnanda er því mótmælt að málatilbúnaður stefnanda sé haldinn slíkum annmörkum að vísa beri málinu frá dómi. Bendir stefnandi á að kröfur hans séu ítarlega rökstuddar í stefnu. Kröfur hans eigi rót að rekja til kvöld- og helgarvinnu stefnanda og byggist þær á áætlunum þar sem stefndi hafi ekki afhent stefnanda vinnuskýrslur hans. Skorað hafi verið á stefnda að leggja fram frekari gögn um vinnu stefnanda í þágu stefnda, en stefndi hafi ekki orðið við þeirri áskorun. Ótrúverðugt sé að stefndi hafi ekki yfir að ráða frekari gögnum um vinnu stefnanda en þegar hafi verið lögð fram í málinu. Bendir stefnandi á að ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við hann og því hvíli sönnunarbyrðin um efni ráðningarsambandsins á stefnda.

III

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslu á vangreiddum launum úr hendi stefnda í fyrsta lagi vegna vangreiddra matartíma í yfirvinnu, sbr. greinar 3.2 og 3.3.2 í kjarasamningi aðila, í öðru lagi vegna skerðingar á vikulegum frídegi, sbr. greinar 17.10 og 2.4.3 í sama kjarasamningi, í þriðja lagi vegna orlofs á vangreidd laun og í fjórða lagi vegna vangreiddra fatapeninga, sbr. grein 17.12 í kjarasamningi aðila.

Í stefnu segir að samkvæmt skipulagi stefnda hafi bílstjórar starfað sjöttu hverja viku á kvöldin og um helgar við akstur á svokölluðum A-, B-, C- og D-bílum. Á fyrstnefndu bílunum, A- og B-bílum, hafi vinnutíminn yfirleitt verið frá klukkan 17.30 til klukkan 22 eða 23 á virkum dögum og síðan allan daginn og fram á kvöld um helgar. Stefnandi hafi unnið eina viku á A-bíl og eina viku á B-bíl og þannig unnið samtals í 19 daga samfellt.

Í stefnu er engin grein gerð fyrir því hvenær stefnandi innti umrædda kvöld- og helgarvinnu af hendi að öðru leyti en því að krafa stefnanda er sögð taka mið af tímabilinu nóvember 2012 til september 2014. Er aðeins gengið út frá því í stefnu að á því tímabili hafi 16 „vinnulotur“ fallið stefnanda í skaut. Um þetta er einnig vísað til útprentunar af Almanaki Háskóla Íslands, dagatali 2013 og 2014, en þar má sjá að dreginn hefur verið hringur um þrjá mánudaga í röð á þriggja vikna fresti á tímabilinu desember 2012 til og með september 2014.

Í stefnu er því annars vegar haldið fram að bílstjórar hjá stefnda hafi starfað sjöttu hverja viku við akstur bifreiða á kvöldin og um helgar, en samkvæmt almennum málskilningi þýðir það að um hafi verið að ræða eina viku, þ.e. fimm virka daga og eina helgi. Það myndi þýða að viðkomandi hefði starfað samfleytt í 12 daga án hvíldardags. Í stefnu er því hins vegar haldið fram að stefnandi hafi starfað samfleytt í 19 daga og er krafist vangreiddra launa vegna matartíma í yfirvinnu vegna þessara 19 daga. Í stefnu segir síðan: „Gerð er krafa um greiðslu vegna 1 klst. á 19 daga tímabili fyrir 16 vinnulotur.“ Umkrafin fjárhæð vegna vangreiddra matartíma er reiknuð á eftirfarandi hátt: „1 klst. x 19 dagar x 16 vinnulotur = 304 klst. x 2.405 kr.“.

Samkvæmt framangreindu kemur ekki fram í stefnu hvenær umrædd yfirvinna var innt af hendi og þá verður ekki með vissu ráðið af stefnunni hvort um var að ræða yfirvinnu í eina viku, þ.e. fimm virka daga og eina helgi, á sex vikna fresti eða hvort um var að ræða yfirvinnu í tvær vikur samfleytt, þ.e. 10 virka daga og tvær helgar, þ.e. 14 daga, og þá kemur einnig til greina að stefnandi hafi unnið yfirvinnu á kvöldin og um helgar samfleytt í 19 daga og það 16 sinnum á meðan hann starfaði hjá stefnda eins og stefnukrafan virðist gera ráð fyrir.

Þá segir í stefnu að þegar yfirvinna er unnin á kvöldin eigi matartímar að vera á milli klukkan 19 og 20. Einnig segir að ef vinna er innt af hendi í matartímum í yfirvinnu eigi að greiða til viðbótar vinnutímanum eina klukkustund. Sé þannig gerð krafa um greiðslu vangreiddra kvöldmatartíma þegar stefnandi starfaði á kvöld- og helgarvöktum. Í stefnunni er því hins vegar ekki borið við að stefnandi hafi vegna vinnuskipulagsins á kvöld- og helgarvöktum ekki getað tekið þá kvöldmatartíma sem hann átti rétt á. Er þannig engin grein gerð fyrir því hvort og þá hvenær og með hvað hætti vinnuskipulagið kom ávallt í veg fyrir það að stefnandi gæti tekið matartíma þá daga sem stefnandi vann yfirvinnu á kvöldin og um helgar, en eins og áður greinir kemur ekki fram í stefnu hvenær umrædd yfirvinna var innt af hendi.

Með vísan til framangreinds þykir lýsing stefnanda á málsatvikum og málsástæðum í stefnu ónákvæm, óskýr og ruglingsleg, sérstaklega með hliðsjón af því að stefnandi getur þess ekki í stefnu hvenær meint vanhöld stefnda á greiðslum eigi að hafa átt sér stað eða fyrir hvaða tímabil er verið að krefja stefnda um frekari launagreiðslur. Er þannig ómögulegt fyrir stefnda að átta sig á því hvenær vanefndir hans eiga að hafa átt sér stað, sem gerir honum erfitt um vik að taka til varna í málinu.

Hið sama gildir um kröfur stefnanda vegna skerðingar á vikulegum frídegi, en þar er í engu getið hvenær umrædd vinna við akstur á kvöldin og um helgar átti sér stað. Þar er einnig frá því greint að stefnandi hafi starfað sjöttu hverja viku við akstur á kvöldin og um helgar, en á sama tíma er því haldið fram að stefnandi hafi í þeim tilvikum starfað í þrjár heilar vinnuvikur og tvær helgar án þess að fá vikulegan frídag. Síðar í stefnunni segir að „það hafi komið fyrir“ að stefnandi hafi að kröfu stefnda starfað sjö daga samfellt eða lengur án þess að hann fengi greiddan frídag í næstu viku á eftir eins og gert sé ráð fyrir í kjarasamningi, en þess er ekki getið hvenær slík vanhöld áttu sér stað. Framangreind lýsing þykir bæði ónákvæm og óskýr og fela í sér innbyrðis ósamræmi.

Auk framangreinds er verulegt ósamræmi á fjárhæðum vegna einstakra liða í stefnu og í öðrum gögnum málsins. Þá hefur stefnandi ekki lagt fram frumrit eigin skráningar á yfirvinnutíma, sbr. grein 17.9 í kjarasamningi aðila, sem gæti rennt stoðum undir kröfur hans.

Í e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála segir að í stefnu þurfi að koma fram málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en lýsing þessi skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Í stefnu þurfa því að koma fram fullyrðingar stefnanda um atvikin, sem hann telur veita sér umkrafða hagsmuni, og frásögn af atvikum sem að öðru leyti er þörf á að greina frá vegna samhengis. Þarf lýsingin í stefnu þannig að taka af tvímæli um hver sú krafa er, sem stefnandi hefur uppi í máli, enda telst sakarefni ekki nægjanlega afmarkað nema ljóst sé hvaða atburður eða atvik búi að baki kröfu og hvað felist nánar tiltekið í þeim atvikum, sem leiðir til þess að krafan er til. Eins og að framan greinir þykir skorta mjög á að lýsing á málsatvikum í stefnu taki af slík tvímæli hvað varðar kröfu stefnanda um vangreidd laun vegna matartíma í yfirvinnu að fjárhæð 744.800 krónur og skerðingar á vikulegum frídegi að fjárhæð 348.416 krónur. Hið sama gildir um afleidda kröfu stefnanda um greiðslu orlofs á vangreidd laun að fjárhæð 111.180 krónur. Samkvæmt framangreindu þykir stefnan ekki uppfylla skýrleikakröfur e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að því er framangreindar dómkröfur varðar og ber því að vísa þeim frá dómi vegna vanreifunar.

Ekki er fallist fallist á að dómkröfur stefnanda vegna fatapeninga, orlofsuppbótar og desemberuppbótar, samtals að fjárhæð 163.647 krónur, séu vanreifaðar og verður þeim því ekki vísað frá dómi.

Rétt þykir að ákvörðun málskostnaðar bíði efnisdóms.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð:

Dómkröfum stefnanda, S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef, á hendur stefnda, Fer ehf., um vangreidd laun vegna matartíma í yfirvinnu, skerðingar á vikulegum frídegi og orlofs á vangreidd laun, samtals að fjárhæð 1.204.396 krónur, er vísað frá dómi.

Að öðru leyti er ekki fallist á frávísunarkröfu stefnda.

Ákvörðun málskostnaðar bíður efnisdóms.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

í Héraðsdómi Reykjaness, 22. júní 2017.