E-64/2008

Stefnandi máls þessa er S-kk-nf S-kk-nf, Blásölum 24, Kópavogi, en stefndu íslenska ríkið og Vátryggingafélag Íslands hf. til réttargæslu.

Dómkröfur stefnanda eru þær að viðurkennd verði skaðabótaskylda íslenska ríkisins vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir þann 13. janúar 2002, er hann brotnaði á hægri ganglim um borð í skipinu Bravó SH-543. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi, íslenska ríkið, krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar. Til þrautavara krefst stefndi þess að málskostnaður verði látinn niður falla.

Réttargæslustefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., gerir engar dómkröfur í málinu og engar kröfur eru gerðar á hendur honum.

Í þessum hluta málsins er til úrlausnar frávísunarkrafa stefnda.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfunni verði hrundið.

Málið var munnlega flutt um frávísunarkröfuna 20. nóvember sl. og tekið til úrskurðar að því loknu.

I.

Málavextir eru í stuttu máli þeir að sögn stefnanda að stefnandi slasaðist 13. janúar 2002 við vinnu um borð í MS Bravó SH-143, er hann féll úr stiga sem lá úr brú skipsins niður á svefnþilfar. Braut stefnandi á sér hægri fótinn um ökklann. Þann 2. desember 2003 var tjón stefnanda vegna slyssins metið af R-kk-þgf J-kk-þgf lækni Vátryggingafélags Íslands hf. og A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf bæklunarlækni. Samkvæmt matinu er miski stefnanda 20% og varanleg örorka 50%. Útgerðaraðili skipsins var Íslandsflutningar ehf. Að sögn stefnanda keyptu Íslandsflutningar ehf. ekki tryggingar hjá Vátryggingafélagi Íslands hf. fyrir árið 2002 í samræmi við 172. gr. siglingalaga nr. 35/1985, sbr. úrskurð gerðardóms frá 30. júní 2001. Íslandsflutningar ehf. voru samkvæmt því sem fram kemur hjá stefnanda teknir til gjaldþrotaskipta á árinu 2003. Stefnandi krafðist þess að bætur yrðu greiddar af Vátryggingafélagi Íslands hf., þar sem tryggingar útgerðarinnar voru hjá félaginu, en félagið hefur neitað að verða við kröfu stefnanda. Kveðst stefnandi því beina kröfum sínum að stefnda, íslenska ríkinu, á grundvelli 3. ml. 6. tl. 1. mgr. 7. gr. laga nr. 43/1987.

II.

Stefnandi byggir mál sitt á því að hafa ekki fengið bætur samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 af þeirri ástæði að útgerðaraðili skipsins hafi ekki haft lögbundnar tryggingar og þess hafi ekki verði gætt af lögskráningarstjóra, sýslumanni Snæfellinga, að svo hafi verið. Hefði lögskráningarstjóri gert skyldu sína og gætt þess að tryggingar útgerðarinnar vegna skipsins hefðu verið í samræmi við gildandi lög og kjarasamninga hefði stefnandi fengið fullar bætur frá Vátryggingafélagi Íslands hf., án þess að þurfa að sýna fram sök útgerðarinnar. Stefnandi byggir ekki á að um skaðabótaskylt slys hafi verið að ræða. Útgerðaraðili skipsins, Íslandsflutningar ehf., hafi verið tekinn til gjaldþrotaskipta árið 2003 án þess að nokkuð hafi greiðst upp í forgangskröfur.

Byggir stefnandi á að samkvæmt þeim kjarasamningum er í gildi voru er hann slasaðist hafi það verið skylda útgerða sem aðild áttu að samningnum, að slysatryggja hvern þann mann sem samningurinn næði til og slasaðist um borð í skipi eða við vinnu í beinum tengslum við rekstur skips. Væri það í samræmi við 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985 þannig að bætur úr þeirri vátryggingu skyldu ákvarðast á grundvelli reglna skaðabótalaga nr. 50/1993. Þar sem Íslandsflutningar ehf. hafi ekki sinnt þessari skyldu sinni beri stefndi fébótaábyrgð á tjóni stefnanda á grundvelli 6. tl. 7. gr. l. nr. 43/1987.

Þá byggir stefnandi á að það hafi verið kjarasamnings- og launabundin réttindi að útgerð Ms. Bravó hefði tryggingar í samræmi við almenna kjarasamninga er stefnandi slasaðist. Slík réttindi, sem vinnuslysatrygging af þessu sé, hafi samkvæmt landslögum átt að vera hluti kjara stefnanda hjá útgerðinni. Þá sé það viðurkennd regla að innihald slíkra kjarabundinna réttinda megi ekki vera lakara eða ótryggara hjá neinum en þau réttindi séu sem samið sé um í almennum kjarasamningum, sbr. m.a. 1. gr. l. nr. 55/1980 um starfskjör launþega.

Þá byggir stefnandi á jafnræðis- og eignaréttarákvæðum stjórnarskrár. Það hafi verið meginregla er stefnandi slasaðist að sjómenn væru tryggðir samkvæmt 172. gr. siglingalaga þannig að líkamstjón vegna slysa greiddist samkvæmt skaðabótalögum. Öll frávik frá þeirri reglu verði að skýra þröngt gagnvart tjónþolum.

Stefnandi byggir jafnframt á því að lögskráningarstjóri hafi á grundvelli starfsskyldna sinna sýnt af sér sök, með því að hafa ekki gengið úr skugga um að útgerðin hefði tryggingar vegna sjómanna sinna í samræmi við gildandi lög og kjarasamninga sem honum hafi borið að hafa þekkingu á og kynna sér. Um sök lögskráningarstjóra byggir stefnandi á almennum reglum um bótaábyrgð hins opinbera og þeirri ríku skyldu sem hvíli á lögskráningarstjórum í tilvikum sem þessum og einnig á sakarreglunni.

Stefnandi byggir einnig á að um sé að ræða hlutlæga ábyrgð sem byggist á því að þar sem ekki hafi verið gætt að því hjá lögskráningarstjóra að útgerð þess skips sem stefnandi vann hjá hefði tilskyldar tryggingar samkvæmt lögum og kjarasamningum beri stefndi ábyrgð á því tjóni sem stefnandi varð fyrir. Vísar stefnandi einnig til reglunnar um vinnuveitendaábyrgð.

III.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að í stefnu skorti verulega á að gerð sé með skýrum hætti grein fyrir því á hvaða grundvelli stofnast geti til skaðabótaskyldu stefnda á því líkamstjóni sem hlaust af slysinu. Ekki sé heldur samhengi milli kröfugerðar og málsreifunar stefnanda um bætur úr slysatryggingu sem hann hafi orðið af og ábyrgð stefnda á greiðslu slysatryggingabóta samkvæmt lögskráningarlögum. Mjög sé óljóst af stefnu hvort kjarasamningur sem tekið hafi til starfa stefnanda hafi innifalið slysatryggingu á uppgjörsgrundvelli skaðabótalaga eða hefði átt að innifela slík réttindi en ekki gert það. Engin rök séu leidd að því hvaða lagareglur innan eða utan samninga eigi að leiða til skaðabótaskyldu stefnda á líkamstjóni stefnanda á meintri vanrækslu aðila kjarasamnings eða vinnuveitanda varðandi efni kjarasamnings. Hvergi í stefnu sé gerð tilraun til þess að rökstyðja á hvaða grundvelli stofnast hafi til skaðabótaskyldu stefnda á líkamstjóni stefnanda og sé málatilbúnaður stefnanda hvað varði framsetningu máls í stefnu og framlögðum gögnum óskýr, óljós og vanreifaður.

Jafnframt skorti verulega á að stefnandi hafi lagt fram gögn sem nauðsynleg séu til að leggja mat á staðhæfingar hans og kröfugerð. Stefnandi reisi kröfur sínar meðal annars á yfirlýsingu þriggja kaupskipaútgerða og kjarasamningi Vélstjórafélags Íslands en leggi ekki fram þessi gögn. Engra gagna njóti þannig við í málinu um slysatryggingarákvæði í þeim. Í skýrslu stefnanda til matsmanna frá 24. nóvember 2003 komi fram að eftir slysið hafi útgerð skipsins, Íslandsflutningar ehf., orðið gjaldþrota og stefnandi fengið greiðslur vegna sölu skipsins á uppboði og síðar úr Ábyrgðarsjóði launa. Af hálfu stefnanda sé hvorki lagður fram kjarasamningur sem vísað sé til í ráðningarsamningi stefnanda frá 30. nóvember 2001, gögn um lögskráningu eða gögn varðandi nauðungarsölu skipsins og gjaldþrot Íslandsflutninga ehf., kröfur er stefnandi hafi lýst við nauðungarsölu, í þrotabúið eða Ábyrgðarsjóð launa, afdrif þeirra eða greiðslna er stefnandi kann að hafa notið vegna þeirra.

IV.

Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda virðist hann einkum styðja kröfur sínar á hendur stefnda við það að þess hafi ekki verið gætt af lögskráningarstjóra, sýslumanni Snæfellinga, að útgerðaraðili skipsins, sem stefnandi starfaði á þegar slysið varð, hafi haft lögbundnar tryggingar. Hafi sú vanræksla lögskráningarstjóra orðið til þess að stefnandi hafi ekki fengið fullar bætur frá réttargæslustefnda. Jafnframt virðist stefnandi byggja á því að útgerðaraðila hafi verið skylt að hafa gilda slysatryggingu fyrir hvern þann sem starfaði á skipinu samkvæmt 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Þar sem útgerðarfélagið hafi ekki sinnt þessari skyldu sinni beri stefndi fébótaábyrgð á tjóni stefnanda á grundvelli 6. tl. 7. gr. l. nr. 43/1987 um lögskráningu sjómanna. Er þannig ekki með öllu ljóst á hvaða grundvelli stefnandi telur að stefndi eigi að bera bótaábyrgð gagnvart stefnanda.

Hvað varðar ætluð mistök lögskráningarstjóra er ekki með nokkru móti rakið í stefnu með hvaða hætti stefnandi telji að slíkt geti leitt til bótaábyrgðar stefnda. Eru þannig engin rök leidd að því hvaða lagareglur innan eða utan samninga geti átt að leiða til bótaábyrgðar stefnda, né heldur er gerð tilraun til að rökstyðja á hvaða grundvelli stofnast hafi til skaðabótaskyldu stefnda á líkamstjóni stefnanda. Er málið því með öllu vanreifað hvað þessa málsástæðu stefnanda varðar.

Hvað varðar tilvísun stefnanda til 172. gr. siglingalaga og 6. tl. 7. gr. laga um lögskráningu sjómanna er til þess að líta að allverulega skortir á að stefnandi leggi fram fullnægjandi gögn máli sínu til stuðnings. Ljóst er að ef leggja ætti bótaábyrgð á stefnda á þessum grundvelli þyrfti að uppfylla tvö skilyrði. Í fyrsta lagi þyrfti að sýna fram á að útgerðaraðili hafi vanrækt að hafa í gildi slysatryggingu og í öðru lagi þyrfti að sýna fram á að hann væri eigi fær um greiðslu slíkra bóta. Í máli þessu liggja ekki fyrir nein þau gögn sem sýna fram á að stefnanda hafi ekki verið fært að sækja bætur til útgerðaraðila skipsins. Liggja þannig ekki fyrir nein gögn um gjaldþrot útgerðaraðilans, kröfulýsingu stefnanda í þrotabúið, kröfulýsingu stefnanda í ábyrgðarsjóð launa, afdrif framangreindra krafna eða greiðslna sem stefnandi kann hugsanlega að hafa hlotið upp í kröfur sínar, né heldur liggja fyrir nein gögn varðandi nauðungarsölu skipsins. Þá liggja ekki fyrir þeir kjarasamningar sem stefnandi vísar til í málatilbúnaði sínum og nýtur þannig engra gagna við í málinu um hugsanleg slysatryggingarákvæði í þeim. Þá liggja og ekki fyrir nein þau gögn sem staðfesta að stefnandi hafi verið lögskráður á skipið þegar umrætt slys varð, s.s. staðfesting frá lögskráningarstjóra.

Í málatilbúnaði stefnanda er jafnframt töluvert fjallað um grundvöll bótafjárhæða auk tölulegs útreiknings þar að lútandi, þó dómkröfur taki aðeins til viðurkenningar á bótaskyldu. Verður að fallast á með stefnda að þannig sé ekki fullt samhengi milli kröfugerðar stefnanda og málsástæðna.

Með vísan til alls þess sem að ofan hefur verið rakið er það niðurstaða dómsins að kröfur stefnanda og málatilbúnaður sé svo óljós og vanreifaður að ekki verði hjá því komist að vísa máli þessu frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

ÚRSKURÐARORÐ:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf S-kk-nf