E-283/2019

Dómur

Mál þetta, sem var höfðað 22. mars 2019, var dómtekið 29. október 2019. Stefnandi er Karmur ehf., Ármúla 42, Reykjavík. Stefndi er MAKK ehf., Funalind 15, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 910.783 krónur auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 25. mars 2019 til greiðsludags. Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá gerir stefndi kröfu um málskostnað.

I.

Málsatvik eru þau að með leigusamningi, dags. 30. apríl 2018, tók Adams pizza, síðar Le K ehf., á leigu verslunarhúsnæði að Ármúla 42, Reykjavík, af stefnanda, Karmi ehf., en samningurinn var tímabundinn til loka febrúar 2023. Leigutaki var þar með veitingarekstur undir nafninu Le Kock. Einnig munu félögin Le KocK ehf. og stefndi Makk ehf. hafa komið að rekstrinum. Eftir nokkurn tíma kom upp ágreiningur milli eigenda Le K ehf. um rekstur staðarins.

Í ársbyrjun 2019 var svo komið að eigendur Le K ehf. gátu ekki starfað lengur saman og leigugreiðslur voru komnar í vanskil. Í kjölfarið var undirritaður samningur, dags. 11. janúar 2019, milli stefnanda, Karms ehf., og Le K ehf., Le Kock ehf. og stefnda, Makk ehf., um skil á húsnæðinu til leigusala, stefnanda, Karms ehf.

Í téðum samningi, dags. 11. janúar 2019, kemur fram að leigusali, stefnandi Karmur ehf., tæki við húsnæðinu sama dag, 11. janúar, af leigutaka, Le K ehf., „ásamt öllum innanstokksmunum, tækjum, tólum og vörum. Samkomulag er um að leigusali beri ábyrgð á öllu því sem tekið er við gagnvart réttmætum eiganda en samhliða er gerð talning sem fylgir með samningi þessum sem fylgiskjöl a og b og teljast þau hluti samningsins. Húseiganda ber að afhenda eða greiða réttmætum aðila fyrir viðkomandi verðmæti þegar lokaniðurstaða fæst um réttindin. Aðilar eru sammála um að allt sem í fasteigninni er annað en það sem telst naglfast tilheyri einhverju framangreindra félaga. Þá eru aðilar meðvitaðir um að ágreiningur er um eignarhald á félaginu Le K ehf.“

Stefnandi kveðst hafa undirgengist ábyrgð samkvæmt samningnum frá 11. janúar 2019 til að höggva á hnút deiluaðila þannig að unnt væri að koma húsnæðinu aftur í útleigu til nýs leigutaka.

Hinn 22. febrúar 2019 greiddi gjaldkeri stefnanda greiðsluseðil sem stefndi hafði stofnað í heimabanka stefnanda, 910.783 krónur. Stefnandi kveður að greiðsluseðillinn hafi verið greiddur fyrir mistök. Nánar tiltekið hafi stefndi stofnað tvo greiðsluseðla í heimabanka stefnanda, annan að fjárhæð 906.440 krónur og hinn að fjárhæð 300.000 krónur, auk dráttarvaxta, báðir með gjalddaga 11. febrúar 2019, en áður hafi stefndi sent stefnanda innheimtuviðvörun, dags. 13. febrúar 2019.

Stefnandi heldur því fram að honum hafi ekki borist neinir reikningar eða annað vegna greiðsluseðla stefnda og stefnandi hafi ekki ætlað sér að greiða þá. Jafnframt segir stefnandi að þegar stefndi stofnaði greiðsluseðla í heimabanka stefnanda hafði engin niðurstaða fengist um hver væri hinn raunverulegi eigandi innanstokksmuna, né hvert væri verðmæti þeirra.

Stefndi mótmælir því að stefnanda hafi ekki borist reikningar eða gögn um eignarhald stefnda á tækjum og tólum í húsnæðinu.

Fyrir liggur í gögnum málsins tölvuskeyti stefnda, dags 5. febrúar 2019, til fyrirsvarsmanns stefnanda, P-kk-ef Á-kk-ef J-kk-ef, og meðstjórnanda stefnanda, B-kk-ef B-kk-ef, þar sem segir að munir sem taldir væru upp í viðhengjum með tölvuskeytinu væru í eigu stefnda og að stefndi krefðist afhendingar þeirra eða að stefnandi keypti þá af stefnda. Þá sagði í tölvuskeytinu að krafa yrði stofnuð í bankanum.

Þá liggur fyrir í gögnum málsins innheimtuviðvörun stefnda, dags. 13. febrúar 2019.

Einnig liggur fyrir tölvuskeyti stefnda, dags. 14. febrúar 2019, þar sem stefndi kveðst vilja sjá einhver viðbrögð frá stefnanda vegna eigna stefnda í Ármúla 42 og að stefndi væri tilbúinn til viðræðna til að leysa málið. Þá var ítrekað að stefnandi gæti keypt tækin af stefnda.

Með tölvuskeyti 15. febrúar 2019 var ítrekað að stefndi óskaði eftir svörum eða viðbrögðum frá stefnanda.

Þá var í tölvuskeyti stefnda 19. febrúar 2019 ítrekað að tækin væru réttilega í eigu stefnda ásamt vörulager og var skorað á stefnanda að greiða kröfur stefnda sem væru komnar yfir eindaga, eða afhenda eigur stefnda.

Stefndi kveður að Le K ehf. hafi verið upprunalegur kaupandi tækjanna en stefndi hafi eignast þau, sbr. reikninga sem stefndi hefur lagt fram í málinu.

Eins og áður segir kveðst stefnandi hafa greitt annan greiðsluseðil stefnda í heimabanka sínum fyrir mistök. Stefnandi kveðst hafa uppgötvað mistökin þremur dögum síðar, hinn 25. febrúar 2019, og leitað þá strax til lögmanns og krafist endurgreiðslu. Þar sem stefndi hafi ekki endurgreitt stefnanda hafi hann ekki átt annan kost en að höfða mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrirsvarsmaður stefnanda, P-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf, og fyrirsvarsmaður stefnda, K-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf. Þá gáfu skýrslu fyrir dómi vitnin A-kk-nf C-x-x, sem er eigandi Le K ehf. og 25% hluthafi í stefnda, Makk ehf., og S-kk-nf V-kk-nf, faðir fyrirsvarsmanns stefnda. Verður vísað síðar til framburðar þeirra eftir því sem ástæða er til.

II.

Stefnandi byggir kröfu sína um endurgreiðslu á meginreglu kröfuréttar um endurkröfu ofgreidds fjár, en í íslenskum rétti gildi meginregla um að þeir sem fái fyrir mistök greidda peninga sem þeir eigi ekki rétt til skuli endurgreiða þá.

Stefnandi byggir á því að hann hafi fyrir mistök greitt greiðsluseðil hinn 22. febrúar 2019, sem stefndi hafi stofnað í heimabanka á hendur stefnanda 11. febrúar 2019 og hafi stefndi jafnframt sent innheimtuviðvörun 13. febrúar 2019. Greiðsla stefnanda til stefnda hafi verið að fjárhæð 910.783 krónur. Því sé gerð krafa um endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar.

Stefnandi telur að stefndi eigi ekki rétt til þeirrar greiðslu sem stefnandi greiddi stefnda 22. febrúar 2019. Óréttmæti greiðslunnar sé í meginatriðum tvíþætt. Annars vegar hafi ágreiningur um raunverulegan eiganda umræddra innanstokksmuna ekki verið til lykta leiddur. Í samningi aðila um skil á fasteigninni sé skýrt kveðið á um að ágreiningur væri milli aðila þess samnings um hver raunverulegur eigandi umræddra innanstokksmuna væri. Greiðsluskylda stefnanda geti því fyrst stofnast þegar skorið hafi verið úr um ágreining aðila um eignarhald á innanstokksmununum, þar sem stefnandi gæti verið skuldbundinn til að greiða öðrum aðila samningsins verðmætin síðar. Hins vegar sé óréttmæti greiðslunnar fólgið í því að ekkert liggi fyrir um raunverulegt verðmæti innanstokksmunanna, sem gæti réttlætt fjárhæð þeirrar kröfu sem stefndi hafi beint að stefnanda.

Stefnandi telur að stefndi hafi verið grandsamur um þann ágreining sem hafi verið, og sé enn uppi, um eignarhald á þeim lausafjármunum sem hafi verið til staðar í hinu leigða húsnæði við afhendingu þess til stefnanda, sbr. samning um skil á fasteigninni. Það athæfi stefnda að stofna greiðsluseðla í heimabanka á hendur stefnanda, án þess að endanleg niðurstaða lægi fyrir um hver raunverulegur eigandi hinna umræddu lausafjármuna væri, hafi því verið til þess fallið að blekkja stefnanda til að inna hina umþrættu greiðslu af hendi eða valda annarri villu sem leitt gæti til þess að greiðslan yrði innt af hendi fyrir mistök. Háttsemi stefnda, að stofna umrædda greiðsluseðla í heimabanka án þess að senda stefnanda reikningana sem stefndi hafi síðar lagt fram, eða afla afstöðu stefnanda til kröfunnar með öðrum hætti, verði jafnframt að teljast fjársvik.

Með vísan til framangreinds telur stefnandi að öll skilyrði laga séu fyrir hendi til að stefndi verði dæmdur til að endurgreiða þá greiðslu sem hann fékk í hendur frá stefnanda hinn 22. febrúar 2019.

Stefnandi byggir kröfu sína um dráttarvexti á 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafist hafi verið endurgreiðslu greiðslunnar með tölvuskeyti lögmanns stefnanda hinn 25. febrúar 2019 og því geri stefnandi kröfu um greiðslu dráttarvaxta frá 25. mars 2019, þegar mánuður hafi verið liðinn frá því að endurgreiðslu hafi verið krafist, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttar um endurgreiðslu ofgreidds fjár.

Krafa um málskostnað er reist á XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr. laganna.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að um hafi verið að ræða réttmæta og löglega kröfu, sem stefndi hafi stofnað eftir að hann hafi boðið stefnanda að greiða fyrir tækin eða skila þeim. Stefnandi hafi kosið fyrri kostinn með greiðslu reikningsins frá 22. febrúar 2019.

Stefndi hafnar því að greiðslan hafi átt sér stað fyrir mistök. Ekki stoði fyrir stefnanda að koma þremur dögum eftir greiðslu og segja að reikningurinn hafi verið greiddur fyrir mistök, sérstaklega þar sem ítrekað hafi verið búið að reka á eftir greiðslu. Hafi svo verið, þá byggir stefndi á því að það breyti ekki neinu, þar sem greiðsluskylda hafi verið til staðar og því beri að sýkna stefnda.

Stefndi bendir á að stefnanda hafi verið boðin endurgreiðsla gegn því að tækjunum væri skilað en því hafi verið hafnað. Stefnandi hafi reynt með málssókn þessari að komast yfir tækin, án nokkurrar greiðslu fyrir þau. Tækist það, væri hann að auðgast með ólögmætum hætti.

Jafnframt segir stefndi að þrátt fyrir að samningurinn frá 11. janúar 2019 sé ekki mjög skýr og ekki hafi verið mikið vandað til hans, þá hafi stefnanda borið samkvæmt skýrum fyrirmælum samningsins að greiða réttmætum aðila fyrir viðkomandi verðmæti þegar lokaniðurstaða fengist um réttindin. Á því tímamarki, sem stefnandi hafi sent upplýsingar um eiganda tækjanna og gögn því til stuðnings, hafi sú niðurstaða legið fyrir. Ekkert í samningi aðila sé hægt að túlka með þeim hætti að bíða hafi þurft eftir dómsúrlausn eða annars konar viðurkenningu á eignarhaldi. Lögmaður stefnanda hafi samið samninginn. Verði talið að samningurinn sé ekki skýr byggir stefndi á þeirri grunnreglu samningaréttar að vafa samningsins beri að skýra þeim í hag sem ekki samdi samninginn.

Stefndi mótmælir því að ágreiningur hafi ekki verið til lykta leiddur um eignarhald tækjanna. Stefndi hafi sannað eignarrétt sinn með skjölum sem hafi verið lögð fram í máli þessu og fyrirsvarsmanni stefnanda hafi áður verið kynnt við útgáfu reikningsins og fyrir greiðslu hans. Verðmæti tækjanna hafi verið sannað með framlagningu kaupverðsreikninga þeirra. Öllu tali um blekkingu sé harðlega mótmælt, enda liggi fyrir samskipti í málinu, þar sem fyrirsvarsmönnum stefnanda hafi verið sérstaklega sagt að reikningar hafi verið stofnaðir og greiðslu krafist. Það hafi því verið stefnandi sjálfur og fyrirsvarsmenn hans sem hafi verið grandsamir um að verið væri að reyna að innheimta fullkomlega rétta og löglega kröfu gegn stefnanda, sem síðan hafi verið greidd. Að reyna að fella þessi atvik undir fjársvik sé af og frá.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samningaréttar um að samninga beri að efna og meginreglu kröfuréttar um að ekki sé hægt að krefjast endurgreiðslu nema krafa eigi sér ekki stoð í raunveruleiknum.

Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum 129. gr. og 130. gr. laganna.

IV.

Eins og rakið hefur verið var stefnandi leigusali atvinnuhúsnæðis að Ármúla 42, Reykjavík, sem Le K ehf. hafði tekið á leigu með leigusamningi, dags. 30. apríl 2018. Le K ehf. var með veitingarekstur í húsnæðinu. Upp kom ágreiningur milli eigenda félagsins um reksturinn og var gerður samningur um skil á húsnæði til stefnanda, dags. 11. febrúar 2019.

Með samningnum 11. febrúar 2019 var leigusamningnum slitið og stefnandi tók við húsnæðinu ásamt tækjum, tólum og vörum, en ágreiningur var um hvaða félag, sem hafði komið að veitingarekstrinum, ætti þau. Samkvæmt samningnum bar stefnanda að afhenda eða greiða „réttmætum aðila“ fyrir innanstokksmuni, tæki og tól í húsnæðinu þegar „lokaniðurstaða“ fengist um réttindin.

Stefndi krafði stefnanda ítrekað um að afhenda sér tæki, tól og vörur sem urðu eftir í leiguhúsnæðinu eða greiða sér fyrir þau, þar sem hann væri eigandi þeirra. Fyrir liggur að stefndi sendi fyrirsvarsmanni stefnanda tölvuskeyti 5. febrúar, 14. febrúar, 15. febrúar og 19. febrúar 2019 þar sem stefndi krafðist þess að fá tækin, tólin og vörurnar afhent eða að stefnandi greiddi fyrir þau. Stefnandi mótmælir því að hafa fengið þessi tölvuskeyti. Fyrirsvarsmaður stefnanda greindi hins vegar frá því fyrir dómi að þetta væri rétt netfang sitt í tölvuskeytunum. Þá liggur fyrir að stefndi sendi innheimtuviðvörun til stefnanda með bréfi 13. febrúar 2019. Þar sem engin viðbrögð bárust frá stefnanda stofnaði stefndi tvo greiðsluseðla í heimabanka stefnanda og kveðst stefnandi hafa greitt annan þeirra, 910.783 krónur, fyrir mistök. Krefst stefnandi þess að stefndi endurgreiði þá fjárhæð á grundvelli meginreglu íslensks réttar um endurgreiðslu ofgreidds fjár.

Það er grundvallarskilyrði fyrir slíkri endurgreiðslu að greitt hafi verið án skyldu. Eins og áður segir bar stefnanda samkvæmt samningi um skil á leiguhúsnæðinu, dags. 11. febrúar 2019, að afhenda eða greiða réttmætum eiganda þá muni sem voru í leiguhúsnæðinu þegar lokaniðurstaða fengist um hver væri raunverulegur eigandi þeirra. Fyrir dómi var upplýst að stefnandi fékk lögmann til að útbúa samninginn um skil á leiguhúsnæðinu og verður hann því að bera hallann af óljósu orðalagi um það hvenær „lokaniðurstaða“ teljist vera í málinu, en fram kom við aðalmeðferð málsins hjá eiganda Le K ehf. að hann hefur engan reka gert að því að leysa úr ágreiningi um eignarhaldið, s.s. með málshöfðun.

Stefndi hefur lagt fram reikninga sem sýna fram á eignarhald stefnda á umræddum munum og hefur ekki verið sýnt fram á að þeir reikningar hafi verið útbúnir til málamynda aftur í tímann eða að salan hafi verið óheimil, eins og haldið var fram af hálfu stefnanda við aðalmeðferð málsins. Þegar litið er til fyrirliggjandi samnings um skil á leiguhúsnæðinu, tölvuskeyta stefnda, innheimtuviðvörunar stefnda, og reikninga sem hann hefur lagt fram um eignarhald sitt á umræddum munum, er ekki fallist á að stefndi hafi verið í vondri trú er hann stofnaði greiðsluseðil í heimabanka stefnanda, sem stefnandi greiddi. Af framansögðu leiðir jafnframt að stefnandi getur ekki talist hafa greitt kröfu stefnda án skyldu. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari .

Dómsorð:

Stefndi, MAKK ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Karms ehf.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf

Það er grundvallarskilyrði fyrir slíkri endurgreiðslu að greitt hafi verið án skyldu. Eins og áður segir bar stefnanda samkvæmt samningi um skil á leiguhúsnæðinu, dags. 11. febrúar 2019, að afhenda eða greiða réttmætum eiganda þá muni sem voru í leiguhúsnæðinu þegar lokaniðurstaða fengist um hver væri raunverulegur eigandi þeirra. Fyrir dómi var upplýst að stefnandi fékk lögmann til að útbúa samninginn um skil á leiguhúsnæðinu og verður hann því að bera hallann af óljósu orðalagi um það hvenær „lokaniðurstaða“ teljist vera í málinu, en fram kom við aðalmeðferð málsins hjá eiganda Le K ehf. að hann hefur engan reka gert að því að leysa úr ágreiningi um eignarhaldið, s.s. með málshöfðun.

Stefndi hefur lagt fram reikninga sem sýna fram á eignarhald stefnda á umræddum munum og hefur ekki verið sýnt fram á að þeir reikningar hafi verið útbúnir til málamynda aftur í tímann eða að salan hafi verið óheimil, eins og haldið var fram af hálfu stefnanda við aðalmeðferð málsins. Þegar litið er til fyrirliggjandi samnings um skil á leiguhúsnæðinu, tölvuskeyta stefnda, innheimtuviðvörunar stefnda, og reikninga sem hann hefur lagt fram um eignarhald sitt á umræddum munum, er ekki fallist á að stefndi hafi verið í vondri trú er hann stofnaði greiðsluseðil í heimabanka stefnanda, sem stefnandi greiddi. Af framansögðu leiðir jafnframt að stefnandi getur ekki talist hafa greitt kröfu stefnda án skyldu. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari .

Stefndi, MAKK ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Karms ehf.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf