S-535/2013

Mál þetta, sem þingfest var þann 9. janúar 2014 og dómtekið þann 15. apríl sama ár, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 13. nóvember 2013, á hendur Ó-kk-þgf J-kk-þgf, Hraunbæ 4, Hveragerði, „fyrir líkamsárás með því að hafa síðdegis laugardaginn 22. september 2012 á knattspyrnuvellinum við Hamarshöllina í Hveragerði hrint A af afli þannig að hann féll með höfuðið utan í plaststaur er afmarkaði vallarsvæðið, með þeim afleiðingum að A hlaut stirðleika í hálsi, eymsli í hálsliðum, heilahristing og kúlu á höfuðið.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19,1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20,1981.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er tekin upp einkaréttarkrafa A, en krafan er svohljóðandi:

„Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir I-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf hdl. kröfu f.h. brotaþola um að ákærða verði með dómi gert að greiða kr. 443.589,- í skaða- og miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 22. september 2012 (árásardegi) þangað til einum mánuði eftir að kærða var birt bótakrafan, en síðan með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá er gerð krafa um málskostnað að skaðlausu samkvæmt tímaskýrslu og málskostnaðarreikningi sem lagður verður fram við rekstur málsins.“

Mál þetta var þingfest þann 9. janúar 2014. Ákærði mætti fyrir dóm og var G-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómslögmaður skipaður verjandi ákærða að hans ósk. Ákærði neitaði sök og hafnaði bótakröfu. Málinu var frestað til 6. mars sl., en þann dag mætti verjandi ákærða og lagði fram greinargerð. Aðalmeðferð, sem fyrirhuguð var þann 20. mars sl., var frestað utan réttar til 15. apríl sl. Þann dag fór aðalmeðferð málsins fram og var málið dómtekið að loknum munnlegum málflutningi.

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara er þess krafist að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið og til þrautavara að ákærða verði gerð lægsta mögulega refsing og að sú refsing verði að fullu skilorðsbundin. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda og að málsvarnarlaun og allur sakarkostnaður málsins verði greidd úr ríkissjóði. Komi til þess að ákvörðun refsingar verði frestað eða komi til refsiákvörðunar, afsalar verjandi sér rétti til málsvarnarlauna. Ákærði hafnar einkaréttarkröfunni, krefst þess að henni verði vísað frá dómi, en til vara að ákærði verði sýknaður. Til þrautavara er þess krafist að einkaréttarkrafan verði lækkuð til muna.

Málsatvik.

Laugardaginn 22. september 2012, klukkan 15:00, barst lögreglu tilkynning um meðvitundarlausan mann við Hamarshöllina í Hveragerði. Fyrir liggur að um var að ræða A, brotaþola í máli þessu. Brotaþoli, sem er stuðningsmaður knattspyrnuliðs Knattspyrnufélags Fjallabyggðar (KF), var ásamt félögum sínum að horfa á fótboltaleik milli KF og Hamars, liðs Hvergerðinga, á fótboltavelli í Hveragerði. Í frumskýrslu kemur fram að lögregla hafi komið á vettvang í því að verið var að bera brotaþola á börum inn í þjónustuhús við knattspyrnuvöllinn og hafi brotaþoli þá verið með fulla meðvitund og óskað eftir að fá að horfa áfram á umræddan knattspyrnuleik. Brotaþoli kvaðst hafa verið að fagna marki þegar öryggisvörður hafi hrint honum og upplýsti móðir brotaþola að hann hafi misst meðvitund í skamma stund og fengið krampa. Brotaþoli, sem ekki vildi ræða atvikið frekar, lýsti því yfir að hann hefði það gott. Því hafi orðið ofan á að brotaþoli færi aftur farið að horfa á leikinn en fram kemur að lögregla hafi fylgst með brotaþola þangað til sjúkraflutningamenn komu á vettvang. Umræddur öryggisvörður, ákærði í máli þessu, hafi verið farinn af vettvangi þegar lögregla kom.

Óumdeilt er að sjúkrabifreið kom á vettvang og að brotaþoli var skoðaður af sjúkraflutningamönnum að fótboltaleiknum loknum, en skoðunarskýrsla þeirra liggur ekki frammi í málinu. Einnig liggur fyrir að brotaþoli leitaði til B læknis hjá Heilbrigðisstofnun Fjallabyggðar á Siglufirði laust eftir hádegi mánudaginn 24. september 2012.

Meðal gagna málsins er vottorð áðurnefnds læknis, dagsett 14. nóvember 2012. Þar kemur fram að brotaþoli hafi við skoðun verið stirður í hreyfingum, stirður í hálsi og átt erfitt með að snúa höfðinu til hliðar og beygja það fram á við. Kúla, 1,5-2 cm. í þvermál, hafi fundist á hnakka brotaþola. Þá hafi komið í ljós eymsli í hryggjartindum á hálsliðum C6 og C7. Daginn eftir, eða þann 25. september 2012, var brotaþoli sendur í tölvusneiðmynd af höfði, hálsi og mjóhrygg. Segir í framangreindu vottorði B að engin áverkamerki hafi komið í ljós við myndatökuna. Fram kemur að brotaþoli hafi verið frá vinnu nokkra daga í kjölfar atburðarins, en ekki vitað hve lengi. Í lok vottorðs B segir: „Ljóst er að hann hefur fengið kúlu á höfuðið, heilahristing og hnykk á hálsinn en vonandi er ekki um nein framtíðarmein að ræða.“

Í niðurstöðum C læknis, sem las úr sneiðmyndum þeim sem teknar voru af brotaþol, kemur fram í umsögn um rannsókn af höfði og hálshrygg, að engin áverkamerki hafi greinst á kúpubeinum og hvorki merki um blæðingu intracranialt né oedern. Þá hafi engin áverkamerki greinst á hálshrygg. Um mjóhrygg, sem rannsakaður var frá svæði L2 niður fyrir S2, segir að engin fersk áverkamerki hafi greinst. Hins vegar hafi áður þekkt framskrið á mjóhrygg sést.

Engin rannsókn fór fram á vettvangi en meðal rannsóknargagna er mynd af samskonar stiku eða staur og talið er að brotaþoli hafi fallið utan í. Í málinu liggja einnig frammi tveir diskar sem sýna m.a. þrjú myndskeið sem óumdeilt er að tekin voru af óþekktum mönnum á umræddum fótboltaleik, en svo virðist sem lögregla hafi sótt upptökurnar á veraldarvefinn.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði kvaðst hafa starfað við gæslu á umræddum fótboltaleik. Í leikhléi hafi dómarar leiksins óskað eftir að gæsla yrði aukin þeim megin vallarins sem áhorfendur stóðu, í ljósi þess að veist hafi verið að aðstoðardómara/línuverði í fyrri hálfleik. Einnig hafi verið óskað eftir að áhorfendur kæmust ekki inn á völlinn eftir leik og hafi gæsla verið aukin. Umræddur leikur hafi verið mjög þýðingarmikill fyrir KF, því sigur í leiknum tryggði þeim sæti í efri deild. Fram kom hjá ákærða að fjölmenni hafi verið á leiknum.

Ákærði lýsti atvikum þannig að þegar um 15 mínútur hafi verið eftir af seinni hálfleik hafi KF skorað úrslitamarkið og hafi mikil fagnaðarlæti brotist út meðal stuðningsmanna liðsins. Eftir markið kvaðst ákærði hafa séð út undan sér að maður hljóp inn á völlinn og í áttina að aðstoðardómara/línuverði. Ákærði hafi því brugðist við og hlaupið á eftir manninum, sem reyndist vera brotaþoli í máli þessu, í þeim tilgangi að koma honum út af öryggissvæðinu, þ.e. út fyrir línu sem afmarkaði áhorfendasvæðið. Þegar að brotaþola kom kvaðst ákærði hafa ýtt við honum og brotaþoli við það henst í jörðina. Nánast á sömu stundu hafi tveir eða þrír menn komið að, rifið í ákærða og haldið honum. Hann hafi ekki komist til að kanna ástand brotaþola og geti því ekki tjáð sig um ástand brotaþola eftir fallið. Upp úr þessu hafi orðið mikil læti og hávaði á vettvangi. Fólk hafi drifið að og mikill hiti verið í mönnum og mennirnir tveir sem strax hafi komið á vettvang hafi hlaupið yfir brotaþola þar sem hann lá á grasinu og kvaðst ákærði hafa haft áhyggjur af því að traðkað yrði á brotaþola, slíkur hafi atgangurinn verið. Sérstaklega aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa séð hvar mennirnir stigu niður en þeir hafi við þetta gengið yfir brotaþola eins og vel sjáist á myndskeiði af atvikinu. Aðrir gæslumenn hafi þá komið að og náð að losa ákærða sem kvaðst í framhaldinu hafa farið af vettvangi. Aðspurður af hverju honum hafi verið haldið sagði ákærði að áhorfendur hafi verið mjög reiðir í kjölfar þess að brotaþoli féll.

Nánar aðspurður um atvikið sjálft kvaðst ákærði kannast við að hafa komið hlaupandi að brotaþola. Það hafi hann gert til að bregðast við því að brotaþoli hafi hlaupið inn á völlinn í átt að aðstoðardómara/línuverði. Ákærði kvað það hafa verið ætlun sína að stýra eða beina brotaþola út af vellinum, þ.e.a.s yfir öryggislínuna, með opnum faðmi. Það hafi farið í gegnum huga hans þegar hann hljóp af stað í átt að brotaþola. Hins vegar hafi framkvæmdin verið önnur þegar til kom. Um ástæðu eða skýringu þess tók ákærði fram að hann hefði verið á ferð þegar hann kom að brotaþola sem staðið hafi kyrr. Grasið hafi verið hált og síðan kvaðst ákærði, á síðustu stundu, hafa séð að brotaþoli var með einhver prik í höndunum og e.t.v. hafi það haft truflandi áhrif á hann, þ.e. ákærða. „Alla vega var framkvæmdin eitthvað aðeins öðruvísi en ég ætlaði mér“, eins og ákærði orðaði það. Ákærði kvaðst engin afskipti hafa haft af brotaþola fyrr á leiknum og ekkert til hans þekkja. Aðspurður hvort vakað hafi fyrir honum að skaða brotaþola sagði ákærði að svo hefði ekki verið. Það eina sem fyrir honum hafi vakað hafi verið að koma brotaþola yfir öryggislínuna inn á áhorfendasvæðið. Ákærði kvaðst hafi skoðað myndskeið af atvikinu og staðfesti ákærði að upptaka sem liggur frammi í málinu sé af því atviki sem ákært er fyrir í máli þessu. Hann kvaðst, áður en hann skoðaði upptökuna, hafa staðið í þeirri trú að brotaþoli hefði hent sér niður eða runnið til, enda hafi hann talið sig varla snerta brotaþola í umrætt sinn. Ákærði upplýsti að hafa á umræddum tíma verið 1,80 að hæð og 85 kg. að þyngd.

Vitnið og brotaþolinn A kvaðst hafa farið með hópferðabifreið ásamt stuðningsmönnum KF á leikinn í Hveragerði í umrætt sinn og hafi ferðin tekið 5-6 klukkustundir. Brotaþoli kvað gras á áhorfendasvæðinu hafa verið blautt. Brotaþoli, sem er formaður stuðningsklúbbs KF, kvaðst hafa leikið fótbolta frá unga aldri eða allt þar til hann slasaðist í bílslysi fyrir nokkrum árum, og þekkja regluverk íþróttarinnar, m.a. reglur um öryggissvæði umhverfis knattspyrnuvelli. Fram kom að stuðningsmenn KF hefðu drukkið bjór á leiðinni og á leiknum. Þegar einhverjar mínútur voru eftir af leiknum hafi góður vinur brotaþola skorað mark sem hafi tryggt KF sæti í fyrstu deild en þá hafi brotaþoli setið á áhorfendasvæðinu með trommur við hlið vinar síns. Í kjölfar marksins kvaðst brotaþoli hafa hlaupið út af áhorfendasvæðinu til að fagna markinu með markaskoraranum en þar sem hann, þ.e. markaskorarinn, hafi verið tekinn niður af félögum sínum í liðinu, hafi hann ekki komið til brotaþola eins og fyrirfram hafi verið ákveðið að hann gerði. Brotaþoli kvaðst ekki hafa farið inn á fótboltavöllinn sjálfan, aðeins inn á öryggissvæðið og hafi hann verið á leið aftur inn á áhorfendasvæðið þegar atvikið varð. Lýsti brotaþoli því þannig að um leið og hann hafi snúið sér við, hafi hann fengið hendur á brjóstkassa og háls af miklu afli og kvaðst brotþoli muna að hafa lent „þungu höggi á einhverju“ eins og hann orðaði það. Eftir það kvaðst brotaþoli ekki muna sér. Vitneskja hans um atburðarásina eftir þetta sé því byggð á upplýsingum og frásögnum annarra. Þá hafi hann einnig skoðað myndskeið af atvikinu. M.a. hafi honum verið sagt að hann hafi verið pirraður og viðskotaillur þegar hann var borinn af svæðinu og viljað komast sem fyrst út á völl aftur. Það hafi ekki verið fyrr en í nágrenni við KFC í Mosfellssveit sem hann myndi eftir sér, en þar kvaðst hann hafa kastað upp og ekkert getað borðað. Þegar heim kom hafi hann sofið í 2-3 tíma en móðir hans hafi vakað yfir honum vegna hættu á heilahristingi. Þá hafi uppköst byrjað aftur. Síðan hafi hann leitað læknis. Brotaþoli upplýsti að hann væri enn með kúlu aftan á hvirfli eftir atvikið og því virðist sem höfuðkúpan hafi aflagast við þetta. Þá hafi hann eftir þetta af og til leitað læknis vegna stífleika í hálsi og verkja niður í fætur o.fl. Greindi brotaþoli frá því að læknir hafi staðfest að brotaþoli hafi misst 25-30% af hreyfigetu á hálsi við atvikið.

Nánar aðspurður frá hvaða tíma hann hafi misst minnið kvaðst brotaþoli muna eftir andliti ákærða þegar hann kom að honum. Ákærði hafi verið eins og naut í flagi og hálf froðufellandi. Þá muni hann eftir fallinu og að hafa fundið fyrir sársauka og kulda. Brotaþoli kvaðst hann muna eftir fólki stappandi yfir honum, miklum öskrum og rifrildi enda hafi verið múgur og margmenni á vettvangi og erfitt að koma að læknaliði. Hann kvaðst hins vegar hvorki muna eftir að hafa verið fluttur inn í klefa né eftir atvikum eftir að hann fór aftur inn á áhorfandasvæðið til að horfa á lok leiksins. Vinur hans hafi sagt sér að hann, þ.e. brotaþoli, hafi verið hálf ruglaður, m.a. talað um að KF væri komið upp í úrvalsdeild. Nánar aðspurður hvar hann hafi fundið til kvaðst brotaþoli hafa fundið til í hálsi og vinstri fæti, líklega vegna þess að einhver hafi stigið ofan á fót hans á vettvangi. Brotaþoli kvaðst ekki muna eftir að stigið hafi verið annars staðar á hann en tók fram að konan hans hafi komið hlaupandi, varið höfuð hans og reynt að koma í veg fyrir að hann yrði „traðkaður niður í grasið“ eins og brotaþoli orðaði það. Síðar í yfirheyrslunni kom fram hjá brotaþola að fólk hafi passað sig, hann hafi verið hálf vankaður og en þó muna eftir að hafa séð „fullt af fótum svona fara fram hjá andlitinu á mér en enginn steig ofan á mig eða neitt þannig nema bara á fæturnar á mér, það var ekkert stigið ofan á andlitið á mér beint.“ Þá kvaðst brotaþoli hafa skoðað myndskeiðið mörg hundruð sinnum en þar sjáist að enginn hafi stigið á andlit hans enda myndi slíkt hafa sést. Einu eftirköstin sem hann finni fyrir enn í dag sé verkur í hálsi og kúla aftarlega á höfuðkúpunni sem fundist hafi við læknisskoðun á Siglufirði. Sérstaklega aðspurður kvað brotaþoli umrædda kúlu ekki hafa verið fyrir þennan atburð. Þá upplýsti brotaþoli að hann væri tæplega 1,68 á hæð og á umræddum tíma hafi hann verið u.þ.b. 60 kg á þyngd. Aðspurður um áfengisneyslu umræddan dag kvaðst brotaþoli hafa byrjað drykkju á Blönduósi og drukkið tvo hálfs lítra bjóra á leiðinni, en eftir að í Hveragerði kom hafi hann drukkið 2-3 hálfslítra bjóra, samtals 5 bjóra eða 2,5 lítra.

Brotaþola var sýnt myndskeið af atvikinu í skýrslutökunni og ítrekaði hann í framhaldi af því að hafa farið af áhorfendasvæðinu inn á öryggissvæðið að hvítu línunni sem afmarkar fótboltavöllinn sjálfan. Þá kvað brotaþoli sér hafa fundist sem ákærði hafi ýtt á háls sinn í umrætt sinn, alla vega hafi það verið ofarlega á brjóstkassa. Aðspurður kvaðst brotaþoli muna eftir að hafa setið inni í sjúkrabifreið en hvorki muna eftir að hafa rætt við sjúkraflutningamenn né lögreglu. Brotaþola var einnig sýnt myndskeið af fagnaðarlátum leikmanna KF eftir leikinn. Staðfesti brotaþoli að hafa tekið þátt í þeim fagnaðarlátum, klæddur í búning félagsins, bláa úlpu og með hvíta prjónahúfu sem náð hafi niður fyrir eyru.

Vitnið D, búsett í Hveragerði kvaðst ekki hafa séð umrætt atvik í lok leiksins en farið upp á áhorfendasvæðið þegar hún hafi heyrt læti frá vellinum eftir mark. Á vettvangi hafi einhver maður legið og hún fengið þær upplýsingar að hann hafi rotast. Maðurinn, sem legið hafi í grasinu, hafi hins vegar verið vaknaður þegar vitnið komið að. Fram kom að þeir sem þarna voru í kring hafi verið mjög æstir og kvaðst vitnið því haf rekið fólk í burtu enda hafi það nánast traðkað yfir manninn þar sem hann lá í grasinu, slík hafi lætin verið. Nánar aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa séð að stigið hafi verið á manninn en atgangurinn hafi verið slíkur að hjúkrunarfræðingurinn, sem var að sinna manninum, hafi þurft að styðja sig. Þá hafi einhver setið við höfuð mannsins og reynt að verja höfuð hans. Tók vitnið fram að áhorfendur hafi verið að drekka bjór og verið mjög æstir og enginn við neitt ráðið. Vitnið sagði að hópurinn umhverfis manninn hafi verið stuðningsmenn KF. Í framhaldinu kvaðst vitnið hafa hringt í sjúkrabifreið og Neyðarlínan ákveðið að senda einnig lögreglu á staðinn. Þegar komið var með sjúkrabörur á vettvang hafi maðurinn setið uppi en að lokum hafi hann samþykkt að fara upp á sjúkrabörurnar, en þó ekki lagst niður. Hann hafi mótmælt þessum aðgerðum og viljað halda áfram að horfa leikinn. Þegar inn í hús var komið hafi lögreglan komið á staðinn. Maðurinn hafi ítrekað að hann vildi ekki skoðun og óskað eftir að fá að horfa á leikinn og sagt lögreglu að það væri á hans ábyrgð ef hann lifði þetta ekki af. Þetta hafi síðan endað með því að maðurinn hafi farið aftur upp á áhorfendasvæðið en í því hafi sjúkrabifreið komið að. Sjúkraflutningamennirnir hafi rætt við manninn, en hann ekki viljað fylgja þeim í sjúkrabifreiðina og haldið áfram að horfa á leikinn. Vitnið kvaðst hafa séð manninn fara í sjúkrabifreiðina eftir leikinn og einnig kvaðst vitnið hafa séð manninn fagna eftir leikinn. Aðspurð hvort maðurinn hafi virst slasaður kvaðst vitnið ekki geta tjáð sig um það en það hafi ekki verið að sjá að hann væri mikið þjakaður.

Vitnið E, vallarstarfsmaður á Hamarsvelli, kvaðst kannast við ákærða í gegnum starf í fótboltanum. Vitnið kvaðst ekki hafa séð umrætt atvik, en séð að fólk þyrpast inn á völlinn og heyrt mikil háreysti og læti í framhaldinu. Hann hafi hins vegar ekki séð hvað fram fór í þvögunni sem myndaðist. Hann hafi opnað vallarhúsið þegar komið var með hinn slasaða. Þeir sem fylgdu honum hafi reynt að ræða við manninn og fá hann til liggja rólegan á sjúkrabörunum þar til sjúkrabifreið kæmi. Það hafi ekki gengið eftir og maðurinn hafi loks staðið upp og lýst því yfir að hann ætlaði að horfa á leikinn. Aðspurt um ástand brotaþola sagðist vitnið halda að áfengislykt hafi verið af manninum. Fyrst hafi honum fundist maðurinn ekki vera alveg með á nótunum en hann hafi virst áttaður og verið að þrefa við sitt fólk. Þegar maðurinn stóð upp og fór aftur út á völlinn kvaðst vitnið hafa talið að ekkert alvarlegt væri að manninum. Maðurinn hafi ekki kveinkað sér og vitnið enga áverka séð á honum. Fram kom hjá vitninu að einhver áfengisneysla hafi verið meðal áhorfenda á leiknum, sérstaklega hjá stuðningsmönnum KF.

Vitnið F, stuðningsmaður KF, gaf skýrslu í gegnum síma. Vitnið staðfesti að hann hafi klæðst bláum jakka með nr. 12 á bakinu á umræddum leik. Vitnið lýsti því að töluverð spenna hafi verið á leiknum. Vitnið kvaðst ekki þekkja brotaþola en vita deili á honum. Vitnið greindi frá því að í kjölfar úrslitamarks KF hafi brotaþoli hlaupið yfir band sem afmarkaði áhorfendasvæðið. Vitnið, sem staðið hafi þar skammt frá, kvaðst hafa séð vallarstarfsmann stjaka óþyrmilega við brotaþola með því að ýta framan á brjóstkassa brotaþola mjög harkalega þannig að brotaþoli, sem hvorki sé stór né mikill, hafi flogið aftur fyrir sig og lent á bakinu. Nánar lýsti vitnið því þannig að ákærði hafi sett báðar hendur framan á brjóstkassa brotaþola. Æsingur hafi verið í fólki þarna í kring. Fram kom hjá vitninu að hann hafi fyrst farið að ákærða og líklega sagt, „hvað ertu að gera“. Síðan kvaðst vitnið hafa farið að huga að brotaþola. Í fyrstu hafi honum fundist eins og brotaþoli andaði ekki, það hafi korrað eitthvað í honum. Hins vegar kvaðst vitnið fljótlega hafa áttað sig á því að brotaþoli væri með meðvitund. Vitnið kvaðst hafa sinnt brotaþola í stutta stund þar til aðrir komu að, líklega sjúkraþjálfarar frá keppnisliðunum. Síðan hafi brotaþoli verið fluttur í burtu. Vitnið taldi aðfarir ákærða full harkalegar enda hafi brotaþoli ekki verið ógnandi. Aðspurt hvort brotaþoli hafi orðið fyrir spörkum meðan hann lá á grasinu sagðist vitnið ekki hafa orðið vart við slíkt en fólk hafi hrópað og öskrað. Svör vitnisins um hvort troðningur hafi verið í kringum brotaþola voru nokkuð óljós þó kom fram að fólk hefði ekki rifið í brotaþola.

Vitnið G, stuðningsmaður KF, gaf skýrslu í gegnum síma. Vitnið kvaðst kannast við brotaþola. Vitnið, sem kvaðst hafa staðið á áhorfendasvæðinu 4-5 metrum frá vettvangi, lýsti því að hafa séð brotaþola koma gangandi meðfram hvítu línunni sem afmarkaði sjálfan fótboltavöllinn og ákærða koma hálf hlaupandi aftan að brotaþola og í framhaldinu ýtt mjög harkalega við brotaþola með báðum höndum. Við það hafi brotaþoli fallið niður og skollið í jörðina. Þá hafi sér virst brotaþoli rúlla og lenda á staur sem þarna var. Vitnið upplýsti að hafa skoðað myndskeið af atvikinu. Þá lýsti vitnið því að eftir atvikið hafi hálfgerð múgæsing brotist út, fólk hafi drifið að brotaþola, sem að mati vitnisins hafi verið heppinn með að ekki skyldi hafa verið stigið ofan á hann.

Vitnið H lögreglumaður kvaðst hafa komið á vettvang ásamt I lögreglumanni og þá hafi brotaþoli, sem hafi verið með fulla meðvitund en svolítið æstur, verið staddur í húsi við vallarsvæðið. Brotaþoli hafi viljað fara aftur út á völlinn, sem hann hafi gert, en sjúkraflutningamenn hafi fylgst með honum eftir að vitnið fór af vettvangi. Brotaþoli hafi ekki virst vera þjakaður og sjálfur gengið út á völl. Brotaþoli, sem borið hafi þess merki að hafa neytt áfengis, hafi fyrst og fremst verið mjög æstur. Vitnið kvaðst ekki muna hvort brotaþoli hafi kvartað undan eymslum.

Vitnið I lögreglumaður lýsti afskiptum lögreglu af brotaþola með svipuðum hætti og vitnið H.

Vitnið J, sjúkraflutningamaður, kvaðst lítið muna eftir útkalli vegna máls þessa. Hann kvaðst þó muna að þegar þeir komu á vettvang hafi brotaþoli staðið og horft á leikinn. Hann hafi lýst því yfir að ekkert amaði að sér og viljað horfa á leikinn. Eftir leikinn, 5-10 mínútum síðar, hafi brotaþoli síðan fylgt þeim út í sjúkrabifreiðina til skoðunar. Könnuð hafi verið lífsmörk o g háls og höfuð þreifað. Nánar aðspurt vísaði vitnið til skýrslu þeirra sjúkraflutningamanna. Þeir hafi hvatt brotaþola til að hafa samband við lækni ef þörf væri síðar, en ekkert hafi komið fram við skoðun sem gefið hefði tilefni til frekari aðgerða af þeirra hálfu. Sérstaklega aðspurt kvaðst vitnið ekki muna hvort brotaþoli hafi haft einkenni heilahristings, en ítrekaði að ef um slíkt hefði verið að ræða hefðu þeir flutt brotaþola á sjúkrahús til nánari skoðunar. Vitnið kvaðst ekki muna hvort brotaþoli hafi kvartað undan eymslum.

Vitnið K sjúkraflutningamaður kvaðst ekki muna vel eftir þessu útkalli sem hann sinnti ásamt J, en lýsti aðkomu að málinu með sama hætti og vitnið J. Ekkert hefði virst ama að brotaþola og ekkert fundist við skoðun sem kallaði á frekari aðgerðir af þeirra hálfu. Að öðru leyti vísaði vitnið til skýrslu þeirra félaga um atvikið.

Vitnið B, læknir, gaf skýrslu í gegnum síma og staðfesti framlögð vottorð sín. Í framburði vitnisins kom fram að unnusta brotaþola hefði gefið lýsingu á umræddu atviki í Hveragerði. Brotaþoli hafi verið stirður í hálsi, með kúlu á hnakkanum og átt erfitt með að hreyfa höfuðið til hliðar og fram á við. Þá hafi verið eymsli við efstu hryggjartinda við háls. Þetta hafi bent til þess að brotaþoli hafi fengið högg á hnakkann og meiðst á hálsi. Þar sem upplýst hafi verið að brotaþoli hefði misst meðvitund og hætt að anda hafi vitnið ákveðið að senda brotaþola í sneiðmyndatöku. Sú mynd hafi komið eðlilega út og engir áverkar komið fram á beinum í hálsi eða höfði. Vitnið kvaðst ekki hafa hitt brotaþola eftir þetta en vita að hann hafi ekki mætt í rannsókn hjá bæklunarlækni ári síðar.

Fram kom hjá vitninu að kúlu á hnakka brotaþola hafi verið samskonar og menn fái við að reka sig í, en vitnið gat ekki sagt til um það hvort um hafi verið að ræða ferskan áverka, kúlan gæti jafnvel hafa verið mjög gömul en með vísan til atvikalýsingar hafi vitnið reiknað með að kúlan hafi komið í kjölfar umrædds atviks í Hveragerði. Aðspurt af hverju hann hafi ætlað að brotaþoli hafi fengið heilahristing sagðist vitnið hafa byggt greiningu sína því sem fram hafi komið um að brotaþoli hafi hætt að anda og misst meðvitund. Vitnið tók fram að slíkt sjáist hins vegar ekki á myndum. Algengast sé að afleiðingar heilahristings komi fram strax en geti komið fram síðar, sérstaklega ef einstaklingur fær ekki hvíld og nær ekki að jafna sig. Þá sé minnisleysi eftir á einnig mögulegt. Hins vegar sé ljóst að ekki hafi verið um að ræða blæðingu, sbr. niðurstöðu sneiðmyndar. Um þá niðurstöðu sína að brotaþoli hafi fengið hnykk á hálsinn kvað vitnið það byggjast á þeim stirðleika og skertu hreyfigetu sem komið hafi í ljós við skoðun á brotaþola. Vitnið kvaðst ekki hafa verið upplýst um að brotaþoli hefði neytt áfengis umræddan dag, en neysla bjórs geti að sjálfsögðu leitt til uppkasta. Vitnið fullyrti að eldra skrið í mjóbaki hefði ekki haft áhrif á stirðleika í hálsi enda verið það neðarlega.

Fram kom hjá vitninu að hálstognun komi oft ekki fram fyrr að liðnum 1-2 dögum eftir áverka, þetta sé t.d. þekkt í bílslysum. Hreyfigeta sé góð nokkrum klukkustundum eftir áfall en einkenni aukist oft á öðrum til þriðja degi. Lýsing á atvikinu, þ.e. að vallarstarfsmaður hafi ýtt við brotaþola og hann skollið með höfuðið á staur úr plasti eða tré og í framhaldinu hætt að anda og misst meðvitund. Eftir lýsingu sem þessa sé sjálfsagt að taka sneiðmyndir. Þá hafi áverkar þeir sem vitnið lýsir í vottorðinu samræmst framangreindri frásögn. Vitninu var greint frá því að brotaþoli hafi lýst því fyrir dómi að kúla sem hann hafi fengið við atvikið væri enn til staðar á höfði brotaþola. Sagði vitnið það heldur ólíklegt því kúlur sem þessar hverfi yfirleitt fljótt, en um hafi verið að ræða kúlu sem komi vegna blæðingar undir beinhimnu og hverfi yfirleitt eftir nokkra daga. Hins vegar hafi þessi kúla ekki komið fram á sneiðmyndinni. Sé um að ræða blæðingu undir beinhimnu sé þess oft getið, en það sé ekki í máli þessu. Þá kom fram hjá vitninu að svo geti verið að umrædd kúla stafi frá eldra atviki en því sem hér um ræðir. Fram kom að brotaþoli hafi ekki verið sérstaklega veikur fyrir, vont sé fyrir alla að fá högg á höfuðið og ekki sé líklegt að brotaþoli eigi eftir að hafa viðvarandi einkenni frá umræddum áverkum.

Vitnið C, röntgenlæknir, gaf skýrslu í gegnum síma og staðfesti framlögð vottorð sín. Vitnið tók fram að hann hefði hvorki séð brotaþola né skoðað hann. Engin áverkamerki hafi komið fram á kúpubeinum eða á heila, þ.e. hvorki brot, misgengi né blæðing, og sama hafi gilt um háls og hrygg. Vitnið kvaðst sjaldnast sjá afleiðingar heilahristings á myndum, en hafi áverkinn verið meiriháttar sæist blæðing. Vitnið sem skoðaði umræddar myndir af brotaþola meðan á skýrslutöku stóð, staðfesti að engin kúla hefði komið fram á myndunum. Þá staðfesti vitnið að tognun á hálsi eða baki komi ekki fram á sneiðmynd.

Vitnið L gaf skýrslu í gegnum síma. Vitnið kvaðst hafa verið aðstoðardómari/línuvörður í umræddum fótboltaleik í Hveragerði. Vitnið staðfesti að óskað hefði verið eftir aukinni gæslu í leikhléi vegna ölvaðs manns sem staðið hefði mjög nálægt vitninu í fyrri hálfleik og verið með læti. Vitnið upplýsti að mikill spenna hefði verið á leiknum og hiti meðal áhorfenda. Vitnið kvaðst ekki hafa séð umrætt atvik sem átt hefði sér stað um miðjan seinni hálfleik þegar 20-25 mínútur hefðu verið eftir af leiknum sem líklega hefði verið stöðvaður í 3-4 mínútur.

Vitnið M gaf skýrslu í gegnum síma. Vitnið kvaðst hafa verið dómari í umræddum leik. Vitnið staðfesti framburð L um aukna gæslu eftir fyrri hálfleik. Neysla áfengis hafi verið meðal áhorfenda og aðstæður þannig að mjótt bil hefði verið milli vallar og áhorfendasvæðis en gæsla góð í síðari hálfleik. Vitnið kvaðst hafa séð umrætt atvik, sem átt hafi sér stað undir lok síðari hálfleiks, út undan sér en treysti sér ekki til að lýsa atvikum nánar.

Vitnið N gaf skýrslu í gegnum síma. Vitnið kvaðst hafa verið aðstoðardómari/línuvörður í umræddum leik og verið staddur á þeim hluta vallarins sem fjær var áhorfendasvæðinu. Vitnið bar um atvik á sama veg og vitnin L og M hér að framan, en kvaðst ekki hafa séð umrætt atvik.

Niðurstaða.

Ákærða er gefið að sök að hafa hrint brotaþola af afli þannig að brotaþoli féll með höfuðið utan í plaststaur með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Ákærði neitar sök. Í fyrsta lagi hafi ákæruvaldinu hvorki tekist að sanna ásetning ákærða til verknaðarins né afleiðinga hans, en það sé saknæmisskilyrði samkvæmt 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 18. gr. sömu laga. Í öðru lagi vísar ákærði til þess að umræddur verknaður sé honum refsilaus á grundvelli sjónarmiða um neyðarrétt, sbr. 13. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og í þriðja lagi sé það ósannað að ákverkar þeir sem tilgreindir séu í ákæru séu afleiðing þeirrar háttsemi sem ákærða er gefin að sök.

Samkvæmt 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, hvílir sönnunarbyrði um atvik sem telja má sakborningi í óhag á ákæruvaldinu. Gerð er sú krafa að fram komi í máli nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, um hvert það atriði sem varðar sekt sakbornings.

Fyrir liggur að umræddan dag sinnti ákærði störfum öryggisvarðar á fótboltaleik Hamars og KF í Hveragerði. Með vísan til framburða vitnanna M dómara og L aðstoðardómara átti atvik það sem mál þetta fjallar um sér stað í síðari hálfleik, þegar um 20-25 mínútur voru eftir af leiknum. Við meðferð málsins fyrir dómi kom fram að dómarar leiksins höfðu óskað eftir aukinni gæslu í leikhléi vegna nálægðar áhorfenda við fótboltavöllinn, þ.e. þeim megin sem vitnið L aðstoðardómari/línuvörður starfaði. Þá er óumdeilt að brotaþoli hafði fyrir umrætt atvik neytt áfengis.

Eins og áður greinir fór ekki fram lögreglurannsókn á vettvangi. Undir rekstri málsins kom fram að öryggissvæði fótboltavallarins í nágrenni við vettvang, þ.e. það svæði sem reglur KSÍ gera ráð fyrir að sé á milli hliðarlínu keppnisvallar, sem oftast er mörkuð með hvítum lit, og áhorfendasvæðis, hafi verið afmarkað með bandi sem strengt hafi verið milli plaststaura eða plaststika og að umræddir staurar hafi verið sambærilegir staur sem mynd er af í gögnum málsins. Heildarlengd staursins á myndinni er 107 cm, þar af eru 20 cm sem ganga niður í jörðu og er sá hluti staursins úr málmi. Að öðru leyti er staurinn úr plasti og brúnir nokkuð hvassar. Heildarþyngd staursins er sögð vera 360 grömm. Verjandi sýndi staur sem hann kvað vera af umræddum fótboltavelli í munnlegum málflutningi og kom af því tilefni fram hjá ákæruvaldinu að staurinn virtist sambærilegur þeim sem áðurnefnd mynd er af í gögnum málsins. Þá sést af myndskeiðum þeim sem liggja frammi í málinu og sýna vettvang að umræddur fótboltavöllur, öryggissvæðið og áhorfendasvæðið var grasi gróið en ekki liggur fyrir hvernig undirlagið var að öðru leyti. Í framburði ákærða og brotaþola fyrir dómi kom fram að grasið hafi verið blautt umræddan dag.

Eins og rakið er í málsatvikalýsingu liggja frammi tveir diskar sem sýna m.a. þrjú myndskeið sem óumdeilt er að tekin voru af óþekktum mönnum á umræddum fótboltaleik. Fyrsta myndskeiðið, sem sýnir atvik það sem mál þetta fjallar um, er 9 sekúndur að lengd. Óumdeilt er að myndskeiðið sýnir með skýrum hætti aðdraganda, atvikið sjálft og atburðarásina í u.þ.b. tvær sekúndur eftir að brotaþoli skall utan í plaststaurinn. Á myndskeiðinu, sem dómari hefur kynnt sér ítarlega, sést brotaþoli á gangi innan öryggissvæðisins meðfram hliðarlínu vallarins. Er brotaþoli klæddur bláum íþróttagalla með númer 11 aftan á, svörtum buxum, hvítum skóm með hvíta húfu, sem nær niður fyrir eyru, á höfði og með prik í sitt hvorri hendi sem líta út eins og trommukjuðar. Er það í samræmi við framburð brotaþola fyrir dómi sem staðfesti að myndskeiðið sýndi för hans um öryggissvæðið og umrætt atvik. Þá kvaðst brotaþoli hafa, fyrir umrætt atvik, setið á áhorfendasvæðinu með trommur. Meðal gagna málsins er einnig ljósmynd af slóðinni fótbolti.net, tekin af brotaþola á umræddum leik þar sem hann situr með trommu fyrir framan sig og trommukjuða í hendi.

Áðurnefnt myndskeið sýnir brotaþola stöðva nærri hliðarlínu fótboltavallarins og horfa inn á völlinn, beygja sig fram og veifa höndum. Má, miðað við háttalag ákærða og framburð hans fyrir dómi um ástæðu þess að hann fór inn á öryggissvæðið, leiða líkum að því að brotaþoli sé að hrópa í átt að leikmönnum. Í því að brotaþoli stöðvar við hliðarlínuna sést hvar ákærði kemur hlaupandi inn í myndsviðið frá vinstri. Ákærði hleypur að brotaþola og er hann með báðar hendur útréttar þegar hann nálgast brotaþola. Í því að brotaþoli lítur til vinstri í átt að ákærða, sem þá er kominn svo til að brotaþola, ýtir ákærði hiklaust og að því er virðist nokkuð harkalega á brjóst brotaþola með báðum höndum með þeim afleiðingum að brotaþoli þeytist aftur fyrir sig, lendir fyrst á vinstri hlið á grasinu og veltur síðan yfir á hægri hlið og sjá má á myndskeiðinu að við það hafi höfuð ákærða lent á umræddri stiku sem hreyfist lítillega. Á umræddu myndskeiði tekur þessi atburðarás, þ.e. frá því ákærði ýtir við brotaþola þar til brotaþoli stöðvaðist á hægri hlið við staurinn, u.þ.b. eina sekúndu.

Við meðferð málsins fyrir dómi kom fram að ákærði, brotaþoli og vitnið G höfðu horft á umrætt myndskeið sem enn er aðgengilegt á veraldarvefnum. Brotaþoli kvaðst, um leið og hann snéri sér við, hafa fengið hendur á brjóstkassa og háls af miklu afli og lent með þungu höggi á einhverju, eins og hann orðaði það. Ákærði bar fyrir dómi að honum hafi brugðið við þegar hann sá brotaþola hlaupa inn á völlinn og í átt að aðstoðardómara/línuverði. Hann viðurkenndi að hafa ýtt við brotaþola sem við það hafi henst í jörðina. Ákærði lýsti þeirri ætlun sinni að stýra eða beina brotaþola yfir öryggislínuna með opnum faðmi, en tók fram að framkvæmdin, eins og hann orðaði það, hafi orðið önnur. Vitnin G og F voru nærri vettvangi. G lýsti atvikum þannig að ákærði hafi ýtt mjög harkalega með báðum höndum í brotaþola sem við það hafi fallið, skollið í jörðina og í framhaldinu kvað vitnið sér hafa virst sem brotaþoli hafi rúllað og lent á staurnum. Vitnið F kvað ákærða hafa stjakað óþyrmilega við brotaþola með því að ýta harkalega framan á brjóstkassa hans þannig að brotaþoli hafi flogið aftur fyrir sig og lent á bakinu.

Af myndskeiðinu er ljóst að brotaþoli fór ekki inn fyrir hliðarlínu vallarins og að hann hafði stöðvað við hliðarlínuna í nokkurri fjarlægð frá aðstoðardómara/línuverði, sem sést til hægri á myndskeiðinu, áður en ákærði kom að honum. Þó svo ákærða hafi sem gæslumanni á leiknum verið rétt að bregðast við för brotaþola inn á öryggissvæði er ekki fallist á það með ákærða að aðfarir hans gagnvart brotaþola í umrætt sinn hafi verið nauðsynlegar í þeim tilgangi að vernda lögmæta hagsmuni fyrir yfirvofandi hættu.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa ýtt við brotaþola sem við það hafi henst í jörðina. Ákærði neitar því hins vegar að það hafi hann gert af ásetningi heldur hafi verið um að ræða óviljaverk. Það er mat dómsins, eftir að hafa kynnt sér ítarlega myndskeið af atvikinu og með hliðsjón af framburði brotaþola og vitnanna F og G, að atlaga ákærða að brotaþola hafi ekki verið óhappaatvik, heldur þvert á móti verið mjög ákveðin og kröftug. Að framansögðu virtu þykir framkomin lögfull sönnun þess að ákærði hafi í umrætt sinn viljandi hrint brotaþola eins og lýst er í ákæru.

Fyrir liggur að brotaþola var vel kunnugt um að áhorfendum knattspyrnuleikja væri óheimilt að vera á svæðinu milli áhorfendasvæðis og leikvallar, svokölluðu öryggissvæði, meðan á leik stendur. Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði engin afskipti haft af brotaþola fyrr í leiknum. Ekki er dregið í efa að ákærða hafi verið heimilt að hafa afskipti af brotaþola í kjölfar þess að hann fór ekki að þeim reglum sem gilda um ferðir áhorfenda í nágrenni fótboltavalla meðan á leik stendur. Hins vegar má ráða af framangreindu myndskeiði og framburði brotaþola fyrir dómi að afskipti ákærða hafi komið brotaþola að óvörum. Einnig þykir sannað með vísan til myndskeiðsins að brotaþoli stóð kyrr þegar ákærði kom hlaupandi að honum og ýtti með afli á brjóst hans með þeim afleiðingum að brotaþoli hentist í jörðina og skall á umræddan plaststaur. Eins og áður er rakið er það mat dómsins að atlaga ákærða gagnvart brotaþola hafi ekki verið óhappatilvik. Í ljósi þess og við mat á því hvort ákærði hafi haft ásetning til að valda brotaþola tjóni er til þess að líta að ákærði, sem bæði er stærri og þyngri en brotaþoli, ýtti fyrirvaralaust og með afli á brjóst brotaþola þar sem hann stóð í nálægð við staura sem notaðir voru til að afmarka áhorfendasvæðið. Að mati dómsins þykir því fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi haft ásetning til afleiðinga á þann veg að hann hafi látið sér það í léttu rúmi liggja hvort afleiðingar háttsemi hans kæmu fram.

Kemur þá til skoðunar hvort áverkar þeir sem tilgreindir eru í ákæru séu afleiðing af framangreindri háttsemi ákærða eða síðar til komnir eins og ákærði heldur fram. Nánar er afleiðingum af háttsemi ákærða lýst þannig í ákæru að brotaþoli hafi hlotið stirðleika í hálsi, eymsli í hálsliðum, heilahristing og kúlu á höfði og er í ákæru byggt á læknisvottorði vitnisins B sem brotaþoli leitaði til tveimur dögum eftir umrætt atvik. Margnefndu myndskeiði af atvikinu lýkur tveimur sekúndum eftir að ákærði hafnar á hægri hlið við staurinn. Á síðustu tveimur sekúndum myndskeiðsins má sjá mann, klæddan bláum jakka með númerið 12 á bakinu, og tvo svartklædda menn ganga greiðlega frá áhorfendasvæðinu í átt að brotaþola og ákærða sem þá stendur rétt við brotaþola. Maðurinn í jakka nr. 12, sem kom fram undir rekstri málsins að var vitnið F, sést hlaupa rakleitt að ákærða og virðist vitnið ræða við ákærða og er það í samræmi við framburð vitnisins fyrir dómi. Svartklæddi maðurinn til hægri á myndskeiðinu gengur rakleitt að ákærða. Sést greinilega að umræddur maður klofar yfir brotaþola rétt fyrir ofan mitti til að komast að ákærða, en svartklæddi maðurinn til vinstri á myndskeiðinu klofar yfir fætur brotaþola, sem eins og áður segir, liggur á þessu tímamarki á vinstri hlið og virðist halda höndum um höfuð sér. Í því lýkur myndskeiðinu. Ekki liggur fyrir hverjir þessir menn voru en ljóst má vera af síðustu sekúndum myndskeiðsins að athygli umræddra manna beindist fyrst og fremst að ákærða. Svo langt sem það nær sést ekki hvort umræddir menn hafi stigið á brotaþola. Brotaþoli lýsti því hins vegar fyrir dómi að í atganginum eftir fallið hefði einhver stigið á fót hans og hann kennt til. Brotaþoli kvaðst hins vegar ekki hafa fengið högg eða spörk annars staðar á líkamann þó ljóst sé af lýsingum hans fyrir dómi, sem og vitnanna D, F og G að mikill atgangur hafi verið umhverfis brotaþola eftir atvikið.

Á öðru myndskeiði, sem virðist tekið einhverju eftir að fyrrnefnda myndskeiðinu lauk í nokkurri fjarlægð frá vettvangi, nálgast hinn óþekkti myndatökumaður hóp manna á vettvangi. Á myndskeiðinu sést greinilega að band er strengt á milli umræddra stika sem afmarka öryggissvæðið. Umrætt myndskeið er 27 sekúndur að lengd. Á vettvangi má greina nokkurn fjölda manna, líklega milli 15 og 20, sem standa að því er virðist umhverfis brotaþola. Undir lok myndskeiðsins má m.a. sjá þrjá menn klædda endurskinsvestum og þrjár konur. Umrætt myndskeið er með hljóði og heyra má að viðstaddir hrópa og kalla hver ofan í annan í nokkrum æsingi. Má þar þó greina orðaskil, þ.e. „O, O“, „frá“, „við erum hundrað hérna í stúkunni sem sáum þig“, „færið ykkur, færið ykkur“ og „hey, það eru sjúkraliðar að koma“. Á þessu myndskeiði sést brotaþoli ekki en þegar upptökutæki er beint niður á við, má greina vitnið F í bláum íþróttagalla með nr. 12 á bakinu beygja sig niður, að öllum líkindum að brotaþola, enda bar vitnið fyrir dómi að hafa fyrstur manna hugað að ástandi brotaþola eftir atvikið. Kvaðst vitnið í fyrstu hafa haldið að brotaþoli andaði ekki, en fljótlega séð að hann var með meðvitund. Hins vegar hafi korrað í brotaþola. Vitnið F kvaðst ekki hafa orðið var við að brotaþoli yrði fyrir spörkum en fram kom hjá vitninu að fólk í kring um brotaþola hafi hrópað og öskrað. Vitnið D bar á sama veg, hún kvaðst ekki hafa séð að stigið hefði verið á brotaþola en lýsti miklum látum og að erfiðlega hafi gengið að sinna brotaþola. Vitnið G lýsti hálfgerðri múgæsingu eftir atvikið og heppni að ekki var stigið á brotaþola eftir atvikið.

Fyrir liggur að brotaþoli kunni því ekki vel að vera borinn af velli til frekari skoðunar og vildi hann ekki ræða við lögreglumenn sem komu á vettvang og fór ekki til skoðunar í sjúkrabifreið, sem kom á staðinn, fyrr en að leik loknum. Sjúkraflutningamennirnir J og K, sem skoðuðu brotaþola, töldu eftir venjubundna skoðun ekki ástæðu til frekari afskipta af brotaþola. Vitnið B læknir, sem skoðaði brotaþola tveimur dögum eftir atvikið, kvaðst fyrir dómi hafa byggt niðurstöðu sína um áverka brotaþola á lýsingu unnustu brotaþola af atvikinu. Frásögn hennar um að brotaþoli hafi hætt að anda og misst meðvitund hafi bent til þess að brotaþoli hafi fengið heilahristing og kúlu á hnakkann enda hafi hún verið samskonar og menn fái við að reka sig í. Fram kom hjá vitninu að brotaþoli hafi við skoðun verið stirður í hálsi og átt erfitt með höfuðhreyfingar en slíkt sé algeng afleiðing þess að fá hnykk á hálsinn. Afleiðingar slíkra áverka komi oft ekki fram fyrr en einum eða tveimur dögum síðar, eins og oft megi sjá eftir bílslys. Fyrst eftir áfall sé hreyfigeta nokkuð góð en einkenni aukist oft á 2-3 degi. Lýsing á atvikinu, þ.e. að ýtt hafi verið við brotaþola og hann skollið á staur, hafi samræmst þeim áverkum sem vitnið fann við skoðun brotaþola. Þegar vitnið var upplýst um þann framburð brotaþola að hann væri enn með umrædda kúlu aftan á höfðinu kvaðst vitnið ekki geta útilokað að kúla sú sem hann fann við skoðun í umrætt sinn hafi stafað af eldra atviki.

Af myndskeiði því sem liggur frammi í málinu og sýnir umrætt atvik þykir ljóst að brotaþoli, sem var með prjónahúfu á höfði, hafi orðið fyrir nokkuð þungri byltu við fallið auk þess sem sannað þykir að hann hafi rekið höfuðið í staurinn. Samkvæmt framburði vitnisins B fékk brotaþoli hnykk á háls og hálsliði og kvað vitnið að einkenni slíks oft ekki koma fram fyrr en einum til tveimur dögum eftir áverka. Með vísan til þessa, framburðar brotaþola um að hann hafi fundið til í hálsi og fæti eftir fallið og vitnanna F, G og D, sem öll báru fyrir dómi að brotaþoli hefði ekki orðið fyrir höggum eða spörkum, þykir sannað að stirðleiki í hálsi brotaþola og eymsli í hálsliðum sé afleiðing þeirrar háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru. Með vísan til lýsingu vitna á ástandi brotaþola fyrst eftir atvikið, sérstaklega lögreglumanna og sjúkraflutningamanna, þykir hins vegar vafi leika á því að brotaþoli hafi við fallið fengið heilahristing eins lýst er í ákæru. Þá þykir, með vísan til framburðar brotaþola um að kúla sú sem hann hafi fengið eftir fallið sé enn finnanleg á höfði hans, og í ljósi framburðar vitnisins B sem bar fyrir dómi að ekki sé útilokað að umrædd kúla hafi verið vegna eldra atviks, vafi leika á því að brotaþoli hafi við fallið fengið umrædda kúlu á höfuðið.

Af öllu framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir brot 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981, með því hafa hrint brotaþola með afli þannig að hann féll með höfuðið utan í plaststaur, með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut stirðleika í hálsi og eymsli í hálsliðum.

Ákvörðun refsingar

Ákærði hefur ekki sætt refsingum svo kunnugt sé. Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í einn mánuð, en rétt þykir með vísan til hreins sakarferlis ákærða og þess dráttar sem varð á meðferð málsins hjá lögreglu og ákæranda, og var ákærða óviðkomandi, að fresta megi fullnustu refsingar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum, frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Einkaréttarkrafa.

Brotaþoli, A, gerir kröfu um skaða- og miskabætur að fjárhæð 443.589 krónur, sem og málskostnað.

Samkvæmt greinargerð, sem einkaréttarkrafa í ákæru byggir á, sundurliðast bótakrafan þannig:

1. Miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Segir að við mat á miskabótum verði að líta til alvarleika árásarinnar og þess að meiðsl þau sem brotaþoli hlaut muni hafa varanlegar afleiðingar fyrir brotaþola.

2. Útlagður kostnaður að fjárhæð 43.589 krónur samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga sem sundurliðast þannig:

a. Áverkavottorð og skoðun læknis 24. september 2012 kr. 1.970

b. Myndgreining á höfði 25. september 2012 kr. 18.024

c. Akstur í myndgreiningu á bifreið sambýliskonu,

m.v. 154 km,Siglufjörður-Akureyri-Siglufjörður,

skv. auglýsingu nr. 1/2012 kr. 18.095

d. Koma sjúkrabíls á Grýluvöll kr. 5.500

Krafist er vaxta frá árásardegi samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en dráttarvaxta frá og með 13. október 2012 en þá hafi verið liðinn mánuður frá því ákærða var birt bótakrafa, sbr. 9. gr. sömu laga. Þá vísar brotaþoli um vexti og dráttarvexti til 16. gr. skaðabótalaga, sbr. og III. og IV. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Varðandi kröfu um málskostnað er vísað til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði hafnar einkaréttarkröfunni og krefst þess að henni verði vísað frá dómi, en til vara að ákærði verði sýknaður. Til þrautavara er þess krafist að einkaréttarkrafan verði lækkuð til muna.

Greinargerð brotaþola uppfyllir skilyrði 173. gr. laga nr. 88/2008 og því ekki tilefni til að vísa henni frá dómi. Hvað varðar kröfu brotaþola um miskabætur, er til þess að líta að dómur telur sannað að ákærði hafi með háttsemi sinni valdið því að brotaþoli hlaut stirðleika í háls og eymsli í hálsliði. Með vísan til þess að ekki var um að ræða verulega áverka og þess að vitnið B læknir bar fyrir dómi að ekki sé líklegt að brotaþoli muni hafa viðvarandi einkenni af greindum áverkum og því að engin frekari gögn hafa verið lögð fram kröfunni til stuðnings, þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 50.000 krónur. Krafa brotaþola um bætur vegna útlagðs kostnaðar í tölulið a og b er tekin til greina enda studd fullnægjandi gögnum. Þá var það mat læknis sem skoðaði brotaþola að vegna lýsinga á líðan brotaþola eftir atvikið hafi frekari rannsókna verið þörf. Krafa um útlagðan kostnað í töluliðum c og d er hins hafnað enda engum gögnum studd. Vextir af tildæmdum bótum skulu reiknast samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 22. september 2012 til 26. desember 2013, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. sömu laga, til greiðsludags. Þann 26. desember 2013 var liðinn mánuður frá birtingu ákæru en þann dag var ákærða jafnframt birt greinargerð með bótakröfu þeirri sem tilgreind er í ákæru. Með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 er málskostnaður lögmanns brotaþola ákveðinn 426.700 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 12.644 krónur vegna ferðakostnaðar.

Sakarkostnaður.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 216. gr. sömu laga, skal ákærði greiða sakarkostnað, 7.700 krónur vegna læknisvottorðs samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins. Verjandi ákærða hefur afsalað sér málsvarnarlaunum verði sakarkostnaður felldur á ákærða. Verða málsvarnarlaun samkvæmt því ekki dæmd.

M-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Selfossi, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, Ó-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í einn mánuð en fresta skal fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið í tvö ár frá birtingu dómsins að telja og falli refsingin niður að þeim tíma liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A, 69.994 krónur, ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 22. september 2012 til 26. desember 2013, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði greiði brotaþola 426.700 krónur í málskostnað, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og 12.644 krónur í ferðakostnað.

Ákærði greiði útlagðan sakarkostnað, 7.700 krónur.

R-kvk-nf T-kvk-nf.