E-3043/2020

dómur:

Mál þetta var höfðað 12. október 2020 og dómtekið 14. janúar 2021. Stefnandi er Green Garage ehf., […], Mosfellsbæ. Stefnda er K-kvk-nf M. V-kvk-nf, […], Hafnarfirði.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða honum 177.705 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum 31.185 króna innborgun 17. júlí 2018 og 146.220 króna innborgun 22. desember 2020. Jafnframt er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Stefnda er ólöglærð og flytur mál sitt sjálf. Hún telur höfuðstólskröfu stefnanda að fullu greidda og krefst aðallega sýknu eða niðurfellingar á frekari kröfum, þar á meðal um dráttarvexti og málskostnað, en til vara að upphafstímabil dráttarvaxta miðist við málshöfðunardag og að málskostnaður verði lækkaður frá því sem krafist er.

I.

Vorið 2018 tók A múrarameistari og fyrirsvarsmaður stefnanda að sér múrverk fyrir stefndu sem laut að viðgerð á bílskúrsvegg að […] í Hafnarfirði. Í tölvupósti stefndu til A 28. maí sama ár er honum þakkað fyrir viðgerð á veggnum, hann beðinn um reikning fyrir verkið og þess óskað að reikningurinn verði stílaður á B föður stefndu. Í framhaldi gaf stefnandi 13. júní út 224.790 króna reikning, sem síðan var bakfærður að beiðni stefndu og nýr reikningur gefinn út 29. júní, að fjárhæð 177.405 krónur. Að fengnum þeim reikningi millifærði stefnda 17. júlí 31.185 krónur inn á bankareikning stefnanda með svohljóðandi skýringu: „Lokagreiðsla v. […]“.

Þann 31. júlí 2018 var stefndu send innheimtuviðvörun frá TCM Innheimtu ehf. og má af henni ráða að innheimtustofan hafi þá ekki vitað um innborgun stefndu. Stefnda svaraði því bréfi með tölvupósti 7. ágúst, vísaði til meðfylgjandi orðsendingar til A um að hann hefði gert stefndu 100.000 króna tilboð í bollaslípun og filtun bílskúrsveggjarins, hún stöðvað framkvæmdir 14. júní í kjölfar móttöku á upphaflegum reikningi stefnanda og að 31.185 króna greiðslan væri fyrir þann hluta umsamins verks, sem þá var lokið, þ.e. bollaslípun veggjarins. Sprunguviðgerðir hafi hins vegar farið fram án heimildar, reikningur stefnanda að því leyti tilhæfulaus og því myndi stefnda ekki greiða fyrir þann verkhluta. Þann 10. september var stefndu send lokaaðvörun um greiðslu á reikningi stefnanda, en að öðrum kosti færi málið í lögfræðiinnheimtu með stórauknum kostnaði fyrir stefndu.

Þann 5. nóvember 2018 móttók kærunefnd lausafjár og þjónustukaupa kröfu stefndu um að henni yrði ekki gert að greiða reikning stefnanda að fullu. Í júní 2019 var stefnanda boðið að gera athugasemdir við kvörtun stefndu og skilaði lögmaður hans athugasemdum 2. júlí. Í áliti kærunefndar 21. október 2019 segir að orð standi gegn orði um hvort A hafi gert stefndu munnlegt og bindandi tilboð um 100.000 króna greiðslu fyrir viðgerð á umræddum bílskúrsvegg og hvíli sönnunarbyrði um þetta atriði á stefndu. Þar sem slík sönnun lægi ekki fyrir yrði niðurstaða máls að ráðast af 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, en þar segði að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Að þessu gættu synjaði nefndin um kröfu stefndu.

Næst gerðist það að stefndu var birt stefna 12. október 2020.

II.

Stefnandi reisir málið á því að stefnda hafi óskað eftir því að stefnandi tæki að sér að múra bílskúrsvegginn að […]. Henni hafi verið gerð grein fyrir því að ekki væri unnt að gefa fast verð fyrir viðgerðina vegna óvissu um hve umfangsmikið verkið yrði, en í veggnum hafi verið mosagrónar sprungur. Þegar verkið hófst hafi komið í ljós að vegurinn var gegnblautur og illa farinn. Stefnandi hafi vandað til viðgerðarvinnu og unnið verkið samkvæmt viðurkenndum verk og faglýsingum. Hinn umstefndi reikningur sé sanngjarn og endurspegli aðeins þá vinnu sem stefnandi innti af hendi í þágu stefndu. Henni beri því að greiða reikninginn að fullu ásamt áföllnum dráttarvöxtum og kostnaði, enda ekki tekist sönnun um að umkrafið verð sé ósanngjarnt. Um lagarök vísar stefnandi einkum til meginreglu kröfuréttarins um skuldbindingargildi samninga og efndir loforða, til 28. gr. laganna um þjónustukaup og að því er dráttarvexti varðar til laganna um vexti og verðtryggingu, sér í lagi 5. og 6. gr., en upphaf dráttarvaxta beri að miða við útgáfudag og gjalddaga hins umstefnda reiknings 29. júní 2018, sbr. 1. mgr. 5. gr. nefndra laga. Um málskostnað vísar stefnandi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og bendir á að stefnda hafi ekki greitt reikninginn þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og afdráttarlausa niðurstöðu kærunefndar, sem stefnandi hafi ekki vitað um fyrr en skömmu fyrir málshöfðun.

Við munnlegan flutning málsins kom fram af hálfu stefnanda að hann liti á tvær greiðslur stefndu á krónum 31.185 og 146.220 sem innborganir á skuld hennar og hafi stefnandi því til samræmis ráðstafað þeim fyrst til greiðslu kostnaðar, síðan til greiðslu dráttarvaxta og loks sem greiðslu inn á höfuðstól, allt í samræmi við áratuga hefð og á grundvelli ótvíræðrar heimildar þar að lútandi, sbr. hæstaréttardómur nr. 230/2002. Aukinn tilkostnaður í formi hækkandi dráttarvaxta og málskostnaðar sé alfarið á ábyrgð stefndu, enda hvíli frumkvæði að efndaskyldu á henni og hafi hún til skamms tíma ekki sýnt vilja til að greiða nema 31.185 krónur fyrir umbeðið og gallalaust verk stefnanda.

III.

Stefnda byggir á því að hún hafi greitt höfuðstólskröfu stefnanda að fullu, þrátt fyrir að hún telji umstefndan reikning ósanngjarnan og ekki í samræmi við þá fjárhæð sem um var samið. Áður hafi hún ítrekað reynt að ná sambandi við innheimtustofu stefnanda til að ræða um kröfuna, svo sem framlagt bréf til lögmanns stefnanda 31. október 2018 sýni, en ekki fengið nein viðbrögð. Í framhaldi hafi hún skotið málinu til kærunefndar lausafjár og þjónustukaupa, sem lokið hafi áliti á ágreininginn og sent báðum aðilum niðurstöðuna 21. október 2019. Þrátt fyrir þetta hafi stefnandi ekkert aðhafst fyrr en með stefnubirtingu 12. október 2020. Í sáttaþinghaldi 18. desember sl. hafi aðilar síðan komist að samkomulagi um að stefnda greiddi höfuðstólskröfuna og myndi þá standa eftir ágreiningur um málskostnað og dráttarvexti. Í trausti þessa hafi stefnda greitt höfuðstólskröfuna að fullu 22. desember sl., án áfallinna dráttarvaxta, enda hafi stefnandi ekki upplýst hverjir þeir væru. Telur stefnda að taka beri tillit til þessara atriða og líta svo á að höfuðstólskrafan sé að fullu greidd, óháð niðurstöðu Hæstaréttar í máli nr. 230/2002, og að eftir standi ágreiningur um dráttarvexti og málskostnað. Stefndu verði ekki einni um kennt hve mál þetta hefur dregist og beri að taka tillit til þessa við ákvörðun dráttarvaxta og málskostnaðar; helst á þann veg að upphafstími dráttarvaxta miðist við málshöfðunardag og málskostnaður falli niður milli aðila.

IV.

Mál þetta er risið út af 177.405 króna reikningi sem stefnandi gerði stefndu 29. júní 2018 vegna viðgerðar á bílskúrsvegg. Stefnda hefur lengi verið ósátt við fjárhæð reikningsins og telur stefnanda hafa gert henni munnlegt og bindandi tilboð um 100.000 króna greiðslu fyrir fullunnið verk. Sönnunarbyrði um þetta atriði hvílir á stefndu og hefur sú sönnun ekki tekist. Að því gættu ber stefndu samkvæmt 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Er ekkert fram komið í málinu sem bendir til þess að reikningur stefnanda sé ósanngjarn miðað við umfang verksins. Ber því að dæma stefndu til að greiða reikninginn.

Eftir þingfestingu málsins var haldið sáttaþinghald 18. desember sl. Kom þá fram af hálfu stefnanda að ef stefnda greiddi kröfuna að fullu mætti ljúka málinu um annað en ágreining um málskostnað. Í framhaldi millifærði stefnda 22. desember 146.220 krónur inn á bankareikning TCM Innheimtu ehf. og lauk þannig greiðslu á höfuðstólsfjárhæð reiknings stefnanda (146.220 + 31.185 = 177.405 krónur). Stefndu láðist hins vegar að greiða jafnframt uppsafnaða dráttarvexti af kröfunni, en þeir námu 43.697 krónum samkvæmt kvittun innheimtustofunnar. Á þeirri kvittun er innheimtukostnaður sagður 110.000 krónur, kostnaður í tengslum við þingfestingu málsins 74.200 krónur, annar áfallinn kostnaður 49.800 krónur og vextir af kostnaði 971 króna. Þannig reiknuð nam krafa stefnanda 456.373 krónur miðað við 22. desember. Frá þeirri fjárhæð voru dregnar ofangreindar tvær innborganir stefndu og staða kröfunnar sögð 278.968 krónur. Að mati stefnanda nam áfallinn kostnaður þannig hærri fjárhæð en sem svaraði innborgunum stefndu „og af því leiðir að höfuðstólsfjárhæðin, dráttarvextir og eftirstöðvar málskostnaðar eru enn ógreidd“, svo sem segir með skýringum stefnanda á endanlegri kröfugerð í málinu. Vísar stefnandi í þessu sambandi til hæstaréttardóms nr. 230/2002, en þar segir svo:

„Fyrir því er langvarandi venja að í dómi um peningakröfu, sem skuldari hefur greitt að hluta, sé látið við það sitja að kveða á um skyldu hans til að greiða upphaflegan höfuðstól kröfunnar með nánar tilgreindum vöxtum, án þess að mælt sé berum orðum fyrir um af hvaða fjárhæð þeir skuli reiknast á hverjum tíma, og til að greiða málskostnað, en allt að frádreginni einni eða fleiri innborgunum, sem hafi verið inntar af hendi á tilteknum dögum. Er þá gengið út frá því að við endanlegt uppgjör kröfunnar verði að öðru jöfnu farin sú leið að reikna út stöðu kröfunnar eins og hún var hverju sinni þegar innborganir voru inntar af hendi og þeim ráðstafað til að greiða fyrst áfallinn kostnað og vexti, en að þeim liðum frágengnum gangi þær til lækkunar á höfuðstól kröfunnar, sem borið geti vexti upp frá því. Í þessu ljósi er almennt ekki tekin afstaða til þess í dómi um peningakröfuna sem slíka hvernig standa eigi á síðari stigum að endanlegu uppgjöri hennar, enda er þá meðal annars haft í huga að ágreiningur, sem kann að rísa um útreikning og greiðslu kröfunnar, getur komið sjálfstætt til kasta dómstóla í máli um lögmæti fullnustugerðar fyrir henni.“

Með hliðsjón af ofangreindum hæstaréttardómi verður að fallast á með stefnanda að honum hafi verið heimilt að ráðstafa greiðslum frá stefndu með þeim hætti sem hann gerði og fram kemur á áðurgreindri kvittun hans til stefndu. Því til samræmis verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda 177.405 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum 31.185 króna innborgun 17. júlí 2018 og 146.220 króna innborgun 22. desember 2020.

Í málinu krefst stefnandi að auki 349.200 króna málskostnaðar úr hendi stefndu. Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal sá sem tapar máli í öllu verulegu að jafnaði dæmdur til að greiða gagnaðila sínum málskostnað. Samkvæmt fyrri málslið 3. mgr. 130. gr. má víkja frá þessu ef aðili vinnur mál að nokkru og tapar því að nokkru eða veruleg vafaatriði eru í máli og má þá dæma annan aðilann til að greiða hluta málskostnaðar hins eða láta hvorn þeirra bera sinn kostnað af málinu. Samkvæmt seinni málslið 3. mgr. má eins fara að ef þeim sem tapar máli hvorki var né mátti vera kunnugt um þau atvik sem réðu úrslitum fyrr en eftir að mál var höfðað.

Stefnda er ólöglærð og flutti mál sitt sjálf. Hún hefur lengi staðið föst á því að stefnandi hafi samið um 100.000 króna greiðslu fyrir bílskúrsviðgerðina og að þau orð skuli standa. Virðist stefnda ekki hafa áttað sig á því hve erfið staða hennar var fyrr en í sáttaþinghaldi 18. desember sl., en í framhaldi kláraði hún að greiða höfuðstólsfjárhæð reiknings stefnanda. Að þessu gættu og með hliðsjón af seinni málslið 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir hæfilegt að stefnda greiði stefnanda 220.000 krónur í málskostnað. Er þar með talinn 38.400 króna útlagður kostnaður vegna stefnubirtingar, málsgjalda í ríkissjóð og keyptrar þjónustu vegna mætinga, sbr. b., c. og g. liðir 1. mgr. 129. gr. laganna.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefnda, K-kvk-nf M. V-kvk-nf, greiði stefnanda, Green Garage ehf., 177.405 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum 31.185 króna innborgun 17. júlí 2018 og 146.220 króna innborgun 22. desember 2020.

Stefnda greiði stefnanda 220.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf J-kk-nf

Dómsorð:

Stefnda, K-kvk-nf M. V-kvk-nf, greiði stefnanda, Green Garage ehf., 177.405 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum 31.185 króna innborgun 17. júlí 2018 og 146.220 króna innborgun 22. desember 2020.

Stefnda greiði stefnanda 220.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf J-kk-nf