E-3776/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 17. apríl 2012, að loknum munnlegum málflutningi, er höfðað af Rennsli ehf., Holtsbúð 52, Garðabæ, á hendur B-kvk-þgf S-kvk-þgf, Skaptahlíð 26, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði gert að greiða stefnanda 183.701 króna, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. apríl 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Einnig er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefndu eru þær aðallega, að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að stefnukröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

II

Málavextir eru þeir, að sonur fyrirsvarsmanns stefnanda, K-kk-nf Þ-kk-nf, vann fyrir stefndu vegna endurnýjunar á baðherbergi hennar. Stefnandi gerði stefndu reikning vegna vinnu K-kk-ef, sem er stefnufjárhæð málsins. Stefnda greiddi ekki reikninginn þrátt fyrir innheimtutilraunir og höfðaði þá stefnandi mál þetta.

Stefnandi kveðst vera pípulagningafyrirtæki sem veiti þjónustu því tengda. Stefnandi lýsir málavöxtum þannig í stefnu, að stefnda hafi haft samband við son fyrirsvarsmanns stefnanda, sem sé starfsmaður stefnanda, og beðið um munnlegt tilboð í að fjarlæga hreinlætistæki og setja ný í íbúð stefndu. Sonur fyrirsvarsmanns stefnanda hafi giskað á að vinnuliður án efnis við niðurrif og uppsetningu hreinlætistækja myndi kosta á bilinu 30.000 til 60.000 krónur. Þegar búið hafi verið að taka niður hreinlætistækin hafi komið í ljós að leggja hafi þurft nýjar vatns- og skolplagnir að baði og handlaug, ásamt því að færa ofnalagnir. Þessum breytingum hafi fylgt talsvert múrbrot, auk þess sem stefnandi hafi lagt til efnið við breytingarnar. Sonur fyrirsvarsmanns stefnanda hafi unnið verkið og tvívegis notið aðstoðar samstarfsmanns við vinnu sína. Faðir stefndu hafi viljað að starfsmenn stefnanda kæmu vegghengdum klósettkassa inn í vegg og hafi það kostað talsverða brotavinnu til viðbótar. Stefnda hafi keypt ódýr hreinlætistæki og hafi sonur fyrirsvarsmanns stefnanda beðið hana um að skipta klósettkassanum eða fá smið til að smíða festingar í vegginn til að unnt væri að festa kassann.

Þegar komið hafi að uppsetningu hreinlætistækjanna hafi stefnda eða faðir stefndu fengið annað pípulagningafyrirtæki til að annast uppsetninguna. Sonur fyrirsvarsmanns stefnanda hafi síðan haft samband við stefndu vegna greiðslufyrirkomulagsins og gefið út reikning, en hafi ekki fengið greitt fyrir verkið. Hann hafi fengið þau svör frá föður stefndu að ekki væru forsendur fyrir reikningnum, ekki væri til verkbeiðni og ekki hefði verið beðið um þessa vinnu.

Stefnandi hafi haft samband við fyrirsvarsmann fyrirtækisins sem lauk við verkið og hafi hann tjáð stefnanda að ekki hefði þurft að endurvinna neitt. Þeir hafi þurft að skipta út klósettkassanum þar sem ekki hafi verið unnt að festa hann og fengið annan vandaðri með betri festingum og einnig hafi þeir stillt baðkerið af. Jafnframt hafi þeir þurft að brjóta upp einn stút fyrir ofnatengingu sem hafi verið skakkur.

Í greinargerð lýsir stefnda málavöxtum á þann veg, að haustið 2010 hafi hún ákveðið að endurnýja að nokkru leyti baðherbergið hjá sér. Afi hennar hafi haft samband við kunningja sinn, M-kk-þf að nafni, og innt hann eftir því hvort hann gæti tekið að sér pípulagningaþátt verksins. M-kk-nf hafi ekki getað sinnt verkefninu en spurt hvort hann mætti ekki senda ungan mann til þess að skoða aðstæður og eftir atvikum að taka verkefnið að sér. Það hafi orðið úr og hafi K-kk-nf Þ-kk-nf mætt á heimili stefndu til þess að skoða aðstæður og semja um verkið. Stefnda kveður að verkefnið hafi verið að taka niður klósett, vask, baðker og ofn. Breyta hafi þurft lögnum svo að setja mætti upp handklæðaofn. Þá hafi þurft að færa rörsút við vask um 1 cm. Að lokum hafi átt að setja tækin upp aftur, þegar búið væri að flísaleggja baðherbergið. Stefnda kveður K-kk-þf hafi sagt tímakaup sitt vera 2.500 krónur og að hann hafi áætlað að allt verkið myndi kosta 15.000 til 20.000 krónur. Hann hafi tekið hreinlætistækin og ofninn niður, breytt legu lagna fyrir handklæðaofninn og fært rörstút við vask um 1 cm. Hann hafi síðan reynt að setja hreinlætistækin upp aftur. Það hafi hins vegar ekki tekist betur en svo að baðkerið hafi verið skakkt upp sett og klósettið hafi verið afar illa upp sett og fest við vegg. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir af hálfu stefndu hafi gengið mjög erfiðlega að fá K-kk-þf til þess að endurvinna og lagfæra verkið. Stefnda hafi því neyðst til að fá pípulagningafyrirtækið Kraftlagnir til þess að taka baðkerið og klósettið niður, þar sem ekki hafi verið hægt að flísaleggja baðherbergið á forsvaranlegan hátt með skökkum hreinlætistækjum. Kraftlagnir hafi síðan þurft að endurvinna röralagnir fyrir handklæðaofninn þar sem það verk hafi verið vitlaust framkvæmt af K-kk-þgf. Stútarnir hafi verið skakkir og því hafi þurft að brjóta frá þeim og rétta þá af.

K-kk-nf hafi ekki verið með lykil að íbúð stefndu. Hann hafi því ekki komið að verkstað nema þegar einhver hafi verið heima. Stefnda fullyrðir að K-kk-nf hafi alltaf komið einn til verksins.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á reikningi vegna vinnu sinnar fyrir stefndu, dagsettum 15. apríl 2011, að fjárhæð 183.701 króna, sem sé stefnufjárhæð málsins.

Stefnandi byggir á að stefndu beri að greiða stefnanda endurgjald fyrir alla þá vinnu sem hann hafi innt af hendi í þágu stefndu og það efni sem stefnandi hafi útvegað til þess að vinna verkið.

Krafa stefnanda byggi jafnframt á þeirri meginreglu verktakaréttar að hafi ekki verið samið fyrir fram um ákveðið endurgjald fyrir verk beri verkkaupa að greiða það verð sem verktaki setji upp ef eigi megi telja það verð ósanngjarnt, sbr. lögjöfnun frá 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá vísar stefnandi til þess að það tíðkist almennt ekki að fólk geri skriflega verksamninga við pípulagningarverktaka um minni verk.

Stefnandi vísar til þess að sú kostnaðaráætlun sem starfsmaður og sonur stefnanda byggði á í upphafi verksins og greindi stefndu frá, hafi byggt á ákveðnum forsendum, sem stefnda hafi síðan breytt og aukið við verkið. Stefnda og faðir hennar hafi fylgst með framgangi verksins og aukið við það. Þeim ætti því að vera fullkunnugt um að kostnaður hafi aukist við það að framkvæmdir hafi orðið meiri en til hafi staðið í byrjun.

Stefnandi hafnar fullyrðingum stefndu um að hvergi hafi komið fram að sonur fyrirsvarsmanns stefnanda hafi verið á vegum annarra en sjálfs sín. Þvert á móti hafi vinnufatnaður hans, vinnubíll og verkfæri verið merkt með nafni fyrirtækisins.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en reglan eigi sér stoð í 5., 6., og 28. gr. eldri laga um lausafjárkaup nr. 39/1922 og 45., 46., og 47. gr. núgildandi laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, ásamt 6., 7., og 8. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og VII. kafla sömu laga.

Þá er byggt á meginreglum verktakaréttar.

Um gjalddaga kröfunnar er vísað til 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000, ásamt meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun byggir stefnandi á lögum nr. 50/1998.

IV

Stefnda byggir sýknukröfu sína á því, að hún hafi einungis samið við K-kk-þf um að hann tæki verkið að sér. Hann hafi hvorki gefið í skyn né sagt berum orðum að hann væri á vegum stefnanda og að stefnandi yrði verktakinn í verkefninu. Stefnda kveðst aldrei hafa heyrt stefnanda getið áður og enginn forsvarsmaður þess fyrirtækis hafi rætt við sig í þessu sambandi. Stefnda vísar til þess að samkvæmt yfirliti úr hlutafélagaskrá sé K-kk-nf ekki í hópi forsvarsmanna stefnanda og hafi þannig enga formlega heimild eða umboð til þess að stofna til skuldbindandi samninga fyrir hönd stefnanda. Stefnda heldur því fram að hún hafi þannig aldrei samið við stefnanda eða forsvarsmann þess fyrirtækis og þannig hafi aldrei verið neitt samningssamband milli sín og fyrirtækisins. Stefnandi beri hallann af því að ekki liggi fyrir skriflegur samningur eða verkbeiðni um verkefnið. Allan vafa um aðild í málinu beri að túlka sér í hag, enda sé hún neytandi í lagalegum skilningi í þessu máli. Stefnandi eigi því enga lögvarða kröfu á hendur sér, hvorki vegna stefnufjárhæðar í málinu, né vegna annarrar, lægri fjárhæðar. Því beri að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda á grundvelli aðildarskorts.

Um varakröfu byggir stefnda á því að hún hafi mátt treyst því að verðáætlun K-kk-ef, 15.000 til 20.000 krónur, gæti staðist án teljandi breytingar. Verkefnið hafi verið einfalt og umfangslítið og því hafi K-kk-nf átt að geta áætlað kostnaðinn með mun meiri nákvæmni en ef um stærra verkefni hefði verið að ræða. Stefnda hafnar því með öllu að kostnaðurinn hafi getað ríflega nífaldast, úr u.þ.b. 20.000 krónum í rúmlega 180.000 krónur, og bendir í því sambandi á 29. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup.

Þá vísar stefnda til leiðbeiningarskyldu seljanda þjónustu samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laganna, en ljóst sé að K-kk-nf hafi stórlega vanrækt lagalegar skyldur samkvæmt því ákvæði með því að hafa ekki upplýst stefndu um hina stórkostlegu hækkun á áætluðum verkkostnaði. Stefnda kveður að hún hefði aldrei samþykkt þessa hækkun. Því sé ekki hægt að krefja hana um hærra endurgjald en það, sem verið hefði, ef henni hefði verið gefinn kostur á að draga sig út úr samningnum á því stigi, sbr. niðurlagsákvæði 2. mgr. 6. gr. laganna um þjónustukaup. Ekkert liggi hins vegar fyrir af hálfu stefnanda um slíka fjárhæð og því verði stefnandi að bera hallann af því að hafa ekki lagt slíkar upplýsingar fram í málinu.

Þá byggir stefnda á að verk K-kk-ef hafi ekki verið gallalaust. Hann hafi tyllt upp klósettkassa á léttan vegg, vitandi það að veggurinn gæti ekki borið kassann. Starfsmaður Kraftlagna hafi síðan þurft að lagfæra þetta síðar með því að kaupa sjálfberandi kassa. Af þessu hafi hlotist viðbótarkostnaður. Þá hafi starfsmaður Kraftlagna þurft að brjóta frá tveimur stútum fyrir handklæðaofn, sem K-kk-nf hafði gengið frá, þar sem þessir stútar voru skakkir. Að lokum hafi starfsmaður Kraftlagna þurft að lagfæra og rétta af baðker, sem K-kk-nf hafði sett upp, þar sem baðkerið var skakkt. Ekki hafi verið hægt að flísaleggja kringum baðkerið án þess að lagfæra verk K-kk-ef.

Stefnda vísar til þess að vanefndir K-kk-ef vegna ófaglegra vinnubragða, mistaka í verki og mikils seinagangs, hafi valdið sér umtalsverðu, fjárhagslegu tjóni. Stefnda kveður að það eina sem hafi nýst af vinnu hans hafi verið niðurrif hreinlætistækjanna og ofnsins, svo og tilfærsla eins rörstúts við vask um 1 cm. Stefnda hafi boðið honum að greiða fyrir þessa verkliði. Allt annað hafi ýmist ekki verið unnið eða svo illa unnið að stefnda hafi neyðst til þess að láta endurvinna það. Stefnda telur þannig hvorki K-kk-þf né stefnanda eiga lögvarða kröfu á hendur sér vegna þessara verkliða, sbr. ákvæði III. kafla laga um þjónustukaup. Þá telur stefnda kröfu um greiðslu efniskostnaðar algjörlega órökstudda.

Þá heldur stefnda því fram að þeir vinnutímar, sem krafa stefnanda byggist á, séu of margir. Aðeins K-kk-nf hafi unnið að verkinu. Því sé vinnustundum aðstoðarmanns ofaukið í tímaskýrslu.

Um lagarök vísar stefnda til 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sem og ákvæða laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, einkum 6. og 29. gr., sbr. og III. kafla laganna. Þá er vísað til almennra reglna íslensks samningaréttar um gerð samninga og skuldbindingargildi þeirra og rétt neytenda til afsláttar eða skaðabóta vegna galla í verki.

Kröfu um málskostnað byggir stefnda á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála.

V

Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu fyrir vinnu vegna endurnýjunar á baðherbergi stefndu, haustið 2010. Fyrir liggur að stefnandi er fyrirtæki sem býður m.a. þjónustu við pípulagnir. Óumdeilt er að sonur fyrirsvarsmanns stefnanda, K-kk-nf Þ-kk-nf, vann verkið eða a.m.k. hluta þess. Jafnframt er upplýst að hann var starfsmaður stefnanda á þeim tíma sem hið umdeilda verk var innt af hendi.

Stefnda hélt því hins vegar fram að hún hefði aldrei gert samning við stefnanda um að fyrirtækið tæki að sér umrædda vinnu fyrir hana. Hins vegar hafi hún samið einungis við K-kk-þf um að hann tæki verkið að sér. Vísaði hún m.a. til þess að K-kk-nf hefði á engan hátt gefið það í skyn eða sagt berum orðum að hann væri á vegum stefnanda eða að stefnandi yrði verktakinn í verkefninu. Stefnda kvaðst aldrei hafa heyrt um stefnanda getið áður og að enginn fyrirsvarsmaður þess fyrirtækis hefði haft samband við sig vegna verksins. Fyrir dóminum bar umræddur K-kk-nf að hann hefði aldrei rætt það beinlínis við stefndu að hann tæki þetta verk að sér fyrir hönd stefnanda. Bar hann að fyrrverandi samstarfsmaður sinn hefði bent stefndu á sig og gefið henni upp símnúmer sitt. Stefnda hefði síðan haft samband við hann vegna fyrirhugaðra verkframkvæmda. Þá mótmælti stefnda kröfunni strax við útgáfu reikningsins, sem dagsettur var 15. apríl 2011, þar sem aldrei hefði komið fram að K-kk-nf ynni á vegum stefnanda.

Fyrir liggur að ekki var gerður skriflegur samningur um verkið. Stefnandi byggir m.a. á því að ekki tíðkist að gerðir séu skriflegir verksamningar við pípulagningaverktaka um verk eins og hér um ræðir. Þrátt fyrir það verður að telja að stefnandi beri hallann af því að ekki liggi fyrir skriflegur samningur eða verkbeiðni um verkefnið. Samkvæmt gögnum málsins og skýrslutökum fyrir dómi liggur ekki annað fyrir en að K-kk-nf hafi komið fram í eigin nafni gagnvart stefndu. Gegn eindregnum andmælum stefndu, verður því að leggja til grundvallar að K-kk-nf hafi ekki með nægilega glöggum hætti gefið til kynna að hann kæmi fram í nafni stefnanda gagnvart stefndu. Fullyrðingar stefnanda um að vinnuföt, verkfæri og bíll hans hafi verið merkt Rennsli eru og ósannaðar og skipta ekki máli varðandi það hvort samningssamband hafi komist á milli aðila.

Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir þeirri fullyrðingu að hann hafi tekið að sér umrætt verk í sínu nafni fyrir stefndu. Í ljósi alls framangreinds hefur stefnanda ekki tekist sú sönnun. Þegar af þeirri ástæðu, að ekki liggur fyrir að samningssamband hafi komist á milli málsaðila, verður ekki hjá því komist að sýkna stefndu á grundvelli aðildarskorts.

Eftir þessari niðurstöðu þykir rétt að stefnandi greiði stefndu málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefnda, B-kvk-nf S-kvk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, Rennslis ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu 200.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf