E-2642/2007

Þetta mál, sem var tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 25. júní sl., er höfðað með stefnu, birtri 13. nóvember 2007, af Landspítala-Háskólasjúkrahúsi, Eiríksgötu 5, Reykjavík, á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf, Engihjalla 21, Kópavogi.

Þegar málið var þingfest 21. nóvember sl. lagði stefndi, sem er ólöglærður, fram greinargerð. Þegar málið var næst tekið fyrir 29. maí sl. var þing sótt af lögmanni sem fékk frest til þess að leggja fram nýja greinargerð sem hann lagði fram 11. júní sl. Málið var flutt um frávísunarkröfu stefnda þann 25. júní sl.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 54.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 4.500 krónum frá 31.03.2004 til 30.06.2004, af 9.000 krónum frá 30.06.2004 til 30.09.2004, af 13.500 krónum frá 30.09.2004 til 31.12.2004, af 18.000 krónum frá 31.12.2004 til 31.03.2005, af 22.500 krónum frá 31.03.2005 til 30.06.2005, af 27.000 krónum frá 30.06.2005 til 30.09.2005, af 31.500 frá 30.09.2005 til 31.12.2005, af 36.000 krónum frá 31.12.2005 til 31.03.2006, af 40.500 krónum frá 31.03.2006 til 30.06.2006, af 45.000 krónum frá 30.06.2006 til 30.09.2006, af 49.500 krónum frá 30.09.2006 til 31.12.2006, af 54.000 krónum frá 31.12.2006 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Ennfremur er krafist málskostnaðar að mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi og að stefnda verði dæmdur málskostnaður að skaðlausu úr hendi stefnanda. Til vara krefst stefndi sýknu af kröfum stefnanda en til þrautavara að stefnukrafa verði lækkuð verulega og málskostnaður verði felldur niður.

Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfu stefnda verði hafnað og jafnframt krefst hann málskostnaðar vegna þessa þáttar málsins.

Málsatvik, málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi hefur höfðað þetta mál til innheimtu á ætlaðri skuld stefnda við stefnanda. Stefnandi vísar til þess að stefndi hafi á leigu frá stefnanda CPAP-öndunarvél. Í málinu sé til innheimtu vangoldin leiga, 1.500 krónur á mánuði, sbr. a-lið 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 46/2003 um styrki Tryggingastofnunar ríkisins vegna hjálpartækja. Gíróseðlar hafi verið sendir á þriggja mánaða fresti, tímabilið mars 2004 til desember 2006, sbr. yfirlit:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 31.03.2004 31.03.2004 4.500

2. 30.06.2004 30.06.2004 4.500

3. 30.09.2004 30.09.2004 4.500

4. 31.12.2004 31.12.2004 4.500

5. 31.03.2005 31.03.2005 4.500

6. 30.06.2005 30.06.2005 4.500

7. 30.09.2005 30.09.2005 4.500

8. 31.12.2005 31.12.2005 4.500

9. 31.03.2006 31.03.2006 4.500

10. 30.06.2006 30.06.2006 4.500

11. 30.09.2006 30.09.2006 4.500

12. 31.12.2006 31.12.2006 4.500

Samkvæmt þessu yfirliti nemi ógreidd fjárhæð vegna áðurnefnds tímabils samtals 54.000 krónum sem sé stefnufjárhæðin. Þar sem skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir sé nauðsynlegt að höfða mál til innheimtu hennar.

Til stuðnings kröfu sinni vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem fái meðal annars lagastoð í 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000 og 28. gr. laga nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000. Kröfu um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur sé honum nauðsynlegt að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Varðandi gjaldtöku og fjárhæð leigu er vísað til 3. mgr., sbr. a-lið 1. mgr., 33. gr. almannatryggingalaga nr. 117/1993 með síðari breytingum og reglugerðar nr. 460/2003, sem sett var á grundvelli ákvæðisins, með síðari breytingum, sbr. rgl. nr. 972/2003, sbr. rgl. nr. 944/2004, sbr. rgl. nr. 62/2006, sbr. rgl. nr. 1091/2006.

Málsatvik, málsástæður og lagarök stefnda fyrir frávísunarkröfu.

Hvað málsatvik varðar þá mótmælir stefndi því að hann hafi á leigu fyrrgreinda CPAP-öndunarvél. Hann kveðst hafa afnot af CPAP-öndunarvél á grundvelli a-liðar 1. mgr. 38. gr. almannatryggingalaga nr. 100/2007. Stefnda hefði verið tjáð af þeim læknum sem önnuðust meðferð hans að notkun vélarinnar væri honum að kostnaðarlausu. Þá fari stefndi með vélina þangað sem hann njóti meðferðar að jafnaði einu sinni á ári til þess að lesið sé af henni og notkun hennar könnuð. Hann njóti ekki frekari þjónustu og vélinni fylgi ekki rekstrarvörur eða fylgihlutir.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að málatilbúnaður stefnanda sé óljós og málið vanreifað með öllu. Ekki sé að sjá af málatilbúnaði stefnanda að krafist sé greiðslu á annarri forsendu en þeirri að verið sé að innheimta leigu vegna CPAP-öndunarvélar. Ekki liggi fyrir í málinu neinn leigusamningur milli stefnanda og stefnda, né önnur sönnunargögn, sem renni stoðum undir þá fullyrðingu stefnanda að stefndi sé í raun með vélina á leigu og sé málatilbúnaður stefnanda að þessu leyti vanreifaður.

Þá liggi ekki heldur fyrir í málinu nokkur þau gögn sem gefa til kynna að reynt hafi verið að innheimta stefnukröfur úr hendi stefnda fyrr en með þessari málsókn. Stefndi mótmælir því að dómskjal 3 geti talist nokkur sönnun um þau efni, en það sé aðeins hreyfingalisti sem virðist stafa frá stefnanda. Þar komi ekki fram að stefndi hafi nokkurn tímann verið krafinn um fyrrgreindar greiðslur né á hvaða grundvelli greiðslurnar byggi og er því mótmælt að hreyfingalistinn geti haft nokkurt sönnunargildi í málinu. Samkvæmt g-lið 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skuli greina í stefnu svo glöggt sem verða megi þau sönnunargögn sem stefnandi byggi málatilbúnað sinn á og þau gögn sem stefnandi telur að eigi eftir að afla. Þau gögn sem stefnandi hafi lagt fram með stefnu séu svo rýr og óljós að ekki verði séð á hverju málatilbúnaður stefnanda byggi. Þá sé ekki gerður áskilnaður í stefnu um framlagningu frekari gagna eins og g-liður 80. gr. gerir kröfu um. Í öllu falli verði ekki lagt á stefnda að þurfa að breyta vörnum sínum eftir því hvaða frekari gögn stefnandi kunni að leggja fram í málinu sem hefði mátt leggja fram strax við þingfestingu málsins. Stefnanda sé ekki heimilt að leggja fram frekari gögn á síðari stigum málsins sem komi niður á vörnum stefnda ef hægt hefði verið að leggja þau fram í upphafi máls.

Þá vekur stefndi athygli á því að í stefnu sé vísað til a-liðar 1. mgr. 1. gr. reglugerðar 460/2003 um styrki Tryggingastofnunar ríkisins vegna hjálpartækja. Sé efni greinarinnar kannað megi skýrlega sjá að þar sé ekki fjallað um leigu eða annað endurgjald vegna CPAP-öndunarvéla eða annarra hjálpartækja. Í þessu ákvæði sé raunar enginn a-liður. Stefnda sé því ómögulegt að sjá á hvaða grundvelli stefnandi byggir málatilbúnað sinn. Ekki verði lagt á stefnda í dómsmáli að rýna í málatilbúnað stefnanda og leita uppi þau lagaákvæði sem hann telji að stefnandi kunni að byggja málatilbúnað sinn á og verjast þeim eins og stefnandi hefði stuðst við þau sjálfur.

Af ofangreindu megi sjá að svo verulega skorti á að stefnandi styðji mál sitt með sönnunargögnum og skýrum lagatilvísunum að stefnda er ómögulegt að sjá á hvaða forsendum málið er höfðað. Það sé meginregla íslensks réttarfars að málatilbúnaður í stefnu skuli vera svo skýr og ótvíræður að stefndi geti áttað sig á því á hvaða grundvelli málið er höfðað, við hvaða sönnunargögn er stuðst og á hvaða lagaákvæðum málshöfðunin byggir, enda geti hann að öðrum kosti ekki haldið uppi markvissum vörnum. Stefndi telji málatilbúnað stefnanda svo óljósan og að svo mikill vafi leiki á því á hvaða forsendum, gögnum og lagatilvísunum stefnandi byggir málatilbúnað sinn að stefnda sé ómögulegt að gera sér grein fyrir málsgrundvellinum. Af þeim sökum beri að vísa málinu frá dómi.

Til stuðnings kröfu sinni um málskostnað vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr., sbr. 4. mgr. 129. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um lagarök vísar hann að öðru leyti til kaflans um málsástæður hér að framan.

Rök stefnanda fyrir því að hafna skuli kröfu stefnda um frávísun.

Vegna frávísunarkröfu stefnda mótmælir stefnandi því að stefnu sé svo áfátt að hún torveldi varnir í málinu sem aftur varði frávísun málsins. Stefnandi fellst þó á að í málsatvikum sé einvörðungu vísað til frumreglugerðar en ekki breytingareglugerðar. Í lagatilvísanakafla stefnu sé vísað til frumreglugerðarinnar með síðari breytingum og því sé þar vísað til réttra lagaheimilda. Tilvísun til almannatryggingalaga og reglugerða sé ekki með þeim hætti að varði frávísun málsins.

Auk þess vísar stefnandi til þess að stefndi, sem sé ólöglærður, hafi tekið upp í sína greinargerð það reglugerðarákvæði sem deilt sé um í málinu. Þegar ólöglærður maður hafi ekki átt í neinum vandræðum með að átta sig á málatilbúnaðinum og þeim lagaheimildum sem málið byggi á geti lögmaður hans varla borið það fyrir sig að þetta torveldi honum varnir. Auk þess sé almennt gengið út frá því að dómari þekki lögin þannig að röng tilvísun í ákveðin lög valdi ekki frávísun ein og sér.

Ástæða þess að ekki liggi fyrir skriflegur leigusamningur sé sú að það standi ekki til hjá stefnanda að gera skriflega leigusamninga við viðskiptavini sína þar sem gjaldtaka byggi á reglugerðarákvæði. Stefndi hafi hingað til ekki neitað að hafa vélina í sínum vörslum.

Öndunarvélar séu þannig úr garði gerðar að ekki sé unnt að nota þær án fylgihluta svo sem barka og grímu. Einungis sé verið að snúa út úr orðalagi í stefnu með því að byggja á því að málið snúist um leigu á vélinni. Ljóst sé hvert deiluefnið sé og á hvaða lagagrundvelli krafan byggist.

Hreyfingalisti sem lagður hafi verið fram gefi yfirlit yfir ógreiddar kröfur stefnda og hafi sönnunargildi sem slíkur. Auk þess hafi stefnda verið send fjölmörg innheimtubréf en ekki hafi verið talin ástæða til að leggja þau fram í málinu. Þar að auki hafi framlagningu gagna í málinu ekki verið lýst lokið.

Stefnandi telur málatilbúnað sinn skýran. Hann byggi á ljósum forsendum og lagaákvæðum. Gjaldtaka byggi á afnotum stefnda af CPAP-öndunarvél og fylgihlutum og hvað það varði sé ekki ósamræmi milli dómkrafna og málsástæðna.

Niðurstaða.

Í stefnu er því haldið fram að stefnandi eigi fjárkröfu á hendur stefnda. Það atvik sem sé grundvöllur þessarar kröfu sé að stefndi hafi öndunarvél á leigu frá stefnanda. Í kafla stefnu um málsatvik og málsástæður er þó ekki vísað til neins samnings sem gæti verið grundvöllur leigunnar heldur er þar vísað til þess að meint leiga byggist á lagastoð. Þó er ekki gerð grein fyrir lagastoðinni að öðru leyti en því að vísað er til reglugerðarákvæðis. Þegar reglugerðarákvæðið er lesið er ljóst að það getur ekki verið lagastoð meintrar leigukröfu, enda er þar einungis greint frá gildissviði reglugerðarinnar.

Í lagatilvísanakafla stefnunnar eru tilvísarnir þannig settar fram að krafa stefnanda virðist eiga sér stoð í samningi hans við stefnda þar sem þar er vísað til laga um lausafjárkaup, laga um þjónustukaup og meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga. Í lok kaflans er síðan vísað í lög um almannatryggingar og breytingar á þeim svo og til reglugerða sem eigi sér stoð í lögunum og reglugerða sem breyti eldri reglugerðum.

Stefnandi virðist því byggja samtímis á því að réttur hans til gjaldtöku fyrir afnot stefnda af öndunarvél eigi sér stoð í einkaréttarlegum samningi stefnanda við stefnda og rétti stefnanda sem stjórnvalds til innheimtu þjónustugjalds á grundvelli sérstakrar lagaheimildar. Því er fallist á það með stefnda að tilgreining málsástæðna í stefnu sé reikul og ómarkviss. Þykir engu breyta þótt við flutning málsins um frávísunarkröfu stefnda hafi stefnandi afmarkað málatilbúnað sinn þannig að gjaldtaka stefnanda byggði á reglugerðarákvæði og því stæði ekki til að gera leigusamning við stefnda vegna afnota hans af vélinni.

Í stefnu er jafnframt byggt á því að stefndi hafi öndunarvél á leigu. Við málflutning um frávísunarkröfuna vísaði stefnandi til þess að þessar tilteknu öndunarvélar séu þannig úr garði gerðar að ekki sé unnt að nota þær án fylgihluta svo sem barka og grímu. Stefndi sé einungis að snúa út úr orðalagi í stefnu með því að halda því fram að málið snúist um leigu á vélinni en ekki leigu á fylgihlutum með henni.

Þrátt fyrir að stefnandi geti við munnlegan málflutning komið að ítarlegri umfjöllun, en gert er í stefnu, um málsástæður og önnur atvik verður ekki fallist á að við munnlegan málflutning sé unnt að gera þær breytingar á málatilbúnaðinum að byggt sé á því þá að málið sé höfðað til innheimtu á leigu annarra hluta en þeirra sem eru tilgreindir í stefnu.

Samkvæmt e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal greina í stefnu svo glöggt sem verða má þær málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skal vera svo gagnorð og skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Að mati dómsins skortir svo verulega á að stefna fullnægi þessum skilyrðum að ekki verði hjá því komist að vísa málinu frá dómi.

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 240.000 krónur.

ÚRSKURÐARORÐ

Þessu máli er vísað frá dómi.

Stefnandi, Landspítali-Háskólasjúkrahús, greiði stefnda, G-kk-þgf S-kk-þgf, 240.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf L-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir 14.07.2008

Héraðsdómi Reykjaness