E-2131/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 14. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kvk-þgf Á-kvk-þgf F-kvk-þgf, Heiðargerði 90, Reykjavík á hendur Fasteignasölunni Lundi ehf., Suðurlandsbraut 10, 108 Reykjavík með stefnu birtri 14. mars 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði stefnanda skuld að fjárhæð samtals 656.876 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 656.876 kr. frá 1. febrúar 2008 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar auk lögmælts virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Jafnframt er þess krafist að stefnda verði tildæmdur málskostnaður að mati réttarins. Til vara er þess krafist að stefnukröfur verði lækkaðar verulega að mati réttarins og að hvor aðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

Málavextir

Stefnandi var starfsmaður á Lundi Fasteignasölu og starfaði sem launþegi árið 2007, en í nóvember og desember 2006 starfaði hún sem verktaki.

Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda. Ágreiningur er hvort laun stefnanda hafi verið árangurstengd, en stefndi kveður svo vera. Þá telur stefndi, að hann hafi sagt stefnanda upp starfi um mánaðamótin ágúst/september 2007 frá og með 1. janúar 2008, en stefnandi mótmælir því.

Stefnandi heldur því fram að í lok janúar 2008 hafi eigandi stefnda lagt fyrir stefnanda tillögu að nýjum launakjörum. Stefnandi taldi þau launakjör ekki ásættanleg og leit svo á að um uppsögn hefði verið að ræða á þágildandi launakröfum.

Hinn 30. janúar 2008 sendi hún fyrirsvarsmanni stefnda bréf þar sem hún hafnaði nýjum launakjörum og tjáði stefnda að hún liti svo á að nýtt tilboð um starfskjör fæli í sér uppsögn á ráðningarsamningi. Stefnandi bauðst til að vinna uppsagnarfrestinn ef þess væri óskað og þá á sömu kjörum að áður. Þar sem ekki hafi verið óskað eftir frekari vinnuframlagi af hendi stefnanda leit hún svo á að störfum hennar fyrir stefnda væri lokið um mánaðamótin.

Stefnandi hefur ekki fengið greidd laun fyrir janúar né uppsafnað orlof. Þar sem innheimtutilraunir lögmanns hafa engan árangur borið er stefna þessi nauðsynleg.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt þá skyldu sína að greiða stefnanda vinnulaun fyrir unnin störf í janúar 2007 og greiðslu uppsafnaðs orlofs við starfslok. Varðandi greiðslu launa á ráðningartímabili er vísað til reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga og meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri laun í samræmi við gildandi ráðningar- eða kjarasamning og til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks. Varðandi form uppsagnar vísar stefnandi til 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests o.fl. en þar kemur fram að uppsögn skuli vera skrifleg og miðast við mánaðamót.

Krafan sundurliðast þannig:

Kröfu sína til 10,64% orlofs á heildarlaun, sem jafngildir 19 daga orlofi á níu mánaða tímabili, þ.e. maí 2007–janúar 2008, sem stefnandi á uppsafnaða, byggir stefnandi á ráðningarsamningi aðila. Einnig er vísað til orlofslaga nr. 30/1987, einkum 1. og 7. gr., um fjárhæðir en einnig á 8. gr. þar sem kveðið er á um uppgjör orlofs við starfslok. Auk þess vísar stefnandi til kafla 4 í kjarasamningi milli VR og Samtaka atvinnulífsins.

Varðandi kröfu um dráttarvexti er krafist dráttarvaxta frá gjalddaga launa og til greiðsludags, sbr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Byggir stefnandi á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna.

Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og er vísað til gjaldskrár Lögmannsstofu Láru V. Júlíusdóttur hrl. Krafa um virðisaukaskatt af málskostnaði styðst við lög nr. 50/1988 en stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi starfaði hjá stefnda sem launþegi frá 1. janúar 2007 til 31. desember 2007 en hafði áður, þ.e. nóvember og desember 2006, starfað sem verktaki. Stefnandi var í námi með starfi sínu hjá stefnda til með 1. júní 2007 en eftir það sem fullgildur starfsmaður og meðlimur í söluteymi Lundar ehf. frá þeim tíma með árangurstengd laun.

Í sölumannateymi Lundar árið 2007 voru 4 sölumenn. Þeir höfðu sömu launakjör, þ.e. föst laun með bílastyrk 200.000 kr. (laun 162.000kr., bílast. 38.000 kr.) á mánuði, auk sölubónuss 10%, af sölu umfram 2.000.000 kr. sölumeðaltal pr. mánuð.

Fyrstu fimm mánuði ársins var stefnandi í námi, þ.e. með föst heildarlaun 300.000 kr. á mánuði (laun 262.000 + bílastyrkur 38.000 en ekki sölubónus). Eftir 1. júní 2007 voru launakjör stefnanda sett í samræmi við laun annarra í söluteymi Lundar.

Allir sölumenn stefnda tóku orlof á launum, þ.e. voru á launum í orlofi sínu. Umsamdir orlofsdagar voru 25 virkir dagar á ári (frá 01.01.07–31.12.07). Stefnandi var í fríi/orlofi í samtals 34 daga á árinu 2007.

Svo sem fram kemur á launaseðlum vegna 2007, var greitt inn á söluþóknun pr. mán. 150.000 kr. og við það miðað að sala stefnda yrði 3.500.000 kr. að jafnaði, en söluþóknun síðan gerð upp í lok árs. Stefndi telur að hafa beri hugfast að tekjur í fasteignasölu myndist sem prósenta (%) af seldum eignum. Líkja megi fasteignasölu við fiskveiðar þar sem launakjör sjómanna taka mið af því sem veiðist og fá greidda tryggingu + hlut/hlutaskipti.

Með því að stefndi greiddi 150.000 kr. inn á söluþóknun sölumanna pr. mán. voru launatekjur jafnaðar á ársgrundvelli til hagsbóta fyrir launþegann, stefnanda í því tilviki sem hér um ræðir.

Heildargreiðslur til stefnanda vegna ársins 2007 voru 5x 300.000 + 6x350.000 eða samtals 3.600.000 kr. auk 241.086 kr. sem voru greiddar í janúar 2008. Heildarsala/söluþóknun 2007 var 38.702.020 kr.

Samantekt:

Greidd laun/bílast. 2007:

jan. – maí 5 x 300.000 1.500.000.-

júní – nóv. 6 x 350.000 2.100.000.-

Gr. janúar 2008 241.086.- 3.841.086.-

Laun skv. samn. 2007:

Laun jan.- maí 262.000,- x 5 1.310.000,-

Laun júní-des 162.000 x 7 1.134.000.-

Bílast. jan.-des 38.000,- x 12 456.000,- 2.900.000,-

Söluþóknun:

Heildarsala júní-des. 22.093.764.-

Sölubónus reikn. af 8.093.764.-

Sölubónus júní-des. 10% 809.376.- 3.709.376.-

Ofgreidd laun 131.710,-

Stefndi telur fullvíst að launa- og ráðningarsamningum allra sölumanna sem störfuðu hjá stefnda hafi verið sagt upp með fjögurra mánaða fyrirvara, þ.e. um mánaðamót ágúst/sept. 2007, og miðaðist uppsögnin við áramót 2007/2008. Öllum sölumönnum stefnda hafi verið fullljóst að ekki yrði um að ræða óbreytt framhald á starfsemi stefnda og þar með starfi sölumanna. Stefndi telur að stefnanda hafi verið þetta jafn ljóst og öðrum sölumönnum þar sem m.a. kom til skoðunar eftir fjölda funda með fyrirsvarsmanni stefnda og sölumönnum á haustmánuðum 2007, m.a. um blikur á lofti í fasteignasölu.

Eins og að framan greinir var stefnandi í námi fyrstu 5 mánuði ársins 2007, til þess að öðlast réttindi sem löggiltur fasteignasali og lauk því námi í byrjun sumars 2007. Stefndi greiddi vegna stefnanda gjöld og kostnað sem fylgdi löggildingunni, samtals 107.920 kr. Ekki stóð til að krefja stefnanda um útgjöld þessi en forsenda fyrir greiðslu þessa kostnaðar var að um áframhaldandi samstarf aðila yrði að ræða. Stefndi áskilur sér rétt til skuldajöfnunar og/eða endurkrefja stefnanda um fjárhæðir þessar.

Stefndi telur rétt að taka fram að sölumenn stefnda, þ.á m. stefnandi, fengu hver um sig orlofsuppbót að fjárhæð 140.000 kr. í sumarbyrjun 2007. Fyrir liggur að stefnandi hóf störf á annarri fasteignasölu í byrjun febrúar 2008.

Varðandi kröfu stefnanda þá er annars vegar krafist launa janúar 2008 og hins vegar greiðslu uppsafnaðs orlofs við starfslok sem stefnandi telur að hafi átt sér stað í lok janúar. Stefndi telur að krafa stefnanda um uppsafnað orlof byggist á misskilningi. Stefnandi tók frí á launum svo sem ítarlega hefur verið gerð grein fyrir og því á stefnandi ekki lögvarða kröfu um orlof. Hvað varðar kröfu um laun vegna janúarmánaðar 2008 þá telur stefndi að stefnanda hafi verið fullljóst að samningi aðila um ráðningar- og launakjör stefnanda hafi verið sagt upp samkvæmt framangreindu og að aldrei kæmi til óbreyttrar ráðningar eftir áramót 2007/2008. Stefndi telur að stefnandi hafi tekið þann kost að mæta á eigin ábyrgð í janúar. Í þessu sambandi tekur stefndi fram að í janúar kom m.a. til tals að stefnandi yfirtæki rekstur stefnda. Til þess kom ekki og gekk stefnandi út í lok janúar 2008. Það kann að ráða nokkru þar um að fasteignasala í janúar 2008 hjá stefnda var engin (núll).

Stefndi byggir á því að hann hafi ofgreitt stefnanda laun, auk þess sem stefnandi tók 9 dögum lengra orlof á launum en samkomulag var um. Stefndi greiddi kostnað v/löggildingar stefnanda sem fasteignasala, auk orlofsuppbótar, sem var umfram samning.

Telji dómurinn að stefnandi kunni að eiga lögvarða kröfu til orlofs og/eða launa v/janúar, þá er lýst yfir skuldajöfnuði allt að stefnukröfum auk vaxta.

Um lagarök vísar stefndi m.a. til meginreglna kaupalaga, samningalaga og reglna kröfuréttar, svo og til meginreglna skaðabótaréttar eftir því sem við getur átt. Um réttarfar og málskostnað vísast m.a. til ákv. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þ.á.m. 2. tl. 16. gr. og 129.-130. gr. laganna.

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi var starfsmaður stefnda. Upphaflega var hún verktaki en ágreiningslaust er að stefnandi var launþegi hjá stefnda allt árið 2007. Ekki liggur fyrir skriflegur ráðningarsamningur milli aðila. Ágreiningur er um það hvort launagreiðslur stefnanda hafi verið árangurstengdar eða ekki. Í málinu liggja fyrir launaseðlar stefnanda frá stefnda vegna mánaðanna janúar til nóvember 2007. Breytingar verða á launakjörum stefnanda frá og með 1. júní 2007 en þá hafði hún lokið námi sínu og var þá löggiltur fasteignasali. Fyrir þann tíma var stefnandi með 300.000 kr. á mánuð, þ.e. mánaðarlaun að fjárhæð 262.000 kr. og ökutækjastyrk að fjárhæð 38.000. Samkvæmt fyrirliggjandi launaseðlum frá og með 1. júní 2007 fékk stefnandi 162.000 kr. mánaðarlaun, 38.000 kr. í ökutækjastyrk og 150.000 kr. sem merkt er á launaseðli „sölulaun; innborgun“. Að mati dómsins er ekki hægt að skilja launaseðlana á annan hátt en þann, að um árangurstengd laun sé að ræða, enda hefur stefnandi ekki gefið aðra fullnægjandi skýringu á þessari sundurliðun, né liggur fyrir að hann hafi hreyft athugasemd við hana.

Ágreiningur er með málsaðilum hvort ráðningarsamningi stefnanda hafi verið sagt upp um mánaðamótin ágúst/september 2007 frá og með 1. janúar 2008. Samkvæmt 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests o.fl. skal uppsögn vera skrifleg og miðast við mánaðamót. Engin slík uppsögn liggur fyrir í málinu. Af því verður stefndi að bera hallann. Ráðningarsamband milli málsaðila var því óbreytt í ársbyrjun 2008.

Stefnandi hætti störfum hjá stefnda 31. janúar 2008. Samkomulag varð um það milli málsaðila og er í málinu gerð krafa um greiðslu launa vegna janúarmánaðar. Eins og að framan greinir lá ekki fyrir lögmæt uppsögn ráðningarsamningsins. Því á stefnandi rétt til launa fyrir þann mánuð. Með því að laun stefnanda voru árangurstengd, eins og að framan greinir, og fyrir liggur í málinu að engin sala var í janúarmánuði, á stefnandi rétt til greiðslu á 200.000 kr.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu á uppsöfnuðu orlofi, en ágreiningslaust er að stefnandi átti 25 daga í orlof á hverju orlofsári. Krafa stefnanda miðast við 19 daga, fyrir orlofsárið 1. maí 2007 til janúarloka 2008. Með vísan til laga nr. 30/1987 um orlof og þess sem að framan greinir á stefnandi rétt til áunnins orlofs fyrir tímabilið maí 2007 til og með janúar 2008 eða 19 daga. Stefndi heldur því hins vegar fram að stefnandi hafi oftekið níu daga í orlof árið 2007 og þá daga beri að draga frá. Dómurinn fellst ekki á að tveir dagar í janúar séu orlofsdagar með því að annar þeirra er lögbundinn frídagur og við hinn daginn er merkt leyfi á viðveruskrá stefnda. Dómurinn fellst því á að oftekið orlof stefnanda á árinu 2007 séu sjö dagar og koma þeir því til frádráttar kröfu stefnanda um áunnið orlof. Tekið er fram að samkvæmt viðveruskránni hefur stefndi í kröfum sínum reiknað 10 daga orlof í maí í stað 13 daga. Þannig virðist stefndi gefa stefnanda þrjá orlofsdaga vegna náms hennar. Samkvæmt því sem að framan greinir á stefnandi rétt til greiðslu fyrir 12 orlofsdaga, þ.e. 193.812 kr.

Stefndi gerir kröfu um lækkun á dómkröfum stefnanda og að tilgreindum greiðslum verði skuldajafnað við kröfu stefnanda.

Eins og að framan greinir voru laun stefnanda árangurstengd. Samkvæmt uppgjöri stefnda, sem hefur ekki sætt tölulegum andmælum stefnanda, hefur stefndi ofgreitt stefnanda 131.710 kr. Kemur því sú fjárhæð til frádráttar kröfu stefnanda.

Þá krefst stefndi þess að til frádráttar komi 107.920 kr., en stefndi telur að hann hafi greitt þá fjárhæð vegna stefnanda og henni eigi að skuldajafna við kröfu stefnanda. Fjárhæðin sundurliðast þannig að 38.082 kr. voru greiddar eftirlitsnefnd FF vegna ársins 2007, félagsgjöld FF vegna 2007 voru 34.421 kr., tryggingagjöld vegna löggildingar voru 35.417 kr. Með því að stefnandi var launamaður hjá stefnda ber stefnda að greiða gjöld þessi fyrir stefnanda.

Tekið skal fram að skilja ber greinargerð stefnda þannig, að ekki sé gerð krafa um endurgreiðslu á 140.000 kr. í orlofsuppbót í sumarbyrjun 2007. Sé slík krafa gerð er hún vanreifuð af hálfu stefnda.

Þegar á allt þetta er litið er niðurstaða dómsins sú að stefndi greiði stefnanda 200.000 + 193.812 – 131.710 eða 262.102 kr. með dráttarvöxtum, svo sem í dómsorði greinir, og 152.905 kr. í málskostnað.

Af hálfu stefnanda flutti málið L-kvk-nf V. J-kvk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf H-kk-nf hrl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Fasteignasalan Lundur ehf., greiði stefnanda, S-kvk-þgf Á-kvk-þgf F-kvk-þgf, 262.102 kr. ásamt dráttarvöxtum, sbr. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 1. febrúar 2008 og 152.905 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.