E-1956/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 16. mars 2023, var höfðað 5. apríl 2022 af Landsbankanum hf., Austurstræti 11, Reykjavík, á hendur A, [...], til greiðslu skuldar.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 557.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 30.825 krónum frá 2. desember 2020 til 4. janúar 2021, af 61.045 krónum frá þeim degi til 2. febrúar s. á., af 89.787 krónum frá þeim degi til 2. mars s. á., af 118.360 krónum frá þeim degi til 6. apríl s. á., af 136.516 krónum frá þeim degi til 3. maí s. á. og af 557.059 krónum frá þeim degi til greiðsludags, að frádreginni 30.000 króna innborgun þann 27. nóvember 2020, er dregst frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins, að teknu tilliti til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskatts skyldur aðili. Við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi greiði stefnda málskostnað að mati dómsins.

Í greinargerð krafðist stefndi þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi. Með úrskurði dómsins 18. október 2022 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Málsatvik og ágreiningsefni

Stefnandi kveður skuld stefnda við hann vera tilkomna vegna úttekta stefnda með Visa-kreditkorti, sem hafi verið útgefið til stefnda samkvæmt umsókn. Vegna vanskila stefnda á kreditkortinu hafi heimild hans til notkunar þess verið afturkölluð en nánar tilgreindir reikningar séu í vanskilum, sem stefnandi krefst greiðslu á í málinu.

Stefndi krefst sýknu og heldur því fram að hann beri ekki ábyrgð á umræddum úttektum. Kveður stefndi forsögu þessa máls vera þá að í byrjun desember 2020 hafi hann orðið þess var að óprúttinn aðili hefði aflað sér persónulegra bankaupplýsinga stefnda í október eða nóvember árið 2020. Aðilinn hafi fengið greiðslukort í nafni stefnda útgefið og stofnað bankareikning í hans nafni og fengið útgefið Visa- kreditkort nr. [...]í nafni hans 12. nóvember 2020.

Þ á kveðst stefndi hafa þann 4. desember 2020 komið til lögreglu til þess að leggjafram kæru vegna fjársvika. Samkvæmt lögregluskýrslu var tilefni kærunnar það að stefndi hefði fengið innheimtu frá Netgíró, sem hann kannaðist ekki við að hafa stofnað aðgang að. Stefndi gaf lögreglu netfang og símanúmer sem notað hafi verið hjá Netgíró og leiddi rannsókn lögreglu til þess að skýrsla var tekin af B sem sakborningi í málinu þann 15. nóvember 2021, þar semhann væri grunaður um að hafa aflað sér persónulegra bankaupplýsinga stefnda, hafa stofnað til ýmissa skulda í nafni hans og tekið umtalsverða fjármuni út af bankareikningi hans. Fram kom í framburði B að hann hefði hitt stefnda nokkrum sinnum, í fyrsta skipti á bar. Stefndi hafi beðið hann um að setja bankaaðgang upp í farsíma sinn og hafi stefndi þá verið með miða með bankaupplýsingum. Þann miða hafi annar nafngreindur aðili, sem nú mun vera látinn, svo hafa fundið hjá B og notað upplýsingarnar til að stofna einhverjar greiðsluleiðir í farsíma B. Sá aðili hafi síðan þvingað B til að nota þessar greiðsluleiðir til viðskipta gegnum Netgíró, Aur og Pay og til úttekta á vörum, en B kvaðst ekki geta gert nánari grein fyrir notkuninni vegna óreglu sinnar á þeim tíma. Rannsókn málsins var hætt með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Kveðst stefndi hafa fengið upplýsingar um niðurfellingu málsins 3. febrúar 2022, en kæru hans til ríkissaksóknara 2. mars s. á. vegna niðurfellingarinnar var vísað frá embættinu 16. maí s. á.

Mál þetta varðar Visa- kreditkortið og þær skuldir sem stofnað var til með því á tímabilinu 12.– 27. nóvember 2020. Samkvæmt gögnum málsins var kortið gefið út 12. nóvember 2020 samkvæmt pöntun frá netbanka stefnda, afhending með heimsendingu. Samþykkt lánsheimild kortsins var þá 300.000 krónur en var sama dag hækkuð um 200.000 krónur samkvæmt umsókn frá netbanka stefnda. Lánsumsókn frá sama netbanka 21. nóvember 2020 um hækkun heimildar í eina milljón króna samþykkti bankinn ekki. Um netbanka stefnda voru gerðir nokkrir samningar milli aðila um greiðsludreifingu vegna skulda á Visa- kortinu dagana 19., 20. og 27. nóvember 2020, til allt að þriggja ára, en þá samninga hefur stefnandi gjaldfellt vegna vanskila stefnda. Samkvæmt gögnum málsins var kortinu lokað með vísan til uppsagnar korthafa 4. desember 2020 og notkun þess stöðvuð varanlega.

Stefnandi höfðaði áður mál gegn stefnda vegna vanskila á kreditkortinu 31. maí 2021, en felldi það mál niður að beiðni lögmanns stefnda, þar sem málsatvik væru til rannsóknar hjá lögreglu. Eftir að þeirri rannsókn var hætt höfðaðist efnandi mál þetta.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefndi skýrslu fyrir dómi. Verður gerð grein fyrir því sem þar kom fram eftir því sem tilefni er til í niðurstöðukafla dómsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Skuld stefnda sé tilkomin vegna úttekta stefnda með Visa- kreditkorti nr. [...], sem hafi verið útgefið til stefnda samkvæmt umsókn. Samanlögð fjárhæð reikninga í vanskilum sé 557.059 krónur, sem sé stefnufjárhæð málsins, auk dráttarvaxta og kostnaðar. Í dómkröfum hafi fjárhæðir reikninga verið lækkaðar um þá dráttarvexti sem þar séu reiknaðir, en krafist sé dráttarvaxta frá gjalddögum reikninga til greiðsludags. Nánar séu n eðangreindirreikningar í vanskilum:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 02.12.2020 02.12.2020 30.825,00

2. 04.01.2021 04.01.2021 30.220,00

3. 02.02.2021 02.02.2021 28.742,00

4. 02.03.2021 02.03.2021 28.573,00

5. 06.04.2021 06.04.2021 18.156,00

6. 29.04.2021 03.05.2021 420.543,00

Þann 27. nóvember 2020 hafi 30.000 krónur verið greiddar inn á skuldina, er dragist frá miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Innborgunum sé fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkun-ar höfuðstóls. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir stefnanda fyrir löginnheimtu og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Þess sé því krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar stefnanda af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu í samræmi við framlagt yfirlit.

Skjöl sem stefnandi lagðifram til sönnunar kröfum sínum við þingfestingu máls-ins voru reikningsyfirlit, innheimtuviðvörun, innheimtubréf lögmanns stefnanda og yfir-lit yfir áfallinn innheimtukostnað fyrir löginnheimtu. Við meðferð málsins, eftir að kröfu stefnda um frávísun hafði verið hafnað meðal annars með vísan til þess að gagnaöflun hefði ekki verið lýst lokið, lagði stefnandi auk þess fram upplýsingar um stofnun kredit-kortsins og þá samninga sem kröfur hans byggjast á.

Stefnandi byggi kröfur sínar á ákvæðum lánsins og reglum samninga- og kröfu-réttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styðjist við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og krafa um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing sé vísað til 32. gr. sömu laga. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr.

50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskatts skyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi kostnað kröfuhafa fyrir löginnheimtu sé vísað til 7. og 12. gr. innheimtulaga nr. 95/2008.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda byggist á því að engin gögn hafi verið lögð fram sem sýni fram á hver ákvæði „lánsins“ séu. Þá sé byggtá reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Af framburði sakbornings í skýrslu af honum 15. nóvember 2021 sé vart unnt að draga aðra ályktun en þá að hann hafi stolið miða með aðgangsupplýsingum stefnda að netbanka hjá stefnanda, sbr. orðalagið úr skýrslunni: „B sagði að A hafi verið með miða með aðgangsupplýsingum, notendanafni og lykilorði. B sagði að einhvernveginn (hann sagðist ekki vita hvernig) hafi umræddur miði lent í veski B.“, og notað þær upplýsingar til að stofna til umræddra skulda. Það séþó ekki ljóst af atvikum þessa máls hvort B hafi notað meintan miða í þetta skiptið, enda liggi ekki fyrir gögn um það hvernig meint kreditkortaumsókn hafi verið var úr garði gerð.

Viljayfirlýsing sé grundvallarþáttur í hugtakinu „loforð“ en ljóst sé að engin viljayfirlýsing sé fyrir hendi, enda um skjalafals að ræða. Telji dómurinn að stefndi sé skuldbundinn af samningum sem dómkrafa stefnanda byggist á en stefndi hafi ekki sjálfur stofnað til, skuli þeim samningi eða samningum vikið til hliðar í heild eða að hluta eða breytt, enda yrði talið ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann eða þá fyrir sig, með vísan til 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 og eftir atvikum 36. gr. a og 36. gr. c sömu laga.

Við mat samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laganna skuli líta til efnis samnings, stöðu samningsaðila, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til, sbr. 2. mgr. sama ákvæðis. Stefndi geti ekki fjallað um efni samnings vegna þess að stefnandi hafi ekki lagt fram neinn samning sem liggi að baki meintri skuld. Mikill aðstöðumunur séá aðilum málsins: stefnandi sé atvinnurekandi og fjármálafyrirtæki en stefndi neytandi.

Sú upphæð sem um sé deilt í málinu, þ. e. 557.059 krónur, hafi jafnframt talsverð áhrif á stefnda en mjög lítil áhrif á stefnanda. Stefndi hafi ekki komið að samningsgerð sjálfur, enda hafi samningur komist á með fölsun. Atvik við samningsgerð leiði því til þess að samningi skuli vikið til hliðar. Stefndi hafi engan fjárhagslegan ávinning haft af samningnum. Þ eir fjármunir sem að baki meintri skuld séu hafi farið til sakbornings og/eða þriðja aðila honum tengdum. Því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda af kröfum stefnanda beri með sömu rökum að lækka kröfu stefnanda.

S tefndikrefjist málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sama hver úrslit málsins verði.

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu skuldar sem stofnað var til með kredit-korti sem stefnandi gaf út til stefnda samkvæmt umsókn frá netbanka hans. Stefndi byggir kröfu sína um sýknu einkum á því að hann hafi ekki átt þar hlut að máli. Atvikum er lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram.

Í greinargerð stefnda kvaðst hann aldrei hafa haft aðgang að kreditkortinu og að þær skuldir sem stofnað hafi verið til með því hafi verið án vitneskju hans. Í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi kvaðst stefndi þó hafa fengið kreditkortið sent heim til sín í pósti en hafa skilað því í bankann allt að mánuði síðar, í byrjun desember 2020, og í framhaldi af því hafi hann kært fjársvik til lögreglu. Kvaðst stefndi hafa fengið símtal, sem að sögn hafi verið frá fjármálafyrirtækinu Borgun, eftir því sem hann minnti, þar sem hann hefði verið beðinn um upplýsingar um bankareikning sinn, sem hann hafi þá gefið upp og staðfest í framhaldi af því með SMS- skilaboðum í síma. Teldi hann að þar hafi í raun verið að verki B, sakborningur í máli lögreglu, sem með svikum hafi haft af honum verulega fjármuni með notkun á þeim upplýsingum sem hann hafi gefið í símtalinu og með SMS-skilaboðum. Þvertók stefndi fyrir það að hafa nokkru sinni hitt þann mann og kvaðst aldrei hafa talað við hann, að undanskildu því símtali þar sem hann teldi þann mann hafa villt á sér heimildir.

Samkvæmt þeim gögnum sem stefnandi hefur lagt fyrir dóminn var umrætt kreditkort stofnað samkvæmt umsókn í gegnum netbanka stefnda. Stefndi staðfesti fyrir dómi að hafa aðgang að heimabanka en hann kvaðst hafa notað þann aðgang aðallega til millifærslna af bankareikningi sínum, en noti almennt ekki síma til bankaviðskipta, í það minnsta ekki gegnum „öpp“, heldur þá aðeins gegnum heimasíðu á interneti og netbanka sinn. Þau gögn sem stefnandi hefur lagt fyrir dóminn til stuðnings kröfum sínum bera með sér að stefndi hafi meðal annars undirgengist skyldu til þess að varðveita þær upplýsingar sem til grundvallar liggja viðskiptum aðila gegnum netbanka og ábyrgð hans á þeim skuldbindingum sem með þeim hætti sé til stofnað.

Við úrlausn málsins verður ekki framhjá því litið að framburður stefnda um atvik fyrir dómi er í veigamiklum atriðum frábrugðinn því sem hann byggir varnir sínar á í greinargerð og ráðið verður af gögnum um kæru hans til lögreglu og því sem fram kom við rannsókn lögreglu um málsatvik, sem hann byggirá í málinu. Sú málsástæða stefnda að til skuldarinnar hafi verið stofnað í kjölfar þess að sakborningur við rannsókn lögreglu hafi stolið frá honum miða með upplýsingum um aðgang að netbanka hans samræmist ekki því sem stefndi fullyrti ítrekað aðspurður fyrir dómi um að hann hefði aldrei hitt þann sakborning og að hafa aldrei skrifað niður þessar upplýsingar.

Stefnandi hefur lagt fram gögn sem eindregið benda til þess að stefndi beri ábyrgð á því að stofnað hafi verið til þeirra skulda sem hann er krafinn um greiðslu á í málinu. Stefndi hefur að mati dómsins ekki sýnt fram á að hann hafi ekki sjálfur stofnað til þeirra skuldbindinga eða beri ábyrgð á efndum þeirra. Málsástæðum stefnda um að víkja beri til hliðar þeim skuldbindingum á grundvelli ákvæða laga nr. 7/1936 verður því að hafna.

Að öllu framangreindu virtu verður fallist á dómkröfur stefnanda og verður stefnda gert að greiða honum umkrafða skuld. Eftir atvikum þykir þó rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu og verður málskostnaður milli aðila felldur niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, A, greiði stefnanda, Landsbankanum hf., 557.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 30.825 krónum frá 2. desember 2020 til 4. janúar 2021, af 61.045 krónum frá þeim degi til 2. febrúar s. á., af 89.787 krónum frá þeim degi til 2. mars s. á., af 118.360 krónum frá þeim degi til 6. apríl s. á., af 136.516 krónum frá þeim degi til 3. maí s. á. og af 557.059 krónum frá þeim degi til greiðsludags, að frádreginni 30.000 króna innborgun þann 27. nóvember 2020, er dregst frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf