E-596/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 12. júní sl., er höfðað með stefnu birtri 9. nóvember 2010.

Stefnandi er Salthólmi ehf., kt. 000000-0000, Ásum, Dalabyggð.

Stefndi er ÞB ehf., kt. 000000-0000, Framnesi, Vík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi dæmdur til að greiða honum 1.410.948 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 30. júlí 2010 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 234.839 krónur þann 13. ágúst 2010. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt reikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af dómkröfu stefnanda og honum verði gert að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins. Til vara er krafist verulegrar lækkunar á dómkröfu stefnanda og að vextir reiknist ekki á dómkröfu fyrr en frá dómsuppsögu og jafnframt að hvor málsaðila verði látinn bera sinn kostnað af málinu.

Málavextir.

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að hann sé félag sem reki smábátaútgerð og sé hann eigandi smábátsins Mars HF-41, skipaskrárnúmer 2148. Þann 17. apríl 2010 hafi stefnandi og stefndi gert með sér leigusamning þess efnis að stefnandi tæki bátinn á leigu. Skyldi leigugjaldið nema 32% af hráefnisverði skipsins en að lágmarki 400.000 krónur á mánuði, 4.75% skyldu greiðast gegnum greiðslumiðlunarreikning hjá Lífeyrissjóði sjómanna, en 27,25% beint milli aðila. Stefnandi hafi gert skipið út til grásleppuveiða og þann 29. júní 2010 hafi málsaðilar gert samkomulag um slit á leigumálanum og skyldi bátnum skilað daginn eftir. Jafnframt skyldi stefndi kaupa veiðarfæri af stefnanda fyrir 1.400.000 krónur að viðbættum virðisaukaskatti, 375.000 krónur, eða samtals 1.757.000 krónur. Til frádráttar skyldi koma ógreidd leiga og hlutur stefnanda í kvótakaupum. Stefndi skyldi greiða mismuninn strax til stefnanda en hann hafi ekki gert það. Hins vegar hafi stefnandi greitt hluta skuldar sinnar við stefnda og því hafi hún orðið lægri en um geti í samningnum. Nánar tiltekið hafi verið um að ræða allt netaúthald stefnanda sem notað hefði verið á bátnum, ca 102 net ásamt tilheyrandi drekum, færum og baujum. Afhending hafi farið fram á Arnarstapa samhliða undirritun samningsins. Stefnandi segir kröfu sína til komna vegna sölu á grásleppunetum en jafnframt telur stefnandi sig skulda stefnda 346.052 krónur vegna leiguviðskiptanna og kaupa á skötuselskvóta. Stefnandi segist draga þessa fjárhæð frá reikningsfjárhæðinni og því sé stefnukrafan 1.410.948 krónur. Þá hafi 234.939 krónur verið greiddar inn á kröfuna þann 13. ágúst 2010.

Stefndi lýsir málavöxtum svo að í stefnu sé í engu vikið að því að frumkvæði að gerð samkomulagsins hafi verið stefnanda. Hann hafi verið í vanskilum með leigugreiðslu til stefnda en leigusamningur hafi verið tímabundinn og óuppsegjanlegur til 1. september 2010. Eftirstöðvar leigu er stefnanda hafi borið að greiða stefnda hafi verið að lágmarki 800.000 krónur miðað við lok leigu 1. september 2010, þ.e. leigugreiðsla vegna júlí og ágúst sama ár. Í lok júní sama ár hafi stefnandi óskað eftir því við stefnda að falla frá skuldbindandi leigusamningi. Kvaðst stefnandi hafa sett saman skjal af því tilefni sem stefndi hafi samþykkt sem lok leigusamnings með þeim munnlega fyrirvara að grásleppuúthald væri í samræmi við það er fulltrúi stefnanda hafi sagt við fulltrúa stefnda, eða samtals 120 grásleppunet, en fulltrúi stefnda hafi vitað að slíkt grásleppuúthald væri að verðmæti nýtt u.þ.b. 1.400.000 krónur. Stefndi hafi ítrekað aðstoðað stefnanda með vinnuframlagi og efniskostnaði, en hann hafi ekki lagt fram kröfu af þeim sökum við gerð samkomulagsins sem hann hafi talið vera sátt aðila um lok leigusamningsins. Væri þetta gert til hagsbóta fyrir stefnanda sem kæmist frá leigusamningi en stefndi hafi einnig haft í huga að slæmt væri að vita af báti í eigu stefnda í umsjón stefnanda sem ekki hafi viljað stunda veiðar áfram á bátnum. Forsendur samkomulagsins hafi brostið þegar stefnandi hafi afhent stefnda aðeins hluta grásleppuúthalds sem stefndi hefði samþykkt að væri að verðmæti 1.400.000 krónur. Grásleppunetaúthald stefnanda hafi að sögn hans verið 120 grásleppunet sem stefnandi hefði keypt fyrir upphaf grásleppuvertíðar í mars 2010. Ástæða þess að stefndi hafi ekki greitt stefnanda 1.113.958 krónur við undirritun samkomulagsins hafi verið munnlegt samkomulag aðila sem gert hefði verið við undirritun þess, þess efnis að stefndi hefði tækifæri til þess að telja fjölda neta, en þau hafi átt að vera 120, áður en greiðsla færi fram. Þegar farið hefði verið yfir þau net er stefnandi hefði afhent stefnda hefði komið í ljós að fjöldinn hefði verið allt annar en um hefði verið samið, eða 89 og hefði stefndi þá þegar látið stefnanda vita af því, eða í byrjun júlí 2010, að hann myndi ekki greiða stefnanda vegna munnlegs samkomulags aðila um fyrirvara fulltrúa stefnda um fjölda neta. Stefndi hafi boðist til þess að skila netum og ljúka uppgjöri á annan hátt en stefnandi hefði ekki haft áhuga á slíku. Stefndi segir ekki rétt að honum hefðu verið afhent 102 net, þau hefðu verið 89. Stefndi segir hafa komið í ljós að stefnandi hafi tapað um 30 netum á tímabilinu frá 17. apríl til júníloka 2010. Stefnandi hafi ekki skýrt stefnda frá þessu tjóni fyrir eða við gerð samkomulags aðila, heldur hafi hann haldið því fram að netin væru 120. Stefndi kveðst hafa látið stefnanda vita skömmu eftir afhendingu um vanefndir hans og taldi stefndi að sæst hefði verið á að kröfur aðila mættust. Stefndi segir aðila hafa gert ráð fyrir því við undirritun samkomulagsins að stefndi næði umræddum netum úr hafi, enda hefði stefnandi skráð hvar netin hefðu tapast og hafi stefndi fengið þær upplýsingar. Stefndi hafi látið stefnanda vita skömmu eftir afhendingu netanna að netin hefðu ekki náðst úr hafi og hafi stefndi talið að sátt aðila fælist í því að kröfur aðila mættust. Það hafi hins vegar ekki verið vilji stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi segir kröfu sína til komna vegna sölu á grásleppunetum til stefnda og byggir hana á almennum reglum kröfuréttarins og reglum laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Krafa um dráttarvexti og vaxtavexti er studd við ákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað er byggð á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í aðalkröfu á því að stefnandi hafi í viðskiptum aðila vanefnt ódagsett samkomulag ásamt munnlegu samkomulagi fulltrúa stefnanda og stefnda. Samkvæmt samkomulaginu hafi verið gert ráð fyrir því að stefndi keypti grásleppuúthald af stefnanda fyrir 1.400.000 krónur og hafi stefnanda við undirritun samkomulagsins verið ljóst að verðmæti veiðarfæra væri um 900.000 krónur en ekki 1.400.000 krónur. Hafi fjöldi neta verið 89 en ekki 120 eins og stefnandi hafi sagt við stefnda og stefnandi hefði keypt sem grásleppuúthald vegna hins leigða báts. Það hafi verið veruleg forsenda og ákvörðunarástæða stefnda við gerð samkomulagsins að stefndi væri að samþykkja verðmæti 120 neta en ekki 89 neta. Skipstjóri stefnanda hafi tapað verulegum fjölda neta meðan hann stundaði veiðar fyrir stefnanda og áætlar stefndi verðmæti tapaðra neta um 400.000 krónur. Útilokað hafi verið fyrir fulltrúa stefnda að meta fjölda veiðarfæra þegar þau hafi verið afhent og af þeim sökum hafi verið gerður munnlegur fyrirvari um verðmæti veiðarfæra eftir að stefndi hefði yfirfarið þau. Veiðarfærin hafi bæði verið um borð í bátnum, sem stefnandi hafði á leigu, auk þess sem veiðarfæri hafi verið í fiskikerum er fulltrúi stefnda hafi sett á bíl sem flutt hafi veiðarfærin í geymsluhúsnæði stefnda.

Stefndi krefst þess að kröfum hans verði skuldajafnað til jafns við dómkröfu stefnanda með vísan til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi segir kröfur sínar byggðar á rétti hans til að víkja frá samkomulagi aðila að hluta, sbr. III. kafla laga nr. 7/1936, aðallega 36. gr. laganna, sbr. 17. gr. sömu laga og gerir stefndi kröfu um skaðabætur til jafns við kröfu stefnanda. Stefndi segir kröfur sínar viðurkenndar af stefnanda en stefnandi tilgreini rangar fjárhæðir í stefnu. Fjárhæð vegna ógreiddrar leigu stefnanda og hluts stefnanda í greiðslu á skötuselskvóta sé ekki 346.052 krónur eins og gert sé ráð fyrir í stefnu, heldur 661.042 krónur samkvæmt samkomulagi. Auk þessa krefst stefndi skaðabóta eða afsláttar vegna galla á vöru er stefnandi afhenti stefnda, auk kröfu vegna útgjalda stefnda og vinnuframlags. Stefndi telur að til frádráttar stefnufjárhæð eigi að koma mismunur söluverðs grásleppuúthalds samkvæmt samkomulagi og verðmætis afhentra veiðarfæra, eða 361.577 krónur. Þá dragist frá 464.962 krónur vegna ógreiddrar leigu stefnanda og 196.080 krónur vegna hluts stefnanda í greiðslu skötuselskvóta, allt í samræmi við samkomulag aðila. Þá komi til frádráttar 234.939 krónur sem stefndi hafi greitt til stefnanda með millifærslu frá Fiskmarkaði Vestfjarða. Standi þá eftir 114.967 krónur sem stefndi skuldajafnar með framlagningu reikninga sömu fjárhæðar vegna vinnuframlags og útlagðs kostnaðar stefnda. Meðal þeirra sé reikningur að fjárhæð 129.554 krónur vegna hafnargjalda sem stefnanda hafi borið að greiða samkvæmt efni leigusamnings en stefndi hafi greitt.

Stefndi reisir varakröfu sína um verulega lækkun á dómkröfum stefnanda á sömu málsástæðum og að framan greinir. Er varakrafa á því byggð að hluti af kröfum stefnda verði samþykktar af dóminum til skuldajafnaðar en aðrar kröfur stefnda verði ekki samþykktar til skuldajafnaðar. Stefndi bendir á ósamræmi milli stefnu og samkomulagsins. Ógreidd leiga stefnanda ásamt leigu á skötuselskvóta sé samkvæmt samkomulaginu 661.042 krónur (464.962 krónur + 196.080 krónur), en í stefnu sé krafa vegna vangreiddra leiguviðskipta og hluti stefnanda í leigu á skötusel samtals talin vera 346.052 krónur.

Stefndi vísar til laga nr. 50/2000, aðallega IV. kafla laganna og laga nr. 7/1936, aðallega 36. gr. laganna. Þá vísar stefndi til ólögfestra reglna kröfuréttar um réttaráhrif brostinna forsendna. Varðandi rétt til skuldajafnaðar vísar stefndi til laga nr. 91/1991, aðallega 1. mgr. 28. gr. og þá vísar stefndi til laga nr. 38/2001 að því er vaxtakröfur varðar.

Stefndi vísar um málskostnaðarkröfur til XXI. kafla, einkum 1. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða.

Samkvæmt ódagsettu samkomulagi sem fyrisvarsmenn aðila undirrituðu, sennilega um mánaðamótin júní/júlí 2010, og ber fyrirsögnina „Lokasamkomulag um leigu á Mars HF-41“ varð að samkomulagi að stefnandi skilaði bátnum þann 30. júní 2010 á Arnarstapa og tæki stefndi við honum ásamt netaúthaldi. Þá eru ákvæði um að stefndi kaupi grásleppunetaúthaldið af stefnanda á 1.400.000 krónur auk virðisaukaskatts, 375.000 krónur. Til frádráttar skyldi koma ógreidd leiga frá stefnanda, 464.962 krónur og hlutur stefnanda í skötuselskvóta, 196.080 krónur. Mismunur, 1.113.958 krónur, skyldi greiðast við undirritun samkomulagsins. Ágreiningur er með aðilum um það hversu mörg net umrætt samkomulag laut að, stefnandi heldur því fram að um 102 net hafi verið að ræða en stefndi byggir á því að hann hafi ekki fengið fleiri en 89 net frá stefnanda. Ekki virðist um það ágreiningur að hluti netanna glataðist við veiðar og þá hefur fyrirsvarsmaður stefnda skýrt svo frá fyrir dómi að honum hafi verið kunnugt um að 18-19 net hefðu glatast. Vitnið J-kk-nf F-kk-nf H-kk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að netin hefðu upphaflega verið 120 og jafnframt að hann vissi til þess að 18 net hefðu tapast. Stefndi heldur því fram að stefnanda hafi verið kunnugt um að netin sem samkomulagið sneri að hefðu verið 89 en ekki 120 en stefnda hefur ekki tekist að sanna þessa fullyrðingu sína. Stefndi lagði fram undir rekstri málsins beiðni um dómkvaðningu matsmanns og skyldi matsmaður telja fjölda grásleppuneta sem stefndi hefði haldið aðskildum frá öðrum vörum í geymsluhúsnæði sínu og leggja mat á verðmæti þeirra. Matsmaður var dómkvaddur þann 6. apríl 2011 en ekki varð af því að matsmaður lyki störfum af ástæðum sem stefndi ber sjálfur ábyrgð á. Verður því að telja að umrætt samkomulag sé við það miðað að netin séu 102 og verður ekki fallist á kröfu stefnda um lækkun á þeim grundvelli að þau hafi einungis verið 89.

Stefndi krefst skuldajafnaðar vegna ógreiddrar leigu, kaupa á skötuselskvóta og vegna sérstakra útgjalda stefnda og vinnuframlags samkvæmt reikningum. Í leigusamningi þeim sem aðilar undirrituðu um leigu á skipinu segir í 14. gr. að rísi ágreiningur út af samningnum, skuldbindi aðilar sig til þess að bera ágreiningsefnið til úrlausnar undir Landssamband smábátaeigenda. Geti aðilar ekki sætt sig við þá niðurstöðu eða eru sammála um að fá úr ágreiningnum skorið fyrir dómi skuli málið rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, nema aðilar komi sér saman um annað varnarþing. Mál það sem stefnandi hefur höfðað snýst um sérstakan lokasamning um leigu á skipinu og sölu á netaúthaldi til stefnda. Gagnkröfur stefnda lúta að atriðum sem falla undir leigusamninginn og þar sem ekki er sammæli með aðilum um að leyst verði úr honum hér fyrir dómi koma þær ekki til álita. Verða kröfur stefnanda því teknar til greina að því frátöldu að dráttarvextir reiknast frá málshöfðunardegi eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kvað upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, ÞB ehf., greiði stefnanda, Salthólma ehf., 1.410.948 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 9. nóvember 2010 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 234.839 krónur þann 13. ágúst 2010.

Málskostnaður fellur niður.

H-kk-nf O. A-kk-nf.