S-4/2019

A.

1. Mál þetta, sem dómtekið var 18. júní sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Austurlandi, útgefinni 8. febrúar 2019, á hendur X, kt. […], nú til heimilis að […], […], en áður að […], […]: „fyrir eftirtalda háttsemi sem framin var í Sveitarfélaginu Hornafirði:

I

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, mánudaginn 16. júlí 2018, ekið bifreiðinni […] um Hringveg nr. 1, á móts við afleggjara að Hornafjarðarflugvelli, sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa kókaíns. Kókaín í blóði ákærða mældist 65 ng/ml.

II

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, að kvöldi fimmtudagsins 2. ágúst 2018, ekið bifreiðinni […] um tjaldsvæðið við Hafnarbraut á Höfn, sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis. Vínandamagn í blóði kærða mældist 1,09 ‰.

III

Fyrir vopnalagabrot með því að hafa, miðvikudaginn 15. ágúst 2018 í hjólhýsi á tjaldsvæðinu við Hafnarbraut á Höfn, sem eigandi og vörsluaðili, geymt riffil af gerðinni …, riffil af gerðinni …, haglabyssu af gerðinni … og 457 riffil og haglaskot í pappakassa, án þess að tryggja vörslur skotvopna og skotfæra með þeim hætti að óviðkomandi nái ekki til þeirra, en skotvopnin og skotfærin voru geymd á gólfi og í rúmi í hjólhýsi ákærða og án þess að geyma framangreind skotfæri og skotvopn í aðskildum, læstum hirslum. Enn fremur fyrir meðferð ofannefndra skotvopna undir áhrifum áfengis.

Telst ákæruliður I varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.

Telst ákæruliður II varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.

Telst ákæruliður III varða við 2. mgr. 21. gr. og 1. og 2. mgr. 23. gr. vopnalaga nr. 16/1998, sbr. 1. og. 2. mgr. 33. gr., sbr. 59. gr., reglugerðar um skotvopn, skotfæri o.fl. nr. 787/1998, allt sbr. 1. mgr. 36. gr. nefndra vopnalaga sbr. breytingarlög.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. breytingarlög.

Þá er þess krafist, með vísan til 1. mgr. 107. gr. a, umferðarlaga nr. 50/1987, að bifreiðin SV297, verði gerð upptæk til ríkissjóðs.“

Sækjandi féll við flutning málsins frá sakaratriði III. kafla ákæru in fine, þ.e. að ákærði hafi við „meðferð ofannefndra skotvopna“ verið „undir áhrifum áfengis.“ Var þar um vísað til þess sem fram hafði komið undir rekstri málsins, og þá að ákærði hafi er atvik gerðust ekki verið með umrædd skotvopn í notkun í skilningi 21. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

2. Skipaður verjandi, H-kk-nf M-kk-nf lögmaður, krefst þess fyrir hönd ákærða að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa vegna þeirrar háttsemi sem lýst er í I. og II. kafla ákæru.

Verjandinn krefst enn fremur sýknu af sakarefni III. kafla ákærunnar. Þá hafnar hann fyrir hönd ákærða upptökukröfu ákæruvalds á nefndri bifreið. Í báðum tilvikum vísar verjandinn m.a. til sönnunarreglna sakamálalaganna og að rannsókn lögreglu hafi verið ófullnægjandi og loks að málatilbúnaður ákæruvalds styðjist ekki við fullnægjandi lagskilyrði eða að þau eigi ekki við, líkt og málum hafi verið háttað í tilfelli ákærða, enda hafi hann m.a. haft skotvopn sín og skotfæri á fullnægjandi geymslustað með lásabúnaði, auk þess sem hjólhýsi ákærða hafi verið með viðeigandi læsingu á útihurð. Verjandinn byggir á því að hið sama eigi við um upptökukröfu ákæruvalds á ökutæki, en þar um vísar hann einnig til þess að farartækið sé verðlítið og að ákærði sé enginn eignamaður. Loks krefst verjandinn hæfilegra málsvarnarlauna úr ríkissjóði, en einnig ferðakostnaðar og greiðslu fyrir útlögðum kostnaði.

B.

1. Ákærði hefur hér fyrir dómi skýlaust játað þá háttsemi sem lýst er í I. og II. kafla ákæru. Játning ákærða er í báðum tilvikum í samræmi við rannsóknargögn lögreglu, þ. á m. rannsóknarniðurstöður og matsgerð Rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði, sem dagsettar eru 9. og 20. ágúst 2018.

2. Að ofangreindu virtu teljast nefnd brot ákærða nægilega sönnuð, en þau eru og réttilega heimfærð til lagaákvæða í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þessi brot sín í báðum tilvikum.

C.

Sakarefni III. kafla ákæru.

1. Samkvæmt frumskýrslu A lögregluvarðstjóra barst lögreglunni á Höfn tilkynning, þann 16. ágúst 2018, um að ákærði hafi um nokkurra vikna skeið hafst við í hjólhýsi á tjaldstæði bæjarfélagsins og að hann hefði þar hjá sér þrjú skotvopn auk skotfæra, en að þar að auki hefði hann verið í mikilli óreglu.

Í skýrslunni segir að vegna þessa svo og þeirra sakargifta sem lýst er í I. og II. kafla ákæru hafi verið talin ástæða til að bregðast við. Segir frá því í skýrslunni að nefndur varðstjóri og B rannsóknarlögreglumaður hafi farið að hjólhýsi ákærða og er þeir hafi gert vart við sig hefði ákærði komið til dyra, en þá borið sýnileg áfengiseinkenni. Hann hafi m.a. angað af áfengislykt, en auk þess hafi áfengisumbúðir verið á vettvangi. Fram kemur að samkvæmt öndunarprófi í intoxymeteráfengismæli hafi í útöndunarlofti ákærða mælst 0,74 mg/l.

Greint er frá því í nefndri skýrslu að lögreglumennirnir hafi strax tilkynnt ákærða það álit lögreglu, að eins og á stæði væri varsla hans á skotvopnum í hjólhýsinu, á almenningstjaldstæði, ekki ásættanleg og að af þeim sökum hefði verið tekin sú ákvörðun að taka þau úr vörslum hans. Samhliða þessu hafi ákærða verið birt ákvörðun lögreglustjóra um afturköllun á skotvopnaleyfi hans til bráðabirgða, og þá með nánar tilgreindum rökstuðningi, sbr. ákvæði 1. mgr. 34. gr. vopnalaga nr. 16/1998, sbr. 58. gr. rgl. nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o.fl.

Í skýrslunni segir frá því að ákærði hafi gefið þær skýringar á vörslum hans á skotvopnunum í hjólhýsinu, að hann hefði sótt þau á fyrrverandi heimili sitt og þá til fyrrverandi sambýliskonu eftir að þau höfðu slitið samvistum. Greint er frá því að ákærði hafi vísað til ákvæða vopnalaga um að honum væri þetta heimilt þar sem byssurnar væru einungis þrjár og að hann hefði haft þann háttinn á að geyma svokallaðan bolta úr rifflinum aðskilinn frá byssunni og þá í öryggisskáp í hólhýsinu, sem reyndar hafi verið opinn við komu lögreglumanna. Tekið er fram að ákærði hafi umyrðalaust framvísað skotvopnaleyfi sínu.

Í skýrslunni segir frá því að í framhaldi af lýstum aðgerðum hafi ákærði framvísað þeim þremur byssum sem vísað er til í ákæru, en tekið er fram að hann hafi verið skráður fyrir þeim öllum. Í skýrslunni segir að öll vopnin hafi verið í töskum. Þannig hafi Howariffillinn verið í harðri plasttösku á gólfi gegnt inngangi hjólhýsisins. Þá hafi haglabyssan verið á sama stað, en hún hafi verið geymd í renndum og fóðruðum nylonpoka/tösku. Loks hafi …riffillinn verið í harðri plasttösku í rúmi hýsins. Tekið er fram að bolti úr …rifflinum hafi verið í svörtum stálöryggisskáp með talnalás, sem hafi verið í hliðarskáp við útihurð, en að hinn fyrrnefndi hafi verið opinn.

Í nefndri skýrslu segir einnig frá því að ákærði hafi á vettvangi framvísað pappakassa með skotfærum, sem tilheyrt hafi umræddum skotvopnum, en að auki hafi hann framvísað bolta sem tilheyrt hafi …rifflinum.

2. Á meðal rannsóknargagna er munaskýrsla þar sem nánari grein er gerð fyrir hinum haldlögðu skotvopnum og þeim 457 skotum sem ákærði framvísaði. Einnig eru á meðal gagna ljósmyndir af þessum munum, en óumdeilt er að þær eru ekki teknar í hjólhýsi ákærða heldur á lögreglustöð eftir haldlagninguna. Ljósmyndir þessar sýna m.a. þær töskur sem byssurnar voru í við haldlagningu.

3. Samkvæmt gögnum var ekki tekin formleg framburðarskýrsla af ákærða við rannsókn máls þessa hjá lögreglu, líkt og gert hafði verið varðandi þau sakarefni sem getið er um í I. og II. kafla ákæru.

Samkvæmt gögnum óskaði lögreglustjórinn á Suðurlandi eftir því í bréfi til ríkissaksóknara, dagsettu 13. nóvember 2018, að saksókn í máli þessu yrði í höndum lögreglustjórans á Austurlandi. Gekk það eftir, sbr. bréf ríkissaksóknara, sem dagsett er 17. desember nefnt ár.

4. Fyrir dómi staðfesti ákærði að hann væri eigandi hinna haldlögðu skotvopna og skotfæra og lýsti hann atvikum og aðstæðum sínum með líkum hætti og fram kemur í áðurrakinni frumskýrslu lögreglu. Ákærði kvaðst hafa náð í nefnda muni á fyrrverandi heimili sitt nokkrum dögum fyrir komu lögreglu, en að auki hafi hann aðeins tímabundið búið í hjólhýsinu og þá einsamall, en hann hafi getað læst útihurð hjólhýsisins.

Fyrir dómi neitaði ákærði því sakaratriði að hann hafi í greint sinn geymt nefnd skotvopn og skotfæri með ótryggum hætti.

Fyrir dómi staðhæfði ákærði að þeir lögreglumenn sem komu að málum hafi í greint sinn farið inn í hjólhýsi hans og þá tekið þær tvær byssur sem þar voru í læstum töskum á gólfinu. Að auki hafi þeir tekið byssu, sem hafi verið í poka, og þá einnig á gólfinu.

Fyrir dómi staðhæfði ákærði að tveir hengilásar hafi verið á harðplasttöskunum, sem fyrrnefndir rifflar voru geymdir í, en af þeim sökum hafi þurft lykil til þess að komast að þeim. Kvaðst hann í nefndum aðgerðum lögreglu hafa afhent lögreglumönnunum viðeigandi lykla. Ákærði kvaðst hafa litið svo á að nefndir rifflar hafi verið í fullnægjandi hirslum, auk þess sem þeir hafi ekki verið nothæfir þar sem sérstakir boltar hafi ekki verið á sama stað. Ákærði kvaðst sjálfur hafa náð í riffilboltana í lausan en læstan öryggisskápinn í hjólhýsinu. Vísaði ákærði til þess að skápur þessi hafi verið í innbyggðum skáp í hýsinu.

Ákærði skýrði frá því að umrædd haglabyssa hafi ekki verið í læstri tösku og bar að verknaðarlýsingin í ákæru væri að því leyti rétt. Að auki kvaðst ákærði hafa vísað lögreglumönnunum á skotfærin, og þá bæði riffil og haglaskot, sem hann kvað hafa verið í kassa í hinum fyrrnefnda ólæsta skáp í hýsinu, en þar hafi þau verið í hillu.

Ákærði greindi frá því að hann hefði verið undir áhrifum áfengis er atvik máls gerðust, en kannaðist ekki við umrædd vopn í notkun í skilningi skotvopnalaga þar sem þau hafi verið á fyrrnefndum geymslustöðum. Að þessu leyti kvað ákærði ónámkvæmni gæta í áðurrakinni frumskýrslu lögreglu, en jafnframt andmælti hann framburði lögreglumanna fyrir dómi, en hafði ekki skýringar á frásögn þeirra.

5. B rannsóknarlögreglumaður lýsti atvikum máls fyrir dómi í öllum meginatriðum á sama veg og fram kemur í áðurgreindri frumskýrslu og þar á meðal að ákærði hafi í greint sinn augljóslega verið ölvaður. Vitnið bar að svonefndur öryggisskápur hefði verið opinn við komu þeirra lögreglumannanna og bar að þar hafi verið fyrrnefndir byssuboltar. Vitnið bar að tvær byssur hefðu legið á gólfi hjólhýsisins, undir bekk, og þá hefði þriðja byssan einnig verið á gólfinu, en þá nærri svefnrýminu, og bar að hún hefði í raun verið vel sýnileg. Vitnið sagði að byssuskotin hafi verið í pappakassa og þar hafi einn byssuboltinn einnig verið.

Vitnið staðhæfði að ein af nefndum byssum hefði verið í taupoka. Vitnið sagði að hinar tvær byssurnar hefðu verið í plasttöskum með smellum, en ekki með neins konar lásabúnaði og vísaði til ljósmynda, sem teknar hefðu verið af þessum umbúnaði á lögreglustöð. Vitnið bar að þannig hefði ekki þurft að opna töskurnar með lykli, a.m.k. kvaðst það alls ekki minnast þess. Vitnið staðhæfði að ef svo hefði verið hefði það verið tekið fram í frumskýrslu lögreglu auk þess sem slíkur umbúnaður hefði verið sýndur á fyrrnefndum myndum.

Fyrir dómi staðhæfði vitnið að ekkert af hinum haldlögðu munum hefði verið í læstum hirslum. Vitnið sagði að ákærði hefði verið samvinnuþýður við nefnda lögregluaðgerð.

6. A lögregluvarðstjóri staðfesti efni áðurrakinnar frumskýrslu og lýsti vitnið atvikum máls fyrir dómi með líkum hætti og þar greinir, þ. á m. varðandi geymslustaði skotvopna og skotfæra. Vitnið staðhæfði og að ekkert af hinum haldlögðu munum hefði verið í læstum hirslum. Nánar aðspurt staðhæfði vitnið að tvær byssur ákærða hefðu verið í plasttöskum og bar að á þeim hefðu ekki verið hengilásar og því hefði ekki þurft að opna þær með lyklum.

7. C lögreglumaður kvaðst hafa verið í næsta nágrenni við hjólhýsi ákærða þegar nefndar lögregluaðgerðir fóru fram, en vitnið hafi þó ekkert komið að málum fyrr en á lögreglustöðinni, en þar hafi það tekið ljósmyndir af hinum haldlögðu munum. Vitnið staðhæfði að hengilásar hefðu ekki verið á þeim byssutöskum sem það tók við í greint sinn úr hendi lögregluvarðstjóra.

Niðurstaða varðandi III. kafla ákæru.

1. Ákærði neitar sök og andmælir verknaðarlýsingu III. kafla ákæru, og þá um að hann hefði geymt tilgreind þrjú skotvopn og skotfæri án þess að tryggja vörslur þeirra þannig að óviðkomandi næði ekki til þeirra. Ákærði hefur þannig staðhæft að hann hafi a.m.k. geymt tvö þeirra skotvopna sem haldlögð voru í læstum plasttöskum, en að auki var af hans hálfu til þess vísað að hjólhýsi hans hafi verið læst og því hefði verið um læsta hirslu að ræða.

Óumdeilt er að ákærði hafðist við í eigin hjólhýsi er atvik máls þessa gerðust, en hann hafði komið því fyrir á almenningstjaldstæði.

Samkvæmt 2. gr. umferðarlaganna nr. 50/1987 er hjólhýsi ökutæki sem hannað er til að vera dregið af öðru ökutæki.

Óumdeilt er að ákærði var eigandi og vörsluaðili hinna haldlögðu muna, þ. á m. tilgreindra þriggja skotvopna og 457 byssu og haglaskota.

Samkvæmt 1. mgr. 23. gr. vopnalaga skal eigandi eða vörsluaðili skotvopns og skotfæra ábyrgjast vörslu þeirra með þeim hætti að óviðkomandi aðili nái ekki til þeirra.

Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að þegar skotvopn og skotfæri séu ekki í notkun skuli skotvopn annars vegar og skotfæri hins vegar geymd í aðskildum og læstum hirslum, sbr. að því leyti ákvæði 1. og 2. mgr. 33. gr. reglugerðar um skotvopn, skotfæri o.fl. nr. 787/1998. Um refsingu er vísað til 36. gr. laganna og 59. gr. reglugerðarinnar.

Ágreiningslaust er að nefndar byssur voru annars vegar í harðplasttöskum og hins vegar í tautösku, líkt og sjá má á fyrrnefndum ljósmyndum lögreglu.

Fyrir dómi hefur ákærði játað að haglabyssan hafi á hinn bóginn verið í tautösku og að þar hafi ekki verið neinn lásabúnaður. Með skýru vætti fyrir dómi þeirra lögreglumanna sem komu að umræddri lögregluaðgerð verður lagt til grundvallar að svo hafi einnig verið með hinar byssurnar tvær.

Að öllu ofangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að nefnd vopn og skotfæri, sem ákærði er eigandi að og vörslumaður, hafi ekki verið í læstum hirslum í skilningi vopnalaganna og að hið sama hafa gilt um umrædd byssuskot. Er vörn ákærða að þessu leyti því haldlaus að áliti dómsins.

Samkvæmt þessu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í III. kafla ákæru og varðar háttsemi hans við ofangreind ákvæði.

D.

1. Ákærði, sem er fertugur, hefur áður sætt refsingum, en honum var með lögreglustjórasátt gert að greiða sekt til ríkissjóðs þann 26. júní 2018 fyrir ölvunarakstur, en var þá jafnframt sviptur ökurétti í 18 mánuði.

2. Í máli þessu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir umferðarlagabrot, þ.e. ölvunar og fíkniefnaakstur, en einnig fyrir sviptingarakstur í tvígang, svo og fyrir vopnalagabrot.

Ber að ákvarða refsingu ákærða m.a. með hliðsjón af lýstum sakaferli, en einnig 77. gr. almennra hegningarlaga. Að þessu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 600.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 40 daga fangelsi í stað hennar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

3. Með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga ber að svipta ákærða ökurétti. Ákærði hefur endurtekið gerst sekur um ölvunar og fíkniefnaakstur og verður hann því sviptur ökurétti í þrjú ár, en þá frá 20. desember 2019 að telja, þ.e. þegar fyrrnefnd ökuréttarsvipting hans rennur á enda.

4. Ákæruvaldið hefur, með vísan til sakaferils ákærða, krafist þess, og þá með vísan til 1. mgr. 107. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987, að bifreið ákærða,..., verði gerð upptæk til ríkissjóðs. Ákvæðið er svofellt: Þegar um stórfelldan eða ítrekaðan ölvunarakstur er að ræða, sem ekki fellur undir 2. mgr. þessarar greinar, stórfelldan eða ítrekaðan akstur manns sem sviptur hefur verið ökurétti eða manns sem ekki hefur öðlast ökuréttindi, stórfelldan eða ítrekaðan hraðakstur eða akstur sem telst sérlega vítaverður að öðru leyti má gera upptækt vélknúið ökutæki sem ökuskírteini þarf til að stjórna og notað er við brotið nema það sé eign manns sem ekkert er við brotið riðinn. Við sömu aðstæður og með sömu skilyrðum má gera upptækt vélknúið ökutæki sem ökuskírteini þarf til að stjórna og er eign þess sem hefur framið brotið, enda þótt ökutækið hafi ekki verið notað þegar brotið var framið.

Ákæruvaldið byggir á því að skilyrði ákvæðisins eigi við, enda séu brot ákærða annars vegar stórfelld í ljósi ölvunar og fíkniefnaaksturs hans og hins vegar hafi hann gerst sekur um að aka ökutækjum sviptur ökuréttindum. Af hálfu ákærða er öllum þessum röksemdum ákæruvaldsins andmælt.

Samkvæmt greindu lagaákvæði er heimilt að gera upptækt vélknúið ökutæki, sem ökuskírteini þarf til að stjórna og notað er við brot, þegar um er að ræða stórfelldan og ítrekaðan hraðakstur eða akstur sem telst sérlega vítaverður að öðru leyti.

Í ljósi áðurrakins sakaferils ákærða og þeirra brota sem hann hefur í máli þessu verið sakfelldur fyrir þykir eigi alveg tækt eða lagaskilyrði fyrir kröfu ákæruvalds um að gera umrædda bifreið upptæka til ríkissjóðs og er því kröfunni hafnað.

5. Með vísan til málsúrslita og ákvæða 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að dæma ákærða til að greiða útlagaðan sakarkostnað ákæruvalds að fjárhæð 199.320 krónur. Er um að ræða kostnað vegna alkóhól og fíkniefnarannsókna, sem til féll vegna áðurrakinna ölvunar og fíkniefnakstursbrota ákærða. Að auki skal ákærði greiða 2/3 hluta málsvarnarlauna, ferðakostnaðar og útlagðs kostnaðar verjanda síns, H-kk-ef M-kk-ef lögmanns, sem er ákveðinn eins og í dómsorði greinir að meðtöldum virðisaukaskatti. 1/3 hluti þessa sakarkostnaðar skal falla á ríkissjóð.

H-kk-nf J-kk-nf fulltrúi flutti málið af hálfu lögreglustjórans á Austurlandi.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, greiði 600.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja, en ella sæti hann 40 daga fangelsi.

Ákærði er sviptur ökurétti í þrjú ár, og þá frá 20. desember 2019 að telja.

Kröfu ákæruvaldsins um upptöku á bifreiðinni […] til ríkissjóðs er hafnað.

Ákærði greiði 459.645 krónur í sakarkostnað. Er þar innifalið 2/3 hlutar málflutningslauna skipaðs verjanda hans, H-kk-ef M-kk-ef lögmanns, sem í heild eru ákveðin 337.280 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, en einnig samsvarandi hlutfall ferðakostnaðar verjandans, 22.828 krónur, svo og vegna útlagðs kostnaðar hans, að fjárhæð 30.380 krónur. 1/3 hluti málsvarnarlaunanna, ferðakostnaðarins og hins útlagða kosnaðar verjandans, samtals 130.263 krónur, greiðist úr ríkissjóði.