S-1176/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 22. október sl., var höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 10. febrúar 2020, á hendur: „S-kk-þgf B-kk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, fyrir meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum framin í sjálfstæðri atvinnustarfsemi hans og fyrir peningaþvætti, með því að hafa:

1. Staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir uppgjörstímabilin janúar – febrúar og mars – apríl rekstrarárið 2015, eigi staðið skil á virðisaukaskattskýrslum vegna uppgjörstímabilanna maí – júní rekstrarárið 2015 til og með nóvember - desember 2017, en ákærði var ekki á virðisaukaskattskrá frá 30. júní 2015, og fyrir að hafa eigi staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfseminni framangreind uppgjörstímabil, sem bar að standa ríkissjóði skil á, í samræmi við IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 9.471.632 sem hér greinir:

Árið 2015 janúar – febrúar

kr. 172.437 mars – apríl kr. 172.510 maí – júní kr. 496.791 júlí – ágúst kr. 509.690 september – október kr. 334.061 nóvember – desember kr. 567.470

2.252.959

Árið 2016 janúar – febrúar

kr. 839.119 mars – apríl kr. 572.540 maí – júní kr. 590.570 júlí – ágúst kr. 561.775 september – október kr. 575.448 nóvember – desember kr. 624.135

3.763.587

Árið 2017 janúar – febrúar

kr. 304.015 mars – apríl kr. 866.617 maí – júní kr. 587.758 júlí – ágúst kr. 560.671 september – október kr. 581.690 nóvember – desember kr. 554.335

3.455.086

Samtals 9.471.632

2. Látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald í samræmi við kröfur laga nr. 145/1994 um bókhald og vanrækt að varðveita fylgisskjöl og önnur bókhaldsgögn með fullnægjandi hætti, vegna sjálfstæðrar atvinnustarfsemi sinnar, rekstrarárin 2015, 2016 og 2017.

3. Fyrir að hafa nýtt ávinning af brotum skv. 1. lið ákæru, samtals að fjárhæð kr. 9.599.163, í þágu atvinnurekstrarins eða í eigin þágu.

Brot ákærða samkvæmt 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. og 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Brot ákærða samkvæmt 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald.

Brot ákærða samkvæmt 3. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Upphaflega stóð til að aðalmeðferð málsins færi fram 6. október sl. en var vegna farsóttar frestað utan réttar til 22. október sl.

Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist að málinu verði vísað frá dómi í heild sinni, til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til þrautavara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá gerir verjandi ákærða kröfu um málsvarnarlaun.

I

Málsatvik

Með bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins, hér eftir SRS, dagsettu 26. apríl 2019, var embætti héraðssaksóknara sent til rannsóknar mál vegna meintra brota ákærða á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, lögum um bókhald nr. 145/1994 og eftir atvikum einnig gegn almennum hegningarlögum. Til grundvallar lá rannsókn SRSá bókhaldi og virðisaukaskatts skilum ákærða vegna rekstraráranna 2015 til 2017 og lá fyrir skýrsla SRS vegna framangreinds. Þann 20. desember 2018 var ákærða, með bréfi SRS, tilkynnt um fyrirhugaða ákvarðanatöku hvað varðar refsimeðferð málsins og honum veittur 15 daga frestur til að tjá sig um það áður en ákvörðun yrði tekin. Athugasemdir ákærða bárust SRS með bréfi dagsettu 4. janúar 2019. Bréf þetta liggur fyrir í málinu og er þar rakið að þegar ákærði hóf rekstur eigin sendibifreiðar hefði fljótt komið í ljós að meðferð bókhaldsgagna er ekki hans sterka hlið. Þar er rakin vanlíðan og erfiðleikar sem ákærði hefði verið að ganga í gegnum og að vitnið A hefði tekið að sér að færa bókhald fyrir ákærða en síðan hætt því. Einnig kemur þar fram að A hefði á einhverjum tímapunkti sagt honum að fara til ríkisskattstjóra, hér eftir RSK, og greiða virðisaukaskatt en það ekki tekist þar sem þá hefði verið búið að loka virðisaukaskattsnúmeri hans.

Samkvæmt skýrslu SRS leiddi rannsóknin í ljós að ákærði hefði staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum fyrir uppgjörstímabilin janúar til febrúar og mars til apríl 2015 og að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna maí til júní rekstrarárið 2015 og til og með nóvember til desember rekstrarárið 2017. Bókhald hefði ekki verið afhent vegna rannsóknar en gefnir út sölureikningar vegna virðisaukaskatts skyldrar starfsemi skattaðila og liggja þessir reikningar fyrir í málsgögnum. Einnig leiddi rannsókn í ljós að ákærði hafði ekki verið skráður á virðisaukaskattsskrá frá 30. júní 2015 og út rannsóknartímabilið. Skattskyld velta hefði numið 39.996.502 krónum á tímabilinu og vantalinn útskattur numið 9.599.163 krónum en ekki lægju fyrir gögn um mögulegan útskatt. Mat SRS það svoað lokinni rannsókn að ákærði hefði með saknæmri háttsemi brotið gegn lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, lögum um bókhald nr. 145/1994 og eftir atvikum 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaganr. 19/1940.

Við meðferð málsins hjá embætti héraðssaksóknara var tekin skýrsla af ákærða. Í meginatriðum kom þá fram hjá honum að á árunum 2015 til 2017 hefði hann rekið sendibifreið og var sú atvinnustarfsemi skráð á kennitölu hans og var hann, að hann taldi, með virðisaukaskattsnúmer. Sagði ákærði að þessi ár væru í nokkurri þoku hjá sér þar sem hann hefði verið í mikilli neyslu. Hann hefði gefið út reikninga í eigin nafni til fyrirtækja sem hann starfaði fyrir, m. a. [...] og [...]. Kvaðst hann ekki geta svarað því hvernig hann hélt utan um bókhaldið í rekstri sínum en hann hafi starfað einn við þetta og borið ábyrgð á fjármálum og bókhaldi. Hann hefði um tíma fengið hjálp frá endurskoðanda til að leysa úr vandamálum sem hann var kominn í með reksturinn en það samstarf hefði hins vegar hætt. Hann geti ekki vísað á bókhaldsgögnin og sagði þau þess vegna geta verið á haugunum.

Byggir ákæra á niðurstöðu SRS utan þess að ákærði er í ákæru í einhverjum tilvikum látinn njóta vafans hvað varðar innskatt sem leiðir til lægri niðurstöðutölu.

II

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitnis fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærði neitar sök samkvæmt ákæru. Hann kvaðst, á árunum 2015 til 2017, hafa ekið sendibifreið og verið sjálfstætt starfandi. Hann hefði aðallega unnið fyrir [...]. Áþessum tíma hefði hann ráðið sér endurskoðanda, vitnið A, þar sem hann hefði sjálfur ekkert vit á bókhaldi og treyst því að A hefði gert allt sem hann átti að gera. Sagði ákærði að A hefði unnið fyrir hann á árunum 2015 til 2017. Hlutverk hans hefði verið að sjá um bókhald og skila virðisaukaskattsskýrslum, skattframtali ogannað sem endurskoðendum beri að gera. A hefði einnig unnið fyrir félag, [...] ehf., sem ákærði sé tengdur. A hefði aldrei sagt honum að hann væri hættur að vinna fyrir hann heldur hefði samband þeirra lognast út af. Kvaðst ákærða minna að það hefðiverið á árinu 2016, um mitt sumar eða haust, sem hann hefði átt að borga virðisaukaskatt hjá RSK og farið þangað með virðisaukaskattsskýrslu sem A hafði gert og sagt honum að skila og greiða. Viti hann ekki hvort þetta sé önnur þeirra skýrslna sem liggi fyrir í málinu. Þegar ákærði kom þangað var honum sagt að hann gæti ekki greitt þar sem búið væri að loka virðisaukaskattsnúmeri hans. Hann hefði verið undrandi þar sem hann hefði ekki vitað þettaog hvorki verið tilkynnt um það frá RSK né A. Hann hefði því hringt í A sem sagði honum að hafa ekki áhyggjur af þessu, hann mundi redda þessu. Sagði ákærði að hann hefðikeyptaf A þjónustu bókhaldara og ætlast til þess að verkið væri unnið rétt en síðan greiddi hann sjálfur virðisaukaskattinn. Kvaðst ákærða minna að A hefði sagt honum að hann ætti að skila virðisaukaskatti einu sinni á ári. Hann hefði safnað nótum, aðallega vegna eldsneytis og viðgerða, og látið A hafa á tveggja til þriggja mánaða fresti. Eftir að hafa rætt við A þegar honum tókst ekki að greiða virðisaukaskattinn á árinu 2016 hefði hann ekki spáð meira í þetta og haldið áfram sínum rekstri. Þeir hefðu verið áfram í samskiptum og kvaðst ákærði einnig hafa látið hann hafa einhverjar nótur á árinu 2017. Kvaðst hann ekki hafa spurt A hvernig stæði á vanskilum.

Bornar voru undir ákærða virðisaukaskattsskýrslur fyrir tímabilin janúar til febrúar 2015 og mars til apríl 2015. Kvaðst hann kannast við skýrslurnar og sagði A hafa unnið þær væntan lega á grundvelli gagna sem A hefði fengið frá honum. Kvaðst hann aðspurður ekki vita hvers vegna ekki hefði verið gerð grein fyrir neinum útskatti á skýrslunni fyrir janúar til febrúar 2015 og benti á A hvað það varðar. Þá kvaðst hann ekki muna hvort hann skilaði sjálfur skýrslunum inn og heldur ekki vita hvers vegna ekki voru staðin skil á öðrum þeim virðisaukaskattsskýrslum sem ákæra tekur til.

Bornir voru undir ákærða allir þeir sölureikningar sem liggja fyrir í málsgögnum vegna áranna 2015 til 2017. Kvaðst hann kannast við þá, hafa gefið þá út og unnið þá vinnu sem liggur að baki þeim. Hefði hann mikið unnið fyrir [...] sem og [...] eða [...]. Einnig kannist hann við að hafa unnið lítillega fyrir aðra, t. d. [...], [...] og [...]. Ákærða var kynnt samantekt SRS á virðisaukaskattsskyldri veltu á því tímabili sem ákæra málsins tekur tilog gerði hann ekki athugasemd við samantektina. Þá staðfesti ákærði að bankareikningur nr. [...] væri hans persónulegi reikningur ogað hafa notað reikninginn á þessum tíma. Einnig staðfesti hann að réttar upplýsingar kæmu fram í fyrirliggjandi vottorði hlutafélagaskrár vegna [...] ehf. þar sem hann er skráður framkvæmdastjóri og með prókúru. Kvaðst hann eiga þetta félag og hafa stofnað það en engin starfsemi verið í því. Þá kannaðist ákærði við að bankareikningur nr. [...] væri reikningur félagsins. Borin voru undir hann yfirlit yfir færslur á reikningum vegna áranna 2015 og 2016. Sagði ákærði að þá hefðu, fyrir mistök, verið lagðar inn á reikninginn greiðslur vegna vinnu hans sem áttu að fara inn á hans persónulega reikning. Loks var borin undir ákærða tafla héraðssaksóknara vegna samantektar á virðisaukaskatts skyldri veltu, frá 16. desember 2019, vegna þess tímabils sem ákæra tekur til og kvaðst hann ekki gera athugasemdir við þessi skjöl.

Hvað varðar annan tölulið ákæru þá sagði ákærði að sjálfur hefði hann tekið saman nótur en það hefði verið í höndum A að færa bókhald fyrir hann og hafði A haft fullnægjandi gögn til þess. A hefði sjálfur aldrei spurt ákærða um nein gögn en hann hefði fært A þá reikninga sem liggja fyrir í málsgögnum. Sjálfur hefði ákærði safnað saman reikningum og sett þá í möppu. Enginn annar hefði komið að því. Hvað varðar þriðja ákærulið þá sagði ákærði að þeir fjármunir sem hann fékk greidda fyrir vinnu hefðu farið í ýmislegt, t. d. viðhald á bifreiðum og rekstur almennt.

Ákærði kvaðst kannast við að hafa fengið bréf frá SRS, dagsett 10. september 2018, þar sem honum var tilkynnt að hefja ætti rannsókn á skattskilum hans. Honum hefði brugðið við þetta og látið A vita sem hefði sagt honum að vera rólegur og hann myndi skrifa bréf til SRS vegna þessa. A hefði síðan skrifað bréf sem ákærði hefði sjálfur farið með til SRS að beiðni A en þegar hann kom þangað með bréfið hefði sá starfsmaður sem tók við því óskað eftir því að hann undirritaði bréfið. Var borið undir ákærða bréf til SRS undirritað af ákærða, dagsett 4. janúar 2019, og staðfesti ákærði að þetta væri bréfið. Sagði ákærði að allt sem kæmi fram í bréfinu væri rangt.

Vitnið A kveðst hafa lokið námi frá endurskoðunardeild Háskóla Íslands en starfi í dag sem bókari og hefði einnig gert það á þeim árum sem málsatvik taki til. Kvaðst hann hafa tekið að sér að færa bókhald fyrir ákærða en hætt að vinna fyrir hann líklega árið 2015 en þá hefði eiginlega ekki verið neitt hægt að ræða við ákærða. Ákærði hefði ekki getað verið sjálfur á bifreiðinni og verið skrítinn og eiginlega búinn á því. Aðrir hefðu þá ekið bifreiðinni fyrir ákærða. Hefði vitnið ítrekað sagt ákærða að ekki væri hægt að gera bókhald ef það kæmu engar kostnaðarnótur en ákærði þá alltaf sagt að vitnið fengi þær seinna. Ákærði hefði ekki afhent honum nein gögn af því að þau voru ekki til.

Vitnið staðfesti aðhafa unnið virðisaukaskattsskýrslu fyrir janúar til febrúar 2015 sem liggur fyrir í málinu. Á þessum tíma hefði ákærði greitt þeim sem óku fyrir hann og þeir verið með reikningana. Ákærði hefði einungis verið með örfáa reikninga, aðallega vegna viðgerða. Ákærði hefði látið hann hafa nokkra reikninga og þá hefði hann gert þessa skýrslu og gert ráð fyrir að ákærði hefði látið hann hafa öll gögn. Hann muni ekki hver skilaði skýrslunni inn en sagði undirritunina á skýrslunni vera hans. Hvað varðar framlagða virðisaukaskattsskýrslu vegna mars til apríl 2015 þá sagði vitnið að hann hefði einnig undirritað þessa skýrslu. Þarna komi fram bæði útskattur og innskattur þannig að hann hafi líklega fengið einhverja reikninga frá ákærða en viti að það voru ekki allir reikningarnir. Eftir að hann gerði þessar skýrslur hefði hann hætt og sagt að þetta gengi ekki upp en hann hefði eiginlega verið hættur fyrr. Hann hefði beðið ákærða um reikninga og viljað fá reikninga frá þeim sem óku fyrir hann. Ákærði hefði þá sagt að þeir vildu ekki gefa út reikninga og þá hefði vitnið ekki getað haldið þessu áfram og hefði hann skilað ákærða þeim gögnum sem hann hafði.

Þá var vitninu kynnt að fram hefði komið hjá ákærða að hann hefði reynt að skila inn virðisaukaskatts skýrslu á árinu 2016 sem vitnið hefði gert en henni verið hafnað af RSK þar sem þá hefði verið búið að loka virðisaukaskattsnúmeri ákærða. Einnig var vitninu kynnt að ákærði hefði sagt að í kjölfar þess hefði hann haft samband við vitnið sem hefði sagt að hann mundi redda þessu. Þessu hafnaði vitnið og kvaðst ekki hafa verið í samskiptum við ákærða á árinu 2016. Borið var undir vitnið bréf til SRS, undirritað af ákærða, dagsett 4. janúar 2019, og sagði vitnið að vel gæti verið að hann hefði hjálpað ákærða við að skrifa þetta bréf en efni bréfsins sé komið frá ákærða. Vitnið kvaðst einnig hafa hjálpað ákærða vegna [...] ehf. en það félag var í raun ekki í eigu ákærða, heldur sonar hans. Hann hefði haldið áfram að vinna með [...] ehf. eftir að hann hætti að vinna fyrir ákærða. [...] ákærða, sem þá bjó erlendis, hefði haft samband við hann og beðið hann að gera ársreikning og sagt að ákærði byggi í fasteign í eigu félagsins. Vitnið kvaðst hafa gert reikning vegna áranna 2016 og 2017 og einu tekjur félagsins hefðu verið leigutekjur frá ákærða sem hann hefði fengið munnlega upplýsingar um en engin gögn. Vitnið kveðst ekki hafa verið að vinna fyrir ákærða á árinu 2018 þegar skattrannsókn hófst en ráðlagt honum að hafa lögmann sér til aðstoðar. Hefði hann verið búin að skila ákærða gögnunum áður en rannsóknin hófst. Aðspurður hvernig ákærði hefði tekið því þegar vitnið hætti að vinna fyrir hann, sagði vitnið að hann efaðist um að ákærði hefði skilið það. Er vitninu var kynntur sá framburður ákærða að hann hefði sjálfur verið að aka á árunum 2015 til 2017, sagði vitnið að hann teldi að ákærði hefði ekki þorað að segja frá því hverjir unnu hjá honum.

III

Niðurstaða

Ákærða eru í máli þessu gef in að sök meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum og peningaþvætti á árunum 2015 til 2017. Eru brot ákærða talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. og 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, 1. mgr. 262. gr. laga nr. 19/1940, og 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald og 1., sbr. 2. mgr. 264. gr. laga nr. 19/1940. Hann hefur alfarið neitað sök í málinu.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Byggir hann frávísunarkröfu sína á því að ekki hafi farið fram fullnægjandi rannsókn vegna málsins áður en ákæra var gefin út og vísar þar aðallega til aðkomu vitnisins A að skattskilum ákærða. Telur hann að A hefði átt að hafa réttarstöðu sakbornings við rannsókn málsins þar sem hann hefði gert þær virðisaukaskattsskýrslur sem skilað var og tekið að sér að annast skattskil fyrir ákærða, eða a. m. k. vera lykilvitni. Þá telur hann að rannsaka hafi átt hvar bókhald ákærða væri niðurkomið.

Samkvæmt 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður dómur byggður á þeim sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð málsins fyrir dómi. Framburður ákærða þegar hann gaf skýrslu hjá SRS var óljós um aðkomu A að skilum hans á þeim tíma sem ákæra tekur til. Þó verður að skilja framburð hans svo að hann staðfesti að A hafi gert þær tvær virðisaukaskatts skýrslur sem liggja fyrir. Í framburði ákærða hjá héraðssaksóknara kom fram að A hefði séð um bókhald og skil á virðisaukaskatti fyrir ákærða en hætt því, sem er í samræmi við framburð A fyrir dómi. Þá gat ákærði ekki við rannsókn málsins framvísað eða gert grein fyrir því hvað varð um bókhaldsgögn hans. Það var fyrst í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að ákærði bar um að A hefði séð um bókhald hans allan þann tíma sem ákæra tekur til. Hefur framburður hans um þetta atriði því verið á reiki. Þá telst hann einnig vera ótrúverðugur þar sem hann er í andstöðu við framburð A fyrir dómi, sem dómurinn metur trúverðugan hvað þetta varðar, og engin gögn eru fram komin sem styðja þennan framburð ákærða. Þá bar vitnið A um það fyrir dómi að aðrir en ákærði hefðu unnið við rekstur ákærða á þessu tímabili en ekkert er fram komið sem styður það gegn eindreginni neitun ákærða.

Samkvæmt 1. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er markmið rannsóknar að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða að henni lokinni hvort sækja skuli mann til sakar, svo og að afla gagna til undirbúnings málsmeðferð fyrir dómi. Að lokinni rannsókn tekur ákærandi ákvörðun um hvort sækja skuli sakborning til sakar og telji hann það sem fram er komið nægilegt eða líklegt til sakfellis. Sönnunarbyrði um sekt ákærða hvílir á ákæruvaldinu eftir 108. gr. laganna verður það að bera hallann af því ef rannsókn máls er ábótavant og ákæra af þeim sökum ekki reist á nægilega traustum grunni. E r ekkert fram komið sem bendir til þess að málið hafi ekki verið nægilega upplýst áður en ákæran var gefin út. Framburður ákærða tók hins vegar breytingum fyrir dómi hvað varðar aðkomu A og var sá framburður borinn undir vitnið við aðalmeðferð málsins. Þá upplýstist ekki hvað varð um bókhaldsgögn ákærða. Verður því ekki á það fallist með ákærða að rannsókn málsins hafi verið svo ábótavant að það eigi að leiða til frávísunar þess.

Ákærði krefst þess til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Byggir hann sýknukröfu sína einnig á því að A hafi tekið að sér að sjá um bókhald og skattskil hansog beri á því ábyrgð en einnig að hann hafi sjálfur reynt að skila skýrslu og greiða virðisaukaskatt en þá hefði verið búið að loka virðisaukaskattsnúmeri hans og honum ekki leiðbeint um það hvernig hann gæti þá greitt skattinn.

Á kærði bar um það fyrir dómi að hafa þann tíma sem greinir í ákæru verið með rekstur sendibifreiðar og sjálfur séð um aksturinn. Hann kannast við þá reikninga sem liggja fyrir í málinu og bera með sér að vera gefnir út af honum. Einnig kannast hann við að hafa á þessum tíma notað bankareikning sinn vegna rekstursins og að fyrir mistök h efðugreiðslur vegna nokkurra reikninga verið lagðar inn á reikning í eigu [...] ehf. sem hefðu áttað fara inn á hans eigin reikning. Þá staðfesti ákærði jafnframt að ein millifærsla inn á bankareikning hans væri vegna vinnu hans þrátt fyrir að ekki liggi fyrir reikningur að baki þeirri færslu. Þá kom fram hjá ákærða að hann hefði, líklega á árinu 2016, reynt að skila inn virðisaukaskatts skýrslu en það ekki tekist þar sem búið var að loka virðisaukaskattsnúmeri hans en í skýrslu sinni hjá SRS taldi hann að þetta hefði verið árið 2015 eða 2016. Einnig hefur ákærði viðurkennt að hafa gefið út þá reikninga sem liggja fyrir í málsgögnum vegna þessarar starfsemi sinnar, þ. á m. þá reikninga sem gefnir voru út eftir að númerinu var lokað og eftir að honum varð það ljóst samkvæmt því sem fram kom í framburði hans fyrir dómi.

Í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 er mælt fyrir um að skýri skattskyldur maður af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi rangt eða villandi frá einhverju því er máli skiptir um virðisaukaskatt sinn eða afhendi hann eigi á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslu eða virðisaukaskatt sem hann hefur innheimt eða honum bar að innheimta, skuli hann greiða fésekt allt að tífaldri þeirri skattfjárhæð sem undan var dregin, vanrækt var greiðsla á eða endurgreidd var um of og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri þessari skattfjárhæð. Fésektarlágmark samkvæmt þessari málsgrein á ekki við hafi brot einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindum virðisaukaskatti samkvæmt virðisaukaskattsskýrslu, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eða málsbætur verið miklar.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa skilað þeim tveimur virðisaukaskattsskýrslum sem tilgreindar eru í ákæru og að hafa gefið út þá reikninga sem ákæruvald byggir á að stafi frá honum vegna rekstursins. Fyrir liggur á grundvelli þeirra að þær skattskýrslur sem skilað var vegna tímabilanna janúar til febrúar 2015 og mars til apríl 2015 voru rangar samkvæmt þessu. Þá liggur fyrir að öðrum skýrslum var ekki skilað vegna ákærða á því tímabili sem ákæra tekur til. Ákærði hefur ekki gert athugasemdir við þá reikninga sem liggja fyrir í málinu né heldur þær fjárhæðir sem greinir í ákæru. Samkvæmt því sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að aðkoma A hafi takmarkast við útgáfu þeirra virðisaukaskattsskýrslna sem greinir í ákæru. Framangreindar málsástæður ákærða, sem hann byggir sýknukröfu sína á, þykja ekki, þótt sannaðar þættu, geta leitt til sýknu hans, vegna þeirrar skyldu sem á ákærða hvílir á grundvelli laga nr. 50/1988. Þá verður ekki fallist á þá málsástæðu ákærða að skortur hans á þekkingu hvað varðar færslu bókhalds og skattskilum geti, eins og á stendur í máli þessu, fært ábyrgð á skattskilum á A. Er því alfarið hafnað þeirri vörn hans að vísa ábyrgð á A. Ákærði stóð ekki skil á virðisaukaskatts skýrslum og innheimtum skatti í samræmi við það sem greinir í ákæru. Brot þessi voru fullframin með því að lögboðnar greiðslur voru ekki inntar af hendi á eindaga. Þá er ekkert fram komið sem bendir til þess að ákærði hafi reynt að skrá sig á ný á virðisaukaskrá eftir 30. júní 2015. Ákærði bar ábyrgð á skilum á skýrslum og á virðisaukaskatti. Telst ákærði með háttsemi sinna hafa gerst brotlegur við 1. og 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988. Nema skattundanskot alls 9.471.632 krónum. Er um að ræða meiriháttar brot í skilningi 1. mgr. 262. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði var bókhaldsskyldur samkvæmt 8. tl. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 145/1994. Samkvæmt 9. gr. sömu laga skal í bókhaldi skrá viðskipti jafnskjótt og þau fara fram, enda sé það í samræmi við góða bókhaldsvenju. Önnur atvik skulu skráð svo fljótt sem unnt er eftir að þau eiga sér stað. Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 37. gr. laganna telst það meiriháttar brot gegn lögunum ef m. a. bókhaldsskyldur maður færir ekki tilskilið bókhald fyrir sjálfan sig þannig að hann uppfylli kröfur laga í meginatriðum og samkvæmt 2. t l. lagaákvæðisins einnig ef hann varðveitir ekki fylgiskjöl eða önnur bókhaldsgögn eða gerir það á svo ófullnægjandi hátt að ógerningur sé að rekja bókhaldsfærslur til viðskipta og byggja bókhaldsbækur og ársreikning á þeim. Samkvæmt 2. mgr. 262. gr. laga nr. 19/1940 skal sömu refsingu sæta og samkvæmt 1. mgr. sá sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi gerist sekur um meiri háttar brot gegn m. a. 37. gr., sbr. 36. gr., laga nr. 145/1994. Ákærði lýsti því fyrir dómi að hann hefði safnað saman gögnum sem hann hefði reglulega, á því tímabili sem ákæra tekur til, afhent bókara, A, sem hann hefði ráðið sér til aðstoðar. Er sá framburður ákærða ekki í samræmi við framburð A, eins og rakið hefur verið eða framburð ákærða við rannsókn málsins. Þá er ekkert fram komið sem bendirtil þess að gögn hafi verið varðveitt fyrir utan þau gögn sem þær tvær virðisaukaskattsskýrslur sem liggja fyrir í málinu eru byggðar áeða að bókhald hafiverið fært vegna rekstursins þau ár sem ákæra málsins tekur til. Jafnvel þótt sannað væri að ákærði hefði safnað fylgiskjölum í möppu, eins og hann ber um, þá telst það ekki eitt og sér vera færsla á bókhaldi í skilningi laga nr. 145/1994. Eins og atvikum er háttað telst ákærði hafa með háttsemi sinni brotið gegn 2. mgr. 262. gr. laga nr. 19/1940 og 1. og 2. tl. 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994.

Þá er ákærði ákærður fyrir peningaþvætti samkvæmt 1. mgr. 264. gr. laga nr. 19/1940. Eins og rakið hefur verið þá viðurkenndi ákærði að hafa fengið greiðslur vegna þeirra reikninga og millifærslna sem liggja fyrir. Bar hann um að það fé hefði hann nýt tí eigin þágu, m. a. vegna rekstursins. Innheimtur virðisaukaskattur sem ákærði ráðstafaði þannig er ávinningur af broti í skilningi 1. mgr. 264. gr. laga nr. 19/1940. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu telst þar vera um að ræða ávinning af refsiverðu broti og verður ákærði því sakfelldur hvað þetta varðar í samræmi við ákæru.

Samkvæmt öllu ofangreindu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

IV

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 10. febrúar 2020, hefur hann ekki áður verið dæmdur til refsingar. Við ákvörðun refsingar ákærða er til málsbóta litið til framangreinds en til þyngingar að brot hans námu töluverðum fjárhæðum og stóðu yfir um þriggja ára skeið. Ákærði framdi þau frumbrot sem rakin eru í ákæru en jafnframt þau brot sem þar eru talin varða við 1. mgr. 264. gr. laga nr. 19/1940 sem peningaþvætti. Er því við ákvörðun refsingar höfð hliðsjón af 77. gr. sömu laga, sbr. 2. mgr. 264. gr. laganna. Samkvæmt framangreindu þykir hæfileg refsing ákærða ákveðin fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Brot ákærða voru stórfelld, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og verður því miðað við þrefalda fjárhæð vanskila. Verður ákærði því jafnframt dæmdur til að greiða 28.400.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá dómsuppsögu en sæta ella fangelsi í 330 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 1.300.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og hefur þá einnig verið litið til vinnu lögmannsins á rannsóknarstigi. Ekki leiddi annan sakarkostnað af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Á-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf saksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, S-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði greiði jafnframt 28.400.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá dómsuppsögu en sæti ella fangelsi í 330 daga.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 1.300.000 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf