E-1581/2022

Mál þetta, sem var höfðað 23. ágúst 2022, var dómtekið 26. september 2023. Stefnandi er Suðurbær ehf., [...]. Stefnda er M-kvk-nf S-kvk-nf, [...].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða honum 8.861.842 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 1. mgr. 5. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.442.858 krónum frá 5. febrúar 2020 til 11. mars 2020 en af 5.231.240 krónum frá þeim degi til 20. apríl 2020 og af 8.861.842 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 1.000.000 króna 1. mars 2020, 1.000.000 króna 20. mars 2020 og 800.000 krónum 3. júní 2020, sem dragist frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi. Þá er gerð krafa um málskostnað.

Stefnda krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfurnar verði lækkaðar verulega. Einnig gerir stefnda kröfu um málskostnað.

I.

Ágreiningur er um málsatvik. Stefnda lét reisa fyrir sig fasteign að [...], en það mun hafa verið á árinu 2007 eða 2008 sem byrjað var á byggingu hússins. Fram kemur í gögnum málsins að Þ-kk-nf Þ-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, tók við sem byggingarstjóri hússins á árinu 2011, þegar húsið var fokhelt, en stefnandi fól öðrum verktaka að reisa þak hússins. Stefnda kveður að þegar sá verktaki fór frá verkinu hafi átt eftir að leggja þakrennur og loka þakkanti.

Stefnda segir í greinargerð sinni að hún og eiginmaður hennar hafi leitað til fyrirsvarsmanns stefnanda í lok árs 2018 og óskað eftir því að hann annaðist smíði á þakkanti á umræddri eign. Stefnandi segir hins vegar í stefnu að stefnda hafi leitað til sín í lok árs 2019. Þá segir stefnandi í stefnu málsins að þegar vinna við verkið hófst hafi komið í ljós margvíslegir ágallar á smíði og frágangi þaksins, þar sem rennur og þakkantur skyldu koma. Meðal annars hafi þakstál gengið of skammt út yfir útveggi, svo það hafi þurft að taka það upp og setja flasningar undir og út yfir rennu, sem sett hafi verið til að tryggja að vatn rynni ekki inn undir stálið í hvassviðrum. Þá hafi verið ágallar á frágangi á sperruendum sem hafi kallað á sérstakar aðgerðir. Ágallar á smíði og frágangi þaksins hafi gert framkvæmdina mun umfangsmeiri en sem svari venjubundinni smíð á þakkanti.

Ekki var gerður skriflegur samningur um verk stefnanda. Stefnandi segir að miðað hafi verið við að verkið yrði unnið í tímavinnu. Stefnd a heldur því hins vegar fram að hún hafi óskað eftir tilboði í verkið og átt fund með Þ-kk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnanda, um áætlaðan kostnað. Stefnandi hafi gert stefndu tilboð (kostnaðaráætlun) og þar hafi komið fram að stefnandi hafi skuldbundið sig til að vinna verkið á þeirri forsendu að greiðsla fyrir vinnu stefnanda næmi rúmlega tvöföldum efniskostnaði við framkvæmdina. Þ-kk-nf hafi rissað kostnaðaráætlun á blað og segi þar í dæmaskyni að ef efniskostnaður sé 450.000 krónur verði kostnaður stefnanda við vinnu við verkið 1.000.000 króna. S amið hafi verið um að stefnandi tæki að sér að vinna verkið samkvæmt þeirri kostnaðaráætlun. Þá hafi stefnda upplýst að kostnaður við verkið mætti ekki vera hærri en 2.000.000 króna. Stefnandi hafi aldrei upplýst að kostnaður hans yrði hærri og honum hafiverið fullkunnugt um forsendur stefndu fyrir samningsgerð við stefnanda.

Í stefnu segir að stefnandi hafi hafið vinnu við verkið í janúar 2020 og lokið vinnu í lok mars 2020. Stefnandi gaf út reikning á hendur stefndu 5. febrúar 2020, að fjárhæð 2.442.858 krónur. Stefnda segir að hún hafi haldið að um væri að ræða heildarreikning fyrir verkið og því hafi komið á óvart að fá annan reikning frá stefnanda, dags. 11. mars 2020, að fjárhæð 2.788.382 krónur. Stefnda kveðst hafa mótmælt fjárhæð síðari reikningsins en greiddi 1.000.000 króna inn á kröfur stefnanda 1. mars 2020 og aftur 1.000.000 króna 11. mars 2020. Þá greiddi stefnda 800.000 krónur til stefnanda 3. júní 2020. Stefnda telur að með þeirri greiðslu hafi hún greitt að fullu fyrir verk það sem stefnandi vann við þak hússins.

Stefnandi gaf út þriðja reikninginn á stefndu, dags. 9. apríl 2020, að fjárhæð 3.630.602 krónur. Stefnda segir að hún hafi fyrst fengið reikninginn sendan löngu eftir að stefnandi hafi falið lögmanni sínum að innheimta ólögmætar kröfur hans á hendur stefndu. Stefnda hafi mótmælt reikningnum þegar henni hafi loks borist hann í hendur enda sé hann tilhæfulaus með öllu, ekki í samræmi við samning aðila og ekki sendur stefndu fyrr en tæpum tveimur árum eftir útgáfu hans.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 23. september 2021, var skorað á stefndu að greiða kröfur stefnanda samkvæmt fyrirliggjandi reikningum. Áskorun stefnanda var ítrekuð með bréfi, dags. 30. nóvember 2021. Þar sem stefnda hefur ekki greitt kröfur stefnanda hefur hann höfðað mál þetta.

II.

Stefnandi reisir kröfur sínar í máli þessu á þremur reikningum. Fyrsta reikninginn hafi stefnandi gefið út 5. febrúar 2020, ásamt tímaskýrslu. Þá hafi stefnandi gefið út reikning fyrir vinnu í marsog apríl. Þá segir stefnandi að stefnda og eiginmaðurhennar hafi jafnharðan verið upplýst um framvindu verksins og þær áskoranir sem við hafi verið að etja.

Stefnda hafi greitt inn á reikningana þrjár greiðslur án þess að sérgreint væri inn á hvern af reikningunum greitt væri. Samtals hafi höfuðstóll reikninganna, að meðtöldum virðisaukaskatti, verið 8.861.842 krónur, en samtala greiðslna stefndu nemi 2.800.000 krónum. Standi því ógreiddar 5.231.240 krónur af höfuðstól skuldar stefndu. Nánar tiltekið séu umræddir reikningar og innborganir stefndu inn á kröfur samkvæmt þeim sem hér segir:

Reikningar 05.02. 2020 nr. 2340 kr. 2.442.858

11.03. 2020 nr. 2359 kr. 2.788.282

20.04. 2020 nr. 2379 kr. 3.630.602

Innborganir

01.03. 2020 kr. 1.000.000

20.03. 2020 kr. 1.000.000

03.06. 2020 kr. 800.000

Gjalddagi hvers reiknings var tilgreindur á útgáfudegi hans en eindagi 15 dögum síðar.

Stefnandi segir að stefnda hafi engar athugasemdir gert við yfirlit um vinnutíma þeirra sem unnu að verkinu samkvæmt innsendri tímaskrá. Verkið hafi verið unnið á heimili stefndu og henni því auðgert að fylgjast með og staðreyna að sú vinna sem verklauna var krafist fyrir hafi öll verið innt af hendi. Þá hafi hún heldur engum andmælum hreyft við áskildu tímagjaldi. Stefnandi hafi ýtt á eftir greiðslum, sem lofað hafi verið en ekki hafi orðið úr efndum.

Um lagarök vísar stefnandi til reglna íslensks réttar um skuldbindingargildi samninga og vísar í því sambandi til ákvæða 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. 34. gr. laganna.

Kröfu um vexti, þar með talda dráttarvexti og vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III.– V. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

K rafa um málskostnað er reist á 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

III.

Stefnda byggir á því að stefnandi sé verktakafyrirtæki og tilgangur stefnanda samkvæmt samþykktum félagsins sé meðal annars verktakastarfsemi í byggingariðnaði. Stefnda sé hins vegar ekki sérfræðingur í byggingu fasteigna og sé neytandi í skilningi laga, sbr. 3. mgr. 1. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Um viðskipti hennar og stefnanda gildi ákvæði laga nr. 42/2000.

Stefnda leggur áherslu á að stefnandi hafi gert tilboð (kostnaðaráætlun) í verkið og megi því fjárhæð krafna stefnanda ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun. Samkvæmt kostnaðaráætlun stefnanda skyldi verð fyrir vinnu við verkið nema tvöfalt hærri fjárhæð en efniskostnaður við verkið. Um það hafi verið samið á milli aðila. Stefnda hafi greitt allan efniskostnað við framkvæmd verksins og sá kostnaður numið alls 1.360.443 krónum. Um sé að ræða reikninga frá Byko, 960.443 krónur, og frá Blikkvali, 400.000 krónur. Stefnandi sé bundinn af tilboði (kostnaðaráætlun) sínu og hafi stefnda greitt að fullu löglegar kröfur stefnanda með þeim greiðslum sem hún hafi innt af hendi, alls 2.800.000 krónur. Stefnda standi því ekki í skuld við stefnanda vegna verksins. Af þeim sökum beri að sýkna stefndu af kröfum stefnanda, sbr. 29. gr. laga nr. 42/2000.

Stefnda kveðst enga þekkingu og reynslu hafa af því verki sem stefnandi tók að sér að vinna og treyst alfarið á sérfræðiþekkingu stefnanda við samningsgerð. Stefnda byggir á því að stefnandi hafi sönnunarbyrði fyrir því að um hafi verið samið að greiða hafi átt hærra verð fyrir verkið en sem nemur kostnaðaráætlun stefnanda. Stefnda leggur áherslu á að ekki megi víkja frá ákvæðum laga um þjónustukaup neytanda í óhag, sbr. 3. gr. laga nr. 42/2000.

Þá byggir stefnda á því, hvað sem öðru líði, að kröfur stefnanda séu sérlega og bersýnilega ósanngjarnar, meðal annars með hliðsjón af samningi aðila og því hve mikil vinnan hafi verið og hvers eðlis hún hafi verið, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000. Þá fáikröfurstefnandaekki stoð í 7. gr. laga nr. 42/2000.

Stefnda telur vinnustundir samkvæmt framlögðum yfirlitum stefnanda vera of-taldar og fráleitt sé að vinna hafi þurft svo margar vinnustundir við það verk er samið var um að stefnandi sinnti. Þá verði ekki af yfirlitum stefnanda á nokkurn hátt ráðið hvaða vinnu tilgreindir starfsmenn á yfirliti hafi unnið við verkið og séu kröfur stefnanda van-reifaðaraf þeim sökum. Beri að sýkna stefndu á grundvelli þeirrar vanreifunar stefnanda. Þá telur stefnda einingaverð í yfirliti vera bersýnilega of hátt og ósanngjarnt enda hafi ekki verið samið um það einingaverð milli aðila.

Stefnda byggir á því að hún hafi þegar greitt sanngjarnt og eðlilegt gjald fyrir verk stefnanda og krefst þess því að hún verði sýknuð af kröfum stefnanda eða kröfur stefnanda lækkaðar verulega. Stefnda leggur áherslu á að stefnandi hafi ekki upplýst í viðræðum aðila að einingaverð hans væru þau sem fram koma í framlögðum yfirlitum og stefnandi þannig vanrækt verulega skyldur sínar samkvæmt lögum nr. 42/2000.

Stefnda byggir á því að stefnandi hafi gróflega og í fjölmörgum atriðum vanrækt skyldur sínar sem þjónustuveitandi samkvæmt lögum um þjónustukaup nr. 42/2000, bæði við gerð samnings og um skýrleika tilboðs og síðar með því að vanrækja tilkynninga- og upplýsingaskyldur sínar gagnvart stefndu.

Stefnda mótmælir fullyrðingu stefnanda, sem rangri og ósannaðri, að stefnandi hafi orðið var við margvíslega ágalla á smíði og frágangi þaks þegar hann hóf vinnu við umsamið verk, þ. e. að loka þakkanti hússins, og að vegna ágalla á smíði og frágangi þaksins hafi verk hans orðið til muna umfangsmeira og dýrara en tilboð (kostnaðar-áætlun) hanshafi gert ráð fyrir. Þá leggur stefnda áherslu á að stefnandi hafi ekki tilkynnt um að þeir ágallar væru á smíði þaksins að kostnaðaráætlun hans stæðist ekki og að kostnaður við verkið yrði margfalt hærri en rætt hafi veriðá fundi aðila er stefnandi hafi kynnt kostnaðaráætlun við verkið.

Þá leggur stefnda áherslu á að stefnandi hafi við samningsgerðina ekki áskilið fyrirvara um verð, sbr.31. gr. laga nr. 42/2000. Beri því að sýkna stefndu af kröfum um greiðslu fyrir annað ætlað verk en að loka þakkanti hússins. Þá hafi stefnandi ekki til-kynnt um ætluð aukaverk og ætlaðan kostnað við ætluð aukaverk áður en þau hafi verið unnin og ekki óskað eftir fyrirmælum stefndu um verkið, sbr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Stefnandi hafi því ekki fullnægt tilkynningarskyldu sinni samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Beri því að sýkna stefndu af kröfum stefnanda vegna ætlaðra aukaverka vegna ágalla á þaki, sbr. 2. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Einnig hafi stefnandi vanrækt skyldu til að upplýsa um ætluð viðbótarverk, sbr. 8. gr. laga nr. 42/2000, og vanrækt jafnframt leiðbeiningar skyldu sína samkvæmt 6. gr. laga nr. 42/2000. Stefnandi hafi á engum tíma upplýst stefndu um hvort fyrirhuguð kaup á þjónustu væru óhagkvæm í skilningi lagaákvæðisins. Þá hafi stefnandi ekki tilkynnt eftir að verkið var hafið að verð þjónustunnar yrði verulega hærra en stefnda hafi mátt gera ráð fyrir og ekki óskað eftir fyrirmælum stefndu um hvort frekari vinna yrði leyst af hendi. Stefnda hefði sannarlega hætt við samninginn við stefnanda ef hún hefði verið upplýst um að verð fyrir verkið væri 8,8 milljónir króna en ekki 2– 3 milljónir króna. Beri með vísan til 2. mgr. 6. gr. laga nr. 42/2000 að miða við að stefnda hefði hætt við samninginn ef stefnandi hefði sinnt upplýsinga- og leiðbeiningar skyldu sinni samkvæmt fyrrgreindu lagaákvæði. Stefnandi hafi jafnframt vanrækt skyldur sínar samkvæmt 4. gr. og 9. gr. laga nr. 42/2000. Af ofangreindum sökum beri að sýkna stefndu af kröfum stefnanda eða lækka kröfur hans verulega.

Stefnda telur að við mat á efni samnings aðila beri að horfa til staðreynda um vanrækslu stefnanda á skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 42/2000 og aðstöðumunar aðila. Ef stefnandi hefði farið að ákvæðum laganna og upplýst stefndu í upphafi eða síðar um skoðun hans á efni samnings aðila og ætluð aukaverk hefðu vandamál vafalaust ekki komið upp og stefnda hefði sannarlega dregið sig út úr samningi aðila. Stefnandi beri ábyrgð og halla sem þjónustuveitandi á þeim óskýrleika sem kunni að vera til staðar um efni samnings aðila og að stefnandi hafi uppfyllt tilkynningar - og upplýsingaskyldu samkvæmtlögum nr. 42/2000. Þá vísar stefnda til ákvæða 36. gr. a, 36. gr. b og 36. gr. c laga nr. 7/1936 um samninga, umboð og ógilda löggerninga, til skýringar og fyllingar á efni samnings samningsaðila.

Auk þess byggir stefnda sýknukröfu sína á ákvæðum 32. gr., 33. gr., 36. gr. og 36. gr. a– d laga nr. 7/1936. Stefnda telur ljóst, ef talið verður að samningur hafi verið við stefnanda um að vinna verkið fyrir tæpar 8,9 milljónir króna, að sá samningur hafi verið annars efnis en hún ætlaðist til og að sá ætlaði samningur sé því óskuldbindandi fyrir hana samkvæmt 32. gr. laga nr. 7/1936. Í því sambandi áréttar stefnda aðstöðumun aðila og þá staðreynd að stefnandi hafi vanrækt gróflega skyldur sínar samkvæmt lögum nr. 42/2000. Þá telur stefnda jafnframt að óheiðarlegt sé af stefnanda að krefja hana um greiðslu á tæpum 8,9 milljónum króna auk dráttarvaxta í ljósi vitneskju stefnanda um atvik og skoðun stefndu á efni samningsins, sbr. 33. gr. laga nr. 7/1936, og að stefnda hafi tilkynnt stefnanda að hún hygðist eyða að hámarki 2 milljónum króna í verkið. Þá beri hvað sem öðru líður að víkja samningi aðila til hliðar, a. m. k. hvað verð varðar, enda ósanngjarnt í meira lagi og andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu stefnanda að hafa uppi þær kröfur á hendur stefndu sem hann gerir. Samkvæmt 36. gr. b laga nr. 7/1936 skuli samningar við neytendur vera á skýru og skiljanlegu máli og skuli ef vafi kemur upp um merkingu samnings túlka samninginn neytanda í hag. Fyrrgreint lagaákvæði styðji kröfur stefndu og sé á því byggt, sbr. einnig 36. gr. c og d laganna.

Stefnda bendir á að Þ-kk-nf Þ-kk-nf sé framkvæmdastjóri stefnanda og hafi hann jafnframt verið byggingarstjóri við byggingu [...]. Sem byggingarstjóri við byggingu fasteignarinnar hafi hann borið ábyrgð á að fylgjast með og tryggja fagleg vinnubrögð við smíði þaks hússins, meðal annars á verkum Betri bæjar ehf. Um skaðabótaábyrgð byggingarstjóra vísar stefnda til laga um mannvirki nr. 160/2010, meðal annars 29. gr. laganna. Ef talið yrði að þak hússins hafi verið gallað og illa unnið af Betri bæ ehf., sem þó sé ósannað, byggir stefnda á því að byggingarstjóri og stefnandi beri ábyrgð að lögum á þeim ágöllum og því geti stefnandi ekki beint kröfum að stefndu vegna vinnu við að bæta úr þeim ætluðu ágöllum. Byggingarstjóri hafi tekið út vinnu Betri bæjar ehf. við úttekt og ekki gert á þeim tíma athugasemdir við vinnu þess aðila. Af þeim sökum beri byggingarstjórinn og jafnframt stefnandi, sem vinnuveitandi byggingarstjórans, ábyrgð á þeim ágöllum og beri því að sýkna stefndu, hvað sem öðru líður, af kröfum stefnanda. Stefnandi sem vinnuveitandi byggingarstjórans beri að lögum skaðabótaábyrgð gagnvart stefndu á ætluðum ágöllum á verki Betri bæjar ehf. og sé þeim bótakröfum stefndu, sem séu jafnháar vinnu við úrbætur á þeim ætluðu ágöllum, skuldajafnað á móti kröfum stefnanda og því krafist sýknu meðal annarsá þeim grunni. Krafist sé sýknu á sama grunni ef í ljós kemurað stefnandi hafi verið byggingarstjóri viðbyggingu [...]en ekki Þ-kk-nf.

Stefnda mótmælir fjárhæð krafna stefnanda sem órökstuddum og röngum og því vanreifuðum. Þá mótmælir stefnda kröfu stefnanda um upphafstíma dráttarvaxta og bendir á að reikningur, dags. 9. apríl 2020, hafi ekki verið sendur stefndu fyrr en löngu eftir að lögmaður stefnanda hóf innheimtu kröfunnar. Beri meðal annars að sýkna stefndu af kröfum samkvæmt þeim reikningi á grundvelli tómlætis stefnanda.

Verði ekki fallist á kröfu um sýknu er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Sú krafa styðst við sömu röksemdir og sýknukrafa stefndu.

Um lagarök vísar stefnda til reglna samningaréttar, reglna kröfuréttar, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936. Þá er vísað til laga um mannvirki nr. 160/2010 og reglna skaðabótaréttar.

Krafa um málskostnað byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einka-mála, einkum 1. mgr. 130. gr. og 131. gr. laganna.

IV.

Í þinghaldi 2. nóvember 2022 var að beiðni stefndu dómkvaddur matsmaður, S-kk-nf H-kk-nf, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari, til að meta hvað sé sanngjarn og eðlilegur kostnaður við vinnu við að loka þakkanti á umræddri eign, á tímabilinu janúar 2020 til 24. mars 2020, með hliðsjón af umfangi verksins og hvers eðlis verkið var. Nánar tiltekið var óskað mats á sanngjörnum og eðlilegum kostnaði við vinnu við að setja klæðningu lárétt undir þakkant, klæða framhlið þakkants með blikki og setja upp rennur á fasteign.

Í matsgerð dómkvadds matsmanns, dags. 15. janúar 2023, kemur fram að mats-maður hafi gert ráð fyrir eftirfarandi: Setja upp vinnupalla allt í kringum húsið og taka þá niður að afloknu verki, setja vinnuskúr við húsið og fjarlægja hann að loknu verki, rétta af sperruenda og setja upp „afréttingar- grind“ framan á og undir þakkant, losa upp þakstál og koma fyrir þakrennum og viðeigandi flasningum, klæða framan á þakkantinn, klæða undir þakkantinn og setja allar viðandi flasningar.

Samkvæmt kostnaðarmati matsmanns er kostnaður við aðstöðusköpun, vinnu-skúr og setja upp og taka niður vinnupalla 500.000 krónur. Umsjónarkostnaður, efnis-aðdrættir, mælingar vegna blikks o. þ. h. nemur 730.000 krónum. Undirbygging þakkants, meðal annars afrétting sperruenda, 876.000 krónur. Kostnaður við að setja upp þak rennur sé 292.000 krónur. Kostnaður við að setja flasningu undir þakstál, losa stál og festa aftur niður nemi 330.000 krónum. Kostnaður við að klæða frambrún þakkants með blikki nemi 584.000 krónum. Kostnaður við að setja flasningu á útbrún þakkants, við rennu, nemi 292.000 krónum. Þá nemi kostnaður við að klæða undir þakkantinn með litaðri borðaklæðningu 792.000 krónum. Samtals nemi kostnaðarmat 4.396.000 krónum.

V.

Við aðalmeðferð málsins greindi Þ-kk-nf Þ-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, frá því að hann hefði tekið við húsinu fokheldu á árinu 2011 og unnið við það í nokkra mánuði. Þá hafi ekki verið búið að ganga frá þakkanti. Um aðkomu hans síðar vegna frágangs á þakkanti sagði hann að ekki hafi verið samið um að greiðsla fyrir vinnu ætti að nema tvöföldum efniskostnaði. Hann kannaðist hins vegar við að stundum væri kostnaður við vinnu miðaður við tvöfaldan efniskostnað, en að þá útvegaði verktaki efnið. Ekki hefði verið samið um þessa skilmála. Borið var undir hann „rissblað“ þar sem handritað er meðal annars „úti“ og „efni 450.000“ og „vinna 1.000.000“ og sagði hann að búið væri að eiga við tölurnar. Þá taldi hann að ritað hefði verið á blaðið á árinu 2011, enda væri á blaðinu einnig greindur kostnaður við múrvinnu. Á þeim tíma hafi verið rætt um hefðbundinn þakkant úr timbri samkvæmt fyrirliggjandi teikningu. Hann sagði að kantur samkvæmt þeirri teikningu væri frábrugðinn þeim sem stefnandi smíðaði, en hann hefði verið úr áli, verið breiðari o. fl. Stefnda hafi þegar til kom ekki viljað hafa þakkant úr timbri heldur kant úr áli, eins og í nærliggjandi húsum. Stefnda hefði ekki lagt til teikningu af slíkum þakkanti. Þetta hafi einungis verið rætt þeirra á milli en aðallega við eiginmann stefndu. Þá sagði fyrirsvarsmaður stefnanda að undirbygging þakkants úr áli væri meiri en við kant úr timbri. Það þurfi að setja afréttingalista því það væri ljótt að skrúfa framan á kantinn. Sett hafi verið upp langborð. Einnig kvaðst hann hafa rætt við stefndu og eiginmann hennar um að meiri vinna væri við álkant en hefðbundinn þakkant. Samið hefði verið um verkið seinni part árs 2019. Vinna við þakkantinn hafi byrjað 16. janúar 2020. Ekki hafi verið samið um verð eða gert tilboð heldur unnið samkvæmt tímavinnu. Stefnda hefði lagt til allt efni. Mismunandi halli hefði verið á þakhlutum og það hefði verið basl að vinna við það. Stefnda og eiginmaður hennar hefðu fylgst vel með verkinu og verið í samskiptum við hann um framvindu verksins. Fyrirsvarsmaður stefnanda sagði einnig fyrir dóminum að 38 stundir hefðu farið í vinnu vegna raflagna en borað hefði verið fyrir lögnum. Þá kvaðst hann hafa farið með reikning í febrúar 2020 til stefndu og eiginmanns hennar, vegna vinnu í janúar. Tímaskráning hefði fylgt reikn-ingnum. Þau hefðu ekki gert neinar athugasemdir við reikninginn. Sami háttur hefði verið hafður á með seinni reikninginn í mars, vegna vinnu í febrúar. Engar athugasemdir hefðu komið fram við reikninginn. Þá kvaðst hann halda að hann hefði afhent þriðja reikninginn með sama hætti. Stefnda og eiginmaður hennar hefðu ekki gert athugasemdir við reikn-inginn. Nánar inntur eftir því hvenær þriðji reikningurinn var sendur sagði hann að það mætti vel vera að það hefði verið í september 2021. Hann neitaði því alfarið að stefnda hefði sagt að kostnaður mætti ekki fara yfir 2 milljónir króna. Þá var hann inntur eftir því hvort hann hefði tilkynnt stefndu eða eiginmanni hennar um að ágallar hefðu verið á smíði og frágangi þaks þannig að framkvæmdin yrði umfangsmeiri en ella, eins og því er lýst í stefnu. Hann svaraði því til að hann hefði rætt þetta við eiginmann stefndu og sagt að það yrði margfalt dýrari vinna að gera þakkant úr áli frekar en timbri. Ágallarnir hefðu falist í því að sperrurnar hefðu ekki verið í sömu hæð og þurft „afréttingar“ og það hefði verið alveg vitað. Eiginmaður stefndu hefði fylgst með frá degi til dags. Hann hefði hins vegar ekki látið vita hversu miklu dýrara það yrði. Þá hefði veður ekki verið gott en í vondu veðri væri vinna seinlegri en ella.

Stefnda sagði fyrir dómi að hún hefði haft samband við Þ-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnanda, seinni part árs 2019, um að hann myndi taka að sér verkið. Hann hefði komið heim til stefndu og samið hefði verið um að kostnaður við verkið færi ekki yfir 2 milljónir króna. Stefnda hefði ekki átt meiri pening til að setja í þakkantinn. Þ-kk-nf hefði sagt að vinnan myndi nema tvöföldum efniskostnaði. Stefnda hefði borgað efnið og kostnaður-inn verið um 1,4 milljónir króna. Jafnframt kom fram að ekki hefðu verið lagðir fram í málinu allir reikningar vegna efniskostnaður. Um fyrirliggjandi „rissblað“ sagði stefnda að Þ-kk-nf hefði ritað á það á fundi þeirra á árinu 2019. Stefnda kvaðst ekki hafa verið upplýst um ágalla á þaki sem hefðu leitt til þess að kostnaður við þakkantinn hefði orðið hærri. Ekkert hefði komið fram um ástand þaksins, annað en að stefnda hefði vitað um tvær fúnar spýtur. Þá kvaðst hún hafa fylgst með framvindu verksins en hún væri ekki sérfróð um byggingar. Stefnda sagði einnig að hún hefði gert ráð fyrir að fyrsti reikningur stefnanda hefði verið reikningur fyrir heildarverkið. Reikningurinn hefði komið í heimabanka hennar og tímaskýrsla ekki fylgt með. Tímaskýrsla hefði heldur ekki fylgt seinni reikningnum. Stefnda hefði greitt til stefnanda samtals 2.800.000 krónur og litið á það sem fullnaðargreiðslu fyrir verkið. Þriðji reikningurinn hefði ekki borist fyrr en í september 2021. Enn fremur sagði stefnda að hún minntist þess ekki að Þ-kk-nf hefði sagt að meiri vinna væri við álkant en þakkant.

Vitnið B-kk-nf Ó-kk-nf Ó-kk-nf, eiginmaður stefndu, sagði fyrir dómi að haustið 2019 hefðu þau sett sig í samband við Þ-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnanda. Hann hefði komið heim til þeirra og þau samið um að hann myndi taka að sér verkið. Hann hefði ekki nefnt að neitt sérstakt væri við þetta verk. Samið hafi verið um að vinna við verkið mætti ekki fara yfir 2 milljónir króna. Stefnda myndi borga fyrir efni. Þá kom fram hjá vitninu að þaðhefði rætt við Þ-kk-þf árinu áður, þ. e. 2018, í tengslum við fjárhagsáætlun fyrir verk sem átti eftir að framkvæma við húsið. Þá hefði Þ-kk-nf sagt að vinna væri tvöfalt á við efni. Það væri almenna reglan. Borið var undir vitnið svokallað rissblað og sagði vitnið það hafa komið til Þ-kk-ef á skrifstofu hans ári áður, á árinu 2018. Blaðið væri frá þeim fundi. Þá sagði vitnið að ekki hefði verið upplýst af hálfu stefnanda að sperrur hefðu verið skakkar eða illa smíðaðar og að vinna yrði dýrara en ella vegna þess. Aldrei hefði verið rætt um fjárhæð í líkingu við stefnufjárhæð málsins. Vitnið og stefnda hafi ekki átt slíkan pening og um væri að ræða meiri kostnað en við þakið sjálft. Um fyrirliggjandi reikninga sagði vitnið að fyrsti reikningurinn hefði birst í heimabanka stefndu og með pósti, en án tímaskýrslu. Vitnið kvaðst hafa haldið að þetta væri heildar-reikningur. Efniskostnaður hefði verið um 1- 2 milljónir króna. Einnig sagði vitnið að þriðji reikningurinn hefði ekki borist fyrr en í september 2021. Vitnið kvaðst ekki muna hvenær það hafi verið ákveðið að það yrði álklæðning í stað timburs. Þá kvaðst vitnið ekki muna hvort rætt hefði verið um að álkantur væri dýrari en það hefði verið rætt við Þ-kk-þf að gera álkant. Nánar innt eftir því hvenær og hvernig fyrsti reikningurinn frá stefnanda hefði borist sagði vitnið að það gæti vel verið að Þ-kk-nf hefði afhent þeim reikninginn á heimili þeirra en vitnið myndi ekki eftir því að fylgiblað hefði fylgt reikn-ingnum og vitnið hefði ekki kallað eftir því að fá það afhent. Um stöðu verksins þegar fyrsti reikningurinn barst sagði vitnið að því hefði ekki verið lokið. Vitnið kannaðist við að hafa óskað eftir því að borað yrði fyrir raflögn í þakkantinum. Þess vegna hafi stefnda greitt meira en þær 2 milljónir króna sem samið hafi verið um. Vitnið neitaði því að hafa fylgst vel með framvindu verksins og sagði að það hefði verið mikið erlendis á þessum tíma.

Vitnið B-kk-nf Ö-kk-nf, fyrrverandi starfsmaður stefnanda, sem vann við verkið gaf skýrslu fyrir dómi og sagði að þetta hefði verið snúið verk, sperrur verið erfiðar en þær hefðu verið í mismunandi halla. Þá hafi veður ekki verið gott.

S-kk-nf H-kk-nf, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari, sem var dómkvaddur sem matsmaður í málinu, greindi frá því fyrir dómi að við matið hefði verið miðað við magn og einingaverð en ekki tímavinnu. Líklega hefði niðurstaða orðið sú sama ef miðað hefði verið við tímavinnu. Til væri bók frá Hannarr sem sérhæfi sig í að fylgjast með markaðsverði. Einingaverð þar væru nokkuð rétt. Vitnið hefði auk þess leitað til blikksmíðameistara og spurst fyrir um verð. Vitnið byggi mat almennt á Hannarr en með nokkrum undantekningum, þegar hann leiti jafnframt til fagfólks. Auk þess væri vitnið sjálft að bjóða út verk og byggi því yfir upplýsingum. Innt eftir því hvort það hefði við matið tekið tillit til mismunandi halla á þakeiningum sagði vitnið að í matinu væri gert ráð fyrir því að rétta af sperruenda og tekið hefði verið tillit til þess. Kanturinn hefði ekki verið opnaður en vitnið hefði reiknað með afréttingu allan hringinn á húsinu. Um teikningu sem liggur fyrir af þakkanti hússins sagði vitnið að hún væri í raun ekki frábrugðin þeim kanti sem væri á húsinu. Þakkanturinn hefði verið byggður í samræmi við teikningarnar. Væntanlega hefðu verið settir einhverjir afréttingalistar utan á sperrurnar og borð til afréttingar. Þetta væru hefðbundnar aðferðir. Vitnið geri ráð fyrir að einhverjar lektur hafi verið settar undir en hvort það sé eitt borð eða tveir listar skipti ekki máli. Það sem skipti máli sé að það sé undirbyggt undir framhlið þakkantsins þannig að hann verði beinn og fínn, en ekki endilega fjöldinn. Það væri ekki stór munur á því hvort það sé einn eða tveir listar. Þetta skipti litlu máli í sambandi við vinnuna á verkinu. Búið hafi verið að klæða þakið og sperrur hljóti því að hafa verið allar í sömu hæð. Stefnandi eigi líklega við að sperruendar hafi verið mislangir. Við matið hafi verið tekið fullt tillit til þess.

VI.

Í máli þessu krefst stefnandi þess að stefnda greiði honum 8.861.842 krónurfyrir frágang á þakkanti með áli, samkvæmt þremur reikningum sem stefnandi hefur gefið út, að frádregnum greiðslum sem stefnda hefur innt af hendi, samtals 2.800.000 krónur. Þá er gerð krafa um dráttarvexti.

Eins og rakið hefur verið tók stefnandi að sér í lok árs 2019 að setja þakkant á hús stefndu og eiginmanns hennar. Stefnandi mun hafa byrjað á verkinu í janúar 2020 og lokið því í mars s. á. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið og greinir aðila á um hvort og hvaða verð var samið um. Stefnandi heldur því fram að verkið hafi átt að vinna í tímavinnu. Stefnda heldur því hins vegar fram að samið hafi verið um að vinna við verkið myndi nema tvöfalt hærri fjárhæð en efniskostnaður, en að hámarki 2 milljónir króna. Stefnda hafi greitt allan efniskostnað, sem hafi verið samtals 1.360.443 krónur. Stefnda vísar þessu til stuðnings til blaðs sem fyrirsvarsmaður stefnanda hafi rissað á. Í vitnisburði B-kk-ef Ó-kk-ef Ó-kk-ef, eiginmanns stefndu, fyrir dómi, kom fram að vitnið hefði rætt við fyrirsvarsmanns stefnanda ári áður, þ. e. á árinu 2018, í tengslum við fjár-hagsáætlun vitnisins og stefndu fyrir ýmsar framkvæmdir sem hafi verið ólokið og þá hafi fyrirsvarsmaður stefnanda ritað á þetta blað. Þá kvaðst vitnið ekki muna hvenær það hefði komið til tals að þakkantur yrði klæddur áli en ekki timbri. Að þessu virtu og gegn mótmælum stefnanda er ósannað að um hafi verið að ræða bindandi tilboð í umrætt verk. Þá er einnig ósannað að samið hafi verið um að kostnaður yrði ekki meiri en 2 milljónir króna. Ber stefndu því að greiða stefnanda það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve mikil vinnan er og hvers eðlis hún er, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Stefnda aflaði undir rekstri málsins matsgerðar dómkvadds matsmanns til að meta hvað væri sanngjarn og eðlilegur kostnaður við að loka þakkanti á umræddu húsi, með hliðsjón af umfangi verksins og hvers eðlis verkið var. Nánar tiltekið var óskað mats á sanngjörnum og eðlilegum kostnaði við vinnu við að setja klæðningu lárétt undir þak-kant, klæða framhlið þakkants með blikki og setja upp rennur á fasteign. Er niðurstaða matsmanns sú að sanngjarn og eðlilegur kostnaður sé 4.396.000 krónur.

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að ekki sé unnt að leggja fyrirliggjandi matsgerð til grundvallar niðurstöðu í málinu þar sem matsmaður hafi ekki verið að meta umrætt verk heldur verk almennt. Þá hafi verið miðað við magn og einingaverð en ekki tímavinnu. Dómurinn fellst ekki á að annmarkar séu á matsgerðinni. Eins og fram kom í vitnisburði matsmanns fyrir dómi hefði niðurstaða matsins orðið sú sama ef miðað hefði verið við tímavinnu en ekki magn og einingaverð. Þá var matið ekki aðeins byggt á viðmiði H-x-x heldur aflaði matsmaður einnig upplýsinga frá blikksmið, auk þess sem matsmaður býr sjálfur yfir mikilli þekkingu og reynslu á þessu sviði. Jafnframt kemur fram í matsgerðinni og matsmaður skýrði fyrir dómi að reiknað var með afréttingu sperruenda allan hringinn á húsinu. Eins og kom einnig fram í vitnisburði matsmanns eru það hefðbundnar aðferðir að setja afréttingalista utan á sperrurnar og borð og það skipti litlu máli varðandi vinnu við verkið hvernig útfærslan er. Er hér ekki um viðbótarverk að ræða eða „ágalla“ sem stefnanda bar að tilkynna stefndu um, sbr. 8. gr. og 31. gr. laga nr. 42/2000, eða leiðbeina um skv. 2. mgr. 6. gr. sömu laga. Er ekkert í málinu sem styður fullyrðingar stefnanda um að ágallar hafi verið á smíði og frágangi þaksins sem útskýri háa reikninga hans. Ekki er fallist á með stefndu að stefnandi hafi ekki gætt leiðbeiningar-skyldu gagnvart henni skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 42/2000. Í téðu ákvæði segir að seljanda þjónustu sé skylt að veita upplýsingar um hvort fyrirhuguð kaup á þjónustu séu óhag-kvæm fyrir neytandann að teknu tilliti til kostnaðar við verkið með hliðsjón af verðgildi hlutarins eða öðrum atriðum sem áhrif hafa á hagkvæmni þeirrar þjónustu sem óskað er eftir. Fyrir liggur að stefnda óskaði eftir þakkanti með áli en ekki timbri. Stefnandi heldur því fram að stefnda hafi verið upplýst um að slíkur þakkantur væri dýrari en hefðbundinn kantur úr timbri, en stefnda mótmælir því að stefnandi hafi gert það. Hvað sem því líður er ekki unnt að líta svo á að stefnandi hafi vanrækt leiðbeiningarskyldu skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 42/2000 með því að upplýsa stefndu ekki sérstaklega um að slíkur þakkantur væri dýrari en hefðbundinn timburkantur. Stefnda hefur einnig haldið því fram að stefnandi hafi vanrækt skyldur sínar skv. 4. gr. laga nr. 42/2000. Í ákvæðinu segir að útseld þjónusta skuli vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti og að skylt sé að veita allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks sem hagsmuni neytanda fyrir augum. Einnig vísar stefnda til ákvæðis 9. gr. sömu laga um galla. Stefnda lýsti því sjálf fyrir dómi að hún gerði ekki athugasemdir við gæði vinnu stefnanda og er ekkert komið fram í málinu sem styður það að verk stefnanda sé gallað eða ekki unnið af fagþekkingu. Dómurinn fellst heldur ekki á þá málsástæðu stefndu að sýkna beri hana af kröfum stefnanda með vísan til 32. gr., 33. gr., 36. gr. eða 36. gr. a- d laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Hefur ekki verið sýnt fram á að þau ákvæði eigi við um atvik hér.

Við aðalmeðferð málsins kom fram að hluti af vinnu stefnanda hefði verið við að bora fyrir raflögnum í þakkantinum og að stefnda eigi að greiða fyrir það aukaverk. Í stefnu málsins er hvergi minnst á slíkt verk. Þá kemur ekkert fram um slíkt verk á reikningum stefnda eða fylgiblöðum með reikningunum. Verður slíkur kostnaður því ekki dæmdur.

Með vísan til alls framangreinds verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda 4.396.000 krónur, í samræmi við matsgerð dómkvadds matsmanns, að frádregnum greiðslum sem hún hefur innt af hendi, eins og nánar greinir í dómsorði. Rétt þykir að miða upphafstíma dráttarvaxta við dómsuppsögu.

Við ákvörðun málskostnaðar er til þess að líta að fallist hefur verið á um helming af stefnukröfu málsins, en innborganir stefndu dragast þar frá. Stefnda þurfti að afla matsgerðar og er krafa stefnanda úr öllu hófi þegar litið er til niðurstöðu hennar og greiðslna sem stefnda hefur þegar innt af hendi. Að þessu virtu er rétt að stefnandi greiði stefndu málskostnað sem er ákveðinn 800.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari ásamt Þ-kk-þgf H-kk-þgf Þ-kk-þgf héraðsdómara og H-kk-þgf S-kk-þgf, byggingartæknifræðingi og húsasmíðameistara.

Dómsorð :

Stefnda, M-kvk-nf S-kvk-nf, greiði stefnanda, Suðurbæ ehf., 4.3 96.000 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 1. mgr. 5. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá dómsuppsögu til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 1.000.000 króna hinn 1. mars 2020, 1.000.000 króna hinn 20. mars 2020 og 800.000 krónum hinn 3. júní 2020, sem dragist frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi.

Stefnandi greiði stefndu 800.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf

Þ órhallur H-kk-nf Þ-kk-nf

H-kk-nf S-kk-nf