E-6371/2019

Úrskurður

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 25. febrúar 2020, var höfðað 18. október 2019 af hálfu SVÞ – Samtökum verslunar og þjónustu, Borgartúni 35 í Reykjavík, á hendur Costco Wholesale Iceland ehf., Borgartúni 26 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 5.066.988 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 3.364.992 krónum frá 27. nóvember 2018 til 27. febrúar 2019, af 4.215.990 krónum frá þeim degi til 30. maí 2019 og af 5.066.988 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Stefnandi krefst málskostnaðar samkvæmt mati dómsins eða samkvæmt málskostnaðarreikningi, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun. Þess er krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir.

Stefndi krefst þess aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá er í báðum tilvikum krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati réttarins.

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar aðalkrafa stefnda, hér sóknaraðila, um að málinu verði vísað frá dómi. Stefnandi, sem hér er varnaraðili, krefst þess að kröfu stefnda um frávísun málsins verði hafnað. Af hálfu beggja aðila er krafist málskostnaðar að mati dómsins í þessum þætti málsins.

Málsatvik og málatilbúnaður aðila

Stefnandi lýsir atvikum, málsástæðum sínum og lagarökum svo í stefnu að hann sé aðildarsamtök að Samtökum atvinnulífsins (hér eftir SA), sem annist m.a. samskipti við stéttarfélög og gerð kjarasamninga fyrir hönd aðildarfyrirtækja. Krafa stefnanda sé vegna vangoldinna félagsgjalda til stefnanda og árgjalda til SA. Krafan sé byggð á framlögðum reikningum, þ.e. reikningi dags. 13. nóvember 2018 að fjárhæð 3.364.992 krónur, reikningi dags. 28. janúar 2019 að fjárhæð 850.998 krónur og reikningi dags. 1. maí 2019 að fjárhæð 850.998 krónur. Samtals nemi framangreindar fjárhæðir 5.066.988 krónum sem sé stefnufjárhæðin í málinu, auk dráttarvaxta og kostnaðar. Umsaminn gjalddagi í viðskiptum stefnda við stefnanda sé dagsetning reikninga og miðist stefnufjárhæð og dráttarvextir við það tímamark. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Innheimtutilraunir hafi verið reyndar, eins og framlögð gögn beri með sér, og sé þess krafist að tekið verði tillit til kostnaðar af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu. Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samninga og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, samningalaga nr. 7/1936 og laga um stéttarfélög og vinnudeilur, sbr. 23. gr. laga nr. 80/1938. Stefnandi styður vaxtakröfur við lög nr. 38/2001 og kröfu um málskostnað við lög um meðferð einkamála nr. 91/1991 og lög nr. 50/1988. Varðandi varnarþing er vísað til 33. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Stefndi kveðst hafa notið aðstoðar stefnanda í aðdraganda stofnunar dótturfélags Costco Wholesale Corporation hér á landi, þ.e. stefnda máls þessa, sem hafi m.a. falist í ráðgjöf um einstök málefni er sneru að ráðningarsamningum félagsins. Stefndi hafi sótt um inngöngu í samtökin á þar til gerðu umsóknareyðublaði 24. ágúst 2016. Stefndi hafi aldrei verið upplýstur um að umsóknin fæli í sér ótímabundna aðild. Á umsóknareyðublaðinu, sem sé á ensku, sé engin tilvísun til samþykkta eða reglna sem um samtökin gildi eða upplýsinga um að umsækjanda beri að greiða félagsgjöld.

Fyrstu reikningar sem hafi borist frá stefnanda fyrir félagsgjöld, þ.e. fyrir 4. árshluta 2016, allt árið 2017 og 1.–3. árshluta 2018 hafi verið á bilinu 8.250 krónur til 13.000 krónur. Stefndi hafi greitt þessa reikninga í góðri trú enda um að ræða óverulegar og hæfilegar fjárhæðir. Stefnandi hafi ekki útskýrt hvers vegna reikningar þeir sem séu grundvöllur málshöfðunar þessarar hafi margfaldast, þ.e. farið úr því að nema að hámarki 13.000 krónum upp í 3.364.992 krónur fyrir 4. árshluta 2018. Stefndi hafi greitt laun á árinu 2017 en stefnandi virðist ekki hafa tekið mið af því fyrr en undir lok árs 2018. Þegar stefnda hafi borist síðastnefndur reikningur fyrir fjárhæð sem hafi verið upp úr öllu valdi og úr takti við fyrri reikninga frá stefnanda hafi hann falið lögmönnum sínum að hafna honum formlega. Lögmenn stefnda hafi jafnframt komið sjónarmiðum stefnda á framfæri við innheimtuaðila kröfunnar og hafnað öllum þeim reikningum sem hafi borist síðan, enda sé augljóst af bréfum lögmanna stefnanda að félagsaðild hafi verið sagt upp frá og með 28. mars 2019. Efnisleg afstaða stefnanda til höfnunar stefnda á umræddum reikningum hafi hins vegar aldrei borist þrátt fyrir ítrekaðar óskir um viðbrögð stefnanda. Mál þetta hafi verið höfðað án þess að stefnandi hefði tekið afstöðu til sjónarmiða stefnda um lögmæti reikninganna eða komið sínum sjónarmiðum á framfæri við stefnda.

Sýknukrafa stefnda af dómkröfunni byggist á því að stefnandi sé ekki réttur aðili til að krefjast greiðslu aðildargjalda að SA samkvæmt framlögðum reikningi. Sé því um að ræða aðildarskort að hluta sem leiði til sýknu fyrir þann hluta fjárkröfunnar eins og hún sé sett fram í stefnu. Þá byggist sýknukrafa stefnda á því að ekki sé fyrir að fara gildum samningi um samningssamband stefnanda og stefnda sem geti verið grundvöllur þeirrar fjárkröfu sem höfð sé uppi í málinu. Beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda. Í öllu falli sé þess krafist að dómkrafa stefnanda verði lækkuð verulega. Útreikningum stefnanda sé mótmælt sem röngum, ósönnuðum og vanreifuðum. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Helstu málsástæður og lagarök sóknaraðila fyrir frávísunarkröfu Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi vegna vanreifunar á aðild til sóknar og vegna þess að málatilbúnaður stefnanda uppfylli ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Í fyrsta lagi megi ráða af sundurliðun fjárkröfu í framlögðum reikningum, útgefnum af stefnanda og beint að stefnda og sem málshöfðunin byggist á, að krafist sé greiðslu vegna félagsgjalda stefnanda annars vegar og vegna árgjalda SA hins vegar. Reikningarnir séu vegna 4. árshluta 2018, 1. árshluta 2019 og 2. árshluta 2019 og nemi höfuðstóll samtals 5.066.988 krónum. Stefnandi krefjist greiðslu annars vegar fyrir sitt leyti og hins vegar fyrir annan aðila, SA, þrátt fyrir að standa einn að málshöfðun þessari. Engin skýring sé á því hvers vegna stefnandi höfði mál þetta vegna krafna í eigu SA og sé málið því vanreifað að þessu leyti.

Í öðru lagi uppfylli málatilbúnaður stefnanda ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýran og glöggan málatilbúnað. Stefnandi reisi málshöfðun sína á þremur reikningum fyrir greiðslu félagsgjalda stefnanda annars vegar og greiðslu árgjalda SA hins vegar. Af stefnu verði ekki ráðið hvernig krafan sé til komin eða hvernig fjárhæðir áðurnefndra reikninga sé fengin. Stefnandi leggi fram samþykktir sínar og samþykktir SA þar sem sé að finna ákvæði um félagsgjöld og árgjöld. Þótt fjárhæðirnar séu ekki útskýrðar í stefnu eða gögnum málsins megi við skoðun á umræddum samþykktum beggja aðila ráða að félagsgjöld stefnanda og árgjöld SA séu ákvörðuð sem ákveðin prósentutala af heildarlaunagreiðslum aðildarfélags á ákveðnu tímabili. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings því hvernig framangreindar fjárhæðir séu reiknaðar út og hvort rétt hafi verið staðið að útreikningi á heildarlaunagreiðslum stefnda, sem sé grundvöllur þeirrar fjárhæðar sem krafist sé greiðslu á. Stefnandi hafi ekki lagt fram þær samþykktir umræddra félaga sem gilt hafi þegar reikningarnir hafi verið gefnir út. Geti stefndi því ekki gengið úr skugga um það hvort forsendur útreikninga aðildargjalda hafi haldist óbreyttar á tímabilinu. Stefnda sé því ómögulegt að taka til efnisvarna um fjárhæð kröfunnar eins og hún sé sett fram í stefnu. Því beri að vísa henni frá dómi.

Við munnlegan málflutning var af hálfu stefnda jafnframt vísað til þess að gögn eigi að liggja fyrir við þingfestingu samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991. Einnig var vísað til þess að allar röksemdir stefnanda eigi að koma fram í stefnu og samkvæmt glið 1. mgr. 80. gr. sömu laga beri þar að geta allra helstu gagna, bæði þeirra sem stefnandi hafi til sönnunar og þeirra sem hann telji sig enn þurfa að afla, en það hafi ekki verið gert.

Helstu málsástæður og lagarök varnaraðila gegn frávísunarkröfu Af hálfu stefnanda var í munnlegum málflutningi á því byggt að skilyrðum 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála, sem stefndi vísi til í greinargerð, sé fullnægt í stefnu. Stefnandi kveður framlagða reikninga sýna kröfur hvors um sig, stefnanda og SA. Stefndi hafi auk þess getað staðreynt reikningana út frá eigin tölum og reiknireglum sem fram komi í gögnum sem lögð hafi verið fram. Þá mótmæli stefnandi því að aðild til sóknar hafi verið vanreifuð. Stefnandi sé aðildarfélag SA og því megi SA fela stefnanda að innheimta kröfu samtakanna, en krafa SA hefði ekki verið framseld til stefnanda. Gagnaöflun hafi ekki verið lýst lokið og gögn um heimild stefnanda til að innheimta kröfuna fyrir SA yrðu lögð fram síðar. Stefnandi telji að stefndi búi yfir nægum upplýsingum til þess að geta tekið til varna.

Niðurstaða

Fyrirmæli 1. mgr. 80. gr. og 95. gr. laga nr. 91/1991 miða að því að tryggja að ljóst sé á frumstigi dómsmáls með hvaða röksemdum og í meginatriðum á hvaða gögnum stefnandi hyggst styðja kröfur sínar. Ákvæði 80. gr. laganna um efni stefnu eiga sér ekki síst þann tilgang að tryggja stefnda rétt til að kynna sér málatilbúnað stefnanda í því skyni að eiga þess sanngjarnan kost að verjast kröfum hans að því er alla þætti þeirra varðar.

Með stefnu lagði stefnandi fram þrjá reikninga, innheimtuviðvörun stefnanda, innheimtubréf lögmanns stefnanda og ítrekun innheimtubréfs hans. Þá lagði stefnandi fram afrit af umsókn stefnda um aðild að SVÞ – Samtökum verslunar og þjónustu, útskrift úr hlutafélagaskrá um stefnda og samþykktir stefnanda. Einnig var lögð fram útprentun á ákvæðum, 10.–18. gr., þar sem fjallað er um árgjöld SA, en ekki kemur fram hvar þessi ákvæði er að finna. Auk skjalaskrár og framangreindra skjala fylgdi stefnu við þingfestingu hennar yfirlit um innheimtukostnað fyrir löginnheimtu. Þar með eru gögn þau sem fylgdu stefnunni tæmandi talin. Efni stefnunnar er rakið hér að framan og er þar ekki minnst á önnur gögn en reikningana þrjá og gögn um innheimtutilraunir.

Við málflutning taldi lögmaður stefnanda að nægilega væri gerð grein fyrir kröfum hans með framlagningu reikninga, gagnaöflun hefði ekki verið lýst lokið og auk þess hefði stefndi þegar undir höndum nægar upplýsingar til þess að geta staðreynt reikningana út frá eigin tölum og reiknireglum. Lögmaður stefnda vísaði m.a. til þess að allar röksemdir stefnanda hefðu átt að koma fram í stefnu og til þess að geta bæri í stefnu allra helstu gagna, bæði þeirra sem stefnandi hafi til sönnunar og þeirra sem hann telji sig enn þurfa að afla, en það hafi ekki verið gert. Nauðsynlegt væri að fram kæmi í stefnu hvernig kröfurnar sundurliðuðust og hvernig þær væru reiknaðar út.

Þegar mál er höfðað til innheimtu skuldar verður stefnandi að lágmarki að gera grein fyrir skuldinni í stefnu og hvernig hún sé til komin. Engin tilraun er gerð til þess í stefnu að lýsa því hvernig fjárhæðir þeirra þriggja reikninga sem kröfur stefnanda eru byggðar á skiptast á milli krafna vegna vangoldinna félagsgjalda til stefnanda og árgjalda til SA eða hvernig fjárhæðir krafna þeirra, hvors um sig, eru reiknaðar út. Þá liggja ekki fyrir í málinu nein gögn um það við hvaða heildarlaunagreiðslur stefnda sé miðað, eða hvernig fjárhæð þeirra sé fundin, en samkvæmt framlögðum gögnum um samþykktir stefnanda og um árgjöld SA, sem stefnandi telur til hæfilegrar skýringar á kröfum sínum, virðist eiga að leggja launagreiðslur stefnda að einhverju marki til grundvallar útreikningi á kröfum beggja. Reiknireglur þessara tveggja aðila eru samkvæmt þessum gögnum ekki hinar sömu og virðist m.a. gert ráð fyrir sérreglum um árgjöld SA sem taki mið af rekstrartekjum, sem í engu er gerð grein fyrir hvort eða hvernig eigi við um útreikning á kröfum frá SA á hendur stefnda.

Sundurliðun krafna og upplýsingar um það hvernig kröfurnar eru reiknaðar út eru atriði sem skipta máli fyrir málsvarnir stefnda. Óljóst er hvers vegna stefnandi er að innheimta kröfur SA og er aðild hans að þeirri kröfugerð vanreifuð með öllu. Þó að stefnandi hafi ekki enn lýst gagnöflun lokið verður ekki fallist á að bætt verði úr göllum í slíkum grundvallaratriðum með framlagningu gagna síðar.

Að öllu framangreindu virtu hefur stefnandi ekki lagt þann grundvöll að málinu sem nauðsynlegur er til þess að efnisdómur verði á það lagður. Málatilbúnaði stefnanda er svo áfátt að hann fullnægir ekki kröfum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Málatilbúnaður stefnanda er vanreifaður og er hann til þess fallinn að takmarka möguleika stefnda til að halda uppi vörnum í málinu. Verður því fallist á aðalkröfu stefnda og máli þessu verður að vísa frá dómi.

Með vísun til 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem ákveðinn er 300.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu, greiði stefnda, Costco Wholesale Iceland ehf., 300.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu, greiði stefnda, Costco Wholesale Iceland ehf., 300.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf