E-34/2007

Mál þetta, sem dómtekið var að afloknum munnlegum málflutningi 10. september s.l., er höfðað með stefnu þingfestri 29. janúar 2007.

Stefnandi er Sorpstöð Héraðs bs., kt. 000000-0000, Lyngási 12, Egilsstöðum.

Stefndi er Impregilo SpA Ísland, útibú, kt. 000000-0000, Síðumúla 29, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 6.377.494 krónur ásamt dráttarvöxtum af 1.165.950 krónum frá 30. nóvember 2004 til 31. desember sama ár, af 2.337.282 krónum frá þeim degi til 31. janúar 2005, af 3.447.571 krónu frá þeim degi til 28. febrúar 2005, af 4.379.087 krónum frá þeim degi til 31. maí 2005, af 6.377.494 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 1.171.332 krónur hinn 3. mars 2005, 1.165.950 krónur hinn 4. apríl 2005, 1.110.289 krónur hinn 4. apríl 2005, 931.516 krónur hinn 26. maí 2005l, 1.998.407 krónur hinn 29. ágúst 2005 og 259.623 krónur hinn 12. desember 2006, þannig að innborganir gangi fyrst til greiðslu áfallins kostnaðar, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar á höfuðstól.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu en til vara að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

II.

Málavextir

Stefnandi kveður kröfu sína vera vegna viðskipta hins stefnda félags við stefnanda en stefnandi reki m.a. skólpveitur, sorphreinsun, hreinsunardeild og móttökustöðvar fyrir sorp. Krafan sé hún byggð á eftirfarandi reikningum:

Númer Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

SB041305 30.11.2004 30.11.2004 1.165.950

SB041553 31.12.2004 31.12.2004 1.171.332

SB041589 31.01.2005 31.01.2005 1.110.289

SB041696 28.02.2005 28.02.2005 931.516

SB042248 31.05.2005 31.05.2005 1.998.407

Stefnandi kveðst gefa út reikninga sína í lok hvers mánaðar með 30 daga greiðslufresti. Dráttarvextir reiknist frá gjalddaga, þ.e. útgáfudegi reikninganna séu þeir ekki greiddir innan 30 daga greiðslufrestsins.

Inn á skuldina hafi verið greiddar innborganir svo sem í dómkröfum greini. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu þeirra.

Stefnda hafi verið sent innheimtubréf 10. nóvember 2006 og ítrekun á því hinn 21. sama mánaðar. Leiðrétt innheimtubréf hafi síðan verið sent stefnda 5. desember sama ár þar sem innborganir í fyrsta innheimtubréfinu hafi verið ranglega skráðar inn á málið, en þær hafi verið skráðar líkt og stefndi hefði borgað inn á málið fyrir milliinnheimtu. Innborganir hefðu hins vegar ekki borist fyrr en eftir að málið var farið í milliinnheimtu og því hafi krafan verið leiðrétt samkvæmt því. Við munnlegan málflutning var því hins vegar lýst yfir af hálfu lögmanns stefnanda að 55.605 krónur væri rétt fjárhæð innheimtuþóknunar vegna málsins, sbr. innheimtubréf dags. 10. nóvember 2006 og ítrekun þess dags. 21. sama mánaðar.

Stefndi kveðst hafa talið sig hafa greitt reikninga stefnanda að fullu er hann greiddi reikning nr. SB042248 hinn 29. ágúst 2005. Stefnandi hafi hins vegar talið sig eiga inni dráttarvexti af ofangreindum reikningum og krafið stefnda um greiðslu á þeim. Kveðst stefndi hafa óskað eftir því að stefnandi gæfi út löglegan vaxtareikning vegna umræddra fimm reikninga þar sem fram kæmi skýr útreikningur á þeim vöxtum sem stefnandi hafi talið sig eiga inni. Hinn 20. október 2005 hafi stefnda síðan borist reikningur nr. SB042888 þar sem stefndi hafi verið krafinn um greiðslu á 497.053 krónum. Af þeirri upphæð hafi aðeins 47.921 króna verið vegna vaxta, en 13.850 krónur vegna kostnaðar og 435.282 krónur vegna höfuðstóls tveggja reikninga. Reikningi þessum hafi verið hafnað af hálfu stefnda með tölvupósti 27. október sama ár á þeim grundvelli að stefnda bæri ekki að greiða kostnað stefnanda af þjónustu Intrum og að sundurliðaðan útreikning á vöxtum vantaði. Hafi verið ítrekað af hálfu stefnda að hann væri tilbúinn að greiða stefnanda þá dráttarvexti sem honum bæri en skýra sundurliðun og útreikning á vöxtunum vantaði. Stefndi hafi hafnað framangreindri beiðni stefnanda og ítrekað fyrri útreikning. Þar sem engin viðbrögð eða útreikningur á vöxtum hafi borist stefnda hafi hann sent stefnanda tölvupóst með sundurliðuðum útreikningi á dráttarvöxtum hinn 12. desember 2006, en samkvæmt útreikningi stefnda hafi dráttarvextir af umræddum fimm reikningum þann dag numið 259.623 krónum. Hafi stefnanda verið tilkynnt að umrædd fjárhæð yrði greidd inn á reikning þeirra sama dag og að af hálfu stefnda væri málinu þar með lokið. Hafi umrædd fjárhæð síðan verið greidd inn á reikning stefnanda samkvæmt greiðslubeiðni nr. PO-9811. Einu viðbrögðin af hálfu stefnanda hafi verið þau að gefa út stefnu í lok desember 2006.

III.

Málsástæður

Málsástæður stefnanda.

Stefnandi kveður stefnda hafa innt innborganir sínar af hendi eftir eindaga, þ.e. eftir 30 daga greiðslufrestinn og samkvæmt venju reiknist því dráttarvextir af höfuðstól frá gjalddaga, þ.e. útgáfudegi viðkomandi reiknings. Krafa stefnanda hafi farið í milliinnheimtu hjá lögmanni stefnanda 21. janúar 2005 og hafi innheimtukostnaður því verið fallinn á kröfuna þegar fyrsta innborgun stefnda hafi verið greidd beint til kröfuhafa hinn 3. mars sama ár. Í samræmi við viðurkenndar viðskiptavenjur hafi innborganir stefnda fyrst verið látnar ganga til greiðslu dráttarvaxta og áfallins kostnaðar og síðan upp í höfuðstól. Allt sé þetta í samræmi við hefðir, venjur og ákvæði laga. Þá bendir stefnandi á að þegar stefndi hafi innt greiðslur sínar af hendi hafi honum verið kunnugt um að áfallnir væru dráttarvextir og kostnaður. Af hálfu stefnanda er því loks mótmælt að skuldari geti ákveðið einhliða að greiða aðeins höfuðstól kröfunnar.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Þá kveðst stefnandi styðja kröfur sínar um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, við reglur III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um varnarþing er vísað til 36. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda.

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á því að hann hafi þegar greitt að fullu þá reikninga sem stefnandi krefji hann nú um greiðslu á. Hver greiðsla hafi verið innt af hendi beint til stefnanda og hafi sérstaklega verið tekið fram hvaða reikning væri verið að greiða hverju sinni. Hafi stefnanda því borið að færa hverja greiðslu til frádráttar þeim tiltekna reikningi enda ekki í valdi stefnanda að ákveða hvað reikning hann greiddi hverju sinni. Samkvæmt útreikningi stefnda á dskj. nr. 13 hafi dráttarvextir vegna viðskiptanna numið samtals 259.623 krónum hinn 12. desember 2006 og hafi sú greiðsla verið innt af hendi til stefnanda þann dag og hafi stefndi því að fullu gert upp við stefnanda.

Stefndi kveðst hafna kröfum stefnanda um kostnað af innheimtu, en stefnandi hafi frá upphafi gert kröfu um dráttarvexti umfram það sem hann eigi rétt á. Hafi engar leiðréttingar fengist þar á þrátt fyrir ítrekaðar óskir stefnda þar um. Stefnandi verði því að bera sjálfur kostnað af ósanngjarnri og óréttmætri innheimtu sinni. Stefnanda hafi ekki verið heimilt að áskilja sér þóknun sem hlutfall af samanlögðum höfuðstól reikninganna þar sem búið hafi verið að greiða inn á reikningana áður en þeir fóru í lögfræðilega innheimtu. Stefnanda hafi borið að miða innheimtuþóknun við þá raunverulegu fjárhæð sem hann hafi verið að innheimta, þ.e. einhverja eftirstæða vexti. Ljóst sé að innheimtukostnaður stefnanda hafi verið bersýnilega ósanngjarn og hafi stefnda því ekki verið skylt að greiða hann.

Af hálfu stefnda er dráttarvaxtakröfu stefnanda mótmælt sérstaklega. Í stefnu sé krafist dráttarvaxta frá útgáfudegi reikninga og vísað til þess að í viðskiptum aðila hafi útgáfudagur og gjalddagi verið sami dagur. Þessu sé mótmælt, enda komi ekki fram á reikningum stefnanda hver gjalddagi þeirra sé. Stefnandi telji sig hafa samið um að gjalddagi væri 45 dögum eftir útgáfudag en að öðrum kosti 30 dögum eftir útgáfudag. Hafi stefndi greitt upp vaxtakröfu stefnanda miðað við 30 daga greiðslufrest. Þá bendir stefndi á að samkvæmt 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 sé stefnanda ekki heimilt að reikna dráttarvexti af kröfum sínum fyrr en í fyrsta lagi mánuði eftir að hann krafði stefnda um greiðslu. Það sé því ljóst að stefnanda sé ekki heimilt að reikna dráttarvexti af reikningum sínum fyrr en í fyrsta lagi mánuði eftir útgáfudag hvers reiknings.

Af hálfu stefnda er á það bent að í málinu hafi aðeins verið lagt fram innheimtubréf frá Lögheimtunni dags. 10. nóvember 2006. Ekkert innheimtubréf hafi verið lagt fram frá Intrum og sé því ósannað að innheimta kröfunnar hafi hafist fyrr. Stefndi því þegar verið búinn að greiða allan höfuðstól kröfunnar þegar lögfræðileg innheimta kröfunnar hafi hafist.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Þá er vísað til 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um málskostnaðarkröfu til 1. mgr. 130. gr. sömu laga. Loks er vísað til 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu deila málsaðilar í fyrsta lagi um lengd greiðslufrests, sem gilt hafi í viðskiptum þeirra. Stefnandi heldur því fram að málsaðilar hafi samið um 45 daga greiðslufrest og að auki gildi sú viðskiptavenja í flóknum og umfangsmiklum framkvæmdum líkt og þeim sem eigi sér stað við Kárahnjúka að gefinn sé rúmur greiðslufrestur.

Gegn mótmælum stefnanda er ósannað að málsaðilar hafi samið um 45 daga greiðslufrest. Þá hefur stefndi ekki fært sönnur á það að þegar um flóknar og umfangsmiklar framkvæmdir er að ræða sé almennt veittur rýmri greiðslufrestur í viðskiptum manna en gert er ráð fyrir í 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 og að þessi viðskiptavenja sé almenn og alkunn. Í greinargerð stefnda kemur og fram að hann hafi við greiðslu dráttarvaxta af kröfu stefnanda hinn 12. desember 2006 miðað við að 30 daga greiðslufrestur væri á reikningum stefnanda, sbr. dskj. nr. 12 og 13. Verður því einnig að telja að með því hafi viðurkennt að hefðbundinn greiðslufrestur gilti í viðskiptum málsaðila.

Í öðru lagi deila málsaðilar um upphafstíma dráttarvaxta. Á reikningum stefnanda gefur að líta útgáfudag en þar er hvorki tilgreindur gjalddagi né eindagi. Þá er þar ekki gerður áskilnaður um að krafan beri dráttarvexti frá dagsetningu reikningsins verði hann ekki greiddur innan nánar tilgreinds greiðslufrests. Með hliðsjón af gögnum málsins verður að telja ósannað að gjalddagi vegna einstakra reikninga stefnanda hafi verið umsaminn eða fyrirfram ákveðinn. Bera kröfur stefnanda því dráttarvexti frá og með þeim degi er mánuður var liðinn frá því að hann krafði stefnda sannanlega og með réttu um greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Er þá í þeim efnum miðað við útgáfudag reikninganna, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 527/2002.

Í þriðja lagi deila málsaðilar um það hvenær innheimtuaðgerðir stefnanda hófust og hvort stefnanda hafi verið heimilt að láta innborganir stefnda ganga fyrst til greiðslu á áföllnum kostnaði og dráttarvöxtum og að þeim liðum frágengnum til lækkunar á höfuðstól kröfunnar.

Samkvæmt framlögðu yfirliti á dskj. nr. 4 var fyrsta innheimtubréf vegna málsins sent 21. janúar 2005, en þá höfðu þegar orðið vanskil á fyrsta reikningnum sem dagsettur er 30. nóvember 2004. Samkvæmt yfirlitinu var annað innheimtubréf sent 4. febrúar 2005, en þá höfðu vanskil orðið á öðrum reikningnum sem dagsettur er 31. desember 2004. Þriðja innheimtubréfið var síðan sent 28. sama mánaðar og barst fyrsta greiðslan frá stefnda loks 3. mars 2005. Ljóst er að veruleg vanskil höfðu þá orðið á greiðslu fyrstu reikninganna. Sjá má og af framlögðu yfirliti að stefnandi hafði hafið innheimtutilraunir vegna allra reikninganna áður en greiðslur frá stefnda bárust vegna þeirra enda voru þeir þá löngu gjaldfallnir. Bréfasamskipti aðila á dskj. nr. 10 og 11 er því og til stuðnings að innheimtuaðgerðir stefnanda hafi hafist strax í janúar 2005. Ljóst er því að innheimtukostnaður hafði fallið á kröfur stefnanda þegar greiðslur stefnda á þeim bárust og hlaut stefnda að vera það fullkunnugt. Í samræmi við langvarandi venju var stefnanda því rétt að ráðstafa innborgunum stefnda fyrst til greiðslu áfallins kostnaðar og dráttarvaxta en síðan að þeim liðum frádregnum til lækkunar á höfuðstól kröfunnar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 230/2002.

Með hliðsjón af framangreindu eru dómkröfur stefnanda teknar til greina með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Í samræmi við niðurstöðu málsins er stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn að fjárhæð 100.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf dómstjóri.

Dómsorð:

Stefndi, Impregilo SpA Ísland, útibú greiði stefnanda, Sorpstöð Héraðs bs., 6.377.494 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu af 1.165.950 krónum frá 30. desember 2004 til 31. janúar 2005, af 2.337.282 krónum frá þeim degi til 28. febrúar 2005, af 3.447.571 krónu frá þeim degi til 28. mars 2005, af 4.379.087 krónum frá þeim degi til 30. júní 2005, af 6.377.494 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 1.171.332 krónur hinn 3. mars 2005, 1.165.950 krónur hinn 4. apríl 2005, 1.110.289 krónur hinn 4. apríl 2005, 931.516 krónur hinn 26. maí 2005l, 1.998.407 krónur hinn 29. ágúst 2005 og 259.623 krónur hinn 12. desember 2006.

Stefndi greiði stefnanda 100.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf B-kvk-nf