S-2807/2019

Dómur

I.

Ákæra, dómkröfur o.fl.:

Mál þetta, sem dómtekið var 12. nóvember 2019, var höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 18. júní sama ár, á hendur A, kt. [...], [...], [...], „fyrir fjársvik, með því að hafa:

Þriðjudaginn 21. mars 2017 svikið út fartölvu af gerðinni Macbook Pro 15“ 512GB Touchbar, að verðmæti kr. 465.806, með því að hafa í blekkingarskyni og án heimildar látið starfsmann Tölvulistans ehf. við Suðurlandsbraut 26 í Reykjavík skuldfæra andvirði fartölvunnar á reikning Skinney – Þinganes hf. kt. [...].

Telst þetta varða við 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu Tölvulistans ehf. er þess krafist að ákærðu verði gert að greiða skaðabætur að fjárhæð 465.806 kr. með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi er brotið átti sér stað þann 21. mars 2017 og þar til mánuður er liðinn frá því að bótakrafan var birt ákærðu en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er þess krafist að ákærðu verði gert að greiða brotaþola málskostnað, vegna kostnaðar, [þar með talið] lögmannsaðstoðar, við að hafa bótakröfuna uppi.“

Ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar, auk hæfilegra málsvarnarlauna skipaðs verjanda.

II.

Málsatvik:

Lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu barst kæra Tölvu listans ehf., móttekin 29. mars 2017, um stuld á vörum úr verslun fyrirtækisins 21. sama mánaðar að Suður lands braut 26 í Reykjavík. Kærunni var beint að ákærðu sem meintum geranda. Þar greinir að ákærða hafi villt á sér heimildir og sagst vera á vegum fyrirtækis, Skinneyjar

Þinganess hf., sem síðar hafi ekki kannast við hana sem starfsmann. Ákærða hefði í umrætt skipti fengið afhenta tölvu úr versluninni að verðmæti 465.806 krónur með reiknings viðskiptum. Með kær unni fylgdi einkaréttar krafa, dags. 22. mars 2017, ásamt frumriti af reikningi með undirskrifuðu nafni ákærðu til staðfestingar á móttöku á vöru.

Í upplýsingaskýrslu lögreglu 27. maí 2019 greinir meðal annars að rannsóknarlögreglumaður hafi haft símasamband við fjármálastjóra hjá SkinneyÞinganesi hf. Í því samtali hefðu fengist þær upplýsingar að ákærða hefði aldrei verið starfsmaður hjá fyrirtækinu og enga heimild haft til að taka út vörur á vegum þess. Þá væri ekki vitað um tengsl hennar og fyrirtækisins eða hvernig hún hefði komist yfir kennitölu þess.

Í upplýsingaskýrslu lögreglu 27. maí 2019 greinir meðal annars að sami rannsóknarlögreglumaður hafi haft símasamband við framkvæmdastjóra Tölvulistans ehf. Í því samtali hefðu fengist upplýsingar um að meint brot hefði uppgötvast þegar forsvarsmenn SkinneyjarÞinganess hf. neituðu greiðslu reiknings frá Tölvulistanum. Fyrirtækið hefði ekki kannast við umrædda úttekt eða þá manneskju sem væri skráð fyrir henni. Þá væri við það miðað samkvæmt verklagsreglum Tölvulistans ehf. að framvísa þyrfti persónuskilríkjum vegna reikningsviðskipta þegar vörur væru teknar út á fyrirtæki. Með þær upplýsingar hefði grunur beinst að ákærðu.

Meðal gagna er myndupptaka úr eftirlitsmyndavélakerfi fyrrgreindrar verslunar. Myndupptakan er í lit, án hljóðs og tímalengd upptöku er um fimm og hálf mínúta. Sjónsvið er á ská ofan frá við afgreiðsluborð og verslun. Myndgæði eru í meðallagi út frá skerpu og birtu. Á upptökunni má sjá grannvaxna konu í meðalhæð, með brúnleitt, slétt og axlarsítt hár, koma inn í verslun og ganga í átt að afgreiðsluborði. Konan er klædd í svartar buxur, svartan og hvítan jakka með hettu, gráan topp innan undir og er í svörtum skóm. Konan virðist halda á snjallsíma í annarri hendinni og á hluta myndskeiðsins heldur hún símtækinu upp að höku. Á sama tíma sést starfsmaður ganga í átt að afgreiðsluborði og virðist hann víkja strax frá í hliðarherbergi þegar hann sér konuna og síðan koma til baka með vöru í pappaöskju sem hann leggur á afgreiðsluborðið. Frá þeim tíma virðist starfsmaðurinn vera í samskiptum við konuna, samhliða því að vinna við tölvu á afgreiðsluborðinu, víkja frá í hliðarherbergi og koma til baka að afgreiðsluborði o.fl. Á hluta upptökunnar skyggir starfsmaðurinn á konuna þar sem hún stendur fyrir framan hann við afgreiðsluborðið. Undir lok upptökunnar sést konan skrifa á útprentað skjal sem starfsmaðurinn leggur annars staðar á afgreiðsluborðið. Í framhaldi tekur konan vöruna og yfirgefur verslunina.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu 5. september 2018 með réttarstöðu sakbornings. Hún neitaði sök, mundi ekki eftir atvikum og bar ekki kennsl á sig á fyrrgreindri myndupptöku. Af gögnum verður ráðið að önnur rannsókn hafi ekki farið fram hjá lögreglu vegna málsins en sú sem að framan greinir.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

Ákærða neitaði sök og kannaðist ekki við að hafa farið í verslun Tölvulistans ehf. umræddan dag eða tekið við fartölvu af þeirri gerð sem greinir í ákæru frá starfsmönnum verslunarinnar. Ákærða kvaðst telja að hún hefði umræddan dag verið með nafngreindum vini. Þau hefðu verið heima hjá honum en að öðru leyti treysti hún sér ekki til að greina frá því hvað hún var að gera umræddan dag. Vísaði ákærða til langs tíma sem væri liðinn frá atvikum. Ákærða taldi mögulegt að óviðkomandi manneskja gæti hafa verið að misnota nafn hennar og kennitölu í reikningsviðskiptum. Það hefði gerst þremur árum fyrr en hún ekki viljað greina lögreglu frá því. Þá kvaðst hún ekki vilja nafngreina þá manneskju. Ákærða sagðist engin tengsl hafa við fyrirtækið SkinneyÞinganes hf. og ekki þekkja neinn starfsmann hjá Tölvulistanum ehf. Ákærða kannaðist við að hafa mætt til skýrslutöku hjá lögreglu vegna málsins. Ákærða kannaðist ekki við undirritun á nafni hennar á reikning frá Tölvulistanum ehf. vegna umræddra reikningsviðskipta. Taldi hún undirritunina ekki líkjast undirritun hennar á lögregluskýrslu og eyðublað um tilnefningu verjanda þann 5. september 2018.

Vitnið B, fjármálastjóri SkinneyjarÞinganess hf., bar um að fyrirtækið hefði fengið reikning vegna úttektar í Tölvulistanum ehf. sem þau hefðu ekki kannast við. Fast viðskiptasamband hefði á umræddum tíma verið milli SkinneyjarÞinganess hf. og Tölvulistans ehf. Sú manneskja sem hefði verið skráð fyrir úttektinni á reikningi sem hefði borist frá Tölvulistanum ehf. hefði hvorki verið starfsmaður SkinneyjarÞinganess hf. né haft neina heimild til að taka út vörur vegna þess. Þau hefðu ekkert kannast við manneskjuna og athugun þeirra hefði ekki leitt í ljós nein tengsl ákærðu við fyrirtækið. Útilokað væri að einhver á vegum SkinneyjarÞinganess hf. hefði sent ákærðu til að taka við vörum vegna reikningsviðskipta fyrirtækisins. Þá hefðu engar óheimilar úttektir af þessum toga áður átt sér stað hjá fyrirtækinu.

Vitnið C, framkvæmdastjóri Tölvulistans ehf., gerði almennt grein fyrir verkferlum í tengslum við reikningsviðskipti hjá fyrirtækinu og hvernig þeim væri háttað vegna fasts viðskiptasambands þess við SkinneyÞinganes hf. Atvik hefðu verið með þeim hætti að nafn og kennitala ákærðu hefðu verið gefin upp þegar umrædd tölva var pöntuð símleiðis á nafn fyrirtækisins. Sölumaður hefði skráð símanúmer þess sem hringdi við pöntun og það númer kæmi fram á reikningi Tölvulistans ehf. til SkinneyjarÞinganess hf. Almennt væri við það miðað hjá Tölvulistanum ehf. að framvísa þyrfti persónuskilríkjum við úttekt vara í tengslum við reikningsviðskipti. Óvíst væri hins vegar af myndupptöku hvort þess hefði verið gætt. Rætt hefði verið við hlutaðeigandi starfsmann í verslun Tölvulistans ehf. eftir að málið kom upp og hann hefði talið sig hafa séð skilríki hjá þeirri manneskju sem sótti fartölvuna. Ekki væri vitað um nein tengsl milli þess starfsmanns og ákærðu og ekki væri uppi grunur um að starfsmenn hjá Tölvulistanum ehf. hefðu tengst umræddum fjársvikum með saknæmum hætti. Hliðstæð mál hefðu áður komið upp hjá fyrirtækinu og reynt hefði verið að bregðast við því með því að bæta verkferla o.fl. Þegar SkinneyÞinganes hf. hefði hafnað greiðslu reikningsins hefðu viðbrögð Tölvulistans ehf. verið með þeim hætti að aflað hefði verið umrædds reiknings með undirritun úttektaraðila í gögnum fyrirtækisins. Nafn og kennitala ákærðu hefðu komið skýrt fram á reikningnum. Einnig hefði verið farið yfir myndupptökur í versluninni. Þá hefði legið fyrir fyrrgreint símanúmer vegna pöntunar á tölvunni símleiðis áður en hún var afhent. Af hálfu Tölvulistans ehf. hefði hins vegar símanúmerið, eða notandi þess, ekki verið kannað frekar en málinu verið vísað til lögreglu með kæru.

IV.

Niðurstöður:

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Ákærða neitar sök og kannast ekki við að hafa verið að verki. Gæði myndupptöku eru í meðallagi og andlit manneskjunnar á upptöku er ekki mjög greinilegt eins og greinir í málavaxtalýsingu. Í rannsóknargögnum er ekki að finna samanburðargögn um útlit ákærðu, svo sem með því að bera myndupptöku saman við ljósmynd sem kann að vera til af ákærðu í myndasafni lögreglu eða að lögregla hafi með myndvinnslu eða annarri athugun lagt mat á það hvort útlit ákærðu gæti passað við manneskju í myndupptöku. Að mati dómsins er ekki unnt að fullyrða út frá myndupptöku og útliti ákærðu, eins og það birtist við meðferð málsins fyrir dómi, að um sé að ræða sömu manneskju. Þá var ekki tekin skýrsla af afgreiðslumanni í verslun né heldur virðist hafa verið leitast við að kanna hvort hann gæti borið kennsl á hina grunuðu, svo sem með myndsakbendingu. Þessu til viðbótar verður ekki ráðið af myndupptöku hvort umrædd manneskja í versluninni hafi framvísað persónuskilríkjum í samskiptum við afgreiðslumann.

Rithandarrannsókn á undirritun á nafni ákærðu á reikningi Tölvulistans ehf. liggur ekki fyrir og verður ráðið að slík rannsókn hafi ekki farið fram. Fallast má á það með ákæruvaldinu að ákveðin líkindi kunni að vera í ritun einstakra bókstafa í nafni ákærðu miðað við undirritun ákærðu á lögregluskýrslu o.fl. Um þetta atriði verður hins vegar ekkert fullyrt og ekki er unnt að reisa sakfellingu á þessu atriði þegar ekki nýtur við sérfræðilegrar rithandarrannsóknar. Þessu til viðbótar verður ráðið að lögregla hafi ekki rannsakað hver var notandi þess símanúmers sem skráð var fyrir umræddri pöntun og fram kemur á fyrrgreindum reikningi. Það símanúmer passar ekki við skráð símanúmer ákærðu samkvæmt lögregluskýrslu. Í raun er rannsókn málsins mjög takmörkuð og verður ráðið af gögnum að hún hafi ekki hafist fyrr en rúmum tveimur árum eftir að kæra barst lögreglu.

Að öllu framangreindu virtu og gegn neitun ákærðu verður ekki fallist á það með ákæruvaldinu að lögfull sönnun hafi tekist um sekt ákærðu. Verður ákærða því sýknuð af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Samkvæmt 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður einkaréttarkröfu Tölvulistans ehf. á hendur ákærðu af sjálfsdáðum vísað frá dómi.

Fyrir liggur að skipaður verjandi ákærðu, J-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf lögmaður, kom að rannsókn málsins á grundvelli tilnefningar lögreglu. Þá kom hann einnig að meðferð málsins fyrir dómi frá og með 8. nóvember 2019. S-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf lögmaður var hins vegar skipaður verjandi ákærðu vegna dómsmeðferðar málsins á tímabilinu frá 3. júlí 2019 til 8. nóvember sama ár. J-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf lögmaður tók við vörn ákærðu sem skipaður verjandi hennar vegna lögmætra forfalla S-kk-ef K-kk-ef. Var skipun S-kk-ef K-kk-ef þá felld úr gildi frá og með sama tíma. Hafa þeir hins vegar skilað dóminum sameiginlegri sundurliðaðri tímaskýrslu vegna vinnu þeirra við málið. Þá kom fram í máli hins síðar skipaða verjanda, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef, að þess væri óskað að málsvarnarlaun þeirra beggja yrðu ákveðin með dómi í einu lagi til handa honum en í framhaldi myndi koma til innbyrðis uppgjörs milli hans og S-kk-ef K-kk-ef. Rétt þykir að fallast á þá beiðni enda verður ekki séð að halli á ríkissjóð í því sambandi, og þá liggur fyrir að báðir lögmennirnir tilheyra sömu lögmannsstofu. Verða málsvarnarlaun skipaðs verjanda látin ráðast af fyrrgreindri tímaskýrslu. Að framangreindu virtu og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 68. gr. laga nr. 49/2016, greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði og er sú fjárhæð að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf J-kvk-nf aðstoðarsaksóknari. Af hálfu ákærðu flutti málið skipaður verjandi hennar, J-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf lögmaður.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 29. september 2019 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, A, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Einkaréttarkröfu Tölvulistans ehf. er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 508.090 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf skipaðs verjanda úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði og er sú fjárhæð að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf J-kvk-nf aðstoðarsaksóknari. Af hálfu ákærðu flutti málið skipaður verjandi hennar, J-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf lögmaður.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 29. september 2019 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Ákærða, A, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Einkaréttarkröfu Tölvulistans ehf. er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 508.090 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf