S-309/2019

Mál þetta, sem dómtekið var 16. október 2019, var höfðað á hendur X, kennitala [...], [...], Reykjavík, með ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 4. apríl 2019 og ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 21. maí 2019.

Með ákæru héraðssaksóknara á hendur ákærða „fyrir nauðgun, með því að hafa aðfaranótt [...]. júlí 2017, í bifreiðinni [...] sem lagt var við M, án samþykkis, haft önnur kynferðismök en samræði við A, kt. [...], með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung, en ákærði tók um hægri úlnlið A og lét hana snerta getnaðarlim sinn og ýtti svo höfði hennar niður og þvingaði hana til að hafa við sig munnmök, með þeim afleiðingum að A hlaut marblett á hægra úlnlið, eymsli undir kjálkabörðum og eymsli og sársauka við hreyfingu á neðanverðum hnakka og aftan á hálsi.

Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. [...], er þess krafist að ákærði greiði henni 1.500.000 kr., auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá [...]. júlí 2017 þar til mánuður er liðinn frá birtingu skaðabótakröfunnar en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða þóknun vegna réttargæslu að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti á réttargæsluþóknun.“

Með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu á hendur ákærða „fyrir eftirtalin umferðarlagabrot, með því að hafa:

2

1.

[...] . m ars 2019 ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist alprazólam

110 ng/ml, MDMA 40 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 1,7 ng/ml) austur [...]

, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 44. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

2.

[...] . mars 2019 ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhr ifa ávana og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist vínandamagn 0,62‰, alprazólam 105 ng/ml, kókaín 70 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 8,3 ng/ml) vestur [...] í Reykjavík, uns lögreglan stöðvaði aksturinn við [...] .

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 44. gr., 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a., allt sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 101. og 102. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 25. og 26. gr. laga nr. 44/1993, sbr. 18. gr. laga nr. 66/2006.“

Verjandi ákærða gerir þær kröfur að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa og að refsing verði skilorðsbundin að öllu leyti eða hluta. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði. Hann krefst þess að bótakröfunni verði vísað frá dómi, en til vara sýknu, en til þrautavara að bætur verði stórlega lækkaðar.

I.

Ákæra lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsett 21. maí 2019

Ákærði hefur játað brot sín skýlaust samkvæmt báðum ákæruliðum framangreindrar ákæru. Með vísan til játningar hans og gagna málsins verður hann sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök og eru brot hans réttilega heimfærð til refsiákvæða.

II.

Ákæra héraðssaksóknara, dagsett 4. apríl 2019 3

Þann [...]. júlí 2017 kom brotaþoli á lögreglustöðina [...] og lagði fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot gegn sér. Kvað hún brotið hafa átt sér stað í aftursæti bifreiðar hennar á [...] [...]. júlí 2017. Kvaðst brotaþoli hafa verið að bíða eftir vinum sínum, B og C, og hafi ákærði setið með henni í bifreiðinni á meðan. Ákærði hafi farið að kyssa hana og haldið hendi sinni aftan við hálsinn á henni. Þá hafi hann tekið utan um hana og hún einhvern veginn reynt að færa sig en hann þá fært sig nær henni. Ákærði hafi tekið hönd hennar og sett á lim sinn utanklæða. Hann hafi síðan tekið liminn út og látið hana þukla á honum með sér. Síðan hafi allt gerst mjög hratt og hún hafi verið komin niður á hann og hann látið hana hafa við sig munnmök. Hafi hann ýtt henni alveg niður og síðan upp. Hafi hann haldið fast um höfuð hennar og rifið í hár hennar. Hafi hann sagt henni að fara „dýpra og dýpra“ og haldið henni fast og ýtt henni dýpra niður. Aðspurð um hvort hún hefði veitt mótspyrnu á þessum tímapunkti kvaðst hún hafa gert „eitthvað smá fyrst“ en henni hefði brugðið og hún hefði vitað af fyrri reynslu að hún gæti ekkert gert. Hafi hún því frosið. Aðspurð hvort ákærða hafi verið ljóst að hún vildi ekki kynmök svaraði brotaþoli því játandi. Kvað hún ákærða þá hafa verið að kyssa hana og láta hana „fikta í“ sér og hafi hann þá sagt eitthvað á þá leið „æi þú ert að fara niður á mig núna“. Kvaðst brotaþoli hafa sagt „nei“ og reynt að færa sig burt.

Brotaþoli kvaðst hafa fundið styrk í sér til þess að fara út úr bílnum þegar ákærði losaði takið, auk þess sem hún hefði heyrt í einhverjum. Hafi hún farið út úr bílnum og þá séð B og C. Hafi hún farið beint í fang C sem hafi spurt hana hvort hún hefði viljað þetta og hún hafi svarað því neitandi og farið að gráta. Í kjölfarið hafi þau farið í heimahús og verið miður sín en þar hafi hún drukkið áfengi til þess að taka bragðið úr munninum á sér. Þá lýsti brotaþoli atvikum á [...], skemmtun sem var á [...], en atvik hafi æxlast svo að hún hefði sagt tilteknum aðilum sem væru handrukkarar frá því sem gerðist, en hún hafi talið að henni yrði ella ekki trúað. Þá hafi hún verið í afneitun, ásakað sjálfa sig og talið ólíklegt að málið fengi framgang. Hafi síðan komið til hópslagsmála á staðnum en þar hafi ákærði verið staddur. Kvaðst brotaþoli hafa verið mjög reið þegar þar var komið sögu og viljað fá afsökunarbeiðni frá ákærða en ekki fengið. Fram kom að hún hefði leitað á neyðarmóttöku [...]. júlí 2017.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins þann [...]. ágúst 2018. Kvaðst hann hafa átt kynferðisleg samskipti við brotaþola í aftursæti bifreiðar hennar með hennar vilja. Hafi hann átt frumkvæðið að því að kyssa brotaþola en síðan hafi eitt leitt af öðru og hann hafi gefið til kynna að hann hefði áhuga á munnmökum, m.a. með því að setja hönd hennar á klof sitt og síðan með því að setja höndina aftan á hnakka hennar og ýta lauslega. Hafi hann ekki beitt hana ofbeldi eða ólögmætri nauðung. Hafi hann haldið hári hennar frá andlitinu á meðan hún hafi haft við hann munnmök og þannig hreyft hendurnar í takt við höfuðhreyfingar hennar, en ekki haldið fast í 4 höfuðið og stýrt hreyfingum hennar. Kvaðst ákærði síðan hafa beðið brotaþola að „deepthroata“ sig en þá hafi komið á hana svipur. Hafi hún frosið í eina, tvær sekúndur og bara horft á hann. Í því hafi vinir hennar komið og hún farið út til þeirra.

Ákærði lýsti Facebooksamskiptum sínum við C, vinkonu brotaþola, næsta dag en það hefði verið í kjölfar þess að brotaþoli hefði rætt við félaga hans á Facebook og þá borið á hann sakir. Þá lýsti ákærði því er leiðir hans og brotaþola lágu saman á [...], en þá hefði brotaþoli öskrað yfir allan hópinn að hann væri nauðgari. Í kjölfarið hafi komið til hópslagsmála og hann hafi verið beittur ofbeldi.

Brotaþoli leitaði á neyðarmóttöku [...]. júlí 2017 í fylgd ættingja. Í móttökuskýrslu hjúkrunarfræðings kemur fram að brotaþoli hafi virst allsgáð og yfirveguð en þó eins og doði yfir henni. Hún hafi reitt sig mikið á ættingja sem hafi verið viðstaddur allt ferlið. Hún hafi þó verið skipuleg í frásögn um atburði helgarinnar. Hafi hún greint frá aðdraganda þess að leiðir hennar og ákærða lágu saman og að ákærði hafi viljað koma með henni þegar hún vildi fara að sofa í bílnum sínum. Þau hafi farið í bílinn og hafi ákærði þá tekið í hönd hennar og látið hana snerta lim sinn, ýtt höfði hennar að lim sínum og látið í munn hennar. Þá hafi hann haldið fast um hnakka hennar og hreyft höfuðið harkalega fram og til baka. Hafi henni fundist sem hann myndi rífa hárið af henni. Andlegu ástandi brotaþola er lýst með merkingu í viðeigandi reiti „dofi, óraunveruleikakennd, í tilfinningalegu jafnvægi, yfirveguð, reið, endurlifun árásar, vöðvaspenna, þreytt/uppgefin“.

Í skýrslu um réttarlæknisfræðilega rannsókn er haft eftir brotaþola að ákærði hafi reynt að kyssa hana í aftursæti bifreiðarinnar. Hún hafi verið þreytt og viljað fara að sofa í bílnum sínum og hafi ákærði boðist til að ganga þangað með henni. Hann hafi komið með henni inn í bílinn og byrjað að reyna við hana, reynt að kyssa hana og síðan farið innan klæða og káfað á brjóstum hennar og farið niður í buxur hennar. Hann hafi svo látið hana káfa á sér með því að taka þétt í hægri úlnlið og verið harðhentur. Hann hafi þvingað hana niður með höfuðið og látið hana sjúga sig og lyft höfði upp og niður. Hafi hann haft fast tak á hnakka hennar og eins og hárreitt hana. Hafi hann haldið henni með afli. Þau hafi síðan verið trufluð, hann hætt og hún komist út. Segir í skýrslunni að þau hafi hist eftir þetta tilvik og hafi ákærði ekki viljað viðurkenna framangreint þegar hún hafi borið á hann sakir og sagt að hún hefði viljað þetta. Hafi hann hótað að berja hana. Þá er vanlíðan brotaþola í kjölfarið lýst og kemur fram að hún eigi að baki nýlega áfallasögu eftir ofbeldissamband.

Um áverka og önnur verksummerki á brotaþola er getið um nýlega marbletti á báðum hnjám. Þá er lýst marbletti, 1,5 x 1,5 cm, og eymslum á hægri úlnlið brotaþola. Marblettirnir eru taldir vera eftir þrýsting eða högg. Þá er lýst eymslum undir kjálkabörðum, t.d. eftir þrýsting, hvelleymslum og sársauka við að hreyfa höfuð fram 5 og til baka á neðanverðum hnakka og á vöðvum aftan á hálsi. Um ástand brotaþola segir að hún hafi verið róleg og gefið skýra sögu. Þá hafi hún lýst mikilli og erfiðri endurupplifun og svefnleysi. Hún væri reið og kvíðin og sér hefði fundist hún vera misnotuð og skítug.

Meðal gagna málsins eru Facebooksamskipti sem ákærði og vitnið C afhentu lögreglu. Þau eru ódagsett að hluta en talin vera frá [...]. júlí. Annars vegar er um að ræða samskipti á milli brotaþola og félaga ákærða, D og E, eftir að atvik áttu sér stað. Þar spyr brotaþoli hvort ætlunin sé að fara á [...] og er því svarað játandi. Þá segir hún „Plís segðu mer að [...] komi ekki með“ og svarið er að svo verði. Kveðst brotaþoli þá mæla með því að hann verði ekki í kringum hana og þegar hún er innt eftir ástæðu þess segir brotaþoli „Hann misnotaði mig í gær og strákarnir mínir vilja berja hann“. Spurð nánar hvernig hann hafi misnotað hana svarar brotaþoli „Lét mig sjúga á sér tillan og kyssti mig endalaust ☹ frekar ógeðslegt“. „Hann var náttla farinn drengurinn en það er engin afsökun með svona hluti“. Aðspurð hvernig ákærði hafi látið hana sjúga sig svaraði brotaþoli „Ýtti mér niður. Hvað er málið með þessa yfirheyrslu?“. Í kjölfarið hafði ákærði samband við C og lýsti því sem gerðist í bifreiðinni og hver upplifun hans hefði verið.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði kvaðst hafa verið að skemmta sér á [...]. Hann hefði gengið niður að [...] þar sem fyrir voru brotaþoli og vinir hennar tveir, C og B. Hann hafi ekki þekkt neitt þeirra fyrir. Hafi hann setið hjá þeim og þau spjallað, drukkið og sennilega flest neytt fíkniefna. Hafi ákærði verið með fíkniefni og boðið með sér. Það hafi verið liðið að morgni þegar hann og brotaþoli hafi gengið á undan að bílastæðinu en hin hafi viljað sitja aðeins áfram. Ákærði kvaðst hafa spjallað við brotaþola á leiðinni að bílnum hennar, sem hafi verið á M. Hafi hann reynt að vera heillandi og að einhverju leyti talað á kynferðislegum nótum. Kvaðst hann hafa vonast til þess að „eitthvað myndi gerast“, án þess að ætla að þau myndu hafa samræði í bílnum. Hafi honum hugnast vel tilhugsun um munnmök. Ákærði kvað brotaþola hafa opnað bílinn. Bílsætin hafi legið niðri og drasl verið í bílnum. Hafi þau hjálpast að við að koma dótinu í skottið og síðan reisa sætin við. Hafi þau síðan sest í aftursætið og hafi brotaþoli verið fyrir aftan bílstjórasætið. Hafi þau setið hlið við hlið og byrjað að kyssast. Kvaðst hann hafa átt frumkvæðið með því að færa sig að henni. Hafi hún kysst hann á móti og þau farið í „sleik“. Hönd brotaþola hafi verið á lærinu á honum. Hafi hann fært höndina á lim sinn utanklæða og þannig gefið til kynna hvað hann 6 vildi. Kvaðst hann hafa dregið buxur sínar niður og brotaþoli sett höndina inn fyrir nærbuxurnar. Þá hafi hann kippt limnum út. Hann hafi síðan sett hönd sína á hnakka hennar og með snertingunni gefið til kynna að hann vildi munnmök. Brotaþoli hafi síðan farið sjálf niður með höfuðið og byrjað að hafa við hann munnmök. Hann hafi haldið hári hennar frá á meðan en hafi ekki rifið í það. Kvaðst ákærði hafa verið graður þegar þarna var komið sögu og viljað að brotaþoli færi hraðar. Kynni að vera að hann hafi beðið hana að fara dýpra. Hann hafi svo ýtt við henni upp á við og þá beðið hana að „deepthroata“. Ástæðu þess að hann hefði sérstaklega beðið hana um það kvað hann vera þá að slík athöfn væri annars eðlis en venjuleg munnmök. Í því hafi hann séð er vinir brotaþola komu gangandi og þá hafi brotaþoli farið beint út úr bílnum. Hafi hún horft á ákærða og kvað ákærði rétt eftir honum haft í lögregluskýrslu þar sem hann kvað hana hafa frosið. Brotaþoli hafi síðan gengið aftur fyrir bílinn til vina sinna. Kvaðst ákærði hafa séð hana gráta og fundist það skrýtið. Hafi hann viljað tala við hana og vita hvað amaði að en B, vinur brotaþola, orðið reiður og sagt honum að koma sér burt.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki kannast við að vinur hans sem hefði verið í [...] hefði sagt við hann „good job“. Hann myndi þó eftir því að hafa reynt að tala eitthvað við hann, en sá hefði hins vegar verið farinn að sofa og sagt honum að gera slíkt hið sama. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa haft fyrirætlanir um að sofa í bílnum eða óskað eftir því við brotaþola, enda hæg heimatökin með gistingu hjá móður hans sem byggi á [...], en þangað hefði hann farið.

Allt framangreint hafi gerst á stuttum tíma og þau brotaþoli aðeins verið örfáar mínútur í bílnum áður en vinir brotaþola komu. Hafi brotaþoli á meðan á þessu stóð ekki gefið til kynna að hún væri mótfallin því sem fram fór. Aðspurður kvaðst ákærði hafa verið skýr í kollinum, þrátt fyrir að hafa neytt bæði áfengis og fíkniefna umrætt sinn.

Ákærði kannaðist við að brotaþoli hefði sett sig í samband við félaga hans á Facebook. Hafi hún ásakað hann um kynferðisbrot gegn sér og sagt að hann yrði barinn á [...]. Hafi félaginn beðið hann að „leiðrétta þetta“ og kvaðst ákærði þá hafa skrifað C, vinkonu brotaþola, skilaboð á Facebook þar sem hann hefði lýst sinni hlið mála. Aðspurður kvaðst hann ekki minnast þess að brotaþoli hefði kysst hann áður en hún fór út úr bifreiðinni, eins og fram kæmi í samskiptum hans við C.

Aðspurður kannaðist ákærði við uppákomu á [...], en þá hefði brotaþoli hellt sér yfir hann og hefði komið til hópslagsmála eftir að hún ásakaði hann um kynferðisbrot. Hafi verið þar hópur sem hafi ætlað að berja hann. Kvaðst ákærði ekki hafa viljað ræða þetta mál undir áhrifum áfengis og ekki vitað af hverju hann ætti að biðjast afsökunar, eins og brotaþoli hafi ætlast til. 7

Brotaþoli kvaðst hafa verið með vinum sínum, B og C, á [...]. Þau hafi setið á [...] þegar ákærði, sem hún þekkti ekki, hafi komið. Hann hafi neytt fíkniefna á staðnum. Sjálf kvaðst brotaþoli hafa verið undir talsverðum áhrifum áfengis. Þegar brotaþoli hafi staðið upp og sagt að hún ætlaði að fara að sofa hafi hann spurt hvort hann mætti koma með. Hafi B og C sagt að þau myndu koma fljótlega. Hafi hún og ákærði rætt saman eins og vinir á leið sinni að M. Nánar spurð kvaðst brotaþoli lítið muna eftir því sem þau ræddu. Á leiðinni hafi hún sagt við ákærða að „hún ætlaði ekkert að gera“ en kvaðst ekki geta sagt til um hvers vegna hún hefði sagt það. Þegar að bílnum var komið kvaðst brotaþoli hafa ætlað að setja bílsætin niður en ákærði sett þau upp. Hafi hún sagt við ákærða að hún „vildi ekki að eitthvað myndi koma fyrir“ og átt þá við að hún vildi ekki sofa hjá honum. Hafi henni fundist skrýtið að hann vildi koma með henni inn í bílinn. Kvað hún þau hafa sest í aftursætið og hafi hún verið fyrir aftan ökumannssætið. Ákærði hafi kysst hana og aðspurð kvaðst hún halda að hún hefði kysst hann á móti. Síðan hafi hann eitthvað farið að fikta í typpinu á sér og tekið það út. Nánar spurð kvaðst brotaþoli ekki muna hvort þau hefðu verið að kyssast þegar hann gerði það. Þá myndi hún ekki eftir því hvort hún hefði snert lim ákærða. Er þau kysstust hefði „eitthvað farið í gang í hausnum á henni“ og hún ekki viljað þetta, en áður en hún vissi af hefði hún verið farin að totta ákærða. Hafi hún byrjað en svo viljað hætta. Beðin um að lýsa munnmökunum frekar kvað hún ákærða hafa sett hönd á hnakka hennar og látið hana totta sig. Nánar spurð kvað hún ákærða hafa tekið utan um hnakka hennar, myndað eins konar „kló“ og haldið í hárið í hnakkanum og það hafi verið vont. Hafi hann ýtt höfðinu upp og niður. Kvaðst brotaþoli ekki muna hvort hann sagði eitthvað á meðan en hann hefði gefið frá sér hljóð. Kvaðst hún síðan hafa rifið sig út og farið til C og B þegar þau komu gangandi. Kvaðst hún hafa fallið í fang C og hafa farið að gráta. Hafi ákærði farið út úr bílnum líka og kvaðst brotaþoli muna að einhver hefði sagt „vel gert“. Kvaðst brotaþoli ekki hafa sagt C og B strax frá því sem gerst hefði en talið þau hafa áttað sig á því sjálf. Hafi B rekið ákærða burt. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki minnast þess að ákærði hefði hótað eða ógnað henni á meðan á kynferðismökunum stóð. Kvaðst hún muna lítið eftir atvikum, enda langt um liðið, en aðspurð kvaðst hún hafa sagt frá þeim hjá lögreglu þó hún myndi ekki eftir mörgu sem þá hefði verið eftir henni haft. Undir hana var borið hvort rétt væri eftir henni haft í skýrslunni að hún hefði svarað því neitandi þegar ákærði hefði sagt eitthvað á þá leið að hún ætti að fara „niður núna“. Taldi brotaþoli svo vera og að hann hefði sagt þetta þegar hann hefði verið að kyssa hana.

Brotaþoli kvað sér hafa fundist sem hún væri skítug eftir atvikið og hún hefði ekki getað hætt að gráta. Kvaðst brotaþoli hafa verið aum á eftir í munni og með mar á úlnlið. Hafi hún farið ásamt C og B í heimahús á eftir þar sem hún hefði kynnst fólki og rætt nánar við það um það sem gerðist. 8

Brotaþoli kvaðst ekkert muna eftir samskiptum þeim sem liggja fyrir í málinu við félaga ákærða á Facebook. Hins vegar myndi hún eftir uppákomu á [...], en hlutirnir hefðu æxlast þannig að aðrir hefðu verið komnir inn í málið og hálfpartinn tekið af henni völdin. Kvaðst hún hafa haft lítil samskipti við ákærða það kvöld en hún hefði verið reið og sár. Hafi hún í fyrstu ekki viljað kæra og verið meðvirk og í afneitun. Hafi hún því haldið áfram að skemmta sér með vinum sínum. Eftir að fjölskylda hennar var komin inn í málið henni til stuðnings hafi hún farið á neyðarmóttöku og síðar lagt fram kæru. Kvaðst brotaþoli áður hafa orðið fyrir kynferðisbrotum.

Brotaþoli kvaðst ekki hafa leitað aðstoðar sálfræðings. Hún hefði í raun ekki verið reiðubúin til að ræða atvikið og væri í raun ekki enn. Þá gengi henni illa að muna eftir því sem gerðist enda langt um liðið. Kvaðst brotaþoli þó hafa farið í tvígang í Bjarkarhlíð. Þá lýsti hún tilteknum endurupplifunum sem hún fengi við að rifja upp atvikið.

B kvaðst ekki muna eftir atvikum en hann kvaðst hafa umgengist brotaþola, C og ákærða umrætt sinn. Hann hafi verið undir áhrifum áfengis og fíkniefna. Kvaðst hann aðeins muna eftir því að brotaþoli hefði farið að gráta og að hann hefði orðið eftir til þess að veita henni stuðning í stað þess að fara til frænda síns þar sem hann hefði ætlað að gista. Kvað hann brotaþola hafa sagt sér frá því síðar að ákærði hefði þvingað hana til þess að hafa við sig munnmök. Hafi henni liðið mjög illa eftir þetta.

C kvaðst hafa verið niðri við [...] í nágrenni við M. Hafi hún verið þar ásamt brotaþola, B og ákærða. Þegar þau hafi haldið til baka hafi ákærði og brotaþoli gengið á undan en hún og B gengið á eftir þeim. Þau hafi stoppað á leiðinni því að B hafi þurft að fara á salernið og taldi hún að það hefði tekið nokkrar mínútur. Þegar þau hafi komið á M og gengið að bíl brotaþola hafi hún séð höfuð brotaþola niðri en hún rétt úr sér er þau komu. Síðan hafi brotaþoli komið út úr bílnum og komið til hennar. Hafi vitnið séð ástæðu til þess að spyrja hana hvort hún væri í lagi og þá hafi hún sagt að ákærði hefði þvingað sig til munnmaka eða misnotað sig og síðan farið að gráta. Hún hafi ekki lýst þessu frekar fyrir vitninu. Kvaðst vitnið hafa verið með brotaþola áfram þessa helgi en flutt sig um set næsta dag. Kvað hún þær vera æskuvinkonur og hafa verið mjög góðar vinkonur á þeim tíma sem um ræðir, en minni í dag. Hafi brotaþola liðið illa eftir atvikið og grunaði vitnið að það væri vegna þessa máls. Vitnið kvaðst hafa sofið í bifreiðinni um nóttina ásamt brotaþola og B.

Vitnið kvaðst hafa drukkið meira umrætt sinn en brotaþoli. Ákærði og B hafi verið undir áhrifum áfengis og fíkniefna.

E og D kváðust báðir hafa verið á [...]. Staðfestu vitnin að þeir hefðu átt í samskiptum á Facebook við brotaþola, sem þeir þekktu hvorugir, en hún hefði sent D skilaboð á Messenger. Hefði E gripið inn í samtalið og svarað henni. Kvaðst E hafa 9 hringt í ákærða í kjölfarið og borið undir hann það sem brotaþoli hefði sagt. Hafi ákærði sagt að það sem hún segði væri ekki satt.

F kvaðst hafa verið með kærustu sinni í [...] á M. Kvaðst hann ekki muna eftir samskiptum við ákærða þessa nótt eða morgun. Kvaðst vitnið hafa farið að sofa í [...] og hefði þá verið „góður í glasi“.

G hjúkrunarfræðingur staðfesti móttökuskýrslu sína fyrir dóminum og vísaði til þess sem þar kæmi fram.

H, læknir á neyðarmóttöku, lýsti helstu niðurstöðum í skýrslu um réttarfræðilega rannsókn á brotaþola og framkvæmd hennar. Vitnið kvað áverka og önnur verksummerki á líkama brotaþola samræmast lýsingu hennar á því sem hefði gerst. Engin önnur skýring hafi verið gefin og engin einkenni önnur hafi fundist sem hafi vakið grunsemdir um aðra líklega ástæðu. Þannig hafi brotaþoli m.a. verið með eymsli undir kjálkabörðum og hvellaum á hnakka og hafi það verið sterk ábending um að það tengdist því sem hún lýsti, og tak undir höfuð sennilegt, og því stýrt.

III.

Ákærða er gefin að sök nauðgun með því að hafa, án samþykkis, haft við brotaþola önnur kynferðismök með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung með nánar tilgreindum hætti.

Atvik áttu sér stað [...]. júlí 2017. Þrátt fyrir orðalag í ákæru ber dóminum að taka mið af verknaðarlýsingu í 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 áður en til komu breytingar á ákvæðinu með lögum nr. 16/2018. Tóku lögin gildi eftir að meint brot var framið og ber því að líta til 2. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn má ljóst vera af almennum athugasemdum laga nr. 61/2007 að meginmarkmið þeirra breytinga sem þá voru gerðar á nauðgunarákvæðinu hafi verið að draga úr áherslu á verknaðaraðferðir og leggja þess í stað við sönnunarmat áherslu á hvort samþykki til kynmaka hafi í reynd skort.

Ákærði hefur frá upphafi neitað sök og kannast við að hafa átt kynmök við brotaþola umrætt sinn en kveður þau hafa verið með hennar samþykki. Hafi hann ekki orðið áskynja um neitt sem hafi gefið honum ástæðu til að ætla annað meðan á kynmökunum stóð. Hins vegar hafi hann séð á svipbrigðum brotaþola að ekki var allt með felldu eftir það.

Fyrir liggur að ákærði og brotaþoli, sem eru jafnaldrar, voru undir áhrifum áfengis og ákærði að auki undir áhrifum fíkniefna. Þau þekktust ekki fyrir en ber saman um að fyrstu samskipti hafi verið vinsamleg og ekki af kynferðislegum toga. Þá liggur fyrir að þau hafi gengið saman að bifreið brotaþola á M og félagar brotaþola komið í humátt eftir. Kveðst ákærði þá hafa vonast til þess að eitthvað myndi gerast þeirra á milli og talað við brotaþola á kynferðislegum nótum. Ákærði og brotaþoli eru 10 ein til frásagnar um það sem gerðist í bifreiðinni umrætt sinn. Ekki liggur annað fyrir en að ákærði og brotaþoli hafi aðeins verið ein í örfáar mínútur þar til vitnin C og B komu. Kvaðst C þá hafa séð höfuð brotaþola niðri og síðan er hún reisti sig við.

Framburður ákærða hefur verið stöðugur um atvik máls. Þannig bar hann í öllum meginatriðum á sama veg á rannsóknarstigi, í Facebooksamskiptum við C og hér fyrir dómi. Telur dómurinn framburðinn vera trúverðugan og ekkert hafa fram komið sem dragi úr sönnunargildi hans.

Framburður brotaþola hefur á hinn bóginn á heildina litið ekki verið stöðugur, en hún lýsti atvikum fyrst á neyðarmóttöku, því næst í skýrslutöku hjá lögreglu og að lokum hér fyrir dómi. Í skýrslu fyrir dómi mundi brotaþoli einstök atriði atburðarrásarinnar illa eða alls ekki. Aðspurð kvaðst hún hafa lýst atvikum eins og þau raunverulega voru í skýrslutöku hjá lögreglu. Hvorki í þeirri skýrslu né í öðrum gögnum kom fram að hún hefði, áður en í bifreiðina kom, gefið ákærða til kynna að hún hefði ekki áhuga á kynferðislegum samskiptum við hann og ítrekað það er að bifreiðinni var komið, eins og hún bar hér fyrir dómi. Þá kvað brotaþoli sér hafa þótt skrýtið að ákærði vildi koma með henni í bifreiðina. Kvaðst hún þó ekki geta lýst samskiptum þeirra á milli á leiðinni að bifreiðinni eða hvers vegna hún hefði séð ástæðu til þess að nefna framangreint við ákærða. Kemur þetta ekki heim og saman við framburð hennar hjá lögreglu, þar sem hún bar að hún hefði ekki talið neitt athugavert við að ákærði kæmi með henni í bifreiðina. Kvað hún ákærða raunar hafa fengið leyfi sitt til að gista í bifreiðinni, en af framburði ákærða og vitna verður ekki ráðið að það hafi staðið til eða hann óskað eftir því.

Ákærði hefur ekki haldið því fram að brotaþoli hafi tekið þátt í samtali á kynferðislegum nótum á leið þeirra að bifreiðinni. Hins vegar hafi andrúmsloft á milli þeirra verið afslappað þegar hann hafi sest í aftursætið með henni. Í kjölfar þess að þau settust í aftursætið ber þeim saman um að ákærði hafi átt frumkvæðið að því að kyssa brotaþola og taldi hún sig hafa endurgoldið kossana.

Telur dómurinn það sem að framan er rakið um aðdragandann og misræmi í frásögn brotaþola um það hver tilgangur ákærða hafi verið með því að fara með henni og hver viðbrögð hennar hafi verið draga úr sönnunargildi framburðar hennar.

Þá skal þess getið að haft er eftir brotaþola í skýrslu um réttarlæknisfræðilega skoðun að ákærði hafi haft í hótunum við hana eftir atvikið. Það áréttaði hún ekki í skýrslutöku hjá lögreglu, en aðspurð fyrir dómi kvaðst hún ekki muna hvort svo hefði verið. Þvertók ákærði fyrir þetta atriði og fær það enga stoð í gögnum málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins er á því byggt að leggja beri til grundvallar stöðugan framburð brotaþola um að munnmök þau sem hún hafði við ákærða hafi verið gegn 11 vilja hennar. Hafi hann stýrt þeim með þeim hætti sem hún gerði grein fyrir í skýrslu sinni fyrir dómi. Komi það heim og saman við það sem brotaþoli hafi lýst á rannsóknarstigi bæði á neyðarmóttöku og hjá lögreglu. Þessu neitar ákærði, eins og áður segir, og kveðst ekki hafa haft nokkra ástæðu til að ætla að brotaþoli hafi verið mótfallin munnmökunum eða öðrum kynferðislegum samskiptum þeirra.

Í skýrslu brotaþola fyrir dómi kom fram að á meðan á kossunum stóð hafi allt gerst mjög hratt og áður en hún hafi vitað hafi hún verið byrjuð að hafa munnmök við ákærða en svo viljað hætta eftir að eitthvað hafi „farið í gang í hausnum á henni“. Samræmist þetta því sem hún bar um hjá lögreglu, að áður en hún hefði vitað af hefði hún verið „komin niður á hann“ og hann látið hana hafa við sig munnmök. Hafi hún reynt að bregðast við með því að „gera eitthvað smá fyrst“ en hún hafi vitað af fyrri reynslu að það væri til einskis. Eftir öðru kvaðst hún ekki muna nema að takmörkuðu leyti. Til að mynda kvaðst hún ekki muna hvort ákærði hefði spurt hana hvort hún vildi „deepthroata“ hann og að viðbrögð hennar hefðu verið eins og hann lýsti, þ.e. að hún hefði frosið.

Dómurinn telur frásögn brotaþola um upplifun sína af munnmökunum við ákærða vera trúverðuga. Gögn málsins og framburður vitna bera með sér að þau hafi verið brotaþola efst í huga eftir atvikið og hún hafi upplifað að ákærði hefði farið út fyrir mörk hennar í þeim efnum og verið harðhentur. Kemur þetta heim og saman við lýsingu ákærða sjálfs af viðbrögðum brotaþola eftir á. Brotaþoli bar ekki líkamlega áverka sem raktir verða til atviksins. Að mati dómsins útilokar það þó ekki að ákærði hafi verið ónærgætinn og harðhentur við kynmökin, eins og brotaþoli bar um og lýsti jafnframt á neyðarmóttöku. Taldi H læknir lýsingar hennar á einkennum, svo sem eymslum, vel geta samræmst frásögn hennar Þá telur dómurinn órökréttar athafnir brotaþola, sem voru allnokkrar í kjölfar atvika, og tregðu við að leggja fram formlega kæru ekki draga úr trúverðugleika hennar um vanlíðan sína vegna atviksins þrátt fyrir að sálfræðimati sé ekki til að dreifa í málinu.

Ásetningur er saknæmisskilyrði samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 18. gr. laganna, og er því ekki heimilt að refsa fyrir gáleysisbrot. Þarf ásetningur að ná til allra efnisþátta eins og brotinu er lýst og orsakasamhengisins á milli verknaðaraðferða sem leiða til þvingunar og kynmaka. Beinist sönnun hvað þetta varðar að því hvort ákærða hafi verið ljóst eða mátt vera ljóst að kynmök þau sem hann hefur gengist við hafi verið gegn vilja brotaþola eða hvort hann hafi með réttu mátt ætla að hún hefði verið þeim samþykk. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi því sem varð að lögum nr. 61/2007 er tekið fram að þegar ákærði neitar sök getur verið erfitt að sanna huglæga afstöðu hans til verknaðarins. Verða dómstólar þá 12 að meta hverju ákærði hafi hlotið að gera sér grein fyrir og tvinnast þá saman sakarmat og sönnunarmat. Mat ákærða á aðstæðum er lagt til grundvallar, þannig að ekki er unnt að refsa honum fyrir nauðgun ef hann hefur réttmæta ástæðu til að hafa ætlað að brotaþoli væri samþykkur kynmökunum.

Dómurinn telur ekkert liggja fyrir í málinu sem styður að fyrir ákærða hafi vakað að brjóta gegn brotaþola með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung áður en þau settust upp í bifreiðina. Þá telur dómurinn er gögn málsins eru virt heilstætt og þegar litið er til framangreinds framburðar brotaþola, að ósannað sé að ákærða hafi mátt vera ljóst að brotaþoli hafi verið mótfallin kynmökunum og þar með að hann hafi haft ásetning til að brjóta gegn henni með þeim hætti sem í ákæru er lýst. Ber að skýra vafa um framangreint ákærða í hag í samræmi við 108. gr. laga um meðferð sakamála. Verður hann því sýknaður af ákæru í málinu. Samkvæmt 2. mgr. 176. gr. sömu laga verður einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá dómi.

Eins og áður er rakið var ákærði sakfelldur fyrir umferðarlagabrot. Samkvæmt sakavottorði hans hefur hann fjórum sinnum gengist undir sátt vegna umferðarlagabrota, en tvö þeirra voru framin áður en hann var 18 ára gamall og hafa því ekki ítrekunaráhrif. Verður ákærði nú með vísan til dómvenju dæmdur í 45 daga fangelsi. Þá skal ákærði með vísan til lagaákvæða í ákæru sviptur ökuréttindum ævilangt.

Rétt þykir að allur sakarkostnaður, að undanskildum öðrum sakarkostnaði samkvæmt framlögðu yfirliti sækjanda sem tengist umferðarlagabrotum ákærða, greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði, sbr. 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008. Við ákvörðun þóknunar lögmanna er höfð hliðsjón af tímaskýrslum þeirra en jafnframt litið til reglna Dómstólasýslunnar nr. 11/2018. Við ákvörðun málsvarnarlauna verjanda er litið til þess að meginþungi vinnu hans var eftir að ákæra var gefin út, eins og tímaskýrsla ber með sér. Þar sést einnig að fundir með ákærða og önnur samskipti hafa verið óvenju tímafrek. Telur dómurinn rétt að líta til umfangs málsins í raun, sem er hefðbundið fyrir mál þessarar tegundar.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 45 daga.

Ákærði skal sviptur ökuréttindum ævilangt.

Einkaréttarkröfu er vísað frá dómi. 13

Málsvararlaun verjanda ákærða, G-kk-ef N-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.897.200 krónur, og réttargæsluþóknun G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 811.804 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði 504.234 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)

------------------ ------------------ ------------------

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Reykjavíkur 6. nóvember 2019

13

Málsvararlaun verjanda ákærða, G-kk-ef N-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.897.200 krónur, og réttargæsluþóknun G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 811.804 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði 504.234 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)

------------------ ------------------ ------------------

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Reykjavíkur 6. nóvember 2019