E-7656/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 19. mars 2008, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J-kk-þgf Á-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 150783-3569, Skúlaskeiði 16, Hafnarfirði, á hendur Fjölverki-verktökum ehf., kt. 630195-2259, Stórhöfða 35, Reykjavík, með stefnu er birt var 6. nóvember 2007.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 123.390 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá 1. desember 2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda. Til vara að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefnandi lýsir málavöxtum á þann veg að hann hafi hafið störf hjá stefnda hinn 1. september 2006 „við hellulagnir og yfirborðsfrágang“. Ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður og síðasti starfsdagur hans hjá stefnanda hafi verið 20. nóvember 2006. Samkvæmt launaseðlum hafi laun hans verið 1.400 kr. fyrir dagvinnu.

Þá er greint frá því að seinni hluta nóvembermánaðar hafi miklir kuldar verið þannig að 18. nóvember hafi orðið síðasti vinnudagur hans. Eigi að síður hafi hann mætt til vinnu 19. og 20. nóvember. En 20. nóvember hafi honum verið tilkynnt að ekki væri frekari vinnu að hafa hjá stefnda. Hann hafi ekki fengið laun á uppsagnarfresti og því leitað til Eflingar-stéttarfélags. Félagið hafi með bréfi 28. desember 2006 fyrir hönd stefnanda krafið stefnda um laun á uppsagnarfresti auk greiðslu orlofs. Með bréfi, dags. 4. janúar 2007, hafi stefndi á tilgreindum forsendum hafnað kröfu stefnanda. Stefnandi hafi síðan ítrekað kröfur sínar án árangurs.

Stefndi lýsir málavöxtum frá sinni hlið í sem fæstum orðum þannig: Félagið sá um gerð hraðahindrana fyrir Reykjavíkurborg. Ekki er unnt að sinna þessu eftir að tekur að snjóa og frysta. Í september 2006 var skammur tími til að ljúka þessu verkefni áður en vetur gekk í garð. Stefndi réð því verkamenn til viðbótar við þá sem fyrir voru, þar á meðal stefnanda, hinn 1. september 2006. Rúmri viku síðar var bróðir stefnanda, G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, einnig ráðinn til stefnda. Við ráðningu var skýrt tekið fram að einungis væri um vinnu í skamman tíma að ræða.

Þá er greint frá því að unnð hafi verið við gerð hraðahindrana langt fram eftir nóvembermánuði 2006. Mánudaginn 20. nóvember þótti þó ljóst að ekki yrði lengur haldið áfram með verkið, enda hafði snjóað mikið þá um helgina. Fundur hafi verið haldinn í starfstöð stefnda. Fundinn hefðu sótt T-kk-nf Í-kk-nf og G-kk-nf Í-kk-nf, fyrirsvarsmenn stefnda, sem og allir verkamenn í þeirra þjónustu: H-kk-nf E-kk-nf, M-kk-nf D-kk-nf, A-kk-nf W. P-x-x, D-kk-nf G. C-x-x, E-kk-nf R-kk-nf I-kk-nf, G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf og stefnandi. Lýst hafi verið yfir að gerð hraðahindrana væri stöðvuð, en starfsmönnum boðið að vinna út uppsagnarfrest, og tekið fram, að aðallega yrði unnið við frágang, þrif og önnur slík verkefni, t.d. að sækja efnisafganga, sem víða voru á verkstöðum. Jafnframt hafi verið tekið fram að ætla mætti að lítið yrði að gera. Á fundinum hafi forsvarsmenn stefnda boðað að átölulaust væri af þeirra hálfu þó menn hættu strax.

Sagt er frá því að misjafnt hafi verið hvað verkamennirnir gerðu eftir fundinn. Sumir hefði unnið hjá stefnda hluta uppsagnarfrests en sumir út uppsagnarfrest. Stefnandi og bróðir hans hafi hins vegar ekki látið sjá sig hjá stefnda eftir 20. nóvember 2006. Hafi því verið álitið að stefnandi hefði ákveðið að hætta strax.

Stefnandi byggir á því að hinn 20. nóvember 2006 hafi honum verið tilkynnt að meiri vinnu hjá stefnda væri ekki að hafa. Jafnframt hafi G-kk-nf Í-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, tjáð honum að haft yrði samband við hann ef frekari vinnu yrði að hafa. Rangt væri að hann hefði samþykkt að hætta strax og fá ekki greidd laun á uppsagnarfresti. Ekki hafi verið minnst á uppsagnarfrest, er hann var sendur heim vegna verkefnaleysis stefnda. Jafngilti það fyrirvaralausri uppsögn. Honum hafi ekki verið sagt að ráðning hans væri tímabundin með einhverjum hætti. Ráðningarsamningur í þá veru hafi ekki verið gerður við hann né hafi hann samþykkt með öðrum hætti að eiga engan uppsagnarfrest.

Vísað er til þess að í kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Eflingar-stéttarfélags, grein 12.2, hafi stefnandi átt 12 daga uppsagnarfrest, enda hafi hann starfað hjá stefnda lengur en tvær vikur samfellt. Samningur einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar ákveða séu ógildir, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980, eins og ákvæðinu var breytt með 5. gr. laga nr. 69/1993.

Bent er á að í bréfi G-kk-ef Í-kk-ef framkvæmdastjóra til Eflingar-stéttarfélags vegna málsins, dagsettu 4. janúar 2007, [dskj. nr. 4.] sé því lýst að stefnanda hafi verið boðið að mæta til vinnu og sinna öðrum verkefnum en hann hafi í raun verið ráðinn til, t.d. við þrif á verkstæði og kaffidrykkju. Stefnandi hafi hins vegar verið ráðinn til að vinna við hellulagnir og yfirborðsfrágang við hraðahindranir fyrir Reykjavíkurborg, sbr. upphafsorð bréfsins. Þannig hafi verið um breytingar á ráðningarkjörum stefnanda að ræða. Hyggist atvinnurekandi einhliða breyta ráðningarkjörum starfsmanns síns sé honum skylt að tilkynna það með sama hætti og fresti og ef um uppsögn væri að ræða. Uppsögn breyti ekki efni ráðningarsambands. Stefnandi hafi þannig átt sömu réttindi á uppsagnartíma og hann naut áður.

Tölulega sundurliðar stefnandi kröfu sína þannig:

Laun á uppsagnarfresti 20. nóvember til 2. desember 2006

- 80. klst. * 1.400 kr. 112.000 kr.

Orlof

- 112.000 kr. * 10.17% 11.390 kr.

Samtals vangreitt 123.390 kr.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi verið ráðinn til almennra verkamannastarfa á grundvelli kjarasamnings atvinnurekanda við Eflingu-stéttarfélags. Það sé á engan hátt löglaust, í andstöðu við kjarasamning eða ósamboðið verkamanni – sem lagt var fyrir verkamenn stefnda hinn 20. nóvember 2006 - að ganga frá og þrífa verkstæði, vélar og verkfæri, koma tækjum á geymslusvæði, taka þátt í að sækja efnisafganga á verkstaði og eftir atvikum að skila þeim til seljanda eða farga, og ýmislegt annað svipað, sem og að drekka kaffi.

Byggt er á því að stefnandi hafi átt þess kost að hætta strax eða fljótlega, eða vinna út uppsagnarfrest. Stefnandi hafi ekki mætt til vinnu eftir 20. nóvember 2006. Réttur hans til launa hafi við það fallið niður.

Varakröfu sína byggir stefndi á því að vísa til tölulegrar sundurliðunar á kröfu stefnanda. Þá segir orðrétt í greinargerð:

Ef deilt er í 112.000,- með 40, þá kemur út 2.800,- og virðist þannig tímakaupið tvöfaldað í stefnukröfunni, en rétt tímakaup er kr. 1.400,- eins og sjá má á dskj. nr. 8.

Þegar kr. 1.400,- er margfaldaðar með 40 kemur út kr. 56.000,- og orlof , 10,17% er kr. 5.695,-. Þannig er ljóst að höfuðstóll kröfunnar getur í hæsta lagi numið kr. 61.695,-. Af þessari ástæðu eru reiknaðir dráttarvextir kr. 20.750,- til 20. nóvember 2007, sbr. dskj. 11, alltof háir, enda reiknaðir ofan á kröfu sem er tölulega röng, sbr. framangreint.

Þá er málskostnaði, sbr. dskj.11, mótmælt sem allt of háum, enda nemur hann hátt í tvöföldum höfuðstóli kröfunnar, ef hún er rétt reiknuð, sbr. framangreint. Þá þykir með ólíkindum að svo mikill málskostnaður geti safnast á þetta mál, sem er lítið í sniðum.

Þá er þess einnig krafist, að allar tekjur sem stefnandi hafði á umræddum tíma skuli dregnar frá, enda er skorað á hann að leggja fram í málinu gögn varðandi lifibrauð sitt á umræddum tíma.

Stefnandi, J-kk-nf Á-kk-nf G-kk-nf, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagðist m.a. hafa starfað við hellulagningu hjá stefnda. Hann kvaðst hafa sótt um starf hjá stefnda og verið ráðinn með skömmum fyrirvara.

Hinn 20. nóvember 2006 kvaðst stefnandi hafa mætt til vinnu hjá stefnda. Ljóst hefði verið að ekki yrði hellulagt þann dag vegna veðurs. Ekki hafi verið rætt um framtíð hans hjá stefnda. Hann hafi grunað að vertíð væri lokið og ætlað að uppsagnarfrestur yrði greiddur þar sem ekki var lengur neitt fyrir hann að gera hjá stefnda. Hann hafi ekki verið spurður hvort hann vildi vinna í uppsagnarfresti. G-kk-nf, eigandi stefnda, hefði sagt að sennilega væri störfum lokið vegna snjókomu en hann myndi hafi samband.

Stefnandi sagði að fundur hefði ekki verið haldinn af hálfu stefnda með starfsmönnum. Ekki hefði verið rætt um uppsagnarfrest eða hvernig honum yrði háttað; honum hafi ekki verið boðið að vinna áfram hjá stefnda. Haft hefði verið á orði að Pólverjarnir, sem unnu þá hjá stefnda, gætu haldið áfram vinnu við að taka til á verkstæðinu. Ekki hefði verið talað um neitt sem hann og bróðir hans [G-kk-nf K-kk-nf] gætu fengið vinnu við. Er þeir yfirgáfu staðinn hafi þeim verið tjáð að haft yrði samband ef einhverja vinnu yrði að hafa. Þeir hefðu hins vegar engin boð fengið frá stefnda í þá veru.

Spurt var hvers vegna þeir hefðu ekki leitað til Eflingar-stéttarfélags fyrr en í desember. Stefnandi sagði að þeim hefði þótt það sjálfsagt að þeir fengju greitt á uppsagnarfresti. Ekki hefði verið rætt um að þeir sem hættu störfum fengju ekki laun á uppsagarfresti.

Vísað var til dskj. nr. 18, sem er myndrit að ársreikningi Gauta verkstofu ehf. 2006, og spurt var hvaða fyrirtæki þetta væri. Stefnandi sagði að þetta væri fyrirtæki sem faðir hans hefði stofnað. [Á dskj. nr. 17, sem er útprentun úr hlutafélagaskrá, segir að tilgangur félagsins séu landmælingar, ritstörf og fleiri þjónusta, garðyrkja, smásala og heildsala, rekstur fasteigna og lánastarfsemi.] Stefnandi kvaðst hafa unnið við garðslátt sumarið 2006. Stefnandi kvaðst ekki hafa starfað á tímabilinu 20. nóvember til og með 2. desember 2006.

Stefnandi sagðist hafa unnið hjá stefnda við frágang og við að tyrfa og það sem var hægt að gera, þegar hann var ekki að helluleggja.

G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hafi starfað hjá stefnda við hellulagningar og frágang í því sambandi frá 8. september 2006.

G-kk-nf K-kk-nf sagði að starfslok hans hjá stefnda hefði orðið hinn 20. nóvember 2006. Hann hafi mætt þennan dag eins og venjulega. Ljóst hefði verið að ekki var unnt að vinna við hellulagnir vegna veðurs. G-kk-nf hefði gefið í skyn að ekki væri meiri vinnu að fá fyrir hann og bróður hans. Er þeir gengu í burtu hefði hann tjáð þeim að hann myndi hringja til þeirra yrði einhverja vinnu að hafa. Þeir hefðu ekki gert ráð fyrir því eins og kom á daginn.

G-kk-nf K-kk-nf sagði að G-kk-nf hefði ekki boðið þeim vinnu á uppsagnarfresti, ekki hefði verið rætt um uppsagnarfrest.

G-kk-nf K-kk-nf kvaðst hafa unnið hjá Gauta-verkstofu ehf. frá því í maí fram í september 2006. Hann kvaðst hafi unnið hjá Póstmiðstöðinni ehf. frá 29. nóvember 2006.

Vísað var til dskj. nr. 5, sem er ódagsett bréf stefnanda og J-kk-ef Á-kk-ef G-kk-ef til Eflingar-stéttarfélags þar sem segir m.a.: Hann [G-kk-nf]sagði við okkur að það væri ekkert hægt að gera nema sitja bara og drekka kaffi, og síðan spurðum við hvort við ættum þá bara að fara heim, og hann játaði því og sagðist ætla að hafa samband við okkur ef við ætluðum að reyna að vinna eitthvað meira. G-kk-nf kvað G-kk-þf hafa sagt þeim þetta. Hann hafi ekki skilið þetta svo að G-kk-nf væri að bjóða þeim að vinna lengur.

G-kk-nf Í-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að stefnandi og bróðir hans hefðu verið ráðnir til að vinna við hellulagnir og störf því tengdu, almenn verkamanna störf sem til féllu hverju sinni. G-kk-nf sagði að vinna hefði byrjað með því að allir mættu á morgnana í húsnæði stefnda. Hinn 20. nóvember 2006 hafi verið ljóst að vetur var kominn, snjóað hafði og jörð frosin. Menn höfðu tekið sér sæti og fengið sér kaffisopa, metið stöðuna. Ljóst hefði verið að ekki yrði hellulagt. Viðstaddir hefðu verið bræðurnir G-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf Á-kk-nf, M-kk-nf D-kk-nf, E-kk-nf, H-kk-nf og T-kk-nf. Þetta hafi ekki verið formlegur fundur.

G-kk-nf sagði að kaffiaðstaða væri á verkstæði stefnda, í 150 fermetra verkstæðishúsnæði, aðstöðu fyrir verkfæri, vélar og tæki. Ljóst hefði verið að þarna væru framhaldandi verkefni, tengd vinnu inni meðan frost væri. Tveir Pólverjar, sem unnu hjá stefnda stuttan tíma, hefðu þá verið þarna. Ljóst hefði verið að menn yrðu að klára uppsagnarfrestinn með vinnu þarna inni við þau verkefni er þar buðust. Þar sem ekki var þörf á öllum starfsmönnunum við þau störf, hefði hann sagt við þá, að hann gæfi eftir rétt stefnda til vinnuframlags þeirra. Ef þeir fengju aðra vinnu eða kysu að hætta, þá mættu þeir gera það.

G-kk-nf sagði að rangt væri að hann hefði sagt G-kk-þgf K-kk-þgf og J-kk-þgf Á-kk-þgf að hann myndi hringja til þeirra ef frekari vinnu væri að hafa hjá stefnda.

Lagt var fyrir G-kk-þf dskj. nr. 4, sem er bréf hans til Eflingar-stéttarfélags, dags. 4. janúar 2007, þar sem segir m.a.: Starfsmönnum var gerð grein fyrir stöðunni strax um morguninn og þeim boðið að mæta til vinnu og sinna öðrum verkefnum inni á verkstæði við þrif og slíkt út uppsagnarfrest. Spurt var hvort honum hefði dottið það í hug að segja mönnum formlega upp með uppsagnarbréfi. G-kk-nf sagði að ekki hefði unnist tími til þess. Þeir hefðu farið þennan morgun áður en tækifæri gafst til þess.

T-kk-nf Í-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að 20. nóvember 2006 hafi hann verið inni á verkstæði stefnda með starfsmönnum. Hann kvaðst þó ekki muna hvort hann hefði verið viðstaddur þegar G-kk-nf talaði við stefnanda og J-kk-þf Á-kk-þf. Hann kvaðst þó hafa sagt þeim eins og öllum hinum að vinnu væri lokið úti en verkefni væru inni, þrífa verkstæðið, drekka kaffi og hafa það rólegt í þessar tvær vikur, sem starfsmenn hefðu rétt til að starfa áfram, óskuðu þeir þess.

T-kk-nf kvaðst hafa haft það á tilfinningunni að stefnanda og J-kk-þgf Á-kk-þgf hefði þótt það fyrir neðan virðingu sína að þrífa verkstæðið. Hann kvaðst ekki hafa sagt þeim að hann myndi hringja til þeirra ef frekari vinnu væri að hafa hjá stefnda fyrir þá.

H-kk-nf E-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði unnið hjá stefnda haustið 2006. Hann kvaðst hafa hafði störf hjá stefnda sumarið 2006. Hann kvaðst ekki lengur starfa hjá honum. Mánudaginn 20. nóvember 2006 kvaðst hann hafa verið staddur á verkstæði stefnda ásamt G-kk-þgf, T-kk-þgf, G-kk-þgf K-kk-þgf, J-kk-þgf Á-kk-þgf, E-kk-þgf og Pólverjum. Hann kvaðst ekki muna hvað hann var að gera.

H-kk-nf sagði að rætt hefði verið um að ekki yrði lengra haldið með hellulagnir vegna veðurs. Mönnum hafi verið tjáð hvernig staðan væri, hellulögnum væri hætt. Kvaðst hann hafa heyrt að mönnum var boðið að sitja og drekka kaffi út uppsagnarfrest eða fara heim. Hann kvaðst ekki muna að rætt hefði verið um önnur störf.

E-kk-nf R-kk-nf I-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði verið starfsmaður stefnda haustið 2006. Kvaðst hann hafa hafið störf hjá stefnda í ágúst 2006. Hann kvaðst ekki lengur starfa hjá honum. E-kk-nf R-kk-nf kvaðst hafa starfað sem undirverktaki hjá stefnda. Hann kvaðst hafa verið í húsnæði stefnda að morgni 20. nóvember 2006.

E-kk-nf R-kk-nf sagði að fimmtudaginn og föstudaginn fyrir mánudaginn 20. nóvember hafi verið byrjað að stöðva útivinnu og fara í önnur verk inni á verkstæði, taka til og dytta að vélum og tækjum, drekka kaffi og spjalla um veðrið. Rætt hafi verið um að uppsagnarfresturinn yrði unninn út með þessum hætti.

Ályktunarorð: Óumdeilt er að stefnandi starfaði hjá stefnda frá 1. september til 20. nóvember 2006. Í 1. gr. laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda nr. 55/1980, eins og ákvæðinu var breytt með 5. gr. laga nr. 69/1992, segir m.a. að samningar einstakra launamanna og atvinnurekanda, um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar ákveða, skuli ógildir. Samkvæmt ákvæði greinar 12.2 í kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Eflingar-stéttarfélags o.fl. er uppsagnarfrestur eftir tveggja vikna samfellt starf hjá sama atvinnurekanda tólf almanaksdagar. Þá segir að ákvæði greinar 12.2 komi að fullu í stað ákvæða 1. gr. laga nr. 19/1979 um uppsagnarfrest. Í grein 12.3 í kjarasamningnum segir að uppsagnafrestur sé gagnkvæmur og allar uppsagnir skuli vera skriflegar.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki mætt til vinnu eftir 20. nóvember 2006. Réttur hans til launa hafi við það fallið niður.

Stefnandi byggir hins vegar á því að forsvarsmenn stefnda hafi ekki boðið honum vinnu á uppsagnarfresti. Hann hafi spurt G-kk-þf, framkvæmdastjóra stefnda, hinn 20. nóvember 2006, hvort hann ætti bara að fara heim. G-kk-nf hafi játað því. Engin boð hafi síðan borist frá stefnda.

Ekki er sannað hvaða orð fóru í milli stefnanda og stjórnarmanna stefnda, G-kk-ef og T-kk-ef, hinn 20. nóvember 2006, um starfslok stefnanda. Stefndi verður að bera hallann af því. Stjórnarmönnum stefnda var í lófa lagið að hafa uppsögn skriflega og geta þess þar, eða á sameiginlegum fundi með starfsmönnum stefnda, að skilyrði þess að fá laun á uppsagnarfresti væri að mæta til vinnu þann tíma.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð með vöxtum og málskostnaði án virðisaukaskatts, allt eins og í dómsorði segir.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Fjölverk-verktakar ehf., greiði stefnanda, J-kk-þgf Á-kk-þgf G-kk-þgf, 123.390 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá 8. desember 2006 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 100.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf Þ-kk-nf