S-84/2014

Málið, sem dómtekið var 13. síðasta mánaðar, er höfðað með ákæru sérstaks saksóknara, útgefinni 30. janúar síðastliðinn, á hendur S-kk-þgf T-kk-þgf, kt. 000000-0000, Bakkahjalla 10, Kópavogi, „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, sem framkvæmdarstjóri og meðstjórnandi einkahlutafélagsins Steinsmiðjan, með því að hafa:

1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskattskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna maí - júní rekstrarárið 2011 og janúar – febrúar rekstrarárið 2012 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna mars – apríl, maí – júní og nóvember – desember rekstrarárið 2010, janúar – febrúar til og með nóvember – desember rekstrarárið 2011 og janúar – febrúar til og með maí – júní rekstrarárið 2011, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 19.848.220, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldinn VSK

Árið 2010

mars – apríl kr. 1.785.788

maí – júní kr. 1.393.175

nóvember – desember kr. 2.048.837

kr. 5.227.800

Árið 2011

janúar – febrúar kr. 1.115.699

mars – apríl kr. 1.287.958

maí – júní kr. 2.223.663

júlí – ágúst kr. 1.469.196

september – október kr. 1.404.249

nóvember – desember kr. 1.607.278

kr. 9.108.043

Árið 2012

janúar – febrúar kr. 943.078

mars – apríl kr. 2.036.573

maí – júní kr. 2.532.726

kr. 5.512.377

Samtals alls: kr. 19.848.220

2. Eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna maí til og með desember rekstrarárið 2010, janúar til og með desember rekstrarárið 2011 og janúar til og með apríl, júní og júlí rekstrarárið 2012, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, samtals að fjárhæð kr. 13.657.446, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldinn staðgreiðsla

Árið 2010

maí kr. 465.951

júní kr. 519.844

júlí kr. 339.320

ágúst kr. 388.093

september kr. 439.740

október kr. 410.213

nóvember kr. 418.621

desember kr. 535.684

kr. 3.517.466

Árið 2011

janúar kr. 385.247

febrúar kr. 465.335

mars kr. 316.579

apríl kr. 369.355

maí kr. 469.974

júní kr. 909.844

júlí kr. 442.528

ágúst kr. 659.169

september kr. 451.548

október kr. 633.447

nóvember kr. 691.394

desember kr. 788.933

kr. 6.583.353

Árið 2012

janúar kr. 311.947

febrúar kr. 392.923

mars kr. 498.360

apríl kr. 660.769

júní kr. 1.016.872

júlí kr. 675.756

kr. 3.556.627

Samtals alls: kr. 13.657.446

Framangreind brot ákærða teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 1. tölulið ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 2. tölulið ákæru.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Mál þetta var þingfest þann 25. febrúar síðastliðinn og mætti ákærði þá fyrir dóm ásamt I-kk-þgf H-kk-þgf Ó-kk-þgf héraðsdómslögmanni, sem var skipaður verjandi ákærða að hans ósk. Í þinghaldinu óskaði sækjandi eftir því að bóka um eftirfarandi leiðréttingar á ákæru: „Í fyrsta lagi sé málið höfðað fyrir Héraðsdómari Reykjaness en ekki Héraðsdómi Reykjavíkur líkt og greinir í ákæru. Í öðru lagi sé ákæran gefin út af sérstökum saksóknara 30. janúar 2014, en ekki 30. janúar 2013 líkt og greinir í ákæru. Í þriðja lagi hafi misritast ártalið 2011 undir 1. tölulið ákærunnar þar sem segir í ákærunni: „og janúar – febrúar til og með maí – júní rekstrarárið 2011“, en þar eigi að segja „og janúar – febrúar til og með maí – júní rekstrarárið 2012“. Í kjölfarið var jafnframt fært til bókar að af hálfu verjanda og ákærða væru ekki gerðar athugasemdir við framangreindar leiðréttingar og að ákæran leiðréttist til samræmis við þetta.

Í því þinghaldi játaði ákærði skýlaust sök, bæði samkvæmt 1. og 2. tl. ákærunnar. Hann vildi þó koma á framfæri að hann hafi greitt 859.037 krónur inn á virðisaukaskattsskuldina fyrir tímabilið mars – apríl 2010 þann 29. nóvember 2010, sbr. 1. tl. ákærunnar. Jafnframt að hann hafi greitt 450.732 krónur inn á skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir tímabilið maí 2010 þann 13. janúar 2012, sbr. 2. tl. ákærunnar. Þá vildi ákærði einnig koma á framfæri að hann hafi skilað skýrslu vegna virðisaukaskatts fyrir tímabilið maí – júní 2011 þann 8. ágúst 2011, en henni hafi átt að skila inn 5. ágúst 2011. Skýrslu fyrir janúar – febrúar 2012 hafi verið skilað 10. apríl 2012, en hafi átti að skila 5. apríl 2012. Að svo búnu voru af hálfu ákærða lagðar fram greiðslukvittanir vegna innborgunar á virðisaukaskatt fyrir tímabilið mars – apríl 2010 og vegna innborgunar á staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir tímabilið maí 2010. Í kjölfarið lýstu sakflytjendur sig sammála um að ofangreindar fjárhæðir hefðu ekki áhrif á tímapunktinn þegar brot ákærða teldust fullframin. Óskaði verjandi ákærða eftir fresti til að leggja fram frekari gögn í málinu og var málinu frestað til að svo mætti verða.

Þann 13. síðasta mánaðar mættu ákærði, verjandi hans og sækjandi aftur á dómþing. Þá voru eftirfarandi gögn lögð fram af hálfu ákærða: Sameiginlegar reglur fjármálafyrirtækja, sölutölur, upplýsingar um skuldir úr ársreikningi 2009, samskipti við BYR vegna „beinu brautarinnar“, samskipti við innheimtumenn ríkissjóðs, samkomulag um greiðsluáætlun dagsett 23. nóvember 2010 og samkomulag um greiðsluáætlun dagsett 3. október 2011. Í kjölfarið var fært til bókar að af hálfu sakflytjenda væri ekki óskað eftir því að fram færi aðalmeðferð í málinu.

Með vísan til skýlausrar játningar ákærða í þinghaldinu 25. febrúar síðastliðinn og þar sem dómari taldi ekki ástæðu til að draga í efa að játning hans væri sannleikanum samkvæm var farið með málið í samræmi við ákvæði 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, án þess að frekari sönnunarfærsla færi fram, eftir að sækjandi og verjandi ákærða höfðu tjáð sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Um málavexti vísast til ákæruskjals með áorðnum breytingum, sbr. það sem að framan er rakið. Sannað er með skýlausri játningu ákærða fyrir dómi og öðrum gögnum málsins að ákærði hefur gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Ákærði hefur því með háttsemi sinni unnið sér til refsingar. Að mati dómsins og með stoð í dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands, eru brot ákærða talin meiri háttar og eru réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir háttsemi sína.

Af hálfu ákærða er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og gerir verjandi kröfu um hæfilega þóknun sér til handa.

Í máli verjanda ákærða kom fram að hann teldi ákærða eiga sér miklar málsbætur. Aðstæður í máli ákærða væru sérstakar. Þar á meðal að Steinsmiðjan ehf. hafi lent í ófyrirséðum fjárhagserfiðleikum vegna hruns bankanna og hruns á byggingarmarkaði og leitast hafi verið við að ráða bót á þeim erfiðleikum, meðal annars með því að fara í úrræðið „beina brautin“ í samstarfi við viðskiptabanka félagins. Á endanum hafi bankinn ekki talið félagið falla undir úrræðið þar sem það stæði of vel. Árið 2010 hafi félagið verið komið í mikla fjárhagserfiðleika og félagið lent í vandræðum með greiðslu vörsluskatta og því verið í miklum samskiptum við innheimtumann ríkissjóðs. Í tvígang hafi verið samið um greiðsluáætlanir og reynt hafi verið að greiða inn á skattaskuldir sem hafi verið að myndast. Í samskiptum við innheimtumann hafi ekkert verið reynt að fela og innheimtumenn ríkissjóðs verið upplýstir. Upplýsingar ákærða og félagsins hafi verið réttar og innheimtumenn ríkissjóðs hafi ekki talið ástæðu til að grípa til aðgerða. Enginn persónulegur ávinningur hafi verið af brotunum fyrir ákærða og ákærði hafi engu leynt. Hann hafi komið hreint fram og aðstoðað við að upplýsa málið á rannsóknarstigi. Engar athugasemdir hafi verið gerðar við bókhald félagsins, það sé rétt og nákvæmt. Vegna réttmætra væntinga Steinsmiðjunnar ehf. og ákærða um úrræðið „beina brautin“ hafi fyrirtækinu verið lokað seint og skuldir safnast upp. Þá hafi verið greitt inn á skattaskuldir félagsins og meta eigi innborganir á þann hátt sem séu ákærða hagfelldastar. Ákærði hafi einn þriggja fyrrverandi fyrirsvarsmanna verið ákærður, það sé óútskýrt og til þess fallið að gera málsmeðferðina þyngri fyrir ákærða.

Fyrir liggur vottorð fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra þar sem fram kemur að ákærði var framkvæmdastjóri félagsins og sat í stjórn þess sem meðstjórnandi á því tímabili sem sakargiftir taka til. Samkvæmt vottorðinu var A stjórnarformaður félagsins og B sat einnig í stjórn þess sem meðstjórnandi. Ákærði bar við skýrslutöku hjá sérstökum saksóknara að hann hafi alfarið farið með hvers kyns skattskil, en að A hafi ekki haft hlutverk þar. Við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins bar ákærði á sömu lund, að hann hafi alfarið einn séð um daglegan rekstur og aðrir ekki komið þar nærri. Fær framburður ákærða aukinheldur stoð í framburði annarra stjórnarmanna við rannsókn málsins. Fyrir dómi skýrði sækjandi ákvörðun um að ákærði hafi einn verið ákærður í máli þessu, með vísan til framburðar ákærða á rannsóknarstigi, sbr. það sem fyrr segir, og dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 354/2013.

Ákærði stóð ekki skil á virðisaukaskatti félagsins á lögmæltum tíma og ekki tveimur virðisaukaskattskýrslum, sbr. fyrri töluliður ákæru. Nam vangoldinn virðisaukaskattur á þar tilgreindum tímabilum alls 19.848.220 krónum, en greiddar voru 859.037 krónur inn á virðisaukaskattsskuldina fyrir tímabilið mars – apríl 2010 þann 29. nóvember 2010. Þá stóð ákærði ekki skil á staðgreiðslu opinberra gjalda þau tímabil sem síðari ákæruliður tekur til. Nam vangoldin staðgreiðsla á þar tilgreindum tímabilum alls 13.657.446 krónum, en greiddar voru 450.732 krónur inn á skuldina vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir tímabilið maí 2010 þann 13. janúar 2012.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Hann hefur játað brot sín greiðlega, hvort tveggja á rannsóknarstigi og fyrir dómi, og er það virt honum til málsbóta. Skilagreinum og öllum virðisaukaskattsskýrslum nema tveimur var skilað á lögmæltum tíma, en brot ákærða varða verulegum fjárhæðum og stóðu vanskilin yfir um talsverðan tíma áður en rekstri Steinsmiðjunnar ehf. var hætt. Með vísan til þessa þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði, en rétt þykir að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Verður ákærða einnig gerð sektarrefsing samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987. Þrátt fyrir þær skýringar, sem færðar hafa verið fram af hálfu ákærða fyrir dómi, er ekki fallist á það að ákærði eigi sér slíkar málsbætur að unnt sé að fara niður úr sektarlágmarki því sem tiltekið er í 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nema vegna þeirra tímabila sem greitt var inn á og að framan greinir. Þær innborganir eru verulegar vegna þeirra tímabila, sbr. greind lagaákvæði og dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 428/2005. Hvað sem leið fjárhagslegum áföllum Steinsmiðjunnar ehf., væntingum ákærða til þess að fjárhagur félagsins myndi vænkast og samskiptum ákærða við innheimtumann ríkissjóðs, er ekki framhjá því litið að um er að ræða skatta og gjöld að verulegum fjárhæðum, sem skiluðu sér í rekstur félagsins og ákærða bar að sjá til að myndu skila sér til ríkissjóðs. Með vísan til framangreinds verður ákærða gert að greiða sekt að fjárhæð 62.700.000 krónur, en um vararefsingu fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Ákærði verður einnig dæmdur til að greiða allan sakarkostnað sem hlaust af málinu, sem er þóknun skipaðs verjanda ákærða, I-kk-ef H-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns, á rannsóknarstigi og fyrir dómi og er hæfilega ákveðin 313.750 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

H-kk-nf Þ-kk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Ákærði, S-kk-nf T-kk-nf, sæti fangelsi í átta mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 62.700.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins, en sæti ella fangelsi í tólf mánuði.

Ákærði greiði allan sakarkostnað sem er þóknun skipaðs verjanda hans, I-kk-ef H-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns, 313.750 krónur.

H-kk-nf Þ-kk-nf