E-163/2010

Mál þetta var höfðað 14. maí 2010 og dómtekið 7. janúar 2011. Stefnandi er R-kk-nf K-kk-nf, Skjólsölum 9 í Kópavogi, en stefndi er Háskólinn á Bifröst ses. í Borgarbyggð.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 1.675.678 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá 15. ágúst 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi samþykkir kröfu stefnanda að fjárhæð 115.900 krónur en krefst sýknu að öðru leyti. Jafnframt krefst stefndi þess að stefnanda verði gert að greiða málskostnað.

I

Með samningi 11. desember 2008 var stefnandi ráðinn til stefnda í starf aðjunkts við viðskiptadeild skólans og var starfshlutfallið ákveðið 60%. Stefnandi hóf störf 1. janúar 2009 og var ráðningin ótímabundin með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti. Samkvæmt samningnum voru mánaðarlaun 250.000 krónur að teknu tilliti til starfshlutfalls stefnanda en miðað við fullt starf námu launin 416.667 krónum. Ferðastyrkur var ákveðinn 650 km/klst. á mánuði miðað við skrá ferðakostnaðarnefndar ríkisins á hverjum tíma. Jafnframt bar eftir sömu skrá að greiða stefnanda dagpeninga í tvo daga á mánuði. Enn fremur átti að greiða árlega til viðbótar greiðslu sem svaraði til mánaðarlauna og var tekið fram í samningnum að það væri til að mæta orlofs- og desemberuppbót, ógreiddri yfirvinnu og óreglulegum vinnutíma, meðal annars vegna skólasetninga, útskrifta og vinnuhelga. Þá greiðslu átti að inna af hendi með launum fyrir desember, en gjalddagi launa var 15. hvers mánaðar.

Í ráðningarsamningi aðila var tekið fram að deildarforseti legði fyrir upphaf hvers skólaárs starfsáætlun fyrir stefnanda þar sem fram kæmu kennd námskeið, áætlun um fjölda ritgerða, önnur verkefni tengd kennsluþætti starfsins og þátttaka í rannsóknum. Einnig sagði í samningnum að starfsmaður og deildarforseti skyldu árlega fyrir lok kennsluárs halda fund til að meta starfið, framgang starfsmanns, starfsáætlun næsta árs og hugsanlegar launabreytingar.

Í málinu liggur fyrir starfsáætlun fyrri stefnanda fyrir árið 2009, en þar er vinnuframlag stefnanda sundurliðað þannig:

Námskeið Kennsla Verkefni Vika

Rekstrarstjórnun (fjarnám) 9,9% 5,7% 8-13

Operation Management (staðarnám) 12,6% 4,7% 18-20

Process Management (fjarnám) 8,9% 37-43

Process Management (staðarnám) 12,3% 11-19

Verkefni

Ms ritgerðir (3%) 9%

Bs ritgerðir (1%) 3%

Stjórnun, sérverkefni o.fl. 2,4%

Stefnanda var sagt upp störfum miðað við 31. maí 2009 og starfaði hann út þriggja mánaða uppsagnarfrest til loka ágúst sama ár. Stefnandi fékk greidd laun samkvæmt ráðningarsamningi sínum við stefnda þar til hann lét af störfum. Stefnandi telur sig eiga frekari kröfur á hendur stefnda vegna vinnuframlags og er ágreiningur þar að lútandi til úrlausnar í málinu.

II

Stefnandi vísar til þess að starfshlutfall hans hjá stefnda hafi verið reiknað út á grundvelli starfsáætlunar stefnda, en sú áætlun hafi miðað við vinnuframlag á ársgrundvelli. Stefnandi bendir á að vinnuframlag hans hafi að megin hluta til átt að inna af hendi á fyrri hluta starfsársins eins og ráðið verði af áætluninni. Fullyrðir stefnandi að þessi vinnutilhögun sé þekkt meðal kennara og hjá kennurum á háskólastigi sé þetta fyrirkomulag algengt. Í þessu felist að vinnuframlagið dreifist ójafnt á tímabilum þótt laun séu greidd reglulega í föstu vinnusambandi.

Stefnandi bendir á að hann hafi skilað vinnuframlagi á fyrri hluta starfsársins í samræmi við starfsáætlun þegar hann lét af störfum. Um sé að ræða kennslu í rekstrarstjórnun (9,9%), umsjón verkefna í þeirri grein (5,7%), kennslu í Operation Management (12,6%) og umsjón verkefna í þeirri grein (4,7%). Jafnframt bendir stefnandi á að honum hafi til viðbótar við þetta verið falið að kenna Operation Management í viku 21-23 (12,6%) og annast verkefni í þeirri grein á sama tímabili (4,7%). Þá hafi stefnandi tekið að sér að vera leiðbeinandi nemanda við ritun meistararitgerðar (3%), auk þess sem taka verði tillit til stjórnunarstarfa miðað við þann tíma sem stefnandi var að störfum (2,4% x 8/12 = 1,6%). Samtals hafi vinnuframlag stefnanda því numið 54,8% á ársgrundvelli af fullri vinnu á því tímabili sem stefnandi var að störfum. Stefnandi hafi hins vegar aðeins verið í 60% starfshlutfalli og fengið laun í samræmi við það í átta mánuði. Á ársgrundvelli geri það aðeins 40% af fullum launum (60% x 8/12). Því hafi raunverulegt vinnuframlag sem stefnandi innti að hendi verið umtalsvert meira eða 14,8%.

Stefnandi reisir kröfur sína á því að hann hafi ekki fengið laun og annað endurgjald fyrir vinnu sína í þágu stefnda í samræmi við vinnuframlag sem raunverulega var innt af hendi miðað við starfsárið. Þannig hafi hann á átta mánuðum skilað 54,8% af því 60% vinnuframlagi sem honum bar að inna af hendi á öllu starfsárinu. Með því að binda endi á vinnusambandið með uppsögn telur stefnandi að stefndi hafi girt fyrir réttar efndir samningsins.

Stefnandi vísar til þess að mánaðarlaun hafi samtals numið 344.200 krónum, sem sundurliðist í laun að fjárhæð 250.000 krónur, bifreiðastyrk 59.800 krónur (650 km x 92 kr.) og dagpeninga 17.200 krónur. Heildarlaun á tímabilinu janúar til ágúst 2009 hafi því samtals numið 2.753.600 krónum, en það jafngildi 40% af árs vinnuframlagi í stað 54,8%. Dómkrafan nemi þeim mismun eða 14,8% af heildarlaunum á ári, auk orlofs, áunninna réttinda vegna 13. mánaðar og framlags stefnda í lífeyrissjóð. Nánar sundurliðar stefnandi kröfur sínar þannig:

Vangreidd mánaðarlaun

(5.000.000 kr. x 54,8% − 2.000.000 kr.) kr. 740.000

Vangreiddur bifreiðastyrkur

(1.196.000 x 54,8% − 478.400 kr.) kr. 177.008

Vangreiddir dagpeningar

(688.000 x 54,8% − 275.200) kr. 101.824

Hlutdeild í launum vegna 13. mánaðar

(342.500 kr. x 8/12) kr. 228.333

Hlutdeild í bifreiðastyrk vegna 13. mánaðar

(1.196.000 kr./12 x 8/12) kr. 66.444

Hlutdeild í dagpeningum vegna 13. mánaðar

(688.000 kr./12 x 8/12) kr. 38.222

Ógreitt orlof

11,59% af launum á tímabilinu janúar til ágúst,

vangreiddum launum og hlutdeild í 13. mánuði kr. 228.130

Framlag í lífeyrissjóð

8% af vangreiddum launum, hlutdeild í 13.

mánuði og ógreiddu orlofi kr. 95.717

Samtals kr. 1.675.678

Stefnandi heldur því fram að forsendur við gerð ráðningarsamnings um vinnuframlag stefnanda á ársgrundvelli hafi ekki gengið eftir í ljósi ákvörðunar stefnda að segja samningnum upp með samningsbundnum þriggja mánaða fyrirvara. Kröfugerðin svari til mismunar á því sem stefnandi fékk greitt og vinnuframlagi hans. Stefnandi byggir á því að kröfur hans eigi sér viðhlítandi stoð í ráðningarsamningnum. Heldur stefnandi því fram að samninginn beri að þessu leyti að túlka sér í hag, enda hafi stefndi ráðið tilhögun vinnunnar.

Verði ekki talið að krafa stefnanda eigi sér næga stoð í ráðningarsamningnum er byggt á því að víkja beri samningnum til hliðar á grundvelli 36. gr. samningalaga, nr. 7/1936. Telur stefnandi bersýnilega ósanngjarnt að stefndi geti með uppsögn samnings takmarkað greiðsluskyldu sína eftir að stefnandi hafi efnt samninginn af sinni hálfu.

III

Stefndi heldur því fram að ráðningarsamning aðila beri að standa við eftir orðanna hljóðan. Engar forsendur séu til að túlka samninginn með því móti sem stefnandi geri auk þess sem rök standi ekki til að víkja samningnum til hliðar á grundvelli 36. gr. samningalaga.

Stefndi vísar til þess að samið hafi verið um ótímabundna ráðningu miðað við tiltekið starfshlutfall og laun. Starfshlutfallið hafi verið reiknað út eftir starfsáætlun en þar hafi raunframlag stefnanda numið 58,1%. Í málinu liggi því fyrir að stefnandi hafi ekki náð umsömdu 60% starfshlutfalli og raunar ekki heldur áætluðu vinnuframlagi. Að þessu gættu telur stefndi útreikninga stefnanda miðað við fullt starf haldlausa.

Stefndi bendir á að stefnandi hafi verið ráðinn ótímabundið og því eigi hann engan rétt á launum eftir að ráðningunni var slitið með uppsögn. Þegar af þessari ástæðu verði kröfur hans ekki teknar til greina. Jafnframt bendir stefndi á að framsetning stefnanda á vinnuframlagi sínu hafi ekki náð máli gagnvart starfsáætlun. Því sé ósannað að vinnuálag stefnanda hafi ekki verið úr hófi miðað við umsamið vinnuframlag.

Stefndi telur að vinnuframlag stefnanda sé töluvert minna en starfsáætlun og málatilbúnaður stefnanda gefi til kynna þegar tekið er mið af umfangi annarra kennara til samanburðar. Ef slíkri mælistiku sé brugðið á vinnuframlag stefnanda telur stefndi að vinnuframlagið hafi aðeins verið liðlega 41,13%. Að auki er áréttað að það eigi sér engan stað í samningi aðila að laun stefnanda hækki ef vinnuframlag fari fram úr áætlun. Þá eigi að endurskoða vinnutilhögun og kjör fyrir lok hvers skólaárs með tilliti til starfsáætlunar næsta árs. Aldrei hafi hins vegar reynt á slíka endurskoðun, enda hafi stefnanda verið sagt upp starfi fyrir lok skólaársins.

Stefndi vísar til þess að starfsáætlun, eins og sú sem tekin var saman fyrir stefnanda, hafi verið gerð fyrir alla kennara við skólann. Því sé vel þekkt hvaða vinnuálag sé að baki námsgreinum. Fullyrðir stefndi að miðað við þau úrlausnarefni sem stefnandi hafði með höndum í kennslu, rannsóknum, umsjón með ritgerðum og stjórnun hafi starfsáætlun fyrir hann verið of há. Því sé nær lagi að laun hafi verið ofgreidd en að stefndi standi í skuld við stefnanda.

IV

Stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda sem aðjúnkt við viðskiptadeild skólans með samningi 11. desember 2008. Samhliða ráðningunni tók stefndi saman starfsáætlun fyrir stefnanda vegna ársins 2009. Í þeirri áætlun var vinnuframlag stefnanda sundurliðað en samtals var það talið nema 58,1% af fullu starfi. Með hliðsjón af þessari áætlun var starfshlutfall stefnanda ákveðið 60% í ráðningarsamningnum. Í samræmi við samninginn fékk stefnandi greidd laun mánaðarlega en gert var ráð fyrir að vinnuframlag hans yrði aðallega á vormisseri. Stefnanda var sagt upp í maí 2009 og lét hann af störfum í lok ágúst það ár að liðnum þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Samningur um vinnu er gagnkvæm kröfuréttindi með greiðsluskyldu á báða bóga. Svarar þá réttur annars aðila til skyldu hins og öfugt. Um efndir slíkra samninga gildir sú meginregla kröfuréttar að samningsaðili á rétt á endurgjaldi í samræmi við eigin greiðslu nema annað leiði ótvírætt af samningi.

Þegar stefnandi lét af störfum hjá stefnda hafði hann skilað vinnuframlagi fyrir starfsárið 2009 sem nam 54,8% miðað við starfsáætlun. Hefur þetta ekki verið vefengt en fullyrðingar stefnda um að áætlun skólans gefi ekki rétta mynd af vinnuframlaginu eru ósannaðar. Þá byggir stefndi ekki á því að störfum stefnanda hafi verið áfátt. Á hinn bóginn hafði stefnandi aðeins fengið greidd laun fyrir átta mánuði ársins, en það svarar til 40% launa á ársgrundvelli. Á það verður ekki fallist að stefndi hafi getað takmarkað greiðsluskyldu sína með því að grípa til uppsagnar á samningnum þannig að ráðningarsambandinu yrði slitið áður en stefnandi hafði fengið greitt fyrir það vinnuframlag sem hann lét af hendi. Verður stefnda því gert að greiða stefnanda fjárhæð sem svarar til mismunar þess sem hann fékk greitt og vinnuframlagsins en það nemur 14,8% af árslaunum stefnanda. Er þá jafnframt fallist á að stefnda beri að greiða sömu viðbót vegna bifreiðastyrks og dagpeninga, enda verður að gera ráð fyrir að þessar greiðslur hafi tekið mið af starfshlutfalli stefnanda. Um þessa kröfuliði er ekki tölulegur ágreiningur en samtals nema þeir 1.018.832 krónum (laun 740.000 kr. + bifreiðastyrkur 177.008 kr. + dagpeningar 101.824).

Samkvæmt ráðningarsamningi aðila átti í desember að greiða til viðbótar með launum í desember 13. mánuðinn og var tekið fram að það væri til að mæta orlofs- og desemberuppbót, ógreiddri yfirvinnu og óreglulegum vinnutíma, meðal annars vegna skólasetninga, útskrifta og vinnuhelga. Að því gætu að umrædd greiðsla var vegna starfa á öllu árinu verður stefnandi talinn eiga rétt til hlutdeildar í greiðslunni sem svarar til þess vinnuframlags sem hann innti af hendi. Að meðtöldum bifreiðastyrk og dagpeningum námu mánaðarlaun stefnanda 344.200 krónum og verður stefnda gert að greiða honum sem nemur 54,8/60 af þeirri fjárhæð eða 314.369 krónur.

Þá verður stefnda gert að greiða orlof sem nemur 11,59% samkvæmt ráðningarsamningi. Nánar tiltekið er um að ræða ógreitt orlof fyrir tímabilið 1. maí til 31. ágúst 2009, en stefndi hefur samþykkt þá kröfu að fjárhæð 115.900 krónur (4 mán. x 250.000 kr. x 11,59%). Jafnframt verður stefnda gert að greiða orlof af vangreiddum launum að fjárhæð 85.766 krónur (740.000 kr. x 11,59%) og orlof af launahluta 13. mánaðar að fjárhæð 26.464 krónur (228.333 kr. x 11,59%). Samkvæmt þessu verður orlofskrafan tekin til greina eins og hún er sett fram og nemur samtals 228.130 krónum.

Loks verður stefnda gert að greiða stefnanda fjárhæð sem svarar til framlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð en sú krafa nemur 8% af launum samkvæmt ráðningarsamningi. Er sú krafa rétt reiknuð í kröfugerð stefnanda og nemur hún 95.717 krónum (740.000 + 228.333 + 228.130 x 8%).

Samkvæmt framansögðu verður stefnda gert að greiða stefnanda samtals 1.657.048 krónur. Jafnframt verður dráttarvaxtakrafa stefnanda tekin til greina en upphafsdegi dráttarvaxta hefur ekki verið andmælt.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn svo sem greinir í dómsorði.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Háskólinn á Bifröst ses., greiði stefnanda, R-kk-þgf K-kk-þgf, 1.657.048 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá 15. ágúst 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.