E-4702/2008

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 9. júní sl., er höfðað með stefnu, birtri 16. júní 2008.

Stefnendur eru J-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, Mosabarði 16, Hafnarfirði, M-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, Fífurima 3, Reykjavík, B-kvk-nf B-kvk-nf, Jörfagrund 18, Kjalarnesi og H-kvk-nf S-kvk-nf B-kvk-nf, Þorláksgeisla 17, Reykjavík.

Stefndi er G-kvk-nf B-kvk-nf, Fellsmúla 4, Reykjavík.

Stefnendur krefjast þess að viðurkenndur verði eignarréttur þeirra að fasteigninni Hrauntungu 13-13b í Hveragerði, sem hefur landnúmer 171358 í Landskrá fasteigna, með öllu því sem henni fylgir og ber, og að stefndu verði með dómi gert að gefa út afsal vegna eignarinnar til stefnenda. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Stefnda krefst sýknu af kröfum stefnenda og málskostnaðar úr þeirra hendi, að skaðlausu.

Málsatvik og ágreiningsefni

Jörðin Öxnalækur í Ölfusi var í upphafi sjöunda áratugar síðustu aldar í sameign þriggja einstaklinga, E-kk-ef K-kk-ef J-kk-ef, A-kvk-ef J-kvk-ef C-x-x og Á-kk-ef H-kk-ef. E-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf eru nú látnir, en stefnda er ekkja E-kk-ef K-kk-ef. Hluta jarðarinnar, vestast í þáverandi Hveragerðishreppi, undir svonefndum Hamri, var skipt í lóðarspildur sem seldar voru sem sumarhúsalóðir. Af hálfu stefnenda er því haldið fram að J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf hafi á árinu 1961 keypt spildur á svæðinu, merktar nr. 13, 13a og 13b við Hrauntungu. Spildurnar hafa sameiginlegt landnúmer í skrám Fasteignamats ríkisins, nr. 171358, og eru þar nú skráðar sem íbúðarhúsalóð að Hrauntungu 13-13b, 3.762 m² að stærð.

J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf, sem oftar var aðeins nefndur H-kk-nf N-kk-nf, lést á árinu 1988. Við skipti á dánarbúi hans og eiginkonu hans komu lóðarspildurnar í arfshlut dóttur þeirra hjóna, S-kvk-ef N-kvk-ef. Í yfirlýsingu 10. apríl 1991, sem gerð var af því tilefni, kemur fram að fasteignamat fyrir lóðirnar sé ekki til og séu þær við skipti á búinu taldar verðlausar og óseljanlegar.

Með afsali 2. janúar 1994 seldi S-kvk-nf N-kvk-nf, Bjarna Jónssyni hf,. umræddar spildur. Félag þetta var m.a. í eigu föður stefnenda, en eftir andlát hans mun félagið hafa afsalað lóðunum til stefnenda á árinu 2004. Í stefnu kemur fram að á árinu 2006 hafi komið til skoðunar að selja spildurnar, en þá hafi komið í ljós að eignarheimildum J-kk-ef H-kk-ef N-kk-ef hafði ekki verið þinglýst og gögn um söluna til hans ekki fundist. S-kvk-nf N-kk-nf hafi látist árið 2005 og hafi börn hennar engin slík gögn undir höndum. Því geti stefnendur ekki þinglýst eignarheimild sinni.

Meðal gagna málsins er stofnskjal samkvæmt 14. gr. laga nr. 6/2001, um skráningu og mat fasteigna, sbr. og 2. mgr. 20. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, útbúið af Hveragerðisbæ og áritað af skipulags- og byggingarfulltrúa þar í bæ 15. apríl 2005. Í skjalinu er stefnda skráður „eigandi upprunalands“ og ritar hún nafn sitt þar undir. Samkvæmt því er hún talin eigandi lóðarinnar nr. 13–13b við Hrauntungu, ásamt öðrum lóðum sem þar eru tilgreindar. Skjalinu var þinglýst 25. maí 2005.

Stefnendur hafa farið þess á leit við stefndu að hún gefi út afsal fyrir umræddri lóð, en án árangurs. Því er stefnendum nauðsyn að höfða mál þetta og gera þær kröfur sem áður greinir.

Við aðalmeðferð gáfu skýrslu fyrir dóminum vitnin G-kk-nf E-kk-nf, B-kk-nf T-kk-nf og K-kk-nf N-kk-nf. J-kk-nf E-kk-nf E-kk-nf, sonur stefndu og E-kk-ef K-kk-ef heitins, gaf aðilaskýrslu.

Fram kom í máli G-kk-ef E-kk-ef að hann hefði sjálfur ekki rekið á eftir afsali fyrir lóð sinni að Hrauntungu 15, hann hefði ekki séð ástæðu til þess, enda hefði E-kk-nf K-kk-nf hefði verið mjög nákvæmur með slíkt. Afsalið hefði svo borist sér í pósti á árinu 1973. Kvaðst hann hafa geymt það í bankahólfi og verið búinn að gleyma því þar til árið 2006, en þá hafi hann látið þinglýsa því. Aðspurður sagðist hann aldrei hafa greitt fasteignagjöld af lóðinni fyrr en síðustu árin, fyrst 2005 eða 2006, enda hefði hann ekki fyrr verið krafinn um þau.

B-kk-nf T-kk-nf sagðist hafa þekkt H-kk-þf N-kk-þf, og kynnst honum þegar hann var framkvæmdastjóri Almenna bókafélagsins, en H-kk-nf hefði þá verið sölumaður hjá félaginu. Hann staðfesti að H-kk-nf hefði sagt sér að hann hefði keypt landspildu við Hrauntungu í Hveragerði. Fram kom einnig í máli B-kk-ef að hann hefði nokkrum sinnum hitt H-kk-þf eftir að hann var hættur störfum sem framkvæmdastjóri Almenna bókafélagsins. Hefðu þeir þá rætt um lóðirnar og áform hvors þeirra um að byggja þar sumarbústað.

Að öðru leyti þykir ekki ástæða til að rekja framburði vitna og aðila fyrir dóminum, en vikið verður að þeim ef tilefni þykir til.

Málsástæður stefnenda og lagarök

Stefnendur byggja aðallega á því að þeir séu réttir og löglegir eigendur lóðarinnar að Hrauntungu 13–13b á grundvelli þess að J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf hafi í ágúst 1961 keypt lóðina af þáverandi eigendum hennar, E-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, A-kvk-þgf J-kvk-þgf C-x-x og Á-kk-þgf H-kk-þgf, og að frá J-kk-þgf H-kk-þgf liggi óslitin röð eignarheimilda til stefnenda. Þessu til stuðnings vísa stefnendur einkum til fyrirliggjandi yfirlýsinga G-kk-ef E-kk-ef og B-kk-ef T-kk-ef frá 19. júní og 30. júní 2007, sem þeir staðfestu fyrir dóminum. Í yfirlýsingu G-kk-ef komi fram að í ágúst 1961 hefði hann, ásamt J-kk-þgf H-kk-þgf, farið á fund E-kk-ef K-kk-ef og Á-kk-ef H-kk-ef, og á þeim fundi hefðu þeir undirritað kaupsamninga vegna lóða við Hrauntungu, hann sjálfur vegna lóðar nr. 15 en J-kk-nf H-kk-nf vegna lóðar nr. 13. Hvor lóð hefði kostað 22.000 krónur og hefði hann greitt fyrstu greiðslu með ávísun, 10.000 krónur, en eftirstöðvar með skuldabréfi, þremur afborgunum með árs millibili. Samningur við J-kk-þf H-kk-þf hefði verið eins, og hefði hann horft á þegar J-kk-nf H-kk-nf greiddi fyrstu afborgun sína með reiðufé. Þá komi fram í yfirlýsingu B-kk-ef T-kk-ef að J-kk-nf H-kk-nf hefði sagt honum einhvern tímann eftir 1961 að hann hefði keypt landspildu við Hrauntungu í Hveragerði. J-kk-nf H-kk-nf hefði þá verið starfsmaður Almenna bókafélagsins, en B-kk-nf framkvæmdastjóri þess. Stefnendur vísa enn fremur til yfirlýsingar K-kk-ef N-kk-ef, einnig frá 30. júní 2007, þar sem fram kemur að á bernskuheimili hans hafi verið um það talað að J-kk-nf H-kk-nf ætti landspildu við Hrauntungu. K-kk-nf er sonur W-kk-ef N-kk-ef, bróður J-kk-ef H-kk-ef, en W-x-x mun hafa keypt lóðina nr. 9–9b við Hrauntungu.

Stefnendur byggja einnig á því að þótt flestar lóðanna við Hrauntungu hafi verið seldar á árinu 1961 hafi þeim ekki verið afsalað til kaupenda fyrr en í fyrsta lagi um miðjan áttunda áratuginn, og einhverjum þeirra mun seinna, jafnvel á árinu 2000. Komi þetta fram í kaupsamningum og afsölum frá árinu 2006, þegar Kambalind ehf. keypti langflestar lóðanna við Hrauntungu. Benda stefnendur á að í kaupsamningum frá 1961 komi fram að afsal verði gefið út þegar endanlega hafi verið gengið frá skipulagi, en skipulag hafi ekki legið fyrir fyrr en á áttunda áratugnum.

Stefnendur vísa til bréfs Fasteignamats ríkisins 21. mars 2007, þar sem fram kemur að lóðin að Hrauntungu 13-13b hafi fyrst verið stofnuð í fasteignaskrá árið 1992, á grundvelli yfirlýsingar um arf til S-kvk-ef N-kvk-ef frá 10. apríl 1991. Samkvæmt Landskrá fasteigna sé Bjarni Jónsson ehf. talið vera eigandi umræddra lóða, og hafi félagið allt frá 1994 greitt skatta og skyldur af lóðunum. Fyrir liggi einnig staðfesting frá Hveragerðisbæ um að frá 1996 hafi Bjarni Jónsson ehf. greitt fasteignagjöld af Hrauntungu 13-13b, en sveitarfélagið geti hins vegar ekki gefið upplýsingar um álagningu á fasteignir lengra aftur í tímann.

Af gögnum, sem til eru í fórum sýslumannsins á Selfossi, telja stefnendur ljóst að seljendur hafi ekki litið á sig sem eigendur Hrauntungu 13-13b. Í því sambandi vísa þeir til yfirlýsingar frá 5. maí 1987, þar sem Á-kk-nf H-kk-nf, A-kvk-nf J-kvk-nf og E-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf skipta með sér fjórum lóðum við Hrauntungu, en lóðirnar nr. 13-13b komi þar ekki við sögu. Þær séu heldur ekki nefndar í eignayfirlýsingum stefndu og Á-kk-ef H-kk-ef frá 14. maí og 30. maí 2000. Jafnframt sé enginn skráður eigandi að lóðunum í skrá sem Á-kk-nf H-kk-nf hafi tekið saman um eigendur lóðanna nr. 1-22 við Hrauntungu 14. maí 2000. Er það mat stefnenda að hvorki Á-kk-nf H-kk-nf né stefnda hafi á þessum tíma talið sig eiga lóðirnar nr. 13-13b.

Verði ekki fallist á framangreind rök, byggja stefnendur á því að þeir séu löglegir eigendur lóðanna á grundvelli hefðarréttar, sbr. 2., 3. og 6. gr. hefðarlaga nr. 46/1905. Hafi stefnendur og þeir sem stefnendur leiði rétt sinn frá talið lóðirnar til eignar í hart-nær hálfa öld, eða frá árinu 1961, en samkvæmt 1. mgr. 2. gr., sbr. 6. gr. hefðarlaga, nægi 20 ára óslitið eignarhald á fasteign til þess að skapa eignarrétt.

Stefnendur byggja loks á því að þinglýsing á stofnskjali frá 2005, þar sem stefnda sé talin eigandi umræddra lóða, geti ekki útrýmt eldri óþinglýstum rétti þeirra, hvort sem litið yrði svo á að hann byggðist á kaupsamningi eða hefð. Halda þeir því fram að meint réttindi stefndu byggist ekki á samningi og því geti hún því ekki talist grandlaus í skilningi þinglýsingalaga.

Um lagarök vísa stefnendur að öðru leyti til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga, meginreglna eignarréttar og laga um hefð nr. 46/1905. Málskostnaðarkrafa þeirra styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður stefndu og lagarök

Stefnda byggir á því að engin skjalleg gögn séu til stuðnings kröfu stefnenda, hvorki í formi kaupsamnings né kvittana, og því ósannað að hinar umþrættu lóðir hafi verið seldar J-kk-þgf H-kk-þgf N-kk-þgf á árinu 1961. Þar sem stefnendur geti ekki fært sönnur á eignarheimild sína að lóðunum, verði að sýkna stefndu, enda beri stefnendur hallann af þeim sönnunarskorti.

Stefnda hafnar því að framlögð skjöl sem stafa frá Á-kk-þgf H-kk-þgf bendi til þess Á-kk-nf hafi með þeim viljað eigna niðjum J-kk-ef H-kk-ef N-kk-ef eða viðsemjendum þeirra lóðirnar nr. 13-13b við Hrauntungu. Skjölin beri aðeins með sér að Á-kk-nf H-kk-nf hafi með þeim verið að helga sér lóðir í samskiptum við stefndu. Stefnda mótmælir einnig sönnunargildi yfirlýsingar G-kk-ef E-kk-ef, sem liggur fyrir í málinu. Telur hún það skjóta skökku við að ekki hafi verið gengið frá afsali til J-kk-ef H-kk-ef á sama tíma og gengið hafi verið frá afsali til G-kk-ef, sérstaklega í ljósi þess að J-kk-nf H-kk-nf hafi verið vottur á afsali til G-kk-ef. Að dómi stefndu verði munnlegt vætti eins einstaklings um gerð samnings ekki lagt til grundvallar niðurstöðu málsins, enda sé slíkt í ósamræmi við reglur einkamálaréttarfars. Allt eins geti verið að aðilar hafi í umrætt sinn sammælst um leigusamning, sem nú sé liðinn, eða um kaup sem ekki hafi gengið eftir vegna vanefnda.

Stefnda byggir einnig á því að engin gögn liggi fyrir um að landspildan hafi verið talin til eignar á framtali eða greidd af henni gjöld, fyrr en S-kvk-nf N-kvk-nf hafi óskað eftir því að verða skráður eigandi lóðanna á árinu 1991, þá 30 árum eftir kaupin. Þá bendir stefnda á að formlega hafi verið gengið frá samningum við bróður J-kk-ef H-kk-ef, W-kk-þf N-kk-þf, og að ekki leiki vafi á um eignarhald þeirrar lóðar.

Af hálfu stefndu er mótmælt sjónarmiðum stefnenda um hefð og telur stefnda að engin skilyrði hefðar séu uppfyllt, hvorki hlutræn né hugræn. Hins vegar liggi fyrir að E-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf og fjölskylda hans hafi í allt að þrjátíu ár eftir meint kaup farið með umrætt land sem sína eign og greitt af því skatta og skyldur. Hafi réttindum til landsins verið ráðstafað árið 1961, eins og haldið sé fram í málinu, þá hafi slík réttindi verið hefðuð að nýju.

Stefnda bendir einnig á að í máli þessu sé krafist afsals fyrir lóðum, án þess að tekið sé tillit til þess að á öðrum lóðum á svæðinu hvíli kvaðir um jarðgufu, vatn og félagsaðild. Krafa stefnenda sé því umfram það sem samið hafi verið um við aðra lóðarhafa við Hrauntungu og geri þannig ráð fyrir ríkari rétti til handa þeim en öðrum lóðarhöfum. Að mati stefndu hefði verið eðlilegt að beina málsókn að öðrum lóðarhöfum til að þola dóm í þessa veru. Telur stefnda að málatilbúnaður stefnenda kunni að varða frávísun málsins ex officio.

Stefnda mótmælir sérstaklega málskostnaðarkröfu stefnenda sem allt of hárri.

Um lagarök, kröfum sínum til stuðnings, vísar stefnda til ákvæða einkamálalaga nr. 91/1991 um sönnun og sönnunarbyrði. Þá er vísað til hefðarlaga nr. 46/1905, svo og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936, eftir því sem við á. Málskostnaðarkrafan er reist á lögum nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Við upphaf aðalmeðferðar í máli þessu lagði lögmaður stefnenda fram, með samþykki lögmanns stefndu, ódagsett, óundirritað og óvottfest skjal, þar sem því er lýst yfir að Á-kk-nf H-kk-nf, A-kvk-nf J-kvk-nf C-x-x og E-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf afsali spildunni nr. 13 við Hrauntungu til H-kk-ef N-kk-ef, loftskeytamanns. Að frátöldu nafni afsalshafa og númeri spildunnar er texti skjalsins að öllu leyti samhljóða afsali til G-kk-ef E-kk-ef frá 27. júlí 1973 fyrir lóðinni nr. 15 við Hrauntungu. Fram kemur þar einnig að kaupverðið, 22.000 krónur, sé að fullu greitt. Eins og fram hefur komið var J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf annar votta á afsali til G-kk-ef E-kk-ef, og ritaði hann nafn sitt þar sem H-kk-nf N-kk-nf. Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst K-kk-nf N-kk-nf hafa fundið þetta skjal í gögnum föður síns, W-kk-ef N-kk-ef, bróður J-kk-ef H-kk-ef, skömmu fyrir aðalmeðferð málsins, þegar þess var óskað að hann bæri vitni fyrir dóminum. Í máli K-kk-ef kom einnig fram að ekki hefði tekist að finna afsal til föður hans vegna lóðanna nr. 9, 9a og 9b við Hrauntungu og stæði hann í málaferlum við stefndu í máli þessu til viðurkenningar á eignarheimild sinni. Samkvæmt því virðist fullyrðing stefndu um að formlega hafi verið gengið frá samningum vegna lóðar W-kk-ef N-kk-ef, og að ekki leiki vafi á um eignarhald þeirrar lóðar, ekki eiga við rök að styðjast.

Ofangreint skjal er hið eina sem bendir til þess að J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf hafi keypt lóðirnar nr. 13-13b við Hrauntungu af Á-kk-þgf H-kk-þgf, A-kvk-þgf J-kvk-þgf C-x-x og E-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf á árinu 1961. Öðrum skjallegum gögnum um viðskipti aðila er ekki til að dreifa, og því síður þinglýstum eignarheimildum. Eitt og sér verður skjalið ekki talið nægur grundvöllur til þess að krafa stefnenda nái fram að ganga. Kemur þá til skoðunar hvort önnur gögn geti stutt við kröfur stefnenda.

Með yfirlýsingu 5. maí 1987 lýstu Á-kk-nf H-kk-nf, A-kvk-nf J-kvk-nf og E-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf því yfir að samkomulag væri milli þeirra um skiptingu lóða við Hrauntungu í Hveragerðishreppi. Þar segir að skiptingin sé í megindráttum sú að E-kk-nf eigi lóðir nr. 2 og 4, Á-kk-nf lóðina nr. 8 og A-kvk-nf lóðina nr. 19, eða nærliggjandi lóð. Í engu er þar getið um lóðina nr. 13-13b, og verður ekki annað ályktað en að útgefendur skjalsins hafi þá ekki talið sig eiga aðrar lóðir við Hrauntungu en þar voru tilgreindar.

Af yfirlýsingu frá 10. apríl 1991, þar sem lóðarspildurnar nr. 13, 13a og 13b við Hrauntungu komu í arfshlut S-kvk-ef N-kk-ef við skipti á dánarbúi hjónanna J-kk-ef H-kk-ef N-kk-ef og V-kvk-ef O-kvk-ef G-kk-ef N-kk-ef, þykir ljóst að spildur þessar voru taldar meðal eigna dánarbúsins og komu til skipta. Engar upplýsingar liggja þó fyrir um hvar eignir þessar voru skráðar sem eign búsins eða hvernig skráningu þeirra var að öðru leyti háttað. Í yfirlýsingunni segir hins vegar að fasteignamat sé ekki til fyrir lóðirnar og því séu þær taldar verðlausar og óseljanlegar við skipti á búinu. Eins og áður segir lést J-kk-nf H-kk-nf á árinu 1988 og S-kvk-nf dóttir hans árið 2005, og hafa niðjar þeirra engin gögn undir höndum, sem varpað gætu ljósi á eignarheimildir J-kk-ef H-kk-ef að landspildunum.

Meðal gagna málsins er ódagsett bréf frá byggingarfulltrúanum í Hveragerði til S-kvk-ef N-kvk-ef. Bréfið ber það með sér að vera svar við fyrirspurn S-kvk-ef um skipulag og byggingaráform á svæðinu, og er henni með bréfinu sendur skipulagsuppdráttur og afstöðumynd af lóðunum við Hrauntungu. Fyrir liggur einnig bréf frá Fasteignamati ríkisins, þar sem fram kemur að lóðin Hrauntunga 13-13b hafi fyrst verið stofnuð í fasteignaskrá árið 1992 á grundvelli fyrrnefndrar yfirlýsingar 10. apríl 1991. Ljóst er því að fyrir árið 1992 voru lóðarspildurnar hvorki skráðar í fasteignaskrá né metnar til sjálfstæðs fasteignamats. Á afsali S-kvk-ef N-kk-ef á lóðunum til Bjarna Jónssonar hf. 2. janúar 1994 er hins vegar áritun Fasteignamats ríkisins um eigendaskráningu 15. ágúst 1994. Ekki er um það deilt að Bjarni Jónsson hf., síðar Bjarni Jónsson ehf., hefur greitt fasteignagjöld af lóðunum frá 1996, en ekki eru tiltækar hjá Hveragerðisbæ upplýsingar um eldri álagningu fasteignagjalda.

Samkvæmt fyrirliggjandi skrá yfir lóðir við Hrauntungu í Hveragerði, dagsett 14. maí 2000, sem gerð er af Á-kk-þgf H-kk-þgf, eru eigendur lóða tilgreindir, annars vegar „Skv. veðmálabók '98/'99“, en hins vegar sem „Staðfestir eigendur/skjöl í vinnslu“, eins og þar segir. Stefnda er þar sjálf skráð undir síðari liðinn vegna lóðanna nr. 1, 1a, 2, 3, 4, 17, 17a og 17b, en Á-kk-nf H-kk-nf skráður fyrir lóð nr. 8 „Skv. veðmálabók '98/'99“ og fyrir lóðum nr. 19, 19a og 19b, undir síðari liðinn, „Staðfestir eigendur/skjöl í vinnslu“. Ekkert nafn er þar skráð við lóðina nr. 13.

Í málinu liggur einnig fyrir óþinglesin og óvottfest yfirlýsing, en undirrituð af stefndu, þar sem hún og Á-kk-nf H-kk-nf lýsa því yfir að stefnda sé eigandi að fimm lóðum við Hrauntungu í Hveragerði, nr. 1, sem einnig er með reit merktum 1a, nr. 2, nr. 3, sem einnig er með reitum merktum 3a og 3b, nr. 4 og nr. 17, sem einnig er með reitum merktum 17a og 17b. Yfirlýsingin sýnist dagsett 17. maí 2000, eða þremur dögum eftir að Á-kk-nf H-kk-nf samdi áðurnefnda skrá yfir lóðir við Hrauntungu, og eru skjölin samhljóða um lóðir í eigu stefndu, að því þó undanskildu að í yfirlýsingunni hefur verið strikað yfir síðustu lóðina, nr. 17, 17a og 17b, og þar ritaðir stafirnir Á.H. Hins vegar er þar í engu getið um lóðina nr. 13-13b.

Að áliti stefndu hafa tvö síðastnefnd skjöl ekki þýðingu við úrlausn málsins. Sýni þau aðeins að stefnda hafi ranglega afsalað lóð til Á-kk-ef H-kk-ef, vegna eftirgangssemi og fjárhagserfiðleika hans. Á þau rök verður þó ekki fallist, enda staðfesta skjölin að hvorki stefnda né Á-kk-nf H-kk-nf töldu sig á þessum tíma eiga lóðina nr. 13-13b.

Samkvæmt þinglýsingabók mun stefnda vera nú skráður eigandi lóðarinnar nr. 13-13b við Hrauntungu og byggist eignarheimild hennar á stofnskjali frá árinu 2005. Eins og fram hefur komið var stofnskjal þetta gert af Hveragerðisbæ 15. apríl 2005 samkvæmt 14. gr. laga nr. 6/2001, um skráningu og mat fasteigna, og 2. mgr. 20. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í skjalinu eru taldar upp allar lóðir við Hrauntungu nr. 1-22, landnúmer þeirra og stærð hverrar lóðar, en strikað hefur verið yfir þær lóðir þar sem eignarheimildum hefur verið þinglýst. Í skjalinu er stefnda ein sögð eigandi upprunalands, en hvorki er getið um Á-kk-þf H-kk-þf né A-kvk-þf J-kvk-þf C-x-x. Tekið er undir þau sjónarmið stefnenda að umrætt stofnskjal fær ekki hrundið eldri óþinglýstum eignarheimildum, enda verði sönnur færðar fyrir þeim heimildum.

Auk þeirra gagna sem nú hafa verið nefnd, liggja fyrir í málinu yfirlýsingar frá G-kk-þgf E-kk-þgf og B-kk-þgf T-kk-þgf, sem báðir keyptu á sínum tíma lóðir af E-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, Á-kk-þgf H-kk-þgf og A-kvk-þgf J-kvk-þgf C-x-x. Staðfestu þeir báðir yfirlýsingar sínar fyrir dóminum.

Eins og áður segir hafa stefnendur hvorki undir höndum undirritaðan kaupsamning, afsal né önnur gögn, sem tekið gætu af tvímæli um að J-kk-nf H-kk-nf N-kk-nf hafi keypt lóðina nr. 13-13b við Hrauntungu af E-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, Á-kk-þgf H-kk-þgf og A-kvk-þgf J-kvk-þgf C-x-x á árinu 1961. Hafa skjölin ekki fundist og eru J-kk-nf H-kk-nf, E-kk-nf K-kk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf nú látnir. Þrátt fyrir það verður að telja að þau gögn sem fyrir liggja og nú hafa verið rakin veiti yfirgnæfandi líkur fyrir því að J-kk-nf H-kk-nf hafi keypt umrædda lóð á árinu 1961, og að seljendur og viðsemjendur hans hafi a.m.k. ekki efast um að sú lóð væri seld. Þannig var lóðin talin til eignar dánarbús J-kk-ef H-kk-ef og eiginkonu hans við skipti á búi þeirra hjóna, hún kom ekki í hlut neins seljenda þegar þeir gerðu með sér samkomulag um skiptingu lóða við Hrauntungu árið 1987, og hennar var heldur ekki getið þegar stefnda og Á-kk-nf H-kk-nf gerðu með sér samkomulag um skiptingu lóða í maí 2000. Síðast en ekki síst hafa tveir samtíðarmenn J-kk-ef H-kk-ef staðfest fyrir dómi að þeir hafi vitað af því að hann keypti lóð við Hrauntungu, og var annar þeirra, G-kk-nf E-kk-nf, áhorfandi að því þegar J-kk-nf H-kk-nf ritaði undir kaupsamning um lóðina nr. 13 og greiddi fyrsta hluta kaupverðs með reiðufé. Eykur það á trúverðugleika yfirlýsingar G-kk-ef að í yfirlýsingunni er kaupverð lóðarinnar tilgreint hið sama og í óundirrituðu og ódagsettu afsali, sem fyrst var lagt fram við upphaf aðalmeðferðar í máli þessu. Með þetta í huga og þegar gögn málsins eru að öðru leyti virt í heild, þykir dóminum að stefnendur hafi fært nægar sönnur fyrir eignarrétti sínum að lóðinni nr. 13-13b við Hrauntungu í Hveragerði. Að fenginni þeirri niðurstöðu þykir ekki ástæða til að fjalla sérstaklega um sjónarmið stefnenda og stefndu um hefð, enda fær dómurinn ekki séð að fyrir hendi séu ótvíræð skilyrði fyrir hefð samkvæmt 2. og 3. gr. hefðarlaga nr. 46/1905.

Í kaupsamningi og afsölum fyrir lóðir við Hrauntungu, sem lögð hafa verið fyrir dóminn, er kvöð þess efnis að finnist vatn eða jarðgufa á einhverri lóðanna, þá eigi kaupandi þau verðmæti að 1/21 hluta, en aðrir lóðareigendur á svæðinu samanlagt 20/21 hluta. Jafnframt er kvöð um að kaupandi skuli vera í félagi með öðrum lóðareigendum og hlíta reglum félagsins um framkvæmdir og meðferð hinnar seldu eignar. Ekki er um það deilt að kvaðir þessar hvíldu á öllum lóðum við Hrauntungu og koma þær einnig fram í hinu óundirritaða og ódagsetta afsali fyrir lóðina nr. 13, sem áður er nefnt.

Við munnlegan flutning málsins lýsti lögmaður stefnenda því yfir að í kröfum stefnenda fælist krafa um sömu réttindi og takmarkanir og aðrir lóðareigendur hefðu samið um og kveðið væri á um í öðrum afsölum, og mótmælti um leið þeirri málsástæðu stefndu að kröfur þeirra væru umfram það sem samið hefði verið um við aðra lóðareigendur. Lítur dómurinn svo á að í orðum lögmannsins felist bindandi yfirlýsing um nánari afmörkun kröfugerðarinnar, án þess að slíkt stríði gegn d-lið 1. mgr. 80. gr., sbr. og 111. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Tekur dómsorð mið af þeirri yfirlýsingu.

Þótt umrædd lóð sé í gögnum málsins ýmist rituð í fleirtölu, sem lóðarspildur nr. 13, 13a og 13b eða 13-13b, eða í eintölu sem 1óð nr. 13 eða 13-13b, er ekki ágreiningur um að átt er við lóðina eins og hún er rituð í Fasteignamati ríkisins, Hrauntunga 13-13b, með landnúmeri 171358.

Samkvæmt því sem að framan er rakið verður fallist á kröfur stefnenda í máli þessu, eins og nánar greinir í dómsorði. Með hliðsjón af atvikum, sbr. og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkenndur er eignarréttur stefnenda, J-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef, M-kk-ef Þ-kk-ef B-kk-ef, B-kvk-ef B-kvk-ef og H-kvk-ef S-kvk-ef B-kvk-ef, að fasteigninni Hrauntungu 13-13b í Hveragerði, með landnúmeri 171358 í Landskrá fasteigna, með öllum þeim réttindum og kvöðum sem eigninni fylgir og fylgja ber, og skal stefnda, G-kvk-nf B-kvk-nf, gefa út afsal fyrir eigninni til stefnenda.

Málskostnaður fellur niður.

I-kk-nf E-kk-nf