Y-1/2008

Mál þetta, sem barst dóminum 22. desember 2008, var þingfest 4. febrúar 2009 og tekið til úrskurðar 18. mars sl.

Sóknaraðili er Slægingarþjónusta Suðurnesja ehf., Strandgötu 1, Sandgerði.

Varnaraðili er Ámundakinn ehf., Húnabraut 32, Blönduósi.

Sóknaraðili krefst þess að fjárnámsgerð sýslumannsins á Blönduósi, nr. 20-2008-00211, sem fram fór að kröfu Ámundakinnar ehf. 28. nóvember 2008, verði ógilt að hluta. Þess er krafist að fjárnámið taki ekki til ísrennu fyrir fisk með rimlum frá Klaka sf., þvottakars með stigbandi og Polls-flokkara, árg. 2004, s.nr. 2880, með hliðarborði en þessir hlutir séu í eigu sóknaraðila. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Varnaraðili gerir eingöngu þá kröfu að sóknaraðila verði gert að greiða honum málskostnað.

II

Málavextir

Sóknaraðili, sem rekur fiskvinnslu, kveðst hafa ætlað að selja lausafé það sem að framan er getið og Freygerður ehf. hafi haft áhuga á að kaupa tækin. Freygerður ehf. hafi fengið tækin lánuð í nokkra daga/vikur til að athuga hvort þau hentuðu fyrirtækinu og gert hafi verið munnlegt samkomulag um það að ef tækin hentuðu Freygerði ehf. myndi félagið kaupa tækin. Tækin hafi síðan í byrjun árs 2008 verið afhent Freygerði ehf. Sóknaraðili kveðst hafa haft samband við Freygerði ehf. nokkrum vikum eftir afhendingu og þá hafi tækin verið komin á Blönduós í húsnæði í eigu varnaraðila en þar hafi Freygerður ehf. ætlað að vera með starfsemi sína. Á þessum tíma hafi Freygerður ehf. þegar verið í greiðsluerfiðleikum og í vanskilum með leigu fyrir húsnæðið. Varnaraðili hafi því átt kröfu á Freygerði ehf. vegna vangoldinnar leigu og af þeim sökum hafi hann skipt um skrár á hinu leigða húsnæði og þannig hindrað aðgang Freygerðar ehf. að húsnæðinu.

Sóknaraðili segist hafa, frá því í mars 2008, reynt að fá umrædd tæki afhent en varnaraðili hafi ekki fallist á það og talið að hann ætti haldsrétt í tækjunum. Sóknaraðili kveðst hafa reynt að fá umráð tækjanna í tæpt ár, annars vegar með símtölum við J-kk-þf T-kk-þf hjá varnaraðila og hins vegar með samtölum og tölvupósti við lögmann varnaraðila. Þeir hafi ekki viljað láta tækin af hendi þrátt fyrir yfirlýsingar fyrrverandi framkvæmdastjóra Freygerðar ehf. þess efnis að Freygerður ehf. ætti ekki tækin heldur sóknaraðili. Í byrjun desember sl. hafi komið í ljós að búið var að gera tvö fjárnám í tækjunum þar sem varnaraðili og Vélsmiðja Alla ehf. voru gerðarbeiðendur og því eigi sóknaraðili ekki annan kost en að fá bæði fjárnámin felld úr gildi hvað varðar þau tæki sem eru í eigu sóknaraðila.

Í lýsingu sinni á málavöxtum segir varnaraðili að hinn 5. október 2007 hafi hann gert húsaleigusamning, til fimm ára, við Freygerði ehf. um leigu á húsnæði varnaraðila að Efstubraut 1 á Blönduósi. Freygerður ehf. hafi síðan komið með tæki og tól og sett upp í húsnæðinu. Fljótlega hafi þó komið í ljós að áform Freygerðar ehf. gengu ekki upp og þá hafi verið samið um að félagið greiddi þriggja mánaða húsaleigu og fjarlægði það sem félagið hafði komið með í húsnæðið. Hvorugt hafi gengið eftir og hafi það leitt til þess að ekki var hægt að ráðstafa húsnæðinu til annarra nota, með tilheyrandi tjóni fyrir varnaraðila. Hinn 1. desember 2008 hafi verið gert fjárnám í öllum tækjum og tólum sem voru í hinu leigða húsnæði að Efstubraut 1. Hinn 5. febrúar 2009 hafi tækin sem fjárnám var gert í, að undanskildum tækjum þeim sem sóknaraðili telur sig eiga, verið seld nauðungarsölu.

Varnaraðili segir lýsingu sóknaraðila á málavöxtum ófullkomna og raunar ranga að hluta. Þannig hafi Freygerði ehf. ekki verið hamlaður aðgangur að tækjunum og þá hafi varnaraðili ekki borið fyrir sig haldsrétt nema í einu símtali milli lögmanna aðila. Einnig sé rangt að sóknaraðili hafi reynt að fá tækin afhent frá því í mars 2008. Hið rétta sé að slíkar óskir hafi komið fram í september 2008 og þá eingöngu varðandi einn hlut. Löngu síðar hafi annar hlutur bæst við og svo loks með kröfu sóknaraðila til héraðsdóms hinn þriðji.

Varnaraðili segir að hann hafi talið sér óheimilt að afhenda til þriðja aðila hluti sem Freygerður ehf. kom með í húsnæðið. Þess hafi frá upphafi verið krafist af sóknaraðila að hann sannaði eignarrétt sinn að þeim hlutum sem hann kvaðst eiga og þá hafi verið gerð krafa um að réttir forsvarsmenn Freygerðar ehf. staðfestu kröfu varnaraðila til hlutanna. Þessa kröfu varnaraðila hafi sóknaraðili ekki uppfyllt fyrr en við þingfestingu máls þessa þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir varnaraðila með símtölum og tölvupósti.

III

Málsástæður og lagarök

Sóknaraðili byggir kröfu sína á því að hann sé réttur eigandi nefndra tækja og því hafi verið óheimilt að gera í þeim fjárnám til fullnustu kröfum á hendur Freygerði ehf. Í þessu sambandi vísar sóknaraðili til reiknings sem lagður hefur verið fram í málinu varðandi eitt tækjanna. Sóknaraðili bendir á að fyrir liggi yfirlýsing G-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef, fyrirsvarsmanns Freygerðar ehf., þar sem staðfest sé að Freygerður ehf. eigi ekki tækin og þá liggi einnig fyrir sams konar yfirlýsingar tveggja fyrrverandi forsvarsmanna Freygerðar ehf. en þeir hafi verið í forsvari fyrir félagið þegar rætt var við sóknaraðila um kaup á tækjunum.

Sóknaraðili heldur því fram að eignarréttur lausafjár skipti um hendur við gerð kaupsamnings. Kaupsamningur sé skilgreindur sem gagnkvæmur samningur þar sem annar aðilinn, seljandinn, lætur af hendi eða lofar að láta af hendi einhverja eign til gagnaðilans, kaupandans, en kaupandi greiði eða lofi að greiða seljanda peninga sem endurgjald fyrir hið selda. Í þessu tilviki hafi sóknaraðili ekki gefið loforð um afhendingu tækjanna til eignar. Kaupandinn, Freygerður ehf., hafi heldur ekki lofað að greiða eða greitt endurgjald fyrir hið selda. Viðræður þeirra á milli hafi einfaldlega ekki verið komnar svo langt og því hafi kaupsamningur milli þeirra ekki komist á. Af þessu leiði að sóknaraðili sé eigandi tækjanna. Sóknaraðili bendir máli sínu til stuðnings á að eignarrétturinn sé friðhelgur og hann verði ekki af tekinn nema fullt verð komi fyrir, sbr. 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944.

Sóknaraðili segir að heimilt sé að gera fjárnám til fullnustu peningakröfum í eignum sem nægja til greiðslu þeirra og tilheyra gerðarþola eða öðrum sem býður þær fram til fjárnáms, sbr. 36. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Tæki þau sem fjárnám var gert í hinn 28. nóvember sl. til fullnustu kröfum á hendur Freygerði ehf. hafi ekki verið í eigu þess félags. Ísrennan, þvottakarið og flokkarinn séu eign sóknaraðila en hann hafi ekki boðið eignir sínar fram til fjárnáms. Því hafi verið óheimilt að gera fjárnám í þessum eignum til fullnustu á kröfum á hendur Freygerði ehf. Þetta leiði til þess að mál þetta hafi verið höfðað.

Kröfu sína um málskostnað úr hendi varnaraðila reisir sóknaraðili á 94. gr. laga um aðför nr. 90/1989, sbr. 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Varnaraðili reisir kröfu sína um málskostnað úr hendi sóknaraðila á því að við framkvæmd aðfarargerða gildi mismunandi reglur og viðhorf varðandi eignarrétt gerðarþola. Um annað lausafé en bifreiðir og skip undir fimm rúmlestum að stærð gildi sú grundvallarregla að vörslur gerðarþola gefi líkindi fyrir eignarrétti hans að lausafénu. Sá sem þeim líkindum vilji hnekkja beri sönnunarbyrðina og verði að sanna eignarrétt sinn með skjalfestum gögnum. Þegar sóknaraðili hafi útvegað áfangareikning og yfirlýsingu frá Freygerði ehf. hafi honum ítrekað verið boðið að ljúka málinu með því að sækja tækin og að aðilar bæru hvor sinn kostnað af málinu. Þessum eðlilegu og sanngjörnu málalokum hafi sóknaraðili hafnað og krafist málskostnaðar úr hendi varnaraðila þó að þessu til viðbótar hafi honum verið boðið að fjárnámi yrði aflýst. Auk þessa hafi sóknaraðili ekki gert neina tilraun til samninga eftir að hann lagði yfirlýsingar forsvarsmanna Freygerðar ehf. fram í dóminum.

Varnaraðili segir fjárnámið hafa farið fram hinn 1. desember 2008 en þá hafi ekki verið mætt af hálfu gerðarþola og því engin mótmæli komið fram. Vörslur gerðarþola á lausafénu hafi eins og áður er rakið bent til þess að hann ætti tækin. Við þingfestingu þessa máls hinn 4. febrúar sl. hafi lögmaður varnaraðila fengið í hendur gögn málsins, þar á meðal margumbeðna yfirlýsingu forsvarsmanns Freygerðar ehf. Í beinu framhaldi af því hafi varnaraðili fallist á kröfur sóknaraðila að undanskilinni kröfu hans um málskostnað. Telur varnaraðili að sóknaraðili hafi höfðað mál þetta að ástæðulausu.

Varnaraðili kveður rétt hjá sóknaraðila að eignarréttur lausafjár skipti um hendur við kaupsamning. Sóknaraðili hafi hins vegar ekki lagt fram slíkan samning til sönnunar á eignarrétti sínum að þeim tækjum sem mál þetta tekur til. Hann telur þvert á móti að margt bendi til þess að kaupsamningur hafi verið kominn á við Freygerði ehf. þar sem tækjunum hafði verið breytt umtalsvert til notkunar í húsnæði því sem félagið hafði á leigu frá varnaraðila.

Að mati varnaraðila hefur sóknaraðili enn ekki uppfyllt eðlileg skilyrði um sönnun á eignarrétti sínum. Kaupsamningur vegna tækjanna hefur ekki verið lagður fram og engin skjalfest gögn fyrir stofnun eignarréttar nema reikningur er varðar eitt hinna þriggja tækja. Þá bendir varnaraðili á að ekki sé ráð fyrir því gert í lögum nr. 90/1989 að þriðji maður geti fært sönnur að eignarrétti sínum með framburði vitna. Af þessum sökum sé ekki unnt að taka framlagðar yfirlýsingar sem sönnun fyrir eignarrétti. Að hluta til hafi fjárnámi verið aflýst vegna þess að varnaraðili hefur fengið kröfur sínar greiddar af uppboðsandvirði annarra eigna Freygerðar ehf. Því eigi sóknaraðili að greiða varnaraðila málskostnað en ekki öfugt.

Varnaraðili vísar máli sínu til stuðnings einnig til þeirra sjónarmiða sem fram koma í 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Niðurstaða

Að framan er rakið að varnaraðili gerir ekki aðrar kröfur í málinu en að sóknaraðili verið dæmdur til að greiða honum málskostnað. Sóknaraðili hefur hins vegar haldið fast við kröfu sína um ógildingu fjárnámsins þrátt fyrir að því hafi verið aflýst og upplýst hafi verið undir rekstri málsins að sóknaraðili hafi fengið tækin afhent. Í tölvupósti frá lögmanni sóknaraðila til lögmanns varnaraðila sem dagsettur er 12. febrúar sl. kemur fram að lögmaður varnaraðila hafi í símtali þann dag lýst því yfir að kröfur varnaraðila á hendur Freygerði ehf. hafi fengist greiddar af uppboðsandvirði annarra eigna Freygerðar ehf. Í þinghaldi hinn 24. febrúar mars lýsti lögmaður varnaraðila þessu yfir. Yfirlýsing lögmannsins var hins vegar ekki bókuð í þingbók. Við munnlegan málflutning lýsti lögmaður varnaraðila þessu yfir á ný og staðfesti fyrri yfirlýsingu sína. Liggur því fyrir að lögmaður varnaraðila hefur ítrekað lýst því yfir að varnaraðili fékk kröfu sína á hendur Freygerði ehf. að fullu greidda af andvirði þeirra eigna sem seldar voru nauðungarsölu hinn 5. febrúar sl. en þá voru tækin sem sóknaraðili gerir tilkall til ekki seld heldur var uppboði hvað þau varðaði frestað. Varnaraðili hefur því fengið kröfu þá er fjárnáminu var ætlað að tryggja að fullu greidda og er krafan því eðli máls samkvæmt niður fallin. Af þeim sökum á varnaraðili ekki rétt á að fjárnámið standi lengur. Réttaráhrif fjárnámsins hafa því fallið niður vegna brottfalls kröfu varnaraðila. Þar sem fjárnám varnaraðila í meintum eigum sóknaraðila er niður fallið hefur sóknaraðili ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá fjárnámið úrskurðað ógilt. Ber því að vísa kröfu sóknaraðila hvað þetta varðar frá dómi.

Sóknaraðili hefur lagt fram nokkur skjöl sem gefa sterka vísbendingu um að hann eigi umrædd tæki. Honum var því nauðsynlegt að höfða mál þetta til að koma í veg fyrir að þau yrðu seld nauðungarsölu. Vörslur Freygerðar ehf. á tækjunum gáfu hins vegar varnaraðila vísbendingu um að það félag ætti tækin og því var eðlilegt á þeim tíma sem fjárnámið var gert að sóknaraðili reyndi að tryggja kröfu sína á hendur Freygerði ehf. Ekki verður séð að varnaraðili hafi gengið lengra í að tryggja rétt sinn en eðlilegt getur talist. Að teknu tilliti til þessa og málsatvika allra þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið H-kvk-nf Ý-kvk-nf V-kvk-nf héraðsdómslögmaður en af hálfu varnaraðila S-kk-nf Ó-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp úrskurð þennan. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga um meðferð einkamála fyrir uppkvaðningu úrskurðarins.

ÚRSKURÐARORÐ

Kröfu sóknaraðila, Slægingarþjónustunnar ehf., um ógildingu hluta aðfarargerðar sýslumannsins á Blönduósi nr. 20-2008-00211, sem fram fór hinn 28. nóvember 2008, er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

H-kk-nf H-kk-nf