E-2558/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 12. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Sambandi tónskálda og eigenda flutningsréttar (STEF), Laufásvegi 40, Reykjavík, á hendur Radíó Reykjavík ehf., Fákafeni 11, 108 Reykjavík, með stefnu birtri 2. mars 2005.

Dómkröfur stefnanda eru þessar:

1) Að staðfest verði með dómi lögbann, sem sýslumaðurinn í Reykjavík lagði hinn 8. mars 2005 við því að stefndi flytji á hljóðvarpsstöð sinni Radíó Reykjavík (FM 104,5) og heimasíðunni www.radioreykjavik.is tónverk sem njóta verndar samkvæmt höfundalögum nr. 73/1972, ásamt síðari breytingum.

2) Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda bæði lögbannskostnað og málskostnað, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda eru þær að hafnað verði staðfestingu á lögbanni sem sýslumaðurinn í Reykjavík lagði þann 8. mars 2005 við því að stefndi flytji á hljóðvarpsstöð sinni Radíó Reykjavík (FM 104,5) og heimasíðunni www.radioreykjavik.is tónverk sem njóta verndar samkvæmt höfundalögum nr. 73/1972, ásamt síðari breytingum.

Þá er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað bæði vegna reksturs málsins fyrir sýslumanni í Reykjavík og fyrir héraðsdómi samkvæmt mati réttarins.

Málsatvik

Stefnandi kveður atvik máls þessa mega rekja til útvarpsrekstrar einkahlutafélagsins Radíó Reykjavík ehf. – Netradíó ehf., kt. 660802-2660, áður með heimili að Fákafeni 11, Reykjavík, en nú með lögheimili að Nethyl 2, Reykjavík. Umrætt hlutafélag hafi rekið hljóðvarpsstöðina Radíó Reykjavík (FM 104,5) og flutt tónverk á hljóðvarpsstöð sinni og heimasíðunni www.radioreykjavik.is, sem nutu verndar samkvæmt höfundalögum nr. 73/1972.

Að sögn stefnanda hafi ofangreint hlutafélag upphaflega haft heimild til tónflutnings af hálfu stefnanda samkvæmt samningi dags. 8. nóvember 2002. Vegna verulegra vanefnda félagsins á samningi aðila hafi honum verið rift af hálfu stefnanda með bréfi, dags. 7. maí 2003. Eftir riftun bréfsins hafi átt sér stað samningaviðræður um það hvort félagið ætti að fá frekari heimild til tónflutnings. Af hálfu stefnanda voru sett ákveðin skilyrði en svo fór að lokum að þeim var ekki fylgt eftir af hálfu félagsins og því hafi heimild þess fallið úr gildi með öllu.

Með bréfi, dags. 20. desember 2004, fór stefnandi þess á leit við sýslumanninn í Reykjavík að lögbann yrði lagt við því að Radíó Reykjavík – Netradíó ehf. flytti eða léti flytja tónverk, sem verndar nytu samkvæmt höfundalögum, á hljóðvarpsstöðinni Radíó Reykjavík (FM 104,5) og af heimasíðunni www.radioreykjavik.is. Hinn 7. janúar 2005 lagði sýslumaðurinn í Reykjavík lögbann við því að tónverk yrði flutt á hljóðvarpsstöð og af heimasíðu félagsins. Þá var hinn 13. janúar 2005 gefin út réttarstefna á hendur Radíó Reykjavík – Netradíó ehf. og staðfestingarmál vegna lögbannsins þingfest 8. febrúar 2005. Stefnandi kveður að stuttu eftir að fyrrgreint lögbann hafi gengið í gildi hafi fyrirsvarsmenn Radíó Reykjavíkur – Netradíó ehf. lýst því yfir í fjölmiðlum að ráðgert væri að hefja hljóðvarpssendingar á ný. Þannig hafi verið fullyrt í viðtali við Morgunblaðið hinn 12. janúar sl. að útvarpsstöðin „… muni fara í loftið aftur, um tímabundna erfiðleika sé að ræða, en hann vildi (G-kk-nf T-kk-nf – innsk.) ekki fara nánar út í hvenær eða undir hvers stjórn það mundi vera.“ Auk þess hafi verið fullyrt í viðtali við DV hinn 5. febrúar 2005 að útsendingar hæfust senn á ný og hafi verið tekið fram að „… [n]ýi eigandinn [sé] J-kk-nf H-kk-nf R-kk-nf og [hafi keypt] nafnið og tæki og tól, en ekki skuldasúpu fyrri eigenda.“

Með bréfi útvarpsréttarnefndar, dags. 4. febrúar 2005, var óskað eftir því að stefnandi veitti umsögn um veitingu útvarpsleyfis til félagsins Radíó Reykjavíkur ehf., stefnda máls þessa. Með bréfi, dags. 8. febrúar 2005, lagðist stefnandi gegn því að útvarpsleyfi yrði veitt til stefnda að svo stöddu, „meðan skuldamál fyrra félags eru óuppgerð og viðkomandi umsækjandi hefur ekki aflað sér heimildar til útsendingar á tónlist.“. Stefnandi kveður að í ljós hafi komið að nafni Radíó Reykjavíkur – Netradíó ehf. hafi verið breytt í F.E.T.S. ehf., en nýtt félag stofnað undir heitinu Radíó Reykjavík ehf., þ.e. stefndi máls þessa. Það félag hafi verið með sömu stjórnarmenn og hið gamla félag og sama heimilisfang. Þrátt fyrir umsögn stefnanda hafi útvarpsréttarnefnd samþykkt umsókn stefnda um veitingu útvarpsleyfis.

Hinn 17. febrúar 2005 sendi stefnandi símskeyti til allra stjórnarmanna stefnda og lýsti þeirri afstöðu sinni að óhjákvæmilegt væri að teknu tilliti til framangreinds að draga þá ályktun að með stofnun hins nýja félags væri eingöngu verið að komast undan fyrrnefndu lögbanni og halda með þeim hætti áfram réttarbrotum gagnvart honum og umbjóðendum hans. Þá hafi stjórnarmönnum stefnda verið gerð grein fyrir því hvaða afleiðingar það kynni að hafa í för með sér fyrir stefnda svo og þá persónulega ef brotið yrði gegn lögum nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. og höfundalögum nr. 73/1972.

Í bréfi lögmanns stefnda til stefnanda, dags. 17. febrúar 2005, var ítrekuð beiðni um að gerður yrði samningur við stefnanda um heimild til flutnings á tónlist. Í bréfinu var stefnanda ennfremur tilkynnt um að fyrirhugað væri að hefja útsendingar 19. febrúar 2005.

Með bréfi stefnanda, dags. 18. febrúar 2005, var því hafnað að slíkur samningur yrði gerður, m.a. með þeim rökum að augljóst væri að hið nýstofnaða félag hygðist notfæra sér viðskiptavild fyrri rekstraraðila með því að nota heiti hans og hljóðvarpsstöðvarinnar, en sú viðskiptavild hefði m.a. orðið til með flutningi á tónlist sem ekki hefði verið greitt fyrir.

Stefnandi kveður hljóðvarpsútsendingar stefnda hafa hafist að nýju hinn 19. febrúar sl. en þær hafi þó takmarkast í upphafi eingöngu við flutning tónverka af heimasíðunni www.radioreykjavik.is. Af þeim sökum hafi verið sent bréf hinn 19. febrúar 2005 til sýslumannsins í Reykjavík, en þar hafi þess verið krafist að lögbanni því sem lagt var á hinn 7. janúar sl. yrði framfylgt af hálfu sýslumanns. Stuttu síðar hófst flutningur stefnda í hljóðvarpi á senditíðninni FM 104,5.

Fyrirtaka var haldin í málinu 25. febrúar 2005. Þar kom m.a. fram af hálfu T-kk-ef Þ-kk-ef, forsvarsmanns F.E.T.S. ehf. (áður Radíó Reykjavíkur – Netradíó ehf.) að kaupsamningur hefði verið gerður 5. desember 2004 þar sem J-kk-nf H-kk-nf R-kk-nf keypti öll tæki og tól fyrri rekstraraðila útvarpsstöðvarinnar, Radíó Reykjavík – Netradíó ehf. (nú F.E.T.S. ehf.), og var samningurinn lagður fram í fyrirtökunni. Stefnandi kveður ósamræmis hafa gætt í málflutningi fyrirsvarsmanns F.E.T.S. ehf. m.a. varðandi riftun kaupsamnings F.E.T.S. ehf. og J-kk-ef H-kk-ef, dags. 5. desember 2004, sbr. tilkynningu J-kk-ef til T-kk-ef Þ-kk-ef, dags. 7. febrúar 2005, þar sem kaupsamningnum frá 5. desember 2004 var rift.

Í bréfi lögmanns stefnda til sýslumanns, dags. 24. febrúar 2005, hafi komið fram upplýsingar vegna þeirrar fyrirtöku sem fram fór 25. febrúar 2005. Þar kom m.a. sú afstaða fram að stefndi máls þessa tengdist ekki því lögbannsmáli sem rekið væri á hendur F.E.T.S. ehf. (áður Radíó Reykjavík – Netradíó ehf.). Þá kom ennfremur fram að nýr rétthafi að veffanginu www.radioreykjavik.is væri stefndi máls þessa.

Með bréfi, dags. 28. febrúar 2005, fór stefnandi þess á leit við sýslumanninn í Reykjavík að lögbann yrði lagt við því að Radíó Reykjavík ehf. flytti tónverk, sem verndar nytu samkvæmt höfundalögum, á hljóðvarpsstöðinni Radíó Reykjavík (FM 104,5) og heimasíðunni www.radioreykjavik.is. Hinn 8. mars 2005 lagði sýslumaðurinn í Reykjavík lögbann við því að tónlist yrði flutt á hljóðvarpsstöð og heimasíðu félagsins. Mál þetta hefur stefnandi höfðað til staðfestingar á nefndu lögbanni.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn meðal annars á því að samkvæmt 1. og 3. gr. höfundalaga nr. 73/1972 hafi tónskáld og textahöfundar einkarétt til þess að leyfa flutning á verkum sínum opinberlega, þ.á m. í hljóðvarpi sem og á öðru formi, s.s. á veraldarvefnum (Internetinu). Sama réttar njóti aðrir lögmætir rétthafar að tónlist uns 70 ár séu liðin frá næstu áramótum eftir lát tónskálds eða textahöfundar, sbr. 43. gr. höfundalaga, sbr. 4. gr. laga nr. 145/1996. Þessa réttar njóti ekki einungis innlendir rétthafar, heldur og erlendir rétthafar á grundvelli Bernarsáttmálans um vernd bók-mennta og listaverka frá 9. september 1886 sem Ísland sé aðili að, sbr. lög nr. 80/1972.

Stefnandi kveðst hafa umboð flestra innlendra tónskálda, textahöfunda og annarra rétthafa að tónlist til þess að gæta hagsmuna þeirra á þessu sviði, svo og samsvarandi umboð langflestra erlendra rétthafa að tónlist með gagnkvæmum samningum við erlend höfundaréttarsamtök. Á grundvelli 23. gr. höfundalaga nr. 73/1972 hafi stefnanda verið veitt löggilding menntamálaráðuneytisins til þess að innheimta gjöld fyrir flutning á tónverkum í útvarpi og utan útvarps, sbr. 3. og 4. mgr. þeirrar greinar.

Stefnandi byggir á því að höfundarréttindi séu eignarréttindi. Af því leiði að eigandi höfundarréttar hafi, á sama hátt og eigendur annars konar eigna, einkarétt til að kveða á um notkun annarra á þeim verkum sem eignarrétti séu undirorpin, eftir atvikum til að banna öðrum afnotarétt af þeim. Á sama hátt kunni að vakna skaðabótakröfur vegna ólögmætrar notkunar annarra á höfundarverkum, sem þegar hafi átt sér stað.

Þá kveður stefnandi að í 1. mgr. 8. gr. i.f. höfundalaga nr. 73/1972 sé lögfest sú sönnunarregla, að í tilvikum þar sem verulegur og samfelldur flutningur verka hafi átt sér stað beri að leggja til grundvallar að flutt hafi verið verk sem vernduð séu að höfundalögum, nema annað verði í ljós leitt. Að sögn stefnanda hafi stefndi með ólögmætum hætti brotið gegn rétti stefnanda með samfelldum flutningi verka sem njóti verndar höfundalaga og beri stefndi samkvæmt framansögðu sönnunarbyrðina fyrir hinu gagnstæða.

Að sögn stefnanda hafi stefndi rekið hljóðvarpsstöðina Radíó Reykjavík (FM 104,5) í stuttan tíma. Þó beri að líta til þess að rekstur stöðvarinnar hafi verið á hendi sömu einstaklinga allt frá árinu 2004. Vísar stefnandi til þess að fyrirsvarsmenn F.E.T.S. ehf. (áður Radíó Reykjavík – Netradíó ehf.) hafi þá verið E-kvk-nf Ó-kvk-nf J-kvk-nf, J-kk-nf H-kk-nf R-kk-nf og S-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, en þau hafi ennfremur verið í stjórn stefnda máls þessa. Þessir einstaklingar og félög, sem þeir séu og hafa verið í forsvari fyrir, s.s. stefndi máls þessa, hafi leikið tónverk, sem hafi notið verndar samkvæmt ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, á útvarpsstöðinni Radíó Reykjavík (FM 104,5). Auk þess hafi tónflutningur átt sér stað í gegnum heimasíðuna www.radioreykjavik.is. Að sögn stefnanda hafi stefndi eigi haft heimild stefnanda til tónflutnings sem verndar njóti samkvæmt höfundalögum og hafi slíkur tónflutningur þegar af þeirri ástæðu verið óheimill.

Stefnandi kveður stefnda hafa samkvæmt framansögðu í verulegum mæli og með samfelldum hætti notað tónverk í eigu annarra, sem hafa notið verndar höfundalaga, án þess að hafa til þess samþykki stefnanda fyrir hönd eigenda tónverkanna. Í raun hafi réttarbrot stefnda og fyrirsvarsmanna hans verið sérstaklega ámælisverð þar sem fyrirsvarsmenn stefnda hafi með beinum hætti reynt að komast undan því að virða rétt stefnanda með stofnun sérstaks einkahlutafélags, þ.e. stefnda máls þessa, og þannig reynt að stofna nýjan lögaðila til að halda áfram réttarbrotum sínum. Með vísan til þessa hafi tónflutningurinn verið ólögmætur og engar líkur séu til þess að stefndi láti sjálfviljugur af hinum ólögmæta flutningi.

Að sögn stefnanda þá hafi gætt ósamræmis í yfirlýsingum fyrirsvarsmanna stefnda í fjölmiðlum og yfirlýsingum sem gefnar hafi verið í fyrirtökum, þ.m.t. í fyrirtöku hjá sýslumanni hinn 23. febrúar 2005. Annars vegar hafi því verið haldið fram í fjölmiðlum að ekkert muni breytast með tilkomu hins nýja rekstraraðila – m.ö.o. muni útvarpsstöðin ekkert breytast þótt nýir aðilar komi að rekstrinum. Hins vegar hafi í samskiptum stefnda við stefnanda því verið haldið fram að um tvo ólíka lögaðila sé að ræða þrátt fyrir að sömu einstaklingar hafi setið í stjórnum félaganna þegar atvik máls þessa gerðust og þannig staðið að réttarbrotum gagnvart stefnanda og umbjóðendum hans. Þessu hafi verið haldið fram þrátt fyrir að F.E.T.S. ehf. (áður Radíó Reykjavík – Netradíó ehf.) og Radíó Reykjavík ehf. hafi:

- sama netfang

- sömu útsendingartíðni

- sama kallmerki

- sama heimilisfang

- sömu fyrirvarsmenn

Að sögn stefnanda hafi verið látið að því liggja í fjölmiðlum að um sömu útvarpsstöð hafi verið að ræða á meðan því hafi verið haldið fram á sama tíma gagnvart stefnanda og sýslumanni að engin tengsl væru til staðar. Að mati stefnanda tali framangreindar staðreyndir sínu máli.

Stefnandi bendir á að stefnda hafi staðið til boða að gera samning við stefnanda um flutning verndaðra tónverka á hljóðvarpsstöð sinni og í gegnum heimasíðuna www.radioreykjavik.is, að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Stefndi hafi hins vegar ekki viljað ganga að skilyrðum stefnanda og því hafi ekki náðst samningur á milli aðila. Þar sem samningur hafi ekki náðst hafi stefndi ekki heimild stefnanda til flutnings tónverka, sem njóti verndar samkvæmt ákvæðum höfundalaga. Stefndi hafi engu að síður og þrátt fyrir vitneskju sína um heimildarskort sinn hafið útsendingar og flutt vernduð tónverk á hljóðvarpsstöð sinni og í gegnum nefnda heimasíðu sína.

Stefnandi kveður, með vísan til þess sem að framan segir og þar sem önnur úrræði stefnanda tryggi ekki hagsmuni hans, að honum sé nauðugur sá kostur að krefjast staðfestingar á lögbanni því sem sýslumaðurinn í Reykjavík lagði hinn 8. mars 2005 til þess að stöðva þegar í stað heimildarlausan og þar með ólögmætan flutning stefnda á tónverkum sem verndar njóti samkvæmt höfundalögum.

Kröfu um staðfestingu á lögbanni kveðst stefnandi styðja við 36. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann o.fl. Þá vísar stefnandi til höfundalaga nr. 73/1972, með áorðnum breytingum, einkum 1., 3., 4., 8., 23. og 43. gr. laganna.

Varðandi kröfu um málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé byggð á lögum nr. 50/1988, en þar sé lögmönnum gert að innheimta virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sinni. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattsskyldur og beri því nauðsyn að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir þeirri aðgerð stefnanda að beita lögbannsúrræði til að afla sér ólögmæts ávinnings í því formi að stöðva atvinnurekstur stefnda og knýja stefnda, gerðarþola í lögbannsmálinu, til að greiða skuldir þriðja aðila.

Stefndi telur sig hafa verið í fullum rétti til að reka útvarp með þeim hætti sem hann gerði enda hafi hann greitt fyrirfram fyrir 11 daga í febrúar 2005 og hafi viljað greiða áfram fyrirfram fyrir afnot af einkavörðu efni stefnanda og sé ekki deilt um að fjárhæðin sem stefndi greiddi hafi verið eðlileg. Stefndi hóf útvarpsrekstur við þær aðstæður að greiða hæfilegt endurgjald fyrirfram og jafnframt við þær aðstæður að stefnandi hafi neitað stefnda um að gera við hann samning með sömu kjörum og gilda í greininni vegna þess að hann skyldi greiða skuld þriðja aðila. Við þessar aðstæður, þegar stefnandi brjóti á rétti stefnda til að fá eðlilegan samning við stefnanda, séu ekki uppfyllt skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga um kyrrsetningu og lögbann nr. 31/1990, stefnandi hafi ekki á því stigi þegar lögbanns var krafist gert það sennilegt að athöfnin mundi brjóta gegn rétti hans. Sömuleiðis hafi engar aðstæður eða réttindi farið forgörðum svo að ekki mætti bíða dóms í máli er sjónarmið stefnanda varðar. Þá vísar stefndi einnig til sjónarmiða í 3. mgr. 1. og 2. tl. til stuðnings andmælum gegn því lögbanni sem lagt var á stefnda. Þá telur stefndi að ekki verði lagt lögbann þegar og ef sá er lögbanns beiðist sé á sama tíma og með sömu aðgerð að brjóta gegn öðrum settum lögum svo sem nánar verði hér lýst.

Viðbrögð stefnanda hafi frá upphafi verið á eina lund að virða stefnda ekki viðlits og hafna því að undirrita nokkra afnotasamninga nema gegn því að stefndi greiði stefgjöld sem félagið F.E.T.S. ehf. skuldi stefnanda. Sú skuld muni nema um 1.200.000 kr. Stefndi telur að stefnandi beiti með þessum aðferðum stefnda fjárkúgun og óeðlilegri misneytingu í viðskiptum á sviði þar sem stefnandi hafi einkarétt og einokunaraðstöðu og stefndi unir ekki þessari meðferð. Stefndi hafi kært vinnubrögð og lagabrot stefnda til Samkeppnisstofnunar með kæru hinn 24. febrúar 2005 með þeim röksemdum að stefnandi brjóti meðal annars gegn ákvæðum samkeppnislaga nr. 8/1993 um Samkeppnisstofnun, einkum 10. gr. 2. mgr. e-lið með því að setja sem skilyrði fyrir samningagerð að hinir viðsemjendurnir taki á sig viðbótarskuldbindingar sem tengjast ekki efni samninganna, hvorki í eðli sínu né samkvæmt viðskiptavenju.

Í kærunni sé gerð krafa um að stefnanda verði gert að falla frá öllum kröfum á hendur stefnda um greiðslu á skuldum annarra lögaðila við gerð afnotaréttarsamnings á lögvörðu efni sem stefnandi hafi rétt á. Einnig sé gerð krafa um að stefnanda verði meinað að krefjast tryggingar í hvaða formi sem er fyrir efndum á væntanlegum flutningsréttarsamningi. Þá gerði stefndi kröfu um refsingu og viðurlög samkvæmt 57. gr. laga nr. 8/1993 gagnvart STEF og jafnframt stjórnarmönnum þess og framkvæmdastjóra.

Vegna hinna annarlegu sjónarmiða stefnanda um forsendur þess að gera samning við stefnda um afnot af tónlistarefni sem sent sé út á vegum félagsins hafi stefnda verið nauðsynlegt að höfða einkamál á hendur stefnanda þar sem dómkröfur séu um að stefnanda verði skylt að undirrita og efna formlegan og hefðbundinn afnotasamning við stefnda um heimild til að útvarpa lögvörðu einkaréttarefni stefnanda. Að auki hafi stefndi kært stefnanda til Samkeppnisstofnunar svo sem fyrr getur.

Sú ótrúlega staða hafi verið í samskiptum málsaðila við samningu héraðsdómsstefnu að stefnandi fékk lagt á lögbann það sem hér sé til úrlausnar fyrir héraðsdómi með þeim rökum að stefndi hafi ekki gengið til samninga við stefnanda og hafi því ekki leyfi stefnanda til útvarpsreksturs fyrir hönd eigenda tónverkanna sem flutt séu. Stefnandi, sem hafi einokunaraðstöðu í málinu beiti, því annars vegar þeim rökum að stefndi hafi ekki samning við stefnanda, en jafnframt neiti hann að ganga til samninga við stefnanda nema að hann láti undan fjárkúgunum sem hann beiti stefnda. Þetta séu ljót og viðurstyggileg vinnubrögð.

Stefnandi hafi ítrekað gert kröfu til stefnda um að hann greiði skuld annars lögaðila FETS ehf. kt. 680802-2660 sem notaði sama kallmerki og stefnandi og sömu útsendingartíðni. Þeim kröfum hafnar stefndi og telur þær vera ólögmæta þvingun í viðskiptum og því ólögleg. Stefndi hafi fengið opinber leyfi sem þurfi til útvarpsrekstrar og keypt kallmerki aðila sem áður hafi notað það í atvinnurekstri. Þá hafi stefndi gert leigusamning við húseigandann að Fákafeni 11.

Spillingin og yfirgangurinn sem ríki hjá stefnanda endurspegli málflutning stefnanda.

Því miður sé grunnur að viðhorfum stefnanda í þessu máli mótaður af heift og ranghugmyndum um að stefndi hefði stofnað til reksturs á sviði útvarps eingöngu til að komast undan lögbanni sem lagt var á rekstur fyrra félagsins „og halda með þeim hætti áfram réttarbrotum gagnvart honum og umbjóðendum hans.“ (sbr. stefnu bls. 2) og einnig hafi stefnandi haft uppi hótanir gagnvart stjórnarmönnum stefnda persónulega um kærur vegna meintra réttarbrota.

Þá sé mótmælt röksemdum stefnanda og sjónarmiðum um að viðskiptavild félaga sem standi í útvarpsrekstri og úrvarpi einkaréttarefni stefnanda sé með einhverjum hætti eign stefnanda eða að minnsta kosti einhvers konar óbeinn eignarréttur við aðilaskipti, og að eldra félag standi í skuld við stefnanda samanber fullyrðingu í stefnu um að viðskiptavild hefði orðið til með flutningi á tónlist sem ekki hefði verið greitt fyrir.

Stefnandi hafi uppi margvíslegar og ruglingslegar staðhæfingar um það að hverjum hann beini reiði sinni og harmi. Þannig fullyrði hann að bæði nánar tilteknir einstaklingar, sem séu J-kk-nf H-kk-nf R-kk-nf, E-kvk-nf Ó-kvk-nf J-kvk-nf og S-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, hafi leikið tónverk sem njóti verndar samkvæmt ákvæðum höfundalaga og einnig félög sem þau séu í forsvari fyrir. Einnig sé látið að því liggja að þessir einstaklingar hafi rekið eldra félagið og stofnað til skulda við stefnanda og í beinu framhaldi af lögbannsmáli gegn eldra félaginu, stofnað nýtt félag, sem sé stefndi, og haldið þræðinum þar sem frá var horfið eins og ekkert hefði í skorist. Þessi mynd sé einföld, en röng og mjög áróðurskennd, ósannindin séu ítrekuð og engin virðing borin fyrir sannleikanum í því skyni að klekkja á stefnda og eigendum þess félags.

Allt viðhorf og tengingar og útlegging sem stefnandi viðhafi í garð stefnda og eldra félags sé ómálefnaleg, lagalega út í hött og efnislega þvættingur og uppspuni. Allt þetta viðhorf stefnanda í garð stefnda sem mótist af viðskiptum stefnanda við annan lögaðila einkenni þann valdhroka og frekju sem stefnandi hafi tileinkað sér sem einokunaraðili á því sviði sem hann starfar og einkarétti hans til að gera samninga um rétt til að flytja tónlistarefni sem njóti einkaverndar lögum samkvæmt.

Varðandi lagarök er vísað til laga um kyrrsetningu og lögbann, einkum 24. gr. laganna. Vísað er til ákvæða samkeppnislaga nr. 8/1993 um Samkeppnisstofnun, einkum 10. gr. 2. mgr. e-lið. Vísað er til almennra samningalaga um stofnun samninga og einnig til hliðsjónar III. kafla laganna um ógildi þvingana sem beitt sé við samningsgerð, vísað er til höfundarlaga nr. 73/1972. Kröfur um málskostnað styður stefndi við l. mgr. 130. gr. sbr. 129 gr., einkum l. tl. e, laga 91/1991.

Niðurstaða

Lögbann það sem krafist er staðfestingar á í máli þessu var lagt á af sýslumanninum í Reykjavík hinn 8. mars 2005. Réttarstefna til staðfestingar á lögbanninu var gefin út 15. mars 2005. Fullnægt er því ákvæði 1. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990 um málshöfðun þessa.

Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann má leggja lögbann við byrjaðri eða yfirvofandi athöfn einstaklings eða fyrirsvarsmanns félags eða stofnunar, ef gerðarþoli sannar eða gerir sennilegt að athöfnin brjóti eða muni brjóta gegn lögvörðum rétti hans.

Samkvæmt 1. og. 3. gr. höfundalaga nr. 73/1972 hafa tónskáld og textahöfundar einkarétt til þess að leyfa flutning á verkum sínum opinberlega, þ.á m. í hljóðvarpi sem og á öðru formi, s.s. á veraldarvefnum (Internetinu). Stefnandi kveðst hafa umboð flestra innlendra tónskálda, textahöfunda og annarra rétthafa að tónlist til þess að gæta hagsmuna þeirra á þessu sviði, svo og samsvarandi umboð langflestra erlendra rétthafa að tónlist með gagnkvæmum samningum við erlend höfundaréttarsamtök. Á grundvelli 23. gr. höfundalaga nr. 73/1972 hafi stefnanda verið veitt löggilding menntamálaráðuneytisins til þess að innheimta gjöld fyrir flutning á tónverkum í útvarpi og utan útvarps, sbr. 3. og 4. mgr. þeirrar greinar.

Fyrir liggur samkvæmt gögnum máls að stefndi hefur ekki gert samning við stefnanda um heimild til að flytja í hljóðvarpi eða af heimasíðu sinni tónverk, sem verndar njóta samkvæmt höfundalögum, sbr. 23. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Þrátt fyrir það hóf stefndi hljóðvarpsútsendingar á útvarpsstöð sinni í febrúar 2005 og braut þannig gegn lögvernduðum rétti samkvæmt höfundalögum. Þá verður að telja að öll lagaskilyrði 24. gr. laga 31/1990 séu uppfyllt svo lögbann verði lagt á. Ekki er fallist á þá málsástæðu stefnda að ekki séu uppfyllt skilyrði 24. gr. laga 31/1990 fyrir lögbanni vegna þess að stefnandi hafi neitað að gera við stefnda samning um heimild til flutnings tónverka í hljóðvarpi, nema að uppfylltum tilteknum skilyrðum, sem stefndi féllst ekki á. Ágreiningur aðila um þá samningsgerð er ekki til úrlausnar í máli þessu. Verður því að hafna öllum málsástæðum stefnda er að því lúta. Átelja ber að stefndi fer offari í ýmsum fullyrðingum sínum í greinargerð og viðhefur óviðurkvæmileg ummæli um stefnanda.

Samkvæmt framansögðu verður framangreint lögbann staðfest og fallist á dómkröfur stefnanda, eins og í dómsorði greinir.

Dæma ber stefnda til að greiða málskostnað, sem telst hæfilega ákveðinn 400.000 kr. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Staðfest er lögbann, sem sýslumaðurinn í Reykjavík lagði hinn 8. mars 2005 við því að stefndi flytji á hljóðvarpsstöð sinni Radíó Reykjavík (FM 104,5) og heimasíðunni www.radioreykjavik.is tónverk sem njóta verndar samkvæmt höfundalögum nr. 73/1972, ásamt síðari breytingum.

Stefndi, Radíó Reykjavík ehf., greiði stefnanda, Sambandi tónskálda og eigenda flutningsréttar (STEF), 400.000 kr. í málskostnað.

E-kk-nf Ó-kk-nf