S-539/2013

Mál þetta, sem þingfest var þann 9. janúar 2014 og dómtekið þann 15. apríl sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, dagsettri 20. nóvember 2013, „á hendur Þ-kk-þgf H-kk-þgf, Arnarheiði 14, Hveragerði, Brot [sic] gegn umferðar-, lögreglu- og hegningarlögum með því að hafa síðdegis þriðjudaginn 20. nóvember 2012 ekið bifreiðinni VN-270, sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði 2,1‰), um götur Hveragerðis þar sem hann raskaði umferðaröryggi á alfaraleið og stofnaði á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu vegfarenda á akstursleiðinni í augljósan háska.

Ákærði ók Suðurlandsveg til vesturs við Ölfusborgir og þaðan inn á Breiðumörk í Hveragerði þar sem lögreglu tókst að stöðva bifreiðina á ómerktri lögreglubifreið með því að aka framúr henni og stöðva lögreglubifreiðina fyrir framan bifreið ákærða. Þegar ákærði sá einkennisklædda lögreglumenn stíga út úr bifreiðinni bakkaði hann bifreið sinni á mikilli ferð eftir Breiðumörk og inn á innkeyrslu að bifreiðastæði við N1 til móts við Sunnumörk. Er lögreglumaðurinn A opnaði farþegahurð á bifreið ákærða ók ákærði aftur af stað upp á gangsétt [sic] sem liggur meðfram Breiðumörk í því skyni að valda lögreglumanninum líkamstjóni og skeytti engu þótt lögreglumaðurinn gæfi honum fyrirmæli um að stöðva bifreiðina. Stofnaði ákærði þannig lífi og heilsu lögreglumannsins í augljósan háska en hann dróst nokkra metra með bifreiðinni. Ákærði ók áfram eftir gangstéttinni en beygði skyndilega til hægri og ók þvert yfir Breiðumörk þar sem var talsverð umferð og yfir grasbala við veitingastaðinn Kaffi Rós og þaðan inn á Austurmörk til austurs á mikilli ferð. Til móts við Austurmörk 17 beygði ákærði til hægri og ók til suðurs inn í iðnaðarhverfi og mátti litlu muna að hann æki á Subaru bifreið sem var að bakka úr bifreiðastæði við Austurmörk 18a. Ók ákærði á talsverðum hraða upp á gangstétt og inn á milli húss nr. 14 við Austurmörk og gáms sem þar var og stefndi á Sunnumörk. Í sömu andrá ók B bifreið af gerðinni Audi Q7 eftir Sunnumörk í austurátt og mátti litlu muna að ákærði æki í hlið bifreiðarinnar bílstjóramegin en B tókst að forðast árekstur með því að auka ökuhraða bifreiðar sinnar.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr., 1. mgr. 168., [sic] 2. mgr. 218. gr., sbr. 20. gr., 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 1. mgr. 4. gr., 3. mgr. 5. gr., 1. mgr. 5. gr. a., 1. mgr. 13. gr., 1., 2. og 3. mgr. 15. gr., 1. og 2. mgr. 17. gr., 1. og 2. mgr. 36. gr., 1. og 3. mgr. 45. gr. sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga með síðari breytingum.“

Ákærði mætti við þingfestingu málsins þann 9. janúar 2014 og var Ó-kk-nf S-kk-nf hrl. skipaður verjandi ákærða að hans ósk og málinu frestað til 16. janúar sl. Þann dag kom ákærði fyrir dóm ásamt verjanda sínum og viðurkenndi að hafa í umrætt sinn ekið umræddri bifreið sviptur ökurétti en neitaði sök að öðru leyti. Ákærði mótmælti verknaðarlýsingu í ákæru. Við upphaf aðalmeðferðar þann 17. mars sl., óskaði ákærði eftir að breyta afstöðu sinni til ákæru og viðurkenndi skýlaust að hafa ekið bifreiðinni umrætt sinn undir áhrifum áfengis. Þann dag fóru fram skýrslutökur fyrir dómi og að loknum munnlegum málflutningi var málið dómtekið. Málið var endurupptekið þann 10. apríl sl., til að gefa sakarflytjendum kost á að tjá sig um ágalla í ákæru varðandi heimfærslu til laga og stjórnvaldsfyrirmæla. Að loknum munnlegum málflutningi áðurnefndan dag var málið dómtekið.

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvalds í málinu. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærða málsvarnarlauna.

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu voru lögreglumennirnir A og C við eftirlit á Suðurlandsvegi á ómerktri lögreglubifreið klukkan 17:47 þriðjudaginn 19. nóvember 2012. Á móts við Ölfusborgir veittu þau bifreiðinni VN-270, sem ákærði ók í umrætt sinn, athygli. Þar sem lögreglumönnum var kunnugt um að ákærði var sviptur ökurétti stöðvuðu þau akstur bifreiðarinnar skammt norðan við gatnamót Breiðumarkar og Sunnumarkar í Hveragerði. Fram kemur að þegar lögreglumennirnir, sem klæddir voru einkennisfatnaði, stigu út úr bifreið sinni hafi bifreiðinni VN-270 verið bakkað á ofsahraða suður Breiðumörk og inn á innkeyrslu að bifreiðastæði við N1 á móts við Sunnumörk. Þá hafi lögreglumaðurinn A hlaupið í átt að bifreið ákærða, opnað farþegahurðina og rétt náð að stíga inn í bifreiðina. Segir í frumskýrslu að í þeirri andrá hafi ákærði ekið af stað á ofsahraða þannig að vælt hafi í dekkjum bifreiðarinnar, en ákærða hafi ítrekað verið gefin fyrirmæli um að stöðva akstur bifreiðarinnar. Ákærði hafi hins vegar ekið í norður eftir gangstétt, sem liggur meðfram Breiðumörk, en A hafi ekki haft tækifæri til að sleppa taki á bifreið ákærða og því dregist með henni nokkra metra eftir gangstéttinni. Segir í skýrslunni, sem nefndur A ritar, að honum hafi fundist lífi sínu og limum verulega ógnað með framangreindri háttsemi ákærða. Þar sem ljóst hafi verið að ákærði ætlaði ekki að stöðva bifreiðina hafi hann, þ.e. A, sleppt taki á bifreiðinni til að forða slysi.

Þá segir í frumskýrslu að þegar bifreið ákærða hafi verið á móts við Kaffi Rós, á mótum Breiðumarkar og Austurmarkar, hafi ákærði skyndilega beygt til hægri þvert yfir Breiðumörk upp á grasbala við Kaffi Rós og ekið síðan austur Austurmörk. Á þessum vegarkafla hafi umferð verið talsverð, bæði eftir Breiðumörk og Austurmörk, og því skapast mikil hætta fyrir aðra vegfarendur. Ákærði hafi síðan ekið austur eftir Austurmörk á miklum hraða þar til hann hafi, á móts við húsið nr. 17, beygt til hægri til suðurs inn í iðnaðarhverfi sem tilheyri Austurmörkinni. Þar hafi litlu munað að ákærði æki á bifreið af Subarugerð sem hafi verið bakkað út af bifreiðaplani við Austurmörk 18a. Í umræddu iðnaðarhverfi er hringakstur. Þann hring hafi ákærði hins vegar ekki ekið heldur haldið áfram í suður á talsverðum hraða, og ekið í loftköstum milli hússins nr. 14 við Austurmörk og gáms sem þar hafi staðið við húsið og sem leið lá yfir á Sunnumörk. Á umræddri leið hafi ákærði ekið yfir vörubretti og járnarusl. Í því að ákærði ók inn á Sunnumörk hafi bifreið af Audi Q7 gerð verið ekið austur Sunnumörk og hafi bifreið ákærða stefnt beint inn í hlið Audibifreiðarinnar. Ökumaður hennar hafi náð að forða árekstri en fram kemur að bifreið ákærða hafi rétt strokist fyrir aftan umrædda bifreið og litlu munað að stórslys yrði.

Þar sem lögreglubifreiðin gat ekki fylgt bifreið ákærða eftir rofnaði bein eftirför lögreglu. Þrátt fyrir að ökumaður Audibifreiðarinnar hafi greint lögreglu frá því hvar ákærði hafi stöðvað bifreið sína þar skammt frá, nánar tiltekið á bak við gáma við húsið nr. 4 við Sunnumörk, fannst bifreið ákærða ekki fyrr en skömmu áður en ákærði var handtekinn, mikið ölvaður á gangi klukkan 18:32 á móts við húsið nr. 2 við Sunnumörk.

Í þágu rannsóknar málsins voru tekin tvö blóðsýni úr ákærða, það fyrra nr. 66078, klukkan 19:02 og það síðara, nr. 66079 klukkan 19:56. Klukkan 19:04 gaf ákærði þvagsýni. Meðal rannsóknargagna eru vottorð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði vegna rannsókna á blóð- og þvagsýnum. Endanleg niðurstaða alkóhólákvörðunar í blóði ákærða í fyrra blóðsýninu reyndist vera 1,73‰, en 1,57‰ í síðara sýninu. Alkóhólmagn í þvagi ákærða reyndist vera 2,32‰. Í svari rannsóknarstofunnar við spurningu lögreglu um ölvunarástand ákærða um klukkan 17:47 kemur fram að etanólstyrkur í blóði ákærða hafi verið um 2,0‰ 40 mínútum fyrir fyrri blóðsýnistöku og um 2,1‰ kl. 17:47, þegar afskipti voru höfð af ökumanninum. Samkvæmt framansögðu hafi ökumaður því verið ölvaður, þegar meintur ölvunarakstur átti sér stað.

Meðal rannsóknargagna er kort af hluta Hveragerðis sem sýnir í lit gatnakerfi, byggingar og akstursleið bifreiðarinnar VN-270 og 26 ljósmyndir sem sýna staðhætti á akstursleiðinni og ætluð ummerki eftir akstur bifreiðarinnar. Umræddar myndir tók A daginn eftir, þ.e. miðvikudaginn 20. nóvember 2012.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði staðfesti að lögregla hafi stöðvað akstur hans í umrætt sinn með þeim hætti sem lýst er í ákæru og hafi hann gert sér grein fyrir að þarna voru lögreglumenn á ferð þegar þeir komu einkennisklæddir út úr lögreglubifreiðinni. Ákærði staðfesti að lögregla hafi gefið honum fyrirmæli um að stöðva bifreiðina en mundi ekki með hvaða hætti. Aðspurður kvaðst ákærði muna eftir að lögreglumaður hafi opnað farþegahurð á bifreið sinni en gat ekki lýst því nánar. Sérstaklega aðspurður kvaðst ákærði kannast við að hafa ekið aftur af stað þrátt fyrir að lögreglumaðurinn hafi verið búinn að opna farþegahurðina og kvað hann ástæðu þess hafa verið þá að hann hafi fyllst ofsahræðslu. Ákærði gat ekki sagt til um hvort hann hafi í framhaldi af því ekið eftir gangstétt eða götu. Ákærði kannaðist ekki við að lögreglumaðurinn hafi dregist nokkra metra með bifreiðinni eins og lýst er í ákæru. Ákærði kvaðst muna eftir að hafa ekið inn í iðnaðarhverfið en lítið annað muna. Aðspurður hvort hann vefengi lýsingu í ákæru neitaði ákærði að hafa ætlað að valda lögreglumönnunum meiðslum eða þess háttar, það hafi ekki verið ásetningur hans. Hann hafi verið gripinn ofsahræðslu þegar lögreglumaðurinn opnaði bílhurðina og því ekið af stað. Sérstaklega aðspurður kvaðst ákærði hafa stöðvað bifreiðina í kjölfar fyrirmæla frá lögreglu en þegar lögreglumaðurinn hafi opnað bílhurðina hafi gripið hann „panik“ og hann ekið af stað. Ákærði bar við minnisleysi um atvik eftir þetta, þ.e. að litlu hafi munað að hann æki á Subaru bifreið við Austurmörk 18a og að hafa ekið milli hússins nr. 14 við Austurmörk og gáms og beint yfir á Sunnumörk þar sem litlu hafi munað að hann æki inn í hlið bifreiðar af Audi Q7 gerð sem ekið var eftir Sunnumörk. Ákærði mundi eftir að hafa lagt bifreiðinni við fyrirtækið Feng í iðnaðarhverfinu og kvaðst hann hafa setið í bifreiðinni eina til eina og hálfa klukkustund áður en hann lagði af stað gangandi heim. Ákærði kvaðst ekki geta lýst ölvunarástandi sínu í umrætt sinn.

Undir ákærða var borið það sem fram kemur í ritaðri endursögn af framburði hans hjá lögreglu þar sem haft er eftir honum í kjölfar þess að hann var spurður um afstöðu hans til þess að lögreglumaðurinn A hafi verið í mikilli hættu, „Þ-kk-nf sagð [sic] að þetta væri gott ef rétt væri en hann sagðist ekki minnast þess að hafa gert þetta.“ Ákærði kannaðist ekki við að hafa látið þessi ummæli falla, þarna vanti inn orðið „ekki“, þ.e. hann hafi sagt „að þetta væri ekki gott ef rétt væri“.

Fram kom að ákærði leitaði strax eftir atburðinn aðstoðar vegna áfengisvanda og kvaðst hann ekki hafa drukkið áfengi síðan. Ákærði kvaðst vera fjölskyldumaður og vinna sem verktaki í byggingariðnaði. Einnig kom fram að ákærði óskaði eftir því við lögreglustjóra að fá að hitta umrædda lögreglumenn enda hafi hann verið miður sín vegna atburðarins og viljað bæta fyrir það sem hann hafði gert. Kvaðst ákærði hafa hitt lögreglumanninn A og beðið hann afsökunar.

Vitnið A, lögreglumaður kvaðst hafa verið við umferðareftirlit á Suðurlandsvegi í ómerktri lögreglubifreið og án viðvörunarljósa ásamt C lögreglumanni þegar þau urðu vör við akstur ákærða um Suðurlandsveg. Þar sem þeim hafi verið kunnugt um að ákærði væri sviptur ökurétti hafi þau veitt bifreið ákærða eftirför og stöðvað för hennar með því að aka fram úr henni á Breiðumörk í Hveragerði. Vitnið kvaðst hafa verið ökumaður lögreglubifreiðarinnar í umrætt sinn. Í framhaldinu hafi þau bæði farið út úr bifreiðinni og gengið í átt að bifreið ákærða klædd einkennisfatnaði. Þegar ákærði varð var við þau hafi hann gefið í og bakkað bifreiðinni eftir Breiðumörk inn á N1 planið. Vitnið og C hafi þá farið aftur inn í lögreglubifreiðina og fylgt bifreið ákærða eftir með því að bakka eftir Breiðumörkinni. Kvaðst vitnið hafa stokkið út úr lögreglubifreiðinni og komið að bifreið ákærða þar sem hún var kyrrstæð, opnað hurðina farþegamegin að framan og gefið ákærða fyrirmæli um að drepa á bifreiðinni. Kvaðst vitnið hafa stigið inn í bifreiðina og náð taki á hurðarfalsi og handfangi sem hafi líklega verið ofarlega á hurðarkarmi. Í því hafi ákærði gefið allt í botn þannig að vælt hafi í dekkjum og ekið af stað eftir gangstétt við Breiðumörk. Við það kvaðst vitnið hafa dregist með bifreiðinni u.þ.b. 15-20 metra þar til hann sleppti takinu. Hann hafi ekki getað sleppt fyrr en hann hafi náð að fóta sig en tók fram að þetta hafi allt gerst mjög hratt. Vitnið, sem taldi sig vera í hættu í umrætt sinn, kvað það hafa verið skyldu sína að stöðva för ákærða. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið fyrir meiðslum í umrætt sinn. Aðspurður hvar C hafi verið meðan á þessu stóð sagðist vitnið ekki hafa fylgst með því en hún hafi verið við lögreglubifreiðina þegar hann kom að bifreiðinni og hóf eftirför. Aðspurður um viðbrögð ákærða í umrætt sinn sagði vitnið að ákærði hefði ekkert sagt, horft beint áfram og greinilega verið með hugann við að stinga af. Vitnið tók fram að þessi atburður hafi staðið mjög stutt yfir.

Í framhaldinu hafi ákærði ekið eftir gangstétt meðfram Breiðumörkinni en vitnið kvaðst hafa farið aftur inn í lögreglubifreiðina sem staðsett hafi verið á Breiðumörkinni og hafið eftirför. Vitnið kvað ákærða hafa ekið af gangstéttinni þvert yfir Breiðumörkina upp á grasbala við Kaffi Rós og í austur eftir Austurmörk. Síðan hafi ákærði ekið inn í iðnaðarhverfið við Austurmörk á fullri ferð og hafi litlu munað að hann æki á Subaru bifreið sem hafi verið að bakka út af bifreiðastæði. Ákærði hafi síðan ekið beint í suður á milli húss og gáms yfir á Sunnumörk. Í umræddu sundi hafi verið talsvert af vörubrettum og hafi bifreið ákærða farið í loftköstum þar yfir. Í því að ákærði hafi ekið inn á Sunnumörk hafi bifreið af Audi gerð verið ekið eftir götunni og kvaðst vitnið hafa séð að ökumaður bifreiðarinnar hafi gefið í og þannig komið í veg fyrir árekstur. Þar sem lögreglubifreiðin hafi ekki komist sömu leið og bifreið ákærða hafi þau misst sjónar af bifreið ákærða stutta stund. Í framhaldi af því hafi þau rætt við ökumann Audi bifreiðarinnar, B, sem hafi gefið þeim lýsingu á akstursleið ákærða. Vitnið og C hafi hins vegar misskilið frásögn ökumannsins og því ekið að heimili ákærða í leit að honum. Stuttu síðar hafi þeim borist aðstoð og í framhaldi af því hafi lögreglan fundið bifreið ákærða mannlausa skammt frá vettvangi við Sunnumörk. Í framhaldinu hafi ákærði verið handtekinn á gangi á Sunnumörk.

Vitnið kvaðst hafa farið daginn eftir og tekið myndir af vettvangi, þ.e. akstursleið ákærða, m.a. af spólförum á gangstétt við N1 og af rásförum á grasi við gangstéttina og á graseyju og gangstétt við Kaffi Rós. Aðspurt sagði vitnið að ekki hafi verið hægt að bera saman umrædd ummerki á vettvangi og hjólbarða bifreiðar ákærða þar sem munstur sjáist ekki á malbiki. Vitnið kvað ummerki sem þessi ekki greinanleg sé bifreiðum ekið með eðlilegum hraða. Staðfesti vitnið umrædd gögn sem og frumskýrslu sína.

Vitnið kvað töluverða bifreiðaumferð hafa verið í umrætt sinn. Nánar aðspurt kvaðst vitnið muna eftir að töluverð umferð hafi verið á Breiðumörkinni, bæði á norður- og suðurleið. Vitnið mundi ekki hvort umferð hafi verið í Austurmörk en mundi eftir áðurnefndri Subaru bifreið í iðnaðarhverfinu og Audi bifreiðinni á Sunnumörk. Varðandi hraða bifreiðar ákærða á umræddri leið kom fram að hraðamæling hafi ekki farið fram en fram kom að hann hafi ekið lögreglubifreiðinni „í botni“ á eftir bifreið ákærða.

Vitnið staðfesti að ákærði hafi komið til sín eftir atburðinn og beðist afsökunar sem vitninu hafi þótt mjög virðingarvert.

Vitnið C, lögreglumaður lýsti afskiptum af akstri ákærða á Breiðumörk með sama hætti og vitnið A. Atvikum á plani við N1 lýsti vitnið, sem þá var stödd við afturenda lögreglubifreiðarinnar á Breiðumörkinni, þannig að vitnið A hafi hlaupið að bifreið ákærða, opnað farþegahurð að framan og verið að hluta til kominn upp í bifreið ákærða þegar ákærði hafi spólað af stað og ekið eftir gangstétt meðfram Breiðumörk. Vitnið kvað A hafa dregist 10, 15, 20 metra með bifreið ákærða. A hafi verið í hættu og ákærði hafi ekki hægt ferðina þrátt fyrir að A hafi hangið í hurðakarminum. Aðspurt mundi vitnið ekki hvort bifreið ákærða hafi verið kyrrstæð þegar A-x-x opnaði hurðina, en ítrekaði að þegar A hafi verið kominn að hluta til inn í bifreiðina hafi ákærði gefið í. Vitnið kvaðst ekki muna hvort hún hafi heyrt A gefa ákærða fyrirmæli enda stödd hinum megin við götuna. Þá kvaðst hún ekki hafa séð viðbrögð ákærða þegar A opnaði hurðina enda hafi farþegahurðin snúið að vitninu. Vitnið kvaðst hafa reiknað með að A gæti stöðvað för ákærða og því varla trúað sínum eigin augum þegar ákærði hafi ekið af stað og A að hálfu leyti inni í bifreið ákærða. Aðstæðurnar hafi verið hættulegar að mati vitnisins.

Vitnið lýsti akstri ákærða eftir þetta með sama hætti og vitnið A, m.a. hafi ákærði ekið inn á Sunnumörk í veg fyrir bifreið af Audigerð, sem aukið hafi hraðann til að koma í veg fyrir árekstur. Vitnið kvað litlu hafa munað að ákærði æki á Subaru bifreið í Austurmörkinni. Ákærði hafi ekið mjög hratt og of hratt miðað við aðstæður og yfir hámarkshraða. Vitnið kvaðst ekki hafa fylgst með hraðamæli lögreglubifreiðarinnar.

Vitnið kvað mikla umferð hafa verið á þessum tíma á Breiðumörkinni á báðum akreinum en gat ekki tjáð sig um umferð um Austurmörk og hefði aðeins séð Audi bifreiðina á Sunnumörk enda hafi lögreglubifreið ekki getað fylgt bifreið ákærða milli hússins og gámsins og því þurft að snúa við.

Vitnið kvaðst hafa farið ásamt A daginn eftir til að kanna vettvang og séð ummerki eftir akstur ákærða.

Vitnið, B, ökumaður Audi Q7 bifreiðarinnar, kvaðst í umrætt sinn hafa ekið suður Breiðumörk og séð þegar lögregla stöðvaði för bifreiðar ákærða. Vitnið kvaðst hafa séð lögreglumann hlaupa upp að bifreið ákærða og opna farþegahurð að framan. Ákærði hafi hins vegar ekið af stað og lögreglumaðurinn hangið í hurðinni. Að mati vitnisins var lögreglumaðurinn í hættu þar sem hann hékk í hurðinni smá spotta, líklega um einn metra. Síðan hafi lögreglumaðurinn sleppt takinu og farið aftur upp í lögreglubifreiðina og fylgt bifreið ákærða eftir. Vitnið kvað þetta hafa gerst á mjög skömmum tíma. Aðspurð um umferð á Breiðumörkinni sagðist vitnið hafa verið fremst í röð 4-5 bifreiða. Undir vitnið var borinn eftirfarandi framburður sem hafður var eftir vitninu í símaskýrslu. „B sagði að vegalengdin hafi ekki verið löng þar sem lögreglumaðurinn hafi verið mjög fljótur að hugsa að það gengi ekki að hanga svona utan á bílnum. Hvort það hafi verið 50 metrar sagðist B ekki gera sér grein fyrir því.“ Vitnið ítrekaði fyrri framburð sinn um að sig minnti að þetta hafi verið smá spölur, en tók fram að erfitt væri að segja nákvæmlega til um vegalengdina.

Vitnið kvaðst síðan hafa beygt austur Sunnumörk og ekið mjög rólega. Þá hafi hún allt í einu séð bifreið ákærða koma meðfram húsi á hægri hönd vitnisins og þvert á akstursstefnu vitnisins og stefna beint á bifreið hennar. Til að forða árekstri kvaðst vitnið, sem ekið hafi kraftmikilli bifreið, hafa stigið bensínið í botn og rétt náð að forða árekstri. Þá upplýsti vitnið að á eftir bifreið hennar hefðu verið aðrar bifreiðar. Vitnið staðfesti að hafa hitt lögreglu eftir atburðinn og greint þeim frá því hvert ákærði hafi ekið.

Niðurstaða

Ákærða eru gefin að sök brot gegn umferðar-, lögreglu og hegningarlögum. Ákærði hefur játað að hafa í umrætt sinn ekið bifreiðinni VN-270 undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti. Að öðru leyti neitaði ákærði sök. Fyrir dómi lýsti ákærði afskiptum lögreglu af akstri hans með sama hætti og greinir í upphafi atvikalýsingar í ákæru. Um atvik eftir afskipti lögreglumannsins A af akstri ákærða við N1 á Breiðumörk bar ákærði við minnisleysi að öðru leyti en því að hann hafi eftir það ekið bifreiðinni inn í iðnaðarhverfið milli Austurmarkar og Sunnumarkar. Framburður lögreglumannanna og vitnanna A og C fyrir dómi um aðdraganda að afskiptum af akstri ákærða og akstursleið ákærða um Hveragerði var samhljóða í öllum meginatriðum. Með vísan til þessa og rannsóknargagna málsins, sem fær stoð í framburði vitnisins B, þykir nægilega sannað að ákærði hafi í umrætt sinn ekið þá leið um Hveragerði sem lýst er í ákæru.

Við þingfestingu málsins játaði ákærði að hafa ekið umrætt sinn sviptur ökurétti og var málið flutt með vísan til þess. Eftir dómtöku málsins þann 17. mars sl., boðaði dómari til þinghalds til endurupptöku málsins til að gefa sakarflytjendum kost á að tjá sig um að í ákæru var framangreind háttsemi ákærða ekki heimfærð til háttsemisreglu umferðarlaga, þ.e. 48. gr. Samkvæmt c. lið 152. gr. laga nr. 88/2008 skal í ákæru greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla ef því er að skipta. Í 1. mgr. 180. gr. laga 88/2008 segir að hvorki megi dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum. Þó megi sakfella ákærða þótt aukaatriði brots, svo sem staður og stund þess, séu ekki skýrt eða rétt greind, enda telji dómari að vörn hafi ekki verið áfátt þess vegna. Þrátt fyrir að telja megi sannað að ákærði hafi í umrætt sinn ekið sviptur ökurétti verður ákærða með vísan til ofangreindra ákvæða ekki gerð refsing vegna þeirrar háttsemi.

Með vísan til skýlausrar játningar ákærða og niðurstöðu rannsóknar á áfengismagni í blóði ákærða í umrætt sinn, er fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi í umrætt sinn ekið bifreiðinni VN-270 undir áhrifum áfengis um götur í Hveragerði. Með greindri háttsemi braut ákærði gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ákærða er gefið að sök að hafa raskað umferðaröryggi á alfaraleið. Vitnið og lögreglumaðurinn C bar fyrir dómi að ákærði hafi ekið mjög hratt og of hratt miðað við aðstæður í umrætt sinn eftir að hin eiginlega eftirför lögreglu hófst. Vitnið og lögreglumaðurinn A kvaðst fyrir dómi hafa ekið lögreglubifreiðinni í botni, eins og hann orðaði það, á eftir bifreið ákærða og lýsti vitnið því að bifreið ákærða hafi farið í loftköstum yfir vörubretti eftir að ákærði ók upp á gangstétt og inn á milli húss nr. 14 við Austurmörk og gáms sem þar var og sem leið lá yfir á Sunnumörk. Framangreindir lögreglumenn báru fyrir dómi að talsverð umferð hafi verið um Breiðumörk í báðar akstursstefnur og fær sá framburður þeirra stoð í framburði vitnisins B auk þess sem hún upplýsti fyrir dómi að bifreiðar hafi verið fyrir aftan bifreið hennar á Sunnumörkinni. Með vísan til þessa, sem eru í samræmi við rannsóknargögn málsins, þykir sannað að ákærði hafi bakkað bifreiðinni VN-270 á mikilli ferð eftir Breiðumörk þegar lögregla hugðist hafa tal af honum, ekið eftir gangstétt meðfram áðurnefndri götu, beygt skyndilega þvert yfir Breiðumörk og yfir grasbala við Kaffi Rós og loks ekið á talsverðum hraða upp á gangstétt á milli húss nr. 14 við Austurmörk og gáms sem þar og þvert yfir á Sunnumörk í sömu andrá og B ók bifreið af Audi Q7 gerð í austur eftir götunni.

Samkvæmt 1. mgr. 168. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 varðar það fangelsi allt að sex árum ef maður raskar öryggi járnbrautarvagna, skipa, loftfara, bifreiða eða annarra slíkra farar- eða flutningatækja, eða umferðaröryggi á alfaraleiðum, án þess að verknaður varði við 165. gr. laganna. Ákvæðinu er skipað í kafla með brotum sem hafa í för með sér almannahættu, þ.e. að óákveðnum hagsmunum margra og venjulega einnig óákveðinna manna sé stofnað í hættu, sbr. almennar athugasemdir með XVIII. kafla í frumvarpi sem varð að lögum nr. 19/1940.

Með vísan til þess sem að framan er rakið um aksturslag ákærða um götur, gangstéttir og lóðir innan Hveragerðis þykir sannað að ákærði hafi brotið gegn 1. mgr. 168. gr. almennra hegningarlaga og þannig raskað umferðaröryggi á alfaraleið. Er þá sérstaklega horft til þess að atvik áttu sér stað síðdegis á virkum degi innan þéttbýlis þegar nokkur umferð var um þær götur sem ákærði ók og að ákærði var undir miklum áhrifum áfengis í umrætt sinn. Með framangreindum akstri um götur Hveragerðis braut ákærði einnig gegn umferðarlögum, nánar tiltekið 3. mgr. 5. gr., 1. mgr. 5. gr. a., 1. mgr. 13. gr., 1.,2. og 3. mgr. 15. gr.,1. og 2. mgr. 17. gr. og 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Ákærði þykir einnig hafa brotið gegn a. lið 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, þó svo í ákæru hafi skort tilgreiningu til a. liðar umræddrar málsgreinar, enda var úr því bætt í málflutningi og fjallað sérstaklega um þetta atriði við endurupptöku málsins. Þá var vörn ákærða ekki ábótavant að því leyti. Ákærða verður ekki refsað fyrir brot gegn 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga þar sem ákvæðið er að mati dómsins svo almennt orðað að það getur ekki, að teknu tilliti til 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar, talist viðhlítandi refsiheimild, sbr. dóma Hæstaréttar í máli nr. 33/2012 og máli nr. 104/2013.

Ákærða er einnig gefið að sök að hafa með akstri sínum umrætt sinn stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu vegfarenda á akstursleiðinni í augljósan háska. Fyrir dómi viðurkenndi ákærði að hafa gert sér grein fyrir að vitnin A og C væru lögreglumenn. Þá viðurkenndi ákærði að lögregla hafi gefið honum merki um að stöðvað bifreiðina og kvaðst hann hafa stöðvað bifreiðina í kjölfar fyrirmæla lögreglu en, þar sem hann hafi verið gripinn ofsahræðslu, hafa ekið af stað þegar lögreglumaðurinn A opnaði farþegahurð bifreiðarinnar. Þegar ákærði var inntur nánar eftir atvikum bar hann við minnisleysi. Ákærði neitaði að hafa stofnað lífi og heilsu lögreglumannsins A í augljósan háska. Þá kannaðist ákærði ekki við að lögreglumaðurinn hafi dregist með bifreiðinni. Í skýrslutöku fyrir dómi kvað vitnið A bifreið ákærða hafa verið kyrrstæða þegar hann hafi komið að henni. Hann hafi opnað farþegahurðina að framan og gefið ákærða fyrirmæli um að drepa á vél bifreiðarinnar, stigið inn í bifreiðina og náð taki á hurðakarmi og líklega handfangi ofarlega á hurðakarmi. Í því hafi ákærði hins vegar gefið allt í botn og ekið af stað eftir gangstéttinni þannig að vælt hafi í dekkjum. Vitnið kvaðst hafa dregist með bifreiðinni u.þ.b.15-20 metra þar til hann náði að fóta sig og sleppa takinu en tók fram að framangreind atburðarás hafi staðið mjög stutt yfir. Taldi vitnið að ákærði, sem hafi horft beint áfram og engu svarað, hafi ætlað að forða sér. Vitnið og lögreglumaðurinn C, sem meðan á þessu stóð, var stödd við hina ómerktu lögreglubifreið á Breiðumörkinni, lýsti atvikum þannig að A hafi hlaupið að bifreið ákærða, opnað farþegahurð að framan og verið að hluta kominn upp í bifreiðina þegar ákærði hafi gefið í og bifreið spólað af stað með A hangandi í hurðakarminum sem við það hafi dregist 10, 15, 20 metra með bifreið ákærða. Vitnið kvaðst hafa metið aðstæður þannig að A væri í hættu. Vitnið B lýsti atvikum, sem staðið hafi mjög stutt yfir, með svipuðum hætti og vitnið A. Lögreglumaðurinn hafi hlaupið að bifreiðinni og opnað farþegahurð að framan. Ákærði hafi ekið af stað og lögreglumaðurinn þá hangið í bílhurðinni smá spotta, líklega um einn metra. Að mati vitnisins hafi lögreglumaðurinn verið í hættu.

Ákærði bar við minnisleysi hvað varðar akstur upp á gangstétt og milli hússins nr. 14 við Austurmörk og gáms, sem þar var, og í framhaldi af því inn á Sunnumörk í því að vitnið B ók bifreið sinni í austurátt eftir áðurnefndri götu, þannig að litlu hafi munað að hann æki í hlið bifreiðar. Vitnið og lögreglumaðurinn A bar fyrir dómi að í umræddu sundi hafi verið talsvert af vörubrettum og hafi bifreið ákærða farið í loftköstum þar yfir. Í því að ákærði hafi ekið inn á Sunnumörk hafi B ekið Audi bifreið sinni austur götuna og kvaðst vitnið hafa séð að ökumaðurinn hafi gefið í og þannig komið í veg fyrir árekstur. Á sama veg lýsti vitnið og lögreglumaðurinn C atvikum. B bar fyrir dómi að hafa í umrætt sinn ekið rólega austur Sunnumörk. Hún hafi séð bifreið koma meðfram húsi sér á hægri hönd og þvert á akstursstefnu sínu og hafi bifreiðin stefnt beint á bifreið vitnisins. Vitninu hafi rétt tekist að forða árekstri með því að stíga bensínið í botn á þeirri kraftmiklu bifreið sem hún ók í umrætt sinn.

Með vísan til þess að ákærði hefur viðurkennt að hafa ekið af stað eftir að vitnið A opnaði farþegahurð bifreiðar ákærða og gaf honum fyrirmæli um að stöðva bifreiðina með þeim afleiðingum að vitnið dróst nokkra metra með bifreiðinni og framburðar vitnanna A, C og B um atvikið, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108 og 109. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008, að ákærði hafi á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi og heilsu A í augljósan háska. Einnig þykir hafið yfir skynsamlegan vafa, með vísan til framburðar vitnanna A, C og B, að með akstri sínum utan vega milli Austurmarkar og Sunnumarkar og í beinu framhaldi af því þvert inn á Sunnumörkina í því að bifreið vitnisins B bar þar að, hafi ákærði stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi og heilsu B í augljósan háska. Með framangreindri háttsemi braut ákærði gegn 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða er einnig gefið að sök brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga, en þar segir að hver, sem ræðst með ofbeldi eða hótunum um ofbeldi á opinberan starfsmann, þegar hann er að gegna skyldustarfi sínu eða út af því, og eins hver sá, sem á sama hátt leitast við að hindra framkvæmd slíkra starfa eða neyða starfsmanninn til þess að framkvæma einhverja athöfn í embætti sínu eða sýslan, skuli sæta fangelsi allt að 8 árum ef í hlut á opinber starfsmaður sem að lögum hefur heimild til líkamlegrar valdbeitingar. Að því virtu að ákærði hefur viðurkennt að hafa ekið af stað eftir að vitnið A, sem ákærði bar að hafa vitað að var lögreglumaður, opnaði farþegahurð bifreiðar ákærða og gaf ákærða fyrirmæli um að stöðva, þykir fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi brotið gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hengingarlaga. Þó svo skort hafi á að heiti brotsins að lögum hafi verið tilgreint í ákæru, þykja ákvæði 152. gr. laga nr. 88/2008 ekki standa í vegi fyrir að lagður verði dómur á málið, enda kom fram við aðalmeðferð málsins að ákærði gerði sér fyllilega grein fyrir að með greindri háttsemi væri hann sakaður um brot gegn valdstjórninni. Þá var vörnum ákærða ekki ábótavant að þessu leyti.

Aftur á móti hefur ákæruvaldið að mati dómsins, gegn neitun ákærða, ekki fært fram lögfulla sönnun þess að ákærði hafi gert tilraun til að valda lögreglumanninum A líkamstjóni í greint sinn. Verður ákærði því sýknaður af broti gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 20. gr. sömu laga.

Ákvörðun refsingar

Ákærði er fæddur árið 1961. Samkvæmt framlögðu sakavottorði gekkst ákærði undir sekt lögreglustjóra árið 2009 fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá var ákærði sviptur ökurétti í 18 mánuði. Með dómi árið 2011 var ákærði dæmdur í 220.000 króna sekt og sviptur ökurétti í þrjú ár og sex mánuði fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Ákærði hefur tvívegis sætt sektum fyrir akstur sviptur ökurétti, í fyrra skiptið 60.000 króna sekt þann 8. júní 2012 og í síðara skiptið 100.000 króna sekt þann 26. júní sama ár.

Í máli þessu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir brot gegn almennum hegningarlögum, lögreglulögum og umferðarlögum. Refsing ákærða er tiltekin eftir reglum 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot ákærða gegn almennum hegningarlögum eru alvarleg og var mikil hætta búin af verknaði hans. Þá er brot ákærða gegn 45. gr. umferðarlaga ítrekun öðru sinni. Með vísan til alls þessa þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sjö mánuði. Meðferð máls þessa hefur dregist nokkuð en af rannsóknargögnum má ráða að ákæra hafi verið gefin út tæpu ári eftir að rannsókn lauk og verður ekki séð að þar hafi verið ákærða um að kenna. Með vísan til þess að nokkuð er um liðið síðan umræddur atburður átti sér stað, að ákærði hefur leitað sér aðstoðar vegna áfengisvanda og þess að hann hafði frumkvæði að því að biðja lögreglumanninn A afsökunar, þykir rétt að skilorðsbinda refsingu ákærða eins og nánar greinir í dómsorði. Þá ber, með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingu, að svipta ákærða ökurétti ævilangt.

Sakarkostnaður

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til að greiða sakarkostnað. Ákærði greiði útlagaðan kostnað við blóðtöku og blóðrannsókn samkvæmt yfirliti ákæranda, 26.130 krónur. Málsvarnarlaun verjanda ákærða, Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, eru ákveðin 376.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Rétt þykir með vísan til 2. málsliðar 1. mgr. áðurnefndrar lagagreinar að ákveða að hluti málsvarnarlauna, 87.750 krónur, greiðist úr ríkissjóði, en ákærði greiði 288.650 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts

H-kvk-nf E-kvk-nf B-kvk-nf, saksóknari, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Ákærði, Þ-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í sjö mánuði, en fullnustu sex mánaða af refsingunni skal frestað og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði sakarkostnað, 314.780 krónur, þar af hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða, Ó-kk-ef S-kk-ef hrl., 288.650 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ríkissjóður greiði hluta málsvarnarlauna verjanda ákærða, 87.850 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

R-kvk-nf T-kvk-nf