E-1745/2016

I.

Mál þetta sem var höfðað 25. maí 2016, var dómtekið hinn 11. maí 2017.

Stefnandi er A, til heimilis að [...] í Reykjavík, en stefndi er B, [...] í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 3.938.180 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 af 2.105.150 krónum frá [...] 2015 til [...] 2016, en af allri fjárhæðinni frá þeim tíma til [...], en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

II.

Bótakröfur stefnanda í máli þessu, voru upphaflega hluti af sakamáli nr. [...], en við aðalmeðferð í því máli, [...] 2016, var bótakrafan skilin frá sakamálinu, sbr. heimild í 2. mgr. 175. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Bótakrafan er því rekin sem sérstakt einkamál í máli þessu.

Atvik málsins eru þau að hinn [...] 2015 var stefnandi við störf í verslun [...] í Reykjavík, þar sem hann starfaði sem öryggisvörður. Lenti hann þar í átökum við tvo menn, þegar hann reyndi að stöðva þá á leið þeirra út úr versluninni, en hann hafði orðið þess var að þeir voru að stela vörum úr versluninni. Lögregla var kölluð á staðinn og handtók stefnda og félaga hans. Stefnandi leitaði á slysadeild eftir átökin, þar sem hann var greindur með ýmsa áverka, m.a. mar á mjóbaki og mjaðmagrind og áverka á höfði og hálsi. Hann leitaði á ný á bráðamóttöku slysadeildar 3 dögum síðar vegna viðvarandi verkja á lendarsvæði. Þar lýsti hann einnig svefnleysi og kvíða sem hann telur vera afleiðingar árásarinnar. Hann leitaði sér aðstoðar áfallateymis Landspítalans í kjölfarið.

Með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, [...] 2016, var mál höfðað á hendur stefnda fyrir líkamsárás, með því að hafa, [...] 2015 utandyra við verslun í Reykjavík, veist með ofbeldi að stefnanda, sem var starfsmaður verslunarinnar og hafði afskipti af stefnda, slegið hann ítrekað í höfuð og líkama, beygt þumalputta hans og tekið hann hálstaki, allt með þeim afleiðingum að hann hlaut grunnan skurð á eyrnablöðku vinstra megin, mar og eymsli aftan á hálsi og hnakka, mar framarlega á hálsi báðum megin og neðan við viðbein, mar, eymsli og skerta hreyfigetu vegna verkja á ofanverðum lendarhrygg og eymsli og tognun af ofreynslu á vinstri þumli.

Var dómur kveðinn upp í héraði [...] 2016, þar sem stefndi var dæmdur í 14 mánaða fangelsi. Með dómi Hæstaréttar Íslands, [...] sl. var refsing hækkuð og stefndi dæmdur í 18 mánaða fangelsi.

Í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í sakamálinu, er rakin lýsing stefnanda í máli þessu á árásinni. Er þar haft eftir honum að annar mannanna hafi verið lágvaxinn en hann hafi sparkað og lamið í bak hans. Sá hávaxni hafi gengið harðar fram og hafi sá ítrekað lamið sig með krepptum hnefa í háls og andlit. Hann hafi dregið hann upp að vegg og slegið honum utan í hann. Brotaþoli hafi ekki barist á móti honum enda verið hræddur um að æsa hann upp enn frekar. Hann hafi gert sér grein fyrir því að maðurinn væri sterkari en hann og hafi hræðst mest að hann næði sér á jörðina. Maðurinn hafi alltaf vaðið í hann aftur með barsmíðum þótt brotaþoli hafi reynt að ýta honum frá sér. Hann hafi haldið manninum föstum þegar hann hafi séð lögregluna koma. Í dóminum er einnig rakið að við skýrslutöku hjá lögreglu hafi stefnandi bent á stefnda sem árásarmanninn þegar honum var sýnd upptaka úr öryggisvél verslunarinnar. Þá hafi hann bent á aðila sem hann taldi vera þann sem lamdi sig í bakið. Eiginkona stefnanda bar fyrir dóminum í sakamálinu að hún hafi séð þegar maður barði og kýldi stefnanda fyrir utan verslunina. Einn maður hafi verið eftir í átökum við stefnanda þegar lögregla hafi komið á staðinn. Hún hafi séð þegar hann barði brotaþola í hnakkann með hnefanum og barði hann í síðuna. Jafnframt hafi hann tekið brotaþola hálstaki og reynt að fella hann. Þá bar annað vitni að hafa séð þegar maður í öryggisbúningi hafi verið í átökum við annan mann. Árásarmaðurinn hafi notað hnefa, klipið og látin höggin dynja um allt á brotaþola, m.a. andlit, háls og axlir. Vitnið kvaðst ekki hafa séð fleiri veitast að brotaþola enda ekki séð alla atburðarásina.

Það var niðurstaða héraðsdóms sem staðfest var með dómi Hæstaréttar að stefndi í máli þessu, hafi gerst sekur um að hafa veist að brotaþola með ofbeldi á þann hátt sem lýst var ákæru, með þeim afleiðingum sem þar greinir að undanskildum eymslum og skertri hreyfigetu á ofanverðum lendarhrygg. Segir svo um áverka á lendarhrygg: „Þegar litið er til framburðar brotaþola má vera ljóst að annar aðili, kom aftan að honum og réðst á hann með spörkum og höggum í baksvæði. Að því virtu og þegar litið er til gagna málsins, eins og þau liggja fyrir dóminum, telur dómurinn varhugavert að telja þær afleiðingar hafa stafað af atlögu ákærða og verður ákærði því sýknaður af þeim afleiðingum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008.“

Í málinu liggur fyrir matsgerð þeirra K-kk-ef T-kk-ef, embættis- og geðlæknis, og I-kk-ef S-kk-ef, hrl. samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í niðurstöðum hennar kemur m.a. fram að stefnandi hafi tognað á hálsi og mjóbaki. Auk þess sem hann hafi fengið töluverð- kvíða- og streitueinkenni sem tengist atburðinum. Hann hafi sótt sér hjálpar hjá læknum, sjúkraþjálfun auk viðeigandi sálfræðimeðferðar og þannig reynt að takmarka tjón sitt. Telja matsmenn engan vafa leika á því að rekja megi áverka stefnanda til líkamsárásarinnar [...] 2015. Einkenni komi fram í beinu framhaldi af slysinu og þau hafi verið staðfesti við síðari læknisskoðanir. Telja matsmenn enga ástæðu til að ætla að einkenni stefnanda hafi verið til staðar áður.

Telja matsmenn tímabil óvinnufærni [...] 2015 til [...] 2015 og tímabil þjáninga teljist eftir atvikum vera einn mánuður, án rúmlegu.

Matsmenn telja varanlegan miska stefnanda vegna atburðarins, hæfilega metinn 10 stig vegna tognunaráverka á hálsi og baki með hreyfiskerðingu og eymslum með tilvísun í stafliði VI-Aa og VI-A-c. Þá telja matsmenn að stefnandi hafi einnig orðið fyrir miska á geði sem falli best að staflið J.2.1. Lettere uspecificeret belastningsreaktion 5% í dönsku miskatöflunni, en þessum miska sé ekki lýst í þeirri íslensku. Telja matsmenn miska vegna geðeinkenna, sem óumdeilt verði leidd af slysinu [...] 2015, vera hóflega metinn 5 stig. Heildarmiski tjónþola teljist því vera samtals 15 stig vegna áverka sem hann hlaut umræddan dag í átökum sínum við stefnda.

Matsmenn telja að hin geðrænu einkenni teljist afleiðing vegna líkamsárásarinnar í heild og verði ekki greint á milli þess hvort þau stafi af atlögum á höfuð, háls, herðar og/eða aðra líkamshluta. Þá er það niðurstaða matsmanna að varanlegur miski vegna hálseinkenna nemi 5 stigum og vegna einkenna frá mjóbaki 5 stig.

Við mat á varanlegri örorku líta matsmenn til afleiðinga líkamsárásarinnar og aðstæðna tjónþola. Líta matsmenn til þess að stefnandi, sem er 35 ára gamall, hafi ágæta menntun frá sínu heimalandi, en sú menntun nýtist honum trauðla hér á landi, enda tali hann takmarkaða íslensku og ensku. Hann sé giftur og eigi tvö börn og hyggist búa hér á landi áfram. Hann vinni nú í verslun sem afgreiðslu- og lagermaður en hafi áður starfað sem öryggisvörður. Telja matsmenn ekki líkur fyrir því að kvíðavandamál hans komi til með að skerða starfsgetu þegar til lengri tíma sé litið. Matsmenn telji hins vegar líklegt að einkenni frá hálsi og baki komi til með að skerða starfsgetu hans og þá sérstaklega í erfiðari störfum. Úthald í núverandi starfi teljist skert og þar með möguleikar hans á að bæta við sig vinnu. Möguleikar hans á vinnu séu fyrst og fremst í verkamannastörfum og afgreiðslustörfum. Matsmenn telji, með hliðsjón af þessu, rétt að meta honum varanlega örorku sem teljist rétt metin 10% sem skiptist þannig, vegna einkenna frá hálsi 5% og varanleg örorka vegna einkenna frá mjóbaki 5%.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda byggir á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993 og niðurstöðum matsgerðar þeirra, K-kk-ef T-kk-ef, embættis- og geðlæknis, og I-kk-ef S-kk-ef hrl.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína svo:

Þjáningarbætur skv. 3. gr. (30 1.840 krónur) 55.200 kr.

Varanlegur miski skv. 4. gr. (10.499.500 x 10%) 1.049.950 kr.

Varanleg örorka skv. 5.-7. gr. (3.100.000 x 11,826 x 5%) 1.883.030 kr.

Miskabætur skv. 26. gr. 1.000.000 kr.

Samtals:  3.938.180 kr.

Stefnandi tekur fram að samkvæmt matsgerð sé tímabil þjáningabóta einn mánuður án rúmlegu. Stefnandi hafi því verið veikur í skilningi 3. gr. laga nr. 50/1993 í 30 daga. Þjáningabætur nemi 1.840 krónum á dag, sbr. 3. gr. laganna, að viðbættri hækkun samkvæmt lánskjaravísitölu samkvæmt 15. gr. laganna.

Um bætur fyrir varanlegan miska vísar stefnandi til 4. gr. laga nr. 50/1993. Samkvæmt matsgerðinni nemi miski stefnanda vegna árásarinnar í heild sinni 15 stigum, þar af séu 10 stig sem rekja megi til árásar stefnda, þ.e. 5 stig vegna hálseinkenna og 5 stig vegna andlegra afleiðinga. Vegna þessa þáttar sé því krafist 1.049.950 króna (10.499.500 x 10%), sbr. 2. mgr. 4. gr. laga nr. 50/1993, sbr. einnig 15. gr. laganna og aldurs stefnanda á slysdegi.

Kröfu sína um bætur fyrir varanlega örorku reisir stefnandi á 5.-7. gr. laga nr. 50/1993. Matsmenn telji samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð að varanleg örorka stefnanda vegna árásarinnar samkvæmt 5. gr. sömu laga sé 10%, þar af megi rekja 5% til einkenna frá hálsi, sem rekja megi til árásar stefnda. Með vísan til aldurs stefnanda, á þeim degi er heilsufar hans í kjölfar slyssins telst stöðugt, sé margfeldisstuðull hans samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga 11,826. Varðandi tekjuviðmið, þá byggir stefnandi útreikning þess á 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og miðar við lágmarkstekjur samkvæmt ákvæðinu. Séu tekjur þessar samtals 3.100.000 krónur. Bætur fyrir varanlega örorku nemi því samtals 1.833.030 krónum (3.100.000 x 11,826 x 5%).

Auk framangreinds krefur stefnandi stefnda um miskabætur á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Stefndi hafi verið sakfelldur fyrir sinn hlut í árásinni með dómi Hæstaréttar, sem hafi fullt sönnunargildi í máli þessu. Telur stefnandi miskabætur á grundvelli ákvæðisins hæfilegar 1.000.000 króna.

Stefnandi telur kröfur um þjáningabætur, bætur fyrir miska og örorku bera vexti eftir 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1993. Kröfur vegna þjáningabóta og varanlegs miska beri vexti frá tjónsdegi, [...] 2015, en krafa vegna varanlegrar örorku frá upphafsdegi metinnar örorku, þ.e. frá [...] 2016. Upphafstíma dráttarvaxta miðar stefnandi við [...] 2016, þegar mánuður var liðinn frá útgáfu ákæru á hendur stefnda.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi reisir kröfu sína um lækkun bóta á því að þeir áverkar sem lýst er í framlögðum dómskjölum stefnanda, stafi aðeins að hluta af þeim áverkum sem hann sannarlega var ákærður og dæmdur fyrir að hafa valdið.

Krafa um þjáningabætur sé skv. 3. gr. laga nr. 50/1993, og sé tímabil þjáningabóta einn mánuður án rúmlegu. Í niðurstöðu matsgerðar á tjóni stefnanda, skv. skaðabótalögum, sem ekki hafi verið unnin af dómkvöddum matsmanni, sé niðurstaðan einn mánuður en ekkert komi fram um það, hvorki í matinu né kröfugerð stefnanda, að hve miklu leyti megi rekja umræddar þjáningar til þeirra áverka sem stefndi var ákærður og dæmdur fyrir.

Það er síðan niðurstaða matsmanna að varanlegur miski vegna tognunaráverka á hálsi og baki sé hæfilega metinn 10 stig og miski á geði 5 stig. Í kröfugerðinni sé á því byggt að helmingur hins varanlega líkamlega miska sé vegna hálsáverka og helmingur vegna bakáverka. Matsmenn sundurliði þetta ekki og því sé stefnda ekki ljóst hvernig þessi skipting sé fengin í kröfugerð stefnanda. Óvarlegt sé síðan að tengja allan hinn andlega miska við áverka á hálsi. Hinn 5% miski skv. matsgerðinni virðist stafa af árásinni allri, þar á meðal vegna áverka sem stefndi hafi ekki verið ákærður og dæmdur fyrir.

Stefndi gerir ekki athugasemdir við útreikninga á dómkröfu vegna varanlegrar örorku, en krafa um lækkun eigi hér við á þeim forsendum að með miklum ólíkindum sé að hálstak stefnda leiði til 5% örorku stefnanda.

IV.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu skaðabóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir hinn [...] 2015, í kjölfar átaka hans við stefnda, þar sem stefnandi var að störfum sem öryggisvörður í verslun.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar í máli nr. [...], var stefndi í máli þessu talinn hafa gerst sekur um að hafa veist að stefnanda með ofbeldi á þann hátt sem lýst var ákæru, en hann var ekki talinn bera ábyrgð á tjóni sem stefnandi varð fyrir á ofanverðum lendarhrygg.

Stefnandi reisir bótakröfu sína á hendur stefnda á matsgerð samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga. Nánar krefur stefnandi stefnda um greiðslu þjáningabóta vegna eins mánaðar án rúmlegu, bætur fyrir varanlegan miska, bætur fyrir varanlega örorku en auk þess krefst stefnandi greiðslu miskabóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefndi krefst lækkunar bóta. Byggir hann kröfu sína um lækkun á því að hann beri ekki ábyrgð á tjóni sem stefndi varð fyrir á lendarhrygg og því sé óljóst hvort þjáningar og andlegan miska stefnanda séu að öllu leyti að rekja til áverka af völdum stefnda. Þá telur stefndi ólíklegt að hálstak manna kunni að leiði til 5% varanlegrar örorku.

Samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð er varanlegur miski stefnanda talinn 15 stig, sem skiptist þannig: 5 stig vegna hálseinkenna, 5 stig vegna bakáverka og 5 stig vegna andlegra einkenna. Krefur stefnandi stefnda um bætur vegna einkenna frá hálsi og vegna andlegra einkenna, þ.e. samtals 10 stig, sem hann telur að rekja megi til árásar stefnda. Varanleg örorka samkvæmt matsgerð var talin 10% vegna bak- og hálsáverka, og krefur stefnandi stefnda um bætur fyrir 5% sem rekja megi til einkenna frá hálsi.

Í niðurstöðum matsgerðarinnar kemur m.a. fram að stefnandi hafi tognað á hálsi og mjóbaki. Auk þess sem hann hafi fengið töluverð- kvíða og streitueinkenni sem tengist atburðinum. Hann hafi sótt sér hjálpar hjá læknum, sjúkraþjálfun auk viðeigandi sálfræðimeðferðar og þannig reynt að takmarka tjón sitt. Matsmenn telja engan vafa leika á því að rekja megi áverka stefnanda til líkamsárásarinnar hinn [...] 2015. Einkenni komi fram í beinu framhaldi af slysinu og þau hafi verið staðfest við síðari læknisskoðanir. Telja matsmenn enga ástæðu til að ætla að einkenni stefnanda hafi verið til staðar áður. Matsmenn telja hin geðrænu einkenni afleiðingu af líkamsárásinni í heild og að ekki verði greint á milli þess hvort þau stafi af atlögum á höfuð, háls, herðar og/eða aðra líkamshluta. Þá telja matsmenn að hið sama gildi um hina tímabundnu matsþætti. Við mat á varanlegri örorku litu matsmenn til afleiðinga líkamsárásarinnar og aðstæðna stefnanda og töldu líklegt að einkenni frá hálsi komi til með að skerða starfsgetu hans.

Matsgerð þessari hefur ekki verið hrundið með mati dómkvaddra matsmanna eða á annan hátt. Þá eru engir þeir ágallar á matsgerð matsmanna eða röksemdafærslu þeirra, sem valdið geta því að horft skuli fram hjá niðurstöðum hennar, auk þess sem hún samrýmist öðrum gögnum málsins að því leyti sem máli skiptir. Matsgerðin verður því lögð til grundvallar við dóm í máli þessu.

Dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómsmönnum, er sammála niðurstöðum matsgerðarinnar. Í stefnu er ekki krafist bóta fyrir varanlega miska eða varanlega örorku vegna bakáverka. Samkvæmt gögnum málsins gekk stefndi hart fram gagnvart stefnanda, sló hann ítrekað með krepptum hnefa í háls og andlit, sló hann upp að vegg, tók hann hálstaki og reyndi að fella hann. Því má telja að andlegar afleiðingar árásarinnar séu alfarið vegna þessarar alvarlegu árásar stefnda. Telur dómurinn, að virtum atvikum þegar stefnandi varð fyrir árás stefnda og annarra hinn [...] 2015, rétt að fallast á dómkröfur þannig að varanlegur miski stefnanda, vegna árásar stefnda, sé hæfilega ákveðinn 10%, þ.e. 5% vegna áverka á háls og 5% vegna geðrænna einkenna. Þá er dómurinn sammála forsendum og niðurstöðum matsgerðarinnar um 5% varanlega örorku vegna hálsáverka stefnanda. Þá þykir tímabil þjáninga hæfilega ákveðið 30 dagar.

Samkvæmt framansögðu telur dómurinn að stefnandi hafi sýnt fram á að þjáningartímabil, varanlegur miski og varanleg örorka hans, séu afleiðing af árás þeirri sem hann varð fyrir af hálfu stefnda hinn [...] árið 2015 og að stefnda beri að bæta honum það líkamstjón. Er fallist á kröfur stefnanda um greiðslu þjáningabóta, varanlegan miska og varanlega örorku samtals að fjárhæð 2.938.180 krónur.

Víkur þá að kröfu stefnanda um miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga. Reglan í a-lið 26. gr. laga nr. 50/1993, mælir fyrir um heimild til greiðslu bóta til viðbótar bótum samkvæmt 3. og 4. gr. sömu laga, þegar skilyrðum ákvæðisins er fullnægt. Fyrir liggur að stefnandi hlaut varanlegt líkamstjón í átökum sínum við stefnda. Ber því að fallast á kröfu stefnanda um miskabætur. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 500.000 krónur.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda, 3.438.180 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 1.100.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum T-kk-þgf M-kk-þgf taugalækni og A-kk-þgf P-kk-þgf S-kk-þgf taugalækni.

DÓMSORÐ:

Stefnda, B, ber að greiða stefnanda, A, 3.438.180 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 af 1.605.150 krónum frá [...] 2015 til [...] 2016, en af allri fjárhæðinni frá þeim tíma til [...] 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnda bera að greiða stefnanda 1.100.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)

A-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf (sign.)

T-kk-nf M-kk-nf (sign.)