E-308/2008

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda hinn 12. desember 2008, er höfðað með stefnu, birtri 13. maí 2008, af Slippnum Akureyri ehf., kt. 000000-0000, Naustatanga 2, Akureyri, á hendur Dregg-Shipping ehf., kt. 000000-0000, Oddeyrartanga, Akureyri.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefnda verði dæmt til greiðslu skuldar að fjárhæð 6.518.994 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 30. janúar 2008 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins.

Stefnda gerir þá aðalkröfu að málinu verði vísað frá dómi, til vara krefst stefnda sýknu af kröfum stefnanda en til þrautavara að dómkröfurnar verði lækkaðar verulega. Í öllum tilvikum krefst stefnda málskostnaðar samkvæmt mati dómsins eða síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna krafðist stefnandi þess að henni yrði hafnað en málskostnaður látinn bíða efnisdóms.

I.

Í stefnu lýsir stefnandi málavöxtum og málsástæðum svo, að stefnandi sé skipasmíðastöð sem sinni nýsmíði skipa og viðgerðum og ýmissi þjónustu því tengdri. Sé krafa málsins til komin vegna viðskipta hins stefnda félags við stefnanda, vegna viðgerða og viðhalds á flutningaskipinu Axel, er stefnda geri út. Haustið 2007 hafi skipið strandað við Hornafjörð og verið flutt til Akureyrar til viðgerðar hjá stefnanda og hafi hinn 1. desember 2007 verið sett í flotkví stefnanda þar. Sé krafan „samkvæmt tveimur reikningum, dags. 30. janúar 2008, sbr. framlagða reikninga:“ og eru þeir taldir upp sem númer 1, að fjárhæð 2.294.725 og númer 2, að fjárhæð 24.224.269, og er hvortveggi reikningurinn sagður með útgáfudag og gjalddaga 30. janúar 2008.

Stefnandi segir, að þegar skipið hafi verið komið í slipp hafi verið ljóst að mikið tjón hafi orðið. Að ósk stefnda hafi olíutankar fyrst verið hreinsaðir og ýmsu smærra viðhaldi sinnt. Sé krafa vegna þessa samkvæmt reikningi að fjárhæð 2.294.725 krónur, og sé fyrir hreinsun olíutanka, vinnu við bolviðgerð og fleira. Þessari vinnu hafi verið lokið í desember 2007. Stefnandi segir, að ekki hafi í upphafi verið ákveðið hvort framkvæma skyldi fullnaðarviðgerð eða bráðabirgðaviðgerð á skipinu. Þegar skipið hafi verið hálfan mánuð í kvínni hafi verið ákveðið að framkvæma bráðabirgðaviðgerð á því og hafi sú ákvörðun verið tekin eftir að verkfræðistofan Navis hafi metið styrk skipsins og hvort það þyldi siglingu til viðgerðar erlendis. Þá hafi þetta verið samþykkt af flokkunarfélagi skipsins. Þegar ákveðið hafi verið að bráðabirgðaviðgerð færi fram, hafi A-kk-nf B-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, hinn 10. desember 2007 gert tilboð í slíka viðgerð og hafi það hljóðað upp á 435.000 evrur. Stefnandi segir, að hinn 16. desember 2007 hafi A-kk-nf og B-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, hitzt og ákveðið að hefja bráðabirgðaviðgerð á skipinu, og hafi stefnda samþykkt tilboð stefnanda. Stefnda hafi óskað eftir því, að til að lækka kostnað og stytta verktíma yrðu fengnir til landsins, á vegum stefnda, eistneskir stálsmiðir. Stefnandi segir, að síðar hafi B-kk-nf sagt A-kk-þgf að kostnaður vegna Eistanna hafi numið um 45.000 evrum. Þá segir stefnandi, að A-kk-nf hafi tjáð B-kk-þgf, að gengi verkið betur en samkvæmt tilboðinu myndi stefnda njóta þess og lækkun kynni þá að verða meiri en sem næmi kostnaði við eistnesku stálsmiðina. Kveðst stefnandi hafa staðið við þetta fyrirheit og sé endanleg fjárkrafa á hendur stefnda umtalsvert lægri en samkvæmt samningi þeirra.

Stefnandi segir að endanleg fjárhæð verksins hafi orðið 265.617 evrur, eða 24.224.269 krónur „sbr. framlagðan reikning nr. 4“, og samanstandi af bolviðgerð, stöðugjaldi, rafnotkun og fleiru og kveðst stefnandi þar vísa til uppgjörsblaðs vegna viðgerðarinnar sem lagt sé fram í málinu. Sé stefnda með þessu krafið um umtalsvert lægri fjárhæð en eftir samningi aðila og njóti þess þannig að viðgerðin hafi gengið betur en ætlað hafi verið í öndverðu. Þá tekur stefnandi fram, að hið upphaflega tilboð og samningur hafi verið í evrum gerð en ekki krónum og hafi gengi evru þá verið um 90 íslenzkar krónur. Síðan hafi evran hækkað að mun en allt að einu sé stefnda einungis krafið um greiðslur á því gengi sem verið hafi við samningsgerð, og sé það til marks um sanngirni stefnanda.

Stefnandi segir, að eins og fram komi í tilboðinu hafi átt að greiða helming í upphafi verks og eftirstöðvar er skipið færi niður úr flotkví, sem hafi gerzt hinn 30. desember 2007. Hinn 28. desember 2008 (svo) hafi stefndi greitt 20 miljónir króna inn á skuldina og standi þá eftir 4.224.269 krónur af henni, auk þeirra 2.294.725, samkvæmt reikningi dagsettum 30. janúar 2008, og sé skuldin alls 6.518.994 krónur. Stefnandi kveður umræddar 20 miljónir hafa verið greiddar eftir að framkvæmdastjóri stefnanda hafi sent framkvæmdastjóra stefnda tölvupóst og grennslazt fyrir um greiðslur. Hafi þá verið því svarað til að greiddar yrðu 20 milljónir þá en eftirstöðvar við fullnaðaruppgjör eftir áramótin. Á grundvelli þessa loforðs hafi skipinu verið sleppt úr flotkvínni.

Þá segir stefnandi að upphafstími dráttarvaxtakröfu sinnar miðist við 30. janúar 2008. Gjalddagi vegna viðskipta aðila hafi verið fyrirfram ákveðinn nokkuru fyrir þann dag. Vinnu, er reikningur að fjárhæð 2.294.725 krónur snúist um, hafi verið lokið í desember 2007 og gjalddagi vegna reikningsins því 31. desember 2007. Að því er varði skuld að fjárhæð 24.224.269, þá hafi borið að greiða helming við upphaf verks en helming hinn 30. desember 2007 er skipið hafi farið úr flotkvínni og hafi gjalddagi því verið ákveðinn fyrirfram hinn 31. desember 2007, samanber 1. mgr. 5. gr. vaxtalaga. Dráttarvaxtakrafa stefnanda gangi þó skemur en svo, og miðist við 30. janúar 2008 sem sé útgáfudagur reikninga. Þá sé upphafstími dráttarvaxtakröfu miðaður við þegar mánuður sé liðinn frá því að stefnandi hafi krafið stefnda um greiðslu með tölvupósti, hinn 28. desember 2007.

Stefnandi segir, að stefnda hafi óskað eftir því, að stefnandi láti sér í té niðurbrot bolviðgerðarinnar á ensku, en samkvæmt tilboði stefnanda hafi verð hennar verið 210.000 evrur. Af hálfu stefnda hafi verið gefið til kynna, að eftir það verði hægt að ganga frá uppgjöri. Stefnandi kveðst hafa unnið verkið samkvæmt tilboði er stefnda hafi samþykkt og sé það ekki í verkahring stefnanda að leggja út í vinnu við slíka sundurliðun á ensku, fyrir stefnda til að afhenda tryggingarfélagi sínu. Stefnandi hafi lækkað kröfu sína og látið stefnda njóta þess að verkið hafi gengið hraðar en upphaflega hafi verið áætlað.

II.

Stefnda mótmælir því í greinargerð sinni að nokkuru sinni hafi samizt milli aðila á grundvelli tilboðs stefnanda. Það kveðst með greiðslu sinni á 20 miljónum króna, sem óumdeild sé, hafa fullgreitt stefnanda og vel það.

Stefnda kveður frávísunarkröfu sína á því byggða, að krafa stefnanda sé vanreifuð með vísan til 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ekki sé ljóst, hvort stefnandi byggi kröfu sína á því, að um tilboðsverk sé að ræða, sem samningur hafi komizt á um og stefnda hafi átt að greiða ákveðna fjárhæð fyrir, eða hvort um reikningsverk sé að ræða, sem stefnandi sé að innheimta greiðslu fyrir, það er útselda vinnu, efni og gjald fyrir aðstöðu. Sé slík tilgreining málsástæðna ófullnægjandi og geri það að verkum, að stefnda sé ómögulegt að grípa til varna. Er því haldið fram, að við fyrstu sýn virðist sem krafa stefnanda byggi á því, að samningur hafi komizt á milli aðila hinn 16. desember 2007 um tilboðsverk, þar sem stefnda hafi fallizt á að greiða 435.000 evrur fyrir viðgerðina með öllu inniföldu, en í niðurlagi megi skilja kröfu stefnanda svo, að stefnandi byggi á því, að um reikningsverk hafi verið að ræða. Sé slíkt ósamræmi í málatilbúnaði stefnanda, að vísa beri málinu frá dómi, einkum þar sem á milli mála fari, hvert sakarefnið sé, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá sé af hálfu stefnda byggt á því, sé krafa stefnanda skilin svo, að um reikningsverk hafi verið að ræða og stefnandi krefji stefnda um útselda vinnu, efni og aðstöðu, að ekki sé hægt að átta sig á reikningsgerð stefnanda samkvæmt síðari reikningi. Á reikningi stefnanda sé aðeins verið að krefjast greiðslu samkvæmt meðfylgjandi tilboði, sem ekki feli í sér neina sundurliðun einstakra verkþátta, fjölda vinnustunda, efnismagns, verðs eininga eða aðstöðugjalds og sé fjárhæðin ekki brotin niður í einstaka liði. Því sé málatilbúnaður stefnanda óskiljanlegur. Jafnframt sé ekki hægt að líta til einhliða áætlunar stefnanda á kostnaði vegna eistneskra starfsmanna, sem unnið hafi alfarið á vegum stefnda og á þess kostnað, og draga hana frá þeirri fjárhæð, sem stefnandi hafi lagt til grundvallar, en aldrei hafi verið samið um. Þannig geti stefnda þegar af þeirri ástæðu ekki gripið til varna í málinu, þar eð enga sundurliðun sé að finna á kröfugerð stefnanda. Verði því að vísa málinu frá dómi á grundvelli d- og e-liðar, eða, eftir atvikum, g-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna krafðist stefnandi þess, að kröfunni yrði hafnað en ákvörðun málskostnaðar yrði látin bíða efnisdóms. Kvað stefnandi málið mjög skýrt og vel undirbúið og hefði í stefnu verið skilmerkilega gerð grein fyrir málatilbúnaði. Ljóst væri, að um væri að ræða reikningsverk að hluta og tilboðsverk að hluta, og væri alveg skýrt hvað sé reikningsverk og hvað eftirstöðvar skuldar. Reikningsverk, að fjárhæð 2.294.725 krónur hefðu verið unnin áður en til tilboðs hefði komið. Þá lægi það fyrir, að það hefði verið að ósk stefnda sem eistneskir starfsmenn hefðu verið fengnir að bolviðgerð skipsins og kæmi kostnaður vegna vinnu þeirra til frádráttar tilboðsverði.

IV.

Í máli þessu gerir stefnandi kröfu til þess að stefnda verði dæmt til að greiða sér nánar greinda fjárhæð, sem af stefnu má ljóst vera að stefnandi telur eftirstöðvar skuldar sem komin sé til vegna viðskipta þeirra. Er að mati dómsins ljóst á hvaða grundvelli málið er höfðað og hvernig stefnandi telur skuldina til komna. Stefnda heldur því fram til stuðnings frávísunarkröfu sinni, að óljóst sé hvort verið sé að innheimta skuld vegna tilboðsverks eða vegna útgefinna reikninga, og geri það sér ómögulegt að taka til varna. Að mati dómsins er ljóst hvern stefnandi telur grundvöll þeirrar skuldar sem hann telur stefnda standa í við sig. Í fyrsta lagi geri stefnandi kröfu um greiðslu vegna verka sem stefnandi hafi samkvæmt beiðni stefnda unnið við skip stefnda, A-kk-ef, eftir að skipið hafi verið fært til stefnanda til viðgerðar. Í öðru lagi byggi stefnandi á því að síðar hafi samizt milli aðila um að stefnandi ynni fyrir stefnda tiltekið verk, bráðabirgðaviðgerð á skipinu, og hafi endurgjald fyrir þá viðgerð verið fyrirfram ákveðið. Hins vegar hafi stefnandi síðar sagt fyrirsvarsmanni stefnda, að gengi verkið betur en áætlað væri, myndi stefnda njóta þess í lægra verði. Svo hafi farið, og þess vegna sé gerð krafa um aðra fjárhæð og lægri en tilboðsverðið hafi verið.

Þykir dóminum sem málatilbúnaður stefnanda sé að þessu leyti ekki þess eðlis að stefnda sé ómögulegt að taka til varna og verður ekki fallizt á frávísunarkröfu vegna hans.

Í öðru lagi byggir stefnda á því, að verði litið svo á, að stefnandi byggi málatilbúnað sinn á því að verið sé að krefja um greiðslu fyrir útselda vinnu, sé það gert með þeim hætti að stefndi geti ekki áttað sig á því hvernig reikningsgerð sé háttað, enda sé þess ekki freistað að sundurliða fjárhæðina, svo sem hversu margar vinnustundir liggi til grundvallar og við hvaða verði, og þá sé ekki hægt að átta sig á því hvað kosti að hafa skipið í slippi þann tíma sem það var þar. Sé málatilbúnaður stefnanda óskiljanlegur á alla grein, því í reikningi segi: „Tilboð skv. meðfylgjandi“, og telji stefnda að þar sé átt við tilboð er liggur fyrir í gögnum málsins og sé þar enga sundurliðun að finna. Þá sé í málinu skjal er nefnist „Áætlaður kostnaður vegna Eista“ og eigi það sér enga stoð í raunveruleikanum og stefnanda óviðkomandi enda hafi Eistar þessir komið til landsins til viðgerðarinnar á vegum og kostnað stefnda. Frádráttur stefnanda vegna þeirra sé hrein ágizkun af þess hálfu.

Í málinu byggir stefnandi á því, eins og áður hefur verið rakið, að milli aðila hafi svo samizt að stefnandi ynni bráðabirgðaviðgerð á skipi stefnda, fyrir tiltekna fjárhæð. Stefnandi hafi hins vegar síðar tjáð fyrirsvarsmanni stefnda, að gengi verkið betur en áætlað væri, myndi stefnda njóta þess í lægra verði. Stefnda hefur í greinargerð sinni mótmælt því að hafa samþykkt tilboð stefnanda. Það heyrir að mati dómsins undir efnisúrlausn málsins að taka afstöðu til þess, hvort komizt hafi á slíkt samkomulag sem stefnandi heldur fram. Máli þessu verður hins vegar ekki vísað frá dómi á þeim forsendum að stefnandi hafi ekki í stefnu sundurliðað þá vinnu sem það hafi innt af hendi í þágu stefnda og hvað hver verkþáttur hafi kostað, enda byggir stefnandi sem áður segir á því að samizt hafi um ákveðið gjald fyrir verkið í heild, þó stefnandi geri, sökum þess að verkið hafi gengið vel, kröfu um lægri fjárhæð en það telji um hafa verið samið.

Stefnda heldur því fram að stefnandi dragi frá tilboðsfjárhæð áætlaðan kostnað vegna eistneskra verkamanna og sé þar um að ræða ágizkun stefnanda um frádrátt frá tilbúinni fjárhæð. Slíkum málatilbúnaði geti stefnda ekki varizt og kalli þetta á frávísun málsins. Ekki verður fallizt á það. Stefnandi byggir á því, að samið hafi verið um að stefnandi ynni bráðabirgðaviðgerð á skipi stefnda fyrir ákveðna fjárhæð, 435.000 evrur. Að ósk stefnda hafi á hans vegum verið fengnir til landsins eistneskir stálsmiðir til að minnka kostnað og flýta fyrir, og hafi stefnda áætlað að kostnaður vegna þeirra yrði 45.000 evrur en samkvæmt áætlun stefnanda 48.598 evrur. Stefnandi hafi svo tjáð stefnda að gengi verkið betur myndi stefnda njóta þess og lækkun yrði hugsanlega meiri en sem næmi kostnaði við eistnesku stálsmiðina. Byggir stefnandi á því að endanlegur kostnaður við bráðabirgðaviðgerðina hafi numið 265.617 evrum, og er það 169.383 evrum lægri fjárhæð en það tilboð, er það segir stefnda hafa gengið að.

Að mati dómsins heyrir það undir efnisniðurstöðu málsins að taka afstöðu til þess, hvort aðilar hafi gert með sér samkomulag á grundvelli þess tilboðs, er stefnandi byggir á, en stefnda segir aldrei hafa verið samþykkt. Verður málinu ekki vísað frá á þeim grunni að stefnandi hafi dregið frá tilboðsfjárhæð óljósan kostnað vegna eistneskra stálsmiða, heldur heyra álitamál er þeim tengist jafnframt undir efnisúrlausn málsins, verði á annað borð komizt að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi samþykkt tilboð stefnanda og að frá því skyldi draga kostnað vegna stálsmiðanna, en stefnandi byggir á því að heildarfrádráttur sinn frá tilboðsfjárhæð sé mun hærri en aðilar hafi áætlað vegna þeirra.

Með vísan til framanritaðs verður frávísunarkröfu stefnda hafnað. Ákvörðun málskostnaðar bíður efnisdóms.

Málið fluttu hæstaréttarlögmennirnir G-kk-nf S-kk-nf fyrir stefnanda og S-kk-nf G. Þ-kk-nf fyrir stefnda.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Frávísunarkröfu stefnda er hafnað. Ákvörðun málskostnaðar bíður efnisdóms.

Þ-kk-nf D-kk-nf.