E-2348/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 15. febrúar sl., var höfðað með stefnu útgefinni 24. september 2010.

Stefnandi er Heilbrigðiseftirlit Suðurnesja, Iðavöllum 12, Reykjanesbæ.

Stefndi er H-kk-nf Þ-kk-nf, Brekkutúni 21, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum skuld að fjárhæð 1.245.263 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. október 2008 til greiðsludags. Þess er ennfremur krafist að staðfestur verði lögveðsréttur stefnanda til tryggingar kröfunni í eign stefnda, Strandgötu 10, Sandgerði, landnr. 130303, fastanr. eignar 209-5049 og 209-5050. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að kröfurnar verði lækkaðar að mati dómsins. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefnandi höfðaði mál gegn stefnda 9. janúar 2010, mál nr. E-294/2010, og gerði sömu dómkröfur og fjallað er um í þessu máli. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 17. september 2010 var málinu vísað frá dómi þar sem talið var að ekki hefðu verið skilyrði til að höfða málið fyrir dómi á þingstað Héraðsdóms Reykjaness í Keflavík, heldur hefði verið rétt að höfða málið á heimilisvarnarþingi stefnda í Hafnarfirði. Með þessu máli hefur stefnandi höfðað nýtt mál á sama grundvelli og áður.

I

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til innheimtu reiknings, dags. 20. október 2008 með gjalddaga sama dag, að fjárhæð 1.245.263 krónur, vegna hreinsunar á lóð stefnda að Strandgötu 10 í Sandgerði. Í stefnu er málsatvikum og málsástæðum lýst svo að um sé að ræða tímagjald starfsmanna stefnanda vegna eftirlits með lóð stefnda og tilmæla til hans um að hreinsa lóðina og tilkynningar um viðurlög við því ef hann fari ekki að fyrirmælum, auk útlagðs kostnaðar stefnanda til verktaka, B-kk-ef M-kk-ef og AHA flutninga, sem hafi séð um hreinsun lóðarinnar, og kostnaðar samkvæmt reikningum Kölku, Sorpeyðingarstöðvar Suðurnesja fyrir förgun úrgangs af lóðinni. Hafi verið um að ræða járnarusl, netaúrgang og annan grófan og blandaðan úrgang.

Kostnaður sundurliðist þannig samkvæmt reikningi stefnanda að tímagjald starfsmanna stefnanda nemi 111.969 krónum, útlagður kostnaður vegna vinnu verktaka 715.044 krónum og útlagður kostnaður stefnanda vegna förgunargjalda Kölku, Sorpeyðingarstöðvar Suðurnesja 418.250 krónum, eða samtals 1.245.263 krónum sem sé stefnufjárhæð málsins.

Í ágúst 2007 hafi starfsmenn stefnanda fengið kvörtun um umgengni við lóð stefnda að Strandgötu 10, Sandgerði. Hafi þeir staðreynt að kvörtunin ætti við rök að styðjast og á næstu mánuðum beint ítrekuðum tilmælum til stefnda um að hreinsa lóðina og viðvörunum um að annars myndi stefnandi neyta heimildar 27. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir til að láta hreinsa lóðina á kostnað stefnda. Stefndi hafi hvorki neytt andmæla- né málskotsréttar síns samkvæmt 31. gr. laganna. Þegar hann hafi ekki orðið við ítrekuðum áskorunum stefnanda um hreinsun lóðarinnar í mars 2008 hafi stefnandi samið við verktaka um að sjá um hreinsun og að koma úrgangi til förgunar. Hafi hann fengið B-kk-þf M-kk-þf og AHA flutninga til verksins. Hafi þeir gert stefnanda reikninga fyrir verkinu sem hann hafi greitt. Hann hafi einnig greitt Kölku, Sorpeyðingarstöðu Suðurnesja fyrir förgun úrgangs af lóðinni. Stefnandi hafi gert stefnda reikning fyrir áföllnum og útlögðum kostnaði samkvæmt framansögðu en stefndi hafi ekki greitt reikninginn og hafi neitað greiðsluskyldu.

Stefnandi byggir á reglum laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir, einkum 11., 12., 13. og 27. gr. laganna, svo og á ákvæðum reglugerða nr. 786/1999 um mengunarvarnir og nr. 941/2002 um hollustuhætti, settum með stoð í 4. og 5. gr. laganna. Krafa um staðfestingu lögveðsréttar fyrir stefnukröfum styðst við 3. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 27. gr. sömu laga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og varðandi varnarþing er vísað til 32. gr. sömu laga.

II

Í greinargerð sinni kveðst stefndi ekki kannast við að hafa móttekið öll þau bréf frá stefnanda sem lögð séu fram í málinu en kannist við að hafa fengið eitt bréf sem hafi falið í sér tilmæli um tiltekt á eigninni. Hann hafi rætt um fasteignina við fulltrúa stefnanda, R-kk-þf S-kk-þf, þar sem fram hafi komið að hann teldi sig vera í rétti með veiðarfæri á lóðinni en annað ætti hann ekki þar.

Fyrir liggi að hluti af drasli sem vísað hafi verið á og myndir séu af hafi verið utan lóðarmarka. Hluti þess hafi verið færður inn á lóðina vegna vegagerðar sveitarfélagsins og hlutir innan og utan lóðarmarka hafi verið í eigu nágranna, til dæmis fiskikör og bílflak. Eðlilegt hefði verið að rætt hefði verið við eigendur þar sem það lægi fyrir. Þetta hafi stefnanda verið ljóst en hann hafi ákveðið að sinna ekki frekar að ræða við eigendur muna á lóðinni.

Stefndi hafi verið upplýstur um það af leigjanda í eigninni að menn hefðu áhyggjur af tunnum með matarolíu á lóðinni. Heilbrigðisyfirvöld hefðu vitað að tunnurnar væru í eigu Rúlla ehf. Framkvæmdastjóri félagsins, Ö-kk-nf Ó-kk-nf, hefði verið í samskiptum við yfirvöld um öll heilbrigðismál tengd rekstri Rúlla ehf. Að öðru leyti hafi stefndi ekki átt samskipti við bæinn um lóðina.

Á árinu 2008 hafi stefndi orðið þess áskynja að stolið hafi verið veiðarfærum í hans eigu af lóðinni, meðal annars toghlerum, dragnótarspili og trollveiðarfærum og búið væri að fjarlægja dót sem aðrir hefðu átt samfara því. Síðar hafi komið í ljós að stefnandi hafi borið ábyrgð á verknaðinum.

Stefnda hafi borist reikningur frá stefnanda sem hann telji sér óviðkomandi enda fallist hann ekki á að greiða mönnum fyrir að fara ránshendi um eigur sínar eða að taka til utan lóðarmarka. Að auki sé gjaldtakan ólögmæt eða að minnst kosti hluti hennar. Hann hafi því mótmælt reikningnum.

Stefndi byggir á því að krafa stefnanda sé vanreifuð þar sem ekki sé greint á milli annars vegar muna innan og utan lóðarinnar og hins vegar þess sem vitað hafi verið að stefndi ætti ekki og annarra muna. Þá hafi ekki verið farið að ákvæðum stjórnsýslulaga við meðferð málsins á stjórnsýslustigi. Fyrir liggi að rannsóknarreglan hafi verið brotin með því að umboðsmönnum stefnanda hafi verið ljóst að hlutir á lóðinni hafi ekki verið í eigu stefnda nema að litlu leyti. Ekki hafi verið haft samband við rétta eigendur sem stefnandi hafi verið upplýstur um og ekki hafi verið greint á milli hluta sem hafi verið heilir og þess sem væri rusl og hluta sem væru innan og utan lóðarinnar. Aðgerðir hafi verið úr hófi og yfirvöld hafi farið offari við beitingu valdheimilda sinna.

Stefndi byggir einnig á því að málsmeðferðarreglur hafi verið brotnar þar sem honum hafi ekki gefist kostur á að koma að formlegum andmælum hjá stefnanda eða verið kynntar fyrirhugaðar aðgerðir þannig að hann gæti brugðist við með lögmætum hætti.

Meðalhófsreglur hafi verið brotnar þar sem ekki hafi veið gripið til annarra og vægari úrræða en að fara með ránshendi um eigur stefnda, enda hefði verið eðlilegra að standa að tilkynningum með lögmætum hætti og að beita dagsektum, að minnst kosti til að byrja með, frekar en að grípa þegar til þess að fjarlægja verðmætar eignir stefnda af lóðinni.

Þá dragi stefndi í efa að bobbingum, hlerum, trollefni og dragnótarspili hafi verið eytt, enda um milljóna verðmæti að ræða. Hann kannist ekki við að athugasemdir séu almennt gerðar við það í Sandgerði að útgerðarfyrirtæki geymi muni á athafnalóðum sínum eins og almennt sé í útgerðarbæjum. Með því að fjarlægja veiðarfæri sé honum gert að sæta reglum sem séu ekki í samræmi við það sem aðrir þoli í sveitarfélaginu. Stefndi telji aðgerðir stefnanda hafa verið valdníðslu, þær hafi verið ólögmætar og sér beri því ekki að greiða fyrir þær.

Til vara krefst stefndi þess að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Sé þá við það miðað að greint verði af hálfu stefnanda milli hluta innan og utan lóðarmarka og hluta í eigu stefnda og annarra. Þá sé hluti af kröfum í máli þessu eigin kostnaður stefnanda sem ekki sé lagaheimild til að innheimta auk þess sem honum sé mótmælt sem of háum, ósanngjörnum og röngum sem. Kostnaði sé einnig mótmælt í heilu lagi.

Stefndi mótmælir vaxtakröfu stefnanda og krefst þess að vextir verði ekki dæmdir fyrr en við dómsuppsögu.

Krafa stefnda um sýknu byggir á ákvæðum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og reglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Um varakröfu er vísað til stjórnsýslulaga og reglna kröfuréttar. Krafa um greiðslu málskostnaðar styðst við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991.

III

Málsaðilar deila um reikning vegna hreinsunar stefnanda á lóð stefnda að Strandgötu 10, Sandgerði, samkvæmt heimild í 1. mgr. 27. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir. Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara lækkunar.

Stefndi ber því við að krafa stefnanda sé vanreifuð þar sem ekki sé greint á milli muna sem hafi verið innan lóðar hans eða utan og á milli muna í hans eigu eða annarra. Þá hafi rannsóknarregla verið brotin með því að þetta hafi ekki verið kannað nánar og greint á milli hluta sem voru heilir og þess sem væri drasl.

Í skýrslu M-kk-ef H-kk-ef G-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda, fyrir dóminum kom fram að lóð stefnda hafi verið mæld út áður en að framkvæmdum hafi komi, en það sé gert þegar lóðamörk séu ekki skýr. Stefnda hafi verið sendar myndir af því sem óskað hafi verið hreinsunar á. B-kk-nf M-kk-nf og G-kk-nf S-kk-nf sem sáu um hreinsun lóðarinnar komu fyrir dóminn. G-kk-nf bar að það sem hann hafi fjarlægt hafi allt verið á lóðinni við gafl hússins. B-kk-nf taldi að lóðarmörk hefðu legið ljós fyrir, en fulltrúi stefnanda hafi bent á hvað ætti að fjarlægja. Hann hafi tekið rusl við gafl hússins í allt að 10-15 metra fjarlægð frá honum. Stefndi kvaðst ekki átta sig á því hvort ruslið á myndunum væri inni á lóð hans eða ekki. Samkvæmt þessu er ekkert sem bendir til þess að reikningur til stefnda sé vegna hreinsunar á munum sem ekki voru á lóð hans.

Stefndi hefur haldið því fram að hluti þess sem hafi legið á lóð hans hafi verið í eigu annarra. Fyrirsvarsmaður stefnda lýsti því fyrir dóminum að rætt hafi verið við S-kk-þf J-kk-þf leigjanda í húsi stefnda, svo sem sjá má á framlagðri tímaskýrslu stefnanda. Hann hafi fjarlægt þá muni sem hann hafi talið sig eiga áður en að hreinsun lóðarinnar hafi komið. Í 18. gr. reglugerðar nr. 941/2002 um hollustuhætti segir að eigandi eða umráðamaður húss eða mannvirkis skuli halda eigninni hreinni og snyrtilegri, sbr. einnig 16. gr. reglugerðar nr. 737/2003 um meðhöndlun úrgangs. Ber stefndi því ábyrgð á umgengni á lóð sinni og er engin skylda til þess fyrir stefnanda að kanna hver sé eigandi allra þeirra hluta sem á lóðinni kunna að vera.

Stefndi telur einnig að stefnandi hafi ekki greint heila hluti frá ónýtum. Hafi meðal annars verið að finna heila hlera á lóðinni og hafi hann orðið fyrir tjóni vegna þessa. Til þess er að líta að munir þeir sem hér um ræðir höfðu legið á lóð stefnda um langan tíma. Stefndi hefur kannast við að hafa móttekið bréf stefnanda um umgengni á lóðinni þar sem honum var gefinn fjögurra vikna frestur til hreinsunar hennar, en aðhafðist þó ekkert í því efni og fjarlægði enga muni. Bæði B-kk-nf M-kk-nf og G-kk-nf S-kk-nf sem hreinsuðu lóðina sögðu að allt hefði verið ónýtt á lóðinni. Aðspurðir um veiðarfæri kannaðist G-kk-nf ekki við að hafa séð þau en B-kk-nf kvaðst ekki hafa getað betur séð en þau væru ónýt. Verður ekki fallist á þessa málsástæðu stefnda.

Stefndi telur að honum hafi ekki verið gefinn kostur á að koma að formlegum andmælum hjá stefnanda eða verið kynntar fyrirhugaðar aðgerðir þannig að hann gæti brugðist við. Í málinu liggja fyrir þrjú bréf sem send voru stefnda vegna málsins. Er þar í fyrsta lagi um að ræða bréf dags. 14. ágúst 2007 sem stefndi hefur kannast við að hafa móttekið. Í bréfinu er gerð sú krafa að lóðin verði hreinsuð þá þegar og veittur fjögurra vikna frestur til að ljúka verkinu, en að öðrum kosti muni verkið vera unnið á kostnað hans. Þá er gerð grein fyrir því að samkvæmt 31. gr. laga nr. 7/1998 sé heimilt að vísa ákvörðun heilbrigðisnefndar um hreinsun lóðarinnar til sérstakrar úrskurðarnefndar. Er þessi ábending ítrekuð í bréfum stefnanda 31. október og 14. nóvember 2007, en fyrir liggur að stefndi sótti ekki annað þeirra bréfa, sem send voru í ábyrgðarsendingu, á pósthús. Stefndi bar fyrir dómi að hann hefði engin samskipti haft við stefnanda út af málinu. Þá kom fram fyrir dóminum að R-kk-nf S-kk-nf sem stefndi kveðst hafa rætt um lóðina við er ekki á vegum stefnanda. Hreinsun fór fram á lóðinni í maí 2008. Verður ekki annað séð en að stefndi hafi haft kost á að koma að andmælum en ekki nýtt sér andmæla- eða málskotsrétt sinn.

Stefndi telur stefnanda hafa brotið meðalhófsregluna með því að hafa ekki gripið til annarra og vægari úrræða, til að mynda dagsekta. Samkvæmt 27. gr. laga nr. 7/1998 er heimilt að leggja dagsektir á aðila sem sinnir ekki fyrirmælum heilbrigðiseftirlits auk þess sem heimilt er að vinna verk á kostnað aðilans. Fram kom hjá fyrirsvarsmanni stefnanda fyrir dóminum að heimildar til dagsekta væri ekki neytt í málum sem þessum þar sem það væri talið meira íþyngjandi úrræði. Í lagagreininni kemur fram að dagsektir renni til rekstraraðila heilbrigðiseftirlits og skuli hámark þeirra ákveðið í reglugerð. Hefur það verið gert með reglugerð nr. 786/1999 um mengunarvarnaeftirlit. Samkvæmt 29. gr. reglugerðarinnar er hámark dagsekta 500.000 krónur á dag. Kostnaður við hreinsun lóðarinnar nam 1.245.263 krónum. Þykir stefnandi því ekki hafa sýnt fram á að meðalhófsregla hafi verið brotin af stefnanda.

Ekkert er fram komið sem styður fullyrðingu stefnda um að honum hafi verið gert að sæta reglum sem séu ekki í samræmi við það sem aðrir þurfi að þola í sveitarfélaginu.

Varakröfu sína um lækkun kröfu stefnanda styður stefndi þeim rökum að greina eigi á milli muna innan og utan lóðar og muna í eigu annarra, auk þess sem hluti af kröfu stefnanda sé vegna eigin kostnaðar hans sem ekki sé heimild til að innheimta. Með vísan til þess sem fyrr segir um staðsetningu þeirra muna sem hreinsaðir voru af lóð stefnanda verður ekki talið að reikningur stefnanda nái til muna sem hafi verið utan lóðar stefnda. Þá verður talið að stefndi beri ábyrgð á því sem er innan lóðar hans, sbr. 18. gr. reglugerðar nr. 941/2002 og 16. gr. reglugerðar nr. 737/2003.

Einn liður á reikningi stefnanda er vegna tímagjalds hans sem nánar er sundurliðað á meðfylgjandi tímaskráningarblaði. Samkvæmt 12. gr. laga nr. 7/1998 er sveitarfélögum heimilt að setja gjaldskrá og innheimta gjald fyrir eftirlitsskylda starfsemi, svo sem fyrir eftirlit, útgáfu starfsleyfa og vottorða, sé eftirlitið á vegum sveitarfélaga. Í athugasemdum með lagafrumvarpi sem breytti þessu ákvæði kemur fram að sveitarfélögum sé veitt heimild til að setja sér gjaldskrá fyrir eftirlitsskylda starfsemi en þar sé um að ræða heilbrigðis- og mengunarvarnaeftirlit, sbr. 3. gr. laganna. Með gjaldtöku fyrir eftirlitsskylda starfsemi sé átt við alla þá starfsemi sem fylgi viðkomandi eftirliti, svo sem útgáfu starfsleyfa og vottorða og eftirlit. Er reikningur stefnanda í samræmi við gjaldskrá nr. 1244/2007 fyrir heilbrigðis- og mengunarvarnaeftirlit á Suðurnesjasvæði. Verður því talið að fullnægjandi heimild hafi verið fyrir gjaldtökunni. Reikningurinn byggir á sundurliðaðri tímaskýrslu með skýringum og verður á hann fallist.

Samkvæmt öllu framanrituðu er fallist á kröfu stefnanda og verður stefndi dæmdur til að greiða honum 1.245.263 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. október 2008 til greiðsludags.

Þá ber að taka kröfu stefnanda um staðfestingu lögveðréttar til greina samkvæmt 3. mgr. 12. gr. og 2. mgr. 27. gr. laga nr. 7/1998.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, H-kk-nf Þ-kk-nf, greiði stefnanda, Heilbrigðiseftirliti Suðurnesja, 1.245.263 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. október 2008 til greiðsludags.

Staðfestur er lögveðréttur í fasteigninni Strandgötu 10, Sandgerði, landnr. 130303, fastanr. 209-5049 og 209-5050 til tryggingar framangreindri fjárhæð.

Stefndi greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.