S-413/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 24. mars 2022, er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 25. janúar 2022, á hendur S-kk-þgf J-kk-þgf Ó-kk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, fyrir líkamsárás, með því að hafa miðvikudaginn 18. mars 2020, á bifreiðastæði við [...] í Reykjavík, veist með ofbeldi að A og hrint henni að minnsta kosti tvisvar sinnum, þannig að hún féll aftur fyrir sig á hurðarkarm og vegg, með þeim afleiðingum að hún hlaut hálstognun, tognun á brjósthrygg, mar á höfði og vinstra megin á öxl.

M. [...]

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Þá gerir brotaþoli, A, kt. [...], kröfu um að ákærði S-kk-nf J-kk-nf Ó-kk-nf, kt. [...], verði í sakamáli dæmdur til að greiða kröfuhafa miskabætur að fjárhæð 1.000.000 kr., með vöxtum, samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 18. mars 2020 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er kynnt ákærða, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu, laga frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða kröfuhafa málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins.

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu en til vara krefst hann vægustu refsingar er lög leyfa og hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Málsatvik

Þann 18. mars 2020 kl. 17:00 var kallað eftir aðstoð lögreglu vegna ágreinings við [...]. Fram kom að ágreiningurinn snerist um það hvar bifreið var lagt. Á vettvangi mátti sjá bifreiðina [...]sem var aftan við bifreiðina [...] sem lagt var í bílastæði. Þá voru ákærði og brotaþoli á vettvangi og segir í frumskýrslu að ákærði hafi verið mjög æstur og rifist við brotaþola. Fram kom í viðræðum við þau að brotaþoli hefði komið heim til sín á bifreiðinni [...]og ætlað að leggja í stæði sem merkt væri íbúð hennar. Þar hafi verið fyrir bifreiðin [...]og hefði hún þá lagt fyrir aftan hana enda engin stæði laus. Um hálftíma síðar hafi verið hringt á bjöllu í íbúð hennar og hafi það verið ákærði. Hann hafi verið mjög æstur og ýtt við henni eftir að hún hefði komið til að ræða við hann. Ákærði kannaðist við að hafa lagt í umrætt bílastæði og kvaðst ekki hafa séð sérmerkingar enda allt þakið snjó. Hefði hann ekki komist leiðar sinnar vegna bifreiðarinnar sem var lagt fyrir aftan hann. Í frumskýrslu kemur fram að snjór hafi verið yfir öllu og því ekki unnt að sjá merkingar bílastæða.

Brotaþoli lagði fram kæru vegna háttsemi ákærða þann 25. mars 2020. Lýsti hún atvikum og aðdraganda þess að ákærði veittist að henni með því að ýta henni tvisvar eða þrisvar sinnum en við það kvaðst hún hafa lent á hurðarkarmi og vegg. Hefði hún hlotið áverka eftir það sem hún lýsti frekar.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 2. júní 2020. Greindi hann frá atvikum eins og þau horfðu við honum. Haft er eftir honum að hann hafi ekki snert brotaþola.

Í læknisvottorði sem liggur fyrir í málinu kemur fram að brotaþoli hafi hringt 19. mars 2020 og óskað eftir áverkavottorði. Haft er eftir henni að karlmaður hafi ráðist á hana daginn áður. Fram kemur að brotaþoli hafi komið til skoðunar síðdegis þann dag og lýsti aðdraganda árásarinnar og árásinni sjálfri. Segir í vottorðinu að brotaþola hafi sjáanlega verið mjög brugðið og hún verið enn í áfalli. Hafi verið vægur skjálfti í höndum. Hún hafi kvartað yfir eymslum í kúlu aftan á höfði, hálsi, baki og vinstri öxl framanverðri. Við skoðun hafi komið í ljós áverkar sem þar er nánar lýst. Greining vegna áverka er samkvæmt vottorðinu hálstognun, tognun á brjósthrygg, mar á höfði og mar á öxl vinstra megin.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði kvaðst hafa verið gestkomandi í íbúð að [...]. Snjór hefði verið yfir öllu en hann hefði lagt í eina bifreiðastæðið sem var laust. Þegar hann hefði komið út hefði bifreið verið lagt fyrir aftan hann. Hefði hann komist að því hver væri eigandi bifreiðarinnar og hringt á dyrabjöllu þess aðila og farið fram á að bíllinn yrði færður. Brotaþoli hefði svarað og verið með „fýluskæting“. Hefði hún sagst ekki ætla að færa bílinn. Ákærði kannaðist við að hafa talað hátt í dyrasímann. Hann hefði síðan hringt á neyðarlínuna til þess að fá lögreglu á staðinn. Þá kannaðist hann við að hafa verið mjög æstur og þegar brotaþoli hefði komið niður hefði hann byrjað að hreyta í hana skömmum. Hún hefði þá bakkað frá hurðinni og hann elt hana inn. Hann hefði séð einhverjar vinkonur hennar koma. Kvaðst ákærði hafa verið ógnandi og kannski snert brotaþola lauslega en kvað hana þó ekki hafa dottið á hurð. Nánar spurður kvaðst ákærði hafa snert brotaþola mögulega í einhverju „handapati“. Taldi hann brotaþola allt eins hafa bakkað á hurð og dottið án þess að hann hefði séðþað. Útilokað væri að brotaþoli hefði hlotið áverka eftir hann eða við að bakka á vegg. Kannaðist ákærði við að hafa gnæft yfir brotaþola og eðlilegt væri að smávaxin kona eins og hún hefði orðið hrædd við hann.

Ákærði kvaðst vera með [...]. Þegar atvik áttu sér stað hefði hann verið reiður en þó ekki brjálaður. Hann hefði haft stjórn á sér en kannaðist við að hafa sparkað í hurð í anddyrinu áður en brotaþoli kom niður og lamið í vegg eftir að inn var komið. Hann hefði gert það til þess að fá útrás og til þess að beita ekki ofbeldi. Hann kvað þó ljóst vera að hann hefði sjálfur orðið hræddur ef hann hefði verið í sporum „lítillar stelpu“. Þá kvað hann brotaþola hafa beðið sig nokkrum sinnum að róa sig.

Ákærði kvaðst áður hafa lent í málum þar sem hann hefði verið kærður fyrir ofbeldi vegna þess eins að hann væri stór og mikill. Taldi ákærði líklegt að um væri að ræða samantekin ráð brotaþola og vinkvenna hennar til að hafa af honum fé.

Brotaþoli kvaðst hafa komið heim eftir vinnu og séð að bifreið var lagt í stæði hennar. Engin stæði önnur hefðu verið laus og því hefði hún lagt fyrir aftan bifreiðina. Hún hefði gert tilraun til þess að finna eigandann í hennar stigagangi og einnig þeim næsta en án árangurs. Hefði hún þá beðið formann húsfélagsins að hringja í Vöku til þess að láta fjarlægja bílinn. Eftir um 45 mínútur hefði eigandi bifreiðarinnar hringt dyrabjöllunni og sagt henni að koma út og færa bílinn. Hún hefði spurt hann hvar hann hefði verið og sagt að hann hefði lagt í stæðið hennar. Hefði hún síðan farið niður til þess að færa bílinn, komið niður í anddyrið og opnað hurðina. Ákærði hefði sparkað í hurðina og svo opnað upp á gátt. Hún hefði stigið til baka en hann ýtt henni inn nokkrum sinnum. Hún hefði beðið hann að róa sig en það hefði ekki gengið. Hefði hann verið mjög nálægt henni og ýtt henni áfram. Hefði þetta gerst mjög hratt en hún hefði dottið á vegg og hurðarkarm. Fólk hefði komið fram og einnig beðið hann að róa sig. Hann hefði síðan sjálfur hringt í lögreg luna. Brotaþoli kvaðst hafa verið mjög hrædd en orðið öruggari þegar fleiri komu. Hún hefði staðið úti og beðið eftir lögreglunni með þeim en ákærði hefði þá enn verið æstur.

Brotaþoli kvaðst hafa fyrst á eftir hafa verið mjög óttaslegin og hrædd um að ákærði kæmi aftur. Hefði hún átt erfitt með að sofna og þurft að [...]. Þá hefði hún fengið höfuðverki eftir þetta sem hún hefði þó ekki vissu fyrir að væru raktir beint til þessa.

B kvaðst ekki muna atvik vel enda langt um liðið. Kvaðst hún hafa heyrt læti og séð mann út um gluggann. Hann hefði sparkað í hurð. Hún hefði farið niður á fyrstu hæð og séð ákærða mjög reiðan. Hann hefði öskrað hátt á brotaþola og verið mjög kræfur. Maðurinn hefði sagt henni nokkrum sinnum að færa bifreiðina en hún hefði ekki viljað það enda lögreglan á leiðinni. Hann hefði ýtt henni á stigaganginum, hún þá bakkað og lent á hurð í hjólageymslunni. Hefði ákærði alltaf komið á eftir henni þegar hún bakkaði og hefði það gengið þannig nokkrum sinnum. Kvaðst hún þó ekki geta lýst því hvernig hann ýtti henni eða hvort það var oftar en einu sinni. Hefði brotaþoli bakkað á hjólageymsluhurð. Eftir þetta hefði vitnið beðið fyrir utan eftir lögreglunni. Hefði hún notað símann sinn til að taka upp samskiptin þar en það hefði verið öryggisráðstöfun. Framburður vitnisins hjá lögreglu var borinn undir hana, þar sem haft var eftir henni að ákærði hefði ítrekað ýtt brotaþola. Kvaðst hún hafa munað atvikin betur þá og að rétt væri eftir henni haft.

C kvaðst hafa heyrt læti á stigaganginum og litið fram. Hafi hún heyrt einhvern segja „færðu helvítis bílinn“. Nokkru síðar hefði hún aftur heyrt læti líkt og sparkað væri í eitthvað og hefði hún þá ákveðið að fara fram. Hefði hún þá séð ákærða standa yfir brotaþola mjög ógnandi í anddyri fyrir framan útidyrahurð. Hefði hún haft orð á því við hann. Lögreglan hefði komið skömmu síðar.

D kvaðst hafa heyrt einhvern hávaða og því kannað hvað væri í gangi. Hún hefði ekki vitað hvers eðlis ágreiningurinn var en það hefði verið eitthvað í tengslum við bíla stæði. Hún hefði séð karlmann og brotaþola rífast. Þau hefðu verið við útidyrnar sem voru opnar, þ. e. í anddyri þar sem gengið er inn. Maðurinn hefði hrópað að brotaþola sem hefði staðið alveg upp við vegginn, eins og hún hefði hörfað þangað. Ákærði hefði verið alveg ofan í henni og hrópað á hana. Fleiri hefðu verið á staðnum. Lögreglan hefði síðan komið en vitnið kvaðst aldrei hafa farið alveg niður og síðan farið aftur inn til sín.

Lögreglumenn [...], [...]og [...]komu fyrir dóminn en ekki þykir ástæða til þess að rekja framburð þeirra hér.

E læknir gerði grein fyrir vottorði sínu og þeim áverkum sem brotaþoli var greind með. Kvaðst hann hafa skoðað brotaþola daginn eftir atvikið og hefði hún lýsti því að maður hefði ráðist á hana. Hefði hún verið greind með mar á höfði og öxl en þessir áverkar hefðu verið nýir og auðvelt að greina. Tognun hefði verið greind með þreifingu en brotaþoli hefði lýst því hvar væri að finna eymsli. Aðspurður um kúlu sem sögð er 3 cm aftan á höfði kvað hann svæðið hafa verið 3 cm í þvermál og blóðsöfnun hefði verið þar. Að hans mati þyrfti að reka sig hressilega í til að fá áverka sem þessa. Lýsing brotaþola á atvikum gæti vel samrýmst áverkum hennar. Þá hefði brotaþoli sýnilega verið í uppnámi og henni liðið illa. Hendur hennar hefðu titrað svolítið. Ástand sem það gæti vel verið fylgifiskur atviks sem þess er hún lýsti.

III.

Niðurstaða

Í málinu er óumdeilt að brotaþoli lagði bifreið sinni fyrir bifreið ákærða. Þá liggur fyrir að ákærði hringdi á dyrabjöllu brotaþola og vildi að hún færði bílinn tafarlaust. Ákærða, brotaþola og vitnum í málinu ber saman um að ákærða lá þá þegar hátt rómur og samtal hans við brotaþola í dyrasímann varð til þess að hann varð verulega æstur og var í því ástandi þegar brotaþoli kom niður. Ákærða er gefið að sök að hafa í framhaldi þessa veist með ofbeldi að brotaþola og hrint henni ítrekað svo að hún féll aftur fyrir sig á hurðarkarm og vegg. Þegar lögreglu bar að garði voru ákærði og brotaþoli utanhúss og ákærði enn mjög æstur.

Ákærði krefst sýknu með vísan til 1. mgr. 180. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Samkvæmt ákvæðinu má hvorki dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum. Þó má sakfella hann fyrir aukaatriði brots, svo sem ef staður og stund þess eru ekki skýrt eða rétt greind, enda telji dómari að vörn hafi ekki verið áfátt vegna þess.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum er ljóst að meint líkamsárás átti sér stað innanhúss að [...]en ekki á bifreiðastæði líkt og segir í ákæru og er það óumdeilt. Við aðalmeðferð óskaði sækjandi að bókuð yrði leiðrétting á texta ákæru svo við bættist að árásin hefði verið „í [...]“. Varnir ákærða taka eingöngu mið af þeirri atburðarás sem átti sér stað innanhúss. Bersýnilegt er að ónákvæmni gætti í verknaðarlýsingu í ákæru um brotavettvang. Það er þó mat dómsins að lýsing á þeirri háttsemi sem ákærða er gefin að sök hafi verið nægilega skýr í ákærunni, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008, og leiðréttingu við komið með framangreindri bókun. Vörnum ákærða hefur ekki verið áfátt af þessum sökum. Ákærði er hins vegar sýknaður af því ákæruatriði er lýtur að bifreiðastæði.

Brotaþoli hefur frá upphafi borið um að ákærði hafi veist að henni með ofbeldi og lýst atburðarásinni í meginatriðum á sama veg. Framburður hennar, sem metinn er trúverðugur og skýr, fær stoð af vitnisburði B. Þar sem langt var liðið treysti vitnið sér ekki til þess að lýsa atvikum með skýrari hætti, en hún staðfesti framburð sinn hjá lögreglu þar sem hún bar um að ákærði hefði ýtt brotaþola ítrekað og hún fallið á hurð. Í málinu er ekkert fram komið, hvorki um tengsl á milli brotaþola og vitnisins né annað, sem þykir draga úr sönnunargildi framburðar vitnisins. Að mati dómsins ber hann ekki með sér að vitnið geri meira úr atvikinu en efni standa til og metur dómurinn framburðinn trúverðugan. Við mat á sönnun lítur dómurinn því einnig til skýrslu vitnisins hjá lögreglu, sem tekin var upp með hljóði með vísan til 2. mgr. 111. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109 gr., laga nr. 88/2008.

Önnur vitni í málinu sáu ákærða ekki veitast að brotaþola með ofbeldi en báru um að hann hefði verið afar ógnandi, staðið nálægt brotaþola og gnæft yfir hana. Samræmist þetta frásögn ákærða sjálfs af því hvernig hann nálgaðist brotaþola.

Framburður ákærða hefur ekki að öllu leyti verið stöðugur. Hann bar þó á trúverðugan hátt um skapofsa sinn á vettvangi. Kvaðst hann í frjálsri frásögn „kannski“ hafa snert brotaþola lauslega en nánar spurður lýsti hann miklu handapati sínu. Þær hreyfingar hefðu að hans mati þó ekki verið til þess fallnar að valda henni áverkum. Dómurinn metur þennan þátt framburðar ákærða, í ljósi þess sem fram er komið í málinu, ekki trúverðugan og þykir sýnt að ákærði hafi misst stjórn á sér umrætt sinn. Þá var ákærði fyllilega meðvitaður um líkamlegan styrk sinn og þann aðstöðumun sem var á milli hans og brotaþola.

Með vísan til þess sem að framan er rakið leggur dómurinn til grundvallar trúverðugan framburð brotaþola sem fær stoð af framburði vitna og telur sannað að ákærði hafi veist að brotaþola með ofbeldi eins og þar er lýst og með þeim afleiðingum sem þar greinir. Þá þykja læknisfræðileg gögn styðja að brotaþoli hafi rekið sig í og er það talin sennileg afleiðing af háttsemi ákærða.

Læknisfræðileg gögn og vitnisburður E læknis sanna að brotaþoli var með áverka daginn eftir sem geta samræmst lýsingu brotaþola á atvikinu. Þá liggur fyrir lýsing á andlegu ástandi brotaþola við læknisskoðunina og taldi læknirinn ljóst að henni hefði verið mjög brugðið. Óumdeilt er að háttalag ákærða var til þess fallið að vekja óöryggi og ótta hjá brotaþola.

Í frumskýrslu lögreglu, sem er afar rýr, er ekki gerð grein fyrir andlegu eða líkamlegu ástandi brotaþola og segir í skýrslunni að aðilum hafi báðum verið kynnt kæruferli eftir viðræður við lögreglu. Ekki þóttu efni til að ræða við vitni á þessu stigi máls, eins og fram kom hjá lögreglumönnum fyrir dómi.

Að framangreindu virtu og þegar litið er til þess að ekkert þeirra vitna sem kom fyrir dóminn sá áverka á brotaþola eða talaði við hana um líkamlegt ástand hennar í kjölfar atviksins telur dómurinn ósannað að líkamlegar afleiðingar árásarinnar hafi verið aðrar en þær sem sýnilegar og merkjanlegar voru við læknisskoðun, þ. e. mar á höfði og vinstra megin á öxl. Á það skal bent að heimilt er að sakfella fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga án tillits til þess hvort tjón hafi hlotist af háttseminni. Samkvæmt því sem rakið hefur verið er það niðurstaða dómsins að sannað sé að ákærði hafi gerst sekur um líkamsárás sem er rétt heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

IV.

Refsiákvörðun og einkaréttarkrafa

Ákærði hefur ekki áður verið fundinn sekur um refsiverðan verknað. Hann hefur lýst því fyrir dóminum að hann [...]. Engin ástæða er til þess að efast um frásögn ákærða en fyrir dóminn voru þó ekki lögð fram gögn hvað þetta varðar. Til þess er að líta að háttsemi ákærða var ofsafull og í engu samræmi við tilefnið.

Langt er liðið frá atvikum máls, eða rúm tvö ár. Brotaþoli lagði fram kæru 25. mars 2020 og lauk skýrslutökum í júní 2020. Læknisvottorði var ekki skilað fyrr en tæpu ári eftir að lögregla sendi beiðni þar um, eða 16. febrúar 2021. Ákæra var gefin út tæpu ári síðar, eða 25. janúar 2022. Verður ákærða ekki kennt um þennan drátt sem úr hófi og í engu samræmi við umfang málsins.

Að öllu framangreindu virtu verður ákvörðun um refsingu frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldið ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er bótaskyldur vegna háttsemi sinnar en hún er til þess fallin að valda brotaþola miska. Á brotaþoli rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við ákvörðun bóta er litið til atvika máls og umfangs áverka. Ekki liggja fyrir gögn í málinu um andlega vanlíðan brotaþola en áverkar fá stoð í gögnum málsins. Þykja miskabætur með hliðsjón af dómaframkvæmd hæfilega ákveðnar 200.000 krónur. Krafan ber vexti eins og nánar greinir í dómsorði en upphafstími dráttarvaxta er mánuði eftir að ákærða var birt bótakrafan með fyrirkalli 4. febrúar 2022. Þá ber ákærða að greiða málskostnað brotaþola við að halda bótakröfu sinni fram. Þykir hæfilegur málskostnaður brotaþola vera 250.000 krónur.

Með vísan til 1. mgr. 235 gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef lögmanns, eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun þóknunar er litið til tímaskýrslu lögmannsins auk þess sem tekið er tillit til virðisaukaskatts.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákvörðun um refsingu ákærða, S-kk-ef J-kk-ef Ó-kk-ef, skal frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 200.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. vaxalaga nr. 38/2001 frá 18. mars 2020 til 4. mars 2022 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 550.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf