E-176/2009

Mál þetta sem höfðað var 4. júní 2009 var tekið til dóms að lokinni aðalmeðferð 24. mars 2010.

Stefnandi er 37 ehf., Álaugarvegi 19b, Höfn í Hornafirði.

Stefndi er Hestamannafélagið Hornfirðingur, Stekkhóli, Sveitarfélaginu Hornafirði.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 6.130.832 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1.mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.499.999 krónum frá 1. mars 2008 til 12. janúar 2009 og af stefnufjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að dómkröfur sæti verulegri lækkun. Þá krefst hann málskostnaðar.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu, S-kk-nf S-kk-nf framkvæmdastjóri stefnanda, B-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf formaður stefnda og K-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi formaður stefnda. Þá voru teknar vitnaskýrslur af H-kk-þgf V-kk-þgf, byggingafulltrúa Hornafjarðar, J-kk-þgf G-kk-þgf, byggingaverkfræðingi, I-kk-þgf Á-kk-þgf S-kk-þgf, sölustjóra hjá Hýsi – verslun ehf. og Ó-kk-þgf A-kk-þgf, sem vann á vegum stefnanda við umrædda byggingu.

I

Málavextir í stuttu máli eru þeir að þann 4. apríl 2007 skrifuðu aðilar undir verksamning þar sem kveðið var á um að stefnandi skyldi byggja reiðhöll og hesthús fyrir stefnda. Er í fyrstu grein samningsins tiltekið meðal annars að verkið sé alverk og felist í að grafa fyrir og fullgera reiðhöllina og sambyggt hesthús að utan og innan fyrir utan gólf og innréttingar. Fyrir verkið bar stefnanda að fá greitt 34.501.760 krónur og var virðisaukaskattur meðtalinn í þeirri fjárhæð og einnig nánar tilgreint stál í eigu stefnda, sem í samningum aðila var metið til greiðslu að fjárhæð 2.500.000 krónur og skyldi að hluta til notast í bygginguna. Verkinu skyldi að fullu lokið 15. september 2007.

Í verksamningnum er í 1. gr. vísað til tilboðs verktaka sem þar er merkt fylgiskjal B. Er í lokamálsgrein greinarinnar tekið fram að gögn sem talin séu upp þar séu hluti samningsins. Með því afriti verksamnings sem lagt er fram í málinu er viðfest blað sem ber yfirskriftina „Tilboð í reiðhöll“ og er dagsett 25. apríl 2007 og undirritað af fulltrúum beggja aðila og vottað. Verkliðir eru eftirfarandi:

Stálgrind 9.900.000

Þakeiningar 1510 fermetrar 9.273.760

Veggeiningar 800 fermetrar 5.478.000

Sökkull 3.000.000

Jarðvinna 1.000.000

Lektur 24+55 m 1.200.000

Stórar hurðir 2 stk. 700.000

Gluggi á hesthúsi 250.000

Litlar hurðir 350.000

Þakgluggi 110 fm 650.000

Ljós 72 stk. 750.000

Teikningar 950.000

Flutningar 1.250.000

Flasningar 1.250.000

Boltar í þak og lektur 1.000.000

Samtals: 37.001.760

Frádregið stál -2.500.000

Samtals: 34.501.760

Í 2. gr. samningsins kemur fram að verkið verðbætis ekki og að geymslufé beri ekki vexti og geymist í allt að tvö ár. Þá kemur fram að til tryggingar greiðslum leggi verkkaupi fram afrit að samningum við Sveitarfélagið Hornafjörð 16 milljónir og bréf landbúnaðarráðuneytisins um 15 milljóna króna framlag til byggingarinnar.

Af málatilbúnaði aðila má ráða að reikningar hafi verið gefnir út og greiðslur inntar af hendi með eftirfarandi hætti.

25. (apríl?) júlí 2007 reikningur vegna teikninga (arkitekta og verkfræði) undirbúningsvinnu og efniskaupa, 4.500.000 krónur.

26. apríl 2007 greiðir stefndi til stefnanda 4.500.000 krónur

26. júní 2007 reikningur vegna efnis og vinnu vegna smíði stálgrindar 2.000.000 krónur.

28. júní 2007 greiðir stefndi til stefnanda 700.000 krónur.

13. júlí 2007 greiðir stefndi til stefnanda 150.000 krónur

27. júlí 2007 greiðir stefndi til stefnanda 1.050.000 krónur

23. ágúst 2007 reikningur vegna stálgrindar og teikninga 2.500.000 krónur

23. ágúst 2007 greiðir stefndi til stefnanda 2.375.000 krónur.

3. september 2007 reikningur vegna vinnu við stálgrind og efniskaupa og vegna jarðvinnu (500.000 + 3.500.000) 4.000.000 krónur.

4. september 2007 greiðir stefndi til stefnanda 3.800.000 krónur

2. október 2007 reikningur vegna vinnu við undirstöðuplatta og járnabindingar platta og sökkuls, fyrri hluti, 2.000.000 krónur.

5. október 2007 greiðir stefndi til stefnanda 1.900.000 krónur

8. nóvember 2007 reikningur vegna innborgunar vegna vinnu og efniskaupa við sökkul reiðhallar 2.200.000 krónur.

8. nóvember 2007 greiðir stefndi til stefnanda 2.090.000 krónur.

1. febrúar 2008 reikningur vegna malarkeyrslu (1.000.000 kr.) vegna lekta (1.200.000 kr.) bolta o.fl. (1.000.000 kr.) og stálgrindar (1.500.000) og lokavinnu vegna sökkuls (800.000 kr.) eða samtals 5.499.999 krónur, með virðisaukaskatti.

Síðasttalinn reikningur var ekki greiddur. Í málatilbúnaði sínum hér fyrir dómi hefur stefnandi lækkað reikningskröfuna vegna liðarins „lektur“ um 551.734 krónur.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi greitt alla reikninga sem hann hafi gefið út utan þann sem hér síðast er talinn. Hann hefur hins vegar ekki mótmælt greiðsluyfirliti stefnda. Stefndi hefur heldur ekki mótmælt fullyrðingum stefnanda um að framangreindir reikningar hafi verið greiddir, en sjá má af greiðsluyfirliti sem að framan er rakið að greiðslur stefnda nema ekki fullri samanlagðri reikningsfjárhæð og munar þar 635.000 krónum sem stefndi telur sig hafa greitt minna en sem nemur samanlögðum reikningsfjárhæðum stefnanda, sem hann aftur á móti byggir á að séu að fullu greiddir. Skýrðist þessi mismunur ekki við aðalmeðferð málsins.

Fram kom við aðalmeðferð að fundur var haldinn í byrjun október 2007 þar sem rætt var um pöntun klæðningar.

Í málinu liggur fyrir bréf stefnda til stefnanda sem dagsett er 12. janúar 2008 og kom fram í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda að honum hafi verði afhent eftir reisingu hússins. Varðar bréfið atriði um teikningar sem sagt er að vanti ásamt öðrum atriðum sem minnst er á og óskað eftir að farið verði yfir og ný tímasett verkáætlun útbúin.

Þá liggur fyrir tilboð Hýsis ehf. dagsett 29. janúar 2008, sem staðfest var með greiðslu innáborgunar að fjárhæð 2.280.000 krónur 7. febrúar sama ár. Verð var tilgreint 15.189.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og var tekið fram að viðmiðunargengi evru væri 95,80 og að verð breyttist með gengi.

Meðal gagna málsins er afrit af rafbréfi frá forstöðumanni Sparisjóðs Hornafjarðar 8. febrúar 2008 þar sem hann staðfestir við lögmann stefnanda að stefndi sé í viðskiptum við Sparisjóðinn og hafi alltaf staðið við skuldbindingar sínar. Þá kemur fram í bréfinu að forstöðumaðurinn hafi undir höndum afrit af samningi stefnda og íslenska ríkisins þar sem það síðarnefnda lofi að styrkja reiðhöll stefnda með 15.000.000 krónum gegn fokheldisvottorði byggingarinnar.

Loks liggur fyrir afrit af rafbréfi frá Hýsi ehf. til lögmanns stefnanda 18. mars 2008 þar sem upplýst er að yleiningar fyrir stefnanda vegna reiðhallar stefnda séu komnar til landsins og tilbúnar til afgreiðslu og eftirstöðvar miðað við gengi dagsins séu 14.678.407 krónur.

Fyrir liggur að einhvern tíma um sumarið 2008 flutti stefnandi hluta þeirra eininga sem um ræðir frá Reykjavík til Hornafjarðar, en einhverjum hluta sendingarinnar hélt Hýsir ehf. eftir þar sem greiðslur drógust. Kom þetta fram í skýrslu af fyrirsvarsmanni Hýsis ehf. við aðalmeðferð málsins. Í skýrslutöku af fyrrverandi formanni stefnda K-kk-þgf H-kk-þgf kom á hinn bóginn fram að hann teldi að eftir fjórðu ferð stefnanda með umrætt efni hefði bifreið sem hann hafi notað til flutninganna bilað og hafi það verið ástæða þess að flutningar stöðvuðust en ekki að efnið hefði ekki fengist afhent.

Eftir að stefnandi hafði flutt fyrrgreind fjögur gámafleti til Hornafjarðar virðist hann ekki hafa unnið frekar við umrætt verk. Kemur fram í gögnum málsins að byggingafulltrúi Hornafjarðar gerir verkstöðuúttekt 27. október 2008 vegna þess að byggingastjóri verksins sagði sig frá því. Liggur einnig fyrir bréf byggingafulltrúans frá 28. október sama ár þar sem hann fjallar nánar um framgang verksins og stöðu þess á þeim degi.

Loks er í málinu bréf stefnanda til stefnda 12. janúar 2009 þar sem gerð er krafa um greiðslu þá er mál þetta varðar og einnig svarbréf stefnda frá 29. sama mánaðar þar sem greiðslu er hafnað þar sem stefnandi hefði þegar fengið greitt allt sem honum bæri miðað við stöðu verksins. Þá er lýst yfir riftun samningsins. Meðfylgjandi bréfinu er yfirlit yfir greiðslur í samanburði við tilboð og samþykkt aukaverk, auk samantektar verkfræðings stefnda um kostnað við að klára verkið. Taldi verkfræðingurinn að það kostaði 23.676.200 krónur að ljúka verki samkvæmt verksamningi.

Í bréfi stefnanda 8. mars sama ár er riftun ekki mótmælt en áréttuð krafa um greiðslu og skorað á stefnda að ganga til uppgjörs vegna verksins.

Málavöxtum er nánar lýst hér síðar af aðilum hvorum fyrir sig.

II

Í stefnu er málavöxtum og málsástæðum lýst með þeim hætti að þann 4. apríl 2007 hafi málsaðilar gert með sér verksamning þar sem stefnandi hafi tekið að sér að byggja reiðhöll og hesthús fyrir stefnda.

Samkvæmt verksamningnum skyldi verkið kosta alls 37.001.760 krónur og hafi sérstaklega verið sundurliðaður á fylgiblaði dags. 25. apríl 2007, kostnaður vegna hvers verkliðar. Fyrir verkið skyldi greiðast annars vegar með því að stefnandi skyldi taka sem greiðslu stál í eigu stefnda að verðmæti 2.500.000 krónur og hins vegar með peningum. Þá hafi sérstaklega verið um það samið að fyrrnefnt stál skyldi nota í gafla á reiðskemmunni. Þá hafi verið samið um að jarðefni skyldi taka innan svæðis, opnanleg fög í gluggum skyldu ekki vera með gleri og að litlar hurðir skyldu smíðaðar á staðnum úr prófíl og blikki. Þá hafi verið um það samið að stefnandi skyldi framvísa reikningum fyrsta hvers mánaðar og samþykktir reikningar skyldu greiddir eigi síðar en þremur vikum þaðan í frá.

Stefnandi hafi þegar hafist handa við bygginguna, en þegar hann hafi tekið fyrir grunni reiðhallarinnar hafi komið í ljós að á fyrirhuguðum reisingarstað hafi verið sökkvandi fen. Hafi stefnandi strax látið stefnda vita af þessu og hafi óskað eftir að haldinn yrði verkfundur þar sem ljóst væri að vinna við sökkul yrði mun dýari en verksamningurinn segði til um og að um aukaverk yrði að ræða. Þrátt fyrir ítrekaða beiðni stefnanda hafi ekki verið haldinn verkfundur. K-kk-nf H-kk-nf sem þá hafi verið formaður stefnda og umsjónarmaður með byggingunni og tengiliður aðila, hafi óskað eftir því við stefnanda að hann myndi halda verkinu áfram og að honum yrðu greidd þau aukaverk sem myndu falla til vegna þessa. Þá hafi K-kk-nf H-kk-nf og H-kk-nf V-kk-nf byggingafulltrúi ákveðið að húsið yrði fært um eina húslengd. Stefnandi hafi haldið verkinu áfram eftir fyrirmælum K-kk-ef.

Við tilboðsgerð hafi verið gert ráð fyrir að 0,7 metrar væru niður á burðarhæft lag. Þegar í ljós hafi komið að jarðvegurinn sem fyrirhugað hafi verið að reisa húsið á hafi verið sökkvandi fen og ekki burðarhæft lag, hafi orðið ljóst að setja hafi þurft púða undir húsið og hafi verið áætlað að hann yrði um tveir metrar. Sá hluti púðans sem sé undir sökklum sé 0.5 metrum dýpri en annarsstaðar undir húsinu. Púðinn undir húsinu sé tveir metrar nema undir sökklinum þar sem hann sé tveir og hálfur metri. Þá hafi einnig verið settur um 0,8 metra þykkur púði um tíu metra útfrá húsinu til að skapa mótvægi. Þess vegna hafi jarðvinna öll orðið miklu meiri en gert hafi verið ráð fyrir. Þá hafi einnig komið í ljós að vegna jarðvegarins hafi stefnandi ekki getað notað sína gröfu heldur hafi hann þurft að leigja gröfu ásamt gröfumanni.

Stefnandi hafi gert eftirfarandi reikninga til stefnda sem greiddir hafi verið án athugasemda:

Nr. 13 Reikningur að fjárhæð 2.000.000 krónur, útgefinn 26. júní 2007 vegna efnis og vinnu við smíði á stálgrind.

Nr. 10 Reikningur að fjárhæð 4.500.000 krónur, útgefinn 25. júlí 2007, vegna teikninga (arkitekta- og verkfræðiteikninga), undirbúningsvinnu og efniskaupa.

Nr. 16 Reikningur að fjárhæð 2.500.000 krónur, útgefinn 23. ágúst 2007, vegna stálgrindar og teikninga.

Nr. 21 Reikningur að fjárhæð 4.000.000 krónur, útgefinn 3. september 2007 vegna vinnu við stálgrind og jarðvinnu.

Nr. 25 Reikningur að fjárhæð 2.000.000 krónur, útgefinn 2. október 2007 vegna vinnu við steypu við undirstöðuplatta og járnabindingar platta og sökkuls, fyrri hluti.

Nr. 27 Reikningur að fjárhæð 2.200.000 krónur, útgefinn 8. nóvember 2007, innborgun vegna vinnu og efniskaupa við sökkul reiðhallar.

Alls hafi stefndi greitt til stefnanda 17.200.000 krónur og þar af séu aukaverk 5.500.000 krónur þannig að greiðslur samkvæmt verksamningi séu alls 11.700.000 krónur.

Stefnandi hafi gert stefnda reikning nr. 29, útgefinn 1. febrúar 2008, að fjárhæð 5.499.999 krónur vegna malarkeyrslu, fyrir lektur, bolta og fleira, vegna stálgrindar og lokavinnu við sökkul. Þessi reikningur hafi ekki fengist greiddur þrátt fyrir ítrekuð greiðslutilmæli.

Þá séu einnig ógreiddir eftirtaldir verkliðir af hálfu stefnda sem þegar hafi verið unnir:

Akstur á möl 25 ferðir með 15 rúmmetra í hverri ferð á 322 krónur rúmmetrann, samtals að fjárhæð 120.750 krónur og að viðbættum virðisaukaskatti að fjárhæð 29.584 krónur, samtals 150.334 krónur.

Fjórar ferðir með gámafleti frá Reykjavík til Hafnar, 1000 kílómetar hver ferð, á 200.000 krónur, eða samtals 800.000 krónur eða 996.000 krónur með virðisaukaskatti.

Leiga á rafstöð í 60 daga á 1890 krónur á dag eða samtals 113.400 krónur og leiga á stærri rafstöð í 7 daga á 5.462 krónur á dag eða samtals 38.234 krónur og 347 lítrar af bensíni á 130 krónur lítrinn eða samtals 36.233 krónur.

Samtals nemi ofangreindir liðir 1.182.567 krónum með virðisaukaskatti.

Stefnukrafa sé því sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

Reikningur nr. 29 útg. 1. febrúar 2008 kr. 5.499.999,-

Ógreiddir verkliðir, sbr. ofangr. sundurliðun kr. 1.182.567,-

Til frádráttar: „lektur“ kr. 551.734,-

Alls kr. 6.130.832,-

Stál sem stefndi skyldi afhenda stefnanda sé ekki dregið frá stefnukröfu stefnanda þar sem það hafi ekki fengist afhent frá stefnda.

Einingar fyrir þak og veggi reiðhallarinnar, ásamt áfellingum, borðum og skrúfum, hafi verið fengið frá Hýsi – verslun ehf. Stefndi hafi staðfest pöntun á einingunum með greiðslu til Hýsis þann 7. febrúar 2008. Að ósk stefnda hafi stefnandi ekki komið að samskiptum við Hýsi. Stefndi hafi þannig að fullu orðið ábyrgur fyrir greiðslum og hafi stefnandi ekki komið að samskiptum við Hýsi vegna þeirra. Stefndi hafi greitt klæðningarnar til Hýsis án aðkomu stefnanda og hafi reikningur fyrir þeim verið gefinn út á stefnda.

Samkvæmt verksamningi aðila skyldi stefnandi flytja klæðningarnar frá Hýsi og til Hornafjarðar. Stefnandi hafi farið alls fjórar ferðir með klæðningar frá Reykjavík til Hornafjarðar en í þeim ferðum hafi verið fluttar allar þær klæðningar sem unnt hefði verið að fá afhentar, en vegna greiðsluerfiðleika stefnda hafi gengið erfiðlega að fá klæðningar afhentar frá Hýsi. Alls sé ógreitt til stefnanda vegna flutnings 996.000 krónur.

Þann 24. júlí 2008 hafi menn á vegum stefnanda og stefnda hist og hafi farið yfir stöðu verksins. Á þeim fundi hafi komið fram að ennþá væru ógreiddar einingar hjá Hýsi og að þær fengjust ekki afhentar, en stefnandi hafi þá áður reynt að fá einingar afhentar svo hann gæti flutt þær til Hornafjarðar. Á fundinum hafi verið ákveðið að stefndi myndi upplýsa stefnanda um það hvenær væri unnt að sækja klæðningarnar sem eftir væru. Tilkynning um það hvenær sækja mætti klæðningarnar barst aldrei til stefnanda.

Vegna vanskila stefnda á reikningi stefnanda frá 1. febrúar 2008 og einnig af því að illa hafi gengið hjá stefnda að leysa út klæðningarnar hjá Hýsi hafi verið haft samband við formann stefnda, B-kvk-þf H-kvk-þf 29. september 2008 og ítrekað að lausn yrði að finnast í málinu og að stefnanda væri með öllu ómögulegt að halda verkinu áfram vegna vanskila stefnda við stefnanda og að efni vantaði. Enginn árangur hafi orðið af samtalinu.

Þann 15. október 2008 hafi B-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf byggingastjóri reiðhallarinnar sagt sig frá verkinu með símskeyti til byggingafulltrúa í Sveitarfélaginu Hornafirði. Í framhaldi af skeyti B-kk-ef hafi H-kk-nf V-kk-nf byggingafulltrúi sent bréf til stefnda, dagsett 23. október 2008 þar sem þetta hafi verið tilkynnt og að úttekt á þeim verkhlutum sem lokið væri færi fram 27. október 2008. Úttekt hafi farið fram þann dag. Þann 28. sama mánaðar hafi byggingafulltrúinn sent bréf til stefnda þar sem upplýst sé um hver verkstaðan hafi verið við úttektina og áréttað að allar framkvæmdir við bygginguna hafi verið stöðvaðar þar til nýr byggingastjóri hefði verið ráðinn og hann endurráðið þá iðnmeistara sem fyrir hafi verið við verkið, eða ráðið nýja. Þá upplýsi byggingafulltrúi einnig í lok bréfsins að gögn hafi borist til hans frá arkitekt byggingarinnar, deiliteikningar og lagfærð skráningartafla.

Í verksamningi aðila segi að verkinu skuli lokið 15. september 2007. Strax þegar hafist hafi verið handa við bygginguna hafi aðilum orðið ljóst að verkið yrði ekki klárað fyrir þann dag. Á þeim fundum sem haldnir hafi verið hafi ekki annað komið fram en að allir væru sammála um það að verklok yrðu ekki þau sem í verksamningi segði og ekki væri unnt að klára bygginguna nema greitt væri til stefnanda, allt efni væri til staðar og svo framvegis. Í lok júlí 2008 hafi stefndi t.d. ekki verið búinn að leysa út allt efni hjá Hýsi vegna greiðsluerfiðleika sinna. Þá segi einnig í frétt frá stefnda sem birst hafi á fréttavefnum „hornafjordur.is“ þann 17. janúar 2008 að verklok væru ekki ákveðin en í fréttinni hafi verið rætt við K-kk-þf H-kk-þf þáverandi formann stefnda en hann hafi skrifað undir verksamning fyrir hönd stefnda.

Á árinu 2008 hafi stefnandi ítrekað reynt að fá stefnda til að greiða gjaldfallinn reikning en án árangurs og hafi að lokum verið sent bréf til stefnda þann 12. janúar 2009 þar sem enn á ný hafi verið skorað á stefnda að greiða fyrir unnin verk. Stefndi hafi loks svarað stefnanda með bréfi 29. janúar 2009 og sé því þar haldið fram að stefnandi sé í verulegum vanefndum við stefnda.

Stefnandi hafi svarað bréfi stefnda með bréfi 9. mars 2009 þar sem þessari staðhæfingu stefndu um vanefndir hafi verið mótmælt og skorað hafi verið á stefnda að ganga þegar til uppgjörs við stefnanda. Stefndi hafi í engu sinnt þeirri áskorun stefnanda þó svo hann hafi í fyrrnefndu bréfi 29. janúar 2009 rift samningi aðila. Þá hafi stefnandi mótmælt því að stefndi tiltæki greiðslur til Hýsis sem greiðslur til stefnanda og þeirri skoðun stefnda að stefnandi skyldi taka á sig hækkanir á greiðslu til Hýsis sem hafi orðið vegna greiðsluerfiðleika stefnda sjálfs. Stefndi hafi pantað einingarnar frá Hýsi og hafi verið samningsaðili við Hýsi vegna þeirra. Stefndi hafi fengið reikninginn frá Hýsi og hafi greitt hann. Stefndi beri alfarið ábyrgð á viðskiptunum á milli H-kk-ef og hans sjálfs.

Í umræddu bréfi frá 29. janúar 2009 vísi stefndi til bréfs frá 12. janúar 2008. Umrætt bréf hafi stefnandi fengið afhent eftir að hann hafi reist húsið. Hafi það verið með þeim hætti að fulltrúar stefnda hafi fylgst með stefnanda reisa húsið og hafi afhent honum bréfið eftir það. Þann 1. febrúar 2008 hafi fyrirsvarsmenn málsaðila hist á fundi. Á fundinum hafi verið meðal annarra J-kk-nf G-kk-nf verkfræðingur. Hafi verið farið yfir þær athugasemdir sem komið hafi fram í umræddu bréfi frá 12. janúar 2008 og eftir það hafi J-kk-nf G-kk-nf og fyrirsvarsmaður stefnanda farið á verkstað og hafi skoðað verkið. Hafi allar athugasemdir stefnda gagnvart stefnanda verið afgreiddar. Hafi stefndi svo staðfest kaup á vegg- og þakklæðningum frá Hýsi þann 7. febrúar 2008 með greiðslu staðfestingargjalds, eins og áður hafi komið fram.

Í máli þessu sé stefnandi einungis að fara fram á að greitt verði fyrir þau verk sem þegar hafi verið unnin. Stefndi hafi þegar greitt stefnanda reikninga fyrir aukaverk og hafi þau verið greidd án athugasemda og geti stefndi ekki borið fyrir sig að þær greiðslur séu fyrir eitthvað annað. Stefnandi hafi ítrekað lagt til að gerður verði samningur um lokauppgjör, en án árangurs og sé honum því nauðugur sá kostur að höfða mál á hendur stefnda til greiðslu fyrir verk sem þegar hafi verið unnin og afhent.

Um lagatilvísanir kvaðst stefnandi vísa til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga og til staðalsins ÍST 30. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti styðji stefnandi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 5., 6., 11. og 12. gr. laganna. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en um varnarþing sé vísað til 33. gr. sömu laga.

III

Í greinargerð stefnda er málavöxtum lýst með þeim hætti að verksamningur málsaðila hafi verði undirritaður 4. apríl 2007 og hafi samningurinn verið um byggingu reiðhallar og hesthúss við Stekkhól í Nesjum, Hornafirði. Um alverk hafi verið að ræða sem falist hafi í því að stefnandi hafi átt að leggja til allar teikningar og hönnun hússins, grafa fyrir og fullgera reiðhöllina og sambyggt hesthús að utan og innan fyrir utan gólf og innréttingar. Fyrir verkið hafi verið umsamið að stefndi skyldi greiða stefnanda 34.500.000 krónur með virðisaukaskatti. Hafi verið búið að draga frá andvirði stálgrindar í eigu stefnda sem átt hafi að ganga upp í kaupverðið. Samkvæmt samningnum hafi verkið ekki átt að verðbætast.

Samkvæmt verksamningi aðila hafi verið stefnt að því að verklok yrðu 15. september 2007. Miklar tafir hafi orðið á verkinu af ástæðum sem einkum varði stefnanda og hafi fyrirsvarsmenn stefnda reynt eftir fremsta megni að veita honum ákveðinn sveigjanleika til þess að halda verkinu áfram þrátt fyrir tafir. Hafi stefnandi upphaflega ætlað að hefja vinnu við verkið fyrstu vikuna í maí, en hafi ekki byrjað fyrir en mánuði síðar. Hafi stefndi verið reiðubúinn til þess að veita stefnanda þann sveigjanleika í ljósi þess að forsvarsmaður stefnanda hafi verið að vinna á sjó á bát sem hafi mokveitt á þessum tíma, en í þessu hafi falist einskær tillitssemi við forsvarsmann stefnanda. Tafir hafi einnig orðið á verkinu vegna þess að upphaflegar teikningar af sökklum og burðarvirki hússins hafi verði ófullnægjandi og hafi stefnandi þurft að fá nýjan verkfræðing til þess að endurbæta teikningar og vegna þess hve úr hömlu hafi dregist hjá stefnanda að panta klæðningu á húsið. Þá hafi stefnandi ávallt gefið í skyn að hann hefði nægan mannskap á sínum snærum til þess að vinna við verkið, en annað hafi komið á daginn þar sem stefnandi hafi reynst nær enga starfsmenn hafa á sínum vegum.

Fyrirsvarsmaður stefnanda hafi mætt á stjórnarfund hjá stefnda 3. október 2007 þar sem hann hafi upplýst stjórn félagsins um að allt væri reiðubúið til þess að panta klæðninguna, einungis þyrfti að taka ákvörðun um lit hennar. Hafi stefnanda verið tilkynnt um litaval stefnda í vikunni þar á eftir. Af ástæðum sem stefnda séu ekki kunnar hafi stefnandi hins vegar ekki gengið frá pöntun á klæðningunni fyrr en í febrúar 2008. Á þessum tíma hafi gengi evru hækkað úr ISK 87 í 95 og hafi verið komið í ISK 117 er einingarnar hafi verið greiddar við komu til landsins. Öllum ásökunum um tafir á verkinu, vegna atvika er varði stefnda sé vísað á bug, enda eigi þær enga stoð í raunveruleikanum.

Þegar stefnandi hafi farið frá verkinu eftir að stefndi hafi rift verksamningi aðila með bréfi 29. janúar 2009 hafi verkinu fjarri því verið lokið. Liggi fyrir verkstöðuúttekt byggingafulltrúa Hornafjarðar, dags. 27. október 2008 sem geri grein fyrir stöðu verksins er byggingastjóri hafi sagt sig frá því og hafi ekkert verið gert á verkstað síðan. Sé þar m.a. staðfest að stefnandi hafi ekki sinnt því, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir af hálfu byggingafulltrúa og fyrirsvarsmanna stefnda, að leggja fram nauðsynlegar teikningar frá hönnuðum hússins.

Í málinu liggi fyrir að stefndi hafi greitt inn á verkið í samræmi við framvindu þess og eftir því sem stefnandi hafi farið fram á greiðslu. Þá hafi stefndi greitt fyrir klæðninguna beint til fyrirtækisins Hýsis ehf. í samráði við lögmann stefnanda. Liggi fyrir í málinu afrit af tölvupóstsamskiptum milli lögmanns stefnanda og fyrirsvarsmanns stefnda í febrúar 2008. Hafi lögmaðurinn framsent pöntunarstaðfestingu frá Hýsi þar sem óskað sé eftir að staðfestingargjald yrði greitt inn á bankareikning Hýsis. Hafi stefndi greitt staðfestingargjaldið beint inn á reikning Hýsis eins og um hafi verið beðið af hálfu lögmanns stefnanda. Þegar einingarnar hafi verið komnar til landsins hafi forsvarsmanni stefnanda og lögmanni stefnanda verið send tilkynning um að einingarnar væru tilbúnar til afgreiðslu og upplýsingar um eftirstöðvar sem þyrfti að greiða til þess að fá einingarnar afhentar. Umræddur tölvupóstur hafi verið framsendur af lögmanni stefnanda til stefnda. Fullyrðingar um að stefnandi hafi ekki haft samskipti við Hýsi heldur hafi stefndi séð um þau samskipti fái því ekki staðist. Einu samskiptin sem stefndi hafi haft við Hýsi hafi verið að greiða fyrir einingarnar beint til þeirra. Framangreindur háttur hafi verið hafður á til að tryggja hagsmuni stefnda enda hafi stefnandi ekki farið fram á að greiðsla færi fram með öðrum hætti. Hafi aldrei verið lögð fram krafa um að greiðsla færi um hendur stefnanda heldur hafi fyrirsvarsmanni stefnda iðulega verið framsendir tölvupóstar frá Hýsi með beiðni um greiðslu. Reikningar vegna klæðningarinnar hafi verið gefnir út beint á nafn stefnda að félaginu fornspurðu. Hafi það verið einhliða ákvörðun sem tekin hafi verið af hálfu Hýsis, eftir að greiðslur fyrir einingarnar hafi borist beint frá stefnda.

Fyrir það verk sem hafi verið unnið af hálfu stefnanda samkvæmt verksamningi aðila auk samþykktra aukaverka hafi stefndi innt af hendi eftirfarandi greiðslur, sbr. samantekt sem hafi verið fylgiskjal með bréfi dags. 29. janúar 2009 og liggi fyrir í málinu.

Dagsetning Móttakandi greiðslu Fjárhæð í krónum

26. apríl 2007 Stefnandi 4.500.000

28. júní 2007 Stefnandi 700.000

13. júlí 2007 Stefnandi 150.000

27. júlí 2007 Stefnandi 1.050.000

23. ágúst 2007 Stefnandi 2.375.000

4. september 2007 Stefnandi 3.800.000

5. október 2007 Stefnandi 1.900.000

8. nóvember 2007 Stefnandi 2.090.000

7. febrúar 2008 Hýsi 2.280.000

11. apríl 2008 Hýsi 6.000.000

21. apríl 2008 Hýsi 6.000.000

13. maí 2008 Hýsi 1.300.000

Nóv/des 2008 Hýsi 2.682.526

Nóv/des 2008 Hýsi 1.129.905

Nóv/des 2008 Hýsi 776.596

Nóv/des 2008 Flutningsgjald 375.000

Samtals 37.109.027

Til viðbótar komi geymslufé að fjárhæð 603.250 krónur og hafi stefndi því greitt samtals inn á umrætt verk rúmar 37,7 milljónir króna sem sé 950.000 krónum hærri upphæð en tilboðið í allt verkið hafi hljóðað upp á, þegar tillit hafi verið tekið til samþykktra aukaverka sem hafi verið vegna malarpúða og fyllingar. Það skuli sérstaklega áréttað að einungis öðru aukaverkinu sé lokið, þ.e. greftri og fyllingu í púða undir sökkul, en hinu aukaverkinu, þ.e. malarkeyrslu sé ekki lokið nema að litlu leyti.

Með vísan til alls framangreinds hafi stefnandi fengið greitt inn á verkið langt umfram framvindu þess og mun meira en sanngjarnt geti talist. Samkvæmt samantekt sem gerð hafi verið af J-kk-þgf G-kk-þgf hjá Verkfræðiþjónustunni og G-kk-þgf G-kk-þgf hjá Jáverki, sem liggi fyrir í málinu sem fylgiskjöl með bréfi dags. 29. janúar 2008, sé áætlaður kostnaður við að ljúka verkinu samtals 23.676.200 krónur. Samkvæmt þeirri áætlun stefni í að kostnaður stefnda af byggingu hússins muni nærri tvöfaldast frá þeirri fjárhæð sem málsaðilar hafi samið um.

Tafir sem orðið hafi á verkinu hafi valdið stefnda miklu tjóni. Hafi stefnanda verið gerð grein fyrir því þegar við upphaf verksins að mikilvægt væri að fá húsið fokhelt hið fyrsta þar sem hluti af þeirri fjármögnun sem félagið hafi haft vilyrði fyrir hafi verið háð því skilyrði að fokheldisvottorð væri komið á húsið. Hafi verið ítrekað áréttað við stefnanda mikilvægi þess að um leið og einingarnar kæmu til landsins yrði að setja þær strax upp til að unnt væri að afla fokheldisvottorðs hið fyrsta. Þar til fokheldisvottorð væri komið á húsið hafi félagið orðið að fjármagna framkvæmdina með yfirdrætti með tilheyrandi vaxtakostnaði. Þrátt fyrir að stefnanda hafi verið þetta ljóst hafi gengið hægt að flytja klæðninguna frá Reykjavík og austur og eftir að hún hafi verið komin á staðinn hafi hann ekki hafist handa við að klæða húsið. Hafi stefndi m.a. orðið fyrir tjóni vegna þessa þar sem félagið hafi sjálft þurft að leggja út fyrir flutningskostnaði og greiða fyrir leigu á gámafletum sem stefnandi hafi skilið eftir.

Fullyrðingar um að Hýsi hafi ekki getað afhent efni vegna greiðsludráttar af hálfu stefnda séu rangar. Félagið hafi haft lánstraust hjá Hýsi og hafi aldrei staðið á afhendingu efnis sökum þessa. Samkvæmt upplýsingum sem fyrirsvarsmenn stefnda hafi fengið frá Hýsi hafi verið um eitt tilvik að ræða þegar ekki hafi verið unnt að afgreiða það sem stefnandi hafi beðið um og hafi það verið sökum mjög skamms fyrirvara og einungis um að ræða einhverja smáhluti sem stefnandi hafi ætlað að flytja á jeppakerru.

Stefndi kveðst byggja aðalkröfu sína um sýknu á því að stefnandi hafi nú þegar fengið greitt langt umfram framvindu verksins og mun meira en sanngjarnt og eðlilegt geti talist. Stefnandi hafi gerst stefnda tilboð í verkið í heild sinni og hafi verið innifalið í tilboðinu allur kostnaður vegna hönnunar hússins, jarðvegsvinnu, gerð sökkuls, reisingu og vinnu við að fullgera bæði reiðhöllina og sambyggt hesthús að utan og innan, fyrir utan gólf og innréttingar. Ekki hafi átt að verðbæta verkið og hafi áhætta af hækkun efnis því alfarið legið á stefnanda. Við gerð verksamningsins hafi verktími átt að vera skammur, þ.e. verkið hafi átt á hefjast þegar í apríl 2007 er samningur hafi verið undirritaður og því að vera lokið í september sama ár. Þær óhóflegu tafir sem orðið hafi á verkinu séu eingöngu af ástæðum er varði stefnanda og hafi hann átt að gera sér grein fyrir því að eftir því sem verkið tefðist meira því meiri hætta væri á að kostnaður hækkaði.

Stefnandi hafi séð um að panta einingarnar frá Hýsi, eins og samningur aðila hafi gert ráð fyrir og eina aðkoma stefnda að samskiptum við Hýsi hafi verið að millifæra greiðslur vegna eininganna beint inn á bankareikning hjá Hýsi í stað þess að stefnandi hefði milligöngu um greiðsluna. Hafi það engin áhrif á efni verksamnings aðila og þá staðreynd að umrætt efni hafi verið inni í því tilboði sem stefnandi hafi gert stefnda í apríl 2007 og orðið hafi að verksamningi milli aðila. Heildargreiðslur sem stefndi hafi greitt stefnanda vegna verksins verði því að miðast jafnframt við þær greiðslur sem greiddar hafi verið beint til Hýsis.

Fyrir liggi að stefndi hafi þegar greitt stefnanda meira fyrir verkið en verksamningur aðila hafi hljóðað upp á þrátt fyrir að stórir verkþættir séu enn óunnir. Telji stefndi því ljóst að kröfur stefnanda um frekari greiðslur úr hendi stefnda eigi ekki fót fyrir sér í verksamningi aðila og því verði að sýkna hann að fullu af öllum kröfum stefnanda, enda hafi stefnanda þegar verið greitt meira en sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir það verk sem innt hafi verið af hendi.

Stefndi kveðst byggja varakröfu sína á því, fallist dómurinn ekki á að stefndi hafi þegar greitt stefnanda fullnægjandi endurgjald vegna verksins, beri að lækka dómkröfur stefnanda verulega þar sem þær séu umfram það sem geti talist eðlilegt og sanngjarnt endurgjald. Að öðru leyti byggist varakrafa stefnda á sömu röksemdum og reifaðar hafi verið vegna aðalkröfu eftir því sem við geti átt.

Stefndi mótmæli að öðru leyti öllum kröfum, málavaxtalýsingu og málsástæðum sem fram komi í stefnu og gögnum málsins.

Um lagarök kveðst stefndi vísa til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og sanngjarnt endurgjald. Kröfu um málskostnað byggi stefndi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Eins og sjá má af því sem rakið er hér að framan deila aðilar um uppgjör vegna verksamnings sem undirritaður var 4. apríl 2007 en rift var með yfirlýsingu stefnda sem dagsett er 29. janúar 2009. Stefnandi virðist una við riftunina og krefst hann ekki bóta vegna hennar í máli þessu.

Verkið er samkvæmt verksamningnum alverk og er í samningnum vísað til IST-30 staðalsins og hann sagður hluti samningsins. Verkið skyldi unnið annars vegar gegn greiðslu á 34.501.760 krónum og hins vegar með afhendingu á stáli í eigu stefnda sem metið var að fjárhæð 2.500.000 krónum. Skyldi stálið notað eftir því sem unnt var í nánar tilgreindan hluta af stálgrind hússins.

Ekki er krafið um afhendingu umrædds stáls í málinu þó fram hafi komið af hálfu stefnanda að stálið hefði ekki reynst honum til reiðu. Krafa stefnanda er hins vegar krafa um fjárgreiðslu fyrir nánar tilgreind verk sem hann telur sig hafa unnið og verður ekki séð að hann færi nokkur rök fyrir því í málatilbúnaði sínum hver áhrif framangreindar röksemdir um afdrif stálsins hafi á kröfu hans í málinu og þá á hvaða lagagrunni það væri.

Verður hér fyrst fjallað um kröfur stefnanda er lúta að aukaverkum er hann byggir á að stefndi hafi samþykkt umfram verksamninginn. Er þar annars vegar um að ræða greiðslu fyrir malarkeyrslu, sem fyrst verður vikið að, og hins vegar kröfu um greiðslu fyrir sökkul, sem fjallað verður um í framhaldi.

Samskipti aðila á verktíma voru ekki formleg og var ekki gengið frá skriflegu staðfestu samkomulagi um aukaverk eins og mælt er fyrir um í kafla 16 í ÍST-30 einkum greinum 16.7 og 16.6. Hins vegar liggur fyrir skjal sem stafar frá stefnda og stefnandi lagði fram þar sem kemur m.a. fram að jarðvegsvinna sem gert hafi verið ráð fyrir að kostaði 1.000.000 krónur í tilboði yrði hækkuð í 2.360.000 krónur. Kemur þar fram að forsendur hafi breyst þar sem útboðslýsing geri ráð fyrir 3.750 rúmmetrum í uppúrtekt og fyllingu í grunninum en stefnandi hafi lagt fram magntölur vegna breyttra forsendna 8.850 rúmmetra og er aukaverkið skilgreint sem hækkun verkliðarins að tiltölu. Fær þessi magntala nokkurn stuðning í framburði vitnisins Ó-kk-ef A-kk-ef sem starfaði ásamt stefnanda við jarðvegsvinnuna þar sem hann taldi að verkið hefði gengið vel, verið unnið á 7 til 8 dögum og þeir hafi afkastað að því er hann taldi um 1000 rúmmetrum á dag. Þá kemur fram í fyrrgreindu skjali að samþykkt hafi verið aukaverk sem kallað er „möl fylling, þjöppun“ að fjárhæð 1.200.000 krónur og tilgreint að það sé óunnið að tveimur þriðju hlutum. Sömu tölur birtast á skjali sem fylgdi riftunaryfirlýsingu stefnda frá 29. janúar 2009 utan að þar hafði talan 1.360.000 krónur verið hækkuð í 1.860.000 krónur og tekið þar fram að óunnið af 1.200.000 króna aukaverki „möl fylling, þjöppun“ væri verk að verðmæti 800.000 krónur. Þá kom einnig fram hjá K-kk-þgf H-kk-þgf sem gerði samninginn við stefnanda fyrir hönd stefnda að þessi aukaverk hefðu verið samþykkt og um það væri ekki deilt, en hann ítrekaði að verkið „möl fylling, þjöppun“ hefði eingöngu verið unnið að litlu leyti.

Stefnandi hefur á engan hátt lagt fram gögn eða útreikninga sem hnekkja þeim magntölum sem að framan er frá greint eða um að honum hafi borið frekari greiðsla en framangreindar 1.200.000 krónur fyrir verkið „möl fylling, þjöppun“. Ber hann sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum um að aukaverk í jarðvinnu hafi verið umfangsmeiri en felst í framangreindum tölum. Samtals er fjárhæð vegna jarðvinnu að meðtöldum sannanlega samþykktum aukaverkum því 4.060.000 krónur. Í skjölum málsins liggur fyrir reikningur nr. 21 gefinn út 3. september 2007, sem stefnandi kveður að fullu greiddan. Er reikningurinn í tveimur liðum og lýtur annar þeirra að jarðvinnu sem er sögð 2.811.245 krónur, sem að viðbættum virðisaukaskatti er 3.500.000 krónur. Heildarfjárhæð reikningsins er 4.000.000 krónur. Verður því ekki annað séð en að stefnandi hafi gert stefnda reikning fyrir umræddri jarðvegsvinnu ásamt aukaverki og að hann hafi verið að fullu greiddur. Er ekki fallist á með stefnanda að með greiðslu umrædds reiknings hafi stefndi samþykkt aukaverk umfram það sem að framan greinir. Geta þá aðeins staðið út af 560.000 krónur, samkvæmt framansögðu. Í verkstöðuúttekt sem gerð var 27. október 2008 af byggingafulltrúa Hornafjarðar að viðstöddum fráfarandi byggingastjóra byggingarinnar greinir um malarfyllingu að hún sé að mestu komin í grunn skemmunnar og að um það bil hálfum hluta í hesthúsgrunninn. Þá er þess getið að búið sé að fylla að sökklum að utanverðu um það bil upp í hálfa sökkulhæð. Á grundvelli þessa sem fram kemur í verkstöðuúttektinni þykir ekki varhugavert að slá því föstu að jarðvegsvinnu og malarkeyrslu sem samið var um hafi ekki verið að fullu lokið þegar stefnandi hætti vinnu við verkið og að nægilega sé sýnt fram á að það sem út af stóð hafi að minnsta kosti numið framangreindum 560.000 krónum að verðmæti.

Á grundvelli þess sem að framan greinir er ekki unnt að fallast á þann kröfulið í reikningi nr. 29 sem lýtur að malarkeyrslu að fjárhæð samtals 1.000.000 krónur með virðisaukaskatti (803.213 krónur á virðisaukaskatts). Með sömu rökum er ekki unnt að fallast á kröfu stefnanda um greiðslu að fjárhæð 150.334 krónur vegna 25 ferða með möl, 15 rúmmetra í hvert skipti, sem stefnandi hafði ekki gert reikning fyrir en er innifalin í stefnukröfu hans. Getur framangreind malarkeyrsla ekki fallið undir neinn annan verklið samkvæmt verksamningnum en „jarðvinnu“. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á að hann eigi rétt til umræddra greiðslna úr hendi stefnda.

Verður þá næst fyrir krafa stefnanda um greiðslu 800.000 króna (642.570 krónur án virðisaukaskatts) vegna „lokavinnu við sökkul“. Fyrir liggur að tveir reikningar stefnanda vegna sökkuls nr. 25, útgefinn 2. október 2007 og nr. 27. útgefinn 8. nóvember sama ár, samtals að fjárhæð 4.200.000 krónur voru greiddir. Þá liggur fyrir á framangreindu skjali, sem áður er vitnað til og stafar frá stefnda en stefnandi lagði fram, að þar eru tilgreind aukaverk vegna grunns annars vegar stál fyrir 850.000 krónur og hins vegar 70 rúmmetrar af sementi einnig að fjárhæð 850.000 krónur eða samtals 1.700.000 krónur. Samningsfjárhæð vegna sökkla var 3.000.000 krónur. Af hálfu stefnda kom fram við aðalmeðferð að hann hafi ekki fallist á aukaverk vegna sökkla og að tilvitnað skjal hafi verið vinnuplagg en fæli ekki í sér samþykki við aukaverki vegna sökkuls. Stefnandi hefur byggt á að stefndi hafi samþykkt aukaverk vegna sökkuls og beri því að greiða þær 800.000 krónur sem sá liður í umkröfðum reikningi hljóði upp á. Stefnandi kveður að í það minnsta hafi stefndi samþykkt aukaverk vegna sökkuls að fjárhæð 1.200.000 krónur með því að greiða án athugasemda framangreinda reikninga nr. 25 og nr. 27. Stefndi hefur hins vegar hafnað þessum sjónarmiðum stefnanda og telur að þar sem hann hafi gert samning um alverk þá hafi hann ekki horft sérstaklega til þess fyrir hvaða verkþætti hver reikningur væri og að um væri að ræða innborganir á heildarverkið. Ekki er unnt að fallast á þessi sjónarmið stefnda. Samskipti aðila voru óformleg eins og áður segir og verður því að leggja til grundvallar almennt sönnunarmat byggt á fyrirliggjandi gögnum. Margnefnt skjal frá stefnda, sem hann kvað aðeins vera vinnuskjal, gefur því undir fótinn að samþykkt hafi verið aukaverk að fjárhæð 1.700.000 krónur vegna sökkuls. Fær þetta einnig stoð í því að greiddir voru tveir reikningar vegna sökkuls, samtals að hærri fjárhæð en samið hafði verið um vegna þess liðar. Síðari reikningurinn var sagður „Innborgun vegna vinnu og efniskaupa við sökkul reiðhallar“. Að þessum gögnum virtum þykir mega leggja til grundvallar að stefndi hafi í raun samþykkt aukaverk vegna sökkuls en ekki að hærri fjárhæð en nemur framangreindum 1.700.000 krónum. Gæti því staðið eftir af þessum lið 500.000 krónur en ekki þær 800.000 krónur sem stefnandi krefur um samkvæmt viðkomandi lið á reikningi nr. 29.

Stefnandi byggir á því og heldur því fram að hann hafi unnið öll þau verk sem hann krefji um greiðslu fyrir á reikningi nr. 29 og vegna óreikningsfærðs kostnaðar vegna flutnings á gámafletum og leigu á rafstöðvum. Hér fyrr hefur verið fjallað um þá liði sem snúa að malarkeyrslu og vinnu við sökkul, en af þeim liðum sem greinir frá á reikningnum standa þá eftir „lektur“, liður að fjárhæð 1.200.000 krónur, „boltar og fleira“ liður að fjárhæð 1.000.000 krónur og „stálgrind“ liður að fjárhæð 1.500.000 krónur. Verður hér fjallað um hvern lið fyrir sig áður en vikið verður að þeirri meginmálsástæðu stefnda að hann beri að sýkna þar sem hann hafi þegar greitt stefnanda meira en honum bar vegna byggingarinnar og að greiðslur hafi verið langt umfram verkframvindu. Verður hér fjallað um hvern einstakan kröfulið og hann borinn saman við viðeigandi liði í sundurliðuðu verktilboði stefnanda. Hafa verður í huga í því sambandi að verktilboðið var gert með því að tilgreina heildarfjárhæðir hvers liðar og innifelur fjárhæðin því efni, vinnu og virðisaukaskatt.

Fyrst verður fyrir liðurinn „Lektur 24 x 12 stk. = 288 stk“ samtals umkrafin fjárhæð 1.200.000 krónur (963.855 krónur án virðisaukaskatts). Samkvæmt sundurliðun tilboðs stefnanda sem er hluti af verksamningnum samsvarar þetta heildarfjárhæð verkliðarins „lektur 24 + 55 mtr.“. Reikningur nr. 29 var gefinn út eins og áður er fram komið 1. febrúar 2008. Í verkstöðuúttekt byggingafulltrúa frá 27. október 2008, sem áður var vitnað til, kemur fram um tré-þakása (öðru nafni lektur) að það sé búið að setja upp um 170 stk af 288 stk. Í stefnu kemur fram, án þess að það sé rökstutt sérstaklega, að stefnandi dragi frá kröfu sinni lektur að fjárhæð 551.734 krónur. Jafngildir það því að stefnandi krefji stefnda um greiðslu á 648.266 krónum vegna umræddra lekta. Samsvarar þetta nokkurn veginn framangreindri lýsingu byggingafulltrúa á því hvað var eftir af umræddu verki. Þetta sýnir svo ekki verður um villst að umræddu verki var ekki lokið þegar verkstöðuúttektin var gerð 27. október 2008 og þá augljóslega ekki þegar reikningurinn var gefinn út 1. febrúar sama ár.

Þá er á reikningi nr. 29 einnig gerð krafa um greiðslu fyrir „bolta og fleira“ samtals að fjárhæð 1.000.000 krónur (803.213 krónur án virðisaukaskatts). Þetta virðist samsvara liðnum „boltar ofl í þak og lektur“ í tilboði stefnanda sem var hluti af verksamningi aðila. Ekki er gerð grein fyrir því í stefnu hvar í byggingunni umræddum efnis- og vinnulið sér stað og þá í hvaða mæli og ekki rökstutt sérstaklega hvernig vinnu við þennan lið var lokið. Hins vegar liggur fyrir að samkvæmt verkstöðuúttekt var ekki búið að festa nema hluta af „lektum“ og þak var ekki komið á. Verður því að telja óljóst að hve miklu leyti verkið hefur verið unnið og telja verði ósannaða þá fullyrðingu stefnanda að verkið hafi verið að fullu unnið.

Þá er loks í reikningnum krafið um greiðslu á 1.500.000 krónum vegna stálgrindar (1.204.819 krónur án virðisaukaskatts). Áður hafði stefnandi gert reikninga nr. 10 sem sagður var vegna teikninga (arkitekta og verkfræði) undirbúningsvinnu og efniskaupa og var að fjárhæð 4.500.000 krónur (3.614.458 krónur án virðisaukaskatts) reikning nr. 13 vegna efnis og vinnu við smíði á stálgrind að fjárhæð 2.000.000 króna (1.606.426 krónur án virðisaukaskatts), reikning nr. 16 vegna stálgrindar og teikninga að fjárhæð 2.500.000 krónur (2.008.032 krónur án virðisaukaskatts). Samtals nema þessir reikningar 9.500.000 krónum. Í tilboði stefnanda vísa þeir til liðanna „stálgrind“ og „teikningar“ en samtals nema þessir liðir 10.850.000 krónur. Ekki verður séð að umræddir reikningar verði felldir undir aðra verkliði í tilboði stefnanda, enda aðrir liður ýmist fullnýttir, sbr. það sem hér að framan greinir, eða augljóslega óunnir (hurðir, gluggar, ljós og flasningar, en samtals nema umræddir liðir 3.950.000 krónum af heildartilboði stefnanda), en liðir er varða vegg- og þakklæðningu verða teknir sérstaklega til skoðunar hér síðar, sem og sá liður sem varðar flutning. Ef fallist yrði á kröfu stefnanda um greiðslu á nefndum verklið hefði hann því fengið greiddar samtals 11.000.000 krónur fyrir liðina „stálgrind“ og „teikningar“ sem er 150.000 krónum hærri greiðsla en koma átti fyrir nefnda liði samkvæmt sundurliðun í verksamningi. Hefur þá ekki verið tekið tillit til fyrrnefnds stáls sem eðli máls samkvæmt hlýtur að hafa átt að ganga fyrst og fremst á móti liðnum „stálgrind“ þar sem ætlast var til að stálið yrði notað, í það minnsta að hluta, í grindina. Í áðurnefndri verkstöðuúttekt segir um ástand stálgrindar: „Stálgrind skemmunnar hefur verið reist, þ.e. grind langveggja með sperrum. Krossstyrking er komin í öll fjögur endabil langveggja, og einnig í sömu bil í þaki, en þó aðeins önnur styrking af tveimur þar, sbr. teikningar, og spannar hún aðeins einn þriðja hluta þekju.[...] Allar styrkingar eru rafsoðnar (í stað boltunar, sbr. teikn. B-07 og B-08) [...] Göt í fótplötum stoða (flansum), fyrir ísteypta festibolta í sökkli, hafa verið víkkuð með því að logskera innan úr þeim, svo fyrir vikið ná rærnar varla að hylja götin; verður því að ganga frá skinnum, með réttri gatastærð, undir rærnar, ofan á plöturnar, og rafsjóða þær tryggilega við stoð. Gengið hafi verið frá annarri styrkingu af tveimur í hverja kverk sperra og stoða, (sbr. teikn. B-05 Deili 2a).“ Má af framangreindri tilvitnun til verkstöðuúttektar fullyrða að vinnu við stálgrind hússins var ekki lokið þegar verkstöðuúttektin var gerð í október 2008 og þá ekki þegar reikningur stefnanda var gefinn út 1. febrúar sama ár. Er ekki útskýrt eða rökstutt í stefnu hvers vegna stefnanda bæri hærri greiðsla fyrir nefnda verkliði en kemur fram í sundurliðun í tilboði hans og er reyndar ekki vikið efnislega að innihaldi umræddrar verkstöðuúttektar í stefnu og hvað áhrif stefnandi telur að hún hafi á kröfu hans.

Samkvæmt framansögðu er það niðurstaða dómsins að verkliðir sem krafið var um greiðslu fyrir með reikningi nr. 29, sem gefinn var út 1. febrúar 2008, eigi sér ýmist ekki stoð í samningi aðila (malarkeyrsla), að krafið sé um fjárhæð umfram það sem sannanlega var samþykkt aukaverk (lokavinna við sökkul), eða að ekki sé sýnt að verkþáttum sem krafið er um greiðslu fyrir sé lokið (lektur, boltar o.fl. og stálgrind), en verktaka er ekki heimilt að gera reikning fyrir óunnið verk nema sérstaklega sé samið um slíkt fyrirkomulag. Er því ekki fallist á að stefndi hafi vanefnt samning aðila með því að greiða ekki umræddan reikning.

Stefnandi krefur um greiðslu vegna leigu á rafstöðvum að viðbættu eldsneyti en ekki hefur verið gefinn út reikningur vegna þessa. Stefndi byggir ekki á að hafna beri kröfunni af þeirri ástæðu að reikningur hafi ekki verið gefinn út, en telur að ósannað sé að þörf hafi verið á notkun á umræddum rafstöðvum og að þær hafi verið leigðar á ábyrgð og á áhættu stefnanda og geti stefndi ekki borið ábyrgð á því. Fallist er á með stefnda að stefnandi hefur á engan hátt sannað, með framlagningu gagna eða á annan hátt að honum hafi verið nauðsyn á því að nota umræddar rafstöðvar og þá hafi hann ekki heldur sannað að slík þörf hafi skapast af ástæðum sem stefndi beri ábyrgð á. Verður þegar af þessum ástæðum að hafna umræddri kröfu stefnanda.

Stefnandi krefur loks um greiðslu fyrir flutning að fjárhæð 996.000 krónur og kveður þetta vera vegna fjögurra ferða með gámafleti, en þetta mun hafa verið flutningur á vegg- og þakeiningum þeim sem keyptar voru af Hýsi – verslun ehf. Það sama á við um þennan kröfulið og rafstöðvaleigu sem hér síðast var getið um að ekki hefur verið gerður reikningur fyrir umræddri fjárhæð, en stefndi hefur ekki byggt á að fjárhæðin sé ekki gjaldkræf af þeim sökum. Fyrir liggur að stefnandi flutti ekki allt efnið og ekki upplýstist fyllilega við aðalmeðferð málsins hversu mikið var eftir, en fyrirsvarsmaður Hýsis ehf. taldi í vitnaskýrslu sinni að þetta gæti hafa verið þannig að fjögur gámafleti hafi verði afhent en þremur haldið eftir, en hann kvaðst samt ekki muna þetta vel. Það virðist hins vegar vera óumdeilt milli aðila að stefnandi hafi ekið fjórar ferðir með gámafleti frá Reykjavík til Hafnar í Hornafirði. Í verksamningi aðila er liðurinn „flutningar“ og er hann að heildarfjárhæð 1.250.000 krónur. Stefnandi krefur um greiðslu fyrir fjórar ferðir á 200.000 krónur hverja ferð að viðbættum virðisaukaskatti eða samtals 996.000 krónur. Ekki var í stefnu eða í munnlegum málflutningi gerð grein fyrir því hvernig umrædd krafa ætti stoð í verksamningi aðila. Verksamningur kveður á um heildarverð fyrir flutning. Fyrir liggur að ekki var allt efni flutt á staðinn sem samningurinn náði til. Verður að mati dómsins því ekki séð hvernig stefnandi byggir fjárhæð kröfu sinnar um flutning án þess að gera grein fyrir henni sem hlutfalli af heildarfjárhæð og þá á grundvelli þess hve stór hluti flutningsins var óunninn. Er því óljóst hvernig hin umkrafða fjárhæð á stoð í samningi aðila.

Samkvæmt framansögðu er fallist á að kröfur stefnanda vegna sökkuls annars vegar og lekta hins vegar séu skýrt fram settar og varði verkþætti sem þegar hafa verið unnir, samtals að fjárhæð 1.148.266 krónur.

Þá eru kröfur fyrir „bolta og fleira“ að fjárhæð 1.000.000 krónur, „stálgrind“ að fjárhæð 1.500.000 krónur og vegna flutnings að fjárhæð 996.000 krónur, einnig til skoðunar, en með vísan til þess sem að framan segir um nefndar kröfur verður talið að sýnt hafi verið fram á að umræddir verkliðir séu ekki að fullu kláraðir. Þá hefur stefnandi engar upplýsingar lagt fram sem gera dóminum kleift að meta að hvaða marki umræddir verkliðir hafi verði unnir og þá að hvaða marki stefnanda bæri greiðsla fyrir það hlutfall verksins sem hann hefði þá innt af hendi. Yrði slík greiðsla ávallt að taka mið af einingaverðum sem miðað hafi verið við í verksamningi. Þykir þó ekki ástæða að vísa umræddum kröfum frá dómi af sjálfsdáðum, sbr. það sem hér síðar greinir um niðurstöðu málsins.

Í verksamningi aðila er bæði gerð grein fyrir heildarverði verksins sem og verði einstakra verkliða. Verkliðir er varða klæðningu á veggi og þak eru samtals að fjárhæð 14.751.760 krónur (þak 9.273.760 krónur og veggir 5.478.000 krónur). Fast verðtilboð var lagt til grundvallar, sem sundurliðað var eins og nánar hefur verið lýst hér áður. Í verksamningi aðila fólst m.a. loforð stefnanda um að kaupa efni til að klæða veggi og þak umræddra byggingar og standa straum af kostnaði við að vinna það verk gegn greiðslu endurgjalds að fjárhæð 14.751.760 krónur, þó að gættu því að aldrei var unnt að krefja stefnda um hærri fjárhæð fyrir bygginguna tilbúna í samræmi við samninginn en heildartala verksamningsins hljóðaði upp á. Stefnandi hefur byggt á því að með því að stefndi hafi staðfest pöntun á umræddu efni og greitt fyrir það beint til efnissala þá hafi umrædd viðskipti á einhvern hátt orðið honum óviðkomandi. Á þetta verður ekki fallist að mati dómsins. Hefur stefnandi á engan hátt rökstutt með vísan til laga hvernig hann losnaði undan þeirri skuldbindingu samkvæmt samningi aðila að útvega umrætt efni á því verði sem um ræðir. Eru fullyrðingar stefnanda um þýðingu þess að stefndi greiddi beint til Hýsis ehf. haldlausar með öllu, enda ekki studdar neinum lagarökum.

Þá verður að telja að stefnanda hafi ekki tekist sönnun þess að tafir sem urðu á verkinu hafi stafað af atriðum er varði stefnda, utan vandamál með bleytu í jarðvegi sem upp kom í upphafi verktíma. Þá er upplýst að í upphafi verks hafi þurft að vinna teikningar aftur sem leitt hafi til tafa. Þær tafir voru ekki á ábyrgð stefnda. Það er mat dómsins, með vísan til þess sem upplýst er um framgang verksins, að fram að byrjun októbermánaðar 2007 hafi verkið unnist eins og aðilar hafi búist við að gættum þeim erfiðleikum sem komu upp varðandi jarðvinnu og teikningar. Hins vegar er ljóst eftir þann fund sem aðilar áttu þá fóru að verða tafir á verkinu. Var klæðning ekki pöntuð frá Hýsi ehf. fyrri en 29. janúar og hefur stefnandi enga grein gert fyrir því hvers vegna þetta tafðist. Þá liggur fyrir að stefnandi vissi að fjármögnun stefnda var háð því að fokheldisvottorð fengist sem fyrst á húsið eftir að klæðning kæmi til landsins. Lá þetta í síðasta lagi fyrir í tölvupósti frá 8. febrúar og fyrr er lýst en einnig var samkvæmt verksamningi aðila vísað í loforð íslenska ríkisins um að styrkja bygginguna um 15.000.000 krónur. Verður talið að stefnanda hafi mátt vera ljóst að þýðingarmikið var að byggingin yrði tilbúin til klæðningar þegar samlokueiningarnar kæmu til landsins. Með því að sinna þessu ekki og tryggja ekki að ljúka vinnu við stálgrind hússins áður en klæðningin barst til landsins og greiða þurfti fyrir hana hafi stefnandi stuðlað að þeim erfiðleikum sem stefndi átti í með að greiða fyrir klæðninguna. Að mati dómsins hefur stefnanda ekki tekist að sýna fram á að stefnda verði á nokkurn hátt kennt um þær tafir sem urðu á verkinu.

Það verð sem stefnda var gert að greiða fyrir umrædda klæðningu var þegar varan kom til landsins samtals 16.958.407 krónur. Er þessi fjárhæð 2.206.647 krónum hærri en sem nemur samningsfjárhæðinni 14.751.760, sem fyrr er nefnd, fyrir nefnda verkliði. Átti stefndi þá eftir að láta setja klæðninguna á húsið. Stefnandi lauk ekki við að flytja efni á staðinn og kemur fram hjá stefnda að hann hafi greitt 375.000 krónur fyrir að flytja það efni sem eftir hafi verið. Verkfræðingur stefnda áætlaði vinnu við að klæða húsið 5.038.000 krónur. Eru þá ótalin óunnin verk er lúta að stálgrind og öðrum atriðum sem nánar er gerð grein fyrir í umræddri samantekt verkfræðingsins og fá stoð í verkstöðuúttekt byggingafulltrúa sem áður er vitnað til.

Stefnanda ber greiðsla fyrir þann hluta verksins sem þegar var unninn þegar verksamningi aðila var rift, að því gættu að stefndi átti rétt á að verkið yrði að fullu unnið fyrir þá fjárhæð sem stefnandi bauð í það. Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda hafa honum verið greiddir reikningar samtals að fjárhæð 12.500.000 krónur, þegar frá hafa verið dregin þau aukaverk sem að framan er gerð grein fyrir. Þá liggur fyrir að vegna klæðningarinnar þurfti stefndi að greiða 16.958.407 krónur, en í þeirri fjárhæð eru ekki dráttarvextir eða geymslugjöld sem lögðust á vöruna vegna greiðsludráttar og þess að gámafletum var ekki skilað í tæka tíð. Samtals nema framangreindar fjárhæðir því 29.458.407 krónum. Heildarfjárhæð verksamnings aðila var, ef ekki er litið til stálsins margrædda, 37.001.760 krónur. Frá þeirri fjárhæð má draga verkþætti sem klárlega voru ekki unnir þar sem verkið var ekki komið á það stig (hurðir, gluggar, ljós og flasningar) samtals að fjárhæð 3.950.000 krónur. Stendur þá eftir fjárhæðin 33.051.760 krónur. Samkvæmt framansögðu þá var stefndi búinn að greiða 29.458.407 krónur vegna verksins og standa þá eftir 3.593.353 krónur. Fyrir þá fjárhæð á stefndi eftir að borga fyrir uppsetningu klæðningarinnar, sem verkfræðingur hans áætlar að kosti rétt rúmlega 5.000.000 króna og eins á hann eftir að kaupa efni og leggja til vinnu til að ljúka gerð stálgrindar og áætlar verkfræðingur hans að það muni kosta 7.280.000 krónur.

Krafa stefnanda sem samkvæmt framangreindu gæti að hámarki numið 4.644.266 krónur, með þeim annmörkum þó sem að framan er nánari grein gerð fyrir, rúmast ekki innan þeirrar fjárhæðar sem hann lofaði stefnda að greiða þyrfti fyrir fullbúna reiðhöll ásamt hesthúsi með þeim ummerkjum sem nánar er lýst í verksamningi aðila. Munar hér slíkum fjárhæðum að þótt stefndi hafi ekki fengið til verksins dómkvaddan matsmann telur dómurinn ekki varhugavert að leggja til grundvallar framangreinda greinargerð verkfræðings stefnda, enda á hún sér trausta stoð í verkstöðuúttekt byggingafulltrúa. Er þessi niðurstaða og fengin án þess að tekið sé tillit til dráttarvaxta og geymslugjalda sem stefndi hefur byggt á að hafi lagst á hann vegna vanefnda stefnanda og einnig er litið alfarið framhjá því að stefnandi átti að fá að hluta til greitt með stáli. Þá er einnig ekki litið sérstaklega til þess að nokkrir kröfuliðir í fjárkröfu stefnanda eru augljóslega ekki að fullu unnir eins og nánar er gerð grein fyrir hér að framan. Stefnandi hefur á engan hátt vefengt umrædda niðurstöðu verkfræðings stefnda með rökum, en einungis haft uppi almenn mótmæli við niðurstöðu hennar. Að öllu framangreindu virtu verður fallist á með stefnda að stefnandi eigi ekki kröfu á hendur honum um frekari fjárgreiðslur vegna umræddrar húsbyggingar og verður stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda í málinu.

Í ljósi framangreindra málsúrslita verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf dómstjóri kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, Hestamannafélagið Hornfirðingur, er sýkn af kröfu stefnanda 37 ehf. í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf