E-1144/2016

Mál þetta var þingfest 14. desember 2016 og tekið til dóms 5. desember sl. Stefnandi er R-kk-nf B-x-x, [...], [...], en stefndi er Höfuð-Verk slf., Skemmuvegi 34, Kópavogi.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 377.139 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 7.595 krónum frá 1.11.2013 til 1.12.2013, af 41.640 krónum frá þeim degi til 1.6.2014, af 101.234 krónum frá þeim degi til 1.7.2014, af 134.681 krónu frá þeim degi til 1.11.2014, af 168.506 krónum frá þeim degi til 1.12.2014, af 195.145 krónum frá þeim degi til 1.4.2015, af 198.630 krónum frá þeim degi til 1.6.2015, af 242.851 krónu frá þeim degi til 1.7.2015, af 266.248 krónum frá þeim degi til 1.8.2015, af 322.832 krónum frá þeim degi til 1.9.2015, af 377.139 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi kveður málavexti þá að hann hafi starfað í byggingarvinnu hjá stefnda frá september 2012 til september 2015. Ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda þrátt fyrir skyldu stefnda til þess skv. ákvæði 1.14.1 í aðalkjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins. Samkvæmt launaseðlum stefnanda hafi hann fengið greitt jafnaðarkaup óháð því á hvaða tíma dagsins hann vann. Stefnandi kveðst hafa leitað til Eflingar-stéttarfélags í kjölfar starfsloka sinna til að láta yfirfara launaseðla sína. Eftir að stéttarfélagið hafði farið yfir gögn stefnanda hafi komið í ljós að stefndi hafði ekki greitt laun í samræmi við ákvæði kjarasamninga félagsins. Stéttarfélagið hafi því sent stefnda launakröfu 16. október 2015. Þar sem engin viðbrögð hafi orðið við kröfunni hafi hún verið afhent lögmanni stéttarfélagsins til frekari innheimtu, sbr. innheimtubréf, dags. 10. nóvember 2015. Með bréfi lögmanns stefnda 6. nóvember 2015 hafi kröfu stefnanda verið hafnað. Með bréfi lögmanns stefnanda 29. apríl 2016 hafi til sátta verið lagt til að málinu yrði lokið þannig að stefndi greiddi stefnanda yfirvinnutímakaup fyrir alla unna tíma umfram 173,33 klst. skv. launaflokki 3 í kjarasamningi. Engin viðbrögð hafi borist við umræddu bréfi. Með ítrekunarbréfi 13. september 2016 hafi krafan verið leiðrétt þannig að hún hafi verið reiknuð alfarið út frá launatöxtum Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins miðað við launaflokk 6. Engin viðbrögð hafi orðið við því bréfi og eigi stefnandi því ekki annarra kosta völ en að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefnandi kveðst gera kröfu um leiðréttingu á launum sínum vegna alls starfstíma síns hjá stefnda. Byggist krafan á ákvæðum laga, aðalkjarasamningi og launatöxtum Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins og launaseðlum.

Leiðrétting launa

Stefnandi gerir kröfu um leiðréttingu á launum sínum vegna alls starfstíma síns hjá stefnda. Byggist krafan á þeirri meginreglu vinnuréttarins um skyldu vinnuveitanda til að greiða starfsmanni sínum rétt laun fyrir alla þá vinnu sem hann innir af hendi. Samkvæmt ákvæði 2.1.1. í kjarasamningi skuli virkur vinnutími í dagvinnu vera 37 klst. og 5 mínútur á viku. Dagvinnutímabil nái til tímans á milli kl. 7 og 17 á virkum dögum. Samkvæmt ákvæði 2.2. hefjist samningsbundin yfirvinna þegar lokið sé umsaminni dagvinnu, 7 klst. og 25 mínútum, virkum vinnustundum á tímabilinu kl. 7 til 17 alla virka daga. Yfirvinna greiðist með 80% álagi á dagvinnutímakaup skv. ákvæði 1.7. Samkvæmt ákvæði 1.5. sé fullt mánaðarstarf 173,33 klst. í dagvinnu.

Stefnandi hafi starfað við byggingarvinnu hjá stefnda en það starf falli undir launaflokk 6 skv. kjarasamningi, sbr. ákvæði 1.1.1. Tímakaup stefnanda átti þannig að vera eftirfarandi á starfstíma hans hjá stefnda:

Frá 1. september 2012

- DV 1.089,33 kr.

- YV 1.960,83 kr.

Frá 1. febrúar 2013 Byrjunarlaun M.v. 1 ár í starfi (frá 1.9.2013)

- DV 1.152,80 kr. 1.162,52kr.

- YV 2.075,07 kr. 2.092,58 kr.

Frá 1. febrúar 2014

- DV 1.228,57 kr.

- YV 2.193,43 kr.

Frá 1. maí 2015

- DV 1.372,80 kr.

- YV 2.471,09 kr.

Samkvæmt launaseðlum hafi stefnandi fengið greitt jafnaðarkaup óháð því hve marga tíma hann vann í hverjum mánuði. Er stefnandi hóf störf hjá stefnda hafi tímakaupið verið 1.300 kr. og við starfslok hafði það hækkað í 1.495 kr. Samkvæmt kjarasamningum Eflingar-stéttarfélags sé ekkert til sem heiti jafnaðarkaup, enda meginreglan sú að greiða dagvinnu- og yfirvinnutímakaup eftir því á hvaða tíma dagsins sé unnið, sbr. ofangreint.

Krafa stefnanda sé reiknuð út frá þeim tímum sem skráðir séu á launaseðla stefnanda. Allir tímar umfram 173,33 klst. reiknist sem yfirvinna. Margfaldist tímarnir með kjarasamningsbundnum lágmarkslaunatöxtum, sbr. ofangreint. Vísist hér til 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl. Samtals hafi kjarasamningsbundin lágmarkslaun stefnanda átt að vera kr. 7.140.430 sem sundurliðist þannig:

September 2012

- DV 173,33, klst. *1.089,33 kr. kr. 188.814,-

- YV 77,67 klst. * 1.960,83 kr. kr. 152.298,-

Samtals kr. 341.111,-

Október 2012

- DV 173,33, klst. * 1.089,33 kr. kr. 188.814,-

- YV 97,67 klst. * 1.960,83 kr. kr. 191.514,-

Samtals kr. 380.328,-

Desember 2012

- DV 101 klst. * 1.089,33 kr. kr. 110.022,-

Apríl 2013

- DV 123 klst. * 1.152,8 kr. kr. 141.794,-

Maí 2013

- DV 173,33 klst. * 1.152,8 kr. kr. 199.815,-

- YV 69,67 klst. * 2.075,07 kr. kr. 144.570,-

Samtals kr. 344.385,-

Júní 2013

- DV 173,33 klst. * 1.152,8 kr. kr. 199.815,-

- YV 61,17 klst. * 2.075,07 kr. kr. 126.932,-

Samtals kr. 326.747,-

Ágúst 2013

- DV 116 klst. * 1152,8 kr. kr. 133.725,-

September 2013

- DV 173,33 klst. * 1.162,52 kr. kr. 201.500,-

- YV 75,67 klst. * 2.092,58 kr. kr. 157.021,-

Samtals kr. 358.520,-

Október 2013

- DV 173,33 klst. * 1.162,52 kr. kr. 201.500,-

- YV 73,67 klst. * 2.092,58 kr. kr. 152.870,-

Samtals kr. 354.370,-

Nóvember 2013

- DV 173,33 klst. * 1.162,52 kr. kr. 201.500,-

- YV 74,67 klst. * 2.092,58 kr. kr. 154.945,-

Samtals kr. 356.445,-

Desember 2013

- DV 99 klst. * 1.162,53 kr. kr. 115.089,-

Apríl 2014

- DV 84 klst. * 1.218,55 kr. kr. 102.358,-

Maí 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 97,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 214.232,-

Samtals kr. 425.444,-

Júní 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 66,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 146.236,-

Samtals kr. 357.447,-

Júlí 2014

- DV 129 klst. * 1.218,55 kr. kr. 157.193,-

September 2014

- DV 78 klst. * 1.218,55 kr. kr. 95.047,-

Október 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 80,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 176.944,-

Samtals kr. 388.155,-

Nóvember 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 71,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 157.203,-

Samtals kr. 368.414,-

Desember 2014

- DV 120 klst. * 1.218,55 kr. kr. 146.226,-

Febrúar 2015

- DV 58 klst. * 1.218,55 kr. kr. 70.676,-

Mars 2015

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 42,67 klst. * 2.193,43 kr. kr. 93.594,-

Samtals kr. 304.805,-

Apríl 2015

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 34,67 klst. * 2.193,43 kr. kr. 76.046,-

Samtals kr. 287.257,-

Maí 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 44,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 110.384,-

Samtals kr. 348.331,-

Júní 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 45,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 112.855,-

Samtals kr. 350.802,-

Júlí 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 79,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 196.872,-

Samtals kr. 434.819,-

Ágúst 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 41,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 102.970,-

Samtals kr. 340.917,-

Til frádráttar komi greidd laun skv. launaseðlum samtals að fjárhæð 6.798.140 kr. Krafa stefnanda undir þessum lið nemi þannig mismun útreiknaðra launa og greiddra launa eða samtals 342.326 kr. Hvað frekari sundurliðun kröfunnar varði vísist til útreikninga hér fyrir neðan. Í ljósi þess að suma mánuði hafi stefnandi fengið meira greitt en lágmarkslaun, þ.e. í desember 2012, apríl, ágúst og desember 2013, apríl, júlí, september og desember 2014 og febrúar og apríl 2015, hafi ofgreiðslu verið ráðstafað inn á elstu gjalddaga launa og sem innborgun inn á októbermánuð 2013.

Ef krafa stefnanda byggist ekki á öllum launaseðlum hans áskilur stefnandi sér rétt til þess að leiðrétta kröfugerð sína framvísi stefndi fullnægjandi launaseðlum.

Af gefnu tilefni mótmælir stefnandi því að líta beri til annarra kjara sem stefndi vill meina að stefnandi hafi notið umfram þau laun sem fram komi á launaseðlum líkt og lögmaður stefnda vilji gera, sbr. bréf hans, dags. 6. nóvember 2015. Meginreglan sé sú að laun skuli greiða í peningum, sbr. lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups. Í gildandi kjarasamningi sé gengið út frá því sama, sbr. 1. kafla hans. Stefndi hafi engin gögn lagt fram sem bendi til þess að samið hafi verið um það við stefnanda að laun hans greiddust að hluta með fríðindum. Vísist hér jafnframt til dómafordæma. Þá sé því jafnframt mótmælt sem röngu og ósönnuðu að stefnandi hafi hætt fyrirvaralaust störfum hjá stefnda. Hið rétta sé að samkomulag hafi verið um starfslok hans og ásakanir um brotthlaup úr starfi hafi fyrst komið fram eftir að stefnandi setti fram launakröfu sína.

Orlof

Gerð er krafa um greiðslu orlofs, 10,17%, á vangreidd laun. Byggist krafan á ákvæðum 4. kafla aðalkjarasamnings Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins og ákvæðum laga um orlof nr. 30/1987. Samtals er krafa um vangreitt orlof að fjárhæð kr. 34.815.

Sundurliðun kröfu:

Vangreidd laun

Október 2013

- DV 173,33 klst. * 1.162,52 kr. kr. 201.500,-

- YV 73,67 klst. * 2.092,58 kr. kr. 152.870,-

Samtals kr. 354.370,-

Áður greitt kr. 25.675,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 321.100,-

Samtals kr. 7.595,-

Nóvember 2013

- DV 173,33 klst. * 1.162,52 kr. kr. 201.500,-

- YV 74,67 klst. * 2.092,58 kr. kr. 154.945,-

Samtals kr. 356.445,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 322.400,-

Samtals kr. 34.045,-

Maí 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 97,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 214.232,-

Samtals kr. 425.444,-

Áður greitt kr. 365.850,-

Samtals kr. 59.594,-

Júní 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 66,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 146.236,-

Samtals kr. 357.447,-

Áður greitt kr. 324.000,-

Samtals kr. 33.447,-

Október 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 80,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 176.944,-

Samtals kr. 388.155,-

Áður greitt kr. 354.330,-

Samtals kr. 33.825,-

Nóvember 2014

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 71,67 klst. * 2.192,44 kr. kr. 157.203,-

Samtals kr. 368.414,-

Áður greitt kr. 341.775,-

Samtals kr. 26.639,-

Mars 2015

- DV 173,33 klst. * 1.218,55 kr. kr. 211.211,-

- YV 42,67 klst. * 2.193,43 kr. kr. 93.594,-

Samtals kr. 304.805,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 301.320,-

Samtals kr. 3.485,-

Maí 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 44,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 110.384,-

Samtals kr. 348.331,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 304.110,-

Samtals kr. 44.221,-

Júní 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 45,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 112.855,-

Samtals kr. 350.802,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 327.405,-

Samtals kr. 23.397,-

Júlí 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 79,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 196.872,-

Samtals kr. 434.819,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 378.235,-

Samtals kr. 56.584,-

Ágúst 2015

- DV 173,33 klst. * 1.372,8 kr. kr. 237.947,-

- YV 41,67 klst. * 2.471,09 kr. kr. 102.970,-

Samtals kr. 340.918,-

Áður greitt skv. launaseðli kr. 321.425,-

Samtals kr. 19.493,-

Samtals kr. 342.325,-

Orlof á vangreidd laun

- 342.325 kr. * 10,17% kr. 34.814,-

Samtals kr. 377.139,-

Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi hafi verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili er krafa hans stofnaðist. Vísað er til meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta skv. gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Vísast um réttindi hans aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1. gr., laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7., og 8. gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Byggt er á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum er greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun er jafnframt vísað til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann er bókhaldsskyldur að lögum. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. og V. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við XXl. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum númer 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991. Um aðild stefnda vísast til 3. mgr. 9. gr. l. nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð.

II

Stefndi kveður málavexti þá að stefnandi hafi ráðið sig til vinnu hjá stefnda í september 2012. Í fyrstu hafi ekki verið gerður við hann skriflegur ráðningarsamningur en úr því hafi verið bætt síðar. Framlagður ráðningarsamningur sé á stöðluðu eyðublaði frá Vinnumálastofnun og lítið svigrúm til að bæta inn í hann viðbótum við hefðbundin ráðningarkjör. Á ráðningartíma stefnanda hafi hann notið kjara sem ekki komi fram í ráðningarsamningi og ekki sé getið um í stefnu. Hann hafi leigt húsnæði að Kleppsvegi 52 af fyrirsvarsmanni stefnda og greitt fyrir það 20.000 krónur á mánuði. Stefndi hafi greitt fæði fyrir stefnanda í hádeginu sem honum hafi ekki borið að gera samkvæmt kjarasamningi. Hann hafi útvegað stefnanda til umráða bifreið og greitt bensín og annan rekstrarkostnað af henni. Stefndi hafi greitt flugmiða fyrir stefnanda þegar hann fór heim til Póllands í leyfum. Starfslok stefnanda urðu með þeim hætti að hann gekk úr vinnu án þess að vinna uppsagnarfrest sinn.

Stefnandi byggi kröfu sína á því að hann hafi ekki fengið greidd laun í samræmi við kjarasamning. Hann eigi ótvíræðan rétt á því, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980. Krafan sé síðan byggð á því einu að borin séu saman lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningi og greidd laun. Stefndi telur að með þessum samanburði fáist ekki rétt niðurstaða um kjör stefnanda í heild á ráðningartímanum.

Stefndi telur að varla geti verið ágreiningur um að stefnandi hafi notið kjara umfram það sem fram kemur á launaseðli. Hann vísar til þess að stefnandi hafi greitt brot af markaðsleigu fyrir herbergi með aðgangi að eldhúsi og baði að Kleppsvegi 52. Hann hafi ásamt sambýlingum sínum og samstarfsmönnum haft bifreið til umráða og hafi stefndi greitt allan kostnað af rekstri bifreiðarinnar. Stefnandi hafi fengið frítt fæði í hádeginu, auk þess sem stefndi hafi greitt fyrir hann flugmiða til Póllands í leyfum. Þessara viðbótarkjara hafi stefnandi notið allan ráðningartíma sinn hjá stefnda. Eðli málsins samkvæmt hafi verið um reglulegar greiðslur að ræða en ekki greiðslur háðar duttlungum stefnda. Þetta hafi verið föst kjör stefnanda. Stefndi hefur lagt fram kostnað við leigu á sambærilegu húsnæði og stefnandi var í. Muni þar verulegu á þeirri leigu sem stefnandi greiddi og markaðsleigu. Í í ljósi þess að stefnandi bjó í íbúðinni allan ráðningartímann beri að líta á þetta sem hluta af kjörum stefnanda. Eins og áður segi hafi stefndi fengið endurgjaldslausan mat í hádeginu alla daga sem hann vann hjá stefnda. Af framlögðu gagni verði ráðið að meðalverð á hverjum matarskammti hafi verið um 1.200 krónur. Það hljóti að vera eðlilegt að líta á það hagræði, sem stefnandi naut af lágri húsaleigu og fríum hádegismat, sem hluta af kjörum hans við mat á því hvort hann hafi notið lágmarkskjara. Samningsfrelsi ríki á vinnumarkaði sem aðeins sé takmarkað af 1. gr. laga nr. 55/1980. Í þessu felist að aðilum ráðningarsamnings sé frjálst að semja um kjör ef þau virt í heild eru ekki undir lágmarkskjörum samkvæmt kjarasamningi.

Stefndi bendir einnig á að hann greiddi dagvinnulaun á ráðningartímanum sem voru verulega umfram það sem kveðið er á um í kjarasamningum. Ef bornir séu saman launaseðlar og síðan sundurliðun á útreiknuðum launum í stefnu sé ekki annað að sjá en að heildarlaun stefnanda hafi í mörgum tilvikum verið hærri en virðist gerð krafa um í stefnu. Eins og áður segi hafi þá ekki verið tekið tillit til annarra fastra greiðslna sem stefnandi hafi fengið frá stefnda. Stefndi telur að ef kjör stefnanda á ráðningartímanum séu virt í heild þá séu þau umfram það sem kveðið sé á um í kjarasamningum.

Stefnandi byggi á því að óheimilt hafi verið að semja um að laun greiðist með öðrum hætti en peningum og vísi um það til laga nr. 28/1930. Væntanlega sé ekki ágreiningur um að stefnandi fékk útborgað með því að laun samkvæmt launaseðlum voru lögð inn á bankareikning hans. Í ljósi þeirra breytinga sem orðið hafa frá því að framangreind lög voru sett sé ekki hægt að ganga svo langt að túlka þau þannig að bann sé lagt við því að greiða hluta launa með öðrum hætti en með peningum, enda hafi það viðgengist um langt skeið að svo sé gert. Verið sé að meta hvort kjör stefnanda í heild hafi verið undir lágmarkskjörum og þá sé ekki hægt að líta fram hjá hluta þeirra föstu kjara sem stefnandi naut hjá stefnda. Stefnandi hafi ráðið sig til stefnda í september 2012 og unnið hjá honum þar til í lok ágúst 2015. Stefnandi hafi aldrei á þessum tíma gert athugasemdir við kjör sín eða hvernig hann fékk greitt, enda fullt samkomulag um að hafa þennan hátt á. Ef fallist verði á kröfur stefnanda felist í því að stefnandi sé að fá greitt verulega umfram það sem um var samið. Það verði ekki séð að nein rök standi til þess að dæma stefnda til að greiða þennan hluta af launum stefnanda aftur, enda ósannað að kjör stefnanda hafi ekki náð lágmarkskjörum.

Á því virðist byggt af hálfu stefnanda að óheimilt hafi verið að semja um jafnaðarkaup af því að ekki sé gert ráð fyrir því í kjarasamningum. Stefndi geti ekki séð að óheimilt sé að semja um jafnaðarkaup vegna þess eins að ákvæði í kjarasamningum skorti. Það sem skipti máli sé samningsfrelsi á vinnumarkaði sem aðeins takmarkast af 1. gr. laga nr. 55/1980.

Ráðningarsamband aðila málsins hafi staðið í þrjú ár. Stefnandi hafi allan tímann verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi eins og launaseðlar hans beri vott um. Hann hafi aldrei á ráðningartíma sínum gert athugasemdir við kjör sín. Fyrst hafi komið athugasemd 16. október 2015. Það verði ekki hjá því komist að byggja á því að stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti við að halda fram hugsanlegum kröfum sínum. Í þessu sambandi verði að benda á að stefndi hafi greitt ýmsan kostnað fyrir stefnanda á ráðningartíma hans. Augljóst sé að ef fallist verður á kröfur stefnanda þurfi stefndi að tvígreiða þennan kostnað. Ef stefnandi hefði brugðist við með eðlilegum hætti hefðu aðilar málsins getað endurskoðað kjör stefnanda en tómlæti stefnanda leiði til þess að stefndi þurfi að tvígreiða kostnaðinn.

Um mánaðarmótin ágúst/september 2015 hafi stefnandi komið að máli við framkvæmdastjóra stefnda og óskað eftir verulegri launahækkun. Á kröfur stefnanda hafi ekki verið fallist. Stefnandi hafi rokið á dyr og ekki mætt aftur til vinnu. Uppsagnarfrestur stefnanda hafi verið þrír mánuðir, sbr. grein 13.1 í kjarasamningnum. Fyrirvaralaust brotthlaup úr vinnu sé almennt skaðabótaskylt, sbr. til hliðsjónar 25. gr. laga nr. 22/1928. Stefndi taki að sér verk á grundvelli tilboða. Í samningum hans sé kveðið á um verð og skilatíma verka. Verð og skilatími verksins ráðist m.a. af þeim mönnum sem stefndi hafi til að vinna verkin. Stefnandi hafi gengið fyrirvarlaust úr vinn sem hafi haft í för með sér tjón fyrir stefnda. Það gefi auga leið að í tilvikum eins og þessum sé erfitt að sanna beint tjón sem hljótist af því að starfsmaður rifti fyrirvaralaust ráðningarsamningi sínum. Í dómaframkvæmd hafi skaðabætur til vinnuveitanda verið miðaðar við laun sem starfsmaðurinn hefði haft á helmingi uppsagnarfrestsins, sbr. 25. gr. laga nr. 22/1928. Í þessu tilviki telur stefndi að miða beri við helming þeirra launa sem stefnandi hafði hjá honum á síðustu þremur mánuðum ráðningartímans sem séu 589.020 krónur sem stefndi krefjist að komi til skuldajafnaðar ef fallist verði að einhverju leyti á kröfur stefnanda.

III

Stefnandi starfaði hjá stefnda í byggingarvinnu frá september 2012 til september 2015. Skriflegur ráðningarsamningur var gerður 15. apríl 2013 við stefnanda og kemur m.a. fram í honum að um laun, orlof og uppsagnarfrest fari eftir kjarasamningi Eflingar. Jafnframt er kveðið á um að stefnandi skyldi fá greitt svokallað jafnaðarkaup, þ.e. sama tímakaup óháð því á hvaða tíma hann vann.

Að sögn stefnanda bar uppsögn hans að með þeim hætti að hann gekk á fund fyrirsvarsmanns stefnda, K-kk-ef R-kk-ef, og óskaði eftir launahækkun. Því hafi verið hafnað og hafi hann þá óskað eftir því að láta samstundis af störfum sem K-kk-nf hafi samþykkt. K-kk-nf bar á þann veg að stefnandi hafi án samráðs horfið á braut þegar honum hafi verið neitað um kauphækkun. Hann hafi beðið stefnanda um að skila þeim verkfærum sem hann hafði undir höndum og hafi hann gert það. Spurður um hvort hann hafi ekki séð ástæðu til að minna stefnanda á skyldu hans til þess að vinna í uppsagnarfresti svaraði K-kk-nf því til að stefnandi hefði ekki verið þannig starfsmaður að hann hafi séð ástæðu til að „elta“ hann. R-kk-nf K-kk-nf, starfsmaður stefnda, sagðist hafa verið viðstaddur er stefnandi sagði upp störfum. Stefnandi hafi tilkynnt að hann væri hættur störfum og gengið út.

Í kjölfar starfsloka sinna leitað stefnandi til Eflingar-stéttarfélags til að láta yfirfara launaseðla sína. Stéttarfélagið sendi stefnda innheimtubréf 16. október 2015 en kröfum var hafnað með bréfi lögmanns stefnda 8. nóvember 2015. Með bréfi 13. september var krafan leiðrétt.

Stefndi byggir á því að í útreikningum stefnanda á launum hans sé ekki tekið tillit til hlunninda sem stefnandi hafi notið hjá stefnda. Nefnir stefndi að stefnandi hafi aðeins greitt brot af markaðsleigu fyrir herbergi sem hann hafi haft til afnota, hann hafi haft bifreið til umráða ásamt öðrum starfsmönnum stefnda, fengið frían mat í hádeginu og að stefndi hafi greitt fyrir hann flugmiða til Póllands í leyfum. Stefnandi segir aftur á móti að hann hafi endurgreitt flugmiðana, hann hafi aldrei haft bifreið til persónulegra nota og greitt stefnanda 30.000 krónur á mánuði í leigu fyrir herbergi. Sá hængur er á þessum málatilbúnaði stefnda að gögn eru ekki lögð fram í málinu til stuðnings þessari kröfu og ekki er að finna í gögnum málsins sundurliðun á kröfunni. Hlunninda var ekki getið í ráðningarsamningi og koma ekki fram á launaseðli. Þá er ekki ljóst samkvæmt gögnum málsins fyrir hvaða tímabil krafan nær til. Þar sem ekki er gerð grein fyrir fjárhæð kröfunnar er ekki unnt að meta hana til launa. Samkvæmt framansögðu telst þessi málsástæða stefnda ósönnuð.

Stefndi byggir á því að ekki sé óheimilt að semja um jafnaðarkaup. Samkvæmt útreikningi stéttarfélags stefnanda, sem ekki hefur verið hnekkt, fullnægði jafnaðarkaup það, sem stefnda var greitt, ekki áskilnaði 1. gr. laga um starfkjör launafólks nr. 55/1980 um lágmarkskjör og er því samningur aðila að því leyti ógildur, sbr. einnig ákvæði 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Stefnda var óheimilt að semja við stefnanda um lægri laun og starfskjör en ákveðið var í kjarasamningi. Þegar þannig háttar koma tómlætissjónarmið ekki til álita.

Loks byggir stefndi á ákvæðum hjúalaga nr. 22/1928 um ólögmætt brotthlaup stefnanda úr vinnu og telur hann skaðabótaskyldan með vísan til 25. gr. laganna. Hér að framan er það rakið að stefnandi hvarf úr vinnu í framhaldi af því að beiðni hans um kauphækkun var hafnað. Taldi hann að samkomulag hefði verið um að hann mætti hætta störfum án vinnuskyldu í uppsagnarfresti. Framburður fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi verður ekki skilinn á annan hátt en að hann hafi ekki séð ástæðu til að krefjast þess af stefnanda að hann ynni í uppsagnarfresti. Athugasemdir við starfslok stefnanda komu fyrst fram er stefnandi setti fram kröfu sína á hendur stefnda. Samkvæmt framansögðu telst ósannað að um ólögmætt brotthlaup úr starfi hafi verið að ræða.

Ekki hefur annað komið fram en að krafa stefnanda sé í öllum atriðum um lágmarkslaun samkvæmt gildandi kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins. Það er meginregla vinnuréttar að atvinnurekandi er skyldur til að greiða launþega rétt laun fyrir vinnu sína. Krafa stefnanda verður því samkvæmt framansögðu tekin til greina að öllu leyti.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur og hefur þá ekki verið tekið tillit til reglna um virðisaukaskatt.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Höfuð-Verk slf., greiði stefnanda, R-kk-þgf B-kk-þgf, 377.139 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 7.595 krónum frá 1.11.2013 til 1.12.2013, af 41.640 krónum frá þeim degi til 1.6.2014, af 101.234 krónum frá þeim degi til 1.7.2014, af 134.681 krónu frá þeim degi til 1.11.2014, af 168.506 krónum frá þeim degi til 1.12.2014, af 195.145 krónum frá þeim degi til 1.4.2015, af 198.630 krónum frá þeim degi til 1.6.2015, af 242.851 krónu frá þeim degi til 1.7.2015, af 266.248 krónum frá þeim degi til 1.8.2015, af 322.832 krónum frá þeim degi til 1.9.2015, af 377.139 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 400.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf