S-390/2022

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 23. júní sl., höfðaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu með ákæru 22. febrúar 2022 á hendur „ X, kt. [...], [...], fyrir líkamsárás með því að hafa, mánudaginn 5. október 2015, við [...], veist með ofbeldi að Y, kt. [...], hrint henni, slegið hana í andlit, slegið hana ítrekað með beltissylgju og sparkað undan henni fótunum svo hún féll á hægri öxl, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut viðbeinsbrot, mar og yfirborðsáverka á höfði, sár í munni og munnholi og á kvið, yfirborðsáverka á úlnlið og hendi, mar á öxl, upphandlegg, baki og fótlegg.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara krefst hann vægustu refsingar er lög leyfa og verði dæmd fangelsisrefsing að hún verði skilorðsbundin. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð þ. m. t. hæfileg málsvarnarlaun verjanda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

II.

Þann 27. maí 2020 mætti brotaþoli hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu til að leggja fram kæru vegna líkamsárásar og heimilisofbeldis sem hún kvaðst hafa orðið fyrir árið 2015 af hálfu ákærða. Brotaþoli kvaðst ekki vera með dagsetninguna á hreinu en taldi atvikið hafa gerst í enda september. Ákærði, þáverandi sambýlismaður brotaþola, hafi komið heim fullur og farið að sofa. Brotaþoli kvaðst hafa áttað sig á framhjáhaldi af hálfu ákærða. Hún kvaðst þá hafa vakið ákærða og beðið hann um að fara úr íbúðinni og reynt að segja honum að sambandi þeirra væri lokið. Ákærði hafi ekki tekið því vel, hann hafi hrint henni og síðan kýlt í andlitið svo vörin sprakk. Brotaþoli kvaðst ekki hafa hætt og haldið áfram að fá ákærða til að fara en ákærði hafi þá tekið belti úr buxum sínum og slegið hana með sylgjunni á beltinu í bak og bringu. Brotaþoli kvaðst hafa fengið áfall og því farið fram. Ákærði hafi komið á eftir henni og sparkað undan henni fótunum svo hún datt á hægri öxl. Brotaþoli kvaðst hafa legið grátandi og hún talið í fyrstu að hún hefði dottið úr lið. Ákærði hafi eftir þetta farið aftur að sofa. Brotaþoli kvaðst hafa hringt í vinkonu sína sem hafi keyrt hana á slysadeild þar sem komið hafi í ljós að hún var viðbeinsbrotin. Brotaþoli kvaðst hafa farið heim til foreldra sinna af slysadeild þar sem hún hafi sagt foreldrum sínum hvað hefði gerst. Brotaþoli kvaðst ekki hafa viljað kæra ákærða þá þar sem hann hafi algjörlega hafa verið búinn að heilaþvo hana með andlegu ofbeldi. Brotaþoli kvaðst hafa látið ákærða vita að hún væri brotin eftir hann en hann borið fyrir sig minnisleysi. Brotaþoli kvaðst hafa farið aftur til ákærða því hún hafi verið hrædd við hann þar til sambandi þeirra lauk í byrjun sumars 2016. Tekin var önnur skýrsla af brotaþola 21. júlí 2021 þar sem hún var spurð út í skilaboð sem hún sendi ákærða ári eftir að málsatvik áttu sér stað og ástæðu þess að hún ákvað að leggja fram kæru í maí 2020.

Ákærði var yfirheyrður vegna málsins af lögreglu 24. júní 2020, þar sem hann neitaði sök. Ákærði var aftur yfirheyrður 27. september 2021 þar sem áverkar sem lýst er í áverkavottorði voru bornir undir hann auk ljósmynda af áverkunum. Ákærði kvaðst lítið geta tjáð sig um áverka annað en að hann kannaðist við að brotþoli hafi viðbeinsbrotnað en neitaði að hafa veitt brotaþola áverkana.

Þann 3. febrúar 2021 tilkynnti lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu brotaþola að rannsókn málsins væri hætt, með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Sú ákvörðun var kærð til ríkissaksóknara þann 3. mars 2021, sem felldi ákvörðunina úr gildi þann 14. maí 2021 og lagði fyrir lögreglustjóra að framkvæma frekari rannsókn. Í kjölfarið voru teknar skýrslur af vitnum svo og skýrsla af ákærða og brotaþola en ákæra var gefin út í málinu 22. febrúar 2022.

Í málinu liggur fyrir skjáskot af skilaboðum brotaþola til ákærða 6. október 2016 sem ákærði framvísaði í yfirheyrslu 24. júní 2020.

Meðal gagna málsins eru ljósmyndir af áverkum brotaþola teknar 5. október 2015 af A, sérfræðilækni á slysa- og bráðadeild LSH. Einnig læknisvottorð sama læknis, dagsett 15. júní 2020 vegna komu brotaþola á slysa- og bráðadeild Landspítala þann 5. október 2015, klukkan 12:42. Þar er áverkum brotaþola lýst auk þess sem tekið er fram að áverkar við skoðun teljist í fullu samræmi við þá áverkalýsingu sem hún gaf.

Vitnin B, C, D og E gáfu lögregluskýrslu en ekki þykir ástæða til að rekja efni þeirra, sem og lögregluskýrslur ákærða sem aðeins verða raktar að því leyti sem þörf þykir vegna samræmis við skýrslu fyrir dómi.

III.

Framburður ákærða, brotaþola og annarra vitna fyrir dómi.

1.

Ákærði kvaðst hafa komið heim eftir djamm og farið að sofa en hann hafi verið fjarverandi í tvo sólarhringa þar á undan. Hann hafi vaknað við að brotaþoli hafi veist að sér í brjálæðiskasti vegna meints framhjáhalds ákærða vegna skilaboða sem brotaþoli sá í síma ákærða. Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna hvort brotaþoli hafi staðið við hlið rúmsins eða verið ofan á sér en brotaþoli hafi slegið sig og kýlt. Ákærði kvaðst hafa staðið upp og farið inn í stofu. Brotaþoli hafi ýtt á ákærða til að koma honum út úr íbúðinni en í hamaganginum hafi brotaþoli dottið við það. Nánar aðspurður kvað ákærði vera parket á gólfinu en brotaþoli hafi ýtt á bringuna á sér og við það hafi runnið undan henni fæturnir og hún dottið. Ákærði kvaðst hafa farið aftur inn að sofa og vaknað einhverjum klukkutímum síðar. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa hugað neitt frekar að brotaþola þar sem hann hafi verið ósáttur við aðfarir brotaþola. Ákærði kvaðst hafa hringt í brotaþola þegar hann vaknaði. Hún hafi þá verið stödd á slysadeild og sagst mögulega vera viðbeinsbrotin en ákærði kvaðst aðspurður ekki muna hvað honum og brotaþola fór að öðru leyti á milli. Aðspurður kvað ákærði brotaþola ekki hafa rætt um að hafa orðið fyrir líkamsárás af hálfu ákærða. Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna hvernig fótabúnaður brotaþola hafi verið. Ákærði neitaði því að hafa hrint brotaþola, slegið hana í andlit, slegið hana ítrekað með beltissylgju eða hafa sparkað undan henni fótum svo hún féll á hægri öxl. Aðspurður kvaðst ákærði hafa á þessu tímabili oft hafa drukkið mikið en þetta tiltekna kvöld hafi hann drukkið að miðlungi mikið. Ákærði kvaðst ekki muna hvort hann hafi neytt fíkniefna þetta kvöld. Ákærði kvað aðspurður samband hans og brotaþola ekki hafa verið stormasamt, þau hafi haldið sambandinu áfram eftir atvikið en að ef til vill hafi verið einn eða tveir dagar sem þau voru í sundur.

Ákærði kvaðst aðspurður hafa verið með áverka eftir brotaþola en að hann hafi ekki talið ástæðu til að fá áverkavottorð. Aðspurður kvað ákærði að hann hefði útvegað sér slíkt vottorð hefði hann vitað að brotaþoli myndi kæra atvikið. Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna eftir að hafa séð áverka á brotaþola þegar atvik urðu. Ákærði kvaðst aðspurður ekki hafa verið í neinum samskiptum við brotaþola eftir að þau hættu saman seinnipart ársins 2016. Aðspurður kvað ákærði brotaþola hafa sent sér skilaboð á Facebook á þeim tíma vegna þess að ákærði hafi breytt nafni brotaþola á Facebookog brotaþoli fengið tilkynningu um það. Hún hafi þá spurt ákærða um það auk þess að biðja sig afsökunar á að hafa hagað sér „eins og fukking fáviti“. Aðspurður kvaðst ákærði hafa frétt frá þáverandi kærustu sinni árið 2020 að einhver kona væri að ásaka hann um að leggja hendur á konur og síðar komist að því að það væri brotaþoli. Aðspurður kvað ákærði meinta líkamsárás aldrei hafa verið nefnda á nafn af neinum við sig þar til hann var boðaður í skýrslutöku vegna málsins. Ákærði kvað aðspurður samband sitt við barnsmóður sína ekki vera gott en hann hafi slitið samvistum við hana og hann viti til þess að hún og brotaþoli hafi verið í sambandi og brotaþoli sagt barnsmóður ákærða frá atvikinu. Ákærði kvaðst aðspurður tengja mál þetta saman við að hann fái ekki að hitta barnið sitt vegna meints ofbeldis og nokkrar konur sem hann hafi verið í sambandi við hafi hist í því skyni að safna upplýsingum til að skaða ákærða. Ákærði kvað kærur hafa verið settar fram gagnvart sér í framhaldi vegna [...]auk þess sem hann hafi ekki fengið að sjá barnið sitt vegna meintra ofbeldismála og þau notuð í forsjármáli milli ákærða og barnsmóður hans.

Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna eftir því að hafa orðið skrýtinn við að sjá [...] þar sem atvik þessa máls áttu sér stað, né hafa sagt barnsmóður sinni frá slíkum atvikum svo hann muni. Hann neitaði því að hafa sagt barnsmóður sinni að hann hafi hrint brotaþola sem hafi við það viðbeinsbrotnað.

2.

Brotaþoli kvaðst hafa verið heima þegar ákærði kom heim af fylleríi upp úr hádegi á mánudegi eftir að hafa verið í burtu heila helgi og hann farið að sofa. Brotaþoli kvaðst hafa farið í síma ákærða því hana hafi grunað hann um framhjáhald. Hún hafi séð skilaboð ákærða til stúlku þar sem hann hafi verið að lýsa kynlífi með stúlkunni en við það hafi brotaþoli brjálast og beðið ákærða um að yfirgefa íbúðina. Ákærði hafi ekki hlustað á sig og haldið áfram að sofa en brotaþoli kvaðst ekki hafa hætt. Ákærði hafi þá hrint sér og kýlt í andlitið þannig að vörin sprakk og þegar brotaþoli hafi haldið áfram að biðja hann um að fara hafi ákærði tekið belti úr buxum og slegið sig með sylgjunni í bak og bringu. Þá hafi brotaþoli farið fram í stofu í áfalli en ákærði hafi komið á eftir henni og sparkað í fætur brotaþola sem hafi dottið í gólfið og legið þar grátandi. Brotaþoli kvaðst aðspurð hafa reynt að verjast árás ákærða og neitaði því að hafa veitt ákærða áverka. Ákærði hafi farið aftur inn að sofa en brotaþoli hafi hringt í vinkonu sína til að biðja hana um að keyra sig á spítala en hún hafi þurft að koma úr vinnu. Brotaþoli kvaðst lítið muna eftir bílferðinni sem sé í þoku vegna mikilla verkja. Aðspurð kvaðst brotaþoli hafi sagt vinkonu sinni eitthvað um málið en muni ekki hvað hún hafi sagt henni.

Brotaþoli kvaðst aðspurð hafa farið beint á slysadeild eftir atvikið. Þar hafi hún hitt hjúkrunarfræðing og sagt henni að hún hafi dottið, en sér hafi ekki verið trúað og þá hafi hún brotnað saman og sagt frá því að kærasti sinn hafi ráðist á sig. Þá hafi verið teknar myndir og skrifað áverkavottorð. Brotaþoli kvaðst hafa sagt foreldrum sínum hvað hefði gerst. Brotaþoli kvaðst aðspurð hafa reynt að hringja í ákærða sama dag og hún kom af slysadeild en hann hafi ekki svarað. Brotaþoli kvaðst þá hafa sent ákærða skilaboð um að hann hafi viðbeinsbrotið sig og ákærði verið miður sín en borið við minnisleysi.

Nánar aðspurð kvað brotaþoli samband sitt og ákærða hafa þróast í það að hún hafi þurft að passa sig hvernig hún lét til að halda ákærða góðum. Ákærði hafi gert athugasemdir við hárgreiðslu og klæðaburð og hann hafi beitt sig andlegu ofbeldi með því að reyna að brjóta brotaþola niður. Aðspurð kvað brotaþoli þau ákærða hafa áfram verið í sambandi eftir atvikið en síðar hafi hún hætt sambandinu með því að senda honum sms- skilaboð og ákærði orðið brjálaður. Aðspurð um skilaboð 6. október 2016, sem hafi verið send stuttu eftir sambandsslitin, kvaðst brotaþoli hafa verið hrædd við ákærða og viljað halda honum góðum. Eins hafi verið um meðvirkni að ræða. Aðspurð hvort brotaþoli muni atvik vel þó langt sé um liðið kvað hún svo vera. Brotaþoli kvaðst ekki hafa viljað trúa því að manneskja sem hún væri í sambandi við vildi sér eitthvað illt en þegar hún hafi verið komin úr sambandinu hafi hún farið að vinna í sínum málum. Atvikið hafi haft áhrif á sig allan tímann en þegar hún kærði málið hafi hún verið komin í meðferð hjá [...] og farið til sálfræðings en því hafi hún talið rétt að kæra málið þegar hún gerði það þó langt væri um liðið. Aðspurð kvaðst brotaþoli hafi frétt af því að fleiri stúlkur væru að kæra ákærða en sitt mál sé ekki tilkomið vegna þess, heldur væri hún að skila skömminni í sínu máli því það hafi haft veruleg áhrif á sig allt frá því það gerðist. Að sjá ákærða í [...]hafi meðal annars orðið til þess að hún kærði atvikið.

Aðspurð neitaði brotaþoli að hafa ráðist á ákærða sofandi og neitaði því að hafa reynt að ýta ákærða út úr íbúðinni og runnið við það og dottið. Brotaþoli kvaðst ekki hafa sagt foreldrum sínum frá því að hún hafi haldið áfram sambandinu við ákærða en þau hafi haldið að sambandinu hafi lokið við árásina. Aðspurð kvaðst brotaþoli hafa frétt af barnsmóður ákærða í gegnum núverandi kærasta sinn en af ákærða væru ljótar sögur í báðum tilvikum. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki muna hvenær hún og barnsmóðir ákærða fóru að hafa samband. Brotaþoli kvað barnsmóður ákærða hafa sagt sér frá andlegu ofbeldi og ofbeldi gagnvart barninu sem barnsmóðirin hafi kært ákærða fyrir. Brotaþoli kvaðst hafa sagt barnsmóður ákærða frá líkamsárás ákærða gagnvart sér. Brotaþoli kvað barnsmóður ákærða hafa sagt sér frá því að í gangi væri forsjármál milli barnsmóður og ákærða. Brotaþoli kvaðst aðspurð hafa hitt fleiri stúlkur sem hafi verið í sambandi við ákærða meðal annars stúlku sem hafi kært hann fyrir [...]og vera vitni í því máli.

3.

Vitnið B, vinkona brotaþola, gaf skýrslu í gegnum fjarfundabúnað. Hún kvaðst hafa skutlað brotaþola á slysadeild í hádeginu sama dag og atvikið átti sér stað og þurft að fara úr vinnu. Brotaþoli hafi sagt sér að ákærði hefði hrint sér en hafi ekki getað mikið talað því hún hafi verið mjög verkjuð og í áfalli. Brotaþoli hafi varla getað hreyft sig og verið útgrátin en vitnið minntist þess ekki sérstaklega að hafa séð áverka í andliti brotaþola. Vitnið kvaðst muna þetta vel því hún hafi aldrei lent í slíku áður. Aðspurð kvað vitnið brotaþola hafa sagt sér að hún hafi séð eitthvað í síma ákærða sem hafi verið upphafið að atvikum. Aðspurð um skýrslu hjá lögreglu kvaðst vitnið muna svipað eftir atvikum nú og þá. Aðspurð kvað vitnið rétt eftir sér haft í lögregluskýrslu að brotaþoli hafi vakið ákærða því hann hafi verið að tala við aðra stelpu og hann hafi síðan hrint henni í gólfið.

4.

A sérfræðilæknir á á slysa- og bráðadeild Landspítala, staðfesti vottorð sitt. Hann kvað brotaþola hafa komið á slysadeild því hún hafi verið slegin í andlit og líkama sem hafi endað með því að hafa fallið á gólfið á hægri öxl. Brotaþoli hafi verið með áverka hægra megin á höfði sem hafi verið metið eftir fall á gólf og á hægri öxl, lófafar aftan á vinstri öxl, skrámur á hægri rist og öðrum úlnlið, áverka neðarlega á bakiog grunnt sár á neðri vör. Aðspurður kvað hann brotaþola hafa verið í talsverðu uppnámi. Áverkar í vottorði hafi samræmst lýsingum brotaþola. Aðspurður hvort brotaþoli hafi getað veitt sér áverkana sjálf kvað hann það erfitt ef mögulegt að gefa sjálfum sér maráverka eins og eftir lófa aftan á herðablaði. Allt sé hægt en það værimjög ólíklegt að einhver veitti sér áverka sem valdi viðbeinsbroti með því að henda sér í gólfið. Aðspurður hvort mikið högg þurfi til að viðbeinsbrotna kvað hann fall af fullum líkamsþunga úr líkamshæð beint á öxl geta valdið viðbeinsbroti. Aðspurður kvaðst hann muna eftir því að hafa hitt brotaþola en hjúkrunarfræðingur og deildarlæknir hafi einnig skoðað brotaþola. Hann kvaðst hafa spurt brotaþola um ástæðu áverkann a og skráð í vottorðið.

5.

Vitnið C, barnsmóðir ákærða, gaf skýrslu í gegnum fjarfundabúnað og staðfesti skýrslu sína hjá lögreglu. Hún kvaðst hafa verið í sambandi við ákærða á tímabilinu [...]. Foreldrar sínir eigi íbúð í [...] og sumarið [...]hafi hún og ákærði keyrt fram hjá [...]. Þá hafi hún ekki vitað að ákærði hefði búið þar. Ákærði hafi sýnt undarleg viðbrögð við þetta tækifæri og hún hafi því spurt hvort eitthvað hafi gerst þarna, ákærði hafi ekki viljað tala um það en sagt að hræðilegur atburður hafi gerst þar. Ákærði hafi eftir fortölur sagst hafa verið sofandi, brotaþoli hafi vakið sig en við það hafi hann brugðist þannig við að hann hafi hrint brotaþola með þeim afleiðingum að hún hafi viðbeinsbrotnað. Vitnið kvað ákærða oft vakna illa og geta þá slegið frá sér óafvitandi en hún hafi skilið ákærða svo að atvik hafi verið með þeim hætti. Aðspurð um tengsl við brotaþola kvaðst vitnið ekki hafa þekkt brotaþola á þessum tíma en árið 2020 hafi ákærði verið [...]. Tengslin hafi komið í ljós í gegnum núverandi sambýlismann brotaþola og vinkonu vitnisins. Brotaþoli hafi síðan haft samband við sig í framhaldinu og sagt sér frá atburðinum. Aðspurð um hvað brotaþoli hafi sagt kvað hún brotaþola hafa sagt sér að ákærði hafi komið heim af djamminu og farið að sofa. Brotaþoli hafi séð skilaboð í síma ákærða um að hann hafi sofið hjá annarri stelpu og brotaþoli beðið ákærða um að yfirgefa íbúðina. Ákærði hafi þá staðið upp og ráðist á brotaþola, hrint henni þannig að hún viðbeinsbrotnaði og einnig lamið hana með beltissylgju en farið síðan aftur inn að sofa. Brotaþoli hafi svo hringt í vinkonu sína sem hafi keyrt brotaþola á slysadeild. Vitnið kvaðst þá hafa sagt við brotaþola „guð minn góður, hann sagði mér allt aðra sögu“. Nánar aðspurð kvað vitnið ákærða aðeins hafa sagt sér frá viðbeinsbrotinu en ekki öðrum áverkum sem brotaþoli hafi sagt sér frá. Aðspurð kvaðst vitnið hafa verið beitt andlegu ofbeldi af hálfu ákærða og hann lofað því að hætta slíku þegar barnið fæddist. Ákærði hafi síðan sýnt af sér [...] og hún því flutt frá ákærða. Ákærði hafi aðeins fengið að [...].

Hún kvaðst aðspurð ekki vera reið út í ákærða, hann sé barnsfaðir sinn og hún voni að hann muni bæta sig og leita sér aðstoðar svo hann geti átt samskipti við barnið. Vorið 2020 hafi ákærði sótt um umgengni hjá sýslumanni en ekki hafi verið í gangi dómsmál vegna forsjár og umgengni. Vitnið kvaðst hafa kært ákærða árið 2020 vegna [...]. Aðspurð kvaðst vitnið hafa hitt fleiri konur sem hafi lent í ákærða, meðal annars brotaþola í mars 2020 og aðra konu nokkrum vikum síðar, en vitnið kvaðst hafa gefið lögregluskýrslu í máli þeirrar konu.

6.

Vitnið D, móðir brotaþola, staðfesti skýrslu sína hjá lögreglu. Hún kvað vinkonu brotaþola, B, hafa komið með brotaþola heim af slysadeild. Aðspurð um að hafa sagt í lögregluskýrslu að eiginmaður sinn hafi sótt brotaþola, kvaðst hún ekki muna það eftir svo langan tíma en að sig minni að vinkona brotaþola hafi sótt hann. Brotaþoli hafi verið í fatla, viðbeinsbrotin með áverka á fæti og í framan að sig minni. Brotaþoli hafi sagt ákærða hafa ráðist á sig, lamið og hrint en ekki lýst atvikum í smáatriðum, verið í miklu áfalli og grátið mikið. Hún kvaðst ekki hafa vitað af því að brotaþoli og ákærði hafi haldið sambandi sínu áfram eftir atvikið.

7.

Vitnið E, faðir brotaþola, staðfesti skýrslu sína hjá lögreglu. Hann kvaðst hafa hitt brotaþola eftir að hún kom af spítalanum, muni ekki hvort hann hafi sótt hana en brotaþoli hafi komið heim til vitnisins og eiginkonu hans eftir atburðinn. Brotaþoli hafi verið blá og marin og sýnt hvar hún hafi verið lamin í líkamann, verið með áverka á höndum og brjósti, verið viðbeinsbrotin með höndina í fatla. Brotaþoli hafi verið grátandi og í áfalli og sagt að þau ákærði hafi lent í útistöðum sem hafi leitt til þess að ákærði hafi barið brotaþola og hún viðbeinsbrotnað en vitnið kvaðst ekki muna að öðru leyti hvort eða hvernig brotaþoli hafi lýst atburðum. Hann kvaðst hafa farið með brotaþola til að skipta um lás á íbúðinni til að ákærði kæmist ekki inn.

IV.

Forsendur og niðurstaða.

Samkvæmt 108. gr. laganr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. Metur dómari enn fremur, eftir því sem þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laganna gildir og sú grundvallarregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um atvik máls. Þau greinir ekki á um að brotaþoli hafi fallið í gólfið og viðbeinsbrotnað við það. Um aðdraganda, aðra áverka og hvernig það atvikaðist að brotaþoli féll í gólfið ber hins vegar verulega á milli í frásögn ákærða og brotaþola.

Brotaþoli leitaði á bráðamóttöku Landspítala í hádeginu klukkan 12:42 þann 5. október 2015. Í læknisvottorði A sérfræðilæknis á slysa- og bráðadeild kemur fram að brotaþoli hafi við komu á bráðadeild lýst því að hafa komið vegna áverka sem hún hafi orðið fyrir af hálfu kærasta síns þá um morguninn. Hún hafi lýst því að hann hafi ráðist að sér með höggum og hún orðið fyrir að minnsta kosti einu höggi í andlit og einnig einhverjum höggum á líkama. Hann hafi hent henni í gólfið þannig að hún hafi lent á hægri öxl og höfuðið skellst í gólfið. Brotaþoli hafi einnig verið með verki í vinstri rist og hún talið að ákærði hafi stigið ofan á ristina. Í vottorðinu segir að við skoðun hafi brotaþoli verið með mar og bólgu rétt fyrir ofan hægra gagnauga í hársverði sem hafi verið afleiðing þess að skella með höfuðið í gólfið. Grunnur skurður á neðri vör sem ekki blæði úr. Mikil eymsli og bólga og verkir yfir hægri öxl sem samsvari til hægra viðbeins. Yfirborðsmar aftan á öxlinni. Yfir herðablaði aftan á vinstri öxl hafi verið roða- og yfirborðsmarsvæði sem líti nánast út eins og handafar. Gæti samsvarað því að vera með högg með flötum lófa. Neðarlega á baki vinstra megin hafi einnig verið sjáanlegt yfirborðsmar. Tvö hringlaga sár hafi verið neðarlega á kviði hægra megin út undir mjöðm sem brotaþoli hafi talið vera eftir beltissylgju. Skrapsár hafi verið á hægri úlnlið og talsvert mar og bólga yfir vinstri rist. Fengin hafi verið röntgenmynd af hægri öxl sem hafi sýnt þverbrot utarlega í hægra viðbeini. Brotaþoli hafi verið í miklu uppnámi og áfalli og því send beiðni á áfallateymi Landspítala. Hún hafi útskrifast og komið tvisvar í endurkomu út af viðbeinsbrotinu, fyrst þann 13. október þá enn með talsverða verki og þann 28. október. Þá hafi verið góður gróandi í viðbeininu og hún útskrifuð. Í samantekt og áliti segir að um talsvert dreifða maráverka og brot sé aðræða eftir líkamsárás. Neðar í sama vottorði er kafli með heitinu Viðbót við vottorð 04.06.2021. Þar kemur fram að óskað hafi verið eftir að lýst væri betur í vottorði hvort áverkar brotaþola hafi getað samrýmst því áverkaferli sem hún lýsi. Vísað er til vottorðsins að ofan. Síðan segir að brotaþoli hafi lýst því að hafa verið slegin í andlit og víðar í líkama, henni hafi verið fleygt í gólfið þannig að hún hafi lent harkalega á hægri öxl og höfuðið skellst í gólfið. Hún hafi einnig verið með sár á kviði sem hún hafi talið vera eftir högg með beltissylgju. Áverkar séu í samræmi við þessa áverkalýsingu, brotaþoli hafi verið með mar á höfði, sár og áverka í munni sem hún taldi vera eftir högg, og verið með viðbeinsbrot sem samræmdist því að lenda harkalega á öxl á gólfi. Aftan á vinstri öxl hafi verið mar með lögun handafars sem samræmist því að hafa verið slegin harkalega með flötum lófa. Þannig verði áverkar við skoðun að teljast í fullu samræmi við þá áverkalýsingu sem hún gaf.

Meðal gagna málsins eru einnig myndir teknar af sama lækni við skoðun á brotaþola á slysadeild, en þar sjást greinilega þeir yfirborðsáverkar sem lýst er í vottorðinu.

Ákærði hefur staðhæft fyrir dómi og í fyrri lögregluskýrslu 24. júní 2020 að hann hafi komið heim af fylleríi eftir að hafa verið fjarri heimilinu heila helgi. Brotaþoli hafi vakið sig með barsmíðum á heimili þeirra, vænt ákærða um framhjáhald og viljað koma ákærða út úr íbúðinni. Ákærði hefur einnig staðhæft að hann hafi hvorki lagt hendur á brotaþola né veitt henni áverka þrátt fyrir að brotaþoli hafi ráðist á sig og að ekki hafi komið til handalögmála. Ákærði bar fyrir dómi að hann hafi forðað sér undan árásum brotaþola með því að fara fram í stofu og að þar hafi brotaþoli ýtt á bringuna á sér en við það runnið og fallið í gólfið. Í lögregluskýrslu bar ákærði um að brotaþoli hafi verið að reyna að ýta sér eða toga í sig og þá dottið, en hann geri sér ekki grein fyrir hvernig hún hafi dottið. Þar segir einnig að hann muni ekki eftir því þegar hún féll og hvort hún hafi meitt sig eða ekki. Ákærði kvaðst fyrir dómi og í lögregluskýrslu ekki hafa hugað að brotaþola heldur farið aftur inn í svefnherbergi og lagst til svefns. Ákærði bar fyrir dómi að hann hafi fengið áverka eftir brotaþola og að hann hefði útvegað sér áverkavottorð hefði hann vitað að brotaþoli myndi kæra atvikið. Í lögregluskýrslum greindi ákærði ekki frá því að hann hefði fengið áverka af völdum brotaþola, en í síðari lögregluskýrslunni, var sérstaklega verið að bera undir ákærða áverkavottorð og myndir af áverkum brotaþola.

Áverkavottorð og myndir af áverkum brotaþola bera þess merki að brotaþoli hafi verið með margháttaða áverka víðs vegar um líkamann auk þess sem hún var viðbeinsbrotin á hægri öxl. Sérfræðilæknir slysa- og bráðamóttöku, sem tók á móti brotaþola, bar fyrir dómi að áverki á öxl væri í samræmi við að falla af fullum líkamsþunga úr líkamshæð. Þá fullyrti hann að áverkar brotaþola hafi verið í fullu samræmi við lýsingar þær sem hún gaf af atburðum. Þá fullyrti hann að áverki svo sem mar aftaná baki hafi ekki getað komið til nema vegna þess að brotaþoli hafi orðið fyrir árás svo sem hún hafi lýst þegar hún kom á slysadeildina. Hefur ekkert komið fram í málinu sem leiðir líkur að því að brotaþoli hafi fengið alla þá áverka sem lýst er í áverkavottorði og sjást á myndum, með öðrum hætti en hún hefur lýst. Fyrir liggur í framburði ákærða sjálfs að hann hafi komið heim að morgni og að brotaþoli hafi dottið en brotaþoli leitaði á slysadeild í hádegi sama dag. Að mati dómsins dregur það úr trúverðugleika framburðar ákærða að hafa neitað að hafa veitt brotaþola áverka þegar hún var sannanlega með áverka sem hún gat samkvæmt vitnisburði læknis ekki hafa veitt sér sjálf og ekkert sem bendir til þess að hún hafi fengið með öðrum hætti en af hálfu ákærða. Þá bar ákærði fyrir dómi að hann hafi fengið áverka af völdum brotaþola sem hann greindi ekki frá í tveimur lögregluskýrslum. Að framangreindu gættu telur dómurinn nokkurn ólíkindablæ yfir framburði ákærða um hann hafi ekki veitt brotaþola neina áverka sem ber þess merki að ákærði leitist við að fegra sinn hlut og dregur það úr trúverðugleika framburðar hans.

Ákærði framvísaði í lögregluskýrslu 24. júní 2020 skjáskoti af skilaboðum frá brotaþola frá því 6. október 2016 í framhaldi af því að ásakanir brotaþola um andlegt ofbeldi voru bornar undir hann. Ákærði kvaðst ekki kannast við það en kvað brotaþola hafa verið ósátta við að ákærði byrjaði með barnsmóður sinni stuttu eftir sambandsslitin. Ákærða fannst þessar ásakanir skrýtnar í ljósi skilaboðanna. Þar segir: „Fyrirgefðu veit ég á ekki að hafa samband við þig.... en ég var að skoða gamlar myndir af okkur, fyrsta Secret Solstice, þegar við vorum ung, vitlaus og ástfangin.... svo rann upp fyrir mér það að þú berð þennan illa hug til mín vegna þess að ég hagaði mér eins og fukking fáviti!!

Og vil ég biðja þig innilegrar afsökunar á því

❤

Þessi skilaboð hafa verið lengi í bígerð

en betra seint en aldrei



Mátt einnig vita það að ég ber engan illan hug til þín, farðu vel með þig

❤

“

Í lögregluskýrslu 27. maí 2020, þegar brotaþoli kærði málið, kvaðst brotaþoli hafa vakið ákærða, beðið hann um að fara út úr íbúðinni og sagt honum að sambandið væri búið vegna meints framhjáhalds. Ákærði hafi ekki tekið þessu vel, hann hafi hrint brotaþola og síðan kýlt hana í andlitið svo vörin sprakk. Brotaþoli kvaðst hafa haldið áfram að fá ákærða til að fara en hann hafi þá tekið belti úr buxum sínum og slegið hana með sylgjunni í bak og bringu. Brotaþoli kvaðst hafa fengið áfall og því farið fram. Ákærði hafi komið á eftir henni og sparkað undan henni fótunum svo hún datt á hægri öxl og skall með höfuðið í gólfið. Brotaþoli kvaðst hafa legið grátandi og talið í fyrstu að hún hafi dottið úr lið. Ákærði hafi farið eftir þetta aftur inn að sofa. Brotaþoli hafi hringt í vinkonu sína sem hafi sótt hana og keyrt á slysadeild en þar hafi komið í ljós að brotaþoli var viðbeinsbrotin. Hún hafi farið af slysadeild heim til foreldra sinna og sagt þeim hvað hefði gerst.

Brotaþoli greindi frá því fyrir dómi að ákærði hafi komið heim af fylleríi eftir að hafa verið í burtu heila helgi og farið að sofa. Hún hafi séð skilaboð ákærða í síma hans til stúlku þar sem hann hafi verið að lýsa kynlífi með stúlkunni en við það hafi brotaþoli brjálast og beðið ákærða um að yfirgefa íbúðina. Ákærði hafi ekki hlustað á sig og haldið áfram að sofa en brotaþoli kvaðst ekki hafa hætt. Ákærði hafi þá hrint sér og kýlt í andlitið þannig að vörin sprakk og þegar brotaþoli hafi haldið áfram að biðja hann um að fara hafi ákærði tekið belti úr buxum og slegið sig með sylgjunni í bak og bringu. Þá hafi brotaþoli farið fram í áfalli en ákærði hafi komið á eftir og sparkað í fætur brotaþola sem hafi dottið í gólfið og legið þar grátandi. Ákærði hafi farið aftur inn að sofa en brotaþoli hafi hringt vinkonu sína sem hafi keyrt sig á slysadeild þar sem myndir voru teknar og gert áverkavottorð. Hún hafi síðan farið heim til foreldra sinna og sagt þeim frá atvikum. Síðar hafi hún einnig sagt barnsmóður ákærða frá atvikinu.

Brotaþoli kvaðst fyrir dómi, aðspurð um skilaboð til ákærða 6. október 2016, hafa verið hrædd við ákærða og viljað halda honum góðum. Hún hafi sagt honum upp með sms- skilaboðum stuttu áður og hann orðið mjög reiður. Eins hafi verið um meðvirkni að ræða en þegar hún hafi verið komin úr sambandinu hafi hún farið að vinna í sínum málum. Atvikið hafi haft áhrif á sig allan tímann en þegar hún kærði málið hafi hún verið komin í meðferð hjá [...] og farið til sálfræðings en því hafi hún talið rétt að kæra málið þegar hún gerði það þó langt væri um liðið. Að sjá ákærða í [...]hafi meðal annars orðið til þess að hún kærði atvikið en sitt mál sé ekki tilkomið vegna þess, heldur væri hún að skila skömminni í sínu máli því það hafi haft veruleg áhrif á sig allt frá því það gerðist. Í lögregluskýrslu 21. júlí 2021 bar brotaþoli með sama hætti spurð hvað hún hafi meint með skilaboðum. Brotaþoli kvaðst ekki vilja hafa mann í ofbeldissambandi reiðan út í sig. Skilaboðin hafi verið sambland af meðvirkni og sjálfsbjargarviðleitni. Brotaþoli kvaðst þar hafa sagt ákærða upp í sms- skilaboðum og hann hafi orðið bálreiður en það hafi líka verið það sem hún meinti með þessum skilaboðum. Brotaþoli kvaðst hafa verið að reyna að halda ákærða góðum og halda friðinn „það er það sem maður gerir í ofbeldissambandi.“ Aðspurð í lögregluskýrslunni hvers vegna brotaþoli hafi ákveðið að leggja fram kæru í maí 2020 kvaðst brotaþoli hafa þá verið farin að vinna í sínum málum og byrjað á að fara í [...]. Síðan segir í skýrslunni: „Eftir að hafa verið beittur andlegu ofbeldi verður maður svolítið heilaþveginn og maður áttar sig ekki á því fyrr en seinna.“Fyrir liggur að brotaþoli lagði ekki fram ákæru á hendur ákærða fyrr en um fjórum og hálfu ári eftir að atvik áttu sér stað. Brotaþoli hefur greint frá því fyrir dómi að ástæða þess að hún ákvað að kæra, hafi verið að þá hafi hún verið farið að vinna í sínum málum eftir að hafa leitað til [...] sem er miðstöð fyrir þolendur ofbeldis. Ákærði hafi beitt sig andlegu ofbeldi í sambandinu og hún verið hrædd við hann. Eru það þekkt viðbrögð hjá fórnarlömbum heimilisofbeldis, hvort sem það er andlegt, líkamlegt eða hvorutveggja að reyna að leiða það hjá sér, finna fyrir skömm og jafnvel sjálfsásökun og kæra ekki ofbeldið þegar það á sér stað til að halda ofbeldismanninum góðum og freista þess að bjarga sambandinu. Gjarnan er það einnig eitthvað utanaðkomandi sem fær brotaþola til að leggja fram kæru eins og er raunin í tilfelli brotaþola í þessu máli en hún kvaðst þá hafa verið búin að leita sér aðstoðar og það að hafa séð ákærða í sjónvarpsþáttum hafi orðið til þess að hún ákvað að kæra. Brotið og afleiðingar þess hafi fylgt brotaþola í langan tíma með tilheyrandi vanlíðan. Þegar litið er til framangreinds telur dómurinn skýringar brotaþola á þeim drætti sem varð á kæru í málinu trúverðugar. Er framburður brotaþola hjá lögreglu og fyrir dómi á sama veg hvað þetta varðar sem og að öðru leyti.

Eins og rakið hefur verið hér að framan hefur brotaþoli verið samkvæm sjálfri sér frá upphafi um það hvernig ákærði veittist að henni þann 5. október 2015. Þá er til þess að líta að brotaþoli greindi frá því hjá lækni við komu á bráðadeild Landspítalans að ákærði hefði hent sér í gólfið þannig að hún hafi lent á hægri öxl og höfuðið skellst í gólfið. Af framangreindu er ljóst að framburður brotaþola hefur verið stöðugur um það hvernig hún hafi viðbeinsbrotnað af völdum ákærða sem og hlotið aðra áverka. Þó að brotaþoli hafi greint lækni frá því að ákærði hafi hent eða fleygt henni í gólfið þannig að hún hafi lent á hægri öxl og fengið áverka á hægri hlið höfuðs en ekki sagt að ákærði hafi sparkað undan henni fótunum, verður það ekki talið draga úr trúverðugleika framburðar hennar.

Af framburði vitnanna B vinkonu brotaþola og foreldra hennar D og E, er ljóst að brotaþoli greindi þeim frá því að ákærði hefði ráðist á sig og veitt sér áverka sem hún reyndist vera með, sama dag og atburðir gerðust. Voru framburðir þeirra skýrir um þau atriði sem þau þekktu til og í samræmi við frásögn þeirra hjá lögreglu. Er það mat dómsins að framburðir þessara vitna séu trúverðugir, svo langt sem þeir ná, sbr. 126. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og styðji þá ályktun að brotaþoli hafi orðið fyrir líkamsárás af hálfu ákærða. Þá hefur vitnið C, barnsmóðir borið fyrir dómi að ákærði hafi sagt sér að hann hafi óvart viðbeinsbrotið brotaþola með ósjálfráðum viðbrögðum þegar hann hafi verið vakinn óvænt upp. Þó að dómurinn telji framburð vitnisins í sjálfu sér trúverðugan verður í ljósi atvika milli vitnisins og ákærða að gjalda varhug við að leggja þann framburð til grundvallar. Þá er sú staðhæfing ákærða að brotaþoli, vitnið og aðrar konur hafi hist til að safna saman upplýsingum um ákærða til að skaða hann haldlaus í máli þessu að mati dómsins, enda liggja fyrir í málinu samtímavottorð og myndir þar sem áverkar brotaþola eru staðfestir, svo og framburðir framangreindra þriggja vitna um að brotaþoli hafi greint þeim frá atvikum á brotadegi en ekki síðar.

Brotaþoli hefur frá upphafi verið fyllilega sjálfri sér samkvæm í frásögn um atvik á heimili hennar og ákærða, sem og útskýring og ástæða skilaboða 6. október 2016 og þess hvers vegna hún kærði málið svo seint. Framburður hennar hefur verið í öllum aðalatriðum sá sami hjá lögreglu, fyrir dómi og hjá lækni. Þykir ekkert fram komið sem dregur úr trúverðugleika þeirrar frásagnar. Framburður brotaþola fær stuðning í dómsframburði foreldra hennar og vinkonu. Þó ekki verði lagt of mikið upp úr sönnunargildi framburða framangreindra vitna er það mat dómsins að vætti þeirra styðji með óbeinum hætti við framburð brotaþola fyrir dómi og auki á trúverðugleika hans. Framburður hennar fyrir dómi var skýr og stöðugur um sakarefni málsins og samskipti hennar við ákærða að öðru leyti sem og um önnur málsatvik. Er það mat dómsins að framburður brotaþola sé trúverðugur og því hægt að leggja hann til grundvallar þegar komist verður að niðurstöðu í málinu.

Samkvæmt heildstæðu mati á öllu því sem að framan er rakið, með vísan til stöðugs og trúverðugs dómsframburðar brotaþola, læknisvottorðs A, framburðar hans svo og vitna, telst hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi veist með ofbeldi að brotaþola með þeim hætti sem lýst er í ákæru og með þeim afleiðingum sem þar koma fram. Verður ákærði því sakfelldur eins og honum er gefið að sök. Er háttsemin rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði krefst einnig sýknu á þeim grundvelli að sök á hendur honum sé fyrnd. Rannsóknari hafi ákveðið að hætta rannsókn málsins 3. febrúar 2021 auk þess sem rannsókn málsins hafi legið niðri frá því sumarið 2020 fram til 3. febrúar 2021 og því hafi fyrningarfrestur ekki verið rofinn. Telur hann að af þeirri ástæðu verði honum ekki refsað fyrir háttsemina sem honum er gefin að sök, sbr. 6. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga.

Brot samkvæmt 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga varðar fangelsi allt að þremur árum, eða sektum, ef sérstakar málsbætur eru. Samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laganna fyrnist sök manns á fimm árum, þegar ekki liggur þyngri refsing við broti en fjögurra ára fangelsi.

Brot ákærða var framið 5. október 2015 og telst fyrningarfrestur frá þeim degi, sbr. 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga. Í 4. mgr. 82. gr. laganna er kveðið á um að fyrningarfrestur rofni þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsóknara gegn manni sem sakborningi. Samkvæmt 2. ml. 5. mgr. sömu lagagreinar rýfur rannsókn samkvæmt 4. mgr. ekki fyrningarfrest ef rannsóknari hættir henni, ákærandi ákveður að höfða ekki sakamál gegn sakborningi eða ákærandi afturkallar ákæru. Stöðvist rannsókn máls um óákveðinn tíma rýfur rannsóknin heldur ekki fyrningarfrest. Stöðvist rannsókn máls af því að sakborningur hefur komið sér undan rannsókn rýfur rannsóknin fyrningarfrest, en sá tími sem rannsóknin stóð yfir telst ekki til fyrningartímans.

Brotaþoli lagði fram kæru hjá lögreglu 27. maí 2020 og hófst þá formleg rannsókn máls. Skýrsla var tekin af ákærða 24. júní 2020. Líta ber svo á að við það tímamark hafi fyrningarfrestur rofnað. Eins og áður er lýst var ákvörðun lögreglu um að hætta rannsókn felld úr gildi af ríkissaksóknara 14. maí 2021 og lagt fyrir lögreglu að rannsaka málið frekar. Í kjölfarið voru teknar skýrslur af vitnum, ákærða og brotaþola. Ákæra í málinu var gefin út 22. febrúar 2022 og fyrirkall birt fyrir ákærða þann 15. mars 2022. Ber að meta málsmeðferðartíma heildstætt sem í máli þessu eru tuttugu og einn mánuður. Verður rannsókn í skilningi 82. gr. almennra hegningarlaga ekki túlkuð með þeim hætti að rannsókn hafi legið niðri á þeim tíma sem ákærði heldur fram eða að málsmeðferðartími hjá ríkissaksóknara ákærustigi teljist undanskilinn þegar virkur málsmeðferðartími er metinn og það hvort rannsókn hafi legið niðri eða verið hætt.

Að mati dómsins telst rannsókn málsins hvorki hafa legið niðri né verið hætt í skilningi 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga. Kemur einnig fram í lögskýringargögnum með lögum nr. 63/1998 um breytingu á ákvæðinu að rannsókn málsins verði að hafa verið endanlega hætt. Þannig háttar ekki meðan ákvörðunin er enn kæranleg eða til meðferðar ákærustigi og málsmeðferðin því enn virk eins og rakið er hér að framan. Verður því ekki fallist á það með ákærða að sök hans sé fyrnd.

Ákærði hefur ekki gerst sekur um refsiverðan verknað svo áhrif hafi á refsingu. Refsing ákærða er ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Háttsemin sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir átti sér stað fyrir tæpum sjö árum síðan og liggur fyrir að sá langi tími verður ekki rakinn til atvika sem ákærði ber ábyrgð á. Að teknu tilliti til þess og sbr. til hliðsjónar dóm Landsréttar 3. desember 2021 í máli 77/2021, þykir rétt að refsing verði öll skilorðsbundin.

Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 ber ákærða að greiða allan sakarkostnað málsins, þ. m. t. málsvarnarlaun verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, sem með hliðsjón af umfangi málsins, tímaskýrslu lögmanns og reglum Dómstólasýslu nr. 2/2021 teljast hæfilega ákveðin 837.000 krónur þar með talinn virðisaukaskattur, en ekki var um annan sakarkostnað að ræða.

M-kvk-nf T-x-x héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Gætt var að ákvæðum 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 837.000 krónur.

M-kvk-nf T-x-x