E-91/2015

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 8. september sl., er höfðað 6. janúar sl. af K Apartments ehf., Bergstaðastræti 3 í Reykjavík, gegn J-kk-þgf Á-kk-þgf B-kk-þgf, Bakkagerði 13 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.438.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af stefnufjárhæðinni frá 17. september 2014 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að dómkröfur verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar.

II.

Stefnandi er félag sem selur gistingu í íbúðarhótelum í Reykjavík. Í máli þessu krefst stefnandi greiðslu samkvæmt reikningi á hendur stefnda, dags. 17. september 2014, vegna hótelgistingar hans á tímabilinu frá 3. mars til 1. október 2010. Reikningsfjárhæðin nemur 1.438.000 krónum. Á reikningnum kemur fram að um sé að ræða samtals 50 gistinætur á árinu 2010, þ.e. frá 3. til 12. mars, 5. til 8. apríl, 8. til 26. apríl, 17. til 21. maí, 28. til 31. maí, 1. til 2. júlí, 15. til 18. ágúst, 22. til 30. ágúst og 30. september til 1. október 2010. Í þremur tilvikum var stefndi krafinn um 25.000 krónur fyrir hverja gistinótt en 29.000 krónur í öðrum tilvikum. Inni í fjárhæð hverrar gistinætur var 7% virðisaukaskattur.

Stefndi greinir svo frá atvikum að hann hafi á árinu 2010 samið við A, fyrirsvarsmann stefnanda, um að hann fengi að gista í lausu gistirými stefnanda fyrir 7.000 krónur nóttina þegar hann dveldi hér á landi vegna vinnu sinnar. Kveður hann skilyrði þess að hann fengi að dvelja hjá stefnanda á þessum kjörum hafa verið að stefnanda tækist ekki að leigja öðrum gestum viðkomandi hótelíbúð. Þá hafi verið samið um að stefndi þyrfti að víkja fyrirvaralaust úr gistirýminu ef stefnanda tækist að leigja húsnæðið út. Stefndi telur sig hafa gist 32 nætur í húsakynnum stefnanda á því tímabili sem krafan lýtur að.

Stefndi mun hafa starfað hjá fyrirtækinu Skaftfelli ehf. á umræddu tímabili. Skaftfell ehf. höfðaði 18. nóvember 2011 mál á hendur stefnanda til greiðslu viðskiptaskuldar og fékk það númerið E-4515/2011. Í málinu bar stefnandi meðal annars fyrir sig að Skaftfell ehf. skuldaði sér 1.438.000 krónur vegna gistingar stefnda á umræddu tímabili frá 3. mars til 1. október 2010 og lagði fram reikning þess efnis, dags. 2. janúar 2012. Stefnandi krafðist þess að kröfunni yrði skuldajafnað við kröfur Skaftfells ehf. Í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. desember 2013 kemur fram að stefndi kannaðist við að hafa gist í umræddum hótelíbúðum. Er þar haft eftir honum að reikninga vegna þessa hafi hins vegar ekki átt að gefa út á hendur Skaftfelli ehf. heldur sér. Félagið var sýknað af þessari kröfu vegna aðildarskorts og því hafnað að skuldajafna henni við kröfur þess.

Lögmaður stefnda svaraði kröfu stefnanda samkvæmt fyrrgreindum reikningi, dags. 17. september 2014, með bréfi 22. október 2014. Þar er því haldið fram að reikningurinn eigi ekki við rök að styðjast án þess að það væri útskýrt nánar. Stefnda var send viðvörun um innheimtuaðgerðir vegna kröfunnar 13. nóvember 2014. Í málinu liggur einnig fyrir innheimtubréf sem er stílað á stefnda, dags. 27. nóvember 2014.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að krafan sé reist á framangreindum reikningi nr. 14018 frá 17. september 2014. Hann hafi verið gerður vegna gistingar stefnda á hóteli stefnanda í samtals 50 nætur á tímabilinu frá mars til október 2010. Alls hafi stefnda verið gert að greiða 1.438.000 krónur fyrir gistinguna. Þar sem skuldin hafi ekki fengist greidd væri nauðsynlegt að höfða málið. Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, en reglan fái lagastoð í 6. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi einkum til meginreglu 1. mgr. 49. gr. þeirra laga. Þá kveðst stefnandi reisa kröfu sína um dráttarvexti við vaxtalög nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá vísar stefnandi til 23. gr. sömu laga um varnarþing.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi reisir sýknukröfu sína á því að krafa stefnanda sé fyrnd. Um upphaf fyrningar vísar stefndi til 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Á því er byggt að stefnandi hafi öðlast rétt til efnda á kröfunni við lok hverrar gistinætur, síðast 1. október 2010 þegar stefndi gisti í síðasta skiptið hjá stefnanda. Því hafi krafan byrjað að fyrnast í síðasta lagi þann dag.

Um lengd fyrningartímans vísar stefndi til 3. gr. fyrrgreindra laga. Þar komi fram að almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda sé fjögur ár. Um slit á fyrningu kröfunnar vísar stefndi enn fremur til 15. gr. laganna, þar sem áskilið sé að henni sé slitið með málshöfðun kröfuhafa á hendur skuldara eða að krafist sé skuldajafnaðar fyrir dómi. Einnig sé fyrningu slitið þegar kröfuhafi höfði mál til þess að fá viðurkenningardóm fyrir kröfunni eða leggi málið fyrir gerðardóm samkvæmt samningi. Stefndi heldur því fram að fyrningu hafi ekki verið slitið innan fyrningarfrestsins sem hafi runnið sitt skeið í síðasta lagi 1. október 2014. Þegar málið hafi verið höfðað 6. janúar 2015 hafi ætluð krafa því verið fyrnd. Stefndi telur einnig að ákvæði III. kafla laga nr. 150/2007 um viðbótarfresti eigi ekki við í þessu máli. Byggir stefndi á því að með fyrningu kröfunnar hafi hún fallið niður samkvæmt 24. gr. fyrrgreindra laga nr. 150/2007. Þá hafi vextir, verðbætur og aðrar viðbótargreiðslur einnig fallið niður.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu krefst hann þess til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Því til stuðnings vísar stefndi í fyrsta lagi til þess að hann hafi einungis gist 32 nætur hjá stefnanda á umræddu tímabili, en ekki 50 nætur, eins og haldið sé fram í stefnu. Ekkert hafi verið lagt fram í málinu til stuðnings fullyrðingum stefnanda um fjölda gistinótta, en sönnunarbyrðin fyrir því að þær hafi verið 50 hvíli á stefnanda. Meðan ekki séu lagðar fram kvittanir eða staðfestingar stefnanda á fyrrgreindum gistinóttum sé ekki unnt að leggja til grundvallar einhliða og órökstuddar fullyrðingar hans um fjölda þeirra. Þessu til frekari stuðnings vísar stefndi til þess að a.m.k. í einu tilviki hafi stefndi verið staddur á heimili sínu í Svíþjóð þegar hann eigi að hafa gist hjá stefnanda, þ.e. dagana 28. til 31. maí 2010.

Stefndi telur einnig fráleitt að krefja sig um 29.000 krónur auk virðisaukaskatts fyrir hverja gistinótt, þegar samið hafi verið um að verðið yrði 7.000 krónur fyrir hverja nótt. Kveður hann virðisaukaskatt hafa átt að vera innifalinn í þeirri fjárhæð. Umsamið verð hafi verið lágt þar sem stefnandi hafi eingöngu verið að nýta laust gistirými sem hefði að öðrum kosti ekki farið í útleigu. Þá hafi stefndi samþykkt að víkja fyrirvaralaust úr húsnæðinu ef stefnanda tækist að leigja herbergið/íbúðina.

Stefndi kveðst bæði í aðal- og varakröfu gera kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda, en hún sé reist á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Í máli þessu er ágreiningslaust að stefndi nýtti sér gistiþjónustu stefnanda á tímabilinu frá 3. mars til 1. október 2010. Aðila greinir aftur á móti á um hvort krafa samkvæmt framlögðum reikningi, dags. 17. september 2014, vegna þessarar þjónustu, sé fyrnd. Jafnframt snýst ágreiningur aðila um hversu oft stefndi hafi nýtt sér þjónustu stefnanda á tímabilinu og hvort samið hafi verið um annað og lægra verð fyrir hverja gistinótt.

Lög nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda taka meðal annars til fjárkröfu sem verður til við kaup á gistiþjónustu. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laganna hefst fyrningarfrestur frá þeim degi þegar kröfuhafi gat fyrst átt rétt til efnda. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi því er varð að lögunum kemur fram að þessi regla er hlutlæg. Þegar kröfuhafi öðlast rétt til efnda hefst því fyrningarfresturinn og skiptir þá engu máli þó að hann hafi á þeim tíma ekki tök á því að framfylgja kröfu sinni eða að hann hafi ekki vitað um tilvist hennar eða um „önnur atvik“, eins og það er orðað í athugasemdunum.

Samkvæmt framansögðu breytir engu um upphaf fyrningarfrests kröfunnar, sem hér er til umfjöllunar, þó að stefnandi hafi staðið í þeirri trú að félag, sem stefndi var í forsvari fyrir, Skaftfell ehf., hafi átt að greiða fyrir þjónustuna sem stefndi nýtti sér, og að stefnandi hafi talið að þeirri greiðslu ætti að skuldajafna við kröfu Skaftfells ehf. á hendur stefnanda. Ekki liggur fyrir samkomulag um gjalddaga greiðslunnar. Verður að leggja til grundvallar að stefnandi hafi öðlast rétt til að krefjast efnda fyrir veitta þjónustu um leið og hún hafði verið innt af hendi. Eins og reikningurinn ber með sér var síðasta gistinóttin, sem krafa stefnanda lýtur að, aðfaranótt 1. október 2010. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 hófst fyrningarfrestur síðustu kröfunnar á þeim degi.

Samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 fyrnist krafa, eins og sú sem um er deilt í þessu máli, á fjórum árum. Í þriðja kafla laganna eru fyrirmæli um viðbótarfresti. Við aðalmeðferð málsins hélt stefnandi því fram að eins árs viðbótarfrestur samkvæmt 1. mgr. 10. gr. sömu laga ætti við. Er á því byggt af hans hálfu að þennan viðbótarfrest eigi að telja frá 25. apríl 2014 þegar stefnandi féll frá áfrýjun á dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. desember 2013 í málinu nr. E-4515/2011. Því hafi krafan ekki verið fallin niður fyrir fyrningu þegar mál þetta var höfðað.

Í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 segir að hafi kröfuhafi ekki haft uppi kröfu, sökum þess að hann skorti nauðsynlega vitneskju um kröfuna eða skuldarann, fyrnist krafa hans aldrei fyrr en einu ári eftir þann dag þegar kröfuhafi fékk eða bar að afla sér slíkrar vitneskju. Í fyrrgreindum dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. desember 2013 í málinu nr. E-4515/2011 er haft eftir stefnda að reikninga vegna gistingar hans hafi ekki átt að gefa út á hendur Skaftfelli ehf. „heldur sér“. Engin gögn hafa verið lögð fram um hvenær stefndi gaf skýrslu í framangreindu máli. Virðist ágreiningslaust að á þeim tíma hafi stefnandi fyrst fengið vitneskju um að stefndi teldi rétt að beina kröfunni að sér, en ekki Skaftfelli ehf. Eins og rakið hefur verið var Skaftfell ehf. sýknað í málinu á grundvelli aðildarskorts. Eftir það verður ekki séð að stefnanda hafi skort nauðsynlega vitneskju um skuldarann þannig að ómögulegt hafi verið fyrir hann að rjúfa fyrningu kröfunnar með þeim úrræðum sem kveðið er á um í 14. til 19. gr. frumvarpsins. Verður ákvæði 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 ekki skilið á þann veg að viðbótarfrestur samkvæmt ákvæðinu byrji fyrst að líða þegar endanleg dómsniðurstaða liggur fyrir um hvort krafan hvíli á þeim sem kröfuhafi taldi í upphafi réttan aðila. Viðbótarfresturinn var samkvæmt framansögðu liðinn þegar mál þetta var höfðað 6. janúar 2015.

Við aðalmeðferð málsins hélt stefnandi því einnig fram að fyrningu kröfunnar hafi verið slitið með viðurkenningu stefnda á skyldu sinni til greiðslu, sbr. 14. gr. laga nr. 150/2007. Þar vísar stefnandi til þess sem haft var eftir stefnda í dóminum 11. desember 2013. Í ákvæðinu segir að fyrningu sé slitið þegar skuldari hefur gagnvart kröfuhafa beinlínis eða með atferli sínu viðurkennt skylduna, svo sem með loforði um greiðslu eða með því að greiða afborgun höfuðstóls, verðbætur eða vexti. Endurrit af skýrslu stefnda fyrir dómi í málinu nr. E-4515/2011 liggur ekki fyrir í málinu. Því er einungis við að styðjast það sem haft er eftir honum í dóminum sjálfum. Ekki er unnt að líta svo á að í þeim orðum felist viðurkenning stefnda á skuldinni, einungis að stefndi telji að beina eigi reikningnum að sér en ekki Skaftfelli ehf. Þau ummæli gáfu stefnanda ekki réttmæta ástæðu til að ætla að stefndi myndi ekki gera ágreining um kröfuna yrði henni beint að honum. Því er ekki unnt að fallast á það með stefnanda að fyrningu kröfunnar hafi verið slitið með viðurkenningu stefnda á skyldu sinni.

Meira en fjögur ár liðu frá því að fyrning kröfunnar hófst þar til mál þetta var höfðað 6. janúar 2015. Þar sem ekki liggur fyrir að fyrningu kröfunnar hafi verið slitið með öðrum úrræðum IV. kafla laga nr. 150/2007 verður að leggja til grundvallar að hún hafi verið fallin niður þegar mál þetta var höfðað. Með því hefur stefnandi glatað rétti sínum til efnda á henni, sbr. 24. gr. laga nr. 150/2007. Af þeirri ástæðu verður að sýkna stefnda í málinu.

Samkvæmt framansögðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála á stefndi rétt á því að stefnandi greiði sér málskostnað. Í ljósi umfangs málsins og eðli ágreiningsins þykir hann hæfilega ákveðinn 450.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, J-kk-nf Á-kk-nf B-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnanda, K Apartments ehf.

Stefnandi greiði stefnda 450.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf