S-845/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 8. júní sl., er höfðað samkvæmt ákæru útgefinni af ríkislögreglustjóra 20. desember 2006 á hendur A-kk-þgf Í-kk-þgf, Arnarheiði 35, Hveragerði, fyrir eftirtalin skatta-, bókhalds- og hegningarlagabrot í sjálfstæðri atvinnustarfsemi:

I. Fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum vegna virðisaukaskattstímabilanna júlí – ágúst og nóvember – desember 2004 og hafa skilað efnislega röngum skýrslum vegna annarra virðisaukaskattstímabila þess árs og hafa með þessu komið sér undan að greiða í ríkissjóð kr. 2.261.731,- sem sundurliðast sem hér greinir:

Uppgjörstímabil: Vantalin skattskyld velta Vangoldinn VSK

Janúar – febrúar kr. -767.310 kr. 0

Mars – apríl kr. 152.268 kr. 119.502

Maí – júní kr. 302.629 kr. 452.255

Júlí – ágúst kr. 2.959.516 kr. 210.188

September – október kr. 3.008.969 kr. 931.550

Nóvember – desember kr. 6.426.169 kr. 548.236

kr. 12.082.241 kr. 2.261.731

Er þetta talið varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 191. gr. laga nr. 82/1998 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

II. Fyrir brot gegn lögum um tekjuskatt, lögum um tekjustofna sveitarfélaga og almennum hegningarlögum.

Með því að hafa ekki talið fram til skatts tekjur sínar af sjálfstæðri atvinnustarfsemi gjaldárið 2005, vegna tekna árið 2004, og hafa með því komið sér undan greiðslu tekjuskatts og útsvars samtals að fjárhæð kr. 4.264.141,- sem sundurliðast sem hér greinir:

Rekstrartekjur: kr. 26.907.346

Möguleg rekstrargjöld: kr. -12.942.910

Tekjuskattsstofn: kr. 13.964.436

Áætlaður tekjuskattsstofn ásamt álagi: kr. -4.650.016

Vantalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 9.314.420

Vangreiddur tekjuskattur, tekjuskattsprósenta 25,75% kr. 2.398.463

Sérstakur tekjuskattur á stofn yfir 4.191.686, gjaldstig 7% kr. 652.009

Vangreitt útsvar, útsvarsprósenta 13,03% kr. 1.213.669

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals:  kr. 4.264.141

Er þetta talið varða við 2. og 6. mgr. 109. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. áður 2. og 6. mgr. 107. gr. eldri laga nr. 75/1981 um tekju- og eignarskatt, 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

C. Fyrir bókhaldsbrot.

Með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna sjálfstæðrar atvinnustarfsemi sinnar árið 2004.

Er þetta talið varða við 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995 um breytingu á þeim lögum, sbr. 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Í þinghaldi 29. mars sl. lagði sækjandi fram yfirlýsingu um leiðréttingu á fjárhæðum í I. kafla ákæru í framhaldi af því að ákærði hafði lagt fram gjaldareikninga sem ákæruvaldið hefur að verulegu leyti tekið tillit til og leitt hefur til hækkunar innskatts og þar með lækkunar á vangoldnum virðisaukaskatti. Kemur í yfirlýsingunni fram að vantalin skattskyld velta sé óbreytt en vangoldinn virðisaukaskattur vegna ársins 2004 sé nú eftirfarandi:

Uppgjörstímabil: Vangoldinn Vsk

Janúar – febrúar kr. 0

Mars – apríl kr. 63.083

Maí – júní kr. 382.188

Júlí – ágúst kr. 172.613

September – október kr. 871.030

Nóvember – desember kr. 496.389

kr. 1.985.303

Þá lagði sækjandi fram við upphaf aðalmeðferðar málsins leiðréttingu á fjárhæðum í II. kafla ákærunnar, annars vegar vegna hærri rekstrargjalda, eins og áður er rakið og fjallað verður nánar um í kaflanum um málsatvik, og hins vegar vegna breyttra forsendna við útreikning skattanna. Er sundurliðun fjárhæða í II. kafla ákærunnar því með eftirgreindum hætti:

Rekstrartekjur: kr. 26.907.346

Möguleg rekstrargjöld: kr. -14.946.225

Tekjuskattsstofn: kr. 11.961.121

Áætlaður tekjuskattsstofn ásamt álagi: kr. – 4.650.016

Vantalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 7.311.105

Vangreiddur tekjuskattur, tekjuskattsprósenta 25,75%: kr. 1.882.610

Sérstakur tekjuskattur á stofn yfir 4.191.686, gjaldstig 4%: kr. 124.777

Vangreitt útsvar, útsvarsprósenta 12,99%: kr. 949.713

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 2.957.100

Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af sakargiftum í köflum I og II í ákæru en að honum verði ekki gerð sérstök refsing vegna ákæruefnis í kafla III. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfi. Þá verði verjanda dæmd hæfileg málsvarnarlaun úr ríkissjóði.

Skattrannsóknarstjóri ríkisins hóf að eigin frumkvæði rannsókn á skattskilum og bókhaldi ákærða og hófst hún formlega 27. september 2005. Leiddi rannsóknin í ljós að kærði hefði vanrækt að standa skil á skattframtali og ársreikningi skattaðila vegna tekjuársins 2004 og vanrækt að standa skil á virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna júlí – ágúst og nóvember – desember 2004. Þá hefðu form tekjuskráningargagna verið ófullnægjandi þar sem sölureikningseyðublöð hefðu ekki verið fyrirfram tölusett í samfelldri töluröð og inn í fyrirliggjandi númeraröð sölureikninga hefði vantað 7 sölureikninga. Loks hefði skattskyld velta, útskattur, rekstrartekjur og rekstrargjöld verið vantalin og innskattur oftalinn.

Með bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins til ríkislögreglustjóra, dags. 26. maí 2006, var máli ákærða vísað til opinberrar rannsóknar vegna meintra brota tengdum skattskilum og bókhaldi er varðaði sjálfstæða starfsemi hans á tekjuárinu 2004.

Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglu 9. ágúst 2006 og viðurkenndi hann þá að hafa ekki fært bókhald vegna tekjuársins 2004 og ekki skilað framtali vegna þess árs en sagðist stefna að því að ganga frá þessu hið allra fyrsta. Ákærði kvaðst sjálfur hafa útbúið þær virðisaukaskattsskýrslur sem skilað hefði verið. Sagði hann að þeim hefði verið skilað of seint vegna fjárskorts. Þá upplýsti ákærði að hann hefði á því ári gengið frá og skilað virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna júlí – ágúst og nóvember – desember 2004 og greitt til innheimtumanns í samræmi við þær. Kvaðst hann telja að með því hefði hann í raun talið fram rétta heildarfjárhæð í skattskyldri veltu og útskatti vegna ársins 2004 þótt vera kynni einhver munur á milli einstakra tímabila.

Við nánari athugun lögreglu reyndist skýrslum þessum hafa verið skilað og skatturinn greiddur samkvæmt þeim 7. apríl 2006. Þá taldi lögregla að virðisaukaskattsskýrslur ákærða væru ekki í samræmi við fyrirliggjandi gögn hvað framtalsskylda veltu varðaði. Þannig hefði framtalin velta samkvæmt skýrslunni fyrir júlí – ágúst verið 965.468 krónum hærri en gögn lægju fyrir um og framtalinn útskattur 214.943 krónum lægri en framtalin velta gæfi til kynna. Þá hefði framtalin velta vegna nóvember –desember verið 3.247.496 krónum hærri en gögn lægju fyrir um og framtalinn útskattur 193 krónum hærri en framtalin velta gæfi til kynna. Ef horft væri til allra virðisaukaskattsskýrslna sem ákærði hefði lagt fram vegna ársins 2004 væri framtalin virðisaukaskattsskyld velta 1.516.408 krónum hærri en gögn lægju fyrir um og í engu samræmi við þau gögn sem til staðar væru. Fram kemur og að framtalinn innskattur ákærða hefði ekki verið rökstuddur með gögnum af neinu tagi allt þar til lögreglu hefðu borist samtals 60 blöð frá ákærða með ljósritum gjaldafylgiskjala og hafi lögregla unnið upp úr því samantekt um mögulegan innskatt og möguleg gjöld. Þætti rétt að láta ákærða njóta vafans og taka fullt tillit til þeirra gagna, bæði varðandi mögulegan innskatt og möguleg gjöld. Hafi fyrri tölulegum niðurstöðum því verið breytt í samræmi við framlögð skjöl. Er tekið fram að ekki teldist unnt að byggja á framtöldum innskatti samkvæmt virðisaukaskattsskýrslum nema að því marki sem það hafi verið rökstutt af hálfu ákærða með gjaldafylgiskjölum. Þannig sýni gjaldafylgiskjölin nú fram á mögulegan innskatt að fjárhæð 2.530.485 krónur í stað þess að samkvæmt framtali ákærða á virðisaukaskattsskýrslum hafi hann numið 2.884.588 krónum. Þá lækki skattskyld velta ákærða um 1.516.408 krónur vegna ofreiknaðrar veltu samkvæmt virðisaukaskattsskýrslum vegna allra tímabila ársins 2004.

Fyrir dómi skýrði ákærði svo frá að hann hefði haft með höndum verktakastarfsemi í eigin nafni sem snérist um alls konar trésmíðavinnu. Kannaðist ákærði við að hafa hvorki fært bókhald né skilað skattframtali fyrir tekjuárið 2004 á réttum tíma en sagði að búið væri að koma þessu í lag. Væru gögnin komin til skattyfirvalda til endurálagningar. Þá kannaðist hann við að hafa skilað virðisaukaskattsskýrslum vegna sama tekjuárs eftir gjalddaga. Hafi persónulegir erfiðleikar legið að baki þessari vanrækslu. Ákærði kannaðist við þá sölureikninga sem liggja fyrir í málinu og kvaðst telja að allavega flestir þeirra hefðu verið greiddir. Hann væri ekki alveg viss hvort einhverjir reikninganna kynnu að vera ógreiddir en ákærði kvaðst ekkert hafa í höndunum um það. Minnti hann að þetta gæti átt við um einhverja reikninga frá Byko.

Eftir að mál þetta var þingfest lagði ákærði fram fjölda gjaldareikninga vegna ársins 2004 sem hann taldi eiga að leiða til hækkunar á innskatti, og þar með að lækka upphæð hins vangoldna virðisaukaskatts sem kafli I í ákæru lýtur að, og jafnframt lækkunar á raunverulegum rekstrargjöldum sem ætti að leiða til lægri tekjuskattsstofns. Í framhaldi af því var af hálfu ákæruvaldsins lögð fram ný samantekt varðandi stöðu virðisaukaskattsskila ákærða vegna rekstrarársins 2004. Kemur þar fram að vangoldinn virðisaukaskattur vegna ársins 2004 næmi samtals 1.985.303 krónum. Þá voru jafnframt lagðar fram, eins og að framan var rakið, yfirlýsingar um leiðréttingar á fjárhæðum í kafla I í ákæru og leiðréttingar á fjárhæðum og forsendum útreiknings í kafla II. Báðar eru þessar breytingar til lækkunar og því ákærða í hag.

Þá lýsti sækjandi því yfir við málflutning við aðalmeðferð málsins að fallið væri frá að heimfæra ætlað brot ákærða skv. I. kafla ákæru undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga.

Niðurstöður.

I. kafli ákæru.

Ákærði neitar sök vegna þessa ákærukafla. Hann kannast þó við að hafa skilað virðisaukaskattsskýrslum vegna tímabilanna júlí – ágúst og nóvember – desember 2004 eftir gjalddaga. Hins vegar hefur hann borið því við að í verknaðarlýsingu í I. kafla ákæru sé ranglega sagt að ákærði hafi ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum fyrir tímabilin júlí – ágúst og nóvember – desember 2004 því fram sé komið við rannsókn málsins að ákærði hafi skilað þessum skýrslum löngu fyrir útgáfu ákæru, eða 7. apríl 2006.

Enda þótt orðalag ákærunnar sé ekki svo nákvæmt sem skyldi hvað þetta varðar þá breytir það ekki því að ákærði skilaði umræddum skýrslum löngu eftir gjalddaga skattsins og löngu eftir að rannsókn máls þessa hófst hjá skattyfirvöldum.

Eins og fyrr hefur verið rakið hefur ákæruvaldið undir rekstri málsins breytt kröfugerð sinni vegna vangoldins virðisaukaskatts ákærða út af röngum skilum hans fyrir þau tímabil ársins 2004 sem tilgreind eru í ákæru. Er breyting þessi til lækkunar á vangoldnum virðisaukaskatti þar sem tekið hefur verið verulegt tillit til þeirra gjaldanótna sem hann hefur lagt fram undir rekstri málsins. Hefur ákærði ekki gert aðrar tölulegar athugasemdir við þessa niðurstöðu en þá að óeðlilegt sé að ekki sé færð til lækkunar á hinum vangoldna skatti sú fjárhæð sem hann hafi í raun ofgreitt til ríkissjóðs vegna tímabilsins janúar – febrúar 2004. Í þessu sambandi er til þess að líta að vanskil og rangfærsla á hverri skýrslu fyrir sig telst sjálfstætt brot og geta of háar greiðslur ákærða á umræddu tímabili því ekki haggað við tölulegri niðurstöðu varðandi þann skatt sem ákærði hefur komið sér undan að greiða á öðrum gjaldtímabilum ársins 2004.

Þá vísar ákærði til þess að ekki hafi verið nægilega rannsakaðar þær staðhæfingar, sem fram hafi komið hjá ákærða við rannsókn málsins hjá skattrannsóknarstjóra, að einn eða tveir reikningar sem hann hafi gefið út á Byko hafi ekki fengist greiddir og óeðlilegt sé að hann þurfi að greiða virðisaukaskatt af þeim. Telur ákærði að þessi vöntun á rannsókn málsins eigi annaðhvort að leiða til sýknu eða frávísunar málsins ex officio. Á þessar röksemdir verður ekki fallist. Þannig liggur það fyrir að þegar lögregluskýrsla var tekin af ákærða vegna málsins 9. ágúst 2006 var hann sérstaklega inntur eftir því hvort hann kannaðist við að hafa gefið út þá 49 sölureikninga, þar af 11 á Byko, sem fyrir lægju málinu, og fengið þá greidda. Kvaðst ákærði þá kannast við þá alla og að þeir hefðu allir fengist greiddir. Samkvæmt þessu var ekkert tilefni til þess fyrir lögreglu að rannsaka þennan þátt betur, enda hefur ákærði hvorki fyrr né síðar leitt að því líkur að um tapaðar kröfur væri að ræða sem heimilt hefði verið að afskrifa.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið og með vísan til framburðar ákærða að hluta og annarra gagna málsins telst sannað að ákærði hafi með stórkostlegu hirðuleysi gerst sekur um þá háttsemi sem í þessum ákærukafla greinir með því að hafa skilað eftir lögmæltan tíma virðisaukaskattsskýrslum vegna júlí – ágúst og nóvember – desember 2004 og hafa skilað efnislega röngum skýrslum vegna annarra virðisaukaskattstímabila þess árs og hafa með því komist undan að greiða í ríkissjóð 1.985.303 krónur. Er háttsemi ákærða rétt færð til refsiákvæða í þessum kafla ákæru en ákæruvaldið hefur eins og áður segir fallið frá kröfu um að háttsemi ákærða verði talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Eins og hér háttar kemur ekki til álita að víkja frá ákvæði um fésektarlágmark í 40. gr. laga nr. 50/1988.

II. kafli ákæru.

Ákærði kannast við að hafa ekki talið fram tekjur af sjálfstæðri atvinnustarfsemi fyrir tekjuárið 2004, gjaldárið 2005. Hann hefur hins vegar aðallega byggt málsvörn sína vegna þessa kafla ákæru á því að verknaðarlýsingin sé verulega gölluð. Þannig hafi sækjandi nú viðurkennt að fjárhæð vegna rekstrargjalda hafi verið röng og einnig gjaldstig hins sérstaka tekjuskatts og útsvarsprósentan. Þá sé við útreikning á vangreiddum tekjuskatti og útsvari ekki tekið neitt tillit til persónuafsláttar sem eigi að nema 329.948 krónum. Eigi þessir gallar á ákæru að leiða til sýknu.

Skattstjórinn í Suðurlandsumdæmi áætlaði tekjuskattsstofn ákærða fyrir tekjuárið 2004 4.300.000 krónur að viðbættu 350.016 króna álagi, eða samtals 4.650.016 krónur. Niðurstaða rannsóknar skattyfirvalda og lögreglu leiddi síðan í ljós að rekstrartekjur ákærða hefðu í raun verið 26.907.346 krónur og möguleg rekstrargjöld hans voru talin hafa verið 12.942.910 krónur miðað við þau gögn sem fyrir lágu við útgáfu ákæru í málinu. Eins og fyrr var rakið lagði ákærði fram undir rekstri málsins fyrir dómi ljósrit af gjaldanótum sem ákveðið var af hálfu ákæruvalds að samþykkja að verulegu leyti með tilliti til hækkunar á mögulegum rekstrargjöldum. Lýsti sækjandi yfir að fallist væri á að möguleg rekstrargjöld ákærða teldust nú 14.946.225 krónur og að vantalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn yrði þá 7.311.105 krónur. Jafnframt kom fram hjá honum sú leiðrétting að gjaldstig hins sérstaka tekjuskatts sem legðist á stofn yfir 4.191.686 krónum ætti með réttu að vera 4% en ekki 7% eins og segði upphaflega í ákæru og útsvarsprósentan ætti með réttu að vera 12,99% en ekki 13,03%. Samkvæmt þessari breytingu lækkar fjárhæð vangreidds tekjuskatts og útsvars, sem tilgreind var í ákæru, úr 4.262.141 krónu í 2.957.100 krónur. Við blasir að framangreindar lagfæringar ákæruvalds á ákæru má að hluta rekja til mistaka við samningu hennar en hækkun á mögulegum rekstrargjöldum ákærða má rekja til síðbúinnar framlagningar hans á gjaldanótum, sem rannsakendur málsins höfðu ítrekað skorað á hann að leggja fram. Þar sem framangreindar lagfæringar eru allar ákærða til hagsbóta verður ekki fallist á að þær raski með nokkrum hætti grundvelli málsins þannig að leitt geti til sýknu ákærða af þeim sökum. Þá verður og að hafna þeirri staðhæfingu ákærða að í ákæru hafi láðst að taka tillit til persónuafsláttar við útreikning á vangreiddum tekjuskatti og útsvari með þeim rökum að persónuafsláttur ákærða hafði þá þegar verið að fullu nýttur við álagningu skattstjórans í Suðurlandsumdæmi, en hún byggðist á áætluðum tekjuskattsstofni eins og að framan getur. Verður persónuafslátturinn því ekki nýttur að nýju við útreikning á vangreiddum tekjuskatti og útsvari.

Að því virtu sem hér hefur verið rakið, og með vísan til gagna málsins, er ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í þessum kafla ákæru og telst háttsemi hans þar réttilega færð til refsiákvæða.

III. (c) kafli ákæru.

Með vísan til játningar ákærða sem er í samræmi við gögn málsins þykir sannað að ákærði hafi framið þau brot sem í þessum ákærukafla greinir og þar eru rétt færð til refsiákvæða.

Ákvörðun refsingar o.fl.

Eins og að framan hefur verið lýst framdi ákærði brot sín ýmist með því að skila röngum skýrslum til skattyfirvalda eða með því að skila ekki skýrslum fyrr en eftir að rannsókn máls þessa var hafin. Með þessum brotum sínum kom ákærði sér hjá greiðslu á virðisaukaskatti, tekjuskatti og útsvari að fjárhæð samtals 4.942.403 krónur. Þá hefur hann gerst sekur um bókhaldsbrot með stórkostlegu hirðuleysi. Þegar til þessa er litið, og þeirra fjárhæða sem ákærði kom sér undan að greiða með brotum sínum, og jafnframt tekið tillit til þeirrar yfirlýsingar sækjanda fyrir dómi að ekki sé gerð krafa til þess að brot ákærða samkvæmt kafla I í ákæru verði talin meiriháttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, verður að telja brot ákærða að öðru leyti meiriháttar og að þau varði við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Að þessu athuguðu er refsing hans ákveðin fangelsi í fjóra mánuði, en rétt þykir að fresta fullnustu refsingarinnar, eins og nánar greinir í dómsorði. Jafnframt verður ákærði dæmdur til að greiða sekt í ríkissjóð, 9.900.000 krónur, innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 5 mánuði.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns, 435.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Uppkvaðning dóms þessa hefur dregist lítillega vegna starfsanna dómara.

Af hálfu ákæruvaldsins var málið flutt af A-kvk-þgf Ý-kvk-þgf S-kvk-þgf, fulltrúa ríkislögreglustjóra.

D ó m s o r ð:

Ákærði, A-kk-nf Í-kk-nf, sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 2 árum frá birtingu dóms þessa haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 9.900.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 5 mánuði.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns, 435.750 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf