B-5/2006

Aðilar þessa máls eru foreldrar drengsins, Z, kt. 96-. Þau hafa sameiginlega forsjá hans.

Hinn 4. apríl sl. þingfesti sóknaraðili, X, … , …. mál gegn varnaraðila, Y, …, … og gerir í því máli kröfu um að rift verði dómsátt á milli aðilanna, sem var gerð 2. febrúar 2000 um að þau færu sameiginlega með forsjá sonarins, og að sóknaraðila verði einum dæmd forsjá hans til 18 ára aldurs. Sóknaraðili gerir og kröfur er varða meðlagsgreiðslur og umgengni. Varnaraðili fékk frest til 9. maí n.k. til að leggja fram grZgerð í málinu.

Sama dag barst Héraðsdómi Reykjavíkur krafa sóknaraðila um að honum yrði úrskurðuð til bráðabirgða forsjá drengsins, Z, og var mál vegna þeirrar kröfu þingfest 7. apríl sl. Varnaraðili lagði fram greinargerð 18. apríl sl. Aðalmeðferð málsins fór fram 27. apríl sl. og var málið tekið til úrskurðar í lok hennar.

Kröfur sóknaraðila eins og þær voru settar fram við munnlegan flutning málsins eru þær að rift verði samkomulagi aðila um sameiginlega forsjá sonarins Z, og að honum verði ákvörðuð forsjáin til bráðabirgða, sbr. 35. gr. barnalaga nr. 76/2003, á meðan forsjármálið er rekið.

Til vara krefst sóknaraðili þess að lögheimili Z verði fært til föður þar til endanleg niðurstaða er fengin í forsjárdeilu foreldranna.

Þá krefst sóknaraðili þess að umgengni varnaraðila við soninn verði hin sama og sóknaraðili hefur nú samkvæmt dómsátt sem aðilar gerðu 2. febrúar 2000.

Sóknaraðili krefst þess og að úrskurðað verði að varnaraðili greiði sóknaraðila meðlag með syninum frá uppkvaðningu úrskurðar þar til dómur gengur í forsjármálinu.

Sóknaraðili krefst þess að málskostnaðarákvörðun bíði dóms í aðalmálinu.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfum sóknaraðila um forsjá Z til bráðabirgða verði hafnað og að varnaraðila verði dæmd forsjá hans á meðan forsjármál sé rekið. Þá gerir sóknaraðili kröfu um greiðslu meðlags eins og henni hafi verið háttað frá uppkvaðningu úrskurðar þar til niðurstaða liggur fyrir í forsjármálinu.

Til vara gerir varnaraðili þær kröfur að forsjársamningur hennar og sóknaraðila verði óbreyttur þar til endanleg niðurstaða liggur fyrir í forsjármálinu en í því felist að forsjá verði sameiginleg, lögheimili Z verði óbreytt, þ.e. hjá varnaraðila og að sóknaraðili greiði henni einfalt meðlag þar til dómur gengur í forsjármálinu.

Varnaraðili krefst þess að málskostnaðarákvörðun bíði dóms í forsjármálinu.

II

Helstu málavextir verða nú raktir eins og þeir koma fram í gögnum málsins og framburði aðila fyrir dómi.

Aðilar málsins slitu samvistum á árinu 1999 og fengu leyfi til lögskilnaðar 3. maí árið 2000. Þau eiga saman fjögur börn og gerðu við skilnaðinn samkomulag um að þau færu saman með forsjá þeirra allra. Börnin A f. 1987, og B f. 1992, skyldu eiga lögheimili hjá föður og móðir greiða með þeim einfalt meðlag. Börnin C f. 1989, og Z f.1996, skyldu eiga lögheimili hjá móður og faðir greiða með þeim einfalt meðlag.

Hinn 2. febrúar 2000 höfðu aðilar gert dómsátt um sama fyrirkomulag á forræði og meðlagsgreiðslum. Dómsáttin náði og til þess hvernig umgengni skyldi hagað.

Hinn 24. febrúar 2006 gerðu aðilar málsins dómsátt í máli, sem sóknaraðili höfðaði gegn varnaraðila, um að forsjá og lögheimili B flyttist til föður, en þar átti hann reyndar lögheimili samkvæmt samkomulaginu frá 3. maí 2000. B mun hafa flust til sóknaraðila í kring um næstu mánaðamót.

Í beiðni sóknaraðila um bráðabirgðaforsjá kemur fram að ástæða hennar sé sú að í byrjun mars sl. hafi varnaraðili farið til útlanda og skilið soninn, Z, eftir hjá 17 ára gamalli systur hans, C. Sóknaraðili hafi komist að þessu og fengið soninn sendan til sín að höfðu samráði við barnaverndaryfirvöld. Í ljós hafi komið að allri umhirðu sonarins hafi verið ábótavant og hafi sóknaraðili þá tekið ákvörðun um að höfða forsjármál og að fara fram á forsjá sonarins til bráðabirgða.

Í greinargerð varnaraðila kemur fram að hún hafi hinn 7. mars sl. farið til útlanda í eina viku, en hún mun hafa komið 15. mars úr ferðalaginu. Z og systir hans, C 17 ára gömul, hafi verið tvö heima meðan á ferðinni stóð, en systir þeirra, A, móðir varnaraðila og systir hennar hafi haft umsjón með heimilinu. Varnaraðili staðfesti þetta fyrir dómi að öðru leyti en því að hún sagði það misskilning að hún hefði beðið A að hafa umsjón með heimilinu. Óstaðfest vottorð A, sem lagt hefur verið fram í málinu, er á sömu lund.

Sóknaraðili, sem er sjómaður, kvaðst hafa komið í land í Hafnarfirði þar sem dóttir sín A hefði sótt sig niður á bryggju. A hafi sagt sér að varnaraðili hefði farið utan og að systkinin C og Z væru ein heima. C hafi ætlað í bíó og að láta Z vera einan heima á meðan. Sóknaraðili kvaðst hafa beðið A að koma með C og Z niður í bát til sín sem hún hafi gert. C hafi verið grátandi allan tímann, Z grútskítugur og föt hans með brunablettum. Sóknaraðili kvaðst hafa tjáð dætrum sínum að hann þyrfti eitthvað að gera í málinu því að þetta væri óviðunandi. Í framhaldi hafi hann hringt í sambýliskonu sína fyrir norðan og þau hafi rætt málin og tekið ákvörðun um að hafa samband við lögmann sinn, barnaverndarnefnd og skóla Z sem þau hafi gert. Komið hafi í ljós að Z hafi átt mjög erfitt í skólanum síðustu dagana og ekki verið sinnt. Z hafi verið sendur daginn eftir norður til þeirra og hafi A séð um það. Margsinnis hefði verið reynt að ná sambandi við varnaraðila sem ekki hefði tekist.

Varnaraðili kvað móður sína og systur hafa ætlað að hafa auga með börnunum á meðan hún var í utanlandsferðinni. C hefði alveg treyst sér til að sjá um heimilið og hagkvæmast hefði verið vegna skólagöngu Z og vinahóps að hann væri þar áfram í þennan tíma í stað þess að flytja til ömmu sinnar. C vinni rétt hjá heimilinu. C hafi beðið A systur sína að passa Z á meðan hún færi á bíó, en það hafi A ekki viljað gera. Þess vegna hafi Z verið einn heima. Varnaraðili kvaðst hafa frétt á fimmtudegi að Z væri kominn til föður síns en hún hefði lagt af stað í utanförina seinni part þriðjudags. Þá hafi hún reynt tvisvar til þrisvar á dag að tala við Z eða B en sér hafa verið neitað um það. Síðar hafi hún fengið að tala við Z og hafi hann viljað vera á laugardagskvöldið fyrir norðan en samt hafi hann viljað koma heim. Sóknaraðili hafi sagst ætla að senda drenginn suður, en síðar hafi hann sagt að drengurinn kæmi ekki neitt. Þá hafi hún farið norður en ekki fengið að koma inn á heimili sóknaraðila.

Varnaraðili bað um aðför til þess að fá Z í umsjá sína. Taka átti aðfararbeiðnina fyrir í … 4. apríl s.l. Þann dag sótti varnaraðili Z í skólann fyrir norðan og fór með hann heim til sín. Aðfararbeiðnin var afturkölluð að svo búnu.

Eftir að Z kom suður segir varnaraðili honum hafa liðið mjög illa, hann hafi fengið martraðir og viljað hoppa niður af þriðju hæð í Kringlunni. Þetta tengdist draumum hans að hann yrði aðskilinn frá móður sinni. Drengurinn fengi nú sálfræðiaðstoð. Varnaraðili sagði það ekki vera óeðlilegt að Z hefði átt erfitt á þessum tíma en rétt áður hefði bróðir hans, B, flutt norður til föður síns. Kært væri á milli bræðranna þótt samkomulagið væri ekki alltaf gott. Stanslaus samkeppni væri á milli bræðranna um athygli og rífist þeir oft en þeim þætti mjög vænt hvor um annan. Z vonaði að B kæmi ekki aftur til hans enda þótt hann saknaði bróður síns.

Varnaraðili sagði að Z væri duglegur að leika sér og ekki væri óeðlilegt þótt stundum væri hann óhreinn. Hann ætti nóg af fötum og færi í hrein föt hvern morgun. Sóknaraðili sagði og Z vera duglegan að leika sér.

Í málinu hefur sóknaraðili lagt fram ýmis gögn frá Barnavernd Reykjavíkur. Samkvæmt skýrslu Barnaverndar Reykjavíkur, dags. 26. október 2003, hringdi sambýliskona sóknaraðila í bakvakt barnaverndarinnar hinn 24. október 2003 kl. 22.30 og sagði Z hafa hringt í sig. Hann væri einn heima hjá sér og mjög hræddur. Starfsmaður barnaverndarinnar fór á heimilið og sagði Z henni að hann væri einn heima, en systir sín væri úti og móðir sín að vinna. Skömmu síðar hafi móðirin komið og sagði Z hafa átt að fara og kaupa sér eitthvað að borða en hann kvaðst hafa gleymt því. Varnaraðili tjáði starfsmanninum að hún ætti við geðræn vandamál að stríða, hefði verið í sambandi við fjölskyldumiðstöðina og ætti pantaðan tíma í byrjun nóvember. Allt hafi verið á rúi og stúi í íbúðinni og hafi varnaraðili sagst eiga mjög erfitt með að halda henni snyrtilegri þótt hún fengi mikla hjálp frá börnum sínum. Fram kemur í skýrslunni að varnaraðila hafi verið tjáð að mál Z yrði kannað og eftir samvinnu hennar við það yrði leitað. Könnun þessi hófst 26. nóvember 2003 og var áætlað að henni lyki 26. febrúar á næsta ári. Áformað var að leita upplýsinga frá Z og móður hans, skóla hans, heilsugæslu og borgarhlutaskrifstofu.

Fram kemur í vottorði skólastjóra …, dags. 8. desember 2003, að líðan Z í skólanum virðist þokkaleg en hann sé gjarn á að gera hluti sem hann eigi ekki að gera. Hann sé gjarn á að hanga á skólalóðinni og þurfti oft að hafa afskipti af honum þar. Umhirða hans sé yfirleitt góð, hann sé yfirleitt þokkalegur til fara, en komi aldrei með íþróttaföt í skólann. Z mæti yfirleitt á réttum tíma í skólann og standi sæmilega að vígi námslega. Hann læri þó sjaldan heima og fái litla hjálp við heimanámið. Á því gefi hann þá skýringu að allir komi svo seint heim. Z eigi vini í skólanum en taki harkalega á þeim sem hann eigi í útistöðum við og geri oft eitthvað sem ekki sé viðeigandi. Skólinn hafi mjög lítil samskipti við móður sem mæti hvorki í foreldraviðtöl né hafi samband við kennara Z. Skólastjórinn segir að þau hafi haft áhyggjur af Z frá því hann hafi byrjað í skólanum fyrir rúmu ári. Nokkuð virðist skorta á það utanumhald sem börn þarfnist og þurfi hann á meiri á meiri stuðningi að halda heima fyrir til þess að takast á við námið og tilveruna alla.

Í vottorði læknis á heilsugæslunni í …, dags. 17. desember 2003, kemur fram að læknirinn hefur aldrei séð Z. Móðir hans hafi verið í viðtölum á göngudeild geðdeildar hjá lækninum frá því í nóvember 2002 og sé enn. Ekki hafi verið uppi áhyggjur af uppeldishæfni hennar.

Í niðurstöðu könnunar barnaverndarinnar sem dagsett er 23. febrúar 2004 er rakinn aðdragandi könnunarinnar að hluta til og vitnað til þess sem skráð var af barnavernd 26. október 2003. Þá segir að í könnuninni hafi verið farið á heimilið sem hafi verið snyrtilegt og aðstæður ágætar fyrir Z. Þá er vitnað í vottorð skólastjórans sem að framan er rakið. Sama dag er varnaraðila ritað bréf og tjáð það að könnuninni sé lokið og óskað eftir því að hún mæti til viðtals hjá barnavernd. Í framhaldi var gerð áætlun um meðferð samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og segir um markmið hennar eftirfarandi:

Gerð verði meðferðaráætlun til þriggja mánaða þar sem lögð verði áhersla á aðhald, eftirlit og stuðning með drengnum. Lögð verði áhersla á að samvinna verði með borgarhluta og stefnt að því að halda fund með borgarhluta, móður og BR þar sem móðir virðist tilbúin til samvinnu.

Endurmeta átti áætlunina í síðasta lagi í lok maí 2004. Hinn 29. júní 2004 er gerð bókun þar sem m.a. segir eftirfarandi:

Meðferðaráætlun er útrunnin og starfsmaður BR hefur fundað með móður og ráðgjafa bhl. II. Ekki talið tilefni til frekari barnaverndarafskipta miðað við fyrirliggjandi upplýsingar og lagt til að málinu verði lokað.

Niðurstaðan er sú að málinu var „lokað“ og varnaraðila sent bréf þar um hinn 30. júní.

Varnaraðili hefur lagt fram einkunnablað Z í samræmdum prófum í 4. bekk 2005 í …. Heildareinkunn hans í stærðfræði er 7,5 sem er talin góð frammistaða, en heildareinkunn í íslensku er 4,5 sem er talin slök frammistaða. Þá hefur einnig verið lagður fram vitnisburður skólans vorið 2005 um frammistöðu Z og er hún sögð ýmist góð eða mjög góð nema í skrift sem þurfi að bæta. Lesskilningur er sagður sæmilegur og skilningur á námsefni góður. Langoftast sýni Z tillitssemi, fari að tilmælum og sé fljótur að koma sér að verki. Oftast sinni hann heimanámi og vinni vel. Skólasókn verður að telja góða samkvæmt v-hk-þgf, þó voru nokkur veikindi hjá honum á haustönn.

Vitnisburður um Z á haustönn 2005 er á þá leið að frammistaða hans er talin góð eða mjög góð nema í lestri þar sem frammistaðan er talin sæmileg. Sagt er að hann sinni oftast heimanámi og langoftast sýni hann tillitssemi, fari að tilmælum, vinni vel og sé fljótur að koma sér að verki. Þá er tekið fram að Z hafi sýnt miklar framfarir í náminu um haustið. Um skólasókn er sagt að hann hafi einu sinni komið of seint og einu sinni fengið leyfi.

Sóknaraðili hefur lagt fram vottorð skólastjóra … dags. 3. apríl 2006. Þar kemur fram að Z sé nemandi í 4. bekk skólans. Hann sé ljúfur drengur og hegðun hans oftast ágæt. Hann hafi verið órólegur og átt nokkuð erfitt uppdráttar eftir að eldri bróðir han flutti til föður 1. mars sl. Í ljós hafi komið að honum hafi liðið illa eftir að bróðir hans flutti. Z sé ekki alltaf vel hirtur. Hann gangi lengi í sömu fötunum og sé oft óhreinn. Tannhirðu og tanneftirliti virðist ábótavant. Ekki hafi verið brugðist við ábendingu hjúkrunarfræðings skólans þar um. Z hafi ekki verið með skólatösku frá 1. mars og gefið þá skýringu að eldri bróðirinn hafi fengið töskuna sína þegar hann flutti til föður. Námsstaða Z sé sæmileg. Hann hafi burði til að standa sig vel en utanumhald og stuðning vanti við heimanám. Z mæti yfirleitt vel í skólann en hann hafi þó fjórum sinnum vantað í tónmennt í janúar og febrúar.

Varnaraðili sagði Z hafa gengið rosalega vel í skólanum og aldrei neitt amað að barninu. Hún kvaðst hafa farið í foreldraviðtal einu sinni á ári. B hafi tekið skólatösku Z með sér norður því að hann hafi ekki þorað að segja föður sínum að hann hefði týnt sinni tösku. Varnaraðili kvaðst ekkert mál hafa gert úr því en hún hafi ætlað að fá töskuna til baka. Á meðan hafi Z verið með sundpoka í stað skólatösku og hafi það aðeins verið í fimm daga. Z færi hins vegar í hrein föt á hverjum morgni en hann væri orðinn drulluskítugur þegar hann kæmi heim úr skólanum og þyrfti þá stundum að skipta um föt. Z ætti fjórar joggingbuxur og neitaði að fara í annað. Þess vegna gætu menn haldið að hann væri alltaf í sömu fötunum.

Varnaraðili hefur lagt fram vottorð tannlæknis dags. 27. apríl 2006. Þar segir að Z hafi komið til meðferðar hjá lækninum 12. janúar 2006. Fyrirhuguð hafi verið mánaðarleg meðferð. Febrúartími hafi verið afpantaður og Z hafi ekki komið í marsmánuði.

Varnaraðili hefur og lagt fram vottorð annars tannlæknis þar sem segir að Z hafi komið til læknisins með um árs millibili frá 2002 til 2005. Síðast hafi læknirinn séð hann í janúar 2005. Þá hafi drengurinn haft nokkrar tannskemmdir sem áætlað hafi verið að gera við. Fram að þeim tíma hafi drengurinn ekki þurft á tannviðgerðum að halda, heldur aðeins hreinsun og flúorlökkun.

Sóknaraðili hefur lagt fram bréf tannlæknis á …, dags. 29. mars 2006, þangað sem hann fór með Z til tannviðgerða. Í því kemur fram að skemmdir í tönnum eru umtalsverðar. Lýst er viðgerðum og sagt að Z þurfi að vera í reglulegu eftirliti hjá tannlækni. Þá hefur sóknaraðili og lagt fram reikninga fyrir þessum tannviðgerðum.

Varnaraðili kvaðst viðurkenna að tannhirða Z hefði ekki verið góð. Hún hefði aðeins einu sinni fengið bréf frá skólanum um tannhirðu Z. Þá hafi hún farið með drenginn til tannlæknis sem hafi gert við tennur. Varnaraðili kvaðst hafa farið með drenginn einu sinni á ári til tannlæknis. Ástæðan fyrir því að hún hafi ekki farið með drenginn í febrúar hafi verið sú að hún hafi verið skíthrædd við að fara en hún ætti mjög erfitt með að horfa upp á drenginn kveljast.

Í dómsmálinu um forræði B, bróður Z, var beðið um mat sálfræðings á aðstæðum aðila málsins og B, forsjárhæfni aðila, tengslum barnsins við aðila og systkinahóp og óskum barnsins. Álitsgerð sálfræðingsins er dags. 3.10.2005 og samandregin niðurstaða hans um forsjárhæfni aðila er eftirfarandi:

Að öllum þáttum samanlögðum í rannsókn á aðilum, þ.á m. á persónuleika, ytri aðstæðum, uppeldisháttum og framtíðarsýn í uppeldinu, þá má telja fullvíst að faðirinn hafi mun ríkari forsjárhæfni en móðirin. Hún á við langvarandi persónulegan vanda að etja og hana virðist skorta ákveðin uppeldistök á því að setja mörk í uppeldinu og bera fulla ábyrgð. Hún getur hins vegar gefið börnum sínum talsvert af sér félagslega og tilfinningalega.

Varnaraðili sagði að þau sóknaraðili hefðu byrjað sambúð þegar hún var 15 ára gömul og fyrsta barnið hefðu þau átt þegar hún var á 17. ári. Sóknaraðili hefði verið sjómaður og hún mikið ein með börnin. Sóknaraðili hefði beitt sig ofbeldi, en slíku hefði hún orðið fyrir í æsku. Sóknaraðili neitar að hafa beitt varnaraðila ofbeldi. Við sambúðarslitin segir varnaraðili málum hafa verið þannig háttað að öll börnin hafi búið hjá sér og Z og C hafi alla tíð búið hjá sér. Þegar sóknaraðili hafi búið í … hafi hann hann tekið börnin til sín aðra hvora helgi og einn mánuð á sumri og önnur hver jól og áramót. Þegar sóknaraðili hafi flutt norður hafi sóknaraðili tekið til sín börnin önnur hver jól og áramót, en að öðru leyti umgangist hann þau þegar hann komi suður.

Varnaraðili kvaðst vera þunglyndissjúklingur og haldin félagsfælni en væri á batavegi og væri allt önnur í dag en fyrir ári síðan. Hún væri í líkamsrækt og gengi mikið og væri á leiðnni í viðtöl hjá Hvítabandinu.

Varnaraðili kvaðst hafa búið í leiguíbúð á … frá því árið 2002 og Z hefði alltaf verið í …. Á heimilið hafi sambýlismaður hennar flutt í desember síðastliðnum og kostuðu þau saman heimilishaldið. Dóttir sín C byggi þarna líka. Samskipti Z og sambýlismannsins væru mjög góð.

Varnaraðili kvaðst vera öryrki og fá um kr. 180.000 greiddar á mánuði. Sambýlismaðurinn sem væri kokkur hefði rekið bar í …. en væri að hefja annan rekstur. Varnaraðili kvaðst hafa hjálpað til á barnum á kvöldin, 1-3 klukkustundir í senn og kæmi þá seint heim. Það breytti því ekki að hún vaknaði með Z á morgnana og kæmi honum í skólann.

Stefnandi kvaðst vera háttlaunaður bátsmaður á skipi og á síðasta ári hefði hann verið 5 mánuði á sjó en annars heima í landi. Veiðitúrarnir væru frá einni viku og upp í tvær. Oft væri hann 3-4 vikur samfleytt á sjó og síðan 4 vikur heima. Allan síðastliðinn janúarmánuð hefði hann verið á sjó, í febrúar hefði hann tekið heila viku í frí. Í mars hefði hann verið á sjó í eina og hálfa viku. Næstu tvo mánuði yrði hann tvær vikur á sjó samfellt og tæki síðan tveggja vikna frí. Í framhaldi af því yrði hann tvo mánuði heima. Sóknaraðili sagði að Z hefði verið til skiptis hjá foreldrum sínum á sumrum og hátíðum eins og í samkomulagi þeirra foreldra sé gert ráð fyrir, en að öðru leyti hefði hann umgengist hann þegar hann hafi komið suður. Z hafi alltaf getað komið til sín þegar hann hafi viljað sjálfur.

III

Af hálfu sóknaraðila er því haldið fram að það sé Z fyrir bestu að forsjá hans flytjist til föður, eða a.m.k. lögheimili hans, á meðan forsjármálið er rekið fyrir dómi. Þetta sýni gögn málsins en þar komi fram að tannhirða drengsins sé bágborin. Gögnin sýni og að staða hans í námi sé alvarleg eins og vottorð skólastjóra bæði frá því í desember 2003 og apríl 2006 beri með sér, en í slíkum vottorðum sé yfirleitt farið varlega í sakirnar. Sú meðferð sem ákveðin hafi verið af barnayfirvöldum hafi ekki borið árangur. Drengurinn sé ekki vel hirtur og utanumhald og stuðning í námi skorti. Ástandið hafi þannig verið óbreytt að þessu leyti síðustu árin. Varnaraðili komi seint heim frá vinnu sinni og sinni drengnum ekki með þeim hætti sem hann hafi þörf fyrir. Þá liggi fyrir óyggjandi álit sálfræðings um það að sóknaraðili hafi mun meiri forsjárhæfni en varnaraðili, enda þótt ekki sé talið að hún sé vanhæf til þess að fara með forsjána. Það sé ljóst af áliti sálfræðingsins að faðirinn muni veita drengnum þann stuðning og aðhald sem hann þarfnist. Þessi gögn séu svo sterk og afgerandi að annað sé óforsvaranlegt en að faðir fá forræðið þegar í stað. Skilyrði 35. gr. barnalaga til þess að ákveða föðurnum forsjána til bráðabirgða séu því öll til staðar.

Af hálfu varnaraðila er á það bent að í 35. gr. barnalaga sé dómara einungis veitt heimild til þess að breyta til bráðabirgða forsjá barns eftir því sem barni sé fyrir bestu. Mikið þurfi til að koma svo að réttlætanlegt sé að til þess ráðs sé gripið. Hér hagi svo til að Z hafi alltaf búið hjá móður sinni og séu tengsl hans við móðurina miklu nánari en við föðurinn. Eftir að faðirinn hafi flutt norður hafi samvistir drengsins við föður verið tilviljanakenndar og farið eftir óskum föðurins. Hins vegar hafi móðirin alltaf verið til taks fyrir drenginn. Ekkert hafi komið fram um það að móðirin sé vanhæf til þess að fara með forsjána heldur telji sálfræðingur hana hæfa til þess. Vottorð frá skólum sýni að staða drengsins í námi sé í flestu góð og einkunnir hans á samræmdum prófum 2005 séu yfir meðaltali og vitnisburður góður eða mjög góður. Sama komi fram í vitnisburði fyrir haustönn 2005 og jafnframt það að drengurinn hafi sýnt miklar framfarir í námi það haust og sinni oftast heimanámi sínu. Varnaraðili hafi reynt að styðja drenginn eftir föngum og hafi fullan vilja á því.

Vottorð frá tannlækni sýni að ekki hafi verið þörf á tannviðgerðum fyrr en í janúar 2005, sem að vísu hafi ekki farið fram. Hins vegar hafi drengurinn farið til tannlæknis í ársbyrjun 2006 og staðið hafi til að gera við tennur hans.

Þótt tannhirðan hafi mátt vera betri þá geti það engan veginn átt að leiða til þess að forsjáin eigi að flytjast til föður og það sé rangt sem haldið sé fram af sóknaraðila að staða drengsins sé slæm í námi. Það geti því engan veginn stutt það að forsjáin eigi að flytjast til föður.

Varnaraðili sé með öruggt húsnæði og hafi drengurinn sérherbergi. Sambýlismaður hennar styðji hana við heimilishaldið og samskipti hans og drengsins séu góð. Þannig séu engar forsendur fyrir því að flytja forsjá eða lögheimili drengsins til föður.

IV

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. barnalaga nr. 76/2003 hefur dómari heimild til þess að úrskurða til bráðabirgða eftir kröfu aðila hvernig fara skuli með forsjá barns eftir því sem barninu er fyrir bestu. Sú ákvörðun nær einungis til tímans frá því að úrskurður um bráðbirgðaforsjá gengur þar til dómur í forsjármáli liggur fyrir.

Í könnun Barnaverndar Reykjavíkur frá 23. febrúar 2004 kemur fram að aðstæður Z heima fyrir séu ágætar og ekkert er komið fram í málinu sem bendir til þess að þar hafi orðið breyting á. Einkunnir Z og vitnisburður skóla um nám hans bera það með sér að staða í námi er alls ekki slæm, þótt hún sé misjöfn, og verður ekki betur séð en í heild sinni megi telja hana vel viðunandi. Að vísu kemur fram í vottorði skólastjóra, dags. 8. desember 2003, að nokkuð virðist skorta á það „utanumhald“ sem börn þarfnist og þurfi Z meiri stuðning heima fyrir til þess að takast á við námið og tilveruna alla. Í vottorði sama skólastjóra, dags. 3. apríl 2006, er tekið til orða með svipuðum hætti og sagt að „utanumhald“ og stuðning skorti við heimanám. Hins vegar er það svo að í vitnisburði umsjónarkennara um nám á haustönn 2005 segir að Z sinni oftast heimanámi, sýni tillitssemi, fari að tilmælum, vinni vel og sé fljótur að koma sér að verki. Hann hafi sýnt miklar framfarir í námi þá um haustið. Vera kann að eitthvað skorti á að Z sé sýnt nægilegt „utanumhald“ heima fyrir eins og skólastjórinn telur, en vitnisburður umsjónarkennarans bendir þó tæplega til þess. Með framanritað í huga, og það sem fyrr er rakið í dóminum, þykja aðstæður Z á heimili, aðbúnaður hans að öðru leyti og staða hans í námi og í skóla ekki sýna að honum sé það fyrir bestu að gerð verði sú breyting á högum hans sem sóknaraðili krefst að gerð verði á meðan forsjármálið er rekið fyrir dómi.

Það er rétt að varnaraðili sinnti ekki tannhirðu barnsins eins og vera skyldi. Sóknaraðili hefur látið ráða bót á því, a.m.k. að einhverju leyti. Þessi vanræksla varnaraðila þykir ekki leiða til þess að líta verði svo á að Z sé það fyrir bestu að forsjáin flytjist til sóknaraðila.

Samkvæmt álitsgerð sálfræðings frá 3. október 2005 er sagt að telja megi fullvíst að forsjárhæfni sóknaraðila sé mun ríkari en forsjárhæfni varnaraðila, en sú niðurstaða leiðir engu að síður til þess að varnaraðili er talin hæf til að fara með forsjá barns. Þessi munur á forsjárhæfni hlýtur óhjákvæmilega að koma til skoðunar í forsjármálinu sjálfu en hann þykir ekki leiða sjálfkrafa til þess að Z sé það nú fyrir bestu að forsjáin flytjist til föður hvað sem síðar kann að verða.

Niðurstaða dómsins er því sú að eins og atvik liggja fyrir í þessu máli og að framan er lýst þykja þau engan veginn gefa nægilega vísbendingu um að það sé Z fyrir bestu að breyta til bráðabirgða forræði hans frá því sem það nú er þar til dómur gengur í forræðismálinu sem höfðað hefur verið. Þykir rétt að forræðið haldist óbreytt. Verður af þessum sökum kröfum sóknaraðila hafnað og tekin til greina varakrafa varnaraðila.

Að kröfu aðila málsins verður málskostnaðarákvörðun látin bíða dóms í forsjármálinu.

F-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð.

Kröfum sóknaraðila er hafnað. Tekin er til greina varakrafa varnaraðila um að forsjá Z, meðlagsgreiðslur með honum og umgengni sóknaraðila við hann verði áfram með þeim hætti sem aðilar málsins ákváðu í dómsátt sem gerð var þeirra á milli 2. febrúar 2000 og í lögskilnaðarleyfi þeirra sem gefið var út 3. maí s.á. þar til dómur gengur í forsjármáli aðila nr. E-1957/2006.