E-921/2015

Mál þetta, sem var þingfest 16. september 2015, var höfðað af Tryggingamiðstöðinni hf., kt. 000000-0000, Síðumúla 24, Reykjavík, með birtingu stefnu 24. ágúst 2015 gegn Eftirliti og nýsköpun ehf., kt. 000000-0000, Brekkugötu 14, Hafnarfirði, fyrirsvarsmaður G-kk-nf Á-kk-nf, kt. 000000-0000, Brekkugötu 14, Hafnarfirði, og H-kvk-þgf S-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Brekkugötu 14, Hafnarfirði.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.374.044 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. júlí 2008 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, samtals að upphæð 1.501.198 krónur, þannig: Þann 8. desember 2008 65.000 krónur, þann 27. janúar 2009 200.000 krónur, þann 4. mars 2009 150.000 krónur, þann 18. mars 2009 150.000 krónur og 5. desember 2012 936.198 krónur. Einnig gerir stefnandi þá kröfu að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða honum málskostnað ásamt virðisaukaskatti.

Stefndu gera í fyrsta lagi þá dómkröfu að málinu verði vísað frá dómi. Til vara gera þau þá dómkröfu að þau verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Að auki krefjast stefndu málskostnaðar úr hendi stefnanda ásamt virðisaukaskatti.

Undir rekstri málsins var stefndi Eftirlit og Nýsköpun ehf. úrskurðað gjaldþrota og var L-kk-nf B-kk-nf hrl. skipaður skiptastjóri. Lét hann málið til sín taka. Fyrirhugaðri aðalmeðferð, sem fara átti fram þann 16. desember sl., var frestað þar sem stefnda H-kvk-nf krafðist þess að dómari viki sæti vegna vanhæfis. Gekk úrskurður um þann ágreining 17. desember 2015, þar sem kröfu stefndu var hafnað. Var sú niðurstaða staðfest í Hæstarétti Íslands þann 12. janúar sl. Var ný aðalmeðferð ákveðin 18. febrúar sl. í fyrirtöku þann 22. janúar sl. Degi fyrir ætlaða aðalmeðferð boðaði stefnda H-kvk-nf veikindi. Var fyrirtaka þann 22. febrúar sl. og aðalmeðferð ákveðin 22. mars sl. en þá tók B-kk-nf J-kk-nf hrl. við málinu af stefndu H-kvk-þgf. Var málið dómtekið að munnlegum málflutningi loknum.

Málavextir.

Samkvæmt gögnum málsins gaf Galtagil ehf., kt. 000000-0000, út skuldabréf þann 9. desember 2005 til handa Tryggingamiðstöðinni hf., að fjárhæð 3.637.770 krónur. Var skuldabréfið tryggt með 1. veðrétti í bifreiðinni OZ656, BMW X-línu árgerð 2002. Átti samkvæmt skuldabréfinu að greiða það á sjötíu og tveimur mánuðum með mánaðarlegum gjalddaga 6. hvers mánaðar en fyrsti gjalddagi var 6. febrúar 2006. Var bréfið bundið neysluvísitölu og bar breytilega vexti, þá 6%. E-kk-nf H-kk-nf, kt. 09017-7449, tók á sig sjálfskuldarábyrgð en stefnda H-kvk-nf undirritaði skuldabréfið sem veðþoli. Þann 15. desember 2015 var gerður kaupsamningur um bifreiðina OZ656. Var seljandi Galtagil ehf. og kaupandi H-kvk-nf S-kvk-nf. Umsamið kaupverð var 4.650.000 krónur, yfirtekið lán að fjárhæð 3.645.000 krónur og greitt við undirritun 1.000.000 króna. Þann sama dag var undirrituð yfirlýsing vegna breyttra skilmála á skuldabréfinu. Var nýr skuldari kominn að bréfinu, EON arkitektar ehf., kt. 000000-0000, Brautarholti 1, Reykjavík, síðar Eftirlit og nýsköpun ehf., og nýr sjálfskuldarábyrgðarmaður, H-kvk-nf S-kvk-nf. Að öðru leyti var skuldabréfið og skilmálar þess óbreyttir. Í línu þar sem nýr greiðandi átti að rita nafn sitt er handritað EON arkitektar ehf. og kennitala félagsins. Stefnda H-kvk-nf undirritar yfirlýsinguna sem sjálfskuldarábyrgðaraðili í línu þar fyrir neðan. Þá er undirritun fyrir hönd Tryggingamiðstöðvarinnar og tveir vitundarvottar. Var skuldabréfið fært til þinglýsingar 16. desember 2005 en innfært í þinglýsingabækur 18. júlí 2006. Ekkert liggur í gögnum málsins um það af hvaða völdum skuldabréfið var ekki innfært í þinglýsingabók fyrr en rúmu hálfu ári eftir að sýslumaður móttók það til þinglýsingar utan að sú skýring var gefin að undirritun forsvarsmanna aðalskuldara hafi vantað. Var greitt af skuldabréfinu frá fyrsta gjalddaga allt til 6. júlí 2008 er greiðslufall varð. Skuldabréfið fór fyrst í vanskil í ágúst 2006. Var skuldabréfinu komið í skil 10. október 2006. Í júlí 2008 voru aftur orðin vanskil á skuldabréfinu og var skuldabréfið sent til lögfræðings til innheimtu. Innheimtubréf voru send 13. október 2008 á bæði stefndu. Greiðsluáskorun var birt báðum stefndu 4. nóvember 2008. Fjórum sinnum eftir það var greitt af skuldabréfinu eða þann 8. desember 2008, 27. janúar, 4. mars og 18. mars 2009. Var nauðungarsölu krafist á bifreiðinni, fyrst 11. janúar 2009, næst 18. janúar 2010 og síðan 13. janúar 2011 til lúkningar skuldinni en stefndu neituðu ávallt að afhenda bifreiðina og fannst hún ekki. Þegar ekki tókst að finna bifreiðina var óskað aðfarar hjá stefndu H-kvk-þgf á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar hennar samkvæmt skuldabréfinu. Var þeirri aðför mótmælt og gekk úrskurður í þeim ágreiningi fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur í málinu Y-6/2010 þar sem niðurstaðan var að skuldskeytingarskjalið þótti ekki veita gerðarbeiðanda skýra heimild til beinnar aðfarar gagnvart stefndu H-kvk-þgf. Stefnandi fékk að lokum vörslur bifreiðarinnar með atbeina dómstóla. Ákvarðaði sýslumaður að nauðungarsala á bifreiðinni væri lögmæt. Fóru stefndu með þann ágreining fyrir dómstóla og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu með dómi þann 17. september 2012 í máli nr. 502/2012. Var bifreiðin seld nauðungarsölu 24. nóvember 2012 fyrir 1.000.000 króna og greiddust 936.198 krónur af söluandvirðinu þann 5. desember 2012 inn á kröfu stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu sína á því skuldabréfi sem greint er frá að framan. Skilmálabreyting hafi orðið á bréfinu 15. desember 2005 þar sem nýr skuldari varð Eftirlit og nýsköpun ehf., áður EON arkitektar ehf., og nýr sjálfskuldarábyrgðaraðili varð stefnda H-kvk-nf. Skuldabréfið hafi farið í vanskil 6. júlí 2008 og hafi skuldabréfið í kjölfar þess verið gjaldfellt. Hafi eftirstöðvar þá verið 2.374.044 krónur. Inn á skuldina hafi stefndu greitt þann 8. desember 2008 65.000 krónur, þann 27. janúar 2009 200.000 krónur, þann 4. mars 2009 150.000 krónur og 18. mars 2009 150.000 krónur. Að auki hafi greiðst inn á skuldina uppboðsandvirði bifreiðarinnar OZ656 þann 5. desember 2012, 936.198 krónur. Sá ágalli sé á undirritun nýs skuldara á bréfinu að aðeins hafi verið handritað nafn skuldara á bréfið en tveir stjórnarmenn, sem áskilið var á þeim tíma að skuldbyndu félagið, hafi ekki ritað undir nafn félagsins, einungis annar stjórnarmaðurinn, stefnda H-kvk-nf, sem undirritaði nafn sitt í línu fyrir neðan sem sjálfskuldarábyrgðaraðili. Stefnandi byggir kröfu sína á því að hið stefnda félag hafi, með því að greiða athugasemdalaust af skuldabréfinu um margra ára skeið, viðurkennt í verki að vera réttur skuldari að skuldabréfinu og því sé félagið greiðsluskylt vegna eftirstöðva bréfsins. Þá byggir stefnandi kröfu sína á hendur stefndu H-kvk-þgf á sjálfskuldarábyrgð hennar með undirskrift sinni á skilmálabreytinguna 15. desember 2005. Þá hafi stefndu haft afnot af þeirri bifreið er keypt var fyrir andvirði skuldabréfsins frá 15. desember 2005, allt þar til hún var seld nauðungarsölu 24. nóvember 2012. Hafi stefnda H-kvk-nf verið eigandi bifreiðarinnar frá 15. desember 2005 til 1. september 2008 en þá hafi bifreiðin verið færð yfir á nafn Mardranga ehf., félags í eigu eiginmanns stefndu, G-kk-ef Á-kk-ef, en stefnda H-kvk-nf hafi einnig setið í stjórn þess félags.

Stefnandi byggir stefnukröfu sína á 17. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá byggir stefnandi kröfu sína um vexti á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfuna um málskostnað byggir stefnandi á 130. gr. laga nr. 91/1991 og um virðisaukaskatt á lögum nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda Eftirlits og nýsköpunar ehf.

Stefndi Eftirlit og nýsköpun ehf. krefst þess aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi. Til vara krefst stefndi þess að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda auk þess sem krafist er málskostnaðar auk virðisaukaskatts.

Stefndi mótmælir málavaxtalýsingu stefnanda að svo miklu leyti sem lýsingin fer í bága við lýsingu stefnda sjálfs.

Stefndi byggir kröfur sínar í fyrsta lagi á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Ekkert samningssamband sé á milli stefnda og stefnanda. Þá byggir stefndi á því að krafan hafi verið dæmd að efni til áður og verði ekki borin undir hliðsettan dómstól framar og því beri að vísa málinu frá dómi. Vísar stefndi til máls nr. Y-6/2010 hjá Héraðsdómi Reykjavíkur kröfu sinni til stuðnings. Þá hafi skuldskeytingarinnar ekki verið getið á frumriti skuldabréfsins og skjalinu ekki þinglýst. Byggir stefndi á 116. gr. laga nr. 91/1991 máli sínu til stuðnings.

Stefndi byggir á því að skuldaskjal það sem stefnandi byggi rétt sinn á sé ekki skuldbindandi fyrir stefnda þar sem undirritun fyrir hans hönd skorti á umrætt skuldabréf auk þess sem undirritun stefnda vanti á skuldskeytingarskjalið. Þá skorti samþykki upphaflegs skuldara á skuldskeytingarskjalið, Galtagils ehf. Meintum rétti stefnanda hafi verið ætlað að tryggja skuld Galtagils við stefnanda sem aldrei hafi stofnast til með lögformlegum hætti og stefnandi hafi vitað eða mátt vita að hefði ekki stofnast á milli þeirra með lögformlegum hætti, enda hafi stefnandi sýnt fullkomið tómlæti í málinu varðandi innheimtu, löginnheimtu og kröfulýsingu gagnvart Galtagili ehf., þegar félagið hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta, svo og gagnvart sjálfskuldarábyrgðaraðilanum E-kk-þgf H-kk-þgf en félagið hafi orðið gjaldþrota 20. desember 2007.

Stefndi byggir á því að þinglýsing skuldabréfsins hafi ekki farið fram fyrr en 18. júlí 2006 og af því megi vera ljóst að hafi útborgun lánsins frá stefnanda til Galtagils ehf. átt sér stað hafi sú útborgun farið fram áður en skuldaskjalinu var þinglýst eða eftir að sýslumaður hafi hafnað þinglýsingu skjalsins og vísað því frá vegna skorts á undirritun útgefanda og skráðs eiganda veðandlagsins. Hvorutveggja sé til þess fallið að setja réttindi og verðmæti samkvæmt almennum reglum sem um viðskiptabréf gilda í uppnám. Stefndi hafi ekki þegið lánafyrirgreiðslu af neinu tagi frá stefnanda. Engin útborgun fjármuna frá stefnanda til stefnda hafi átt sér stað á grundvelli skuldabréfs útgefnu 9. desember 2005. Stefndi hafi verið grandlaus viðsemjandi Galtagils þegar uppgjör stefnda og Galtagils hafi verið handsalað og afhending síðarnefnda á bifreiðinni OZ-656, sem gagngjald fyrir vinnu og þjónustu fyrrnefnda, hafi farið fram í byrjun desembermánaðar 2005. Á þeim tíma hafi engin veðbönd hvílt á bifreiðinni. Stefnandi hafi síðan hafist handa við innheimtu skuldabréfsins á hendur báðum stefndu sem ætíð hafi mótmælt framgöngu stefnanda og á þeim forsendum að þau hafi aldrei tekið á sig skuldbindingar gagnvart stefnanda.

Stefndi byggir á því að þinglýsing skuldabréfsins hafi verið forsenda þess að skuldabréfið yrði greitt út til Galtagils. Hafi stefnandi verið búinn að ráðstafa andvirði bréfsins til útgefanda þess, Galtagils, þegar höfnun þinglýsingarinnar kemur fram í desember 2005, verði að telja að stefnandi beri hallann af ráðstöfun á andvirði skuldabréfsins sjálfur. Hafi stefnandi ráðstafað andvirði bréfsins eftir að sýslumaður hafnaði þinglýsingu á því sé það fullkomið skeytingarleysi stefnanda sem hann verði að bera hallann af. Stefnandi sé fjármála- og tryggingafyrirtæki sem hafi á að skipa fjölda sérfræðinga sem sjái um gerð slíkra samninga. Umrætt skuldabréf og skuldskeytingin séu samin af lögmönnum stefnanda og yfirfarin af þeim.

Gera verði þá kröfu til stefnanda að ráðstöfun fjármuna í því sambandi grundvallist á formföstu verklagi og að stefnandi verði að bera hallann af því þegar það misfarist í höndum stefnanda sjálfs. Í slíkum tilfellum geti fjármálafyrirtækið ekki snúið sér að óviðkomandi aðila og reynt að blekkja þann sama aðila til yfirtöku skuldar, og þegar það gangi ekki eftir þvingað sama aðila til greiðslu skuldarinnar á forsendum sem stefnandi vissi eða mátti vita að ættu ekki við rök að styðjast og væru ekki í samræmi við lög. Í því sambandi vísar stefndi til 32., 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Þegar ljóst hafi verið að skuldabréfinu yrði ekki þinglýst hafi tilraunir stefnanda hafist til að fá stefnda til að yfirtaka umrætt skuldabréf, samanber skjal um skuldskeytingu þann 15. desember 2005.

Stefndi byggir á því að krafa stefnanda sé fyrnd. Verði ekki fallist á fyrri málsástæður stefnda vísar stefndi til almennra reglna kröfuréttarins um fyrningu og vísar til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Vísar stefndi m.a. til þess að niðurstaða Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. Y-6/2010 varðandi bæði stefndu byggist á því að stefndi sé ekki skuldbundinn gagnvart stefnanda þar sem undirritun félagsins skorti.

Málsástæður og lagarök stefndu H-kvk-ef S-kvk-ef.

Stefnda H-kvk-nf gerir í fyrsta lagi kröfu um að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst hún málskostnaðar auk virðisaukaskatts á dæmdan málskostnað.

Stefnda byggir í fyrsta lagi á aðildarskorti og vísar til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Kveður hún ekkert samningssamband vera á milli hennar og stefnanda.

Í öðru lagi byggir stefnda á því að áður hafi verið dæmt að efni til um kröfuna og verði hún því ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól og skuli því vísa máli þessu frá dómi og vísar stefnda til máls nr. Y-6/2010 frá Héraðsdómi Reykjavíkur.

Stefnda byggir á því að það skuldabréf sem stefnandi byggi kröfu sína á sé ekki skuldbindandi fyrir stefndu þar sem undirritun fyrir hönd stefnda sem lántaka eða ábyrgðarmanns skorti á umrætt skuldabréf. Undirritun stefndu á skuldskeytingarskjalið sé ekki skuldbindandi fyrir hana þar sem undirritun aðalskuldara skorti. Skuldabréfið sé eingöngu skuldbindandi fyrir útgefanda bréfsins, Galtagil ehf. Aldrei hafi stofnast til skuldarinnar á lögformlegan hátt. Þá hafi stefnandi sýnt af sér tómlæti hvað varði innheimtu og kröfulýsingu gagnvart Galtagili ehf., þegar félagið hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta, svo og gagnvart sjálfskuldarábyrgðaraðila E-kk-þgf H-kk-þgf. Þá hafi skuldskeytingarinnar ekki verið getið á frumriti skuldabréfsins eins og áskilið hafi verið af hálfu stefnanda við gerð skuldskeytingarinnar. Skuldskeytingarskjalinu hafi heldur ekki verið þinglýst.

Stefnda byggir einnig á því að hún hafi aldrei notið lánafyrirgreiðslu frá stefnanda og engin útborgun fjármuna hafi farið frá stefnanda til stefndu á grundvelli skuldabréfs Galtagils ehf. Eftirlit og nýsköpun ehf. hafi verið grandlaus viðsemjandi Galtagils ehf., er uppgjör félagsins og Galtagils hafi verið handsalað og afhending síðarnefnda á bifreiðinni OZ-656, sem gagngjald fyrir vinnu og þjónustu, hafi farið fram í byrjun desembermánaðar 2005. Engi veðbönd hafi þá hvílt á bifreiðinni. Þá hafi stefnandi, í stað þess að krefja Galtagil ehf. og E-kk-þf H-kk-þf um úrbætur, hafist handa við að krefja stefndu um greiðslur. Stefndu hafi ítrekað mótmælt innheimtuaðgerðum stefnanda á árinu 2006. Þá beri stefnandi hallann af því að hafa ráðstafað lánsfénu til Galtagils ehf. áður en þinglýsing fór fram á skuldabréfinu. Stefnandi sé fjármálafyrirtæki og hafi á að skipa fjölda sérfræðinga á sviði lögfræði og viðskipta og gera verði kröfur til hans um að skjalagerð tengd starfsemi hans sé samkvæmt lögum. Stefnandi hafi reynt að blekkja stefndu til að yfirtaka skuldina og í framhaldi blekkt þau til að greiða af skuldabréfinu.

Til vara byggir stefnda á því að krafan sé fyrnd og vísar til almennra reglna kröfuréttar um fyrningu kröfuréttinda og laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Málskostnaðarkröfu sína byggir stefnda á XXI. kafla og 130. gr. laga nr. 91/1991 og álag á málskostnað byggist á 2. mgr. 131. gr. sömu laga.

Skýrslur fyrir dómi.

Vitnið A, kvað fyrir dóminum að forsvarsmenn EON arkitekta ehf. hafi óskað eftir skuldskeytingu á skuldabréfinu. Skjalið hafi verið samið af stefnanda en undirritun skuldara og ábyrgðarmanns hafi ekki farið fram í viðurvist vitnisins. Vitnið kvaðst aldrei hafa séð dskj. 28 og 29, bréf stefndu sem dagsett eru á árinu 2006 um fyrirvara á greiðslu, fyrr en undir rekstri þessa máls. Þá kvað vitnið ekki vera venju að skrá skuldskeytingu á frumrit skuldabréfa, það væri eingöngu gert ef breyting yrði á veðandlagi. Vitnið kvað stefndu ekki hafa gert athugasemd við undirritun aðalskuldara á skuldskeytinguna fyrr en krafist var aðfarar á grundvelli skuldabréfsins á árinu 2010.

Vitnið B lýsti því fyrir dóminum að það hafi séð um innheimtu á skuldabréfinu fyrir hönd stefnanda á sínum tíma. Vitnið kvaðst aldrei hafa séð dskj. 28 og 29, sem dagsett eru á árinu 2006, fyrr en þau voru borin undir vitnið við aðalmeðferð málsins. Tölvupóstur frá vitninu til stefndu 6. október 2010 var borinn undir vitnið þar sem lagt var til að við sölu og afhendingu á bifreiðinni yrði krafan felld niður. Kvað vitnið að bifreiðin hafi ekki verið afhent eins og áskilið var fyrir niðurfellingunni. Bifreiðin hafi ekki fengist afhent fyrr en eftir dómsmál og við nauðungarsölu á árinu 2012 og því hafi forsenda fyrir umræddu loforði löngu verið brostin, enda hafi stefnda ekki gengið að því á árinu 2010. Vitnið kvaðst ekki hafa séð skort á undirritun EON arkitekta ehf. eða fengið vitneskju um skortinn fyrr en aðfararmálið var rekið fyrir dómstólum á árinu 2010. Þá kvað vitnið að stefnda H-kvk-nf hafi fengið innheimtubréf og kröfubréf í kjölfar aðfararbeiðninnar, svo sem vegna nauðungarsölunnar á bifreiðinni, á árunum þar á eftir en hún hafi verið þinglýstur eigandi bifreiðarinnar. Bifreiðin hafi síðan fengist afhent af hálfu skiptastjóra þb. Mardranga ehf., sem þá hafi verið orðið eigandi bifreiðarinnar

Niðurstöður.

Ekki er tölulegur ágreiningur í máli þessu.

Við aðalmeðferð málsins kröfðust bæði stefndu þess að málinu yrði vísað frá dómi ex officio þar sem málið væri höfðað á grundvelli 17. kafla laga nr. 91/1991 en í 10. tl. í meginefni skuldabréfsins sem um sé deilt segi að mál út af skuld þessari, veðsetningu eða ábyrgð megi reka fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur skv. ákvæðum 17. kafla laga nr. 91/1991.

Í 10. tl. skuldabréfsins felst heimild til að víkja frá meginreglu einkamálalaga um að höfða beri mál á heimilisvarnarþingi. Er um heimildarákvæði að ræða sem stefnandi er ekki bundinn af. Verður þessari málsástæðu stefndu því hafnað. Bæði stefndu áttu lögheimili að Brekkugötu 14, Hafnarfirði, er málið var höfðað og er þeim því réttilega stefnt á heimilisvarnarþingi.

Stefndu krefjast bæði þess að málinu verði vísað frá dómi þar sem áður hafi verið dæmt um efni þess og vísa til úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. Y-6/2010. Í þeim úrskurði var einungis tekist á um það hvort fjárnámsbeiðandi hafi haft nægilega skýra aðfararheimild á grundvelli umþrætts skuldabréfs skv. 7. tl. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför nr. 90/1989 en í skuldabréfinu er ákvæði þess efnis að aðför megi gera til fullnustu skv. skuldabréfinu án undangengins dóms eða réttarsáttar. Var niðurstaðan í því máli sú að þar sem undirritanir stjórnarmanna nýs skuldara, EON arkitekta ehf., vantaði þótti skuldskeytingarskjalið, þannig undirritað, ekki þykja veita sóknaraðila skýra heimild til aðfarar gagnvart EON arkitektum ehf. Af sömu ástæðu þótti sóknaraðili ekki heldur hafa með skuldabréfinu og skuldskeytingunni skýra aðfararheimild gagnvart stefndu H-kvk-þgf. Ekki var dæmt um efni eða skuldbindingargildi undirskrifta eða hvaða áhrif það hefði að þá hafði verið greitt af skuldabréfinu í tuttugu og átta skipti. Það mál sem er til úrlausnar hér snýr hins vegar að því hvort stefndu EON arkitektar ehf., nú Eftirlit og nýsköpun ehf., og H-kvk-nf S-kvk-nf séu bundin af undirskriftum sínum og efni skjalsins að öðru leyti. Verður þessari málsástæðu stefndu því hafnað.

Þá byggja stefndu einnig á því að þar sem skuldabréfið hafi ekki reynst skýr aðfararheimild skv. 9. tl. skuldabréfsins verði mál þetta ekki rekið á grundvelli 17. kafla einkamálalaga. Ekki er tekið undir það með stefndu að þótt innheimtuúrræði þau sem skuldabréfið heimilar eiganda þess séu ekki virk útiloki að dómsmál sé rekið samkvæmt 17. kafla laganna. Er þeirri málsástæðu einnig hafnað.

Stefndu byggja einnig á því að stefnandi hafi gefið skuldbindandi loforð um að fella eftirstöðvar skuldarinnar niður eftir að bifreiðin hafi verið afhent stefnanda og því sé engin skuld til staðar. Gegn mótmælum stefnanda, vitnisburði vitnisins B og texta tölvupóstsins um það loforð, er ljóst að það loforð var gefið þann 6. október 2010 og átti að efna innan þriggja daga. Það var ekki gert af hálfu stefndu og er þessari málsástæðu hafnað.

Stefnandi byggir á því að þrátt fyrir skort á undirritun á skuldskeytinguna hafi aðalskuldari samþykkt breytinguna með því að greiða af skuldabréfinu án athugasemda í langan tíma auk þess að koma skuldabréfinu í skil eftir viðvarandi vanskil á fyrri stigum.

Í 118. gr. einkamálalaga segir að stefndi geti aðeins haft uppi eftirtaldar varnir um efni máls: Að mál sé höfðað af röngum aðila eða því sé ranglega beint að stefnda. Að aðila hafi skort hæfi að lögum til að taka á sig skuldbindinguna og að undirskrift á skjali sé fölsuð eða efni skjals sé falsað. Auk þess má stefndi koma að vörnum ef hann á ekki að sanna þær staðhæfingar sem varnirnar byggjast á eða unnt er að sanna staðhæfingarnar með skjölum sem hann leggur þegar fram. Þá segir í 119. gr. laganna að ef stefnandi samþykki megi stefndi koma að frekari vörnum en getið sé í 118. gr. laganna. Stefnandi ítrekaði í málflutningi sínum að málið væri rekið samkvæmt 17. kafla laganna og mótmælti að aðrar varnir kæmust að en 118. gr. heimilaði. Þá segir í 2. mgr. 119. gr. laganna að fari stefndi á mis við að koma vörnum að í máli vegna ákvæða 118. gr. þá geti hann höfðað mál gegn stefnanda eftir almennum reglum til heimtu skaðabóta.

Mál þetta snýst um skuldabréf sem gefið var út þann 9. desember 2005 af Galtagili ehf. til stefnanda eins og rakið er að framan. Nokkrum dögum eftir útgáfu og undirritun skuldabréfsins var útbúin yfirlýsing vegna breyttra skilmála skuldabréfsins þar sem nýr skuldari tók við greiðslum skuldabréfsins og skuldinni. Var það stefndi EON arkitektar ehf. Eingöngu nafn félagsins var handritað á yfirlýsinguna en ekki staðfest af neinum stjórnarmanni en samkvæmt samþykktum félagsins þurfti undirritun tveggja stjórnarmanna til að skuldbinda félagið. Svo var ekki gert. Hins vegar ritaði stefnda H-kvk-nf undir skuldabréfið sem sjálfskuldarábyrgðaraðili en hún ritaði einnig nafn félagsins sem skuldara. Þá var stefnda H-kvk-nf sjálf í stjórn stefnda EON arkitekta ehf. þegar skuldskeytingin var undirrituð. Eiginmaður hennar, G-kk-nf Á-kk-nf, sat einnig í stjórn félagsins. Þá liggur fyrir að stefnda H-kvk-nf var skráður eigandi bifreiðarinnar og verður að telja að meðstjórnandi hennar í félaginu og eiginmaður hafi haft vitneskju um skuldbindingu félagsins og geti ekki borið fyrir sig núna að honum hafi verið ókunnugt um skuldbindingu félagsins og sé hann því ekki skuldbundinn af undirritun annars stjórnarmannsins.

Stefndi þb. Eftirlits og nýsköpunar ehf. byggir sýknukröfu sína á aðildarskorti þar sem félagið hafi aldrei undirritað skuldabréfið samkvæmt ákvæðum félagasamþykkta félagsins en tvo stjórnarmenn þurfti til að skuldbinda félagið. Fyrir dóminum kom fram að stefndu hafi á sínum tíma fengið skuldskeytingarskjalið afhent hjá stefnanda til undirritunar og afhent það stefnanda með þeirri undirritun sem greint hefur verið frá. Þá hafa stefndu haldið því fram að þvinga hafi átt félagið til að laga undirskrift fyrir hönd félagsins en vitnið A kvaðst ekki hafa vitað um þann vankanta á bréfinu fyrr en aðfararmál var höfðað á árinu 2010. Verður því fullyrðing stefndu um þetta atriði metin svo að þeim hafi alla tíð verið kunnugt um þennan ágalla. Í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 458/2013, sem kveðinn var upp 5. desember 2013, var það talið sannað að EON arkitektar ehf. hafi frá 30. ágúst 2006 til 18. mars 2009 greitt afborganir og vanskil af skuldabréfinu. Hafi greiðslur verið inntar af hendi til stefnanda þessa máls. Ofangreint mál höfðaði stefnda H-kvk-nf til endurgreiðslu á þeim fjármunum sem greiddir höfðu verið af þessu sama skuldabréfi til stefnanda. Var TM sýknað í því máli af kröfum stefndu H-kvk-ef. Með vísan til þessa er komin fram lögfull sönnun þess að EON arkitektar ehf., hafi verið formlegur skuldari skuldabréfsins samkvæmt skuldskeytingarskjalinu.

Umrætt skuldabréf var upphaflega að nafnvirði 3.637.770 krónur. Inn á skuldabréfið hafa verið greiddar samtals 2.663.327 krónur með kostnaði og dráttarvöxtum auk söluandvirðis bifreiðarinnar, sem var í eigu H-kvk-ef S-kvk-ef, 936.198 krónur. Ekkert er annað fram komið en að ofangreindar fjárhæðir hafi verið greiddar af stefndu, þar á meðal stefnda EON arkitekta ehf., nú Eftirliti og nýsköpun ehf. Stefndu lögðu fram í máli þessu tvö bréf, dagsett 28. ágúst 2006 og 21. september 2006, þar sem tekið er fram að greitt sé af skuldabréfinu gegn skyldu vegna þvingana L-hk-ef og vitnisins B og áskilinn sé réttur til að fara með málið lengra. Ekkert í gögnum málsins né fyrrgreindu dómsmáli bendir til að greitt hafi verið af skuldabréfinu með fyrirvara um betri rétt og verður að telja að umrædd bréf séu síðari tíma skýringar og ekki mark á þeim takandi enda fyrst lögð fram í dómsmáli þann 27. janúar 2016. Komast þessar varnir ekki að í máli þessu.

Samkvæmt þeim gögnum sem lögð hafa verið fram í málinu og staðfest var með dómi Hæstaréttar í máli nr. 458/2013 greiddi Eftirlit og nýsköpun gjaldfallnar afborganir og vanskil af bréfinu allt þar til bréfið var gjaldfellt. Er málshöfðun þessari því réttilega beint að stefnda Eftirliti og nýsköpun ehf., og verður kröfu stefnda um sýknu á grundvelli aðildarskorts því hafnað.

Að þessum niðurstöðum fengnum verður hið stefnda félag, nú þrotabú Eftirlits og nýsköpunar ehf., dæmt til greiðslu stefnufjárhæðarinnar ásamt vöxtum eins og segir í dómsorði.

Stefnda H-kvk-nf S-kvk-nf byggir sýknukröfu sína aðallega á því að hún geti ekki verið skuldbundin af undirritun sinni sem sjálfskuldaraðili þar sem aðalskuldari er enginn. Eins og rakið er að ofan þá hefur dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að þrátt fyrir skort á undirritun forsvarsmanna á skuldskeytingarskjalið þá sé félagið skuldbundið með þeirri undirritun sem þegar liggi fyrir af hálfu eins stjórnarmanns félagsins svo og áralangri greiðslu afborgana af hálfu félagsins til stefnanda. Er þessari málsástæðu stefndu því hafnað.

Stefnda byggir einnig á því að um skuldabréf þetta hafi verið dæmt að efni til áður, sbr. úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu Y-6/2010 og kveðinn var upp 13. maí 2011. Eins og rakið er að ofan á þessi málsástæða ekki við í máli þessu og er henni hafnað.

Stefndu byggja á því að til skuldar við stefnanda hafi aldrei stofnast þar sem þinglýsing skuldabréfsins hafi ekki gengið eftir og hún verið forsenda fyrir því að skuldabréfið öðlaðist gildi. Þinglýsing í þessu tilviki var nauðsynleg til að tryggja veðsetningu bifreiðarinnar en hafði ekkert með efni skuldabréfsins að gera. Er þessari málsástæðu því hafnað.

Stefnda byggir einnig á tómlæti, stefnandi hafi ekki rofið fyrningarfrest samkvæmt fyrningarlögum og því beri að sýkna hana. Eins og rakið er í 118. gr. laga nr. 91/1991 komast mjög takmarkaðar varnir að í málum sem rekin eru samkvæmt 17. kafla laganna. Gegn mótmælum stefnanda um að aðrar varnir komist að í máli þessu en heimilar eru samkvæmt einkamálalögum, verður að hafna þessari málsástæður stefndu. Þó ber að líta svo á að stefnda hafi sjálf rofið fyrningarfrest með höfðun dómsmáls þann 18. maí 2012 og aftur með áfrýjun þess máls til Hæstaréttar Íslands þann 5. júlí 2013 í máli nr. 458/2013 en mál þetta var höfðað með birtingu stefnu þann 24. ágúst 2015. Er þessi málsástæða stefndu því tilefnislaus og ber að hafna henni.

Að öllu ofangreindu virtu ber að dæma bæði stefndu in solidum til greiðslu skuldar að fjárhæð 872.846 krónur til stefnanda ásamt dráttarvöxtum eins og segir í dómsorði.

Stefnandi krefst málskostnaðar, sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Verða stefndu dæmd in solidum til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 550.000 krónur auk virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð.

Stefndu, þrotabú Eftirlits og nýsköpunar ehf. og H-kvk-nf S-kvk-nf, greiði stefnanda, Tryggingamiðstöðinni ehf., in solidum 872.846 krónur auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 2.374.044 krónum frá 6. júlí 2008 til 8. desember 2008 en af 2.309.044 krónum frá þeim degi til 27. janúar 2009, en af 2.109.44 krónum frá þeim degi til 4. mars 2009, en af 1.959.044 krónum frá þeim degi til 18. mars 2009, en af 1.809.044 krónum frá þeim degi til 5. desember 2012 og af 872.846 krónum frá þeim tíma til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda in solidum 550.000 krónur í málskostnað auk virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.