S-5/2010

Mál þetta, sem tekið var til dóms 6. október sl., er höfðað 14. janúar 2010 af ríkissaksóknara með ákæru á hendur S-kk-þgf G-kk-þgf, fæddum 27. mars 1945, til heimilis að Hnjúkabyggð 27, Blönduósi, „fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 20. september 2009, í Hnjúkabyggð við Héraðsbókasafnið á Blönduósi, potað með fingri í hægra auga D-kk-ef B-kk-ef T-kk-ef, lögreglumanns, sem þar var við skyldustörf, og reynt ítrekað að pota í bæði augu hans, með þeim afleiðingum að D-kk-nf hlaut blæðingu í hægra auga og mar og yfirborðsáverka umhverfis augu.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 25/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Undir rekstri málsins gerði ákæruvaldið þá leiðréttingu á ákærunni að í enda verknaðarlýsingu eigi að standa umhverfis auga í stað umhverfis augu.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara sýknu og þess að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð. Til þrautarvara krefst hann vægustu refsingar sem lög frekast heimila og þess að sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

II

Í frumskýrslu lögreglu, sem nefndur D-kk-nf B-kk-nf ritaði, kemur fram að hann hafi verið við almennt eftirlit og ekið lögreglubifreið norður Hnjúkabyggð á Blönduósi. Hann hafi stöðvað bifreiðina LR-172, sem ekið var á móti honum og ökumaður bifreiðarinnar hafi verið beðinn um að veita öndunarpróf í svokallaðan SD-2 mæli. Ökumaðurinn hafi blásið stuttlega en reynst ófær, eða óviljugur til að gefa öndunarsýni. Ökumaðurinn hafi hins vegar ítrekað tekið fram að hann hefði ekki neytt áfengis. Tveir farþegar hafi verið í bifreiðinni, ákærði og E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, sem setið hafi í aftursæti en ákærði í farþegasæti að framan. Nokkur áfengislykt hafi verið í bifreiðinni og þar sem öndunarsýni fékkst ekki hjá ökumanni hann beðið ökumanninn um að koma í lögreglubifreiðina. Á meðan á þessu stóð hafi ákærði orðið æstur, bæði við lögreglumanninn og ökumann. Hann hafi sagt ökumanni að blása almennilega í tækið og hastarlega við skýrsluritara að hann gæti blásið í tækið ef því væri að skipta. Þar sem umferð hafði stöðvast vegna stöðu lögreglubifreiðarinnar hafi hann beðið ökumann um að hinkra meðan hann færði lögreglubifreiðina aftur fyrir bifreiðina LR-172. Að þessu loknu hafi hann farið aftur að bifreiðinni og beðið ökumann um að fylgja sér í lögreglubifreiðina. Þá hafi ákærði orðið æstari og sagt að hann „gæti alveg tekið mig.“ Í framhaldi af því hafi hann lamið í mælaborð bifreiðarinnar og skekið hendurnar framan í skýrsluritara. Þá hafi hann sagt að þeir (lögreglan) geti ekki látið hann í friði. D-kk-nf B-kk-nf ritar í skýrslu sína að hann hafi þá skipað ákærða með hvössum tóni að hætta öllum látum og ítrekað við ökumann að hann ætti að fylgja honum í lögreglubifreiðina. Ákærði hafi þá komið út úr bifreiðinni og gert sig líklegan til að veitast að honum. Hann kvaðst þó ekki hafa átt von á að úr því yrði en ákærði hafi hrint við honum og um leið sagt eitthvað. Í skýrslunni kemur fram að D-kk-nf B-kk-nf hafi ítrekað sagt við ákærða að hann væri tilbúinn til að gefa ákærða kost á að hætta án eftirmála. Þegar þarna var komið hafi hann kallað eftir aðstoð í gegnum „Tetra krefið.“ Í framhaldi af þessu hafi ákærði gengið að honum og stungið fingrum á kaf í hægra auga hans. Hann hafi þá slegið hægri hendi ákærða frá sér og tekið um vinstri úlnliðinn á honum með annarri hendi og hnefann á honum með hinni. Á þessum tíma hafi þeir verið á milli bifreiðanna og þá hafi ákærði aftur farið að ýta í augað á honum með lausu hendinni. Hann hafi því sleppt hnefanum á ákærða en haldið takinu á úlnliðnum, ýtt hendinni á ákærða niður að sér, snúið baki í hann og skellt lausu hendinni yfir öxlina á honum og notað þungann til að snúa hann niður. Við þetta hafi ákærði misst jafnvægið og fallið með þeim afleiðingum að höfðu hans lenti í afturrúðu lögreglubifreiðarinnar. Á jörðinni hafi ákærði ítrekað komið annarri hönd sinni í augun á honum. Stuttu síðar hafi fleiri lögreglumenn komið á vettvang. Hann hafi þá kynnt ákærða að hann væri handtekinn fyrir að ráðast á lögreglumann og hann handjárnaður og færður á lögreglustöð í lögreglubifreið. Þegar hann var kominn á lögreglustöðina hafi varðstjóri sagt honum að fara á sjúkrahús til skoðunar og það hafi hann gert.

Á lögreglustöðinni neitaði ákærði að svara spurningum lögreglumanns varðandi atburði næturinnar. Hinn 9. nóvember 2009 var tekin lögregluskýrsla af vitninu A-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf og tveimur dögum síðar var tekin skýrsla af ákærða. Lögregluskýrsla var ekki tekin af ökumanni bifreiðarinnar.

B-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf læknir ritaði vottorð vegna komu D-kk-ef B-kk-ef á Heilbrigðisstofnunina á Blönduósi nóttina sem atvikið átti sér stað. Í vottorði læknisins kemur fram að D-kk-nf B-kk-nf hafi lent í ryskingum í tengslum við handtöku. Niðurstað læknisins er svohljóðandi: „Smá hruflsár á hnúum og hæ. gagnauga og augnloki, eins og eftir klór. Lítil conjuctival blæðing medialt/nasalt í hæ. auga. Einnig eymsli í hnakka/aftanverðu höfði en ekki sjáanlegir áverka þar utan smávægilegt mar. Eðlileg sjón, ekki áverkar á hornhimnu eða aðrir áverkar á auga.“ Þá kemur fram í vottorðinu að gert sé ráð fyrir að sjúklingur nái fullum bata að þremur til fimm dögum liðnum.

III

Fyrir dóminum lýsti ákærði atvikum málsins þannig að hann hafi ásamt eiginkonu sinni, sem ók bifreiðinni í umrætt sinn, verið að týna saman flöskur við Félagsheimilið á Blönduósi. Lögreglan hafi stöðvað för þeirra og beðið ökumanninn um að blása í mæli og það hafi hún gert í þrígang. Lögreglumaðurinn hafi þá beðið ökumanninn að koma yfir í lögreglubifreiðina en hún hafi neitað því. Ákærði skýrði neitun eiginkonu sinnar á bón lögreglumannsins þannig að hún væri af erlendu bergi brotin og ætti því ekki að venjast að lögreglumönnum sé treystandi. Ákærði kvaðst fyrst hafa beðið lögreglumanninn kurteislega að sleppa þessu en hann hafi svarað með því að segja honum að halda kjafti og það hafi hann gert í tvígang. Ákærði sagðist vera skapstór maður og hann ekki þolað svör lögreglumannsins og sagt við hann að hann myndi fjarlægja hann. Lögreglumaðurinn hafi þá sagt „komdu bara ef þú þorir helvítið þitt.“ Hann hafi þá þotið út úr bílnum og rokið í lögreglumanninn. Þeir hafi tekist eitthvað á. Hann hafi m.a. hrint lögreglumanninum og snúið hann niður og lagst ofan á hann. Í framhaldi af þessu hafi lögreglumaðurinn kallað á hjálp og fleiri lögreglumenn hafi komið á vettvang og sett hann í járn. Þegar hann var kominn í handjárnin hafi lögreglumaðurinn D-kk-nf B-kk-nf hrint honum á lögreglubifreiðina með þeim afleiðingum að rúða brotnaði í bifreiðinni auk þess sem hann sé með varanlega áverka á öxl. Ákærði neitaði alfarið og ítrekað að hafa af ásetningi potað í augu lögreglumannsins. Hann kvaðst hafa æft júdó í mörg ár og óþokkabrögð sem þessi líðist ekki í siðareglum júdómanna. Hann kvaðst vel gera sér grein fyrir því hversu hættuleg háttsemi sem þessi sé og hann myndi aldrei reyna að pota í augu manns. Ákærði kvaðst í greint sinn ekki hafa verið undir áhrifum áfengis og á þessum tíma hafi verið liðin rúm tvö ár frá því að hann neytti áfengi síðast. Ákærði viðurkenndi að hann hafi ráðist að lögreglumanninum og efnt til illinda. Hann gerði sér vel grein fyrir því að þessi háttsemi hans væri röng og hann kvaðst sjá eftir því að hafa ráðist að lögreglumanninum. Ákærði bar að vera kunni að fingur hans hafi lent í auga lögreglumannsins þegar hann tók hann haustaki en það hafi þá verið algerlega óviljandi.

Vitnið D-kk-nf B-kk-nf T-kk-nf, kvaðst á þeim tíma sem atvikið átti sér stað hafa verið starfandi við sumarafleysingar í lögreglunni á Blönduósi. Hann kvaðst hafa verið að kanna ástand ökumanna við dansleik sem haldinn var í Félagsheimilinu á Blönduósi. Hann hafi stöðvað rauða bifreið og beðið ökumann um að gefa öndunarsýni. Það hafi gengið erfiðlega en hann taldi að ökumaður hafi misskilið fyrirmæli hans. Umferð hafi myndast fyrir aftan lögreglubílinn og hann hafi þá beðið ökumann um að hinkra meðan hann færði lögreglubifreiðina. Þegar hann kom aftur að bifreiðinni hafi ákærði, eiginmaður ökumannsins, verið orðinn æstur. Hann hafi beðið ökumann um að koma í lögreglubifreiðina en þá hafi ákærði komið út úr bifreiðinni og ráðist að honum. Vitnið bar að átök milli þeirra hafi byrjað með því að ákærði ýtti við honum en hann hafi þá boðið honum að hætta án eftirmála. Ákærði hafi þá komið að honum og reynt að pota í auga hans en hann hafi bakkað frá ákærða. Ákærði hafi þá komið aftur að honum og potað í auga hans. Vitnið kvaðst þá hafa gripið í hönd ákærða og reynt að fá hann til að hætta en það hafi ekki gengið eftir. Hann hafi þá snúið ákærða niður sem við það féll aftur á bak og á rúðu í lögreglubifreiðinni og við höggið hafi rúðan brotnað. Eftir að hann var búinn að snúa ákærða niður hafi hann haldið áfram að reyna að pota í augu hans. Í framhaldi af þessu hafi síðan aðrir lögreglumenn komið á vettvang og ákærði eftir það færður á lögreglustöð. Vitnið neitaði að hafa sagt ákærða að halda kjafti, enda noti lögreglumenn ekki slíkt orðalag, heldur hafi hann notað hvassan tón til að koma fyrirmælum sínum til skila. Vitnið kvaðst ekki hafa þekkt til ákærða á þessum tíma og ekki vitað hver hann eða ökumaður bifreiðarinnar var. Vitnið bar að það hafi verið áfengislykt í bifreiðinni og því hafi hann ákveðið að óska eftir öndunarsýni hjá ökumanni jafnvel þó hann hafi grunað að lyktin kæmi frá farþega í bifreiðinni.

Vitnið V-kk-nf K-kk-nf S-kk-nf lögregluvarðstjóri bar að hann hafi komið á vettvang í greint sinn eftir að vitnið D-kk-nf B-kk-nf hafið óskað eftir aðstoð en þá hafi önnur lögreglubifreið verið komin á staðinn og öll átök yfirstaðin. Í framhaldi af þessu hafi hann tekið lögregluskýrslur vegna rannsóknar málsins.

Vitnið S-kk-nf K-kk-nf héraðslögreglumaður kvaðst hafa verið við eftirlit á nefndum dansleik þegar ósk um aðstoð barst en það hafi tekið hann og lögreglumann þann sem með honum var tvær til þrjár mínútur að koma á vettvang. Þegar þangað var komið hafi ákærði legið í jörðinni og D-kk-nf B-kk-nf ofan á honum en þeir hafi verið í einhverjum átökum. Hann ásamt lögreglumanninum sem með honum var hafi aðstoðað D-kk-þf B-kk-þf við að koma ákærða í járn. Vitnið bar að á þeim tíma sem hann kom á vettvang hafi ein rúða lögreglubifreiðarinnar verið brotin. Vitnið kvaðst ekki með góðu móti geta lýst ástandi ákærða en hann hafi þó verið æstur en sennilega farinn að róast.

Vitnið R-kvk-nf I-kvk-nf P-x-x G-kvk-nf eiginkona ákærða bar á sömu lund og ákærði varðandi ástæðu þess að þau voru á staðnum. Vitnið kvað lögregluna hafa stöðvað bíl hennar og beðið hana um að blása í tæki en henni hafi ekki tekist að gera það á fullnægjandi hátt. Lögreglumaðurinn hafi viljað fá hana í lögreglubifreiðina en ákærði hafi þá verið orðinn reiður og farið út úr bílnum en áður hafi lögreglumaðurinn sagt ákærða að halda kjafti. Á þessum tíma hafi lögreglumaðurinn verið búinn að færa lögreglubílinn. Vitnið kvaðst lítið hafa séð af átökum ákærða og lögreglumannsins. Í fyrstu hafi þeir staðið og rifist en síðar hafi hún séð þá báða liggja á jörðinni og á einhverjum tímapunkti hafi hún farið út úr bílnum og reynt að skilja þá að. Vitnið kvaðst ekki hafa séð ákærða reyna að pota í augu lögreglumannsins. Að sögn vitnisins komu aðrir lögreglumenn fljótt á vettvang og þeir hafi verið komnir þegar hún fór út úr bílnum.

Vitnið E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf var farþegi í bifreið ákærða í umrætt sinn. Hann kvaðst hafa setið í aftursæti bifreiðarinnar þegar lögreglan stöðvaði bílinn. Lögreglumaðurinn hafi beðið R-x-x um að blása en það hafi gengið erfiðlega. Á endanum hafi lögreglumaðurinn beðið R-x-x um að koma í lögreglubifreiðina en þá hafi ákærði verið orðinn reiður og m.a. slegið í mælaborðið og farið út úr bifreiðinni. Vitnið bar að lögreglumaðurinn hafi verið kurteis, að hans mati, og hann mundi ekki eftir að hann hafi sagt ákærða að halda kjafti. Vitnið kvaðst hafa farið út úr bifreiðinni þegar ákærði og lögreglumaðurinn voru byrjaðir að takast á. Í raun hafi hann ekki séð neitt sem hann geti lýst af átökum þeirra og ekki séð þá í jörðinni. Vitnið mundi þó eftir að hafa sagt ákærða að hætta þessu en hann hafi fljótlega farið af vettvangi. Í raun hafi hann ekki viljað blanda sér neitt í málið en hann hafi heyrt brothljóð en hvort það var áður eða eftir að aðrir lögreglumenn komu á vettvang mundi hann ekki.

IV

Niðurstaða

Af hálfu ákærða er þess krafist að málinu verði vísað frá dómi. Krafa hans er reist á því að með vísan til 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga hafi lögreglustjórinn á Blönduósi verið vanhæfur til að rannsaka málið. Að mati ákærða hafa nýlegir dómar Hæstaréttar Íslands verið misvísandi þegar atvikum er háttað eins og í þessu máli. Í þessu sambandi var á það bent af hálfu ákærða að embætti lögreglustjórans á Blönduósi væri lítið og einn þeirra lögreglumannanna sem kom á vettvang hafi einnig tekið lögregluskýrslur í málinu.

Með vísan til dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 155/2010, 206/2010 og 179/2010 verður ekki fallist á þessi rök ákærða. Aðstæður í nefndum dómum voru ekki svo frábrugðnar aðstæðum þeim sem hér um ræðir að ástæða sé til að víkja frá þeim fordæmum sem lesa má úr nefndum dómum Hæstaréttar Íslands. Ber því að hafna kröfu ákærða um frávísun málsins.

Að framan er í aðalatriðum rakinn framburður ákærða og vitna. Af framburði þessum má ráða að í raun eru ekki aðrir til frásagnar um átök ákærða og vitnisins D-kk-ef B-kk-ef en þeir sjálfir þó þannig að fyrir liggur að vitnin R-x-x I-kvk-nf og E-kk-nf Þ-kk-nf sáu þá takast á. Ákærða er gefið að sök að hafa potað og reynt að pota í augu D-kk-ef B-kk-ef. Framburður lögreglumannsins er skýr hvað þetta varðar. Að sama skapi hefur ákærði staðfastlega neitað að hafa af ásetningi potað eða reynt að pota í augu lögreglumannsins en hann hefur greiðlega játað að hafa ráðist að lögreglumanninum. Þá taldi ákærði hugsanlegt að fingur hans hafi í átökum þeirra lent í auga D-kk-ef B-kk-ef en bar jafnframt að það hafi þá verið óviljaverk. Háttar því þannig til að hér stendur orð gegn orði hvað varðar ásetning ákærða til þess að pota í augu D-kk-ef B-kk-ef. Þrátt fyrir að framburður D-kk-ef B-kk-ef sé skýr og trúverðugur dugar hann, einn og sér gegn eindreginni neitun ákærða, ekki til ákærði verði sakfelldur fyrir að hafa af ásetningi potað og reynt að pota í augu D-kk-ef B-kk-ef. Þá bendir læknisvottorð sem vikið er að hér að framan ekki til þess að fingur ákærða hafi stungist á kaf í auga D-kk-ef B-kk-ef eins og hann hefur lýst.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa ráðist að lögreglumanninum og þá bar hann að hugsast gæti að fingur hans hafi í átökum þeirra rekist í auga ákærða. Ákærða mátti vera ljóst þegar hann réðist að lögreglumanninum og fór með hendur sínar um höfuð hans að hætta gæti verið á því að fingur rækjust í augu lögreglumannsins. Nefnt læknisvottorð sannar að lögreglumaðurinn varð fyrir áverka á auga hins vegar verður ekki annað af vottorðinu ráðið en áverkanir hafi verið smávægilegir. Að teknu tilliti til þessa og orðalags 106. gr. almennra hegningarlaga þykir rétt að sakfella ákærða fyrir brot gegn nefndri 106. gr.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu sem áhrif hefur á niðurstöðu máls þessa. Refsing hans þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Efni eru til að binda refsinguna skilorði og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Samkvæmt yfirliti rannsóknara nam sakarkostnaður við rannsókn málsins 4.000 krónum. Þessum kostnaði til viðbótar eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 125.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá telst ferða og dvalarkostnaður vitnisins D-kk-ef B-kk-ef að fjárhæð 34.075 krónur einnig til sakarkostnaðar.

Dráttur sem varð á rekstri málsins fyrir dóminum skýrist að nokkru með því að eftir þingfestingu var ákveðið að bíða eftir dómum Hæstaréttar Íslands í málum er vörðuðu vanhæfi lögreglustjóra til að rannsaka mál er varðaði undirmenn þeirra. Að dómunum gengnum varð nokkur töf á því að finna dag til aðalmeðferðar sem hentaði öllum þeim er þurftu að sækja þing.

Af hálfu ákæruvaldsins sótti málið B-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf fulltrúi lögreglustjórans á Sauðárkróki.

Fyrir uppkvaðningu dómsins lýstu sakflytjendur því yfir að þeir teldu ekki þörf á endurflutningi þó dómsuppsaga hafi dregist.

H-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Ákærði, S-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 163.575 krónur, þar með talin 125.000 króna þóknun S-kk-ef Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns.

H-kk-nf H-kk-nf.