E-7312/2004

Mál þetta var höfðað 8. júlí 2004 og dómtekið 15. maí 2006. Stefnandi er Hótel Valhöll ehf., og í nafni félagsins reka mál þetta hluthafarnir, R-kvk-nf R-kvk-nf, Depluhólum 8, Reykjavík og Þ-kk-nf R-kk-nf, Víðihlíð 26, Reykjavík. Stefndu eru J-kk-nf Ó. R-kk-nf, Seljugerði 12, Reykjavík og H-kvk-nf V-kvk-nf, Seljugerði 12, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda 187.520.508 krónur með dráttarvöxtum af 181.520.508 krónum frá 21. júlí 2002 til 31. desember 2004 en af 175.997.248 krónum frá þeim degi til 6. mars 2006 en af 187.315.565 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmd til að greiða stefnanda 21.909.789 krónur með dráttarvöxtum af 181.520.508 krónum frá 21. júlí 2002 til 31. desember 2004 en af 10.591.472 krónum frá þeim degi til 6. mars 2006 en af 21.909.789 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Endanlegar dómkröfur stefndu eru aðallega að mál þetta verði fellt niður. Til vara krefjast þau þess að málinu verði vísað frá dómi. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefndu verði dæmdur málskostnaður úr hendi Þ-kk-ef R-kk-ef. Ef ekki verði fallist á það krefjast þau þess að þeim verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda. Verði ekki á það fallist krefjast stefndu þess að málskostnaður verði felldur niður.

Til þrautavara krefjast stefndu þess að þau verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá krefjast stefndu þess að þeim verði dæmdur málskostnaður úr hendi Þ-kk-ef R-kk-ef en ef ekki verði fallist á það krefjast þau þess að þeim verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda.

Til þrautaþrautavara krefjast stefndu þess að stefnukröfur verði lækkaðar og málskostnaður verði látinn falla niður.

II

Þegar mál þetta var höfðað voru hluthafar í stefnanda eftirtaldir: stefndi, J-kk-nf Ó. R-kk-nf, eigandi 61,111% hlutafjár, R-kvk-nf R-kvk-nf, eigandi 11,111% hlutafjár, Þ-kk-nf R-kk-nf, eigandi 11,111% hlutafjár, R-kvk-nf R-kvk-nf, eigandi 11,111% hlutafjár og H-kk-nf H-kk-nf, eigandi 5,556% hlutafjár. Í stjórn stefnanda voru, stefndi, J-kk-nf Ó. R-kk-nf, formaður og framkvæmdastjóri með prókúruumboð, en meðstjórnendur stefnda, H-kvk-nf V-kvk-nf, eiginkona J-kk-ef, og R-kvk-nf R-kvk-nf. Í varastjórn voru H-kk-nf H-kk-nf og Þ-kk-nf R-kk-nf. Stjórnin virðist samkvæmt fyrirliggjandi gögnum vera óbreytt en H-kk-nf H-kk-nf er látinn.

Hluthafinn H-kk-nf H-kk-nf meðal þeirra sem höfðuðu málið í nafni stefnanda en hann afsalaði stefnda, J-kk-þgf, sínum eignarhluta í stefnanda hinn 27. ágúst 2005. Stefndi, J-kk-nf, kveðst einnig hafa eignast hlut R-kvk-ef í stefnanda eftir að mál þetta var höfðað og miðað við það er eignarhluti hans því nú 77,778% í stefnanda.

Á árunum 1989-1998 heimilaði meiri hluti stjórnar stefnanda, stefndu J-kk-nf og H-kvk-nf, veðsetningu á fasteign félagsins, Hótel Valhöll Þingvöllum, til tryggingar eftirtöldum lánum, teknum hjá Framkvæmdasjóði Íslands, vegna kaupa Hafnarbíós hf., eign stefnda J-kk-ef, á Hótel Örk í Hveragerði en Hótel Örk varð síðar eign Lykilhótela hf.:

1. Lán samkvæmt veðbréfi 31. maí 1989 USD 1.133.589,11

2. Lán samkvæmt veðbréfi 30. ágúst 1989 USD 166.389,35

3. Lán samkvæmt veðbréfi 12. mars 1990 USD 250.626,56

4. Lán samkvæmt veðbréfi 8. ágúst 1991 USD 422.443,82

5. Lán samkvæmt veðbréfi 24. mars 1998 ÍKR 37.000.000

Umrædd veðleyfi undirrituðu einungis stefndu en ekki aðrir hluthafar í stefnanda. Fyrir liggur að á árinu 2002 var yfirvofandi nauðungaruppboð á fasteign stefnanda að kröfu Framkvæmdasjóðs og hinn 3. apríl 2002 varð samkomulag milli hluthafa í stefnanda um að taka tilboði íslenska ríkisins í fasteignina til þess að forða uppboði. Sama dag var undirritaður kaupsamningur um Gistihúsið Valhöll í Þingvallahreppi og var kaupverðið 200.000.000 króna. Afsal var gefið út sama dag.

Í fyrrgreindu samkomulagi hluthafa 3. apríl 2002 greinir meðal annars að þar sem allt andvirði eignarinnar renni til greiðslu skulda sem séu óviðkomandi Hótel Valhöll, lýsi stefndi, J-kk-nf, því yfir, að hann muni standa meðhluthöfum sínum skil á þeirra hlut í söluverðinu og skuli greiðsla fara fram innan árs. Þá segir að þar sem söluandvirðið hafi runnið til greiðslu á skuldum Hótels Arkar, muni stefndi, J-kk-nf, sjá til þess að innan mánaðar verði gefið út tryggingarbréf til tryggingar efndum samkvæmt þessum samningi, með veði í Hótel Örk á eftir þeim skuldum sem nú séu áhvílandi. Ekkert varð úr að stefndi, J-kk-nf, gæfi út tilgreint tryggingarbréf með veði í Hótel Örk en það hótel var selt Nóa ehf. hinn 21. febrúar 2004.

Samkvæmt gögnum málsins var því ekki sinnt af hálfu fyrirsvarsmanna stefnanda að halda hluthafafund vegna sölu Hótels Valhallar og leituðu hluthafar atbeina viðskiptaráðherra til þess að knýja fram hluthafafund. Hluthafafundur var síðan haldinn 12. ágúst 2002 þar sem meðal annars kom fram áhugi stefnda, J-kk-ef, á að kaupa af systkinum sínum hlut þeirra í stefnanda. Var honum veittur frestur til 15. september 2002 til að gera tilboð en ekkert varð af því. Þann 30. desember 2002 var að tilhlutan viðskiptaráðuneytisins haldinn hluthafafundur í stefnanda. Á þeim fundi fór stefndi, J-kk-nf, fram á sex mánaða frest til að ráða fram úr þeim vanda sem Lykilhótel hf. stæðu frammi fyrir vegna sölunnar á Hótel Valhöll og upplýsti hann að fram væri komin beiðni um að bú Lykilhótela hf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Samþykkt var að fresta fundinum um hálfan mánuð þar til frekari upplýsingar lægju fyrir. Næsti hluthafafundur var svo haldinn 15. janúar 2003 að tilhlutan viðskiptaráðuneytisins þar sem fram kom meðal annars af hálfu stefnda, J-kk-ef, að verið væri að vinna að því að styrkja Lykilhótel hf. með ýmsum ráðum svo félagið gæti gert upp við stefnanda meðal annars með skuldbreytingum og frágangi á veðskuldum á Hótel Örk.

Á aðalfundi stefnanda fyrir árin 1995-2001 sem haldinn var 6. mars 2003 báru hluthafar, aðrir en stefndi J-kk-nf, fram eftirfarandi tillögu: „Aðalfundur í Hótel Valhöll ehf. haldinn 6. mars 2003 samþykkir með tilvísun til 108. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög að félagið höfði bótamál á hendur formanni félagsins, J-kk-þgf Ó. R-kk-þgf og meðstjórnanda H-kvk-þgf V-kvk-þgf. Í bótamálinu verði þess krafist að þau verði dæmd til þess að greiða Hótel Valhöll ehf. það tjón sem þau hafa valdið félaginu með veðsetningum á fasteign þess, Hótel Valhöll, Þingvöllum til tryggingar lánum hjá Framkvæmdasjóði Íslands o.fl. sem á sínum tíma voru tekin í sambandi við kaup Hafnarbíós hf. á Hótel Örk (Breiðumörk 1C) Hveragerði en eigandi þeirrar eignar nú er Lykilhótel ehf.

Vegna þessarar veðsetningar var Hótel Valhöll seld ríkissjóði Íslands 3. apríl 2002 til þess að forða uppboði á fasteigninni sem vofði yfir. Megnið af andvirði hússins rann til lúkningar skuldum Lykilhótela ehf.”

Að tillögu þessari stóðu R-kvk-nf R-kvk-nf, Þ-kk-nf R-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf R-kvk-nf og H-kk-nf H-kk-nf. Var tillagan felld með 61,112% atkvæða gegn 38.888% atkvæða.

Með bréfi til ríkislögreglustjóra 19. mars 2003 kærðu R-kvk-nf R-kvk-nf, R-kvk-nf R-kvk-nf, Þ-kk-nf R-kk-nf og H-kk-nf H-kk-nf stefndu, J-kk-nf og H-kvk-þf, fyrir refsivert athæfi sem þau hefðu gerst sek um í starfi sínu sem stjórnarmenn í stefnanda. Ríkislögreglustjóri vísaði málinu frá 1. apríl 2003 á þeim forsendum að sakirnar væru fyrndar en með bréfi ríkissaksóknara til ríkislögreglustjóra 6. maí 2003 var ákvörðun ríkislögreglustjóra felld úr gildi varðandi þann þátt kærunnar er vék að töku láns og veðsetningu að fjárhæð 37.000.000 króna og lagt fyrir ríkislögreglustjóra að rannsaka þann þátt málsins sem brot á 249. gr. hegningarlaga nr. 19/1940. Að öðru leyti var ákvörðun ríkislögreglustjóra um frávísun málsins staðfest.

Hinn 27. október 2003 var haldinn aðalfundur í stefnanda. Á fundinum kom fram yfirlýsing frá talsmanni minnihluta eigenda þess efnis að minnihlutinn áskildi sér rétt til að höfða mál til slita á félaginu og bótamáls á hendur stefndu, J-kk-þgf og H-kvk-þgf.

Með bréfi 23. janúar 2004 til lögmanns stefnanda tilkynnti ríkislögreglustjóri að hann hefði tekið þá ákvörðun með vísan til 112. gr. laga nr. 19/1991 að aðhafast ekkert í málinu. Með bréfum 26. janúar 2004 tilkynnti ríkislögreglustjóri stefndu þessa ákvörðun sína. Með bréfi ríkissaksóknara 12. febrúar 2004 var framangreind ákvörðun ríkislögreglustjóra felld úr gildi hvað snerti stefnda J-kk-þf.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 17. nóvember 2004, var stefndi, J-kk-nf, dæmdur fyrir umboðssvik, með því að hafa, sem framkvæmdastjóri og stjórnarformaður Lykilhótela hf., tekið lán í nafni félagsins hjá Framkvæmdasjóði Íslands hinn 24. mars 1998 að fjárhæð 37.000.000 króna og misnotað aðstöðu sína sem stjórnarformaður og framkvæmdastjóri stefnanda, þegar hann ásamt öðrum stjórnarmanni, hafi með áritun sinni á skuldabréfið veitt veðheimild til tryggingar láninu í eignarhlut stefnanda í gistiheimilinu Valhöll í Þingvallahreppi og þar með bundið stefnanda og eigur hans í ábyrgð fyrir láni sem hafi verið ótengt starfsemi stefnanda.

Hinn 1. september 2004 var af hálfu R-kvk-ef R-kvk-ef, R-kvk-ef R-kvk-ef, Þ-kk-ef R-kk-ef og H-kk-ef H-kk-ef höfðað mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, mál nr. E-7375/2004, á hendur stefnda, J-kk-þgf, vegna fyrrgreinds samkomulags milli hluthafa dagsettu 3. apríl 2002. Lögmaður stefnda í því máli, sá sami og tekur til varna í þessu máli, krafðist þess að málið yrði fellt niður. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 8. febrúar 2005 var sú krafa tekin til greina á þeim forsendum að lögmaður sá sem höfðaði málið í nafni stefnenda hefði ekki haft til þess umboð. Að ósk lögmanna aðila var meðferð þessa máls frestað þar til niðurstaða var fengin í fyrrgreindu dómsmáli.

Með kaupsamningi 31. desember 2004 seldi Lykilhótel hf. stefnanda, hótel við Mývatn ásamt lausafjármunum og öllu sem tilheyrir hótelrekstri sem þar er og með tilheyrandi lóðarréttindum. Umsamið kaupverð var 295.000.000 króna sem skyldi greiðast með yfirtöku lána og með skuldajöfnuði upp í kröfu kaupanda á hendur seljanda vegna ráðstöfunar á söluverði hótels kaupanda, Hótels Valhallar á Þingvöllum. Kemur fram í kaupsamningi að umrædd krafa sé áætluð 189.430.385 krónur og samkvæmt kaupsamningi greiðist upp í hana 173.844.000 krónur. Undir kaupsamning þennan rita fyrir hönd beggja félaganna stefndu, J-kk-nf og H-kvk-nf.

Lögmanni stefnanda barst ódagsett bréf stefnda, J-kk-ef, áður en gengið var frá framangreindum kaupsamningi þar sem þess var farið á leit að meðeigendum stefnda, J-kk-ef, í stefnanda yrði kynnt ákvörðun meirihluta stjórnar stefnanda um söluna. Kemur þar fram að gjörningur sá sé nauðsynlegur til að forða söluhagnaði frá skattlagningu vegna sölu Hótels Valhallar en ekki komu þar fram upplýsingar um efni kaupsamningsins. Lögmaður stefnanda svaraði bréfi stefnda, J-kk-ef, 3. janúar 2005 og kemur þar fram að umbjóðendur hans geti ekki fyrir sitt leyti samþykkt þá ráðstöfun þar sem allar nauðsynlegar upplýsingar vanti.

Með bréfi stefnda, J-kk-ef, fyrir hönd stefnanda til lögmanns stefnanda 19. janúar 2005, er sérstaklega áréttað að kaupin hafi verið gerð til að forða söluhagnaði frá skattlagningu vegna sölu á Hótel Valhöll og til að bæta stefnanda það tjón sem sumir hluthafa telji sig eða félagið hafa orðið fyrir vegna veðsetninga á Hótel Valhöll í þágu stefnda Lykilhótela hf. og sölu Hótels Valhallar sem síðar hafi fylgt. Þá kemur fram í bréfi þessu að með umræddum kaupsamningi sé krafa stefnanda vegna veðsetninganna að mestu gerð upp og það sem eftir kunni að standa, ca. 15.000.000 króna, muni Lykilhótel hf. greiða á næstu mánuðum.

Vegna framangreindrar sölu hafa stefndu lagt fram óundirritað afsal og uppgjör þar sem gert er ráð fyrir að upp í kröfu stefnanda á hendur seljanda vegna ráðstöfunar á söluverði Hótels Valhallar greiðist 170.929.036 krónur í stað 173.844.000 króna, eins og fram kemur í kaupsamningi.

Á hluthafafundi í stefnanda, sem haldinn var 28. febrúar 2005, var meðal annars til umræðu afsal á grundvelli framangreinds kaupsamnings og umrætt uppgjör. Var sá dagskrárliður samþykktur af stefnda, J-kk-þgf, sem fór með 62% atkvæða á móti atkvæðum R-kvk-ef, Þ-kk-ef og H-kk-ef sem fóru með 27% atkvæða. Fram kom á fundinum að R-kvk-nf væri ekki lengur hluthafi og hefði stefndi, J-kk-nf, keypt hennar hlut. Var ákveðið að enginn færi með hennar atkvæði á fundinum.

Stefndu hafa lagt fram reikning vegna kaupa á listaverkum af Lykilhótelum 1. apríl 2005 ásamt lista yfir þau listaverk, samtals að verðmæti 15.815.000 krónur.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 22. júní 2005 var máli þessu vísað frá dómi. Með dómi Hæstaréttar 31. ágúst 2005 var úrskurðurinn felldur úr gildi hvað snerti stefndu, J-kk-þf og H-kvk-þf, en staðfestur hvað snerti meðstefnda Lykilhótel hf.

Í þinghaldi 5. október 2005 lögðu stefndu fram beiðni um dómkvaðningu matmanns til að skoða og meta Hótel Valhöll á Þingvöllum og Hótel Mývatn, Skútustöðum og í þinghaldinu var S-kk-nf K-kk-nf fasteignasali dómkvaddur til starfans. Matsbeiðendur ákváðu síðan að hætta við að fá umrætt mat.

Hinn 6. mars 2006 var þingfest framhaldsstefna á hendur stefndu og dómkröfur hækkaðar um 11.318.317 krónur og í þinghaldi 20. mars 2006 var lögð fram greinargerð stefndu í framhaldssök. Í því þinghaldi var einnig lögð fram yfirlýsing R-kvk-ef R-kvk-ef þar sem hún lýsti því yfir að mál þetta væri ekki lengur rekið í hennar nafni. Hún dró þá yfirlýsingu til baka með annarri yfirlýsingu 22. mars 2006 og var hún lögð fram í málinu í þinghaldi 27. mars 2006.

Ágreiningur í máli þessu lýtur fyrst og fremst að því hvort stefnandi hafi orðið fyrir tjóni sem stefndu beri ábyrgð á. Verði niðurstaðan sú að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni sem stefndu beri ábyrgð á telja stefndu þá kröfu hafa verið greidda að fullu.

III

Stefnandi höfðar mál þetta samkvæmt heimild í 109. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og kveðst vísa til tillögu sem fram hafi verið borin á aðalfundi félagsins 6. mars 2003 svo og bókunar á aðalfundi 27. október 2003 varðandi áskilnað um höfðun bótamáls á hendur stefndu, J-kk-þgf og H-kvk-þgf.

Mál þetta sé sprottið út af veðsetningum þeim sem stefndu hafi heimilað í fasteigninni Hótel Valhöll á Þingvöllum, til tryggingar lánum sem Hafnarbíó hf. hafði tekið í sambandi við kaup á fasteigninni Breiðumörk 1C, Hótel Örk í Hveragerði. Samkvæmt hlutafélagalögum sé þetta óheimilt, sbr. 51. gr., 79. gr. og 108. gr. laga nr. 138/1994. Þá sé þetta refsivert samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt samkomulagi sem hluthafar hafi gert 3. apríl 2002 þegar Hótel Valhöll hafi verið selt, hafi stefndi, J-kk-nf, tekið á sig persónulega ábyrgð á því að skuld sú sem stofnaðist á hendur Lykilhótelum hf. yrði greidd. Það loforð hafi hann ekki efnt og engan lit sýnt í þá átt að reyna að tryggja skuldina með veði eins og hann hafi lofað. Með því að svíkja það loforð að hlutast til um að gefið yrði út tryggingarbréf með veði í Hótel Örk til tryggingar kröfu stefnanda hafi stefndi, J-kk-nf, með athafnaleysi sínu valdið stefnanda stórkostlegu tjóni sem honum beri að bæta. Hann beri persónulega ábyrgð á efndum þess samkomulags sem gert hafi verið 3. apríl 2002 auk þess sem skuldin sé til komin vegna refsiverðrar háttsemi stefnda, J-kk-ef, sem ekkert hafi gert til þess að gæta hagsmuna stefnanda gagnvart Lykilhótelum hf. sem hann sé einnig stjórnarformaður í.

Þá telji hluthafar að stefndi, J-kk-nf, hafi beitt svikum þar sem hann hafi aldrei ætlað sér að hlutast til um að gefið yrði út tryggingarbréf með veði í Hótel Örk eða ætlað að greiða skuldina. Gagnvart stefndu, H-kvk-þgf, sé krafan reist á því að hún hafi tekið þátt í því sem stjórnarmaður í stefnanda að veita umrædd veðleyfi fyrir skuldum sem hafi algerlega verið óviðkomandi félaginu. Hafi hún með þessu bakað félaginu tjón sem henni beri að bæta samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994.

Stefnandi kveður upphaflegar stefnukröfur sínar að fjárhæð 181.520.508 krónur reistar á útreikningi þeim sem fram komi í bréfi dagsettu 23. júlí 2002 til Fjármálaráðuneytisins á dómskjali 7. Þar sé sundurliðað hvernig andvirði Hótels Valhallar, samtals að fjárhæð 200.000.000 krónur, hafi verið ráðstafað en þar segi að uppgreiðsla áhvílandi skulda hafi verið 17.479.492 krónur, þóknun til J-kk-ef G. Z-kk-ef hrl. 1.000.000 krónur og eftirstöðvar til greiðslu skulda Hótels Arkar 181.520.508 krónur. Við nánari eftirgrennslan hafi komið í ljós að verulegur hluti þeirrar heildarfjárhæðar sem talin hafi verið áhvílandi á Hótel Valhöll við söluna hafi verið félaginu óviðkomandi. Af 17.479.492 krónum hafi komið í ljós að 11.318.317 krónur hafi verið skuldir Lykilhótela hf. og óviðkomandi stefnanda og sundurliðist fjárhæðir þessar svo:

Kröfuhafi stefnandi Lykilhótel hf. Samtals

Tollstjóri 1.340.829 8.585.643 9.926.472

Landsbankinn 0 2.728.368 2.728.368

Olís 2.500.000 0 2.500.000

Vís 791.849 0 791.849

Tollstjórinn 0 4.306 4.306

Þingvallahreppur 937.661 0 937.661

Fasteignagjöld 335.700 0 335.700

Rafmagn 255.136 0 255.136

6.161.175 11.318.317 17.479.492

Til skýringa á endanlegum dómkröfum lætur stefnandi þess getið að hann hafi keypt af Lykilhótelum hf. hótel að Skútustöðum við Mývatn. Kaupverð hótelsins samkvæmt kaupsamningi sé 295.000.000 þar af áhvílandi lán sem kaupandi taki að sér að fjárhæð 121.156.000 krónur. Mismunurinn 173.844.000 sé talinn ganga upp í skuldir Lykilhótela hf. við stefnanda, sem reyndist síðan vera 170.929.036 krónur. Telur stefnandi kaupverð þetta allt of hátt og í engu samræmi við gangverð sambærilegra fasteigna á þessum tíma og mótmælir þessari fjárhæð sem allt of hárri.

Hótelið að Skútustöðum við Mývatn sé bundið í leigu til 31. maí 2013 og sé ársleigan 9.000.000 króna með vísitölu neysluverðs með grunnvísitölu 221,8. Vísitalan í janúar 2005 þegar stefnandi tók við hótelinu hafi verið 239,0 stig. Ársleigan miðuð við vísitöluna í janúar 2005 hafi því verið 9.697.926 krónur. Þegar atvinnuhúsnæði sé selt sé yfirleitt haft til viðmiðunar verðmati hver arðsemi eignarinnar sé. Sé þá yfirleitt reiknað með að leigan af eigninni greiði upp kaupverðið á ákveðnum árafjölda og sé algengast að miða við 10 ára leigu og megi um þetta vísa til framlagðs vottorðs D-kk-ef W-kk-ef héraðsdómslögmanns og löggilts fasteignasala 12. apríl 2005.

Sé miðað við tífalda ársleigu í ársbyrjun 2005 ætti rétt verð hótelsins að vera 96.979.260 krónur. Þá sé verðmat á lausafjárbúnaði hótelsins að fjárhæð 29.700.000 krónur allt of hátt að mati stefnanda. Hins vegar fallist stefnandi á, að með tilliti til þess að líklegt sé, að leigugjaldið fyrir hótelið hækki þegar leigusamningur renni út, sé rétt að hækka verðmæti hótelsins um þá fjárhæð sem lausafjárbúnaðurinn sé metinn á sem bætist þá við tífalda ársleiguna og sé verðmæti hótelsins því:

Tíföld ársleiga 96.979.260

Hækkun sbr. ofanritað 29.700.000

Heildarverðmæti 126.679.260

Áhvílandi lán -121.156.000

Nettóverðmæti 5.523.260

Endanlegar dómkröfur séu því eftirfarandi:

Höfuðstóll samkvæmt stefnu 181.520.520

Lækkun vegna Hótels Mývatns - 5.523.260

Endanleg krafa samkvæmt stefnu 175.996.248

Krafa samkvæmt framhaldsstefnu 11.318.317

Endanleg krafa 187.315.565

Stefnandi kveður að stefndu hafi sönnunarbyrðina fyrir því að hótelið sé þess virði sem greini í kaupsamningi.

Stefnandi kveðst mótmæla kaupum stefnanda á listaverkum sem málamyndagerningi og sé hann ógildur þar sem hann sé bersýnilega stefnanda í óhag og sé það brot á 48. og 53. gr. laga nr. 138/1994. Sé ósannað hvert verðmæti þessara listaverka sé og sé verðinu mótmælt sem allt of háu. Sé gerningur þessi eingöngu gerður til að kvitta út skuld stefndu við stefnanda og gerður án samráðs við hluthafa og sé hann því ekki bindandi fyrir stefnanda.

Í samningum Lykilhótela hf. og stefnanda beri sérstaklega að athuga að stefndu sitji beggja vegna borðsins og séu í stjórn beggja félaganna. Sé auðsætt í öllum þessum samningum að hagur stefnanda sé ekki hafður í huga heldur hagsmunir stefndu og Lykilhótela hf. hafðir í fyrirrúmi. Hafi aðalfundur ekki verið haldinn vegna ársins 2005 og sé stjórnarmaðurinn R-kvk-nf ekki lengur hluthafi í stefnanda. Sé því engin lögleg stjórn í félaginu núna og gerningar stjórnarinnar ólöglegir, sbr. 2. mgr. 46. gr. hlutafjárlaga um boðun formanns til stjórnarfunda en ákvæði þetta sé margbrotið af hálfu stjórnarformannsins.

Um lagarök að öðru leyti en að framan er rakið byggir stefnandi á 1. mgr. 47. gr. og 110. gr. laga nr. 138/1994. Um málskostnað vísar stefnandi til XXI. kafla laga nr. 91/1991.

IV

Stefndu kveða að þar sem R-kvk-nf R-kvk-nf hafi nú gefið yfirlýsingu sem feli í sér að hlutafjármagn þess hluthafa sem sæki málið fyrir stefnanda nái ekki fimmtungi sé því ekki lengur fyrir hendi það málshöfðunarskilyrði að hluthafahópar sem geri skaðabótakröfu vegna félagsins og í nafni þess þurfi að ráða yfir minnst 1/5 af heildarhlutafé félagsins. Þ-kk-nf R-kk-nf sé ekki hluthafahópur og ráði aðeins yfir 11,111% hlutafjár og hefði því ekki getað höfðað málið af eigin rammleik. Af þessum sökum eigi málið að falla niður.

Því sé aðallega haldið fram að kröfur þær sem hafðar séu uppi í málinu á hendur stefndu hafi aldrei orðið til en krafan um niðurfellingu byggi á a-lið 1. mgr. 3. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 130. gr. og 2. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991. Eftir kaupsamninginn um hótelið við Mývatn 31. desember 2004 hafi verið staðið við það fyrirheit, sem gefið hafi verið með samkomulagi allra hluthafa í stefnanda 3. apríl 2002, sem stefndu telji reyndar ekki geta verið grundvöll málsins. Ef eitthvert tilefni hafi verið til málshöfðunar samkvæmt 108. gr., sbr. 109. gr. laga nr. 138/1994 sé það ekki lengur fyrir hendi og enn síður eftir að stefnandi hafi fengið í sínar hendur listaverk Lykilhótela hf. 1. apríl 2005.

Ekki sé skýr heimild fyrir því í 105. gr. eml. að mál skuli fellt niður vegna skorts á málshöfðunarheimild en miðað sé við að niðurfellingarheimildir í 105. gr. séu ekki tæmandi og rökrétt sé að mál hljóti að falla niður þegar í ljós komi að málshöfðunarheimild sé ekki fyrir hendi. Til vara sé því haldið fram að yfirlýsing R-kvk-ef eigi að leiða til þess að málinu verði vísað frá dómi en til þrautavara að skortur málshöfðunarheimildar eigi að leiða til sýknu og sé þá miðað við að skilyrði 110. gr. laga nr. 138/1994 teljist efnisatriði.

Af hálfu stefndu sé því haldið fram að mál þetta verði einungis dæmt á grundvelli hinnar þröngu undantekningarheimildar 109. gr. laga nr. 138/1994 og bókun á aðalfundi í stefnanda 6. mars 2003. Að mati stefndu geti samkomulag hluthafa í stefnanda frá 3. apríl 2002 ekki verið grundvöllur málsins auk þess sem það sé ekki bindandi milli aðila. Hin sérstaka heimild í hlutafélagalöggjöfinni opni minnihluta félagsmanna leið til að höfða mál fyrir hönd félagsins í þágu þess. Samkvæmt dómi hæstaréttar 31. ágúst 2005 sé málið rekið á grundvelli heimildar í 109. gr. laga nr. 138/1994. Það sæti afbrigðilegri meðferð að því er varði málsóknarheimild og verði þá efnisdómur ekki byggður á öðrum málsástæðum en málshöfðunarheimildin miðist við en tillaga stefnanda, sem felld hafi verið á hluthafafundi, hafi aðeins verið um að höfða mál á hendur stefndu til greiðslu bóta fyrir tjón af veðsetningum. Samkomulagið frá 3. apríl 2002 sé ekki þriðja manns gerningur og sé aðallega á því byggt að um meintar vanefndir á þeim gerningi verði ekki dæmt í þessu máli en til vara að sýkna beri vegna aðildarskorts stefnanda. Þá sé stefnda, H-kvk-nf, algerlega óbundin af fyrrgreindu samkomulagi sökum aðildarskorts.

Efnislega sé aðallega á því byggt að kröfur séu fyrndar, sbr. 3. gr. laga nr. 14/1905 og 1. mgr. b-liðar 110. gr. laga nr. 138/1994. Hinar upphaflegu veðsetningar hafi átt sér stað 1989-1991 og hafi minnihlutinn í reynd sætt sig við þær þótt honum væri í lófa lagið að láta reyna á hvort þeim yrði hnekkt. Það gerði hann ekki því það hefði þýtt missi þeirra verðmæta sem í félaginu hafi verið fólginn. Kröfur vegna frumveðsetninganna hafi verið löngu fyrndar þegar mál þetta hafi verið höfðað.

Frá sjónarhóli stefndu hafi kaupin á Hótel Örk og veðsetningar á sínum tíma verið besta leiðin til að tryggja hótelrekstur fjölskyldufyrirtækisins. Hafi stefndu unnið kauplaust um árabil þar sem rekstur Valhallar hafi lítið gefið í aðra hönd en aðrir hluthafar hafi verið tómlátir um hann. Hótelbyggingin hafi staðið yfir tvenn aldamót, þetta sé timburbygging og viðir orðnir fúnir. Stefndu hafi lagt stórfé í endurbætur á eigninni árið 1983 en ekki hirt um að gangast fyrir útgáfu jöfnunarhlutabréfa af því tilefni. Stefndu hafi síðan tryggt rekstur Valhallar með samþættingu og samrekstri nokkurra gististaða. Síðari veðsetningar hafi aðeins verið endurnýjun á fyrri veðsetningum, skynsamlegustu úrræðin til að sjá sameiginlegum hagsmunum fyrirtækjanna borgið, og raunar óhjákvæmilegar þar sem Framkvæmdasjóður hefði aldrei samþykkt að Valhöll væri aðeins veðsett fyrir lánum sem tryggð hafi verið fyrir með veði í henni. Hefði þess verið óskað og því verið haldið til streitu hefði eignin farið á uppboð.

Jafnvel þótt Valhöll hefði aðeins verið veðsett 1998 fyrir gjaldföllnum afborgunum og vöxtum af þeim lánum sem þegar voru verðtryggð í því hefði allt andvirðið gengið upp í þær veðskuldir eins og sjá megi af framlögðum gögnum. Aukning veðskulda í Valhöll hafi því engu getað breytt til tjóns fyrir félagið.

Rekstur Hótels Valhallar hafi aldrei skilað arði og hótelrekstur á Þingvöllum gæti aldrei staðið undir 200.000 króna fjárfestingu, hann hafi ekki einu sinni staðið undir stjórnunarkostnaði. Raunvirði eignarinnar hafi verið nálægt 30 milljónum á söludegi að áliti stefndu. Ágreiningur hafi verið um hvort félagið ætti alla eignina en kaupandinn hafi látið sér standa á sama þótt söluverðið væri hátt meðan það rynni til Framkvæmdasjóðs. Í aðdraganda sölunnar hafi Bandaríkjadalur staðið í 110 krónum en krónan hafi verið að síga og lánin verið í erlendri mynt.

Sýknukrafan sé að formi til byggð á því til vara en í raun aðallega, að stefndu hafi aldrei orðið skuldbundin til að greiða stefnanda neitt, þau hafi ávallt stjórnað félaginu með bestu hagsmuni þess fyrir augum og tekist með samstjórn á Lykilhótelum og Valhöll að hindra að eignir félaganna væru seldar nauðungarsölu fyrir smánarverð. Þau hafi selt Valhöll á yfirverði, hvort sem miðað sé við arðsvon eða fasteignamat, og selt Hótel Örk á besta fáanlegu verði. Síðan hafi þau beitt sér fyrir að Lykilhótel afhentu Hótel Valhöll, Hótel Mývatn og verðmæt listaverk þannig að nú sé skuldin allavega að fullu greidd og vel það. Hótel Mývatn sé raunar meira virði en kaupverðið segi til um og muni það sýna sig þegar leigusamningur renni út en það sé í raun ágreiningslaust. Núverandi rekstraraðili hafi viljað kaupa hótelið á 160.000.000 króna fyrir tveim árum en ekki hafi orðið af sölu heldur gerður leigusamningur til fimm ára. Að þeim tíma liðnum megi gera ráð fyrir tvöföldun leigugjaldsins eða sölu eignarinnar á um 300.000.000 króna. Hafi atferli stefndu því ekki verið ólögmætt heldur hafi það miðað að því að gæta sameiginlegra hagsmuna beggja félaganna og allra hluthafa.

Kveða stefndu málatilbúnað stefnanda fela í sér að stefndu hafi skort umboð til að binda félagið. Hafi þeir löggerningar sem um ræðir verið ólögmætir með þeim hætti sem stefnandi haldi fram hafi verið óþarft af félaginu að greiða kröfurnar enda hafi viðtakandi löggerningsins, Framkvæmdasjóður Íslands, verið grandsamur, sbr. 11. gr. laga nr. 7/1936 auk tilvitnaðra ákvæða hlutafélagalaga í stefnu. Besti vitnisburðurinn um að veðsetningin hafi hvorki verið andstæð hagsmunum félagsins né hluthafa sé að engin tilraun hafi verið gerð til að hnekkja henni. Í því felist meðvitað aðgerðarleysi sem jafngildi eftirfarandi samþykki.

Sé á því byggt að útgáfa veðbréfs 24. mars 1998 hafi ekki valdið tjóni enda Hótel Valhöll þá yfirveðsett. Þegar veðskuldabréf að fjárhæð 37.000.000 króna hafi verið gefið út hafi uppboð og gjaldþrot vofað yfir stefnanda og Hótel Örk. Hafi útgáfa bréfsins og veðtrygging verið eina færa leiðin út úr ógöngunum og liður í björgunaraðgerðum sem lyktað hafi með ágætri sölu Hótels Valhallar og viðunandi sölu Hótels Arkar.

Telja stefndu að það hefði verið andstætt hagsmunum Lykilhótela, stefnanda og hluthafa að heimila veðsetningu Hótels Arkar í framhaldi af sölu Valhallar þar sem það hefði boðið heim hættunni á að skuldheimtumenn hefðu gengið að Lykilhótelum án árangurs og síðan sett bæði félögin í þrot. Sé á því byggt að meint vanræksla á að gefa út tryggingarbréf leiði ekki til bótaskyldu og alls ekki á þeim grunni sem málið sé höfðað. Kjarninn í fyrirheiti stefnda, J-kk-ef, 3. apríl 2002 hafi verið að hann tæki að sér að gera allt sem í hans valdi hafi staðið til að hlutur félaga hans í stefnanda varðveittist þannig að þau gætu ráðstafað honum. Verði ekki gerðar frekari kröfur til stefnda, J-kk-ef, að þessu leyti en að hann geri allt sem í hans valdi standi til að ná því markmiði sem að sé stefnt í samkomulaginu eftir löglegum leiðum og með tilliti til lögmætra hagsmuna allra hlutaðeigandi. Þegar til hafi átt að taka hafi ekki reynst fært að veðsetja Hótel Örk til tryggingar kröfum samkvæmt samkomulaginu þar sem það hefði skaðað bæði félögin og alla hluthafana. Samaðilar stefnda, J-kk-ef, að samkomulaginu geti enga kröfu átt út af vanefnd á fyrirheiti um veðsetningu þar sem aðgerðarleysi hans í því efni hafi ekki valdið þeim tjóni. Að öðru leyti sé á því byggt að stefndu hafi hvorki bakað sér bótaskyldu né valdið tjóni.

Kaupverð Hótels Valhallar sé ekki raunhæft til viðmiðunar við ákvörðun bóta. Það sé margfalt hærra en fasteignamat og ekki sé um verðmæt lóðarréttindi að ræða. Brunabótamat sé verulega lægra og hótelrekstur á eigninni gæti aldrei staðið undir því verði sem ákveðið hafi verið í kaupsamningi. Hafi endanlegt verð til ríkisins ráðist af innheimtusjónarmiðum þannig að með þessu háa kaupverði hafi ríkissjóður í raun fellt niður óinnheimtanlegar kröfur. Hafi kaupverðið bara verið ákveðið form á þeirri ráðstöfun. Af þessari síðustu veðsetningu hafi ekkert tjón orðið.

Mótmæla stefndu staðhæfingum stefnanda um verðmæti Hótels Mývatns og útreikningum. Sé mótmælt að fyrirliggjandi vottorð D-kk-ef W-x-x hdl. og fasteignasala hafi þýðingu fyrir málið. Séu útreikningar stefnanda byggðir á svo óvissum og almennum forsendum að ekki verði við þá miðað við úrlausn málsins. Þá hvíli sönnunarbyrði, um að hótelið sé minna virði en kaupsamningur segi til, á stefnanda.

Stefndu hafi hætt við að afla matsgerðar um verðmæti hótelanna vegna kostnaðar sem það hefði bakað málsaðilum. Þess í stað hafi verið ákveðið að afhenda stefnanda málverk, til að fullvíst væri að gert hafi verið upp að fullu milli hlutafélaganna. Miðað hafi verið við skuldastöðu félaganna innbyrðis samkvæmt bókhaldi þeirra og fært svo mikið af listaverkunum á milli að skuldin væri uppgreidd án vafa.

Þær fjárhæðir sem farið hafi til greiðslu skulda Lykilhótela við Landsbankann og tollstjóra hafi verið færðar stefnanda til góða á viðskiptareikningi í bókhaldi Lykilhótela.

Í þessu máli sé því haldið fram að stefndu séu saklaus af öllum þeim kæruatriðum sem fram koma í kæru lögmanns stefnanda á hendur stefndu dagsettri 24. mars 2003, einkum brotum á 249. gr. hegningarlaga. Sé þeim þó ljóst að sönnunargildi dóms Héraðsdóms Reykjavíkur á hendur stefnda, J-kk-þgf, en hann hafi ákveðið að áfrýja þeim dómi ekki af tilliti til orðspors stefnanda. Hafi dómurinn ekki bindandi réttaráhrif í þessu máli og sé þess vænst að dómarinn meti atferli stefndu sjálfstætt. Dómurinn varði ekki stefndu H-kvk-þf en ákæruvaldið hafi fallið frá saksókn á hendur henni.

Þá sé mótmælt þeim staðhæfingum að um ólöglega stjórnarhætti hafi verið að ræða og að ekki sé lögleg stjórn í félaginu. Þótt R-kvk-nf hafi selt sinn hlut sé ekkert því til fyrirstöðu að hún haldi áfram stjórnarstörfum. H-kvk-nf sé heldur ekki hluthafi en þótt fallist væri á að R-kvk-nf megi ekki gegna stjórnarstörfum tryggi varamenn að stjórn félagsins sé lögleg.

Hafi stjórn í stefnanda tekið gilda ákvörðun um viðtöku listaverka sem væntanlega komi til umfjöllunar á næsta hluthafafundi. Gerningurinn sé bindandi fyrir báða aðila og félaginu hagkvæmur. Af þeim fái félagið leigutekjur og þau séu verðmæt og arðgæf eign sem auðvelt sé að koma í verð. Verkin séu eftir viðurkennda listamenn og séu metin langt undir markaðsvirði. Minni verkin séu undirverðlögð um 50.000 krónur hvert en þau stærri um 100.000 krónur. Að því gefnu að um raunverulega skuld sé að ræða sé á það að líta að Lykilhótel hf. hafi ekki handbært fé til greiðslu. Til að innheimta kröfuna hefði því þurft að fá dóm fyrir henni og aðfarargerð. Við aðfarargerð kæmi í ljós að málverkin væru hæfasta aðfararandlagið í eigu félagsins og spari gerningurinn þannig lögsóknarkostnað.

V

Eins og fram er komið var mál þetta flutt um frávísunarkröfu stefndu sem sett var fram í greinargerð þeirra og með úrskurði 22. júní 2005 var málinu vísað frá dómi. Hæstiréttur felldi þann úrskurð úr gildi varðandi stefndu, J-kk-þf og H-kvk-þf. Við meðferð málsins settu stefndu fram nýjar kröfur um að málið yrði fellt niður eða því vísað frá dómi. Var ákveðið með vísan til 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 að leyst yrði úr þeim kröfum samhliða efniskröfum.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög eru stofnendur, stjórnarmenn, framkvæmdastjórar, endurskoðendur og skoðunarmenn einkahluta-félags, svo og rannsóknarmenn, skyldir að bæta félaginu það tjón sem þeir hafa valdið því í störfum sínum hvort sem er af ásetningi eða gáleysi. Sama gildir þegar hluthafi eða aðrir verða fyrir tjóni vegna brota á ákvæðum laga þessara eða samþykktum félags. Þá er hluthafi skyldur til að bæta tjón sem hann af ásetningi eða stórfelldu gáleysi hefur valdið félaginu, öðrum hluthöfum eða þriðja aðila með broti á lögum þessum eða samþykktum félagsins.

Samkvæmt 1.mgr.109. gr. laganna skal ákvörðun um að félag skuli hafa uppi skaðabótakröfu, sbr. 108. gr., tekin á hluthafafundi. Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að hafi hluthafafundur fellt tillögur um að beita fébótaábyrgð geti hluthafahópar, sem ráða yfir minnst 1/5 af heildarhlutafé félagsins, gert skaðabótakröfuna vegna félagsins og í nafni þess. Kostnaður af slíku máli sé félaginu óviðkomandi. Þó geti málshefjendur krafist þess að kostnaðurinn verði greiddur af félaginu allt að þeirri fjárhæð sem félagið fengi greidda í skaðabætur.

Málsókn þessi er reist á tillögu sem fram kom á hluthafafundi í stefnanda 6. mars 2003 og var þar felld með 61,112% atkvæða gegn 38.888% atkvæða. Þeir hluthafar sem upphaflega stóðu að málsókninni réðu yfir samtals 27.778% hlutafjár í stefnanda eða meira en 1/5 af heildarhlutafé félagsins og var málshöfðun stefnanda því í samræmi við framangreint ákvæði 2. mgr. 109. gr. laga nr. 138/1994. Meðan á meðferð málsins hefur staðið hefur stefndi, J-kk-nf, eignast hlut H-kk-ef H-kk-ef sem var meðal þeirra hluthafa sem stóð að málsókninni en þeir sem eftir standa eiga samtals 22.222% hlut.

Með yfirlýsingu R-kvk-ef R-kvk-ef 19. mars 2006 lýsti hún því yfir að hún óskaði þess að dómsmál þetta væri ekki lengur rekið í hennar nafni. Byggja stefndu aðalkröfu sína um að málið verði fellt niður á þessari yfirlýsingu þar sem nú sé ekki lengur fyrir hendi það málshöfðunarskilyrði að hluthafahópur sá sem geri skaðabótakröfu vegna félagsins ráði yfir minnst 1/5 af heildarhlutafé félagsins enda standi Þ-kk-nf R-kk-nf einn eftir með 11,111% hlut.

Með yfirlýsingu 22. mars 2006 dró R-kvk-nf R-kvk-nf til baka fyrri yfirlýsingu frá 19. mars 2006. Kemur fram í síðari yfirlýsingunni að R-kvk-nf telji sig ekki bundna við þá fyrri og setur hún fram þá ósk að málinu verði flýtt svo að því ljúki sem fyrst. Ástæðu þess að hún hafi skrifað undir fyrri yfirlýsinguna kveður R-kvk-nf vera þá að stefndi, J-kk-nf, hafi margítrekað rætt málaferlin við hana og hún hafi verið orðin þreytt og undirritað yfirlýsinguna sem hann hafi komið með tilbúna til hennar. Hún hafi ekki gert sér grein fyrir efni hennar.

Ekki verður séð að fyrrgreind yfirlýsing R-kvk-ef frá 19. mars 2006 sé bindandi loforð til stefndu sem þau geti byggt rétt á. Hér er um að ræða viljayfirlýsingu og beiðni hennar um að málið verði ekki lengur rekið í hennar nafni sem hún svo dró til baka tveim dögum síðar og hefur fyrir dómi staðfest að málið sé rekið í hennar nafni. Er því ljóst að skilyrði fyrrgreindrar 2. mgr. 109. gr. hlutafélagalaganna eru enn fyrir hendi og verður málið því þegar af þeirri ástæðu hvorki fellt niður á þeim forsendum að þau skilyrði séu ekki fyrir hendi né vísað frá dómi af þeim sökum.

Þá byggja stefndu kröfur sínar um niðurfellingu málsins á því að krafan sé að fullu greidd, sbr. a-lið 1. mgr., sbr. 3. mgr. 105. gr., sbr. 130. og 2. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt tilvitnuðu ákvæði í a-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 verður mál fellt niður ef stefndi leysir af hendi þá skyldu sem hann er krafinn um í málinu. Í málinu snýst megin ágreiningurinn um það hvort umdeild krafa stefnanda sé fyrir hendi og ef svo er hvort hún sé greidd. Til að komast að niðurstöðu í því ágreiningsefni verður að fjalla um málið efnislega og verður málið því ekki fellt niður á þeirri forsendu að krafan sé greidd heldur myndi sú niðurstaða leiða til sýknu.

Í málinu liggur fyrir samkomulag milli hluthafa í stefnanda sem þau undirrituðu sama dag og Hótel Valhöll var selt íslenska ríkinu 3. apríl 2002. Samkvæmt þessu samkomulagi lýsti stefndi, J-kk-nf, því yfir að þar sem söluandvirði Hótels Valhallar rynni til greiðslu skulda sem væru óviðkomandi stefnanda, myndi hann standa meðhluthöfum sínum skil á þeirra hlut í söluverðinu innan árs. Þá lofaði hann samkvæmt sama skjali að sjá til þess að gefið yrði út tryggingabréf með veði í Hótel Örk innan mánaðar, til tryggingar efndum á samkomulaginu. Ljóst er að hvorugt þessara loforða stóð stefndi, J-kk-nf, við. Hins vegar ber á það að líta að hér er um að ræða samkomulag milli hluthafa í stefnanda og eru hvorki stefnandi né stefnda, H-kvk-nf, aðili að þessu samkomulagi. Getur stefnandi því ekki byggt rétt sinn gagnvart stefndu á þessu samkomulagi.

Af málatilbúnaði stefnanda verður ekki annað ráðið en að hann líti svo á að bæði stefndu hafi valdið stefnanda tjóni, með því að veðsetja eignir stefnanda fyrir skuldum sem stefnanda var óviðkomandi. Samþykktu stefndu veðsetningu fasteignar stefnanda vegna lána sem Hafnarbíó hf., forveri Lykilhótela hf., tók í tengslum við kaup á Hótel Örk. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum sem ekki hefur verið hnekkt rann meginhluti 200.000.000 króna söluandvirðis hótelsins til greiðslu veðskulda tilheyrandi Lykilhótelum hf. eða 192.838.825 krónur. Gengu þannig 181.520.508 krónur til greiðslu skulda Lykilhótela hf. við Framkvæmdasjóð Íslands, 8.589.949 krónur til greiðslu skulda Lykilhótela hf. við Tollstjóra og 2.728.368 krónur til greiðslu skulda Lykilhótela hf. við Landsbankann.

Eins og rakið hefur verið samþykktu stefndu veðsetningu fasteignar stefnanda vegna fimm lána við Framkvæmdasjóð Íslands. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. nóvember 2004 var stefndi, J-kk-nf, dæmdur sekur vegna brots gegn 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 vegna nýjasta skuldabréfsins sem útgefið var 24. mars 1998 að fjárhæð 37.000.000 króna. Hann var einn ákærður í málinu og einungis vegna þessa eina skuldabréfs þar sem sakir voru taldar fyrndar varðandi eldri bréfin sem gefin voru út 31. maí 1989, 30. ágúst 1989, 12. mars 1990 og 8. ágúst 1991.

Samkvæmt fyrrgreindri 249. gr. almennra hegningarlaga varðar það allt að 2 ára fangelsi, 6 ára fangelsi ef sakir eru miklar, ef maður sem fengið hefur aðstöðu til að gera eitthvað sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína. Í dóminum var komist að þeirri niðurstöðu að brot stefnda, J-kk-ef, væri stórfellt vegna fjárhæðarinnar. Með dómi þessum var því slegið föstu að sú háttsemi stefnda, J-kk-ef, að veðsetja gistiheimilið Valhöll fyrir skuld sem var óviðkomandi stefnanda, var refsiverð og óheimil án samþykkis meðeigenda. Bæði stefndu stóðu að því að veðsetja eignir stefnanda vegna skulda Lykilhótela hf. við Framkvæmdasjóð Íslands án samþykkis meðeigenda og með vísan til framangreinds dóms var sú háttsemi þeirra óheimil og saknæm. Breytir þar engu þótt ákæruvaldið hafi tekið ákvörðun um að gefa aðeins út ákæru á hendur stefnda, J-kk-þgf, og þá aðeins vegna nýjasta skuldabréfsins þar sem sakir væru fyrndar vegna eldri bréfa.

Stefnandi þurfti að greiða umræddar skuldir, sem honum voru óviðkomandi, með meginhluta söluandvirðis eignar sinnar. Er því ljóst að hann varð fyrir tjóni sem þeirri fjárhæð nam eða samtals að fjárhæð 181.520.508 krónur og á því tjóni bera stefndu ábyrgð. Þær fullyrðingar stefndu um að þau hafi ávallt stjórnað stefnanda með hagsmuni fyrirtækisins að leiðarljósi eru engum haldbærum gögnum studdar og leysa stefndu ekki undan skaðabótaábyrgð. Þá leysir það þau heldur ekki undan skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda að aðgerðarleysi meðhluthafa jafngildi samþykki þeirra á framangreindum veðsetningum.

Í máli þessu liggur fyrir að stefndu eru ennfremur í stjórn Lykilhótela hf. og hafa því setið beggja vegna borðsins í samningum þessara félaga. Það út af fyrir sig gerir ákvarðanir þær sem teknar eru í félögum þessum ekki ógildar. Þá er óljóst af málatilbúnaði stefnanda hvaða afleiðingar hann telur það hafa fyrir niðurstöðu máls þessa að ekki hafi verið skipuð ný stjórn í stefnanda eftir að R-kvk-nf R-kvk-nf hætti að vera hluthafi í stefnanda en fyrir liggur að stefnda, H-kvk-nf, situr í stjórn án þess að eiga hlut í stefnanda.

Stefndu hafa haldið því fram að Hótel Valhöll hafi verið seld á yfirverði og því sé tjón stefnanda mun minna en sem nemi fjárhæð þeirra lána sem andvirðið rann til greiðslu á. Stefndu hafa ekki lagt fram nein haldbær gögn þessum fullyrðingum til stuðnings, en fyrir liggur fullefndur kaupsamningur við íslenska ríkið sem kaupir hótelið á 200.000.000 króna. Hefði stefndu verið í lófa lagið að afla matsgerðar dómkvaddra matsmanna til stuðnings þessum fullyrðingum sínum en þau kusu að gera það ekki og verða að bera hallann af því.

Þótt fyrir liggi að skuldir Lykilhótela hf. við Landsbankann og Tollstjóra hafi greiðst af söluandvirði fasteignar stefnanda, samtals að fjárhæð 11.318.317 krónur, sbr. kröfur stefnanda í framhaldssök, liggur ekki fyrir svo óyggjandi sé hver þáttur stefndu var í þeim veðsetningum og því ekki hægt að slá því föstu að stefndu beri ábyrgð á því tjóni sem stefnandi varð fyrir vegna þeirra krafna. Þá er til þess að líta að málsókn þessi er reist á tillögu sem fram kom á hluthafafundi 6. mars 2003 og í þeirri tillögu greinir að í fyrirhuguðu bótamáli verði þess krafist að stefndu verði dæmd til að greiða stefnanda það tjón sem þau hafi valdið með veðsetningum á fasteign stefnanda til tryggingar lánum hjá Framkvæmdasjóði Íslands. Að framangreindu virtu verða stefndu því sýknuð af kröfum stefnanda í framhaldssök.

Stefndu kveða kröfur stefnanda fyrndar og vísa til fjögurra ára fyrningarfrests samkvæmt 3. gr. fyrningarlaga nr. 14/1905. Þá vísa þau til 1. mgr. b liðar 110. gr. hlutafélagalaganna en þar segir að skaðabótamál þau sem um ræði í 1.–2. mgr. 109. gr. skuli höfða nema krafan byggist á refsiverðum verknaði gegn stjórnarmönnum og framkvæmdastjórum, svo og rannsóknarmönnum, innan tveggja ára frá lokum þess reikningsárs þar sem ákvörðunin eða athöfnin, sem málið byggist á, var samþykkt eða gerð. Ljóst er að umrædd ákvörðun um málsókn var gerð á hluthafafundi 6. mars 2003 og var málið höfðað 8. júlí 2004 og er það innan hins tveggja ára frests sem greinir í ákvæðinu.

Ljóst er að skuldabréf þau sem stefndu undirrituðu og samþykktu veðsetningar á voru gefin út á árunum 1989-1998. Hins vegar varð stefnandi ekki fyrir tjóni vegna hinnar saknæmu háttsemi stefndu fyrr en hann þurfti að greiða kröfurnar eða þegar kaupsamningur og afsal vegna fasteignarinnar voru gefin út hinn 3. apríl 2002. Voru því aðeins liðin rúm tvö ár frá tjónsatburði þegar mál þetta var höfðað og eru kröfur stefnanda á hendur stefndu því ekki fyrndar.

Óumdeilt er að stefnandi keypti Hótel Mývatn af Lykilhótelum hf. samkvæmt kaupsamningi 31. desember 2004. Kaupverðið var 295.000.000 króna sem greiddust meðal annars með því að greiða skuld Lykilhótela hf. við stefnanda vegna fyrrgreindra veðsetninga og er óumdeilt að upp í skuldina greiddust 170.929.036 krónur. Af hálfu stefnanda er framangreindu kaupverði mótmælt sem allt of háu og hefur hann af því tilefni lagt fram yfirlýsingu D-kk-ef W-kk-ef héraðsdómslögmanns og löggilts fasteignasala. Þar kemur fram að við ákvörðun verðs á atvinnuhúsnæði sem sé í útleigu sé haft til viðmiðunar lengd samningsins, leigufjárhæð, trygging fyrir greiðslum og traust leigutakans. Miðað við traustan leigusamning sem sé að minnsta kosti til sjö ára og venjulega skilmála sé algengt að verðmæti eignarinnar sé miðað við níu til tíu ára heildarleigufjárhæð.

Við mat á sönnunargildi þessarar yfirlýsingar í því sakarefni sem hér er til umfjöllunar verður að líta til þess að um er að ræða yfirlýsingu sem aflað er einhliða af hálfu stefnanda og er hún mjög almenns eðlis og varðar ekki sérstaklega þá eign sem hér er til umfjöllunar. Fyrir liggur kaupsamningur um eignina og hefur því kaupverði sem þar kemur fram ekki verið hnekkt. Hefði stefnanda verið í lófa lagið að afla matsgerðar dómkvaddra matsmanna í því skyni að sýna fram á fullyrðingar sínar um að verð hótelsins hafi verið of hátt. Hann hins vegar kaus að gera það ekki og verður því að bera hallann af því. Er óumdeilt að frá kröfu stefnanda skuli draga andvirði hótelsins og með vísan til þess sem nú hefur verið rakið verður stuðst við verð hótelsins samkvæmt kaupsamningi og uppgjöri í kjölfarið þannig að frá kaupverðinu 295.000.000 krónur dragist áhvílandi skuldir að fjárhæð 124.070.964 krónur. Standa því eftir 170.929.036 sem greiðast upp í kröfu stefnanda. Standa því eftir af kröfu stefnanda 10.591.472 krónur.

Stefndu hafa lagt fram reikning á nafni stefnanda þar sem sendandi er skráður Lykilhótel. Reikningur þessi er dagsettur 1. apríl 2005 og kemur fram að um sé að ræða seld listaverk að verðmæti 15.815.000 krónur. Telja stefndu að með þessari sölu hafi krafa stefnanda verið endanlega að fullu greidd. Þau gögn sem stefndu leggja fram, því til stuðnings að krafan sé greidd eru, umræddur reikningur og listar yfir þau listaverk sem seld eru samkvæmt reikningnum. Samkvæmt gögnunum er stefndi, J-kk-nf, eigandi þessara listaverka, en ekki Lykilhótel, sem þó er seljandi þeirra að því er virðist. Þá liggur aðeins fyrir mat höfunda verkanna á verðmæti þeirra og er allsendis ósannað hvert raunverulegt verðmæti þessara verka er. Gegn andmælum stefnanda þykja stefndu ekki hafa sýnt fram á svo óyggjandi sé að gögn þessi sýni fram á að bótakrafa stefnanda hafi verið greidd að fullu.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið er það niðurstaða máls þessa að stefndu eru dæmd til að greiða stefnanda 10.591.472 krónur með dráttarvöxtum, eins og greinir í dómsorði, en dráttarvaxtakrafa stefnanda hefur ekki sætt sérstökum andmælum. Eftir atvikum þykir rétt, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, að hver aðili um sig beri sinn hluta kostnaðar í máli þessu.

Af hálfu stefnanda flutti málið A-kk-nf G-kk-nf hrl. en af hálfu stefndu flutti málið S-kk-nf G-kk-nf K-kk-nf hrl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, J-kk-nf Ó. R-kk-nf og H-kvk-nf V-kvk-nf, greiði stefnanda, Hótel Valhöll ehf., 10.591.472 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 181.520.508 krónum frá 21. júlí 2002 til 31. desember 2004 en af 10.591.472 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf