E-3847/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 12. mars 2007, var höfðað með stefnu birtri 20. júní 2006 af Toppfiski ehf., Fiskislóð 65, Reykjavík, á hendur Samkeppniseftirlitinu, Rauðarárstíg 10, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að ógiltur verði úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 24. janúar 2006 þess efnis að ákvörðun stefnda frá 11. nóvember 2005, um að ekki verði frekar aðhafst í tilefni af kvörtun stefnanda til stefnda, skuli standa óhögguð. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af kröfu stefnanda og málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti að mati dómsins.

Í stefnu var þess krafist til vara að framangreindum úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála yrði með dómi breytt á þá lund að tekin verði til greina sú málaleitan/kvörtun stefnanda að stefnda taki ákvörðun um fjárhagslegan aðskilnað fiskveiðaþáttar og fiskvinnsluþáttar útgerðarfyrirtækja, er hafi almennt veiðileyfi samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/1990 um stjórn fiskveiða. Til þrautavara var þess krafist að staðfest yrði með dómi að stefnda væri skylt að vekja athygli viðskiptaráðherra á því að ákvæði laga og stjórnvaldsákvarðana, þess efnis að útgerðarfyrirtæki, sem hafi almenn fiskveiðileyfi, geti jafnframt stundað fiskvinnslu án þess að hún sé fjárhagslega aðskilin frá fiskvinnsluþætti fyrirtækis, stríði gegn markmiði samkeppnislaga nr. 44/2006. Af hálfu stefnda var krafist frávísunar á þessum kröfum stefnanda og var fyrirhugaður munnlegur málflutningur um frávísunarkröfuna 5. janúar síðastliðinn. Í upphafi þess þinghalds var af hálfu stefnanda fallið frá vara- og þrautavarakröfu hans í málinu.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Með bréfi stefnda 11. nóvember 2005 var stefnanda kynnt sú ákvörðun að taka erindi stefnanda frá 19. apríl 2002 og 19. febrúar 2004 ekki til frekari rannsóknar. Í erindi stefnanda var þess farið á leit með vísan til 14. og 17. gr. samkeppnislaga nr. 8/1993 að stefnda mælti fyrir um fjárhagslegan aðskilnað, annars vegar þess hluta útgerðar rekstrar útgerðarfyrirtækja, sem njóti einkaleyfis til fiskveiða, og hins vegar þess hluta rekstrar þeirra sem sé á sviði fiskvinnslu og í samkeppni við önnur fiskvinnslufyrirtæki.

Stefnandi kærði þessa ákvörðun stefnda til áfrýjunarnefndar samkeppnismála 6. desember 2005. Með bréfi áfrýjunarnefndarinnar 9. sama mánaðar var lögmanni stefnanda tilkynnt að nefndinni hefði borist kæran. Ákveðið hefði verið að málið yrði skriflega flutt fyrir nefndinni. Stefnda hefði verið veittur frestur til 21. desember það ár til að skila greinargerð í málinu. Stefnda myndi senda lögmanninum afrit greinargerðarinnar að beiðni áfrýjunarnefndarinnar. Frestur væri veittur til 4. janúar 2006 til að koma á framfæri við áfrýjunarnefndina athugasemdum við greinargerðinni. Þetta gekk ekki að öllu leyti eftir og kvað áfrýjunarnefndin upp úrskurð 24. janúar sama ár án þess að stefnandi eða lögmaður hans hefði fengið greinargerð stefnda í hendur. Í úrskurðinum er tekið fram að greinargerð stefnda hefði borist áfrýjunarnefndinni 22. desember 2005. Af hálfu stefnanda hefðu ekki borist frekari athugasemdir.

Stefnandi telur að hann hafi af þessum sökum ekki fengið að njóta andmælaréttar og því beri að ógilda úrskurðinn. Þessu er hafnað af hálfu stefnda sem telur að málsmeðferðarreglum hafi verið fylgt af hálfu áfrýjunarnefndarinnar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi lýsir kröfu sinni í málinu þannig að farið sé fram á að ógiltur verði úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 24. janúar 2006. Með bréfi nefndarinnar, undirrituðu af K-kvk-þgf S-kvk-þgf, lögfræðingi nefndarinnar, til lögmanns stefnanda, 9. desember 2005, hafi þess verið getið að 7. desember sama ár hefði nefndinni borist kæra stefnanda á þeirri ákvörðun stefnda, sem stefnanda var kynnt með bréfi 11. nóvember 2005, þess efnis að erindi stefnanda til Samkeppnisráðs 19. apríl 2002 yrði ekki tekið til frekari skoðunar af hálfu stefnda. Í bréfinu komi fram að áfrýjunarnefndin hefði ákveðið að mál þetta nr. 21/2005 yrði flutt skriflega fyrir nefndinni og að stefnda hefði verið veittur frestur til miðvikudags 21. desember 2005 til að skila greinargerð í málinu. Loks sagði, að samkvæmt ósk nefndarinnar myndi stefnda senda stefnanda afrit greinargerðar sinnar til nefndarinnar og veittist stefnanda frestur til miðvikudags 4. janúar 2006 til að koma á framfæri við nefndina athugasemdum sínum við hana.

Í trausti þess sem sagt hafi í bréfinu hafi lögmaður stefnanda beðið eftir greinargerð stefnda, en hún hefði ekki borist, hvorki fyrir né eftir 21. desember 2005. Lögmaðurinn hafi talið augljóst að dráttur hefði orðið á því að stefnda skilaði greinargerðinni á þeim fresti er tilgreindur hefði verið af hálfu nefndarinnar. Lögmanni stefnanda hafi síðar borist í hendur úrskurður áfrýjunarnefndarinnar frá 24. janúar 2006. Í honum segi að greinargerð stefnda hafi borizt nefndinni 22. desember 2005, en af hálfu stefnanda hefðu ekki borist frekari athugasemdir. Þar með hafi orðið ljóst að stefnda hefði ekki sent lögmanninum greinargerð sína. Lögmaðurinn hafi hringt í fulltrúa/lögmann stefnda, B-kvk-þf H-kvk-þf, sem hafi greint frá því að ekki væri venja að senda gagnaðila afrit greinargerða stefnda til áfrýjunarnefndarinnar, og ekki hafi hún heldur kannast við að þess hefði verið farið á leit við hana af hálfu nefndarinnar. Augljóslega hafi hér verið um einhvers konar misskilning eða sambandsleysi milli áfrýjunarnefndarinnar og stefnda að ræða.

Að þessu athuguðu telji stefnandi að ekki hafi verið gætt þeirra meginstafa réttarfars (kontradiktorisk princip), að málsaðili fengi að kynna sér þau gögn, sem gagnaðili leggi fram, og tjá sig um þau. Þessi galli á málsmeðferð áfrýjunarnefndar samkeppnismála valdi óhjákvæmilega ógildi úrskurðarins sem nefndin hafi kveðið upp 24. janúar 2006 í málinu.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað til þess að stefnandi hafi með bréfi 19. apríl 2002 lagt fram kvörtun til samkeppnisyfirvalda er lotið hafi að því að beiðast aðgerða af þeirra hálfu í því skyni að eyða samkeppnislegri mismunun sem stefnandi hafi talið sig sæta. Umkvörtunarefni stefnanda hafi varðað samkeppnislega mismunun fyrirtækja, sem eingöngu stunduðu fiskvinnslu og hinna sem bæði stunduðu fiskveiðar og fiskvinnslu. Með bréfi stefnda til lögmanns stefnanda 11. nóvember 2005 hafi verið tilkynnt að með vísan til 3. mgr. 8. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 tæki stefnda erindi stefnanda ekki til frekari rannsóknar. Stefnandi hafi kært þessa ákvörðun til áfrýjunarnefndar samkeppnismála 6. desember sama ár en nefndin hafi kveðið upp úrskurð 24. janúar 2006 og staðfest ákvörðun stefnda. Stefnandi uni ekki þessum úrskurði og hafi því höfðað málið.

Kröfu stefnanda um ógildinu úrskurðarins byggi stefnandi á því að hann hafi hvorki notið þess réttar að kynna sér gögn, er gagnaðili hafi lagt fram í málinu, né að tjá sig um þau. Óumdeilt sé að stefnanda hafi ekki verið sent afrit af greinargerð stefnda til áfrýjunarnefndarinnar.

Ekki séu í gildi sérstakar reglur um meðferð mála fyrir áfrýjunarnefnd samkeppnismála og slíkar reglur séu ekki í samkeppnislögum. Nefndin sé sérstök úrskurðarnefnd á stjórnsýslustigi og gildi því almennar reglur stjórnsýsluréttarins og stjórnsýslulaga um málsmeðferð. Andmælaréttur hafi ekki verið brotinn eða aðrar málsmeðferðarreglur sem leitt gæti til ógildingar úrskurðarins. Stefnandi hafi verið veittur frestur til að skila athugasemdum til nefndarinnar en það hafi hann ekki gert og ekki óskað eftir frekari fresti. Stefnandi verði að bera ábyrgð á því og hafi nefndinni verið rétt að taka málið til úrskurðar með þeim hætti sem gert var. Auk þess hafi afstaða og rök stefnanda legið fyrir í gögnum málsins þegar úrskurðurinn var kveðinn upp. Í bréfi stefnda 11. nóvember 2005 sé rökstutt á hverju ákvörðun stefnda væri byggð. Greinargerð stefnda hafi í aðalatriðum falið í sér sama rökstuðning og ekki hafi verið lögð fram nein ný gögn með henni. Af hálfu stefnanda hafi ekki verið bent á nein sérstök atriði í greinargerð stefnda sem hann þyrfti að svara og ekki hefði verið fjallað um áður af hans hálfu. Áður hafi sambærileg mál sömu aðila hlotið meðferð hjá áfrýjunarnefndinni. Þótt stefnanda hafi ekki verið sent afrit af greinargerðinni eigi það ekki að leiða til ógildingar úrskurðarins. Stefnandi hafi að auki átt þann kost að leita eftir endurupptöku málsins fyrir áfrýjunarnefndinni samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 37/1993, sbr. úrskurður áfrýjunarnefndarinnar nr. 11/2003.

Niðurstaða

Eins og fram kemur í bréfi áfrýjunarnefndar samkeppnismála 9. desember 2005 var lögmanni stefnanda tilkynnt að hann hefði frest til að koma athugasemdum við greinargerð stefnda á framfæri við nefndina til 4. janúar 2006, en stefnda var samkvæmt bréfinu veittur frestur til 21. desember 2005 til að skila greinargerð í málinu. Með þessu var stefnanda í raun veitt tækifæri til að tjá sig um efni greinargerðarinnar þótt hann hafi ekki gert það vegna þess að fyrirætlanir um að hann fengi greinargerðina í hendur gengu ekki eftir.

Þegar litið er til þess sem fram kemur í ofangreindu bréfi áfrýjunarnefndarinnar til lögmanns stefnanda verður ekki talið að vegna þess að fyrir fórst að senda stefnanda afrit af greinargerð stefnda hafi stefnandi mátt líta svo á að engin greinargerð hefði komið fram innan frestsins sem stefnda var veittur til að skila greinargerðinni til áfrýjunarnefndarinnar. Stefnanda var hins vegar heimilt samkvæmt 2. mgr. 18. gr. stjórnsýslulaga að fara fram á frekari frest til andmæla í tilefni af því að honum hafði á þeim tíma ekki borist greinargerð stefnda sem gert var ráð fyrir að stefnandi hefði fengið í hendur. Ekkert liggur fyrir um að áfrýjunarnefndin hafi kveðið upp úrskurð á grundvelli ófullnægjandi upplýsinga, en af hálfu stefnda er vísað til þess að afstaða og rök stefnanda hefðu legið fyrir í gögnum málsins þegar úrskurðurinn var kveðinn upp. Stefnandi hefur heldur ekki sýnt fram á að mikilvægar upplýsingar hafi vantað í málið vegna þess að hann hafi ekki komið að andmælum í tilefni af greinargerð stefnda fyrir áfrýjunarnefndinni.

Að þessu virtu verður ekki fallist á að um brot á andmælarétti stefnanda hafi verið að ræða við meðferð málsins hjá áfrýjunarnefndinni. Með vísan til þess verður ógildingarkrafa stefnanda ekki tekin til greina og ber því að sýkna stefnda af henni.

Rétt þykir að stefnanda greiði stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 130.000 krónur.

Dóminn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, Samkeppniseftirlitið, er sýknað af kröfum stefnanda, Toppfisks ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 130.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf I-kvk-nf.