S-120/2022

I. Málsmeðferð, ákæruskjal og dómkröfur aðila 1. Mál þetta er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Vesturlandi, útgefinni 18. ágúst 2022, á hendur [X...],...,....

2. Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða:

„fyrir líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa síðdegis fimmtudaginn 31. mars 2022, að... í..., undir áhrifum áfengis, ýtt aftan á háls þáverandi stjúpsonar síns, [A...], kt...., þannig að höfuð hans lenti á hillu, með þeim afleiðingum að hann kenndi sér verkja á höfði og hálsi, og með þessu misþyrmt barninu og sýnt af sér yfirgang og ósiðlegt og ruddalegt athæfi gagnvart drengnum.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“4. Ákæruvaldið krefst sakfellingar samkvæmt ákæru.

5. Ákærði neitar sök og krefst sýknu, en ella, ef hann verði sakfelldur, vægustu refsingar sem lög leyfa.. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

6. Aðalmeðferð málsins fór fram 23. maí 2023, með skýrslutökum af ákærða og vitnum, auk þess sem spilaðar voru og horft á í dómsal upptökur úr búkmyndavélum lögreglumanna sem fóru á vettvang eftir útkall. Að loknum munnlegum málflutningi var málið dómtekið.

II. Málsatvik

7. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst henni tilkynning um að barni hafi verið ýtt eða hrint á hillu af heimilisföður að.... Þegar lögreglan kom á vettvang hitti hún fyrir [B...], móður brotaþola, og var henni boðið inn í lögreglubifreiðina til viðræðna. Kom fram hjá henni að ákærði hefði orðið reiður og ýtt [A...], syni hennar, á hillu.

Lögreglan fór og ræddi við ákærða, sem var staddur í bílskúr við húsið, en hann var sjáanlega ölvaður. Ákærði var spurður út í atvikið og sagðist hann hafa ýtt við bæði brotaþola og dóttur sinni en neitaði að hafa hrint brotaþola. Sagðist hann einnig hafa rifið harkalega stýripinna fyrir leikjatölvu af brotaþola.

8. Tekin var skýrsla af brotaþola í Barnahúsi..., þar neitaði hann að eitthvað hefði komið fyrir sig, en nefndi síðan að skólafélagi hefði klipið hann. Kvaðst hann ekki muna eftir að hafa hitt lögreglu né að hafa farið til læknis nema þá tannlæknis. Skýrslan gekk nokkuð brösuglega í þeim skilningi að ekkert kom fram um það atvik sem hér er til umfjöllunar fyrr en sálfræðingur sem var dómara til aðstoðar við skýrslutökuna lagði sem telja mætti nokkuð leiðandi spurningar fyrir barnið, sem orðaðar voru svo:

„...: Þú manst það ekki. En nú veit ég að þú talaðir við, komdu og sestu hérna [A...]. Nú veit ég að það kom svolítið fyrir. ... ...: Þetta er leir, þú mátt alveg leika með hann. Nú veit ég að það sem sagt kom eitthvað fyrir á..., sem var ekki gott. Og þess vegna hafið þið flutt frá.... „

Er hann var aftur spurður hvers vegna hann hafi fariðtil læknis kvaðst hann eiginlega muna það og það væri vegna þess að ákærði hefði verið að meiða hann og systir hans.

9. Lýsti hann því að umrætt sinn hefði mamma hans verið í rúminu eins og alltaf og ákærði hefði verið í bílskúrnum.... litlu systur hans hefði einnig verið á heimilinu, hún hefði farið út í bílskúr til að segja ákærða að þau væru bara að horfa á sjónvarpið. Eftir það hefði ákærði komið inn, slökkt á sjónvarpinu og sagt honum að fara út að leika. Ákærði hefði rifið dót af systir hans og slegið í höndina á henni. Er hann hefði verið á leiðinni inn ganginn að herberginu sínu hefði ákærði ýtt aftan í hálsinn á honum og þá hefði hann rekið höfuðið í skúffu. Aðspurður sagðist hann hafa meitt sig í hálsinum og höfðinu en ákærði hefði bara hlegið og sagt honum að vera úti.

III. Skýrslur fyrir dómi

10. Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum umrætt sinn þannig að ekkert hefði í raun gerst. Hann hefði aldrei ýtt við brotaþola og þess vegna einnig neitað sök hjá lögreglu umrætt sinn. Aðspurður kvaðst hann hafa verið inni í húsinu og skammað börnin en það hefði ekki verið alvarlegt. Hann hefði tekið dót af stelpunni sem hún hefði verið að berja utan í. Síðan hefði hann farið út í bílskúr en þegar hann kom inn aftur og talaði við konuna hefði hún sagst vilja skilnað. Hún hefði reyndar verið búin að segja það löngu áður. Hefði hann sagt við hana að hann myndi berjast fyrir því að hafa dóttur sína og að faðir brotaþola hefði hann. Hann hefði svo farið út í skúr og langur tími hefði liðið þar til lögregla kom á staðinn. Aðspurður um hvers vegna hann hefði tekið dót af stelpunni lýsti hann því að hún hefði verið að slá sápukúluglasi í skenkinn og hann hefði tekið það af henni því hann hafði áhyggjur af því að hún myndi berja í sjónvarpið. Aðspurður kvaðst hann ekki kannast við að hafa ýtt við né tekið um háls brotaþola umrætt sinn. Aðspurður um ölvun kvaðst hann hafa verið búinn að drekka 5 bjóra þegar þetta átti sér stað en hann hefði haldið áfram að drekka úti í skúr og verið orðinn ölvaðri er lögregla kom á staðinn. Aðspurður um að hann hefði sagst hafa ýtt við brotaþola í upptöku á búkmyndavél lögreglumanns á vettvangi kvaðst hann ekki hafa skýringu á því, hann hefði verið fullur þegar lögregla hefði rætt við hann.

1 1. [B...] gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum umrætt sinn þannig að hún hefði heyrt ákærða vera að skammast, því næst læti og eftir það son sinn grátandi. Hún hefði huggað hann og spurt hvað hefði gerst og hann hefði sagt að ákærði hefði hent honum utan í hillu. Kvaðst hún ekki hafa séð áverka á brotaþola og hefði faðir hans farið með hann á heilsugæsluna. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa séð atvik með eigin augum.

1 2. [D...] lögreglumaður gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að umrætt sinn hefði borist tilkynning um, að barni hafi verið hrint á hillu. Við komu á staðinn hefði brotaþoli ekki verið á staðnum en faðir hans hefði komið með hann stuttu síðar. Lögregla hefði þá rætt við brotaþola og móður hans. Brotaþoli hefði lýst því að honum hefði verið ýtt og hann lent utan í hillu. Ákærði hefði verið staddur í bílskúr við hliðina á húsinu og hann hefði tjáð þeim að hann hefði ýtt við dóttur sinni og rifið stýripinna harkalega af brotaþola þannig að það gæti skýrt umrætt atvik. Aðspurður kvað hann ákærða hafa verið sjáanlega ölvaðan umrætt sinn. Kvaðst hann ekki hafa séð neina áverka á brotaþola umrætt sinn.

1 3. [E...] læknir gaf símaskýrslu fyrir dómi. Kvað hún langt liðið frá atvikum og hún myndi ekki annað en hafa framkvæmt skoðun en vísaði í upplýsingar í vottorði sem hún gaf út. Hefði hún ekki séð neina áverka á brotaþola umrætt sinn.

IV. Niðurstaða

1 4. Ákærða er gefið að sök líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa síðdegis fimmtudaginn... 2022, að... í..., undir áhrifum áfengis, ýtt aftan á háls þáverandi stjúpsonar síns, [A...], þannig að höfuð hans lenti á hillu, með þeim afleiðingum að hann kenndi sér verkja á höfði og hálsi, og með þessu misþyrmt barninu og sýnt af sér yfirgang og ósiðlegt og ruddalegt athæfi gagnvart drengnum.

1 5. Ákærði hefur neitað sakargiftum eins og þeim er lýst í ákæruskjali málsins.

1 6. Ákærði og brotaþoli eru einir til frásagnar um samskipti þeirra tveggja umrætt sinn. Ákærði kvaðst á vettvangi hafa ýtt við brotaþola en ekki hrint honum. Fyrir dómi bar ákærði að hann hafi verið fullur þegar skýrsla hafi verið tekin af honum oghann hvorki tekið í háls brotaþola né ýtt honum. Dómurinn verður að meta út frá þeim gögnum sem liggja fyrir hvað hafi gerst umrætt sinnog hvort það geti samræmst því sem í ákæruskjali greinir. Svo mikið er ljóstað ákærði hafði undir talsverðum áhrifum afskipti af brotaþola og dóttur sinni umrætt sinn.

1 7. Í skýrslu brotaþola í Barnahúsi þann... 2022, eða rétt rúmum mánuði eftir meint brot var alls ekki hægt að merkja að brotaþoli myndi mikið eftir atburðum. Það var ekki fyrr en starfsmaður Barnahúss sagði við brotaþola að hann vissi að eitthvað hefðikomið fyrir á..., sem var ekki gotto g þess vegna hefðu þau flutt frá..., sem brotaþoli mundi eftir meintu broti. Þá hafði skýrslutakan staðið í hartnær hálftíma, án þess að nokkuð kæmi fram um þau atvik sem ákært er vegna og fyrirsjáanlegt að henni yrði lokið við svo búið.

1 8. Ef þetta er haft til hliðsjónar þannig að varfærni sé gætt og allur vafi virtur ákærða í hag er óhætt að leggja til grundvallar að brotaþoli hafi ekki orðið fyrir umtalsverðu höggi á höfði umrætt sinn, né heldur að meint árás hafi verið brotaþola ofarlega í huga þegar tekin var skýrsla af honum í Barnahúsi, rétt rúmum mánuði eftir meint brot. Þá liggur fyrir að ekki fundust neinir áverkar á brotaþola við læknisskoðun sama dag og meint atvik átti að hafa átt sér stað.

1 9. Af 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrár og 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, og sönnunarreglum laga nr. 88/2008 leiðir að hver sá sem borinn er sökum um refsiverða háttsemi skal teljast saklaus uns sekt hans hefur verið sönnuð. Mat á því lýtur meginreglum 109. gr. laga nr. 88/2008 um að nægileg sönnun sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum sé fram komin um hvert það atriði sem máli skiptir um sekt ákærða. Í sakamálaréttarfari gildir einnig sú meginregla að sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvíli á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008. Í samræmi við þetta er markmið rannsóknar sakamáls að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða að henni lokinni hvort sækja skal mann til sakar, svo og að afla gagna til undirbúnings málsmeðferðar fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 53. gr. laganna. Svo að verknaður ákærða verði talinn líkamsárás þarf ákæruvaldið að sýna fram á að ásetningur ákærða á verknaðarstundu hafi ekki einungis náð til ofbeldisverksins sem slíks heldur einnig til þeirrar afleiðingar sem að er stefnt.

2 0. Ákærði hefur neitað sök og framburður brotaþola verður ekki talinn nægjanlegur til að sakfella í málinu andspænis neitun ákærða. Má leiða að því líkum að niðurstaðan úr skýrslutöku í Barnahúsi hefði ekki varpað neinu ljósi á meinta háttsemi ákærða ef ekki hefði komið til nokkuð leiðandi spurninga við yfirheyrsluna, sem dómari taldi þó ekki ástæðu til að gera athugasemdir við í ljósi ungs aldurs brotaþola. Um gildi slíkrar skýrslu má til hliðsjónar vísa til dæmis til umfjöllunar í lið 19 í dómi Landsréttar frá 11. desember 2020 í máli nr. 759/2019. Ungur aldur brotaþola getur hins vegar ekki leitt til þess að slakað verði á sönnunarkröfum í málinu gagnvart ákærða. Þótt í málinu liggi fyrir ljósmyndir úr íbúðinni hefur t. a. m. ekki verið gerð tilraun til að sýna hvar umrædd skúffa sem drengurinn kvað ákærða hafa hrint sér á, eða eftir atvikum hilla sbr. ákæruskjal, geti hafa verið staðsett íbúðinni með hliðsjón af framburði brotaþola. Jafnframt bendir þá ekkert til þess að drengurinn hafi sbr. framangreint borið áverka af nokkru tagi sem rekja hefði mátt til meintrar atlögu ákærða umrætt sinn.

2 1. Dómurinn telur með hliðsjón af ákæruskjali og fyrirliggjandi gögnum málsins, mati á framburði fyrir dómi og framlögðum sönnunargögnum málsins, því ósannað að ákærði hafi gerst sekur um brot á 217. gr. hegningarlaga um líkamsárás af ásetningi. Hið sama á við um meint brot gegn tilvísuðum ákvæðum barnaverndarlaga sem einnig teljast ósönnuð enda afar óljóst hvaða háttsemi ákærða hafi falið í sér yfirgang, ósiðlegt eða ruddalegt athæfi gagnvart brotaþola, þ. e. umfram þá framangreinda meinta líkamsárás, enda brot gegn barnaverndarlögum verið tengd í málatilbúnaði ákæruvalds alfarið við meint brot gegn 217. g r. hegningarlaga. Verður hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

2 2. Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 skal allur sakarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, greiddur úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun þóknunar lögmanns. Þá skal ferðakostnaður verjanda greiddur úr ríkissjóði.

2 3. E-kk-nf S-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir dómi af hálfu ákæruvalds.

2 4. Dóm þennan kveður upp L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Ákærði, [X...], er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður málsins skal greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 600.000 krónur, og ferðakostnaður verjandans, 42.300 krónur. Annar sakarkostnaður 74.716 kr. og greiðist einnig úr ríkissjóði.

L-kk-nf K-kk-nf