E-1705/2022

Mál þetta, sem höfðað var 7. september 2022, var dómtekið 10. febrúar 2023. Stefnandi er E-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, Borgarvegi 23, Reykjanesbæ. Stefndi er A-kk-nf Þ-kk-nf K-kk-nf, Svölutjörn 37, Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að staðfest verði með dómi riftun hans 9. mars 2021 á kaupum á Audi bifreið með skráningarnúmeri RDJ14, af stefnda.

Stefnandi krefst þess jafnframt að stefnda verði gert að greiða stefnanda 851.136 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr.8. gr. laga nr. 38/2001 af 650.000 krónum frá 4. október 2020 til 18. nóvember 2020, af 669.136 krónum frá þeim degi til 16. desember 2020 og af 851.136 krónum frá þeim degi til 9. mars 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara gerir stefnandi þá kröfu að viðurkenndur verði réttur stefnanda til skaðabóta úr hendi stefnda vegna galla í Audi bifreið með skráningarnúmeri RDJ14, sem stefndi seldi stefnanda.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I Málsatvik

Málsatvik eru í meginatriðum ágreiningslaus. Óumdeilt er að 5. október 2020 festi stefnandi kaup á bifreiðinni RDJ14, af gerðinni Audi, sem stefndi hafði áður auglýst til sölu á vefsíðunni www. bland. is. Var ásett verð bifreiðarinnar 890.000 krónur, en umsamið kaupverð hennar 650.000 krónur, sem greitt var að fullu sama dag. Í söluauglýsingu segirmeðal annars:

„Vélinn [sic] var uppgerð í 162 þ eftir að stimpilstöng gaf sig. Uppgerður sveifarás og stimpilstangir voru settar í hana ásamt því að skipt var um höfuð- og stangalegur, svei fat áspakkningar [sic], stimpilhringi, olíudælukeðju og strekkjara, kambásatímakeðju og strekkjara, tímareim og strekkjara, vatnsdælu, heddpakkningu og - bolta ásamt helstu pakkningum.[...]“

Stefnandi kveðst fljótlega eftir kaupin hafa orðið var við óeðlilegt tif í vél bílsins og hafi af þeim sökum haft samband við stefnda, sem hafi tjáð honum að skipta þyrfti um skynjara sem hann hafði þá þegar pantað. K veður stefnandi bifreiðina í framhaldinu hafa bilað og hún orðið óökufær. Í lok októbermánaðar 2020 mun stefndi hafa afhent stefnanda varahluti í bifreiðina, skynjara og slöngu, líkt og áður hafði verið um samið, sem stefnandi mun hafa komið fyrir í bifreiðinni. Stefnandi kveðst í framhaldinu hafa ekið bifreiðinni til Breiðdalsvíkur, þar sem hann starfar sem sjómaður. Hann hafi hins vegar áfram greint samskonar tif í vélinni. Stóð bifreiðin þar óhreyfð í um tvær vikur á meðan stefnandi var til sjós. Á leið sinni heim á leið,18. nóvember sama ár, kveðst stefnandi hafa fært bifreiðina til viðgerðar á Bifreiðaverkstæði Sigursteins ehf. á Breiðdalsvík þar sem framkvæmd hafi verið olíuskipti á vélinni og í framhaldinu ekið henni áleiðis til Reykjanesbæjar, þar sem hann býr. Stefnandi kveðst þó tvívegis á leið sinni hafa þurft að bæta á vélarolíu, annars vegar á Kirkjubæjarklaustri og hins vegar á Selfossi.

Bifreiðin var á ný færð til viðgerðar, 2. desember sama ár, á Bílaverkstæði Þóris ehf. Í fyrirliggjandi vottorði verkstæðisins sem dagsett er 23. ágúst 2021 segir: „... héldum í fyrstu að væri að leka framan úr vél. Skipta [sic] var um pakkdós og tímareim. En það bar ekki árangur. Var þá farið að skoða [m]eira og kom í ljós að öxull í olíudælu væri brotinn. Einnig má rekja þessa bilun til fyrri viðgerðar. Þar sem olíupanna var ekki rétt sett í eftir þá viðgerð. Var bifreiðin því að tapa smurolíu og má því segja að fyrri viðgerð séu [sic] afleiðing þess að svona fór.“ Nam áætlaður viðgerðarkostnaður og kostnaður vegna varahluta samkvæmt vottorði bifreiðaverkstæðisins samtals allt að 850.000 krónum.

Gögn máls benda til þess að stefndi hafi fyrst sett sig í samband við stefnda í gegnum samskiptaforritið messenger 19. febrúar 2021 þar sem komið hafi fram að stefnandi og eiginkona hans hafi tekið „ákvörðun um“ að vilja rifta kaupunum og fá kaupverðið endurgreitt. Var stefnda þar veittur frestur til að „ganga frá þessum málum“ til 31. mars sama ár. Með ábyrgðarbréfi 20. apríl 2022 lýsti lögmaður stefnanda yfir ítrekun riftunar á kaupunum og krafðist um leið að stefndi myndi endurgreiða stefnanda kaupverð bifreiðarinnar, útlagðan kostnað auk vaxta. Engin viðbrögð voru við yfirlýsingu stefnanda.

Undir rekstri málsins aflaði stefnandi matsgerðar dómkvadds manns þar sem lagðar voru fyrir hann eftirtaldar spurningar:

„1. Hvort vél bifreiðarinnar sé ónýt.

2. Ef vélin telst ónýt, hverjar orsakir þess séu.

3. Hvort orsakir megi rekja til atvika sem áttu sér stað fyrir kaupanda.

4. Hver sé sanngjarn og eðlilegur viðgerðarkostnaður vélar bifreiðarinnar.“

Í matsgerð greinir að komið hafi í ljós verulegar skemmdir í legu fyrir sveifarásinn sem bendi til þess að hann sé ónýtur. Þá sé smurolíudæla föst ásamt brotnum bolta í henni sem gefi til kynna að vélin sé óviðgerðarhæf, að teknu tilliti til virðis bifreiðarinnar og í ljósi kostnaðar við einstaka íhluti til viðgerðar á vélinni. Þegar smurolía skili sér ekki frá smurolíudælu taki ekki nema örfáar mínútur fyrir vélina að verða fyrir óafturkræfum skemmdum, líkt og þeim sem greina má á sveifarás bifreiðarinnar. Gera megi ráð fyrir að aðrar legur í vélinni séu einnig ónýtar ásamt því að aðrir hlutir sem nota smurolíu vélarinnar séu skemmdir, svo sem legur, strekkjarar fyrir keðjur, sílenderveggir og fleira.

Fyrirliggjandi skemmdir á vél bifreiðarinnar séu komnar til vegna þess að smurolíuþrýstingur hafi verið of lítill um tíma og að lokum enginn, þar sem bolti fyrir tannhjól á ballarás sem sé inni á keðjudrifi fyrir smurolíudælu sé í sundur. Boltinn hafi farið í sundur þar sem smurolíudæla og svokallaðir jafnvægisásar (e. Balance shaft) sem séu sambyggðir smurolíudælunni séu fastir og snúist ekki. Eftir að boltinn hafi farið í sundur hafi ekki liðið á löngu þar til óafturkræfar skemmdir urðu á vélinni. Þá segir í matsgerðinni: „ Stefndi telur upp í sölulýsingu hluti sem skipt var um við viðgerðina en hvergi í auglýsingum frá stefnda kemur fram að smurolíuþrýstingur vélarinnar hafi verið mældur sem hefði verið grundvallaratriði miðað við fyrstu bilanalýsingu vélarinnar. Með niðurstöðu úr smurolíu þrýstings prófun og mat á skemmdum vélarinnar hefði verið hægt að ákveða næstu skref í viðgerðum á henni. Miðað við skemmdir sem komu í ljós hjá stefnda er greinilegt að smurolíuþrýstingur hefur verið ónógur sér í lagi þar sem bilun vélarinnar er víðtæk og skemmdir á mörgum þeim hlutum sem háður eru smurolíuþrýstingi vélarinnar greinilegir. Niðurstaða matsmanns er því að smurolíudælan sé orsakavaldur að skemmdum á öðrum hlutum vélarinnar. Stefndi hafi því greinilega verið að eltast við afleiðingar af biluninni en ekki bilunina sjálfa. Því skipti í raun ekki máli hversu vel eða hvað mikið hefði verið endurnýjað, á meðan að þessi smurolíudæla var til staðar hefði vélin ekki enst.“

Taldi matsmaður að verð á stökum íhlutum til lagfæringar á vélinni myndi nema að minnsta kosti söluandvirði bifreiðarinnar. Vélarskipti séu því raunhæfari kostur. Taldi matsmaður heildarkostnaður við vélarskipti næmi að lágmarki 581.000 krónum, ef um notaða vél væri að ræða. Þá mætti jafnframt gera ráð fyrir öðrum kostnaði til að gera bílinn gangfæran í ljósi þess að hann hefur staðið óhreyfður um langa hríð.

Stefnandi og stefndu komu báðir fyrir dóm og gáfu þar skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Við aðalmeðferð málsins kom einnig fyrir dóminn Ó-kk-nf U-kk-nf K-kk-nf bifvélavirkjameistari. Hann staðfesti að hafa framkvæmt mat á bifreiðinni sem dómkvaddur matsmaður og staðfesti vitnið matsgerðina fyrir dóminum. Vitnið kvað að við skoðun hafi komið í ljós brotinn öxull í svokölluðum olíudælu búkka og jafnvægis ásum sem hafi valdið ólagi á olíuþrýstingi vélarinnar. Slíkt geti haft í för með sér óafturkræfar skemmdir á vélinni. Matsmaður kvaðst hafa „tekið niður“ svokallaðan höfuðlegubakka á sveifarásnum, en þar mátti greina rispur sem hafi orsakast af ónógum „smurþrýstingi“. Almennt sé það svo að það sem er efst í vél skemmist fyrst en síðar það sem neðar er og því sé líklegt, að sögn matsmanns, að skemmdir séu ofar í vélinni sem líti verr út en sveifarás og lega á sveifarás. Kvað matsmaður orsakir skemmda vera þær að smurþrýstingur væri ekki nægur vegna brotins bolta í keðjudrifi fyrir smurolíudælu. Olíudæla bifreiðarinnar hafi litið út fyrir að vera „upprunaleg“ og hið sama megi segja um jafnvægisása. Taldi matsmaður að væri lýsing í söluauglýsingu stefnda rétt í þá veru að stimpilstöng hafi gefið sig og að skipt hafi verið um sveifarás og fleira í vél bifreiðarinnar þá hefði einnig þurft að skipta um olíu dælu og jafnvægisás, þar sem þar sé að finna legur og annað sem skemmist með sama hætti og legur á sveifarás og fleira. Ljóst sé að vélin gæti ekki enst lengi með þeirri smurolíudælu sem hafi verið í vélinni. Aðspurður hvort önnur atriði en þau sem lýst hafi verið hefðu getað kallað fram slíkt tap á olíuþrýstingi, kvað matsmaður að hugsanlegt væriað rör sem liggur ofan í olíu frá olíudælu, og nefnist pickup á ensku eða sogrör, hafi getað skemmst. Neðst í því röri sé sigti sem getur stíflast vegna sóts eða óhreininda í olíu. Matsmaður hafi hins vegar ekki greint slíka stíflu, þótt hann gæti ekki fullyrt hvort slík stífla hafi verið fyrir hendi við viðgerð á vélinni. Þá taldi matsmaður aðspurður ekki telja að gat á svokallaðri blokk við stimpilstöng hefði getað leitt til slíks olíuþrýstingsfalls, þótt slíkt ylti almennt á því hvar olíugöng vélarinnar liggi, enda hafi matsmaður ekki greint olíuleka utan á blokk. Þá var matsmaður inntur eftir því hvort viðgerð á svokölluðum knock- sensorum að framan og aftan í vélum hefði kallað á olíuskipti eða áfyllingu. Taldi matsmaður svo ekki vera enda væru slíkir skynjarar boltaðir utan á blokk vélarinnar. Jafnframt var matsmaðurinn inntur eftir því hvort akstur stefnanda á bifreiðinni milli landshluta í umræddu ástandi, í ljósi þess að stefnandi hafi orðið varvið olíulykt og tvívegis þurft að bæta olíu á vél bifreiðarinnar, hefði getað haft áhrif á vélina. Taldi matsmaður slíkt gæti almennt haft áhrif, en ekkert bendi þó til þess að viðvörunarljós hafi kviknað í mælaborði bifreiðarinnar sem hafi mátt gefa stefnanda tilefni til að hætta akstri.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar einkum til þess að honum hafi verið heimil riftun á kaupum á bifreiðinni samkvæmt 39. gr. laga um lausafjárkaup, en í slíkum tilvikum skuli kaup ganga til baka og aðilar vera eins settir og kaupin hefðu ekki átt sér stað. Stefnandi eigi lögum samkvæmt rétt á fullri endurgreiðslu, bæði á kaupverði og útlögðum kostnaði.

Samkvæmt 4. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup telst söluhlutur gallaður fullnægi hann ekki þeim kröfum sem gera má til hans, sbr. 1. og 2. mgr. 17. gr. laganna.

Vísað er til þess að við mat á galla verði að taka tillit til þess hvernig stefndi hafi auglýst bifreiðina og kaupverðs hennar. Stefndi hafi auglýst til sölu bifreið með vél sem sögð var nýuppgerð. Umsamið kaupverð hennar var 650.000 krónur. Stefnandi kveðst hafa haft réttmætar væntingar í þá veru að þær upplýsingar sem stefndi veitti um bifreiðina væru réttar og því mætti stefnandi geta treyst því að unnt væri að aka bifreiðinni, enda hafi það verið tilgangur kaupanna. Stefnandi kveður umsamið kaupverð hafa verið í samræmi við gangverð sambærilegra bíla á þessum tíma.

Stefnandi kveður stefnda hvorki hafa upplýst hann um að svokallað svarf (málmagnir) hefðu verið í vélinni, né að vélina hefði hann sjálfur gert upp án aðkomu menntaðs bifvélavirkja. Ljóst er að hvort tveggja hefði stefnda verið í lófa lagið að upplýsa um enda ljóst að um hafi verið að ræða upplýsingar sem hann hafði.

Stefnandi kveðst hafa tilkynnt stefnda án tafar um að bifreiðin væri haldin göllum og jafnframt að stefnandi hygðist bera gallann fyrir sig. Þá kveðst stefnandi hafa lýst yfir riftun á kaupunum þegar sáttaumleitanir reyndust árangurslausar, enda hafi bifreiðin verið ónothæf.

Stefnandi kveðst vísa til ákvæða laga nr. 50/2000, en í 39. grein þeirra sé kveðið á um að kaupandi geti rift kaupum ef meta megi galla til verulegra vanefnda. Byggt sé á því aðþað að vél bifreiðarinnar hafi reynst ónýt teljist veruleg vanefnd. Í því efni sé vísað til málsatvika, það er fullyrðinga um nýuppgerða vél í auglýsingu, að stefndi hafi látið undir höfuð leggjast að upplýsa stefnanda um áður þekkt svarf (málmagnir) í vél og jafnframt að ómenntaður aðili hafi sinnt viðgerð á vélinni fyrir söluna.

Að sögn stefnanda er fjárkrafa hans byggð á því að bæði kaupverð og útlagður viðgerðarkostnaður vegna bifreiðarinnar verði endurgreiddur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá greiðsludegi, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá því að riftunaryfirlýsingin hafi verið móttekin af stefnda 9. mars 2021.

Stefndi kveðst sundurliða kröfu sína með svofelldum hætti:

Kaupgreiðsla, dagsett 5.10.2020 kr. 650.000

Bifreiðaverkstæði Sigursteins ehf., dagsett 18.11.2020 kr. 19.136

Bifreiðaverkstæði Þóris ehf., dagsett 16.12.2020 kr. 182.000

Til vara kveðst stefndi gera þá kröfu að viðurkenndur verði með dómi að réttur hans til skaðabóta úr hendi stefnda vegna áðurnefnds galla. Eftir atvikum vísist til sömu málsástæðna og eiga við um aðalkröfu. Á því sé byggt að stefnandi eigi rétt á skaðabótum vegna væntanlegs kostnaðar af því að koma bifreiðinni í það ástand sem auglýst var og stefnandi hafði réttmætar væntingar til.

Um skaðabætur vegna galla kveðst stefnandi vísa til 40. gr. laga nr. 50/2000, einkum a-og b-liðar 3. mgr. ákvæðisins sem kveða á um að kaupandi geti ávallt krafist skaðabóta megi rekja galla til mistaka eða vanrækslu seljanda eða að ástand hins selda hafi ekki reynst í samræmi við loforð seljanda. Á því sé byggt að hvort tveggja eigi við í þessu tilviki.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst byggja á því að stefnanda hafi verið fullkunnugt um að hann væri að kaupa bifreið sem hafði gengist undir umtalsverðar viðgerðir fyrir sölu. Stefnanda hafi þannig verið gerð full grein fyrir því að stefndi hafði ráðist í miklar lagfæringar á vél bifreiðarinnar. Engu hafi verið leynt í þeim efnum og hafi stefnandi keypt bifreiðina á lækkuðu verði á þeim forsendum að hann fengi hana í því ástandi sem hún var og honum afhentir varahlutir til að ljúka sjálfur við viðgerð.

Þá kveðst stefnandi byggja á því að hann hafi að öllu leyti uppfyllt upplýsingaskyldu sína við kaupin. Hann hafi gefið stefnanda allar þær upplýsingar sem hann hafði undir höndum. Á kaupandi hvíli rík skoðunarskylda, sbr. 2. mgr. 20. gr. laga nr. 50/2000. Enn strangari kröfur verði að gera til stefnanda við þessar aðstæður þar sem honum hafi verið ljóst að hann væri að kaupa gamla bifreið sem hafði nýlega sætt umfangsmikilli viðgerð. Við kaup á bifreið sem hefur verið lagfærð frá upphaflegri gerð hennar, sérstaklega þegar um er að ræða jafn viðamikla lagfæringu og hér um ræðir, verður að gera sérstaklega strangar kröfur til skoðunarskyldu kaupanda. Stefndi telur þessa vitneskju stefnanda hafa gefið honum fullt tilefni til að kynna sér málið af ýtrustu nákvæmni og hafði hann fullt tækifæri til að láta skoða bifreiðina áður en af kaupunum varð. Sú staðreynd að stefnandi hafi ekki sinnt skoðunarskyldu sinni með fullnægjandi hætti verði því ekki metin stefnda til tjóns.

Vísað er til þess að stefndi hafi upplýst stefnanda um að hann hefði sjálfur annast viðgerð á bílnum og hafi stefn anda verið fullkunnugt um þá viðgerð sem farið hafði fram og jafnframt hvernig að henni var staðið. Stefndi kveður stefnanda hafa vitað að vél bifreiðarinnar hefði gengist undir umfangsmikla viðgerð og að um rúmlega 15 ára gamla bifreið væri að ræða. Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga nr. 50/2000 getur stefnandi ekki borið fyrir sig galla sem hann vissi eða mátti vita af. Stefndi kveður stefn anda hafa verið upplýstan um ástand bifreiðarinnar, meðal annars að vélin hefði verið viðgerð og að hann hafi tekið meðvitaða ákvörðun um kaup á bifreiðinni með tilliti til ástands hennar. Horft hafi verið til þessara sjónarmiða við ákvörðun á kaupverði bifreiðarinnar. Í ljósi þess að stefnandi hafi verið upplýstur um þessi atriði, geti hann ekki borið fyrir sig sem galla þær bilanir sem síðar eru tilkomnar.

Stefndi kveðst mótmæla því sem röngu og ósönnuðu að stefndi beri ábyrgð á bilun vélarinnar eftir að hún var seld og komin í hendur nýs eiganda. Þá sé því mótmælt að svarf í vélinni megi rekja til þeirra ráðstafana sem stefnandi réðst í við lagfæringu vélarinnar eða að þær ráðstafanir séu orsök þeirrar bilunar sem komið hafi fram í nóvember 2020. Ítrekað sé að bifreiðin hafi verið í prýðilegu ástandi þegar kaupin fóru fram, samanber ástandsskoðun sem framkvæmd hafi verið 19. september sama ár. Stefndi kveður sig hafa verið í góðri trú við söluna. Bifreiðin hafi bilað tæplega tveimur mánuðum eftir að kaup hafi tekist á milli aðila og geti meðferð bifreiðarinnar á þeim tíma, sem stefndi beri enga ábyrgð á, allt eins verið orsök vélarbilunarinnar. Stefnandi hafi notað bifreiðina til að aka vítt um land. Þannig hafi stefnandi til dæmis farið með bílinn á verkstæði á Breiðdalsvík vegna olíuskipta. Stefnandi hafi ekið bifreiðinni aftur til Reykjanesbæjar en þurfti, að eigin sögn, að stöðva tvisvar til að setja olíu á bílinn. Stefnandi hafi þá farið með bifreiðina á Bílaverkstæði Þóris í Njarðvík þar sem skipt hafi verið um tímareim og fleira. Í vottorði verkstæðisins frá 23. ágúst 2021 komi fram að öxull í olíudælu hafi verið brotinn og að rekja mætti þá bilun til fyrri viðgerðar. Stefndi kveður erfitt að átta sig á því til hvaða fyrri viðgerðar sé þar vísað en verkstæðið hafi skipt um ýmislegt í vél bifreiðarinnar, samanber ósundurliðaðan reikning vegna útseldrar vinnu verkstæðisins frá 16. desember 2020.

Stefndi kveðst vísa til þess að riftun á kaupum á bifreiðinni sé að mestu leyti byggð á órökstuddum og ósönnuðum getgátum um hvaða afleiðingar fyrri viðgerð hafi haft fyrir bifreiðina. Bent sé á að stefnandi hafi sjálfur ráðist í viðgerðir og lagfæringar á vélinni eftir afhendingu. Þær viðgerðir hafi meðal annars falið í sér að taka þurfti vélina í sundur að miklu leyti og skipti stefnandi sjálfur eða lét skipta um olíu á bifreiðinni án nokkurrar aðkomu stefnda.

Stefndi kveðst hafna því að skilyrði riftunar séu til staðar í málinu. Bent sé á að sönnunarbyrði fyrir því að bifreiðin sé haldin verulegum galla í skilningi lausafjárkaupalaga hvíli á stefnanda. Ósannað sé að bifreiðin hafi verið verulega gölluð þegar kaupin voru gerð þannig að stefnandi geti borið fyrir sig annmarka hins selda sem heimili honum riftun. Ekkert hafi komið fram sem sanni að meintur galli hafi verið fyrir hendi áður en bifreiðin var afhent stefnanda og áhættuskipti fóru fram, samanber 2. mgr. 6. gr. laga nr. 50/2000.

Stefndi telji að vél bifreiðinnar hafi verið í góðu ástandi við sölu hennar, enda hafi stefndi notað bifreiðina án vandkvæða og ekið henni rúmlega 2.000 km áður en hann hafi selt hana. Sé vél bifreiðarinnar haldin einhverjum bilunum í dag megi að öllum líkindum rekja þær til atvika sem síðar eru tilkomin og séu stefnd ameð öllu óviðkomandi. Kveðst stefndi telja að vélin hafi ekki verið gölluð þegar stefnandi veitti henni viðtöku. Samkvæmt 21. gr. laga nr. 50/2000 skuli við mat á því hvort söluhlutur teljist gallaður miða við það tímamark þegar áhættan af söluhlutnum flyst til kaupanda, jafnvel þótt gallinn komi ekki fram fyrr en síðar. Fyrir liggi að stefnandi veitti bifreiðinni viðtöku og hafði því umráð hennar þegar hún bilaði. Það séu því engar forsendur til þess að stefndi eigi að bera tjónið vegna meðferðar stefnanda á bifreiðinni.

Bifreiðin hafi verið seld í því ástandi sem hún var í við sölu og sem stefnandi hafi kynnt sér og sætt sig við. Með hliðsjón af aldri bifreiðarinnar og kílómetrastöðu hafi hvílt sérstaklega rík skoðunarskylda á stefnanda. Telur stefndi með öllu ósannað að ástand vélarinnar hafi verið verra en kaupandi hafði réttmæta ástæðu til að ætla miðað við uppgefnar upplýsingar, kaupverð, aldur og akstur. Auk þess hafi stefnanda verið veittur sérstakur afsláttur af kaupverði með því skilyrði að stefnandi myndi sjálfur sjá um að skipta út þeim varahlutum sem átti eftir að setja í vél bifreiðarinnar og ljúka þannig viðgerð hennar.

Stefndi kveðst byggja á því að tjón stefnanda sé algjörlega ósannað. Ekki hafi verið dómkvaddur matsmaður til að gefa álit á því hver sé orsök bilunarinnar og þar með hvort hana megi rekja til atvika sem stefndi beri ábyrgð á. Með matsgerð sé unnt að staðreyna tjón og segja fyrir um orsakir og hvort rekja megi bilunina til þess tíma er bifreiðin var í eigu stefnda eða stefnanda. Enn fremur sé útilokað án matsgerðar að meta hvort unnt sé að bæta úr gallanum með ódýrari hætti.

Stefndi kveðst telja með hliðsjón af framangreindu að sýkna beri hann af kröfum stefnanda enda hafi stefndi fullnægt upplýsingaskyldu sinni gagnvart stefnanda að öllu leyti og ekki hafi verið sýnt fram á að bifreiðin hafi verið haldin verulegum galla sem stefnda verði um kennt.

Stefndi kveðst einnig krefjast sýknu af varakröfu stefndanda með vísan til sömu sjónarmiða þar sem ekki séu til staðar skilyrði fyrir skaðabótum eða afslætti. Verði talið að bifreiðin hafi verið haldin galla þá sé því mótmælt að gallinn hafi verið svo verulegur að hann réttlætti riftun, samanber 25. gr. laga nr. 50/2000.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu liggur fyrir að stefnandi festi kaup á bifreiðinni af stefnda 5. október 2020, og mun kaupverð hennar hafa verið 650.000 krónur. Í söluauglýsingu var tekið fram að vélin hafi verið „uppgerð í 162 þ“ líkt og nánar greinir í auglýsingunni.

Í málinu liggur fyrir matsgerð dómkvadds manns þar sem tíundaðar eru orsakir bilunar í vél bifreiðarinnar, sem matsmaður telur að einkum megi rekja til þess að smurolíuþrýstingur hafi um tíma verið of lítill og á endanum enginn, þar sem bolti fyrir tannhjól á jafnvægisás við keðjudrif fyrir smurolíudælu, hafi farið í sundur. Þá greinir í matsgerð að ástæðu þess megi helst rekja til þess að smurolíudæla og svokallaðir jafnvægisásar, sem séu sambyggðir smurolíudælunni, hafi fest og hætt að snúast. Í kjölfar þess hafi vélin á skömmum tíma orðið fyrir óafturkræfum skemmdum.

Matsgerðin er greinargóð og ágætlega rökstudd og fellst dómurinn á þær lýsingar sem matsmaður leggur til grundvallar sem ástæða skemmda á vélarbúnaði bifreiðarinnar, enda hefur matsgerðinni ekki verið hnekkt.

Af hálfu stefnda hefur því meðal annars verið teflt fram að stefnanda hafi verið fullkunnugt um að bifreiðin hefði undirgengist umtalsverðar viðgerðar fyrir söluna, og jafnframt að stefndi hefði að mestu leyti sjálfur annast þær viðgerðir. Engu hafi verið leynt í þeim efnum og hafi stefndi jafnframt afhent stefnanda við kaupin þá varahluti sem nauðsynlegir voru til að unnt væri að ljúka við viðgerð á vél bifreiðarinnar.

Samkvæmt 21. gr. laga nr. 50/2000 skal við mat á því hvort söluhlutur sé gallaður miða við það tímamark þegar áhættan af söluhlut flyst yfir til kaupanda, jafnvel þótt gallinn komi fram síðar. Seljandi ber einnig ábyrgð á galla sem kemur fram síðar ef ástæðu gallans má rekja til vanefnda af hans hálfu. Sama á við þegar seljandi hefur með ábyrgðaryfirlýsingu eða öðrum hætti ábyrgst að hluturinn hafi tiltekna eiginleika eða að hlut megi nota með venjulegum eða sérstökum hætti tiltekinn tíma eftir afhendingu. Þá greinir í 1. mgr. 17. gr. laganna að söluhlutur skuli, hvað varðar tegund, magn, gæði, aðra eiginleika og innpökkun, fullnægja þeim kröfum sem leiðir af samningi.

Að mati dómsins verður við úrlausn málsins ekki litið fram hjá því hvernig bifreiðin var kynnt til sölu af hálfu stefnda. Líkt og rakið hefur verið kom skýrt fram í auglýsingu stefnda á vefsíðunni www. bland. isað vél bifreiðarinnar hefði verið uppgerð við 162.000 km akstur, en við sölu hafði bifreiðinni verið ekið um 164.000 km. Jafnvel þótt að nokkru verði fallist á með stefnda að stefnandi hafi ekki að öllu leyti gætt skoðunarskyldu sinnar við kaupin mátti hann engu að síður treysta því að vél bifreiðarinnar hefði verið að fullu uppgerð, í samræmi við upplýsingar stefndu í þá veru, en ekki einungis hluti hennar, líkt og komið hafi í ljós, enda hafi til að mynda ekki verið skipt um olíudælu og jafnvægisása í vélinni sem leitt hafi til umfangsmikilla skemmda á henni, líkt og rakið hefur verið og staðfest hefur verið með matsgerð. Þá liggur ekkert fyrir um það í málinu að stefnandi hafi haft yfir að ráða sérfræðiþekkingu á vélarbúnaði bifreiða umfram það sem almennt gengur og gerist eða að önnur atvik hafi gefið honum sérstakt tilefni til að skoða vél bifreiðarinnar sérstaklega.

Jafnvel þótt bifreiðin kunni að hafa verið seld á lægra verði en stefndi hafði upphaflega ráðgert hafa, að mati dómsins, engar sönnur verið færðar á það af hálfu stefnda að söluverðið hafi helgast af því að vélin hafi ekki veriðað fullu uppgerð eða að stefndi hafi veitt stefnanda sérstakan afslátt af sölunni með því skilyrði að stefnandi myndi sjálfur annast skipti á varahlutum í vél bifreiðarinnar. Þá liggur ekkert fyrir um það að söluverð bifreiðarinnar hafi verið lægra en almennt gengur og gerist við sölu bifreiða að sambærilegri tegund, aldri og notkun. Að auki hafa ekki verið leiddar líkur að því að stefnandi hafi verið sérstaklega upplýstur um ástand vélarinnar að þessu leyti, utan þess sem greindi í fyrrgreindri söluauglýsingu.

Stefndi byggir jafnframt á því að sá almenni fyrirvari hafi verið settur við söluna að bifreiðin væri seld í því ástandi sem hún hafi verið í og stefnandi hafi kynnt sér og sætt sig við. Að mati dómsins girða slíkir almennir fyrirvarar almennt ekki fyrir heimildir kaupanda til að bera fyrir sig vanefndir af þessum toga og haggar ekki framangreindri afstöðu dómsins, sbr. meðal annars ákvæði a- og c-liðar 1. mgr. 19. gr. laga nr. 50/2000.

Í ljósi framanritaðs er það mat dómsins ágallar á bifreiðinni hafi lotið að atriðum sem alla jafna hafi verulega þýðingu við bifreiðakaup. Með því að upplýsa ekki með afdráttarlausum hætti um raunverulegt ástand vélarinnar fullnægði stefndi ekki upplýsingaskyldu sinni og verður að bera hallann af því. Þá er það jafnframt mat dómsins að umfang umræddra galla, sem staðfestir hafa verið með mati dómkvadds manns, séu svo verulegir að fullnægt sé skilyrðum 39. gr. laga nr. 50/2000 fyrir riftun kaupanna.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu stefnanda um riftun kaupanna gegn því að hann afhendi stefnda bifreiðina RDJ14 auk greiðslu kaupverðsins, 650.000 krónur, í peningum. Þá verður einnig fallist á kröfu stefnanda um greiðslu kostnaðar vegna skoðunar og viðgerða á bifreiðinni sem stefnandi réðst í vegna þeirrar bilunar sem upp hafi komið í vél bifreiðarinnar enda mátti stefnandi á þeim tíma, og með réttu, ætla að unnt væri að gera við bifreiðina enda hafði umfang bilunarinnar þá ekki verið í ljós leitt. Nemur sá kostnaður samtals 201.136 krónum. Hafa þær fjárhæðir ekki sætt andmælum af hálfu stefnda. Stefnandi á rétt á vöxtum af fyrrgreindum fjárhæðum frá greiðsludegi þeirra samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Jafnframt á stefnandi rétt á dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi er stefndi móttók yfirlýsingu stefnanda um riftun 19. maí 2022, en af hálfu dómsins er litið svo á að yfirlýsing stefnanda um riftun kaupanna hafi ekki átt sér stað með réttum hætti fyrr en með bréfi lögmanns stefnanda dagsett 20. apríl sama ár.

Eftir þessum málsúrslitum og í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 900.000 krónur. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts sem og kostnaðar við öflun matsgerðar dómkvadds manns.

Af hálfu stefnanda flutti málið Á-kvk-nf B-kvk-nf E-kvk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf lögmaður.

Dóm þennan kveður upp Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari sem dómsformaður, ásamt meðdómsmönnunum I-kk-þgf T-kk-þgf héraðsdómara og A-kk-þgf ni J-kk-þgf G-kk-þgf bifvéla virka.

DÓMSORÐ:

Staðfest er riftun stefnanda, E-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef, 9. mars 2021 á kaupum hans á Audi bifreið með skráningarnúmerið RDJ14, af stefnda, A-kk-þgf Þ-kk-þgf K-kk-þgf.

Stefndi greiði stefnanda 851.136 krónur auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 650.000 krónum frá 5. október 2020 til 18. nóvember 2020 en frá þeim degi af 669.136 krónum til 16. desember 2020 en frá þeim degi af 851.136 krónum til 1 9. maí 2022 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr.6. gr. frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 900.000 krónurí málskostnað.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf

I-kk-nf T-kk-nf

A-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf