E-7288/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 23. nóvember 2007, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J-kk-þgf I-kk-þgf, kt. 000000-0000, Stuðlaseli 3, Reykjavík, gegn Atafli hf., kt. 000000-0000, Lyngási 11, Garðabæ, og til vara gegn Hraðbindingu ehf., kt. 000000-0000, Frakkastíg 8, Reykjavík, til réttargæslu Vátryggingafélagi Íslands hf., kt. 000000-0000, og til réttargæslu í varaaðild Verði tryggingum hf., með stefnu 15. nóvember 2006.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefnda, Atafli hf., verði með dómi gert að greiða stefnanda 4.472.090 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum frá 19.9. 2005 til 14. október 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi að stefnda, Atafli hf. verði með dómi gert að greiða stefnanda 3.572.090 krónur með sama vaxtafæti og í aðalkröfu.

Verði Atafl hf. sýknað af dómkröfum stefnanda er þess aðallega krafist að Hraðbinding ehf. verði með dómi gert að greiða stefnanda 4.472.090 með sama vaxtafæti og í aðalkröfunni á hendur Atafli hf. Til vara krefst stefnandi að stefndi, Hraðbinding ehf. verði gert að greiða stefnanda 3.572.090 krónur með sama vaxtafæti og í varakröfunni á hendur Atafli hf.

Þá er þess krafist að hinu stefndu félög verði gert að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu samkvæmt málskostnaðaryfirliti lögmanns stefnanda, sem lagður verður fram við aðalflutning. Við málskostnaðarákvörðun verði tekið tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur.

Dómkröfur stefnda, Atafls hf., eru aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi að mati dómsins. Til vara að sök verði skipt í málinu, stefnukröfur lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Af hálfu réttargæslustefnda eru engar kröfur gerðar. Eru og engar kröfur gerðar á hendur félaginu.

Dómkröfur varastefnda, Hraðbindingar ehf., eru aðallega, að félagið verði alfarið sýknað af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða því málskostnað að mati hins virðulega réttar, en til vara að sök verði skipt og stefnukröfur lækkaðar, þannig að stefnanda verði gert að bera meginhluta sakar og málskostnaður þá látinn falla niður. Sömu kröfur eru gerðar af hálfu réttargæslustefnda í varaaðild.

Af hálfu stefnanda er málsatvikum lýst á þann veg að hann hafi verið ráðinn í vinnu til Hraðbindingar ehf. og verið lánaður í verk sem Keflavíkurverktakar hf., nú Atafl hf., voru með hjá Landsvirkjun við Kárahnjúka. Er hann slasaðist hafi hann verið undir stjórn J-kk-ef verkstjóra hjá Keflavíkurverktökum. Í aðdraganda slyssins hafi honum verið skipað af fara upp stiga, sem var u.þ.b. þrír metrar á lengd, upp á vinnupall, þar sem hann átti að vinna við járnabindingar. J-kk-nf verkstjóri hefði farið á undan og verið kominn upp á vinnupallinn þegar stefnandi hóf göngu sína upp stigann. Stiginn hafi runnið til að neðan og fallið til jarðar.

Stefnandi kveður umræddan stiga vera rennistiga, sem tekinn hefði verið í tvennt. Sá hluti hans, sem féll með stefnanda, hafi verið efri hluti stigans og hafi aðeins verið plasthnúðar neðan á stiganum til að halda honum stöðugum. Kveður stefnandi efri hluta stigans hafa verið látinn snúa niður og numið við gólf. Þetta hafi ekki verið nægilega tryggilegt og því hafi stiginn runnið til og stefnandi fallið á gólfið.

Stefnandi kveðst hafa slasast við fallið og hlotið brot á hægri olnboga. Slysið hafi verið tilkynnt til Vinnueftirlitsins á Egilsstöðum en ekki verið rannsakað. Í tilkynn-ingunni komi fram að stefnandi hefði verið í vinnu hjá Keflavíkurverktökum er hann slasaðist.

Hinn 27. september 2006 hafi tjón stefnanda verið metið til 15 miskastiga og 15% varanlegrar örorku. Stefnandi hafi krafið Keflavíkurverktaka hf. um greiðslu og til vara Hraðbindingu ehf., en engin svör fengið við kröfubréfi sínu.

Í tilkynningu öryggisvarðar á staðnum til Vinnueftirlitsins, dags. 19. september 2005, segir að hinn slasaði hafi verið að byrja að fara upp stiga er stiginn rann undan honum og hann fallið aftur á bak á steinsteypta plötu. Fallið hafi verið 70 cm – 1,5 m.

Í bréfi Vinnueftirlitsins til lögmanns stefnanda, dags. 28. apríl 2006, segir m.a. að tilkynningin um umrætt slys hafi borist eftirlitinu viku eftir slysið, en slysið varð 19. september 2005. Tilkynningin hafi verið undirrituð af J-x-x O. M-kk-þgf öryggisverði. S-kvk-nf Ó-kvk-nf, fulltrúi Vinnueftirlitsins, hefði skráð slysið. Slysið hefði ekki verið rannsakað, þar sem tildrög slyssins þóttu liggja ljóst fyrir.

Í skriflegri, ódagsettri skýrslu stefnanda um slysið, dskj. nr. 4, segir m.a.:

Slys í stöðvarhúsi við Kárahnjúka í vinnu hjá Hraðbindingu ehf. sem var undirverktaki hjá Keflavíkurverktökum.

Nýkominn var búinn að vera 5-6 daga, vann við járnabindingar, reynt að hafa undan við að undirbúa fyrir steypu, vann með rússa eða letta, vorum við undir stjórn verkstjóra hjá Keflavíkurverktaka, sem J-kk-nf hét, var ég að fara með verkstjóranum upp á vinnupall sem var ca. 2.5 til 3 metrar, fórum við upp stiga sem var um 3 metrar að lengd. Fór verkstjórinn á undan og er hann var kominn upp á pallinn og ég að fara upp á pallinn á eftir honum þegar stiginn rennur til að neðan og fellur til jarðar, en ég fell aftur fyrir mig tvo og hálfan metir og lendi á bakinu og annarri hliðinni og hlaut við það að brot á hægri olnboga og eymsli í mjóbaki, einnig hefur gætt þvagtruflana....

Ég bendi á að stiginn var renni stigi í tveimur hlutum og var búið að taka hann í sundur og gera að tveimur, en stiginn var þannig ósundurtekinn að á neðan á gólfinu, hvíldi hann á ákveðnum felti (sic.) á lömum sem var ætlað að hafa góða festu, stammt gúmí.

Ég datt hins vegar úr efrihlutanum sem notaður var þannig að efrihluti hans var hafður við gólfið, en þar megin var aðeins plasthnúða, rifflaðir, en samt kúptir.

Af hálfu stefnda, Atafli hf., segir m.a. að gera verði þá meginathugsemd við málvaxtalýsingu stefnanda að samkvæmt lýsingum sjónarvotta hafi slysið orðið vegna þess að stefnandi hafi stigið á milli þrepa í nefndum stiga og fallið síðan aftur á bak og tekið stigann með sér.

Þá er vísað til þess að með verksamningi milli stefnda, Atafls hf. (þá Keflavíkurverktaka hf.), sem verkkaupa og G.L. verktaka ehf. sem verktaka, hafi G.L. verktakar ehf. tekið að sér, samkvæmt 1. gr. samningsins, „alla járnabendingu í verkinu Tengivirki í Fljótsdal“. Í 14. gr. samningsins segi m.a. að reiknað sé með „að verkinu stjórni maður með reynslu af sambærilegum verkum. Reiknað er með að verktaki noti vana menn í alla þætti verksins og getur verkkaupi stoppað verk ef honum finnst fagmennsku ábótavant á vinnustað.“ Sérstakt ákvæði sé í 16. gr. samningsins um öryggismál og skyldur starfsmanna verktaka í því sambandi.

Áréttað er að stefnandi hafi ekki verið starfsmaður stefnda. Hvort vinna stefnanda á svæðinu stóð í beinum eða óbeinum tengslum við verktöku G.L. verktaka ehf. sé stefnda bæði ókunnugt um og óviðkomandi. Af fyrrgreindum verksamningi megi ráða að stefndi fól verktaka „alla járnbendingu“ í verkinu sem um var að ræða og að ekki stóð til að stefndi réði til sín menn til verksins.

Af hálfu varastefnda, Hraðbindingar ehf., segir m.a. um málavexti að stefnandi hafi verið að vinna á vegum G.L. verktaka ehf., sem var undirverktaki hjá aðalstefnda, Atafli hf., þegar stefnandi slasaðist.

Stefnandi byggir á því að stiginn, sem hann datt úr og var í eigu Keflavíkurverktaka, nú Atafls hf., hafi verið vanbúinn. Um lausan vinnustiga hafi verið að ræða, sem ekki hafi verið gengið nægilega tryggilega frá að neðan þannig að stiginn skriði ekki eða rynni ekki til, en stiginn hafi verið hafður á sléttri steinsteypu. Hafi þetta verið efri hluti samsetts stiga og hafi efri hlutinn verið notaður, látinn snúa niður, og ekki haft nægilega festingu við gólfið, sem hann stóð á. Þá segir í stefnu:

Á því að stiginn hafi ekki verið nægilega festur við gólfið eða hafi ekki haft þar nægilegt viðnám, beri sá aðili sem sá atvinnurekandi (vinnuveitandi) sem notaði stigann við það verk sem unnið var á vegum atvinnurekandans ábyrgð, þe. Atafl hf. Byggir stefnandi á að Atafl hf. hafi einnig verið eigandi stigans. Þá beri stefnda Atafl hf. einnig ábyrgð sem vinnuveitandi stefnanda, en Atafl hf. var með það verk sem stefnandi vann við er hann slasaðist, en yfirmenn Hraðbindinga ehf. höfðu lánað stefnanda til verksins. Verkstjóri stefnanda við það verk, sem hann vann við, er hann slasaðist, hafi verið verkstjóri hjá Atafli hf.

Stefnandi vísar til 19. gr. reglna nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð, og til 13. og 14. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum „sem og til ákvæða vinnuréttar um mat á hættu, þegar aðstæður eru með þeim hætti sem þær voru er stefnandi slasaðist.“ Þá segir í stefnu:

[A]ð samkvæmt stöðlum vinnueftirlitsins og reglum um slíka “lausa stiga”, þá hafi átt að ganga betur úr skugga um að hann gæti ekki runnið á gólfinu og festa hann annað hvort á neðan eða ofan, þannig að hann gæti ekki runni, úr því að stiginn hafði ekki útbúnað til að ná festu við gólfið. Það hafi verið hlutverk verkstjóra stefnanda fyrir hönd þess vinnuveitanda (atvinnurekanda) sem hann vann fyrir. Stefnandi, sem komið hafi að verkinu í fyrsta skipti, hafi mátt treysta því að stiginn væri öruggur og ekki þurft að athuga öryggi hans sérstaklega sjálfur. Byggir stefnandi á að stigar sem notaðir eru í slíkum verkum eigi að vera þannig hannaðir að þeir eigi ekki að geta runnið til. Því hafi stefnandi mátt treysta.

Stefnandi bendir á að tilkynning um slysið hafi ekki borist til vinnueftirlitsins á Austurlandi fyrr en viku eftir slysdag og staðhæfir að þá hafi verið of seint að rannsaka slysið og tildrög þess. Verði Keflavíkurverktakar hf./Atafl hf. sem og Hraðbinding ehf. að bera hallann af því. Einnig byggir stefnandi dómkröfur sínar á hendur Atafli hf. á því að öryggisfulltrúi Keflavíkurverktaka hf. hafi sent tilkynninguna um slysið til Vinnueftirlits ríkisins. Það staðfesti að stefnandi hafi verið að vinna hjá Keflavíkur-verktökum hf. þegar hann slasaðist.

Tölulega sundurliðar stefnandi dómkröfur sínar á eftirfarandi hátt:

1. Miskabætur: 6.330.500 x 12% 759.660 kr.

2. Bætur fyrir varanlega örorku: 1.869 x 11,443 x 15% 3.208.045 kr.

3. Þjáningabætur 259.200 kr.

4. Tímabundið atvinnutjón 1.869.000/12 x 7 1.090.250 kr.

5. Annað fjártjón og sjúkrakostnaður 250.000 kr.

6. Launþegatrygging frádregin, 823.296+249.447 (1.072.743 kr.)

Samtals krafa 4.472.090 kr.

Tiltekið er eftirfarandi:

1. Bætur fyrir miska eru grundvallaðar á matsgerðinni og 4. grein skaðbótalaga. Höfuðstóllinn 4.000.000 skv. 4. grein er hækkaður skv. 2. mgr. 15. greinar skbl. Bætur skv. 1. mgr. skal ákveða á grundvelli fjárhæða sem gilda þegar bótafjárhæð er ákveðin. Krafa var gerð í kröfubréfi í september 2006 á grundvelli matsgerðarinnar sem er frá 27. sept. Á þeim grundvelli er 4.000.000 hækkaðar skv. stöðu lánskjaravst. í þeim mánuði. 4.000.000 x 5.213,00 /3282=6.353.443. Í stefnu er miðað við lægri höfuðstól eða 6.330.500 og er haldið við hann.

2. Bætur fyrir varanlega örorku eru byggðar á lágmarkslaunum, sbr. niðurstaða matsgerðarinnar, 5. grein, 6. grein og 7. grein skaðabótalaga. Lágmarkslaun hækkuðu þannig: 1.200.000x 5213/3282=1.906.032. Í stefnu er byggt á höfuðstólnum 1.869.000 og haldið við hann. Byggt er á 15. grein skaðbótalaga, en fram kemur í 1. mgr. 15. greinar skb. að fjárhæðir skv. 7. grein breytist í takt við breytingar á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna, þetta kemur einnig fram í greinargerð með lögum 37/1999. Stuðull er miðaður við stöðugleikapunkt 19. maí 2006 og aldur stefnanda þann dag. 36 ára aldur eða 11,433.

3. Bætur f. þjáningar byggðar á matinu og 3. skbl. 5213/3282=1.118. Í stefnu er miðað við 1080 og haldið við þá fjárhæð. Tveir dagar rúmliggjandi 1.300x5213/3282=2064. Krafa þannig reiknuð. 7 mánaða þjáningatímabil þar af tveir dagar í rúmi. 7x30=210d -2=208x 1118=235.544+2x2064=4.128. Alls 239.682.

4. Tímabundnar bætur byggðar á lágmarkslaunum og matinu og 2. grein skaðabótalaga.

5. Annað fjártjón er kostnaður við læknisheimsóknir, læknisvottorð og matskostnaður og byggist á 1. málsgrein 1. greinar skaðbótalaga. Matskostnaður (103.210+55.000) 158.210. Læknisvottorð M-kk-nf P. H-kk-nf 20.000 og vottorð frá Egilsstöðum kr. 7.000. Alls er þetta 185.210. Önnur útgjöld og kostnaður er áætlaður eða 64.790. Sjá dómskjal nr. 20. Alls 250.000.

Varakrafa þannig grundvölluð:

1. Miskabætur: 6.330.500 x 12% 759.660 kr.

2. Bætur fyrir varanlega örorku: 1.869.000 x 11,433 x15 % 3.205.241 kr.

3. Þjáningabætur 239.682 kr.

4. Tímabundið atvinnutjón 1.869.000/12x7 1.090.250 kr.

5. Annað fjártjón og sjúkrakostnaður 250.000 kr.

6. Launþegatrygging frádregin, 823.296+249.447 (1.072.743 kr.)

7. Áætlaðar bætur frá Tr. (900.000 kr.)

Samtals varakrafa 3.572.090 kr.

Varakrafan er grundvölluð á sama hátt og aðalkrafa að því frágengnu að áætlaðar bætur frá Tr. eru dregnar frá. Slysið var ekki tilkynnt af vinnuveitanda til Tr. þannig að ekki hefur gengið að fá bætur þaðan fyrir stefanda. Vinnuveitanda er skylt að tilkynna slys á starfsmönnum sínum til Tr. skv. 1. mgr. 28. grein laga nr. 100/2007 um almannatryggingar.

Verði ekki fallist á bótaskyldu Atafls hf. áður Keflavíkurverktaka, byggir stefnandi á því að Hraðbinding ehf. beri ábyrgð á tjóni stefnanda, en vinnuréttarsamband hafi verið milli stefnanda og Hraðbindinga ehf. Hann hafi þá verið í vinnu hjá því félagi. Samkvæmt vinnurétti og skaðabótarétti ráði í þessu efni hver fari með stjórn þess verks sem viðkomandi tjónþoli slasast við að vinna. Stefnandi hafi, er hann slasaðist, unnið undir stjórn verkstjóra Keflavíkurverktaka, sem stjórnað hafi verkinu og tekið ákvörðun um að nota þennan stiga.

Stefndi, Atafl hf., byggir á því að ekkert liggi fyrir í málinu sem styðji fullyrðingar stefnanda um ábyrgð stefnda á óhappi því sem málið er sprottið af. Ekkert sýni að stefnandi hafi verið „lánaður“ til stefnda til að sinna störfum fyrir það félag. Með hliðsjón af framlögðum launaseðlum stefnanda (dskj. nr. 19) verði ekki annað lagt til grundvallar en að stefnandi hafi á slysdegi verið starfsmaður varastefnda og að kröfum hans sé réttilega beint þangað. Óupplýst sé hvert réttarsamband varastefnda er við G.L. verktaka hf. Gögn málsins sýni ekki að stefnandi hafi á umræddum degi verið undir stjórn starfsmanns stefnda, sem haft hafi umboð til að skipa stefnanda fyrir verkum og hafa eftirlit með vinnu hans.

Þá er vísað til þess að í stefnu sé því lýst að efri hluti rennistiga hafi verið notaður til verksins, sem hér um ræðir, og ekki hafi annað haldið honum stöðugum en tveir plasthnúðar. Sé því haldið fram í stefnu að sá umbúnaður hafi ekki verið nægilega tryggilegur. Stiginn hafi því runnið til og stefnandi fallið í gólfið. Þetta sé rangt. Stefnandi hafi stigið milli þrepa í stiganum og fallið aftur fyrir sig með stigann í fanginu og hlotið af fallinu þau meiðsl sem lýst sé í gögnum málsins.

Þá málsástæðu stefnanda, að ganga hefði átt betur úr skugga um að stiginn gæti runnið til á gólfinu, vísar stefndi á bug. Í fyrsta lagi sé ósannað að stiginn hafi runnið til og í öðru lagi hafi það staðið stefnanda næst að gæta sín í stiganum, a.m.k. hafi hann ekki verið undir boðvaldi stefnda. Vinna stefnanda hafi ekki verið á ábyrgð stefnda og ekki verði séð að stefnandi hafi „mátt treysta“ því að frágangur stigans væri í lagi.

Þá er byggt á því að ósannað sé að stefndi eða starfsmenn stefnda eigi sök á slysi stefnanda. Slysið verði rakið til gáleysis stefnanda sjálfs eða eftir atvikum manna sem varastefndi beri ábyrgð á.

Staðhæft er að sönnunarskylda um samband stefnanda og stefnda, svo og ætlaða sök stefnda eða starfsmanna hans, hvíli á stefnanda og ekki séu efni, eins og hér standi á, til að létta á þeirri sönnunarskyldu eða meta vafa um atvik og orsakatengsl stefnda í óhag.

Þá er vikið að því að tilkynning, er barst Vinnueftirliti Austurlands frá stefnda um óhapp stefnanda, feli ekki í sér að stefndi beri ábyrgð á slysinu. Samkvæmt bréfi vinnueftirlitsins 28. apríl 2006 (dskj. nr. 5) teljist tildrög slyssins upplýst. Ekkert sé því við tilkynningu stefnda að athuga þótt varastefndi, eða eftir atvikum G.L. verktakar ehf., hefði með réttu átt að senda tilkynninguna.

Verði ekki á sýknukröfu fallist, er varakrafa stefnda byggð á því að skipta beri sök í málinu og leggja meginhluta sakar á slysinu á stefnanda sjálfan, en að öðru leyti beri varastefndi stærstan hlut sakar. Um eigin sök stefnanda og sök varastefnda er vísað til þess, sem reifað var um það atriði hér að framan. Kjósi héraðsdómur allt að einu að leggja til grundvallar að stiginn hafi runnið til og stefndi beri með einhverju móti ábyrgð á því, sé vísað til fyrrgreindra ummæla í stefnu um þetta atriði. Gefi þau ummæli tilefni til að ætla að stefnanda hafi sjálfum mátt vera ætluð hætta ljós áður en hann fór upp í stigann.

Af hálfu stefnda er haldið fram að lækka beri stefnukröfur verulega þar sem útreikningar í stefnu séu byggðir á röngum forsendum. Laun stefnanda séu þar ofáætluð, miðað sé við rangar dagsetningar og ósamræmi sé í útreikningum og dómskjölum. Ekki verði fallist á þá áætlun launa, sem miðað er við í kröfum stefnanda, ef fylgja ætti framkvæmd og miða við meðallaun þriggja síðustu ára, væru þau ofáætluð um 462.000 kr. (dskj. nr. 19 og 22). Ekki beri saman upplýsingum úr matsgerð 27. september 2006 (dskj. nr. 10) og útreikningum fjárhæðar í stefnu hvað varðar stöðugleikapunkt. Einkenni stefnanda við skoðun 7. apríl 2006 virðist öll hin sömu og við matsgerðina og hljóti heilsufar hans því að teljast stöðugt eigi síðar en frá 7. apríl 2006. Þá sé reiknað með of háum stuðli við útreikning örorku sem og of háum launum. Með vísan til framangreinds sé krafist lækkunar sem nemi a.m.k. 1.405.804 kr., þar af 31.020 kr. vegna miskabóta, 835.425 kr. vegna bóta fyrir varanlega örorku, 49.320 kr. vegna þjáningabóta og 425.250 kr. vegna bóta fyrir tímabundið atvinnutjón. Með vísan til framlagðra skjala (dskj. nr. 20) sé einnig farið fram á að krafa vegna annars fjártjóns og sjúkrakostnaðar verði lækkuð sem nemi 64.789 kr. Þá er bent á að stefnandi hafi ekki gert grein fyrir því hvort og þá hversu mikið hann hefur fengið greitt úr almannatryggingum. Eftir atvikum sé krafist lækkunar stefnukröfu að teknu tilliti til þeirra upplýsinga.

Tekið er fram að kröfu stefnanda um dráttarvexti sé andmælt frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Varastefndi, Hraðbinding ehf., byggir á því að stefnandi hafi verið að vinna á vegum G.L. verktaka hf., undirverktaka hjá stefnda, Atafli hf., þegar óhapp hans varð. Sýkna beri því stefndu vegna aðildarskorts.

Verði ekki fallist á aðildarskort stefndu er byggt á því að ekki sé skýrt í hverju ætluð vítaverð og/eða saknæm háttsemi stefndu felst, rökstuðning skorti.

Vísað er til þess að stefnandi hafi séð stigann sem notaður var, hvernig hann lá, hvað snéri upp og hvað niður. Hafi lega stigans verið óeðlileg eða ástand hans ekki sem skyldi, hafi það verið stefnanda sjálfs að meta þá hættu, sem kynni að vera fyrir hendi, við að fara upp stigann. Ekkert liggi fyrir í málinu að stiginn hafi verið vanbúinn, en hafi hann verið það sé það stefnanda að sanna að svo hafi verið.

Bent er á að stefnandi haldi fram að stiginn hafi runnið til og því hafi hann fallið á gólfið. Staðhæft er að þessi lýsing sé röng. Stefnandi hafi vegna eigin mistaka stigið á milli þrepa í stiganum og fallið aftur fyrir sig á gólfið, með stigann í fanginu, þar sem hann hafi gripið í hann og þá hlotið þau meiðsli sem hann krefst að fá bætt.

Byggt er á því að um óhappatilvik hafi verið að ræða.

Dráttarvaxtakröfum stefnanda er sérstaklega mótmælt. Þá er byggt á því að matsgerð í málinu hafi verið mótmælt.

Tekið er fram að réttargæslustefndi í varaaðild taki undir og styðji kröfu varastefnda.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir rétti. Lagt var fyrir hann dskj. nr. 3, sem er myndrit af tilkynningu um vinnuslys til vinnueftirlitsins, dags. 19. september 2005, og undirritað af öryggisverði, J-x-x O. M-kk-þgf. Vísað var til þess að þar standi að slysstaðurinn hafi verið plata á jarðhæð. Stefnandi sagði að þeir hafi verið að steypa upp stórt hús. Þarna hafi verið steypt plata og þeir hefðu verið á plötunni. Yfirleitt hafi hann ekki verið mikið þarna uppi því að hann hefði mest unnið niðri á jörðu. Í þessu tilviki hafi þeir verið að hífa járnið í vegginn. Þeir hefðu verið að stilla upp vegg öðrum megin, en veggur hefði verið hinum megin, sem lokið hefði verið að steypa. Unnið hefði verið undir berum himni í hellirigningu. Hann hefði verið í regngalla og þykkum fötum innan undir, í öryggisskóm og með öryggishjálm. Hann sagði að u.þ.b. fimmtán metrar hafi verið milli veggja. Hann hefði verið að vinna við annan vegg en þann, sem stiginn lá upp að og hann síðan notaði til uppgöngu.

Stefnandi sagði að J-kk-nf verkstjóri hefði kallað á sig og beðið hann að koma yfir og líta á súlu, sem átti að fara í hinum enda veggsins að beygja í. J-kk-nf hefði ætlað að sýna honum hvaða súlur þetta voru og hvernig þeir ættu að standa að því. Umræddur stigi hafi verið u.þ.b. þrír metrar á hæð. J-kk-nf kvaðst hafa verið kominn í efstu þrep stigans og ætlað að stíga inn á vinnupallinn þegar stiginn skaust undan honum og hann féll aftur fyrir sig. Áður en þetta gerðist, kvað hann J-kk-þf verkstjóri hafa farið upp stigann og verið kominn upp. Stefnandi kvaðst ætla að Keflavíkurverktakar, sem voru með þetta verk, hefðu átt þennan stiga. Stefnandi sagði að stiginn sem var notaður við hinn vegginn, sem hann hefði verið að vinna við, hafi verið eins og umræddur stigi. Raunar hafi verið um einn stiga að ræða, sem tekinn hefði verið í sundur og notaður á sitt hvorn vegginn.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 30, sem er myndrit af leiðbeiningum um vinnuvernd frá Vinnueftirliti ríkisins varðandi lausa stiga, tröppur og búkka. Vísað var til mynda á bls. 4, og spurt var hvort stiginn hafi verið með svona púða að neðan. Stefnandi sagði að stiginn, sem hann var vanur að nota, hefði haft undir stigakjálkum gúmmíplötu á lömum. Hins vega hafi það sem snéri niður á þeim stiga, sem hann féll úr, einungis verið lítið, kúpt harðplast.

Vísað var til þess að í tilkynningu um vinnuslysið væri gefið til kynna að orsakavaldur slyssins hefi verið hált yfirborð. Stefnandi sagði að yfirborð plötunnar, sem stiginn stóð á, hefði verið vélpússaður, yfirborðið hefði verið alveg slétt og rennandi blautt.

Eftir fallið kvaðst stefnandi hafa verið mikið slasaður. J-kk-nf verkstjóri hafi ekið honum til hjúkrunarkonu, sem starfaði hjá virkjuninni við Kárahnjúka. Hún hefði skoðað hann og látið hann hafa lyf. Síðan hafi hann verið sendur beint niður á Egilsstaði í röntgenrannsókn og þaðan hafi verið pantað flug fyrir hann og hann farið í aðgerð á Borgarspítalanum.

Stefnandi sagði að J-kk-nf verkstjóri hefði stjórnað því verki, sem hann var að vinna, þegar slysið varð. Hann kvaðst halda að á þessum tíma hefðu allt að tíu manns, smiðir og verkamenn, verið að störfum upp á umræddri plötu og J-kk-nf hefði verið verkstjóri á staðnum.

Vísað var til þess að í greinargerð stefnda sé því haldið fram að þarna hafi verið svonefndir G.L. verktakar ehf. með yfirumsjón. Stefnandi sagði að G.L. verktakar og fyrirtækið, sem hann vann fyrir Hraðbindingu ehf., hefðu verið búin að taka við þessu verkefni. Hann hafi verið búinn að vera þarna í fimm daga þegar slysið varð og Hraðbinding verið búin að taka yfir verkið frá G.L. verktökum ehf. og G-kk-nf L-kk-nf farinn af staðnum.

Spurt var hvort sérstakur verkstjóri hafi verið fyrir Hraðbindingu ehf. á staðnum. Stefnandi sagði að J-kk-nf hefði séð um það eða þeir verkstjórar, sem voru á þeim tíma, hafi séð um það, hverju þeir ættu að stilla upp núna og hvað þeir ættu að binda. Þeir hefðu einungis verið í járnabindingum og J-kk-nf sagt þeim hvar þeir ættu að stilla upp járnabindingum.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 4, sem er ódagsett og óundirrituð yfirlýsing um slysið sem hér um ræðir. Stefnandi sagði að þetta væri sín yfirlýsing. Hann hafi ritað þetta skömmu eftir slysið.

Stefnandi kvaðst aðspurður vera langt kominn með nám í trésmíði. Hann hafi áður unnið mikið við trésmíðar en trassað að ljúka námi en klárað að ljúka verklegum hluta þess.

Spurt var hvað hafi valdið því að hann féll aftur á bak en ekki fram fyrir sig, þegar stiginn rann undan honum. Stefnandi kvaðst ekki geta lýst því. Þetta hefði gerst mjög hratt. Hann kvaðst ekki vita af hverju hann féll á þennan veg.

Stefnandi kvaðst hafa hafið vinnu hjá Hraðbindingu ehf. eftir ábendingu frá félaga sínum, sem vann hjá félaginu fyrir austan, eingöngu hafi verið um járnabindingar að ræða. Hraðbinding ehf. hefði verið undirverktaki hjá stefnda. Enginn verkstjóri hefði verið á vegum Hraðbindingar ehf. J-kk-nf hefði stýrt því sem þeir gerðu. Þeir hefðu kunnað til verka og nægilegt hefði verið að segja þeim hvað til stóð hvert sinn varðandi járnabindinguna.

Stefnandi sagði að Landsvirkjun hefði haft eftirlit með verkinu. Menn á vegum Landsvirkjunar hefðu oft komið á staðinn og tekið allt út sem gert var.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 19, sem eru myndrit af fjórum launaseðlum stefnanda hjá Hraðbindingu ehf. Stefnandi kvaðst hafa verið á launum hjá Hraðbindingu ehf. á þeim tíma sem þar greinir.

J-kk-nf O-kk-nf M-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hafi verið verkstjóri hjá stefnda, Atafli hf., hinn 19. september 2005. Þá hafi hann einnig verið öryggisvörður. Hann kvaðst ekki hafa verið verkstjóri manna í járnabindingu. Hann hafi haft verkstjórn hópsins sem sá um smíðar og samhæfingu. Undirverktakar hjá Atafli hf. hefðu hins vegar verið með sjálfstæða verkstjórn. Stefnandi og annar maður hefðu átt að skipta á milli sín stjórnun á járnabindingunni. Hann hafi því ekki haft beina verkstjórn yfir þeim.

Vísað var til þess að stefnandi hefði borið fyrir rétti að hann hefði kallað á stefnanda til að sýna honum atvik við verkpalla og uppsteypu á vegg og skipað stefnanda að koma. J-kk-nf O-kk-nf kvaðst hafa beðið hann um að koma á umræddan stað til að ræða járnabindingar við hann þar. Hann hafi ekki skipað honum að koma. Járnabindingin hefði verið á vegum undirverkataka, er réði sínu verki, en samvinna aðila hafi orðið að vera um það hvernig járnabindingin samlagaðist öðrum verkum við bygginguna. Undirverktakinn hefði borið ábyrgð á því að járnabindingin stæðist úttektir.

J-kk-nf O-kk-nf kvaðst ekki hafa hugmynd um það hver reisti umræddan stiga. Hann hafi farið upp stigann og upp á verkpallinn á undan stefnanda. Hann hafi ekki orðið var við að stiginn væri óstöðugur. Atafl hf. hafi átt stigann. Hann sagði að ekki væri notaður nema nýr útbúnaður, þegar unnið væri fyrir Landsvirkjun. Ekki fengist leyfi til að taka út járn- eða steypuleyfi nema góðar gönguleiðir væru á vinnustað, handrið og annað í þá veru. Hann kvaðst ekki muna hvernig búnaður stigans var, en hann hefði ekki séð neitt athugavert við stigann þegar hann kom að honum.

Lagt var fyrir J-kk-þf O-kk-þf dskj. nr. 3, sem áður var getið. Hann kvaðst þekkja þessa tilkynningu um vinnuslys og hafa skrifað undir hana. Bent var á að hann hefði þar gefið til kynna að orsök slyssins hefði verið hált yfirborð. Hann kvaðst ekki muna hvers vegna hann hefði talið að hált yfirborð væri orsök slyssins, en prentað form tilkynningarinnar hefði ekki gefið tilefni til að merkja við aðra ástæðu.

Þá er hann stóð uppi á vinnupallinum umræddan dag kvaðst hann muna, að hann heyrði óp frá stefnanda og er hann leit niður hafi hann séð stefnanda liggja á bakinu stutt frá pallinum. Hann hafi farið niður, stefnandi verið vankaður og ætlað að rjúka af stað. Hann hafi náð að stöðva stefnanda til að láta hann aðeins jafna sig. Hafi hann síðan farið með stefnanda til hjúkrunarfræðings hjá Landsvirkjun.

J-kk-nf O-kk-nf sagði að stefnandi hefði að beiðni hans ætlað að fara upp á verkpallinn til að líta þar á verkþætti í sambandi við járnabindingar.

J-kk-nf O-kk-nf sagði að annar undirverktaki, Rafholt rafverktaki, hefði verið að verki þarna á þessum tíma.

J-kk-nf O-kk-nf kvaðst ekki hafa séð fall stefnanda. Lýsing hans á falli stefnanda í tilkynningu sinni til vinnueftirlitsins hefði hann byggt á frásögn stefnanda.

G-kk-nf S-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði starfað sem verkamaður fyrir Keflavíkurverktaka á þeim tíma, er hér um ræðir, en félagið heiti nú Atafl hf. Hann kvaðst hafa starfað þarna við eitt og annað sem til féll, t.a.m. tiltekt.

G-kk-nf kvaðst ekki hafa séð, þegar stefnandi féll við uppgöngu í umræddum stiga, ekki séð fall hans. Hann hafi hins vegar séð hann liggja á bakinu, vankaðan eftir fallið, með stigann hjá sér.

G-kk-nf kvaðst muna hvers konar stigi þetta var. Þetta hafi verið stigi, sem keyptur var í Húsasmiðjunni á Egilsstöðum. Stiginn hefði legið að vinnupalli, sem stóð í hæðinni 1,60 eða 1,70, en pallurinn var notaður í vinnu við mótin upp frá steyptri [gólf]plötunni. Ekkert drasl eða neitt annað hafi legið þar nærri. Hann hefði séð um að halda svæðinu hreinu, en Landvirkjun hefði mælst til þess að gönguleiðir starfsmanna væru greiðar og öruggar.

Vísað var til þess að haldið væri fram að stiginn, er hér um ræðir, hafi verið efri hluti af rennistiga, sem tekinn var í sundur og snúið öfugt. G-kk-nf kvað svo ekki hafa verið. G-kk-nf sagði að umræddur stigi hafi að neðan verið með stífu með gúmmíendum. Svona stigar hefðu verið notaðir, löglegir og keyptir í Húsasmiðjunni á Egilsstöðum. Fráleitt væri að snúa svona stiga öfugt.

G-kk-nf kvaðst muna að rignt hefði þennan dag. Hann sagði að platan hefði verið steypt í ágúst.

Ályktunarorð: Stefnandi vann við járnbindingu við Kárahnjúkavirkjun, hinn 19. september 2005, og var að fara upp lausan stiga upp á vinnupall, er hann féll og slasaðist. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að nokkur hafi orðið vitni að falli stefnanda nákvæmlega þegar það gerðist. Stefnandi er einn til frásagnar um atvikið.

Fyrir rétti lýsti stefnandi því yfir að umræddur stigi hafi verið u.þ.b. þrír metrar á lengd. Hann hafi verið kominn í efstu þrep stigans og ætlað að stíga inn á vinnupall þegar stiginn skaust undan honum og hann féll aftur fyrir sig niður á gólfplötu, er þar var fyrir neðan. Mikið hafi rignt þennan dag og hann verið í regngalla og þykkum fötum innan undir, í öryggisskóm og með öryggishjálm.

Stefnandi byggir á því að stiginn, sem óumdeilt var í eigu stefnda, hafi verið vanbúinn. Hann hafi notað neðri hluta rennistiga við verk sitt, en sá hluti stigans var með gúmmíplötu á lömum undir stigakjálkum að neðanverðu og því stöðugur. J-kk-nf verkstjóri hefði kallað á hann til að líta á aðstæður við væntanlega járnbindingu á öðrum stað. Hann hafi gengið til hans og á eftir J-kk-þgf upp stiga, er þar var í notkun, en stigi þessi hafi raunar verið efri hluti rennistigans, er áður var getið. Endar hans hafi verið með plasthnúðum en ekki búnaði til að draga úr hættu á því að stiginn rynni til og hafi stiginn staðið á sléttri, vélslípaðri gólfplötu, er þar að auki var sleipari en ella þennan dag vegna rigningar.

Upplýst er að stefnandi þáði laun sín frá Hraðbindingum ehf., sem var undirverktaki hjá stefnda á þeim tíma sem slysið varð. Stefnandi byggir hins vegar á því að Hraðbindingar ehf. hafi „lánað“ hann til verksins. Verkstjóri við verkið, sem hann vann við er hann slasaðist, hafi verið verkstjóri hjá stefnda. Af hálfu stefnda er því á hinn bóginn hafnað að stefnandi hafi verið „undir boðvaldi stefnda.“ Vísar stefndi til þess að gögn málsins sýni ekki að stefnandi hafi verið undir stjórn verkstjóra hjá stefnda, er hafi haft umboð til að skipa stefnanda fyrir verkum Staðhæfing stefnda í þessa veru fær stuðning af framburði J-kk-ef O-kk-ef M-kk-ef fyrir rétti.

Í réttinum sagði stefnandi að enginn verkstjóri hefði verið við verkið á vegum Hraðbindinga ehf. Félagið hefði eingöngu unnið við járnabindingu og verið undirverktaki hjá stefnda á þessum tíma. Verkstjóri hjá stefnda [J-kk-nf O-kk-nf M-kk-nf] hefði stýrt því sem starfsmenn Hraðbindingar ehf. gerðu. Raunar bar stefnandi einnig fyrir rétti að starfsmenn Hraðbindingar ehf. hefðu kunnað til verka og nægilegt hefði verið að segja þeim hvað til stóð hverju sinni um járnabindingu byggingarinnar.

Fyrir rétti hafði stefnandi engin orð um að J-kk-nf O-kk-nf M-kk-nf hefði skipað honum „að fara upp stiga, sem var ca. 3 metrar á lengd, upp á vinnupall, þar sem hann átti að vinna við járnabindingar“, eins og segir í stefnu. Hann sagði þar hins vegar að J-kk-nf hefði beðið hann að koma og líta á tiltekið verkefni varðandi járnabindingu.

Af lýsing stefnanda á aðstæðum, einkum á vanbúnaði stigans, sem hann kvaðst hafa séð og ráðið að væri efri hluti rennistigans er hann notaði, má ætla að stefnandi hafi ekki gætt sín sem skyldi. J-kk-nf O-kk-nf fór á undan stefnanda upp stigann og kvaðst hann fyrir rétti ekki hafa orðið var við að stiginn væri óstöðugur. Hann hafi heldur ekki séð neitt athugavert við stigann. G-kk-nf S-kk-nf, verkamaður hjá stefnda, bar fyrir rétti að umræddur stigi hefði verið með búnaði, er dregur út hættu á því að hann renni. Vinnueftirlitinu var tilkynnt um slysið. Tilkynningin er dagsett 19. september 2005 og mun hafi borist vinnueftirlitinu viku síðar, en í bréfi vinnueftirlitsins til lögmanns stefnanda, frá 28. apríl 2006, segir m.a. að slysið hafi ekki verið rannsakað „þar sem allt þótti liggja ljóst fyrir með tildrög þess“.

Ekki er fullvíst að umræddur stigi hafi verið vanbúinn, eins og stefnandi heldur fram, og þá er ekki við stefnda að sakast að stiginn var ekki skoðaður af óháðum aðila. Verður stefnandi því, eins og atvikum er háttað, að bera hallann af þessari óvissu.

Stefnandi sækir til vara mál sitt á hendur Hraðbindingu ehf. og er þar byggt á því að vinnuréttarsamband hafi verið milli stefnanda og félagsins.

Eins og áður sagði er upplýst að stefnandi var á launum hjá Hraðbindingu hf. þegar slysið varð. Verður félagið því ekki sýknað vegna skorts á aðild, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, eins og krafist er. Hins vegar er haldlaust fyrir stefnanda að byggja á því að vinnuréttarsamband hans og Hraðbindingar ehf., eitt og sér, skapi hlutlæga ábyrgð félagsins á tjóni stefnanda vegna slyssins, sem hér um ræðir, en stefnandi byggir ekki á því að Hraðbinding ehf. eigi sök á slysi hans.

Samkvæmt framangreindu verða stefndi og varastefndi sýknaðir af kröfum stefnanda.

Með vísun til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 er rétt að hver aðila beri sinn kostnað af málinu.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Atafl hf., og varastefndi, Hraðbinding ehf., eru sýkn af kröfum stefnanda, J-kk-ef I-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf