E-1142/2017

I. Kröfur aðila

Mál þetta var þingfest 6. apríl 2017 en tekið til dóms 7. mars sl. Stefnandi, H-kvk-nf R-kvk-nf H-kvk-nf, Spóaási 15 í Hafnarfirði, gerir þær kröfur að stefnda, Eldofninum ehf., Hvassaleiti 28 í Reykjavík verði gert að greiða henni kr. 90.880, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 18. janúar 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 23. júní 2016 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

II. Atvik málsins

Tildrög málsins eru þau að þann 16. janúar 2016 fór stefnandi inn á veitingastað stefnda í verslunarmiðstöðinni Grímsbæ í Reykjavík og pantaði sér pizzu af matseðli. Fyrir dómi minntist stefnandi þess ekki hvers konar pizzu hún hefði pantað sér en í skýrslu sinni fyrir dóminum kvaðst E-kk-nf I-kk-nf, meðeigandi stefnda, reka minni til þess að stefnandi hefði gætt sér á pizzu af tegundinni „Gauti Spes“, en að sögn E-kk-ef mun slík pizza m.a. vera með nautahakki, pepperoni, sveppum, lauki, grófum pipar og oregano.

Um það hvað gerðist næst ber aðilum hins vegar ekki saman. Í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi lýsti bar stefnandi svo um atvik málsins að þegar hún hefði lagt sér síðustu sneiðina til munns hefði hún bitið í eitthvað hart. Vitnið R-kvk-nf F-kvk-nf, vinkona stefnanda sem var með henni þetta kvöld, lýsti atburðarásinni þannig að stefnandi hefði í kjölfarið dregið út lítið járnstykki úr munni sínum. Þær hafi síðan haft samband við starfsmann stefnda og stefnandi sagt honum að hún teldi sig hafa brotið tönn. Í skýrslu stefnanda fyrir dómi kvað hún starfsmanninn hafa tjáð henni að hún yrði að fara til tannlæknis og senda stefnda síðan reikninginn. Járnstykkið hafi þau skilið eftir hjá starfsmanni stefnda.

E-kk-nf I-kk-nf, meðeigandi stefnda, bar fyrir dómi að hann hefði verið á staðnum umrætt kvöld. Framburður hans var hins vegar á nokkurn annan veg en framburður stefnanda og vitnisins R-kk-ef. E-kk-nf bar að þær hafi haft samband hann umrætt kvöld vegna aðskotahlutar í pizzunni. Hann hafi þá boðið þeim afslátt og þær hafi verið sáttar við það. E-kk-nf kannaðist ekki við að þær hafi afhent honum járnstykki sem verið hafi í pizzunni.

Þann 18. janúar 2016 leitaði stefnandi þjónustu tannlæknis í kjölfar þess að jaxl hennar hafði brotnað. Tannlæknirinn E-kk-nf K-kk-nf hreinsaði brotið og setti í fyllingu í tönnina.

Stefnandi hafði um kvöldið sama dag samband við stefnda með tölvupósti en í tölvupóstinum segir m.a:

„Ég borðaði á Eldofninum laugardaginn síðastliðinn og lenti í því að fá einhvers konar járnkúlu í pizzuna mína eins og þú manst líklega eftir, með þeim afleiðingum að tönnin brotnaði. Þetta var verra en við mátti búast í fyrstu og brotnaði hún þannig að ég gat ómögulega borðað, en þetta náði víst niður í einhverja taug. Ég fór til tannlæknis í dag og lét gera við þetta og þurfti á svo mikilli deyfingu að halda að ég gat ekki mætt til vinnu eftir á, og því tjónið bæði fjárhagslegt og ófjárhagslegt.

Eins og þú sagðir þá býst ég við að þið borgið tannlæknakostnaðinn, en ég get komið reikningnum á ykkur annaðhvort í pósti eða þá að ég kem við. Þar sem að þetta er ekki bara að tönnin hafi brotnað, heldur er ég búinn að missa úr vinnu hef ég ráðfært mig við lögfræðing um hvort ég eigi að fara með þetta eitthvað lengra, eða hvort að þið viljið bæta þetta á einhvern hátt. Mér bauðst að fá pizzuna á 20% afslætti eftir að ég hafði látið vita af þessu sem mér finnst eiginlega fáránlegt ef svo má að orði komast. Ég veit ekki hvernig þið eruð vön að „tækla“ slík mál, en ég hef allavega aldrei nokkurn tíma vitað af því að þegar viðskiptavinur er óánægður eða það finnst hár í matnum til dæmis að maður fái ekki matinn frítt og meira til, ég tala nú ekki um þegar afleiðingarnar eru þær að maður brýtur tönn. Þetta þýðir að ég þarf að fara núna á nokkurra ára fresti að laga þetta, og ekki er það ókeypis.“

Af gögnum málsins verður ráðið að E-kvk-nf K-kvk-nf, stjórnarmaður stefnda, hafi svarað erindi stefnanda strax daginn eftir og spurt hana hvort hún gæti hitt sig samdægurs og hún ætti „endilega að taka tannlæknanótuna“ með sér.

Stefnanda og E-kvk-þgf ber saman um að þær hafi síðan hist 21. janúar 2016 og að stefnandi hafi á fundinum greint frá reikningi að fjárhæð kr. 27.490, vegna tannviðgerðar. Fyrir liggur að stefndi lagði þessa fjárhæð inn á reikning stefnanda samdægurs.

Stefnandi kveðst síðan hafa þurft að leita sér aftur sér aðstoðar tannlæknis þar sem hún hafi fundið fyrir verkjum í tönninni við það að tyggja. Ákveðið hafi verið að létta á biti og bíða eftir að tönnin myndi jafna sig. Það hafi þó ekki gerst heldur hafi verkirnir versnað þegar á leið og að stefnandi hafi verið mjög kvalin. Í kjölfarið var ákveðið að framkvæma kvikunám í tönninni og hún rótfyllt með því markmiði að losa stefnanda við stöðuga verki.

Rúmlega mánuði síðar hafði stefnandi samband við stefnda á nýjan leik og krafðist frekari greiðslna vegna tannlæknakostnaðar, auk annars tjóns. Kostnaður við þessa síðari tannlæknaþjónustu nemur stefnufjárhæð í málinu. Í tölvupósti stefnanda til stjórnarmanns stefnda frá 20. febrúar 2016 segir m.a:

„Ég sendi þér skilaboð um daginn þar sem ég kvaðst þurfa að fara aftur til tannlæknis vegna tannarinnar. Ég gerði það en þurfti hins vegar ekki að borga nema komugjald vegna þess að hann hélt í fyrstu að þetta væru sín mistök og þess vegna kom ég aldrei með kvittun. Eftir þetta fór ég að finna enn meira til í tönninni, það mikið að ég get ómögulega fengið mat í snertingu við hana þannig að ég tygg hinum megin. Hann sagði mér að það væri möguleiki á að það hafi komið sprunga niður í tönnina sem þýðir að á endanum þarf að fjarlægja hana og fá nýja í staðinn sem kostar u.þ.b. 400 þúsund krónur. Hann vildi þó byrja á því að prófa að drepa taugarnar í tönninni sem þýðir að hann fór ofan í tönnina og drap hana og setti bráðabirgðafyllingu á meðann tönnin hreinsar sig og svo þarf ég að koma aftur í næstu viku og fá fyllingu í þriðja sinn. Þetta þýðir að ég er búin að fara samanlagt 7 eða 8 sinnum til tannlæknis síðan ég kom og fékk mér pizzu frá ykkur sem var í janúar. Það er ekki ódýrt að vera hjá tannlækni, auk þess sem þetta hefur verið mjög tímafrekt, en ég er í mjög krefjandi háskólanámi og vinnu og hef þurft að fórna því til að fara til tannlæknis.

Eftir að ég kom síðast og talaði við þig, bjóst ég við því að þú myndir allavega endurgreiða mér pizzuna, en það var greinilega ekki möguleiki. Þetta er orðið mjög dýrt auk þess sem dýrmætur tími og vinnumissir spila inní. Ég er með einn annan reikning uppá 15.800 krónur sem ég ætlast til að þið borgið, auk þess krefst ég þess að þið borgið mér aukalega fyrir allt sem sem ég hef þurft að ganga í gegnum sökum þessa, og einnig vil ég að ykkur sé ljóst að ég gæti þurft að hafa samband við ykkur aftur, sem gæti verið eftir einhverja mánuði ef þetta lagast ekki eða tönnin breyti um lit, þá mögulega verður hún mjög brúnleit eða svört, að þið gætuð staðið frammi fyrir 400 þúsund króna viðgerð. Ég bið ykkur þess vegna að leggja inn á sama reikning og síðast fyrir þessum viðgerðum auk skaðabóta, en ef þið gerið það ekki mun ég fara með þetta lengra, og þetta fer í blöðin.“

Stefndi svaraði póstinum með tölvupósti 25. febrúar þar sem fram kom að stefnda þætti pósturinn og krafan frá stefnanda „fáránleg og ekki svara verð“.

Þann 23. maí 2016 sendi lögmaður stefnanda innheimtubréf til stefnda og krafði hann um endurgreiðslu tiltekins tannlæknakostnaðar. Lögmaður stefnda hafnaði kröfunni með svarbréfi dags. 26. maí 2016. Tæplega ári síðar var birt stefna í málinu en málið var sem fyrr segir þingfest 6. apríl 2017.

III. Málsástæður aðila

Málsástæður stefnanda

Krafa stefnanda á hendur stefnda er á því byggð að tjón hans megi rekja til atvika er hann beri ábyrgð á og sem baki stefnda bótaskyldu gagnvart stefnanda vegna þess tjóns sem af því hlaust. Stefnandi vísar til þess að hún sé neytandi sem keypti gallaða vöru úr hendi stefnda sem hafi sölustarfsemi að atvinnu. Telur stefnandi að gallinn í vörunni hafi falið í sér hættueiginleika sem leiddu til þess að tönn stefnanda brotnaði. Stefndi hafi atvinnu sína af sölu á matvælum og telur stefnandi sig hafa mátt treysta honum fyrir að veita sér faglega þjónustu og að sú vara sem hún keypti af honum uppfyllti þær kröfur sem gera mátti.

Stefnandi vísar enn fremur til þess að stefndi hafi þegar samþykkt og viðurkennt greiðslu fyrir hluta af tjóni stefnanda en neiti að greiða allt tjónið. Vísar stefnandi til þess að stefndi innti greiðslu sína af hendi vegna fyrri reiknings fyrirvaralaust en með því hafi hann viðurkennt ábyrgð sína á tjóninu. Stefnandi telur stefnda ekki geta ákveðið það upp á sitt einsdæmi síðar að greiða einungis hluta af tjóninu en ekki allt tjónið þegar í ljós kom að tjónið varð meira en leit út fyrir í fyrstu.

Stefnandi telur að stefndi beri hlutlæga ábyrgð á öllu því tjóni sem hún varð fyrir þegar tönn hennar brotnaði í kjölfar þess að aðskotahlutur var í pizzu á vegum stefnda. Sú afstaða byggist aðallega á ákvæðum laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991 en stefnandi telur að öll skilyrði hlutlægrar ábyrgðar samkvæmt lögunum séu uppfyllt og að pizzan hafi verið haldin ágalla í skilningi 1. mgr. 5. gr. laganna. Samkvæmt ákvæðinu teljist vara haldin ágalla þegar hún sé ekki svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum aðstæðum, einkum þó því hvernig: 1) hún var boðin og kynnt, þeirri notkun sem með sanngirni mátti gera ráð fyrir og hvenær henni var dreift. Vísar stefnandi til þess að í frumvarpi til laga nr. 25/1991 komi fram að hlutur sé talinn haldinn ágalla þegar ekki sé unnt að nota hann á venjulegan hátt svo að öruggt sé miðað við þær kröfur sem eðlilegt er að gera til sams konar hluta.

Stefnandi vísar til þess að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 25/1991 teljist hver sá aðili framleiðandi sem býr til fullunna vöru; einnig sá sem býr til hluta vöru eða lætur af hendi hráefni og sá er vinnur eða aflar afurða úr náttúrunni. Enn fremur hver sem lætur líta svo út að hann sé framleiðandi með því að setja nafn sitt á vöru, vörumerki eða annað auðkenni. Stefndi teljist því framleiðandi í skilningi laganna.

Þá vísar stefnandi til þess að samkvæmt 6. gr. laganna skuli framleiðandi greiða bætur fyrir tjón sem rakið verður til ágalla á vöru sem hann hefur framleitt eða dreift. Dreifingaraðilar beri og beina ábyrgð á skaðsemistjóni gagnvart tjónþola samkvæmt 10. gr. laganna. Í málinu sé um að ræða fjártjón vegna líkamstjóns sem stefnandi hafi orðið fyrir sem hlaust af ágalla á vöru sem stefndi hafði framleitt og selt, sbr. 1. gr. laganna. Stefnandi hafi ekki getað gert ráð fyrir því með sanngirni að tönn hennar myndi brotna við það eitt að hún biti í pizzusneið sem stefndi framleiddi. Stefnandi telur sig hafa sýnt fulla aðgát þegar hún var að neyta pizzunnar.

Stefnandi vísar einnig til þess að stefnandi sérhæfi sig í pizzuframleiðslu og markaðsetui hana sem neysluvöru og selur til almennings. Stefnandi telur að gera verði sérstaklega ríkar kröfur til þeirra sem framleiða og dreifa matvælum til einstaklinga en stefndi er veitingahús sem ber að starfa í samræmi lög nr. 93/1995, um matvæli, sbr. einnig reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 852/2004 um hollustuhætti sem varða matvæli. Þá vísar stefnandi einnig til reglugerðar um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald nr. 585/2007 en samkvæmt 13. gr. hennar kemur fram að húsnæði og búnaður veitingastaða skuli fullnægja kröfum heilbrigðisreglugerðar og að yfirmaður í eldhúsi skuli búa yfir fullnægjandi menntun og þekkingu í meðferð matvæla, hreinlæti og verkstjórn. Stefndi hafi átt að koma í veg fyrir það að hvers kyns óhreinindi og/eða aðskotahlutir kæmust í snertingu við matvælin en það gerði hann ekki..

Þá vísar stefnandi einnig til sakarreglu skaðabótaréttar og strangra óskráðra bótareglna um tjón sem almennur neytandi verði fyrir af völdum varnings sem seldur sé almenningi, m.a. með vísan til óskráðra réttarreglna og sjónarmiða um neytendavernd.

Stefnandi telur að með greiðslu reikningsins hinn 21. janúar 2016 hafi stefndi viðurkennt bótaskyldu sína vegna þess tjóns stefnanda og telur stefnandi að stefnda sé því skylt að greiða stefnufjárhæðina í samræmi við reglur skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga nr. 25/1991. Samkvæmt þeim reglum beri stefnanda að fá greiddar fullar bætur fyrir fjártjón vegna líkamstjóns.

Bótakrafa stefnanda á hendur stefnda byggir á almennum reglum skaðabótaréttar um bætur fyrir tjón af völdum réttarbrota utan samninga sbr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá er vísað til sakarreglu skaðabótaréttar og óskráðra bótareglna um tjón sem neytendur verða fyrir og til sjónarmiða um neytendavernd. Þá er einnig vísað til skaðsemislaga nr. 25/1991 sem og til laga nr. 93/1995 um matvæli og til reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 852/2004 um hollustuhætti sem varða matvæli. Þá vísar stefnandi einnig til reglugerðar um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald nr. 585/2007, sérstaklega 13. gr. hennar. Um vexti vísast til 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og um dráttarvexti vísast til 1. mgr. 6. gr. sömu laga.

Um varnarþing vísar stafnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. sömu laga.

Málsástæður stefnda

Stefndi telur að krafa stefnanda um skaðabætur í máli þessu grundvallist á þeirri forsendu að stefndi beri ábyrgð á tjóni hennar vegna söluvöru sem haldin hafi verið ágalla. Þá byggir stefnandi á því að stefndi hafi þegar viðurkennt bótaábyrgð í málinu. Stefndi hafnar þessu alfarið sem röngu og ósönnuðu og byggir á því að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á að lagaskilyrði skaðsemisábyrgðar né að almenn skilyrði bótaábyrgðar séu uppfyllt í málinu.

Stefndi vísar til þess að hinn meinti ágalli sem eigi að hafa valdið tjóni stefnanda felist í aðskotahlut í pizzu sem stefnandi keypti af stefnda. Hugtakið ágalli sé skilgreint í 5. gr. laga nr. 25/1991, um skaðsemisábyrgð en samkvæmt ákvæðinu teljist vara haldin ágalla þegar hún sé ekki svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum aðstæðum og eru í ákvæðinu tiltekin þrjú tilvik þar sem slíkt getur einkum átt við.

Stefndi gerir -engar athugasemdir við túlkun stefnanda á ágallahugtakinu Stefndi telur aftur á móti að varan sem stefnanda var seld hafi ekki verið haldin neinum slíkum ágalla og að stefndi hafi með engu móti fært fram nægjanlegar sannanir þess efnis. Enn fremur byggir stefndi á því að ekki sé hægt að rekja tjón stefnanda til slíks ágalla.

Af hálfu stefnda er bent á að skaðsemisábyrgð sé hlutlæg ábyrgð og þannig í eðli sínu mjög ströng ábyrgð. Hún felist í því framleiðandi geti orðið ábyrgur fyrir tjóni tjónþola án tillits til þess að tjónið verði rakið til sakar framleiðanda. Í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 25/1991 komi fram að víðtækari bótaábyrgð sé ekki til eftir íslenskum reglum um bótaskyldu utan samninga. Fram kemur einnig að reglan veiti tjónþola mun betri tækifæri til að fá bætur en almennt gerist eftir íslenskum réttarreglum. Þá er í frumvarpinu sérstaklega tekið fram að þessi víðtæka regla leysi hins vegar tjónþola ekki undan hinum almennu skilyrðum um að hann þurfi að sanna að tjón hafi orðið og hvert það sé og enn fremur að tjónið verði rakið til ágalla.

Stefndi telur óumdeilt í málinu að hann sé framleiðandi í skilningi laga nr. 25/1991 og að hann hafi framleitt pizzuna sem stefnandi keypti. Það er hins vegar grundvallar skilyrði fyrir bótaábyrgð framleiðanda samkvæmt lögunum að hægt sé að rekja tjónið með beinum hætti til ágalla á vöru hans en fyrir því beri stefnandi sönnunarábyrgð, sbr. 2. mgr. 6. gr. laganna.

Stefndi byggir á því að gera verði sérstaklega miklar kröfur til sönnunar þegar um svo stranga og víðtæka bótaábyrgð er að ræða líkt og í máli þessu. Sú staðreynd að löggjafinn sá sérstaka ástæðu til þess að tiltaka sönnunarkröfur tjónþola í lögunum styðji þá túlkun, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 25/1991. Stefndi byggir á því að stefnanda hafi alls ekki tekist slík sönnun og að einhliða framburður hennar breyti engu þar um. Ekkert í málinu bendir til þess að pizzan eða varan sem stefnandi keypti af stefnda hafi verið haldin þeim ágalla sem fullyrt er um í stefnu. Þannig láti stefnandi nægja að nefna að um „framandi hlut“ í pizzunni hafi verið að ræða og að sá hlutur hafi valdið því tjóni sem hún telur stefnda bera ábyrgð á. Hvergi í stefnu eða í gögnum málsins er að finna lýsingu á hinum framandi hlut og getur stefndi þannig ómögulega áttað sig á því um hvers konar hlut hafi verið að ræða eða í hverju meintir hættueiginleikar hans hafi falist. Hafi aðskotahlutur borist í mat stefnanda er algjörlega ósannað að það hafi gerst vegna athafna stefnda eða starfsmanna hans og er allt eins líklegt að slíkur aðskotahlutur hafi borist með öðrum hætti, s.s. úr fatnaði, lyklakippu eða tösku stefnanda eða annarra gesta sem snæddu með henni á veitingastað stefnda. Þá sé ekki útilokað að stefnandi hafi bitið í eitthvað annað en aðskotahlut, t.d. matargaffal. Í þessu sambandi bendir stefndi á að samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laga nr. 25/1991 ber framleiðandi ekki ábyrgð ef ætla má að ágalli sá, er tjón varð rakið til, hafi eigi verið fyrir hendi þegar hann dreifði vöru.

Af öllu framangreindu virtu telur stefndi a.m.k. að ætla megi að meintu ágalli sem málsókn þessi byggir á hafi ekki verið fyrir hendi þegar hann afhenti stefnanda pizzu á veitingastað sínum. Stefndi telur enn fremur að stefndi hafi með engu móti sýnt fram á að uppfyllt séu frumskilyrði fyrir bótaskyldu á þeim grundvelli sem stefnandi byggir á. Gera verður þá kröfu til stefnanda að sýna fram á með fullnægjandi hætti í hverju ágallinn hafi falist og hvernig stefndi hafi valdið því tjóni sem um er deilt í máli þessu. Ítrekað er að stefnandi ber stranga sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði um stofnun skaðabótakröfu samkvæmt lögum um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991 séu fyrir hendi. Stefndi hafnar því alfarið að einhliða fullyrðingar stefnanda um hinn meinta ágalla vörunnar sem og um orsakatengsl ágallans og tjóns stefnanda geti talist fullnægja framangreindum sönnunarkröfum laga nr. 25/1991. Af þeim sökum beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi hafnar því einnig að almenn skilyrði skaðabótaábyrgðar séu uppfyllt í málinu og byggir á því að ekkert sé fyrir hendi sem sannar að stefndi hafi valdið stefnanda tjóni með saknæmum eða ólögmætum hætti. Vísar stefndi þá til þess að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að öll skilyrði hinnar almennu skaðabótareglu séu uppfyllt, þar með talið um: sök, ólögmæti, orsakatengsl, sennilega afleiðingu og tjón. Að mati stefnda hefur sú sönnun með engu móti tekist og vísar stefndi í þeim efnum fyrri umfjöllunar þar um.

Stefndi bendir einnig á að það er almennt viðurkennt sjónarmið í íslenskum skaðabótarétti að tjónþola ber að sýna fram á að hann hafi gert allt sem í hans valdi stendur til þess að takmarka tjón sitt. Vanræksla tjónþola í þeim efnum kunni að leiða til þess að hann glati rétti til bóta. Í þessu samhengi bendir stefndi á að stefnandi kunni að eiga rétt á endurgreiðslu á a.m.k. hluta af umræddum tannlæknakostnaði úr sjúkratryggingu sinni samkvæmt reglugerð þar um.

Allar tilvísanir stefnanda til laga og reglna sem tengjast rekstri veitingastaða o.fl., svo sem laga nr. 93/1995, reglugerðar nr. 585/2007 og reglugerð EB 852/2004 eru að mati stefnda haldlausar. Stefndi hefur öll tilskilin leyfi til rekstrar veitingastaðarins og mótmælir öllum getgátum stefnanda um brot gegn þeim reglum sem röngum og ósönnuðum.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að stefnanda hafi tekist að sýna fram á að aðskotahlutur hafi verið í pizzu stefnanda og að stefndi hafi borið ábyrgð á því þá er á því byggt af hálfu stefnda að ósannað sé að sú tannlæknaheimsókn, sem mál þetta er sprottið út af, hafi verið nauðsynleg vegna meintrar skaðabótaskyldrar háttsemi stefnda. Í þessu sambandi vísast til sjónarmiða stefnanda sjálfs um að tannlæknir hennar hafi gert mistök við læknismeðferð, sjá í því sambandi tölvuskeyti stefnanda til stjórnarmanns stefnda frá 20. febrúar 2016.

Stefndi mótmælir því harðlega að greiðsla á reikningi að fjárhæð kr. 27.490,- vegna tannviðgerðar jafngildi viðurkenningu á bótaskyldu í málinu. Í greiðslunni hafi ekki falist nein viðurkenning á ábyrgð stefnda, enda hafi ekkert legið fyrir um hvernig tannskemmd stefnanda var til komin. Greiðslan hafi verið innt af hendi eingöngu til þess að koma til móts við óánægju stefnanda með þá þjónustu sem hún fékk á veitingastaðnum og til þess að ljúka endanlega ágreiningi aðila. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir þeirri fullyrðingu sinni að með greiðslu reikningsins hafi stefndi viðurkennt bótaábyrgð í málinu. Alþekkt er að fyrirtæki sem starfa á sama sviði og stefndi komi til móts við óánægju viðskiptavina sinna með ýmsum hætti til að gæta að orðspori sínu án þess að í slíkum ráðstöfunum felist nokkur viðurkenning á sök eða bótaskyldu að öðru leyti.

Stefndi gerir ekki eiginlega frávísunarkröfu í máli þessu en veltir því upp hvort virðulegum dómi sé rétt að vísa málinu frá dómi ex officio vegna vanreifunar en um röksemdir fyrir vanreifuðum málatilbúnaði vísast fyrri umfjöllunar.

Stefndi mótmælir vaxtakröfum stefnanda og telur að krafa stefnanda geti í fyrsta lagi borið vexti frá þingfestingardegi.

Með vísan til alls framangreinds telur stefndi augljóst að stefnandi hafi hvergi nærri sýnt fram á að skilyrði bótaábyrgðar séu uppfyllt í málinu, hvort sem um er að ræða skaðsemisábyrgð eða almenna skaðabótaábyrgð og því verði að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Um lagarök fyrir sýknukröfu vísar stefndi til laga um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991, almennra reglna samningaréttarins, laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og meginreglu samningaréttarins um skuldbindingagildi samninga. Þá vísar stefndi til almennra reglna skaðabótaréttarins, skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Varðandi kröfu um málskostnað vísar stefndi til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 og ákvæða 21. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV. Niðurstaða

Álitaefnið sem dómurinn stendur frammi fyrir í þessu máli er hvort stefnandi eigi rétt til skaðabóta úr hendi stefnda sem svarar til 90.880 króna kostnaðar hennar af tannviðgerð vegna þess að hún hafi brotið jaxl við að borða pizzu á veitingastað stefnda.

Af málatilbúnaði aðila verður ráðið að þeir eru sammála um að lög nr. 25/1991, um skaðsemisábyrgð, eigi almennt við um aðstæður þegar einstaklingur verður fyrir líkamstjóni sem rekja má til aðskotahluta í mat á veitingastað.

Dómurinn tekur undir þann skilning aðila. Það leiðir af 1. gr. laga nr. 25/1991 að lögin gilda um skaðabótaábyrgð framleiðanda og dreifingaraðila á tjóni sem hlýst af ágalla á vöru sem þeir hafa framleitt eða dreift (skaðsemistjóni).

Í þessu sambandi verður að telja ljóst að matvæli, m.a. þau sem sem eru framleidd og borin fram á veitingastöðum teljist til ,,vöru“ í skilningi 3. gr. laganna, en í ákvæðinu segir að hugtakið taki til hvers kyns lausafjármuna, þar á meðal afurða náttúrunnar. Og þótt sum matvæli geti vissulega verið hörð undir tönn þá verður naumast sagt að pizzusneið sem brýtur jaxl sé vara sem er ,,svo örugg sem með réttu mátti vænta eftir öllum ástæðum”, sbr. þá skilgreiningu sem sett er fram í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 25/1991 um hvenær vara sé haldin ágalla. Ágreiningslaust er að stefndi í málinu hefur ekki kynnt pizzur sínar sem sérstaklega harðar eða varað við neyslu þeirra í þessu sambandi, sbr. orðalag 1. mgr. 5. gr. laganna, um að m.a. skuli litið til þess hvernig vara var boðin og kynnt þegar tekin er afstaða til þess hvort hún sé haldin ágalla.

Þótt aðilar séu samkvæmt því sem að framan er rakið á einu máli um gildissvið laga nr. 25/1991 verður ekki sama sagt um skoðanir þeirra á því hvort lögin hafi átt við um „Gauta Spes“ pizzuna sem stefnandi borðaði í janúar 2016. Í þeim efnum heldur stefndi því fram að stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á það að þessi tiltekna pizza hafi verið haldin ágalla í skilningi laga nr. 25/1991. Þar að auki telur stefndi að stefnandi beri þunga sönnunarbyrði fyrir því að svo hafi verið þar sem ábyrgðin samkvæmt lögunum sé hlutlæg. Að þessu leyti vísar stefndi til ákvæðis 2. mgr. 6. gr. laganna, um að tjónþola beri að sanna tjón sitt, ágalla vöru og orsakatengsl milli ágalla og tjóns.

Að mati dómsins eru ekki efni til að fallast á málástæður stefnda um strangari sönnunarbyrði, enda telur dómurinn að orðalag 2. mgr. 6. gr. gefi ekkert annað og meira til kynna en að endurspegla þá almennu reglu skaðabótarréttarins að tjónþola beri að sanna tjón sitt og orsakasamhengi. Auk þess verður ekki ráðið af þeim athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til laga nr. 25/1991 að nokkur ráðagerð hafi verið uppi um það við setningu laganna að leggja ríkari byrðar á tjónþola við að sanna tjón sitt um skaðsemisábyrgð en gengur og gerist í þessum efnum. Það mælir enn fremur gegn ályktun um ríkari sönnunarbyrði tjónþola að slík regla er augljóslega ekki í samræmi við það almenna markmið laga nr. 25/1991 að bæta réttarvernd neytenda sem verða fyrir líkamstjóni vegna ágalla á vöru.

Af framangreindu leiðir að þegar metið er hvort stefnanda hafi tekist sönnun fyrir tjóni sínu og hvort það verði rakið til aðskotahlutar í pizzunni þá lýtur það mat almennum reglum skaðabótaréttarins og réttarfars um sönnun. Fyrir liggur að framburði aðila um þetta atriði ber alls ekki saman. Þannig lýsti stefnandi því í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi hvernig hún hefði bitið í eitthvað hart sem hefði svipað til járnkúlu, og að hún hafi í kjölfarið fundið til í tönninni, og lagt fram kvörtun við starfsmenn staðarins sem hafi brugðist kurteislega við og tekið við hlutnum. Framburður vitnisins R-kvk-ef F-kvk-ef, vinkonu stefnanda sem var á staðnum með henni þetta kvöld var á sama veg.

Í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi bar E-kk-nf I-kk-nf, meðeigandi stefnda, að stefnandi og vinkona hennar hafi snætt á staðnum um kvöldið og verið ósáttar þar sem aðskotahlutur hefði verið í matnum. E-kk-nf kannaðist hins vegar ekki við það að starfsmenn staðarins hefðu tekið við járnkúlu eða öðrum aðskotahlut frá þeim. Hann hafi einungis boðið þeim afslátt og þær hafi verið sáttar við það.

Einsýnt er að andstæðar lýsingar aðila og vitna sem standa þeim nærri geta ekki orðið dóminum að miklu haldreipi við að leysa úr ágreiningi þessa máls. Við mat á málatilbúnaði aðila er hins vegar ekki unnt að horfa framhjá því sem rakið er í kafla II hér að framan að stefnandi sendi stefnda tölvupóst, dags. 18. janúar 2016, strax í kjölfar þess að hún hafði farið til tannlæknis og fengið nánari mynd af því hvaða tjóni hún hefði orðið fyrir, en í tölvupóstinum lýsti hún því hvernig það hefði borið til á veitingastað stefnda. Ekki verður séð að stefndi hafi á þeim tíma gert nokkrar athugasemdir eða fyrirvara í samskiptum aðila við þá málavaxtalýsingu sem stefnandi setti fram í tölvupóstinum en sú lýsing svarar í öllum meginatriðum til þeirrar lýsingar sem málatilbúnaður hennar hér fyrir dómi byggist á. Þvert á móti bauðst fyrirsvarsmaður stefnda þegar í stað til að hitta stefnanda í eigin persónu. Þá liggur fyrir að sama dag og stefnandi hitti fyrirsvarsmann stefnda millifærði stefndi upphæð sem svarar til tannlæknakostnaðar stefnanda þremur dögum áður.

Í ljósi þess að umræddir tölvupóstar og greiðsla koma til áður en ágreiningur verður á milli aðila um hvort stefnandi hafi orðið fyrir því tjóni sem krafa hennar í málinu lýtur að verður að telja að þessi gögn hafi umtalsvert vægi þegar tekin er afstaða til sannleiksgildis andstæðra fullyrðinga aðila um málsatvik. Þar sem umrædd gögn eru að mestu leyti í samræmi við frásögn stefnanda og vitnisins R-kk-ef, auk þess sem stefnda hefur ekki lagt fram nein önnur gögn máli sínu til stuðnings, þykir dóminum ekki óvarlegt að leggja málsatvikalýsingu stefnanda til grundvallar um að aðskotahlutur hafi verið í pizzu hennar og að jaxl hennar hafi brotnað af þeim sökum. Að því er varðar málsástæður stefnda um að greiðsla félagsins til stefnda hafi verið án viðurkenningar á bótaskyldu þá verður hvergi séð í gögnum málsins að stefndi hafi gert neina slíka fyrirvara við greiðslu sína til stefnanda. Þá lítur dómurinn ekki svo á að greiðslan sem slík hafi falið í sér skuldbindingu af hálfu stefnda. Greiðslan hefur á móti þau áhrif að sönnunarmat dómsins á umdeildum málsatvikum er stefnanda í hag.

Samkvæmt því sem að framan er rakið verður að telja að stefnandi hafi sýnt fram með fullnægjandi hætti að tönn hennar hafi brotnað vegna aðskotahlutar í pizzu frá stefnda og að stefndi beri því bótaábyrgð á tjóni hennar samkvæmt ákvæðum laga nr. 25/1991.

Að því er varðar þau sjónarmið sem stefndi hefur teflt fram um að stefnandi hafi ekki takmarkað tjón sitt og tilvísun stefnda til að stefnandi kunni að eiga rétt á endurgreiðslu af tannlæknakostnaði sínum úr sjúkratryggingu sinni þá hefur stefndi ekki gert neina frekari grein fyrir málatilbúnaði sínum að þessu leyti. Þannig hefur stefndi hvorki vísað nánar til þeirrar réttarreglna sem hann telur að hafi áhrif í þessu sambandi né beint neinum áskorunum til stefnda um að upplýsa um greiðslur sínar annars staðar frá. Af þeim sökum verður að telja að þessi málsástæða sé því ekki nægilega reifuð af hálfu stefnda til þess að dómurinn geti tekið efnislega afstöðu til hennar. Er henni af þeim sökum hafnað.

Sama gildir um þá málsástæðu stefnda að ósannað sé að stefnanda hafi verið nauðsynlegt að sækja sér þá tannlæknaþjónustu sem krafa hennar lýtur að. Ljóst er að stefndi byggir umrædda málsástæðu á orðalagi í tölvupósti stefnanda frá 20. febrúar 2016 um að tannlæknir hennar hafi haldið „í fyrstu að þetta væru sín mistök“ og þess vegna hafi hún ekki komið með kvittun til stefnanda. Stefndi hefur hins vegar ekki reifað þessa málsástæðu sína frekar við meðferð málsins né freistað þess að sýna fram á grundvöll hennar með frekari sönnunarfærslu um að tjón stefnanda verði rakið til mistaka tannlæknis hennar. Verður því að telja að þessi málsástæða sé heldur ekki nægilega reifuð til þess að dómurinn geti fjallað frekar um hana.

Með vísan til þeirrar niðurstöðu dómsins að stefndi beri bótaábyrgð á tjóni stefnanda á grundvelli ákvæða laga nr. 25/1991 er ekki nauðsynlegt að fjalla frekar um aðrar málsástæður aðila. Það leiðir aftur á móti af því sem að framan er rakið að fallist er á kröfu stefnanda um að stefnda verði gert að greiða henni henni kr. 90.880, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. janúar 2016. Kröfu stefnanda um að stefndi greiði henni dráttarvexti af kröfunni samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 23. júní 2016 til greiðsludags er hins vegar hafnað enda verður ekki annað séð en að mál þetta hafi legið niðri hjá stefnanda í tæpt ár frá því að stefnandi kynnti stefnda kröfu sína 23. maí 2016 þar til málið var þingfest 7. apríl 2017, sbr. 2. málslið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Krafa stefnanda skal því bera dráttarvexti frá 7. maí 2018.

Í samræmi við ofangreind málsúrslit verður stefnda gert að greiða stefnanda allan málskostnað hennar, sem telst hæfilega ákveðinn 600.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm að gættu ákvæði 1.mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

DÓMSORÐ:

Stefndi Eldofninn ehf., skal greiða H-kvk-þgf R-kvk-þgf H-kvk-þgf kr. 90.880, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. janúar 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 7. maí 2017 til greiðsludags.

Stefndi skal greiða stefnanda alls 600.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf