E-1301/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 21. janúar síðastliðinn, er höfðað 3. október 2014.

Stefnandi er Arion banki hf., Borgartúni 19, Reykjavík.

Stefndi er Ó-kk-nf Þ-kk-nf L-kk-nf, Flesjukór 8, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum 4.923.557 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. júní 2013 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð. Stefndi krefst í báðum tilvikum málskostnaðar, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Upphafleg aðalkrafa stefnda var að málinu yrði vísað frá dómi. Leyst var úr þeirri kröfu með úrskurði 25. mars 2015. Var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

I

Hinn 19. september 2008 stofnaði stefndi reikning númer [...] hjá forvera stefnanda. Með umsókn 8. febrúar 2011 sótti stefndi um yfirdráttarheimild að fjárhæð 3.900.000 krónur á fyrrnefndan reikning. Stefnandi samþykkti umsóknina. Í umsókn stefnda um yfirdráttinn kemur fram að tilgangur með umsókninni sé að greiða víxil númer [...]. Stefndi yfirdró reikninginn með greiðslu víxilsins og stofnaði með því til skuldar við stefnanda. Stefnandi felldi yfirdráttarheimildina niður 11. maí 2011 og var heimildin ekki framlengd eftir það. Skuldin var ekki greidd og var reikningnum lokað 28. júní 2013. Þann dag var skuld á reikningnum 4.923.557 krónur.

Þann 10. maí 2011 mun stefndi hafa farið í svokallað greiðsluskjól hjá umboðsmanni skuldara. Umsókn stefnda um samning til greiðsluaðlögunar var hafnað 11. mars 2014.

Stefnandi sendi stefnda viðvörun um innheimtuaðgerðir vegna yfirdráttarskuldarinnar 27. maí 2014 og innheimtubréf 4. júlí sama ár.

Í greinargerð stefnda er atvikum málsins lýst á þann veg að stefndi hafi ekki nýtt reikninginn og að ekki hafi legið fyrir samningur um yfirdráttarheimild. Stefndi hafi á árinu 2010 skuldað stefnanda vegna víxils en skuld samkvæmt víxlinum hafi verið afskrifuð 31. mars 2010. Um það vitni yfirlýsing stefnanda í tölvupósti 1. mars 2011. Víxillinn hafi hvorki verið áritaður um greiðslu né afhentur stefnda. Samkvæmt reikningsyfirliti hafi víxillinn verið skuldfærður á reikning númer [...] þann 9. febrúar 2011 án aðkomu stefnda.

II

Stefnandi kveður að samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga beri stefnda að greiða umstefnda kröfu. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefndi hafi reglulega fengið send yfirlit frá stefnanda um stöðu reikningsins á hverjum tíma og viti stefnandi ekki til þess að gerðar hafi verið athugasemdir við þau yfirlit. Stefnandi krefjist ekki dráttarvaxta frá umsömdum gjalddaga kröfunnar, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, heldur láti nægja að krefjast dráttarvaxta frá síðara tímamarki, það er frá þeim degi sem reikningnum hafi verið lokað, sem sé til hagsbóta fyrir stefnda.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til almennra reglna kröfuréttarins og meginreglu samningaréttarins um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga en reglur þessar fái meðal annars stoð í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Kröfuna um dráttarvexti styður stefnandi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III

Krafa stefnda um sýknu er reist á því að hann skuldi stefnanda ekkert. Uppgjör hafi farið fram á viðskiptum aðila með samkomulagi um greiðslu og afskrift. Skuld samkvæmt víxli hafi verið felld niður með afskrift og því hafi stefnandi ekki átt lögvarða kröfu reista á víxlinum á hendur stefnda. Skuldfærsla víxils á reikning [...] hafi verið óheimil, enda hafi víxillinn ekki verið áritaður um greiðslu eða afhentur. Varakrafa stefnda um lækkun taki til þess að stefnandi eigi ekki rétt til vaxta með því að ekki liggi fyrir skriflegur samningur þar að lútandi með aðilum.

IV

Við munnlegan flutning málsins krafðist lögmaður stefnda þess að málinu yrði vísað frá dómi. Var frávísunarkrafan byggð á þeirri yfirlýsingu lögmanns stefnanda að hinn ógreiddi víxill númer [...], sem stefndi hefði samþykkt, hefði ekki verið afskrifaður heldur tekinn fyrir honum dómur og árangurslaust fjárnám gert hjá stefnda. Víxillinn sé grundvöllur þeirrar skuldar sem stefnandi byggi málið á. Umræddur víxill hafi verið skuldfærður á reikning stefnda og er grundvöllur málshöfðunar stefnanda. Ekki sé gerð grein fyrir þessu í málinu.

Með tölvupósti starfsmanns í útibúi stefnanda á Sauðárkróki 1. mars 2011 fékk lögmaður stefnda senda uppreiknaða stöðu á skuld samkvæmt víxli númer [...], þá að fjárhæð 3.823.634 krónur með vöxtum. Þann 8. febrúar 2011 sótti stefndi um yfirdráttarheimild á reikning númer [...] til greiðslu á víxli númer [...]. Degi síðar voru 3.890.575 krónur skuldfærðar af reikningi stefnda númer [...] og var reikningurinn þá yfirdreginn um þá fjárhæð.

Við munnlegan flutning málsins kom fram hjá lögmanni stefnanda að í maímánuði 2009 hafi gengið útivistardómur í máli stefnanda gegn stefnda til heimtu á skuld samkvæmt víxli númer [...]. Innheimta kröfunnar hefði verið án árangurs og í framhaldinu hefði verið gert árangurslaust fjárnám hjá stefnda 7. júlí 2009 vegna skuldarinnar. Hafi krafan verið afskrifuð í kerfum bankans í mars 2010 og sett á kröfuvakt. Víxilkrafan hafi svo verið greidd af stefnda 9. febrúar 2011 með fyrrgreindum yfirdrætti á innlánsreikningi stefnda númer [...].

Samkvæmt þessu er krafa stefnanda í málinu ekki reist á skuld stefnda samkvæmt víxli heldur yfirdráttarskuld á fyrrnefndum innlánsreikningi hans. Til þess er einnig að líta að ætluð afskrift á víxli númer [...], sú sem um er getið í tölvupósti starfsmanns stefnanda 1. mars 2011, hefur ekki þýðingu í málinu vegna þess að umstefnd yfirdráttarskuld stefnda á rót sína að rekja til víxils númer [...], sbr. upplýsingar í umsókn stefnda um yfirdráttinn 8. febrúar 2011. Eru engin efni til þess að vísa málinu frá dómi af þessum sökum.

Sem fyrr segir stofnaði stefndi reikning númer [...] hjá forvera stefnanda með umsókn 19. september 2008. Þann 8. febrúar 2011 sótti stefndi um yfirdráttarheimild á reikningnum að fjárhæð 3.900.000 krónur í því skyni að greiða víxil númer [...]. Sama dag gaf stefndi út yfirlýsingu þar sem hann setti að handveði innlánsreikning númer [...] vegna allra skulda hjá stefnanda. Degi síðar, eða 9. febrúar 2011, voru 3.890.575 krónur skuldfærðar af reikningnum. Í texta fyrir skuldfærslunni stendur „víxill“. Þann 11. maí 2011 var yfirdráttarheimildin felld niður. Samkvæmt framlögðu yfirliti yfir fyrrnefndan reikning stefnda fyrir tímabilið frá 31. desember 2010 til og með 30. desember 2011 hefur reikningurinn verið yfirdreginn samfellt frá 9. febrúar 2011.

Krafa stefnda um sýknu af kröfum stefnanda er byggð á því að uppgjör hafi farið fram á viðskiptum aðila. Því standi stefndi ekki í skuld við stefnanda. Byggir stefndi á því að víxilskuldin hafi verið felld niður með afskrift og því eigi stefnandi ekki lögvarða kröfu á hendur stefnda. Vísar stefndi í þessu sambandi til tölvupósts frá starfsmanni stefnanda til lögmanns stefnda 1. mars 2011, en þar segir að stefndi sé „með þrjár afskriftir“ hjá stefnanda, þar með talda afskrift frá 31. mars 2010 vegna [...] þar sem stefndi sé aðalskuldari. Í téðum tölvupósti er uppgreiðsluverðmæti kröfunnar reiknað með vöxtum samtals 3.823.634 krónur.

Stefndi heldur því fram að tölvupóstur þessi staðfesti að víxilskuld stefnda við stefnanda hafi verið felld niður með afskrift og eigi stefnandi því ekki lögvarða kröfu á hendur stefnda reista á víxlinum. Lögmaður stefnanda mótmælti þessum sjónarmiðum stefnda við munnlegan flutning málsins og benti á að þótt víxilkrafan hefði verið afskrifuð í kerfum bankans hefði krafan ekki verið felld niður gagnvart stefnda.

Stefndi hefur hvorki lagt fyrir dóminn gögn um ætlað uppgjör aðila né staðfestingu á að hann sé skuldlaus við stefnanda eins og hann heldur fram. Á það meðal annars við um þá fullyrðingu stefnda að víxill númer [...] hafi verið skuldfærður á reikning stefnda númer [...]. Ætluð „afskrift“ víxilsins í bókhaldi stefnanda þarf ekki að þýða að fjárkrafa samkvæmt honum á hendur stefnda hafi verið felld niður. Þá liggur einnig fyrir að stefndi gerði engar athugasemdir við framlagt yfirlit stefnanda yfir reikning [...], en samkvæmt því sem fram kemur á yfirlitinu, sem gildir fyrir tímabilið 31. desember 2010 til 30. desember 2011, telst reikningurinn réttur hafi athugasemdir ekki verið gerðar innan 20 daga frá viðtöku yfirlitsins. Þá hefur stefndi ekki að mati dómsins fært fyrir því nokkur rök að fjármunum hafi verið ráðstafað af reikningnum án heimildar hans. Samkvæmt þessu renna gögn málsins ekki neinum stoðum undir þá staðhæfingu stefnda að hann sé skuldlaus við stefnanda, heldur benda þvert á móti til þess að stefndi standi í skuld við stefnanda.

Samkvæmt framangreindu og gögnum málsins liggja fyrir samningar á milli stefnda og forvera stefnanda bæði um stofnun reiknings númer [...] og um yfirdráttarheimild á reikninginn. Gögn málsins staðfesta svo ekki verður um villst að stefndi fékk lánaða fjármuni hjá stefnanda að hans ósk vegna víxils [...] og að stefndi skuldar stefnanda enn yfirdráttarskuld á fyrrnefndum reikningi. Samkvæmt framlögðu yfirliti yfir reikning stefnda númer [...] hefur reikningurinn verið yfirdreginn frá 9. febrúar 2011. Stefndi mun hafa verið í greiðsluskjóli frá 10. maí 2011 allt þar til umsókn stefnda um samning um greiðsluaðlögun var hafnað hjá umboðsmanni skuldara 11. mars 2014. Var reikningi stefnda lokað 28. júní 2013. Þá nam yfirdráttarskuldin 4.923.557 krónum. Verður stefnda gert að greiða stefnanda þá fjárhæð með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Ó-kk-nf Þ-kk-nf L-kk-nf, greiði stefnanda 4.923.557 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. júní 2013 til greiðsludags og 400.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf