Z-8/2016

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 24. janúar sl., barst dómnum 22. ágúst 2016 með bréfi sóknaraðila dagsettu sama dag.

Sóknaraðili er Íbúðalánasjóður, Borgartúni 21, Reykjavík.

Varnaraðilar eru Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins, Engjateigi 11, Reykjavík og Íslandsbanki hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík.

Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun sýslumanns um úthlutun uppboðsandvirðis vegna fasteignarinnar að Kársnesbraut 69, Kópavogi, fastanúmer 206-3015, verði breytt þannig að sóknaraðili fái að fullu úthlutað upp í veðkröfur sínar á 1., 4., og 5. veðrétti eins og þeim hafi verið lýst á uppboðsdegi 10. febrúar 2016 þannig að 4.192.188 krónum verði úthlutað í kröfuna á 1. veðrétti, 8.962.697 krónum verði úthlutað í kröfuna á 4. veðrétti og 6.202.017 krónum verði úthlutað í kröfuna á 5. veðrétti. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar óskipt úr hendi varnaraðila.

Varnaraðili Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst varnaraðilinn þess að kröfum sóknaraðila annars vegar um að ákvörðun sýslumanns um úthlutun uppboðsandvirðis vegna fasteignarinnar að Kársnesbraut 69, fastanúmer 206-3015, verði breytt þannig að 4.192.188 krónum verði úthlutað í kröfuna á 1. veðrétti og hins vegar að 8.962.697 krónum verði úthlutað í kröfuna á 4. veðrétti verði vísað frá dómi. Til vara krefst varnaraðilinn þess jafnframt að kröfu um að 6.202.017 krónum verði úthlutað í kröfuna á 5. veðrétti verði hafnað og að ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um úthlutun uppboðsandvirðis fasteignarinnar Kársnesbrautar 69, fastanúmer 206-3015, verði staðfest. Til þrautavara krefst varnaraðilinn þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað og að ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um úthlutun uppboðsandvirðis vegna fasteignarinnar Kársnesbrautar 69, fastanúmer 206-3015, verði staðfest. Að endingu krefst varnaraðilinn málskostnaðar.

Varnaraðili Íslandsbanki hf. krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað og ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um úthlutun uppboðssandvirðis vegna fasteignarinnar Kársnesbrautar 69, fastanúmer 206-3015, verði staðfest. Þá krefst varnaraðilinn málskostnaðar.

I

Hinn 13. júlí 2012 samþykkti umboðsmaður skuldara umsókn gerðarþola, A, um greiðsluaðlögun á grundvelli laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Þann dag hófst tímabundin frestun greiðslna samkvæmt 11. gr. laganna. Samningur um greiðsluaðlögun komst ekki á og lýsti gerðarþoli því yfir 23. janúar 2013 að hún vildi leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar, auk greiðsluaðlögunar fasteignaveðskrafna á íbúðarhúsnæði. Hinn 12. febrúar 2013 komst á tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði gerðarþola samkvæmt samnefndum lögum nr. 50/2009. Sökum vanskila gerðarþola, sem þá höfðu staðið í yfir 20 mánuði, höfðaði sóknaraðili mál 20. apríl 2015 til að fá tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna gerðarþola ógilta. Með dómi Héraðsdóms Reykjaness 9. júní 2015 í máli nr. E-453/2015 var fallist á kröfu sóknaraðila.

Með nauðungarsölubeiðni, sem barst sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 10. ágúst 2015, dagsettri 31. júlí sama ár, krafðist sóknaraðili þess að fasteign gerðarþola að Kársnesbraut 69 í Kópavogi, fastanúmer 206-3015, yrði seld nauðungarsölu til lúkningar kröfu sóknaraðila samkvæmt veðskuldabréfi nr. 1002-74-088039 á 1. veðrétti. Fasteignin var seld framhaldssölu 10. febrúar 2016 og voru gerðarbeiðendur sóknaraðili og varnaraðili Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins. Varnaraðili Íslandsbanki hf. var hæstbjóðandi í eignina með boð að fjárhæð 22.200.000 króna.

Sóknaraðili lýsti þremur kröfum í eignina samtals að fjárhæð 19.356.902 krónur. Í fyrsta lagi var um að ræða kröfu að fjárhæð 4.192.188 krónur samkvæmt áðurgreindu veðskuldabréfi nr. 1002-74-088039, útgefnu 9. apríl 1990 á 1. veðrétti, þar af 677.527 krónur vegna vanskila frá 1. maí 2014. Í öðru lagi kröfu að fjárhæð 8.962.697 krónur samkvæmt fasteignaveðbréfi nr. 1004-74-090701, útgefnu 3. mars 2004 á 4. veðrétti, þar af 1.362.529 krónur vegna vanskila frá 15. september 2013. Í þriðja lagi kröfu að fjárhæð 6.202.017 krónur samkvæmt veðskuldabréfi nr. 1002-74-112003, útgefnu 11. mars 2004 á 5. veðrétti, þar af 993.888 krónur vegna vanskila frá 1. ágúst 2013.

Í frumvarpi að úthlutunargerð á söluverði fasteignarinnar, dagsettu 1. júní 2016, hafa kröfur sóknaraðila tryggðar á 1., 4., og 5. veðrétti verið lækkaðar að því marki sem talið er að um eftirstæða vexti sé að ræða sem ekki njóti tryggingar með aðalkröfunni og eftirstæðum vöxtum skipað aftan við veðkröfur í réttindaröð. Eins er farið með kröfur varnaraðila Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins samkvæmt skuldabréfum á 2. og 3. veðrétti. Samkvæmt frumvarpinu nægir söluandvirði eignarinnar til að greiða kröfur sóknaraðila samkvæmt skuldabréfum á 1. og 4 veðrétti að fullu, þar með talið eftirstæða vexti. Þá fær sóknaraðili 96.267 krónum úthlutað í eftirstæða vexti vegna skuldabréfs á 5. veðrétti. Vantar þá 456.485 krónur upp á að vaxtakrafa sem sóknaraðili lýsti vegna þess skuldabréfs fáist að fullu greidd.

Sóknaraðili mótmælti frumvarpi sýslumanns til úthlutunar á söluverði með tölvubréfi 8. júní 2016. Á mótmælafundi 17. ágúst sama ár tók sýslumaður þá ákvörðun að láta frumvarpið standa óbreytt. Í kjölfarið lýsti sóknaraðili því yfir að ákvörðunin yrði borin undir dómstóla.

II

Sóknaraðili byggir kröfur sína í málinu á því að engir eftirstæðir vextir séu á kröfum hans, sbr. b-lið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð.

Sóknaraðili byggir í fyrsta lagi á því að samningur gerðarþola um greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafa samkvæmt lögum nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði hafi komið í veg fyrir að honum væri unnt að krefjast nauðungarsölu á fasteigninni og koma með því í veg fyrir að vextir myndu missa forgang með aðalkröfu, sbr. 5. mgr. 6. gr. fyrrgreindra laga. Byggir sóknaraðili á því að þar sem honum hafi verið ómögulegt lögum samkvæmt að krefjast nauðungarsölu fyrr en greiðsluaðlögun hefði verið ógilt, séu sterk rök fyrir því að veðkröfur hans skuli njóti forgangs með aðalkröfunni. Er ógilding hafi legið fyrir hafi hann þegar hafið innheimtu.

Sóknaraðili vísar til þess að í 12. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu sé regla laganna um slit fyrningar kröfu lögð að jöfnu við slit á forgangsmissi vaxta. Þá komi fram í 2. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda að sé ekki unnt að rjúfa fyrningu á grundvelli íslenskra eða erlendra laga eða sökum annarrar óyfirstíganlegrar hindrunar, sem ekki byggist á atvikum er varði kröfuhafa sjálfan, hefjist fyrning í fyrsta lagi einu ári eftir þann dag er hindruninni lauk. Telji sóknaraðili að umræddu ákvæði fyrningalaga verði beitt um slit á forgangsmissi vaxta, enda eigi sömu rök við. Þá vísar sóknaraðili til óskráðra undantekninga frá fyrirmælum 5. gr. laga nr. 75/1997 og 12. gr. laga nr. 90/1991 um hvernig slíta megi forgangsmissi vaxta. Þannig njóti vextir af kröfu í eigu kröfuhafa sem ekki hafi óskað nauðungarsölu, sem fallið hafi í gjalddaga innan árs frá nauðungarsöludegi, forgangs með aðalkröfunni við úthlutun söluandvirðis. Styðjist þessi regla við 3. mgr. 49. gr. laga nr. 90/1991 þrátt fyrir að í því ákvæði sé einungis tiltekið að kröfulýsing slíti fyrningu kröfu berist hún fyrir lok fyrningartíma. Hvorki í lagaákvæðinu né í lögskýringargögnum sé kveðið á um að það sama eigi við um eftirstæða vexti og því sé um að ræða skýrt dæmi um rýmkaða lögskýringu eða lögjöfnun við framkvæmd laganna.

Sóknaraðili byggir í öðru lagi á því að tilgangur reglunnar um eftirstæða vexti í b-lið 5. gr. laga nr. 75/1997 leiði til þess að fallast beri á kröfur hans. Sóknaraðili vísar til undanfara ákvæðisins í lögum nr. 23/1901 um forgangsrétt veðhafa fyrir vöxtum þar sem kveðið hafi verið á um að ef skuldunaut væri veittur gjaldfrestur á vöxtum af skuld, sem fasteignaveð væri fyrir, eftir að þeir væru komnir í gjalddaga, þá héldist forgangsréttur til veðsins fyrir vöxtum þessum gagnvart síðari veðhöfum eigi lengur en eitt ár frá því þeir komu í gjalddaga. Samkvæmt athugasemdum við 5. gr. í frumvarpi til laga nr. 75/1997 hafi ekki verið ætlunin að breyta gildandi rétti. Kveður sóknaraðili tilgang reglunnar að koma í veg fyrir að veðhafi geti látið vexti á kröfum sínum safnast saman á kostnað annarra veðhafa með athafnaleysi. Sóknaraðili bendir í því sambandi á að við setningu laga nr. 23/1901 hafi þingmenn haft áhyggjur af því að vextir sem væru eldri en ársgamlir nytu ekki forgangs ef langan tíma tæki að innheimta veðskuld. Verði að telja þann skilning hafa orðið ofan á að innheimti kröfuhafi skuld, til dæmis með atbeina dómstóla, glati vextir sem þá falli til ekki forgangsrétti sínum. Sóknaraðili byggir á því að í málinu sé ekki um það að ræða að hann hafi veitt skuldara gjaldfresti heldur hafi honum, líkt og öðrum kröfuhöfum, verið gert ómögulegt að innheimta gjaldfallnar afborganir þar sem gerðarþoli hafi sótt um lögbundin úrræði. Því hafi komið upp „lagalegur forsendubrestur“ að því er varði ákvæði b-liðar 5. gr. laga nr. 75/1997.

Sóknaraðili byggir kröfu sína í þriðja lagi á því að varnaraðilar hafi með tómlæti af sinni hálfu, þar sem þeir hafi látið hjá líða að krefjast ógildingar á greiðsluaðlögun gerðarþola, samþykkt að vextir sem væru að falla til héldu forgangi með aðalkröfunni. Telur sóknaraðili óeðlilegt að hann glati rétti í ljósi þess að hann einn hafi gætt hagsmuna sinna. Sóknaraðili vísar til þess að reglan um forgang vaxta sé regla um innbyrðisuppgjör á milli veðkröfuhafa. Þá sé beiðni varnaraðila Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins um nauðungarsölu dagsett 25. mars 2015 eða áður en samningur um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna var ógiltur 9. júní sama ár og því ekki gætt að formskilyrðum. Óeðlilegt sé að varnaraðilinn njóti góðs af því með tilliti til b-liðar 5. gr. laga nr. 75/1997 en sóknaraðili glati réttindum með því að hafa fylgt lögum við innheimtuaðgerðir.

Að síðustu byggir sóknaraðili á því að nauðungarsölubeiðni vegna einnar kröfu komi í veg fyrir forgangsmissi vaxta á öðrum kröfum viðkomandi kröfuhafa samkvæmt 5. gr. laga nr. 75/1997. Sóknaraðili byggir á því að sú túlkun að kröfuhafi þurfi að senda nauðungarsölubeiðni vegna allra krafna sinna til að slíta forgangsmissi vaxta komi niður á hagsmunum síðari veðhafa þar sem kostnaður af hverri nauðungarsölubeiðni njóti réttarverndar með aðalkröfunni. Reglu b-liðar 5. gr. laga nr. 75/1997 sé ætlað að koma í veg fyrir að veðhafar geti hækkað kröfur sínar á kostnað síðari veðhafa. Sú túlkun sé því andstæð þeim hagsmunum sem lagaákvæðið eigi að tryggja og leiði af eðli máls að hún sé vart tæk, enda fæli það í sér þversögn. Sóknaraðili bendir á að dómstólar hafi ekki talið að gerðarbeiðandi tapi réttindum hafi hann einungis sent nauðungarsölubeiðni vegna einnar af fleiri kröfum sínum, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 731/2013. Að mati sóknaraðila sé sambærileg niðurstaða eðlileg að því er varði forgangsmissi vaxta.

Um lagarök vísar sóknaraðili til laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, laga nr. 75/1997 um samningsveð, laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga og laga nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Varnaraðili Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins byggir aðalkröfu um frávísun á því að málið sé verulega vanreifað þar sem ekki liggi fyrir í greinargerð sóknaraðila á hvaða hátt breyting á úthlutun skuli eiga sér stað. Þannig sé ekki útskýrt af hvorum varnaraðila skuli draga þá fjárhæð sem sóknaraðili telji sig eiga rétt á. Varnaraðili byggir kröfuna jafnframt á því að þar sem hann hafi fengið úthlutað í samræmi við kröfu sína geti mótmæli hans falið í sér lögspurningu, enda hafi hann ekki lögvarða hagsmuni af kröfu sinni. Þá telur varnaraðili að sóknaraðila hafi borið að tilgreina nánar á mótmælafundi hjá sýslumanni 17. ágúst 2016 hvaða kröfur hann myndi gera fyrir héraðsdómi samkvæmt 3. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991. Þar sem það hafi ekki verið gert beri að vísa málinu frá dómi.

Til stuðnings varakröfu sinni byggir varnaraðili á því að sóknaraðili hafi fengið að fullu úthlutað upp í veðkröfur sínar á 1. og 4. veðrétti og hafi því ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um að fá úthlutað upp í þær kröfur. Því beri að vísa þeim kröfum sóknaraðila frá dómi. Þá hafnar varnaraðili því að sóknaraðili geti átt forgangskröfu gagnvart vaxtakröfum varnaraðila á 2. og 3. veðrétti með vaxtakröfu á 5. veðrétti. Hafi sóknaraðili lagt málið upp með þeim hætti að hann fái fulla úthlutun þar með talið vexti á kröfur á 1., 4. og 5. veðrétti en að varnaraðili fái sinni kröfu úthlutað að frádregnum eftirstæðum vöxtum. Staða sóknaraðila og varnaraðila hafi verið mjög sambærileg að því er snerti greiðsluaðlögun gerðarþola. Að öðru leyti vísar varnaraðili til málsástæðna vegna þrautavarakröfu sinnar.

Til þrautavara krefst varnaraðili þess að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað. Varnaraðili vísar til þess að sóknaraðili hafi ekki mótmælt greiðsluaðlögun gerðarþola í desember 2012. Þá hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á að hann hafi gert tilraun til þess að leggja fram nauðungarsölubeiðni til þess að rjúfa fyrningu eða gildistíma vaxtakröfu sinnar.

Varnaraðili byggir á því að ef fallist yrði á sjónarmið sóknaraðila hljóti sömu sjónarmið að eiga við um vaxtakröfur varnaraðila á 2. og 3. veðrétti. Varnaraðili hafi á hinn bóginn ekki haft ástæðu til að mótmæla úthlutunargerðinni, enda hafi hann fengið fulla úthlutun. Kveður varnaraðili þetta einnig varða frávísun málsins frá dómi.

Varnaraðili mótmælir því að hafa sýnt af sér tómlæti eða athafnaleysi í málinu sem leiða eigi til þess að sóknaraðili verði betur settur en varnaraðili við úthlutun söluverðs. Nauðungarsölubeiðni varnaraðila hafi verið móttekin af sýslumanni 7. apríl 2015 og tekin fyrir 1. september sama ár, eftir að dómur hafi gengið um ógildingu á greiðsluaðlögun gerðarþola. Að mati varnaraðila verði ekki séð að hann hafi notið góðs af því að nauðungarsölubeiðni hans hafi verið send á framangreindum tíma umfram eða á kostnað sóknaraðila. Samkvæmt úthlutun sýslumanns séu eftirstæðir vextir vegna kröfu varnaraðila á 3. veðrétti 105.232 krónur og því verið reiknaðir frá og með 11. mars 2015. Með öðrum orðum hafi verið miðað við að þeir vextir sem fallið hafi til ári fyrir framhaldssölu 10. febrúar 2016 væru tryggðir með aðalkröfunni. Þar sem varnaraðili hafi fengið kröfur sínar að fullu greiddar samkvæmt úthlutun sýslumanns hafi hann ekki haft ástæðu til að gera athugasemd við úthlutunina.

Varnaraðili byggir á því að ekki verði séð að sóknaraðili hafi glatað réttindum umfram varnaraðila líkt og haldið sé fram. Þvert á móti krefjist sóknaraðili þess að allir vextir, óháð því hvenær þeir féllu í gjalddaga, vegna veðkrafna í eigu hans sem standi aftar í veðröð, njóti forgangs umfram vexti vegna veðkrafna sem standi framar í veðröð. Slíkt sé í andstöðu við b-lið 5. gr. laga nr. 75/1997, meginreglur veðréttar og lög um nauðungarsölu, meðal annars 50. gr. þeirra laga.

Varnaraðili mótmælir því að sú ályktun verði dregin af reglu b-liðar 5. gr. laga nr. 75/1997 að nægilegt sé fyrir gerðarbeiðanda að senda nauðungarsölubeiðni vegna einnar af veðkröfum sínum til að koma í veg fyrir forgangsmissi vaxta vegna allra krafna í hans eigu. Um sjálfstæðar kröfur sé að ræða og gangi slík túlkun gegn meginreglum veðréttar. Þá sé dómur í máli Hæstaréttar Íslands nr. 731/2013 þýðingarlaus fyrir úrslit máls þess, enda eigi ákvæði 5. mgr. 36. laga nr. 90/1991, sem þar hafi reynt á, ekki við í málinu. Enn fremur hafi sóknaraðila verið í lófa lagið að bjóða hærri fjárhæð í eignina við nauðungarsöluna og tryggja þannig kröfu sína að fullu. Verði hann að bera ábyrgð á að hafa ekki gætt að því af sjálfsdáðum.

Varnaraðili mótmælir því að það hafi áhrif á stöðu sóknaraðila að varnaraðili hafi ekki krafist ógildingar á greiðsluaðlögun gerðarþola. Með því móti hefði myndast „fyrstur kemur, fyrstur fær“ aðstaða sem gert hefði stöðu varnaraðila óviðunandi. Þá hafi sóknaraðili ekki byggt á ákvæðum laga nr. 23/1901 um forgangsrétt veðhafa fyrir vöxtum þótt þau lög hafi verið í gildi þegar veðskuldabréf á 1. veðrétti hafi verið gefið út.

Um lagarök vísar varnaraðili til meginreglna veðréttar, laga nr. 75/1997 um samningsveð, laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti ofl. og laga nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði. Þá vísar varnaraðili til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, meðal annars að því er varðar kröfu um málskostnaðar.

IV

Varnaraðili Íslandsbanki hf. byggir á því að ákvörðun sýslumanns sé rétt og athugasemdir sóknaraðila séu á misskilningi byggðar. Samkvæmt skýru ákvæði b-liðar 1. mgr. 5. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð séu vextir af kröfu tryggðir með aðalkröfunni í eitt ár frá því beiðni um nauðungarsölu veðsettrar eignar hafi verið sett fram. Vextir sem fallið hafi á kröfu sóknaraðila meira en ári frá því að nauðungarsölubeiðni barst sýslumanni séu því ekki tryggðir með aðalkröfunni og víki fyrir kröfum varnaraðila. Verði reglu 5. gr. laga 75/1997 ekki vikið til hliðar þótt sóknaraðila hafi verið óheimilt og ómögulegt að lögum að senda nauðungarsölubeiðni til sýslumanns fyrr.

Varnaraðili mótmælir tilvísun sóknaraðila til 2. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, enda gildi þau lög ekki um kröfur sóknaraðila sem byggi á veðskuldabréfum útgefnum á árunum 1990 og 2004. Sambærilegt ákvæði hafi ekki verið í eldri lögum nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda.

Varnaraðili hafnar tilvísunum sóknaraðila til óskráðrar undantekningareglu frá 5. gr. laga 75/1997 um að vextir yngri en ársgamlir frá nauðungarsöludegi njóti forgangs með aðalkröfunni, enda leiði sú regla af ákvæðinu sjálfu. Þá hafnar varnaraðili þýðingu ummæla þingmanna við setningu laga nr. 23/1901 við túlkun á reglu 5. gr. laga 75/1997. Jafnframt er því hafnað að varnaraðili hafi sýnt af sér tómlæti sem leiða eigi til þess að skýru ákvæði laganna verði vikið til hliðar og eftirstæðum vöxtum sóknaraðila verði veittur forgangur umfram kröfu varnaraðila.

V

Svo sem áður er getið leitar sóknaraðili úrlausnar héraðsdómara um þá ákvörðun sýslumanns 17. ágúst 2016 að frumvarp að úthlutun, dagsett 1. júní 2016, vegna fasteignarinnar Kársnesbraut 69 í Kópavogi, fastanúmer 206-3015, skuli standa óhaggað og hafna þar með kröfum sóknaraðila um að frumvarpinu verði breytt með þeim hætti að vöxtum af veðkröfum hans á 1., 4., og 5. veðrétti skuli að öllu leyti skipað í réttindaröð með aðalkröfu.

Varnaraðili Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins byggir meðal annars á því að skilyrði 3. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 fyrir því að taka skuli afstöðu til kröfu sóknaraðila séu ekki uppfyllt þar sem sóknaraðili hafi ekki tilgreint með fullnægjandi hætti á mótmælafundi hjá sýslumanni hvaða kröfur hann myndi gera fyrir héraðsdómi.

Samkvæmt 2. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 skal sá sem vill leita úrlausnar héraðsdómara um ágreining sem rís við nauðungarsölu lýsa því yfir við fyrirtöku sýslumanns á nauðungarsölunni þar sem sú ákvörðun kemur fram sem leita á úrlausnar um. Samkvæmt 3. mgr. sama ákvæðis skal sýslumaður bóka um framkomna yfirlýsingu í gerðarbók ásamt því sem hlutaðeigandi kveðst munu krefjast fyrir dómi.

Fyrir liggur að við fyrirtöku umrædds nauðungarsölumáls samkvæmt 52. gr. laga nr. 90/1991 var bókað um yfirlýsingu sóknaraðila um málskot á þeirri ákvörðun sýslumanns að hafna framkomnum mótmælum hans við frumvarp að úthlutunargerð fasteignarinnar og að frumvarp dagsett 1. júní 2016 skyldi standa óhaggað. Í gerðarbók sýslumanns eru að öðru leyti kröfur og röksemdir sóknaraðila vegna mótmæla hans færðar til bókar með ítarlegum hætti. Að þessu virtu er að mati dómsins fullnægt skilyrðum 73. gr. laga nr. 90/1991 til að sóknaraðili geti borið ágreininginn undir dóminn. Þá er því hafnað að málinu verði vísað frá dómi vegna vanreifunar, enda leiðir af reglum laga nr. 90/1991 að verði fallist á kröfur sóknaraðila og úthlutun til hans af söluverðinu hækkuð verður lækkun á úthlutun sömu fjárhæðar á kröfum sem aftast í réttindaröð koma.

Samkvæmt 1. mgr. 51. gr., sbr. 1. mgr. 52. gr., laga nr. 90/1991 er aðilum að nauðungarsölu heimilt innan þar tilgreinds frests að andmæla frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs og skal sýslumaður á sérstökum fundi taka afstöðu til þess hvort hann taki mótmælin til greina og breyti frumvarpinu því til samræmis. Aðili að nauðungarsölunni má að svo búnu leita úrlausnar héraðsdóms á ágreiningi um ákvörðunina samkvæmt ákvæðum XIII. kafla laganna. Kröfur sóknaraðila í málinu eru í samræmi við mótmæli hans við frumvarpi sýslumanns til úthlutunar á söluverði og þær kröfur sem hann gerði við það tilefni og tekin var afstaða til í þeirri ákvörðun sýslumanns sem borinn er undir dóminn. Er sóknaraðila því heimilt að leita úrlausnar héraðsdóms um kröfurnar. Að þessu virtu verður hafnað varakröfu varnaraðila Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins þess efnis að hluta af dómkröfu sóknaraðila verði vísað frá dómi. Verður því næst fjallað um hvort taka beri kröfur sóknaraðila til greina.

Lög um samningsveð nr. 75/1997 eru almenn lög sem ná til samningsveðsetninga nema annað leiði af samningi eða sérákvæðum um samningsveðsetningar í öðrum lögum, sbr. 2. gr. laganna. Samkvæmt b-lið 5. gr. laganna eru vextir af skuld sem fallið hafa í gjalddaga á einu ári áður en beiðni um nauðungarsölu veðsettrar eignar er sett fram tryggðir með aðalkröfunni, nema annað leiði af samningi þeim sem til veðréttarins stofnaði. Af því leiðir að krafa um vexti af skuld sem gjaldkræfir urðu fyrir það tímamark verður að víkja fyrir rétthærri kröfum, nema annað leiði af samningi eða öðrum lögum.

Sóknaraðili byggir á því að ákvæði laga nr. 50/2009 um tímabundna greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna á íbúðarhúsnæði hafi staðið því í vegi að honum væri unnt að setja fram beiðni um nauðungarsölu á eigninni og því verði fyrrgreindri reglu laga nr. 75/1997 ekki beitt, heldur skuli allir gjaldfallnir vextir tryggðir með aðalkröfu. Máli sínu til stuðnings hefur sóknaraðili nánar vísað til 2. mgr. 12. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, 2. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og þess að réttarframkvæmd sýni rýmkaða lögskýringu eða lögjöfnun við beitingu laga nr. 75/1997 og 90/1991.

Í 2. mgr. 12. gr. laga nr. 90/1991 er mælt fyrir um áhrif afhendingar beiðni um nauðungarsölu til sýslumanns til slita á fyrningu peningakröfu. Meðal annars er kveðið á um að falli beiðni niður án fullnustu kröfunnar geti hún fyrst fyrnst þegar sex mánuðir eru liðnir frá því það gerðist. Það sama á við fáist ekki fullnusta kröfu við nauðungarsöluna en þá geti hún fyrst fyrnst þegar sex mánuðir eru liðnir frá þeim tíma sem úthlutunargerð söluverðs verður endanleg. Samkvæmt lokamálslið ákvæðisins kemur afhending beiðni um nauðungarsölu jafnframt í veg fyrir að veðhafi missi forgangsrétt sinn til greiðslu vaxta af söluverði veðsins. Fram kemur í athugasemdum við ákvæði þetta í frumvarpi til laga nr. 90/1991 að ákvæðið tryggi veðhafa forgang fyrir vöxtum samkvæmt lögum nr. 23/1901 um forgangsrétt veðhafa fyrir vöxtum, nú b-liður 5. gr. laga nr. 75/1997, þótt beiðni um nauðungarsölu falli niður, komi hann fram nýrri beiðni innan sex mánaða frá því sú eldri féll niður.

Í 2. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 er mælt fyrir um viðbótarfrest kröfuhafa til að sækja kröfu komi íslensk eða erlend lög eða eða aðrar óyfirstíganlegar hindranir, sem ekki byggist á atvikum er varða kröfuhafa sjálfan, í veg fyrir að unnt sé að rjúfa fyrningu áður en almennur fyrningarfrestur kröfunnar rennur út.

Samkvæmt framansögðu mæla fyrrgreind ákvæði ekki fyrir um frávik frá reglum laga um samningsveð um réttarvernd eða forgang veðkrafna að öðru leyti en því sem áður segir um 2. mgr. 12. gr. laga nr. 90/1991. Ákvæði 2. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 verður ekki beitt með lögjöfnun um forgangsmissi vaxta af veðskuld, enda fyrir hendi skýr lagafyrirmæli um hvernig fara skuli með vexti af skuld sem fallið hafa í gjalddaga á einu ári áður en beiðni um nauðungarsölu er sett fram. Þá verður forgangsmissi vaxta ekki jafnað til fyrningar kröfu. Verður ekki fallist á það með sóknaraðila að skilyrði séu að öðru leyti til þess að víkja til hliðar hinu skýra ákvæði b-liðar 5. gr. laga nr. 75/1997 í því tilviki sem hér um ræðir og geta ummæli í lögskýringargögnum sem sóknaraðili vísar til ekki leitt til þeirrar niðurstöðu. Er í þessu sambandi enn fremur til þess að líta að skilyrði fyrir ógildingu greiðsluaðlögunar samkvæmt lögum nr. 50/2009, sbr. reglur um ógildingu nauðasamnings samkvæmt lögum nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., verða ekki talin óyfirstíganleg hindrun í vegi því að því að kröfuhafi geti komið fram kröfu um nauðungarsölu hafi skuldari vanefnt skuldbindingar sínar samkvæmt greiðsluaðlögun.

Sú málsástæða sóknaraðila að tómlæti varnaraðila eigi að valda þeim réttindamissi er hvorki studd haldbærum rökum né vísun til réttarheimilda. Á henni verður því ekki byggt við úrlausn málsins. Þá er því hafnað að beiðni um nauðungarsölu til sýslumanns til fullnustu á einni kröfu sóknaraðila geti haft sömu réttaráhrif gagnvart öðrum kröfum hans, enda um sjálfstæðar kröfur að ræða og því nauðsynlegt að sendar séu nauðungarsölubeiðnir vegna hverrar kröfu fyrir sig svo vextir af þeirri skuld sem fallið hafa í gjalddaga á einu ári áður en nauðungarsölubeiðnin er sett fram séu tryggðir með aðalkröfunni.

Samkvæmt öllu framangreindu verður kröfum sóknaraðila hafnað. Frumvarp sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu, dagsett 1. júní 2016, um úthlutun uppboðssandvirðis vegna fasteignarinnar Kársnesbrautar 69, fastanúmer 206-3015, stefndur því óhaggað.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1991, verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðilum, hvorum fyrir sig, málskostnað, sem hæfilega þykir ákveðinn svo sem í úrskurðarorði greinir.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Kröfum varnaraðila Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins um frávísun málsins, í heild eða að hluta, er hafnað.

Ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um úthlutun nauðungarsöluandvirðis vegna fasteignarinnar að Kársnesbraut 69 í Kópavogi, fastanúmer 206-3015, er staðfest.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum, Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og Íslandsbanka hf., hvorum fyrir sig, 300.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf