S-9/2016

I

Mál þetta, sem dómtekið var 11. maí sl., höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 3. febrúar 2016 á hendur ákærða; „X, kennitala [...], [...], [...], fyrir kynferðisbrot, með því að hafa í febrúar, á árinu 2014, í matsal grunnskólans við [...], [...], áreitt ellefu ára gamlan dreng, A, fæddan [...] 2002, kynferðislega, með því að gyrða buxurnar og nærbuxurnar niður um drenginn svo það sást í kynfærin.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 40/1992, 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Af hálfu A, kennitala [...], er gerð krafa um að ákærði greiði honum miskabætur að fjárhæð 600.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 21. febrúar 2014 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þessarar, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða þóknun við réttargæslu að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á þóknun réttargæslumanns. Gerð er krafa um að dráttarvextir leggist við höfuðstól miskabóta á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 12 mánuðum eftir upphafsdag vaxta, allt í samræmi við 12. gr. laga nr. 38/2001.

Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds en til vara að ákvörðun refsingar verði frestað en til þrautavara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá er þess krafist að bótakröfu verði aðallega vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður eða krafan verulega lækkuð. Loks krefst hann þess að sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun verjanda auk virðisaukaskatts.

II

Mál þetta barst lögreglu með beiðni C, formanns barnaverndarnefndar [...], um lögreglurannsókn, dagsettri 2. mars 2014. Samkvæmt beiðninni var óskað rannsóknar á meintum brotum D gegn tveim drengjum fæddum árið 2002, B og A. Fyrstu upplýsingar bárust nefndinni með nafnlausri tilkynningu 28. febrúar 2014. Þá barst símtal frá umsjónarkennara drengjanna í grunnskólanum [...], [...], E, þar sem hún lýsti því að bekkjarsystur drengjanna hafi sagt henni frá samskiptum þeirra við D sem hafi leitt til þess að hún ræddi við drengina. Þeir hafi sagt henni frá því að þeir hafi farið í gönguferð með D sem hafi þá berað sig. Í samtalinu hafi B beygt af og grátið. C hafi hitt drengina og tekið við þá könnunarviðtal að viðstöddum foreldrum þeirra og lýsti A atvikum er vörðuðu vitnið D sem ætlaðan geranda og beindust einnig að B en nefndi ekki það atvik sem í ákæru greinir. Í viðtali C við B nefndi hann atvikið heldur ekki. Vegna þeirra atvika sem drengirnir lýstu var málið sent lögreglu til rannsóknar. Var þá framkvæmd húsleit í húsi því sem ákærði og D bjuggu þá í, vegna ætlaðra brota D, og fundust þá diskar sem talið var að innihéldu barnaklámefni. Vísaði D á ákærða sem eiganda diskanna. Við rannsókn málsins voru teknar dómskýrslur af A og B í Barnahúsi 7. mars 2014 og komu þá fyrst fram frásagnir þeirra af ætluðu broti.

Ákærði gaf skýrslu vegna málsins hjá lögreglu 19. maí 2014. Hann sagði ekki rétt að hann hefði togað buxurnar niður um A. Hann lýsti því að hann hafi sem skólaliði leikið við A eins og önnur börn. Þá sagði hann B, vin A, einhverju sinni hafa komið til sín og sagt „tottaður mig“ á bjagaðri [...] og taldi að A hafi verið að kenna honum þetta. Einnig hafi þeir verið að segja við hann hluti í frímínútum eins og „typpi og svona“ og einnig hafi þeir verið að sparka í hann. Þá hafi hann slegið þá með tusku en það hafi bara verið leikur. Þá var tekin skýrsla af honum 27. febrúar 2015 og var hann þá á ný inntur eftir því hvort hann hefði togað buxur niður um A í matsal skólans í febrúar 2014. Sagði hann þá að þetta væri rugl og strákarnir væru að skálda þetta.

Vitnið G gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 30. maí 2014. Hann sagðist hafa verið í matsalnum í skólanum ásamt A, ákærða og D. Ákærði hafi þá tekið buxurnar og nærbuxurnar niður um A sem hafi orðið reiður og hafi D þá komið til hans og sagt eitthvað. Sagði vitnið að A hefði ekki talað við hann um þetta.

H, móðir A, gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 12. maí 2014. Hún kvaðst fyrst hafa fengið upplýsingar um málið þegar starfsmaður barnaverndar kom heim til hennar og ræddi við A. Hún sagði að á þessu ári, 2014, hefði ákærði, í skólanum, dregið buxurnar niður um A og kvaðst hún telja að samnemandi A hafi orðið vitni að því. Fram kom að D hafi sagt við B að hann mætti ekki segja frá þessu því að annars gæti ákærði misst vinnuna. Hún sagði B ekki vilja tala um þetta heima við og reiðast þegar það er nefnt. Hans viðhorf hafi verið það að hann vildi ekki fara aftur í skólann ef sakborningur kæmi þangað aftur.

I, skólastjóri [...], J aðstoðarskólastjóri, E, leiðbeinandi í grunnskólanum, K og D gáfu einnig skýrslur hjá lögreglu við rannsókn málsins en ekki er ástæða til að rekja efni þeirra hér.

Einnig voru lagðar fram teikningar af grunnskólanum [...], [...], tvær möppur með ljósmyndum sem teknar voru bæði innandyra í skólanum og utandyra.

III

Í skýrslu sinni í Barnahúsi lýsti brotaþoli, A, því að ákærði hafi tekið niður um hann og sagði það hafa gerst á árinu 2014, um tveimur vikum áður en hann gaf skýrsluna. Ákærði og D hafi verið að þrífa og hafi D verið fyrir framan hann, G fyrir aftan og ákærði hafi komið og girt niður um hann og það hafi sést í punginn á honum. Þetta hafi átt sér stað í matsalnum og hafi þetta verið „í djóki“ af því að ákærði hafi sagt það og svo farið að hlæja. Honum hafi hins vegar ekki liðið vel. D hafi sagt við hann að hann ætti að fyrirgefa ákærða og ekki segja móður sinni því að annars mundi hann alltaf vera að fá miða heim um að hann væri óþekkur. Þetta atvik hafi gerst eftir að hann var búinn að borða og smátími var þangað til bjallan átti að hringja. Einungis þeir fjórir hafi verið þarna þegar þetta gerðist.

B lýsti því í skýrslu sinni í Barnahúsi að ákærði hefði girt niður um A fyrir framan D. Þetta hafi gerst í matsalnum tveimur eða þremur vikum fyrr. Sjálfur hafi hann ekki orðið vitni að þessu en A hafi sagt honum frá þessu. Þetta hafi gerst eftir að atvikið í skóginum gerðist. Hann sagði A ekki hafa viljað tala neitt um þetta og hafi ekki talað neitt allan þennan skóladag en venjulega sé hann vanur að tala og hlæja. Það hafi verið kvartað í J aðstoðarskólastjóra út af þessu en hann hafi ekki gert neitt.

IV

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins.

Ákærði kvaðst hafa verið búinn að vinna í um fimm ár við grunnskólann [...] þegar málið kom upp. Hann sagði A og B hafa verið nokkuð „agressíva“ í hans garð seinasta skólaárið. Þeir hafi stundum sparkað í hann og hlegið að honum út af augunum. Svo hafi þeir báðir uppnefnt hann. Kvaðst hann telja að þeim hafi verið illa við sig og halda að það hafi verið út af útliti hans og jafnvel vegna þess að hann sé [...]. Aðspurður sérstaklega um A sagði ákærði að B væri stundum að fá A til að hlaupa aftan á hann og hoppa á hann. Stundum hafi A sparkað í hann. Hann kvaðst hafa haft samband við yfirmenn sína vegna drengjanna en ekki vita til þess að það hafi verið kvartað undan sér vegna starfa hans. A hafi gert það sem B sagði honum að gera af því að hann vildi vera vinur hans. Kvaðst ákærði telja að B væri ráðríkari en A.

Ákærði sagði þær ásakanir sem á hann eru bornar í ákæru ekki vera réttar og kvað ekkert atvik eins og þar er lýst hafa gerst og ekkert óvenjulegt hafa átt sér stað á milli þeirra áður en þetta á að hafa gerst. Borið var undir ákærða að vitnið G er sagður hafa orðið vitni að þessu atviki og sagði ákærði það ekki vera rétt. Aðspurður hvort hann hafi einhverjar skýringar á því af hverju A og G bera á þennan hátt við rannsókn málsins sagði hann þá vera að bera á sig rangar sakir. Þeir hafi komið til hans á mánudegi eftir að rannsókn á hendur D var byrjuð og spurt hann hvar D væri. Hann hafi sagt að D væri veikur en þeir hafi þá sagt nei, hann væri á lögreglustöð og það sé búið að reka hann úr skólanum og að ákærði yrði einnig rekinn. Hann kvaðst ekki hafa sagt neinum frá þessum hótunum. Ákærði kvaðst ekki vita til þess að G bæri illan hug til hans og ekki skilja af hverju hann væri að ljúga í þessu máli. Hann sagði D vera frænda hans og vin.

Ákærði kvaðst hafa sagt frá því í skýrslum sínum við rannsókn lögreglu að drengirnir hafi sagt að þeir ætluðu að ná sér niðri í honum og bera hann röngum sökum. Hann kvaðst hafa unnið sem skólaliði í skólanum og því starfi hafi hann einnig sinnt í matsal. Þar hafi hann séð um undirbúning fyrir matinn og aðstoðað þann sem kom með matinn í skólann og stundum skammtað mat á diska fyrir krakkana. Þegar hann gerði það hafi hann haft samskipti við A og B og hafi þeir þá stundum sagt við hann að maturinn væri ekki góður. Hann hafi einnig haft samskipti við þá í frímínútum, stundum hafi þeir ekki viljað fara út og þá hafi hann þurft að fá þá til að fara. Þá kvaðst hann hafa leikið við strákana þegar þeir voru yngri. Þegar þeir voru orðnir eldri hafi samskiptin verið erfiðari, þeir hafi verið „agressívir“ í hans garð og gert grín að honum og alltaf staðið saman að því að áreita hann.

Vitnið H, móðir A, sagði hann upphaflega hafa lýst fyrir henni atvikum er hann og B höfðu lent í og vörðuðu annan geranda. Þá hafi ekki komið neitt fram um það sem ákærði á að hafa gert. Hún hafi frétt af því í febrúar eða mars á þessu ári að ákærði væri hugsanlegur gerandi. A hafi spurt hana hvað hún mundi gera ef hún hefði lofað að halda leyndarmál en það mundi breytast og maður gæti ekki haldið það. Vitnið kvaðst hafa sagt að það færi eftir því hvert leyndarmálið væri, stundum væri gott að halda því fyrir sig og stundum væri gott að segja frá. Hann hafi sagt að hann hafi verið í matsalnum og ákærði hafi girt niður um hann. G hafi þá séð í rassinn á honum. Svo hafi D komið og sagt að ef hann mundi engum segja frá þessu þá myndi D ekki segja neinum frá því hvað væri að gerast í skólanum. Sagði hún þetta samtal hafa verið samdægurs og atvikið átti sér stað í skólanum. A var því búinn að segja henni frá þessu áður en kennarinn og barnavernd komu inn á málið. Hún sagði A hafa verið mjög dapran þegar hann sagði frá þessu og það sem honum fannst verst var að skólabróðir hans sá í rassinn á honum. Miðað við lýsingu A hafi ákærði dregið buxur og nærbuxur niður þannig að það sást í rassinn. Hún viti ekki hvort G sá hann að framan eða aftan. Hún sagði A og B hafa verið vini á þessum tíma og hafa verið jafningja í samskiptum. Engar kvartanir hafa komið frá skólanum vegna A og viti hún ekki til þess að kvartað hafi verið undan B. A hafi ekki kvartað undan starfsmönnum skólans fyrir utan þetta atvik sem ákært er fyrir. Hún sagði A alltaf segja henni satt og hafi hún brýnt fyrir honum að yrði að segja sannleikann. Hún sagði A hafa líkað vel bæði við ákærða og D og engin óvild hafi verið á milli hans og þeirra á þessum tíma. Hún sagði A ekki hafa viljað tala neitt frekar um þetta og ekki viljað fara til sálfræðings vegna þessa. Hún sagði að verið gæti að A hafi verið meðvitaður um að atvikið kynni að hafa einhverjar afleiðingar fyrir ákærða af því að D sagði við hann að ef hann mundi segja frá þessu mundi ákærði missa vinnuna. Vitnið kvaðst ekki hafa skynjað að B væri andsnúinn [...]. Hann leiki við alla krakka og kveðst halda að hann sé ekki með fordóma og hafi sonur hennar aldrei kvartað undan B hvað þetta varðar.

G, 14 ára nemandi [...], gaf skýrslu fyrir dómi vegna málsins. Hann kvaðst vera vinur A og hafa þekkt hann frá því í leikskóla og einnig þekki hann B vel. Hann lýsti því að hann hafi einu sinni eftir hádegi verið í matsal en þar sé herbergi þar sem diskar eru þvegnir. Hann hafi staðið við vegginn, í dyrunum og A hafi verið fyrir framan D og þeir hafi verið að tala saman. Svo hafi ákærði komið og girt buxurnar niður um A og nærbuxurnar komið með en hann hafi ekki vitað hvort það hafi átt að vera þannig eða hvort þetta hafi átt að vera eitthvert grín. Buxurnar sem A var í hafi farið niður að hnjám og hann haldi að nærbuxurnar hafi farið niður líka. Vitnið kvaðst hafa verið „bakvið“ og séð rassinn. Ákærði og D hafi líka séð þetta. Hann kvaðst ekki hafa séð framan í ákærða þegar hann gerði þetta þar sem hann hafi verið bak við hann en séð framan í D og hann hafi verið „horfandi á [A]“. Aðspurður hvernig A hafi tekið þessu sagði hann að A hafi verið í sjokki en hafi svo hysjað upp um sig buxurnar. Þegar þetta gerðist hafi þeir verið fjórir í þessu rými sem sé við hliðina á matsalnum. Kvaðst hann halda að ákærði og D hafi séð að hann var þarna þegar þetta gerðist. Vitnið kvaðst hafa verið um tvo til þrjá metra frá A og ákærða þegar atvikið gerðist. Hann hafi haft sjónlínu á atvikið með því að horfa aðeins til hægri. Hann kvaðst ekki muna eftir að neinn hafi hlegið þegar þetta gerðist nema hann kannski smá en telja að enginn hafi sagt neitt. A hafi farið út með honum þegar hann var búinn að girða sig en svo hafi D komið og talað eitthvað við A en hann hafi ekki heyrt um hvað þeir töluðu. A hafi ekki sagt honum frá því um hvað þeir voru að tala um fyrr en um þremur dögum fyrir aðalmeðferð málsins. Þá hafi hann sagt að D hafi sagt að hann mætti ekki segja mömmu sinni þetta því að þá mundi D hætta að verja hann í skólanum. Þeir hafi ekkert rætt um það sem gerðist en A hafi ekki viljað tala um það. Hann hafi svo sagt foreldrum sínum frá þessu og kvaðst halda að A hafi sagt skólastjóranum frá þessu.

G sagði að þeir strákarnir hafi verið að gera þetta hver við annan í skólanum, girða niður buxurnar, og hafi þetta verið einhver „bylgja“. Skólaliðarnir hafi ekki verið með í því. Þetta hafi ekki verið þannig að einhver væri með en A hafi aðeins „lent í þessu“. Hann kvaðst hafa heyrt að B hafi verið leiðinlegur við einhverja af starfsmönnum skólans en ekki séð það sjálfur. Það hafi helst verið pirringur en hann gæti alveg hafa sagt eitthvað við ákærða. B sé „smá rasisk“ og hafi sagt „helvítis [...]“ við vitnið. Svona orðbragð hafi oftast verið í gríni.

Vitnið C, fyrrverandi starfsmaður barnaverndar [...], kvaðst hafa fengið símtal frá L, félagsmálstjóra [...], þar sem fram kom að drengirnir hefðu borið sig upp við umsjónarkennara og lýst einhverju ósæmilegu varðandi hegðun skólaliða. Var talið að þörf væri á að láta fara fram könnunarviðtöl. Vitnið kvaðst hafa hringt í foreldra drengjanna og ákveðið viðtöl daginn eftir. Þá hafi hún hringt í umsjónarkennara eftir að hafa talað við L og það kom fram hjá henni að þeir hafi borið sig upp við hana og í kjölfar þess hafi hún ákveðið að hafa samband við starfsmann barnaverndarnefndar. Vitnið hafi talað við drengina sinn í hvoru lagi og hafi foreldrar drengjanna verið viðstaddir viðtölin sem fóru fram á heimili þeirra. Hún hafi reynt af fremsta megni að vera ekki leiðandi heldur látið þá segja frá. Annar drengjanna, B, hafi átt mjög erfitt og hafi grátið og leitað í fang föður síns. Það hafi gengið ágætlega að tala við þá og hafi hún tekið niður punkta á meðan á samtalinu stóð og unnið greinargerð upp úr þeim og komið til lögreglu. Vitnið sagði að sér hafi ekki fundist frásögn drengjanna ruglingsleg en hún var ekki viss um að tímasetningar hjá þeim væru hundrað prósent réttar. Sagði vitnið að henni hafi ekki fundist neitt misræmi koma fram í þessum viðtölum eða eitthvað sem mætti skilja sem svo að frásagnirnar væru ekki áreiðanlegar.

Vitnið L, félagsmálastjóri [...], sagði að ekkert hafi verið minnst á ákærða í upphaflegu tilkynningunni sem leiddi til rannsóknar málsins sem barst í gegnum síma undir nafnleynd og varðaði önnur atvik. Vitnið sagði að barnavernd hefði ekkert komið að málum A áður en þetta mál kom upp og henni hafi ekki sem starfsmanni barnaverndar verið kunnugt um að hann og B hafi verið með kynferðislegt tal eða eitthvað slíkt. Eftir að rætt hafði verið við drengina í Barnahúsi hafi foreldrum þeirra verið sagt að þeim stæði til boða viðtöl hjá sálfræðingi ef þau vildu og sagt að hafa samband ef eitthvað væri en þau hafi ekki haft samband.

Vitnið K, móðir B, kvaðst hafa fengið vitneskju um málið á föstudegi og síðan hafi starfsmaður barnaverndar komið á laugardegi og rætt við B og hafi hún þá verið viðstödd. Hún sagði B hafa talað um eitt atvik sem á að hafa gerst inni á salerni en ekkert minnst á slíkt varðandi A. Hún sagði að samskiptin milli B og A hafi verið ágæt á þessum tíma. Þeir hafi verið vinir og skólafélagar og verið jafningjar og búnir að þekkjast frá því í leikskóla. Þá viti hún ekki til þess að neitt hafi komið upp í samskiptum B við aðra skólafélaga eða starfsfólk skólans. Þá hafi henni ekki verið kunnugt um leiðinlegt orðfæri B í garð [...]. Það hafi aldrei truflað B að A væri [...]. Hún sagði að þegar B sagði frá hafi hann átt erfitt með að tjá sig og hafi verið grátandi. Þá hafi henni aldrei verið kunnugt um neina óvild milli B og ákærða eða D en sagði hann bara hafa talað um annan þeirra, D. Hún kvaðst minnast þess að B hafi talað um atvik í matsalnum er varðaði A og að buxur hafi verið dregnar niður um hann. Það eina sem hann hafi sagt sé að þeir hafi verið að kippa niður um hann buxunum en kvaðst ekki muna hvenær þetta hafi verið. Taldi hún að þetta hafi verið eftir þennan laugardag þegar þeir sögðu frá. Það kom fram eftir að málið var byrjað hjá lögreglu. Hún vissi ekki hvort þetta var leikur en ákærði, að hún haldi, reyndi að kippa buxunum niður um A. Hún kvaðst aldrei hafa heyrt af því að strákar á þeirra aldri hafi verið að leika það sín á milli að kippa buxum niður um hver annan.

Vitnið I, skólastjóri [...], sagði ákærða hafa verið undir daglegri verkstjórn aðstoðarskólastjóra, J. Hluti af starfsskyldum hans og einnig D hafi verið að sinna störfum í matsal skólans. Hún sagði ákærða hafa verið góðan starfsmann og hafa frétt seinna af ætluðu broti ákærða en af hinum tilvikunum. Hún sagði B og A hafa verið saman í bekk og hafi þeir verið fjörugir strákar. Hún kvaðst ekki vita til þess að annar þeirra eða þeir báðir hafi verið með leiðinlegt orðfæri í garð ákærða eða D en það hafi verið í umræðunni að þeir hafi stundum verið ókurteisir við þá. Þá sagði hún að ákærði eða D hafi ekki kvartað undan þeim til hennar en kvaðst halda að þeir hafi kvartað til aðstoðarskólastjóra sem hafi sagt henni það. Hann hafi sagt að strákarnir hafi verið ókurteisir við þá. Hún sagði D alltaf hafa haft orð fyrir honum og ákærða. Eftir þessa kvörtun hafi J rætt við strákana. Þá hafi hún ekki orðið vör við kynferðislegt tal eða kynferðislega hegðun af neinu tagi hjá þeim. Vitnið kvaðst ekki vita til þess að í lok árs 2013 og byrjun árs 2014 hafi verið eitthvert æði hjá strákunum að tosa niður buxurnar hjá hver öðrum.

Vitnið E, leiðbeinandi í grunnskólanum [...], sagði bekkjarsystur drengjanna upphaflega hafa sagt henni frá þessu. Hafi hún þá rætt við drengina saman í skólastofu og þeir þá sagt henni frá sinni hlið málsins og sagði hún að B hafi þá farið að gráta. Þeir sögðu að þeir hefðu verið með ákærða og D úti með hunda sem þeir eiga og D hafi berað sig fyrir framan þá og beðið þá um að gera það sama. Það hafi ekki verið farið nákvæmar ofan í atvik heldur hafi hún beðið þá um að ræða við foreldra sína. Síðan hafi hún fengið símtal frá barnaverndarnefnd, þá hafi einhver annar verið búinn að koma þessu áleiðis. Hún kvaðst hafa verið umsjónarkennari drengjanna þennan vetur. Hún sagði drengina hafa verið vini og jafningja í þeirri vináttu. Henni hafi ekki verið kunnugt um að þeir eða annar þeirra hafi sýnt einhverja neikvæða hegðum í garð einhvers starfsmanns skólans og muni ekki eftir að kvartað hafi verið undan þeim eða þeir undan einhverjum starfsmanni skólans. Þá hafi ekki borið á kynferðislegri hegðun eða kynferðislegu tali hjá drengjunum í návist hennar áður en þetta mál kom upp. Hún kvaðst ekki hafa merkt neina breytingu á líðan A fyrir og eftir þetta, þá hafi hún ekki vitað til þess að annar þeirra eða þeir báðir hafi verið eitthvað óvinveittir ákærða. Hún sagði G hafa verið í sama bekk og þeir og telja að hann hafi verið vinur þeirra. Öll þeirra samskipti hafi verið eðlileg. Þá hafi hún ekki orðið vör við að það hafi borið á einhverri andúð hjá B í garð [...] samnemenda eða starfsmanna skólans.

Vitnið J, aðstoðarskólastjóri [...], sagði ákærða hafa verið undir daglegri verkstjórn hans og hafi hann stundað vinnu sína af elju og dugnaði og starfað þarna í nokkur ár. Hluti af starfsskyldum hans hafi falist í því að vinna í matsal skólans. Hann sagði A aldrei hafa komið að máli við hann og viljað ræða um eitthvað sem hafi komið upp í samskiptum hans við ákærða eða D. Þá sagði hann ákærða og D ekki hafa kvartað neitt sérstaklega vegna A og B en það hafi öðru hvoru komið upp mál vegna hegðunar í matsalnum. Það hafi varðað ókurteisi gagnvart bæði ákærða og D og öðrum starfsmönnum. Hann muni ekki eftir að neitt hafi komið á hans borð er varðaði það að B hefði andúð í garð [...], eitthvað tengt útliti ákærða eða vegna samskipta þeirra. Hann kvaðst einnig hafa þekkt til G en hann hafi verið með A og B í bekkjardeild. Hann sagði ekkert í sögu A og B innan skólans hafa gefið honum ástæðu til að vefengja áreiðanleika frásagna þeirra.

Vitnið D kvaðst vera frændi ákærða og búa í sama húsi og ákærði. Hann kvaðst ekki kannast við að hafa verið viðstaddur atvik þegar ákærði á að hafa girt buxur niður um A í matsal grunnskólans og viti ekki til þess að slíkt atvik hafi átt sér stað.

Vitnið N, fyrrverandi [...] við , sagði ákærða og D vinna í skólanum sem skólaliðar, m.a. í matsalnum. Hún sagði að sér hafi fundist B lítillækka A í samskiptum sínum við hann. Þá hafi hún oft heyrt G og A nota ljótt orðbragð. Þetta hafi hún heyrt þegar þeir voru í [...]kennslu og hún í nálægri skrifstofu sinni í skólanum. Hún hafi heyrt þá tala um að ákærði og D væru hommar og tala illa um þá. Hún kvaðst einnig hafa séð að strákarnir hafi verið með látbragð til að niðurlægja ákærða, t.d. með því að gera mjaðmahreyfingu.

Vitnið M lögreglufulltrúi sagði að eftir að skýrslur höfðu verið teknar í Barnahúsi hafi komið fram upplýsingar sem gáfu tilefni til að yfirheyra ákærða. Hann sagði ákærða upphaflega hafa fengið réttarstöðu sakbornings vegna húsleitarinnar en þá voru gögn haldlögð. Vitnið kvaðst ekki hafa rannsakað það sérstaklega hvernig drengirnir voru klæddir þegar atvik gerðust en kvaðst telja að það hafi komið fram í framburði þeirra. Aðspurður kvaðst vitnið ekki muna eftir því að ákærði hafi haft orð á því að A eða B hafi verið að hóta honum ófarnaði en vísaði til þess að skýrslurnar séu til ýmist endurritaðar eða í hljóði og mynd.

V

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærði ákærður fyrir kynferðisbrot, með því að hafa í febrúar 2014, í matsal grunnskólans [...], áreitt ellefu ára gamlan dreng, A, kynferðislega með því að gyrða buxurnar og nærbuxurnar niður um drenginn svo að það sást í kynfærin. Er brot ákærða talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði neitar sök og byggir vörn sína á því að ósannað sé að hann hafi framið brotið og verið sé að bera á hann rangar sakir.

Brotaþoli greindi fyrst frá atvikinu þegar dómskýrsla var tekin af honum og sagði þá að ákærði hefði tekið niður um hann buxurnar um tveimur vikum áður. Þetta hafi gerst í matsalnum. Ákærði hafi verið að þrífa, vitnið D hafi verið fyrir framan hann og vitnið G fyrir aftan hann þegar ákærði kom og girti niður um hann þannig að það sást í punginn á honum. Kvaðst hann þá jafnvel hafa haldið að um grín væri að ræða þótt atvikið hafi látið honum líða illa. Hann sagði D hafa sagt við hann að hann ætti að fyrirgefa ákærða og ekki segja móður sinni því að annars mundi hann alltaf vera að fá miða heim um að hann væri óþekkur.

Framburður brotaþola og G er samhljóða um að ákærði hafi í umrætt sinn dregið buxur og nærbuxur brotaþola niður. Vegna staðsetningar sinnar gat G ekki séð hvort það sást í kynfæri brotaþola. Sá framburður hans að hann hafi séð rassinn á brotaþola er þó engu að síður í samræmi við framburð brotaþola og bendir til þess að bæði buxur og nærbuxur brotaþola hafi verið teknar niður. Þá bar G um það í skýrslu sinni hjá lögreglu að vitnið D hefði talað við brotaþola eftir atvikið en hann ekki heyrt orðaskil. Þegar sú skýrsla var tekin hafði brotaþoli þegar lýst því í skýrslu sinni að D hafi þá reynt að fá hann til að segja ekki frá atvikinu. Fyrir dómi sagði G brotaþola hafa sagt honum skömmu fyrir aðalmeðferð málsins hvað D hefði sagt. Hafi hann þá verið að biðja brotaþola að segja ekki frá því sem gerðist og er það til samræmis við framburð brotaþola hér að framan. Framburður brotaþola fær einnig stuðning í framburði vitnisins B sem sagði brotaþola hafa sagt sér frá atvikinu sem hafi átt sér stað í matsalnum tveimur eða þremur vikum áður en hann gaf skýrslu sína. Sjálfur hafi hann ekki orðið vitni að þessu en brotaþoli sagt honum frá því að ákærði hefði girt niður um sig fyrir framan D. Þá fær framburður brotaþola einnig ákveðinn stuðning í framburði móður brotaþola en hún lýsti því að drengurinn hafi, áður en hann greindi frá atvikum, átt í togstreitu þar sem D hafði reynt að hafa áhrif á það að hann segði frá atvikinu.

Ákærði hefur staðfastlega neitað sök í gegnum alla meðferð málsins og kvaðst ekki kannast við það atvik sem brotaþoli lýsir. Þegar atvikið gerðist var brotaþoli ellefu ára og er honum og B, vini hans, lýst sem fjörugum strákum. Ákærði hafði þá unnið í nokkur ár í skólanum og þekkti drengina. Framburður ákærða og vitnisins D virðist að einhverju leyti miða að því að gagnrýna B og telja að hjá honum sé að finna skýringar á því af hverju málið kom upp og telja drengina vera vísvitandi að bera á ákærða rangar sakir. Ekkert er fram komið sem styður þá vörn ákærða en af framburði þeirra vitna sem gáfu skýrslur fyrir dómi verður ekki ráðið að drengirnir hafi orðið uppvísir að ósannsögli. Þótt vitni beri um, eins og að framan er rakið, að þeir hafi verið fjörugir og að B hefði notað niðrandi orðfæri um [...] verður því ekki jafnað saman við að bera slíkar sakir á ákærða. Þá skýrir það heldur ekki framburð G auk þess sem B ber um að hafa ekki séð þetta atvik sjálfur. Er þessari vörn ákærða því hafnað.

Framburður G ber með sér að atvik hafi gerst í hliðarherbergi við matsal þar sem frágangur eftir máltíðir fer fram. Af framlögðum ljósmyndum og teikningum má ráða að um sé að ræða rými við enda matsalar en frá matsal má sjá hurð þangað inn. Af framburði brotaþola má ráða að hann telji þetta svæði vera hluta af matsal og telur dómurinn því staðsetningu brotsins vera nægilega nákvæmlega tilgreinda í ákæru.

Í ákæru er ætlað brot ákærða talið hafa átt sér stað í febrúar 2014 og er það í samræmi við framburð brotaþola og B sem sögðu í framburði sínum 7. mars 2014 að atvikið hefði gerst tveimur til þremur vikum fyrr.

Þá kom fram í framburði brotaþola að vitnið D hafi verið viðstaddur þegar atvik gerðust. D kvaðst hins vegar ekki hafa orðið vitni að þessu atviki. Þann framburð metur dómurinn með hliðsjón af nánum tengslum ákærða og D en þeir eru frændur, búa í sama húsi og hafa unnið á sömu vinnustöðum seinustu ár og verður sá framburður því ekki látinn ráða niðurstöðu í máli þessu.

Það er mat dómsins að framburður brotaþola, sem hér að framan hefur verið rakinn, sé skýr og greinargóður. Ekki liggur þó fyrir hvernig buxum brotaþoli var í umrætt sinn og ekki er heldur fram komin skýring á því hvers vegna brotaþoli sagði fyrst frá ætluðu broti ákærða í skýrslutöku fyrir dómi en verður það ekki eða annað sem fram er komið talið rýra trúverðugleika framburðar hans. Ákærði hefur lítið tjáð sig um málið og er heldur ekkert fram komið sem rýrir sérstaklega trúverðugleika hans framburðar. Framburður brotaþola fær hins vegar fullan stuðning í framburði G auk þess sem framburður B og framburður móður brotaþola styður hann. Telur dómurinn því, þrátt fyrir neitun ákærða, að sannað sé svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi framið þann verknað sem lýst er í ákæru.

Í ákæru er brot ákærða talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Af framburði brotaþola má ráða að hann hafi jafnvel talið að um grín væri að ræða. Þá kom fram í framburði G, skólabróður brotaþola að drengirnir hafi að einhverju marki stundað þann leik sín á milli að taka niður buxur hvor annars. Þó svo væri gæti ákærði sem starfsmaður skólans aldrei talist leikfélagi drengjanna í því samhengi eða þátttakandi á sömu forsendum og drengirnir. Ákærði framdi brotið þar sem ekki voru aðrir starfsmenn en D nálægir, sem hann er í nánum tengslum við sem ættingja, vin og vinnufélaga. Þá fól verknaðurinn í sér snertingu við drenginn, sem innihélt ákveðið ofbeldi sem miðaðist við að færa hann úr fötum, og skiptir þá ekki máli að brotaþoli hafði ekki haft svigrúm til að streitast á móti en ákærði virðist hafa notfært sér grandleysi hans um ætlan ákærða. Háttsemi ákærða var sérstaklega til þess fallin að bera kynfærasvæði drengsins og er það því mat dómsins að tilgangur ákærða hafi verið kynferðislegur og telst háttsemi ákærða því réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

VI

Ákærði er fæddur árið [...]. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins gekkst hann undir sektargerð lögreglustjóra 4. mars 2013 vegna brots gegn 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þegar atvik þessa máls gerðust var ákærði starfandi sem skólaliði í grunnskólanum [...] þar sem drengurinn stundaði nám. Ákærði braut gegn ungum dreng og gegn því trausti sem hann hafði til ákærða sem starfsmanns er sá að einhverju leyti um umönnun hans dags daglega í skóla auk þess sem brotið átti sér stað innan veggja skólans þar sem hann átti að geta verið öruggur. Er því við ákvörðun refsingar litið til 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, til þyngingar refsingu ákærða. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Málið var kært til lögreglu í mars 2014 og ákæra gefin út í febrúar 2016. Hefur meðferð málsins því dregist nokkuð og verður ákærða ekki um það kennt. Með vísan til þess er fullnustu refsingarinnar frestað og fellur hún niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

VII

Með háttsemi sinni hefur ákærði bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til handa brotaþola, A, samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekki liggja fyrir önnur gögn um afleiðingar brotsins en framburðir vitna. Það er engu að síður mat dómsins að háttsemi ákærða sé til þess fallin að hafa áhrif á andlega líðan brotaþola. Með vísan til þess sem reifað hefur verið um málsatvik, líðan brotaþola vegna atviksins og ákvörðun refsingar þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin 300.000 krónur, auk vaxta eins og í dómsorði greinir. Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er mælt fyrir um það að sé vaxtatímabil lengra en 12 mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skulu þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Því þykir ekki ástæða til að kveða sérstaklega á um þetta í dómi.

VIII

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, er ákærði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar 1.152.192 krónur. Til hans teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, T-kk-ef G-kk-ef hdl., 600.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola A, G-kvk-ef P-kvk-ef hdl., 350.000 krónur, og útlagður kostnaður réttargæslumanns, samtals 21.370 krónur. Við ákvörðun þóknunar lögmanna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Ákærði greiði 180.822 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvalds.

Vegna anna dómara hefur uppkvaðning dómsins dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 184. gr. laga um meðferð sakamála. Af hálfu dómara og málflytjenda var ekki talin þörf á að málið yrði flutt að nýju.

Af hálfu ákæruvalds flutti mál þetta D-kk-nf K-kk-nf saksóknari.

Dóm þennan kveða upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf dómstjóri og H-kk-nf H-kk-nf og Þ-kk-nf D-kk-nf héraðsdómarar.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A, kennitala [...], 300.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. mars 2014 til 28. mars 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 1.152.192 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, T-kk-ef G-kk-ef hdl., 600.000 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþola A, G-kvk-ef P-kvk-ef hdl., 350.000 krónur og útlagðan kostnað réttargæslumanns, 21.370 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf

H-kk-nf H-kk-nf

Þ-kk-nf D-kk-nf