S-154/2006

Mál þetta höfðaði sýslumaðurinn í Borgarnesi með ákæru 22. maí 2006 á hendur ákærða, A-kk-þgf K-kk-þgf K-kk-þgf, Fálkakletti 15 í Borgarnesi. Málið var dómtekið 28. ágúst 2006.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa fimmtudaginn 22. desember 2005, ekið bifreiðinni SB-018 með 103 km hraða á klukkustund, Vesturlandsveg til suðurs á vegakafla skammt sunnan við Bónus í Borgarnesi, þar sem leyfður hámarkshraði er 50 km á klukkustund.

Telst þetta varða við 1. mgr. 37. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. fyrrgreindra umferðarlaga.“

Ákærði krefst þess að honum verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa og að hrundið verði kröfu um sviptingu ökuréttar. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I.

Fimmtudaginn 22. desember 2005, kl. 15.10, voru tveir lögreglumenn við umferðareftirlit á Vesturlandsvegi og óku yfir Borgarfjarðarbrú til norðurs sem leið lá í Borgarnes. Á vegarkafla skammt sunnan við verslun Bónus mætti lögreglan bifreiðinni SB-018, sem ákærði ók í gagnstæða átt til suðurs. Lögreglumennirnir mældu hraða bifreiðinnar með ratsjá og sýndi hún bifreiðina á 103 kílómetra hraða á klukkustund að teknu tilliti til vikmarka (107 km/klst – 4 km/klst).

Um haustið 2005 og fram á vetur það ár höfðu staðið yfir vegaframkvæmdir rétt norðan við vegarkaflann þar sem mældur var hraði bifreiðarinnar sem ákærði ók. Fólst verkið meðal annars í því að tengja Digranesgötu við Vesturlandsveg. Hinn 15. desember 2005 eða réttri viku áður en ákærði ók í umrætt sinn var vinnu við verkið frestað fram á vorið 2006.

II.

Fyrir dómi kannaðist ákærði við að hafa ekið eftir Vesturlandsvegi með 103 kílómetra hraða á klukkustund, eins og honum er gefið að sök og nánar er lýst í ákæru. Hins vegar þvertók ákærði fyrir að hámarkshraði á veginum, þar sem hraði bifreiðarinnar var mældur, hefði verið 50 kílómetrar á klukkustund. Fullyrti ákærði að rétt áður en lögregla mældi hraða bifreiðarinnar hefði hann ekið framhjá umferðarmerki á búkkum í vegarkantinum sem gaf til kynna að lokið væri vegarkafla með 50 kílómetra hámarkshraða á klukkustund. Nánar sagði ákærði að skilti þetta hefði verið nærri gamla afleggjaranum að bensínafgreiðslu Skeljungs hf. Þá benti ákærði á að árum saman hefði á sömu slóðum við Brúartorg verið skilti, sem gaf til kynna að til suðurs væri ekið úr þéttbýli. Ákærði vildi ekki fullyrða að þetta skilti hefði verið uppi þegar hann ók en hallaðist þó frekar að því. Loks hélt ákærði því fram að á þessu svæði við og á Borgarfjarðarbrú hefði um nokkurt skeið verið mikið misræmi í hraðamerkingum á þjóðveginum.

K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, lögregluvarðstjóri, var annar þeirra lögreglumanna sem hafði afskipti af ákærða vegna akstursins. Vitnið lýsti því fyrir dómi að bifreiðin, sem ákærði ók, hefði mælst á 103 kílómetra hraða á klukkustund á vegarkafla rétt sunnan við verslun Bónus. Hjá vitninu kom fram að ákærða hefði fyrir mistök verið greint frá því á vettvangi að hámarkshraði á veginum væri 70 kílómetrar á klukkustund. Eftir að lögregla var búin að ræða við ákærða og hann hafði ekið á brott sagði vitnið að umferðarmerki á vettvangi hefðu verið athuguð og þá hefði komið í ljós að hámarkshraði á vegi var 50 kílómetrar á klukkustund. Kom fram hjá vitninu að umferðarmerki þar að lútandi fyrir umferð til suðurs hefði verið við veginn milli bensínafgreiðslu Skeljungs hf. og Sparisjóðs Mýrasýslu. Nokkru sunnar hefði síðan verið umferðarmerki sem gaf til kynna 90 kílómetra hámarkshraða miðað við klukkustund en nærri því skilti hefði ákærði stöðvað bifreiðina vegna afskipta lögreglu. Aðspurt kannaðist vitnið hvorki við að á vettvangi hefði verið skilti sem gaf til kynna að lokið væri 50 kílómetra hámarkshraða á klukkustund né merki um að ekið væri úr þéttbýli. Einnig sagði vitnið að akstursskilyrði í greint sinn hefðu verið nokkuð góð og umferð ekki þétt. Hiti hefði verið yfir frostmarki og engin hálka á veginum þótt yfirborðið hefði verið blautt.

Hinn lögreglumaðurinn sem hafði afskipti af ákærða var T-kk-nf F-kk-nf J-kk-nf. Fyrir dómi lýsti T-kk-nf atvikum á sama veg og starfsfélagi hans. Kom fram hjá vitninu að umferðarmerki á vettvangi hefðu verið athuguð eftir að rætt var við ákærða. Lýsti vitnið því að gagnvart umferð til suðurs hefði verið umferðarmerki á ljósastaur nærri bensínafgreiðslu Skeljungs hf. sem gaf til kynna 50 kílómetra hámarkshraða á klukkustund. Þá kannaðist vitnið hvorki við umferðarmerki á vettvangi um að þeim hámarkshraða væri lokið né merki um að ekið væri úr þéttbýli. Aðspurt sagði vitnið að akstursskilyrði hefðu verið góð. Bleyta hefði verið á veginum en frostlaust og umferð ekki þung.

Vitnið G-kk-nf W-kk-nf, eftirlitsmaður hjá Vegagerðinni, bar fyrir dómi að framkvæmdum við tengingu Digranesgötu við Vesturlandsveg hefði verið frestað 15. desember 2005 fram á vorið. Eftir þann dag hefðu ekki verið uppi nein umferðarmerki frá verktaka að frátöldu varúðarmerki um að vinnusvæði væri framundan.

Vitnið Ó-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri Borgarverks ehf., sem tók að sér verkið við tengingu Digranesgötu og Vesturlandsvegar, greindi frá því fyrir dómi að allar merkingar um sérstakar hraðatakmarkanir hefðu verið teknar niður eftir að verkinu var frestað 15. desember 2005. Eftir það hefðu einungis verið uppi þau umferðarmerki sem voru fyrir og varúðarmerki um vinnusvæði.

Vitnið M-kk-nf V. J-kk-nf, svæðisstjóri hjá Vegagerðinni, gat ekki fullyrt fyrir dómi hvort á Vesturlandsvegi fyrir sunnan Borgarnes hefði verið merki um endimörk þéttbýlis. Hins vegar taldi vitnið sennilegt að slíkt merki hefði ekki verið uppi. Þá kom fram hjá M-kk-þgf að hann teldi mörk þéttbýlis gagnvart dreifbýli vera þar sem umferðarhraði væri tekinn niður í 50 kílómetra hámarkshraða miðað við klukkustund.

III.

Fyrir dómi hefur ákærði játað að hafa 22. desember 2005 ekið bifreiðinni SB-018 með 103 kílómetra hraða á klukkustund til suðurs eftir vegarkafla á Vesturlandsvegi skammt suður af gatnamótum við Digranesgötu, eins og honum er gefið að sök í ákæru. Ekkert hefur komið fram í málinu sem dregur úr sönnunargildi radarmælingar lögreglu á hraða bifreiðarinnar sem ákærði ók. Að þessu gættu þykir sannað að ákærði hafi ekið bifreiðinni með þessum hraða í umrætt sinn.

Ákærði hefur fullyrt fyrir dómi að rétt áður en hraði bifreiðarinnar var mældur hafi hann ekið fram hjá umferðarmerki á búkkum í vegarkantinum, sem gaf til kynna að lokið væri vegarkafla með 50 kílómetra hámarkshraða á klukkustund. Þessi frásögn ákærða fær ekki stoð í vætti G-kk-ef W-kk-ef, eftirlitsmanns hjá Vegagerðinni, og Ó-kk-ef S-kk-ef, framkvæmdastjóra Borgarverks ehf., þess efnis að bráðabirgðamerkingar af því tagi hafi verið teknar niður þegar vinnu við veginn var frestað 15. desember 2005. Þá hafa báðir lögreglumennirnir, sem höfðu afskipti af ákærða, borið fyrir dómi að hámarkshraði á vegarkaflanum, þar sem ökuhraðinn var mældur, hafi verið 50 kílómetrar á klukkustund. Hafa lögreglumennirnir með greinargóðum og samhljóða framburði lýst því að umferðarmerki á vettvangi hafi verið athuguð rakleitt í kjölfar þess að afskipti voru höfð af ákærða og þá hafi komið í ljós að honum hafi fyrir mistök verið sagt að hámarkshraði á vegi hefði verið 70 kílómetrar á klukkustund. Að þessu virtu þykir sannað gegn eindreginni neitun ákærða að gefið hafi verið til kynna með viðhlítandi umferðarmerki að hámarkshraði á vegarkaflanum, sem ákærði ók eftir þegar ökuhraðinn var mældur, hafi verið 50 kílómetrar á klukkustund. Samkvæmt 5. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, bar ákærða að haga akstrinum í samræmi við þau fyrirmæli um hámarkshraða á vegi. Verður ákærði því sakfelldur fyrir hraðakstur og varðar brotið við 1. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Samkvæmt 4. mgr. 100. gr. umferðarlaga, sbr. lög nr. 57/1997 og lög nr. 84/2004, skulu sektir allt að 300.000 krónur fyrir brot gegn lögunum ákveðnar í reglugerð sem ráðherra setur að fengnum tillögum ríkissaksóknara. Í reglugerðinni skal tilgreint hvaða sekt og önnur viðurlög brot varði. Um þetta gildir nú reglugerð nr. 575/2001 með síðari breytingum. Þegar viðurlög fyrir umferðarlagabrot eru ákveðin ber lögregluyfirvöldum að hafa hliðsjón af fyrirmælum reglugerðarinnar en með því móti er samræmis og jafnræðis gætt milli borgaranna í þessum efnum. Hins vegar leiðir af 2. gr. stjórnarskrárinnar að dómstólar verða ekki bundnir við slík almenn stjórnvaldsfyrirmæli heldur ber þeim að meta viðurlög sjálfstætt á grundvelli umferðarlaga, en við það mat verður meðal annars litið til réttarframkvæmdar á þessu sviði, sbr. Hæstaréttardóm 14. janúar 1999 í máli nr. 425/1998.

Samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga skal svipta mann rétti til að stjórna vélknúnu ökutæki, sem ökuskírteini þarf til, ef hann hefur orðið sekur um mjög vítaverðan akstur slíks ökutækis eða ef telja verður, með hliðsjón af eðli brotsins eða annars framferðis hans sem ökumanns vélknúins ökutækis, varhugavert að hann stjórni vélknúnu ökutæki. Með lögum nr. 57/1997 þar sem lögfest var heimild til að samræma með reglugerð viðurlög gegn umferðarlagabrotum var ekki haggað við þessum lögbundnu skilyrðum fyrir sviptingu ökuréttar.

Þegar ákærði ók í umrætt sinn voru skilyrði til aksturs með ágætum, en brotið var framið á opnu svæði þegar komið er út fyrir byggðina í Borgarnesi. Af upptöku kvikmyndar af hraðamælingunni verður ráðið að birtu var ekki tekið að bregða, úrkoma var engin og yfirborð vegarins þurrt að kalla. Þá var ekki teljandi umferð á veginum, auk þess sem annar lögreglumanna hefur borið að hvorki hafi verið frost né hálka á veginum. Að öllu því gættu sem hér hefur verið rakið þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 40.000 króna sekt í ríkissjóð og komi fjögurra daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins. Aftur á móti verður ekki talið að ákærði hafi gerst sekur um svo vítaverðan akstur að efni séu til að svipta hann ökurétti. Verður sú krafa því ekki tekin til greina.

Eftir þessum úrslitum verður ákærði dæmdur til að greiða hluta sakarkostaðar sem að öðru leyti verður felldur á ríkissjóð. Ekki hefur fallið til annar sakarkostnaður en málsvarnarlaun verjanda ákærða, J-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef, hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 350.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og útlagður kostnaður lögmannsins að fjárhæð 16.440 krónur. Verður ákærði dæmdur til að greiða helming þessa kostnaðar, svo sem nánar er rakið í dómsorði.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, A-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf, greiði 40.000 króna sekt í ríkissjóð og komi fjögurra daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Kröfu um að ákærði verði sviptur ökurétti er hrundið.

Ákærði greiði 183.220 krónur í sakarkostnað en að öðru leyti verður sakarkostnaður felldur á ríkissjóð.

B-kk-nf B-kk-nf