E-1747/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, þann 8. janúar sl., var höfðað með stefnu, birtri 11. apríl 2019, af A, [...], [...], á hendur Green Energy Iceland ehf., [...], [...].

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 6.091.167 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 928.030 krónum frá 1. ágúst 2018 til 1. september 2018, en af 6.091.167 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá gerir stefnandi kröfu um að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda málskostnað að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Þá krefst stefndi málskostnaðar af stefnanda.

Ágreiningsefni og málsatvik

Í máli þessu er deilt um launakröfu stefnanda. Stefndi er einkahlutafélag er starfar að hönnun og byggingu jarðvarmaorkuvera hérlendis og erlendis. Stefnandi starfaði hjá stefnda sem verkfræðingur og er félagsmaður í Verkfræðingafélagi Íslands.

Fyrir liggur óumdeilt í málinu að þann 17. júlí 2018 var af hálfu fyrrum fyrirsvarsmanna stefnda sendur tölvupóstur til stefnanda og vinnufélaga hans þar sem sagði: „Due to low work load you are all granted with optional attendance to the office until further noticed, given that you are available on your mobile or via email.“

Af hálfu stefnanda er þessu lýst svo að þennan dag, 17. júlí 2018, hafi stefnanda ásamt öðrum starfsmönnum hjá stefnda verið tilkynnt að þar sem verkefnastaða félagsins væri óljós hefðu starfsmenn frjálsa mætingu þar til frekari fyrirmæli bærust.

Af hálfu stefnda er þessu hins vegar lýst svo að stefnandi hafi starfað hjá stefnda sem verkfræðingur við hönnun og uppbyggingu jarðvarmavirkjana frá 15. september 2015 til 17. júlí 2018, þegar þáverandi framkvæmdastjóri hafi sent honum og öðrum starfsmönnum stefnda tilkynningu um að þeir væru vegna verkefnastöðu sendir í frí.

Fyrir liggur að stefnandi var í framhaldinu ekki kvaddur á ný til vinnu hjá stefnda og stefndi greiddi stefnanda engin laun á gjalddaga fyrir júlí og ágúst 2018.

Þann 29. ágúst 2018 fær stefnandi síðan uppsagnarbréf frá stefnda þar sem honum er tilkynnt að honum sé sagt upp miðað við þriggja mánaða uppsagnarfrest frá og með 1. september 2018 og að ekki verði óskað eftir vinnuframlagi hans á uppsagnarfresti.

Óvissa ríkti um stöðu stefnda á umræddu tímabili og í ágúst var haft samband við stefnanda, eins og aðra starfsmenn, og honum þá greint frá því að nýir aðilar hygðust kaupa hið stefnda félag. Voru stefnanda þá einnig sendar tillögur að fyrirkomulagi við uppgjör launa. Þær tillögur uppfylltu ekki væntingar stefnanda um greiðslu allra áunninna launa. Hafnaði stefnandi þessum tilboðum stefnda, enda telur hann sig eiga rétt á fullu uppgjöri launa, hvort heldur er frá fyrri eða nýjum eiganda stefnda. Fyrir liggur að stefnandi hefur engin laun eða greiðslur fengið frá stefnda á uppsagnarfresti.

Í kjölfarið sendi lögmaður stefnanda bréf til stefnda, dags. 24. september 2018, þar sem gerð var krafa um uppgjör launa og annarra greiðslna til stefnanda. Bréfinu var ekki svarað og var málinu þá stefnt inn fyrir Héraðsdómi Reykjaness til heimtu á vangoldnum greiðslum launa úr hendi stefnda. Gerði stefndi þar kröfu um frávísun þar sem samið hefði verið um annað varnarþing samkvæmt ráðningarsamningi og var fallist á það í úrskurði 11. apríl 2019. Því er málinu nú stefnt á réttu varnarþingi fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur til heimtu á vangoldnum launum úr hendi stefnda.

Stefnandi setti á fót sitt eigið fyrirtæki eftir uppsögn hjá stefnda og er skráður sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi [...] ehf. frá og með 27. september sl. Telur stefndi að sú staða hans hafi hér þýðingu m.t.t. áskilnaðar í ráðningarsamningi aðila.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi geri kröfu um að hið stefnda félag greiði honum umsamin laun fyrir júlí og ágúst 2018. Ekki hafi þá verið búið að segja stefnanda upp störfum og því beri stefnda að greiða honum full laun þessa tvo mánuði í samræmi við ráðningarsamning. Þótt ákveðið hafi verið af hálfu stefnda að gera ekki kröfu um mætingu af hálfu stefnanda þá hafi stefnanda verið uppálagt að vera til taks ef aðstæður myndu breytast.

Stefnandi geri einnig kröfu um greiðslu launa í uppsagnarfresti, sem hafi verið þrír mánuðir samkvæmt ákvæði 10.2 í ráðningarsamningi aðila, dags. 15. janúar 2015.

Stefnandi geri einnig kröfu um uppgjör áunninnar desember og orlofsuppbótar, en hvorugt hafi verið gert upp við starfslok. Samkvæmt launaseðlum hafi stefnandi síðast fengið greidda desemberuppbót í árslok 2017 og orlofsuppbót í maí 2018 vegna tímabilsins til 1. maí 2018. Í samræmi við ákvæði 1.5 í fyrirliggjandi kjarasamningi þá skuli gera upp orlofs og desemberuppbót við starfslok.

Gerð sé krafa um uppgjör á uppsöfnuðu orlofi fyrra tímabils, ásamt áunnu orlofi fyrir maí til nóvember 2018. Stefnandi hafi átt rétt til 27 orlofsdaga á ári samkvæmt ráðningarsamningi. Stefnandi hafi átt óuppgerðan hluta orlofsársins 2017–2018 við starfslok, en hann hafi þá verið búinn að taka út 11,6 daga. Orlofslaun skyldu reiknuð af heildarlaunum stefnanda á hverjum tíma og koma til útborgunar í lok apríl ár hvert. Undantekning frá þessu sé við starfslok þegar stefnandi eigi rétt á að fá áunnin orlofslaun sín gerð upp samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Stefnandi geri kröfu um fullar efndir launa sinna og annarra greiðslna, hvort heldur sem sé frá fyrrverandi eða nýjum eiganda stefnda, svo sem hann eigi rétt á samkvæmt lögum um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum.

Stefnandi geri kröfu um greiðslu sem nemi því að hann hefði notið óskertra launa fram til þess að honum hafi verið sagt upp og þrjá mánuði umfram það. Samtals sé því gerð krafa um vangoldin laun á fimm mánaða tímabili. Þá sé jafnframt gerð krafa um uppgjör desember og orlofsuppbótar með síðasta launaseðli, sbr. ákvæði 2.3 í kjarasamningi, auk uppgjörs á áunnu ónýttu orlofi, en krafan sundurliðist þannig:

Mánuður laun í krónum júlí 2018 928.030 ágúst 2018 928.030 september 2018 928.030 október 2018 928.030 nóvember 2018 928.030 vangoldið orlof vegna orlofsársins 2017–2018 659.514 vangoldið orlof vegna tímabilsins 01.05.18–30.11.18 674.503 desemberuppbót 2018, óskert 89.000 orlofsuppbót 01.05.18–30.11.18 (48.000/12*7) 28.000 samtals 6.091.167.

Þá sé og krafist dráttarvaxta af 928.030 krónum frá 1. ágúst 2018 og af 6.091.167 krónum frá 1. september 2018 til greiðsludags, sbr. lög um vexti og verðtryggingu.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness, dags. 11. apríl 2019, hafi máli þessu verið vísað frá dómi á grunni þess að kröfur stefnanda væru byggðar á ráðningarsamningi, sbr. gr. 11.3 um varnarþing í honum. Mál þetta sé nú höfðað á umsömdu varnarþingi á grundvelli samningsins, sbr. 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Til stuðnings kröfum sínum vísi stefnandi til meginreglna vinnuréttar, kröfuréttar og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga og að gerða samninga skuli halda, sérstaklega til skyldu vinnuveitanda til að greiða umsamin laun og aðrar greiðslur samkvæmt gildandi lögum og kjarasamningum. Þá vísi hann til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks, einkum 1. gr., laga nr. 30/1987 um orlof, einkum 1., 7. og 8. gr., kjarasamnings SA við Verkfræðingafélag Íslands frá 1. apríl 2011 og laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, einkum 3. og 4. gr. Um dráttarvexti sé vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað sé byggð á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefnandi reki ekki virðisaukaskattsskylda starfsemi, sbr. lög nr. 50/1988, og sé því óskað eftir því að tillit verði tekið til þess við ákvörðun málskostnaðar, en um varnarþing stefnda vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi hafi starfað hjá stefnda sem verkfræðingur við hönnun og uppbyggingu jarðvarmavirkjana samkvæmt ráðningarsamningi frá 15. september 2015 til 17. júlí 2018, þegar fyrrum framkvæmdastjóri hafi sent honum og öðrum starfsmönnum stefnda tilkynningu um að þeir væru vegna verkefnastöðu sendir heim í frí. Núverandi stjórnendur stefnda hafi síðan tekið við stjórnartaumum í félaginu undir lok ágúst 2018 og með uppsagnarbréfi, dags. 29. ágúst 2018, hafi stefnanda verið sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara frá og með 1. september 2018.

Fyrrum framkvæmdastjóri stefnda hafi tilkynnt stefnanda 17. júlí 2018 að hann þyrfti ekki að mæta til vinnu og sent hann þannig í orlof enda um orlofstíma að ræða, sbr. 4. gr. 1. mgr. laga nr. 30/1987 um orlof. Stefnandi hafi ekkert unnið fyrir stefnda frá 17. júlí 2018. Stefndi telji að stefnandi hafi þannig tekið út með þessu fríi orlof sitt frá þeim tíma þegar hann hafi lokið störfum sínum fyrir stefnda og til þess tíma er hann hafi tekið við starfi sínu sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi [...] ehf., þann 27. september 2018. Fráleitt sé að stefnandi geti bæði átt rétt til launa og orlofskröfu vegna starfsloka sinna. Útilokað sé enn fremur að hann geti átt kröfu til launa eftir að hann hafði tekið við framkvæmdastjórastarfi sínu hjá [...] ehf.

Stefndi bendi einnig á skyldu stefnanda til þess að koma sér til vinnu eftir starfslok sín hjá stefnda og takmarka þannig tjón sitt vegna vinnumissis. Sé svo að sjá sem stefnandi hafi stofnað eigið félag á kröfutíma sínum samkvæmt stefnu, en vonast til þess að ekki kæmist upp að hann hefði ekki sinnt því að útvega sér starf og ynni í eigin þágu á kostnað fyrrum vinnuveitanda síns, sem teljist vítaverð framganga.

Stefnandi hafi þannig stofnað félagið [...] ehf., þrátt fyrir áskilnað í starfssamningi hans og stefnda, einkum greinar 2, 7 og 9, sem virðist vera í samkeppni við stefnda, og öldungis óljóst um það hvort stefnandi hafi haldið áskilinn trúnað, sbr. fyrirliggjandi gögn, þar sem m.a. komi fram að stefnandi bjóði í fyrirtæki sínu þjónustu á sviði jarðhita. Stefnandi hafi ekki fengið leyfi frá stefnda til þessa og hafi ekkert upplýst hann um þessa starfsemi sína. Komi glögglega fram í framlögðum skjölum af hálfu stefnda að stefnandi starfi við félag þetta sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi, a.m.k. frá 27. september 2018. Einnig komi þar fram að stefnandi eigi sæti í stjórn þessa félags, auk þess að vera helmingshluthafi í því. Hafi stefnandi leynt þessu öllu í málssókn sinni. Sé líklegast, að mati stefnda, að stefnandi hafi löngu fyrir stofndag [...] ehf. hafið vinnu og undirbúning að stofnun félagsins án heimildar stefnda, og þetta telji stefndi allt varða því að lækka eigi kröfur stefnanda.

Þá sé vaxtakröfu stefnanda sérstaklega mótmælt og samþykki dómurinn einhverja kröfu, þá sé þess krafist að upphafsdagur vaxta miðist við stofndag kröfu.

Stefndi vísi til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks, laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, meginreglna kröfu og samningaréttar um efndir loforða og samninga, einkum meginreglu kröfuréttar um sönnun á réttmæti kröfu, en reglur þessar fái m.a. stoð í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, þá til kjarasamnings SA við Verkfræðingafélag Íslands frá 1. apríl 2011, en varðandi málskostnað vísist til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi kröfu á stefnda um vangoldin laun, ásamt orlofi, desemberuppbót og orlofsuppbót á framangreindu tímabili, auk dráttarvaxta, sbr. framangreint um dómkröfur og málsástæður stefnanda. Stefndi krefst þess í málinu að umrædd krafa stefnanda sæti lækkun, eins og rakið er nánar hér að framan.

Ekki er tölulegur ágreiningur, en við blasir að réttmæti dómkrafna málsaðila ræðst hér einkum af því hvort sannað þyki að stefnandi hafi mátt skilja framangreint tölvuskeyti frá stefnda til stefnanda, dags. 17. júlí 2018, þannig að stefnandi þyrfti ekki að mæta til vinnu, en vera þó áfram til taks, eins og stefnandi hefur haldið fram, m.a. við skýrslutöku hér fyrir dómi, eða hvort hann hafi mátt skilja erindið svo að hann væri þar með sendur í sumarleyfi, eins og stefndi byggir hér á.

Að mati dómsins þá verður að fallast á það með stefnanda að orðalagið „Due to low work load you are all granted with optional attendance to the office until further noticed, given that you are available on your mobile or via email“ geti ekki falið í sér tilmæli til stefnanda um að honum hafi verið gert að taka sumarleyfi eða orlof, heldur einungis það að hann hefði frjálsa mætingu hjá stefnda þar til annað væri ákveðið, sbr. til hliðsjónar dóm Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. 428/2019 frá 9. september sl. Þá verður ekki séð að annað það sem stefndi vísar til geti stutt við hina meintu orlofstöku.

Hvað varðar þá síðari meginmálsástæðu stefnda, um það að stefnandi kunni engu að síður að hafa fyrirgert einhverjum rétti til launa á uppsagnarfresti hjá stefnda með því að stofna félagið [...] ehf., þann 27. september 2018, þá hefur stefnandi lýst því hér fyrir dómi að þetta hafi verið viðleitni hans til að reyna að koma á fót eigin atvinnurekstri og geta aflað tekna í framtíðinni, þegar fyrir lá að störfum hans væri lokið fyrir stefnda. En umrætt félag sé ekki í samkeppni við stefnda, hvorki faglega né að umfangi. Einnig hafi fyrirsvarsmenn stefnda verið meðvitaðir um þessar fyrirætlanir stefnanda eftir starfslokin hjá stefnda og þá jafnvel rætt mögulegt samstarf þeirra tengt þrívíddarlausnum, eins og fyrirliggjandi tölvupóstar í málinu beri með sér, en af því hafi svo ekkert orðið. Staðhæfir stefnandi hér fyrir dómi að hann hafi ekki haft neinar tekjur af umræddu félagi á uppsagnartímanum. Verður að mati dómsins að telja framangreindar skýringar stefnanda bæði eðlilegar og trúverðugar og er þá einnig fallist á það að ekki séu því staðreynd nein brot hans á skyldum við stefnda samkvæmt ráðningarsamningnum sem geti leitt til þess að stefnandi hafi fyrirgert launakröfum.

Að öllu framangreindu virtu, og með vísan til fyrirliggjandi gagna málsins og röksenda stefnanda, verður það því niðurstaðan að fallast beri á dómkröfur stefnanda eins og þær liggja hér fyrir í heild sinni. Stefnda verður þá jafnframt gert að greiða stefnanda málskostnað, alls 600.000 krónur, þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málið fluttu fyrir dómi S-kvk-nf D-kvk-nf K-kvk-nf lögmaður, fyrir hönd L-kvk-ef V. J-kvk-ef lögmanns, fyrir stefnanda, en T-kk-nf A-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. september sl. en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð:

Stefndi, Green Energy Iceland ehf., greiði stefnanda, A, 6.091.167 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 928.030 krónum frá 1. ágúst 2018 til 1. september 2018, en af 6.091.167 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf

Að öllu framangreindu virtu, og með vísan til fyrirliggjandi gagna málsins og röksenda stefnanda, verður það því niðurstaðan að fallast beri á dómkröfur stefnanda eins og þær liggja hér fyrir í heild sinni. Stefnda verður þá jafnframt gert að greiða stefnanda málskostnað, alls 600.000 krónur, þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málið fluttu fyrir dómi S-kvk-nf D-kvk-nf K-kvk-nf lögmaður, fyrir hönd L-kvk-ef V. J-kvk-ef lögmanns, fyrir stefnanda, en T-kk-nf A-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. september sl. en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð:

Stefndi, Green Energy Iceland ehf., greiði stefnanda, A, 6.091.167 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 928.030 krónum frá 1. ágúst 2018 til 1. september 2018, en af 6.091.167 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf