E-6109/2010

Mál þetta sem dómtekið var 3. júní sl. er höfðað með stefnu birtri 29. september 2010.

Stefnandi er H-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, Luxembourg.

Stefndi er íslenska ríkið, Arnarhváli, Reykjavík, vegna embætta tollstjórans í Reykjavík og skattrannsóknarstjóra ríkisins, til heimtu skaðabóta vegna ólögmætrar kyrrsetningar.

Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

1. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur vegna fjártjóns að fjárhæð kr. 2.500.000, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags.

2. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda miskabætur að fjárhæð kr. 2.500.000, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags.

3. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati réttarins.

Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

MÁLSATVIK

Stefnandi lýsir málsatvikum svo að þriðjudaginn 27. apríl sl. hafi tollstjórinn í Reykjavík lagt fram kyrrsetningarbeiðni hjá sýslumanninum í Reykjavík, á grundvelli 6. og 7. mgr. 113. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, sbr. ákvæði laga nr. 31/1990, um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Hafi þess verið farið á leit að kyrrsett yrði „svo mikið af eignum gerðarþola að nægi til tryggingar fullnustu kröfum að fjárhæð kr. 150.000.000, vegna væntanlegrar sektar í máli er sætir rannsókn hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins“. Stefnandi var gerðarþoli.

Í kyrrsetningarbeiðni segi að skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi rökstuddan grun um að stefnandi hafi gerst sekur um refsiverða háttsemi skv. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ætluð brot felist m.a. í að staðið hafi verið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum, fyrir hönd skattaðila, með því að vanframtelja virðisaukaskatt af aðkeyptri þjónustu erlendis frá. Skattrannsóknarstjóri ríkisins telji að refsing sóknaraðila verði að lágmarki sekt að fjárhæð kr. 150.000.000, vegna framangreindra brota. Málavaxtalýsingin í beiðninni sé að mati stefnanda fábrotin og rökstuðningurinn enginn. Fylgiskjal nr. 2 með beiðninni hafi verið tilkynning skattrannsóknarstjóra ríkisins til tollstjóra, þar sem óskað hafi verið kyrrsetningar á framangreindum lagagrundvelli. Þar séu kaflar um málsatvik, málsástæður og lagarök. Hefði mátt ætla að þar væri að finna nánari grein fyrir væntanlegri fésekt, en svo hafi ekki verið.

Ekki komi fram í endurriti kyrrsetningargerðarinnar hvernig staðið hafi verið að boðun stefnanda til gerðarinnar. Stefnandi hafi enga boðun fengið um fyrirtöku gerðarinnar. Íslenskir fjölmiðlar hafi fært honum fréttir um að gerðin hefði farið fram. Í framhaldi af því hafi lögmaður hans óskað eftir ljósriti af endurriti gerðarinnar, sem sýslumaður hafi þá látið í té.

Stefnandi hafi talið að skilyrði kyrrsetningar væru ekki fyrir hendi og skotið málinu til Héraðsdóms Reykjavíkur, með kröfu um að kyrrsetningin yrði felld úr gildi.

Í stefnu eru síðan raktar málsástæður og lagarök stefnanda í kyrrsetningarmálinu sem fram komu í kröfuskjali til héraðsdóms.

Hinn 27. apríl 2010, óskaði tollstjórinn í Reykjavík eftir því við sýslumanninn í Reykjavík, að kyrrsettar yrðu eignir stefnanda er nægðu til tryggingar fullnustu kröfu að fjárhæð 150 milljóna króna vegna væntanlegra sektar í máli er sætti rannsókn hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins.

Hinn 30. apríl 2010 var kyrrsetningarbeiðnin tekin fyrir á skrifstofu sýslumanns að stefnanda fjarstöddum. Að ábendingu tollstjóra voru kyrrsettar innstæður fjögurra bankareikninga í eigu stefnanda samtals að fjárhæð 3.477.274 krónum auk tveggja bifreiða sem sýslumaður verðmat til 8 milljóna króna samtals. Alls voru kyrrsettar eignir stefnanda að fjárhæð 11.477.274 króna og var gerðinni síðan frestað að beiðni tollstjóra til að freista þess að hitta stefnanda fyrir. Tollstjóri tilkynnti viðkomandi bönkum um kyrrsetningu innstæðnanna og var gerðinni sjálfri þinglýst þann 4. maí 2010.

Hinn 26. maí 2010 var tekin fyrir í Héraðsdómi Reykjavíkur krafa stefnanda um að ákvörðun Sýslumannsins í Reykjavík um kyrrsetningu yrði felld úr gildi. Aðilar kyrrsetningarmálsins voru stefnandi og tollstjórinn í Reykjavík. Var málinu frestað að ósk tollstjóra til 4. júní 2010 til framlagningar greinargerðar. Í þinghaldi þann dag lagði hann fram greinargerð og var málinu síðan frestað til 16. júní 2010 en þá skyldi málið flutt um frávísunarkröfuna. Málflutningur fór þó ekki fram því áður hafði málinu verið frestað ótiltekið, en þá lá fyrir úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur sem kveðinn hafði verið upp þann 2. júní 2010 í máli S-kk-ef B-kk-ef S-kk-ef gegn tollstjóranum í Reykjavík, vegna kyrrsetningargerðar sem var samrætt kröfu tollstjóra á hendur stefnanda. Með úrskurðinum var felld úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík um að krafa Tollstjórans í Reykjavík, um kyrrsetningu í eignum S-kk-ef B-kk-ef S-kk-ef næði fram að ganga. Þeim úrskurði var skotið til Hæstaréttar með kæru þann 4. júní 2010. Með dómi uppkveðnum þann 21. júní 2010 staðfesti Hæstiréttur úrskurð héraðsdóms.

Hinn 22. júní 2010 sendi Tollstjórinn í Reykjavík sýslumanni beiðni um endurupptöku kyrrsetningarinnar og var gerðin endurupptekin á skrifstofu sýslumannsins í Reykjavík hinn 24. júní 2010 og voru, að kröfu tollstjóra, felld niður öll réttindi samkvæmt kyrrsetningargerðinni frá 30. apríl 2010.

Í þinghaldi hinn 29. júní 2010 var dómsmálið fellt niður og tollstjóra gert að greiða stefnanda málskostnað að fjárhæð 200.000 krónur, sem greiddar voru stefnanda þann 7. júlí 2010.

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Stefnandi byggir kröfur sínar á ákvæðum 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann. Með því að falla frá kyrrsetningunni hafi tollstjórinn í Reykjavík viðurkennt að kyrrsetningin hafi verið ólögmæt, sem verið hafi í samræmi við nýlegt fordæmi í máli Hæstaréttar nr. 372/2010, Tollstjórinn í Reykjavík gegn X. Stefnandi byggir á að það felist í áðurnefndri lagagrein, samkvæmt orðalagi hennar eða með rýmkandi skýringu eða lögjöfnun, að við þessa aðstöðu skuli gerðarbeiðandi bæta miska og fjártjón, þar á meðal spjöll á lánstrausti og viðskiptahagsmunum, sem telja megi að gerðin hafi valdið. Heimilt sé að dæma bæturnar eftir álitum.

Stefnandi byggir á að hann hafi orðið fyrir bæði fjártjóni og miska af hinni ólögmætu kyrrsetningargerð. Fjártjón felist í kostnaði, sem hann hafi orðið fyrir og spjöllum á lánstrausti. Miskinn hafi falist í persónulegum óþægindum og álitshnekki. Tjón stefnanda vegna fjártjóns og miska beri að ákvarða að álitum og telur stefnandi að kröfur hans séu hóflegar.

Fjölmiðlar hafi fregnað af gerðinni og flutt af henni ótal fréttir, sem sett hafi stefnanda í neikvætt ljós. Aðalatriði í opinberri umfjöllun hafi verið 1) fjárhagur stefnanda, 2) skattyfirvöld hefðu áætlað stefnanda fésekt kr. 150.000.000 - til þess hefði þurft heldur betur stórfellt skattalagabrot, og 3) íslensk yfirvöld gripu til kyrrsetningar vegna yfirvofandi hættu á undanskoti eigna. Vitneskjan um kyrrsetninguna hafi því farið víða og þeir, sem á heyrðu, fengið ástæðu til að ætla að ásakanir skattrannsóknarstjóra um stórfelld skattalagabrot ættu við rök að styðjast. Þessi sömu atriði hefðu haft í för með sér spjöll á lánstrausti.

Við mat á kyrrsetningargerðinni skipti einnig máli að allar gjörðir áðurnefndra ríkisstofnana í tengslum við kyrrsetninguna hafi verið óvandaðar og einkennst af vanvirðingu gagnvart stefnanda. Málmsmeðferð hafi ekki verið viðhlítandi og kyrrsetningin ólögmæt og gagnrýniverð af mörgum ástæðum. Um þessi atriði vísist til rökstuðnings stefnanda í áðurnefndu málskoti til héraðsdóms og fordæmis Hæstaréttar í máli nr. 372/2010, tollstjórinn í Reykjavík gegn X. Stefnandi byggir á að þetta hafi áhrif við ákvörðun fjárhæðar bóta.

Að síðustu vísar stefnandi til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi telur skilyrði um ólögmæta meingerð gegn æru hans og persónu vera uppfyllt, af sömu ástæðum og raktar hafi verið hér að framan í málavaxtalýsingu.

Krafa um dráttarvexti sé gerð með stoð í III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa um málskostnað sé reist á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt sé skaðleysiskrafa, þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og eignast ekki frádráttarrétt við greiðslu skattsins.

Af hálfu stefnda er til þess vísað að stefnandi hafi höfðað mál þetta til heimtu skaðabóta á grundvelli 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. vegna kyrrsetningar sem gerð hafi verið í tilteknum eignum hans að kröfu Tollstjórans í Reykjavík hinn 30. apríl 2010. Gerðin hafi síðan verið endurupptekin og felld niður af tollstjóra hinn 24. júní s.á. Stefndi mótmælir því að stefnandi eigi bótarétt á grundvelli rúmrar lögskýringar eða lögjöfnunar frá 42. gr. laga nr. 31/1990. Í ákvæðinu séu tæmandi talin þau atvik sem leitt geti til bótaskyldu gerðarbeiðanda og beri því að gagnálykta frá því í samræmi við almenn lögskýringarsjónarmið. Þá sé að auki fólgin sérregla í 42. gr., sem mæli fyrir um að heimilt sé að dæma skaðabætur eftir álitum ef ljóst þyki að fjárhagslegt tjón hafi orðið en ekki unnt að sanna fjárhæð þess. Slíkar reglur heyri til undantekninga í löggjöfinni og því hvorki tæk rúm lögskýring né lögjöfnun frá henni.

Af gögnum málsins liggi fyrir að stefndi hafi fellt niður kyrrsetningargerðina af sjálfsdáðum. Sé bótagrundvöllur samkvæmt 42. gr. því ekki fyrir hendi. Beri því, þegar af þeirri ástæðu, að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda sem hann byggi á fyrrnefndu lagaákvæði, þar sem bótaréttur samkvæmt 42. gr. byggi á því að dómur hafi fallið gerðarþola í vil og hann sýknaður af kröfum gerðarbeiðanda að öllu leyti eða að hluta. Slíkum dómi sé ekki fyrir að fara í þessu máli.

Aðilar að kyrrsetningargerðinni hafi verið stefnandi og Tollstjórinn í Reykjavík. Kröfugerð stefnanda styðjist við 42. gr. laga nr. 31/1990. Af skýru orðalagi ákvæðisins verði ekki annað ráðið en að gerðarbeiðandi einn geti orðið bótaskyldur. Skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi ekki verið aðili að kyrrsetningargerð þeirri sem stefnandi byggi kröfugerð sína á. Af gögnum málsins liggi fyrir að gerðarbeiðandi hafi verið Tollstjórinn í Reykjavík og hljóti því krafa stefnanda um bætur að einskorðast við gjörðir tollstjóra við aðdraganda og framkvæmd kyrrsetningargerðarinnar. Stefnandi geti m.ö.o ekki byggt bótakröfu sína á gjörðum Skattrannsóknarstjóra ríkisins samkvæmt fyrrnefndu ákvæði. Það sé því lögmæti sjálfrar kyrrsetningargerðarinnar sem sé til umfjöllunar fyrir dómi, en ekki grundvöllur sektarkröfunnar. Stefndi mótmæli öllum þeim málsástæðum stefnanda sem lúti að meðferð skattrannsóknarstjóra á rannsóknarstigi málsins, enda hafi stefnandi sjálfur takmarkað kröfugerð um meintan bótarétt sinn við 42. gr. laga nr. 31/1990 og b- lið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993.

Í stefnu sé að finna fullyrðingu stefnanda þess efnis að málsmeðferð og allar gjörðir skattrannsóknarstjóra og tollstjóra í tengslum við kyrrsetninguna hafi verið óvandaðar og einkennst af vanvirðingu gagnvart stefnanda. Stefndi telur þessar ávirðingar stefnanda ómaklegar og mótmælir þeim sem röngum, órökstuddum og ósönnuðum. Gögn málsins bendi til hins gagnstæða. Skattrannsóknarstjóri hafi gætt meðalhófs og vandaðra stjórnsýsluhátta í störfum sínum og tollstjóri farið að lögum við framkvæmd kyrrsetningarinnar.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að Tollstjóranum í Reykjavík sé ekki ætlað að meta réttmæti væntanlegrar skattkröfu, eins og berlega komi fram í nefndaráliti efnahags- og skattanefndar Alþingis, sbr. dskj. nr. 15. Skattrannsóknarstjóri ríkisins annist rannsókn á ætluðum brotum skattaðila og þeirra sem ábyrgð beri á skattskilum þeirra. Fyrir liggi að Skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi rökstuddan grun um að stefnandi hafi gerst sekur um refsiverða háttsemi skv. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt sbr. og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Tollstjóra sé ætlað að meta hvort krefjast eigi kyrrsetningar með hliðsjón af eignastöðu þess sem krafan beinist gegn og á hvaða eignum krefjast eigi kyrrsetningar. Honum sé ekki ætlað að taka efnislega afstöðu til réttmæti væntanlegar skattkröfu. Endanleg ákvörðun um það hvort farið sé fram á kyrrsetningu eigna sé því í höndum tollstjóra en frumkvæðið komi frá skattrannsóknarstjóra. Tollstjórinn í Reykjavík, hafi farið að lögum við framkvæmd kyrrsetningarinnar og beri því að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda.

Þegar dómur Hæstaréttar máli nr. 372/2010 hafi legið fyrir, hafi tollstjóri óskað eftir endurupptöku allra þeirra kyrrsetningargerða sem framkvæmdar hefðu verið hjá fyrirsvarsmönnum Stoða hf. Aðilar hafi því allir orðið eins settir. Hafi tollstjóri þannig gætt jafnræðis og meðalhófs þeirra aðila sem eins hafi verið settir og dómhafinn, enda atvik þau sem legið hafi að baki kyrrsetningargerðunum samrætt hjá öllum aðilunum. Hugtaksskilyrði 42. gr. skorti hins vegar til að stefnandi teljist eiga lögvarða bótakröfu á hendur stefnda. Af hálfu stefnda hafi þannig engin viðurkenning falist á því að kyrrsetning sú sem framkvæmd hafi verið hjá stefnanda hefði verið ólögmæt og er gagnstæðri fullyrðingu og málsástæðu stefnanda mótmælt sem rangri og órökstuddri.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda vegna þess að 42. gr. eigi ekki við mótmælir stefndi skaðbótakröfu og miskabótakröfu stefnanda, sem órökstuddum og ósönnuðum.

Þá kveðist stefnandi hafa orðið fyrir bæði fjártjóni og miska af hinni meintu ólögmætu kyrrsetningargerð. Felist meint fjártjón hans í kostnaði sem hann hafi orðið fyrir og spjöllum á lánstrausti. Meintur miski hafi falist í persónulegum óþægindum og álitshnekki.

Í skaðabótarétti gildi sú meginregla að tjónþoli beri sönnunarbyrðina fyrir því að hann hafi orðið fyrir tjóni, að tjón hans megi rekja til skaðabótaskyldrar háttsemi og að tjónið sé afleiðing þeirrar háttsemi. Stefnandi hafi ekki gert neina grein fyrir því í hverju meint tjón hans sé fólgið, né hver tengsl þess séu við atvik málsins og sé meintu tjóni hans því mótmælt sem órökstuddu og ósönnuðu. Þá sé mótmælt sérstaklega sem rangri, órökstuddri og ósannaðri þeirri fullyrðingu stefnanda að stefndi hafi valdið honum lánstraustspjöllum.

Kröfur stefnanda séu með öllu ósannaðar og hafi hann ekki lagt fram nein gögn þeim til stuðnings og sé stefnda ógerlegt að átta sig á forsendum þeirra. Af 42. gr. laga nr. 31/1990 megi ráða að sönnun um fjárhagslegt tjón sé forsenda þess að heimilt sé að dæma bætur að álitum. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á neitt fjárhagslegt tjón, né reifað í hverju það sé fólgið, hvað þá stutt meint tjón sitt gögnum. Því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi hafi engan þátt átt í fréttaflutningi af málefnum stefnanda. Stefndi byggi sýknukröfu sína á því að hann sé ekki réttur aðili að bótakröfu stefnanda hvað varðar miska og lánstraustspjöll vegna ummæla fjölmiðla. Stefndi beri ekki ábyrgð á umfjöllun fjölmiðla og sé hún ekki á ábyrgð ríkissjóðs. Þá vilji stefndi taka það fram að upplýsingar um bága fjárhagsstöðu stefnanda séu ekki frá stefnda komnar.

Stefnandi byggi kröfugerð sína m.a. á því að fréttaflutningur í fjölmiðlum af kyrrsetningunni hafi valdið honum lánstraustspjöllum. Þessari fullyrðingu geti stefndi ekki látið hjá líða að mótmæla, enda sé hún algjörlega úr lausu lofti gripin og eigi sér enga stoð. Lánstraust stefnanda hefði, löngu áður kyrrsetningin fór fram, beðið hnekki eins og glögglega megi sjá af umfjöllun fjölmiðla. Af umfjöllun fjölmiðla um stefnanda frá árunum 2007, 2008 og 2009, sbr. dskj. nr. 17, sem og af skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis, sbr. dskj. nr. 16, verði ekki dregin önnur ályktun en að aðgangur stefnanda að lánsfé hafi rýrnað ár frá ári og hafi hann þurft, strax á árinu 2007, að afsala sér eignum sínum, sem og eignum félaga í eigu hans, til lúkningar skulda sinna og tengdra aðila við lánastofnanir, hérlendis sem erlendis. Verði ekki annað ráðið af þessum fréttaflutningi en að lánstraust stefnanda hafi þegar á árunum 2007-2009 beðið hnekki, án þess að stefndi hafi átt þar hlut að máli.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefndu á framangreindum grundvelli byggi stefndi sýknukröfu sína á 4. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, en þar komi fram að gerðarbeiðandi skuli bæta tjón með þeim hætti sem greinir í 1. mgr. ef talið verði að ekki hafi verið tilefni til gerðarinnar. Stefndi telur að fullt tilefni hafi verið til gerðarinnar hjá stefnanda. Skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi rökstuddan grun um að stefnandi hafi gerst sekur um refsiverða háttsemi samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ætluð brot hans felist m.a. í að staðið hafi verið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum fyrir hönd FL Group hf., nú Stoðir hf., með því að vanframtelja virðisaukaskatt af aðkeypti þjónustu erlendis frá. Við mat á ætlaðri refsiábyrgð stefnanda hafi settur skattrannsóknarstjóri m.a. stuðst við dómaframkvæmd um refsiábyrgð á ákvörðunum fyrirsvarsmanna félaga við skattskil þeirra. Telji Skattrannsóknarstjóri ríkisins að refsing stefnanda vegna brotanna verði sekt að lágmarki 150 milljónum króna. Skattrannsóknarstjóri hafi farið þess á leit við tollstjóra að kyrrsetningin yrði framkvæmd til tryggingar væntanlegri sekt. Fullt tilefni hafi því verið til gerðarinnar, enda fyrirliggjandi rökstuddur grunur um skattalaga- og hegningarlagabrot. Þá hafi einnig legið fyrir upplýsingar um versnandi eignastöðu stefnanda og því mátt telja sennilegt að mjög myndi draga úr líkindum á að fullnusta kröfunnar tækist eða fullnusta hennar yrði verulega örðugri, færi gerðin ekki fram. Kyrrsetningarbeiðni skattrannsóknarstjóra hafi einungis falið í sér einn anga umfangsmikillar rannsóknar og refsivörslu vegna ætlaðra skattalagabrota stefnanda.

Ekki verði séð að stefnandi hafi mátt þola andlega þjáningu og miska vegna lögmætra aðgerða Skattrannsóknarstjóra ríkisins í því skyni að upplýsa stórfelld skattalagabrot, né þá heldur Tollstjórans í Reykjavík við að framkvæma kyrrsetningu til að tryggja greiðslu væntanlegra sektar vegna meintra skattalagabrota. Aðgerðir stefndu hafi verið innan ramma þeirra laga og reglna sem þeir starfi samkvæmt og meðalhófs verið gætt. Stefndi telji engin skilyrði miskabóta uppfyllt, hvorki skv. 42. gr. laga nr. 31/1990 né skv. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi sæti rannsókn Skattrannsóknarstjóra ríkisins, vegna meintara skattsvika Stoða hf., áður FL Group hf., sem verið hafi almenningshlutafélag undir stjórn stefnanda. Stefnandi hafi enn réttarstöðu sakaðs manns og sé rannsóknin á lokastigi. Kyrrsetningargerðin hafi verið þáttur í refsivörslu skattrannsóknarstjóra. Refsimálið sé enn óútkljáð og því ekki forsendur til að beita b-lið 26. gr. skaðabótalaga, þar sem í dómaframkvæmd hafi verið miðað við að máli hafi verið lokið með niðurfellingu rannsóknar, saksóknar eða með sýknudómi.

Stefndi telji áhorfsmál hvort að sýkna ætti hann að svo stöddu, þar sem skattrannsókn á hendur stefnanda sé ekki lokið eða jafnvel að fresta ætti málinu með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Að virtu öllu framangreindu telur stefndi að sýkna beri hann af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda mótmælir hann fjárhæð skaðabóta og miskabótakröfu stefnanda sem of háum. Stefndi telur að lækka beri stefnukröfur verulega með vísan til dómaframkvæmdar, þar sem bætur hafi verið ákvarðaðar miklu mun lægri en kröfur stefnanda hljóða um.

Upphafsdegi dráttarvaxtakröfu stefnanda er mótmælt. Kröfugerð í stefnu hafi ekki verið kynnt fyrir stefnda áður og telji stefndi því að miða beri dráttarvexti við dómsuppsögu.

Stefndi vísar til áðurgreindra lagaraka er varða sýknukröfu. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

NIÐURSTAÐA

Um kröfu stefnanda á hendur íslenska ríkinu vegna atbeina skattrannsóknarstjóra ríkisins er þess að gæta að hin síðarnefndi var ekki aðili að kyrrsetningargerð þeirri sem stefnandi byggir á að valdið hafi honum tjóni. Verður því að hafna því að bótakrafa verði reist á aðild skattrannsóknarstjóra sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1991 segir að falli kyrrsetning, löggeymsla eða lögbann niður vegna sýknu af þeirri kröfu, sem gerðinni var ætlað að tryggja, skuli bæta gerðarbeiðandi þann miska og það fjártjón, þar á meðal spjöll á lánstrausti og viðskiptahagsmunum, sem telja má að gerðin hafi valdið. Heimilt sé að dæma skaðabætur eftir álitum ef ljóst þyki að fjárhagslegt tjón hafi orðið, en ekki sé unnt að sanna fjárhæð þess.

Fyrir liggur að ákvörðun Sýslumannsins í Reykjavík um kyrrsetningu á eignum stefnanda var felld niður vegna ófullnægjandi lagaheimildar. Ljóst er, sbr. það sem áður er rakið, að stefnandi sætir rannsókn skattrannsóknarstjóra vegna ætlaðra skattsvika Stoða hf. þar sem stefnandi var forstjóri. Telja verður að kyrrsetningargerðin hafi verið þáttur í refsivörslu Skattrannsóknarstjóra en ekki tilefnislaus aðför að stefnanda eða ólögmæt meingerð í hans garð eins og haldið er fram í stefnu.

Stefnandi krefst skaðabóta og miskabóta samtals að fjárhæð 5.000.000 króna vegna ætlaðs fjártjóns og miska. Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni sem leiða megi af umræddri kyrrsetningargerð. Í stefnu segir að fjártjón felist í kostnaði sem hann hafi orðið fyrir og spjöllum á lánstrausti en miski falist í persónulegum óþægindum og álitshnekki og beri að ákveða tjón hans að álitum. Að öðru leyti gerir stefnandi ekki grein fyrir meintu fjártjóni sínu í stefnu.

Ekki þykir sýnt fram á það í máli þessu að stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni vegna kyrrsetningargerðarinnar og verður því stefndi sýknaður stefndu af kröfu hans um skaðabætur vegna þess.

Um miskabótakröfu byggir stefnandi bæði á 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 og 26. gr. skaðabótalaga. Stefnandi sætir rannsókn Skattrannsóknarstjóra vegna meintra skattsvika Stoða hf. þar sem stefnandi gegndi starfi forstjóra. Ekki er fallist á að í beiðni um kyrrsetningu á eignum stefnanda hafi falist brot á skaðabótareglum eða í því hafi falist ólögmæt meingerð gegn persónu stefnanda heldur hafi, þrátt fyrir niðurstöðu kyrrsetningarmálsins, verið um að ræða eðlilegan þátt í þeirri rannsókn sem enn stendur yfir og er ekki lokið. Með öllu er ósannað að starfsmenn stefndu hafi lekið upplýsingum til fjölmiðla eða átt þátt í því að frétt um kyrrsetninguna hafi borist til fjölmiðla í aðdraganda hennar. Eins og atvikum háttar í máli þessu þykja ekki efni til þess að fallast á kröfu stefnanda um miskabætur, hvorki samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 né samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga.

Samkvæmt framansögðu ber því að sýkna stefndu af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

Við dómsuppsögu var gætt ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenska ríkið, skal sýkn af kröfum stefnanda, H-kk-ef Þ. S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

A-x-x V. M-kk-nf