E-3405/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 1. júní sl. er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf S-kk-þgf, Hvanneyrarbraut 53 á Siglufirði á hendur Vátryggingafélagi Íslands, Ármúla 3 í Reykjavík með stefnu birtri 15. september 2014.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi greiði honum 1.400.000 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 1. maí 2014 til greiðsludags gegn útgáfu afsals bifreiðarinnar OAZ-50 úr hendi stefnanda til stefnda. Til vara krefst stefndi greiðslu sömu fjárhæðar og greinir í aðalkröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 1. júlí 2014 til greiðsludags gegn útgáfu afsals bifreiðarinnar og til þrautavara að krafan beri almenna vexti skv. 4. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. júlí 2014 til birtingar stefnu en dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá birtingu stefnu til greiðsludags gegn útgáfu afsals bifreiðarinnar. Í öllum tilvikum komi greiðsla stefnda þann 27. október 2014, að fjárhæð 749.999 krónur til frádráttar kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað að skaðlausu að mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Málsatvik

Stefnandi á bifreið sem er tryggð húftryggingu (kaskótryggingu) hjá stefnda. Þann 1. maí 2014 ók eiginkona stefnanda bifreiðinni á þjóðvegi 1 á leið frá Siglufirði til Akureyrar þegar tvær gæsir flugu í veg fyrir bifreiðina og lenti önnur þeirra framan á bílnum. Ökumaðurinn gaf skýrslu fyrir dómi og sagði frá því að við þetta hafi töluvert högg komið á bifreiðina en hún hafi ekið henni áfram nokkra stund þar til hún fann hentugan stað til að stöðva bílinn utan vegar til að kanna skemmdir á bílnum. Hafi hún þá séð að skemmdirnar voru mun meiri en hún hafði gert sér grein fyrir. Jafnframt hafi hún orðið þess vör, eftir að hún stöðvaði bílinn, að viðvörunarljós logaði í mælaborðinu. Skildi hún bifreiðina eftir og var hún síðan dregin á verkstæði. Framstuðari, vélarhlíf og ljós hægra megin eru brotin auk þess sem gat kom á vatnskassann við óhappið. Við skoðun á vél bifreiðarinnar kom í ljós að vélin var ónýt og stafar sú skemmd af því að bifreiðinni var ekið áfram eftir að allt vatn hafði leikið út af kælikerfi vélarinnar.

Framangreind málsatvik eru óumdeild. Jafnframt eru aðilar sammála um að það svari ekki kostnaði að gera við bifreiðina og að verðmæti hennar hennar á tjónsdegi hafi verið 1.400.000 krónur.

Stefnandi krafði stefnda um bætur úr húftryggingu bifreiðarinnar. Stefndi hefur greitt hluta umkrafinnar bóta en telur trygginguna ekki ná til vélarskemmdanna heldur einvörðungu til tjóns á ytra byrði bifreiðarinnar og á vatnskassanum. Þann 27. október 2014 greiddi hann stefnanda 667.599 krónur, sem svara til mats á tjóni miðað við það sem stefndi telur að falli undir trygginguna að teknu tilliti til sjálfsábyrgðar stefnanda.

Ágreiningsefni málsins snýst um það hvort húftrygging bifreiðarinnar nái til vélarskemmdanna, sem urðu eftir að gæsin lenti á bílnum eða einvörðungu til þess tjóns sem beinlínis hlaust af högginu sem varð þegar fuglinn skall á bílnum. Auk þess er ágreiningur um vexti og upphafstíma dráttarvaxta.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að tjón sitt sé að rekja til eins og sama vátryggingaratburðar sem falli undir bótaskyldu samkvæmt tryggingasamningi við stefnda. Hann vísar í því sambandi til greinar 4.2 í tryggingarskilmálunum og f-liðar 3. töluliðar 1. mgr. 2. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Skemmdir á vélinni standi í beinu sambandi við aksturinn á fuglinn.

Stefnandi byggir bótakröfu sína á áðurgreindum vátryggingarsamningi, en þar sé tekið fram í grein 4.2 í skilmálum að tryggingin taki til tjóns sem hlýst af því að bifreið sé ekið á eitthvað. Viðbrögð ökumanns bifreiðarinnar hafi í alla staði verið eðlileg og tjónið sé því ekki að rekja til gáleysis hans. Ekki skipti máli í þessu sambandi þótt ökumaður hafi verið annar en stefnandi enda sé stefnda heimilt að bera fyrir sig sömu tjónstakmarkanir og hefði hann sjálfur ekið bílnum sbr. grein 9.1 í skilmálum tryggingarinnar. Stefndi hafi ekki tilkynnt stefnanda að hann hyggist bera fyrir sig ábyrðartakmarkanir IV. kafla laga nr. 30/2004 og verði því ekki á þeim byggt sbr. 31. gr. sömu laga.

Stefnandi byggir kröfu um upphafstíma dráttarvaxta aðallega á því að tjón hafi orðið 1. maí 2014, það sé gjalddagi kröfunnar og frá þeim degi reiknist dráttarvextir samanber 1. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Sé ekki fallist á þá kröfu er byggt á því til vara að rökstudd krafa hafi verið sett fram 30. maí 2014 og því hafi mátt reikna dráttarvexti á hana mánuði síðar samanber 3. mgr. 5. gr. sömu laga, þ.e. frá 1. júlí 2014. Varakrafan styðjist einnig við 50. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 þar sem kveðið sé á um rétt til vaxta að liðnum tveimur mánuðum frá tilkynningu um vátryggingaratburð. Til þrautavara krefst stefnandi vaxta skv. 4. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. júlí 2014 til birtingar stefnu en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Tjón hafi orðið 1. maí 2014 sem hafi verið tilkynnt stefnda 5. s.m. og því gerð krafa um almenna vexti frá þeim degi til birtingar stefnu en dráttarvexti eftir þann dag.Til stuðnings þessari kröfu vísar stefndi til 1. mgr. 50. gr. laga um vátryggingarsamninga sbr. 6. mgr. 50. gr. sömu laga og 3. mgr. 5. gr. vaxtalaga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda byggir í fyrsta lagi á því að ósannað sé að tjón á vél bifreiðar stefnanda verði rakið til aksturs bifreiðarinnar á gæs þann 1. maí 2014 og tjónið falli þar af leiðandi utan við bótasvið 4. gr. skilmála húftryggingarinnar. Allt bótaskylt tjón sem varð á bifreiðinni við óhappið hafi þegar verið bætt með greiðslu til stefnanda þann 27. október 2014.

Þrátt fyrir að kaskótrygging félagsins sé víðtæk trygging og að bótasvið hennar nái til fjölmargra tjónsatvika sé ekki um svokallaða aláhættutryggingu að ræða. Bótasvið tryggingarinnar sé skýrlega afmarkað á greinargóðan hátt í 4. gr. skilmála hennar og nær fyrst og fremst til utanaðkomandi áhættuþátta en í engum tilvikum til vélarbilunar sem stafi af akstri bifreiðarinnar án þess að nokkurt utanaðkomandi tjónsatvik komi til.

Ljóst sé að vélin skemmdist ekki við það að aka á gæsina, heldur megi rekja vélarskemmdirnar til aksturs bifreiðarinnar eftir óhappið, eftir að kælivatn hafði lekið af vélinni. Vélarbilun sem stafi af akstri falli ekki undir skýrt afmarkað bótasvið 4. gr. skilmála tryggingarinnar. Stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir því að skemmdir á vél bifreiðarinnar hafi orðið vegna tiltekinna atvika sem falli undir bótasvið vátryggingarinnar.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að tjón á vél bifreiðarinnar falli undir bótasvið tryggingarinnar samkvæmt skilmálum hennar, byggir stefndi sýknukröfu sína í öðru lagi á því að ökumaður bifreiðar stefnanda hafi valdið skemmdum á vélinni með stórkostlegu gáleysi. Það hafi hann gert með því að halda áfram akstri bifreiðarinnar eftir óhappið án þess að huga að ástandi hennar. Leiði það til þess að bótaréttur stefnanda falli niður að fullu hvað varðar tjón vegna vélarbilunar. Vísar stefndi í þessu sambandi til 9. gr. sameiginlegra skilmála stefnda nr. YY10 og 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Ljóst sé af atvikum málsins, sérstaklega af lýsingu ökumanns á málsatvikum, að töluvert þungt högg hafi komið á bifreiðina. Það sjáist jafnframt vel á ljósmyndum af tjóni á bifreið stefnanda og á mati á tjóni á ytra byrði bifreiðarinnar og vatnskassa, en viðgerðarkostnaður sé talinn vera 710.731 krónur, að höggið hafi verið mikið. Þrátt fyrir það hugaði ökumaðurinn ekki að ástandi bifreiðarinnar, heldur hélt akstri sínum áfram eins og ekkert hefði í skorist nægjanlega lengi til að vél bifreiðarinnar bræddi úr sér. Í bifreið þeirri sem hér um ræðir kvikni auk þess viðvörunarljós í mælaborði sem gefi til kynna að stöðva eigi bifreiðina og drepa á henni undir eins ef leki verður í vatnskassa og þrýstingur á kælivatni vélarinnar fellur niður. Þetta hefði enn frekar átt að gefa ökumanni sérstaklega ríka ástæðu til þess að stöðva bifreiðina án tafar. Framangreint lýsi stórkostlegu gáleysi ökumanns sem leiði til þess að ábyrgð stefnda falli niður.

Fallist dómurinn ekki á aðalkröfu stefnda mótmælir stefndi dómkröfu stefnanda sem of hárri og krefst þess að hún verði lækkuð verulega. Vísar hann til þess sem áður er rakið að háttsemi ökumanns, sem stefnandi verði samsamaður með, teljist fela í sér stórkostlegt gáleysi.

Þá mótmælir stefndi vaxtakröfu í aðalkröfu stefnanda sem rangri. Krafa um vátryggingabætur í kaskó ökutækjatryggingu eigi sér ekki fyrir fram ákveðinn gjalddaga og því séu hvorki lagaheimild né forsendur til staðar í málinu til að miða upphafsdag dráttarvaxta við tjónsdag. Um dráttarvexti af kröfum um vátryggingabætur fari eftir 6. mgr. 50. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004. Stefndi mótmæli jafnframt vaxtakröfu í varakröfu stefnanda sem rangri. Stefnandi hafi ekki lagt fram sundurliðaða fjárkröfu í málinu fyrr en með stefnu sem var birt stefnda þann 15. september 2014. Stefndi mótmælir að lokum vaxtakröfu í þrautavarakröfu stefnanda sem rangri en upphafsdagur dráttarvaxta er í fyrsta lagi 14 dögum frá stefnubirtingu samkvæmt 48. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Niðurstaða

Atvik máls eru óumdeild og er þeim lýst í atvikalýsingu dómsins. Bifreið stefnanda skemmdist í óhappi sem varð þegar bifreiðinni var ekið á gæs. Ágreiningurinn snýst um það hvort líta eigi á vélarskemmdirnar sem hluta af sama tjónsatburðinum sem varð við áaksturinn eða hvort um sjálfstætt tjón sé að ræða. Í fyrra tilvikinu falla vélarskemmdirnar undir tjón sem húftrygging bifreiðarinnar bætir en ef um sjálftætt tjónstilvik er að ræða, fellur það utan við tjónasviði tryggingarinnar.

Samkvæmt grein 4.2 í vátryggingarskilmálum tryggingar ökutækisins bætir tryggingin tjón á ökutækinu vegna áaksturs. Óumdeilt er að við höggið af fuglinum skemmdist ytra byrði bifreiðarinnar auk þess sem gat kom á vatnskassann. Afleiðingarnar urðu þær að kælivatnið lak af kælikerfinu og olli vélarskemmdum þar sem bifreiðinni var ekið áfram eftir að kælivatnið var allt farið af kælikerfinu. Við mat á því hvort um einn eða tvo tjónsatburði er að ræða verður að líta til þess að vélarbilunin stendur í beinum tengslum við tjónið á vatnskassanum sem óumdeilt er að falli undir tjónasvið tryggingarinnar. Engin önnur utanaðkomandi atvik ollu vélarskemmdunum sem auk þess koma fram í beinu framhaldi af og skömmu eftir áakstrinum. Að mati dómsins er um einn og sama tjónsatburðinn að ræða og fellur allt tjónið því undir tjónasvið tryggingarinnar samkvæmt tilvitnaðri grein vátryggingarskilmálanna.

Þá byggir stefndi á þeirri málsástæðu að ökumaður bifreiðarinnar hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að aka bifreiðinni áfram eftir óhappið í stað þess að stöðva hana strax og kanna skemmdirnar og með því hafi stefnandi fyrirgert rétti sínum til bóta sbr. 2. og 3. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004. Óumdeilt er að háttsemi ökumannsins verður lögð að jöfnu við háttsemi stefnanda sbr. a-lið 2. mgr. 29. gr. laganna. Stefnandi byggir á því að ökumaðurinn hafi ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi auk þess sem stefndi hafi ekki tilkynnt honum, innan tilskilins tíma skv. 31. grein sömu laga, að hann hygðist bera fyrir sig þessa ástæðu.

Svo sem lýst er í atvikalýsingu dómsins ók ökumaðurinn áfram um nokkra stund og gaf þá skýringu fyrir dómi að ekki hefðu verið tök á því að stöðva bifreiðina utan vegar fyrr. Að mati dómsins getur þessi háttsemi ekki talist vera stórkostlegt gáleysi sem leiði til þess að bótaréttur falli niður. Jafnvel þótt varlegra hefði verið að stöðva bifreiðina þegar í stað, einmitt vegna hættu á tjóni af því tagi sem varð á vél hennar, hefur því ekki verið mótmælt að aðstæður hafi verið þannig að ekki hafi verið mögulegt að stöðva bílinn utan vegar fyrr en gert var. Það áhættumat ökumanns getur ekki talist fela í sér stórkostleg gáleysi. Verður krafa stefnda um sýknu eða lækkun kröfunnar, þegar af þessari ástæðu, ekki byggð á þessari málsástæðu.

Samkvæmt framansögðu er fallist á það með stefnanda að stefnda beri að greiða honum bætur vegna alls tjónsins sem varð á bifreið hans í óhappinu þann 14. maí 2014. Fjárhæð kröfu stefnanda miðast við mat á verðmæti bifreiðarinnar þann 18. ágúst 2014 sbr. bréfaskipti aðila þann dag. Ekki er deilt um þá fjárhæð. Samkvæmt 5. mgr. sbr. 6. mgr. 50. gr. laga nr. 30/2004 ber krafan vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim tíma en dráttarvexti frá 15. september 2014, sbr. 4. mgr. 5. gr. sömu laga.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefndi í ljósi niðurstöðu málsins að greiða stefnanda málskostnað. Er hann hæfilega ákveðinn 550.000 krónur.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, greiði stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf, 1.400.000 krónur, með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. ágúst 2014 til 15. september s.á. en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim tíma til greiðsludags, gegn útgáfu afsals bifreiðarinnar OAZ-50 úr hendi stefnanda til stefnda. Til frádráttar kröfunni komi 749.999 krónur sem stefndi greiddi þann 27. október 2014. Þá greiði stefndi 550.000 krónur í málskostnað til stefnanda.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf