S-61/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 17. maí sl. að loknum endurflutningi, höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 18. september 2012 á hendur ákærðu, A-kk-þgf M-kk-þgf E-kk-þgf, kt. [...], búsettum í Noregi, Perlufiski ehf., kt. [...], Bölum 6, Patreksfirði, E-kk-þgf G-kk-þgf G-kk-þgf, kt. [...], Aðalstræti 117, Patreksfirði, H-kk-þgf Á-kk-þgf H-kk-þgf, kt. [...], til heimilis í Noregi, og H-kk-þgf A-kk-þgf, kt. [...], Dalbraut 8, Bíldudal;

„fyrir eftirtalin brot framin í Vesturbyggð á árinu 2009:

I.

Gegn ákærða H-kk-þgf A-kk-þgf fyrir brot gegn lögum um umgengni um nytjastofna sjávar, lögum um mælingar, mæligrunna og vigtarmenn, reglugerð um skráningu og vigtun sjávarafla og almennum hegningarlögum með því að hafa, í starfi sínu sem löggiltur vigtarmaður og starfsmaður Hafnarsjóðs Vesturbyggðar á hafnarvog Bíldudalshafnar, Bíldudal, við vigtun og skráningu á afla skipanna Þorsteins BA-1 og Selmu Drafnar BA-21, ekki vegið réttilega allan afla fyrrgreindra skipa sem færður var á hafnarvogina en ákærði skráði rangar áskildar upplýsingar um veginn afla í Gagna- og aflaskráningarkerfi Fiskistofu og löndunarhafna (GAFL). Með háttsemi þessari fékk meðákærði Perlufiskur ehf., til ráðstöfunar afla sem var samtals 36.287 kg þyngri en afli samkvæmt vigtarnótum þeim sem ákærði gaf út vegna neðangreindra landana og voru rangar, og með háttseminni stuðlaði ákærði þannig að því að afli skipanna reiknaðist ekki með réttum hætti til aflamarks, svo sem hér greinir:

Teljast brot ákærða H-kk-ef varða við 1. mgr. 5. gr., 1. mgr. 6. gr. og 7. gr., sbr. 1. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og 1. mgr. 6. gr., 7. gr. og 9. gr., sbr. 1. mgr. 63. gr. reglugerðar nr. 224/2006 um vigtun og skráningu sjávarafla og 1. mgr. 26. gr., sbr. 1. mgr. 41. gr. laga nr. 91/2006 um mælingar, mæligrunna og vigtarmenn sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga.

II.

Gegn ákærðu Perlufiski ehf. og A-kk-þgf M-kk-þgf E-kk-þgf, framkvæmdastjóra og vinnslustjóra hjá félaginu, fyrir brot gegn lögum um umgengni um nytjastofna sjávar með því að hafa, í framhaldi af brotum meðákærða H-kk-ef samkvæmt ákærulið I, fengið til ráðstöfunar í fiskvinnslu Perlufisks ehf. á Bíldudal, afla sem var ekki veginn réttilega og ranglega skráður í GAFL og var samtals 36.287 kg þyngri en afli samkvæmt vigtarnótum sem meðákærði H-kk-nf gaf út vegna landana sem tilgreindar eru í ákærulið I, en voru rangar, og eigi gengið úr skugga um að hinn viðtekni afli hafi verið veginn hverju sinni samkvæmt gildandi reglum um vigtun sjávarafla.

Teljast brot ákærða A-kk-ef varða við 1. mgr. 12. gr., sbr. 1. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og 1. mgr. 24. gr. sömu laga hvað varðar ákærða Perlufisk ehf.

III.

Gegn ákærða E-kk-þgf G-kk-þgf G-kk-þgf, skipstjóra á Þorsteini BA-1, fyrir brot gegn lögum um stjórn fiskveiða, lögum um umgengni um nytjastofna sjávar og reglugerð um afladagbækur með því að hafa vanrækt að færa áskildar upplýsingar um afla í afladagbók skipsins, samtals að þyngd 9.416 kg, vegna veiðiferða sem var lokið með löndunum í Bíldudalshöfn á tímabilinu 30. júní 2009 til og með 2. júlí 2009, svo sem hér greinir:

Teljast brot ákærða E-kk-ef varða við 1. mgr. 17. gr., sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða og 3. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og 1. mgr. 2. gr., 3. gr., 1. og 2. mgr. 6. gr. og 7. gr., sbr. 11. gr. reglugerðar nr. 557/2007 um afladagbækur.

IV.

Gegn ákærða H-kk-þgf Á-kk-þgf H-kk-þgf, skipstjóra á Selmu Dröfn BA-21, fyrir brot gegn lögum um stjórn fiskveiða, lögum um umgengni um nytjastofna sjávar og reglugerð um afladagbækur með því að hafa vanrækt að færa áskildar upplýsingar um afla í afladagbók skipsins, samtals að þyngd 30.215 kg, vegna veiðiferða sem var lokið með löndunum í Bíldudalshöfn á tímabilinu 1. maí 2009 til og með 30. júní 2009, svo sem hér greinir:

Teljast brot ákærða H-kk-ef varða við 1. mgr. 17. gr., sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða og 3. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og 1. mgr. 2. gr., 1. og 2. mgr. 6. gr. og 7. gr., sbr. 11. gr. reglugerðar nr. 557/2007 um afladagbækur.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Einnig er þess krafist með vísan til 68. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að ákærði H-kk-nf verði sviptur rétti til að vera löggiltur vigtarmaður í skilningi laga nr. 91/2006 um mælingar, mæligrunna og vigtarmenn.“

Ákærða Perlufiskur ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði dómsins 21. febrúar 2013, mál nr. G-1/2013. Við upphaf aðalmeðferðar í málinu 22. sama mánaðar afturkallaði ákæruvaldið ákæru á hendur félaginu vegna gjaldþrots þess.

Kröfur ákærðu í málinu:

Af hálfu ákærða H-kk-ef er í málinu aðallega krafist frávísunar, til vara að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds en til þrautavara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa. Í öllum tilvikum er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg þóknun verjanda ákærða H-kk-ef til handa.

Ákærðu A-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf Á-kk-nf krefjast aðallega frávísunar, til vara að þeir verði sýknaðir af kröfum ákæruvalds, en til þrautavara að þeim verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Í öllum tilvikum er þess krafist að sakarkostnaður málsins verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg þóknun verjanda þeirra til handa.

I.

Hinn 1. júlí 2009 hafði verkefnastjóri á Veiðieftirlitssviði Fiskistofu samband við lögregluna á Vestfjörðum og tilkynnti um meint lögbrot í tengslum við landanir úr bátunum Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 á Bíldudal. Var af hálfu Fiskistofu óskað eftir aðkomu lögreglu að málinu.

Snemma morguns 2. júlí 2009 tilkynnti Fiskistofa lögreglu að löndun væri hafin úr Þorsteini BA-1 á Bíldudal. Lagði rannsóknarlögreglumaður þegar af stað frá Ísafirði, auk þess sem aðstoðaryfirlögregluþjónn á Patreksfirði hélt áleiðis til Bíldudals. Þar hitti hann fyrir ákærða H-kk-þf A-kk-þf, hafnarvörð á Bíldudal og löggiltan vigtarmann. Kemur fram í yfirlitsskýrslu lögreglu, sem S-kk-nf B-kk-nf rannsóknarlögreglumaður vann, að tryggt hefði verið að ákærði H-kk-nf hefði hvorki færi á að eiga við skráningar í GAFL-aflaskráningarkerfið né ræða við aðra mögulega sakborninga. Í framhaldinu var ákærði H-kk-nf handtekinn vegna gruns um að hann ætti aðild að lögbrotum tengdum vigtun á lönduðum afla. Bar ákærði af sér allar sakir við lögreglu.

Í þágu rannsóknar málsins var vinnsla Perlufisks ehf. stöðvuð tímabundið fyrrnefndan dag og var allur óunninn afli í vinnsluhúsi félagsins færður á hafnarvog til endurvigtunar. Í yfirlitsskýrslu lögreglu er bókað að einungis hafi verið um hluta af afla Þorsteins BA-1 að ræða og hafi aflinn samtals vegið 5.974,73 kg. Þá framkvæmdu starfsmenn Fiskistofu rannsókn á þeim fiski er kominn var í vinnsluferli Perlufisks ehf., þ.m.t. þegar pökkuðum afurðum, í þeim tilgangi að reikna fiskmagnið til óunnins afla. Samkvæmt framlagðri skýrslu starfsmanna Fiskistofu, en í skýrslunni er útlistað nákvæmlega hvaða aðferðum beitt var við mælinguna, voru „afurðir sem komu úr vinnsluferlinu ... 631,6 kg sem gera miðað við 40,73% nýtingu 1550,8 kg af slægðum þorski.“

Lögregla framkvæmdi einnig húsleit í starfsaðstöðu ákærða H-kk-ef við hafnarvogina. Við leitina haldlagði lögregla ýmis skrifleg gögn, þ.m.t. vigtarnótur og útprentuð excel-skjöl. Voru sum skjalanna tekin úr ruslafötu sem stóð á gólfinu. Í rannsóknargögnum lögreglu er því lýst að skjölin hafi ýmist verið samanbrotin eða rifin. Önnur Excel-skjöl fann lögregla liggjandi á prentara og á skrifborði í vigtarskúrnum.

Á vettvangi ræddi lögregla við ákærða A-kk-þf M-kk-nf E-kk-þf, annan tveggja eigenda Perlufisks ehf., en hann mun hafa ekið afla Þorsteins BA-1 frá skipshlið umræddan dag. Mun ákærði A-kk-nf M-kk-nf aðspurður sagst engar nákvæmar upplýsingar geta gefið um hinn landaða afla.

Að kvöldi 2. júlí 2009 fékk lögregla heimild ákærða H-kk-ef til að skoða fartölvu sem staðsett var í vigtarskúrnum. Við skoðun rannsóknarlögreglumanns á vettvangi fundust engin excel-skjöl í tölvunni. Daginn eftir var tölvan haldlögð af lögreglu. Við leit í skrám tölvunnar 9. júlí 2009 fundust „tölvupóstsamskipti“, sbr. yfirlitsskýrslu lögreglu, milli ákærðu H-kk-ef og A-kk-ef M-kk-ef sem innihéldu viðhengi með excel-skjali og vigtarnótu vegna löndunar úr Selmu Dröfn BA-21. Bar tölvupóstur þessi með sér að hafa verið sendur 17. nóvember 2008 frá „Bíldudalshöfn TO „H-kk-nf“ og CC A-kk-nf M-kk-nf - perlufiskur@simnet.is. Einnig fannst tölvupóstur milli einkanetfangs ákærða H-kk-ef og vinnustaðanetfangs hans, sem sendur hafði verið 5. janúar 2009, með tveimur viðhengjum, annars vegar excel-skjali og hins vegar vigtarnótu vegna löndunar úr Selmu Dröfn.

Í kjölfar framangreindra atvika hóf Fiskistofa rannsókn á því hvort samræmi væri milli hráefnisaðfanga Perlufisks ehf. og seldra afurða fyrirtækisins á tímabilinu frá 1. janúar 2008 til 14. júlí 2009, sbr. lög nr. 37/1992 um sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla. Með bréfi 21. janúar 2010 tilkynnti Fiskistofa Perlufiski ehf. um þær niðurstöður rannsóknar stofnunarinnar að svo virtist sem fyrirtækið hefði á fyrrgreindu tímabili selt 43.099 kg af þorski „... umfram þau aðföng er gögn gefa til kynna.“ Á sama hátt virtist sem fyrirtækið hefði selt 105.063 kg meira af steinbít, að teknu tilliti til birgða, „... en fyrirtækið aflaði af því hráefni. Á þessu tímabili verður ekki séð, af fyrirliggjandi gögnum, neinar upplýsingar né skýringar á því hvernig samtals 148.162 kg af þorski og steinbít var aflað.“ Fór Fiskistofa fram á það við Perlufisk ehf. að félagið legði fram gögn og/eða upplýsingar sem skýrt gætu framangreindan mismun.

Með bréfi 12. febrúar 2010 voru sett fram andmæli af hálfu Perlufisks ehf. og var þar meðal annars vísað til öflugrar sprautuvélar sem óspart væri notuð við vinnslu þorsk- og steinbítsafurða hjá fyrirtækinu. Var fullyrt í bréfinu að munur á nýtingarhlutfalli sprautaðs og ósprautaðs fisks væri 10-17%. Því væri ljóst að nýtingarhlutfall það sem Fiskistofa byggði á væri allskostar óraunhæft.

Í erindi til Perlufisks ehf., dagsettu 11. mars 2010, hafnaði Fiskistofa með rökstuddum hætti skýringum félagsins og ákvað með vísan til 1. mgr. 2. gr., sbr. 1. mgr. 7. gr., laga nr. 37/1992 um sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla, sbr. og 3. mgr. 1. gr. sömu laga, og með vísan til meðalverðs á fyrrgreindu tímabili að Perlufiskur ehf. skyldi greiða gjald að fjárhæð 29.641.668 krónur til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins.

Perlufiskur ehf. kærði ákvörðun Fiskistofu með bréfi 25. mars 2010. Vísaði Perlufiskur ehf. meðal annars til þess að við vinnslu hjá félaginu hefði vatni verið sprautað í fisk sem seldur væri ferskur og því væri nýtingarhlutfall það sem Fiskistofa hefði byggt á kolrangt. Í framhaldinu mun Fiskistofa hafa óskað eftir nánari upplýsingum frá Perlufiski ehf. um þau íblöndunarefni sem félagið fullyrti að blandað hefði verið í fiskhold við vinnsluna. Enn fremur var óskað eftir faglegri umsögn Matís ohf. um hvort þyngdaraukning yrði á afurðum við slíka meðhöndlun og þá eftir atvikum hversu mikil sú þyngdaraukning kynni að vera í prósentum talið. Í svarbréfi Matís ohf. frá 25. maí 2010 kemur fram að miðað við gefnar forsendur væri möguleg þyngdaraukning við sprautun á bilinu 6-12%, háð sprautuvél og stillingum við sprautun.

Fiskistofa endurákvað álagningu gjalds á Perlufisk ehf. skv. 3. mgr. 7. gr. laga nr. 37/1992 hinn 28. júní 2010. Var í endurákvörðun stofnunarinnar tekið fram að enn væri fyrir hendi mikill óútskýrður munur á löglega vegnum og skráðum aðföngum Perlufisks ehf. og því hráefnismagni sem afurðir bakreiknaðar til hráefnismagns gæfu til kynna. Þá þótti Fiskistofu þær skýringar sem gefnar hefðu verið af hálfu félagsins vera svo margbreytilegar, ófullnægjandi og tortryggilegar að ekki yrði hjá því komist að áætla magn hins ólögmæta sjávarafla og andvirði hans eftir fyrirliggjandi gögnum með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 37/1992. Hins vegar þótti Fiskistofu rétt að Perlufiskur ehf. nyti skynsamlegs vafa varðandi nýtingarhlutföll og þau áhrif á þyngd sem íblöndunarefni kynnu að hafa, og það þrátt fyrir að vera kynni að notkun slíkra efna væri ólögmæt. Taldi stofnunin rétt að miða við lágmarksprósentu þá sem fram kæmi í áliti Matís ofh., eða 6%. Var niðurstaða Fiskistofu sú að Perlufiskur ehf. skyldi greiða gjald að fjárhæð 26.491.398 krónur til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins.

Hinn 27. október 2010 var Perlufiskur ehf. áminntur af Matvælastofnun fyrir þá framleiðsluhætti að blanda fosfati í fisk sem félagið seldi ferskan. Undi Perlufiskur ehf. þeirri ákvörðun Matvælastofnunar.

Perlufiskur ehf. kærði hins vegar endurákvörðun Fiskistofu, um álagningu gjalds á félagið skv. 3. mgr. 7. gr. laga nr. 37/1992, til úrskurðarnefndar skv. 6. gr. sömu laga með bréfi 22. júlí 2010 og krafðist þess að ákvörðuninni yrði hnekkt. Hinn 18. mars 2011 kvað nefndin upp úrskurð í málinu. Í forsendum úrskurðarins kemur meðal annars fram að úrskurðarnefndin hafi undir meðferð málsins ritað Matís ohf. bréf og óskað eftir nánari upplýsingum varðandi mögulega og líklega þyngdaraukningu við sprautun í ófrystar afurðir. Í svari Matís ohf., dagsettu 3. mars 2011, var áréttað fyrra álit, sem Matís ohf. hafði látið Fiskistofu í té, þess efnis að þyngdaraukning gæti legið á bilinu 6-12%.

Þá kemur einnig fram í forsendum úrskurðarins að Perlufiskur ehf. hafi talið „... vafasamt ... að 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 (rannsóknarreglan) hafi verið fullnægt við úrskurð varnaraðila (Fiskistofu), enda í engu tekið tillit til gagna eða upplýsinga er lögð hafa verið fram af hans hálfu t.d. varðandi landanir, ráðstöfunarskýrslur og fl.“ Var það álit úrskurðarnefndarinnar að málið hefði verið nægilega upplýst áður en Fiskistofa kvað upp úrskurð sinn, enda hefði Perlufiski verið gefinn kostur á að leggja fram gögn af sinni hálfu og þá hefði félaginu „... á öllum stigum málsins verið gefinn kostur á að tjá sig um rannsókn ...“ Fiskistofu. Síðan segir svo í forsendum úrskurðarins: „Úrskurðarnefndin vill þó koma því á framfæri að í málum sem þessu væri mögulegt að rannsaka mál enn betur með því að gera beinar mælingar við framleiðslu, þar sem tekin væri út blöndun pækils, þyngdaraukning við sprautun og þyngdartap við geymslu afurða. Þetta leiðir þó ekki til þess að hinn kærði úrskurður verði ómerktur ex officio.“

Niðurstaða úrskurðarnefndarinnar var sú að fyrir hendi væri óútskýrður munur á löglega vegnum og skráðum aðföngum sóknaraðila og því hráefnismagni sem afurðir bakreiknaðar til hráefnismagns gæfu til kynna. Fiskistofa hefði sýnt fram á að sala sóknaraðila á afurðum úr unnum sjávarafla væri umfram uppgefin aflakaup, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 37/1992, og álagning sérstaks gjalds skv. 1. gr. laga nr. 37/1992 hefði því verið heimil. Nefndin taldi þó að miðað við þá óvissu sem til staðar væri varðandi þyngdaraukningu við sprautun bindiefna væri rétt að miða við 9% þyngdaraukningu í tilviki Perlufisks ehf. Að teknu tilliti til þess væri mismunur á raunkaupum og uppreiknaðri sölu varðandi þorsk 42.762 kg í stað 55.242 kg samkvæmt úrskurði varnaraðila. Samkvæmt þessu var Perlufiski ehf. gert að greiða gjald að fjárhæð 23.376.837 krónur til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins.

Rannsókn lögreglu á málinu lauk í júní 2011. Hinn 18. september 2012 gaf ríkissaksóknari út ákæru á hendur ákærðu samkvæmt áðursögðu.

II.

A.

Ákærði H-kk-nf A-kk-nf greindi svo frá fyrir dómi að hann hefði starfað sem hafnarvörður á Bíldudal frá árinu 2007. Ákærði kvað það alrangt, sem haldið væri fram í ákæru, að hann hefði í starfi sínu sem löggiltur vigtarmaður og starfsmaður Hafnarsjóðs Vesturbyggðar ekki vegið réttilega allan afla skipanna Þorsteins BA-1 og Selmu Drafnar BA-21. Hann væri saklaus af þeim ásökunum.

Spurður af sækjanda, sem vísaði í því sambandi til framlagðra myndskeiða, um ástæður þess að dagana 30. júní og 2. júlí 2009 hefðu einungis verið skráð í GAFL 45 kör af þeim 65 körum sem landað hefði verið úr Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 þessa daga, svaraði ákærði því til að hann gæti engar skýringar á því gefið.

Spurður út í tilurð excel-skjala, en útprentun af skjölunum er hluti dómskjals nr. 12, I.7, sem lögregla mun hafa fundið í vigtarskúr á Bíldudal 2. júlí 2009, svaraði ákærði: „Hann fann þetta á blöðum ... á borðinu hjá mér og í ruslafötunni og ég notaði þessi blöð aldrei við löndun. Þetta eru bara einhver krotblöð. ... Ég man ekki eftir að hafa notað þessi blöð.“

Fram kom hjá ákærða að hann ætti erfitt með að átta sig á því hvað honum væri gefið að sök í málinu samkvæmt ákæru.

B.

Ákærði A-kk-nf M-kk-nf E-kk-nf neitar sök í málinu.

Ákærði bar fyrir dómi að hann hefði séð um vinnsluna fyrir Perlufisk ehf. á árinu 2009, þar með talið um landanir úr bátum félagsins.

Spurður af sækjanda, sem vísaði í því sambandi til framlagðra myndskeiða, um ástæður þess að dagana 30. júní og 2. júlí 2009 hefðu einungis verið skráð í GAFL 45 kör af þeim 65 körum sem landað hefði verið úr Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 þessa daga, svaraði ákærði því til, líkt og meðákærði H-kk-nf, að hann gæti engar skýringar á þessu gefið.

Excel-skjöl, sem lögregla hefði fundið í vigtarskúr á Bíldudal 2. júlí 2009, sbr. dómskjal nr. 12, I.7, kvaðst ákærði aldrei hafa séð.

Ákærði kvað Perlufisk ehf. hvorki hafa haft heimavigtunar- né endurvigtunarleyfi. Hafnarvogin hefði gilt varðandi þann afla sem inn í vinnsluhús Perlufisks ehf. hefði komið, að teknu tilliti til 3% frádráttar vegna íss.

Spurður út í þá niðurstöðu Fiskistofu og úrskurðarnefndar skv. 6. gr. laga nr. 37/1992 að ekki væri samræmi milli hráefnisaðfanga og seldra aðfanga hjá Perlufiski ehf. svaraði ákærði því til að við útreikninga Fiskistofu og úrskurðarnefndarinnar hefði verið stuðst við rangar forsendur. Þannig hefði einungis verið tekin ein nýtingarprufa til notkunar við rannsóknina og hefði hún verið tekin í það eina skipti sem unninn hefði verið „roðlaus og beinlaus fiskur“ hjá félaginu. Allir útreikningar Fiskistofu og úrskurðarnefndarinnar hefðu verið gerðir á grundvelli þessarar nýtingarprufu. Hins vegar kæmi fram á ráðstöfunarskýrslum að fiskurinn hefði nánast undantekningarlaust verið unninn með roði og beini, eða þá roðlaus með beini í fáeinum tilvikum. Kom fram hjá ákærða að Fiskistofa hefði tekið aðra nýtingarprufu hjá Perlufiski ehf., við steinbítsvinnslu hjá félaginu, en Fiskistofa hefði hins vegar „hætt við“ þá prufu. Hvað unnið hefði verið í húsi Perlufisks ehf. megi sjá á ráðstöfunarskýrslum þeim sem félagið hefði sent Fiskistofu. Skýrslurnar kvaðst ákærði hafa unnið.

C.

Ákærði E-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf kvaðst á árinu 2009 hafa verið skipstjóri á skipi Perlufisks ehf., Þorsteini BA-1.

Spurður af sækjanda, sem vísaði í því sambandi til framlagðra myndskeiða, um ástæður þess að dagana 30. júní og 2. júlí 2009 hefðu einungis verið skráð í GAFL 39 kör af þeim samtals 57 körum sem landað hefði verið úr Þorsteini BA-1 þessa daga, svaraði ákærði því til að hann skrái hverju sinni í afladagbók skipsins þann afla sem hann komi með að landi, „... ég held að það eigi að stemma nokkurn veginn“. Kvaðst ákærði hafa skilað rafrænni dagbók til Fiskistofu að lokinni hverri veiðiferð. Um hvað hann færi í dagbókina nefndi ákærði veiðisvæði, dagsetningu og tíma veiða og aflamagn í kg. Aflamagnið sagði ákærði áætlað og byggði það á mati skipverja um borð, þeirra sem væru við vinnu niðri á dekki. Við matið yrðu skipverjar meðal annars að taka tillit til holdafars fisks, fjölda fiska í kari o.fl.

Misræmi á skráningu sinni og meðákærða H-kk-ef, sbr. kafla III í ákæru, sagði ákærði vera fullkomlega eðlilegt. Hið algenga væri að afladagbókin „væri alltaf örlítið fyrir neðan vigtaðan afla“. Fullyrti ákærði að þetta gilti um þúsundir landana á Íslandi á hverju ári. Hins vegar gætu alltaf orðið mistök, sbr. tilvik 3 í nefndum kafla ákæru. Í ljósi þessa kvaðst ákærði enga ástæðu sjá til þess að vefengja vigtartölur þær sem skráðar hefðu verið í GAFL.

D.

Ákærði H-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf neitar sök í málinu. Ákærði kvaðst hafa verið skipstjóri á Selmu Dröfn BA-21 á árinu 2009. Spurður um tengsl sín við Perlufisk ehf. bar ákærði að kona hans hefði átt helmingshlut í félaginu á móti meðákærða A-kk-þgf M-kk-þgf.

Spurningu sækjanda um ástæður þess að 30. júní 2009 hefðu einungis verið skráð í GAFL 6 kör af þeim 8 körum er framlögð myndskeið bæru með sér að landað hefði verið úr Selmu Dröfn BA-21 þann dag, brást ákærði við með því að vefengja að upptakan hefði verið framkvæmd nefndan dag.

Fram kom hjá ákærða að afli hverrar veiðiferðar væri flokkaður á bryggjunni strax eftir að komið væri að landi og hver tegund væri síðan vegin sérstaklega á hafnarvoginni. Oft væri því mismikið aflamagn í þeim körum sem ekið væri á vogina. Var á ákærða að skilja að óhægt hefði verið um vik að flokka aflann um borð í Selmu Dröfn BA-21, en bátinn kvað ákærði hafa verið með tíu 660 lítra kör í lest, auk tveggja smærri kara. Þá hefði yfirleitt eitt 660 lítra ískar verið á dekki bátsins. Fulllestaðan kvað ákærði bátinn hafa tekið níu til tíu tonn og var á honum að skilja að báturinn tæki ekki þau fimmtán tonn sem tilgreind séu í rannsóknargögnum lögreglu, „tilvik 8“. Í það minnsta hefði ákærði aldrei sett í hann viðlíka magn. Sagðist ákærði heldur aldrei hafa sett svo mikið í bátinn sem tilgreint væri í „tilviki 7“, 12,568 tonn, sbr. rannsóknargögn lögreglu og I. og IV. kafla ákæru.

Ákærði kvaðst, sem skipstjóri á Selmu Dröfn BA-21, hafa fært afladagbók og sent hana mánaðarlega til Fiskistofu. Færslur í afladagbók sagði ákærði áætlaðar jafnóðum og væri afladagbókin því þegar útfyllt þegar komið væri í land.

III.

Ö-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður Fiskistofu, skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði í lok júní 2009 farið vestur á firði þeirra erinda að fylgjast með löndunum úr bátum á Bíldudal. Hefði vitnið fylgst með og myndað landanir úr Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 hinn 30. júní 2009 og löndun úr fyrrnefnda bátnum 2. júlí, úr u.þ.b. 100 metra fjarlægð að því er vitnið áætlaði. Við eftirlitið hefði vitnið orðið þess áskynja að afli bátanna væri ranglega skráður. Vitnið hefði því kallað eftir fleiri starfsmönnum á vettvang frá Fiskistofu. Hinn 2. júlí 2009 hefði síðan lögreglu verið gert aðvart.

Spurt um hvort það hefði séð ofan í þau kör sem á hafnarvogina fóru svaraði vitnið því til að ofan í sum þeirra hefði það séð, ekki önnur. Nefndi vitnið að það hefði einkum séð fisk í þeim körum sem verið hefðu kúffull. Það hefðu körin hins vegar ekki öll verið.

Fram kom hjá vitninu að farið hefði verið með afla umræddra báta á hafnarvogina en allur afli þeirra ekki verið skráður í GAFL-kerfið. Þá hefði komið í ljós við könnun vitnisins í vinnsluhúsi Perlufisks ehf., skömmu eftir að löndun og vigtun afla úr Þorsteini BA-1 var lokið 2. júlí 2009, að aflinn í húsinu var slægður en ekki óslægður eins og skráð hafði verið í GAFL-kerfið.

Aðkomuna í vinnsluhúsinu sagði vitnið hafa getað bent til þess að meiri afli væri í húsinu en skráður hefði verið í GAFL-kerfið. Nefndi vitnið í því sambandi að búið hefði verið að flokka fiskinn og sturta honum úr smærri körum í stærri. Upplýsti vitnið að öllum afla í húsinu hefði í þágu rannsóknar málsins verið ekið á hafnarvog þar sem hann hefði verið vigtaður. Í tilefni af spurningu verjanda um hvort, og þá eftir atvikum hvað, bent hefði til þess að meiri afli væri í vinnsluhúsinu en komið hefði fram í aflaskráningu í GAFL-kerfið sagði vitnið meðal annars: „Við vissum svo sem ekki hvað var í húsinu áður en við komum inn í húsið. Við vissum hvað fór mikið af körum með fiski í inn í fiskverkunina við löndun. Það vissum við.“ Enn fremur kom fram hjá vitninu að leit hefði verið gerð að átta körum af þorski, sem haldið hefði verið fram að Perlufiskur ehf. hefði keypt daginn áður á markaði. Kör þessi hefðu hins vegar ekki fundist þrátt fyrir talsverða leit, bæði á Bíldudal og á Patreksfirði.

E-kk-nf Þ-kk-nf, starfsmaður Fiskistofu, greindi svo frá fyrir dómi að hann hefði 2. júní 2009, ásamt tveimur samstarfsmönnum sínum, E-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og B-kk-þgf G-kk-þgf, fylgst með löndun úr Þorsteini BA-1 á Bíldudal. Vitnið kvaðst hafa fylgst með lönduninni frá sundlaug staðarins, úr u.þ.b. 150 metra fjarlægð frá bryggjunni. Auk þess að fylgjast með lönduninni hefðu starfsmenn Fiskistofu myndað hana og sagði vitnið Ö-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf að mestu hafa séð um það verk. Kom fram hjá vitninu að það hefði ekki fylgst með lönduninni frá a-ö þar sem það hefði haft það hlutverk að skrá niður upplýsingar sem B-kk-nf samstarfsmaður vitnisins hefði matað það á.

Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa séð ofan í þau kör sem fóru úr Þorsteini BA-1 og á hafnarvogina frá þeim stað er það fylgdist með lönduninni.

Fram kom hjá vitninu að það hefði farið inn í vinnsluhús Perlufisks ehf. skömmu eftir að löndun lauk úr Þorsteini BA-1 umræddan dag. Sagði vitnið talningu hafa verið framkvæmda á fiski í húsinu. Jafnframt hefði verið gerð nýtingarmæling á því sem þegar hefði verið komið í vinnsluna, en vinnsla á afla Þorsteins BA-1 hefði þegar verið hafin. Tilgangurinn með hvoru tveggja hefði verið að áætla aflamagnið í vinnsluhúsinu. Þá hefðu starfsmenn Fiskistofu enn fremur farið á fiskmarkað þar sem fyrir hefði legið að einhver hluti afla Þorsteins BA-1 umræddan dag hefði einnig farið þangað.

Sérstaklega aðspurt kvaðst vitnið nokkru síðar hafa farið í hús Perlufisks ehf. til þess að taka nýtingarprufur. Hefði vitnið að minnsta kosti tekið nýtingaprufur í tvígang, bæði úr steinbít og líklega þorski einnig, að því er vitnið taldi.

S-kk-nf B-x-x rannsóknarlögreglumaður kvaðst hafa verið kallaður til af Fiskistofu 2. júlí 2009 vegna grunsemda um löndun fram hjá vigt. Hefði vitnið þegar farið til fundar við starfsmenn Fiskistofu sem þá hefðu verið staddir á Bíldudal. Á staðnum hefði einnig verið J-kk-nf S-kk-nf aðstoðaryfirlögregluþjónn.

Þegar vitnið hefði komið á vettvang hefði löndun úr Þorsteini BA-1 verið lokið. Sagði vitnið rökstuddan grun hafa verið uppi um að þótt allur afli skipsins hefði verið færður á hafnarvogina hefði einungis hluti aflans verið færður í GAFL-kerfið af vigtarmanni, H-kk-þgf A-kk-þgf.

Vitnið sagði H-kk-þf A-kk-þf hafa heimilað lögreglu húsleit í vigtarskúrnum við Bíldudalshöfn. Þar hefði vitnið fundið fjölda excel-skjala með aflatölum, en skjölin hefði vitnið fundið á borði, á gólfi, í ruslafötu og á fleiri stöðum í skúrnum. Skjölin hefðu ýmist verið heil, samanbrotin eða rifin. Öll þessi skjöl hefði lögregla haldlagt.

Fyrir dómi lýsti vitnið þeirri skoðun sinni að fyrrnefnd excel-skjöl hefðu bent til tvöfalds bókhalds, þ.e. annars vegar hefði verið um að ræða aflamagn samkvæmt skráningu í GAFL-kerfið og hins vegar aflamagn sem skráð hefði verið í excel-skjölin.

Í tölvu á hafnarvoginni sagði vitnið hafa fundist tölvupóstsamskipti milli H-kk-ef A-kk-ef vigtarmanns og ákærða A-kk-ef M-kk-ef hjá Perlufiski ehf., en í þeim hefði verið að finna, að áliti vitnisins, grunn að fyrrnefndum excel-skjölum.

IV.

A.

Ákærðu krefjast þess allir að málinu verði vísað frá dómi. Var á verjendum þeirra að skilja í munnlegum málflutningi að frávísunarkrafan byggðist á því að ákæra málsins væri svo óglögg, hvað sakarefni málsins varðaði, að dómara væri ekki fært að leggja efnisdóm á málið.

Í 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er að finna fyrirmæli um hvað tilgreina skuli í ákæru í sakamáli. Í c-lið 1. mgr. greinarinnar segir að í ákæru skuli greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla, ef því er að skipta. Verður ekki annað séð en ákæra máls þessa uppfylli nægjanlega öll þau skilyrði er tilvitnað ákvæði hefur að geyma. Ekki verður því fallist á kröfu ákærðu um frávísun málsins, hvorki að öllu leyti né hluta.

B.

Ákærðu hafa allir staðfastlega neitað sök í málinu. Málatilbúnaður ákæruvalds þeim á hendur er að meginstefnu til tvíþættur. Annars vegar, sbr. tilvik 1-3 í ákæru, er hann byggður á myndbandsupptökum starfsmanna Fiskistofu 30. júní og 2. júlí 2009, vætti starfsmanna stofnunarinnar, þeim gögnum sem ákærðu H-kk-nf, E-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf Á-kk-nf unnu vegna landana úr skipunum Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 fyrrgreinda daga, þ.e. skráningu ákærða H-kk-ef í GAFL, Gagna- og aflaskráningarkerfi Fiskistofu og löndunarhafna, og skráningu skipstjóranna tveggja í afladagbækur, og að lokum á útreikningum starfsmanna Fiskistofu byggðum meðal annars á nefndum gögnum. Hins vegar grundvallast málatilbúnaður ákæruvaldsins á auðkennalausum excel-skjölum sem lögregla fann 2. júlí 2009 í starfsaðstöðu ákærða H-kk-ef í vigtarskúr við Bíldudalshöfn, sbr. tilvik 4-19 í ákæru.

C.

Á framlögðu myndskeiði, sem starfsmaður Fiskistofu, Ö-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, staðfesti fyrir dómi að hann hefði tekið, má sjá að 30. júní 2009 var landað 23 litlum (460 lítra) og 6 stórum (660 lítra) körum úr Þorsteini BA-1. Þá liggur fyrir að samkvæmt skráningu ákærða H-kk-ef í GAFL og vigtarnótum nr. 1701 og 1702 að 23 lítil kör voru skráð lönduð en einungis 1 stórt. Samtals var skráður afli í GAFL og á vigtarnótur 8.230 kg. Þá skráði ákærði E-kk-nf G-kk-nf samtals 7.690 kg í afladagbók Þorsteins BA-1. Samkvæmt útreikningum Fiskistofu var áætlaður landaður afli bátsins þennan dag 10.518 kg.

Einnig má sjá á myndskeiði, teknu af E-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, að 2. júlí 2009 var landað 21 litlu og 7 stórum körum úr Þorsteini BA-1. Þá liggur fyrir að samkvæmt skráningu ákærða H-kk-ef í GAFL og vigtarnótum nr. 1711 og 1712 að einungis 11 lítil kör voru skráð lönduð og 4 stór. Samtals var skráður afli í GAFL og á vigtarnótur 5.135 kg. Þá skráði ákærði E-kk-nf G-kk-nf samtals 5.940 kg í afladagbók Þorsteins BA-1. Samkvæmt útreikningum Fiskistofu var áætlaður landaður afli bátsins þennan dag 9.802 kg.

Enn fremur má á framlögðu myndskeiði, teknu af E-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf líkt og þau tvö fyrrnefndu, að 30. júní 2009 var landað 3 litlum og 5 stórum körum úr Selmu Dröfn BA-21. Þá liggur fyrir að samkvæmt skráningu ákærða H-kk-ef í GAFL og vigtarnótum nr. 1703 og 1704 að 3 lítil kör voru skráð lönduð en einungis 3 stór. Samtals var skráður afli í GAFL og á vigtarnótur 1.990 kg. Þá skráði ákærði H-kk-nf Á-kk-nf samtals 1.870 kg í afladagbók S-kvk-ef D-kvk-ef BA-21. Samkvæmt útreikningum Fiskistofu var áætlaður landaður afli bátsins þennan dag 2.963 kg.

Ekkert hefur fram um það komið í málinu að tíðkanlegt sé að vega tóm kör á hafnarvog. Þá hafa ákærðu H-kk-nf, E-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf Á-kk-nf ekki getað gefið haldbærar skýringar á því misræmi sem er á lönduðum karafjölda samkvæmt því sem á myndskeiðunum sést og því sem ákærði H-kk-nf skráði í GAFL, en vísun ákærða H-kk-ef til ítrekaðs ónæðis sem hann hefði sætt við störf sín fær ekki stoð í því sem fyrir augu ber á áðurnefndum myndskeiðum. Þykir dómnum sá munur sem er á lönduðum afla samkvæmt útreikningum Fiskistofu, sem leggja þykir mega til grundvallar við úrlausn málsins, og skráningum ákærðu vera svo mikill að hann geti ekki skýrst af öðru en því að ákærði H-kk-nf hafi ekki vegið réttilega allan afla Þorsteins BA-1 dagana 30. júní og 2. júlí 2009 og Selmu Drafnar BA-21 hinn 30. júní 2009 og hann jafnframt skráð rangar áskildar upplýsingar um veginn afla í GAFL-kerfið, en af þeirri háttsemi ákærða leiddi að Perlufiskur ehf. fékk til ráðstöfunar afla sem var allt að 7.928 kg þyngri en afli samkvæmt vigtarnótum þeim sem ákærði gaf út vegna neðangreindra landana og voru rangar. Með þeirri háttsemi stuðlaði ákærði H-kk-nf að því að afli skipanna reiknaðist ekki með réttum hætti til aflamarks. Eru lýst brot ákærða H-kk-ef réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Með því að vanrækja að færa áskildar upplýsingar um afla Þorsteins BA-1 í afladagbók skipsins með ofangreindum hætti dagana 30. júní og 2. júlí 2009, vegna tveggja veiðiferða, braut ákærði E-kk-nf G-kk-nf gegn 1. og 2. mgr. 6. gr. og 7. gr., sbr. 11. gr., reglugerðar nr. 557/2007 um afladagbækur, sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. Tilvísun ákæruvalds til annarra laga- og reglugerðarákvæða í ákæru þykir hins vegar ekki eiga við í málinu. Þá gerðist ákærði H-kk-nf Á-kk-nf einnig brotlegur gegn 1. og 2. mgr. 6. gr. og 7. gr., sbr. 11. gr., reglugerðar nr. 557/2007 um afladagbækur, sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða, með því að vanrækja að færa áskildar upplýsingar um afla Selmu Drafnar BA-21 í afladagbók skipsins með ofangreindum hætti vegna veiðiferðar 30. júní 2009.

D.

Upplýst er í málinu að ákærði A-kk-nf M-kk-nf stjórnaði fiskvinnslu Perlufisks ehf. á árinu 2009. Var ákærði framkvæmdastjóri félagsins, varamaður í stjórn þess og helmings eigandi að félaginu. Þá kom fram hjá ákærða fyrir dómi að hann hefði séð um landanir úr skipum félagsins.

Fyrir dómi gat ákærði A-kk-nf M-kk-nf, spurður af sækjanda, sem vísaði í því sambandi til framlagðra myndskeiða, um ástæður þess að dagana 30. júní og 2. júlí 2009 hefðu einungis verið skráð í GAFL 45 kör af þeim 65 körum sem landað hefði verið úr Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 þessa daga, engar skýringar gefið á því misræmi. Upplýst er samkvæmt áðursögðu að bæði skipin voru á vegum Perlufisks ehf.

Með því að hafa í framhaldi af brotum ákærða H-kk-ef, sbr. kafla IV C hér að framan, fengið til ráðstöfunar í fiskvinnslu Perlufisks ehf. afla sem ekki var veginn réttilega og ranglega skráður í GAFL, og var allt að 7.928 kg þyngri en afli samkvæmt vigtarnótum sem ákærði H-kk-nf gaf út vegna landana úr Þorsteini BA-1 og Selmu Dröfn BA-21 dagana 30. júní og 2. júlí 2009 samkvæmt áðursögðu, án þess að ganga úr skugga um að sá afli sem hann tók við hefði verið veginn samkvæmt gildandi reglum um vigtun sjávarafla, gerðist ákærði A-kk-nf M-kk-nf brotlegur gegn 1. mgr. 12. gr., sbr. 1. mgr. 23. gr., laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar.

E.

Einungis ákærði H-kk-nf verður tengdur beint við excel-skjöl þau sem málatilbúnaður ákæruvalds samkvæmt tilvikum 4-19 grundvallast á, en eins og fyrr segir fundust skjölin í starfsaðstöðu ákærða H-kk-ef í vigtarskúr við Bíldudalshöfn. Þó liggur fyrir hvað ákærða A-kk-þf M-kk-þf varðar einn tölvupóstur, sem um er fjallað í kafla I hér að framan, er ber með sér að hafa verið sendur 17. nóvember 2008 frá „Bíldudalshöfn TO „H-kk-nf“ og CC A-kk-nf M-kk-nf - perlufiskur@simnet.is, en með póstinum var viðhengi með excel-skjali og vigtarnótu vegna löndunar úr Selmu Dröfn BA-21. Engar sakargiftir á hendur ákærðu í málinu byggjast hins vegar á því skjali.

Fyrir liggur að lögregla og Fiskistofa töldu, að framkomnum áðurnefndum excel-skjölum, fyrir hendi rökstuddan grun um mun umfangsmeiri lögbrot í tengslum við landanir úr bátum Perlufisks ehf., Selmu Dröfn BA 21, sem var í eigu félagsins, og Þorsteins BA 1, er félagið hafði á leigu, heldur en eingöngu dagana 30. júní og 2. júlí 2009, sbr. tilvik 1-3 í ákæru og kafla IV C og D hér að framan. Hóf Fiskistofa rannsókn á því hvort samræmi væri milli hráefnisaðfanga Perlufisks ehf. og seldra afurða fyrirtækisins á tímabilinu frá 1. janúar 2008 til 14. júlí 2009, sbr. lög nr. 37/1992 um sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla. Er sú athugun Fiskistofu reifuð í I. kafla dómsins, sem og niðurstöður og aðgerðir Fiskistofu.

Til þess verður að líta að umrædd athugun Fiskistofu tók til tímabilsins 1. janúar 2008 til 14. júlí 2009 en ákæra ríkissaksóknara tekur hins vegar til mun styttra tímabils, þ.e. einungis landana á tímabilinu frá 11. apríl til 2. júlí 2009. Þá er staðreynd að enginn ákærðu, að ákærða A-kk-þgf M-kk-þgf slepptum, hafði tækifæri til að koma að athugasemdum og gögnum í tengslum við athugun Fiskistofu. Hafði A-kk-nf M-kk-nf auk þess ekki aðkomu að málinu í eigin nafni heldur sem fyrirsvarsmaður Perlufisks ehf.

Við meðferð máls Perlufisks ehf. aflaði Fiskistofa ýmissa gagna. Meðal annars tóku starfsmenn stofnunarinnar prufur úr vinnslu félagsins. Ljóst er af þeim ákvörðunum Fiskistofu, sem vikið er að í kafla I hér að framan, og eftirfarandi úrskurði úrskurðarnefndar skv. 6. gr. laga nr. 37/1992, að þörf var sérfræðiþekkingar við mat á þeim upplýsingum og gögnum sem stofnunin aflaði.

Af hálfu ákærðu hefur því verið haldið fram að forsendur Fiskistofu og úrskurðarnefndarinnar hafi verið rangar. Einungis hefði verið stuðst við eina nýtingarprufu hjá Perlufiski ehf., en sú hefði verið tekin í það eina skipti sem unnar hefðu verið roðlausar og beinlausar afurðir hjá félaginu. Hins vegar kæmi fram á ráðstöfunarskýrslum Perlufisks ehf. að fiskur hefði nánast undantekningarlaust verið unninn með roði og beini hjá félaginu, eða þá roðlaus með beini í fáeinum tilvikum. Fiskistofa hefði hins vegar ekkert tillit tekið til ráðstöfunarskýrslnanna í málsmeðferð sinni. Þá var af hálfu ákærða A-kk-ef M-kk-ef fullyrt fyrir dómi að Fiskistofa hefði tekið aðra nýtingarprufu hjá Perlufiski ehf. við steinbítsvinnslu hjá félaginu en Fiskistofa hefði ekkert stuðst við niðurstöður hennar. Af vætti E-kk-ef Þ-kk-ef, starfsmanns Fiskistofu, fyrir dómi verður ekki annað ráðið en að í skýrslu sinni staðfesti hann töku a.m.k. tveggja nýtingarprufa. Þá þykir við úrlausn málsins ekki fram hjá þeim ummælum í úrskurði úrskurðarnefndarinnar litið „... að í málum sem þessu væri mögulegt að rannsaka mál enn betur með því að gera beinar mælingar við framleiðslu, þar sem tekin væri út blöndun pækils, þyngdaraukning við sprautun og þyngdartap við geymslu afurða.“

Ekki verður dregið í efa að innan Fiskistofu sé til staðar sérfræðiþekking á þeim atriðum sem meta þurfti er leyst var úr málefnum Perlufisks ehf. Í því sakamáli sem hér er til úrlausnar verður hins vegar ekki fram hjá því litið að Fiskistofa var sá aðili sem kærði ákærðu alla til lögreglu. Þá fór svo að bú Perlufisks ehf. var að kröfu stofnunarinnar tekið til gjaldþrotaskipta 21. febrúar sl.

Um meðferð sakamála gilda lög nr. 88/2008 og er í XIX. kafla laganna að finna ákvæði um öflun matsgerða. Í ljósi framangreinds og allra atvika málsins verður að telja að lögreglu eða ákæranda hefði verið rétt að fara fram á dómkvaðningu matsmanns á rannsóknarstigi málsins, sbr. 1. mgr. 128. gr. laga nr. 88/2008, til að meta hvort samræmi væri milli hráefnisaðfanga Perlufisks ehf. og seldra afurða fyrirtækisins á því tímabili er atvik máls þessa gerðust. Í ljósi þess langa tíma sem liðinn var frá því að atvik máls gerðust og þar sem fiskvinnsla hafði þá lagst af hjá Perlufiski ehf. var sá kostur ekki raunhæfur eftir að mál þetta hafði verið höfðað hér fyrir dómi með ákæru ríkissaksóknara.

Að öllum framangreindum atriðum heildstætt virtum er það niðurstaða dómsins að ótækt sé að leggja títtnefndar niðurstöður Fiskistofu og eftirfarandi úrskurð úrskurðarnefndar skv. 6. gr. laga nr. 37/1992, sem fyrst og fremst var á niðurstöðum stofnunarinnar byggður, til grundvallar á nokkurn hátt við úrlausn sakamáls þessa. Að þeirri niðurstöðu fenginni þykir ákæruvaldið ekki hafa fært fram næg gögn til stuðnings hinum auðkennalausu excel-skjölum, sem lögregla fann í starfsaðstöðu ákærða H-kk-ef við Bíldudalshöfn, svo talið verði sannað, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærðu hafi gerst sekir um brot þau er í ákæru greinir og varða þar tilgreindar landanir Selmu Drafnar BA-21 á tímabilinu frá 11. apríl til 25. júní 2009 og löndun Þorsteins BA-1 hinn 1. júlí sama ár, sbr. tilvik nr. 4-19. Ákærðu allir verða því sýknaðir af þeim sakargiftum.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða H-kk-þgf ekki áður verið gerð refsing. Brot hans vörðuðu umtalsvert aflamagn og þá ber við ákvörðun refsingar hans jafnframt að taka mið af fyrirmælum 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að þessu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fjögurra mánaða fangelsi. Eftir atvikum, og að því athuguðu sem áður segir um sakaferil ákærða, þykir með heimild í 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða A-kk-þgf M-kk-þgf ekki áður verið gerð refsing. Refsing ákærða þykir að teknu tilliti til þess aflamagns er brot hans vörðuðu hæfilega ákveðin 2.500.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sjötíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða E-kk-þgf G-kk-þgf ekki áður verið gerð refsing. Refsing ákærða þykir að teknu tilliti til þess aflamagns er brot hans vörðuðu hæfilega ákveðin 2.000.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sextíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða H-kk-þgf Á-kk-þgf ekki áður verið gerð refsing. Refsing ákærða þykir að teknu tilliti til þess aflamagns er brot hans varðaði hæfilega ákveðin 800.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 36 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

VI.

A.

Í ákæru er, auk kröfu um refsingu, höfð uppi sú krafa á hendur ákærða H-kk-þgf, með vísan til 68. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að ákærði verði „... sviptur rétti til að vera löggiltur vigtarmaður í skilningi laga nr. 91/2006 um mælingar, mæligrunna og vigtarmenn.“

Skv. 1. mgr. 41. gr. laga nr. 91/2006 má dæma sviptingu réttinda skv. 68. gr. almennra hegningarlaga og fésekt jafnframt fangelsi ef skilyrði 49. gr. almennra hegningarlaga eru fyrir hendi. Í síðastnefndu ákvæði segir síðan svo að dæma megi fésektir jafnframt fangelsi, sem við broti liggi, þegar ákærði hafi aflað sér eða öðrum fjárvinnings með brotinu eða það hafi vakað fyrir honum.

Þó svo ekkert liggi fyrir um það að ákærði H-kk-nf hafi aflað sér fjárvinnings með brotum sínum er augljós fjárvinningur annarra aðila af þeim. Verður því ekki annað séð en skilyrði 49. gr. almennra hegningarlaga séu uppfyllt í málinu. Hins vegar verður hér ekki litið framhjá þeim mikla drætti sem varð á rannsókn málsins, að hluta til vegna þess að beðið var niðurstöðu þeirrar athugunar Fiskistofu sem fjallað er um í kafla IV E. Þá liggur fyrir að Neytendastofa sá ekki ástæðu til þess að svipta ákærða H-kk-þf réttindum löggilts vigtarmanns strax og mál þetta kom upp í júlí 2009, á grundvelli 28. gr. laga nr. 91/2006, og mun hann hafa starfað sem vigtarmaður við Bíldudalshöfn áfram. Að þessu virtu þykja ekki fram komnar nægjanlegar ástæður til þess nú, tæpum fjórum árum eftir að mál þetta kom upp, að svipta ákærða rétti, á grundvelli heimildarákvæðis 68. gr. almennra hegningarlaga, til að vera löggiltur vigtarmaður í skilningi laga nr. 91/2006.

B.

Með vísan til niðurstöðu dómsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þykir rétt að fella ¾ hluta kostnaðar sakarinnar á ríkissjóð. Sakarkostnaður málsins er þóknun skipaðra verjenda ákærðu fyrir störf þeirra vegna reksturs málsins fyrir dómi, og einnig á rannsóknarstigi málsins hvað verjanda ákærðu A-kk-ef M-kk-ef, E-kk-ef G-kk-ef og H-kk-ef Á-kk-ef varðar. Kostnaður við endurritun skýrslna af ákærðu fyrir lögreglu telst hins vegar ekki til sakarkostnaðar í málinu.

Þóknun skipaðs verjanda ákærða H-kk-ef, S-kk-ef B-kk-ef hrl., þykir réttilega ákveðin 627.500 krónur. Ferðakostnaður lögmannsins og annar útlagður kostnaður vegna reksturs málsins, samtals 61.930 krónur, greiðist einnig af ríkissjóði og ákærða H-kk-þgf í fyrrgreindum hlutföllum. Þóknun skipaðs verjanda annarra ákærðu, H-kk-ef B-kk-ef hdl., þykir réttilega ákveðin 753.000 krónur. Þá á lögmaðurinn einnig rétt á endurgreiðslu útlagðs kostnaðar vegna reksturs málsins, þ.m.t. ferðakostnaðar.

Samkvæmt öllu framangreindu dæmist ákærði H-kk-nf til að greiða 172.358 krónur í sakarkostnað. Aðrir ákærðu greiði óskipt, sbr. ákvæði 219. gr. laga nr. 88/2008, 188.250 krónur í sakarkostnað. Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði H-kk-nf A-kk-nf sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði A-kk-nf M-kk-nf E-kk-nf greiði 2.500.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sjötíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði E-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf greiði 2.000.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sextíu daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði H-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf greiði 800.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi þrjátíu og sex daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði H-kk-nf greiði 172.358 krónur í sakarkostnað. Ákærðu A-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf Á-kk-nf greiði óskipt 188.250 krónur í sakarkostnað. Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

Kröfu ákæruvalds um að ákærði H-kk-nf verði sviptur rétti til að vera löggiltur vigtarmaður í skilningi laga nr. 91/2006 er hrundið.

K-kk-nf H-kk-nf