E-875/2011

Mál þetta sem dómtekið var 17. nóvember s.l. var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 22. febrúar 2011 af Adakris UAB, útibúi á Íslandi, Skútuvogi 1g, Reykjavík á hendur Byggingavörum Dúdda ehf., (áður Úlfurinn byggingavörur ehf.) Héðinsgötu 1-3, Reykjavík.

Gagnsök í máli þessu var þingfest 29. mars 2011 og greinargerð í gagnsök lögð fram 26. apríl 2011. Í þinghaldi þann 24. október 2011 upplýsti lögmaður aðalstefnanda og gagnstefnda að aðalstefndi og gagnstefnandi hefði verið tekinn til gjaldþrotaskipa. Jafnframt lagði hann fram tilkynningu til skiptastjóra þrotabúsins um rekstur málsins, sbr. 2. mgr. 116. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Af hálfu aðalstefnda og gagnstefnanda var ekki sótt þing á málinu. Dómari upplýsti að honum hefði borist tölvubréf frá lögmanni aðalstefnda og gagnstefnanda þess efnis að skiptastjóri þrotabús aðalstefnda og gagnstefnanda hefði ákveðið að þrotabúið myndi ekki fjármagna frekari málarekstur vegna máls þess og því yrði ekki mætt frekar í málinu. Gagnsök í málinu var því felld niður, sbr. b-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991. Lögmanni stefnanda var gefinn frestur til að leggja fram sókn í málinu, sbr. 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991. Sóknin var lög fram þann 17. nóvember og málið þá dómtekið.

Kröfur aðila

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 68.787.372 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 26.487.372 krónum frá 29. október 2010 og af 16.500.000 krónum frá 20. janúar 2011 og af 25.800.000 krónum frá þingfestingardegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að stefnukröfur verði lækkaðar verulega og að stefnandi verði dæmdur til að greiða málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Málsatvik og ágreiningsefni

Stefnandi lýsir málsatvikum þannig að stefnandi, sem verkkaupi, og stefndi, sem verktaki, hafi gert með sér eftirfarandi verksamninga; a) samning vegna stálvirkis í Norðlingaskóla, dags. 30. apríl 2010; b) samning vegna þakfrágangs í Norðlingaskóla, dags. 21. maí 2010 og; c) samning vegna þakfrágangs í Sæmundarskóla, dags. 21. maí 2010. Þann 3. september 2010 hafi verið orðið ljóst að framvinda ofangreindra verka hafi ekki verið í samræmi við inntak verksamninganna og kröfur stefnanda og hafi stefnandi og stefndi þá gert með sér viðauka við ofangreinda verksamninga. Í tengslum við gerð viðaukanna hafi verkstaða allra samninganna verið uppfærð og gert sérstakt verkstöðuyfirlit, sem undirritað hafi verið af báðum samningsaðilum. Samkvæmt samningsviðaukanum hafi stefnanda verið heimilt að krefja stefnda um tafabætur, ef framvinda verka yrði ekki í samræmi við það sem aðilum hafi samist um og skyldi sú fjárhæð vera 150.000 krónur fyrir hvern almanaksdag, að undangenginni tilkynningu með viku fyrirvara. Hafi slík tilkynning, dags. 30. september, verið send í ábyrgðarpósti til stefnda, og hann móttekið hana þann 4. október. Þann 21. september hafi stefnandi sent stefnda tilkynningu þess efnis að samningi aðila vegna þakfrágangs Norðlingaskóla væri rift frá og með 29. september. Lögmaður stefnda hafi sent stefnanda erindi þann 16. desember, vegna löginnheimtu krafna vegna téðra verksamninga. Í svari lögmanns stefnanda við kröfugerðinni, dags. 20. desember, hafi lögmanni stefnda verið gerð grein fyrir því að stefnandi hefði ofgreitt umrædda verksamninga alls að fjárhæð 37.791.727 krónur, miðað við verkstöðuyfirlit 29. september 2010. Þá hafi lögmanni stefnda jafnframt verið gerð grein fyrir stöðu tafabóta. Í svari lögmanns stefnda dags. 22. desember segi að verkstaða þann dag sé önnur en verkstaða á degi verkstöðuyfirlits. Þá hafi því verið hafnað að tilkynning um beitingu tafabóta hafi verið send og því haldið fram að beiting samningsákvæða um tafabætur væri ósanngjörn og stríddi gegn góðri viðskiptavenju, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Þá hafi fyrri innheimtukrafa að lokum verið ítrekuð, án þess að gerð væri nánari grein fyrir uppfærslu verkstöðu. Í svari lögmanns stefnanda við ofangreindu erindi, dags. 22. desember, hafi nánar verið hnykkt á upplýsingum um verkstöðu og tafir á verkinu. Þá hafi haldlausum og órökstuddum kröfum stefnda verið hafnað og ítrekaðar kröfur um endurgreiðslu vegna verkstöðu. Síðasti dagur sem verktaki hafi unnið að verkum hafi verið 16. nóvember 2010 að Sæmundarskóla og 11. nóvember 2010 að Norðlingaskóla. Stefndi hafi engin gögn lagt fram sem hnekki verkstöðu dags. 1. febrúar 2011, sem liggi fyrir í máli þessu. Þrátt fyrir innheimtutilraunir hafi krafa stefnanda á hendur stefnda ekki fengist greidd og sé því málshöfðun þessi nauðsynleg.

Stefndi kveður málavöxtum að nokkru lýst í stefnu en stefndi vilji þó að eftirfarandi komi fram varðandi málavexti. Á tímabilinu apríl og maí árið 2010 hafi stefndi og stefnandi gengið til samninga um ýmis verk við Norðlingaskóla og Sæmundarskóla. Þann 3. september 2010 hafi verið gerður samningsviðauki, svokallaður verkstöðusamningur. Í honum komi fram að stefnandi telji sig hafa greitt ákveðna upphæð vegna samninganna til stefnda. Stefndi mótmæli því að hafa fengið þær greiðslur greiddar að fullu. Þann 30. september 2010 hafi stefndi fengið tilkynningu frá stefnanda um að hann hygðist beita dagsektum vegna meintra vanefnda stefnda í samræmi við 3. gr. áðurnefnds samningsviðauka. Tilkynningar þessar hafi verið með öllu órökstuddar og ekki í samræmi

IL

við þær formreglur sem í gildi séu varðandi slíkar tilkynningar. Stefndi mótmæli því að skilyrði hafi skapast til að hann verði beittur dagsektum. Stefndi hafi ekki unnið við verkið í nokkurn tíma. Megi rekja það til deilna við stefnanda um framvindu svo og efndir á samningum aðila. Áskilji stefndi sér allan rétt til að leita réttar síns vegna þess tjóns sem hlotist hafi af lögskiptum hans og stefnanda.

Í máli þessu deila aðilar um hvort stefnandi hafi ofgreitt stefnda vegna tilvitnaðra verksamninga að teknu tilliti til þeirra greiðslna sem stefnandi hafi innt af hendi til stefnda og stöðu umsaminna verka, þegar vinnu stefnda við verkin hafi lokið í nóvember 2010. Þá deila aðilar um hvort stefnandi eigi lögvarða kröfu um dagsektir á hendur stefnda með vísan til samningsviðauka aðila frá 3. september 2010 og þeirra tafa sem orðið hafi á verkinu.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi byggir á því að samkvæmt framlögðu verkstöðuyfirliti sé óvegin meðalverkstaða verkþátta skv. samningi um stálvirki við Norðlingaskóla 88%. Samkvæmt því hafi stefndi unnið sem nemi samningsbundnum greiðslum að fjárhæð 140.408.583 krónur en fyrir liggi að stefnandi hafi greitt inn á viðkomandi samning 161.274.874 krónur. Ofgreidd verkstaða nemi því 20.866.291 krónu. Samkvæmt framlögðu verkstöðuyfirliti sé óvegin meðalverkstaða verkþátta skv. samningi um þakfrágang við Sæmundarskóla 97%. Samkvæmt því hafi stefndi unnið sem nemi samningsbundnum greiðslum að fjárhæð 49.749.435 krónur, en fyrir liggi að stefnandi hafi greitt inn á viðkomandi samninga 51.544.540 krónur. Ofgreidd verkstaða nemi því 1.795.105 krónum. Stefndi hafi ekki endurgreitt ofgreidda verkstöðu vegna þakfrágangs við Norðlingaskóla, sem hafði verið ofgreidd um 3.825.976 krónur á riftunardegi. Ofgreiddar verkstöður þessara þriggja samninga nemi því 26.487.372 krónum. Stefndi hafi þegar staðfest framangreindar ofgreiðslur inn á samningsverkin, með undirritun sinni á verkstöðuyfirlit 29. september, en frá þeim tíma hafi verkstaða aðeins lítillega hnikast til, enda hafi stefndi hætt að mæta á verkstað um miðjan nóvember, eins og segi í málsatvikalýsingu stefnanda. Á þingfestingardegi hafi 141 dagur verið liðinn frá því að samningsákvæði um dagsektir vegna stálvirkis við Norðlingaskóla og þakfrágangs við Sæmundarskóla hafi orðið virk. Reiknist því samningsbundnar dagsektir alls 21.150.000 krónur vegna hvors samnings, eða alls 42.300.000 krónur. Til stuðnings kröfugerð stefnanda sé vísað til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga og laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Kröfur um dráttarvexti styðji stefnandi við reglur III. kafla, sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing sé vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Stefndi telur að ekki séu forsendur til að krefja hann um endurgreiðslu á ofgreiddri verkstöðu, enda sé með öllu ósannað og einfaldlega rangt að slíkar ofgreiðslur hafi átt sér stað. Þá mótmælir stefndi því að stefnanda sé heimilt að leggja á hann dagsektir, í ljósi þess að tafir á verkinu séu tilkomnar vegna atvika sem stefndi hafi ekki fengið ráðið við. Beri því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda. Í stefnu sé því haldið fram að stefnandi hafi greitt inn á þá samninga sem um sé deilt í máli þessu, samtals 240.795.814 krónur. Sé því mótmælt sem röngu. Samkvæmt yfirliti úr bókhaldi stefnda megi sjá að heildargreiðslur stefnanda til stefnda á árinu 2010 nemi samtals 200.706.157 krónum. Þess beri að geta að um sé að ræða heildargreiðslu til stefnda og hluti hennar sé vegna efniskaupa sem séu þeim samningum sem um sé deilt í þessu máli óviðkomandi. Verði talið að stefnandi hafi ofgreitt stefnda sé því haldið fram að ekki séu skilyrði til að krefja stefnda um endurgreiðslu ofgreiðslunnar. Í samningsviðauka aðila sem gerður hafi verið þann 3. september 2010, komi fram með tæmandi hætti í 3. gr. hvernig stefnandi hafi getað krafið stefnda um endurgreiðslu. Þau skjöl sem stefnandi hafi lagt fram í máli þessu og sýna eigi fram á verkstöðu samninga aðila miðað við 1. febrúar 2011, hafi enga þýðingu, enda hafi skjölin verið einhliða unnin af stefnanda og undirrituð af fyrirsvarsmanni hans. Í áðurnefndri 3. gr. samningsviðaukans komi skýrt fram að til að stefnandi geti krafist endurgreiðslu þurfi óháður aðili að meta verkið. Í stefnu byggi hluti kröfugerðar stefnanda á dagsektum sem stefnandi telji sig eiga kröfu til á hendur stefnda, með vísan til 3. gr. samningsviðaukans frá 3. september 2010. Stefndi mótmæli þeirri kröfu, þar sem að tafir þær sem orðið hafi á verkinu sé ekki á nokkurn hátt hægt að rekja til athafnaleysis stefnda, enda hafi þær komið til vegna atvika sem stefndi hafi ekki ráðið við, í ljósi þess að þær hafi ekki verið á hans forræði. Engin gögn hafi verið lögð fram til stuðnings kröfu stefnanda og teljist grundvöllur kröfunnar því ósannaður. Einhliða yfirlýsingar stefnanda nægi ekki í þeim efnum. Gangi það þvert gegn þeim venjum sem gildi á þessu sviði og endurspeglist í 3. gr. samningsviðauka aðila dags. 3. september og skv. 32. gr. ÍST-staðalsins 30:2003. Jafnframt telji stefndi sig ekki bundinn af ákvæði samningsviðaukans um dagsektir enda verði að telja það bæði ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera það fyrir sig. Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda sé þess krafist að kröfur stefnda verið lækkaðar verulega og vísist til umfjöllunar hér að framan eftir því sem við eigi. Lækkunarkrafa þessi byggi m.a. á því að gagnkröfu stefnda verði skuldajafnað við kröfu stefnda. Stefndi þurfti að höfða mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur til að gagnstefna stefnanda og gera gagnkröfu um innheimtu útistandandi reikninga auk málskostnaðar. Þá sé þess krafist að dráttarvextir verði fyrst dæmdir af kröfum stefnanda frá dómsuppsögudegi. Málatilbúnaður stefnanda sé óljós og hafi stefndi fullt tilefni til að taka til varna. Vísi stefndi að þessu leyti til 9. gr. laga nr. 38/2001um vexti og verðtryggingu. Stefndi vísi til meginreglna samninga-, verktaka- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og beitingu vanefndaúrræða samningsaðila. Jafnframt vísi stefndi til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Málskostnaðarkrafa stefnda eigi sér stoð í 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er eins og áður greinir deilt um rétt stefnanda til endurgreiðslu úr hendi stefnda, vegna tilgreindra verksamninga, að teknu tilliti til greiðslna stefnanda inn á verkin og stöðu þeirra, þegar vinnu stefnda við þau lauk. Þá er ágreiningur um kröfu stefnanda á hendur stefnda um dagsektir vegna meintra verktafa.

Stefnandi byggir þann hluta kröfugerðar sinnar, sem felur í sér kröfu um endurgreiðslu, á framlögðum verkstöðuyfirlitum, dagsettum 29. september 2010 og 1. febrúar 2011. Nánar tiltekið byggir þessi hluti kröfugerðarinnar á því að samkvæmt verkstöðuyfirlitunum sé óvegin meðalverkstaða verkþátta samkvæmt samningi um stálvirki við Norðlingaskóla 88%. Samkvæmt því hafi stefndi unnið sem nemi samningsbundnum greiðslum að fjárhæð 140.408.583 krónum en fyrir liggi að stefnandi hafi greitt inn á viðkomandi samning 161.274.874 krónur. Ofgreidd verkstaða nemi því 20.866.291 krónu. Óvegin meðalverkstaða verkþátta samkvæmt samningi um þakfrágang við Sæmundarskóla sé 97%. Samkvæmt því hafi stefndi unnið sem nemi samningsbundnum greiðslum að fjárhæð 49.749.435 krónum, en fyrir liggi að stefnandi hafi greitt inn á viðkomandi samning 51.544.540 krónur. Ofgreidd verkstaða nemi því 1.795.105 krónum. Þá hafi stefndi ekki endurgreitt ofgreidda verkstöðu vegna þakfrágangs við Norðlingaskóla, sem hafði verið ofgreidd um 3.825.976 krónur, þegar samningnum hafi verið rift 29. september 2010. Stefnandi hafi því, miðað við verkstöður þessara þriggja samninga, ofgreitt stefnda samtals 26.487.372 krónur. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi þegar staðfest framangreindar ofgreiðslur inn á samningsverkin, með undirritun sinni á verkstöðuyfirlit aðila frá 29. september 2010, en frá þeim tíma hafi verkstaðan „aðeins lítillega hnikast til“, enda hafi stefndi hætt að mæta á verkstað um miðjan nóvember, eins og rakið sé í málsatvikalýsingu í stefnu. Stefndi byggir hvað þennan hluta kröfugerðar stefnanda varðar á því að ekki séu forsendur til að krefja hann um endurgreiðslu á ofgreiddri verkstöðu, enda sé með öllu ósannað og rangt að slíkar ofgreiðslur hafi átt sér stað. Í stefnu sé því haldið fram að stefnandi hafi greitt inn á þá samninga sem um sé deilt í málinu samtals 240.795.814 krónur. Því sé mótmælt sem röngu. Samkvæmt yfirlit úr bókhaldi stefnda megi sjá að heildargreiðslur stefnanda til stefnda á árinu 2010 nemi samtals 200.706.157 krónum. Þess beri að geta að um sé að ræða heildargreiðslu til stefnda og sé hluti hennar vegna efniskaupa, sem séu þeim samningum sem um sé deilt í þessu máli óviðkomandi. Verði talið að stefnandi hafi ofgreitt stefnda sé því haldið fram að ekki séu skilyrði til að krefja stefnda um endurgreiðslu ofgreiðslunnar. Í samningsviðauka aðila, sem gerður hafi verið þann 3. september 2010, komi fram með tæmandi hætti í 3. gr., hvernig stefnandi hafi getað krafið stefnda um endurgreiðslu. Þau skjöl sem stefnandi hafi lagt fram í máli þessu og sýna eigi fram á verkstöðu samninga aðila miðað við 1. febrúar 2011 hafi enga þýðingu, enda hafi skjölin verið einhliða unnin af stefnanda og undirrituð af fyrirsvarsmanni hans. Í áðurnefndri 3. gr. samningsviðaukans komi skýrt fram að til að stefnandi geti krafist endurgreiðslu úr hendi stefnda þurfi óháður aðili að meta verkið.

Í sókn stefnanda, er sem svar við framangreindum málsástæðum og lagarökum stefnda, ítrekað, að stefndi og stefnandi hafi gert með sér verkstöðuyfirlit 29. september 2010. Það hafi verið nauðsynlegt þar sem meiriháttar óreiða í bókhaldi stefnda og alvarlegur misbrestur í verkstjórn og verkframvindu hafði orðið þess valdandi að stefndi hafi verið kominn í verulega skuld við stefnanda. Sé það að rekja til þess að þrátt fyrir að verkframvindu hafi verið verulega ábótavant hafi útgefnir verkreikningar stefnda ekki verið í samræmi við magn þeirrar vinnu sem stefndi hafði innt af hendi. Stefnandi hafi greitt reikningana framan af, uns honum hafi orðið ljóst að framvindu verksins væri ábótavant og að grípa þyrfti í taumana. Því til viðbótar hafði stefnandi greitt allnokkra vörureikninga f.h. stefnda. Hafi það verið gert til að tryggja að hnökrar á vöruafhendingu til stefnda orsökuðu ekki frekari tafir á verkinu. Í verkstöðuyfirliti hafi því verið tekið tillit til allra greiðslna stefnanda inn á verk stefnda, hvort sem um hafi verið að ræða millifærslur, kostnað sem stefnandi hafi lagt út f.h. stefnda, að hans beiðni, sem og aðrar kröfur sem stefnandi hafi átt á hendur stefnda, sem umbreytt hafi verið í verkgreiðslur samkvæmt verkstöðuyfirliti. Þannig hafi loks fengist raunhæf staða á verkframvindu og verkgreiðslum, sem báðir aðilar máls þessa hafi verið ásáttir með og staðfest með undirritun sinni. Seinni tíma skýringar, þess efnis að greiðslur samkvæmt verkstöðuyfirliti hafi ekki borist, hafi fyrst komið fram í greinargerð stefnda, eftir að mál þetta hafi verið höfðað. Þær skýringar séu haldlausar og aðeins settar fram til að þyrla upp ryki. Stefndi sé sjálfur meðvitaður um að verkstöðuyfirlitið hafi verið stefnanda nauðsynlegt til að ná fram heildaryfirliti yfir allar greiðslur stefnanda, líka þær sem ekki hafi verið í formi bankamillifærslu. Því sé ljóst að framlagt greiðsluyfirlit stefnda gefi ekki raunhæfa mynd af heildargreiðslum stefnanda til stefnda, heldur verði í þeim efnum að líta til framlagðs verkstöðuyfirlits frá 29. september 2010. Því sé hafnað að 3. gr. samningsviðauka aðila telji með tæmandi hætti upp þær kröfur sem stefnandi geti gert á hendur stefnda. Ekkert í ákvæðum 3. gr. eða annarra ákvæða samningsviðaukans, geti grundvallað slíka samningstúlkun. Augljóst sé að stefnandi geti átt kröfur á hendur stefnda um endurgreiðslu ofgreiddra reikninga á grundvelli meginreglna kröfuréttar, óháð efni samningsviðaukans. Sé því með öllu hafnað að 3. gr. samningsviðaukans hamli að nokkru leyti kröfugerð stefnanda í máli þessu.

Í fyrirliggjandi samningsviðauka aðila frá 3. september 2010 var m.a. samið um hvernig staðið skyldi að fjárhagslegu uppgjöri aðila, ef til samningsloka kæmi, án þess að verk væru að fullu unnin eða þau af öðrum ástæðum ekki í umsömdu ástandi. Þar segir m.a. í 3. gr.:

· Ef verkið verður ekki klárað eins og fram kemur í samningum og hér að ofan (sic) getur A-x-x krafist bóta vegna þess. Einnig er Adakris heimilt að krefjast dagsekta á hvern samning að upphæð 150.000 krónur fyrir hvern almanaks dag sem verklok dragast. Þó skal gefin út viðvörun viku áður.

· A-x-x getur krafist endurgreiðslu á verki, sé það ekki unnið í samræmi við samninga. Mun óháður aðili meta verkliði og teljast þeir verkliðir einungis með sem eru fullkláraðir með fenginni úttekt.

· Skulu verkliðir teljast fullkláraðir þegar úttekt og skriflegt samþykki hefur fengist frá eftirtöldum aðilum. Byggingafulltrúi, Brunamálastofnun sem og Adakris.

· Ekki getur komið (sic) frekari kröfur á hendur A-x-x vegna ofangreindra samninga.

· Adakris áskilur sér rétt til þess að sækja bætur vegna tafa á verk (sic) sem nú þegar hafa orðið.

Ekki verður fallist á það með stefnda að 2. málsl. 2. mgr. framangreindra samningsákvæða standi samkvæmt efni sínu í vegi fyrir því að stefnandi krefji stefnda í máli þessu um endurgreiðslu á þeim fjárhæðum sem stefnandi telur sig hafa ofgreitt. Verður ekki talið að mat óháðs aðila á stöðu einstakra verkþátta og verkunum í heild sé samkvæmt orðalagi framangreindra samningsákvæða, þótt óljós séu, skilyrði fyrir því að stefnandi geti átt kröfu á hendur stefnda um endurgreiðslu, á þeim grundvelli sem stefnandi hefur lagt með málshöfðuninni, þótt skortur á slíku mati geti haft áhrif á sönnunarstöðu aðila.

Stefnandi byggir endurkröfur sínar á hendur stefnda á svonefndum verkstöðuyfirlitum. Annars vegar er um að ræða yfirlit dagsett 29. september 2010 og hins vegar yfirlit frá 1. febrúar 2011. Fyrra yfirlitið er undirritað af báðum aðilum en hið síðara af stefnanda einum. Samkvæmt verkstöðuyfirliti aðila frá 29. september 2010 hafði stefnandi á því tímamarki greitt stefnda 37.791.727 krónur umfram svonefnda verkstöðu. Endurgreiðslukrafa stefnanda að fjárhæð 26.487.372 krónur er hins vegar reist á verkstöðuyfirliti stefnanda frá 1. febrúar 2011, hvað varðar samning um stálvirki í Norðlingaskóla og þaksamning vegna Sæmundarskóla en endurgreiðslukrafa vegna þakfrágangs við Norðlingaskóla er hins vegar reist á verkstöðuyfirlitinu frá 29. september. Stefndi hefur mótmælt því að framangreind verkstöðuyfirlit feli í sér sönnun fyrir ofgreiðslu, sem gefi stefnanda rétt til endurgreiðslu úr hendi stefnda. Þessari málsástæðu stefnda er hafnað. Fyrirvaralaus undirritun stefnda á verkstöðuyfirlitið frá 29. september 2010, fól í sér staðfestingu á því að stefnandi hefði á því tímamarki verið búinn að greiða stefnda 37.791.727 krónur umfram stöðu þeirra verka, sem stefndi hafði tekið að sér að vinna fyrir stefnanda samkvæmt verksamningum aðila frá 30. apríl og 21. maí 2010. Er sú niðurstaða í efnislegu samræmi við samningsviðauka aðila frá 3. september 2010. Verkstöðuyfirlit stefnanda frá 1. febrúar 2011 sýnir að stefndi hafi á tímabilinu 29. september 2010 til 1. febrúar 2011 unnið áfram að nokkrum verkþáttum og hefur stefnandi lækkað endurgreiðslukröfu sína á hendur stefnda, sem áætluðu verðmæti þessara verkþátta nemur. Stefndi hefur ekki lagt fram nein göng sem sýni að verkstöðuútreikningur stefnanda samkvæmt yfirlitinu frá 1. febrúar 2011 fái ekki staðist eða orki tvímælis og verður hann að bera hallan af þeim sönnunarskorti. Verður því fallist á þennan þátt kröfugerðar stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu um dagsektir á því að á þingfestingardegi hafi 141 dagur verið liðinn frá því að samningsákvæði um dagsektir vegna stálvirkis við Norðlingaskóla og þakfrágangs við Sæmundarskóla hafi orðið virk samkvæmt samningsviðkauka aðila frá 3. september 2010. Reiknist því samningsbundnar dagsektir alls 21.150.000 krónur, vegna hvors samnings, eða samtals 42.300.000 krónur. Stefndi mótmælir kröfunni á þeim grundvelli að tafir þær sem orðið hafi á verkinu sé ekki á nokkurn hátt hægt að rekja til athafnaleysis stefnda, enda hafi þær komið til vegna atvika sem stefndi hafi ekki ráðið við, í ljósi þess að þær hafi ekki verið á hans forræði. Engin gögn hafi verið lögð fram til stuðnings kröfu stefnanda og teljist grundvöllur kröfunnar því ósannaður. Einhliða yfirlýsingar stefnanda nægi ekki í þeim efnum. Gangi það þvert gegn þeim venjum sem gildi á þessu sviði og endurspeglist í 3. gr. samningsviðauka aðila frá 3. september og skv. 32. gr. ÍST-staðalsins 30:2003. Jafnframt telji stefndi sig ekki bundinn af ákvæði samningsviðaukans um dagsektir enda verði að telja bæði ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera það fyrir sig.

Í sókn stefnanda er á því byggt að stefndi hafi í greinargerð viðurkennt að tafir hafi orðið á verkinu. Stefnandi hafni með öllu framangreindum varnarástæðum stefnda. Í fyrsta lagi sé ljóst að stefndi hafi skuldbundið sig samkvæmt samningi til að ljúka verkinu innan samningsbundinna tímamarka, sbr. 2. gr. samningsviðauka aðila. Meðan verkinu hafi miðað áfram hafi stefndi ekki tilkynnt stefnanda um neitt sem stæði í veg fyrir efndum hans. Sú síðbúna og marklausa málsbót, að tafir á verkinu séu ekki á hans forræði, hafi fyrst komið fram löngu eftir að stefndi hafi vanefnd skyldur sínar verulega og stefnandi hafði tilkynnt að hann hygðist krefja stefnda um tafabætur. Stefndi tiltaki ekki hvaða atvik eða aðstæður það séu sem hamlað hafi samningsefndum hans. Í ljósi aðstæðna hljóti það að standa upp á stefnda að sýna fram á að hömlur á samningsefndum hafi ekki verið á hans forræði. Meðan ekkert slíkt liggi fyrir verði að telja að stefndi beri sjálfur ábyrgð á eigin vanefndum, enda hafi ekki verið bent á neitt sem gæti undanþegið hann slíkri ábyrgð á eigin verki. Beri því að dæma hann til greiðslu tafabóta í samræmi við 5. gr. verksamnings aðila. Þá sé því hafnað með öllu að það sé á nokkurn hátt ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að krefja stefnda um tafabætur. Áður en stefndi hafi verið úrskurðaður gjaldþrota hafi hann boðið fram þjónustu sína sem sérfræðingur og fagaðili á sviði byggingaiðnaðar. Hafi hann fengið ríkulega greitt, m.a. frá stefnanda, fyrir sértæka undirverktöku í verkum stefnanda. Þannig hafi stefndi tekið að sér hluta verks sem stefnandi hafi verið skuldbundinn gagnvart Reykjavíkurborg til að vinna, og hafi stefnandi sjálfur verið bundin af tímaáætlun og borið að skila fullkláruðu verki á tilsettum tíma. Þar sem stefnandi hafi verið mjög háður efndum stefnda samkvæmt verksamningnum hafi honum verið nauðsynlegt, til að tryggja hagsmuni sína, að eiga kröfu um tafabætur á hendur stefnda. Ekki verði hjá því komist að vekja athygli á því að stefndi útskýri ekki með nokkrum hætti hvað valdi því að verksamningurinn hafi verið ósanngjarn. Verði hann að bera allan halla af því. Í ljósi þess sem að framan greini sé ljóst, þvert á fullyrðingar stefnda, að það væri ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju ef stefndi gæti komið sér hjá kröfu um greiðslu tafabóta, enda stríði það gegn hinni klassísku meginreglu samningaréttar, að samninga skuli efna. Þá sé því hafnað að það stríði gegn venjum sem gildi í verksamningum að krefjast dagsekta og sé tilvísun stefnda til ÍST 30:2003 í þeim efnum rökleysa, enda geri 24. gr. staðalsins ráð fyrir því að unnt sé að beita tafabótum í verksamningi. Þar sé jafnframt kveðið á um það undir hvaða kringumstæðum stefndi hefði getað farið fram á framlengingu frests, sbr. a-d liður 24. gr. staðalsins. Eins og máli þessu hátti hafi stefndi ekki sýnt fram á að hann hafi átt nokkuð tilkall til framlengingar frests. Tafabætur reiknist 150.000 krónur fyrir hvern þann dag sem verkið hafi dregist fram yfir samningsbundin verklok, í samræmi við 3. gr. samningsviðauka aðila. Rétt sé að miða endalok tímabils dagssekta við þann dag er stefndi hafi verið úrskurðaður gjaldþrota eða 7. september 2011, enda verði ekki séð að skiptastjóri hafi tekið við réttindum og skyldum þrotamannsins samkvæmt samningi aðila, sbr. 91. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Á úrskurðardegi hafa verið liðnir 337 dagar frá því að stefndi hafi byrjað að reikna tafabætur. Nemi því tafabætur alls 50.550.000 krónum, þann dag. Með vísan til þess er að framan greini, sé kröfugerð stefnanda samkvæmt stefnu ítrekuð, að teknu tilliti til framangreinds endurreiknings tafabóta. Vísist til framlagðs málskostnaðarreiknings til stuðnings kröfu um málskostnað. Krafa stefnanda um tafabætur úr hendi stefnda styðjist við 3. gr. samningsviðauka aðila frá 3. september 2010.

Krafa stefnanda um greiðslu dagsekta úr hendi stefnda á sér stoð í 3. gr. samningsviðauka aðila frá 3. september 2010 en þar segir eins og áður hefur verið rakið: „Ef verkið verður ekki klárað eins og fram kemur í samningum og hér að ofan (sic) getur A-x-x krafist bóta vegna þess. Einnig er Adakris heimilt að krefjast dagsekta á hvern samning að upphæð 150.000 krónur fyrir hvern almanaks dag sem verklok dragast. Þó skal gefin út viðvörun viku áður.“ Fyrir liggur að stefnandi tilkynnti stefnda með orðsendingum dagsettum 30. september 2010 að stefnandi myndi krefja stefnda um dagsektir vegna samninga aðila um frágang á þaki Sæmundarskóla og stálvirkis við Norðlingaskóla frá og með 5. október 2010. Tilkynningarnar voru afhentar stefnda 4. október 2010.

Stefndi hefur engin gögn lagt fram í málinu um að tafir á framangreindum verkum sé að rekja til atvika sem stefndi hafi ekki ráðið við eða hann beri ekki ábyrgð á af öðrum ástæðum og er þeirri málsástæðu stefnda því hafnað. Þá hefur stefndi ekki fært sönnur á að umrædd dagsektaákvæði brjóti í bága við venju og er þeirri málsástæðu því hafnað, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að umrædd dagsektaákvæði séu ósanngjörn og er með öllu óljóst á hvaða sjónarmiðum og lagarökum sú málsástæða sé byggð. Er henni því hafnað. Með vísan til framangreinds er fallist á kröfu stefnanda um dagsektir úr hendi stefnda með þeirri breytingu að dagsektir reiknist ekki fyrr en að sjö dögum liðnum frá móttöku tilkynningar um dagsektir eða frá og með 12. október 2010 eða í 20 daga í október 2010 í stað 25 daga samkvæmt fyrirliggjandi dagsektayfirliti stefnanda. Reiknast dagsektir samkvæmt því í 136 daga samtals í stað 141. Hækkum á dagsektakröfu stefnanda í sókn er vísað frá dómi án kröfu, sbr. lokamálslið 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnandi krefst dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af dagsektakröfu frá þingfestingardegi. Stefndi krefst þess með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 að dráttarvextir af kröfunni, verði þeir dæmdir, verði ekki reiknaðir fyrr en frá dómsuppsögu. Stefndi hefur ekki rökstutt hvers vegna dráttarvextir skuli ekki reiknaðir frá því að mál þetta var höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 og er því fallist á upphafstíma dráttarvaxta samkvæmt kröfu stefnanda. Skilja verður dráttarvaxtakröfu stefnanda þannig að krafist sé dráttarvaxta til greiðsludags og krafan sé því nægilega afmörkuð.

Með hliðsjón af atvikum máls þessa og úrslitum verður stefndi, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 500.000 krónur og hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, þrotabú Byggingarvara Dúdda ehf., greiði stefnanda, Adakris UAB, útibúi á Íslandi, 67.287.372 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur af 26.487,372 krónum frá 29. október 2010 til 20. janúar 2011 en af 41.487,372 krónum frá þeim degi til 24. febrúar 2011 en af 67.287,372 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf