X-5/2010

Sóknaraðili máls þessa er X, kt. 000000-0000, […]. Varnaraðili er þrotabú hans. Málið var þingfest hinn 28. september 2010 og tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi hinn 8. marz.

Með bréfi skiptastjóra þrotabús X til dómsins, dags. 16. júlí 2010, vísaði hann til dómsins ágreiningi sem orðið hafði vegna afstöðu skiptastjóra til peningaeignar í búinu. Þrotamaður hefði krafizt þess, með vísan til 72. gr. laga nr. 21/1991 sbr. 41. gr. laga nr. 90/1989, að búið léti af hendi til sín umráð yfir bankareikningi nr. 162-15-630140, en hinn 1. febrúar 2010 hefði staða reikningsins verið 17.139.405 krónur. Þessari kröfu hefði skiptastjóri hafnað.

Sóknaraðili krefst þess, að hrundið verði afstöðu skiptastjóra en viðurkennd verði krafa sín um að varnaraðili greiði sóknaraðila utan skuldaraðar alla innstæðu bankareiknings nr. 0162-26-630140, 14.025.077 krónur ásamt vöxtum og öðrum virðisauka sem fjárhæðin hafi borið. Til vara krefst sóknaraðili þess, að krafa sín verði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991. Í hvoru tilviki um sig krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að greiða sér málskostnað samkvæmt málskostnaðaryfirliti.

Varnaraðili krefst þess að staðfest verði afstaða skiptastjóra og úrskurðað að innstæða á sama bankareikningi teljist eign varnaraðila og komi til skipta til kröfuhafa hans. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar samkvæmt reikningi.

Málavextir

Sóknaraðili starfaði sem sjómaður. Árið 2007 varð hann tvívegis fyrir slysi við vinnu sína. Vegna fyrra slyssins var varanlegur miski hans metinn 7% en varanleg örorka 10%. Vegna síðara slyssins var varanlegur miski hans metinn 15% en varanleg örorka 40%. Tryggingamiðstöðin hf. samþykkti að greiða sóknaraðila bætur vegna þessara slysa. Hinn 3. marz 2009 millifærði Tryggingamiðstöðin tvær milljónir króna inn á einkareikning sóknaraðila nr. 162-26-33301 og hinn 22. apríl 2009 millifærði lögmannsstofa sú, er sá um innheimtu bótanna, 34.169.774 krónur inn á sama reikning. Af þessum einkareikningi sínum og inn á vaxtareikning sinn nr. 162-15-382951, færði sóknaraðili 200.000 krónur hinn 11. marz 2009, 500.000 krónur hinn 13. marz 2009, 600.000 krónur hinn 17. marz 2009 og 28.700.000 í tveimur millifærslum hinn 22. apríl, alls þrjátíu milljónir króna. Hinn 21. ágúst 2009 eyðilagði sóknaraðili reikninginn og var þá á honum 25.801.061 króna sem sóknaraðili lagði inn á vaxtareikning sinn nr. 162-15-630140, en áður var ekkert inni á þeim reikningi, en reikningurinn hafði verið stofnaður hinn 9. júní 2009.

Hinn [...] febrúar 2010 var sóknaraðili úrskurðaður gjaldþrota. Voru þá 17.046.405 krónur inni á reikningi nr. 162-15-630140. Eins og áður er rakið synjaði skiptastjóri ósk sóknaraðila um að verða afhent umráð reikningsins. Skiptastjóri hefur hins vegar greitt sóknaraðila út af reikningnum alls 3.500.000 krónur.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili segir engan ágreining um það í málinu að sér hafi tæmzt bætur vegna tveggja slysa og hafi þær einkum verið vegna varanlegrar örorku sóknaraðila, alls 34.169.774 krónur sem lögmaður sóknaraðila hafi innheimt og lagt inn á tékkareikning sóknaraðila nr. 0162-26-033301 hinn 22. apríl 2009.

Sóknaraðili segir að undanþáguákvæði 41. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 um aðför hafi ætíð verið til staðar að því varði umrædda fjárhæð og hafi hún því ætíð verið undanþegin fjárnámi. Umræddur reikningur nr. 033301 hafi verið sá reikningur er sóknaraðili hafi notað til daglegra nota og framfærslu sinni og sinna. Peningaeign sóknaraðila á þessum reikningi og öðrum hafi, eftir slys þau er sóknaraðili hafi orðið fyrir árið 2007, hafi átt undir undanþáguákvæði 41. gr. laga nr. 90/1989 sbr. 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991.

Sóknaraðili segir að hinn 14. júlí 2008 hafi staða á umræddum reikningi verið 794 krónur en hafi verið þúsund krónur í viku þar á undan. Þróun frá þessum tíma sé sú að reikningurinn sé innan þeirra marka sem telja verði að falli undir 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga, en fjármunir á reikningnum hafi verið sóknaraðila og fjölskyldu hans algerlega nauðsynlegir til framfærslu. Innstæðan hafi því þá og síðar verið undanþegin fjárnámi.

Sóknaraðili segir að nauðsynlegt sé að skoða sjóðsstreymi reikningsins ef finna eigi því stað að innstæður hafi nokkuru sinni verið lögmætt fjárnámsandlag. Svo sé hins vegar ekki, enda séu tekjurnar jafnan „smáskammtar“ sem ætlað hafi verið að standa straum af daglegum útgjöldum. Fari reikningsstaðan iðulega niður fyrir 100.000 krónur sem sé örugglega innan marka 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga þegar tekjur séu óvissar, óreglulegar og óverulegar.

Sóknaraðili segir að fyrst hinn 3. marz 2009 hafi bætur komið frá Tryggingamiðstöðinni, tvær milljónir króna, sem hafi verið hluti bóta fyrir líkamstjón sóknaraðila og undanþegnar fjárnámi. Þeir fjármunir sem upp frá þessu séu á reikningnum eigi að öllu verulegu leyti uppruna sinn í slysabótum, ýmist frá tryggingafélagi eða lífeyrissjóði. Hluta fjárins hafi sóknaraðili sérgreint þegar hann hafi millifært inn á vaxtareikning nr. 162-15-382951, 200.000 krónur hinn 11. marz 2009, 500.000 krónur hinn 13. marz 2009 og 600.000 krónur hinn 17. marz 2009. Það hafi svo verið hinn 22. apríl 2009 sem stærstur hluti slysabótanna hafi verið greiddur, en þáverandi lögmaður sóknaraðila, sem innheimt hafi slysabæturnar, hafi þá lagt 34.169.774 krónur inn á tékkareikning sóknaraðila nr. 162-26-033301. Sama dag hafi sóknaraðili sérgreint þessa fjármuni inn á áðurnefndan reikning nr. 162-15-382951. Þetta hafi sóknaraðili gert með tveimur færslum, 25.000.000 krónur og 3.700.000 krónur. Inni á reikningnum hafi fyrir verið 1.300.000 krónur, svo sem áður var rakið, auk 69.778 króna sem Almenni lífeyrissjóðurinn hafi greitt inn á af viðbótarlífeyrissparnaði, en sóknaraðili hafi ekki greitt það sjálfur þangað inn. Nokkurar smærri greiðslur hafi komið inn á reikninginn en farið jafnharðan út aftur innan sama tímabils og vísar sóknaraðili í því sambandi til 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga. Bætur sóknaraðila hafi áfram verið inni á reikningnum.

Hinn 21. ágúst 2009 hafi bótafjárhæðin endanlega verið sérgreind til frambúðar á vaxtareikning nr. 162-15-630140, þegar reikningur nr. 162-15-382951 hafi verið eyðilagður. Segir sóknaraðili að inn á þennan reikning komi ekki aðrar greiðslur en þær sem raktar verði beint til slysanna. Sé þar fyrst og fremst um vaxtatekjur af innstæðunni að ræða. Þá komi inn greiðslur sem ekki geti talizt falla undir það að skerða sérgreiningu, vegna þess að aðrar greiðslur, smáar, eigi allar uppruna sinn í bótagreiðslum lífeyrissjóða til að standa straum af nauðsynlegum skammtímakostnaði fjölskyldunnar, sbr. 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga. Þær greiðslur fari ætíð allar út af reikningnum innan sama mánaðar að heitið geti, og gengið sé á vaxtatekjur slysabótanna. Hafi með þessu ekki verið brotið gegn sérgreiningarreglu 2. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga en ekki sé óheimilt að draga á reikning með sérgreindu fé og brjóti það ekki gegn sérgreiningarreglunni.

Sóknaraðili segir að um hver mánaðamót hafi innstæðu á reikningi nr. 162-26-630140 alfarið mátt rekja til slysabótanna og vaxtatekna af þeim. Skipti hér ekki máli hvaða feril innstæðan hafi farið áður. Samkvæmt 2. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga sé nægilegt að peningaeign sé sérgreind. Ekki sé nauðsynlegt að hún hafi frá upphafi verið sérgreind og aldrei blandazt öðru fé. Öll rök og lögskýringargögn styðji þá túlkun og einnig þá að vægar kröfur skuli gera við túlkun á 41. gr. aðfararlaga. Þessu til stuðnings bendi sóknaraðili á, að peningaeign megi skipta um fasa þannig að peningum sé skipt yfir í verðbréf, svo sem í formi verðtryggðra spariskírteina.

Sóknaraðili segir að ákvæði 41. gr. aðfararlaga skuli skýrð í samræmi við tilgang greinarinnar og megi þann skilning ráða af athugasemdum með frumvarpi til aðfararlaga. Skipti máli að bótaþegi geti sannað að fé sé runnið úr bótagreiðslu. Hafi þetta einkum þýðingu þegar lengra líður frá greiðslu bóta, enda bótafjárhæð ætlað að endast starfsævina á enda. Hér sé ekki sé liðið ár frá því að bæturnar hafi tæmzt bótaþega, og ekkert annað fé, hvort sem væri tekjur, gjafir, arfur, söluhagnaður eða annað, sem gefi efni til að álykta að blandazt hafi við annað fé.

Sé ljóst í þessu máli að nær allar tekjur hvers tíma séu bætur, sem ýmist falli undir 3. eða 2. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga. Bætur, aðrar en hin stóra bótagreiðsla, hafi á hverjum tíma farið til reglulegra, eðlilegra og hóflegra útgjalda sóknaraðila og hafi hann gengið á höfuðstól bótanna til að standa straum af daglegum útgjöldum sínum, en slíkt sé tilgangur bótanna.

Sóknaraðili segir að gagnstæð niðurstaða byggðist á túlkun sem legði of stranga sönnunarbyrði á sóknaraðila. Þegar atvik máls hafi verið skýrð svo sem hér hafi verið gert, liggi beint við að snúa sönnunarbyrði um uppruna fjárins við. Segir sóknaraðili að því sé raunar ómótmælt af varnaraðila að uppruni fjárins sé umræddar bætur. Sóknaraðili segir varnaraðila reka erindi skiptabeiðandans Z hf., til að ná með óréttmætum hætti öllu því sem eftir standi af bótum sóknaraðila, öllu framtíðaraflahæfi hans sem hann eigi ekki möguleika á að vinna aftur, þó hann vildi. Sé málatilbúnaður varnaraðila, sem sóknaraðili segir gerðan í skjóli og á ábyrgð Z hf., „einkar ógeðfelldur og óbilgjarn“ en reynt sé að ná þessum hagsmunum undir þrotabúið með því að nýta sér að sóknaraðili sé ekki löglærður og hafi ekki gætt þess „að aðgreina bótafé sitt með skýrari hætti en hann þó gerði, en hann gerði einmitt það – hann sérgreindi“ bótaféð. Þá segir sóknaraðili að til þess sé að líta, að óvenjulegt sé að fjármálafyrirtæki láti ekki sitja við árangurslaust fjárnám einstaklinga, svo sem tilgangur núverandi gjaldþrotalöggjafar sé, heldur fara fram á gjaldþrotaskipti sóknaraðila og sambýliskonu hans, að því er virðist til þess að ná til sín bótafé hans. Segir sóknaraðili að málið verði þessum skiptabeiðanda til ævarandi minnkunar, hvernig sem lyktir þess verði, og væri maklegast að varnaraðili féllist málalengingalaust á kröfur sóknaraðila.

Sóknaraðili segir að fram hjá því verði ekki litið að bótaféð sé sérgreint, uppruni þess augljós og ágreiningslaus, tilgangur reglnanna skýr en afleiðingar þess, ef ekki verður fallizt á kröfur sóknaraðila, þær að framtíðartekjur sóknaraðila eru frá honum teknar. Varnaraðili auðgist þá með óréttmætum hætti, á kostnað sóknaraðila, án þess hafi mátt eiga réttmætar væntingar um slíkt. Sú niðurstaða að hafna kröfu sóknaraðila en staðfesta afstöðu varnaraðila gangi þvert gegn tilgangi 41. gr. aðfararlaga.

Sóknaraðili segir ágreiningslaust að ókominn sé sá tími er bæturnar skuli ráðstafast fyrir.

Sóknaraðili kveðst vísa til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti, einkum 72. gr., aðfararlaga nr. 90/1989, einkum 41. gr., og almennra reglna veðréttar. Þá vísi sóknaraðili til XXI. kafla laga nr. 91/1991 vegna málskostnaðar, einkum 130. gr. og reglna laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili segir að rök skiptastjóra fyrir því að hafna því að láta sóknaraðila eftir umráð reikningsins 162-15-630140, og halda innstæðu reikningsins þannig utan skipta, vera þau að fjármununum hafi ekki verið haldið fullkomlega og réttilega greindum frá öðru fé sóknaraðila.

Varnaraðili segir, að undantekningu þess að peningaeign verði tekin fjárnámi sé að finna í 41. gr. aðfararlaga. Kalli sú grein á þrönga skýringu og útlistun. Til hennar sé svo óbent vísað í 72. gr. gjaldþrotalaga, en 1. mgr. hennar heimili þrotamanni að halda þeim fjárhagslegu réttindum sem fjárnám verði ekki gert í eða verði undanþegin fjárnámi. Varnaraðili segir, að til þess að um nægilega aðgreiningu væri að ræða hefði þurft að leggja slysabæturnar þegar í stað inn á sérstakan nýjan reikning, og færa þá eftir þörfum fé þaðan inn á reikninga sem ætlaðir væru til daglegra nota, enda séu bæði 2. og 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga orðaðir þannig að fénu sé ætlað að standa undir framfærslu um ókomin ár, og ætlað að renta sig til frambúðar eftir því sem vaxtakjör leyfi.

Varnaraðili segir að það, að fjármunirnir hafi allir verið lagðir inn á debitreikning, sem þegar hafi verið til, þegar þáverandi lögmaður sóknaraðili hafi hinn 22. apríl 2009 borgað þá út, hafi strax orðið til þess að þeir hafi blandazt öðru fé, þó lítið hafi verið.

Varnaraðili segir sóknaraðila benda á, í greinargerð sinni, að sóknaraðili hafi, þennan sama dag, sérgreint hluta fjárins með því að leggja tvær færslur, 25 milljónir króna og 3,7 milljónir króna, inn á „nýjan reikning“ til framtíðarráðstöfunar. Hér hafi verið um að ræða reikning nr. 162-15-382951 sem ekki hafi verið nýrri en svo að hann hafi verið stofnaður hinn 11. marz og á honum verið 1.369.778 krónur. Hafi þarna annað fé blandazt saman við, meðal annars fé frá lífeyrissjóði. Þessum reikningi hafi sóknaraðili lokað hinn 21. ágúst 2000 og innstæðan verið lögð á annan reikning, nr. 162-15-630140, sem beri sama höfuðbókarnúmer en á þessum reikningi séu sagðir mánaðarlegir vextir. Sé þarna ekki heldur ótvírætt að fjármunirnir á reikningnum stafi eingöngu frá slysabótunum. Eftir að féð sé komið inn á þennan reikning, þann sem ágreiningur málsins snúist um, komi aðrar greiðslur inn á hann frá lífeyrissjóði og fé af honum sé ekki flutt reglulega á annan reikning, heldur séu ýmsar kröfur greiddar.

Varnaraðili kveðst mótmæla því að ekki sé nauðsynlegt að peningaeign hafi verið sérgreind frá upphafi og aldrei blandazt öðru fé. Sé einmitt hið gagnstæða raunin en gera verði mjög ríkar kröfur til sérgreiningar eigi undanþáguákvæði aðfararlaga og gjaldþrotalaga að gilda. Gæti bótahafi þess frá upphafi að sérgreina bótafé sitt, sé sönnunarbyrðin honum létt. Í þessu máli hljóti sönnunarbyrðin að liggja hjá sóknaraðila, en það hafi verið á hans valdi hvar hann geymdi fé sitt og hafi notið aðstoðar lögmanns sem auk þess hafi líklega þekkt aðstæður hans vel vegna mágsemda.

Varnaraðili kveðst ekki efast um að mál þetta valdi sóknaraðila og hans fólki áhyggju. Þau hafi þó ekki getað gengið þess dulin að skuldastaðan væri erfið og að því sókt vegna skulda. Þau hafi hins vegar ekkert gert til að ná samningnum við lánardrottna sína til að forðast þrot, heldur lýst yfir eignaleysi við aðför og standi svo frammi fyrir því að gjaldþrots hafi verið krafizt og sé nú staðreynd. Sé þar um að ræða vangæzlu sóknaraðila og sé ekki kröfuhöfum eða skiptastjóra um að kenna að ganga eftir greiðslum úr búinu, þegar verulegir fjármunir komi í ljós, fjármunir sem gjaldþrotabeiðanda og öðrum kröfuhöfum hafi ekki verið kunnir fyrr en gjaldþrot hafi legið fyrir.

Þá segir varnaraðili að skiptastjóri hafi leitazt við að gera sóknaraðila og fjölskyldu hans eins auðvelt fyrir og unnt sé, með því að færa fé af reikningum, þeim til nota. Þá safni reikningurinn áfram vöxtum svo sem sóknaraðili hafi stofnað til. Nauðsyn sé hins vegar að fá úr því skorið hvort fjármunir á reikningi 162-15-630140 skuli koma undir skipti eða haldast í eigu sóknaraðila.

Varnaraðili kveðst vísa til 72. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti og 41. gr. aðfararlaga nr. 90/1989. Vegna málskostnaðar vísi sóknaraðili til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og vegna virðisaukaskatts til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Niðurstaða

Það er meginregla í gjaldþrotarétti að við uppkvaðningu úrskurðar um töku bús til gjaldþrotaskipta tekur þrotabú skuldarans við öllum fjárhagslegum réttindum sem hann átti eða naut við uppkvaðningu úrskurðarins. Frá þessari meginreglu er gerð sú undantekning í 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti að einstaklingur má, sé ekki á annan veg mælt í lögum, halda þeim fjárhagslegu réttindum sem fjárnám verður ekki gert í eða verða undanþegin fjárnámi.

Það er meginregla að gera má fjárnám í peningaeign gerðarþola. Frá þeirri meginreglu eru gerðar undantekningar í 1. mgr. 41. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Segir í 2. tl. málsgreinarinnar að ekki verði gert fjárnám í peningaeign, sé sannanlega um að ræða eingreiðslu bóta fyrir varanlega örorku gerðarþola eða fyrir missi hans á framfæranda, ef féð er sérgreint í vörzlum hans og sá tími er ókominn, sem bótafénu er ætlað að bæta tjón hans fyrir. Í 3. tl. málsgreinarinnar segir svo að ekki verði gert fjárnám í peningaeign, sem sé sannanlega nauðsynleg til að standa straum af kostnaði um skamman tíma af framfærslu gerðarþola og þeirra, sem hann er framfærsluskyldur við.

Ekki er umdeilt í málinu að sóknaraðili fékk greiddar bætur vegna þeirra slysa sem hann varð fyrir og höfðu þau áhrif á starfsgetu hans sem rakið var. Í málinu er hins vegar deilt um hvort það fé, sem sóknaraðili krefst þess að fá umráð yfir, sé umrætt bótafé og hvort það hafi verið sérgreint í vörzlum hans.

Í áðurröktum lagaákvæðum eru tilgreindar undantekningar frá þeirri meginreglu að peningaeign manns standi til fullnustu skuldum hans. Almennt ber að skýra undantekningar frá meginreglum þröngt. Við skýringu umræddra ákvæða aðfararlaga telur dómurinn allt að einu að horfa verði til þess tilgangs sem með ákvæðunum sé. Með 1. mgr. 41. gr. laganna er leitazt við að hindra að fjármunir, sem gerðarþola eru nauðsynlegir til framfærslu, en hann hefur fengið fyrirframgreidda, eða sem eingreiðslu vegna varanlegrar örorku, séu af honum teknir með fjárnámi. Markmið greinarinnar er með öðrum orðum að koma í veg fyrir að gerðarþola verði gert ómögulegt að framfæra sig og þá sem hann kann að vera framfærsluskyldur við. Sú áherzla sem lögð er á að vernda möguleika gerðarþola til framfærslu sinnar og sinna sést af því að í 2. mgr. 41. gr. er kveðið á um að þessi vernd falli niður að því leyti sem gerðarþoli hafi notað umrætt fé til kaupa á fasteign, lausafé eða öðrum sambærilegum eignum.

Í umræddri 41. gr. aðfararlaga er sérstaklega kveðið á um að þau atriði sem rakin voru skuli „sannanlega“ eiga við. Ljóst er að gerðarþoli ber sönnunarbyrðina fyrir því að svo sé. Hann ber þannig í þessu máli sönnunarbyrðina af því að bótaféð sé svo sérgreint í vörzlum hans að ekki leiki á tveim tungum um uppruna þess fjár sem hann vill halda utan fjárnáms.

Það fé, sem sóknaraðili vill fá afhent, er á reikningi nr. 162-15-630140, en innborganir sóknaraðila á þann reikning hafa verið raktar. Ljóst er, að strax er sóknaraðili fékk bótafé sitt, hvort sem var með greiðslu Tryggingamiðstöðvarinnar hf. til hans hinn 3. marz 2009 eða með greiðslu lögmanns hans hinn 22. apríl hinn 22. apríl 2009, blandaðist bótaféð við annað fé sóknaraðila, þar sem í bæði skiptin var lagt inn á tékkareikning sóknaraðila þar sem nokkuð annað fé var fyrir, 123.874 krónur nánar til tekið. Dómurinn álítur að með áskilnaði 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga um sérgreiningu sé ekki fortakslaust farið fram á að féð hafi aldrei blandazt nokkuru öðru fé, heldur sé áskilnaðinum ætlað að tryggja að verndin nái aðeins til þess fjár, sem þar er talið upp og að ekki leiki vafi á uppruna þess. Skuldari sem hlotið hafi fyrirframgreiðslu eða eingreiðslu örorkubóta geti ekki vegna þess komið öðru fé sínu undan skuldheimtumönnum sínum. Dómurinn álítur, að tilgangur áskilnaðarins hafi ekki verið sá, að einstaklingur, sem fær slíka greiðslu lagða inn á reikning, þar sem fyrir er fjárhæð sem telja verður að mjög miklum mun lægri, skuli þar með fortakslaust og óafturkræft sviptur þeirri vernd sem 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga sé ætlað að veita, en hún er, eins og áður sagði, hugsuð til að hindra að slíkur einstaklingur sé um alla framtíð sviptur möguleikanum á að framfæra sig. Þegar dómurinn horfir til stöðu reikningsins þegar bætur sóknaraðila voru greiddar inn á hann og þess að sóknaraðili færði upphæð sem svaraði til langstærsta hluta bótanna yfir á vaxtareikning, langstærsta hlutann færði sóknaraðili sama dag og honum barst bótagreiðslan, þykir dóminum, í ljósi framanrakinna sjónarmiða, sem sóknaraðili verði ekki sviptur vernd 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga við það að bótafé hans var fyrst lagt inn á ávísanareikning hans.

Á umræddum vaxtareikningi nr. 162-15-382951 var féð um hríð, en reikningnum var lokað hinn 21. ágúst 2009 eins og áður var rakið. Yfirlit reikningsins liggur fyrir í málinu. Inn á reikninginn voru lagðar mánaðarlegar greiðslur Almenna lífeyrissjóðsins til sóknaraðila, 69.778 á mánuði, auk þess sem sambýliskona sóknaraðila leggur þrívegis inn á reikninginn, í maí, júlí og ágúst, alls 450.000 krónur. Þá eru vextir lagðir við reikninginn, 906.333 krónur. Þrátt fyrir þessar innborganir lækkaði staða reikningsins eins og áður var rakið um rúmar fjórar milljónir króna frá því sóknaraðili hafði lagt inn á hann samtals 30 milljónir króna í marz og apríl og þar til reikningurinn var eyðilagður hinn 21. ágúst. Var staða reikningsins í upphafi hvers mánaðar hærri en í lok hans og lækkaði staðan frá mánuði til mánaðar. Þær innborganir sem komu á reikninginn frá lífeyrissjóði og sambýliskonu sóknaraðila, og voru aldrei hærri en svo að við hver mánaðamót var staða reikningsins lægri en verið hafði um næstu mánaðamót á undan, verða þannig taldar hafa gengið til framfærslu sóknaraðila og heimilishalds. Þykir dóminum því sem á reikningnum hafi aldrei verið fjármunir sem ekki nutu verndar 2. eða 3. tl. 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga.

Innstæðan á reikningi nr. 162-15-382951 fór á hinn umdeilda reikning nr. 162-26-630140 hinn 21. ágúst 2009. Nam hún þá 25.801.061 krónu en er sóknaraðili var úrskurðaður gjaldþrota hinn 1. febrúar 2010 stóð reikningurinn í 17.046.405 krónum eins og rakið var. Hafði þá ekki annað bætzt á reikninginn en sömu mánaðarlegu lífeyrisgreiðslur, 69.778 krónur og vaxtatekjur. Sóknaraðili sjálfur leggur hins vegar inn á reikninginn samtals 260.000 krónur; 160.000 krónur hinn 1. október og 100.000 krónur hinn 11. nóvember. Hann millifærir hins vegar af reikningnum og inn á aðra reikninga í sinni eigu mun hærri fjárhæðir; 1.700.000 krónur í september, 60.000 krónur í október, 140.000 krónur í nóvember, 552.000 krónur í desember og 600.000 krónur í janúar 2010. Þegar horft er til þess að sóknaraðili tekur út meira en tífalda þá upphæð sem hann leggur inn um svipað leyti, og ekki hefur verið lagt fram sem bendir til þess að sóknaraðili hafi á þessum tíma fengið utanaðkomandi fé, annað en vaxtatekjur af reikningi sínum og áðurraktar lífeyrisgreiðslur, þykir dóminum sem með þeim þremur innleggjum sóknaraðila hafi ekki orðið sú blöndun bótafjár og óviðkomandi fjár að innstæðan skuli missa vernd 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga. Fjárhæð mánaðarlegra lífeyrisgreiðslna er lægri en svo að ætla megi að dygði sóknaraðila til framfærslu sinnar.

Þegar á allt framanritað er horft þykir dóminum sem skýr rök hafi verið færð fyrir því, að það fé sem liggur á umræddum reikningi nr. 162-26-630140 sé í raun eftirstöðvar þeirra bóta sem sóknaraðila hafi verið greiddar fyrir varanlega örorku sína. Þegar horft er til þess og þeirra sjónarmiða sem áður voru rakin um 1. mgr. 41. gr. aðfararlaga þykir sóknaraðili hafa axlað sönnunarbyrði sína fyrir því að honum hefði verið heimilt að halda innstæðu reikningsins utan fjárnáms. Með vísan til 1. mgr. 72. gr. gjaldþrotalaga þykir sóknaraðili þar með hafa fært nægilega stoð undir þá kröfu sína að innstæðu reikningsins verði haldið utan skipta bús hans og verður fallizt á kröfu hans um afhendingu innstæðunnar. Óumdeilt er að á reikningnum hafi við uppkvaðningu gjaldþrotaúrskurðar verið 17.046.405 krónur og að skiptastjóri hafi eftir uppkvaðningu hans greitt sóknaraðila 3.500.000 krónur af reikningnum. Verður greiðsluskylda varnaraðila miðuð við þetta.

Þegar horft er til málavaxta þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður. Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila greiðist úr ríkissjóði svo sem greinir í úrskurðarorði. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Af hálfu sóknaraðila fór Ó-kk-nf R-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómslögmaður með málið en H-kk-nf P-kk-nf hæstaréttarlögmaður fyrir varnaraðila.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Varnaraðili, Þrotabú X, greiði sóknaraðila, X, utan skuldaraðar innstæðu bankareiknings númer 162-26-630140, 17.046.405 krónur, ásamt áföllum og áfallandi vöxtum, að frádregnum 3.500.000 krónum.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 450.000 krónur

Þ-kk-nf D-kk-nf.