E-2488/2013

Mál þetta sem dómtekið var 14. apríl 2014 var höfðað 10. júní 2013 af hálfu Þ-kk-ef G-kk-ef, Lindarvaði 14, Reykjavík á hendur Aðalvík ehf., Ármúla 15, Reykjavík til greiðslu skuldar.

Dómkrafa stefnanda er að stefndi greiði honum 380.210 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 33.265 krónum frá 26. febrúar 2012 til 11. mars 2012, þá af 66.653 krónum frá þeim degi til 25. mars 2012, þá af 99.795 krónum frá þeim degi til 8. apríl 2012, þá af 128.967 krónum frá þeim degi til 22. apríl 2012, þá af 154.046 krónum frá þeim degi til 6. maí 2012, þá af 183.218 krónum frá þeim degi til 20. maí 2012, þá af 212.390 krónum frá þeim degi til 3. júní 2012, þá af 241.562 krónum frá þeim degi til 17. júní 2012, þá af 274.827 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2012, þá af 308.092 krónum frá þeim degi til 15. júlí 2012, þá af 338.758 krónum frá þeim degi til 29. júlí 2012, þá af 372.023 krónum frá þeim degi til 12. ágúst 2012 og loks af 380.210 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda í málinu. Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Þá krefst stefndi þess að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Yfirlit málavaxta og ágreiningsefna

Stefnandi sem er húsasmiður hóf störf hjá stefnda árið 1998. Stefnandi var einnig eigandi að um 10%, hlutafjár í hinu stefnda félagi, en átti aldrei sæti í stjórn þess. Þann 29. janúar 2012, er stefnandi var í veikindaleyfi, var honum sagt upp störfum vegna trúnaðarbrests milli stefnanda og stjórnar félagsins. Stefnanda var boðið að hafa samband við fyrirsvarsmenn félagsins um fyrirkomulag starfsloka hans. Um uppsagnarfrest skyldi fara samkvæmt almennum reglum. Þann 10. febrúar 2012 ritaði stefnandi bréf til stefnda þar sem hann mótmælti meintum trúnaðarbresti og kvaðst líta svo á að honum yrði ekki gert að vinna uppsagnarfrest sinn, en hann hafði verið í veikindaleyfi frá 9. desember 2011. Gerði hann þá kröfu að viðurkenndur yrði réttur hans til launa í veikindaleyfi og uppsagnarfresti í samræmi við gildandi kjarasamninga þar um. Í framhaldi af þessum samskiptum gerðu stefndi og stefnandi samkomulag um uppgjör arðshlutar vegna hlutafjáreignar hans. Stefndi óskaði ekki eftir vinnuframlagi stefnanda á tímabili uppsagnarfrestsins.

Stefnandi fékk greidd laun í uppsagnarfresti í sex mánuði í samræmi við rétt hans þar um samkvæmt ákvæðum kjarasamnings. Lauk því tímabili þann 31. júlí 2012. Stefnandi fékk greitt fyrir dagvinnu á þessu tímabili en verkfæragjald á dagvinnulaun var aðeins greitt fyrstu tvær vikurnar eftir uppsögn. Stefnandi fékk einnig greitt fyrir yfirvinnutíma fyrstu tvær vikurnar, en ekki eftir það. Ágreiningur um skyldu stefnda til að greiða fyrir yfirvinnu og verkfæragjald í uppsagnarfresti er tilefni máls þessa.

Stefnandi leitaði til Samiðnar, sambands iðnfélaga, og óskaði eftir aðstoð við launauppgjör vegna uppsagnarinnar. Þann 27. ágúst 2012 ritaði framkvæmdastjóri Samiðnar bréf til stefnda þar sem þess var krafist að stefndi greiddi stefnanda vangreidda yfirvinnutíma í uppsagnarfresti. Bréfinu fylgdi yfirlit um vangoldna yfirvinnu og verkfæragjald á dagvinnulaun. Með bréfi 4. október 2012 mótmælti lögmaður stefnda því að stefnandi ætti rétt til yfirvinnukaups á uppsagnarfresti, enda hefði stefnandi einungis fengið greitt fyrir yfirvinnu í samræmi við þá vinnu sem hann innti af hendi. Þannig hafi ekki verið samið um fasta yfirvinnu hvern mánuð. Í svarbréfi framkvæmdastjóra Samiðnar til lögmanns stefnda 12. október 2012 var á það bent að samkvæmt launaseðlum stefnanda hafi fastur vinnutími verið átta dagvinnustundir fimm daga vikunnar og ein yfirvinnustund fjóra daga vikunnar. Sá vinnutími hafi verið fastbundinn og þar með hluti af föstum ráðningarkjörum stefnanda. Þess var krafist að stefnanda yrðu greiddar fjórar yfirvinnustundir á viku fyrir tímabilið sem uppsögnin tók til. Með bréfi lögmanns Samiðnar 23. nóvember s.á., var þetta ítrekað og skorað á stefnda að gera upp við stefnanda. Bréfinu var svarað með bréfi lögmanns stefnda 6. desember s.á. þar sem fram kom að stefndi fallist ekki á að samið hefði verið um fastar yfirvinnugreiðslur og telji slíkar greiðslur því ekki hluta af föstum launakjörum stefnanda. Með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda 3. apríl 2013 var krafist greiðslu fyrir umræddar yfirvinnustundir og leiðréttingar á dagvinnulaunum, en því bréfi var ekki svarað.

Stefnandi kom fyrir dóminn til skýrslugjafar við aðalmeðferð málsins og einnig tveir stjórnarmenn stefnda. Tvö vitni komu fyrir dóminn og það þriðja gaf skýrslu í síma, en öll höfðu vitnin starfað hjá stefnda á þeim tíma sem stefnandi starfaði þar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda byggist á útreikningi og launaseðlum stefnanda, um sé að ræða greiðslu yfirvinnulauna í uppsagnarfresti á tímabilinu 12. febrúar 2012-11. ágúst 2012. Einnig sé krafist leiðréttingar á greiðslum fyrir dagvinnu.

Nánari sundurliðun á kröfu stefnanda sé því eftirfarandi:

Yfirvinna 12.2-25.2 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 26.2-10.3 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 11.3-24.3 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 25.3-7.4 kr. 26.833,-

Verkfæragjald kr. 2.339,-

Yfirvinna 8.4-21.4 kr. 23.000,-

Verkfæragjald kr. 2.079,-

Yfirvinna 22.4-5.5 kr. 26.833,-

Verkfæragjald kr. 2.339,-

Yfirvinna 6.5-19.5 kr. 26.833,-

Verkfæragjald kr. 2.339,-

Yfirvinna 20.5-2.6 kr. 26.833,-

Verkfæragjald kr. 2.339,-

Yfirvinna 3.6-16.6 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 17.6-30.6 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 1.7-14.7 kr. 30.666,-

Yfirvinna 15.7-28.7 kr. 30.666,-

Verkfæragjald kr. 2.599,-

Yfirvinna 29.7-31.7 kr. 7.667,-

Verkfæragjald kr. 520,-

Samtals kr. 380.210

Samtals nemi því dómkrafa stefnanda 380.210 krónum, auk vaxta og kostnaðar.

Stefnandi byggi kröfur sínar á ráðningarsamningi aðila og rétti sínum til endurgjalds fyrir vinnu sína í þágu stefnda. Þá byggi stefnandi á meginreglu samningaréttar um skyldu til efnda gerðra samninga. Málatilbúnað sinn byggi stefnandi enn fremur á ákvæðum kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar. Kjarasamningur þessi hafi að geyma lágmarkskjör og vísist í því sambandi til 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938. Óumþrætt sé að stefnandi hafi starfað sem húsasmiður í þágu stefnda. Beri því að líta til nefnds kjarasamnings um kaup og kjör stefnanda og af þeim samningi sé stefndi bundinn. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum 29. janúar 2012 með sex mánaða uppsagnarfresti. Stefnandi sé fæddur árið 1948 og hafi starfað í 14 ár hjá stefnda er honum hafi verið sagt upp. Uppsagnarfrestur hans hafi því verið sex mánuðir, sbr. gr. 12.4.1 í kjarasamningi. Sá réttur sé óumþrættur og viðurkenndur í verki af hálfu stefnda sem innt hafi af hendi laun fyrir það tímabil.

Um kröfu um leiðréttingu á dagvinnulaunum

Stefnandi byggi kröfu sína um leiðréttingu á dagvinnulaunum á því að þau hafi ekki verið rétt reiknuð á tímabili uppsagnarfrests. Í janúar 2012 hafi stefnandi fengið greiddar 2.314,80 krónur á tímann í dagvinnu, dagvinnulaun með ráðningar-samningsbundnu 35% álagi auk verkfæragjalds. Í samræmi við ákvæði 1.1.2.1 í kjarasamningi hafi laun almennt hækkað um 3,5% þann 1. febrúar. Dagvinnulaun stefnanda hafi þá hækkað í 2.395,80 krónur frá þeim tíma, þ.e. fyrir tímabilið 20. janúar til 11. febrúar 2012. Á launseðli fyrir seinni hluta febrúarmánaðar hafi stefndi hins vegar lækkað laun stefnanda í 2.363,33 eða um 32,49 krónur og krafist sé leiðréttingar á því. Stefnandi byggi á því að greiðsla þessi hafi verið órjúfanlegur þáttur í launum hans. Byggi stefnandi einkum á því að um það hafi verið samið sérstaklega í sérstökum Vinnustaðasamningi milli starfsmanna og stefnda að verkfæragjald væri hluti af greiddu kaupi. Sá samningur hafi sama gildi og aðalkjarasamningur enda hluti hans. Þá hafi framkvæmdin verið með þeim hætti frá því samningur var gerður og þá hafi stefnda verið greitt verkfæragjald, óháð því hvort hann hafi verið veikur eða í vinnu. Þá byggi greiðsluskyldan enn fremur á ákvæði kjarasamnings um greiðslu verkfæragjalds sbr. gr. 9.2.1.1 í kjarasamningi. Samkvæmt því ákvæði beri að greiða verkfæragjald nema í veikindafjarveru og á orlofstíma eða greiddum helgidögum. Tímabil uppsagnarfrests sé ekki undanskilið í ákvæðinu og því beri stefnda að inna þetta gjald af hendi. Krafa sé því gerð um leiðréttingu þessa. Samtals nemi krafa stefnanda vegna þess 27.549 krónum.

Um kröfu um greiðslu yfirvinnulauna

Krafa stefnanda um greiðslu yfirvinnukaups á uppsagnarfresti byggi eins og krafa um leiðréttingu dagvinnulauna á því að um ráðningarsamningsbundin kjör hafi verið að ræða. Launaseðlar stefnanda fyrir árið 2011 beri með sér að yfirvinna hafi verið fastur liður í vinnuskyldu stefnanda, þannig að vart hafi fallið dagur úr í því sambandi.

Samkvæmt grein 2.1 í kjarasamningi skuli dagvinna vera 40 klukkustundir á viku. Vinna umfram það teljist yfirvinna sbr. grein 2.2. Yfirvinnu, sem komist hafi á með reglubundnum hætti, verði ekki sagt upp hafi hún verið viðvarandi í tvo mánuði eða lengur. Árið 2011 hafi vinna hjá stefnda verið með þeim hætti að unninn hafi verið einn tími í yfirvinnu fjóra daga í hverri viku að lágmarki, en að jafnaði hafi ekki verið unnið á föstudögum. Stefnandi hafi fengið þá vinnu greidda, svo fremi hann hafi innt hana af hendi. Byggi stefnandi því á því að þessi yfirvinna hafi verið fastur hluti ráðningarkjara hans sem ekki hafi verið sagt upp og því beri að greiða þessa yfirvinnu fyrir tímabil uppsagnarfrestsins. Í þessu sambandi byggi stefnandi og á því að á starfstíma hans hjá stefnda hafi stefnandi þegar svo bar við sagt yfirvinnu upp hjá starfsmönnum með áskildum uppsagnarfresti en svo hafi yfirvinna aftur komist á eins og launaseðlar hans beri með sér. Þannig hafi ekki háttað til við starfslok stefnanda eða á tímabili uppsagnarfrests og því sé stefnanda skylt að greiða umsamda yfirvinnu.

Þá byggi stefnandi á því að stefndi hafi í verki viðurkennt þessa greiðsluskyldu en stefndi hafi greitt stefnanda full laun í veikindum hans í desember 2011 og janúar 2012. Full laun teljist þau laun vera sem starfsmaður hefði sannanlega haft hefði hann ekki forfallast vegna sjúkdóms, sbr. gr. 8.3 í kjarasamningi. Sú staðreynd að stefndi hafi greitt stefnanda yfirvinnu í veikindum sé til vitnis um það að stefndi sjálfur hafi litið svo á að fyrrgreind yfirvinna hafi verið fastur liður í starfsemi stefnda og að stefnandi hafi átt rétt til greiðslu launa sem henni nam.

Yfirvinnu stefnanda hafi ekki verið sagt upp sérstaklega. Beri því að líta svo á að samningsbundinn uppsagnarfrestur stefnanda eigi við um yfirvinnugreiðslur þessar sem og önnur kjör hans. Gerð sé krafa um greiðslu vangoldinna yfirvinnulauna í uppsagnarfresti, nánar tiltekið fjórar yfirvinnustundir á viku frá 1. febrúar 2012 til 31. júlí 2012, nema þegar svo hafi háttað til að lögbundnir frídagar hafi leitt til þess að ekki hafi verið unnið. Þannig sé aðeins gerð krafa um greiðslu sjö yfirvinnustunda fyrir tímabilið 25. mars til 7 apríl, enda hafi þá skírdag borið upp á fimmtudaginn 5. apríl. Sama hafi verið uppi á teningnum á næsta launatímabili en annan í páskum hafi borið upp á mánudaginn 9. apríl, þá hafi sumardagurinn fyrsti verið þann 19. apríl og 1. maí borið upp á þriðjudag, uppstigningardag á fimmtudaginn 17. maí og annan í hvítasunnu á mánudaginn 28. maí. Þar sem alla þessa daga hafi borið upp á aðra vikudaga en föstudaga sé ekki gerð krafa um greiðslu yfirvinnulauna þá daga. Samtals nemi vangoldin laun stefnanda vegna yfirvinnu á tímabili þessu 352.661 krónu.

Stefnandi vísi til meginreglna samningaréttar um skyldu til efnda samninga og vinnuréttar um réttar efndir ráðningarsamninga. Þá sé og vísað til laga nr. 55/1980, laga nr. 30/1987 um orlof og laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Kröfur um vexti styðjist við III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun styðjist við lög nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Um kröfu um leiðréttingu á dagvinnulaunum

Stefnandi haldi því fram að stefnda hafi borið að greiða stefnanda verkfæragjald í uppsagnarfresti stefnanda. Stefnandi kveði þetta gjald hafa verið órjúfanlegan þátt í launum hans. Þá bendi stefnandi á að samið sé um verkfæragjald í vinnustaðasamningi milli starfsmanna og stefnda og að verkfæragjald sé hluti af greiddu kaupi. Því sé mótmælt sem röngu. Verkfæragjald sé einungis greitt jafnharðan með kaupi.

Þá komi fram í kafla 9.2.1.2 í kjarasamningnum að verkfæragjald beri ekki að greiða í fjarvistum vegna veikinda eða slysa, ekki heldur í orlofi eða greiddum helgidögum. Ljóst sé þannig af tilgangi ákvæðisins að einungis sé um að ræða gjald sem vinnuveitandi greiði til að fjármagna verkfærakostnað og vinnuföt starfsmanns. Ekki sé fjallað sérstaklega um greiðslu gjaldsins í uppsagnarfresti í ákvæðinu, enda geri bæði lög og kjarasamningur ráð fyrir því að unnið sé í uppsagnarfresti.

Stefnandi haldi því fram að fyrst að tímabil uppsagnarfrests sé ekki sérstaklega undanskilið í ákvæðinu þá beri stefnda að inna gjaldið af hendi. Stefndi mótmælir þessu, það sé ljóst af ákvæðinu að ekki sé ætlast til þess að vinnuveitandi greiði verkfæragjald þegar engin vinna sé innt af hendi. Því sé ljóst að ekki beri að greiða verkfæragjald í uppsagnafresti þar sem engin vinna sé unnin og því augljóslega engin þörf á verkfærum. Því sé ekki um föst launakjör að ræða óháð vinnu og beri stefnda því ekki að greiða stefnanda verkfæragjald í uppsagnarfresti.

Þá sé því haldið fram að stefnandi hafi með tómlæti sínu fyrirgert rétti sínum til að krefjast verkfæragjalds en athugasemdir varðandi vangreiðslu þessa gjalds hafi ekki komið fram fyrr en eftir að uppsagnarfrestur hafi verið liðinn.

Um kröfu um greiðslu yfirvinnulauna

Stefndi mótmæli því að yfirvinnutímar stefnanda hafi verið reglubundnir og í svo föstum skorðum að um föst ráðningarkjör hafi verið að ræða. Fyrir liggi að ekki hafi verið samið um fastar yfirvinnugreiðslur við stefnanda. Samkvæmt kjarasamningi og ráðningarsamningi hafi stefnandi fengið greitt fyrir yfirvinnu í samræmi við þá vinnu sem hann hafi innt af hendi. Hvorki hafi verið samið sérstaklega um fasta yfirvinnu né fastar greiðslur vegna yfirvinnu sem ekki yrði innt af hendi. Einungis hafi verið greitt fyrir unna yfirvinnu. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn eða samninga sem gefi til kynna að svo hafi verið.

Það sýni sig t.d. í því að þegar lögbundnir frídagar hafi fallið í miðja viku, þ.e. á mánudegi til fimmtudags, hafi yfirvinna ekki verið greidd fyrir þá daga og hafi stefnandi sjálfur bent á það við útreikning á yfirvinnu sinni í stefnu. Þannig hafi yfirvinna ekki verið dagleg vinnuskylda stefnanda eins og stefnandi haldi fram heldur tilfallandi yfirvinna sem aðeins hafi verið greidd hafi hún verið unnin. Þá hafi yfirvinna hans í reynd verið misjafnlega mikil, þ.e. ekki í svo föstum skorðum eins og sjáist glöggt af launaseðlum fyrir mánuðina janúar 2011 til nóvember 2011 sem stefnandi hafi lagt fram. Þar komi fram að mánaðarleg yfirvinna stefnanda hafi verið frá 0 klukkustundum upp í 15 klukkustundir. Ekki hafi því verið um föst ráðningarkjör að ræða heldur einungis greitt fyrir það sem unnið hafi verið.

Engin skylda hafi hvílt á stefnda að segja upp tilfallandi yfirvinnu, eins og uppsögn á föstum, umsömdum ráðningarkjörum, eins og ráða megi af dómaframkvæmd Hæstaréttar. Sveiflur hafi verið á yfirvinnu stefnda mánuðina fyrir veikindaleyfi. Ekki hafi verið sýnt fram á að stefndi hafi unnið yfirvinnu með föstum eða reglubundnum umsömdum hætti á lengri tíma, þannig að leggja mætti til grundvallar að um föst ráðningarkjör hafi verið að ræða. Beri stefnandi hallann af skorti á sönnun í þessu efni.

Þá sé því mótmælt sem fram komi í stefnu að ákvæði í grein 2.2 í kjarasamningi þýði að yfirvinnu sem komist hafi á með reglubundnum hætti verði ekki sagt upp hafi hún verið viðvarandi í tvo mánuði eða lengur. Ákvæðið kveði einfaldlega ekki á um slíkt. Ákvæðið kveði á um að hafi verið unnin reglubundin yfirvinna í tvo mánuði eða meira beri að tilkynna fyrirhugaðar breytingar þar á með minnst tveggja vikna fyrirvara. Fyrirvari sé háður því að ekki sé um óviðráðanlegar orsakir að ræða. Efnisskortur teljist í þessu sambandi ekki til óviðráðanlegra orsaka. Fyrir liggi að engin yfirvinna hafi verið unnin tveimur mánuðum fyrir uppsögn því stefnandi hafi þá verið í veikindafríi og því hafi tilkynning um breytingar á reglubundinni yfirvinnu verið óþörf. Hafi stefndi þurft að segja upp yfirvinnu sérstaklega þá geri hann athugasemd við að stefnandi hafi ekki unnið vinnuna og að þar með hafi hann brotið gegn starfsskyldum sínum með því að sinna ekki vinnu sinni sem ekki hafi verið sagt upp sérstaklega.

Séu launaseðlar ársins 2009 skoðaðir sjáist skýrt að um tilfallandi yfirvinnu sé að ræða. Sömu sögu segi launaseðlar ársins 2010. Framlagðir launaseðlar ársins 2011 beri ekki með sér, þvert á staðhæfingar stefnanda, að um fasta yfirvinnu hafi verið að ræða. Rétt sé þó að seinnihluta ársins hafi verkefnastaða félagsins verið slík að unnin hafi verið yfirvinna, og greitt fyrir unna yfirvinnu.

Þá byggi stefnandi á því að stefndi hafi í verki viðurkennt greiðsluskyldu til yfirvinnu því stefndi hafi greitt stefnanda fyrir hana í veikindum hans í desember 2011 og janúar 2012. Því sé mótmælt að með því að gera vel við veikan starfsmann í veikindafríi sé fyrirtæki búið að skuldbinda sig til slíkra áframhaldandi greiðslna í framtíðinni. Stefnandi hafi verið starfsmaður og eigandi stefnda í umtalsverðan tíma. Stefnanda hafi verið sagt upp í kjölfar alvarlegs trúnaðarbrests, en stefndi hafi sóst eftir því eftir föngum að gera aðskilnað stefnanda við félagið sem árekstrarminnstan. Ekki hafi verið krafist vottorðs vegna meintra veikinda stefnanda, ekki hafi verið gerð athugasemd við það að stefnandi hafi ekki haft í hyggju að vinna uppsagnarfrest sinn. Þannig hafi einnig verið haldið áfram að greiða honum fyrir sambærilega yfirvinnu og hann hafi unnið mánuðina á undan og aðrir starfsmenn félagsins hafi unnið. Ljóst hafi þó verið af hálfu beggja aðila á þeim tíma, að um væri að ræða greiðslu umfram skyldu, enda hafi stefnandi enga athugasemd gert á tímabili uppsagnarfrestsins við það að honum væri ekki greidd óunnin yfirvinna.

Fyrir liggi að stefnandi hafi fengið greidd laun í sex mánaða uppsagnarfresti. Það hafi þó ekki verið fyrr en með bréfi 27. ágúst 2012, þegar uppsagnafresti hafi verið lokið að stefnandi geri athugasemd við launaseðla og fari fram á það við stefnda að fá greidda yfirvinnutíma fyrir sérhvern mánuð í uppsagnarfresti. Beri að telja að stefnandi hafi með því að gera engar athugasemdir við launagreiðslur á uppsagnarfresti sýnt af sér slíkt tómlæti um að halda rétti sínum til launa að það varði hann réttindamissi. Stefndi hafi greitt stefnanda öll laun í uppsagnarfresti sem stefnandi hafi átt rétt á samkvæmt ráðningasamningi aðila. Hafi stefndi talið sig eiga rétt á meiru hafi honum borið að krefjast þess án ástæðulausra tafa að stefndi greiddi honum meira en fram hafi komið á launaseðlum til þess að eiga það ekki á hættu að talið yrði að hann hefði með tómlæti fyrirgert þeim rétti og til að stefndi gæti brugðist við því með viðeigandi hætti. Stefnandi bíði hins vegar með að gera athugasemd þar til uppsagnarfresti sé lokið og setji í raun stefnda þá afarkosti að greiða sér meinta yfirvinnutíma án þess að stefndi geti brugðist við því t.d. með því að fá stefnda til að vinna yfirvinnuna, krefjast þess að aðrar tekjur verði dregnar frá launum á uppsagnarfresti eða hafa uppi aðrar kröfur.

Stefnanda hefði mátt vera ljóst, þegar hann hafi tekið mánaðarlega við launagreiðslum úr hendi stefnda án þess að gera fyrirvara um kröfu sína, að stefndi hafi talið sig vera að greiða honum full laun í uppsagnarfresti. Hafi stefnda við svo búið verið rétt að líta svo á að stefnandi gerði ekki ágreining um greiðslur. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar megi ráða að strangar kröfur séu gerðar að þessu leyti, tómlæti stefnanda sé verulegt og nokkuð augljóslega vísvitandi af hans hálfu. Ekki sé hægt að fallast á að stefnandi geti með þessu móti náð fram ósanngjarnri kröfu eftir á þegar hann hafi náð sínu fram.

Stefndi vísi máli sínu til stuðnings til meginreglna samningaréttar. Þá sé vísað til laga nr. 55/1980, laga nr. 30/1987, um orlof og laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um það hvort yfirvinna hafi verið hluti af föstum starfskjörum stefnanda hjá stefnda, þannig að stefnda beri að greiða stefnanda fyrir yfirvinnu í uppsagnarfresti og um rétt stefnanda til verkfæragjalds á dagvinnulaun á sama tíma.

Ágreiningslaust er að kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar gildi um ráðningarsambandið og að vinnustaðasamningur var jafnframt fyrir hendi. Í honum kemur m.a. fram að verkfæragjald er innifalið í launum. Samkvæmt kjarasamningnum verður reglubundin yfirvinna í tvo mánuði eða meira hluti af föstum starfskjörum með þeim hætti að tilkynna þarf sérstaklega fyrirhugaðar breytingar þar á með minnst tveggja vikna fyrirvara.

Með framlögðum launaseðlum stefnanda og öðrum gögnum málsins og með framburði vitna fyrir dóminum þykir upplýst að vinnutími hjá stefnda var í föstum skorðum og reglubundin yfirvinna var alla jafna unnin með þeim hætti sem stefnandi heldur fram. Fram kom fyrir dóminum að þegar dró úr verkefnum, sem helst gerðist í kjölfar áramóta, var starfsmönnum tilkynnt það með bréfi sem fylgdi launaseðli að yfirvinna myndi falla niður á næstunni. Þar sem stefndi taldi rétt að tilkynna slíkt sérstaklega, og losna þar með undan skyldu samkvæmt kjarasamningi til að greiða fyrir yfirvinnu þegar ekki var þörf á vinnuframlaginu, verður að gera ráð fyrir því að stefndi hafi í raun talið greiðslu reglulegu yfirvinnunnar hluta af föstum starfskjörum starfsmanna sinna. Stefndi sýndi þann skilning einnig í verki með því að greiða stefnanda í veikindaleyfi, í nokkrar vikur áður en honum var sagt upp störfum, laun með fastri fjögurra klukkustunda yfirvinnu á viku. Stefndi greiddi stefnanda enn fremur á þeim tíma dagvinnulaun með verkfæragjaldi, þótt ekki sé skylt að greiða verkfæragjald í veikindaforföllum samkvæmt kjarasamningi, sem kveður á um lágmarksréttindi, en tekið er fram í vinnustaðasamningi stefnda og starfsmanna hans að verkfæragjald sé inni í greiddu kaupi.

Stefnandi fékk sömu laun og hann fékk í veikindaleyfinu greidd fyrir fyrstu tvær vikurnar eftir uppsögn sína, eða tímabilið 29. janúar til 11. febrúar 2012 samkvæmt launaseðli 16. febrúar 2012, en eftir það fékk hann ekki greidda yfirvinnu og dagvinnulaunin lækkuðu um sem nemur verkfæragjaldinu það sem eftir var uppsagnarfrestsins.

Það er niðurstaða dómsins að sýnt hafi verið fram á að yfirvinna í fjórar klukkustundir á viku hafi verið hluti af föstum starfskjörum stefnanda hjá stefnda. Verkfæragjald sem innifalið er í tímakaupi fyrir dagvinnu og greitt var óskert í veikindaleyfi verður einnig talið til fastra launa stefnanda hjá stefnda. Stefnda var því óheimilt að draga þessar greiðslur frá þeim launum sem hann greiddi stefnanda í uppsagnarfresti hans.

Af hálfu stefnda er á því byggt að stefnandi hafi með tómlæti fyrirgert rétti sínum til greiðslu fullra launa í uppsagnarfrestinum, sem lauk 31. júlí 2012.

Síðasti launaseðill stefnda til stefnanda er dagsettur 16. ágúst 2012, þar var greitt fyrir dagvinnu síðustu tvo daga uppsagnarfrestsins og áunnið ógreitt orlof gert upp, en ekkert er þar um uppgjör á yfirvinnu eða verkfæragjaldi. Það var skömmu eftir útgáfu launaseðilsins, þann 27. ágúst 2012, sem framkvæmdastjóri Samiðnar, stéttarfélags stefnanda, sendi stefnda bréf þar sem bent var á að almenna reglan væri sú að greiða full laun í uppsagnarfresti þegar atvinnurekandi óski ekki eftir vinnuframlagi launamanns. Með bréfinu fylgdi sundurliðað yfirlit um þær greiðslur sem vantaði á full laun til stefnanda. Bréfaskipti um launauppgjörið gengu milli aðila í nokkurri samfellu, án þess að samkomulag tækist, þar til mál þetta var höfðað.

Verður í ljósi framangreindra atvika ekki fallist á að stefnandi hafi vanrækt að halda kröfum sínum um full laun í uppsagnarfrestinum til haga gagnvart stefnda þannig að hann gæti glatað rétti sínum til fullra launa í uppsagnarfresti vegna tómlætis.

Að framangreindu virtu verður stefnda gert að greiða stefnanda umkrafin vangoldin laun í uppsagnarfresti, ásamt dráttarvöxtum í samræmi við dómkröfu stefnanda, um hana er ekki tölulegur ágreiningur og upphafstíma dráttarvaxta ekki mótmælt.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísun til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, verður stefnda gert að greiða stefnanda í málskostnað 1.164.891 krónu, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Aðalvík ehf., greiði stefnanda, Þ-kk-þgf G-kk-þgf, 380.210 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 33.265 krónum frá 26. febrúar 2012 til 11. mars 2012, þá af 66.653 krónum frá þeim degi til 25. mars 2012, þá af 99.795 krónum frá þeim degi til 8. apríl 2012, þá af 128.967 krónum frá þeim degi til 22. apríl 2012, þá af 154.046 krónum frá þeim degi til 6. maí 2012, þá af 183.218 krónum frá þeim degi til 20. maí 2012, þá af 212.390 krónum frá þeim degi til 3. júní 2012, þá af 241.562 krónum frá þeim degi til 17. júní 2012, þá af 274.827 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2012, þá af 308.092 krónum frá þeim degi til 15. júlí 2012, þá af 338.758 krónum frá þeim degi til 29. júlí 2012, þá af 372.023 krónum frá þeim degi til 12. ágúst 2012 og loks af 380.210 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda í málskostnað 1.164.891 krónu að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kvk-nf K-kvk-nf