Q-15/2017

Mál þetta barst dómnum með bréfi dagsettu 1. nóvember 2017 sem barst 29. s.m. Það er ritað af skiptastjóra við fjárslit vegna loka óvígðrar sambúðar þeirra A ...Reykjavík, og B...Reykjavík. Málið var þingfest 15. janúar 2018 og eftir nokkrar fyrirtökur á reglulegu þingi var dómara úthlutað málinu eftir fyrirtöku 16. mars sl.

Sóknaraðili krefst þess aðallega að viðurkennd verði hlutdeild hennar í eignum varnaraðila sem orðið hafi til í sambúð þeirra frá stofnun hennar í maí 2008 og til loka hennar 31. maí 2015 og merktar eru töluliðum 1–4 samkvæmt fundargerð skiptastjóra, frá 27. febrúar 2017. Er aðallega krafist helmingshlutdeildar í eignum þessum en til vara lægra hlutfalls.

Til vara krefst sóknaraðili þess að varnaraðili greiði henni 15.000.000 króna eða lægri fjárhæð, auk samningsvaxta í samræmi við II. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, frá sambúðarslitum hinn 31. maí 2015 til dómsuppsögu, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Sóknaraðili krefst þess að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað, óháð lyktum máls, að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Varnaraðili krefst þess að kröfum varðandi hlutdeild í eignum merktum nr. 3–6 í fundargerð skiptastjóra verði vísað frá.

Varnaraðili krefst þess að öðrum kröfum sóknaraðila verði hafnað.

Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að skaðlausu.

Í fyrstu laut krafa sóknaraðila að eignum samkvæmt töluliðum 1–6 í bréfi skiptastjóra en við upphaf málflutnings féll sóknaraðili frá kröfum sem vísuðu til töluliða 5 og 6 í bréfinu. Varða þær kröfur innbú og innstæður aðila.

I.

Aðilar hófu, að sögn sóknaraðila, sambúð í maí árið 2008, með því að sóknaraðili flutti inn í íbúð varnaraðila að S... Reykjavík, en hún varð barnshafandi um svipað leyti. Varnaraðili kveður eiginlega sambúð aðila ekki hafa hafist fyrr en árið 2010 þegar sóknaraðili hafi skráð lögheimili sitt að .S....Opinber skráning aðila í sambúð átti sér stað 2012 þótt varnaraðili kannist ekki við að hafa léð atbeina sinn að þeirri skráningu.

Haustið 2016 fóru fram samningaviðræður milli aðila með milligöngu lögmanna. Var því m.a. haldið þar fram af lögmanni sóknaraðila efnis að málsaðilar hefðu sannarlega verið skráðir í sambúð á sambúðartímanum, sbr. skráningu Ríkisskattstjóra í rúmlega þrjú ár. Varnaraðili hafnaði boði um greiðslu til sóknaraðila að fjárhæð 2.000.000 kr., m.a. með þeim rökum að samkvæmt skattframtölum sóknaraðila hafi bæði sóknaraðili og dóttir aðila verið skráðar með lögheimili að S...Reykjavík, tekjuárin 2010–2011 og samkvæmt því mætti leiða líkum að því að aðilar hefðu verið í sambúð frá því í maí 2008. Samkvæmt skattframtölum sóknaraðila voru málsaðilar skráð í sérskattaðri sambúð árin 2012–2014.

Því næst bar varnaraðili því við, að sögn sóknaraðila, að honum bæri ekki að greiða sóknaraðila meira fyrir eignamyndun á sambúðartímanum í ljósi þess að hún hefði tekið meirihluta innbús aðila við sambúðarslitin, sem sóknaraðili mótmælir.

Samningaviðræður lögmanna leiddu til þess að varnaraðili féllst á að greiða sóknaraðila 5.000.000 kr. fyrir hlutdeild hennar í eignamyndun á sambúðartímanum, bæði í fasteign og fyrirtæki varnaraðila, auk 500.000 kr. í lögmannskostnað. Skyldu 3.000.000 kr. greiddar 6. desember 2016, en varnaraðili óskaði eftir greiðslufresti á eftirstöðvunum, samtals að fjárhæð 2.500.000 kr.

Þetta samkomulag kom ekki til framkvæmda og eftir að varnaraðili leitaði aðstoðar nýs lögmanns var öllum kröfum sóknaraðila hafnað. Eftir nokkrar sáttatilraunir fór svo að sóknaraðili óskað eftir opinberum skiptum með beiðni 9. desember 2016. Málið var tekið til úrskurðar 3. febrúar 2017, búið tekið til opinberra skipta 14. febrúar 2018 og skiptastjóri skipaður, og í kjölfarið var haldinn skiptafundur 27. febrúar 2017, þar sem kom fram „... að ágreiningur milli aðila standi um hlutdeild konunnar í eignum mannsins. Konan heldur því fram að allar eignir sem til hafi orðið á sambúðatímanum séu sameignir og eigi að koma til skipta. Því mótmælir maðurinn, enda hafi hann átt allar eignirnar áður en aðilar hófu sambúð sína ... Lögmenn upplýsa jafnframt að reyndar hafa verið sættir um málið en án árangurs um nokkurn tíma.“.

Sóknaraðili kveðst hafa ítrekað frá byrjun apríl 2017 óskað eftir því að ágreiningi aðila yrði vísað til héraðsdóms, en úr því hafi ekki orðið fyrr en með bréfi skiptastjóra 1. nóvember.

Þann 17. janúar 2017 seldi varnaraðili fasteign sína að S..... fyrir 36.300.000 kr., en áhvílandi veðskuldir námu samkvæmt sóknaraðila 7.738.406 kr. Varnaraðili var þinglýstur eigandi 44% eignarhluta í fasteigninni og var því hreinn söluhagnaður hans, að sögn sóknaraðila, 12.567.101 kr. Sóknaraðili gerir því kröfu um helming þessarar fjárhæðar eða 6.283.501 kr.

Sóknaraðili kveður varnaraðila ekki hafa getið þess á fundi skiptastjóra 27. febrúar 2017 að fasteignin að S... hefði verið seld og sé hún því skráð á lista yfir eignir varnaraðila í bréfi skiptastjóra til héraðsdóms frá 1. nóvember 2017. En sóknaraðili tekur fram að samkvæmt bestu vitund hans hafi varnaraðili fjárfest í fasteigninni C Kópavogi, eftir að hann seldi fasteignina að S... og byggir sóknaraðili á því að sú fasteign sé þar af leiðandi eign sem tilheyri búinu sem er undir opinberum skiptum.

Aðilar slitu sambúð í maí 2015 og hefur, eins og fram er komið, ágreiningur verið uppi um skiptingu fjárbús þeirra frá þeim tíma, án niðurstöðu.

Varnaraðili mótmælir ýmsum staðhæfingum sóknaraðila um greiðslur hennar til heimilisins í málavaxtalýsingu, m.a. því að hún hafi lagt inn á reikning varnaraðila 45.000 kr. á mánuði frá júní 2008 til september 2010. Hið sama gildir um fullyrðingar varnaraðila um millifærslur á fé og framlög aðila sem sóknaraðili mótmælir. Verða þessi atriði rakin eins og þurfa þykir í umfjöllun um málsástæður og eftir atvikum í niðurstöðukafla eins og þurfa þykir.

II.

Sóknaraðili áréttar að sambúð aðila hafi varað í nær sjö ár og hafi aðilar átt eina dóttur saman, X fædda ...2009, en fyrir átti B dótturina Y sem fædd er 2001. Sóknaraðili rökstyður fjárhagslega samstöðu milli málsaðila um rekstur heimilis og uppeldi barna með langri sambúð málsaðila og því að þau hafi eignast barn á sambúðartímanum og haldið saman heimili. Jafnframt hafi dóttir varnaraðila af fyrra sambandi verið mikið hjá málsaðilum, eða aðra hverja viku í tvö ár, og hafi þá sóknaraðili einnig séð um að sinna henni.

Sóknaraðili kveður að á sambúðatímanum hafi allur hiti og þungi af umönnun og uppeldi dætranna hvílt á sóknaraðila sem lagt hafi til mun meira vinnuframlag á sameiginlegu heimili þeirra, þ.e. við heimilisstörf og barnauppeldi. Öll laun sóknaraðila hafi farið í rekstur heimilisins og umönnun dætranna verið nánast alfarið á herðum sóknaraðila enda hafi varnaraðili dvalið langdvölum utan heimilis vegna vinnu við að byggja upp atvinnurekstrarfélag sitt, bæði á kvöldin og um helgar.

Greiðslum til sameiginlegs heimilis aðila og framfærslu barna var að sögn sóknaraðila nánar skipt þannig að maðurinn hafi greitt að forminu til afborganir af lánum íbúðarinnar ásamt rekstrar- og fasteignagjöldum vegna fasteignarinnar. Sóknaraðili hafi hins vegar ávallt greitt inn á reikning mannsins 50–60.000 kr. á mánuði, fyrir hennar hlut í þessum útgjöldum. Sóknaraðili hafi vegna þessa ætíð litið svo á að hún væri að eignast hlutdeild í fasteigninni. Á tímabilinu frá 5. október 2010 til 3. febrúar 2015 hafi sóknaraðili greitt samtals 2.637.000 kr. inn á reikning varnaraðila vegna þessa. Fram til 4. október 2010 hafi sóknaraðili greitt út af öðrum bankareikningi til varnaraðila sem nú hafi verið lokað og því ekki hægt að fá útprentað yfirlit yfir þær millifærslur sem áttu sér stað til varnaraðila. Samkvæmt framlögðum skjölum sé þó óhætt að draga þá áætlun að sóknaraðili hafi lagt inn á varnaraðila 45.000 kr. á mánuði 1. júní 2008 til 1. september 2010 eða samtals á 27 mánuðum 1.215.000,- kr. Samtals hafi því sóknaraðili greitt að minnsta kosti 3.852.000,- kr. í afborganir af veðskuldum og til rekstrarkostnaðar af fasteigninni á sambúðartímanum.

Leikskólagjöld og æfingagjöld fyrir dóttur aðila kveðst sóknaraðili alfarið hafa greitt, samtals að fjárhæð 1.301.158 kr., ásamt því að sjá um greiðslu fjarskiptakostnaðar heimilisins að minnsta kosti til helminga á móti manninum, samtals að fjárhæð 203.346 kr. Einnig hafi sóknaraðili greitt öll æfingagjöld dóttur aðila, samtals að fjárhæð 45.687 kr. Auk þess hafi hún greitt fyrir fatnað og skó á dóttur aðila sem og að sjá um að greiða fyrir mestallan annan almennan rekstur heimilisins, en framangreint styðjist við framlögð gögn. Einnig hafi meirihluti alls matar- og hreinlætiskostnaðar verið greiddur af sóknaraðila ásamt því að hún hafi komið heim með mat úr mötuneyti Íslandsbanka, þar sem hún starfi, sem hafi nýst vel til heimilishalds og verið veruleg búbót.

Á sambúðartímanum hafi verið keypt bifreið af tegundinni Toyota Avensis sem skráð hafi verið á varnaraðila en sóknaraðili hafi einnig greitt af samtals 525.716 kr. Sú bifreið hafi stuttu fyrir sambúðarslitin verið skráð af varnaraðila yfir á einkahlutafélagið H., en þá var bifreiðin yfirveðsett. Hún var síðar sett upp í aðra bifreið („pickup“), sem félagið sé skráður eigandi að í dag. Sóknaraðili hafi hins vegar við sambúðarslitin fengið bíl að andvirði um 350.000 kr., og hafi varnaraðili greitt tryggingar og bifreiðagjöld af þeirri bifreið fyrsta árið eftir sambúðarslitin. Þá hafi á sambúðartímanum einnig verið keypt húsgögn, rafmagnstæki og ýmis húsbúnaður sem einnig sé hluti af sameiginlegu fjárbúi aðila, en ekki sé uppi ágreiningur um skiptingu á innbúi þeirra.

Sóknaraðili bendir á að einkahlutafélag varnaraðila, sem hann hafi rekið áður en hann stofnaði núverandi einkahlutafélag sitt, H ehf., og hafi verið að mestu með sömu starfsemi, hafi orðið gjaldþrota á árinu 2008. Varnaraðili hafi því verið atvinnulaus og tekjulaus með öllu í hartnær 12 mánuði af sambandi aðila. Þá hafi litlar sem engar tekjur komið frá varnaraðila á sambúðartímanum, gagnstætt því sem átt hafi við um sóknaraðila, sbr. skattframtöl. Sóknaraðili kveðst ítrekað hafa skorað á varnaraðila að leggja fram skattframtöl sín fyrir þau ár sem á sambúðinni stóð en hann hafi ekki orðið við þeirri beiðni.

Sóknaraðili kveðst hafa ráðstafað öllu sínu aflafé til heimilisins og barnanna en varnaraðili hafi ráðstafað sínu aflafé til að efla félagið H ...ehf. og safna fé á bankabókum og kaupa eignir fyrir félagið. Samkvæmt sóknaraðila hafi verið samkomulag milli aðila á sambúðartímanum um að hafa hlutina með þessum hætti. Hafi enda orðið mikil eignaaukning í félaginu H....ehf. á sambúðartímanum. Það hafi vaxið og dafnað og fjárfest í tækjum og vélum þar sem eftirspurn eftir þjónustu þess hafi vaxið ár frá ári.

Með því að sóknaraðili hafi borið allan hita og þunga af heimilishaldinu á sambúðartímanum hafi hún gert varnaraðila kleift að afla tekna og lagt þannig jafnmikinn grunn að þeirri verðmætaaukningu sem orðið hafi á sambúðartímanum.

Sóknaraðili telur helstu eignir í fjárbúi aðila nú vera eftirtaldar:

Söluandvirði fasteignarinnar að S..... Reykjavík: ...hreinn hagnaður varnaraðila af sölunni eftir greiðslu veðskulda hafi verið 12.567.101 kr. Sóknaraðili geri kröfu um helming andvirðis söluhagnaðar varnaraðila af eigninni eða samtals 6.283.501 kr. Sú fasteign sem varnaraðili hafi keypt í stað fasteignarinnar að S teljist að mati sóknaraðila eign búsins og liggi því undir í fjárskiptum málsaðila.

Einkahlutafélagið H .....ehf.: Ökutæki og vélar, áætlaður eignarhluti eingöngu í skráðum vélum og tækjum sé 15 til 20.000.000 kr. sbr., skattframtal félagsins árið 2016, en það verðmat sé án viðskiptavildar félagsins. Varnaraðili hafi neitað að leggja fram frekari skattframtöl eða ársreikninga félagsins þrátt fyrir ítrekaða áskorun þar um.

Fjórir tengivagnar: Félagið H.....ehf. hafi sjálft átt að fullu tvo þeirra en helming í hinum tveimur; allir fjórir tengivagnarnir hafi verið fluttir af félaginu yfir á nafn föður varnaraðila í lok árs 2016, en samtals sé áætlað virði allra tengivagnanna 4.000.000 kr.

Bifreið sem sóknaraðili fékk í sinn hlut við sambúðarslitin í maí 2015, þá að andvirði 350.000 kr., en núvirði um 200.000 kr.

Sóknaraðili byggir á því að hún eigi rétt til helmings þeirra eigna sem hafi orðið til í langri sambúð hennar og varnaraðila með vinnuframlagi þeirra beggja. Hafi eignirnar allar orðið til fyrir sameiginlegan tilverknað þeirra. Engu máli skipti þó eignirnar hafi verið skráðar á nafn varnaraðila þar sem fjárhagleg samstaða hafi myndast á milli þeirra á svo löngum sambúðartíma, sem í raun jafngildi hjúskap.

Kröfu sinni til stuðnings vísar sóknaraðili til þeirrar dómvenju að langur sambúðartími, fjárhagsleg samstaða og umönnun sameiginlegra barna skapi henni rétt til helmingshlutdeildar í þeirri eignamyndun sem varð á sambúðartímanum.

Varakröfu sína byggir sóknaraðili á því að henni verði dæmdar sanngirnisbætur vegna þeirrar eignaaukningar sem hafi átt sér stað á sambúðartímanum. Til frekari rökstuðnings fyrir varakröfunni sé vísað til umfjöllunar um aðalkröfuna, að því leyti sem hún geti stutt varakröfuna.

Sóknaraðili vísar einkum til laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., einkum 100. gr., ásamt 122. gr., sbr. 112. gr. sömu laga, auk framangreindra sjónarmiða um dómvenju á þessu sviði.

Sóknaraðili byggir málskostnaðarkröfu sína á 129. - 131. gr. laga um meðferð einkamála.

III.

Varnaraðili kveður það rangt að hitinn og þunginn af umönnun og uppeldi dætra aðila hafi hvílt á sóknaraðila og að hún hafi innt af hendi mun meiri vinnu á heimili þeirra. Aðilar hafi skipt með sér vinnu við umönnun barna og húsverk. Þá er því mótmælt að varnaraðili hafi dvalið langdvölum utan heimilis vegna vinnu við að byggja upp félag sitt, bæði á kvöldin og um helgar. Varnaraðili hafi aðeins unnið hefðbundinn vinnudag, ekki um kvöld eða helgar. Störf varnaraðila hafi í engu takmarkað möguleika sóknaraðila á að afla sér frekari tekna.

Því sé mótmælt að sóknaraðili hafi varið öllum launum í rekstur heimilisins og að hún hafi greitt mánaðarlega 50 til 60.000 kr. á mánuði fyrir sinn hlut í kostnaði við afborganir af lánum og rekstur fasteignarinnar. Miðað við framlagt yfirlit megi ráða að framlag sóknaraðila inn á reikning varnaraðila hafi yfirleitt numið um 30.000 kr. fyrir utan nokkra mánuði 2014, auk þess sem hún telji fram á yfirliti yfir meintar greiðslur til hlutdeildar í fasteign hans 150.000 kr. greiðslu inn á reikning hans vegna ferðar til Edinborgar sem hún keypti með korti hans fyrir sig og vinkonu sína, greiðslu 37.500 kr. vegna fermingar og 100.000 kr. greiðslu inn á móður sína. Því sé mótmælt að þessar greiðslur hafi átt að vera framlag til eignamyndunar í fasteigninni.

Því sé einnig mótmælt að óhætt sé að draga þá ályktun af framlögðu skjali að sóknarðaðili hafi lagt inn á varnaraðila 45.000 kr. á mánuði frá júní 2008 til september 2010.

Vera megi að sóknaraðili hafi greitt leikskólagjald vegna dóttur aðila enda var hún skráð sem forsjáraðili hennar þar sem þau hafi ekki verið í sambúð þegar hún fæddist og sóknaraðili hafi farið ein með forsjá hennar þar til samkomulag var gert hjá sýslumanni um sameiginlega forsjá aðila eftir skilnað þeirra. Í greinargerð segi að sóknaraðili hafi greitt fjarskiptakostnað a.m.k. til helminga á móti varnaraðila með vísan til þess að hún hafi í alls 17 skipti á samvistartímabili aðila ýmist greitt reikning frá Fjarskiptum eða 365 miðlum. Varnaraðili kveðst hafa greitt allan annan fjarskiptakostnað aðila og annan rekstur, en hann hafi greitt fyrir mat, hreinlætisvörur, fatnað o.s.frv., greitt af bílum þeirra og allan rekstur þeirra, svo fátt eitt sé nefnt. Varnaraðili kveðst hafa lagt inn á sóknaraðila þegar hana vantaði peninga, sem hafi verið nær mánaðarlega, og hún hafi notað kreditkort hans líkt og væri það hennar eigið.

Bifreiðina, sem sóknaraðili segist hafa greitt 525.716 kr. í afborganir af, hafi varnaraðili keypt árið 2010 á 2.280.979 kr. en áhvílandi á bifreiðinni í lok kaupárs hafi verið 2.291.301 kr. Varnaraðili hafi greitt allar aðrar afborganir af bifreiðinni. Hún hafi svo verið framseld H....ehf., til að takmarka tjón varnaraðila, en áhvílandi lán á bifreiðinni hafi numið um 250.000 kr. hærri fjárhæð en söluverð hennar var. Engin eignamyndun hafi þannig verið í bifreiðinni og varnaraðili greitt stærstan hluta afborgana og allan rekstur.

Við skilnað hafi varnaraðili látið sóknaraðila, án skyldu, fá bifreið, sem hann keypti á 350.000 kr., auk þess sem hann hafi greitt tryggingar og bifreiðagjöld af þeirri bifreið fyrsta árið eftir sambandsslit.

Varðandi fullyrðingu sóknaraðila í greinargerð um að litlar sem engar tekjur hafi komið frá varnaraðila á sambúðartímanum, gagnstætt henni, sem hafi verið með góðar tekjur, vísar varnaraðili til skattframtala, en samkvæmt þeim hafi tekjur beggja verið eftirfarandi:

Ár sóknaraðili varnaraðili

2008 2.737.872 4.608.000

2009 2.418.172 2.981.916

2010 2.285.235 2.307.691

2011 2.951.638 5.239.260

2012 3.623.774 4.324.456

2013 3.729.240 5.596.800

2014 3.994.799 7.017.600

2015 4.008.323 6.518.400

Einnig sé því mótmælt að varnaraðili hafi varið öllum sínum launum í rekstur einkahlutafélags síns.

Þá hafi varnaraðili selt fósturföður sóknaraðila vélsleða fyrir 350.000 kr. meðan á sambandi aðila stóð. Hann hafi aðeins fengið greiddar 50.000 kr. en fósturfaðirinn segi sóknaraðila hafa tekið afgang fjárins til sín eftir sambúðarslitin.

Varðandi einstakar eignir búsins bendir varnaraðili á að hann hafi keypt fasteignina að S..... með föður sínum árið 2003, þ.e. nokkrum árum áður en hann kynntist sóknaraðila, svo vandséð sé hvernig sóknaraðila eigi að hafa staðið að eignarmyndun varnaraðila í fasteigninni. Sóknaraðili hafi búið endurgjaldslaust í eign varnaraðila og föður hans og ekki sé unnt að sjá á hvaða grunni hún ætti að hafa eignast helmingshlut í íbúðinni. Eftir að sóknaraðili hafi leitað til lögmanns eftir skilnað aðila hafi komið sú eftiráskýring hennar að hún hefði greitt mánaðarlega inn á reikning varnaraðila í þeirri trú að hún væri að eignast hlutdeild í fasteign hans. Engin gögn styðji þessa fullyrðingu hennar, sem sé þekkt setning úr dómaframkvæmd. Sóknaraðili hafi greitt varnaraðila framlag til reksturs heimilisins en hann hafi sömuleiðis greitt inn á hennar reikninga þegar líða tók á mánuðinn og hana hafi vantað peninga, auk þess sem sóknaraðili hafi notað kreditkort hans sem sitt eigið. Hafi sóknaraðili lagt meira inn á reikning varnaraðila en hann á hennar reikning verði að líta á millifærslur hennar sem greiðslu fyrir framfærslu og framlag til reksturs heimilis. Meintar millifærslur komi þannig húsnæðisláni varnaraðila ekkert við.

Þegar félagið H.....ehf. var stofnað árið 2009 hafi ekki verið fjárhagsleg samstaða með aðilum, ekki frekar en á öðrum tímum, og þau þá ekki verið skráð í sambúð. Varnaraðili hafi einnig átt einkahlutafélagið HH..... ehf., en hafi ekki verið með hefðbundinn rekstur í því félagi eftir að hann stofnaði H.... ehf.

Fyrst um sinn hafi félagið ekki átt bifreið en haft afnot af bifreiðum og tækjum HH... ehf. Varnaraðili hafi 15. júlí 2007 keypt svartan Ford pickup, S...., fyrir 4.100.000 kr. Til að fjármagna kaupin hafi hann gert bílasamning við Ergo og hafi því aðeins verið skráður umráðamaður bifreiðarinnar en ekki eigandi. Síðar sama ár hafi hann selt HH....ehf. bifreiðina. Fyrri hluta árs 2010 hafi verið gert samkomulag við Ergo um að færa bílalánið yfir á Scania-vörubifreið, ...., og Ergo hafi selt Ford-bifreiðina þriðja aðila. Vörubifreiðin hafi verið notuð af H.... ehf., sem greiddi í staðinn afborganir af henni. Bú HH... ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta í janúar 2011 og H....ehf. og Ergo þá samið um að H....ehf. tækju bílasamninginn yfir. Þegar samningurinn hafi verið fullefndur hafi H .... ehf. orðið eigandi bifreiðarinnar. Rekstur félagsins hafi gengið vel þannig að varnaraðili hafi ekki þurft að leggja inn fjármuni í félagið. Það hafi sóknaraðili heldur aldrei gert, hvorki beint né með vinnuframlagi á heimili eins og haldið sé fram í greinargerð hennar. Varnaraðili hafi sinnt heimilinu til jafns við sóknaraðila og tekið fæðingarorlof með dóttur aðila, líkt og sóknaraðili gerði.

Varnaraðili kveðst skilja greinargerð sóknaraðila þannig að hún krefjist hlutdeildar í fjórum tengivögnum sem H.....ehf. óumdeilanlega ýmist áttu eða áttu hlutdeild í á móti föður varnaraðila. Óútskýrt sé með öllu og vanreifað af hverju bifreiðar í eigu þriðja aðila ættu að koma undir fjárskipti aðila og þegar af þeirri ástæðu óþarfi að fjalla frekar um þá kröfu, að því frátöldu að henni sé að sjálfsögðu hafnað ef henni verður ekki vísað frá.

Í greinargerð segi að þar sé um að ræða bifreið sem sóknaraðili hafi fengið við sambúðarslitin 2015. Bifreiðin hafi þá verið að verðmæti 350.000 kr. en sé í dag 200.000 kr. virði. Bifreiðina hafi sóknaraðili fengið við samvistarslitin, án endurgjalds og umfram skyldu, en varnaraðili hafi þó, eins og áður sagði, greitt rekstrarkostnað hennar fyrsta árið. Vandséð sé á hvaða grundvelli krafa sóknaraðila um helmingshlut í þessari bifreið sé reist og þannig ekki hægt að taka til varna og engu skipti hversu mikils virði bifreiðin sé í dag. Þess sé krafist að kröfunni verði hafnað verði henni ekki vísað frá.

Ekki komi fram í gögnum málsins að aðilar hafi átt innstæður í bönkum og því ekki unnt að fjalla frekar um þá kröfu, sem sé vanreifuð með öllu og varnaraðili krefst að verði hafnað verði henni ekki vísað frá.

Varðandi innbú liggi fyrir að aðilar hafi skipt innbúi sínu og ekki sé ágreiningur þar um. Kveðst varnaraðili því ekki átta sig á því á hverju krafan byggist og hvaða muni um ræði. Krafan sé vanreifuð og ómögulegt fyrir varnaraðila að taka til varna. Krafist sé sýknu ef ekki verður vísað frá.

Því er mótmælt af hálfu varnaraðila að sambúð aðila hafi verið löng og að sambúð þeirra jafngildi hjúskap, sem og því að eignir hafi orðið til með vinnuframlagi sóknaraðila. Hafi hún ekkert lagt til eigna varnaraðila, svo sem framar greinir.

Segi hún að hending hafi ráðið því að eignir hafi verið skráðar á varnaraðila. Það sé skrítin fullyrðing í ljósi þess að hann átti íbúðina með föður sínum þegar hann kynntist sóknaraðila og til að koma af stað rekstri félagsins hafi hann notað bifreið, sem hann hafði keypt áður en hann kynntist sóknaraðila, og framselt öðru einkahlutafélagi sínu, til að skipta í vörubifreið. Hefði þannig aldrei getað komið til að þessar eignir yrðu skráðar á sóknaraðila og engin tilviljun að þær séu skráðar á varnaraðila.

Varnaraðili fullyrðir að báðir aðilar hafi lagt fram til heimilis. Því sé mótmælt að varnaraðili hafi notað sínar tekjur til fjárfestinga í einkahlutafélagi hans. Það sé með öllu órökstutt og ósannað enda alrangt. Í framhaldi segi að það skýri hinn gríðarlega mun á eignum aðila. Þessar fullyrðingar sóknaraðila séu ekki í takt við raunveruleikann. Varnaraðili hafi átt sömu eignir áður en þau kynntust og það skýri mun á eignastöðu þeirra. Tekjur sóknaraðila hafi verið rétt um lágmarkslaun, sem sé ástæða þess að hún eigi ekki íbúð, en tekjur hennar hefðu ekki dugað til lágmarksframfærslu þeirra skv. viðmiði umboðsmanns skuldara.

Varnaraðili mótmælir því að dómvenja sé fyrir því að langur sambúðartími, fjárhagsleg samstaða og umönnum sameiginlegra barna skapi sóknaraðila rétt til helmingshlutdeildar í þeirri eignamyndun sem hafi orðið á sambúðartímanum. Því sé í fyrsta lagi mótmælt að þetta sé dómvenja. Í öðru lagi sé því mótmælt að sambúðartími hafi verið langur og að fjárhagsleg samstaða hafi verið með aðilum. Aðilar hafi aðeins verið skráð í sambúð í þrjú ár samkvæmt því sem sóknaraðili segi en varnaraðili taldi að þau hefðu aldrei verið skráð í sambúð. Hún hafi ein farið með forsjá dóttur þeirra og þau ekki talið fram saman til skatts. Þá hafi þau ekki verið með sameiginlegan bankareikning, en jafnvel þó sóknaraðili hafi fengið að nota kreditkort varnaraðila líkt og sitt eigið veiti það henni engan rétt. Í þriðja lagi hafi báðir aðilar annast börn sín og skapi það ekki rétt til hlutdeildar í eignum hins aðilans. Í fjórða lagi sé því mótmælt að eignamyndun hafi orðið á sambúðartímanum. Íbúðina hafi varnaraðili átt fyrir sambúðartíma svo ekki sé hægt að tala um eignamyndum í því sambandi. Þá hafi varnaraðili átt félag áður en hann kynntist sóknaraðila og samband þeirra verið mjög skammt á veg komið er hann stofnaði H.... ehf. Félagið sem hann átti fyrir hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta í nóvember 2011. Eignir varnaraðila hafi verið þær sömu í upphafi og í lok sambúðar og ekki sóknaraðila að þakka að fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hafi hækkað eða rekstur H.... ehf. gengið vel.

Varnaraðili telur þvert á móti að Hæstiréttur hafi margsinnis staðfest í dómaframkvæmd að á grundvelli dómvenju hafi skapast sú regla að við slit sambúðar beri að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og sú meginregla gildi þá að hvor aðili taki sínar eignir og beri ábyrgð á sínum skuldum. Í vissum tilvikum geti sambúðarmaki þó átt rétt til hlutdeildar í eigum hins ef sá aðili sýnir fram á að eignamyndun hafi orðið á sambúðartíma þegar báðir aðilar hafi lagt sitt af mörkum. Sönnunarbyrðin þar um hvíli á viðkomandi, að sýna fram á að hann hafi innt af hendi framlög til eignarmyndunar á sambúðartímanum. Ljóst sé að sóknaraðila í því máli sem hér um ræðir hafi ekki tekist þessi sönnun.

Varnaraðili telur ómögulegt að verjast varakröfu sóknaraðila enda sé hún hvorki studd rökum né réttarheimildum. Krafist sé sanngirnisbóta ásamt vöxtum og dráttarvöxtum án frekari skýringa. Kröfunni beri að hafna, ef henni verður ekki vísað frá.

Þá sé bent á að útreikningar sóknaraðila í greinargerð standist ekki nánari skoðun, t.d. varðandi meintan hagnað varnaraðila af sölu fasteignar sinnar. Hann hafi einn verið greiðandi af áhvílandi láni þannig að lánið dragist af hans eignarhluta en ekki af eigninni allri áður en þeir feðgar geta skipt með sér hreinni eign. Þá hafi hann átt hreina eign í íbúðinni þegar hann kynntist sóknaraðila, svo sú eign geti aldrei komið í hennar hlut.

Málskostnaðarkrafa byggir á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála.

IV.

Ekki er til nein löggjöf sem mælir fyrir um það sérstaklega hvernig haga skuli við skilnað fjárskiptum á milli fólks sem setið hefur í óvígðri sambúð. Meginreglur hafa hins vegar þróast á þessu sviði síðustu áratugina og má segja að undanfarin ár hafi myndast í dómaframkvæmd nokkuð afdráttarlausar meginreglur um það hvernig með skuli fara.

Hefur þannig um langa hríð verið litið á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga í þessu tilliti og því hefur það verið meginregla við fjárskipti vegna slita á óvígðri sambúð að hvor aðili taki sínar eignir og beri ábyrgð á sínum skuldum. Er almennt litið svo á að opinber skráning og þinglýsing eignarheimilda gefi sterka vísbendingu um raunveruleg eignarráð og að sá sem halda vilji fram eignarráðum sem ekki samræmist slíkri skráningu beri sönnunarbyrði fyrir réttmæti slíkra fullyrðinga. Hefur þessum sjónarmiðum verið lýst með almennum hætti sem meginreglum á þessu sviði í dómum Hæstaréttar um fjárslit vegna óvígðrar sambúðar sem og nú í Landsrétti, sbr. nýfallinn dóm réttarins frá 8. maí sl. í málinu nr. 318/2018.

Þrátt fyrir framangreint hefur í dómaframkvæmd Hæstaréttar verið viðurkennt að sambúðarmaki geti átt tilkall til hlutdeildar í eignum hins, hvernig sem háttað er skráningu og þinglýsingu eignarheimilda, ef sýnt er fram á að um eignamyndun á sambúðartíma sé að ræða sem báðir aðilar hafi lagt sitt af mörkum til. Við mat á því hvort sýnt hafi verið fram á tilkall til hlutdeildar í slíkri eignamyndun hefur ekki einvörðungu verið litið til beinna fjárframlaga, heldur einnig tekið mið af m.a. lengd sambúðar, hvort aðilar eigi börn saman, fjárhagslegri samstöðu aðila, hvort not af eign hafi verið sameiginleg og tekjum aðila.

Varðandi framangreinda umgjörð í máli þessu þá verður lagt til grundvallar að aðilar hafi verið í sambúð frá júlí 2008. Þó að opinber skráning styðji þetta ekki verður þetta ráðið af skýrslutökum fyrir dómi. Sóknaraðili kveðst þess fullviss að hún hafi eigi síðar en þegar hún uppgötvaði að hún gengi með dóttur aðila í júlí 2008 flutt inn á heimili varnaraðila. Þetta staðfesti varnaraðili og einnig fékk þetta stoð í öðrum framburði vitna fyrir dómnum. Sambúðin stóð því a.m.k. frá júlí 2008 til loka maí 2015, en ekki er sjáanlegur ágreiningur um að þá hafi sambúð lokið. Sambúðin varði því í tæp sjö ár.

Á sambúðartíma eignuðust aðilar dótturina X sem fæddist ...2009. Jafnframt er ágreiningslaust að dóttir varnaraðila, Y sem fædd er 2001 dvaldist mikið á heimilinu á sambúðartímanum.

Sóknaraðili byggir á því að hún hafi næstum alfarið séð um heimilishaldið, þ.e. þrif, eldamennsku, innkaup og umönnun dóttur aðila og jafnframt að miklu leyti dóttur varnaraðila sem oft hafi dvalist inni á heimilinu. Hún hafi sinnt þessu hlutverki og þurft að sinna því sökum þess að varnaraðili hafi alla tíð verið mjög upptekinn við að byggja upp fyrirtæki sitt,H....ehf., og því unnið gríðarlega mikið, bæði fram á kvöld og um helgar. Framlag sóknaraðila á heimilinu hafi því verið forsenda þess að varnaraðili hafi náð á sambúðartímanum að byggja upp nokkuð öflugt fyrirtæki. Af skýrslum fyrir dómi að dæma er alls ekki hægt að slá þessu föstu, sbr. umfjöllun síðar, gegn eindreginni neitun varnaraðila sem kveður aðila hafa tekið allt að því jafnan þátt í heimilishaldi, og jafnframt neitar hann því að hafa unnið mikið um kvöld og helgar.

K....vinkona sóknaraðila, sem dvaldist á heimilinu frá janúar 2009 fram til maí þ.á., þegar sóknaraðili var í fæðingarorlofi, sagði sóknaraðila hafa borið hitann og þungann af heimilishaldinu enda hefði varnaraðili verið mikið fjarverandi vegna vinnu. SS, vinkona sóknaraðila, taldi framlag sóknaraðila hafa verið meira en varnaraðila og einnig hefði hún verið meira með stelpurnar. KV, móðir sóknaraðila, bar á sama veg og jafnframt að varnaraðili hefði verið mikið frá vegna vinnu.

G..., faðir varnaraðila, fullyrti að fjárhagur aðila hefði verið aðskilinn með öllu og að sonur hans hefði sinnt heimilisstörfum svo til til jafns við sóknaraðila. Þá kannaðist hann ekki við mikla eftirvinnu sonar síns. Á sama hátt bar P, sameiginleg vinkona aðila, þ.e. að verkaskiptingin hefði verið hefðbundin en sóknaraðili hefði séð meira um þrif. Hún kannaðist ekki við að fjarvistir varnaraðila hefðu verið óeðlilega miklar vegna vinnu og var ekki skilin öðruvísi en svo að þar hefði ekki mátt á milli sjá, enda hefði sóknaraðili sjálf unnið talsvert mikið á kvöldin, og þó einkum helgar, við veisluþjónustu, m.a. á annað ár með vitninu. Þá hafi varnaraðili verið heima. J... starfsmaður varnaraðila, sagði það hendingu ef um yfirvinnu hjá H... ehf. væri að ræða og vinnutími varnaraðila væri yfirleitt frá 8–16 eða 8–18 á degi hverjum. Þá væri helgarvinna mjög sjaldgæf. Á sama veg bar Z, mágur varnaraðila, þ.e. að engin óeðlileg yfirvinna hefði verið, reyndar lítil sem engin, og ekkert ójafnvægi í heimilishaldinu. PB, vinur varnaraðila, sagði litla helgarvinnu á varnaraðila og síst meiri en á sóknaraðila, en gat ekki tjáð sig um verkaskiptingu á heimili.

Varðandi fjárhagslega samstöðu þá hefur sóknaraðili fullyrt að hún hafi verið mikil. Þessu hafnar varnaraðili og kveður hana hafa verið svo til enga. Vitnisburður fyrir dómi getur ekki skorið með afdráttarlausum hætti úr þessu að mati dómsins, bæði almennt séð eðli máls samkvæmt, en einnig er vitnisburður nokkuð misvísandi um þetta atriði. Frekar er þó þeirri skoðun lýst, sbr. framangreint, að fjárhagur hafi verið aðskilinn. Mágur varnaraðila kvað reyndar svo sterkt að orði að það hefði verið mjög meðvitað hjá varnaraðila að hafa hlutina þannig, það væri honum hjartans mál, þ.e. að hann ætti það sem hann kæmi með og aflaði, enda hefði hann talið sig hafa farið illa út úr sambærilegum aðstæðum áður. Fyrir liggur að aðilar eignuðust aldrei eign sem skráð var sameign þeirra. Jafnframt er óumdeilt að þau töldu alla tíð fram til skatts sitt í hvoru lagi. Þá var engum sameiginlegum bankareikningum til að dreifa. Ekki er gerður ágreiningur um að sóknaraðili lagði inn á reikning varnaraðila nokkuð reglulega, a.m.k. um skeið, 30–35.000 kr. á mánuði og stundum hærri fjárhæð. Nokkra athygli vekur vegna málástæðu sóknaraðila um mikla fjárhagslega samstöðu að hún kveður það ósannað að varnaraðili hafi einnig lagt inn á reikning hennar, að sögn hans alls 1.879.720 kr. á tímabilinu frá 26. mars 2010 allt til 1. nóvember 2016, af þremur reikningum, en varnaraðili kveðst hafa greitt einhvern kostnað eftir sambúðarslit aðila. Vegna þessara mótmæla er til þess að líta að allar þessar greiðslur eru sundurliðaðar eftir dagsetningum og fjárhæðum og lögmaður varnaraðila kvaðst hafa lýst sig reiðubúna til að leggja fram bankayfirlit að baki þessum færslum, yrði eftir því leitað. Þá mótmælir sóknaraðili því að hún hafi haft „óhefta“ heimild til að nýta greiðslukort varnaraðila. Hún hafi vissulega haft kortið en það hafi einungis verið notað til að greiða fyrir brýnustu heimilisnauðsynjar. Dómurinn telur því fátt benda til þess að fjárhagsleg samstaða hafi verið með aðilum á sambúðartímanum, a.m.k. ekki slík að hafi bein áhrif við mat á því hvort sóknaraðili hafi á sambúðartíma, þegar af þeirri ástæðu, öðlast hlutdeild í meintri eignaaukningu.

Varðandi tekjur aðila á sambúðartíma þá bera framlögð skattframtöl með sér að sóknaraðili hafi haft árin 2008 til 2015, að báðum meðtöldum, alls 25.749.053 kr. í heildartekjur en varnaraðili 33.557.003 kr. fyrir sama tímabil. Sóknaraðili var því með 268.219 kr. að meðaltali í tekjur á mánuði allt tímabilið en varnaraðili 349.552 kr.

Kröfugerð sóknaraðila samkvæmt aðalkröfu lýtur að því að hún hafi á sambúðartíma eignast allt að helmingshlut í fjórum eignarheildum, þ.e. eftir að hún féll frá kröfu um hlutdeild í innstæðum og innbúi eins og þær voru settar fram á skiptafundi. Telja verður, þótt afmörkun ágreiningsefnisins hefði að ósekju mátt vera skýrari, að uppfyllt séu skilyrði 3. tl. 1. mgr. 122. gr., sbr. 112. gr., laga nr. 20/1991 til að felldur verði úrskurður um kröfur sóknaraðila.

Kröfur sóknaraðila lúta þannig að helmingseignarhluta eða lægra hlutfalli í 44% eignarhluta í fasteigninni S......Reykjavík, einkahlutafélaginu H.....ehf., í fjórum tengivögnum, og bifreið sem kom í hlut sóknaraðila við sambúðarslit.

Þegar aðilar hófu sambúð átti varnaraðili íbúð við S..... Reykjavík. Íbúðina keypti varnaraðili með föður sínum árið 2003 og voru eignarhlutföllin þannig að varnaraðili átti 44% og faðir hans 56% af eigninni. Ekki liggur fyrir í málinu á hvaða verði eignin var keypt eða hvernig hún hafi verið fjármögnuð. Vegna kröfugerðar sóknaraðila þegar hún reiknar út meintan söluhagnað varnaraðila við sölu eignarinnar í janúar 2017 bendir þó varnaraðili á að á áhvílandi veðskuld hafi varnaraðili einn borið ábyrgð og því hefði hún verið dregin eingöngu frá hans eignarhluta áður en þeir feðgar hefðu getað skipt á milli sín söluhagnaði af eigninni. Þá bendir varnaraðili á að hann hafi við upphaf sambúðartíma þá þegar átt hreina eign í íbúðinni og að söluverð hennar í janúar 2017 gefi ekki rétta mynd af verðmæti eignarinnar við sambúðarslit. Sóknaraðili staðfesti í skýrslu sinni fyrir dómi að þegar hún hóf sambúð með varnaraðila hefði hún hvorki átt fasteign né bifreið. Ekki er byggt á því að hálfu sóknaraðila að meinta verðmætaaukningu samkvæmt mati fasteignasala frá 2008 og til 2015, 10.000.000 kr., megi rekja til einhverra ráðstafana aðila á tímabilinu. Alkunna er hins vegar að fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað mikið á þessu tímabili. Því verður, burtséð frá þýðingu þess í málinu, að telja fjárkröfu sóknaraðila vegna meintrar hlutdeildar í fasteigninni vanreifaða og þannig allsendis óvíst að mati dómsins hver hugsanleg verðmæti hafi falist í eigninni. Hinu verður slegið föstu, að engar aðgerðir eða sérstök fjárframlög aðila, umfram það að greiða afborganir lána og tilfallandi kostnað vegna eignarinnar, komu til á sambúðartímanum.

Sóknaraðila hefur ekki, gegn eindreginni neitun varnaraðila, tekist sönnun á því að samist hafi svo að greiðslum, sem reyndar eru mismunandi á milli mánaða, hafi verið ætlað að mynda eignarhluta henni til handa í eignarhluta varnaraðila. Af þeim gögnum sem lögð hafa verið fram, og að frádregnum 284.500 kr. sem lögmaður sóknaraðila féll frá í málflutningi að hefðu runnið til framangreinds, þar sem t.d. er um að ræða greiðslu á láni til móður sóknaraðila, endurgreiðslu sóknaraðila vegna utanlandsferðar hennar, kostnað vegna fermingar o.fl., verður ráðið að heildargreiðsla sóknaraðila inn á reikning varnaraðila á tímabilinu frá 5. október 2010 til 3. febrúar 2015 nemi 2.349.500 kr., eða að meðaltali um 45.000 kr. á mánuði skv. málatilbúnaði sóknaraðila. Umræddar millifærslur bera það ekki með sér að um fastákveðna upphæð hafi verið að ræða hverju sinni þótt löngum virðist vera miðað við 32.000 eða 33.000 kr. á mánuði.

Ekki er hægt að líta svo á, eins og málum háttar hér, að meint aukaframlag sóknaraðila við heimilisstörf hafi getað skapað henni eignarhlut í fasteigninni. Þannig er ósannað að sú hafi verið raunin, a.m.k. ekki í þeim mæli að einhver áhrif geti haft enda og komið fram að jafnvel hafi ekki mátt á milli sjá hvor aðila hafi verið meira fjarverandi um kvöld og helgar vegna vinnu.

Einu sameiginlegu útgjöld, fyrir utan framangreindar millifærslur, sem sóknaraðili hefur lagt fram gögn um að hún hafi greitt eru leikskóla- og æfingagjöld dóttur aðila, hluti fjarskiptakostnaðar og afborganir um skeið vegna bifreiðar sem keypt var á sambúðartíma. Alls nema þessar greiðslur 2.030.220 kr.

Samkvæmt framlögðum gögnum málsins nema því þær greiðslur sem sóknaraðili sannanlega getur heimfært undir sameiginlegt heimilishald, og þá eftir atvikum hennar framlag til að greiða afborganir af fasteigninni, alls 4.379.720 kr.. Samkvæmt þessum yfirlitum hafa framlög sóknaraðila til heimilisins, þ.e. þau sem hún hefur gert sérstaka grein fyrir, numið um 63.500 kr. á mánuði að meðaltali allt tímabilið. Ekki skal dregið í efa að framlög sóknaraðila á sambúðartíma hafa verið hærri en þau sem hún getur gert sérstaklega grein fyrir enda staðan þannig, miðað við tekjur aðila á sambúðartíma, að vafalaust hefur þurft að nýta allt það sem kom inn á heimilið til reksturs þess, sbr. opinber framfærsluviðmið. Kom þetta enda skýrt fram hjá sóknaraðila sjálfri. Engar sönnur hafa verið færðar á það að allar tekjur varnaraðila hafi farið í að byggja upp reksturinn á H .....ehf. enda er vandkvæðum bundið að sjá hvernig hægt hefði verið að ná endum saman, eins og sóknaraðili fullyrti að aðilar hefðu þó ætíð gert, einungis af launum sóknaraðila, hvað þá ef horft er einungis til þeirra framlaga sem hún hefur gert grein fyrir.

Eins og málum háttar hér, og miðað við framlögð gögn, telur dómurinn, með hliðsjón af mótmælum varnaraðila, ekki efni til annars en að leggja til grundvallar að báðir aðila hafi lagt fé til reksturs heimilisins eftir þörfum. Ekkert liggur fyrir um að samið hafi verið sérstaklega um skiptingu útgjalda eða að hún hafi verið í mjög föstu horfi og aldrei hefur farið fram neins konar uppgjör vegna framlags aðila til reksturs heimilisins utan nokkurra endurgreiðslna frá sóknaraðila til varnaraðila sem minnst er að hluta á hér að framan, en þær gefa reyndar einnig til kynna að fjárhagsleg samstaða aðila hafi verið afar lítil.

Burtséð frá því hvaða verðmæti hafa raunverulega legið í eignarhlut varnaraðila í íbúðinni við S..... hefur sóknaraðila, með vísan til framangreinds, ekki tekist sönnun um að hún hafi á sambúðartímanum eignast hlutdeild í þeim hreina eignarhlut sem varnaraðili hefur átt í fasteigninni, og í raun ekki gert það líklegt. Verður þessari kröfu sóknaraðila því hafnað.

Önnur eign varnaraðila sem sóknaraðili krefst hlutdeildar í er einkahlutafélagið H... Sóknaraðili heldur því fram að rekstur þess félags hafi gengið ágætlega undanfarin ár, en félagið var stofnað 2009. Félagið hafi vaxið og dafnað, eins og hún segir, og hafi það ekki verið síst að þakka hennar framlagi til heimilisins og því fyrirkomulagi að hún hafi séð um þann rekstur meðan varnaraðili hafi ráðstafað sínum tekjum og tíma til uppbyggingar á félaginu, þeim báðum væntanlega til framdráttar síðar. Í greinargerð sinni tiltekur sóknaraðili að einungis skráðar vélar og tæki félagsins séu talin 15 til 20.000.000. kr. virði og sé það verðmat án viðskiptavildar félagsins, eins og það er orðað.

Eina gagnið sem liggur fyrir um afkomu og stöðu félagsins er ársreikningur 2016 vegna rekstrarársins 2015. Samkvæmt honum eru rekstrartekjur 42.277.690 kr. og rekstrargjöld 43.438.413 kr. og yfirfæranlegt tap af rekstri 5.266.559 kr. Skuldir umfram eignir eru sagðar 158.517 kr. og eigið fé er sagt neikvætt um sömu fjárhæð. Burtséð frá réttmæti kröfugerðar sóknaraðila undir þessum lið, þ.e. um að henni beri eignarhlutur í félaginu, gegnir þar sama máli og með hlut varnaraðila í fasteigninni, að verðmæti hans er mjög á reiki. Í tilviki félagsins er það reyndar svo, miðað við framlögð gögn, að hrein eign varnaraðila er lítil og jafnvel engin miðað við ársreikning 2016.

Miðað við málatilbúnað sóknaraðila má slá því föstu að hún hafi ekki komið nálægt rekstri H....ehf. Hvorki hafi hún látið fé af hendi rakna til rekstursins né hafi hún starfað við hann. Þannig er einungis byggt á því að framlag sóknaraðila til rekstursins hafi verið óbeint, þ.e. með því að sinna svo til alfarið heimilisstörfum og gefa þannig varnaraðila tækifæri til að einbeita sér af fullum þunga að uppbyggingu fyrirtækisins. Jafnframt hafi hún staðið straum af heimilisútgjöldum þannig að varnaraðili hafi getað nýtt allar sínar tekjur í þágu félagsins.

Að framan hefur verið fjallað um þessa málsástæðu sóknaraðila til stuðnings kröfu um eignarhlut í íbúð varnaraðila. Hefur henni verið hafnað og verður þannig talið að framangreindar fullyrðingar um stórfelldan mun á þátttöku aðila í heimilishaldi og um ráðstöfun á tekjum varnaraðila beint í rekstur félagsins séu ósannaðar. Ekkert hefur komið fram sem styður þá staðhæfingu sóknaraðila að þessi hafi verið raunin. Varnaraðili hefur mótmælt þessu og fullyrðir á móti að reksturinn hafi sjálfur staðið undir sér og ekki hafi þurft framlög frá eina hluthafanum til að halda honum gangandi.

Með vísan til þessa er að mati dómsins með öllu órökstutt og ósannað á hverju sóknaraðili geti byggt tilkall sitt og verður kröfu hennar um eignarhlut í H.....ehf. því hafnað.

Þriðja eignarheildin sem sóknaraðili krefst hlutdeildar í er fjórir tengivagnar sem allir hafi verið „fluttir af félaginu yfir á nafn föður B í lok árs 2016, samtals áætlað virði allra tengivagnanna er kr. 4.000.000.“

Dómurinn sér ekki að þessi krafa gangi upp. Hafi umræddir vagnar verið „fluttir“ úr félaginu þá hlýtur það annaðhvort að eiga sér eðlilegar skýringar, svo sem vegna einhvers konar uppgjörs, eða að vagnarnir hafi verið keyptir út úr félaginu og að kaupverðið hafi þá verið greitt til félagsins eða félagið eigi kröfu á hendur kaupanda vagnanna. Miðað við gögn málsins er undir engum kringumstæðum hægt að fallast á að varnaraðili eigi kröfu í framangreinda veru og því síður er þá hægt að játa sóknaraðila einhvern rétt eða hlutdeild í slíkri kröfu. Það hlýtur að óbreyttu að vera félagið sjálft, H.... ehf., sem eitt getur gert kröfu vegna þessara vagna ef slík krafa hefur á annað borð stofnast og er óuppgerð. Krafa í framangreinda veru verður því að teljast hluti af kröfu sóknaraðila til eignarhluta í félaginu, en þeirri kröfu hefur verið hafnað, sbr. framangreint. Dómurinn telur því rétt að vísa þessari kröfu frá dómi á þeim grundvelli að sóknaraðili hafi ekki sérstaka lögvarða hagsmuni af því að fá úr kröfunni leyst eins og hún er fram sett, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl. nr. 20/1991.

Að lokum krefst sóknaraðili hlutdeildar í bifreið sem sóknaraðili fékk sjálf við sambúðarslitin, þá að verðmæti 350.000 kr. en nú talin virði 200.000 kr. Með öllu er óútskýrt á hvaða grunni þessi krafa byggist og er útilokað að sjá að sóknaraðili hafi lögvarða hagsmuni af því að fá úr þessari kröfu leyst. Verður henni því einnig vísað frá dómi, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl. nr. 20/1991.

Ekki verður séð að ítarleg umfjöllun sóknaraðila um sáttatilraunir aðila fyrir málshöfðun, bæði í greinargerð og í málflutningi, hafi þýðingu fyrir málið, þó að sú umfjöllun hafi verið látin átölulaus af varnaraðila, enda hefur hvergi komið fram að í sáttaboðum hafi falist einhvers konar skuldbinding af hálfu varnaraðila eða viðurkenning á tiltekinni réttarstöðu.

Samkvæmt öllu framangreindu verður því kröfum sóknaraðila samkvæmt liðum 3 og 4 í bréfi skiptastjóra vísað frá dómi en kröfum samkvæmt liðum 1 og 2 hafnað, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Hvað varðar kröfu sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að greiða henni 15.000.000 kr. eða aðra lægri fjárhæð að álitum vegna þeirrar auðgunar sem framlög sóknaraðila hafi skapað honum, þá er til þess að líta að við opinber skipti, sem fara eftir ákvæðum XIV. kafla laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., verður ekki höfð uppi krafa um skyldu annars aðilans til að inna af hendi greiðslu til hins nema þannig standi á sem um ræðir í 2. mgr. 124. gr. sömu laga. Svo er ekki hér. Þá hefur skiptastjóri ekki vísað ágreiningi í framangreinda veru til dómsins og ágreiningur um slíka greiðslu ekki verið til umfjöllunar á skiptafundum eftir því sem best verður séð. Með vísan til þessara ástæðna verður þessari kröfu sóknaraðila af sjálfsdáðum vísað frá dómi.

Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðili dæmd til að greiða varnaraðila stóran hluta málskostnaðar hans, sem með hliðsjón af framlögðu yfirliti lögmanns hans telst hæfilega ákveðinn að meðtöldum virðisaukaskatti 1.000.000 króna.

Það athugist að sum og jafnvel flest dómskjala sem lögð hafa verið fram af sóknaraðila eru lögð fram tvisvar og mörg hver jafnvel oftar. Er þetta aðfinnsluvert.

Fyrir sóknaraðila flutti málið E-kvk-nf D-kvk-nf K-kvk-nf lögmaður og fyrir varnaraðila A-kvk-nf B-kvk-nf J-kvk-nf lögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn. Dómarinn tók við meðferð málsins í byrjun apríl sl.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Kröfu sóknaraðila, A , um helmings hlutdeild eða aðra lægri í eignarhluta varnaraðila, B, í fasteigninni S..... Reykjavík, og eign varnaraðila í H.... ehf. er hafnað.

Kröfum sóknaraðila um helmings hlutdeild eða aðra minni í eignarhluta varnaraðila í fjórum tengivögnum, áður í eigu H.... ehf., og í bifreið í eigu og vörslum sóknaraðila, sem og varakröfu sóknaraðila, er vísað frá dómi.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 1.000.000 krónur í málskostnað.

L-kk-nf K-kk-nf (sign)