E-77/2008

Mál þetta, sem dómtekið var þann 17. október 2008, hefur S-kvk-nf B-kvk-nf S-kvk-nf, kt. 000000-0000, Byggðavegi 101 E, Akureyri, höfðað með stefnu birtri 28. janúar sl. á hendur Íslenska ríkinu, kt. 000000-0000, Arnarhvoli, Reykjavík, vegna Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri, til greiðslu skaðabóta að fjárhæð kr. 6.900.803 auk vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 af kr. 3.223.309 frá 17. febrúar 2006 til 7. júlí 2007, en af kr. 8.652.338 frá þeim degi til 20. október 2007 og dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38, 2001, frá þeim degi til 31. október 2007, en af kr. 6.900.803 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda auk álags er nemi virðisaukaskatti, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af stefnukröfum stefnanda og að honum verði tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda.

I.

Samkvæmt stefnu og öðrum gögnum eru helstu atvik þau, að föstudaginn 17. febrúar 2006, um kl. 7:40, varð stefnandi fyrir slysi í stigahúsi B Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri (FSA). Er þetta gerðist var slydda og rigning og hiti við frostmark og yfir, samkvæmt vottorði Veðurstofu Íslands. Í stefnu segir að tildrögin að slysi stefnanda hafi verið þau, að hún hafi farið inn um aðalinngang sjúkrahússins og ætlað niður stiga, að stimpilklukku starfsmanna, en í ,,stigaþrepinu sem stefnandi steig í var bleyta sem hún rann í með þeim afleiðingum að hægri fótur hennar rann fram af stigabrúninni þannig að hún lenti með vinstri fótinn boginn undir sjálfri sér þá stigið í bleytu í stigaþrepi. Stefnandi telur að fótur hennar hafi fests í hliðarrennu sem liggur meðfram stigaþrepunum, beggja vegna upp við veggi gangsins, sem gerði það að verkum að hún rann og lenti með þeim hætti sem ofan er lýst.” Um nefnt atvik er í stefnu einnig vísað til tilkynningar öryggistrúnaðarmanna sjúkrahússins til Vinnueftirlits ríkisins, sem dagsett er 27. mars 2006, svo til tilkynningar sem stefnandi sendi sjálf til Tryggingastofnunar ríkisins þann 8. nóvember sama ár. Í þeirri síðari segir m.a: „Rann til í stiga í B-gangi FSA á leið í vinnu að morgni 17. febrúar 2006. Vinstri fótur böglaðist undir slasaða og kom mikið álag á vinstra hné. Bleituslabb var úti og var komin bleituslóð inn á gang og í stiga eftir margt starfsfólk.“

Í stefnu segir að stefnandi hafi strax við slysið fundið að eitthvað slitnaði eða losnaði í vinstra hnénu, en vegna þess að mikil bið hafi verið eftir lækni á slysadeild sjúkrahússins hafi hún í fyrstu beðið lengi á starfsstöð sinni í eldhúsinu, en síðan á heimili sínu, en án árangurs. Hafi hún mætt til vinnu sinnar daginn eftir þrátt fyrir að hafa þá verið orðin mjög slæm og bólgin. Daginn þar á eftir, sunnudaginn 19. febrúar, hafi hún fengið skoðun hjá lækni á slysadeild FSA, en þá verið tjáð að líklega væri um tognun ræða. Hafi hún fengið bólgueyðandi lyf og verið ráðlagt að hlífa hnénu. Þegar heilsufarið hafi ekkert batnað hafi hún farið á ný á slysadeildina, þann 27. febrúar sama ár, en þá verið sagt að hún ætti ekki að hlífa hnénu heldur gera æfingar og taka bólgueyðandi lyf. Hinn 1. mars sama ár hafi stefnandi verið orðin það slæm af nefndum hnémeiðslum, að hún hafi vart getað hreyft sig. Vegna þessa hafi hún farið þann 13. mars í skoðun til G-kk-ef A-kk-ef, bæklunarlæknis á FSA, en í framhaldi af því hafi verið ákveðið að spegla vinstra hnéð og hafi sú aðgerð farið fram 24. mars. Við speglunina hafi komið í ljós brjósk- og liðþófaskemmdir. Segir í stefnu að reynt hafi verið að bregðast við áverkanum með sterasprautum, nuddi, rafbylgjum, nálastungum og æfingum, án árangurs og sé því ljóst að stefnandi búi við varanlegan skaða vegna greinds slyss.

Að beiðni þáverandi lögmanns stefnanda ritaði A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir örorkumat um afleiðingar framangreinds slyss. Er það dagsett 14. september 2007. Segir í upphafsorðum matsins, að það styðjist við fjögur læknisvottorð sérfræðinga Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri, þ. á m. G-kk-þf A-kk-ef, bæklunarlæknis, en einnig áðurgreindar tilkynningar til Vinnueftirlitsins og Tryggingarstofnunar, við ljósmyndir af slysavettvangi í stigahúsinu og loks skattframtöl stefnanda vegna áranna 2003 til 2006. Í niðurlagskafla örorkumatsins segir um slysið og afleiðingar þess:

„Við vinnuslysið þann 17.02.2006 varð S-kvk-nf B-kvk-nf S-kvk-nf fyrir eftirfarandi skaða með hliðsjón af skaðabótalögum nr. 50/1993:

1. Tímabundið atvinnutjón skv. 2. grein:

Frá 13.03.2006 til 07.07.2007 ... 100%

2. Þjáningabætur skv. 3. grein:

Rúmliggjandi, frá 29.05.2007 til 07.07.2007.

Batnandi, án þess að vera rúmliggjandi, frá 17.02.2006 til 07.07.2007,

að frádregnum þeim tíma sem hún var rúmliggjandi.

3. Stöðugleikatímapunktur: 07.07.2007

4. Varanlegur miski skv. 4. grein: 15%

5. Varanleg örorka skv. 5. grein: 20%

6. Hefðbundin, varanleg læknisfræðileg örorka: 15%.“

Í bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 20. september 2007, til ríkislögmanns, er slysi hennar í stigahúsinu að nokkru lýst, þ. á m. að hún hefði runnið til í bleytu í stiganum og að bleytan hefði verið til komin vegna slabbs utandyra, þar sem starfsfólk og aðrir sem leið hefðu átt um aðalinnganginn á undan henni hefðu borið hana með sér inn. Í bréfinu er staðhæft að af þessum sökum og því að engar ráðstafanir hafi verið gerðar af hálfu sjúkrahússins til að koma í veg fyrir slysið, t.d. með því að þurrka upp bleytuna eða með því að aðvara fólk, sé stefndi bótaskyldur. Um afleiðingar slyssins er vísað til fyrrnefndrar matsskýrslu A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og höfð uppi bótakrafa á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993, um tiltekna fjárhæð.

Samkvæmt bréfi ríkislögmanns, dagsettu 31. október 2007, voru stefnanda greiddar bætur úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 1.751.537 krónur, en einnig voru henni greiddir dagpeningar vegna slyssins frá Tryggingastofnun, samtals 23.058 krónur, á tímabilinu frá október 2006 til mars 2007. Með bréfi ríkislögmanns, dagsettu 11. desember nefnt ár, var skaðabótaskyldu stefnda á hinn bóginn hafnað og öllum röksemdum stefnanda þar um, m.a. á því að stefnda hafi borið skylda til að þurrka upp ætlaða bleytu jafnóðum.

Í greinargerð stefnda eru ekki hafðar uppi sérstakar athugasemdir við lýsingu stefnanda hér að framan, um eiginleg málsatvik, en á það bent að efni fyrrnefndra tilkynninga til Vinnueftirlitsins og Tryggingastofnunar um slysið væri byggt á frásögn stefnanda sjálfrar.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að stefndi beri bótaábyrgð á vinnuslysi hennar, og að sú ábyrgð grundvallist á meginreglu skaðabótaréttar um ábyrgð á saknæmum vanbúnaði á vinnustað.

Byggir stefnandi á því, að óumdeilt sé að er atvik gerðust hafi bleyta verið í stigaþrepum í fyrrnefndum stigagangi Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Er þar um sérstaklega vísað til fyrrnefndra tilkynninga til Vinnueftirlitsins og Tryggingastofnunar ríkisins. Við munnlegan flutning var því haldið fram af hálfu stefnanda, að þrátt fyrir að efni tilkynninganna hafi að öllu verulegu stafað frá henni sjálfri hefði m.a. öryggistrúnaðarmaður og þáverandi yfirmaður stefnda staðfest þær efnislega með undirritun sinni og áréttað það fyrir dómi, en að auki hefðu þeir staðfest lýsingu hennar á aðstæðum á slysavettvangi þegar veður væri með líkum hætti og var er atvik gerðust í febrúar 2006. Byggir stefnandi á því að vegna þessa sé ljóst að slys hennar hafi hlotist af vanbúnaði í stigagangi spítalans vegna bleytunnar.

Stefnandi byggir á því að á stefnda hvíli lögmæt skylda til að tryggja að vinnustaðurinn sé í heild þannig úr garði gerður að ekki skapist hætta fyrir starfsmenn. Er andmælt þeirri röksemdafærslu stefnda, sem fram hafi komið í áðurröktu bréfi ríkislögmanns frá 11. september 2007, að ekki hafi hvílt skylda á stefnda sem vinnuveitanda, að þurrka upp þá bleytu á stigaganginum, sem borist hefði þar inn með gangandi fólki. Bendir stefnandi í því sambandi á ákvæði laga nr. 46, 1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, en í VI. kafla þeirra, sbr. 41. og 42. gr., sé fjallað sérstaklega um vinnustaði. Einnig bendir stefnandi á ákvæði reglugerðar nr. 581, 1995 um húsnæði vinnustaða. Vísar stefnandi til þess að ákvæði þessi kveði á um lágmarkskröfur, sem gera megi til atvinnurekenda um öryggi og hollustu starfsmanna á vinnustöðum. Þannig sé í 5. tl. 6. gr. reglugerðarinnar kveðið á um að gera skuli sérstakar ráðstafanir til þess að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf. Hafi stefndi brotið gegn skyldum sínum samkvæmt þessum skýru ákvæðum, þ.e. að draga úr hættu á hálku í stigaþrepum í umræddu stigahúsi. Þá hafi ekki verið gerðar ráðstafanir til þess að aðvara fólk um að greind hætta væri til staðar. Hafi stefndi látið undir höfuð leggjast að sinna því að þessi almenna umferðarleið, um aðalinngang spítalans, væri greiðfær, bæði almenningi og starfsfólki spítalans, en það síðarnefnda hafi augljóslega þurft að leggja leið sína um þennan inngang að stimpilklukku vinnustaðarins. Vísar stefnandi í þessu sambandi til þess að á umræddu svæði hafi almennt mátt reikna með því að stigaþrep væru hrein og þurr, en ekki hefði þar verið um að ræða vott athafnasvæði eða vinnslu með vatnslaugum, eins og t.d. á salernum, né hafi er atvik gerðust staðið yfir þrif eða skúringar, sem gefið hefði stefnanda sérstaka ástæðu til að ætla að gólfið væri blautt. Segir í stefnu að vegna þessa hafi stefnandi hvorki haft almenna né sérstaka ástæðu til að ætla að bleyta væri í umræddum stigaþrepum. Við flutning var þeirri staðhæfingu stefnanda sérstaklega mótmælt að allar aðstæður í stigahúsinu væru og hefðu verið á slysdegi til fyrirmyndar og því haldið fram að svo hefði ekki verið. Hefði stiginn verið vanbúinn sökum þess að listar á efstu skör hans og á stigaþrepum væru rennisléttir og því enga hálkuvörn veitt. Við flutning var í þessu samhengi einnig til þess vísað að stefndi hefði fyrst tilkynnt Vinnueftirlitinu um slysið um sex vikum eftir að atvik gerðust og væri það í andstöðu við ákvæði laga nr. 46, 1980.

Stefnandi byggir á því og áréttar, að stefndi geti ekki vikið sér undan bótaskyldu með því að vísa til þess að honum hafi ekki borið skylda til að þurrka jafnóðum upp bleytu í umræddum stigagangi. Staðhæfir stefnandi að þvert á móti hafi stefnda borið að grípa til úrræða til að koma í veg fyrir að slysahætta skapaðist og til að tryggja að bleyta bærist ekki í stigaþrep stigagangsins. Segir um þetta nánar í stefnu, að eðlilegt sé að bleyta berist inn í stigaganga við útidyr, og því þurfi að grípa til viðeigandi ráðstafana til þess að tryggja að bleytan berist ekki áfram inn í húsið og þá sérstaklega í stigaþrepin sjálf. Er áréttað að stefndi hafi ekki gripið til fullnægjandi ráðstafana, sem í þessu tilviki hafi ekki þurft að vera viðurhlutamiklar eða falið í sér mikinn kostnað. Sé þessi vanræksla stefnda skýrt brot á settum rétti og saknæm í skilningi sakarreglu skaðabótaréttarins. Ráðstafanir af hálfu stefnda til að draga úr hálkuhættunni hafi verið augljóslega nauðsynlegar, en ekkert hafi verið aðhafst og hafi stefndi virt með því lögmælta skyldu sína að vettugi. Af þessari vanrækslu hafi stefnandi hlotið tjón, sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á samkvæmt sakarreglu skaðabótaréttarins.

Stefnandi byggir á því að fráleitt sé að svipta hana bótarétti vegna eigin sakar. Bendir stefnandi á að hún hafi ekkert aðhafst óeðlilegt eða hættulegt. Hún hafi þvert á móti farið um með hefðbundnum hætti og ætlað að ganga niður stiga í stigagangi vinnustaðar síns, í átt að stimpilklukku. Hún hafi því verið í lögmætum skylduerindum á leið um stigann. Engin vanræksla eða vangá hafi átt sér stað af hennar hálfu og því sé fráleitt að hún verði svipt bótarétti með vísan til eigin gáleysis eða sakar.

Um útreikning höfuðstóls skaðabótakröfu vísar stefnandi til fyrrgreinds örorkumats A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis og ákvæða skaðabótalaga nr. 50, 1993, með síðari breytingum. Endanlegar kröfur stefnanda eru sundurliðaðar þannig:

Tímabundið atvinnutjón, 15 mán. + 3 vikur kr. 3.537.922,00

Til frádráttar kr. -1.881.088,00

Þjáningarbætur, batnandi, 505 x 1150 kr. 580.750,00

Varanlegur miski, 15% x 6.571.500 kr. 985.725,00

Varanleg örorka, 20% kr. 5.429.029,00

Samtals: kr. 8.652.338,00

Greiðsla úr launþegatryggingu kr. 1.751.535,00

Samtals krafa: kr. 6.900.803,00

Af hálfu stefnanda var við flutning á það bent að við kröfugerð hafi verið tekið mið af athugasemdum stefnda, þ. á m. að launagreiðslur innan tímabils metins tímabundins atvinnutjóns kæmu til frádráttar með kr. 1.881.088, en að auki hafi við tekjuviðmið vegna varanlegrar örorku verið tekið meðaltal mánaðarlauna samkvæmt framlögðum launaseðlum frá mars til nóvember 2006 (kr. 224.630). Að öðru leyti var af hálfu stefnanda vísað til framlagðra skattskýrslna um greiðslur, m.a. um orlof, endurhæfingarlífeyri og dagpeninga, varðandi frádrátt, sbr. ákvæði 2. gr. skaðabótalaganna.

Um lagarök er í stefnu vísað til reglna skaðabótaréttarins um húsbóndaábyrgð og ábyrgð atvinnurekanda á vanbúnaði á vinnustað og um ófullnægjandi eftirlit. Þá er vísað til ákvæða laga nr. 50, 1993 um skaðabætur og laga nr. 46, 1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Um málskostnað er vísað til 130. gr. laga nr. 91, 1991 um meðferð einkamála, en um virðisaukaskatt til laga nr. 50, 1988.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Sýknukrafa stefnda er á því byggð að sá stigi, sem stefnandi staðhæfi að hún hafi hrasað í, uppfylli allar kröfur um gerð og búnað sem til slíkra mannvirkja séu gerðar. Stiginn sé lagður linoleum-dúk með grófum gúmmílistum fremst á hverri tröppu, að handrið sé með stiganum og að stigahús, sem stiginn sé í, sé og vel upplýst. Er staðhæft og áréttað að gerð og umbúnaður stigans sé og hafi verið í samræmi við reglur, enda hafi hann verið tekinn út og samþykktur.

Stefndi vísar í greinargerð sinni til þess, að í málatilbúnaði stefnanda sé á því byggt að umræddur stigi hafi verið vanbúinn sökum þess að í honum hafi verið bleyta. Stefndi staðhæfir að ekkert liggi fyrir í málinu um að svo hafi verið, en hafi svo verið geti stiginn ekki talist vanbúinn í skilningi 41. gr. og 1. mgr. 42. gr. laga nr. 46, 1980. Er áréttað að stiginn og umhverfi hans hafi fullnægt öllum öryggiskröfum, sbr. ákvæði 2. mgr. 42. gr. nefndra laga.

Af hálfu stefnda er á því byggt að lýsing stefnanda í stefnu af slysinu, þ. á m. varðandi umrædda bleytu og að fótur hennar hafi fest í hliðarrennu meðfram stiganum, sé mjög langsótt og ólíkleg miðað við aðstæður. Þá verði, að áliti stefnda, af atvikalýsingu í stefnu að telja að stefnandi hafi séð bleytuna, sem hún staðhæfi að hafi verið í stiganum, áður en hún steig þar fæti niður. Byggir stefndi á því að stefnandi hafi vegna þessa ekki sýnt þá aðgæslu, sem að öllu eðlilegu hefði mátt krefjast af henni. Er í því sambandi áréttað að handrið sé við stigann, sem stefnandi hafi augljóslega ekki notað, og á það bent að hún hefði farið um stigann í tæpt ár þegar slysið varð. Hún hafi því þekkt aðstæður mjög vel.

Af hálfu stefnda er sérstaklega vísað til framlagðs vottorðs Veðurstofu Íslands um veðurfar þann 17. febrúar 2006, þar sem segir: „Jörð alþakin misþykku lagi af þéttum eða votum snjó.“ Er af hálfu stefnda áréttað að ekkert liggi fyrir í málinu um hver sé orsök slyss stefnanda annað en fullyrðingar hennar sjálfrar. Bendir stefndi á að ekki sé hægt að útiloka að hún hafi sjálf borið bleytu eða snjó með sér inn í stigahúsið, sem hafi valdið því að hún hrasaði eða rann til í stiganum, a.m.k. verði að gera ráð fyrir því að skór hafi verið blautir. Samt sem áður virðist svo vera sem stefnandi hafi ekki gætt að sér, en hún hefði getað þurrkað af fótum sér á mottum, sem bæði séu utan við útidyrnar, en einnig innan þeirra. Þá hljóti það einnig að vera sjálfsögð varúðarráðstöfun að nota handriðið við stiganna þegar aðstæður séu með líkum hætti og lýst hefur verið.

Stefndi bendir á að þær ráðstafanir sem stefnandi telji að hann hefði átt að hlutast til um, þ.e. að stiginn væri vaktaður og hann þurrkaður jafnóðum og bleyta kæmi í hann, sé langt utan þess sem eðlilegt geti talist. Bendir stefndi þvert á móti á að í tilvikum sem þessum gildi hin almenna skaðabótaregla. Verði þannig að vera hægt að sýna fram á sök, þ.e.a.s. að gerð eða búnaður stigans hafi verið ófullnægjandi. Það hafi stefnandi ekki gert heldur haldi hann því fram að það teljist til vanbúnaðar að stefndi hafi ekki þurrkað úr stiganum hugsanlega bleytu. Hafnar stefndi því að honum verði metið til sakar að hafa ekki þurrkað hugsanlega bleytu úr stiganum, og bendir aftur á og áréttar, að stefnanda hafi borið að sýna eðlilega aðgæslu í stiganum.

Við munnlegan flutning andmælti stefndi þeirri málsástæðu stefnanda sem of seint fram kominni, að greindur vanbúnaður hefði falist í slitnum gólflistum, sem og þeirri málsástæðu að slysið hafi verið tilkynnt of seint til Vinnueftirlitsins. Um það atriði var á það bent að stefndi hafi brugðist við, sbr. framlögð tilkynning til Vinnueftirlitsins, um leið og stefnandi hafi sjálf skýrt frá slysinu á sjúkrahúsinu.

Byggir stefndi á því að orsökin fyrir slysi stefnanda verði helst rakin til óhappatilviljunar, og því sé ekki um skaðabótaábyrgð hans að ræða.

Stefndi byggir á því, verði ekki fallist á framangreind sjónarmið hans, að sök verði skipt og að stefnandi verði látinn bera tjón sitt að mestu sjálfur. Að því leyti áréttar stefndi fyrri málsástæður, um að stiginn og búnaður hans hafi verið í samræmi við það sem eðlilegt hafi mátt telja, en að sök hans felist þá í því að hann hafi ekki látið vakta stigann og látið þurrka úr honum bleytu. Bendir stefndi á að á móti hafi stefnandi getað komið í veg fyrir eða a.m.k. dregið verulega úr hættu á slysi með því að nota handriðið við stigann. Það hafi hún ekki gert og því hljóti hún að verða að bera tjón sitt sjálf að mestu.

Af hálfu stefnda eru í greinargerð, líkt og við flutning, hafðar uppi athugasemdir og andmæli við endanlegan útreikning á fjárhæð endanlegrar stefnukröfu stefnanda og til þess vísað að hún sé ekki að öllu leyti í samræmi við ákvæði skaðabótalaganna nr. 50, 1993, sbr. 2. gr., að því er frádrátt varðar. Er þar um vísað til framlagðra skattframtala og launaseðla stefnanda og á því byggt að til viðbótar eigi að draga frá orlofsgreiðslur, innborganir vegna sjúkradagpeninga og greiddan endurhæfingarlífeyrir.

III.

Við aðalmeðferð máls var vettvangur við aðalinngang sjúkrahússins ásamt anddyri og forstofu, en einnig stigahús og stigi við svonefnda B-álmu, skoðaður af dómara, lögmönnum aðila og stefnanda.

Þá gaf stefnandi aðilaskýrslu við aðalmeðferðina, en vitnaskýrslur þær B-kvk-nf M-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kvk-nf T-kvk-nf.

Í aðilaskýrslu sinni greindi stefnandi frá því að hún hefði er atvik gerðust átt heima tiltölulega stutt frá sjúkrahúsinu og því líkt og frá því að hún hóf þar störf tæpu ári fyrr gengið umræddan morgun, föstudaginn 17. febrúar 2006, til vinnu sinnar. Bar hún að utandyra hefði verið ,, .. svona rigningar slabb, það var það mikið að það fór bleyta upp í buxurnar“. Bar hún að utan við aðalinngang sjúkrahússins væri útibursti, en auk þess mottur í anddyri. Staðhæfði stefnandi að hún hefði líkt og aðrir samstarfsmenn oft haft orð á því, í líku veðurfari og þarna var, að búnaðurinn væri ekki fullnægjandi, að því leyti að stundum kæmi fyrir að ,,slabb og sóðagangur“ bærist inn í húsið og vísaði til þess hætta hefði verið á að óþrifnaðurinn bærist í eldhúsið á neðri hæð hússins. Í umrætt sinn kvaðst stefnandi hafa burstað af sér með útiburstanum, en í framhaldi af því gengið inn í anddyrið og síðan til vesturs inn í stigahúsið, um hurð sem merkt var B-gangur/álma. Kvaðst hún hafa haldið hurðinni opinni fyrir starfsmanni sem kom á móti, en í framhaldi af því gengið með eðlilegum hætti að stiganum, er lá niður að eldhúsinu. Atvikum lýsti hún síðan með eftirfarandi hætti: ,, .. ég bara labbaði rólega að mér fannst, en allt í einu fannst mér ég renna og ég ætlaði að fara að grípa í, og þetta skeði snöggt, en var samt svona lengi að ske, og ég rann fram af, hvort að ég hafi stigið í fótinn vitlaust ... og þá bara fer ég af stað ... og ég lít niður þá sé ég svona slabbið ... ég var á efstu stigaskörinni og ég var að stíga fram af þegar ég renn til ... ég byrja að renna með hægri fæti ... og ég fer fram af skörinni ... og ég steig utan í og ég fann að þegar ég datt, en ég festi hann og þegar ég ligg í stiganum þá reyndi ég að ná í handriðið ... og ég ýtti mér svona til hægri til þess að losa löppina upp, ... ég fann miklar kvalir, ég átti erfitt með að stíga í fótinn, en svo virtist það dofna upp og ég hélt áfram að labba niður“.

Stefnandi staðhæfði að umrædda gönguleið hefði hún jafnan farið til vinnu sinnar í eldhúsi sjúkrahússins, en bar að hún hefði ekki gætt að bleytunni á gólfinu í greint sinn fyrr en atvik gerðust, en það var ætlan hennar að hún hefði verið orsök fallsins. Á slysadeildinni tveimur dögum síðar, en einnig er hún sá framlagðar myndir af vettvangi, kvaðst hún hafa ályktað sem svo, að hún hefði í fallinu fest vinstri fótinn í rennu millum stigaþrepanna og steypts handriðs, en hún bar að allar aðstæður við aðalinnganginn og í stigahúsinu hefðu verið hinar sömu við vettvangsgöngu og er atvik máls gerðust. Stefnandi skýrði frá því að fjöldi starfsmanna legði leið sína um aðalinngang sjúkrahússins rétt fyrir kl. 08:00, en bar að enginn sjónarvottur hefði verið að slysi hennar. Kvaðst hún fyrir hádegi umræddan dag hafa greint samstarfsfólki sínu í eldhúsinu frá því að hún ,,hefði dottið“, en jafnframt haft á orði að hún þyrfti að fara á slysadeild. Ekki hafi hins vegar orðið af þeirri ferð þann daginn sökum anna.

B-kvk-nf M-kvk-nf B-kvk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Hún kvaðst hafa verið yfirmaður stefnanda í eldhúsinu, en staðhæfði að hún hefði verið í fríi er atvik máls gerðust þann 17. febrúar 2006. Kvaðst vitnið því fyrst hafa heyrt af slysi stefnanda mánudaginn þar á eftir. Vitnið kvaðst hafa hlýtt á og skráð frásögn stefnanda af slysi hennar er það ritaði tilkynningu um vinnuslys til Vinnueftirlits ríkisins þann 27. mars 2006 ásamt Ó-kvk-þgf T-kvk-þgf öryggisverði, sbr. dskj. nr. 3 og 4. Vitnið kvaðst ekki hafa efast um lýsingu stefnanda af slysinu og vísaði þar um til eigin reynslu, að þegar mikið slabb hefði verið utandyra hefði bleyta oft borist inn í stigaganginn með starfsmönnum.

Ó-kvk-nf T-kvk-nf staðfesti efnislega frásögn vitnisins B-kvk-ef M-kvk-ef fyrir dómi og bar í aðalatriðum á sama veg.

Niðurstaða.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hún hafi orðið fyrir slysi þegar hún féll í stigahúsi stefnda, er hún var á leið til vinnu sinnar að morgni 17. febrúar 2006. Telur stefnandi að stefndi beri skaðabótaábyrgð á slysinu, sem vinnuveitandi hennar, aðallega vegna saknæms vanbúnaðar.

Samkvæmt gögnum leitaði stefnandi fyrst á slysadeild FSA sunnudaginn 19. febrúar 2006 vegna hnémeiðsla á vinstra fæti. Hún leitaði þangað á ný, til eftirlits, 27. sama mánaðar, en fór loks til bæklunarsérfræðings þann 13. mars og var þá metin óvinnufær vegna hnéáverkanna. Hún fór í liðspeglunaraðgerð 24. mars sama ár vegna áverkans. Fyrir liggur að öryggisvörður og yfirmaður stefnanda á sjúkrahúsinu sendu frá sér tilkynningu um slys stefnanda í stigahúsi FSA til Vinnueftirlits ríkisins þann 27. mars 2006. Ekki liggja fyrir í málinu gögn eða viðbrögð vegna þess.

Í munnlegum málflutningi kom stefnandi fyrst fram með þá málsástæðu að hinn saknæmi vanbúnaður hefði m.a. falist í því að gólflistar á stigaþrepum hafi verið ófullnægjandi á slysdegi sökum þess að þeir hafi verið of slitnir. Mótmælti lögmaður stefnda málsástæðu þessari sem of seint fram kominni. Vegna mótmælanna verður þegar af þeim ástæðum, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91, 1991 um meðferð einkamála, eigi á málsástæðunni byggt, enda bera gögn málsins hana ekki með sér.

Stefnda hefur í málatilbúnaði sínum lýst því að það véfengi lýsingu stefnanda af slysinu, sérstaklega um að bleyta hafi verið orsök þess að hún féll í stigahúsinu, en að öðru leyti andmælt skaðabótaskyldu, líkt og atvikum hafi verið háttað.

Sá sem krefst skaðabóta úr hendi annars aðila vegna slyss verður að sanna að hann hafi orðið fyrir slysi, að það hafi leitt til þess tjóns sem bóta er krafist fyrir og það megi rekja til atvika sem gagnaðilinn ber ábyrgð á með þeim hætti að bótaskyldu varði. Hafa staðhæfingar málsaðila um atvik almennt ekki sönnunargildi fyrir dómi, nema um sé að ræða atriði sem honum er óhagstætt, sbr. 1. mgr. 50 gr. fyrrnefndra laga.

Fyrir liggur að engin vitni voru að slysi stefnanda í stigahúsinu umræddan morgun. Stefnandi hefur hins vegar lýst atvikum, m.a. gönguferð að sjúkrahúsinu frá heimili sínu, veðurfari og ráðstöfunum vegna bleytu við aðalinnganginn. Að auki staðhæfði hún að við líkar aðstæður hefði það oft gerst að bleytuslóð hefði borist inn í húsið, þ. á m. í umræddan stiga. Er atvik gerðust hafi hún þó ekki veitt bleytunni athygli fyrr en rétt í þann mund er hún steig þar í og rann til og féll. Að áliti dómsins þykir vottorð Veðurstofu Íslands, vætti B-kvk-ef M-kvk-ef fyrir dómi ásamt vettvangsgöngu veita frásögn stefnanda slíka stoð að leggja beri hana til grundvallar við úrlausn málsins varðandi umrædda bleytu á vettvangi. Jafnframt þykir verða að leggja til grundvallar þá frásögn stefnanda fyrir dómi, að greint atvik hafi gerst á stigapallinum, mjög nærri stiganum, en ekki í stigaþrepi eins og haldið er fram í stefnu. Verður að þessu virtu, ásamt þeim læknisfræðilegu gögnum sem lögð hafa verið fram, það lagt til grundvallar að stefnandi hafi hlotið það líkamstjón sem hún vísar til í stefnu.

Við aðalmeðferð voru aðstæður á vettvangi skoðaðar. Úti fyrir aðalinngangi sjúkrahússins, að norðan, er um 1,5 metra gróf og breið útimotta, en þar til hliðar er snjóbursti. Í ytri forstofu er og gólfmotta, en þaðan eru tvær leiðir, annars vegar um glerhurð að móttöku, hins vegar til vesturs, á linoleum-gólfdúk, að hurð, að B-inngangi. Liggur fyrir að stefnandi lagði leið sína um greinda hurð, en þar innan við er títtnefnt stigahús. Eru um tveir metrar frá greindri hurð, skáhallt til hægri, að steyptu stigahandriði og stiga, er liggur niður að eldhúsinu og stimpilklukku starfsmanna. Efst á handriðinu er járnrör. Um 40 cm eru frá hinu steypta handriði að fyrsta stigaþrepi, en á skörinni og á hverju þrepi er svartur listi, nær sléttur við gólfdúkinn. Við hlið stigans eru um 7 til 8 cm raufir, ætlaðar til að taka við bleytu og óhreinindum, en samkvæmt frásögn lögmanns stefnda við meðferð málsins er þrifið tvisvar sinnum á dag vegna eðlis þeirrar starfsemi sem fram fer í húsinu. Við aðalinnganginn, ytri forstofu og í stigahúsi er ágæt lýsing. Óumdeilt var með aðilum við vettvangsgöngu að allar aðstæður eru hinar sömu og var þegar stefnandi varð fyrir slysi sínu, þann 17. febrúar 2006.

Eins og áður er lýst vísar stefnandi aðallega til þess að slys hennar verði rakið til saknæms vanbúnaðar stefnda á umræddu sjúkrahúshúsnæði, þar sem hún hafi starfað er atvik gerðust, svo og til vanrækslu stefnda á því að bregðast við aðstæðum, t.d. með því að þurrka upp bleytu eða vara fólk við hættu. Bendir hún sérstaklega til neðangreindra laga- og reglugerðarákvæða:

Til 41. gr. laga nr. 46, 1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, en þar segir: Vinnustaður merkir í lögum þessum umhverfi innanhúss eða utan, þar sem starfsmaður hefst við eða þarf að fara um vegna starfa sinna.

Og til 42. gr. 1. mgr. laganna, þar sem segir: Vinnustaður skal þannig úr garði gerður, að þar sé gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuháttar.

Stefnandi vísar einnig til 2. mgr. sömu lagagreinar, þar sem segir: Fylgja skal viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerðar, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi.

Loks vísar stefnandi til reglna um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995, 5. tl. 6. gr. þar sem segir: Gera skal ráðstafanir til að draga úr hálku á gólfum þar sem þess er þörf.

Samkvæmt framansögðu heldur stefndi því fram að hann hafi í einu og öllu fylgt gildandi ákvæðum varðandi gerð og búnað umrædds stiga. Jafnframt var staðhæft af hans hálfu að ekki væri vitað um að slys hefði orðið á fólki í umræddum stiga eða stigahúsinu ellegar að athugasemdir hefðu verið gerðar af hálfu yfirvalda, sem ekki hefði verið brugðist við, enda hafi í hvívetna verið fylgt öllum öryggiskröfum.

Að virtum fyrrnefndum laga- og reglugerðarákvæðum og gegn andmælum stefnda þykir stefnandi ekki hafa leitt sönnur að því að slys hennar og tjón sem af því hlaust verði rakið til vanbúnaðar ellegar til vanrækslu af hálfu stefnda hvað varðar greindan stiga, stigahúsið ellegar aðrar ráðstafanir, sem honum hafi verið lögskylt að gera.

Að öllu ofangreindu virtu ásamt röksemdum stefnda að öðru leyti verður bótaskylda vegna tjóns stefnanda ekki lögð á stefnda og ber að sýkna hann af öllum kröfum í máli þessu. Telur dómurinn að slys stefnanda verði ekki rakið til annars en óhappatilviljunar og gáleysis hennar. Verður í því efni ekki horft fram hjá því að stefnandi þekkti vel til allra aðstæðna.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málarekstrinum.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91, 1991 fyrir uppkvaðningu dómsins, sbr. skriflegar yfirlýsingar lögmanna þar um.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, íslenska ríkið, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, S-kvk-ef B-kvk-ef S-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf.