E-3425/2014

Mál þetta sem dómtekið var 19. október 2015 var höfðað 19. ágúst 2014 af hálfu Íslandsbanka hf., lögfr.innh., Kirkjusandi 2, Reykjavík vegna Íslandsbanka hf., útibú 513, Lækjargötu 12, Reykjavík á hendur Alaska ehf. og G-kk-þgf P-kk-þgf E-kk-þgf, báðum til heimilis að Einarsnesi 58, Reykjavík, til greiðslu skuldar.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda félag Alaska ehf. verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 990.414 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 371.676 krónum frá 2. apríl 2013 til 2. maí s.á., af 661.801 krónu frá þeim degi til 3. júní s.á., af 972.904 krónum frá þeim degi til 4. nóvember s.á. og af 990.414 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Inn á skuldina hafa verið greiddar 100.000 krónur 17. apríl 2013, 180.000 krónur 18. apríl s.á., 130.000 krónur 19. júlí s.á. og 150.000 krónur 8. ágúst s.á., sem tillit verði tekið til við uppgjör kröfunnar á innborgunardegi.

Þess er krafist að stefndi G-kk-nf P-kk-nf E-kk-nf verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 601.228 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 290.125 krónum frá 2. maí 2013 til 3. júní s.á. og af umkrafinni fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Sömu innborganir hafa verið greiddar inn á skuldina og fram kemur í dómkröfu gagnvart hinu stefnda félagi, sem tillit verði tekið til við uppgjör heildarkröfunnar á innborgunardegi.

Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Endanleg dómkrafa stefnda G-kk-ef P-kk-ef E-kk-ef er sú að krafist er sýknu af kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnda Alaska ehf. er ekki tekið til varna í málinu og engar kröfur gerðar.

Málsatvik og ágreiningsefni

Skuldin sem stefnandi krefst greiðslu á er vegna notkunar á VISA greiðslukorti stefnda Alaska ehf. á árinu 2013. Stefndi G-kk-nf P-kk-nf E-kk-nf, sem er stjórnarformaður stefnda Alaska ehf., var umsækjandi greiðslukortsins fyrir félagið og notandi þess. Með undirritun yfirlýsingar um sjálfskuldarábyrgð vegna kreditkorts 25. ágúst 2009 tókst G-kk-nf P-kk-nf á hendur sjálfskuldarábyrgð vegna notkunar greiðslukortsins, sem aðilar miða við að taki til tveggja úttektartímabila, að hámarksfjárhæð 1.400.000 krónur. Í tölvupóstsamskiptum útibússtjóra stefnanda og stefnda G-kk-ef P-kk-ef í júlí 2013 kemur fram að útibússtjórinn telji að sjálfskuldarábyrgðin sé að renna út og G-kk-nf P-kk-nf þurfi að koma og undirrita nýja ábyrgð. Það var ekki gert og ber G-kk-nf P-kk-nf í málinu fyrir sig fyrningu ábyrgðaryfirlýsingarinnar. Að því frátöldu telur hann sig eiga gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda. Stefndu áttu í viðskiptum við Ergo, fjármögnunarþjónustu Íslandsbanka og telur stefndi G-kk-nf P-kk-nf að samist hafi um að inneign sem hann hafi eignast í kjölfar endurútreikninga á tilteknum samningum um fjármögnunarleigu hafi átt að ganga til greiðslu skuldar hans samkvæmt sjálfskuldarábyrgðinni vegna greiðslukortsins, en fjármögnunarþjónustan Ergo hefur ráðstafað henni til lækkunar öðrum skuldum Alaska ehf. sem hann var í ábyrgð fyrir. Stefnandi hafnar báðum málsástæðum stefnda G-kk-ef P-kk-ef og telur að honum beri að greiða kröfuna. Um það stendur ágreiningur málsaðila. Stefndi G-kk-nf P-kk-nf gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og fyrrum lögmaður hans gaf vitnaskýrslu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Skuldin sé samkvæmt framlögðum reikningum og tilkomin vegna nota stefnda á VISA greiðslukorti við útibú stefnanda Lækjargötu 12 í Reykjavík. Reikningarnir eru þessir:

Nr. útgáfudagur og gjalddagi fjárhæð

1 02.04.2013 371.676 krónur

2 02.05.2013 290.125 krónur

3 03.06.2013 311.103 krónur

4 04.11.2013 17.510 krónur

Inn á skuldina hafi verið greiddar 100.000 krónur 17. apríl 2013, 180.000 krónur 18. apríl s.á., 130.000 krónur 19. júlí s.á. og 150.000 krónur 8. ágúst s.á., sem tillit verði tekið til við uppgjör kröfunnar á innborgunardegi. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða málið til greiðslu hennar.

Þann 25. ágúst 2009 hafi G-kk-nf P-kk-nf E-kk-nf undirritað yfirlýsingu um að taka á sig sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skuldar allt að 1.400.000 krónum ásamt vöxtum og kostnaði vegna reikningsins. Honum sé því stefnt til greiðslu ábyrgðarinnar. Stefnda Alaska ehf. er stefnt til greiðslu allra reikninganna, en endanlegar kröfur stefnanda á hendur stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf eru vegna reikninga nr. 2 og. 3 og þess er krafist að báðum stefndu verði gert að greiða skuld vegna þeirra reikninga.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti styðji stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun við lög nr. 50/1988, stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur. Um varnarþing er vísað til 32. gr. laga um meðferð einkamála. Stefnandi byggir kröfur sínar á meginreglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Málsástæður og lagarök stefnda G-kk-ef P-kk-ef E-kk-ef

Stefndi G-kk-nf P-kk-nf byggi sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að yfirlýsing um sjálfskuldarábyrgð hans fyrir Alaska ehf. sé fallin niður sökum þess að fjögurra ára fyrningarfrestur hafi verið liðinn frá því að sjálfskuldarábyrgðin var undirrituð 25. ágúst 2009 þar til málið var höfðað með stefnu birtri 19. ágúst 2014, en ábyrgðin hafi runnið út 25. ágúst 2013.

Samkvæmt 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 sé almennur fyrningarfrestur fjögur ár frá þeim degi er kröfuhafi hafi fyrst getað átt rétt til efnda. Sýknukrafa G-kk-ef P-kk-ef byggist því á 7. gr. fyrningarlaga nr. 150/2007 þar sem segi að sé krafa tryggð með ábyrgð eða annarri sambærilegri tryggingu reiknist fyrningarfrestur gagnvart ábyrgðarmanni eftir sömu reglum og gildi um aðalkröfuna. Fjögurra ára fyrningarfrestur sé á kröfum samkvæmt kreditkortaskuld og gildi þá hið sama um ábyrgð vegna slíkra krafna. Þar sem sjálfskuldarábyrgðin hafi verið undirrituð 25. ágúst 2009 en stefnan birt 19. ágúst 2014 hafi verið liðin meira en fjögur ár frá undirritun þar til fyrningu var slitið með málsókn, sbr. 15. gr. laga nr. 150/2007. Gildistími ábyrgðarinnar, sex ár í þriðja lið ábyrgðaryfirlýsingarinnar, hafi ekki gildi að þessu leyti þar sem lög um fyrningu kröfuréttinda gangi framar slíkum einhliða sömdum ákvæðum stefnanda, sbr. 1. gr. laga nr. 150/2007 og 36. gr. laga nr. 7/1936. Greiðsla inn á skuldina eða loforð um greiðslu hennar varði eingöngu stefnda Alaska ehf. sem korthafa og því sé krafan á hendur félaginu ekki fyrnd.

Samkvæmt framangreindu telji stefndi G-kk-nf P-kk-nf að krafa stefnanda á hendur sér sé fyrnd, samkvæmt 24. gr. laga nr. 150/2007 falli slík krafa niður og því beri að sýkna stefnda G-kk-þf P-kk-þf.

Í öðru lagi byggi stefndi G-kk-nf P-kk-nf á því að verði fyrningarvarnir hans verði ekki teknar til greina þá eigi hann gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda. Byggist skuldajafnaðarkrafa hans á 1. mgr. 28. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefndi leggi fram innheimtubréf stefnda G-kk-ef P-kk-ef á hendur Ergo fjármögnun, sem sé félag í eigu stefnanda (dótturfélag). Stefndi eigi kröfu á hendur stefnanda sem tilkomin sé vegna endurútreiknings á ólögmætum bílasamningi sem stefndi G-kk-nf P-kk-nf hafi gert við Ergo, sem bæði stefnandi (Ergo) og Hagsmunasamtök heimilanna hafi endurútreiknað og hafi niðurstaðan hjá báðum aðilum verið inneign stefnda hjá Ergo. Jafnframt sé ljóst að inneignin sé hærri en krafa stefnanda á hendur stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf í máli þessu og sé krafan því hæf til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda í samræmi við 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Skuldajafnaðarkrafa stefnda samkvæmt innheimtubréfi hans byggði á endurútreikningi Hagsmunasamtaka heimilanna 3. júní 2014 þar sem höfuðstóll kröfu hans sé 863.613 krónur auk vaxta til þess dags. Með hafi fylgt yfirlit frá stefnanda (Ergo) yfir endurútreikning, en í haus bréfsins segi „Ergo er hluti af Íslandsbanka hf.“. Niðurstaða þess útreiknings sé að stefndi G-kk-nf P-kk-nf eigi 665.360 krónur auk vaxta á inneign, 314.363 krónur til 4. febrúar 2011, eða samtals 979.724 krónur, en þá sé ekki búið að reikna vexti á inneignina til dagsins í dag.

Stefndi telji almennum skilyrðum til skuldajafnaðar fullnægt þar sem hann telji kröfur aðila hæfar til að mætast en um sé að ræða inneign hans hjá stefnanda sem honum sé frjálst að nota til að efna skuldbindingar sínar við stefnanda. Kröfurnar séu samkynja, þ.e. báðar eru peningakröfur, jafnframt sé efndatími gagnkröfu löngu kominn, sem samkvæmt endurútreikningi var 4. febrúar 2011.

Inneign stefnda G-kk-ef P-kk-ef sé hans persónulega inneign hjá stefnanda (Ergo) og sé honum heimilt að ráðstafa henni upp í þær skuldir hjá stefnanda sem varði hann persónulega, en ekki sé sjálfgefið að stefnandi stjórni því upp í hvaða skuldir inneignin fari. Ef ráðstafa eigi inneigninni upp í skuldir annarra, t.d. félagsins Alaska ehf., sem stefndi G-kk-nf P-kk-nf sé í ábyrgð fyrir, þá þurfi til þess skriflegt samþykki hans. Stefndi G-kk-nf P-kk-nf telji sig ekki skulda neitt persónulega hjá stefnanda, utan það að hann sé í ábyrgðum fyrir félagið Alaska ehf. Hins vegar sé ekkert skriflegt samkomulag við hann um að inneign hans hjá stefnanda eigi að ráðstafa upp í ábyrgðarskuldir félagsins hjá stefnanda. Telji stefndi G-kk-nf P-kk-nf sig hafa algert forræði á því upp í hvaða skuldir annarra inneign hans fari og af því leiði að hann telji sér frjálst að ráðstafa inneigninni upp í ábyrgðarskuld sína í máli þessu.

Staða skuldar Alaska ehf. við stefnanda í máli þessu hafi 28. janúar 2015 verið 703.891 krónur, þar með talinn lögfræðikostnaður, og sé því ljóst að inneign stefnda G-kk-ef P-kk-ef hjá stefnanda (Ergo), hvort sem sé samkvæmt endurútreikningi stefnanda, dags. 4. febrúar 2011, samtals að fjárhæð 979.724 krónur eða samkvæmt endurútreikningi Hagsmunasamtaka heimilanna með viðmiðunardag 4. febrúar 2011 að fjárhæð 863.613 krónur, auk vaxta að fjárhæð 189.607 krónur, samtals 1.053.220 krónur, sé hærri en fjárhæð kröfu stefnanda þann 28. janúar 2015. Því beri að sýkna stefnda G-kk-þf P-kk-þf.

Byggt sé á lögum nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og 36. gr. laga nr. 7/1936. Um skuldajöfnuð sé byggt á 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. og á almennum reglum kröfuréttar um skuldajöfnuð og skilyrði skuldajafnaðar. Um málskostnað sé byggt á 129. gr. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Niðurstaða

Mál þetta er höfðað til greiðslu skuldar vegna notkunar greiðslukorts samkvæmt fjórum reikningum, upphaflega á hendur stefndu báðum óskipt. Í endanlegri kröfugerð stefnanda er krafist dóms um að stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf verði gert að greiða skuld vegna tveggja reikninga af fjórum, þá samkvæmt málatilbúnaði stefnanda óskipt með hinu stefnda félagi Alaska ehf., en þess er krafist að félagið verði dæmt til að greiða stefnanda skuldina að fullu. Stefndi Alaska ehf. hefur ekki tekið til varna í málinu. Stefnandi telst hafa gert nægilega grein fyrir kröfu sinni og verður stefndi Alaska ehf. dæmdur til að greiða umkrafða fjárhæð ásamt dráttarvöxtum svo sem krafist er að teknu tilliti til innborgana á kröfuna, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Varnir stefnda G-kk-ef P-kk-ef um fyrningu eru á því byggðar að fyrningarfrestur kröfunnar sé fjögur ár og jafnframt á því að gildistími ábyrgðaryfirlýsingarinnar sé fjögur ár, þótt henni hafi samkvæmt efni sínu verið ætlað að gilda í sex ár. Hvorki voru liðin fjögur né sex ár frá því að stefndi G-kk-nf P-kk-nf gekkst í ábyrgðina í ágúst 2009 þegar þær skuldir sem hann er krafin um efndir á áttu að koma til greiðslu í maí og júní 2013 og var ábyrgðin þá enn í gildi. Frá gjalddaga þeirra reikninga sem krafist er greiðslu á í málinu eru enn ekki liðin fjögur ár. Ekkert hald er því í þessum vörnum.

Sýknukrafa stefnda G-kk-ef P-kk-ef byggir í annan stað á því að inneign sem hann eigi hjá stefnanda vegna endurútreiknings á lánasamningi megi ganga til greiðslu skuldarinnar með skuldajöfnuði. Fyrir liggur að með uppgjöri á eignaleigusamningi stefnda G-kk-ef P-kk-ef miðað við 4. febrúar 2011 eftir endurútreikning myndaðist inneign stefnda G-kk-ef P-kk-ef. Með bréfi stefnanda, sem sent var frá lögfræðingi Ergo fjármögnunarþjónustu stefnanda, þann 22. júlí 2013 var stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf tilkynnt að samningurinn hafi reynst ofgreiddur sem nemi 979.000 krónum. Í bréfinu kom fram hvernig inneigninni yrði ráðstafað til greiðslu skulda G-kk-ef P-kk-ef vegna sjálfskuldarábyrgðar hans á samningum Alaska ehf. í erlendum myntum, en verulegar skuldir við stefnanda standi eftir ógreiddar af þeim. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi G-kk-nf P-kk-nf hafi þá andmælt þessum ráðstöfunum og ekki verður séð að þá hafi verið hafnar innheimtuaðgerðir vegna greiðslukortaskuldar Alaska ehf., með gjalddögum 2. maí og 3. júní s.á., sem hann er krafinn um greiðslu á í þessu máli.

Á hinn bóginn er upplýst að eftir að mál þetta var höfðað var þáverandi lögmaður hans í viðræðum við lögfræðing Ergo í september 2014 um hugsanlegar afskriftir krafna stefnanda á hendur G-kk-þgf P-kk-þgf og Alaska ehf. í heildaruppgjöri á skuldum þeirra, þ.m.t. vegna sjálfskuldarábyrgðar G-kk-ef P-kk-ef. Í gögnum um þessi samskipti er ábyrgð vegna greiðslukortanotkunar ekki nefnd og ekki kemur fram, að í því uppgjöri sé um aðrar sjálfskuldarábyrgðir G-kk-ef P-kk-ef að ræða, en þær sem hann hafi gengist undir á grundvelli fjármögnunarsamninga við Ergo. Tölvupóstsamskipti aðila leiða ekki annað í ljós en að samkomulag hafi á þeim tíma verið um þá túlkun. Eftir að mál þetta var höfðað sendi nýr lögmaður stefnda G-kk-ef P-kk-ef innheimtubréf til Ergo þar sem krafist er greiðslu á umræddri inneign sem myndaðist hjá stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf vegna endurútreiknings. Í svarbréfi lögfræðings Ergo 3. desember 2014 er gerð grein fyrir því hvernig inneigninni yrði varið samkvæmt samkomulagi við fyrri lögmann stefnda til að greiða niður vanskil af samningum Alaska ehf. og þar með ábyrgðarskuldbindingum G-kk-ef P-kk-ef. Er efni bréfsins að því leyti í samræmi við tilkynningu til stefnda 22. júlí 2013 um ráðstöfun inneignarinnar, en þar kemur jafnframt fram að í samkomulaginu hafi falist að Ergo afskrifaði það sem eftir stæði af skuldbindingum Alaska ehf. og G-kk-ef P-kk-ef, u.þ.b. 1.200.000 krónur, með vísan til heilsufars hans og annarra þátta.

Í tilefni af þessum samskiptum sendi fyrri lögmaður G-kk-ef P-kk-ef lögfræðingi Ergo tölvupóst 27. janúar sl., þar sem hann tekur fram að tækin, sem skilað var, væru eingöngu til uppgjörs gagnvart Ergo, hann hefði tekið sérstaklega fram að G-kk-nf P-kk-nf ætlaði persónulega að nota inneign sína gagnvart Íslandsbanka og að lögfræðingur Ergo hefði ekki haft heimild til að skuldajafna henni við skuldir við Ergo. Lögmaður þessi kom fyrir dóminn og skýrði svo frá að hann hefði leitað heildarlausna fyrir stefnda í viðskiptum við Íslandsbanka, þar með talið Ergo fjármögnunarþjónustu bankans. Lögmaðurinn kvaðst hafa lagt til að persónuleg inneign stefnda G-kk-ef P-kk-ef rynni til að greiða ábyrgðarskuldbindingar hans, þar með talið skuld vegna yfirdráttar á tékkareikningi, tækjum yrði skilað og gengið frá uppgjöri með einföldum hætti þannig að G-kk-nf P-kk-nf yrði skuldlaus við Íslandsbanka og Ergo. Aðspurður hvort skuldir vegna greiðslukorts hafi verið hluti af samkomulagi um slíkt uppgjör svaraði lögmaðurinn því til að markmiðið hafi verið að G-kk-nf P-kk-nf yrði skuldlaus við bankann, og sagði að ábyrgðarskuldbinding hans væri kortið.

Þrátt fyrir síðastnefnd ummæli lögmannsins er ekki unnt að finna því stoð í gögnum málsins að samkomulag hafi verið um að inneignin hafi átt að ganga til greiðslu ábyrgðarskuldar vegna greiðslukortsins. Fram kemur í gögnum málsins að stefndi G-kk-nf P-kk-nf var í sjálfskuldarábyrgð vegna fjármögnunarleigusamninga Alaska ehf., sem voru í vanskilum og að honum var tilkynnt það bréflega í júlí 2013 að inneign hans yrði varið til skuldajafnaðar við sjálfskuldarábyrgð hans samkvæmt tilteknum samningum. Engar sönnur hafa verið færðar að því að stefndi hafi andmælt þeirri ráðstöfun áður en hann tók til varna í máli þessu.

Að öllu framangreindu virtu verður ekki fallist á það með stefnda að inneign hans sé enn óráðstafað þannig að hann geti notað hana til skuldajafnaðar við þá kröfu sem hann er krafinn um greiðslu á í þessu máli. Fyrir liggur að hann er ábyrgur fyrir greiðslu á kröfunni samkvæmt yfirlýsingu sinni um sjálfskuldarábyrgð og verður hann því dæmdur til greiðslu hennar óskipt með stefnda Alaska ehf. svo sem krafist er.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, verður stefndu gert að greiða stefnanda óskipt 300.000 krónur í málskostnað, þar með talinn er virðisaukaskattur.

Dóminn kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi Alaska ehf. greiði stefnanda Íslandsbanka hf. 990.414 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 371.676 krónum frá 2. apríl 2013 til 2. maí s.á., af 661.801 krónu frá þeim degi til 3. júní s.á., af 972.904 krónum frá þeim degi til 4. nóvember s.á. og af 990.414 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 100.000 krónur 17. apríl 2013, 180.000 krónur 18. apríl s.á., 130.000 krónur 19. júlí s.á. og 150.000 krónur 8. ágúst s.á., þar af óskipt með stefnda G-kk-þgf P-kk-þgf E-kk-þgf 601.228 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 290.125 krónum frá 2. maí 2013 til 3. júní s.á. og af 601.228 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 100.000 krónur 17. apríl 2013, 180.000 krónur 18. apríl s.á., 130.000 krónur 19. júlí s.á. og 150.000 krónur 8. ágúst s.á.

Stefndi G-kk-nf P-kk-nf E-kk-nf greiði stefnanda óskipt með stefnda Alaska ehf. 601.228 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 290.125 krónum frá 2. maí 2013 til 3. júní s.á. og af 601.228 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 100.000 krónur 17. apríl 2013, 180.000 krónur 18. apríl s.á., 130.000 krónur 19. júlí s.á. og 150.000 krónur 8. ágúst s.á.

Stefndu greiði stefnanda óskipt 300.00 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf