S-930/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 10. apríl 2017 og að nýju í dag á grundvelli 168. gr. laga nr. 88/1991 um meðferð sakamála, var höfðað með tveimur ákærum héraðssaksóknara á hendur S-kk-þgf S-kk-þgf, [...]. Annars vegar með ákæru, dagsettri 1. desember 2016 og hins vegar með ákæru dagsettri 9. janúar 2017.

Með ákæru dagsettri 1. desember 2016 eru ákærða gefin að sök eftirgreind brot gegn almennum hegningarlögum og lögum um bókhald:

I.

„Fyrir fjárdrátt með því að hafa í starfi sínu sem fyrrum framkvæmdastjóri SMÁÍS-Samtök myndréttahafa á Íslandi, (hér eftir SMÁÍS) kt. 000000-0000, dregið sér fjármuni félagsins, samtals kr. 638.079, á árunum 2008, 2009, 2010, 2012 og 2013, þar af kr. 189.128 á árinu 2008, kr. 3.020 á árinu 2009, kr. 234.450 á árinu 2010, kr. 118.246 á árinu 2012 og kr. 93.235 á árinu 2013.

Nánar tiltekið dró ákærði að sér fjármuni félagsins með úttektum af bankareikningi félagsins hjá Byr sparisjóði hf., nr. 1195-26-3800, síðar Íslandsbanki hf. nr. 514-26-3800, með debetkorti, greiðslu reikninga og með millifærslum af reikningnum. Debetkortið var gefið út til ákærða til notkunar vegna kostnaðar sem til féll vegna starfsemi félagsins.

Nánar sundurliðast greiðslur ákærða til eigin nota með eftirfarandi hætti:

Í einu tilviki á árinu 2008, með því að greiða reikning ásamt kostnaði með fjármunum af bankareikningi félagsins, samtals að fjárhæð kr. 189.128.

Í einu tilviki á árinu 2009 með því að greiða með debetkorti félagsins:

Í tveim tilvikum á árinu 2010 með því að greiða með debetkorti félagsins og tveim tilvikum með því að millifæra af bankareikningi félagsins, samtals að fjárhæð kr. 234.450.

Í þremur tilvikum á árinu 2012 með því að greiða með debetkorti félagsins og einu tilviki með úttekt af bankareikningi félagsins í hraðbanka, samtals að fjárhæð kr. 118.246.

Í fjórum tilvikum á árinu 2013 með því að greiða með debetkorti félagsins og tveimur tilvikum með millifærslum af bankareikningi félagsins, samtals að fjárhæð kr. 93.235.

II.

Fyrir umboðssvik á árunum 2007 til og með 2014, með því að hafa misnotað aðstöðu sína til að skuldbinda SMÁÍS, þegar ákærði í alls 275 skipti notaði kreditkort félagsins nr. 4539-8700-0021-4807 til úttekta á reiðufé og kaupa á vörum og þjónustu í heimildarleysi til eigin nota, samtals að fjárhæð kr. 6.796.941, þar af kr. 13.400 á árinu 2007, kr. 281.217 á árinu 2008, kr. 333.125 á árinu 2009, kr. 2.291.406 á árinu 2010, kr. 2.408.615 á árinu 2011, kr. 796.242 á árinu 2012, kr. 573.965 á árinu 2013 og kr. 98.971 á árinu 2014. Fjárhæðin var síðar skuldfærð af bankareikningi félagsins. Kreditkortið hafði ákærði fengið frá SMÁÍS vegna starfa sinna sem framkvæmdastjóri þess og var honum ætlað að greiða með því tilfallandi útgjöld tengd starfsemi SMÁÍS. Framangreind notkun kortsins var hins vegar án heimilda og með öllu ótengd störfum ákærða fyrir félagið.

Nánar sundurliðast hin heimildarlausa notkun sem hér segir:

III.

Látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald SMÁÍS, rekstrarárin 2008 til og með 2014.

Telst háttsemin samkvæmt I. kafla ákæru varða við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og samkvæmt II. kafla ákæru við 249. gr. sömu laga.

Framangreind brot ákærða samkvæmt III. kafla ákæru teljast varða við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995.

Þess er krafist að ákærði verður dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við þingfestingu málsins 21. desember 29016 neitaði ákærði sök.

Í þinghaldi 4. apríl sl. féll sækjandi frá einum ákærulið í I. kafla ákæru, úttekt að fjárhæð 53.220 krónur og 31 ákærulið í II. kafla ákæru, samtals námu þær úttektir 483.752 krónum.

Með ákæru dagsettri 9. janúar 2017 eru ákærða gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum, sem fyrrum framkvæmdastjóra SMÁÍS, samtökum myndréttahafa á Íslandi, (hér eftir SMÁÍS) kt. 000000-0000, nú afskráð, með því að hafa:

„Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna júlí – ágúst rekstrarárið 2011 til og með janúar – febrúar rekstrarárið 2014, sem ákærði vanrækti að tilkynna um til skráningar hjá ríkisskattstjóra, og að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfseminni, vegna uppgjörstímabilanna júlí – ágúst og nóvember – desember rekstrarárið 2011, janúar – febrúar rekstrarárið 2012 til og með janúar – febrúar rekstrarárið 2014, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 5.755.954, að teknu tilliti til innskatts uppgjörstímabilið september – október rekstrarárið 2011, sem sundurliðast sem hér greinir:

Árið 2011

júlí – ágúst kr. 26.849

september – október kr. -86.623

nóvember – desember kr. 1.325.302

kr. 1.265.528

Árið 2012

janúar – febrúar kr. 22.244

mars – apríl kr. 490.394

maí - júní kr. 286.725

júlí – ágúst kr. 265.569

september – október kr. 220.749

nóvember – desember kr. 281.233

kr. 1.566.914

Árið 2013

janúar – febrúar kr. 343.577

mars – apríl kr. 555.559

maí - júní kr. 173.137

júlí – ágúst kr. 466.610

september – október kr. 479.021

nóvember – desember kr. 375.701

kr. 2.393.605

Árið 2014

janúar – febrúar kr. 529.907

Samtals öll árin: kr. 5.755.954

Framangreind brot ákærða teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. og 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í þinghaldi 23. janúar sl. var ákærða birt ákæra þessi og játaði hann sök.

Verjandi ákærða krefst sýknu af ákæru dagsettri 1. desember 2016. Til vara krefst hann vægustu refsingar er lög leyfa. Vegna ákæru dagsettrar 9. janúar 2017 krefst hann vægustu refsingar er lög leyfa. Einnig krefst hann málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Málsatvik

Ákærði var ráðinn framkvæmdastjóri SMÁÍS, samtaka myndréttarhafa frá og með 1. janúar 2007. Í samþykktum samtakanna segir m.a. í ákvæði 1.0 að tilgangur þeirra sé að vera sameiginlegur vettvangur fyrir útgefendur, dreifingaraðila og framleiðendur myndefnis sem sýnt er á Íslandi og að gæta hagsmuna félagsmanna gagnvart þeim sem beint eða óbeint eru viðskipta- eða lagalega tengdir dreifingu myndefnis hér á landi og á annan hátt sem þar er nánar lýst. Í samþykktum er jafnframt að finna ákvæði um aðildarskilyrði, fundi, stjórn o.fl. Þar kemur kemur fram að stjórnin ráði framkvæmdastjóra ef þurfa þyki sem fái laun sem stjórnin ákveði. Jafnframt segir í ákvæði 9.0 um félagsgjöld að í byrjun árs skuli lögð fram fjárhagsáætlun sem taka megi til endurskoðunar ársfjórðungslega óski aðildarfélagar þess. Þá segir í ákvæði 11.0 um skuldbindingar, að stjórn eða framkvæmdastjóri í umboði hennar hafi með höndum daglegan rekstur samtakanna innan fjárhagsáætlunar.

Ráðningarsamningur ákærða er dagsettur 12. desember 2007 Í 2. gr. samningsins segir að starfsmaður sé ábyrgur fyrir rekstri samtakanna og öllu því sem viðkemur honum hvort heldur séu fjármál, starfsmannamál eða annað. Framkvæmdastjóri starfi eftir samþykktum SMÁÍS og heyri undir stjórn þess. Í 3. gr. er fjallað um laun framkvæmdastjóra en þar segir að umsamin laun séu 430.000 kr. Um sé að ræða fullt starf samkvæmt ákvæðum í kjarasamningi VR en vinnutími hans ákvarðist af þeirri viðveru sem talist getur nauðsynleg til að uppfylla kröfur stjórnenda um árangur og metnað í starfi, hvort sem slíkt kallar á vinnu utan hefðbundins dagvinnutíma eða ekki. Yfirvinna greiðist ekki sérstaklega þótt vinnutími verði lengri en hefðbundið getur talist enda gert ráð fyrir því í launakjörum starfsmanns. Í 4. gr. er fjallað um bifreið og önnur hlunnindi en þar segir að SMÁÍS láti starfsmanni í té bifreið til nota í starfi og til einkanota. Greiddur sé rekstrarkostnaður og annar kostnaður vegna bifreiðarinnar að undanskilinni bensínnotkun. Starfsmaður fær greiddan fastan kostnað á mánuði vegna farsímanotkunar, fartölvu og kostnaðar vegna nettengingar heima fyrir. Um ferðakostnað segir að SMÁÍS greiði allar ferðir á þeirra vegum. Kostnaður vegna hótelgistinga sé jafnframt greiddur. Þá fái starfsmaður á ferðalögum sínum greiddan helming af dagpeningakostnaði RSK.

Á meðal gagna málsins eru stofngögn bankareiknings SMÁÍS nr. 1195-26-3800 hjá Sparisjóði vélstjóra og umboð stjórnar SMÁÍS til ákærða dagsett 26. janúar 2007 þar sem honum er falið að hafa umsjón með fjárreiðum félagsins með nánar tilgreindum hætti, m.a. með því að gefa út tékka á reikning SMÁÍS og stofna til kreditkortaviðskipta. Ákærði hafði bæði debet- og kreditkort til umráða og hafði einn prókúru á þennan bankareikning SMÁÍS sem síðar varð reikningur hjá Íslandsbanka nr. 514-26-3800.

Með kæru dagsettri 30. maí 2014 sem send var embætti sérstaks saksóknara, upplýsti stjórnarformaður SMÁÍS, fyrir hönd stjórnar, að rökstuddur grunur væri um að ákærði hefði í starfi sínu brotið ítrekað, markvisst og með ásetningi gegn XXVI. og XXVII. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í kæru kemur fram að vanræksla ákærða á skýrslugjöf, færslu bókhalds, skilum á opinberum gjöldum og fjárdrætti hafi leitt til alvarlegrar fjárhags- og skuldastöðu. Hafi hann haldið því leyndu fyrir stjórn félagsins hvernig komið var með blekkingum, lygum og framsetningu falsaðra gagna. Um mitt ár hafi ríkisskattstjóri úrskurðað um lokun virðisaukaskattsnúmers félagsins nr. 80777 vegna vanskila á virðisaukaskatti. Þrátt fyrir það hafi ákærði haldið áfram að gefa út reikninga og innheimta virðisaukaskatt á grundvelli hins lokaða virðisaukaskattsnúmers, allt þar til hann lét af störfum. Þá hafi ákærði dregið að sér fé frá SMÁÍS með heimildarlausum úttektum af reikningum samtakanna.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 27. ágúst 2014 var bú SMÁÍS, tekið til gjaldþrotaskipta. Skiptum búsins lauk 15. september 2016 en búið reyndist eignalaust. Í málinu var upphaflega sett fram bótakrafa J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, hrl., áður skiptastjóra með bréfi frá 30. nóvember 2016. Bótakrafan var tekin upp í ákæru en fallið var frá henni með tölvubréfi lögmannsins til dómsins 14. mars 2017.

Ákærði var yfirheyrður hjá starfsmönnum sérstaks saksóknara 16. desember 2014. Var honum kynnt að rannsókn embættisins beindist að brotum hans á árunum 2007 og til mánaðamóta apríl/maí 2014. Talið væri að brotin vörðuðu við XXVI. og XXVII. kafla almennra hegningarlaga vegna misnotkunar á greiðslukorti VISA í eigu félagsins nr. 4539-8700-0021-4807 og úttektar af tékkareikningi SMÁÍS nr. 1195-26-3800 í Byr og síðan 514-26-3800 í Íslandsbanka. Jafnframt beindist hún að brotum á lögum um bókhald og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Þá hafði ætluðum brotum ákærða á skattalögum verið vísað til skattrannsóknarstjóra ríkisins.

Í yfirheyrslunni voru m.a. borin undir ákærða yfirlit yfir notkun greiðslukortsins og hann spurður um einstakar færslur. Einnig var hann spurður út í færslur af ofangreindum tékkareikningum. Í flestum tilfellum kaus ákærði að tjá sig ekki að svo stöddu. Ráðagerðir um frekari skýrslutöku gengu ekki eftir en ákærði var búsettur á Spáni á þessum tíma.

Í þágu rannsóknar málsins var aflað úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur um aðgang að bankaupplýsingum. Þá voru höfð samskipti við önnur stjórnvöld hérlendis og erlendis. Teknar voru skýrslur af þáverandi stjórnarformanni SMÁÍS A, fyrrum stjórnarformanni B, stjórnarmönnunum C og D. Einnig var tekin skýrsla af E sem gegndi störfum framkvæmdastjóra um tíma.

II.

Verður hér fyrst vikið að framburði ákærða og vitna. Skýringar ákærða um einstakar úttektir í tengslum við I. og II. kafla ákæru dagsettri 1. desember 2016 verða hins vegar raktar hér á eftir í III. kafla dómsins. Þar er einnig að finna niðurstöðu hvers kafla ákærunnar um sig svo og niðurstöðu vegna ákæru dagsettrar 9. janúar 2017

Ákærði kvaðst hafa verið framkvæmdastjóri SMÁÍS fram í maí 2014. Lýsti hann nánar starfsemi þess og kvað helstu verkefnin hafa verið að berjast gegn ólöglegri notkun á efni félagsmanna. Ákærði kvaðst hafa séð um daglegan rekstur samtakanna og fjármál þeirra. Hann hafi verið eini launaði starfsmaðurinn fram til 2013 en frá þeim tíma þáði stjórnarformaður einnig laun. Þá kvaðst hann hafa innheimt tekjur og gefið út og greitt reikninga. Hann hafi svo hann best viti einn haft debet- og kreditkort samtakanna. Ákærði kvað það aldrei hafa verið ásetning sinn að hagnast á kostnað SMÁÍS með úttektum þeim sem tilgreindar eru í ákæru.

Ákærði kvaðst líta svo á að hann hafi haft ákveðnar heimildir til að skuldbinda SMÁÍS. Hann hafi því haft heimild til að kaupa það sem þyrfti, sjá um ráðstefnur og fleira. Þá kvaðst hann hafa verið í samstarfi við stjórn, setið stjórnarfundi og ritað fundargerðir. Hann hafi einn verið í samskiptum við stjórnarformennina B og A og félagsmenn gátu leitað til hans eftir þörfum. Ákærði kvaðst hafa gert rekstaráætlanir og hafi þær á „einhverjum tímapunkti“ verið lagðar fyrir stjórnina en þó ekki formlega. Þær hafi tekið breytingum og hann hafi ekki litið svo á að hann væri bundinn af þeim. Hann hafi talið sig hafa haft ákveðið svigrúm vegna tilfallandi kostnaðar, t.d. vegna tækja og tóla og annars minni háttar kostnaðar sem réttlætanlegur var vegna starfs hans. Taldi hann sig ekki þurfa að kalla saman stjórnarfund vegna slíkra útgjalda.

Ákærði kvaðst hafa gert ársreikninga sem liggja frammi í málinu fyrir árin 2008-2012. Enginn annar hafi komið að gerð þeirra. Um hafi verið að ræða „lélega eftirlíkingu“ af ársreikningi frá 2007 sem endurskoðandi hafi gert. Aðspurður kannaðist ákærði við að hafa lagt þessa ársreikninga fyrir stjórn SMÁÍS.

Spurður um stjórnarfundi kvað hann þá hafa verið 6-10 sinnum á ári og hann eða stjórnarmenn boðað til þeirra. Voru þeir haldnir á skrifstofu SMÁÍS eða hjá einhverjum stjórnarmeðlima. Skrifstofan hafi fyrst verið í leiguhúsnæði að Laugavegi. Leigunni var sagt upp í júlí 2008 og var skrifstofan í framhaldinu á heimili ákærða í meira en ár. Síðar hafi skrifstofan verið opnuð í litlu rými að Síðumúla 29.

Ákærði kvað alltaf boðið upp á kaffi og gos á fundum en stundum meira en það. Haldinn hafi verið aðalfundur, jólafundur og stundum aukafundir. Þegar farið hafi verið út að borða í kjölfar fundar hafi bjór verið í boði fyrir þá sem vildu. Tvisvar sinnum á ári hafi verið áfengar veigar á fundi stjórnar, jafnvel fordrykkur og farið á veitingastað á eftir. Misjafnt var hvernig framhaldinu var háttað og fór það þá eftir því hvort stjórnarmaður var með en í þeim tilvikum greiddi SMÁÍS reikninginn.

Ákærði kvað kostnað vegna leigubifreiða eftir skemmtanir á vegum SMÁÍS hafa verið greiddan með korti samtakanna. Hann hafi þar fyrir utan einkum notað leigubifreiðar vegna tímaskorts þegar hann hafi sótt fundi. Ákærði kvaðst hafa verið sviptur ökuréttindum í þrjú ár og hafi verið próflaus þegar hann var ráðinn til SMÁÍS. Samkvæmt ráðningarsamningi hafði hann haft bifreið til umráða og [...] eða [...] skutlað honum á milli staða en auk þess hafi hann tekið strætisvagna eða gengið. Hann hafi ekki rætt prófmissinn sérstaklega við stjórnina, enda skammast sín fyrir hann, en kvað einhverja stjórnarmeðlimi hafa vitað af honum. Hafi hann ekki talið þörf á að fá samþykki stjórnar fyrir notkun leigubifreiða þegar hann var að sinna vinnu sinni. Hann hafi fengið prófið aftur 6. desember 2009.

Spurður um risnu kvað ákærði alltaf hafa verið gert ráð fyrir tveimur fundum þar sem boðið var til kvöldverðar, annað hafi verið tilfallandi. Hann hafi ekki sérstaklega lagt annað fyrir stjórn, t.d. ef hann þurfti að fara á hádegisfund með samstarfsaðilum. Ef um var að ræða fund sem þurfti sérstök útgjöld hafi hann hins vegar borið það undir stjórn. Ákærði var spurður út í risnu samkvæmt rekstaráætlunum þar sem fjárhæð er tilgreind. Kvað hann fjárhæð risnu stundum hafa verið vanáætlaða og hafa tekið breytingum. Af hálfu stjórnar hafi aldrei verið gerðar athugasemdir við risnu. Aðspurður kvað hann það ekki hafa verið borið undir stjórnina sérstaklega hvernig túlka bæri risnu og hver skyldi vera fjárhæð hennar.

Ákærði kvað ferðir til útlanda að jafnaði hafa verið tvisvar sinnum á ári. Slíkar ferðir voru á vegum SMÁÍS og heimilaðar af stjórn. Ákærði skyldi greiða uppihald sitt sjálfur með dagpeningum sínum. Nefndi ákærði þó í þessu sambandi að hann hefði oft á tíðum verið að mynda tengsl í þágu félagsins og hafi það verið hans skilningur að SMÁÍS ætti að greiða útgjöld vegna þess. Ætti þetta við þegar hann hafi boðið samstarfsaðilum út að borða. Þetta hafi ekki verið sérstaklega rætt í stjórn SMÁÍS enda almennur skilningur.

Aðspurður staðfesti ákærði að hann hefði hitt E, þáverandi framkvæmdastjóra SMÁÍS og A, stjórnarformann, á fundi 22. maí 2014. Kvaðst hann hafa viðurkennt að ýmsu hafi verið ábótavant í rekstri hans og við notkun hans á kreditkorti SMÁÍS sem í einstaka tilvikum hafi verið notað í eigin þágu. Ákærði kannaðist við að hafa afhent allt „bókhaldið“ sem hann hafði í plastpoka og taldi að þar hafi verið allar nótur sem til voru. Hann hefði til að byrja með fært netbókhald en í lok árs 2008 hafi staðan ekki verið góð og hallað undan fæti. Hann hafi ekki sinnt þessum þætti vel og mikið hafi vantað af nótum. Kannaðist ákærði við trassaskap í þessu sambandi. Ákærði kvað fjárhagslega stöðu SMÁÍS hafa verið erfiða, skuld hafi hlaðist upp hjá tollstjóra og hann hafi ekki upplýst stjórnina um þá stöðu orðin var. Þá hafi hann ekki staðið í skilum við N-x-x vegna kvikmyndaskoðunarkerfisins og hafi hann ekki upplýst stjórn um það heldur.

B kvaðst hafa verið í stjórn SMÁÍS fyrir Senu en síðar stjórnarformaður. Hann hafi starfað með ákærða sem slíkur og verið milliliður á milli stjórnar og framkvæmdastjóra. Starf ákærða hafi að stórum hluta falist í réttindabaráttu fyrir SMÁÍS og almannatengslum í kringum hana. SMÁÍS hafi verið „non profit“ samtök sem hafi að mestu verið fjármögnuð í gegnum kvikmyndaskoðunargjöldin. Ákærði hafi einn haft prókúru og aðgang að reikningum samtakanna. Á stjórnarfundum hafi verið ræddir gjaldaliðir sem þurfti að afgreiða en annars hafi verið samþykkt rekstraráætlun fyrir hvert ár sem ákærða bar að fylgja eftir. Heimildir hans hafi verið innan þeirrar áætlunar. Spurður nánar um rekstraráætlanir þær sem liggja frammi í málinu kvað vitnið þær hafa verið rammann fyrir rekstrarárið og gert ráð fyrir tekjum og gjöldum. Ákærði hafi lagt þær fyrir til samþykktar. Ef um var að ræða stórkostleg frávik frá þeim hafi aðildarfélögin þurft að koma inn með aukið fjármagn vegna reksturs félagsins. Á aðalfundum hafi ársreikningar félagsins verið lagðir fram til samþykktar en síðar hafi komið í ljós að þeir áttu sér ekki stoð í raunveruleikanum.

Ákærði hafi haft föst laun samkvæmt ráðningarsamningi, þar sem ekki var greitt fyrir yfirvinnu sérstaklega. Þá hafi ákærði haft bifreið til afnota. Vitnið kvað sér ekki hafa verið kunnugt um að ákærði hefði verið próflaus þegar hann var ráðinn.

Vitnið kvað stjórnarfundi SMÁÍS hafa verið með reglulegu millibili. Ekki hafi verið boðið upp á áfengi á slíkum fundum en stundum fáeina bjóra á aðalfundi eða í lok þess fundar. Gert var ráð fyrir risnu fyrir aðalfund og jólafund og farið út að borða í kjölfarið. Rekstraráætlun ársins hafi legið fyrir og hafi þessi risna verið innan þeirra marka. Vitnið kvað sér ekki kunnugt um hvort boðið hafi verið upp á drykki á börum eftir fundi en taldi óeðlilegt að það væri á kostnað SMÁÍS. Þetta hafi ekki sérstaklega verið rætt í stjórn. Þá kvað vitnið ákærða ekki hafa haft heimild til að ferðast í leigubifreiðum eftir skemmtanir. Hvað varði fundi og ráðstefnur erlendis hafi verið ákveðið á stjórnarfundi hvaða fundi ákærði ætti að sækja en þeir hafi verið tveir til þrír á ári. Í ráðningarsamningi hafi verið ákvæði um dagpeninga en ákærði hafi átt að greiða uppihald sitt af þeim peningum, m.a. leigubifreiðakostnað. Ákærði hafi ekki haft heimildir SMÁÍS til þess að taka út reiðufé af korti félagsins. Þá hafi ekki verið sérstaklega rætt á stjórnarfundi hvernig því skyldi háttað ef ákærði vildi bjóða samstarfsmönnum ytra út að borða.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa fylgst sérstaklega með útgjöldum vegna risnu nema í gegnum fjárhagsáætlun og ársreikninga. Ekki hafi sérstaklega verið rætt í stjórn um heimildir til kaupa á áfengi á vinnufundum ákærða eða hvernig haga skyldi veitingakaupum. Vitnið kvað sér hafa verið kunnugt um að ákærði hafi verið mikið í samskiptum við G á þeim tíma sem um ræðir og fundað með honum. Hafi verið eðlilegt að ákærði hitti aðila á fundum og stjórnin ekki skipt sér af því enda sá hún ársreikninga sem lagðir voru fyrir fundi sem voru innan þess ramma sem samþykktur hafði verið með litlum skekkjumörkum.

Vitnið kvað sér ekki hafa verið kunnugt um einstök tækjakaup ákærða og kvaðst ekki geta sagt með vissu hvort þau tengdust rekstri SMÁÍS. Var honum ekki kunnugt um hvort þessi tæki hefðu orðið eftir á skrifstofunni eftir starfslok ákærða.

Vitnið kvaðst hafa gert sér fyrst grein fyrir því hver fjárhagsleg staða SMÁÍS var þegar E hafi tekið við sem framkvæmdastjóri. Úttektir ákærða ásamt öðru sem ákærði leyndi stjórn, svo sem ógreidd opinber gjöld o.fl., hafi valdið SMÁÍS tjóni og síðan leitt til gjaldþrots samtakanna. Engum hafi verið kunnugt um stöðu samtakanna og skekkjur á milli rekstraráætlunar og ársreikninga hafi ekki verið það miklar að vekti grunsemdir. Töldu menn að jafnvægi væri í rekstri félagsins.

Spurður um PayPal greiðslur sem merktar eru PayPal K-x-x á kreditkortayfirliti SMÁÍS á árunum 2010-2011, kvaðst vitnið setja spurningarmerki við greiðslur í gegnum PayPal vegna kvikmyndaskoðunarkerfisins.

C kvaðst hafa setið í stjórn SMÁÍS á þeim árum er ákæra tekur til, 2008-2014. Hann kvað heimildir ákærða hafa verið innan rekstraráætlunar en frávik sem um munaði hafi borið að leggja fyrir stjórn til samþykktar. Hafi verið farið yfir stöðuna hverju sinni á fundum og kom fyrir að aukafjárveitingu vantaði. Kvaðst hann muna eftir einu skipti er félagar samtakanna hafi lagt fjármagn af mörkum. Þá hafi ársreikningar verið lagðir fyrir stjórn. Kvaðst vitnið ekki hafa gert sér grein fyrir slæmri fjárhagslegri stöðu SMÁÍS. Þau gögn sem lögð hafi verið fyrir stjórn hafi bent til þess að allt væri innan marka.

Vitnið kvað áfengi ekki hafa verið veitt á stjórnarfundum heldur aðeins önnur drykkjarföng. Hugsanlega hafi verið bjór á aðalfundum. Gert hafi verið ráð fyrir aðalfundi og jólafundi. Að mati vitnisins taldi hann að nota þyrfti heilbrigða skynsemi þegar gripið væri til korts SMÁÍS í tengslum við slíkt. Hafi ákærða verið treyst til þess og því ekki settar neinar reglur um hvernig færi t.d. með skemmtanahald að fundum loknum. Kvaðst hann hafa vitað að ákærði hefði misst bílprófið en hann hafi haft bifreið til umráða samkvæmt ráðningarsamningi.

Vitnið kvað fjallað um utanlandsferðir á stjórnarfundum og þær ákveðnar. Hann kvaðst ekki þekkja heimildir ákærða til að nota kort SMÁÍS í þeim tilvikum. Ákærði hafi haft dagpeninga og síðan hafi verið höfðað til skynsemi hans.

Hvað varði risnu almennt kvað vitnið ákveðið fjármagn hafa verið samþykkt fyrir fram en annað hafi þurft að leggja fyrir stjórn. Hafi verið lagt í hendur ákærða að taka skynsamlegar ákvarðanir innan þeirra marka sem hann hafði.

Þá kvaðst vitnið ekki þekkja til tækjakaupa ákærða eða hvort þau teldust eðlileg vegna starfsins. Hann kvaðst ekki muna til þess að slík kaup hafi verið rædd í stjórn.

D kvaðst hafa verið stjórnarmaður í SMÁÍS fyrir RÚV á árunum 2008-2014 og hafi skipt stjórnarsetu með tveimur öðrum. Rekstraráætlun fyrir komandi ár hafi verið lagt fyrir stjórn og ársreikningar. Á stjórnarfundum hafi verið boðið upp á óáfenga drykki. Kvaðst hún muna eftir því að hafa setið aðalfund þar sem nokkrir bjórar hafi verið á borðum. Þá hafi verið farið út að borða tvisvar á ári og kom fyrir að boðið hafi verið upp á fordrykk. Hún hafi aldrei tekið þátt í skemmtun eftir að kvöldverði lauk. Ekki hafi verið rætt í stjórn hvernig greiðslu fyrir slíkt skyldi háttað eða fyrir leigubílaakstur. Hún kvaðst ekki hafa vitað að ákærði hafi verið próflaus á tilteknu tímabili.

Risna hafi verið ákveðin í rekstraráætlun og að mati vitnisins var ákærði bundinn við hana. Hvað varði ferðir erlendis kvað hún áætlun um slíkt hafa legið fyrir og ferðakostnað greiddan. Hún vissi ekki til þess að önnur útgjöld hafi verið rædd frekar í stjórn.Vitnið kvaðst ekki geta gefið upplýsingar um skrifstofuhúsgögn í Síðumúla en þar hafi einnig verið sameiginlega aðstaða fyrir fleiri skrifstofur. Hið sama eigi við um tækjakaup.

Þá staðfesti vitnið að hún hefði verið á fundi þegar kynnt var slæm fjárhagsstaða SMÁÍS og að ársreikningar hefðu ekki gefið rétta mynd af þeirri stöðu.

A kvaðst hafa verið í samstarfi við SMÁÍS í gegnum þáverandi starf sitt á árunum 2008-2012 en þá hafi hann verið búsettur erlendis. Í lok árs 2012 hafi hann tekið að sér stjórnarformennsku í SMÁÍS. Á þeim tíma hafi skrifstofan verið í Síðumúla. Vitnið kvað rekstraráætlun hafa verið lagða fyrir stjórnina til samþykktar. Bar framkvæmdastjóra að vinna eftir henni en ef farið var út fyrir hana hafi verið reglan að það skyldi rætt í stjórn. Ákærði hafi séð um allt sem snéri að rekstri, hafi einn verið með prókúru og bar að halda bókhald. Hann hafi haft bifreið til umráða og félagið greitt hefðbundinn rekstur. Ekki hafi verið gert ráð fyrir því að ákærði notaði leigubifreiðar hérlendis á kostnað félagsins.

Vitnið kvað gert ráð fyrir risnu stjórnar í maí og desember en þá hafi verið boðið út að borða eftir fund, m.a. aðalfund. Kom fyrir að boðið væri upp á fordrykk í tengslum við þessa viðburði. Ekki hafi verið gert ráð fyrir leigubifreiðakostnaði en eðlilegt hafi verið að greiða fyrir áfengar veitingar eftir kvöldverð ef út í það var farið. Á hefðbundnum stjórnarfundum hafi ekki verið boðið upp á áfenga drykki. Risna hafi verið ákveðin í rekstraráætlun.

Hvað varði ferðir ákærða erlendis hafi verið ákveðið hvernig farið skyldi með þær. Dagpeningar áttu að ná til uppihalds hans ytra og greiðslu fyrir mat. Hafi því verið sýndur skilningur ef bjóða þyrfti aðilum út að borða þar ytra. Hins vegar hafi vitnið rætt það við ákærða að taka það þá fram á nótu með hverjum var fundað svo að það sæist í bókhaldi. Hið sama átti við hér á landi ef gestum á vegum SMÁÍS var boðið út og hefðu líklega ekki verið gerðar athugasemdir við slíkt. Vitnið man hins vegar ekki eftir því að slíkt hafi verið borið undir stjórn. Kaup á veitingum einstaka sinnum í tengslum við óformlega fundi teldust eðlileg innan ramma rekstraráætlunar.

Vitnið kvað E hafa upplýst hann um fjárhagslega stöðu SMÁÍS 2014. Þetta hafi verið eftir að hún fékk aðgang að bankareikningum félagsins. Hún hafi komist að því að SMÁÍS var í verulegri skuld við tollstjóra sem stjórninni var ókunnugt um. Rætt hafi verið við endurskoðanda samtakanna sem kvaðst ekki hafa endurskoðað reikningana síðan 2007. Hann hafði því ekki unnið þá áreikninga sem lagðir voru fyrir stjórn eftir það. Þeir reikningar sem ákærði lagði fyrir stjórn hafi passað ágætlega við rekstraráætlanirnar sem lágu fyrir og því hafi engin „rauð flögg“ farið á loft.

Vitnið bar að ákærði hefði síðan komið á fund með honum og E og viðurkennt að hafa ekki staðið skil á opinberum gjöldum um langt árabil. Þá viðurkenndi ákærði einnig einkaneyslu á kreditkorti og úttektir í gegnum PayPal merkt Kijkwijzer. Vitnið kvaðst hafa komist að því að N-x-x K-x-x hefðu ekki borist neinar greiðslur vegna kvikmyndaskoðunarkerfisins en SMÁÍS hafði verið í vanskilum við þá í langan tíma. Vitnið kvað ákærða hafi áætlað að hann tekið um 4 milljónir í einkaneyslu, falsað reikninga og blekkt stjórnina. Hann hafi að þeirra beiðni komið með öll bókhaldsgögn sem hann átti og skilaði óflokkuðu í plastpoka. Vitnið kvaðst hafa unnið í því með E að tengja nótur við viðburði sem honum hafi verið kunnugt um hjá SMÁÍS og leitað sér upplýsinga um það hjá öðrum stjórnarmeðlimum. Þá hafi hann afhent lögreglunni fartölvu.

Vitnið kvað ekkert sjónarvarp hafa verið á skrifstofu SMÁÍS. Hann kannaðist ekki við gervihnattamóttakara og hafði ekki vitneskju um að slík kaup hefðu verið leyfð. Þá kvaðst hann ekki hafa séð síma, leikjatölvu eða Irobot ryksugu á skrifstofunni. Einhverjir harðir diskar hafi verið þar en hann viti ekki hvers konar. Eðlilegt hefði verið að bera kaup sem þessi undir stjórn enda hefði SMÁÍS ekki átt mikið rekstrarfé. Heildarvelta var í kringum 14 milljónir á þessum tíma.

E kvað A hafa ráðið sig sem framkvæmdastjóra og þar hafi hún aðeins verið í stuttan tíma eða frá 14. apríl 2014 til mánaðamóta júlí/ágúst það ár. Hún hafi starfað í einhverjar vikur með ákærða. Þegar hún hafi fengið prókúru á bankareikninga hafi komið í ljós að ekki væri allt með felldu og félagið væri í raun orðið gjaldþrota. Vitnið staðfesti að hún og A hefðu hitt ákærða á fundi og hefði hann viðurkennt að hafa misfarið með reikninga félagsins. Benti hann sérstaklega á PayPal greiðslur á kreditkorti og kvað þær hafa verið vegna einkaneyslu sinnar. Hann kvaðst ekki hafa fært bókhald og ekki hafa skilað opinberum gjöldum, hvorki launatengdum gjöldum né virðisaukaskatti. Til að mynda hafi komið í ljós afar há skuld við tollstjóra. Þá hafi ákærði að þeirra beiðni sótt „bókhaldið“ og komið með óflokkaðar nótur í plastpokum.

G kvaðst starfs síns vegna hafa fundað mikið með ákærða þegar hann var framkvæmdastjóri SMÁÍS. Fundir þeirra hafi verið tíðir og hafi oft komið fyrir að ákærði bauð upp á veitingar, m.a. áfengi. Vitnið staðfesti að hann og ákærði hefðu farið yfir gögn í sínum fórum, m.a. tölvubréf til þess að tengja við fundina.

I staðfesti að hann hefði móttekið 60.000 króna greiðslu frá ákærða 15. desember 2010 vegna skýrslu sem hann ritaði, þar sem fram komu upplýsingar um niðurhal.

J kvaðst hafa verið lögmaður SMÁÍS um tíma. Hann staðfesti að hann hefði sótt fund með ákærða hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu 17. maí 2010. Hann hafi fengið sér kaffibolla á kaffihúsi í sama húsi með ákærða.

K [...] kannaðist við að hafa lagt út fyrir rúðuþurrkum á bifreið SMÁÍS í mars 2013, 4.995 krónur. Ákærði hefði síðan endurgreitt henni upphæðina af reikningi SMÁÍS.

L [...] kvaðst kannast við millifærslu af reikningi SMÁÍS inn á reikning sinn 12. mars 2013. Kvaðst hann hafa lagt út fyrir „boðslykli“ inn á deildu.is en lykillinn hafi síðan eingöngu verið notaður af SMÁÍS og var því um endurgreiðslu til hans að ræða.

M kvaðst hafa unnið endurgjaldslaust hönnunarvinnu fyrir ákærða í tengslum við bíókort og merkingar vegna aldurstakmarkana. Þeir hafi hist 29. mars 2010 og 22. september 2009 og farið yfir þetta. Ákærði hafi greitt fyrir veitingarnar.

N rannsóknarlögreglumaður kvaðst ekki geta munað nákvæmlega í dag hvernig rannsókn var hagað í máli þessu. Hann kvaðst hafa fengið afhenta fartölvu, leitað hafi verið að gögnum í henni og dregin út þau sem unnt var að tengja við atvik. Einnig hafi hann fengið gögn afhent af A. Vitnið rak minni til að reynt hafi verið að kalla ákærða aftur í skýrslutöku og hafi hann átt í samskiptum við verjanda með tölvuskeytum og í síma. Ákærði hafi verið á Spáni og var svo að skilja á verjanda að hann vissi ekki hvar ákærði væri niður kominn þar ytra. Engin formleg boðun hafi farið fram eftir þetta.

III.

Ákæra dagsett 1. desember 2016

I. kafli ákæru

Ákærða er gefið að sök að hafa dregið að sér fjármuni félagsins með úttektum af nánar tilgreindum bankareikningum SMÁÍS á tímabilinu 24. október 2008 til 5. júlí 2013. Um er að ræða 15 tilvik, samtals að fjárhæð 584.859 krónur. Eftirfarandi umfjöllun tekur mið af uppsetningu í ákæru með skýringum ákærða er fram komu við aðalmeðferð málsins. Í þinghaldi 4. apríl sl. féll sækjandi frá ákærulið frá 13. júní 2013.

Árið 2008:

24. október 2008 – EJS – Ákærði kvaðst hafa keypt sjónvarp með stórum skjá en starfs síns vegna hafi hann þurft að horfa mikið á efni og greina það. Sjónvarpið hafi orðið eftir á skrifstofunni í Síðumúla 29.

Árið 2009:

23. mars 2009 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa verið próflaus á þessum tíma og tekið leigubíl enda erilsamur mánudagur. Atvik muni hann ekki og taldi sig hafa afhent kvittunina.

Árið 2010:

29. mars 2010 – Sushi – Ákærði kvaðst hafa farið út að borða með vini sínum M sem sinnti hönnunarvinnu fyrir SMÁÍS. Um hádegisverðarfund hafi verið að ræða en M hafði unnið endurgjaldslaust fyrir félagið við svokölluð bíókort.

29. mars 2010 – Smábitinn – Ákærði kvaðst hafa verslað i þessari sjoppu sem var í sama húsi og skrifstofa SMÁÍS. Hann mundi ekki hvað hann hefði verið að kaupa en hann hefði oft keypt gosdrykki eða sódavatn til þess að eiga á skrifstofunni og fyrir fundi.

5. ágúst 2010 – Ferðavél af e-bay – Ákærði kvað um að ræða kaup á fartölvu sem hann hefði lánað SMÁÍS fyrir en borðtölvan hefði verið úrelt. Um vinnutæki hafi verið að ræða. Vísaði ákærði til útprentunar af tölvupósti frá e-bay þar sem staðfest eru kaup á tölvu fyrir 899.99 pund þann 23. mars 2010. SMÁÍS hafi endurgreitt honum í ágúst. Kvaðst ákærði hafa talið að ekki hafi verið til fyrir tölvunni en aðspurður kvaðst hann ekki vefengja að innistæða hafi verið á reikningi SMÁÍS. Ákærði kvaðst ekki geta skýrt hvers vegna engin kvittun hafi verið á meðal bókhaldsgagna. Aðspurður kvað hann tölvunni hafa verið fargað þegar móðurborðið skemmdist.

15. desember 2010 – verktakagreiðslur – Ákærði kvað stjórn SMÁÍS hafa vitað af þeim fyrirætlunum að leita til I sem hafi veitt þeim mikilvægar upplýsingar. Stjórnin hafi verið upplýst um greiðslu til hans eftir á en ákærði taldi sér óskylt að bera fjárhæð hennar undir stjórnina áður en greiðslan var innt af hendi.

Árið 2012:

15. mars 2012 – Elko Lindum – Ákærði kvaðst hafa keypt afruglara með áskriftarkorti í tengslum við tiltekið verkefni fyrir SMÁÍS. Um óverulega fjárhæð hafi verið að ræða og fordæmi fyrir slíkum kaupum. Í tengslum við þetta vísaði ákærði til tölvupóstsamskipta vegna verkefnisins og auglýsingar frá Elko. Taldi hann afruglarann hafa orðið eftir á skrifstofu SMÁÍS.

18. júlí 2012 – Hraðbanki Glæsibæ – Ákærði kvað um að ræða greiðslu í reiðufé fyrir nánar tilgreindar mikilvægar upplýsingar. Þessar upplýsingar hafi síðar ratað inn í kæru til lögreglu sem lögð var fram með vitund og vilja stjórnar. Kvaðst ákærði hafa tekið þessa ákvörðun sjálfur.

27. nóvember 2012 – Bónus – Ákærði kvaðst hafa keypt hreingerningarvörur fyrir skrifstofu SMÁÍS og skrifanlega CD diska vegna starfsemi félagsins. Taldi ákærði sig ekki þurfa heimild stjórnar fyrir kaupunum.

27. nóvember 2012 – Hagkaup – Ákærði kvaðst hafa keypt skrifanlega DVD diska vegna starfsemi SMÁÍS. Taldi ákærði sig ekki þurfa heimild stjórnar fyrir kaupunum.

Árið 2013:

12. mars 2013 – Millifærsla – Ákærði kvað greiðsluna til L vegna aðstoðar hans við ákveðið verkefni er tengdist SMÁÍS.

12. mars 2013 – Millifærsla – Ákærði kvað K hafa keypt rúðuþurrkur á bifreiðina sem hann hafði til afnota. Hún hafi greitt með eigin korti þennan dag og fengið kvittun sem hann taldi liggja fyrir í gögnum málsins.

15. júní 2013 – Hreyfill – Ákærði kvað um að ræða leigubíl sem hann hafi tekið af fundi með stjórn.

21. júní 2013 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa fundað með G fulltrúa rétthafasamtaka vegna tiltekins verkefnis og greitt fyrir mat og áfengi.

5. júlí 2013 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa fundað með G og greitt fyrir veitingar.

Niðurstaða:

Ákærða er gefið að sök að hafa dregið sér fjármuni SMÁÍS með nánar tilgreindum hætti. Hann hefur neitað sök. Ákærði kannaðist þó við að hafa tekið út af bankareikningunum með notkun debetkorts, greiðslu reikninga og millifærslum. Úttektirnar eiga það sammerkt að ákærði heldur því fram að þær hafi rúmast innan heimilda hans sem framkvæmdastjóra, þær hafi að hans mati allar tengst starfsemi SMÁÍS og fjárhæðir verið innan eðlilegra marka. Það hafi aldrei verið ásetningur hans að auðgast á kostnað SMÁÍS með úttektunum. Í gögnum málsins eru aðeins nótur fyrir hluta úttektanna og í öllum tilvikum skortir færslur í bókhald SMÁÍSS.

Í 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er kveðið á um að dragi maður sér fjármuni eða önnur verðmæti, sem hann hefur í vörslum sínum, en annar maður er eigandi að, án þess þó að verknaðurinn varði við 246. gr. þá skal hann sæta fangelsi allt að 6 árum. Þá er skilyrði að brotið hafi verið framið í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. laganna. Í því sambandi þarf að sýna fram á að ásetningur þess brotlega hafi staðið til að afla sér eða öðrum fjárvinnings á þann hátt, að annar maður bíði ólöglega fjártjón að sama skapi.

Ákærði gegndi trúnaðarstarfi fyrir SMÁÍS en hann réðst þar til starfa í ársbyrjun 2007. Samkvæmt ráðningarsamningi var ákærði ábyrgur fyrir rekstri samtakanna. Hann fór einn með vörslur fjár í eigu félagsins og hafði í skjóli prókúruumboðs rétt til að ráðstafa því í þágu SMÁÍS. Í krafti stöðu sinnar bar ákærða að hafa yfirsýn yfir rekstrarstöðu SMÁÍS, leggja fram fjárhagsáætlun í byrjun hvers árs og vinna innan ramma áætlana um tekjur og gjöld. Ákærði bar fyrir dómi að hann hefði til að byrja með fært bókhald en í árslok 2008 hafi staðan ekki verið góð og farið að halla undan fæti. Óumdeilt er að stjórn SMÁÍS var ókunnugt um hversu slæm fjárhagsleg staða félagsins var þegar á árinu 2008. Ákærða var þetta á hinn bóginn ljóst en þrátt fyrir það færðist hirðuleysi hans í tengslum við rekstur félagsins jafnt og þétt í aukana auk þess sem til staðar voru verulegar útistandandi skuldir, sem stjórn SMÁÍS var einnig ókunnugt um. Þá færði ákærði ekki bókhald nema í upphafi starfsferils síns. Í stað þess að gera stjórninni grein fyrir þessari stöðu taldi hann henni trú um að rekstrarafkoma SMÁÍS væri allt önnur en hún í raun var. Í þessu skyni lagði hann ítrekað ársreikninga fyrir stjórnina sem áttu sér enga stoð í bókhaldsgögnum. Gekk ákærði svo langt að nýta form ársreiknings frá árinu 2007 með nafni endurskoðanda. Má þannig ljóst vera að þær rekstaráætlanir sem ákærði lagði fyrir stjórn voru haldlausar enda allar forsendur rangar Þannig var enginn grundvöllur fyrir áframhaldandi rekstri með þeim hætti sem raun bar vitni. Staðfestu vitnin B, C og A að slíkur samhljómur hafi verið milli rekstraáætlana og ársreikninga að þeir hafi ekki haft neina ástæðu til að ætla annað en að jafnvægi væri í rekstri SMÁÍS.

Sömu vitni báru að ákærði hefði haft frjálsar hendur innan rekstraráætlana SMÁÍS auk þess sem honum hafi borið að vinna samkvæmt ráðningarsamningi. Þær úttektir sem voru utan marka rekstraráætlana hafi ákærða borið að leggja fyrir stjórn. Auk þess hefði verið treyst á heilbrigða skynsemi hans í þessum efnum enda hefðu samtökin ekki haft úr miklu að moða. Töldu þeir allir ljóst vera að kaup á áfengi ótengt risnu eða notkun leigubifreiða hér á landi tengdist ekki starfsemi SMÁÍS.

Gera verður þá kröfu til þeirra sem gegna trúnaðarstörfum að þeir sanni, séu brigður bornar á, að þeir hafi haldið sig innan heimilda sinna. Ákærði tók ákvarðanir um ofangreindar úttektir upp á sitt eindæmi þrátt fyrir vitneskju sína um slæma fjárhagslega stöðu SMÁÍS. Dómurinn telur að í þessu ljósi verði að virða heimildir ákærða til úttekta af reikningi SMÁÍS. Þá telur dómurinn sannað með samhljóma framburði vitna og gögnum málsins að ákærði hafði ekki heimild til þess að verja fjármunum SMÁÍS til framangreindra úttekta. Gildir einu þó að um kaup á tækjum eða munum hafi verið að ræða sem nýttust honum í starfi, óformlega fundi þar sem umræðuefnið tengdist starfi hans á einn eða annan hátt eða greiðslur fyrir leigubifreiðar.

Brot ákærða voru í öllum tilvikum fullframin. Af því sem rakið hefur verið er sannað að ákærða hafi verið ljóst að með úttektunum, sem ná yfir langt tímabil, hafi hann farið út fyrir heimildir sínar og fjárhagslega getu félagsins. Jafnframt var honum ljóst að hætta væri á að hann myndi valda félaginu verulegri fjártjónshættu og teljast skilyrði 243. gr. um auðgunarásetning uppfyllt. Verður ákærði sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II. kafli ákæru

Ákærða eru gefin að sök umboðssvik með úttektum af kreditkorti SMÁÍS en fjárhæðirnar voru síðar skuldfærðar af bankareikningi félagsins. Úttektirnar áttu sér stað á tímabilinu 1. desember 2007 til 6. maí 2014. Alls er um að ræða 244 tilvik, samtals að fjárhæð 6.313.189 krónur. Eftirfarandi umfjöllun tekur mið af uppsetningu í ákæru með skýringum ákærða er fram komu við aðalmeðferð málsins.

Í þinghaldi 4. apríl sl., féll ákæruvaldið frá 31 ákærulið samtals að fjárhæð 483.752 krónur.

Árið 2007:

1. desember 2007 – Hreyfill – Ákærði mundi ekki hver voru atvik hér að baki en kvaðst hafa verið próflaus á þessum tíma.

28. desember 2007 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið sem hann hafi tekið ásamt fleiri stjórnarmönnum en jólagleði SMÁÍS hafi verið umrætt kvöld.

28. desember 2007 – Apótek bar – Ákærði kvað greiðsluna hafa verið í tengslum við jólagleði SMÁÍS. Stjórnarmenn hafi hist í fordrykk sem samtökunum hafi verið ætlað að greiða. Vísar ákærði í tölvubréf þar sem fram kemur að jólagleðin sé milli jóla og nýárs.

28. desember 2007 – 101 hótel – Ákærði kvað um að ræða fordrykk fyrir sömu jólagleði.

Árið 2008:

Ákærði kvað færslur frá 8. janúar, 5. október, 7. október og 29. nóvember vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils.

9. janúar 2008 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa tekið leigubifreið á þáverandi skrifstofu SMÁÍS. Hann mundi ekki hver atvik voru að baki.

17. janúar 2008 – 101 Hótel – Ákærði kvað stjórn SMÁÍS hafa samþykkt að hann skyldi bjóða A út að borða. Í framhaldinu hafi hann greitt fyrir áfenga drykki á umræddum stað.

18. janúar 2008 – Hreyfill – Leigubifreið sem tekin var í tengslum við ofangreint.

3. mars 2008 – Classic Rock – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir sig og G en þeir hafi hist í lok vinnudags til þess að ræða tiltekna dómsniðurstöðu er varðaði starfsemi félagsins.

3. júlí 2008 – 101 Hótel – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir áfenga drykki hans og nokkurra stjórnarmeðlima eftir stjórnarfund. Þeir hafi farið út að borða áður á veitingastaðnum Orange. Hugsanlega hafi G verið með honum.

3. júlí – Hreyfill – Ákærði taldi sig hafa greitt fyrir leigubifreið eftir ofangreinda skemmtun.

9. desember 2008 – PayPal Skype sími – Ákærði kvað um að ræða kaup á síma fyrir skrifstofu SMÁÍS. Kvað hann símann hafa orðið eftir á skrifstofunni eftir starfslok hans.

Árið 2009:

Ákærði kvað færslur frá 17. apríl, 13. maí, 11.-12. september, 22. september, 26. september, 29. september vegna Vínbúðar, 27. október, 25. nóvember, 21.-22 desember vegna Vínbúðar og 23. desember vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils.

25. janúar 2009 – Ikea – Ákærði kvað hér um að ræða innkaup eftir að skrifstofa SMÁÍS var flutt á heimili hans af Laugavegi. Hann hafi keypt borð sem nýttist sem skrifborð. Síðar hafi hann keypt húsgögn fyrir eigin reikning sem fóru á skrifstofu félagsins í Síðumúla og voru eftir þar.

28. janúar 2009 – I-x-x – Ákærði kvað um að ræða kaup á skrifstofustól vegna framangreinds.

4. febrúar 2009 – Hótel Holt – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en með honum hafi G verið. Tilefnið hafi verið að ræða niðurstöðu í dómsmáli með fulltrúum rétthafasamtaka.

24. mars 2009 – PayPal sky digidialler – Ákærði kvað um að ræða kaup á síma í tengslum við ákveðið verkefni í þágu SMÁÍS. Síminn hafi verið sendur til [...] sem býr í Bretlandi en hún hafi verið á leið til Íslands.

13. maí 2009 – C-x-x B-x-x B-x-x – Ákærði kvaðst hafa verið í fríi en þurft að vinna og hafi greitt fyrir hádegisverð.

22. september – Steak & Play – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir hádegisverð með M en hann hafi á þessum tíma hannað merkingar fyrir SMÁÍS endurgjaldslaust.

23. september 2009 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa tekið leigubifreið á fund en vegna anna hafi hann ekki getað nýtt aðrar samgönguleiðir. Vísaði ákærði í þessu sambandi til tölvubréfs frá 22. september 2009 þar sem vikið er að fyrirhuguðum fundi næsta dag.

24. september 2009 – Bónus – Ákærði kvað um að ræða innkaup vegna starfsemi SMÁÍS, kaffi, gosdrykki og CD diska.

28. september 2009 – Múlakaffi – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir veitingar í tengslum við óformlegan fund um réttindamál. Hugsanlega G.

29. september 2009 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið en tilefnið hafi verið fundur rétthafasamtaka.

29. september 2009 – Cafe Konditori – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar eftir fund fyrr um morguninn.

29. september 2009 – Taxi – Ákærði kvað sér hafa legið á að halda vinnu sinni áfram og því þurft að taka leigubifreið til þess

11. nóvember 2009 – Hreyfill – Ákærði kveðst hafa þurft að taka leigubifreið með snatri á fund. Hann mundi ekki hver voru atvik að baki.

16. nóvember 2009 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa verið á fundi á Eiðistorgi og tekið leigubifreið á skrifstofuna í Síðumúla vegna fundar. Vísaði ákærði til tölvubréfs sem hefur að geyma áminningu um fund þennan dag.

20. nóvember 2009 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa tekið leigubifreið á fund og vísaði í þessu sambandi til tölvubréfs þar sem vísað er til fundar þann dag.

Árið 2010:

Ákærði kvað færslur frá 26. mars, 16. apríl, 25. apríl, 20. maí, 26. ágúst, 24. september, 1. desember, vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils. Færslur með PayPal vegna 22. júlí, 15. september, 25. október, 7. desember, hafi verið greiðslur inn á útistandandi skuld SMÁÍS vegna kvikmyndaskoðunarkerfisins Nicam Kjikweer. Hafi stjórn ekki verið kunnugt um þetta.

14. janúar 2010 – Vínbúðin – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengið fyrir stjórnarfund sem haldinn hafi verið daginn eftir. Vísaði hann í þessu sambandi til tölvubréfs þar sem þess er getið að farið verði út að borða í kjölfar stjórnarfundar 15. janúar.

16. janúar 2010 – Hreyfill – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir leigubifreið heim eftir að stjórnin hafði borðað saman kvöldverð.

1. febrúar 2010 – 101 Hótel – Engar skýringar voru á þessari færslu.

17. mars - VISA Fj.Gr. SP Vélst – millifærsla – Ákærði kvaðst ekki hafa skýringar á þessari færslu.

7. mai 2010 – Vox (þrár færslur) – Ákærði kvaðst hafa verið í ákveðnu verkefni tengt SMÁÍS með Ó-kk-þgf F-kk-þgf úr varastjórn SMÁÍS en þeir hafi fengið sér drykk á eftir.

17. maí 2010 – Kaffi Roma – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir kaffi en hann hafi hitt J lögmann rétt fyrir fund hjá lögreglunni sem var í kjölfarið.

18. maí 2010 – PayPal aallion (tvær færslur) – Ákærði kvaðst hafa keypt Nintendo DS tölvu og aukabúnað fyrir hana en hún hafi verið nauðsynleg í tengslum við tiltekið verkefni SMÁÍS.

9. -10. júní 2010 - Hraðbanki – Ákærði kvaðst hafa þurft á reiðufé að halda en hann hafi verið á leið á ráðstefnu MPA í Brüssel.

18. ágúst 2010 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa verið beðinn um að mæta í kvöldverð fyrir hönd SMÁÍS í tengslum við nánar tilgreinda ráðstefnu. Hafi ákærði tekið leigubifreið heim að kvöldverði loknum. Vísaði ákærði í tölvubréf frá 15. ágúst en þar staðfestir B að gott sé að ákærði mæti á ráðstefnu og kvöldverð á eftir.

3. september 2010 – Irobot - Ákærði kvaðst hafa keypt þetta heimilistæki fyrir skrifstofu SMÁÍS Síðumúla. Kvað hann tækið hafa orðið eftir á skrifstofunni eftir starfslok hans. Á nótu stendur gæludýravél en ákærði kvaðst hafa keypt þá tegund því hún væri öflugri.

3. september 2010 – Nauthóll– Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir veitingar í tengslum við fund með fulltrúa rétthafasamtaka, G, til að ræða nánar tilgreint efni og málstofu tollstjóraembættisins sama dag. Ákærði vísaði í þessu sambandi til tölvubréfs til stjórnarmeðlima þar sem m.a. er vísað í málstofuna.

10. september 2010 – Sjónvarpsmiðstöðin – Ákærði kvaðst hafa keypt sjónvarpsflakkara með HDMI kapli sem hafi verið nauðsynlegur í tengslum við starfsemi SMÁÍS og tiltekin verkefni.

23. september 2010 – 101 Hótel – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir áfengi í tengslum við fund. Ákærði gerði grein fyrir því sem rætt var og vísaði í tölvubréf þar sem vísað er í þetta sama efni.

12. október 2010 – Ljónið – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar í tengslum við fund með G.

8. október 2010 – Jómfrúin –Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar í tengslum við fund með G vegna tiltekins verkefnis.

15. desember 2010 – Kaffi Roma – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar.

Árið 2011:

Ákærði kvað færslur frá 2. febrúar, 26. mars, 2. apríl, 26.-27. apríl, 14. maí, 18. ágúst, 4. október, 18. október vegna Vínbúðar, 19. október og 20.-21. desember vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils. Færslur vegna 27. janúar, 1. febrúar, 31. maí, 4. júní, 19. júlí, 29. júlí, 17. ágúst og 1. september hafi verið greiðslur vegna útistandandi skuldar vegna kvikmyndaskoðunarkerfisins og vísast til þess sem segir í upphafi kafla um árið 2010 hér á undan.

14. janúar 2011 – Nauthóll – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi verið á fundi með G þar sem ákveðið umræðuefni tengt SMÁÍS var á dagskrá. Ákærði vísaði í tölvubréf dagsett sama dag þar sem vikið er því efni.

25. febrúar 2011 – Hraðbanki – Ákærði kvaðst hafa þurft á reiðufé að halda en hann hafi verið staddur á ráðstefnu í Stokkhólmi.

27. febrúar 2011 – Bílaþvottur – Ákærði kvað um að ræða geymslu við Leifsstöð og þvott á bifreið SMÁÍS en ákærði hafi verið staddur á ofangreindri ráðstefnu. Ákærði vísaði til kvittunar í bókhaldi.

23. mars 2011 – þóknun vegna hraðbanka – Ákærði vísaði til athugasemda við færslu 25. febrúar.

23. mars 2011 – Vínbúð – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi en ætlunin hafi verið að bjóða upp á það á aðalfundi næsta dag. Þeim fundi var frestað til 7. apríl 2011. Vísaði ákærði til tölvubréfs til stjórnarmanna þennan dag þar sem fundi var frestað en þess í stað boðað til hefðbundins fundar.

8. apríl 2011 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa tekið leigubifreið heim til sín eftir skemmtun í kjölfar fyrrgreinds aðalfundar.

8. apríl 2011 – Hlöllabátar – Ákærði kvaðst hafa keypt veitingar í lok fyrrgreinds aðalfundar.

8. apríl 2011 – Laundromat – Ákærði kvaðst hafa keypt áfenga drykki í kjölfar fyrrgreinds aðalfundar en með honum voru einhverjir af stjórnarmönnum SMÁÍS.

18. apríl 2011 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa keypt veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs dagsett þennan dag þar sem fundartími og staður var ákveðinn.

27. júlí 2011 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs frá G dagsett 26. júlí þar sem vísað er til fyrrgreinds efnis og þess að fyrirhugað sé að hitta ákærða daginn eftir.

26. ágúst 2011 – Hamborgarafabrikkan – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs frá G dagsett þennan dag þar sem vísað er til fyrrgreinds efnis.

13. september 2011 – PayPal – Ákærði kvaðst hafa keypt Lenovo fartölvu fyrir SMÁÍS. Ákærði lagði fram tölvubréf með pöntun á tölvunni þar sem verð og sendingarkostnaður er tilgreint.

2. nóvember 2011 – Nauthóll – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs síns þennan dag þar sem lagt er til að hittast á fundi vegna þessa efnis.

9. nóvember 2011 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá vegna fyrirhugaðs fundar. Vísaði ákærði til tölvubréfs J þennan dag þar sem vísað er í dagsetningu fyrirhugaðs fundar.

Árið 2012:

Ákærði kvað færslur frá 8. mars vegna Vínbúðar, 15. maí, 18. maí vegna Dekkjasölunnar, 24. júní, 20. júlí, 17. ágúst, 25. nóvember, 28. nóvember, 4. desember, 29. desember, vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils.

28. febrúar 2012 – TGI Fridays (tvær færslur) – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en um hafi verið að ræða fund þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vísað er til þess umræðuefnis. (N)

1. mars 2012 – Eðalbílar – Ákærði kvað um að ræða greiðslu fyrir viðgerð á bifreið SMÁÍS.

8. mars 2012 – Smábitinn - Ákærði kvaðst hafa keypt gos fyrir stjórnarfund. Vísaði ákærði til tölvubréfs þennan dag þar sem minnt var á fundinn.

21. mars 2012 – H-x-x V-x-x – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en um hafi verið að ræða fund með skandinavískum kollegum á ráðstefnu í Kaupmannahöfn. Hafi hann greitt fyrir sig og samstarfsaðila. Vísaði ákærði til fundarboðs á ráðstefnuna í gögnum málsins.

22. mars 2012 – Skipperkroen – Ákærði vísaði til þess sem fram kemur hér að ofan um færslu frá 21. mars 2011.

24. mars 2012 – Barley Corn - Ákærði vísaði til þess sem fram kemur hér að ofan um færslu frá 21. mars 2011.

24. mars 2012 – BRDR veitingar - Ákærði vísaði til þess sem fram kemur hér að ofan um færslu frá 21. mars 2011 og kvaðst hafa greitt fyrir veitingar fyrir sig en hann hafi unnið að því að útbúa ítarlega skýrslu eftir ráðstefnuna

25. mars 2012 – Thai Esan Mark – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en um hafi verið að ræða fund með dönskum saksóknara. Hann hafi aðeins greitt fyrir sig.

13. apríl 2012 – Felgur og Smiðja - Ákærði kvað um að ræða greiðslu vegna viðgerðar á felgu á bifreið SMÁÍS.

8. maí 2012 – Hemill - Ákærði kvað um að ræða greiðslu vegna vírs sem hann hafi þurft vegna bifreiðar SMÁÍS.

18. maí 2012 – Jómfrúin - Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá vegna fyrirhugaðs fundar. Vísaði ákærði til tölvubréfs G til ákærða þennan dag þar sem spurt er um fundarstað og Jómfrúin nefnd.

22. júlí 2012 – Kronan – Ákærði kvaðst hafa keypt kaffi, gos og veitingar fyrir skrifstofuna.

23. júlí 2012 – Ljónið - Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá vegna fyrirhugaðs fundar næsta dag. Vísaði ákærði til tölvubréfs G til ákærða þennan dag þar sem vísað er til þess umræðuefnis.

24. júlí 2012 – Jómfrúin - Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá vegna fundar sem þeir sóttu sama dag. Vísaði ákærði til tölvubréfs G til ákærða þennan dag þar sem send eru drög að bréfi.

24. júlí 2012 – Hagkaup – Ákærði taldi hugsanlegt að um skrifstofuvörur væri að ræða, hreinlætisvörur og DVD diska.

26. júlí 2012 – Bónus - Ákærði taldi að um skrifstofuvörur væri að ræða, hreinlætisvörur og DVD diska.

26. júlí 2012 – Vínbúðin – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi til þess að eiga á skrifstofu SMÁÍS fyrir viðskiptavini

16. ágúst 2012 – Tapashúsið - Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G en þar hafi tiltekið umræðuefni verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs í þessu sambandi.

16. ágúst 2012 – TGI F-x-x – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar vegna fundar um sama umræðuefni. Ákærði vísaði til tölvubréfs í þessu sambandi.

22. ágúst 2012 – Málið – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar vegna stutts fundar um nánar greint efni.

28. ágúst 2012 – Ítalía – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar vegna fundar með G um nánar greint efni. Ákærði vísaði til tölvubréfs dagsett þennan dag þar sem segir frá þessu efni.

13. september 2012 – Vínbúð - Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi fyrir stjórnarfund SMÁÍS. Vísaði hann til tölvubréfs dagsett þann dag þar sem minnt er á fundinn

1. október 2012 – Ruby Tuesday – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar með heimild stjórnar. Bauð hann A, nýráðnum stjórnarformanni. Vísaði ákærði til útprentunar úr rafrænni dagbók sinni.

1. október 2012 – BSR – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið sem hann tók eftir ofangreint og vísaði til þess sem þar segir

3. október 2012 – Jómfrúin - Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá í tengslum við annan fund síðar um daginn. Vísaði ákærði til tölvubréfs G þar sem vísað er í umræðuefnið.

4. október 2012 – Vínbúð – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi fyrir gesti SMÁÍS á skrifstofu

4. október 2012 – Dominos – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi þurft að vinna fram eftir þennan dag vegna tiltekins verkefnis. Ákærði vísaði til gagna um þetta tiltekna verkefni.

6. október 2012 – Bónus – Ákærði kvaðst hafa keypt kaffi og fleira fyrir skrifstofuna.

6. október 2012 – Vínbúðin – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi fyrir gesti SMÁÍS á skrifstofu.

3. október 2012 – Valitor reiðufé – Ákærði kvaðst hafa verið erlendis á tiltekinni ráðstefnu og hafi þurft á reiðufé að halda.

16. nóvember 2012 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá í tengslum við annan fund síðar um daginn. Vísaði ákærði til tölvubréfs G þar sem vísað er í umræðuefnið.

16. nóvember 2012 – N1 – Ákærði kvaðst hafa keypt startkapla vegna bifreiðar SMÁÍS sem sífellt hafi verið að bila. Startkapallinn hafi orðið eftir í bifreiðinni.

30. nóvember 2012 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til gagna þar sem vikið er að því umræðuefni.

6. desember 2012- Smábitinn – Ákærði kvaðst hafa keypt gos fyrir stjórnarfund. Vísaði ákærði til tölvubréfs dagsett þann dag þar sem minnt er á fundinn.

7. desember 2012 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið eftir jólaskemmtun SMÁÍS. Vísaði ákærði til tölvubréfs dagsett þann dag þar sem minnt er á fundinn en þar kemur fram að farið verði út að borða á eftir.

7. desember 2012- Olstofa Kormáks (tvær færslur) – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi en með honum hafi verið stjórnarformaður SMÁÍS A. Ákærði vísaði til þeirra gagna er að framan greinir.

17. desember 2012 – Splass – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir bílaþvott á bifreið SMÁÍS.

Árið 2013:

Ákærði kvað færslur frá 27. febrúar, 9. apríl, 27. apríl, 12. maí, 4.-5. júní, 4. ágúst, 8. águst vegna Vínbúðar, 11. september, 14. september, 14. nóvember, 12. desember, 21. desember og 23. desember, vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils.

24. janúar 2013 – Vínbúðin – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi fyrir veislu til að fagna kynningu tiltekins átaks tengdu höfundarréttarvörðu efni. Ákærði vísaði til tölvubréfs þar sem vikið er að verkefninu. Stjórn SMÁÍS hafi verið kunnugt um þessa kynningu en ákærði kvaðst hafa ákveðið að greiða fyrir áfengið

5. febrúar 2013 – KK grill – Ákærði kvaðst hafa keypt veitingar en hann hafi verið í aðkallandi vinnu þennan dag. Vísar ákærði í þessu sambandi til tölvupósts H þar sem fjallað er um tiltekið verkefni.

6. febrúar 2013 – Eðalbílar – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir viðgerð á bifreið SMÁÍS.

12. febrúar 2013 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar vegna fundar með G vegna tiltekinna umræðuefna. Vísaði ákærði til tölvupósta þar sem fjallað er um þessi umræðuefni.

6. mars 2013 – Húsasmiðjan – Ákærði kvaðst hafa keypt fjöltengi fyrir skrifstofu SMÁÍS

1. apríl 2013 – Roadhouse – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi líklega verið að vinna yfirvinnu og fundað með samstarfsaðilum.

26. apríl 2013 – TGI Fridays – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar í tengslum við fund þar sem tiltekið umræðuefni var á dagskrá. Ákærði vísaði til tölvubréfs þar sem vikið er að þessu umræðuefni og svari G þar sem vikið er að símafundi þann dag.

29. apríl 2013 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni og svari G þar sem lagt er til að tilteknir aðilar hittist þann dag.

24. maí 2013 – Kringlukráin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað m.a. með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

29. maí 2013 – Elko – Ákærði kvaðst hafa keypt prenthylki í prentara á skrifstofu SMÁÍS.

30. maí 2013 – BSR – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið eftir stjórnarfund.

30. maí 2013 – Slippbarinn (tvær færslur) – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi með einhverjum af stjórnarmönnum SMÁÍS eftir mat.

31. maí 2013 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið heim eftir skemmtun SMÁÍS.

3. júní 2013 – Reiðufé – Ákærði kvaðst hafa verið á ráðstefnu í Róm á vegum SMÁÍS og hafi þurft á reiðufé að halda. Ákærði vísaði til tölvubréfs þar sem fjallað eru um ráðstefnuna en hún var haldin 5.-6. júní 2013.

8. júní 2013 – Ákærði vísaði til ofangreindrar færslu.

13. júní 2013 – Vínbúð – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi vegna aukaaðalfundar SMÁÍS. Ákærði vísaði til tölvubréfs þann dag þar sem minnt er á fundinn en þar kemur fram að til standi að fara út að borða á eftir.

20. ágúst 2013 – Kringlukráin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

2. september 2013 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

18. september 2013 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið ásamt gestum sem sóttu ráðstefnu hér á landi en leiðin lá á veitingastað. Ákærði vísaði til tölvubréfs þar sem fram kemur að ráðstefnan hafi verið haldin á Nordica dagana 19.-20. september 2013. Hafi stjórnin verið meðvituð um þessa ráðstefnu.

18. september 2013 – Vox – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar í tengslum við ofangreint.

18. september 2013 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið í tengslum við ráðstefnuna.

20. september 2013 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið í tengslum við fyrrgreinda ráðstefnu

20. september 2013 – Loftið – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi gesta sem á ráðstefnunni voru.

20. september 2013 – Vox (3 færslur)– Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi gesta sem á ráðstefnunni voru

20. september 2013 – Hreyfill – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið í tengslum við ráðstefnuna.

20. september 2013 – Vínbúðin – Ákærði kvaðst hafa keypt áfengi fyrir fyrrgreinda gesti sem hann hafi ákveðið að hitta næsta dag á heimili hans. Enginn stjórnarmeðlimur hafi verið þar á meðal.

23. október 2013 – Grillmarkaðurinn – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar með erlendum aðilum er tengdust tilteknu námskeiði. Tveir þjálfarar hafi komið á vegum SMÁÍS til að kenna á kvikmyndaskoðunarkerfið. Ákærði vísaði til tölvubréfs eins aðilans þar sem vikið er að námskeiði.

23. október 2013 – BSR – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið eftir ofangreint.

8. nóvember 2013 – Jómfrúin – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs N þar sem vikið er að því umræðuefni.

20. nóvember 2013 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G þar sem tiltekið umræðuefni hafi verið á dagskrá. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

26. nóvember 2013 – R-x-x T-e-x – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar á fundi þar sem tiltekið efni hafi verið rætt. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

29. nóvember 2013 – Ruby Tuesday – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar þegar hann hafi fundað með G um tiltekið umræðuefni. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

18. desember 2013 – Olstofa Kormaks (þrjár færslur) – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi en hann hafi verið með A eftir kvöldverð með stjórninni.

18. desember 2013 – English Pub – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi en hann hafi verið með A eftir kvöldverð með stjórninni.

19. desember 2013 – Olstofa Kormaks – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir áfengi en hann hafi verið með A eftir kvöldverð með stjórninni.

19. desember 2013 – Taxi – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir leigubifreið eftir ofangreint.

18. desember 2013 – Fjarðarkaup – Ákærði telur sig hafa keypt kaffi fyrir skrifstofu SMÁÍS.

Árið 2014:

Ákærði kvað færslur frá 20. febrúar, 24. mars og 7. apríl, vera vegna notkunar í eigin þágu. Taldi hann sig hafa endurgreitt síðar við gerð launaseðils.

16. janúar 2014 – Kjöthöllin – Ákærði kvaðst hafa keypt gos fyrir stjórnarfund. Vísaði ákærði til tölvupóst þar sem minnt er á fundinn þann dag.

30. janúar 2014 – Bónus – Ákærði kvaðst hafa keypt DVD diska og fleira fyrir skrifstofu.

21. febrúar 2014 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G um tiltekið umræðuefni. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

4. mars 2014 – PayPal (tvær færslur) – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir nýja rafhlöðu og hleðslutæki í gamla vél fyrir sig til að nýta í þágu SMÁÍS. Kvaðst ákærði hafa þurft tvær tölvur. Engin nóta en gögn frá PayPal.

6. mars 2014 – PayPal – Ákærði kvaðst hafa keypt nýjan skjá í aðaltölvu SMÁÍS. Ákærði kvað rafhlöðu hafa verið eftir á skrifstofunni þegar hann lét af störfum. Engin nóta en gögn frá PayPal.

8. mars 2014 – Hamborgarafabrikkan – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með aðilum um tiltekið efni. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að þessu efni.

4. apríl 2014 – Scandinavian – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með G um tiltekið umræðuefni. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að því umræðuefni.

28. apríl 2014 – Hamborgarafabrikkan – Ákærði kvaðst hafa greitt fyrir veitingar en hann hafi fundað með aðilum um tiltekið efni. Vísaði ákærði til tölvubréfs þar sem vikið er að þessu efni.

6. maí 2014 – Scandinavian – Ákærði greiddi fyrir veitingar en hann hafi fundað með aðilum um tiltekið efni.

Niðurstaða II. kafla ákæru

Ákærða eru samkvæmt þessum kafla ákæru gefin að sök umboðssvik með því að hafa misnotað aðstöðu sína til að skuldbinda SMÁÍS með heimildarlausum úttektum af kreditkorti félagsins. Ákærði kannaðist við umræddar úttektir af kreditkorti SMÁÍS.

Í 249. gr. almennra hegningarlaga segir að ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína þá varðar það fangelsi allt að 2 árum, og má þyngja refsinguna, ef mjög miklar sakir eru, allt að 6 ára fangelsi.

Ákærði hefur að hluta til viðurkennt að úttektirnar hafi verið vegna notkunar í eigin þágu. Gaf hann þær skýringar að hann hefði tekið tillit til þeirra við greiðslu mánaðalegra launa sinna. Þetta á sér hvorki stoð í gögnum málsins né framburði vitna. Með úttektum þessum misnotaði ákærði aðstöðu sína og gerðist brotlegur við 249. gr. almennra hegningarlaga, en jafnframt eru uppfyllt skilyrði 243. gr. almennra hegningarlaga. Vísast auk þess til umfjöllunar um auðgunarásetning í niðurstöðu I. kafla ákæru.

Hluta úttektanna, þ.e. vegna greiðslna í gegnum greiðslukerfið PayPal, kveður ákærði hafa verið vegna útistandandi skuldar við kvikmyndaeftirlitið N-x-x K-x-x og að hann hafi verið í góðri trú þegar hann framkvæmdi færslurnar. Framburður ákærða um þetta er að mati dómsins ekki trúverðugur. Ekki eru fyrirliggjandi nein gögn í bókhaldi félagsins vegna þessara greiðslna. Í tengslum við rannsókn málsins var kannað hvort þær greiðslur sem sjást á yfirliti yfir notkun kreditkortsins á árunum 2010-2011, merktar PayPal Kjikweser, hafi borist í reynd. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum fengust þau svör frá N-x-x K-x-x að svo væri ekki. Þá liggja fyrir upplýsingar yfir allar þær greiðslur sem bárust N-x-x K-x-x en fyrrgreindar greiðslur eru ekki þar á meðal. Samræmist þetta framburði A og E auk þess sem þau báru bæði um að ákærði hefði viðurkennt fyrir þeim að þessar úttektir hefðu verið í eigin þágu.

Með hliðsjón af ofangreindu telur dómurinn hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi með úttektum sem hér um ræðir gerst sekur um brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga. Vísast til umfjöllunar um auðgunarásetning í niðurstöðu I. kafla ákæru.

Með vísan til 108 og 109. gr. laga nr. 88/2008 telur dómurinn skynsamlegan vafa leika á því að úttektir ákærða 28. desember, á Apotek bar og Grill og 101 Hótel, sem voru í tengslum við jólafund SMÁÍS í desember 2007, hafi verið utan heimilda hans. Vísast að nokkru til framburðar vitnanna B og C. Ekki liggur fyrir rekstraráætlun fyrir árið 2007 en auk þess ber að líta til framburðar ákærða, sem er óumdeildur, um að fjárhagsstaða SMÁÍS hafi farið versnandi á árinu 2008. Verður hann því sýknaður af þessum liðum ákærunnar.

Aðrar úttektir ákærða eiga það sammerkt að hann telur þær hafa rúmast innan heimilda sinna sem framkvæmdastjóra enda hafi þær tengst starfsemi SMÁÍS og rekstri á einn eða annan hátt. Jafnframt hafi fjárhæð þeirra verið innan eðlilegra marka.

Eins og áður segir í niðurstöðukafla I. kafla ákæru, gegndi ákærði trúnaðarstörfum fyrir SMÁÍS. Eðli máls samkvæmt skyldu fjárhagslegar ráðstafanir hans allar vera í þágu samtakanna og rúmast innan fjárhagslegrar getu þess. Skýringar ákærða á því hvað teljist útgjöld í þágu samtakanna sem þeim bar að standa straum af eru að mati dómsins æði frjálslegar. Þannig telur ákærði t.d. útgjöld vegna veitinga á óformlegum fundum tengjast SMÁÍS hafi umræðuefnið tengst starfseminni á einhvern hátt. Lagði ákærði í þessu sambandi fram fjölda tölvubréfa sem sýndu fram á þau verkefni sem ákærði vann að fyrir SMÁÍS. Ekki er dregið í efa að verkefni þessi hafi einhver verið tímafrek og krefjandi. Þá er ekki dregið í efa að ákærði hafi vegna verkefna sinna oft fundað með sama aðilanum. Hins vegar sanna þessi gögn ekki að greiðslur fyrir veitingar, og oft áfengi, hafi rúmast innan þeirra heimilda sem ákærði hafði miðað við raunverulega fjárhagsstöðu SMÁÍSS. Samanlagt nam þessi kostnaður umtalsverðum fjárhæðum. Þá vísast til framburðar vitnanna B, A og C um að kaup á áfengi, ótengt risnu eða notkun leigubifreiða hér á landi, tengdist ekki starfsemi SMÁÍS. Úttektir ákærða áttu sér stað yfir langt tímabil. Í fjölmörgum tilvikum eru ekki fylgigögn til staðar en í öllum tilvikum skortir færslur í bókhald SMÁÍSS. Þá verður ekki fram hjá því litið að nákvæmar skýringar ákærða eru oft á tíðum ósannfærandi þegar litið er til þess hve langur tími er liðinn frá atvikum.

Dómurinn telur að virða verði heimildir ákærða til úttekta af kreditkorti félagsins í ljósi vitneskju hans um afar slæma fjárhagslega stöðu samtakanna og þeirra skyldna sem hvíldu á honum sem framkvæmdastjóra. Var ákærði í aðstöðu sem hann misnotaði gróflega með áframhaldandi úttektum. Vissi stjórn SMÁÍS ekki betur en að þær rúmuðust innan rekstraráætlana og væru í samræmi við ársreikninga sem í reynd voru tilbúningur. Vísast að öðru leyti til fyrri umfjöllunar í niðurstöðukafla vegna I. kafla ákæru.

Þau brot sem ákærði er sakfelldur fyrir voru öll fullframin. Af því sem rakið hefur verið er sannað að ákærða hafi verið ljóst að með úttektunum, sem ná yfir langt tímabil, hafi hann farið út fyrir heimildir sínar og skuldbundið SMÁÍS umfram fjárhagslega getu félagsins. Jafnframt var honum ljóst að hætta væri á að hann myndi valda félaginu verulegri fjártjónshættu og teljast skilyrði 243. gr. um auðgunarásetning uppfyllt. Verður ákærði sakfelldur fyrir umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

III. kafli ákæru

Ákærða er gefið að sök að hafa ekki fært bókhald félagsins rekstrarárin 2008 til og með ársins 2014.

Hér fyrir dómi neitaði ákærði sök og bar fyrir sig trassaskap í þessum efnum. Byggir hann á því að brot hans geti ekki talist stórfellt fyrir þær sakir einar að hafa skilað bókhaldsgögnum í plastpoka.

Samkvæmt 1. gr. laga um bókhald nr. 145/1994 var SMÁÍS bókhaldsskyldur lögaðili. Ákærða bar sem framkvæmdastjóra skylda til að færa bókhald SMÁÍS í samræmi við ákvæði laganna. Vitnin A og E staðfestu að ákærði hefði ekki sinnt þessum skyldum sínum. Eru fyrrgreindar varnir ákærða að engu hafandi.

Saknæmisskilyrði samkvæmt 36. gr. laga um bókhald er ásetningur eða stórfellt gáleysi. Skilyrði saknæmis eru uppfyllt. Brot gegn 37. gr. laganna varða fangelsi allt að sex árum samkvæmt 262. gr. almennra hegningarlaga.

Í 1. mgr. 37. gr. laganna segir að brot gegn ákvæðinu teljist ætíð meiri háttar brot. Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. ákvæðisins telst það meiri háttar brot ef maður færir ekki tilskilið bókhald fyrir sjálfan sig eða lögaðila þannig að hann uppfyllir ekki kröfu laga í meginatriðum. Telur dómurinn fullsannað að ákærði hafi gerst sekur um ofangreinda háttsemi og er brot ákærða rétt færð til refsiákvæða.

Ákæra dagsett 9. janúar 2017.

Ákærði hefur játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru þessari. Með skýlausri játningu ákærða, sem á sér stoð í rannsóknargögnum málsins, er fram komin lögfull sönnun um sekt hans vegna þeirra brota sem lýst er í ákæru. Brot hans eru þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði lét undir höfuð leggjast að skila virðisaukaskattsskýrslum vegna þeirra uppgjörsára sem tilgreind eru í ákæru. Með vísan til 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, og til dómaframkvæmdar kemur því ekki til greina að færa refsingu hans niður í fésektarlágmark.

Refsiákvörðun

Með brotum sínum hefur ákærði unnið sér til refsingar. Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um brot gegn almennum hegningarlögum. Hann hefur gengist við brotum sínum samkvæmt ákæru dagsettri 9. janúar 2017.

Við ákvörðun refsingar er litið til þess að brot ákærðu stóðu yfir árum saman og ber að virða þau sem framhaldsbrot. Þá var ásetningur ákærða einbeittur. Hann braut gegn starfsskyldum sínum sem framkvæmdastjóri SMÁÍS og brást því trúnaðartrausti sem honum var sýnt. Af háttsemi hans hlaust raunverulegt fjártjón sem SMÁÍS varð að bera.

Ekki verður séð að dráttur máls þessa hafi verið óhæfilegur á rannsóknarstigi er litið er til umfangs málsins. Þá verður ekki betur séð en að ástæður þess megi að hluta til rekja til ákærða sjálfs sem var búsettur erlendis og gaf ekki færi á sér. Málið dróst hins vegar nokkuð hjá ákæruvaldinu og hér fyrir dómi.

Með hliðsjón af ofangreindu þykir refsing ákærða, sem ákvörðuð er með hliðsjón af 1., 2. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin 16 mánaða fangelsi. Verður fullnustu 13 mánaða refsingarinnar frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði skal greiða 17.300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins, en sæti ella fangelsi í 240 daga. Miðað er við þreföldun sektar, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað málsins, sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda, G-kk-ef K-x-x B-kk-ef hdl., sem þykir hæfilegur 1.696.940 krónur. Tekið er tillit til vinnu verjandans á rannsóknarstigi og hliðsjón höfð af tímaskýrslu hans.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, S-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 16 mánuði en fullnustu 13 mánaða refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði skal greiða 17.300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins, en sæti ella fangelsi í 240 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef K-x-x B-kk-ef hdl., 1.696.940 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)