E-7596/2005

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar hinn 27. apríl sl., að loknum munnlegum málflutningi um framkomna frávísunarkröfu stefndu, var höfðað fyrir dómþinginu af Á-kk-þgf E-kk-þgf, Hófgerði 28, Kópavogi, á hendur G-kvk-þgf S-kk-þgf, Barmahlíð 19, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 28. nóvember 2005.

Dómkröfur stefnanda voru þær, að stefnda yrði dæmd til að greiða honum 1.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 8. janúar 2006 til greiðsludags.

Þá krafðist stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu að mati réttarins.

Dómkröfur stefndu voru þær aðallega, að málinu yrði vísað frá dómi, til vara að að stefnda yrði sýknuð af dómkröfum stefnanda en til þrautavara krafðist stefnda sýknu gegn greiðslu á 340.387 krónum. Þá krafðist stefnda í öllum tilvikum málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda að teknu tilliti til skyldu til greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Við flutning um frávísunarkröfu gerði stefnda þá kröfu að málinu yrði vísað frá dómi og gerði jafnframt kröfu um málskostnað. Af hálfu stefnanda var gerð sú krafa að frávísunarkröfu yrði hafnað.

II

Málavextir eru þeir, að stefnandi leitaði fyrst til stefndu, sem er tannlæknir, í september 1995. Var hann þá með lausa brú í neðri góm sem tannlæknir í Bolungarvík hafði sett í hann. Stefnda endurfesti brúna í stefnanda. Brúin losnaði aftur og þurfti stefnda að grípa til aðgerða sem nánar er lýst í gögnum máls. Stefnandi var hjá stefndu til lækninga og meðhöndlunar til hausts 1999 en þá hætti hann sjálfur í meðferðinni.

Stefnda bendir á að öll tannhirða stefnanda hafi verið í hörmulegu ástandi í upphafi meðferðar og þrátt fyrir ráðgjöf af hennar hálfu hafi þau mál ekki komist í þokkalegt horf fyrr en á árinu 1999.

Með bréfi, dagsettu 2. janúar 2000, óskaði stefnandi eftir áliti landlæknis á því hvort viðgerðir stefndu teldust viðunandi.

Í álitsgerð landlæknis segir, að brýr sem stefnda gerði í neðri góm hafi endanlega verið festar í janúar 1996. Hafi stefnda talið sig hafa unnið verkefnið eftir bestu getu og fengið meðal annars rótarfyllingarsérfræðing til þess að rótfylla tvær stoðtennur. Stefnda telji að deila megi um hvort betra hefði verið að setja stifti til styrktar í tönnum 47 og 46 (rótarfylltar), en mat stefndu á þeim tíma hafi verið það að uppbyggingar væru nægilega sterkar og vísar hún til módels.

Að beiðni Landlæknisembættisins var stefnandi skoðaður af sérfræðingi í munn- og tanngervalækningum. Álitsgerð sérfræðingsins, sem dagsett er 23. nóvember 1999, varðar gerð tveggja jaxlabrúa, sem staðsettar eru sitt hvorum megin gómbogans í neðri góm. Í ályktunarorðum sérfræðingsins segir: „Sú staða sem sjúklingur er í núna er slæm og má um kenna slælegum vinnubrögðum við endurfestingu brúnna, fremur en að á vandamálinu sjálfu hafi verið tekið.“

Í bréfi stefndu, dagsettu 6. nóvember 2000, mótmælir hún því að um slæleg vinnubrögð hafi verið að ræða af hennar hálfu og að hún hafi ekki tekið á vandamálinu sjálfu og krefst jafnframt að annar sérfræðingur skoði málið. Málinu var þá vísað til kennara Tannlæknastofnunar við Tannlæknadeild Háskóla Íslands, þar sem stefnandi var skoðaður af tveimur kennurum sem skiluðu landlækni greinargerð. Þar segir m.a.:

„Af klínískri skoðun verður lítið ráðið, þar sem tennur 47 og 46 hafa verið fjarlægðar og í stað þeirra komnir tannstólpar (implönt) í svæði 46, 44 ásamt brú milli þeirra. Vinstra megin hefur verið gerð enduruppbygging á 34 og 36 ásamt brú 33, 34, 35, 36. Brýr beggja megin í neðri góm hafa sem sagt verið endurbyggðar og orthopan röntgen sem tekið var 17.01.2001 sýnir ekkert annað en eðlilegt ástand.

Frásögnum sjúklings og G-kvk-ef S-kk-nf tannlæknis ber í megin dráttum saman og ekki verður stuðst við annað en þær og gögn sem fyrir liggja frá NN (ofangreindur sérfræðingur á vegum embættisins). Af þeim má ráða að festa fyrir brýrnar hafa verið of lítil miðað við annars vegar brúarlengd og hins vegar þær aðferðir, sem beitt hefur verið til þess að vinna þeim festu. Röntgenmynd af 35 og 36, tekin 17.11.1999, staðfestir að naumast hafa verið gerðar nægilegar undirbyggingar í tennur, tilslípun á þeim báðum hafi verið of afslepp (convergence) og stautar of stuttir. Þá sýnir röntgenmynd frá sama tíma "radiolucent" eyðu undir krónu á 47 og 46, sem bendir til karies (tannskemmda). Það skýrir væntanlega að þær voru fjarlægðar og tannstólpar settir í staðinn.

Af afsteypu frá NN má ráða að tannskurður af 47, 46 hafi einnig verið of afsleppur miðað við krónulengd, tannlaust bil og festingaraðferð.

Við erum sammála um að ofangreind meðferð hafi ekki uppfyllt þær kröfur sem gerðar eru við Tannlæknadeild Háskóla Íslands.“

Niðurstaða Landlæknisembættisins í álitsgerð dagsettri 12. mars 2001 er þessi:

„Með tilvísan til ofangreindrar greinargerðar er það álit Landlæknisembættisins að ekki hafi verið tilhlýðilega staðið að meðferð G-kvk-ef S-kk-ef tannlæknis í munni Á-kk-ef E-kk-ef þegar brýr voru settar í neðri góm.“

Lögmaður stefnanda sendi stefndu bréf, dagsett 25. júní 2001, þar sem óskað var eftir afstöðu til bótaskyldu stefndu. Stefnda vísaði til tryggingafélags síns, þar sem stefnda hafði í gildi ábyrgðartryggingu á þeim tíma er hún hafði stefnanda til meðferðar. Kröfubréf var sent tryggingafélaginu hinn 9. júlí 2001, þar sem jafnframt var óskað eftir afstöðu félagsins til bótaskyldu stefndu. Hinn 12. október 2001 barst stefnanda bréf frá tryggingafélaginu, þar sem fram kemur að óskað hafi verið eftir áliti stefndu á málinu. Kveður stefnandi að það álit hafi ekki borist sér þrátt fyrir ítrekuð tilmæli þar um og sjái hann ekki annan kost en að leita til dómstóla um úrlausn sakarefnisins. Stefna var þingfest fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur hinn 27. júní 2002 og með úrskurði, dagsettum 8. mars 2004, var málinu vísað frá héraðsdómi.

Með matsbeiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur, dagsettri 29. apríl 2005, var farið fram á dómkvaðningu matsmanns og honum falið að meta eftirfarandi:

1. Til hvaða aðgerða var nauðsynlegt að grípa til að bæta úr því misheppnaða tannlæknaverki sem fram fór á stofu hjá matsþola og fólst í óvandaðri vinnu og ófullnægjandi aðferðum við að koma fyrir tveimur jaxlabrúm í neðri gómi matsbeiðanda, til bráðabirgða í september 1995 og endanlega í janúar 1996.

2. Farið er fram á að matsmaður meti það sjálfstætt hver sé eðlilegur kostnaður við úrbætur vegna þessa misheppnaða tannlæknaverks.

3. Annað það sem matsmaður telur að skipti máli í samhengi við matsbeiðni þessa, við skoðun eða eftir ábendingum aðila.

Dómkvaddur var matsmaður hinn 24. júní 2005. Er matsgerð hins dómkvadda mtsmanns dagsett 17. október 2005. Í henni segir m.a.:

„Viðgerðarmöguleikar á jaxlasvæði neðri góms hjá stefnanda:

Ljóst er að jaxlarnir þrír – 37 vinstra megin og 46 og 47 hægra megin – voru í slæmu ástandi, nánast uppurnir og órótarfylltir. Stefnda rótfyllti eða lét rótfylla jaxlana og var það vel gert. Fyrir lá að koma tönnum í tannskörðin þar sem 36 og 45 og 44 voru og fullbúa tannröðina alla í neðri góm. Að mínu áliti voru tveir kostir í stöðunni:

1. að brúa jaxlasvæðið beggja vegna eins og G-x-x gerði.

2. krýna jaxlana 37 og kennske 47 og 46 að auki og smíða síðan stálgóm (laus gómur með tönnum sem passa í tannskörðin). Ég tel að tannplantabrú eins og síðar var gerð, hafi ekki verið inni í myndinni á þessum tíma af þremur ástæðum:

a. slæm tannhirða sjúklings á þessum tíma.

b. “tanngnístni” hans að mati stefnda.

c. Um miðjan áratug síðustu aldar var tannplantapraxis ekki á því stigi og þeim gæðum sem seinna varð.

Brúarleiðin var farin. Ég tel að hún hafi ekki gengið vegna þess að undirbúningur jaxlanna hafi ekki verið réttur. Betra hefði verið að setja sérgerð málmstifti í jaxlana áður en brýr voru gerðar. Ég get ekki dæmt á þessu stigi málsins hvort yfirleitt jaxlarnir voru hæfir til að bera krónur eður ei. Sérstaklega sýnist mér jaxl nr. 47 hafa verið illa hæfur til þessa. Á gifsmódeli sem var tekið í janúar 1996 eftir sementeringu brúnna sést að handbragðið á þeim er ekki gott. En festingar á jöxlunum gáfu sig fjótlega. Orsökin líklegast sú að lítið var eftir af tann “substans” í þeim og kannske hefur tanngnístni eða bruxixmi sjúklings hjálpað til. Brúin hægra megin losnaði bara á jöxlunum en hékk föst á augntönninni (43). Þetta varaði í nokkurn tíma. Á mynd sem E-kvk-nf S-kvk-nf tannlæknir tók 17.11.1999 sést að mikil tannáta er komin í 47 undir brúnni og einnig mesial undir brúnni í 46. Eftir þetta voru jaxlar þessir fjarlægðir. Vinstri brúin hefði ekki átt að hljóta sömu örlög. Hér voru þrjár tennur sem báru brúna. Og haf lítið í tannskarði. Allar voru tennurnar rótfylltar. Við rótfyllingu minnkar festan í framjöxlunum (34 og 35). Mjög óljóst er í mínum pappírum hver var orsök þess að 34 var dregin undan brúnni. Líklega hefur rót hennar brotnað undir brúnni. Hér hafa brúarstöðlarnir tveir lifað af og þjóna nú sama tilgangi undir nýrri brú sem teygir sig nú fram á 33.

Um stálgómakostinn vil ég segja þetta: Sömu erfiðleikar hefðu komið fram við krónugerðina á 47. Jaxlana 46 og 37 hefði verið hægt að krýna. En frá bæjardyrum sjúklings séð hefði sambýli við lausan góm verið illur kostur.

2. liður matsbeiðni.

Hér vill matsbeiðandi fá að vita eðlilegan kostnað við úrbætur.

Á-kk-nf fer á fund E-kvk-ef S-kvk-ef tannlæknis og sérfræðings í tanngervum. Hún fjarlægir tvo jaxla hægra megin. Endurgerir brúna vinstra megin, endurkrýnir augntönn hægra megin (43) og loks implant brú, 3ja liða á svæði tannskarðsins 45 og 44. Ég skoðaði munn Á-kk-ef 13. október s.l. á sofu S-kk-ef S-kk-ef og tók tvær myndir af jaxlasvæðinu beggja vegna í neðri góm. Ég sannfærðist um að enduruppbygging E-kvk-ef tannlæknis á svæði þessu hefði tekist með ágætum og var það samdóma áliti S-kk-ef. Á-kk-nf tjáði mér að tanngnístnin væri horfin og tannhirða hann var með ágætum. Kostnaður við þessar aðgerðir eru frá 7 til 800.000 á núvirði.

Lokaorð: Hafa ber í huga ástand tanna og munnhols Á-kk-ef, þegar hann kom á stofu G-kvk-ef haustið 1995. Jaxlarnir hægra megin í neðri góm voru í slæmu ástandi eins og greint er frá í upphafi skýrslu minnar. Tennur 45 og 44 vantaði og voru löngu horfnar. Tennurnar á vinstri væng voru það slæmar að rótfylla varð þær. Ég vil geta þess að rótfyllt tönn er náttúrulega alltaf verri kostur en heil tönn.

Varðandi aðgerðir G-kvk-ef virðist mér hafa gætt of mikillar bjartsýni hennar í undirbúningi brúarsmíðinnar. Einnig lít ég svo á að samkomulag milli tannlæknis og sjúklings hafi verið afar stirt, sem hefur haft neikvæð áhrif á gang tannviðgerðanna.“

Á grundvelli þessarar matsgerðar leitar stefnandi nú að nýju til dómstóla um úrlausn sakarefnisins; bótaskyldu stefndu og bótakröfu á hendur henni.

III

Stefnandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni og miska vegna ótilhlýðilegrar tannlæknismeðferðar hjá stefndu. Meðferðin hafi hafist í september 1995 en hafi lokið þegar brýr, sem stefnda hafi látið smíða í neðri góm, hafi endanlega verið festar í janúar 1996. Fjártjón stefnanda sé sá kostnaður sem að mati dómkvadds matsmanns hafi verið nauðsynlegt að leggja út í til að bæta úr misheppnuðu tannlæknaverki stefndu. Matsmaður hefur metið þann kostnað á bilinu 700-800.000 krónur á núvirði.

Landlæknir hafi, að undangengnu áliti þriggja tannlækna, komist að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi ekki staðið tilhlýðilega að meðferðinni. Á þeirri háttsemi beri stefnda bótaábyrgð samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar.

Byggt sé á matsgerð dómkvadds matsmanns um þær úrbætur sem hafi verið nauðsynlegar að gera á tönnum stefnanda til að bæta úr því sem úrskeiðis hafi farið í meðferðinni hjá stefndu.

Stefnandi hafi einnig orðið fyrir miska vegna ólögmætrar meingerðar af hálfu stefndu. Krafist sé miskabóta vegna þess tjóns með vísan til 26. gr. laga nr. 50/ 1993.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra ólögfestra reglna íslensks skaðabótaréttar, um bótaskyldu þess sem veldur öðrum tjóni með saknæmum hætti.

Miskabótakröfu byggir stefnandi á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á lögum nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr þeirra laga.

Kröfu um virðisaukaskatt á málskostnað byggir stefnandi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. og reglugerð nr. 562/1989. Stefnandi sé ekki virðisaukasskattskyldur og sé honum því nauðsyn á að fá dóm fyrir þessum skatti úr hendi stefndu.

IV

Kröfu sína um frávísun málsins byggir stefnda á því að málið sé algjörlega vanreifað af hálfu stefnanda. Í fyrra máli sínu um sömu kröfu hafi stefnanda skort efnislegan grunn fyrir kröfu sinni. Hafi hann því nú dómkvatt matsmann til að freista þess að renna stoðum undir meinta kröfu sína. Það hafi honum ekki tekist. Matsgerð hins dómkvadda matsmanns varpi engu ljósi á meint raunverulegt tjón stefnanda og sé hún því marklaus og að engu hafandi. Í matsgerðinni séu tannviðgerðir E-kvk-ef S-kvk-ef á stefnanda taldar upp og komist að þeirri niðurstöðu að kostnaður við þær sé á bilinu 700-800.000 krónur, á núvirði. Í matsgerðinni sé því á engan hátt metið hvert raunverulegt tjón stefnanda vegna meints misheppnaðs tannlæknaverks sé. Eingöngu sé verið að meta hver kostnaður stefnanda af nauðsynlegri viðgerð vegna ástands tanna hans, áður en hann leitaði til stefndu, hefði verið. Í matsgerðinni sé þannig engan veginn tekið á því hvert sé raunverulegt tjón stefnanda sem rekja megi með beinum hætti til starfa stefndu. Í málinu liggi því ekki fyrir neitt mat eða önnur efnisleg útlistun á því meinta fjárhagslega tjóni sem stefnandi telji að stefnda hafi valdið sér. Þess í stað sé dembt inn í málið allskyns ósundurgreindum og óútskýrðum reikningum, bætt við þá fjárhæð miskabótakröfu, byggðri á 26. gr. skaðabótalaga, og þannig fengnar út 1.000.000 króna, þrefalt hærri fjárhæð en stefnandinn hafi nokkurn tíma greitt stefndu í heild vegna umræddrar brúargerðar. Þá sé grundvöllur bótaskyldu ekkert reifaður efnislega, það sé ekki útskýrt í hverju hin bótaskyldu mistök hafi falist og til hvers þau hafi leitt sérstaklega. Þess í stað sé tekið upp og í heild efni bréfs Landlæknisembættisins og vísað til almennra ólögfestra reglna íslensks skaðabótaréttar. Stefnandi hafi kosið að óska ekki eftir sérstöku mati dómkvadds matsmanns á meintum mistökum stefndu, heldur byggi hann eingöngu á marklausu mati landlæknis í málinu. Engin grein sé gerð fyrir því hvort kröfur á hendur stefndu byggist á skaðabótaskyldu innan eða utan samninga o.s.frv. Á svo vanreifaðar dómkröfur verði efnisdómur ekki lagður, sbr. meginreglur einkamálaréttarfars, sbr. m.a. 80. gr. einkamálalaga nr. 91/1991, og beri því þegar af þeirri ástæðu að vísa máli þessu frá dómi.

V

Með málssókn þessari freistar stefnandi þess nú í annað sinn að leita dóms um meinta bótaskyldu stefndu vegna tannviðgerða er hún framkvæmdi í munni stefnanda á árabilinu frá 1995 til 1999, er stefnandi hætti meðferð hjá stefndu. Eins og að framan greinir var fyrra málinu vísað frá dómi. Óskaði stefnandi í kjölfarið eftir dómkvaðningu matsmanns, og liggur matsgerð hans frammi í málinu.

Í þeim kafla í stefnu í máli þessu, þar sem fjallað er um málsástæður, segir að stefnandi byggi kröfur sínar á því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni og miska vegna ótilhlýðilegrar tannlæknismeðferðar hjá stefndu. Meðferðin hafi hafist í september 1995 en hafi lokið þegar brýr, sem stefnda hafi látið smíða í neðri góm, hafi endanlega verið festar í janúar 1996. Í stefnu er á engan hátt lýst í hverju hið bótaskylda atvik fólst og hver sé grundvöllur bótaskyldu stefndu heldur einungis vísað í álitsgerð Landlæknisembættisins og er álitsgerðin þar að hluta tekin upp auk þess sem tekinn er upp kafli úr greinargerð Tannlæknastofnunar við tannlæknadeild Háskóla Íslands til landlæknis. Þrátt fyrir að nú liggi fyrir matsgerð í málinu þá þykir hún ekki varpa ljósi á í hverju hin meintu bótaskyldu mistök fólust eða til hvaða tjóns þau leiddu fyrir stefnanda. Er þar einungis rakin meðferð á tanngarði stefnanda eftir að hann leitaði til E-kvk-ef S-kvk-ef, en hann leitaði til hennar um tannviðgerðir eftir að hann hafði hætt meðferð hjá stefndu. Grundvöllur bótaskyldunnar sem stefnandi byggir á þykir því ekki nægilega skýr og matsgerðin ekki varpa frekri ljósi á hana. Raunverulegt tjón stefnanda sem rekja má með beinum hætti til starfa stefndu er óljóst og einungis er metinn kostnaðurinn af tannviðgerðum E-kvk-ef S-kvk-ef á stefnanda, en ekki verður séð hvernig sá kostnaður er til kominn og hvort hann sé vegna meintra mistaka stefndu. Þykir reifun kröfugerðar og gögn sem stefnandi leggur fram í málinu til stuðnings kröfu sinni, ekki fullnægjandi til þess að unnt verði að leggja mat á meint tjón stefnanda.

Með vísan til alls framanritaðs uppfyllir málatilbúnaður stefnanda ekki skilyrði e- liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og ber því að fallast á kröfu stefnda um frávísun málsins.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem ákveðst 80.000 krónur. Ekki hefur verið litið til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar, en stefndi hefur ekki gert grein fyrir virðisaukaskattsskyldu sinni.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Á-kk-nf E-kk-nf, greiði stefndu, G-kvk-þgf S-kk-þgf, 80.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf