E-82/2014

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 19. mars sl., höfðaði stefnandi, ... hinn 13. janúar 2014 gegn stefndu ...

Stefnandi krefst þess aðallega í málinu að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda 7.966.194 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.454.000 krónum frá 28. febrúar 2012 til 28. mars 2012, af 2.992.630 krónum frá þeim degi til 15. maí 2012, af 4.235.080 krónum frá þeim degi til 24. júní 2012, af 5.458.077 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2012, af 6.910.112 krónum frá þeim degi til 10. október 2012, en af 7.966.194 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 3.500.000 krónum vegna greiðslu fyrir selda nautgripi 26. júlí 2012. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefnda krefst þess aðallega að kröfum stefnanda verði vísað frá dómi, en til vara að stefnda verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað.

Að undangengnum munnlegum málflutningi 19. mars sl. var tekin til úrskurðar krafa stefndu um að máli þessu yrði vísað frá dómi. Verði á þá kröfu fallist krefst stefnda jafnframt málskostnaðar.

Stefnandi gerir þær kröfur í þessum þætti málsins að frávísunarkröfu stefndu verði hrundið og að stefnanda verði úrskurðaður málskostnaður úr hendi stefndu, þó þannig að málskostnaðarákvörðun vegna þessa þáttar málsins bíði efnisdóms.

I

Haustið 2010 flutti stefnda til stefnanda að A ásamt tveimur börnum sínum. Að sögn stefnanda mun stefnda fljótlega hafa fengið þá hugmynd að koma á fót nautgriparæktun á jörð stefnanda. Hafi stefnda ætlað að leggja til fjármuni en stefnandi jörðina, húsakost og tæki og tól á jörðinni. Byggðastofnun hafi veitt stefndu lán til kaupa á holdanautum og vélum til rekstursins sem tryggt hafi verið með veði í jörð stefnanda. Stefnda hafi í kjölfarið fest kaup á gripunum og hafið rekstur á jörðinni. Stefnda lýsir atvikum þessum hins vegar svo að málsaðilar hafi ætlað að standa saman að rekstrinum. Þannig hafi í rekstraráætlun, sem unnin hafi verið af Búnaðarsambandi Suðurlands í maí 2011, meðal annars verið gert ráð fyrir því að málsaðilar myndu báðir afla launa samhliða rekstrinum þar til búið færi að gefa af sér tekjur. Einnig hafi komið fram í rekstrar- og fjárhagsáætlun ásamt greinargerð, sem Atvinnuþróunarsjóður Suðurlands hafi unnið í nóvember 2011 af sama tilefni, að áætlunin hafi verið unnin að beiðni beggja málsaðila vegna fyrirætlana þeirra um að hefja aftur framleiðslu á jörðinni.

Sambúð málsaðila lauk um miðjan desember 2011 er stefnda flutti frá A. Stefnandi segir stefndu hafa skilið sig einan eftir með alla nautgripina þrátt fyrir að henni hefði átt að vera það fullljóst að umhirða þeirra væri ekki eins manns verk. Í kjölfarið segir stefnandi málsaðila hafa gert með sér samkomulag um það meðal annars að stefnda myndi færa nautgripina og aðrar eignir sem keyptar voru fyrir lán Byggðastofnunar yfir á nafn stefnanda. Samkomulag aðila hafi og tekið til fleiri atriða viðkomandi rekstrinum. Bera aðilar hvor annan þeim sökum að hafa ekki staðið við samkomulagið. Í kjölfarið segir stefnda stefnanda hafa tekið að gefa út hina umdeildu reikninga á stefndu. Reikningarnir hafi verið sex að tölu, samtals að fjárhæð 7.966.194 krónur.

Upplýst er að fyrrnefndir nautgripir hafa nú allir verið seldir. Söluandvirði þeirra gripa sem fyrst voru seldir mun stefnda hafa fengið í sínar hendur. Söluandvirði að jafnvirði 3.500.000 krónur, fyrir þá gripi sem eftir voru, fékk stefnandi hins vegar afhent og kemur sú fjárhæð til frádráttar samtölu reikninga þeirra sem hann hefur gert stefndu, sbr. kröfugerð hans í málinu.

Stefnandi höfðaði mál gegn stefndu 27. mars 2013 og krafði hana um greiðslu 19.619.390 króna, annars vegar á grundvelli reikninganna sex en hins vegar vegna lánsins frá Byggðastofnun. Með úrskurði dómsins 8. október 2013 var öllum kröfum stefnanda vísað frá dómi. Hinn 13. janúar sl. höfðaði stefnandi síðan mál þetta samkvæmt áðursögðu.

II

Stefnda segir stefnanda í máli þessu hafa uppi kröfu um að stefnda verði dæmd til að greiða sex reikninga sem stefnandi hafi gert henni á sex til sjö mánaða tímabili, frá desember 2011 til júní 2012, fyrir vinnu við nautgripi, samtals að fjárhæð 7.966.194 krónur. Séu reikningar stefnanda ýmist með eða án virðisaukaskatts. Frá kröfunni dragi stefnandi 3.500.000 krónur sem hann segi andvirði nautgripa sem hann hafi selt út úr rekstrinum, en samkvæmt framlögðum reikningi, dagsettum 26. júlí 2012, hafi söluandvirðið numið 4.392.500 krónum að virðisaukaskatti meðtöldum. Í munnlegum málflutningi var því sérstaklega andmælt af hálfu stefndu að reikningum stefnanda hafi ekki verið mótmælt. Sú fullyrðing væri röng.

Af hálfu stefndu er til þess vísað að stefnandi hafi höfðað mál þetta á hendur fyrrum sambýliskonu sinni sem almennt skuldamál til greiðslu gjaldfallinna reikninga. Reikningana segi stefnandi tilkomna vegna vinnu við hirðingu nautgripa við eigin búrekstur sem hann hafi verið knúinn til að inna af hendi svo hann yrði ekki sóttur til saka vegna brota á dýraverndarlögum. Það hafi leitt til þess að stefnandi hafi ekki getað sinnt sínu aðalstarfi og hann því orðið að senda stefndu reikninga fyrir vinnu sína. Síðan vísi stefnandi til þess að hann styðji kröfur sínar við meginreglur kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og meginreglu samningaréttar um að samning skuli halda. Þannig virðist krafa stefnanda, sem hann segi byggja á samningi, samt grundvallast á skaðabótasjónarmiðum, að því er virðist um óbeðinn erindisrekstur. Þrátt fyrir það sé ekki farin hefðbundin leið skaðabótaréttar við sönnun fjártjóns. Feli þetta í sér stórfellda annmarka og vanreifun í málatilbúnaði stefnanda og þverstæðu í málsgrundvelli. Þá mótmæli stefnda reikningum stefnanda sérstaklega sem röngum, órökstuddum og ódómtækum, enda hljóti vinna stefnanda vegna búrekstursins að hafa skilað honum virðisauka. Að framangreindu öllu athuguðu segir stefnda óhjákvæmilegt að vísa kröfum stefnanda frá héraðsdómi öðru sinni.

III

Upphaf máls þessa segir stefnandi mega rekja til þeirrar ákvörðunar stefndu að hefja nautgriparæktun á býli stefnanda að A. Í málinu krefjist stefnandi greiðslu fyrrnefndra sex reikninga, sem stefndu hafi verið sendir vegna vinnu stefnanda við rekstur nautgripa hennar er staðsettir hafi verið á jörð stefnanda að A, frá brotthvarfi stefndu af jörðinni 17. desember 2011.

Stefnandi vísar til þess að honum hafi sem eiganda jarðarinnar borið, sbr. 3. gr. laga um dýravernd nr. 15/1994, að sjá nautgripunum fyrir viðunandi vistarverum ásamt fullnægjandi fóðri, drykk og umhirðu allan þann tíma er stefnda hafi verið fjarverandi af býlinu, enda hefði ella hefði verið hægt að sækja hann til saka vegna brots á dýraverndarlögum. Stefnandi sé matreiðslumaður og hafi starfað sem slíkur, hvort tveggja áður en til brotthvarfs stefndu af búinu kom, sem og eftir að nautgripirnir fóru af býlinu. Hann hafi því ekki, á þeim tíma er hann sinnti störfum fyrir stefndu, getað sinnt sínu aðalstarfi og því orðið að senda stefndu reikninga fyrir vinnu sinni við gripina. Stefnda hafi hvorki sinnt greiðslu reikninganna er þeir voru sendir henni né ítrekuðum innheimtuaðgerðum og greiðsluáskorun. Stefnanda sé því nauðugur einn sá kostur að fá dóm fyrir kröfu sinni um greiðslu reikninganna.

Kröfur sínar í málinu kveðst stefnandi styðja við meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, auk meginreglu samningaréttar um að samninga skuli halda, en reglan fái stoð í lögum nr. 7/1936.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefndu var kröfunni mótmælt af hálfu stefnanda, sem og þeim röksemdum er krafan byggist á.

Stefnandi segir ljóst af gögnum málsins að stefnda hafi verið eigandi nautgripanna. Því beri stefndu að greiða fyrir umhirðu þeirra. Var því sérstaklega lýst yfir af hálfu lögmanns stefnanda við munnlegan málflutning að um einfalt skuldamál væri hér að ræða, ekki skaðabótamál. Stefndu beri að greiða reikninga þá sem stefnandi hafi gefið út, enda hafi reikningunum aldrei verið mótmælt af hennar hálfu.

IV

Samkvæmt áðursögðu hefur stefnandi höfðað mál þetta gegn stefndu til innheimtu á sex reikningum, samtals að fjárhæð 7.966.194 krónur, að frádregnu 3.500.000 króna söluandvirði nautgripa. Í stefnu kemur skýrlega fram að reikningarnir hafi verið gefnir út vegna vinnu stefnanda í þágu stefndu á nánar tilgreindu tímabili.

Í stefnu er til þess vísað, sbr. f-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að stefnandi styðji kröfur sínar við meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, auk meginreglu samningaréttar um að samninga skuli halda. Tilgreindar málsástæður stefnanda í stefnu, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, eru aftur á móti af öðrum meiði en vísun hans til réttarheimilda. Þannig er annars vegar á því byggt að stefnanda hafi, sem eiganda jarðarinnar, borið að annast um nautgripina fyrir stefndu, ella hefði hann átt á hættu að þurfa að svara til saka vegna brots á lögum um dýravernd, og hins vegar að stefnandi hafi vegna vinnu sinnar við umhirðu nautgripanna ekki getað sinnt aðalstarfi sínu sem matreiðslumaður. Þannig virðist krafa stefnanda, sem hann segir samkvæmt framansögðu byggja á samningi, samt sem áður grundvallast á skaðabótasjónarmiðum, að því er virðist um óbeðinn erindisrekstur. Þrátt fyrir það hefur stefnandi ekki farið hefðbundna leið skaðabótaréttar við sönnun meints fjártjóns.

Samkvæmt framansögðu þykir skorta mjög á nauðsynlegt samhengi milli kröfugerðar stefnanda, tilgreiningar hans á málsástæðum og vísun til réttarreglna. Málatilbúnaður stefnanda er því haldinn alvarlegum annmarka sem að mati dómsins felur í sér slíka þverstæðu málsgrundvelli að ekki verður úr bætt undir rekstri málsins. Verður því ekki hjá því komist að vísa málinu frá dómi.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað sem hæfilega þykir ákveðinn, í ljósi fyrri málareksturs stefnanda gegn stefndu og líkinda málanna, svo sem í úrskurðarorði greinir.

Úrskurð þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, M, greiði stefndu, K, 250.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf