E-858/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 3. desember 2009, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf G. S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Grafhólum 3, Selfossi, gegn E-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Sævargörðum 6, Seltjarnarnesi, með stefnu sem birt var 23. janúar 2009.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 1.881.168 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 25. júní 2008 til greiðsludags. Jafnframt er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar samkvæmt mati dómsins. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stutt yfirlit um atvik að baki máli og ágreiningsefni í því: Stefndi, Ö-kk-nf S-kk-nf, réð stefnanda, S-kk-þf G-kk-þf S-kk-þf, sem verktaka til múrverka og flísalagna að Sævargörðum 6 á Seltjarnarnesi. Ö-kk-nf segir að verkið hafi verið unnið á tímabilinu 31. janúar til 26. maí 2008 og hafi hann fengið tvo reikninga, samtals að fjárhæð 2.627.205 kr., sem hann hefði greitt S-kk-þgf G-kk-þgf. Eftir að verkinu var lokið hafi S-kk-nf G-kk-nf sent sér tvo reikninga sem voru mun hærri en hann hafði áætlað að eftir stæði. Hafi hann þegar í stað tjáð S-kk-þgf G-kk-þgf það símleiðis, en S-kk-nf G-kk-nf sagt, að ofreiknaðir tímar hefðu einungis verið dregnir af ógreiddum reikningum en ekki af fyrri reikningum. Kvaðst Ö-kk-nf þá hafa lýst yfir óánægju sinni vegna þessa og símtalið endað þannig, að S-kk-nf G-kk-nf hafi sagst ætla að skoða málið betur.

S-kk-nf G-kk-nf segir hins vegar að hann hafi gert E-kk-þgf tvo reikninga, báða dagsetta 24. maí 2008, annan að fjárhæð 913.539 kr. og hinn að fjárhæð 967.629 kr. sem Ö-kk-nf hafi hafnað að greiða. Hann hafi látið undan með því að fallast á staðhæfingar A-kk-ef um ofreiknaða vinnutíma og gengið þannig gegn skýrslum eigin starfsmanna um vinnutíma. Á hinn bóginn hafi hann ekki fallist á að færa niður tímatölu þegar greiddra reikninga, svo sem Ö-kk-nf hafi gert ráð fyrir.

Hinn 8. apríl 2009 var T-kk-nf J-kk-nf, byggingafræðingur og múrarameistari, dómkvaddur samkvæmt matsbeiðni A-kk-ef til að skoða og meta og láta í té ítarlega, rökstudda og skriflega álitsgerð um:

1. Hvert telst vera sanngjarnt og eðlilegt endurgjald (gangverð) í skilningi 45. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og 28. gr. laga nr. 40/2000, um þjónustukaup, fyrir vinnu við múrun og flísalögn við Sævargarða 6, á tímabilinu janúar til maí 2008.

2. Þess er óskað að sundurliðað verði hvert telst sanngjarnt endurgjald (gangverð) annars vegar fyrir vinnuliði og hins vegar efni.

Matsgerðin, sem dagsett er 6. júlí 2009, var lögð fram á dómþingi 16. september 2009.

Í matsgerðinni segir m.a. að ágreiningur sé um hve mikil flotun var á gólfi efri sólstofu undir flísar. Matsmaður geti ekki skorið úr um hvort um var að ræða hluta af gólfi eða allt gólfið. Matsmaður geri ráð fyrir, í áætlun sinni, að allt gólfið hafi verið flotað. Þá segir:

Verkþáttur Eining Magn Samtala Vinnuliður

Einangrun sólstofu og bað m² 51 229.500 kr. 137.700 kr.

Múrhúðun á einangrun m² 55 357.500 kr. 250.250 kr.

Múrhúðun á einangrun úti m² 31 201.500 kr. 141.050 kr.

Múrhúðun á stein m² 64 384.000 kr. 268.800 kr.

Múrhúðun kanta m 46 207.000 kr. 144.900 kr.

Múrhúðun kanta breiðir m 34 221.000 kr. 154.700 kr.

Múrhúðun vatnsbretta m 17 93.500 kr. 65.450 kr.

Pússað um dósir stk 34 51.000 kr. 35.700 kr.

Pússað um lagnir stk. 13 27.300 kr. 19.110 kr.

Ílögn í tröppuþrep m² 4 30.000 kr. 21.000 kr.

Steypa kant við sturtu m 1,5 20.250 kr. 14.175 kr.

Gert við brotsár í vegg m 3 25.500 kr. 17.850 kr.

Gólf í garðhýsi flotað m² 38 126.720 kr. 88.704 kr.

Gólf í sólstofu flotað m² 49 161.700 kr. 113.190 kr.

Málning hreinsuð af

hraunuðum veggjum m² 30 75.000 kr. 142.500 kr.

Raufar á veggjum fylltar m 30 105.000 kr. 73.500 kr.

2.316.470 kr. 1.472.579 kr.

Flísalögn

Flísalögn á gólf sólstofu m² 56 418.500 kr. 418.500 kr.

Flíslögn á baði m² 36 267.750 kr. 267.750 kr.

Flísalögn á kant m 2 22.500 kr. 22.500 kr.

Flísaleggja uppstiga og

framstiga stk 4 70.000 kr. 70.000 kr.

778.750 kr. 778.750 kr.

Heildarkostnaður samtals með Vsk 3.150.220 kr. 2.284.329 kr.

Frávik – óvissa

óvissa – 10/ + 20% 315.022 kr.

630.044 kr.

Heildarkostnaður frá 2.835.189 kr.

til 3.780.264 kr.

Þá segir að metinn kostnaður í matsgerð innifeli allan kostnað verktaka við að vinna viðkomandi verkliði og innifeli virðisaukaskatt. Miðað sé við að verkið hafi verið unnið í einum áfanga og af faglærðum mönnum með aðstoðarmönnum. Tekið hafi verið tillit til umfangs verkliða og aðstæðna á verkstað. Kostnaður hafi verið metinn á verðlagi í júlí 2009.

Helstu málsástæður stefnanda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefnandi, S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, byggir á því að hafa unnið múrverk og flísalögn fyrir stefnda, Ö-kk-þf S-kk-þf, að Sævargörðum 6 á Seltjarnarnesi. Ö-kk-nf hafi ekki greitt honum að fullu fyrir það.

Um réttarheimildir vísar S-kk-nf G-kk-nf til meginreglna íslenskra laga um samnings- og kröfuréttindi, sbr. einkum meginreglur laga nr. 7/1936 um loforð, umboð og ógilda löggerninga og laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Helstu málsástæður stefnda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefndi, Ö-kk-nf S-kk-nf, byggir á því að umdeildir reikningar stefnanda, S-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef, séu bersýnilega ósanngjarnir og ekki í samræmi við þann tímafjölda sem í raun var lagður í verkið. Hann sé búinn að greiða S-kk-þgf G-kk-þgf raunvirði verksins og beri því að sýkna hann af kröfum S-kk-ef G-kk-ef.

Um réttarheimildir vísar Ö-kk-nf til reglna samninga- og kröfuréttar, þ.m.t. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, sbr. 45. gr. þeirra laga. Kröfu sína um málskostnað styðji hann við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991, sbr. einkum 130. gr. þeirra laga. Krafa um dráttarvexti sé reist á lögum nr. 25/1987 og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

Niðurstaða: Stefnandi, S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, bar fyrir rétti að hafa tekið að sér að vinna fyrir stefnda, Ö-kk-þf S-kk-þf, í janúar 2008. Verkefnið hafi verið múrverk inni, flísalögn og múrverk úti. Ekki hafi verið samið um kaup eða kjör og ekki beðið um tilboð. Verkið hafi því verið unnið í tímavinnu. Fyrsti reikningur fyrir verkið hafi verið gefinn út 16. febrúar 2008. Ö-kk-nf hefði engar athugsemdir gert við reikninginn og greitt hann. Ö-kk-nf hefði einnig greitt næsta reikning. Eftir það hafi verið nokkuð erfitt að ná í Ö-kk-þf, en hann var þá búsettur erlendis. Það hafi tekið mánuð að ná í hann, en á þeim tíma hafi Ö-kk-nf ekki lokið við að greiða þriðja reikninginn. Þegar náðist samband þeirra í milli hafi Ö-kk-nf beðið hann um að ljúka verkinu og að því loknu að gefa sér upp heildargreiðslu fyrir það og þá myndi hann greiða, eftir verklok.

S-kk-nf G-kk-nf kvað Ö-kk-þf fyrst hafa fundið að kröfu um endurgjald fyrir verkið þegar honum var, í lok maí, afhentur lokareikningur. S-kk-nf G-kk-nf kvaðst þá hafa reynt að koma til móts við hann. Ö-kk-nf hefði sagt að hann myndi sætta sig við 15% frádrátt á launum múrara og 30% frádrátt af launum handlangara. Til að koma til móts við Ö-kk-þf hafi hann gert tvo nýja reikninga. Ö-kk-nf hafi þá sagt honum að þetta væri ekki nægilegt; hann vildi fá lækkun greiðslu fyrir alla tíma sem unnir voru. Kvaðst S-kk-nf G-kk-nf hafa tjáð E-kk-þgf að hann vildi hugsa betur um þetta. Niðurstaða hans hafi orðið að þetta væri ekki ásættanlegt.

S-kk-nf G-kk-nf sagði að ekki hefði verið samið um þrif eftir verkið en hann hefði sagt E-kk-þgf að hann myndi taka hluta af því. Honum þætti annað ekki rétt af því að þarna höfðu verið smiðir, rafvirkjar og píparar við vinna. Allir þessir aðilar hefðu verið að vinna á undan honum og einnig á þeim tíma, sem hann var að vinna þarna. Þeir hefðu sagað með slípirokkum og brotið með brotvél. Niðurstaða hans hafi verið sú að honum bæri aðeins að greiða einn fjórða kostnaðar vegna þrifa á húsinu eftir verkið. Hann kvaðst sjálfur hafa látið meta þrif á húsinu og niðurstaða þess hafi verið að þrifin myndu kosta 100.000 kr. S-kk-nf G-kk-nf sagði að Ö-kk-nf hefði borið kostnaðinn af þrifunum. Þátttaka annarra hefði gleymst í öllu þessu dæmi. S-kk-nf G-kk-nf kvaðst tilbúinn til að greiða einn fjórða af þessu.

S-kk-nf G-kk-nf sagði að undirflotun gólfs í sólstofu A-kk-ef hefðu smiðirnir séð um. Síðan hafi hann komið að til að flísleggja gólfið. Til að rétta af gólfið, vegna þess að um stórar flísar var að ræða, hafi hann orðið að léttflota yfir gólfið.

Stefndi, Ö-kk-nf S-kk-nf, bar fyrir rétti að við framkvæmdir sínar við hús sitt á Seltjarnarnesi hefði hann skort múrara, en á þessum tíma hafi verið mjög erfitt að fá múrara. Hann hafi haft spurnir af S-kk-þgf og haft samband við hann. S-kk-nf hafi verið tilbúinn að taka þetta verk að sér. Ö-kk-nf sagði að í sínum huga hafi þetta verk ekki verið neitt stórverkefni; hann hefði oft staðið í stærri verkefnum. Á þessum tíma hafi verið vonlaust að fá tilboð en yfirleitt reyni maður á fá tilboð í öll verk. Hann hafi ekki einu sinni formað að biðja um það, þar sem hann vissi að erfitt var að fá menn í verkið á þessum tíma.

Þegar verkið var unnið, kvaðst Ö-kk-nf hafa búið erlendis. Erfiðara hafi því verið fyrir hann að fá menn í verkið. Hann hafi því verið feginn að fá S-kk-þf í það. Á meðan á framkvæmdunum stóð kvaðst Ö-kk-nf hafi komið heim frá útlöndum og dvalið í nokkra daga heima. Það sem honum hefði blöskrað sérstaklega við komuna hafi verið umgengnin í húsinu. Hann hafi áður verið með iðnaðarmenn þarna í ár eða meira og aldrei haft undan þeim að kvarta, en nú hafi húsið gjörsamlega verið í messi, sementsryk út um allt hús; einstaklega sóðalega hefði verið gengið um. Annað, sem hann hafi veitt athygli, var að menn mættu ekki klukkan átta eða níu, raunar ekki fyrir en klukkan tíu eða ellefu, hálf ellefu eða hálf tólf, þessa daga sem hann var heima. Kvaðst hann hafa skráð þessa tíma hjá sér af því að honum hafi fundist þetta undarlegt og komist að því að þessa daga var hann krafinn um greiðslu fyrir fullan vinnudag. Sömuleiðis þegar hann kom heim á kvöldin, ýmist um fjögur- eða fimmleytið, þá hafi menn verið farnir. Þetta hafi hann einnig skráð hjá sér. Hann hafi sagt S-kk-þgf að þarna sýndist sér heldur ofreiknað í tímum og hann hafi greinilega séð þessa daga, sem hann var heima, að þar var ofreiknað um nokkuð hátt hlutfall. Í öðru tilvikinu, að því að hann minnti, hafi það verið 15%, en í hinu nálægt 30%. Eftir að hann og S-kk-nf höfði rætt um þetta hefði S-kk-nf spurt hann, hvort hann væri að væna sig um svik. Kvaðst Ö-kk-nf hafa sagt honum að svo væri ekki; hann væri einungis að segja honum frá staðreyndum sem hann hefði skráð. S-kk-nf hefði þá sagt að hann hefði aldrei áður verið vændur um svik. Kvaðst Ö-kk-nf hafa svarað því til að hann vildi einungis fá leiðréttingu á þessu. Þetta hafi endað með því að S-kk-nf samþykkti að lækka reikningana um, annars vegar 15% og hins vegar um 30%. S-kk-nf hefði síðan sent honum nýja reikninga í þessa veru. Kvaðst Ö-kk-nf þá hafa séð að S-kk-nf reiknaði einungis frá þeim tíma sem þeir töluðu saman en ekki áður. Kvaðst Ö-kk-nf þá hafa haft að orði við S-kk-þf að menn sem væru að svíkja hann, á meðan hann væri heima í húsi sínu, hefðu líklegt svikið hann áður, á þeim tíma sem hann var fjarverandi. Kvaðst Ö-kk-nf hafa tjáð S-kk-þgf að hann vildi fá sömu lækkun á reikningunum fyrir allt tímabilið.

Eftir þetta kvaðst Ö-kk-nf ekki hafa heyrt frá S-kk-þgf fyrr en hann fékk innheimtubréf. Þá hefði hann talað við meistarafélag múrara. Þeir hefði ekkert getað gert fyrir hann en bent honum á sveinafélag múrara, sem gátu heldur ekkert fyrir hann gert. Kvaðst Ö-kk-nf hafa haldið að hann gæti fengið félögin til að mæla upp verkið. Honum hafi verið tjáð að hann gæti talað við ráðgjafafyrirtæki úti í bæ sem tæki svona að sér, þ.e. múrara sem tækju þetta að sér. Honum hafi verið bent á ákveðið fyrirtæki og tveir múrarar hefðu komið og tekið verkið út, mældu það allt saman út. Niðurstaða þeirra hafi verið að metinn tímafjöldi var ekki nema brot af fjölda vinnustunda sem hann var krafinn um greiðslu fyrir, sbr. dskj. nr. 8.

Ö-kk-nf kvaðst ekki muna dagsetningar á reikningum. Hann gæti heldur ekki sagt hvort orðalagið hafi verið öðru vísi á þeim reikningum en framlögðum reikningum stefnanda. Hann kvaðst hafa greitt tvo reikninga frá stefnanda áður en hann gerði athugsemdir. Hann hafi gert athugasemdir við þriðja reikninginn og sá reikningur hafi verið dreginn til baka og tveir nýir reikningar gerðir fyrir þann hluta sem unninn var frá því að hann gerði athugasemd.

A-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf bar fyrir rétti að hann hefði unnið frá upphafi við verkið sem hér um ræðir. Hann hafi haft það sem aðalstarf mánuðina febrúar, mars, apríl og maí [2008]. A-kk-nf Ö-kk-nf kvaðst hafa undrast að Ö-kk-nf rengdi tímaskýrslur þeirra. Hann hafi skráð tíma sína í samræmi við vinnustundir sínar. Hann kvaðst hafa hitt Ö-kk-þf einstaka sinnum meðan Ö-kk-nf var heima, en Ö-kk-nf hafi verið fjarverandi 99% af starfstímanum. Þegar þeir hófu verkið hafi sólskálinn ekki verið tilbúinn og hurðir hefði vantað. Þurft hefði að ganga í gegnum íbúðina; allar rafmagnsleiðslur verið teknar í gegnum glugga. Aðstæður hefðu valdið óþrifum. Ekki hafi verið hjá því komist að ryk færi inn í íbúðina.

A-kk-nf Ö-kk-nf sagði að nauðsynlegur hluti verksins hefði verið að sækja efni til þess; í það hafi farið tími. Þeir hafi þurft að koma með allt efni, öll áhöld og fara með rusl, svo sem utan af múr; alls konar úrgangur hafi fallið til sem þurfti að fjarlægja. Hugsanlegt væri að þeir hefðu átt í einhverjum útréttingum á þeim tíma sem Ö-kk-nf var á staðnum.

A-kk-nf Ö-kk-nf sagði að þurft hefði að flota aftur gólfið í sólskálanum til að fá það slétt; að öðrum kosti hefði verkið verið illa unnið og allt í misfellum.

G-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf bar fyrir rétti símleiðis að hann hefði flotað gólfið í sólstofunni [að Sævargörðum 6, Seltjarnarnesi]. Hann kvaðst efast um staðhæfingar í þá veru að verkið hefði verið illa unnið. Hann kvaðst hafa verið fimm tíma að vinna verkið.

Fyrirliggjandi matsgerð í málinu, dskj. nr. 10, staðfesti T-kk-nf J-kk-nf fyrir rétti að hafa unnið. Aðspurður kvað T-kk-nf eðlilegasta heildarkostnað vera 3.150.220 krónur. Frávik hafi verið óviss; annars vegar 10% til frádráttar og hins vegar 20% til viðbótar. Á þeim tuttugu og fimm árum, sem hann hafi verið með útboð og eftirlit með framkvæmdum, hafi reynst sjaldgæft að raunvirði lækkaði frá matsvirði, hins vegar væri algengt að raunvirði hækkaði frá matsvirði.

Ekki er deilt um að stefndi, Ö-kk-nf S-kk-nf, hefur greitt stefnanda, S-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf, 2.627.205 kr. fyrir vinnu við múrun og flísalögn í húsi A-kk-ef að Sævargörðum 6 á Seltjarnarnesi á tímabilinu 31. janúar til 26. maí 2008. Ágreiningur aðila er hins vegar um kröfu S-kk-ef G-kk-ef um greiðslu á tveimur reikningum til viðbótar fyrir verkið, samtals að fjárhæð 1.881.168 kr.

Upplýst er að verk S-kk-ef G-kk-ef og starfsmanna hans að Sævargörðum 6 var unnið í tímavinnu. Í 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 segir að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er.

Með matsbeiðni hinn 25. mars 2009 fékk Ö-kk-nf S-kk-nf dómkvaddan matsmann, T-kk-þf J-kk-þf, til að skoða og meta raunvirði vinnu við múrun og flísalögn á Sævargörðum 6 á Seltjarnarnesi, hver væri áætlaður tímafjöldi við vinnuna og hvað teldist sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu og útlagðan kostnað. Gerð er grein fyrir niðurstöðu T-kk-ef í lýsingu málavaxta hér að framan. Fyrir rétti taldi hann eðlilegasta heildarkostnað fyrir verkið vera samtals að fjárhæð 3.150.220 kr. Hvorugur aðila hefur hnekkt þessari niðurstöðu hins dómkvadda matsmanns. Verður því að leggja matsgerðina til grundvallar réttlátri greiðslu fyrir verkið.

Mismunur á matsfjárhæðinni og 2.627.205 kr. sem Ö-kk-nf hefur greitt S-kk-þgf G-kk-þgf fyrir verkið er að fjárhæð 523.015 kr. Einnig verður að telja rétt að hlutur S-kk-ef G-kk-ef, að fjárhæð 25.000 kr., í kostnaði á þrifum á húsinu að Sævargörðum 6, sem S-kk-nf G-kk-nf bar fyrir rétti að hann væri tilbúinn að greiða, komi til frádráttar.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 498.015 kr.

Í stefnu segir m.a. að vilji stefndi halda fast við staðhæfingar sínar um ranga reikningsgerð þá sé honum vissulega frjálst að reyna að sanna það með því að beiðast dómkvaðningar matsmanns, er meti verkið til peningaverðs. Í 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 segir m.a. að vinni aðili mál að nokkru og tapi því að nokkru megi dæma annan aðilann til að greiða málskostnað hins. Þá segir í 1. mgr. 131. gr. sömu laga m.a. að hvernig sem úrslit máls verða megi dæma aðila til að greiða gagnaðila sínum málskostnað ef hann hefur haft uppi kröfur sem hann vissi eða mátti vita að væru rangar eða haldlausar. Matsgerðin, sem samkvæmt málskostnaðarreikningi stefnda kostaði hann 210.000 kr., varð þess valdandi að krafa stefnanda að fjárhæð 1.881.168 kr. verður lækkuð um 1.358.153 kr.

Að virtu öllu framangreindu verður að telja að stefnandi hafi mátt vita að krafa hans skorti viðmið við hvað yfirleitt tíðkaðist í greininni þegar sambærilegt verk var innt af hendi. Stefnandi verður því dæmdur til að greiða stefnda 210.000 kr. í málskostnað, en málskostnaður milli aðila að öðru leyti felldur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Ö-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, S-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf, 498.015 krónur með dráttavöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 25. júní 2008 til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda 210.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf Þ-kk-nf