E-2054/2007

Mál þetta, sem var tekið til úrskurðar 18. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kvk-þgf Þ-kvk-þgf G-kvk-þgf, Prestastíg 6, Reykjavík á hendur Nesvíkureyri ehf., Fýlshólum 6, Reykjavík og þrotabúi Burnham International á Íslandi ehf., Lágmúla 7, Reykjavík með stefnu birtri 16. mars 2007.

Stefnandi gerir þær kröfur að dómurinn staðfesti, að stefnandi sé réttur og löglegur eigandi sumarbústaðarins Óss við Flekkudagsveg 20A, Kjósarhreppi í Gullbringu- og Kjósarsýslu. Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir óskipt til að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndi, Nesvíkureyri ehf., krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt málskostnaðarreikningi þar með talinn 24.5% virðisaukaskattur.

Stefndi, þrotabú Burnham International á Íslandi ehf., gerir engar kröfur í málinu.

Í þessum þætti málsins er frávísunarkrafa stefnda tekin til úrskurðar, en stefnandi krefst þess að henni verði hrundið og stefnanda tildæmdur málskostnaður að mati réttarins.

Grundvöllur málsins.

Í ljósi þeirra málsástæðna sem stefndi byggir frávísun málsins á, þykir rétt að tilgreina stefnuna orðrétta.

„Tildrög máls þessa voru þau, að B-kk-nf S-kk-nf, kt. .........., eiginmaður stefnanda, og hálfbróðir hans, E-kk-nf Á-kk-nf E-kk-nf, kt. .........., höfðu á árinu 1991 í hyggju að aðstoða móður þeirra, S-kvk-þf A-kvk-þf, Nóatúni 24, Reykjavík. Til að afla fjár til þeirra hluta kom B-kk-þgf í hug að útbúa skuldabréf að fjárhæð kr. 800.000.oo með veðrétti í sumarbústað stefnanda, þar sem hún væri skuldari, en E-kk-nf Á-kk-nf kröfuhafi. Fékk hann síðan B-kk-þf O-kk-þf hdl. til að útbúa uppkast að bréfinu. Sumarhúsið hafði verið í eigu stefnanda um 10 ára skeið eða frá 9. apríl 1981. B-kk-nf viðhafði þá skeytingarlausu aðferð að falsa undirskrift stefnanda á bréfið og gerði henni ekki viðvart um það. Var stefnanda því ókunnugt um fölsunina. Hvorki B-kk-nf né E-kk-nf Á-kk-nf vissu heldur um falsið. Bréfinu, sem var sagt útgefið 14. ágúst 1991, var síðan þinglýst 15. ágúst 1991 á fasteignina Ós með 2. veðrétti á eftir 1. veðrétti Landsbanka Íslands. Bréfið framseldi E-kk-nf Á-kk-nf síðan Pólum hf., kt. ............. Bréfið var gjaldfellt vegna vanskila 15. september 1991, og krafðist Pólar hf. nauðungarsölu á eigninni til skuldarfullnustu. Stefnandi frétti ekki af kröfugerð þessari og mætti því aldrei hjá sýslumanni. Eiginmanni hennar, B-kk-þgf S-kk-þgf, tókst að koma málum þannig fyrir, að henni varð aldrei kunnugt, hvað var á seyði. Nauðungarsala fór fram 3. október 1994 og var hæstbjóðandi eigandi bréfsins, Pólar hf, sem greiddi uppboðskostnað og uppboðsverð að hluta með peningum og að hluta með því að yfirtaka nefnda veðskuld við Landsbankann á 1. veðrétti og taka undir sjálfum sér veðskuld á 2. veðrétti. Lýsti fulltrúi sýslumanns 26. janúar 1995 yfir, að eigninni væri afsalað til Póla hf með öllum sama rétti og fyrri eigandi hefði átt. Eignarheimild Póla hf. var þinglesin 6. ágúst 1995.

Pólar hf héldu síðan innheimtu skuldabréfsins áfram. Eins og áður segir tókst B-kk-þgf að koma málum þannig fyrir, að stefnandi komst ekki á snoðir um, hvað var á seyði. Fékk hann B-kk-þf O-kk-þf hdl til að útbúa uppkast að nýju skuldabréfi að fjárhæð kr. 2.600.000.oo og með 1. veðrétti í sumarhúsinu Ósi, þar sem Pólar hf var kröfuhafi en dóttir hans, Á-kvk-nf D-kvk-nf B-kvk-nf, kt. ............., var tilgreind sem skuldari. Falsaði hann síðan undirskrift Á-kvk-ef D-kvk-ef á bréfið. Sneri hann sér síðan til G-kk-ef V-kk-ef, framkvæmdastjóra Póla hf, og gerði upp skuldina með afhendingu þessa falsaða skuldabréfs, dags. 7. júní 1996,. Síðan framseldi G-kk-nf f.h. Póla hf bréfið verðbréfafyrirtækinu Handsali hf, sem síðan seldi það Sparisjóði vélstjóra. Bréfið lenti í vanskilum og kröfðust KPMG-lögmenn f.h. sparisjóðsins sölu á sumarhúsinu Ósi 23. september 1997 og fór nauðungarsala fram 14. júlí 1998. Hæstbjóðandi var R-kvk-nf H-kvk-nf hdl. f.h. Handsals hf. og hljóðaði boðið upp á kr. 2.800.000.oo. Hæstbjóðandi greiddi síðan uppboðskostnað og stóð skil á uppboðsverðinu að hluta með peningum og með því að greiða að hluta beint til kröfuhafa uppboðsandvirðis og 29. október 1998 lýsti fulltrúi sýslumanns yfir, að eigninni væri afsalað til Handsals hf með öllu sama rétti og fyrri eigandi hefði átt.

Verðbréfafyrirtækið Handsal hf sameinaðist síðan verðbréfafyrirtækið Burnham International á Íslandi hf (skammstafað BIÍ). Eftir að uppboðsafsalið á sumarhúsinu Ósi hafði farið fram 29. október 1998, sneri B-kk-nf S-kk-nf sér til BIÍ og lýsti því yfir, að sumarhúsið hefði verið eign fjölskyldunnar, sem vildi gera það sem í hennar valdi stæði til að halda því í sinni eigu. Af hálfu BIÍ var fallizt á að selja sumarhúsið gegn því að greitt yrði fyrir það sem svaraði uppboðskaupverði framreiknuðu með vöxtum. Sem greiðslu þeirrar fjárhæðar afhenti B-kk-nf tvö veðskuldabréf, sögð útg. 11. febrúar 2000, samtals að fjárhæð kr. 3.131.000.oo með 1. veðrétti í húsinu. Hafði hann þar sama hátt á og áður, að hann falsaði undirskrift dóttur sinnar, Á-kvk-ef D-kvk-ef, sem skuldara á bréfin. Jafnframt gaf BIÍ út afsal fyrir sumarhúsinu til hennar, dags. 16. febrúar 2000, og þinglesið 17. febrúar 2000. Til vanskila kom á bréfunum, og þegar hún komst að því að undirskrift hennar hafði verið fölsuð, lagði hún fram kæru á hendur föður sínum vegna falsins. Sætti B-kk-nf S-kk-nf síðan opinberri ákæru fyrir skjalafals. Og með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í sakamáli nr. 1211/2003 upp kveðnum 2 .júlí 2003 var hann fundinn sekur um að hafa falsað undirskrift dóttur sinnar sem aðalskuldara nefndra skuldabréfa og sem afsalshafa sumarhússins. Skyldi hann samkvæmt dóminum sæta 12 mánaða fangelsi.

BIÍ var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 5. desember 2003 og lauk gjaldþrotaskiptum 16. maí 2004. Um níu mánuðum eftir að gjaldþrotaskiptum lauk höfðaði J-kk-nf Á-kk-nf G-kk-nf hdl. f.h. þrotabúsins einkamál fyrir héraðsdóminum með stefnu útgefinni 18. febrúar 2005 mál á hendur Á-kvk-þgf D-kvk-þgf B-kvk-þgf til ógildingar á afsali sumarhússins til hennar. Og með úrskurði héraðsdómsins upp kveðnum 6. apríl 2005, var stefnanda heimilað að þinglýsa stefnunni á sumarhúsið. Í forsendum úrskurðarins segir, að lögmaður Á-kvk-ef D-kvk-ef hafi lýst því yfir í dóminum, að umbjóðandi hans teldi sig ekki vera eiganda sumarhússins og ekki mótmælt því, að stefnunni yrði þinglýst. Var síðan samið um að kaupin skyldu ganga tilbaka og málið síðan fellt niður 14. júní 2005. Með afsali, útg. 19. september 2006, afsalaði síðan skiptastjóri þrotabús BIÍ f.h. þess sumarhúsinu Ósi til Nesvíkureyrar ehf., kt. ..........., Fýlshólum 6, 111 Reykjavík, fyrir kr. 2.000.000.oo. Í afsalinu var tekið fram, að afsalsgjafi hefði eignazt sumarhúsið með kaupum á nauðungarsölu 14. júlí 1998 og aldrei haft vörzlur þess á nokkrum tíma, en fyrri eigendur hefðu haft af því afnot. Hinn 13. febrúar 2007 lýsti stefnandi því síðan yfir á skrifstofu Laga & réttar ehf, að hún hefði aldrei skrifað undir nein skuldabréf með veðrétti í sumarhúsi sínu Ósi.

Málsástæður og lagarök:

Stefnandi ber fyrir sig sem málsástæðu, að hún hafi sakir stofnunar veðréttar í sumarhúsinu Ósi fyrir fölsun misst formlega eignarheimild sína yfir því. Eiginmaður hennar, B-kk-nf S-kk-nf, hefði falsað undirskrift hennar undir veðskuldabréf, sagt útgefið 14. ágúst 1991, að fjárhæð kr. 800.000.oo, þar sem kveðið var á um veðrétt kröfuhafa í sumarhúsinu Ósi, og þinglýst með þeim hætti fölsuðum veðrétti á sumarhúsið, sem síðan vegna greiðslufalls á skuldabréfinu, hefði haft í för með sér nauðungarsölu sýslumannsins í Reykjavík á sumarhúsinu 3. október 1994. Stefnandi kveðst hvorki hafa vitað um fölsunina og því ekki samþykkt hana með tómlæti eða öðrum hætti. Formlega – en ekki í reynd - hefði sumarhúsið þannig hinn 26. janúar 1995 komizt úr eigu stefnanda, er fulltrúi sýslumannsins í Reykjavík gaf út afsal fyrir því til Póla hf. Allar síðari veðsetningar og afsöl sumarhússins Óss kveður stefnandi hafa átt sér stað eins og veðsetningin 14. ágúst 1991 og nauðungarafsalið 26. janúar 1995, án heimildar og vitundar sinnar og hafi þau því verið henni algerlega óviðkomandi. Hún hafi ávallt verið í góðri trú og t.d. hefði sveitarfélagið alla tíð krafið hana um fasteignaskatt af eigninni og hún greitt þau opinberu gjöld. Stefnandi vísar og til þess, að það komi ekki í veg fyrir ógildingu þinglesinnar eignarheimildar, að viðtakandi hennar var grandlaus um fölsun hennar eða löggernings, sem hún styðst við, sbr. 1.-2. mgr. 33. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Hið lága kaupverð – kr. 2.000.000.oo – fyrir eign, sem að öllum líkindum er 10-20 millj. kr. virði, vekur efasemdir um, að stefndi hafi verið í góðri trú, er hann keypti sumarhúsið Ós. “

Málsástæður og lagarök stefnda, Nesvíkureyrar ehf., fyrir frávísun málsins:

Aðalkrafa um frávísun byggist á því að með öllu sé vanreifað í stefnu hvernig eignaréttur stefnanda á að geta staðið óhaggaður þrátt fyrir framangreindar nauðungarsölur og ákvæði laga nr. 90/1991 um gildi og réttaráhrif þeirra.

Þá er á því byggt að ekki sé unnt að fjalla um dómkröfu stefnanda nema í tengslum við eða eftir að tekin hefur verið afstaða til gildis afsals þess sem stefndi fékk úr hendi meðstefnda.

Þá er á því byggt að kröfugerð stefnanda varði ekki einungis þá sem stefnt er í máli þessu enda megi ljóst vera að fyrri uppboðskaupandi, Pólar hf., og veðhafar hafi lögvarða hagsmuni af niðurstöðu málsins. Hefði því borið að stefna þeim í máli þessu enda ljóst að viðurkenning á eignarétti stefnanda á þeim grundvelli sem byggt er á varðar þá með beinum hætti.

Frávísunarkrafan byggist einnig á því að kröfugerð stefnanda sé óskýr enda einungis minnst á sumarhús en ekki gerð krafa um landspildu þá sem sumarhúsið er byggt á og afmarkað hefur verið.

Athugasemdir þrotabús Burnham International á Íslandi ehf.

Bú Burnham International á Íslandi hf. var tekið til skipta þann 27. nóvember 2001, sbr. 2. mgr. 62. gr. l. nr. 13/1996, sbr. 3. mgr. 59. gr. s.l. Síðar var farið með skiptin skv. l. 19/1991 en bú B-x-x reyndist ekki eiga fyrir skuldum. Innköllun var gefin út á hefðbundinn hátt en stefnoskar@fjarfesting.isandi máls þessa var ekki einn kröfulýsenda. Hefur stefnandi raunar ekki á formlegan hátt gefið kröfur sínar til kynna fyrr en málið er þingfest 20. mars 2007 en stefna barst lögmanninum nokkrum dögum fyrr. Skiptum í búinu lauk þann 28. febrúar 2007 og er því lögaðilinn, bú Burnham International á Íslandi hf. ekki lengur til. Að mati lögmanns stefnda er einboðið að vísa þurfi máli þessu frá a.m.k. að því er varðar bú B-x-x sbr. XVI kafla laga nr. 19/1991, sbr. 159. gr. Þá er sérstaklega vísað til 116. gr. l. nr. 19/1991.

Að öðru leyti er vísað til greinargerðar meðstefnda og til þeirra raka er þar koma fram og falla að sjónarmiðum í athugasemdum þessum. Áréttað er að ekki er krafist málskostnaðar af hálfu undirritaðs.

Málsástæður og lagarök stefnanda gegn frávísun málsins.

Stefnandi hafnar því alfarið að málið sé vanreifað. Hann telur stefnu málsins vera ítarlega og án málalenginga og þar sé greint frá málavöxtum sem byrja með fölsun og síðan hafi eignin verið seld tvisvar sinnum nauðungarsölu. Hann telur markmið málshöfðunarinnar vera gildi afsalsins er skiptastjórinn gerði. Forsendan fyrir málatilbúnaðinum er sú að afsalið sé markleysa og ógilt að lögum. Stefnandi telur kjarnann í málatilbúnaði sínum vera þann að þinglýsingarlögin gerir ráð fyrir að fölsun sé sterk ógildingarástæða eins og fram komi í stefnu.

Stefnandi tekur fram að ekki sé að hans mati þörf á að stefna öðrum aðilum, t.d. Pólum hf., þar sem hann hafi ekki kröfur á hendur því fyrirtæki.

Þá telur stefnandi að efnishlið málsins og formhlið þess fléttist saman og málið verið skýrt frekar við efnismeðferð þess.

Forsendur og niðurstöður.

Í málinu er gerð viðurkenningarkrafa um að stefnandi sé réttur og löglegur eigandi sumarbústaðarins Óss, sem stendur við Meðalfellsvatn. Fyrir liggur í málinu að stefnandi var eigandi sumarbústaðarins. Stefnandi missti eignarréttinn við nauðungarsölu 3. október 1994. Þá urðu Pólar hf. eigendur en þeir misstu eignarréttinn við nauðungarsölu hinn 14. júlí 1998. Hinn 29. október 1998 var Handsali hf. afsalað eigninni, en Handsal hf. sameinaðist síðar stefnda, Burnham International. Hinn 19. september 2006 fékk stefndi, Nesvíkureyri hf., afsal fyrir eigninni frá þrotabúi Burnham International. Stefnandi telur að ástæðu þess að hún missti eignarréttinn sé að rekja til ætlaðs skjalafals eiginmanns hennar, en stefnandi kærði hann til lögreglunnar hinn 2. maí 2001 vegna skjalafalsins. Að mati dómsins er hér um óvenjuleg málsatvik að ræða. Eignin hefur tvisvar verið seld nauðungarsölu án þess að stefnandi hafi notað þau úrræði sem lög nr. 90/1991 um nauðungarsölu bjóða. Að mati dómsins gerir þessi atburðarás kröfu til að stefnandi rökstyðji grundvöll málsins í stefnunni nánar og hvers vegna hann kýs að beina málinu að stefndu, en ekki öðrum. Þá verður að koma fram á hverju hann byggir nákvæmlega málsástæður sínar gagnvart stefndu þar á meðal að rökstyðja frekar hvernig ákvæði þinglýsingarlaganna nr. 39/1978 eigi við. Í stefnu gerir stefnandi kröfu um eignarrétt að sumarbústaðnum, en hann mun standa á eignarlóð í eigu stefnda. Vanreifað er hvort stefnandi ætli að flytja bústaðinn burtu af lóðinni eða fara fram á leigu lóðarinnar. Því er krafan óskýr um það atriði. Þá er þrotabúi Burnham International á Íslandi hf. stefnt í málinu. Við þingfestingu málsins var skiptum lokið og því var enginn lögaðili til. Ber því að vísa málinu sjálfkrafa frá dómi hvað þennan stefnda varðar.

Með vísan til þess sem að framan greinir svo og d. og e. liðar 80. gr. laga um meðferð einkamála er málinu vísað frá.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið S-kk-nf G-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda, Nesvíkureyrar ehf., flutti málið K-kk-nf B-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda, þrotabús Burnham Internation á Íslandi ehf., mætti S-kk-nf K. A-kk-nf hrl.

Úrskurðinn kveður upp S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Málinu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf