S-54/2022

1 Mál þetta, sem var dómtekið 10. nóvember 2022, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 7. mars 2022, á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, fyrir;

„líkamsárás, húsbrot, stórfelldar ærumeiðingar gegn maka og barnaverndarlagabrot, með því að hafa laugardaginn 4. apríl 2020, ruðst inn á heimili fyrrum eiginkonu sinnar Y, kt.

[...]

, sem þá bjó í íbúð í

[...]

, og slegið hana með flötum lófa á vinstri vanga og síðan ýtt við henni þar sem þau voru stödd inn á baðherbergi íbúðarinnar þannig að hún féll á salernið, hrækt ítrekað í andlit hennar og kallað hana óhæfa móður, dópista og vændiskonu, en þetta gerði hann þrátt fyrir að dætur þeirra 15 ára og 13 ára væru áheimilinu og heyrðu og sæju hvað fram fór og eldri dóttirin þurfti að hringja í neyðalínu[svo]og lögreglu að beiðni móður sinnar.

Afleiðingar þessarar árásar fyrir brotaþola voru þær að hún hlaut eymsli hægra megin við neðstu hálshryggjarliði.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr., 231. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum og 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir Y, kt. [...], [...], [...], bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 1.000.000-, með vöxtum skv. 8. gr., laga nr. 38/ 2001, um vexti og verðtryggingu frá 4. apríl 2020 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi var birt fyrir ákærða, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að viðbættum virðisaukaskatti, skv. mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.“

2 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Hann krefst þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, til vara sýknu en þrautavara verulegrar lækkunar bótafjárhæðar. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda.

Málsatvik

3 Ákærði og brotaþoli voru í hjúskap og eiga saman tvær dætur, A fædda [...] og B fædda [...]. Þau skildu árið [...] og búa stúlkurnar hjá móður sinni. Daginn fyrir atvikin sem málið lýtur að hafði ákærði óskað eftir því að yngri dóttir þeirra yrði hjá honum um páskana en stúlkan neitað því og sagst vera að fara með móður sinni og systur til [...]. Ákærði var ósáttur við það og fór snemma morguns 4. apríl að heimili brotaþola sem er í íbúð á annarri hæð í fjölbýli í [...]. Er ágreiningslaust að brotaþoli kom til dyra, ákærði fór inní íbúðina og þar kom til átaka.

4 Eldri dóttir þeirra hringdi í Neyðarlínuna og var gefið samband við lögreglu. Liggjafyrir endurrit og upptaka af því símtali þar sem kemur meðal annars fram að hún segi ákærða hafa brotist inn hjá þeim og sé að reyna að taka þær systur. Þá kemur einnig fram að hún haldi að hann sé að berja brotaþola. Nágranni brotaþola, vitnið D, hringdi einnig í Neyðarlínuna og ræddi við lögreglu og liggja sömuleiðis fyrir upptaka og endurrit símtalsins. Hún lýsti því meðal annars að hún héldi að fyrrverandi eiginmaður brotaþola væri kominn inn til hennar, það væru mjög mikil læti þar og hún óttaðist um brotaþola. D ætur brotaþola væru þarna einnig. Fram kemur í frumskýrslu að yngri dóttirin hafi einnig hringt í Neyðarlínuna og tilkynnt að ákærði væri að ráðast á brotaþola enhún væri sjálf lokuð inni í herbergi. Ekki liggur fyrir endurrit eða upptaka af því símtali.

5 Þegar lögregla var á leið á vettvang barst þeim tilkynning um að ákærði væri farinn þaðan og mættu þau ákærða við [...]. För hans var stöðvuð, hann handtekinn og færður á lögreglustöð. Í fangaklefa kvartaði ákærði undan brjóstverk og var hann færður á Sjúkrahúsið á Akureyri. Klukkan 20:02 sama dag var ákærða kynnt að lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra hefði ákveðið að hann sætti nálgunarbanni við brotaþola og heimili hennar í þrjá mánuði. Skýrsla var tekin af honum 15. apríl 2020.

6 Lögreglumenn fóru síðan á vettvang og var skýrsla tekin af brotaþola þar, strax í kjölfar atvikanna. Þá var hún yfirheyrð á lögreglustöð 27. maí 2021.

7 Fyrir liggur vottorð E læknis, dags. 26. maí 2020. Þar kemur fram að brotaþoli hafi komið á bráðamóttöku 4. apríl og lýst því að fyrrverandi eiginmaður hennar hafi ráðist inn á heimili hennar sama dag, gripið í bringu hennar og keyrt hana með bakið upp að vegg. Hún hafi fallið í gólf við högg og maðurinn hafi síðan slegið hana með opnum lófa á hægri kinn. Ekki hafi sést roði á húð í andliti eða á bringu og ekki að sjá áverkamerki aftan á höfði eða baki. Eymsl hafi verið við þreifingu hægra megin við neðstu hálshryggjarliði og verkur á sama svæði við að beygja háls fram gegn mótstöðu en hreyfigeta góð. Það var metið sem tognun á hálshrygg og henni ráðlögð hvíld og svo liðkun, og að íhuga sjúkraþjálfun ef einkenni yrðu viðvarandi.

8 Þá liggur fyrir vottorð F læknanema, dags. 5. júlí 2021. Þar kemur fram að hún hafi hitt brotaþola 15. júní 2021 þegar hún hafi leitað til heilsugæslu vegna hálshnykks sem hún hafi fengið um ári fyrr þegar hún var slegin í andlitið. Hún hafi lýst því að verkir hafi farið versnandi síðustu tvo mánuði, séu staðbundnir vinstra megin á hálsi, komi við langar setur og snöggar hreyfingar og leiði niður í bak. Við skoðun hafi brotaþoli verið þreifiaum við hársvörð vinstra megin á hálsi og niður eftir honum. Einnig þreifiaum yfir herðu men ekki með brjósklos.

Framburðir ákærða og vitna

9 Ákærði kvað þau brotaþola hafa þekkst mjög lengi, tekið saman [...] og skilið [...] þegar eldri dóttir þeirra var fjögurra ára og sú yngri innan við eins árs. Samskiptin hafi gengið ágætlega og aldrei neitt þessu líkt gerst. Umgengni hafi verið eftir samkomulagi. Daginn áður hafi hann komið til Akureyrar [...] í vitlausu veðri. Hann hafi spurt B hvort hún vildi vera hjá honum um páskana en hún tjáð honum að þær mæðgur ætluðu til [...]. Hann hafi ekki náð sambandi aftur og ákveðið að fara og tala við hana. Hann hafi komið þarna snemma morguns og brotaþoli ekki verið fullklædd.

10 Ákærði kvaðst ekki hafa ruðst inn í íbúðina. Útihurðin hafi verið ólæst og hann bankað að dyrum íbúðarinnar og brotaþoli opnað. Þau hafi farið að rífast í gættinni og hann farið inn á eftir henni, rifrildið hafi borist inn. Ákærði kvaðst ekki minnast þess að brotaþoli hafi beðið hann að faraog ekki muna hvort hún gerði tilraun til að loka hurðinni en hún hafi sagt eldri dóttur þeirra að fara inn í herbergi og hringja í lögregluna. Ákærði kannaðist við að mörg ljót orð hafi fallið á báða bóga og kvaðst þykja það mjög leitt. Hann myndi ekki hvaða orð það hafi verið og vildi helst ekki muna þau.

11 Ákærði kvaðst ekki hafa slegið brotaþola en verið gæti að hann hafi ýtt við henni þannig að hún hafi falliðá salernið. Þau hafi staðið mjög nærri hvort öðru og hann gæti hafa ýtt aðeins við henni en þetta hafi ekki verið slagsmál. Þá kannaðist ákærði við að hafa hrækt í andlit hennar, líklega einu sinni, og þykja það leitt. Þetta hafi verið komið út fyrir öll velsæmismörk. Hann kvað dætur þeirra mögulega hafa heyrt til þeirra en ekki séð. Hann kvað þessu hafa lokið með því að hann ákvað að fara, það hefði hann betur gert strax. Ákærði kvaðst sjá mjög eftir þessu. Þá kvaðst hann ekki hafa séð dætur sínar síðan og einnig vera miður sín yfir því.

12 Vitnið Y, brotaþoli, kvaðst hafa verið vöknuð en ekki komin á fætur þegar var bankað hjá henni. Hún hafi farið á fætur og opnað þar sem hún hafi gert ráð fyrir að þetta væri nágranni hennar enda sé útihurðin yfirleitt læst. Þetta hafi verið ákærði. Hún hafi áttað sig á að hann væri ekki vel stemmdur, ekki viljað tala við hann og reynt að loka hurðinni. Ákærði hafi tekið á móti og komið inn. Hún hafi beðið ákærða að fara út úr íbúðinni og sagt að þau gætu rætt saman síðar en hann hafi ekki orðið við því. Ákærði hafi verið mjög ósáttur við að fá ekki að hitta stelpurnar. B hafi þá verið í nokkuð reglulegri umgengni en A slitið samskiptum við hann. Til hafi staðið að B yrði hjá ákærða um páskana en hana langað að fara frekar til eldri systur sinnar [...] um páskana. Ákærði hafi verið ósáttur við þetta, kennt brotaþola umog sakað hana um að fá stúlkurnar upp á móti honum. Hann hafi hellt sér yfir hana með óbótaskömmum um allt og ekkert. A hafi komið fram þegar hún heyrði lætin og brotaþoli þá rétt henni síma sinn og sagt henni að fara inn í herbergi og hringja í lögregluna sem hún hafi gert. B hafi verið í sínu herbergi og ekki komið fram en einnig hringt í lögreglu úr sínum síma. Brotaþoli kvað sér hafa mislíkað orðfæri ákærða, hann hafi sakað hana um tálmun, kallað hana alræmda hóru og eiturlyfjaneytanda og fleira ljótt. Hún hafi svarað honum fullum hálsi og meðal annars sagt að hann væri ógeðslegur, enda hafi hann margsinnis hrækt á hana. Þá hafi hún ítrekað sagt honum að koma sér út.

13 Brotaþoli kvaðst hafa verið berfætt en ákærði hafi verið á grófum skóm með stáltá. Á meðan þessu stóð hafi hún óttast mest að hann stigi á tærnar á henni þótt síðar hafi komið fram kvíði og streita. Ákærði hafitekið í náttkjólinn hennar framan á bringu, hrint henni til og hrækt mikið og ítrekað á hana. S íðar hafi komið fram marblettir á bringu hennar. Hann hafi tugtað hana til og hún hrökklast undan inn á baðherbergi og síðan dottið á klósettið. Hún hafi valið að hörfa framur inn á baðherbergi en í svefnherbergi sitt. Hún kvað ákærða ekki beinlínis hafa hrint sér en haldið í hálsmál náttkjólsins og ýtt henni aftur á bak og hún endað sitjandi á klósettinu þegar hún komst ekki lengra aftur á bak.

Eftir að þau voru komin fram aftur hafi ákærði slegið hana fast með flötum lófa á vinstri vanga. Hún hafi verið mjög óviðbúin þvíog þess vegna fengið hnykk á hálsinn. Hún hafi fundið til eymsla í hálsi á eftir sem hafi jafnað sig á næstu vikum en þau svokomið aftur og hún glími við viðvarandi stífleika í hálsi. Það hafi ekki verið vandamál fyrir þetta og hún sé nú hjá sjúkraþjálfara vegna þess.

14 Brotaþoli kvaðst ekki gera sér grein fyrir hve lengi ákærði var inni í íbúðinni. Hana minni að hún hafi nefnt það við ákærða að A hefði hringt í lögregluna, að minnsta kosti hafi þetta endað með því að hann fór. Hún hafi ekki verið í sambandi við ákærða eftir þetta nema í tvígang; annars vegar vegna sáttameðferðar um umgengni 2021 og hins vegar vorið 2022 þegar vantaði vegabréf fyrir B vegna fyrirhugaðrar utanlandsferðar. Hann hafi tekið ágætlega í þaðí fyrstu en snúist hugur og því hafi ekkert orðið af ferðinni.

15 Aðspurð kvaðst brotaþoli viss um að hún hafi ekki sagt lögreglu að höggið hafi lent á hnakka hennar. Þ á kvaðst hún aðspurð telja að ákærði hafi slegið hana eftir að þau voru komin út af baðherberginu en ekki vera alveg viss. Hún hafi verið í uppnámi fyrst á eftir og atburðarás kannski ekki alveg rétt tímasett. Loks kvaðst hún ekki minnast þess að hafa nokkru sinni lýst því að ákærði hafi keyrt hana með bakið upp að vegg og hún hafi fallið í gólfið. Hafi hún sagt það í upphafi hafi það þó verið rétt.

16 Vitnið A, eldri dóttir ákærða og brotaþola, kvaðst hafa verið 15 ára þegar atvikin urðu. Um klukkan níu þennan morgun hafi hún vaknað við hávaða og farið fram. Þá hafi maður verið að reyna að komast inn og brotaþoli haldið á móti. Ákærði hafi svo rutt sér leið inn, haft hátt og öskrað. Hann hafi gripið í framhandlegg brotaþola Brotaþoli hafi sagt henni að hringja í lögregluna og vitnið farið inn í herbergi B, yngri systur sinnar. Hún hafi beðið þar þar til brotaþoli kom inn til þeirra. Hún kvaðst ekki minnast þess að hafa heyrt brotaþola segja ákærða að fara en hún hafi greinilega ekki viljað að hann kæmi inn. Vitnið hafi ekki séð áverka á brotaþola á eftir en hún hafi verið með úfið hár. Hún hafi á eftir lýst því fyrir þeim að þau hafi endað inni á baði, hann hafi hrækt á hana og hún verið hrædd um að hann myndi stíga á hana því hann hafi verið í vinnuskóm. Vitnið kvaðst ekki hafa heyrt nákvæmlega hvað ákærði sagði, bara að hann var mjög reiður og öskraði. Hún hafi vitað nokkurn veginn hver ástæða reiðinnar var, að B hafi hætt við að vera hjá honum um páskana því hún hafi frekar viljað fara með til stóru systur þeirra á [...]. Vitnið kvaðst ekki vita hve langur tími leið þar til lögreglan kom, hún muni bara að hún var hrædd og reið. Hún kvaðst hafa verið í mjög litlum samskiptum við ákærða en þurft að hafa samband við hann nýlega til að fá undirskrift til að komast í utanlandsferð. Hann hafi skrifað undir það.

17 Vitnið B, yngri dóttir ákærða og brotaþola, kvaðst hafa verið nýorðin 13 ára þegar þetta var. Hún kvaðst hafa vaknað við hróp frammi í íbúðinni og heyrt að þetta var ákærði. Hún hafi verið hrædd og ekki farið fram. Hún hafi heyrt að hann sagði eitthvað við brotaþola en ekki hvað hann sagði. Hún hafi staðið upp og náð í kylfu og síma og hringt í lögreglu og talað við konu hjá lögreglunni þar til brotaþoli kom inn til hennar og sagði henni að ákærði væri farinn. Hún hafi þá látið lögregluna vita að allt væri í lagi og skellt á. Hún hafi svo setið hjá mömmu sinni á meðan hún talaði við vitnið D en muni ekki hvort hún sá áverka á henni. Vitnið kvað A ekki hafa komið inn í herbergi hennar á meðan þetta var. Lögreglan hafi rætt við þær systur í herbergi annarrar þeirra á eftir en hún muni ekki í hvoru herberginu það var. Vitnið kvaðst minna að ákærði hafi öskrað ljóta hluti á brotaþola og talað um að brotaþoli mætti ekki taka vitnið frá honumen ekki muna hvaða ljótu orð hann sagði. Vitnið hafi líka heyrt brotaþola segja A að hringja í lögregluna. Hún kvaðst hafa grátið og verið mjög hrædd.

18 Vitnið D kvaðst hafa búið í sama húsi og brotaþoli á þessum tíma, í íbúð beint fyrir ofan íbúð brotaþola. Snemma morguns, kannski um hálfníu, hafi hún vaknað við öskur og mikil læti sem sé mjög óvanalegt þar sem brotaþoli og dætur hennar séu mjög rólegar að eðlisfari. Vitnið hafi farið fram á gang. Hún hafi ekkert séð en verið hálfhrædd og ekki vitað á hverju hún ætti að eiga von. Hún hafi þó fljótt áttað sig á að þetta væri barnsfaðir brotaþola, sett son sinn og hund inn í herbergi og hringt í Neyðarlínuna. Hún kvaðst ekki muna hvaða orð voru sögð. Þá kvaðst vitnið ekki geta svarað því hvar í íbúðinni þetta gerðist.

19 Vitnið E læknir staðfesti að hafa gert vottorð sem rakið er að framan í málsgrein 7. Hann hafi unnið það upp úr bráðamóttökuskrá þess læknis sem tók á móti brotaþola, hann hafi ekki hitt hana sjálfur. Aðspurður hvort fastur kinnhestur geti valdið því að það komi hnykkur á háls þess sem fyrir verður kvað hann það geta gerst.

20 Vitnið lögreglumaður G kvað rannsóknarlögreglu ekki hafa komið á vettvang og því hafi verið afráðið að hann tæki skýrslu af brotaþola á staðnum. Hann hafi reynt að lýsa því nákvæmlega í frumskýrslu málsins hvað þar kom fram. Vitnið minntist þess ekki að hafa séð áverka á brotaþola en mundi að hún kvartaði um stífleika í hálsi, rúllaði höfðinu tilog minnti að hún hafi sagst hafa fengið högg aftan á hálsinn. Þá hafi hún lýst ýtingum og því að ákærði hafi hrækt á hana. Vitnið kvað dætur þeirra báðar hafa verið hræddar og sú yngri hafi grátið. Þær hafi sagt að þær hafi aldrei séð ákærða svona fyrr. Brotaþoli hafi verið róleg en döpur. Vitnið lýsti því að á leið á vettvang hafi þau mætt ákærða, snúið við og handtekið hann. Ákærði hafi þá verið nokkuð rólegur en ekki í góðu andlegu og líkamlegu ástandi. Fljótlega eftir að á lögreglustöð var komið hafi hann fengið aðsvif og talið sig vera að fá hjartaáfall. Hann hafi því verið fluttur á sjúkrahús. Vitnið minni að það hafi verið búið að vera eitthvað andlegt ójafnvægi á ákærða fyrir þetta. Vitnið kvaðst hafa tekið skýrslu af ákærða og hann hafi þar kannast við að hafa gert sumt af því sem brotaþoli lýsti, að hafa hrækt á hana og ýtt henni.

Niðurstaða

21 Ákærða er gefið að sök að hafa laugardaginn 4. apríl 2020, ruðst inn á heimili brotaþola, slegið hana með flötum lófa á vinstri vanga og síðan ýtt við henni þar sem þau voru stödd inn á baðherbergi íbúðarinnar þannig að hún féll á salernið, hrækt ítrekað í andlit hennar og kallað hana óhæfa móður, dópista og vændiskonu, þrátt fyrir að dætur þeirra 15 ára og 13 ára væru á heimilinu og heyrðu og sæju hvað fram fór og eldri dóttirin hafi þurft að hringja í neyðar línu og lögreglu að beiðni móður sinnar.

22 Sönnunarbyrði fyrir því að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í ákæru hvílir á ákæruvaldinu og þarf það að sanna þá háttsemi svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð málsins fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008.

23 Ákærði kvað þau brotaþola hafa rifist í gættinni og hann farið á eftir henni inn. Hann kvaðst ekki muna hvort hún hafi gert tilraun til að loka hurðinni og ekki minnast þess að hún hafi beðið hann að fara. Hún hafi þó beðið dóttur þeirra að hringja í lögreglu. Brotaþoli kvaðst hafa reynt að loka hurðinni en ákærði ýtt á móti og komið inn. Þá lýsti vitnið A því einnig að hún hafi séð að brotaþoli hafi reynt að halda hurðinni en ákærði samt komist inn. Með vísan til framburðar brotaþola og vitnisins A, og þess að ákærði bar sjálfur að brotaþoli hafi beðið dóttur þeirra að hringja í lögregluna, er það mat dómsins að ákærða hafi í það minnsta mátt vera það ljóst að hann var ekki velkominn inn. Verður ákærði því sakfelldur fyrir að hafa ruðst inn á heimili brotaþola í hennar óþökk og varðar það við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

24 Ákærði hefur frá upphafi neitað því að hafa slegið brotaþola en kvað geta verið að hann hafi ýtt henni þannig að hún féll á klósettið. Brotaþoli lýsti þvífyrirdómiað ákærði hafi slegið hana, hún hafi verið algerlega óviðbúin því og því hafi komið hnykkur á háls hennarvið höggið. Lýsti hún því hjá lækni þann dag sem atvik urðu að ákærði hafi gefið henni kinnhest og einnig hjá lögreglu 27. maí 2021. Í frumskýrslu segir að brotaþoli hafi lýst því að ákærði hafi slegið hana aftan á hnakka eða háls svo brakaði í hálsi við höggið. Hún hafi verið verkjuð í hálsi og stíf eftir höggið og virst þurfa að hreyfa hálsinn til að stífna ekki. Brotaþoli kvaðst fyrir dómi vera viss um að hún hafi sagt lögreglu að hún hafi fengið högg á vanga. Vitnið lögreglumaður G, sem tók fyrsta framburð brotaþola, kvaðst muna að hún hafi kvartað um stífleika í hálsi og rúllaði höfðinu. Þá kvaðst hann minna að hún hafi sagst hafa fengið högg aftan á háls. Fyrir liggur upptaka af skýrslu á vettvangi. Þar lýsir brotaþoli því aðeins að ákærði hafi slegið hanaog rekur eymsli í hálsi til þess en minnist ekkert á að höggið hafi lent aftan á höfði hennar eða hálsi. Önnur vitni urðu ekki að átökum milli þeirra. Brotaþoli hefur lýst því skýrt frá upphafi að ákærði hafi slegið hana og á upptöku af skýrslu á vettvangi má sjá að hún finnur til í hálsi. Samkvæmt framburði vitnisins E getur áverki á hálsi brotaþola samræmst því að hún hafi verið slegin fast á vanga. Framburður brotaþola á vettvangi var að mati dómsins mjög skýr og trúverðugur og hefur hún verið staðföst í frásögn sinni. Hún gekkst við því fyrir dómi að sumt myndi hún ekki alveg skýrt, til dæmis röð atburða. Hún var þó staðföst í þeim framburði að ákærði hafi slegið hana. K vikaði hún ekki frá þessum framburði sínum þegar því var haldið fram við hana að hún hefði sagt lögreglu að höggið hafi lent aftan á hálsi hennar heldur áréttaði hún frásögn sína um högg á vanga og kvaðst viss um að hún hafi ekki sagt lögreglu að hún hafi fengið högg aftan á háls, sem eins og að framan greinir var rétt hjá henni. Með vísan til skýrs og trúverðugs framburðar brotaþola á vettvangiog fyrir dómi, sem fær stoð í þeim áverka sem lýst er í vottorði læknis, verður talið sannað, þrátt fyrir neitun ákærða, að ákærði hafi slegið hana.

25 Brotaþoli lýsti því einnig að ákærði hafi tekið í náttkjólinn hennar framan á bringu, hrint henni til og hún hrökklast undan honum inn á baðherbergi og síðan dottið á klósettið.

Ákærði hafi ekki beinlínis hrint henni heldur haldið í hálsmál náttkjólsins og ýtt henni aftur á bak þar til hún endaði sitjandi á klósettinu. Hún hafi ekki sest þar sjálfviljug heldur lent þar þegar ekki varð lengra komist. Af hálfu ákærða var gert nokkuð úr því að hún hefði sjálf sest niður en ákærði ekki ýtt henni. Að mati dómsins lýsti brotaþoli því hins vegar vel hvernig hún hrökklaðist undan ákærða sem endaði með því að hún lenti sitjandi á salerninu vegna þess. Með vísan til framburðar hennar og ákærða sjálfs verður talið sannað að ákærði hafi á baðherbergi ýtt við brotaþola þannig að hún féll á salernið. Hefur ákærði með þessari háttsemi og því að slá brotaþola, með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru, gerst sekur um brot sem varðar við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

26 Ákærði játaði að hafa hrækt á brotaþola og taldi það líklega hafa verið í eitt skipti. Þá kannaðist hann við að hafa látið ljót orð falla en kvaðst ekki muna hvaða orð það voru, hann vildi helst ekki muna það. Þessi orðaskipti hafi verið á báða bóga. Brotaþoli kvað ákærða meðal annars hafa kallað hana alræmda hóru og eiturlyfjaneytanda og hafa hrækt margsinnis í andlit hennar. Hún kvaðst hafa svarað honum fullum hálsi og sagt að hann væri ógeðslegur. Vitnið A kvaðst ekki hafa heyrt nákvæmlega hvað ákærði sagði, bara að hann var mjög reiður og öskraði. Vitnið B minnti að ákærði hafi öskrað ljóta hluti á brotaþola en mundi þó ekki hvaða ljótu orð það voru. Með vísan til framburðar brotaþola og ákærða sjálfs verður talið sannað að hann hafi að minnsta kosti einu sinni hrækt á brotaþola. Þótt ekki liggi nákvæmlega fyrir hvaða orð ákærði hafði við brotaþola urðu öskur hans og hróp að henni til þess að dætur þeirra urðu mjög óttaslegnar. Með hliðsjón af því verður talið að ákærði hafi með því að hrækja á brotaþola og öskra að henni ókvæðisorðum svo dætur þeirra heyrðu til gerst sekur um stórfelldar ærumeiðingar í hennar garð, sem varða við 233. gr. b almennra hegningarlaga.

27 Vitnið A kvaðst hafa séð ákærða ryðjast inn í íbúðina. Annað sáu stúlkurnar ekki af atburðarásinni en þær heyrðu lætin. Með háttsemi sinni olli ákærði miklum ótta hjá dætrum sínum, meðal annars þannig að þær hringdu báðar á Neyðarlínuna og að B greip kylfu sér í hönd. Verður brot hans því einnig heimfært til 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 40/2002.

Ákvörðun refsingar

28 Sakaferill ákærða hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar í máli þessu. Verður litið til þess að brot hans beindust að fyrrum eiginkonu hans og dætrum, sbr. 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Einnig verður litið til þess að ákærði hefur ekki áður gerst sekur um ofbeldisbrot og kvað brotaþoli þetta vera eina skiptið sem hann hefur látið hendur skipta í samskiptum sínum við hana. Þá er til þess að líta að rannsókn málsins tafðist mjög án þess að ákærða verði um það kennt en nær tvö ár liðu frá atvikum þar til ákæra var gefin út. L oks varð háttsemi ákærða til þess að hann missti samband sitt við dætur sínar sem er honum þungbært og kvaðst hann, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, iðrast gjörða sinna mjög. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði sem verður bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

29 Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og er brot hans til þess fallið að valda henni miska. Þykja bætur hæfilega ákveðnar 400.000 krónur auk vaxta sem í dómsorði greinir. 30 Ákærði greiði allan sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda sín sog þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, eins og greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, Y, 400.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. apríl 2020 til 24. júní 2022, og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 982.326 krónur í sakarkostnað, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lögmanns, 558.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef lögmanns, 390.600 krónur.