E-607/2008

Mál þetta, sem var þingfest 17. september sl. og tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 19. nóvember sl., var höfðað af J-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, Högnastöðum 2, Hrunamannahreppi, með birtingu stefnu 26. ágúst sl. gegn Há ehf., kt. 000000-0000, Bröttugötu 41, 900 Vestmannaeyjum, fyrirsvarsmaður J-kvk-nf K-kvk-nf J-kvk-nf, kt. 000000-0000, Bröttugötu 41, 900 Vestmannaeyjum.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda kr. 1.625.996 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 3. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af kr. 322.424 frá 28. mars 2006 til 30. apríl 2006, af kr. 460.859 frá 30. apríl 2006 til 30. maí 2006, af kr. 728.871 frá 30. maí 2006 til 30. júní 2006, af kr. 1.052.110 frá 30. júní 2006 til 31. ágúst 2006, af kr. 1.337.345 frá 31. ágúst 2006 til 30. október 2006, af kr. 1.438.830 frá 30. október 2006 til 30. nóvember 2006, af kr. 1.533.919 frá 30. nóvember 2006 til 30. desember 2006, af kr. 1.625.996 frá 30. desember 2006 til greiðsludags, að frádregnum innborgunum þann 5. desember 2006 kr. 85.960 og þann 6. desember 2006 kr. 200.000. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi en verði málið munnlega flutt krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins en nýr málskostnaðarreikningur verði lagður fram við aðalflutning málsins ef til komi. Einnig krefst stefnandi virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar aðalkrafa stefnda um frávísun málsins.

Málsatvik.

Í stefnu er málsatvikum og málsástæðum lýst svo að stefnandi sé einstaklingur með sjálfstæðan atvinnurekstur með aðsetur í Hrunamannahreppi. Skuldin sé tilkomin vegna kaupa á landbúnaðarvörum hjá stefnanda samkvæmt átta þar tilgreindum reikningum. Inn á skuldina hafi verið greiddar innborganir þann 5. desember 2006 85.960 krónur og þann 6. desember sama ár 200.000 krónur og verði tekið tillit til þeirra við uppgjör kröfunnar. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi reynst nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefndi lýsir málsatvikum með þeim hætti að H-kk-nf B-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, hafi byrjað að reka eggjabú í Vestmannaeyjum árið 1986 og hafi séð um framleiðslu, sölu og dreifingu á eggjum í Vestmannaeyjum um langt skeið. Með viljayfirlýsingu, dagsettri 10. maí 2002 hafi H-kk-nf B-kk-nf (eða óstofnað hlutafélag) annars vegar og hins vegar stefnandi, R-kk-nf G-kk-nf og B-kk-nf E-kk-nf, gert samkomulag um kaup aðila á rekstri H-kk-ef og sölu og dreifingu eggja í Vestmannaeyjum. Staðið hafi til að gera samning á grundvelli yfirlýsingarinnar en það hafi ekki verið gert. Unnið hafi verið eftir yfirlýsingunni og hafi hún því ígildi samnings miðað við þá framkvæmd sem fylgt hafi verið. Í samningnum hafi aðallega falist tvennt:

1. H-kk-nf B-kk-nf myndi selja stefnanda, R-kk-þgf G-kk-þgf og B-kk-þgf E-kk-þgf rekstur sinn og fá greitt fyrir 25% af heildarandvirði seldra eggja frá samningsaðilum sínum eða fyrirtækjum þeirra, þ.e. af þeim eggjum sem seld yrðu í Eyjum í fimm ár frá undirritun samnings. Samningurinn hafi verið undirritaður í Vestmannaeyjum 10. maí 2002 og hafi því átt að gilda til 10. maí 2007.

2. Samkomulag um að H-kk-nf sæi einn um dreifingu á eggjum fyrir ofangreinda þrjá aðila og fyrirtæki þeirra í Eyjum á samningstímanum.

H-kk-nf hafi síðan stofnað ásamt konu sinni hið stefnda félag sem hafi orðið aðili samkomulagsins. R-kk-nf G-kk-nf hafi selt rekstur sinn og um leið réttindi og skyldur samkvæmt samningnum til fyrirtækisins Nesbúegg ehf.

Í lok árs 2006 hafi komið upp ágreiningur um það hvort stefndi ætti að fá greitt miðað við heildarandvirði seldra eggja eða hvort draga ætti virðisaukaskatt frá heildarandvirði áður en greiðslur til stefnda væru reiknaðar. Vegna þessa ágreinings hafi verið rætt milli aðila að fá hlutlausan lögmann til að túlka samninginn og gera tillögu um lausn málsins. H-kk-nf hafi gert tillögur að lögmönnum en ekki hafi fengist niðurstaða í málið, sem hafi verið í biðstöðu vegna þessa en stefnandi hafi haldið áfram að senda egg til dreifingar í Vestmannaeyjum.

Dagana 13., 14. og 15. desember 2006 hafi stefndi ekki fengið egg send til Eyja og hafi skýring stefnanda verið sú að þau væru ekki til. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir hafi egg ekki verið send og hafi stærstu söluaðilar verið orðnir eggjalausir þann 15. desember. Þann dag hafi verið send stór sending frá Nesbúi, einum aðila samkomulagsins, til stærsta smásöluaðilans í Eyjum, þ.e. Krónunnar. Með þessu hafi verið brotið gegn samningi við stefnda. Hafi þetta verið gert á sama tíma og aðilar hafi verið í viðræðum um lausn þess ágreinings sem upp hafi verið kominn. Lögmaður stefnda hafi sent bréf til stefnanda dagsett 20. desember 2006 þar sem því hafi verið komið á framfæri að með þessu liti stefndi svo á að verið væri að segja upp við hann samningi á ólögmætan hátt og að stefndi áskildi sér allan rétt í því sambandi m.a. vegna uppgjörs á skuld sem bókfærð hafi verið við hann og einnig að sækja skaðabætur vegna samningstímans sem eftir var. Hafi það verið sérstaklega áréttað í þessu samhengi að samningurinn hafi verið unninn af stefnanda og því bæri með tilliti til samningsstöðu og aðdraganda samningsins að túlka allan vafa stefnda í hag.

Ekki hafi orðið af fleiri sendingum á eggjum til stefnda og hafi fótum því verið kippt undan rekstri hans í Eyjum en samningurinn hafi verið til maímánaðar 2007. Hafi stefndi íhugað að leita réttar síns vegna samningsbrota strax í byrjun ársins 2007 en vegna hugsanlegs kostnaðar hafi það orðið niðurstaða að aðhafast ekki frekar og snúa sér að öðrum verkefnum. Ekkert hafi síðan gerst í málinu í eitt og hálft ár en þá hafi stefndi fengið sent innheimtubréf frá stefnanda og hafi síðan í kjölfarið verið stefnt fyrir dóm og sé því nauðsynlegt að halda uppi vörnum.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að stefndi hafi keypt landbúnaðarvörur af stefnanda samkvæmt átta reikningum. Sá fyrsti sé á gjalddaga þann 28. mars 2006 að fjárhæð kr. 322.424, annar reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. apríl 2006 að fjárhæð kr. 138.435, þriðji reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. maí 2006 að fjárhæð kr. 268.012, fjórði reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. júní 2006 að fjárhæð kr. 323.239, fimmti reikningurinn sé á gjalddaga þann 31. ágúst 2006 að fjárhæð kr. 285.235, sjötti reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. október 2006 að fjárhæð kr. 101.485, sjöundi reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. nóvember 2006 að fjárhæð kr. 95.089 og áttundi reikningurinn sé á gjalddaga þann 30. desember 2006 að fjárhæð kr. 92.077. Reikningarnir séu ógreiddir en stefndi hafi greitt innborganir þann 5. desember 2006 kr. 85.960 og þann 6. desember 2006 kr. 200.000.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem fái m.a. lagastoð í 47. gr., 52. gr. og 53. gr., sbr. 23. gr., laga nr. 50/2000. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi einkum til meginreglu 49. gr. sömu laga. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur 3. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og kröfu um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísar stefnandi til laga nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda. Um varnarþing vísar stefnandi til 35. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda vegna frávísunarkröfu.

Stefndi byggir á því að sú meginregla gildi í réttarfari að sækja skuli mann eða lögaðila á hans heimilisvarnarþingi. Stefndi eigi ekki lögheimili né hafi átt lögheimili í þeirri þinghá sem málið sé sótt í, lögheimili stefnda sé í Vestmannaeyjum og þar hafi öll starfsemi félagsins verið.

Í stefnu sé vísað til 35. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála varðandi varnarþing. Málið sé því sótt þar sem löggerning aðila hafi átt að efna samkvæmt hljóðan hans. Löggerningur sá sem samskipti aðila byggi á sé framangreind viljayfirlýsing, dagsett 10. maí 2002 en samkvæmt henni hafi H-kk-nf B-kk-nf selt rekstur sinn í Vestmannaeyjum og aðilar samið um að vinna sameiginlega að sölu á eggjum í Vestmannaeyjum. Stefndi hafi tekið við réttindum og skyldum H-kk-ef samkvæmt viljayfirlýsingunni. Aðilar hafi unnið eftir viljayfirlýsingunni og hafi hún því ígildi samnings. Ágreiningur snúist um túlkun á samningi en ekki sé um hefðbundið skuldamál að ræða. Efndir samningsins hafi átt að fara fram í Vestmannaeyjum þar sem stefndi sé með starfsstöð og því sé hið eina rétta að sækja málið fyrir dómi í Vestmannaeyjum. Annað sé undantekning frá meginreglunni um heimilisvarnarþing og beri að túlka þær heimildir þröngt. Sé mál sótt annarsstaðar beri að vísa því frá dómi.

Niðurstaða.

Stefndi rökstyður frávísunarkröfu sína með þeim rökum að stefndi sé ekki sóttur á heimilisvarnarþingi stefnda. Ekki sé unnt, á grundvelli 35. gr. laga nr. 91/1991 um efndastaðavarnarþing, að höfða mál gegn stefnda í þeirri þinghá sem málið er sótt í.

Mál þetta er rekið fyrir Héraðsdómi Suðurlands. Samkvæmt 1. gr. reglugerðar nr. 395/1998 skiptist umdæmi dómstólsins í tvær dómþinghár: Annars vegar umdæmi sýslumannanna á Selfossi, í Vík og á Hvolsvelli, hinsvegar umdæmi sýslumannsins í Vestmannaeyjum. Mál þetta er rekið í þinghá þeirri sem samsvarar umdæmi sýslumannanna á Selfossi, í Vík og á Hvolsvelli.

Reglur 5. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála byggja á því sem meginreglu að lögaðili sé sóttur fyrir dómi á heimilisvarnarþingi sínu, þ.e. í þeirri þinghá þar sem hann á skráð varnarþing ellegar í þeirri þinghá þar sem stjórnarstöð lögaðila er staðsett. Aðrar reglur kaflans um varnarþing, sem fram koma í 34. til 43. gr., heimila að mál séu rekin í öðrum þinghám að tilteknum skilyrðum uppfylltum eða að aðilar semji um að reka mál í tiltekinni þinghá, sbr. 3. mgr. 42. gr. laganna. Komi tvær eða fleiri þinghár til greina ræður stefnandi því í hvaða þinghá hann höfðar málið og máli verður ekki vísað frá dómi af þeirri ástæðu einni að það sé höfðað utan heimilisvarnarþings ef sýnt þykir að málið sé höfðað í réttri þinghá samkvæmt öðrum ákvæðum kaflans.

Í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 segir að mál til efnda á eða lausnar undan löggerningi eða vegna vanefnda eða rofa á löggerningi megi sækja í þeirri þinghá þar sem átti að efna hann eftir hljóðan hans, tilætlun aðila eða réttarreglum. Af viljayfirlýsingu milli m.a. stefnanda og stefnda verður ekki annað ráðið en að hana hafi átt að efna í Vestmannaeyjum. Mál þetta verður því ekki rekið í þinghá þeirri sem samsvarar umdæmi sýslumannanna á Selfossi, í Vík og á Hvolsvelli á grundvelli 35. gr. laga nr. 91/1991. Ber því, að kröfu stefnda, að vísa máli þessu frá dómi.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 skal stefnandi greiða stefnda 70.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, J-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnda, Há ehf., 70.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf O. A-kk-nf