S-2390/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 13. apríl 2023, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 24. maí 2022, á hendur S-kk-þgf Ó-kk-þgf H-kk-þgf, kt. [...]], [...], Reykjavík, „fyrir líkamsárás með því að hafa, föstudaginn 23. október 2020, á [...] að [...]í Reykjavík, veist með ofbeldi að A, kt. [...], og slegið hann með krepptum hnefa í andlitið með þeim afleiðingum að hann hlaut opið sár á höfði og áverka á tönnum, [meðal annars] los á tönn, lárétt rótar brot og sprungur í glerung.

M. 007-2020-

[...]

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

[...] Þá gerir P-kk-nf K-kk-nf lögmaður, [fyrir hönd] A, [...], [...] [endanlega] kröfu um [að ákærði verði dæmdur til að greiða kröfuhafa 1.586.557 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af einni milljón króna frá 23. október 2020, til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu fyrir ákærða, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til 30. júní 2022, en af 1.586.557 krónum frá þeim degi til greiðsludags]. Málskostnaðar er krafist úr hendi ákærða, kröfuhafa að skaðlausu, [samkvæmt] framlagðri tímaskýrslu eða að mati dómsins.”

Ákæran var birt 2. júní 2022 og málið var þingfest 14. sama mánaðar. Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru og hafnar frávísunarkröfu ákærða. Fyrrgreindur kröfuhafi, hér eftir nefndur brotaþoli, gerir sömu endanlegu dómkröfur og áður greinir og krefst málskostnaðar að mati dómsins. Ákærði krefst þess aðallega að ákæru verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður og til þrautavara að honum verði dæmd vægasta refsing. Ákærði krefst aðallega frávísunar á bótakröfu, til vara sýknu og til þrautavara lækkunar á bótafjárhæð. Þá krefst ákærði þess að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda, sbr. tímaskýrslu.

II.

Málsatvik:

Samkvæmt frumskýrslu var óskað eftir aðstoð lögreglu að kvöldi 23. október 2020 á veitingastað sem greinir í ákæru vegna meintrar líkamsárásar. Á staðnum var fyrr-greindur brotaþoli, eigandi veitingastaðarins, sem greindi frá því að ákærði hefði stuttu áður veitt honum högg með krepptum hnefa á kjálkann. Ákærði var farinn þegar lögregla kom á staðinn. Að sögn lögreglu var brotaþoli með sjáanlegan áverka á neðri vör sem var sprungin, auk þess sem tennur höfðu skekkst. Í skýrslunni eru ljósmyndir af áverkum brotaþola. Brotaþoli kvaðst ekki vita tilefni meintrar árásar en lýsti aðdragandanum með þeim hætti að ákærði hefði komið inn á staðinn og borið upp á brotaþola að hann skuldaði honum peninga en það ætti ekki við rök að styðjast. Á staðnum var einnig B sem gaf sig fram sem vitni og lýsti því að ákærði hefði verið mjög ógnandi í umrætt skipti.

Brotaþoli leitaði síðar sama kvöld til Læknavaktarinnar. Meðal málsgagna er vottorð sem lögregla aflaði frá C lækni, dags. 24. febrúar 2021, þar sem meðal annars greinir frá því að brotaþoli hafi leitað til hans umrætt kvöld og greint frá atvikum. Er sú frásögn af sama toga og áður greinir. Brotaþoli hefði verið með fleiðursár á neðri vör vinstra megin við miðlínu ásamt bólgu á efri vör við augntönn vinstra megin. Tönn milli efri framtannar og augntannar hefði verið gengin til aftur á við með blæðingu. Að auki hefði brotaþoli verið með grunna skrámu við hægra kinnbein og ekki verið grunur um brot á andlitsbeinum. Þá hefðu áverkarnir getað samrýmst frásögn brotaþola um meinta líkamsárás. Einnig er meðal málsgagna vottorð sama læknis, dags. 21. apríl sama ár, sem aflað var af lögmanni brotaþola, þar sem í aðalatriðum er greint frá sömu atriðum um áverka brotaþola.

Meðal gagna er vottorð D, sérfræðings í tannholds lækningum, dags. 3. febrúar 2021, þar sem meðal annars greinir að brotaþoli hefði leitað til hans 27. október 2020 og hann verið með áverka á tönnum. Meðal annars hefði verið um að ræða töluvert los á tönn nr. 22, lárétt brot í rót sömu tannar og sprunga í glerung sömu tannar og tannar nr. 21. Að auki liggur fyrir bréf sama sérfræðings, dags. 3. mars 2021, þar sem meðal annars greinir að töluvert los hefði verið á tönn nr. 22 sem ekki hefði náð eðlilegri festu. Um hefði verið að ræða afleiðingu vegna téðs áverka frá því í október 2020. Framtíðarhorfur þeirrar tannar hefðu verið metnar vonlausar og ekkert annað verið í stöðunni en að fjarlægja tönnina og koma fyrir gervitönn.

Brotaþoli gaf skýrslu á lögreglustöð 29. október 2020 þar sem hann greindi frá hinni meintu líkamsárás. Var framburður hans af sama toga og áður greinir um frumskýrslu. Í framburði hans kom meðal annars fram að ákærði og brotaþoli væru vinir og að ákærði hefði verið að vinna fyrir hann ýmis verk. Ákærði hefði umrætt kvöld komið inn á staðinn og verið ógnandi í garð gesta, sem og [...] brotaþola, fyrrgreindrar B. Brotaþoli hefði ætlað að vísa ákærða út og nálgast ákærða en það leitt til þess að ákærði réðst fyrir-varalaust á hann og sló hann hnefahögg í andlitið. Við rannsókn málsins 3. febrúar 2021 var hringt í þrjú vitni, téða B, E og F. Lýstu þau atvikum með svipuðum hætti og brotaþoli og greindu frá ákærða sem meintum geranda. Við rannsókn málsins reyndist ekki unnt að fá ákærða til að mæta til skýrslugjafar hjá lögreglu. Leiddi þetta að lokum til þess að hann var handtekinn 3. febrúar 2022 að undangengnum dómsúrskurði um leit og handtöku. Við skýrslutöku sama dag neitaði ákærði að tjá sig um sakarefnið.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Ákærði bar meðal annars um að hafa komið á umræddan veitingastað á þeim tíma sem greinir í ákæru. Tilefnið hefði verið að ræða við brotaþola vegna vangreiddra launa. Brotaþoli hefði nálgast ákærða frá einu horninu inni á staðnum og neitað að kannast við skuldina og tekið erindinu illa. Brotaþoli hefði gripið með hægri hendinni í vinstri hand-legg ákærða og hann brugðist ósjálfrátt við með því að rífa sig lausan og slá brotaþola utan undir með flötum lófa í andlitið. Ákærði hefði með þessu löðrungað brotaþola og höggið verið laust. Brotaþoli hefði hins vegar brugðist við með því að láta sig renna niður og bera sig illa undan því sem gerðist og það verið með ýktum hætti. Viðskiptavinur, F, hefði setið við nálægt borð en staðið upp og tekið utan um ákærða og beðið hann um að fara út af því sem gerðist. Ákærði hefði orðið við því og yfirgefið staðinn. Tímalengd fyrrgreindra atvika hefði í mesta lagi verið um ein og hálf mínúta. Ákærði vísaði til þess að fleiri viðskiptavinir hefðu verið á staðnum en að lögregla hefði ekki hlutast til um að afla upplýsinga um viðkomandi sem möguleg vitni. Um líkamlegar afleiðingar hjá brota-þola kvaðst ákærði draga í efa að þær gætu hafa orðið af hans völdum. Vísaði ákærði meðal annars til þess að tannheilsa brotaþola hefði verið bágborin til lengri tíma og að afleiðingarnar kynnu að vera af völdum einhvers annars, mögulega af völdum B, [...] brotaþola, sem einnig var á staðnum. Til frekari skýringa á fyrrgreindum atvikum og fyrrgreindum viðbrögðum vísaði ákærði til eldri atvika þar sem brotaþoli hefði meðal annars veist að honum með ofbeldi, auk annarra erfiðra samskipta.

2.

Í framburði brotaþola kom meðal annars framað ákærði hefði komið inn á staðinn umrætt kvöld. Hann hefði verið með hávaða og læti sem beindust að brotaþola en þeir hefðu þekkst fyrir og verið kunningjar. Fleira fólk hefði verið á staðnum. B hefði gefið sig á tal við ákærða og beðið hann um að vera rólegan en ákærði verið ógnandi gagnvart henni og hún hrökklast frá. Brotaþoli hefði staðið upp, fært sig að ákærða og beðið hann um að fara þar sem hann væri ekki velkominn. Ákærði hefði brugðist við því með því að slá brotaþola hnefahöggi með krepptum hnefa hægri handar í andlitið. Höggið hefði lent vinstra megin í andlitinu undir nefinu. Um hefði verið að ræða þungt hnefahögg en ekki löðrung. Brotaþoli hefði farið undan högginu og tekið tvö eða þrjú skref aftur á bak en ekki fallið á jörðina. Tveir gestir á staðnum hefðu komið til hjálpar og vísað ákærða út af staðnum. Í framhaldi hefði verið hringt eftir aðstoð lögreglu. Heildartímalengd atvika hefði verið um fimm mínútur. Brotaþoli hefði síðar um kvöldið leitað til læknis hjá Læknavaktinni. Í framhaldinu hefði brotaþoli leitað sér frekari læknishjálpar vegna tann-áverka. Meðal annars hefði brotnað hluti af framtönn sem þurfti að laga með því að setja stíftönn í góminn. Tannheilsa hans hefði verið góð áður en umrætt atvik átti sér stað. Brotaþoli kvaðst ekki kannast við að hafa staðið í skuld við brotaþola og aldrei beitt hann ofbeldi. Þá kvaðst brotaþoli ekki kannast við að hafa gripið í handlegg á ákærða í fyrr-greindum samskiptum umrætt kvöld. Ákærði hefði verið ósáttur við brotaþola þar sem hann hefði synjað honum um peningalán. Ákærði hefði meðal annars í gegnum tíðina sinnt ýmsum smáverkum fyrir brotaþola og fengið greitt fyrir það. Varðandi eftirlits-myndavélar á staðnum greindi brotaþoli frá því að þær hefðu verið bilaðar umrætt kvöld og því hefðu engar upptökur náðst af því sem gerðist.

3.

Í vætti vitnisins B, [...] brotaþola, kom meðal annars fram að þau hefðu verið á veitingastaðnum umrætt kvöld og fleira fólk verið þar inni. Ákærði hefði komið inn á staðinn, verið æstur og spurt eftir brotaþola. Vitnið hefði gefið sig að ákærða og beðið hann um að róa sig niður. Ákærði hefði fært sig þétt upp að henni, verið ógnandi og hún hrökklast til baka. Brotaþoli hefði á svipuðum tíma fært sig að ákærða. Vitnið hefði heyr tog séð út undan sér þegar hún leit til baka að ákærði var búinn að slá brotaþola en hún hefði hins vegar ekki séð sjálft höggið. Engin orðaskipti hefðu verið á milli ákærða og brotaþola í aðdraganda árásarinnar. Brotaþoli hefði hrökklast frá ákærða og verið blóðugur í andlitinu en ekki fallið á jörðina. Þá hefði það ekki leynt sér að hann var búinn að fá áverka af völdum ákærða, þar með talinn tannáverka. Þau hefðu farið afsíðis og reynt að stöðva blæðingu sem kom úr munninum. Ákærði hefði verið farinn þegar þau komu til baka. Þau hefðu í framhaldi leitað á Læknavaktina. Frekar spurð um aðdrag-andann kannaðist vitnið við að ákærði hefði meðal annars verið kunningi brotaþola og aðstoðað við að mála í aðdraganda þess að veitingastaðurinn var opnaður. Þá hefði ákærði unnið einhverjar vaktir á staðnum. Vitnið kvaðst hafa komið að rekstri staðarins, sem meðeigandi, eftir umrætt atvik. Kvaðst vitnið ekki hafa vitneskju um hvort ákærði hefði átt inni ógreidd laun hjá brotaþola eða hvort þeim hefði lent sama náður.

4.

Í framburði vitnisins F kom meðal annars fram að hann hefði setið til borðs inni á veitingastaðnum þegar ákærði kom þar inn. Vitnið hefði verið málkunnugur bæði ákærða og brotaþola. Ákærði hefði komið inn á staðinn og spurt eftir brotaþola sem hefði verið einhvers staðar bakatil. Brotaþoli hefði komið fram, rætt við ákærða og þeir verið að þrátta um skuld. Þeir hefðu staðið á móti hvor öðrum. Ákærði hefði verið æstur og vitnið séð þegar hann sló brotaþola einu hnefahöggi í andlitið. Þá hefði vitnið séð áverka á brotaþola strax á eftir. Hann hefði haldið um munninn og blóð verið í munnvikunum. Frekar spurður kvaðst vitnið ekki hafa séð hvort brotaþoli greip um ákærða í aðdraganda hnefahöggsins. Fleira fólk hefði verið nálægt sem hefði reynt að stilla til friðar. Ákærði hefði næst yfirgefið staðinn sjálfviljugur eða honum verið vísað út. Þá hefði tímalengd fyrrgreindra atvika mögulega verið um tvær mínútur.

5.

Í framburði vitnisins G kom meðal annars fram að vitnið hefði setið til borðs á veitingastaðnum á þeim tíma sem um ræðir. Vitnið hefði séð ákærða koma inn á veitingastaðinn og heyrt í honum og brotaþola vera að þrátta um skuld. Brotaþoli hefði hins vegar ekki viljað gangast við því. Vitnið hefði næst séð þegar ákærði sló brotaþola með krepptum hnefa í andlitið og að höggið hefði lent á neðanverðu munnvikinu. Frekar spurður kvaðst vitnið vera vinur brotaþola. Vitnið hefði ekki séð hvort brotaþoli stjakaði áður við ákærða eða greip um hönd hans. Blætt hefði úr brotaþola eftir höggið og hann fært sig afsíðis en komið einhverju síðar til baka. Vitnið hefði þá betur séð að áverki var á neðri vör brotaþola.

6.

Í framburði vitnisins H kom meðal annars fram að hann hefði verið á veitingastaðnum á þeim tíma sem um ræðir. Hann hefði snúið baki í ákærða og brotaþola. Vitnið hefði ekki séð hvort ákærði sló brotaþola en hann hefði heyrt hljóð af þeim toga. Vitnið hefði ekki séð hvort brotaþoli var með áverka eftir á. Vitnið hefði farið stuttu síðar og áður en lögregla kom á staðinn. Frekar spurður kvaðst vitnið kannast bæði við ákærða og brotaþola. Vitnið kvaðst vita til þess að ákærði hefði áður verið að vinna fyrir brotaþola og að ágreiningur hefði verið milli þeirra vegna ógreiddra launa.

7.

Í framburði vitnisins E kom meðal annars fram að hún hefði verið inni á veitingastaðnum á þeim tíma sem um ræðir. Hún hefði kannast við bæði ákærða og brotaþola. Vitnið hefði ekki séð ákærða veita brotaþola högg í andlitið en hún hefði heyrt hljóð af þeim toga. Þá hefði hún séð áverka á brotaþola eftir á, lausar tennur og blæðingu.

8.

Vitni, lögreglumaður nr. I, greindi meðal annars frá því að hafa komið á staðinn og hitt brotaþola og vitni en að meintur árásarmaður hefði verið farinn. Vitnið hefði tekið ljós-myndir af áverkum brotaþola sem fylgdu frumskýrslu. Brotaþoli hefði greinilega verið skelkaður og með sýnilega áverka og greinilegt að eitthvað hefði gerst. Þá hefði lögreglu verið tjáð að upptökur úr eftirlitsmyndavélakerfi væru til staðar.

9.

Vitni, lögreglumaður nr. J, staðfesti og gerði nánar grein fyrir frumskýrslu. Í vætti hans kom meðal annars fram að brotaþoli hefði verið með áverka á vör, auk þess sem tennur hefðu skekkst. Lögregla hefði rætt við brotaþola og vitnið B en ekki hefði verið rætt við aðra inni á staðnum sem möguleg vitni. Upplýsingar frá brotaþola hefðu ekki gefið tilefni til þess, auk þess sem lögreglu hefði verið tjáð að til væru upptökur af atvikum.

10.

Vitnið C læknir gaf skýrslu símleiðis og staðfesti og gerði nánar grein fyrir fyrrgreindum læknisvottorðum. Í vætti hans kom meðal annars fram að brotaþoli hefði verið með sár á neðri vör, vinstra megin, og bólgu á efri vör. Þá hefði tönn milli efri framtannar og augntannar verið gengin til. Vitnið hefði ráðlagt brotaþola að leita til tannlæknis en ekki hefði þurft læknismeðferð vegna andlitsáverka. Þá kvaðst vitnið telja að frásögn brota-þola af meintri líkamsárás, hnefahögg í andlit, hefði samrýmst mjög vel þeim áverkum sem voru sjáanlegir við læknisskoðunina.

11.

Vitnið D, sérfræðingur í tannholdslækningum, gaf skýrslu símleiðis og staðfesti og gerði nánar grein fyrir fyrrgreindu vottorði og læknabréfi. Í vætti hans kom meðal annars fram að hann hefði fyrst og fremst verið að meta tönn nr. 22, vinstri hliðarframtönn. Rót þeirrar tannar hefði verið brotin með láréttu broti og staðsetning brotsins verið óhagstæð. Tönnin hefði verið óskemmd fyrir og ekki gróið aftur og framtíðarhorfur hennar hefðu verið taldar vonlausar. Vitnið hefði lagt til að tönnin yrði fjarlægð. Aðrar tennur hefðu ekki sýnt ummerki um varanlegan skaða. Einnig kvaðst vitnið telja að utanaðkomandi kraftur, til að mynda hnefahögg, hefði að öllum líkindum valdið þeim áverkum sem greinir í fyrrgreindum gögnum.

IV.

Niðurstöður:

1.

Ákærði reisir frávísunarkröfu á því að rannsókn málsins hafi verið verulega áfátt og að embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hafi verið vanhæft til að fara með rann-sóknina og gefa út ákæru vegna fyrri mála og samskipta ákærða við embættið. Ákæru-valdið hafnar framangreindum sjónarmiðum og byggir á hinu gagnstæða.

Fyrir liggur að ákæruvaldið hefur talið framlögð rannsóknargögn nægileg til að meta skilyrði málshöfðunar og lagt grundvöll málsins með útgáfu ákæru, sbr. 1. mgr. 53. gr., 2. mgr. 57. gr., 145. gr. og 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ljóst er af rannsóknargögnum að skýrslur þriggja vitna, auk læknisvottorða og annarra lögreglu-skýrslna, lágu í meginatriðum til grundvallar útgáfu ákæru, til viðbótar skýrslu brotaþola. Fyrrgreind vitni báru um atvik í nokkrum aðalatriðum með svipuðum hætti og brotaþoli hjá lögreglu og verður ráðið að ákæruvaldið hafi tekið tillit til þess á hlutlægum grund-velli þegar verknaðarlýsing var tekin saman við útgáfu ákæru. Einnig hafa verið leidd fyrir dóminn vitni, til viðbótar öðrum vitnum, sem ekki gáfu skýrslu á rannsóknarstigi og verður ekki séð að vætti þeirra raski málsgrundvellinum á neinn hátt. Gagnrýni ákærða á vankanta á rannsókn málsins lýtur fyrst og fremst að atriðum sem varðar efnisúrlausn málsins. Þá verður á engan hátt séð að vörnum ákærða fyrir dómi hafi verið áfátt, eins og hér stendur á. Hið meinta brot var framið í Reykjavík. Samkvæmt 1. og 2. mgr. 6. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, sbr. reglugerð nr. 1150/2014 með síðari breytingum, heyrir fyrrgreint sveitarfélag undir umdæmi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Sam-kvæmt 1. mgr. 8. gr. sömu laga skal að jafnaði rannsaka sakamál þar sem meint brot var framið. Þá fer lögreglustjóri með ákæruvald í málum sem varða meint brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 88/2008. Málið er höfðað á brota varnar- og heimilisvarnarþingi. Rannsóknargögn lögreglu liggja til grundvallar sakarefni samkvæmt ákæru og málsóknin virðist, eins og áður greinir, reist á hlutlægu mati ákæranda á sakargögnum, sbr. 145. gr. laga nr. 88/2008. Eldri mál ákærða og fyrri samskipti hans við fyrrgreint embætti lögreglustjóra, sem mögulega kann að hafa verið áfátt að einhverju leyti, geta ekki, án þess að meira komi til, leitt til þess að lögreglustjóri, sem fer með mál þetta í samræmi við framangreindar lagareglur, verði vanhæfur til að fara með það sem rannsakandi og ákærandi, eins og hér stendur á. Hið sama á við um undirmenn lögreglustjóra. Ákærði hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir hinu gagnstæða. Að öllu framangreindu virtu verður frávísunarkröfu hans hafnað.

2.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 gildir sú grundvallarregla almennt að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Sam-k væmt 108. gr. sömu laga hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Þá metur dómurinn hvert sönnunar-gildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en álykt-anir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

Ákærði neitar sök. H ann hefur kannast við að hafa veitt brotaþola löðrung í andlitið með flötum lófa en kveður höggið hafa verið laust. Ákærði hefur skýrt atvikin með því að vísa til launaþrætu hans við brotaþola og að um hafi verið að ræða ósjálfráð viðbrögð hans við því að brotaþoli greip um annan handlegginn á honum. Þessu til frekari skýringar hefur ákærði einnig vísað til þess að brotaþoli hafi áður beitt hann ofbeldi í þeirra fyrri samskiptum. Brotaþoli hefur lýst atvikum með talsvert öðrum hætti. Hann hefur borið um að ákærði hafi slegið hann þungt högg með krepptum hnefa í andlitið svo af hlutust áverkar, meðal annars á tönnum, og að hann hafi leitað til læknis síðar sama kvöld. Þá hefur brotaþoli ekki kannast við að skulda ákærða laun né heldur að hafa gripið um hand-legg hans umrætt kvöld og þá hafi hann aldrei beitt ákærða ofbeldi.

Ákærði er í raun einn til frásagnar um meint atvik, eins og þau horfa við honum. Ljóst er að myndupptaka úr eftirlitsmyndavél hefði getað skýrt betur atvik máls. Slík upptaka er hins vegar ekki meðal málsgagna og verður ráðið af gögnunum og málatilbúnaði ákæru-valdsins að lögregla hafi ekki hlutast til um slíka gagnaöflun með sjálfstæðum hætti. Liggur því aðeins fyrir einhliða vætti brotaþola um að myndavélakerfið hafi verið bilað umrætt kvöld. Ákæruvaldið verður að bera hallann af því við úrlausn málsins. Hvað sem því líður verður hins vegar ekki litið fram hjá því að vitnin F og G báru með skýrum hætti um að þeir hefðu séð ákærða slá brotaþola högg í andlitið með krepptum hnefa svo að blæddi á eftir, sem og að brotaþoli hefði virst vera með áverka eftir höggið. Þá samrýmist vætti þeirra einnig framburðum vitnanna B, E og H sem báru meðal annars um að hafa heyrt hljóð sem virtist stafa frá höggi og það verið þegar ákærði og brotaþoli voru nálægt hvor öðrum í umrætt skipti. Að auki, og þessu tengt, báru vitnin B og E um blæðingu og áverka á munnsvæði brotaþola strax á eftir. Fyrrgreind vitni hafa því á einn eða annan hátt borið um atvik með þeim hætti að samrýmist betur framburði brotaþola. Þessu til frekari stuðnings liggur jafnframt fyrir vætti fyrrgreindra lögreglumanna, sem komu á staðinn stuttu eftir hina meintu líkamsárás, um að brotaþoli hefði verið með sýnilega áverka á munnsvæði og/eða tönnum, sbr. og ljósmynd í frumskýrslu af áverkum brota-þola. Er ljósmyndin í raun samtímaheimild um líkamlegar afleiðingar brotaþola umrætt kvöld stuttu eftir að atvik áttu sér stað. Sýnir hún greinilega tilfærða tönn og sprungna vör brotaþola. Þessu til enn frekari stuðnings liggur fyrir vætti og vottorð læknisins C, sem skoðaði brotaþola síðar sama kvöld, um þær líkamlegu afleiðingar hjá brotaþola sem greinir í ákæru og að áverkarnir hafi getað samrýmst frásögn brotaþola um hnefahögg í andlit. Hið sama leiðir af vætti og vottorði sérfræðingsins D um hið sama, að því er varðar tannáverka brotaþola. Að auki liggur fyrir að téður sérfræðingur bar um að utanaðkom-andi kraftur, til að mynda hnefahögg, hefði að öllum líkindum valdið téðum tannáverkum. Að öllu framangreindu virtu, gegn neitun ákærða, þykir lögfull sönnun hafa tekist fyrir því að ákærði hafi veist með ofbeldi að brotaþola og slegið hann með krepptum hnefa í andlitið með þeim hætti og líkamlegu afleiðingum sem greinir í ákæru.

Ekkert hefur komið fram við meðferð málsins sem styður varnir ákærða um að hann hafi verið að verjast yfirvofandi eða yfirstandandi árás frá brotaþola en um það ber hann sönn-unarbyrðina, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 248/2000. Að því virtu verður að hafna þeim vörnum ákærða sem ósönnuðum. Þá er meint skuld brotaþola við ákærða máli þessu óviðkomandi og getur ekki réttlætt líkamlegt ofbeldi hafi ákærði ætlað að ná fram rétti sínum gagnvart brotaþola.

Af hálfu ákærða var gerð athugasemd við heimfærslu til lagaákvæða í ákæru og bent á að afleiðingar af háttseminni eins og þeim er lýst í ákæru, sbr. málsgögn, séu á því stigi að heimfæra eigi háttsemina undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981. Af æðri dómaframkvæmd verður ráðið að háttsemi af þessum toga hafi hjá ákæruvaldinu og dómstólum almennt verið felld undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga hafi aðeins verið um að ræða los á tönnum eða brot í tönnum án þess að þurft hafi að fjarlægja þær og fleira af þeim toga. Háttsemi hafi hins vegar almennt verið felld undir 1. mgr. 218. gr. sömu laga, sbr. 11. gr. laga nr. 20/1981, hafi tennur brotnað eða nauðsynlegt hafi verið að fjarlægja þær eða ráðast í sérstaka tannviðgerð. Heildstætt mat á líkamlegum afleiðingum og heilsu brotaþola ræður því hvort refsiákvæðið á við. Vísast í þessu sambandi meðal annars til dómasafns Hæstaréttar Íslands 1983, bls. 124, 1991, bls. 1681, 1992, bls. 2224, og vefbirtingar Hæstaréttarmála nr. 322/1998, 149/2004, 373/2004, 218/2006, 10/2007 og 211/2008. Samkvæmt læknisfræðilegum gögnum málsins liggur fyrir að um var að ræða sprungur í glerungi tveggja tanna, önnur þeirra, tönn nr. 22, var töluvert laus sem ekki náði að festast að nýju og þurfti að fjarlægja hana og setja í staðinn stíftönn, sbr. vottorð og vætti fyrrgreinds sérfræðings. Að öllu framangreindu virtu þykir rétt að fallast á með ákæruvaldinu að háttsemi ákærða varði við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru fyrir brot gegn því refsiákvæði.

3.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði var ákærða með dómi Landsréttar 1. júní 2018 gert að sæta 60 daga skilorðsbundnu fangelsi í tvö ár fyrir brot gegn valdstjórninni. Tók refsingin mið af því að um var að ræða rof á skilorði samkvæmt dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2013 þar sem ákærða var gert að sæta 30 daga skilorðs-bundnu fangelsi í tvö ár fyrir húsbrot og eignaspjöll. Ákærða var með dómi Hæstaréttar Íslands [...] 2007 gert að sæta sex mánaða fangelsi fyrir brot gegn valdstjórninni. Tók refsingin mið af því að um var að ræða rof á skilorði samkvæmt dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...]2005 þar sem ákærða var gert að sæta sex mánaða fangelsi, þar af fjór-um mánuðum skilorðsbundið til þriggja ára, vegna líkamsárásar. Tók refsing héraðsdóms mið af því að um var að ræða rof á skilorði samkvæmt dómi Héraðsdóms Reykjaness [...] 2003 þar sem ákærða var gert að sæta fjögurra mánaða skilorðsbundnu fangelsi fyrir líkamsárás.

Sakaferill ákærða horfir heilt á litið til refsiþyngingar, einkum hin eldri ofbeldisbrot sem áður greinir. Einnig horfir til refsiþyngingar að brot það sem ákærði hefur nú verið sak-felldur fyrir beindist að mikilsverðum hagsmunum, tjón varð af háttseminni, auk þess sem árásin beindist að höfuðsvæði brotaþola sem er almennt hættulegt. Tafir hafa orðið á meðferð málsins fyrir og eftir útgáfu ákæru og verður tekið tillit til þess við ákvörðun refsingar, til mildunar. Með vísan til þess sem áður greinir um heimfærslu brots til refsi-ákvæðis samkvæmt ákæru, sem og fyrrgreindrar afstöðu dómsins til varna ákærða um neyðarvörn, verður ekki fallist á með honum að unnt sé að fella refsingu niður með vísan til 3. mgr. 218. gr. c í almennum hegningarlögum, né heldur að sú lagagrein hafi sérstaka þýðingu að öðru leyti varðandi refsiákvörðun, eins og mál þetta er vaxið. Að öllu framan-greindu virtu, og með vísan til 1., 2., 3. og 5. tölul. 1. mgr. 70. gr. í almennum hegningar-lögum, verður ákærði dæmdur í fimm mánaða fangelsi, en fresta skal fullnustu refsingar-innar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 3. mgr. 57. gr. sömu laga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

4.

Brotaþoli krefst endanlega skaða- og miskabóta að fjárhæð 1.586.557 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta, en höfuðstól þeirrar bótakröfu sundurliðar brotaþoli nánar í tvo kröfuliði: 1. Miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 1.000.000 króna.

2. Útlagður læknis- og sérfræðikostnaður 586.557 krónur.

Þessu til viðbótar krefst brotaþoli hæfilegs málskostnaðar að mati dómsins.

Við úrlausn á kröfulið nr. 1 liggur fyrir að ákærði hefur verið sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Með því hefur hann verið fundinn sekur um að hafa valdið brotaþola líkamstjóni með ólögmætri og saknæmri háttsemi, eins og áður greinir. Að því virtu eru uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Ákærði hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir hinu gagnstæða. Almennt má gera ráð fyrir miska vegna brots af þeim toga sem ákærði hefur verið sak-felldur fyrir. Að þessu virtu og með hliðsjón af dómvenju verða miskabætur ákveðnar að álitum, 400.000 krónur.

Kröfuliður nr. 2 byggir á gögnum um útlagðan lækniskostnað sem styðja að fullu hina umkröfðu fjárhæð. Við úrlausn á þessum kröfulið liggur fyrir það sama og áður greinir um hinn fyrri kröfulið, að ákærði hefur verið sakfelldur fyrir fyrrgreinda líkamsárás gagnvart brotaþola. Tannheilsa brotaþola fyrir árásina er málinu óviðkomandi eða ákærði verður að bera hallann af því hafi tannheilsu brotaþola áður verið áfátt enda er líkamstjón brotaþola sennileg afleiðing af hnefahögginu. Fyrir liggur að brotaþoli þurfti að leita sér læknisaðstoðar og ráðast í kostnaðarsama læknisaðgerð sem var beinlínis tilkomin vegna líkamsárásarinnar og þurfti að skipta út hinni brotnu tönn og setja gervitönn í staðinn. Skilyrði skaðabótaréttar um saknæma og ólögmæta háttsemi ákærða gagnvart brotaþola, fjártjón, orsakasamhengi og skilyrði um sennilega afleiðingu liggja því nægjanlega fyrir. Skilyrði almennu sakarreglunnar eru því uppfyllt og verður fallist á þennan kröfulið að fullu.

Samkvæmt framangreindu verður ákærða gert að greiða brotaþola fyrrgreindar miska-og skaðabætur með vöxtum og dráttarvöxtum, eins og nánar greinir í dómsorði. Upp-hafstími dráttarvaxta varðandi miskabætur miðast við þingfestingardag málsins, 14. júní 2022, en að öðru leyti miðast dráttarvextir við mánuð að telja frá því að endanleg bóta-krafa var komin fram.

Brotaþoli á tilkall til málskostnaðar úr hendi ákærða vegna bótakröfunnar, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Þykir sá kostnaður hæfilega ákveðinn 400.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og verður ákærða gert að greiða brotaþola þá fjárhæð.

5.

Vegna framangreindra málsúrslita, og með vísan til 1. mgr. 235. gr., sbr. 233. gr., laga nr. 88/2008, verður ákærða gert að greiða allan sakarkostnað málsins, þar með talin máls-varnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, vegna vinnu fyrir dómi, sem ráðast af tímaskýrslu, 580.320 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 7.137 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf R-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari. Af hálfu bótakrefjanda flutti málið P-kk-nf K-kk-nf lögmaður. D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómari fór með málið á tímabili frá 25. maí 2022 til 29. ágúst sama ár og frá 19. febrúar 2023 en hafði að öðru leyti ekki aðkomu að meðferð þess.

Dómsorð :

Frávísunarkröfu ákærða, S-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef, er hafnað.

Ákærði sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá deginum ídag að telja haldi ákærði almennt skilorð 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 986.557 krónur í skaða- og miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur, af 400.000 krónum frá 23. október 2020 til 14. júní 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til 30. júlí 2022, en af 986.557 krónum frá þeim degi til greiðsludags, auk 400.000 króna í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lög-manns, 580.320 krónur, og 7.137 krónur í annan sakarkostnað.

D-kk-nf K-kk-nf