E-2273/2022

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð þess, þann 5. desember sl., var höfðað með stefnu, birtri 9. maí 2022, af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, TM tryggingum hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda stefnda úr frjálsri ábyrgðartryggingu B, á líkamstjóni sem hún hlaut í vinnuslysi, þann 28. ágúst 2019.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar af stefnda eins og málið væri ekki gjafsóknarmál og þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að bótaréttur stefnanda verði aðeins viðurkenndur að hluta í samræmi við skiptingu sakar.

Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Ágreiningsefni og málsatvik

Tildrög málsins eru þau að stefnandi lenti í slysi þann 28. ágúst 2019 þegar hún var við störf við [matvælavinnslu] í vinnsluherbergi B í X. Stefnandi var þá starfsmaður Bog hafði starfað hjá fyrirtækinu í ríflega 30 ár.

Fyrir liggur að á slysdegi hafði B, hér vátryggingartaki, óumdeilt í gildi slysatryggingu launþega og frjálsa ábyrgðartryggingu hjá hinu stefnda tryggingafélagi.

Stefnandi kveður slysið hafa orðið með þeim hætti að hún hafi stigið í bleytu á gólfi í eldhúsi með þeim afleiðingum að hún rann og datt á hné, olnboga og andlit og áverkar hlutust á vinstra hné og efri vör. Kveður stefnandi bleytuna hafa komið frá uppþvottavél sem lak vegna bilunar. Stefnandi hélt þó vinnu sinni áfram eftir slysið og dagana á eftir.

Meðal málsgagna er tilkynning til Vinnueftirlitsins, undirrituð af vátryggingartaka 28. ágúst 2019. Þar kemur fram að stefnandi hafi hafið störf kl. 06:00 á slysdegi og slysið átt sér stað þá kl. 06:30. Þá er þar ritað um tildrög að stefnandi hafi runnið í bleytu á gólfi er komið hafi undan uppþvottavél. Tilkynningin barst Vinnueftirliti 3. september 2019.

Stefnandi leitaði á bráðamóttöku LSH þann 7. september 2019 vegna verkja í vinstri fæti. Stefnandi kveður að þótt hún hafi ekki kvartað undan verkjum í hægri fæti að þessu sinni hafi verkir einnig verið til staðar þar.

Meðal gagna málsins er tilkynning til Sjúkratrygginga Íslands (SÍ) vegna slyssins, undirrituð af stefnanda og vátryggingartakanum, 27. nóvember 2019. Þar er m. a. ritað að stefnandi hafi runnið í bleytu á gólfinu sem lekið hafi úr uppþvottavél í vinnsluherbergi.

Í áverkavottorði, dags. 30. desember 2019, kemur fram að stefnandi hafi hlotið áverka á vinstra hné og reynst með rifinn liðþófa. Hún hafi verið óvinnufær frá 2. september til 16. desember 2019, hafi farið í aðgerð á hné 16. október sama ár og sótt sjúkraþjálfun.

Með bréfi til Vinnueftirlitsins, dags. 5. febrúar 2020, óskaði stefnandi eftir gögnum um slysið. Fram kom í svari Vinnueftirlitsins, 13. febrúar s. á., að vinnuslysið hafi ekki verið rannsakað þar sem það var ekki tilkynnt þegar það átti sér stað. Slysið hafi verið tilkynnt 3. september 2019.

Með bréfi, dags. 21. apríl 2020, krafði stefnandi stefnda um afstöðu til bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda. Stefndi hafnaði bótaskyldu með bréfi 31. desember 2020. Með tölvupósti 23. febrúar 2021 óskaði stefnandi eftir endurskoðun á fyrrgreindri afstöðu stefnda. Með tölvupóstinum fylgdi yfirlýsing C, þáverandi samstarfskonu stefnanda, dags. 23. febrúar 2021, þar sem hún staðfesti að bleyta hafi lekið á gólf í eldhúsi á starfsstöð stefnanda vegna bilunar í uppþvottavél. Stefndi ítrekaði fyrri afstöðu sína til bótaskyldu með bréfi 9. mars 2021.

Stefnandi skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum (ÚÍV) 19. apríl 2021. Í úrskurði ÚÍV í máli nr. 151/2021, 10. júní 2021, komst hún að þeirri niðurstöðu að stefnandi ætti ekki rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda.

Stefnandi vill ekki una þeim málalyktum og sér sig því knúna til að höfða mál þetta.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að slys hennar verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar hátt-semi, það er vanrækslu sem vátryggingartaki beri ábyrgð á samkvæmt meginreglum íslensks skaðabótaréttar um sakarábyrgð og vinnuveitendaábyrgð. Slysið megi rekja til ófullnægjandi vinnuaðstæðna og vanbúnaðar á vinnustað og gáleysis starfsmanna. Þá sé byggt á að vátryggingartaki hafi vanrækt að ganga á eftir rannsókn á tildrögum slyssins.

Stefnandi telji óumdeilt að slysið hafi orðið með þeim hætti sem hún hafi lýst, þegar hún hafi stigið ofan í bleytu á gólfi starfsstöðvar sinnar með þeim afleiðingum að hún hafi fallið og lent á andliti og hnjám. Bleytan, sem hún hafi óvart stigið í, hafi komið frá uppþvottavél sem hafi lekið vegna bilunar og vátryggingartaki haft vitneskju um að það ástand hafi verið óviðunandi. Með eðlilegri og venjulegri aðgæslu hefðu fyrirsvarsmenn B getað komið í veg fyrir slysið enda sé það bein afleiðing þeirrar vanrækslu. Gert hafi verið við uppþvottavélina síðar í sömu viku og slys stefnanda hafi átt sér stað.

Vátryggingartaki hafi ekki gætt að skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, einkum 13., 37., 42. og 46. gr. laganna.

Vátryggingartaka og yfirmanni hennar hafi borið, í ljósi vitneskju um leka úr bilaðri uppþvottavél, að afstýra slysahættu með því að láta laga vélina eða gera aðrar ráðstafanir, svo sem að vara sérstaklega við bleytunni með því að merkja svæðið. Engar ráðstafanir hafi verið gerðar til þess að varna slysahættu og í því felist hin saknæma háttsemi. Með athafnaleysinu hafi vátryggingartaki þannig einnig brotið gegn 23. gr. laga nr. 46/1980.

Stefnandi byggir á því að ekki geti talist þörf á því að leggja klúta við uppþvottavél sem sé í lagi, en óumdeilt sé í málinu að klútar hafi verið lagðir við vélina vegna bleytu. Telji stefnandi framangreint leiða líkum að því að vélin hafi verið biluð og að það standist ekki að vafi um það skuli túlkaður tjónþola í óhag. Það hafi staðið atvinnurek-anda nær að kalla til Vinnueftirlitið strax eftir slysið til að sanna að ekkert væri að vélinni. Það hafi ekki verið gert og beri samkvæmt dómaframkvæmd að leggja frásögn stefnanda til grundvallar um slysið og tildrög þess þegar svo beri undir, en vátryggingartaki verði að bera halla af því að málsatvik séu ekki nægilega vel upplýst vegna skorts á rannsókn.

Vísað sé til reglna skaðabótaréttar um skaðabætur utan samninga, sakarreglu og reglu um vinnuveitendaábyrgð. Um bótaábyrgð og aðild stefnda vísist til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Þá vísist til skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga nr. 46/1980. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að tjón hennar megi rekja til saknæmrar og ólög-mætrar háttsemi vátryggingartaka eða starfsmanna hans heldur sé um að ræða óhapp sem stefndi beri ekki ábyrgð á. Verði ekki fallist á það byggi stefndi á því að eigin sök stefnanda leiði til brottfalls bótaréttar. Fyrir liggi dómaframkvæmd um að hvort tveggja eigi við í málinu sem leiði til þess að sýkna beri stefnda af kröfum stefnanda.

Stefndi árétti að stefnandi beri alla sönnunarbyrði um meinta saknæma háttsemi vátryggingartaka. Þá mótmælir stefndi því að meintur skortur á tilkynningu til Vinnu-eftirlitsins hafi áhrif á sönnunarbyrði stefnanda í málinu. Óumdeilt sé að stefnandi hafi klárað vaktina á slysdegi, verið við vinnu dagana á eftir og ekki leitað til læknis fyrr en tíu dögum eftir slysið. Því sé hafnað að stefnandi hafi verið óvinnufær í skilningi 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980. Þá hafi ekkert gefið til kynna að stefnandi hafi orðið fyrir langvinnu eða varanlegu heilsutjóni. Samkvæmt framangreindu hafi vátryggingartaki ekkert tilefni haft til þess að kalla til Vinnueftirlitið í beinu framhaldi af slysinu.

Stefndi hafni því sem ósönnuðu að uppþvottavélin hafi verið biluð þegar slysið hafi átt sér stað og að bleyta hafi þá verið sjáanleg á gólfum í vinnsluherberginu. Starfsmenn vátryggingartaka kannist ekki við að uppþvottavélin hafi verið biluð þennan dag eða dag-ana í kring. Samkvæmt upplýsingum frá samstarfsmanni stefnanda, sem jafnframt hafi verið yfirmaður í vinnsluherberginu, hafi uppþvottavélin ekki verið í notkun snemma á slysdegi og hún ekki orðið vör við bleytu á gólfinu. Þá hafi viðgerðarmaður skoðað vélina fyrir og eftir slysið en ekkert fundið að henni og talið hana vera í lagi.

Stefndi telji með öllu ósannað að vátryggingartaki hafi brotið gegn skyldum sínum samkvæmt ákvæðum laga nr. 46/1980, einkum 13., 37., 42. eða 46. gr., eða öðrum skráðum hátternisreglum.

Verði lagt til grundvallar að uppþvottavélin hafi verið biluð á þeim tíma er slysið hafi orðið byggi stefndi á því að yfirmenn stefnanda hafi ekki haft vitneskju um bilunina. Því verði það ekki metið vátryggingartaka til sakar að hafa ekki gert ráðstafanir til þess að afstýra meintri slysahættu, sbr. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 46/1980.

Hafi uppþvottavélin verið biluð og bleyta hafi verið á gólfinu byggi stefndi á því að hvorki hafi stafað af henni mikil hætta eða hætta á alvarlegu tjóni. Búast megi við því í eldhúsum á vinnustöðum að bleyta smitist eða slettist á gólf frá uppþvottavélum og vösk-um. Vátryggingartaki hafi brugðist forsvaranlega við slíku með því að hafa tiltækar moppur til að taka við og þurrka upp bleytu. Stefnandi hafi verið kunnug aðstæðum og vitað að eigin sögn af því að vatn ætti það til að smitast frá uppþvottavélinni inn á gólfið.

Leggja verði til grundvallar að stefnandi beri sjálf ábyrgð á því tjóni er hún hafi orðið fyrir, sbr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Verði ekki fallist á það byggi stefndi á því að eigin sök stefnanda leiði að minnsta kosti til þess að stefnandi verði látin bera ábyrgð á tjóni sínu að miklu leyti, sem leiði þá til stórfelldrar lækkunar á kröfum stefnanda.

Vísi stefndi til þess að í dómaframkvæmd hafi verið byggt á því að sé starfsmaður kunnugur þeim aðstæðum sem hafi verið fyrir hendi, líkt og stefnandi hafi verið í þessu tilviki, verði að gera þær kröfur til hans að hann sýni fyllstu aðgát og þá varúð sem aðstæður krefjist. Þannig hafi stefnanda, sem hafi verið reyndur starfsmaður og gjörþekkt aðstæður á slysstað, borið að vera á varðbergi gagnvart bleytu á svæðinu og gera ráðstafanir til þess að þurrka hana upp hafi hún orðið hennar vör eða láta næsta yfirmann vita. Stefnandi hafi ekki viðhaft þá aðgát sem af henni hafi verið krafist að þessu leyti.

Vísað sé til almennra reglna skaðabótaréttar, einkum um sönnun, sönnunarbyrði, óhappatilviljun, gáleysi og eigin sök. Kröfu um málskostnað byggir stefndi á XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr.

Niðurstaða

Ágreiningur aðila lýtur að því hvort stefnandi eigi rétt til bóta úr ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda. Það er óumdeilt að stefnandi slasaðist 28. ágúst 2019 þegar hún var við störf við [matvælavinnslu] í vinnsluherbergi B í X. Aðilar deila um tildrög og orsök slyssins og hvort bleyta hafi verið á gólfi vinnsluherbergisins.

Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi bar hún um að hafa hafið störf við [matvælavinnslu] hjá vátryggingartaka í X 12. ágúst 2019, tveimur vikum fyrir slysið. Kvað hún að frá því að hún hóf störf við [matvælavinnslu]í vinnsluherberginu hafi tuskur verið á gólfinu fyrir framan uppþvottavélina vegna leka frá henni. Kvað hún að ganga hafi þurft fram hjá uppþvottavélinni til að komast inn í kæli í vinnsluherberginu. Stefnandi lýsti slysinu með þeim hætti að hún hafi gengið þar fram hjá þegar hún rann í bleytu og datt. Framangreind lýsing stefnanda á aðdraganda og atvikum að baki slysinu fær stoð í framburði vitnisins D fyrir dómi, en hún var ein að störfum með stefnanda í umrætt sinn. Kom þannig m. a. fram í skýrslu vitnisins að iðulega hafi verið blautt í kringum uppþvottavélina og ítrekað þurft að þurrka upp bleytu í kringum hana. Kvað vitnið að þetta hafi verið tilkynnt til yfirmanna vinnustaðarins sem hafi í kjölfarið fengið viðgerðarmann til að gera við uppþvottavélina. Þá kvað hún að vatn hafi verið á gólfinu er hún kom að stefnanda eftir slysið. Þá fær lýsing stefnanda stoð í yfirlýsingu og framburði vitnisins C, en hún starfaði í [tiltekinni deild]vátryggingartaka í X. Kom m. a. fram í yfirlýsingunni og í skýrslu vitnisins að uppþvottavélin í eldhúsi í vinnsluherbergi því er stefnandi slasaðist í hafi verið biluð dagana í kringum slysið og bleyta lekið frá vélinni á gólf eldhússins. Hafi tuskur verið lagðar fyrir framan vélina vegna lekans. Kvaðst vitnið sjálf hafa runnið í bleytu þar en ekki dottið og síðan verið hrædd við að ganga fram hjá uppþvottavélinni. Jafnframt fær lýsing stefnanda stoð í tilkynningu vátryggingartaka til Vinnueftirlitsins, undirritaðri 28. ágúst 2019, þar sem ritað er af fulltrúa vátryggingartaka að stefnandi hafi runnið til í bleytu á gólfi sem hafi komið undan uppþvottavél. Aukinheldur fær lýsing stefnanda þá stoð í tilkynningu vátryggingartaka til SÍ, undirritaðri af stefnanda og vátryggingartaka 27. nóvember 2019, þar sem ritað er að stefnandi hafi runnið í bleytu á gólfi sem lekið hafði úr uppþvottavél í vinnsluherbergi. Með undirritun sinni staðfesti vátryggingartaki að slysið hefði átt sér stað með framangreindum hætti.

Með framburði stefnanda og tveggja vitna fyrir dómi og tilkynninga frá vátryggingar-taka til SÍ og Vinnueftirlitsins þykir dóminum sannað að stefnandi hafi runnið í bleytu á gólfi fyrir framan uppþvottavél í vinnsluherbergi vátryggingartaka í X. Þá þykir einnig sannað með framburði stefnanda og vitnisins D að tilvik bleytu fyrir framan uppþvottavélina hafi verið algengt ástand fyrir slys stefnanda og að það ástand hafi verið tilkynnt til fyrirsvarsmanna vátryggingartaka. Stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn eða leitt fram vitni er hnekkt hafa framangreindu.

Í 13. gr. laga nr. 46/1980 er mælt fyrir um að atvinnurekandi skuli tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Þá segir í 1. mgr. 42. gr. laga nr. 46/1980 að vinnustaður skuli þannig úr garði gerður að þar sé gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Þá segir m. a. í 43. gr. laganna að ráðherra setji reglur um fyrirkomulag fastra vinnustaða, innan húss, sem m. a. fjalla um húsnæði, svo sem vinnurými, gólf og umferðarleiðir innan vinnusvæða. Í 6. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða, sem m. a. var sett með stoð í 43. gr. laga nr. 46/1980, er fjallað um gólf. Þar segir í 5. mgr. ákvæðisins að gera skuli ráðstafanir til að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf.

Samkvæmt því sem fyrir liggur í málinu verður ekki fallist á það að veruleg og hættuleg bleyta á gólfi í vinnsluherbergi fyrir [matvælavinnslu], sem ekki er brugðist við með viðunandi hætti, geti talist vera óhjákvæmilegur eða eðlilegur fylgifiskur slíkrar starfsemi m. t. t. aðbúnaðar starfsfólks. Þá liggur einnig fyrir að stefnandi var heldur ekki gjörkunnug aðstæðum á umræddri starfsstöð. Er það því mat dómsins að meta verði það fyrirsvarsmönnum vátryggingartaka til sakar að hafa ekki aðhafst, í ljósi vitneskju þeirra um viðvarandi bleytu fyrir framan uppþvottavél á starfsstöð stefnanda, og komið í veg fyrir að vatn læki á gólfið, hvaðan svo sem það hafi stafað. Sú háttsemi vátryggingartaka fól í sér brot á 13. og 42. gr. laga nr. 46/1980, sem og á 5. mgr. 6. gr. reglna nr. 581/1995. Samkvæmt öllu framangreindu verður því miðað við það að slysið verði rakið til þátta sem vátryggingartaki beri ábyrgð á í samræmi við sakarregluna og óskráða reglu skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð. Enn fremur liggur nægilega fyrir í gögnum málsins að stefnandi hafi orðið fyrir einhverju líkamstjóni vegna slyssins. Ber stefndi því að mati dómsins bótaábyrgð á tjóni vegna atviksins sem vátryggjandi vátryggingartaka.

Hvað varðar ætlaða eigin sök stefnanda telur dómurinn að líta verði til þess að þó svoað stefnandi hafi í umrætt sinn mögulega ekki gætt fyllstu aðgæslu, þar sem hún hafi mátt vita að þarna gat stundum verið hálla en annars staðar í vinnsluherberginu, verði þó ekki talið að hún hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Að því virtu eru ekki skilyrði til að láta stefnanda bera meðábyrgð á tjóni sínu, sbr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga.

Að öllu hér framangreindu virtu verður því viðurkenndur réttur stefnanda til bóta úr frjálsri ábyrgðartryggingu B hjá stefnda vegna líkamstjóns, sem stefnandi hlaut í umræddu vinnuslysi, 28. ágúst 2019, en hér er einungis fjallað um bótaskyldu.

Stefnandi nýtur gjafsóknar samkvæmt gjafsóknarleyfi útgefnu þann 18. janúar 2022. Skal allur þar tilgreindur gjafsóknarkostnaður stefnanda því greiðast úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hennar, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, sem telst vera hæfilega ákveðin 1.674.000 krónur, og er það að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Í ljósi framangreindra málalykta verður stefnda jafnframt gert að greiða stefnanda 1.674.000 krónur í málskostnað, sem rennur þá til ríkissjóðs.

Mál þetta flutti Ó-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda, en S-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð :

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, TM trygginga hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu B, á líkamstjóni er stefnandi, A, hlaut í vinnuslysi 28. ágúst 2019.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hennar, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, alls 1.674.000 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 1.674.000 krónur í málskostnað, sem rennur til ríkissjóðs.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf(sign.)