E-12036/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 8. júní sl., var höfðað 22. október 2009.

Stefnandi er Fagport ehf., Baugatanga 2, Reykjavík.

Stefndu eru VBS Fjárfestingabanki hf., Borgartúni 26, Reykjavík, en til vara Miðbæjarbyggð ehf., Einholti 2, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess aðallega að aðalstefndi, VBS Fjárfestingarbanki hf., verði dæmdur til að greiða stefnanda 50.919.836 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 18.070.854 krónum frá 8. febrúar 2009 til 23. mars s.á. en af 50.919.836 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, sem aðalstefndi innti af hendi 8. febrúar, 23. mars og 26. mars 2009, samtals að fjárhæð 30.644.441 króna.

Til vara krefst stefnandi þess að varastefndi, Miðbæjarbyggð ehf., verði dæmdur til að greiða stefnanda 50.919.836 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 18.070.854 krónum frá 8. febrúar 2009 til 23. mars s.á. en af 50.919.836 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 8. febrúar, 23. mars og 26. mars 2009, samtals að fjárhæð 30.644.441 króna.

Bæði vegna aðal- og varakröfu krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi, VBS fjárfestingabanki hf., krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt mati dómsins.

Af hálfu stefnda, Miðbæjarbyggðar ehf., er vörnum ekki haldið uppi.

Málavextir

Málavextir eru þeir að stefnandi, Fagport ehf., og varastefndi, Miðbæjarbyggð ehf., gerðu með sér verksamning um byggingu hótels og íbúða að Mjölnisholti 12-14, Reykjavík, dags. 8. nóvember 2007. Aðalstefndi, VBS fjárfestingabanki hf., og varastefndi, Miðbæjarbyggð ehf., undirrituðu í kjölfarið samning um fjármögnun uppbyggingar að Mjölnisholti 12-14 Reykjavík, dags. 14. nóvember 2007, þar sem varastefndi er lántaki og aðalstefndi lánveitandi. Samningurinn nær yfir fjármögnun 1. áfanga framkvæmda að Mjölnisholti og byggingu á hóteli á sama stað. Samningurinn var samþykktur á grundvelli ítarlegrar skilalýsingar sem lá fyrir við undirritun hans. Í 2. gr. samningsins er sérstaklega vísað til fyrirliggjandi verksamnings um uppbyggingu hótels og íbúða að Mjölnisholti milli stefnanda sem verktaka og varastefnda sem verkkaupa, dags. 8. nóvember 2007.

Samkvæmt 1. gr. fjármögnunarsamnings milli aðalstefnda og varastefnda skal aðalstefndi greiða kostnað að fullu samkvæmt undirrituðum samningum, þ.á m. verksamningi milli varastefnda og stefnanda. Í 2. gr. segir síðan að verktaki, þ.e.a.s. stefnandi, skuli senda reikninga til aðalstefnda miðað við verkstöðu hverju sinni. Reikningar skuli vera áritaðir og samþykktir af eftirlitsaðila verksins og vera í samræmi við áður samþykktan verksamning. Í ákvæðinu er loks kveðið á um að greiðslur skuli inntar af hendi af hálfu aðalstefnda beint inn á bankareikning verktaka, þ.e. stefnanda í þessu máli.

Fjármögnun verksins hófst strax við undirritun samningsins og hefur aðalstefndi iðulega greitt framlagða reikninga beint inná reikning stefnanda, þó þannig að á síðastliðnu ári hefur orðið verulegur greiðsludráttur á nokkrum reikningum og hefur aðalstefndi ekki staðið skil á öllum framlögðum og samþykktum reikningum. Þeir reikningar sem dómkrafa málsins er reist á eru enn ógreiddir þrátt fyrir að gjalddagi sé liðinn og ítrekanir um greiðslu hafi verið gerðar af hálfu stefnanda. Hafa þeir tveir reikningar sem dómkrafa stefnanda byggist á verið samþykktir af eftirlitsaðila verksins, VST verkfræðistofu (nú Verkís hf.), og sendir aðalstefnda til greiðslu. Aðalstefndi hefur engar athugasemdir gert við umkrafða reikningana.

Með bréfi dagsettu 22. mars 2009 krafðist stefnandi þess að aðalstefndi greiddi framlagða og gjaldfallna reikninga án tafar. Engin viðbrögð urðu við því erindi. Í ljósi þessa kveður stefnandi sér nauðugur sá einn kostur að höfða dómsmál þetta.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Aðalkrafa

Stefnandi kveður aðalkröfu sína reista á því að aðalstefnda beri að greiða framlagða og samþykkta reikninga í samræmi við fjármögnunarsamning milli aðalstefnda og varastefnda, dags. 14. nóvember 2007, og þá samninga sem lágu honum til grundvallar. Í fjármögnunarsamningnum sé sérstaklega vísað til stefnanda sem verktaka og að greiðslur skuli inntar af hendi til þess félags, enda hafi greiðslur fram að greiðslufalli ávallt verið inntar af hendi til stefnanda. Í áðurnefndum fjármögnunarsamningi segi orðrétt í 1. gr.: „VBS samþykkir að greiða kostnað að fullu samkv. undirrituðum samningum“ og í 2. gr. segi síðan: „Verktaki, einn eða fleiri, mun senda reikninga til VBS [...]. Reikningar eru áritaðir um greiðslusamþykki af lántaka [...]. Greiðslur verða inntar af hendi beint inn á bankareikning verktaka [stefnanda]...“ Þegar af þessum ástæðum beri aðalstefnda að greiða stefnanda umkrafða reikninga í samræmi við aðalkröfu málsins.

Aðalstefndi hafi ekki staðið við skuldbindingar sínar og greitt umkrafða reikninga stefnanda að fullu, þrátt fyrir að um áritaða og samþykkta reikninga sé að ræða. Aðalstefnda beri samkvæmt áðurnefndum fjármögnunarsamningi að greiða samþykkta reikninga, en ekki varastefnda, þrátt fyrir greiðslusamþykki, og sé því bæði eðlilegt og rétt að beina kröfunni að aðalstefnda. Aðalstefndi hafi verið greiðandi framlagðra og samþykktra reikninga frá stefnanda allt frá því verkefnið hófst á árinu 2007. Greiðsluskylda aðalstefnda hafi ávallt verið óumdeild.

Dómkrafa stefnanda sundurliðist með eftirfarandi hætti:

Reikningur nr. 319, dags. 25.01.2009 kr. 18.070.854,-

Innágreiðsla (flutt), dags. 08.02.2009 kr. - 15.476.601,-

Innágreiðsla, dags. 26.03.2009 kr. - 891.943,-

Eftirstöðvar reiknings nr. 319 kr. 1.702.310,-

Reikningur nr. 320, dags. 09.03.2009 kr. 32.848.982,-

Greitt vegna áb. Byko hf., dags. 23.03.09 kr. - 12.700.000,-

Greitt vegna verktakatryggingar, dags.23.03.09 kr. -1.575.897,-

Eftirstöðvar reiknings nr. 320 kr. 18.573.085,-

Samtals reikningar (319 og 320) kr. 50.919.836,-

Innágreiðslur (319 og 320) kr. - 30.644.441,-

Samtals eftirstöðvar (319 og 320) kr. 20.275.395,-

Upphafsdagur dráttarvaxtakröfu taki mið af 4. mgr. 4. gr. verksamnings milli stefnanda og varastefnda, dags. 8. nóvember 2007, en hann hafi legið fyrir við undirritun fjármögnunarsamnings milli aðalstefnda og varastefnda. Sé þar kveðið á um að samþykktir reikningar skuli greiddir eigi síðar en tveimur vikum eftir framlagningu. Þetta ákvæði hafi aðalstefndi ávallt haft til hliðsjónar og greitt samþykkta reikninga stefnanda innan tveggja vikna frá samþykkt reiknings.

Varakrafa

Ef svo ólíklega fari, að ekki verði fallist á aðalkröfu stefnanda, geri hann þá kröfu til vara að varastefnda verði gert að greiða umkrafða fjárhæð. Stefnandi styðji varakröfu sína eftir því sem við eigi með vísan til sömu málsástæðna og raktar hafi verið hér að framan til rökstuðnings aðalkröfu. Sundurliðun varakröfu sé með sama hætti og í aðalkröfu. Varðandi varakröfuna vísi stefnandi sérstaklega til þess að varastefndi sé skuldbundinn til að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð komi í ljós að aðalstefndi geti ekki staðið við greiðslur eða að aðalkrafa þessa máls verði ekki felld á aðalstefnda. Sé greiðsluskylda varastefnda m.a. reist á verksamningi milli stefnanda og varastefnda.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra meginreglna kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir fjárskuldbindinga. Stefnandi vísar einnig til IST 30:2003, sbr. einkum 31. kafla. Krafa um dráttarvexti styðst við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. XXI kafli laganna.

Málsástæður stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., og lagarök

Stefndi kveður það rétt vera að aðalstefndi og varastefndi hafi gert með sér samning um fjármögnun uppbyggingar við Mjölnisholt 12-14 í Reykjavík. Aðilar að þeim samningi séu einungis stefndu í máli þessu. Stefnandi hafi ekki komið að þeim samningi er fjármögnunin byggir á og geti því ekki talist aðili að honum.

Stefnandi haldi því sjálfur fram í stefnu sinni að greiðsluskylda stefnda, Miðbæjarbyggðar ehf., gagnvart stefnanda sé reist á verksamningi þeirra á milli og stefndi, Miðbæjarbyggð ehf., sé því skuldbundin til að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð. Samkvæmt þessu ætti stefnandi að beina kröfum sínum einungis að stefnda, Miðbæjarbyggð ehf.

Stefnandi byggi mál sitt aðallega á framangreindum fjármögnunarsamningi, dags. 14. nóvember 2007. Í þeim samningi geri stefndi, VBS fjárfestingabanki hf., samning við stefnda, Miðbæjarbyggð ehf., um fjármögnun uppbygginga við Mjölnisholt 12-14 í Reykjavík. Stefnandi hafi ekki lagt fram gögn, s.s. viðauka við umræddan samning eða annað málinu tengt þannig að það tengi stefnanda við málið með þeim réttarverkunum að þau gögn ættu að binda stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., gagnvart stefnanda.

Mál stefnanda virðist byggt á því að fjármögnunarsamningurinn feli í sér „þriðjamannslöggerning“ en því sé alfarið mótmælt. Samningurinn gefi hvergi til kynna að hann sé í þágu annars aðila og skapi stefnanda beinan og sjálfstæðan rétt til að krefja stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., um eitthvað sem hann geti byggt dómkröfur sínar á.

Stefndi, VBS fjárfestingarbanki hf., bendi á það, ef svo ólíklega færi að fjármögnunarsamninginn yrði túlkaður á einhvern þann hátt að í honum felist loforð stefnda, VBS fjárfestingarbanka hf., til að greiða einhverjar skuldbindingar til stefnanda, veiti það stefnanda engan rétt, nema stefndi, VBS fjárfestingarbanki hf., hafi í framhaldi af gerð fjármögnunarsamningsins beint yfirlýsingu til stefnanda þess efnis. Greiðsla stefnda, VBS fjárfestingarbanka hf., á reikningum beint til stefnanda geti á engan hátt skoðast sem slík yfirlýsing.

Eins og fram hafi komið sé stefnandi ekki aðili að því samningssambandi sem komst á með fjármögnunarsamningi þeim sem gerður var þann 14. nóvember 2007. Það sé því ekki annað hægt að gera en að sýkna stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., í máli þessu þar sem aðildarskortur leiði til sýknu samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála.

Að lokum árétti stefndi, VBS fjárfestingarbanki hf., að hann mótmæli málatilbúnaði stefnanda öllum eins og hann er settur fram í stefnu.

Um lagarök vísist til laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 með síðari breytingum og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, aðallega III. kafla.

Krafa um málskostnað er reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Hinn 8. nóvember 2007 gerðu stefnandi, Fagport ehf., og varastefndi, Fasteignafélagið Miðbæjarbyggð ehf., með sér verksamning um byggingu hótels og íbúða að Mjölnisholti 12-14, Reykjavík. Hinn 14. nóvember 2007 gerðu stefndu, VBS fjárfestingabanki hf. og Miðbæjarbyggð ehf., með sér samning um fjármögnun uppbyggingar að Mjölnisholti 12-14 Reykjavík. Samkvæmt þessum samningi tekur VBS fjárfestingabanki að sér að fjármagna verkefnið. Samkvæmt 2. gr. fjármögnunarsamningsins sömdu aðilar um að verktaki, einn eða fleiri, myndu senda reikninga til VBS fjárfestingabanka hf. Reikningarnir skyldu áritaðir um greiðslusamþykki af lántaka. Greiðslur skyldi inna af hendi inn á bankareikninga verktaka eða seljanda vöru og þjónustu tilheyrandi verkinu.

Fyrir liggur að framkvæmd var í samræmi við ákvæði 2. gr. fjármögnunarsamningsins. Stefnandi var verktaki að verkinu. Voru reikningar hans vegna verksins greiddir þar til á árinu 2008 að greiðsludráttur varð. Reikningar þeir sem stefnandi byggir dómkröfu sína á eru dagsettir 25. janúar 2009 og 9. mars 2009. Óumdeilt er að reikningarnir eru ógreiddir og er enginn ágreiningur með aðilum um þessa reikninga að neinu leyti.

Til greiðslu þessara reikninga stefnir Fagport ehf. aðallega VBS fjárfestingabanka hf. Byggir stefnandi kröfu sína á fyrrgreindum fjármögnunarsamningi milli VBS fjárfestingabanka hf. og Miðbæjarbyggðar ehf. og þeirri framkvæmd er var á greiðslu reikninga vegna verksins, en þeir voru greiddir af stefnda VBS fjárfestingabanka hf. beint inn á reikning stefnanda.

Þrátt fyrir þessa framkvæmd á greiðslu reikninganna, sem var í samræmi við fjármögnunarsamninginn, var stefnandi ekki aðili að þeim samningi. Ekkert réttarsamband er því milli stefnanda og stefnda og VBS fjárfestingabanka hf. og getur stefnandi ekki byggt neinn rétt á þeim samningi. Það fyrirkomulag sem var á greiðslu reikninganna breytir engu þar um. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á að stefndi VBS fjárfestingabanki hf. beri ábyrgð á greiðslu umstefndra reikninga og ber því að sýkna þennan stefnda af dómkröfum stefnanda.

Stefnda, Miðbæjarbyggð ehf., var birt stefna í málinu en félagið hefur ekki haldið uppi vörnum í málinu. Ber því samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 að dæma málið gagnvart þessum stefnda eftir kröfum og málatilbúnaði stefnanda að því leyti sem samrýmanlegt er framkomnum gögnum.

Eins og áður er rakið gerðu stefnandi og stefndi, Miðbæjarbyggð ehf., með sér verksamning og eiga umstefndir reikningar rætur að rekja til þess samnings. Eru reikningarnir í samræmi við kröfugerð stefnanda. Ber því að dæma stefnda, Miðbæjarbyggð ehf., til greiðslu umstefndrar kröfu.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., málskostnað sem ákveðst 350.000 krónur.

Stefndi, Miðbæjarbyggð ehf., greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, VBS fjárfestingabanki hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Fagports ehf.

Stefndi, Miðbæjarbyggð ehf., greiði stefnanda, Fagporti ehf., 50.919.836 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 18.070.854 krónum frá 8. febrúar 2009 til 23. mars s.á. en af 50.919.836 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 8. febrúar, 23. mars og 26. mars 2009, samtals að fjárhæð 30.644.441 króna.

Stefnandi greiði stefnda, VBS fjárfestingabanka hf., 350.000 krónur í málskostnað.

Stefndi, Miðbæjarbyggð ehf., greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf