S-143/2015

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 27. apríl, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 9. október 2015, á hendur X, ..., ... „fyrir kynferðisbrot, með því að hafa föstudaginn 13. júní 2014, á hótelherbergi á Fosshótel ... við ... á ..., við störf sem heilunarmiðill, ítrekað snert og strokið kynfæri Y utanklæða, viðhaft kynferðislegt tal við hann og hvatt Y til að fróa sér að ákærða viðstöddum. Telst þetta varða við 199. gr. og 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu Y, kt. 000000-0000, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð kr. 1.000.000 með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. júní 2014 til greiðsludags af framangreindri fjárhæð.“ Þá er gerð krafa um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá 10. október 2014 til greiðsludags. Einnig er krafist þóknunar til handa réttargæslumanni vegna réttargæslustarfa. sbr. 48. gr. laga nr. 88/2008 sbr. 216. gr. sömu laga.

Ákærði neitar sök. Hann krefst sýknu og þess að bótakröfu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfi og sýknu af bótakröfu.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu kom Y, hér eftir nefndur brotaþoli, á lögreglustöðina ... kl. 17:00 hinn 13. júní 2014 og var í fylgd afa síns og ömmu. Kvaðst brotaþoli vilja kæra X, ákærða í máli þessu, fyrir kynferðisbrot sem hann hefði framið á hótelherbergi þar í bænum, er ákærði hefði tekið á móti brotaþola sem heilunarmiðill. Í skýrslunni er haft eftir brotaþola að ákærði hefði talað um að brotaþoli væri „með einhverja uppsafnaða spennu“ og hefði sett aðra hönd sína á brjóstkassa brotaþola en hina í klof honum. Því næst hefði ákærði þreifað á brotaþola utan klæða, „segir að hann finni að hann rísi en tekur þá höndina burt, segir mér að ég megi taka hann út og klára dæmið.“ Brotaþoli hefði neitað því. Í skýrslunni er meðal annars haft eftir brotaþola: „Ég segi honum ítrekað að nú sé komið nóg.“

Í málinu liggur hljóðupptaka af samskiptum ákærða og brotaþola umrætt sinn. Mun afi brotaþola, vitnið A, sem hafði frumkvæði að því að brotaþoli kom á hótelherbergið til ákærða, hafa skilið eftir upptökutæki á borði í herberginu og þannig mun upptakan til komin. Snemma í samtali ákærða og brotaþola beinist talið að samskiptum brotaþola við stúlkur, sem ekki hafi gengið vel. Segir ákærði þá: „Já já. Og svo náttúrulega færðu löngun og þá stækkar hann og þá þarf að gera eitthvað.“ Því svarar brotaþoli með orðunum: „Já já ég leysi það sjálfur.“ Í framhaldi af þessu verða talsverðar samræður um annað. Ákærði spyr svo: „Fer hún vel í þig þessi orka? Veitir hún þér slökun?“ og brotaþoli játar því. Ákærði segir þá: „ég finn að hún leysir þig eitthvað upp líka, finnst þér það?“ en brotaþoli segist ekki vita það. Ákærði segir þá: „Ja ég meina kemur einhver... þú veist eins og það sé eitthvað að harðna þarna niðri eða er það vitleysa hjá mér?“ Brotaþoli segir „Nei“. „Er hann að harðna?“ spyr ákærði. „Bara ósjálfrátt“ svarar brotaþoli. Í framhaldi af þessu segir ákærði: „Já það er allt í lagi, þá hefur orkan bara mjög góð áhrif á hann, vinnur bara á svæðið“. Síðan segir ákærði „Settu bara [heyrist ekki þar sem hann talar lágt] yfir hérna, veita honum frið. Er svolítið síðan þú losaðir úr honum?“. „Kannski svolítið“ svarar brotaþoli. „Já, þess vegna er hann svona viðkvæmur þannig“ segir ákærði þá. Stuttu síðar segir ákærði: „Þú mátt alveg taka hann sjálfur og strjúka hann ef að þú vilt, þó að ég sé hér.“ Brotaþoli svarar „Nei þetta er allt í lagi.“ Ákærði hummar þá og brotaþoli segir: „Mér finnst þetta fínt bara svona, liggja svona eins og ég er.“ Ákærði segir þá: „Jæja elskan. Þó að ég komi svona við þig?“ „Já“ svarar brotaþoli. „Er þetta vont eða gott?“ spyr ákærði. „Bara þægilegt“ svarar brotaþoli. „Já. Ég er nú að setja orku allsstaðar.“ segir ákærði þá. Eftir nokkur orð þeirra um vöðvabólgu og fleira sem brotaþoli kveðst glíma við, segir ákærði: „Já við þurfum bara að gera góðverk á þér, ég held það bara, losa þig við þessar bólgur og pínur. Hana nú getur þú tekið við nú er komið nóg stuð í hann. Taktu bara utan um hann sjálfur og hafðu hendina þarna niðri þá getur þú notið þess, að innanverðu eða hvar sem að þú vilt hafa hendina.“ Þessu svarar brotaþoli með orðunum: „Bara fínt svona.“ Ákærði segir þá: „Já. Þá getur þú strokið um hann og við setjum orku, strokið upp eftir honum, já svona og fá hann til að rísa eða taka hann út bara og rísa, það er engin feimni í því hjá okkur hér. Já en er ekki þægilegra að leyfa honum að vera þarna á milli... buxunum hann réttir betur úr sér þá, ég held það, ef þú vilt. Þú ert feiminn við þetta elskan.“ Brotaþoli svarar: „Ha?“ Ákærði segir þá: „Ég sagði hafa hann utan við, þá getum við strokið hann betur á móti þér og við setjum orku á það. ...Finnur þú orkuna sem að kemur?... Nú mátt þú taka við ef að þú vilt.“ Brotaþoli svarar: „Nei þetta er gott.“ Ákærði svarar: „Ha?“ Brotaþoli segir: „Svona.“ Ákærði spyr: „Bara fínt?“ og brotaþoli játar því.

Allnokkru síðar, eftir umræður þeirra um annað, segir ákærði: „Já sko, komdu á bakið. Hvernig líður þér akkúrat núna?“ Brotaþoli svarar: „Afslappaður.“ Ákærði segir þá: „Er það ekki?“ og brotaþoli segir „Jú.“ Ákærði spyr þá. „Líður þér vel hérna inni hjá mér?“ og brotaþoli segir „já“ við því.

Af hálfu ákærða er í máli þessu byggt á að upptakan hafi verið gerð án vitundar hans og leyfis. Hann mótmælir að byggt verði á henni í málinu.

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu hinn 7. júlí 2014. Lýsti hann þá að ákærði hefði þreifað á kynfærum brotaþola í fimm mínútur eða svo, þar á meðal strokið þau með fingrum upp og niður. Spurður hvort hann hefði sagt eitthvað á meðan á þessu hefði gengið svaraði brotaþoli: „Ég fraus.“ Sjálfur hefði brotaþoli ekki svarað tali ákærða um kynferðislega löngun.

Í málinu liggur vottorð H læknis um brotaþola, dags. 3. mars 2016. Segir þar meðal annars að brotaþoli eigi „við andlega vanheilsu að stríða. Strax á barnsaldri komu fram frávik hjá honum hvað varðar þroska og hegðun. Um sjö ára aldur, árið 2003, fór hann í uppvinnslu vegna ofvirkniröskunar, þráhyggju og áráttu, ásamt kækjasögu. Hann hafði þá þegar um 3-4 ára sögu um mikla kæki. Hafði einnig frá byrjun verið með mikil einkenni hvað varðar ofvirkni, athyglisbrest, hvatvísi og ýgi. Uppvinnslan leiddi í ljós að hann uppfyllti greiningarviðmið fyrir Tourette heilkenni og athyglisbrest með ofvirkni. Einnig var hann með óeðlilega lága vöðvaspennu. Skyn- og hreyfivandamál. Hegðunarerfiðleikar í skólanum. Síðar hefur hann greinst með ódæmigerða einhverfu. Hann var með umönnunarbætur fram að 18 ára aldri, en síðan verið öryrki vegna þessara sjúkdóma. [...] Hann sýndi nokkur geðrofseinkenni í júlí 2015 og lagðist inn á geðdeild Sjúkrahússins á ..., þar sem hann dvaldi í 3 vikur. Greindur með tvíhverfa lyndisröskun. Lyfjameðferð hans var þá einnig breytt. Hann hefur frá vorinu 2013 farið í viðtöl hjá sálfræðingi stöku sinnum vegna vanlíðunar og sjálfsvígshugsana. [Brotaþoli] mun hafa orðið fyrir kynferðisbroti í lok maí 2014, á .... Í kjölfarið leitaði hann á ný til E sálfræðings haustið 2014. Þessi atburður var honum mikið áfall og situr mikið í honum. Hann hefur sýnt klár einkenni áfallastreituröskunar. Á Becks þunglyndis og kvíðakvörðum mældist hann einnig með alvarleg einkenni á þeim báðum.“

Í málinu liggur læknabréf vegna ákærða, dags. 21. júní 2012, og undir skráð nöfn læknanna J og K. Segir þar meðal annars að ákærði hafi leitað til bráðalækninga Landspítalans vegna bakverkja sem leiði niður í fætur og máttarminnkunar. Þá segir einnig: „Einnig kveðst hann hafa verið ófær um holdris í a.m.k. 2 ár og vita þau hjón ekki upphaf þess, tengja það helst við forhúðaraðgerð, en velta einnig fyrir sér hvort gæti verið tengt fyrra spinal stenosu kasti.“

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði lýsti starfi sínu þannig að hann setti hendur sínar yfir sjúklinginn og væri sjálfur aðeins „millistykki“. Kæmi til sín mikil orka sem færi svo í sjúklinginn. Sjálfur hefði ákærði augun lokuð á meðan en opnaði í þeirra stað „þriðja augað“ og sæi þá „áruna“. Oftast væri ekki mikið um snertingar en því stýrðu þeir sem ynnu með honum, læknar að handan. Kynfæri væru hins vegar aldrei snert.

Um það tilvik sem hér er til umræðu sagði ákærði: „Ég er ekki að horfa á hann með mínum eigin augum og get því ekki fylgst með nákvæmlega en, hérna, það er ekki fyrr en að höndin þarf, ég að færa hana svona yfir, sem sagt, yfir á hérna mjaðmastykkið. sem er eldrautt, og eins lærið, að þá stoppar það hérna, þegar kemur eitthvað hérna við hægri höndina á mér og ég stoppa og opna á mér augun og sé þá að honum rís hold og ég spyr hann þá hvað sé í gangi, ef ég man þetta nokkurn veginn rétt. Og hann segir að sér líði svo ofboðslega vel, þetta sé svo góð orka. En ég sagðist ekki geta unnið svona. Við yrðum að, það yrði að gera eitthvað í þessu.“ Ákærði sagðist hafa þurft „að snúa honum við og [hefði sett] höndina á hérna mjaðmastykkið“ og bætti við: „Þeir vildu það, og á lærið. Það eru bara þessir tveir staðir sem að hendurnar á mér svona ja nánast snertu, kannski verið aðeins of nærri.“ Ákærði sagði að brotaþoli hefði rætt við sig kynferðislegar langanir sínar og hefði ákærði séð að „þessi orka sem að hann fékk, hún var enn til vandamála“ og hefði ákærði sagt „við hann, þú verður að setja höndina á þér yfir kynfærin þín og ég ætla að setja mínar fyrir ofan og setja kalda orku, fá kalda orku senda til þess að kæla þig niður. Þannig að ég geti haldið áfram að vinna. En svona get ég ekki unnið með þig. Það er ekki hægt. Það er ekki viðeigandi.“ Brotaþoli hefði verið alveg sammála.

Ákærði sagðist hafa þurft að ýta á mjaðmabein brotaþola, „vegna þess að tengingin á milli mjaðmabeins og lærleggs, þar sem að vöðvinn sko kemur saman, það var eitthvert vesen þar. Þurfti að ýta, ýta aðeins svona með lófunum, ég vinn alltaf með lófunum. Og þá sagði hann nú, ef ég man rétt, nú fer verkurinn.“ Ákærði var spurður um „strokhljóð“ sem heyrst hefðu á upptöku af samskiptum þeirra brotaþola og skýrði hann þau þannig að brotaþoli hefði legið uppi í rúmi í „nælonbuxum, gallabuxum, eða nælon, svona windbreaker-buxum sem að náðu sko við upp að mitti. Þannig að hann mátti ekki hreyfa sig, að þá fór að skjálfa og braka.“ Nánar spurður um þetta bætti ákærði við: „Já, þegar að ég fer yfir, þá myndast þessar bylgjur og ef að það hafa verið yfir eða nálægt gallafatnaði hjá honum að þá gæti hafa komið sko bylgjurnar á fötin, en það ætti ekki að hafa skrjáfað í þeim.“ Ákærði var spurður hvort hann hefði verið „eitthvað að hvetja hann til þess að fróa sér þarna á staðnum“ og svaraði hann: „þegar að hann fékk þetta holdris, og þessi orka, hann var alltaf að tala um að þessi orka hún færi svo ofboðslega vel í sig, að þá skynjaði ég það að honum fyndist að nú væri tími til kominn að fara að losa og ég hafði náttúrulega ekkert annað en bara salerni fyrir hann til að bjóða upp á.“ Ákærði hefði ekki hvatt brotaþola til slíks. Brotaþoli hefði sett höndina yfir kynfæri sín og ákærði hefði sett sína hönd þar fyrir ofan „og eftir það þá var hann bara alltaf með hendurnar í klofinu. Síðast þegar ég sá. En hvort að hann var eitthvað að skrjáfa þar yfir bara ég veit ekki, ég hafði um nóg annað að hugsa, eða ég var að fókusera inn á lærlegginn og mjaðmabeinið á honum, því hann kom draghaltur inn en hann fór óhaltur út.“ Ákærði var spurður hvort hann hefði „sagt við hann að hann gæti alveg tekið hann út og strokið honum ef að hann vildi.“ Ákærði svaraði: „Nei, ekki kannski, kannski ég sjálfur orðað það þannig við hann, en hann sko, ef að hann hefur verið að fitla við sig þarna niðri, ja ekki bað ég um það, og það held ég að við, þegar að ég bauð honum að hann gæti bara farið fram á salernið, því að tíminn var að renna út, þetta voru ekki nema eins og ég segi nítján mínútur sem að hann var inni hjá mér og þær eru fljótar að líða.“ Ákærði var nánar spurður hvort hann hefði sagt „að hann gæti alveg tekið hann út og strokið hann, liminn“, og sagðist ákærði ekki hafa orðað það þannig. Spurður hvort hann hefði sagt brotaþola „að taka hann út og fá hann til að rísa“ svaraði ákærði. „Það þurfti ekkert að taka neitt, hann var risinn.“ Bætti ákærði svo við: „Þessi orka, ég réði bara ekkert við, við reyndum að setja á hann kælingu eins og hægt var og hann var orðinn eldrauður í framan.“ Fyrst hefði gengið vel að „kæla“ brotaþola niður, en ákærði gæti ekki gert nema einn hlut í einu og hefði farið að „vinna aftur í lærinu á honum og bakinu“. Þegar borið var undir ákærða að brotaþoli hefði hjá lögreglu sagt að ákærði hefði viðhaft slík ummæli og þá verið að strjúka kynfæri hans utanklæða svaraði ákærði: „Ég var að strjúka, eins og ég var búinn að segja, sólarplexus, magastöðin, hvort að hefur getað verið að orkubylgjurnar hafi snert án þess að ég hafi tekið eftir því, ég sé það ekki vegna þess að ég er ekki að horfa með mínum augum heldur þarf að horfa með þriðja auganu, það er orkan sem að ég er að skoða og áran hans, en hendurnar á mér komu aldrei við hann, það er alveg 110 prósent.“ Mögulegt væri að orkubylgjur hefðu snert kynfæri brotaþola, „það er eini möguleikinn, því að hendurnar á mér komu aldrei við kynfæri drengsins.“ Mögulegt væri að brotaþoli hefði skynjað þessar orkubylgjur þannig að það væru hendur ákærða sem snertu sig, „því að hann er það mikill draumóramaður.“ Ákærði sagði brotaþola aldrei hafa beðið sig um að stöðva eða hætta meðferðinni. Hann hefði aldrei „frosið“ heldur þvert á móti verið glaður yfir að vera verkjalaus í fyrsta skipti í langan tíma. Eftir tímann hefði brotaþoli faðmað sig og þakkað sér með handabandi.

Ákærði sagðist hafa gengist undir aðgerð og við hana hefði farið í sundur „taug eða skyntaug fyrir hérna kynlíf“, með þeim afleiðingum að ákærði hefði „engar tilfinningar gagnvart kynlífi, engar.“ Hefði ákærði því engar kynhvatir.

Ákærði sagðist ekki hafa samþykkt hljóðritun fundar þeirra brotaþola. Slíkt leyfði hann á miðilsfundum en aldrei á lækningafundum. Afi brotaþola hefði sagt sér í síma, fyrir þennan fund, að hann hefði hljóðritað fyrri fund sinn og ákærða, og hefði ákærði þá sagt að slíkt væri bannað.

Ákærði var sérstaklega spurður út í orð sín af hljóðupptöku, þar sem hann hafi sagt „Þú mátt alveg taka hann sjálfur og strjúka hann ef þú vilt þó að ég sé hér.“ Ákærði sagðist hér hafa haft í huga „ef hann hefði frekar viljað klára sig og fara inn á bað.“ Ákærði var þá spurður um orðin „og þó að ég komi svona við“, og svaraði hann að hann teldi að það yrði „svolítið conflict á milli því sem er verið að skrifa niður og því sem að raunverulega er í sambandi, ég var að segja þér áðan frá, frá bylgjunum sem koma frá orkunni, að það skarist á, og það er erfitt að útskýra hvort að ég er að því eða þeir. Ég er náttúrulega ábyrgur fyrir öllu saman, hvað sem að þeir gera, þá verð ég að svara fyrir það.“ Ákærði tók fram í þessu samhengi að hendur sínar hefðu ekki snert á brotaþola. Þegar ákærði hefði notað orðin „þó svo að ég komi við þig“ hafi hann ekki átt við að hann kæmi við brotaþola með höndunum. Ákærði var sérstaklega spurður um orðin „Svona nú getur þú tekið við, nú er komið nóg stuð í hann“, og svaraði hann: „Þá erum við að tala um bylgjurnar. Það er búið að, sem sagt ljósið, hann fær þessa, þessa orkuspennu í sig, þessa góðu orku sem að virðist, hann er sá eini sem að ég veit um sem að hefur orðið fyrir kynferðislegri, hérna hvað eigum við að segja, ég veit ekki hvaða orð ég á að nota yfir þetta, tilfinningu fyrir þessu, þessari tegund af orku. Ég hef aldrei heyrt að, þetta er fyrsti, fyrsta skipti.“

Borin voru undir ákærða ummæli brotaþola í lögregluskýrslu um að ákærði hefði hreyft kynfæri brotaþola til og frá og hefði strokið „svo fram og aftur þarna rétt yfir“. Ákærði hafnaði þessu sem algerlega röngu. Kvaðst ákærði ekki geta skýrt orð hans.

Brotaþoli sagðist hafa verið í heimsókn á ... hjá ömmu sinni og eiginmanni hennar, A. A hefði sagt sér að á hótelinu í bænum væri staddur heilari úr ... og að sá gæti hjálpað sér „með möguleg kvíðavandamál“, einelti og vinaleysi. Þeir hefðu farið á hótelið á fund heilarans og hefði A haft orð fyrir þeim og meðal annars sagt ákærða að hann myndi skilja upptökutæki eftir á borði.

Brotaþoli lýsti fundi þeirra ákærða þannig að ákærði hefði beðið sig um að leggjast á rúmið en sjálfur sest á stól við rúmstokkinn. Þeir hefðu byrjað að tala saman, fyrst um æsku brotaþola, skólagöngu og slíkt en síðan hefði ákærði spurt hvort brotaþoli hefði átt í vandræðum með samskipti sín við stúlkur. Hefði brotaþoli játað því og vísað til feimni sinnar. Þarna hefði heilunin verið byrjuð. Ákærði hefði haldið höndinni yfir líkama brotaþola og sagst vera að finna orkuna og áruna. Hefði ákærði talið sig finna mikla orku og „væri mikill svona spenningur á milli lappanna“. Í framhaldi af því hefði ákærði lagt hendur á kynfæri brotaþola, utan klæða. Það hefði án nokkurs vafa verið gert af ásetningi. Limur brotaþola hefði legið út á hlið í buxunum „og hann rétti hann við.“ Brotaþoli hefði ekki trúað að þetta væri að gerast. „Ég fraus.“ Framvindunni lýsti brotaþoli svo: „Strax við þetta og hann byrjar að þreifa á mér, á mér, svo bað hann hérna, þá náttúrulega ósjálfrátt fór hann að stækka og hann sagði, og þótt ég sé ekki með límheila þá límdist þessi setning inn í hausinn á mér. Hann sagði mér að það væri allt í lagi að taka hann út og klára dæmið.“ Þetta hefði brotaþoli skilið sem vísun til sjálfsfróunar og hefði sagt nei við. Hann hefði skilið orð ákærða þannig að þetta hefði hann átt að gera „þarna á staðnum, þar sem að ég lá.“ Þetta væri sér mjög minnisstætt. Á þessu hefði gengið af og til í um stundarfjórðung. „Hann hélt áfram því að hann var að kanna orkuna mína. Fór alltaf með hendurnar af svæðinu en kom svo, var eins og bara, hann kemur alltaf aftur að því.“ Brotaþoli kvaðst hafa fundið greinilega fyrir snertingu „á klofinu“. Stuttu eftir þetta hefði brotaþoli risið upp, ákærði sagt að „þetta væri búið og allt í góðu og ég labbaði út úr herberginu.“ A hefði verið fyrir utan að ræða við konu ákærða og hefði brotaþoli spurt hann hvort þeir gætu farið en A viljað fara fyrst og ræða við ákærða. Brotaþoli hefði gengið heim til ömmu sinnar og sagt henni hvað gerst hefði. Í framhaldinu hefði hann farið og kært.

Brotaþoli var spurður um þau orð sín, er hann setti fram kæru hjá lögreglunni á ..., að hann hefði ítrekað beðið ákærða um að hætta. Brotaþoli svaraði: „Ég verð að svara því að eftir að þetta gerðist þá fannst mér ég lítill og varnarlaus. Þess vegna, ég sagði þetta og ég gerði það svo, ég sagði þetta svo oft við hann í hérna inni í hausnum á mér að ég trúði því sjálfur. Mér leið eins og þetta væri, [þetta] korter leið mér eins og væru fimmtán klukkutímar og þú getur ímyndað þér að á fimmtán klukkutímum hvað mér hefur oft, getað hugsað að hann hafi hætt, hann hafi hætt.“ Í raun og veru hefði hann hins vegar ekki beðið ákærða um að hætta.

Brotaþoli var spurður um svar sitt, „bara þægilegt“, þegar ákærði spurði hann hvort „þetta [væri] vont eða gott“. Brotaþoli sagðist hafa verið hræddur og hafa óttast um líf sitt. Ákærði hefði hins vegar ekkert sagt eða gert til þess að ógna honum. Brotaþoli hefði legið á rúminu en ákærði setið á stól við rúmið, „þannig að hann var fyrir ofan mig“. Ákærði „beygði sig yfir mig og ég, ég var hræddur um að þetta myndi bara verða verra.“ Brotaþoli var spurður hvernig ákærði hefði getað vitað að hann væri „ósáttur við meðferðina“ og kvaðst brotaþoli ekki geta svarað því.

Vitnið B móðir brotaþola sagði hann hafa reynt að hringja til sín strax eftir fundinn við ákærða. Þau hefðu ekki náð saman þá en síðar um daginn. Brotaþoli hefði sagt sér að ákærði hefði þuklað á honum og komið við og strokið kynfæri hans. Vitnið sagðist ekki hafa ástæðu til að efast um frásögn hans. Vitnið sagði að gagnvart ókunnugum léti brotaþoli hluti „eiginlega yfir sig ganga“ en stæði fast á sínu gagnvart þeim sem hann þekkti. Þegar brotaþoli hefði hlustað á upptökuna hefði hann orðið miður sín, „honum fannst að hann hefði átt að segja bara nei“.

Vitnið A sagðist hafa haft frumkvæði að því að brotaþoli færi til ákærða enda hefði hann haft trú á ákærða „sem fagmanni eða góðum manni í þessum geira“. Vitnið sagði að „þegar maður fer svona til miðils að þá er yfirleitt svona mönnum boðið upp á að taka upp þessa fundi og þannig að menn gætu svona sest niður og hlustað á það á eftir. [Ákærði] var ekki með svona tæki þannig að ég ákvað að nota mitt og hann vissi af því og samþykkti það alveg.“ Vitnið hefði borið þetta undir ákærða þegar það hefði fylgt brotaþola inn á herbergið. Nánar spurt sagðist vitnið hafa sagst leggja tækið „hérna“ og hafa litið svo á að ákærði vissi af því. Tækið hefði verið á skrifborði, aftan við rúmið, fyrir allra augum.

Vitnið sagði að brotaþoli hefði ekki vitað af upptökunni þegar hann hefði, síðar sama dag, farið til lögreglunnar.

Vitnið sagðist hafa sjálft tvívegis farið í heilun til ákærða. Í bæði skipti hefði ákærði lagt hendur á bringu þess en ekki víðar um líkamann.

Vitnið D lögregluþjónn á ... staðfesti skýrslu sína. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort brotaþola hefði verið gerð grein fyrir reglum er gilda um vitnaskyldu- og ábyrgð, áður en skýrsla hafi verið tekin af honum. Það væri þó líklegt enda venja að gera svo.

Vitnið E sálfræðingur sagði brotaþola upphaflega hafa leitað til sín vorið 2013 í kjölfar sjálfsvígshugsana og vanlíðunar. Hefðu þeir átt allnokkur viðtöl þar sem þeir hafi tekið á þunglyndi og kvíða. Vitnið hefði þá tengst „þjónustuteymi sem var í kringum hann í tengslum við menntaskólann sem hann sótti á þeim tíma og félagsþjónustuna og gekk alveg ágætlega.“ Eftir þetta hefði orðið hlé á samskiptum þeirra þar til brotaþoli hefði leitað til vitnisins á ný haustið 2014 og þá sagst hafa orðið fyrir kynferðisbroti í maí það ár. Hafi brotaþoli þá verið með helstu einkenni áfallastreituröskunar auk þunglyndis og kvíða. Hefði vitnið ekki greint hjá honum einkenni áfallastreituröskunar áður.

Vitnið sagðist ekki hafa staðið brotaþola að því að segja ósatt.

Vitnið F, eiginkona ákærða, sagðist hafa spjallað við stjúpafa brotaþola, vitnið A, á meðan á fundi ákærða og brotaþola hefði staðið. Sér hefði fundist brotaþoli ungur að sjá og hefði því spurt A um aldur hans, en ákærði vildi alltaf hafa fullorðna með ef hann ynni með fólk undir lögaldri. A hefði svarað því til að brotaþoli væri átján ára en hefði þroska á við fjórtán ára.

Vitnið sagði að ákærði hefði hringt og sagt að þau mættu koma. Þau hefðu farið til þeirra en þeir þá komið á móti þeim og brotaþoli þá verið mjög glaður og kátur. Þau hefðu eitthvað spjallað saman og brotaþoli hefði þá skyndilega snúið sér við og „knúsað“ ákærða, faðmað hann að sér og þakkað fyrir. Síðan hefðu þau farið saman fram og A þá farið til hliðar með brotaþola og talað eitthvað við hann. Við það hefði framkoma brotaþola gjörbreyst, hann farið „allur að vafra svona fram og til baka og var að tala við afa sinn að hann vildi fara heim með hann.“ Hann hafi verið „greinilega ekki frosinn eins og sagt var þarna inni, hann var mjög glaður og kátur þar.“ Kvaðst vitnið tengja breytingu á viðmóti brotaþola við „eitthvað sem A segir við hann.“

Vitnið G, sem var rannsóknarlögregluþjónn á þeim tíma er málið kom upp, gaf skýrslu en ekki þykir ástæða til að rekja hana sérstaklega.

Niðurstaða

Í málinu liggur fyrir hljóðupptaka af fundi ákærða og brotaþola. Vitnið A mun hafa skilið upptökutæki eftir á hótelherbergi ákærða og hljóðritið þannig orðið til. Þetta segir ákærði að hafi verið gert án heimildar sinnar. Hvað sem um það má segja hefur ekkert komið fram í málinu sem gerir að verkum að telja verði að það brjóti gegn rétti ákærða til réttlátrar málsmeðferðar þótt litið verði til upptökunnar eins og annarra gagna málsins.

Ekki er deilt um að á hljóðupptökunni heyrast þeir tala, ákærði og brotaþoli. Er óhætt að miða við að upptakan geymi óbreytt þau orð sem milli þeirra fóru umrætt sinn.

Samkvæmt þessu liggur fyrir í málinu hvaða orð þeir ákærði og brotaþoli létu falla á fundi sínum. Á hljóðupptökunni heyrast ítrekað taktföst skrjáfhljóð, sem helst verður líkt við strokhljóð. Þykja þau styðja þann framburð brotaþola að ákærði hafi strokið honum en afar ósennilegt þykir að hljóðin séu komin til af hreyfingum brotaþola sjálfs.

Ákærði lýsti fyrir dómi að hann hefði séð að brotaþola hefði risið hold og hefði hann þá sagt að hann gæti ekki „unnið svona“, það væri ekki hægt og ekki viðeigandi. Af hljóðupptökunni fæst önnur mynd af því sem fram fór. Þegar brotaþoli hefur svarað játandi þeirri spurningu ákærða hvort „eitthvað [sé] að harðna þarna niðri“ svarar ákærði og segir meðal annars: „Já það er allt í lagi, þá hefur orkan bara mjög góð áhrif á hann, vinnur bara á svæðið“ og bætir fljótlega við að brotaþoli megi „alveg taka hann sjálfur og strjúka hann ef að þú vilt, þó að ég sé hér.“ Nokkru síðar segir ákærði: „Hana nú getur þú tekið við, nú er komið nóg stuð í hann. Taktu bara utan um hann sjálfur og hafðu hendina bara niðri, þá getur þú notið þess, að innan verðu eða hvar sem að þú vilt hafa hendina.“ Eftir að brotaþoli hefur svarað: „Bara fínt svona“ segir ákærði: „Já. Þá getur þú strokið um hann og við setjum orku, strokið upp eftir honum, já svona og fá hann til að rísa eða taka hann út bara og rísa, það er engin feimni í því hjá okkur hér.“ Ákærði bætir svo við: „Já en er ekki þægilegra að leyfa honum að vera þarna á milli, buxunum, hann réttir betur úr sér þá, ég held það, ef þú vilt. Þú ert feiminn við þetta elskan.“

Sú ólíka mynd að þessu leyti sem framburður ákærða fyrir dómi og upptakan sjálf gefa af því sem fram fór dregur úr trúverðugleika ákærða.

Er brotaþoli kom á lögreglustöð, sama dag og fundur þeirra ákærða var haldinn, kvaðst hann hafa margbeðið ákærða um að hætta. Sú frásögn hans fær ekki stoð á upptökunni og fyrir dómi sagði brotaþoli þetta ekki hafa verið rétt hjá sér. Hann gaf á þessu þá skýringu fyrir dómi að í huga sér hefði hann sagt þetta svo oft að hann hefði verið farinn að trúa því sjálfur að hann hefði í raun og veru margbeðið ákærða um að hætta. Sú skýring brotaþola getur vel verið rétt en þetta atriði er engu að síður til þess fallið að draga heldur úr trúverðugleika hans. Annað hefur hins vegar ekki komið fram sem dregur úr trúverðugleikanum.

Ljóst er af upptökunni að ákærði segir brotaþola að honum sé velkomið að „taka hann sjálfur og strjúka hann“, hann segir brotaþola að nú geti hann „tekið við, nú [sé] komið nóg stuð í hann“. Hann hvetur brotaþola til að taka „bara utan um hann sjálfur“ og hafa „hendina bara niðri, þá [geti hann] notið þess“, hann geti „strokið um hann og við setjum orku, strokið upp eftir honum, já svona og fá hann til að rísa eða taka hann út bara og rísa“ og „hafa hann utan við, þá getum við strokið hann betur á móti þér og við setjum orku á það“. Af þessu er ljóst að ákærði viðhefur kynferðislegt tal við brotaþola og hvetur hann til sjálfsfróunar. Hvergi kemur fram að ákærði leggi til að brotaþoli bregði sér afsíðis í þeim tilgangi.

Brotaþoli fór til lögreglu sama dag og fundur þeirra ákærða átti sér stað og bar þá að ákærði hefði farið með höndina í klof honum og þreifað á honum utan klæða. Fyrir dómi bar brotaþoli eindregið að ákærði hefði snert og strokið kynfæri sín utan klæða en ákærði neitaði því staðfastlega, með þeirri undantekningu að hann kveðst hafa, við meðferð á maga brotaþola, „rekið hendina fyrir tilviljun í getnaðarlim [brotaþola] en að það hafi gerst án ásetnings hans til snertingar við það svæði“, svo sem það er orðað í greinargerð ákærða. Ýmis orð ákærða á hljóðupptökunni þykja veita vísbendingar hér. Eins og rakið hefur verið segir ákærði á einum stað að brotaþoli megi „alveg taka hann sjálfur og strjúka hann“. Því neitar brotaþoli og segir: „Mér finnst þetta fínt bara svona, liggja svona eins og ég er.“ Þá svarar ákærði: „Jæja elskan. Þó að ég komi svona við þig?“ Nokkru síðar segir ákærði meðal annars: „Hana nú getur þú tekið við, nú er komið nóg stuð í hann. Taktu bara utan um hann sjálfur“. Enn nokkru síðar segir ákærði: „Ég sagði hafa hann utan við, þá getum við strokið hann betur á móti þér og við setjum orku á það.“ Þykir þetta benda til þess að ákærði hafi í raun strokið kynfæri brotaþola utan klæða, svo sem brotaþoli ber. Þau skrjáfhljóð sem áður hefur verið minnst á eru sterk vísbending um strokur þótt út af fyrir sig verði ekki fullyrt af þeim hljóðum einum hvar strokið hafi verið. Þegar horft er á tilvitnuð orð ákærða, framburð brotaþola sem í öllum aðalatriðum er trúverðugur þrátt fyrir það atriði sem getið var um áður og þær ályktanir sem dregnar verðar af skrjáfhljóðunum, þykja styrkar stoðir hafa verið færðar undir þann lið ákærunnar að ákærði hafi ítrekað snert og strokið kynfæri brotaþola utan klæða. Þykir ekki annað en neitun ákærða mæla því í gegn. Þykir ekki skynsamlegur vafi á því atriði og telst það sannað gegn neitun ákærða.

Ákærði hefur sagt að vegna afleiðinga læknisaðgerðar sé honum holdris ómögulegt. Læknisfræðileg gögn sem hann hefur lagt fram sýna að hann hefur borið um þetta við lækna á árinu 2012. Er í sjálfu sér ekki ástæða til að efast um þetta í málinu. Þótt litið sé svo á að ákærði geti ekki náð holdrisi leiðir ekki af því að hann geti ekki framið brot eins og þau sem honum eru gefin að sök.

Brotaþoli var átján ára að aldri þegar fundur þeirra ákærða fór fram. Ljóst er af upptökunni að brotaþoli reyndi ekki með orðum að stöðva ákærða. Þótt brotaþoli hafi alltaf neitað tillögum ákærða um að hann tæki sjálfur að strjúka sig verður því ekki jafnað til þess að hann hafi reynt að stöðva þær strokur og snertingar sem sannað er að ákærði hafði í frammi. Á hinn bóginn verður að horfa til aðstöðunnar í umrætt sinn. Ákærði er fullorðinn maður sem fær til sín ungan pilt til meðferðar og veit þá um ýmis bágindi hans. Vitnið A hafði í upphafi fundarins sagt ákærða að brotaþoli hefði „glímt við ADHD og allan pakkann og hvað eina alveg allt sitt líf“. Brotaþoli segist vera með „mikið þunglyndi og svona sjálfsvígshvatir" og kveðst vera vera „félagslega einangraður“ og nefnir dæmi því til stuðnings. Í skýrslu hjá lögreglu, sem tekin er síðla kvölds 13. maí 2014, að kvöldi þess dags er fundur ákærða og brotaþola fór fram, segir ákærði um brotaþola: „Vandamálið hjá honum er margþætt, eins og A var búinn að segja mér. Hann er með sjálfsvígshugsanir, það er búið að reyna að senda lækna, hann er búinn að fara til lækna og hann sætir einelti, hann er mjög grannur, ég hélt fyrst að hann væri með anorexiu.“

Brotaþoli kom á fund ákærða, að áeggjan vitnisins A, til að freista þess að fá einhverja hjálp við því sem hrjáði hann. Ákærða var kunnugt um bága stöðu hans eins og rakið hefur verið. Þótt brotaþoli hefði ekki haft uppi sérstök mótmæli við háttsemi ákærða mátti ákærði ekki, eins og atvikum var háttað, draga af því þá ályktun að brotaþoli væri háttseminni samþykkur. Ákærði snertir og strýkur kynfæri brotaþola utan klæða, viðhefur við hann kynferðislegt tal og hvetur hann til sjálfsfróunar inni á herberginu. Telja verður að ákærða hafi hlotið að vera ljóst að með þessu bryti hann gegn brotaþola en hann hafi haft háttsemina í frammi engu að síður. Hefur ákærði með þessu brotið gegn 199. og 209. gr. almennra hegningarlaga svo sem honum er gefið að sök í ákæru.

Ákærða, sem kominn er undir sjötugt, hefur ekki verið gerð refsing svo kunnugt sé. Verður litið til þessa, honum til málsbóta. Á hinn bóginn er brotið framið gegn ungum pilti sem glímt hafði við verulega erfiðleika en leitað ákærða í von um einhverja bót.

Þegar á allt er horft verður ákærði dæmdur til sex mánaða fangelsis en fullnustu refsingarinnar skal frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði hefur framið ólögmæta meingerð gegn brotaþola. Er hún til þess fallin að auka á þá erfiðleika sem brotaþoli hefur glímt við frá unga aldri. Verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 400.000 krónur ásamt vöxtum eins og greinir í dómsorði en bótakrafan var kynnt ákærða 29. september 2014.

Ákærða verður gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef B. T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 905.355 krónur og 59.228 króna útlagðan kostnað hans. Þá verður ákærða gert að greiða 558.000 króna þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 69.680 króna ferðakostnað réttargæslumannsins og 5.715 króna útlagðan kostnað. Loks verður ákærða gert að greiða 165.517 króna annan sakarkostnað sem samkvæmt yfirliti lögreglustjóra féll til vegna starfa þess lögmanns sem gætti hagsmuna ákærða á rannsóknarstigi og ferðakostnaðar vitna. Virðisaukaskattur er innifalinn í þóknun verjanda og réttargæslumanns. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór með málið Ó-kk-nf I-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

Málið dæma héraðsdómararnir Þ-kk-nf D-kk-nf, E-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf Ó-kk-nf.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, sæti fangelsi í sex mánuði. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði Y 400.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. júní 2014 til 29. október 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 905.355 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef B. T-kk-ef hæstaréttarlögmanns og 59.228 króna útlagðan kostnað hans, 558.000 króna þóknun skipaðs réttargæslumanns, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 69.680 króna ferðakostnað réttargæslumannsins og 5.715 króna útlagðan kostnað réttargæslumannsins og 165.517 króna annan sakarkostnað.