S-5341/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 23. maí 2023, er höfðað með tveimur ákærum. Fyrri ákæran var útgefin af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 9. nóvember 2021, á hendur R-kvk-þgf H. G-kvk-þgf, kt. [...], [...], Reykjavík, „fyrir eftirtalin umferðar- og fíkniefnalagabrot, með því að hafa:

1. Þriðjudaginn 2. júní 2020, ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist alprazólam 10 ng/ml, metýlfenidat 35 ng/ml, o- desmetýltramadól 35 ng/ml og tramadól 425 ng/ml) á bifreiðastæði við [...] í Reykjavík og haft í vörslum sínum 0,85 gaf alprazolam krka, 3,20 gaf kókaíni, 11 stykki af ritalini [...], sem lögregla fann við öryggisleit á ákærðu.

[M. 007-2020-

[...]

]

[Teljast brot þessi] varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr.65/1974 og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.

2. Fimmtudaginn 15. október 2020, ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist díazepam 440 ng/ml, kódein 90 ng/ml, metýlfenidat 65 ng/ml og nordíazepam 370 ng/ml) um Móaveg í Reykjavík, þar sem lögregla hafði afskipti af ákærðu [...].

[M. 007-2020-

[...]

]

[Teljast brot þessi] varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. [...], sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

3. Laugardaginn 28. nóvember 2020, ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist díaze-pam 310 ng/ml, kókaín 97 ng/ml, metýlfenidat 15 ng/ml, nordíazepam 130 ng/ml, o-desmetýltramadól 30 ng/ml og tramadól 555 ng/ml) um Spöngina í Reykjavík, við [...], þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

[M. 007-2020-

[...]

]

[Teljast brot þessi] varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

4. Föstudaginn 12. febrúar 2021, ekið bifreiðinni [...]án þess að hafa ökuskírteini með-ferðis og óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist kókaín 32 ng/ml, metýlfenidat 45 ng/ml, o- desmetýltramadól 120 ng/ml og tramadól 855 ng/ml) um Dalveg í Kópavogi, við hús nr. [...], þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

[M. 007-2021-

[...]

]

[Teljast brot þessi] varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar [samkvæmt] 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 . Krafist er upptöku á 0,85 gaf alprazolam krka, 3,20 gaf kókaíni, 11 stykki af ritalini, mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.“

Síðari ákæran er gefin út af héraðssaksóknara 18. nóvember 2021 á hendur ákærðu: „fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa aðfaranótt mánudagsins 2. júní 2020 í fangaklefa [...] á lögreglustöðinni [...], klipið í hægri upphandlegg lögreglumanns A, er var þar við skyldustörf.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærurnar voru birtar 22. desember 2021 og mál þingfest og sameinuð 19. janúar 2022. Héraðssaksóknari hefur farið með sókn málsins eftir sameiningu. Ákæruvaldið hefur fallið frá ákæru að hluta varðandi 1. og 2. lið í ákæru lögreglustjóra. Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákærum. Ákærða gengst við því að hafa ekið bifreiðum í þau skipti sem greinir í 1. og 2. ákærulið samkvæmt ákæru lögreglustjóra en hana bresti minni um aðra þætti sem greinir í 1. ákærulið. Þá hafi hún aðeins verið undir áhrifum ávísaðra lyfja í það skipti sem greinir í 2. ákærulið. Ákærða játar sök samkvæmt 3. og 4. lið sömu ákæru en neitar sök samkvæmt ákæru héraðssaksóknara. Ákærða krefst sýknu af ákæru héraðssaksóknara. Hið sama á við um 1. og 2. lið í ákæru lögreglustjóra. Að öðru leyti krefst hún vægustu refsingar og annarra refsikenndra viðurlaga. Einnig krefst hún þess að sakarkostnaður verði að öllu leyti eða hluta felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

II.

Málsatvik:

1.

Varðandi lið nr. 1 í ákæru lögreglustjóra og ákæru héraðssaksóknara:

Samkvæmt frumskýrslu var aðfaranótt 2. júní 2020 tilkynnt um að ökumaður bifreiðar-innar [...] kynni að vera undir áhrifum vímuefna í kyrrstæðri gangsettri bifreið við [...]við [...] í Reykjavík. Lögreglumaður reyndist vera á staðnum og hóf þegar afskipti af téðum ökumanni. Þá komu aðrir lögreglumenn á staðinn stuttu síðar. Ákærða reyndist vera ökumaður bifreiðarinnar. Að sögn lögreglu virtist ákærða vera undir áhrifum vímuefna þar sem hún var þvoglumælt og augasteinar hennar voru samandregnir. Þá voru lyfjaumbúðir í farþegasæti bifreiðarinnar. Lögreglumaður ræddi við tilkynnanda, starfsmann [...], og aflað frekari upplýsinga. Lagt var hald á myndefni úr öryggis-m yndavél sem sýndi meðal annars ákærðu aka bifreiðinni inn á bifreiðastæði [...]. Einnig er meðal gagna upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns sem kom fyrstur á staðinn og var í samskiptum við ákærðu.

Ákærða var handtekin og flutt á lögreglustöð þar sem hún gaf þvag- og blóðsýni, auk þess sem læknir kom og mat ástand hennar. Við leit á ákærðu og í fyrrgreindri bifreið fundust lyf og fíkniefni sem greinir í téðum ákærulið. Var hún í framhaldi vistuð í fanga-geymslu en að sögn lögreglu kleip hún og/eða greip í handlegg lögreglumanns í tengslumvið þau atvik. Ákærða var yfirheyrð síðar sama dag og í framhaldi látin laus. Í skýrslunni kannaðist hún meðal annars við að hafa verið að aka téðri bifreið og hún virtist kannast við neyslu nánar tilgreindra lyfja vegna veikinda. Hún kannaðist hins vegar ekki við vörslur fíkniefna eða aðrar lyfjatöflur sem hún var með í fórum sínum. Þá vísaði hún því alfarið á bug að hún hefði hótað lögreglumanni í fangageymslu en við skýrslutöku var hún hins vegar ekki spurð nánar út í þau atvik og hvort hún hefði veist að téðum lögreglu-manni með líkamlegu ofbeldi.

Samkvæmt læknisfræðilegu hæfnisprófi sem ákærða gekkst undir sömu nótt, áður en hún var færð í fangageymslu, reyndist hún vera undir nokkrum eða miðlungs vímuáhrifum og var hún talin ófær um að geta stjórnað ökutæki örugglega vegna róandi lyfja. Í prófinu greinir meðal annars að hún hafi verið sljó og ekki nægjanlega áttuð á tíma og stað. Þá hafi minni hennar verið takmarkað og viðbrögð við ljósi hæg, sem og að hún hafi ekki getað gengið beint eftir línu. Við frekari rannsókn málsins voru fyrrgreind sýni send til lyfjarannsóknar. Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eitur-efnafræði frá 3. júlí 2020 mældust í blóðsýni þau lyf sem greinir í téðum ákærulið. Sam-kvæmt efnaskýrslu tæknideildar lögreglu reyndust haldlögð lyf og fíkniefni vera með þeim efnategundum og mæligildum sem greinir í ákæru.

Einnig er meðal gagna vottorð læknis frá 10. apríl 2021 þar sem greinir meðal annars að sjúklingur, lögreglumaður nr. A, hafi leitað á bráðamóttöku aðfaranótt 3. júní 2020. Um frásögn greinir meðal annars að lögreglumaðurinn hafi verið að færa handtekna konu í fangaklefa þegar hún greip svo fast um upphandlegg lögreglumannsins að mar hlaust af. Í kjölfarið hafi konan verið færð í lögreglutök á gólfið. Við það hafi hægri handleggur lögreglumannsins klemmst á milli hans og konunnar. Lögreglumaðurinn hafi kvartað yfir eymslum í handleggnum en mest í hægri úlnlið. Um skoðun greinir meðal annars að lögreglumaðurinn hafi ekki verið meðtekinn af verkum og verið með eðlilegan hreyfiferil á hægri öxl og ekki verið þreifiaumur við skoðun. Hreyfingar um hægri olnboga hafi verið eðlilegar. Aftan á hægri upphandlegg neðarlega hafi verið marblettur, um 5 x 5, að stærð en engin sár verið sjáanleg. Lögreglumaðurinn hafi verið þreifiaumur yfir úlnliðn-um yfir sveifarbeini og í liðnum milli sveifar og ölnar. Hreyfingar hafi verið nokkuð góðar í úlnlið með nánar tilgreindum hætti. Þá hafi eðlilegt skyn verið í hendi og hand-legg og ekki grunur um brot. Í niðurlagi vottorðsins greinir meðal annars að lögreglu-maðurinn hafi fengið maráverka á upphandlegg og verk í hægri úlnlið. Hann hafi ekki leitað aftur á bráðamóttöku vegna framangreinds og búist hafi verið við góðum bata án líkamlegra afleiðinga.

2.

Varðandi lið nr. 2 í ákæru lögreglustjóra:

Samkvæmt frumskýrslu urðu lögreglumenn varir við bifreiðina [...] þar sem hún var kyrrstæð á Móavegi í Reykjavík. Ákærða reyndist vera ökumaðurinn og kvaðst í samtali við lögreglumenn hafa verið að aka bifreiðinni og stöðvað aksturinn til að senda texta-skilaboð úr síma. Að sögn lögreglu virtist ákærða vera með líkamleg einkenni eins og hún væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Var hún þurr í munni, þvoglumælt, slagaði til og virtist ekki skilja af hverju lögregla væri að hafa afskipti af henni. Var hún hand-tekin og flutt á lögreglustöð þar sem hún gaf blóðsýni. Þá var hún í framhaldi látin laus. Við frekari rannsókn málsins var fyrrgreint sýni sent til lyfjarannsóknar. Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði frá 12. nóvember 2020 mældust í blóðsýni ávana- og fíkniefni og lyf með mæligildum sem greinir í téðum ákærulið.

3.

Varðandi liði nr. 3 og 4 í ákæru lögreglustjóra:

Ákærða hefur skýlaust játað sök vegna þessara ákæruliða. Um reifun á málsatvikum vís-ast til ákæru.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Varðandi lið 1 í ákæru lögreglustjóra og ákæru héraðssaksóknara:

Ákærða kvaðst gangast við því að hafa verið að aka bifreið umrætt skipti. Greindi hún meðal annars frá því að hún myndi ekki eftir öðru sem gerðist téða nótt eða hvort hún hefði fundið fyrir lyfja- eða vímuáhrifum við aksturinn. Um væri að ræða algjört minnis-leysi um atvik næturinnar. Hún hefði á því tímabili sem um ræðir verið á sterkum lyfjum vegna nánar tilgreindra veikinda. Greindi hún frá því hvaða lyf hún hefði að jafnaði verið að taka á þeim tíma en frekar spurð kvaðst hún ekki muna nákvæmlega hvernig því var háttað eða hvenær dagsins hún tók lyfin. Um hefði verið að ræða þríhyrningsmerkt lyf sem gætu haft áhrif á aksturshæfni hennar. Hún hefði hins vegar aldrei sett það í sam-hengi við að hún væri óhæf til aksturs. Kvaðst hún telja að samspil sterkra lyfja sem hún hefði verið að neyta á umræddum tíma vegna téðra veikinda gæti skýrt ástand hennar umrædda nótt. Þá kvaðst hún ekki kannast við að hafa keypt eða átt kókaín eða hafa skýringar á því hvernig það kom til að hún var með það efni innanklæða eða í fatnaði sínum. Hið sama væri um önnur lyf sem fundust í fórum hennar. Kvaðst hún ekki kannast við þau efni eða vita hvaðan þau komu. Þá kvaðst hún ekki vita til þess að hún hefði framvísað vottorði læknis vegna lyfja sem hún var að taka eða lyfjaskírteini í tengslum við fyrrgreind lögregluafskipti. Um atvik í fangageymslu lögreglu síðar sömu nótt kvaðst ákærða ekki vita hvað gerðist. Kvaðst hún aðeins muna eftir sér þegar hún vaknaði í fangaklefa næsta morgun en ekki muna eftir atvikum næturinnar á lögreglustöðinni eða hvort hún hefði verið í samskiptum við lögreglumenn eða fangavörð. Þá kvaðst hún ekki kannast við að hafa klipið umræddan lögreglumann og ekki hafa skýringar á því hvers vegna hún væri borin slíkum sökum.

Varðandi lið 2 í ákæru lögreglustjóra:

Á kærða greindi meðal annars frá því að hafa verið að aka umræddri bifreið á þeim tíma og stað sem greinir í ákæru. Hún hefði verið á leið heim til sín eftir að hafa verið í nálægri verslunarmiðstöð. Hún hefði keyrt bifreiðina út í kant og numið staðar til að svara símtali. Lögreglan hefði haft afskipti af henni á svipuðum tíma. Greindi hún nánar frá lyfjaneyslu sinni á umræddum tíma, um hefði verið að ræða þríhyrningsmerkt lyf. Frekar spurð kvaðst hún ekki hafa fundið fyrir áhrifum lyfja við aksturinn og hún hefði ekki vitað að lyfin gætu haft áhrif á aksturshæfni hennar. Þá kvaðst hún ekki hafa framvísað vottorði læknis vegna lyfja sem hún var að taka eða lyfjaskírteini í tengslum við fyrrgreind lögregluafskipti.

2.

Varðandi lið 1 í ákæru lögreglustjóra:

Vitnið B greindi meðal annars frá því að hafa verið að vinna á fyrrgreindri bensínstöð. Ákærða hefði komið á staðinn, vitnið séð um að afgreiða hana með varning eða bensínog það hefði tekið langan tíma. Ákærða hefði virst vera undir áhrifum áfengis eða lyfja og vitninu fundist ákærða ekki vera í ökuhæfu ástandi. Þá hefði aksturslag hennar eða hvernig hún bakkaði eða lagði bifreiðinni hjá bensínstöðinni vakið athygli vitnisins. Vitnið hefði kallað eftir aðstoð lögreglu og veitt frekari upplýsingar. Vitnið kvaðst ekki muna vel eftir téðum atvikum vegna þess tíma sem væri liðinn. Þá kvaðst vitnið kannast við það sem haft væri eftir sér í lögregluskýrslu, meðal annars að ákærða hefði ekið bifreiðinni nálægt gluggum bensínstöðvarinnar.

3.

Varðandi lið 1 í ákæru lögreglustjóra og ákæru héraðssaksóknara:

Vitni, lögreglumaður nr. C, staðfesti frumskýrslu en kvaðst ekki muna eftir atvikum eða ástandi ákærðu og skýringum hennar vegna þess tíma sem væri liðinn. Vitnið kvaðst hins vegar muna að lyfjaumbúðir voru í bifreið hennar. Aðrir lögreglumenn hefðu komið á staðinn og flutt ákærðu á lögreglustöð og vitnið ekki haft aðkomu að því eða verið í samskiptum við ákærðu á lögreglustöð. Vitnið hefði rætt við starfsmann á bensínstöðinni og skráð niður upplýsingar um atvik frá honum. Þá hefði vitnið ritað frumskýrslu um málið í framhaldi út frá upplýsingum sem lágu fyrir. Þegar frekar var spurt út í frum-skýrslu greindi vitnið frá því að hafa skráð um atvik í fangageymslu samkvæmt eftirá-upplýsingum frá lögreglumanni nr. A.

4.

Varðandi lið 2 í ákæru lögreglustjóra:

Vitni, lögreglumaður nr. D, kvaðst ekki muna eftir atvikum og ástandi ákærðu vegna þess tíma sem væri liðinn. Hið sama ætti við um akstursaðstæður í umrætt skipti. Vísaði vitnið til frumskýrslu málsins. Ekki eru efni til frekari reifunar á framburði vitnisins.

5.

Varðandi lið 2 í ákæru lögreglustjóra:

Vitni, lögreglumaður nr. E, staðfesti frumskýrslu og gerði nánari grein fyrir atvikum. Í vætti vitnisins kom meðal annars fram að bifreiðin hefði verið kyrrstæð og í gangi þegar lögregla kom á staðinn. Rætt hefði verið við ákærðu, sem ökumann bifreiðarinnar. Hún hefði augljóslega verið undir áhrifum lyfja eða ávana- og fíkniefna. Ákærða hefði verið handtekin og flutt á lögreglustöð. Vitnið kvaðst ekki minnast þess að ákærða hefði fram-vísað neinum gögnum um lyfjaneyslu. Hún hefði hins vegar hringt í dóttur sína á meðan verið var að tala við hana. Ákærða hefði komið vitninu fyrir sjónir eins og hún væri ekki í ástandi til að geta ekið bifreið. Hún hefði verið sljó og ekki virst skilja einfalda hluti þegar rætt var við hana. Þá hefði hún talað samhengislaust og verið völt á fótunum. Um hefði verið að ræða dæmigerð lyfjaeinkenni. Þá hefði ástand hennar verið með þeim hætti að ekki þótti ástæða til að kalla til lækni til að meta það frekar með tilliti til aksturshæfni. 6.

Varðandi lið 1 í ákæru lögreglustjóra:

Vitnið F [...] gaf skýrslu símleiðis og staðfesti og gerði nánari grein fyrir fyrrgreindri matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Í vætti vitnisins kom meðal annars fram að ökumaður hefði verið með 10 ng/ml af alprazólami í blóði og það væri róandi og kvíðastillandi lyf í flokki benzódíazepína. Lyfið hefði slævandi áhrif á miðtaugakerfið og það drægi úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Þá væri fyrrgreint mæligildi lyfsins jafngildi 0,8‰ af vínanda í blóði. Til viðbótar hefði ökumaður verið með 425 ng/ml af tramadóli, auk 35 ng/ml af metýlfenidati og 35 ng/ml af o- desmetýltramadóli en hið síðarnefnda væri virkt umbrotsefni tramadóls. Tramadól hefði verið að fullu samverkandi með alprazólami og út frá því tvennu væri fullvíst að viðkomandi ökumaður hefði ekki getað ekið ökutæki örugglega. Þá hefði fyrrgreint umbrotsefni einnig verið til staðar, sem og meltýlfenidat, en mæligildi hins síðarnefnda hefði verið í samræmi við lækningalegan skammt.

Varðandi lið 2 í ákæru lögreglustjóra:

Vitnið F staðfesti og gerði einnig nánari grein fyrir fyrrgreindri matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði varðandi lið 2 í sömu ákæru. Í vætti vitnisins kom meðal annars fram að ökumaður hefði verið með 440 ng/ml af díazepami í blóði og að svo hár styrkur hefði einn og sér nægt til þess að fullvíst væri að viðkomandi væri óhæfur til aksturs ökutækis. Til frekari skýringar greindi vitnið frá því að 340 ng/ml af díazepami væri eitt og sér samsvarandi 1,20‰ af vínanda í blóði. Einnig hefði viðkomandi ökumaður verið með 370 ng/ml af nordíazepami, sem væri virkt umbrotsefni fyrrgreinds lyfs, og það hefði aukið á lyfjaáhrifin. Þessu til viðbótar hefði ökumaðurinn verið með 90 ng/ml af kódeini sem einnig hefði aukið á vanhæfnina, sem og 65 ng/ml af metýlfenidati og það efni hefði verið rétt yfir lækningalegum skammti.

7.

Varðandi lið 1 í ákæru lögreglustjóra:

Vitnið G læknir gaf skýrslu símleiðis og staðfesti og gerði nánari grein fyrir fyrrgreindu prófi á getu ákærðu til að stjórna ökutæki umrædda nótt. Í vætti hans kom meðal annars fram að niðurstaða prófsins hefði verið með þeim hætti að ákærða hefði ekki verið talin hæf til aksturs vegna lyfjaáhrifa. Um vætti vitnisins um þau atriði að öðru leyti vísast til þess sem áður greinir í málavaxtalýsingu.

8.

Varðandi ákæru héraðssaksóknara:

Vitni, fangavörður nr. H, greindi frá atviki þar sem lögreglumaður nr. A hefði lent í átök-um við handtekna konu inni í fangaklefa. Vitnið hefði staðið frammi á gangi þegar átökin byrjuðu og konan ráðist á lögreglumanninn. Konan hefði fest sig við handlegginn á lögreglumanninum svo af hlutust átök og hann reyndi að losa sig frá henni. Vitnið hefði komið til aðstoðar. Atvik hefðu gerst mjög hratt og varað stutta stund. Kvaðst vitnið ekki geta lýst þeim af fullkominni nákvæmni en um hefði verið að ræða fast grip með hendinni í upphandlegg á svæði fyrir ofan olnboga vinstra megin. Enginn aðdragandi hefði verið að því sem gerðist. Átökin hefðu verið inni í fangaklefa en ekki frammi á gangi. Vitnið hefði verið viðstödd öryggisleit á konunni áður en hún var færð í fangaklefann en kvaðst ekki muna hvað fannst við þá leit. Kvaðst vitnið í starfi sínu hafa verið oft áður í sam-skiptum við téða konu og umrædd atvik hefðu komið vitninu mjög á óvart. Spurð um nafn viðkomandi konu nefndi vitnið nafn sem ekki passaði við nafn ákærðu. Kvaðst vitnið þá hafa ruglast á konum og vísaði til þess tíma sem væri liðinn og að mikill fjöldi fólks kæmi að jafnaði við sögu í starfi hennar sem fangavörður. Fyrrgreind atvik væru vitninu hins vegar skýr, þar með talið að þau hefðu átt sér stað og jafnframt að það hefði verið lögreglumaður nr. A sem hefði lent í átökunum. Nánar spurð út frá skýrslugjöf við rannsókn málsins kvaðst vitnið telja það vel mögulegt að það hefði verið hægri upphand-leggur umrædds lögreglumanns en ekki sá vinstri sem gripið var um. Kvaðst vitnið í raun ekki muna eða vita hvort það var sá hægri eða vinstri. Að auki kvaðst vitnið, út frá téðri skýrslu, kannast við að hafa frétt það eftir á frá lögreglumanninum að hún hefði marist. Vitninu hefði hins vegar ekki verið sýnt marið. Vitnið greindi frá því að eftirlitsmyndavél hefði meðal annars verið á gangi í fangageymslunni en slíkar myndavélar hjá eða í fangaklefum hefðu komið nokkru síðar og óvíst hvort þær hefðu verið komnar þegar atvik áttu sér stað.

9.

Varðandi ákæru héraðssaksóknara og lið 1 í ákæru lögreglustjóra:

Brotaþoli, lögreglumaður nr. A, gaf skýrslu í fjarfundarbúnaði og greindi meðal annars frá því að hafa verið beðin aðstoða við leit á ákærðu í fangageymslu. Efni hefðu fundist á ákærðu sem hún sagði vera lyf. Ákærða hefði síðan brugðist illa við þegar verið var að losa um snúru hjá henni í buxnastreng, en brotaþoli og fangavörður hefðu þá verið í samskiptum við hana. Ákærða hefði gripið og haldið fast með hendinni um hægri upp-handlegg brotaþola og neitað að sleppa takinu þrátt fyrir endurtekin fyrirmæli þar um. Brotaþoli hefði tekið ákærðu lögreglutaki og fært hana inn í fangaklefa. Fangavörðurinn hefði á meðan sótt annan lögreglumann til aðstoðar. Meðan ákærða hélt fast um upp-handlegginn á brotaþola hefði hún líka klipið hana endurtekið í upphandlegginn. Þá hefði hún ekki sinnt beiðnum um að hætta að klípa og haldið því áfram uns annar lögreglu-maður kom til aðstoðar svo náðist að losa um takið á upphandleggnum. Ákærða hefði jafnframt verið mjög æst og með ljótan talsmáta í garð brotaþola. Brotaþoli hefði síðan leitað á bráðamóttöku og verið með marblett og henni verið illt í handleggnum í nokkra daga á eftir. Þá hefði atvikið verið skráð hjá lögreglu og fært í skýrslu. Frekar spurð kvaðst brotaþoli kannast við að hafa í starfi sínu haft afskipti af annarri nafngreindri konu, þeirri sömu og áður greinir um vætti fangavarðar. Þá staðfesti brotaþoli efni og undirritun eigin skýrslu um atvikið.

10.

Varðandi ákæru héraðssaksóknara:

Vitni, lögreglumaður nr. I, kvaðst ekkert muna eftir umræddum atvikum í fangageymslu lögreglu. Þá kvaðst hann ekki geta sagt til um hvort myndavélakerfi hefði verið hjá þeim fangaklefa sem um ræðir þegar atvik áttu sér stað.

11.

Varðandi ákæru héraðssaksóknara:

Vitnið J, sérfræðingur á bráðamóttöku Landspítalans, gaf skýrslu í fjarfundabúnaði og staðfesti og gerði nánari grein fyrir fyrrgreindu læknisvottorði. Í vætti hans vísast í aðalatriðum til þess sem áður greinir í málavaxtalýsingu um vottorðið. Spurður um marblett á upphandlegg greindi vitnið frá því sá áverki samrýmdist betur því að við-komandi lögreglumaður hefði dottið á jörðina en síður að hann hefði verið klipinn eða gripið hefði verið um upphandlegginn. Hið síðara gæti þó mögulega átt við ef viðkom-andi hefði verið í miklum fatnaði yfir áverkastaðnum. Frekar spurður greindi vitnið frá því að marið hefði virst vera eftir högg og það væri langlíklegasta skýringin en ekki að það stafaði af gripi þar sem ekki hefði sést handarfar eins og mætti búast við. Þá þyrfti að jafnaði mikið afl til að kalla fram mar. Að auki greindi vitnið frá því að hann gerði greinarmun á mari sem annars vegar stafaði af föstu gripi með hendi og hins vegar af því að vera klipinn með tveimur fingrum. Áverki yrði að jafnaði stærri og þyrfti meira afl ef hið fyrrnefnda ætti við en yrði hins vegar yfirborðskenndari og minni ef klipið væri með tveimur fingrum.

IV.

Niðurstöður:

1.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 gildir sú grundvallarregla almennt að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Sam-kvæmt 108. gr. sömu laga hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag á ákæruvaldinu og verður hún því aðeins sakfelld að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Þá metur dómurinn hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

2.

Varðandi lið nr. 1 í ákæru lögreglustjóra:

Ákærða neitar sök en ágreiningslaust er að hún var að aka bifreið á þeim stað og tíma sem greinir í þessum lið ákærunnar. Samrýmist það greinilega upptöku úr búkmyndavél að umrædd bifreið var gangsett og ákærða í ökumannssæti þegar höfð voru afskipti af henni. Þá samrýmist það einnig myndefni frá bensínstöðinni. Af málatilbúnaði ákærðu verður ráðið að hún haldi uppi vörnum þar sem hún muni ekki eftir atvikum. Í málinu liggur fyrir niðurstaða matsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefna-fræði frá 3. júlí 2020 sem staðfestir að ávana- og fíkniefni og lyf sem greinir í ákæru mældust í blóði ákærðu téða nótt. Af vörnum ákærðu verður ráðið að niðurstaða mats-gerðarinnar sé óumdeild hvað varðar þau efni og mæligildi sem þar greinir. Fyrir liggur að 35 ng/ml af metýlfenidati, 35 ng/ml af o- desmetýltramadóli og 425 ng/ml af tramadóli voru í blóði ákærðu. Eru það allt efni í flokki ávana- og fíkniefna sem eru óheimil á íslensku forráðasvæði. Þegar af þeirri ástæðu telst ákærða hafa verið óhæf til að stjórna ökutæki örugglega í merkingu umferðarlaga. Samkvæmt niðurstöðu sömu matsgerðar liggur einnig fyrir að 10 ng/ml af lyfinu alprazólami voru í blóði ákærðu. Samkvæmt vætti[...] F hefur þetta lyf og mæligildi þess slævandi áhrif á miðtaugakerfið og dregur úr aksturshæfni ökumanns í lækningalegum skömmtum. Samkvæmt vætti sama vitnis voru að auki fullkomin samverkandi áhrif á milli alprazólams og tramadóls og út frá því tvennu væri fullvíst að viðkomandi ökumaður gæti ekki hafa verið fær um að stjórna ökutæki örugglega. Þá kom einnig fram í vætti vitnisins að önnur lyf í blóði viðkomandi ökumanns hefðu einnig haft neikvæð áhrif í því samhengi. Samrýmist þetta einnig niður-stöðu fyrrgreinds hæfnisprófs og vætti læknisins G, sem bar um að ákærða hefði um-rædda nótt verið undir nokkrum eða miðlungs vímuáhrifum og að hún hefði verið talin ófær um að geta stjórnað ökutæki örugglega vegna róandi lyfja. Þessu til viðbótar liggur fyrir vætti lögreglumanns nr. C og starfsmannsins B sem báru báðir um að ákærða hefði virst vera undir áhrifum vímuefna þegar afskipti voru höfð af henni. Að auki samrýmist það að nokkru fyrrgreindri upptöku úr búkmyndavél lögreglumanns. Gögn um lyfjaávísanir sem ákærða hefur lagt fram taka ekki nægjanlega til þess tímabils sem um ræðir og hafa því afar takmarkað gildi fyrir úrlausn málsins. Einnig ber að líta til þess að þótt ákærða kynni að einhverju leyti í umrætt skipti að hafa verið neyta lyfja samkvæmt lyfseðli hefur það í raun afar takmarkaða þýðingu fyrir úrlausn málsins þar sem það stóð upp á hana, sem ökumann, að gæta þess að hún væri í ökuhæfu ástandi, sbr. 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Samkvæmt öllu framangreindu, gegn neitun ákærðu, telst lögfull sönnun hafa tekist fyrir því að ákærða hafi verið óhæf til að stjórna bifreið örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja, eins og henni er gefið að sök sam-kvæmt ákæru.

Samkvæmt frumskýrslu, sem staðfest var með vætti lögreglumanns nr. C, sbr. efna-skýrslu, fundust ávana- og fíkniefni og lyf sem voru ýmist í bifreið í umráðum ákærðu umrædda nótt eða hún framvísaði og fundust við leit á henni þegar hún var færð í fanga-geymslu. Samrýmist þetta einnig að nokkru fyrrgreindri upptöku úr búkmyndavél, að því er varðar fyrstu samskipti við ákærðu í aðdraganda þess að hún var handtekin. Hið sama kom að nokkru leyti fram í vætti lögreglumanns nr. A sem bar um að ákærða hefði verið með lyf í fórum sínum í fangageymslu lögreglu. Af vörnum ákærðu verður ráðið að niðurstaða efnaskýrslu lögreglu um tegund og mæligildi efnanna sé óumdeild. Gögn um lyfjaávísanir sem ákærða hefur lagt fram skýra ekki lögmætar vörslur efnanna. Að þessu virtu, gegn neitun ákærðu, telst lögfull sönnun hafa tekist fyrir því að hún hafi verið með efnin og lyfin í vörslum sínum með saknæmum og ólögmætum hætti.

Að öllu framangreindu virtu verður ákærða sakfelld fyrir þau brot sem henni eru gefin að sök samkvæmt þessum ákærulið og eru þau rétt heimfærð til refsiákvæða.

3.

Varðandi lið nr. 2 í ákæru lögreglustjóra:

Ákærða neitar sök en ágreiningslaust er að hún var að aka bifreið á þeim stað og tíma sem greinir í þessum lið ákærunnar í aðdraganda þess að lögregla hafði afskipti af henni. Í málinu liggur fyrir niðurstaða matsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði frá 12. nóvember 2020 sem staðfestir að lyf og ávana- og fíkniefni sem greinir í ákæru mældust í blóði ákærðu þessa nótt. Af vörnum ákærðu verður ráðið að niðurstaða matsgerðarinnar sé óumdeild hvað varðar þau efni og mæligildi sem þar greinir. Þá verður ráðið af vörnum hennar að hún kannist aðeins við að hafa verið undir áhrifum ávísaðra lyfja og jafnframt að þau hafi ekki skert aksturs hæfni hennar í umrætt skipti. Fyrir liggur að 65 ng/ml af metýlfenidati voru í blóði ákærðu og er það efni í flokki ávana- og fíkniefna sem eru óheimil á íslensku forráðasvæði. Þegar af þeirri ástæðu telst ákærða hafa verið óhæf til að stjórna ökutæki örugglega í merkingu umferðarlaga. Sam-kvæmt niðurstöðu sömu matsgerðar liggur einnig fyrir að 440 ng/ml af lyfinu díazepami, 90 ng/ml af kódeini og 370 ng/ml af nordíazepami voru í blóði ákærðu. Samkvæmt vætti fyrrgreinds [...]var styrkleiki díazepams mjög hár og hann einn og sér hefði nægt til þess að fullvíst væri að ökumaður væri óhæfur til aksturs ökutækis. Þessu til viðbótar hefðu önnur þau lyf sem voru í blóðsýninu aukið á lyfjaáhrifin. Samrýmist þetta einnig vætti lögreglumanns nr. E sem bar um að ákærða hefði verið undir greinilegum lyfjaáhrifum og ekki virst vera í ástandi til að geta ekið bifreið. Gögn um lyfjaávísanir sem ákærða hefur lagt fram taka ekki nægjanlega til þess tímabils sem um ræðir og hafa því afar takmarkað gildi fyrir úrlausn málsins. Einnig ber að líta til þess að þótt ákærða kynni að einhverju leyti í umrætt skipti að hafa verið neyta lyfja samkvæmt lyfseðli hefur það í raun afar takmarkaða þýðingu fyrir úrlausn málsins þar sem það stóð upp á hana, sem ökumann, að gæta þess að hún væri í ökuhæfu ástandi, sbr. 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Samkvæmt öllu framangreindu, gegn neitun ákærðu, telst lögfull sönnun hafa tekist fyrir því að hún hafi í umrætt skipti verið óhæf til að stjórna bifreið örugglega. Verður hún því sakfelld fyrir þau brot sem henni eru gefin að sök samkvæmt þessum ákærulið og eru þau rétt heimfærð til refsiákvæða.

4.

Varðandi liði nr. 3 og 4 í ákæru lögreglustjóra:

Ákærða hefur játað skýlaust fyrir dómi þá háttsemi sem henni er gefin að sök samkvæmt 3. og 4. lið í ákæru lögreglustjóra og er játningin studd sakargögnum. Samkvæmt því verður ákærða sakfelld fyrir brot samkvæmt þeim ákæruliðum og eru þau réttilega færð til refsiákvæða í ákærunni.

5.

Varðandi ákæru héraðssaksóknara:

Ákærða neitar sök um meint valdstjórnarbrot og kannast ekki við að hafa veist með ofbeldi eða klipið lögreglumann við skyldustörf umrædda nótt í fangageymslu lögreglu. Ágreiningslaust er að ákærða var í haldi lögreglu og vistuð í fangaklefa á þeim tíma semum ræðir, sbr. það sem áður greinir um 1. lið ákæru lögreglustjóra. Brotaþoli, lögreglu-maður nr. A, hefur borið um að ákærða hafi bæði gripið um upphandlegginn og haldið henni fastri en jafnfram að ákærða hafi í tengslum við sömu atvik, eftir að komið var inn í fangaklefa, klipið hana endurtekið og fast í upphandlegginn. Þá hafi það varað í nokkra stund á meðan fangavörður sótti aðstoð og þar til annar lögreglumaður kom til aðstoðar. Verknaðarlýsing ákærunnar tilgreinir eingöngu að lögreglumaður nr. A hafi verið klipinn í hægri upphandlegg en í engu er getið um fyrrgreint grip. Samkvæmt almennri málvenju er tæplega unnt að leggja að jöfnu merkingu sagnorðanna að grípa og klípa svo halli á ákærðu við úrlausn málsins. Ákæruvaldið er bundið af verknaðarlýsingu ákærunnar, sbr. 1. málsl. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Fyrir liggur að vætti fangavarðar nr. H var fremur óskýrt þar sem vitnið virtist á köflum rugla atvikum saman við komu annarrar nafngreindrar konu í fangageymslu lögreglu. Þá kom ekkert fram í vætti fangavarðarins um að annar lögreglumaður hefði verið kallaður til aðstoðar í umrætt skipti. Að þessu virtu verður ekki byggt á vætti fangavarðarins við úrlausn málsins og er það beinlínis varhugavert. Vitni, lögreglumaður nr. I, sem greinir í málsgögnum að hafi í umrætt skipti komið til aðstoðar í fangageymslu, mundi ekkert eftir téðum atvikum við skýrslugjöf fyrir dómi. Þá var engin skýrsla tekin af honum við rannsókn málsins hjá héraðs-saksóknara. Einnig kom fram í vætti fyrrgreinds sérfræðings á bráðamóttöku, sbr. læknisvottorð, að marblettur á upphandlegg brotaþola samrýmdist fyrst og fremst högg-áverka en ekki gripi og enn síður að það gæti stafað af klipi. Engar myndupptökur úr eftirlitsmyndavélakerfi í fangageymslu liggja fyrir meðal málsgagna sem skýrt geta um-rædd atvik og hefur ákæruvaldið upplýst að slík gögn séu ekki eða hafi aldrei verið til. Ákæruvaldið verður að bera hallann af því. Að öllu framangreindu virtu, gegn neitun ákærðu, og þar sem annarra gagna nýtur ekki við, hefur lögfull sönnun ekki tekist um sekt ákærðu og verður hún sýknuð af ákæru um brot gegn valdstjórninni.

6.

Varðandi ákvörðun refsingar og refsikenndra viðurlaga:

Ákærða er fædd í [...] og samkvæmt sakavottorði hefur hún ekki áður gerst brotleg við refsilög. Refsingu fyrir brot þau sem ákærða er nú sakfelld fyrir samkvæmt 1.– 4. lið í ákæru lögreglustjóra ber að fara með samkvæmt 1. mgr. 95. gr., 97. gr. og 98. gr. um-ferðarlaga og 1. og 2. gr., sbr. viðauka I, reglugerðar nr. 1240/2019 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim. Að öllu framangreindu virtu verður refsing ákærðu hæfilega ákveðin 1.600.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, sem henni ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæta ella fangelsi í 52 daga.

Samkvæmt 8. mgr. 101. gr. umferðarlaga skal ökumaður ekki beittur viðurlögum sam-kvæmt 1. mgr. ákvæðisins ef hann hefur meðferðis við stjórn ökutækis læknisvottorð sem sýnir að hann sé haldinn tilteknum sjúkdómi eða ástandi og þurfi af þeim sökum að neyta þeirra efna sem í blóði hans mælast. Einnig ber honum að sýna fram á að hann hafi fengið útgefið lyfjaskírteini frá Sjúkratryggingum Íslands vegna neyslu þeirra efna sem mælast í blóði hans. Þá er það skilyrði að sýnt sé fram á með mati læknis, að undangeng-inni læknisskoðun sem fram fer að beiðni lögreglu í framhaldi af stöðvun ökutækis, að hann hafi verið hæfur til að stjórna ökutækinu örugglega. Skal tekið fram í slíku læknis-vottorði að viðkomandi sé þrátt fyrir sjúkdóm sinn og lyfjainntöku fullkomlega fær um að stjórna ökutæki. Fyrir liggur að ákærða framvísaði í engu þeirra tilvika sem greinir í 1.– 4. lið ákæru lögreglustjóra vottorði læknis um að hún væri haldin sjúkdómi eða ástandi og þyrfti af þeimsökum að neyta þeirra efna sem í blóði hennar kynnu að mælast, sem var forsenda þess að unnt væri að koma við læknisskoðun þar sem fram færi mat á því hvort hún væri fær um að stjórna viðkomandi ökutæki örugglega út frá slíkum skýr-ingum. Engin slík sjónarmið geta því átt við um úrlausn málsins, að því er varðar öku-réttarsviptingu. Almennt er mjög ámælisvert og hættulegt ef maður ekur vélknúnu öku-tæki undir áhrifum lyfja og bannaðra ávana- og fíkniefna samkvæmt lögum nr. 65/1974 og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Að því virtu mæla varnaðaráhrif með því að svipta ákærðu ökurétti, sbr. almenna viður lagaframkvæmd í málum af þessum toga. Þá liggur einnig fyrir að um er að ræða endurtekinn akstur ákærðu undir áhrifum ávana- og fíkniefna og lyfja með háum mæligildum. Verður því ekki fallist á þær varnir hennar að til greina komi að leggja til grundvallar að hún eigi sér sérstakar málsbætur svo unnt sé að beita undantekningu frá ökuréttarsviptingu samkvæmt 2. málsl. 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga. Að öllu framangreindu virtu, og með vísan til 1. og 3. mgr. 99. gr. og 1. málsl. 1. mgr. og 5. mgr. 101. gr. umferðarlaga, fyrrgreinds viðauka með reglugerð nr. 1240/2019, sbr. og dómvenju, verður ákærða svipt ökurétti í 45 mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018, eru gerð upptæk fíkniefni og lyf sem nánar greinir í dóms-orði.

Vegna framangreindra málsúrslita ber að dæma ákærðu til greiðslu sakarkostnaðar, sbr. 233. og 235. gr. laga nr. 88/2008. Til þess kostnaðar teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, vegna vinnu fyrir dómi, sem ráðast að mestu af tímaskýrslu, 1.4 00.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærða hefur verið sýknuð af ákæru héraðssaksóknara en meðferð málsins fyrir dómi hverfðist að talsverðu leyti um þann hluta sakarefnisins. Að því virtu verður ákærða dæmd til að greiða helming framangreindra málsvarnarlauna en að öðru leyti skulu þau greiðast úr ríkissjóði. Þessu til viðbótar teljast til sakarkostnaðar útgjöld samkvæmt yfir-liti ákæruvaldsins, 977.323 krónur, sem rétt þykir að ákærða greiði að fullu. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf G-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn kom að meðferð málsins á tímabili frá 31. mars 2022 til 29. ágúst sama ár og frá 19. febrúar 2023 en hafði að öðru leyti engin afskipti af meðferð þess.

Dómsorð :

Ákærða, R-kvk-nf H. G-kvk-nf, greiði 1.600.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 52 daga.

Ákærða er svipt ökurétti í 45 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Gerð eru upptæk 0,85 gaf alprazolam krka, 3,20 gaf kókaíni, 11 töflur af ritalini, 10 töflur af tradolani og 5,24 gaf óskilgreindu efni.

Ákærða greiði samtals 1.6 77.323 krónur í sakarkostnað til ríkissjóðs og er þar innifalinn helmingur málsvarnarlauna skipaðs verjanda hennar, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lög-manns, sem í heild nema 1.4 00.000 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti, og 977.323 krónur vegna annars sakarkostnaðar. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

D-kk-nf K-kk-nf