S-101/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 24. febrúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 19. febrúar 2016 á hendur E-x-x D-x-x, fæddum 1. maí 1985, ríkisborgara Sierra Leone fyrir skjalafals með því að hafa fimmtudaginn 11. febrúar 2016 komið til landsins með flugi nr. FI 213 frá Kaupmannahöfn til Keflavíkurflugvallar á fölsuðu vegabréfi útgefnu í Sierra Leone nr. S002525 ásamt dvalarleyfi frá Ítalíu og ítölsku kennivottorði, en ákærði framvísaði framangreindu vegabréfi til að blekkja eftirlitsmenn á landamærum, í flugstöð Flugfélags Íslands við Reykjavíkurflugvöll þann 18. febrúar 2016 en ákærði hugðist fara til Grænlands.

Er þetta talið varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði neitar sök. Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar er lög leyfa og að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun, greiðist úr ríkissjóði.

Fimmtudaginn 18. febrúar 2016 bárust lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu upplýsingar um að ákærði væri á leið til Nuuk á Grænlandi með vél Flugfélags Íslands. Í skýrslu lögreglu kemur fram að grunur hafi vaknað um að ákærði væri með falsað vegabréf. Hafi ákærði verið handtekinn í kjölfarið. Ákærði hafi neitað því að um falsað vegabréf væri að ræða. Í þágu rannsóknar málsins fór lögregla fram á 19. febrúar sl. að ákærði yrði úrskurðaður í gæsluvarðhald vegna málsins. Með úrskurði héraðsdóms sama dag var ákærði úrskurðaður í farbann allt til föstudagsins 26. febrúar nk. kl. 16.00.

Á meðal gagna málsins er svonefnd skilríkjarannsóknarskýrsla lögreglu frá 19. febrúar sl. sem gerð hefur verið vegna rannsóknar á vegabréfi ákærða. Fram kemur að við skoðun á vegabréfinu hafi komið fram fölsunaratriði á upplýsingasíðu vegabréfsins. Mjög glöggt merki um fölsun sé að endurtekinn texti neðarlega á upplýsingasíðunni, sem í ósviknum vegabréfum sé gerður með fyrirfram blönduðum lit og skipti um gljáa eftir áfallshorni hvíts ljóss, sé textinn ritaður með stafsetningarvillum og með allt annarri aðferð og áferð en í ósviknum vegabréfum. Þá sé hornaklipping filmu yfir persónuupplýsingasíðunni léleg og ekki í samræmi við það sem finna megi í ósviknum vegabréfum. Eins séu varatölur í tölvulesanlegum runum neðst á upplýsingasíðunni fyrir vegabréfsnúmer, fæðingardag og gildistíma allar rangar. Þá sé þar til gert blek, eða ,,photochroimic“ ekki til staðar á upplýsingasíðunni. Í innfylltum texta sé grunsamlegt að sjá ,,Free town“ skrifað í tveimur orðum. Flúorljómun allrar síðunnar sé ekki í samræmi við það sem finna megi í ósviknum vegabréfum. Loks eigi stafir í gerð efst á upplýsingasíðunni að vera PS en ekki PO þar sem um þjónustuvegabréf sé að ræða. Þá eigi sömu bókstafir að birtast í tölvulesanlegum runum neðst á upplýsingasíðunni. Þar gæti ósamræmis. Er niðurstaða skýrslunnar að vegabréf ákærða sé falsað.

Ákærði hefur lýst því að hann sé ríkisborgari Sierra Leone. Á árinu 2011 hafi hann flúið frá Líbíu til Ítalíu og fengið réttarstöðu sem flóttamaður á Ítalíu. Ákærði hafi ekki verið með vegabréf og á Ítalíu hafi honum verið tjáð að hann yrði að fara til heimalands síns og fá þar útgefið vegabréf. Ákærði hafi farið í sendiráð Sierra Leone í Róm og fengið þar ferðagögn til að fara til Sierra Leone. Hann hafi í kjölfarið fengið útgefið vegabréf í Sierra Leone. Um þjónustuvegabréf hafi verið að ræða og viti ákærði ekki af hverju hann hafi fengið slíkt vegabréf útgefið. Ákærði hafi í framhaldi farið til baka til Ítalíu og fengið þar nauðsynleg skjöl útgefin til veru í landinu.

Á árinu 2015 hafi ákærði ferðast víða, meðal annars til Frakklands, Þýskalands, Sviss og Svíþjóðar. Engar athugasemdir hafi verið gerðar við vegabréf hans. Kunningi ákærða hafi síðan tjáð honum að það gæti verið hægt að fá vinnu á Íslandi eða Grænlandi. Í því skyni hafi ákærði keypt flugmiða frá Ítalíu, í gegnum Kaupmannahöfn og til Íslands. Við komu til Íslands hafi hann sýnt vegabréf sitt athugasemdalaust og farið til Reykjavíkur. Síðan hafi hann ákveðið að ferðast til Grænlands og keypt flugmiða þangað í því skyni. Er ákærði hafi verið búinn að innrita sig í flug til Grænlands, 18. febrúar sl., hafi för hans verið stöðvuð og lögreglumenn handtekið hann vegna gruns um að hann væri með falsað vegabréf. Ákærði kvaðst ekki hafa falsað vegabréf sitt eða haft vitneskju um að vegabréfið væri falsað. Eins og áður segi hafi vegabréfið verið gefið út í Sierra Leone í ferð ákærða þangað.

Fyrir dóminn komu lögreglumenn sem unnu skilríkjarannsóknarskýrslu um vegabréf ákærða. Staðfestu þeir niðurstöður sínar og greindu frekar frá þeim. Staðfestu þeir m.a. að vegabréf ákærða væri falsað. Kæmi tvennt til greina í því sambandi. Annað hvort hefði útgefnu vegabréfi verið breytt í svokallaðri breytifölsun, eða að um væri að ræða stolið en óútfyllt vegabréf, sem fyllt hafi verið inn í síðar. Í báðum tilvikum væri um fölsun að ræða; áður útgefnu vegabréfi gæti hafa verið breytt á óheimilan hátt eða vegabréfið væri ekki útgefið af þar til bærum aðila. Leitað hafi verið upplýsinga um vegabréfið frá Sierra Leone í gegnum sendiráð Sierra Leone í Þýskalandi. Upplýsingar hefðu ekki borist og óvíst væri hvort þær myndu berast. Það breytti því ekki að vegabréfi ákærða hafi annað hvort verið breytt eða upplýsingum bætt inn í stolið vegabréf. Varðandi svonefnd þjónustuvegabréf, sem væru í notkun, þá hagaði því þannig til að þeir sem væru með slík vegabréf ættu samhliða venjulegt vegabréf. Væri þessum aðilum einungis heimilt að nota þjónustuvegabréfið þegar þeir væru í ferð vegna vinnu sinnar. Í öðrum tilvikum, svo sem ef um frí væri að ræða, bæri þessum aðilum að nota venjuleg vegabréf.

Niðurstaða:

Ákærði neitar sök. Kveðst hann ekki hafa verið með falsað vegabréf í sínum fórum, svo sem honum væri gefið að sök. Vegabréf þetta hafi verið gefið út í Sierra Leone af þar til bærum yfirvöldum.

Í máli þessu liggur fyrir svokölluð skilríkjarannsóknarskýrsla lögreglu. Er það niðurstaða úr þeirri rannsókn að vegabréf það er ákærði framvísaði hér á landi væri falsað. Röksemdir að baki þeirri niðurstöðu eru tíundaðar nánar í skýrslunni. Þá gerðu þeir lögreglumenn er unnu að þessari skýrslu grein fyrir því að um gæti verið að ræða tvenns konar fölsun. Annars vegar gæti verið um svonefnda breytingafölsun að ræða, en þá væri áður útgefnu vegabréfi breytt eftirá, og hins vegar gæti verið um stolið vegabréf að ræða, en í því tilviki setti aðili, sem ekki væri til þess bær, upplýsingar inn í áður óútfyllt vegabréf. Í báðum tilvikum væri um fölsun að ræða.

Háttsemi ákærða er í ákæru talin varða við 1. mgr. 155. gr. laga nr. 19/1940. Samkvæmt nefndu ákvæði skal hver, sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum, sæta fangelsi allt að 8 árum. Skal það einkum metið refsingu til þyngingar, ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá. Með hliðsjón af niðurstöðu skilríkjarannsóknar lögreglu er sannað að vegabréf ákærða var falsað. Telur dómurinn hafið yfir vafa að ákærða hafi verið það ljóst. Með því að framvísa umræddu vegabréfi hefur ákærði gerst sekur um skjalafals, sem á undir 1. mgr. 155. gr. laga nr. 19/1940.

Samkvæmt 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, sem íslenska ríkið gerðist aðili að 30. nóvember 1955, sbr. auglýsingu nr. 74/1955, skulu aðildarríkin ekki beita refsingu gagnvart flóttamönnum vegna ólöglegrar komu þeirra til landsins ef þeir koma beint frá landi, þar sem lífi þeirra eða frelsi var ógnað, enda gefi þeir sig tafarlaust fram við stjórnvöld og beri fram gildar ástæður fyrir ólöglegri komu sinni. Samningurinn hefur ekki lagagildi hér á landi. Þótt fyrrnefndur alþjóðasamningur hafi hér ekki lagagildi er unnt við ákvörðun refsingar að taka tillit til hans í ljósi þeirrar meginreglu íslensks réttar að leitast skuli við að skýra lög til samræmis við þjóðréttarskuldbindingar ríkisins. Ákærði ferðaðist ekki beint frá Líbíu til Íslands, heldur hefur hann, að eigin sögn, frá árinu 2011 notið stöðu flóttamanns á Ítalíu. Ákærði hefur ekki sætt refsingu hér á landi svo vitað sé. Með hliðsjón af því, sem og dómaframkvæmd, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda, svo sem í dómsorði er mælt fyrir um.

S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, E-x-x D-x-x, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns I-kk-ef F-kk-ef Á-kk-ef héraðsdómslögmanns, 368.280 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf