S-576/2006

Mál þetta var höfðað með ákæru ríkissaksóknara, dagsettri 6. apríl 2006, á hendur X, kt. 000000-0000, ..., fyrir eftirtalin brot gegn almennum hegningarlögum og lögum um ávana- og fíkniefni:

1. Fyrir tilraun til manndráps, til vara sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa, laugardaginn 11. febrúar 2006, í íbúð á ... að ..., Reykjavík, stungið R, með hnífi í bakið með þeim afleiðingum að hann hlaut opið sár á bakvegg brjóstkassa rétt hægra megin við hrygg.

2. Fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa, mánudaginn 2. janúar 2006, haft í vörslum sínum 0,95 g af tóbaksblönduðu kannabisefni þegar lögregla hafði afskipti af honum við ..., Reykjavík.

Ákæruvaldið telur brot ákærða samkvæmt 1. tölulið varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 2. mgr. 218. gr. sömu laga, og brot ákærða samkvæmt 2. tölulið við 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni, sbr. lög nr. 13/1985 og lög nr. 68/2001, og 2. gr. sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.

Þess er aðallega krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, en til vara að honum verði gert að sæta viðeigandi ráðstöfunum samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga.

Þess er krafist að ofangreind fíkniefni verði gerð upptæk samkvæmt heimild í 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.

Af hálfu R, kt. 000000-0000, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð 1.000.000 króna, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2006 til 24. mars 2006, en dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Af hálfu ákærða er krafist sýknu. Til vara er þess krafist að ákærða verði gert að taka út refsingu á viðeigandi stofnun, og að refsing vegna fíkniefnabrots falli undir refsingu vegna brots samkvæmt tölulið 1 í ákæru. Þá krefst verjandi ákærða málsvarnarlauna sér til handa.

Málsatvik.

Ákæruliður 1.

Laugardaginn 11. febrúar 2006, klukkan 19:11, hringdi G í lögreglu og tilkynnti að mikil læti bærust frá íbúð R, föður ákærða, á ..., en G býr á sömu hæð í húsinu. Klukkan 19:20 barst tilkynning um að ákærði hefði stungið R með hnífi í bakið og R væri staddur í íbúð G. Er lögreglumenn komu á vettvang hittu þeir fyrir R, Á, sem er systir ákærða, fædd 1997, G og H, konu G. Hnífur stóð í baki R, á ská fyrir ofan hægra herðablað, þannig að aðeins skefti hnífsins var sjáanlegt. Þá var hann með áverka á nefi. Lítil ummerki voru eftir slagsmál í íbúð R. Í skýrslum tæknideildar lögreglu kemur fram að í forstofu hafi verið hluti af blóðugu skófari. Þá hafi lak á rúmi í svefnherbergi verið dregið niður, og megi ætla að það hafi verið eftir átök.

R kvaðst hafa lent í átökum við son sinn sem hafi endað með því að ákærði hafi tekið hníf og stungið sig í bakið. Á sagði feðgana hafa slegist á svölum og í hjónaherbergi. G kvaðst hafa hringt í lögreglu er hann heyrði mikinn hávaða frá íbúð R. Nokkrum mínútum síðar hafi Á bankað hjá þeim H og tilkynnt að faðir hennar væri slasaður. Í sama mund og ákærði hafi verið að stíga inn í lyftuna hafi R komið gangandi frá íbúð sinni. Hafi hann verið með áverka í andliti og hnífur stungist í bak hans. R hafi komið inn í íbúð G og H og tilkynnt lögreglu um árásina. Móðir ákærða, H, var stödd á sjúkrahúsi umræddan dag, en hringdi er G-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður var staddur í íbúð þeirra R. H sagði að ákærði hefði hringt og sagt sér að hann hefði stungið föður sinn. G-kk-nf J-kk-nf hafði samband við ákærða í farsíma hans. Var ákærði þá staddur heima hjá Ó að .... Skömmu síðar var ákærði handtekinn.

Sjúkraflutningamenn komu á vettvang skömmu á eftir lögreglu og fluttu R á slysadeild. Í málinu liggur frammi vottorð H læknis, dagsett 16. febrúar sl. Þar segir að þegar R kom á slysadeild hafi hnífur staðið í baki hans upp að hjöltum. Hafi hnífurinn verið rétt hægra megin við hrygg, og oddurinn beinst örlítið niður og til hægri og verið í hæð við annan brjóstlið. Þá hafi R verið með svolitla áverka í andliti. Við rannsókn hafi komið í ljós að oddurinn á hnífnum snerti lungnatoppinn en að lungað hafði ekki fallið saman. Hnífurinn hafi verið dreginn úr sárinu, og R útskrifast af spítalanum daginn eftir. Samkvæmt vottorðinu var áverkinn ekki lífshættulegur. Sár í vöðvum á bol sé tvær til þrjár vikur að gróa þokkalega. Loks segir orðrétt: „Hins vegar má almennt segja, að þegar beitt er eggvopnum eins og hnífum og gerendur eru í uppnámi, er líklegt að hending ráði nokkuð hvar hnífurinn lendir og þar með er óhætt að telja að hending hafi ráðið því að ekki varð lífshættulegur áverki af þessu hnífslagi“. Einnig er framlagt læknabréf H, dagsett 12. febrúar sl., en ekki þykir ástæða til að rekja innihald þess.

Hnífurinn var, samkvæmt gögnum tæknideildar lögreglunnar, tenntur eldhúshnífur með bjúgblaði. Var hnífsblaðið 10,7 sm á lengd.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, dagsettri 10. apríl 2006 og undirritaðri af G-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, lækni, mældust 0,23 ‰ etanól, 30 ng/ml amfetamín og 18 ng/ml flúnítrazepam í blóði ákærða. Niðurstaða blóðrannsóknarinnar er að ákærði hafi verið undir vægum örvandi áhrifum amfetamíns og töluverðum slævandi áhrifum flúnítrazepams. Þá geti alkóhól að einhverju leyti hafa aukið á slævandi verkun flúnítrazepams þegar blóðsýnið var tekið.

Í málinu liggur fyrir geðheilbrigðisrannsókn T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis, dagsett 22. mars 2006. Byggir rannsóknin á þremur viðtölum við ákærða. Þá styðst hún við upplýsingar úr sjúkraskrá geðdeildar Landspítala. Fram kemur í skýrslunni að ákærði var sviptur sjálfræði og lá á Kleppsspítala þegar árásin átti sér stað, en hafði farið heim í helgarleyfi.

Í skýrslu T-kk-ef er því lýst að ákærði hafi byrjað ungur í óreglu, og farið í meðferð við vanda sínum í fyrsta sinn er hann var 13 ára. Ákærði hafi átt við agavandamál að stríða frá því í leikskóla, hann hafi sýnt ofbeldishegðun og aldrei náð að fóta sig í lífinu utan stofnana. Hafi hann verið lagður inn á fullorðinsgeðdeild 13 sinnum, í fyrsta sinn í marslok 2004 sökum vímuefnaneyslu og þess að hafa ruðst inn á heimili foreldra sinna og verið þar með ofbeldishegðun og hótanir. Í júlí 2004 hafi ákærði verið lagður inn í kjölfar alvarlegrar sjálfsvígstilraunar. Í skýrslum frá fyrstu innlögn ákærða segir að hann hafi geðrofseinkenni, ofskynjanir og aðsóknarhugmyndir. Hann hafi heyrt raddir og fundist sem verið væri að taka af sér myndir. Greind hafi mælst slök.

Ákærði mun hafa sagt svo frá í viðtölum við lækninn að faðir hans hafi farið að rífast út af pez-karli sem ákærði hafði brotið. Hafi faðir hans gert athugasemd við að ákærði væri undir áhrifum og sagt að ákærði væri aumingi og fáviti, sem leiddi til þess að ákærði missti stjórn á sér og lamdi föður sinn. Faðir hans hafi sagt að hann skyldi sjá til þess að ákærði yrði endanlega lokaður inni, og hafi ákærði þá orðið brjálaður, sótt hníf í eldhússkúffu, og ætlað að stinga föður sinn í kviðinn, en hann hafi snúið sér við og ákærði því stungið hann í bakið. Sagðist ákærði ekki muna gjörla hvað hafi í raun gerst. Hann hafi orðið hræddur. Ákærði kvaðst einnig eiga erfitt með að halda hugsunum sínum á sporinu, það væri eins og hann færi í langt ferðalag með hugsanirnar og það kæmi fyrir að hann skynjaði hluti sem aðrir skynjuðu ekki. Stundum heyrði hann raddir sem skömmuðu hann, eða eins og dáið fólk væri að tala við hann. Kvaðst hann heyra raddir sem vildu stjórna honum. Hann fengi stundum skilaboð, aðallega frá dánu fólki, en einnig frá útvarpinu. Þá kvaðst ákærði ekki vita hvers vegna hann væri sjálfræðissviptur.

Fram kemur að erfitt hafi verið að ná sambandi við ákærða. Hann hafi verið mjög reiður í fyrsta viðtalinu við T-kk-þf. Í síðari viðtölum hafi komið í ljós að hann heyrði raddir, væri með ranghugmyndir og lífsleiðahugmyndir á köflum. Hann hafi verið hótandi og stundum ógnandi gagnvart lækninum. Ákærði hafi lítið sjúkdómsinnsæi, og virtist sérkennilegur. Þá segir að erfitt sé að átta sig á sjúkdómsmyndinni vegna þess að mikil neysla trufli sjúkdómseinkenni, og ljóst virðist að ákærði eigi við blandaða persónuleikaröskun að stríða.

Niðurstaða læknisins er orðrétt: Það er mat undirritaðs að X sé haldinn alvarlegum geðrofssjúkdómi, aðsóknargeðklofa með ofskynjunum og ranghugmyndum. Auk þess er hann haldinn persónuleikabrenglun með mikilli hvatvísi og stjórnleysi á hegðun sinni auk árásarkenndar. Til viðbótar er hann með fjölfíknisjúkdóm. Allt þetta, þar sem geðrofssjúkdómurinn spilar líklegast stærsta hlutverkið verður til þess að hvatvísi hans tekur yfir og hann verður á köflum augljóslega ófær til að stjórna gerðum sínum.

Atferli X er á köflum óútreiknanlegt og framkoma er sérkennileg. Mjög lítið sjúkdómsinnsæi og af læknisfræðilegum ástæðum er mjög ólíklegt að refsing geti borið tilætlaðan árangur.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði, X, kvaðst hafa veri í ágætu ástandi er hann fór í leyfi af geðdeildinni, þótt hann hafi verið illa sofinn. Daginn sem um ræðir hafi hann hitt mann sem hann þekkti. Hafi hann þá ,,dottið í það“, drukkið bjór og tekið díazepam. Er hann kom heim hafi hann og faðir hans rifist, og ákærða minnti að það hafi verið útaf pez karli sem ákærði braut. Faðir hans hafi sagt eitthvað á þá leið að ákærði væri fífl og hálfviti, hann ætlaði að láta loka ákærða endanlega inni og sjá til þess að hann væri endalaust í einangrun. Við þetta hafi ákærði reiðst og þeir tekist á. Aðspurður kvaðst ákærði muna alveg eftir þessu. Eftir að þeir hafi slegist eitthvað, og ákærði var á „hápunkti reiðinnar“, hafi hann hlaupið inn í eldhús og náð í hníf sem hann hafi reynt að stinga föður sinn með, í magann. Faðir hans hafi hins vegar snúið sér við og ákærði þá stungið hann í bakið. Ákærði taldi að Á hefði verið á leiðinni að hringja í lögregluna meðan á þessu stóð. Hann sagði það ekki vera rétt að faðir hans hefði verið að flýja undan honum. Ákærði staðfesti að ástæðan fyrir verknaðinum hafi verið reiði gagnvart föður hans. Hann kvaðst hafa hótað einu sinni að drepa föður sinn. Hafi hann öskrað: „Ég drep þig, helvítis fíflið þitt“. Ákærði hafi verið búinn að fá nóg af að vera á geðdeild og ekki ekki þolað meira. Hann hafi stungið föður sinn og ætlað að fyrirfara sér um kvöldið. Hann sagði Á systur sína hafa verið viðstadda er þetta gerðist.

Ákærði kvaðst ekki hafa verið búinn að skipuleggja verknaðinn en sagðist hafa verið reiður út í allt og séð fyrir að hann gæti átt eftir að slasa einhvern, þótt þessar hugrenningar hafi ekki tengst föður hans sérstaklega. Ákærði kvað sér þykja vænt um föður sinn og sjá eftir verknaðinum.

Ákærði kvað ekkert hafa komið upp á á geðdeildinni dagana á undan. Hann kvaðst ekki vita ástæðu þess að hann væri svipur sjálfræði, en það tengdist því þó að hann ætti að hafa ráðist á lögregluþjón. Hann kvaðst telja að hann væri andlega heill, og neitaði að hafa reynt að fyrirfara sér. Hann kvaðst ekki muna eftir að hafa lent í útistöðum án þess að vera undir áhrifum vímuefna, og kvaðst tengja hugrenningar sínar um að slasa einhvern neyslu efna.

Vitnið, R, faðir ákærða, kvað ákærða hafa verið í góðu ástandi er hann kom heim af geðdeild föstudaginn 10. febrúar, og ákveðinn í að neyta ekki áfengis eða fíkniefna. Daginn eftir, 11. febrúar, hafi ákærði farið með manni sem vitnið taldi vera í AA samtökunum, til að heimsækja móður sína á sjúkrahúsið. Er hann kom tilbaka hafi hann verið í annarlegu ástandi. Vitnið kvaðst hafa ætlað að hringja í móður ákærða til að spyrja hvort hún hafi orðið vör við að hann væri undir einhverjum áhrifum, en ákærði hafi viljað fá símann, og elt vitnið inn í svefnherbergi, þar sem þeir hafi tekist á. Vitnið hafi dottið á gólfið og ákærði kýlt vitnið ítrekað. Vitnið kvaðst hafa hótað ákærða, þegar ákærði lá ofan á vitninu og kýldi vitnið, að hann yrði lokaður endanlega inni, en hann hafi ekki sagt að ákærði væri aumingi eða fáviti. Vitnið kvaðst hafa sparkað í klofið á ákærða og þannig komist fram á gang, en séð að ákærði hafi hlaupið inn í eldhús og farið að róta í skúffum. Hafi vitnið vitað til þess að ákærði hefði áður verið með hnífa á lofti. Hann hafi reynt að hlaupa frá ákærða, og verið rétt kominn fram á gang er ákærði hafi stungið hann.

Vitnið kvað ákærða áður hafa ógnað með hnífum. Hann hefði verið ofbeldisfullur í garð móður sinnar og elt hana með hnífa á lofti. Hafi hún ávallt komist undan ákærða en einu sinni hefði hann þó skorið gat á kjólinn hennar.

Vitnið kvað lækna á Landspítalanum hafa stungið upp á að ákærði yrði sviptur sjálfræði, í kjölfar þess að ákærði hafi sýnt af sér ofbeldi inni í verslun og lagt hendur á varðstjóra. Vitnið kvaðst telja að vandamál ákærða væru eingöngu tengd vímuefnum, en hann væri í góðu lagi er hann væri ekki í neyslu áfengis eða fíkniefna. Læknar yrðu þó að meta þetta. Skólaganga ákærða hafi breyst til hins verra í gagnfræðaskóla og ákærði hafi aldrei verið í vinnu.

Vitnið Á, gaf skýrslu fyrir dómi 16. febrúar 2006 samkvæmt c lið 1. mgr. 74. gr. a, laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Hún sagði þannig frá að pabbi hennar hafi ætlað að panta pizzu en ákærði tekið peninginn, 500 krónur. Hafi pabbi hennar beðið ákærða að skila peningnum en ákærði sagst ekki vera með hann. Hafi hann eyðilagt pez-karl og litla kisu sem hún átti. Þá hafi ákærði allt í einu ráðist á pabba hennar og reynt að henda honum út af svölunum, en pabbi hennar reynt að ýta honum fram á gang, og þeir farið inn í hjónaherbergi. Þar hafi þeir öskrað eitthvað, en hún ekki heyrt hvað þeir sögðu. Svo hafi þeir komið aftur út, og verið að rífast. Pabbi hennar hafi sagt henni að ná í hjálp, og hún farið og bankað hjá öllum nágrönnunum. Kona hafi komið til dyra í einni íbúðinni, og Á beðið hana að hringja á lögregluna. Pabbi hennar hafi ætlað að koma til hennar en ákærði þá hlaupið og stungið pabba hennar í bakið með hníf úr eldhúsinu. Hafi þeir verið komnir út úr íbúðinni þegar ákærði stakk R. Á kvaðst hafa öskrað „helvítis fíflið þitt“ og kastað litlum stein í höfuðið á ákærða og ýtt honum frá pabba sínum. Ákærði hafi farið í lyftuna og fólkið sem hún hafi beðið um hjálp hafi hringt á lögregluna.

Vitnið H, móðir ákærða, kvað ákærða hafa hringt í sig þar sem hún lá á sjúkrahúsi og sagt: „Ég stakk pabba í bakið, ég veit ekki hvort hann sé dauður“. Einnig hafi hann sagt: „Þeir ná mér aldrei, ég verð í felum“. Hafi ákærði svo skellt á. H kvað ákærða áður hafa brotið húsgögn og ráðist á manninn hennar, en ávallt er hann hafi sýnt af sér ofbeldi hafi hann verið undir áhrifum efna.

Vitnið G-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf, lögreglumaður, kvaðst hafa verið á lögreglubifreið ásamt Þ-kk-þgf A-kk-þgf E-kk-þgf, er þeir fengu tilkynningu um heimilisofbeldi. Síðar hafi borist tilkynning um að maður hefði verið stunginn. Er þeir stigu út úr lyftu á sjöundu hæð hafi tveir menn mætt þeim. Annar þeirra hafi verið með áverka á nefi, og hafi sá sagt þeim að ákærði væri farinn. Þegar hann sneri baki í þá hafi þeir séð að hnífur stóð á milli herðablaðanna á honum. Hafi vitnið farið inn í íbúð R, sem hafi verið mannlaus en síminn hafi hringt. Hafi það verið móðir ákærða sem sagði ákærða hafa hringt í sig. Hafi hún sagt vitninu hvar símanúmer ákærða væri geymt, vitnið hringt í ákærða og fengið hann til að gefa sig fram eftir nokkuð langt samtal. Vitnið kvaðst ekki muna hvort ákærði hafi viðurkennt að hafa framið brotið sem um ræðir. Í lögregluskýrslu er símtalið rakið og ljóst að ákærði var ekki spurður að þessu beinlínis.

Vitnið kvað lögreglumenn hafa þurft að hafa eftirlit með ákærða á geðdeild um það bil mánuði umrædda atburði, þar sem ákærði hefði ráðist á starfsfólk geðdeildar. Þegar eftirlitinu hafi verið hætt hafi ákærði aftur sýnt af sér ofbeldi, og lögreglan því komið aftur, þar til gerðar voru aðrar ráðstafanir af hálfu geðdeildarinnar. Ákærði hafi ekki gert neitt af sér þegar lögreglan var á staðnum.

Vitnið, H læknir, kvaðst hafa verið á vakt er R kom á slysadeild. Vitnið kvað áverkann ekki hafa verið lífshættulegan. Hafi munað mjög litlu að hnífurinn lenti í lunganu, en þótt hann hefði lent þar væri það ekki endilega lífshættulegt. Læknirinn kvað árásir með eggvopni á bol alltaf geta verið lífshættulegar, nema miðað væri á ákveðinn stað. Læknirinn var inntur eftir því hvort það gæfi eitthvað til kynna um kraftinn sem notaður hafi verið í stunguna, að hnífurinn stöðvaðist á hjöltunum. Svaraði hann því á þann veg, að ástæða þess að hnífurinn gekk svo langt inn, gæti hafa verið sú að hann lenti í mjúkum vefjum.

Vitnið, T-kk-nf Z-kk-nf geðlæknir, kvað ákærða eiga erfiða sögu. Hann hafi byrjað að nota áfengi 11 ára gamall, og verið á ýmsum stofnunum frá 13 ára aldri. Hafi hann í raun aldrei náð að fóta sig utan stofnana. Ákærði hafi byrjað að nota lyf, og töluvert verið um hótanir og ofbeldisverk. Hann hafi stundum haft greinileg geðrofseinkenni, sem hafi þó verið erfitt að flokka. Þá hafi hann verið talinn mjög persónuleikabrenglaður og með fjölfíknisjúkdóm. Greindin hafi líklega verið einhvers staðar á milli 70 og 80. Vitnið kvað vímuefnin ekki hafa góð áhrif á ákærða, en ákærði væri einnig haldinn geðrofssjúkdómi.. Hann kvað ákærða hafa lítið eða ekkert sjúkdómsinnsæi. Væri hann ofbeldishneigður og hvatvís og hefði gert að minnsta kosti eina alvarlega sjálfsvígstilraun. Hann hefði ráðist á starfsfólk eftir að hann var lagður inn á geðdeild, sviptur sjálfræði. Þá hefði ákærði endurtekið ráðist á föður sinn og móður. Væri hann óútreiknanlegur í því tilliti og væru foreldrar hans stöðugt í hættu.

Í viðtölum hafi ákærði verið með greinileg geðrofseinkenni og mjög ógnandi, einkum í tveimur seinni viðtölunum. Þá hafi hann virst mjög reiður og vitnið kvaðst ekki hafa vitað hvar hann hefði ákærða. Vitnið kvaðst telja ólíklegt að ákærði hafi gert sér upp einkenni geðrofssjúkdóms, þar sem einkennin væru svipuð einkennum sem hann hefði lýst nokkrum sinnum er hann lá á geðdeildinni. Væri geðrof ákærða alvarlegasti sjúkdómur hans.

Vitnið kvað ákærða ekki hafa verið mjög upptekinn af þessum atburðum, og ekki hafa sýnt merki venjulegrar iðrunar. Hann hafi að vísu verið hræddur og farið í skjól til konu sem hann þekkti í næsta húsi. Vitnið kvaðst ekki viss um að ákærði hafi haft skilning á afleiðingum verknaðarins og alvarleika hans.

Vitnið kvað líkur á því að hvatvísi ákærða hafi tekið yfir og hann yrði á köflum augljóslega ófær um að stjórna gerðum sínum. Þannig hafi ástandi hans verið háttað á því augnabliki er hann hafi stungið föður sinn. Vitnið kvað niðurstöðu sína vera að ákærði uppfyllti skilyrði 15. gr. almennra hegningarlaga. Hann kvaðst telja mjög ólíklegt að refsing gæti borið árangur. Kvaðst hann telja að það hentaði ákærða best að dvelja á Sogni.

Einnig gáfu skýrslu fyrir dóminum vitnin H, G og Þ-kk-nf A-kk-nf E-kk-nf, lögreglumaður, en ekki þykir ástæða til að rekja framburð þeirra.

Niðurstaða.

Í máli þessu er ákært fyrir tilraun til manndráps, en til vara fyrir stórfellda líkamsárás. Ákærði hefur játað að hafa stungið föður sinn, R, með hnífi í bak eftir að hafa lent í orðaskaki og átökum við hann. Samkvæmt vottorði H læknis og vætti hans fyrir dómi munaði mjög litlu að hnífurinn lenti í lunga föðurins. Læknirinn kvað áverka þann sem R hlaut ekki hafa verið lífshættulegan, þótt árásir með eggvopni á bol geti alltaf verið lífshættulegar.

Ákærði bar sjálfur fyrir dómi að hann hefði orðið föður sínum ofsareiður og hrópað að honum að hann skyldi drepa hann. Hann kvaðst hafa hlaupið inn í eldhús og reynt að stinga föður sinn í magann með hnífnum, en faðir hans snúið sér við og hnífurinn lent í baki hans. Faðir hans bar hins vegar fyrir dómi að þegar hann varð þess áskynja að ákærði hefði í hyggju að beita hnífi, hefði hann flúið undan ákærða og hefði þá fengið stungu í bakið.

Fyrir liggur í málinu að ákærði rak tæplega 11 sm langan hníf á kaf í bak föður síns, hægra megin við hryggjarsúlu og stóðu aðeins hjöltu og skefti hnífsins út úr bakinu. Þegar litið er til lengdar hnífsblaðsins, þess afls sem þurft hefur til að reka hnífinn svo langt inn sem raun bar vitni, aðdraganda árásar ákærða, meðal annnars þeirra orða ákærða, að hann skyldi drepa föður sinn og þeirrar ráðagerðar ákærða að stinga föður sinn í magann, er það mat dómsins að fyrir ákærða hafi vakað að bana föður sínum og að hending ein hafi ráðið því hvar hnífsstungan lenti og að ekki hlaust bani af. Háttsemi ákærða samkvæmt þessum ákærulið er að mati dómsins réttilega heimfærð til 211. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, sbr. 20. gr. þeirra laga.

Ákæruliður 2.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa haft kannabisefni í vörslum sínum eins og honum er gefið að sök í ákærulið 2. Er háttsemi hans samkvæmt þessum ákærulið réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákvörðun viðurlaga.

Samkvæmt niðurstöðu geðheilbrigðisrannsóknar T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis er ákærði haldinn geðrofssjúkdómi, aðsóknargeðklofa með ofskynjunum og ranghugmyndum. Auk þess er hann haldinn persónuleikabrenglun með mikilli hvatvísi og stjórnleysi á hegðun sinni, auk árásarkenndar. Til viðbótar er hann haldinn fjölfíknisjúkdómi. Það var mat geðlæknisins að mjög ólíklegt væri að refsing gæti borið árangur. Fyrir dómi kvað læknirinn að ákærði hefði lítið sem ekkert sjúkdómsinnsæi.

Vitnið var sérstaklega spurður um það hvort hugsanlegt væri að ákærði væri að gera sér upp einkenni geðrofssjúkdóms, sem ákærði hefði lýst við geðheilbrigðisrannsóknina. Kvað vitnið það mjög ólíklegt, þar sem einkennin væru svipuð einkennum sem ákærði hefði áður lýst, er hann hefði legið á geðdeild.

Þá var vitnið einnig spurður um það hvort hugsanlegt væri að geðrofsástand ákærða kæmi einungis til er hann neytti vímuefna. Kvað vitnið þá að ákærði væri haldinn geðrofssjúkdómi og jafnvel þótt hann neytti ekki vímuefna væri sá sjúkdómur fyrir hendi hjá ákærða, þótt vímuefni hefðu vissulega ekki góð áhrif á ákærða. Vitnið taldi að 15. gr. almennra hegningarlaga ætti við um ákærða og kvað hann verða á köflum augljóslega ófæran um að stjórna gerðum sínum og hafi svo verið á því augnabliki sem hann stakk föður sinn.

Í framburði vitnisins G-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef lögreglumanns kom fram að um mánuði áður en atburðir þeir sem greinir í ákæru áttu sér stað, hafi lögregla þurft að hafa eftirlit með ákærða, er hann lá inni á geðdeild, vegna ofbeldis ákærða í garð starfsfólks á geðdeildinni.

Samkvæmt framangreindu hefur ákærði um árabil glímt við alvarlegan geðsjúkdóm auk fjölfíknivanda. Hann hefur ítrekað sýnt af sér ofbeldishegðun, bæði gagnvart foreldrum sínum og gagnvart starfsfólki á geðdeildum þar sem hann hefur vistast. Það er mat dómsins, með hliðsjón af gögnum málsins og framburði vitna fyrir dómi að ákærði hafi á verknaðarstundu verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum og að hann sé ósakhæfur.

Svo sem áður greinir varðar háttsemi ákærða samkvæmt 1. ákærulið við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en þar sem hann hefur samkvæmt framangreindu verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum á verknaðarstundu, ber að sýkna hann af refsikröfu ákæruvaldsins, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði hefur játað brot sitt samkvæmt ákærulið 2 og er hann sakfelldur fyrir það, enda liggur ekkert fyrir í málinu um að ákærði hafi, er hann framdi það brot, verið ófær um að stjórna gerðum sínum.

Þegar litið er til alvarleika háttsemi ákærða og alvarlegs sjúkdóms hans er rétt í þágu réttaröryggis að verða við varakröfu ákæruvaldsins og gera ákærða að sæta öryggisgæslu samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga, enda liggja fyrir læknisfræðileg gögn og álit geðlæknis sem styður nauðsyn þess. Rétt þykir að áfrýjun dómsins fresti ekki frmakvæmd öryggisgæslunnar, sbr. 3. mgr. 139. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Ákærða er, í ljósi málsatvika og niðurstöðu dómsins, ekki gerð sérstök refsing fyrir brot sitt samkvæmt ákærulið 2.

Upptæk skulu gerð 0,95 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Miskabótakrafa.

Af hálfu R, föður ákærða, er krafist miskabóta að fjárhæð 1.000.000 króna, auk vaxta samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2006 til þess dags er mánuður var liðinn frá því að bótakrafan var kynnt ákærða, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Byggt er á því að afleiðingar brotsins séu miklar, árásin hafi verið hrottafengin og tilefnislaus og tilviljun hafi ráðið því að brotaþoli komst lífs af. Ákærði hafi sýnt einbeittan brotavilja og ásetning. Þá hafi tengsl ákærða og brotaþola valdið brotaþola sálrænum erfiðleikum.

Ákærði hefur hafnað skaðabótakröfu.

Fallist er á með brotaþola að alvarleg árás ákærða, sem er sonur brotaþola, hafi verið til þess fallin að valda brotaþola miklum sálrænum erfileikum og áfalli.

Brotaþoli byggir kröfu sína um bætur á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og 8. kapítula mannhelgisbálks Jónsbókar frá 1281 um óðs manns víg.

Í skilyrði 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga um ólögmæta meingerð felst að um saknæma hegðun sé að ræða. Ákærði er að mati dómsins ekki sakhæfur og verður bótaskylda hans því ekki grundvölluð á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Hins vegar leysir það mann ekki undan skaðabótaábyrgð að hann sé ósakhæfur, samkvæmt grunnreglum 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 27/1970, frá 25. febrúar 1972. Ber að leggja bótaábyrgð á ákærða vegna miska er brotaþoli hlaut af atlögu ákærða.

Með vísan til síðari málsliðar 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður ákærði því dæmdur til að greiða R, miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur auk vaxta eins og greinir í dómsorði, en miskabótakrafa var birt ákærða 24. mars 2006.

Sakarkostnaður.

Í ljósi framangreinds og með vísan til 1. mgr. 166. gr. laga nr. 19/1991 ber að dæma ríkissjóð til að greiða allan sakarkostnað málsins, 800.538 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, L-kk-ef E-kk-ef K-kk-ef héraðsdómslögmanns, 200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef B. B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, sem er ákveðin 100.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Við ákvörðun málsvarnarlauna verjanda var tekið tillit til vinnu verjanda á rannsóknarstigi.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari sem dómsformaður og meðdómendurnir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari og K-kk-nf T-kk-nf geðlæknir kváðu upp dóminn.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, er sýkn af refsikröfu ákæruvaldsins.

Ákærði skal sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun. Áfrýjun dómsins frestar ekki framkvæmd öryggisgæslu.

Ákærði greiði R 400.000 krónur í miskabætur, með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2006 til 24. mars 2006, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði sæti upptöku á 0,95 g af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Sakarkostnaður málsins, 820.538 krónur, greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnalaun skipaðs verjanda ákærða, L-kk-ef E-kk-ef K-kk-ef héraðsdómslögmanns, 200.000 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef B. B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 100.000 krónur.

I-kvk-nf E-kvk-nf.

S-kk-nf H. S-kk-nf.

K-kk-nf T-kk-nf.

---------------------------- ------------------------ ----------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 8. júní 2006.