E-4428/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 22. nóvember sl., er höfðað af S-kvk-þgf S-kvk-þgf J-kvk-þgf, Kirkjuvöllum 5, Hafnarfirði, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu birtri 13. desember 2012.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til þess að greiða henni 4.256.566 kr., með 4,5% vöxtum, af 783.260 kr. frá 18. ágúst 2007 til 18. nóvember 2007, en frá þeim degi af 4.256.566 kr. til 13. desember 2012 en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda þann 15. nóvember 2013 að fjárhæð 3.305.321 kr. Stefnandi krefst þess til vara að stefndi verði dæmdur til þess að greiða henni 4.202.465 kr., með 4,5% vöxtum, af 783.260 kr. frá 18. ágúst 2007 til 18. nóvember 2007, en frá þeim degi af 4.202.465 kr. til 13. desember 2012 en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda þann 15. nóvember 2013 að fjárhæð 3.305.321 kr. Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi ásamt virðisaukaskatti , eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, eða að mati dómsins.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hans hendi, en til vara að bætur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

II

Málavextir

Málavextir eru þeir, að stefnandi varð fyrir tjóni í umferðarslysi 18. ágúst 2007. Varanlegur miski hennar vegna slyssins var metinn 8 stig og varanleg örorka 5%. Stefndi hafnaði upphaflega að greiða stefnanda bætur vegna slyssins á þeim grundvelli að orsakatengsl milli slyssins og líkamsáverka stefnanda væru ósönnuð. Stefnandi höfðaði því mál þetta og krafðist skaðabóta úr hendi stefnda. Undir rekstri málsins viðurkenndi stefndi bótaskyldu vegna tjóns stefnanda en eftir stendur ágreiningur um tekjuviðmið við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku stefnanda. Hefur stefndi greitt stefnanda bætur á grundvelli 1., sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 en stefnandi telur réttara að árslaun skuli metin sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna.

Skýrslu fyrir dóminum gaf stefnandi.

III

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að útreikningur bóta vegna varanlegrar örorku skuli taka mið af meðaltekjum einstaklinga er starfi við þjónustu- og umönnunarstörf á árinu 2007 samkvæmt heimasíðu Hagstofu Íslands, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Stefnandi hafi hætt í námi eftir haustönn 2006 og hafi engin áform um frekari nám. Frá þeim tíma sem stefnandi hafi hætt í námi og þar til slysið hafi átt sér stað hafi hún starfað á leikskóla, á frístundaklúbbi fyrir fatlaða og á ljósastofu. Í ljósi þessa sé nærtækast að styðjast við framangreint tekjuviðmið en bersýnilegt sé að tekjur þriggja ára fyrir slysið geti ekki talist rétt viðmiðun við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku þar sem þau tekjuár séu ekki mælikvarði sem réttilega verði notaður á líklegar framtíðartekjur stefnanda.

Varakrafa stefnanda taki mið af meðaltekjum verkafólks á árinu 2007 samkvæmt heimasíðu Hagstofu Íslands árið 2007.

Um lagarök vísi stefnandi til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 91. gr. laganna um ábyrgðartryggingu ökutækis og til skaðabótalaga nr. 50/1993. Um vaxtakröfuna vísi stefnandi sérstaklega til 16. gr. laga nr. 50/1993 og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað vísi hann til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsástæður stefndu

Stefndi mótmælir því að efni séu til þess að meta eigi tekjuviðmið sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Ef meta eigi tekjuviðmið sérstaklega sé ekkert því til fyrirstöðu að miða annað hvort við tekjur stefnanda árið sem umferðaróhappið hafi orðið eða árið þar á eftir enda gefi það réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hennar.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um við hvaða tekjur skuli miða við ákvörðun bóta til stefnanda úr hendi stefnda vegna umferðarslyss sem stefnandi varð fyrir 18. ágúst 2007. Varanlegur miski stefnanda vegna slyssins er metinn 8 stig og varanleg örorka 5%.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga gildir sú meginregla við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku að lagðar verði til grundvallar meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag sem tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Með þessum mælikvarða er í senn tekið tillit til þess hvernig tjónþoli hefur í reynd nýtt getu sína til að sinna launuðum störfum um tiltekinn tíma fyrir tjónsatburð og hverra tekna hann hefur aflað á þann hátt. Hefur stefndi gert upp bætur til stefnanda á þessum grundvelli, þó þannig að miðað við var við lágmarkslaun, sbr. 3. mgr. 7. gr. laganna, þar sem tekjur stefnanda á viðmiðunartímabilinu voru lægri en þeim nam. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laganna er heimilt að víkja frá viðmiðum 1. mgr. 7. gr. ef fyrir hendi eru óvenjulegar aðstæður á viðmiðunartímabilinu sem leiða til þess að árslaun tjónþola á því séu ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur. Enn fremur verður að liggja fyrir að annar mælikvarði sé réttari á framtíðartekjur tjónþola. Sönnunarbyrði um að uppfyllt séu skilyrði til að víkja frá meginreglu 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 um tekjuviðmið, hvílir á stefnanda. Af málatilbúnaði stefnanda má ráða að hún telji aðstæður sínar óvenjulegar þar sem hún hafi stundað nám við framhaldsskóla á árunum 2002-2006. Hún hafi hætt í námi eftir haustönn 2006 og hafi ekki áform um frekara nám. Sé því ekki unnt að líta til viðmiðunartímabilsins (árin 2004, 2005 og 2006) þar sem þessar breytingar á högum stefnanda hafi í för með sér hækkun á launum hennar til framtíðar litið.

Stefnandi var rúmlega 21 árs gömul er hún varð fyrir slysinu í ágúst 2007. Í yfirliti frá Menntaskólanum í Kópavogi kemur fram að stefnandi var skráð í nám í skólanum á haustönn 2002, vorönn 2003, vorönn 2005 og haustönn 2006. Sé litið til viðmiðunartímabils var hún einungis skráð í nám á vorönn 2005 og haustönn 2006. Mæting hennar í kennslustundir á þessum önnum var léleg og lauk hún einungis fimm einingum á vorönn 2005 (allar metnar) en engum á haustönn 2006. Virðist því sem stefnandi hafi í raun aðeins að takmörkuðu leyti stundað nám á viðmiðunartímabilinu. Stefnandi hafði reynt fyrir sér í vinnu á ýmsum stöðum fyrir slysið, m.a. starfað á leikskóla og sem „au-pair“ erlendis. Á slysadegi vann hún á frístundaheimili fyrir fatlaða og á ljósastofu. Tekjusaga hennar er þannig að á árinu 2004 voru þær 903.495 kr., á árinu 2005 voru þær 918.106 kr., á árinu 2006 voru þær 1.305.002 kr. og á slysaárinu 1.297.742 kr. Allt eru þetta tekjur undir lágmarkslaunum í skilningi 3. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Tekjur stefnanda árin eftir slysið voru enn fremur undir lágmarkslaunum og veita því ekki vísbendingu um að ætlaðar breytingar á högum stefnanda hafi haft í för með sér hækkun á launum hennar til framtíðar litið. Með hliðsjón af öllu framangreindu er því hafnað að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar á viðmiðunartímabilinu þannig að rétt sé að miða við annan mælikvarða en meginregla 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 kveður á um. Hefur stefnandi fengið tjón sitt að fullu bætt og er stefndi sýknaður því af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Stefnandi hefur krafist málskostnaðar eins og málið sé ekki gjafsóknarmál en hann fékk, 26. september 2012, leyfi innanríkisráðuneytisins til gjafsóknar. Gjafsóknin er takmörkuð við ágreining um bótaskyldu og fellur ágreiningur um árslaunaviðmið því ekki undir gjafsóknina. Eftir málshöfðun þessa viðurkenndi stefndi bótaskyldu og greiddi stefnanda bætur. Samkvæmt tjónskvittun var stefnanda jafnframt greiddur málskostnaður. Að virtu framangreindu eru ekki efni til að kveða á um greiðslu þóknunar lögmanns stefnanda úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, vegna máls þessa.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf R-kk-nf H-kk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið Ó-kk-nf P-kk-nf V-kk-nf hdl. vegna S-kvk-ef A-kvk-ef hdl.

K-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, S-kvk-ef S-kvk-ef J-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf S-kvk-nf