E-1842/2014

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 4. nóvember sl., er höfðað 9. maí 2014 af A, [...], gegn Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær aðallega að stefndi greiði sér 10.045.780 krónur ásamt 4,5% vöxtum af 861.095 krónum frá 20. mars 2010 til 20. september 2010, af 10.045.780 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2013 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi greiði sér 8.093.349 krónur ásamt 4,5% vöxtum af 861.095 krónum frá 20. mars 2010 til 20. september 2010, af 8.093.349 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2013 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, ásamt virðisaukaskatti.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst hann málskostnaðar.

II.

Stefnandi leitaði 9. apríl 2010 til A-kk-ef K. K-kk-ef læknis hjá Læknastöðinni í Orkuhúsinu, vegna verkjar í vinstri nára. Samkvæmt vottorði læknisins, dags. 2. júní 2010, rakti stefnandi meiðsli sín til aksturs vélsleða og keppni í svokallaðri „snowcross“ keppni á Æ 19. mars 2010. Hið rétta mun þó vera að umrædd keppni hafi farið fram 20. mars 2010. Í vottorðinu greinir svo frá að eftir keppnina hafi hún verið með verki í vinstri nára og haltrað í tvo daga. Hún hafi þó skánað en versnað aftur eftir „body pump“ æfingu. Þá segir í vottorðinu að eftir gönguferð upp að gosstöðvunum á Eyjafjallajökli 27. mars 2010 hafi hún orðið svo slæm af verkjum að hún hafi þurft að fá far með jeppa niður til byggða. Næstu daga hafi hún skánað og hætt að taka þátt í æfingum. Um páskana hafi hún síðan farið til Akureyrar og versnað þannig þurft hafi að bera hana niður „af fjallinu“. [...] Við skoðun hafi komið fram eymsli í vinstri nára og í vöðvafestingum sem þar séu. Röntgenmynd væri eðlileg og hafi stefnanda verið ráðlagt að taka bólgustillandi lyf. Þá hafi hún verið send í sjúkraþjálfun. Fram kemur í vottorðinu að greiningin væri tognun í nára eða „S76.3“. Segir þar að undir venjulegum kringumstæðum eigi stefnandi að ná fullum bata á sex til átta vikum en þó sé þekkt að einstaka sjúklingar geti átt við langvarandi vandamál að stríða.

Stefnandi tilkynnti stefnda um framangreint slys með tjónstilkynningu 12. maí 2010. Greindi hún þar frá því að slysið hefði átt sér stað 20. mars 2010 við Æ. Í svari við spurningu um hvernig slysið hefði borið að kvaðst hún hafa velt „vélsleða í snowcrosskeppni“ og flogið „mjög illa af sleðanum líka“. Kvað hún þetta hafa verið „2 atvik sem áttu sér stað í sömu keppni“ og hafi hún lent „mjög illa í báðum tilvikum“. Hafi hún hlotið „slæm meiðsl á mjöðm eftir bæði tilvikin“.

Með tölvuskeyti 18. ágúst 2010 óskaði lögmaður stefnanda eftir því að stefndi léti honum í té öll gögn sem félagið hefði undir höndum um vélasleðaslys stefnanda 20. mars 2010 og fór fram á að upplýst yrði um afstöðu þess til bótaskyldu. Beiðninni var svarað af starfsmanni tjónaþjónustu stefnda 23. ágúst 2010 og kom þar fram að slysið væri „bótaskylt hjá TM“.

Eins og rakið er í vottorði læknisins A-kk-ef K. K-kk-ef vísaði hann stefnanda til sjúkraþjálfara. Í málinu liggur fyrir vottorð F-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef sjúkraþjálfara hjá Sjúkraþjálfun Íslands – Orkuhúsinu, dags. 11. nóvember 2013. Í vottorðinu er gerð ítarleg grein fyrir þeirri meðferð sem stefnandi fékk. Er þar rakið að stefnandi hafi fyrst komið til skoðunar 15. apríl 2010 og síðan aftur 28. apríl 2010. Þar kemur fram að stefnandi hafi verið að keppa í „snowcross“ í umrætt sinn. Hafi hún flogið „uppí loft á sleðanum“, snúist í loftinu og lent harkalega á ísnum. Tekið er fram að höggið hafi verið mikið. Hún viti þó ekki á hvorri hliðinni hún hafi lent. Í vottorðinu kemur fram að stefnandi hafi verið „í lagi fyrst eftir áverkann“, en fundist eins og hún hefði ofreynt sig. Haft er eftir henni að hún hafi jafnað sig en síðan fengið verk í vinstri nára þegar hún hafi verið að ganga að gosinu í Eyjafjallajökli viku síðar. Hún sé ekki með daglega verki en finni til við að ganga upp í móti. Jafnframt fái hún verki við litlar beygjuhreyfingar í nára. Vottorðið gefur til kynna að ýmislegt hafi verið reynt til þess að stefnandi losnaði við verkinn. Þrátt fyrir það sé hún enn þá með einkenni framanvert á vinstri nára.

Í málinu liggur einnig fyrir vottorð Ö-kk-ef V-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 7. febrúar 2012. Þar kemur fram að stefnandi hafi leitað til hans fyrst 6. janúar 2011. Í vottorðinu er haft eftir stefnanda að hún hafi fengið „óþægindi í vinstri nára þegar hún hafi verið í snow crossi 19.03.2010“. Síðan segir orðrétt: „Taldi þetta hafa mögulega byrjað vegna þess að hún fékk stærri sleða lánaðan og þurfti að standa gleiðari.“ Í vottorðinu kemur fram að stefnandi hafi verið verri daginn eftir en aðallega versnað er hún hafi gengið upp að gosstöðvunum. Hún hafi skánað næstu daga en versnað við styttri göngu og síðan að nýju við þrekæfingu nokkru síðar. Hafi hún meðal annars átt erfitt með að ganga í tröppum. Í ályktun læknisins í lok vottorðsins kemur fram að ekki hafi fundist ákveðin orsök fyrir vandamáli stefnanda, en hún hafi orðið betri við deyfingu í mjaðmarlið vinstra megin.

Ö-kk-nf V-kk-nf ritaði annað vottorð, dags. 19. september 2012, að beiðni stefnanda. Kemur þar fram að stefnandi hafi greint honum frá því að frásögn í fyrra vottorðinu væri ekki rétt. Ö-kk-nf tekur fram í vottorðinu að sú frásögn hafi byggst á „komunótu“ A-kk-ef K. K-kk-ef læknis. Í vottorðinu segir síðan orðrétt: „Við vinnslu á vottorði kom ekki fram skýr áverki í sögunni og ekki heldur í tölvupósti móður hennar sem var einnig í komunótu A-kk-ef en [A] segist hafa flogið af sleðanum og fengið við það verk í nárann. Það hafi verið margir sem sáu þetta og einnig hafi hún sagt þetta við aðra sem komu að skoðun hjá henni að beinn áverki hafi orðið til þess að hún fékk verkinn í nárann. Mig minnir einnig við samtal okkar að hún hafi í einhverri seinni skoðun hjá mér nefnt þennan áverka við mig þegar ég var að reyna að átta mig á orsök fyrir verkjum hjá henni. Þar af leiðandi tel ég líklegast að verkurinn í náranum hafi orðið við áverka þegar hún dettur af sleðanum sem hún segir einnig að A-kk-nf hafi nefnt í sínu vottorði ásamt vottorði tveggja annarra. Ef önnur vottorð staðfesta þetta ásamt því að vottar hafi verið að þessu tel ég líklegustu skýringuna á verk hjá henni vera áverkinn sem hún hlaut þegar hún datt af sleðanum.“

Fyrir liggur að stefnandi keppti á vélsleðamóti á Ö 17. apríl 2010. Þar mun hún hafa lent í óhappi þegar hún var að stökkva milli palla á sleðanum. Í gögnum málsins kemur fram að hún hafi við það fengið högg á höfuðið auk þess sem stýrið á sleðanum hafi lent á maganum og bringunni. Hún hafi verið í vélsleðagalla og með brynju yfir brjóstkassanum. Auk þessara óhappa bera gögn málsins með sér að stefnandi hafi lent í umferðarslysi 23. ágúst 2010.

Með bréfi 8. júní 2012 til lögmanns stefnanda hafnaði stefndi bótaskyldu. Um þá niðurstöðu var einkum vísað til vottorðs Ö-kk-ef V-kk-ef frá 7. febrúar 2012 sem og annarra gagna málsins og talið að hvergi væri staðfest að stefnandi hefði slasast á þann hátt sem lýst væri í tjónstilkynningu. Því væri tjónsatvikið ósannað.

Ágreiningur um bótaskyldu vegna atviksins 20. mars 2010 var lagður fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum. Í áliti nefndarinnar, 19. desember 2012, var komist að þeirri niðurstöðu að ósannað væri að stefnandi hefði lent í óhappi á sleða í mars 2010. Var sérstaklega tekið fram að athygli vekti að engir sjónarvottar staðfestu fullyrðingar stefnanda um að hún hefði lent í því óhappi sem greindi í tjónstilkynningunni. Þá var talið að viðurkenning vátryggingafélagsins á bótaskyldu á fyrri stigum málsins, sem hafi verið endurmetin að fengnum viðbótarupplýsingum, breytti ekki þeirri niðurstöðu.

Í málinu liggur fyrir álitsgerð L-kk-ef N. D-kk-nf læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. sem málsaðilar komu sér saman um að legðu mat á afleiðingar vélsleðaslyssins 17. apríl 2010 og umferðarslyssins 23. ágúst 2010. Í álitsgerðinni kemur fram að af hálfu lögmanns stefnanda hefði einnig verið farið fram á það með beiðni 5. mars 2010 að matsmenn legðu mat á afleiðingar vélsleðaslyssins 20. mars 2010. Í álitsgerðinni kemur meðal annars fram að stefnandi virðist hafa fengið togáverka og högg á vinstra mjaðmasvæði í vélsleðaslysinu 20. mars 2010. Þó kemur fram að lýsingar á atburðinum séu fremur óljósar þar sem í læknisvottorðum sé talað um að einkenni hafi einkum komið fram eftir gönguferð á jökul. Síðan segir orðrétt: „Framburður [A] er þó mjög skilmerkilegur hvað þetta varðar og matsmenn telja í því ljósi sem og af öðrum læknisvottorðum ljóst að um afleiðingar áverka sé að ræða.“ Fram kemur að þegar stefnandi hafi leitað til bæklunarlæknis tæpum þremur vikum eftir slysið hafi verið staðfest að hún væri með „verulega skerta hreyfiferla vegna sársauka á vinstri nárasvæði og mjaðmarsvæði“. Myndrannsóknir hafi ekki sýnt áverkateikn. Hafi stefnandi verið hjá tveimur bæklunarlæknum og fengið mikla sjúkraþjálfun vegna mjaðmaróþæginda. Þá kvarti hún á matsfundi yfir nær stöðugum verkjum á vinstra nárasvæði, um utanverða mjöðmina og niður í ganglim. Var talið að þar sem þrjú ár væru liðin frá atvikinu og ástand stefnanda virtist hafa breyst lítið yrði að telja líklegt að hún myndi framvegis búa við talsverð óþægindi frá vinstra mjaðmasvæði. Varð það niðurstaða álitsgefenda að með hliðsjón af miskatöflum örorkunefndar teldist varanlegur miski stefnanda 8 stig. Þá teldist hún hafa verið veik í skilningi skaðabótalaga í einn mánuð eftir slysið. Heilsufar stefnanda var talið orðið stöðugt 20. september 2010. Þá var komist að þeirri niðurstöðu að varanleg örorka stefnanda væri hæfilega metin 8% og hefði þá verið tekið tillit til tjónstakmörkunarskyldu tjónþola samkvæmt 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Auk þess var komist að þeirri niðurstöðu að miski stefnanda sökum vélsleðaslyssins 17. apríl 2010 næmi tveimur stigum. Að öðru leyti var ekki talið að framangreind slys hefðu valdið stefnanda tjóni.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 11. júní 2013, krafðist stefnandi greiðslu skaðabóta að fjárhæð 10.285.572 krónur vegna afleiðinga vélsleðaslysa 20. mars og 17. apríl 2010. Kom þar fram að útreikningur bóta vegna varanlegrar örorku tæki mið af meðaltekjum sérfræðinga er starfa við almannatengsl, markaðsmál og upplýsingamiðlun á árinu 2010.

Í tölvuskeyti stefnda 29. nóvember 2013 var því hafnað að full sönnun væri komin fram um að áverka stefnanda í nára mætti rekja til slyssins 20. mars 2010.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi þegar viðurkennt bótaskyldu vegna slyssins og að slík viðurkenning feli í sér skuldbindandi loforð í skilningi samningaréttar sem skapi stefnanda rétt til skaðabóta.

Stefnandi tekur fram að þrátt fyrir að ný gögn liggi nú fyrir í málinu sem staðfesti orsakatengsl milli áverka stefnanda og slyssins hafi félagið hafnað því að tilefni væri til að endurskoða afstöðu þess um að hafna bótaskyldu. Því eigi stefnandi ekki annan kost en að höfða mál á hendur félaginu til heimtu bóta vegna vélsleðaslyssins.

Stefnandi byggir á því að samtímagögn (vottorð A-kk-ef K. K-kk-ef og sjúkraþjálfara) staðfesti að stefnandi hafi lent í vélsleðaslysi á sleðanum X og orðið fyrir líkamstjóni. Þá sé jafnframt upplýst að hans mati að upphaflegt orðalag í læknisvottorði Ö-kk-ef V-kk-ef hafi byggst á misskilningi. Óljóst sé með öllu hvaðan sú staðhæfing sé fengin að stefnandi hafi verið á stærri sleða og því þurft að standa gleiðari. Augljóslega sé um að ræða rangfærslu eða misritun af hálfu Ö-kk-ef sem hann hafi leiðrétt með vottorði sínu 19. september 2012.

Á það er bent af hálfu stefnanda að reglur fyrir „snowcross“ frá Mótorhjóla- og snjósleðasambandi Íslands mæli fyrir um að ökumaður og sleði hans, skrokkur og mótor, séu talin ein heild og þegar keppni hefjist megi ekki skipta um sleða eða ökumann. Enn fremur segi í reglunum að keppendur skuli framvísa öku- og keppnis/félagsskírteini ásamt tryggingaviðauka við skráningu. Þessar reglur gildi fyrir allar keppnir og flokka og sé þátttakendum og starfsliði keppninnar skylt að kynna sér reglurnar og fylgja þeim. Bendi ákvæði þeirra eindregið til þess að útilokað hafi verið fyrir stefnanda að skipta um sleða fyrir eða í miðri keppninni, en hún hafi verið haldin á vegum Mótorhjóla- og snjósleðasambands Íslands.

Með vísan til þessa telur stefnandi hafið yfir allan vafa að tjónið megi rekja til falls hennar af vélsleðanum í keppni 20. mars 2010. Það komi margsinnis fram í læknisfræðilegum gögnum sem og tjónstilkynningu stefnanda. Þar sé einnig gefið upp nafn vitnis að slysinu, B, en slysið hafi sem áður segir orðið í keppni. Því beri að staðfesta bótaskyldu stefnda úr slysatryggingu ökutækisins X vegna slyssins en sleðinn var sannarlega tryggður hjá stefnda á slysdegi.

Stefnandi byggir á því að við ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku beri að taka mið af 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um óvenjulegar aðstæður er leitt hafi til þess að tekjur stefnanda síðustu þrjú almanaksár fyrir slysdag gefi ekki raunhæfa mynd af framtíðartekjum hennar. Byggir stefnandi á því að hún hafi verið í námi á umræddum árum. Á slysdegi hafði hún lokið BA-prófi í fjölmiðlafræði frá Z. Þá hafi hún verið langt komin í meistaranámi sínu í markaðsfræðum og alþjóðaviðskiptum við Þ. Því námi hafi hún lokið vorið 2011. Telur stefnandi því að skilyrði 2. mgr. 7. gr. skbl. séu fyrir hendi í málinu. Stefnandi vísar í þessu samhengi til athugasemda við 6. og 7. gr. í frumvarpi því er varð að lögum nr. 37/1999. Af þeim dregur stefnandi þá ályktun að ekki sé hægt að styðjast við tekjur þriggja ára fyrir slysdag þegar námsmaður eigi í hlut sem sé langt kominn í námi sínu þegar slys verður. Eðlilegast sé þá að miða við meðaltekjur þeirrar starfsstéttar sem námið tekur til. Stefnandi telur að skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé einmitt ætlað að taka á aðstæðum eins og þessum þegar tjónþoli hefur lokið námi eða er langt kominn í námi sínu þegar hann lendir í slysi og tekjur síðustu þriggja almanaksára gefa ekki rétta mynd af framtíðartekjum.

Við útreikning á aðalkröfu sinni styðst stefnandi við meðaltekjur sérfræðinga er starfa við almannatengsl, markaðsmál og upplýsingamiðlun á árinu 2010 samkvæmt heimasíðu Hagstofu Íslands. Þær mánaðartekjur nemi 583.000 krónum. Í ljósi menntunar sinnar í fjölmiðla- og markaðsfræði telur stefnandi að framangreindar tekjur séu nærtækastar við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku. Aðalkröfu stefnanda sundurliðar hún því með eftirfarandi hætti:

1. Bætur skv. 3. gr. skbl.:

30 x (700 x (8287/3282)) kr. 53.100,-

2. Bætur skv. 4. gr. skbl.:

4.000.000 x (8287/3282) x 8% kr. 807.995,-

3. Bætur skv. 5. - 7. gr. skbl.: (583.000 x 12 x 1,08) x 15,195 x 8% kr. 9.184.685,-

Samtals kr. 10.045.780,-

Stefnandi kveður að við útreikning þjáningabóta, sbr. 3. gr. skaðabótalaga, og miskabóta, sbr. 4. gr. skaðabótalaga, sé grunnfjárhæð uppreiknuð í samræmi við lánskjaravísitölu í maí 2014, þ.e. 8287. Þegar heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt 20. september 2010 hafi stefnandi verið 24 ára og 299 daga gömul og stuðull hennar samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga því 15,195.

Stefnandi kveður bætur vegna þjáningabóta og varanlegs miska bera 4,5% vexti frá slysdegi samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, en bætur vegna varanlegrar örorku beri 4,5% vexti frá 20. september 2010, samkvæmt sömu grein. Dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu sé síðan krafist af allri fjárhæðinni frá því mánuði eftir að kröfubréf hafi verið sent 11. júlí 2013 til greiðsludags.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnanda er þess krafist til vara að við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku verði stuðst við meðaltekjur háskólamanna á árinu 2010 samkvæmt úttekt Bandalags háskólamenntaðra (BHM) og birt sé á heimasíðu fjármálaráðuneytisins. Eins og að framan greini hafi stefnandi lokið BA-prófi frá Háskólanum á Akureyri og verið langt komin í meistaranámi sínu við Háskóla Íslands er slysið hafi orðið. Hafi stefnandi því verið komin með eitt háskólapróf og verið á góðri leið með að ljúka öðru er slysið hafi orðið. Í ljósi þessa sé ekki ástæða til að styðjast við lægra tekjuviðmið en meðaltekjur háskólamanna. Varakrafa stefnanda sundurliðist því með eftirfarandi hætti:

1. Bætur skv. 3. gr. skbl.:

30 x (700 x (8287/3282)) kr. 53.100,-

2. Bætur skv. 4. gr. skbl.:

4.000.000 x (8287/3282) x 8% kr. 807.995,-

3. Bætur skv. 5. - 7. gr. skbl.:

(459.069 x 12 x 1,08) x 15,195 x 8% kr. 7.232.254,-

Samtals: kr. 8.093.349,-

Um lagarök vísar stefnandi til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum XIII. kafla laganna, og skaðabótalög nr. 50/1993. Um vaxtakröfuna vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað kveðst stefnandi vísa til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili samkvæmt lögum nr. 50/1988 og því sé nauðsynlegt að taka tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir því að hann hafi á fyrri stigum samþykkt bótaskyldu og að með þeim hætti hafi stofnast skuldbindandi loforð sem stefndi sé bundinn af. Kveðst hann í upphafi hafa tekið afstöðu til bótaskyldu á grundvelli þeirra gagna sem þá hafi legið fyrir. Ekkert í þeim gögnum hafi gefið til kynna annað en að stefnandi hafi orðið fyrir slysi í tengslum við notkun ökutækis í skilningi umferðarlaga. Síðan hafi borist fyllri upplýsingar sem hafi gefið stefnda tilefni til að hafna bótaskyldu. Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum hafi fallist á þessi sjónarmið stefnda.

Stefndi tekur fram að samkvæmt 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga (umfl.) nr. 50/1987 skuli hver ökumaður sem stjórni ökutæki vera tryggður sérstakri slysatryggingu. Í 2. mgr. þessarar lagagreinar sé kveðið á um að vátryggingin skuli tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss sem ökumaður verði fyrir við stjórn ökutækis enda verði slysið rakið til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr.

Stefndi heldur því fram að í þessu máli þurfi í fyrsta lagi að skera úr um það hvort tjónsatvik hafi átt sér stað og ef svo er hvort það hafi gerst með þeim hætti sem stefnandi lýsi. Í öðru lagi þurfi að liggja fyrir með óyggjandi hætti að vélsleðinn, sem stefnandi hafi ekið, hafi verið tryggður sérstakri slysatryggingu hjá stefnda samkvæmt 1. mgr. 92. gr. umfl. Stefndi telur að hvorugt þeirra skilyrða sem hér séu nefnd séu uppfyllt.

Stefndi byggir á því að í dómsmáli þessu liggi ekki fyrir nein gögn um tjónsatvikið önnur en tjónstilkynningin, sem hafi borist stefnda sjö vikum eftir atburðinn. Ekki hafi verið lögð fram nein staðfesting mótshaldara eða vitna að atvikinu og sé tjónsatvikið því með öllu ósannað. Í tjónstilkynningu vegna slyssins 20. mars 2010 segi að um sé að ræða tvö tjónsatvik í sömu keppni. Í læknisvottorði A-kk-ef K. K-kk-ef læknis komi fram að stefnandi hafi leitað til læknisins u.þ.b. þremur vikum eftir þessi atvik eða 9. apríl 2010. Þá hafi stefnandi lokið göngu á gosstöðvarnar á Eyjafjallajökli. Í vottorði A-kk-ef sé ekki beinlínis getið um neinn tjónsatburð sem hafi valdið þessum verkjum í nára. Samkvæmt vottorði A-kk-ef greinist engir áverkar í þeim rannsóknum sem höfðu verið gerðar. Stefndi telur því að stefnandi glími við einkenni sem séu til komin af öðrum ástæðum. Afleiðingar ætlaðs tjónsatviks hafi heldur ekki verið alvarlegri en svo að stefnandi hafi aftur verið komin á vélsleða tæpum mánuði síðar og hafi þá orðið fyrir slysi við það að stökkva á sleðanum milli palla, en vélsleðinn hafi skollið á ísvegg með þeim afleiðingum að stefnandi hafi kastast af sleðanum, fengið högg á höfuð og stýrið í magann og bringuna.

Stefndi byggir einnig á því að lýsing Ö-kk-ef V-kk-ef bæklunarlæknis beri með sér að stefnandi hafi verið á lánsvélsleða þegar atvikið/atvikin hafi átt sér stað. Í vottorði Ö-kk-ef segi: „Taldi þetta hafa mögulega byrjað vegna þess að hún fékk stærri sleða lánaðan og þurfti að standa gleiðari.“ Þessi atvikalýsing læknisins sé höfð eftir stefnanda og sé með öllu óhugsandi að læknirinn hafi búið hana til einn og óstuddur. Læknirinn dragi þessa frásögn sína ekki til baka í síðara vottorði sínu. Til þess að læknirinn breyti frásögn sinni segi hann að liggja þurfi fyrir önnur vottorð, sem staðfesti aðra frásögn stefnanda af atvikinu, ásamt því að vottar hafi verið að atvikinu. Þar sem ekkert liggi fyrir skjalfest annað en að stefnandi hafi verið á lánsvélsleða sé með öllu ósannað að vélsleði sá sem stefnandi hafi ekið í umræddri keppni hafa verið tryggður hjá stefnda.

Stefndi reisir kröfu sína um lækkun dómkrafna einkum á því að miða beri skaðabætur við árslaun síðustu þriggja ára fyrir tjónsatburð, sbr. meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur hafi í einstaka dómum vikið frá þessari viðmiðun og byggt á 2. mgr. 7. gr. þar sem heimilt sé að ákveða árslaun sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Hafi Hæstiréttur þá litið til þess að taka beri mið af tilteknum viðmiðunarstéttum ef tjónþoli á skammt eftir í námi. Lækkunarkrafa stefnda er í öðru lagi á því byggð að fyrir liggi að stefnandi hafi eftir lok háskólanáms ekki haft tekjur sem samsvari meðaltekjum sérfræðinga er starfi við almannatengsl, markaðsmál og upplýsingamiðlun eða tekjur sem svari til meðaltekna háskólamanna. Stefnandi hafi lokið meistaranámi frá Háskóla Íslands árið 2011 og hafi því haft tekjur í full tvö almanaksár eftir námslok. Undir rekstri málsins hafi stefanandi orðið við áskorun stefnda um að leggja fram skattframtöl áranna 2013 og 2014 þar sem fram komi upplýsingar um tekjur stefnanda. Telur stefndi eðlilegra að taka mið af þeim í stað almennra meðaltekna tilgreindra starfsstétta, enda geri skaðabótalögin ekki ráð fyrir slíkum almennum viðmiðunum við útreikning skaðabóta. Við aðalmeðferð málsins gerði stefndi grein fyrir útreikningi sínum á skaðabótum stefnanda sem taka mið af þessu.

Máli sínu til stuðnings vísar stefndi til skaðabótalaga nr. 50/1993, sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Enn fremur vísar hann til umferðarlaga nr. 50/1987. Málskostnaðarkröfu sína kveðst stefndi byggja á 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skal hver ökumaður, sem stjórnar skráningarskyldu og vélknúnu ökutæki, vera tryggður sérstakri slysatryggingu, enda hafi hann ekki notað ökutækið í algeru heimildarleysi. Skal vátryggingin tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss, sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækisins, enda verði slysið rakið til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr. laganna. Vélsleðar teljast til skráningarskyldra, vélknúinna ökutækja.

Í málinu liggur fyrir vátryggingaskírteini keppnistryggingar fyrir ökutækið X og eiganda þess er gilti frá 19. til 20. mars 2010. Fram kemur í skírteininu að skilmálar stefnda nr. 220 um ábyrgðartryggingu og slysatryggingu ökumanns og eiganda gildi um vátrygginguna. Í skírteininu segir að tryggingin gildi aðeins fyrir tilgreindan aðila og fyrir tilgreinda keppni sem halda ætti á Æ. Vélsleði með skráningarnúmerinu X var á þessum tíma skráð eign stefnanda og er það sleðinn sem stefnandi kveðst hafa ekið er hún varð fyrir slysi í fyrrgreindri keppni 20. mars 2010.

Með álitsgerð L-kk-ef N. D-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef, sem og öðrum sjúkragögnum, er sannað að stefnandi þjáist af varanlegum meiðslum í vinstri nára og á mjaðmarsvæði vinstra megin. Stefnandi hefur frá öndverðu rakið meiðslin til fyrrgreindrar vélsleðakeppni á Æ. Samkvæmt lýsingu hennar sjálfrar fyrir dómi missti hún takið af vélsleðanum þegar leiðin lá yfir svokallaða „úbbsa“ með þeim afleiðingum að hún flaug af sleðanum og lenti á vinstra mjaðmarsvæðinu. Kveðst hún þegar hafa kennt sér meins en harkað af sér og klárað lotuna, enda „adrenalínið á fullu“. Hún hafi hins vegar ekki getað klárað næstu lotu í keppninni. Hafi hún haltrað í tvo daga eftir þetta og tekið bólgueyðandi lyf. Hún hafi skánað við hvíld en síðan versnað aftur eftir að hafa reynt á sig. Að lokum hafi hún leitað til læknis og sjúkraþjálfara hjá Orkuhúsinu 9. apríl 2010. Efni vottorðs læknisins 2. júní 2010 hefur þegar verið rakið sem og vottorð sjúkraþjálfara.

Eins og fram kemur í kafla II tilkynnti stefnandi um tjónið með útfylltu eyðublaði sem var móttekið 12. maí 2010. Þar voru meiðsli hennar á mjöðm rakin til notkunar vélsleða í keppni á Æ 20. mars 2010. Eins og áður hefur komið fram keypti stefnandi sérstaka keppnistryggingu af stefnda fyrir sig og vélsleðann X í tilefni af þessari keppni. Þó að ekki njóti við gagna er taka af skarið um þátttöku stefnanda í keppninni styður skírteinið að sínu leyti fullyrðingu stefnanda og fyrrum kærasta hennar, er gaf einnig skýrslu fyrir dómi, um að stefnandi hefði tekið þátt í keppninni á umræddum sleða.

Þegar lögmaður stefnanda lagði í ágúst 2010 fram umboð og tilkynningu um hagsmunagæslu sína fyrir stefnanda vegna vélsleðaslyss 20. mars 2010 innti hann hið stefnda tryggingarfélag eftir gögnum málsins og fór jafnframt fram á það að félagið lýsti afstöðu sinni til bótaskyldu í málinu. Þeirri málaleitan var svarað af starfsmanni tjónaþjónustu stefnda með þeim hætti að slysið væri bótaskylt hjá félaginu. Yfirlýsing þessi, sem var beint að stefnanda, var fyrirvaralaus og hefur því ekki verið borið við að hún sé óskuldbindandi sökum umboðsskorts. Með henni lofaði hið stefnda tryggingarfélag að greiða stefnanda bætur vegna slyssins sem hún hafði tilkynnt félaginu um. Stefndi hefur ekki fært sönnur á að tilkynningin hafi verið efnislega röng og fær dómurinn ekki séð að það sem fram kemur í vottorði læknisins Ö-kk-ef V-kk-ef frá 7. febrúar 2012 eða í öðrum gögnum málsins leysi stefnda undan skuldbindingu sinni samkvæmt framangreindu loforði. Því til frekari stuðnings liggur nú fyrir, samkvæmt nýju vottorði Ö-kk-ef og skýrslu hans fyrir dómi, að hann hafði lýsingu á slysinu ekki beint eftir stefnanda, heldur úr „komunótu“ sem annar ritaði. Þá hefur því ekki verið hnekkt af hálfu stefnda að þau varanlegu meiðsl, sem lýst er í álitsgerð L-kk-ef N. D-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., eigi rætur að rekja til slyssins 20. mars 2010. Þegar af þessum ástæðum verður stefnda gert að bæta stefnanda það tjón sem af því hlaust.

Ágreiningslaust er að við útreikning á bótum stefnanda beri að leggja niðurstöðu fyrrgreindrar álitsgerðar um miskastig og örorkuhlutfall til grundvallar. Ágreiningur er aftur á móti um það við hvaða árslaun eigi að miða við ákvörðun örorkubóta samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Um það fer eftir 7. gr. sömu laga, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999. Almennt ber samkvæmt ákvæðinu að miða þau við meðalatvinnutekjur tjónþola, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, sbr. 1. mgr. ákvæðisins. Þó skulu árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola, sbr. 2. mgr. ákvæðisins. Stefnandi reisir málatilbúnað sinn á því að framangreindum skilyrðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé fullnægt og teflir fram tveimur almennum mælikvörðum í aðal- og varakröfu um laun sem hún telur að gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hennar. Stefndi mótmælir því að þessi skilyrði séu fyrir hendi. Við aðalmeðferð málsins léði stefndi þó máls á því að rétt væri að taka mið af árslaunum stefnanda árin 2012 og 2013 samkvæmt skattframtölum hennar fyrir þau ár. Benti hann á að skattframtölin sýndu að stefnandi væri með tekjur sem væru fjarri þeim almennu viðmiðunum sem liggi til grundvallar aðal- og varakröfu hennar. Því taldi hann þau ekki koma til álita.

Stefnandi hóf BA-nám í fjölmiðlafræði við Z haustið 2006 og útskrifaðist úr náminu 13. júní 2009. Þá um haustið hóf hún nám á meistarastigi í markaðsfræði og alþjóðaviðskiptum við Þ. Hún lauk því námi í maí 2011 og útskrifaðist 11. júní sama ár. Samkvæmt prófskírteini hennar hafði hún lokið við 25 af 91 einingu í meistaranáminu þegar hún slasaðist í vélsleðakeppninni. Á þeim tíma hafði hún samkvæmt framansögðu þegar lokið háskólanámi og var komin áleiðis í framhaldsnámi, sem hún hefur nú lokið. Þó að ekki verði betur séð en að framahaldsnámið sé á nokkuð öðru sviði en grunnnám hennar þykir skilyrðum fullnægt til að meta árstekjur hennar sértaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Í dag eru þrjú og hálft ár liðin frá því að stefnandi lauk framhaldsnámi sínu í markaðsfræði og alþjóðaviðskiptum. Hún greindi frá því fyrir dómi að hún hefði enn ekki fengið starf á því sviði sem hún hefði menntað sig til. Hún væri þó að sækja um störf á þeim vettvangi. Greindi hún frá því að hún hefði starfað hjá Y eftir útskrift en verið atvinnulaus frá janúar til aprílmánaðar 2013. Þá hafi hún verið í tímabundnu starfi hjá ferðaskriftstofu. Þessar upplýsingar koma heim og saman við skattframtöl hennar fyrir 2012 og 2013. Störf stefnanda eftir slysið eru ekki á því sviði sem hún hefur menntað sig til að starfa við. Ekki er því unnt að fallast á það með stefnda að tekjur stefnanda á þessum árum endurspegli líklegar framtíðartekjur stefnanda.

Við þær aðstæður sem uppi eru í málinu þykir rétt að leggja til grundvallar almenn launaviðmið þeirrar starfsstéttar sem ætla mátti á slysdegi að stefnandi myndi tilheyra í ljósi þeirrar menntunar sem hún hafði þá aflað sér sem og annarra atvika. Aðalkrafa stefnanda tekur mið af upplýsingum frá Hagstofu Íslands um meðallaun þeirra sem gegna sérfræðistörfum við almannatengsl, markaðsmál og upplýsingamiðlun árið 2010, en þau nema 583.000 krónum á mánuði. Eins og rakið hefur verið hafði stefnandi ekki lokið nema 27,5% af framhaldsnámi sínu í alþjóðaviðskiptum og markaðsfræði á slysdegi. Þá virðist, miðað við reynslu stefnanda, ríkja nokkur óvissa um atvinnuhorfur á því sviði. Af þessum sökum er ekki efni til að leggja launaviðmið samkvæmt aðalkröfu til grundvallar. Aftur á móti ber að fallast á varakröfu stefnanda um að bætur fyrir varanlega örorku eigi að nema 7.232.254 krónur á grundvelli upplýsinga um meðaltekjur háskólamanna á árinu 2010. Þá er fallist á kröfu stefnanda um þjáningabætur á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 53.100 krónur og um miskabætur á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 807.995 krónur. Krafa stefnanda um vexti og dráttarvexti hefur ekki sætt andmælum og ber að fallast á þær kröfur eins og þær eru fram settar.

Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða málskostnað, sem rennur í ríkissjóð, samtals 783.000 krónur, en kostnaður vegna kæru til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum telst ekki til málskostnaðar samkvæmt 129. gr. laga nr. 91/1991. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns stefnanda, H-kk-ef R-kk-ef H-kk-ef hdl., sem þykir í ljósi umfangs og eðlis málsins hæfilega ákveðin 753.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, A, 8.093.349 krónur ásamt 4,5% vöxtum af 861.095 krónum frá 20. mars 2010 til 20. september 2010, af 8.093.349 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2013 og með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði 783.000 krónur í málskostnað sem rennur í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, H-kk-ef R-kk-ef H-kk-ef hdl., 753.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)