E-859/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 12. október 2009, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kk-þgf J-kk-þgf R-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 000000-0000, Litlakrika 52, 270 Mosfellsbæ, gegn Verði tryggingum hf., kt. 000000-0000, Borgartúni 25, 105 Reykjavík, með stefnu sem birt var 30. desember 2008.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 4.513.910 kr., af 739.570 kr. með 4,5% ársvöxtum frá slysdegi 20.10.2000 til 10.01.2001, en af 4.513.910 kr. með 4,5% ársvöxtum frá 20.01.2001 til 30.05.2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að það verði vegna fyrningar alfarið sýknað af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða málskostnað að mati réttarins. Til vara að vegna eigin sakar stefnanda, fyrir aðgæsluleysi, verði stefnukröfur lækkaðar þannig að stefnanda verði gert að bera meginhluta sakar og málskostnaður þá látinn falla niður.

Stutt yfirlit um atvik að baki máli og ágreiningsefni í því: Í myndriti af skýrslu T-kk-ef Þ-kk-ef, varðstjóra hjá sýslumanninum í Borgarnesi, sem liggur fyrir í málinu sem dskj. nr. 3, er greint frá því að stefnandi hafi orðið fyrir slysi við akstur vélsleða á Langjökli hinn 20. október 2000 klukkan 17:45. Vélsleðinn beri númerið YK-658, Polaris, árgerð 1998, eign konu stefnanda, H-kvk-ef D-kvk-ef J-kvk-ef, með ábyrgðartryggingu vélknúins ökutækis hjá stefnda. Stefnandi hafi dottið af vélsleðanum og farið úr vinstri axlalið. Kveðst T-kk-nf hafa rætt við stefnanda, hinn 20. desember sama ár, og hafi stefndi tjáð honum að hann hefði ekkert unnið í þrjár vikur frá slysinu samkvæmt læknisráði og væri ekki enn orðinn góður í öxlinni. Nú væri jafnvel talið að skemmdir hefðu orðið á vöðvafestingum.

T-kk-nf hefur eftir stefnanda að hann hafi verið á vélsleðanum YK-658 í umrætt sinn. Hann hefði verið kominn niður af jöklinum að búðum Langjökuls ehf. úr ferð á jökulinn, sem hann hefði farið ásamt kunningjum sínum. Hann hefði þá ákveðið að fara stutta ferð aftur upp á jökulinn. Þegar hann hefði verið kominn um 300 metra frá jökulröndinni hefði hann ekið á um 20 km hraða fram af um eins metra snjóbarði sem hann hefði ekki séð vegna snjóblindu. Vélsleðinn hefði steypst niður að framan og hann flogið fram yfir sleðann og lent illa og farið úr axlarlið á vinstri öxl. Farið hefði verið með hann í búðir Langjökuls og þangað komið læknir og skoðað hann. Hann hafi síðan verið fluttur með sjúkrabíl á Sjúkrahús Reykjavíkur.

Í tilkynningu stefnanda um slysið til tryggingafélagsins (dskj. nr. 4) segir m.a. að slysið hafi orðið, hinn 21. október 2000 kl. 17:00, við rætur Langjökuls. Hann hafi verið að aka með fram jöklinum í suðurátt í góðu veðri í ljósaskiptunum á um það bil 25 til 35 km hraða og ekið fram af barði, sem hafi verið um það bil 90 til 100 cm hátt. Ferðin á sleðanum hafi verið of lítil til að sleðinn næði að lyfta skíðunum upp þannig að hann hafi farið yfir sleðann, lent á vinstri öxl og farið úr liði. Hann hafi legið þar til strákarnir komu til baka og fór með hann í skála. Í tilkynningunni greinir stefnandi frá því að hann hafi verið 100% óvinnufær í þrjár vikur vegna slyssins en ekki legið á sjúkrahúsi þess vegna.

Í vottorði B-kk-ef Z-kk-ef, læknis á bæklunarskurðdeild Landspítala háskólasjúkrahúss, um stefnanda, hinn 7. júní 2005, segir m.a. að vottorðið sé skrifað að beiðni K-kk-ef Ó-kk-ef hrl. (er var lögmaður stefnanda á þeim tíma). Beiðnin hafi borist sjúkrahúsinu, hinn 9. mars 2005, og vottorðið skráð skv. gögnum spítalans um stefnanda. Greint er frá því að stefnandi hafi komið á slysadeild Landspítala Fossvogi, hinn 21. október 2000, kl. 22.01, og sagt frá því að hafa, um kl. 16:30 þennan dag, verið á vélsleða á Langjökli, dottið af sleðanum og farið úr vinstri axlarlið. Farið hafi verið með hann til byggða og fyrsti læknirinn, sem hann komst í tæri við, hafi gefið honum staðdeyfilyf í öxlina og einnig í æð og sett hann í liðinn. Síðan hafi hann ráðlagt honum að fara á slysadeild til frekari umönnunar.

Þá segir í vottorði B-kk-ef að við skoðun á slysadeild hafi stefnandi verið hressilegur, en með merki eftir að hafa verið settur í liðinn, þ.e.a.s. með joð á öxlinni og tvo stungupunkta. Röntgen mynd hafi þá verið tekin af öxlinni sem sýndi að öxlin væri í lið og ekki hefði kvarnast upp úr beini við liðhlaupið né þegar hann var settur í liðinn. Stefnanda hafi verið ráðlagt að fara varlega næstu daga, en byrja síðan að hreyfa öxlina og nota höndina. Að lokum segir í vottorðinu: „Ekki er að sjá í gögnum spítalans að hann hafi leitað aftur vegna þessa áverka og telst því meðferð áverkans lokið án þess að sjúkl. hafi hlotið nokkurn eftirmála af því. Þegar fólk fer úr axlarliði er ákveðin hætta á því að það gerist endurtekið, en það virðist ekki vera í hans tilfelli. Þess vegna eru góðar líkur á því að hann jafni sig að fullu eftir þennan áverka.“

Hinn 13. febrúar 2008 var af hálfu aðila óskað eftir að M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf læknir og B-kk-nf G. M-kk-nf hdl. létu í té skriflegt og rökstutt álit um afleiðingar tveggja slysa sem stefnandi hafði orðið fyrir: Annars vegar á afleiðingum slyss, er stefnandi varð fyrir, hinn 20. október 2000, er tæki til þeirra bótaþátta, sem tilgreindir eru í lögum nr. 50/1993, og hins vegar á hefðbundinni varanlegri læknisfræðilegri örorku vegna vinnuslyss stefnanda hinn 23. september 2003. Af hálfu stefnda var matsbeiðnin árituð með fyrirvara um orsakatengsl og fyrningu vegna fyrra slyssins. Í matsbeiðninni er fyrra slysinu og afleiðingum þess fyrir stefnanda lýst á eftirfarandi hátt: „Þann 20. október 2000 féll tjónþoli af vélsleðanum YK-658 á Langjökli er hann ók fram af snjóbarði og fór úr axlarliði vinstri handar. Var tjónþoli fluttur með sjúkrabíl á Sjúkrahús Reykjavíkur. Þar var hann greindur með liðhlaup í öxl. Tjónþoli leitaði ekki til lækna eftir þetta en sótti tíma hjá kírópraktor á árunum 2001 til 2004 m.a. vegna axlarinnar. Tjónþoli hefur alltaf verki frá vinstri öxlinni. Hann getur ekki lyft þungu og háir þetta honum í vinnu sem smiður þar sem hann á bágt með að vinna upp fyrir sig. Þá getur hann ekki legið á vinstri hliðinni. Þann 27. september 2007 fór tjónþoli í segulómun af vinstri öxl. Í segulómuninni komu fram varanlegar skemmdir í öxlinni. Læknir telur óvíst hvort aðgerð hjálpi og hefur tjónþoli ekki farið í aðgerð vegna þessa áverka.“

Matsgerðin er dags. 17. apríl 2008. Þar segir m.a. um mat á afleiðingum slyssins, hinn 20. október 2000, fyrir stefnanda: „Við mat á tímabili tímabundins atvinnutjóns er litið til þeirra upplýsinga sem tjónþoli setur sjálfur í tjónstilkynningu (3) og það talið hafa varað í þrjár vikur frá slysdegi að telja.

Við mat á tímabili þjáningabóta er litið til þess tíma sem tjónþoli var óvinnufær. Auk þess telja matsmenn að rétt sé að líta svo á að tjónþoli eigi rétt til þjáningabóta þrjár vikur til viðbótar, en hann fór til vinnu þremur vikum eftir slys, þar sem hann var með menn í vinnu og var aðallega við stjórnun fyrst í stað. Tímabil þjáningabóta er því talið vera sex vikur frá slysdegi að telja, allan tímann veikur án þess að vera rúmliggjandi.

Við mat á stöðugleikapunkti er litið til eðlis áverka þess sem tjónþoli hlaut við umrætt slys. Eftir að umbúðatíma var lokið eftir slysið virðist ekki hafa verið um neina sérstaka meðferð að ræða aðra en þá að tjónþoli kveðst hafa farið til hnykktara. Það er því álit matslækna að heilsufar tjónþola hafi verið orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið og stöðugleikapunkti telst því hafa verið náð þann 20. janúar 2001.

Við mat á varanlegum miska er miðað við miskatöflur Örorkunefndar (2006). Miðað er við töflu A (öxl og upphandleggur) á bls. 9 í miskatöflunum og miðað við annan tölulið í nefndri töflu, sem tilgreinir miskastig 8%. Með tilliti til þess að tjónþoli finnur fyrir losi í axlarliðnum og hefur fundist öxlin ætla að fara úr liðnum aftur þykir rétt að hækka miskastigið upp 10 (tíu) stig.

Við mat á varanlegri örorku vegna slyssins er litið til menntunar og atvinnusögu tjónþola en hann er húsasmiður og hefur starfað sem slíkur frá því hann lauk námi. Hann hóf rekstur eigin fyrirtækis og kom sér upp sérhæfingu til starfa við uppsetningu á kerfisloftum. Verður að telja líklegt að hann hefði lagt kapp á að treysta rekstur fyrirtækis síns í sess, hefði hann ekki lent í vélsleðaslysinu, og má búast við því að hann hefði áfram tekið fullan þátt í smíði og uppsetningu auk þess að stjórna fyrirtækinu. Slysið hefur leitt til varanlegs líkamstjóns og það hefur einkum birst þannig að tjónþoli á erfitt með að vinna við líkamlega þætti smíðastarfsins en hefur gengið betur að vinna við verkstjórn og eftirlitsstörf á byggingastað. Hann gegnir slíkum störfum í dag og hefur gengið vel, ef litið er framhjá afleiðingum vinnuslyssins í september 2003 sem enn háir honum við alla vinnu. Má gera ráð fyrir því að afleiðingar vélsleðaslyssins hafi þegar komið fram að nokkru leyti og verði áfram viðvarandi og leið til þess að tjónþoli þurfi áfram að slá af störfum sínum sem smiður. Er varanleg örorka hans vegna slyssins metin 10%.“

Ágreiningur aðila er um hvort krafa stefnanda sé fyrnd eða ekki.

Helstu málsástæður stefnanda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefnandi byggir á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann varð fyrir sem ökumaður vélsleðans YK-658, sem vátryggður var lögboðinni slysatryggingu ökumanns hjá stefnda samkvæmt umferðarlögum. Krafa hann sé ekki fyrnd. Ekkert komi fram í gögnum málsins um það hvenær tímabært hafi verið að meta varanlega örorku hans. Ástand hans eftir slysið hafi stöðugt versnað og langur tími liðið þar til tjón hans hafi komið fram til fulls. Það hafi ekki verið fyrr en í október 2007, þegar heimilislæknir sendi hann í segulómun, en þá hafi komið fram að slysið hafði valdið verulegum og varanlegum skemmdum á axlarlið. Fyrningarfrestur hafi því fyrst byrjað að líða í árslok 2007 samkvæmt umferðarlögum og krafa hans því ófyrnd. Þá segi í lokamálslið 99. gr. umferðalaga nr. 50/1987 að bótakröfur fyrnist í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði og því sé krafan ófyrnd.

Stefnandi byggir einnig á því að stefndi beri ábyrgð á tjóni stefnanda samkvæmt almennum skaðabótareglum, en samkvæmt 4. gr. laga um fyrningu nr. 14/1905, sbr. einnig 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, fyrnist kröfur um skaðabætur utan samninga á 10 árum. Tjón stefnanda sé því ófyrnt.

Stefnandi sundurliðar kröfu sín þannig:

1. Þjáningabætur skv. 3. gr. skaðabótalaga 50.820 kr.

2. Varanlegur miski skv. 4. gr. skaðabótalaga 688.750 kr.

3. Varanleg örorka skv. 5.-8. gr. skaðabótalaga 3.774.340 kr.

Samtals 4.513.910 kr.

Stefnandi kveður kröfuliðina vera byggða á matsgerð M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef læknis og B-kk-ef M-kk-ef hrl.

Um lið 1: Þjáningabætur nema 1.210 kr. á dag í 42 daga eða samtals 50.820 kr. Um lið 2: Miskabætur nema 10% af 6.887.500 kr. eða 688.750 kr., sbr. 2. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Um lið 3: Útreikningur varanlegrar örorku miðast við heildarvinnutekjur stefnanda síðastliðin þrjú ár fyrir þann dag er tjón varð, sbr. 7. gr. laga nr. 50/1993, margfaldað með örorkustigi, sbr. 6. gr. laga nr. 50/1993. Skatttekjur stefnanda fyrir árið 1997 nema 1.019.979 kr., fyrir árið 1998 2.255.500 kr. og fyrir árið 1999 4.269.814 kr. Meðalatvinnutekjur stefnanda nema því að teknu tilliti til viðbætts framlags vinnuveitanda til lífeyrissjóðs og uppfærðrar launavísitölu 3.120.063 kr. Örorkubæturnar eru þannig 3.120.063 x 12.09700 x 10% eða 3.774.340 kr.

Um réttarheimildir vísar stefnandi til umferðalaga nr. 50/1987 og skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá vísar stefnandi til almennra reglna skaðbótaréttarins og til laga nr. 14/1905 um fyrningu. Um vexti vísar stefnandi til 16. gr. laga nr. 50/1993. Um dráttarvexti vísar hann til laga nr. 38/2001, um málskostnað til ákvæða XXI. kafla laga nr. 91/1991, aðallega 130. gr. og um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun til laga nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili. Um varnarþing vísar stefnandi til V. kafla laga nr. 91/1991.

Helstu málsástæður stefnda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefndi byggir á því að stefnanda hafi verið ljóst nokkrum mánuðum eftir slysið á Langjökli, hinn 21. október 2000, að hann hefði hlotið varanleg mein af slysinu. Í því sambandi vísar hann til samtals stefnanda við T-kk-þf K-x-x Þ-kk-nf, hinn 20.desember 2000, er rakið var í lýsingu málavaxta. Jafnframt bendir hann á læknisvottorð Þ-kk-ef N-kk-ef, sem dagsett er 20. janúar 2001, sbr. dskj. nr. 5, þar sem segir m.a. um stefnanda: „Hann fer síðan fljótlega heim af slysadeild með endurkomutíma til bæklunarlækna eftir vikutíma til nýs mats á öxlinni og ef til vill frekari meðferðar svo sem sjúkraþjálfun.“ Áréttað er að matsmenn telji að heilsufar stefnanda hafi orðið stöðugt hinn 20. janúar 2001. Á árunum 2001-2002 hafi raunar ekkert verið því til fyrirstöðu að stefnandi leitaði eftir matsgerð um ástand sitt af völdum slyssins.

Af hálfu stefnda er bent á að matsbeiðni aðila er dagsett 13. febrúar 2008 og undirrituð af hálfu stefnda með fyrirvara um að bótakröfur vegna líkamstjóns stefnanda, sem hann hlaut á vélsleðanum YK-658 umrætt sinn, væru fyrndar.

Stefndi byggir á því að upphafstíma fyrningar bótaréttar stefnanda í máli beri að miða við lok almanaksárs 2001. Fjögurra ára fyrningarfrestur, samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, hafi því verið löngu liðinn þegar mál þetta var höfðað með birtingu stefnu hinn 30. desember 2008

Um réttarheimildir er vísað til áðurgreindra laga. Málskostnaðarkrafan er reist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um virðisaukaskatt er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með síðari breytingum.

Niðurstaða: Stefnandi bar m.a. fyrir rétti að hann hefði verið fluttur á sjúkrahús strax eftir að hann slasaðist. Eftir meðferð þar kvaðst hann hafa farið til E-kk-ef Þ-kk-ef kírópraktors, en E-kk-nf hefði talið að hann gæti gert eitthvað fyrir hann. Kvaðst stefnandi hafa verið í meðferð hjá A-kk-þgf á árunum 2001 til 2004. Á árinu 2007 hefði hann farið í segulómskoðun og þá hafi A-kvk-nf G-kvk-nf læknir talið að líklegt væri að hann þyrfti að fara í aðgerð eftir að hún fékk niðurstöðu segulómskoðunarinnar. Hann kvaðst ekki hafa haft tíma til þess að fara í aðgerð. A-kvk-nf hafi sagt honum að óvíst væri að aðgerð myndi hjálpa honum.

E-kk-nf kvaðst hafa haft seyðingsverki í vinstri öxlinni frá því hann slasaðist. Hrokkið hafi úr lið tvisvar sinnum eftir að hann var hjá A-kk-þgf.

Vísað var til þess að í lögregluskýrslu um slysið sé þess getið að hann hefði sagt í viðtali við T-kk-þf K-x-x Þ-kk-þgf lögregluvarðstjóra hinn 20. desember 2000: „Hann kvaðst ekki vera orðinn góður í öxlinni ennþá og nú væri jafnvel talið að skemmdir hefðu orðið á vöðvafestingum.“ E-kk-nf játaði að á þeim tíma hafi verið búið að gera honum grein fyrir því.

Vísað var til læknisvottorðs Þ-kk-ef N-kk-ef varðandi stefnanda, dagsetts 28. janúar 2001, þar sem segir: „Hann fer síðan fljótlega heim af slysadeild með endurkomutíma til bæklunarlækna efir vikutíma … “ Stefnandi kvaðst ekki muna eftir þessu.

Stefnandi kvaðst hafa leitað til K-kk-ef Ó-kk-ef hrl. seinni hluta árs 2003. K-kk-nf hafi síðan verið með málið þar til H-kvk-nf E-kvk-nf H-kvk-nf hrl. tók við því.

M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf læknir bar fyrir rétti að hafa, ásamt B-kk-þgf G. M-kk-þgf hdl., unnið matsgerð þá sem liggur fyrir í málinu sem dskj. 13. Lögmaður stefnda vísað til þess að í matsgerðinni sé greint frá því að stöðugleikapunktur vegna slyss 20. október 2000 sé 20. janúar 2001, og spurði, hvenær tímabært hefði verið að meta þetta slys. Lögmaður stefnanda mótmælti þessari spurningu. M-kk-nf P-kk-nf væri mættur til að staðfesta matsgerðina en ekki til að svara öðrum spurningum en fram koma í matinu. Dómarinn taldi að M-kk-nf P-kk-nf réði því, hvort hann svaraði þessari spurningu, en honum væri það ekki skylt. M-kk-nf P-kk-nf kvaðst vilja svara spurningunni. Fram komi í matsgerðinni að stöðugleikapunkturinn er settur á 20. janúar 2001; það sé punktur sem ákveðinn er eftir á. Kvaðst M-kk-nf P-kk-nf ekki sjá neitt í málinu sem mælti gegn því að eitt ár, sem oft væri miðað við um það hvenær tímabært væri að meta afleiðingar slysa, ætti hér við. Kvaðst hann vera þeirrar skoðunar að tímabært hefði verið að meta afleiðingu slyssins ári síðar en það varð.

B-kk-nf G. M-kk-nf hdl. bar fyrir rétti að hafa, ásamt M-kk-þgf P-kk-þgf, unnið umrædda matsgerð. Lögmaður stefnda spurði hvenær hann teldi að hefði verið tímabært að meta líkamstjón stefnanda. Dómarinn benti á að ekki hefði í matsbeiðninni verið farið fram á að matsmenn mætu þetta, þannig að hann réð því hvort hann svaraði þessari spurningu lögmannsins. B-kk-nf sagði að tímabært hefði verið að leggja mat á varanlegar afleiðingar slyssins einu ári eftir slysdag.

Samkvæmt gögnum málsins varð stefnandi fyrir slysi 20. október 2000 þegar hann ók vélsleða fram af snjóbarði á Langjökli og fór úr axlarlið vinstri handar. Stefnandi var fluttur á slysa- og bráðamóttöku Landspítala í Fossvogi og var greindur þar með liðhlaup í öxl. Í lögregluskýrslu er haft eftir stefnanda, hinn 20. desember 2000, að hann hefði ekki unnið í þrjár vikur eftir slysið samkvæmt læknisráði og væri ekki enn orðinn góður í öxlinni og nú væri jafnvel talið að skemmdir hefðu orðið í vöðvafestingum.

Samkvæmt 99. gr. umferðalaga nr. 50/1987 fyrnast allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi tíu árum frá tjónsatburði. Í málinu liggur ekki fyrir mat dómkvaddra matsmanna á því hvenær fyrst hefði getað verið tímabært fyrir stefnanda að láta meta afleiðingar slyssins. Á hinn bóginn verður ráðið af gögnum málsins að stefnandi hafi, frá því hann slasaðist 20. október 2000, alltaf haft verki í vinstri öxl og ekki getað lyft þungu. Þetta hafi háð honum í vinnu sem smiður þar sem hann hafi átt bágt með að vinna upp fyrir sig. Þá hafi hann ekki getað legið á vinstri hlið. Dómkvaddir matsmenn töldu heilsufar stefnanda hafi orðið stöðugt eftir slysið 20. janúar 2001, en stefnandi leitaði ekki sérstaklega mats á því hvenær tímabært hefði verið að meta afleiðingar slyssins. Í því ljósi, og eins og atvikum er hér háttað, eru ekki efni til annars en að líta svo á að stefnanda hafi átt að vera kunnugt um kröfu sína á því ári og getað hafist handa við að leita fullnustu hennar. Verður því við það að miða að fyrningartími kröfunnar eftir ákvæði 99. gr. umferðarlaga hafi byrjað að líða 31. desember 2001. Þegar málið var höfðað voru meira en fjögur ár liðin frá þeim degi.

Ekki er neitt í málinu er bendir til þess að stefndi beri ábyrgð á tjóni stefnanda samkvæmt almennum skaðabótareglum.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Vörður tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Á-kk-ef J-kk-ef R-x-x B-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf