S-111/2006

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 27. október sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 15. ágúst 2006, á hendur N-kvk-þgf R-x-x D-x-x S-x-x, f. 000000, K-x-x M-x-x, f. 000000 og A-x-x J-x-x J-x-x, f. 000000, öllum breskum ríkisborgurum “fyrir brot á lögreglulögum, með því að hafa fimmtudaginn 4. ágúst 2005 ekki hlítt fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa vinnusvæði Bectels á álverslóð í Reyðarfirði, þar sem þau höfðu farið inn á í óleyfi, en N-kvk-nf og K-x-x höfðu klifrað upp í kranabómu í um 20 metra hæð og njörvað sig þar föst.

Telst þetta varða við 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90,1996.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til upptöku á klifurbúnaði, sem lögregla lagði hald á, sbr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19,1940.”

Með bréfi lögreglustjórans á Eskifirði dags. 21. ágúst sl., sem lagt var fram við aðalmeðferð málsins,var af hálfu ákæruvalds fallið frá kröfum á hendur ákærða A-x-x J-x-x J-x-x.

Af hálfu ákærðu er krafist sýknu og að sakarkostnaður, þ.mt. málsvarnarlaun skipaðs verjanda, verði lagður á ríkissjóð. Þá er þess krafist að upptökukröfu ákæruvaldsins verði hafnað.

II.

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu dags. 5. ágúst 2005 eru málavextir þeir að hinn 4. ágúst 2005 um kl. 10.25 var F-kk-nf M-kk-nf héraðslögreglumaður á eftirlitsferð í Reyðarfirði og ók austur þjóðveg 92 á móts við álverslóð. Sá lögreglumaðurinn þá framundan hvar hvít sendibifreið staðnæmdist á stæði með upplýsingaskiltum frá framkvæmdaaðila við álverslóðina. Segir í skýrslunni að út úr bifreiðinni hafi komið nokkuð af fólki og einnig úr blárri bifreið af gerðinni MMC Lancer, sem staðið hafi nokkru austar við veginn. Bifreið frá Securitas hafi verið komin á vettvang og hafi starfsmaður frá öryggisfyrirtækinu staðið við bifreiðina og fylgst með ferðum fólksins inn á svæðið, en ekki hafi verið unnt að stöðva ferðir þess. Fólkið sem komið hafi út úr bifreiðunum tveimur hafi farið rakleitt að girðingu sem afmarki vinnusvæðið og farið ýmist yfir hana eða á milli þráða girðingarinnar. Nokkrir af þeim sem þarna hafi farið inn á svæðið hafi verið með bakpoka eða slíkt á sér og hafi fólkið dreift sér um svæðið. Þar sem fólkið hafi farið inn á svæðið hafi verið uppi merkingar á íslensku og ensku þess efnis að bannað væri að fara inn á svæðið.

Í skýrslunni segir að fyrrgreindur lögreglumaður hafi tilkynnti um atvikið en síðan haldið áfram að fylgjast með ferðum fólksins og beðið komu liðsauka á svæðið. Einnig hafi starfsmaður Securitas haft samband við lögreglu og óskað eftir aðstoð, en Securitas annist öryggismál á vinnusvæðinu. Lögreglumenn hafi því næst verið kallaðir á vettvang, bæði þeir sem voru á vakt og þeir sem voru vaktfríi, auk þess sem aðstoð hafi borist frá lögreglustjóranum á Seyðisfirði og Ríkislögreglustjóra.

Nokkrir aðilar hafi verið handteknir utan við svæðið en kl. 11.40 hafi verið kominn saman nægur mannafli til að fara inn á svæðið. Byrjað hafi verið á því að halda að svæði þar sem unnið hafi verið í grunni kerskála álversins. Þar hafi verið byrjað á að handtaka aðila sem hafi verið á gangi á svæðinu og einnig hafi verið handteknir aðilar sem hafi verið sunnan við áðurgreint svæði. Hinir handteknu hafi annað hvort verið handjárnaðir eða hendur þeirra festar saman með benslum og þeim komið fyrir á jörðinni eða í lögreglubifreiðum en síðar hafi verið fengin fólksflutningabifreið undir hina handteknu. Þeir sem hafi verið á jörðu niðri hafi engan mótþróa sýnt við handtökuna. Leitað hafi verið á hinum handteknu og töskur og annar búnaður tekin af þeim.

Í skýrslunni segir að þrír aðilar hafi verið uppi í kranabómum á svæðinu. Ákærða N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x hafi verið í um 15 metra hæð uppi í kranabómu norðaustast á svæðinu og hún neitað að koma niður. Byrjað hafi verið á því að ná í hana og koma henni niður. Hafi tveir sérsveitarmenn farið upp í kranabómuna og ákærða þá fallist á að koma niður og þeir tryggt öryggi hennar á leið niður úr bómunni.

Í krana sem staðsettur hafi verið syðst á svæðinu, sunnan við grunn kerskálanna, hafi verið K-x-x M-x-x. Hafi hann verið í um 31 til 32 metra hæð uppi í kranabómunni og búinn að koma fyrir fána efst í bómunni og borða neðar í henni. Hann hafi neitað að koma niður en fallist á að koma niður eftir að menn frá Ríkislögreglustjóra höfðu farið upp til hans og tryggt öryggi hans. Hafi þeir látið hann síga niður í körfu körfubíls, sem náð hafi upp í 28 metra hæð. Ákærði K-x-x M-x-x hafi náðst niður og verið handtekinn um kl. 16.45.

Í skýrslunni segir að uppi í kranabómu vestast á svæðinu hafi einnig verið M-x-x S-x-x H-x-x, en um kl. 17.15 hafi hann fallist á að koma niður, en hann verið síðastur niður af þremenningunum. Segir í skýrslunni að á þeim tíma hafi verið búið að rigna og af þeim sökum hafi M-x-x ekki treyst sér niður af sjálfsdáðum. Hafi því verið notaður körfubíll frá slökkviliði Fljótsdalshéraðs til að sækja hann upp í kranann og hann verið handtekinn þegar hann kom niður.

Allir þeir sem handteknir hafi verið hafi verið færðir á lögreglustöðina á Eskifirði og í fyrstu hafi það verið alls tíu aðilar, þ.e. þeir sem handteknir hafi verið á jörðu niðri og ákærða N-kvk-nf R-x-x sem komið hafi verið með inn á lögreglustöðina um kl. 15.30. Síðar hafi verið komið með ákærða, K-x-x M-x-x og fyrrnefndan M-x-x S-x-x H-x-x, sem náð hefði verið í upp í kranabómur.

Lagt var hald á klifurbúnað, sem ákærða N-kvk-nf R-x-x og M-x-x S-x-x hafi sagst eiga, en búnaðurinn hafi verið notaður til að klifra upp í kranabómur á svæðinu.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum.

Ákærða N-kvk-nf R-kvk-nf D-x-x S-x-x kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl., en kaus að tjá sig ekki um sakarefnið. Hún sagðist þó engar fyrirskipanir hafa fengið frá lögreglunni umræddan dag. Við skýrslutöku hjá lögreglu 4. ágúst 2005 neitaði ákærða einnig að tjá sig um sakarefnið. Þegar hún var spurð hvort hún hefði verið með poka með sér uppi í krananum svaraði ákærða þó játandi og að í pokanum hefðu verið föt, vatn, matur og vegabréf og að pokinn hefði verið fastur við kranann.

Ákærði K-x-x M-x-x kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl. og kaus að tjá sig að mjög takmörkuðu leyti um sakarefnið. Hann tók þó fram að hann hefði ekki farið yfir neinar girðingar og að hann hefði ekki séð nein skilti um að bannað væri að fara inn fyrir girðinguna. Þá sagðist hann ekki hafa njörvað sig fastan við krana. Loks tók ákærði fram að Hæstiréttur Íslands hefði á þessum tíma verið búinn að dæma þessar framkvæmdir ólöglegar. Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglu 4. ágúst 2005 og þar neitaði ákærði alfarið að tjá sig um sakarefnið.

Lögregla tók einnig skýrslu af ákærða A-x-x J-x-x J-x-x hinn 4. ágúst 2005 en hann neitaði alfarið að tjá sig um sakarefnið.

Vitnið F-kk-nf M-kk-nf héraðslögreglumaður sagðist hafa verið í eftirlitsferð í Reyðarfirði í umrætt sinn og ekið næst á eftir bifreið sem lagt hefði verið við upplýsingaskilti við álverslóðina. Hann hefði séð margt fólk koma út úr bifreiðinni og hlaupa inn á svæðið. Fólkið hefði farið yfir girðingu, sem sé þarna umhverfis lóðina en á henni séu gul skilti með áletrun um að óviðkomandi sé bannaður aðgangur. Hann sagðist hafa hringt í E-kk-þf Ó-kk-þf, sem hefði kallað út meiri liðsauka og skömmu síðar hefði Þ-kk-nf Á-kk-nf komið á vettvang. Eftir það hefði önnur bifreið komið að lóðinni og út úr henni komið kona, sem farið hefði inn á svæðið. Hún hefði verið stöðvuð og handtekin. Hann sagðist hafa farið inn á svæðið og verið við krana, sem karlmaður hefði farið upp í. Þeir hefðu spurt hann reglulega hvort hann ætlaði ekki að koma niður en hann hefði kallað til þeirra að hann ætlaði að koma niður á einhverjum ákveðnum tíma. Sá tími hefði síðan liðið án þess að hann kæmi niður. Hann sagðist hafa verið farinn af svæðinu þegar þessi aðili kom niður úr krananum.

Vitnið J-kk-nf M-kk-nf W-kk-nf yfirlögregluþjónn sagði að þegar hann hefði komið á vettvang hefðu þrír einstaklingar verið uppi í jafnmörgum byggingakrönum á svæðinu. Sagðist hann hafa komið að krananum sem ákærða N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x hefði verið í og þá hefði verið búið að skora á hana að koma niður úr krananum en hún ekki sinnt því. Hann sagði að E-kk-nf Ó-kk-nf lögreglufulltrúi hefði verið æðsti maður á vettvangi áður en hann kom. Hann sagði að þegar byrjað hefði að rigna hefði kranabóman orðið hál og því hefði strax verið tekin ákvörðun um að sækja ákærðu upp í kranann til að tryggja öryggi hennar. Hann sagðist ekki vera viss um að ákærða hefði treyst sér ein niður úr krananum eftir að bóman blotnaði og sagðist hann halda að hún hefði verð komin í sjálfheldu uppi í krananum. Aðspurður sagði hann að ákærða hefði ekki verið það hátt uppi í krananum að hægt hefði verið að hafa við hana samskipti af jörðu niðri. Þá sagðist hann hafa verið vitni að því þegar sérsveitarmenn hefðu farið upp í kranann til að ná í ákærðu en hann sagðist ekki hafa heyrt samskipti þeirra við hana.

Hann sagði að ákærði K-x-x M-x-x hefði verið uppi í mun hærri krana. Sagðist hann hafa farið að þeim krana á meðan sérsveitarmenn hefðu gert sig klára til að ná í ákærðu N-kvk-þf. Sagðist hann hafa kallað til ákærða og skorað á hann að koma niður úr krananum en ákærði hefði hrópað á móti honum “nei”. Þeir hefðu því tekið ákvörðun um að sækja hann upp í kranann. Ákærði hefði hlaupið undan sérsveitarmönnunum þegar þeir hefðu nálgast beygjulið á krananum, en hann hefði síðar sæst á að koma niður þegar lögreglan hefði komið með körfubíl á svæðið og hefði ákærði verið látinn síga niður í körfuna.

Vitnið G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa verið kallaður til aðstoðar eftir að fólkið hefði verið komið inn á svæðið og búið að koma sér fyrir uppi í byggingakrönum. Hann sagðist hafa aðstoðað við að koma ákærðu N-kvk-þgf R-x-x og K-x-x niður úr krönum. Hann sagðist hafa orðið vitni að því þegar þeim hefði báðum verið gefin fyrirmæli um að koma niður úr krönunum. Hann sagði að ákærði K-x-x hefði reyndar verið svo hátt uppi í krananum að honum hefði verið gefnar bendingar um að koma niður, en að ákærði hefði kallað til þeirra “nei”. Þá sagði hann að ákærði hefði klifrað hærra upp í kranann þegar sérsveitarmenn hefðu nálgast hann uppi í krananum. Hann sagðist einnig hafa orðið vitni að því þegar ákærðu N-kvk-þgf hefði verið gefin fyrirmæli um að koma niður með því að kalla til hennar. Í fyrstu hefði hún neitað að koma niður en síðan hefði hún sagt að hún þyrði ekki niður. Ákærðu hefðu því bæði verið sótt upp í kranana.

Vitnið H-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf héraðslögreglumaður gaf skýrslu í gegnum síma. Hann sagðist ekki hafa farið inn á svæðið og aðeins séð atburðarásina álengdar. Hann hefði því engin samskipti átt við fólkið uppi í krönunum.

Vitnið Ó-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður sagði að þegar hann hefði komið á vettvang hefði fullt af fólki verið komið inn á svæðið og hann hefði farið með fyrstu mönnum inn á lóðina. Þá þegar hefði fólk verið búið að koma sér fyrir uppi í byggingakrönum. Hann sagðist hafa rætt við ákærðu N-kvk-þf R-x-x uppi í krananum. Sagðist hann hafa beðið hana um að koma niður en hún hefði í fyrstu aðeins tjáð sig um að þeir væru að eyðileggja landið o.s.frv., en síðar hefði hún neitað að koma niður. Eftir svolítinn tíma hefði hún sagt þeim að hún þyrði ekki niður og að þeir yrðu að sækja hana. Þá hefði verið búið að rigna og því hefði kranabóman verið orðin hál.

Hann sagðist hafa farið að krananum sem ákærði K-x-x M-x-x var í syðst á svæðinu eftir að búið hefði verið að ná ákærðu N-kvk-þgf R-x-x niður. Hann sagði að ákærði K-x-x hefði komið síðastur niður. Sagðist hann í raun ekki hafa haft nein samskipti við hann fyrr en hann kom niður. Ákærði hefði fært sig mikið ofar í kranann þegar hann hefði séð að það átti að sækja hann upp í kranann. Hann sagði að félagar hans hefðu hins vegar sagt honum að þeir hefðu verið búnir að hafa samskipti við ákærða.

Vitnið Þ-kk-nf Á-kk-nf lögregluvarðstjóri sagðist hafa komið nokkrum mínútum eftir að hringt var í hann og honum tilkynnt um atvikið. Þá hefðu nokkrir einstaklingar verið komnir inn á álverslóðina og einnig hefðu verið þarna tvö ökutæki á íslenskum númerum. Hann sagðist hafa tekið eftir að stúlka úr hópi mótmælendanna hefði verið að taka myndir af atburðinum. Eftir að hafa haft afskipti af þeirri stúlku og annarri til hefðu þeir farið inn á álverslóðina og þá hefði komið í ljós að þar hefðu nokkrir einstaklingar verið búnir að fara upp í krana og tjóðra sig þar fasta með línum og einhvers konar sigbúnaði. Þeir hefðu handtekið þá sem voru á jörðu niðri og farið með þá af svæðinu. Hann sagði að ítrekað hefði verið reynt að fá ákærðu til að koma niður úr krönunum en þeim fyrirmælum hefði ekki verið sinnt. Hann sagði að kallað hefði verið til ákærðu, en þar sem þau hefði ekki sinnt fyrirmælum lögreglu hefði verið ákveðið að fara upp í kranana til að ná í þau. Aðspurður sagðist hann telja að ákærðu hefðu heyrt í lögreglu þegar kallað var á þau þar sem þau voru uppi í krönunum því þau hefðu kallað á móti og talað við lögreglumennina. Hann sagði að fólkið hefði talað ensku. Sjálfur sagðist hann ekki hafa kallað til ákærðu, en hann sagðist hafa verið þarna viðstaddur og heyrt samskipti lögreglu við ákærðu. Hann sagði að sig minnti að fólkið, sem hefði farið upp í kranana héti M-x-x og stúlkan S-x-x. Hann sagði að þetta fólk hefði ekki svarað neinu þegar skorað hefði verið á þau að koma niður heldur litið undan. Hann sagði að sérsveitarmenn hefðu farið áleiðis upp í kranana og að þeir hefðu ítrekað reynt að fá fólkið til að fara sjálfviljugt niður en það hefði gengið seint og illa. Hann sagði að á endanum hefðu ákærðu verið sótt upp í kranana og þau látin síga niður. Hann sagði að ákærði K-x-x M-x-x hefði verið komin í sjálfheldu eftir að það byrjaði að rigna og að hann hefði verið sóttur með körfubíl. Hann sagði að fólkið hefði verið frá tveimur og upp í fimm klukkustundir uppi í krönunum. Sagðist hann minna að ákærði K-x-x M-x-x hefði verið sá síðasti sem kom niður úr einum krananum.

Hann sagði að svæðið sem fólkið hefði farið inn á hefði verið afmarkað og merkt, að hann minnti, með skiltum um að óviðkomandi væri bannaður aðgangur. Hann sagðist minna að þessi skilti hefðu verið á mörgum stöðum við lóðina. Hann sagði að fólkið hefði farið inn á svæðið austan við aðalhliðið. Girðingin umhverfis lóðina hefði verið einföld og ekki mannheld. Auðvelt hefði því verið að fara yfir hana. Aðspurður sagði hann að ákærðu hefðu verið gefin bein fyrirmæli um að koma niður úr krönunum. Þá sagði hann að ákærðu hefðu fest sig við kranana með línum og sigbúnaði.

Vitnið H-kk-nf P-kk-nf lögreglumaður í sérsveit Ríkislögreglustjóra sagði að þegar hann og A-kk-nf D-kk-nf hefðu komið á vettvang hefði verið búið að rýma svæðið að mestu, en þrír einstaklingar hefðu enn verið upp í byggingakrönum á svæðinu. Fyrst hefðu þeir farið upp í krana og sótt mann, sem ekki væri ákærður í máli þessu. Þá sagðist hann hafa munað eftir konu, sem hefði verið þarna nokkuð hátt uppi í krana. Búið hefði verið að gefa henni bendingar frá jörðu niðri um að koma niður en hún hefði ekki sinnt því. Hann og A-kk-nf hefðu því klifra upp kranann og þegar þeir hefðu nálgast hana hefðu þeir spjallað við hana. Hún hefði tekið skýrt fram að hún væri þarna í mótmælaskyni og að hún ætlaði sig hvergi að hreyfa. Mjög skýrt hefði komið fram hjá ákærðu að hún ætlaði ekki að koma niður af sjálfsdáðum. Henni hefði verið gerð grein fyrir því að vera hennar þarna væri ekki lögleg og að hún ætti að yfirgefa svæðið. Ákærða hefði verið í einhvers konar sigbúnaði og þeir hefðu því fest við hana línu og látið hana síga niður úr krananum. Ákærða hefði ekki veitt beina mótspyrnu en hún hefði hins vegar ekkert gert til að hjálpa til. Hann sagði að lífshættulegt hefði verið ef ákærða hefði streist á móti þeim uppi í krananum. Hann staðfesti að mynd á dskj. nr. 4 væri af honum og A-kk-þgf á leið upp í kranann.

Aðspurður sagðist hann einnig hafa farið upp í krana til að sækja ákærða K-x-x M-x-x. Hann sagði að ákærði hefði verið í 30 til 40 metra hæð og því hefði verið erfitt að hafa samband við hann af jörðu niðri. Hann og A-kk-nf hefðu a.m.k. ekki haft samband við hann fyrr en þeir nálguðust hann uppi í krananum. Ákærði hefði verið búinn að binda sig fastan við kranann með einhvers konar sigbúnaði. Þeir hefðu talað við hann og gert honum grein fyrir því að vera hans uppi í krananum væri ólögleg og að hann ætti að yfirgefa svæðið. Ákærði hefði hins vegar neitað að hreyfa sig. Hann sagði að ákærði hefði ekki veitt neina mótspyrnu en ekki gert neitt til að aðstoða lögreglu við að koma honum niður. Hefði ákærði einnig verið látinn síga niður úr krananum ofan í körfu á körfubíl, sbr. myndir á dskj. nr. 5.

Vitnið A-kk-nf D-kk-nf varðstjóri í sérsveit Ríkislögreglustjóra sagðist hafa sótt þrjá einstaklinga upp í krana á álverslóðinni í umrætt sinn. Fyrst hefðu þeir sótt ákærðu N-kvk-þf R-x-x upp í kranann. Þeir hefðu kynnt henni hvernig henni yrði komið niður og sagðist hann minna að hún hefði samþykkt það. H-kk-nf hefði síðan fest í hana línu og látið hana síga niður. Hann sagðist ekki muna hvort þeir hefðu fyrst skorað á hana að koma sjálfa niður. Hann og H-kk-nf hefðu klifrað samsíða upp kranann. Þá sagðist hann ekki muna hvort þeir hefðu haft samskipti við ákærðu af jörðu niðri áður en þeir klifruðu upp. Hann sagðist ekki geta fullyrt um það hvort ákærða hefði verið hrædd að fara niður, en það kæmi honum hins vegar ekki á óvart að hún hefði verið búin að fá nóg af því að vera þarna uppi. Hvað varðar ákærða K-x-x M-x-x hefði hann í fyrstu ekki verið tilbúinn til að koma niður og á tímabili hefði litið út fyrir að þeir yrðu að beita hann valdi til að koma honum niður. Hann hefði strax tekið fram að hann myndi ekki taka neina áhættu og ekki vilja stofna neinum í hættu með aðgerðum sínum. Það hefði hins vegar þurft miklar viðræður til að fá hann til að fallast á að síga niður í línu. Hann hefði upphaflega neitað því en síðar fallist á það. Þeir hefðu síðan látið ákærða síga niður í körfu á körfubíl.

Vitnið E-kk-nf Ó-kk-nf lögreglufulltrúi sagðist hafa verið kallaður á vettvang í umrætt sinn. Þá hefðu þrír verið búnir að koma sér fyrir uppi í þremur krönum, en aðrir verið á jörðu niðri. Byrjað hefði verið á því að handtaka þá sem voru á jörðu niðri en þeir hefðu engan mótþróa sýnt. Kallaðir hefðu verið til sérsveitarmenn til að fara upp í kranana til að ná í fólkið sem þar var. Byrjað hefði verið á því að fara upp í kranann, sem M-x-x S-x-x H-x-x var í. Ákærða N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x hefði verið uppi í krana á efra svæðinu. Hann sagði að hann og fleiri hefðu kallað til hennar og beðið hana um að koma niður. Í fyrstu hefði hún ekki svarað þeim heldur talað út í hött, en nokkru síðar hefði hún hins vegar neitað að koma niður. Nokkru síðar hefði hún sagt þeim að hún treysti sér ekki niður úr krananum og að þeir yrðu að koma upp til að ná í hana. Hann sagði að vafalaust væri að ákærða hefði heyrt í þeim. Hann sagði að sig minnti að Ó-kk-nf Þ-kk-nf hefði átt mestu samskiptin við ákærðu uppi í krananum og að hann hefði gefið henni fyrirmæli um að koma niður á ensku. Sagðist hann hafa orðið vitnið að því sjálfur. Hann sagðist ekki hafa heyrt samskipti ákærðu og sérsveitarmannanna.

Hann sagðist hafa séð ákærða K-x-x M-x-x uppi í krana syðst á svæðinu en hann sagðist ekki hafa átt nein samskipti við hann. Hann sagði að ákærði hefði verið mjög hátt uppi í krananum. Aðspurður sagði hann að flestallir lögreglumennirnir á vettvangi hefðu verið einkennisklæddir og því hefði það ekki átt að fara fram hjá ákærðu að það væri lögreglan, sem væri að gefa þeim fyrirmæli. Hann sagði að lögreglumenn hefðu annað hvort verið í búningum merktum lögreglunni eða í gulum vestum sem á stæði lögreglan og police. Sérsveitarmenn væru í sérstökum heilgalla sem væru merktir lögreglunni. Þá hefðu tveir merktir lögreglubílar verið á svæðinu.

III.

Niðurstaða

Sannað þykir með framburði lögreglumannanna J-kk-ef M-kk-ef W-kk-ef, Ó-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef, Þ-kk-ef Á-kk-ef, H-kk-ef P-kk-ef og E-kk-ef Ó-kk-ef að ákærða N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x hafi ekki hlítt fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa vinnusvæði Bectels í Reyðarfirði í umrætt sinn, en samkvæmt gögnum málsins var ákærða uppi í byggingakrana á vinnusvæðinu í tvær til þrjár klukkustundir. Ber lögreglumönnum þessum saman um að lögregla hafi gefið henni fyrirmæli um að koma niður úr byggingakrananum, en hún neitað því. Þá þykir ljóst að ákærða hlaut að heyra fyrirmæli lögreglu því fram kom hjá vitnum þessum hér fyrir dómi að ákærða hefði svarað þeim í fyrstu neitandi en síðar tjáð þeim að hún þyrði ekki niður og að þeir yrðu að ná í hana upp í kranann. Þá kom fram hjá H-kk-þgf P-kk-þgf, sem fór upp í kranann til að ná í ákærðu, að hún hefði tekið skýrt fram að hún væri þarna í mótmælaskyni og að hún ætlaði ekki að koma niður af sjálfsdáðum.

Þá þykir sannað með framburði lögreglumannanna J-kk-ef M-kk-ef W-kk-ef, G-kk-ef H-kk-ef G-kk-ef, Ó-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef, Þ-kk-ef Á-kk-ef, H-kk-ef P-kk-ef og A-kk-ef D-kk-ef að ákærði K-x-x M-x-x hafi sömuleiðis ekki hlítt fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa vinnusvæði Bectels í Reyðarfirði í umrætt sinn, en samkvæmt gögnum málsins var ákærði uppi í byggingakrananum í rúmlega sex klukkustundir. Lögreglumönnunum J-kk-þgf M-kk-þgf, G-kk-þgf H-kk-þgf, Þ-kk-þgf, H-kk-þgf og A-kk-þgf ber saman um að ákærða hafi verið gefin fyrirmæli með köllum og bendingum um að koma niður úr byggingakrananum en hann neitað því. Lögreglumaðurinn Ó-kk-nf Þ-kk-nf hefur og borið um það að ákærði hafi fært sig ofar í kranann þegar hann hefði séð að lögreglumenn voru á leið upp til hans. Þá þykir einnig ljóst ákærði hlaut að heyra fyrirmæli lögreglu því fram kom hjá vitnum hér fyrir dómi að ákærði svaraði fyrirmælum þeirra neitandi. Þá þykir sú háttsemi ákærða að færa sig ofar í kranann þegar hann sá að lögreglumenn voru á leið upp kranann til að ná í hann benda til þess að hann hafði ekki í hyggju að fara að fyrirmælum lögreglu. Einnig hafa vitnin A-kk-nf og H-kk-nf, sem fóru upp í kranann til að ná í ákærða borið um það að hann hefði í fyrstu neitað því að koma niður og að á tímabili hefði litið út fyrir að þeir yrðu að beita valdi til að ná honum niður.

Framburður allra þessara lögreglumann var skýr og glöggur og bar þeim saman um málsatvik í öllum meginatriðum. Þá hefur komið fram í málinu að lögreglumenn á staðnum voru flest allir einkennisklæddir og sumir í gulum vestum merktum lögreglunni og með áletruninni “police”. Jafnframt hefur komið fram að á vettvangi voru tvær bifreiðir merktar lögreglunni. Gat því ekki farið fram hjá ákærðu að fyrirmælin um að koma niður úr krönunum komu frá lögreglunni.

Samkvæmt 15. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 er lögreglu heimilt að hafa afskipti af borgurunum í því skyni að halda uppi almannafriði og allsherjarreglu, til að gæta öryggis einstaklinga eða almennings eða til að afstýra brotum eða stöðva þau. Í þessu skyni er lögreglu m.a. heimilt að vísa fólki á brott eða fjarlægja það og fara inn á svæði í einkaeign og fyrirskipa brottflutning fólks af þeim. Í 19. gr. lögreglulaganna er síðan að finna almennt ákvæði sem kveður á um skyldu borgaranna til hlýðni við fyrirmæli lögreglunnar. Fram hefur komið að ákærðu fóru inn á álverslóðina í Reyðarfirði í umrætt sinn í þeim tilgangi að mótmæla byggingu álversins og Kárahnjúkavirkjunar og þeim áhrifum sem framkvæmdir þessar munu hafa á náttúru landsins. Í 2. mgr. 73. gr. og 3. mgr. 74. gr. stjórnarskrár Íslands nr. 33/1944 er slegið föstum almennum rétti manna til þess að láta í ljós hugsanir sínar og skoðanir með friðsamlegum hætti. Ekki verður hins vegar fallist á að mótmæli ákærðu hafi verið friðsamleg þar sem ákærðu fóru heimildarlaust inn á afmarkaða byggingalóð í einkaeigu og stöðvuðu þar vinnu framkvæmdaaðilans í sex til sjö klukkustundir. Með atferli sínu gengu ákærðu því á rétt annarra og stofnuðu að auki lífi sínu og annarra í hættu. Með hliðsjón af framangreindu verður að telja að afskipti lögreglunnar af ákærðu í umrætt sinn hafi verið nauðsynlegar og samrýmst heimildum 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar.

Með vísan til framangreinds þykir sannað að ákærðu hafi gerst sek um háttsemi þá sem greinir í ákæru málsins og er háttsemi þeirra þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærðu hafa ekki gerst sek um refsiverða hegðun áður svo vitað sé.

Við ákvörðun refsingar ákærðu er litið til þess að með háttsemi sinni stofnuðu ákærðu lífi og limum þeirra lögreglumanna, sem fóru upp í kranana til að ná í þau, í talsverða hættu og að mótspyrna þeirra stóð yfir í langan tíma. Þá er litið til þess að um skipulagðar aðgerðir af hálfu ákærðu var að ræða, sem höfðu í för með sér umtalsverða röskun á vinnusvæðinu.

Samkvæmt 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 varða brot gegn 19. gr. laganna fésektum. Með vísan til framangreinds þykir refsing ákærðu hvors um sig hæfilega ákveðin sekt að fjárhæð 200.000 krónur, sem greiða ber til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, ella sæti ákærðu fangelsi í 14 daga.

Þá er fallist á kröfu ákæruvalds um upptöku á klifurbúnaði, sbr. heimild í 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærðu greiði sakarkostnað að fjárhæð 252.955 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 199.200 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun. Þá hefur einnig verið tekið tillit til þess að samhliða þessu máli voru flutt samkynja mál á hendur sömu ákærðu eða málin nr. S-110, 112 og 113/2006.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf dómstjóri. Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærðu, N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x og K-x-x M-x-x, greiði hvort um sig sekt að fjárhæð 200.000 krónur til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, en sæti ella fangelsi í 14 daga.

Upptækur er klifurbúnaður.

Ákærðu greiði sakarkostnað að fjárhæð 252.955 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl., 199.200 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur.

R-kvk-nf B-kvk-nf