E-3523/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 27. janúar sl., var höfðað 10. maí 2010.

Stefnandi er Master Metals BV, Rotterdam Airportplein 50, 3004 GB Rotterdam, Hollandi,

Stefndi er Hringrás hf., Klettagörðum 9, Reykjavík.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða honum 34.400 evrur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 6.400 evrum frá 8. apríl 2009 til 9. mars 2010 en af allri fjárhæðinni, 34.400 evrum, frá þeim degi til greiðsludags auk málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Að auki krefst stefndi þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að skaðlausu samkvæmt málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málavextir

Stefnandi er hollenskt félag sem sérhæfir sig í kaupum og endursölu á málmum og hefur atvinnu af því. Stefndi er íslenskt almennt hlutafélag og er tilgangur þess endurvinnsla og sala á endurunnum efnum hérlendis og erlendis, verktakastarfsemi ýmiss konar og tengdur atvinnurekstur.

Hinn 5. febrúar 2009 heimsóttu fyrirsvarsmenn stefnanda, F-x-x K-x-x og P-x-x v-x-x D-x-x, fyrirsvarsmenn stefnda. Kveður stefnandi það hafa verið gert í þeim tilgangi að semja um kaup á vörum frá félaginu. Þá þrjá daga sem þeir dvöldu hér á landi áttu þeir í samskiptum við fyrirsvarsmenn stefnda og heimsóttu athafnasvæði fyrirtækisins. Laugardagskvöldið 7. febrúar 2009 var efnt til kvöldverðar á Einari Ben í Reykjavík. Í honum tóku þátt áður tilgreindir fyrirsvarsmenn stefnanda og E-kk-nf Á-kk-nf framkvæmdastjóri stefnda og eiginkona hans, og S-kk-nf Á-kk-nf stjórnarmaður stefnda.

Stefnandi lýsir þessum kvöldverði sem kvöldverðarfundi þar sem munnlega hafi verið gengið frá því að stefnandi keypti af stefnda 40 tonn (2 x 20 feta gáma) af blönduðum stálsalla með 8% nikkelinnihaldi að lágmarki. Seljandi hafi átt að senda vöruna með skipi „Cif“ til Rotterdam í marsmánuði 2009. Kaupverð hafi verið 840 evrur fyrir hvert tonn sem hafi átt að staðgreiða gegn reikningi strax að lokinni afhendingu vörunnar og staðreyndarkönnun á magni og gæðum. Samningur þessa efnis hafi verið bundinn fastmælum á staðnum. Samningurinn hafi verið handsalaður að drengskaparsið og skálað fyrir á eftir.

Fyrirsvarsmenn stefnda halda því aftur á móti fram að yfir þessum kvöldverði hafi m.a. verið rætt um sögu stefnda síðastliðin 20 ár og möguleg viðskipti milli aðilanna. Engin viðskipti hafi hins vegar átt sér þar stað.

Strax eftir komu sína til Hollands, 9. febrúar 2009, sendu forsvarsmenn stefnanda skriflega staðfestingu á samningnum með símbréfi til stefnda. Stefndi svaraði ekki þessu bréfi.

Í beinu framhaldi af kaupunum gekk stefnandi frá kaupum þar sem hann seldi vöru þá sem hann taldi sig hafa keypt af stefnda, til þýsks félags, Edelstahl Recycling Gmbh. Vöruna átti stefnandi að afhenda kaupanda um mánaðamótin mars/apríl 2009. Söluverð var 1000 evrur fyrir hvert tonn og kveður stefnandi því hagnað sinn af kaupunum hafa verið 6.4000 evrur. Kveður stefnandi þessi kaup hafa verið staðfest með símbréfi frá Edelstahl Recycling Gmbh 10. febrúar 2009.

Hinn 18. mars 2009 sendi stefnandi tölvupóst til stefnda þar sem óskað var upplýsinga um hvenær varan yrði afhent. Þessum tölvupósti var ekki svarað og ítrekaði því stefnandi spurningu sína með tölvupósti til stefnda 24. mars 2009.

Stefndi sendi ekki vöruna til stefnanda í marsmánuði 2009 eins og stefnandi heldur fram að samið hafi verið um. Kveður stefnandi stefnda ekki hafa sent hana enn, þrátt fyrir margítrekaða beiðni stefnanda þar um og aðvaranir stefnanda til stefnda um fyrirsjáanlegt tjón sem myndi hljótast af vanefndum á afhendingu vörunnar. Stefnandi sendi ítrekað tölvuskeyti til stefnda með fyrirspurnum um afhendingu vörunnar en stefndi svaraði ekki tölvuskeytum stefnanda.Vara sú sem stefnandi keypti af stefnda átti að innihalda að lágmarki 8% af nikkeli, en stefnandi kveður það efni ráða að verulegu leyti verðmæti á stáli (stainless steel). Í febrúarmánuði 2009 hafi heimsmarkaðsverð á blönduðum stálsalla eins og stefnandi keypti af stefnda verið á bilinu 700 til 850 evrur fyrir hvert tonn, en í aprílmánuði 2009 hafi verðið farið hækkandi og hafi stighækkað síðan. Í aprílbyrjun 2010 hafi heimsmarkaðsverð þessarar sömu vöru verið á bilinu 1.700 til 1.900 evrur fyrir hvert tonn.

Stefnandi kveður Edelstahl Recycling GmbH hafa knúið mjög á stefnanda að afhenda félaginu hina umsömdu vöru en hafi loks gefist upp og keypt vöruna annars staðar á þáverandi markaðsverði sem hafi verið mun hærra en félagið hafði samið um við stefnanda.

Hinn 23. febrúar 2010 hafi Edelstahl Recycling GmbH sent reikning til stefnanda vegna þess tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir við að þurfa að kaupa umsamda vöru á mun hærra verði en um var samið. Reikningsfjárhæðin var 28.000 evrur og byggðist á því að aukakostnaður félagsins var 700 evrur fyrir hvert tonn, þ.e. 700 x 40 = 28.000. Greiðslu hafi stefnandi átt að inna af hendi eigi síðar en 14 dögum eftir útgáfu reikningsins. Stefnandi kveðst ekki hafa átt annars úrkosti en að greiða þetta tjón Edelstahl Recycling GmbH og hafi hann greitt þennan reikning.

Stefnandi kveður að í símtali í ágúst 2009 hafi átt sér stað þreifingar milli aðilanna sem hnigu að því að ná samkomulagi í anda þess sem stefnandi hafði reynt að ná í febrúar. Einnig hafi verið rætt um önnur möguleg viðskipti og hafi stefnandi m.a. óskað eftir því að fá upplýsingar um hvað væri til á lager hjá stefnda. Aðilarnir hafi ekki náð saman í því samtali, hvorki um sendingu nikkelsblandaðs stálsalla, né um önnur viðskipti.

Stefndi kveðst hvorki hafa þekkt til fyrirtækisins Edelstahl Recycling Gmbh né til samskipta stefnanda við það meðan á heimsókn forsvarsmanna stefnanda stóð. Það hafi fyrst verið í tölvupósti þann 27. maí 2009, rúmlega mánuði eftir meintan afhendingardag, að stefnandi hafi tilgreint í tölvupósti að hann hefði selt vöru til þriðja aðila. Staðfestingarbréf samnings stefnanda og Edelstahl Recycling Gmbh hafi verið dagsett 10. febrúar 2009, daginn eftir að einhliða yfirlýsing stefnanda var send til stefnda.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sína á því að kominn hafi verið á bindandi samningur milli hans og stefnda hinn 7. febrúar 2009. Stefndi hafi vanefnt skyldur sínar samkvæmt þeim samningi.

Stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna vanefnda stefnda á samningnum með því að afhenda ekki þá vöru sem stefnandi hafi samið um kaup á við stefnda og lýst sé hér að framan.

Stefnandi hafi margítrekað óskað eftir því að stefndi efndi sinn hluta samningsins með afhendingu vörunnar og gefið stefnda kost á því, þrátt fyrir að komið væri fram yfir umsaminn afhendingartíma. Jafnframt hafi stefnandi varað stefnda við tjóni sem fyrirsjáanlegt væri ef varan yrði ekki afhent. Stefndi hafi ekki svarað bréfum stefnanda.

Tjón stefnanda sé annars vegar beinn útlagður kostnaður vegna tjóns viðsemjanda hans, Edelstahl Recycling GmbH, við endurkaup á sömu vöru á hækkuðu verði. Þetta tjón hafi verið skaðabótaskylt af hálfu stefnanda og hafi hann bætt það. Hins vegar sé tjón stefnanda tap á hagnaði vegna umsaminnar endursölu á sömu vöru og lýst hafi verið hér að framan.

Stefnandi telji að stefndi beri fulla skaðabótaábyrgð gagnvart sér á þessu tjóni, enda hafi stefndi valdið því með saknæmum hætti.

Kröfufjárhæðin 34.400 evrur samanstandi annars vegar af 28.000 evrum sem stefnandi hafi þurft að greiða Edelstahl Recycling GmbH vegna endurkaupa á vörunni á hækkuðu verði og hins vegar 6400 evrum sem sé beint tap stefnanda vegna missis hagnaðar við að selja 40 tonn af vöru fyrir 1000 evrur hvert tonn sem hann hafi átt að greiða 840 evrur fyrir (1000 – 840 = 160 x 40 = 6.400).

Dráttarvaxtakrafan sé reiknuð af hagnaði stefnanda, 6400 evrum, sem stefnandi hafi átt að fá greiddar eigi síðar en 8 dögum eftir umsamda afhendingu vörunnar í mars/apríl 2009, þ.e. frá 8. apríl, en af reikningi Edelstahl Recycling GmbH, 28.000 evrum, frá þeim degi sem stefnandi greiddi hann, 9. mars 2010.

Stefndi hafi ekki sinnt kröfum stefnanda um afhendingu vörunnar. Stefndi hafi ekki orðið við tilmælum lögmanns stefnanda um að greiða skaðabætur og hafi bréflega neitað því að nokkur samningur hafi komist á milli aðila og því sé greiðsluskylda ekki fyrir hendi. Beri stefnanda því nauðsyn á að fá viðurkenningu dómstóla fyrir kröfum sínum.

Krafa stefnanda sé reist á almennum skaðabótareglum íslensks réttar. Þá sé vísað til V. kafla laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 22. gr. Um dráttarvexti sé vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu Krafa um málskostnað sé byggð á 130. gr. l. nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi vísar því á bug að komist hafi á samningssamband milli sín og stefnanda um viðskipti með þau 40 tonn af stálsalla sem málið varðar, hvorki með þeim hætti sem haldið sé fram í stefnu né með öðru móti.

Hvað varðar kvöldverð aðila hinn 7. febrúar 2009, þá hafi hvorki legið fyrir undirbúningsgögn, eins og ætla mætti hygðust menn koma á viðskiptum af því umfangi sem um sé deilt, né heldur liggi eftir fundinn minnismiðar, fundargerð né nokkuð annað skriflegt sem leiði líkur að því að komist hafi á samningur. Til kvöldverðarboðsins hafi ekki verið stofnað með það að markmiði að koma á samningi, heldur til að þreifingar gætu átt sér stað, þannig að meta mætti hvort forsendur væru fyrir því að koma á samningi síðar. Hefði það verið markmið aðilanna umrætt kvöld að koma á bindandi samningi, megi ganga út frá því sem vísu að aðdragandi og undirbúningur kvöldsins hefði verið með öðrum hætti, enda varði sá samningur, sem stefnandi vilji meina að hafi komist á, verulegar fjárhæðir og flókin tæknileg útfærsluatriði, svo sem flutningsskilmála.

Raunar gefi öll samskipti aðilanna eftir kvöldverðinn og för fulltrúa stefnanda af landi brott þá mynd að áhugi á samskiptum, að ekki sé talað um samningum, sé enginn af hálfu stefnda.

Þá aftaki stefndi með öllu að einhver samningur hafi tekist með aðilum með einhliða yfirlýsingu stefnanda hinn 9. febrúar 2009. Stefndi hafi ekkert aðhafst í kjölfar þeirrar yfirlýsingar sem falið gæti í sér samþykki, og því síður geti athafnaleysi hans talist fela í sér samþykki.

Stefndi heldur því fram að jafnvel þótt samningur teldist hafa komist á milli stefnanda og stefnda ætti stefnandi engan rétt til skaðabóta vegna þess að meint tjón hafi verið ófyrirsjáanlegt fyrir stefnda á meintum samningsdegi.

Sá samningur sem stefnandi haldi fram að hafi komist á falli undir hugtakið „alþjóðakaup“, sbr. 87. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, þ.e. um sé að ræða kaup milli aðila sem hafi atvinnustöð sína í mismunandi ríkjum. Samkvæmt 70. gr. sömu laga nái skaðabætur í alþjóðlegum kaupum einungis til þess tjóns sem sanngjarnt er að ætlast til að samningsaðili hafi mátt þekkja til þegar samningur var gerður. Á þeim degi, þegar meintur samningur á að hafa komist á, hvort sem litið sé til 7. eða 9. febrúar 2009, hafi stefndi enga ástæðu haft til að ætla að afhendingarbrestur af hans hálfu myndi verða til þess að stefnandi þyrfti að greiða 28.000 evrur í skaðabætur vegna brota stefnanda gagnvart þriðja aðila.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að samningssamband hafi stofnast á milli aðila, heldur stefndi því fram að stefnandi hafi fyrirgert skaðabótarétti sínum þegar hann sinnti ekki skyldu til að takmarka tjón sitt. Verði það niðurstaða dómsins að hann hefði ekki getað komið alfarið í veg fyrir tjón sitt, verði stefnandi í öllu falli að bera tjón sitt sjálfur að því marki sem hann hefði getað takmarkað það.

Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. laga um lausafjárkaup beri samningsaðili sjálfur tjón sitt að því leyti sem hann hefði getað takmarkað það með því að grípa til sanngjarnra ráðstafana. Samkvæmt stefnu hafi stefnanda borið að afhenda stálsalla til Edelstahl Recycling Gmbh um mánaðamótin mars/apríl 2009 og stefnandi hafi engin rök fært fyrir því af hverju slík afhending var ekki möguleg með öðrum hætti en með stálsalla frá stefnda. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að kaupa stálsalla annars staðar frá til að afhenda Edelstahl Recycling Gmbh á verði svipuðu því sem hann vill meina að hafi verið samið um í meintum samningi og takmarka þannig tjón sitt, líkt og honum hafi borið lagaleg skylda til. Reyndar megi jafnvel ætla að stefnandi hefði alfarið getað komið í veg fyrir tjón sitt með framangreindum hætti.

Stefnandi hafi enga tilraun gert til að uppfylla ofangreindar skyldur sínar gagnvart Edelstahl Recycling Gmbh á réttum tíma, þrátt fyrir að það hefði að öllum líkindum reynst stefnanda auðvelt í framkvæmd þar sem hann er félag sem sérhæfir sig í kaupum og endursölu á málmum. Óumdeilt sé að um mánaðamótin mars/apríl 2009 hafði stefnandi enga staðfestingu fengið frá stefnda um að samningur hefði komist á milli stefnanda og stefnda, og hafi stefnandi því haft fulla ástæðu til að ætla að nauðsynlegt væri að leita annarra leiða til að uppfylla þessar skyldur. Eins og aðstæðum var háttað sé því vandséð annað en að stefnandi hafi einfaldlega valið að leysa ekki úr fyrirséðum vandamálum sínum.

Ofangreint aðgerðarleysi stefnanda við að takmarka tjón sitt sé eitt og sér nægilega ámælisvert. Sú staðreynd, að tæpu ári seinna hafi stefnandi verið í sömu sporum og ekki enn afhent vöruna til Edelstahl Recycling Gmbh, sé hins vegar beinlínis ótrúleg. Stefnandi hafi því vanrækt að grípa til sanngjarnra og eðlilegra úrræða til að takmarka tjón sitt, sbr. 1. mgr. 70. gr. laga um lausafjárkaup.

Stefndi vísar til ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 1. mgr. 67. gr. um skilyrði að tjón sé fyrirsjáanlegt við samningsgerð, c-liðar 2. mgr. sömu greinar og 70. gr. um skyldu stefnanda til að takmarka tjón sitt.

Stefndi vísar til ákvæða laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga sem og ólögfestar meginreglur samningaréttar.

Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130 gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988.

Niðurstaða

Fyrirsvarsmenn stefnanda, F-x-x K-x-x, stjórnarformaður og P-x-x v-x-x D-x-x, stjórnarmaður og forstjóri á viðskiptasviði stefnanda, komu fyrir dóm til skýrslugjafar. Þá gáfu fyrirsvarsmenn stefnda einnig skýrslu fyrir dómi, þeir E-kk-nf Á-kk-nf og S-kk-nf Á-kk-nf. Eiginkona E-kk-ef, O-kvk-nf P-kvk-nf N-x-x E-kvk-nf, gaf einnig skýrslu fyrir dómi.

F-kk-nf K-x-x bar fyrir dóminum að fyrirsvarsmenn stefnanda hefðu komið hingað til landsins til þess að gera viðskipti. Hafi þeir mikið verið með forsvarsmönnum stefnda þessa daga sem þeir dvöldu hér á landi. Hafi verið samkomulag um að byrja viðskiptin hægt. Síðasta kvöldið hafi þeir farið saman út að borða. Yfir kvöldverði hafi verið rætt um framtíðarmöguleika í greininni og einnig um verð. Aðallega hafi það verið P-x-x og E-kk-nf sem ræddu saman. Síðan hafi verðið verið ákveðið og skálað hafi verið fyrir samningnum. Bar F-x-x að efni þess samnings sem gerður var um kvöldið hafi verið sama efnis og komi fram í bréfi stefnanda, sem sent var til stefnda eftir að þeir komu til Hollands, þar sem kaupin hafi verið staðfest.

P-x-x v-x-x D-x-x bar fyrir dómi að kaupin hefðu komist á með þeim hætti að hann hefði spurt hvort hægt væri að koma á viðskiptum. Hann hefði fengið staðfest að fyrirsvarsmenn stefnda væru tilbúnir að selja 40 tonn af stáli. Þeir hefðu komið sér saman um verðið, tekist í hendur og skálað fyrir samningnum. Hann hefði síðan, er hann kom aftur til Hollands, sent fax til stefnda til staðfestingar.

E-kk-nf Á-kk-nf bar fyrir dómi að F-kk-nf hefði átt viðskipti við föður sinn áður. Hefði F-kk-nf óskað eftir því að fá að hitta sig. Fyrirsvarsmenn stefnanda hefðu komið á athafnasvæði stefnda. Þeir hefðu verið að brydda upp á viðskiptum en hefði verið tjáð að stefndi hefði sína föstu viðskiptavini. Kvað hann F-kk-þf og P-x-x hafa boðið til kvöldverðar á Einari Ben. Hefði þetta verið almennur kvöldverður og viðskipti hefðu ekki verið rædd. Kvað hann aldrei hafa komið til að hann semdi um þau kjör sem hafi komið fram í því staðfestingarbréfi sem P-x-x hefði sent eftir heimkomuna. Kvaðst hann ekki muna hvort hann hefði fengið þetta staðfestingarbréf.

S-kk-nf Á-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði tekið þátt í kvöldverðinum. Kvað hann þá hafa spjallað saman um framtíðarhorfur á þessum vettvangi viðskiptalífsins, verð og markaðshorfur og slíkt. Kvað hann F-kk-þf K-x-x þekkja fjölskyldu sína vel og hefði hann komið mjög oft hingað til lands. Ekki hefði verið rætt um viðskipti og ekki hefði verið leitað eftir viðskiptum. Kvað hann viðskipti stefnda fara þannig fram að menn gerðu tilboð. Kvaðst hann ekki hafa fengið tilboð frá stefnanda og viðskipti hefðu ekki verið rædd.

O-kvk-nf P-kvk-nf N-x-x bar fyrir dómi að kvöldverðurinn umræddi hefði ekki snúist um viðskipti.

Eins og rakið hefur verið er á því byggt af hálfu stefnanda að munnlegur samningur hafi komist á milli stefnanda og stefnda um kaup stefnanda á 40 tonnum af blönduðum stálsalla. Er á því byggt að samningurinn hafi komist á þegar málsaðilar snæddu saman kvöldverð á Einari Ben 7. febrúar 2009.

Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir því að slíkur samningur hafi komist á milli aðila.

Eins og rakið er hér að framan höfnuðu fyrirsvarsmenn stefnda því alfarið fyrir dómi að samningur um kaup hefði komist á þetta umrædda kvöld. Sú staðreynd, að stefndi svaraði ekki bréfi stefnanda um staðfestingu kaupanna, sem sent var skömmu eftir heimkomu fyrirsvarsmanna stefnanda, verður ekki túlkuð sem samþykki af hans hálfu um að samningur hafi komist á. Sama á við um fjölmörg tölvubréf sem stefnandi sendi stefnda í kjölfarið og stefndi svaraði ekki.

Hvorki gögn málsins né skýrslur aðila fyrir dómi styðja umrædda fullyrðingu stefnanda. Gegn andmælum stefnda hefur stefnanda ekki tekist að sýna fram á að samningur um kaup á 40 tonnum af blönduðum stálsalla hafi komist á milli aðila hinn 7. febrúar 2009. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem ákveðst 600.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Hringrás hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Master Metals BV.

Stefnandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf