S-102/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 3. september sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 4. júní 2013, á hendur X:

„fyrir neðangreind hegningar- og barnaverndarlagabrot framin á árinu 2012, nema annað sé tekið fram, svo sem hér greinir.

I.

1. Aðallega fyrir kynferðislega áreitni en til vara brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot, með því að hafa á árinu 2011 í samskiptum við A, fæddan […] 1998, í gegnum MSN samskiptaforritið með notendanafnið […], viðhaft kynferðislegt tal og þannig sært blygðunarsemi drengsins.

Telst þetta aðallega varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

II.

Brot gegn B, fæddum […] 1998:

2. Aðallega fyrir kynferðislega áreitni en til vara brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot, með því að hafa ítrekað á tímabilinu 14. maí til 20. júní, í samskiptum við drenginn í gegnum netfangið […] og á facebook síðu undir nafninu […], rætt um að hitta B í því skyni að eiga kynferðislegt samneyti við hann.

Telst þetta aðallega varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

3. Fyrir kynferðisbrot gegn drengnum með því að hafa, mánudaginn 10. september, í samskiptum við hann í gegnum facebook síðu undir nafninu […], viðhaft kynferðislegt tal og mælt sér mót við drenginn næst þegar ákærði færi til […] undir lok september, í því skyni að hafa við hann kynferðismök.

Telst þetta varða við 2. og 4. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 58/2012.

III.

Brot gegn C, fæddum […] 1998:

4. Aðallega fyrir kynferðislega áreitni en til vara brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot, með því að hafa í samskiptum við drenginn á facebook síðu undir nafninu […] þann 31. ágúst og 3. september viðhaft kynferðislegt tal og þannig sært blygðunarsemi drengsins.

Telst þetta aðallega varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

5. Fyrir kynferðisbrot gegn drengnum, með því að hafa miðvikudaginn 5. september á heimili C að […].

Telst þetta varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 10. gr. laga nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Þá eru í málinu gerðar neðangreindar einkaréttarkröfur:

D, kt. 000000-0000, og E gera þá kröfu fyrir hönd ólögráða sonar síns, A, kt. 000000-0000, að ákærði verði dæmdur til að greiða þeim kr. 500.000 í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 25. maí 2011 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá 1. nóvember 2012 til greiðsludags. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.

F, kt. 000000-0000, gerir þá kröfu fyrir hönd ólögráða sonar síns, B, kt. 000000-0000, að ákærði verði dæmdur til að greiða henni kr. 500.000 í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 14. janúar 2012 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá 1. nóvember 2012 til greiðsludags. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.

G, kt. 000000-0000, og H, kt. 000000-0000, gera þá kröfu fyrir hönd ólögráða sonar síns, C, kt. 000000-0000, að ákærði verði dæmdur til að greiða þeim kr. 1.500.000 í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 5. september 2012 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá 1. nóvember 2012 til greiðsludags. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.

Dómkröfur skipaðs verjanda ákærða, J-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, eru að ákærði verði dæmdur í eins væga refsingu og lög leyfa og hún verði skilorðsbundin. Þá er þess krafist að bótakröfum forráðamanna brotaþolanna A og B verði vísað frá dómi, en að bótakröfu forráðamanna brotaþolans C verði lækkuð. Loks krefst verjandinn þess að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð og þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun hans.

A.

Samkvæmt málsskjölum barst lögreglunni á […] tilkynning að kveldi 10. september 2012 þess efnis að vinkona piltsins C hefði greint móður sinni, sem er heilbrigðisstarfsmaður, frá því að pilturinn hefði nýverið orðið fyrir kynferðislegri misnotkun. Brást lögreglan þegar við og fór á heimili piltsins og hitti þar fyrir foreldra hans, en skömmu síðar kom pilturinn á heimilið. Í kjölfarið var Barnaverndarnefnd […] gert viðvart og barst lögreglu formleg rannsóknarbeiðni frá nefndinni þann 11. september sama ár.

Ákærði var handtekinn af rannsóknardeild lögreglu um hádegisbil þann 12. september og var hann færður í fangaklefa, en í framhaldi af því lagði lögreglan hald á tölvubúnað á heimili ákærða og á vinnustað hans, en einnig aðra muni. Ákærði var úrskurðaður í gæsluvarðhald vegna rannsóknarhagsmuna þann 13. september 2012.

Þann 26. og 28. september nefnt ár bárust rannsóknardeild lögreglunnar á […] formleg kæruerindi frá Barnaverndarnefnd […], vegna ætlaðra brota ákærða gegn piltinum B, og frá Barnaverndarnefnd […] vegna ætlaðra brota ákærða gegn piltinum A.

Við rannsókn lögreglu var ákærði fjórum sinnum yfirheyrður um kæruefnin, þann 12., 17., 18. og 21. september 2012. Yfirheyrslurnar voru allar teknar upp með hljóði og mynd, en gögn þar um eru á meðal málsskjala. Viðstaddur yfirheyrslurnar var tilnefndur verjandi ákærða, en hann var síðar skipaður til starfans eftir að ákæra hafði verið gefin út í málinu.

Samkvæmt beiðni lögreglustjórans á […] voru dómskýrslur teknar af nefndum piltum 17. september og 10. október 2012, og eru myndbönd af þeim yfirheyrslum meðal gagna málsins.

Við lögreglurannsókn var upplýst að ákærði var með fjórar netsíður í tölvubúnaði sínum, en þar af var hann á þremur þeirra með þeim dulnefnum sem greinir frá í ákæru. Við rannsóknina tókst lögreglu að endurheimta hluta af þeim samskiptum sem ákærði hafði átt við nefnda pilta á internetinu, en auk þess var sambærilegra gagna aflað úr tölvum piltanna.

Við áframhaldandi lögreglurannsókn, en einnig við meðferð málsins fyrir dómi, var aflað frekari gagna af hálfu ákæruvalds, en einnig ákærða. Eru þar á meðal heilsufarsupplýsingar um piltinn B, en einnig aðrar skýrslur og vottorð er varða alla piltana og ákærða, m.a. frá skólayfirvöldum, læknum, sálfræðingum og meðferðaraðila piltanna í […]. Tilnefndur réttargæslumaður piltanna, sem síðar var skipaður til starfans fyrir dómi, A-kvk-nf H-kvk-nf F-kvk-nf héraðsdómslögmaður, lagði að auki fram bótakröfur fyrir hönd forráðamanna þeirra þann 26. september 2012. Voru kröfurnar framsendar með tölvupósti til skipaðs verjanda ákærða þann 1. desember sama ár, en hann staðfesti móttöku þeirra eftir að hann hafði borið þær undir ákærða 5. sama mánaðar.

B.

I. kafli ákæru. Samkvæmt skýrslu ákærða fyrir dómi, sem er í samræmi við vitnaskýrslu piltsins A og rannsóknargögn lögreglu, átti ákærði í netsamskiptum við piltinn í fáeina daga á vormánuðum 2011.

Fyrir dómi játaði ákærði að í þessum netsamskiptum hefði hann, þrátt fyrir vitneskju um mjög ungan aldur piltsins, rætt við hann um kynferðisleg málefni, en að auki hitt hann í stutta stund á tilteknum stað á […], en án þess þó að ræða við hann um slík málefni. Af gögnum verður ráðið að pilturinn hafi eftir þessi síðustu samskipti lokað á allt netsamband við ákærða.

Með vísan til ofangreinds og skýlausrar játningar ákærða fyrir dómi er nægilega sannað að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í þessum ákærukafla.

Í ákæru er brot ákærða aðallega talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en þar segir: „Önnur kynferðisleg áreitni en sú sem greinir í 1. mgr. varðar fangelsi allt að sex árum.“ Til vara er háttsemi ákærða í ákæru talin varða við 209. gr. hegningarlaganna, en þar segir: „Hver sem með lostugu athæfi særir blygðunarsemi manna eða er til opinbers hneykslis skal sæta fangelsi allt að fjórum árum, en fangelsi allt að sex mánuðum eða sektum ef brot er smávægilegt.“ Jafnframt eru brot ákærða til vara talin varða við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002, en þar segir: „Hver sem sýnir barni yfirgang, ruddalegt eða ósiðlegt athæfi, særir það eða móðgar skal sæta sektum eða fangelsi allt að tveimur árum.“

Að virtum ofangreindum gögnum og eins og sakarefninu er lýst í I. kafla ákæru þykir brot ákærða varða við 209. gr. hegningarlaganna og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002.

II. kafli ákæru. Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað að hafa verið í tíðum tölvusamskiptum við piltinn B á því tímabili sem greinir í 2. og 3. tl. ákæru. Ákærði játaði og að hafa notað nefnd dulnefni í samskiptum sínum við piltinn og þá í því skyni að eiga við hann kynferðislegt samneyti, þrátt fyrir vitneskju um ungan aldur. Ákærði hefur jafnframt játað að hann hafi í eitt skipti í þessum samskiptum og eftir kynferðislegt tal þeirra sammælst um það við piltinn að hitta hann á tilteknum stað í […], sbr. ákærulið 3. Óumdeilt er að pilturinn mætti ekki á staðinn þegar til kom. Samkvæmt skýrslum ákærða hjá lögreglu, sem hann staðfesti fyrir dómi, var honum ljóst er atvik gerðust að pilturinn átti við persónulega erfiðleika að stríða.

Lýst frásögn ákærða fyrir dómi er í aðalatriðum í samræmi við vitnisburð piltsins fyrir dómi, en einnig rannsóknargögn lögreglu.

Efni 3. mgr. 99. gr barnaverndarlaganna svo og 2. mgr. 202. gr. og 209. gr. hegningarlaganna er áður rakið, en í 4. mgr. 202 gr., sbr. 4. gr., laga nr. 58, 2012 segir: „Hver sem með samskiptum á netinu, annarri upplýsinga- eða fjarskiptatækni eða með öðrum hætti mælir sér mót við barn yngra en fimmtán ára í því skyni að hafa við barnið samræði eða önnur kynferðismök eða til að áreita það kynferðislega á annan hátt skal sæta fangelsi allt að tveimur árum.“

Að ofangreindu virtu þykja brot ákærða samkvæmt 2. tl. II. kafla ákæru varða við 2. mgr. 202. gr. hegningarlaganna, en háttsemi hans samkvæmt 3. tl. ákærukaflans þykir hins vegar varða við 4. mgr. sömu lagagreinar.

III. kafli ákæru. Ákærði hefur fyrir dómi, líkt og við yfirheyrslur hjá lögreglu, skýlaust viðurkennt þau brot sem lýst er í 4. og 5. tl. Fyrir liggur að pilturinn var einn á heimili sínu er ákærði lagði leið sína til hans og viðhafði þá […]. Játning ákærða er í öllum aðalatriðum í samræmi við vitnisburð piltsins fyrir dómi, en einnig rannsóknargögn lögreglu.

Efni 2. mgr. 202. gr. hegningarlaganna er áður rakið, en í 1. mgr. lagagreinarinnar segir: „[…]“

Að ofangreindu virtu þykja brot ákærða gagnvart piltinum C varða við 1. mgr. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 10. gr. laga nr. 61, 2007.

C.

Ákærði, sem er 53 ára, hefur samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hreinan sakaferil.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður einkum litið til þess að hann hefur í máli þessu verið sakfelldur fyrir alvarleg kynferðisbrot, en einnig brot gegn barnaverndarlögum, sbr. sakarefni I. kafla. Brot ákærða beindust gegn þremur ungum piltum.

Brot ákærða vörðuðu mikla hagsmuni, en samkvæmt framlögðum sérfræðigögnum hafa þau haft áhrif á líf allra piltanna. Á það alveg sérstaklega við piltinn C, en samkvæmt gögnum hafa brot ákærða haft mjög alvarleg áhrif á sálarlíf hans. Að áliti dómsins sýndi ákærði einbeittan brotavilja, en hann hafði vegna aldurs síns og þroska yfirburðastöðu gagnvart piltunum.

Ákærði hefur við alla meðferð málsins játað brot sín, en auk þess samþykkt að greiða piltinum C skaðabætur að hluta. Fyrir dómi hefur ákærði jafnframt lýst iðran sinni vegna brotanna. Þá liggur fyrir að hann leitaði sér aðstoðar, m.a. hjá geðlækni og sálfræðingi, strax eftir að hann losnaði úr haldi lögreglu þann 18. september 2012. Er hann enn í sálfræðimeðferð og þá í því skyni að koma í veg fyrir að brotin endurtaki sig.

Með lögum Alþingis nr. 61, 2007, 11. gr., voru refsimörk 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga hækkuð og jafnframt sett refsilágmark þegar svo stendur á að brot beinast gegn barni yngra en 15 ára.

Að öllu ofangreindu virtu þykir refsing ákærða með hliðsjón af 1., 2., 3., 5., 6., 7. og 8. tl. 1. mgr. 70. gr., sbr. og 77. gr., almennra hegningarlaga hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Engin efni eru til að skilorðsbinda refsinguna, en til frádráttar refsingunni skal koma gæsluvarðhaldsvist ákærða, fimm dagar.

A-kvk-nf H-kvk-nf F-kvk-nf héraðsdómslögmaður lagði fram skaðabótakröfur við lögreglurannsókn málsins og er þeim lýst hér að framan. Lögmaðurinn rökstuddi kröfur sínar fyrir dómi og vísaði m.a. til 26. gr. skaðabótalaganna nr. 50, 1993.

Fyrir dómi hefur ákærði, eins og áður er rakið, fallist á að greiða skaðabætur til piltsins C, en krafist lækkunar. Hann hefur á hinn bóginn hafnað bótaskyldu gagnvart piltunum A og B, sbr. I. og II. kafla ákæru.

Nefndir piltar eiga allir rétt á miskabótum úr hendi ákærða vegna þeirra brota sem hann hefur verið sakfelldur fyrir, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1933.

Skipaður verjandi ákærða móttók bótakröfur réttargæslumannsins með rafpósti lögreglu þann 1. nóvember 2012. Verjandinn hafnaði kröfunum með rafpósti, sem dagsettur er 5. nóvember sama ár, en hann hafði þá kynnt ákærða kröfurnar.

Að mati dómsins hefur verið sýnt fram á, þ. á m. með vottorði sálfræðings […] og vottorði skólastjóra, að brot ákærða gagnvart piltinum C hafa valdið honum alvarlegum þjáningum og skaðað sjálfsmynd hans. Liggur fyrir að pilturinn hefur vegna þessa þurft á sérfræðiaðstoð að halda og er ekki útséð með það hvenær henni lýkur. Að þessu virtu verður ákærði dæmdur til að greiða forráðamönnum piltsins miskabætur fyrir hans hönd, að fjárhæð 900.000 krónur auk vaxta eins og í dómsorði greinir.

Að mati dómsins hefur verið sýnt fram á, þ. á m. með vottorðum sálfræðings […] og öðrum sérfræðigögnum, að pilturinn B hefur liðið vegna verknaðar ákærða. Í því viðfangi er m.a. til þess að líta að auk ungs aldurs átti pilturinn við erfiðleika að stríða er atvik gerðust og að ákærða var það að einhverju leyti ljóst er hann átti í samskiptum við hann. Að þessu virtu verður ákærði dæmdur til að greiða forráðamönnum piltsins miskabætur fyrir hans hönd, sem þykja hæfilega ákveðnar 250.000 krónur. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða vexti eins og í dómsorði greinir.

Loks verður ákærði með vísan til 26. gr. skaðabótalaganna dæmdur til að greiða forráðamönnum piltsins A miskabætur, en ekki liggja fyrir gögn sérfræðinga um tjón hans. Að þessu virtu og í ljósi háttsemi ákærða þykja bætur til piltsins hæfilega ákveðnar 150.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Í samræmi við málsúrslit og 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað, 1.469.373 krónur, en samkvæmt yfirliti ákæruvalds er um að ræða 119.620 krónur sem til féll við rannsókn lögreglu og vegna vottorða sem ákæruvaldið aflaði eftir höfðun málsins, en einnig málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola fyrir dómi og fyrir lögreglu. Greiðslur þessar eru ákveðnar að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og segir í dómsorði.

Af hálfu ákæruvalds fór með málið K-kvk-nf B-kvk-nf saksóknari.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingunni komi fimm daga gæsluvarðhaldsvist ákærða.

Ákærði greiði D og E, fyrir hönd A, 150.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 25. maí 2011 til 5. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði F, fyrir hönd B, 250.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 14. janúar 2012 til 5. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði G og H, fyrir hönd C, 900.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 5. september 2012 til 5. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 1.469.373 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 891.678 krónur, auk réttargæslulauna A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, samtals 458.075 krónur.