E-3490/2020

Þetta mál, sem var tekið til dóms 30. mars 202 1, höfðar S, k t. [...], K - götu, L -sveitarfélagi, með stefnu birtri 2 9. maí 2020, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., kt. 690689- 2009, Ármúla 3, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi óskert bótaskylda stefnda Vátryggingafélags Íslands hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins L, vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í vinnuslysi 13. nóvember 2017 í matsal starfsfólks J -s kóla, B - bæ.

Stefnandi krefst málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda auk álags er nemi virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Hann krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málsatvik

Í sem stystu máli hlaut stefnandi tjón þegar hækja sem hún studdist við rann til á fitubletti í matsal J - skóla í sveitarfélaginu L. Í þessu máli stendur ágreiningur um það hvort sveitarfélagið beri vinnuveitendaábyrgð á því að starfsmaður sveitarfélags-ins hafi ekki á fullnægjandi hátt þrifið upp fitu sem rann fram af diski hans í mat-salnumeða á annan hátt varaðv ið hættunni sem stafaði af fitublettinum.

Stefnandi er kennari í J - skóla á B - bæ sem sveitarfélagið L rekur. Það er með ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Á þessum tíma munu hafa starfað þar 100 til 120 starfsmenn.

Fjórum mánuðum fyrir atvik þessa máls, í ágúst 2017, hafði stefnandi hlotið áverka (hluta rof) á hásin vinstri fót arþegar hún slasaðist í frítíma sínum. Áverkinn var meðhöndlaðu rmeð gifsi og spelku. Hún hafði náð góðum bata eftir þann áverka og varorðinvinnufærað fullu, en stundaði enn sjúkra þjálfun, tvisvar í viku. Hún var laus við spelkuna og notaði aðeins stuðnings sokk, ásamt því að styðjast lítillega við hækju.

Mánudaginn 13. nóvember 2017 var stefnandi á leið í hádegismat á vinnustað sínum. Vegna fjölda starfsmanna var matarhlé fjórskipt og fékk hver starfsmaður 30 mínútna matartíma. Í matsal starfsmanna skólans skammta starfsmenn sér sjálfir úr hitaborði sem er á hjólum. Samkvæmt myndum stendur það upp við endann á lítilli eldhúsinnréttingu þar sem er skolvaskur. Vitni bar að þar væru einnig uppþvottalögur og tuskur. Þar til hliðar eru borð þar sem starfsmenn setjast og snæða. Þar gátu setið um 36 manns í senn.

Þennan dag var nætursöltuð ýsa á matseðli og með henni boðið upp á bráðið smjör og kartöflur. Atvikið mun hafa orðið í fyrsta eða fyrri hluta mathlésins og því var nokkur hópur starfsmanna kominn í matsalinn og hafði tekið til matar síns. Nokkru áður en stefnandi kom í mats alinn hafði annar starfsmaður misst fisk og feiti af diski sínum og niður á gólfið við hitaborðið.

Sá sem missti feitina af diski sínum bar fyrir dómi að hann hefði rifið Tork-pappír, sem er notaður til handþurrkunar, hefði lag thann yfir fituna og tekið hana þannig upp af gólfinu. Taldi hann sig hafa náð allri feitinni upp og gekk til sætis síns. G ólfiðvar ekki þrifið með sápu eða skúrað, og ganga málsaðilar út frá því að enn hafi verið blettur af feiti á gólfinu við hitaborðið.

Það starfsfólks em var í matsalnum þegar þetta átti sér stað vissi af atvikinu, en aðrir starfsmenn sem komu inn síðar voru ekki varaðir við aðstæðum. Nokkrir starfs-menn gengu fram hjá blettinum eða yfir hann áður en stefnandi kom í mat. Þegar hún gekk að hitaborðinu til þess að skammta sér mat þurfti hún að ganga yfir blettinn eða framhjá honum. Þá rann hækjan til þannig að stefnandi missti jafnvægið, en náði að varna falli með því að setja fyrir sig vinstri fót og steig þannig mjög harkaleg a niður.

Sá sem misst hafði feitina sá að hækja stefnanda skrikaði til þegar stefnandi gekk að hitaborðinu. Hann taldi að hækjan hefði skrikað á feiti sem kynni að hafa orðið eftir á gólfinu og fór að athuga það. Að hans sögn sá hann ekki nein ummerki um feiti á gólfinu. Hann þurrkaði gólfið ekki frekar en hann gerði í upphafi.

Atvikið varð ekki tilefni neinna breytinga í matsal starfsmanna. Sama hitaborð er enn notað til að bera fram mat í matsalnum. Það er jafnan á sama stað og þegar slysið varð. Þáer gólfefni og annar umbúnaður enn sá sami.

Að sögn stefnanda fann hún strax mikið til í vinstri kálfa. Vitni bar að stefn-andi hefði sest hjá sér og sagt að hún teldi að eitthvað alvarlegt hefði gerst þegar hækjan skrikaði undan henni og hún þurfti að keyra vinstri fótinn í gólfið til þess að detta ekki. Stefnandi harkaði þó af sér og kenndi eina kennslustund eftir matinn sitj -andi með vinstri fótinn uppi á stól. K l. 14:00 fór hún í áður bókaðan tíma hjá sjúkra-þjál fara, semfannstrax aðeitthvað al varlegt hefði gerst og vísaði henni beint á bráða-móttöku til nánari skoðunar. Þar vaknaði strax grunur um nýtt rof á hásininni, semvar staðfest með ómskoðun daginn eftir. Stefnandi var því sett aftur í hásinar spelku og fljótlega var ákveðið að sauma hásinina í aðgerð, þar eð hún hefði rofnað aftur.

Aðgerðin fór fram á Landspítala 22. nóvember 2017 og var stefnandi eftir það í gipsi og síðar spelku. Stefnandi var óvinnufær að fullu frá slysdegi til 9. apríl 2018, en eftir þaðvar hún fær um að vin na í 50% starfshlutfalli.

Eftir aðgerðina 22. nóvember var bati stefnanda hægur. Hún var með mikinn bjúg og var mjög stirð um vinstri ökkla, var með verki undir hæl og út í tær og dofa yfir rist vinstri fótar. Níu mánuðum eftir aðgerðina, í ágúst 2018, var fótur stefnandasegulómskoðaður á ný. Henni var þá vísað til sérfræðings. Bæklunarlæknir skoðaði stefnanda fyrst 30. október 2018 og aftur 15. janúar 2019. Hann mælti með því að sjúkraþjálfun yrði reynd til þrautar áður en frekari inngrip yrðu ákveðin. Stefnandi kom enn til læknisins 8. maí 2019 og var þá áfram með mikla verki á afmörkuðu svæði ofan við hælbein vinstri fótar. Bæklunarlæknir innt aldi þá rétt að gera aðgerð til þess að reyna að draga úr verkjum. Aðgerðin fór fram 23. maí 2019. Þá komu í ljós áberandi samgróningar ofan við hælbeinið sem gengu niður á hásinina. Losað var um samgróningana og stefnandi var hvött til þess að vera áfram í sjúkraþjálfun. Aðgerðin bar nokkurn árangur, en vegna sýkingar varð gróandi mjög hægur og endurhæfing eftir aðgerðina tafðist. Stefnandi var að fullu óvinnufær eftir aðgerðina fram á haustið 2 019 og eftir það vinnufær til hálfs fram í mars 2020.

Stefnandi kvaðst hafa verið komin heim af bráðamóttökunni um kl. 16.00 á slysdegi. Hún hefði þáþegar hringt í skólann til þess að láta vita að hún kæmi ekki til vinnu í bráð. Aðstoðarskólastjóra, sem var staðgengill skólastjóra þennan dag, var þá greint frá atvikinu enda varð hún að skipuleggja kennslu í forföllum stefnanda. Aðstoðarskólastjóri bar fyrir dómi að fjölmennt ræstingateymi kæmi í húsið milli kl. 15:00 og 16:00 daglega. Það ræsti skólann á tiltölulega skömmum tíma. Einn úr því teymi ræsti matsal kennara. Þegar aðstoðarskólastjóri fékk á slysdegi að vita að stefn -andi yrði frá vinnu í það minnsta næstu daga var ræsting á skólanum þegar hafin.

Ekki var gengið frá formlegri atvikaskráningu, en aðstoðarskólastjóri skráði lýsingu á atvikinu tveimur dögum síðar,15. nóvember. Slysið var ekki tilkynnt Vinnu-eftirliti ríkisins fyrren 24. nóvember 2017. Sama dag fyllti vinnuveitandi stefnandaú ttilkynningar um slysið til Sjúkratrygginga Íslands og til stefnda.

Sveitarfélagið L, sem rekur J - skóla, kaupir bæði slysatryggingu fyrir starfs-m e nnsínas voog almenna ábyrgðartryggingu atvinnurekstrar hjá stefnda.

Stefndi viðurkenndi bótaskyldu úr slysatryggingu starfsmanna sveitarfélagsins vegna slyssins, á grundvelli matsgerðar um læknisfræðilega örorku sem aðilar öfluðu sameiginlega, og greiddi stefnanda 20. apríl 2020 alls 1.121.988 kr. Stefnandi k rafðistað auki greiðslu úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda síns hjá stefnda. Stefndi hafnaði bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins, 8. mars 2019, með þeim rökum að slysið yrði ekki rakið til saknæmrar eða ólögmætrar háttsemi starfsm anna vátryggingartaka. Stefndi vísaði þar til þess að starfsmenn vátryggingartaka hefðu þurrkað upp mat og feiti sem féll á gólfið og hefðu talið það nægja til að tryggja öryggi þeirra sem á eftir kæmu. Samstarfsmenn stefnanda hefðu ekki gert sérgrein fyrir því hversu hált gólfið var fyrr en stefnandi rann þar og slasaðist. Þeir hefðu því ekki haft sérstakt tilefni til þess að gera frekari ráðstafanir eða vara aðra við hættunni.

Stefnandi gat ekki fallist á þessa afstöðu stefnda til bótaskyldu og óskaði því álits úrskurðarnefndar vátryggingamála, 8. nóvember 2019. Hún benti á það í kvörtun sinni til nefndarinnar að hættulegar aðstæður hefðu skapast í matsal starfsmanna eftir að feitmeti féll á gólfið og óforsvaranlega hefði verið staðið að þrifum eftir það atvik. Eðlilegt hefði verið að þrífa gólfið strax með vatni og sápu og ganga úr skugga um að gönguleiðir starfsmanna væru öruggar, en ekki treysta á að það dygði að þurrka aðeins upp mestu óhreinindin. Þá hafi verið með öllu óforsvaranlegt að þeir starfsmenn sem á eftir komu skyldu ekki varaðir við hættunni. Á þessu gáleysi starfsmanna sinna bæri vátryggingartaki vinnuveitendaábyrgð.

Í áliti sínu 17. desember 2019 komst úrskurðarnefndin að þeirri niðurstöðu að það yrði ekki virt starfsmönnum skólans til sakar að hafa ekki þurrkað upp alla feiti af gólfinu, svo sem með því að sápuþvo gólfið, enda yrði ekki séð að það hefði verið beinlínis nauðsynlegt af hreinlætisástæðum, né að slysahætta hefði verið yfirvofandi þótt feitin væri ekki að öllu leyti hreinsuð fyrr en að matartíma loknum. Stefnandi ætti þvíekki rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins hjá stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði bótaskylda stefnda, úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins L, vátryggingartaka, vegna afleiðinga vinnuslyss 13. nóvember 2017.

Stefnandi byggir á því að vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á slysi hennar, enda hafi það orðið vegna saknæmrar háttsemi starfsmanna vátryggingartaka.

Atvik málsins séu óumdeild, en bæði vátryggingartaki og stefndi hafi viðurkennt að slysið verði rakið til þess að starfsmenn vátryggingartaka hreinsuðu gól fí matsal starfsmanna ekki nógu vel eftir að feiti helltist þar niður. Stefndi beri því hins vegar við að þetta verði ekki metið vátryggingartaka til sakar, þar eð starfsmenn hafi talið þrifin nægileg og ekki hafi verið sýnt fram á að aðstæður hefðu verið hættulegri en almennt megi búast við þar semm atur er borinn fram.

Slysið hafiekkiveriðtilkynnt Vinnueftirliti ríkisins fyrr en ellefu dögum síðar. Yfirmanni stefnanda hafi verið greint frá atvikinu sama dag, eftir að stefnandi var farin úr vinnu til sjúkraþjálfara og þaðan beint til nánari skoðunar á bráðamóttöku. Yfirmaðurinn hafi látið hjá líða að grennslast nánar fyrir um meiðsli stefnanda, eins og fullt tilefni hefði þó verið til, enda hafi legið fyrir um leið og stefnandi hafði verið skoðuð á bráðamóttöku að hún yrði fjarverandi frá vinnu aðminnsta kosti næstu daga. Yfirmönnum stefnanda og starfsmönnum vátryggingartaka hefði því borið að kalla Vinnueftirlitið tilí samræmi við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980 og varðveita vettvang slyssins þar til rannsókn þess væri lokið. Vanræksla vátryggingartaka í þessum efnum verði ekki afsökuð með því að yfirmenn hafi ekki vitað af meiðslum stefnanda, enda hafi yfirmaður verið upplýstur um atvikið og vitað var að stefnandi fór beint úr vinnu til aðhlynningar fáeinum klukkustundum eftir slysið. Vátryggingartaki og stefndi verði því að bera hallann af þeim sönnunarskorti um aðstæður sem rannsókn Vinnueftirlits-ins hefði getað leitt í ljós. Þ ví verði ekki annað lagt til grundvallar en að gólfið hafi verið verulega hált og varhugavert til umgengni, þrátt fyrir að starfsmenn vátrygging-artaka hafi þurrkað upp matinn að mestu.

Stefnandi byggi á því að aðstæður í matsal starfsmanna hafi verið óforsvaran-legar þegar hún kom til hádegisverðar. Þótt starfsmenn vátryggingartaka hafi þurrkað upp eitthvað af þeirri feiti sem fór á gólfið sýni atvik málsins svo ekki verði um villst að þau þrif hafi verið allt annað en fullnægjandi. Stefnandi bendi á að þetta hafi verið á gönguleið starfsfólks að skömmtunarborði í matsal og því ljóst að allir sem á eftir kæmu þyrftu að ganga yfir svæðið þar sem feitin sullaðist niður. Það hafi þess vegnav erið sérstaklega brýnt að starfsmenn fullvissuðu sig um að þrifin væru fullnægjandi.

Það sé almenn vitneskja að feitiblettir geta verið sérlega launhálir og varasamir og því hafi verið rík ástæða tilþessað kanna, eftir að maturinn hafði verið þurrkaður upp, hvort gólfið væri nægjanlega hreint og þurrt svo öruggt væri að ganga þar um. Í því samhengi hafi enga þýðingu hvort starfsmenn hafi talið sig þrífa nógu vel, enda liggi fyrir að ekki hafi verið gengið úr skugga um að þrifin dygðu til þess að tryggja að ekki stafaði hætta afþví að ganga um svæðið.

Stefnandi byggi jafnframt á því að hægt hefði verið að koma í veg fyrir slysið á einfaldan hátt. Nægjanlegt hefði verið að þrífa upp feitiblettinn með sápu og blautri tusku, hafi ekki ver ið mögulegt að skúra yfir gólfið fyrr en síðar. Hafi ekki gefist tæki -færi til að þrífa gólfið hefði í það minnsta verið hægt að færa hitaborðið til, þannig aðstarfsmenn þyrftu ekki að ganga beint yfir þann stað sem feitin sullaðist á, enda hefði borðið verið laust og á hjólum. Þá hefði jafnframt verið nauðsynlegt og eðlilegt að vara þá starfsmenn við sem ekki sáu atvikið og gátu því ekki vitað um hættuna. Fljót-legt hefði verið að setja handskrifaðan miða á borðið eða aðliggjandi vegg sem varaði við hálum bletti á gólfinu. Allt séu þetta einfaldar aðgerðir sem aðeins hefðu tekið starfsmenn vátryggingartaka örfáar mínútur. Þeir hafi hins vegar látið hjá líða að gera nokkuð sem hefðigetað dregið úr hættunni á tjóni.

Þá byggi stefnandi á því að ekki skipti öllu máli hvort hálka á gólfi sé endur-tekið og þekkt vandamál eða hvort um sé að ræða einstakt og afmarkað tilvik. Raunar verði að ætla að aðgæsluskylda þeirra sem eigi leið um sé ríkari þegar þekkt sé að hætta sé á hálku eða bleytu en þegar eitt einstakt atvik veldur. Stefnandi hafi ekki haft neina ástæðu til að ætla að hún þyrfti að vara sig sérstaklega í umgengni um matsal-inn, enda engin fyrri reynsla eða vitneskja sem hafi gef ið tilefni tilþessað ætla að gólfið kynni að vera hált. Við þær aðstæður hafi verið enn brýnna en ella að bregðast við með skjótum aðgerðum, sem dygðu til þess að tryggja öryggi á gönguleiðum. Það að starfsmenn vátryggingartaka hafi vanrækt að ganga úrs kugga um að þrif væru full-nægjandi verði ekki réttlætt með því að um eitt einstakt tilvik sé að ræða, enda hættan síst minni við þær aðstæður.

Ekkert bendi til þess að stefnandi hafi sjálf sýnt af sér aðgæsluleysi sem geti leitt til brottfalls eða skerðingar á bóta rétti. Það sé óumdeilt að hún hafi hvorki verið í mats alnum þegar samstarfsfélagi hennar missti mat á gólfið né á meðan verið var aðþurrka hann upp. Hún hafi því engan veginn getað gert sér grein fyrir því að á gólfinu væri flugháll blettur sem þyrfti að varast. Stefnandi telji jafnframt af og frá að eðlilegt sé að búast við því að bleyta og óhreinindi séu almennt á gólfum þar sem fullorðið fólk komi saman til þess að matast. Þvert á móti verði aðtelja eðlilegt að krefjast þess af starfsfólki á fullorðinsaldri að það gangi þannig um í matsal að ekki skapist hætta af og hreinsi almennilega upp eftir sig, verði því á að sulla mat eða drykk á gólfið.

Stefnandi hafnar alfarið þeirri niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátrygginga-málum að ekki hafi verið nauðsynlegt „af hreinlætisástæðum“ að standa betur að þrifum, eða að „slysahætta hafi [ekki] verið yfirvofandi“ þótt fullnægjandi þrif færu ekki fram fyrr en síðar – enda sýni slys stefnanda svo ekki verði um villst að slysa-hætta hafi sannarlega verið yfirvofandi við þessar aðstæður. Stefnandi vísi til 26. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sem og 23. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnu-stöðum. Í þessum ákvæðum séu þær skyldur lagðar á allt starfsfólk að grípa til þeirra aðgerða sem séu nauðsynlegar og á þeirra færi til þess að tryggja öryggi á vinnustað. Stefnandi byggi einnig á reglugerð nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða, einkum 5. tölulið 6. gr. þar sem fram komi að gera skuli ráðstafanir til þess að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf. Skyldur vinnuveitenda og starfsfólks til þess að tryggja hreinlæti á vinnustað séu jafnframt áréttaðar í 3. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 941/2002 um hollustuhætti, og skylda atvinnurekanda til þess að tryggja öryggi og aðbúnað í 13. gr. og 42. gr. laga nr. 46/1980. Ljóst sé að starfsfólk vátryggingartaka hafi brugðist þessum skyldum með ófullnægjandi viðbrögðum og athafnaleysi í aðdraganda slyssins, en tjón stefnanda sé bein afleiðing þeirrar vanrækslu.

Vátryggingartaki beri skaðabótaábyrgð á þessari saknæmu háttsemi starfs-manna sinna á grundvelli reglunnar um vinnuveitendaábyrgð. Þar gildi einu hvort sökin verði rakin til einstaks starfsmanns eða hvort orðið hafi svokölluð „nafnlaus mistök“. Því verði að fallast á kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá stefnda.

S t efnandi kref j istviðurkenningar á bótaskylduþ ar eð ekki liggi enn fyrir mat á öllu tjóni stefnanda samkvæmt skaðabóta lögum. Matsgerð S-kk-ef B-kk-ef, dags. 13. apríl 2020, sem aðilar öfluðu sameiginlega staðfesti að stefnandi hafi hlotið bæði tímabundið og varanlegt líkamstjón vegna slyssins, sbr. 2.– 5. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hafi því lögvarða hagsmuni afþvíað fá viðurkenningu á bótaskyldu stefnda vegna tjónsins, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Stefnandi byggi á meginreglum skaðabótaréttar, einkum sakarreglunni, regl-unni um vinnuveitendaábyrgð og reglunni um nafnlaus mistök. Hún byggi einnig á l ögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, einkum 13., 26. og 42. gr. laganna, auk reglugerða nr. 941/2002 um hollustuhætti og nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, og reglum nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða. Hún vísi einnigtil laganr. 30/2004 um vátrygging-arsamninga, gildandi vátryggingarskilmála, sem og skaðabótalaga nr. 50/1993. L ög-varða hagsmuni af viðurkenningarkröfu styðji stefnandi við 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Kröfu um málskostnað byggi stefnandi á XXI. kafla sömu laga. Um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., vísar til þess að krafa stefnanda sé ein-göngu byggð á reglum um vinnuveitendaábyrgð, þ. e. að einhver samstarfsmanna stefnanda hafi valdið tjóni hennar á saknæman og ólögmætanh átt og að sveitarfélagið L beri á því skaðabótaábyrgð samkvæmt reglunni.

Almenn sakarregla íslensks skaðabótaréttar sé því grunnur kröfu stefnanda ogekki gildi nein sérsjónarmið í málinu. Stefnanda beri því sem tjónþola að sýna fram á að öll skilyrði sakarreglunnar séu uppfyllt. Henni beri að sanna að hún hafi orðið fyrir tjóni sem einhver samstarfsmanna hennarh afi valdið á saknæman og ólögmætanh á tt.

Stefndi mótmæli því sérstaklega að meintur skortur á tilkynningu til Vinnu-eftirlits hafi áhrif á sönnunarbyrði stefnanda. Stefnandi vísi til 1. mgr. 7 9. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þar segi að atvinnurek-andi skuli án ástæðulausrar tafar tilkynna Vinnueftirlitinu öll slys þar sem starfs maður deyi eða verði óvinnufær í einn eða fleiri daga auk þess dags sem slysið varð. Slys þar sem líkur séu á að starfsmaður hafi hlotið langvinnt eða varanlegt heilsutjón skuli til-kynna eftirlitinu eigi síðar en innan sólarhrings.

Stefnandi hafi ekki orðið óvinnufær þann dag sem slysið varð. Hún hafi ekkiyfir gefið vinnustaðinn fyrr en hún átti tíma hjá sjúkraþjálfara vegna afleiðinga frítíma-slyss sem hún hafði áður lent í. Ekkert hafi gefið til kynna að stefnandi hefði beðið langvinnt eða varanlegt heilsutjón. Fyrsta vísbending um það hafi komiðd egi síðar en þá þegar hefði skólinn verið þrifinn. Að öðru leyti hafi aðstæður allar verið eins og á slysdegi og því ekkert sem hefði sannast þótt Vinnueftirlit ið hefði verið kallað til strax og nokkur minnsta vísbending var um að slíkt gæti verið æskilegt. Tilkynning 24. nóvember 2017 hafi því fyllilega þjónað sama tilgangi og tilkynning 14. nóvember hefði gert og engin ástæða hafi verið tilþessað senda slíka tilkynningu 13. nóvember.

Sakarmat sé einnig venjulegt enda eigi hvorki við sérsjónarmið um sérfræði-ábyrgð né strangt sakarmat. Sú háttsemi eða það athafnaleysi sem stefnandi telji hafa valdið óhappi sínu verði því borið saman við háttsemi gegns og skynsams manns í sömu eða svipaðri stöðu.

Fyrir dóminum liggi því að meta hvort þær athafnir eða það athafnaleysi sem stefnandi telji hafa valdið óhappi sínu víki svo mjög frá algengri háttsemi gegns og skynsams fólks að rétt sé að fella bótaábyrgð á þann sem hegðar sér eins og gert var.

Við matið sé eðlilegt að líta til skráðra hátternisreglna séu þær fyrir hendi en að öðrum kosti, og samhliða mati sem byggi á frávikum frá skráðum hátternisreglum, sé litið til almennra sjónarmiða sem hafi mótast í dómaframkvæmd.

Stefndi telji almennar tilvísanir stefnanda til lagabálka í heild sinni og/eða almennra stefnumiða þeirra ekki hafa neina þýðingu við sakarmatið.

Stefnandi vísi til 23. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Þar komi fram að starfsfólk skuli grípa til þeirra aðgerða sem séu nauðsynlegar og á þeirra færi til þess að tryggja öryggi á vinnustað. Þetta sé ekki sértæk hátternisregla sem taki til atvika þessa máls. Þá telji stefndi að starfsfólk hafi brugðist eðlilega við með því hvernig óhreinindin voru þrifin af gólfinu.

Stefnandi vísi einnig til 5. tö luliðar 6. gr. reglugerðar nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða þar sem segi að gera skuli ráðstafanir til þess að draga úr hálku á gólfum þar sem þess gerist þörf. Það að matsalur sé þrifinn daglega auk þess sem starfsfólk taki almennt upp eftir sig það sem dettur af matardiskum og þurrki eftir atvikum verði almennt að teljast fullnægja þessari skyldu.

Aðrar tilvísanir í stefnu til skráðra réttarreglna séu til almennra stefnumiða og almennra skyldna til þess að halda vinnustað hreinum og hættu í lágmarki. Stefndi byggi á því að sveitarfélagið L fullnægi almennt þessum kröfum. Hann minni á að krafa stefnanda byggist eingöngu á reglum um vinnuveitendaábyrgð og ekki verði séð að nokkur starfsmaður hafi gengið gegn skráðum reglum sem gildi um háttsemi hans í þessum aðstæðum.

Engar skráðar, sértækar hátternisreglur hafi því verið brotnar. Á sviði vinnu-verndar séu margar skráðar hátternisreglur. Það bendi eindregið til þess að háttsemin eða athafnaleysið verði ekki talið saknæmt sé engin sértæk hátternis regla til um það.

Því verði að meta háttsemina eða athafnaleysið út frá almennum sjónarmiðum.

Stefndi bendi á að við sakarmatið skipti engu máli hvort meintur tjónvaldur hafi verið í vinnunni er óhappið varð eða staddur annars staðar. Spurningin sé í raun sú hvort það að nota ekki ætíð sápu og vatn til að þrífa, missi maður mat á gólf þar sem fólk gangi um, sé saknæmt gáleysi sem varði einstakling skaða bótaábyrgð. Þá byggi stefnandi einnig á því að það sé saknæmt aðgerðaleysi aðvara ekki allasérstak-lega viðsem gangi um slíkt svæði.

Stefndi bendi sérstaklega á að stefnandi færi nokkuð í stílinn þegar ítrekað sé rætt um það að feiti hafi sullast á svæði við hitaborðið. Hið rétta sé að einhver sam-starfsmanna stefnanda hafi misst lítið magn af feiti af matardiski sínum á gólfið og hafi þrifið það upp. Umfjöllun um launhála og sérstaklega varasama feitibletti sé skot langt yfir markið.

Svipaða sögu megi segja af umfjöllun um að þarna hafi verið á ferð þekkt hætta á hálku eða bleytu. Þar sem margt fólk mati st á sama stað detti stundum matur á gólfið. Þegar viðkomandi taki eftir því sé eðlilegt að hann taki upp það sem hafi sull-ast niður og eftir atvikum þurrki gólfið. Þar sem rými séu afar reglulega ræst sé þess ekki almennt krafist að gólfið sé skúrað enda skapi stekki sérstakt hættuástand við þessar aðstæður. Í tilvikum sem þessum sé ekki krafist viðvarana. Slíkar viðvaranir yrðu eðli máls samkvæmt viðvarandi ástand. Þær hefðu því ekkert gildi.

Stefndi leggur áherslu á að óhapp stefnanda sem slíkt sé ekki sönnun þess að sérstök hætta hafi verið á ferð. Þaðað óhapp verði séekki sönnun þess að áður en það gerðist hafi slysahætta verið yfirvofandi. Óhöpp geri st og iðulega valdi eitthvað þeim. Þar með sé ekki sagt að sérstakt hættuástand hafi verið eða að slys hafi verið yfirvof-andi. T il þess að slíkt ástand geti talist hafa skapast verði aðstæður að hafa verið óvenju hættulegar eða þannig að þó nokkuð miklar líkur væru á að óhapp yrði. Almennt verði að telja að slíkar aðstæður skapist ekki þó feiti renni af nætursaltað riýsu í matsal. Sérstaklega ekki þegar sá sem verði fyrir því taki eftir því og þurrki upp það sem fór á gólfið. Það að stefnandi hafi dottið þýði ekki að fyrirfram hafi verið miklar líkur á þeirri niðurstöðu.

Þegar stefnandi rann til hafi orðið óhapp sem engum verði kennt um. Þar e ðstefnandi hafi gert kröfu sem byggistá því að óhappið hafi verið einhverjum að kenna verði fyrst að líta til háttsemi stefnanda sjálfrar. Henni hafi eins og öðrum borið að gæta að sér. H e-x-x hafi raunar borið að gæta sérstaklega að sér umrætt sinnþar eð hún var á hækjum og því hafi jafnvægi hennar verið takmarkað.

Krafa stefnda um málskostnað er reist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi vísar einkum til óskráðra reglna skaðabótaréttar utan samninga auk ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi byggir einnig á ákvæðum laga nr. 46/198 0 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðum og öðrum stjórnvaldsfyrirmælum sem byggjastá lögunum og eru þeim til fyllingar.

Niðurstaða

Stefnandi vann sem grunnskólakennari í J - skóla í sveitarfélaginu L. Hún var að jafna sig eftir slys á hásin og studdist við hækju. Í matarhléi skrikaði hækjan undan henni þegar hún gekk inn í matsalinn. Skömmu áður en hún gekk inn í matsalinn mun starfsmaður, sem hafði fengið sér mat á disk, hafa misst bráðið smjör fram af disk-barminum. Hann mun hafa þurrkað fituna upp.

S t efnandi byggir á því að fitan hafi verið þrifin svo illa upp af gólfinu að sak-næmt sé. Sem vinnuveitandi starfsmanna skólans beri sveitarfélagið L ábyrgð á sak -næmri vanrækslu þeirra við þrifin. Þar eð stefndi hafi selt sveitarfélaginu ábyrgðar-tryggingu hvíli skyldan til þess að bæta stefnanda tjónið á stefnda.

Til stuðnings kröfu sinni vísar stefnandi meðal annarstil ýmissa skráðra reglna um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Dómurinn telur að 26. gr. laga nr. 46/1980 og 23. gr. reglugerðar nr. 920/2006 taki ekki til þessa atviks enda er í þeim ákvæðum vísað sér staklega til starfsskilyrða innan verksviðs sérhvers starfsmanns. Ekki verður annað séð en að reglugerð nr. 581/1995 eigi við um það hvernig ganga skuli fráhúsnæðivinnustaðaþannig að þeir henti til þeirrar starfsemi sem þar á að fara fram. Því verður ekki talið að 5. töluliður 6. gr. hennar sé sértæk hátternisregla fyrir starfsfólk á vinnustöðum. Þaðsama á við um 3. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 941/2002. Hún á almennt við um umhirðu húsnæðis, svo sem að mála skuli það og gera hreint eftir þörfum, en leggur ekki sértækar skyldur á einstaka starfsmenn. Enn fremur eru 13. og 42. gr. laga nr. 46/1980 svo almennar að ekki verða af þeim leiddar sértækar hátternisreglur sem eiga við um það tilvik sem er orsök þessa máls.

Dómurinn fær því ekki annað séð en leggja verði mat á það hvort tjón st efn-anda verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi samstarfsmanns hennar eftir almennum reglum.

Ekki verður annað ráðið en að sá sem missti bráðið smjör af diski sínum hafi brugðist strax við og því hafi feitin ekki náð að storkna. Hann kvaðst hafa lagt Tork-pappírsþurrku yfir feitina á gólfinu og taldi sig hafa náð feitinni allri upp með henni.

Ekki liggur fyrir hversu mikil feiti féll af diski samstarfsmanns stefnanda. Vitni bar að það hefði verið „smá“ og sá sem missti feitina niður bar að hann hefði snúið sér of snöggt til hliðar þannig að feiti hefði runnið fram af disk barminum en gat ekki metið hvort það hefði verið teskeið eða matskeið.

Við vitnaleiðslur kom fram aðá þessum tíma, í nóvember 2017, hefðu á bilinu 100– 120 starfsmenn snætt í mötuneytinu á 90– 120 mínútna tímabili, milli kl. 11:30 og 13:00/13:30.

Fyrir liggur að þegar stefnandi kom inn í matsalinn höfðu nokkrir aðrir starfs-menn gengið yfir þennan stað eða framhjá honum. Fjöldamargir gengu síðar yfir stað-inn án þess að skrika fótur. Það sem kann að hafa leynst af fitu á gólfinu var því ekki meira en svo að gólfið reyndist ekki hált fyrir allar hefðbundnar, en þó fjölbreytilegar, tegundir af skósólum og hælum, svo og allar hefðbundnar en þó fjölbreytilegar fóta-hreyfingar.

Dómurinn telur að af því megi ráða hvort tveggja að það hafi ekki verið mjög mikið bráðið smjör sem féll á gólfið og að það hafi verið þrifið upp á fullnægjandi hátt. Hafi einhver feiti enn verið eftir á gólfinu hafi ekki stafað af henni mikil hætta og ekki heldur hætta á að alvarlegt tjón yrði. Dómurinn telur því að það hafi ekki verið saknæmt að sá sem missti feitina niður eða aðrir starfsmenn sem þá voru í matsalnum hafi ekki sett örlítinn uppþvottalög í þurrku eða tusku og tryggt að ekki væri vottur af fitu eftir á gólfinu. Dómurinn telur að bletturinn hafi hvorki verið það stór né það hættulegur að það sé saknæmt að ekki var sérstaklega varað við honum.

S t efnandi telur að leggja beri sönnunarbyrði á stefnda fyrir þá sök að Vinnu-eftirlitinu hafi ekki verið tilkynnt um atvikið fyrr en 11. dögum síðar, 24. nóvember.

Eins og áður segir munu starfsmenn skólans hafa verið 100– 120 á þessumtíma, í nóvember 2017. Ætla má að ekki færri en 50– 75 manns hafi gengið um gólfið á þeim stað þar sem bráðna smjörið hafði verið strokið upp áður en hádegishléinu var lokið. Eftir alla þá umgengni má ætla að sú fita sem kynni að ha faorðið eftir á gólfinu hafi dregið í sig óhreinindi af þeim skóm sem á hana stigu. Dómurinn telur því afar ólíklegt að þar hafi, eftir hádegishléið, verið hægt að greina nokkur ummerki um blett.

Dómurinn telur því að í þessu tilviki geti það ekki haft þýðingu að Vinnueftirlitinu var ekki tilkynnt um atvikið fyrr en síðar en borið hefði samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laga nr. 48/2002.

Eins og áður segir eru málsaðilar sammála umað það hafi verið fitublettur eftir á gólfinu, svo og að hækja stefnanda hafi lent á blettinum. Þess vegna hafi hækjan skrikað til hliðar þannig að stefnandi varð að stíga vinstri fæti til jarðar af fullum þunga með þeim alvarlegu afleiðingum sem áður greinir.

Bletturinn var þó hvorki stærri né varasamari en svo að strangt til tekið mis-steig enginn sig á honum. Dómurinn telur það því hafa verið hreint óhapp að þegar stefnandi studdi hækjunni við gólfið í þetta sinn hafi hækjan lent einmitt á þessum bletti.

Það er því niðurstaða dómsins að bráðna smjörið hafi verið hreinsað upp á full-nægjandi hátt og það verði hvorki talið saknæmt að hafa ekki þrifið það uppmeð vatni og sápu né að vara ekki við blettinum með því að benda öllum sem komu inn í matsal-inn á blettinn eða setja upp skilti. Það er jafnframt niðurstaðan að það hefði ekki haggað sönnunarstöðunni þótt Vinnueftirlitið hefði verið kallað til í lok þessa dags, þegar stefnandi tilkynnti að hún væri óvinnufær og óvíst hvenær hún kæmi aftur til starfa.

Dómurinn hefur því hafnað kröfu og málsástæðum stefnanda. Engu að síður þykir, þegar litið er til atvika málsins, rétt að hvor málsaðili um sig beri sinn kostnað af málinu.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómarikveður upp þennan dóm.

D ÓM S O R Ð

S t efndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýk naf kröfu stefnanda, S.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.