E-1926/2022

M ál þetta, sem dómtekið var 17. febrúar sl., höfðaði A-x-x K-x-x K-x-x, [...], 22. apríl 2022 á hendur 100 Iceland ehf., Laugavegi 100, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 464.316 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verð-tryggingu, frá 1. nóvember 2018 af 23.233 krónum til 1. desember 2018 og frá þeim degi af 44.360 krónum til 1. janúar 2019 og frá þeim degi af 65.221 krónu til 1. febrúar 2019 og frá þeim degi af 77.408 krónum til 1. mars 2019 og frá þeim degi af 102.362 krónum til 1. apríl 2019 og frá þeim degi af 123.640 krónum til 1. maí 2019 og frá þeim degi af 152.151 krónu til 1. júní 2019 og frá þeim degi af 187.004 krónum til 1. júlí 2019 og frá þeim degi af 226.052 krónum til 1. ágúst 2019 og frá þeim degi af 234.471 krónu til 1. september 2019 og frá þeim degi af 241.515 krónum til 1. október 2019 og frá þeim degi af 275.832 krónum til 1. nóvember 2019 og frá þeim degi af 464.316 krónum til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að teknu tilliti til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskatts skyldur aðili.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar. Til vara krefst stefnandi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði látinn falla niður.

I Málsatvik

Stefndi rekur hótel í Reykjavík. Stefnandi hóf störf hjá stefnda í október 2018 og vann þar fram í október 2019. Á hóteli stefnda munu vera 18 herbergi og á jarðhæð gestamóttaka og veitingasalur. Fram kemur í stefnu að stefnandi hafi starfað í gestamóttöku en sinnt þrifum samhliða því. Óumdeilt er í málinu að stefnandi sinnti ekki herbergisþrifum. Stefnandi kveðst hafa verið ráðin til starfa í gestamóttöku hótels stefnda og það hafi verið aðalstarf hennar en hún hafi einnig sinnt verkum sem lutu að aðstoð á hlaðborði sem gestum og öðrum var boðið upp á að morgni, í hádeginu og á kvöldin, sem fólst m. a. í því að bæta á hlaðborðin, ganga þar frá og taka við greiðslum frá gestum, auk þess að þrífa í kringum og halda gestamóttöku snyrtilegri og svæðinu þar í kring. Óumdeilt er að ekkivar gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda en hún fékk greidd laun eins og hún væri í vaktavinnu samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi, sem hér eftir verður vísað til sem „kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar“. Laun stefnanda voru 1.571 króna á klukkustund í dagvinnu, 2.089 krónur á klukkustund með 33% vaktaálagi og 2.278 krónur á klukkustund með 45% vaktaálagi.

Sem fyrr greinir lét stefnandi af störfum hjá stefnda í október 2019. Hinn 27. febrúar 2020 sendu LAG lögmenn stefnda innheimtubréf fyrir hönd stefnanda vegna vangreiddra launa og orlofs á tímabilinu frá október 2018 til október 2019. Byggði stefnandi á því að hún ætti rétt á launum samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar um dagvinnu og yfirvinnu.

Stefnandi leitaði síðar til VR þar sem hún taldi að laun hennar hefðu ekki átt að fara eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar því aðalstarf hennar hjá stefnda hefði verið í gestamóttöku. VR sendi stefnda bréf 22. nóvember 2021 og krafði hann um greiðslu vangoldinna launa og vetrarfrís fyrir hönd stefnanda. Í bréfinu kom fram að störf stefnanda í þágu stefnda heyrðu undir sérkjarasamning VR og Samtaka atvinnulífsins um störf þeirra sem starfi í gestamóttöku. Það helgaðist af því að sam-kvæmt ákvæði í grein 1.4 í nefndum kjarasamningi skuli starfsmaður sem gegnir mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki fá greidd laun miðað við hærra launaða starfið. Laun stefnanda hafi því verið röng frá upphafi og undir lágmarkstaxta fyrrnefnds sérkjarasamnings.

Stefnandi ítrekaði launakröfu sína með bréfi 21. desember 2021 og höfðaði síðar mál þetta til heimtu vangreiddra launa, orlofs o. fl.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hún hafi átt að fá greidd laun fyrir störf sín hjá stefnda í samræmi við lágmarkstaxta launa samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem gildi um störf þeirra sem starfi í gestamóttöku. Við endurmat og nánari skoðun á réttarstöðu stefnanda hafi komið í ljós að þótt stefnandi gengi að jafnaði í önnur störf hjá stefnda hafi hennar aðalstarf verið í gestamóttökunni. Því ætti kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar ekki við um störf hennar heldur sérkjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins.

Störf í gestamóttöku falli undir gildissvið sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins sem kveði á um lágmarkskjör í starfsgreininni í samræmi við 1. gr. laga nr.

55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Það hafi engin áhrif á lágmarkskjör starfsmanna þótt þeir gegni fleiri störfum samhliða störfum í gestamóttöku, svo sem þrifum. Fram komi í grein 1.4 í umræddum kjarasamningi að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Því komi aðrir kjarasamningar ekki til skoðunar.

Stefndi hafi því greitt stefnanda laun undir lágmarkskjörum samkvæmt sérkjara-samningi VR og Samtaka atvinnulífsins en stefnandi byggir á því að samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en kjarasamningar kveði á um séu ógildir. Atvinnurekandi geti því ekki byggt á slíkum samningi.

Stefndi hafi byggt á því í málinu að stefnandi hafi verið ráðin sem almennur hótel-starfsmaður, sinnt ýmsum blönduðum störfum á hóteli stefnda en starf í gestamóttöku hafi einungis verið lítill hluti starfsins. Þessu hafnar stefnandi sem kveðst hafa verið ráðin til að starfa í gestamóttöku og það hafi verið meginhluti starfs hennar hjá stefnda. Hún hafi svo sinnt öðrum tilfallandi verkefnum við hlaðborðin þegar tími hafi verið til. Stefnandi bendir á að óumdeilt sé að ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningar-samningur við hana þrátt fyrir kjarasamningsbundna skyldu vinnuveitanda til þess. Stefndi verði því að bera hallann af sönnunarskorti um það um hvað var samið.

Með vísan til lágmarkstaxta sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins hafi laun stefnanda við upphaf ráðningar átt að vera 1.632,5 krónur á tímann í dagvinnu, 2.171,23 krónur með 33% álagi, 2.367,13 krónur með 45% álagi, og 2.882,1 króna á klukkustund fyrir yfirvinnu. Byggi krafa stefnanda á framangreindu.

Stefnandi hafi samtals fengið greiddar 1.826.213 krónur vegna tímabilsins frá og með október 2018 til og með mars 2019 en samkvæmt gildandi kjörum hafi hún átt að fá greiddar 1.949.853 krónur fyrir vinnu á því tímabili. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar vegna tímabilsins að fjárhæð 123.640 krónur. Einnig sé gerð krafa um mismun á orlofi að fjárhæð 12.574 krónur (123.640 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu A megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum. Í töflu B geti að líta útreikning miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil stefnanda:

Tafla A.

Tímar:

Tafla B.

Útreikningur:

Þá hafi stefnandi átt rétt á að laun hennar tækju kjarasamningsbundnum hækkunum samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Laun stefnanda hafi því átt að hækka 1. apríl 2019 eftir sex mánuði í starfi í 1.811,22 krónur í dagvinnu, 2.408,92 krónur á tímann með 33% álagi, 2.626,27 krónur á tímann með 45% álagi og 3.197,61 krónu á tímann fyrir yfirvinnu.

Vegna tímabilsins frá og með apríl 2019 til og með september 2019 hafi stefnandi samtals fengið greidda 1.867.141 krónu en samkvæmt gildandi kjörum hafi hún átt að fá greiddar 2.019.333 krónur fyrir vinnu á því tímabili. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar vegna tímabilsins að fjárhæð 152.192 krónur. Einnig sé gerð krafa um mismun á orlofi að fjárhæð 15.478 krónur (152.192 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu C megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum og í töflu D sé útreikningur miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla C.

Tímar:

Tafla D.

Útreikningur:

Laun stefnanda hafi samkvæmt kjarasamningi átt að hækka að nýju í október 2019 í 1.842,05 krónur á klukkustund fyrir dagvinnu, 2.449,93 á klukkustund með 33% álagi, 2.670,98 krónur á klukkustund með 45% álagi en þá hafi stefnandi verið í eitt ár í starfi.

Vegna október 2019 hafi stefnandi fengið samtals greiddar 139.122 krónur en samkvæmt gildandi kjörum hafi hún átt rétt á 153.443 krónum. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar að fjárhæð 14.321 króna. Einnig sé gerð krafa um greiðslu mismunar á orlofi, sem nemi 1.457 krónum (14.321 x 10,17%).

Í neðangreindri töflu E megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum og í töflu F sé útreikningur miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla E.

Tímar:

Tafla F.

Útreikningur:

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu vangoldins vetrarfrís. Í sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sé kveðið á um að starfsmenn í gestamóttöku sem vinni vakta-vinnu skuli fyrir ársstarf fá vetrarfrí samtals 12 daga á ári, eða 96 vinnuskyldustundir miðað við fullt starf, vegna vinnu á frídögum og stórhátíðardögum samkvæmt greinum 2.3.1 og 2.3.2 í aðalsamningi, sem falli á mánudaga til föstudaga.

Stefnandi hafi unnið hjá stefnda frá október 2018 til október 2019. Á því tímabili hafi hún unnið 1.846 klukkustundir í heildina eða 153,833 klukkustundir á mánuði að meðaltali. Starfshlutfall stefnanda hafi því verið 90% og hún hafi því átt vetrarfrí sem nemi 90% af heildarstundum eða alls 86,29 tíma í vetrarfrí, samtals að fjárhæð 158.945 krónur (86,29 x 1842,05). Stefnandi hafi samkvæmt launaseðli fengið greiddar 105.210 krónur vegna vetrarfrís sem komi til frádráttar kröfunni.

Desemberuppbót árið 2019 hafi verið 92.000 krónur samkvæmt kjarasamningi fyrir ársstarf, eða 45 unnar vikur. Stefnandi hafi samkvæmt útgefnum launaseðlum áunnið sér hlutfall af desemberuppbót fyrir unnar 33,78 vikur og gerð sé krafa um það, samtals að fjárhæð 69.071 króna ((92.000/45) x 33,78).

Orlofsuppbót árið 2020 hafi samkvæmt kjarasamningi verið 51.000 krónur miðað við 45 unnar vikur. Samkvæmt útgefnum launaseðlum hafi stefnandi unnið sér inn hlut-fall af orlofsuppbót fyrir unnar 19,28 vikur og sé gerð krafa um það, samtals að fjárhæð 21.849 krónur ((51.000/45) x 19,28).

Í samræmi við framangreint sundurliðist krafa stefnanda því sem hér segi:

Mismunur á laun v/október 2018 til október 2019 290.153 krónur Orlof á mismun launa v/október 2018 til október 2019 29.509 krónur

Desemberuppbót 69.071 króna

Orlofsuppbót 21.849 krónur

Vetrarfrí 158.945 krónur

Höfuðstóll 569.526 krónur Innborgun v/ vetrarfrís - 105.210 krónur

Samtals 464.316 krónur

Samkvæmt grein 1.9 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að þeim mánuði lýkur sem laun eru greidd fyrir. Að auki skal vinnuveitandi greiða áunnið orlof til launþega við lok ráðningarsambands samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Þá telur stefnandi þau sjónarmið stefnda firru að verði fallist á kröfur stefnanda í málinu eigi sérkjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins við í öllum tilvikum á litlum hótelum eða gistiheimilum þar sem starfsmenn gangi í öll verk og vinna við inn-og útritun gesta sé einungis hluti af verkum starfsmanna. Ekkert standi því í vegi að vinnuveitandi geri ráðningarsamning um að starfsmaður sinni störfum eins og almennur hótelstarfsmaður og að um starf viðkomandi fari eftir samningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. En þegar fólk sé ráðið til að starfa í gestamóttöku og sú vinna séum 80–90% af starfinu, þá bara gildi sérkjarasamningurinn fullum fetum, hafi vinnuveitandi ekki samið með skýrum hætti um annað. Þá bendir stefnandi á að grein 1.4 í aðalkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sem sérkjarasamningurinn sé hluti af, standi því til fyllingar að greiða beri eftir sérkjarasamningnum þrátt fyrir að starfsmaður sinni blönduðu starfi. Hafnar stefnandi sjónarmiðum stefnda um að grein 1.4 komi ekki til álita eða geti ekki átt við í máli þessu.

Þar sem innheimtutilraunir hafi reynst árangurslausar sé málshöfðun nauðsynleg og geri stefnandi ý trustu kröfur samkvæmt lögum og kjarasamningum.

III

Málsástæður stefnda

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Byggir stefndi sýknukröfu sína á því að honum hafi verið rétt og skylt að greiða laun samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar enda sé hann almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Stefnanda hafi verið greidd laun í samræmi við þetta og eigi hún því ekki frekari kröfu á stefnda.

Einnig vísar stefndi til þess að samkvæmt 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags sé tilgangur félagsins meðal annars að ákveða kaupgjald og vinna að öðrum hagsmunum verkafólks í tilgreindum starfsgreinum. Veitinga- og gististaðir séu sérstaklega nefndir í i-lið greinarinnar. Þá sé tekið fram í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar að samningurinn taki til vinnu félagsmanna Eflingar á veitinga-, gisti-, þjónustu- og greiðasölustöðum, afþreyingarfyrirtækjum og við hliðstæða starfsemi, sbr. grein 1.1 um gildissvið samningsins. Í grein 1.2.1 sé fjallað um launaflokk 5, sem taki til almenns starfsfólks veitinga- og gistihúsa, og launaflokk 6 en í hann falli sérþjálfaðir starfsmenn veitinga- og gistihúsa.

Samkvæmt framangreindu sé kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein á því svæði sem samningurinn taki til. Samningurinn fjalli beinlínis um veitinga- og gististaði. Þar að auki sé sérstakur tilgangur Eflingar stéttarfélags að vinna að hag starfsmanna sem vinna í þeirri starfsgrein. Þegar litið sé til heitis kjara-samningsins, „Kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi“, og gildissviðs hans í grein 1.1 sé ljóst að hann eigi við um störf stefnanda og teljist almennur kjara-samningur í starfsgreininni.

Samningur stefnda og stefnanda um kjör mæli ekki fyrir um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar og því sé ekki tilefni til að ógilda hann með vísan til 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. einnig 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags og grein 1.1 í kjarasamningnum. Því sé ótækt að fallast á kröfu sem lúti að vangreiddum launum á þeim grundvelli að ekki hafi verið greidd lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningum.

Stefndi vísar einnig til þess að gestamóttaka sé ekki sérstaklega undanskilin í kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. Því verði að telja, sér í lagi með vísan til framangreindra röksemda stefnda, að sá kjarasamningur mæli fyrir um lág-markslaun fyrir þá starfsgrein. Óljóst sé hvernig stefndi hefði með sanngjörnum hætti átt að vita að honum bæri að greiða eftir kjarasamningi annars stéttarfélags sem taki hvorki berum orðum til gistiþjónustu í lögum sínum né gefi sig út fyrir að vinna sérstaklega að hag starfsfólks í slíkri starfsemi.

Stefndi bendir á að í 2. gr. laga VR sé tekið fram að tilgangur félagsins sé að efla og styðja hag verslunar-, þjónustu- og skrifstofufólks. Ljóst sé að kjarasamningur Eflingar sé einnig hinn rétti kjarasamningur þegar litið sé til yfirlýsts tilgangs stéttarfélagsins. Að auki bendi eðli málsins og sanngirnisrök til þess að fara eigi eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar.

Þá bendir stefndi á meginreglur samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, samningsfrelsi og gagnkvæma tillitsskyldu aðila. Stefnandi hafi starfað samkvæmt umsömdum kjörum, þ. e. kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar, í um það bil ár. Stefnda hafi ekki verið gerð grein fyrir áðurnefndum sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku, sem liggi til grundvallar kröfum stefnanda, fyrr en löngu eftir að vinnusambandi þeirra hafi lokið. Þegar stefnandi hafi starfað hjá stefnda hafi hún aldrei hreyft neinum andmælum við launakjörum sínum með vísan til þess að hún ætti rétt á launum samkvæmt öðrum kjarasamningi. Þvert á móti hafi hún tekið við launagreiðslum fyrirvaralaust. Því hafi stefnandi enn fremur glatað kröfu sinni fyrir tómlætis sakir.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að sérkjarasamningur VR og Sam-taka atvinnulífsins eigi ekki við um störf stefnanda sem hafi verið almennur starfs-maður á litlu hóteli og ekki haft starf í gestamóttöku sem aðalstarf. Það sé rangt og því mótmælt sem stefnandi haldi fram í stefnu, að aðalstarf hennar hjá stefnda hafi verið í gestamóttökunni en að hún hafi samhliða því sinnt þrifum. Starfsemi stefnda felist í rekstri lítils gistiheimilis og verkaskiptingin sé mun minni en á stærri hótelum þar sem starfsfólk sé sérstaklega ráðið til að starfa í gestamóttöku sem aðalstarf. Á gistiheimili stefnda séu aðeins nokkur stöðugildi. Þar starfi kokkur, þernur sem sjái um þrif á herbergjum og svo almennir hótelstarfsmenn sem sinni öllum öðrum störfum á hótelinu.

Stefndi hafi ráðið stefnanda sem almennan hótelstarfsmann. Eins og komið hafi fram séu aðeins 18 herbergi á hótelinu og því fari lítill hluti dags í inn- og útritun gesta á herbergi. Þegar stefnandi hafi unnið hjá stefnda hafi verið boðið upp á morgunverðar-, hádegis- og kvöldverðarhlaðborð fyrir gesti og gangandi. Umfangs-mestu verkefni almennra hótelstarfsmanna yfir daginn, þ. á m. stefnanda, hafi verið að undirbúa og sjá um hlaðborðin, auk þrifa á veitingasalnum og öðrum rýmum en herbergjum.

Stefnandi haldi því fram í stefnu að þótt starfsmenn gegni fleiri störfum sam-hliða vinnu í gestamóttöku, eins og þrifum, hafi það engin áhrif á lágmarkskjör þeirra. Það byggi stefnandi á því sem komi fram í grein 1.4 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Stefndi bendir á að ekki sé um mismunandi launaðar stöður hjá sér að ræða heldur eitt stöðugildi, þ. e. stöðugildi almenns hótelstarfsmanns, og greitt sé fyrir þau störf samkvæmt gildandi kjara-samningi. Stöðugildi almenns hótelstarfsmanns falli undir kjarasamning Samtaka atvinnulífsins og Eflingar og laun ákvarðist samkvæmt honum.

Þá tekur stefndi fram að verði fallist á kröfu stefnanda í málinu sé staðan sú að á öllum litlum hótelum eða gistiheimilum, þar sem ekki þurfi sérstakan starfsmann í gestamóttöku og starfsmenn gangi bara í öll verk, beri alltaf að fara eftir sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, bara vegna þess að einhver hluti starfsins feli í sér inn- og útritun gesta, en starfsmaðurinn sé þó að mestu leyti að sinna öðrum verkum. Það geti hreinlega ekki staðist nema bara á stærri hótelum.

Í stefnu segi að stefnandi hafi unnið sér hlutfall af desemberuppbót fyrir árið 2019, að fjárhæð 69.071 króna, sem ekki hafi verið greidd. Því mótmæli stefndi. Líkt og fram komi á launaseðli 30. nóvember 2019 hafi verið greidd út desemberuppbót að fjárhæð 60.720 krónur. Krafan hafi því þegar verið greidd og beri að hafna henni eða í það minnsta lækka kröfuna sem þessari greiðslu nemi. Þá hafnar stefndi kröfu um greiðslu vetrarfrís að fjárhæð 158.945 krónur. Stefndi hafi þegar greitt 105.210 krónur vegna vetrarfrís sem eigi að koma til lækkunar. Þá hafnar stefndi greiðslu orlofsuppbótar að fjárhæð 21.849 krónur. Ósannað sé að stefnandi eigi rétt á þessum greiðslum.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslna úr hendi stefnda vegna vangreiddra launa, orlofs, desemberuppbótar, orlofsuppbótar og vetrarfrís á starfstíma sínum hjá stefnda frá október 2018 til október 2019. Stefnandi byggir á því að laun hennar hjá stefnda hafi farið samkvæmt röngum kjarasamningi. Óumdeilt er að stefndi greiddi stefnanda laun sam-kvæmt ákvæðum kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins vegna vinnu starfs-fólks í veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi. Stefnandi telur að þar sem aðal-starf hennar hjá stefnda hafi verið í gestamóttöku hafi um kjör hennar átt að fara sam-kvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku. Hún hafi því á starfstíma sínum hjá stefnda notið lægri kjara en henni bar samkvæmt hinum síðarnefnda kjarasamningi og því í raun fengið greitt undir lágmarkstaxta sem sé óheimilt samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Fer stefnandi með kröfugerð sinni hér fyrir dóminum því fram á leið-réttingu á kjörum sínum þann tíma sem hún starfaði hjá stefnda með umkröfðum greiðslum í málinu. Stefndi hafnar sjónarmiðum stefnanda. Hann telur ljóst að stefnandi hafi fengið greitt samkvæmt réttum kjarasamningi, laun hennar séu að fullu greidd og hún eigi engar frekari kröfur á hendur stefnda vegna vangoldinna launa, orlofs eða annarra greiðslna. Verði fallist á að stefnandi hafi átt einhverjar kröfur á stefnda byggir stefndi á því þær séu fallnar niður vegna tómlætis.

Stefnandi byggir á því í málinu að hún hafi verið ráðin til starfa í gestamóttöku á hóteli í eigu stefnda og það hafi verið hennar aðalstarf. Hún hafi jafnframt sinnt öðrum tilfallandi verkefnum, helst í tengslum við hlaðborð sem boðið var upp á hótelinu, á morgnana, í hádeginu og á kvöldin. Hafi þau verk helst falist í því að fylla á hlaðborðið, tiltekt í kringum það í lok dags og að taka við greiðslum frá þeim sem nýttu sér þessa þjónustu. Þá hafi hún sinnt þrifum við gestamóttöku en óumdeilt er að almenn herbergis-þrif voru ekki á könnu stefnanda. Stefndi byggir aftur á móti á því að stefnandi hafi verið ráðin sem almennur hótelstarfsmaður og sem slík fengið greitt eftir kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins sem fyrr er getið.

Með málshöfðun þessari hefur stefnandi borið mál sitt undir almennan dómstól sem henni er og heimilt. Niðurstaða þess ræðst því af almennum sönnunarkröfum í einkamáli þar sem við úrlausn krafna hennar er horft til atvika og gagna sem við eiga í þessu máli.

Aðila greinir á um til hvaða starfa stefnandi var ráðin og hver hafi verið meginhluti starfs hennar fyrir stefnda. Óumdeilt er í málinu að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda þrátt fyrir skýr ákvæði í kjarasamningi um skyldu þar að lútandi, hvort sem litið er til kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins eða VR og Samtaka atvinnulífsins. Liggur því engin eiginleg starfslýsing fyrir í málinu um þau störf sem stefnandi var ráðin til að sinna hjá stefnda. Stefndi verður sem vinnu-veitandi að bera hallann af skorti á sönnun um starfssvið og ráðningarkjör eins og margoft hefur verið dæmt í dómum Hæstaréttar í tilvikum þegar skriflegur ráðningarsamningur við starfsmann er ekki fyrir hendi.

Við aðalmeðferð málsins lagði stefnandi fram ljósrit af vinnustaðaskírteini sem hún kvaðst hafa fengið í starfi sínu hjá stefnda þar sem fram kemur nafn stefnanda og kennitala auk heitis hótelsins og kennitölu stefnda. Á skírteininu er stefnandi titluð „Receptionist“. Stefnandi telur þetta gagn styðja málatilbúnað sinn um að hún hafi starfað í gestamóttöku á hóteli stefnda. Tveir fyrirsvarsmenn stefnda gáfu skýrslu fyrir dóminum. Annar þeirra kannaðist ekki við slíkt skírteini en fram kom í skýrslutöku af hinum að hann kannaðist við umrætt skírteini, hefði útbúið það sjálfur og afhent stefnanda.

Stefndi mótmælti ekki framlagningu umrædds gagns sem slíkri en hann telur þó að hér sé um að ræða málsástæðu sem ekki rúmist innan málatilbúnaðar í stefnu þar sem ekki sé þar fjallað um vinnustaðaskírteini á nokkurn hátt eða hvaða þýðingu slíkt skírteini eigi að hafa fyrir kröfur stefnanda. Þetta sé því málsástæða sem sé of seint fram komin. Þessu hafnar stefnandi og telur ljóst að á því sé byggt að hún hafi verið ráðin til að sinna starfi í gestamóttöku á hóteli stefnda, það hafi verið meginhluti starfs hennar og efni skírteinisins styðji augljóslega við þann málatilbúnað hennar. Ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnda og önnur starfslýsing en sú sem þó felist í efni skírteinisins liggi ekki fyrir í málinu.

Eins og sönnunarstaðan er í máli þessu telur dómurinn óhjákvæmilegt að horfa til þessa gagns við úrlausn málsins. Lítur dómurinn því svo á að hér sé um að ræða lið í sönnunarfærslu stefnanda um að hún hafi verið starfsmaður í gestamóttöku á hóteli stefnda, að umrætt skjal sé til fyllingar á málatilbúnaði stefnanda og styrki þau sjónarmið sem hún hefur haldið fram í málinu. Hafnar dómurinn því að um sé að ræða málsástæðu sem sé of seint fram komin.

Í samræmi við framangreint, og eins og málum er hér háttað, er ekki annað fært en að fallast á sjónarmið stefnanda um að hún hafi haft gestamóttöku á hóteli stefnda að aðalstarfi og að um launakjör stefnanda og önnur kjör sem starfsmanns í gestamóttöku á hóteli stefnda hafi átt að fara samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Þá kemur sú staðreynd að stefnandi gegndi einnig öðrum tilfallandi störfum við hlaðborð á hóteli stefnda ekki í veg fyrir þá niðurstöðu þegar horft er til greinar 1.4 í almennum kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem samkvæmt skýrri tilvísun í 1. gr. sér-kjarasamningsins um gildissvið er hluti aðalkjarasamnings sömu aðila. Er sjónarmiðum stefnda þar að lútandi hafnað. Það er niðurstaða dómsins að stefndi hafi ekki fært sönnur á það að stefnandi hafi verið ráðin til starfa á hóteli hans sem almennur hótelstarfsmaður og að um kjör hennar hafi því farið samkvæmt kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins.

Dómurinn tekur hér fram að yfirlýsing og framburður fyrrum starfsmanns stefnda, sem vann sem kokkur á hótelinu og sá þar um umrædd hlaðborð, um að með honum hefðu starfað þrír pólskir þjónar, þ. á m. stefnandi, og að þeir hefðu aðallega starfað við veitingaþjónustu á hóteli stefnda, breytir ekki þessari niðurstöðu. Óumdeilt er að stefnandi sinnti öðrum tilfallandi verkefnum með starfi sínu í gestamóttökunni, þ. á m. að aðstoða við hlaðborðin. Í ljósi þeirrar staðreyndar að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda getur túlkun þessa fyrrum samstarfsmanns stefnanda og starfsmanns stefnda á því að stefnandi hafi aðallega starfað við veitingaþjónustu ekki breytt sönnunarstöðu í málinu. Auk þess hefur því ekki verið haldið fram af stefnda í málinu að stefnandi hafi starfað sem þjónn á hóteli stefnda eins og í yfirlýsingu samstarfs-mannsins greinir.

Verður með vísan til framangreinds ekki fallist á sýknukröfu stefnda á þessum forsendum. Þá hafnar dómurinn því að krafa stefnanda sé niður fallin fyrir tómlæti. Verður hér að hafa í huga að í kröfugerð stefnanda felst leiðrétting á kjörum hennar þann tíma er hún starfaði fyrir stefnda þar sem hún naut ekki þeirra lágmarksgreiðslna sem henni bar samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sbr. og inntak 1. gr. laga nr. 55/1980. Stefnanda ber því greiðslur úr hendi stefnda til að rétta hlut hennar að þessu leyti. Er sjónarmiðum stefnda um sýknu á grundvelli tómlætis því einnig hafnað.

Eins og ítarlega er rakið í kafla um málsástæður stefnanda krefst hún vangreiddra launa auk orlofs á laun, desemberuppbótar, orlofsuppbótar og vetrarfrísgreiðslu úr hendi stefnda að teknu tilliti til greiðslu sem stefndi hefur þegar innt af hendi. Höfuðstóll kröfu hennar nemur 464.316 krónum. Krafa hennar vegna vangreiddra launa nemur 290.153 krónum og vegna orlofs á laun 29.509 krónum. Verður fallist á þessa kröfuliði stefnanda enda verður ekki betur séð en að þeir séu í samræmi við gögn málsins. Þá krefst stefnandi desemberuppbótar að fjárhæð 69.071 króna, orlofsuppbótar að fjárhæð 21.849 krónur og vetrarfrísgreiðslu að fjárhæð 158.945 krónur.

Stefndi gerir varakröfu um lækkun krafna stefnanda. Hann hafnar kröfum stefnanda vegna vetrarfrís og orlofsuppbótar og kveður stefnanda þegar hafa fengið greidda desemberuppbót að fjárhæð 60.720 krónur. Þá hafi hún þegar fengið vetrarfrísgreiðslu sem nemur 105.210 krónum. Varakrafan er ekki frekar reifuð í greinargerð að öðru leyti en því að stefndi vísar um þessar fjárhæðir til launaseðils fyrir nóvember 2019 sem lagður var fram við aðalmeðferð málsins og ber með sér að vera einhvers konar uppgjörsseðill gagnvart stefnanda. Kemur þar fram að laun séu lögð inn á tiltekinn bankareikning. Stefnandi mótmælti ekki framlagningu umrædds skjals sem slíkri en hún kveðst ekki kannast við að hafa fengið umræddar greiðslur, auk þess sem stefndi hefði ekki lagt fram neina millifærslukvittun vegna þeirra.

Um þetta er það að segja að umrætt skjal er sambærilegt þeim launaseðlum sem þegar liggja fyrir í málinu og stefnandi lagði sjálf fram til að sýna fram á hvaða greiðslur hún fékk frá stefnda og þar er uppgefinn bankareikningur sá sami og á þeim launaseðli sem stefndi lagði fram. Stefnanda hefði verið í lófa lagið að leggja fram lista yfir greiðslur frá stefnda sem launagreiðanda sínum á tilteknu tímabili. Það var ekki gert. Samkvæmt þessu verður því ekki fallist á greiðslu desemberuppbótar að fjárhæð 69.071 króna heldur ber að draga frá henni 60.720 krónur sem stefndi hefur þegar greitt. Þá hefur stefnda í kröfugerð sinni þegar tekið tillit til vetrarfrísgreiðslu að fjárhæð 105.210 krónur sem stefndi hefur innt af hendi. Verður talið að stefnandi hafi að öðru leyti sýnt nægilega fram á rétt sinn til greiðslu vetrarfrís samkvæmt ákvæðum sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins og verður fallist á þennan hluta kröfu hennar sem stefndi hefur ekki hnekkt. Þá virðist stefndi ekki hafa innt af hendi til stefnanda fulla greiðslu orlofsuppbótar og verður fallist á kröfulið stefnanda vegna þess sem nemur 21.849 krónum enda hefur stefndi ekki sýnt fram á að rök standi til annars. Höfuðstóll kröfu stefnanda lækkar því sem nemur 60.720 krónum vegna desemberuppbótar sem stefndi hefur þegar innt af hendi.

Að öllu framangreindu virtu verður fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda 403.596 krónurmeð dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Í samræmi við úrslit málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað. Fjárhæð hans þykir, að virðisaukaskatti meðtöldum, hæfilega ákveðin 300.000 krónur og er þá horft til hagræðis af því að samhliða þessu máli eru rekin tvö önnur samkynja mál gegn stefnda.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf lögmaður fyrir G-kk-þf B. Ó-kk-þf lögmann en af hálfu stefnda S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. júlí 2022.

Dómsorð:

Stefndi, 100 Iceland ehf., greiði stefnanda A-kvk-ef K a-kvk-þgf K-x-x, 403.596 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 23.233 krónum frá 1. nóvember 2018 til 1. desember 2018, af 44.360 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2019, af 65.221 krónu frá þeim degi til 1. febrúar 2019, af 77.408 krónum frá þeim degi til 1. mars 2019, af 102.362 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2019, af 123.640 krónum frá þeim degi til 1. maí 2019, af 152.151 krónu frá þeim degi til 1. júní 2019, af 187.004 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2019, af 226.052 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2019, af 234.471 krónu frá þeim degi til 1. september 2019, af 241.515 krónum frá þeim degi til 1. október 2019, af 275.832 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2019 og af 403.596 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf