E-73/2012

Mál þetta var tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefndu 11. desember 2012.

Málið höfðaði M-kk-nf J-kk-nf, Logafold 78, Reykjavík, 30. ágúst 2012 á hendur S-kk-þgf V-kk-þgf B-kk-þgf og I-kvk-þgf E-kvk-þgf J-kvk-þgf, báðum til heimilis að Dalskógum 11, Egilsstöðum.

Dómkröfur stefnanda, eins og þeim var breytt með sókn sem lögð var fram við þingfestingu málsins 4. september 2012, eru þær stefndu greiði stefnanda in solidum skaðabætur að fjárhæð kr. 4.961.763 að viðbættum dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðbætur, sem hér segir: Af kr. 188.580 frá 19. maí 2009 til 19. júní s.á., en af kr. 772.080 frá 19. júní til 15. júlí s.á., en af kr. 928.116 frá 15. júlí til 10. ágúst s.á., en af kr. 2.558.116 frá þeim degi til 24. ágúst s.á., en af kr. 2.707.810 frá 24. ágúst til 26. ágúst s.á., en af kr. 2.804.650 frá 26. ágúst til 18. september s.á., en af kr. 2.354.650 frá 18. september til 12. nóvember s.á., en af kr. 2.485.526 frá 12. nóvember 2009 til 29. janúar 2010, en af kr. 2.785.526 frá 29. janúar til 2. febrúar s.á., en af kr. 3.106.008 frá 2. febrúar til 1. mars s.á., en af kr. 3.156.008 frá 1. mars til 15. apríl s.á., en af kr. 3.356.008 frá 15. apríl til 11. maí s.á., en af kr. 3.905.898 frá 11. maí til 17. maí s.á. en af kr. 4.155.898 frá 17. maí til 20. maí s.á. en af kr. 4.255.898 frá 20. maí til 21. maí s.á., en af kr. 4.299.942 frá 21. maí til 25. maí s.á. en af kr. 4.349.942 frá 25. maí til 13. ágúst s.á. en af kr. 4.381.763 frá 11. ágúst til 15. ágúst s.á., en af kr. 4.611.763 frá 15. ágúst til 9. september s.á., en af kr. 4.711.763 frá 9. september til 8. október s.á., en af kr. 4.761.763 frá 8. október til 11. október s.á. en af kr. 4.961.763 frá 11. október 2010 til greiðsludags.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefndu féll stefnandi frá kröfum um skaðabætur vegna greiðslna til Bílamálunar 21. maí 2010 að fjárhæð 44.044 krónur og til Varðar 13. ágúst 2010 að fjárhæð 31.821 krónur.

Dómkröfur stefnda hvors fyrir sig eru aðallega þær að öllum kröfum stefnanda á hendur hvoru þeirra fyrir sig verði vísað frá dómi. Til vara krefjast stefndu hvort fyrir sig þess að þau verði sýknuð af kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefjast stefndu hvort fyrir sig málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Í þessum þætti málsins er einungis til umfjöllunar krafa stefndu um frávísun málsins frá dómi og um málskostnað. Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfunni verði hrundið og að ákvörðun um málskostnað verði látin bíða efnisdóms.

I

Málsatvik eru umdeild.

Í stefnu er málsatvikum svo lýst að stefnandi og stefndi hafi þann 22. nóvember 2006 stofnað einkahlutafélagið Arnarkló, sem einkum hafi starfað í sérhæfðri verktakastarfsemi. Heildarhlutafé félagsins hafi numið 500.000 krónum og hafi stefnandi átt 45% hluta í félaginu, eða hluti að fjárhæð 225.000 krónur, en stefndi S-kk-nf V-kk-nf B-kk-nf 55% eða hluti að fjárhæð 275.000 krónur. Stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi verið formaður stjórnar félagsins og prókúruhafi, en stefnandi verið skráður meðstjórnandi skv. skráningu Hlutafélagaskrár. Stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf J-kvk-nf hafi verið varamaður í stjórn. Í mars 2009 hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf tilkynnt til Hlutafélagaskrár að stefnandi hefði verið leystur frá störfum sem framkvæmdastjóri félagsins og sviptur prókúru fyrir það. Tæki stefndi við framkvæmdastjórn félagsins, en hann og stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf, eiginkona hans og varamaður í stjórn, hefðu tvö prókúruumboð fyrir félagið. Stefnandi hafi ekki verið boðaður til hluthafafundarins og hafi honum ekki gerð grein fyrir þessari ráðstöfun, en komist að því all nokkru síðar að hann hefði verið settur af sem framkvæmdastjóri félagsins.

Þann 6. maí 2009 hafi verið haldinn sáttafundur hluthafa á skrifstofu H-kk-ef G-kk-ef hrl. þar sem farið hafi verið yfir stöðu Arnarklóar ehf. og eigenda, en harðar deilur hafi þá verið upp komnar milli eigendanna um framtíð félagsins. Lögmaðurinn hafi boðað stefnanda til fundarins og tjáð honum að Íslandsbanki hf. hefði beðið hann um að leita sátta í deilum hluthafa. Með það í huga, að lögmaðurinn væri í hlutverki sáttamanns, hafi stefnandi farið einn á fundinn, án lögmanns. Stjórnarformaður, stefndi S-kk-nf V-kk-nf, hafi lýst því yfir á fundinum að hann teldi félagið gjaldþrota og því bæri að slíta því. Stefnandi hafi verið þessu andvígur, ekki talið félagið gjaldþrota og viljað halda áfram starfsemi þess. Hafi aðilar deilt um þetta á fundinum. Í fundarlok hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf tekið það fram við stefnanda að lögmaðurinn væri umboðsmaður stjórnarformanns og myndi koma fram fyrir hans hönd í þeim málefnum er snertu félagið. Skyldu öll samskipti eiga sér stað gegnum lögmanninn. Hafi S-kk-nf V-kk-nf lýst því yfir að allt sem kæmi frá lögmanninum væri með samþykki sínu. Stefnandi hafi verið verulega ósáttur við þessa yfirlýsingu og talið sig boðaðan til fundarins á röngum forsendum en ákveðið að láta kyrrt liggja og freista þess að ná samningum við meðeiganda sinn.

Lögmaðurinn hafi ritað minnisblað vegna fundarins þann 6. maí og lýst þar þeim kostum sem hann teldi að fyrir hendi væru fyrir félagið. Þeir kostir hafi verið í fyrsta lagi að lýsa félagið gjaldþrota, í öðru lagi að stefnandi reyndi að semja við lánardrottna og leysa stefnda S-kk-þf V-kk-þf undan persónulegum ábyrgðum gegn því að fá afhentan hlut hans í félaginu og í þriðja lagi að stefndi S-kk-nf V-kk-nf leitaði samninga við lánardrottna og leysti stefnanda undan persónulegum ábyrgðum og fengi afhentan hlut stefnanda í félaginu.

Niðurstaðan hafi orðið sú að stefnandi hafi tekið að sér að fullreyna hvort hann gæti samið við lánardrottna félagsins og þá jafnframt losað stefnda S-kk-þf V-kk-þf undan persónulegum ábyrgðum á skuldum félagsins, en fengi á móti afhenta hluti stefnda í félaginu án greiðslu. Stefnandi hafi þegar eftir fundinn hafist handa við að reyna samninga við aðal lánardrottin félagsins, Íslandsbanka, um skuldir félagsins. Þann 11. júní 2009 hafi Íslandsbanki tilkynnt að samningar hefðu tekist með stefnanda og Íslandsbanka um fjármögnun félagsins til áframhaldandi starfsemi þess og hafi þess verið óskað að staðfesting fengist frá stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf á því að stefnandi hefði heimild til þess að ganga frá samkomulaginu og skrifa upp á skuldbindingar sem því fylgdu. Sú heimild hafi verið veitt með tölvubréfi lögmanns stefnda þann 24. júní 2009, en í því bréfi hafi þess jafnframt verið krafist að stefnda yrðu greiddar ýmsar persónulegar kröfur sem hann teldi sig eiga á félagið og honum yrði afhentur hluti af eignum þess sem hann teldi sína eign. Stefnandi hafi ekki verið þessu sammála og svarað samdægurs. Hafi aðilar átt í bréfaskriftum um málið, en Íslandsbanki unnið áfram að afléttingu ábyrgða stefnda. Hinn 28. ágúst 2009 hafi Íslandbanki lýst því yfir að aflétt hefði verið sjálfskuldarábyrgðum stefnda S-kk-ef V-kk-ef vegna Arnarklóar ehf. og þann 1. sept. hafi fylgt yfirlýsing frá Lýsingu hf. um að persónuleg ábyrgð stefnda vegna bílasamnings DF-997 væri niður fallin. Þar með hafi samningar náðst við viðskiptabanka og lánardrottna félagsins og öllum persónulegum ábyrgðum vegna félagsins verið aflétt af stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf. Stefnandi hafi hins vegar tekið á sig einan persónulegar ábyrgðir vegna Arnarklóar ehf. og auk þess lagt fram veðtryggingar. Á tímabilinu 6. maí til 1. september 2009 hafi stefnandi lagt persónulega fram 3.884.650 krónur til rekstrar félagsins til þess að tryggja að það væri starfhæft við lok samninga aðila. Með sókn var sú fjárhæð lækkuð í 2.804.650 krónur.

Þegar stefnandi hafi, með fullri vitneskju og samþykki stefnda S-kk-ef V-kk-ef, yfirtekið og aflétt persónulegum ábyrgðum stefnda og náð samningum við lánardrottna, hafi stefndi enn neitað að afsala hlutum sínum í félaginu til stefnanda á grundvelli meintra persónulegra krafna sinna á félagið og stefnanda sjálfan, sem hann hafi krafist þess að yrðu fyrst greiddar, þ.e. krafa um að greiddar yrðu tvær milljónir króna sem stefndi hafi sagst hafa lagt persónulega til félagsins í janúar og febrúar 2009 auk 654.102 króna er hann hafi greitt síðar vegna félagsins.

Hafi nú hafist samningatímabil, sem staðið hafi yfir seinni hluta árs 2009, þar sem margítrekað hafi verið reynt að ná samkomulagi um meintar kröfur stefnda S-kk-ef V-kk-ef á hendur félaginu og stefnanda persónulega, til þess að freista þess, að fá hlutabréf hans afhent og koma félaginu af stað að nýju, en starfsemi þess hafi verið nær lömuð vegna deilu hluthafanna. Í janúar 2010 hafi stefnanda þrotið þolinmæðin og hafi hann boðið lögmanni stefnda að allar kröfur stefnda yrðu greiddar að fullu eins og krafist hafi verið. Því boði stefnanda hafi verið hafnað með tölvupósti frá lögmanni stefnda þann 4. febrúar 2010, á þeirri forsendu að það væri fram komið of seint. Á þessum tímapunkti, er stefnandi hafi samið við alla lánardrottna félagsins, leyst stefnda S-kk-þf V-kk-þf undan öllum persónulegum ábyrgðum vegna félagsins og lagt fram persónulega nær fjórar milljónir til rekstrar félagsins, auk veða í fasteignum og freistað þess að bjarga félaginu frá gjaldþroti, hafi lögmaðurinn óskað þess að stefndi fengi nú tækifæri til þess, að yfirtaka félagið, það sama félag og stefndi hafi viljað setja í gjaldþrot, allt frá maímánuði 2009, sem hefði þýtt það að báðir aðilar töpuðu öllu því sem þeir höfðu lagt í félagið.

Stefnandi hafi í ársbyrjun 2010 höfðað mál á hendur stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf til afhendingar á hlutabréfunum, en með dómi Héraðsdóms Austurlands í málinu E-66/2010, uppkveðnum 17. nóvember 2010, hafi stefndi verið sýknaður af kröfum stefnanda. Meðan á málaferlunum stóð hafi stefnandi haldið áfram að greiða persónulega af skuldbindingum félagsins, til þess að freista þess að forða því frá gjaldþroti og árangurslausum fjárnámum sem yfir vofðu og hefðu, ef fram hefðu farið, spillt eða eyðilagt möguleika hans á því að reka félagið þegar hann loks hefði fengið í hendur allt hlutafé þess. Þegar dómur héraðsdóms lá fyrir hafi stefnandi hætt að greiða skuldbindingar félagsins, nema eina kröfu sem hann hafi greitt í janúar 2011.

Stefnandi hafi, allt frá hausti 2008, greitt afborganir af bifreiðinni DF-997 og notað hana í eigin þágu. Ítrekað hafi verið reynt, án árangurs, að fá stefnanda [sic] til þess að afsala félaginu bifreiðinni til stefnanda og hafi Lýsing ehf. nú rift samningi um bílinn og tekið hann í sínar vörslur.

Í stefnu greinir að dómkrafa stefnanda byggist á 20 greiðslum og einni endurgreiðslu er stefnandi hafi innt af hendi í þágu félagsins, annars vegar sem lán inn á reikning Arnarklóar ehf. (merkt *) og hins vegar beint til kröfuhafa. Er krafan sundurliðuð svo í stefnu:

Greiðslud. Móttakandi Greiðsla Uppsafnað

2009

19.maí Lýsing 188.580

19.jún Lýsing 583.500 772.080

15.júl Sjóvá 156.036 928.116

24.ágú Sjóvá 149.694 1.077.810

25.ágú Lán frá MJ* 2.710.000 3.787.810

26.ágú Lán frá MJ* 96.840 3.884.650

18.sep Gr. til MJ* - 450.000 3.434.650

12.nóv Sýslum. Sey 130.876 3.565.526

2010

29.1. Lögmenn 300.000 3.865.526

2.feb Sýslum. Sey 320.482 4.186.008

1.mar Þ-x-x. bókh. 50.000 4.236.008

15.apr Sýslum. Sey 200.000 4.436.008

11.maí Lýsing 549.890 4.985.898

17.maí Landsb. 250.000 5.235.898

20.maí Sýslum. Sey 100.000 5.335.898

25.maí Lögheimta 50.000 5.385.898

11.ágú Landsb. 250.000 5.635.898

9.sep Gjaldheimta 100.000 5.735.898

8.okt Þ-x-x. bókh. 50.000 5.785.898

11.okt Sýslum. Sey 200.000 5.985.898

5.985.898

Með sókn, sem lögð var fram við þingfestingu málsins 4. september 2012, lækkaði stefnandi dómkröfu sína úr 5.985.898 krónum í 4.961.763 krónur. Samkvæmt sókninni byggist stefnukrafan á 21 greiðslu og einni endurgreiðslu er stefnandi hafi innt af hendi í þágu félagsins, eins og að framan greinir, og sundurliðist krafan með eftirfarandi hætti:

Greiðslud. Móttakandi Greiðsla Uppsafnað

2009

19.maí Lýsing 188.580

19.jún Lýsing 583.500 772.080

15.júl Sjóvá 156.036 928.116

10. ágú Lán frá MJ* 1.630.000 2.558.116

24.ágú Sjóvá 149.694 2.707.810

26.ágú Lán frá MJ* 96.840 2.804.650

18.sep G-x-x til MJ* - 450.000 2.354.650

12.nóv Sýslum. Sey 130.876 2.485.526

2010

29.1. Lögmenn 300.000 2.785.526

2.feb Sýslum. Sey 320.482 3.106.008

1.mar Þ-x-x. bókh. 50.000 3.156.008

15.apr Sýslum. Sey 200.000 3.356.008

11.maí Lýsing 549.890 3.905.898

17.maí Landsb. 250.000 4.155.898

20.maí Sýslum. Sey 100.000 4.255.898

21. maí Bílamálun 44.044 4.299.942

25.maí Lögheimta 50.000 4.349.942

13. ágú V-kk-nf 31.821 4.381.763

15.ágú Landsb. 250.000 4.611.763

9.sep Gjaldheimta 100.000 4.711.763

8.okt Þ-x-x. bókh. 50.000 4.761.763

11.okt Sýslum. Sey 200.000 4.961.763

4.961.763

Í stefnu greinir að stefnandi hafi ekki verið boðaður á hluthafafund frá árinu 2009 og að aðalfundir hafi ekki verið haldnir frá árinu 2007 fyrr en það hafi tekist þann 13. desember 2011. Þó hafi tekist að boða til hluthafafundar þann 28. febrúar 2011. Stefnandi hafi margítrekað farið fram á það, að stjórnarfundir, hluthafafundir og aðalfundir yrðu haldnir í félaginu, en stefndi hafi neitaði öllum samskiptum og ávallt vísað á lögmann sinn með þeim orðum að hann væri talsmaður sinn í öllu er lyti að félaginu.

Á hluthafafundi er haldinn hafi verið þann 28. febrúar 2011, eftir að milligöngu innanríkisráðuneytisins hafði verið óskað af stefnanda, hafi verið samþykkt af báðum hluthöfum að bókari félagsins færði upp bókhald félagsins, eins hann hafi gert allt frá stofnun félagsins, og legði fram ársuppgjör fyrir árin 2008 til 2010. Ekki hafi gengið að fá uppgjörum lokið á tilsettum tíma, en eftir tvær tilraunir til þess að halda aðalfund í Arnarkló ehf. hafi það loks tekist þann 13. desember 2011, eftir að stefnandi hafi sem fyrr leitað til innanríkisráðuneytisins um boðun aðalfundar og í fundarboði greint að taka ætti fyrir ársreikninga áranna 2007 - 2010. Þar sem ársreikningar hafi ekki verið gerðir eftir 2007 og bókhald ekki fært, hafi skattframtölum ekki verið skilað til skattyfirvalda síðan fyrir rekstrarárið 2007. Bókhald félagsins fyrir viðkomandi ár hafi loks verið fært seint á árinu 2011, eftir að stefnandi hafi margítrekað reynt að fá stefnda til þess að láta ljúka uppgjöri á félaginu. Vegna vantandi framtalsskila hafi opinber gjöld og virðisaukaskattur verið áætluð á félagið og hafi fasteign félagsins, Strandarvegur 29 - 33 á Seyðisfirði, verið seld á nauðungarsölu 30. mars 2011 vegna kröfu um vangoldinn virðisaukaskatt, sem byggt hafi á áætlunum. Þegar ársreikningar hafi verið færðir og hægt hafi verið að skila virðisaukaskattsskýrslum hafi komið í ljós að félagið skuldaði ekki virðisaukaskatt, heldur hafi félagið átt inni hjá ríkinu virðisaukaskatt sem numið hafi um 1.100.000 krónum. Þar með hafi helsta eign félagsins tapast og fótunum því verið kippt endanlega undan félaginu. Því hafi verið ljóst að stefndi hafi, sem stjórnarformaður Arnarklóar ehf., valdið félaginu og hluthöfum gríðarlegu tjóni með aðgerðarleysi sínu og vanrækslu m.a. varðandi bókhald, uppgjör og skattskil fyrir félagið.

Á hinum boðaða aðalfundi í Arnarkló ehf. sem haldinn hafi verið þann 13. desember 2011 hafi framlagðir reikningar félagsins ekki verið teknir til atkvæðagreiðslu, þar sem stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi lýst því yfir í byrjun fundar að hann myndi ekki samþykkja reikningana. Engin mál hafi verið afgreidd á fundinum, utan þess að í fundarlok hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf lagt fram tillögu um að bú félagsins yrði gefið upp til gjaldþrotaskipta. Gegn mótmælum stefnanda hafi stefndi samþykkt tillögu sína í krafti meirihlutaeignar sinnar og hafi það verið eina formlega afgreiðsla fundarins á málefnum félagsins. Stefndi hafi ekki fylgt þessari samþykkt eftir, en þann 15. maí 2012 hafi félagið Arnarkló ehf. verið úrskurðað gjaldþrota að kröfu sýslumannsins á Seyðisfirði.

Stefnandi haldi því fram að félagið hafi verið gjaldhæft og rekstrarhæft um mitt ár 2009, er hann hafi náð samningum við lánardrottna félagsins, þ.m.t. viðskiptabankann Íslandsbanka hf. um yfirtöku persónulegra ábyrgða stefnda vegna Arnarklóar ehf. Stefnandi hafi reynt að gæta hagsmuna sinna meðan á málaferlum stóð og haldið félaginu frá alvarlegum vanskilum með því að greiða nauðsynlegar skuldbindingar þess allt til þess er dómur féll í máli E 66/2010 í nóvember 2010. Auk þess hafi stefnandi aflað félaginu tekna árin 2009 og 2010 með útleigu og vinnu sinni á vélum félagsins. Hafi tekjur af því runnið til félagsins. Stefnanda hafi verið kunnugt um að stefndi notaði tæki félagsins í eigin þágu eða félags síns Gæðaverks ehf. en engar tekjur hafi verið færðar á félagið vegna þess.

Stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi ekki viljað eiga samskipti við stefnanda um málefni félagsins, hafi vísað öllum umleitunum stefnanda til lögmanns síns og neitað að veita sjálfur nokkrar upplýsingar um málefni félagsins, bæði á hluthafafundum og aðalfundi. Stefndi hafi setið þá hluthafafundi sem haldnir hafi verið á árinu 2011 án þess að tjá sig um málefni félagsins, og hafi vísað á lögmann sinn og vísað til væntanlegra niðurstaðna í ársreikningum. Þegar þeir hafi loks legið fyrir í desemberbyrjun 2011, hafi stefndi neitað að samþykkja ársreikningana. Á aðalfundi þann 13. desember 2011 hafi komið í ljós að stefndi telji eignastöðu félagsins aðra en hún sé í þeim ársreikningum sem fram hafi verið lagðir. Svo virðist sem stefndi telji að Arnarkló ehf. hafi selt félagi stefnda, Gæðaverki ehf. vélar og tæki félagsins á árinu 2009, án þess að þess sjáist nein merki í reikningum félagsins né þeim ársreikningum sem gerðir hafi verið og lagðir fram á aðalfundi 13. desember 2011, en þar hafi vélar og tæki óbreytt verið talin eign Arnarklóar ehf. í árslok 2010. Á aðalfundinum hafi stefndi lagt fram afrit fundargerðar frá 2009 þar sem svo virðist mega ráða að hann hafi, sem stjórnarformaður Arnarklóar ehf. á árinu 2009, selt einkahlutafélagi sínu Gæðaverki ehf. vélar og tæki Arnarklóar ehf. Þrátt fyrir það hafi stefndi aldrei nefnt það í samningatilraunum stefnanda og stefnda að Arnarkló ehf. ætti engar vélar eða tæki og boðið m.a. í samningaferli aðila að stefnandi fengi ákveðin tæki frá Arnarkló ehf. við væntanlegt uppgjör þeirra. Þá hafi stefndi ekki gert athugasemdir við ársreikninga félagsins fyrir árin 2008 til 2011 fyrr en þeir hafi verið lagðir fram á aðalfundi félagsins í desember 2011. Stefndi hafi sent fundargerð hluthafafundarins frá mars 2009 til hlutafélagskrár, en í þeirri fundargerð sé hvergi minnst á það að eignasala hafi farið fram eða sé fyrirhuguð. Svo virðist sem síðar hafi verið bætt við fundargerðina bókunum um fyrirhugaða eignasölu og þannig hafi stefndi lagt hana fram í lok aðalfundarins þann 13. desember 2011. Báðar fundargerðirnar séu undirritaðar af stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf og stefndu I-kvk-þgf E-kvk-þgf. Greiðsla Gæðaverks ehf. fyrir vélar og tæki hafi að sögn stefndu numið 2.700.000 krónum og farið fram í febrúar 2009, sem virðist vera sama greiðsla og stefndi hafi í samningaviðræðum stefnanda og stefnda á árinu 2009 talið persónulegt framlag sitt til Arnarklóar ehf. og krafið stefnanda um greiðslu á. Í tölvupósti til stefnanda þann 7. júlí 2009, hafi lögmaður stefnda lagt til að hluti af uppgjöri stefnanda til stefnda yrði „Vörubíll MAN ásamt krabba fyrir krana sem á vörubílnum er: kr. 2.300.000“ og „hengivagn Blomenrohr kr. 500.000“.

Allt frá því að deilur hluthafa komu upp, hafi stefndi [sic] reynt að tryggja það að vélar og tæki félagsins yrðu ekki notuð til annars en að afla félaginu tekna. Hafi vélar og tæki því verið geymd í fasteign félagsins að Strandarvegi 29-33 á Seyðisfirði. Í byrjun júlí 2010 hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf síðan farið inn í húsnæði félagsins við Strandarveg og fjarlægt þaðan tæki og áhöld í eigu félagsins. Síðan þá hafi hann notað tæki og vélar Arnarklóar ehf. er þar hafi verið í eigin þágu eða félaga sinna, án greiðslu til félagsins.

Stefnandi telji að stefndi S-kk-nf V-kk-nf, sem stjórnarformaður félagsins hafi vanrækt það algerlega að sinna málefnum félagsins eftir að stefnandi hafi verið rekinn sem framkvæmdastjóri þess. Stefndi hafi ekki séð til þess að bókhald félagsins væri fært, hann hafi ekki látið gera ársreikninga fyrir félagið fyrir árin 2008 til 2010 fyrr en í árslok árið 2011, hann hafi ekki skilað virðisaukaskattsskýrslum né staðgreiðsluskýrslum, hann hafi hvorki sinnt stefnum né fjárnámsboðunum, né heldur gert neitt til þess að afstýra því að fasteign félagsins lenti á nauðungarsölu vegna áætlaðrar virðisaukaskattskuldar. Á sama tíma hafi hann notað eigur félagsins til tekjuöflunar í eigin þágu eða félaga sinna, án þess að neinar tekjur af vélum eða tækjum skiluðu sér inn til Arnarklóar ehf. Á sama tíma hafi hann samþykkt að verða leystur undan öllum persónulegum ábyrgðum fyrir félagið gegn því að stefnandi bæri alla persónulega ábyrgð vegna þess og samþykkt síðan að koma félaginu í þrot eftir að hann hafi sjálfur verið laus undan persónulegum ábyrgðum. Stefnandi hafi reynt hvað hann gat til þess að bjarga félaginu frá þroti og þar með eign sinni í því en stefnda hafi með athöfnum sínum og jafnframt athafnaleysi tekist að koma félaginu á kné, sem endað hafi með samþykkt hans sjálfs á aðalfundi 13.desember 2011 um að gefa félagið upp til gjaldþrotaskipta. Meðstjórnandinn stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf virðist hafa látið málefni félagsins algerlega afskiptalaus og á engan hátt sinnt skyldum sínum sem varastjórnarmaður. Teljist hún því sem varastjórnarmaður og prókúruhafi í Arnarkló ehf. samábyrg stjórnarformanni stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf með því að hafa bakað stefnanda og öðrum lánardrottnum félagsins fjártjón með athafnaleysi sínu. Með framgöngu sinni í málefnum félagsins hafi bæði stefndu bakað stefnanda verulegt fjárhagstjón og sé stefnanda því nauðsynlegt að höfða mál þetta til þess að freista þess að endurheimta glatað fé sitt.

Í greinargerð stefndu er málsatvikalýsingu stefnanda mótmælt. Kveðast stefndu mótmæla því alfarið að stefnandi hafi átt kröfu á Arnarkló ehf. og telja kröfulýsingu hans í þrotabú Arnarklóar ehf. ekkert sanna í þeim efnum. Vísi stefndu til endurrits af fundargerð vegna aðalfundar Arnarklóar ehf. 13. desember 2011, sem stefnandi hafi lagt fram, þar sem bókað sé eftir stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf að hann telji stefnanda skulda Arnarkló ehf. á þeim tíma, jafnvel án þess að nokkur endurskoðun hafi farið fram á meintu framlagi stefnanda til Arnarklóar ehf. á árinu 2010.

Stefndu telji ekkert liggja fyrir í málinu um að meint framlög stefnanda til Arnarklóar ehf. hafi yfir höfuð átt sér stað. Því sé sérstaklega mótmælt að einhverjir aðrir en stefndu sjálf hafi haft heimild til að skuldbinda þau með yfirlýsingum sínum.

Engum gögnum sé til að dreifa í málinu sem styðji staðhæfingar stefnanda í málavaxtakafla í stefnu og lúti að sjálfri kröfugerð hans. Þyki því ekki tilefni til frekari málavaxtalýsingar af hálfu stefndu um meint tjón stefnanda, en ítrekað sé, að lýsing stefnanda á því sem gerst hafi í rekstri Arnarklóar ehf. sé mótmælt sem rangri.

Stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi í framhaldi af hluthafafundinum 13. desember 2011 lagt fram kæru á hendur stefnanda, eftir að hafa leitað ráðgjafar hjá sérfróðum aðilum, vegna refsiverðrar meðferðar stefnanda á fjármunum einkahlutafélagsins. Telji stefndu mögulegt að sú tilefnislausa málshöfðun sem mál þetta sé geti verið tilraun stefnanda til að verja sig í umræddri opinberri rannsókn. Umrædd kæra hafi verið útbúin þegar eftir hluthafafundinn 13. desember 2011, en verið afhent lögreglu 14. maí 2012.

Þá kveða stefndu athyglivert að stefnandi hafi eftir birtingu stefnu breytt kröfugerð sinni og hætt við að krefjast endurgreiðslu meints láns frá 25. ágúst 2009 að fjárhæð 2.710.000. Rétt sé að benda á að stefnandi hafi aldrei áður haldið því fram, að hann hafi lánað Arnarkló ehf. fjárhæðina 1.630.000 þann 10. ágúst 2009 fyrr en með sókn í máli þessu.

II

Stefnandi kveðst byggja dómkröfu sína á því að stefndu hafi vísvitandi, með saknæmum og ólögmætum athöfnum og einnig athafnaleysi sínu, bakað stefnanda fjárhagslegt tjón. Sé byggt á ákvæðum laga um einkahlutafélög nr. 134/1998, auk meginreglu almennu skaðabótareglunnar um bótaskyldu utan samninga.

Stefnandi telji að stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi valdið stefnanda fjárhagslegu tjóni og bakað sér bótaskyldu með því að vanrækja skyldur sínar sem stjórnarformaður og framkvæmdastjóri Arnarklóar ehf., hafandi ekki gætt hagsmuna félagsins með því að láta gera ársreikninga fyrir félagið, hafi vanrækt að skila virðisaukaskattsskýrslum og standa skil á skattgreiðslum og ekki gætt hagsmuna lánardrottna félagsins, þ.m.t. stefnanda, en á sama tíma fengið sjálfan sig leystan undan persónulegum ábyrgðum vegna félagsins. Jafnframt að hafa nýtt vélar og tæki félagsins í eigin þágu eða félaga sinna án þess að greiðsla kæmi fyrir til Arnarklóar ehf. Með framangreindu athæfi allt frá maímánuði 2009 hafi stefndi vísvitandi unnið að því að félagið yrði lýst gjaldþrota, sem félagið hafi orðið þann 15. maí 2012. Jafnframt byggi stefnandi kröfu sína á því að stefndi hafi leynt stefnanda upplýsingum um breytingar á eignastöðu félagsins eftir að stefndi vék stefnanda frá störfum sem framkvæmdastjóra félagsins, og með því aukið á tjón stefnanda, sem reynt hafi að forða félaginu frá gjaldþroti meðan málaferli milli stefnanda og stefnda um eignarhald á hlutum í félaginu hafi staðið yfir. Með því athafnaleysi og leynd upplýsinga hafi stefndi bakað sér skaðabótaábyrgð á grundvelli ákvæða 108. gr. laga um einkahlutafélög, en einnig bakað sér skaðabótaábyrgð utan samninga sem stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins.

Gagnvart stefndu I-kvk-þgf E-kvk-þgf sem prókúruhafa og varamanns í stjórn frá 3. mars 2009 sé á því byggt að með því að aðhafast ekkert til þess að skyldum stjórnarinnar væri sinnt frá þeim tíma, allt þar til félagið hafi verið lýst gjaldþrota þann 15. maí 2012 eða upplýsa stefnanda um breytta eignastöðu félagsins eftir að honum var vikið frá sem framkvæmdastjóra félagsins, hafi stefnda bakað sér skaðabótaábyrgð á grundvelli ákvæða 108. gr. laga um einkahlutafélög, en einnig bakað sér skaðabótaábyrgð utan samninga sem stjórnarmaður í félaginu. Stefndu beri sameiginlega að bæta stefnanda in solidum það tjón er þau hafi með framangreindum hætti valdið honum.

Á sama tíma og stjórnarformaður og varastjórnarmaður og prókúruhafi hafi í engu sinnt hagsmunum félagsins hafi stefnandi gert það sem í hans valdi stóð til þess að halda félaginu gangandi og gæta hagsmuna lánardrottna þess, þar sem hann hafi haft í höndum samþykki viðskiptabanka félagsins fyrir því að hann tæki við öllum skuldbindingum félagsins og ræki það einn eftir að hann yrði einn eigandi þess. Stefnandi hafi á sama tíma aflað félaginu tekna og greitt persónulega af skuldbindingum þess á meðan málaferli stóðu yfir í Héraðsdómi Austurlands í málinu E-66/2010. Héraðsdómur hafi með dómi uppkveðnum 17. nóvember 2010 hafnað kröfu stefnanda um að stefnda S-kk-þgf V-kk-þgf bæri að afhenda hlutafé sitt, 55% hluta í Arnarkló ehf., því ekki hefði verið kominn á samningur milli aðila um afhendingu hlutafjárins. Stefnukrafan í máli þessu byggi á þeim greiðslum sem stefnandi hafi innt persónulega af hendi til Arnarklóar ehf. og lánardrottna félagsins á tímabilinu 19. maí 2009 til 11. október 2010, samtals 5.985.898 krónur. Með sókn var sú fjárhæð lækkuð í 4.961.763 krónur.

Stefnandi byggi skaðabótakröfu sína á hendur stefndu einkum á 2. málslið 1. mgr. 108. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, þar sem stefndu hafi með vanrækslu á skyldum sínum til þess að færa bókhald og skila ársreikningum og skattframtölum, auk skila á virðisaukaskattsskýrslum, m.a. brotið bæði lög um bókhald og lög um tekjuskatt og virðisaukaskatt. Opinber gjöld og virðisaukaskattur hafi sætt áætlunum vegna vanrækslu stefndu, sem valdið hafi því að fasteign félagsins hafi verið seld á nauðungaruppboði 30. mars 2011 vegna áætlaðs virðisaukaskatts. Verðmæti fasteignarinnar hafi verið metið þann 4. apríl 2007 á 90.000.000 krónur. Stefnandi telji að stefndu hafi sýnt af sér vítavert kæruleysi með því að láta helstu eign félagsins glatast því með þessum hætti. Athafnir stefndu hafi valdið því að þeir fjármunir er stefnandi hafi lagt félaginu til meðan á deilum hluthafa stóð hafi tapast, en þeir hafi verið ætlaðir til þess að halda félaginu á lífi þar til deilum linnti. Stefnandi krefjist þó einungis bóta fyrir það tjón sem liggi fyrir og staðfest sé með greiðslum hans í þágu félagsins. Ekki sé krafist bóta vegna annars tjóns sérstaklega, s.s. vegna metins taps af því að missa fasteign félagsins. Stefnandi telji stefndu skyld til þess að bæta honum tjón hans, sem stefndu hafi valdið honum af ásetningi eða stórfelldu gáleysi með því að sinna í engu lögbundnum skyldum sínum sem stjórnendur Arnarklóar ehf. og hafandi einnig brugðist skyldum sínum skv. áður tilvitnuðum lögum og samþykktum félagsins, einkum skv. 11. gr. og 12. gr.

Að auki byggi stefnandi kröfu sína á almennu skaðabótareglunni, þ.e. skaðabótaskyldu utan samninga, þ.e. að stefndu hafi með saknæmum og ólögmætum athöfnum og/eða athafnaleysi valdið stefnanda tjóni sem hann fái ekki bætt frá öðum aðilum.

Stefnandi kveðst rökstyðja það að hann hafi orðið fyrir tjóni með eftirfarandi hætti. Hinn 22. ágúst 2012 hafi verið haldinn skiptafundur í þrotabúi Arnarklóar ehf., en stefnandi hafi lýst öllum kröfum sínum á hendur félaginu fyrir skiptastjóra innan kröfulýsingarfrests, þ.m.t. dómkröfu þessa máls. Í kröfuskrá, sem fram hafi verið lögð á skiptafundinum, komi fram eftirfarandi afstaða skiptastjóra: „Skiptastjóri telur nokkuð ljóst að ekkert fáist upp í almennar eða eftirstæðar kröfur skv. 113. og 114. gr. […].“ Í fundargerð skiptafundarins komi eftirfarandi fram: „Fyrirspurnir til banka, sparisjóða og verðbréfafyrirtækja hafa ekki leitt í ljós neinar innistæður eða eignir. Búið á ekki fasteignir eða lausafé.“ Í fundargerð komi jafnframt fram að stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi ekki, þrátt fyrir fyrirspurnir skiptastjóra, upplýst hvað orðið hafi af lausafé félagsins, þ.e. vélum og tækjum.

Samkvæmt framangreindu sé tjón stefnanda og annarra almennra kröfuhafa Arnarklóar ehf. staðfest af skiptastjóra þrotabúsins, þar sem ljóst virðist að engar eignir séu til staðar í þrotabúinu og þeir geti ekki vænst þess að fá neitt upp í kröfur sínar.

Stefnandi telji að stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi, með því að krefjast þess þann 24. júní 2009 að stefnandi og/eða Arnarkló ehf. greiddu sér rúmlega 2,7 milljónir króna og afhentu auk þess eignir í eigu félagsins, sem lausnargjald fyrir því að afhenda 55% hluta í félaginu til stefnanda, á sama tíma og stefndi hafi sannanlega talið að félagið væri gjaldþrota, sýnt svo ekki verði um villst að stefndi hafi ætlað að þvinga fram ólögmæta greiðslu frá stefnanda eða félaginu, sem hann hafi ekki átt neitt tilkall til hefði verið farið að vilja hans og félagið lýst gjaldþrota á þeim tíma. Skuli það nánar rökstutt með því að á aðalfundi Arnarklóar ehf. sem haldinn hafi verið þann 13. desember 2011 hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf lagt fram nýja fundargerð vegna stjórnarfundarins sem haldinn hafi verið þann 3. mars 2009 og hafi hún verið undirrituð af báðum stefndu. Hafi sú fundargerð ekki verið samhljóða þeirri fundargerð sem send hafi verið Hlutafélagaskrá strax eftir fundinn þann 3. mars 2009 og einnig verið undirrituð af báðum stefndu. Í hinni nýju fundargerð komi fram upplýsingar um að Gæðaverk ehf., einkahlutafélag í eigu stefnda S-kk-ef V-kk-ef sjálfs, hafi greitt Arnarkló ehf. 2.700.000 krónur í janúar og febrúar 2009, að því er virðist sem kaupverð véla og tækja Arnarklóar ehf. Athygli vekji að þarna virðist vera um sömu fjármuni að ræða og stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi talið í tölvubréfi lögmanns hans frá 24. júní 2009 vera að hluta til skuld Arnarklóar ehf. við stefnda persónulega, sem hafi greitt 2.000.000 króna inn á inn á reikning Arnarklóar í janúar og febrúar 2009 auk 654.102 króna, sem stefndi hafi einnig greitt vegna Arnarklóar ehf. Sú krafa stefnda S-kk-ef V-kk-ef um endurgreiðslu á því fé sem hann hafi persónulega lagt til Arnarklóar ehf. hafi að því er virtist verið ein meginástæðan fyrir því að stefnandi fékk ekki afhentan 55% hlut stefnda í Arnarkló ehf. Nú sé ekki ljóst hvor krafan sé rétt, upphafleg skýring stefnda S-kk-ef V-kk-ef eða skýringin skv. hinni síðari fundargerð, að greiðslan hafi verið frá Gæðaverki ehf. og hafi verið kaupverð véla og tækja Arnarklóar ehf. Þetta hafi fyrst verið upplýst fyrir stefnanda á aðalfundi þann 13. desember 2011.

Ljóst sé að stefndi hafi gefið tvenns konar skýringar á sama hlutnum. Annars vegar telji hann að hann eigi persónulega kröfu á Arnarkló ehf. vegna fjárframlags, en síðar telji hann að það sama fjárframlag hafi stafað frá Gæðaverki ehf. og verið kaupverð véla og tækja. Athyglisvert sé að fyrir sömu vélar hafi Arnarkló ehf. greitt Gæðaverki ehf. sem seljanda 7.600.000 krónur, án virðisaukaskatts, við kaup tækjanna þann 7. maí 2007, en séu nú sögð seld á 2.700.000 krónur. Verðlækkunin sé um 64% á tveimur árum, en þar selji stefndi eigin fyrirtæki Gæðaverki ehf. vélarnar til baka. Í samningaviðræðum aðila á árinu 2009 og síðan á hluthafafundi 28. febrúar 2011 og aftur í apríl s.á. hafi stefnandi óskað eftir upplýsingum um vélar og tæki félagsins og upplýsinga um tekjur af þeim. Stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi ítrekað neitað að veita þær upplýsingar. Með framangreindri sölu véla og tækja, þegar í marsmánuði 2009, telji stefnandi að stefndi hafi vísvitandi gefið rangar upplýsingar og skaðað hagsmuni lánardrottna og stefnanda sem hluthafa í félaginu. Telji stefndi að vélar og tæki Arnarklóar ehf. hafi verið seld Gæðaverki ehf. þann 3. mars 2009 eða síðar, hafi hann valdið stefnanda verulegu fjárhagstjóni með því að kaupverð sé óeðlilega lágt, en einnig með því að upplýsa ekki um söluna fyrr en á aðalfundi þann 13. desember 2011, en stefnandi hafi höfðað málið E-66/2010 í þeirri fullvissu að eignir félagsins væru enn til staðar í því. Með framangreindri háttsemi hafi stefndi S-kk-nf V-kk-nf og stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf með athafnaleysi sínu, bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart stefnanda.

Stefndi S-kk-nf V-kk-nf hafi sem stjórnarformaður valdið Arnarkló ehf. og stefnanda sem hluthafa í félaginu miklu fjárhagslegu tjóni með framgöngu sinni í málefnum félagsins með því að láta undir höfuð leggjast að ganga frá ársreikningum félagsins og skattframtölum á tilsettum tíma. Þá hafi stefndi vanrækt að skila virðisaukaskattsskýrslum á tímabilinu 2009 til 2011, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir stefnanda þar um. Hafi það leitt til þess að fasteign félagsins hafi verið seld á nauðungaruppboði 30. mars 2011, en í ljós hafi komið þegar ársreikningar hafi verið gerðir, að félagið hafi ekki skuldað virðisaukaskatt, heldur átt inneign hjá ríkinu. Þrátt fyrir að stefndi neitaði að í gildi væri samingur milli stefnanda og stefnda um afhendingu hlutafjár stefnda í Arnarkló ehf., hafi hann samþykkt að losa sjálfan sig undan persónulegum ábyrgðum á hluta skulda félagsins, sem hafi verið hluti af því [sic]. Stefnandi telji að það atriði staðfesti að samningur hafi verið milli aðila um afhendingu hlutafjárins, en stefnandi S-kk-nf V-kk-nf hafi, með því að koma sér undan sjálfskuldarábyrgðum fyrir félagið, en jafnfram neitað að afhenda hlutfé sitt, enn aukið á tjón stefnanda, sem eftir það hafi verið einn í persónulegum ábyrgðum fyrir félagið. Stefnandi telji að með því að stefndi hafi leynt hann upplýsingum um stöðu félagsins og vanrækt á sama tíma skyldur sínar sem stjórnarformaður og framkvæmdastjóri félagsins og þar með valdið stefnanda fjárhagslegu tjóni með ólögmætri og saknæmri háttsemi sinni og sé ásamt stefndu I-kvk-þgf E-kvk-þgf, sem varastjórnarmanni og prókúruhafa, skaðabótaskyldur gagnvart stefnanda [sic].

Í stefnu greinir að um lagarök sé af hálfu stefnanda einkum vísað til ákvæða 44. gr., 48. gr., 51. gr., 62. gr., 66. gr., 71. gr. og 108. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Þá sé vísað til ákvæða almenna skaðabótareglunnar um bótaskyldu utan samninga og að auki til meginreglna kröfuréttar.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Varðandi málskostnað sé vísað til ákvæða 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Varðandi virðisaukaskatt á málskostnað sé vísað til ákvæða laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

III

Stefndu kveðast byggja aðalkröfur sínar um frávísun á sömu málsástæðum og lagarökum, utan þess sem stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf byggi sjálfstætt á málsástæðum og lagarökum sem reifuð séu sérstaklega. Af hálfu stefndu sé á því byggt að grundvöllur sá sem lagður sé að máli þessu í stefnu sé ófullnægjandi og því sé óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi.

Í 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, komi fram hvaða kröfur séu gerðar til stefnu. Þar segi m.a. í e. lið að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða megi málsástæður sem stefnandi byggi málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þurfi að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé.

Stefnandi hafi kosið að setja mál þetta upp sem skaðabótamál. Byggt sé á ákvæðum laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, auk meginreglu almennu skaðabótareglunnar um bótaskyldu utan samninga.

Þrátt fyrir þetta geri stefnandi enga tilraun til þess að skýra út í stefnu, hvernig hann telji skilyrðum skaðabótaábyrgðar vera fullnægt. Ekkert rökrænt samhengi sé á milli umfjöllunar um meinta háttsemi stefnda S-kk-ef V-kk-ef og meints tjóns stefnanda, þ.e. hverrar greiðslu fyrir sig. Ekkert sé fjallað um orsakasamhengi og sjónarmið um sennilega afleiðingu. Þá sé látið vera að sanna tjónið og eingöngu byggt á yfirlitsskjali sem stefnandi hafi unnið sjálfur. Stefnandi víki ekki að því einu orði að hann hafi persónulega tekið við ýmsum greiðslum sem átt hafi að renna til Arnarklóar ehf. og víki sér þannig undan því að afmarka raunverulegt sakarefni. Sé í þessu efni minnt á að stefnandi hafi áður haldið því fram að hann hafi lánað Arnarkló ehf. 2.710.000 þann 25. ágúst 2009, eins og gert hafi verið í stefnu áður en sókn hafi verið lögð fram, en síðan viðurkennt á hluthafafundi 13. desember 2011 að hann hafi móttekið greiðslu frá Skálanessetri ehf. á reikningi Arnarklóar ehf. frá 15. október 2008 og skilað þeirri greiðslu inn á reikning Arnarklóar ehf. þann 25. ágúst 2009. Þá liggi fyrir að fjárhæð sem stefnandi segist hafa lánað félaginu 10. ágúst 2009 hafi verið tekin út af reikningi félagsins samdægurs án skýringa.

Mál þetta sé svo vanreifað af hálfu stefnanda, að vísa beri því frá, enda fullnægi það engan veginn kröfum e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga 91/1991.

Með vísan til g. liðar sama lagaákvæðis beri að vísa máli þessu frá dómi, þar sem stefnandi leggi engin gögn fram til stuðnings meintum framlögum sínum til Arnarklóar ehf. Hafi stefndu þannig engin tök á að taka efnislega til varna hvað þær greiðslur varði. Sé í þessum efnum vísað í dæmaskyni til forsendna Hæstaréttar í máli nr. 280/2009 sem kveðinn hafi verið upp 15. júní 2009.

Vaxtakrafa stefnanda beri með sér að stefnandi virðist byggja á því að hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað með greiðslu stefnanda hverju sinni. Engin tilraun sé gerð til að skýra nánar hvernig sú meinta háttsemi eða athafnaleysi stefndu tengist umræddum bótaskyldum atvikum.

Þá sé á því byggt að sökum res judicata áhrifa dóms Héraðsdóms Austurlands í málinu nr. E-66/2010 geti stefnandi nú ekki að nýju krafist afstöðu héraðsdóms til málsástæðna sem þar hafi verið til lykta leiddar, sbr. 2. mgr. 116. gr. laga 91/1991. Umrætt mál hafi eingöngu verið á milli stefnanda og stefnda S-kk-ef V-kk-ef B-kk-ef. Dóminum hafi ekki verið áfrýjað. Í þeim dómi segi:

„Í gögnum máls þessa er hvergi að finna loforð stefnda með því efni sem stefnandi byggir hér á, eða ígildi slíks loforðs og er það mat dómsins að gegn mótmælum stefnda þá verði fullyrðingar stefnanda í þessa veru að teljast ósannaðar. Er útilokað að telja, miðað við þau gögn sem liggja fyrir í máli þessu, að sá fundur sem aðilar áttu 6. maí 2009 geti talist fela meira í sér en lauslegan ramma utan um fyrirætlanir um að slíta samstarfi aðila. Þá er hvergi að finna afdráttarlausa yfirlýsingu stefnda um að engin frekari skilyrði séu fyrir hinu endurgjaldslausa afsali en aflétting þeirra tilteknu persónulegu ábyrgða sem stefnandi kveðst hafa aflétt af stefnda 1. september 2009. Þvert á móti benda samskipti aðila, t.d. tölvubréf frá 24. júní 2009, þar sem lögmaður stefnda kveður hann setja nánar greind skilyrði fyrir því að ljúka megi málinu með fyrrgreindum hætti, til þess að stefndi hafi sett frekari skilyrði fyrir að ljúka mætti málinu en afléttingu umræddra ábyrgða. [..] Af gögnum málsins má sjá að skilyrði stefnda voru sett fram löngu áður en gengið var frá afléttingu umræddra ábyrgða og er því hafnað að eitthvað í þeim samskiptum aðila sem sjá má í gögnum þessa máls hafi gefið stefnanda réttmæta ástæðu til að ætla að stefndi væri fallinn frá skilyrðum sínum. Mátti stefnda vera það ljóst að stefndi væri ekki, með því að veita honum umboð það sem fyrir liggur í málinu til að framkvæma nánar tilgreinda gerninga í nafni félagsins, að falla frá umræddum skilyrðum. Eru þegar af þeim ástæðum sem að framan eru raktar engin efni til að fallast á kröfu stefnanda í máli þessu og verður stefndi því sýknaður.“

Þá byggi stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf sérstaklega á því, með vísan til e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga 91/1991, að málið sé sérstaklega vanreifað þegar komi að hennar þætti. Á bls. 7 í stefnu sé vikið sérstaklega að stöðu stefndu I-kvk-ef E-kvk-ef. Virðist þar byggt á því að hún hafi borið einhverja ábyrgð sem stjórnarmaður frá 3. mars 2009 til 15. maí 2012. Stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf kannist einungis við að hafa tvívegis mætt á stjórnarfund vegna stöðu sinnar sem varamaður. Hafi það verið einu tvö tilvikin sem hún hafi haft stöðu stjórnarmanns, en stefndi hafi verið stjórnarmaður allan þennan tíma. Ekki virðist byggt á því að stefnda I-kvk-nf hafi með athöfnum sínum á umræddum stjórnarfundum bakað stefnanda tjón. Sé henni því fyrirmunað að skilja, af hverju byggt sé á ákvæðum 108. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, gagnvart henni. Sama gildi um sjónarmið um almennu sakarregluna. Stefnandi hafi allan tímann verið stjórnarmaður og notið réttinda sem slíkur, en stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf hafi alltaf verið varamaður í stjórn og því ekki komið að verkefnum stjórnar nema í tveimur afmörkuðum tilvikum. Sú staðreynd að stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf hafi verið prókúruhafi geti ekki skipt máli í þessu samhengi, enda virðist ekki á því byggt.

Verði ekki fallist á frávísunarkröfur stefndu á málinu í heild sé á því byggt að vísa beri málinu frá hvað varði meint lán að fjárhæð 1.630.000 krónur. Þó stefnandi hafi heimild til að lækka kröfur sínar, þá geti hann ekki eftir höfðun máls, bætt við nýjum kröfum, þ.e. kröfum vegna annarra atvika en áður hafi verið undir í málinu. Hefði þurft framhaldsstefnu til, sbr. 29. gr. laga nr. 91/1991.

Ekki er þörf á að rekja í úrskurði þessum málsástæður stefndu fyrir varakröfu þeirra um sýknu, en í meginatriðum er þar byggt á því að ósannað sé að skilyrði skaðabótaábyrgðar séu til staðar hvort heldur sem er samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994 eða samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar, auk þess sem byggt er á heimild til skuldajafnaðar á móti kröfum stefnanda.

IV

Til stuðnings kröfu um að frávísunarkröfu stefndu verði hafnað var því af hálfu stefnanda mótmælt við munnlegan málflutning að res judicata áhrif vegna dóms í máli nr. E-66/2010 eigi að leiða til frávísunar dómkrafna stefnanda, enda séu allt aðrar kröfur hafðar upp í þessu máli en í hinu fyrra máli. Fram kom að gagnvart stefndu I-kvk-þgf E-kvk-þgf sé byggt á því að hún hafi í reynd verið starfandi stjórnarmaður í félaginu Arnarkló ehf. frá 3. mars 2009. Stefnandi mótmæli því að málið sé vanreifað af hans hálfu. Telji hann ekki koma að sök þótt lýsing á dómkröfum sé ekki nákvæmari í stefnu, enda eigi þær sér stoð í bókhaldi félagsins, hafi komið til umræðu á aðalfundi félagsins og eigi stefndu að vera fullkunnugt um á hverju þær byggi.

V

Upphaf máls þessa er að rekja til ágreinings sem upp kom milli stefnanda og stefnda S-kk-ef V-kk-ef í tengslum við rekstur einkahlutafélags þeirra, Arnarklóar ehf. Atvik þessu tengd hafa áður verið til umfjöllunar í dómi Héraðsdóms Austurlands frá 17. nóvember 2010 í máli nr. E-66/2010, sem ekki var áfrýjað.

Í máli því sem hér er til umfjöllunar krefur stefnandi stefndu um skaðabætur vegna fjártjóns sem hann kveður þau hafa valdið sér með saknæmum og ólögmætum hætti, stefndi S-kk-nf V-kk-nf sem stjórnarformaður og framkvæmdastjóri félagsins og stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf sem prókúruhafi og varamaður „í stjórn frá 3. mars 2009“. Tjónið kveður stefnandi samanstanda af greiðslum sem hann hafi innt af hendi í þágu einkahlutafélagsins á tímabilinu 19. maí 2009 til 11. október 2010. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 15. maí 2012 og kveður stefnandi að ljóst sé að kröfur sem hann hafi lýst á hendur félaginu, þ.á m. vegna framangreindra greiðslna, muni ekki fást greiddar úr búinu.

Í stefnu og sókn, sem og á samanburði þeirra krafna á sérstöku dómskjali, eru dómkröfur stefnanda sundurliðaðar eftir fjárhæðum, dagsetningum greiðslna hans og viðtakendum þeirra. Er þar greint á milli þess hvort um lán stefnanda til félagsins hafi verið að ræða eða greiðslur til 3. aðila í þágu félagsins. Hvergi er í stefnu gerð grein fyrir því hvert hafi verið tilefni þess að stefnandi lánaði félaginu fé í tilgreind skipti, né eru lagðar fram kvittanir fyrir innborgunum á bankareikninga eða önnur gögn til stuðnings því að þessar greiðslur hafi yfirhöfuð verið inntar af hendi til félagsins. Með sókn féll stefnandi frá kröfulið er varðar lán hans á 2.710.000 krónum til félagsins 25. ágúst 2009, en þess í stað var bætt við kröfu vegna láns að fjárhæð 1.630.000 krónur þann 10. s.m. Er þessi hluti kröfugerðar stefnanda vanreifaður, enda vandséð að um sömu kröfu sé að ræða.

Hvað þann hluta skaðabótakröfu stefnanda varðar sem lýtur að greiðslum til 3. aðila er í stefnu engin grein gerð fyrir því um hvaða skuldir hafi verið að ræða og hvernig þær tengist rekstri Arnarklóar ehf., t.d. með vísan til útgefinna reikninga viðskiptamanna. Dómkröfur stefnanda sýnast helst byggja á yfirliti á dskj. nr. 5, sem virðist stafa frá stefnanda sjálfum. Stefnandi staðhæfir að kröfur hans eigi sér stoð í bókhaldi félagsins en gögn úr því hafa enn sem komið er ekki verið lögð fram.

Þótt gagnaöflun hafi ekki verið lýst lokið leiðir það af reglum laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 80. gr., að stefnanda ber að leggja þann grundvöll að máli sínu með stefnu að unnt sé að taka til varna á grundvelli þess sem þar kemur fram. Málatilbúnaður stefnanda að framangreindu leyti er óljós og til þess fallinn að hamla vörnum stefndu og því í andstöðu við e. og g. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Í máli af því tagi sem hér er til umfjöllunar, þar sem byggt er á meginreglu skaðabótaréttar um bótaskyldu utan samninga, þarf með tilliti til ákvæða 80. gr. laga nr. 91/1991 að gera með fullnægjandi hætti grein fyrir því í stefnu hvernig skilyrði skaðabótaábyrgðar séu uppfyllt, þ.m.t. hver sé hin saknæma og tjónsvaldandi háttsemi eða atburður og fyrir orsakatengslum við það tjón sem krafist er bóta fyrir. Þá þarf, þar sem byggt er að auki á sérstöku bótaákvæði 2. málsliðar 1. mgr. 108. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, að gera grein fyrir því hvernig skilyrði þess lagaákvæðis séu uppfyllt, t.d. skilyrðið um að brotið hafi verið gegn annað hvort ákvæðum laganna eða samþykkta viðkomandi félags.

Gerð er grein fyrir málsástæðum stefnanda hér að framan. Í stefnu, á bls. 7, er vísað til þess að „athafnir stefndu [hafi valdið] því að þeir fjármunir er stefnandi lagði félaginu til meðan á deilum hluthafa stóð töpuðust“. Af stefnu verður ráðið að stefndu sé báðum gefið að sök að hafa vanrækt skyldur til að færa bókhald og skila ársreikningum og skattframtölum og þannig brotið gegn skattalögum og lögum um bókhald. Vegna þessarar vanrækslu stefndu hafi opinber gjöld og virðisaukaskattur sætt áætlunum, með þeirri afleiðingu að fasteign félagsins hafi verið seld á nauðungaruppboði 30. mars 2011 vegna áætlaðs virðisaukaskatts. Er í stefnu tekið fram að stefnandi telji stefndu hafa sýnt af sér vítavert gáleysi með því að láta helstu eign félagsins glatast því með þessum hætti. Í málavaxtalýsingu í stefnu kemur fram að með þessu hafi fótunum endanlega verið kippt undan félaginu. Þá segir í stefnu á bls. 7 að stefndu hafi í engu sinnt „lögbundnum skyldum sínum sem stjórnendur Arnarklóar ehf.“ og „einnig brugðist skyldum sínum skv. áður tilvitnuðum lögum og samþykktum félagsins, einkum 11. og 12. gr.“, án nánari tilgreiningar.

Hvað stefnda S-kk-þf V-kk-þf varðar er nánar til þess vísað í stefnu á bls. 6 að auk þess sem hann hafi „ekki gætt hagsmuna félagsins með því að láta gera ársreikninga fyrir félagið, hafi vanrækt að skila virðisaukaskattsskýrslum og standa skil á skattgreiðslum“ þá hafi hann „ekki gætt hagsmuna lánardrottna félagsins, þ.m.t. stefnanda, en á sama tíma [fengið] sjálfan sig leystan undan persónulegum ábyrgðum vegna félagsins. Jafnframt [hafi hann] nýtt vélar og tæki félagsins í eigin þágu eða félaga sinna án þess að greiðsla kæmi fyrir til Arnarklóar ehf. Með framangreindu athæfi allt frá maímánuði 2009 hafi stefndi vísvitandi unnið að því að félagið yrði lýst gjaldþrota, sem félagið hafi orðið þann 15. maí 2012.“ Þá kemur fram á bls. 6 í stefnu að stefndi „hafi leynt stefnanda upplýsingum um breytingar á eignastöðu félagsins eftir að stefndi vék stefnanda frá störfum sem framkvæmdastjóra félagsins, og með því aukið á tjón stefnanda, sem reynt hafi að forða félaginu frá gjaldþroti meðan málaferli milli stefnanda og stefnda um eignarhald á hlutum í félaginu hafi staðið yfir. Með því athafnaleysi og leynd upplýsinga hafi stefndi bakað sér skaðabótaábyrgð á grundvelli ákvæða 108. gr. laga um einkahlutafélög, en einnig bakað sér skaðabótaábyrgð utan samninga sem stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins.“

Hvað stefndu I-kvk-þf E-kvk-þf varðar sérstaklega er í stefnu byggt á því að hún hafi „sem prókúruhaf[i] og vara[maður] í stjórn frá 3. mars 2009“, bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda, „með því að aðhafast ekkert til þess að skyldum stjórnarinnar væri sinnt frá þeim tíma, allt þar til félagið var lýst gjaldþrota þann 15. maí 2012 eða upplýsa stefnanda um breytta eignastöðu félagsins eftir að honum var vikið frá sem framkvæmdastjóra félagsins“. Byggir stefnandi á því að með þessari háttsemi hafi stefnda „sem stjórnarmaður í félaginu“ bakað sér skaðabótaábyrgð á grundvelli ákvæða 108. gr. laga um einkahlutafélög, en einnig á grundvelli almennu skaðabótareglunnar.

Af málatilbúnaði stefnanda verður ráðið að hann telji stefndu hafa með saknæmum hætti stuðlað að gjaldþroti Arnarklóar ehf. og þar með valdið honum tjóni, með því að greiðslur sem hann kveðst hafa innt af hendi á tilgreindu tímabili til að verja félagið gjaldþroti hafi tapast. Í stefnu skortir þó verulega á að fjallað sé um orsakatengsl milli þeirra athafna eða athafnaleysis stefndu, hvors fyrir sig, sem þar er lýst og ákvarðana stefnanda um að leggja félaginu til fjármuni í tilgreind skipti. Í stefnu er hins vegar vítt og breytt fjallað um annað ætlað tjón en það sem skaðabótakrafa stefnanda lýtur að, til að mynda ætlað tap vegna nauðungarsölu fasteignar félagsins og hugsanlegt tap vegna endursölu véla og tækja félagsins til einkahlutafélags í eigu stefnda S-kk-ef V-kk-ef gegn óeðlilega lágu verði að mati stefnanda, auk þess sem ýjað er að því að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna persónulegra ábyrgða sem hann hafi tekist á hendur í stað stefnda S-kk-ef V-kk-ef og með höfðun málsins E-66/2010. Er stefnan bæði óljós og ómarkviss að framangreindu leyti og er þetta til þess fallið að torvelda stefndu að taka til að varna í málinu.

Hvað þátt stefndu I-kvk-ef E-kvk-ef varðar sérstaklega, er stefnan misvísandi um það á hvaða grundvelli stefnandi telur stefndu bera ábyrgð, enda er þar vísað annars vegar til stöðu hennar sem varamaður í stjórn félagsins og sem prókúruhafi en hins vegar er á einum stað í stefnu vísað til þess að hún beri ábyrgð sem „stjórnarmaður“. Kom fram við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu að byggt sé á því að stefnda I-kvk-nf E-kvk-nf hafi í reynd setið í stjórn félagsins allt frá marsmánuði 2009, en í stefnu er þessa í engu getið og því alls óljóst með hvaða hætti stefnandi telur það hafa gerst. Er krafa stefnanda á hendur stefndu I-kvk-þgf E-kvk-þgf vanreifuð að þessu leyti sérstaklega.

Í kafla stefnunnar um lagarök eru talin upp nokkur ákvæði laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, án þess að nokkur tilraun sé gerð til þess að tengja þau ákvæði við umfjöllun um málsatvik og málsástæður í stefnu og því tjóni sem stefnandi kveðst hafa orðið fyrir. Sama er að segja um tilvísun í stefnu til 11. og 12. gr. samþykkta félagsins.

Þegar framanritað er virt heildstætt verður að telja að málatibúnaður stefnanda sé svo vanreifaður, í andstöðu við e. og g. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, að þegar af þeim ástæðum sé óhjákvæmilegt að fallast á aðalkröfu stefndu um að öllum kröfum stefnanda á hendur þeim, hvoru fyrir sig, verði vísað frá dómi.

Með vísan til úrslita málsins verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 160.060 krónur til handa hvoru stefndu fyrir sig, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, en uppkvaðning úrskurðarins hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

Úrskurðarorð:

Öllum kröfum stefnanda, M-kk-ef J-kk-ef, á hendur stefndu, S-kk-þgf V-kk-þgf B-kk-þgf og I-kvk-þgf E-kvk-þgf J-kvk-þgf, hvoru fyrir sig, er vísað frá dómi.

Stefnandi greiði stefndu, hvoru fyrir sig, 160.060 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf