E-3705/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 18. mars 2010, var höfðað 13. nóvember 2008. Stefnandi er Ýtir ehf., Fálkahöfða 4, Mosfellsbæ. Stefndu eru T.G. verk slf., Grenigrund 7, Kópavogi, T-kk-nf G-kk-nf, Grenigrund 7, Kópavogi, og G-kk-nf T-kk-nf, Lómasölum 14, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 754.687 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. október 2008 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar að mati dómsins.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu. Til vara krefjast stefndu þess að dómkröfur verði stórlega lækkaðar. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað.

I.

Málsatvikum er lýst þannig í stefnu að stefnandi sé verktaki sem taki að sér jarðvegsvinnu fyrir einstaklinga og fyrirtæki, ásamt vélaleigu. Stefnandi hafi gefið út reikning 1. október 2008, með gjalddaga sama dag, að fjárhæð 754.687 krónur, vegna vinnu og þjónustu stefnanda til handa samlagsfélaginu T.G. verki, eins og nánar sé lýst í framlögðum reikningi. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi því verið nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Á reikningnum kemur fram að hann sé vegna Laxatungu 23-31 og sundurliðast þannig að um sé að ræða 441.675 krónur vegna 45 tíma vélavinnu og 164.500 krónur vegna vélamanns, 47 tímar. Við bætist virðisaukaskattur að fjárhæð 148.512 kr. Stefndu lýsa atvikum nánar þannig að TG verk slf. hafi keypt byggingarlóðir við Laxatungu 23-31 í Mosfellsbæ af Leirvogstungu ehf. Eftir kaupin hefði verið grafið og jarðvegsskipt án samráðs við stefnda TG verk slf. og forráðamaður stefnda strax séð að búið hafi verið að grafa of mikið. Hann hefði haft samband við fyrirsvarsmann Leirvogstungu ehf. vegna þessa þegar uppsteypa á kjallara hafi verið langt komin og tími kominn til að fylla í sökklana. Fyrirsvarsmaður Leirvogstungu ehf. hefði bent á M-kk-þf J. T-kk-þf byggingatæknifræðing sem hefði séð um magntökur og annað fyrir Leirvogstungu ehf. M-kk-nf hefði komið á staðinn og magntekið verkið. Stefndu segja að forráðamaður stefnanda hefði falast eftir því við M-kk-þf að fá verkið hjá stefnda, þ.e fylla í sökklana við Laxatungu 23-31, og gert tilboð í verkið sem M-kk-nf hefði upplýst stefndu um.

Fyrir liggur í gögnum málsins tölvuskeyti sem starfsmaður Ístaks sendi M-kk-þgf 17. júlí 2008 vegna magntöku fyrir Laxatungu 23-31. Í því segir að horfið hafi úr fláanum 204 m³ en af því liggi um 10 m³ í botninum. Sem sagt að það „vantar 194 m³ sem við höfum fengið greitt frá Leirvogstungu vegna áfanga 2. Tillaga: Við útvegum efni sem samsvarar í 19 stk. fjögurra öxla bíla og byggjum upp svæðin í kringum heimæðarnar með því.“ M-kk-nf framsendi téð tölvuskeyti til T.G. verks 21. júlí 2008 og ráðlagði stefnda T-kk-þgf að „samþykkja tilboð M-kk-ef hjá Ýtir upp á 1.470 kr/m³ og draga svo frá þessa 200 m³ frá uppgjörinu við hann. M-kk-nf græjar svo þessa rúmmetra og frágang lagna við Ístak. Hann þarf m.a. að fá valtara leigðan hjá Ístak.“

Í minnisblaði M-kk-ef, dags. 23. ágúst 2008, segir að hann hafi magntekið fyllingu fyrir stefnanda við Laxatungu 23-31. Heildarfylling hafi verið 1.047 m³ og til frádráttar komi fylling frá Ístaki, 194 m³. Fylling sem stefnandi hafi komið fyrir sé því 853 m³. Auk þess hafi verið fyllt með lagnasandi (17 m³) og þjappað við hús á 5 stöðum. Verð á efni niðurkomið væri 48.000 krónur.

Stefndu hafa lagt fram reikning, dags. 25. ágúst 2008, sem stefnandi gerði á hendur stefnda T.G. verki fyrir 660 m³ fyllingu, að fjárhæð 1.207.899 krónur. Reikningurinn sundurliðast þannig að einingaverðið er 1.470 kr., samtals 970.200 krónur, að viðbættum virðisaukaskatti að fjárhæð 237.699 krónur, alls 1.207.899 krónur. Stefndu kveða að reikningurinn hafi verið greiddur samdægurs, enda hefði fjárhæðin verið í samræmi við það sem búist hafi verið við.

Samkvæmt fundargerð, sem rituð er af M-kk-þgf, var haldinn fundur 24. september 2008 til að yfirfara magntölur vegna fyllingar við Laxatungu 23-31. Í fundargerðinni segir að á fundinum hafi verið T-kk-nf G-kk-nf af hálfu T.G. verks, M-kk-nf G-kk-nf af hálfu stefnanda og M-kk-nf. M-kk-nf hefði lagt fram tillögu að uppgjöri á verkinu og væri hún byggð á útreikningum samkvæmt magntöku frá Jarðmælingum ehf. Þá segir í fundargerðinni að í samantekt M-kk-ef komi fram að T-kk-nf skuli greiða fyrir fyllingu alls 853 m³ og söndun vegna lagna 48.000 krónur, sbr. minnisblað 23. ágúst 2008. Svo segir að T-kk-nf og M-kk-nf geri með sér samkomulag um að fyrir hvern rúmmetra skuli greiða 1.485 krónur með virðisaukaskatti og sé það handsalað á fundinum. Lokauppgjör verksins sé því þannig að fylling (grús) nemi 853 m³ og einingaverðið sé 1.485 krónur, samtals 1.266.705 krónur. Kostnaður vegna lagnasands sé 48.000 krónur. Alls geri þetta 1.314.705 krónur.

Stefndu segja að hinn 24. september 2008, sama dag og framangreindur fundur hafi verið haldinn og lokauppgjör verið handsalað, hefðu stefndu fengið í hendurnar annan reikning að fjárhæð 334.916 krónur, ásamt virðisaukaskatti, sem sagður var vegna fyllingar á 193 m³. Stefndu hefðu umsvifalaust gert athugasemd við reikninginn og stefnandi tekið frumrit reikningsins aftur til að leiðrétta hann. Stefnandi hefði svo sent stefndu annan reikning þar sem virðisaukaskatturinn af fyrri reikningnum, frá 25. ágúst 2008, hafi verið dreginn frá heildarfjárhæð reikningsins og eftirstöðvar sagðar vera 97.217 krónur. Reikningur þessi liggur fyrir í gögnum málsins og á honum kemur fram að hann sé vegna fyllingar, 193 m³, og fyrir sand, 17 m³. Stefndu greiddu reikninginn 4. október 2008.

Þriðji reikningurinn sem stefnandi hefur gefið út á hendur stefnda T.G. verki er dagsettur 1. október 2008 og er að fjárhæð 754.687 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, sem er stefnukrafa máls þessa. Stefndu kveða að strax hafi verið gerð athugasemd við reikninginn, en honum hafi verið hafnað símleiðis.

Með innheimtubréfi, dags. 24. október 2008, var skorað á stefnda, T.G. verk, að greiða framangreindan reikning að fjárhæð 754.687 krónur, auk dráttarvaxta og innheimtuþóknunar. Í tölvuskeyti lögmanns stefndu var reikningnum mótmælt þar sem þegar hefði verið greitt fyrir heildarverkið.

II.

Hinn 25. febrúar 2009 var að beiðni stefndu dómkvaddur matsmaður, F-kk-nf J-kk-nf byggingatæknifræðingur. Fram kemur í matsgerð hans, dags. 11. maí 2009, að samkvæmt upplýsingum frá Björgun ehf. hafi grús kostað 708 kr/m³, með VSK, komin á bíl, miðað við kaup á 800 m³. Kostnaður við akstur frá Björgun að Laxatungu væri um 480 kr/m³ m/VSK miðað við venjulegt tímagjald hjá verktökum. Heildarkostnaður væri því um 1.188 kr/m³ með VSK. Jöfnun fyllingar væri um 100 kr/m³ og eðlilegt kostnaðarverð samkvæmt framansögðu væri því 1.288 kr/m³ með VSK. Þegar um samkeppni væri að ræða væri tilboðsverð yfirleitt allnokkuð lægra. Samkvæmt þeim upplýsingum sem matsmaður hefði aflað um markaðsverð á fyllingu að sökklum, á umræddu svæði, væri það um 1.200 kr/m³ með VSK.

Þá segir í matsgerðinni að þjöppunarkröfur fyllingar að sökklum væru yfirleitt mun minni en fyrir fyllingu undir sökkla eða inn í grunn. Mjög algengt væri að tilboð verktaka í þjöppun væri allt að 200 kr/m³ fyrir fyllingu að sökklum. Heildarverð ásamt þjöppun fyrir fyllingu að sökklum yrði því 1.288+200=1.488 kr/m³ með virðisaukaskatti. Enn fremur segir í matsgerðinni að það sé álit matsmanns að eðlilegt markaðsverð á fyllingu að húsi án þjöppunar væri um 1.288 kr/m³ með VSK. Þó sé að sjálfsögðu ekkert óeðlilegt við það að aðilar semji um annað og hærra einingaverð. Í matsgerðinni er verð miðað við október 2008.

III.

Stefnandi byggir kröfu sína á reikningi útgefnum 1. október 2008, með gjalddaga sama dag, að fjárhæð 1. október 2008. Reikningurinn sé vegna vinnu og þjónustu stefnanda til handa stefnda.

Um lagarök er vísað til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og í lögum nr. 42/2000 um þjónustukaup. Um gjalddaga kröfunnar er vísað einkum til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

Dráttarvaxtakrafa, þ.m.t. vaxtavextir, er byggð á ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa um málskostnað er reist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Krafa stefndu um sýknu er á því byggð að stefnandi eigi enga fjárkröfu á hendur stefndu. Stefndu hafi að fullu greitt stefnanda fyrir veitta þjónustu samkvæmt samningi um að stefndu greiddu 1.470 krónur pr. m³ fyrir fyllingu í sökkla, eins og tölvuskeyti M-kk-ef J. T-kk-ef frá 21. júlí 2008 beri með sér. Samkvæmt reikningi stefnanda, dags. 25. ágúst 2008, verði ráðið að stefnandi hafi staðið í sömu meiningu um endurgjaldið, en þar komi fram að umsamið verð hafi verið 1.470 krónur á hvern m³ fyrir fyllingu í sökkla. Krafa stefnanda sé því óeðlilega há miðað við það sem almennt gengur og gerist og stefndu hafi mátt gera ráð fyrir, enda hafi verið samið um fast verð, 1.470 krónur pr. m³. Stefndu benda á að þetta sé hærra en þeir greiddu til VGH Mosfellsbæ ehf. í febrúar 2008, fyrir nákvæmlega sömu þjónustu, þ.e. fyllingu í sökkla. Þegar reikningarnir þrír frá stefnanda vegna verksins séu lagðir saman og deilt í með fjölda m³ og viðbótarkostnaður vegna sands, 48.000 krónur, dreginn frá þá sé umkrafin fjárhæð rúmar 2.385 krónur á hvern fylltan m³. Jafnvel þótt ekki hefði verið um bindandi samning að ræða sé þetta langt frá því að vera í samræmi við það sem gengur og gerist á markaðnum.

Stefnanda hafi verið greiddar 1.207.899 krónur hinn 25. ágúst 2008 og 97.217 krónur hinn 4. október 2008, samtals 1.305.116 krónur. Miðað við 1.470 krónur pr. m³ hefðu stefndu átt að greiða 1.253.910 krónur fyrir fyllingu í sökkla og 48.000 krónur fyrir sand, samtals 1.301.910 krónur. Stefndu hefðu hins vegar eins og áður segir greitt í heildina 1.305.116 krónur, en þeir hefðu ekki sett það fyrir sig þótt hallað hefði á þá um nokkur þúsund krónur frá upphaflega tilboðinu. Greiðslur stefndu hefðu þannig verið 9.589 krónum hærri en samkvæmt samningnum sem hefði verið handsalaður á fundinum 24. september 2008, en stefndu hefðu ekki gert athugasemd við það. Enginn reikningur hafi hins vegar verið gefinn út fyrir þeirri fjárhæð og því sé sú fjárhæð ógreidd.

Verði talið, af einhverjum ástæðum, að stefndu beri greiðsluskyldu gagnvart stefnanda er varakrafa stefndu sú að kröfur verði lækkaðar verulega þar sem þeim beri einungis að greiða 9.589 krónur, enda hafi verið umsamið samkvæmt handsöluðu lokauppgjöri, í viðurvist votts, að heildargreiðsla stefndu vegna verksins væri 1.314.705 krónur, eða eins og áður sagði 9.589 krónum hærri fjárhæð en sem nemi greiðslu stefndu til stefnanda. Verði stefndu því eingöngu dæmdir til að greiða þann mismun gegn útgáfu reiknings stefnanda. Til stuðnings varakröfunni er að öðru leyti vísað til málsástæðna aðalkröfu.

Verði litið svo á eða talið sannað að enginn samningur hafi verið í gildi milli aðila byggja stefndu á 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, en þar segi að verði kaupverðið ekki leitt af samningi skuli kaupandi greiða fyrir söluhlut það gangverð sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt.

Stefndu mótmæla dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Um lagarök vísa stefndu til almennra reglna samninga- og kröfuréttar og til 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Krafa stefndu um málskostnað er reist á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

V.

Eins og rakið hefur verið sá stefnandi um fyllingu í sökkla við Laxatungu 23-31 fyrir stefnda T.G. verk slf. Fyrir liggur magntaka M-kk-ef J. T-kk-ef byggingatæknifræðings um að fylling sú sem stefnandi hafi komið fyrir hafi verið 853 m³. Auk þess hafi verið um að ræða fyllingu með lagnasandi, 17 m³.

Sýknukrafa stefndu er reist á því að stefnandi hafi þegar fengið greitt fyrir veitta þjónustu, en samið hafi verið um 1.470 króna einingaverð fyrir fyllingu í sökkla. Stefndu hafi þannig átt að greiða 1.253.910 krónur og 48.000 krónur fyrir lagnasand, samtals 1.301.910 krónur. Stefndu hafi hins vegar þegar greitt meira en það. Verði ekki fallist á að samið hafi verið um 1.470 króna einingaverð er byggt á því að aðilar hafi handsalað samkomulag á fundi 24. september 2008 um 1.485 krónur í einingaverð, að meðtöldum virðisaukaskatti. Þannig sé heildarkostnaður fyrir verkið 1.314.705 krónur, en stefndu hafi þegar greitt 1.305.116 krónur og stefndu beri því ekki að greiða meira en 9.589 krónur. Til þrautavara er byggt á ákvæði 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, sem kveður á um það að verkkaupa beri að greiða fyrir það verð sem sanngjarnt er miðað við vinnuframlag, gæði verks, efniskaup og annað sem þýðingu hefur.

Ekki liggur fyrir skriflegur samningur aðila um hvaða verð skuli greiða fyrir þjónustu stefnanda. Við aðalmeðferð málsins andmælti lögmaður stefnanda því að samið hafi verið fyrirfram um verð. Einnig var því mótmælt að aðilar hefðu handsalað á fundi 24. september 2008 að við uppgjör milli aðila skuli miða við einingaverðið 1.485 krónur. Fundargerðin er ekki undirrituð af aðilum og framburður M-kk-ef J. T-kk-ef fyrir dómi var ekki afdráttarlaus hvað þetta varðar, en hann sagði m.a. að tilgreint verð í fundargerðinni hefði „eitthvað skolast til“. Er þannig ósannað að aðilar hafi samið um ákveðið verð.

Með reikningi stefnanda, dags. 25. ágúst 2008, að fjárhæð 1.207.880 krónur, var stefndi T.G. verk slf. krafinn um greiðslu fyrir 660 m³ fyllingu, á einingaverðinu 1.470 krónur, auk virðisaukaskatts. Stefnandi gerði stefnda síðan reikning, dags. 24. september 2008, að fjárhæð 97.217 krónur. Á honum kemur fram að um sé að ræða fyllingu, 193 m³, og sand, 17 m³. Samkvæmt þessu hefur stefnandi gert stefnda T.G. verki slf. reikninga fyrir alls 853 m³ fyllingu og 17 m³ af lagnasandi. Reikningar þessir hafa verið greiddir. Þá hefur stefndi T.G. verk slf., samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns, þegar greitt stefnanda nokkuð meira en sanngjarnt endurgjald. Verða stefndu því sýknaðir af kröfum stefnanda um frekari greiðslu fyrir umrætt verk.

Eftir þessum úrslitum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð mála, ber að dæma stefnanda til að greiða stefndu málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 650.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndu, T.G verk slf., T-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf T-kk-nf, eru sýknir af kröfum stefnanda, Ýtis ehf.

Stefnandi greiði stefndu sameiginlega 650.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf