E-3638/2012

Mál þetta var höfðað 1. nóvember 2012 og dómtekið 10. desember 2013 að loknum munnlegum málflutningi. Dómsuppkvaðning dróst fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari töldu þó ekki þörf á því að málið yrði flutt að nýju.

Stefnandi er Drómi hf., Lágmúla 6, Reykjavík, en stefndu eru Lindarvatn ehf., Borgartúni 31, Reykjavík og Aðalstræti 7 sf. Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi, Lindarvatn ehf., verði dæmdur til að greiða stefnanda 48.039.627 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 sem hér segir: af 903.395 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 908.107 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 915.175 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 925.646 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 932.453 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 936.903 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 934.023 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags af 944.756 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 949.992 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 952.348 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 956.274 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 953.133 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 946.850 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 949.206 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 949.206 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 956.274 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 956.798 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 959.939 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 951.301 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 962.557 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 971.719 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 979.311 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 988.473 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags, af 1.734.825 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.732.510 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.732.916 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.739.654 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.741.360 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.737.165 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.739.278 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.740.011 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.753.277 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.767.353 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludag, af 1.776.876 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.772.088 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags af 1.776.626 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.759.416 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags en af 1.752.433 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags. Þá er þess jafnframt krafist gagnvart stefnda, Lindarvatni ehf., að staðfestur verði veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-5335, útgefnu 30. júní 2006 af Símahúsinu ehf., upprunalega að fjárhæð 350.000.000 kr., fyrir tildæmdri fjárhæð auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 6. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 2, Reykjavík, fnr. 200-2650, á 6. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 6. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655.

Gagnvart stefnda, Aðalstræti 7 sf., er þess krafist að staðfestur verði veðréttur skv. tryggingarbréfi nr. 1158-63-5335, útgefnu 30. júní 2006 af Símahúsinu ehf., upprunalega að fjárhæð 350.000.000 kr., fyrir tildæmdri fjárhæð, auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 3. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 7, Reykjavík, fnr. 200-2648. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Í þinghaldi þann 12. apríl 2013, lýsti lögmaður stefnda því yfir að hann félli frá frávísunarkröfu í málinu. Eru endanlegar dómkröfur stefnda þær að vera sýkn af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að aðeins verði staðfestur veðréttur að hluta. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar.

II.

Í máli þessu er deilt um aðild stefnanda að lánssamningi, dags. 12. júlí 2005 á milli Símahússins ehf., kt. [...] sem lántaka og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis (SPRON) kt. [...] sem lánveitanda. Í málinu er ágreiningslaust að kröfur samkvæmt breyttri kröfugerð stefnanda eru gjaldfallnar og ógreiddar.

Samkvæmt samningnum skyldi lánið endurgreiðast með 300 afborgunum á mánaðarfresti. Fyrstu 60 gjalddagar lánsins skyldu vera vaxtagjalddagar og fyrsti gjalddagi var 10. ágúst 2006.

Skuldin var verðtryggð, bundin vísitölu neysluverðs með grunnvísitölu 261,9 og bar fasta 6,7 % ársvexti, miðað við verðbættan höfuðstól, sbr. 1. og 2. mgr. 5. gr. í samningi aðila.

Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. samningsins var sparisjóðnum heimilt að segja öllu láninu upp einhliða og fyrirvaralaust og án aðvörunar eða sérstakrar uppsagnar ef vanskil á greiðslu afborgunar eða vaxta væru lengri en 15 dagar.

Til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldbindingum Símahússins ehf. gagnvart SPRON gaf Símahúsið ehf. út tryggingarbréf, dags. 30. júní 2006, nr. 1158-63-005335 með veði í fasteignum félagsins, upprunalega að fjárhæð 350.000.000 króna, auk verðbóta, vaxta og, bundið við vísitölu neysluverðs, með 8. veðrétti í fasteigninni Aðalstræti 4, Reykjavík, fnr., 226-5499, 3. veðrétti í fasteigninni Vesturgötu 3, Reykjavík, fnr. 200-1722, 4. veðrétti í fasteigninni Vallarstræti 4, Reykjavík, 5. veðrétti í fasteigninni Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, 6. veðrétti í fasteigninni Thorvaldsensstræti 2, Reykjavík, fnr. 200-2650, og 9. veðrétti í fasteignunum Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655.

Með veðbandslausn, dags. 5. janúar 2007 var tryggingarbréfinu aflétt af eignunum Aðalstræti 4, Reykjavík og Vesturgötu 3, Reykjavík. Með viðauka við tryggingarbréfið, dags. 17. janúar 2007 var eignin Aðalstræti 7, Reykjavík, fnr. 200-2648, einnig sett til tryggingar til viðbótar þeim eignum sem bréfið hvíldi þegar á.

Þann 6. ágúst 2008 var Símahúsið ehf. sameinað stefnda, Lindarvatni ehf.

Með viðauka við greint tryggingarbréf, dags. 17. janúar 2007, um auknar tryggingar, eru taldar upp allar eignir sem tryggingarbréfið taki til. Segir þar að Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis hafi verið sett að veði með 4. veðrétti fasteignin Vallarstræti 4 í Reykjavík, með 5. veðrétti fasteignin Aðalstræti 11 í Reykjavík, með 9. veðrétti fasteignirnar Thorvaldsensstræti 4 og 6 við Austurvöll í Reykjavík og með 6. veðrétti fasteignin Thorvaldsensstræti 2 við Austurvöll í Reykjavík. Með viðaukanum var síðan Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis sett að veði fasteignin Aðalstræti 7, Reykjavík. Var viðaukinn undirritaður af Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis annars vegar og Símahúsinu ehf. hins vegar sem þinglýsts eiganda.

Þann 21. mars 2009 vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá og skipaði skilanefnd yfir sparisjóðinn. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, Drómi hf., stefnandi í máli þessu, í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf., kt. [...], sem tók við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON, sbr. framlagða yfirlýsingu um yfirfærslu eigna.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á almennum reglum kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og um efndir fjárskuldbindinga.

Samkvæmt bókun stefnanda sem lögð var fram í þinghaldi þann 6. nóvember 2013, hefur stefnandi fallist á þau andmæli stefnda sem fram koma í greinargerð þess efnis að stefnandi hafi ekki gjaldfellt heildarsamning aðila með lögmætum hætti. Hefur stefnandi breytt kröfugerð sinni að þessu leyti og krefst hann nú greiðslu gjaldfallinna afborgana, auk áfallina vaxta og verðbóta í samræmi við ákvæði samningsins frá fyrstu vanskilum 10. september 2009 til 10. október 2012, en málið hafi verið höfðað 23. október 2012. Með vísan til þessa sé fjárhæð í dómkröfu samtala gjaldfallinna en ógreiddra afborgana á fyrrgreindu tímabili. Stefnandi krefst dráttarvaxta af hverri afborgun fyrir sig frá gjalddaga hennar til greiðsludags. Ekki er gerð krafa til ógjaldfallinna eftirstöðva á stefnudegi að svo stöddu.

Stefnandi byggir á því að hann sé eigandi skuldbindinga stefnda samkvæmt lánssamningi dags 12. júlí 2005 og réttinda samkvæmt tryggingarbréfi dags 30. júní 2006, en stefnandi fékk framseldar allar eigur SPRON með framsali, dags. 26. maí 2009.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á ákvæðum samningsins og III. kafla laga nr. 38/2001.

Stefnandi byggir á því að nauðsynlegt sé að fá staðfestan veðrétt samkvæmt tryggingarbréfi, dags. 30. júní 2006, nr. 1158-63-005335, upprunalega að fjárhæð 350.000.000 króna, auk verðbóta, vaxta og kostnaðar. Fjárhæð bréfsins sé bundin við vísitölu neysluverðs.

Um er að ræða 3. veðrétt fasteignarinnar Aðalstræti 7, Reykjavík, fnr. 200-2648, 6. veðrétt í fasteigninni Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, 2. veðrétt í fasteigninni Thorvaldsensstræti 2, Reykjavík, fnr. 200-2650 og 6. veðrétt í fasteignunum Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655. Stefndi Lindarvatn ehf. sé þinglýstur eigandi allra fasteignanna nema Aðalstrætis 7, en eigandi þeirrar fasteignar er stefndi Aðalstræti 7 sf.

Stefnandi byggir á því að samkvæmt ákvæðum tryggingarbréfsins sé það sett til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldum Símahússins ehf. (nú stefndi) við SPRON, þ.m.t. skuldbindingum skv. lánasamningi 580712, dags. 12. júlí 2005, sem hefur verið gjaldfelldur vegna vanskila. Stefnandi hafi tekið við öllum tryggingarréttindum SPRON, sbr. yfirlýsingu um yfirfærslu eigna dags. 26. maí 2009 og sé því lögmætur eigandi réttinda skv. tryggingarbréfinu.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Krafa stefnda um sýknu er á því byggð að stefnandi eigi ekki aðild að málinu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, þar sem ekkert liggi fyrir um með hvaða hætti hann hafi eignast þá peningakröfu, sem hann krefji stefnda um í máli þessu.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda af peningakröfunni, krefst stefndi sýknu af því að staðfestur verði veðréttur svo sem lýst sé í stefnu. Byggir hann á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína að tryggingarbréfinu og því beri að sýkna hann með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, auk þess sem tryggingarbréfið taki ekki til annarra veðandlaga en þeirra sem tilgreind eru í meginmáli tryggingarbréfsins, þ.e. Aðalstrætis 4, Reykjavík og í réttu samhengi textans. Þar sem það veðandlag hafi verið leyst úr veðböndum sé í reynd ekkert annað nú til staðar.

Varakrafan um staðfestingu veðréttar byggir á því að staðfesting veðréttar geti ekki tekið til vaxta samkvæmt ákvæði tryggingarbréfsins sjálfs og aldrei numið hærri fjárhæð en leiðir af ákvæði 5. gr. laga um samningsveð.

IV.

Hinn umdeildi lánssamningur er milli Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis sem lánveitanda og Símahússins ehf. sem lántaka. Ekki er ágreiningur um að Lindarvatn ehf. hafi tekið yfir réttindi og skyldur Símahússins ehf. og sé því réttur varnaraðili máls þessa.

Svo sem í stefnu greinir vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá þann 21. mars 2009 og skipaði sparisjóðnum skilanefnd sama dag. Þann 23. júní 2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn samkvæmt heimild í lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Samkvæmt sömu ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var stofnað sérstakt hlutafélag, þ.e. Drómi hf., sem tók við öllum eignum sparisjóðsins og öllum tryggingarréttindum samkvæmt nánari fyrirmælum. Verður ekki séð að þar hafi neinar eignir verið undan skildar.

Fram kemur í gögnum málsins að Drómi hf. sé í eigu SPRON að stærstum hluta en í eigu Mýrihlíðar ehf. að því er varðar 0,25% hluta. Með sérstakri yfirlýsingu bráðabirgðastjórnar SPRON, stjórnar Dróma hf. og Mýrihlíðar ehf. frá 26. maí 2009 var fyrrgreind yfirfærsla eigna sparisjóðsins til Dróma hf. staðfest.

Þar með er skýrt með hvaða hætti stefnandi á aðild að þeirri kröfu sem hann stefnir út af í máli þessu. Því hefur ekki verið haldið fram í málinu að umrædd eignayfirfærsla hafi verið ólögmæt eða hafi að öðru leyti ekki verið framkvæmd með réttum hætti. Af þessum sökum verður málsástæðum stefnda um aðildarskort ekki sinnt.

Stefndi hefur mótmælt kröfum stefnanda um viðurkenningu á veðrétti á þeim grundvelli að stefnandi hafi ekki sýnt fram á heimild sína til að setja fram þessa kröfu. Á þetta verður ekki fallist. Ekki er ágreiningur um að Símahúsið ehf. hafi undirritað tryggingarbréf til SPRON þann 30. júní 2006 fyrir höfuðstól allt að 350.000.000 króna auk verðbóta, vaxta, dráttavaxta og kostnaðar bundið við vísitölu neysluverðs með 2. veðrétti í tilteknum fasteignum í eigu veðsala.

Umrætt tryggingarbréf er þannig úr garði gert að á fyrstu síðu er getið tiltekins veðandlags og fjárhæðar sem veðandlaginu er ætlað að tryggja. Tiltekinn texti bréfsins kemur þar fram auk dagsetningar og undirskrifta veðsala, þ.e. Lindarvatn ehf., skuldara, þ.e. Símahúsið ehf. og vitundarvotta. Á þessari síðu er þess getið að framhald sé á næstu síðu. Kemur síðan fram á næstu fimm blaðsíðum (baksíða fyrsta blaðs ekki talin með) að aðrar húseignir séu einnig veðsettar. Fjórar af þeim blaðsíðum eru síðan undirritaðar af Símahúsinu ehf. Sú síðasta varðar veðsetningu í fasteigninni að Thorvaldsensstræti 2, hún er óundirrituð en hefur samt sem áður ekki sætt sérstökum andmælum að því leyti. Samkvæmt þessu má líta á allar síður tryggingarbréfsins sem eina heild sama skjals þar sem átta mismunandi tegundir húseigna voru veðsettar til tryggingar fyrrgreindum fjárhæðum. Af því leiðir að röksemdum stefnda sem lúta að fyrrgreindum málsástæðum er hrundið. Hún fær þó stoð í viðauka við tryggingabréfið, dags. 17. janúar 2007.

Með veðabandslausn að hluta, dags. 5. janúar 2007, heimilaði Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis, samkvæmt beiðni, að fasteignin Aðalstræti 4 í Reykjavík og fasteignin að Vesturgötu 3 í Reykjavík yrðu leystar úr veðböndum. Var tiltekið að eftir stæðu, sem trygging fyrir greindu tryggingarbréfi, áður greindar fasteignir að Vallarstræti 4, Aðalstræti 11 og Thorvaldsensstræti nr. 2, 4, 6 í Reykjavík.

Með viðauka við greint tryggingarbréf, um auknar tryggingar, dags. 17. janúar 2007, eru taldar upp allar eignir sem tryggingarbréfið skuli taka. Segir þar að Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis sé sett að veði með 4. veðrétti fasteignin Vallarstræti 4 í Reykjavík, með 5. veðrétti fasteignin Aðalstræti 11 í Reykjavík, með 9. veðrétti fasteignirnar Thorvaldsensstræti 4 og 6 við Austurvöll í Reykjavík og með 6. veðrétti fasteignin Thorvaldsensstræti 2 við Austurvöll í Reykjavík. Með viðaukanum var síðan Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis sett að veði fasteignin Aðalstræti 7, Reykjavík.

Var viðaukinn undirritaður af Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis annars vegar og Símahúsinu ehf. hins vegar sem þinglýsts eiganda. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með skírskotun í sömu rök og að ofan greinir verður þeim varnarástæðum hrundið að stefnandi eigi ekki aðild að máli þessu.

Loks verður ekki fallist á að lagaákvæði séu því til fyrirstöðu að verðréttur verði viðurkenndur til tryggingar stefnukröfum.

Stefndi hefur hvorki andmælt fjárhæð stefnukröfu né dráttarvaxtakröfu sérstaklega. Samkvæmt framangreindu er því fallist á endanlegar dómkröfur stefnanda með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. er stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Lindavatn ehf., greiði stefnanda, Dróma hf., 48.039.627 krónur ásamt dráttarvöxtum af 903.395 kr. frá 10.9.2009 til greiðsludags, af 908.107 kr. frá 10.10.2009 til greiðsludags, af 915.175 kr. frá 10.11.2009 til greiðsludags, af 925.646 kr. frá 10.12.2009 til greiðsludags, af 932.453 kr. frá 10.1.2010 til greiðsludags, af 936.903 kr. frá 10.2.2010 til greiðsludags, af 934.023 kr. frá 10.3.2010 til greiðsludags, af 944.756 kr. frá 10.4.2010 til greiðsludags, af 949.992 kr. frá 10.5.2010 til greiðsludags, af 952.348 kr. frá 10.6.2010 til greiðsludags, af 956.274 kr. frá 10.7.2010 til greiðsludags, af 953.133 kr. frá 10.8.2010 til greiðsludags, af 946.850 kr. frá 10.9.2010 til greiðsludags, af 949.206 kr. frá 10.10.2010 til greiðsludags, af 949.206 kr. frá 10.11.2010 til greiðsludags, af 956.274 kr. frá 10.12.2010 til greiðsludags, af 956.798 kr. frá 10.1.2011 til greiðsludags, af 959.939 kr. frá 10.2.2011 til greiðsludags, af 951.301 kr. frá 10.3.2011 til greiðsludags, af 962.557 kr. frá 10.4.2011 til greiðsludags, af 971.719 kr. frá 10.5.2011 til greiðsludags, af 979.311 kr. frá 10.6.2011 til greiðsludags, af 988.473 kr. frá 10.7.2011 til greiðsludags, af 1.734.825 kr. frá 10.8.2011 til greiðsludags, af 1.732.510 kr. frá 10.9.2011 til greiðsludags, af 1.732.916 kr. frá 10.10.2011 til greiðsludags, af 1.739.654 kr. frá 10.11.2011 til greiðsludags, af 1.741.360 kr. frá 10.12.2011 til greiðsludags, af 1.737.165 kr. frá 10.1.2012 til greiðsludags, af 1.739.278 kr. frá 10.2.2012 til greiðsludags, af 1.740.011 kr. frá 10.3.2012 til greiðsludags, af 1.753.277 kr. frá 10.4.2012 til greiðsludags, af 1.767.353 kr. frá 10.5.2012 til greiðsludag, af 1.776.876 kr. frá 10.6.2012 til greiðsludags, af 1.772.088 kr. frá 10.7.2012 til greiðsludags, af 1.776.626 kr. frá 10.8.2012 til greiðsludags, af 1.759.416 kr. frá 10.9.2012 til greiðsludags en af 1.752.433 kr. frá 10.10.2012 til greiðsludags.

Staðfestur er veðréttur samkvæmt tryggingarbréfi nr. 1158-63-5335, útgefnu 30. júní 2006 af Símahúsinu ehf., upprunalega að fjárhæð 350.000.000 kr., fyrir tildæmdri fjárhæð auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 6. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 11, Reykjavík, fnr. 200-2654, á 2. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 2, Reykjavík, fnr. 200-2650, á 6. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 4, Reykjavík, fnr. 200-2653 og á 6. veðrétti fasteignarinnar Thorvaldsensstræti 6, Reykjavík, fnr. 200-2655.

Staðfestur er veðréttur samkvæmt tryggingarbréfi nr. 1158-63-5335, útgefnu 30. júní 2006 af Símahúsinu ehf., upprunalega að fjárhæð 350.000.000 kr., fyrir tildæmdri fjárhæð, auk dæmdra dráttarvaxta og kostnaðar, á 3. veðrétti fasteignarinnar Aðalstræti 7, Reykjavík, fnr. 200-2648.

Stefndu ber að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)