E-1155/2010

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. janúar sl., var höfðað 20. apríl 2010.

Stefnandi er Bremerhavener Fischauktions GbmH., Fischkai 15, Bremerhaven, Þýskalandi.

Stefndi er Gulltog ehf., Hafnarbakka 11, Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði stefnanda 325.000 Bandaríkjadali með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. apríl 2010 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

I

Í stefnu er því lýst að stefnandi reki uppboðsmarkað fyrir sjávarafurðir í Bremerhaven í Þýskalandi, en stefndi sé útgerðarfélag sem hafi gert út togara til veiða á fiski. Hinn 13. febrúar 2006 hafi komist á samkomulag milli stefnanda og stefnda um að stefnandi lánaði stefnda 325.000 Bandaríkjadali sem stefndi ætlaði að nýta til að kaupa aflaheimildir á skip félagsins og/eða til annarrar hagnýtingar. Stefnandi kveðst hafa millifært fjárhæðina inn á bankareikning stefnda 13. febrúar 2006. Hafi lánið ekki fengist endurgreitt þrátt fyrir innheimtutilraunir.

Í greinargerð stefnda segir að stefndi kannist við að hafa fengið greiðslu frá stefnanda að fjárhæð 274.903 EUR inn á reikning sinn hjá Landsbanka Íslands í Reykjavík á fyrrgreindum degi, en kannast ekki við að um lán hafi verið að ræða heldur hafi verið um beina greiðslu til stefnda að ræða vegna viðskipta aðila með fisk. Stefnufjárhæðin sé hins vegar ranglega tilgreind í Bandaríkjadölum þar sem sú fjárhæð sem lögð hafi verið inn á reikning stefnda hafi verið í evrum, en síðan breytt í íslenskar krónur áður en hún hafi farið inn á reikning stefnda.

II

Stefnandi kveðst byggja dómkröfur sínar á því að með samningi frá 13. febrúar 2006 hafi komist á bindandi samningur um lán milli aðila. Stefndi hafi hagnýtt sér fjármunina í eigin þágu. Reisi stefnandi kröfur sínar á því, með vísan til meginreglunnar um skuldbindingargildi samninga og meginreglna kröfuréttarins, að stefnda beri að greiða lánið til baka. Stefndi hafi ekki endurgreitt lánið og þar með vanefnt skyldur sínar gagnvart stefnanda.

Í samræmi við meginreglur kröfuréttar sé gjalddagi samningskröfu strax við stofnun kröfunnar. Stefnandi krefjist þess að dráttarvextir reiknist frá 16. apríl 2010, frá því að mánuður hafi verið liðinn frá dagsetningu innheimtubréfs stefnanda, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til meginreglu samningaréttar og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir kröfuréttinda. Um gjalddaga krafna er vísað til meginreglna kröfuréttar og ákvæða laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Stefnandi kveður málskostnaðarkröfu sína eiga stoð í 1. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um varnarþing sé vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að kröfufjárhæð stefnanda sé í Bandaríkjadölum, en stefndi hafi hins vegar fengið íslenskar krónur greiddar inn á reikning sinn. Staðfest hafi verið með dómum Hæstaréttar Íslands að óheimilt sé að gengistryggja lán í íslenskum krónum og því liggi ekki fyrir hver sé sú krafa sem stefnandi kunni að eiga á hendur stefnda, fengist einhver slík viðurkenning fyrir kröfu stefnanda. Þá kveður stefndi að stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á að hann eigi lögvarða kröfu á hendur stefnda. Stefnandi hafi lagt fram gögn sem virðast koma að einstökum viðskiptum stefnanda og stefnda án þess að einhver heildarmynd sé um þessi viðskipti. Þá sé kröfugerð stefnanda í engu samræmi við þau gögn sem hann leggi fram til stuðnings henni.

Stefnandi haldi því fram að í samræmi við meginreglur samningaréttar og kröfuréttar sé gjalddagi samningskröfu strax við stofnun kröfunnar en vaxtakrafa sé gerð frá 13. febrúar 2006. Geri stefndi ekki athugasemd við þessa túlkun stefnanda en vilji þó vekja athygli á því að samkvæmt þessum gjalddaga sé krafan á hendur stefnda fyrnd með vísan til 4. gr. laga nr. 14/1905 og samkvæmt því beri að sýkna stefnda.

IV

Fyrir dómi gáfu skýrslur S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf framkvæmdastjóri stefnanda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, stjórnarformaður stefnda og H-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf, starfsmaður stefnanda.

Í máli þessu krefst stefnandi þess að stefndi greiði honum 325.000 Bandaríkjadali sem stefnandi kveðst hafa lánað stefnda þann 13. febrúar 2006. Varnir stefnda, sem kannast við að hafa móttekið greiðslu frá stefnanda í evrum, en ekki Bandaríkjadölum, eru á því byggðar að ekki hafi verið um að ræða lán heldur hafi verið um að ræða beina greiðslu til stefnda vegna viðskipta málsaðila með fisk. Þá byggir stefndi sýknukröfu sína á fyrningu með vísan til 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Stefnandi mótmælir því og bendir á að fyrningarfrestur byrji að líða við gjalddaga kröfu eða þegar greiðslu sé krafist þegar ekki sé samið um gjalddaga kröfunnar.

Fyrir liggur að stefnandi tók út 274.903,75 evrur af reikningi sínum hjá Sparkasse Bremerhaven 13. febrúar 2006. Samkvæmt kvittun voru evrurnar færðar yfir í Bandaríkjadali, 325.000 á genginu 1,1844, sem voru lagðir inn á reikning stefnda hjá Landsbanka Íslands. Kemur þetta fram á kvittun sem stefnandi lagði fram við aðalmeðferð málsins. Stjórnarformaður stefnda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, kannaðist við að stefndi hefði fengið greiðsluna frá stefnanda, en taldi að hún hefði verið í evrum en ekki Bandaríkjadölum. Hann taldi enn fremur að greiðslan hefði ekki verið lán heldur fyrirframgreiðsla upp í væntanlegan afla sem seldur yrði fyrir milligöngu ISEY Fischimport og greiðslan hefði verið dregin frá í uppgjöri milli stefnda og þess félags.

Að mati dómsins þykir sannað að umrædd greiðsla, 325.000 Bandaríkjadalir, var peningalán stefnanda til stefnda sem nýtti fjármunina í eigin þágu. Hefur stefndi ekki rennt stoðum undir þá fullyrðingu sína að umrædd greiðsla hafi verið innborgun inn á væntanlega fisksölu stefnda en ekki lán. Ekki er komið fram í málinu að stefnandi og stefndi hafi rætt það sín á milli hvenær stefndi ætti að endurgreiða fjármunina og verður að telja að skuldin hafi verið gjaldkræf þegar hennar var krafist. Var það gert með innheimtubréfi stefnanda til stefnda dagsettu 16. mars 2010. Samkvæmt þessu er niðurstaðan sú að um peningalán til stefnda var að ræða og sætir krafa stefnanda 10 ára fyrningarfresti samkvæmt 2. tölulið 4. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, en þau lög eiga við um kröfuna, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Því er ekki fallist á sjónarmið stefnda um að skuldin sé fyrnd.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 325.000 Bandaríkjadali. Rétt þykir að stefndi greiði stefnanda dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 16. apríl 2010, eða frá þeim degi þegar mánuður var liðinn frá því að stefnandi krafði stefnda sannanlega um greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið mið af því að jafnhliða þessu máli var flutt málið nr. E-1154/2010 um ágreining á milli systurfélags stefnanda, ISEY Fischimport GbmH., og stefnda.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Gulltog ehf., greiði stefnanda, Bremerhavener Fischauktion GmbH, 325.000 Bandaríkjadali með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. apríl 2010 til greiðsludags og 350.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf