S-66/2012

Málið, sem dómtekið var 21. febrúar síðastliðinn, var höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 19. janúar 2012 á hendur „M-x-x T-x-x L-x-x, fæddum 6. febrúar 1979, pólskum ríkisborgara, dvalarstaður: fangelsinu Litla-Hrauni, fyrir rán og nytjastuld í október á árinu 2011, í Reykjavík nema annað sé tekið fram, ásamt samverkamönnunum G-x-x M-x-x N-x-x, fæddum 20. desember 1976, P-x-x A-x-x T-x-x, fæddum 7. febrúar 1978 og P-x-x J-x-x P-x-x, fæddum 21. júní 1975, pólskum ríkisborgurum, með því að hafa ráðist með ofbeldi og hótunum um ofbeldi á starfsfólk úra- og skartgripaverslunarinnar Michelsen, Laugavegi 15, Reykjavík, í því skyni að komast yfir verðmæti í versluninni og tekið þaðan 49 armbandsúr af gerðunum Rolex, Tudor og Michelsen, samtals að verðmæti kr. 50.000.000, allt eftir fyrirfram gerðri áætlun ákærða og samverkamanna hans, sem hér greinir:

1. Ákærði og samverkamenn komu til landsins gagngert í þeim tilgangi að fremja ránið, samverkamenn ákærða með flugi um Keflavíkurflugvöll sunnudaginn 9. október, en ákærði með ferjunni Norrænu til Seyðisfjarðar þriðjudaginn 11. október þaðan sem hann ók bifreiðinni YY51-BLJ sem leið lá til Reykjavíkur uns hann kom aðfaranótt miðvikudagsins 12. október á hótel við Síðumúla þar sem hann hitti samverkamenn sína.

2. Aðfaranótt föstudagsins 14. október, við Eskihlíð 20a, tóku ákærði og samverkamenn hans í sameiningu og í heimildarleysi bifreiðina TK-564 til að nota við ránið.

3. Að kvöldi sunnudagsins 16. október, við Gnoðarvog 88, tóku ákærði og samverkamenn hans í sameiningu og í heimildarleysi bifreiðina NT-138 til að nota við ránið.

4. Að morgni mánudagsins 17. október ruddust samverkamenn ákærða, samkvæmt ráðagerð þeirra og ákærða, inn í fyrrgreinda úra- og skartgripaverslun með andlit sín hulin og ógnuðu starfsfólkinu F-kk-þgf Ú-kk-þgf M-kk-þgf, S-kvk-þgf G. R-kvk-þgf og M-kk-þgf D-kk-þgf M-kk-þgf með ógnandi framkomu og með því að beina að þeim eftirlíkingum af skotvopnum og skipa þeim að leggjast á gólfið þar sem þeir síðan brutu upp hirslur og höfðu á brott sér fyrrgreind armbandsúr og fóru með að Vegamótastíg þaðan sem þeir óku á brott á fyrrnefndri bifreið, NT-138, í heimildarleysi að Smáragötu 13, þar sem þeir skildu bifreiðina eftir og héldu för sinni áfram í heimildarleysi á fyrrnefndri bifreið, TK-564, sem fannst síðar við Sundlaug Kópavogs.

5. Síðar á mánudeginum 17. október földu ákærði og einn eða fleiri af samverkamönnum hans ránsfenginn í bifreiðinni YY51-BLJ sem ákærði gætti að og hugðist koma þannig földum af landi brott með Norrænu uns hann var handtekinn miðvikudaginn 26. október eftir að samverkamenn hans höfðu farið að landi brott með flugi 18. sama mánaðar.

Telst háttsemi ákærða varða við 252. gr. og 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 20/1956.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er einnig krafist að ákærði sæti upptöku samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 69. gr. a. almennra hegningarlaga, sbr. 2. gr. laga nr. 149/2009, á bifreiðinni YY51-BLJ af gerðinni Audi A8 (verksmiðjunúmer WAUZZZ4D02N004888), sem notuð var til framningu brots og lögregla lagði hald á.“

Með framhaldsákæru, útgefinni 26. janúar 2012, var þess krafist af hálfu Vátryggingafélags Íslands hf., að ákærða yrði gert að greiða skaðabætur að fjárhæð 14.106.453 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. október þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en með dráttarvöxtum samkvæmt sömu lögum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Ákærði játar sök og krefst vægustu refsingar. Krafist er sýknu af ákæruliðum 2 og 3. Þess er krafist að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði. Ákærði krefst þess að kröfu um upptöku verði hafnað og skaðabótakröfunni verði vísað frá dómi.

II

Við þingfestingu málsins játaði ákærði sök. Af hálfu ákæruvaldsins var þess krafist að fram færi aðalmeðferð, sbr. 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008. Nú verður rakið efni skýrslna, sem gefnar voru við aðalmeðferð, en varðandi málavexti er vísað til ákæru, sbr. 3. mgr. 183. gr. sömu laga.

Ákærði bar að hugmyndina að ferðinni hefðu þeir G-x-x og P-x-x P-x-x átt. Ákærði kvaðst hafa þekkt þá og P-x-x A-x-x, enda búi þeir allir í sama hverfi. Hann kvaðst hafa verið beðinn um að taka þátt í þessu þar sem hann neytti ekki fíkniefna og hefði auk þess ekki komist í kast við lögin. Þá kvaðst hann vera góður bílstjóri sem gæti ekið á ókunnum slóðum, tekið við fengnum og ekið til baka. Ákærði kvaðst hins vegar ekki hafa vitað mikið um fyrirhugaðan verknað. Hann hefði tekið þetta að sér af fjárhagsástæðum, en hann hefði verið atvinnulaus. Hann kvaðst hafa átt að fá tiltekna fjárhæð fyrir þetta. Félagar hans áttu að deila afrakstrinum og hver þeirra svo að greiða honum, en ekki höfðu neinar fjárhæðir verið nefndar í því sambandi. Hann og félagar hans hefðu farið frá heimabæ þeirra í Póllandi að kvöldi 7. október síðastliðins og ekið til Kaupmannahafnar. Þar hefðu félagarnir orðið eftir en hann ekið til Hirtshals og tekið skip til Íslands. Félagarnir hefðu flogið til Íslands 8. október, en hann hefði komið til Seyðisfjarðar að morgni 12. október. Að lokinni ítarlegri tollskoðun kvaðst hann hafa ekið til Reykjavíkur og komið þangað um nóttina. Þar hefði hann farið á hótel í Síðumúla og hitt félaga sína. Næsta dag hefði hann skráð sig inn á annað hótel. Ákærði kvað félagana hafa ráðgert að brjótast inn að næturlagi, en það hefði breyst og í staðinn hefðu þeir framið rán að degi til. Upphaflega stóð til að fremja það á föstudegi en tveir félaga hans hefðu verið gripnir við að stela bíl þann dag og þá hefðu áætlanir þeirra breyst og þeir ákveðið að hugsa málið yfir helgina, en ekki hefði hann verið með í þeim ráðum. Á sunnudeginum var svo ákveðið að fremja ránið á mánudagsmorgni og hefðu félagar hans breytt flugmiðum sínum og ákveðið að fljúga út á þriðjudegi í stað mánudags. Á mánudagsmorgninum kvaðst ákærði hafa ekið að hóteli félaganna og ekið þeim í miðbæ Reykjavíkur þar sem hann kvaðst hafa skilið þá eftir við stóra kirkju. Eftir þetta kvaðst hann hafa ekið á hótel sitt í Kópavogi. Milli klukkan hálfellefu og ellefu kvað hann að hringt hefði verið í sig og hann farið út og þá hefðu félagar hans verið komnir þar. Einn þeirra, P-x-x P-x-x, hefði farið með sér inn en hinir ekið á brott. Þegar inn var komið kvað ákærði hann hafa beðið um salernispappír og límband og hefði hann svo farið að pakka inn úrunum. Ákærði kvaðst hafa aðstoðað við þetta. Eftir að þeir höfðu lokið við að pakka úrunum inn hefðu þeir farið út og hefði P-x-x falið úrin í bifreiðinni. Þeir hefðu síðan verið á hótelherberginu í um tvo tíma og á meðan hefði annar hinna hringt, en þeir hefðu farið í sund í Kópavogi. Ákærði og P-x-x hefðu svo líka farið í sund. Um kvöldið kvaðst ákærði svo hafa heimsótt félaga sína á hótel þeirra og kvatt þá. Daginn eftir flugu félagar ákærða frá landinu. Á miðvikudeginum hefði lögreglan haft samband við ákærða og beðið um að fá að leita í bifreiðinni. Hann kvaðst ekki hafa verið handtekinn og hefði hringt í félaga sína þar sem hann hefði viljað losna við úrin, en þeir sögðu honum að vera rólegur. Ákærði kvaðst svo hafa beðið í um viku en þá hefði hann verið handtekinn. Áætlun þeirra félaga hefði hins vegar verið sú að hann myndi aka sömu leið til baka til Póllands.

F-x-x Ú-kk-nf M-kk-nf kvaðst hafa verið við vinnu sína umræddan morgun skömmu eftir opnun. Hann kvaðst hafa setið við vinnuborð klukkan 17 mínútur yfir tíu þegar hann hafi orðið var við skugga koma mjög snöggt inn og þegar hann hafi litið upp hefði hann horft beint inn í byssuhlaup og séð grímuklæddan mann sem hefði öskrað „get down, get down“. F-x-x kvaðst þá hafa sagt við starfsfólkið að það skyldi gera það sem maðurinn segði og hefðu þau lagst niður. Maðurinn hefði staðið yfir sér með byssuna og öskrað en síðan kvaðst hann hafa heyrt mikil brothljóð og séð út undan sér fleiri skugga sem voru að athafna sig frammi í versluninni. F-x-x kvað þetta hafa staðið yfir í um 50 sekúndur en þær hefðu virst sem heil eilífð. Þá hefðu mennirnir hlaupið út. Meðan á þessu stóð og þau lágu í gólfinu kvaðst hann hafa heyrt skothvell og þá talið að maðurinn væri að skjóta eitthvert þeirra.

M-kk-nf D-kk-nf M-kk-nf kvaðst hafa verið að vinna í tölvu á kaffistofu inn af verkstæðinu þennan morgun. Hann kvaðst hafa séð hönd teygja sig inn á verkstæðið þar sem faðir hans var og hélt höndin á byssu. Síðan kvaðst hann hafa heyrt orðin „get down“. Faðir hans hefði lagst niður og sagt sér og S-kvk-þgf G-kvk-þgf að leggjast niður sem þau hefðu gert. Því næst hefðu heyrst brothljóð og læti, en skömmu síðar hefði faðir hans staðið upp og þá var þessu lokið.

S-kvk-nf G-kvk-nf R-kvk-nf kvaðst allt í einu hafa heyrst háreysti og inn hefðu komið menn sem hefðu hlaupið að hurðinni. Hún kvaðst hafa séð byssu og mann öskra „get down“. F-x-x hefði horft á manninn og þá hefði maðurinn öskrað hærra. Hún kvaðst hafa ætlað að fara á bak við en þá hefði F-x-x sagt sér að leggjast í gólfið og hefði hún gert það. Stuttu seinna kvaðst hún hafa heyrt eins og byssuhvell og talið að búið væri að skjóta F-x-x. Einnig hefði heyrst mikill hávaði þegar verið að brjóta skápana. Síðan hefði mennirnir hlaupið út og þessu verið lokið.

III

Ákærði játaði sök við þingfestingu málsins og við aðalmeðferð gaf hann ítarlega skýrslu um verknaðinn eins og rakið var. Í skýrslu ákærða kom fram að hann og félagar hans stóðu sameiginlega að förinni til Íslands í þeim tilgangi að brjótast inn og stela verðmætum. Sú fyrirætlun breyttist og réðust félagarnir inn í úra- og skartgripaverslunina og rændu þar úrum. Ferð þeirra hingað til lands var vel skipulögð og hafði þann eina tilgang að þeir fremdu hér auðgunarbrot. Liður í skipulagningunni var meðal annars að taka hér ófrjálsri hendi bifreiðarnar, sem í ákæru getur, til að nota við ránið. Ákærði verður því sakfelldur fyrir nytjastuld þótt vera kunni að félagar hans hafi einir beint komið að töku bifreiðanna. Þótt ákærði hafi ekki ruðst inn í verslunina þá er þáttur hans í verknaðinum öllum með þeim hætti að um fullframningu er að ræða og kemur ekki til greina að telja hann hlutdeildarmann, eins og hann hefur krafist. Játning ákærða er í samræmi við önnur gögn málsins og verður hann því sakfelldur fyrir það sem honum er gefið að sök í ákærunni, en brot hans eru þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærða hefur ekki áður verið refsað hér á landi en samkvæmt upplýsingum frá yfirvöldum í Póllandi var hann dæmdur þar í 2 ára fangelsi 2001 fyrir frelsissviptingu og líkamsárás. Þegar refsing ákærða er ákveðin verður að hafa í huga að hann, í félagi við þrjá aðra, stóð að vel skipulögðu ráni þar sem miklum verðmætum var rænt. Við ránið voru notaðar leikfangaskammbyssur. Starfsfólk verslunarinnar gat þó ekki vitað annað en að um raunveruleg vopn hefði verið að ræða og af skýrslum þeirra má ráða að þau hafa upplifað ránið á þann hátt. Ákærði á sér ekki aðrar málsbætur en að hafa játað sök undanbragðalaust fyrir dómi og að hafa við aðalmeðferð gefið ítarlega skýrslu eins og rakið var. Þykir hann mega njóta þess að nokkru við ákvörðun refsingar sem telst hæfileg fangelsi í 5 ár, en til frádráttar skal koma gæsluvarðhaldsvist hans frá 27. október 2011.

Bifreiðin, sem krafist er upptöku á og í ákæru getur, var notuð við framningu brotsins á þann hátt að úrin voru falin í henni og átti að flytja þau þannig úr landi. Bifreiðin verður því gerð upptæk með vísun til 1. tl. 1. mgr. 69. gr. a almennra hegningarlaga.

Fyrir dóminn hafa verið lögð gögn sem sanna að úra- og skartgripaverslunin var tryggð hjá bótakrefjanda. Enn fremur hafa verið lögð fram gögn um að bótakrefjandi hafi greitt umkrafða fjárhæð vegna ránsins. Ákærði er skaðabótaskyldur vegna tjónsins og verður dæmdur til að greiða bætur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði svo og málskostnað. Það athugast að ákærða var fyrst birt bótakrafan við þingfestingu og miðast upphafstími dráttarvaxta við þann dag er liðnir voru 30 dagar frá þeim degi.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað og málsvarnarlaun verjanda síns að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, M-x-x T-x-x L-x-x, sæti fangelsi í 5 ár, en til frádráttar skal koma gæsluvarðhaldsvist hans frá 27. október 2011.

Ákærði greiði Vátryggingafélagi Íslands hf. 14.106.453 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. október 2011 til 8. mars 2012 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og 300.000 krónur í málskostnað.

Upptæk er gerð bifreiðin YY51-BLJ af gerðinni Audi 8.

Ákærði greiði 937.037 krónur í sakarkostnað og málsvarnarlaun verjanda síns B-kk-ef E-kk-ef hdl., 677.951 krónu.

A-kk-nf Í-kk-nf