E-1248/2017

D Ó M U R

Mál þetta var höfðað með stefnu birtri 7. apríl sl. og dómtekið að lokinni aðalmeðferð 18. október sl. Stefnandi er G-kvk-nf J-kvk-nf, Leirutanga 18, Mosfellsbæ. Stefndi er Tryggingamiðstöðin hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði með dómi bótaskylda úr ábyrgðartryggingu Mosfellsbæjar hjá stefnda vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi á Miðbæjartorgi í Mosfellsbæ 29. nóvember 2014. Hún krefst einnig málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu auk málskostnaðar.

Helstu ágreiningsefni og yfirlit málsatvika

Í málinu deila aðilar um skaðabótaábyrgð Mosfellsbæjar vegna líkamstjóns sem stefnandi hlaut í slysi á Miðbæjartorgi í Mosfellsbæ 29. nóvember 2014, en bærinn hefur ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Ekki er ágreiningur um bótaskyldu stefnda samkvæmt ábyrgðartryggingunni við þær aðstæður að skaðabótaábyrgð Mosfellsbæjar sé slegið fastri, en stefndi hefur ekki haft uppi athugasemdir við að kröfum í málinu sé beint að stefnda einum, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Ekki er heldur um það deilt að við slysið hlaut stefnandi áverka sem leiddu til tímabundinnar óvinnufærni og varanlegrar örorku. Er því ágreiningslaust að stefnandi hafi lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr viðurkenningarkröfu sinni samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Atvik málsins eru að meginstefnu óumdeild. Laugardaginn 29. nóvember 2014, um kl. 16, var stefnandi stödd, ásamt barnabarni sínu, á svonefndu Miðbæjartorgi í Mosfellsbæ vegna árlegrar tendrunar jólatrés. Torgið liggur að Þverholti og er verslunar- og þjónustumiðstöðin „Kjarni“ hinum megin við götuna. Miðbæjartorg er afmarkað frá gangstétt við Þverholt með lágreistum hlöðnum steingarði og er beð með trjám og plöntum fyrir innan garðinn. Fyrir miðju torgsins með fram Þverholti rofnar veggurinn í sundur á nokkurra metra kafla og myndast þar bil þar sem gengið er inn á torgið frá gangstéttinni. Svarar þetta bil til steinlagðrar hraðahindrunar á götunni sem myndar jafnframt gönguleið yfir götuna í átt að Kjarna. Í miðju bilinu eru tveir steinstöplar, í svipaðri hæð og steingarðurinn, og er unnt að ganga sitt hvorum megin við stöplana næst steinveggnum inn og út af torginu. Hins vegar hefur verið komið fyrir járnkeðju á milli stöplanna sjálfra, væntanlega í þeim tilgangi að hindra umferð bifreiða inn á torgið. Þegar stefnandi gekk frá torginu að lokinni tendrun jólatrésins ásamt fleira fólki áleiðis til Kjarna um kl. 16.30 féll hún um umrædda keðju. Við fallið bar hún fyrir sig hægri höndina og braut hægri úlnlið með þeim afleiðingum sem áður greinir.

Lögregla mun ekki hafa verið kölluð á staðinn en stefnandi var þegar í stað flutt á slysadeild. Þegar atvik málsins gerðust var umrædd keðja ómáluð og ekki auðkennd með endurskinsplötu, gúmmíslöngu eða öðrum hætti. Hins vegar verður ráðið af myndum að endurskinsplata hafði áður verið fest í keðjuna. Þá liggur fyrir að eftir að slysið varð hefur keðjan verið auðkennd með málningu og síðar gúmmíslöngu. Samkvæmt framburði stefnanda fyrir dómi var þungbúið þennan dag og því mjög dimmt. Í málinu er hins vegar ekki komið fram hvort kveikt hafði verið á götulýsingu. Þá liggur ekki fyrir með nákvæmni í hvaða hæð keðjan var en stefnandi telur að hún hafi verið í 15 til 20 cm hæð. Aðilar deila um hvort strekkt hafi verið á keðjunni eftir að slysið varð. Ekki liggur fyrir með vissu hvenær keðjunni var komið fyrir við inngönguleiðina að torginu eða hver tók ákvörðun um þá framkvæmd. Hins vegar verður ráðið af gögnum málsins að keðjan hafi verið á umræddum stað í a.m.k. nokkur ár áður en slysið varð.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu. Þá kom fyrir dóm sem vitni E-kvk-nf R-kvk-nf D-kvk-nf, tómstundastjóri Mosfellsbæjar.

Málsástæður og lagarök aðila

Stefnandi vísar til þess að Miðbæjartorg sé í eigu Mosfellsbæjar og þar séu á hverju ári haldnar samkomur og skemmtanir af margvíslegum toga þangað sem bæjarbúum og öðrum gestum sé stefnt saman, meðal annars umrædd jólatrésskemmtun. Þegar stefnandi hafi sótt skemmtunina hafi verið orðið skuggsýnt og mikill fjöldi fólks á ferli. Áðurlýst keðja hafi verið á gönguleið vegfarenda, illsýnileg, í 15-20 cm hæð og numið við fótlegg stefnanda. Stefnandi vísar til þess að samkvæmt frétt í bæjarblaðinu Mosfellingi 4. desember 2014 hafi a.m.k. tveir aðrir vegfarendur slasast vegna keðjunnar. Stefnandi telur að við umræddar aðstæður hafi verið afar brýnt fyrir sveitarfélagið að huga að öryggi vegfarenda við gerð og frágang mannvirkja. Við þær aðstæður sem voru slysdaginn hafi umræddur frágangur verið stórlega varasamur. Mosfellsbær hafi látið hjá líða að grípa til eðlilegra ráðstafana til að tryggja öryggi gesta og koma í veg fyrir slysahættu, svo sem með því að gera keðjuna sýnilegri með veifum eða öðrum hætti. Þá sé ljóst að auðvelt hafi verið að fjarlægja keðjuna þannig að hún skapaði ekki hættu fyrir vegfarendur.

Stefnandi byggir málssókn sína á því að tjón hennar megi rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna Mosfellsbæjar, sem bærinn beri ábyrgð á samkvæmt almennu skaðabótareglunni. Stefnandi byggir kröfu sína á almennum reglum íslensks skaðabótaréttar og vísast sérstaklega til sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð. Þá er vísað til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefndi mótmælir því að tjóni stefnanda hafi verið valdið með saknæmum og ólögmætum hætti. Stefndi vísar til þess að umræddri keðju hafi verið komið upp til að hindra umferð bíla inn á torgið, en slíkt sé ekki síst mikilvægt þegar margmennt sé á torginu. Tilgangurinn sé að vernda almenning á torginu gagnvart umferð bíla. Greiðfærar gönguleiðir hafi verið sín hvorum megin við keðjuna. Notkun keðju með þessum hætti sé almennt þekkt og keðjur víða notaðar í þessu skyni. Hefur stefndi rakið ýmis nánari dæmi því til stuðnings. Þá hafi ljósastaurar verið víðs vegar í kringum keðjuna og lýst upp svæðið þar sem stefnandi féll. Stefnanda hafi því mátt vera vel ljóst að keðja hindraði leið hennar út af torginu. Því er mótmælt sem ósönnuðu að fleiri en stefnandi hafi dottið um keðjuna. Stefndi telur að slys stefnanda verði því ekki rakið til saknæmrar hegðunar starfsmanna Mosfellsbæjar heldur sé hér fyrst og fremst um að ræða óhappatilvik. Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til skaðabótalaga nr. 50/1993, sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar.

Við munnlegan flutning málsins vísaði lögmaður stefnanda einnig til þess að frágangur keðjunnar hefði brotið gegn ákvæðum byggingarreglugerðar og hefði frágangurinn verið saknæmur einnig af þeirri ástæðu. Af hálfu stefnda var þessari málsástæðu stefnanda mótmælt sem of seint fram kominni.

Niðurstaða

Svo sem áður greinir sótti stefnandi samkomu á vegum Mosfellsbæjar á svonefndu Miðbæjartorgi síðdegis laugardaginn 29. nóvember 2014 og hugðist ganga út af torginu, yfir Þverholt, í átt að þjónustuhúsinu Kjarna þegar hún féll um áðurlýsta keðju. Umræddri keðju hafði veri komið fyrir milli tveggja stólpa í bili hlaðins steingarðs sem myndaði gönguleið út af torginu yfir á gangstétt við Þverholt. Við gönguleiðina var hraðahindrun á götunni sem þjónaði einnig því hlutverki að vera leið gangandi vegfarenda yfir götuna áleiðis í svonefndan „Kjarna“. Að mati dómsins verður því að leggja til grundvallar að umrædd keðja hafi verið beinlínis í leið gangandi vegfarenda sem áttu erindi inn á og út af torginu. Þurftu gangandi vegfarendur þannig að fara sinn hvorum megin við keðjuna í stað þess að ganga beinustu leið út af torginu. Verður þessari tilhögun því ekki jafnað til keðja sem venjulegt er að koma fyrir með fram gangstéttum eða færanlegra keðja við innkeyrslur vélknúinna ökutækja.

Dómurinn telur sannað að þegar slysið varð hafi umrædd keðja ekki verið auðkennd með endurskinsspjaldi, veifum eða öðrum hætti. Skapaði þessi frágangur keðjunnar því meðal annars þá hættu að gangandi vegfarendur féllu um hana, ekki síst ef margmenni var á torginu. Svo sem áður greinir var umrædd keðja í leið gangandi fólks sem sótti skipulagða samkomu á vegum Mosfellsbæjar í umrætt sinn. Bar Mosfellsbæ, sem skipuleggjanda samkomunnar og umráðamanni umræddra mannvirkja, því að grípa til eðlilegra ráðstafana í því skyni að tryggja að almenningi stafaði ekki hætta af því að fara ferða sinna til og frá torginu.

Alkunna er að keðjur, svo sem sú sem hér um ræðir, eru festar með keðjulás eða öðrum þeim hætti sem gerir kleift að fjarlægja þær með auðveldum hætti. Að mati dómsins hefði því verið auðvelt fyrir starfsmenn Mosfellsbæjar að fjarlægja keðjuna fyrir umrædda samkomu eða auðkenna hana tryggilega, svo sem síðar virðist hafa verið gert, a.m.k. að einhverju leyti. Var því ekki séð til þess að öryggi manna á umræddri samkomu væri tryggt svo vel sem ástæða var til. Getur það ekki haggað þessari niðurstöðu þótt óvissa sé uppi í málinu um nákvæma hæð keðjunnar og lýsingu á þeim tíma sem slysið varð. Verður að meta starfsmönnum bæjarins þessa vangæslu til sakar og ganga út frá því við úrlausn málsins að Mosfellsbær beri að fullu skaðabótaábyrgð á slysinu.

Samkvæmt framangreindu verður fallist á kröfu stefnanda, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 950.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf B-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf K-kk-nf hrl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., samkvæmt ábyrgðartryggingu Mosfellsbæjar vegna líkamstjóns, sem stefnandi, G-kvk-nf J-kvk-nf, hlaut í slysi á Miðbæjartorgi í Mosfellsbæ 29. nóvember 2014.

Stefndi greiði stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf M-kk-nf