E-8226/2020

Mál þetta, sem var dómtekið 11. janúar 2022, var höfðað 4. desember 2020 af þrotabúi Harrow Houseehf., Borgartúni 26, Reykjavík á hendur Festu lífeyrissjóði, Krossmóa 4 a, Reykjanesbæ og Hótel Valhöll ehf., Seljugerði 12, Reykjavík.

Stefnandi gerir þá dómkröfu að rift verði með dómi ráðstöfunum sem fólust í greiðslum Harrow House ehf. inn á skuldir Hótel Valhallar ehf. hjá Festu lífeyrissjóði að fjárhæð 1.000.000 króna þann 15. apríl 2019, 500.000 krónur þann 23. apríl 2019, 500.000 krónur þann 3. maí 2019, 250.000 krónur þann 24. maí 2019, 750.000 krónur þann 27. maí 2019, 2.000.000 króna þann 6. ágúst 2019, 600.000 krónur þann 15. ágúst 2019, 900.000 krónur þann 18. október 2019 og 2.000.000 króna þann 6. nóvember 2019. Einnig krefst stefnandi þess að stefndu greiði stefnanda óskipt 8.500.000 krónur ásamt vöxtum, skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, af 1.000.000 króna frá 15. apríl 2019 til 22. apríl 2019, af 1.500.000 krónum frá 23. apríl 2019 til 2. maí 2019, af 2.000.000 króna frá 3. maí 2019 til 23. maí 2019, af 2.250.000 krónum frá 24. maí 2019 til 26. maí 2019, af 3.000.000 króna frá 27. maí 2019 til 5. ágúst 2019, af 5.000.000 króna frá 6. ágúst 2019 til 14. ágúst 2019, af 5.600.000 krónum frá 15. ágúst 2019 til 17. október 2019, af 6.500.000 krónum frá 18. október 2019 til 5. nóvember 2019, af 8.500.000 krónum frá 6. nóvember 2019 til 7. desember 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 8. desember 2020 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi Festa lífeyrissjóður krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Stefndi Hótel Valhöll ehf. krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að þær verði lækkaðar verulega.

Þá krefst stefndi málskostnaðar.

I Málsatvik

Bú Harrow House ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 1. apríl 2020. Hafði beiðni um gjaldþrotaskipti verið lögð fram 31. júlí 2019. Innköllun var birt í Lögbirtingablaðinu 7. apríl 2020 og var skiptafundur haldinn 22. júní 2020. Engar eignir voru í búinu við upphaf skipta.

Harrow House ehf. leigði fasteignina að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, af stefnda Hótel Valhöll ehf. Fyrirsvarsmaður stefnda Hótel Valhallar ehf. er faðir V-kk-ef J-kk-ef, sem var eigandi alls hlutafjár í stefnanda og eini stjórnarmaður félagsins. Harrow House ehf. rak veitingastaðinn Primo í fasteigninni að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, fram í maí 2019. Hóf þá einkahlutafélagið Ítalskt rekstur veitingahúss í umræddri fasteign og leigði hana í þeim tilgangi af Harrow House ehf.

Mál þetta varðar greiðslur Harrow House ehf. á tímabilinu frá 15. apríl til 6. nóvember 2019 til lögmannsstofunnar Landslaga vegna innheimtu lögmannsstofunnar fyrir stefnda Festu lífeyrissjóð á hendur stefnda Hótel Valhöll ehf. Fann skiptastjóri þrotabús Harrow House ehf. engar skýringar á umræddum greiðslum í bókhaldi stefnanda.

Fyrir liggur að umræddum greiðslum var ráðstafað inn á veðskuldabréf útgefið af Hótel Valhöll ehf. þar sem fasteign félagsins að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, var meðal þeirra fasteigna sem veðsettar voru. Kemur fram í skilmálum veðskuldabréfsins að allar leigugreiðslur vegna útleigu meðal annars fasteignarinnar að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, séu veðsettar handhafa skuldabréfsins.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi styður kröfu sína við 1. mgr. 131. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. nr. 21/1991. Samkvæmt því ákvæði eru gjafir sem afhentar eru á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag riftanlegar. Telur stefnandi öll skilyrði greinarinnar vera uppfyllt. Gjöfin hafi bersýnilega rýrt eignir Harrow House ehf. og leitt til eignaaukningar hjá stefnda. Ekkert sýnilegt endurgjald hafi komið fyrir greiðsluna og sé því bersýnilegt að gjafatilgangur teljist uppfylltur.

Stefnandi styður kröfu sína einnig við 141. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því ákvæði má krefjast riftunar vegna ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt eru kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaður var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg. Samkvæmt efnahagsreikningi í bókhaldi Harrow House ehf. hafi eigið fé verið neikvætt 30. júní 2019 og stærstur hluti eigna félagsins verið skráður á tengda aðila. Ráðstafanir hafi verið ótilhlýðilegar þar sem þær hafi verið stefndu til hagsbóta á kostnað kröfuhafa stefnanda. Þá hafi ráðstafanirnar leitt til þess að fjármunirnir hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum, en engar eignir hafi verið í búinu við upphaf skipta. Hafi stefndu mátt vera ljóst þegar þeir tóku við umræddum greiðslum að Harrow House ehf. væri ógjaldfært og umræddar ráðstafanir myndu leiða til þess að eignir félagsins yrðu ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Þá hefði stefndi Hótel Valhöll ehf. verið nátengdur Harrow House ehf. og hafi því mátt vera ljós greiðslustaða félagsins. Þá hafi stefndu borið að kanna stöðu Harrow House ehf. gaumgæfilega áður en þeir tóku við gjöf af þessu tagi. Yrðu stefndu að bera hallann af aðgæsluleysi sínu ef þeir hafa ekki gert það. Yrði því að leggja til grundvallar að stefndu hafi verið grandsamir um ógjaldfærni félagsins og ótilhlýðileika umræddra ráðstafana á eign þess.

Stefnandi styður kröfu sína einnig við 139. gr. laga nr. 21/1991, hvað varðar greiðslur sem greiddar voru eftir frestdag, 31. júlí 2019, en þær nema samtals 5.500.000 krónum. Samkvæmt 2. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991 megi krefjast riftunar ráðstafana sem hafi verið gerðar eftir frestdag nema ráðstöfunin hafi verið nauðsynleg í þágu atvinnurekstrar þrotamannsins, eðlileg af tilliti til sameiginlegra hagsmuna lánardrottna eða til að fullnægja daglegum þörfum. Það sé meginregla samkvæmt 139. gr. laga nr. 21/1991 að greiðsla skuldar og aðrar ráðstafanir eftir frestdag séu riftanlegar, þótt á því séu undantekningar sem raktar séu í ákvæðinu. Slíkar undanþágur sæti þröngri skýringu og á viðtakendum greiðslna hvíli sönnunarbyrði um að þeim sé fullnægt.

Stefnandi byggir á því að stefndu hafi mátt vera ljóst að fram var komin gjaldþrotaskiptabeiðni á hendur Harrow House ehf. Gera verði ríkar kröfur til stefnda Lífeyrissjóðsins Festu, sem hafi notið aðstoðar lögmannsstofu við innheimtu krafna sinna, að leita sér tiltækra upplýsinga, þar sem um það hafi verið að ræða að félag greiddi kröfu annars aðila án endurgjalds. Hafi stefndi Lífeyrissjóðurinn Festa ekki haft upplýsingar um framkomna gjaldþrotaskiptabeiðni teljist það stefnda til gáleysis að hafa ekki leitað upplýsinga um það. Þá hafi stefndi Hótel Valhöll verið nátengdur Harrow House ehf. og mátt vera ljóst hver staða félagsins væri.

Stefnandi kveður að þeim fjármunum sem nýttir hafi verið til greiðslu til og í þágu stefndu hafi verið ráðstafað af bankareikningum Harrow House ehf. sem ekki hafi verið bundnir neinum kvöðum og hafi ekki verið veðsettir. Hafi því umræddir fjármunir verið til frjálsrar ráðstöfunar fyrir félagið.

Stefnandi byggir fjárkröfu sína á 1. og 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991. Hafi hin riftanlega ráðstöfun leitt til óréttmætrar auðgunar stefndu. Hafi stefndi Festa lífeyrissjóður fengið til sín fjármuni frá Harrow House ehf. og skuld Hótel Valhallar að sama skapi lækkað. Tjón þrotabúsins sé að umræddir fjármunir séu ekki til staðar í því.

Stefndi byggir riftunarkröfu sína á hendur stefndu jafnframt á 146. gr. Felist í ákvæðinu að endurgreiðslukrafa nái fram að ganga gegn þriðja manni sem fengið hefur verðmæti framseld ef hann vissi eða mátti vita um þær aðstæður sem riftunarkrafan byggist á.

Másástæður stefnda Festu lífeyrissjóðs

Stefndi Festa lífeyrissjóður byggir á því að almenn skilyrði riftunarreglna laga nr. 21/1991 séu ekki uppfyllt í málinu þar sem stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni við hinar ætluðu riftanlegu ráðstafanir. Með því skilyrði sé meðal annars átt við að umræddir fjármunir hefðu verið til staðar í búinu við upphaf skipta ef hinar ætluðu riftanlegu ráðstafanir hefðu ekki átt sér stað. Svo hátti ekki til í máli þessu.

Stefndi kveðst hafa eignast veðréttindi í kröfum meðstefnda Hótels Valhallar ehf. á hendur Harrow House ehf. fyrir leigu á húsnæðinu að Þingholtsstræti 1, þegar stefndi eignaðist veðskuldabréf það sem um ræðir í málinu. Hafi veðréttur stefnda öðlast réttarvernd þegar Harrow House ehf. fékk tilkynningu um veðsetninguna með því að hann skyldi greiða leigugjaldið til veðhafa í stað þess að greiða til veðsalans og leigusalans stefnda Hótel Valhallar ehf. Með þessu hafi verið komið á beinu réttarsambandi milli stefnda Festu lífeyrissjóðs og Harrow House ehf. Hafi því greiðslur þær sem inntar voru af hendi beint til stefnda, og krafist er riftunar í í stefnu, verið greiðslur sem fram hafi farið á grundvelli veðsamnings milli stefnda og Harrow House ehf. og hafi falið í sér réttar efndir á leigusamningi Harrow House ehf. um fasteignina að Þingholtsstræti 1. Þessum veðsamningi hafi ekki verið rift og ekki krafist riftunar á honum.

Stefndi kveður óumdeilt að meðstefndi Hótel Valhöll ehf. hafi í engu vanefnt skyldur sínar samkvæmt leigusamningnum og að Harrow House ehf. hafi notið fullra réttinda samkvæmt honum. Ef Harrow House ehf. hefði ekki innt greiðslurnar af hendi hefði komið til beitingar á vanefndaúrræði sem hefði leitt til þess að félagið hefði þurft að rýma húsnæðið og láta af starfsemi í því.

Stefndi kveður umræddar greiðslur hafa verið gagngjald í gagnkvæmum samningi sem Harrow House ehf. hafi nýtt í starfsemi sinni. Hefðu greiðslurnar ekki getað staðið kröfuhöfum stefnanda til reiðu við skiptin.

Stefndi kveður stefnanda ekki hafa sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni við hinar ætluðu riftanlegu ráðstafanir enda hafi umræddar ráðstafanir falið í sér greiðslu á veðsettum kröfuréttindum samkvæmt gagnkvæmum leigusamningi.

Til vara byggir stefndi á því að um sé að ræða viðskiptaskuld samkvæmt leigusamningi milli Harrow House ehf. og Hótel Valhallar ehf. sem gögn málsins beri með sér að gera skyldi upp með beinum greiðslum til stefnda.

Verði ekki fallist á sýknu af þeirri ástæðu að greiðslurnar hafi verið inntar af hendi á grundvelli samnings milli stefndu og Harrow House ehf. er því mótmælt að skilyrði séu til riftunar á grundvelli 131. gr., 141. gr. eða 139. gr. gjaldþrotalaga.

Hvað varðar vísun stefnanda til 131. gr. gjald rota skiptalaga telur stefndi að engin skilyrði greinarinnar séu uppfyllt.

Það skilyrði að ráðstöfunin teljist rýra eignir skuldara sé ekki uppfyllt. Harrow House ehf. hafi rekið veitingastaðinn Primo í húseign stefnda Hótels Valhallar ehf. Með umræddum innborgunum á veðskuld leigusalans Hótels Valhallar ehf. hafi skuld Harrow House ehf. við leigusalann lækkað. Ef ekki hefði komið til umræddrar rástöfunar hefði Harrow House ehf. einfaldlega greitt beint inn á leiguskuldina. Því hefðu eignir stefnanda að minnsta kosti verið þær sömu þótt umræddar ráðstafanir hefðu ekki átt sér stað með beinum greiðslum til stefnda. Stefnandi þurfi að sanna að ráðstafanir sem krafist sé riftunar á hafi rýrt eignir stefnanda. Þurfi því stefnandi að sanna að ef Harrow House ehf. hefði ekki greitt inn á leiguna með þessum hætti þá hefði félagið alls ekki greitt inn á skuldina. Þá mótmælir stefndi því að ekkert endurgjald hafi komið fyrir, en fyrir liggi að Harrow House ehf. hafi nýtt fasteign meðstefnda Hótels Valhallar undir veitingarekstur sinn.

Annað skilyrði gjafahugtaks 131. gr. sé að eignir riftunarþola hafi aukist vegna gjafarinnar. Svo hafi ekki verið. Hvorki hafi verið ætlunin með umræddum greiðslum að hún myndi leiða til eignaaukningar móttakandans né hafi hún gert það í reynd. Skuld fyrir hið leigða húsnæði hafi numið mun hærri fjárhæð en sem nemur þeim fjárhæðum sem samkvæmt stefnu voru greiddar inn á veðskuldabréfið.

Þriðja hugtaksskilyrði sé að gjafatilgangur hafi verið fyrir hendi. Í stefnu líti stefnandi fram hjá því grundvallaratriði að Harrow House ehf. hafi nýtt húsnæði skuldara veðskuldabréfsins, meðstefnda Hótels Valhallar ehf., undir veitingarekstur félagsins um árabil. Hafi áframhaldandi rekstur hvílt á því að húsnæðið væri til reiðu undir veitingastaðinn.

Hvað varðar vísun stefnanda til 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga þá telur stefndi að skilyrði þeirrar greinar séu ekki uppfyllt.

Stefndi bendir á að með umræddri ráðstöfun hafi Harrow House ehf. verið að greiða skuld sína samkvæmt veðsamningi við stefnda og lækkað með því leiguskuld sína gagnvart eiganda fasteignarinnar Þingholtsstræti 1. Hafi afnot af umræddu húsnæði verið grunnforsenda fyrir því að félaginu tækist að afla tekna með veitingarekstri. Ef leigan hefði ekki verið greidd með þessum hætti hefði hún verið greidd beint til leigusalans, sem síðan hefði greitt skuld sína við stefnda. Blasi því við að ráðstöfunin hafi hvorki verið til hagsbóta fyrir stefnda á kostnað annarra, né hafi hún leitt til þess að eignir Harrow House hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum, enda hefði Harrow House þurft að greiða leigugjaldið með einum eða öðrum hætti. Þá hafi ráðstöfunin ekki leitt til skuldaaukningar Harrow House ehf. Þvert á móti hafi hún leitt til lækkunar á skuldum Harrow House ehf. og til lækkunar á veðkröfum.

Þá hafi það skilyrði 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga, að stefnda hafi verið kunnugt um að Harrow House ehf. væri ógjaldfært þegar ráðstöfunin fór fram, ekki verið uppfyllt. Sönnunarbyrði um það hvíli á stefnanda. Hafi stefndi ekki haft neina sérstaka ástæðu til að kynna sér stöðu Harrow House ehf.

Stefndi hafnar því að greiðslan hafi verið ótilhlýðileg. Þá sé enga umfjöllun að finna í stefnu til stuðnings þeirri fullyrðingu að um ótilhlýðilega ráðstöfun hafi verið að ræða. Sé málsástæðan því vanreifuð. Þá geti hvorki greiðsla samkvæmt veðsamningi talist vera ótilhlýðileg né heldur greiðsla leigutaka til leigusala á skuld sem fallin er í gjalddaga.

Hvað varðar vísun stefnanda til 2. mgr. 139. gr. gjaldþrotaskiptalaga þá telur stefndi að skilyrði fyrir þeim undanþágum sem þar eru raktar séu uppfyllt.

Greiðslur Harrow House ehf. hafi verið á grundvelli veðsamnings. Þá hafi þær verið vegna leigu sem hafi verið nauðsynleg forsenda fyrir því að halda áfram starfsemi Harrow House ehf. og afla því tekna. Því hafi þær verið nauðsynlegar í þágu atvinnurekstrar félagsins og eðlilegar með tilliti til sameiginlegra hagsmuna lánardrottna, enda félagið ekki fært um að skapa tekjur án þess að greiðslum sé ráðstafað inn á leiguskuld.

Stefndi mótmælir því að endurgreiðslukrafa verði byggð á 1. og 3. mgr. 142. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Hafi stefndi ekki haft hag af hinum ætluðu riftanlegu ráðstöfunum í skilningi ákvæðisins. Þá mótmælir stefndi því að 146. gr. laganna eigi við.

Stefndi mótmælir sérstaklega vaxtakröfu stefnanda. Geti gjalddagi kröfunnar í fyrsta lagi verið frá því stefnandi tilkynnti um riftun. Þá eigi tilvísun stefnanda til 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu eingöngu við ef um er að ræða skaðabætur vegna riftunar á grundvelli 139. eða 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

Loks mótmælir stefndi kröfu stefnanda um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Ekki séu efni til að reikna dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögu þar sem ekki verði ljóst fyrr en þá hvort stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda.

Málsástæður stefnda Hótel Valhallar ehf.

Hvað varðar vísun stefnanda til 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga bendir stefndi á að ljóst sé að um hafi verið að ræða leigugreiðslur frá stefnanda til Hótel Valhallar ehf. Ekki sé því um gjafagerning að ræða. Ekki hafi verið um að ræða gjöf sem hafi rýrt eignir skuldarans heldur nauðsynlega greiðslu á leigu fyrir það húsnæði sem rekstur stefnda fór fram í. Greiðslan hafi ekki leitt til eignaaukningar fyrir stefnda Hótel Valhöll ehf. þar sem það félag hafi látið í té verðmæti í formi afnota af fasteign í staðinn fyrir greiðsluna.

Hvað varðar vísun stefnanda til 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga mótmælir stefndi því að hún eigi við. Um hafi verið að ræða leigugreiðslu sem á engan hátt hafi verið stefnda Hótel Valhöll ehf. til hagsbóta með ótilhlýðilegum hætti á kostnað annarra kröfuhafa. Þvert á móti hafi verið um að ræða tilhlýðilega greiðslu á leigu fyrir húsnæði á besta stað í Reykjavík sem hafi verið grundvöllur þess að stefnandi gæti haldið áfram starfsemi og skapað tekjur. Greiðslurnar hafi verið nauðsynlegur þáttur í rekstri Harrow House ehf. og í raun grundvallarforsenda fyrir þeim rekstri. Hafi greiðslurnar ekki leitt til þess að eignir yrðu ekki til staðar til fullnustu krafna heldur þvert á móti verið skilyrði þess að rekstur Harrow House ehf. gæti haldið áfram. Þá hafi það verið grundvallaratriði fyrir áframhaldandi rekstur stefnanda að stefndi Hótel Valhöll ehf. tryggði það að greiðslurnar frá Harrow House ehf. gengju til stefnda Festu lífeyrissjóðs, sem hefði fjármagnað kaupin á umræddri fasteign. Ef ekki hefði verið greitt af veðlánum hefði fasteignin getað farið á nauðungaruppboð og Harrow House ehf. þannig misst húsnæði sitt.

Stefndi telur að ekki hafi verið fullnægt skilyrðinu um að greiðsla leiði til skuldaaukningar þar sem tekjur Harrow House ehf. af þeim rekstri sem félagið var með í hinni leigðu fasteign hafi komið á móti leigugreiðslum og öðrum skuldum við aðra kröfuhafa.

Hvað varðar vitneskju um ógjaldfærni þá hafi stefndi Hótel Valhöll ehf., eða fyrirsvarmaður þess félags, enga vitneskju haft um ógjaldfærni Harrow House ehf. og enn síður að greiðsla á leigu fyrir húsnæði þess stuðlaði að slíkri ógjaldfærni. Þvert á móti hafi stefndi verið í góðri trú um gjaldfærni félagsins enda um að ræða vinsælan veitingastað. Séu engin gögn í málinu sem styðji fullyrðingar stefnanda um að stefndi eða fyrirsvarsmaður þess hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni Harrow House ehf. Hafi stefnandi sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni. Byggi stefnandi fyrst og fremst á skyldleika fyrirsvarsmanna félaganna en á því verði ekki byggt einu og sér. Þær upplýsingar sem fram komi í ársreikningum Harrow House ehf. eða eignastöðu þess félags séu ekki sjálfkrafa eitthvað sem skyldmenni og nátengdir aðilar eiga að þekkja, heldur einkamál.

Stefndi mótmælir því að Hótel Valhöll ehf. eða forsvarsmönnum þess hafi borið skylda til að kanna stöðu Harrow House ehf.

Hvað varðar vísun stefnanda til 139. gr. gjaldþrotaskiptalaga þá telur stefndi að skilyrði þess ákvæðis séu ekki uppfyllt. Liggi fyrir að um hafi verið að ræða leigugreiðslur fyrir húsnæði sem var nauðsynlegt fyrir rekstur Harrow House ehf. Eftir að félagið hefði hætt með rekstur í fasteigninni hefði félagið leigt hana út til Ítalskt ehf. og fengið fyrir það hærri tekjur en sem námu leigugreiðslunum til Hótel Valhallar ehf. Þá liggi ekkert fyrir um að stefndi eða forsvarsmaður þess hafi haft vitneskju um það að fram væri komin gjaldþrotabeiðni á hendur Harrow House ehf.

Stefndi vísar að lokum til þess að þar sem hafna beri riftun beri einnig að hafna endurgreiðslukröfu stefnanda á grundvelli 142. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

III

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um samtals 8.500.000 króna greiðslur Harrow House ehf. til Festu lífeyrissjóðs á tímabilinu 15. apríl til 6. nóvember 2019. Þar af voru 5.500.000 krónur greiddar eftir frestdag, 31. júlí 2019. Liggur fyrir að greiðslurnar runnu til að greiða upp í skuld stefnda Hótel Valhallar ehf. við stefnda Festu lífeyrissjóð á grundvelli veðskuldabréfs útgefins 28. apríl 2014, sem framselt var stefnda Festu lífeyrissjóði 12. september 2014

Stefndu byggja á því að umræddar greiðslur hafi verið vegna leigu Harrow House ehf. á fasteigninni Þingholsstræti 1, Reykjavík, þar sem félagið rak veitingahúsið Primo. Hafi eigandi fasteignarinnar, Hótel Valhöll ehf., beint þeim fyrirmælum til Harrow House ehf. að greiða leigu vegna afnotanna af fasteigninni inn á umrædda skuld þess félags við Festu lífeyrissjóð, sem byggði á áðurnefndu skuldabréfi. Stefnandi mótmælir því og bendir á að ekkert hafi komið fram í bókhaldi félagsins um að umræddar greiðslur væru vegna leigu félagsins á umræddri fasteign.

Fyrir liggur að Harrow House ehf. skuldaði stefnda Hótel Valhöll ehf. vegna leigu á umræddri fasteign. Þá liggur fyrir að umræddar greiðslur Harrow House ehf. runnu inn á skuld stefnda Hótel Valhallar ehf. við stefnda Festu lífeyrissjóð. Einnig liggur fyrir að fasteignin að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, sem Harrow House ehf. leigði af stefnda Hótel Valhöll ehf., var meðal þeirra fasteigna sem veðsettar voru vegna umræddrar skuldar. Var það því Harrow House ehf. til hagsbóta að greitt yrði af umræddu láni til að koma í veg fyrir að umrædd fasteign sem félagið leigði af stefnda Hótel Valhöll ehf., og nýtti í rekstri sínum, færi á nauðungaruppboð. Að þessu virtu fellst dómurinn á það með stefndu að umræddar greiðslur Harrow House ehf. til Festu lífeyrissjóðs hafi komið til vegna leigu Harrow House ehf. á umræddri fasteign, og með þeim hafi Harrow House ehf. í raun verið að greiða upp í leiguskuld sína við Hótel Valhöll ehf.

Stefndi Festa lífeyrissjóður byggir á því að umræddar greiðslur hafi farið fram á grundvelli veðsetningar leigugreiðslna samkvæmt umræddu skuldabréfi og að beint réttarsamband hafi komist á milli Harrow House ehf. og stefnda Festu lífeyrissjóðs. Á það verður ekki fallist. Ekkert bendir til þess í málinu að Harrow House ehf. hafi verið tilkynnt um umrædda veðsetningu leigugreiðslna, svo sem áskilið er í 1. mgr. 46. gr. laga nr. 75/1970, um samningsveð. Er því ekki fallist á að komist hafi á beint réttarsamband milli Harrow House ehf. og stefnda Festu lífeyrissjóðs og er þessari málsástæðu stefnda Festu lífeyrissjóðs hafnað.

Ekki er fallist á þá málsástæðu stefndu að umræddar greiðslur hafi ekki orðið búinu til tjóns og að almennum skilyrðum til riftunar sé því ekki fullnægt. Fyrir liggur að ef umræddum greiðslum yrði rift með dómi, og stefndu dæmd til að greiða þrotabúinu í samræmi við kröfugerð stefnanda, myndi hærri fjárhæð en ella koma til skipta í búinu.

Koma því til skoðunar einstakar málsástæður stefnanda fyrir því að umræddum greiðslum verði rift.

Stefnandi byggir kröfu sína um riftun umræddra greiðslna á því að umræddar greiðslur hafi verið gjöf í skilningi 1. mgr. 131. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Á það verður ekki fallist. Eins og áður sagði fellst dómurinn á það með stefndu að umræddar greiðslur Harrow House ehf. til stefnda Festu lífeyrissjóðs hafi í raun verið greiðsla inn á leiguskuld félagsins við stefnda Hótel Valhöll ehf. Samkvæmt því voru umræddar greiðslur ekki inntar af hendi í þeim tilgangi að gefa heldur voru þær þvert á móti endurgjald fyrir afnot Harrow House ehf. af fasteign stefnda Hótel Valhallar ehf. að Þingholtsstræti 1, Reykjavík. Verður þegar af þeirri ástæðu ekki fallist á að rifta beri umræddum greiðslum á grundvelli umrædds ákvæðis gjaldþrotaskiptalaga.

Stefnandi byggir kröfur sínar um riftun umræddra greiðslna einnig á 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga, það er að um hafi verið að ræða ótilhlýðilegar ráðstafanir sem hafi verið stefndu til hagsbóta á kostnað kröfuhafa stefnanda auk þess sem þær hafi leitt til þess að fjármunir voru ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Þá hafi stefndu mátt vera ljóst þegar þeir tóku við umræddum greiðslum að eignir félagsins yrðu ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum.

Dómurinn hefur komist að þeirri niðurstöðu að hinar umdeildu greiðslur hafi verið leigugreiðslur til stefnda Hótel Valhallar ehf. vegna leigu Harrow House ehf. á fasteigninni að Þingholtsstræti 1, Reykjavík, þar sem Harrow House ehf. rak veitingastaðinn Primo og framleigði síðar til Ítalskt ehf. og aflaði sér þannig tekna. Greiðsla húsaleigu með þessum hætti getur ekki talist ótilhlýðileg í skilningi umræddrar 141. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Verður því þegar af þeirri ástæðu ekki fallist á að rifta umræddum greiðslum á grundvelli þessa ákvæðis.

Stefnandi byggir kröfu sína um riftun ráðstafana sem framkvæmdar voru eftir frestdag, 31. júlí 2019, einnig á 2. mgr. 139. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Það er meginreglan samkvæmt umræddu ákvæði að greiðslur skulda eftir frestdag séu riftanlegar. Frá þeirri meginreglu eru hins vegar undantekningar sem raktar eru í ákvæðinu. Koma þær því til skoðunar hér.

Eins og fram hefur komið hefur dómurinn fallist á að þær greiðslur Harrow House ehf. sem deilt er um í málinu, hafi í raun verið leigugreiðslur til stefnda Hótel Valhallar ehf. vegna afnota af fasteigninni að Þingholtsstræti 1, Reykjavík. Eftir að Harrow House ehf. hætti þar rekstri, í maí 2019, rak einkahlutafélagið Ítalskt veitingastað í umræddu húsnæði og leigði það í þeim tilgangi af Harrow House ehf. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum greiddi Ítalskt ehf. hærri fjárhæð inn á bankareikning Harrow House ehf. en nemur þeim greiðslum sem hér er deilt um og teljast samkvæmt niðurstöðu dómsins leigugreiðslur til stefnda Hótel Valhallar ehf. Hefur því ekki verið sýnt fram á annað í málinu en að þær greiðslur sem bárust Harrow House ehf. frá Ítalskt ehf., vegna leigu þess félags á umræddri fasteign, hafi verið hærri en þær greiðslur sem Harrow House ehf. greiddi stefnda Hótel Valhöll ehf. vegna leigu á fasteigninni. Með hliðsjón af þessu er það niðurstaða dómsins að miða verði við að þær leigugreiðslur sem fram fóru eftir frestdag hafi verið nauðsynlegar í þágu rekstrar Harrow House ehf. og hafi skilað félaginu hærri tekjum en umræddar leigugreiðslur félagsins til stefnda Hótel Valhallar ehf. námu. Verður því umræddum greiðslum ekki rift á grundvelli umræddrar 139. gr. gjaldþrotalaga.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að sýkna beri stefndu af dómkröfum stefnanda.

Með hliðjón af úrslitum máls og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, ber stefnanda að greiða stefndu málskostnað sem með hliðsjón af umfangi máls þykir hæfilega ákveðinn 1.500.000 krónur til stefndu hvors um sig.

B-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndu, Festa lífeyrissjóður og Hótel Valhöll ehf, eru sýkn af kröfum stefnanda, þrotabús Harrow House ehf.

Stefnandi greiði stefndu hvorum um sig 1.500.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf Þ-kk-nf(sign.)