E-340/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 15. mars sl., var höfðað 13. janúar 2010.

Stefnandi er W-x-x S-x-x W-x-x, Hafnarbraut 11, Kópavogi.

Stefndi er J-x-x S-x-x, Suðurgötu 74, Hafnarfirði.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 899.862 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. október 2009 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

I

Stefnandi kveður málavexti vera þá að hann hafi 28. mars 2008 lánað stefnda pening að fjárhæð 350.000 krónur. Stefndi hafi kvittað undir skuldaviðurkenningu og að hafa tekið við peningunum. Þann 17. júní 2008 hafi stefnandi aftur lánað stefnda pening að fjárhæð 150.000 krónur og stefndi kvittað undir samskonar skuldaviðurkenningu. Þann 9. september 2008 hafi stefndi fengið lán að fjárhæð 30.000 krónur og 15. október 2008 að fjárhæð 200.000 krónur og hafi stefndi enn kvittað undir samskonar skuldaviðurkenningar. Samtals hafi stefndi lánað stefnanda 730.000 krónur. Stefnandi hafi krafið stefnda um endurgreiðslu lánsins með bréfi 4. september 2009, en skuldin hafi ekki fengist greidd.

Stefndi ber því við að hann hafi um hríð unnið hjá stefnanda. Stefnandi hafi stundum greitt honum laun í reiðufé. Þessar greiðslur hafi jafnan verið lágar fjárhæðir, mest taldar í tugum þúsunda. Þegar stefndi hafi leitað réttar síns í gegnum stéttarfélag sitt vegna launakjara sinna hafi stefnandi brugðið á það ráð að gefa út fjölda kvittana, sem hann telji vera skuldaviðurkenningar. Stefndi kveður stefnanda hafi falsað nafn sitt undir skjölin. Hann hafi í því skyni að sýna fram á það lagt fram kæru til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu þar sem fram komi að stefndi hafi aldrei séð þessi skjöl og nafnritun á þau sé fölsuð. Hann hafi ekki tekið á móti því fé sem þau fjalli um.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi veitt peningalán til stefnda sem honum sé skylt að endurgreiða. Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga. Hver lánsfjárhæð beri samningsvexti frá útborgunardegi, 350.000 krónur frá 28. mars 2008, 150.000 krónur frá 17. júní 2008, 30.000 krónur frá 9. september 2008 og 200.000 krónur frá 15. október 2008 til 4. október 2009, eða til þess dags að mánuður hafi verið liðinn frá því að stefnandi hafi sannanlega krafið stefnda um greiðslu skuldarinnar með bréfi dagsettu 4. september 2009. Stefnandi styður kröfu sína um að framangreindar fjárhæðir beri samningsvexti frá útborgunardegi til 4. október 2009 við ákvæði II. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þann dag hafi höfuðstóll skuldarinnar numið 730.000 krónum og uppsafnaðir samningsvextir 169.862 krónum eða samtals 899.862 krónum sem sé stefnufjárhæð málsins. Eftir þann dag beri fjárhæðin dráttarvexti og styðjist sú krafa við ákvæði III. kafla laga nr. 38/2001, einkum 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Krafa um málskostnað er reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur, sbr. 10. tl. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína því að hann standi ekki í skuld við stefnanda. Hann telji nafnritun sína á kvittanir þær sem stefndi reisi mál sitt á falsaðar og hafi kært fölsunina til lögreglu. Beri stefnandi ótvírætt sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu að um nafnritun stefnda sé að ræða, enda kvittanirnar ekki vottaðar.

Þá sé til þess að líta að ekkert í skjölunum beri það með sér með neinu móti að hægt sé að byggja kröfurétt á skjölunum. Fráleitt sé að telja skjölin skuldaviðurkenningar eða að í þeim felist greiðsluloforð stefnda með nokkrum hætti. Miðað við þýðingu skjalanna sem lögð hafi verið fram af stefnanda sé um að ræða kvittun fyrir viðtöku peninga. Hvergi sé þar að finna orðið „skuldaviðurkenning“ eða nokkurt loforð af hálfu stefnda um að honum beri að greiða stefnanda nokkuð vegna þessa. Sé ekkert í skjalinu sem beri með sér að stefndi hafi átt að inna af hendi eitthvað endurgjald fyrir hið meinta fjárframlag stefnanda. Ekkert sé fjallað um endurgreiðslu, kjör eða annað sem með nokkru móti gæti gefið til kynna að um skuldaviðurkenningu eða lánveitingu sé að ræða. Stefnandi beri alfarið sönnunarbyrðina fyrir því að um skuldaviðurkenningu sé að ræða og/eða loforð um endurgjald og þar af leiðandi að stefnda beri að greiða hinum umstefndu fjárhæð til stefnanda. Sé sú sönnun ekki komin fram í máli þessu og verði því að sýkna stefnda.

Stefndi byggir málskostnaðarkröfu sína á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafist er virðisaukaskatts á tildæmdan málskostnað þar sem stefndi reki ekki virðisaukaskattskylda starfsemi og beri honum því nauðsyn til að fá skattinn tildæmdan úr hendi stefnanda.

IV

Í máli þessu krefst stefnandi þess að stefndi endurgreiði honum fjögur lán sem hann hafi veitt honum. Stefndi hefur hafnað greiðsluskyldu og byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi falsað nafnritun sína á kvittanir. Þá sé ekkert á kvittununum sem beri það með sér að hægt sé að byggja kröfurétt á þeim.

Stefnandi og stefndi gáfu skýrslur fyrir dóminum. Stefnandi bar að framlagðar kvittanir væru vegna lána hans til stefnda. Stefndi hafi skrifað undir að honum viðstöddum. Stefndi hafi unnið hjá honum á þessum tíma, en lánin hafi ekki tengst starfinu. Ekki hafi verið rætt sérstaklega um endurgreiðslu lánanna. Stefndi neitaði því fyrir dóminum að hafa ritað undir fram lagðar kvittanir. Hann sagðist ekki hafa tekið við peningum frá stefnanda, utan launa.

Þann 22. febrúar 2010 kærði stefndi stefnanda til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu fyrir skjalafals. Með bréfi 12. nóvember 2010 var stefnanda tilkynnt um niðurfellingu málsins. Segir í bréfi lögreglunnar til stefnanda: „Kærði hefur neitað sakargiftum og ekki eru fyrir hendi nein vitni að málsatvikum. Niðurstöður samanburðarrannsóknar á rithöndum kærða og kæranda og hinni véfengdu áritun benda eindregið til þess að kærði hafi sjálfur undirritað yfirlýsingarnar.“

Lagt hefur verið fram sérfræðiálit Statens kriminaltekniska laboratorium í Svíþjóð vegna rithandarrannsóknar málsins. Samkvæmt álitsgerðinni benda niðurstöður hennar eindregið til þess að véfengdar undirskriftir á kvittunum dags. 17. júní og 15. október 2008 séu gerðar af stefnda og eindregið til þess að þær séu ekki eftir stefnanda. Samkvæmt meðfylgjandi skala álitsins eru taldar mjög litlar líkur á því að aðrar tilgátur sem komi til greina séu réttar. Þá benda niðurstöðurnar til þess að véfengda undirskriftin á kvittun frá 9. september 2008 sé gerð af stefnda og að hún sé ekki komin frá stefnanda. Samkvæmt þeim skala sem stuðst er við eru taldar litlar líkur á því að aðrar tilgátur sem til greina komi séu réttar. Hins vegar er því ósvarað hver gerði véfengdu undirskriftina á kvittun frá 28. mars 2008, en athuganir styðja hvorki framsetta tilgátu né gagntilgátur sem koma til greina.

Með vísan til framanritaðs verður talið nægilega sannað að stefndi hafi undirritað kvittanir dagsettar 17. júní, 9. september og 15. október 2008. Hins vegar þykir ekki sýnt fram á að hann hafi undirritað kvittun frá 28. mars 2008. Gegn andmælum stefnda verður ekki talið sannað að hann hafi tekið við fjármunum samkvæmt þeirri kvittun og verður stefndi því sýknaður af þeim hluta kröfunnar.

Stefndi telur að í umræddum kvittunum felist ekki greiðsluloforð með neinum hætti. Samkvæmt þýðingu löggilts skjalaþýðanda er texti skjalsins þannig: „Ég kvitta fyrir viðtöku peninga frá W-x-x W-x-x að upphæð...“ Ekki kemur neitt fram í skjölunum um endurgreiðslu. Samkvæmt framansögðu er talið sannað að stefndi hafi veitt viðtöku peningum samkvæmt kvittunum frá 17. júní, 9. september og 15. október 2008. Stefndi hefur ekki leitt líkur að því að þessar greiðslur hafi verið einhvers konar endurgjald eða örlætisgerningur. Verður því að líta svo á að um peningalán hafi verið að ræða sem stefnda beri að endurgreiða stefnanda. Ekki var samið um gjalddaga skuldarinnar. Var stefnanda því heimilt að krefjast endurgreiðslu hvenær sem er eftir lánveitingarnar. Gerði hann það með bréfi 4. september 2009. Stefnandi hefur krafist samningsvaxta að tiltekinni fjárhæð samkvæmt II. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu fram til þess dags að mánuður var liðinn frá því bréfi. Samkvæmt 3. gr. laganna skulu almennir vextir aðeins greiddir af peningakröfu að það leiði af samningi, venju eða lögum. Ljóst er að ekki var samið um vexti af skuldinni. Þá hefur stefnandi ekki bent á neina venju eða lög sem leiða til þess að greiða beri almenna vexti af fjárhæðinni. Verður þeirri kröfu því hafnað, en dráttarvextir dæmdir frá 4. október 2009 svo sem krafist er, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 380.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. október 2009 til greiðsludags.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn hluta kostnaðar af máli þessu.

B-kvk-nf B-kvk-nf settur héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð :

Stefndi, J-x-x S-x-x, greiði stefnanda, W-x-x S-x-x W-x-x, 380.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. október 2009 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.