E-4595/2005

Mál þetta sem dómtekið var 16. apríl 2007 var höfðað 24. júní 2005. Stefnandi er þrotabú Local Web AG, Þýskalandi en stefndi er Gemsanet ehf., Mörkinni 8, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi greiði honum EUR 200.000 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt auglýsingu Seðlabanka Íslands um dráttarvexti af peningakröfum í evrum frá 25. júní 2004 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi greiði málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

II

Local Web AG var hátæknifélag með höfuðstöðvar í Rostock í Þýskalandi og bauð tæknilausnir fyrir samskiptanet. Hluthafar í félaginu voru Frumafl hf., Giant-Gesellschaft für Internet-Architekturen und Netzwerk-Technologie mbH, Sívaki ehf. og stefndi.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum málsins var Eftirlitsráð, sem á þýsku kallaðist Aufsichtsrat og á ensku Supervisory Board, skipað til að hafa eftirlit með framkvæmdastjóra og stjórn Local Web AG. Var ráðið skipað J-kk-þgf H. B-kk-þgf, sem var formaður ráðsins, D. T-x-x, sem var varaformaður og J-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf.

Hinn 21. maí 2004 héldu hluthafar í Local Web AG fund í Rostock og voru fyrirsvarsmenn allra hluthafa á fundinum auk þess sem skattaráðgjafi félagsins og lögmenn þess voru mættir. Á fundinum var meðal annars rætt um erfiða fjárhagstöðu félagsins og kom fram að í lok mánaðarins myndi félagið ekki geta greitt laun. Á fundinum kom fram hjá skattaráðgjafa félagsins að hann teldi að EUR 760.000 myndu duga fyrir rekstrinum til ársloka 2004. Þá kom fram á fundinum að félagið vænti styrks að fjárhæð EUR 480.000 og endurgreiðslu frá skattayfirvöldum að fjárhæð EUR 45.000. Var niðurstaða fundarins sú að með framangreindum fjármunum, rekstrartekjum og 4% hlutafjáraukningu, að andvirði EUR 400.000 sem stefndi kvaðst vera tilbúinn að kaupa, væri fjármögnun félagsins tryggð fram á árið 2005. Samþykktu hluthafar einróma að auka hlutaféð um 14.584 hluti og að stefndi tæki þá hluti yfir.

Á aðalfundi Local Web AG, sem haldinn var í Rostock hinn 28. maí 2004, var með samþykki allra hluthafa staðfest sú ákvörðun sem tekin hafði verið á fundinum hinn 21. maí 2004 um að mæta slæmri fjárhagsstöðu félagsins með því að auka hlutafé félagsins um 14.584 hluti frá 350.000 hlutum upp í 364.584 og skráði stefndi sig fyrir allri hlutafjáraukningunni. Verð á hvern hlut var ákveðið EUR 27,427317 og var því um að ræða hlutafé að verðmæti samtals EUR 400.000.

Samkvæmt gögnum málsins skiptust hlutar Local Web AG þannig milli hluthafa fyrir aukningu að Frumafl ehf. átti 84.000 hluti, stefndi átti 143.500 hluti og var stærsti hluthafinn, Giant-Sesellschaft átti 70.000 hluti og Sívaki ehf. átti 52.500 hluti. Voru fyrrgreindar breytingar á samþykktum Local Web AG vegna hlutafjáraukningar staðfestar formlega hinn 28. maí 2004.

Hinn 25. júní 2004 ritaði fyrirsvarsmaður stefnda undir hlutafjárloforð. Það skjal er á þýsku og er heiti þess: Zeichnungsschein, Barkapitalerhöhung. Í íslenskri þýðingu heitir skjalið: Útgáfuvottorð vegna staðgreiddrar hlutafjárhækkunar. Í skjali þessu kemur meðal annars fram að dr. D-x-x T-x-x hafi þegar greitt hluta af heildarfjárhæð þeirri sem stefndi átti að greiða fyrir hlutabréfin eða EUR 48.850 og eftirstöðvarnar sem útistandandi séu muni stefndi standa skil á þegar í stað.

Óumdeilt er að stefndi greiddi ekki allt hlutafjárloforðið en aðila greinir á um hvort eftirstöðvar þess séu EUR 200.000, svo sem stefnandi heldur fram, eða EUR 150.000, svo sem stefndi heldur fram. Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi greitt EUR 150.000 stuttu eftir að fyrrgreindar EUR 48.850 voru greiddar og síðan hafi ekkert verið greitt. Telur stefndi að með þessum greiðslum hafi stefndi staðið skil á helmingi hlutafjárins og standi því eftirstöðvarnar í EUR 200.000. Stefndi heldur því hins vegar fram að á tímabilinu júní til september 2004 hafi hann samtals greitt EUR 250.000 í sjö greiðslum.

Á þeim tíma sem hér um ræðir var framkvæmdastjóri Local Web AG, H-kk-nf G-kk-nf. Hann ritaði stefnda bréf hinn 1. júlí 2004 og tilkynnti um uppsögn á ráðgjafasamningi félagsins við stefnda varðandi starf M-kk-ef H. B-kk-ef fyrir félagið. Þá sagði framkvæmdastjórinn enn fremur upp ráðgjafasamningi milli sömu aðila vegna A-kk-ef S-x-x hinn 19. ágúst 2004.

Af gögnum málsins er ljóst að ágreiningur var kominn upp milli stefnda og framkvæmdastjóra Local Web AG á þessum tíma og með bréfi 10. september 2004 sagði H-kk-nf G-kk-nf upp stöðu sinni hjá félaginu. Kemur fram í uppsagnarbréfi hans til Eftirlitsráðsins að uppsögn hans sé óhjákvæmileg afleiðing af ágreiningi hluthafa og hann hafi persónulega verið dreginn inn í þau átök með ásökunum og ólögmætum athöfnum nokkurra hluthafa. Þá kemur fram í bréfi hans að sú afstaða stefnda að standa ekki við skyldur sínar samkvæmt hlutafjárloforðinu hafi stefnt tilverurétti Local Web AG í hættu.

Í þinghaldi 29. mars 2006, þegar aðalmeðferð átti að fara fram, upplýstu lögmenn að upplýsingar hefðu komið fram um að bú Local Web AG hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta í Þýskalandi og fór lögmaður stefnanda fram á að málinu væri frestað svo hann gæti kynnt sér stöðu mála. Var málinu frestað ítrekað í kjölfarið þar sem erfiðlega gekk fyrir lögmann stefnanda að fá upplýsingar um stöðu mála frá Þýskalandi. Í þinghaldi hinn 27. júní 2006 var af hálfu stefnanda lagt fram bréf frá D-x-x H-x-x framkvæmdastjóra Local Web AG til lögmanns stefnanda sem dagsett var 21. júní 2006 þar sem fram kom að bú Local Web AG hefði ekki verið tekið til gjaldþrotaskipta og lögmanni stefnanda falið að halda málarekstrinum áfram.

Í þinghaldi hinn 20. október 2006, þegar enn átti að freista þess að láta aðalmeðferð fara fram, tilkynnti lögmaður stefnanda að bú félagsins hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta í Þýskalandi og í samráði við lögmenn beggja aðila var málinu enn á ný frestað til að lögmaður stefnandi gæti fengið afstöðu skiptastjóra til þess hvort halda ætti málarekstrinum áfram. Gekk treglega að fá upplýsingar frá Þýskalandi og loks kom bréf frá skiptastjóra þrotabúsins hinn 10. janúar 2007 þar sem lögmanni stefnanda var falið að halda málinu áfram þar sem Frumafl ehf., einn af hluthöfum í Local Web AG, hefði ábyrgst kostnað við málareksturinn. Í þinghaldi hinn 12. janúar 2007 var lagt fram endurrit af úrskurði um gjaldþrotaskipti á búi Local Web AG og bókað að þrotabú stefnanda tæki við aðild málsins.

Meginágreiningur í máli þessu snýst um það hvort forsendur fyrir greiðslu stefnda á grundvelli hlutafjárloforðs hans vegna hlutafjáraukningar í Local Web AG hafi brostið og hann því ekki skuldbundinn til að greiða eftirstöðvar þess.

Í köflunum hér að neðan verður til hægðarauka vísað til stefnanda hvort sem um er að ræða Local Web AG eða þrotabú félagsins.

III

Stefnandi kveður kröfu sína byggða á því að stefndi hafi tekist á hendur bindandi skuldbindingu þegar hann hafi skráð sig fyrir öllum nýjum hlutum í hlutafjáraukningu sem samþykkt var á til þess bærum hluthafafundi stefnanda hinn 28. maí 2004. Í þessari skuldbindingu felist að stefnda beri að greiða til stefnanda EUR 400.000 gegn því að hinir nýju hlutir í félaginu, alls 14.584, verði skráðir á nafn stefnda. Hafi stefnanda verið ómögulegt að skrá hlutafjárhækkunina opinberlega fyrr en allt hlutaféð hefði verið greitt inn. Greiðsluskylda stefnda hafi jafnframt verið staðfest með útgáfu og undirritun stefnda á hlutafjárloforði 25. júní 2004 þar sem stefndi hafi staðfest að kaupa 14.584 nýja hluti í stefnanda á samtals EUR 400.000. Þá sé jafnframt vísað til undirritaðs samkomulags hluthafa frá 21. maí 2004 þar sem hluthafar samþykki að gefa út 14.584 nýja hluti fyrir samtals EUR 400.000 sem stefndi hafi skuldbundið sig til að kaupa.

Þá hafi stefndi jafnframt viðurkennt skriflega skuldbindingu sína og að hafa aðeins að hluta til staðið við hana eins og fram komi í bréfi hans til H-kk-ef G-kk-ef, þáverandi framkvæmdastjóra stefnanda, 23. ágúst 2004, en aðeins hafi um það bil EUR 200.000 verið greiddar til stefnanda af þeim EUR 400.000 sem stefndi hafi lofað að greiða. Hafi stefndi borið því við að vanefndir hans stafi af bágri fjárhagsstöðu félagsins en slíkur fyrirsláttur leysi hann ekki undan greiðsluskyldu sinni.

Í samræmi við meginreglur samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og meginreglur kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga beri stefnda að standa við skyldur sínar og greiða stefnanda eftirstöðvar af skuldinni auk vaxta og kostnaðar. Kröfu um dráttarvexti kveðst stefnandi styðja við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt ofan á málskostnað sé studd við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Varðandi varnarþing vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefndi kveður forsendur fyrir áskrift hans á hlutafjáraukningunni og fyrir verðlagningu hlutanna hafa verið eftirfarandi:

Í fyrsta lagi að viðskiptalegt gengi stefnanda hafi verið gott og hafi hluthafafundurinn, þar sem tekin var ákvörðun um aukningu hlutafjár, samþykkt framhaldsaðgerðir sem tryggja skyldu fjármögnun uns félagið yrði arðbært. Annars vegar hafi prófanir á tæknilausnum stefnanda gengið mjög vel og hins vegar verið að leggja lokahönd á umfangsmikinn viðskiptasamning stefnanda við stóran og öflugan dreifingaraðila fjarskipta- og tæknilausna. Hafi sá samningur náð til Þýskalands, Austurríkis, Sviss, Rússlands og landanna 10 sem fengið hafi inngöngu í Efnahagsbandalag Evrópu 1. maí 2004. Hafi samningurinn verið stefnanda afar hagstæður og svo öflugur samstarfsaðili hafi verið til þess fallinn að tryggja aðgang að stórum mörkuðum. Samningurinn hafi verið undirritaður 1. júní 2004.

Í öðru lagi þær upplýsingar sem fram komu á fundi hluthafa 21. maí 2004. Hafi komið fram hjá endurskoðanda og skattaráðgjafa stefnanda að hann teldi að um það bil EUR 760.000 nægðu til rekstrarins til ársloka 2004. Þá hafi komið fram á fundinum að stefnandi vænti styrks að fjárhæð EUR 480.000 og endurgreiðslu vegna skatta að fjárhæð EUR 45.000. Þá hafi komið fram á fundinum að áætlað væri að tekjur tækju að berast félaginu í október 2004. Því hafi verið talið að með sölu á hlutafjáraukningunni fyrir EUR 400.000 væri fjármögnun félagsins tryggð fram á árið 2005.

Í þriðja lagi samkomulag hluthafa um áframhaldandi fjármögnun stefnanda. Hafi margir aðilar sýnt því áhuga að nýta tækni stefnanda og/eða að fjárfesta í félaginu. Framtíðarfjármögnun þess hafi því frekar snúist um samstöðu hluthafa til hlutafjáraukningar en eftirspurn fjárfesta. Í samkomulagi um hlutafjáraukningu hafi hluthafar stefnanda skuldbundið sig til að vinna sameiginlega að því að binda fjárfesti félaginu fyrir lok ágústmánaðar 2004. Hafi þetta samkomulag verið gert til að tryggja framtíðarfjármögnun stefnanda tímanlega en umsamin hlutafjáraukning og styrkir hafi verið talin duga fyrir útgjöldum fram á árið 2005.

Í fjórða lagi heilindi framkvæmdastjóra og stjórnar. Samkvæmt þýskri löggjöf sé lögð á framkvæmdastjóra sérstök trúnaðarskylda gagnvart félagi sem hann stjórni. Honum beri að gæta að hag þess og sýna grandsemi í hvívetna. Hvorki hann né stjórn félags megi gera neinar þær ráðstafanir sem bersýnilega séu fallnar til þess að afla þriðja aðila ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins. Þá sé framkvæmdastjóra/stjórn óheimilt að semja um sameiningu eða stórkostlegt framsal eigna án samþykkis hluthafafundar.

H-kk-nf G-kk-nf hafi verið framkvæmdastjóri og jafnframt eini stjórnarmaður stefnanda. Hann hafi einnig verið framkvæmdastjóri hluthafans Frumafls hf. en það félag og hluthafinn Sívaki ehf. séu talin í eigu J-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef sem verið hafi vinnuveitandi H-kk-ef í meira en áratug.

Eftirlitsaðili stefnanda, svokallað Eftirlitsráð, beri að hafa eftirlit með framkvæmdastjóra og stjórn félagsins. Auk J-kk-ef H. B-kk-ef, formanns ráðsins, og varaformanns þess, D.Tavangarian, hafi J-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf verið í ráðinu. Til að fundur ráðsins sé lögmætur þurfi allir ráðsmenn að mæta á fundi. Frá maí 2004 hafi J-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf ekki mætt á fundum ráðsins og þannig gert það óvirkt. Hafi hann þannig hindrað Eftirlitsráðið í að gegna skyldu sinni og hafa eftirlit með framkvæmdastjóranum, H-kk-þgf G-kk-þgf. Þá hafi H-kk-nf einnig látið sig vanta á boðaða fundi í Eftirlitsráðinu á umræddu tímabili til upplýsingagjafar sem honum sé skylt samkvæmt þýskri hlutafélagalöggjöf.

Kveður stefndi að ýmsar gjörðir H-kk-ef hafi orðið til þess að grafa undan verðmæti og starfsemi stefnanda og hafi vaknað grunsemdir um að hann ynni ekki að hagsmunum allra hluthafanna og félagsins. Hann einn hafi haft aðgang að þeim gögnum sem nauðsynleg hafi verið fyrir aðkomu nýs fjárfestis að félaginu. Þrátt fyrir samkomulag hluthafa um aðkomu nýs fjárfestis hafi H-kk-nf reynst ófáanlegur til að láta þau gögn af hendi sem nauðsynleg voru til að tryggja fjármögnun stefnanda. Þá hafi hann vanrækt að innheimta þann styrk sem félaginu hafði verið veittur og fleiri greiðslur og misfarið með þá fjármuni sem stefnandi hafði til umráða.

Hafi uppsagnir H-kk-ef á ráðgjafasamningum stefnanda við M-kk-þf B-kk-þf og A-x-x S-x-x verið til þess fallnar að skaða stefnanda verulega enda um að ræða helstu frumkvöðla og sérfræðinga um starfsemi stefnanda. Þeir séu eigendur mikilvægra hugverka sem stefnandi hugðist nýta við starfsemi sína en hafði ekki tryggt sér notkunarrétt á. Til viðbótar því að ráða yfir lykilþekkingu og hugverkum hafi ráðgjafarnir verið skipuleggjendur tækni og markaðsmála stefnanda og hafi brotthvarf þeirra valdið mikilli óvissu og viðskiptamönnum, samstarfsaðilum og starfsmönnum kvíða.

Hafi H-kk-nf ekki eingöngu skaðað stefnanda með því að fara illa með fjármuni hans og hafna þjónustu mikilvægra sérfræðinga. Hann hafi í júlí 2004 ráðið B-kk-þf P-kk-þf Y-x-x sem aðstoðarframkvæmdastjóra stefnanda gegn andmælum meirihluta meðlima Eftirlitsráðsins. Hafi hann veitt B-kk-þgf mjög rúmar heimildir til athafna innan fyrirtækisins sem ekki hafi verið félaginu til góðs. Hafi þeir í sameiningu grafið undan verðmæti þekkingar stefnanda og brotið gegn ákvæðum þýskrar löggjafar um skyldu til að halda leyndum viðskiptaleyndarmálum fyrirtækisins.

Telur stefndi ljóst að vegna misgjarða H-kk-ef sumarið 2004 hafi hann verið óhæfur til að stjórna stefnanda auk þess sem vaknað hafi grunsemdir um að gjörðir hans væru af ásetningi fremur en gáleysi. Hafi hann með gerðum sínum unnið gegn hagsmunum stefnanda og meirihluta hluthafa stefnanda. Telur stefndi að með sóun fjármuna stefnanda hafi framkvæmdastjórinn markvisst unnið að því að koma fyrirtækinu í greiðsluþrot til að gera J-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf og félögum í hans eigu kleift að komast á ódýran hátt yfir eignir stefnanda eða knýja aðra hluthafa til þvingunarsamninga.

Kveður stefndi að D. T-x-x hafi séð um greiðslur á hlutafjáraukningunni fyrir hönd stefnda. Hafi hann framkvæmt þær af varkárni með áfangagreiðslum vegna hættu á að framkvæmdastjórinn sóaði þeim fjármunum sem stefnanda bærust. Hafi hann greitt alls sjö greiðslur frá júní til september 2004 að fjárhæð samtals EUR 250.000. Séu því ógreiddar EUR 150.000 af hlutafjárloforðinu en ekki EUR 200.00 eins og haldið sé fram af hálfu stefnanda.

Stefndi kveðst hafa stöðvað greiðslur vegna brostinna forsendna þegar ljóst var að fyrrverandi framkvæmdastjóri stefnanda hafði gert samning við óþekkt félag, Barrier Reef LLC Delaware í USA, sem grunur leiki á að sé i eigu J-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef eða annarra honum tengdum. Samningurinn sé undirritaður 3. september 2004 og hafi tilgangur með honum augljóslega verið sá að færa allar eigur stefnanda og framtíðarfjárstreymi til kaupandans. Sé samningurinn einhliða skuldbinding þar sem stefnandi afsali öllum eignum sínum og framtíðarfjárstreymi nánast án mótframlags. Innihaldi samningurinn meðal annars ákvæði um að kaupanda sé heimilt að framselja hverjum sem er réttindi sín og skyldur án þess að stefnandi eða hluthafar hans geti takmarkað það framsal á nokkurn hátt.

Í samningnum afsali stefnandi sér eignum sínum og/eða veðsetji þær og takist á hendur gríðarlegar skuldbindingar gegn fjármögnun frá kaupanda. Sú fjármögnun felist í greiðslu EUR 50.000 sem varið skuli til greiðslu launa stefnanda fyrir ágúst 2004. Frekari fjármögnunargreiðslur að hámarki EUR 250.000 gætu komið til greiðslu samkvæmt samningnum frá og með desember 2004, þó aðeins ef aðili tilnefndur af kaupanda telji stefnanda hafa unnið til þeirra. Í samningnum sé eignarréttur efnislegra eigna stefnanda yfirfærður til kaupandans. Jafnframt séu allar eignir stefnanda í víðtækum skilningi þess orðs veðsettar kaupanda. Þar sé átt við efnislegar og óefnislegar eignir á þeim tíma sem samningurinn sé gerður og þær eignir sem stefndi kunni að eignast eftir gerð hans. Jafnframt sé gert ráð fyrir að óefnislegar eignir stefnanda séu færðar kaupanda.

Samningurinn leggi þær skyldur á stefnanda að hann haldi starfsemi sinni áfram en kaupandi fái einkarétt til að semja um og selja vörur, þjónustu og sérleyfi stefnanda á kjörum sem kaupandi ákvarði. Stefnandi skuli þannig þróa fjarskiptalausnir og setja upp víða um heim en kaupandi eigi rétt til að gera um þær og önnur verðmæti stefnanda viðskiptasamning. Tekjum sem af slíkum samningum leiði skuli skipt þannig að stefnandi fái 4% þeirra en kaupandinn 96% þeirra.

Til viðbótar því að eiga að vera birgir fyrir fjarskiptakerfi, nánast án tekna, undirgangist stefnandi með samningnum aðrar stórkostlegar einhliða skuldbindingar gagnvart kaupanda. Þá séu refsigreiðslur vegna vanefnda samningsins svo háar að ljóst sé að vanefndakröfur kaupanda séu langt umfram þær tekjur sem stefnandi geti vænst að afla. Þá skuli samningurinn lúta lögum Delaware í USA og deilumál vegna hans útkljáð þar. Sé alþekkt að lög og réttarkerfi þar séu afar vilhöll fyrirtækjum sem hafi þar heimilisfesti og málaferli erlendra aðila því ólíkleg til árangurs. Hugsanleg riftun eða ógilding á samningnum sé bundin mikilli óvissu og sé stefnandi því óstarfhæfur. Með samningnum hafi stefnandi verið gerður að verðlausu fyrirtæki fyrir aðra en þá sem hafi áhrif og eigi hagsmuni í Barrier Reef LLC.

Með framangreindum þvingunarsamningi fyrrverandi framkvæmdastjóra stefnanda í þágu Barrier Reef LLC, sem hann hafi gert án heimildar meirihluta hluthafa hafi forsendur fyrir greiðslu hlutafjáraukningarinnar brostið. Með samningnum hafi stefnandi verið sviptur möguleikum til að stunda þau viðskipti sem hlutafjáraukningin átti að fjármagna. Að mati stefnda hafi minnihlutaeigandi í stefnanda, J-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf, verið með umræddum samningi að sölsa undir sig stefnanda með ólögmætum og ótilhlýðilegum hætti og áskilji stefndi sér rétt til að endurkrefja stefnanda um þann hluta hlutafjárloforðsins sem þegar sé greiddur.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um brostnar forsendur. Um málskostnað vísar hann til 130. gr. laga um meðferð einkamála.

V

Við munnlegan málflutning kom fram hjá stefnda að hann teldi rétt að mál þetta verði fellt niður þar sem aðildin væri óljós auk þess sem stefnandi hefði ekki lagt fram málskostnaðartryggingu. Sé slíku fyrir að fara verður mál ekki fellt niður, sbr. skilyrði niðurfellingar máls sem upp eru talin í 105. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hins vegar getur óljós málatilbúnaður stefnanda og vanræksla hans á að leggja fram málskostnaðartryggingu eftir ákvörðun dómara leitt til þess að máli verði vísað frá dómi.

Fyrir liggur að bú stefnanda var tekið til gjaldþrotaskipta eftir að málið var höfðað og hefur skiptastjóri þrotabúsins falið lögmanni stefnanda að halda málinu áfram í þágu búsins. Lá þetta fyrir í þinghaldi í málinu hinn 12. janúar sl. og þar sem lögmaður stefnda var ekki mættur í þinghaldið var honum sérstaklega tilkynnt um aðildarskiptin símleiðis og með tölvupósti sama dag. Er því ekki um það að ræða að aðildin sé óskýr í málinu.

Um málskostnaðartryggingu er fjallað í 133. gr. laga nr. 91/1991. Segir þar í 1. mgr. að stefndi geti krafist þess við þingfestingu máls að stefnandi setji tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar ef stefnandi er búsettur erlendis og ef leiða má líkur að því að stefnandi sé ófær um greiðslu málskostnaðar. Í 2. mgr. segir að dómari ákveði hvort stefnanda verði gert að setja tryggingu, hversu há hún skuli vera, í hvaða formi og innan hvers frests hún skuli lögð fram. Ef stefnandi setur ekki slíka tryggingu eftir ákvörðun dómara skal máli vísa frá dómi. Stefndi krafðist þess hvorki þegar mál þetta var þingfest né eftir að fram kom við meðferð málsins að stefnandi væri í greiðsluerfiðleikum að stefnandi setti fram málskostnaðartryggingu. Með því að slík krafa kom aldrei fram af hálfu stefnda bar stefnanda ekki að setja fram málskostnaðartryggingu.

Í málatilbúnaði sínum gerir stefndi grein fyrir hverjar forsendur hafi verið fyrir áskrift hans og verðlagningu þeirra hluta sem hann lofaði að kaupa af stefnanda án þess að séð verði hvernig þetta snertir kröfur stefnda. Verður málatilbúnaður stefnda ekki skilinn á annan veg en að sýknukrafa hans byggist á þeirri málsástæðu einni að forsendur fyrir greiðslu hlutafjárloforðsins hafi brostið eftir að stefnandi gerði kaupsamning við Barrier Reef LLC 3. september 2004. Eru því ekki efni til að taka afstöðu til meintra misgjörða fyrrverandi framkvæmdastjóra stefnanda, H-kk-ef G-kk-ef, sumarið 2004 eða vangaveltna stefnda um meinta aðkomu J-kk-ef Ó-kk-ef G-kk-ef að ákvarðanatöku í stefnanda.

Umdeilt hlutafjárloforð stefnda er í skjali sem í íslenskri þýðingu hefur verið kallað Útgáfuvottorð, staðgreidd hlutafjárhækkun. Er skjalið undirritað af J-kk-þgf H. B-kk-þgf fyrir hönd stefnda. Í skjali þessu er rakinn aðdragandinn að hækkun hlutafjárins og kaupverð þeirra og svo segir orðrétt í skjalinu:

„Hér með gefum vér út og tökum við: 14.484 hlutabréfum Local-Web AG án tilgreinds nafnverðs, gefnum út á nafn, að heildarútgáfuupphæð EUR 400.000.

Hluta þessarar upphæðar, EUR 48.850 hefur hr. próf. dr. D-x-x T-x-x þegar greitt inn á reikning félagsins við Berliner Bank nr. 2479754500 í okkar nafni og fyrir okkar reikning.

Eftirstöðvum staðgreiðslunnar, sem útistandandi eru, munum vér standa skil á þegar í stað.

Engin skuldbinding fylgir útgáfunni, hafi hlutafjárhækkunin ekki verið færð í hlutafélagaskrá hinn 31. desember 2004.“

Samkvæmt þessu lýsir stefndi því yfir að hann muni greiða eftirstöðvar hlutafjárins þegar í stað, en skjalið er undirritað 25. júní 2004. Engin skilyrði eru sett fyrir greiðslunni og síðasta málsgreinin leggur þær skyldur á herðar stefnanda að skrá hlutafjárhækkunina í síðasta lagi 31. desember 2004 en ætla verður að slík skráning fari ekki fram fyrr en eftir greiðslu hlutafjárins en ekki öfugt. Er því ljóst samkvæmt orðanna hljóðan ofangreinds hlutafjárloforðs að stefnda bar að greiða eftirstöðvar hlutafjárloforðsins eigi síðar en hinn 25. júní 2004.

Eins og fram er komið er ekki deilt um að stefndi greiddi ekki allt hlutafjárloforð sitt heldur er ágreiningur með aðilum um hversu háa fjárhæð stefndi átti eftir að greiða af því. Snýst sá ágreiningur um hvort eftirstöðvarnar séu EUR 150.000 eða EUR 200.000. Engum skriflegum gögnum, s.s. kvittunum, yfirlitum banka eða bókhaldsgögnum, er til að dreifa í málinu varðandi umræddar greiðslur sem stefndi kveðst hafa greitt á tímabilinu júní til september 2004 í alls sjö greiðslum. Í yfirlýsingu stefnda varðandi hlutafjárloforðið, sem dagsett er hinn 25. júní 2004, er tiltekið að þegar hafi verið greitt af umræddu hlutafjárloforði EUR 48.840 inn á reikning stefnanda. Verður að telja að stefnanda hefði átt að vera í lófa lagið að afla gagna úr bókhaldi fyrirtækisins varðandi umræddar greiðslur til að sýna fram á hversu háar greiðslur höfðu borist frá stefnda. Hann gerði það ekki og gegn fullyrðingum stefnda, sem fær stuðning í bréfi framkvæmdastjóra stefnanda, D-x-x H-x-x hinn 20. desember 2004, þar sem fram kemur að eftirstöðvar skuldarinnar séu EUR 150.000, þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á það með óyggjandi hætti að ógreiddar eftirstöðvar hlutafjárloforðsins séu hærri en EUR 150.000.

Stefndi kveðst hafa stöðvað frekari greiðslur vegna hlutafjárloforðsins vegna brostinna forsendna þegar ljóst hafi orðið að fyrrum framkvæmdastjóri stefnanda, H-kk-nf G-kk-nf, hefði gert samning við óþekkt félag, Barrier Reef LLC, Delaware í USA. Með þeim samningi hafi stefnandi verið gerður að verðlausu fyrirtæki fyrir aðra en þá sem hafi áhrif og eigi hagsmuni í Barrier Reef LLC, hafi öllum eignum og framtíðarfjárstreymi stefnanda verið afsalað og honum gert óhæft að sinna viðskiptum sínum.

Af umræddum samningi við Barrier Reef LLC verður ráðið að hann hafi verið gerður vegna skorts stefnanda á fjármagni. Kemur þar meðal annars fram að fyrirtækið hafi ekki getað staðið skil á launagreiðslum til starfsmanna sinna og að fyrirtækið rambi á barmi gjaldþrots. Meðal ástæðna þess að svo sé komið fyrir stefnanda er tilgreint að stefndi hafi ekki getað staðið við skuldbindingar sínar og greitt eftirstöðvar hlutafjárloforðsins og er vísað til bréfs fyrirsvarsmanns stefnda þessu til stuðnings. Kemur fram í því bréfi sem dagsett er 23. ágúst 2004 að stefndi hafi ekki nægt fjármagn til að standa skil á greiðslunum.

Með hliðsjón af því að stefnandi taldi sig tilneyddan að gera umræddan samning, ekki síst vegna vanefnda stefnda á greiðslu eftirstöðva hlutafjárloforðsins, getur stefndi ekki borið fyrir sig að með samningnum hafi forsendur fyrir greiðslu hlutafjárins brostið. Þá er ljóst að stefndi átti að greiða umræddar eftirstöðvar hlutafjárins í síðasta lagi hinn 25. júní 2004 rúmum tveim mánuðum áður en samningurinn var undirritaður hinn 3. september 2004.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda EUR 150.000 með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði en dráttarvaxtakröfu stefnanda hefur ekki verið mótmælt sérstaklega.

Í ljósi þessarar niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur og hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts, en stefnandi hefur ekki gert grein fyrir virðisaukaskattskyldu sinni.

Af hálfu stefnanda flutti mál þetta Þ-kk-nf R-kk-nf hdl. en af hálfu stefnda flutti málið B-kk-nf N-kk-nf hrl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Gemsanet ehf., greiði stefnanda, þrotabúi Local Web AG, EUR 150.000 með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 25. júní 2004 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf