S-107/2009

Mál þetta, sem tekið var til dóms 3. þessa mánaðar, var höfðað af lögreglustjóranum á Sauðárkróki 3. september sl. á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf R-kk-þgf, fæddum 26. nóvember 1987, til heimilis að Skagfirðingabraut 6, Sauðárkróki, „fyrir líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 18. október 2008, inni á skemmtistaðnum Mælifelli á Sauðárkróki, slegið D-kk-þf S-kk-þf P-kk-þf, kennitala 141179-4899, í andlitið, með þeim afleiðingum að D-kk-nf hlaut opinn skurð hægra megin á höku auk þess sem brotnaði upp úr þremur tönnum.

Telst þetta varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir H-kk-nf I-kk-nf hrl. þá kröfu fyrir hönd D-kk-ef S-kk-ef, að ákærði verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur kr. 1.157.226.- með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 83/2001 frá árásardegi hinn18. október 2008 að liðnum einum mánuði frá þeim degi er bótakrafan er birt kærða til greiðsludags skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Jafnframt að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun réttargæslumanns að skaðlausu eða samkvæmt framlögðum reikningi.“

Ákærði krefst aðallega sýknu. Til vara að hann verði ekki dæmdur til refsingar en til þrautavara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Í öllum tilvikum er þess krafist að ákærði verði sýknaður af greiðslu skaða- og miskabóta og að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, greiðist úr ríkissjóði.

II

Málavextir

Í frumskýrslu lögreglu vegna málsins kemur fram að um klukkan 02:20 aðfaranótt laugardagsins 18. október 2008 hafi lögreglumenn verið sendir að veitingahúsinu Mælifelli á Sauðárkróki. Þar hafi þeir hitt fyrir J-kk-þf H-kk-þf E-kk-þf dyravörð sem vísaði þeim á D-kk-þf S-kk-þf P-kk-þf sem tjáði þeim að hann hefði verið sleginn tvisvar sinnum í andlitið. Í skýrslunni er tekið fram að D-kk-nf S-kk-nf hafi sjáanlega verið ölvaður og virst í annarlegu ástandi. J-kk-nf H-kk-nf greindi lögreglumönnunum frá því að ákærði, sem staddur var á efri hæð hússins, hefði slegið D-kk-þf S-kk-þf. Í lögregluskýrslunni er síðan rakið að lögreglumenn hafi rætt við ákærða á staðnum og þar er frásögn hans af atvikinu rakin. Einnig kemur fram að lögreglumenn hafi rætt við F-kk-þf Ö-kk-þf E-kk-þf, sem var með ákærða þetta kvöld, og lýsing hans á atvikinu skráð í skýrsluna. Við rannsókn málsins var tekin skýrsla af D-kk-þgf S-kk-þgf 22. október 2008, vitninu F-kk-þgf E-kk-þgf 24. janúar á þessu ári og af ákærða 28. janúar sl.

Eftir þetta var farið með D-kk-þf S-kk-þf á Heilbrigðisstofnunina á Sauðárkróki þar sem gert var að sárum hans. C-x-x O-x-x B-x-x læknir ritaði vottorð um áverka D-kk-ef S-kk-ef. Í vottorðinu kemur fram að hann hafi verið með opinn skurð á höku hægra megin. Einnig hafi litið út fyrir að hann væri með skemmdir á nokkrum tönnum. Skurður á höku var saumaður með þremur sporum en sjúklingi ráðlagt að hafa samband við tannlækni vegna áverka á tönnum. E-kk-nf S-kk-nf tannlæknir ritaði bréf hinn 7. janúar sl. Í því kemur fram að D-kk-nf S-kk-nf hafi komið til hans 20. október 2008 í kjölfar meintrar líkamsárásar. Í ljós hafi komið að brotnað hafði út úr glerungi á B-hlið tannar 25. Brotnað hafði 2-3 mm neðan af tönn 23 og skáhallt niður B-flöt tannarinnar, þá hafi króna tannar 15 verið brotin frá rótinni. Tannlæknirinn tekur fram að tönn 25 þurfi einungis fyllingu, tönn 23 fyllingu til að byrja með og síðan eftirlit með því hvort kvika tannarinnar lifi en hún þurfi krónu og jafnvel rótarfyllingu ef kvikan deyr. Tönn 15 hafi verið rótarfyllt fyrir og allar slíkar tennur sem fá þungt högg geti rótarsprungið lóðrétt og því þurfi D-kk-nf S-kk-nf að fara til sérfræðings í rótarfyllingum til frekari rannsóknar.

II

Framburður fyrir dómi

Ákærði kvaðst þetta kvöld hafa farið á veitingastaðinn Mælifell ásamt F-kk-þgf E-kk-þgf félaga sínum. Þeir hafi verið á leiðinni upp á efri hæð veitingastaðarins þegar þeir sáu D-kk-þf S-kk-þf við fatahengið. F-kk-nf hafi spurt D-kk-þf S-kk-þf hvort hann væri að stela en hann hafi tekið því illa og gengið að þeim og skallað í áttina að honum. Þá hafi hann verið með glas í hendi og haldið ógnandi á því. Ákærði kvaðst þekkja til D-kk-ef S-kk-ef og af þeim sökum hafi hann slegið glasið úr hendi D-kk-ef S-kk-ef og í sömu andrá slegið hann utanundir. Hann hafi talið að með þessu væri hann að koma í veg fyrir að D-kk-nf S-kk-nf réðist á þá en á þessum tíma hafi F-kk-nf Ö-kk-nf staðið skammt frá. Ákærði lýsti ógnun D-kk-ef S-kk-ef þannig að hann hafi verið með glasið út frá líkama sínum í mittishæð eins og hann ætlaði að fara að slá til þeirra með því. Ákærði bar að hann hafi verið hræddur um að D-kk-nf S-kk-nf myndi ráðast á þá, enda hafi hann gengið að honum ógnandi í fasi og spurt hvað þeim kæmi það við hvað hann væri að gera. Hann hafi talið að hætta væri á að D-kk-nf S-kk-nf myndi slá hann með glasinu. Ákærði kvaðst hafa staðið í anddyrinu þar til dyravörður kom á staðinn en eftir það farið upp á efri hæð veitingastaðarins. Ákærði kvaðst vita að D-kk-nf S-kk-nf ætti að baki margar líkamsárásir og sú vitneskja hafi haft áhrif á viðbrögð hans. Ákærði kvaðst á þessum tíma ekki hafa verið með hring á hendi. Þá lýsti hann högum sínum þannig að hann væri nú í sambúð og í fastri vinnu. Hann kvaðst ekki áður hafa verið kærður fyrir líkamsárás.

Vitnið D-kk-nf S-kk-nf P-kk-nf bar að hann hafi komið á veitingastaðinn Mælifell þetta kvöld. Þegar hann var búinn að vera þar nokkra stund hafi hann farið fram í anddyrið og þar hafi hann verið sleginn einu sinni eða tvisvar með stórum hring eða kúbeini með þeim afleiðingum að tennur brotnuðu. Vitnið kvaðst hafa ætlað að ná í jakka sinn í fatahengið. Hann kvaðst hafa verið með glas í hendi sem hafi brotnað þegar hann var sleginn. Vitnið kvaðst ekki hafa verið með ógnandi tilburði í garð ákærða, hvorki með glasinu né á annan hátt. Vitnið kvaðst hafa reiðst ákærða vegna þess að ákærði sakaði hann um þjófnað. Eftir að ákærði sló hann hafi hann strax hlaupið upp á efri hæð hússins en áður en það gerðist hafi dyravörður verið kominn á vettvang. Vitnið kvaðst ekki hafa verið undir miklum áhrifum áfengis þegar þetta gerðist. Aðspurður um framburð hjá lögreglu þess efnis að hann hafi verið ölvaður þetta kvöld sagði vitnið að hann hafi verið „í glasi“. Vitnið bar að tennur hans hafi verið í ágætu standi fyrir árásina en kannski ekki alveg nægilega góðu. Vitnið kvað framburð sinn hjá lögreglu þess efnis að hann hefði verið sleginn með flösku ekki réttan. Þá hafi hótanir sem hann hafði uppi í garð ákærða hjá lögreglu verið innantómar og settar fram í reiðikasti. Vitnið kvað afleiðingar árásarinnar hafa verið þær að fjórar tennur hafi brotnað og þá hafi hann fengið skurð á hálsinn. Þegar vitninu var bent á að gögn málsins bæru með sér að hann hafi fengið skurð á höku segir hann að svo hafi verið.

Vitnið F-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf var með ákærða þetta kvöld. Vitnið greindi frá því að hann og ákærði hefðu verið á leiðinni upp á efri hæð veitingastaðarins og því gengið framhjá fatahenginu. Þar hafi þeir séð D-kk-þf S-kk-þf og hann hafi spurt hann að því hvort hann væri að stela. Vitnið kvaðst ekki hafa ætlað að skipta sér meira af þessu og lagt af stað upp stigann. Vitnið bar að hann hafi ekki séð það sem gerðist eftir þetta mjög skýrt en hann hafi séð að D-kk-nf S-kk-nf brást illa við og hann hafi séð að hann stóð ógnandi yfir ákærða með glas í hendi. Nánar lýsti vitnið ógnuninni þannig að D-kk-nf S-kk-nf hafi lyft glasinu upp og út frá líkama sínum og þá hafi hann reynt að skalla til þeirra. Vitni bar að allt þetta hafi gerst mjög snöggt. Vitnið kvaðst ekki hafa séð þegar ákærði sló D-kk-þf S-kk-þf en hann hafi heyrt að glasið brotnaði. Vitnið kvaðst ekki hafa séð D-kk-þf S-kk-þf stela úr fatahenginu en hann hafi verið að róta í jökkunum og því hafi hann spurt hvort hann væri að stela. Vitnið bar að hann og ákærði hefðu verið undir áhrifum áfengis en þó ekki miklum.

Vitnið J-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf var dyravörður á veitingastaðnum Mælifelli þetta kvöld. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vitni að átökunum en þegar hann kom á staðinn hafi D-kk-nf S-kk-nf verið í anddyrinu og viljað að ákærða yrði vísað út ella yrði hann að grípa til annarra ráða og í því sambandi hafi hann hótað að brjóta flösku og fara upp og gera eitthvað. Vitnið taldi að rétt gæti verið að ákærði og F-kk-nf Ö-kk-nf hefðu verið í anddyrinu þegar hann kom á staðinn en þannig greindi hann frá við skýrslutöku hjá lögreglu. Í framhaldi af þessu hafi verið hringt á lögreglu og hún fengin til að koma á staðinn og hún hafi farið með D-kk-þf S-kk-þf á brott. Vitnið bar að D-kk-nf S-kk-nf hafi verið reiður en ákærði ekki þegar hann talaði við hann. Aðspurður um framburð sinn hjá lögreglu þess efnis að D-kk-nf S-kk-nf hafi greint frá því að ákærði hefði slegið hann með flösku svaraði vitnið því til að D-kk-nf S-kk-nf hafi sagt þetta.

Vitnið P-kk-nf B-kk-nf lögreglumaður kom á vettvang. Hann greindi frá því að þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi D-kk-nf S-kk-nf staðið í anddyri veitingastaðarins blóðugur í andliti. Dyravörður hafi greint frá því að D-kk-nf S-kk-nf hefði verið sleginn. Vitnið kvaðst hafa farið, ásamt S-kk-þgf J-kk-þgf lögreglumanni, upp á efri hæð hússins og rætt við ákærða. Eftir það hafi þeir farið með D-kk-þf S-kk-þf á sjúkrahús. Vitnið bar að D-kk-nf S-kk-nf hafi verið nokkuð drukkinn en ekkert sérstakt hafi bent til þess að ákærði væri í slæmu ástandi.

Vitnið S-kk-nf J-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður kom á vettvang þetta kvöld. Vitnið bar að þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi dyravörður tekið á móti þeim og sagt að einhver læti hefðu orðið við fatahengið en þá var D-kk-nf S-kk-nf þar. Ákærði hafi verið nafngreindur sem árásarmaður og tekið fram að hann væri á efri hæð hússins. Vitnið kvaðst hafa farið, ásamt P-kk-þgf B-kk-þgf, upp og þar hafi hann rætt við ákærða. Eftir það hafi verið farið með D-kk-þf S-kk-þf á sjúkrahús. Vitnið lýsti því að D-kk-nf S-kk-nf hafi verið með skurð á höku og þá hafi hann sagt að tennur hafi brotnað. Vitnið bar að D-kk-nf S-kk-nf hafi verið mjög æstur og talvert ölvaður og í annarlegu ástandi. Ekki hafi verið unnt að greina að ákærði væri drukkinn en F-kk-nf Ö-kk-nf, félagi hans, hafi borið þess merki að hafa neytt áfengis. Vitni bar að á leiðinni á sjúkrahúsið hafi D-kk-nf S-kk-nf talað um að hann ætlaði að kæra viðkomandi aðila og fá miklar fébætur frá honum og eftir það ætlaði hann að ganga frá honum.

L-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf lögreglumaður kom á vettvang. Vitnið bar að hún myndi ekki vel eftir þessu atviki. Þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi þau hitt fyrir D-kk-þf S-kk-þf sem hafi verið blóðugur í framan. Vitnið bar að hún teldi að D-kk-nf S-kk-nf hafi verið ölvaður og þá mundi hún eftir hótunum D-kk-ef S-kk-ef í garð ákærða.

Vitnið E-kk-nf S-kk-nf tannlæknir kvað D-kk-þf S-kk-þf hafa komið til sín með tannáverka 20. október 2008. Þá hafi aðaláverkinn verið á tönn 15 (aftari forjaxl vinstra megin) og hún í raun ónýt. Þá hafði brotnað neðan af augntönn vinstra megin og glerungsbrot á forjöxlum á sömu hlið. Í raun hafi það aðallega verið tennur sem brotnuðu í kringum fyllingar á viðgerðum tönnum en aðrar tennur hafi ekki orðið fyrir tjóni. Vitnið bar að greinilegt væri að D-kk-nf S-kk-nf hefði fengið töluvert högg á neðri kjálka vinstra megin. Vitnið bar að það væri töluvert mikið mál að gera við tennur D-kk-ef S-kk-ef þannig að þær yrðu jafn góðar og áður. Vitnið bar að viðgerðar tennur væru alltaf veikari en óviðgerðar. Vitnið bar að ekki væri búið að laga þær tennur sem brotnuðu í slysinu nema að litlu leyti til bráðabirgða.

IV

Niðurstaða

Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 217. gr. almennra hegningarlaga og verður að ætla að þar hafi fallið niður að háttsemin varðaði við 1. mgr. greinarinnar enda var málið reifað af hálfu sakflytjenda eins og háttsemin varðaði við nefnda 1. mgr. Ákæruvaldið reisir kröfur sínar á því að með framburði ákærða sjálfs og vitnanna F-kk-ef A-kk-ef og brotaþola sé fram komin lögfull sönnun um að ákærði hafi gerst sekur um háttsemi þá sem í ákæru greinir. Af hálfu ákæruvalds er því hafnað að háttsemin geti talist neyðarvörn og af þeim sökum refsilaus.

Ákærði heldur því fram að brotaþoli hafi ógnað honum og gert sig líklegan til að slá hann með glasi. Slík háttsemi varði við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og því mun hættulegri en brot það sem ákærða er gefið að sök og talið er varða við 1. mgr. 217. gr. sömu laga. Því sé mikill munur á yfirvofandi árás brotaþola og þeim úrræðum sem ákærði greip til sér til varnar. Ákærði vísar til þess að framburður hans hafi verið trúverðugur og fái stoð í framburði vitnisins F-kk-ef A-kk-ef. Hins vegar sé framburður brotaþola ótrúverðugur og þá sé ekki samræmi milli framburðar hans hjá lögreglu og fyrir dóminum. Verði ekki fallist á að neyðarvörn eigi við varðandi háttsemi ákærða telur hann, með vísan til 2. mgr. 12. gr. nefndra hegningarlaga, að honum skuli ekki refsað. Hann hafi orðið skelfdur vegna yfirvofandi árásar brotaþola og því farið út fyrir mörk leyfilegrar neyðarvarnar. Ákærði telur ennfremur að honum skuli ekki gerð refsing með vísan til 3. mgr. 218. gr. hegningarlaga. Fyrir liggi að brotaþoli hafi ógnað honum með glerglasi áður en ákærði bjóst til varnar. Þá verði ekki framhjá því horft að upphaf átakanna var algerlega tilefnislaus ógnun brotaþola.

Óumdeilt er að ákærði sló D-kk-þf S-kk-þf högg í andlitið og ekki þykir ástæða til að draga í efa að afleiðingarnar hafi verið þær sem í ákæru greinir. Þar sem háttsemi ákærða er í ákæru talin varða við 217. gr. almennra hegningarlaga kemur ekki til álita að gera ákærða refsingu eins og brot hans hafi varðað við 1. mgr. 218. gr. hegningarlaga og tekur niðurstaða málsins mið af því. Að framan er rakinn framburður ákærða og vitna. Nokkurt misræmi er milli framburðar brotaþola annars vegar og vitnisins F-kk-ef A-kk-ef og ákærða hins vegar. Ákærði og vitnið F-kk-nf Ö-kk-nf báru báðir að ákærði hefði verið mjög ógnandi í framkomu við þá eftir að hann var sakaður um að vera að stela úr yfirhöfnum í fatahenginu á nefndum veitingastað. Brotaþoli neitar hins vegar að svo hafi verið. Að mati dómsins verður að leggja framburð ákærða og vitnisins F-kk-ef A-kk-ef hvað þetta varða til grundvallar við úrlausn málsins.

Fallast verður á með ákærða að honum hafi verið heimilt að verja sig yfirvofandi árás brotaþola. Háttsemi ákærða að slá glasið úr höndum brotaþola var honum því refsilaus. Hins vegar fór hann út fyrir mörk lögmætrar neyðarvarnar með því að slá brotaþola í andlitið eftir að hann hafði áður slegið glasið úr hendi hans, enda var þá mesta ógnunin yfirstaðin.

Ekkert hefur komið fram í málinu sem leitt getur til þess að ákvæðum 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga verði beitt við úrlausn þess. Með því að ógna ákærða með glerglasi og skalla í áttina til hans og félaga hans átti brotaþoli upptökin að árásinni og þykir því rétt með vísan til 3. mgr. 218. gr. a títtnefndra hegningarlaga að láta refsingu ákærða, sem ekki hefur áður gerst sekur um refsiverða háttsemi, falla niður.

Einkaréttarkrafa

Brotaþoli, D-kk-nf S-kk-nf P-kk-nf, krefst skaðabóta að fjárhæð 1.157.226 krónur með vöxtum eins og í ákæru greinir úr hendi ákærða. Bótakrafan er tvískipt; annars vegar er krafist miskabóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 að fjárhæð 1.000.000 króna og hins vegar er krafist bóta vegna áætlaðs kostnaðar við viðgerð á tönnum að fjárhæð 157.226 krónur. Auk þessa er gerð krafa um að ákærði greiði þóknun réttargæslumanns.

Brotaþoli á, með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, rétt á miskabótum úr hendi ákærða sem þykja hæfilega ákveðnar 100.000 krónur. Krafa brotaþola um bætur úr hendi ákærða vegna kostnaðar við viðgerðir á tönnum er eingöngu byggð á áætlun og verður henni af þeim sökum vísað frá dómi. Brotaþoli krefst þess einnig að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun réttargæslumanns. Í máli þessu var brotaþola ekki skipaður réttargæslumaður, enda ekki lagaskilyrði til þess. Verður því að líta á kröfu þessa sem kröfu um greiðslu á kostnaði við aðstoð lögmanns við að setja fram bótakröfu og fylgja henni eftir. Að teknu tilliti til þess að lögmaður brotaþola kom frá Reykjavík til að flytja kröfuna munnlega fyrir dóminum þykir hæfilegur kostnaður vegna aðstoðar lögmannsins vera 186.750 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Þessum kostnaði til viðbótar er ferðakostnaður lögmannsins, 75.063 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Samkvæmt þessu nemur óbætt tjón brotaþola 361.813 krónum. Eins og áður greinir átti brotaþoli upptök að átökum hans og ákærða og verður hann því að bera hluta tjóns síns sjálfur. Er hæfilegt að dæma ákærða til að bæta tjónið að hálfu með 180.907 krónum ásamt vöxtum, eins og í dómsorði greinir, en bótakrafa var birt ákærða 12. september sl.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað. Sakarkostnaður máls þessa samanstendur af 249.000 króna málsvarnarlaunum O-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns og 75.063 króna ferðakostnaði lögmannsins. Málsvarnarlaun og ferðakostnaður innifela virðisaukaskatt.

B-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Sauðárkróki, sótti málið af hálfu ákæruvalds.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Ákærða, G-kk-þgf S-kk-þgf R-kk-þgf, er ekki gerð refsing.

Ákærði greiði 325.063 króna sakarkostnað, þar með talin 249.000 króna málsvarnarlaun O-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns.

Ákærði greiði D-kk-þgf S-kk-þgf P-kk-þgf 180.907 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. október 2008 til 12. október 2007 ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

H-kk-nf H-kk-nf