E-2/2018

Mál þetta, sem var dómtekið 2. júní sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra af þrotabúi Norðurslóðagáttarinnar ehf./Lögís- Lögmönnum ehf., Suðurlandsbraut 14, Reykjavík, á hendur J-x-x L-x-x C-x-x, kt. [...], óþekkt heimilifang erlendis, með stefnu birtri 10. febrúar 2018.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru:

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 4.972.266 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 19. apríl 2017 til greiðsludags. Þá er þess krafist að umboðsmenn stefnda, hvort sem um er að ræða E-kk-þf S-kk-þf, J-kk-þf S-kk-þf H-kk-þf, Á-kk-þf Ö-kk-þf B-kk-þf eða H-kk-þf J-kk-þf, verði dæmdir einir eða sameiginlega með stefnda til að greiða málskostnað ásamt álagi skv. 4. mgr. 131. gr. laga um meðferð einkamála. Þá er ítrekuð sú krafa sem gerð var í greinargerð í aðalsök, að dæmt verði sérstakt álag á málkostnað skv. 2. mgr. 131. gr. sömu laga og að gerður verði greinarmunur á málskostnaði í aðalsök og gagnsök í dómsorði. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

I

Upphaf málsins er að rekja til þess að stefndi, J-x-x L-x-x i C-x-x, höfðaði mál á hendur Norðurslóðagáttinni ehf. með stefnu birtri 14. desember 2017 og krafðist greiðslu vangoldinna launa og launatengdra gjalda. Norðurslóðagáttin ehf. hafnaði kröfunni í greinargerð dags. 28. febrúar 2018.

Norðurslóðagáttin ehf. höfðaði gagnsök í málinu og var stefnan lögð fram á dómþingi 15. febrúar 2018. Krafan í gagnsök byggist á því að J-x-x L-x-x g-e-x i C-x-x hafi verulega vanefnt ráðningarsamninginn sem í gildi var milli aðila, hlaupið á brott úr starfi sínu o. fl. og eigi Norðurslóðagáttin ehf. því skaðabótakröfu á hendur honum. Stefndi, J-x-x, hafnar þeirri kröfu og krefst sýknu.

Hinn 20. mars 2019 var aðalsök í málinu vísað frá dómi, en krafa um málskostnað látin bíða lokaniðurstöðu málsins.

Með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands eystra frá 24. september 2019 var bú Norðurslóðagáttarinnar ehf. tekið til gjaldþrotaskipta og S-kk-nf G-kk-nf lögmaður skipaður skiptastjóri.

Samkvæmt fyrirliggjandi yfirlýsingu skiptastjóra hefur hann með vísan til 130. gr. gjaldþrotalaga o. fl. nr. 21/1991 heimilað Lögís- lögmönnum ehf. í eigin nafni, á eigin kostnað og til hagsbóta fyrir búið, að reka mál þetta fyrir dómi.

Þar sem aðalsök hefur verið vísað frá dómi stendur gagnsökin eftir. Þannig er þb. Norðurslóðagáttarinnar/Lögís- lögmenn stefnandi í málinu og J-x-x L-x-x g-e-x i C-x-x stefndi.

II

Norðurslóðagáttin var fyrirtæki sem var alhliða vettvangur upplýsingamiðlunar um Norðurslóðir. Það var tengiliður ýmissa vöktunarkerfa, sem fylgdust með veðurfarsbreytingum, landrofi, lífríki og þjóðfélags- og efnahagsþróun. Þannig var vísindasamfélagi, stjórnvöldum og almenningi gert kleift að eiga greiðan aðgang að upplýsingum um ástand og breytingar á norðurslóðum ekki síður en sérmenntuðum vísindamönnum. Auk almennrar upplýsingamiðlunar, hönnunar og forritunar á vefsíðum og viðhaldi þeirra sérhæfði Norðurslóðagáttin sig í að veita ýmsum þjónustu og ráðgjöf á sviði upplýsingamiðlunar og norðurslóðamála.

Hinn 20. maí 2016 gerðu Norðurslóðagáttin og stefndi með sér ráðningarsamning. Samkvæmt 2. gr. skyldi stefndi hefja störf hjá félaginu 1. október 2016. Samkvæmt 3. gr. skyldi stefndi bera ábyrgð á samskiptum og kynningarmálum og hafa umsjón með núverandi starfsemi og verkefnum í samstarfi við stjórnendateymi Norðurslóðagáttarinnar og innlenda og erlenda samstarfsaðila hennar auk nánari útlistunar á starfssviðinu. Í 7. gr. samningsins, þar sem fjallað er um trúnaðarskyldur aðila, segir að báðir aðilar skulu halda fullan trúnað um samninginn og alla samninga sem tengjast starfinu og atriði eða persónuleg málefni sem varða starfsskyldurnar.

Í lok ársins 2016 hafi Norðurslóðagáttin og University of Lapland, Rovaniemi, Finnlandi, og Alfred Wegener- Institute (AWI), Bremerhafen, Þýskalandi, gert með sér samkomulag (e. Consortium Agreement), sem átti að taka gildi 18. janúar 2017. Um hafi verið að ræða viðamikinn samning sem hafi falið í sér að veita ráðgjöf og halda mikilvæga boðsfundi fyrir Evrópusambandið. Samkomulagið var til tveggja ára með ákvæði um framlengingu og hafði mikla fjárhagslega þýðingu fyrir Norðurslóðagáttina. Stefndi kveður að með tölvuskeyti sínu hinn 20. apríl 2017 hafi hann sagt upp starfi sínu. Í tölvuskeytinu sé rakin ástæða uppsagnar en hann hafði áður verið í samskiptum við framkvæmdastjóra og stjórnarformann Norðurslóðagáttarinnar þar sem lýst var ónægju með hvernig staðið hefði verið aðgreiðslu á launum.

Sama dag tilkynnti framkvæmdastjóri Norðurslóðagáttarinnar með tölvuskeyti til forsvarsmanna aðila samkomulagsins við University of Lapland og A-kk-þf W-x-x-

Institute að stefndi hefði hætt störfum og bauð fram eigin starfskrafta. Í tölvuskeyti frá T-x-x K-x-x frá 17. maí til framkvæmdastjóra Norðurslóðagáttarinnar segir að eins og hann viti þá hafi þeir ekki samþykkt hann (H-kk-nf) sem sérfræðing á sviði viðburðastjórnunar, en þeir séu nú að kanna möguleika á að ráða stefnda til verksins. Þá var H-kk-nf spurður hvort Norðurslóðagáttin væri enn reiðubúin að vera innan samstarfsins og sinna ráðgjafarverkefnum ef þörf væri á. Í tölvuskeyti sama dag lýsir H-kk-nf vilja sínum til þess.

Stefnandi byggir á því að þar sem fyrirtækið muni ekki sjá um þann hluta samningsins sem sneri að viðburðastjórnuninni í Brussel hafi greiðslur til fyrirtækisins lækkað um 42.120 evrur, sem sé stefnufjárhæðin.

III

Byggist krafa stefnanda á því að stefndi hafi með ólögmætum hætti vanefnt verulega ráðningarsamninginn sem var í gildi milli hans og Norðurslóðagáttarinnar. Hann hafi fyrirvaralaust og án viðvarana hlaupist á brott úr starfi. Með þessu háttalagi hafi hann gert það að verkum að stefnandi hafi orðið af greiðslum fyrir afar mikilvægt verkefni sem hann hafði undirbúið og skipulagt lengi með og á grundvelli samkomulags við University of Lapland og Alfred Wegener- Institute. Sé sérstaklega bent á hversu ófyrirleitin háttsemi stefnda hafi verið gagnvart Norðurslóðagáttinni að hann hafi síðan sjálfur unnið við viðburðastjórnunina í Brussel fyrir hönd University of Lapland. Þessi framkoma stefnda hafi einnig leitt til þess að áralöngu samstarfi við virta og mikilvæga samstarfsaðila hafi vísvitandi verið stefnt í voða með ófyrirsjáanlegum ímyndar- og fjárhagstjóni fyrir Norðurslóðagáttina.

Sé byggt á því að stefndi hafi með háttalagi sínu brotið trúnaðarskyldur sínar við stefnanda skv. ráðningarsamningi, kjarasamningum og almennum reglum vinnuréttar. Stefnandi eigi því á grundvelli sakarreglunnar rétt til skaðabóta úr hendi stefnda. Öll skilyrði sakarmatsins séu uppfyllt. Það sé beint orsakasamband á milli háttsemi stefnda og þess tjóns sem stefnandi varð fyrir. Stefndi hafi mátt vita að háttsemi hans myndi valda miklu tjóni og hefði auðveldlega getað séð að tjón gæti stafað af háttseminni. Hann hafi heldur ekkert gert til að fyrirbyggja tjón fyrirtækisins.

Krafan byggist á þeirri fjárhæð sem samkomulag hafi verið um að stefnandi fengi greiddar í samkomulaginu sem hann gerði við University of Lapland og A-kk-þf W-x-x-

Institute í lok árs 2016. Eftir að stefndi hætti fyrirvaralaust í vinnu hjá Norð urslóðagáttinni hafi hann þurft að sætta sig við lækkun á heildarfjárhæð samkomulagsins sem nemur 42.120 evrum. Nemur sú fjárhæð 4.972.266 krónum miðað við miðgengi evru samkvæmt Seðlabanka Íslands hinn 19. apríl 2017 þegar stefndi hljópst á brott úr starfi.

IV

Stefndi byggir á því að hann hafi með tölvuskeyti hinn 20. apríl 2017 sagt starfi sínu lausu. Þar sé rakin ástæða uppsagnar og vísað til þess að stefnandi hafi ekki sinnt meginskyldu sinni sem launagreiðandi og atvinnurekandi, þ. e. að greiða launamanni laun fyrir vinnu sína. Það að halda því fram að um sé að ræða fyrirvaralausa uppsögn og án viðvarana og þá með ólögmætum hætti sé fjarri öllum raunveruleika. Skv. samskiptum á milli aðila megi gera ráð fyrir að stefnanda hafi verið fullkunnugt um óánægju stefnda með fyrirkomulag á greiðslu launa.

Þá sé því lýst í tölvubréfi, dags. 2. nóvember 2016, að vegna óánægju starfsmanna og andrúmsloftsins á vinnustað hafi stefndi kosið að vinna heima hjá sér. Sá póstur sé sendur framkvæmdastjóra Norðurslóðagáttarinnar. Áður hafði það verið upplýst að enginn af starfsmönnum stefnanda hafi viljað vinna áfram hjá honum. Framkvæmdastjóranum mátti því vera það ljóst, á þeim tíma, að starfsfólkið, þar á meðal stefndi, myndi segja upp við óbreytt ástand. Þá séu lögð fram samskipti stefnda við stjórnarformann Norðurslóðagáttarinnar, þar sem stefndi lýsir því svo að hann hafi eytt miklu af sparifé sínu til að halda áfram vinnu. Af ofangreindum samskiptum sé ljóst að stefndi hafi ekki fyrirvaralaust og án viðvarana hlaupist á brott úr starfi. Þar af leiðandi sé það fráleitt að halda því fram að stefndi beri ábyrgð á að Norðurslóðagáttin hafi orðið af greiðslum fyrir verkefni á grundvelli samkomulags við University of Lapland og Alfred Wegener- Institute. Í tölvubréfi dags. 23. febrúar 2017, þar sem stefndi sendir tímaskýrslur fyrir desember 2016 og janúar 2017, sé því lýst hvað stefnandi skuldar honum í laun.

Norðurslóðagáttin hefði með háttalagi sínu vanefnt verulega ráðningarsamning á milli hans og stefnda og honum hafi því verið heimilt að hætta störfum. Þannig hafi stefnandi ítrekað vanefnt skyldu sína til greiðslu á launum og hafi stefnda því verið heimilt að hætta störfum. Stefndi hafi ítrekað lýst óánægju sinni með fyrirkomulag á greiðslu launa. Framkoma Norðurslóðagáttarinnar sé ófyrirleitin gagnvart stefnda, sem hafði ítrekað lýst því að hann hafi verið í brýnni þörf fyrir að fá greidd laun fyrir vinnu sína, enda megi launþegi gera ráð fyrir að fá laun sín greidd.

Stefndi telur að krafa um skaðabætur sé vanreifuð og eigi það að leiða til þess að henni verði vísað frá ex officio eða að það eigi að leiða til sýknu stefnda af kröfu stefnanda. Saknæmi sé ekki til staðar og stefnandi hafi í engu sannað tjón sitt. Þá sé ekki ljóst á hverju stefnandi byggir skaðabótakröfu sína. Þá sé óljóst hvort stefndi hafi tekið tillit til þess kostnaðar sem hann hefði óhjákvæmilega orðið fyrir ef hann hefði lokið þeim verkhluta sem fór frá honum. Af þeim gögnum sem stefnandi hefur lagt fram sé ljóst að stefndi hafi gert samning við viðsemjendur sína um þann verkhluta sem stefndi hafi átt að sinna í þágu stefnanda. Stefnandi hafði fengið ráðrúm til að ráða til sín hæfan aðila til að sinna verkefninu. Það hafi ekki gengið eftir og aðilar því gert samning sín á milli varðandi þennan verkhluta, en stefndi hafi hvergi komið þar nálægt.

V

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort uppsögn stefnda hinn 20. apríl 2017 hafi verið ólögmæt eður ei.

Stefnandi byggir á því að ekkert í gögnum málsins frá fyrri hluta ársins 2017 bendi til þess að stefndi hafi verið óánægður í starfi hjá Norðurslóðagáttinni fram í miðja apríl 2017. Eitthvað hafi komið upp á í samskiptum því að í tölvuskeyti frá 13. apríl 2017 frá H-kk-þgf J-kk-þgf, framkvæmdastjóra Norðurslóðagáttarinnar, til stefnda segir: „Við verðum að ræða alvarlega saman eins fljótt og auðið er. Vinsamlegast láttu mig vita þegar þú hefur tíma.“ Í tölvuskeyti 20. apríl 2017 til S-x-x A-kk-nf segir H-kk-nf að hann hafi nýverið áttað sig á alvarlegri „bakstungu“ innanhúss sem hann hafi borið undir viðkomandi og niðurstaðan hafi verið brotthvarfi hans. Í tölvuskeytinu eru engin nöfn nefnd. Við aðalmeðferð málsins byggði stefnandi á því að á þessum tíma hafi stefndi verið að taka yfir hið erlenda verkefni án þess að láta H-kk-þf J-kk-þf vita af því. Í málinu liggur ekki fyrir hvort H-kk-nf og stefndi hafi náð að tala saman í kjölfar tölvuskeytisins 13. apríl né hefur H-kk-nf J-kk-nf verið boðaður fyrir dóm til að gefa skýringar á þessum tölvupósti sínum. Þessi fullyrðing stefnanda um að stefndi hafi verið að ná sér í verkefni frá Norðurslóðagáttinni er því ósönnuð. Þá stangast hún á við það sem fram kemur í tölvuskeyti frá T-x-x K-x-x um að hann sé þá að kanna möguleika á að ráða stefnda til Norðurslóðamiðstöð varinnar, en tölvuskeyti þetta var ritað 17. maí 2017.

Stefndi sagði upp starfi sínu með tölvuskeyti 20. apríl 2017 og kom uppsögnin til framkvæmdar þá þegar. Ástæðuna kveður hann vera vanrækslu greiðslu fastra launa og endurtekin samningsbrot af hálfu Norðurslóðagáttarinnar. Í tölvuskeytinu eru tíunduð samningsbrot framkvæmdastjóra Norðurslóðagáttarinnar um að standa ekki að fullu í skilum um launagreiðslur, hafa ekki sinnt því að greiða fargjald og uppihaldskostnað erlendis er stefndi var í vinnu þar fyrir Norðurslóðagáttina. Einnig að stefndi hafi orðið að nota sparifé sitt til uppihalds hér á landi þar sem launin hafi ekki fengist greidd, ásamt fleiru sem stefndi rekur í tölvuskeyti sínu. Ekkert liggur fyrir um það að H-kk-nf J-kk-nf hafi andmælt tölvuskeytinu, eða krafist þess að stefndi ynni uppsagnarfrestinn. Andmæli við uppsögninni hafi fyrst komið fram í stefnu málsins sem þingfest er 15. febrúar 2018 eða um það bil tíu mánuðum seinna. Telja verður að andmæli H-kk-ef sem vinnuveitanda hefðu átt að koma fram strax í kjölfar tölvuskeytisins 20. apríl 2017. Með því að svo var ekki hafi hann samþykkt uppsögnina sem og að stefndi þyrfti ekki að vinna uppsagnarfrestinn.

Það fær einnig stoð í gögnum málsins að Norðurslóðagáttin glímdi við fjárhagslega erfiðleika á þessum tíma, sbr. t. d. tölvuskeyti 20. apríl 2017 sem og að aðrir starfsmenn voru einnig að yfirgefa fyrirtækið þar sem þeir hafi ekki fengið greidd laun, sem og í framburði E-kk-ef S-kk-ef, formanns FVMA, fyrir dómi sem sagði að í upphafi hefðu afskipti stéttarfélagsins af máli stefnda verið vegna þess að hann hafi ekki fengið greidd laun. Telur dómurinn því að leggja verði til grundvallar að Norðurslóðagáttin hafi ekki staðið við samningsskyldur sínar samkvæmt ráðningarsamningi við stefnda og hafi stefnda verið heimilt að segja upp starfi sínu.

Með vísan til þess sem að framan greinir er ósannað af hálfu stefnanda að um ólögmæta uppsögn hafi verið ræða hjá stefnda. Þegar af þeirri ástæðu er stefndi sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnanda, þb. Norðurslóðagáttarinnar ehf./Lögís- lögmönnum ehf., að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákvarðaður 800.000 krónur og er þá ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

Í úrskurði dómsins þar sem aðalsök málsins var vísað frá dómi og kveðinn var upp 20. mars 2019 var kveðið á um að ákvörðun málskostnaðar vegna þess þáttar málsins yrði látin bíða lokaniðurstöðu málsins og þykir málskostnaður vegna þess þáttar málsins hæfilega ákveðinn 500.000 kr. og er þá ekki tekið tillit til virðisaukaskatts. Vanreifað er af hálfu stefnanda á hvaða forsendu eigi að greiða álag á málskostnaðinn og er þeirri kröfu hafnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, J-x-x L-x-x C-x-x, er sýknaður af kröfum stefnanda, þb. Norðurslóðagáttarinnar/Lögís- lögmanna ehf. Stefnandi greiði stefnda 800.000 kr. í málskostnað.

Vegna frávísunar á aðalsök greiði stefndi, J-x-x L-x-x C-x-x, stefnanda 500.000 kr. í málskostnað.