E-263/2019

Mál þetta var höfðað 15. desember 2018. Stefnandi er A og stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1 2.144.539 krónur, með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 1.562.300 krónum frá 7. júní 2009 til 25. apríl 2016 og af 12.144.539 krónum frá þeim degi til 28. janúar 2019, og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum innborg-unum 30. mars 2011 að fjárhæð 4.622.891 króna og 5. nóvember 2013, 2.320.547 krónur. Krafist er málskostnaðar úr hendi stefnda eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar að mati dómsins en til vara lækkunar á dómkröfum stefnanda og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Dómsformaður tók við meðferð málsins 14. janúar síðastliðinn, en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Málavextir

Stefnandi lenti í umferðarslysi [...]7. júní 2009 er hann ók bifreið sinni [...]aftan á aðra bifreið [...], sem var kyrrstæð á ljósum. Umtalsvert högg kom á bifreið stefnanda þannig að líknarbelgur við ökumannssæti blés upp. Stefnandi var fluttur á sjúkrahús í kjölfar slyssins og fékk greiningarnar hálsríg og mar á brjósti. Fram kemur í læknisvottorði frá sjúkrahúsinu að stefnandi hafi hreyft sig eðlilega og hafi því verið útskrifaður og ráðlagt að taka verkjalyf eftir þörfum.

Stefnandi hefur undirgengist ítarlegar læknisrannsóknir, meðal annars hjá Bbæklunarskurðlækni sem gaf út vottorð 29. mars 2010. Þar kom fram að í slysinu hefði stefnandi fengið tognunaráverka á háls og bak auk þráláts verks í hægri öxl sem stefnandi hafi vart viljað hreyfa. Ekki hefði þó fundist neitt að sem gæfi tilefni til þessarar miklu hreyfiskerðingar. Mat B það svo að þar sem svo langur tími væri liðinn frá slysi væri vart frekari bata að vænta og meðferðarmöguleikar vart fyrir hendi. Því væri tímabært að meta afleiðingar slyssins. Stefnandi hefur jafnframt verið hjá sjúkraþjálfurum og til endur-hæfingar[...]að því er virðist með litlum árangri. Afleiðingar slyss stefnanda hafa verið metnar fjórum sinnum og stefndi hefur greitt honum bætur tvisvar af þessu tilefni.

Með samkomulagi milli lögmanns stefnanda og Sjóvár Almennra trygginga hf. og stefnda, framkvæmdu C læknir og D lögmaður mat á afleiðingum slyssins í samræmi við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993 hinn 7. mars 2011.

Tekið var fram af hálfu matsmanna að skoðun á matsfundi hefði verið lítt marktæk vegna mikillar verkjahegðunar stefnanda. Hann hafi virst aumur nær hvar sem við hann var komið, mest þó á hægra axlarsvæði, hægri öxl og upp í háls en einnig á mestöllu mjóbaki og aðlægum festum. Hreyfiferlar verði lítt metnir. Stefnandi haldi hægri hand-legg alveg föstum í innsnúningi og erfitt sé að meta hversu raunveruleg þessi mikla hreyfiskerðing sé. Matsmenn töldu sannað að stefndi hefði orðið fyrir fremur vægum hálshnykk og að líkindum einhverjum mar- eða tognunaráverka á hægra axlarsvæði. Varanlegur miski var metinn á þessum forsendum 10 stig með hliðsjón af miskatöflum örorkunefndar en allmikil óvissa væri í þessum efnum og lítilla breytinga hefði verið að vænta á ástandi stefnanda að sex mánuðum liðnum frá slysi. Með hliðsjón af félagslegum aðstæðum stefnanda hvað fyrri störf áhrærði, aldri og vinnugetu, var varanleg örorka metin 10% þar sem matsmenn töldu að hann ætti að komast í vinnu með tíð og tíma, að því gefnu að hann kæmist úr því verkjahegðunarmynstri sem hann hefði „komið sér upp“, eins og það var orðað. Stefndi greiddi stefnanda bætur á grundvelli matsgerðarinnar í samræmi við fullnaðaruppgjör sem dagsett er 14. mars 2011. Bótunum var veitt viðtaka fyrir hönd stefnanda með fyrirvara um mat á miska, örorku og lögmannsþóknun.

Stefnandi og stefndi stóðu á ný saman að matsbeiðni þar sem E bæklunarskurðlækni og F lögmanni var falið að meta afleiðingar slyss stefnanda. Matsmennirnir gáfu út mats-gerð í samræmi við ákvæði skaðabótalaga 18. október 2013.

Við skoðun á matsfundi var þess meðal annars getið að stefnandi hefði haldið hægri handlegg sínum fast að líkamanum og olnboga beygðum um 90°. Þá hafi hann haldið öxlinni hátt, nánast upp að eyra og strokið stöðugt hægri höndina með þeirri vinstri. Engin rýrnun hafi sést á hægri handlegg en mæling á handleggnum hefði verið erfið þar sem erfitt hefði verið að koma málbandi að. Engar litabreytingar væru á húð handleggsins. Þess var getið að ekkert exem væri í holhönd þó að hann hefði haldið handleggnum stíft upp að líkamanum að mestu í fjögur ár. Unnt hefði veriðað rétta olnboga, þegar það hafi veriðgert í rólegheitunum og náðist nánast eðlileg rétta. Snúningar um framhandlegg hafi verið eðlilegir og ekki að finna skyntruflanir. Ekki hafi verið hægt að prófa sinaviðbrögð vegna stöðu handleggsins. Hreyfingar hálshryggs hafi líka verið verulega skertar og snerist efnandi höfði nánast ekkert til hliðanna við skoðun þótthann hefði gert það í viðtalinu. Matsmenn töldu að engin afleidd merki frosinnar axlar væru til staðar svo sem vöðva -rýrnanir. Þ ví yrði að álykta að hreyfigeta axlarinnar væri betri en hægt hefði verið að staðreyna við skoðun. Matsmenn töldu að ekki yrði frekari bata að vænta eftir 7. desember 2009, sex mánuðum eftir slys. Miska stefnanda töldu matsmenn, með hliðsjón af miskatöflu örorkunefndar, vera hæfilega metinn 10 stig. Skerðingu á möguleikum stefnanda til að afla sér tekna þegar eingöngu væri horft til afleiðinga umferðarslyssins, mátu matsmenn þannig að varanleg örorka næmi 15%.

Stefndi greiddi stefnanda frekari bætur er nam hækkun á metinni varanlegri örorku um 5% í samræmi við uppgjör 5. nóvember 2013. Bótunum var veitt viðtaka fyrir hönd stefnanda með fyrirvara um mat á miska, örorku og lögmannsþóknun.

Í samræmi við kröfu stefnanda þar að lútandi voru G bæklunarskurðlæknir og H, lögmaðurog þáverandi lektor, dómkvaddir af Héraðsdómi Reykjavíkur, til að leggja mat á afleiðingar slyss stefnanda 5. febrúar 2016. Hinir dómkvöddu matsmenn gáfu út mats-gerð af þessu tilefni 25. apríl 2016.

Þess er getið í matsgerðinni að við skoðun á matsfundi hafi stefnandi borið sig mjög illa. Hann hafi komið haltrandi á einni hækju og verkjahegðun og framkoma á matsfundi hafi verið í hæsta máta óeðlileg. Hann hafi haldið hægri hendi í vasa yfirhafnar og dregið hægri öxl upp. Sú staða hafi versnað mjög þegar komið hafi að skoðun og orðið mjög ýkt þar sem öxlin hafi nána st numið við eyra. Erfitt hafi reynst að gera nokkra eðlilega skoðun. Rakið var meðal annars að hann snúi höfði 45°í báðar áttir og hliðarhalli á hálsi sé minnkaður og öll hreyfing hafi valdið verkjum. Hann hafi neitað að rétta hálsinn og framsveigja hafi verið minnkuð. Eymsli hafi verið alls staðar í hálsi, þó mest hægra megin, niður á herðablað og út á hægri öxl. Nær engin hreyfing hafi verið um hægri axlarlið og það hafi vantað 20° upp á fulla réttu um olnboga. Ummál beggja handleggja mældist hið sama. Skyn á handleggjum hafi virsteðl ilegt en engin leið hafi veriðað meta eðlileg taugaviðbrögð. Matsmenn komust að þeirri niðurstöðu að þau einkenni sem stefnandi byggi við hefðu öll verið komin fram fimm mánuðum eftir slys og heilsufar hans þannig verið orðið stöðugt frá þeim tíma. Hvað mat á varanlegum miska varðar fjölluðu matsmenn um að einkenni frá hálsi og öxl hefðu komið strax fram eftir slysið en þróun verkja hjá stefnanda hefði þó verið langt frá því sem venjulegt sé í slíkum tilvikum. Matsmenn slógu því föstu að stefnandi hefði án vafa verið með frosna öxl frá upphafi, eftir slysið, og þrátt fyrir mikla meðferð hefðiekki tekist að koma hægri öxl í hreyfingu á ný. Fyrir dómi bar G matsmaður um að þeir hefðu ekki haft undir höndum læknisvottorð frá I bæklunarlækni frá 25. mars 2012 er matið hefði farið fram. Í því vottorði eru raktar niðurstöður rannsókna sem framkvæmdar voru á öxl stefnanda á vegum læknisins og færð ítarleg rök fyrir því að ólíklegt sé að um svonefnda frosna öxl sé að ræða. Aðspurður fyrir dómi kvaðst matsmaður ekki telja efni vottorðsins breyta niðurstöðu þeirra þar eð vottorðið hefði verið gefið út fjórum árum áður en matsgerð hefði verið unnin. Í mats-gerðinni var einnig fjallað um að einkenni frá hálsi hefðu einnig verið til staðar frá upp-hafi og höfuðverkur hefði versnað eftir slysið. Þá hefðu verkir í mjóbaki komið fljótlega eftir slys. Töldu matsmenn að kvíðaröskun skýrði að vissu marki þessi auknu einkenni og að sál- líkamleg einkenni af geðrænum toga væru stó r hluti vandamála stefnanda. Mátu matsmenn varanlegan miska stefnanda 25 stig, 10 stig vegna háls- og baktognunar og 15 stig vegna einkenna frá hægri öx log þess getið að miski vegna axlarinnar væri ekki hærra metinn þar sem verkjahegðun hefði verið ótrúverðug. Álitu matsmenn að andleg við-kvæmni stefnanda væri til þess fallin að auka miska hans umfram annarra í samfélaginu. Þá mátu þeir varanlega örorku hans á grund velli þess meðal annars að hann myndi ekki geta sinnt líkamlega erfiðum störfum á vinnumarkaði og þyrfti því að sinna auðveldari störfum og þá eftir atvikum í hlutastarfi. Þótt framganga hans og saga á matsfundi hefði verið með ólíkindablæ töldu matsmenn að varanleg örorka hans hefði verið vanmetin í fyrri matsgerðum og komust að þeirri niðurstöðu að hún væri 40%.

Stefndi óskaði dómkvaðningar matsmanna til að framkvæma yfirmat 10. febrúar 2017 og voru J lögmaður, L geðlæknir og K bæklunarskurðlæknir dómkvaddir. Mats-mennirnir gáfu út matsgerð 23. júní 2017.

Rakið er meðal annars í matsgerðinni að stefnandi hafi komið til matsfundar með hækju í vinstri hendi og hafi virst eiga mjög erfitt um gang, gengið hægt yfir á sléttu gólfi og enn hægar upp tröppur. Hann hafi verið með hægri öxl dregna hátt upp megnið af tímanum þótt hún hafi inn á milli sigið niður í eðlilega stöðu. Hann hafi verið með hægri hönd í vasa yfirhafnar og hefði haldið hægri handlegg að sér með olnbogann í fastri beygju. Hann hafi grett sig mikið og stunið við allar hreyfingar. Engar vöðvarýrnanir hafi verið að sjá við skoðun. Þreifieymsli hafi verið í hnakka hægra megin, í hálsvöðvum og herðasvæði hægra megin niður undir neðra hluta herðablaðs og fleira. Þá hafi einnig verið hreyfieymsli um alla hægri öxl og niður hægri framhandlegg og hægri hönd, sama hvar tekið var á. Á köflum hefði einungis þurft mjög létta snertingu til að framkalla sterk verkja viðbrögð án þess þó að regla hefði verið í því hvar snert hefði verið eða hvernig snertingin þyrfti að vera. Stefnandi hefði hreyft höfuðið nokkuð óhindrað í viðtalinu og litið til beggja hliða en þegar skoða átti sérstaklega hreyfigetu í hálsi þá hefði hann lítið sem ekkert getað hreyft hálsinn. Þessi framganga hafi verið í hróplegu ósamræmi við það sem hafi sést í viðtalinu. Allar tilraunir til hreyfinga hefðu framkallað miklar grettur og stunur. Prófun á hreyfigetu í baki hefði verið eins erfið. Allar hreyfingar í baki hefðu verið afar mikið skertar og haft mikla verki í för með sér. Hægri öxl og olnbogi hefðu verið þannig að liðirnir hefðu verið í fastri stöðu og allar tilraunir til að hreyfa liðina með aðstoð leiddu til mjög ákveðinna átaka á móti hreyfingu. Engar vöðvarýrnanir væru að sjá í útlimum og ummál handleggja mjög svipað. Matsmenn ályktuðu í niðurstöðum sínum að öll framkoma stefnanda á matsfundi hefði haft yfir sér mikið leikrænt og sjúk-legt yfirbragð. Þannig hefði verið verulegur munur á hreyfigetu í hálsi í viðtali eða við skoðun. Þá hefði stefnandi tekið verulega á gegn tilraunum til að hreyfa öxl, olnboga, úlnlið eða fingur hægri handleggs. Því yrði ekki fullyrt að liðirnir væru ekki hreyfanlegir heldur einungis að ekki hafi náðst að hreyfa þá þegar skoða átti hreyfigetu. Þá vöktu yfirmatsmenn sérstaka athygli á því að við skoðun hefðu ekki komið fram neinar vöðva-rýrnanir í hægri handlegg. Staðhæfðu yfirmatsmenn afdráttarlaust að útilokað sé að nota hægri handlegg ekkert né hreyfa hann í mörg ár án þess að fram komi umtalsverð vöðva-rýrnun. Áréttuðu matsmenn í þessu sambandi að átta ár væru liðin frá slysinu. Þess var einnig getið að lýsing stefnanda á einkennum sínum á matsfundi, þar með talið á dofa í útlimum, félli ekki að neinum þekktum líffærafræðilegum eða lífeðlisfræðilegum skýringum. Einkenni stefnanda ættu því ekki rót að rekja til frosinnar axlar en meðal annars var horft til vottorðs I í þeim efnum.

Yfirmatsmenn ályktuðu að einkenni stefnanda væru að megninu til annað hvort vilja-stýrð einkenni og þar með uppgerð eða að þau skýrðust að hluta til af geðrænum vanda. Engin gögn lægju á hinn bóginn fyrir um slíkan vanda en af þeirra hálfu væri einungis velt upp þeim möguleika hvort sálvefrænar skýringar gætu skýrt þetta. Áréttað var í þessu sambandi að í slíkum tilvikum myndu einkenni af því tagi leiða til rýrnunar á hand-leggnum sem ekki hefði gerst í þessu tilviki. L matsmaður gat þessí framburði fyrir dómiað hafa lagt sérstaka stund á rannsóknir á svonefndri hugrofshreyfiröskun, sem væri þekkt en mjög sjaldgæft fyrirbæri. Hann hefði ekki greint að þeim sjúkdómi væri til að dreifa hjá stefnanda en ef um hann hefði verið að ræða hefði það komi fram mjög stuttu eftir slys, sem ekki hefði verið um að ræða í þessu tilviki. Þar sem einkenni hefðu ekki komið fram í beinu framhaldi af slysinu gerði það orsakasamband ólíklegra. Yfirmatsmenn slógu því föstu að stefnandi hefði hlotið tognunaráverka á háls og að líkindum vægan tognunaráverka á hægri öxl. Byggði niðurstaða þeirra meðal annars á því að þeir töldu að aðeins mætti rekja lítinn hluta einkenna stefnanda til slyss hans en verulegur hluti einkennanna byggði á öðru en slysinu sjálfu. Á þessum grundvelli mátu yfirmatsmenn varanlegan miska stefnanda 10 stig og varanlega örorku 15%.

Stefnandi höfðar mál þetta á grundvelli niðurstöðu undirmatsmanna og krefur um bætur er nemur mismun þeirra bóta sem stefndi hefur greitt á grundvelli fyrstu tveggja matsgerðanna sem unnar voru um afleiðingar slyss stefnanda.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu. Skýrslur sem vitni gáfu J, H, L, K og G.

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir rétt sinn til frekari bóta úr hendi stefnda á niðurstöðu dómkvaddra undir-matsmanna en hann hafi tekið við þeim bótagreiðslum sem stefndi hafi innt af hendi með fyrirvara og því ekki fyrirgert rétti sínum til að hafa uppi frekari kröfur. Afleiðingar slyss hans hafi verið vanmetnar áður en dómkvaddir matsmenn mátu tjón hans. Til vara er byggt á því að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sé fullnægt þannig að unnt sé að endurupptaka ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og örorkubætur.

Stefnandi telur að horfa verði til undirmatsins í þessum efnum enda hafi stefnandi ekki orðið fyrir neinu öðru tjóni sem hefði getað valdið þeim einkennum sem yfirmats-menn telji ekki hægt að rekja til slyssins. Af hálfu stefnanda er á því byggt að yfirmats-menn rökstyðji ekki hvers vegna ekki megi rekja þessi einkenni til slyssins og ekki heldur þegar þeir gefi í skyn að um tilbúning stefnanda sé að ræða. Því telji hann yfirmatsgerðina ekki gefa rétta mynd af afleiðingum slyssins á heilsu hans, lífsgæði og starfsgetu. Hann finni fyrir þrálátum einkennum svo sem stöðugum verk í hálsi og hægri öxl og verkirnir séu svo miklir að hann geti ekki hreyft hægri handlegg. Vegna einkennanna, þar með talið andlegra einkenna, hafi hann ekkert getað unnið auk þess sem einkennin hái honum mjög mikið í daglegu lífi.

Þá byggir stefnandi á því að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga séu fyrir hendi til endur-upptöku. Fyrir liggi að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu hans og miskastig og örorka séu verulega hærri en lagt var til grundvallar þegar bætur voru greiddar á sínum tíma. Byggt er á því að á grundvelli matsgerðar dómkvaddra undirmatsmanna liggi fyrir að heimilt sé að taka málið upp því einkenni stefnanda megi jafna við óvænta verulega versnun í skilningi 11. gr. skaðabótalaganna.

Engar forsendur séu til að sýkna stefnda vegna þess að fyrirvari hafi verið of al-mennur þar sem það hafi ekki vafist fyrir stefnda að greiða viðbótarbætur þótt fyrirvari við fyrsta uppgjör milli aðila hafi verið sams konar og sá sem gerður varvið það síðara.

Eins séu ekki forsendur til að fallast á kröfu stefnda um að bótakrafa hans sé niðurfallinn fyrir fyrningu þar sem það hafi fyrst orðið ljóst er matsgerð dómkvaddra matsmanna lá fyrir að hann ætti rétt á frekari bótum.

Fjárkröfur sínar byggir stefnandi á niðurstöðu dómkvaddra undirmatsmanna um aukinn miska samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga og aukna varanlega örorku sem grundvall-ast á 5. til 7. gr. laganna. Lögð er til grundvallar niðurstaða undirmatsmanna um að frekari bata hafi ekki verið að vænta 7. nóvember 2009, fimm mánuðum eftir umferðarslysið.

Hvað varanlegan miska snerti vísi stefnandi til niðurstöðu undirmatsmanna sem hann telji mun betur rökstudda en yfirmatsgerð, hann hafi liðið líkamlegar kvalir og andlegar raunir frá slysdegi. Óbætt tjón í samræmi við matsgerðina nemi 15 stigum sem bæta beri með 1.562.300 krónum.

Krafist er bóta fyrir varanlega örorku þannig að tekjur síðustu þriggja ára fyrir slys eru uppreiknaðar samkvæmt launavísitölu og að teknu tilliti til þeirra greiðslna sem stefndi hafi innt af hendi, auk 40% eingreiðsluverðmætis lífeyrissjóðs frá slysdegi til 31. mars 2021 en rökin fyrir því að miða við 31. mars 2021 séu þau að stefnandi sé enn það ungur að árum að líkur séu til að hann komist á vinnumarkað síðar þannigað ekki standi rök til að miða við greiðslur til 67 ára aldurs.

Málsástæður stefnda

Stefndi krefst þess aðallega að vera sýknaður af öllum kröfum stefnanda, á þeim grund-velli að krafa hans hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað með vísan til 99. gr. umferðar-laga nr. 50/1987 sem gildi um slys stefnanda.

Samkvæmt 99. gr. sé horft til þess hvenær tjónþoli hafi fengið vitneskju um bótakröfu sína og hvenær hann hafi fyrst á þess kost að leita fullnustu hennar. Dómvenja standi til þess að beita skuli hlutlægum mælikvarða á það hvenær tjónþoli megi gera sér grein fyrir kröfu sinni og geti leitað fullnustu hennar. Ef horft væri til athafna tjónþola, hvenær hann hefði hafist handa, þá fælist í því ráðagerð um að hann, stefnandi í þessu tilviki, réði því sjálfur hvenær fyrningarfrestur byrjaði að líða. Af hálfu stefnda er byggt á því að í ljósi þess að stefnandi var búinn að fá lögmann sér til fulltingis tveimur vikum eftir slysið og að gengið var frá uppgjörum í tvígang á árunum 2011 og 2013 hefði hann getað hafist handa mun fyrr en hann gerði eftir síðara uppgjörið. Líkamseinkennin sem allar fjórar matsgerðirnar lúta að séu þau sömu. Dómkvaddir yfirmatsmenn hafi verið spurðir að því hvenær fyrst hafi verið tímabært að meta afleiðingar slyss stefnanda. Niðurstaða þeirra sé sú að það hefði verið tímabært einu ári eftir slysið, það er að segja 7. júní 2010. Í því ljósi, og með vísan til ótvíræðra orða 99. gr. þágildandi umferðarlaga, hafi krafa stefnanda fyrnst 31. desember 2014. Jafnvel þótt litið yrði til síðari viðtöku stefnanda á bótum,2013, sem upphafsdag fyrningarfrests, þá hafi krafa stefnanda fyrnst í árslok 2017, sem er rúmu ári áður en stefnandi höfðaði mál þetta.

Stefndi byggir einnig á því að fullnaðaruppgjör hafi þegar farið fram og ósannað sé að stefnandi eigi rétt til frekari bóta. Stefndi mótmælir því að leggja beri matsgerð dóm-kvaddra undirmatsmanna til grundvallar þar sem matsgerð þeirra hafi verið hnekkt með niðurstöðu dómkvaddra yfirmatsmanna. Því sé engu óbættu tjóni til að dreifa. Stefnandi hafi samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar sönnunarbyrði fyrir orsakatengslum milli allra þeirra einkenna sem hann kvarti undan, ekki síst þeirra er lúti að hægri öxl hans, og umferðarslyssins 2009. Í þessum efnum leggur stefndi einnig áherslu á að búið sé að meta afleiðingar slyss stefnanda fjórum sinnum en niðurstöður tveggja matsgerða sem málsaðilar hafi komið sér saman um að láta framkvæma styðji við ítarlega og vel rökstudda niðurstöðu dómkvaddra yfirmatsmanna. Af hálfu stefnda er gagnrýnt að í matsgerð undirmatsmanna hafi verið slegið föstu að um svokallaða frosna öxl væri að ræða án þess að neinum afleiddum einkennum hefði verið til að dreifa, svo sem vöðva-rýrnun, þrátt fyrir að sjö ár hafi verið liðin frá slysi er matið fór fram en í matinu sé tekið fram að ummál beggja handleggja hafi verið jafnt. Þá virðist þeir meðal annars líta alfarið framhjá því að allar rannsóknir, svo sem röntgen og ómskoðanir sem framkvæmdar hafi verið á stefnanda í gegnum árin, hafi komið eðlilega út. Niðurstöðu undirmatsmanna um varanlega örorku er einnig mótmælt af hálfu stefnda en í þeim efnum er vakin athygli á að stefnandi hafi verið stopult á vinnumarkaði í um það bil eitt og hálft ár fyrir slysið en hann hafi ekki verið inntur skýringa á því af hálfu matsmannanna. Þá er byggt á því að þau einkenni sem stefnandi kvarti undan verði ekki rakin til slyssins og geti því ekki orðið grundvöllur frekari varanlegrar örorku en hann hefur þegar fengið bætta. Á því er byggt að yfirmatsgerðina beri að leggja til grundvallar enda sé hún ekki haldin neinum ann-mörkum er dragi úr sönnunargildi hennar, þvert á móti sé hún vönduð, ítarleg og vel rökstudd. Hana beri því að leggja til grundvallar í samræmi við almennar reglur um sönnun í einkamálum enda um lögformlega aðferð að ræð atil að hnekkja niðurstöðu þeirrar matsgerðar sem stefnandi byggir kröfur sínar á.

Þá er byggt á því að stefnanda sé ekki tækt að bera fyrir sig fyrirvara sem gerður hafi verið við uppgjör árið 2013 þar sem hann hafi verið of almennur og engra skýringa sé að leita í gögnum málsins hvernig beri að túlka hann eða hvers vegna hann var gerður við bótauppgjörið. Slíkir fyrirvarar hafa verið túlkaðir þannig af Hæstarétti að í þeim felist ekki annað en áskilnaður um rétt til frekari bóta að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga upp-fylltum. Framhjá þeim skilyrðum verði því ekki komist í þessu máli eins og fyrirvarinn er úr garði gerður.

Stefndi mótmælir því sérstaklega að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt. Raun-verulegum ófyrirsjáanlegum breytingum til hins verra á heilsu bótakrefjanda verður að hafa verið til að dreifa. Í máli þessu hafi undirmatsgerð verið hnekkt en jafnvel þótt hún yrði lögð til grundvallar þá sé ekki gerð grein fyrir nýjum, verulegum og ófyrirsjáan-legum breytingum frá fyrra mati á heilsufari stefnanda, sem sé að rekja til slyssins, þannig að skilyrðum 11. gr. sé fullnægt. Þvert á móti séu undirmatsmenn að fjalla um nákvæm-lega sömu áverkaeinkenni og kvartanir og allir aðrir matsmenn í þessu máli. Sönnunar-byrði um að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt hvíli á stefnanda. Honum hafi ekki lánast að rísa undir henni og því komi endurupptaka ekki til álita.

Til vara er þess krafist að bótakrafa stefnanda verði lækkuð sem nemur rétt reiknuðu eingreiðsluverðmæti 40% af greiðslum frá lífeyrissjóðum til 67 ára aldurs stefnanda. Engar forsendur séu til að miða bara við þær greiðslur sem falli til fram t il 31. mars 2021 þar sem stefnandi verði ekki 67 ára gamall fyrr en [...]og engar forsendur séu til að miða við eitthvert styttra tímabil.

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi frekari bóta úr hendi stefnda vegna afleiðinga umferðarslyss 7. júní 2009. Fyrir höfðun málsins höfðu stefnanda verið greiddar bætur í tvígang, í síðara skiptið 5. nóvember 2013. Ágreiningslaust er þannig að stefnda ber að bæta stefnanda tjón hans vegna fyrrgreinds umferðarslyss. Kröfu sína byggir stefnandi á niðurstöðu dóm-kvaddra matsmanna frá 25. apríl 2016 en vefengir niðurstöðu yfirmatsgerðar frá 23. júní 2017. Síðarnefnda matsgerðin felur efnislega í sér að tjón stefnanda hafi verið fullbætt með því uppgjöri sem fram fór 5. nóvember 2013.

Þáverandi lögmaður stefnanda undirritaði svokallað fullnaðaruppgjör, sem fram fór 5. nóvember 2013, með fyrirvara um varanlegan miska, varanlega örorku og lögmanns-þóknun. Ekki var gerð frekari grein fyrir þeim fyrirvara. Stefnandi reisir málsókn sína á þessum fyrirvara og byggir ekki á 11. gr. skaðabótalaga nema til vara, verði talið að honum sé ekki hald í fyrirvaranum.

Úr því hefur verið leyst ítrekað fyrir dómi að fyrirvari af þessu tagi, þar sem ekki er skírskotað til sérstakra ástæðna, skapi ekki grundvöll til endurupptöku bótauppgjörs nema fullnægt sé skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga. Má í þeim efnum vísa í dæmaskyni til dóms Hæstaréttar í máli nr. 376/2013 frá 20. febrúar 2014. Í því ljósi myndi reyna á varamálsástæðu stefnanda þar sem reyna myndi á hvort skilyrðum endurupptöku á grund-velli nefnds lagaákvæði sværi fullnægt ef ekki kæmi annað og meira til.

Í málinu liggja fyrir fjórar matsgerðir. Áðurnefndar tvær sem aflað var fyrir dómi og tvær sem málsaðilar höfðu áður komið sér saman um að afla. Niðurstöður þessara mats-gerða eru raktar hér að framan. Það er hlutverk dómstóla á grundvelli mats á gildi þessara sönnunargagna, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga um meðferð einkamála, að skera úr ágreiningi aðila um það hvaða atriði í þessum matsgerðum ber að leggja til grundvallar niðurstöðu málsins. Eins og áður segir var niðurstaða dómkvaddra yfirmatsmanna í yfirmatsgerð þeirra, sem dagsett er 23. júní 2017, súað umrætt slys hafi haft í för með sér varanlegan miska sem nemi 10 stigum og varanlega örorku sem nemi 1 5%, sem er sama niðurstaða og getur að líta í matsgerð þeirra E bæklunarskurðlæknis og F lögmanns frá 18. október 2013.

Niðurstaða undirmatsmanna í matsgerð þeirra sem dagsett er 2 5. apríl 2016, var aftur á móti sú að varanlegur miski stefnanda næmi 25 stigum en varanleg örorka 40%. Stefnandi byggir á því að hannhafi ekki búið yfir vitneskju um viðbótarkröfu sína vegna slyssins fyrr en í kjölfar þess að sú niðurstaða lá fyrir. Að mati dómsins verður, við mat á vægi niðurstöðu matgerðar undirmatsmanna, að líta til þess að fyrir liggur að þeir höfðu ekki milli handa læknisvottorð I bæklunarlæknis sem hlutaðist til um ítarlegar rannsóknirá hægri öxl stefnanda. Þá var meðal yfirmatsmanna geðlæknir sem tók til sérstakrar skoðunar hvort einkenni stefnanda væru af geðrænum toga. Þegar horft er til þess og að í yfirmatsgerðinni, sbr. einnig matsgerð þeirra F lögmanns og E læknis, er komist að þeirri niðurstöðu með sannfærandi rökstuðningi að einungis hluta einkenna, sem stefn-andi hafi kvartað yfir, sé að rekja til umrædds umferðarslyss. Eru því ekki forsendur til að leggja matsgerð undirmatsmanna til grundvallar fram yfir matsgerð yfirmatsmanna.

Er þá einnig horft til þess, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 315/2006 sem kveðinn var upp 8. mars 2007, að sönnunargildi yfirmatsgerðar þriggja dómkvaddra matsmanna, sem ekki hefur verið hnekkt með öðrum gögnum, vegur þyngra við mat á sönnun en undirmats-gerð, að því tilskildu að ekki hafi verið sýnt fram á galla á yfirmats gerðinni. Í málinu er ekkert fram komið um að ekki hafi ver ið gætt réttra aðferða við mat hinna dóm kvöddu yfirmatsmanna eða að niðurstaða þeirra byggi á röngum forsendum. Þvert á móti er hún vel rökstudd og sannfærandi. Verður hún því lögð til grundvallar í málinu við ákvörðun varanlegrar örorku, 15%, og varanlegs miska, 10 stiga, en stefndi greiddi stefnanda bætur á þessum grunni 2013. Í samræmi við þessa niðurstöðu hefur stefnandi þegar fengið greiddar að fullu bætur vegna þess tjóns sem hann varð fyrir í áðurnefndu umferðarslysi. Á hann af þeim sökum ekki kröfu um frekari bætur úr hendi stefnda. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna stefnda að kröfum stefnanda og þarf þá ekki að taka afstöðu til annarra málsástæðna stefnda, svo sem um fyrningu, sbr. 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, en þess skal getið að samkvæmt yfirmatsgerð var tímabært að meta af-leiðingar slyss stefnanda eigi síðar en 7. júní 2010 en málið var ekki höfðað fyrr en 15. desember 2018.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu sam-kvæmt gjafsóknarleyfi, dagsettu 1. október 2014. Í ljósi málsatvika sýnist vart hafa verið tilefni til svo umfangsmikils málatilbúnaðar sem raun ber vitni. Er litið til þess við ákvörðun gjafsóknarkostnaðar. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanns hans, A-kk-ef K-kk-ef V-kk-ef.

A-kk-nf K-kk-nf V-kk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnanda og Ó-kk-nf L-kk-nf E-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari og dómsformaður kveður upp þennan dóm ásamt A-kk-þgf H-kk-þgf héraðsdómara og H-kk-þgf B-kk-þgf bæklunarlækni.

Dómsorð :

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A. Málskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, A-kk-ef K-kk-ef V-kk-ef, sem þykir hæfilega ákveðin 6 00.000 krónur.

B-kk-nf L. B-kk-nf

A-kk-nf H-kk-nf

H-kk-nf B-kk-nf