E-4712/2011

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 10. maí sl., var höfðað fyrir dómþinginu af S-kk-þgf M-kk-þgf, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., með stefnu áritaðri um birtingu hinn 5. desember 2011.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennt verði með dómi að stefndi beri á grundvelli ábyrgðartryggingar fébótaábyrgð á líkamstjóni stefnanda, hinn 19. maí 2008, sem honum var valdið í verslun Geira ehf.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu, úr hendi stefnda, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu.

Til vara krefst stefndi þess að sök verði skipt og stefndi beri einungis ábyrgð að hluta og frá þeirri fjárhæð, sem stefndi beri ábyrgð á, dragist eigin áhætta vátryggðs, sem nemi 10% af bótafjárhæð, en þó að lágmarki 32.000 krónur og að hámarki 316.000 krónur og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Gætt var ákvæða 115. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, áður en dómur var kveðinn upp.

II

Málavextir eru þeir, að hinn 19. maí 2008 kom stefnandi í heildverslunina Geira ehf. að Bíldshöfða 16 í Reykjavík. Stefnandi kveður að svokallaðir gastróbakkar úr stáli, einn eða fleiri, hafi fallið úr u.þ.b. 2 metra hæð á fætur hans með þeim afleiðingum að hann hlaut áverka á litlutá vinstri fótar. Umræddir bakkar, sem eru u.þ.b. 1,5 kg hver, og með hvassar brúnir, voru geymdir í hillum í verslunarrýminu. Telur stefnandi að heildarþyngd bakkanna, sem lent hafi á fæti hans hafi verið á bilinu 20-30 kg.

Geiri ehf. er umboðs- og heildverslun með tæki og búnað og ýmiss konar vörur til notkunar í matvælaiðnaði, svo sem fyrir kjöt- og fiskvinnslur, veitingahús, hótel, mötuneyti, stóreldhús o.þ.h. Með fram veggjum í rými fyrirtækisins er komið fyrir hillurekkum til geymslu á ýmsum varningi sem er til sölu í versluninni, þ. á m. bökkum eins og féllu á fætur stefnanda. Þar sem slysið varð eru fjórar hillur, þar sem neðsta hillan er 12 cm frá gólfi og sú efsta í um 169 cm hæð frá gólfi. Bil milli hverrar hillu er um 48 cm. Lengd hverrar hillu, þ.e. á milli uppistaða, er 150 cm og dýptin er 53 cm.

Starfsmenn Geira ehf. aðstoðuðu stefnanda á staðnum, en stefnandi kom sér sjálfur á slysadeild, þar sem gert var að sárum hans. Kvaðst stefnandi sjálfur hafa sett bakkana á sinn stað eftir slysið. Stefnandi hlaut opið sár á tám, skaða á nögl og brot á einni tá með tilfærslu á brotakerfi.

Geiri ehf. hefur í gildi frjálsa ábyrgðartryggingu fyrir atvinnurekstur hjá stefnda. Stefnandi tilkynnti slysið og gerði kröfu í ábyrgðartryggingu Geira ehf. hjá stefnda, en stefndi hafnaði bótakröfunni, þar sem ekki hefði verið sýnt fram á skaðabótaábyrgð vátryggðs, Geira ehf. Stefnandi skaut þá málinu til úrskurðarnefndar um vátryggingarmál, sem staðfesti synjun stefnda með úrskurði, dagsettum 21. júlí 2009.

III

Stefnandi byggir kröfu sína á almennum reglum skaðabótaréttarins og lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Á grundvelli 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004, geti stefnandi krafist bóta beint frá vátryggingarfélagi, að undangenginni tilkynningu til þess, sbr. 3. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004.

Geiri ehf. sé heildverslun og taki á móti viðskiptamönnum í verslunarrými þar sem vörum sé stillt upp til sýnis. Geiri ehf. beri ábyrgð á því að aðbúnaður og frágangur verslunarrýmis sé með þeim hætti að viðskiptamönnum stafi ekki hætta af. Lélegur frágangur auki slysahættu og mikilvægt sé að varningi sé sem haganlegast komið fyrir. Verslunarrýmið, þar sem slysið hafi orðið, sé bæði þröngt og ofhlaðið varningi. Fjölda vara sé raðað hverri ofan á aðra í opnar hillur og lítið þurfi til að koma til svo að hrynji úr þeim. Sá frágangur að stafla þungum stálbökkum með skörpum brúnum hverjum ofan á annan í hæstu hæð við þessar aðstæður teljist til gáleysislegrar háttsemi og á henni beri stefndi fébótaábyrgð. Flausturslegur frágangur stálbakkanna sé orsök slyss stefnanda.

Stefnandi ber því við að þennan dag hafi bakkarnir verið óstöðugir og ljóst að átt hafi verið við þá. Stefnandi viti ekki hvort þar hafi verið að verki starfsmenn Geira ehf. eða viðskiptamenn. Hvort heldur sem er hafi ábyrgð á frágangi og aðbúnaði verið á höndum Geira ehf. Hann hafi sjálfur ekki hreyft við bökkunum, en þeir hafi engu að síður fallið úr hillunni og ofan á fætur hans, áður en hann hafi getað vikið sér undan. Geiri ehf. hafi í engu breytt uppstillingu stálbakkanna í verslunarrými sínu þrátt fyrir að slys hafi orðið og sé rakið beint til hennar.

Stefnandi telur viðbrögð starfsmanna Geira ehf. eftir slysið hafa verið ámælisverð. Þeir hafi hvorki gert reka að því að aðstoða stefnanda við að leita sér hjálpar, tilkynna um slysið né tryggja vettvang og sönnun um orsakir slyssins. Stefndi verði að bera hallann af sönnunarskorti um þetta atriði og byggja verði á frásögn stefnanda, sem hafi verið stöðug og trúverðug.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sem og almennra reglna skaðabótaréttar.

IV

Stefndi byggir kröfu sína á því, að hillur sem notaðar hafi verið til geymslu á bökkunum hafi verið af eðlilegri og venjulegri gerð. Uppsetning þeirra hafi sömuleiðis verið með eðlilegum og venjulegum hætti og þær hafi verið stöðugar. Útilokað sé að hillurnar og uppsetning þeirra hafi valdið því að bakki eða bakkar hafi fallið niður á fætur stefnanda. Í hillurnar sé ásamt öðrum vörum raðað gastróbökkum af ýmsum stærðum og gerðum. Þeim sé staflað á hvolf í hillurnar og að jafnaði 5 til 10 stykki af hverri gerð, allt eftir stærð og lögun bakkanna. Bakkarnir rúmist vel í hillunum og séu mjög stöðugir. Óhugsandi sé að þeir geti fallið úr hillunum nema við þá sé átt sérstaklega. Engin skýring sé á því hvernig það eigi að hafa gerst að bakki hafi fallið úr hillum þegar umrætt atvik hafi orðið. Ekkert sé vitað hvers konar bakkar hafi fallið niður eða hversu margir þeir hafi verið. Ekki sé heldur vitað úr hvaða hillu bakkarnir eigi að hafa fallið. Í þessu sambandi verði ekki fram hjá því litið að stefnandi hafi staðið einn við hillurekkann og miðað við að hann hafi fengið bakkann á tærnar hafi hann snúið að rekkanum. Enn fremur verði ekki betur séð en stefnandi hafi sjálfur gengið frá öllum verksummerkjum áður en hann hafi látið starfsmenn vátryggðs vita hvað hefði gerst. Af hálfu vátryggðs sé því alfarið hafnað að slysið verði rakið til atvika, sem starfsmenn hans beri ábyrgð á, svo sem gáleysis eða vanrækslu af öðru tagi.

Stefndi mótmælir því sem röngu og ósönnuðu að þyngd þeirra bakka sem eigi að hafa lent á fæti stefnanda hafi verið 20-30 kg. Verði að telja útilokað að eftir að stefnandi hafi orðið fyrir meiðslum hafi hann getað komið bökkum af þeirri þyngd aftur á sinn stað hjálparlaust. Ekki fái heldur staðist að bakkarnir hafi fallið úr u.þ.b. 2 metra hæð. Þá eigi heldur ekki við rök að styðjast að starfsmenn verslunarinnar hafi ekki viljað hjálpa stefnanda að komast undir læknishendur.

Allur aðbúnaður og frágangur verslunarrýmisins hafi verið og sé að öllu leyti í mjög góðu lagi. Frágangur á vörum sé fjarri því að vera með þeim hætti að hætta stafi af. Öllum staðhæfingum um annað sé harðlega mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Stefndi mótmælir því einnig sem hreinni fjarstæðu að verslunarrýmið hafi verið þröngt og ofhlaðið varningi, þótt nokkuð sé af varningi í versluninni, hvað þá að slysið verði rakið til slíkra aðstæðna. Jafnframt vísar stefndi því á bug að slysið verði rakið til flausturslegs frágangs bakkanna í hillum eða að þeir hafi verið óstöðugir og átt hafi verið við þá af starfsmönnum Geira ehf. eða öðrum sem leið hafi átt um verslunina og af þeim sökum hafi þeir fallið úr hillunni. Stefndi fellst ekki á þá staðhæfingu stefnanda að hann hafi ekki hreyft sjálfur við bökkunum.

Viðbrögð starfsmanna Geira ehf. hafi í engu verið aðfinnsluverð. Stefnandi hafi ekki þegið boð um að vera ekið á slysadeild. Þótt starfsmönnum hafi verið ljóst að stefnandi hefði meitt sig á fæti hafi stefnandi ekki viljað fara úr skóm svo betur mætti glöggva sig á meiðslunum eða hafi hann lýst meiðslum sínum svo að tilefni hafi verið til að kalla á sjúkrabifreið. Stefnandi hafi heldur ekki borið fram slíka ósk við starfsmennina. Þá hafi engin verksummerki verið á staðnum eða aðstæður að öðru leyti gefið tilefni til að kalla á lögreglu. Engin lagaskylda hafi heldur boðið starfsmönnunum að gera slíkt. Byggir stefndi á því að engin skilyrði séu til að snúa sönnunarbyrði að einhverju leyti við í málinu.

Með vísan til framanritaðs sé ósannað með öllu að slysið verði rakið til atvika sem vátryggður, Geiri ehf., beri ábyrgð á. Stefnandi eigi því ekki rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu hans hjá stefnda.

Varakröfu sína byggir stefndi á því, verði ekki fallist á aðalkröfu hans, að engin vitni hafi verið að atvikinu og ekki liggi fyrir hvernig það hafi atvikast að bakkar féllu á fætur stefnanda. Í reynd verði ekki annað ráðið af gögnum málsins en að stefnandi hafi verið að skoða bakkana og við það hafi þeir fallið niður úr hillunni og lent á fótum hans. Hann hafi því sjálfur sýnt af sér verulegt aðgæsluleysi við meðhöndlun þeirra og verði því að sæta því að bótaréttur hans skerðist vegna meðábyrgðar hans.

Samkvæmt gr. 26.1 í vátryggingarskilmálum stefnda, sem gildi um ábyrgðartryggingu Geira ehf., beri vátryggður, þ.e. Geiri ehf., sjálfur 10% í eigin áhættu, en með lágmarki og hámarki sem getið sé í skírteini eða iðgjaldskvittun. Vegna þess tjóntilviks, sem hér sé til umfjöllunar, myndi lágmarksfjárhæð eigin áhættu, samkvæmt vátryggingarskírteininu, nema 32.000 krónum og hámarksfjárhæð 316.000 krónum. Engum vafa sé undirorpið að sá hluti tjónsins, sem nemi eigin áhættu vátryggðs, falli utan ábyrgðartryggingarinnar og bætist því ekki úr henni. Þennan hluta tjónsins geti stefnandi einungis krafist beint úr hendi vátryggðs eða öðrum þeim sem ábyrgð kunni að bera á tjóni hans. Því beri undir öllum kringumstæðum að draga eigin áhættu vátryggðs frá þeim bótum sem stefnandi kunni að eiga rétt til úr ábyrgðartryggingunni hjá stefnda.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Ágreiningur máls þessa lýtur að skaðabótaábyrgð stefnda á slysi, sem stefnandi varð fyrir í versluninni Geira ehf. 19. maí 2008. Byggir stefnandi á því að honum beri bætur úr hendi stefnda samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttarins og lögum nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga.

Óumdeilt er að stálbakkar féllu á fætur stefnanda er hann var inni í heildversluninni Geira ehf. 19. maí 2008. Byggir stefnandi á því, að verslunarrýmið sé bæði þröngt og ofhlaðið varningi. Fjölda vara sér raðað hverri ofan á aðra í opnar hillur og lítið þurfi til að koma svo að hrynji úr þeim. Þungir stálbakkar sem hafi verið raðað hverjum ofan á annan í hæstu hæð, eða 169 cm hæð frá gólfi, hafi fallið niður á fætur hans án þess að hann hafi hreyft við þeim.

Aðila greinir á um ýmis atvik að slysi stefnanda og aðstæður á vettvangi þess. Engin vitni voru að slysinu og er þar ýmislegt óljóst. Þannig liggur ekki fyrir hvernig vörum var komið fyrir í hillum verslunarinnar eða hvort hillur þær sem vörurnar voru í hafi verið nægilega stöðugar þannig að hætta væri á að félli niður úr þeim ef komið væri við þær. Á hinn bóginn verður að líta til þess að stefnandi hefur borið að hann hafi sjálfur komið bökkunum aftur fyrir í hilluna eftir að þeir féllu á hann og áður en hann lét starfsmenn Geira ehf. vita af slysinu. Af framburði stefnanda sjálfs að dæma virðist sem hann hafi ekki gert mikið úr slysinu við starfsmenn stefndu og hafi hann ákveðið að koma sér sjálfur á slysadeild. Að því virtu verður ekki séð að stefnandi hafi gefið starfsmönnum Geira ehf. tilefni til að kalla til lögreglu, eða að það hefði breytt einhverju að kalla lögreglu á staðinn í kjölfar slyssins. Þegar framangreint er virt sem og lýsing stefnanda sjálfs á aðdraganda slyssins verður ekki fallist á það að hann hafi sýnt fram á að aðbúnaður í versluninni Geira ehf. hafi verið orsök slyssins. Er ósannað að slys stefnanda verði rakið til saknæmrar vanrækslu starfsmanna heildverslunarinnar Geira ehf. og ber því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef M-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf