X-1/2007

Mál þetta var tekið til úrskurðar 5. febrúar 2007.

Sóknaraðili er Ingvar Helgason ehf., kt. 000000-0000, Sævarhöfða 2, 112 Reykjavík, og gerir hann þá kröfu að bú varnaraðila, X, verði tekið til gjaldþrotaskipta. Jafnframt krefst hann málskostnaðar.

Varnaraðili, X, kt. 000000-0000, […], gerir þá kröfu að kröfu um töku bús hennar til gjaldþrotaskipta verði hafnað. Þá krefst hún málskostnaðar að skaðlausu.

I.

Með bréfi sóknaraðila, dagsettu 6. desember 2006, sem barst Héraðsdómi Norðurlands eystra 7. s.m., krefst hann þess að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta með vísan til 65. gr. laga nr. 21, 1991 um gjaldþrotaskipti.

Við þingfestingu málsins þann 21. desember s.l. var mætt af hálfu varnaraðila og lögð fram greinargerð með andmælum vegna nefndrar kröfu.

Vegna nefnds ágreinings var ákveðinn rekstur þessa máls, sbr. ákvæði 4. mgr. 70. gr., sbr. 1. mgr. 168. gr. laga nr. 21, 1991.

II.

Meðfylgjandi gjaldþrotaskiptabeiðni sóknaraðila er m.a. veðskuldabréf, sem útgefið var þann 24. janúar 2001, að fjárhæð kr. 1.320.000. Var lánstími 48 mánuðir og gjalddagar sömuleiðis, en sá fyrsti var 1. mars 2001. Til tryggingar skuldinni var 1. veðréttur í nánar tilgreindri bifreið. Þá var varnaraðili einn þriggja sjálfskuldarábyrgðaraðila. Samkvæmt áritun á bréfinu giltu m.a. eftirfarandi ákvæði:

4. tl.: Verði ekki staðið í skilum með greiðslu afborgana og vaxta á réttum gjalddögum skal greiða hæstu lögleyfðu dráttarvexti af vanskilaskuldinni. Jafnframt er handhafa heimilt ef vanskil eru veruleg, en með verulegum vanskilum er átt við 15 daga vanskil eða lengri, að fella alla skuldina í gjalddaga fyrirvaralaust og án sérstakrar uppsagnar.

10. tl.: Sjálfskuldarábyrgðin gildir jafnt þótt greiðslufrestur verði veittur á láninu einu sinni eða oftar uns skuldin er að fullu greidd. Öll önnur ákvæði skuldabréfs þessa gilda gangvart sjálfskuldarábyrgðaraðilum.

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðili og framlögðum gögnum var aðfararbeiðni vegna nefnds skuldabréfs send embætti sýslumannsins á Akureyri þann 2. nóvember 2004. Hafði bréfið þá verið í vanskilum frá 1. apríl 2001, en greitt hafði verið inn á skuldina þann 30. nóvember 2002 og 11. desember 2003. Ráðgert var að sýslumaðurinn á Akureyri tæki beiðnina fyrir í desember 2004, en að ósk sóknaraðila var fyrirtökunni frestað. Verður ráðið að frestunin hafi verið gerð vegna innheimtuaðgerða sem sóknaraðili hafði með höndum fyrir varnaraðila, en til hafi staðið að innheimtuféð gengi upp í kröfu hans. Er til þess vísað af hálfu sóknaraðila að er innheimtuaðgerðirnar skiluðu ekki árangri hafi varnaraðili hinn 11. apríl 2006 í samtali boðist til að greiða fjórðung skuldarinnar, en því verið hafnað af hans hálfu.

Samkvæmt endurrit úr gerðabók sýslumannsins á Akureyri var framangreind fjárnámsbeiðni sóknaraðila tekin fyrir 19. maí 2006. Samkvæmt endurritinu andmælti lögmaður varnaraðila „... að gerðin nái fram að ganga og leggur fram nr. mótmæli. Sýslumaður ákveður að gerðin fari fram. Talsmaður gerðarþola lýsir því yfir að hann muni kæra framangreinda ákvörðun til héraðsdóms ef lagaskilyrði eru til þess. Hann hafnar því að upplýsa um eigur gerðarþola þar sem hann hafi ekki umboð til þess. Talsmaður gerðarbeiðanda krefst þess að gerðarþoli verði boðaður af lögreglu svo ljúka megi gerðinni.“

Samkvæmt gögnum var gerðin tekin fyrir að nýju þann 11. september 2006, að varnaraðila viðstöddum. Í endurriti er m.a skráð að varnaraðila hafi verið leiðbeint um réttarstöðu sína og um kröfu gerðarbeiðanda. Er og skráð að varnaraðili hafi ekkert við kröfuna að athuga en verði ekki við áskorun um að greiða hana. Í framhaldi af því er skráð að varnaraðili hafi lýst yfir eignaleysi og að gerðinni hafi verið lokið án árangurs, með vísan til VIII. kafla laga nr. 90, 1999. Í niðurlagi endurritsins er þess getið að varnaraðili hafi vísað til fyrri mótmæla sinna og jafnframt getið þess að kröfu sóknaraðila hafi áður verið lýst í bú hennar og látins eiginmanns.

III.

Málsástæður og lagarök.

Varnaraðili telur að synja beri um gjaldþrotaskipti á búi hennar. Styður hún það í fyrsta lagi þeim rökum að krafa sóknaraðila sé fyrnd, en um sé að ræða skuldabréf, þar sem hún sé sjálfskuldarábyrgðaraðili. Byggir varnaraðili á því að frá gjaldfellingu lánsins til þess tíma sem fjárnáms var beiðst hafi liðið meira en fjögur ár. Því sé krafan á hendur henni fallin niður fyrir fyrningu. Í öðru lagi styður varnaraðili kröfu sína með því að fjárnámsgerðinni hafi ekki verið haldið fram með nægilegum hraða til að fjárnámið hafi getað rofið fyrningu. Fjárnámsbeiðnin hafi verið lögð fram 4. nóvember 2004 hjá sýslumanni, en fjárnám hafi ekki verið gert fyrr en 11. september 2006 eða tæpum tveimur árum seinna.

Sóknaraðili andmælir öllum málsástæðum og lagarökum varnaraðila. Byggir sóknaraðili á því að hann hafi haldið máli sínu til haga með tíðkanlegum hætti og umræddir frestir í málinu hafi allir verið veittir að beiðni varnaraðila og í hennar þágu til að liðka fyrir lausn málsins. Varnaraðili hafi margoft viðurkennt kröfuna og því sé ekki fyrningu til að dreifa. Þá vísar sóknaraðili til þess að ein af ástæðum þess að ekki gekk hraðar fyrir sig að ljúka fjárnámsgerðinni hafi verið annir hjá embætti sýslumanns, en að auki hafi lögmenn varnaraðila fengið fresti og varnaraðili ekki mætt þrátt fyrir boðanir.

Sóknaraðili reisi kröfur sínar í málinu að öðru leyti á nefndu skuldabréfi, en þar sé varnaraðili sjálfskuldarábyrgðaraðili. Á grundvelli skuldabréfsins hafi verið gert árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila þann 11. september 2006. Þar og þá hafi varnaraðili lýst því yfir m.a. að hún hefði ekkert við kröfu sóknaraðila að athuga. Sóknaraðili vísar og til þess að samkvæmt 92. gr. aðfararlaga nr. 90, 1989 hafi varnaraðila borið að bera ágreiningsatriði varðandi fjárnámsgerðina undir héraðsdóm innan átta vikna frá því að gerðin fór fram. Það hafi hún ekki gert og ekki heldur í kjölfar fyrirtöku sama máls hjá sýslumanninum þann 19. maí árið 2006. Vegna þessa verði fjárnámsgerð sóknaraðila ekki hnekkt.

IV.

Í máli þessu liggur fyrir að sóknaraðili er einn þriggja sjálfskuldarábyrgðaraðila á skuldabréfi því sem hér er til umræðu. Verður lagt til grundvallar að vegna vanskila hinn 1. apríl 2001 hafi öll skuldin samkvæmt bréfinu fallið í gjalddaga og að kröfuhafi hafi þá getað leitað fullnustu hennar hjá sjálfskuldarábyrgðaraðilum. Verður við það miðað að fyrningafrestur skuldarinnar hafi byrjað þann dag að líða gagnvart sjálfskuldarábyrgðaraðilum.

Aðfararbeiðni sóknaraðila er dagsett 2. nóvember 2004, en samkvæmt málatilbúnaði hans var fyrirtöku gerðarinnar frestað hjá sýslumanninum á Akureyri að hans eigin ósk. Liggur fyrir að gerðin var fyrst tekin fyrir þann 19. maí 2006.

Kröfur samkvæmt ábyrgðarskuldbindingum fyrnast á fjórum árum frá þeim degi er krafa varð gjaldkræf, sbr. 4. tl. 3. gr. og 5. gr. fyrningarlaga nr. 14, 1905.

Samkvæmt 52. gr. aðfararlaga nr. 90, 1989 er fyrningu aðfararhæfrar kröfu slitið, ef aðfararbeiðni berst héraðsdómara eða sýslumanni fyrir lok fyrningartíma og gerðinni er síðan framhaldið án ástæðulauss dráttar.

Eins og eðli máls er háttað, þykir sú staðreynd, að ágreiningi um réttmæti fjárnámsins var ekki skotið til héraðsdóms, ekki eiga að leiða til þess, að varnaraðili hafi firrt sig rétti til að bera fyrningu fyrir sig á þessu stigi málsins.

Að virtum framlögðum gögnum liggur að mati dómsins ekki fyrir að varnaraðili hafi lögformlega viðurkennt skuld sína innan greinds fyrningartíma, en ekki er fallist á að slík viðurkenning hafi falist í innborgun á kröfuna frá aðalskuldara eða meðskuldurum. Að þessu virtu og með hliðsjón af áðurgreindri 52. gr. aðfararlaga nr. 90, 1989 er það niðurstaða dómsins að umrædd krafa sóknaraðila hafi verið fyrnd þegar áðurgreint fjárnám fór fram.

Krafa sóknaraðila í máli þessu um gjaldþrotaskipti nýtur samkvæmt framansögðu ekki lögverndar og getur hún því ekki verið grundvöllur gjaldþrots. Ber því að hafna kröfu sóknaraðila í máli þessu.

Eftir niðurstöðu málsins verður sóknaraðili úrskurðaður til að greiða varnaraðila kr. 70. 000 í málskostnað.

Úrskurð þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Hafnað er kröfu sóknaraðila, Ingvars Helgasonar ehf., að bú varnaraðila, X, verði tekið til gjaldþrotaskipta.

Sóknaraðili greiði varnaraðila kr. 70.000 í málskostnað.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf.