S-17/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 21. desember sl., höfðaði lögreglustjórinn á Patreksfirði með ákæru 29. apríl 2006 á hendur ákærðu, A-kvk-þgf H-kvk-þgf G-kvk-þgf, kt. ...... , Karfavogi 11, Reykjavík;

„fyrir veiðilagabrot, með því að hafa sunnudaginn 24. eða mánudaginn 25. júlí 2005 lagt tvö net í Haukabergsvaðli á Barðaströnd, Vesturbyggð, þvert á aðalstraumlínu Haukabergsár, og fest þau á báðum bökkum með grjóti og stögum, þangað til lögreglan hafði afskipti af netalögninni sunnudaginn 31. júlí 2005 og lagði hald á umrædd net og tvo laxa sem voru í netunum og fimm kola sem voru á bökkunum beggja megin árinnar.

Telst þetta varða við 1. mgr. 6. gr., 17. gr., 1. mgr. 19. gr., 1. mgr. 27. gr., 2. mgr. 29. gr., 1. mgr. 34., sbr. 104. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 76/1970, sbr. 9. gr. laga nr. 83/2001.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til að framangreind net og afli, sem lagt var hald á, verði gert upptækt, skv. 107. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 76/1970, sbr. 9. gr. laga nr. 83/2001.“

Ákærða gerir aðallega þær kröfur í málinu að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög frekast heimila. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Samkvæmt framlögðum rannsóknargögnum barst lögreglunni á Patreksfirði, sunnudaginn 31. júlí 2005, ábending um mögulegt brot á lögum nr. 76/1976 um lax- og silungsveiði í Haukabergsvaðli á Barðaströnd.

Lögregla fór að Holti á Barðaströnd þar sem hún hitti fyrir tilkynnanda, Þ-kk-þf M-kk-þf. Hann sagðist vita um net í Haukabergsvaðli og kvaðst tilbúinn til að vísa lögreglu á þau. Í framhaldinu fór Þ-kk-nf með lögreglu niður slóða sem liggur austan við brúna yfir Haukabergsá á þjóðvegi nr. 62. Ekið var niður Haukabergsvaðal og Haukabergsáin þveruð nokkrum sinnum.

Er lögregla kom að Haukabergsvaðli um kvöldmatarleytið fyrrgreindan dag var fjara. Í ál í vaðlinum reyndust vera tvö net og voru netin fest báðum megin álsins, annars vegar með grjóti og hins vegar með stögum. Tók lögregla netin upp og haldlagði þau. Í netunum voru nokkrir lifandi kolar og var þeim sleppt. Samkvæmt bókun í frumskýrslu lögreglu voru einnig í netunum tveir laxar og lagði lögregla á þá hald, sem og fimm dauða kola sem lágu á bökkum álsins.

Þegar framangreindum aðgerðum lögreglu var lokið bar að A-kvk-þgf G-kvk-þgf, ákærðu í málinu, sem innti lögreglu eftir því hvað hún væri að gera á sínu landi. Er í frumskýrslu lögreglu bókað að ákærða hafi verið upplýst um að lagning netanna hefði að áliti lögreglu farið gegn ákvæðum laga um lax- og silungsveiði og afli og veiðarfæri af þeim sökum verið haldlögð.

Nánar um hið haldlagða er í frumskýrslu bókað: Einn lax 70 cm á lengd og 1,7 kg. Einn lax 81 cm á lengd og 2,5 kg. Fimm kolar. Tvö net útbúin til veiða með möskvastærð 11,4 cm (4,5" net), 20 metrar á lengd og 3 metrar á dýpt.

II.

Í upphafi aðalmeðferðar neitaði ákærða sök. Fyrir dómi sagði hún það rétt, sem fram komi í ákæru, að sunnudaginn 24. eða mánudaginn 25. júlí 2005 hefði hún lagt tvö net í Haukabergsvaðal á Barðaströnd. Hún staðfesti jafnframt að netin hefði lögregla tekið upp 31. sama mánaðar. Ákærða kvað það hins vegar rangt í ákæru að netin hefði hún lagt þvert á straumlínu Haukabergsár. Þau hefði hún lagt skáhallt upp álinn, frá grasbakkanum. Þegar framlagðar myndir voru bornar undir ákærðu staðfesti hún að á þeim lægju netin nokkurn veginn þvert á álinn, en tók fram að netin hefðu færst til eftir að þau voru lögð. Það gerðu þau á hverju flóði, mismikið eftir því hvernig stæði á straumi, en sjó sagði ákærða falla eitthvað upp fyrir álinn á flóði.

Ákærða bar að hún hefði fest annan enda netanna, sem hún sagði bæði hafa verið ómerkt, í grasbakkann Haukabergs- og Brekkuvallamegin. Hinn endann, er legið hefði að fjörusandi eða eyri, hefði hún fest með grjóti, sem fest hefði verið í neðri tein hvors nets um sig, en í efri teininn hefði hún bundið flotkúlu eða hring. Kvaðst ákærða hafa vitjað um á hverri fjöru.

Netin sagðist ákærða, eins og alltaf, hafa lagt á háfjöru, enda ekki gerlegt að leggja net í umræddum ál á flóði. Tók ákærða fram í þessu sambandi að á fjöru rynni Haukabergsá í að minnsta kosti tveimur öðrum kvíslum til sjávar og kvaðst hún vita til þess að fiskur gengi upp allar kvíslarnar. Spurð um af hverju netin væru lögð í nefndan ál, en ekki í hinar kvíslarnar, svaraði ákærða því til að tryggasta mögulega festan fyrir netin væri í áðurnefndum grasbakka.

Fram kom hjá ákærðu að hún hefði komið á vettvang umræddan dag eftir að búið var að taka netin upp. Vefengdi ákærða að laxar hefðu verið í netunum og kvaðst ekki hafa séð laxana, sem í netunum áttu að hafa verið, fyrr en nokkru seinna. Henni hefðu þá verið sýndir fiskar, er ákærða sagði hafa verið sjóbirtinga, sem verið hefðu í geymslu heima hjá lögreglumanni. Hvort þeir fiskar hefðu verið í hennar netum kvaðst ákærða hins vegar ekkert geta sagt til um. Þá sagðist ákærða ekki geta staðfest að fiskar þeir, sem sjá megi á framlögðum myndum, séu þeir sem henni voru sýndir af lögreglumanninum.

Ákærða upplýsti fyrir dómi að hún væri einn eigenda Brekkuvalla, en það hefði hún verið allt frá árinu 1978. Áður hefði jörðin verið í eigu foreldra hennar. Ákærða sagði net hafa verið lögð á umræddum stað í Haukabergsvaðli frá Brekkuvöllum svo lengi sem hún myndi eftir sér. Fullyrti hún að einungis jarðirnar Haukaberg og Brekkuvellir ættu land að Haukabergsá. Þær jarðir ættu land út í miðja Holtsá.

III.

D-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður greindi svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði lögreglu borist tilkynning um netalögn í Haukabergsvaðli á Barðaströnd. Vitnið sagðist hafa farið á vettvang ásamt starfsfélaga sínum og einnig tilkynnanda, Þ-kk-þgf M-kk-þgf í Holti, sem lögregla hefði kallað til sér til aðstoðar. Þ-kk-nf hefði vísað lögreglu veginn, enda lögreglumennirnir ekki kunnugir á svæðinu.

Vitnið kvað netin tvö, sem í vaðlinum voru, hafa verið ómerkt. Um hvað í þeim var af fiski vísaði vitnið til frumskýrslu sinnar í málinu. Vitnið sagðist ekki geta sagt til um hverrar tegundar fiskarnir í netinu voru, en til að greina tegund þeirra hefði lögregla leitað til M-kk-ef J-kk-ef, skipstjóra og stangaveiðimanns. Fiskana hefði M-kk-nf greint af ljósmyndum sem teknar hefðu verið á vettvangi. Kom fram hjá vitninu að ákærða hefði komið á vettvang um það leyti sem myndirnar voru teknar.

Þ-kk-nf M-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði flutt að jörðinni Holti árið 1954 og þar hefði hann búið allt fram til 1990. Vitnið sagði Haukabergsvaðal ekkert hafa verið nytjaðan á þessum tíma. Í vaðlinum kvað vitnið í fyrstu hafa verið sjógenginn urriða, sjóbirting, en hann hefði síðan horfið. Lax hefði ekki sést á vatnasvæðinu fyrr en eftir að gerð var tilraun til að rækta upp laxastofn í Holtsá.

Fram kom hjá vitninu að það hefði 31. júlí 2005 tilkynnt lögreglu um þrjú net sem lægju þvert á aðalstrenginn í Haukabergsvaðlinum, neðan við ármót Holtsár og Haukabergsár. Tók vitnið fram að eitt þessara neta hefði verið horfið þegar lögregla kom á vettvang síðar um daginn. Net þau sem lögregla haldlagði sagði vitnið annars vegar hafa verið fest í grasbakka, en hins vegar upp á sandeyri með grjóti. Þá hefði grjót verið hnýtt í neðri tein netanna til að halda þeim betur við botninn.

Aðspurt um í landi hvaða jarðar fyrrnefnd sandeyri væri svaraði vitnið því til að það væri álitamál þar sem innri árstrengur Holtsár rynni ekki alltaf í sama farvegi.

IV.

Svo sem rakið hefur verið er ákærðu í málinu gefið að sök veiðilagabrot, með því að hafa sunnudaginn 24. eða mánudaginn 25. júlí 2005 lagt tvö net í Haukabergsvaðli á Barðaströnd, Vesturbyggð, þvert á aðalstraumlínu Haukabergsár, og fest þau á báðum bökkum með grjóti og stögum, þangað til lögreglan hafði afskipti af netalögninni sunnudaginn 31. júlí 2005. Afmarkar þessi verknaðarlýsing í ákæru sakarefni málsins, en samkvæmt ákvæði 1. málsliðar 117. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála má hvorki dæma ákærðu fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur henni.

Í frumskýrslu lögreglu er bókað um vettvang að Holtsá renni niður Holtsdal og niður í Haukabergsvaðal að vestan. Mikladalsá, Einisdalsá og Seljá mætist neðst í Mikladal og heiti eftir það Haukabergsá. Áin renni eftir það niður í Haukabergsvaðal að austan. Vaðlinum er lýst svo að þar gæti flóðs og fjöru allt að 1500 metrum frá sjó og sé hann allt að 800 metra breiður.

Áður en aðalmeðferð málsins hófst gekk dómari á vettvang ásamt sækjanda, verjanda og ákærðu. Farið var á fjöru enda liggur fyrir að á flóði er ófært niður að þeim stað þar sem ákærða lagði umrædd net.

Í málinu hefur ekkert haldbært komið fram um að myndir, sem lagðar hafa verið fram í málinu og sagðar eru í rannsóknargögnum lögreglu vera af löxum, séu ekki af þeim tveimur fiskum er lögregla losaði úr netum ákærðu sunnudaginn 31. júlí 2005 samkvæmt téðum rannsóknargögnum og framburði D-kk-ef R-kk-ef G-kk-ef lögreglumanns fyrir dómi. Samkvæmt þessu og að útliti fiskanna virtu, sérstaklega sporðlagi þeirra og þeim fjölda X-laga díla sem á hliðum fiskanna má sjá, þykir dóminum engum vafa undirorpið að lögregla hafi losað tvo laxa úr netum ákærðu umræddan dag.

Er atvik máls gerðust voru enn að fullu í gildi lög nr. 76/1970 um lax- og silungsveiði, en lögin voru að mestu felld úr gildi 1. júlí sl. með lögum nr. 61/2006 um sama efni. Í 1. gr. laganna var hugtakið ósasvæði skilgreint sem svæði í straumvatni sem næði frá ósi í sjó upp til þess staðar þar sem straumlína hyrfi um stórstraumsflæði. Af framlögðum myndum og öðru því sem fram hefur komið í málinu um staðhætti í Haukabergsvaðli þykir upplýst að ákærða hafi lagt netin tvö á ósasvæði í skilningi laga nr. 76/1970.

Í ákæru er framangreind háttsemi ákærðu í fyrsta lagi sögð varða við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 76/1970. Í greininni sagði svo: „Nú skilur vatn landareignir, enda fylgi veiðiréttur báðum landareignum, og er hvorum landeiganda heimil veiði í því veiðivatni innan þeirra marka, er lög þessi segja til um. Eigi er landeiganda rétt að standa að veiði hinum megin ár, en bjarga má hann veiði og veiðitæki að hinu landinu.“ Í ákæru er því ekki haldið fram að netin tvö hafi ákærða lagt í heimildarleysi. Að því athuguðu verður ekki séð að tilvísun til þessa lagaákvæðis eigi við í málinu.

Í öðru lagi er í ákæru vísað til 1. mgr. 27. gr. laga nr. 76/1970 en í henni sagði svo: „Í straumvatni má nota þau ein veiðarfæri, sem hér segir: Færi, stöng, lagnet og króknet.“ Í lögum nr. 76/1970 voru tilvitnuð fjögur hugtök ekki sérstaklega skilgreind. Af gögnum málsins verður hins vegar ekki annað ráðið en net ákærðu séu hefðbundin net þeirrar gerðar sem samkvæmt almennri málvenju nefnast lagnet. Að því athuguðu verður ekki séð að tilvísun til umrædds lagaákvæðis eigi við í málinu.

Þá er í ákæru einnig vísað til 2. mgr. 29. gr. laga nr. 76/1970 en í henni sagði svo: „Í vatni, sem lax eða göngusilungur fer um, má eigi leggja lagnet svo, að af verði gildra.“ Í lögum nr. 76/1970 var hugtakið gildra ekki sérstaklega skilgreint. Í ákæru er því lýst að ákærða hafi lagt netin tvö þvert á það sem sagt er vera aðalstraumlína Haukabergsár. Með vísan til þess sem áður er rakið um umrætt ósasvæði, sér í lagi hversu víðfeðmt það verður á hverju flóði, þykir ákæruvaldinu ekki hafa tekist að sanna að netin hafi ákærða lagt með þeim hætti að úr hafi orðið gildra í skilningi 2. mgr. 29. gr. laganna. Verður ákærða því sýknuð af umræddu ákæruatriði.

Í fjórða lagi er háttsemi ákærðu í ákæru sögð varða við 17. gr. laga nr. 76/1970. Í greininni sagði svo: „Í straumvatni eða hluta straumvatns þar sem veiði er stunduð með föstum veiðivélum skal fiskur eiga frjálsa för eftir miðju vatni og nefnist þar gönguhelgi. Hún tekur yfir þriðjung af breidd straumvatns um miðbik en helming af breidd óss eða ósasvæðis. Þó skal fiskur eiga frjálsa för eftir aðalstraumlínu þótt skemmra liggi frá bakka en nemi þriðjungi af breidd vatns. Nú greinir menn á um gönguhelgi eða aðalstraumlínu og má þá skjóta þeim ágreiningi til mats skv. 101. gr.“ Af fyrirliggjandi rannsóknargögnum, sem og öðru því sem fram hefur komið í málinu, verður ekki með nokkurri vissu ráðið hvar gönguhelgi og aðalstraumlína (höfuðáll) eru í Haukabergsvaðli í skilningi laga nr. 76/1970. Þá liggur ekkert fyrir um það að fram hafi farið mat á því samkvæmt 101. gr. laganna. Verður ákærða því sýknuð af þeim sakargiftum að hafa með áðurlýstri háttsemi brotið gegn 17. gr. laga nr. 76/1970.

Þá er háttsemi ákærðu ennfremur sögð varða við 1. mgr. 34. gr. laga nr. 76/1970. Í greininni sagði svo: „Aldrei má föst veiðivél, né nokkur hluti hennar, ná lengra út frá bakka en svo, að utan hennar verði 2/3 hlutar af breidd ár, ¾ hlutar af breidd óss eða ósasvæðis, sbr. 17. gr., og skal mælt þvert á meginstraumstefnu. Aldrei má veiðivél ná lengra út en í aðalstraumlínu eða í miðjan höfuðál óss eða ósasvæðis.“ Samkvæmt bókun í frumskýrslu lögreglu verður Haukabergsvaðall allt að 800 metra breiður á flóði. Fyrir liggur að net ákærðu voru 20 metrar á lengd. Þá verður ekki ráðið með nokkurri vissu, af því sem fram hefur komið í málinu, hvar höfuðáll Haukabergsvaðals í skilningi laga nr. 76/1970 liggur. Að öllu þessu virtu þykir ósannað að ákærða hafi gerst brotleg gegn 1. mgr. 34. gr. laga nr. 76/1970 og verður hún því sýknuð af því ákæruatriði.

Að lokum er háttsemi ákærðu í ákæru sögð varða við 1. mgr. 19. gr. laga nr. 76/1970. Í 1. málslið greinarinnar sagði svo: „Á veiðitíma þeim er getur í 18. gr., skal lax og göngusilungur vera friðaður gegn allri veiði, annarri en stangaveiði, 84 stundir á viku hverri, frá föstudagskvöldi kl. 10 til þriðjudagsmorguns kl. 10.“ Í málinu hefur ekkert annað komið fram en tilvitnuð meginregla 19. gr. gildi um Haukabergsvaðal. Fyrir dómi sagði ákærða það rétt, sem fram komi í ákæru, að sunnudaginn 24. eða mánudaginn 25. júlí 2005 hefði hún lagt tvö net í Haukabergsvaðal á Barðaströnd sem lögregla hefði tekið upp 31. sama mánaðar. Verður ekki annað séð en að með því að hafa netin í Haukabergsvaðli mánudaginn 25. júlí 2005 og fram til kl. 10 daginn eftir, sem og frá kl. 22.00 á föstudagskvöldinu 29. júlí 2005 og til þess tíma eftirfarandi sunnudag er lögreglan tók netin upp, hafi ákærða brotið gegn 1. mgr. 19. gr. laga nr. 76/1970 og verður hún því sakfelld fyrir brot á ákvæðinu.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærðu ekki áður verið gerð refsing.

Refsing ákærðu þykir að broti hennar virtu hæfilega ákveðin 20.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tveggja daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Þá þykir rétt, svo sem krafist er í ákæru og með vísan til 107. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 76/1970, að gera upptæk til ríkissjóðs þau net og þann afla sem lögregla haldlagði 31. júlí 2005.

Svo sem rakið er í kafla IV hér að framan er ákæra málsins ekki svo glögg sem skyldi og olli það ákærðu nokkrum vandkvæðum við málsvörn sína. Að því virtu en að öðru leyti með vísan úrslita málsins þykir rétt að allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., er hæfilega þykja ákveðin svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum, og útlagður ferðakostnaður verjandans, 60.800 krónur.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, A-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf, greiði 20.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tveggja daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins.

Allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 230.076 krónur.

Ákærða sæti upptöku á tveimur netum, tveimur löxum og fimm kolum.

E-kk-nf S-kk-nf