E-6065/2020

Mál þetta, sem var dómtekið 19. maísl., var höfðað 2 1. september 2020.

Stefnandi er þb. Fashion ehf., Frjóakri 7 í Garðabæ.

Stefndu eru íslenska ríkið, Arnarhvoli við Lindargötu í Reykjavík, og Frjóakur ehf., Frjóakri 7 í Garðabæ.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að rift verði með dómi greiðslum stefnanda til stefnda, íslenska ríkisins, að fjárhæð samtals kr. 88.263.152 sem inntar voru af hendi þann 6. október 2017 að fjárhæð kr.1.284.804; þann 27. október 2017 að fjárhæð kr. 15.668.520; þann 2. nóvember 2017 að fjárhæð kr. 500.000; þann 28. nóvember 2017 að fjárhæð kr. 1.662.940; þann 4. desember 2017 að fjárhæð kr. 500.000; þann 6. desember 2017 að fjárhæð kr. 13.320; þann 19. janúar 2018 að fjárhæð kr. 500.000; þann 6. febrúar 2018 að fjárhæð kr. 2.855.167; þann 15. febrúar 2018 að fjárhæð kr. 500.000; þann 26. febrúar 2018 að fjárhæð kr. 9.438.540; þann 6. apríl 2018 að fjárhæð kr. 500.000; þann 11. apríl 2018 að fjárhæð kr. 9.483.926; þann 12. apríl 2018 að fjárhæð kr. 211.524; þann 20. apríl 2018 að fjárhæð kr. 19.506.486; þann 8. maí 2018 að fjárhæð kr. 4.371; þann 6. júní 2018 að fjárhæð kr. 507.619; þann 8. júní 2018 að fjárhæð kr. 5.400.000; þann 8. júní 2018 að fjárhæð kr. 460.000; þann 6. júlí 2018 að fjárhæð kr. 14.653; þann 2. ágúst 2018 að fjárhæð kr. 144.740; þann 2. ágúst 2018 að fjárhæð kr. 315.260; þann 2. ágúst 2018 að fjárhæð kr. 5.400.000; þann 7. ágúst 2018 að fjárhæð kr. 3.986.484; þann 14. nóvember 2018 að fjárhæð kr. 3.000.000; þann 6. febrúar 2019 að fjárhæð kr. 69.339; þann 6. febrúar 2019 að fjárhæð kr. 333.675; þann 6. febrúar 2019 að fjárhæð kr. 3.000.000; þann 6. febrúar 2019 að fjárhæð kr. 3.000.000; þann 5. apríl 2019 að fjárhæð kr. 5.816; þann 5. júní 2019 að fjárhæð kr. 31.399; og þann 6. ágúst 2019 að fjárhæð kr. 4.569.

Stefnandi krefst þess jafnframt að stefnda, íslenska ríkinu, verði gert að greiða stefnanda kr. 88.263.152 ásamt vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af kr. 1.284.804 frá 6. október 2017 til 27. október 2017; en af kr. 16.453.324 frá þeim degi til 2. nóvember 2017; en af kr. 17.453.324 frá þeim degi til 28. nóvember 2017; en af kr. 19.076.264 frá þeim degi til 4. desember 2017; en af kr. 19.576.264 frá þeim degi til 6. desember 2017; en af kr. 19.589.584 frá þeim degi til 19. janúar 2018; en af kr. 20.089.584 frá þeim degi til 6. febrúar 2018; en af kr. 22.944.751 frá þeim degi til 15. febrúar 2018; en af kr. 23.444.751 frá þeim degi til 26. febrúar 2018; en af kr. 32.883.291 frá þeim degi til 6. apríl 2018; en af kr. 33.383.291 frá þeim degi til 11. apríl 2018; en af kr. 42.867.217 frá þeim degi til 12. apríl 2018; en af kr. 43.078.741 frá þeim degi til 20. apríl 2018; en af kr. 62.585.227 frá þeim degi til 8. maí 2018; en af kr. 62.589.598 frá þeim degi til 6. júní 2018; en af kr. 63.097.217 frá þeim degi til 8. júní 2018; en af kr. 68.957.217 frá þeim degi til 6. júlí 2018; en af kr. 68.971.870 frá þeim degi til 2. ágúst 2018; en af kr. 74.831.870 frá þeim degi til 7. ágúst 2018; en af kr. 78.818.354 frá þeim degi til 14. nóvember 2018; en af kr. 81.818.354 frá þeim degi til 6. febrúar 2019; en af kr. 88.221.368 frá þeim degi til 5. apríl 2019; en af kr. 88.227.184 frá þeim degi til 5. júní 2019; en af kr. 88.258.583 frá þeim degi til 6. ágúst 2019 og af stefnufjárhæð frá þeim degi til 23. febrúar 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þar af er krafist greiðslu að fjárhæð kr. 3.000.000 ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. febrúar 2019 til 23. febrúar 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags óskipt með stefnda Frjóakri ehf.

Stefnandi krefst loks málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefndi íslenska ríkið krefst aðallega sýknu og málskostnaðar en til vara verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda og þess að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi Frjóakur ehf. krefst sýknu og málskostnaðar.

I

Málsatvik eru að meginstefnu ágreiningslaus. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 9. janúar 2020 var bú stefnanda tekið til gjaldþrotaskipta. Frestdagur við gjaldþrotaskiptin var 3. október 2019. Skiptabeiðandi var Skatturinn. Kröfulýsingarfrestur rann út 15. mars 2020 og reyndust eignir búsins óverulegar við uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti. Mál þetta er tilkomið þar semskiptastjórilítur svo á að stefnandi hafi kosið að setja skuldir við Skattinn í forgang umfram aðrar skuldir fyrir gjaldþrotið. Jafnræði kröfuhafa hafi þar með verið raskað.

Hinn 23. janúar 2020 sendi skiptastjóri bréf til Skattsins þar sem lýst var yfir riftun á nánar tilgreindum greiðslum að fjárhæð samtals 96.851.118 krónur með vísan til 134. og 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. og þess krafist á grundvelli 142. gr. laganna að Skatturinn endurgreiddi búinu þær 96.851.118 krónur sem greiddar hefðu verið til Skattsins á tímabilinu 5. september 2017 til 6. ágúst 2019 vegna opinberra gjalda stefnanda.

Hinn 13. mars 2020 sendi skiptastjóri bréf til stefnda Frjóakurs ehf. og Skattsins þar sem lýst var yfir riftun á greiðslu að fjárhæð 3.000.000 króna sem stefnandi hefði greitt til Skattsins inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf., vegna opinberra gjalda stefnda Frjóakurs ehf., með vísan til 131. gr., en til vara til 134. og 141. gr., laga nr. 21/1991 og þess krafist á grundvelli 142. gr. laganna að stefndu endurgreiddu búinu sameiginlega þær 3.000.000 króna sem greiddar hefðu verið inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf.

Með bréfum til stefnanda, dags. 15. apríl 2020 og 25. maí 2020, hafnaði Skatturinn því að um riftanlegar ráðstafanir væri að ræða. Var kröfu stefnanda um endurgreiðslu jafnframt hafnað.

Undir rekstri málsins lækkaði stefnandi dómkröfur sínar á grundvelli ábendinga frá stefnda íslenska ríkinu. Í kjölfarið er enginn tölulegur ágreiningur uppi í málinu.

Engar skýrslutökur fóru fram fyrir dómi við aðalmeðferð málsins.

II

Stefnandi vísar til greiðslna fyrrnefndra stefnanda til Skattsins í á tímabilinu 6. október 2017 til 6. ágúst 2019. Þær teljist riftanlegar ráðstafanir á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Að auki sé greiðsla að fjárhæð 3.000.000 króna, sem stefnandi hafi greitt inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf. hjá stefnda íslenska ríkinu 6. febrúar 2019, riftanleg á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991.

Hvað varði 141. gr. laga nr. 21/1991 þá sé ljóst að stefnandi hafi verið ógjaldfær á þeim tíma sem greiðslur hafi átt sér stað. Hafi hann ekki verið ógjaldfær þá sé ljóst að hann hafi orðið það eftir greiðslurnar. Einnig sé ljóst að stefndu hafi vitað af ógjaldfærni stefnanda.

Þessu til stuðnings megi benda á að fjöldi árangurslausra fjárnáma hafi farið fram hjá stefnanda á tímabilinu, þ. e. 8. maí 2017, 16. ágúst 2017, 30. apríl 2018, 12. nóvember 2018, 13. september 2019, 16. september 2019, 11. október 2019, 25. október 2019 og þrjú hinn 9. desember 2019. Þannig sé ljóst að á þeim tíma sem greiðslurnar hafi farið fram hafi stefnandi verið eignalaus og ógjaldfær eða að minnsta kosti orðið ógjaldfær við greiðslurnar. Rétt sé að líta á greiðslurnar sem eina heild þó hver og ein greiðsla teljist ekki endilega hafa gert stefnanda ógjaldfæran. Þannig séu greiðslurnar óvenjulegar þegar þær séu skoðaðar í samhengi við önnur atriði er lúti að fjárhagsstöðu stefnanda á þeim tíma er greiðslur hafi farið fram.

Við þetta megi bæta að það hafi verið Skatturinn sem gert hafi árangurslaus fjárnám hjá stefnanda 16. ágúst 2017 og 12. nóvember 2018. Skattinum hafi því verið ljóst þegar framangreindar greiðslur hafi borist að stefnandi hafi verið eignalaus og kominn í fjárhagsvanda. Í framhaldi hafi Skatturinn gengið frá greiðslu áætlun við stefnanda 27. desember 2018. Samkvæmt þeirri áætlun, sem og yfirlýsingu fyrrum fyrirsvarsmanns stefnanda sem með henni fylgdi, hafi Skattinum verið heimilt að krefjast gjaldþrotaskipta á búi stefnanda ef hann greiddi ekki samkvæmt greiðslu áætluninni. Þannig hafi stefnandi lýst því yfir að vanskil samkvæmt greiðslusamkomulaginu jafngiltu ógjaldfærni sem heimilaði Skattinum að krefjast gjaldþrotaskipta á búi hans þegar í stað. Þannig hafi Skatturinn haft ákveðin yfirráð yfir stefnanda, enda hafistefnandiorðiðað greiða skuldir sínar við Skattinn til að geta haldið áfram rekstri.

Umræddar greiðslur hafi verið stefnda íslenska ríkinu til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. G reiðslur tilstefnda íslenska ríkisins hafi gertþað að verkum að þær eignir þrotamanns hafiekkiveriðtil reiðu til fullnustu öðrum kröfuhöfum. Að auki ætti að vera óumdeilt að á þeim tíma sem greiðslur hefðu áttsér stað þá hafi stefndi íslenska ríkið vitað eða mátt vita af ógjaldfærni stefnanda.

Feli ráðstöfun í sér brot á jafnræði kröfuhafa þá teljist sú háttsemi ótilhlýðileg.

Lýstar kröfur í þrotabúið nemi rúmum 222 milljónum króna. Allt frá því fyrstu greiðslur sem krafist sé riftunar á hafi veriðað berast stefnda íslenska ríkinu þá hafi aðrar kröfur á hendur stefnanda, sem fallnar hafi veriðí gjalddaga, ekki verið greiddar.

A ugljóstséað stefnandi hafi kosiðað taka stefnda íslenska ríkið fram yfir aðra kröfuhafa þegar kom að greiðslu skulda. Ástæðan sé hin ríka tilhneiging skuldara, sem sjái gjaldþrot sitt nálgast, að nota þá fjármuni sem til séutil þess að greiða vörsluskatta, svo sem virðisaukaskatt og opinber gjöld sem haldið hafi verið eftir af launum starfsmanna. Slíkar ráðstafanir séu gerðar til þess að skuldarinn eða fyrirsvarsmennirnir þurfi ekki að eiga á hættu ákæru vegna refsiverðrar háttsemi. Telji stefnandi fullvíst að ráðstafanir sem feli í sér brot á jafnræði kröfuhafa með þessum hætti séu ótilhlýðilegar.

Um þetta sé stefndi íslenska ríkið grandsamt. Öll skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991 séu því uppfyllt.

Hvað varði greiðslu stefnanda á 3.000.000 króna til Skattsins inn á skuld Frjóakurs ehf. 6. febrúar 2019 þá sé sú ráðstöfun riftanleg á grundvelli 131. og 141., sbr. 146. gr. laga nr. 21/1991.

Að mati stefnanda feli það að greiða skuld nákomins aðila, án endurgjalds frá hinum nákomna, ætíð í sér gjöf samkvæmt 131. gr. laga nr. 21/1991. Það hafi verið raunin hér og gjöfin sé því riftanleg. Af bankareikningum félagsins sé ekki að sjá að nokkurt endurgjald hafi komið í stað umræddra greiðslna inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf. Það sé því ljóst að stefndi Frjóakur ehf. hafi auðgast af ráðstöfuninni, enda hafi skuld stefnda Frjóakurs ehf. hjá Skattinum lækkað vegna greiðslunnar. Stefnandi og stefndi Frjóakur ehf. hafi verið systurfélög og að öllu leyti í eigu fyrrum fyrirsvarsmanns stefnanda sem jafnframt sé fyrirsvarsmaður stefnda Frjóakurs ehf. Greiðslan hafi farið fram 6. febrúar 2019. Frestdagur við gjaldþrotaskiptin hafi verið 3. október 2019 og hafi greiðslan því farið fram átta mánuðum fyrir frestdag eða vel innan þeirra sex til 12 mánaða frá frestdegi sem vísað sé til í 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991. Þá teljist stefndi Frjóakur ehf. nákominn stefnanda með vísan til 5. töluliðar 3. gr. laga nr. 21/1991. Þá sé ljóst að stefnandi hafi verið ógjaldfær þegar umrædd greiðsla hafi farið fram, enda hafi þá þegar farið fram fjögur árangurslaus fjárnám hjá stefnanda.

Framangreind greiðsla sé einnig riftanleg gagnvart stefnda íslenska ríkinu, með vísan til 146. gr. laga nr. 21/1991. Verðmætin hafi runnið til stefnda íslenska ríkisins og því sé rétt að beina endurkröfu að því. Stefnandi hafi á þeim tíma verið ógjaldfær en það sé stefnda íslenska ríkinu að sýna fram á að svo hafi ekki verið. Stefndi íslenska ríkið hafi verið grandsamt um fjárhagsstöðu stefnanda en það hafi legið ljóst fyrir að greiðslan hafi komið frá stefnanda eins og rakið séí svarbréfi Skattsins. Stefnda íslenska ríkinu hafi þvíekki getað dulist að um riftanlega ráðstöfun væri að ræða.

Þá sé framangreind ráðstöfun riftanleg með vísan til hinnar almennu riftunarreglu 141. gr. laga nr. 21/1991. Ljóst sé að ráðstöfunin hafi verið stefndu báðum til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og leitt til þess að eignir þrotabúsins hafi ekki verið til reiðu til fullnustu öðrum kröfuhöfum. Vegna stöðu stefnanda gagnvart stefndu hafi stefnandi leitast svo við að ívilna stefndu á kostnað annarra kröfuhafa. Lýstar kröfur í búið nemi samtals 222.552.938 krónum og séu lýstar kröfur 47 talsins. Þar af nemi forgangskröfur 57.179.051 krónum.

Fjárkrafa stefnanda gagnvart stefnda íslenska ríkinu byggi á 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 að því leyti sem riftunarkrafan byggist á 1. mgr. 131. gr. sömu laga, en 3. mgr. 142. gr. laganna að því leyti sem riftunarkrafan sé reist á 141. gr. laganna, allt með vísan til 1. mgr. 146. gr. laganna. Fjárkrafa að fjárhæð 3.000.000 króna sé byggð á 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991, en eftirstöðvar á 3. mgr. 142. gr. laganna.

Stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni sem nemi andvirði ráðstafananna, sbr. dómkröfu í málinu. Hefðu framangreindar ráðstafanir ekki átt sér stað hefðu fjármunirnir nýst stefnanda til úthlutunar til kröfuhafa. Þá sé engum vafa undirorpið að stefnda íslenska ríkinu hafi verið fullkunnugt um riftanleika þeirra ráðstafana sem að framan greini.

Gerð sé krafa um vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi sem umræddar greiðslur fóru fram en það séu þeir dagar sem hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað. Þá sé gerð krafa um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001 af stefnufjárhæð frá 23. febrúar 2020 eða að liðnum mánuði frá því að riftunaryfirlýsing hafi verið send og stefnandi sannanlega krafið stefndu um greiðslu vegna þeirra. Krafa á hendur stefnda Frjóakri ehf. séað fjárhæð 3.000.000 króna líkt og að framan greinir.

III

Stefndi íslenska ríkið kveðst byggja á því að riftun geti ekki náð fram að ganga á grundvelli 141. gr. eða 146. gr. laga nr. 21/1991 eða annarra ákvæða sem stefnandi v í sitil. Þá geti endurgreiðslukrafa ekki farið fram samkvæmt 142. gr. laga nr. 21/1991 eða samkvæmt öðrum ákvæðum sem stefnandi ví sitil.

Hvað varði greiðslur á virðisaukaskatti þá hefðu þær ekki verið riftanlegar á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 þar sem um tiltölulega lágar fjárhæðir hafi verið að ræða sem ekki hefðu skert greiðslugetu félagsins verulega í ljósi upphæðar lýstra krafna.

Þá hefðu þær verið taldar venjulegar eftir atvikum í ljósi þess að þær hafi nánast allar verið greiddar á gjalddaga í rekstri félagsins.

Um sé að ræða greiðslur á virðisaukaskatti sem sé greiddur á réttum tíma hjá félagi í rekstri og séu því ekki ótilhlýðilegar ráðstafanir sem séu riftanlegar á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Skilyrðum 141. gr. laganna til riftunar sé ekki fullnægt.

Hvað varði riftunarkröfur greiðslufrests í tolli þá hafi þær greiðslur ekki verið ótilhlýðilegar. Greiðsla tollkrítar (greiðslufrestur í tolli) hjá félagi í rekstri verði ekki talin ótilhlýðileg í ljósi þess að rekstrargrundvöllur félaga geti oltið á að geta flutt inn aðföng eins og í tilviki félagsins.

Ef ekki njóti við greiðslufrests við innflutning sé innflytjendum sá einn kostur nauðugur að staðgreiða vörur við innflutning, sbr. 1. mgr. 120. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem geti verið verulega íþyngjandi og valdið því að innflytjandi geti ekki haldið úti starfsemi sinni. Staðfest sé að tollkrítin hafi lokast í nokkur skipti á árinu 2017 og svo á árinu 2018 vegna vanskila en hún hafi verið opnuð í kjölfar uppgjörs ofangreindra tímabila. Af framangreindu leiði að félagið hafi ekki átt annarra kosta völ en að greiða ofangreind tímabil greiðslufrests í tolli til að tryggja áframhaldandi rekstrargrundvöll og halda áfram starfsemi á þeim tíma sem greiðslurnar voru inntar af hendi. Sú háttsemi sé ekki ótilhlýðileg og raski ekki jafnræði kröfuhafa eins og áskilið sé í 141. gr. laga nr. 21/1991. Þá sé bent á að innfluttum vörum fylgi lögveð, sbr. 128. gr. laga nr. 88/2005 og hefðu aðflutningsgjöldin því notið stöðu samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 við gjaldþrotaskiptin væru þau ógreidd.

Þó að þeir fjármunir sem inntir hafi verið af hendi til að fá fram tollafgreiðslu séu ekki lengur til staðar þá hafi þær vörur sem leystar hafi verið úr tolli verið til staðar í starfsemi félagsins til verðmætaaukningar. Þær vörur séu til reiðu öðrum kröfuhöfum, enda séu þær ekki lengur bundnar lögveðsrétti innheimtumanns. Þar sem aðflutningsgjöld séu allajafna mun lægri en verðmæti tollafgreiddrar vöru þá verði meiri verðmæti í félaginu við að leysa þau úr tolli.

Framangreindar ráðstafanir hafi þannig ekki verið ótilhlýðilegar ráðstafanir sem brotið hafi gegn jafnræði annarra kröfuhafa heldur venjulegar greiðslur skatta sem nauðsynlegt sé að greiða hjá félagi í rekstri. Í því ljósi séu þær ekki á ótilhlýðilegan hátt íslenska ríkinu til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Þá sé ekki í ljós leitt að þessir fjármunir hefðu staðið öðrum kröfuhöfum til reiðu við úrskurð um gjaldþrotaskipti sem kveðinn hafi verið upp 9. janúar 2020, eða um tveimur og hálfu ári frá fyrstu gjalddögum greiðslufrests í tolli og virðisaukaskatti sem krafist sé riftunar á.

Hvað varði staðgreiðslu tryggingagjalds og staðgreiðslu launagreiðanda þá hafi öll þau tímabil á árunum 2017 og 2018 sem krafist sé riftunar á verið greidd á rekstrartíma félagsins og á gjalddaga eða einum til fjórum mánuðum síðar. Hér eigi við sömu sjónarmið og rakin hafi verið vegna greiðslna á tollkrít og virðisaukaskatti hér framar, að um er að ræða skatta sem félagi í rekstri beri lagaskylda til að skila í ríkissjóð og séu því ekki ótilhlýðilegar ráðstafanir í skilningi 141. gr. laga nr. 21/1991. Skilyrðum ákvæðisins til riftunar greiðslnanna séekki fullnægt.

Þá eigi öll sömu sjónarmið við um þing- og sveitarsjóðsgjöld félagsins vegna álagningar ársins 2014, sem hafi verið greidd upp 18. mars 2016. Skattbreyting til hækkunar hafi verið gerð 24. nóvember 2016 og inn á þá hækkun hafi félagið greitt á árunum 2017 og 2018 ásamt álagningu áranna 2017 og 2018 og séu það þær greiðslur sem krafist sé riftunar á í máli þessu.

Hvað varði bifreiðagjöld, þ. e. kröfur nr. 16 og 20 samkvæmt stefnu, hefði þrotabúið þurft að greiða gjöldin til að geta skráð eigendaskipti að bifreiðinni, sbr. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 39/1998 um bifreiðagjald. Kröfurnar hefðu því greiðst við gjaldþrotaskiptin og þrotabúið hafi því ekki orðið fyrir tjóni. Riftunin myndi ekki leiða til verðmætaaukningar í búinu. Skilyrðum 141. gr. laga nr. 21/1991 til riftunar greiðslnanna sé ekki fullnægt.

Almennt byggi stefndi á því að þær greiðslur sem um ræði í málinu hafi ekki verið ótilhlýðilegar og að riftun geti ekki náð fram að ganga á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991 eða samkvæmt öðrum ákvæðum sem stefnandi vísi til. Greiðslurnar hafi verið nauðsynlegar félaginu til að geta haldið áfram rekstri. Samkvæmt upplýsingum í opinberum skrám og skilagreinum sem félagið hafi skilað til Skattsins vegna staðgreiðslu tryggingagjalds og staðgreiðslu launagreiðanda, hafi fyrirtækið verið í rekstri og greitt laun frá október 2016 og til loka árs 2019. Þannig sé ljóst að fyrirtækið hafi verið í rekstri þau ár sem riftunarkröfurnar lúti að.

Í málinu sé ekki um að ræða ráðstafanir milli nákominna aðila.

Greiðsluáætlanir, sem hafi nú lagagildi sbr. lög nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda, séu ívilnandi úrræði fyrir gjaldendur þegar þeir sjá sér frekar fært að greiða skatta og gjöld á lengri tíma og dreifa greiðslubyrði sinni. Í beitingu þessa ívilnandi úrræðis feli stekki ótilhlýðileiki, enda þekkt úr viðskiptalífinu að gert sé samkomulag um greiðslu gjaldfallinna skulda. Með texta greiðslu áætlana sé leiðbeiningar- og upplýsingaskyldu innheimtumanna sinnt með því að benda á það til hvaða heimilda innheimtumenn geti gripið til vegna vanskila, en það séu lögbundin innheimtuúrræði.

Greiðslurnar hafi verið nauðsynlegur þáttur í áframhaldandi starfsemi félagsins og í slíkum tilvikum geti skattgreiðslur ekki talist ótilhlýðilegar og riftanlegar á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Jafnræði kröfuhafa hafi ekki verið raskað með greiðslunum.

Sjónarmið stefnanda, um að vel þekkt sé að í undanfara gjaldþrots hafi þrotamenn tilhneigingu til að greiða skatta sem refsing liggi við að greiða ekki og slíkar kröfur séu líklegar til að vera riftanlegar, eigi ekki við í máli þessu. Þau gjöld, virðisaukaskattur og staðgreiðsla hafi verið greidd á þeim tíma sem rekstur félagsins hafi staðið yfir og ekki sé að sjá nokkra greiðslu sem renni stoðum undir sjónarmið stefnanda. Í þessu sambandi megi benda á að félagið hafi greitt 3.000.000 króna hinn 6. febrúar 2019, sem farið hafi inn á greiðslufrest í tolli, tímabil 2018- 02 en ekki launatengd gjöld enda þótt þau hafi veriðí vanskilum.

Af þeim sökum, og með vísan til þess að kröfurnar hafi verið greiddar með venjubundum hætti og í samræmi við greiðslusögu í rekstri félagsins, sé því haldið fram af hálfu stefnda að greiðslur málsins séu ekki ótilhlýðilegar stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og feli ekki í sér brot á jafnræði kröfuhafa.

Þá sé í stefnu gerð krafa um riftun og greiðslu á grundvelli 146. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991. Þar sé krafist riftunar á 3.000.000 króna, sem greiddar hafi verið inn á bankareikning Skattsins 6. febrúar 2019 af stefnanda. Skýring greiðslukvittunar beri með sér að upphæðinni skyldi ráðstafað inn á skuld í greiðslu áætlun meðstefnda Frjóakurs ehf. Upphæðinni hafi til að byrja með verið ráðstafað inn á skuld vegna virðisaukaskatts og staðgreiðslu hjá Fashion ehf. en verið leiðrétt og endurráðstafað inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf. 18. mars 2019 og sitji upphæðin þar enn. Kröfu um riftun greiðslunnar hafi einnig verið beint að Frjóakri ehf. á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991. Ekki sé hægt að sjá að stefnandi geti reynt innheimtu á sömu fjárhæð af báðum stefndu.

Ó skýrt v irðisthvort stefnandi byggi á 131. gr. laga nr. 21/1991 gagnvart stefnda íslenska ríkinu, en til öryggis taki stefndi fram að ekki sé fullnægt skilyrðum þess ákvæðis gagnvart stefnda að neinu leyti og það ákvæði gæti ekki átt við um stefnda.

Eins og fram komi í svarbréfi Skattsins, dags. 25. maí, hafi því verið hafnað að krafan væri riftanleg á grundvelli 131. gr., 134. gr. og 141. gr. gþl. Stefnandi virðist nú ekki krefjast riftunar tilvitnaðrar greiðslu stefnanda til íslenska ríkisins á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991 heldur á grundvelli 141. gr. og 146. gr. laganna.

Ekki sé unnt að beita 146. gr. laga nr. 21/1991 vegna tilvitnaðrar riftunarkröfu.

Ekki hafi verið um framsal að ræða til stefnda með neins konar yfirlýsingu eða gerð samnings heldur hafi farið fram greiðsla inn á skattskuld. Ákvæðið áskilji að þriðji maður hafi fengið verðmætin framseld frá þeim sem fékk þau frá þrotamanni. Stefndi Frjóakur ehf. hafi auðgast á greiðslunni og ekki framselt hana með neinu móti til íslenska ríkisins sem þriðja manns í skilningi ákvæðisins. Ekki séu nein skilyrði til að taka riftunarkröfu stefnanda til greina samkvæmt 146. gr. laga nr. 21/1991.

Greiðandi hafi haft forræði á stýringu greiðslunnar, sbr. 4. gr. reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda. Greidd hafi verið skuld réttilega álagðra skatta þriðja manns og telji stefndi hana ekki vera ótilhlýðilega og riftanlega á grundvelli 141. gr.

Stefndi mótmæli því að lagaskilyrði séu til þess að taka endurgreiðslukröfu stefnanda til greina. Hvorki sé fullnægt skilyrðum 1. mgr. né 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991. Þá sé ekki fullnægt skilyrðum annarra réttarheimilda fyrir þeirri kröfu. Fyrr sé að því vikið að stefnandi geti ekki rift og krafist endurgreiðslu gagnvart báðum stefndu vegna þess sama. Stefndi mótmæli því sem ósönnuðu að stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni.

Allar sömu málsástæður og sjónarmið eigi við um varakröfu stefnda. Ekki séu nein skilyrði til að dæma stefndu sameiginlega og því sé mótmælt. Stefnandi geti ekki fengið greiðslu á 3.000.000 krónu múr hendi beggja stefndu.

Stefndi mótmæli því að skilyrði séu til að taka vaxtakröfu stefnanda til greina.

Telji dómurinn skilyrði til að dæma dráttarvexti sé þess krafist að þeir komi fyrst til greina frá dómsuppsögudegi.

IV

Stefndi Frjóakur ehf. hefur ekki uppi kröfu um frávísun en vekur athygli dómsins á því að hann telji aðild málsins til varnar vanreifaða komi til þess að dómurinn taki til skoðunar af sjálfsdáðum hvort vísa beri málinu frá dómi. Hvað sem því líði beri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts. Krefja verði réttan aðila um „endurgreiðslu“, þ. e. þann sem fengið hafi greitt það fjármagn sem krafist er endurgreiðslu á. Þeirri kröfu verði aftur á móti ekki beint að öðrum aðila en móttakanda greiðslunnar. Verði ekki fallist á það með stefnda að um aðildarskort sé að ræða þá beri í öllu falli að sýkna þar sem umrædd greiðsla á 3.000.000 króna hafi farið fram átta mánuðum fyrir frestdag, þ. e. utan þeirra tímamarka sem vísað sé til í 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991.

Til þess að félag teljist ógjaldfært í skilningi 2. mgr. 131. gr. sömu laga dugi því ekki að sýna fram á að félag hafi átt við rekstrarerfiðleika að stríða, heldur þurfi að færa fram sönnur um að á þeim tíma sem um ræði hafi félagið ekki getað greitt skuldir sínar þegar þær hafi fallið í gjalddaga. Þannig komi eignastaða skuldara ein og sér ekki til skoðunar við mat þess hvort skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt, líkt og málatilbúnaður stefnanda virðist hverfast um.

Í þessum efnum skipti máli að á árinu 2017 hafi verið hagnaður í rekstri stefnanda. Eins og áður sagði fór framangreind greiðsla fram 6. febrúar 2019. Til stuðnings kröfu sinni hafi stefnandi bent á að „stuttu fyrir greiðslu“ hafi verið gert árangurslaust fjárnám hjá stefnanda. Hér sé væntanlega átt við fjárnám sem fram hafi farið af hálfu Skattsins 12. nóvember 2018, eða þremur mánuðum fyrir greiðslu. Þessi gerð hafi verið, eins og aðrar sem fóru fram hjá stefnanda fyrir greiðslu, þ. e. 8. maí 2017, 16. ágúst 2017 og 30. apríl 2018, afskráð að kröfu stefnanda, sbr. fyrirliggjandi vanskilaskrá. Þetta sé sönnun fyrir greiðslufærni stefnanda á þeim tíma sem um ræði. Þar sé eingöngu að finna eina skráningu um vanskil stefnanda, en engar skráningar um ógjaldfærni félagsins.

Samkvæmt framansögðu sé ljóst að stefnandi hafi ekki átt í verulegum greiðsluerfiðleikum á þeim tíma sem skipti máli og ekki verið ófær um að standa í skilum með skuldbindingar sínar er þær hafi fallið í gjalddaga. Þvert á móti hafi stefnandi haft nægt fjármagn til að semja um kröfur og standa við greiðslur.

Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að félagið hafi verið ógjaldfært þegar greiðslan hafi farið fram eða hafi orðið það við greiðsluna. Varðandi hið síðarnefnda þá sé þess að gæta að téð greiðsla að fjárhæð 3.000.000 króna sé óveruleg þegar hún sé virt í samhengi við önnur atriði tengd fjárhagsstöðu stefnanda á umræddum tíma. Ekki sé því hægt að fallast á að greiðslan hafi valdið því að félagið hafi orðið ógjaldfært eins og áskilið sé í 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991.

Verði ekki fallist á að stefnandi hafi verið gjaldfær sé á því byggt að ekki séu efnisleg skilyrði til riftunar á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991. Stefndi íslenska ríkið hafi notið góðs af greiðslunni, sem hafi enda verið ráðstafað inn á skattkröfu ríkisins. Stefndi Frjóakur ehf. hafi því ekki notið beins ávinnings af greiðslunni. Í öllu falli sé ljóst að greiðslan hafi ekki leitt til „eignaaukningar“ hjá stefnda Frjóakri ehf. eins og áskilið sé í 131. gr. laga nr. 21/1991, enda hafi félagið ekki verið móttakandi hennar. Þá skipti sérstöku máli að stefnandi hafi verið að greiða inn á skuld sína við stefnda Frjóakur ehf. samkvæmt reikningi nr. 16 vegna leigu á bílum og tækjum sem stefnandi hafi nýtt í rekstrinum. Reikningur fyrir afnotin hafi verið gefinn út síðar venju samkvæmt og sé áritaður um greiðsluna. Samkvæmt framansögðu sé vandséð að gjafatilgangur hafi legið að baki greiðslunni.

Hvað varði 141. gr. laga nr. 21/1991 þá teljist greiðslan tilhlýðileg þar sem eðlilegt sé að fá endurgjald fyrir veitta þjónustu, í þessu tilfelli afnot af tækjum sem stefnandi hafi nýtt í rekstrinum. Við þetta megi bæta að afnot af tækjunum hafi eðli máls samkvæmt skapað tekjur og verið til hagsbóta fyrir aðra kröfuhafa. Ógjaldfærni félagsins sé auk þess ósönnuð. Með hliðsjón af rekstrartekjum stefnanda árið 2018, greiðslufærni félagsins, samningum við lánar drottna, og ekki síst fyrrnefndri vanskilaskrá, sé ljóst aðgrandsemisskilyrðinu teljist ekki fullnægt.

Því sé jafnframt sérstaklega mótmælt að skilyrði standi til þess að beina endurgreiðslukröfu að stefnda Frjóakri ehf.

Stefndi mótmæli sérstaklega kröfu stefnanda um málskostnað. Sömuleiðis, fari svo ólíklega að fallist væri á kröfu stefnanda, sýnist rétt að upphafstími dráttarvaxta miðist við dómsuppsögu, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

V

Málsatvik eru að meginstefnu ágreiningslaus og enginn tölulegur ágreiningur er fyrir hendi. Riftunarkröfur stefnanda eru af tvennum toga. Annars vegar byggir hann á því að rifta beri 31 greiðslu til stefnda íslenska ríkisins á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Hins vegar byggir hann á því að rifta beri einni greiðslu að fjárhæð 3.000.000 króna, sem greiddar hafi verið inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf. hjá stefnda íslenska ríkinu 6. febrúar 2019, á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991. Raunar sé sú krafa einnig riftanleg gagnvart stefnda íslenska ríkinu á grundvelli 141. gr. og 146. gr. sömu laga.

Mælt er fyrir um riftunarreglur við gjaldþrotaskipti með tæmandi hætti í lögum nr. 21/1991. Ákvæði 141. gr. er ekki skilyrt við það að greiðsla hafi farið fram á tilteknum tíma fyrir frestdag. Samkvæmt orðalagi sínu verður ákvæðinu beitt til að krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt eru kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg.

Það er því skilyrði fyrir beitingu 141. gr. laga nr. 21/1991 að skuldari hafi verið ógjaldfær eða orðið það vegna ráðstöfunarinnar. Við úrlausn fyrri riftunarkröfu stefnanda verður að líta til þess að þær greiðslur til stefnda íslenska ríkisins sem krafist er riftunar á eru á fjórða tug talsins og spanna 22 mánaða tímabil, þ. e. frá 6. október 2017 til 6. ágúst 2019. Eins og atvikum málsins er háttað er ekki unnt að fallast á það með stefnanda að líta beri á allar greiðslurnar sem eina heild. Þá verður ekki fallist á það með stefnanda að miða beri ógjaldfærni hans við hið fyrra árangurslausa fjárnám félagsins að beiðni stefnda íslenska ríkisins, þ. e. 16. ágúst 2017, enda verður ekki fram hjá því litið að félagið var í kjölfarið rekið áfram um alllangt skeið og var bú þess ekki tekið til gjaldþrotaskipta fyrr en 9. janúar 2020. Telst því ósannað að til ógjaldfærni stefnanda hafi komið eða að stefnda íslenska ríkinu hafi mátt vera kunnugt um slíka ógjaldfærni fyrr en árangurslaust fjárnám var gert hjá stefnanda á nýjan leik 12. nóvember 2018, en stefndi var þá aftur gerðarbeiðandi og nam upphæð kröfunnar umtalsverðri fjárhæð, þ. e. 30.815.033 krónum. Sú háttsemi stefnda íslenska ríkisins að ákveða stuttu síðar að gera sérstaka greiðslu áætlun við stefnanda, dags. 27. desember 2018, rennir að mati dómsins frekari stoðum undir niðurstöðu dómsins um grandsemi stefnda um ógjaldfærni stefnanda. Í þeirri áætlun var að finna yfirlýsingu stefnanda samkvæmt 4. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, sem ætlað var að auðvelda skattyfirvöldum að setja fram kröfu um gjaldþrotaskipti á búi stefnanda ef ekki yrði staðið við greiðslu áætlunina.

Í samræmi við þetta, en með fyrirvara um eina greiðslu sem kennd er við greiðslufrest í tolli og vikið er nánar að hér á eftir, ber því að líta svo á að stefnda hafi eftir 12. nóvember 2018 mátt vera kunnugt um að greiðslur til hans í kjölfarið yrðu honum til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og að þær teldust ótilhlýðilegar í skilningi ákvæðisins. Við þessari niðurstöðu hróflar ekki sá málatilbúnaður stefnda íslenska ríkisins að ósannað sé að ráðstafanirnar hafi leitt til þess að eignir þrotamanns yrðu ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum, enda nægir samkvæmt 141. gr. að fullnægt sé fyrra skilyrði ákvæðisins um að ráðstöfun hafi verið kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra. Þá er ekki unnt að líta svo á að greiðsla opinberra gjalda sé ávallt þess eðlis að hún geti ekki talist ótilhlýðileg. Þvert á móti verður að meta hverju sinni hvortuppfylltséu skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991.

Við beitingu laga nr. 21/1991 ber einnig að lítatil þeirra verðmæta sem féllu til þrotabús, samanborið við þá greiðslu sem innt var af hendi, sbr. til hliðsjónar úr tíð eldri laga dóm Hæstaréttar 17. desember 1992 í máli nr. 91/1989. Þegar félag mótt ekur vöru úr tolli renna almennt meiri verðmæti inn í félagið en sem nemur greiðslu þess við þá tollmeðferð. Í þeim skilningi fullnægja greiðslur, sem framkvæmdar eru til að leysa vörur úr tolli, að öllu jöfnu ekki því skilyrði 141. gr. að teljast kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa, enda verður þá í reynd verðmætaaukning í búinu í tengslum við greiðsluna. Þótt stefnandi hafi notið greiðslufrests á aðflutningsgjöldum þá var forsenda þess frests sú að stefnandi teldist í skilum á slíkum gjöldum við ríkissjóð, sbr. 121. gr. laga nr. 88/2005. Viss forgangsröðun á greiðslu slíkra krafna var því félaginu almennt séð hagfelld og horfði til eignaaukningar hvað sem leið heimild stefnanda til að staðgreiða vörur úr tolli. Í þessu ljósi og að virtum gögnum málsins telur dómurinn stefnanda ekki hafa sýnt nægjanlega fram á það, gegn mótmælum stefnda íslenska ríkisins, að greiðsla 6. febrúar 2019 að fjárhæð 3.000.000 króna, sem kennd var við greiðslufrest í tolli, hafi verið ótilhlýðileg í skilningi 141. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir standa þá sex greiðslur sem stefnandi greiddi til stefnda íslenska ríkisins eftir 12. nóvember 2018, en í þeim tilvikum var um að ræða greiðslur á virðisaukaskatti og staðgreiðslu. Með vísan til þess sem áður segir ber að fallast á riftun þeirra greiðslna, en ekki stoðar stefnda íslenska ríkið að vísa til þess að hluti greiðslnanna hafi numið óverulegum fjárhæðum, enda er ekki byggt á 134. gr. laga nr. 21/1991 af hálfu stefnanda, hvað sem líður tilvísun stefnanda til þess ákvæðis í bréfi til stefnda áður en málið var höfðað.

Í samræmi við framangreinda niðurstöðu ber að taka til greina riftunarkröfu stefnanda gagnvart stefnda íslenska ríkinu hvað varðar greiðslu 14. nóvember 2018 að fjárhæð 3.000.000 króna, 6. febrúar 2019 að fjárhæð 69.339 króna, 6. febrúar 2019 að fjárhæð 333.675 króna, 5. apríl 2019 að fjárhæð 5.816 króna, 5. júní 2019 að fjárhæð 31.399 króna og 6. ágúst 2019 að fjárhæð 4.569 króna.

Hvað varðar síðari riftunarkröfu stefnanda, þ. e. kröfu um riftun greiðslu að fjárhæð 3.000.000 króna, sem greiddar voru inn á skuld stefnda Frjóakurs ehf. hjá stefnda íslenska ríkinu 6. febrúar 2019, þá má fallast á það með stefnanda að hér hafi verið um gjafagerning að ræða, þ. e. gjöf stefnanda til stefnda Frjóakurs ehf., enda þykir ekki unnt að líta svo áað um endurgjald hafi verið að ræða í tengslum við fyrirliggjandi reikning stefnda Frjóakurs ehf. til stefnanda, dags. 28. maí 2019, þar sem hvorki var búið að gefa þann reikning út þegar umrædd greiðsla átti sér stað né átti stefndi Frjóakur ehf. nokkurt tilkall til greiðslu samkvæmt reikningnum, sbr. afdráttarlaus ummæli á reikningnum um að krafa samkvæmt honum hafi verið framseld til A Faktoring ehf. Í gjafagerningnum fólst að skattskuldir stefnda Frjóakurs ehf. lækkuðu sem námu andvirði gjafarinnar. Í þeim skilningi naut stefndi Frjóakur ehf. tvímælalaust ávinnings af gjöfinni. Þegar af þessari ástæðu er ekki unnt að fallast á málsástæðu stefnda Frjóakurs ehf. um aðildarskort, enda þótt sjálf greiðslan hafi milliliðalaust borist stefnda íslenska ríkinu. Þess skal getið að félögin tvö töldust nákomin í þeim skilningi að ágreiningslaust er að þau voru í eigu sama manns á umræddum tíma.

Greiðslan fór fram innan tímamarka 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 og hefur ekki verið leitt í ljós að þrotamaður hafi þá verið gjaldfær þrátt fyrir afhendinguna, sbr. einnig fyrri ályktun dómsins um ógjaldfærni stefnanda á umræddum tíma. Í þessum efnum skal þess einnig getið að stefndi Frjóakur ehf. telst ekki hafa fært sönnur á gjaldfærni stefnanda árið 2019 með upplýsingum úr ársreikningum áranna 2017 og 2018. Hið sama á við um framlagða vanskilaskrá af vef félagsins Creditinfo. Loks er ekki unnt að fallast á það með stefnda að um hafiverið að ræða óverulega fjárhæð, auk þess sem slíkt stæði riftun ekki í vegi hér þar sem byggt er á 2. mgr. 131. gr. en ekki 134. gr. laga nr. 21/1991. Greiðslan telst því riftanleg gagnvart stefnda Frjóakri ehf. á grundvelli 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir stendur það álitaefni hvort greiðslan geti einnig talist riftanleg gagnvart stefnda íslenska ríkinu, en í þeim efnum byggir stefnandi bæði á 141. gr. og 146. gr. laga nr. 21/1991. Hvað 141. gr. varðar þá fær málatilbúnaður stefnanda ekki staðist þar sem dómurinn hefur þegar fallist á það með stefnanda að hér var í reynd um gjöf að ræða til stefnda Frjóakurs ehf., sem er riftanleg gagnvart þeim stefnda á grundvelli 131. gr. laga nr. 21/1991, en greiðslan til Skattsins var sérstaklega tilgreind sem greiðsla vegna greiðslu áætlunar stefnda Frjóakurs ehf. fyrir janúar það ár. Í þessu felst einnig að skilyrði 141. gr. um ótilhlýðileika telst ósannað. Nærtækara er því að líta á stefnda íslenska ríkið sem þriðja mann sem móttekið hefur verðmæti í skilningi 146. gr. laga nr. 21/1991, en á því ákvæði reisir stefnandi einnig kröfu sína. Stefndi íslenska ríkið mótmælir því alfarið að skilyrði þess ákvæðis séu uppfyllt í málinu. Hvað það ákvæði varðar þá áskilur 1. mgr. að þriðji maður sem tekur við verðmætum hafi vitað eða mátt vita um þær aðstæður sem riftunarkrafan byggist á. Sönnunarbyrðin í þeim efnum hvílir á stefnanda. Í þessu tilviki fæli slíkt í sér áskilnað um að stefndi hefði þurft að vera grandsamur um að um gjafagerning í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991 hefði verið að ræða. Slíkt telst aftur á móti ósannað, enda liggur ekkert fyrir um að stefndi íslenska ríkið hafi mátt vita hvernig viðskiptum stefnanda og stefnda Frjóakurs ehf. var nákvæmlega háttað og að stefndi Frjóakur ehf. hafi þannig ekki greitt stefnanda endurgjald fyrir greiðsluna. V erða ekki gerðar ríkari kröfur til stefnda íslenska ríkisins að þessu leyti. Að þessu virtu ber að sýkna stefnda íslenska ríkið af þessari kröfu stefnanda, bæði hvað varðar riftun og greiðslukröfunnar.

Enda þótt stefndi íslenska ríkið sé sýknað af kröfu stefnanda um riftun á greiðslu að fjárhæð 3.000.000 króna, sem var gjafagerningur til stefnda Frjóakurs ehf., þá hefur dómurinn þegar komist að þeirri niðurstöðu að sú ráðstöfun uppfylli skilyrði til að teljast riftanleg gagnvart stefnda Frjóakri ehf. á grundvelli 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991. Í samræmi við þá niðurstöðu verður stefnda Frjóakri ehf. gert að greiða stefnanda 3.000.000 króna, sbr. 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. febrúar 2019, þ. e. tjónsdegi, til 13. apríl 2020, þ. e. þegar mánuður var liðinn frá því að riftunaryfirlýsing var send stefnda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 16. maí 2013 í máli nr. 753/2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

H vað varðar þær kröfur sem dómurinn hefur fallist á að rift verði gagnvart stefnda íslenska ríkinu þá ber samkvæmt 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 að fallast á samsvarandi fjárkröfu stefnanda á hendur stefnda íslenska ríkinu, en að öðru leyti ber að sýkna stefnda af þeirri kröfu, þ. e. varðandi þá liði hennar sem ekki er rift. Í samræmi við þessa niðurstöðu verður stefnda íslenska ríkinu gert að greiða stefnanda 3.444.798 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 3.000.000 króna frá 14. nóvember 2018 til 6. febrúar 2019, en af 3.403.014 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2019, en af 3.408.830 krónum frá þeim degi til 5. júní 2019, en af 3.440.229 krónum frá þeim degi til 6. ágúst 2019, en af 3.444.798 krónum frá þeim degi til 23. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Með hliðsjón af þessum málsúrslitum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefnda Frjóakri ehf., gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 800.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Að öðru leyti þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Af hálfu stefnanda flutti málið Ó-kk-nf E-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda íslenska ríkisins flutti málið Á-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda Frjóakurs ehf. flutti málið S-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf lögmaður.

A-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Rift er greiðslum stefnanda, þb. Fashion ehf., til stefnda, íslenska ríkisins, að fjárhæð samtals 3.444.798 krónur sem inntar voru af hendi með greiðslu 14. nóvember 2018 að fjárhæð 3.000.000 króna, 6. febrúar 2019 að fjárhæð 69.339 krónur, 6. febrúar 2019 að fjárhæð 333.675 krónur, 5. apríl 2019 að fjárhæð 5.816 krónur, 5. júní 2019 að fjárhæð 31.399 krónur og 6. ágúst 2019 að fjárhæð 4.569 krónur.

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda 3.444.798 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.000.000 króna frá 14. nóvember 2018 til 6. febrúar 2019, en af 3.403.014 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2019, en af 3.408.830 krónum frá þeim degi til 5. júní 2019, en af 3.440.229 krónum frá þeim degi til 6. ágúst 2019, en af 3.444.798 krónum frá þeim degi til 23. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi, Frjóakur ehf., greiði stefnanda 3.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. febrúar 2019 til 13. apríl 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi Frjóakur ehf. greiði stefnanda 800.000 krónur í málskostnað. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður milli aðila.

A-kk-nf H-kk-nf