E-679/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 24. október sl., var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu þingfestri 3. mars 2016 af Urð og grjóti ehf, Vesturási 58, 110 Reykjavík, á hendur Spennt ehf., Gvendargeisla 96, 113 Reykjavík.

I.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 4.815.550 krónur ásamt hæstu lögleyfðu dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 30.6.2015 til greiðsludags, að frádreginni innborgun að fjárhæð 2.000.000 kr. þann 14.8.2015. Þá krefst stefnandi þess að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, fyrst 14.9.2015.

Jafnframt krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum dómkröfur stefnanda.

Til vara gerir stefndi þá kröfu að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega.

Að auki gerir stefndi þá kröfu að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu.

II.

Málsatvik

Stefndi gerði, að undangengnu alútboði í apríl 2014, samning við Knatthöllina ehf., um byggingu fimleikahúss við Egilshöll að Fossaleyni 1, Reykjavík. Í kjölfar þess að tilboði stefnda í verkið var tekið samdi hann við stefnanda sem undirverktaki um að hann annaðist jarðvinnuhluta verksins. Samkomulag aðila byggðist á tilboði sem stefnandi gerði stefnda í jarðvinnuhluta verksins samkvæmt tilboðsskrá eins og hann var skilgreindur í útboðsgögnum. Tilboðsfjárhæð nam samtals 58.460.000 kr. Samið var um að verkinu skyldi skilað samkvæmt skilmálum útboðsgagna, en samkvæmt lið 0.2.9 í útboðsgögnum skyldi verkinu, þ. á m. jarðvinnuhluta þess, að fullu lokið og það afhent verkkaupa fyrir 1. ágúst 2015. Í útboðsgögnum er jarðvegshluta samningsverksins, sem tilboð stefnanda byggðist á, nánar lýst en þar segir:

1.2.2. Jarðvegsskipti

Lóð hússins er staðsett sunnan við Egilshöll. Í fylgiskjali nr. 1 er greint frá gömlum ruslahaug sem var nærri þessum stað og gæti komið upp við uppgröft. Allt efni sem kemur úr ruslahaugnum skal fjarlægt og því fargað á viðurkenndum förgunarstað (t.d. Álfsnes) í samráði við verkkaupa. Verktaki skal greiða förgunargjald. Mold og annað uppgrafið óhæft efni skal fjarlægt og frostfrítt og burðarhæft efni skal notað í staðinn þar sem þörf er á. Undir húsi lögnum og hellulögnum skal jarðvegsskipt niður á burðarhæfan botn sem er undir moldar- og fyllingarlögum á lóðinni.

Samkvæmt lið 0.5.2. í útboðsgögnum var mælt svo fyrir um að skilaði stefndi ekki verkinu eða áföngum þess á tilsettum tíma, sbr. liði 0.1.4. og 0.2.9., þ.e. 1. ágúst 2015, skyldi hann greiða verkkaupa tafabætur sem skyldu nema 250.000 kr. fyrir hvern dag sem verkið drægist fram yfir skiladaga samkvæmt ákvæðum verksamningsins. Hinn 1. ágúst 2015 sendi fyrirsvarsmaður verkkaupa, Knatthallarinnar ehf., stefnda bréf vegna tafa á verklokum þar sem stefnda var tilkynnt að verkkaupi myndi krefja stefnda um tafabætur sem næmu framangreindri fjárhæð fyrir hvern almanaksdag sem verklok myndu dragast fram yfir umsaminn skiladag 1. ágúst 2015. Dráttur á verkskilum leiddi til þess að verkkaupi krafði stefnda um greiðslu tafabóta að fjárhæð 11.250.000 kr., en sú fjárhæð var síðan lækkuð í 6.750.000 kr., aðallega vegna magnaukninga í verkinu. Tilboð stefnanda vegna jarðvegsvinnuhluta samningsverksins nam samtals 58.460.000 kr. Í tilboði stefnanda voru jafnframt tilgreind umsamin einingarverð. Fyrirsvarsmaður stefnanda sendi stefnda þann 4. ágúst 2015 tölvupóst þar sem fram kom að verkkaupi væri ekki sáttur við skil á bílaplani og aðliggjandi svæðum og hann hafi ítrekað kröfur um að verktaki skilaði yfirborðsmælingu á svæðinu.

Stefndi sendi stefnanda síðan tölvupóst, dags. 8. september 2015, þar sem hann spurði stefnanda hvort síðasti reikningur vegna Egilshallar væri kominn. Stefnandi svaraði sama dag með tölvupósti og kvað lokareikning ekki vera kominn. Þá hafi ekki verið hægt að hefla svæðið fyrir gámum og stórsekkjum. Stefndi sendi stefnanda síðan tölvupóst þann 10. september 2015 þar sem fram kom að hann væri búinn að afhenda verkkaupa lóðina þar sem ekki hefði verið hægt að hafa verkið lengur á dagsektum. Þá segir að stefndi hafi látið lagfæra yfirborð lóðarinnar að mestu leyti og verkkaupi hafi ítrekað kröfu sína um að skilað væri yfirborðsmælingu.

Stefndi greiddi stefnanda umsamin einingaverð samkvæmt framvindu hins umsamda verks að undanskildum umstefndum reikningi frá 30. júní 2015 að fjárhæð 4.815.550 kr. Stefndi greiddi 2.000.000 kr. inn á reikninginn þann 14. ágúst 2015. Stefnda var send innheimtuviðvörun, dags. 14. janúar 2016, og hann krafinn um greiðslu eftirstöðva reiknings ásamt dráttarvöxtum og kostnaði vegna innheimtuviðvörunar. Stefnda var sent innheimtubréf 4. febrúar 2016 og var hann þá krafinn um eftirstöðvar reikningsins auk dráttarvaxta og innheimtukostnaðar.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður skuld stefnda vera tilkomna vegna vinnu stefnanda fyrir stefnda, en stefnandi sé með jarðvinnuvélar og taki að sér hvers konar verk er tengist jarðvinnu. Stefnandi byggir kröfur sínar á reikningi sem stílaður er á stefnda og er nr. 1488, dagsettur 30.6.2015, að fjárhæð 4.815.550 kr. Stefndi hafi greitt inn á reikninginn þann 14. ágúst 2015, 2.000.000 króna.

Stefnandi kveður stefnda aldrei hafi mótmælt viðkomandi reikningi. Þá hafi hann árangurslaust reynt að fá eftirstöðvar greiddar og því hafi hann verið knúinn til að höfða mál þetta.

Stefnandi styður kröfu sína við meginreglur samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga og við réttarreglur um loforð. Þá byggir hann á meginreglum laga um lausafjárkaup og þjónustukaup. Dráttarvaxtakröfur eru gerðar á grundvelli 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður samning aðila byggðan á tilboði, sem stefnandi gerði stefnda í jarðvinnuhluta verksins samkvæmt tilboðsskrá, eins og það var skilgreint í útboðsgögnum. Þá hafi verið samið svo um að verkinu skyldi skilað samkvæmt skilmálum útboðsgagna, en samkvæmt lið 0.2.9 í útboðsgögnum skyldi verkinu, þ. á m. jarðvinnuhluta þess, að fullu lokið og það afhent verkkaupa fyrir 1. ágúst 2015.

Dráttur stefnanda á verkskilum hafi leitt til þess að verkkaupi krafði stefnda um greiðslu tafabóta að fjárhæð 11.250.000 kr., en sú fjárhæð var síðan lækkuð í 6.750.000 kr.

Tilboð stefnanda í jarðvegsvinnuhluta samningsverksins hafi numið samtals 58.460.000 kr. og í tilboði stefnanda hafi umsamin einingarverð jafnframt verið tilgreind. Stefndi hafi greitt stefnanda umsamin einingarverð samkvæmt framvindu hins umsamda verks. Af gögnum málsins megi sjá að stefndi hafi greitt alla reikninga stefnanda vegna verksins að undanskildum reikningi frá 30. júlí 2015 að fjárhæð 4.815.550 kr. Þann reikning hafi stefndi ekki greitt vegna þess hversu óhóflega framvinda hins umsamda verks hefði dregist hjá stefnanda og fyrirséð hafi verið að hann myndi ekki skila verkinu til stefnda á umsömdum tíma. Stefndi hafi þó greitt 2.000.000 kr. inn á kröfu stefnanda samkvæmt framangreindum reikningi hinn 15. ágúst 2015. Af umsömdum einingarverðum samkvæmt tilboðsskrá stefnanda verði ekki betur séð en að stefndi hafi þegar greitt stefnanda 55.644.450 kr. (58.460.000 – 4.815.550 + 2.000.000 = 55.644.450).

Sýknukröfu sína byggir stefndi í fyrsta lagi á því að stefnandi eigi ekki rétt til fullrar greiðslu fyrir það verk sem um var samið að stefnandi tæki að sér fyrir stefnda sem undirverktaki, þegar af þeirri ástæðu að stefnandi hafi ekki lokið hinu umsamda verki og skilaði því ekki fullkláruðu til stefnda. Með því hafi stefnandi vanefnt samningsskyldur sínar gagnvart stefnda um framkvæmd jarðvegshluta samningsverksins. Vegna þeirra vanefnda eigi stefnandi ekki kröfu á hendur stefnda og ekki rétt til frekari greiðslna úr hans hendi. Því til stuðnings vísar stefndi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og réttaráhrif vanefnda. Í öllu falli leiði vanefndir stefnanda til þess að stefndi eigi rétt til afsláttar af umsaminni samningsfjárhæð. Stefndi byggir á því að sá afsláttur skuli að minnsta kosti nema fjárhæð stefnukröfu stefnanda.

Þá byggir stefndi á því að sýkna beri hann af öllum dómkröfum stefnanda þar sem stefndi eigi gagnkröfu á hendur stefnanda sem stefndi telur að skuldajafna megi á móti kröfum stefnanda á hendur sér samkvæmt ákvæðum 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Gagnkrafa stefnda sé reist á því að vanefndir stefnanda á samningsskuldbindingum sínum gagnvart stefnda hafi valdið stefnda verulegu fjártjóni vegna þeirra tafabóta sem honum var gert að greiða verkkaupa, Knatthöllinni ehf., sem stöfuðu af þeim drætti sem varð á verklokum samningsverksins. Það fjártjón, í formi tafabóta að höfuðstólsfjárhæð 6.750.000. kr. sem sá dráttur leiddi af sér, sé á ábyrgð stefnanda. Þá hafi stefndi orðið fyrir kostnaði við að ljúka þeim verkhluta sem stefnandi lauk aldrei.

Stefndi byggir á því að þar sem gagnkrafa stefnda á hendur stefnanda sé hærri en dómkrafa stefnanda í máli þessu beri að sýkna stefnda af öllum dómkröfum stefnanda. Stefndi byggir á því að skilyrði skuldajafnaðar séu fyrir hendi, kröfurnar séu gagnkvæmar og samrættar og auk þess hæfar til að mætast, enda megi rekja þær til sama verks.

Þá byggir stefndi á því að sýkna beri hann af öllum dómkröfum stefnanda með vísan til ákvæða 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í ljósi atvika sé það bersýnilega ósanngjarnt af stefnanda og andstætt góðri viðskiptavenju, í skilningi ákvæðisins, að krefjast fullrar greiðslu vegna verks sem hann skuldbatt sig til að vinna, ljúka og skila fullbúnu en gerði ekki. Sú staðreynd að stefndi hafi orðið fyrir verulegu fjártjóni vegna lögskipta sinna við stefnanda leiði til sömu niðurstöðu.

Að öllu framangreindu virtu beri að sýkna stefnda af öllum dómkröfum stefnanda. Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu af öllum dómkröfum stefnanda gerir stefndi þá kröfu til vara að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá kröfu byggir stefndi á því að þar sem stefnandi hvorki lauk né skilaði hinu umsamda verki til stefnda eigi hann rétt til afsláttar úr hendi stefnanda samkvæmt mati dómsins eða eftir atvikum á grundvelli matsgerðar sem stefndi áskilur sér til þess að afla undir rekstri málsins. Að öðru leyti byggir varakrafa stefnda á sömu málsástæðum og aðalkrafa hans.

Stefndi mótmælir dómkröfum stefnanda og þeim málsástæðum sem hún byggir á í heild sinni, þ. á m. kröfu um dráttarvexti og málskostnað.

Dómkröfum sínum til stuðnings vísar stefndi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, og réttaráhrif vanefnda, en einnig til meginreglna verktakaréttar. Þá vísar stefndi til ákvæða 28. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, og meginreglna kröfuréttarins um skuldajöfnuð. Að auki vísar stefndi til 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Málskostnaðarkrafa stefnda byggir á ákvæðum 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991.

IV.

Niðurstaða

Við aðalmeðferð gáfu skýrslu fyrirsvarsmenn aðila, B-kk-nf J-kk-nf frá Verkís, eftirlitsmaður með verkinu, Ó-kk-nf G-kk-nf verkstjóri hjá stefnda, G-kk-nf S-kk-nf, fyrrverandi starfsmaður stefnanda, og S-kk-nf P-kk-nf, frá Esjueiningum ehf. Ekki verður vikið að framburðum þessara aðila að öðru leyti en því sem máli þykir skipta varðandi rökstuðning fyrir niðurstöðu.

Ágreiningur máls þessa snýst um reikning stefnanda að fjárhæð 4.815.550 kr., dags. 30. júní 2015, vegna vinnu fyrir stefnda skv. tilboðsverki jarðvinnuhluta byggingar fimleikahúss við Egilshöll að Fossaleyni 1 í Reykjavík. Stefndi greiddi inn á reikninginn 2.000.000 kr. 14. ágúst 2015, en byggir á því að honum beri ekki að greiða eftirstöðvar reikningsins annars vegar þar sem stefnandi hafi ekki lokið umsömdu verki og hins vegar á því að dráttur á verkskilum af hálfi stefnanda hafi leitt til þess að hann varð að greiða dagsektir að fjárhæð 6.750.000 kr. Stefndi telur því að hann eigi rétt á að skuldajafna vegna þessa við kröfur stefnanda. Þar sem skuldajöfnunarkrafa sé hærri en dómkrafa stefnanda beri að sýkna stefnda.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf Þ-kk-nf, bar við aðalmeðferð að verklok jarðvinnu hefðu verið 1. júlí 2015. Eftir hefði þó verið að fínhefla mulning á plani, en ekki hafi verið mögulegt að vinna það vegna byggingarefnis sem var á planinu á vegum stefnda. Þá hafi verkið í upphafi tafist þar sem fullnægjandi teikningar hefðu ekki legið fyrir. B-kk-nf J-kk-nf, byggingatæknifræðingur hjá Verkíss, sem var eftirlitsmaður á verkinu, bar að tafir á verkinu hefðu verið að hluta til vegna jarðvinnu, en jafnframt hafi verið magnaukningar bæði í jarðvinnu og öðrum verkþáttum sem og tafir á öðrum verkþáttum. Vitnið tiltók að gerð teikninga hefði alfarið verið á hendi stefnda en treysti sér ekki til að tiltaka að hve miklu leyti tafir á jarðvinnu hefðu tafið heildarverkið.

Stefndi greiddi, eins og rakið er, inn á umræddan reikning 2.000.000 kr. Ekkert liggur fyrir um að stefndi hafi gert athugasemdir við reikninginn. Þá bar eftirlitsmaður með verkinu við aðalmeðferð að ekki hefðu verið gerðar athugasemdir við magntölur sem reikningurinn byggir á og hann samþykktur af hans hálfu, en reikningurinn tók til verka fyrir verklok 1. júlí 2015. Samkvæmt 47. gr. laga um lausafjárkaup segir að ef kaupandi hefur fengið reikning eða orðsendingu sé hann bundinn við það verð sem þar kemur fram ef hann segir ekki til um það innan sanngjarns tíma að hann samþykki verðið ekki. Þetta eigi ekki við þegar lægra verð leiði af samningi eða uppsett verð er ósanngjarnt. Þá gerði stefnandi tilboðið í jarðvegsþáttinn á grundvelli alútboðsins og ÍST 30 6. útgáfa 2012 var hluti af útboðsgögnum. Verður því að telja að staðallinn gildir um verkþátt stefnanda. Samkvæmt staðlinum, gr. 5.1.6, skal greiðslu reiknings lokið innan þriggja vikna frá því að hennar var krafist nema stefndi hafi borið skriflega fram rökstudd andmæli gegn honum.

Stefndi byggir, sem áður segir, á því að verki stefnanda hafi ekki verið lokið og að dráttur stefnanda á að ljúka verkinu hafi leitt til þess að hann varð að taka á sig tafabætur í aðalverkinu að fjárhæð 6.750.000 kr. Stefndi gerir kröfur um að greiðslu á þeim kostnaði sem hann varð fyrir af þessum sökum verði að skuldajafna við dómkröfu stefnanda. Stefndi hefur ekki upplýst um þann kostnað sem hann telur sig hafa orðið fyrir vegna þess sem hann heldur fram að hafi verið ólokið af hálfu stefnanda. Þá fór stefndi sjálfur í þessar framkvæmdir og tilkynnti stefnanda fyrst um það eftir að verkinu var lokið. Þá hefur stefndi ekki tiltekið eða fært sönnur á að hve miklu leyti tafabætur verði raktar til tafa á framkvæmdum af hálfu stefnanda og hefur hvorki sýnt fram á að tafabætur hafi verið hluti samnings þeirra í milli né hvaða skiladagar ættu að gilda um verk stefnanda. Þá verður ekki fallist á með stefnda að atvik í máli þessu séu með þeim hætti að ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, eigi að leiða til sýknu.

Með vísan til þess sem rakið hefur verið ber að fallast á dómkröfur stefnanda um greiðslu 4.815.550 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 30. júlí 2016 til greiðsludags, sbr. 3. mgr. 5. gr. laganna, að frádreginni innborgun að fjárhæð 2.000.000 kr. þann 14. 8.2015. Ekki er fallist á að dráttarvextir leggist við höfuðstól í fyrsta sinn 14.9.2015, sbr. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sem telst hæfilega ákveðinn eins og nánar er kveðið á um í dómsorði.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari, ásamt sérfróðu meðdómendunum J-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf byggingatæknifræðingi og S-kk-þgf L-kk-þgf S-kk-þgf tæknifræðingi, kveður upp dóminn.

Vegna embættisanna dómara hefur uppkvaðning dóms dregist umfram frest samkvæmt 115. gr. l. nr. 91/1991. Aðilar eru sammála dómendum um að ekki sé þörf á endurflutningi málins.

Dómsorð:

Stefndi, Spennt ehf., greiði stefnanda, Urð og grjóti ehf., 4.815.550 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 30.7.2015 til greiðsludags, að frádreginni innborgun að fjárhæð 2.000.000 kr. þann 14.8.2015.

Stefndi greiði stefnanda 600.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf

J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf

S-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf