S-183/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 18. október 2016, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 10. maí 2016, á hendur X, kt. 000000-0000, [...], „fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa þriðjudaginn 8. desember 2015, ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði mældist 1,7‰), á bifreiðastæði verslunarmiðstöðvarinnar Smáralindar í Kópavogi.“

Telst þetta varða við 1., sbr. 3., mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, greiðslu alls sakarkostnaðar og sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, verði greiddur úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Í frumskýrslu lögreglu segir að tilkynning hafi borist þann 8. desember 2015 um að ökumaður bifreiðarinnar [...] væri hugsanlega ölvaður og var bifreiðin sögð í bílastæði við Smáralind í Kópavogi. Fann lögreglan bifreiðina kyrrstæða í stæði á efra bílaplani við norðurenda Smáralindar þar sem ákærði sat undir stýri og var vél bifreiðarinnar í gangi. Með ákærða voru tveir ungir synir hans. Ákærði mun skv. lögreglu hafa verið áberandi ölvaður og læst hurð bifreiðarinnar og ekki orðið við skipunum lögreglu um að drepa á bifreiðinni og opna. Öðrum lögreglumanninum hafi hins vegar tekist að opna bílstjórahurðina og hafi hann skipað ákærða út en ákærði neitað og hafi hann því verið dreginn út úr bifreiðinni.

Ákærði mun ýmist hafa viðurkennt fyrir lögreglu eða harðneitað að hafa ekið ölvaður. Í skýrslu, sem tekin var af ákærða degi síðar eftir dvöl í fangaklefa, kvaðst ákærði ekkert hafa um málið að segja, en hann hafi aldrei keyrt undir áhrifum áfengis.

Í málinu liggja fyrir skýrslur tveggja lögreglumanna, blóðtökuvottorð, beiðni um alkóhólrannsókn, alkóhólákvörðun, skýrsla af ákærða, símaskýrsla af vitni, sektargerð og yfirlit sakarkostnaðar.

Ákærði lagði fram greinargerð þann 7. september sl. ásamt greiðslukortayfirliti og verðskrá bíómiða.

Málið var fyrst dómtekið þann 19. september 2016, en endurupptekið 18. október 2016, með vísan til 168. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, í því skyni að leiða vitni fyrir dóminn.

II

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði kom fyrir dóminn og neitaði sök og kvaðst aldrei hafa ekið bifreið sinni eftir að hann hefði fengið sér bjór. Sagði ákærði að fyrr um kvöldið eða um fimmleytið hafi hann farið með tveimur sonum sínum í Smáralind og fengið sér að borða. Þar hafi hann fengið sér tvo til þrjá bjóra með matnum og verið gæti að þeir hafi verið fjórir. Hann hafi aðeins fundið til áfengisáhrifa. Eftir þetta hafi þeir feðgar ákveðið að fara í bíó og keypt bíómiða á sýningu í Smáralind um áttaleytið en áður hafi þeir farið í skemmtigarðinn í Smáralind, meðal annars í „þeytivinduna“ og kvaðst ákærði hafa orðið nokkuð eftir sig eftir það. Eldri drengurinn hans hefði síðan viljað fara út í bíl að hlusta á tónlist, enda séu góðar græjur í bílnum, og strákurinn fengið afhenta kveikjuláslykla hennar. Hafi eldri drengurinn farið á undan en hann skömmu síðar og sest í bílstjórasætið. Taldi ákærði aðspurður að eldri drengurinn hafi sett kveikjuláslykilinn í kveikjulásrofa bifreiðarinnar. Ákærði hafi síðan ekki vitað fyrr en lögreglu hafi borið að og hafi blossað upp í honum reiði þar sem hann hafi ekki verið í andlegu jafnvægi á þeirri stundu vegna persónulegra ástæðna. Aðspurður taldi hann ekki að hann hefði verið áberandi ölvaður þótt það gæti hafi litið þannig út og þá kvaðst ákærði aðspurður ekki reka minni til þess að hafa gangsett bifreiðina. Einnig kvaðst ákærði ekki minnast þess að nokkur afskipti hafi verið höfð af honum í Smáralind fyrr um kvöldið og að hann hafi aldrei séð eða orðið var við þann öryggisvörð sem átti að hafa hringt til lögreglu.

Vitnið A, fyrrverandi öryggisvörður í Smáralind bar vitnið að langt væri um liðið og mörg mál sem hann hafi komið að þegar hann starfaði sem öryggisvörður. Upphaf þessa máls hafi verið þegar hringt var frá TGI Friday's í Smáralind í þjónustudeild öryggismiðstöðvarinnar í Smáralind vegna ölvaðs manns. Þegar hann hafi borið að hafi ákærði verið farinn en samkvæmt lýsingu hafi hann séð ákærða í skemmtigarðinum í Smáralind ásamt tveimur sonum sínum. Hann gæti ekki fullyrt að um sama mann hafi verið að ræða. Hann hafi hins vegar fengið upplýsingar frá starfsfólki þar um að ákærði hafi verið ölvaður og hafi verið neitað um afgreiðslu á áfengi. Sjálfum hafi honum fundist ákærði vera áberandi ölvaður en ekki séð hann drekka eða vera með nein læti. Hafi vitnið fylgst með ákærða í 25-30 mínútur en eftir það hafi ákærði gengið út úr Smáralind, ásamt tveimur sonum sínum, og farið inn í bifreið sem hafi verið merkt sem leigubifreið og staðið hafi á efra bílastæðinu við norðurenda Smáralindar. Ákærði, sem vitnið kvaðst bera kennsl á í dómsalnum, hafi startað bifreiðinni og síðan bakkað út úr bílastæðinu og hafi vitnið séð á eftir honum aka niður útkeyrslu af bílaplaninu eða ramp og hverfa sjónum. Hafi vitnið þá hringt í lögreglu og tilkynnt um atvikið eins og þeim sé uppálagt í tilfellum sem þessum þegar hinn grunaði væri lagður af stað á bifreiðinni. Aðspurt kvaðst vitnið ekki vita hvort öryggismyndavélum hafi verið beint að bílastæðinu þar sem bifreið ákærða var. Aðspurt mundi vitnið ekki hvort annar öryggisvörður hafi verið með honum í umrætt sinn. Þá bar vitnið aðspurt að muna ekki hvort snjór eða bleyta hafi verið úti.

Vitnið A gaf þann 19. september 2016 símaskýrslu fyrir dómi. Þá kvaðst vitnið í fyrstu ekki vita nákvæmlega um hvaða mál væri rætt, enda hafi vitnið komið að fimm til tíu svona málum þegar hann var í starfi sem öryggisvörður. Vitnið gaf í það skiptið í meginatriðum sömu frásögn og kom fram í skýrslu hans fyrir dómi þann 18. október 2016, nema að skilja mátti af framburði hans þá að hann hafi ekki verið einn að fylgjast með ákærða inni í versluninni og þá var vitnið ekki visst hvort ákærði hefði bakkað bifreiðinni á bifreiðastæðinu en taldi svo vera.

Vitnið B lögreglumaður kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Bar vitnið að hafa skrifað frumskýrslu málsins. Aðdragandi málsins hafi verið sá að tilkynning hafi borist um ölvaðan mann sem sæti í bíl við Smáralind en vitnið kvaðst ekki muna orðalag tilkynningarinnar nákvæmlega en það sem fram kæmi í skýrslu hans gæti staðist. Hafi hann ásamt öðrum lögreglumanni sinnt útkallinu og keyrt Vínlandsleið á vettvang. Hafi lögreglan leitað á efra bifreiðastæði norðan við Smáralind og fundið bifreiðina fljótlega þar sem hún hafi verið kyrrstæð í stæði en vél hennar í gangi. Ákærði hafi hins vegar annaðhvort ekki viljað eða ekki getað blásið almennilega, enda bersýnilega ölvaður og ósáttur við afskipti lögreglu. Hafi lögreglan skipað honum að fara ekki af stað og að koma sér út úr bifreiðinni en ákærði hafi ekki orðið við því og læst bílstjórahurðinni. Vitnið kvaðst hins vegar hafa náð að teygja sig inn og opna. Hafi vitnið síðan reynt að draga ákærða út úr bifreiðinni en þá hafi komið til átaka. Aðspurt taldi vitnið það mögulegt að tónlist hafi hljómað úr bifreiðinni en gæti ekki staðfest það.

Fram kom hjá vitninu að ákærði hafi viðurkennt á staðnum að hafa drukkið nokkra bjóra eftir að hafa farið með drengina út að borða og hafi síðan ætlað á bíósýningu en farið út í bifreiðina í millitíðinni. Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafi séð ákærða aka bifreiðinni en hún hafi verið í gangi og ákærði setið undir stýri. Engin hreyfing hafi verið á bifreiðinni á meðan lögregla var á staðnum og ákærði ekki gert neina tilraun til þess að hreyfa bifreiðina. Þá hafi lögreglan ekki hitt fyrir neinn á staðnum eða tekið skýrslu á staðnum af þeim sem tilkynnti um meintan akstur. Aðspurt um hvernig veður hafi verið í umrætt sinn og hvort hægt hefði verið að sjá af verksummerkjum hvort bifreiðinni hafi nýlega verið ekið inn í stæðið, sagði vitnið veður hafa verið ágætt, það hafi verið blautt á jörðu en vitnið mundi ekki hvort það gæti hafa verið snjóföl. Það hafi ekki verið kannað sérstaklega, enda lögreglan fengið tilkynningu um ölvaðan ökumann sem þeir hafi síðan fundið undir stýri og vél bifreiðar hafi verið í gangi og samkvæmt hans bestu vitund væri það ölvunarakstur. Hafi hlutverk lögreglu á vettvangi fyrst og fremst verið fólgið í því að tryggja að ákærði færi ekki af stað, miðað við ástand hans, en ekki að rannsaka vettvang.

III

Niðurstaða

Óumdeilt er í málinu að ákærði sat í ökumannssæti bifreiðar sinnar, sem var kyrrstæð í bílastæði á efra bílaplani við norðurenda Smáralindar, og var bifreiðin í gangi þegar tvo lögreglumenn bar að. Óumdeilt er einnig að ákærði var ölvaður en hann neitar því að hafa ekið bifreiðinni í umrætt sinn og kveðst heldur ekki hafa sett kveikjuláslykilinn í kveikjulásrofa bifreiðarinnar og mundi ekki eftir því að hafa startað henni. Í skýrslu ákærða hjá lögreglu kvaðst hann ekki vita hvort bifreiðin hafi verið í gangi, en sonur hans hafi tekið kveikjuláslyklana og startað bifreiðinni. Framburður ákærða fyrir dómi fær í meginatriðum stoð í gögnum málsins.

Vitnið A, fyrrverandi öryggisvörður í Smáralind kvaðst hafa séð þegar ákærði ók bifreið sinni af stað og niður útkeyrslu, sem liggur niður á næstu hæð, og hvarf sjónum. Hafi vitnið þá fyrst hringt í lögreglu sem væri í samræmi við starfsreglur um að hringja ekki í lögreglu fyrr en bifreiðinni væri ekið burt.

Í skýrslu lögreglumannsins B fyrir dómi kom fram að hann hafi ekki séð ákærða aka bifreiðinni. Ákærði hefði ekki gert neina tilraun til að aka og engin hreyfing hafi verið á bifreiðinni á meðan lögreglan var á staðnum. Aðspurt um, hvort það hefði mátt sjá af vegsummerkjum að bifreiðinni hafi nýlega verið ekið í stæðið sagði vitnið að það hafi verið blaut jörð en vitnið kvaðst ekki muna hvort það gæti hafa verið snjóföl á jörðu, þetta atriði hafi ekki verið kannað sérstaklega, enda óþarft þar sem ákærði hafi verið staðinn að ölvunarakstri.

Nánar kom fram í skýrslu lögreglumannsins B að tilkynning hafi borist um ölvaðan mann sem sæti í bíl við Smáralind. Hafi lögreglan leitað á efra bifreiðastæði norðan við Smáralind og fundið bifreiðina fljótlega. Vísaði vitnið að öðru leyti um þetta atriði til lögregluskýrslu sinnar. Í lögregluskýrslu vitnisins segir: „Bifreiðin var sögð í stæði við Smáralind“.

Í lögregluskýrslu lögreglumannsins C, en hann gaf ekki skýrslu fyrir dómi, kom fram að tilkynning hafi borist „um hugsanlega ölvaðan ökumann á bifreiðinni [...] og að bifreiðin væri staðsett á bifreiðastæðinu við Smáralind“.

Framburður öryggisvarðar Smáralindar fyrir dómi um að hann hafi hringt í lögreglu þegar ákærði ók af stað og væri farinn af bifreiðastæði Smáralindar, fær ekki stoð í skýrslu þess lögreglumanns sem kom fyrir dóminn eða öðrum skýrslum lögreglu sem benda til hins gagnstæða, að bifreiðinni hafi ekki verið ekið af stað. Hefur þetta áhrif á sönnunargildi framburðar vitnisins. Á grundvelli tilkynningar vitnisins fer lögreglan ekki að leita að bifreið sem er að aka frá Smáralind, heldur fer beint að leita að bifreiðinni í stæði á efra bílaplani Smáralindar og finnur hana þar fljótlega. Óupplýst er hvort bifreiðin hafi þá verið í sama stæði og henni átti að hafa verið ekið frá áður. Þá var ekki talin þörf á því að upplýsa eða rannsaka hvort mögulega hefði mátt sjá hvort bifreiðinni hafi nýlega verið ekið inn í bifreiðastæðið, en mögulega var það hægt vegna aðstæðna.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu. Samkvæmt 109. gr. sömu laga metur dómari hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt ákærða, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburðir og önnur sýnileg sönnunargögn.

Með vísan til þess sem að framan er rakið, gegn neitun ákærða, er það mat dómsins að ekki sé hafið yfir allan skynsamlegan vafa að ákærði hafi ekið bifreiðinni í umrætt sinn. Með vísan til nefndra 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 er að mati dómsins ósannað að ákærði hafi gerst sekur um brot gegn 1., sbr. 3., mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987. Verður ákærði því sýknaður af ákæru þessa máls.

IV

Sakarkostnaður

Samkvæmt 1. mgr. 217. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður allur sakarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir dóminum, G-kk-ef I-kk-ef J-kk-ef hrl., sem hæfileg þykja 409.200 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, er sýkn í máli þessu.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef I-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 409.200 krónur.

B-kk-nf H-kk-nf