S-58/2007

Mál þetta höfðaði sýslumaðurinn í Borgarnesi með ákæru 9. mars 2007 á hendur ákærða, G-kk-þgf I-kk-þgf S-kk-þgf, kt. ..., Grenigrund 48 á Akranesi. Málið var dómtekið 26. júní sama ár.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 6. maí 2006, ekið bifreiðinni KM-490, undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 1,27‰) norður Vesturlandsveg í Borgarfirði, án nægjanlegrar varúðar og aðgæslu með þeim afleiðingum að bifreiðin hafnaði utan vegar skammt frá bænum Bóndhóli í Borgarbyggð.

Telst þetta varða við 4. gr. og 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987 með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga.“

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af því broti sem honum er gefið að sök og að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I.

Að morgni laugardagsins 6. maí 2006, kl. 6.43, barst lögreglunni í Borgarnesi tilkynning um umferðaróhapp á Vesturlandsvegi við jörðina Bóndhól sem liggur skammt fyrir norðan Borgarnes. Tilkynnandi var H-kk-nf Ó-kk-nf en hann var á leið akandi norður eftir þjóðveginum.

Lögreglumaður fór á vettvang og kom að bifreiðinni KM-490 sem hafnað hafði utan vegar vinstra megin miðað við akstursstefnu eftir að hafa farið á hliðina. Ökumaður bifreiðarinnar var ákærði og var hann einn á ferð. Þegar lögreglu bar að var ákærði inni í bifreið H-kk-ef, sem tilkynnti um atburðinn. Þá voru einnig komnir á vettvang læknir og sjúkraflutningamaður og S-kk-nf G-kk-nf, faðir ákærða.

Ákærði kvartaði undan verk í baki og hálsi var hann því færður til aðhlynningar á Heilsugæslustöðina í Borgarnesi. Einnig vaknaði grunur um að ákærði hefði ekið undir áhrifum áfengis og var því ákveðið að rannsaka málið með tilliti til þess.

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að ekki hafi verið sjáanlegar áfengisumbúðir inni í bifreiðinni sem ákærði ók eða fyrir utan hana. Þá segir í skýrslunni að ákærði hafi verið fús til að skýra frá atvikum eftir að honum hafi verið bent á að hann ætti rétt á verjanda og væri óskylt að tjá sig. Er haft eftir ákærða að hann hafi verið að koma úr samkvæmi á Akranesi eftir að hafa drukkið tvo bjóra og eitt skot fyrir kl. 0.30 um nóttina. Þá segir að ákærði hafi skýrt lögreglu frá því að hann hafi ekki drukkið eftir að akstri lauk.

II.

Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóðsýni úr ákærða og kemur fram á blóðtökuvottorði að það hafi verið gert kl. 7.40 um morguninn. Í blóðinu mældist magn alkóhóls 1,27‰ að teknu tilliti til vikmarka (1,41–0,14). Einnig gaf ákærði þvagsýni kl. 7.44 samkvæmt þvagtökuvottorði. Mældist alkóhól í þvaginu 1,85‰ að teknu tilliti til vikmarka (2,00–0,15).

Eins og nánar verður rakið hér síðar skýrði ákærði svo frá við síðari yfirheyrslu hjá lögreglu að hann hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk. Af því tilefni og þar sem haldið var uppi vörnum í málinu óskaði lögregla eftir álitsgerð frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði. Í áliti stofnunarinnar frá 6. júní 2007, sem K-kvk-nf M-kvk-nf, deildarstjóri, og E-kvk-nf S-kvk-nf, lyfjafræðingur, rita undir segir svo eftir að raktar eru tímasetningar og niðurstöður mælinga á alkóhóli í blóði og þvagi ákærða:

„...

U.þ.b. 2% af neyttu etanóli skilst óumbreytt úr líkamanum og þá fyrst og fremst með þvagi. Útskilnaður etanóls úr blóði í þvag hefst strax og frásog etanóls í blóði hefst úr meltingarvegi. Þetta gerist hægt í byrjun en etanólstyrkur þvagsins eykst svo jafnt og þétt. Þegar neyslu etanóls er hætt líður nokkur tími þar til allt það etanól, sem kann að vera í maga og þörmum hefur náð að frásogast. Venjulega er gert ráð fyrir að því ljúki að mestu innan 1–2 klukkustunda. Þættir sem hafa þar áhrif eru t.d. hvort drukkið er á fastandi maga, tegund og magn áfengis. Þegar jafnvægi milli etanóls í blóði og þvagi er náð má búast við að hlutfall styrks þess í þvagi og blóði hins vegar sé um 1,2–1,3. Þá fer styrkur etanóls í blóði að falla en hann fellur með nokkuð jöfnum hraða (brotthvarfshraði), sem er einstaklingsbundinn og getur verið 0,12‰– 0,25‰ á klst. (meðalbrotthvarfshraði 0,19‰). Hátt hlutfall milli etanólstyrks í þvagi og blóði bendir til að talsverður tími sé frá því að viðkomandi losaði þvag síðast og einnig er það sterk vísbending að etanól í blóði hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin. Lágt hlutfall bendir hins vegar til að drykkju hafi nýlega verið hætt og frásogi ekki lokið.

Þegar litið er á niðurstöður úr etanólákvörðun í ofannefndum sýnum og hlutfallið á milli blóðsýnis og þvagsýnis (1,42), bendir það eindregið til þess að etanólstyrkur í blóði viðkomandi ökumanns hafi náð hámarki og verið farinn að lækka, þegar sýnin voru tekin.

I. Ákærði segist hafa drukkið 2– 3 bjóra á tímabilinu 01 til 02 þessa umræddu nótt. Í 500 ml af 5% bjór eru um 20 g af etanóli. Ef viðkomandi ökumaður hefur drukkið 2 til 3 hálfslíter bjóra á þessum tíma gæti etanólstyrkur í blóði hans fræðilega hafa náð allt að 1,0‰ að algjöru hámarki í kringum kl. 03 (miðað við meðal mann (ca. 80 kg)). Ef reiknað er með meðalbrotthvarfshraða hefur etanólstyrkurinn að öllum líkindum verið undir 0,5‰ milli kl. 06.00 og 06.43.

II. Ákærði segist hafa drukkið „nokkra sopa“ af gini eftir kl. 06.00. Þetta magn áfengis er svo óræð stærð að ekki er hægt að leggja mat á það. Etanólstyrkur í þvagi ákærða kl. 07.44, þ.e. 2,00‰ segir til um meðalstyrk etanóls í blóðinu einhvern tíma á undan. Sambærilegur etanólstyrkur í blóði hefur því örugglega verið að minnsta kosti 1,6‰ einhvern tíma fyrir kl. 07.44 (sambærilegur styrkur í blóði er 20 til 25% lægri en í þvagi vegna þess að þvag er að mestu leyti vatn). Ef reiknað er til baka með meðalbrotthvarfshraða 0,19‰ á klst. hefur etanólstyrkur verið 1,6‰ um kl. 06.30– 07. Slíkur etanólstyrkur í blóði og enn síður í þvagi næst ekki, þótt viðkomandi hafi drukkið eitthvert áfengi eftir kl. 06. Hann hefur því drukkið talsvert áfengi fyrir kl. 06 og því verið undir áhrifum áfengis, þegar meintur ölvunarakstur átti sér stað.“

K-kvk-nf M-kvk-nf gaf skýrslu fyrir dómi og sagði að ráða mætti af hlutfalli milli áfengis í blóði og þvagi ákærða að einhver tími, jafnvel tvær klukkustundir eða meira, hefðu liðið frá því neyslu áfengis var hætt. Þetta benti til að etanól hafi náð að frásogast úr meltingarvegi og hlutfall þess í blóði tekið að falla. Einnig sagði K-kvk-nf að niðurstöður á mælingu á áfengi í blóð- og þvagsýnum fengju með engu móti samrýmst því að ákærði hefði drukkið tvo til þrjá bjóra um miðnætti og eitthvað af sterku áfengi eftir kl. 6 um morguninn.

III.

Ákærði hafnaði að gangast undir sektargerð lögreglustjóra og var hann því yfirheyrður um málsatvik hjá lögreglu 25. júlí 2006. Ákærði skýrði svo frá að hann hefði ekki greint rétt frá á vettvangi um áfengisdrykkju sína. Kvaðst ákærði á tímabilinu frá miðnætti til kl. 1 um nóttina hafa drukkið tvo til þrjá bjóra. Hann hefði síðan farið að sofa þar sem hann ætlaði um morguninn til foreldra sinna sem dvöldu í sumarbústað í Munaðarnesi. Ákærði sagðist hafa haldið af stað akandi frá Akranesi um kl. 4.30 en á leiðinni hefði hann komið við á heimili systur sinnar til að sækja lykla. Hann hefði síðan ekið sem leið lá norður en skammt fyrir norðan Borgarnes hefði eitthvað verið á veginum og högg komið á bifreiðina. Við það hefði ákærði misst stjórn á bifreiðinni sem hafnað hefði utan vegar. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa fundið til áfengisáhrifa við aksturinn. Þá sagði ákærði að hann hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk. Nánar lýsti ákærði þessu þannig að ginpeli hefði verið í hanskahólfi bifreiðarinnar og úr honum kvaðst ákærði hafa drukkið nokkra sopa. Að því loknu hefði hann hringt í föður sinn og síðan beðið vegfaranda að kalla til lögreglu. Um frásögn sína á vettvangi sagði ákærði að hún væri röng en hann hefði verið í „sjokki“ auk þess sem hann hefði fengið högg á höfuðið. Þá kvaðst ákærði ekki vita hvað langur tími hefði liðið frá slysinu þar til vegfarendur bar að en giskaði á að það hefði verið um hálf klukkustund.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði verið í samkvæmi á Akranesi kvöldið áður. Þar kvaðst ákærði hafa drukkið tvo til þrjá bjóra og taldi hann sennilegast, án þess að vilja þó fullyrða það, að um hefði verið að ræða bjór af Heineken-tegund í 0,33 lítra glerflösku. Aðspurður sagði ákærði að hann hefði ekki drukkið neitt annað áfengi þá um kvöldið og hefði hann hætt drykkju um miðnætti. Ákærði kvaðst hafa verið í samkvæminu til kl. 2–2.30 um nóttina og þá farið heim til að leggja sig í skamma stund áður en hann færi akandi upp í Munaðarnes í sumarhús til foreldra sinna. Ákærði taldi að hann hefði lagt af stað upp úr kl. 4 um nóttina en hann hefði komið við hjá systur sinni til að sækja lykla. Rétt fyrir norðan Borgarnes sagði ákærði að hann hefði ekið á grjót á veginum en við það hefði hann misst stjórn á bifreiðinni sem hafnaði utan vegar. Við þetta kvaðst ákærði hafa misst meðvitund en rankað við sér fastur inni í bifreiðinni. Þessu næst sagði ákærði að hann hefði gripið til pela af gini og drukkið úr honum en um hefði verið að ræða 0,5 lítra pela sem hefði lítillega verið átekinn. Aðspurður taldi ákærði að hann hefði drukkið niður í nærri miðjan pelann. Ákærði gat ekki fullyrt hvar hann setti pelann en síðan hefði vegfarandi komið sér til aðstoðar. Taldi ákærði að um hálf klukkustund hefði liðið frá því hann rankaði við sér þar til vegfarandann bar að. Aðspurður kvaðst ákærði ekki muna hvort lögregla hefði spurt sig út í drykkju á vettvangi. Þá skýrði ákærði drykkju sína eftir að akstri lauk með því að hann hefði fengið áfall og verið ringlaður og illa á sig kominn en áfengið hefði verið innan seilingar.

IV.

Vitnið H-kk-nf Ó-kk-nf kom fyrir dóm og greindi frá því að hann hefði komið fyrstur á vettvang þar sem bifreið ákærða hafði hafnað utan vegar. Vitnið sagði að ákærði hefði setið í bifreiðinni en síðan komist út úr henni af sjálfsdáðum. Því næst hefði ákærði komið yfir í bifreið vitnisins. H-kk-nf kvaðst hafa kallað til sjúkrabifreið og hringt í föður ákærða. Einnig sagðist vitnið hafa spurt ákærða hvort hann hefði neytt áfengis en því hefði hann neitað. Þá sagði H-kk-nf að hann hefði ekki tekið eftir áfengisumbúðum á vettvangi en tók jafnframt fram að hann hefði ekki kannað það sérstaklega.

Vitnið J-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, lögreglumaður, greindi frá því fyrir dómi að borist hefði tilkynning um umferðaróhappið. Við athugun á vettvangi kvaðst vitnið telja að stórt grjót á veginum hefði valdið því að ákærði missti stjórn á bifreiðinni. Vitnið lýsti því að áfengslykt hefði verið af ákærða en hann hefði kannast við að hafa drukkið fyrr um nóttina í samkvæmi. Aðspurður hefði ákærði hins vegar neitað að hafa drukkið eftir að akstri lauk. Vitnið kvaðst hafa kannað hvort áfengisumbúðir væru á vettvangi og litið inn í bifreiðina í því skyni án þess að sjá nokkuð. Vitnið tók þó fram að það hefði ekki gert ítarlega leit en fullyrti að það hefði tekið eftir áfengisumbúðum í farþegasæti eða á gólfi fyrir framan það.

Vitnið S-kk-nf G-kk-nf, faðir ákærða, bar fyrir dómi að vegfarandi hefði haft samband við sig símleiðis og greint sér frá atburðum. Vitnið kvaðst hafa farið rakleitt á vettvang og komið þangað á undan lögreglu. Inni í bifreið ákærða sagðist vitnið hafa séð ginpela í framsætinu farþegamegin og hefði lítið verið eftir í honum. Vitnið kvaðst svo hafa tekið allt lauslegt úr bifreiðinni áður en hún var flutt af vettvangi, þar með talinn ginpelann.

V.

Svo sem hér hefur verið rakið fór ákærði þegar liðið var undir morgun 6. maí 2006 akandi á bifreiðinni KM-490 frá Akranesi áleiðis í Munaðarnes. Lauk akstrinum skammt fyrir norðan Borgarnes eftir að bifreiðin hafnaði utan vegar. Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóðsýni úr ákærða kl. 7.40 og mældist áfengi í því 1,27‰ en í þvagsýni sem ákærði gaf kl. 7.44 mældist áfengi 1,85‰.

Fyrir dómi hefur ákærði sagt að hann hafi kvöldið fyrir aksturinn drukkið tvo til þrjá bjóra og hætt neyslu áfengis um miðnætti. Einnig tók ákærði fram að hann hefði ekki fundið til neinna áfengisáhrifa við aksturinn. Hins vegar sagðist ákærði hafa drukkið tæplega hálfan pela af gini eftir að akstri lauk.

Ákærði hefur sjálfur sagt fyrir dómi að um hálftími hafi liðið frá því hann rankaði við sér eftir umferðaróhappið og þar til vegfarandi sem tilkynnti um atburðinn kl. 6.43 kom til aðstoðar. Miðað við þetta er útilokað að áfengi sem ákærði drakk um kl. 6 eða síðar hafi í teljandi mæli skilað sér í þvag ákærða. Að þessu gættu og með vísan til afdráttarlausrar niðurstöðu Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði og eindregins vættis K-kvk-ef M-kvk-ef, lyfjafræðings, fyrir dómi fær með engu móti staðist frásögn ákærða um að hann hafi fyrir aksturinn aðeins drukkið tvo til þrjá bjóra kvöldið áður og hætt áfengisneyslu um miðnætti.

Frásögn ákærða um áfengisdrykkju eftir að akstri lauk verður að virða í því ljósi að framburði hans um neyslu áfengis fyrir akstur hefur verið hnekkt, eins og hér hefur verið rakið. Jafnframt þykir með ólíkindum að ákærði hafi allsgáður snemma morguns eftir að hafa lent í umferðaróhappi tekið upp stífa áfengisneyslu og á skömmum tíma drukkið nærri hálfan pela af sterku áfengi. Verður ekki talið varhugavert að slá því föstu að þessi viðbára ákærða sé hreinn fyrirsláttur og að engu hafandi. Þá gildir einu í þessu tilliti þótt faðir ákærða hafi borið fyrir dómi að áfengispeli hafi verið í framsæti bifreiðarinnar en ekki verður litið fram hjá tengslum vitnisins við ákærða, auk þess sem framburður vitnisins fær ekki samrýmst vætti lögreglumanns sem án árangurs leitaði áfengisumbúða á vettvangi.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið og þegar litið er til þess magns áfengis sem mældist í þvagi ákærða og með hliðsjón af brotthvarfshraða áfengis úr blóði þykir sannað að hann hafi í umrætt sinn ekið undir áhrifum áfengis. Verður einnig talið sannað þótt allur vafi sé virtur ákærða í hag að áfengismagn í blóði ákærða þegar hann ók hafi verið meira en 1,2‰ og varðar brotið því við 1., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, eins og lagt er til grundvallar í ákæru.

VI.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið hefur ákærði unnið sér til refsingar samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Refsing ákærða, sem er með hreint sakavottorð, þykir hæfilega ákveðin 130.000 krónur og komi 10 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Þá verður ákærði með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 sviptur ökurétti í eitt ár frá birtingu dómsins.

Loks verður ákærði samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, dæmdur til greiðslu sakarkostnaðar samkvæmt yfirliti lögreglu um sakarkostnað og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun verjanda, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Það athugist að nokkur dráttur varð á útgáfu ákæru í málinu án þess að það hafi verið skýrt nægjanlega. Sá dráttur var þó ekki slíkur að það hafi áhrif á ákvörðun viðurlaga, svo sem hreyft var af hálfu verjanda við flutning málsins.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, G-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf, greiði 130.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 10 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í eitt ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 217.205 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef Þ-kk-ef, héraðsdómslögmanns, 149.400 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf