E-6097/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 5. október 2009, var höfðað 8. maí 2009. Stefnandi er S-kk-nf G-kk-nf, Hlíðarhjalla 42, Kópavogi, en stefndi er Íslandsmálning ehf., Skútuvogi 13, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 367.683 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 9.000 krónum frá 1. mars 2008 til 1. apríl 2008, en af 19.800 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009 en af 65.780 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009 og af 367.683 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda gegn greiðslu á 19.800 krónum en til vara gegn greiðslu á 32.899 krónum. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

II

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í september 2007 og starfaði þar í fullu starfi við afgreiðslu. Var stefnanda sagt upp störfum frá og með 1. nóvember 2008 með samningsbundum þriggja mánaða fyrirvara. Fyrir liggur að stefnandi vann hjá stefnda á uppsagnarfrestinum fram til 7. janúar 2009 en eftir það mætti hann ekki til vinnu og ber aðilum ekki saman um ástæður þess.

Óumdeilt er í málinu að samkvæmt kjarasamningi VR og SA sem gerður var í febrúar 2008 átti stefnandi rétt á 4,5% launahækkun frá 1. febrúar 2008 en laun hans hækkuðu ekki í samræmi við það fyrr en 1. apríl 2008. Er ekki ágreiningur um að stefnandi á kröfu á stefnda vegna þessa samtals að fjárhæð 19.800 krónur vegna febrúar og mars 2008, þ.e. 9.900 krónur fyrir hvorn mánuð. Aðila greinir hins vegar á um dráttarvexti vegna þeirrar kröfu.

Stefndi kveðst hafa sagt stefnanda upp störfum í lok október 2008 þar sem hann hafi tekið fjármuni úr kassa stefnda án heimildar. Hafi þessi framkoma réttlætt fyrirvaralausa uppsögn en stefndi hafi verið tilbúinn að veita stefnanda vinnu út uppsagnarfrestinn. Fljótlega eftir uppsögnina hafi farið að bera á því að stefnandi mætti illa til vinnu eða að hann mætti alls ekki og án þess að láta vita eða gefa skýringar. Hafi hann því verið áminntur. Hafi að mati stefnda verið um að ræða skýr brot á vinnusamningi. Hafi laun stefnanda fyrir desember verið skert um 20% þar sem dregnir hafi verið af launum hans þeir dagar sem hann hafi ekki mætt til vinnu án þess að gefa skýringar. Stefnandi kveðst hafa unnið fulla vinnu í desember 2008 og krefur stefnda um greiðslu á þeim 20% sem á vantar.

Stefndi kveður að stefnandi hafi hinn 7. janúar 2008 mætt á starfsstöð stefnda og haft í frammi hótanir um að berja fyrirsvarsmann stefnda og hafi honum því verið í kjölfarið sendur tölvupóstur þar sem tilkynnt var að ekki væri óskað eftir frekara vinnuframlagi stefnanda og að mati stefnda hafði stefnandi með þessu athæfi fyrirgert frekari rétti til að vinna á uppsagnarfrestinum. Stefnandi mótmælir þessu og kveður stefnda hafa einhliða hafnað frekara vinnuframlagi af hálfu stefnanda frá 7. janúar 2009 og eigi hann því kröfu á launum vegna janúar 2009.

Þá er ágreiningur milli aðila um kröfur stefnanda til greiðslu áunnins ógreidds orlofs, orlofsbóta og desemberuppbót vegna janúar 2009.

Við fyrirtöku málsins hinn 5. október 2009 var ekki sótt þing af hálfu stefnda en lögmaður hans hafði tilkynnt dómara það símleiðis að ekki yrði sótt þing af hans hálfu. Að kröfu stefnanda var málið dómtekið í því þinghaldi.

III

Stefnandi kveðst hafa starfað á uppsagnarfresti hjá stefnda allt til 7. janúar 2009 en frá þeim tíma hafi vinnuframlagi stefnanda einhliða verið hafnað af stefnda. Hafi launagreiðslur ekki verið efndar í samræmi við lög og kjarasamninga.

Kveður stefnandi að upphaflega hafi laun hans verið 220.000 krónur en samkvæmt grein 1.2.1. í kjarasamningi VR og SA skuli starfsmaður sem hefur störf hjá vinnuveitanda á tímabilinu 2. janúar 2008 til loka september 2008 fá 4,5% launahækkun frá og með 1. febrúar 2008. Laun stefnanda hafi ekki verið hækkuð til samræmis við framangreint ákvæði fyrr en 1. apríl 2008 og vanti því hækkun á laun í febrúar og mars 2008 um 9.900 krónur á mánuði.

Stefnandi kveðst hafa starfað hjá stefnda í fullu starfi í desember 2008 og hafi laun hans því átt að vera 229.900 krónur. Hafi stefndi aðeins greitt 183.920 krónur vegna desember og hafi hann haldið því fram að um 80% starf hafi verið að ræða. Rétt sé að stefnandi hafi verið frá vinnu dagana 22. og 23. desember 2008 vegna veikinda en stefnandi hafi átt áunninn veikindarétt og hafi stefnda því borið að greiða honum laun í veikindum. Vangoldin laun séu því 45.980 krónur vegna starfa stefnanda í desember 2008. Þá hafi stefnandi engin laun fengið í janúar 2009, en þar sem stefndi hafi hafnað vinnuframlagi stefnanda sé gerð krafa um laun í uppsagnarfresti út janúar 2009 samtals að fjárhæð 229.900 krónur.

Auk framangreindra launa sé krafist orlofs frá 1. maí 2008 til starfsloka 31. janúar 2009 samtals að fjárhæð 52.621 króna, orlofsuppbótar frá 1. maí 2008 til 31. janúar 2009 að fjárhæð 14.778 krónur og desemberuppbót vegna 1. janúar 2009 til 31. janúar 2009 að fjárhæð 4.604 krónur.

Samkvæmt 1.9. gr. í kjarasamningi VR og SA sem gildi frá febrúar 2008 eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að mánuði þeim lýkur sem laun séu greidd fyrir. Samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA

Krafa stefnanda sundurliðist svo:

Vangreidd laun fyrir febrúar 2008 9.900

Vangreidd laun fyrir mars 2008 9.900

Vangoldin laun í desember 2008 45.980

Laun í uppsagnarfresti fyrir janúar 2009 229.900

Vangoldið orlof vegna 1. maí 2008 til 31. janúar 2009 52.621

Orlofsuppbót 1. maí 2008 til 31. janúar 2009 14.778

Desemberuppbót 1. janúar 2009 til 31. janúar 2009 4.604

Höfuðstóll kröfu: 367.683

Um lagarök að öðru leyti en að framan er rakið vísar stefnandi til laga um greiðslu verkkaups nr. 28/1930, laga um orlof nr. 30/1987 og meginreglna kröfu- og vinnuréttar. Þá styður stefnandi kröfu um málskostnað við 1. mgr. 130. gr., sbr. 4. tl. 129 gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Stefndi kveður stefnukröfur aðallega byggja á þeim málsástæðum að stefndi hafi fyrirvaralaust og með ólögmætum hætti rift ráðningarsamningi stefnanda líkt og hann hefði aldrei gerst brotlegur við starfsskyldur sínar eða verið áminntur. Stefndi kveðst viðurkenna að skulda stefnanda þær kr. 9.900 fyrir febrúar og mars 2008, sbr. aðalkröfu hans. Hafi stefnda verið ókunnugt um þær launahækkanir sem samið hafði verið um með kjarasamningi og hafi hann ekki áttað sig á að um afturvirkar launahækkanir væri að ræða.

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína að öðru leyti á því að stefnandi hafi verið ráðinn í fullt starf til afgreiðslustarfa í verslun stefnda en hann hafi orðið uppvís að brotum á starfsskyldum sínum og verið sagt upp í kjölfarið. Hafi stefnanda verið boðið að vinna uppsagnarfrestinn en stefnandi hafi á uppsagnarfrestinum enn brotið starfsskyldur sínar með því að mæta ekki til vinnu eða mæta of seint án skýringa og án þess að láta stefnda vita. Hafi stefnandi margsinnis verið áminntur, bæði munnlega og í tölvupóstum, vegna brota á vinnuskyldum sínum, en þær séu þær sömu hvort sem starfsmaður vinni á uppsagnarfresti eða ekki. Stefndi hafi dregið af launum stefnanda þann tíma er hann hafi ekki sinnt vinnuskyldum sínum í nóvember og desember 2008, en stefnandi hafi ekki sætt sig við þann frádrátt er hann hafi sætt vegna desember 2008. Hafi hann gefið stefnda frest til að gera upp við hann meint óuppgerð laun fram til 9. janúar 2009 en hann hafi hætt að mæta til vinnu fyrir þann tíma eða 2. janúar 2009 og 7. janúar 2009 hafi stefnandi hótað fyrirsvarmanni stefnda barsmíðum. Þetta hafi réttlætt fyrirvaralausa brottvikningu og hafi stefndi þannig ekki rift ráðningarsamningi stefnanda með ólögmætum hætti. Beri stefnanda því ekki greiðsla fyrir óunninn uppsagnarfrest, áunnið orlof, orlofsuppbót og desemberuppbót fyrir janúarmánuð 2009.

Að mati stefnda séu allar réttmætar kröfur til hvers konar launa þegar uppfylltar með fullnaðaruppgjöri. Kannist stefndi ekki við að stefnandi eigi inni áunnið orlof. Hann hafi þegar um sumarið 2008 klárað sína orlofsdaga og þremur dögum betur og þar með eigi hann ekki frekara orlof vegna þess tíma er hann hafi unnið til áramóta. Meint áunnið orlof vegna janúar 2009 geri 1,94 daga og sé það dregið frá þeim 4,96 dögum er stefnandi telji standa eftir ógreidda geri það 3,02 daga sem stefnandi hafi þegar tekið sér. Stefnandi hafi ekki getað gert grein fyrir því að hann hafi á orlofstímanum átt inni umrædda þrjá daga en stefndi hafi kallað eftir skýringum og gögnum þar að lútandi.

Þá telji stefndi að orlofsuppbót sé uppgerð en hann hafi ekki enn fundið gögn þess efnis. Komi í ljós að sá hluti uppbótar er varði tímabilið frá maí til desember 2008 að fjárhæð 13.089 krónur sé ógreiddur vísist til varakröfu. Þá hafni stefndi með sömu rökum og að ofan greini, orlofsuppbót fyrir janúarmánuð 2009.

Þá kveðst stefndi mótmæla kröfu stefnanda um dráttarvexti en í dómkröfu sé ekki vísað til lagagreinar til stuðnings kröfunni og beri því að sýkna af þeirri kröfu dómvenju samkvæmt. Þá beri þess að geta að krafa um launaviðbætur í mars og apríl 2008 hafi fyrst verið gerðar með bréfi dags. 4. febrúar 2009 og geti krafan því fyrst borið vexti mánuð eftir dagsetningu bréfsins.

Stefndi vísar til almennra reglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar svo og ákvæða laga nr. 28/1930, nr. 30/1987 og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 um sönnunarfærslu og sönnunarbyrði. Kröfur um málskostnað styður stefndi við 130. gr. laga nr. 91/1991.

V

Eins og fram er komið var ekki sótt þing af hálfu stefnda við fyrirtöku á málinu hinn 5. október 2009 og var málið þá dómtekið að kröfu stefnanda. Með vísan til 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður málið dæmt eftir kröfum og gögnum stefnanda með tilliti til þess sem fram hefur komið af hálfu stefnda.

Í málinu deila aðilar um það hvort stefnandi eigi rétt á launum í uppsagnarfresti fyrir janúarmánuð 2009 en óumdeilt er að uppsögn stefnanda tók gildi 1. október 2008 og var uppsagnarfresturinn þrír mánuðir frá þeim tíma. Af málatilbúnaði stefnda má ráða að ástæða uppsagnar hafi verið sú að stefnandi hafi tekið pening úr kassa verslunarinnar án heimildar og hafi það út af fyrir sig réttlætt fyrirvaralausa uppsögn. Fyrir liggur bréf stefnanda þar sem hann tilkynnir um að hann hafi þurft að fá 5.000 króna lán úr kassanum þar sem hann hafi ekki haft tök á því að komast í banka vegna starfa sinna hjá stefnda. Án þess að afstaða sé tekin til þess hvort þessi háttsemi stefnanda hefði réttlætt fyrirvaralausa uppsögn þá liggur fyrir að stefndi kaus þrátt fyrir þetta að óska eftir því að stefnandi ynni uppsagnarfrestinn.

Stefndi kveður stefnanda hafa mætt illa til vinnu á uppsagnarfrestinum og hafi hann verið áminntur vegna þess ítrekað. Hafi því verið dregið af launum stefnanda í nóvember og desember 2008 vegna þeirra daga sem hann hafi ekki mætt. Hins vegar hafi stefnandi sjálfur fyrirgert rétti til launa fyrir janúar 2009 þar sem hann hafi hótað fyrirsvarsmanni stefnda barsmíðum. Stendur hér orð gegn orði og þykir stefndi ekki hafa lagt fram haldbær gögn um að stefnandi hafi haft í hótunum við stefnda og þannig fyrirgert rétti til að vinna það sem eftir var af uppsagnarfrestinum. Verður stefndi að bera hallann af þeim sönnunarskorti.

Eins og að framan er rakið dró stefndi frá launum stefnanda fyrir nóvember og desember 2008 á þeim forsendum að stefnandi hafi ekki unnið fullt starf. Í málinu eru ekki til úrlausnar launagreiðslur vegna nóvember 2008 og eru því ekki efni til að fjalla um hvort stefnandi hafi sinnt vinnuskyldu sinni í þeim mánuði.

Stefnandi byggir á því að óréttmætt hafi verið að draga af launum fyrir desember 2008 þar sem hann hafi verið veikur í tvo daga, 22. og 23. desember. Bera gögn málsins með sér að stefnandi hafði reynt að tilkynna stefnda um veikindi hinn 22. desember. Stefndi hefur ekki lagt fram gögn um að stefnandi hafi fullnýtt kjarasamningsbundinn veikindarétt sinn, sem samkvæmt grein 8.2.2. í kjarasamningi VR og SA er 2 mánuðir á hverju tólf mánaða tímabili eftir eitt ár í starfi hjá sama vinnuveitanda. Var stefnda því óheimilt að draga umrædda tvo daga frá launum í desember 2008.

Hvað snertir kröfur stefnanda um áunnið óuppgert orlof þá hefur stefndi ekki hnekkt þeim fullyrðingum stefnanda að hann eigi inni orlof vegna tímabilsins 1. maí 2008 til 31. janúar 2009 svo sem krafist er, en samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 ber vinnuveitanda að greiða öll áunnin orlofslaun við lok ráðningartíma auk þess sem honum ber að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbót samkvæmt köflum 1.3.1. og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA. Þá er fullyrðingum stefnda um að orlofsuppbót hafi verið uppgerð engum gögnum studdar en gera verður þær kröfur til vinnuveitanda að hann haldi gögnum sem þessum til haga. Ekki verður af málatilbúnaði stefnda ráðið að fjárhæðum þessara krafna sé andmælt að öðru leyti en þeim hluta krafnanna sem er vegna janúar 2009. Með hliðsjón af því sem nú hefur verið rakið og því að slegið hefur verið föstu að stefnandi eigi rétt á launum vegna janúarmánaðar 2009 verða verða kröfur þessar teknar til greina eins og þær eru fram settar.

Stefndi mómælir kröfu stefnanda um dráttarvexti þar sem ekki sé vísað til ákveðinnar lagagreinar til stuðnings kröfunni. Eigi því að sýkna stefnda af dráttarvaxtakröfunni. Ekki verður á það fallist með stefnda að skortur á tilvísun til ákveðinnar lagagreinar varðandi dráttarvaxtakröfu leiði til sýknu af henni. Hins vegar getur óskýrleiki í kröfugerð að leiða til þess að vísa verði kröfu frá dómi, sbr. d liður 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þykir tilvísun stefnanda til III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu nægilega afmörkuð til að unnt sé að taka afstöðu til dráttarvaxtakröfunnar.

Stefndi hefur samþykkt að stefnandi eigi rétt á greiðslu að fjárhæð 19.800 vegna samningsbundinnar launahækkunar í febrúar og mars 2008. Þótt stefnandi hafi ekki sett fram kröfu sína þetta varðandi fyrr en með bréfi 4. febrúar 2009 þykir hann eiga rétt á dráttarvöxtum frá gjalddaga krafnanna enda ber vinnuveitanda að greiða rétt laun á gjalddaga þeirra.

Að öllu því virtu sem nú hefur verið rakið verða dómkröfur stefnanda teknar til greina eins og þær eru fram settar með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessari niðurstöðu og með hliðsjón af atvikum og umfangi máls þessa verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Íslandsmálning ehf., greiði stefnanda, S-kk-þgf G-kk-þgf, 367.683 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 9.000 krónum frá 1. mars 2008 til 1. apríl 2008, af 19.800 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009, af 65.780 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2009 og af 367.683 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf