E-290/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 4. október s.l., er höfðað með stefnu útgefinni 24. nóvember 2005 og þingfestri 6. desember sama ár.

Stefnandi er J-x-x R-x-x, kt. 000000-0000, W. Borakomoroskiego 12m 117, 03-982 Varsjá, Póllandi, en með aðsetur í Reykjanesbæ

Stefndi er 2b ehf., kt. 000000-0000, Gauksási 17, Hafnarfirði.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 318.291 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, af 334.553 krónum frá 1. september 2005 til 13. september 2005, en af 70.288 krónum frá þeim degi til 1. október 2005, en af 442.615 krónum frá þeim degi til 18. október 2005, en af 124.344 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2005, en af 176.623 krónum frá þeim degi til 1. desember 2005 og af 318.291 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins og framlögðu málskostnaðaryfirliti. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Upphaflega krafðist stefndi frávísunar málsins, en féll frá þeirri kröfu í þinghaldi 19. apríl sl.

II.

Málavextir

Stefnandi, sem er pólskur að uppruna, réði sig til starfa hjá stefnda í júlí 2005. Ráðningarsamningur stefnanda er dagsettur 20. júlí 2005 og er fram komið að hann komst á og var undirritaður af málsaðilum úti í Póllandi. Samkvæmt ráðningarsamningnum var ráðningartími stefnanda tímabundinn eða frá 7. ágúst til 7. nóvember 2005 og vinnustaður við Kárahnjúka. Samið var um laun og vaktaálag samkvæmt ótilgreindum kjarasamningi, svo og bónusgreiðslur. Þá eru í samningnum tilgreind hlunnindi, þ.e. fæði og húsnæði. Laun skyldu greidd mánaðarlega inn á reikning stefnanda. Loks er tekið fram í samningnum að atvinnurekandi greiði farseðil starfsmanns til Póllands að starfstíma loknum. Stefnandi kveðst hafa starfað sem vélamaður og þegið laun frá stefnanda, en starfið hafi hann innt af hendi undir verkstjórn Suðuverks ehf. Er óumdeilt að stefnandi hóf störf á umsömdum tíma eða hinn 7. ágúst 2005.

Stefnandi kveðst hafa fengið laun vegna ágúst, september og október greidd inn á reikning á nafni hans í Landsbanka Íslands, en við skoðun launanna hafi komið í ljós að þau voru ekki greidd í samræmi við þann kjarasamning sem gilti um störf stefnanda. Stefnandi kveðst ekki hafa fengið launaseðla í hendur vegna framangreindra tímabila, en trúnaðarmaður á starfssvæðinu hafi hins vegar fengið aðgang að launaseðlum stefnanda vegna ágúst og september. Á seðlunum komi fram frádráttarliðir sem ekki séu í samræmi við réttindi stefnanda sem launþega. Svo hafi virst að umræddir launaseðlar hefðu verið lagðir til grundvallar við útborgun launa til stefnanda. Þá hafi trúnaðarmaður fengið afrit af tímaskýrslum stefnanda hjá Suðurverki ehf. frá ágúst til október. Samantekt á unnum tímum stefnanda eftir dagvinnu og yfirvinnu komi fram á sérstöku yfirliti sem unnið hafi verið af stéttarfélaginu Afli, sbr. dskj. nr. 8.

Stefnandi kveðst síðast hafa skilað vinnuframlagi þann 31. október 2005. Á þeim tíma hafi hann verið kominn í samband við trúnaðarmann á vinnusvæðinu og orðið ljóst að hann skorti atvinnuleyfi hér á landi.

Fulltrúar verklýðshreyfingarinnar m.a. lögfræðingar hjá ASÍ, samkvæmt sérstöku umboði frá stefnanda, hafi átt fund með fyrirsvarsmanni stefnda í byrjun nóvember 2005. Hafi þar verið skorað á stefnda að afhenda stefnanda launaseðla og gera upp laun við stefnanda í samræmi við ráðningarsamning, ákvæði kjarasamninga og lög. Þá hafi með bréfi lögmanns stefnanda dags. 3. nóvember 2005 verið skorað á stefnda að afhenda launaseðla og gera upp laun í samræmi við réttindi stefnanda. Ennfremur hafi krafa stefnanda verið ítrekuð með bréfi dags. 15. nóvember 2005, þar sem fram hafi komið sundurliðun fjárhæða. Í bréfum til lögmanns stefnda hafi jafnframt verið skorað á stefnda að leggja fram gögn sem skýri á hvaða grundvelli frádráttur á launum stefnanda hafi verið gerður. Ekki hafi verið orðið við framangreindum áskorunum og hafi málshöfðun þessi því verið nauðsynleg.

Stefndi kveðst hafa lagt út fyrir öllum útgjöldum stefnanda vegna ferðalags hans hingað til lands þar sem stefnandi hafi verið algjörlega fjárvana. Einnig hafi stefndi lagt út fyrir öllum gjöldum sem fylgt hafi komu stefnanda til Íslands, s.s. tryggingum, gjaldi vegna dvalarleyfis, o.s.frv.

Stefndi kveður stefnanda hafa sem starfað sem verkamaður/verkstæðismaður, en ekki sem vélamaður eins og greini í stefnu frá 7. ágúst til 29. október 2005. Stefndi hafi þó fengið greidd laun frá stefnda til 31. október 2005. Stefnandi hafi þegið laun samkvæmt ráðningarsamningi dags. 20. júlí 2005 og svokölluðum virkjunarsamningi. Áður en stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda hafi honum verið gerð grein fyrir því með skýrum hætti að vinnu hans lyki þann 31. október 2005 og að honum væri einungis heimilt að starfa á Íslandi í þrjá mánuði. Auk þess hafi stefnanda verið tilkynnt símleiðis með rúmum viku fyrirvara að störfum hans á vegum stefnda á Íslandi lyki 31. október 2005 enda hefði stefnandi átt bókað flugfar til Póllands þann 1. nóvember 2005.

Stefndi kveðst hafa lagt laun stefnanda inn á reikning á hans nafni í Landsbankanum og hafi stefnandi fengið laun fyrir ágúst, september og október eða þann tíma sem hann starfaði hjá stefnda. Stefnandi hafi fengið laun, fríðindi og orlof að fullu greitt. Til frádráttar launum stefnanda hafi komið fyrirframgreidd laun, vöruúttektir og annar kostnaður sem stefnda hafi lagt út fyrir stefnanda, en um það hefðu málsaðilar samið.

III.

Málsástæður

Málsástæður stefnanda:

Að því er varðar kröfu um vangreidd laun frá ágúst til loka ráðningartíma og fríðindi kveðst stefnandi byggja á því að kjör stefnanda hafi byggst á ráðningarsamningi dags. 20. júlí 2005 og kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins vegna aðildarfyrirtækja og Landsvirkjunar annars vegar og Alþýðusambands Íslands, Starfsgreinasambands Íslands, Samiðnar og Rafiðnaðarsambands Íslands hins vegar um kaup og kjör við virkjunarframkvæmdir á vegum Landsvirkjunar eða svokölluðum virkjunarsamningi.

Kveðst stefnandi byggja á því að þau kjör sem samið hafi verið um í virkjunarsamningnum og hann starfaði eftir séu lágmarkskjör, óháð kyni, þjóðerni eða ráðningartíma, sbr. fyrri málslið 1. gr. laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda nr. 55/1980. Stefnandi taki laun skv. 1. kafla virkjunarsamningsins. Hann falli undir launaflokkinn H-3a, sem vélamaður, sbr. 1.1.1. og fyrir dagvinnutíma skuli því greiða 714,61 krónu. Stefnandi njóti ferðalauna skv. grein 1.1.4. Hann eigi rétt launum miðað við launabreytingar á samningstíma, sbr. grein 1.2, sbr. launatöflu á bls. 82 í virkjunarsamningi. Á því sé og byggt að stefnandi eigi rétt á yfirvinnukaupi skv. grein 1.2. og fyrir yfirvinnutíma skuli því greiða 1286,33 krónur. Þá eigi stefnandi rétt á 30% vaktálagi, sbr. grein 1.4., sbr. 16. kafli virkjunarsamnings. Um rétt stefnanda til skiptitíma sé vísað til greinar 16.5 í samningnum, en samkvæmt henni skuli skiptitímar stefnanda greiddir á yfirvinnutaxta, að lágmarki 15 mínútur við vaktaskipti, þ.e. 30 mínútur á dag.

Stefnandi kveðst byggja á því að við ákvörðun þess hvort vinnutími stefnanda teljist til dagvinnu eða yfirvinnu fari eftir 2. kafla virkjunarsamningsins. Virkur vinnutími stefnanda í dagvinnu á viku skuli því vera 37 klukkustundir og 5 mínútur, sbr. grein 2.1.1. Sé unnið fullan mánuð teljist fjöldi dagvinnutíma 173,33 stundir að meðaltali. Þá sé á því byggt að stefnda hafi verið óheimilt að reikna laun stefnanda miðað við fulla mánaðarlega dagvinnu í ágúst, en stefnandi hafi hafið störf þann 7. ágúst.

Þá kveðst stefnandi vísa til 4. kafla samningsins um orlof. Stefnanda beri réttur til 24 daga lágmarksorlofs eða 10,17% af launum. Þá sé byggt á því að stefnandi taki orlofslaun í samræmi við ákvæði orlofslaga nr. 30/1987 og sé byggt á því að stefndi skuli greiða stefnanda öll áunnin orlofslaun miðað við gjalddaga launa vegna nóvember 2005, þ.e. starfslok, sbr. 8. gr. laganna.

Varðandi önnur réttindi stefnanda sem áhrif hafi á launaákvörðun sé vísað til virkjunarsamningsins í heild og fylgiskjala með honum. Þá sé jafnframt vísað til almennra réttindaákvæða í samningi milli Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambands Íslands, sem gildir frá 1. mars 2004.

Stefnandi kveðst byggja á því að hann eigi rétt til launa út ráðningartímabil sitt þ.e. til 7. nóvember 2005, sbr. ráðningarsamning dags. 20. júlí 2005. Um þetta sé vísað til meginreglna vinnuréttar um tímabundnar ráðningar. Um fjárhæð launa í uppsagnarfresti sé vísað til umfjöllunar hér að framan, en stefnandi hafi unnið á föstum vöktum þar sem að lágmarki sé krafist 12,5 klukkustunda vinnuframlags hvern dag, mánudaga til laugardaga, að viðbættum svokölluðum skiptitíma, sem sé 0,5 klukkustundir á vinnudegi, sbr. dæmi um tímaskrift á bls. 79 í virkjunarsamningi. Þá sé á því byggt að skortur á atvinnuleyfi stefnanda breyti ekki rétti stefnanda til launa samkvæmt ráðningarsamningi og að stefndi verði að bera hallann af því að hafa ekki gengið eftir því að stefnandi hefði fullgild atvinnuleyfi á Íslandi, sbr. t.d. 7. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002, sbr. bráðabirgðaákvæði laganna.

Í samræmi við framangreindar málsástæður sé réttur stefnanda til launa vegna tímabilsins 7. ágúst til 7. nóvember 2005 sundurliðaður hér með vísan til tímaskýrslna og samantekt á tímaskýrslum. Samantektin sé í samræmi við samtölur tilbúinna launaseðla sem útbúnir hafa verið til skýringar.

Ágúst

September

Október og SAMTALS f. utan nóvember:

Laun í uppsagnarfresti til 7. nóvember, þar sem um hefði verið að ræða 5 vinnudaga.

Þá kveðst stefnandi byggja á því að hann eigi rétt til greiðslu launa í samræmi við ákvæði laga um greiðslu verkkaups, nr. 28/1930. Þannig sé byggt á því að stefnandi eigi rétt til greiðslu launa í gjaldgengum peningum og að ekki megi greiða kaupið með skuldajöfnuði nema svo hafi áður verið sérstaklega um samið, sbr. 1. gr. laganna. Frádráttur af launum stefnanda sem fram komi á launaseðlum frá ágúst og september undir liðunum “útlagður kostnaður og aðkeypt þjónusta” sé því ólögmætur.

Af hálfu stefnanda sé jafnframt byggt á því að hvers kyns samningar eða ráðstafanir stefnda um lakari kjör stefnanda en virkjunarsamningurinn tryggi honum séu ógild, sbr. síðari málslið 1. gr. laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda nr. 55/1980. Frádráttur af launum stefnanda skv. launaseðlum geti því ekki byggst á gildum gerningum og því ólögmætur. Laun stefnanda séu því vangreidd sem þessum fjárhæðum nemi.

Þá kveðst stefnandi byggja á því að honum beri í samræmi við ákvæði ráðningarsamnings að fá greitt andvirði flugfarseðils til Póllands að fjárhæð 58.723 krónur. Um fjárhæð þessara ráðningarbundnu fríðinda vísar stefnandi til útprentunar um dæmi um kostnað á flugfargjaldi með lággjalda flugfélaginu Iceland Express frá Keflavík til Kaupmannahafnar og með SAS frá Kaupmannahöfn til Varsjá miðað við að gengi danskrar krónu sé 9,78 íslenskar krónur.

Með hliðsjón af yfirliti yfir hreyfingar á bankareikningi stefnanda og launaseðlum frá stefnda hafi stefndi greitt laun og orlof til stefnanda í samræmi við eftirfarandi:

Stefnandi hafi fengið útborgaðar 151.547 krónur þann 13. september 2005 miðað við heildarlaun að fjárhæð 342.106 krónur. Óheimill frádráttur launa nemi samtals 47.138 krónum og orlof 30.723 krónum. Þau laun sem stefnandi hafi fengið greidd fyrir utan orlof nemi því 264.265 krónum.

Stefnandi hafi fengið útborgaðar 181.039 krónur þann 18. október 2005 miðað við heildarlaun að fjárhæð 401.626 krónur Óheimill frádráttur launa nemi samtals 47.138 krónum og orlof 36.217 krónum. Þau laun sem stefnandi hafi fengið greidd fyrir utan orlof nemi því 318.271 krónu.

Stefnandi hafi fengið útborgaðar 182.858 krónur hinn 31. október 2005 miðað við heildarlaun að fjárhæð 401.668 krónur, sbr. launaseðil frá stefnda á dómskjali nr. 23. Óheimill frádráttur launa undir liðnum útlagður kostnaður sé 45.339 krónur og orlof er 36.221 króna. Þau laun sem stefnandi hafi fengið greidd vegna októbermánaðar, að frátöldu orlofi, séu því 320.048 krónur. Laun samkvæmt útreikningum stefnanda, sbr. sundurliðun fyrir október í stefnu, eigi hins vegar réttilega að vera 372.327 krónur fyrir utan orlof. Vangreidd laun vegna október séu því 372.327 krónur – 320.048 krónur = 52.279 krónur. Samtala stefnufjárhæðar lækki því í 318.291 krónu.

Þá hafi stefnandi fengið greitt orlof 31. október vegna tímabilsins ágúst-október að fjárhæð 102.890 krónur.

Stefnandi kveður stefnufjárhæðina sundurliðast samkvæmt framangreindur á eftirfarandi hátt:

Vangreidd laun vegna ágúst: 334.553 - 264.265 = 70.288 kr.

Vangreidd laun vegna september: 372.327 - 318.271 = 54.056 kr.

Vangreidd laun vegna október: 372.327 - 320.048 = 52.279 kr.

Vangreitt orlof vegna ágúst-október: 109.756 - 103.161 = 6.595 kr.

Laun út ráðningartímabil og orlof: 76.350 kr.

Flugfarseðill til Póllands 58.723 kr.

Stefnufjárhæð samtals 318.291 kr.

Stefnandi hefur lækkað stefnukröfur sínar frá því sem greinir í stefnu, sbr. dskj. nr. 27, en þar kemur fram að við höfðun dómsmáls þessa hafi stefnandi ekki haft í höndum launaseðil vegna október 2005, þrátt fyrir áskoranir um hann yrði lagður fram af hálfu stefnda. Stefnandi hafi því ekki haft upplýsingar um það hvort fjárhæðin 182.858 krónur sem lögð hafi verið inn á launareikning hans væri heildarlaun vegna októbermánaðar, eða hvort um væri að ræða útborguð laun að frádreginni staðgreiðslu skatta, iðgjaldi í lífeyrissjóð og félagsgjaldi í stéttarfélag, sem stefndi hefði staðið skil á. Eftir höfðun dómsmálsins hafi stefndi lagt fram launaseðil vegna októbermánaðar og sé því í ljós leitt að stefndi hafi haldið eftir umræddum gjöldum og að umrædd fjárhæð sé útborguð laun. Á þeim launaseðli sé jafnframt getið um útlagðan kostnað að fjárhæð 45.339 í mánuðinum, sem með vísan til málsástæðna stefnanda sé ólögmætur.

Stefnandi kveðst styðja kröfu sína um dráttarvexti þ.m.t. vaxtavexti við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Þá kveðst stefnandi byggja á því að gjalddagi launa sé 1. dagur mánaðar vegna liðins mánaðar og að gjalddagi orlofs hafi verið síðasti útborgunardagur launa, þ.e. 1. desember vegna launa í nóvember. Kröfu um málskostnað kveðst stefnandi styðja við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 38. gr. laga nr. 91/1991, en vinna stefnanda hafi öll verið unnin í þinghá Héraðsdóms Austurlands.

Loks vísar stefnandi til laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingar lífeyrisréttinda nr. 55/1980, 1. gr., kjarasamnings um virkjunarframkvæmdir á vegum Landsvirkjunar, einkum, 1., 2., 4. og 16. kafla, laga um greiðslu verkkaups nr. 28/1930, 1. gr., orlofslaga nr. 30/1987, einkum 1. gr., 7. gr. og 8. gr., vaxtalaga nr. 38/2001, 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr., laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45/1987, einkum 22. gr., laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002, einkum 7. gr., 8. gr., 14. gr. og bráðabirgðaákvæði, laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, 38. gr. og 1. mgr. 130. gr. og að endingu til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í máli þessu þar sem þau vinnulaun, fríðindi og orlof sem krafist sé greiðslu á séu að fullu greidd. Stefnandi hafi þegið laun samkvæmt ráðningarsamningi dags. 20. júlí 2005 og svokölluðum virkjunarsamningi. Stefnandi hafi verið við störf hjá stefnda í u.þ.b. þrjá mánuði árið 2005, þ.e. frá 7. ágúst til 29. október, en hafi þó fengið greidd laun til 31. október 2005. Stefnandi hafi þannig fengið greiddar 714,61 krónur á klst í dagvinnu, 1.286,33 krónur á klst. í yfirvinnu, auk 30% vaktaálags, greiðslna vegna skiptitíma og 10,17 % lögbundins orlofs eins og sjá megi á af framlögðum launaseðlum fyrir ágúst, september og október. Til frádráttar launum stefnanda fyrir áðurgreinda mánuði komi síðan lögboðin opinber gjöld, s.s. skattar, iðgjald í lífeyrissjóð, félagsgjald, fyrirframgreidd laun, vöruúttektir og annar kostnaður sem stefnda hafi lagt út fyrir stefnanda og eins og málsaðilar hafi samið um.

Stefnandi hafi því fengið greidd laun í u.þ.b. þrjá mánuði frá stefnanda, sem hafi verið sá tími sem honum hafi verið heimilt að vinna á Íslandi eins og stefnanda hafi verið gerð ítarleg grein fyrir þegar hann var ráðinn til starfa. Þá hafi einnig um samist með málsaðilum að gagnkvæmur uppsagnarfrestur á ráðningarsamningum væri ein vika. Stefnanda hafi veirð sagt upp störfum frá og með 24. október og fengið greidd laun til 31. október 2005. Krafa stefnanda um greiðslur frekari launa í uppsagnarfresti eigi sér því enga stoð í raunveruleikanum þar sem stefnandi hafi fengið greidd laun í uppsagnarfresti.

Sú málsástæða stefnanda að stefndi þurfi að bera hallann af því að stefnandi hafi ekki haft atvinnuleyfi og að það breyti ekki rétti hans til launa samkvæmt ráðningarsamningi falli því um sig sjálfa enda hafi stefnandi fengið greidd laun fyrir vinnu sína í þágu stefnda eins og ráðningarsamningur hans kveði á um auk launa í uppsagnarfresti.

Það liggi fyrir að stefndi hafi lagt út fyrir ýmsum kostnaði fyrir stefnanda, þar sem stefnanda hafi skort fé við komuna til Íslands. Stefnandi hafi síðan endurgreitt stefnda í formi frádráttar af launum hans. Stefndi hafi meðal annars lagt út fyrir þeim kostnaði sem tilgreindur sé í framlögðu yfirliti frá endurskoðanda stefnda.

Málsaðilar hafi samið um það í upphafi samstarfs síns að þeir fjármunir sem stefndi legði út fyrir stefnanda yrðu dregnir frá launum stefnanda. Það að stefnandi haldi því fram með vísan til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups að stefnda hafi verið óheimilt að endurkrefja stefnanda um þá fjármuni sem stefndi lánaði stefnanda með þessum hætti sé úr öllum takti við íslenskan raunveruleika. Stefndi kveður það alþekkta venju hjá íslenskum fyrirtækjum að skrifa vörur hjá starfsmönnum sínum og draga síðan vöruúttekt þeirra frá launum við næstu útborgun. Telja verður að löng hefð sé fyrir slíkum skuldajöfnuði á Íslandi og því hafi réttarvenja byggt tilvitnað 1. gr. áðurgreindra laga út úr íslenskum rétti.

Hvað varði flugfarseðil til Póllands þá hafi stefnandi ekki nýtt flugfarseðil sem fyrir hann hafi verið keyptur til Póllands og því geti stefnandi ekki krafist þess að stefndi greiði honum andvirði flugfarseðilsins.

Stefndi kveðst sérstaklega mótmæla dráttarvaxtakröfu stefnanda og krefst þess, verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu að stefnufjárhæðin beri einungis dráttarvexti frá dómsuppsögu, en til vara að stefnufjárhæðin beri dráttarvexti frá þingfestingardegi málsins. Þá sé rétt að vekja athygli á því að sérstaklega hafi verið samið um það við stefnanda að laun skyldu greidd 15. dag hvers mánaðar og því geti ekki komið til að meint vangoldin laun beri dráttarvexti frá og með 1. degi hvers mánaðar.

Með vísan til framangreinds krefjist stefndi sýknu af kröfu stefnda vegna ógreiddra vinnulauna þar sem stefndi hafi að fullu staðið skil á öllum umsömdum vinnulaunum, fríðindum og orlofi til stefnanda og verið heimilt að draga lán til stefnanda frá launum.

Um lagarök vísar stefndi meðal annars til grunnreglna íslensks fjármunaréttar um samningsfrelsi og heimild til skuldajafnaðar, laga um útlendinga nr. 96/2002, laga nr. 97/2002 um atvinnuréttindi útlendinga, reglugerðar um útlendinga nr. 53/2003 með síðari breytingum, lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 16. gr., 80. gr., 129. gr. og 130. gr. og laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Stefndi kveður kröfu sína um málskostnað byggða á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Óumdeilt er að stefndi, sem rekur starfsmannaleigu hér á landi, réð stefnanda réð til starfa við virkjunarframkvæmdir við Kárahnjúka í júlí 2005. Gerðu málsaðilar með sér skriflegan ráðningarsamning dagsettan 20. júlí 2005 þar sem fram kemur að ráðningartíminn var tímabundinn, þ.e. frá 7. ágúst til 7. nóvember 2005. Þá er og óumdeilt að laun stefnanda skyldu fara eftir svokölluðum virkjunarsamningi, sem gildir um kaup og kjör við virkjunarframkvæmdir á vegum Landsvirkjunar. Þá er og fram komið að stefnandi starfaði við virkjunarframkvæmdirnar undir verkstjórn Suðurverks hf.

Málsaðilar deila í fyrsta lagi um það hvort stefnda hafi verið heimilt að draga ýmsan útlagðan kostnað frá launum stefnanda, í öðru lagi hvort stefnandi eigi rétt á launum út ráðningartíma samkvæmt ráðningarsamningi og í þriðja lagi hvort stefnandi geti krafið stefnda um andvirði flugfarseðils til Póllands.

Samkvæmt framlögðum launaseðlum hefur stefndi dregið alls 139.615 krónur frá launum stefnanda á ráðningartímanum vegna útlagðs kostnaðar og aðkeyptrar þjónustu. Á yfirliti á dskj. nr. 24 kemur fram að um sé að ræða fyrirfram greidd laun að fjárhæð 15.000 krónur, útlagðan kostnað vegna þýðingar á réttindabréfum og vottorðum, gjalds hjá Vinnueftirliti, tilkynninga, trygginga, gistingar og fæðis í Reykjavík og ferðakostnaðar til og frá Póllandi. Á yfirlitinu er útlagður raunkostnaður vegna stefnanda sagður vera að fjárhæð 173.996 krónur, en áætlaður kostnaður 124.779 krónur. Fjárhæðir þessar eru því ekki í samræmi við frádreginn útlagðan kostnað á launaseðlum stefnanda. Þá er þess heldur ekki getið á launaseðlum stefnanda að frádráttur frá launum sé vegna fyrirfram greiddra launa, sbr. grein 1.6.3. í svokölluðum virkjunarsamningi.

Af hálfu stefnda hafa ekki verið lögð fram gögn sem sýna að stefnandi hafi tekið við og kvittað fyrir móttöku á fyrirfram greiddum launum að fjárhæð 15.000 krónur. Bar forsvarsmaður stefnda hér fyrir dómi að bók þar sem starfsmenn kvittuðu fyrir þessum greiðslum hefði týnst. Þá hefðu fyrirframgreidd laun stundum verið skilgreind sem útlagður kostnaður á launaseðlum. Þessar skýringar forsvarsmanna stefnda þykja ótrúverðugar. Með hliðsjón af framangreindu og því ósamræmi sem er samkvæmt framansögðu á frádrætti frá launum á launaseðlum annars vegar og yfirliti á dskj. nr. 24 hins vegar, þykir ósannað að stefnandi hafi tekið við 15.000 krónum úr hendi stefnda sem fyrirfram greiddum launum.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups má ekki greiða kaup með skuldajöfnuði nema um það hafi áður verið sérstaklega samið. Gegn mótmælum stefnanda verður ekki talið að svo hafi um samist með málsaðilum að stefnda væri heimilt að draga fyrrgreindan útlagðan kostnað frá launum stefnanda. Krafa stefnda um endurgreiðslu á ferðakostnaði til Póllands þykir og vera í andstöðu við ákvæði ráðningarsamningsins þar sem fram kemur að atvinnurekandi greiði heimflutning hans til Póllands að starfstíma loknum. Sömuleiðis er krafa stefnda um endurgreiðslu kostnaðar vegna slysatryggingar í andstöðu við grein 7.6 í svokölluðum virkjunarsamningi, en þar kemur fram að vinnuveitanda sé skylt að slysatryggja starfsmenn sína. Þá þykir stefndi ekki hafa sýnt fram á með framlögðum gögnum í máli þessu að útlagður kostnaður vegna þýðingar réttindabréfa og vottorða eða gistingar og fæðis sé hafi verið inntur af hendi vegna stefnanda. Loks er með öllu óupplýst í hverju kostnaður vegna tilkynninga og gjalds hjá Vinnueftirliti er fólginn. Loks verður ekki talið að krafa stefnda um endurgreiðslu ferðakostnaðar stefnanda til landsins hafi slík tengsl við launakröfu stefnanda að helgað geti slíka skuldajöfnun þrátt fyrir ákvæði 1. gr. laga nr. 28/1930. Með vísan til alls framangreinds er því fallist á með stefnanda að stefnda hafi verið óheimilt að draga kostnað að fjárhæð 136.577 krónur frá launum stefnanda.

Í framlögðum ráðningarsamningi kemur skýrt fram að stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda frá 7. ágúst til 7. nóvember og var því um tímabundinn ráðningarsamning að ræða. Í samningnum er ekki kveðið á um uppsagnarfrest. Mátti stefnandi því gera ráð fyrir að hann héldi vinnu sinni hjá stefnda út ráðningartímann svo fremi að hann bryti ekki gegn starfsskyldum sínum. Ósannað þykir að stefnanda hafi verið gerð sérstök grein fyrir því áður en hann hóf störf að vinnu hans lyki 31. október 2005, enda samræmist sú fullyrðing stefnda ekki skriflegum ráðningarsamningi málsaðila. Einnig er ósannað að málsaðilar hafi samið um að uppsagnarfrestur skyldi vera gagnkvæmur vikufrestur. Með vísan til framangreinds þykir stefnandi eiga rétt á bótum úr hendi stefnda vegna ólögmætra slita stefnda á vinnusamningnum. Stefndi hefur ekki mótmælt útreikningi þeim, sem stefnandi leggur til grundvallar kröfu sinni um laun út ráðningartímabilið þ.e. frá 1. til 7. nóvember 2005. Hann mótmælir því hins vegar að stefnandi eigi rétt á yfirvinnu á þessu tímabili. Stefndi hefur hins vegar ekki gert sennilegt að stefnandi hefði borið minna úr býtum á umræddu tímabili en hann gerði í ágúst, september og október, en bótakröfu stefnanda vegna umrædds tímabils er í hóf stillt miðað við laun stefnanda mánuðina á undan. Er því fallist á kröfu stefnanda vegna fyrrgreinds tímabils að fjárhæð 76.350 krónur.

Loks ber stefnda að greiða stefnanda andvirði flugfarseðils til Póllands, sbr. ákvæði í framlögðum ráðningarsamningi. Telja verður að stefnanda hafi verið óskylt að nýta sér flugfarseðil, sem stefndi kveðst hafa keypt fyrir stefnanda til Póllands fyrir lok umsamins ráðningartíma. Fjárhæð kröfu stefnanda vegna þess liðs hefur ekki verið mótmælt af hálfu stefnda og er hún því tekin til greina að fullu. Loks hefur útreikningi stefnanda á launum hans samkvæmt gildandi kjarasamningi og tímaskýrslum stefnanda hjá Suðurverki hf. ekki verið mótmælt tölulega. Samkvæmt ráðningarsamningi skyldu laun greidd mánaðarlega og verður því að líta svo á að gjalddagi þeirra hafi verið 1. dagur hvers mánaðar.

Með vísan til alls framangreinds eru dómkröfur stefnanda teknar til greina að öllu leyti.

Eftir úrslitum málsins ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn að fjárhæð 155.236 krónur og er þ.m.t. virðisaukaskattur. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið tillit til þess að samhliða máli þessu voru rekin 11 önnur samkynja mál á hendur stefnda.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf dómstjóri.

Dómsorð:

Stefndi, 2b ehf., greiði stefnanda, J-x-x R-x-x, 318.291 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 334.553 krónum frá 1. september 2005 til 13. september 2005, en af 70.288 krónum frá þeim degi til 1. október 2005, en af 442.615 krónum frá þeim degi til 18. október 2005, en af 124.344 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2005, en af 176.623 krónum frá þeim degi til 1. desember 2005 og af 318.291 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Vextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta skipti 1. september 2006.

Stefndi greiði stefnanda málskostnað að fjárhæð 155.236 krónur.

R-kvk-nf B-kvk-nf