S-7156/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 31. janúar 2020, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 3. desember 2019, á hendur X, kennitala, [...], [...], [...], „fyrir eftirtalin brot gegn A, kt. [...] framin árið 2018:

1. Hótun, brot gegn barnaverndarlögum og blygðunarsemisbrot, með því að hafa að kvöldi miðvikudagsins 2. maí hótað B, sem þá var 16 ára, með eftirfarandi skilaboðum: “I want to stab you right in your tight little pussy, i know where you fucking live XD” og “GET THE FUCK OUT OF YOUR HOUSE BEFORE I COME AND MURDER YOU” og sent móður hennar fimm nektarmyndir sem sýndu B á kynferðislegan hátt, en með háttsemi sinni særði ákærða blygðunarsemi B auk þess að móðga hana og smána.

Teljast brot þessi varða við 209. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

2. Hótun og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa laugardaginn 20. október hótað B, sem þá var 16 ára, með eftirfarandi skilaboðum: “you’re dead when im out of here”.

Telst brot þetta varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er aðallega krafist að [ákærði] verði [dæmdur] til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar, en til vara að [honum] verði gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og greiða allan sakarkostnað.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu C, kennitala [...], vegna ólögráða brotaþola, A, kennitala [...], er gerð sú krafa á hendur D, kennitala [...], vegna ólögráða ákærða X, kennitala [...], að brotaþola verði dæmdar miskabætur [samkvæmt] 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að fjárhæð kr. 2.000.000, auk vaxta [samkvæmt] 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 2. maí 2018, en síðan dráttarvaxta [samkvæmt] 9. gr. [laga nr. 38/2001], sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærðu verði gert að greiða brotaþola málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, sbr. 48. gr. og 233. gr. laga nr. 88/2008 [um meðferð sakamála], að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Réttargæslumaður brotaþola gerir sömu dómkröfur og greinir í einkaréttarkröfu en krefst hæfilegrar þóknunar handa sér samkvæmt tímaskýrslu. Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og þess að bótakrafa verði lækkuð verulega. Þá er gerð krafa um þóknun til skipaðs verjanda ákærða samkvæmt tímaskýrslu.

Ákærði hefur játað skýlaust fyrir dómi alla þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæru og er játningin studd sakargögnum. Að þessu virtu eru efni til að leggja dóm á málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt því sem að framan greinir verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt ákæru og eru þau rétt færð til refsiákvæða.

Samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns, E geðlæknis, dags. 22. nóvember 2019, er uppi alvarlegur geðrænn vandi hjá ákærða en hann er þó ekki af þeim toga að leiði að öllu jöfnu til ósakhæfis eða að refsing beri ekki árangur, sbr. 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga. Að framangreindu virtu og með hliðsjón af öðrum málsgögnum verður fallist á aðalkröfu ákæruvaldsins um að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Ákærði er fæddur árið [...]. Samkvæmt sakavottorði, dags. 3. desember 2019, var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...] sakfelldur fyrir brot gegn 199. gr., 209. gr., 217. gr. og 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og frá dómsuppkvaðningu gert að sæta fangelsi í átta mánuði en fullnustu refsingar frestað skilorðsbundið í tvö ár héldi ákærði almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt framangreindu hefur ákærði rofið skilorð fyrrgreinds dóms og ber því að dæma hann upp og ákvarða refsingu í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar horfir að brot ákærða beindust gegn brotaþola sem var ungur að árum og grófleiki verknaðar var með meira móti, sbr. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða til málsbóta verður litið til skýlausrar játningar hans fyrir dómi, sbr. 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Til refsilækkunar verður litið til þess að ákærði var sextán og sautján ára þegar hann framdi brotin og má álíta vegna æsku hans og persónulegra aðstæðna, sem nánar greinir í matsgerð dómkvadds matsmanns, að full refsing sé ónauðsynleg eða skaðleg, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga. Í matsgerð dómkvadds matsmanns er nánar rakið að ákærði eigi að baki langa sögu um ofbeldi, hótanir og andfélagsleg einkenni, allt frá barnæsku. Hann hafi verið vanræktur og líklega aldrei fengið eðlilegt uppeldi fyrr en henn var settur í umsjón meðferðarheimilis. Ákærði sé með margar geðraskanir (ADHH, ódæmigerða einhverfu, tengslaröskun, kvíða, borderline persónuleikaröskun, sjálfsskaðahegðun og hugrófseinkenni). Hann sé eðlilega gefinn en hafi ekki tekið grunnskólapróf vegna hegðunarvanda. Ákærði sé þegar í og þurfi áfram sérmeðferðar og búsetuúrræði þar sem hann sé ekki innan um aðra einstaklinga. Ákærði ráði ekki við umhverfi þar sem hann er með marga í kringum sig. Hann þurfi enn skýran ramma og eftirlit allan sólarhringinn. Hann sé nú í vistun Klettabæjar samkvæmt samningi við Reykjavíkurborg sem gerður hafi verið til 20 ára aldurs ákærða (tvö ár). Í því úrræði sé hann vaktaður af þremur starfsmönnum. Núverandi sérúrræði ákærða hjá Klettabæ, sem marki honum ramma, sé að sumu leyti unnt að jafna við mannbætandi atferlismeðferð. Um leið sé það úrræði ákveðið form af betrunarvistun undir ramma strangra íþyngjandi en nauðsynlegra öryggisreglna. Matsmaður mæli með því að ákærði verði dæmdur til öryggisvistunar í núverandi úrræði, sem virðist hjálpa honum. Að tveimur árum liðnum sé eðlilegt að gert verði nýtt mat á framgangi hans og nauðsyn núverandi vistunar.

Að öllu framangreindu virtu þykir hæfileg refsing ákærða ákveðin fangelsi í tíu mánuði. Með hliðsjón af matsgerð dómkvadds matsmanns þykir rétt að skilorðsbinda fullnustu refsingarinnar í tvö ár frá uppsögu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þykir jafnframt nauðsynlegt að ákærði sæti á skilorðstímanum sérstöku eftirliti og umsjón samkvæmt 1. tölulið 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga.

Brotaþoli er ólögráða sökum ungs aldurs og gerir lögráðamaður hans kröfuna fyrir hans hönd, sbr. 2. mgr. 39. gr. laga nr. 88/2008. Ákærði var sviptur lögræði í tvö ár með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 31. júlí 2019. Að því virtu er bótakröfunni beint að skipuðum lögráðamanni vegna hins ólögráða ákærða, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga nr. 88/2008. Varðandi einkaréttarkröfu þá liggur fyrir að ákærði hefur játað sök samkvæmt ákæru og viðurkennt bótaskyldu en krafist lækkunar á bótafjárhæð. Er því uppfyllt skilyrði bliðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 36/1999. Almennt má gera ráð fyrir miska vegna saknæmrar og ólögmætrar meingerðar af þeim toga sem hér um ræðir. Af gögnum málsins, þar með töldu vottorði F hjúkrunarsérfræðings, dags. 16. desember 2019, verður ráðið að brotaþoli hafi tekið háttsemi ákærða mjög nærri sér. Miskabætur til brotaþola verða ákveðnar að álitum og með hliðsjón af dómvenju. Að þessu virtu og með vísan til framangreindra sjónarmiða sem hafa verið rakin um ákvörðun refsingar þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin 400.000 krónur. Ákærði hefur ekki gert athugasemdir við vaxtakröfu og verður hún tekin til greina eins og hún er sett fram. Einkaréttarkrafa brotaþola er dagsett 4. desember 2019. Rannsóknargögn bera ekki með sér að einkaréttarkrafan hafi verið kynnt fyrir sakborningi á meðan málið var til meðferðar hjá ákæruvaldinu, sbr. 4. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008. Hins vegar liggur fyrir að einkaréttarkrafan, sem var tekin upp í ákæru, var birt með sannanlegum hætti fyrir verjanda ákærða 22. janúar 2020, sbr. vottorð um birtingu ákæru og fyrirkalls í tengslum við þingfestingu. Upphafstími dráttarvaxta verður því miðaður við mánuð frá fyrrgreindum birtingardegi.

Þóknun skipaðs verjanda ákærða, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, vegna starfa hans á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem telst til sakarkostnaðar, ræðst af tímaskýrslu, 584.536 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, vegna starfa hans á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem einnig telst til sakarkostnaðar, ræðst af tímaskýrslu, 405.790 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins samkvæmt framlögðum gögnum. Í ljósi úrslita málsins verður ákærða gert að greiða framangreindan sakarkostnað til ríkissjóðs.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið M-kvk-nf U-kvk-nf R-kvk-nf saksóknari vegna Ö-kvk-ef B-kvk-ef A-kvk-ef aðstoðarsaksóknara.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í tíu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Frestun á fullnustu refsingarinnar er jafnframt bundin því skilyrði að ákærði sæti á skilorðstímanum umsjón samkvæmt 1. tölulið 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga.

D, kt. [...], vegna ólögráða X, kt. [...], greiði C, kt. [...], vegna ólögráða A, kt. [...], miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. maí 2018 til 22. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talda málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 584.536 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 405.790 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf um vexti og verðtryggingu, frá 2. maí 2018 til 22. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talda málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 584.536 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 405.790 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf