E-46/2013

Mál þetta, sem tekið var til dóms 21. nóvember 2013, höfðaði stefnandi, A, [...], hinn 15. apríl 2013 gegn B, [...], „til greiðslu vangoldinna launa og til vara skaðabóta vegna ólögmætrar uppsagnar“.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

Aðallega, að stefnda, B, verði dæmd til að greiða honum 23.099.675 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.584.218 krónum frá 1. ágúst 2009 til 1. september s.á., frá þeim degi af 3.168.436 krónum til 1. október s.á., frá þeim degi af 4.752.654 krónum til 1. nóvember s.á., frá þeim degi af 6.336.872 krónum til 1. desember s.á., frá þeim degi af 7.921.090 krónum til 1. janúar 2010, frá þeim degi af 9.505.308 krónum til 1. febrúar 2010, frá þeim degi af 11.089.526 krónum til 1. mars s.á., frá þeim degi af 12.673.744 krónum til 1. apríl s.á., frá þeim degi af 14.257.962 krónum til 1. maí s.á., frá þeim degi af 23.099.675 krónum og til greiðsludags, að teknu tilliti til innborgunar inn á kröfuna þann 21. janúar 2010 vegna ofgreiðslu stefnda til stefnanda að fjárhæð 1.271.085 krónur.

Til vara, að stefnda verði dæmd til að greiða honum 8.261.024 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.734.095 krónum frá 1. febrúar 2010 til 1. mars s.á., frá þeim degi af 3.468.190 krónum til 1. apríl s.á., frá þeim degi af 5.202.285 krónum til 1. maí s.á., frá þeim degi af 8.261.024 krónum til greiðsludags, að teknu tilliti til innborgunar inn á kröfuna þann 21. janúar 2010 vegna ofgreiðslu stefnda til stefnanda að fjárhæð 1.271.085 krónur.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Skilja verður dómkröfur stefndu svo að aðallega sé krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara lækkunar þeirra. Þá er krafist málskostnaðar.

Undir rekstri málsins féll stefnda frá frávísunarkröfu sem höfð var uppi í greinargerð. Við upphaf aðalmeðferðar lækkaði stefnandi aðalkröfu sína, stefndu til hagsbóta, úr 23.517.092 krónum í 23.099.675 krónur.

I

Málavextir

Atvik þess máls sem hér er til umfjöllunar hafa áður verið til umfjöllunar í dómi Héraðsdóms Austurlands, uppkveðnum 7. nóvember 2012, í máli nr. E-202/2010. Var með þeim dómi leyst efnislega úr hluta ágreinings þeirra sem aðild áttu að því máli, en dómkröfu sem stefnandi þessa máls hafði þar uppi á hendur stefndu til greiðslu skaðabóta vegna ólögmætrar uppsagnar var vísað frá dómi og var sú niðurstaða ekki borin undir Hæstarétt.

Málsatvikum er lýst í nefndum dómi héraðsdóms og verða þau ekki rakin á ný með jafn ítarlegum hætti, en helstu atvik eru þau að stefnandi starfaði um árabil sem læknir hjá stefndu, B, þar af sem yfirlæknir heilsugæslunnar í Fjarðabyggð frá 1. október 2006. Í framhaldi af stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar á árinu 2008 vaknaði grunur hjá stjórnendum stefndu um að ekki væri allt með felldu hvað varðaði reikningsgerð stefnanda á hendur stofnuninni vegna svokallaðra gjaldskrárverka, þ.e. læknisverka sem unnin eru á vakt utan dagvinnutíma. Var stefnandi kallaður til fundar með framkvæmdastjóra lækninga 5. febrúar 2009 vegna þessa, þar sem honum var kynnt niðurstaða úttektar á reikningsgerð hans og færslum í sjúkraskrá. Jafnframt mun honum hafa verið kynnt að stofnunin hefði farið þess á leit við embætti landlæknis að sjúkraskrárfærslur hans yrðu skoðaðar með tilliti til faglegra vinnubragða hans.

Með bréfi, dags. 12. s.m., var stefnanda tilkynnt að stofnunin hefði ákveðið að óska eftir lögreglurannsókn vegna misræmis sem komið hefði í ljós við athugun á svokölluðum „grænum seðlum“ hans um gjaldskrárverk sín og innsendum reikningum hans. Var honum jafnframt tilkynnt að hann væri leystur frá störfum á meðan rannsóknin færi fram, en héldi föstum launum.

Með bréfi, dags. 12. mars 2009, var stefnanda tilkynnt um þá ákvörðun lögreglustjórans á Eskifirði að hætta rannsókn málsins, með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar sem ekki þætti grundvöllur til frekari rannsóknar þess. Stefnda kærði þá ákvörðun til ríkissaksóknara, sem staðfesti niðurstöðu lögreglustjóra 17. apríl s.á.

Álitsgerð landlæknisembættisins lá fyrir 2. júní 2009, þar sem fram kom sú heildarniðurstaða að stefnandi þyrfti að bæta vinnubrögð sín í samræmi við það sem fram kæmi í álitsgerðinni, en að með tilliti til aðstæðna væri ekki talið tilefni til áminningar eða annarra íþyngjandi aðgerða. Tekið var fram að lokaákvörðun biði þó niðurstöðu Ríkisendurskoðunar sem falið hefði verið að skoða fjármálahlið málsins.

Í júnímánuði 2009 lá fyrir greinargerð Ríkisendurskoðunar vegna úttektar stofnunarinnar á nánar afmörkuðum gjaldskrárverkum stefnanda sem stofnunin hafði hafið að eigin frumkvæði. Taldi Ríkisendurskoðun um „umtalsverð og óviðunandi frávik“ að ræða og því ekki hjá því komist að fara þess á leit við ríkissaksóknara að málið yrði tekið til frekari rannsóknar. Rannsókn málsins hjá lögreglustjóranum á Eskifirði var tekin upp að nýju í kjölfar greinargerðar Ríkisendurskoðunar.

Með bréfi til stefnanda, dags. 28. júlí 2009, tilkynnti forstjóri stefndu honum að launagreiðslur til hans myndu falla niður að svo stöddu frá og með júlímánuði 2009. Kom fram í bréfinu að ástæða þessa væri sú að stofnunin hafi fengið upplýsingar frá lögreglustjóranum á Eskifirði um að stefnandi væri við læknisstörf erlendis og kæmist ekki til skýrslutöku hjá lögreglu næstu fimm vikurnar. Er í bréfinu vísað til þess að stefnandi hafi ekki óskað eftir heimild til að vinna samtímis hjá öðrum aðila eins og skylt sé samkvæmt 20. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Í niðurlagi bréfsins segir: „Í ljósi þessarar háttsemi og áhrifa hennar á drátt málsins hefur stofnunin ákveðið [...] að fella niður launagreiðslur til yðar frá og með júlímánuði 2009 þar sem þér eruð stofnuninni ekki tiltækur, hvorki til að ljúka málinu eins fljótt og kostur er, né til að koma til starfa ef stofnunin teldi sig hafa þörf fyrir það.“ Var þáverandi lögmanni stefnanda jafnframt tilkynnt um þessa ákvörðun stofnunarinnar með bréfi, dags. sama dag.

Með bréfi, dags. 30. september 2009, felldi lögreglustjórinn á Eskifirði niður málið sem tekið hafði verið upp að nýju í kjölfar greinargerðar Ríkisendurskoðunar, með vísan til 145. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar sem það sem fyrir lá þótti ekki nægjanlegt eða líklegt til sakfellis. Sú ákvörðun var ekki kærð til ríkissaksóknara.

Í desembermánuði 2009 lá fyrir skýrsla tveggja sálfræðinga sem að ósk heilbrigðisráðuneytisins höfðu gert könnun á líðan og starfsumhverfi starfsmanna við heilsugæsluna í Fjarðabyggð. Í niðurlagi skýrslunnar voru gerðar fjórar tillögur til úrbóta, en þar á meðal var lagt til að „finna [þyrfti] leið til að leysa [stefnanda] frá störfum“.

Stefnanda var með bréfi forstjóra stefndu, dags. 28. desember 2009, sagt upp störfum við stofnunina. Kemur þar fram að uppsögnin sé byggð á 43. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Skyldi uppsögnin taka gildi 1. janúar 2010, en samningsbundinn uppsagnarfrestur væri fjórir mánuðir og yrði stefnandi því tekinn af starfsmanna- og launaskrá 30. apríl 2010. Ekki væri krafist vinnuframlags á uppsagnarfresti. Var stefnanda leiðbeint um rétt til rökstuðnings ákvörðunarinnar.

Að ósk stefnanda barst honum rökstuðningur stofnunarinnar með bréfi, dags. 23. febrúar 2010. Þar kemur fram að uppsögn stefnanda hafi verið byggð á eftirfarandi „meginatriðum“, sem þar er síðan nánar fjallað um:

„1. Ofreiknaðar einingar vegna gjaldskrárverka samanber meðal annars greinargerð Ríkisendurskoðunar í júní 2009.

2. Framkoma hans gagnvart starfsmönnum [stefndu], samanber meðal annars bréf heilbrigðisráðuneytis um niðurstöðu sálfræðinganna [Þ] og [E] 18. desember 2009. Samskiptum [A] við samstarfsfólk er svo komið að ekki er unnt að skapa honum starfsgrundvöll innan [stefndu].

3. Vinnubrögðum er ábótavant samanber meðal annars álitsgerð landlæknisembættisins frá 2. júní 2009.

4. Fyrir að hafa í starfi sem yfirlæknir endurtekið óhlýðnast boðum og fyrirmælum yfirmanna sinna um starfshætti og vinnufyrirkomulag.“

Málsatvikum er nánar lýst með ítarlegum hætti í bæði stefnu og greinargerð. Er í greinargerð stefndu vísað til samstarfsörðugleika sem hafi verið á milli stefnanda annars vegar og stjórnenda og hluta starfsmanna stefndu hins vegar, allt frá því áður en stefnandi hafi verið ráðinn í stöðu yfirlæknis hjá stofnuninni. Samkvæmt gögnum málsins var stefnandi með bréfi, dags. 3. október 2007, boðaður á fund forstjóra hinnar stefndu heilbrigðisstofnunar til umræðu um samstarf hans og samskipti við stjórnendur og starfsfólk stofnunarinnar, sem og störf hans sem yfirlæknis heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, þ.m.t. skipulag starfseminnar og fylgni við fyrirmæli um hana. Var í bréfinu vísað til 21. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og tekið fram að viðtalið gæti orðið undanfari áminningar. Fundurinn, sem samkvæmt fyrirliggjandi minnisblöðum forstjóra og framkvæmdastjóra lækninga fór fram 24. október 2007, leiddi ekki til áminningar.

Fyrir liggur að í framhaldi af þeim atburðum sem hér að framan hefur verið lýst, eða haustið 2010, lét hin stefnda heilbrigðisstofnun vinna úttekt á skráningum stefnanda í sjúkraskrárkerfið SÖGU og reikningsfærslum vegna gjaldskrárverka á tímabilinu 16. desember 2007 til 15. janúar 2009. Með fyrrnefndum dómi Héraðsdóms Austurlands í máli nr. E-202/2010 var stefnandi dæmdur til að greiða stefndu 1.271.085 krónur sem hann hafði viðurkennt að hafa fyrir mistök oftekið við reikningsgerð sína á hendur stofnuninni og kemur sú fjárhæð til frádráttar dómkröfum stefnanda samkvæmt kröfugerð hans í þessu máli. Að öðru leyti var stefnandi sýknaður af kröfu stefndu um endurgreiðslu vegna oftekinna launa fyrir gjaldskrárverk sem höfð var uppi í gagnsök framangreinds dómsmáls.

Við aðalmeðferð máls þessa gaf stefnandi skýrslu. Auk þess gáfu skýrslu fyrir dómi nokkrir núverandi og fyrrverandi starfsmenn hinnar stefndu heilbrigðisstofnunar, þ.e. K, fyrrverandi forstjóri, C, framkvæmdastjóri lækninga, D starfsmannastjóri og F, starfsmaður í greiningardeild. Þá gáfu skýrslu fyrir dómi G, eiginkona stefnanda, Þ sálfræðingur, H trúnaðarlæknir og I, sviðsstjóri stjórnsýslusviðs Ríkisendurskoðunar. Að framburði aðila og vitna verður einungis vikið eftir því sem þörf er á í niðurstöðukafla þessa dóms.

II

Málsástæður stefnanda

Aðalkrafa:

Stefnandi kveðst byggja aðalkröfu sína á því að hann eigi á grundvelli ráðningarsamnings milli aðila rétt til fullra launa á tímabilinu frá því að hann var tekinn af launaskrá 1. júlí 2009 og til loka uppsagnarfrests 30. apríl 2010. Stefnandi hafi notið fastra launa í fimm mánuði eftir að hann var leystur frá störfum. Meðaltal þeirra föstu launa á tímabilinu hafi verið 1.584.218 krónur á mánuði. Aðalkrafa stefnanda miði við sömu laun næstu tíu mánuði eða til loka uppsagnarfrests hinn 30. apríl 2010.

Auk vangoldinna launa sé gerð krafa um greiðslur vegna annarra réttinda sem gera skuli upp við starfslok en það séu greiðslur vegna námsfría, greiðslur vegna uppsafnaðs frítökuréttar og greiðslur vegna áunnins orlofsréttar.

Stefnandi kveðst byggja á því að hann eigi kröfu á hendur stefndu sem samsvari samningsbundnum launum á grundvelli ótímabundins ráðningarsamnings sem tekið hafi gildi 1. október 2006. Byggt sé á því að stefndu hafi verið óheimilt með öllu að taka þá einhliða ákvörðun að fella niður launagreiðslur til stefnanda meðan ráðningarsamningur var í gildi milli aðila. Í réttarsambandi aðila hafi greiðsla launa verið mikilvægasta skyldan sem hvíldi á stefndu. Með háttsemi stefndu hafi verið brotið með sérlega grófum hætti á réttindum stefnanda sem á þessum tímapunkti hafi aldrei hlotið formlega áminningu vegna starfa sinna. Hafi þannig verið þverbrotin ákvæði laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Með því að fella niður launagreiðslur til stefnanda hafi stefnda jafnframt brotið í bága við fyrirliggjandi ráðningarsamning og þágildandi kjarasamning. Verði að telja með ólíkindum að stefnda, sem opinber aðili, hafi viðhaft þau vinnubrögð sem raun bar vitni.

Um skyldu stefndu til greiðslu launa kveðst stefnandi jafnframt vísa til þess loforðs sem fram hafi komið í bréfi stefndu, dags. 12. febrúar 2009. Þar hafi stefnda lýst því yfir með afdráttarlausum hætti að stefnandi myndi halda föstum launum á meðan rannsókn á máli hans færi fram. Rannsókn málsins hafi hafist 12. febrúar 2009 og staðið yfir með hléum til 30. september sama ár. Á því tímabili hafi ákæruvaldið þrívegis komist að þeirri niðurstöðu að rannsókninni skyldi hætt og vísist þar um til ákvörðunar sýslumannsins á Eskifirði 12. mars 2009, niðurstöðu ríkissaksóknara 17. apríl 2009 og svo ákvörðunar sýslumannsins á Eskifirði 30. september 2009. Þrátt fyrir þessa niðurstöðu hafi stefnandi ekki fengið að hefja störf að nýju og hafi honum verið sagt upp störfum í lok árs 2009 án þess að hafa nokkru sinni fengið áminningu í samræmi við lög nr. 70/1996.

Á sama tíma og stefndi hafi tekið þá einhliða ákvörðun að fella niður umræddar launagreiðslur hafi stefnandi mátt sitja undir linnulausum ásökunum fyrirsvarsmanns stefnda um fjárdrátt. Hafi þær ásakanir verið settar fram bæði í einkabréfum fyrirsvarsmannsins og í fjölmiðlum. Með dómi Héraðsdóms Austurlands í máli nr. E-202/2010 hafi stefnda og fyrirsvarsmaður stefndu verið sameiginlega dæmd til að greiða stefnanda miskabætur vegna ummælanna. Hvorki stefnda né fyrirsvarsmaður stefndu hafi talið efni til að áfrýja dóminum.

Samkvæmt framangreindu byggi stefnandi á því að hvorki lög nr. 70/1996, þágildandi kjarasamningur né ráðningarsamningur hafi veitt stefndu rétt til þess að halda eftir launum á þann hátt sem gert hafi verið. Sérstaklega skuli áréttað að allt þetta tímabil hafi stefnandi verið reiðubúinn að inna af hendi vinnuframlag í samræmi við gildandi ráðningarsamning. Það hafi hins vegar verið stefnda sem hafi meinað stefnanda að mæta til vinnu. Fráleitt sé að vinnuveitandi geti komist hjá greiðslu launa með því einu að hafna vinnuframlagi starfsmanna eftir geðþótta. Skylda stefndu til greiðslu launa hafi því staðið óhögguð, enda hafi stefnanda ekki verið sagt upp störfum er hann var tekinn af launaskrá.

Stefnandi byggi jafnframt á því að skylda stefndu til greiðslu launa hafi staðið óhögguð þrátt fyrir að hann hafi í júnímánuði 2009 tekið að sér tiltekin læknisstörf í Svíþjóð. Um hafi verið að ræða tveggja vikna lotur og hafi stefnandi komið heim til Íslands inn á milli vinnulotna. Ef stefnda hefði óskað eftir vinnuframlagi stefnanda á umræddu tímabili hefði hann getað hafið störf með mjög stuttum fyrirvara. Í þessu sambandi megi benda á að fjölmargir íslenskir heilbrigðisstarfsmenn hafi á síðustu árum drýgt tekjur sínar með störfum erlendis samhliða störfum sínum hér á landi.

Stefnandi vísi jafnframt til þess að niðurfelling launagreiðslna til hans geti fráleitt átt stoð í 20. gr. laga nr. 70/1996, sbr. tilvísun stefndu til þess ákvæðis í bréfi, dags. 28. júní 2009. Er stefnandi hafi tekið að sér tímabundin læknisstörf í Svíþjóð hafi legið fyrir yfirlýsing stefndu um að ekki væri óskað eftir vinnuframlagi hans á meðan mál hans væri til rannsóknar. Af þeim sökum hafi legið í augum uppi að vinna hans erlendis gæti ekki talist ósamrýmanleg „starfi“ hans fyrir stefndu. Hvað sem því líði þá liggi fyrir að stefnda hafi vitað um störf stefnanda en þó ekki neytt þess réttar síns að banna stefnanda umrædd störf eða áminna hann vegna þeirra. Í því sambandi kveðst stefnandi vísa til niðurstöðu umboðsmanns Alþingis í máli nr. 858/1993 en til þess álits sé vísað sérstaklega í athugasemd við ákvæði 20. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 70/1996.

Í uppsagnarbréfi hinn 28. desember 2009 hafi komið fram að uppsagnarfrestur stefnda væri fjórir mánuði. Leiði það af ákvæði 2.2.2 í kjarasamningi milli fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs og St. Franciskusspítala og læknafélagsins frá 5. mars 2006. Í samræmi við það krefjist stefnandi óskertra launa út uppsagnarfrest.

Fjárkrafa stefnanda á grundvelli gildandi ráðningarsamnings byggist á því að hann eigi rétt til mánaðarlauna að fjárhæð 1.582.218 krónur [sic]. Í bréfi stefndu hinn 12. febrúar 2009 hafi sagt að stefnandi skyldi halda „föstum launum“ á meðan rannsókn færi fram. Næstu fimm mánuði á eftir hafi stefnandi notið „fastra launa“ og hafi meðaltal þeirra verið 1.582.218 krónur [sic]. Á grundvelli ráðningarsamnings aðila geri stefnandi kröfu um sömu grunnlaun frá 1. júlí 2009 og út uppsagnarfrestinn eða til 30. apríl 2010. Um sé að ræða kröfu að fjárhæð 15.842.180 krónur.

Auk vangoldinna launa sé gerð krafa um greiðslur vegna annarra réttinda sem gera skuli upp við starfslok.

Í fyrsta lagi sé gerð krafa um greiðslu að fjárhæð 1.734.095 krónur vegna námsfría, 15 daga vegna ársins 2008 og 15 daga vegna ársins 2009, sbr. grein 8.1 í kjarasamningi milli fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs og St. Franciskusspítala annars vegar og Læknafélags Íslands hins vegar. Fjárhæðir greiðslna til stefnanda vegna þessara 30 daga séu miðaðar við meðallaun á mánuði, eða 1.734.095 krónur, sbr. ákvæði greinar 8.2 í kjarasamningi um forsendur útreiknings.

Í öðru lagi sé gerð krafa um greiðslu að fjárhæð 1.188.163 krónur vegna uppsafnaðs frítökuréttar, sem nemi þremur vikum, en við starfslok skuli ótekinn frítökuréttur gerður upp með sama hætti og orlof, sbr. grein 4.7.7 í kjarasamningi. Stefnandi telji að frítökuréttur hans nemi að minnsta kosti þremur vikum en honum hafi ekki reynst unnt að fá nánari upplýsingar um frítökuréttinn frá stefndu. Gerð sé krafa vegna þessa þáttar að fjárhæð 1.188.163 krónur, en sú fjárhæð nemi 75% af föstum greiðslum stefnanda á einum mánuði hjá stefndu, þ.e. mánaðarlaun, álag á mánaðarlaun, gæsluvaktir og föst yfirvinna.

Þá sé loks krafist greiðslu að fjárhæð 4.752.654 krónur vegna áunnins orlofsréttar. Stefnandi hafi ekki tekið orlof árin 2008 og 2009. Orlofsréttur stefnanda á hverju ári sé 28 dagar. Jafngildi það 12 vikum og sé því gerð krafa um greiðslu launa í þrjá mánuði. Gerð sé krafa um fastar greiðslur á mánuði, sbr. það sem að framan er rakið vegna frítökuréttar. Krafa vegna þessa orlofsréttar nemi 4.752.654 krónum. Við upphaf aðalmeðferðar málsins lækkaði stefnandi þennan hluta fjárkröfu sinnar í 4.335.237 krónur og kemur fram í sundurliðun fjárkrafna sem fylgdi yfirliti yfir endanlegar dómkröfur stefnanda að krafan byggist á því að orlofsréttur stefnanda nemi 11 vikum, sem samsvari föstum mánaðarlegum greiðslum í tvo og hálfan mánuð, en ekki í þrjá mánuði eins og að framan greinir.

Samtals kveður stefnandi framangreindar þrjár kröfur nema 7.257.495 krónum, að teknu tilliti til framangreindrar lækkunar dómkrafna. Kröfurnar hafi gjaldfallið við lok uppsagnarfrests stefnanda, þann 30. apríl 2010, og sé því gerð krafa um dráttarvexti frá þeim tíma.

Varakrafa:

Verði ekki fallist á aðalkröfu sé gerð krafa um skaðabætur vegna ólögmætrar uppsagnar sem tekið hafi gildi 1. janúar 2010. Skaðabótakrafan samsvari því tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna þess að stefnda greiddi honum ekki laun í uppsagnarfresti, samtals fjóra mánuði. Við ákvörðun þeirra heildarlauna sem gera megi ráð fyrir að stefnandi hefði aflað á umræddu tímabili séu lögð til grundvallar meðaltalsmánaðarlaun stefnanda á árinu 2008, 1.734.095 krónur. Hafi þá verið tekið tillit til ofgreiðslu til stefnanda sem það ár hafi numið 1.271.085 krónum.

Skaðabótakrafan sé reist á því að stefnda hafi með saknæmum og ólögmætum hætti sagt stefnanda upp störfum hinn 28. desember 2009.

Í rökstuðningi stefndu fyrir uppsögn stefnanda séu nefndar fjórar „meginástæður“ uppsagnar hans. Stefnandi byggi kröfur sínar á því að uppsögn hans hafi verið ólögmæt enda standist engar þeirra forsendna sem uppsögnin hafi byggt á. Hafi uppsögn hans bæði byggst á röngum efnislegum forsendum og auk þess hafi reglum laga nr. 70/1996 í engu verið fylgt.

Stefnandi byggi í fyrsta lagi á því að uppsögn hans hafi byggst á röngum efnislegum forsendum, sbr. eftirfarandi atriði sem sett séu fram í sömu röð og í rökstuðningi stefnda fyrir uppsögn hans:

1) Ofreiknaðar einingar.

Stefnanda hafi aldrei verið veitt raunverulegt tækifæri til að skýra mál sitt fyrir þeim aðilum sem staðið hafi að athugun málsins í nafni stefndu. Um leið og málið hafi komið upp hafi stefnandi og eiginkona hans, sem hafði séð um reikningagerð fyrir hann, fundað með C, framkvæmdastjóra lækninga hjá stefndu. Stefnandi hafi sagst sjá hvar hefði verið misræmi varðandi svokallaða græna seðla og töflureiknisskjal það sem notað hafi verið við útreikning fjárhæða reikninga. Stefnandi hafi aldrei mótmælt því að hann hafi fengið ofgreitt vegna þeirra læknisverka og í raun talið villuna augljósa þegar skýringar höfðu fundist, þ.e. að tilteknar færslur hefðu margfaldast við innfærslu í töflureiknisskjal. Hafi hann gert ráð fyrir að stefnda myndi draga þær ofgreiðslur frá við greiðslu launa til stefnanda á komandi mánuðum. Stefnanda hafi aldrei áður verið bent á þessa villu en reikningar hans hafi farið til rekstrarstjóra stefndu til skoðunar athugasemdalaust og þar með verið samþykktir. Stefnandi byggi á því að hann hafi gert mistök sem honum hafi borið réttur til að fá að leiðrétta en í stað þess hafi frá upphafi, þrátt fyrir tilraunir hans til að útskýra þau mistök, því verið slegið föstu að hann hefði vísvitandi falsað umræddar færslur í auðgunarskyni.

Stefnandi hafi aldrei þrætt fyrir að hann hefði mátt halda betur utan um skjalavinnslu og texta á reikningum og í sjúkraskrám. Hann hafi hins vegar margoft látið yfirmenn hjá stefndu vita að álagið væri slíkt að hann léti þau verkefni er sneru beint að því að sinna sjúklingum ganga fyrir en færði eftir á inn upplýsingar í sjúkraskrá, sem því miður hefði í sumum tilvikum dregist of lengi. Þá hafi yfirstjórn stefndu verið fullkunnugt um erfiðar persónulegar aðstæður hjá stefnanda [...]. Stefnandi hafi eðli málsins samkvæmt þurft á því að halda að fá eitthvert svigrúm og skilning yfirmanna á þeim aðstæðum en ekki hafi að nokkru leyti verið tekið tillit til þess við alla meðferð máls þessa. Af hálfu stefndu hafi í málinu verið gert ráð fyrir að um skipulagðan fjárdrátt hafi verið að ræða líkt og stefnandi hafi verið fundinn sekur um slíkt. Hitt sé þó staðreynd að rannsókn lögreglu á málinu hafi ekki leitt til ákæru og hafi málið verið fellt niður.

Stefnda vísi í rökstuðningi sínum fyrir uppsögn til greinargerðar Ríkisendurskoðunar. Stefnanda hafi ekki verið veitt tækifæri til að fara yfir skýrsluna með yfirmönnum hjá stefndu. Stefnandi hafi fyrst fengið tækifæri til að greina frá sinni hlið málsins við skýrslutökur hjá lögreglu eftir að yfirstjórn stefndu hafði kært hann til lögreglu. Yfirstjórn stefndu hafi að engu þá staðreynd að framburður stefnanda við skýrslutöku hjá lögreglu, eftir að greinargerð Ríkisendurskoðunar lá fyrir, hafi orðið grundvöllur að því að málið var fellt niður hjá lögreglu, sbr. rökstuðning niðurfellingar í bréfi lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 30. september 2009.

Það liggi fyrir að engar viðmiðunarreglur hafi verið til, á því tímabili sem Ríkisendurskoðun hafi tekið til athugunar, um skráningu einstakra gjaldskrárliða. Hafi stefnandi, eins og aðrir læknar hjá stefndu, þurft að beita gjaldskránni í hvert sinn eins og hann taldi réttast. Sú framkvæmd við skráningu fjölmargra gjaldskrárliða sem Ríkisendurskoðun hafi gert athugasemdir við, hafi verið samkvæmt venjubundinni skráningu lækna hjá stefndu og með vitneskju rekstrarstjóra stefndu. Í þeim tilvikum þegar sérstakur vafi hafi leikið á um hvernig bæri að skrá einstök verk hafi stefnandi haft samráð við rekstrarstjóra stefndu sem hafi borið að fara yfir og samþykkja reikninga frá stefnanda hefði hann ekki athugasemdir. Stefnandi hafi aldrei fengið athugasemdir við skráningar sínar.

Ekki liggi fyrir í málinu hvernig aðrir læknar hjá stefndu hafi notað gjaldskrána á sama tímabili og stefnandi. Trúnaðarlæknir Ríkisendurskoðunar hafi unnið álitsgerð á gjaldskrárverkum stefnanda. Læknirinn hafi verið fenginn til að yfirfara gjaldskrárverk stefnanda og hafi við þá yfirferð haft hliðsjón af vinnureglum sem ekki hafi verið til á því tímabili sem skráningar stefnanda hafi verið skoðaðar. Verði að telja forsendur trúnaðarlæknis Ríkisendurskoðunar við úttektina hæpnar á þeim grundvelli. Þá verði jafnframt að draga í efa hlutlægni trúnaðarlæknisins við vinnslu álitsgerðarinnar. Í verkefni hans sem trúnaðarlæknis Ríkisendurskoðunar hafi falist að yfirfara skráningar gjaldskrárliða hjá stefnanda á tilteknu tímabili og gera grein fyrir niðurstöðu þess verks. Lækninum hafi eðlilega ekki verið ætlað að skera úr um sekt stefnanda en í niðurstöðu álitsgerðar hans til Ríkisendurskoðunar segi m.a. orðrétt: „Má segja eftir þessa ítarlegu rannsókn að ekki verður um villst að [A ]er óreiðumaður hvort sem litið er til sjúkraskrárfærslna, færslu samskipta eða notkun[ar] gjaldskrár heilsugæslulækna á vöktum.“

Framangreint hafi trúnaðarlæknirinn fullyrt þrátt fyrir að ekki hefðu verið tekin til skoðunar gjaldskrárverk annarra lækna hjá stefndu til samanburðar varðandi skráningar. Jafnframt hafi legið fyrir að viðmiðunarreglur um skráningu gjaldskrárverka hjá stefndu hafi fyrst verið settar eftir að mál stefnanda kom upp.

2) Skýrsla sálfræðinga.

Skýrslu þeirra tveggja sálfræðinga sem fengnir hafi verið til að taka viðtöl við starfsmenn stefnda sé teflt fram sem gagni er ótvírætt sýni fram á að stefnandi sé óhæfur í alla staði í mannlegum samskiptum. Stefnandi hafi ekki fengið að tjá sig um skýrslu sálfræðinganna, dags. 18. desember 2009, og fyrir liggi að ekki hafi verið rætt við alla starfsmenn heldur hafi þeir starfsmenn sem rætt var við verið valdir af yfirstjórn stefndu. Stefnanda hafi ekki verið gefinn kostur á að koma að sínum sjónarmiðum við skýrsluna og útskýra þau atriði sem sérstaklega sneru að honum. Hafi slík skýrsla átt að hafa vægi við uppsögn úr starfi hefði að lágmarki borið að kynna stefnanda hana og veita honum kost á að tjá sig um það sem þar kom fram og sneri beint að honum.

3) Greinargerð Landlæknisembættisins.

Það hafi verið heildarniðurstaða Landlæknisembættisins í álitsgerð frá 2. júní 2009 að stefnandi þyrfti að bæta vinnubrögð sín en að með tilliti til aðstæðna væri það álit landlæknis og aðstoðarlandlæknis að umrædd atriði gæfu ekki tilefni til áminningar eða annarra íþyngjandi aðgerða. Þetta hafi því ekki verið talin svo alvarleg atriði að gæfu tilefni til áminningar, en þannig hefði stefndu borið að gera stefnanda grein fyrir því hverra breytinga væri óskað af hans hálfu til þess að bæta sín störf.

4) Óhlýðni við boð og fyrirmæli yfirmanna.

Stefnandi hafi verið sagður hafa í starfi sínu sem yfirlæknir hjá stefndu „endurtekið óhlýðnast boðum og fyrirmælum yfirmanna sinna um starfshætti og vinnufyrirkomulag“. Stefnandi hafi upplýst að hann hafi ekki alltaf verið sammála yfirstjórn stefndu en hafi einnig sjálfur haft athugasemdir við það vinnufyrirkomulag sem honum hafi verið gert að starfa eftir. Hann hafi ítrekað greint yfirmönnum sínum frá því gríðarlega vinnuálagi sem á honum hafi verið hjá stofnuninni. Þá hafi verið aukið álag á stefnanda vegna veikinda læknis á Fáskrúðsfirði og jafnframt vegna þess að ekki hafi verið hjúkrunarfræðingur að störfum á þeim tíma þegar álagið hafi verið hvað mest, í kringum áramótin 2008 og 2009.

Það hafi ekki verið stefnandi einn sem gert hafi sér grein fyrir hinu mikla álagi og megi í þessu sambandi til dæmis vísa til tölvupósts tilgreinds læknis, dags. 19. apríl 2005, til forstjóra stefndu, stefnanda o.fl., sem lýst hafi ástandinu.

Þar sem því hafi verið haldið fram af hálfu stefndu að um ítrekaða óhlýðni stefnanda við yfirmenn hafi verið að ræða þá skuli á það bent að stefnanda hafi aldrei verið veitt formleg áminning, sbr. 21. gr. laga nr. 70/1996, sem hefði, við slíkar aðstæður, verið réttur farvegur málsins.

Með vísan til framangreindrar umfjöllunar verði að teljast ljóst að efnislegar forsendur uppsagnar stefnanda úr starfi yfirlæknis standist ekki.

Stefnandi kveðst í öðru lagi byggja á því að uppsögn hans sem yfirlæknis hjá stefndu hafi verið ólögmæt þar sem ekki hafi verið fylgt reglum laga nr. 70/1966 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, við meðferð máls hans. Í 44. gr. laganna segi að skylt sé að veita starfsmanni áminningu samkvæmt 21. gr. og gefa honum færi á að bæta ráð sitt ef uppsögn eigi rætur að rekja til ástæðna sem þar séu greindar. Tilvitnuð 21. gr. laganna taki til þess hafi starfsmaður í starfi sínu sýnt óstundvísi eða aðra vanrækslu, óhlýðni við löglegt boð eða bann yfirmanns síns, vankunnáttu eða óvandvirkni í starfi, hafi ekki náð fullnægjandi árangri í starfi, hafi verið ölvaður í starfi eða framkoma hans eða athafnir í því eða utan þess þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu, en þá skuli forstöðumaður stofnunar veita honum skriflega áminningu. Þó sé kveðið á um að áður skuli þó gefa starfsmanni kost á að tala máli sínu sé það unnt. Sé litið til rökstuðnings stefndu fyrir uppsögn blasi við að hún varði atvik sem falli undir 21. gr. laganna. Uppsögnin eigi því ekki undir 43. gr. laganna, eins og forstjóri stefndu taki fram í rökstuðningi, heldur 44. gr. laganna og því hafi, með vísan til 21. gr. laganna, borið að veita stefnanda

áminningu áður en honum var sagt upp störfum.

Þar sem uppsögn stefnanda hafi ekki verið í samræmi við ákvæði laga nr. 70/1996 og meginreglur stjórnsýsluréttar, sbr. stjórnsýslulög nr. 37/1993, teljist hún ólögmæt og hafi stefndu því borið að bæta stefnanda það tjón sem af henni hafi hlotist.

Um lagarök „fyrir skaðabótakröfu“ kveðst stefnandi vísa til laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, meginreglna skaðabótaréttar, samninga- og kröfuréttar og almennra reglna vinnuréttar. Varðandi dráttarvexti á skaðabótakröfu sé vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um lagarök fyrir málskostnaðarkröfu sé vísað til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Málsástæður stefndu

Aðalkrafa stefnanda:

Af hálfu hinnar stefndu heilbrigðisstofnunar er krafa um sýknu af aðalkröfu stefnanda á því byggð að stefnandi hafi fyrirgert tilkalli til launa samkvæmt ráðningarsamningi við stefnda vegna tímabilsins 1. júlí 2009 til 30. apríl 2010 þar sem stefnandi hafi starfað allt tímabilið sem launþegi hjá einkahlutafélagi sínu X ehf. Hafi stefnandi hvorki sótt um leyfi til slíkra starfa né tilkynnt stefndu um það starf sitt eða stofnun einkahlutafélags til að reka lækningaþjónustu, en slíkt sé í andstöðu við ákvæði 20. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996.

Stefnda hafi tekið stefnanda af launaskrá sinni frá og með júlímánuði 2009 með bréfi sem sent hafi verið stefnanda þann 28. júlí 2009, þar sem raktar séu ástæður þess:

Í fyrsta lagi þar sem upplýst hafi verið að hann væri við launuð störf erlendis á sama tíma og hann væri starfsmaður stefndu og nyti launa hjá henni.

Í öðru lagi hafi stefnandi ekki tilkynnt stefndu um stofnun einkahlutafélags síns til lækninga, né tilkynnt um starfsemi sína né óskað eftir samþykki stefndu fyrir því að hann hæfi störf hjá þriðja aðila svo sem honum hafi skilyrðislaust borið að gera skv. 20. gr. laga nr. 70/1996.

Í þriðja lagi vegna þeirrar yfirlýsingar stefnanda við lögreglu í júlímánuði 2009 að vegna anna við störf sín erlendis kæmist stefnandi ekki til Íslands fyrr en að fimm vikum liðnum til skýrslugjafar hjá lögreglu vegna opinberrar rannsóknar á meintri oftöku launa hans hjá stefnanda.

Þá telji stefnda að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti með því að svara í engu bréfi stefnanda, dags. 29. júlí 2009, en þar hafi verið tilkynnt að stefnandi yrði „að svo stöddu“ tekinn af launaskrá vegna brots á 20. gr. laga nr. 70/1996. Stefnandi hafi fyrst gert kröfu til launa fyrir hið umstefnda tímabil með stefnu í málinu nr. E-202/2010, sem birt hafi verið þann 15. nóvember 2010, nær einu og hálfu ári eftir að starfsemi stefnanda erlendis hófst. Stefnanda hafi verið leikur einn að sýna ögn af samstarfsvilja í framhaldi af bréfi forstjóra stefndu þann 28. júlí 2009 og ræða mál sín beint við stefndu eða með atbeina lögmanns, eftir atvikum að mótmæla með rökstuddum hætti að hann væri tekinn af launaskrá, og gera um leið hreint fyrir sínum dyrum varðandi starfsemi sína erlendis, t.d. með því að tilkynna sjálfur um starfsemina og leita samþykkis stefndu fyrir því að hann hyrfi til annarra starfa.

Stefnda kveðst byggja kröfu sína um sýknu af aðalkröfu stefnanda m.a. á því að stefnandi hafi brotið gegn ákvæðum 20. gr. laga nr. 70/1996 með því að hafa án tilkynningar til stefndu „stofnað til atvinnurekstrar“ eins og þar greini, með því að stofna einn og persónulega einkahlutafélagið X ehf. þann 15. mars 2009, en tilgangur þess félags sé aðallega „læknisþjónusta“. Einnig með því að tilkynna ekki stefndu, meðan ráðningarsamband þeirra var í gildi, að hann hefði ráðið sig til starfa erlendis og með því að hefja þar störf hjá eigin félagi, sem samkvæmt staðgreiðsluyfirliti ríkisskattstjóra virðist hafa hafist í júní 2009 og staðið fram yfir starfslok stefnanda hjá stefndu þann 30. apríl 2010. Stefnda hafi fyrst komist að því gegnum þriðja aðila í júlímánuði 2009 að stefnandi væri við störf erlendis og hefði auk þess í mars það ár stofnað einkahlutafélag á sviði lækninga, sem hann starfaði hjá. Kveðst stefnda vísa til athugasemda að baki 20. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 70/1996. Kveður stefnda að þar komi fram að starfsmönnum sé í öllum tilfellum skylt að leita samþykkis vinnuveitanda fyrir tilteknu aukastarfi, hvort sem það sé í þágu ríkis eða einkaaðila. Því hafi stefnanda borið, þar sem hann þáði laun hjá stefndu, fortakslaust að tilkynna um stofnun félags síns, sem og um að hann hefði horfið að fullu til starfa hjá því félagi. Stefnanda hafi ótvírætt borið skylda til að gera vinnuveitanda sínum viðvart um það að hann hefði með höndum atvinnurekstur og væri auk þess farinn til starfa erlendis, meðan á rannsókn máls hans stóð hjá lögreglu. Fjarvera hans hafi orðið til þess að seinka rannsókn þess máls verulega. Með því að ráða sig án tilkynningar eða samþykkis stefndu til starfa hjá öðrum aðila, meðan hann hafi notið umsaminna launa hjá stefndu, hafi stefnandi í raun slitið vinnusambandi sínu við stefndu einhliða. Stefnda hafi í raun enga vissu haft fyrir því hvenær stefnandi hygðist koma til baka, þar sem stefnandi hafi ekki haft samband og hafi t.d. í engu sinnt bréfi stefndu frá 28. júlí [2009] er honum hafi verið tilkynnt að hann yrði tekinn af launaskrá hjá stefndu þar sem hann hefði, án tilkynningar eða samþykkis yfirmanna stefndu, hafið launuð störf fyrir annan aðila.

Í ráðningarsamningi hafi komið fram að stefnandi væri ráðinn í 100% stöðuhlutfall hjá stefndu. Því gefi augaleið að hygðist stefnandi taka að sér önnur störf, samhliða starfi sínu hjá stefndu, hafi honum borið ótvíræð lagaskylda til þess að kynna vinnuveitanda sínum það, burtséð frá því að hann hefði verið leystur tímabundið frá störfum. Það sé nokkuð um það, sérstaklega eftir árið 2008, að íslenskir læknar sinni tímabundnum störfum erlendis. Slíkum störfum sinni þeir í orlofi eða samþykktum starfsleyfum, þar sem þeir njóti annaðhvort lögbundinna orlofslauna hjá vinnuveitanda, eða séu í launalausu leyfi meðan þeir starfi erlendis. Fyrir liggi yfirlýsing stefnanda um að hann hafi ekki verið í orlofi að sinna þessum störfum, enda hafi hann ekki tilkynnt vinnuveitanda um að hann teldi sig vera í orlofi. Íslensk heilbrigðisþjónusta greiði starfsmönnum sínum, sem bundnir séu ráðningarsamningi, ekki laun meðan þeir starfi á eigin vegum erlendis eða annars staðar og það sama gildi um stefnanda, þótt hann hafi verið leystur tímabundið frá störfum hjá stefndu. Væri fallist á það að stefnandi ætti rétt á launum á framangreindu tímabili væri hann einn íslenskra lækna í þeirri stöðu að þiggja full laun hjá vinnuveitanda sínum á sama tíma og hann hafi unnið fulla vinnu hjá eigin fyrirtæki.

Ákvæði 20. gr. laga nr. 70/1996 leggi þá skyldu á launþega að þeir tilkynni vinnuveitanda ef þeir stofni til atvinnurekstrar meðan þeir hafi gildan ráðningarsamning og jafnframt að þeir óski leyfis taki þeir að sér aukastörf eða hverfi til annarra starfa á sama tíma og þeir séu bundnir ráðningarsamningi. Stefnandi hafi ekki gegnt þessum grundvallarskyldum sínum, sem hafi verið í fullu gildi þótt hann hefði verið leystur frá störfum tímabundið, né heldur hafi hann gert athugasemdir við það að vera tekinn af launaskrá. Þegar af þessum ástæðum og með tilvísun til 20. gr. laga nr. 70/1996 beri að sýkna stefndu af kröfu stefnanda um greiðslu launa fyrir tímabilið júlí 2009 til apríl 2010.

Krafist sé sýknu af aðalkröfu stefnanda, á grundvelli þeirrar málsástæðu að þar sem stefnandi hafi með athafnaleysi sínu, eftir að hann hafi fengið tilkynningu um að launagreiðslur til hans hjá stefndu myndu falla niður, haldið áfram störfum og þegið laun frá þriðja aðila meðan hann hafi enn verið starfsmaður stefndu, auk þess sem hann hafi ekki gert tilraun til þess að hafa samband við stefndu eða gera athugasemdir við það að tekið væri fyrir launagreiðslur til hans. Þar með hafi stefnandi með tómlæti fyrirgert tilkalli sínu til launa frá stefndu meðan hann hafi þáð laun frá öðrum aðila. Hafi stefnanda verið gerð grein fyrir því, að launagreiðslur til hans myndu falla niður frá og með júlímánuði 2009, í bréfi forstjóra stefndu til hans, dags. 28. júlí 2009, og hafi afrit bréfsins verið sent til heilbrigðis- og fjármálaráðuneyta, sem og til þáverandi lögmanns stefnanda. Engin viðbrögð hafi borist við þessu bréfi og verði því að líta svo á að stefnandi hafi samþykkt það að launagreiðslur til hans frá stefndu féllu niður frá og með júlímánuði 2009 og að hann áliti sig ekki starfa fyrir stefndu né eiga rétt til launa frá stofnuninni meðan hann starfaði á eigin vegum eða fyrir þriðja aðila.

Þótt ákæruvaldið hafi ekki treyst sér til þess að gefa út ákæru vegna ætlaðra brota stefnanda á ákvæðum almennra hegningarlaga sé ljóst að stefnandi hafi bæði brotið ákvæði starfsmannalaga og heilbrigðislöggjöfina, með því að ráða sig til starfa annars staðar meðan hann hafi notið launa hjá stefndu, en ekki síður vegna mikillar vanrækslu á að færa sjúkraskrá samkvæmt því sem lög og starfsreglur bjóði. Það hafi því verið hlutverk stefndu að taka ákvörðun um hvernig með mál stefnanda skyldi farið og að samandregnum þeim ávirðingum stefnanda í starfi sem fram hafi verið komnar hafi stefndu verið sá einn kostur fær að segja honum upp störfum í árslok 2009.

Í aðalkröfu stefnanda sé fólgin krafa um uppgjör á „öðrum réttindum“ stefnanda, þ.e. vegna (a) námsferða, (b) frítökuréttar og (c) orlofs og verði að víkja að hverjum þessara þátta fyrir sig. Í varakröfu [stefnanda] séu sömu kröfur, nema varðandi frítökurétt, hafðar uppi hlutfallslega miðað við tíma og eigi sömu málsástæður við varðandi varakröfu.

a) Krafa um greiðslu fyrir námsfrí 2008 og 2009, 1.734.095 krónur.

Krafist sé sýknu af kröfu stefnanda um greiðslu 1.734.095 króna vegna námsfría, sem myndi hluta aðalkröfu. Vísað sé í stefnu til ákvæða gr. 8.1 í kjarasamningi Fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs og St. Franciskusspítala og Læknafélags Íslands frá 5. mars 2006 og bókun nr. 5 með kjarasamningnum. Með hliðsjón af bókun nr. 5 í kjarasamningnum hafi stefnda gefið út, þann 6. mars 2008, „Reglur um námsferðir lækna“, þar sem skilyrði fyrir greiðslum vegna námsferða lækna komi fram. Samkvæmt þeim reglum beri lækni í fyrsta lagi að sækja formlega um námsstyrk til yfirstjórnar og fá hann samþykktan og síðan verði læknir að sækja námskeið/endurmenntun til þess að kostnaður verði greiddur, sbr. reglur í 7. - 11. gr. reglnanna. Samkvæmt ákvæðum kjarasamningsins, gr. 8.1, bókun nr. 5 og reglum stefndu um námsferðir myndist enginn réttur til greiðslna nema sótt sé um tiltekið námskeið/endurmenntun, umsóknin hafi verið samþykkt af yfirstjórn viðkomandi heilsugæslu og viðkomandi starfsmaður hafi síðan sótt námskeiðið. Krafa stefnanda um fjárgreiðslu vegna ótilgreindra námsfría sé tilhæfulaus með öllu og fyrir kröfunni finnist engin heimild í tilvitnuðum reglum. Þegar af þessari ástæðu beri að sýkna stefndu af þessum kröfulið.

b) Krafa um greiðslu á frítökurétti, 1.188.163 krónur.

Samkvæmt kjarasamningi, gr. 4.7.7, skuli frítökuréttur gerast upp við starfslok eins og orlof. Samkvæmt gögnum launabókhalds stefndu eigi stefnandi ógreiddan 8 daga frítökurétt hjá stefndu. Þeirri fullyrðingu í stefnu sé mótmælt sem rangri og tilhæfulausri að stefnandi hafi ekki fengið upplýsingar um frítökurétt sinn hjá starfsmannaþjónustu stefndu. Stefnandi telji sig eiga frítökurétt sem nemi þremur vikum. Engin haldbær rök sé að finna í stefnu fyrir því hvernig stefnandi telji sig eiga rétt á frítökurétti sem nemi þremur vikum og sé krafan vanreifuð að því leyti. Samkvæmt launaskrá stefndu eigi stefnandi áunninn frítökurétt vegna 8 daga. Samkvæmt því eigi stefnandi rétt til greiðslu frítökuréttar og nemi krafa hans samkvæmt því 291.691 krónum.

c) Krafa um greiðslu áunnins orlofs, 4.752.654 krónur.

Samkvæmt kjarasamningi eigi stefnandi rétt á því að fá áunnið orlof gert upp við starfslok. Samkvæmt yfirliti starfsmannaþjónustu stefndu eigi stefnandi orlofsrétt fyrir orlofsárið 01.05.2008 til 30.04.2009, alls 30 orlofsdaga. Frá eldri tímabilum eigi stefnandi 12 daga ótekið orlof. Fyrir tímabilið 01.06.2009 [sic] til 31.07.2009 eigi stefnandi 7,5 daga orlof. Eftir þann dag [sic] hafi stefnandi verið felldur út af launaskrá stefndu, þar sem upplýst hafi verið að hann væri við launuð störf erlendis. Frá þeim tíma hafi stefnandi ekki áunnið sér orlofsrétt, nema sýnt verði fram á hvort, og þá hvaða rétt hann kunni að eiga til launa frá stefndu fyrir það tímabil. Í gr. 5.1 í kjarasamningi ríkisins og LÍ segi að orlof skuli reiknast miðað við fullt ársstarf. Frá og með 1. ágúst 2009 sé með engu móti unnt að halda því fram að stefnandi hafi innt af hendi fullt starf fyrir stefndu, þar sem hann hafi þá þegar sinnt að líkindum fullu starfi fyrir þriðja aðila allt til enda uppsagnarfrests þann 30. apríl 2010. Teljist stefnandi eiga rétt til greiðslu orlofs viðurkenni stefnda áunninn orlofsrétt stefnanda, alls 49,5 daga, eða sem nemi 1.843.574 krónum.

Til vara, teljist stefnandi eiga rétt til launa fyrir tímabilið 1. júlí 2009 til 30. apríl 2010, krefst stefnda þess að til frádráttar frá kröfu stefnanda komi þá reiknuð laun, arður, hreinn hagnaður og mótteknir dagpeningar af rekstri X ehf., auk umkrafinna greiðslna fyrir námsfrí, frítökurétt og orlof, samtals að fjárhæð 17.278.952 krónur.

X ehf. sé einkahlutafélag að fullu í eigu stefnanda, A, sem sé stofnandi og eini hluthafinn í félaginu. Því sé um hlutafélagavætt einkafyrirtæki að ræða. Skattalegt hagræði valdi því að einstaklingar stofni eins manns einkahlutafélög til þess að lækka skattbyrði og koma frekar við frádráttarbærum kostnaði í rekstri, frekar en að þiggja laun beint sjálfir vegna starfsemi sinnar, þar sem frádráttarheimildir séu þrengri. Tekjuskattsprósenta félaga sé lægri en einstaklinga, arður skattleggist sem fjármagnstekjur í hendi eiganda og reglurríkisskattstjóra um reiknuð laun við eigin atvinnurekstur geri mönnum kleift að lágmarka tekjuskattsgreiðslur sínar. Auk þessa megi draga rekstrarkostnað frá brúttótekjum samkvæmt reglum skattalaga. Í raun sé verið að tala um sama hlutinn hvort sem einstaklingur eða félag geri reikning til erlendrar heilbrigðisstofnunar, en ráðstöfunarfé stefnanda verði mun meira þegar launin séu látin fara í gegnum félag áður en hann fái þau afhent. Þar muni þó mestu um það að arður og hreinn hagnaður skattleggist í lægra skattþrepi en laun einstaklingsins. Því séu þessar staðreyndir raktar að í eins manns einkahlutafélagi sé niðurstaðan sú að afraksturinn geti endað allur strax hjá eigandanum sjálfum kjósi hann að greiða sér hann út úr félaginu, en hann geti líka geymt hann inni í félaginu og aukið þar með verðmæti eignar sinnar í því, sem þá safnist upp, en sé útleysanleg samkvæmt reglum laga um einkahlutafélög þegar hluthafinn óski þess. Í leiðbeiningum ríkisskattstjóra með skattframtölum komi fram að líta beri á hagnað af atvinnustarfsemi í eins manns einkahlutafélögum sem laun og einnig teljist arður af hlutafé til launa eftir vissum reglum. Stefnandi sé eini eigandi X ehf. og njóti því einn alls afraksturs af þeirri starfsemi.

Vegna ársins 2009 sé þess krafist að frá kröfu stefnanda verði dregin reiknuð laun stefnanda 595.000 krónur x 7 mán. eða 4.165.000 krónur, eignfærður hagnaður af rekstri X ehf., 2.241.838 krónur og oftalinn frítökuréttur 896.472 krónur, krafa vegna námsfría kr. 1.734.095 og vegna ótekins orlofs kr. 2.909.080 eða samtals 11.943.485 krónur.

Vegna ársins 2010 sé þess krafist að frá kröfu stefnanda verði dregin reiknuð laun stefnanda 595.000 krónur x 4 mánuðir (1/3 úr ári) [sic] eða 1.785.000 krónur, eignfærður hagnaður af rekstri X ehf., 887.236 krónur (3.548.944 krónur/3), greiddur arður 733.333 krónur (2.200.000 krónur/3) og mótteknir dagpeningar 1.331.898 krónur (3.995.694 krónur/3) eða samtals 5.332.467 krónur.

Þess sé krafist að greiddir dagpeningar vegna janúar til og með apríl 2010 teljist til tekna stefnanda, nema sýnt verði fram á að hann hafi haft raunverulegan kostnað af dvöl erlendis, en dagpeningar teljist til launa gangi þeir ekki til greiðslu dvalar- og fæðiskostnaðar. Sé litið til rekstrarreiknings X ehf. fyrir árið 2009 nemi brúttótekjur vegna útseldrar vinnu stefnanda fyrir 7 mánaða starf 13.136.107 krónum og fyrir árið 2010 fyrir 9 mánaða starf 15.778.264 krónum. Í gegnum einkahlutafélag sitt X ehf. hafi stefnandi því einskis misst í launum þótt hann hafi verið tekinn út af launaskrá stefnanda.

Samkvæmt framansögðu sé þess krafist að stefnukrafa lækki um 17.278.952 krónur.

Varakrafa stefnanda:

Samkvæmt sundurliðun stefnanda sé varakrafa hans um skaðabætur, samtals að fjárhæð 8.261.024 krónur, vegna meintrar ólögmætrar uppsagnar, byggð á reiknuðum launum hans vegna tímabilsins 1. janúar til 30. apríl 2009, þ.e. í uppsagnarfresti auk tengdra greiðslna.

Stefnda byggi kröfu sína um sýknu af framangreindri varakröfu stefnanda aðallega á þeim grunni að skaðabótaréttur stefnanda sé ekki fyrir hendi þar sem ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir fjártjóni er hann hafi verið tekinn af launaskrá hjá stefndu. Krafa stefnanda sé skaðabótakrafa, en stefnandi hafi á engan hátt sýnt fram á né sannað hvert það raunverulega tjón sé sem hann krefjist að fá bætt.

Fallist dómurinn á að stefnandi eigi rétt til skaðabóta úr hendi stefnda geti þær bætur aldrei orðið hærri en sem nemi mismuni samningsbundinna launagreiðslna að frádregnum þeim launum og þóknunum er stefnandi hafi unnið sér inn hjá þriðja aðila á sama tímabili. Það sé meginregla í skaðabótarétti að tjónþola beri skylda til þess að takmarka tjón sitt. Stefnandi hafi samkvæmt lögum notið réttar til launa frá stefndu til loka uppsagnarfrests. Hann hafi hins vegar kosið að hverfa til annarra starfa, án leyfis yfirboðara sinna og án tilkynningar til þeirra, þáð laun fyrir þau störf sín og ekki gert athugasemd við það er stefnda tók hann af launaskrá eftir júlímánuð 2009 vegna brota á 20. gr. laga nr. 70/1996. Því sé ljóst að jafnvel þótt stefnandi ætti rétt á skaðabótum, beri ávallt að draga laun hans frá þriðja aðila, á ráðningartíma hans hjá stefndu, frá skaðabótakröfu hans.

Stefnda krefjist sýknu af skaðabótakröfu stefnanda vegna meintrar ólöglegrar uppsagnar, þar sem stefnandi hafi án tilkynningar horfið til starfa á öðrum vettvangi og brotið þar með ákvæði 20. gr. laga nr. 70/1996, auk þeirra skýringa er gefnar hafi verið í skýringarbréfi stefndu, dags. 23. febrúar 2010. Verði varakrafa [stefnanda] tekin til greina sé þess krafist að frá stefnukröfu verði dregnar þær tekjur, greiðslur og þóknanir er stefnandi hafi haft af launaðri vinnu á tímabilinu janúar til apríl 2010.

Stefnandi byggi kröfu sína á því að uppsögn hans hafi verið ólögmæt og forsendur þær fyrir uppsögn sem settar hafi verið fram í uppsagnarbréfi stefnanda dags. 28. desember 2009 standist ekki.

Eins og greinir í 43. gr. laga nr. 70/1996, sem vísað sé til í uppsagnarbréfinu, hafi forstöðumaður stofnunar rétt til þess að segja starfsmanni upp störfum eftir því sem mælt sé fyrir í ráðningarsamningi. Í ráðningarsamningi stefndu við stefnanda segi að um réttindi og skyldur starfsmanns fari að lögum. Í raun hafi stefnandi slitið vinnusambandi sínu við stefndu þegar hann hafi horfið til fullra starfa á vegum einkahlutafélags síns, X ehf., líklega í maí eða júnímánuði 2009, án tilkynningar til stefndu um stofnun félagsins eða óskar um leyfi til þess að hverfa til annarra starfa. Stefnandi hafi verið ráðinn í 100% starf hjá stefndu og borið samkvæmt skýrum reglum 20. gr. laga nr. 70/1996 að tilkynna vinnuveitanda um það tæki hann upp störf annars staðar, og jafnframt að óska eftir leyfi til að starfa fyrir annan vinnuveitanda. Þegar af þessari ástæðu hafi stefndu verið heimilt að segja stefnanda upp störfum.

Í 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996 segi að ekki sé skylt að veita starfsmanni áminningu áður en honum er sagt upp störfum, án tillits til þess hver ástæðan fyrir uppsögninni sé. Sé uppsögnin byggð á ástæðum sem varði 21. gr. laganna, skuli gefa starfsmanninum kost á því að tjá sig um ástæðu uppsagnarinnar áður en hún taki gildi. Í 21. gr. segi að forstöðumaður geti veitt skriflega áminningu, en áður skuli þó gefa starfsmanni kost á að tala máli sínu, sé það unnt. Í bréfi forstjóra stefndu, dags. 23. febrúar 2010, til lögmanns stefnanda séu skýrðir fjórir liðir er varði atriði er fella megi undir 21. gr. laganna. Á bak við þessi atriði hvíli í máli þessu miklu þyngri rök en almennt gerist ef starfsmenn gerist brotlegir svo varði við ákvæði 21. gr. laganna.

Þessir þættir allir samanlagðir, auk þess sem stefnandi hafi verið farinn til starfa á öðrum vettvangi, án þess nokkru sinni að minnast á það við stjórnendur stefndu, hafi gert það að verkum að ákvæði 21. gr. laga nr. 70/1996 hafi ekki átt við, auk þess sem áminning hefði verið til einskis og engin leið að veita stefnanda færi á að bæta ráð sitt.

Stefnandi hafi krafist skriflegs rökstuðnings fyrir uppsögn sinni og hafi þeirri kröfu verið svarað með fyrrgreindu bréfi, dags. 23. febrúar 2010. Skuli nú vikið að þeim fjórum ástæðum sem tilgreindar hafi verið í rökstuðningi fyrir uppsögn stefnanda.

1. Ofreiknaðar einingar vegna offærðra gjaldskrárverka.

Tiltekið hafi verið í 1. tl. uppsagnarbréfsins að stefnandi hefði verulega ofreiknað einingar vegna gjaldskrárverka. Hafi verið vísað til greinargerðar Ríkisendurskoðunar frá júní 2009, en jafnframt til niðurstöðu sýslumannsins á Eskifirði í tveimur rannsóknum á reikningaskrifum stefnanda. Sýslumaðurinn hafi í bréfi sínu, dags. 30. sept. 2009, talið sönnunarstöðu málsins mjög erfiða og að ómögulegt væri að sanna eða afsanna hvort um ásetning stefnanda til þess að svíkja út hærri laun en ella væri að ræða, en staðfest að færslu sjúkraskrár væri ábótavant í mörgum tilvikum. Þá hafi sýslumaðurinn vísað til umsagnar stefnanda sjálfs við rannsókn málsins þar sem fram hafi komið að hin kærðu tilvik byggðu flest á færslum stefnanda í sjúkraskrá. Í bréfinu segi: „Ef sjúkraskráin er ranglega færð, þannig að sum gjaldskrárverk séu skráð á röngum tímum, önnur ekki skráð eða rangt skráð, eins og þér haldið fram, er erfitt að byggja á henni sem sönnunargagni til sakfellingar í sakamáli“. Samkvæmt þessu virðist óreiða og léleg vinnubrögð stefnanda við færslu sjúkraskrár, eins og hann hafi sjálfur lýst vinnubrögðum sínum fyrir lögreglu, hafa leitt til þess að ákæruvaldið hafi talið að erfitt yrði að byggja á henni sem sönnunargagni til sakfellingar í sakamáli og fellt málið niður.

Í fyrra máli stefnanda gegn stefndu nr. E-202/2010 hafi niðurstaðan orðið sú að stefnandi hafi verið sýknaður af gagnstefnu um greiðslu 2.837.889 króna vegna ofkrafinna þóknana fyrir gjaldskrárverk af þeirri ástæðu að stefnda hefði m.a. ekki látið á það reyna hvort dómkveðja hefði mátt matsmenn til þess að fara yfir sjúkraskrárfærslur stefnanda, heldur látið starfsmenn sína yfirfara færslurnar, sem höfðu verið yfirfarnar af Ríkisendurskoðun og trúnaðarlæknum hennar og þar hafi niðurstaða forstöðumanns lækninga hjá stefndu og trúnaðarlæknis LÍ verið staðfest með þeirri umsögn að í vafatilvikum hefði stefnandi oftar en ekki verið látinn njóta vafans. Niðurstaða Ríkisendurskoðunar hafi verið sú að rannsókn stefndu væri trúverðug.

Vísað sé til meðfylgjandi línurita er sýni hlutfall gjaldskrárverka stefnanda borið saman við gjaldskrárverk annarra lækna stefndu. Tölfræðin og gröfin, sem unnin séu upp úr launa- og verkbókhaldi stefndu, og fái auk þess stoð í niðurstöðum rannsókna Ríkisendurskoðunar, sem og yfirliti heilbrigðisráðuneytis, beri það skýrt með sér að hjá heilsugæslu Fjarðabyggðar hafi ekki verið farið að fyrirmælum yfirstjórnar stefndu um að takmarka gjaldskrárverk svo sem unnt væri. Eigi það ekki einungis við árið 2008, heldur megi leiða líkur að því að árin 2007 og 2006, eða allt frá því stefnandi hafi verið skipaður yfirlæknir heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, hafi laun hans fyrir gjaldskrárverk verið verulega ofreiknuð. Samkvæmt þessum gögnum megi einnig sjá að stefnandi hafi þar gengið langlengst allra lækna stofnunarinnar í því að skrá gjaldskrárverk. Í súluriti, sem heilbrigðisráðuneytið hafi sýnt á borgarafundi á Eskifirði á árinu 2009, sem sýni samanburð gjaldskrárverka og vottorða hjá 17 heilsugæslustöðvum á landinu á árinu 2008, sjáist að heilsugæslustöðin á Eskifirði hafi algera sérstöðu yfir landið allt með langmesta kostnað pr. íbúa vegna gjaldskrárverka og einnig kostnað vegna vottorða á íbúa. Á árinu 2008 sé upplýst að röng vinnsla stefnanda á töflureiknisskjali hafi skýrt hluta af óeðlilega miklum kostnaði við gjaldskrárverk. Það atriði skýri þó einungis hluta málsins, því eins og sjáist á kökuritum fyrir gjaldskrárverk lækna stefndu hafi heilsugæslan í Fjarðabyggð árið 2006 verið með 50% hlutdeild, árið 2007 með 49% hlutdeild og árið 2008 með 62% hlutdeild í heildarkostnaði allra heilsugæslustöðva stefndu vegna gjaldskrárverka, en undir Eskifjarðarstöðinni hafi verið 32,65% allra íbúa á þjónustusvæði stefndu. Á yfirliti yfir vaktir og gjaldskrárverk í janúar 2008 til janúar 2009 komi í ljós að stefnandi sé með langflestar og óeðlilega margar verkeiningar á vakt af læknum heilsugæslunnar í Fjarðabyggð. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar og trúnaðarlæknis hennar komi fram að stefnandi hafi á vöktum verið m.a. að sinna alls kyns verkum sem átt hafi heima á dagvinnutíma en ekki utan þess tíma. Sú vinnutilhögun sé í algerri andstöðu við fyrirmæli yfirstjórnar stefndu frá 21. mars 2006 þar sem í 3. tl. bréfsins sé lagt bann við því að bóka skipulega á vakttíma, í hádegisverðartímum og eftir kl. 16:30. Síðan segi í fyrirmælunum: „Á þessum tímum skal einungis veitt bráða- og neyðarþjónusta sem ekki getur beðið næsta vinnudags.“ Þau tölfræðigögn sem fyrir liggi í málinu sýni svo ekki verði um villst að stefnandi hafi að engu virt þessi fyrirmæli yfirstjórnar stefndu. Nefnt yfirlit (súlurit) heilbrigðisráðuneytisins staðfesti að framganga stefnanda í gjaldskrárverkum hafi skorið sig úr, ekki einungis innan deilda stefndu heldur einnig á landsvísu. Stefnandi hafi ekki einungis unnið sem gjaldskrárverk fjölda verka sem ekki hafi átt þar erindi, en hefðu átt að vinnast á dagvinnutíma, heldur komi einnig fram að stefnandi hafi mjög gjarnan ofreiknað verkeiningar sem að baki verkum eigi að liggja, sbr. skýrslu Ríkisendurskoðunar frá júní 2009, þótt ákæruvaldinu hafi ekki þótt sannanir nægar til þess að ákæra yrði gefin út.

Þá veki það athygli við skoðun skýrslu Ríkisendurskoðunar að nánast í öllum greindum tilvikum sé um ofskráningu hjá stefnanda að ræða, þ.e. skráðar séu of margar verkeiningar á verk miðað við kjarasamning lækna og túlkun yfirmanna stefndu á skráningu gjaldskrárverka sem aðrir læknar stefndu hafi fylgt. Ef um villur væri að ræða mætti ætla að villudreifingin yrði með þeim hætti að stundum væri ofskráð en í öðrum tilvikum vanskráð, þannig að áhrifin jöfnuðust nokkuð. Því sé ekki að heilsa hjá stefnanda, heldur séu skráningar nær alfarið á einn veg, ofskráning á verkin, sem erfitt sé að líta á sem tilviljun.

Stefnandi haldi því fram í greinargerð [sic] að viðmiðunarreglur um notkun gjaldskrár hafi fyrst verið settar eftir að mál hans hafi komið upp. Það sé rangt. Viðmiðunarreglur sem byggi á kjarasamningi lækna hafi frá upphafi verið til hjá stefndu og kynntar læknum af yfirmönnum og þeim hafi læknar fylgt. Í fylgiriti með ráðningarsamningi stefnanda segi í gr. 2 c: „Læknir fær greidd læknisverk samkv. grænum seðlum á virkum dögum eftir að dagvinnu lýkur, einnig um helgar og á sérstökum frídögum eins og þeir eru skilgreindir í kafla. 4.1. í kjarasamningi lækna sem gildir frá 1. febrúar 2006.“ Aldrei fyrr á starfstíma stefndu hafi komið upp það vandamál að starfandi læknir tæki upp eigin túlkun á gjaldskránni, þvert á reglur kjarasamnings og starfsreglur stofnunarinnar. Aldrei fyrr hafi komið upp dæmi hjá stefndu um að læknir misnotaði gjaldskrá með þeim hætti sem stefnandi hafi gert, en sú tölfræði sem fyrir liggi í máli þessu sýni svo ekki verði um villst, að gjaldskrárverk stefnanda á umræddu tímabili geti á engan hátt talist eðlileg, hvort heldur borið sé saman við gjaldskrárverk annarra lækna stefndu eða heilsugæslulækna á landsvísu. Það að saksóknari hafi ekki treyst sér til þess að ákæra stefnanda vegna brots á hegningarlögum, þýði ekki það, eins og stefnandi virðist álíta, að þar með sé reikningaskrift hans rétt og reglum samkvæm. Eftir standi að misnotkun stefnanda á gjaldskrá sé augljós hverjum þeim er kynni sér gögn málsins og skýringar stefnanda geti ekki með trúverðugum hætti útskýrt mismuninn á reikningum hans og annarra lækna stefndu. Það sé réttur stefndu að meta trúverðugleika reikninga (grænna seðla) starfsmanna sinna, þ. á m. stefnanda, og geti sem vinnuveitandi haft á því skoðun hvort reikningar séu rétt úr garði gerðir, burtséð frá því hvort fjárdráttur við reikningagerð teljist sannaður eða ekki.

Við skoðun Ríkisendurskoðunar og starfsmanna stefndu á gjaldskrárverkum stefnanda hafi komið í ljós langvarandi ofskrift reikninga. Megi á það benda að Ríkisendurskoðun hafi skoðað og metið til samanburðar tímabilið 16. maí til 15. júní 2007, þar hafi 14 seðlar af 82 verið rannsakaðir og á þeim 14 seðlum hafi 890 einingar verið ofskráðar, sem þýtt hafi ofreiknuð laun að fjárhæð 96.683 krónur fyrir þennan eina mánuð. Jafnað yfir árið 2007 næmi ofskráning samkvæmt þessu 1.160.196 krónum. Á verðlagi maí 2013 næmi ofskrift 1.760.000 krónum. Skoðun fyrir tímabilið 16. desember 2008 til 15. janúar 2009 hafi leitt í ljós að á 17 seðlum af 65 hafi ofskrift numið 769,5 einingum eða sem numið hafi 97.146 krónum fyrir þann eina mánuð. Ítrekað skuli að til að endurmeta reikninga fyrir gjaldskrárverk þurfi að skoða sjúkraskrárfærslur viðkomandi læknis.

Það kosti mjög mikla vinnu tveggja lækna sem hafi aðgang að sjúkraskrá og síðan aðkomu Ríkisendurskoðunar og trúnaðarlæknis hennar að yfirfara verk læknanna, til þess að sannreyna réttmæti færslna í sjúkraskrá. Þetta sé ekki gert nema mjög sterkar vísbendingar séu fyrir því að misfarið sé með gjaldskrárverk. Því byggi þetta kerfi á fullkomnu trausti milli læknis og viðkomandi stofnunar og því trausti hafi stefnandi algerlega brugðist. Hafi stefnandi að mati stefndu, Ríkisendurskoðunar og trúnaðarlækna hennar um langan tíma ofskrifað reikninga fyrir gjaldskrárverk, en telji sjálfur ekkert athugavert við magn gjaldskrárverka sinna, né fjölda skráðra verkeininga sem myndi grundvöll hluta launagreiðslna hans hjá stefndu. Það trúnaðarbrot gagnvart vinnuveitanda að ofkrefja laun með þeim hætti sem stefnandi hafi gert heyri ekki undir ákvæði 21. gr. laga nr. 70/1996 og sé eitt sér nægilegt til þess að stefnanda verði sagt upp störfum án áminningar skv. 44. gr. laga nr. 70/1996.

2. Framkoma gagnvart starfsmönnum stefndu.

Stefnda kveðst vísa til þess hluta skýrslu vinnustaðasálfræðinga er fyrir liggi í málinu og til minnisblaðs C af fundi 24. október 2007. Samkvæmt tilvitnuðum dómskjölum sjáist að samstarfsörðugleikar stefnanda við aðra starfsmenn hafi verið alvarlegir og þurfi ekki að orðlengja það frekar. Til viðbótar sé vísað til þess tíma sem liðinn sé frá því stefnandi hafi látið af starfi í janúar 2009. Í því mikla fjölmiðlafári sem geisað hafi um viðskilnað stefnanda við stefndu, einkum á árinu 2009 og fram á árið 2010, hafi þess aldrei orðið vart að stefnandi reyndi að hafa hemil á „stuðningsmönnum“ sínum sem farið hafi mikinn í fjölmiðlum í gagnrýni sinni á stefndu, stjórn og starfsmenn hennar og gætt þar ákvæða 22. gr. Codex Ethicus lækna. Þá hafi stefnandi á árinu 2013 hlotið áminningu siðanefndar Læknafélags Íslands fyrir brot á 23. gr. Codex Ethicus lækna meðan á rekstri málsins E-202/2010 stóð.

Niðurstaða vinnustaðasálfræðinganna sem kannað hafi ástand starfsmannamála og starfsumhverfi heilsugæslunnar í Fjarðabyggð hafi verið skýr. Fyrsta tillaga þeirra til þess að bæta ástand starfsmannamála hjá heilsugæslu Fjarðabyggðar hafi verið sú að finna þyrfti leið til þess að leysa stefnanda frá störfum. Skýrsla sálfræðinganna staðfesti svo ekki verði um villst að áminning og síðan endurkoma stefnanda til starfa hjá stefndu hafi verið ófær leið.

3. Vinnubrögðum stefnanda ábótavant.

Í tl. 1. a. í fylgiriti með ráðningarsamningi stefnanda við stefndu, sem undirritað sé af stefnanda og starfsmannastjóra stefndu, séu störf yfirlæknisins skilgreind og þar segi m.a.: „Skipulag læknisþjónustunnar, svo sem framboð síma- og stofutíma og fyrirkomulag vakta er ákveðið af yfirlækni heilsugæslunnar í Fjarðabyggð í samráði við lækningaforstjóra. Lækninga- og heilsuverndarstarfsemin skal taka mið af markmiðum og starfs- og fjárhagsáætlunum [stefndu] og læknishéraðsins.“

Í skýrslu Ríkisendurskoðunar frá júní 2009 og síðari skýrslu Ríkisendurskoðunar frá 14. desember 2010 komi fram að vinnubrögðum stefnanda varðandi færslu sjúkraskrár hafi verið verulega ábótavant. Sé óþarft að rekja það nákvæmlega í greinargerð, en vísað sé til skýrslnanna og umsagnar trúnaðarlækna þar, sem séu mjög afdráttarlausar um mjög ófagleg vinnubrögð stefnanda. Niðurstaðan sé sú að með því að færa ekki sjúkraskýrslur samkvæmt skyldu hafi stefnandi brugðist hlutverki sínu sem læknir og upplýsingar, sem eigi að vera aðgengilegar um heilsufarssögu sjúklings, séu í mörgum tilfellum ekki réttar eða upplýsingar vanti í heild eða að hluta. Fyrir utan formlegar starfsskyldur lækna um færslu sjúkraskráa sé einnig kveðið á um siðferðislega skyldu til færslu sjúkraskráa í 14. gr. Codex Ethicus Læknafélags Íslands. Það tjón sem þegar hafi orðið á sjúkraskrám í Fjarðabyggð verði ekki bætt, en eftir brotthvarf stefnanda hafi færslum sjúkraskrár hjá heilsugæslunni í Fjarðabyggð verið komið í rétt horf.

4. Óhlýðni við boðum og fyrirmælum yfirmanna.

Af gögnum máls þessa megi vera ljóst að stefnandi hafi á starfstíma sínum hjá stefndu átt í útistöðum við stjórnendur og ýmsa starfsmenn stofnunarinnar. Vísist til bréfs stjórnar til allra starfsmanna stofnunarinnar, dags. 21. mars 2006, þar sem m.a. sé að finna fyrirmæli um vaktatíma og gjaldskrárverk. Stefnandi hafi ekki farið að þessum boðum og hafi það verið staðfest á fundi hans með stjórnendum þann 24. október 2007. Síðan sýni tölfræði áranna 2006, 2007 og 2008 að stefnandi hafi ekkert gert til þess að fara að fyrirmælum yfirboðara sinna, en aukið tilkostnað í stórum stökkum. Í fjölda annarra tilvika hafi stefnandi ekki farið að boðum yfirmanna án þess að það liggi fyrir sérstaklega skjalfest, en þess sjái glögglega stað m.a. í fundarboði og fundargerð frá fyrrnefndum fundi og ýmsum samskiptum aðila á undanförnum árum.

Stefnda kveðst telja að uppsögn stefnanda með tilvísun til ákvæða 43. gr. laga nr. 70/1996 sé réttmæt og að áminningarferli 44. gr., sbr. 21. gr. laganna um áminningarskyldu, hafi ekki átt við í tilviki stefnanda.

Stefnandi telji að stefnda hafi aldrei veitt sér tækifæri til þess að skýra mál sitt varðandi ofreiknaðar einingar vegna gjaldskrárverka. Stefnda hafni þeirri fullyrðingu og bendi á að samkvæmt skýrslum stefnanda fyrir lögreglu virðist stefnandi telja ofskráningar sínar stafa að mestu frá meintri villu i töflureiknisskjali. Stefndu sé það ljóst að sú skýring stefnanda skýri aðeins minni hluta þeirra ofskráninga sem mál þetta snúist um og skýrslur Ríkisendurskoðunar skýri málið ítarlega. Á það sé bent að stefnandi hafi lagt fram í málinu nr. E-202/2010 einar 73 bls. af athugasemdum við rannsóknir stefndu og Ríkisendurskoðunar á færslum hans í sjúkraskrá. Þegar litið sé til samanburðar á kostnaði vegna gjaldskrárverka, sem skráð séu á u.þ.b. 20 starfandi lækna stefndu á árunum 2006 til 2008, komi í ljós að stefnandi hafi þar algera sérstöðu. Á fundi stefnanda með forstjóra stefndu og framkvæmdastjóra lækninga hjá stefndu þann 24. október 2007 hafi komið fram að stefnanda mætti vera fullljóst að yfirmenn hans teldu ýmislegt athugavert við gjaldskrárverk hans. Framkvæmdastjóri Læknafélags Íslands hafi einnig verið viðstaddur á fundinum. Fyrir milligöngu hans hafi stefnandi viðurkennt að honum bæri að fara að fyrirmælum yfirboðara sinna og að hann myndi leggja sig fram um að framfylgja þeim. Við það hafi stefnandi ekki staðið. Í stefnu sé látið að því liggja að hin svokallaða „Excel-villa“ í skráningu verkeininga skýri þann gríðarlega mismun á niðurstöðu reikningaskrifa stefnanda og niðurstöðu endurskoðunar verka hans. Hin tölulega staðreynd sé sú að á tímabilinu 16. desember 2007 til 15. janúar 2009 hafi í fyrstu verið talið að ofskrift reikninga næmi 1.271.085 krónum og hafi stefnandi viðurkennt að hafa oftekið það fé en heildaroftaka greiðslna stefnanda nemi 3.180.713 krónum. Stefnandi hafi borið að vegna breytinga á töflureiknisskjali (Excel) í ársbyrjun 2008 hafi ritari hans og eiginkona óvart offært verkeiningar vegna gjaldskrárverka. Sú fullyrðing standist ekki, því að sé litið til bls. 11 í greinargerð Ríkisendurskoðunar frá júní 2009 sjáist að sömu „villur“ í skráningu verkeininga séu gegnumgangandi á árinu 2007, áður en margnefnd breyting hafi verið gerð á töflureiknisskjalinu. Rannsókn málsins hafi hins vegar leitt það í ljós að rangfærslur af þeim sökum séu aðeins minni hluti skýringarinnar á ofteknum greiðslum stefnanda fyrir gjaldskrárverk á tímabilinu 16. desember 2007 til 15. janúar 2009. Sé í því sambandi vísað til skýrslu Ríkisendurskoðunar frá júní 2009, bls. 5 – 16.

Stefnandi greini frá því að honum hafi ekki verið veitt tækifæri til þess að fara yfir skýrslu Ríkisendurskoðunar með yfirmönnum stefndu. Verði þó ekki séð að stefnandi telji það koma að sök, þar sem stefnandi virðist byggja á því, að þar sem endanleg niðurstaða lögreglu hafi verið sú að fella málið niður að lokinni rannsókn, jafngildi það því að færslur hans á gjaldskrárverkum hafi verið réttar, sem sé alvarlegur misskilningur á eðli málsins.

Stefnandi haldi því ranglega fram í stefnu að engar viðmiðunarreglur hafi verið til um beitingu gjaldskrár á því tímabili sem rannsakað hafi verið. Meðal gagna málsins séu kjarasamningur lækna og ríkisins, gjaldskrá heilsugæslustöðva og ákvörðun kjaranefndar um laun og önnur starfskjör lækna frá 15. október 2002. Heilsugæslulæknar um allt land hafi fært gjaldskrárverk sín á grunni ákvörðunar kjaranefndar frá árinu 2002 og í raun mun lengur frá eldri samningi og hafi færslur byggst á gagnkvæmu trausti læknis og viðkomandi stofnunar. Stefnandi hafi unnið hjá stefndu frá árinu 1998 og um verk hans hafi gilt gjaldskrá hvers tíma. Stefnandi virðist byggja á því að hann hafi aldrei fengið athugasemdir við skráningar sínar og því sé stefnda skaðabótaskyld fyrir það að komast að þeirri niðurstöðu að stefnandi hafi beitt gjaldskrá ranglega.

Stefnandi haldi því fram að þar sem ekki hafi farið fram rannsókn á því hvernig aðrir læknar hjá stefndu hafi notað gjaldskrá á sama tíma og stefnandi, sé rannsókn á reikningaskrift hans ómarktæk. Fyrir liggi að yfirmenn stefndu hafi rætt við tvo heilsugæslulækna í Fjarðabyggð auk stefnanda þann 5. febrúar 2009 og hafi þeir tekið ábendingum yfirmanna og leiðrétt strax rangar færslur. Samanburð við aðra lækna stefndu megi glöggt sjá í framlögðum dómskjölum, þar sem sérstaða stefnanda í reikningagerð vegna gjaldskrárverka sé æpandi. Af umfangi gjaldskrárverka annarra lækna stefndu sé ljóst að þeir umgangist reikningaskrift vegna gjaldskrárverka í samræmi við fyrirmæli yfirstjórnar frá 21. mars 2006 og gefi sú tölfræði sem þar megi sjá enga ástæðu til tímafrekrar og kostnaðarsamrar endurskoðunar á gjaldskrárverkum þeirra.

Stefnandi haldi því fram að skýrsla tveggja vinnustaðasálfræðinga hafi ekki vægi varðandi sjónarmið um uppsögn hans. Í niðurstöðu skýrslu sálfræðinganna E og Þ, sem fengin hafi verið, m.a. að kröfu bæjarstjórnar Fjarðabyggðar, til að kanna líðan starfsmanna og starfsumhverfi á vinnustað heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, geri sálfræðingarnir tillögur í fjórum liðum um úrbætur á ófremdarástandi því sem á vinnustaðnum hafi ríkt um langt skeið. Í þeim hlutum skýrslunnar sem lögmaður stefndu hafi fengið endurrit af sé í tl. 1;Inngangi, skýrður aðdragandi rannsóknarinnar, skipulag og framkvæmd. Í tl. 4 séu; Samantekt og niðurstöður og í tl. 5; Tillögur.

Fyrsta tillaga sálfræðinganna um úrbætur á vinnustaðnum, eftir að hafa rætt við alla starfsmenn heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, hafi verið sú að leysa þyrfti stefnanda frá störfum. Í viðtölum við starfsfólk hafi komið í ljós djúpstæður samskiptavandi stefnanda við ýmsa starfsmenn stofnunarinnar og jafnvel eineltistilvik af hendi stefnanda. Þessu til áréttingar og til skýringar á því að vandinn hafi ekki verið nýtilkominn sé vísað til minnisblaðs C, framkvæmdastjóra lækninga, frá fyrrnefndum fundi 24. október 2007. Á þeim fundi hafi fundarefni verið tvö, í fyrsta lagi samstarf og samskipti við samstarfsfólk og yfirmenn, og í öðru lagi störf stefnanda sem yfirlæknis heilsugæslu Fjarðabyggðar. Hafi m.a. verið rætt um allt of mikið magn gjaldskrárverka stefnanda. Í minnispunktum framkvæmdastjóra lækninga komi fram að stefnandi hafi sem yfirlæknir átt í deilum við 10 nafngreinda starfsmenn stefnanda, þ. á m. forstjóra, framkvæmdastjóra lækninga, tvo aðra lækna, fjármálastjóra, tvo hjúkrunarfræðinga, ritara, forstöðumann tæknideildar, auk grófra, tilhæfulausra ásakana á hendur samstarfslækni við heilsugæslu Fjarðabyggðar um lyfjamisnotkun. Á vinnustöðum geti samstarfsmenn deilt um hluti, en yfirleitt náist sættir. Í tilviki stefnanda liggi fyrir að hann hafi átt í svo miklum samskiptaörðugleikum við samstarfsfólk sitt að það hafi verið sjálfstætt fundarefni með yfirstjórn stofnunarinnar, sem sé einsdæmi í sögu hennar. Niðurstaða sálfræðinganna byggist á viðtölum við samstarfsfólk, sem margt lýsi langri og erfiðri samskiptasögu stefnanda við samstarfsmenn og yfirboðara hans. Fyrir liggi í skýrslu sálfræðinganna að hluti starfsmanna hafi kveðist myndu hætta störfum hjá heilsugæslu Fjarðabyggðar ef stefnandi kæmi aftur til starfa, auk þess sem nokkrir starfsmenn hafi á undanförnum árum hætt störfum vegna samstarfsörðugleika við stefnanda. Hafi sálfræðingarnir m.a. rætt við starfsmenn sem hætt hafi störfum frá árinu 2008 þar til rannsókn þeirra fór fram.

Fyrsta tillaga sálfræðinganna til lausnar á vandamálum heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, sú að stefnandi yrði leystur frá störfum, hafi verið afdráttarlaus. Af þeim hluta skýrslunnar sem fyrir liggi í málinu megi ráða að þessi afdráttarlausa niðurstaða hafi byggst á þeim forsendum að samstarfsgrundvöllur við aðra starfsmenn og yfirstjórn hinnar stefndu heilbrigðisstofnunar væri ekki fyrir hendi. Af niðurstöðu skýrslu sálfræðinganna megi glöggt ráða að stefnda hafi ekki átt annars úrkosti en að segja stefnanda upp störfum. Áminningarferli 21. gr. laga nr. 70/1996 geti ekki átt við í því tilviki sem hér um ræði og komi þar sérstaklega þrennt til:

Í fyrsta lagi hafi legið fyrir að stefnandi hefði, þrátt fyrir ábendingar og beiðnir um bætt vinnubrögð, gróflega oftekið laun vegna gjaldskrárverka og þar með brotið trúnað við vinnuveitanda sinn.

Í öðru lagi hafi stefnandi, eftir að honum var vikið frá störfum með fullum launum, ráðið sig til starfa hjá þriðja aðila og stofnað einkahlutafélag á lækningasviði án samráðs eða samþykkis stjórnar stefnda, og þar með brotið gegn ákvæðum 20. gr. laga nr. 70/1996.

Í þriðja lagi hafi saga stefnanda hjá stofnuninni verið vörðuð ósamkomulagi og illdeilum, jafnt við samstarfsmenn sem yfirmenn, sem við könnun sálfræðinganna hafi reynst svo alvarlegar og djúpstæðar að fyrsta tillaga þeirra til lausnar á vandanum hafi verið sú að stefnanda yrði sagt upp störfum.

Undir þessum kringumstæðum megi hver maður sjá að ekki hafi verið grundvöllur til að beita ákvæðum 21. gr. laga nr. 70/1996 um áminningu og að stefnandi kæmi aftur til starfa og yrði boðið að bæta fyrir gjörðir sínar. Ákvæði 21. gr. eigi einungis við hluta þeirra ávirðinga sem hafi orðið til þess að stefnanda hafi að lokum verið sagt upp störfum hjá stefndu.

Í 3. tl. tillagna sinna hafi sálfræðingarnir lagt áherslu á að í ljósi þeirra svara starfsmanna sem lutu að einelti á vinnustaðnum, þyrfti hin stefnda heilbrigðisstofnun að móta stefnu og verklagsreglur varðandi eineltismál. Þessi tillaga hafi byggst á því sem fram komi í niðurstöðukafla skýrslunnar. Er í greinargerð stefndu rakið orðrétt úr þeim kafla skýrslunnar, en óþarft þykir að endursegja það hér.

Athyglisverð sé niðurstaða sálfræðinganna þar sem fram komi að stefnandi sjái enga sök hjá sjálfum sér í slæmum samskiptum við samstarfsmenn og yfirmenn og telji alla andstöðu í sinn garð byggða á persónulegri óvild. Í tl. 4.3. á bls. 6 í skýrslu sálfræðinganna segi að æðstu stjórnendur stefndu fái almennt ágæta einkunn hjá starfsfólki heilsugæslunnar í Fjarðabyggð, en séu þó gagnrýndir fyrir að hafa ekki beitt sér nægjanlega gagnvart stefnanda, þrátt fyrir vitneskju um ámælisverða þætti í starfsháttum og framkomu stefnanda.

Í 4. tl. tillagnanna segi að hlúa þurfi að starfshópnum á heilsugæslunni í Fjarðabyggð, sérstaklega á Eskifirði. Auk þess þurfi allur starfshópurinn fræðslu um samskipti á vinnustað og mótun góðs starfsanda. Á hverjum vinnustað sé það yfirmaðurinn sem gefi tóninn um samskipti á vinnustaðnum. Eftir yfirmannstíð stefnanda sé það niðurstaða sálfræðinganna að samskipti og starfsandi, þá sérstaklega á vinnustað stefnanda á Eskifirði, sé í rúst og hlúa þurfi að starfsmönnum heilsugæslunnar í Fjarðabyggð. Þar sé þörf á fræðslu um samskipti á vinnustað og mótun góðs starfsanda.

Samanlesið leiði þetta til þeirrar afdráttarlausu niðurstöðu að stefnandi hafi verið gerandinn í þeim vandamálum sem sálfræðingarnir hafi verið fengnir til að greina. Fái það staðfestingu í fyrrgreindum minnispunktum frá fundi 24. október 2007 og sýni svo ekki verði um villst að um margra ára samskiptavanda hafi verið að ræða. Í ljósi þessarar niðurstöðu sjáist að stefnandi hafi brotið að baki sér allar brýr varðandi áframhaldandi starf hjá stefndu. Er niðurstaða sálfræðinganna hafi legið fyrir í árslok 2009 hafi stefnda ekki átt annars úrkosti en að segja stefnanda upp störfum. Áminning á grundvelli 44. gr., sbr. 21. gr. laga nr. 70/1996, hafi ekki átt við í stöðunni, þótt heimfæra mætti ákveðnar uppsagnarástæður undir þá grein, heldur hafi stefnanda verið sagt upp störfum með lög- og samningsbundnum uppsagnarfresti. Stefnandi hafi ekki gert stefndu grein fyrir vinnu sinni fyrir aðra aðila og þar af leiðandi ekki notið launagreiðslna frá stefnanda út uppsagnartímann.

Stefnandi byggi á því að stefndu hefði borið að veita stefnanda áminningu samkvæmt 44. gr. laga nr. 70/1996 hefði hann brotið gegn ákvæðum 21. gr. laganna. Þar sem stefnda hafi ekki veitt stefnanda formlega áminningu fyrir brot í starfi, standist efnislegar forsendur uppsagnar hans ekki.

Stefnda kveður ljóst að stefnandi horfi einungis til 21. gr. laganna en líti ekki til 20. gr. laganna, um starf samhliða aðalstarfi, né 14. og 15. gr. þeirra um aðrar skyldur starfsmanna. Stefnda hafi vísað til samskipta aðila á fundi 24. október 2007 þar sem áminningu hafi verið afstýrt með loforði stefnanda um að fara að fyrirmælum, sem hann hafi ekki staðið við. Sé horft einangrað á þennan þátt megi heimfæra áminningarskyldu 21. gr. laganna á þennan þátt ávirðinga stefnanda í starfi fyrir stefndu, en sé litið til allra þeirra þátta sem í sameiningu myndi kjarna máls þessa sjáist að áminning samkvæmt 21. gr. hafi verið ótækt úrræði fyrir stefndu. Einungis uppsögn hafi verið tæk til þess að ljúka málinu, því að stefnandi hafi haldið ótrauður áfram störfum á eigin vegum eftir að honum hafi verið tilkynnt að hann yrði tekinn af launaskrá frá og með júlí 2010 og hafi verið á launum hjá X ehf. út október, en jafnframt farinn að taka laun hjá ríkissjóði í júlímánuði, líklega vegna vinnu hjá öðrum heilbrigðisstofnunum á Íslandi en stefndu.

Stefnandi hafi verið horfinn til starfa fyrir þriðja aðila, án samþykkis stefndu, sem sé skýrt brot á 20. gr. laga nr. 70/1996, meðan hann hafi ennþá verið bundinn ráðningarsamningi við stefndu, hafi ekki svarað bréfi stefndu og hafi því fyrirgert þeim „rétti sínum“ að hljóta áminningu frá stefndu á grundvelli 21. gr. laga nr. 70/1996 fyrir óhlýðni við yfirmenn. Þessi hegðun stefnanda teljist forsendubrestur varðandi ráðningarsamning hans við stefndu. Stefnandi hafi verið ráðinn í fullt starf og hlotið laun sem slíkur. Þegar hann, án heimildar eða samskipta við vinnuveitendur sína, hafi horfið til annarra starfa hafi forsendur launagreiðslna til hans brostið. Starfsmanni, sem þannig hverfi úr starfi, þurfi ekki að veita áminningu á grundvelli 21. gr. laga nr. 70/1996, þar sem hann hafi brugðist skyldum sínum skv. 14. og 15. gr. laganna. Það væri fullkomlega órökrétt að veita starfsmanni áminningu og taka hann inn til starfa og gefa honum færi á að bæta ráð sitt, eftir slíkan trúnaðarbrest milli hans og yfirmanna hans, eftir að hann hefði horfið til starfa fyrir annan vinnuveitanda, verandi bundinn stefndu með ráðningarsamningi.

Stefnda telji að til viðbótar við brot stefnanda á 20. gr. laga nr. 70/1996 og þann trúnaðarbrest sem að framan sé rakinn, hafi stefnandi unnið til flestra þeirra ávirðinga sem upp séu taldar í 21. gr. sömu laga, s.s. um vanrækslu og óvandvirkni í starfi og óhlýðni við yfirboðara, og þá hafi framkoma og athafnir í starfi og utan þess verið ósæmilegar, óhæfilegar og ósamrýmanlegar starfinu. Gögn málsins, þ. á m. sá hluti skýrslu sálfræðinga sem fyrir liggi í málinu, bendi til svo ítrekaðra brota stefnanda á lögum nr. 70/1996 að áminning verði ónothæft úrræði fyrir stefndu til þess að bæta slæmt ástand heilsugæslunnar í Fjarðabyggð. Meðan málið nr. E-202/2010 hafi verið rekið fyrir héraðsdómi hafi stefnandi verið kærður fyrir siðanefnd Læknafélags Íslands, þar sem hann hafi reynt að fá unga lækna til þess að ráða sig ekki til afleysinga hjá heilsugæslunni í Fjarðabyggð, auk þess sem hann í samtölum við þá hafi brotið trúnað gagnvart samstarfsmönnum og brotið siðareglur lækna. Siðanefnd hafi úrskurðað stefnanda brotlegan við siðareglur lækna og veitt honum áminningu um að halda í heiðri siðareglur lækna.

Hvað dráttarvaxtakröfu varði, kveður stefnda að fari svo að héraðsdómur komist að þeirri niðurstöðu að stefnanda beri réttur til launa- eða skaðabótagreiðslna úr hendi stefndu, þá sé þess krafist að dráttarvextir falli ekki á kröfuna fyrr en frá og með þingfestingardegi máls þessa þann 16. apríl 2013. Ráðningarsambandi aðila hafi lokið 30. apríl 2010, þremur árum fyrr. Verði ekki fallist á þessa kröfu sé þess krafist að upphafsdagur dráttarvaxta verði ákvarðaður 16. nóvember 2010 þegar stefnandi hafi höfðað sambærilegt mál, nr. E-202/2010, en dómkröfum hans hafi verið vísað frá dómi með dómi Héraðsdóms Austurlands þann 7. nóvember 2012.

Hvað lagarök snertir kveðst stefnda vísa til meginreglna skaðabótaréttar, vinnuréttar og til ákvæða laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Vísað sé til III. kafla læknalaga nr. 53/1988, einkum 16. gr. og stafliðar G. Þá sé vísað til ákvæða laga um heilbrigðisþjónustu nr. 40/2007, einkum III., IV. og VI. kafla og reglugerðar nr. 787/2007 um heilsugæslustöðvar, einkum II. og III. kafla. Enn fremur sé vísað til laga nr. 55/2009 um sjúkraskrár, einkum II., IV. og VII. kafla. Loks sé vísað til reglugerðar um sjúkraskrár nr. 227/1991, með síðari breytingum. Varðandi dráttarvexti sé vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Varðandi málskostnað sé vísað til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi virðisaukaskatt á málskostnað sé vísað til ákvæða laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um fjárkröfur sem stefnandi hefur uppi á hendur hinni stefndu heilbrigðisstofnun sem hann starfaði hjá um árabil. Aðalkrafa hans, að fjárhæð 23.099.675 krónur, er reist á ráðningarsamningi aðila sem stefnandi byggir á að stefnda hafi ekki efnt réttilega. Er gerð krafa um vangreiddar mánaðarlegar launagreiðslur, annars vegar á sex mánaða tímabili frá júlí til og með desember 2009, eða fram að því að uppsögn stefnanda tók gildi 1. janúar 2010, og síðan í fjögurra mánaða uppsagnarfresti, fram til loka aprílmánaðar 2010. Auk þess krefur stefnandi um greiðslur vegna réttinda sem hann telur að borið hafi að gera upp við starfslok hans, þ.e. vegna orlofs, frítökuréttar og námsfría. Að varakröfu stefnanda, sem er skaðabótakrafa og byggð á því að uppsögn hans hafi verið ólögmæt, verður vikið síðar.

Í málatilbúnaði beggja málsaðila er gengið út frá því að lög nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins hafi gilt í réttarsambandi þeirra og verður það lagt til grundvallar.

Eins og rakið hefur verið hér að framan var stefnandi leystur frá störfum með bréfi forstjóra stefndu, dags. 12. febrúar 2009, eftir að stofnunin hafði óskað eftir því að lögreglurannsókn færi fram á misræmi í reikningsgerð hans vegna gjaldskrárverka. Var tekið fram í bréfinu að stefnandi myndi halda föstum launum meðan á rannsókn málsins stæði. Stefnandi tók ekki aftur til starfa hjá stefndu og var honum sagt upp störfum frá 1. janúar 2010 að telja með bréfi, dags. 28. desember 2009. Var í því bréfi tekið fram að ekki væri krafist vinnuframlags á uppsagnarfresti, sem lyki 30. apríl 2010.

Áður en til uppsagnar kom hafði stefnanda verið tilkynnt með bréfi forstjóra stefndu, dags. 28. júlí 2009, að stofnunin myndi hætta að greiða laun hans „að svo stöddu“ þannig að launagreiðslur hans féllu niður frá og með júlímánuði 2009. Var ástæðan sögð sú að upplýsingar hefðu borist stofnuninni um að stefnandi væri við læknisstörf erlendis. Fjarvera hans tefði fyrir rannsókn máls sem varðaði stofnunina miklu og nauðsynlegt væri að fengist niðurstaða í sem fyrst og að hann væri ekki stofnuninni tiltækur, „hvorki til að ljúka málinu eins fljótt og kostur er, né til að koma til starfa ef stofnunin teldi sig hafa þörf fyrir það“.

Eins og rakið hefur verið, í kafla um málsástæður stefnanda hér að framan, byggir stefnandi á því að hann eigi á grundvelli ráðningarsamnings rétt til fullra launa á umræddu tímabili, frá 1. júlí 2009 til loka uppsagnarfrests 30. apríl 2010. Byggir stefnandi á því að hvorki lög nr. 70/1996, þágildandi kjarasamningur né ráðningarsamningur hafi getað veitt stefndu heimild til að taka þá einhliða ákvörðun að fella niður launagreiðslur til hans meðan ráðningarsamningur aðila var í gildi. Kveðst stefnandi hafa verið reiðubúinn allt tímabilið til að inna af hendi vinnuframlag í samræmi við gildandi ráðningarsamning. Hafnar hann því að tímabundin læknisstörf sem hann hafi tekið að sér erlendis geti talist ósamrýmanleg „starfi“ hans fyrir stefndu, enda hafi legið fyrir að ekki væri óskað eftir vinnuframlagi hans meðan mál hans væri til rannsóknar og stefnda hafi ekki neytt þess réttar síns að banna stefnanda umrædd störf eða áminna hann vegna þeirra, þrátt fyrir vitneskju um þau. Um skyldu stefndu til greiðslu launa byggir stefnandi jafnframt sérstaklega á því að stefnda hafi gefið loforð í bréfi, dags. 12. febrúar 2009, um að stefnandi myndi halda föstum launum meðan rannsókn á máli hans færi fram. Ekki verður á það fallist að stefnda hafi með því bréfi tekið á sig skyldur umfram þær sem leiddu af ráðningarsamningi stofnunarinnar við stefnanda og verður þeirri málsástæðu stefnanda því hafnað.

Stefnda byggir hins vegar kröfu sína um sýknu á því, eins og nánar er rakið í kafla um málsástæður stofnunarinnar hér að framan, að stefnandi hafi „fyrirgert tilkalli“ sínu til launa á því tímabili sem krafa stefnanda tekur til, allt til loka uppsagnarfrests, með því að hafa stofnað til atvinnurekstrar, þ.e. stofnað einkahlutafélagið X ehf. og ráðið sig til starfa erlendis í gegnum það félag, án þess að tilkynna og fá leyfi stefndu til slíkra starfa, í andstöðu við 20. gr. laga nr. 70/1996. Eru framangreind málsatvik óumdeild, þ.e. að stefnandi hóf störf erlendis án þess að tilkynna það stefndu.

Fallast verður á það með stefndu að á stefnanda hafi hvílt sú lagaskylda, sbr. 20. gr. laga nr. 70/1996, að tilkynna það stofnuninni er hann ákvað að taka að sér störf annars staðar en hjá stefndu, enda verður að leggja til grundvallar að ráðningarsamningur aðila hafi þá enn verið í fullu gildi þótt vinnuframlags hans væri ekki óskað meðan á rannsókn stæði. Breytir þar engu þótt stefnandi kunni áður að hafa starfað erlendis með samþykki stefndu í orlofstíma sínum. Vaknar þá sú spurning hvaða réttaráhrif sú vanræksla á lagaskyldu stefnanda gat haft. Fyrir liggur að stefnda brást ekki við framangreindum fregnum með þeim hætti sem kveðið er á um í 20. gr. laganna, þ.e. með ákvörðun um hvort lagt yrði bann við starfanum, heldur með því að fella alfarið niður launagreiðslur til stefnanda, án nokkurs fyrirvara. Þótt í bréfinu hafi verið tekið fram að þessi ákvörðun væri tekin „að svo stöddu“, breytir það ekki því að með þeirri ákvörðun var upp komin sú staða að meginskyldur beggja aðila í hinu gagnkvæma ráðningarsambandi höfðu fallið niður, án þess að fyrirséð væri hvort og þá hvenær þær myndu rakna við að nýju. Verður ekki annað séð en að við þessar aðstæður hafi stefnandi vart getað litið á ákvörðun stefndu öðruvísi en svo að stofnunin hefði einhliða rift ráðningarsamningi aðila og að honum væri nauðugur einn sá kostur að afla sér tekna annars staðar frá.

Af málatilbúnaði stefndu er ekki ljóst á hvaða lagagrundvelli stofnunin taldi sér heimilt að fella alfarið niður launagreiðslur til stefnanda í tilefni af broti á skyldu hans samkvæmt 20. gr. laga nr. 70/1996, en í greinargerð stefndu er þó um lagarök m.a. vísað til meginreglna vinnuréttar. Að því leyti sem í málatilbúnaði stefndu kann að felast tilvísun til almennra reglna kröfuréttar um heimild aðila í gagnkvæmu samningssambandi til þess að halda eigin greiðslu í tilefni af vanefnd gagnaðila hefur stefnda ekki gert fullnægjandi grein fyrir því hvernig vanræksla stefnanda á skyldu samkvæmt 20. gr. hafi getað réttlætt niðurfellingu launagreiðslna til hans. Er t.d. ekki á því byggt í málinu að stofnunin hafi orðið fyrir fjárhagslegu tjóni af völdum stefnanda. Verður slíkum málsástæðum því hafnað.

Jafnframt byggir stefnda á því að stefnandi hafi með tómlæti fyrirgert tilkalli sínu til launa, enda hafi hann engar athugasemdir gert við það er tekið var fyrir launagreiðslur til hans. Verði að líta svo á að stefnandi hafi samþykkt að launagreiðslur hans féllu niður.

Af hálfu stefnanda hefur því ekki verið mótmælt að bréf forstjóra stefndu, dags. 28. júlí 2009, sem áður var rakið, hafi borist bæði honum og þáverandi lögmanni hans, og verður það lagt til grundvallar. Er óumdeilt að hvorki stefnandi né lögmaður hans brugðust sérstaklega við því bréfi fyrr en með útgáfu stefnu haustið 2010, sbr. fyrrnefndan dóm þessa dómstóls í máli nr. E-202/2010 þar sem haldið var fram kröfu um skaðabætur sem tók til þess sama tímabils og hér um ræðir. Eins og fyrr var rakið verður hins vegar ekki séð að bréf stefndu hafi gefið stefnanda tilefni til þess að bregðast sérstaklega við því, enda fólst í bréfinu að ákvörðun um að fella niður launagreiðslur hefði þegar verið tekin og var engum áskorunum beint til stefnanda um viðbrögð. Ekki verður á það fallist að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti með því að höfða mál vegna kröfu sinnar síðar það sama ár og uppsögn hans tók gildi og gögn málsins styðja alls ekki þá málsástæðu stefndu að stefnandi hafi samþykkt að launagreiðslur til hans féllu niður. Verður framangreindum málsástæðum stefndu því hafnað.

Loks er á því byggt að stefnandi hafi í raun slitið vinnusambandi sínu við stefndu einhliða með þeirri háttsemi að hefja störf erlendis án tilkynningar til stefndu. Ekki verður á þá málsástæðu fallist, enda stangast hún á við þá staðreynd að stefnda kaus að segja stefnanda upp störfum með bréfi, dags. 28. desember 2009. Er ekkert í gögnum málsins sem styður það að stofnunin hafi litið svo á að stefnandi hefði þá þegar verið búinn að rifta ráðningarsamningi aðila.

Eins og atvik máls þessa liggja fyrir og með vísan til framanritaðs verður ekki séð að stefndu hafi að lögum verið heimilt að fella niður launagreiðslur til stefnanda á meðan ráðningarsamningur hans var í gildi, þ.e. frá 1. júlí 2009.

Óumdeilt er að stefnanda var sagt upp störfum, frá 1. janúar 2010 að telja, með fjögurra mánaða uppsagnarfresti. Byggist sýknukrafa stefndu varðandi þetta tímabil á sömu málsástæðum og varðandi tímabil fram að uppsögn. Með vísan til sömu röksemda og að framan greinir verður fallist á að stefnandi hafi átt rétt til launa í uppsagnarfresti.

Samkvæmt framanrituðu er aðalkröfu stefndu um sýknu hafnað og verður nú vikið að varakröfu stefndu um lækkun. Sú fjárhæð launagreiðslna sem stefnandi gerir kröfu um, 1.584.218 krónur á mánuði eða alls 15.842.180 krónur fyrir tímabilið 1. júlí 2009 til 30. apríl 2010 er óumdeild. Krefst stefnda þess að frá kröfu stefnanda dragist annars vegar fjárhæðir sem telja verði stefnanda til tekna á tímabilinu og hins vegar uppsafnað orlof og frítökuréttur, að því marki sem fallist verði á þær kröfur.

Í dómaframkvæmd hefur verið byggt á því að tekjur sem launþegi aflar sér með störfum annars staðar meðan á upppsagnarfresti stendur skuli dragast frá launagreiðslum á því tímabili. Má hér um t.d. vísa til dóms Hæstaréttar frá 19. september 2002 í máli nr. 159/2002, sbr. einnig dóm réttarins frá 13. febrúar 1997 í máli nr. 144/1996. Sýnist varakrafa stefndu um lækkun á aðalkröfu stefnanda byggð á þessari dómhelguðu reglu, þótt málatilbúnaður stofnunarinnar sé ekki um það svo skýr sem skyldi. Óumdeilt er að stefnandi var við störf og aflaði tekna frá öðrum en stefndu meðan á uppsagnarfresti stóð. Stóð það því stefnanda næst að sýna fram á hvaða tekjur hann hafði á tímabilinu, en það gerði hann ekki. Þótt stefnandi hafi ekki sjálfur lagt fram upplýsingar um tekjur sínar á tímabilinu hefur hann ekki mótmælt tölulega þeim upplýsingum sem fram koma í skattframtölum hans, staðgreiðsluyfirlitum og ársreikningum X ehf. sem stefnda hefur lagt fram, þótt hann mótmæli því alfarið að skilyrði séu til frádráttar þeirra liða frá launakröfu hans sem stefnda krefst, sérstaklega arðs og hagnaðar X ehf. Þar sem ágreiningur aðila lýtur þannig ekki að fjárhæðum þeirra liða sem stefnda krefst þess að komi til frádráttar heldur einungis því hvort lagaskilyrði séu til frádráttar þeirra og þar sem framlögð gögn þykja nægjanleg, þykir fært að leysa úr þeim ágreiningi.

Samkvæmt staðgreiðsluyfirliti stefnanda hafði hann engar launatekjur í janúar 2010, en í febrúar, mars og apríl s.á. námu tekjur hans frá X ehf. 595.000 krónum á mánuði, þ.e. alls 1.785.000 krónum. Skal sú fjárhæð, með vísan til framangreindrar dómaframkvæmdar, koma til frádráttar þeim launagreiðslum sem stefnandi átti rétt á í uppsagnarfresti. Jafnframt skulu, með vísan til sömu raka og með hliðsjón af skilgreiningu 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, koma til frádráttar að kröfu stefndu þriðjungur þeirra dagpeninga sem stefnandi fékk greidda á árinu 2010, þ.e. 1.331.898 krónur (3.995.694/3) enda hefur stefnandi ekki sýnt fram á aðra skiptingu þeirra greiðslna milli mánaða né heldur kostnað á móti þeim greiðslum. Eins og málið liggur fyrir hefur stefnda aftur á móti ekki sýnt fram á að lagarök standi til þess að útgreiddan arð og eignfærðan hagnað X ehf. beri að virða stefnanda til tekna og þar með til frádráttar launakröfu hans. Verður þeirri kröfu stefndu hafnað.

Varakrafa stefndu um lækkun tekur einnig til tímabilsins fram að uppsögn stefnanda. Hvað varðar kröfu stefndu um að til lækkunar launakröfu stefnanda á því tímabili komi reiknuð laun hans hjá X ehf. og eignfærður hagnaður einkahlutafélagsins, skortir á að í greinargerð stefndu sé fullnægjandi grein gerð fyrir því á hvaða lagagrundvelli eða málsástæðum sú krafa sé reist. Verður því ekki fundin stoð að sambærileg regla gildi um frádrátt tekna frá launakröfu fyrir uppsögn, á meðan ráðningarsamningur er í fullu gildi, líkt og í uppsagnarfresti. Verður ekki séð að hin sérstöku atvik þessa máls breyti þar nokkru um. Þegar af þeirri ástæðu verður varakröfu stefndu að þessu leyti hafnað. Að þeirri kröfu stefndu að uppsafnað orlof og frítökuréttur komi til frádráttar launakröfu stefnanda á nefndu tímabili verður vikið hér á eftir í tengslum við umfjöllun um þær kröfur stefnanda.

Stefnandi gerir loks kröfu um greiðslur vegna réttinda sem hann telur hafa borið að gera upp við starfslok hans, þ.e. vegna orlofs, frítökuréttar og námsfría. Kröfu um laun í námsfríi að fjárhæð 1.734.095 krónur vegna 15 daga á árinu 2008 og 15 daga vegna ársins 2009, reisir stefnandi á ákvæðum 8. gr. kjarasamnings milli fjármálaráðherra f. h. ríkissjóðs annars vegar og St. Franciskusspítala og Læknafélags Íslands hins vegar frá árinu 2006. Við munnlegan málflutning kom fram að stefnandi liti svo á að um réttindi væri að ræða sem meta mætti til fjár, enda þótt hann hafi ekki haft tök á að nýta sér þau eftir að honum hafði verið vikið frá störfum.

Af gögnum málsins og málatilbúnaði stefnanda fyrir dómi verður ekki ráðið krafa hans um greiðslu vegna námsfría, sem stefnda mótmælir alfarið að eigi sér nokkra stoð, byggist á því að hann hafi á nefndu árabili tekið sér námsleyfi og misst einhvers í launum vegna þess. Verður því ekki annað séð en að stefnandi sé í reynd að fara fram á tvöföld laun þá 30 daga sem krafa hans tekur til. Verður ekki af ákvæðum 8. gr. kjarasamningsins ráðið að slík krafa geti átt sér stoð, en í gr. 8.2 segir beinlínis að læknar með sérfræðileyfi skuli halda þar tilgreindum launum „meðan á námsferðum þessum stendur“. Verður kröfu stefnanda um greiðslu vegna námsfría því hafnað.

Stefnda viðurkennir að ákveðnu marki kröfur stefnanda um greiðslur vegna uppsafnaðs frítökuréttar og orlofs. Er þannig í greinargerð stefndu viðurkennt að uppsafnaður frítökuréttur stefnanda nemi 8 dögum eða 291.691 krónu. Á sama hátt viðurkennir stefnda að stefnandi eigi uppsafnaðan orlofsrétt sem nemi alls 49,5 dögum, þ.e. 30 dögum vegna orlofsársins 1. maí 2008 til 1. maí 2009, 12 dögum vegna eldri tímabila og 7,5 dögum vegna tímabilsins 1. maí 2009 til 31. júlí 2009, eða alls 1.843.574 krónum. Stefnandi hefur engin gögn fært fram fyrir því að uppsafnaður frítökuréttur hans nemi þremur vikum og að orlofsréttur hans nemi 2,5 mánuðum, eins og krafa hans byggist á. Verða kröfur hans að þessu leyti því aðeins teknar til greina að þeim fjárhæðum sem stefnda viðurkennir og að framan greinir, en ekki er tölulegur ágreiningur um þær fjárhæðir, sem samtals nema 2.135.265 krónum.

Stefnda krefst þess hins vegar að kröfur stefnanda um frítökurétt og orlof komi til frádráttar þeirri launakröfu sem hér að framan hefur verið fallist á vegna tímabilsins júlí til desember 2009. Kom fram við munnlegan málflutning af hálfu stefndu að byggt sé á því að líta verði svo á að stefnandi hafi nýtt sér uppsafnaðan frítökurétt og orlof meðan hann vann erlendis, verði á annað borð fallist á að honum hafi verið þau störf heimil, þrátt fyrir ráðningarsamband sitt við stefndu. Mótmælti lögmaður stefnanda þeim skilningi stefndu og benti á að stefnda hafi aldrei tilkynnt stefnanda að til þess væri ætlast að hann tæki út uppsafnað orlof sitt og frítökurétt en um það hafi stofnuninni borið að hafa samráð við stefnanda. Verður stefnda að bera hallann af því að ósannað er að stefnandi hafi þegar nýtt framangreindan frítöku- og orlofsrétt sinn. Verður varakröfu stefndu um lækkun kröfu stefnanda á framangreindum grundvelli því hafnað.

Samantekið og með vísan til alls framanritaðs er með dómi þessum fallist á þann hluta aðalkröfu stefnanda sem varðar mánaðarlegar launagreiðslur fram til loka uppsagnarfrests, samtals að fjárhæð 15.842.180 krónur, þó þannig að til frádráttar kröfu stefnanda um mánaðarlegar greiðslur í uppsagnarfresti koma launatekjur sem hann hafði annars staðar frá á því tímabili (595.000 krónur í febrúar, mars og apríl 2010, samtals 1.785.000 krónur) og hlutfallslegar dagpeningagreiðslur m.v. hvern mánuð (1.331.898/4=332.975 krónur), samtals að fjárhæð 3.116.900 krónur. Nánar tiltekið er stefnda dæmd til að greiða stefnanda 1.584.218 krónur á mánuði í 6 mánuði, vegna júlí til og með desember 2009, 1.251.243 krónur (1.584.218-332.975) vegna janúar 2010, og síðan 656.243 krónur á mánuði (1584.218-595.000-332.975) vegna febrúar, mars og aprílmánaða 2010. Þá er að hluta fallist á kröfu stefnanda vegna uppsafnaðs orlofs og frítökuréttar sem gera bar upp við starfslok hans, samtals að fjárhæð 2.135.265 krónur, en kröfu hans um greiðslu vegna námsfría er hafnað. Samtals verður stefnda því dæmd til að greiða stefnanda alls 14.860.545 krónur, auk dráttarvaxta, sbr. hér síðar, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 1.271.085 krónur, samkvæmt kröfugerð stefnanda sjálfs.

Með því að fallist hefur verið á aðalkröfu stefnanda upp að fjárhæð sem er umfram varakröfu hans um skaðabætur vegna ólögmætrar uppsagnar, gerist ekki þörf á að fjalla um þá kröfu.

Dráttarvaxtakröfu stefnanda er sérstaklega mótmælt og þess krafist að dráttarvextir leggist ekki á fyrr en 16. apríl 2013, er mál þetta var þingfest, en til vara að upphafsdagur dráttarvaxta verði 16. nóvember 2010 þegar stefnandi hafi höfðað mál á hendur stefndu, sbr. áðurnefndan dóm í máli nr. E-202/2010. Með vísan til 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þykja ekki efni til annars en að fallast á dráttarvaxtakröfu stefnanda eins og hún er fram sett og nánar greinir í dómsorði. Er þá m.a. tekið mið af því að ekki verður séð að stefnda hafi skorað á stefnanda að upplýsa um þær tekjur sem hann hafði af öðrum störfum í uppsagnarfresti. Enginn ágreiningur er um að virða beri þær 1.271.085 krónur sem stefnandi var dæmdur til að greiða stefndu með dómi í máli nr. E-202/2010 sem innborgun miðað við 21. janúar 2010.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.129.500 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Við dómsuppsögu var gætt ákvæðis 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, en dómsuppsaga dróst fram yfir lögbundinn frest vegna anna dómarans og hátíðisdaga í desembermánuði.

Dómsorð:

Stefnda, B, greiði stefnanda, A, 14.860.545 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.584.218 krónum frá 1. ágúst 2009 til 1. september s.á., frá þeim degi af 3.168.436 krónum til 1. október s.á., frá þeim degi af 4.752.654 krónum til 1. nóvember s.á., frá þeim degi af 6.336.872 krónum til 1. desember s.á., frá þeim degi af 7.921.090 krónum til 1. janúar 2010, frá þeim degi af 9.505.308 krónum til 1. febrúar 2010, frá þeim degi af 10.756.551 krónu til 1. mars s.á., frá þeim degi af 11.412.794 krónum til 1. apríl s.á., frá þeim degi af 12.069.037 krónum til 1. maí s.á., frá þeim degi af 14.860.545 krónum til greiðsludags, að teknu tilliti til innborgunar inn á kröfuna þann 21. janúar 2010 að fjárhæð 1.271.085 krónur.

Stefnda greiði stefnanda 1.129.500 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf