E-14070/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 8. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af M-x-x A-x-x, 3755 Long Lake Dr., Douglasville, Georgia, 30135, USA á hendur On-Waves ehf., Ármúla 25, Reykjavík, með stefnu birtri 14. desember 2009.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefndi verður dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð USD 48.000 ásamt dráttarvöxtum af peningakröfum í bandarískum dollurum (USD) samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. janúar 2009 til greiðsludags.

Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l., er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar þar sem tekið verði tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi gerir þær dómkröfur að hann verði sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda skv. mati dómsins.

Málavextir

Stefnandi er bandarískur ríkisborgari sem hefur starfað í fjarskiptageiranum. Stefndi er fyrirtæki sem starfar einkum við uppsetningu/rekstur fjarskiptakerfa í skemmtiferðaskipum o.fl.

Hinn 13. mars 2008 undirritaði stefnandi og forstjóri stefnda samkomulag er fól í sér fyrirætlan um að koma á fót fyrirtæki er héti On Waves America (OWA) og jafnframt réttindi til handa stefnanda, ef hann væri þátttakandi í þessari fyrirætlan.

Hinn 28. júní 2008 var On Waves America skráð.

Hinn 28. júlí 2008 eiga sér stað tölvusamskipti milli stefnanda og forsvarsmanns stefnda vegna bónusgreiðslna, fyrirkomulags nýs starfssamnings o.fl.

Hinn 30. október 2008 tilkynnir fyrirsvarsmaður stefnda að ekki sé unnt að halda áfram með stofnsetningu OWA.

Hinn 11. janúar 2009 sendir stefnandi tölvupóst til stefnda og krefst launa vegna samningsrofs.

Hinn 22. janúar 2009 hafnar stefndi kröfum stefnanda.

Með tölvupóstum lögmanns stefnanda 16. og 29. september og 7. og 26. október 2009, var krafist greiðslu á alls USD 48.000 auk innheimtukostnaðar.

Hinn 7. október 2009 var kröfum stefnanda hafnað að svo stöddu og endanlega með tölvupósti, dags. 26. október.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður að í mars 2008 hafi stefndi verið ráðinn til að gegna starfi ráðgjafa hjá stefnda vegna verkefna við uppbyggingaráform stefnda og dótturfélags stefnda í Bandaríkjunum, og að skrifað hafi verið undir samkomulag þess efnis hinn 13. mars 2008. Samkvæmt samkomulaginu var stefnandi einkum ráðinn til að vinna við uppbyggingu á bandarísku dótturfélagi stefnda, OnWaves America, og við ráðgjöf vegna fyrirhugaðrar starfsemi félagsins í tengslum við fjarskiptabúnað á skemmtiferðaskipum á Bandaríkjamarkaði.

Stefnandi byggir á því að í nefndu samkomulagi sé ákvæði um rétt stefnanda til starfslokagreiðslna (e. severance payment) komi til starfsloka hans hjá On-waves ehf. Segir þar orðrétt:„M-x-x A-x-x will have a severance period of 6 (six) months.“ Síðan segir: „If for any reason OWA (On-waves America) ceases activities except if this is linked to criminal actions, the sum of six months salary, excluding bonuses, will be paid to Mr. M-x-x A-x-x.“

Stefnandi telur rétt sinn samkvæmt þessu ákvæði vera skýran og afdráttarlausan. Komi til starfsloka stefnanda hjá stefnda eigi hann rétt á starfslokagreiðslum sem nema launum í sex mánuði hjá félaginu, alls USD 72.000 (USD 12.000 á mánuði x 6 mánuðir). Stefnandi kveður að af þessari upphæð hafi hins vegar einungis verið staðin skil á greiðslum fyrir tvo mánuði af sex, þ.e. fyrir nóvember- og desembermánuð 2008. Í janúar 2009 var stefnanda tilkynnt að stefndi hygðist ekki greiða frekari laun á uppsagnarfresti og því hljóðar dómkrafa stefnanda á eftirstöðvarnar, þ.e. USD 48.000. Upphaf dráttarvaxtakröfunnar miðast við 1. janúar 2009, en það eru fyrstu mánaðamót sem stefnandi fékk ekki greitt það sem honum bar.

Stefnandi heldur því fram að seinni hluti þessa ákvæðis í samningnum árétti enn frekar að stefnandi eigi rétt á sömu stafslokagreiðslum, ef On-Waves America hættir starfsemi (e. ceases activities).

Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi látið hjá líða að fylgja eftir þeirri viðskiptaáætlun sem hafði verið mörkuð On-Waves America, og hafi ekki fjármagnað uppbyggingu og starfsemi félagsins á Bandaríkjamarkaði eins og að var stefnt. Þetta fái stoð í áðurnefndum tölvupósti frá stjórnarmanni stefnda til stefnanda þar sem honum var sagt upp störfum og samhliða upplýstur um að fallið hafi verið frá fyrirhugaðri uppbyggingu On-Waves America. Stefnandi telur því að ekki verði annað séð en að On-Waves America hafi hætt starfsemi, jafnvel þótt það sé með engu móti skilyrði þess að stefnandi eigi rétt á starfslokagreiðslum.

Stefnandi bendir á að í tölvupósti forsvarsmanns stefnda frá janúar 2009 hafi fyrst og fremst verið vísað til óánægju með störf hans og vonbrigða stefnda með þau. Jafnframt hafi verið bent á að engin ákvörðun hafi verið tekin um að hætta uppbyggingu On-Waves America, og var vísað til viðskiptasamninga sem það félag á að hafa gert eftir uppsögn stefnanda. Stefnandi telur að svo virðist hins vegar sem engin raunveruleg starfsemi hafi verið í On-Waves America frá stofnun þess í júní 2008, en þeir samningar sem stjórnarformaður stefnda vísaði til í tölvupóstinum voru gerðir í nafni stefnda, en ekki On-Waves America. Stefnandi telur því að hér virðist hafa verið um fyrirslátt af hálfu stjórnarformanns stefnda að ræða. Stefndi hefur engar frekari útskýringar gefið á því hvers vegna kröfum stefnanda er hafnað.

Stefnandi telur kröfu sína skýra og ótvíræða. Hann eigi skýlausan rétt til 6 mánaða launa komi til starfsloka hans hjá stefnda og stefndi hafi ekki bent á neinar ástæður sem geti réttlætt höfnun á greiðsluskyldu. Þá telur stefnandi að með því að hann hafi fengið greitt er samsvarar tveggja mánaða launum, hafi stefndi þegar viðurkennt greiðsluskyldu sína.

Stefnandi bendir á að hann hafi lagt mikið á sig til að hefja störf hjá stefnda og sagði meðal annars upp góðu starfi hjá bandaríska símafyrirtækinu AT&T til þess að hefja störf hjá stefnda. Nú sé hann í mikilli óvissu um framtíðar atvinnumöguleika. Við starfslok sín hjá AT&T afsalaði stefnandi sér rétti til launa í sex mánuði við starfslok, enda samdi hann um sömu réttindi við stefnda sem nú eru ekki virt af hálfu stefnda. Hefur þetta valdið stefnanda miklu fjárhagstjóni og erfiðleikum eins og gefur að skilja.

Um lagarök er vísað til meginreglna kröfuréttarins og samningaréttarins, einkum til meginreglunnar um skuldbindingargildi samninga pacta sund servanda. Þá er vísað til meginreglna samningalaga nr. 7/1936. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við 5., 6. og 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur aðili og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi hafnar málatilbúnaði stefnanda. Svo sem fram kemur í gögnum málsins, sbr. m.a. samkomulag frá 13. mars 2008, tók stefnandi að sér sem ráðgjafi að annast f.h. stefnda uppbyggingu félagsins On Waves America. Jafnframt kveður samkomulagið á um að við stofnun On Waves America ætti stefnandi kost á tilteknum kjörum í ráðningarsambandi við það félag. Enginn slíkur samningur var gerður varðandi kjör stefnanda hjá stefnda, enda var ekki gert ráð fyrir að hann yrði starfsmaður stefnda eða teldist í ráðningarsambandi við það félag. Samningur sá er stefnandi byggir málatilbúnað sinn á lýtur þannig ekki að réttarstöðu stefnanda gagnvart stefnda, heldur að réttarstöðu hans gagnvart fyrirhugaðri ráðningu hjá þriðja aðila, dótturfélagi stefnda, On Waves America. Stefndi telur þetta skýrt m.t.t orðalags umrædds samkomulags. Stefndi telur vafalaust að ákvæði samningsins um svokallaða starfslokagreiðslu eigi einungis við um fyrirhugað réttarsamband stefnanda og On Waves America, en þar skyldi stefnandi njóta tiltekinna réttinda að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Af ráðningu stefnanda til þess félags kom aldrei.

Í öðru lagi er sérstaklega vísað til þess hvers eðlis viðskiptasamband aðila var. Stefnandi var í reynd ráðinn sem ráðgjafi hjá stefnda til að koma á fót öðru tilteknu fyrirtæki. Var það m.a. byggt á tilteknum væntingum sem gerðar voru til viðskiptatengsla stefnanda o.fl., svo og til tækniþekkingar. Ef af stofnun þess félags yrði átti stefnandi rétt til tiltekinna ráðningarkjara hjá því félagi. Áttu þau kjör, þ.m.t. réttur til tiltekinnar stöðu hjá félaginu eða aðkomu að stjórn, tiltekin árslaun, bónusgreiðslur, ef ákveðnum markmiðum væri náð til framtíðar, hlutafjáreign með minnihlutavernd, uppsagnarréttur, útgönguréttur úr félaginu eftir 3 ár, o.fl., augljóslega eingöngu við um starf stefnanda hjá hinu nýja félagi, On Waves America. Enda var með öllu tilgangslaust að semja um þessi atriði vegna starfa stefnanda fyrir stefnda, sem áttu að vera tímabundin, sbr. og til áréttingar niðurlagsákvæðis umræddra samningsskilmála frá 13. mars 2008. Stefndi telur fráleitt að stefnandi hafi átt rétt til 6 mánaða uppsagnarréttar vegna tímabundinna ráðgjafarstarfa fyrir stefnda. Þá fæst ekki séð að stefnandi hafi bæði átt að eiga uppsagnarrétt hjá stefnda og On Waves America. Þá er jafn fráleitt að ýmis ákvæði samkomulagsins, sem miða við langtímaréttarsamband, hafi getað átt við um réttarstöðu stefnanda gagnvart stefnda. Telur stefndi að þetta styðji alfarið þær málsástæður stefnda að umrætt uppsagnarákvæði (starfslokaréttur) hafi ekki átt við um störf stefnanda hjá stefnda. Stefndi telur rétt að benda á að stefnandi byggir ekki á því að stefndi beri á einhvern hátt ábyrgð, t.d. skaðabótaábyrgð, á því að ekki kom til umræddra starfa stefnanda hjá On Waves America. Slíkt gerir stefnandi ekki heldur krefur hann í reynd stefnda um efndir in natura á skilyrtum samningi, eða samningsvilja, á milli stefnanda og þriðja aðila, þ.e. samningi sem var meðal annars háður því skilyrði að stefnandi réð sig til þess aðila. Viðurkenning á dómkröfu stefnanda á grundvelli uppbyggingar málatilbúnaðar stefnanda fæli í reynd í sér að stefndi yrði gerður ábyrgur fyrir skuldbindingum annars lögaðila. Slíkt fær auðvitað ekki staðist, og enn síður í ljósi þess að það skilyrði samningsins, að stefnandi réð sig þangað, varð aldrei uppfyllt.

Í þriðja lagi er bent á að engu skiptir í þessu sambandi að stefnandi hafi fengið sambærilega fjárhæð greidda frá stefnda meðan hann starfaði fyrir stefnda og upphaflega var gert ráð fyrir að stefnandi nyti frá On Waves America, þ.e. USD 10.000 á mánuði, sem síðar var hækkuð í USD 12.000. Í því sambandi skal sérstaklega áréttað að stefnandi fékk greiðslur frá stefnda á grundvelli þóknunarreikninga, sem stefnandi sendi stefnda. (e. „consultancy fee“). Ljóst er hins vegar að gert var ráð fyrir að stefnandi yrði starfsmaður On Waves America, ef af yrði, á grundvelli ráðningarsamnings (e. „employment agreement“), tölvupósta frá 28. júlí 2008. Þá telur stefndi engu skipta í þessu sambandi þó svo að stefndi hafi ákveðið að greiða stefnanda tvo mánuði umfram skyldu, enda kemur skýrt fram að sú greiðsla var gerð í greiðaskyni við stefnanda (e. „...for sake of personal consideration...“).

Í fjórða lagi er byggt á því, til vara, að efnislega sé ekki uppfyllt það skilyrði samkomulags aðila frá 13. mars 2008 að fyrirtækið On Waves America hætti starfsemi. Þó svo að ekki hafi komið til ráðningar stefnanda hjá félaginu er það enn starfandi og á stefnandi því ekki rétt á greiðslu á grundvelli ákvæðisins, sbr. bréf frá janúar 2009, en þar kemur fram að umrætt félag hafi haldið áfram starfsemi þó svo að ekki hafi komið til frekara samstarfs við stefnanda. Hefur það ekki verið hrakið af hálfu stefnanda.

Í fimmta lagi er þess krafist að höfuðstóll kröfu hans beri dráttarvexti samkvæmt 5., 6. og 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Er þess krafist að dæmdir dráttarvextir miðist við vexti af peningakröfum í bandarískum dollurum (USD) samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags. Af hálfu stefnda er ekki fallist á að ákvæði 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 eigi við eins og hér stendur á. Seðlabanki Íslands ákveður ekki lengur vexti á grundvelli krafna í erlendum myntum. Þá verður ekki séð að stefnandi hafi sýnt fram á það að umræddur samningur, sem gerður er í BNA og á að meginstefnu til að koma til framkvæmda þar, eigi að lúta íslenskum vaxtalögum. Um dráttarvexti hljóti einfaldlega að fara samkvæmt bandarískum lögum, ef því væri að skipta, en ekki er byggt á því af hálfu stefnanda í málinu, og ber því að sýkna stefnda af dráttarvaxtakröfunni. Áskilinn er allur réttur í þessu sambandi.

Um lagarök er vísað til meginreglna íslensks samningaréttar og kröfuréttar og sjónarmiða um túlkun samninga, en stefnandi leggur íslenskan rétt til grundvallar kröfum sínum í málinu. Um málskostnaðarkröfu er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 129., 130. og a. lið 1. mgr. 131. gr. laganna.

Niðurstaða

Ágreiningur málsins lýtur að túlkun á samkomulagi aðila frá 13. mars 2008. Stefnandi heldur því fram að samkvæmt samkomulaginu beri honum réttur til sex mánaða launa eftir uppsögn hans úr stafi, en stefndi hafnar því.

Samkvæmt nefndu samkomulagi vill stefndi komast inn á þann markað í Ameríku er lýtur að fjarskiptaþjónustu við bandarísk skemmtiferðaskip. Fyrir liggur samkvæmt samkomulaginu að stofna eigi félag með heitinu On Waves America (OWA). Gekk það eftir 28. júní 2008. Í samkomulaginu segir síðan í ísl. þýðingu löggilts skjalaþýðanda: „Samþykkt hefur verið munnlega að ef þú óskar eftir að vera þátttakandi í On Waves America myndi eftirfarandi pakki eiga við þig.“ Í þessum eftirfarandi pakka eru talin upp ýmis réttindi til handa stefnanda. Meðal annars er tekið fram, að stefnandi yrði titlaður aðstoðarforstjóri og hann ætti setu í stjórn fyrirtækisins. Launin eru tilgreind, svo og bónusgreiðsla, hlutafjáreign með minnihlutavernd, uppsagnarréttur, útgönguréttur úr félaginu eftir 3 ár, og fleira. Það ákvæði er stefnandi byggir á hljóðar svo: „M-x-x A-x-x fær 6 (sex) mánaða laun við ráðningasamningsrof. Komi til þess af einhverjum ástæðum að OWA hætti starfsemi, nema ef það tengist glæpsamlegu atferli, fær M-x-x A-x-x greidd sex mánaða laun að undanskildum bónusum.“ Þá segir í samkomulaginu „…og að hann geti óhindrað gengið til liðs við On Waves sem „utanaðkomandi ráðgjafi“ þann tíma sem þarf til að mynda On Waves Amerika“. Síðan segir í lok samningsins. „Þegar On Waves America verður stofnað ætti að bæta öllum þessum atriðum við og gera þá hluta af hluthafasamkomulagi og vinnusamningi.“ Í málinu liggja fyrir tölvusamskipti stefnanda og fyrirsvarsmanns stefnda frá 28. júlí 2008 þar sem rætt er um nýjan starfssamning við stefnanda.

Þegar samkomulag þetta var gert hafði OWA ekki verið stofnað. Samkomulagið er undirbúningur undir starf stefnanda fyrir hið nýja fyrirtæki On Waves Amerika og verður hluti að ráðningarsamningi við það félag, eins og tilgreint er í lok samkomulagsins. Ekkert styður þá fullyrðingu stefnanda, að réttindi þau sem tilgreind eru í samkomulaginu séu hluti af ráðningarkjörum stefnanda hjá stefnda er hann vann sem utanaðkomandi ráðgjafi við undirbúning nýja félagsins. Túlkun stefnanda á samkomulaginu frá 13. mars 2008 kemur ekki til álita þar sem fyrir liggur að stefnandi var sjálfstætt starfandi ráðgjafi er fékk greidda þóknun á grundvelli innsendra reikninga. Hér breytir engu þótt þóknun stefnanda hafi verið sú sama og hann hefði fengi samkvæmt samkomulaginu í starfi sínu hjá OWA og að þóknunin hafi verið hækkuð frá og með ágúst 2008 úr 10.000 USD í 12.000 USD. Engin breyting varð á stöðu stefnanda á þessu tíma heldur hækkuðu einungis reikningarnir. Þá skiptir engu máli hvort OWA hafi hætt störfum eða ekki, þar sem enginn samningur var gerður við OWA og samkomulagið frá 13. mars 2008 gilti ekki í störfum hans sem ráðgjafi hjá stefnda.

Stefnanda var sagt upp ráðgjafarstarfi sínu í október 2008 og var það gert vegna óánægju með störf hans. Hann fékk þó greidda þóknun út árið, þ.e. fyrir nóvember og desember 2008. Þær greiðslur voru umfram skyldu hjá stefnda og skapa stefnanda ekki frekari rétt. Greiðslurnar eru heldur ekki viðurkenning á sex mánaða greiðslu í uppsagnarfresti svo sem stefnandi heldur fram.

Við aðalmeðferð málsins hefur stefnandi byggt á því að annar ráðgjafi hjá stefnda, R-x-x M-x-x, hafi fengið sambærilegar starfslokagreiðslur eins og stefnandi er að krefja um í málinu. Það eigi að styrkja kröfu stefnanda. Í stefnu málsins er ekkert vikið að þessari málsástæðu stefnanda, sem þó hefði verið tækt þar sem samkomulagið og sáttin við R-x-x M-x-x var gerð fyrir stefnubirtingu. Þá kemur sú skoðun stefnda fram í tölvupóstsamskiptum málsaðila frá október 2009, að áhöld séu um að réttarstaða stefnanda og R-x-x M-x-x sé hliðstæð. Stefnandi hefur haldið því fram að greinargerð stefnda hafi kallað á þessa málsástæðu. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála skulu málsástæður koma fram jafnskjótt og tilefni verður til. Málsástæðum og gagnaframlagningu vegna starfs R-x-x M-x-x var mótmælt af hálfu stefnda. Með vísan til þess sem að framan greinir er málsástæða þessi of seint fram komin.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða málsins að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda. Samkvæmt 131. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, On-Waves ehf., skal vera sýkn að kröfum stefnanda, M-x-x A-x-x.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 kr. í málskostnað. S-kvk-nf G-kvk-nf.