E-3693/2012

Mál þetta var höfðað 30. október 2012 og dómtekið 20. febrúar 2014.

Stefnandi er A-kvk-nf T-kvk-nf, búsett í Noregi.

Stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.265.415 krónur með 4,5% vöxtum frá 30. október 2008 til 10. ágúst 2012, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Af hálfu stefnda er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

I.

Málavextir

Þann 31. október 2002 lenti stefnandi í umferðarslysi og hlaut af því verulegt heilsutjón. Stefndi viðurkenndi greiðsluskyldu sína vegna slyssins úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Stefnandi lét þrívegis meta afleiðingar slyssins. Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, dr. med. og I-kk-ef S-kk-ef hrl., frá 10. nóvember 2004 var varanlegur miski stefnanda samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga talinn vera 20 stig og varanleg örorka hennar samkvæmt 5. gr. laganna 20%.

Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar dómkvaddra matsmanna, G-kk-ef G-kk-ef, taugasjúkdómalæknis og S-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef, prófessors, dagsettri 20. mars 2007, var varanlegur miski stefnanda samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga talinn vera 20 stig og varanleg örorka hennar samkvæmt 5. gr. laganna 35%.

Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar dómkvaddra yfirmatsmanna, H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis, T-kk-ef M-kk-ef taugalæknis og P-kk-ef S-kk-ef, dagsettri 24. janúar 2008, var varanlegur miski stefnanda samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga 30 stig og varanleg örorka hennar vegna slyssins samkvæmt 5. gr. laganna 60%. Stöðugleikadagur var metinn 23. apríl 2004.

Eftir að matsgerð dómkvaddra yfirmatsmanna lá fyrir óskuðu aðilar málsins eftir því að S-kk-nf T-kk-nf læknir legði mat á hversu stór hluti af metinni örorku stefnanda hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og Tryggingastofnun væri vegna slyssins og hversu stór hluti af metinni örorku væri vegna annarra orsaka. Samkvæmt niðurstöðum matsgerðarinnar, dagsettri 10. júní 2008 var talið að 75% af metinni örorku hennar hjá fyrrnefndum aðilum væru vegna umferðarslyssins.

Tjón stefnanda var gert upp í þrennu lagi, fyrst á grunni matsgerðar utan réttar frá 10. nóvember 2004, því næst var greidd viðbót á grunni yfirmatsgerðar frá 24. janúar 2008 en við svokallað lokauppgjör dró stefndi frá eingreiðsluverðmæti lífeyrisgreiðslna og greiðslna frá almannatryggingum, með vísan til 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Stefndi byggði frádráttinn á útreikningum R-kk-ef Þ. R-kk-ef tryggingarstærðfræðings frá 26. janúar 2013. Forsendur þess útreiknings eru að stefnandi sé metin til 25% varanlegs miska (sic. 30%) og 60% varanlegrar örorku m.t.t. skaðabótalaga. Þá er miðað við að hún haldi óbreyttum bótarétti hjá lífeyrissjóði eftir endurmat í nóvember 2009 til 67 ára aldurs en stefnandi átti rétt á örorkulífeyri bæði úr A og B deild lífeyrissjóðsins. Einnig er við það miðað að hún haldi óbreyttum bótarétti hjá Tryggingastofnun ríkisins til þess tíma. Við útreikninginn notaði R-kk-nf 4,5% ársvexti án tillits til 10% fjármagnstekjuskatts og að lífslíkur fari eftir reynslu áranna 2001-2005. Samkvæmt útreikningum hans eru ætlaðar bótagreiðslur úr lífeyrissjóði tímabilið maí 2004 til ágúst 2006 og eru þá 100% úr báðum deildum, höfuðstólsverðmæti þeirra er 3.894.214 krónur og koma 1.557.685 krónur til frádráttar í hlutfallinu 0,40. Þá eru ætlaðar bótagreiðslur úr lífeyrissjóði tímabilið september 2009 til janúar 2024 úr A deild 75% og B deildar 100%, að höfuðstólsverðmæti 15.368.822 krónur og koma 6.147.529 krónur til frádráttar í hlutfallinu 0,40. Þá er samkvæmt útreikningum miðað við greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins frá maí 2004 til janúar 2024 að höfuðstólsverðmæti 4.967.977 krónur og koma 3.328.545 krónur til frádráttar í hlutfallinu 0,67. Samtals nemur frádráttur R-kk-ef 11.033.759 krónur.

Stefnandi tók því við bótum með fyrirvara um „alla þætti uppgjörs og áskilnaði um að óska eftir nýju mati/mötum á afleiðingum slyss og öðrum orsökum, og til að hafa uppi frekari kröfur að þeim fengnum, eða á grundvelli slíkra útreikninga“. Að endingu greiddi stefndi viðbót eftir þingfestingu málsins vegna áhrifa vaxtatekna á lífeyrisgreiðslur og greiðslur frá almannatryggingum. Samtals nema greiðslur stefnda til stefnanda 10.844.473 krónum.

Þann 1. október 2008 fór stefnandi þess á leit við S-kvk-þf G-kvk-þf tryggingarstærðfræðing að hún legði mat á eingreiðsluverðmæti lífeyrisgreiðslna og greiðslna frá almannatryggingum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Miða skyldi matið við að stefnandi aflaði 40% af fyrri tekjum, líkt og dómkvaddir yfirmatsmenn töldu. Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar dagsettri 22. október 2008 taldi S-kvk-nf að þessi frádráttur skyldi nema 9.379.230 kr. Miðað við að aðeins 75% upphæðarinnar kæmi til frádráttar, skyldi þannig draga 7.304.423 kr. frá varanlegri örorku stefnanda.

Með tölvubréfi stefnanda, dagsettu 19. nóvember 2009, var stefndi krafinn um mismun frádráttarútreiknings samkvæmt uppgjörinu frá 11. júní 2008 og ofangreindu mati eða 1.536.742 kr. Stefndi hafnaði þeirri kröfu.

Þann 5. júlí 2011 óskaði stefnandi eftir því að matsmaður yrði dómkvaddur til að meta eingreiðsluverðmæti lífeyrisgreiðslna og greiðslna frá almannatryggingum. Óskað var eftir því að útreikningurinn miðaðist við tilgreindar forsendur en þær voru m.a. að miðað væri við að stefnandi nýtti 40% fullrar vinnugetu sinnar og aflaði þannig 40% fyrri tekna sem hafi numið 2.931.584 kr. á stöðugleikadegi. Auk þess skyldi miða annars vegar við stöðugleikadag til 1. maí 2009 og hins vegar frá 1. maí 2009 til 67 ára aldurs stefnanda. Einnig að örorkulífeyrir stefnanda í A deild LSR yrði miðaður við 100% frá stöðugleikadegi út júlí 2006, síðan 75% út nóvember 2009 en 60% eftir það. Hjá B deild LSR yrði örorkulífeyrir miðaður við 100% frá stöðugleikadegi út nóvember 2009 en 70% eftir það.

Örorkulífeyrir hjá A deild skyldi miðast við örorkumat en hjá B deild skyldi miða við tvöfalt örorkumat umfram 50%. Örorkulífeyrir í báðum deildum greiðist til 65 ára aldurs. Aðrar tekjur miðist við krónur 244.299 á mánuði í apríl 2004 og þær verði 0% til og með júlí 2006, síðan 25% til og með nóvember 2009 og síðan 40% til 65 ára aldurs en miðað sé við örkorkuúrskurði í þessu sambandi.

Vegna Tryggingastofnunar ríkisins skyldi útreikningur miðast við stöðugleikapunkt miðað við greiðslur frá og með maí 2004 og út þann mánuð sem stefnandi verði 67 ára og 65 ára vegna LSR. Eins verði sýnt eingreiðsluverðmæti miðað við greiðslur til 1. maí 2009 og miðað við útreikningsdag.

Ásamt framangreindu skyldi útreikningurinn meðal annars miða við 4,5% ársvexti og taka tillit til áhrifa fjármagnstekna af ávöxtun slysabóta til skerðingar á tekjutengdum greiðslum. Einnig var getið niðurstöðu ofangreindrar matsgerðar S-kk-ef T-kk-ef, læknis.

Samkvæmt niðurstöðum matsgerðar V-kk-ef Á-kk-ef tryggingarstærðfræðings, dagsettri 31. maí 2012, var talið að eingreiðsluverðmæti lífeyrisgreiðslna og greiðslna frá almannatryggingum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga væri samtals 9.741.000 kr. en 75% af þeirri fjárhæð er 7.305.750 kr. Með viðbótarskjali frá matsmanni voru leiðrétt atriði er lutu annars vegar að lífaldri og hins vegar að metnum miska. Lögmenn aðila voru sammála um að sú breyting hefði ekki marktæk áhrif á niðurstöðu hans.

Með bréfi stefnanda dagsettu 10. júlí 2012 var stefndi krafinn um greiðslu á 1.265.415 kr. sem er stefnufjárhæð þessa máls, auk vaxta, málskostnaðar og annars kostnaðar. Stefndi hafnaði kröfum stefnanda. Hins vegar féllst stefndi á að leiðrétta endurreikning frádráttarliða, þ.e. með tilliti til vaxtatekna á greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóðs, samtals 512.564 kr.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína um skaðabætur annars vegar á matsgerð dómkvaddra yfirmatsmanna og hins vegar á matsgerð dómkvadds matsmanns, V-kk-ef Á-kk-ef tryggingarstærðfræðings, auk matsgerðar S-kvk-ef G-kvk-ef, tryggingarstærðfræðings.

Stefndi beri sönnunarbyrði fyrir réttmæti frádráttar frá skaðabótum sem stefnandi krefji réttilega um. Stefndi hafi ekki hnekkt dómkvaddri matsgerð V-kk-ef og beri því að leggja hana til grundvallar við mat á frádrætti samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi telur matsgerð V-kk-ef Á-kk-ef reista á réttum forsendum. Hún sé byggð á sömu forsendum og uppgjör skaðabóta stefnanda um að hún hafi hlotið 60% varanlega örorku samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga. Það þýði með öðrum orðum að stefnandi sé með 40% vinnugetu og muni því afla í framtíðinni 40% af fyrri atvinnutekjum sínum. Því beri að miða við að útreikningur á bótum frá lífeyrissjóði og almannatryggingum skerðist miðað við að stefnandi fái 40% af fyrri atvinnutekjum. Sé þetta ekki gert, og miðað við að stefnandi fái engar atvinnutekjur í framtíðinni, líkt og stefndi miði við, þá sé í raun viðurkennt að varanleg örorka stefnanda sé mun meiri en sem nemi 60%. Auk þess sé í matsgerðinni miðað við áhrif fjármagnstekna og fleiri þátta sem stefndi reiknaði ekki með þegar hann reiknaði greiðslur sem komi til frádráttar. Stefnandi telji því að miða verði frádrátt samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga við útreikning V-kk-ef eins og áður segir. Krafa stefnanda sé því 1.265.415 kr.

Stefnandi kveður málsóknina reista á 1. mgr. 88. gr., 90. gr., 91. gr., 92. gr. og 95. gr., sbr. 97. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Bifreið stefnanda var tryggð lögboðinni slysatryggingu ökumanns hjá stefnda. Krafa um skaðabætur er byggð á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993 og almennum reglum skaðabóta- og vátryggingaréttar.

Málskostnaðarkrafa stefnanda er byggð á 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og því er nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar. Um varnarþing er vísað til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi byggir vaxtakröfu sína á 16. gr. skaðabótalaga og III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Dráttarvaxta sé krafist samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 10. ágúst 2012, er mánuður var liðinn frá því að lögmaður stefnanda krafði stefnda bréflega um greiðslu skaðabóta.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi telur sig hafa greitt stefnanda að fullu bætur miðað við 30 stiga miska og 60% örorku auk annarra bóta samkvæmt skaðabótalögum. Greiðslur þessar séu í samræmi við niðurstöður yfirmatsmanna um miska og örorku og niðurstöður utanréttar mats þeirra A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef um aðra bótaliði skaðabótalaga. Frádráttur vegna greiðslna frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins byggir á útreikningi R-kk-ef Þ. R-kk-ef tryggingastærðfræðings frá 26. janúar 2013.

Stefndi hafi greitt stefnanda fullar bætur og hafi þrenns konar uppgjör legið þeirri fjárhæð til grundvallar. Forsendur útreiknings stefnda hafi m.a. verið þær að stefnandi myndi til loka starfsævinnar njóta greiðslna frá Tryggingastofnun og lífeyrissjóði samkvæmt þeim reglum sem hafi verið í gildi hjá þessum aðilum á stöðugleikadegi, miðað við 100% greiðslur frá lífeyrissjóði frá stöðugleikadegi út nóvember 2009, 75% eftir það og fulla örorku hjá Tryggingastofnun.

Stefndi getur eins og staðreyndir máls þessa liggi fyrir alls ekki fallist á að við útreikning frádráttarliða skuli miða við að stefnandi muni í framtíðinni afla atvinnutekna sem nemi 40% af þeim tekjum sem hún hafi aflað fyrir slysið Stefndi mótmælir einnig öðrum forsendum útreiknings stefnanda.

Fyrir liggi að stefnandi hafi frá slysi ekki aflað atvinnutekna sem skert hafi rétt hennar til greiðslna frá almannatryggingum né lífeyrissjóði og ekkert í gögnum málsins bendi til þess að sú staða muni breytast í framtíðinni. Það sé því líklegast að stefnandi muni áfram eiga rétt á óskertum greiðslum frá þessum aðilum. Stefnda beri samkvæmt skaðabótalögum að greiða stefnanda líkindatjón hennar vegna afleiðinga slyssins og verði því við útreikning lögmæltra frádráttarliða einnig að líta til líklegustu fjárhæðar frádráttarbærra greiðslna þriðju aðila.

Í stefnu sé á því byggt að þar sem greiðsla samkvæmt skaðabótalögum geri ráð fyrir að stefnandi haldi 40% af aflahæfi sínu hljóti hún að afla 40% af fyrri tekjum í framtíðinni og að tekjutengdar greiðslur til hennar muni af þessum sökum skerðast. Þessi rökstuðningur standist ekki skoðun. Tilvist einhvers aflahæfis sé ekki trygging fyrir því að tekna verði aflað og staðreyndir málsins bendi eindregið til þess að stefnandi muni ekki afla atvinnutekna, a.m.k. ekki í þeim mæli að það valdi skerðingu á tekjutengdum greiðslum til hennar frá almannatryggingum og lífeyrissjóði. Stefnandi hafi samkvæmt eigin rökstuðningi haft 40% aflahæfi allt frá stöðugleikadegi en hafi þrátt fyrir það ekki aflað tekna sem skert hafi réttindi hennar frá almannatryggingum og lífeyrissjóði. Engin ástæða sé til að ætla að sú staða breytist í framtíðinni.

Hvað eftirstöðvar aflahæfis stefnanda varði byggir stefndi einnig á því að taka verði tillit til þess að fyrir liggi óumdeild niðurstaða dómkvadds matsmanns um að einungis hluti óvinnufærni stefnanda sé til kominn vegna slyssins.

Í öllu falli telji stefndi ótækt að miða líklegar framtíðaratvinnutekjur stefnanda við eftirstöðvar aflahæfis samkvæmt yfirmatsgerð þeirri sem liggi til grundvallar uppgjöri samkvæmt skaðabótalögum. Í fyrsta lagi séu greiðslur frá Tryggingastofnun og lífeyrissjóði greiddar á grundvelli sjálfstæðra mata sem byggi ekki á sömu forsendum og skaðabótalögin. Í öðru lagi séu í yfirmatsgerðinni einungis könnuð áhrif þessa tiltekna slyss á aflahæfi stefnanda. Önnur atriði sem hafi áhrif á aflahæfi stefnanda auk atriða sem hafa áhrif á það hvort og að hvaða marki stefnandi raunverulega afli atvinnutekna séu ekki könnuð í yfirmatsgerðinni frekar en öðrum matsgerðum þar sem líkamstjón sé metið samkvæmt skaðabótalögum.

Stefndi hafni þeirri fullyrðingu stefnanda í stefnu að leggja beri matsgerð V-kk-ef Á-kk-ef til grundvallar niðurstöðu í málinu þar sem henni hafi ekki verið hnekkt með yfirmati. Matsgerðin sé lítið annað en útreikningur á afleiðingum þess ef þær forsendur sem stefnandi leggur til grundvallar yrðu lagðar til grundvallar við uppgjör skaðabóta. Slík matsgerð renni ekki stoðum undir þær forsendur sem hún byggi á.

Varakrafa stefnda um lækkun dómkrafna stefnanda byggir á sömu málsástæðum og krafa um sýknu. Verði fallist á að atvinnutekjur muni í framtíðinni hafa áhrif á greiðslur lífeyrissjóða og Tryggingastofnunar til stefnanda byggir stefndi á því að atvinnutekjur muni nema lægri fjárhæð en sem nemi 40% af tekjum fyrir slys.

Þá sé á það bent að stefnandi sé metin til 75% örorku hjá Tryggingastofnun. Mat á líklegum greiðslum frá þessum aðilum hljóti að byggjast frekar á reglum og forsendum þessara aðila en á reglum skaðabótalaga. Það væri því í öllu falli eðlilegra að miða við 25% af fyrri tekjum en 40%. Fái sú niðurstaða einnig stuðning í óumdeildri matsgerð S-kk-ef T-kk-ef þar sem því sé slegið föstu að einungis 75% af metinni óvinnufærni stefnanda megi rekja til slyssins.

Stefnandi gerir ekki athugasemdir við vaxta- og dráttarvaxtakröfur stefnanda. Verði stefndi dæmdur til að greiða stefnanda einhverja fjárhæð í máli þessu sé fallist á að sú fjárhæð beri 4,5 % vexti frá 30. október 2008 til 10. ágúst 2012 og dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Um sýknukröfu vísar stefndi til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993, sérstaklega 4. mgr. 5. gr., auk meginreglna skaðabótarréttar, einkum þeirrar meginreglu að tjónþoli skuli ekki fá hærri bætur en með þarf til þess að bæta raunverulegt sannað tjón. Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 129. og 130 gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Aðilar málsins deila um réttmæti frádráttar eingreiðsluverðmætis við uppgjör skaðabóta, samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og greinin hljóðaði á tjónsdegi á árinu 2002. Ágreiningurinn einskorðast við hvaða forsendur beri að leggja til grundvallar við útreikning á frádrættinum.

Í málinu liggja fyrir útreikningar tveggja tryggingarstærðfræðinga. Ekki er ágreiningur um niðurstöður þeirra, heldur eingöngu um þær forsendur sem lágu þeim til grundvallar. Þá eru aðilar sammála um að leggja til grundvallar niðurstöðu yfirmatsgerðar um 30 stiga miska og 60% varanlega örorku stefnda svo og að 75% af rétti stefnanda frá almannatryggingum og lífeyrissjóði séu vegna slyss stefnanda á árinu 2002. Fyrir liggur að stefnandi fékk endurhæfingarlífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins frá 1. nóvember 2004 til 1. maí 2006 en fullan örorkulífeyri frá þeim degi. Þá fékk stefnandi greiðslur frá lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins miðað við 100% örorku frá 1. mars 2003 til 1. ágúst 2006 en miðað við 75% örorku frá þeim degi.

Stefnandi byggir á því að sömu forsendur verði að liggja til grundvallar útreikningi á skaðabótum annars vegar og útreikningi á frádrætti bóta frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóði hins vegar. Varanleg örkorka stefnanda hafi verið metin 60% samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga og því liggi fyrir að vinnugeta hennar sé 40%. Beri því að miða útreikning eingreiðsluverðmætis við að stefnandi fái 40% af fyrri atvinnutekjum sínum miðað við aðstæður á stöðugleikadegi. Það hafi stefndi ekki gert og sé tjón stefnanda því vanbætt.

Stefndi telur á hinn bóginn að tjón stefnanda sé að fullu bætt. Ekkert bendi til þess að stefnandi hafi eða muni afla tekna í framtíðinni sem leiða muni til skerðingar bóta frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóði. Fyrir liggi upplýsingar um að endurmat örorku hjá Tryggingastofnunar ríkisins skyldi fara fram í maí 2008 og endurmat hjá lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins í nóvember 2009. Forsendur matsgerðar stefnanda geri hins vegar ráð fyrir því að greiðslur Tryggingastofnunar ríkisins og lífeyrissjóðs lækki eftir endurmat örorku út starfsævi stefnanda án þess að þær upplýsingar hafi verið á meðal matsgagna.

Stefndi dró eingreiðsluverðmæti bóta frá uppgjörsfjárhæð samkvæmt lokauppgjöri aðila og lagði til grundvallar tilteknar forsendur eins og lýst er í málavöxtum. Forsendur slíkrar eingreiðslu eru að skaðabætur vegna varanlegrar örorku vegna slyss séu greiddar fyrir líkindatjón fram í tímann. Aðferðarfræðin felst í spádómum um, annars vegar hver hefði orðið framvindan í lífi tjónþola ef tjónsatvikið hefði ekki orðið og hins vegar hvernig ætla megi að framvindan verði að teknu tilliti til líkamstjóns tjónþola. Á sama hátt eru dregnar frá áætlaðar framtíðargreiðslur frá almannatryggingum og lífeyrissjóði. Vísar hann í því sambandi m.a. til dóma Hæstaréttar í málum nr. 119/2005 og 20/2013 og hafnar þeim skilningi stefnanda að rétturinn hafi staðfest þá aðferðafræði að taka beri tillit til metinnar starfsgetu tjónþola til framtíðar við útreikning eingreiðsluverðmætis bóta óháð því hvort síðar tilkomin gögn liggi fyrir sem geti haft áhrif á útreikninginn.

Stefndi ber sönnunarbyrði fyrir réttmæti frádráttar vegna eingreiðsluverðmætis bóta á stöðugleikadegi en eins og áður segir er í forsendum útreiknings hans gengið út frá hámarksskerðingu bóta til 67 ára aldurs. Dómurinn bendir á að liðin séu tæp tólf ár frá slysi stefnanda og stöðugleikadegi hafi verið náð árið 2004. Gögn frá Tryggingastofnun ríkisins bera með sér að stefnandi hafði hug á að ná heilsu með endurhæfingu til að komast aftur á vinnumarkað eða í nám. Það markmið náðist ekki eins og örorkumöt dagsett 22. mars 2006 og 17. desember 2007, bera með sér. Í matsgerð dómkvaddra yfirmatsmanna frá 2008, sem lögð var til grundvallar við uppgjör aðila, segir að stefnandi hafi gert tilraun til að hefja störf að nýju eftir að hún lét af sjúkraliðastarfi á árinu 2003, en skorti til þess þrek. Hún hafi reynt að vinna ritarastörf um nokkurra vikna skeið á árinu 2005, sem lið í endurhæfingu hennar en réð ekki við það. Stefnandi hafi grennslast fyrir um ýmis störf sem hún réð ekki við. Mat yfirmatsmanna var að stefnandi búi við þrekskerðingu af völdum þreytu og verkja sem sé til þess fallin að draga mjög úr eða eftir atvikum koma með öllu í veg fyrir getu til að stunda krefjandi starf af hvaða tagi sem er. Sama sé um annars konar störf, sem teljist létt líkamlega en krefjast þess að lengi sé setið eða staðið í senn. Yfirmatsmenn telja að stefnandi ráði við létt, hreyfanleg störf, þótt vænta megi að hún muni þá einungis geta unnið hluta úr degi að jafnaði. Slík störf liggi ekki á lausu og séu oft umsetin enda þótt um láglaunastörf sé að ræða. Ekki sé ólíklegt, þrátt fyrir að stefnandi fengi starf við sitt hæfi, að hún myndi þurfa að hætta fyrr en ella á starfsævinni, vegna umferðarslyssins.

Að ofangreindu virtu er það mat dómsins að stefndi hafi sýnt fram á að ekki standist sú forsenda stefnanda, við útreikning á frádrætti eingreiðsluverðmætis bóta, að hún hafi 40% vinnugetu út starfsævina. Þrátt fyrir að ágreiningslaust sé að miða eigi við stöðugleikadag við útreikning örorkubóta verður jafnframt að hafa hliðsjón af þeim gögnum sem aflað hafi verið eftir þann tíma. Að mati dómsins útiloka áðurnefndir Hæstaréttardómar, sem stefnandi vísaði til, ekki slíkt. Í skýringum í frumvarpi því sem varð að skaðabótalögum er tekið fram, að lagt sé til að þetta tímamark sé notað, til þess að það dragist ekki von úr viti að ákvarða endanlega bótafjárhæð. Það er því ljóst að tilgangur viðmiðunarinnar er ekki sá að útiloka skoðun á gögnum sem til falla eftir það tímamark. Ber því með vísan til þess sem rakið hefur verið að fallast á það með stefnda, að gögn málsins beri með sér að allt frá slysinu hafi dregið jafnt og þétt úr vinnugetu stefnanda. Engin gögn hafa verið lögð fram í málinu af hálfu stefnanda sem benda til annars. Þá er það staðreynd að langt er liðið á starfsævi stefnanda og dregur það enn frekar úr þeim litlu möguleikum sem fyrir voru á því að hún myndi geta nýtt vinnugetu sína. Að mati dómsins er nægilega upplýst að hún muni ekki koma til með að nýta 40% af vinnugetu sinni og sterkar líkur séu á því að hún muni áfram verða óvinnufær með öllu. Er því raunhæft að álykta að bætur til stefnanda frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóði haldist óbreyttar út starfsævi hennar. Verður því fallist á með stefnda að stefnandi hafi fengið tjón sitt að fullu gert upp og að rétt hafi verið að leggja til grundvallar þær forsendur sem gengið var út frá við útreikning frádráttar frá eingreiðsluverðmæti bóta.

Samkvæmt þessu skal stefndi vera sýkn af kröfum stefnanda. Rétt þykir að málskostnaður á milli aðila falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu sem tekur til reksturs málsins fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður hennar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, sem hæfilegur þykir, með tilliti til umfangs málsins og hliðsjón af þeim lögmannskostnaði sem þegar var greiddur af stefnda, 900.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari, kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, er sýkn af kröfu stefnanda A-kvk-ef T-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 900.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf H-kvk-nf