S-43/2013

Mál þetta, sem þingfest var þann 21. febrúar sl., og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 12. apríl sl., er höfðað með ákæru útgefinni af lögreglustjóranum á Selfossi, dagsettri 22. janúar 2013, á hendur Ó-kk-þgf I-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 000000-0000, til heimilis að Smáratúni 15, Selfossi,

„fyrir umferðarlagabrot

með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 26. ágúst 2012 ekið bifreiðinni ZM-901 undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóð [sic] 2,11‰) yfir umferðareyju á bifreiðastæði við félagsheimilið Aratungu í Bláskógabyggð, þaðan norður Bergholtsveg og vestur Skólabraut í Reykholti, þar sem lögregla hóf eftirför og fyrir að hafa ekki sinnt ítrekuðum stöðvunarmerkjum lögreglu er bæði voru gefin með hljóð- og ljósmerkjum alla eftirförina, heldur aka inn í hringtorg á gatnamótum Biskupstungnabrautar og Skólabrautar án þess að gefa stefnumerki úr hringtorginu inn á Biskupstungnabraut til austurs þar sem ákærði ók með allt að 86 km hraða á klukkustund á vegarkafla við Friðheima í Reykholti, þar sem leyfður hámarkshraði var 50 km á klukkustund, að hringtorginu á gatnamótum Biskupstungnabrautar og Dalvegar þar sem ákærði ók heilan hring og síðan aftur vestur Biskupstungnabraut án þess að gefa stefnumerki út úr hringtorginu með allt að 107 km hraða á klukkustund að syðra hringtorginu við gatnamót Skólabrautar og Biskupstungnabrautar þar sem ákærði ók vinstra megin við umferðareyju og því gegnt aksturstefnu [sic] inn í hringtorgið á of miklum hraða miðað við aðstæður þannig að ákærði missti stjórn á bifreiðinni og hún hafnaði utan vegar.

Teljast brot ákærða varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1. mgr. 5. gr. a., 3. mgr. 5. gr., 2. mgr. 31. gr., 1. mgr. 37. gr., 1. mgr. 14. gr, [sic] 4. mgr. 14. gr. 1. mgr., sbr. a. og c. liði 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til að sæta sviptingu ökuréttar, samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með áorðnum breytingum og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði mætti við þingfestingu málsins. Málinu var frestað til 28. febrúar sl. Í þinghaldi þann dag var Ó-kk-nf S-kk-nf hrl., skipaður verjandi að ósk ákærða. Ákærði, sem neitaði sök, kvaðst ekki hafa ekið bifreiðinni í umrætt sinn. Aðalmeðferð málsins var fyrirhuguð 26. mars sl., en var frestað utan réttar vegna veikinda verjanda ákærða til 12. apríl sl. Við upphaf aðalmeðferðar, áðurgreindan dag, óskaði ákærði eftir að breyta afstöðu sinni til ákæru. Ákærði kvaðst viðurkenna sök í máli þessu að öðru leyti en því að hann kvaðst saklaus af sakargiftum um of hraðan akstur.

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa en sýknu af of hröðum akstri. Verjandi krefst málsvarnarlauna. Verði ákærði sýknaður af hraðaakstursbrotum er þess krafist að sakarkostnaði verði skipt.

Málavextir

Málavöxtum, allt frá því lögregla veitti bifreiðinni ZM-901 athygli á bifreiðastæði við félagsheimilið Aratungu þar til ákærði var vistaður í fangaklefa á lögreglustöðinni á Selfossi, er ítarlega lýst í frumskýrslu lögreglu. Á lögreglustöðinni á Selfossi var blóðsýni dregið úr ákærða í þágu rannsóknar málsins klukkan 03:55 umrædda nótt. Meðal rannsóknargagna eru vottorð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði vegna rannsóknar á framangreindu blóðsýni. Endanleg niðurstaða alkóhólákvörðunar í blóði ákærða í áðurnefndu blóðsýni reyndist vera 2,11‰.

Þar sem ákærði hefur játað sakargiftir að undanskildum of hröðum akstri verða málavextir hér á eftir fyrst og fremst raktir með tilliti til atvika sem tengjast ákæru á hendur ákærða fyrir ætluð hraðaakstursbrot. Að öðru leyti er vísað um málavexti til ákæruskjals.

Fyrir liggur að í lögreglubifreiðinni nr. 267, sem veitti bifreiðinni ZM-901 sem ákærði ók eftirför, var upptökubúnaður, svokallaður Eyewitness búnaður. T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf lögreglumaður ók lögreglubifreiðinni og með honum í bifreiðinni var O-x-x I-x-x lögreglumaður. Meðal annarra rannsóknargagna er yfirlitsmynd Vegagerðarinnar af þéttbýlisstaðnum Reykholti í Bláskógabyggð, kort af sama stað þar sem akstursleið bifreiðarinnar ZM-901 er merkt inn og átta ljósmyndir af myndskeiðum úr upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar sem Þ-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf aðstoðaryfirlögregluþjónn valdi og setti upp.

Fyrir liggur að á vegarkaflanum á Biskupstungnabraut við þéttbýlið í Reykholti í Bláskógabyggð er 50 km hámarkshraði. Á veginum eru tvö hringtorg. Það syðra er á mótum Biskupstungnabrautar og Skólabrautar gegnt Brautarhóli en það nyrðra á mótum Biskupstungnabrautar og Bjarkarbrautar og liggur það jafnframt austar en hið fyrrnefnda hringtorg. Ekki liggja fyrir upplýsingar um vegalengd milli hringtorganna.

Ákærða er í fyrsta lagi gefið að sök of hraður akstur austur Biskupstungnabraut á vegarkafla frá syðra að nyrðra hringtorginu, þ.e. að hafa ekið á þeim vegarkafla með allt að 86 km hraða á klukkustund á vegarkafla við Friðheima í Reykholti. Í öðru lagi er ákærða gefið að sök of hraður akstur sömu leið til baka vestur Biskupstungnabraut frá nyrðra að syðra hringtorginu, þ.e. að hafa ekið á þeim vegarkafla með allt að 107 km hraða á klukkustund. Í þriðja lagi er ákærða gefið að sök að hafa ekið inn í syðra hringtorgið á of miklum hraða miðað við aðstæður með þeim afleiðingum að ákærði missti stjórn á bifreiðinni og hún hafnaði utan vegar.

Í frumskýrslu lögreglu er gerð grein fyrir ætluðum hraðaakstri bifreiðarinnar ZM-901 í svokölluð brotabelti. Þar kemur fram að um hafi verið að ræða jafnhraðamælingu, þ.e. lögreglubifreið hafi verið ekið á eftir bifreið ákærða á yfir 90 km hraða á klukkustund. Fram kemur að vettvangur hafi verið Skólabraut- Biskupstungnabraut, hámarkshraði á vegi hafi verið 50 km á klukkustund, mældur hraði bifreiðarinnar hafi verið 90, vikmörk 3 og niðurstaða því 87 km hraði á klukkustund. Í rituðum texta frumskýrslu er aðeins gerð grein fyrir hraðamælingu lögreglu vestur Biskupstungnabraut á vegarkafla frá nyrðra hringtorginu að því syðra. Orðrétt segir í frumskýrslu: „Ók hann þannig áfram að hringtorgi á gatnamótum Biskupstungnabrautar og Dalbrautar [innskot dómara gatnamótum Biskupstungnabrautar og Bjarkarbrautar]. Þar ók hann heilan hring í hringtorgi og fór út úr því á sama stað og hann ók inn í það. […] Þá ók hann sem leið lá aftur að hringtorgi við gatnamót Biskupstungnabrautar og Skólabrautar. Á kafla við Friðheima ókum við lögreglubifreiðinni á yfir 90 km/klst hraða og dró í sundur með bifreiðunum. Hámarkshraði á þeim vegkafla er 50 km/klst.“ Í frumskýrslu er loks akstri ákærða rétt áður en hann missti stjórn á bifreiðinni ZM-901 við syðra hringtorgið, lýst þannig: „Ók ökumaður þá á móti akstursstefnu í hringtorginu og beygði út úr því inn á Skólabrautina […]. Er henni [bifreiðinni ZM-901] var ekið út úr hringtorginu var henni enn ekið á móti akstursstefnu, vinstra megin við umferðareyju sem aðskilur akstursstefnur á Skólabraut við hringtorgið. Missti ökumaður þá stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hún fór upp á eyjuna, rann þar rétt fram hjá akbrautarmerki og aftur niður af eyjunni þar sem bifreiðin snerist þvert á veginn og staðnæmdist örstutta stund. Var henni þá nánast samstundis ekið aftur af stað, beint áfram og út af veginum vestan til.“

Skýrslutaka fyrir dómi.

Ákærði, Ó-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf, sem játaði sök að öðru leyti en þeim hluta ákæru sem lýtur að ætluðum hraðaakstri, vísaði við aðalmeðferð málsins til breyttrar afstöðu sinnar til ákæru og gaf ekki skýrslu.

Vitnið O-kvk-nf I-x-x, lögreglumaður, kvaðst hafa verið við eftirlit á lögreglubifreið við félagsheimilið Aratungu ásamt T-kk-þgf Á-kk-þgf Ó-kk-þgf lögreglumanni sem hafi verið ökumaður. Vitnið lýsti aksturslagi ákærða frá því hann ók frá bílastæði við Aratungu þar til hann missti stjórn á bifreiðinni þegar hann var nýkominn út úr syðra hringtorginu. Atvikum hvað ætlaðan ökuhraða ákærða varðar, lýsti vitnið þannig að eftir að ákærði hafði ekið út úr syðra hringtorginu hafi hann aukið hraða bifreiðarinnar og þau T-kk-nf reynt að halda jöfnum hraða milli lögreglubifreiðarinnar og bifreiðar ákærða. Ákærði hafi ekið að nyrðra hringtorginu, ekið heilan hring í því og inn á Biskupstungnabraut aftur og hafi lögreglubifreiðin fylgt bifreið ákærða eftir. Ákærði hafi aukið mjög mikið hraðann eftir að út úr nyrðra hringtorginu kom og þá hafi farið fram svokölluð jafnhraðamæling. Hún hafi verið gerð með þeim hætti að lögreglubifreiðinni hafi verið ekið með sama hraða á eftir bifreið ákærða og um leið haldið jöfnu bili milli bifreiðar ákærða og lögreglubifreiðarinnar. Kveikt hafi verið á ratsjá lögreglubifreiðinnar og ratsjáin þannig stillt að hún hafi mælt hraða lögreglubifreiðarinnar sjálfrar ekki hraða bifreiðar ákærða. Nánar um jafnhraðamælinguna sagði vitnið að þar sem jafnt bil hafi verið milli bifreiðar ákærða og lögreglubifreiðinnar hafi hraði bifreiðar ákærða verið sá sami og hraði lögreglubifreiðinnar og hafi sá hraði komið fram á ratsjánni. Þetta megi greinilega sjá á upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar en ef eitthvað hafi verið þá hafi bilið milli bifreiðanna aukist. Vitnið, sem starfað hefur sem lögreglumaður í tíu ár, kvaðst áður hafa beitt jafnhraðamælingu til að ákvarða hraða ökutækja og kvaðst vitnið þekkja verklagsreglur ríkislögreglustjóra og tók einnig fram að hafa lært um jafnhraðamælingu í Lögregluskólanum. Nánar aðspurð um slíka mælingu sagði vitnið að fyrst og fremst þurfi að hafa í huga að hraði lögreglubifreiðar og þeirrar bifreiðar sem verið sé að mæla sé sá sami þannig að bilið milli bifreiðanna hvorki aukist né minnki og sá sem mældur sé njóti alltaf vafans. Einnig þurfi að huga að virkni ratsjár. Varðandi skýrslugerð í slíkum málum kom fram hjá vitninu að tilgreina þurfi í frumskýrslu að um hafi verið að ræða jafnhraðamælingu. Vitnið mundi ekki hvort krafa væri gerð um að jöfnum hraða væri haldið í tiltekinn tíma eða tiltekna vegalengd.

Aðspurð um aðstæður á vettvangi kom fram hjá vitninu að hámarkshraði á vegarkaflanum milli hringtorganna, sem sennilega sé nokkur hundruð metra langur, hafi verið 50 km á klukkustund. Umrædda nótt hafi verið myrkur og svo hafi virst sem ákærði hefði haft litla stjórn á bifreiðinni og hafi akstur ákærða verið virkilega glæfralegur. Um ástæðu þess að hraði bifreiðar ákærða hafi ekki verið mældur með hefðbundinni radarmælingu sagði vitnið að þar sem lögreglubifreið hafi veitt bifreið ákærða eftirför hafi tækjabúnaðurinn, þ.e. ratsjá lögreglubifreiðinnar, ekki boðið upp á slíka mælingu. Þá hafi þau metið aðstæður þannig að nauðsynlegt væri að fylgja bifreið ákærða fast eftir til að missa ekki sjónar af henni. Vitnið staðfesti að bókstafurinn P sem fram kemur á ljósmyndum sem unnar voru upp úr Eyewitness upptökunni, og liggja frammi í málinu, tákni hraða lögreglubifreiðarinnar. Vitnið var sérstaklega innt eftir því hvar á vegarkaflanum milli hringtorganna umrædd jafnhraðamæling hafi farið fram og merkti vitnið það inn á yfirlitsmynd af vettvangi. Fram kom hjá vitninu að jafnhraðamæling hafi farið fram á vegarkafla frá nyrðra hringtorgi að syðra hringtorginu og vísaði vitnið til þess að á þeim vegarkafla hafi þau, þ.e. vitnið og vitnið T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf, sérstaklega fylgst með hraða ákærða og einbeitt sér að jafnhraðamælingunni. Vitnið var sérstaklega spurt hvort farið hafi fram jafnhraðamæling á vegarkaflanum frá syðra hringtorgi að nyrðra hringtorgi og svaraði vitnið því til að þau hafi á þeirri leið ekki verið sérstaklega að fylgjast með en þau hafi verið með kveikt á ratsjá allan tímann. Á þessum vegarkafla hafi hraði bifreiðar ákærða verið minni en þegar hann ók til baka frá nyrðra hringtorgi að því syðra eins og áður er lýst. Einnig merkti vitnið inn á yfirlitsmyndina þann stað sem í frumskýrslu er sagður vera „á kafla við Friðheima“.

Vitnið T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf, lögreglumaður lýsti akstri ákærða frá syðra hringtorginu að því nyrðra þannig að ákærði hafi aukið hraða bifreiðarinnar greinilega eftir að upp á Biskupstungnabraut kom. Á leiðinni til baka, þ.e. frá nyrðra hringtorginu að því syðra, hafi ákærði greinilega aukið hraða bifreiðarinnar. Vitnið, sem ók lögreglubifreiðinni, kvaðst halda að á þeim tíma hafi lögreglubifreiðinni verið ekið á um 90 km hraða en þá hafi bilið milli lögreglubifreiðarinnar og bifreiðar ákærða lengst. Aðspurt um aðstæður á vettvangi kom fram hjá vitninu að dimmt hafi verið en mjög gott veður. Að mati vitnisins hafi aksturslag ákærða verið með þeim hætti að hann hafi ekki ráðið við bifreiðina enda í lokin misst stjórn á henni. Vitnið, sem er nýútskrifaður lögreglumaður, kvaðst aldrei áður hafa tekið þátt í svokallaðri jafnhraðamælingu og fram kom hjá vitninu að talað hafi verið um jafnhraðamælingu í Lögregluskólanum en honum hafi þar ekki verið kennt nákvæmlega hvernig standa skuli að verki við slíkar hraðamælingar. Vitnið kannaðist við að til væru verklagsreglur um jafnhraðamælingar en kvaðst ekki þekkja þær nákvæmlega og hvað vitnið þau O-kvk-þf ekki hafi farið yfir þær sérstaklega í umrætt sinn. Sérstaklega aðspurt sagði vitnið að jafnhraðamælingin hafi farið fram á vegarkaflanum frá nyrðra hringtorginu að því syðra. Vitnið merkti inn á yfirlitsmynd af vettvangi hvar á umræddum vegarkafla jafnhraðamælingin hafi farið fram. Einnig merkti vitnið inn á yfirlitsmyndina þann stað sem í frumskýrslu er sagður vera „á kafla við Friðheima“.

Vitnið Þ-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf, aðstoðaryfirlögregluþjónn, staðfesti fyrir dómi að hafa unnið ljósmyndir sem liggja frammi í málinu úr tilteknum myndskeiðum úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar. Hann hafi valið tiltekin myndskeið sem honum hafi virst skipta máli í þessu sambandi í þeim tilgangi að auðvelda þeim sem færu yfir rannsókn málsins að taka ákvörðun um framhaldið. Þá hafi hann einnig sett upp kort og loftmynd til að sýna vettvang. Vitnið lýsti jafnhraðamælingu þannig að þá væri tveimur ökutækjum ekið með jöfnu bili tiltekna vegalengd. Vitnið vísaði til myndskeiðs úr Eyewitness búnaðnum og taldi vitnið að við mælinguna hafi verið fylgt verklagsreglum ríkislögreglustjóra frá 2011. Fram kom að Eyewitness upptökubúnaður í lögreglubifreiðum gefi sömu upplýsingar og ferilvöktun lögreglubifreiða, m.a. hraða lögreglubifreiðar og tíma. Vitnið kvaðst hafa metið það svo að jafnt bil hafi verið milli lögreglubifreiðarinnar og bifreiðar ákærða á vegarköflum sem sýndir séu á myndum nr. 4 og 6. Aðspurt kvað vitnið þá kröfu vera gerða til skýrslugerðar í máli sem þessu að í lögregluskýrslu komi fram mældur ökuhraði, akstursstefna, aðstæður á vettvangi sem og annað sem skipti máli varðandi mælingu. Að mati vitnisins hafi frumskýrsla í máli þessu verið fullnægjandi að þessu leyti.

Niðurstaða

Ákærði hefur skýlaust viðurkennt að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 26. ágúst 2012, ekið bifreiðinni ZM-901 undir áhrifum áfengis frá bifreiðastæði við félagsheimilið Aratungu í Reykholti í Bláskógabyggð, norður Bergholtsveg, vestur Skólabraut inn á Biskupstungnabraut um syðra hringtorgið til austurs, Biskupstungnabrautina til baka í vestur um nyrðra hringtorgið og síðan um syðra hringtorgið rétt inn á Skólabraut allt þar til hann missti stjórn á bifreiðinni. Ákærði hefur einnig viðurkennt að hafa í umrætt sinn ekið yfir umferðareyju, ekki sinnt stöðvunarmerkjum lögreglu, ítrekað ekki gefið stefnumerki og ekið gegnt akstursstefnu inn í syðra hringtorgið. Með vísan til skýlausrar játningar ákærða, sem er í samræmi við rannsóknargögn málsins, er sannað að ákærði hefur með framangreindri háttsemi brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1. mgr. 5. gr. a., 3. mgr. 5. gr., 2. mgr. 31. gr. og 1. og 4. mgr. 14. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og þannig unnið sér til refsingar, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.

Í ákæru er ákærða einnig gefið að sök of hraður akstur á Biskupstungnabraut og eru ætluð brot ákærða heimfærð undir 1. mgr. 37. gr. og 1. mgr., sbr. a. og c. lið 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Ákærði neitaði sök hvað þann þátt málsins varðar. Eins og áður er rakið snérist aðalmeðferð málsins fyrst og fremst um ætlaðan hraðaakstur ákærða á bifreiðinni ZM-901, annars vegar með allt að 86 km hraða á klukkustund austur Biskupstungnabraut milli hringtorganna og hins vegar með allt að 107 km hraða á klukkustund til baka Biskupstungnabrautina til vesturs frá nyrðra hringtorginu að því syðra.

Fyrir liggur að lögreglumennirnir T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf, sem ók lögreglubifreiðinni, og O-x-x I-x-x sem var farþegi í lögreglubifreiðinni, veittu bifreiðinni ZM-901 eftirför allt frá því ákærði ók bifreiðinni af stað við félagsheimilið Aratungu þar til hann missti stjórn á henni stuttu eftir að hann ók út úr syðra hringtorginu á Biskupstungnabraut. Lögreglubifreiðin var m.a. búin upptökubúnaði, svokölluðum Eyewitness búnaði, og hraðaratsjá. Á upptöku úr framangreindum Eyewitness búnaði, sem tekin er frá sjónarhorni ökumanns lögreglubifreiðarinnar og dómari hefur kynnt sér, sést aftan á bifreið og er óumdeilt að þar hafi verið um að ræða bifreiðina ZM-901 sem ákærði ók í umrætt sinn. Sjá má á upptökunni að eftirför hófst á bifreiðastæði við félagsheimilið og endar stuttu eftir að lögreglubifreiðinni var ekið út úr syðra hringtorginu á Biskupstungnabraut og er það myndskeið í heild u.þ.b. tvær mínútur og tvær sekúndur að lengd.

Verður nú í fyrsta lagi fjallað um ætlaðan hraðaakstur ákærða austur Biskupstungnabraut frá syðra hringtorginu að því nyrðra, en á þeim vegarkafla er ákærða gefið að sök að hafa ekið bifreiðinni ZM-901 með allt að 86 km hraða á klukkustund á vegarkafla við Friðheima í Reykholti. Við skoðun á upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar má sjá að það tók lögreglubifreiðina u.þ.b. 24 sekúndur að aka milli hringtorganna og er þá miðað við tímann frá því að lögreglubifreiðin var komin út úr syðra hringtorginu þar til hún kom að innkeyrslu inn í nyrðra hringtorgið. Framangreindur vegarkafli er beinn og ekkert sem skyggir á og sést bifreið ákærða greinilega fyrir framan lögreglubifreiðina á upptökunni. Samkvæmt framburði vitnisins O-kk-ef I-x-x var hraði bifreiðar ákærða ekki mældur með ratsjá með hefðbundnum hætti vegna þess að báðum bifreiðunum, þ.e. lögreglubifreiðinni og bifreiðinni ZM-901, hafi í umrætt sinni verið ekið í sömu átt. Við slíkar aðstæður bjóði ratsjá lögreglubifreiðarinnar ekki upp á að hraði bifreiða sé mældur með ratsjá. Ratsjá lögreglubifreiðarinnar hafi þess vegna verið stillt á svokallað patrol en þá mæli hún hraða lögreglubifreiðarinnar sjálfrar. Vitnið kvað slíka hraðamælingu, svokallað jafnhraðamælingu, gerða með þeim hætti að lögreglubifreiðinni hafi verið ekið með sama hraða á eftir bifreið ákærða og um leið haldið jöfnu bili milli bifreiðar ákærða og lögreglubifreiðarinnar. Fram kom hjá vitninu O-kvk-þgf að hún og T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf lögreglumaður hafi ekki sérstaklega fylgst með hraða bifreiðar ákærða á umræddum vegarkafla en að kveikt hafi verið á ratsjá lögreglubifreiðarinnar alla eftirförina. Þegar vitnið var beðið um að merkja inn á yfirlitsmynd af svæðinu hvar jafnhraðamæling hafi farið fram kom fram hjá vitninu að umrædd mæling hafi farið fram þegar ákærði ók vestur Biskupstungnabraut á móts við Friðheima. Framburður vitnisins T-kk-ef Á-kk-ef Ó-kk-ef var á sama veg hvað þetta varðar.

Í máli þessu er á því byggt af hálfu ákæruvaldsins að mæling á hraða ákærða austur Biskupstungnabraut hafi verið gerð með svokallaðri jafnhraðamælingu. Um framkvæmd slíkra hraðamælinga eru fyrirmæli í d-lið 9. gr. reglna ríkislögreglustjóra um hraðamælingar með ratsjá nr. 1/2011. Þá má ljóst vera að í ákæru er hvorki byggt á upplýsingum um ætlaðan hraðaakstur ákærða sem fram koma í brotabelti í frumskýrslu lögreglu, þar sem tilgreindur hraði að teknu tilliti til vikmarka er sagður vera 87 km á klukkustund, né í hinum skrifaða texta frumskýrslunnar, enda staðfesti vitnið O-kk-nf, sem ritaði frumskýrslu málsins, að hinn ritaði texti tæki til jafnhraðamælingar á Biskupstungnabraut til vesturs. Hraðatalan 86 km á klukkustund í ákæru virðist hins vegar vera byggð á myndskeiði, mynd 4 á dskj 4, skjal 5.2, sem vitnið Þ-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf vann úr upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar, án þess þó að gætt hafi verið ákvæða 11. gr. reglna ríkislögreglustjóra nr. 1/2011 um frádrátt vegna svokallaðra vikmarka. Hitt ræður þó meira hvað þennan þátt ákæru varðar að báðir lögreglumennirnir staðfestu fyrir dómi að á umræddum vegarkafla hafi hraði bifreiðarinnar ZM-901 ekki verið mældur með svokallaðri jafnhraðamælingu. Við jafnhraðamælingu þurfa þeir lögreglumenn sem að henni standa að gæta að því að lögreglubifreið sé ekið á eftir bifreið kærða þannig að jafnt bil sé milli lögreglubifreiðarinnar og bifreiðar kærða enda er það hraði lögreglubifreiðarinnar, mældur með ratsjá, sem lagður er til grundvallar við hraðamælingu að tilteknum vikmörkum, sbr. fyrirmæli d-liðar 9. gr. og 11. gr. reglna ríkislögreglustjóra um hraðamælingar með ratsjá nr. 1/2011.Þannig háttaði ekki til þegar lögregla veitti ákærða eftirför austur Biskupstungnabraut á vegarkaflanum frá syðra hringtorginu að því nyrðra. Þó svo upptaka úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar sé um margt upplýsandi um akstur ákærða í greint sinn, liggur fyrir framburður beggja lögreglumannanna um að jafnhraðamæling hafi ekki verið gerð á umræddum vegarkafla. Með vísan til þess og alls þess sem að framan er rakið, verður eins og atvikum er hér háttað, að meta allan vafa um gildi hraðamælingarinnar ákærða í hag, sbr. 108. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Ákærði er því sýknaður af þeim þætti ákæru sem lýtur að akstri með allt að 86 km hraða á klukkustund á umræddum vegarkafla.

Í öðru lagi er ákærða gefið að sök að hafa ekið bifreiðinni ZM-901 til baka Biskupstungnabraut til vesturs með allt að 107 km hraða á klukkustund. Eins og rakið er hér að framan er framangreindur vegarkafli beinn og ekkert sem skyggir á og sést bifreið ákærða greinilega fyrir framan lögreglubifreiðina á leið frá nyrðra að syðra hringtorginu á upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar.

Af hálfu ákæruvaldsins er á því byggt að hraði bifreiðarinnar ZM-901 á umræddum vegarkafla hafi verið mældur 107 km á klukkustund með svokallaðri jafnhraðamælingu sem gerð hefur verið grein fyrir hér að framan. Vitnið O-kvk-nf, sem ritaði frumskýrslu í máli þessu, staðfesti fyrir dómi að með orðunum „á kafla við Friðheima ókum við lögreglubifreiðinni á yfir 90 km/klst hraða og dró í sundur með bifreiðunum“ hafi hún verið að vísa til þess að fram hafi farið jafnhraðamæling á umræddum vegarkafla. Með vísan til þess má ljóst vera að hraðatala í ákæru er hvorki byggð á upplýsingum sem koma fram um hraða bifreiðarinnar ZM-901 í brotabelti, en þar er tilgreindur hraði að teknu tilliti til vikmarka sagður vera 87 km á klukkustund, né hinum skrifaða texta frumskýrslunnar sem rakinn er hér að framan. Hraðatalan 107 km á klukkustund í ákæru virðist hins vegar vera byggð á myndskeiði frá klukkan 02:47:33, aðfaranótt 26. ágúst 2012, sem sést á mynd 6 á dskj. 4, skjal 5.3 án þess þó að gætt hafi verið ákvæða 11. gr. reglna ríkislögreglustjóra nr. 1/2011 um frádrátt vegna svokallaðra vikmarka, en umrætt skjal vann vitnið Þ-kk-nf Ó-kk-nf S-kk-nf upp úr upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar.

Vitnin O-kvk-nf I-x-x og T-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf, eru bæði menntaðir lögreglumenn. O-kvk-nf, sem er með tíu ára starfsreynslu, kvaðst fyrir dómi áður hafa framkvæmt jafnhraðamælingu. Vitnið T-kk-nf, sem er nýútskrifaður úr Lögregluskólanum, kvað aðeins hafa verið minnst á þessa tegund hraðamælinga í náminu. Á þessum tíma hafði vitnið ekki áður tekið þátt í jafnhraðamælingu. Þá kom fram að vitnið kannaðist við að til væru verklagsreglur um hraðamælingar en vitnið kvaðst ekki þekkja þær nákvæmlega og þá hafi vitnið og vitnið O-kvk-nf ekki farið yfir þær sérstaklega í umrætt sinn. Hins vegar kváðust báðir lögreglumennirnir hafa framkvæmt svokallaða jafnhraðamælingu á umræddum vegarkafla, þ.e. á vegarkafla vestur Biskupstungnabraut, og bar þeim saman um að mælingin hafi átt sér stað á vegarkafla rétt við syðra hringtorgið.

Dómari hefur kynnt sér myndskeið úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar. Þar má sjá að það tók lögreglubifreiðina u.þ.b. 20 sekúndur að aka milli hringtorganna og er þá miðað við tímann frá því lögreglubifreiðin var kominn út úr nyrðra hringtorginu þar til henni var beygt á eftir bifreið ákærða rétt áður en komið var að syðra hringtorginu. Af mynd nr. 6, sbr. dskj. 4, skjal 5.3 og mynd nr. 7, sbr. dskj. 4, skjal 5.4, sem sýnir bifreið ákærða ekið gegnt akstursstefnu inn á syðra hringtorgið klukkan 02.47.36, má ljóst vera að þegar hraði lögreglubifreiðarinnar var 107 km á klukkustund hafi bifreið ákærða átt örstutt eftir að syðra hringtorginu og sést bifreið ákærða ekið út af veginum við Skólabraut eftir að ákærði náði aftur stjórn á bifreiðinni u.þ.b. níu sekúndum síðar. Af upptökunni má einnig sjá að hraði lögreglubifreiðarinnar var aðeins í um fimm sekúndur á yfir 101 km hraða á klukkustund og fór hæst í 108 km á klukkustund áður en lögreglubifreiðin hægði ferðina við hringtorgið og fylgdi bifreið ákærða eftir.

Þó svo upptakan úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiða geti veitt mikilsverðar upplýsingar um aksturslag ökumanna verður að mati dómsins ekki eingöngu byggt á gögnum úr slíkum upptökum þegar ákæra um of hraðan akstur er byggð á svokallaðri jafnhraðamælingu enda kallar slík mæliaðferð á vönduð og nákvæm vinnubrögð þeirra lögreglumanna sem að henni standa. Þá verður einnig að gæta þess að samræmi sé milli ákæruskjals og allra rannsóknargagna málsins. Þegar allt framangreint er virt, þykir verða að meta allan vafa um gildi jafnhraðamælingarinnar í umrætt sinn ákærða í hag, sbr. 108. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Ákærði er því sýknaður af þeim þætti ákæru sem lýtur að akstri með allt að 107 km hraða á klukkustund vestur Biskupstungnabraut.

Kemur þá til skoðunar sá hluti ákæru sem lýtur að því að ákærði hafi ekið inn í syðra hringtorgið á of miklum hraða miðað við aðstæður með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Þrátt fyrir að ekki hafi að mati dómsins tekist lögfull sönnun þess að ákærði hafi ekið bifreiðinni ZM-901 með þeim hraða sem tilgreindur er í ákæru, þ.e. allt að 107 km hraða á klukkustund, þykir dóminum með vísan til framburðar vitnanna O-kvk-ef og T-kk-ef um aksturslag ákærða, sem fær stoð í upptöku úr Eyewitness búnaði lögreglubifreiðarinnar, fram komin fullnægjandi sönnun þess að ákærði hafi ekið bifreiðinni ZM-901 langt yfir lögleyfðum hámarkshraða, sem á umræddum vegarkafla var 50 km á klukkustund, og á of miklum hraða miðað við aðstæður með þeim afleiðingum að ákærði missti stjórn á bifreiðinni ZM-901 eftir að hann ók gegnt akstursstefnu inn í syðra hringtorgið eins og lýst er í ákæru. Með greindri háttsemi braut ákærði gegn 1. mgr. 37. gr. og 1. mgr. 36. gr., sbr. a- og c-lið 2. mgr. sömu greinar umferðarlaga nr. 50/1987, og hefur þannig unnið sér til refsingar, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.

Ákvörðun refsingar og annarra viðurlaga

Ákærði, sem er 26 ára gamall, hefur samkvæmt framlögðu sakavottorði tvisvar sinnum hlotið refsidóma. Í fyrra skiptið með dómi Héraðsdóms Suðurlands frá 2. ágúst 2005 þegar ákærði var dæmdur í 160.000 króna sekt og sviptur ökurétti í fjóra mánuði fyrir brot gegn 1.mgr. 4. gr., 3. mgr. 36. gr., 2. mgr., sbr. 4. mgr. 31. gr., 1. mgr. 25. gr., og 1. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og 59., sbr. lið 16.11 reglugerðar um gerð og búnað ökutækja nr. 822/2004. Hluta af þeim brotum sem ákærði var sakfelldur fyrir í dómi þessum framdi ákærði áður en hann var 18 ára. Í síðara skiptið var ákærði dæmdur í 60.000 króna sekt og sviptur ökurétti í einn mánuð með dómi Héraðsdóms Suðurlands frá 31. mars 2008 fyrir brot gegn 1. mgr. 4. gr. og 1. og 2. mgr. 35. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og lögreglusamþykkt fyrir Sveitarfélagið Árborg nr. 53/2004, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 36/1988.

Ákærði hefur í máli þessu verið fundinn sekur um akstur undir áhrifum áfengis, óhlýðni við fyrirmæli lögreglu, akstur utan vega í þéttbýli, brot á reglum um merkjagjöf, brot á reglum umferðarlaga um hvar aka skal á vegi og of hraðan akstur í þéttbýli. Með vísan til þessa er refsing ákærða ákveðin 250.000 króna í sekt til ríkissjóðs, sem ákærða ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæta ella fangelsi í 14 daga. Þá ber, með vísan til 101. og 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingu, sbr. og reglugerðar nr. 492/2007, að svipta ákærða ökurétti í tvö ár, frá birtingu dóms þessa að telja.

Sakarkostnaður

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað, sbr. 216. gr. sömu laga. Ákærða ber því að greiða kostnað vegna töku blóðsýnis og blóðsýnisrannsóknar samtals að fjárhæð 28.210 krónur, sbr. yfirlit lögreglu. Einnig greiði ákærði málsvarnarlaun verjanda síns, Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 207.075 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Selfossi, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Ákærði, Ó-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf, greiði 250.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins að telja en sæti ella fangelsi í 14 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá dómsbirtingu að telja.

Ákærði greiði 28.210 krónur í sakarkostnað auk málsvarnarlauna skipaðs verjanda, Ó-kk-ef S-kk-ef hrl., 207.075 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. R-kvk-nf T-kvk-nf.