S-115/2015

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 4. mars sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, útgefinni 5. október 2015, á hendur X, kt. 000000-0000, ..., Akureyri, fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot:

„I.

Með því að hafa aðfaranótt þriðjudagsins 21. júlí 2015, ekið bifreiðinni ..-000, undir áhrifum fíkniefna (í blóðsýni mældist tetrahýdrókannabínól 8,4 ng/ml.), um Vesturlandsveg til norðurs, þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans á móts við Þjófakletta í Borgarbyggð.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með síðari breytingum.

II.

Með því að hafa þessa sömu nótt verið með í vörslum sínum í ofangreindri bifreið, þegar lögreglan stöðvaði akstur hans og handtók hann, 175,36 gr. af maríhúana og 5,5 millilítra af hassolíu, en efnin voru ætluð til dreifingar.

Telst þetta varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. síðari breytingar og að ákærða verði gert að sæta upptöku á efnum þeim, sem lögregla lagði hald á og tilgreind eru í efnaskrá nr. 30.704, samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.“

Skipaður verjandi, G-kk-nf T-kk-nf hdl., krefst þess aðallega fyrir hönd ákærða að hann verði sýknaður af refsikröfu ákæruvalds samkvæmt I. og II. kafla ákæru, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandinn þess að ákærði verði ekki sviptur ökurétti, en til vara að sviptingin verði eins skammvinn og lög leyfa. Verjandinn krefst þess enn fremur að upptökukröfu ákæruvalds verði hafnað og loks að allur sakarkostnaður, þar á meðal málsvarnarlaun og ferðakostnaður hans,verði felldur á ríkissjóð.

A.

Samkvæmt frumskýrslu A, lögreglumanns á Vesturlandi, var hún ásamt starfsfélaga sínum við umferðareftirlit í lögreglubifreið á Vesturlandsvegi nærri Hafnarskógi þriðjudaginn 21. júlí 2015, kl. 00:15, er þau mættu bifreiðinni ..-000. Fram kemur að þau hafi afráðið að hafa afskipti að ökumanni bifreiðarinnar og var akstur hans stöðvaður á Vesturlandsvegi skömmu síðar við svonefnda Þjófakletta.

Í skýrslunni segir að við fyrstu samskipti við ökumanninn, ákærða X, hafi vaknað grunur um að hann væri undir áhrifum fíkniefna, en þar um er vísað til þess að augu hans hafi verið vot og augasteinar útvíkkaðir. Vegna þessa hafi ákærði og farþegi hans verið færðir á lögreglustöðina í Borgarnesi og þá til að fá ákærða til að láta í té þvagsýni. Fram kemur að ákærða hafi verið kynnt réttarstaða grunaðs aðila kl. 01:29 og í framhaldi af því gefið færi á að hafa samband við tiltekinn verjanda en það ekki tekist þar sem verjandinn hefði ekki svarað símhringingum.

Greint er frá því að ákærði hafi fallist á að láta í té þvagsýni, en reynst það erfitt. Tekið er fram að ákærði hafi reynt að blekkja lögreglumennina með því að láta volgt vatn, vatn úr salerni og munnvatn í þvagsýnisglasið.

Samkvæmt gögnum var umrædda nótt kvaddur á lögreglustöðina læknir og dró hann blóð úr ákærða kl. 02:18. Fram kemur að eftir sýnatökuna hafi ákærði viðurkennt neyslu kannabis fyrr um kvöldið. Þá er skráð að ákærði hefði látið í té þvagsýni kl. 03:40, en tiltekið er að það hafi gefið jákvæða svörun á svonefnt THC, sem er eitt af hinum virku efnum kannabisjurtarinnar.

Í niðurlagi lögregluskýrslunnar er skráð að ákærði hefði veitt lögreglu heimild til að leita í bifreiðinni ..-000 og að þá hefði fundist plastpoki með ætluðu kannabisefni, sbr. dskj. nr. 19 og 20, en enn fremur 6 sprautur af ætlaðri kannabisolíu og loks ætluð kannabisfræ.

Við frumrannsókn lögreglu umrædda nótt var tekin framburðarskýrsla af ákærða. Í skýrslunni er haft eftir ákærða að hið haldlagaða jurtaefni, sem var fyrirkomið í plastpokanum, innihéldi kannabisefni, nánar tiltekið „tetróhydrókannabínól, THC acid“ ca. 170 grömm. Vísaði ákærði til þess að efnið hefði verið ætlað til lækninga fyrir krabbameinssjúkan einstakling, sem hann vildi þó ekki nafngreina. Samkvæmt skýrslunni svaraði ákærði því til að hið sama gilti um það vökvaefni, sem var í sprautum, sem lögreglan hafði haldlagt. Skráð er að ákærði hafi ekki viljað gefa skýringar á því hverju það sætti að fyrrgreint þvagsýni hans hefði gefið svörun við THC, en aðspurður kvaðst hann ekki hafa neytt fíkniefna, en sagði síðan: „Það ... gæti hafa verið kannabínolía ... Ég tek einn dropa við slæmum hausverk.“ Nánar aðspurður af þessu tilefni kvaðst ákærði ekki minnast þess hvenær hann hefði síðast neytt kannabínolíu. Við yfirheyrsluna lýsti ákærði því yfir að hann afsalaði sér þeim kannabisefnum sem lögreglan hafði haldlagt umrædda nótt.

Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu voru fyrrnefnd blóð- og þvagsýni úr ákærða send til frekari rannsóknar til Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Þá voru hin haldlögðu efni send til tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sbr. efnaskrá lögreglu nr. 30.704.

Samkvæmt matsgerð fyrrgreindrar rannsóknastofu, sem dagsett er 4. ágúst 2015, mældist í þvagsýni ákærða tetrahýdrókannabínólsýra. Enn fremur segir í matsgerðinni, sem B deildarstjóri ritaði, að í blóðsýni ákærða hefði mælst tetrahýdrókannabínól, með styrkleikann 8,4 ng/ml.

Í efnaskýrslu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, frá 8. ágúst 2015, segir að við rannsókn og prófun tæknideildar þann 4. sama mánaðar hafi hið haldlagða efni lögreglunnar á Vesturlandi innihaldið kannabis. Hafi annars vegar verið um að ræða marijúana/kannabisefni, 175,36 grömm, og hins vegar hassolíu, 5,50 ml.

Fyrir liggur að eftir höfðun málsins fyrir dómi voru að fyrirlagi ákæranda send til frekari rannsóknar sýni úr tveimur hinum fyrrnefndu sprautum, sem lögregla hafði lagt hald á, til Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Í matsgerð rannsóknastofunnar, sem dagsett er 2. mars sl., segir að um hafi verið að ræða dökkgrænan þykkan vökva, sem við rannsókn, með gasgreiningu á súlu og massagreiningu, hefði reynst innihalda tetrahýdrókannabínól. Matsgerðin er undirrituð af C verkefnastjóra.

B.

Fyrir dómi hefur ákærði neitað sök. Ákærði skýrði frá því að hann hefði ekki fundið fyrir áhrifum fíkniefna við aksturinn. Ákærði staðhæfði að hann hefði ekki neytt kannabisefna fyrir aksturinn líkt og hann hefði sagt við yfirheyrslu hjá lögreglu, en bar að hann hefði neytt kannabisolíu 3-4 dögum áður. Ákærði kvaðst hins vegar ekki vefengja að hið virka efni, THC, hefði mælst í blóðsýni hans og hafði að því leyti ekki athugasemdir við matsgerð rannsóknastofu Háskóla Íslands. Ákærði kvaðst neyta efnisins vegna andlegra erfiðleika og þá helst kvíða. Við frumrannsókn lögreglu kvaðst ákærði hafa reynt að villa um fyrir lögreglu, og bar að hann hefði á verknaðarstundu gert sér grein fyrir að hið virka efni, THC, gæti mælst í blóði hans.

Fyrir dómi játaði ákærði að hafa haft vörslur á því efni sem lögreglan haldlagði, sbr. II. kafla ákæru, þ.e. 175,36 grömm af marijúana og 5,5 ml af hassolíu. Ákærði neitaði sakaratriði ákærukaflans, m.a. að því leyti að hann kannaðist ekki við að hafa ætlað að dreifa efnunum. Áréttaði hann fyrri frásögn sína hjá lögreglu um að efnið hefði verið ætlað sjúkum einstaklingi. Ákærði bar að mjög lítið af hinu virka efni, THC, hefði verið í hassolíunni. Hann staðhæfði jafnframt að í raun hefði ekkert slíkt efni verið í jurtaefninu í plastpokanum og því hefði í raun einungis verið um svonefndan hamp að ræða. Ákærði staðhæfði að jurtaefnið hefði verið í blómahluta kannabisplöntunnar og sagði að það hefði hann fengið hjá hinum sjúka einstaklingi, enda hefði hann einungis tekið að sér að umbreyta því í hassolíu.

Sérfræðingar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, þau B og C, gáfu skýrslu fyrir dómi og staðfestu efni áðurrakinna matsgerða. Fyrrnefnda vitnið staðhæfði að magn hins virka efnis kannabis, THC, í blóðsýni ákærða hefði verið umtalsvert að styrkleika. Síðarnefnda vitnið lýsti mælingar- og rannsóknaraðferð, en kannaðist aðspurt ekki við að hið virka efni hassolíunnar hefði orðið til við efnagreininguna, þ.e. gasgreiningu á súlu og massagreiningu. Vitnið sagði að styrkleiki olíunnar hefði ekki verið mældur sérstaklega.

D, lögreglumaður hjá tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, staðfesti efni áðurrakinnar efnaskýrslu, og bar að við hefðbundið forpróf hefði komið í ljós að um hassefni var að ræða.

Lögreglumaðurinn A staðfesti fyrir dómi áðurrakin frumrannsóknargögn lögreglunnar á Vesturlandi.

C.

Í skriflegri greinargerð ákærða um sakarefni I. kafla ákæru, líkt og við málflutning verjanda hans fyrir dómi, er sýknukrafan byggð á því að ákæran sé óljós um hvaða efni hafi verið í blóði ákærða í greint sinn, en að auki hafi það efni sem þó hefði mælst verið svo lítið að það hafi ekki haft áhrif á aksturshæfni hans. Þá hefði efnið einungis verið innvortis, enda hefði ákærði tekið það inn í lækningaskyni.

Ákærði byggir og á því að hin bundna sönnun sem ákæruvaldið reisir málatilbúnað sinn á standist ekki grundvallarreglu stjórnarskrárinnar um lögbundna refsingu og að refsikrafan styðjist því ekki við gilda refsiheimild, sbr. 1. mgr. 71. gr. og 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Þá byggir hann sýknukröfu sína á jafnræðisreglu ríkisréttar og á reglum refsiréttar og sakamálaréttarfars og enn fremur á því að dómafordæmi Hæstaréttar hafi ekkert gildi í máli þessu, en þar um vísar hann til 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar.

Að því er varðar II. kafla ákærunnar byggir ákærði sýknukröfu sína á því að hann hafi ekki haft eiginlegar vörslur á þeim 175 grömmum af marijúana sem lögreglan lagði hald á. Þar um vísar ákærði til þess að efnið hafi í raun verið í eigu sjúklings. Þá hafi efnið verið ætlað til einkanota og að í raun hafi það ekki innihaldið hið virka efni THC. Vegna sérþekkingar sinnar hafi hann tekið að sér, án endurgjalds, að búa til olíu úr efninu, sem aðeins hefði innihaldið örlítið magn af hinu virka efni.

Af hálfu sækjanda er málsvörn ákærða alfarið hafnað. Um sönnunarfærslu vísar sækjandinn til áðurrakinna gagna, en einnig til dómafordæma Hæstaréttar. Við flutning andmælti sækjandi því hins vegar ekki að kannabisefni geti í vissum tilvikum verið brúklegt til lækninga, en að það réttlæti ekki brot ákærða.

D.

Óumdeilt er að ákærði var stöðvaður aðfaranótt 21. júlí sl. af lögreglu þar sem hann var við akstur á bifreiðinni ..-000 á Vesturlandsvegi. Liggur fyrir að vegna ætlaðs fíkniefnaaksturs var ákærði handtekinn og færður á lögreglustöð þar sem hann gaf þvagsýni, en að auki var tekið úr honum blóðsýni. Sýni þessi voru send til rannsóknar hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Ákærði hefur ekki véfengt áðurgreindar niðurstöður rannsóknastofunnar, en þar kemur fram að í blóðsýni hans mældist tetrahýdrókannabínól 8,5 ng/ml. Einnig mældist tetrahýdrókannabínólsýra í þvagsýni hans. Sérfræðingur sem vann að rannsókninni staðfesti niðurstöðurnar og lýsti m.a. áliti sínu á styrkleika hins virka kannabínóða, THC.

Í 1. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50, 1997 segir að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og/eða fíkniefna sem óheimil eru á íslensku yfirráðasvæði. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir að ökumaður teljist vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega mælist slík efni í blóði eða þvagi ökumanns.

Í ljósi ofangreinds og með því að óumdeilt er í málinu að umrætt fíkniefni fannst í blóð- og þvagsýni ákærða og með hliðsjón af dómafordæmi Hæstaréttar, m.a. í máli nr. 254/2008, uppkveðnu 19. júní 2008, þar sem m.a. var vísað til 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, en einnig t.d. dóm réttarins í máli nr. 523/2015, þykir lögfull sönnun fram komin um að ástand ákærða hafi verið svo að hann taldist óhæfur til aksturs, samkvæmt skýru ákvæði umferðarlaga, sbr. 5. gr. breytingarlaga Alþingis nr. 66, 2006. Varnir ákærða eru því haldlausar og verður hann sakfelldur í samræmi við sakarefni I. kafla ákæru.

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 65, 1974 um ávana- og fíkniefni er varsla efna og meðferð ávana- og fíkniefna, sem talin eru upp í 6. gr. laganna, óheimil á íslensku yfirráðasvæði. Kannabis, marijúana og hass eru á meðal þessara efna. Í ljósi rannsóknargagna lögreglu, matsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði og efnaskýrslu tæknideildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, en þessi gögn voru öll staðfest fyrir dómi, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 469/2009, þykir sannað að ákærði hafi haft vörslu á þeim fíkniefnum sem lýst er í II. kafla ákæru. Gegn andmælum ákærða þykir hins vegar og eins og hér stendur á varhugavert að telja sannað að hann hafi ætlað að dreifa efnunum til annarra. Að auki þykir verða að byggja á frásögn ákærða um að styrkleiki hinna haldlögðu efna hafi ekki verið mikill. Að þessu virtu og frátöldu er að mati dómsins lögfull sönnun um að ákærði sé sannur að sök samkvæmt þessum ákærukafla.

E.

Ákærði, sem er 00 ára, hefur samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins áður gerst sekur um refsivert athæfi. Ákærði gekkst þannig undir viðurlagaákvörðun þann 15. október 2009 fyrir Héraðsdómi Suðurlands vegna fíkniefnaaksturs og var þá gert að greiða sekt til ríkissjóðs, en jafnframt var hann sviptur ökurétti í eitt ár. Þá gekkst ákærði undir viðurlagaákvörðun Héraðsdóms Vesturlands þann 20. apríl 2010, m.a. vegna fíkniefnaaksturs, og var þá gert að greiða sekt til ríkissjóðs, en jafnframt var hann sviptur ökurétti í einn mánuð. Loks var ákærði með dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra þann 13. desember 2011 sakfelldur fyrir fíkniefnaakstur og fyrir brot gegn ávana- og fíkniefnalöggjöfinni, en vegna þessa var hann dæmdur í eins mánaðar fangelsi, sem var skilorðsbundið til tveggja ára. Samhliða var hann dæmdur til að greiða sekt til ríkissjóðs, en að auki var hann sviptur ökurétti í þrjú ár frá 5. janúar 2012. Ákærði stóðst skilorðhluta dómsins.

Refsing ákærða þykir að ofangreindu virtu eftir atvikum hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Fært þykir eftir atvikum að ákveða að fullnustu tveggja mánaða af refsingunni verði frestað og skal sá hluti niður falla að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi hann almennt skilorð hegningarlaganna nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1995.

Þá ber með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaganna, og þar sem ákærði hefur ítrekað gerst sekur um fíkniefnaakstur, að svipta hann ökurétti ævilangt frá birtingu dómsins að telja.

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65, 1974 um ávana- og fíkniefni og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233, 2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni, með síðari breytingum, eru gerð upptæk til ríkissjóðs 175, 36 g af marijúana og 5,5 ml af hassolíu, sbr. efnaskrá lögreglu nr. 30.704.

Í ljósi málsúrslita verður ákærði dæmdur til að greiða allan málskostnað. Er um að ræða sakarkostnað lögreglustjóra, sem samkvæmt yfirliti er 92.936 krónur. Þá ber ákærða að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, ásamt ferðakostnaði hans og öðrum útlögðum kostnaði. Verjandinn hefur lagt fram til hliðsjónar verk- og tímaskýrslu, en þar er tímafjöldinn tiltekinn 34,50 klst. og tímagjaldið 16.500 krónur, útlagður kostnaður 19.344 krónur og áætluð hlutdeild í ferða- og dvalarkostnaði 83.000 krónur.

Í ljósi takmarkaðs umfangs málsins, en þó með hliðsjón af fyrrnefndri verk- og tímaskýrslu, þykja málflutningslaun verjandans hæfilega ákveðin 531.960 krónur og hefur þá verið litið til reglna um virðisaukaskatt. Þá skal ákærði greiða útlagðan kostnað verjandans að fjárhæð 19.344 krónur og loks ferðakostnað hans að fjárhæð 75.000 krónur.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu tveggja mánaða af þeirri refsingu og skal sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dómsins að telja haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1995.

Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt frá birtingu dómsins að telja.

Upptæk eru gerð til ríkissjóðs 175, 36 g af marijúana og 5,5 ml. af hassolíu.

Ákærði greiði 719.240 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef hdl., 531.960 krónur, en einnig útlagðan kostnað hans, 19.344 krónur, og ferðakostnað, 75.000 krónur.