E-1153/2006

Mál þetta, sem höfðað var 7. júní 2006, var tekið til dóms 7. febrúar sl.

Stefnandi er Ingvar Helgason ehf., Sævarhöfða 2, Reykjavík.

Stefndi er G-kk-nf I-kk-nf Á-kk-nf, Kríunesi 1, Garðabæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 610.000 krónur ásamt dráttarvöxtum af þeirri fjárhæð frá 19. desember 2004 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara að krafa stefnanda sæti lækkun. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar.

I.

Í stefnu kemur fram að stefnandi reki bílaumboð í Reykjavík og selji þar nýjar og notaðar bifreiðar, ásamt því að reka viðgerðaþjónustu og selja varahluti. Kveður hann kröfu sína byggða framlögðum reikningi dags. 19.12.2004 vegna kaupa stefnda á bifreiðinni PX-373 af stefnanda. Hafi umsamið kaupverð bifreiðarinnar verið 860.000 krónur, sem greiðast skyldi með skuldajöfnun við Silkiprent og Fána ehf. (nú Hýði ehf.) að fjárhæð 610.000 krónur og með peningum að fjárhæð 250.000 krónur. Hafi skuldajöfnunin aldrei átt sér stað og hafi söluverð bifreiðarinnar því aldrei verið greitt að fullu sem því nemi og hafi skuldasamband milli kaupanda og seljanda því orðið virkt að nýju, sbr. Hrd. 1996, bls. 3911. Gjalddagi í viðskiptum aðila hafi verið útgáfudagur reiknings og miðist dráttarvaxtakrafa við það tímamark. Hafi skuldin ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því reynst nauðsynlegt að höfða mál til innheimtu hennar.

Varðandi lagarök vísar stefnandi til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Um dráttarvexti vísar hann til III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og um málskostnað til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing kveðst stefnandi vísa til 32. gr. sömu laga.

II.

Í greinargerð sinni kveðst stefndi hafa keypt umrædda bifreið 19. desember 2003 af stefnanda. Stefnandi hafi þá verið viðskiptavinur einkahlutafélagsins Silikprents og fána (nú Hýði ehf.), sem hafi að hluta verið í eigu stefnda. Samið hafi verið um það við kaupin að stefndi greiddi 250.000 krónur í peningum, en kaupverðið skyldi að öðru leyti greitt með skuldajöfnuði vegna fána sem afhentir hafi verið samhliða kaupunum af Silkiprenti og fánum ehf. Í samræmi við reikning útgefnum af stefnanda þann 19. desember 2003 hafi bifreiðinni verið afsalað til stefnanda samhliða afhendingu hennar, enda kaupverðið að fullu greitt með áðurnefndum skuldajöfnuði.

Einkahlutafélagið Silkiprent og fánar hafi átt í nokkrum viðskiptum við stefnanda eftir að umrædd bifreiðakaup hafi átt sér stað, eins og sjá megi á viðskiptamannayfirliti sem fyrir liggi í málinu. Yfirlitið staðfesti að skuld félagsins sé engin eftir að kaup á bifreiðinni hafi átt sér stað, enda greiði stefnandi reikninga félagsins sem séu útgefnir. Virðist sem stefnandi haldi nú að viðskiptin með bifreiðina hafi átt sér stað hinn 19. desember 2004, eins og ráðið verði af stefnu. Megi ætla að þessi misskilningur stefnanda, sem ef til vill hafi orðið við eigendaskipti á stefnanda, hafi leitt til þess að skuld vegna bifreiðarinnar hafi verð sett inn að nýju ári síðar sem ógreidd krafa.

Stefndi kveðst mótmæla kröfu stefnanda, enda engin skuld að baki kröfunni. Sé á því byggt að fullnaðaruppgjör hafi þegar átt sér stað með afhendingu á fánum, samhliða því að bifreiðin hafi verið afhent og afsalað til stefnda. Staðfesti viðskiptamannayfirlit stefnanda einnig þá fullyrðingu og framlagður reikningur stefnanda. Beri því þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þá sé á því byggt að stefndi sé ekki greiðandi skuldarinnar, enda hafi stefnandi samþykkt að félagið Silkiprent og fánar greiddi skuldina. Ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi reynt að innheimta hina ætluðu skuld gagnvart Silkiprenti og fánum. Beri stefnandi hallann af þeirri ákvörðun sinni. Jafnframt beri stefnandi hallan af þeirri ákvörðun að hætta viðskiptum við Silkiprent og fána ef það sé raunin enda um samið að krafan skyldi greidd með úttekt á fánum hjá félaginu. Geti stefnandi ekki gengið nú að stefnda, telji hann kröfuna ekki að fullu greidda, enda um samið að krafan skyldi greidd af Silkiprenti og fánum, sem tekið hafi verið tillit til í uppgjöri stefnda og þess félags. Sé stefndi þannig rangur aðili að málinu, sem leiða eigi til sýknu.

Þá sé jafnframt byggt á tómlæti en fyrir liggi að stefnandi hafi ekki fært ætlaða skuld inn í viðskiptabókhald, eins og fyrr greinir, fyrr en að minnsta kosti ári eftir að viðskiptin hafi átt sér stað. Jafnframt liggi fyrir að stefnandi hafi ekki hafið innheimtuaðgerðir gegn stefnda fyrr en með innheimtubréfi, 8. maí 2006, eða um það bil þremur árum síðar, sem staðfesti að skuldin hafi verið að fullu greidd. Þá sé lögð rík áhersla á að stefnandi hafi talið skuldina að fullu greidda allt fram til þess að hún hafi verið færð inn á viðskiptayfirlit Silkiprents og fána að minnsta kosti ári síðar, eftir að eigendaskipti að félaginu átti sér stað. Atvik máls og tómlæti stefnanda leiði til sýknu stefnda. Þá leiði tómlæti stefnanda til þess að félagið beri sönnunarbyrði um að krafan hafi ekki verið greidd með skuldajöfnuði.

Verði ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu sé á því byggt að lækka beri kröfu stefnanda verulega með vísan til þess sem að framan greinir. Sé jafnframt á því byggt að stefnanda hafi borið að draga alla útgefna reikninga Silkiprents og fána frá ætlaðri skuld stefnda í samræmi við samning aðila þess efnis að skuldin yrði greidd með skuldajöfnuði við félagið. Hafi stefnandi ekki gert það beri hann hallan af þeirri ákvörðun sinni, sem leiði beint til tjóns gagnvart stefnda. Sé á því byggt að stefndi eigi kröfu á hendur stefnanda sömu fjárhæðar, sem komi til skuldajafnaðar gagnvart kröfu stefnanda. Þá megi ljóst vera að málatilbúnaður stefnanda og tómlæti leiði til þess að aldrei verði unnt að ákvarða dráttarvexti fyrr en frá uppkvaðningu dóms í málinu.

Stefndi kveðst byggja kröfur sínar meðal annars á meginreglum samninga- og kröfuréttar og lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000. Jafnframt sé vísað til meginreglna skaðabótaréttar, þ.m.t. sakarreglunnar. Krafa um málskostnað sé byggð á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Við aðalmeðferð málsins gaf H-kk-nf G-kk-nf, forstjóri stefnanda, aðilaskýrslu, sem og stefndi. Þá var tekin símaskýrsla af syni stefnda, en hann mun hafa verið helmings eigandi að Silkiprenti og fánum ehf. (nú Hýði ehf.) ásamt stefnda á þeim tíma sem umrædd viðskipti áttu sér stað.

Ágreiningslaust er nú með aðilum að stefnandi seldi stefnda bifreiðina PX-373 19. desember 2003. Liggur fyrir í málinu endurprentun reiknings nr. A 491105, sem kveður á um kaup stefnda á bifreiðinni af stefnanda. Segir þar að kaupverð skuli greiðast að fullu við afsal, annars vegar 250.000 krónur í peningum og hins vegar 610.000 krónur með: „VSKF. silkiprent og fánar“. Byggir stefnandi á því að krafan hafi átt að greiðast með skuldajöfnun við Silkiprent og fána ehf. en sú skuldajöfnun hafi aldrei átt sér stað. Stefndi kveður hins vegar að greiðsla hafi farið fram við afhendingu bifreiðarinnar. Hafi annars vegar verið um peningagreiðslu að ræða en hins vegar afhendingu á fánum, sem til hafi verið hjá einkahlutafélaginu Silkiprenti og fánum, en aðalsöluvara þess félags hafi verið fánar. Kvað stefndi í aðilaskýrslu sinni að hann hefði farið og afhent starfsmanni stefnanda fánana. Í málinu liggur fyrir afrit tilkynningar um eigendaskipti sem skráð er móttekin af Umferðarstofu 30. desember 2003 og ber tilkynningin það með sér að vera undirrituð af hálfu beggja aðila og er ágreiningslaust að stefnandi hafi sent tilkynninguna. Auk framangreindrar endurprentunar af reikningi leggur stefnandi fram til stuðnings kröfum sínum útprentun af hreyfingarlista lánardrottna úr bókhaldi sínu, vegna Hýðis ehf. Ber listinn með sér að hafa verið prentaður út 23. mars 2006. Kemur þar fram að Hýði ehf. hafi gefið út á stefnanda þrjá reikninga í október og nóvember 2004 og eru þeir skráðir greiddir í nóvember og desember það ár, sá síðasti 28. desember. Þann 31. desember er færsla að fjárhæð 610.000 krónur og kemur fram lýsingin, „skuldajafnað“. Fyrir þá færslu er hins vegar engin skuld stefnanda við Hýði ehf. í hreyfingarlistanum. Niðurstaða yfirlitsins er því að stefnandi eigi inni hjá Hýði ehf. framangreinda upphæð. Staðan í upphafi árs 2004 samkvæmt nefndum hreyfingarlista er 0, en forstjóri stefnanda gaf þá skýringu á því að færsla 31. desember hefði verið færð þá inn vegna þess að skipt hafi verið um bókhaldskerfi.

Stefnandi heldur því fram að skuldajöfnuður vegna umræddra bifreiðaviðskipta hafi aldrei farið fram og því hafi réttarsamband kaupanda og seljanda vaknað við að nýju og því beri stefnda að greiða eftirstöðvar vegna kaupsamnings aðila. Verður að telja að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði fyrir framangreindu teljist uppfyllt. Í málinu liggur fyrir reikningur um bifreiðaviðskipti frá því 19. desember 2003 þar sem greiðslur eru skilgreindar og hluti kaupverðs tilgreindur sem viðskiptafærsla á áðurnefnt einkahlutafélag. Ekki liggja fyrir gögn um viðskipti stefnanda við nefnt einkahlutafélag á því ári, en lagður er fram hreyfingalisti vegna næsta árs og verður ekki séð að félagið sé í skuld við stefnanda í upphafi ársins. Þá liggur fyrir að eigendaskipti voru tilkynnt til bifreiðastofu í lok árs 2003 og er þar vísað til að kaupsamningur hafi verið gerður 19. desember og er tilkynningin undirrituð af hálfu beggja aðila. Þá liggur fyrir að stefnandi greiddi þrjá reikninga sem Hýði ehf. gaf út eftir umrædd viðskipti og styrkir það ekki sönnunarstöðu hans í málinu.

Verður talið að virtum þeim gögnum sem fram eru lögð í málinu að stefnanda hafi ekki tekist sönnun þess að umræddur skuldajöfnuður hafi aldrei átt sér stað, enda benda gögn málsins, eins og að framan er rakið frekar til hins gagnstæða. Verður þegar af þessari ástæðu að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu. Í ljósi þeirrar niðurstöðu verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

H-kk-nf B-kk-nf settur héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, G-kk-nf I-kk-nf Á-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnanda, Ingvars Helgasonar hf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf