S-449/2022

I Mál þetta, sem dómtekið var 28. september 2022, að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu með ákæru útgefinni 1. mars 2022 á hendur ákærða X, kt. 000000- 0000, [...].

Málið er höfðað gegn ákærða fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, þriðjudaginn 11. maí 2021, notað farsíma án handfrjáls búnaðar við akstur bifreiðarinnar [...](skráningarnúmer [...]) um Helluhraun við Flatahraun í Hafnarfirði, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 57. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

( M: [...]).

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Við þingfestingu málsins var skjalaskrá lögreglu lögð fram ásamt fylgiskjölum. Samkvæmt skjalaskránni voru fylgiskjölin aðeins skýrsla umferðarmála en henni fylgdu samt sem áður fleiri skjöl sem voru þingmerkt og lögð sérstaklega fram við upphaf aðalmeðferðar málsins. Þar má nefna sektarboð, bréf ákærða, bréf lögreglustjóra og tölvupóstsamskipti ákærða og lögreglu vegna málsins.

II

Málavextir:

Samkvæmt skýrslu lögreglu var akstur ákærða stöðvaður kl. 21:44 að kvöldi þriðjudagsins 11. maí 2021 á Helluhrauni við Flatahraun í Hafnarfirði þar sem ákærði átti að hafa notað farsíma án handfrjáls búnaðar við akstur bifreiðarinnar [...]. Símanúmer hans er í skýrslunni sagt vera [...]. Ákærði undirritar skýrsluna með þeim orðum að hann neiti að hafa verið í síma. Engin frekari rannsókn fór fram hjá lögreglu á málinu þrátt fyrir neitun ákærða og 14. maí 2021 var honum sent sektarboð. Með tölvupósti ákærða 9. júní sama ár ítrekaði hann mótmæli sín og kvaðst ekki hafa verið að tala í farsíma í umrætt sinn en hann hafi nýlega verið búinn að aka framhjá lögreglustöðinni við Flatahraun þegar hann hafi verið stöðvaður. Ákærði kvaðst hafa sýnt lögreglumanni símann og beðið lögreglumanninn að skoða símann en því hafi verið hafnað. Ákærði kvaðst hafa farið á lögreglustöð 28. maí 2021 og komið mótmælum sínum á framfæri.

Með bréfi lögreglustjóra dags. 17. nóvember 2021 var ákærða tilkynnt að mótmæli hans hafi ekki verið tekin til greina og honum boðið á ný að ljúka málinu með greiðslu sektar. Ef ákærði myndi ekki fallast á þau málalok yrði tekin ákvörðun um saksókn samkvæmt almennum reglum laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærða var sent á ný sektarboð dags. 18. nóvember 2021. Með bréfi 9. desember sama ár ítrekaði ákærði enn og aftur mótmæli sín og óskaði eftir öllum gögnum málsins. Ákærði reyndi í desember 2021 að fá gögn um símanotkun sína hjá fyrirtækinu Nova en samkvæmt upplýsingum fyrirtækisins er gögnum um símanotkun eytt eftir sex mánuði þannig að þá var ekki hægt að sjá gögn varðandi símtal sem á að hafa átt sér stað í maí 2021. Þá fékk ákærði þær upplýsingar frá fyrirtækinu Öskju, umboðsaðila Mercedes Benz, að það hefði verið hægt að fletta upp í,, Recent call“ minni bifreiðarinnar þegar ákærði hafi verið stöðvaður en minni hennar á að geyma upplýsingar um 10- 15 síðustu símtöl. Þannig hefði verið hægt að staðfesta hvort ákærði hafi verið að tala í farsíma áður en hann var stöðvaður af lögreglu í umrætt sinn. Með tölvupósti ákærða til lögreglu 15. desember 2021 ítrekaði ákærði mótmæli sín og með tölvupósti lögreglu 16. sama mánaðar var ákærða tilkynnt að sektarboðið hafi verið fellt úr gildi þar sem hann hafi hafnað því. Málið færi því til ákærusviðs lögreglustjóra þar sem tekin yrði ákvörðun um það hvort ákæra yrði gefin út í málinu. Þá kemur fram að athugað hafi verið með upptöku úr lögreglubifreiðinni þegar ákærði var stöðvaður en í henni sjáist ekki hvort ökumaður hafi verið að tala í síma heldur aðeins þar sem lögregla hafi farið á eftir ökumanni, stöðvað hann og þegar lögreglumenn ræða við ökumann.

III

Kröfur og sjónarmið ákærða:

Verjandi ákærða skilaði greinargerð og gerir þá kröfu að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í málinu og allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans.

Í greinargerð verjandans kemur fram að ákærði hafi ekki verið að tala í farsíma í umrætt sinn hvorki með eða án handfrjáls búnaðar. Hafi ákærði boðið lögreglumönnum, sem höfðu afskipti af honum, að skoða síma sinn en þeir hafi ekki viljað það. Þá segir að ákærði hafi verið á bifreið sem hann hafi fengið að láni og komist að því að í henni hafi verið tölvubúnaður sem skráir símtöl. Ákærði hafi boðið lögreglu að skoða búnaðinn en fengið það svar að hún hefði ekki tíma til slíkrar rannsóknar. Ákærði tekur fram að engin gögn hafi verið lögð fram af hálfu lögreglu sem færi sönnur á sekt hans heldur sé aðeins á því byggt að lögreglumaður hafi talið sig sjá, í gegnum rúðu á bifreið, ákærða nota farsíma. Það geti ekki nægt til sakfellingar í málinu. Lögregla hafi vanrækt rannsóknarskyldu sína og þannig brotið gegn 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

I V

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði neitar sök og kvaðst ekki hafa verið að tala í farsíma þegar lögregla stöðvaði hann í umrætt sinn. Hann kvaðst hafa verið nýlega búinn að aka framhjá lögreglustöðinni við Flatahraun og beygt inn á Helluhraun þegar hann hafi séð lögreglubifreið nálgast. Hann hafi séð þann sem sat í farþegasæti lögreglubifreiðarinnar baða út höndum en ákærði hafi ekki tekið það til sín og haldið áfram för sinni. Lögreglubifreiðinni hafi verið snúið við og tendruð blá ljós á henni og ákærði þá fundið sér stað til að stöðva bifreiðina sem hann hafi ekið. Lögreglumaður hafi komið og rætt við ákærða og sagt að hann hafi verið að tala í síma. Ákærði kvaðst hafa neitað því og sími hans hafi verið í geymsluhólfi á milli sæta bifreiðarinnar. Ákærði kvaðst hafa verið á bifreið foreldra sinna og enginn annar sími hafi verði í henni en hans eigin sími með númerinu [...]. Ákærði kvaðst hafa tekið símann og flett upp notkun hans en lögreglumennirnir hafi ekki viljað skoða símann. Ákærði kvaðst hafa verði beðinn að koma yfir í lögreglubifreiðina og það hafi hann ger tog þar hafi hann viljað sjá upptöku af brotinu og gefið umbeðnar upplýsingar. Lögreglumennirnir hafi ekki getað sýnt honum upptökuna en hann gæti mætt á lögreglustöðina við Vínlandsleið í Reykjavík og fengið frekari upplýsingar þar. Ákærði kvaðst hafa boðið lögreglumönnunum að leita í bifreið sinni til að athuga hvort þar væru fleiri símar en þeir hafi sagt að þeir hefðu ekki tíma til þess. Ákærði kvaðst hafa farið illa svikinn út úr lögreglubifreiðinni og síðan hafi tekið við bréfaskriftir við embætti lögreglustjóra. Ákærði taldi að för hans hafi verið stöðvuð í reglulegu eftirliti lögreglu en hann gæti hafa verið með hendi á armpúða á sæti bifreiðarinnar þegar lögreglan hafi mætt honum. Hann kvaðst hafa beðið símafyrirtækið Nova um upplýsingar um símanotkun hans en það hafi verið of seint. Þá hafi hann of seint vitað af þeim búnaði í bifreiðinni sem sýndi síðustu símtöl. Ákærði sagði að hann og eiginkona hans hafi tekið út úr símanum símtalaskrá, sem sé meðal gagna málsins, en hún sýni í hvaða símanúmer hafi verið hringt úr hans símanúmeri og hvaða símanúmer hafi hringt í hans síma 11. maí 2021. Ákærði sagði að það hafi aldrei verið tekin skýrsla af honum hjá lögreglu vegna rannsóknar málsins fyrir utan það sem haft sé eftir honum í frumskýrslu lögreglu.

Vitnið, lögreglumaður nr. A, kvaðst hafa ásamt öðrum lögreglumanni verið að aka frá lögreglustöðinni í Hafnarfirði og þá séð ökumann bifreiðar vera að tala í síma. Vitnið kvaðst hafa séð símann þar sem ökumaðurinn hafi haldið á honum. Vitnið taldi það ó líklegt að ökumaðurinn hafi verið að hvíla höndina. Vitnið sagði að lögreglumennirnir hafi ekki skoðað síma ökumannsins þar sem hann hafi getað verið búinn að eyða upplýsingum um símtalið úr símanum. Vitnið minnti þó að það hafði kíkt á síma ökumannsins. Vitnið sagði að lögreglumennirnir hefðu ekki leitað í bifreiðinni. Vitnið kvaðst hafa fyllt úr vettvangsskýrslu.

Vitnið, lögreglumaður nr. B, sagði að lögreglumenn hafi verið að aka frá lögreglustöð, mætt bifreið og séð ökumann halda á síma og vera að tala í hann. Vitnið kvaðst hafa séð ökumanninn tala í símann og ökumaðurinn hafi haldið símanum við eyrað. Vitnið sagði að ökumaðurinn hafi ekki verið að hvíla hönd undir kinn en hann hafi strax neitað því að hafa verið að tala í síma. Vitnið kvaðst ekki hafa skoðað síma ökumannsins en hann hafi boðið lögreglumönnunum að skoða símann. Vitnið sagði að síminn hafi ekki verið skoðaður því ekki væri hægt að sjá hvenær símtali lyki. Þá hafi ekki verið ástæða til að leita í bifreiðinni og það hafi dugað að sjá ökumanninn í símanum. Í tilvikum sem þessum þurfi ekki að skoða síma ökumanns.

V Niðurstaða:

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunurgildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga.

Eins og fram er komið hefur ákærði allt frá því að hann var stöðvaður af lögreglu í umrætt sinn neitað sök þ. m. t. fyrir dómi. Þrátt fyrir að ákærði neitaði strax sök á vettvangi gerðu lögreglumenn, sem höfðu af honum afskipti, ekkert í því að afla hugsanlegra tiltækra gagna um sekt ákærða til að mynda með því að skoða farsíma hans strax á vettvangi. Með því hefði hugsanlega mátt sjá hvort ákærði hafi verið að nota farsímann skömmu áður en för hans var stöðvuð. Í ljósi neitunar ákærða á vettvangi hefði einnig verið ástæða til fyrir lögreglumennina að athuga hvaða símanúmer vará síma ákærða til að staðreyna hvort upplýsingar ákærða þar um væru réttar. Þegar ákærði hélt mótmælum sínum til streitu við meðferð málsins hjá lögreglu hefði lögreglu að öllum líkindum verið unnt, með samþykki ákærða eða eftir atvikum að fengnum dómsúrskurði, að fá upplýsingar um símanotkun hans hjá viðkomandi fjarskiptafyrirtæki kvöldið sem lögregla hafði af honum afskipti. Þetta var ekki gert og í raun fór engin rannsókn fram á máli ákærða og eina skjalið sem tilgreint er á skjalaskrá lögreglu, sem lögð var fram við þingfestingu málsins, er skýrsla umferðarmála þó fleiri skjöl hafi verið með þeim gögnum sem voru send dóminum eins og fram er komið.

Þeir sem rannsaka sakamál skulu vinna að því að hið sanna og rétta komi í ljós og gæta jafnt að þeim atriðum sem horfa til sýknu og sektar, sbr. 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þetta var ekki gert af hálfu lögreglu enda fór í raun engin rannsókn fram á málinu eftir vettvangsrannsókn eins og fram er komið. Af þessu verður ákæruvaldið að bera hallann af.

Í málinu liggur frammi símtalaskrá fyrir 11. maí sem ákærði lagði fram hjá lögreglu og hann segir að sé yfir notkun á síma hans þann dag. Sé það rétt er síðasta símtal úr síma hans 11. maí kl. 20:12 og því hefur ákærði ekki notað síma sinn kl. 21:44 eins og tilgreint er í skýrslu lögreglu. Þetta hefði lögregla átt að geta fengið staðfest þegar hún hafði málið til meðferðar en gerði ekki að því gefnu að ákærði hafi gefið lögreglumönnum upp rétt símanúmer á vettvangi en ekkert er fram komið um annað en ákærði hafi gert það. Þrátt fyrir að ákærði hafi lagt umrætt skjal fram og meta verði sönnunargildi þess í því ljósi verður ekki alfarið litið framhjá því þegar komist verður að niðurstöðu í málinu en skjalið styður neitun ákærða og þar með ákveðinn vafa um sekt hans. Í þessu sambandi verður að hafa í huga að ákærði virðist hafa viljað upplýsa hið rétta í málinu og framburður hans hefur verið á sama veg allt frá því að hann var stöðvaður af lögreglu. Því má ætla að það hefði í raun verið auðvelt fyrir lögreglu að skera úr um sekt eða sakleysi ákærða með einföldum rannsóknaraðgerðum þ. e. að fá upplýsingar um símanotkun hans 11. maí 2021. Enda er ekkert fram komið um annað en að sími ákærða hafi verið eini síminn sem hafi verið í bifreið hans þegar hann var stöðvaður.

Eins og fram er komið fór engin eiginleg rannsókn fram hjá lögreglu á málinu þrátt fyrir neitun ákærða á sakargiftum allt frá því að hann var stöðvaður og þar með var að öllum líkindum ekki aflað allra tiltækra sönnunargagna um sekt eða sýknu ákærða. Gögn málsins benda til þess að til hafi verið upptaka af samskiptum ákærða og lögreglumanna á vettvangi en hún var ekki lögð fram við meðferð málsins fyrir dómi en full ástæða hefði verið til þess í ljósi atvika málsins þó svo ekki hafi verið til upptaka af ákærða í bifreið hans. Hallann af þessu ber ákæruvaldið en með hliðsjón af staðfastri neitun ákærða allt frá því að akstur hans var stöðvaður var ástæða til fyrir lögreglu að rannsaka málið til hlítar áður en ákvörðun var tekin um saksókn gegn ákærða.

Þrátt fyrir að tveir lögreglumenn hafi borið um það fyrir dómi að ákærði hafi verið að nota farsíma sinn þegar akstur hans var stöðvaður í umrætt sinn þykir fram kominn vafi um sekt hans, sbr. framanritað. Enda er ekki öðrum sýnilegum sönnunargögnum til að dreifa um sekt ákærða en vettvangsskýrsla lögreglu. Ákæruvaldinu hefur því ekki tekist að axla sönnunarbyrði sína og telst ekki vera komin fram sönnun um sekt ákærða sem sé hafin yfir skynsamlegan vafa.

Með vísan til alls framanritaðs verður ákærði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, E-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns, sem með hliðsjón af tímaskýrslu verjandans og umfangi málsins þykja hæfilega ákveðin 300.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Á-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns, 300.000 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf