S-311/2006

Mál þetta, sem tekið var til dóms 24. apríl sl., er höfðað af ríkissaksóknara 15. nóvember 2006 á hendur X, ,,fyrir kynferðisbrot, með því að hafa, þriðjudaginn 6. desember 2005, haft í vörslum sínum á hörðum diski í Medion turntölvu sinni 54 ljósmyndir og eina hreyfimynd sem sýna börn á kynferðislega eða klámfenginn hátt en myndirnar fundust við skoðun lögreglu á tölvunni og diskinum sem lagt var hald á umræddan dag á ofangreindu heimili ákærða.

Telst þetta varða við 4. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 7. gr. laga nr. 39/2000 og 2. gr. laga 74/2006.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til að sæta upptöku samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga á ofangreindri turntölvu ásamt hörðum diski.“

Undir rekstri málsins breytti sækjandi sakarefninu á þann veg að ljósmyndirnar sem ákært er fyrir eru sagðar 42 en ekki 54.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og þá gerir hann kröfu um að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun verjanda, greiðist úr ríkissjóði.

II

Málavextir

Í nóvember 2005 bárust Ríkislögreglustjóra upplýsingar frá Interpol um að verið væri að rannsaka birtingu barnakláms á internetinu. Rannsókn málsins erlendis beindist að myndskeiði sem kallaðist Max og innihélt barnaklám en það var hægt að nálgast og hlaða niður af vefsíðunni loli.dorki.info. Rannsókn Interpol hafði leitt í ljós að tölva með IP-tölu sem rakin var til ákærða hafði verið notuð til að hlaða niður myndbandi þessu. Í framhaldi af þessum upplýsingum var óskað eftir húsleitarheimild á heimili ákærða og fékkst slík heimild. Húsleit fór síðan fram á heimili ákærða hinn 6. desember 2005. Í aðgerðinni var lagt hald á turntölvu ákærða og þá var hann færður á lögreglustöð til skýrslutöku. Við rannsókn vitnisins Á-kk-ef E. Ó-kk-ef, tölvusérfræðings hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, fundust á tölvu ákærða 54 ljósmyndir og eitt myndband sem að mati ákæruvaldsins inniheldur barnaklám. Ljósmyndunum hafði verið eytt af tölvunni en með sérstöku tölvuforriti tókst að endurheimta þær. Myndbandinu sem ákæra málsins tekur til hafði hins vegar ekki verið eytt. Myndband það sem varð tilefni rannsóknar á tölvu ákærða fannst ekki á tölvu hans.

III

Framburður fyrir dóminum

Fyrir dóminum kvaðst ákærði eiga tölvu þá sem hald var lagt á við rannsókn lögreglu. Hann sagðist hafa átt tölvu í 6-7 ár og lýsti tölvuþekkingu sinni þannig að hann kunni að vafra um netið og geti keyrt inn forrit. Ákærði kvaðst skoða allmikið af klámefni á netinu en hann visti það ekki á harðan disk tölvu sinnar. Hann hafi fyrir sið að henda því efni út af tölvunni strax eftir skoðun. Því sem hlaðið er inn á harða diskinn hendi hann með því að setja það í ruslakörfu tölvunnar. Hann kvaðst eyða efni úr vafranum bæði með því að stilla hann þannig að hann eyði sjálfur þegar tölvan er endurræst og einnig handvirkt með því að gefa skipanirnar clear cache eða delete history, þá hverfi allar vefslóðir úr tölvunni sem farið hafi verið inn á. Ákærði kvaðst gera sér grein fyrir því að þegar vafrað er um netið megi sjá þær slóðir sem skoðaðar hafa verið og þess vegna eyði hann upplýsingum um þær slóðir sem hann hafi farið á áður en aðrir noti tölvu hans.

Ákærði bar að á þeim tíma sem mál þetta tekur til hafi hann búið einn. Hann kvaðst hafa verið í tölvunni þann morgun sem húsleitin fór fram en hann hafi ekki skoðað síður sem innihalda barnaklám og neitaði alfarið að hafa sóst eftir slíku efni á internetinu, enda hefði hann ekki slíkar kenndir. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hefði skoðað eitthvað á netinu nóttina áður, en tölvan hafi verið í gangi. Ákærði kvaðst ekki vita hvernig þær myndir sem fundust á tölvu hans komust þangað en hann hafi ekki verið að sækjast eftir því að skoða slíkar myndir. Taldi hann einu skýringuna vera þá að þessar síður hafi ,,poppað“ upp á tölvu hans.

,,Loli.dorki“ síðuna kannaðist ákærði við að hafa séð en hún hafi komið á skjáinn hjá honum sem ,,popup“ síða, en hann neitaði að hafa sótt þangað myndskeið sem nefnt var Max og útilokaði að hafa gert það. Hann kvaðst ekki geta skýrt út hvers vegna IP-tala tölvu hans var skráð fyrir því að hafa hlaðið þessu myndbandi niður af þessari síðu. Ákærði kannaðist heldur ekki við að hafa hlaðið niður af internetinu eða skoðað þær ljósmyndir sem ákært er út af í þessu máli. Hins vegar hafi þær einhvern veginn komist í tölvuna hans en hann viti ekki hvernig það gerðist. Hann nefndi í því sambandi að hugsanlega hafi þær komið sem ,,popup“ síður en þá hafi það ekki verið að hans tilstuðlan. Stundum gerist það hjá honum að síður komi á skjáinn í tuga vís án þess að hann geti nokkuð við því gert.

Ákærði kvaðst ekki geta skýrt út heimsóknir á barnaklámsíður morguninn sem húsleitin fór fram og nóttina áður. Ákærði kvaðst skoða nokkuð af klámi og hugsanlega hafi hann opnað einhverja tengla óvart. Myndskeiðið Voriska kannaðist hann ekki við en það var og opnað af tölvu hans hinn 3. desember 2005, en þetta myndskeið er ekki meðal ákæruatriða í málinu. Myndskeiðið videoangels sem ákært er fyrir í máli þessu kannaðist ákærði ekki við að hafa opnað og taldi hann að það hefði ekki verið opnað. Aðspurður um ,,rarfile“, sem bendir til að tilraun hafi verið gerð til að opna myndskeiðið, þá kannaðist ákærði ekki við hann. Hann gat ekki gefið skýringar á því hvers vegna þetta myndband var að finna í tölvu hans.

Vitnið Á-kk-nf E. Ó-kk-nf lögreglufulltrúi kvaðst hafa sérhæft sig á sviði tölvurannsókna og unnið að slíkum rannsóknum síðastliðin 6 ár.

Vitnið kvaðst hafa rannsakað tölvu. Hann kvaðst hafa leitað að ákveðinni skrá sem komið hefði vísbending um frá útlöndum en hún hafi ekki fundist. Hann hafi hins vegar fundið annað efni sem hann taldi vera barnaklám. Að sögn vitnisins var búið að eyða ljósmyndunum en ekki myndskeiðinu. Myndirnar hafi verið á hörðum diski tölvunnar þótt þær hafi ekki verið sýnilegar stýrikerfi tölvunnar. Vitnið greindi frá því að þegar skrá er eytt af tölvu þá fari hún í raun ekki af harða diski tölvunnar fyrr en tölvan ákveður að skrifa yfir það svæði sem skráin er á, en segja megi að tölvan horfi á slík svæði sem auð. Vitnið bar að ljósmyndirnar hafi allar nema ein verið á bráðabirgðasvæði sem vafri, sem heitir Opera, notar og kallast cache. Vafrinn geymi, án sérstakra skipana frá notanda tölvunnar, upplýsingar um það sem áður hefur verið skoðað til að geta verið fljótari að opna það aftur sem þar er að finna. Í vafranum Internet Explorer heiti þetta temporary files. Vitnið kvað skrárnar vistast með tímasetningu eftir því hvenær þær eru skoðaðar og þá gildi klukkan í tölvunni. Vitnið bar að klárlega væri um fleiri en eina heimsókn að ræða á síður með barnaklámi. Þetta megi sjá af þeim tíma sem líður frá því að mismunandi síður eru heimsóttar.

Vitnið greindi frá því að svokallaðar ,,popup“ síður hefðu lengi verið notaðar sem auglýsingasíður. Þannig gerist það að ef ein síða er opnuð kemur gluggi með auglýsingu eða síða sem reyni að draga fólk inn á aðrar síður og það sé oftast þannig í klámiðnaðinum. Slíkar síður séu að jafnaði litlar til þess að þær birtist hratt á tölvuskjá notandans. Vitnið kvaðst ekki geta sagt til um hvort þær myndir sem hér um ræðir hafi getað komið sem ,,popup“ síður. Taldi hann afar ólíklegt að grófustu myndirnar hefðu getað birst þannig, bæði vegna grófleika þeirra og hversu stórar þær væru. Að sögn vitnisins hefur það verið einkennandi fyrir barnaklámsíður að efni þeirra er ekki mjög gróft á forsíðunni. Vitnið bar að litlar líkur væru á að spjallsíðan ,,loli dorki guestbook“ væri ,,popup“ síða. Þessi síða sé spjallborð og eðli þeirra sé að deila skrám á milli manna og þá sé eðli máls samkvæmt reynt að láta þessar síður fara leynt auk þess sem þær væru að öllu jöfnu ekki lengi í gangi í einu. Til að finna slíkar síður þurfi að öllu jöfnu að leita eftir þeim með stikkorðum eða að hafa slóð þeirra undir höndum. Vitnið bar að myndskeiðið videoangels hafi borist til ákærða í þjöppuðu formi en slíkum skrám þurfi að afpakka til að sjá innihald þeirra. Þessa ákveðnu skrá hafi ekki verið unnt að skoða í Windows Explorer en hana hafi mátt opna og spila með öðru forriti og slíkt forrit hafi verið á tölvu ákærða. Vitnið bar að Internet Explorer hafi verið notaður til að reyna að opna skrána kl. 11:49 hinn 6. desember 2005 en það hafi ekki tekist. Klukkan 11:55 hafi verið reynt að opna skrána með öðru forriti en hvort það tókst eða ekki geti hann ekki fullyrt um. Vitnið taldi afskaplega ólíklegt að þetta myndskeið hafi borist í tölvu ákærða án þess að það hafi verið gert handvirkt, enda hafi verið reynt að opna það og þá sé þessi skrá mjög stór og slíkar skrár berist ekki sjálfkrafa. Nafn skrárinnar bendi eindregið til þess að þar sé um barnaklám að ræða. Hið sama megi segja um nafnið ,,lolita“ en í heimi barnaklámsins sé þetta þekkt til að auðkenna myndir af mjög ungum stúlkum.

Vitnið mundi til þess að venjulegt klámefni var á tölvu ákærða en hversu mikið það var mundi hann ekki. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort ákærði vissi að myndskeiðið innihélt barnaklám og hið sama megi segja um ljósmyndirnar. Það fari eftir því hvað hann hafi séð þegar þessar skrár voru sóttar. Ekki hafi verið unnt að sjá hvenær skránum var eytt af tölvunni, hins vegar liggi fyrir að ljósmyndirnar hafi birst á tölvuskjánum. Hefði ákærði slökkt um leið og myndirnar fóru að birtast hefðu þær ekki birst í heilu lagi í bráðabirgðamöppunni. Vitnið bar að eftir að búið væri að tæma ruslakörfu tölvunnar þá sé ekki unnt að opna þær skrár sem þar voru með venjulegum forritum sem koma með tölvum. Hins vegar séu til forrit, sem auðvelt er að ná í á internetinu, sem geti gert það. Vitnið kvaðst ekki hafa kannað hvort slík forrit væru á tölvu ákærða. Vitnið kvaðst ekki geta svarað því hvort sennilegt væri að allt það sem fannst á diski ákærða hafi komið þangað fyrir tilviljun. En hann taldi líklegt að ákærði hefði séð þessar myndir og þá taldi hann eins og áður hefur komið fram ólíklegt að grófari myndirnar hefðu komið þangað án tilstuðlunar ákærða og það sama eigi við um myndskeiðið.

IV

Niðurstaða

Ákærði hefur eins og áður hefur komið fram alfarið neitað sök. Hann kveðst ekki af ásetningi hafa sóst eftir barnaklámi á netinu en hann hefur gefið þá skýringu að um svokallaðar ,,popup“ síður hafi án hans tilstuðlunar komið á skjáinn hjá honum. Að framan er rakinn framburður vitnisins Á-kk-ef E. Ó-kk-ef. Af framburði hans verður ekki annað ráðið en ákærði hafi í nokkur skipti farið inn á síður sem nánast sé útilokað að komi sem ,,popup“ síður. Þegar horft er til framburðar vitnisins og haft í huga hversu reyndur hann er við rannsókn á málum sem þessum þykir fram komin lögfull sönnun fyrir því að ákærði hafi í einhver skipti af ásetningi farið inn á vefsíður sem innihalda barnaklám. Í þessu sambandi er einkum horft til vefsíðunnar ,,loli.dorki.guestbook“ og svo þess myndskeiðs sem fannst í tölvu ákærða. Þá bendir myndskeiðið Max, sem kom rannsókn á tölvu ákærða af stað, einnig eindregið til þess að ákærði hafi í einhver skipti sóst eftir að skoða barnaklám.

Vörn ákærða hefur einkum byggst á því að hann hafi ekki af haft ljósmyndirnar í vörslum sínum en vörslur myndanna sé skilyrði fyrir sakfellingu eins og skýrt kemur fram í því lagaákvæði sem ákært er fyrir. Af gögnum málsins og framburði Á-kk-ef E. Ó-kk-ef verður ráðið að ákærði hafði eytt myndunum þannig að þær voru ekki lengur sýnilegar stýrikerfi tölvu hans. Þykir því ekki óvarlegt að leggja til grundvallar framburð ákærða þess efnis að hann hafi allajafna strax eftir skoðun eytt þeim slóðum úr tölvu sinni sem hann hafði farið inn á. Fyrir liggur að til að unnt sé að kalla þær aftur fram þurfti sérstakt forrit en ekki liggur fyrir hvort slíkt forrit var í tölvu ákærða. Ákærði kvaðst fyrir dóminum hafa takmarkaða tölvukunnáttu og bendir ekkert sérstakt til þess að hann hafi meiri þekkingu en venjulegt getur talist. Þar sem ekki liggur neitt fyrir um að í tölvu hans hafi verið forrit til að kalla fram efni sem áður hefur verið eytt af tölvunni verður að leggja til grundvallar að ákærði hafi gert það sem hann taldi duga til að eyða ljósmyndunum úr tölvu sinni. Kemur því til skoðunar hvort hann hafi haft myndirnar í vörslum sínum í skilningi 4. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 273/2003 er karlmaður sakfelldur fyrir að hafa barnaklám í vörslum sínum þrátt fyrir að því hafi verið eytt af tölvu hans að hluta. Í máli því sem hér er til umfjöllunar eru atvik með sama hætti varðandi ljósmyndirnar sem tókst að endurheimta af tölvu ákærða. Með vísan í fordæmi Hæstaréttar í framangreindu máli ber að sakfella ákærða fyrir vörslur á 42 ljósmyndum sem fundust á tölvu hans. Óumdeilt er að ákærði hafði ekki reynt að eyða myndskeiði því sem fannst á tölvu hans og hafði hann það í vörslum sínum þegar hald var lagt á tölvuna. Verður hann því einnig sakfelldur fyrir vörslur þess.

Við ákvörðun refsingar ber að horfa til þess að ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Einungis fjórar til sex af ljósmyndunum geta talist grófar án þess þó að þar sé um myndir af alvarlegustu gerð að ræða. Myndskeiðið sem er meðal ákæruatriða máls þessa er heldur ekki verulega gróft. Þá má einnig líta til þess að myndskeiðið og ljósmyndirnar höfðu ekki verið vistaðar handvirkt í ákveðnar möppur heldur voru þær í bráðabirgðamöppu líkt og allt annað efni sem skoðað er á internetinu. Þá hafði ákærði gert tilraun til að eyða myndunum. Það er því mat dómsins að brot ákærða sé ekki stórfellt í skilningi 4. mgr. 210. gr. nefndra hegningarlaga. Að öllu þessu virtu þykir refsing hans hæfilega ákveðin 250.000 króna sekt til ríkissjóðs en 18 daga fangelsi komi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Fallast ber á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á Medion turntölvu og hörðum diski í eigu ákærða sem lagt var hald á við rannsókn málsins.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Samkvæmt yfirliti rannsóknara féll ekki sakarkostnaður á málið við rannsókn þess hjá lögreglu. Við meðferð málsins fyrir dómi féll til ferðakostnaður vitnis, 39.440 krónur, svo og 161.850 króna málsvarnarlaun S-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns og ber ákærða að greiða þennan kostnað. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts svo og þess tíma sem fór í ferðalög verjanda við meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins sótti málið B-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Sauðárkróki.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan. Dómsuppsaga hefur dregist lítillega vegna anna dómarans.

DÓMSORÐ

Ákærði, X, greiði 250.000 króna sekt til ríkissjóðs en sæti fangelsi í 18 daga verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja.

Upptæk er Medion turntölva og harður diskur.

Ákærði greiði 201.290 krónur í sakarkostnað, þar með talin 161.850 króna málsvarnarlaun S-kk-ef Ó-kk-ef héraðsdómslögmanns. Málsvarnarlaun innifela virðisaukaskatt.

H-kk-nf H-kk-nf