E-1374/2007

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 29. apríl sl. er höfðað af K-kk-þgf F-kk-þgf F-kk-þgf, Lækjasmára 5, Kópavogi, á hendur Móbílum ehf., Grundarhvarfi 18, Kópavogi. Málið var þingfest 20. júní 2007.

Í málinu gerir stefnandi þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 132.170 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda en til vara verulegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II.

Stefnandi er fyrrum starfsmaður stefnda. Starf stefnanda fólst aðallega í akstri ferðamanna um landið en einnig útkeyrslu pósts og bóka til skólabókasafna Reykjavíkurborgar. Óumdeilt er að stefnandi hóf störf hjá stefnda þann 4. júní 2005 en aðila greinir á um starfslok stefnanda. Skriflegum ráðningarsamningi er ekki til að dreifa. Í málinu liggur fyrir að stefnandi tók þá ákvörðun í upphafi árs 2006 að flytja til útlanda á komandi mánuðum og lét hann fyrirsvarsmann stefnda vita af því. Í framhaldinu hóf hann undirbúning flutninganna, auglýsti íbúð sína til sölu og var gerður kaupsamningur um hana í apríl sama ár. Stefnandi fór utan með Norrænu þann 28. júní 2006. Þann 10. júlí 2006 greiddi stefndi kr. 18.401 inn á bankareikning móður stefnanda en aðila greinir á um af hvaða tilefni sú greiðsla var innt af hendi.

Stefnandi kveðst hafa sagt formlega upp störfum hjá stefnda um miðjan apríl 2006 við undirritun kaupsamningsins og hafi aðilar í kjölfarið komið sér saman um að starfslok hans skyldu miðast við 1. júlí s.á. Um miðjan maí hafi stefnandi hins vegar óskað eftir því við stefnda að starfslokum hans yrði flýtt til 20. júní, en engar athugsemdir hafi verið gerðir við því af hálfu þess síðarnefnda. Í maí 2006 hafi stefnandi veikst í baki, en veikindin megi rekja til bílslyss sem hann varð fyrir á árinu 2004 og stefnda var kunnugt um. Samkvæmt aðilaskýrslu stefnanda leitaði hann til læknis þann 6. júní 2006, sem hafi úrskurðað stefnanda óvinnufæran, sbr. læknisvottorð dagsett 7. júní 2006, sem staðfestir óvinnufærni frá þeim degi til ótilgreinds tíma. Stefnandi kveðst hafa tilkynnt fyrirsvarsmanni stefnda þetta strax sama dag og boðist til að afhenda læknisvottorðið en fyrirsvarsmaðurinn hafi sagt að þess væri ekki þörf. Í kjölfarið hafi stefnandi látið af störfum. Fyrirsvarsmanni stefnda hafi hins vegar verið afhent umrætt læknisvottorð þegar í ljós hafi komið að stefnandi fékk ekki greidd laun í veikindum. Stéttarfélagi stefnanda hafi í kjölfarið verið falið að annast innheimtu launa en þegar það hafi ekki borið árangur, hafi stefnanda verið nauðugur einn kostur að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefndi mótmælir málavaxtalýsingu stefnanda í meginatriðum. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi verið ráðinn til starfa hjá stefnda á tímabilinu 4. júní 2005 fram til 31. júlí 2006. Stefnandi hafi hins vegar í raun einungis starfað hjá stefnda í tvo mánuði á árinu 2005, þ.e. í júní og júlí. Í byrjun ágúst sama ár hafi hann farið í fæðingarorlof sem staðið hafi fram í seinni hluta nóvembermánaðar. Stefnandi hafi síðan farið í orlof á nýjan leik í desember og fram í janúar 2006 en hafið störf að nýju í febrúar sama ár. Stefnandi hafi sagt upp störfum hjá stefnda um mánaðamótin apríl/maí þar sem að hann hugðist flytja til útlanda og skyldu starfslok vera um mánaðamótin maí/júní eða fyrr eftir atvikum. Hann hafi hins vegar hætt störfum þann 10. júní 2006 en aðilar hafi samið um að stefnandi mundi taka að sér akstur fyrstu daga júnímánaðar sökum anna hjá stefnda.

Stefndi mótmælir því að honum hafi verið kunnugt um að stefnandi hafi leitað til læknis vegna veikinda eða að hann hafi átt við veikinda að stríða á meðan á ráðningartíma stóð. Veikindin hafi aldrei verið tilkynnt stefnda. Í skýrslutökum við aðalmeðferð mótmælti fyrirsvarsmaður stefnda þeirri staðhæfingu stefnanda að hann hefði boðist til að afhenda honum umrætt læknisvottorð enda hafi honum ekki verið kunnugt um vottorðið fyrr en móðir stefnanda afhenti honum það um miðjan júlí 2006 og þá án þess að tilgreina ástæðu afhendingarinnar.

III.

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu launa í veikindaleyfi frá 7.-20. júní 2006. Kröfu sína byggir stefnandi á launaseðlum, kjarasamningi og ákvæðum laga. Í kafla 8.1. í aðalkjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags kemur fram að á fyrsta starfsári hjá sama vinnuveitanda greiðast tveir dagar á staðgengislaunum fyrir hvern unninn mánuð. Stefnandi hóf störf hjá stefnda 4. júní 2005 og var ekki búinn að nýta sér veikindarétt sinn það sem af var árinu.

Umsamin laun stefnanda voru 206.000 kr. á mánuði fyrir vinnu frá 9:00 til 17:00 á daginn og aðra hverja helgi frá 9:00 til 17.00. Samkvæmt kafla 1.3. í aðalkjarasamningnum er fullt starf 173.3 klst. á mánuði. Í launum stefnanda var tekið mið af því að hann ynni aðra hverja helgi til viðbótar þeim 173.3 klst. eða samtals 205,3 klst. Samkvæmt þessu er tímakaup stefnanda 1.003 kr./klst.

Samkvæmt kjarasamningi á stefnandi rétt á staðgengilslaunum. Meðaltals yfirvinna frá febrúar til maí samkvæmt launaseðlum sem stefndi skilaði til Eflingar stéttarfélags eru 39,25 klst. á mánuði. Miðað við meðaltalsyfirvinnu á mánuði á stefnandi rétt á 17 yfirvinnutímum dagana 7.–20. júní. Samkvæmt kafla 1.7. í aðalkjarasamningnum samsvarar yfirvinna 80% álagi á dagvinnukaup. Stefnandi á því rétt á 1.806 kr./klst. í yfirvinnu.

Ennfremur gerir stefnandi kröfu um greiðslu orlofs, 10,17% af heildarlaunum, hvort sem það er dagvinna eða yfirvinna. Kröfu sína byggir stefnandi á kafla 4.1 í aðalkjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags og ákvæðum laga nr. 30/1987 um orlof. Í 8. gr. laganna segir að ef ráðningarsamningi launþega og vinnuveitanda ljúki skuli vinnuveitandi greiða launþega öll áunnin orlofslaun hans við lok ráðningartíma.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína með eftirfarandi hætti:

Laun í veikindaleyfi

Áætluð vinna 7. – 20. júní 2006

89 klst. * 1003 kr. kr. 89.267,-

Áætluð yfirvinna

17 klst. * 1.806 kr. kr. 30.702,-

Samtals: kr. 119.969,-

Orlof

10,17 * 119.969 kr. 12.201,-

Samtals kr. 132.170,-

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu vinnu-, kröfu - og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Vísast um réttindi hans aðallega til 1, 2, 3, 4 og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., aðallega 1.gr., laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7, og 8.gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Byggt er á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla ekki aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum er greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun er jafnframt vísað til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann er bókhaldsskyldur að lögum.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við XXI. kafla laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Stefndi byggir sýknukröfu sína aðallega á því að uppsögn stefnanda hafi slitið ráðningarsamningi milli aðila og þar með rétti stefnanda til launa í veikindum sínum.

Stefndi telur kröfugerð um laun vegna veikinda eftir uppsögn ráðningarsamnings ólögmæta og andstæða ákvæðum kjarasamninga, sem kveða á um að starfsmaður skuli tilkynna yfirmanni sínum veikindi, sem ákveði hvort læknisvottorðs skuli krafist eða vottorðs trúnaðarlæknis.

Stefndi telur framkomu stefnanda óheiðarlega og ólögmæta. Stefnandi fari með ósannindi og þá sé læknisvottorð of seint lagt fram. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að hafa þegar tilkynnt umdeild veikindi og lagt fram vottorð áður en uppsögn hafi átt að taka gildi hinn 1. júní 2006. Verði ekki séð að stefnandi eigi lögvarinn rétt til veikindalauna eins og málið liggi fyrir.

Þá hafi stefndi á því tæplega ári sem hann vann hjá stefnda tekið sér fæðingarorlof í tæpa 6 mánuði en skv. 8. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof var fæðingarorlof stefnanda einungis lögbundið í 3 mánuði.

Þá er því harðlega mótmælt að stefnandi eigi rétt til yfirvinnu sem aldrei hefur verið innt af hendi eins og fram kemur í kröfugerð hans. Yfirvinna sé tilfallandi og aldrei sé áreiðanlegt hversu mikil hún sé á hverjum tíma. Stefnandi hafi ekki lagastoð né stuðning fyrir kröfu sinni í ákvæðum kjarasamninga. Þá mótmælir stefndi orlofskröfu stefnanda með sömu rökum og að framan greinir og krefst sýknu af henni.

Stefndi byggir varakröfu sýna um verulega lækkun á kröfum stefnanda á því að stefnanda hafi þegar verið greidd laun að fjárhæð 18.401 krónur vegna 9. og 10. júní 2006. Fjárhæðin hafi verið greidd inn á reikning móður stefnanda þann 7. júlí s.á. Stefnandi hafi ekki tekið tillit til þessa í kröfugerð sinni þar sem vinna stefnanda er áætluð frá 7. – 20 júní 2006. Vinnudaganna 9. og 10. júní er hvergi getið í stefnu og krefst stefndi skýringa á þessum mismun í kröfugerðinni.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla. Einnig er vísað til kjarasamninga Eflingar- stéttarfélags við við samtök atvinnulífsins um greiðslu veikindalauna. Þá er byggt á grunnreglum samninga- og vinnuréttarins um að samninga skuldi halda þannig að uppsögn slíti ráðningarsamnigi og þar með rétti stefnda til launa í veikindum. Krafa um málskostnað styðst við 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur stefnandi og M-kk-nf Ó-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, auk S-kvk-ef H-kvk-ef, sambýliskonu M-kk-ef, og S-kvk-ef H-kvk-ef, móður stefnanda. Verður gerð grein fyrir skýrslum þeirra eins og þurfa þykir hér á eftir.

Við munnlegan málflutning kom fram að ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum máls þessa. Óumdeilt er að stefnandi hóf störf hjá stefnda þann 4. júní 2005, en aðila greinir á um starfslok stefnanda. Þá er óumdeilt að aðilar málsins ræddu um það veturinn 2006 að stefnandi hyggðist flytja til útlanda á árinu. Stefndi mótmælir hins vegar þeirri fullyrðingu stefnanda að umsamin starfslok skyldu vera 20. júní 2006 rm hið rétta sé að að aðilar hafi komið sér saman um að stefnandi skyldi láta af störfum um mánaðarmótin maí/júní eða fyrr eftir atvikum. Samkvæmt íslenskum rétti og kjarasamningum er vinnuveitanda skylt að ganga frá ráðningu starfsmanns skriflega ef starfsmaður er ráðinn til lengri tíma en eins mánaðar. Ljóst er að stefndi tryggði sér ekki sönnun umsaminna starfsloka stefnanda með gerð skriflegs ráðningarsamnings. Stefndi ber sönnunarbyrðina fyrir því hvenær starfslok urðu. Í framlögðum bréfum dagsettum 11. júlí og 30. ágúst 2006, sem bæði stafa frá stefnda, kemur fram að stefnandi hafi sagt upp störfum í maí. Í samræmi við ákvæði 12. kafla kjarasamnings milli Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags ber því að miða við næstu mánaðamót eftir uppsögn, þ.e. maí/júní og síðan reiknast uppsagnarfrestur í einn mánuð frá því tímamarki. Framangreind bréf frá stefnda styðja framburð stefnanda um starfslok og verður því við það miðað og litið svo á að tímabilið frá 6.-20. júní 2006 sé innan ráðningartímabils stefnda hjá stefnanda enda er annað ósannað.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að stefnandi hafi unnið við akstur hjá stefnda 9. eða 10. júní 2006 og heldur hann því fram að framlögð kvittun fyrir millifærslu á 18.401 krónum af reikningi M-kk-ef Ó-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda, inn á reikning S-kvk-ef H-kvk-ef hafi verið greiðsla fyrir vinnu unna þennan dag af stefnanda í þágu stefnda, m.a. vegna ferðar norður í land. Þessu hefur stefnandi mótmælt og bar hér fyrir dóminum að hann hefði ekki unnið umrædda daga og aldrei fengið þessa fjárhæð greidda. Sagði hann norðurferðina hafa átt sér stað í febrúar 2006 en ekki í júní. Í ferðinni hefði hann notað fyrirtækjakort S-kvk-ef, móður sinnar, til að greiða með ýmsan kostnað, s.s. gangnagjald, olíu á bifreiðina o.fl. Fær framburður hans stoð í vætti vitnisins S-kvk-ef sem sagði hér fyrir dóminum að umrædd greiðsla hefði verið vegna skuldar við hana vegna notkunar stefnanda á fyrirtækjakorti hennar í þágu stefnda. Fyrir liggur að tilgreind fjárhæð var greidd inn á reikning S-kvk-ef H-kvk-ef umrætt sinn. Í ljósi þessa og með vísan til vættis vitnisins S-kvk-ef hér fyrir dóminum, þykir ósannað að umrædd fjárhæð hafi verið greiðsla vegna vinnu stefnanda í þágu stefnda.

Stefndi hefur einnig vísað til framlagðs ljósrits af ökuritaskífu til sönnunar á því að stefnandi hafi unnið fyrir sig í júnímánuði 2006 en samkvæmt áritun á skífuna ók stefnandi þann 12. júní. Óumdeilt er að stefnandi ritaði á skífuna en aðilar eru ekki á einu máli um það á hvaða ári ekið var umrætt sinn. Af hálfu stefnda er á því byggt að um árið 2006 sé að ræða en því hefur stefnandi mótmælt en útilokar ekki að hann hafi ekið samkvæmt því sem ritað er á skífuna á árinu 2005. Áritun ártals á framlögðu ljósriti er óskýr og verður ekki slegið föstu hvort átt er við árið 2005 eða 2006. Að öllu framanrituðu virtu verður að telja ósannað að stefnandi hafi ekið í þágu stefnda eftir 6. júní 2006 og þá er einnig ósannað að stefnandi hafi fengið tilgreinda fjárhæð greidda frá stefnda.

Í málinu liggur frammi læknisvottorð undirritað af S-kk-þgf G-kk-þgf lækni þar sem segir að stefnandi teljist óvinnufær með öllu frá 7. júní 2006 og fram til ótiltekins tíma. Af hálfu stefnda er því mótmælt að honum hafi verið kunnugt um að stefnandi leitaði til læknis vegna veikinda eða að hann hafi átt við veikindi að stríða á meðan á ráðningartíma stóð. Veikindin hafi aldrei verið tilkynnt stefnda. Í skýrslutökum við aðalmeðferð mótmælti fyrirsvarsmaður stefnda þeirri staðhæfingu stefnanda að hann hafi boðist til að afhenda honum umrætt læknisvottorð enda hafi honum ekki verið kunnugt um vottorðið fyrr en móðir stefnanda afhenti honum það um miðjan júlí 2006.

Í 8. gr. áðurnefndra laga nr. 19/1979 kemur fram að vilji launþegi neyta réttar síns samkvæmt 1. og 4. gr. skuli hann, ef atvinnurekandi óskar þess, afhenda honum vottorð læknis um veikindi eða slys, er sýni, að hann hafi verið óvinnufær vegna veikindanna eða slyssins. Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dóminum kom fram að ekki hafi verið venja hjá fyrirtækinu að krefja starfsmenn um veikindavottorð ef þeir tilkynntu um veikindi. Það hafi heldur ekki verið gert þegar stefnandi mætti ekki til vinnu þann 7. júní. Stefndi hefur ekkert gert til að hrekja framangreint læknisvottorð og verður því að leggja efni þess til grundvallar um óvinnufærni stefnanda á tímabilinu 7. júní til 20. júní vegna veikinda.

Stefnandi á rétt á staðgengilslaunum. Útreikningur hans á launum og orlofi er í samræmi við ákvæði fyrrgreinds aðalkjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags. Útreikningur á yfirvinnu er af hálfu stefnanda miðaður við meðaltalsyfirvinnu frá febrúar fram í maí 2006 samkvæmt framlögðum launaseðlum. Fram kom hjá fyrirsvarsmanni stefnda í skýrslu hans hér fyrir dóminum að mest væri að gera við akstur hjá fyrirtækinu í júní, júlí og ágúst en hins vegar væri jafnan lítið að gera á veturna. Í ljósi þessa þykir ekki óvarlegt að miða við meðaltalsyfirvinnu á tímabilinu frá febrúar fram í maí 2006 eins og stefnandi gerir og verður því fallist á kröfu hans að þessu leyti eins og hún er fram sett.

Þegar litið er til alls framanritaðs þykir verða að fallast á kröfur stefnanda um að stefnda verði gert að greiða honum laun í veikindaleyfi, áætlaða yfirvinnu og orlof eins og krafist er. Stefnda ber því að greiða stefnanda 132.170 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2006 til greiðsludags.

Eftir úrslitum málsins ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn 323.700 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Móbílar ehf., greiði stefnanda, K-kk-þgf F-kk-þgf F-kk-þgf, 132.170 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2006 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 323.700 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf