S-27/2023

Mál þetta sem fyrst var dómtekið 26. júní sl., en endurflutt og dómtekið að nýju 15. september sl. er höfðað af lögreglustjóranum á Vestfjörðum með ákæru útgefinni 13. mars 2023 gegn Ó-kk-þgf E-kk-þgf B-kk-þgf, [ kt. o g heimilisfang], „fyrir líkamsárás í [A], með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 10. september 2022, utandyra, aftan við veitingahúsið [B][C], ráðist að [D]og slegið einu hnefahöggi í andlitið með hægri hendi, með þeim afleiðingum að hann féll í jörðina og síðan slegið brotaþola a. m. k. tveimur hnefahöggum í viðbót með hægri hendi, með þeim afleiðingum að hann hlaut 3 cm langan skurð ofan við vinstri augabrún sem þurfti að sauma með 4 sporum.“

Í ákæru er háttsemin talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í málinu gerir brotaþoli [D] kröfu um að ákærða verði gert að greiða skaða- og miskabætur að fjárhæð kr. 1.000.000, auk vaxta skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. september 2022 til 21. apríl 2023, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst brotaþoli málskostnaðar að mati dómsins að viðbættum virðisaukaskatti.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að honum verði ekki gerð refsing, eða ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið, en að því frágengnu að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin að öllu leyti. Hann krefst þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að krafan verði lækkuð verulega.

IÍ stuttu máli eru atvik málsins þau að aðfaranótt laugardagsins 10. september 2022 stóð ákærði og ræddi við vitnið [E] fyrir aftan vínveitingastaðinn [B] á [C] í [A]. Brotaþoli, vitnið [D], kom þar að og gaf sig þar á tal við ákærða. Deilt er um hvað síðan nákvæmlega gerðist, en er brotaþoli leitaði ásjár starfsfólks vínveitingastaðarins stuttu síðar var hann með skurð á enni sem blæddi úr, en af fyrirliggjandi ljósmyndum virðist hann einnig hafa verið með glóðarauga. Síðarnefndur áverki er ekki tiltekinn í ákæru. Af hálfu ákæruvalds er á því byggt að ákærði hafi veitt brotaþola þrjú hnefahögg þannig að skurður hafi komið á enni hans, sem sauma þurfti með fjórum sporum. Atvikum og ágreiningsefnum er nánar lýst þegar gerð er grein fyrir framburði ákærða og vitna hér á eftir.

Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi. Lýsti hann því svo að á umræddum tíma hafi hann og félagi hans, vitnið [E], staðið fyrir utan umrætt vínveitingahús og verið að tala saman. Þá hafi brotaþoli komið þar að þeim og „verið með einhverja stæla“. Kvaðst ákærði ekki hafa „nennt þessu“ og hafa snúið sér frá brotaþola, en hafi þá fengið högg í sig að aftan. Kvaðst ákærði halda að brotaþoli hafi sparkað í hann. Ákærði hafi fallið við og „skallað“ blómapott, en síðan staðið upp. Hann hafi þá fengið högg í hnakkann og hafi snúið sér við. Brotaþoli hafi þá gert sig líklegan til að ráðast á ákærða, sem kveðst þá hafa kýlt brotaþola og hafi síðan „tekið nokkur högg á brotaþola“. Höggin hafi verið með hægri hendi með krepptum hnefa. Aðspurður um hvort brotaþoli hafi dottið í jörðina eftir fyrsta höggið kvaðst hann ekki muna það, en það gæti vel verið. Hann minni þó að hann hafi ekki slegið brotaþola eftir að hann féll í jörðina. Hann hafi slegið brotaþola þar til brotaþoli hefi legið. Aðspurður um hvort hann geti hafa valdið þeim áverkum sem komi fram á myndum sem liggja fyrir í málinu, kvað ákærði að það gæti vel verið, en hann hafi bara séð „smá blóð“ á enninu á brotaþola. Ákærði kvaðst ekki hafa verið drukkinn er þetta var, en hann hefði verið „á öðrum bjór“. Hann sagði að vitnið [E] hefði séð atburðarásina, en hafi ekki tekið þátt í henni. [E] hafi bara tekið utan um ákærða þegar ákærði hafi stoppað og hafi fylgt honum í burtu. Brotaþoli hafi legið á grasinu þegar þeir fóru. Ákærði kvað brotaþola hafa verið verulega drukkinn og hafa verið með „fylliríisstæla“. Brotaþoli hafi spurt hvort ákærði og [E]væru í „einhverjum hvísluleik“. Hann kveðst ekki muna hvað brotaþoli hafi verið segja, þetta hafi bara verið stælar. Ákærði kvaðst hafa yfirgefið staðinn í kjölfarið og hafi verið farinn er lögregla kom. Ákærði kvaðst ekki hafa átt upptökin að þessum átökum og telji að hann hafi bara verið að verja sig. Hann hafi ekki þekkt brotaþola þegar þetta átti sér stað. Brotaþoli hafi átt fyrsta höggið og ákærði hefði ekki ráðist á brotaþola ef brotaþoli hefði ekki slegið fyrst. Aðspurður kvaðst hann ekki vita hvers vegna brotaþoli hafi veist að honum þarna. Í lok skýrslu sinnar las ákærði yfir samantekt skýrslu sinnar hjá lögreglu og staðfesti að hún væri rétt.

Brotaþoli [D], gaf vitnaskýrslu fyrir dómi. Hann kvaðst muna að hann hefði verið á umræddu vínveitingahúsi þetta kvöld og hafa komið að ákærða og öðrum manni sem hafi verið að hvíslast á fyrir utan staðinn og hafi spurt þá „hvort það væri einhver hvísluleikur“ í gangi, en síðan muni hann ekki meira. Aðspurður um hvort hann muni eftir að hafa rifist við ákærða eða slegið hann kvaðst hann ekki muna eftir því. Hann kvaðst heldur ekki muna eftir því að hafa fengið högg. Um áverka sem hann hefði fengið kvað hann að hann hefði fengið mar á andlit og rödd hans hefði orðið fyrir áhrifum vegna þessa en við skýrslugjöfina var ákærði mjög hás og lág lágt rómur. Hann kvað að til stæði að hann fari til talmeinafræðings vegna þessa. Röddin hafi farið tveimur dögum eftir atvikið. Hann kvaðst muna að þarna um nóttina hafi honum verið ekið á sjúkrahús, en man einnig eftir því að hafa verið í eldhúsi staðarins og að þar hafi hann talað við lögregluna. Aðspurður um hversu ölvaður hann hefði verið kvaðst hann ekki hafa verið drukkinn umfram það sem fólk sé þegar það sé á bar. Aðspurður af verjanda um hvort hann hafi þekkt ákærða fyrir þetta kvöld og hvort hann hefði átt „eitthvað vantalað við hann“ kvaðst hann ekki hafa séð ákærða áður eða hafa átt eitthvað sökótt við hann. Hann kvaðst ekki muna eftir aðdraganda fyrr um kvöldið. Þegar borið var undir hann að haft hefði verið eftir honum í lögregluskýrslu að hann hafi fyrr um kvöldið séð ákærða vera að ræða við stúlku, sem að hans mati hafi ekki viljað ræða við ákærða, kvað brotaþoli það vera rétt eftir sér haft og hann rámaði í þetta nú. Aðspurður um hvort hann hefði hitt ákærða eftir þetta kvað hann það hafa gerst nokkrum sinnum, en ekki hafi verið nein leiðindi milli þeirra.

Vitnið [E]gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann vilja byrja á því að taka það fram að það hefi verið „smá pirringur“ milli hans og ákærða áður og kvaðst hann viðurkenna það að hann hafi logið í skýrslu sinni hjá lögreglu. Hann hafi ekki sagt satt og rétt frá þar. Kvað vitnið að það sem hafi gerst hafi verið að hann og ákærði hafi verið á umræddum stað, en hafi lítið verið búnir að drekka. Þeir hafi farið út á reykingasvæði bakvið staðinn og hafi verið að tala saman. Það hafi komið maður uppað þeim sem hann viti ekki hvað heiti og hann hafi byrjað með einhverja „fyllibyttu stæla“ við þá. Þeir hafi eitthvað reynt að spjalla við hann, en það hafi ekki verið hægt. Þeir hafi þá snúið sér við og verið á leiðinni inn. Maðurinn hafi kýlt ákærða í hnakkann, en ákærði hafi þá dottið og „skallað“ einhvern blómapott. Ákærði hafi snúið sér við og slegið frá sér í vörn, svona tvisvar sinnum og maðurinn falli niður og ákærði hafi slegið hann einu sinni þar sem hann hafi legið. Svo hafi þeir farið. Aðspurður um hvers vegna hann hefði ekki skýrt frá þessu við skýrslugjöf hjá lögreglu kvað [E] að það hefði verið mikill „pirringur“ milli hans og ákærða og hafi hann ætlað að hefna sín á honum þá, en svo hafi hann „fattað það“ að það þurfi að segja satt og rétt frá. Aðspurður um það sem haft var eftir honum um að ákærði hafi slegið tíu högg og hann hafi þurft að draga ákærða af brotaþola, kvað [E] það ekki rétt. Ákærði hafi, eftir að hafa veitt brotaþola þrjú högg, hætt og þeir hafi farið. Hann kvaðst ekki hafa séð neinn áverka á brotaþola. Aðspurður kvað hann að þeir ákærði væru ekki félagar í dag og hefðu engin samskipti. Hann kvað aðspurður að ákærði hefði ekki átt frumkvæði að slagsmálunum.

Þá gaf [F] skýrslu fyrir dómi. Hún kvaðst hafa verið að vinna á umræddum vínveitingastað. Hún kvaðst muna eftir umræddu kvöldi. Hún hafi verið kölluð til af samstarfsmanni til að huga að brotaþola. Kvaðst hún hafa hlúð að honum og síðan farið með honum til [A]á sjúkrahús og til baka til [C]er gert hafði verið að sárum hans. Hún kvaðst ekki hafa hitt brotaþola áður og þekki ekki ákærða. Hún kvaðst ekki hafa tekið eftir þeim sérstaklega fyrr um kvöldið. Hún lýsti áverkum brotaþola þannig að hann hefði verið með skurð á enni og það hafi blætt úr því. Hún hafi stöðvað blæðinguna. Brotaþoli hafi ekkert rætt atburði við hana, utan að hann hafi sagt að það hefði verið ráðist á hann. Bornar voru undir vitnið myndir sem liggja fyrir í málinu af brotaþola og staðfesti hún að á myndunum mætti sjá þá áverka sem á honum hefðu verið.

Einnig var tekin skýrsla af vitninu [G]. Hann kvaðst hafa hitt ákærða og vitnið [E]nokkrum dögum eftir umrætt atvik. Þeir ákærði hafi farið að tala saman og vitnið hafi spurt hvað hefði gerst milli ákærða og brotaþola. Kvað [G]ákærða hafa viðurkennt fyrir sér að hafa ráðist á brotaþola, en hafi bara kýlt hann einu sinni. Aðspurður kvað [G] að hann og brotaþoli væru vinir.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð þar sem fram kemur að brotaþoli hefi leitað á slysadeild [H] 10. september 2022 og er skráð um þá komu: „[aldur og kyn] varð fyrir líkamsárás á [B] á [C]. Man sjálfur ekkert hvað gerðist. Kemur í fylgd starfsmanns frá [B]. Er með 3 cm skurð fyrir ofan vinstri augabrún. Sauma með 6.0. 4 spor. Saumataka eftir 5- 7 daga.“. Læknir sem gaf vottorðið út gaf skýrslu og staðfesti vottorðið.

Sá rannsóknarlögreglumaður sem sá um rannsóknina kom fyrir dóminn og staðfesti skýrslur sínar.

II

Af hálfu brotaþola er vísað til málsatvika sem fram koma í gögnum málsins og framburði fyrir dómi. Byggt er á að ákærði hafi bakað sér bótaskyldu gagnart brotaþola á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og vísað til þess að ákærði hafi valdið brotaþola miskatjóni í skilningi þeirrar reglu.

Af hálfu ákærða er einkum á því byggt að ákærði hafi varist árás brotaþola og ekki átt neitt frumkvæði að átökum þeirra. Hafi verknaður hans því helgast af neyðarvörn, sbr. 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þetta eigi að mati ákærða að leiða til sýknu, en af hans hálfu er einnig vísað til þess að þó hann teldist hafa farið útfyrir mörk leyfilegrar neyðarvarnar þá beri að taka tillit til þess við refsiákvörðun að hann hafi ekki haft frumkvæði af þessum átökum.

III

Ákærði viðurkenndi í skýrslu sinni fyrir dómi að hafa veitt brotaþola þrjú hnefahögg í andlit og að brotaþoli hafi legið í jörðinni er ákærði fór af vettvangi. Þá taldi ákærði sig hafa séð „smá blóð“ á enni brotaþola. Samræmist þessi verknaðarlýsing því sem fram kemur í ákæru utan að deilt er um hvort verknaðurinn hafi falið í sér árás af hálfu ákærða, eða hvort ákærði hafi með þessum hætti verið að verjast árás brotaþola.

Í framburði vitnisins [E] fyrir dómi kom fram sambærileg lýsing á atvikum og ákærði hefur haldið fram. Með því vék [E] í veigamiklum atriðum frá þeim framburði sem hann gaf fyrir lögreglu. Skýrir hann breytinguna svo að það hafi verið „smá pirringur“ hjá honum í garð ákærða á þeim tíma sem hann gaf skýrslu hjá lögreglu og hann hafi því skýrt rangt frá í þeirri skýrslutöku. Í 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 kemur fram sú meginregla sakamálaréttarfars að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram fyrir dómi. Í því hefur verið talin felast sú regla að dómara er óheimilt að líta til framburður vitna sem fram koma í lögregluskýrslum, nema við eigi undantekningar sem fram koma í 2. mgr. sama lagaákvæðis, en þær lúta einkum að þeirri aðstöðu að sá sem gefur skýrslu fyrir lögreglu getur ekki, af nánar tilgreindum ástæðum, komið fyrir dóminn og gefið skýrslu. Af framangreindu leiðir óhjákvæmilega að ekki er heimilt í dómi að vísa til lögregluskýrslu vitnis um atvik nema vitnið staðfesti framburð sinn fyrir dómi. Eins og fyrr greinir lýsir vitnið nú atburðum, í öllum aðalatriðum með sama hætti og ákærði og styður þannig frásögn hans. Á hinn bóginn er það mat dómsins að þessi breyting á framburði dragi verulega úr trúverðugleika framburðarins og það í þeim mæli að rétt sé að líta alfarið framhjá honum við úrlausn málsins.

Af framangreindu leiðir að til sönnunar í málinu varðandi atvik liggur aðeins fyrir lýsing ákærða, enda man brotaþoli ekki atvik eftir að hann spurði ákærða og vitnið [E]hvort í gangi væri einhver „hvísluleikur“. Þó liggur fyrir að vitnið [F], sem hlúði að brotaþola eftir atvik, kvað brotaþola hafa sagt að ráðist hefði verið á hann. Einnig kveður vitnið [G] að ákærði hafi „viðurkennt“ fyrir honum að hafa ráðist á brotaþola þó engin nánari lýsing komi fram í vitnisburði hans.

Af myndum teknum af brotaþola eftir atburðinn má sjá áverka sem samsvara lýsingu afleiðinga sem getið er í ákæru, en einnig stórt mar í andliti. Vitnið [F]staðfesti að umræddar myndir sýni þá áverka sem verið hafi á brotaþola þegar hún hlúði að honum. Ákærði hefur ekki staðfest að hann hafi valdið þessum áverkum, en heldur ekki neitað því. Hann kvaðst hafa séð örlítið blóð á enni brotaþola. Með vísan til framangreinds og þess framburðar ákærða að hann hafi veitt brotaþola þrjú hnefahögg með hægri hendi, verður talið sannað að ákærði hafi á umræddum tíma valdið þeim skurði á enni sem lýst er í ákæru og fær það og stoð í fyrirliggjandi læknisvottorði. Í læknisvottorðinu er ekki getið annarra áverka og er ákærða ekki gefið að sök að hafa valdið frekari áverkum á brotaþola. Kemur því ekki til greina að sakfella ákærða fyrir að hafa veitt brotaþola þá frekari áverka sem sjá má af myndum í málinu, en það er mat dómsins að þrátt fyrir þetta megi líta til umræddra mynda af áverkum brotaþola, við heildarmat á því hversu alvarleg atlaga ákærða var og hvort hún teljist vera innan marka leyfilegrar neyðarvarnar eins og hann byggir á.

Eins og fyrr greinir hefur ákærði viðurkennt að hafa veitt brotaþola þrjú högg í andlit með krepptum hægri hnefa. Ákærði kveður að þetta hafi hann gert í sjálfsvörn þegar brotaþoli veittist að honum. Lýsir hann því svo að brotaþoli hafi annaðhvort sparkað eða slegið hann í bakið svo hann hafi dottið og síðan slegið hann í hnakkann. Kveður ákærði að þegar hann hafi snúið sér við hafi hann talið að brotaþoli ætlaði að halda árás sinni áfram og hann hafi því slegið hann í andlitið þrisvar sinnum, þar til brotaþoli hafi legið í jörðinni. Ákærði hefur ekki lýst neinum áverkum sem hlotist hafi af árás brotaþola á hann. Á hinn bóginn liggur fyrir og telst sannað að brotaþoli fékk skurð á enni sem blæddi mikið úr og þurfti að sauma fjórum sporum og hefur skilið eftir sig varanlegt ör á enni brotaþola. Er það mat dómsins á grundvelli framangreinds að telja verði að viðbrögð ákærða við atlögu brotaþola hafi verið mun hættulegri en atlagan gaf tilefni til. Þykir sýnt að hnefahögg ákærða hafi verið veitt af verulegu afli og ákærði hætti ekki fyrr en brotaþoli lá á jörðinni. Eru ekki efni til annars en að telja það hafið yfir vafa að brotaþoli hafi við þetta misst meðvitund. Með vísan til alls þess sem framan greinir er sannað að ákærði hafi viðhaft þá háttsemi sem honum er gefin að sökí ákæru, með þeim afleiðingum sem þar eru taldar. Telst brot hans varða við 1. mgr. 217. gr. almennara hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er og hafnað því að uppi sé sú aðstaða að telja eigi verkið refsilaust með vísan til 1. mgr. 12. gr. sömu laga.

Ákærði hefur nokkurn sakarferil, sem einkum lýtur að brotum hans á umferðarlögum, sem lokið hefur með sátt fyrir lögreglustjóra um greiðslu sektar. Þau brot hafa ekki áhrif á refsiákvörðun í þessu máli. Aftur á móti var ákærði dæmdur 8. maí 2020 fyrir m. a. líkamsmeiðingar af gáleysi og dæmdur til 30 daga fangelsisrefsingar, en fullnustu hennar var frestað í tvö ár. Þá var ákærði dæmdur 23. september 2021 fyrir umferðarlagabrot og brot á 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga. Fyrri skilorðsdómurinn var dæmdur upp og ákærði fékk 60 daga fangelsi, skilorðsbundið til þriggja ára.

Með brotum sínum nú hefur ákærði rofið skilorð síðastgreinda dómsins. Ber því með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga að taka refsingu þess dóms upp og ákveða honum refsingu í einu lagi samkvæmt 77. gr. sömu laga. Það er mat dómsins að með hliðsjón af því hversu alvarleg árás ákærða á brotaþola var séu ekki efni til að fallast á að til greina komi að honum verði ekki gerð frekari refsing, eða að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið. Er ákærði sakfelldur fyrir árás á brotaþola sem telst langt umfram tilefni og er þá lýsing ákærða sjálfs á atlögu brotaþola að honum lögð til grundvallar. Þykir með vísan til framangreindra lagaákvæða rétt að ákærði sæti fjögurra mánaða fangelsi. Ákærði er með broti sínu að rjúfa skilorð í annað sinn og þykir því ekki ástæða til að skilorðsbinda refsingu hans nú.

Ákærða verður gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 612.640 krónur. Eru það málsvarnarlaun verjanda hans P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, semþykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti 602.640 krónur, en einnig útlagður kostnaður ákæruvalds að fjárhæð 10.000 krónur.

Með broti sínu hefur ákærði bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart brotaþola á grundvelli b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þykir hæfilegt að ákærði greiði brotaþola 400.000 krónur vegna þessa, með vöxtum og dráttarvöxtum eins og krafist er og nánar greinir í dómsorði. Þá ber að dæma ákærða til greiðslu málskostnaðar, sem þykir hæfilega ákveðinn 248.000 krónur og hefur þar verið tekið tillit skyldu til greiðslu virðisaukaskatts.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, Ó-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í fjóra mánuði.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 612.640 krónur. Eru það málsvarnarlaun verjanda hans P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti 602.640 krónur, en einnig útlagður kostnaður ákæruvalds að fjárhæð 10.000 krónur.

Ákærði greiði [D]400.000 krónur, auk vaxta skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 10. september 2022 til 21. apríl 2023 og dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags og 248.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf

Rétt endurrit staðfest 3. október 2023