X-646/2012

Máli þessu, sem er ágreiningsmál við slit varnaraðila, var beint til dómsins með bréfi slitastjórnar varnaraðila 14. janúar 2013, sem móttekið var af héraðsdómi 16. sama mánaðar. Um lagagrundvöll vísaði slitastjórn til 171. gr., sbr. 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Málið var tekið til úrskurðar miðvikudaginn 18. desember sl.

Sóknaraðilar eru A ehf., [...], B ehf., [...] og C ehf., [...], en varnaraðili er D hf., [...].

Sóknaraðilar krefjast þess að frávísunarkröfu varnaraðila verði hafnað. Þá krefjast þeir þess hver fyrir sig að varnaraðila verði gert að afhenda þeim hverjum fyrir sig 413.270 hluti í E1 ehf., kt. [...], (nú E2 ehf.) sem og öll þau réttindi sem eignarhlutunum fylgi og séu í vörslum varnaraðila. Þá krefjast þeir hver um sig málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfum sóknaraðila verði vísað frá dómi en til vara að kröfunum verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi hvers sóknaraðila fyrir sig.

I

Í máli þessu, sem er eins og fyrr segir ágreiningsmál við slitameðferð varnaraðila, er deilt um eignarhald á samtals 1.239.810 hlutum í E2 ehf. sem áður hét E1 ehf. Félagið hét upphaflega E Ltd. og mun hafa verið skráð í [...] en síðar var það félag leyst upp og starfsemin flutt yfir í það íslenska félag sem að framan er getið og eignuðust hluthafar hins [...] félags sama hlutfall hluta í því félagi. Samkvæmt gögnum málsins fékk varnaraðili framangreinda eignarhluti framselda frá þrotabúi L A.S. (hér eftir L S.A. til styttingar) 29. júní 2012. Sóknaraðilar lýstu í kjölfarið kröfu í slitabú varnaraðila og kröfðust afhendingar hlutanna þar sem þeir væru réttmætir eigendur þeirra. Nánari útlistun þessa kemur fram hér síðar.

Því er lýst í greinargerðum sóknaraðila að E Ltd. hafi verið hugbúnaðarfyrirtæki, sem skráð hafi verið í Englandi, og hafi sérhæft sig í gerð hugbúnaðar fyrir veðbanka sem starfræktir séu á veraldarvefnum.

Sóknaraðilar málsins eru þrjú einkahlutafélög sem munu vera í eigu fyrirsvarsmanna sinna, þannig að A ehf. er í eigu F, B ehf. er í eigu G og C ehf. er í eigu H. Fyrrnefndur F mun hafa verið hluthafi í E Ltd. en að auki var félagið I Ltd. meðal hluthafa en það félag mun vera í eigu F og J eiginkonu hans.

Síðastnefnt félag var í viðskiptum við L S.A. sem var fjármálafyrirtæki og dótturfélag varnaraðila með starfsstöð í [...]. Átti I Ltd. bankareikning hjá L S.A. en F og J munu einnig hafa átt sameiginlegan bankareikning þar. Sóknaraðilar munu ekki hafa verið viðskiptamenn L S.A.

F leitaði til starfsmanna L S.A. í maílok árið 2005 og óskaði eftir atbeina þeirra við að leita eftir því hvort einhverjir hluthafar E Ltd. væru tilbúnir að selja hlut sinn. Óskaði hann eftir að stofnaður yrði sérstakur undirreikningur (sub account) í nafni I Ltd. til að varðveita þá hlutafjáreign sem fest yrðu kaup á. Gekk þessi áætlun eftir með þeim hætti að starfsmaður L S.A. keypti í nafni bankans 40.000 hluti í umræddu félagi með kaupsamningi 29. júní 2005. Voru fjármunir teknir af nefndum undirreikningi I Ltd. til að inna greiðsluna af hendi. Var þar um að ræða samtals 9.204.000 krónur, sem nam kaupverði að fjárhæð 78.000 sterlingspund á genginu 118 krónur fyrir hvert sterlingspund. Sama fjárhæð var lögð inn á nefndan undirreikning í tveimur greiðslum 30. júní og 5. júlí 2005. Munu þær greiðslur hafa komið af bankareikningum í eigu sóknaraðila C ehf., G, eiganda sóknaraðila B ehf. og F og J. Þeir eignarhlutir sem þannig voru keyptir voru síðan færðir inn á umræddan undirreikning I Ltd. Fyrir liggur að umræddir eignarhlutir voru skráðir sem eign L S.A. í hlutaskrá E Ltd. Eins og fyrr greinir var starfsemi hins enska félags lögð niður og stofnað nýtt félag á Íslandi sem tók við starfseminni. Liggur fyrir að þeir 40.000 hlutir í hinu enska félagi urðu 3.594.761 hlutur í hinu íslenska félagi. Síðar mun hlutafé hafa verið lækkað í félaginu og er framangreindur eignarhlutur í kjölfar þess 1.239.810 hlutir sem er sú hlutaeign í félaginu sem aðilar deila nú um. Nafni E1 ehf. mun hafa verið breytt í E2 ehf. og er það heiti félagsins nú.

Samhliða framangreindum kaupum gerðu sóknaraðilar þessa máls með sér samkomulag sem liggur fyrir í málinu. Er það dagsett 28. júní 2005. Kemur þar meðal annars fram að aðilar hafi náð samkomulagi um að kaupa í sameiningu hlutafé í E Ltd. fyrir allt að 18.000.000 krónur og að kaupin skuli eiga sér stað á nánar greindu tímabili. Þá kemur fram að með undirritun sinni á samkomulag þetta heimili F að til kaupanna verði notaður undirreikningur (sub account) félagsins I Ltd. hjá L S.A. og skuli F sjá til þess að kaup á hlutum í undirliggjandi félagi verði nægilega aðgreind frá öðrum vörslureikningum félagsins svo greina megi vel kaup er leiði af samkomulaginu. F skuldbindi sig til að afhenda öðrum samkomulagsaðilum yfirlit yfir stöðu og hreyfingar á sex mánaða fresti eða oftar ef þess muni verða óskað. Kveðið er á um það í samkomulaginu að hlutir sem keyptir verði á grundvelli þess skuli vera í eigu aðila að jöfnu, þ.e. 1/3 hvers. Þá er tekið fram að þrátt fyrir umrætt eignarhald sé aðilum ljóst að formlega komi L S.A. fram sem kaupandi og eigandi hlutanna en A ehf. skuldbindi sig til að tryggja að aðilar njóti allra réttinda sem fylgi hlutunum í ofangreindum hlutföllum frá afhendingu þeirra, svo sem réttar til arðs, jöfnunarhluta, áskriftar að nýjum hlutum, útborgana vegna lækkunar, sem skuli renna óskipt til aðila samkomulagsins í ofangreindum hlutföllum. Þá er og í samningnum mælt fyrir um greiðslu hvers aðila innan tiltekins tíma á 3.068.000 krónum, en það eru samtals 9.204.000 krónur. Einnig er í samkomulaginu kveðið á um að efni þess skuli vera trúnaðarmál milli aðila.

Umræddir hlutir í E Ltd. voru eins og fyrr segir skráðir á undirreikning I Ltd. hjá L S.A. Skráningunni var breytt þegar hið íslenska félag var stofnað og eftir það voru á reikningnum 3.594.761 hlutir og eftir lækkun hlutafjár 1.239.810 hlutir.

L S.A. var tekið til slitameðferðar [...] í samræmi við ákvæði laga [...]. Kröfulýsingafrestur mun endanlega hafa runnið út 14. maí 2010. I Ltd. lýsti kröfu í búið 3. apríl 2009 þar sem meðal annars var gerð krafa vegna 3.594.761 hlutar í E Ltd. Með bréfi 29. september 2010 hafnaði skiptastjóri slitabús L S.A. kröfu I Ltd. á þeim grundvelli að eignir vistaðar á reikningum þess væru veðsettar L S.A. Kom fram að þar sem skuldir I Ltd. næmu verulega hærri fjárhæð en verðmæti eignanna flokkist félagið ekki sem kröfuhafi heldur skuldari. Kröfunni var alfarið hafnað. Í bréfinu koma fram leiðbeiningar til kröfuhafa um það hvernig hann geti mótmælt fyrrgreindri afstöðu og hvernig málið yrði borið undir dóm. Í gögnum málsins liggur fyrir bréf frá starfsmanni skiptastjóra L S.A. þar sem fram kemur að umræddri kröfu hafi endanlega verið hafnað 3. desember 2010.

Fyrir liggur í málinu yfirlýsing tveggja fyrrum starfsmanna L S.A. þar sem fram kemur að I Ltd. hafi alla tíð verið eigandi umræddra hluta í E Ltd. en ekki L S.A. Þá liggur fyrir yfirlýsing annars starfsmannanna þar sem fram kemur að hann hafi vitað þegar kaupin hafi átt sér stað á árinu 2005 að kaupendur bréfanna hafi verið F, H og G. Kemur og fram í yfirlýsingunni að ef óskað hefði verið eftir því að umræddir eignarhlutir yrðu skráðir á nöfn framangreindra kaupenda hefði umsvifalaust verið orðið við því. Báðir þessir fyrrum starfsmenn L S.A. staðfestu yfirlýsingar sínar fyrir dómi við aðalmeðferð málsins.

Í málinu liggur fyrir afrit af lánasamningi I Ltd. við L S.A. sem gerður var 21. júní 2006. Þá liggur einnig fyrir umsókn sama félags um stofnun bankareiknings hjá L S.A. og almennir skilmálar og skilyrði sem undirrituð voru af forsvarsmanni félagsins. Í síðastnefndum skjölum koma fram skilmálar sem meðal annars lúta að því að bankanum sé hvenær sem er heimilt að skuldajafna sumum eða öllum kröfum sínum á hendur viðskiptavininum, hvort sem þær séu gjaldfallnar eða ekki, á móti kröfum viðskiptavinarins. Þá kemur og fram að bankinn njóti handveðs í öllum tilvikum í öllum verðbréfum og eignum í eigu viðskiptavinarins sem séu eða kunni að verða settar í vörslu bankans. Í málinu liggur fyrir yfirlýsing 12. janúar 2011 fyrir hönd skiptastjóra L S.A. þar sem tilkynnt er um gjaldfellingu framangreinds láns I Ltd. vegna vanskila. Af hálfu varnaraðila er vísað til þess að í kjölfar síðastefndrar yfirlýsingar hafi L S.A. leyst til sín hinn umdeilda eignarhlut í E1 ehf. þann 23. maí 2012. Hafi hlutirnir á þeim degi verið færðir af reikningi I Ltd. yfir á reikning L S.A. Með framsali 29. júní 2012 framseldi L S.A. hina umdeildu eignarhluti til varnaraðila. Á sama tíma mun tiltekið lánasafn L S.A. hafa verið framselt til varnaraðila og var þar á meðal sá lánasamningur við I Ltd. sem áður var minnst á og tilheyrandi tryggingaréttindi.

Varnaraðili tilkynnti til stjórnar E1 ehf. um framsalið með bréfi 4. október 2012. Bréfinu var svarað 8. sama mánaðar og þar meðal annars tilkynnt að hlutaskrá félagsins hefði verið uppfærð í samræmi við tilkynninguna.

Eins og fyrr greinir er varnaraðili fjármálafyrirtæki í slitameðferð. Þá liggur og fyrir að L S.A. [...] heimild stjórnvalda samkvæmt 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., til að taka yfir starfsemi D1 hf. Skipaði Fjármálaeftirlitið þá skilanefnd til að taka við stjórn bankans. Í kjölfarið var [D2] hf. stofnaður (nú „[D3] hf.“) og voru innlendar innstæður D1 hf., sem og helstu eignir bankans sem tengdust innlendri starfsemi hans fluttar yfir til nýja bankans, sbr. ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá [...] um ráðstöfun eigna og skulda D1 hf. til D2 hf. Eignarhlutur í L S.A. var ekki meðal þeirra eigna sem fluttust yfir til hins nýja banka.

Lög nr. 44/2009 um breytingu á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki tóku gildi 22. apríl 2009. Var á grundvelli þeirra laga skipuð slitastjórn yfir varnaraðila. Bar henni að sinna öllum öðrum verkefnum en þeim sem skilanefnd hafi sérstaklega verið falin samkvæmt lögum nr. 161/2002.

Samkvæmt lögum nr. 44/2009, sem nú er að finna í XII. kafla laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, gilda í meginatriðum reglur laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um slitameðferð fjármálafyrirtækja, þar á meðal um meðferð krafna á hendur slíku fyrirtæki. Slitastjórn gaf út innköllun til kröfuhafa og lauk kröfulýsingarfresti 30. október 2009.

Sóknaraðilar lýstu sameiginlega kröfu sinni á hendur varnaraðila með kröfulýsingu dags. 27. september 2012 sem móttekin var af slitastjórn varnaraðila þann 1. október 2012. Í kröfulýsingu var gerð krafa um að slitastjórn afhenti kröfuhöfum 1.239.810 hluti í E1 ehf. Var vísað til þess í kröfulýsingunni að kröfuhafar hefðu fært fullnægjandi sönnun fyrir eignarrétti sínum á tilgreindum hlutum sem þeir hefðu keypt og borgað fyrir á árinu 2005 og að slitastjórn varnaraðila bæri að afhenda kröfuhöfum eign þeirra. Krafan var í kröfulýsingu sett fram með vísan til 5. tölul. 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. einkum með vísan til þess að hún hafi fyrst orðið til eftir að varnaraðili hafi verið tekinn til slitameðferðar. Slitastjórn varnaraðila hafnaði kröfunni með bréfi dags. 16. október 2012. Vísaði slitastjórn m.a. til þess að þann 29. júní 2012 hafi varnaraðili fengið umrædda hluti í E1 ehf. framselda frá þrotabúi L S.A. en hlutirnir hafi þá verið skráðir á nafn framseljanda í hlutaskrá E1 ehf. Þá var tekið fram að slitastjórn teldi ekki uppfyllt skilyrði fyrir afhendingu hlutanna á grundvelli lýstrar rétthæðar kröfuhafa, þ.e. samkvæmt 1. – 3. tl. 110. gr. laga nr. 21/1991.

Sóknaraðilar mótmæltu framangreindri afstöðu slitastjórnar með bréfi dags. 22. október 2012. Var þar m.a. tekið fram að slitastjórn bæri að afhenda kröfuhöfum hluti þeirra, sbr. 109. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir að reynt hafði verið að jafna ágreining aðila, m.a. á fundi 19. nóvember 2012, var málinu vísað til úrlausnar dómsins, sbr. 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 171. gr. laganna.

II

Sóknaraðilar málsins eru þrír, en gera hver um sig sjálfstæðar kröfur þó kröfur þeirra séu allar samhljóða. Tveir þeirra, C ehf. og B ehf. skiluðu sameiginlega greinargerð en sóknaraðilinn A ehf. setti fram sérstaka greinargerð af sinni hálfu. Þessar greinargerðir eru hins vegar nánast samhljóða og verður því gerð grein fyrir sjónarmiðum allra sóknaraðila í einu lagi hér í framhaldi. Er þess getið sérstaklega í þeim tveimur tilvikum sem greinargerð sóknaraðilans A ehf. víkur frá efni greinargerðar annarra sóknaraðila.

Sóknaraðilar byggja á því í greinargerðum sínum að það sé grundvallarregla eignaréttarins að sá sem sanni eignarétt sinn á hlut sé eigandi hans. Með málsókn þessari krefjist sóknaraðilar viðurkenningar á að hlutabréf, sem þeir hafi keypt í E Ltd. sem síðar hafi orðið E1 ehf. á árinu 2005, sé þeirra eign en ekki varnaraðila. Ennfremur að varnaraðila verði gert að afhenda sóknaraðilum hverjum fyrir sig 413.270 hluti í E1 ehf. eða samtals 1.239.810 hluti. Eignarétti sínum til staðfestingar bendi sóknaraðilar á eftirfarandi:

Varnaraðili hafi hvorki fyrr né síðar getað sýnt fram á að kaupverð hlutabréfanna hafi verið greitt úr sjóðum bankans. Varnaraðili hafi aldrei talið hlutabréfin sína eign í reikningum bankans. Það hafi verið F, fyrirsvarsmaður A ehf., sem hafi falið K þjónustufulltrúa sínum hjá varnaraðila að kanna kaup á hlutum í E. K hafi náð samkomulagi við félagið N og hafi tilkynnt með tölvupósti að N hefði samþykkt tilboð F og að borgað yrði fyrir nánar tilgreind mánaðarmót. Þegar þetta hafi legið fyrir hafi fyrirsvarsmenn sóknaraðila gert með sér samning um hlutafjárkaupin, en meginefni hans hafi verið að hver um sig yrði kaupandi og eigandi þriðjungs hlutafjárins og hver um sig hafi skuldbundið sig til að greiða þriðjung kaupverðsins, 3.068.000 krónur, inn á reikning I Ltd, félags í eigu F hjá varnaraðila. Samtals hafi greiðslur numið 9.204.000 krónum. Starfsmenn varnaraðila hafi stofnað sérstakan undirreikning hjá I Ltd. til þess að hýsa hlutfjáreignina og aðskilja hana frá eigum I Ltd. Umrædd upphæð hafi síðan verið greidd inn á undirreikninginn og hafi greiðendur í einu tilviki verið sóknaraðili C ehf. en í hinum tilvikunum fyrirsvarsmenn hinna sóknaraðilanna, G og F. Starfsmönnum varnaraðila hafi verið fullljóst á þessum tíma hverjir hafi verið greiðendur kaupverðs hlutabréfanna og eiginlegir eigendur þeirra.

Varnaraðili hafi síðan gengið frá kaupunum og hafi bankinn verið skráður kaupandi samkvæmt kaupsamningnum. Samningurinn hafi verið gerður í Reykjavík og sé kaupverðið íslenskar krónur. Það sé engin tilviljun að kaupverðið samkvæmt kaupsamningnum sé nákvæmlega sama fjárhæð og sóknaraðilar hafi lagt inn á undirreikninginn hjá varnaraðila eða 9.204.000 krónur enda hafi þessi fjárhæð verið dregin af undirreikningnum til að borga kaupverðið. Þessar aðgerðir allar sýni að eiginlegir kaupendur hlutabréfanna hafi verið sóknaraðilar en ekki varnaraðili.

Tölvupóstur frá 2. júlí 2007 sem liggi fyrir í málinu þar sem F biðji um að breyta yfirlitum þannig að reikn. [... I] verði með 20.000 hluti en reikningur [... I-sub acc]. verði með 40.000 hluti staðfesti nauðsyn þess að aðgreina hlutafjáreignina þar sem ekki séu sömu eigendur alls hlutafjárins. Hafi F eða félag hans I átt að vera eigandi alls hlutafjárins hefði þessi aðgreining verið óþörf með öllu.

Í greinargerð sóknaraðilans A ehf. er vísað til þess að framangreindur tölvupóstur og önnur framlögð gögn staðfesti að forræði á eignarhlutunum hafi ávallt verið á höndum sóknaraðila en ekki bankans. Vísar sóknaraðili þessu til stuðnings til tölvupóstsamskipta sóknaraðila og varnaraðila vegna kaupanna.

Þá byggja allir sóknaraðilar á því að sá sem undirritað hafi kaupsamninginn fyrir hönd varnaraðila, M, hafi ásamt K, sem hafi haft milligöngu um kaupin fyrir F, undirritað yfirlýsingu um að varnaraðili hafi verið skráður eigandi hlutabréfanna af hagkvæmisástæðum, að hlutabréfin hafi verið geymd á reikningi I Ltd. og að bankinn hafi alltaf litið á hlutabréfin sem eign I Ltd. en ekki bankans. M hafi skýrt yfirlýsinguna enn betur með annarri yfirlýsingu sem liggi fyrir í gögnum málsins og komi þar fram að honum hafi frá upphafi verið ljóst hverjir hafi verið greiðendur kaupverðsins og því eigendur bréfanna, þ.e. F, G og H.

Alla tíð hafi varnaraðili viðurkennt með útgáfu reikningsyfirlita að á undirreikningi I Ltd. væru vistuð umrædd hlutabréf, í upphafi talin fram í E Ltd og þá 40.000 hlutir en síðar sem 3.594.761 hlutir í E1 ehf.

Í greinargerð sóknaraðilans A ehf. er einnig vísað til þess að þrátt fyrir að varnaraðili haldi því fram nú að hann sé eigandi umræddra hlutabréfa að þá hafi hann alla tíð innheimt þóknanir vegna umsýslu eignasafns sóknaraðila. Þær þóknanir grundvallist á heildarverðmæti eignasafns í vörslu á hverjum tíma. Umrædd hlutabréf hafi alla tíð komið fram á umræddum yfirlitum, sem gefin hafi verið út af varnaraðila.

Þá byggja allir sóknaraðilar á því að varnaraðili hafi haldið því fram að hann sé eigandi hlutabréfanna í E1 ehf. á grundvelli kaupsamnings frá 29. júní 2005. Sýnt hafi verið fram á með reikningsfærslum og staðfestingum að svo sé ekki. Þá hafi varnaraðili haldið því fram að hinn eiginlegi kaupandi hlutabréfanna hafi verið I Ltd., félag í eigu F og eiginkonu hans, og að varnaraðili hafi veð í öllum eigum þessa félags og sé varnaraðili því réttur umráðamaður hlutabréfanna. Sóknaraðilar telji þessa skoðun varnaraðila ranga og ósannaða enda í ósamræmi við þá skýru málavaxtalýsingu sem rakin hafi verið hér að framan. Varnaraðili hafi tekið við greiðslu frá þremur aðskildum aðilum til þess að geta efnt tilboðið sem varnaraðili hafi gert fyrir hönd F og greitt kaupverðið samkvæmt fyrrnefndum kaupsamningi. Á bak við millifærslu kaupverðsins inn á undirreikninginn hafi legið samningur milli sóknaraðila um hvernig staðið skyldi að kaupunum. Varnaraðili sjálfur hafi stofnað nefndan undirreikning til þess að halda hlutabréfaeigninni í E aðskilinni frá eignum I Ltd. Hefðu hlutabréfin átt að vera eign I Ltd. hefði verið með öllu óþarft að stofna undirreikninginn. Allt hafi þetta verið gert samkvæmt ráðleggingum starfsmanna varnaraðila og með fullri vitund þeirra um hvernig málum hafi verið háttað.

Sóknaraðilar hafi hvorki veðsett varnaraðila hlutabréfin né veitt samþykki fyrir því að þau yrði sett til tryggingar skuldum I Ltd. eða annarra. Varnaraðili geti ekki byggt rétt sinn á að hafa fengið hlutabréfin í E að veði fyrir skuldum I Ltd. eða annarra vitandi um hina eiginlegu eigendur hlutabréfanna. Grandsemi varnaraðila komi í veg fyrir að slíkar málsástæður verði teknar til greina. Í ljósi alls framanritaðs sé þess krafist að viðurkenningarkrafa sóknaraðila verði tekin til greina.

Samkvæmt 109. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991 skuli afhenda eign eða réttindi í vörslum þrotabús þriðja manni ef hann sanni eignarrétt sinn að þeim. Í greinargerð þessari hafi sóknaraðilar sýnt fram á eignarétt sinn að hver sínum 413.270 hlutum, eða samtals 1.239.810 hlutum í E1 ehf. og beri að taka dómkröfur sóknaraðila hvers fyrir sig til greina um að varnaraðila verði gert að skila þeim þessum hlutum. Auk þess að skilað verði til sóknaraðila þeim réttindum er af eignarhlutunum leiði og séu annað hvort í vörslu varnaraðila (arður) og/eða á fjárvörslureikningi E1 ehf. (Úthlutun vegna lækkunar á hlutafé annars vegar og hins vegar vegna sölu á eignum félagsins).

Sóknaraðilar byggi dómkröfur sínar á meginreglum eignaréttarins um að sá sem sanni eignarétt sinn yfir hlut teljist eigandi hans. Sóknaraðilar vísi til 72. gr. stjórnarskrárinnar um verndun eignaréttarins og laga nr. 21/1991um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá vísi sóknaraðilar til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ennfremur til ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá byggi sóknaraðilar á almennum lögskýringarreglum, eðli máls og meginreglum laga. Málskostnaðarkrafa sóknaraðila byggist á 130., sbr. 129. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Í greinargerð sóknaraðilans A ehf. er skorað á varnaraðila að leggja fram yfirlit úr efnahagsreikningi L S.A. um eignarhald á umræddum eignarhlutum frá dagsetningu kaupsamnings. Þá sé jafnframt skorað á varnaraðila að leggja fram sundurliðun á þóknunum varnaraðila vegna vörslusafns sóknaraðila hjá L S.A. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir sóknaraðila til að fá framangreind gögn hafi fyrirsvarsmenn L S.A. ekki orðið við þeirri beiðni. Skorað sé á varnaraðila að hafa milligöngu um framlagningu framangreindra gagna enda byggi hann á því að umræddir hlutir hafi verið í eigu L S.A. og hlutirnir hafi verið framseldir varnaraðila.

III

Varnaraðili byggir heimild til að hafa uppi frávísunarkröfu í málinu á 3. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991. Kveðst hann nú vísa til þess að sakarefni það sem hér sé lagt til úrlausnar dómstólsins heyri ekki undir lögsögu íslenskra dómstóla eins og áskilið sé í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Eins og fram komi í greinargerðum sóknaraðila hafi F og J lýst kröfu í bú L S.A. vegna m.a. 3.594.761 hluta í E1 ehf. sem mál þetta snúist um. Sakarefni þetta hafi því verið lagt fyrir dómskipaðan skiptastjóra en ekki sé gerð grein fyrir afdrifum kröfunnar í [...]. Gjaldþrotameðferð L S.A. sé skiptameðferð sem grundvallist á [...] lögum og heyri undir [...] lögsögu. Íslenskur dómstóll geti ekki tekið fyrir sama sakarefni og heyri undir [...] dómstóla né endurskoðað ákvarðanir þeirra. Framsal skiptastjóra til varnaraðila hafi aukinheldur verið endanlegt og háð samþykki dómstóla sem úthlutunargerð úr [...] þrotabúi. Íslenskir dómstólar geti ekki endurskoðað slíkar ákvarðanir erlendra dómstóla. Slík túlkun færi í bága við Tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2001/24/EB frá 4. apríl 2001 um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Þar sé gert ráð fyrir jafnri meðferð allra lánardrottna sem krefjist þess að dómsmálayfirvöld heimaaðildarríkis hafi einkalögsögu og að ákvarðanir þeirra séu virtar af öðrum aðildarríkjum. Af þeirri ástæðu beri að vísa málinu frá ex officio.

Varnaraðili kveðst krefjast þess til vara að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað. Um varakröfuna sé vísað til framangreindra málsástæðna vegna frávísunarkröfu en að auki til eftirfarandi málsástæðna. Sóknaraðilar fari fram á viðurkenningu réttinda og afhendingu hluta í E1 ehf. á grundvelli 109. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili fái ekki séð að skilyrði tilgreinds lagaákvæðis séu uppfyllt í máli þessu og byggi á því að kröfur sóknaraðila verði ekki felldar undir ákvæðið. Þannig hafi sóknaraðilum ekki lánast sönnunarfærsla um ætlaðan eignarrétt sinn í hlutum varnaraðila í E1 ehf. Sóknaraðilar hafi engin gögn lagt fram sem sýnt geti fram á að uppfyllt séu skilyrði 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Á því sé byggt af hálfu varnaraðila að ríkar kröfur um sönnun þess að greinin eigi við beri að gera til þeirra sem á henni byggi. Sóknaraðilum hafi ekki lánast sú sönnunarfærsla. Jafnframt vísi varnaraðili til meginreglu gjaldþrotaskiptaréttar um jafnræði kröfuhafa við gjaldþrotaskipti. Varnaraðili hafni því kröfugerðum sóknaraðila í heild sinni og því að skilyrði 109. gr. laga nr. 21/1991 séu uppfyllt.

Í fyrsta lagi sé á því byggt að varnaraðili sé réttmætur og löglegur eigandi hinna umþrættu hluta í E1 ehf. Þann 29. júní 2012 hafi varnaraðili fengið framselda hluti að nafnverði ISK 1.239.810,00 í E1 ehf. frá þrotabúi L S.A. en hlutirnir hafi þá verið skráðir á nafn framseljanda í hlutaskrá E1 ehf., eins og gögn málsins sýni. Hina framseldu hluti hafi L S.A. keypt með kaupsamningi dags. 29. júní 2005. Þann 6. júlí 2012 hafi stjórn E1 ehf. verið tilkynnt um framangreint framsal og hafi hlutaskrá félagsins verið uppfærð til samræmis við framsalið. Sé varnaraðili því nú skráður sem eigandi hinna umþrættu hluta í E1 ehf. í hlutaskrá félagsins. Í samræmi við framangreint framsal hlutanna, framlögð gögn í málinu og uppfærða hlutaskrá E1 ehf. mótmæli varnaraðli því að sóknaraðilar eigi eignarrétt í hlutum, eða tilkall til hluta, varnaraðila að nafnverði ISK 1.239.810,00 í E1 ehf. Þá sé á það bent að rétturinn til framsals teljist til grundvallarréttinda eignarréttarins. Skjóti það því skökku við, svo ekki sé fastar að orði kveðið, að sóknaraðilar viðurkenni annars vegar rétt L S.A. til að framselja hina umþrættu hluti til varnaraðila en hafni því hins vegar að hinir umþrættu hlutir hafi verið í eigu L S.A. þar sem eignarrétturinn hafi verið hjá sóknaraðilum.

Í öðru lagi sé á því byggt að ekkert samningssamband hafi verið á milli L S.A. og sóknaraðila þessa máls vegna sakarefnis málsins. Sé á því byggt að hafna beri kröfum sóknaraðila á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Eins og rakið sé að framan í málsatvikalýsingu þá hafi L S.A. keypt hina umþrættu hluti að beiðni og fyrir reikning I Ltd., sbr. tölvubréfasamskipti sem liggi fyrir í málinu. Að viðskiptunum frágengnum hafi hinir keyptu hlutir verið í vörslu á nánar tilgreindum reikningi I Ltd. hjá L S.A. hafi hins vegar komið fram sem formlegur kaupandi og eigandi hlutanna og hafi sem slíkur verið skráður í hlutaskrá E1 ehf. Sé framangreint í samræmi við yfirlýsingu M og K, fyrrverandi starfsmanna L S.A., frá 8. júní 2010, sem liggi fyrir í málinu.

Varnaraðila sé ekki kunnugt um að sóknaraðilar málsins, þ.e. A ehf., B ehf. og C ehf. hafi verið viðskiptamenn L S.A. þegar hin umþrættu kaup hafi átt sér stað í júnímánuði 2005 eða síðar. Það eina sem komi fram í málatilbúnaði sóknaraðila sé að fyrirsvarsmaður A ehf., F, hafi verið viðskiptavinur bankans þar sem hann hafi átt þar reikninga, þ.e. annars vegar í nafni I Ltd., en félagið muni hafa verið í eigu hans og J eiginkonu hans og hins vegar í eigin nafni þeirra hjóna. Vísi varnaraðili til þess að A ehf. geti ekki talist til viðskiptamanna L S.A. á þeim grundvelli að fyrirsvarsmaður félagsins hafi átt viðskipti í eigin nafni við L S.A. og fyrir hönd I Ltd. Verði ekki annað ráðið af framangreindu en að ekkert þeirra félaga sem séu sóknaraðilar þessa máls hafi talist til viðskiptamanna L S.A. Sé því mótmælt sem ósönnuðu að sóknaraðilar eigi eignarrétt í þeim umþrættu hlutum sem L S.A. hafi keypt með kaupsamningi dags. 29. júní 2005. Þá sé vandséð hvernig ætlaður eignarréttur sóknaraðila í hlutunum eigi að vera tilkominn í ljósi þess að enginn sóknaraðila hafi verið viðskiptavinur L S.A. Skorað sé á alla sóknaraðila að upplýsa undir rekstri málsins í héraði hvort þeir hafi verið viðskiptamenn L S.A. frá 1. janúar 2005 – 8. október 2008. Ef á því sé byggt af hálfu sóknaraðila að þeir hafi verið viðskiptamenn tilgreinds banka þá sé skorað á sóknaraðila að leggja fram skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn sem sýnt geti fram á þá staðhæfingu, sbr. 1. og 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991. Verði sóknaraðilar ekki við framangreindri áskorun beri að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hafi ekki verið viðskiptamenn L S.A. á tímabilinu frá 1. janúar 2005 – 8. október 2008, sbr. 1. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í þriðja lagi sé á því byggt að L S.A. hafi upphaflega keypt hina umþrættu hluti í E Ltd., sem síðar hafi orðið E1 ehf., í þágu I Ltd. eins og gögn málsins beri með sér. Eins og greini í málsatvikalýsingu hafi allar eignir I Ltd. hjá L S.A. verið veðsettar bankanum, samkvæmt almennum skilmálum bankans og veðsamningi sem fyrirsvarsmaður I Ltd. hafi undirritað, til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu á öllum skuldbindingum félagsins við bankann, þ. á m. skuldbindingum samkvæmt lánssamningi frá 21. júní 2006. Meðal hinna veðsettu eigna hafi verið hinir umdeildu hlutir I Ltd. í E Ltd. á nánar tilgreindum reikningi félagsins í vörslu L S.A. Um samninga þessa gildi lög [...]. Þrotabú L S.A. hafi 23. maí 2012 gengið að hinum veðsettu hlutumI Ltd. í E1 ehf. sem verið höfðu á umræddum reikningi félagsins í vörslu bankans, síðar þrotabúsins. Með því hafi eignarhald hinna umþrættu hluta í E1 ehf. færst frá I Ltd. yfir til þrotabús L S.A. Hafi hlutirnir á þeim degi verið færðir af tilgreindum reikning I Ltd. yfir á reikning í eigu L S.A.

Þann 29. júní 2012 hafi varnaraðili fengið framselda frá L S.A. kröfu á hendur I Ltd. samkvæmt tilgreindum lánssamningi sem og tryggingarréttindi að baki kröfunni. Þennan sama dag hafi hinir umþrættu hlutir í E1 ehf. verið framseldir til varnaraðila. Sé því lýst yfir af hálfu I Ltd. í undirliggjandi veðsamningi að félagið sé löglegur og réttmætur eigandi hinna veðsettu eigna og að hann hafi hvorki heimild til að selja, framselja eða ráðstafa hinum veðsettu eignum í trássi við rétt L S.A. sem veðhafa. Í samræmi við framangreint verði andvirði hluta varnaraðila í E1 ehf. ráðstafað inn á skuld I Ltd. við varnaraðila samkvæmt lánssamningnum frá 21. júní 2006.

Í málatilbúnaði allra sóknaraðila sé því haldið fram að sóknaraðilar hafi lagt 9.204.000 krónur inn á reikning I Ltd. hjá L S.A. til að standa straum af kaupverði hinna umþrættu hluta í júnímánuði árið 2005 og að sóknaraðilar teljist því til eiginlegra eigenda hlutanna þar sem þeir hafi greitt fyrir hlutaféð. Varnaraðili mótmæli þeim staðhæfingum sóknaraðila sem röngum og ósönnuðum. Leggi varnaraðili áherslu á að kaupverð hlutanna hafi verið greitt af reikningi I Ltd. hjá L S.A. og að það félag hafi jafnframt óskað eftir viðskiptunum. Það hvernig I Ltd. hafi fjármagnað kaupin á hlutunum sé L S.A. og varnaraðila óviðkomandi. Þá hafi það enga þýðingu í málinu í gegnum hvaða reikning I Ltd. kaupin hafi verið gerð. Undirreikningur I Ltd. (e. Sub Account) hjá L S.A. hafi þannig verið í eigu I Ltd. en ekki í eigu sóknaraðila.

Varnaraðili vísi til þess að framangreint fái stoð í framlögðum gögnum af hálfu sóknaraðila sjálfra. Í málinu liggi fyrir samkomulag um kaup á hlutafé í E Ltd., dags. 28. júní 2005, á milli sóknaraðila málsins. Hvorki L S.A. né varnaraðili sé aðili að samkomulagi þessu. Geti sóknaraðilar því ekki byggt neinn rétt á hendur L S.A. eða varnaraðila á grundvelli efni samkomulagsins. Enn síður verði nokkrar skyldur lagðar á L S.A. og/eða varnaraðila á grundvelli samkomulagsins. Í samkomulaginu sé tekið fram að aðilar þess hafi náð samkomulagi um að kaupa í sameiningu hlutafé í félaginu E Ltd. og að hver aðili fyrir sig verði eigandi að þriðjungs hlut í því hlutafé sem keypt verði á grundvelli samningsins. Þá segi eftirfarandi í 2. mgr. 1. gr. samkomulagsins: „Með undirritun sinni á samkomulag þetta heimilar F að til kaupanna verði notaður undirreikningur (sub account) félagsins I Ltd. hjá [L S.A.] og skal F sjá til þess að kaup á hlutum í undirliggjandi félagi verið nægjanlega aðgreind frá öðrum vörslureikningum félagsins svo greina megi vel kaup er leiða af samkomulagi þessu. F skuldbindur sig til að afhenda öðrum samkomulagsaðilum yfirlit yfir stöðu og hreyfingar á sex mánaða fresti eða oftar ef þess er óskað.“

Sé á því byggt að framangreint ákvæði samkomulagsins sé í samræmi við málatilbúnað varnaraðila, þ.e. að kaupin hafi farið fram í gegnum reikning I Ltd. hjá L S.A. Það hvernig I Ltd. hafi fjármagnað þau kaup séu L S.A. og/eða varnaraðila óviðkomandi enda hafi þeir ekki komið að því samkomulagi sem sóknaraðilar hafi gert með sér. Vísi varnaraðili til þess að sóknaraðilar hafi með framangreindu samkomulagi og greiðslum inn á reikning I Ltd. hjá L S.A. tekið áhættu á það félag. Komi það skýrt fram í 2. mgr. 1. gr. samkomulagsins enda sé þar tilgreint að F, fyrirsvarsmaður I Ltd., skuli sjá til þess að kaup á hlutum í E1 ehf. verði nægjanlega aðgreind frá öðrum vörslureikningum félagsins og að hann skuldbindi sig til að afhenda öðrum samkomulagsaðilum yfirlit yfir stöðu og hreyfingar á sex mánaða fresti eða oftar. Ef sóknaraðilar hefðu í reynd verið kaupendur og eigendur hinna umþrættu hluta hefði verið fullkomlega óþarft að tiltaka framangreind atriði enda hefðu sóknaraðilar þá sjálfir getað séð til þess að eignir yrðu aðgreindar og óskað eftir yfirliti yfir stöðu og hreyfingar með hlutina. Það hvort sóknaraðilar hafi tekið greiðslufalls- og markaðsáhættu með I Ltd. sé L S.A. og varnaraðila óviðkomandi. Að sama skapi sé það L S.A. og varnaraðila óviðkomandi hvort að veðsetning I Ltd., sem F hafi verið í forsvari fyrir, á hinum umþrættu hlutum til L S.A. hafi verið samræmanleg framangreindu samkomulagi sóknaraðila frá 28. júní 2005. Þá sé það L S.A. og varnaraðila óviðkomandi hvort sóknaraðilar kunni að eiga kröfu á hendur I Ltd. á grundvelli framangreinds samkomulags sóknaraðila.

Auk framangreinds þá veki varnaraðili athygli á að í 2. mgr. 2. gr. samkomulags sóknaraðila komi fram að aðilum sé ljóst að formlega komi L S.A. fram sem kaupandi og eigandi hlutanna en A ehf. skuldbindi sig til að tryggja að aðilar njóti allra réttinda sem fylgi hlutunum í nánar tilgreindum hlutföllum frá afhendingu þeirra. Vísi varnaraðili til þess að það sé vandséð með hvaða hætti félagið A ehf. hafi átt að geta uppfyllt þessa samningsskyldu sína gagnvart öðrum samningsaðilum enda hafi félagið hvorki verið viðskiptavinur L S.A. né hafi kaupin verið gerð í þess nafni. Þá sé á það bent að ósamræmi sé í málatilbúnaði sóknaraðila hvað þetta ákvæði varði enda hafi því verið haldið fram af hálfu sóknaraðila að I Ltd., en ekki A ehf., hafi átt að tryggja að félögin þrjú nytu allra réttinda sem hlutunum fylgdu. Sé misræmi þetta óútskýrt.

Þá vísi varnaraðili til þess að á árinu 2009 hafi verið reynt með ólögmætum hætti að færa eignarhald yfir hinum umþrættu hlutum í E1 ehf. af nafni L S.A. í hlutaskrá félagsins. Af því tilefni hafi lögmaður L S.A. sent tölvubréf til framkvæmdastjóra E1 ehf., H sem jafnframt sé fyrirsvarsmaður sóknaraðilans C ehf., þar sem óskað hafi verið eftir upplýsingum um óheimilt framsal á hlutafé í félaginu. Tilgreindu erindi hafi verið svarað samdægurs af hálfu H. Í tölvubréfi hans komi fram að „eigandi“ bréfanna, „I“, hafi beðið um flutninginn og að „eigandinn“ hafi fyrir nokkrum árum beðið um að bréfin yrðu hýst hjá L S.A. Þá óski H eftir í tölvubréfinu að hann verði upplýstur um ef einhver annar en „I“ eigi þessi bréf í dag svo hægt sé að skrá þau rétt í hlutaskrá félagsins. Veki varnaraðili athygli á að efni framangreinds tölvubréfs H, fyrirsvarsmanns sóknaraðilans C ehf., gangi þvert gegn málatilbúnaði sóknaraðila í málinu um að þeir séu réttmætir og löglegir eigendur hlutanna.

Í fjórða lagi sé á því byggt að [...] lög gildi um sakarefni málsins. Vísi varnaraðili um það efni til atvika málsins, undirliggjandi samninga sem málið varði sem og til þess að sakarefni málsins hafi sterkust tengsl við [...], sbr. 3. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar. Sé á því byggt að sóknaraðilar þurfi að sýna fram á og sanna að þeir hafi öðlast eignarrétt yfir hinum umþrættu hlutum í E1 ehf., áður E Ltd., í júnímánuði 2005 samkvæmt [...] lögum. Sé málsástæðum sóknaraðila og tilvísunum sem byggi að öllu leyti á íslenskum lögum sérstaklega mótmælt sem þýðingarlausum við úrlausn sakarefnisins. Þar sem sóknaraðilar hafi ekki leitast við að sanna eignarrétt sinn að hinum umþrættu hlutum samkvæmt [...] lögum sé á því byggt af hálfu varnaraðila að hafna beri öllum kröfum sóknaraðila í málinu. Þá mótmæli varnaraðili því að sóknaraðilar eigi eignarrétt í hlutum varnaraðila í E1 ehf. að [...] lögum.

Í greinargerðum sóknaraðila komi fram að hinn 3. apríl 2009 hafi F, fyrirsvarsmaður I Ltd. og sóknaraðilans A ehf., og J eiginkona hans lýst kröfu í bú L S.A., m.a. vegna 3.594.761 hluta í E1 ehf. Athugasemd sé gerð við það af hálfu varnaraðila að sóknaraðilar hafi ekki upplýst um afdrif þeirrar kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A. Þar sem kröfulýsingin lúti að sama sakarefni sé niðurstaða og afdrif kröfunnar væntanlega endanleg í skilningi [...] laga og sé þar með komin endanleg niðurstaða um sakarefnið. Verði ekki annað ráðið af tilgreindri lýsingu málsatvika en að sóknaraðilar hafi látið hjá líða að lýsa kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A. vegna ætlaðrar eignar þeirra á hlutum í E ehf. Hafi sóknaraðilar látið hjá líða að lýsa kröfum við gjaldþrotameðferð L S.A. sé slík krafa fallin niður fyrir vanlýsingu og geti sóknaraðilar ekki öðlast betri rétt gagnvart varnaraðila en þeir hafi átt gagnvart L S.A. Á grundvelli framangreindra lýsinga í greinargerðum sóknaraðila skori varnaraðili á alla sóknaraðila að upplýsa undir rekstri málsins í héraði hvort þeir hafi lýst kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A. vegna ætlaðra eignarréttinda þeirra á hlutum í E1 ehf. Þá sé skorað á alla sóknaraðila að leggja fram afrit af framangreindri kröfulýsingu sem skírskotað sé til í málatilbúnaði sóknaraðila og afrit af gögnum sem varði framvindu þeirrar kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A., sbr. 1. og 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991.

Varnaraðili mótmæli því sem röngu og ósönnuðu sem greini í málsatvikalýsingu sóknaraðila um að F hafi falið starfsmönnum L S.A., sem fyrirsvarsmaður sóknaraðilans A ehf., að kanna kaup á hlutum í E1 ehf. Vísi varnaraðili til þess að hið rétta sé að tilgreindur F hafi komið fram sem eigandi og fyrirsvarsmaður I Ltd. í þeim samskiptum sem sóknaraðilar vísi til.

Varnaraðili mótmæli jafnframt þeirri staðhæfingu sóknaraðila sem ósannaðri og þýðingarlausri að starfsmönnum L S.A. hafi verið ljóst hverjir hafi verið greiðendur kaupverðs hlutabréfanna og eiginlegir eigendur þeirra.

Þá sé málsástæðum sóknaraðila á þeim grunni að þurft hafi aðkomu og samþykki sóknaraðila fyrir því að hinir umþrættu hlutir yrðu veðsettir til tryggingar skuldum I Ltd. mótmælt sem og málsástæðum um að ætluð grandsemi L S.A. standi því í vegi að varnaraðili geti byggt réttindi á veðsetningunni. Leyfi varnaraðili sér hvað þessi atriði varði að vísa til þess sem að framan greinir.

Varðandi málsástæður sóknaraðila að öðru leyti leyfi varnaraðili sér að mótmæla í heild sinni þeim tilvísunum sem þar greini til varnaraðila málsins en L S.A. sé þar í flestum tilvikum ranglega tilgreindur sem varnaraðili málsins.

Að öðru leyti sé málsástæðum sóknaraðila mótmælt í heild sinni. Með vísan til alls þess sem að framan sé rakið sé þess krafist að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað. Varnaraðili krefjist í öllum tilvikum málskostnaðar úr hendi hvers sóknaraðila fyrir sig að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Í greinargerð sóknaraðilans A ehf. sé skorað á varnaraðila að leggja annars vegar fram yfirlit úr efnahagsreikningi L S.A. um eignarhald á umræddum eignarhlutum frá dagsetningu kaupsamnings og hins vegar sundurliðun á þóknunum varnaraðila vegna vörslusafns sóknaraðila hjá L S.A. Varnaraðili geti ekki orðið við framangreindum áskorunum sóknaraðilans þegar af þeirri ástæðu að umbeðin gögn séu ekki í vörslu varnaraðila, sbr. 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991. Í áskorun sóknaraðilans sé þannig skírskotað til skjala sem kunni að vera í vörslu L S.A. sem sé ekki aðili að þessu máli. Byggi varnaraðili á að sóknaraðilinn verði að beina kröfu sinni um afhendingu gagna að þeim aðila, sbr. 3. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991. Auk framangreinds vísi varnaraðili til þess að D1 hf. hafi ekki fengið þóknanir vegna ætlaðs vörslusafns sóknaðilans A ehf. hjá L S.A. auk þess sem varnaraðila sé ekki kunnugt um að sóknaraðilinn hafi verið viðskiptavinur L S.A., sbr. það sem að framan sé rakið.

Varnaraðili vísi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki með síðari breytingum, laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar. Varnaraðili vísi jafnframt til [...] laga. Þá vísi varnaraðili eftir því sem við geti átt til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá vísi varnaraðili til almennra meginreglna samningaréttar, kröfuréttar og eignarréttar eftir því sem við geti átt. Málskostnaðarkrafa varnaraðila sé byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Í greinargerð varnaraðila er gerður sérstakur áskilnaður af hans hálfu varðandi það að í vörslum hans séu skjöl sem varði framselda kröfu þb. L S.A. á hendur I Ltd. til varnaraðila, þ. á m. lánssamningur, viðaukar, veðsamningur, almennir skilmálar, reikningsyfirlit, tilkynningar, bréfasamskipti o.fl. Sé að nokkru vikið að þessum gögnum að framan í lýsingu varnaraðila á málsatvikum og málsástæðum. Gögn þessi, sem varnaraðili telji að hafi þýðingu við úrlausn sakarefnis málsins, varði öll á einn eða annan hátt félagið I Ltd. sem eigi ekki aðild að málinu. Þrátt fyrir tengsl sóknaraðilans A ehf. og I Ltd. og að því er virðist ótakmarkaðan aðgang annarra sóknaraðila að gögnum sem stafi frá I Ltd. telji varnaraðili rétt að leita álits þess félags á fyrirhugaðri framlagningu þeirra gagna. Áskilji varnaraðili sér því sérstaklega rétt til að leggja framangreind gögn fram á síðari stigum, eftir atvikum með heimild samkvæmt 1. mgr. 69. gr. laga nr. 91/1991.

Þá koma fram í greinargerð varnaraðila að í fyrsta lagi skori hann á alla sóknaraðila að upplýsa undir rekstri málsins hvort þeir hafi verið viðskiptamenn L S.A. á tímabilinu frá 1. janúar 2005 - 8. október 2008. Ef á því sé byggt af hálfu sóknaraðila að þeir hafi verið viðskiptamenn tilgreinds banka þá sé skorað á alla sóknaraðila að leggja fram skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn sem sýnt geti fram á þá staðhæfingu, sbr. 1. og 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verði sóknaraðilar ekki við framangreindri áskorun sé á því byggt af hálfu varnaraðila að leggja beri til grundvallar að sóknaraðilar hafi ekki verið viðskiptamenn L S.A. á tímabilinu frá 1. janúar 2005 – 8. október 2008, sbr. 1. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991.

Í öðru lagi skori varnaraðili á alla sóknaraðila að upplýsa undir rekstri málsins hvort þeir hafi lýst kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A. vegna ætlaðra eignarréttinda þeirra á hlutum í E1 ehf. Varnaraðili skori á alla sóknaraðila að leggja fram afrit þeirrar kröfulýsingar sem skírskotað sé til í málatilbúnaði sóknaraðila og afrit af gögnum sem varði framvindu þeirrar kröfu við gjaldþrotaskipti L S.A., sbr. 1. og 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991.

Í þriðja lagi skori varnaraðili á alla sóknaraðila að upplýsa undir rekstri málsins hvort ætluð eign þeirra á þeim hlutum í E1 ehf. sem sakarefni þessa máls varði komi fram í árituðum ársreikningum sóknaraðilanna á árunum 2005 – 2011. Sé á því byggt af hálfu sóknaraðila að eignarhald hlutanna komi fram í ársreikningum félaganna þá skori varnaraðili á alla sóknaraðila að leggja fram áritaða ársreikninga félaganna á fyrrgreindu tímabili því til staðfestingar, sbr. 1. og 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Í máli þessu krefst varnaraðili þess í fyrsta lagi að kröfum sóknaraðila verði vísað frá dómi. Með bókun í þingbók 14. júní 2013 féll varnaraðili frá öllum málsástæðum sem hann hafði byggt á í greinargerð sinni varðandi frávísunarkröfu að frátalinni þeirri að sakarefni málsins eigi ekki undir lögsögu íslenskra dómstóla eins og áskilið sé í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Eru málsástæður varnaraðila að þessu leyti nánar raktar í kafla III hér að framan. Sammæli var um það með aðilum málsins og dómara að ekki væri ástæða til að efna til sérstaks málflutnings um frávísunarkröfu varnaraðila svo breytta og var því fjallað um formhlið málsins að þessu leyti við aðalmeðferð þess.

Ágreiningsefni máls þessa lúta að slitameðferð varnaraðila sem er fjármálafyrirtæki. Eins og nánar er um fjallað hér fyrr gilda að meginstefnu um slitameðferð slíkra fyrirtækja ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Með framsali sem liggur fyrir í málinu afsalaði slitabú L A.S. til varnaraðila þeim eignarhlutum í félaginu E1 ehf. sem nú mun heita E2 ehf. Eru umræddir eignahlutir því í vörslu varnaraðila, en sóknaraðilar byggja á því að þeir séu réttir eigendur þeirra. Í 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 greinir að afhenda skuli eign eða réttindi í vörslum þrotabús þriðja manni ef hann sanni eignarrétt sinn að þeim. Þá greinir ennfremur að öðrum rétthöfum skuli með sama hætti afhenda eignir eða réttindi sem þrotabúið eigi ekki tilkall til. Sóknaraðilar hafa lýsti kröfu í slitabú varnaraðila og krafist afhendingar umræddra eignarhluta. Hefur varnaraðili hafnað þeirri kröfu og vísað ágreiningi um hana til úrlausnar dómsins. Er ekki unnt að fallast á með varnaraðila að ágreiningsefnið eigi þannig ekki undir lögsögu íslenskra dómstóla svo að frávísun varði, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Er frávísunarkröfu varnaraðila því hafnað.

Sóknaraðilar málsins hafa freistað þess að færa sönnur á að þeir hafi lagt fram kaupverð umræddra eignarhluta á árinu 2005 og þeir séu því eigendur þeirra. Er fallist á, þegar höfð eru til hliðsjónar þau samskipti sem fyrir liggja í málinu og sönnunargögn sem varða greiðslur fyrir umrædda hluti, sem og samningur sóknaraðila sem ber með sér að tengjast þeim kaupum, að nægilega sé í ljós leitt að sóknaraðilar hafi fjármagnað umrædd kaup. Á hinn bóginn liggur einnig fyrir að í samningi þeim sem sóknaraðilar gerðu sín á milli var vísað til þess að þeir gerðu sér grein fyrir að L A.S. kæmi fram sem kaupandi eignarhlutanna og að þeir yrðu vistaðir á undirreikningi í eigu I Ltd. hjá L A.S. Fyrir liggur í málinu að L A.S. er fjármálafyrirtæki í [...] og var tekið til slitameðferðar í desember 2008. Kröfulýsingarfresti lauk 14. maí 2010. Sóknaraðilar virðast ekki hafa lýst kröfu vegna umræddra réttinda sinna í umrætt þrotabú. Eins og fyrr hefur komið fram er L A.S. dótturfélag varnaraðila.

Í málinu liggja fyrir gögn sem benda til þess að félagið I Ltd. hafi lýst kröfu við slitameðferð L S.A. m.a. vegna hinna umþrættu eignarhluta. Þá liggja einnig fyrir gögn sem benda til þess að þeirri kröfu hafi verið endanlega hafnað við slitin. Þá eru í málinu einnig gögn sem benda til þess að slitabú L S.A. hafi leyst til sín umrædda eignarhluti á þeim grundvelli að þeir væru veðsettir til tryggingar nánar greindum skuldum I Ltd. Í málinu liggur fyrir framsal L A.S. til varnaraðila á umræddum eignarhlutum í E1 ehf. og er það dagsett 29. júní 2012.

Eins og hér fyrr er rakið er fallist á með sóknaraðilum málsins að þeir hafi gert það nægilega líklegt að það hafi verið ætlun þeirra að eignast hina umþrættu eignarhluti í E Ltd. og að þeir hafi lagt fram kaupverð þeirra í öndverðu. Á hinn bóginn hafa sóknaraðilar ekki með neinu móti sýnt fram á, eða reynt að rökstyðja, hvernig dóminum geti verið unnt að líta framhjá þeirri staðreynd að L A.S. er fjármálafyrirtæki sem er til slita í samræmi við lög [...]. Liggur fyrir að umræddir eignarhlutir voru vistaðir hjá því fyrirtæki á bankareikningi, í eigu I Ltd., sem um giltu nánar tilgreindir skilmálar, m.a. um heimildir til skuldajafnaðar. Liggur ekki fyrir í málinu að sóknaraðilar hafi reynt að lýsa kröfum sínum fyrir skiptastjóra L A.S. og að sækja hinn umkrafða rétt sinn í samræmi við þau lög og reglur, sem gilda um það fyrirtæki og þann bankareikning sem umræddir eignarhlutir voru vistaðir á. Hér fyrir dómi hafa sóknaraðilar heldur ekki upplýst hvaða lög eða reglur gildi í [...] um þá aðstöðu sem uppi er í máli þessu og þá ekki hvers efnis þær reglur séu, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af framangreindum ástæðum og hvað sem líður álitaefnum um heimild íslenskra dómstóla til að hnekkja ákvörðunum skiptastjóra í erlendu slitabúi, er í málinu ekki teflt fram fullnægjandi röksemdum til að hnekkja því framsali, frá 29. júní 2012, sem varnaraðili byggir eignarrétt sinn á. Ekki hefur því verið sýnt fram á, hvað sem líður eignarréttartilkalli sóknaraðila í öndverðu, að sóknaraðilar njóti nú eignarréttar að hinum umþrættu eignarhlutum í E1 ehf. (nú E2 ehf.).

Verður á grundvelli þeirra sjónarmiða sem hér hafa verið rakin að hafna kröfum sóknaraðila.

Með hliðsjón af framangreindum málsúrslitum verða sóknaraðilar úrskurðaðir til að greiða varnaraðila málskostnað sameiginlega, sbr. 2. ml. 2. mgr. 132. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þykir fjárhæð hans hæfilega metin 753.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en uppkvaðning úrskurðarins hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kröfu varnaraðila D hf. um að framangreindum kröfum sóknaraðila, A ehf., B ehf. og C ehf. verði vísað frá dómi er hafnað.

Framangreindum kröfum sóknaraðila, A ehf., B ehf. og C ehf., um afhendingu nánar tilgreindra hluta í E2 ehf. (áður E1 ehf.) er hafnað. Sóknaraðilar greiði varnaraðila sameiginlega 753.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf