S-2729/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 23. febrúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 14. júní 2022, á hendur H-x-x J-x-x, kt. [...], [...], [...], fyrir „líkamsárás með því að hafa, laugardaginn 26. desember 2020, að Veltusundi 3 b í Reykjavík, veist með ofbeldi að A, kt. [...], hrint henni svo hún féll á vegg og þrýst henni upp að veggnum, slegið hana með handleggnum í andlitið, rifið í hár hennar, sparkað í neðri hluta líkama hennar og búk og hrint henni niður tröppur svo hún féll á stétt, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut tognun á kjálkalið, hálshrygg og öxl, mar á andliti, brjóstkassa, kviðvegg og fótlegg, tognun á vinstri baugfingri og ökkla og eyrnasuð.

M. 0-x-x- 2020- 76613

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Einkaréttarkrafa:

„ Þess er krafist að ákærði H-x-x J-x-x verði dæmdur til að greiða A miskabætur að fjárhæð 1.200.000 krónur samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. desember 2020 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er þess krafist að á kærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun, verði lögmaður ekki skipaður réttargæslumaður.“Á kærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum, til vara að honum verði ekki gerð refsing, til þrautavara að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa og að refsing verði alfarið bundin skilorði. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að fjárhæð bóta verði lækkuð verulega. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda sínum sem greiðist úr ríkissjóði.

I.

Málsatvik

Þann 26. desember 2020 kl. 20:08 barst lögreglu tilkynning um hugsanlega líkamsárás að [...]. Þegar lögregla kom á vettvang hittist brotaþoli fyrir í herbergi á 2. hæð, en í húsnæðinu starfrækti ákærði hótel. Brotaþoli hafi verið í miklu uppnámi, grátið og tjáð þeim að eigandi hótelsins, ákærði í máli þessu, hefði beitt hana ofbeldi og kvaðst hún finna til í höfði, vinstri vanga, neðarlega í baki, í hægri fæti fyrir neðan hné og í vinstra læri. Segir í skýrslunni að mar hafi verið sjáanlegt á vinstra læri. Samskiptin voru tekin upp á búkmyndavél og áverkar brotaþola myndaðir.

Ákærði var í kjölfarið handtekinn og fluttur á lögreglustöð þar sem skýrsla var tekin af honum næsta dag. Kvaðst hann hafa brugðist illa við þegar brotaþoli hefði hrækt á hann fyrir utan húsið og kallað hann „son of a bitch“ og smánað þar með móður hans. Hefði hann síðan gripið í brotaþola og ýtt henni út úr húsinu en hún dottið á götuna vegna hálku. Allt hefði gerst mjög hratt, hann myndi atvik ekki nákvæmlega og vísaði til upptöku í málinu.

Í tengslum við rannsókn málsins var lagt hald á upptökur úr öryggismyndavélum sem til staðar voru. Gæði efnisins er mjög gott en upptökurnar eru hljóðlausar. Á þeim sést atvikið eins og nánar verður gerð grein fyrir.

Brotaþoli leitaði á bráðamóttöku þennan sama dag kl. 22:12 og liggur fyrir vottorð bráðalæknis. Við komu virtist hún vera í miklu áfalli og grét töluvert þegar hún greindi frá og var skoðuð. Gaf brotaþoli lýsingu á atvikinu og kvað ákærða hafa ráðist á sig með nánar tilgreindum hætti eftir orðaskipti þeirra á milli. Við skoðun reyndist brotaþoli vera aum víðs vegar um líkamann. Þá var hún marin á úlnlið, yfir rassvöðva hægra megin og vinstri ökkla. Í vottorðinu er rannsóknum lýst frekar, þá fékk brotaþoli m. a. tilvísun í áfallahjálp, auk þess sem talað var við vakthafandi lækni hjá háls-, nef- og eyrnadeild sem gaf henni tíma á göngudeild til frekari skoðunar. Greiningar læknisins eru mar á andliti, brjóstkassa, kviðvegg og fótlegg, tognun á kjálkaliðum, hálshrygg, öxl, vinstri baugfingri og ökkla og eyrnasuð.

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu 28. desember 2020 og lýsti samskiptum sínum við ákærða í aðdraganda atviksins og því sem gerðist umrætt sinn. Kvaðst hún hafa verið utan dyra þegar leigusalinn, ákærði, hafi komið gangandi. Hann hafi hrækt á hana og kallað hana „bitch“ og hún þá svarað fyrir sig en við það hafi hann reiðst. Hún hafi farið inn og reynt að loka dyrunum en hann þá veist að henni með nánar tilgreindum hætti, þvingað hana út og hrint henni svo að hún datt aftur fyrirsig.

Meðal gagna er sálfræðilegt mat B sálfræðings sem hafði brotaþola til meðferðar. Sótti hún samtals 18 viðtalstíma á tímabilinu 27. apríl 2021 til 21. janúar 2022. Fram kemur í vottorðinu að niðurstöður endurtekins greiningarmats hafi sýnt að brotaþoli hafi þjáðst af áfallstreituröskun í kjölfar meintrar árásar og er niðurstöðum prófa sem fyrir hana voru lögð lýst frekar. Formlegri meðferð lauk 21. janúar 2022 með góðum árangri og var brotaþoli þá á batavegi. Atburðurinn hafi haft víðtæk áhrif á líðan brotaþola og gæti hún þurft að takast áfram á við afleiðingar meintrar árásar í daglegu lífi.

II.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði kvað brotaþola hafa leigt herbergi hjá honum að [...]. Hún hefði komið frá [...]og verið á götunni. Hann hefði hjálpað henni með húsnæði. Hins vegar hefði hún ílengst og hefði ákærði viljað að hún fyndi sér annan dvalarstað. Þennan dag hefði hann verið á leið til vinnu og séð brotaþola þar sem hún stóð við útidyrahurðina að [...]. Hún hefði þá svívirt móður hans með því að kalla hana hóru tvisvar sinnum. Við þetta hefði hann reiðst og viljað koma henni út úr húsinu en hún þá byrjað að öskra. Allt hefði þetta gerst mjög hratt. Nánar spurður kvað ákærði atburðarásina hafa verið í anddyri hússins, rétt innan við útidyrahurðina. Aðspurður kvaðst ákærði ekki kannast við verknaðarlýsingu í ákæru. Hann hefði aðeins tekið í brotaþola og ýtt henni út eins og hann hefði greint frá hjá lögreglu. Kvað ákærði brotaþola hafa reynt að lemja hann en hann hefði ekki lamið hana. Taldi hann brotaþola hafa skipulagt atvikið. Ákærði kvað atvikið aðeins hafa átt sér stað vegna þess að hún svívirti móður hans og hann hefði ekki viljað hana í sínu húsi. Þá kvað ákærði brotaþola hafa runnið til í hálku fyrir utan útidyrnar og dottið. Það hefði verið óhapp. Vísaði ákærði til upptökunnar í málinu.

Brotaþoli kvaðst hafa leigt herbergi hjá ákærða og hefði í umrætt sinn verið að taka saman dótið sitt til að flytja á nýjan dvalarstað. Hún hefði séð ákærða koma og þegar hann hefði komið nær hefði hann hrækt í áttina til hennar og sagt að hún væri tík. Hannhefði átt upptökin. Hún hefði þá svarað fyrir sig og sagt að móðir hans væri tík. Hann hefði spurt „er það? “og hún svarað því játandi. Síðan hefði ákærði komið hlaupandi í áttina til hennar en hún farið inn í anddyri hússins. Henni hefði ekki tekist að loka og reynt að komast upp stigann. Ákærði hefði þá gripið í hana og togað hana niður af þrepinu. Hann hefði einnig ýtt henni upp að vegg og kýlt í andlitið. Síðan hefði hann náð að ýta með hné í neðri hluta búksins, lamið hana aftur og notað allan þrýsting til að koma henni út. Hann hefði að lokum hrint henni út og hún hafnað á stéttinni og misst skóinn sinn. Hefði hún leitað eftir aðstoð á veitingastaðnum við hlið hússins og talað þar við starfsmann. Sá hefði komið út og komið í veg fyrir að ákærði léti frekar til skarar skríða. Brotaþoli gerði grein fyrir afleiðingum árásarinnar fyrir sig. Hún hefði fundið fyrir líkamlegum einkennum, sérstaklega í brjóstkassa. Þá hefði hún verið með áverka á andliti og fæti. Spurð um eyrnasuð sagði hún það hafa tengst höfuðkvölum sem hún hefði glímt við. Einnig hefði hún hefði glímt við svefnleysi og ætti erfitt með einbeitingu. Þá hefði hún fundið fyrir öryggisleysi og ekki treyst sér til að sinna námi eða starfi. Kvaðst brotaþoli hafa leitað til sálfræðings og hefði verið á góðri leið en andleg einkenni hefðu tekið sig upp eftir að málareksturinn byrjaði.

Lögreglumaður nr. [...] gerði grein fyrir aðkomu sinni og staðfesti frumskýrslu málsins. Hún kvað brotaþola hafa verið í miklu uppnámi og að hún hefði verið grátbólgin. Vitnið kvaðst ekki muna hvort brotaþoli hefði verið með áverka í andliti en hún sags t hafa getið um högg í andlitið. Teknar voru ljósmyndir á vettvangi.

C bráðalæknir gerði grein fyrir helstu atriðum læknisvottorðs síns. Kvaðst hann hafa skoðað brotaþola umrætt sinn. Hún hefði verið aum víða en einnig með sjáanlega áverka. Hafi verið samræmi á milli sögu og skoðunar. Læknirinn kvaðst hafa framkvæmt klíníska greiningu en það væri eina leiðin þegar kæmi að mjúkáverkum. Þekkt væri að áverkar væru ekki alltaf sýnilegir og mar væri líka unnt að finna undir yfirborði. Eymsli sem koma fram við skoðun bendi til þess að áverki sé til staðar og ákveðin viðbrögð fáist þegar þreifað sé á áverkasvæði.

B sálfræðingur gerði grein fyrir helstu atriðum vottorðs síns vegna áfallameðferðar brotaþola. Kvaðst hún hafa framkvæmt mat á áfallaeinkennum hennar út frá meintri árás. Hafi hún svarað spurningum sem hafi verið tengdar beint við þetta tiltekna atvik en ekki önnur áföll í hennar lífi. Þekkt væri að þeir sem ættu áfallasögu að baki væru í meiri áhættu að fá áfallastreitu en aðrir. Brotaþoli náði bata eftir meðferðina en áfallaeinkenni hafi síðan gert vart við sig aftur og hún hafið meðferð að nýju í október.

III.

Niðurstaða

Ákærði kannast við að hafa veist að brotaþola í stigagangi [...] með tilteknum hætti. Hann kveður brotaþola áður en það gerðist hafa smánað látna móður hans með tilteknu orðavali. Hefði hann snöggreiðst, gripið í hana og ýtt henni út úr húsinu. Hún hefði síðan dottið í hálku á stéttinni fyrir framan húsið.

Ákærði reisir kröfu sína um sýknu m. a. á því að verknaðarlýsing í ákæru sé ósönnuð, bæði hvað varðar einstaka verknaðarþætti en einnig varðandi líkamlegar afleiðingar sem í ákæru eru tilgreindar. Þá telur hann háttsemi sína ekki vera rétt heimfærða undir 217. gr. almennra hegningarlaga og geti ekki talist líkamsárás.

Lögreglan ræddi við brotaþola á vettvangi skömmu eftir atvikið og var samtalið tekið upp á búkmyndavél. Var hún í sjáanlegu uppnámi og ber að virða frásögn hennar í því ljósi. Ekki var um formlega skýrslutöku að ræða og henni ekki kynnt réttarfars-ákvæði. Í skýrslutöku hjá lögreglu greindi hún ítarlegar frá atvikum.

Framburður brotaþola hefur frá upphafi verið stöðugur í öllum meginatriðum og ítarlegur. Frásögn hennar fyrir dómi er trúverðug og fær stoð af upptöku úr eftirlits-myndavél. Slíkt gagn hefur ríkt sönnunargildi og er verknaðarlýsing í ákæru fyrst og fremst á henni byggð. Framburður ákærða hefur á hinn bóginn verið óheildstæður. Gat hann ekki um að hann hefði hrækt í átt að brotaþola þegar hann kom gangandi, fyrr en eftir að hann hafði séð myndupptökuna. Þá gat hann ekki gefið skýringar á því sem sást í anddyri hússins á myndupptökunni sem spiluð var í dóminum. Dómurinn metur fram-burðinn í heild ósannfærandi og framangreint til þess fallið að rýra trúverðugleika hans.

Á myndupptökunni sést þegar brotaþoli gengur að bifreið sem er lagt í stæði. Ákærði sést koma gangandi en brotaþoli gefur honum lítinn gaum. Þá sést þegar ákærði hnykkir til höfðinu, tekur viðbragð og hleypur af stað. Hann þvingar upp hurðina þegar brotaþoli hyggst loka útidyrunum og ræðst á hana með því að slá hana fyrst með vinstri handlegg í andlit og grípur í hnakka hennar en brotaþoli er með sítt hár sem nær langt niður á bak. Hann skellir henni upp að vegg og þrýstir henni upp að honum. Brotaþoli fer upp í stigann sem liggur upp á efri hæðina og stendur í öðru þrepi þegar ákærði fer upp fyrir hana í stigunum, grípur í hana og slær hana með hægri handlegg í andlit, ásamt því að þvinga hana niður í anddyrið. Eftir það heldur hann vinstri hendi í handriðið og sparkar í búk hennar hana með hægri fæti. Að því búnu hrindir hann henni út. Atburðarásin er snörp og tekur aðeins um 20 sekúndur. Á annarri upptöku sem er utanhúss sjást útidyr og svæði fyrir framan. Þar sést þegar brotaþoli kemur öfug út um dyrnar og fellur aftur fyrir sig. Þá sést að annar skórinn losnaði af fæti hennar.

Sjá má á upptökunni að stigagangur [...] er afar þröngur og liggur brattur og fremur þröngur stigi upp á efri hæð. Dómari skoðaði upptökuna í hægri spilun þar sem sá möguleiki er fyrir hendi á upptökunni.

Ekkert verður fullyrt um orðaskipti á milli ákærða og brotaþola fyrir utan húsið. Hvað sem þeim líður sést svo ekki verður um villst að ákærði gengur mjög ákveðið fram gegn brotaþola og beitir hana aflsmunum. Hún fékk ekki rönd við reist vegna líkamlegra yfirburða ákærða og féll af dyraþrepi niður á götuna. Augljóst er að brotaþoli fellur aftur fyrir sig í beinu framhaldi af því að ákærði ýtti henni út með þeim hætti sem lýst hefur verið.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn að leggja megi til grundvallar trú-verðugan framburð brotaþola um atburðarásina sem fær styrka stoð af framangreindri myndupptöku. Er fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi beitt brotaþola ofbeldi eins og nánar er lýst í ákæru. Var ekkert sem réttlætti framangreind viðbrögð ákærða.

Eins og fram er komið er getið um áverka brotaþola á vinstra læri í frumskýrslu lögreglu, auk þess sem hana kenndi til á ýmsum stöðum. Við skoðun á slysadeild komu í ljós dreifðir áverkar. Með vísan til þess sem haft eftir brotaþola og lækni sem skoðaði hana er sannað að hún var með mar á vinstri fótlegg og tognun á ökkla. Brotaþoli var ekki með sjáanlega áverka á brjóstkassa og kviðvegg en fram kemur í læknisvottorði aðhún hafi verið aum yfir bringubeini og efst yfir kviðnum framan á miðlínunni. Hún er greind með mar á þessum stöðum. Telst það sannað. Þá liggja fyrir ljósmyndir sem lögregla tók af andliti brotaþola þar sem greina mátti roða vinstra megin á andliti og í læknisvottorði er hún greind með mar á andliti. Haft er eftir henni að ákærði hafi löðrungað hana á vinstri kinn. Þykir þannig sannað að hún hafi borið áverka í andliti vinstra megin. Allir framangreindir áverkar eru raktir til árásarinnar og teljast sennileg afleiðing hennar líkt og sjá má á myndupptöku.

Í vottorði er brotaþoli einnig greind með tognun á kjálkalið, hálshrygg, öxl og vinstri baugfingri. Á þessum stöðum kenndi hún eymsla. Þá er getið um eyrnasuð og var henni vísað á háls-, nef- og eyrnadeild. Læknisvottorðið er óljóst hvað varðar áverka á vinstri baugfingri og eyrnasuð brotaþola, skýrðist það ekki með fullnægjandi hætti við aðalmeðferðina og á sér ekki beina skírskotun í verknaðarlýsingu ákæru. Teljast þessar tilteknu líkamlegu afleiðingar því ósannaðar.

Það að ákveðnar líkamlegar afleiðingar teljist vera ósannaðar í máli af þessum toga leiðir ekki til þess að fallist verði á kröfu ákærða um sýknu. Sakarefni málsins varðar við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga en unnt er að sakfella fyrir slíkt tjónsbrot þótt ósannað sé með líkamlegar afleiðingar. Til hliðsjónar er vísað til dóms Hæstaréttar frá 27. september 2012 í máli nr. 657/2011.

Með vísan til framangreinds verður ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga með þeim afleiðingum sem að framan eru greindar.

IV.

Refsiákvörðun o. fl.

Ákærði hefur ekki áður verið fundinn sekur um refsiverðan verknað. Við ákvörðun refsingar er til þess litið. Til þyngingar horfir að ákærði veittist að brotaþola án tilefnis. Þó svo að brotaþoli hafi látið einhver orð falla sem ákærða mislíkaði réttlætir það ekki háttsemi hans á nokkurn hátt. Eru ekki lagaskilyrði til beitingar refsibrottfalls -eða refsilækkunarheimildar 3. mgr. 218. gr. c í almennum hegningarlögum. Af þeim ástæðum sem áður eru raktar eru ekki heldur skilyrði til þess að beita 4. tl. 1. mgr. 74. gr. laganna eða 2. mgr. ákvæðisins.

Atvik áttu sér stað 26. desember 2020. Málið er einfalt og upplýstist mikið til á vettvangi. Rannsókninni lauk í janúar 2021 en ákæra var gefin út í júní 2022. Verður ákærða ekki kennt um þennan drátt, hvorki á rannsóknarstigi né hér fyrir dómi.

Með vísan til framangreinds þykir hæfileg refsing ákærða vera fangelsi í 30 daga en með vísan til framangreindra sjónarmiða þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði er bótaskyldur vegna háttsemi sinnar. Á brotaþoli rétt á miskabótum úr hendi hans á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Líkamsárás sú er brotaþoli varð fyrir er til þess fallin að valda miska. Við ákvörðun fjárhæðar bóta er litið til afleið-inga árásarinnar samkvæmt læknisvottorði og til andlegra afleiðinga verknaðarins sem voru allnokkrar og lýst í sálfræðivottorði. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 400.000 krónur. Krafa um miskabætur ber almenna vexti eins og í dómsorði greinir. Þá eru dráttarvextir á lagðir mánuði eftir birtingu bótakröfunnar sem var birt samhliða fyrirkalli.

Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 ber ákærða að greiða allan sakar-kostnað málsins. Skal ákærði greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 1.054.620 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 903.960 krónur, og 249.480 krónur í annan sakarkostnað. Tekið er tillit til vinnu réttargæslumanns á rannsóknarstigi og hliðsjón höfð af tímaskýrslu hans. Málsvarnarlaun og þóknun er ákveðin að meðtöldum virðisauka-skatti.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, H-x-x J-x-x, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði A 400.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. desember 2020 til 22. september 2022, en með dráttarvöxtum frá þeim degi samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 1.054.620 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 903.960 krónur, og 249.480 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf