S-81/2009

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð hinn 10. júní er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 5. marz 2009, á hendur Z,

„fyrir eftirfarandi brot laugardaginn 27. desember 2008, að Gásum, Eyjafjarðarsveit:

1. Fyrir brot gegn lögum um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum, með því að hafa þegar ákærði var fótgangandi á leið úr fjörunni við Gásir, þar sem hann hafði verið við andaveiðar, verið með hálfsjálfvirkt skotvopn af gerðinni Benelli hlaðið þremur haglaskotum í innan við 250 metra fjarlægð frá bifreiðinni RY-030 sem stóð á bifreiðastæði á Gáseyri.

Telst háttsemi ákærða varða við 4. ml. 17. tl. 1. mgr. 9. gr., sbr. 21. gr. laga nr. 64/1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum.

2. Aðallega fyrir hættubrot, en til vara líkamsmeiðingar af gáleysi, með því að hafa á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi eða heilsu X í augljósan háska er hann setti skotvopnið, hlaðið eins og lýst er í 1. ákærulið, ásamt öðru dóti í farangursgeymslu bifreiðarinnar RY-030, en skot hljóp þá af skotvopninu og lenti í vinstri framhandlegg X sem var við bifreiðina. Afleiðingar háttseminnar urðu þær að X hlaut sár á vinstri framhandlegg og þurfti að gangast undir aðgerð þar sem fjarlægð voru högl og járnstykki.

Telst háttsemi ákærða aðallega varða við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 219. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þess er krafist að ákærða verði gert að sæta upptöku á ofangreindri byssu með skráningarnúmerið M370081, með vísan til 4. mgr. 21. gr. laga um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum og 1. tl. 1. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga.

Bótakrafa:

Af hálfu X, kennitala 000000-0000, er þess krafist að viðurkennd verði bótaábyrgð ákærða vegna tjóns sem X hlaut vegna ofangreindra atvika.“

Undir rekstri málsins var upplýst, að sátt hefði náðst milli bótakrefjanda og ákærða og að bótakrafan væri dregin til baka.

Ákærði neitar sök samkvæmt báðum liðum ákæru og krefst sýknu. Hann krefst þess að málsvarnarlaun verjanda verði greidd úr ríkissjóði.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning til lögreglu laust fyrir kl. 17 hinn 27. desember 2008 um að tveir menn væru á leiðinni á Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri og hefði annar þeirra fengið í sig byssuskot. Á slysadeild sjúkrahússins hitti lögregla svo fyrir ákærða, sem sagðist hafa komið með X, félaga sinn, og væru læknar að hlúa að honum. Er í lögregluskýrslu haft eftir ákærða að þeir hafi verið að koma af andaveiðum á Gáseyri og verið að koma veiðidóti fyrir í bifreið hans, RY-030, þegar skot hafi skyndilega hlaupið úr byssu hans. Hafi ákærði staðið aftan við bifreiðina en X við hægri afturhurð hennar og verið að setja búnað í aftursætið. Hafi skotið farið í gegnum hurðarfals hægri afturhurðar bifreiðarinnar og í handlegg X. Hafi þeir tilkynnt atvikið til sjúkrahússins og ekið svo á slysadeild til aðhlynningar.

Í málinu liggur fyrir aðgerðalýsing frá fjórðungssjúkrahúsinu og segir þar meðal annars að við skoðun hafi X verið með „sár á mótum distala ¾ volart ulnart yfir vinstri framhandlegg. Sárið er nokkuð gapandi en virðist ekki vanta neinn vef. Hann er einnig með ulnart meira proximalt járnstykki sem liggur meira dorsalt en sem virðist að líkindum vera hluti af dyrastafnum.“ Um aðhlynningu hans segir meðal annars, að sárið hafi verið hreinsað og hafi það verið stjörnulaga, um 8 cm í þvermál „og töluvert mikið af höglum í sárinu sem er hreinsað burtu það sem auðveldlega er laust. Einnig tekin frá sér sári meira ulnart og proximalt málmþynnubiti“ sem komið hafi úr bifreiðinni sjálfri. Kveðst læknirinn, A, hafa „hreinsað vel burtu dauðan vef og það af blýhöglunum sem auðveldlega fara burtu án þess að maður þurfi að dýpka eða lengja skurðinn“.

Í málinu liggur fyrir skýrsla D byssusmiðs, dagsett 2. febrúar 2009, sem fenginn var til að skoða byssu ákærða. Segir að byssan sé benelli centro, hálfsjálfvirk, með raðnúmerið M370081. Við skoðunin hafi byssan verið tekin sundur og hefði hún verið hrein. Hefðu hvorki skemmdir né óhreinindi getað valdið því að skot hafi hlaupið af án þess að gikkur hefði verið snertur. Að því loknu hefði byssan verið sett saman og reynd. Gikkurinn hafi verið „vel pósitívur“ og óslitinn, mældur gikkþungi hafi verð 2,1 kg sem sé í þyngra lagi en að öllu leyti eðlilegt. Byssan hafi verið reynd og virkað eðlilega.

Ákærði nýtti sér rétt sinn til að leggja fram greinargerð samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Rökstyður hann þar sýknukröfur sínar með þeim hætti sem hér verður rakið.

Ákærði krefst sýknu af 1. ákærulið með þeim rökum að tilgreint lagaákvæði, 4. ml. 17. tl. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 64/1994 eigi ekki við um háttsemi sína. Lagaákvæðið fjalli um tæki og tól, aðferðir og háttsemi, sem óheimilt sé að nota við veiðar og sé því ætlað að koma í veg fyrir ómannúðlegar veiðiaðferðir, sem bannaðar séu í alþjóðlegum sáttmálum sem Ísland sé aðili að. Þá sé umræddum tölulið greinarinnar ætlað að tryggja vernd veiðistofna með því að hindra að bráð sé elt uppi á vélknúnum farartækjum og tryggja veiðistofnum griðasvæði. Hefjist annar málsliður lagaákvæðisins á orðunum „Við veiðar er m.a. óheimilt að nota“, en ákærði hafi verið hættur veiðum þegar komið hefði verið nær bifreiðinni en 250 metra og enginn ásetningur til veiða. Séu andfuglar skotnir á vatni en ekki landi og aðra bráð ekki að hafa á þessum tíma. Ákærði telur ekkert í lögum banna mönnum að bera skotvopn nær bifreið en 250 metra, sé ekki verið á veiðum. Þá sé mönnum hvergi í lögum bannað að leggja hlaðið skotvopn um stundarsakir í bifreið.

Loks segist ákærði telja að önnur lagaákvæði, sem ákært sé fyrir, tæma sök gagnvart umræddu lagaákvæði.

Í 2. ákærulið er ákærða aðallega gefið að sök brot gegn 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga en til vara brot gegn 219. gr. laganna. Að því er meginheimfærslu ákæruvaldsins varðar, segir ákærði að ekki sé hægt að heimfæra háttsemi sína undir 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga, þegar litið sé til óumdeildrar atvikalýsingar málsins. Um hreina óhappatilviljun hafi verið að ræða. Óumdeilt sé, að ákærði og X hafi báðir verið hættir veiðum er atvikið hafi átt sér stað og hvergi sé bannað að leggja hlaðna byssu inn í bifreið. Háttsemi ákærða geti ekki talizt gálaus og augljóst sé að ekki hafi verið um ásetning hjá honum að ræða. Kveðst ákærði telja, að til að brot verði heimfært undir 4. mgr. 220. gr. laganna verði ásetningur að liggja að baki broti. Megi það ráða af því að í ákvæðinu séu talin upp atvik sem leiði til brots á ákvæðinu, svo sem „í ábataskyni“ og „af gáska“. Í ákæru sé talað um ófyrirleitinn hátt og felist einnig í því að broti sé valdið af ásetningi, en vart sé unnt að verða ófyrirleitinn af gáleysi. Kveður ákærði að hann hafi ekki gengið fram af ófyrirleitni. Hann hafi lagt hlaðna byssu, með öryggi á, inn í bifreið að loknum veiðum, á meðan hann hafi lagt annað veiðidót frá sér. Skömmu síðar hafi skot hlaupið úr byssunni á óútskýrðan hátt, án snertingar af hálfu ákærða.

Þá segir ákærði að ákæra sé mjög óskýr að því er varði brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga og uppfylli hún ekki skilyrði c og d liða 154. [sic] gr. laga um meðferð sakamála, og beri þegar af þeirri ástæðu að sýkna ákærða af broti á umræddu lagaákvæði. Sé vonlaust fyrir ákærða að fjalla frekar um þennan ákærulið á annan hátt en að vísa til þess sem áður hafi komið fram af hans hálfu og þeirra sjónarmiða sinna að hann hafi ekki brotið gegn lagareglum um skotvopn eða skotveiðar við meðferð á skotvopni enda sé ekki bannað að vera með hlaðið skotvopn við bíl eftir að veiðum sé lokið, eða að leggja hlaðið vopn inn í kyrrstæða bifreið.

Ákærði mótmælir upptökukröfu, komi til sakfellingar, og segir að af sér stafi ekki hætta. Vopnið sé verðmætt og upptaka þess, auk annarrar refsingar, yrði ákærða óeðlilega þungbær.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði kvað þá X hafa farið til andaveiða upp úr miðjum degi, 27. desember. Hefðu þeir lagt á bifreiðastæði við Gásir og gengið þaðan niður í fjöru og setzt það niður og beðið. Lítið hefði þar borið til tíðinda. Ein önd hefði þó farið hjá, en verið utan færis. Undir rökkur hefðu þeir haft sig á brott, tekið saman búnað sinn og gengið áfram eftir fjörunni, og skimað eftir þeim fugli sem áður hefði farið hjá. Þegar ekkert hefði til hans sézt hefðu þeir ákveðið að tygja sig heim og gengið til baka að bifreiðinni. Er þeir hefðu gengið úr fjörunni hefði ákærði gætt að öryggi byssunnar og það verið á. Andaveiðar færu aðeins fram í flæðarmálinu og á landi hefði ekki verið bráðar að vænta.

Er ákærði hefði gengið um með byssuna hefði hún hangið um hægri öxl og hann haldið um hana miðja og snert hvorki gikk né öryggi.

Ákærði hefði opnað bifreiðina að aftanverðu en X farið til hliðar við hana með sitt dót. Ákærði hefði lagt frá sér poka en byssuna inn í bifreiðina, með hægri byssuhlið upp, ofan á byssuhulstur er þar hefði verið. Næst hefði ákærði tekið poka með gerviöndum og sveiflað honum ofan í kassa er í bifreiðinni hefði verið, ofan á öðrum kassa, innst í farangursgeymslunni. Pokinn hefði ekki rekizt í byssuna en einhver hreyfing hefði hlotizt af þessu og skot hlaupið úr byssunni. Líklega hefði neðri kassinn rekizt í annað hvort byssuna eða hulstrið, með þeim afleiðingum að eitthvað hefði rekizt í gikkinn svo skot hefði hlaupið af. Ákærði hefði hrökklazt til baka og ekki strax skilið hvað hefði gerzt en X hefði kallað að hann hefði orðið fyrir skoti. Ákærði hefði stokkið til hans, en svo farið og gengið frá byssunni. X hefði setzt í farþegasætið og svo hefði verið ekið í bæinn, en ákærði hefði á leiðinni hringt á neyðarlínuna.

Ákærði kvaðst hafa haft byssuleyfi í um tuttugu ár, en þessa byssu hefði hann keypt árið 1998, eða um það leyti, og hafa notað hana mjög mikið. Þegar þeir hefðu setið og beðið á veiðislóð hefði öryggið jafnan verið á, en tekið af þegar bráð kæmi í sjónmál. Öryggið væri við gikkinn, hægra megin, og væri öryggi á er öryggispinni kæmi út úr byssunni. Þegar þeir hefðu gengið frá, hefði ákærði gætt þess að öryggið væri á, og hefði svo verið er þeir hefðu gengið að bifreiðinni. Hefði það aldrei gerzt, svo ákærði vissi, að öryggi þessarar byssu hefði farið óvart af. Ákærði hefði verið með tösku með sér og eina skýringin sem sér dytti í hug, væri að taskan hefði einhvern veginn rekizt í byssuna og tekið öryggið af. Ólíklegt væri hins vegar að öryggið hefði farið af er ákærði hefði lagt byssuna frá sér í bifreiðina. Hefði hann við það tækifæri haldið byssunni með hefðbundnum hætti og ekkert óvenjulegt verið við það.

Ákærði var spurður um skotstefnu byssunnar og kvað hann sér helzt detta í hug að undir poka hefði verið startkapall og „ef að byssan hefur runnið við hreyfinguna sem sagt niður af pokanum, þá er þar orðinn töluverður hæðarmunur strax“. Byssan væri sérstaklega létt.

Þegar þeir hefðu haldið til baka til bifreiðarinnar hefði verið farið að rökkva, en snjóföl yfir. Hefði ákærði því ákveðið að tæma byssuna við betri aðstæður, en hann hefði lent í því við veiðar að missa skot í snjóinn og finna ekki aftur. Ákærði sagði að venja væri að tæma byssuna inn í bifreiðina eða á einhverjum þægilegum bletti við hana, en ákærði hefði hins vegar verið annars hugar og byssan því farið hlaðin í bifreiðina. Sér hefði verið ljóst, er hann hefði gengið frá byssunni í bifreiðina, að hún væri hlaðin. Hann hefði hins vegar verið með hugann við annað.

Ákærði kvaðst hafa lagt sig fram um að X yrði ekki fyrir meira tjóni en nauðsyn bæri til. Hefði hann verið í reglulegum samskiptum við hann, fylgzt vel með honum, hringt og heimsókt. Hefði ákærði fært honum nýjan veiðijakka og boðizt til að greiða allan kostnað hans, svo sem lækniskostnað. Hefði þetta fengið talsvert á sig og hann lítið sofið fyrst á eftir. Þá hefði ákærði mjög dregið úr skotæfingum sem hann áður hefði mikið stundað og hefðu þær nær alveg legið niðri hjá sér. Á þessum tíma hefði hann verið formaður Skotfélags Akureyrar og hafa skipulagt kennslu veiðistjóraembættisins á námskeiðum til öflunar byssuleyfis. Hefði hann nú látið af formennskunni. Ákærði var spurður hvort hann teldi gálaust að keyra um með hlaðið skotvopn og kvaðst hann aldrei gera slíkt. Væri jafnan athugað í lokin, áður en ekið væri á stað, hvort ekki væri „allt klárt“ á byssunni í hulstrinu.

Ákærði kvaðst skilja ákæruna og hvað sér væri gefið að sök.

Vitnið X kvaðst hafa verið með ákærða á andaveiðum á Gásum. Þeir hefðu farið þangað eftir hádegi og gengið niður í fjöru, en ekkert veitt. Ein önd hefði farið hjá, utan færis. Þá hefðu þeir gengið til baka í átt að bifreið ákærða.

Vitnið kvaðst ekki muna til að hafa tekið öryggið af sinni byssu en það kvaðst hafa tekið skotin úr byssu sinni á leiðinni, en ákærði hefði gengið áfram í átt að bifreiðinni. Hefði vitnið gengið frá byssu sinni og veiðidóti í aftursæti farþegamegin og ákærði frá sínu dóti í farangursrýminu. Kvaðst vitnið hafa staðið við hurðina og verið að teygja sig yfir aftursætið með vinstri hönd og leggja frá sér lambhúshettu og verið að bakka út, þegar það hefði skyndilega fengið skot í höndina. Andartaki áður hefði vitnið hins vegar verið með líkamann í skotstefnunni. Vitnið hefði orðið ringlað og ekki áttað sig á, hvað gerzt hafði, en ákærði hefði hrópað upp yfir sig og komið að vitninu og spurt: „Fór þetta í þig?“ Vitnið hefði játað því og beðið ákærða að keyra sig í bæinn. Vitnið hefði stokkið inn í bifreiðina og setzt í farþegasætið að framanverðu og beygt sig niður, en því hefði fundizt sér liggja við yfirliði. Ákærði hefði lokað hurðum bifreiðarinnar farþegamegin, gengið frá dóti sínu og svo hefðu þeir ekið í bæinn. Á leiðinni hefðu þeir hringt á neyðarlínuna. Kvað vitnið ákærða hafa brugðið og verið í „sjokki.“ Hefði ákærði sagzt ekki trúa, að þetta hefði gerzt, en hann hefði sagt: „Svona geri ég aldrei.“ Á leiðinni hefðu þeir þó lítið rætt annað en að komast á sjúkrahúsið sem fyrst.

Vitnið kvað hreyfigetu sína í höndinni ekki vera sérstaklega góða, en hafa lagazt. Þó kvaðst vitnið enn skorta handstyrk og vera dofinn frá sári og að baugfingri. Það hamli sér nokkuð við vinnu, en hún gangi þó, en hann er lærður húsgagnasmiður. Læknar teldu allt að 250 daga geta liðið þar til nokkuð markvert yrði ráðið um endanlegan bata. Dofi í höndinni gæti varað miklu lengur.

Vitnið og ákærði hefðu átt einhver samskipti eftir atvikið, til að byrja með, en heldur hefði dregið úr því eftir því sem frá liði. Engin illindi væru þó á milli þeirra. Ákærði hefði boðizt til að greiða honum bætur og aðstoða hann og hefðu tekizt sættir milli þeirra í málinu um bætur og því hafi hann fallið frá bótakröfu í málinu.

Vitnið A læknir annaðist X vegna áverka hans og staðfesti læknaskýrslur sínar er liggja fyrir í málinu. Vitnið kvað áverka hans vera á vinstri framhandlegg, þar sem sár væri á mótum rétt ofan við úlnlið. Hefði sárið verið nokkrir cm á stærð og gapað við, en ekki hafi vantað mikinn vef í. Hefði hann hreinsað sárið í aðgerð 27. desember og stillt af. Hefðu vöðvar verið talsvert skaðaði litlafingurs megin á framhandleggnum, og þá hefði ein af þremur taugum, sem þar væru, verið verulega marin, en ekki í sundur, að því er virtist vera. Sárið hefði verið hreinsað, fjarlægður hluti haglanna, en sum skilin eftir og sárið svo saumað gróflega. Hefði meiri hætta þókt vera á því að skaða vefi, ef leitað yrði að höglum djúpt í vefjum, en ólíklegt væri talið að högl í mjúkvefjum gætu valdið skaða til frambúðar. Framhaldsmeðferð hefði svo að mestu falizt í því að halda sárinu hreinu, koma í veg fyrir sýkingu og viðhalda hreyfingu í úlnlið og fingrum. Þótt mar hefði greinzt á tauginni, væri ómögulegt að segja til um, hversu illa hún hefði verið kramin, en við taugaleiðnimælingu hjá taugalækni hefði komið í ljós, að bæði þessi taug og önnur þriggja tauga úlnliðarins hefði minnkaða „starfsgetu.“ Væri ekki hægt að fullyrða hvort sú minnkaða starfsgeta væri varanleg, þar sem endurtaka þyrfti taugaleiðnimælinguna til að kanna það og sjá hver batinn væri, en vitnið kvað sér ekki kunnugt um, hvort slík mæling hefði farið fram.

Vitnið B rannsóknarlögregluþjónn kvaðst hafa komið að rannsókn málsins nokkurum dögum eftir atvikið og hefði hann verið megin rannsakandi þess. Hefði vitnið meðal annars rannsakað bifreið ákærða og skotvopnið og stillt upp í farangursgeymslunni því dóti sem ákærði hefði sagt þar hafa verið. Byssuna hefði vitnið lagt niður samkvæmt leiðsögn ákærða og myndað. Þá hefði vitnið rekið stöng gegn um skotgatið á bifreiðinni, sem hefði reynzt vera 30 cm frá gólfi bifreiðarinnar, og inn í byssuhlaupið til að finna skothornið. Byssuna hefði vitnið því næst sent til rannsóknar hjá byssusmiði.

Vitnið kvað niðurstöðu sína vera þá, að byssuhlaupið, liggjandi á dótinu í bifreiðinni, vísaði ekki nægilega upp, miðað við skothornið. Skýringin hlyti að vera annað hvort sú, að eitthvað, sem ekki hefði komið fram hvað væri, hefði verið undir hlaupinu eða þá að eitthvað annað hefði gerzt og valdið því að byssan lyftist upp þegar skot hljóp af. Ekki væri um það að ræða að byssan hefði lyfzt er skotið hefið hlaupið af, enda hefði skotið þá verið farið og skotgatið þá komið lægra á bifreiðina.

Vitnið kvaðst sjálft hafa skotvopnaleyfi og hafa stundað veiðar lengi.

Vitnið sagði að ef skot hefði átt að hlaupa af, þegar ákærði hefði lagt frá sér byssuna, hefði ákærði þurft að halda þá um gikkinn.

Vitnið kvað ekki þurfa mikið átak til að hleypa af byssunni, en ljóst væri að annað hvort hefði eitthvað rekizt í gikkinn eða þá að ákærði hefði haldið um gikkinn er skotið hljóp af.

Vitnið kvaðst hafa átt gott samstarf við ákærða við rannsóknina og hefði hann reynt að aðstoða við að upplýsa málið.

Vitnið kvaðst ekki geta sagt til um hvort líklegt væri að skotataska hefði rekizt í byssuna svo að öryggi hefði farið af byssunni.

Vitnið C lögregluþjónn kvað tilkynningu hafa borizt til lögreglu um atvikið frá sjúkrahúsinu og neyðarlínunni. Þá hefði hann hitt ákærða fyrir utan slysadeildina og rætt við hann. Þar hefði ákærði sagt við hann, að skot hefði hlaupið úr byssu sinni, þegar hann hefði verið að leggja hana og „dót“ inn í farangursrými bifreiðar sinnar og hefði vitnið skoðað farangursrýmið og myndað. Hefði ákærði verið viðstaddur, þegar myndin hefði verið tekin, en vitnið kvað sig minna að ákærði hefði sagt, að þar hefði verið „eitthvað meira dót,“ en vitnið treysti sér þó ekki til að fullyrða það. Þá staðfesti vitnið lögregluskýrslur sínar í málinu.

Vitnið D byssusmiður kvaðst hafa fengið byssu ákærða til skoðunar, en hann væri lærður byssusmiður og hefði starfað við byssusmíði og viðgerðir um nærri fimmtán ára skeið. Vitnið hefði skoðað byssuna ásamt öðrum byssusmiði og hefði ekkert að henni fundizt, hún hefði verið hrein og ekkert óeðlilegt slit í henni. Hafi byssan, sem sé að eðlilegri þyngd miðað við gerð, verið prófuð og gikkurinn mældur, en byssan ætti ekki að geta hleypt af sér af sjálfsdáðum. Til þess þyrfti töluvert högg á gikkinn, en hann hefði mælzt með 2,1 kg átak, sem sé þyngra en vanalegt sé, en venjulega ættu haglabyssur að hafa gikksátak á bilinu 1,5 til 2 kg. Þá taldi vitnið útilokað, að öryggið hefði verið á eða hálfpartinn á, þar sem ekkert óeðlilegt hafi verið við öryggi byssunnar. Það geti annað hvort verið á eða af. Þá kvað hann töluvert afl til þess þurfa að taka öryggið af, en ómögulegt væri að eitthvað geti rekizt fyrst í öryggið og svo í gikk byssunnar, og því hljóti öryggið að hafa verið af, þar sem skot hefði hlaupið úr byssunni. Þá sé öryggið varið undir húsi byssunnar og sé frekar í skjóli fyrir því, að eitthvað rekist utan í öryggistakkann. Kvaðst vitnið ekki vita nokkur dæmi þess, að byssa hefði hleypt af skoti, þar sem öryggið hefði verið á, nema byssan væri biluð, sem ekki hefði ekki verið í þessu tilfelli..

Niðurstaða

Ákæruliður I.

Í 1. ákærulið er ákærða gefið að sök brot gegn lögum um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum, með því að hafa verið með skotvopn sitt hlaðið þremur haglaskotum í innan við 250 metra fjarlægð frá bifreið sinni. Er þessi háttsemi hans sögð varða við 4. ml. 17. tl. 1. mgr. 9. gr., sbr. 21. gr. fyrrgreindra laga nr. 64/1994. Því svarar ákærði, sem áður greinir, með því umrætt ákvæði eigi ekki við um háttsemi sína.

Í 9. gr. laga nr. 64/1994 eru lagðar takmarkanir við þeim tækjum og tólum sem nota megi við veiðar. Segir í greininni að „[v]ið veiðar“ sé meðal annars „óheimilt að nota:“ og eru svo ýmis tæki og tól talin upp í 17 liðum og er upptalningin ekki tæmandi. Í 17. liðnum segir: „Vélknúin farartæki, nema báta á sjó til fuglaveiða enda gangi þeir ekki hraðar en níu sjómílur meðan á veiði stendur. Vélknúin farartæki á landi, önnur en vélsleða, fjórhjól og önnur torfærutæki, má nota til að flytja veiðimenn til og frá veiðilendum og þá eingöngu á vegum eða merktum vegaslóðum. Skotvopn skulu vera óhlaðin meðan á akstri stendur. Þau skulu einnig vera óhlaðin nær vélknúnu farartæki á landi en 250 m.“

Er samkvæmt þessu ljóst umrædd lagagrein bannar notkun tiltekinna tóla og tækja „við veiðar“. Ákærði hefur borið því við, að þegar hann hafi verið með byssu sína hlaðna við bifreiðina hafi veiðum hans verið lokið og því hafi hann ekki brotið gegn lagagrein þessari. Við munnlegan málflutning kvaðst ákæruvaldið byggja á að veiðiferð ákærða hefði ekki verið lokið á umræddum tíma, heldur hefði hún enn staðið, fyrst ákærði hefði gengið um með hlaðið skotvopn.

Að mati dómsins kemur almennt fyllilega til álita að maður teljist enn vera á veiðum, þegar hann gengur með hlaðið skotvopn, sem beita má með örskömmum fyrirvara, til eða frá þeim stað þar sem hann bíður bráðar sinnar. Í ákæru er, eins og áður hefur verið rakið, ætluðu broti svo lýst, að ákærði hafi, „fótgangandi á leið úr fjörunni við Gásir, þar sem hann hafði verið við andaveiðar, verið með hálfsjálfvirkt skotvopn af gerðinni Benelli hlaðið þremur haglaskotum í innan við 250 metra fjarlægð frá bifreiðinni RY-030 sem stóð á bifreiðastæði á Gáseyri.“ Er þannig í ákæru ekki byggt á því að ákærði hafi verið á veiðum er hann gekk með byssuna svo sem lýst er, heldur er sagt að hann hafi áður verið við andaveiðar á öðrum nánar tilgreindum stað. Þar sem í ákæru er, samkvæmt þessu, miðað við að veiðum ákærða hafi verið lokið er hann bar byssuna hlaðna við bifreið sína, þykir ákærði ekki verða í máli þessu sakfelldur fyrir brot á tilgreindu ákvæði laga um vernd, friðum og veiðar á villtum fuglum og spendýrum.

Ákæruliður II.

Hér er ákærða gefið að sök hættubrot, en til vara líkamsmeiðingar af gáleysi, með því að hafa á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi eða heilsu veiðifélaga síns í augljósan háska, er hann hafi sett hlaðið skotvopn ásamt öðru dóti í farangursgeymslu bifreiðar sinnar, með þeim afleiðingum að skot hafi hlaupið af og í manninn. Segir í 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga að fangelsi skuli sá sæta, „sem í ábataskyni, af gáska eða á annan ófyrirleitinn hátt stofnar lífi eða heilsu annarra í augljósan háska.“

Til að maður verði sakfelldur fyrir brot á umræddu lagaákvæði þarf því að liggja fyrir að hann hafi gengið fram af gáska, í ábataskyni eða á „annan ófyrirleitinn hátt“ og að þannig hafi hann stofnað til háska sem hafi verið augljós.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og þau atriði, sem honum eru í óhag, á ákæruvaldinu. Skynsamlegan vafa ber að skýra ákærða í hag.

Ákærði neitar því eindregið að hafa gengið fram af ófyrirleitni. Hafi verið einstakt óhapp hvernig til tókst og enginn ásetningur að baki hjá sér. Ákærði hefur borið að skot hafi hlaupið úr byssu sinni eftir að hann hafi lagt hana frá sér í farangursgeymsluna og kveðst telja líklegast að það hafi gerzt er hann hafi sveiflað poka með gerviöndum inn í farangursgeymsluna og ofan í kassa sem hafi verið innst í henni. Rannsóknarlögreglumaður sá sem stýrði rannsókn málsins bar fyrir dómi að skotgat hafi komið á bifreiðina um 30 cm frá gólfi farangursgeymslunnar og eftir að hafa fundið skothornið með stöng, taldi lögregluþjónninn að byssuhlaupið, liggjandi á dótinu í bifreiðinni, hefði ekki vísað nægilega upp til að ná því horni. Hann kvaðst hins vegar ekki vita hvort eitthvað annað hefði legið undir hlaupinu eða eitthvað annað valdið því að byssan hefði lyfzt. Þykir dóminum sem í málinu hafi ekki verið færðar sönnur á að atvik hafi orðið með öðrum hætti en ákærði hefur lýst.

Með vitnisburði vitnisins D þykir sannað að byssa ákærða hafi verið í fullkomnu lagi er atvik málsins urðu. Kvað vitnið útilokað að skot hlypi af, ef öryggi byssunnar væri á, og einnig útilokað að eitthvað hefði rekizt í byssuna og í senn valdið því að öryggi færi af og skot hlypi af. Ljóst er samkvæmt þessu að öryggi byssunnar var af, þegar skotið hljóp af. Jafnframt þykir mega, með vísan til framburðar vitnisins D, mega útiloka að tilviljunarkennd hreyfing inni í farangursgeymslunni hafi í senn valdið því að öryggi hefði farið af og skot hlaupið af. Í málinu verður miðað við að skot hafi hlaupið af byssunni eftir að hreyfing hafi orðið í farangursgeymslunni, eftir að ákærði hafði kastað poka sínum inn í farangursgeymsluna, og þykir í ljósi eindregins vitnisburðar vitnisins D verða að miða við að öryggi hafi verið af byssunni er hún lá í farangursgeymslunni.

Fyrir liggur að ákærði, sem er þaulvanur meðferð skotvopna, lagði skotvopn, sem honum mátti vera ljóst að var hlaðið, inn í farangursgeymslu bifreiðar, þar sem ýmislegt annað dót lá. Vissi ákærði af því að félagi hans var fyrir utan bifreiðina að ganga frá sínu dóti. Þvínæst kastaði ákærði poka með gerviöndum inn í farangursgeymsluna og verður að miða við það að þá hafi orðið einhver sú hreyfing á hlutum í farangursgeymslunni að skot hafi hlaupið af byssunni. Þó ákærða hafi mátt vera ljóst að byssan hafi verið hlaðin, þá dregur dómurinn ekki í efa út af fyrir sig þann framburð hans, að hann hafi einfaldlega ekkert hugsað út í það atriði á þessu andartaki. Þegar á þessa atburðarás er horft í heild, er það mat dómsins að ákærði hafi hér ekki gengið fram af ófyrirleitni, í skilningi 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga. Verður ákærði ekki sakfelldur fyrir brot gegn þeirri lagagrein.

Til vara er ákærða gefið að sök brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga. Þykir dóminum ljóst að ákærða sé gefið að sök að hafa valdið X líkamsmeiðingum með því að setja hlaðið skotvopn ásamt öðru dóti í farangursgeymslu bifreiðar sinnar, en þá hafi hlaupið skot af vopninu og lent í X. Skuli slík háttsemi ákærða virt honum til gáleysis, hafi ekki verið fallizt á að hann hafi með henni á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi eða heilsu X í augljósan háska. Þykir dóminum sem ákæra uppfylli skilyrði 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Eins og hér var rakið, leggur ákærði hlaðið skotvopn inn í farangursgeymslu þar sem ýmislegt dót er, og veit þá að félagi hans er fyrir utan bifreiðina að ganga frá eftir veiðiferðina. Augljóst virðist að hlaðin byssan hefur þá vitað í átt að félaganum. Ákærði kastar því næst poka með vörum inn í farangursgeymsluna, þar sem hann veit af skotvopninu, og verður þá einhver sú hreyfing sem hleypir skoti af byssunni með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru. Með þessu hátterni sínu verður ákærði valdur að því að skot hleypur úr byssunni í X og hefði hæglega getað farið mun verr. Þykir dóminum sem ákærði hafi hér valdið X stórfelldu líkamstjóni af gáleysi og þykir háttsemi hans réttilega heimfærð til 219. gr. almennra hegningarlaga, en með áður rakinni aðgerðarlýsingu A læknis, sem læknirinn staðfesti fyrir dómi, er sannað að áverkar X urðu svo sem í ákæru greinir. Þykir ákærði hér vera sannur að sök samkvæmt varakröfu ákæruvaldsins og hafa unnið sér til refsingar en háttsemi hans er í ákæru rétt færð til refsiákvæðis.

Ákærða hefur ekki áður verið gerð refsing og verður horft til þess við ákvörðun refsingar. Fyrir liggur að hann hefur samið við X um bætur vegna atviksins og gerir X nú enga kröfu á hendur honum. Þykir mega byggja á því, að ákærði hafi reynt eftir mætti að bæta X tjón hans. Þá kom fram hjá vitninu B að ákærði hefði verið samvinnufús við rannsókn málsins og verður framganga ákærða í heild eftir brotið metin honum til tekna. Þá telur dómurinn sig ekki hafa ástæðu til að efast um þann framburð ákærða að málið hafi tekið mjög á hann og honum ekki orðið svefnsamt fyrst á eftir. Þá kveðst ákærði nær alveg hafa lagt meðferð skotvopna á hilluna að sinni, en áður hafi hann verið mikill skotvopnamaður.

Þegar á allt er horft verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í fjóra mánuði en rétt þykir að fullnustu refsingarinnar verði frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð.

Ákæruvaldið hefur krafizt þess að ákærði sæti upptöku þeirrar byssu sem hér hefur komið við sögu. Ákærði hefur mótmælt því og vísað til verðmætis hennar og sagt að sér verði ofrefsað ef byssan verði af sér tekin, auk refsingar. Þegar á það er horft að með þeirri gálausu meðferð vopnsins, sem hér hefur verið rakin, olli ákærði öðrum manni verulegu líkamstjóni, er það mat dómsins að með vísan til 1. tl. 1. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga verði að fallast á upptökukröfu ákæruvaldsins.

Í málinu hefur ákærði verið sýknaður af fyrri ákærulið en sakfelldur samkvæmt varakröfu í hinum síðari. Þykir í ljósi málsúrslita rétt að ríkissjóður greiði að hálfu málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Í-kk-ef P-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem alls nema 500.000 krónum, og hefur þá verið litið til reglna um virðisaukaskatt, og helming útlagðs kostnaðar verjandans, sem alls nemur 18.400 krónum, en helming þessa beri ákærði.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, Z, sæti fangelsi í fjóra mánuði. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Upptæk er gerð til ríkissjóðs haglabyssa ákærða, af benelli-gerð, með skráningarnúmerið M370081.

Ríkissjóður greiði að hálfu og ákærði að hálfu málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Í-kk-ef P-kk-ef héraðsdómslögmanns, alls 500.000 krónur, og útlagðan kostnað verjandans, alls 18.400 krónur.