E-4597/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 26. febrúar 2007, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af F-kk-þgf M-kk-þgf, kt. 000000-0000, Suðurgötu 103, Akranesi, á hendur G-kk-þgf L. S-kk-þgf, kt. 000000-0000, Jaðarsbraut 25, Akranesi, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík, með stefnu sem birt var 25. ágúst 2006.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndu verði in solidum dæmdir til greiðslu á 603.330 kr. með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, frá 20. maí 2002 til 27. júní 2005, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er krafist greiðslu á 286.363 kr. með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, frá 20. maí 2002 til 27. júní 2005, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefndu eru aðallega að verða sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og stefnandi verði dæmdur til að greiða stefndu málskostnað að mati dómsins. Til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

Helstu málavextir eru að stefnandi lenti í umferðarslysi 20. maí 2002, er hann ók bifreiðinni JR-267 á kyrrastæða bifreið, Jö-583, er lögð hafði verið á öfugan vegarhelming við Háholt á Akranesi. Bifreiðin JÖ-583 var í eigu stefnda, G-kk-ef L. S-kk-ef, og var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda, Sjóvá-Almennum tryggingum hf.

Stefnandi og stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., fengu læknana, G-kk-þf B-kk-þf og J-kk-þf H-kk-þf, til að meta tímabundið atvinnutjón, þjáningatíma, miskastig, varanlega örorku og hvenær heilsufar stefnanda hefði orðið stöðugt samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 37/1999. Niðurstaða matsgerðarinnar, sem dagsett er 15. apríl 2005, varð þessi:

Með tilliti til skaðabótalaga nr. 50/1993 ályktum við undirritaðir matsmenn eftirfarandi að því gefnu að orsakasamhengi sé talið vera til staðar milli slysaatburðarins þann 20.05.0[2] og einhvers hluta af líkamlegu ástandi hans í dag.

1. Tímabært er að leggja mat á varanlegt heilsutjón F-kk-ef M-kk-ef vegna afleiðinga umferðarslyssins þann 20.05.02.

2. Tímabundið atvinnutjón telst vera 100% í þrjá mánuði.

3. Þjáningatími telst vera þrír mánuðir, án rúmlegu.

4. Stöðugleikapunktur telst vera 15.03.05.

5. Varanlegur miski telst hæfilega metinn 5 stig.

6. Varanleg örorka telst vera 5%.

7. Hefðbundin varanleg læknisfræðileg örorka telst vera 5%.

8. Undirritaðir matsmenn hafa kynnt sér þau læknisfræðilegu gögn sem fyrir liggja varðandi ofanritaðan og hafa átt við hann viðtal og skoðað. Þeir telja ekki að önnur slys eða sjúkdómar eigi þátt í því mati sem hér er lagt fram og taki það eingöngu til afleiðinga umferðarslyssins þann 20.05.02.

Með bréfi til stefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf., dags. 27. maí 2005, bar lögmaður stefnanda fram bótakröfu á grundvelli matsgerðarinnar og „annarra gagna sem félagið hefur“. Krafist var þjáningabóta að fjárhæð 91.800 kr., miskabóta að fjárhæð 291.150 kr., og bóta fyrir varanlega örorku að fjárhæð 2.400.819 kr., eða samtals 2.783.769 kr. Þá var krafist „hefðbundinna vaxta, innheimtukostnaðar og útlagðs kostnaðar“. Í bréfinu segir m.a.:

Um þjáningabætur og varanlegan miska vísa ég til matsgerðar. Umbj. minn hafði nýlega hafið störf á vinnumarkaði þegar hann slasaðist. Af þeirri ástæðu er ekki unnt að nota meðallaun hans þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjónið varð skv. 1. mgr. 7. gr. skbl. vegna ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku. Þykir því ástæða til að meta tekjur hans sérstaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. laganna. Viðmiðunartekjur eru meðaltekjur verkamanna þrjú síðustu almanaksárin fyrir slysið en sú tekjuviðmiðun þykir sanngjörn og eðlileg þegar m.a. er tilliti til ungs aldur hans, menntunar og starfa á slysdeginum.

Tryggingafélagið greiddi stefnanda 2.293.937 kr. hinn 10. október 2005. Fjárhæðina tilgreinir félagið þannig: Þjáningabætur 91.800 kr., bætur vegna varanlegs miska 292.650 kr., bætur vegna varanlegrar örorku 1.624.841 kr. „auk vaxta og lögmannsþóknunar“, alls að fjárhæð 2.293.937 kr. Í greinargerð segir að bætur fyrir varanlega örorku hafi verið ákveðnar á grundvelli 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekki hefði verið fallist á að aðstæður væru svo óvenjulegar að rétt væri að víkja frá meginreglu 1. mgr. 7. gr. Þá segir að lögmaður stefnanda hefði tekið við greiðslunni með fyrirvara við árslaunaviðmiðun til útreiknings varanlegrar örorku.

Stefnandi byggir á því að rétt sé við ákvörðun bóta að miða við meðaltekjur verkamanna á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, enda hafi óvenjulegar aðstæður verið fyrir hendi í skilningi ákvæðisins. Verulegar breytingar hefðu orðið á atvinnuhögum hans á viðmiðunartímabilinu. Tekjur hans þrjú síðustu almanaksár fyrir slysið gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Hann hafi aðeins verið nítján ára að aldri er hann varð fyrir slysinu. Hann hefði stundað nám á viðskiptabraut Fjölbrautarskóla Vesturlands í tvö ár, árin 1997 og 1998, en farið út á vinnumarkaðinn árið 1999. Á því ári hefði hann fyrst í stað starfað hjá tveimur vinnuveitendum á mjög lágum launum en um mitt árið 1999 hefði hann hafið störf hjá Höldi sf. þar sem hann hefði haft mun meiri tekjur. Hafi hann starfað hjá félaginu er hann varð fyrir slysinu í maí 2002.

Í ljósi þeirra breytinga, sem urðu á atvinnuhögum hans á tekjuárinu 1999, kveður stefnandi tekjur sínar þá ekki hæfar til viðmiðunar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Komi því til álita við hvað eigi að miða. Aðalkrafa hans taki mið af meðaltekjum verkamanna en í varakröfu sé gert ráð fyrir því að við ákvörðunina verði tekjuárinu 1999 sleppt og aðeins miðað við tekjur hans á árunum 2000 og 2001. Miðist aðalkrafan við það að eðlilegt og sanngjarnt sé að leggja til grundvallar bótauppgjöri meðaltekjur verkamanna síðastliðin þrjú almanaksár fyrir slysið. Hvað sem öðru líði geti undir engum kringumstæðum talist eðlilegt að leggja tekjur ársins 1999 til grundvallar.

Dómkröfur sínar sundurliðar stefnandi þannig:

1. Aðalkrafa:

Bætur skv. 5. gr. skbl 2.228.171 kr.

(1999) 1.840.800 x 1,06/182,0 x 255,5 = 2.739.252

(2000) 2.001.000 x 1,06/196,4 x 255,5 = 2.759.322

(2001) 2.241.900 x 1,06/212,4 x 255,5 = 2.858.634

8.357.208

8.357.208/3 = 2.785.736 x 15,997 x 5%

Að frádreginni innborgun þann 30.09.2005 að fjárhæð 1.624.841 kr.

Samtals 603.330 kr.

2. Varakrafa:

Bætur skv. 5. gr. skbl 1.911.204 kr.

(2001) 1.597.489 x 1.06/181,8 x 262,9 = 2.448.727

(2000) 1.636.737 x 1.06/195,7 x 262,9 = 2.330.180

4.778.907

4.778.907/2 = 2.389.453 x 15,997 x 5%

Að frádreginni innborgun þann 30.09.2005 að fjárhæð 1.624.841 kr.

Samtals 286.363 kr.

Stefndu byggja á því að með þegar greiddum bótum sé tjón stefnanda að fullu bætt og eigi stefnandi ekki lögvarinn rétt til frekari bóta. Stefnandi, sem beri sönnunarbyrði um umfang tjóns síns, hafi ekki sannað að hann hafi orðið fyrir frekari tjóni en bætt hafi verið.

Vísað er til þess að bætur til stefnanda vegna varanlegrar örorku beri að ákvarða á grundvelli 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 enda séu skilyrði undantekningar-reglu 2. mgr. 7. gr., um að meta laun stefnanda sérstaklega, ekki uppfyllt í máli þessu. Beri því að miða við tekjur stefnanda árin 1999-2001.

Áréttað er að samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skuli árslaun metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði en árslaun þriggja síðustu almanaksára fyrir slys sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Ákvæðið væri undantekningarregla sem skýra beri þröngt. Við mat á því hvort beita bæri ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um viðkomandi tilvik bæri að miða við aðstæður tjónþola á slysdegi.

Staðhæft er að stefnandi hafi hvorki sannað að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi né að annar mælikvarði en meginregla skaðabótalaganna í 1. mgr. 7. gr. gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hans, hvorki meðaltekjur verkamanna né annar mælikvarði. Því er mótmælt að verulegar breytingar hafi orðið á atvinnuhögum stefnanda á viðmiðunartímabilinu sem réttlæti að árslaun hans séu ákveðin sérstaklega. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi átt þess kost að afla hærri tekna eða að breytingar hafi verið yfirvofandi varðandi atvinnuhagi hans.

Verði ekki orðið við sýknukröfu gera stefndu varakröfu um verulega lækkun bóta.

Í fyrsta lagi er byggt á því að ósannað sé að þær viðmiðunartekjur sem stefnandi byggir kröfu sína á gefi rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Leggja beri önnur og lægri árslaun til grundvallar. Í öðru lagi hafi stefnandi ekki lagt fram gögn að baki útreikningum á aðalkröfu sinni. Hún sé því órökstudd og ósönnuð. Í þriðja lagi væri dráttarvöxtum frá fyrri tíma en 7. október 2006 mótmælt. Þá hafi mánuður verið liðinn frá þingfestingu málsins, en það hafi ekki verið fyrr en við þingfestingu sem stefnandi hefði lagt fram gögn um sundurliðunarfærslur í staðgreiðsluskrá, máli sínu til stuðnings.

Ályktunarorð: Í máli þessu er deilt um bætur stefnanda fyrir varanlega örorku er hann hlaut við umferðarslys 20. maí 2002. Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiddi stefnanda 1.624.841 kr. í bætur fyrir varanlega örorku hans. Stefnandi krefst hins vegar aðallega að fá greiddar 2.228.171 kr. í bætur, en til vara 1.911.204 kr.

Ágreiningur er um hvort bætur til stefnanda vegna varanlegrar örorku beri að ákvarða á grundvelli ákvæða 1. mgr. eða 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi telur að miða eigi við meðaltekjur verkamanna þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag, er tjónið varð, eða að öðrum kosti við tekjur hans á árunum 2000 og 2001. Stefndi telur að miða beri við tekjur stefnanda árin 1999-2001 eins og gert var, er stefndi greiddi stefnanda bætur 10. október 2005.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skulu árslaun tjónþola metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans en sá, sem fæst með því að beita aðalreglu 1. mgr. 7. gr. um meðalatvinnutekjur tjónþola sjálfs síðustu þrjú árin fyrir þann dag er tjónið varð. Við mat á því hvort heimilt sé að beita ákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna í tilviki stefnda verður að líta til þess hvort aðstæður hans hafi á einhvern hátt verið óvenjulegar að því er tekjuöflun varðar, þannig að annar mælikvarði teljist réttari en hans eigin tekjur.

Stefnandi er fæddur 10. desember 1981 og var hann því rúmlega tvítugur að aldri, þegar slysið varð 20. maí 2002. Samkvæmt matsgerð, er liggur fyrir í málinu, var heilsufar stefnanda orðið stöðugt 15. mars 2005.

Upplýst er að laun stefnanda voru 1.100.853 kr. á árinu 1999, 1.636.379 kr. á árinu 2000 og 1.567.489 kr. á árinu 2001. Meðaltekjur verkamanna voru hins vegar 1.840.800 kr. á árinu 1999, 2.001.000 kr. á árinu 2000 og 2.241.900 kr. á árinu 2001.

Stefndi hefur ekki sýnt fram á, að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi hjá honum síðustu þrjú almanaksár fyrir tjónsatvikið og annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans. Samkvæmt því eru lagaskilyrði ekki uppfyllt til að meta árslaun stefnda sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Með því að miða uppgjör skaðabóta fyrir varanlega örorku stefnanda við laun hans á árunum 1999-2001 hefur stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., bætt tjón hans að fullu og verða stefndu samkvæmt því sýknaðir af kröfum stefnda.

Rétt er að hver aðilanna beri sinn kostnað af málinu.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndu, G-kk-nf L. S-kk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýknir af kröfum stefnanda, F-kk-ef M-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf