S-73/2022

I. Málsmeðferð, ákæruskjal og dómkröfur aðila 1.

Mál þetta er höfðað með ákæru héraðssaksóknara, útgefinni 19. maí 2022, á hendur [...], kt. [...], [...], [...].

2. Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða fyrir:

„... kynferðisbrot gegn [A...], kennitala [...], framin að [...]í [...], með því að nýta sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart [A...], sem er með þroskahömlun, og gat hún því ekki spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans, svo sem hér greinir:

1. Nauðgun, með því að hafa fimmtudaginn 3. júní eða föstudaginn 4. júní 2021, lagst við hlið [A...] þar sem hún svaf í svefnherbergi íbúðarinnar, káfað á kynfærum hennar innanklæða, stungið fingri í leggöng hennar og látið hana snerta á honum kynfærin utanklæða.

2. Nauðgun, með því að hafa föstudaginn 4. júní 2021, sest við hlið [A...]í sófa íbúðarinnar og stungið fingrum í leggöng hennar.

Telst þetta varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

3. Í ákæruskjali er jafnframt gerð grein fyrir einkaréttarkröfu með svohljóðandi hætti:

„Afhálfu [A...], kennitala [...], er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 5.000.000,- auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. júní 2021 en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa er birt til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

4. Ákæruvaldið krefst sakfellingar samkvæmt ákæru. Réttargæslumaður ítrekar einkaréttarkröfur samkvæmt ákæruskjali.

5. Ákærði neitar sök og krefst sýknu en ella vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu málsins verði vísað frá dómi, henni ella hafnað eða bætur ákvarðaðar mun lægri en krafist er. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

6. Auk skýrslutöku fyrir dómi af ákærða og vitnum voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af skýrslum sem teknar voru áður fyrir dómi af brotaþola. Aðalmeðferð málsins fór fram [...] 2023, henni var svo framhaldið [...] og málið dómtekið. Dómari taldi eftir dómtöku málsins frekari gagnaöflun nauðsynlega og var málið endurupptekið í því skyni, frekari skýrslur gefnar, málið endurflutt og það dómtekið að nýju [...]2023.

7. Til skoðunar kom hvort nauðsynlegt væri að dómurinn væri fjölskipaður og þá skipaður einum sérfróðum meðdómara, þar sem niðurstaða málsins veltur talsvert á andlegum þroska brotaþola. Með vísan til þess að enginn ágreiningur var gerður í málinu um framkvæmd matsgerðar málsins eða við matsspurningar, hæfi matsmanns eða um niðurstöðu matsmannsins í megindráttum varðandi andlegan þroska og heilsu brotaþola ákvað dómari að ekki væri þörf á fjölskipuðum dómi, sbr. til dæmis til hliðsjónar dóm Landsréttar í máli nr. 781/2018 frá 11. október 2019, og nokkra dóma Hæstaréttar, s. s. í málum nr. 666/2006 og 433/2016, svo dæmi séu tekin þar sem svipað álitaefni hvað brotaþola varðar hafa verið uppi en ekki talin þörf á sérfróðum meðdómara.

8. Enginn sakflytjenda hafði þá orð á þessu undir rekstri málsins, enda byggist vörn ákærða einkum á því að hann hafi ekki haft nein kynferðisleg samskipti við brotaþola.

II. Málsatvik

9. Ekki liggur fyrir frumskýrsla lögreglu í málinu. Samkvæmt gögnum málsins fregnaði [B...], forstöðumaður [...], þegar hún kom til starfa á mánudagsmorgni eftir atvik málins, frá starfsmanni sem verið hafði á vakt umrætt sinn, að brotið hefði verið á þjónustuþega hjá þeim. Sá starfsmaður hefði heyrt þetta frá annaðhvort [D...], kærasta brotaþola, eða vini [D...]. Forstöðumaður ræddi um morguninn við brotaþola sem hefði greint frá vanlíðan og sagt að eitthvað hefði verið gert við hana sem ekki væri eðlilegt. Forstöðukonan fylgdi brotaþola sama dag á neyðarmóttöku Landspítala.

10. Brotaþoli fór á neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis þann 7. júní 2021. Þar gaf hún þá frásögn að hún hafi verið heima hjá kærasta sínum að horfa á mynd með ákærða. Kærastinn hafi legið á gólfinu og hún hafi verið í teygjanlegum íþróttabuxum og hettupeysu. Ákærði hafi farið með höndina ofan í buxurnar hjá henni og káfað á klofinu á henni og sett fingur í leggöng. Hún hafi verið með teppi yfir sig og þess vegna hafi kærastinn ekki séð þetta. Ákærði hefði kippt hendinni frá þegar kærastinn hennar leit upp en farið svo aftur með höndina niður enhún hafi togað hana aftur upp. Ákærði hefði sett höndina á henni ofan á „félagann“ á sér og svo hefði hann fengið sáðlát að hún héldi miðað við lyktina sem var á puttum hennar. Ákærði hefði svo farið heim til sín en hann búi í sama húsi. Einnig kom fram hjá brotaþola að kvöldið áður hafi þau verið að horfa á einhverja mynd og þá hefði ákærði káfað á henni líka. Hann hefði káfað niður á lærið á henni og líka káfað í klofið á henni. Hún hefði þá farið inn í rúm kærastans og ekki vitað hvað hún ætti að gera. Ákærði hefði þá komið og spurt hvort þetta væri nokkuð vont meðan hann káfaði á henni. Hann hafi reynt að fá hana til að fara úr peysunni en hún hafi sagt nei. Ákærði hefði þá hætt og sofnað áfengisdauða í rúminu við hliðina á henni með annan fótinn ofan áhenni. Henni hefði tekist að losna og farið.

11. B-kk-nf E-kk-nf sálfræðingur gerði samkvæmt dómkvaðningu sálfræðilegt mat á brotaþola eftir meint brot. Matsgerð frá 14. október 2021 liggur frammi í málinu. Lagt var fyrir dómkvaddan matsmann meðal annars að meta andlega fötlun brotaþola og hvort hún hefði getað spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans. Í matsgerð svarar matsmaður þessari spurningu á þann veg að brotaþoli hafi takmarkaðan skilning á eigin tilfinningum og eigi erfitt með að tjá líðan sína með góðum hætti. Skilningur brotaþola á verknaðinum og afleiðingum hans sé mjög takmarkaður og vegna fötlunar sinnar hafi hún því ekki getað spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans.

12. Matsmaður var einnig beðinn um að gera sálfræðirannsókn sem næði til sálræns heilbrigðisástands brotaþola og félagslegra aðstæðna hennar. Kemur fram í niðurstöðu matsmanns að í viðtölum hafi verið erfitt að fá skýr svör frá brotaþola varðandi núverandi líðan en hún hafi skýrt frá vanlíðan í tengslum við málið og hún hafi lýst ákveðnum einkennum sem geti bent til áfallastreituröskunar. Þar megi nefna óþægilegar endurminningar sem geti komið fram í draumum eða martröðum, líkamleg einkenni eins og meira örlyndi og að forðast að tala um atburðinn eða hugsa um hann. Brotaþoli hafi einnig lýst við skýrslutöku að hún losni ekki við andlit ákærða í draumum og fái martraðir.

III. Skýrslur fyrir dómi

Skýrsla ákærða

13. Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi. Varðandi fyrri ákærulið þ. e. nr. 1 lýsti hann atvikum umrætt sinn þannig að hann hefði legið í rúmi með brotaþola, í íbúð kærasta hennar og haldið utan um hana. Hann hefði verið pissfullur að leggja sig. Kvaðst hann hafa verið svo drukkinn að hann hafi óminni á sum atriði vegna þess. Hann hefði verið að drekka spritt þennan dag. Kvaðst hann aldrei hafa káfað á konu nema hún hafi viljað það, en hann muni ekki eftir atvikum umrætt sinn. Hann myndi aldrei gera neitt við konu nema með hennar vilja. Kvaðst hann ekki muna hvort þeirra hefði lagst fyrst í rúmið hann eða brotaþoli.

14. Varðandi síðari ákærulið lýsti hann því að hann hefði setið í sófa í stofu hjá kærasta brotaþola. Brotaþoli hefði sest við hlið hans umrætt sinn og þau breytt yfir sig teppi. Hann haldi ekki að nein kynferðisleg samskipti hafi verið á milli þeirra, en hann muni ekki eftir atvikum þetta sinn, hann hafi verið mjög ölvaður. Aðspurður lýsti hann því að þessi tvö tilvik hafi verið sama daginn, þau hefðu sest í sófann eftir að þau komu út úr herberginu.

15. Aðspurður kvaðst hann alls ekki hafa veitt brotaþola áverka né reynt að taka hana úr brjóstahaldara. Kvaðst hann vera saklaus og hann myndi aldrei vera vondur við konu.

16. Aðspurður um að hann hefði sagt lögreglu að hann hefði farið einn yfir í íbúð kærasta brotaþola, kvaðst hann ekki vita hvort hann hafi verið einn eða hvort brotaþoli hefði verið í rúminu þegar hann kom inn í herbergið. Hann viti ekki hvað hafi skeð, ef eitthvað hefði skeð hefði hún alltaf getað farið, hann myndi aldrei halda stelpu. Kvaðst hann ekki hafa munað neitt þegar lögregla tók af honum skýrslu. Aðspurður um hvort hann viti að brotaþoli sé fötluð, kvaðst hann ekki hafa vitað það, hann hafi talið að hún væri bara öryrki og væri þess vegna í [...]. Hún eigi kærasta sem hún geri hluti með og hún hafi komið inn í stofu og sest hjá honum sjálfviljug umrætt sinn.

17. Aðspurður kvaðst hann hafa hitt [D...], kærasta brotaþola, skömmu fyrir meðferð málsins fyrir dómi á vinnustað hans og spurt hann hvort hann ætlaði að halda áfram með þetta mál. Hann hefði spurt [D...]hvort hann hefði séð hann gera eitthvað við brotaþola, en hann hefði sagst ekki hafa séð neitt. Kvaðst hann hafa beðið [D...]að spyrja brotaþola hvort hún ætlaði að halda áfram með málið.

Skýrsla brotaþola

1 8. Brotaþoli var yfirheyrð fyrir dómi í dómhúsinu á Vesturlandi þann 16. júní 2021 skv. c-lið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Upptaka af skýrslutökunni var spiluð í dómnum við framhald aðalmeðferðar 1. mars sl.

19. Kvaðst hún vera komin til að kæra manneskju sem hefði gert henni eitthvað illt, það væri ákærði og hann búi fyrir ofan kærasta hennar á [...]. Kvað hún kærasta sinn [D...]og ákærða vera vini. Hefðu þetta verið tvö atvik, annað gerst á fimmtudegi og hitt, sem hafi verið verra, á föstudegi. Á fimmtudeginum hefði hún verið að leggja sig í svefnherbergi kærasta síns, er ákærði hefði klöngrast yfir hana og sagst ætla að liggja með henni. Hann hefði verið fullur, eins og jarðýta og hún hefði marist undan honum á fótunum. Kærasti hennar hefði á þeim tíma verið frammi í stofu. Ákærði hefði tekið hönd hennar og haldið henni ofan á buxunum hans, og látið hana gera svona við „fallega vin sinn“ en síðan hefði hann sofnað. Hann hefði haldið hendi hennar utan klæða og látið hana strjúka typpið á sér, hann hefði klipið hana í öxlina ef hún stoppaði. Fyrir það hefði hann verið með höndina ofan í buxunum hennar. Hefði kærasti hennar komið inn í herbergið og spurt hvort allt væri í lagi og þá hefði ákærði tekið höndina upp úr buxunum hennar. Aðspurð kvaðst hún telja að hann hafi fengið sáðlát því að hann hefði verið dauður lengi á eftir. Hann hefði svo sofnað áfengisdauða í rúminu og hún farið fram úr. Kvaðst hún hafa þurft að þvo hendur sínar endurtekið til að losna við lyktina af honum. Aðspurð sagðist hún hafa verið með lokuð augun, og liðið illa.

20. Á föstudeginum hefðu þau verið að horfa á sjónvarp, kærastinn hefði legið á gólfinu og hún setið í sófanum. Ákærði hefði setið allt of nálægt henni, alveg upp við hana. Hann hefði skyndilega sett höndina ofan í buxurnar hjá henni og troðið henni alveg upp í leggöng. Hún héldi að hann hafi sett tvo eða þrjá fingur í leggöngin og svo farið að hamast. Hann hefði rifið í hárið á henni og sagt að það væri hægt að stjórna henni. þvíhún hefði verið með snúð í hárinu. Hann hefði spurt hvort þetta væri vont og hún hefði þá sagt já og kippt í höndina á honum. Taldi hún kærasta sinn hafa séð það gerast því að hann hefði litið við á þeim tíma. Lýsti hún því að hann hefði rispað hana innan frá með nöglunum og meitt hana. Lýsti hún því að hún nái aldrei að losna við andlit hans úr draumunum, hún fái martröð næstum hverja einustu nótt með þessu andliti. Kvaðst hún aldrei hafa gefið samþykki fyrir þessu.

Skýrslur vitna

21. [B...] gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti því að á umræddum tíma hefði hún verið forstöðumaður [...]. Hún hefði fengið vitneskju um þetta mál á mánudagsmorgni frá þeim sem var á næturvakt umrætt sinn. Starfsmaður hefði tjáð henni að brotið hefði verið á þjónustuþega hjá þeim, hefði honum verið sagt af því, annaðhvort af [D...], kærasta brotaþola, eða vini [D...]. Hefði hún þarna um morguninn rætt við brotaþola og spurt hana hvort eitthvað hefði verið gert sem ekki væri eðlilegt að væri gert, spurt hana hvernig henni liði og þess háttar. Brotaþoli hefði tjáð vanlíðan og sagt að eitthvað hefði verið gert við hana sem ekki væri eðlilegt. Hún hefði reynt að fá fram meiri upplýsingar en síðan hringt á heilsugæsluna til þess að fá leiðbeiningar um næstu skref. Þar hefði henni verið ráðlagt að hafa samband við móttöku á Landspítala og fór hún síðar sama dag með brotaþola á þá móttöku. Þar hefði hún verið með brotaþola í viðtali en yfirgefið herbergið þegar brotaþoli fékk skoðun.

22. Lýsti hún því að starfsmaður í [...] segði að hann hefði sótt brotaþola heim til D[...]umrætt sinn. Kvað hún brotaþola hafa lýst því fyrir sér að ákærði hefði langar neglur og það hefði verið svo vont er hann hefði sett fingur inn í hana en hún virðist ekki hafa getað sagt nei eða fært sig. Aðspurð kvað hún brotaþola hafa setið við hlið ákærða í sófa er umrætt atvik átti sér stað. Hefði [D...], kærasti brotaþola, verið inni í herberginu umrætt sinn. Kvaðst hún ekki hafa upplýsingar um hvort [D...]hefði verið sofandi á gólfinu eða verið vakandi og ekki þorað að bæra á sér. Kvað hún brotaþola hafa nefnt það einhverjum dögum síðar að ákærði hefði komið á heimili D[...] á öðrum tíma og lagst við hliðina á henni í rúmið, en hún hafi farið úr rúminu í það skiptið. Lýsti hún því að brotaþoli tjái sig yfirleitt ekki mikið um eigin líðan. Kvaðst hún þekkja brotaþola nokkuð vel og hefði sú breyting orðið eftir þetta að hún fór að læsa alltaf að sér, sem hún gerði aldrei áður. Aðspurð kvaðst hún hafa beðið brotaþola að fara ekki í bað áður en þær færu á móttökuna, allajafna færi brotaþoli í bað annanhvern dag en þennan dag hafði hún ekki farið í bað síðan atvikið átti sér stað, sem var óvenjulegt fyrir hana. Aðspurð um líðan brotaþola á mánudeginum eftir atvikið kvaðst hún hafa upplifað hana eins og hún færi frosin og liði ekki vel.

23. Vitnið kom aftur fyrir dóm þann [...] sl. og gaf viðbótarskýrslu. Þar lýsti hún því aðspurð að einstaklingur, sem myndi ræða við brotaþola, myndi auðveldlega upplifa að hún byggi við fötlun. Hún noti tilbúna frasa í tilsvörum og skilji ekki alltaf það sem hún sé spurð að.

24. B-kk-nf E-kk-nf sálfræðingur gaf skýrslu fyrir dómi og gerði grein fyrir matsgerð sinni sem liggur frammi í málinu. Kvað hann matið byggt á gögnum málsins, matsfundum og upplýsingum frá brotaþola. Hann hefði tekið viðtöl við forstöðumann [...]og föður brotaþola. Brotaþoli sé með væga eða miðlungs þroskahömlun og sögu um flogaveiki, sem einnig geti skert hugræna getu. Einnig sé hún greind með geðhvörf og þannig með töluverða fötlun og þurfi mikinn stuðning. Kvaðst hann hafa metið skilning hennar almennt verulega skertan, hún hafi litla getu til að koma sér úr óþægilegum aðstæðum. Hún sé líka líkamlega slöpp sem sé einnig hamlandi og auki á vanmátt hennar. Hans mat sé það að hún hafi af þessum sökum ekki getað spornað við verknaðinum né skilið þýðingu hans, hún sé það varnarlaus.

25. Aðspurður um lýsingar [A...] á eigin getu þar sem hún tjáir í viðtali að hún geti séð um sjálfa sig og kunni á fjármál, sem sé í mótsögn við það sem aðrir segi í skýrslunni, lýsir hann því að það sé mjög algengt hjá einstaklingum með skerta vitsmunagetu að þeim sé bæði gjarnt á að ofmeta eigin getu og að vilja þóknast öðrum og koma vel fyrir. Oft sé mjög mikill munur á því sem fólk segist geta gert og hver raunveruleikinn er.

26. Aðspurður um hvernig hann gæti vitað hvort það sem brotaþoli segði um líðan sína tengt brotinu annars vegar og almenna líðan í dag sé marktækt, kvað hann fólk með þroskahömlun oft eiga erfitt með að útskýra líðan sína. Þá þurfi oft að meta ástand þeirra byggt á lýsingum þeirra sem eru umönnunaraðilar, eins og oft er gert, t. d. þegar meta þarf líðan barna. Ákveðin einkenni sem brotaþoli lýsi gefi einnig vísbendingar um líðan, án þess að hún geri sér grein fyrir því.

27. Aðspurður um lýsingar á einkennum sem bendi til áfallastreituröskunar og hvort þau geti fallið undir að vera einkenni vegna geðhvarfasjúkdóms hennar, lýsir hann því að hann hafi ekki greint hana með áfallastreituröskun heldur einungis nefnt að það væru vísbendingar um það.

28. Sálfræðingurinn var spurður um það mat hans að hún hafi ekki getað spornað við verknaðinum þegar hún hafi tjáð við skýrslutöku að hún hafi sagt nei er ákærði hefði reynt að fá hana úr peysunni og svo hafi hún kippt hendi hans í burtu, er hann hafi meitt hana. Þá hafi hún nefnt að kærasti hennar hefði séð að ákærði hefði verið að gera eitthvað rangt, hún hefði rætt sáðlát og hluti sem hún hafi talið ranga. Einnig hafi hún sagst vera komin til að kæra manneskju sem hafi brotið á henni. Hvernig stemmi það við að hún hafi ekki getað spornað við verknaðinum né skilið þýðingu hans? Svar sálfræðingsins var á þá leið að þetta væri verulega flókið að meta, um sé að ræða þroskahamlaðan einstakling sem hafi raunverulega aldrei frumkvæði að neinu og það séu einhverjir í því hlutverki að vernda þessa konu. Þannig hafi frumkvæði til að kæra málið þurft að koma annars staðar frá, þ. e. frumkvæðið væri þannig ekki endilega hennar og skilningur hennar á því sem gerðist sé ekki endilega réttur. Brotaþoli hafi almennt mjög lélegan skilning í venjulegum einföldum aðstæðum og því verulega ólíklegt að hún hafi öðlast skyndilega skilning á flóknum samskiptum eða aðstæðum.

29. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa verið beðinn sérstaklega um að meta breytingar á hegðun brotaþola og tengsl við umræddan atburð. En það hafi borið á einkennum sem gætu bent til áfallastreituröskunar, án þess að brotaþoli hafi getað áttað sig á hvaða áhrif atburður sem þessi geti haft á fólk. Lýsingar umönnunaraðila hafi verið þær að hún hafi orðið meira vör um sig eftir þetta og sýnt einkenni sem bendi til að þetta hafi verið óþægilegt fyrir brotaþola. Ekki hafi verið mögulegt að leggja sérstök sálfræðipróf fyrir brotaþola því að hún skilji ekki spurningarnar. Aðspurður kvað hann brotaþola geta hugsanlega farið í áfallameðferð sem er EMDR- meðferð eða Exposure- meðferð ef hún hefur hamlandi einkenni áfallastreituröskunar. Hún myndi ekki ráða við meðferðir sem byggjastá hugsunum.

30. Vitnið gaf viðbótarskýrslu símleiðis við framhald aðalmeðferðar [...] sl. Þar sagði hann aðspurður að viðmót brotaþola væri þannig að einstaklingur, sem myndi hitta hana myndi á nokkrum mínútum gera sér grein fyrir fötlun hennar. Bæði sé málþroski hennar mjög slakur og hún beri einnig þannig svipbrigði, vöðvar í andliti séu slakir og hún verði iðulega opinmynnt.

31. [D...], kærasti brotaþola, gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að hann hefði á þessum tíma verið í mikilli neyslu, en ákærði, brotaþoli og hann hefðu verið heima hjá E[...], nágranna hans, er brotaþoli hefði sagst ætla að fara í íbúðina hans að leggja sig. Stuttu síðar hefði ákærði sagst ætla að athuga með brotaþola, en eftir 15- 20 mínútur hefði ákærði ekki verið kominn til baka. Þá hefði hann farið að athuga með ákærða og þá séð ákærða liggja uppi í rúmi við hlið brotaþola. Ákærði hefði verið sofandi en ekki brotaþoli. Hann hefði sagt brotaþola að koma að horfa á sjónvarpið, hún hefði sest í sófann og hann lagst á gólfið. Síðar hefði ákærði komið og sest við hlið brotaþola í sófann og breitt teppi yfir þau. Hann sjálfur hefði verið búinn að drekka handspritt fyrir um kvöldið. Skyndilega hefði brotaþoli sagst viljað fara heim og hringt í starfsfólk [...]og beðið um að vera sótt. Hún hefði svo farið heim en hringt í hann um kvöldið hágrátandi og sagt honum að ákærði hefði misnotað sig. Kvaðst hann ekki muna atburði skýrt þar sem hann hefði drukkið mikið og dópað á þessum tíma. Kvaðst hann ekki hafa tekið eftir því að ákærði hefði gert eitthvað við brotaþola en hún hefði sagt að ákærði hefði sett fingur í klofið á henni.

32. Aðspurður kvaðst hann ekki vera vinur ákærða lengur. Ákærði hafi hringt í hann einu sinni eða tvisvar. Einnig hafi ákærði komið að vinnustaðnum hans og reynt að fá hanntil að fá brotaþola til að draga allt til baka. Ákærði hefði líka reynt að fá hann til að vitna fyrir sig um að ekkert hafi skeð. Kvað hann það hafa gerst í síðustu viku. Aðspurður kvaðst hann bara vita um atvik þennan dag en ekki á öðrum tíma. Aðspurður um hvort hann hafi séð ákærða taka hönd upp úr buxum brotaþola kvaðst hann ekki hafa tekið eftir því. Kvaðst hann ekki hafa séð ákærða brjóta á brotaþola, hún hefði sagt honum frá þessu um kvöldið. Segir hann brotaþola núna læsa sig alltaf inni og honum finnist sem henni líði mjög illa.

33. [F...] gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að umrætt sinn hefði hann verið starfsmaður í [...], hann hefði farið að sækja brotaþola um klukkan átta eða níu um kvöldið. Það hefði verið mjög óþægilegt andrúmsloft á staðnum, [D...] hefði legið á gólfinu en ákærði og brotaþoli setið í sófanum. Hann hefði fengið það á tilfinninguna að ekki væri allt með felldu. Brotaþoli hefði verið mjög hljóð um sig, einhver læti hefðu verið í ákærða sem hefði eitthvað kallað í hann. Hann hefði beðið brotaþola að koma með sér og keyrt hana heim. Brotaþoli hefði verið mjög ólík sjálfri sér í bílnum á leiðinni og hann hefði sagt að það væri velkomið ef hún vildi tala um eitthvað. Hann hefði farið með brotaþola heim og gefið henni kvöldlyfin. Brotaþoli hefði ekkert tjáð sig um atvik en síðar hefði [D...] sagt honum frá því hvað hefði gerst. Kvaðst hann lengi hafa haft óþægilega tilfinningu fyrir ákærða, sérstaklega í tengslum við brotaþola, en hann hafi bara átt í beinum samskiptum við hann tvisvar og gæti ekki sagt til um hvort hann hefði verið áberandi ölvaður. Aðspurður kvað hann lítið hafa farið fyrir [D...], hann hefði legið á gólfinu og hann gæti ekki sagt um hvort hann hafi verið drukkinn umrætt sinn.

34. [G...], faðir brotaþola, gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að þau foreldrarnir hafi reynt að ræða um atvikið við brotaþola en hún loki alveg á það og vilji ekki tjá sig um það. Kvað hann brotaþola ekki vera í stakk búna til að verjast neinu vegna ástands síns. Hún sé yfirleitt illa áttuð, hafi ekkert tímaskyn og geti ekkert séð um sig sjálf. H eilsa hennar sé almennt á niðurleið, hún sé greindarskert með flogaveiki og hafi fengið heilablæðingu 2018 sem hafi valdið frekari skerðingu. Aðspurður kvað hann dóttur sína ekki hafa getu eða burði til að bægja neinu frá sér eða verjast og hann telji að hún hafi frosið umrætt sinn.

35. [H...]gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að hún hafi orðið vitni að samtali ákærða og vitnisins [D...] viku áður. Hún sé með skrifstofu á annarri hæð fyrir ofan innganginn í húsnæði þar sem hún vinnur, gluggi hafi verið opinn og hún hafi heyrt samtal, þar sem hafi verið rætt um hryllingsmyndir, síðan hafi verið spurt hvort [D...] væri enn kærasti brotaþola, sem hann hafi játað. Hún hafi þá farið og litið út um gluggann og séð að þar var ákærði að ræða við D[...]. Ákærði hafi spurt [D...]: „Ertu búinn að tala við hana? “en [D...] hafi svarað því að fólkið á [...] hafi bannað honum það. Ákærði hafi þá sagt við [D...]: „Þú ert mitt vitni í þessu máli.“ Hún hafi þá hlaupið niður og opnað dyrnar til að rjúfa þetta samtal og [D...] þá komið inn. Daginn eftir hefði ákærði mætt á staðinn og spurt eftir [D...], sem var ekki á staðnum. Hún hefði tilkynnt þetta til réttargæslumanns [A...]þar sem henni fannstþetta verða að koma fram. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa heyrt neitt annað sem fór þeirra á milli en aðstoðarmaður á staðnum hefði heyrt ákærða segja við [D...]: „Þú veist að ég kyssti hana bara, ég gerði ekkert meira.“ Kvaðst hún ekki hafa heyrt það sjálf.

IV. Niðurstaða

Sakarefni

3 6. Ákærða, [X...], er gefið að sök kynferðisbrot gegn [A...], sem er greind þroskahömluð, með því að nýta sér yfirburði sína og aðstöðumun, og hafi hún því ekki getað spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans. Annars vegar nauðgun, með því að hafa fimmtudaginn 3. júní eða föstudaginn 4. júní 2021 lagst við hlið [A...] þar sem hún svaf í svefnherbergi íbúðarinnar að [...], káfað á kynfærum hennar innanklæða, stungið fingri í leggöng hennar og látið hana snerta á sér kynfærin utanklæða. Hins vegar nauðgun, með því að hafa föstudaginn 4. júní 2021 sest við hlið [A...]í sófa íbúðarinnar og stungið fingrum í leggöng hennar.

Framburður ákærða

37. Ákærði hefur neitað sök og kveðst hvorki hafa viðhaft kynferðislegt áreiti gagnvart brotaþola né nauðgað henni, eins og nánar er lýst í ákæru. Ákærði hefur á hinn bóginn borið því við að hann hafi verið mjög drukkinn og muni ekki sum atriði.

38. Framburður ákærða fyrir dómi var alls ekki skýr og í talsverðu ósamræmi við skýrslusem hann gaf fyrir lögreglu en einnig var nokkurt innbyrðis ósamræmi í framburði fyrir dómi. Fyrir lögreglu neitaði ákærði allri snertingu eða samskiptum við brotaþola og sagði allan framburð um eitthvað annað vera bull. Kannaðist ákærði ekki við að hafa komið nokkurn tímann nálægt henni og sagði m. a.: „Ég myndi aldrei koma svona nálægt fólki.“ Ákærði kvaðst fyrir lögreglu muna eiginlega eftir öllu á þessum tíma, var ekkert „blackout drunk sko.“ Hann hafi engan áhuga fyrir brotaþola sem sé svona náttúrulega sérstök „og þau öll þarna.“

39. Fyrir dómi endurtók ákærði í sífellu að hann kæmi ekki illa fram við konur, þar væru einhvers konar innbyggð mörk sem kæmu í veg fyrir að hann misnotaði konur með nokkrum hætti og hann hefði aldrei „káfað á konu nema hún vilji það.“ Um samskipti við brotaþola sagði hannþví í samræmi við þá sýnm. a.: „... ef ég gerði eitthvað við hana þá var það með hennar vilja, sorrí.“

40. Við skýrslutöku fyrir dómi mátti allt eins greina að ákærði gengist við samskiptum af kynferðislegum toga við brotaþola umrætt sinn. Ákærði sló þannig úr og í þótt ekki væri það með skýrum hætti frekar en framburður hans allur. Hann gaf sjálfur þá skýringu að það hefði verið vegna þess að hann hafi verið ofurölvi.

41. Ákærði taldi sig þó muna nokkur atriði. Hann gekkst þannig við því að hafa haldið utan um brotaþola þar sem þau lágu uppi í rúmi inni í íbúð [D...], kærasta brotaþola. Framburður hans er þó óljós, sem og önnur gögn málsins, um hvort hann og brotaþoli hafi lagst upp í rúmið saman eða hún komið á eftir. Hann kannaðist einnig við að hafa setið síðar þennan sama dag í sófa með brotaþola og þau haft yfir sér teppi, en [D...]hafi setið fyrir framan þau. Hann var spurður hvort á milli þeirra hafi verið einhver kynferðisleg samskipti og svaraði hann: „Ég bara veit ekki, held samt ekki.“Ákærði lýsir furðu sinni yfir því að [D...] hafi verið í herberginu allan tímann og mjög undarlegt að hann hafi ekkert orðið var við neitt. „Þetta lítur ekki út eins og hún hafi ekki viljað þetta, þ. e. ef ég gerði eitthvað.“ Ákærði var þá mjög eindregið á því að þessi atvik sem ákært er fyrir hafi gerst sama daginn.

42. Ákærði kvaðst þekkja brotaþola eitthvað og m. a. hafa farið með henni og [D...]út að versla og rætt, eitthvað lítið þó, við hana um daginn og veginn. Kvaðst þó ekki hafa vitað að hún væri fötluð. Hún sé þó öryrki enda búi hún á [...]. Hann lýsir henni sem fínni og góðri stelpu. Hún eigi kærasta sem hún geri hluti með og hún hafi komið inn í stofu og sest hjá honum sjálfviljug umrætt sinn. Stuttu síðar í framburðinum, þegar hann var spurður út í misræmi í framburði hans og [H...], vinar hans, í símtali hjá lögreglu í málinu, svaraði hann því til að lítið mark væri takandi á þeim framburði, en [I...] væri svona geðfatlaður líka.

Framburður brotaþola og önnur sakargögn

43. Framburði brotaþola er lýst hér að framan. Skýrsla, sem brotaþoli gaf fyrir dómi 16. júní 2021, var skýr og varpaði góðu ljósi á upplifun brotaþola á atvikum þótt ákveðins misræmis hafi gætt, einkum um hvort atvik máls hafi gerst sama daginn eða á tveggja daga tímabili. Dómari taldi af þessum sökum ekki ástæðu til að leggja það á brotaþola að koma aftur fyrir dóm til skýrslugjafar og ekki æskilegt út frá hennar hagsmunum, sbr. c-lið, 1. mgr. 59. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Engar kröfur eða athugasemdir voru heldur hafðar uppi um það af hálfu sakflytjenda.

44. Af samanburði á framburði brotaþola og framburði ákærða, sem og að virtum öðrum gögnum málsins, telur dómurinn vafalaust að kynferðisleg samskipti hafi átt sér stað milli ákærða og brotaþola.

45. Að virtum framburði brotaþola sem og öðrum framburði fyrir dómi er vafalaust að brotaþoli upplifði sjálf að ákærði hafi brotið gegn henni. Í þeim efnum er ekkert sem bendir til þess að hún hafi búið til þessar hugsanir sínar og ótta, eða að hún hafi orðið fyrir þrýstingi frá utanaðkomandi, líkt og ákærði hefur ýjað að í sinni málsvörn. Engin ástæða er til að ætla að annarlegar hvatir hafi búið að baki þegar þáverandi forstöðukona [...], þar sem brotaþoli býr, sá ástæðu til að fylgja henni á neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis, eftir að hafa aflað sér upplýsinga um hvað rétt væri að gera. Þvert á móti var hér um eðlileg og nauðsynleg viðbrögð að ræða, þegar brotaþoli hafði tjáð vanlíðan sína og að einhver hefði gert eitthvað við hana sem ekki væri eðlilegt og lýst í öllum meginatriðum fyrir vitninu þeim brotum sem í ákæru greinir.

46. Í skýrslu vegna komu á neyðarmóttöku taldi skýrsluritari, varðandi ástand brotaþola, klárt að hún hafi skynjað ofbeldi en ekki haft getu til að stöðva það. Frásögn brotaþola á neyðarmóttöku var sögð skýr en lýsing brotaþola á atvikum var í meginatriðum eins og hún lýsti þeim fyrir dómi og við vitnið [B...].

47. [D...], kærasti brotaþola, sem líkt og brotaþoli er þjónustuþegi í [...], greindi frá því að hann hefði fengið símtal frá henni um kvöldið þar sem hún hafi verið hágrátandi og sagt honum að ákærði hefði misnotað sig. Kvaðst hann ekki hafa séð ákærða brjóta á brotaþola en hún hefði sagt honum frá þessu grátandi um kvöldið símleiðis. Framburður F[...] fyrir dómi, um að hann hafi upplifað óþægilegt andrúmsloft í íbúð [D...], þegar hann sótti brotaþola umrætt sinn og hafi skynjað að ekki hafi allt verið með felldu, styður við að eitthvað hafi sannanlega gerst umræddan dag eða daga, sem og framburður [B...]. 48. Af þeim gögnum sem liggja fyrir í málinu er ekkert sem bendir til þess, þrátt fyrir veikleika og hamlanir brotaþola, að hún sé líkleg til að taka það upp hjá sjálfri sér að segja frá með þeim hætti sem hún hefur gert í málinu. Gögn málsins benda þvert á móti til þess að einmitt vegna þroskahömlunar, vitrænnar skerðingar og sögu brotaþola, frá bæði sérfræðingum og fólki sem stendur henni nærri um getu hennar, færni og frumkvæði, verði að telja afar ólíklegt og næstum útilokað að brotaþoli hefði borið þær sakir á ákærða sem við blasa, nema vegna þess að hún sé að lýsa því sem raunverulega hafi gerst og hún upplifað.

Fötlun brotaþola og vitneskja ákærða um hana 49. Í málinu liggur fyrir umsögn M-kvk-ef V-kvk-ef, barna- og unglingageðlæknis, frá febrúar [...], á vegum g reiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins, um brotaþola. Þar kemur fram að [A...], þá fimmtán ára, hafi komið áður í þverfaglega athugun við sjö ára aldur, og þá hafi prófanir sýnt að stúlkan væri greind á mörkum meðalgreindar og tornæmis auk blandinna sértækra þroskaraskana. Í mati dr. Á-kk-ef V-kk-ef S-kk-ef sálfræðings, gerðu í sama mánuði fyrir greiningarstöðina, kom fram að niðurstöður þroskamælinga og mat á aðlögun hafi verið í samræmi við fyrri athugun frá [...] og staðfestu væga þroskahömlun og að vitsmunaþroski [A...] væri mikið á eftir jafnöldrum.

50. Með dómkvaðningu 17. ágúst 2021 var B-kk-nf E-kk-nf sálfræðingur fenginn til að meta andlega fötlun [A...], með hliðsjón af 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eða eftir atvikum hvort staða hennar væri þannig að öðru leyti að hún hafi ekki getað spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans. Í matsgerðinni kemur fram að brotaþoli hafi væga eða miðlungs þroskahömlun, með heildar greindarvísitölu IQ 53 stig og sögu um flogaveiki, sem einnig getur skert hugræna getu. Einnig sé hún greind með geðhvörf og þannig með töluverða fötlun.

51. Í samandreginni niðurstöðu matsins kemur fram að brotaþoli hafi mjög takmarkaðan skilning á félagslegum aðstæðum og þá sérstaklega flóknum aðstæðum. Allur skilningur á samskiptum sé einfaldur og takmarkist af þroskahömlun hennar. Hún hafi fá bjargráð til að koma sér úr óþægilegum aðstæðum, eigi erfitt með að bjarga sér almennt og þurfi langan tíma til að hugsa áður en hún skilji hvað hún eigi að gera. Þá sé hún með slakan vöðvastyrk sem geti ýtt undir bjargarleysi. Einnig hafi hún takmarkaðan skilning á eigin tilfinningum og eigi erfitt með að tjá líðan sína með góðum hætti. Skilningur matsþola á verknaðinum og afleiðingum hans sé mjög takmarkaður og vegna fötlunar sinnar hafi hún því ekki getað spornað við verknaðinum eða skilið þýðingu hans.

52. Dómurinn telur vafalaust út frá framangreindu og gögnum málsins að ákærða hafi verið ljóst að brotaþoli hafi átt við andlega annmarka að stríða og ekki verið fær um að veita samþykki sittfyrir þeirri háttsemi sem ákærða er gefið að sök í ákæruskjali. Styðst þetta við mat dómara á framburði og skýrslu brotaþola fyrir dómi en einnig við framburð B-kk-ef E-kk-ef, [B...] og föður brotaþola fyrir dómi, auk annarra gagna. Framburður ákærða um að hann hafi ekki áttað sig á fötlun brotþola að þessu leyti er afar ótrúverðugur enda heldur ekki með öllu afdráttarlaus. Þvert á móti telur dómurinn að ákærði hafi meðvitað nýtt sér þennan aðstöðumun og yfirburði til kynferðismaka sem hann mátti vita að brotaþoli gat ekki spornað við.

Ákæruliðir

53. Dómurinn telur sannað, m. a. með framburði ákærða, að um tvö atvik hafi verið að ræða. Hins vegar verður að telja líklegra að bæði atvikin hafi átt sér stað sama daginn. Brotaþoli hefur greint frá því að um sitthvorn daginn hafi verið að ræða, þ. e. eitt brot framið á fimmtudegi og svo degi síðar á föstu degi heima hjá [D...], en sú frásögn er þó ekki nákvæm að öðru leyti. Hún gæti fengið stuðning af framburði ákærða fyrir lögreglu, a. m. k. um það að hann hafi komið í íbúðina báða þessa daga drukkinn. Líklegra verður þó að telja, einkum út frá framburði [D...] og ákærða og öðrum gögnum, að atvik máls hafi átt sér stað sama daginn og líklega föstudaginn 4. júní 2021, þegar vitnið [F...]sótti brotaþola. Dómurinn telur ekki koma að sök þótt í ákæruskjali sé miðað við tvö brot á sitthvorum deginum, enda sú staðreynd í engu talin hafa getað haft áhrif á vörn ákærða og því enda ekki verið haldið fram fyrir dómi.

54. Miðað við framburð brotaþola verður lagt til grundvallar að fyrra atvikið sem lýst er hafi gerst á undan. Þótt á einhverju reiki sé hvort brotaþoli hafi legið í rúmi kærasta síns, þegar ákærða bar að, þykir sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði, þá nokkuð og jafnvel mjög drukkinn, hafi klöngrast yfir hana og sagst ætla að liggja með henni. Ákærði hefði tekið hönd hennar og haldið henni ofan á buxum hans, og látið hana snerta og strjúka getnaðarlim sinn utan klæða og á meðan á því hafi staðið hafi hann klipið brotaþola í öxl til að halda henni við efnið ef hún stoppaði. Fyrr í skýrslunni lýsir hún því jafnframt að ákærði hafi farið með hönd sína inn á buxur hennar og sett fingur inn í leggöng hennar, en hætt því þegar [D...], kærasti hennar, kom inn í herbergið. Síðar í skýrslunni er brotaþoli spurð nánar út í atvikið og þá lýsir hún því að hafa dregið þá ályktun að ákærði hafi farið með fingur upp í leggöng því að hún hafi fundið fyrir nöglum. Einnig greinir hún frá því spurð nánar, að ákærði hafi káfað á kynfærum hennar, að innanverðu og farið inn í hana. Hún hafi ekki getað gert neitt því að hún hafi verið með kodda á milli lappa, með lokuð augun og alveg kramin á milli koddans og ákærða.

55. Dómurinn telur framburð brotaþola trúverðugan og samræmast fyrra ákæruatriði um að ákærði hafi káfað á kynfærum hennar innanklæða, stungið fingri í leggöng hennar og látið hana snerta á honum kynfærin utanklæða. Ákærða hafi, sbr. framangreinda umfjöllun og gögn málsins, mátt vera ljóst að brotaþoli var ekki fær um að veita samþykki sitt eða spornað við fyrir þeirri háttsemi sem ákærði viðhafði.

56. Að virtum framburði brotaþola, sem er staðfastur um þau brot sem ákært er fyrir, sem og ótrúverðugum framburði ákærða og að virtum öðrum gögnum málsins telur dómurinn því sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa og að teknu tilliti til ákvæða 126. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi gerst brotlegur gagnvart brotaþola 4. j úní 2021 með þeim hætti sem í ákæru greinir og verður hann sakfelldur samkvæmt fyrri ákærulið fyrir nauðgun samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

57. Brotaþoli lýsti síðara atvikinu sem miklu verra. Þar lýsir hún því, ásamt öðrum ágangi ákærða gegn henni, að hann hafi farið með höndina niður í buxur hennar og hún meitt sig, og hann hafi verið bara „hrikalega andstyggilegur og vondur.“ Hann hafi sett höndina ofan í buxurnar á henni og troðið henni alveg upp í leggöng. „Svo hamaðist hann og hamaðist eins og óður hundur.“ Aðspurð taldi brotaþoli að ákærði hefði notað líklega tvo putta, jafnvel þrjá. Þetta hafi ákærði gert þangað til kærasti brotaþola, sem sat fyrir framan sófann, snéri hausnum við. Brotaþoli neitaði því ákveðið að hafa veitt samþykki sitt fyrir þessu athæfi ákærða.

58. Að virtum trúverðugum framburði brotaþola, sem er staðfastur um það brot sem ákært er fyrir, sem og ótrúverðugum framburði ákærða og að virtum öðrum gögnum málsins telur dómurinn því sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa út frá þeim sjónarmiðum sem hafa ber hliðsjón af samkvæmt lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi gerst sekur um að hafa stungið fingrum upp í leggöng brotaþola 4. júní 2021 á heimili [D...], kærasta brotaþola, þar sem hann sat í sófa við hlið brotaþola, með þeim hætti sem í ákæru greinir og verður hann sakfelldur fyrir nauðgun samkvæmt þessum ákærulið einnig. Hér líkt og varðandi fyrra ákæruatriði verður enda talið sannað að ákærða hafi verið ljóst að brotaþoli var ekki fær um að veita samþykki sitt fyrir þeirri háttsemi sem ákærði viðhafði gagnvart persónu brotaþola og kynfrelsi.

59. Með hliðsjón af framansögðu þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um að hafa nauðgað brotaþola samkvæmt skilningi laga tvívegis með því að notfæra sér andlega fötlun brotaþola til þess að hafa við hana kynferðismök. Einnig þykir sannað að brotaþoli hafi ekki getað skilið þýðingu verknaðarins eða spornað við honum. Hefur ákærði með þessari háttsemi gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvörðun refsingar

60. Samkvæmt framlögðu sakavottorði ákærða hefur ákærði frá árinu 2019 hlotið tvo dóma fyrir brot gegn almennum hegningarlögum og áfengislögum, önnur brot ákærða eru talsvert eldri. Ákærði hlaut þann 12. desember 2019 dóm, meðal annars fyrir húsbrot og brot gegn nálgunarbanni, og var refsing ákveðin tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvöár. Þá var hann í september 2020 dæmdur í þriggja mánaða fangelsi fyrir eignaspjöll og húsbrot og var dómurinn frá 2019 tekinn upp og dæmdur með í því máli.

61. Brot þausem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir eru alvarleg brot og beindu st gegn andlega fatlaðri konu. Með broti sínu misnotaði ákærði sér þroskahömlun hennar á afar grófan hátt. Ákærði á sér engar málsbætur og er refsing hans ákveðin fangelsi í tvö ár og átta mánuði. Vegna alvarleika brots ákærða eru ekki efni til að skilorðsbinda refsingu ákærða.

Bótakrafa

62. Réttargæslumaður hefur krafist miskabóta að fjárhæð 5.000.000 króna, auk vaxta. Með vísan til niðurstöðu um sakfellingu fyrir kynferðisbrot er það niðurstaða dómsins að framferði ákærða í greint sinn hafi valdið brotaþola miska. Í skýrslu sinni lýsti brotaþoli því að hún fengi martröð hverja einustu nótt og sæi andlit ákærða fyrir sér. Hún lýsir því að það sem ákærði hafi gert við hana sé hræðilegt. Jafnframt má glöggt greina að brotaþoli hræðist ákærða og upplýst er að allt frá atvikum málsins hefur brotaþoli læst að sér þar sem hún býr, en það hafi hún ekki gert fyrir atvik málsins. Gögn málsins bera þannig með sér að brot ákærða gagnvart brotaþola hafi reynst henni þungbær. Erfitt er að meta þennan miska, m. a. vegna fötlunar brotaþola, sbr. framburð B-kk-ef E-kk-ef í málinu, en dómurinn telur þó engin efni til að ætla að miski brotaþola sé minni en ef væri hún ófötluð.

63. Brotaþoli á því rétt á skaðabótum úr hendi ákærða fyrir miska, sem háttsemi hans hefur valdið henni, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í ljósi atvika málsins og dómvenju á réttarsviðinu þykja bætur þessar hæfilega ákveðnar 2.000.000 króna. Fjárhæð dæmdra skaðabóta ber vexti eins og í dómsorði greinir.

Málskostnaður

64. Ákærða verður með vísan til 1. ml. 1. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 gert að greiða allan sakarkostnað málsins. Sakarkostnaður samkvæmt yfirliti ákæruvalds vegna kostnaðar við matsgerð og læknisvottorð, 632.000 kr., sætir ekki andmælum.

65. Málsvarnarlaun verjanda og þóknun réttargæslumanns eru ákveðin með hliðsjón af leiðbeinandi reglum dómstólasýslunnar nr. 1/2023, framlögðum tímaskýrslum og umfangi málsins. Málsvarnarlaun verjanda, sem samkvæmt yfirliti nær einnig til starfa hans á rannsóknarstigi sem og forvera hans þar, verður ákveðin í einu lagi alls 1.950.000 krónur, en þar er meðtalinn virðisaukaskattur. Þóknun réttargæslumanns ákveðst með virðisaukaskatti alls 1.047.087 krónur. Jafnframt verður ákærða gert að greiða ferðakostnað verjanda og réttargæslumanns brotaþola samkvæmt yfirliti og framangreindum reglum nr. 1/2023, sbr. reglur nr. 1/2019 um akstursgjald ríkisstarfsmanna, sbr. nánar í dómsorði.

66. K-kk-nf I-kk-nf V-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir dómi af hálfu ákæruvalds.

67. Dóm þennan kveður upp L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Ákærði, [X...], sæti fangelsi í tvö ár og átta mánuði.

Ákærði greiði brotaþola miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 4. júní 2021 til 9. ágúst 2021, en með dráttarvöxtum frá þeim degi samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, E-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns,1.950.000 krónur, og ferðakostnað verjandans, 38.592 krónur. Þá greiði ákærði þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 1.047.087 krónur, og ferðakostnað hennar að fjárhæð 19.296 krónur.

Ákærði greiði annan sakarkostnað samkvæmt yfirliti sækjanda að fjárhæð 632.000 krónur.

L-kk-nf K-kk-nf