E-426/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 11. febrúar sl., er höfðað með stefnu birtri 31. ágúst sl.

Stefnandi er Orkuveita Reykjavíkur, kt. 000000-0000, Bæjarhálsi 1, Reykjavík.

Stefndi er J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, kt. 000000-0000, Gljúfri, Ölfusi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 4.238.365 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. apríl 2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt reikningi.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að fjárkröfur verði lækkaðar verulega. Þá er í öllum tilvikum krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt reikningi.

Málavextir.

Málavextir eru þeir að 8. ágúst 1988 stofnuðu ábúendur og/eða eigendur tiltekinna fasteigna í Ölfusi hitaveitufélag til nýtingar jarðhitaréttinda í landi Gljúfurárholts samkvæmt samningi við hreppsnefnd Ölfushrepps (nú sveitarfélagið Ölfus). Félagið nefndist Austurveita og var tilgangur þess að leggja hitaveitu á þá bæi sem komu að stofnun félagsins og sjá um rekstur hennar. Stefndi hefur verið í stjórn félagsins og stjórnarformaður. Á árinu 2003 munu hafa komið upp hugmyndir um að selja dreifikerfi og jarðhitaréttindi veitunnar og hafði stjórn félagsins samband við stefnanda en slitnað mun hafa upp úr viðræðum aðila snemma árs 2004. Segir stefndi stefnanda hafa gert athugasemdir við veitukerfið, talið því verulega ábótavant og þá hafi samningamenn stefnanda ekki talið jarðhitaréttindi veitunnar mikils virði fyrir stefnanda þar sem hann ætti mikið af heitu vatni í Ölfusinu. Samningaviðræður voru teknar upp aftur þá um haustið. Stefndi heldur því fram að á tveimur fundum hafi sérstaklega verið rætt um hlaðalagnir í sumarhúsahverfi á Gljúfri sem lagðar hafi verið 2001-2002 og verið í eigu stefnda. Segir stefndi hafa komið skýrt fram að hann væri ekki tilbúinn að láta þetta dreifikerfi af hendi, m.a. af þeirri ástæðu að hann og aðrir eigendur gætu hugsanlega nýtt sér aðra orkugjafa en frá stefnanda. Segir stefndi samningamenn stefnanda lítið hafa viljað ræða þessi ummæli stefnda.

Með kaupsamningi dagsettum 29. október 2004 keypti stefnandi allar eignir og alla viðskiptavild hitaveitunnar Austurveitu fyrir 88.000.000 króna. Samkvæmt 1. gr. samningsins náðu kaupin til veitukerfis, þ.m.t. borholur, virkjun, aðveituæðar, stofnæðar, dreifiæðar, götuæðar svo og heimæðar og lagnir innanhúss að og með tengigrindum, ásamt tilheyrandi búnaði sem tengja vatnskerfi viðskiptavina við veituna. Skyldi stefnandi yfirtaka öll réttindi Austurveitu til hitaveitureksturs og öll réttindi sem eignum hennar fylgdu ásamt öllum gögnum og gæðum. Var tekið fram að seljandi héldi eftir öllum viðskiptakröfum eigenda hitaveitunnar frá fyrri árum svo og öllum skuldum veitunnar en kaupandi yfirtæki viðskiptakröfur annarra en eigenda Austurveitu, enda væru þær að hans mati innheimtanlegar. Þá var í samningnum vísað til þeirra samninga sem lýsa réttindum og skyldum Austurveitu, þ.e.a.s. stofnsamnings og samþykkta Austurveitu frá 8. ágúst 1988. Í samningnum kemur fram að eign hitaveitulagna (hlaðlagna), sem liggi frá inntaksmæli til dreifingar á heitu vatni til nota á jörðum landeigenda, verði samkvæmt samkomulagi kaupanda og viðkomandi landeiganda, þar sem annað hvort kaupandi yfirtaki (án endurgjalds) lagnirnar og beri ábyrgð á þeim og flutningsgetu þeirra eða viðkomandi landeigandi eigi lagnirnar áfram og beri alla ábyrgð á þeim.

Stefndi bendir á að engir fyrirvarar hafi verið gerðir í samningnum um að eigendur Austurveitunnar myndu skipta við stefnanda um alla framtíð eða að kveðið væri á um einkarétt stefnanda til dreifingar á heitu vatni til eigenda veitunnar. Segir stefndi ljóst að samningurinn hefði aldrei verið samþykktur ef sú skuldbinding hefði fylgt honum að eiga aðeins viðskipti við stefnanda næstu áratugina, að viðlögðum skaðabótum. Stefndi lýsir því í greinargerð sinni að á jörðinni Sogni, sem sé næsta jörð við jörð stefnda, sé hola sem hafi verið boruð árið 1971. Hún hafi aldrei verið virkjuð, enda vart talin nothæf. Við prófun í september 2005 hafi komið í ljós að unnt var að nýta hana og hafi stefndi því tengt sig við hana 20. október sama ár með nýjum hitaveitulögnum. Hann hafi því verið í viðskiptum við stefnanda frá 1. janúar til 20. október 2005. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi tekið þessa borholu á leigu áður en framangreindur kaupsamningur hafi verið gerður. Taldi stefnandi þessa ráðstöfun stefnda brjóta í bága við kaupsamninginn og forsendur hans og krafðist þess með bréfi dags. 1. desember 2005 að hann gerði þegar ráðstafanir til að tengja bæ sinn við veitukerfi stefnanda, en stefndi hafnaði kröfum stefnanda með bréfi dags. 5. desember sama ár. Stefnandi höfðaði mál á hendur stefnda fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 28. september 2006 en með úrskurði dómsins frá 6. desember sama ár var málinu vísað frá dómi. Var annars vegar talið að skort hefði á að lögð hefður verið fram gögn um tjón stefnanda eða að grundvöllur kröfugerðar hans hafi verið útskýrður með fullnægjandi hætti. Hins vegar var talið að heimild hafi skort til að höfða málið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Í framhaldi af frávísun málsins aflaði stefnandi matsgerðar dómkvadds matsmanns og er dómkrafa málsins byggð á niðurstöðu Á-kk-ef B-kk-ef, orkuverkfræðings, frá því í júní 2007 þar sem matsmaður kemst að þeirri niðurstöðu að tjón stefnanda grundvallist á verðmati með núvirtu frjálsu fjárstreymi.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi byggir kröfu sína á hendur stefnda á því að það hátterni stefnda að segja upp öllum viðskiptum við stefnanda aðeins ári eftir að kaupsamningur um eignir Austurveitu og viðskiptavild hafi verið undirritaður hafi falið í sér brot á samningnum. Verði stefndi að bæta slíkt tjón á grundvelli laga nr. 50/2000 og meginreglna kröfu- og samningaréttarins um skaðabætur/afslátt innan samninga, sbr. og reglur um brostnar forsendur og trúnaðarskyldu milli samningsaðila í samningarétti. Valdi þetta samningsbrot stefnda því að hið selda, eignir og viðskiptavild Austurveitu, sé haldið galla í skilningi IV. kafla laga nr. 50/2000 og breyti engu um ábyrgð í þeim efnum að gallinn verði til eftir afhendingu á hinu selda, sbr. 2. mgr. 21. gr. laganna.

Stefnandi telur unnt að sækja mál á hendur stefnda einum til greiðslu á skaðabótum eða afslætti vegna gallans á grundvelli 38. og 40. gr. laganna, þar sem stefndi beri sem einn af eigendum Austurveitu ótakmarkaða ábyrgð á kröfum á hendur henni sem rísa kunna vegna vanefnda á kaupsamningi. Vísar stefnandi til 3. gr. samþykkta fyrir Austurveitu þessu til stuðnings. Sé Austurveita því nokkurs konar sameignarfélag þar sem eigendur beri ótakmarkaða ábyrgð. Þá bendir stefnandi á það að lögmaður stefnda hafi óskað sérstaklega eftir því í bréfi sínu fyrir hönd stefnda, dags. 10. mars 2006, að væntanlegri málsókn yrði beint að stefnda einum en ekki öðrum eigendum Austurveitu.

Stefnandi byggir á því að það hafi verið augljós forsenda kaupsamningsins að fyrrum eigendur Austurveitu héldu áfram viðskiptum eftir söluna til stefnanda, enda hefði hið keypta orðið verulega verðminna ef þeir hefðu tekið upp á því að segja upp viðskiptum. Hafi eigendum Austurveitu verið þetta ljóst og þá sérstaklega stefnda sem verið hafi formaður stjórnar Austurveitu og komið fram sem slíkur við samningsgerðina. Þá sé skýrt tekið fram í kaupsamningi að hið selda nái til allrar viðskiptavildar hitaveitunnar en með því orðalagi sé augljóslega átt við að verið sé að selja þau viðskipti sem Austurveita hafði, þ. á m. við fasteign stefnda. Þá sé það sérstaklega tilgreint í samningnum að samþykktir og stofnsamningur um Austurveitu frá 1988 lýsi réttindum og skyldum veitunnar. Segi þar að tilgangur veitunnar sé m.a. að leggja hitaveitu á tiltekna bæi, þ. á m. Gljúfur, og sjá um rekstur hennar. Þá segi í stofnsamningi að réttindi að heitu vatni skiptist jafnt milli hinna 34 eigenda veitunnar.

Stefnandi segir ljóst að kaupverð hins selda hafi fyrst og fremst tekið mið af þeim viðskiptum sem til staðar hafi verið við kaupin. Matsmaður hafi komist að þeirri niðurstöðu að ársnotkun að Gljúfri árið 2004 hafi verið 7,07% af heildarnotkuninni í Austurveitu og þar með af þeim árlegu tekjum sem veitan afli. Hafi framangreind háttsemi stefnda rýrt þau verðmæti sem stefnandi hafi keypt og valdið því að hið selda sé haldið galla í skilningi IV. kafla laga nr. 50/2000, sbr. og 2. mgr. 21. gr. laganna og krefst stefnandi afsláttar eða skaðabóta úr hendi stefnda af þeim sökum á grundvelli 38. og 40. gr. laganna.

Þá byggir stefnandi jafnframt á því að hvað sem öðru líði verði að gera stefnda að greiða stefnanda skaðabætur á grundvelli meginreglna kröfuréttarins um skaðabætur innan samninga og reglna samningaréttar um brostnar forsendur og trúnaðarskyldu milli samningsaðila, eða þá a.m.k. á grundvelli almennu sakarreglunnar. Hafi stefnandi með saknæmum og ólögmætum hætti valdið stefnanda tjóni með því að viðhafa háttsemi sem augljóslega brjóti í bága við samning þann sem gerður hafi verið um sölu á eignum og viðskiptavild Austurveitu og forsendur þær sem hann hafi verið reistur á. Sé brotið sérstaklega alvarlegt þar sem stefndi hafi verið einn eigenda Austurveitu og formaður stjórnarinnar og komið fram við samningsgerðina gagnvart stefnda sem slíkur. Hafi honum verið fullljóst að áframhaldandi viðskipti fyrrum eigenda veitunnar væru ein meginforsenda fyrir áhuga stefnanda á eignum hennar og viðskiptavild og þess að gengið hafi verið til samninga um kaup á þeim. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi tekið borholuna að Sogni á leigu frá íslenska ríkinu áður en kaupsamningur hafi verið gerður um eignir og viðskiptavild veitunnar, en hann hafi ekki greint stefnanda frá því í aðdraganda samningsgerðar. Telur stefnandi þá háttsemdi stefnda sýna hug hans til samningsgerðarinnar og þá ætlun hans að brjóta gegn samningnum áður en hann var undirritaður.

Stefnandi byggir á matsgerð dómkvadds matsmanns þar sem núvirðisreikningur matsgerðarinnar geri ráð fyrir að afvöxtun viðskiptanna, þ.e. ávöxtunarkrafan, sé 6,8%. Nemi tjón stefnanda því samkvæmt núvirtum útreikningi 4.238.365 krónum.

Verði ekki fallist á framangreinda bótakröfu eða útreikninga í matsgerð er gerð krafa um að dæmdar skaðabætur/afsláttur verði metnar að álitum.

Stefnandi miðar upphafstíma dráttarvaxta við 2. apríl 2006 en þá hafi verið liðinn mánuður frá því krafa um greiðslu skaðabóta hafi verið send stefnda, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 6. gr. laganna.

Stefnandi vísar til IV. og V. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, meginreglna samninga- og kröfuréttar um skaðabætur/afslátt innan samninga, brostnar forsendur og trúnaðarskyldu milli samningsaðila og almennu skaðabótareglunnar. Krafa um málskostnað er reist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á aðildarskorti. Sé ljóst að telji stefnandi sig eiga kröfu vegna vanefnda á umræddum samningi eða galla á hinu selda, beri honum að beina slíkri kröfu gegn viðsemjanda sínum, þ.e. stjórn Austurveitu, en ekki stefnda persónulega. Ekkert samningssamband sé á milli stefnanda og stefnda og sé Austurveita samningsaðili stefnanda, en hún sé sjálfstæður lögaðili sem beri réttindi og skyldur sem slíkur, en ekki stefndi persónulega. Af þeim sökum beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi mótmælir því að hann geti borið ótakmarkaða ábyrgð á skuldbindingum Austurveitu sem einn af eigendum veitunnar. Hún sé félagsskapur tiltekins hóps um nýtingu jarðhitaréttinda og rekstur hitaveitu. Samkvæmt 1. gr. stofnsamnings veitunnar skiptist réttindi og skyldur jafnt milli jarða samningsaðila. Samkvæmt 2. gr. beri hver fasteign 1/34 hluta stofnkostnaðar og sama gildi um félagsslit, þá skiptist eignir félagsins í samræmi við eignarhlut félagsmanna. Af því leiði að ábyrgð eigenda á kostnaði veitunnar sé hlutfallsleg og takmarkist við eignarhlut þeirra, en eignarhlutur stefnda sé tæp 3%. Ábyrgð eigenda veitunnar sé óbein og því verði kröfuhafi að ganga fyrst að veitunni sjálfri. Fái hann ekki greiðslu hjá félaginu og það eigi ekki eignir til tryggingar kröfu, þá fyrst geti hann gengið að eigendum en ábyrgð þeirra takmarkist við eignarhlut þeirra. Hafi stefnanda verið í lófa lagið að gera kröfu um beina aðild og þar af leiðandi ábyrgð allra eigenda í samningaviðræðum sínum, en það hafi hann ekki gert. Stefndi segir fráleitt að hann hafi óskað sérstaklega eftir því eða samþykkt að stefnandi beindi slíkri kröfu sem í stefnu greinir að honum persónulega. Stefndi hafi í bréfi til stefnda fordæmt árásir starfsmanna stefnanda á hendur persónu hans en tekið fram að telji stefnandi að stefndi eigi að vera í viðskiptum við fyrirtækið um ókomna tíð ætti stefnandi að beina kröfum sínum gegn honum og þá eftir atvikum að hafa slíka kröfugerð uppi fyrir dómstólum. Sé ekki með nokkru móti hægt að draga þá ályktun af bréfinu að stefndi hafi með því tekið á sig beina og ótakmarkaða ábyrgð á kröfum stefnanda á grundvelli samnings við Austurveitu eða samþykkt þann málatilbúnað sem hafður sé uppi gagnvart honum nú.

Stefndi byggir einnig á því að enginn grundvöllur sé fyrir kröfum stefnanda, en þær byggist á því öðrum þræði að með kaupum sínum á eignum og rekstri Austurveitu hafi falist einhver óorðuð skuldbinding fyrir eigendur þeirra jarða sem tengdar hafi verið kerfi veitunnar um óskilgreind viðskipti við stefnanda um aldur og ævi. Í þessari kröfugerð og skilningi stefnanda á samningnum felist einnig bann við nýtingu á hugsanlegum jarðhita í eigu fyrrum eigenda Austurveitu. Í samningi stefnanda og veitunnar séu engin ákvæði um skyldu fyrrum eigenda veitunnar um áframhaldandi kaup á heitu vatni frá stefnanda og engin loforð um framtíðarviðskipti. Hefði slíkt verið ætlun stefnanda hefði þurft að taka það fram berum orðum, enda verði allar takmarkanir á viðskiptafrelsi sem og ráðstöfun og hagnýtingu manna á eignum sínum að vera skýrar. Sé ljóst að samningurinn hefði aldrei verið samþykktur ef slík skuldbinding hefði falist í honum. Stefndi bendir á að hlaðlagnir séu samkvæmt samningnum áfram í eigu viðkomandi landeigenda en þær séu notaðar til dreifingar á heitu vatni til nota á jörðum þeirra. Þessar lagnir séu því ekki söluvara af hálfu Austurveitu heldur samningsatriði hvers og eins við stefnanda. Hafi þessi skilningur oftar en einu sinni verið áréttaður á samningafundum aðila. Hlaðlagnir að Gljúfri séu í eigu stefnda og beri hann alla ábyrgð á þeim og séu engar takmarkanir í samningnum fyrir þeim notum. Þá hafi sérstaklega verið um það rætt í aðdraganda kaupanna að stefndi sem og aðrir eigendur kynnu að nota aðra orkugjafa en frá stefnanda til upphitunar auk þess sem stefnandi hafi verið upplýstur um að lagnir sem stefndi hefði sjálfur lagt í bústaði á jörð sinni fylgdu ekki með í kaupunum.

Stefndi byggir á því að hvorki í samningi stefnanda og Austurveitu né í samþykktum veitunnar felist einkaréttur til nýtingar jarðhitaréttinda eða bann við því að nýttur sé annar orkugjafi. Austurveita hafi ekki haft einkaleyfi til sölu og dreifingar á heitu vatni á félagssvæðinu né tengiskyldu samkvæmt V. kafla orkulaga nr. 58/1967.

Stefndi segir ljóst að með kaupum á viðskiptavild hafi ekki verið að skuldbinda fyrrverandi eigendur veitunnar til áframhaldandi viðskipta við stefnanda um ókomna tíð og þeim þar með bönnuð nýting hugsanlegs jarðhita á jörðum sínum. Stefnandi hafi fyrst og fremst verið að kaupa lagnir og dreifikerfi veitunnar auk þess sem hann hafi yfirtekið viðskipakröfur annarra en eigenda Austurveitu. Sé því fráleitt að álykta að með viðskiptavild sé átt við ævarandi viðskipti eigenda veitunnar við stefnanda og hreint ótrúlegt miðað við fyrirmæli í samningnum sjálfum, m.a. um hlaðlagnir á jörðum landeigenda. Hefði slíkt verið ætlunin hefði þurft að taka það skýrt fram. Stefndi telur það rangt hjá stefnanda að það hafi verið augljós forsenda að eigendur veitunnar yrðu í viðskiptum um aldur og ævi hjá stefnanda. Þegar eigendaskipti verði í fyrirtæki séu áframhaldandi viðskipti ekki tryggð til eilífðarnóns. Sé það ætlun kaupanda beri að taka það fram í samningnum sjálfum. Slík samningsákvæði væru auk þess andstæð samkeppnissjónarmiðum og gætu ekki staðist. Sé því fráleitt að hið selda andlag sé haldið galla í skilningi laga um lausafjárkaup.

Stefndi mótmælir þeim sjónarmiðum stefnanda sem röngum og ósönnuðum að kaupverð hafi fyrst og fremst tekið mið af viðskiptum sem fyrir hendi hafi verið. Verðmæti veitunnar hafi fyrst og fremst falist í jarðhitaréttindum í Gljúfurárholti, frekari jarðhitavinnslu og framtíðarnýtingu, sem og góðu veitukerfi og borholum. Hafi stefnandi látið bora eftir heitu vatni á landi með mjög góðum árangri og þá liggi ekkert fyrir um ætlað tjón stefnanda vegna þess að stefndi sé ekki lengur í viðskiptum við hann. Séu staðhæfingar stefnanda um að stefndi hafi rýrt verðmæti hins selda rangar og algjörlega ósannaðar.

Stefndi telur sakarregluna ekki eiga við í þessu máli. Hafi háttsemi stefnda ekki brotið með nokkrum hætti í bága við samninginn og hafi stefnanda verið fullkunnugt um aðstöðu stefnda og fyrirætlanir hans. Þá sé ljóst að ekki verði nein skylda að lögum lögð á stefnda eða aðra eigendur Austurveitu að skipta í framtíðinni einungis við stefnanda.

Stefndi bendir á að stefnandi sé opinbert og öflugt orkuöflunar- og orkusölufyrirtæki sem hafi verið með sérfræðinga sér við hlið við samningsgerðina á öllum stigum en viðsemjendur stefnanda hafi ekki notið lögfræðilegrar aðstoðar þegar samningurinn hafi verið gerður. Hafi það staðið stefnanda nær að óska eftir ákvæði um skuldbindingu um viðskipti um ókomna tíð.

Stefndi bendir á að í umfjöllun um viðskiptavild í matsgerðinni komi fram að ekki sé ljóst hvort eða hvernig hún sé metin eða í hverju hún hafi falist. Þá segi að ómögulegt sé í þeim efnum að meta hvort viðskiptavild Gljúfurs valdi stefnanda fjárhagslegu tjóni, beint eða óbeint. Telur stefndi að stefnandi hafi ekki með neinum hætti sýnt fram á tjón sitt og renni matsgerðin stoðum undir þá skoðun hans. Sé því enginn grundvöllur til að meta tjón stefnanda að álitum. Þá sé matsgerðin sem slík ekki tækt sönnunargagn þar sem hvorki Austurveitu né öðrum eigendum hennar hafi verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna, sbr. 2. mgr. 78. gr. laga nr. 91/1991.

Verði ekki fallist á aðalkröfu um sýknu er um varakröfu vísað til þess sem að framan sé rakið um niðurstöðu matsmanns. Þá beri stefndi ekki ótakmarkaða og beina ábyrgð gagnvart stefnanda á efndum samningsins. Ábyrgð eigenda veitunnar sé óbein og takmarkist við eignarhlut þeirra. Stefndi bendir á að krafa stefnanda um skaðabætur og/eða afslátt miðist við að viðskiptasamband aðila hafi átt að vera órjúfanlegt um alla eilífð og taki útreikningar matsmanns mið af því. Hafi engin loforð um framtíðarviðskipti falist í samningnum og hafi hvorki stefndi né aðrir eigendur Austurveitu verið að selja samningsfrelsi sitt til stefnanda, heldur þvert á móti. Þá bendir stefndi á hið almenna sjónarmið skaðabótaréttar um að tjónþola beri að takmarka tjón sitt.

Stefndi mótmælir upphafstíma dráttarvaxta og sé ljóst að hann geti ekki miðast við fyrri tíma en dómsuppsögu þar sem ekki hafi verið settar fram rökstuddar kröfur sem unnt væri að byggja bætur á, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi byggir á almennum reglum samninga- og kröfuréttar og vísar til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og V. kafla orkulaga nr. 58/1967. Þá er byggt á reglum laga nr. 91/1991 um sönnunargildi matsgerða og XXI. kafla laganna um málskostnað.

Niðurstaða.

Ágreiningur aðila máls þessa snýst um samning sem stefnandi gerði við hitaveituna Austurveitu 29. október 2004 um kaup á öllum eignum og allri viðskiptavild veitunnar. Fram kemur í samningnum að seljandi haldi eftir öllum viðskiptakröfum eigenda veitunnar frá fyrri árum, svo og öllum skuldum veitunnar. Þá yfirtaki kaupandi viðskiptakröfur annarra en eigenda Austurveitu, enda séu þær að hans mati innheimtanlegar. Í samningnum er vísað til þeirra samninga sem lýsi réttindum og skyldum Austurveitu, en þar er meðal annars um að ræða stofnsamning og samþykktir veitunnar frá 8. ágúst 1988. Þá kemur fram í samningnum að öll heitavatnssala verði í umsjón og á ábyrgð kaupanda frá yfirtökudegi, en eign hitaveitulagna (hlaðlagna) sem liggi frá inntaksmæli til dreifingar á heitu vatni til nota á jörðum landeigenda, verði samkvæmt samkomulagi kaupanda og viðkomandi landeiganda, þar sem annað hvort kaupandi yfirtaki lagnirnar (án endurgjalds) og beri ábyrgð á þeim og flutningsgetu þeirra eða viðkomandi landeigandi eigi lagnirnar áfram og beri alla ábyrgð á þeim. Ekki er þess nánar getið í samningnum hvað átt sé við með viðskiptavild sem fylgdi kaupunum. Stefndi er einn eigenda Austurveitu og kom að framangreindri samningagerð sem formaður stjórnar veitunnar og ritar hann undir samninginn fyrir hönd veitunnar ásamt öðrum stjórnarmönnum. Óumdeilt er að stefndi hætti viðskiptum við stefnanda tæpu ári síðar, eða 20. október 2005 og tengdi sig við borholu í landi Sogns með nýjum hitaveitulögnum. Stefndi var því í viðskiptum við stefnanda frá gildistíma samningsins 1. janúar 2005 til 20. október sama ár. Við munnlegan flutning málsins kom fram að stefnandi byggir ekki á því að stefnda hafi verið skylt að skipta við stefnanda til frambúðar, heldur hafi viðskiptin við stefnda verið hluti af viðskiptavild þeirri sem stefnandi keypti af veitunni. Hefðu því forsendur brostið er einn stærsti viðskiptavinurinn hafi beint viðskiptum sínum annað. Samkvæmt niðurstöðu dómkvadds matsmanns hefði stefnandi af þessum sökum orðið fyrir tekjumissi til frambúðar og geri hann því kröfu til skaðabóta eða afsláttar á grundvelli matsgerðarinnar.

Ágreiningur er með aðilum um aðild málsins og verður eðli málsins samkvæmt fyrst leyst úr honum. Stefnandi telur unnt að sækja mál á hendur stefnda einum til greiðslu á skaðabótum eða afslætti vegna gallans á grundvelli 38. og 40. gr. laganna, þar sem stefndi beri sem einn af eigendum Austurveitu ótakmarkaða ábyrgð á kröfum á hendur henni sem rísa kunna vegna vanefnda á kaupsamningi. Vísar stefnandi til 3. gr. samþykkta fyrir Austurveitu þessu til stuðnings. Sé Austurveita því nokkurs konar sameignarfélag þar sem eigendur beri ótakmarkaða ábyrgð. Þá bendir stefnandi á það að lögmaður stefnda hafi óskað sérstaklega eftir því í bréfi sínu fyrir hönd stefnda, dags. 10. mars 2006, að væntanlegri málsókn yrði beint að stefnda einum en ekki öðrum eigendum Austurveitu. Stefndi kveður ekki með nokkru móti hægt að draga þá ályktun af þessu bréfi að stefndi hafi með því tekið á sig beina og ótakmarkaða ábyrgð á kröfum stefnanda á grundvelli samnings við Austurveitu eða samþykkt þann málatilbúnað sem hafður sé uppi gagnvart honum nú. Sé ábyrgð eigenda veitunnar óbein og því verði kröfuhafi að ganga fyrst að veitunni sjálfri.

Samkvæmt 1. gr. stofnsamnings Austurveitu frá 8. ágúst 1988 skiptast réttindi og skyldur jafnt milli jarða samningsaðila og samkvæmt 2. gr. ber hver fasteign 1/34 hluta stofnkostnaðar og sama gildir um félagsslit, sbr. 6. gr., þá skiptast eignir félagsins í samræmi við eignarhlut félagsmanna. Af þessu leiðir að ábyrgð eigenda á kostnaði veitunnar er hlutfallsleg og takmarkast við eignarhlut þeirra. Stefndi var ekki aðili að samningi stefnanda og Austurveitu og þar sem ekki hefur verið sýnt fram á að hann beri ótakmarkaða ábyrgð á skuldbindingum veitunnar var óheimilt að beina kröfum að honum persónulega vegna vanefnda á samningi stefnanda við Austurveitu. Þá verður ekki fram hjá því litið að verði fallist á kröfur stefnanda gæti það haft áhrif á framtíðarnýtingu annarra eigenda Austurveitu á jarðhita sem ekki eru aðilar að dómsmáli þessu. Þar sem stefndi er ekki réttur aðili máls þessa og ekki verður talið að hann hafi samþykkt málatilbúnað stefnanda að þessu leyti, ber með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf O. A-kk-nf, dómstjóri kvað upp dóminn. Dómsuppkvaðning hefur dregist fram yfir lögbundinn frest vegna mikilla embættisanna dómarans, en lögmenn aðila töldu endurflutning óþarfan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, skal vera sýkn af öllum kröfum stefnanda, Orkuveitu Reykjavíkur, í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf O. A-kk-nf.