S-309/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 16. maí sl., höfðaði sýslumaðurinn í Borgarnesi með ákæru 9. desember 2005 á hendur ákærða, F-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [---], nú til heimilis að Tjaldhólum 44 á Selfossi;

„fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 5. september 2004, þrátt fyrir að hafa ekki öðlast ökurétt, ekið bifreiðinni VT-495, undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 0,67‰) suður Borgarbraut í Borgarnesi og inn á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra, þar sem hann stöðvaði bifreiðina.

Telst þetta varða við 1. sbr. 2. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 48. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum.

Þess er krafist, að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga.“

Skipaður verjandi ákærða, K-kk-nf S-kk-nf hrl., hefur krafist þess aðallega fyrir hönd ákærða að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds, en til vara að ákærða verði ekki gerð refsing vegna brotanna, honum verði heldur ekki gerð ökuréttarsvipting og enn fremur að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun.

I.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu voru tveir lögreglumenn, K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf, í lögreglubifreið við reglubundið eftirlit í Borgarnesi, um kl. 01:50 aðfaranótt sunnudagsins 5. september 2004, er þeir veittu athygli bifreið sem ekið var suður Borgarbraut. Er bókað í skýrslunni að bifreiðinni hafi skyndilega verið beygt inn á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra í Borgarnesi og lögreglubifreiðinni strax í kjölfarið verið ekið inn á bifreiðastæðið og hún stöðvuð við bifreiðina VT-495 sem þar stóð.

Í bifreiðinni VT-495 voru fjórir menn. Ákærði í máli þessu sat í ökumannssæti bifreiðarinnar en aðrir í bifreiðinni voru V-kk-nf S-kk-nf, K-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf.

Samkvæmt beiðni lögreglu fór ákærði yfir í lögreglubifreiðina til viðræðna við lögreglu. Á meðan á samtalinu stóð töldu lögreglumennirnir sig finna áfengislykt leggja frá vitum ákærða. Var hann því beðinn um að gefa öndunarsýni í SD-2 mæli. Niðurstaða þeirrar mælingar gaf að áliti lögreglu ástæðu til frekari rannsóknar og var ákærði því handtekinn og færður á lögreglustöðina í Borgarnesi þar sem vakthafandi læknir tók úr honum blóðsýni. Þá var einnig tekin af ákærða framburðarskýrsla.

Niðurstaða rannsóknar rannsóknarstofu í lyfjafræði á blóðsýnum, sem ákærði gaf um kl. 02:25 umrædda nótt, liggur fyrir í málinu. Reyndist magn alkóhóls í blóði ákærða vera 0,67‰.

II.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að er atvik máls gerðust hefði hann dvalist ásamt félögum sínum, K-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf, V-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf F-kk-þgf S-kk-þgf, í sumarbústað í Skorradal. Þeir hefðu ákveðið að skreppa til Borgarness og hefði K-kk-nf Þ-kk-nf ekið bifreiðinni VT-495 þangað. Er til Borgarness var komið hefðu þeir fyrst tekið rúnt um bæinn en síðan hefði K-kk-nf Þ-kk-nf lagt bifreiðinni á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra. Um stöðu bifreiðarinnar á stæðinu bar ákærði að K-kk-nf Þ-kk-nf hefði lagt henni við vesturenda dvalarheimilisins og framendi bifreiðarinnar vísað að húsinu. Því næst sagði ákærði þá félaga alla hafa yfirgefið bifreiðina og haldið á „barinn“, en nafn veitingastaðarins kvaðst ákærði ekki muna. Kom fram hjá ákærða að þangað hefði verið nokkur spölur frá bifreiðastæðinu.

Ákærði kvað þá félaga einhverju síðar hafa yfirgefið veitingastaðinn og farið að nýju í bifreiðina VT-495 þar sem þeir hefðu reykt sígarettur, drukkið bjór og hlustað á tónlist. Taldi ákærði að þeir hefðu verið búnir að dvelja í bifreiðinni í um 10-15 mínútur þegar lögreglu bar að. Aðspurður kvaðst ákærði þá hafa setið í ökumannssæti bifreiðarinnar. Bifreiðina sagði hann ekki hafa verið í gangi. Þá kom fram hjá ákærða að á þeim tímapunkti hefðu þeir félagar allir fjórir verið búnir að neyta áfengis, en mismikils þó.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki vita hvað orðið hefði af lyklum bifreiðarinnar eftir að lögregla kom á vettvang.

III.

K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf lögregluvarðstjóri kvaðst umrædda nótt hafa verið í lögreglubifreið við eftirlit á Borgarbraut er hann hefði veitt því athygli að bifreið, sem ekið var úr gagnstæðri átt, var ekið snögglega út af Borgarbrautinni og inn á bifreiðaplan við heilsugæsluna (hús Dvalarheimilis aldraðra). Vitnið sagði lögreglubifreiðinni þegar hafa verið ekið á eftir bifreiðinni, sem horfið hefði sjónum vitnisins í skamma stund, 1-2 sekúndur, sennilega vegna trjágróðurs. Þegar vitnið hefði séð til bifreiðarinnar aftur hefði ökumaður hennar verið að renna henni í stæði á móts við heilsugæsluna.

Vitnið sagði lögreglu hafa rætt við ökumann bifreiðarinnar, ákærða í máli þessu, og í ljós komið að hann var ölvaður og án ökuréttinda. Ákærði hefði því verið handtekinn og færður á lögreglustöð til blóðsýna- og skýrslutöku.

Fram kom hjá vitninu að kveikjuláslyklar bifreiðarinnar hefðu ekki fundist á vettvangi þrátt fyrir leit á ákærða og öðrum þeim sem í bifreiðinni voru. Lögreglu sagði vitnið hafa læst bifreiðinni þar sem enginn félaga ákærða hefði verið í ökuhæfu ástandi.

G-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf, fyrrverandi lögregluvarðstjóri, skýrði svo frá fyrir dómi að í umrætt sinn hefði hann verið í lögreglubifreið við umferðareftirlit á leið austur Borgarbraut þegar hann hefði veitt athygli bifreið sem kom úr gagnstæðri átt. Vitnið kvaðst hafa skynjað að ökumaður þeirrar bifreiðar hefði í skyndingu tekið þá ákvörðun að beygja af Borgarbrautinni og hefði vitninu dottið í hug að það hefði hann gert er hann sá til lögreglu. Vitnið sagði lögreglu þegar hafa farið á eftir bifreiðinni sem ekið hefði verið inn á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra. Lögreglubifreiðinni hefði því næst verið ekið upp á graseyju og að vinstri hlið bifreiðarinnar en ökumaður bifreiðarinnar hefði þá verið að leggja henni í stæði. Aðspurt kvaðst vitnið aldrei hafa misst sjónar á bifreiðinni frá því að það sá til hennar fyrst og þar til henni hafði verið lagt við dvalarheimilið.

Vitnið sagði lögreglu hafa rætt við ökumann bifreiðarinnar á vettvangi. Hann hefði strax upplýst lögreglu um að hann hefði ekki öðlast ökuréttindi. Þá hefði lögregla fljótlega fundið af honum áfengisþef og því verið óskað eftir að hann gæfi öndunarsýni.

Fram kom hjá vitninu að lögregla hefði leitað að lyklum að bifreiðinni á svæðinu í kringum bifreiðina og einnig á ákærða og farþegum í bifreiðinni, en án árangurs.

K-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf bar fyrir dómi að umrætt sinn hefði hann verið staddur í sumarbústað í Skorradal ásamt félögum sínum, ákærða, V-kk-þgf S-kk-þgf og P-kk-þgf F-kk-þgf S-kk-þgf. Kvað vitnið félaga sína hafa hafið áfengisneyslu í bústaðnum. Síðar um kvöldið sagðist vitnið hafa ekið bifreiðinni VT-495 í Borgarnes. Er þangað var komið kvaðst vitnið mögulega hafa ekið eitthvað um bæinn, en síðan lagt bifreiðinni á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra. Þeir félagar hefðu þá yfirgefið bifreiðina og farið á veitingastaðinn Búðaklett. Á Búðakletti hefðu þeir dvalist um stund og allir neytt áfengis. Þeir hefðu síðan yfirgefið veitingastaðinn og farið aftur í bifreiðina í þeim tilgangi að ná í áfengi. Þeir hefðu sest inn í bifreiðina, náð í áfengið og verið að yfirgefa bifreiðina að nýju þegar lögreglu bar að. Um ástand sitt þá bar vitnið að það hefði verið orðið nokkuð drukkið.

Sérstaklega aðspurt kvað vitnið ákærða ekkert hafa ekið bifreiðinni VT-495 þetta kvöld. Um tengsl sín við ákærða bar vitnið að þeir væru mjög góðir vinir. Þá kom fram hjá vitninu að það myndi ekki hvenær eða með hvaða hætti það hefði farið til baka í sumarbústaðinn í Skorradal.

Fyrir dómi var borin undir vitnið skýrsla sem það gaf hjá lögreglunni í Kópavogi 15. febrúar 2005. Staðfesti vitnið nafnritun sína á skýrsluna. Kvaðst vitnið í fyrstu ekkert muna eftir skýrslutökunni, en gaf síðan þá skýringu á misræmi sem væri á lýsingu vitnisins á málsatvikum í skýrslunni annars vegar og fyrir dómi hins vegar, að sér hefði skilist á lögreglu að V-kk-nf S-kk-nf bæri vitnið þeim sökum að hafa ekið bifreiðinni ölvað til Borgarness. Því hefði verið um misskilning að ræða. Í tilvitnaðri skýrslu er eftirfarandi meðal annars bókað:

K-kk-nf kveðst hafa verið farþegi í bifreiðinni umrætt sinn. Hann kveðst ekki hafa ekið bifreiðinni og er hann því yfirheyrður sem vitni í málinu.... K-kk-þgf er kynnt að honum sé skylt að viðlagðri refsiábyrgð að skýra satt og rétt frá og draga ekkert undan er varðar málið.

„Ég man engar tímasetningar en við fórum frá sumarhúsi foreldra V-kk-ef í Skorradal. Við fengum lánaðan bíl hjá pabba V-kk-ef, silfurlitaðan Yaris VT-495. F-kk-nf keyrði bílinn frá sumarhúsinu, ég sat fyrir aftan F-kk-þf, V-kk-þf í framsætinu og P-kk-nf við hliðina á mér. F-kk-nf keyrði bílinn til Borgarness og við vorum fljótir á leiðinni, eða um 15 mín. Ég man að það var komið kvöld þegar við komum til Borgarness. F-kk-nf keyrði VT-495 yfir brúna og framhjá Hyrnunni og um það leyti sá F-kk-nf lögreglubifreiðina. F-kk-nf beygði þá VT-495 strax inn á eitthvað bifreiðastæði og löggan á eftir okkur inn á það stæði.“ ...

Í skýrslu lögreglunnar kemur m.a. fram að lögreglan hafi veitt bifreiðinni VT-495 athygli, þar sem henni var ekið suður Borgarbraut og skyndilega beygt inn á bifreiðastæðið við elliheimilið. Lögreglubifreiðinni ekið strax inn á bifreiðastæðið og stöðvuð þannig að hlið VT-495 blasti við lögreglunni. Ekki hafi leikið neinn vafi á hver ökumaður VT-495 var. Er þetta rétt með farið í skýrslu lögreglunnar?

„Ég þekki ekki heiti gatna í Borgarnesi og veit svo sem ekki hvort þetta bifreiðastæði var við elliheimili en að öðru leyti er þetta rétt sem stendur í skýrslu lögreglunnar.“

V-kk-nf S-kk-nf greindi svo frá fyrir dómi að umrædda helgi hefði hann dvalist í sumarbústað foreldra sinna í Skorradal ásamt þremur félögum sínum, ákærða, P-kk-þgf F-kk-þgf S-kk-þgf og K-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf.

Að kvöldi 4. september 2004 hefðu þeir félagar ákveðið að fara til Borgarness á bifreið sem faðir vitnisins hafði lánað þeim. Í samræmi við fyrirmæli föðurins hefði K-kk-nf Þ-kk-nf verið ökumaður bifreiðarinnar. Þegar til Borgarness kom hefðu þeir félagar fyrst farið í Hyrnuna og fengið sér að borða. Einhverju síðar hefði bifreiðinni verið lagt á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra og þeir gengið þaðan og að veitingastaðnum Búðakletti. Þar hefðu þeir dvalið í einhverja stund en síðan gengið til baka að bifreiðinni til að ná í sígarettur og áfengi. Þeir hefðu sest inn í bifreiðina og taldi vitnið að það hefði sest í hægra framsæti, ákærði í ökumannssætið og K-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf F-kk-nf í aftursætið. Lögreglu hefði þá borið að. Um ástand sitt bar vitnið að það hefði verið í glasi en þó sprækt. Aðspurt kvað vitnið bifreiðina þá ekki hafa verið í gangi og lykil ekki hafa verið í kveikjulás hennar. Lyklana að bifreiðinni sagði vitnið ekki hafa verið afhenta lögreglu og þeim haldið leyndum fyrir henni, enda vitnið og félagar þess ekki talið sig hafa gert neitt rangt.

P-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að umrætt sinn hefði hann farið frá sumarbústað ásamt félögum sínum áleiðis til Borgarness. Er þangað var komið hefði bifreiðin, sem K-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf hefði ekið, verið skilin eftir á bifreiðaplani við Dvalarheimili aldraðra. Vitnið og félagar þess hefðu síðan gengið eitthvað um, þeir hitt fólk á göngunni, en því næst farið á veitingastaðinn Búðaklett. Þaðan hefðu þeir farið að nýju í bifreiðina til að sækja sígarettur og áfengi. Einhverju síðar hefði lögregla komið á vettvang.

Vitnið fullyrti að lykill hefði ekki verið í kveikjulás bifreiðarinnar þegar lögreglu bar að. Tók vitnið jafnframt fram að þá hefði það verið orðið dauðadrukkið.

Aðspurt kvaðst vitnið ekki muna hvernig það hefði komist til baka í sumarbústaðinn. Vitnið gat heldur ekkert sagt til um hvað varð um kveikjuláslykla bifreiðarinnar.

Þá gaf enn fremur vitnaskýrslu fyrir dómi S-kk-nf H-kk-nf, en ekki þykir ástæða til að rekja framburð hans sérstaklega.

IV.

Upplýst er í málinu að lögregla hafði afskipti af bifreiðinni VT-495 um kl. 01:50, aðfaranótt sunnudagsins 5. september 2004 á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra í Borgarnesi. Jafnframt er upplýst að ákærði sat þá í ökumannssæti bifreiðarinnar. Enn fremur er staðreynd að ákærði hafði ekki öðlast ökurétt er atvik máls gerðust. Þá liggur fyrir niðurstaða rannsóknar rannsóknarstofu í lyfjafræði á blóðsýnum, sem ákærði gaf um kl. 02:25 um nóttina, en magn alkóhóls í blóði ákærða reyndist vera 0,67‰.

Framburður lögreglumannanna tveggja, sem afskipti höfðu af ákærða umrædda nótt, K-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef M-kk-ef G-kk-ef, var afdráttarlaus um það atriði að þeir hefðu haft afskipti af bifreiðinni VT-495 í beinu framhaldi af akstri hennar af Borgarbraut og inn á bifreiðastæði við Dvalarheimili aldraðra í Borgarnesi. Þá verður skýrlega af framburði þeirra ráðið að ákærði hafi verið ökumaður bifreiðarinnar.

Ákærði, V-kk-nf S-kk-nf, P-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf og K-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf fullyrtu allir fyrir dómi að bifreiðinni VT-495 hefði verið lagt á bifreiðastæðið við dvalarheimilið, af K-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf, þó nokkru áður en lögreglu bar að. Kváðust þeir á þeim tíma sem leið frá því að bifreiðinni var lagt og þar til lögregla hafði af henni afskipti hafa verið búnir að ganga nokkurn spöl að veitingastað í bænum og til baka aftur og verið tiltölulega nýkomnir til baka í bifreiðina.

Fyrir liggur samkvæmt ofansögðu að framburðir K-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef M-kk-ef G-kk-ef annars vegar, og ákærða og þriggja félaga hans hins vegar, sem gefnir voru fyrir dómi, eru ósamrýmanlegir um sakarefni málsins. Við mat á sönnunargildi framburðanna verður sérstaklega til þess að líta að framburður K-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef við aðalmeðferð málsins var um margt óljós. Þá liggur fyrir að grundvallarmunur var á framburði hans fyrir dómi og framburði hans hjá lögreglu, en fyrir lögreglu var lýsing K-kk-ef Þ-kk-ef á málsatvikum, sem rakin er í meginatriðum í kafla III. hér að framan, í samræmi við framburð lögreglumannanna tveggja. Hvað lögregluskýrsluna varðar sérstaklega skal tekið fram, vegna orða verjanda ákærða við aðalmeðferð málsins, að af skýrslunni má skýrlega ráða að í upphafi skýrslutökunnar hafi þess verið gætt að brýna K-kk-þf Þ-kk-þf á ábyrgð og skyldum vitna. Fyrir dómi gat K-kk-nf Þ-kk-nf aðspurður engar haldbærar skýringar gefið á umræddu misræmi. Er það álit dómsins, að öllu þessu virtu, að ekki sé á nokkurn hátt byggjandi á framburði K-kk-ef Þ-kk-ef fyrir dómi við úrlausn málsins.

Framburður K-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef fyrir lögreglu er ítarlegur og í öllum meginatriðum í samræmi við áðurrakinn framburð K-kk-ef I-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef M-kk-ef G-kk-ef. Með vísan til þessa og að öðru framangreindu virtu þykir mega gefa framburðum K-kk-ef I-kk-ef og G-kk-ef M-kk-ef svo mikið vægi að með þeim, sem og því er að framan var rakið um ölvun ákærða, sé nægjanlega sannað, gegn neitun ákærða, svo ekki verði véfengt með skynsamlegum rökum, að ákærði hafi á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir ekið bifreiðinni VT-495 án þess að hafa öðlast ökurétt og undir áhrifum áfengis. Varða brot ákærða við 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins gekkst ákærði undir sektargerð lögreglustjóra 21. júní 2005 þess efnis að hann greiddi 50.000 króna sekt til ríkissjóðs og sætti sviptingu ökuréttar í einn mánuð.

Þau brot sem ákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir voru framin áður en hann gekkst undir tilvitnaða sektargerð. Við úrlausn málsins skal því eftir því sem við á líta til ákvæðis 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Refsing ákærða þykir að brotum hans virtum og samkvæmt 5. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hæfilega ákveðin 60.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sex daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Í ákæru er þess krafist að ákærði verði sviptur ökurétti. Svo sem að framan er rakið var ákærði tæplega 17 ára þegar hann framdi brot sín og hafði ekki öðlast ökurétt. Af gögnum málsins verður ráðið að einhverju síðar hafi ákærða verið veittur ökuréttur. Einnig verður af gögnunum ráðið að 18. febrúar 2005 hafi rannsókn málsins verið lokið að öðru leyti en því að eftir átti að taka skýrslur af lögreglumönnum þeim er afskipti höfðu af ákærða umrædda nótt. Voru þær skýrslur ekki teknar fyrr en í júlí 2005. Þá var ákæra í málinu ekki gefin út fyrr en 9. desember sama ár. Að virtum þessum óhæfilega drætti, sem og öðru framangreindu, og með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, þykir hæfilegt að svipta ákærða ökurétti í einn mánuð.

Með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála dæmist ákærði til að greiða allan kostnað sakarinnar. Samkvæmt framlögðu sakarkostnaðaryfirliti og fylgigögnum þess dæmist ákærði til að greiða 12.150 krónur vegna töku blóðsýna og 7.782 krónur vegna alkóhólrannsóknar. Að auki verður ákærði dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hrl., sem hæfilega teljast ákveðin 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði því sakarkostnað samtals að fjárhæð 206.682 krónur.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, F-kk-nf S-kk-nf, greiði 60.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi sex daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í einn mánuð frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 206.682 krónur í sakarkostnað, en þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, K-kk-ef S-kk-ef hrl., 186.750 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kk-nf H-kk-nf.