E-2124/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 29. nóvember sl., er höfðað 31. ágúst 2010.

Stefnandi er X, […], […].

Stefndi er X, […], […]..

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði stefnanda 3.366.554 krónur með 4,5% vöxtum af 1.310.535 krónum frá 26. maí 2007 til 26. ágúst 2007, en af 3.366.554 krónum frá 26. ágúst 2007 til 15. febrúar 2009, en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.366.554 krónum frá 15. febrúar 2009 til greiðsludags, allt að frádreginni bótagreiðslu frá ríkissjóði sem greidd var 10. nóvember 2009, 2.109.343 krónum, miðað við stöðu kröfunnar á þeim tíma. Þá krefst stefnandi málskostnaðar óháð gjafsóknarleyfi.

Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar.

I

Málsatvik eru þau að með dómi Hæstaréttar Íslands 28. maí 2009 í málinu nr. 67/2009 var stefndi sakfelldur fyrir líkamsárás, frelsissviptingu og kynferðisbrot gegn stefnanda þann 26. maí 2007 og dæmdur til fangelsisvistar. Jafnframt var stefndi dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 607.618 krónur. Greiddi ríkissjóður stefnanda bætur 13. maí 2008 á grundvelli ákvörðunar bótanefndar sem starfar samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota. Kveðst stefnandi hafa gert fyrirvara um frekari bætur úr hendi stefnda reyndust afleiðingar árásarinnar varanlegar.

Með matsgerð, dagsettri 31. október 2008, mátu R-kk-nf J-kk-nf læknir og K-kk-nf T-kk-nf geðlæknir afleiðingar af líkamsárásinni á heilsu stefnanda. Niðurstaða þeirra var sú að tímabundið atvinnutjón stefnanda var metið þrír mánuðir. Þá taldist stefnandi hafa verið veik í skilningi skaðabótalaga í þrjá mánuði án rúmlegu. Varanlegur miski var metinn 20 stig og varanleg örorka 10%. Þá var heilsufar stefnanda talið hafa verið orðið stöðugt 26. ágúst 2007. Stefndi var ekki aðili að þessu mati. Með bréfi, dagsettu 15. janúar 2009, krafði stefnandi stefnda um greiðslu skaðabóta til samræmis við niðurstöður greindrar matsgerðar. Stefndi svaraði ekki bréfinu.

Að gengnum dómi Hæstaréttar í máli nr. 67/2009 tók bótanefnd samkvæmt lögum nr. 69/1995 fyrir kröfu stefnanda um bætur sem var byggð á örorkumati K-kk-ef T-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef. Niðurstaða nefndarinnar var að ríkissjóði bæri að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 1.777.762 krónur með vöxtum, 531.281 krónu eða samtals 2.309.043 krónur þar af var útlagður kostnaður við að staðreyna tjónið 109.700 krónur og lögmannsþóknun 90.000 krónur. Greiðsla til stefnanda nam því 2.109.343 krónum. Bótanefndin hafnaði því að greiða stefnanda bætur vegna varanlegrar örorku og þjáningabætur vegna þess að stefnandi hefði við líkamsárásina að mestu verið óvinnufær vegna afleiðinga brjóskloss. Þá vísaði nefndin til þess að á skattframtölum kæmi fram að aðrar tekjur en bætur frá hinu opinbera og úr lífeyrissjóðum hefðu verið mjög litlar og yrði að líta svo á að afleiðingar árásarinnar hafi ekki valdið stefnanda tekjutjóni sem fallið geti undir ákvæði skaðabótalaganna.

Í matsgerð K-kk-ef T-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef kemur fram að stefnandi hafi verið metin til fullrar örorku af Tryggingastofnun ríkisins vegna bakmeiðsla og hafi örorkumat hennar verið í gildi fram til 30. júní 2010. Þá hafi stefnandi slasaðist illa þegar hún hafi dottið í sturtu 1. október 2002 og við fallið fengið brjósklos í mjóbak og taugarótarertingu. Þrátt fyrir tvær aðgerðir hafi stefnandi verið metin til 12% varanlegrar læknisfræðilegrar örorku vegna afleiðinga sturtuslyssins. Þá hafi segulómmynd frá árinu 2007 sýnt töluverðar hrörnunarbreytingar í nokkrum hálsliðum. Þá er þess einnig getið í matsgerðinni að stefnandi hafi verið metin til endurhæfingarlífeyris þrisvar sinnum árið 2003 og árið 2004 þegar hún hafi verið metin til fullrar örorku vegna verkja í öxl, bakvandamála og verkja í læri, kálfa og hæl.

Í júní 2011 fór stefnandi fram á dómkvaðningu matsmanns sem skyldi meta tímabil þjáningabóta, varanlega örorku og varanlega miska stefnanda sem rekja mætti til árásarinnar 26. maí 2007. Var R-kk-nf S-kk-nf bæklunarskurðlæknir dómkvaddur til starfans og skilaði hann matsgerð sinni í september 2011. Var niðurstaða hans sú að tímabil þjáningabóta án rúmlegu væri 92 dagar; varanlegur miski stefnanda, sem versnun á einkennum frá hálsi og röskun á hryggþófum var metinn til 5 miskastiga og áfallastreytueinkenni til 10 miskastiga, eða samtals 15 miskastig af hundraði. Þá var varanleg örorka metin 10% og stöðugleikapunktur talinn vera 26. ágúst 2007.

II

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á því að stefndi beri fulla, óskipta og ótakmarkaða ábyrgð á afleiðingum árásarinnar á stefnanda hinn 26. maí 2007. Þar sem stefndi hafi ekki orðið við áskorun um greiðslu bóta sé málshöfðun þessi nauðsynleg.

Kröfur stefnanda eru byggðar á matsgerð dómkvadds matsmanns, R-kk-ef S-kk-ef bæklunarskurðlæknis, og sundurliðast þannig:

1. Krafa um þjáningarbætur: Stefnandi krefst þjáningarbóta í 92 daga og 1.380 króna fyrir hvern dag að teknu tilliti til verðlagsbreytinga miðað við 15. janúar 2009, samtals 128.960 krónur.

2. Krafa um bætur fyrir varanlegan miska: Samkvæmt mati dómkvadds matsmanns sé varanlegur miski stefnanda metinn 15%. Að teknu tilliti til verðlagsbreytinga miðað við 15. janúar 2009 sé krafist 1.183.575 króna í bætur vegna þessa (7.890.500 krónur x 15%).

3. Krafa um bætur fyrir varanlega örorku: Varanleg örorka stefnanda sé metin 10% af dómkvöddum matsmanni. Til samræmis við það og metinn stöðugleikapunkt 26. ágúst 2007 sé gerð krafa um bætur að þessu leyti að fjárhæð 2.056.019 krónur (1.970.500 x 10,434 x 10%). Miðað sé við lágmarkslaun uppreiknuð til 15. janúar 2009.

4. Krafa um vexti og dráttarvexti: Stefnandi kveðst gera kröfu um 4,5% vexti af bótum fyrir þjáningar og varanlegan miska, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá árásardegi 26. maí 2007, en af bótum fyrir varanlega örorku miðað við þann dag sem dómkvaddur matsmaður telji heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt, þ.e. 26. ágúst 2007. Þá krefjist stefnandi dráttarvaxta frá 15. febrúar 2009, en þá hafi mánuður verið liðinn frá því að stefndi hafi verið krafinn um greiðslu bóta.

5. Innborgun: Við kröfugerð stefnanda sé tekið tillit til bótagreiðslu frá ríkissjóði, 2.109.343 krónur þann 10. nóvember 2009 miðað við stöðu kröfunnar á þeim tíma.

Stefnandi kveður kröfu sína um þjáningabætur byggða á 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Séu þjáningabætur reiknaðar með hliðsjón af áðurgreindu mati. Fyrir hvern dag án rúmlegu reiknist 1.380 krónur eftir að fjárhæð 3. gr. skaðabótalaga hafi verið uppfærð miðað við lánskjaravísitölu í janúar 2009, 6.474 stig, sbr. 15. gr. skaðabótalaga. Krafa stefnanda um bætur vegna varanlegs miska byggi á 4. gr. skaðabótalaga og mati dómkvadds matsmanns á því að varanlegur miski stefnanda vegna árásarinnar sé 15%. Fjárhæð bótanna taki mið af grunnfjárhæðinni, 4.000.000 króna, uppfærðri miðað við lánskjaravísitölu í janúar 2009, sbr. 15. gr. skaðabótalaga. Krafa um varanlega örorku byggi á 7. gr. skaðabótalaga og greindu mati, þar sem varanleg örorka vegna árásarinnar sé metin 10%. Margfaldað sé saman örorkustig, lágmarksviðmiðun árslauna (umreiknuð vegna hækkunar vísitölu) og stuðull töflu í 6. gr. skaðabótalaga. Til frádráttar dómkröfum stefnanda séu færðar þær bætur sem stefnandi hafi fengið greiddar úr ríkissjóði samkvæmt ákvörðun bótanefndar samkvæmt lögum nr. 69/1995, að fjárhæð 2.109.343 krónur.

Stefnandi styður kröfur sínar við skaðabótalög nr. 50/1993, með síðari breytingum, almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur og almenn hegningarlög nr. 19/1940. Kröfur um verðbætur, vexti og dráttarvexti styður stefnandi við skaðabótalög nr. 50/1993, einkum 15. og 16. gr. og III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við lög nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr.

III

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína fyrst og fremst á þeirri málsástæðu að stefnandi hafi ekki orðið fyrir varanlegu tjóni (varanlegum miska, varanlegri örorku eða þjáningum) og stefnandi eigi þar af leiðandi enga kröfu á hendur stefnda. Líkt og rakið hafi verið hafi stefndi verið sakfelldur fyrir líkamsárás með dómi Hæstaréttar, uppkveðnum 28. maí 2009. Hafi stefndi játað hluta þeirrar háttsemi sem honum hafi verið gefin að sök í málinu.

Stefnandi hafi valið að byggja dómkröfur sínar í stefnu á matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og K-kk-ef T-kk-ef geðlæknis. Sé um að ræða einhliða sönnunargagn og því sé ekki mark á þeim takandi. Stefndi hafi ekki verið aðili að matinu og hafi ekki haft möguleika á því að koma að athugasemdum, andmælum eða gögnum. Séu niðurstöður matsgerðarinnar því ekki bindandi fyrir hann.

Að mati stefnda hafi stefnandi ekki sannað tjón sitt. Jafnvel þó að stefnandi leggi fram gögn undir rekstri málsins er leiði líkum að því stefnandi hafi orðið fyrir einhverju tjóni sé því alfarið hafnað að stefndi beri nokkra ábyrgð á því tjóni. Samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar beri tjónþoli tjón sitt sjálfur. Í undantekningatilvikum geti staðan verið sú að um annan tjónvald sé að ræða og beri tjónþoli þá sönnunarbyrði fyrir því að hann beri ekki sjálfur ábyrgð á tjóni sínu heldur hafi því verið valdið af öðrum aðila. Í framkvæmd hafi verið miðað við sakarregluna þegar metið sé hvort um sé að ræða skaðabótaskylda háttsemi annars aðila. Til þess að skaðabótaábyrgð eigi við þurfi skilyrði sakarreglunnar að vera uppfyllt, svo sem um sök; að um sé að ræða sennilega afleiðingu af háttsemi og brotið sé gegn háttsemi sem vernduð sé af skaðabótareglum.

Samkvæmt matsgerð, dagsettri 31. október 2008, komi fram að stefnandi hafi áður verið metin til 12% varanlegrar örorku vegna slyss sem stefnandi hafi orðið fyrir 1. október 2002. Þá komi fram í matsgerðinni að töluverðar hrörnunarbreytingar hafi komið í ljós í hálshrygg árið 2007. Einnig liggi fyrir að stefnandi hafi verið með verki í hálsi og hendi auk bakverkja. Einnig sé getið líkamsárásar sem stefnandi hafi orðið fyrir árið 2004 og þar lýst að verkir hafi verið niður bak, læri, kálfa og niður í hæl. Þá hafi stefnandi verið metin til fullrar örorku – nú síðast til 30. júní 2010. Þrátt fyrir allt framangreint hafi stefnandi ekki lagt fram þessi gögn sem stefndi telji nauðsynleg til að hægt sé að átta sig á umfangi hins ætlaða tjóns. Í matsgerðinni sé einnig vikið að því að stefnandi hafi ekki haft neina sögu um geðsjúkdóma þvert á það sem stefnda gruni. Í kaflanum „Samantekt og álit“ í matsgerðinni sé að finna forsendur fyrir niðurstöðum matsmanna. Þar komi fram að stefnandi hafi sögu um fyrri verki í baki og meðal annars farið í tvær brjósklosaðgerðir. Einnig hafi stefnandi verið með verki í hálsi og taugarótareinkenni niður í vinstri handlegg fyrir slys og segulómum hafi einnig sýnt hrörnunarbreytingar í hálsi. Auk þess hafi stefnandi orðið fyrir fleiri áverkum, svo sem eftir líkamsárás en eftir hana hafi stefnandi kennt sér verkja, meðal annars mikilla bakverkja.

Matsmenn telji að í líkamsárásinni 26. maí 2007 hafi stefnandi hlotið mikla maráverka og smá sáraáverka víða um líkamann auk þess sem einkenni frá hálsi og vinstri hendi hafi versnað og einkenni frá baki og niður í vinstri ganglim. Þá komi fram að stefnandi hafi áfallastreituröskun sem teljist vera á milli þess að vera væg og meðal erfið. Í framhaldinu sé miski metinn 20 stig vegna hálstognunaráverka með „versnun á fyrri einkennum frá hálsi og út í vinstri hendi og svo versnun á fyrri einkennum frá baki og niður í vinstri ganglim, auk áfallastreituröskunar.“ Í sama kafla sé fjallað um læknisfræðilegar afleiðingar líkamsárásarinnar. Orðrétt segi í matsgerðinni: „Ljóst er þó að meginorsök skertar starfsgetu X eru fyrri sjúkdómar og að nokkru afleiðingar fyrri líkamsárásar.“ Fyrir líkamsárásina hafi stefnandi haft veruleg stoðkerfiseinkenni og veikst af verkjum í hálsi og niður í vinstri hendi auk þess að vera með verulega bakverki. Hafi matsmenn síðar komist að þeirri niðurstöðu að vegna líkamlegra og andlegra einkenna hafi dregið úr vinnugetu stefnanda frá því sem áður hafi verið. Að lokum hafi örorka verið metin 10%. Stefndi sé alfarið ósammála þessum niðurstöðum matsmannanna. Telji stefndi fráleitt að líta svo á að eðli og afleiðingar tjónsins frá læknisfræðilegu sjónarmiði svo og þeir meintu erfiðleikar sem líkamsárásin hafi valdið tjónþola geti náð 20 stigum. Sé í þessu samhengi bent á alla fyrri áverka stefnanda. Þá telji stefndi jafnframt útilokað að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegri skerðingu á getu til að afla vinnutekna sökum líkamsárásarinnar. Það sé rangt sem fram komi í matsgerð og lagt sé til grundvallar í stefnu að varanleg örorka stefnanda sé 10%. Að mati stefnda sé það fullvíst að heilsufar stefnanda sé orðið langtum betra en það hafi verið þegar matið hafi farið fram og þegar matsmenn hafi metið heilsufar hennar stöðugt. Sé mat matsmanna á stöðugleikapunkti því rangt. Í heild mótmæli stefndi öllum niðurstöðum matsgerðarinnar sem röngum. Að teknu tilliti til allra þeirra áfalla sem stefnandi hafi orðið fyrir síðastliðin ár og fjallað sé um í matsgerð telji stefndi fullvíst að hann beri ekki ábyrgð á því meinta tjóni sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir. Þá hafi stefndi ástæðu til að ætla að stefnandi hafi orðið fyrir frekara tjóni heldur en matsgerð gefi til kynna. Af þeim ástæðum, auk þeirra raka sem fram komi að framan, telji stefndi ljóst að hann sé ekki valdur að hinu meinta tjóni sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir.

Þá sé á því byggt að tilgangur skaðabótalaga, sér í lagi 5.-9. gr., sé að bæta það tjón sem valdi skerðingu á möguleikum tjónþola til að afla sér tekna. Líkt og fram komi í niðurstöðu bótanefndar þá hafi stefnandi verið óvinnufær að mestu vegna afleiðinga brjóskloss þegar hún hafi orðið fyrir líkamsárásinni. Samkvæmt skattframtölum hafi aðrar tekjur en bætur frá ríkissjóði og lífeyrissjóðum verið mjög litlar. Samkvæmt því verði að telja að afleiðingar líkamsárásarinnar hafi ekki valdið stefnanda tekjutjóni sem fallið geti undir ákvæði 5.-9. gr. skaðabótalaga. Beri því að sýkna stefnda af kröfu um bætur vegna varanlegrar örorku. Að sama skapi beri að sýkna stefnda af kröfu um þjáningabætur.

Vilji svo ólíklega til að ekki verði fallist á aðalkröfu stefnda byggi hann á því að stefnandi hafi með engu móti reynt að takmarka tjón sitt en samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar hvílir á tjónþola að takmarka tjón sitt. Sé honum til dæmis skylt að grípa til allra þeirra ráðstafana sem honum séu nærtækar í þessu sambandi. Ekkert liggi fyrir um að tjónþoli hafi stundað eðlilega endurhæfingu. Með sanngirni megi telja æskilegt að stefnandi reyndi að takmarka tjón sitt með þeim hætti enda sé alkunna að rétt þjálfun í kjölfar slyss undir handleiðslu fagmanna auki líkur á betri heilsu. Um varakröfu stefnda sé að meginstefnu vísað til sömu sjónarmiða og færð hafi verið til stuðnings aðalkröfu.

Stefndi kveðst mótmæla upphafstíma dráttarvaxta og sé þess krafist, verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda, að dráttarvextir verði einungis dæmdir frá dómsuppsögu. Hvað lagarök varðar vísar stefndi aðallega til almennra reglna skaðabótaréttar og skaðabótalaga nr. 50/1993. Krafa stefnda um málskostnað byggir á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa stefnda um að virðisaukaskattur leggist ofan á tildæmdan málskostnað er til kominn vegna þess að stefndi er ekki virðisaukaskattsskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir virðisaukaskatti úr hendi stefnanda, sbr. lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá gaf skýrslu vitnið R-kk-nf S-kk-nf bæklunarskurðlæknir, dómkvaddur matsmaður, sem staðfesti matsgerð sína fyrir dóminum.

Svo sem fram er komið krefur stefnandi stefnda í máli þessu um skaðabætur á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna líkamstjóns af völdum líkamsárásar sem stefnandi varð fyrir af hendi stefnda 26. maí 2007. Krefst stefnandi þjáningabóta, bóta fyrir varanlegan miska og varanlega örorku samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns að frádregnum bótum frá ríkissjóði samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota. Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda og byggir á því að ekki sé í málinu fullnægt skilyrðum um að tjón hafi orðið. Vísar stefndi til þess að skert starfsgeta stefnanda verði rakin til fyrri sjúkdóma og afleiðinga fyrri líkamsárásar. Komi þetta fram í matgerð K-kk-ef T-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef. Með bótum fyrir varanlega örorku sé verið að leitast við að bæta tjónþola það tjón sem hann verði fyrir vegna varanlegrar skerðingar á getu til að afla vinnutekna, eins og fram komi í 5. gr. skaðabótalaga, en það eigi ekki við um stefnanda.

Samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skal greiða þjáningabætur fyrir tímabil frá því tjón varð þar til heilsufar tjónþola er orðið stöðugt. Þá segir í 4. gr. laganna að við ákvörðun bóta fyrir varanlegan miska skuli litið til þess hvers eðlis og hversu miklar afleiðingar tjóns séu frá læknisfræðilegu sjónarmiði og erfiðleika sem það veldur í lífi tjónþola. Í 5. gr. er fjallað um varanlega örorku. Þar segir að tjónþoli eigi rétt á bótum fyrir varanlega örorku ef líkamstjón veldur varanlegri skerðingu á getu til að afla vinnutekna. Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. skal við mat á tjóni vegna örorku litið til þeirra kosta sem tjónþoli á til að afla sér tekna með vinnu sem sanngjarnt er að ætlast til að tjónþoli starfi við. Í 6. gr. laganna er kveðið á um það að bætur fyrir varanlega örorku skuli meta til fjárhæðar á grundvelli örorkustigs, árslauna og stuðuls fyrir aldur tjónþola. Fjárhæðir bóta samkvæmt skaðabótalögum breytast mánaðalega í hlutfalli við breytingar á lánskjaravísitölu.

Kröfur stefnanda eru byggðar á matsgerð dómkvadds matsmanns, R-kk-ef S-kk-ef bæklunarskurðlæknis. Í niðurstöðu hans kemur fram að tímabil þjáningabóta, án rúmlegu hafi verið 92 dagar. Þá segir að varanlegur miski stefnanda hafi verið metinn sem versnun á einkennum frá hálsi og röskun á hryggþófum til 5 miskastiga og áfallastreytueinkenni til 10 miskastiga. Sé varanlegur miski því 15 miskastig af hundraði. Þá er varanleg örorka stefnanda metin 10%. Vísar matsmaðurinn til þess að þau einkenni sem stefnandi hafi búið við fyrir slys hafi mest að segja um það að stefnandi muni aldrei koma til með að fara út á vinnumarkaðinn nema til starfa í skemmri tíma eða hlutavinnu. Einkennin hafi versnað, sér í lagi frá hálsi, en þrátt fyrir það hafi stefnandi starfað í 50% starfi hjá póstinum 2008-2009. Hafi stefnandi því sýnt ótvíræðan vilja til að takmarka tjón sitt. Þá segir að teknu tilliti til þess að stefnandi hafi verið metin meira en 75% öryrki fyrir árásina og þeirra einkenna sem stefnandi hafi haft fyrir telji matsmaður að 10% skerðing á þeirri litlu starfshæfni sem hafði fyrir atburðinn sé réttlátt mat. Samkvæmt þessu liggur fyrir að matsmaðurinn mat varanlega skerðingu á getu stefnanda til að afla vinnutekna að teknu tilliti til þess að stefnandi hafi verið metinn 75% öryrki fyrir árásina.

Fyrir liggur að stefnandi varð fyrir líkamsárás af völdum stefnda 26. maí 2007 og að stefndi var dæmdur í sakamáli fyrir ólögmæta háttsemi gagnvart stefnanda, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 67/2009. Dómur þessi hefur fullt sönnunargildi í einkamáli þessu um saknæma háttsemi stefnda. Þá liggur fyrir að stefnandi hefur aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns og hefur með matsgerðinni fært sönnur á tjón stefnanda af völdum árásarinnar. Að mati dómsins er engum vafa bundið að stefndi, sem ekki hefur hnekkt mati hins dómkvadda matsmanns, ber ábyrgð á afleiðingum af árásinni og tjóni stefnanda sem af henni leiðir. Verður matsgerð R-kk-ef S-kk-ef bæklunarskurðlæknis lögð til grundvallar um þjáningu og stig varanlegs miska og varanlegrar örorku stefnanda og verður þannig ekki fallist á sjónarmið og kröfur stefnda í málinu sem eru byggðar á því að stefnandi hafi ekki orðið fyrir tjóni af völdum árásarinnar 26. maí 2007.

Stefnandi krefst þjáningabóta í 92 daga í samræmi við mat dómkvadds matsmanns og 1.380 króna fyrir hvern dag að teknu tilliti til verðlagsbreytinga miðað við 15. janúar 2009, samtals 126.960 krónur. Þá gerir stefnandi kröfu um bætur fyrir varanlegan miska, 15%, 1.183.575 króna að teknu tilliti til verðlagsbreytinga miðað við 15. janúar 2009 (7.890.500 krónur x 15%). Varanleg örorka stefnanda var metin 10% af matsmanni. Til samræmis við það og metinn stöðugleikapunkt 26. ágúst 2007 krefst stefnandi bóta að fjárhæð 2.056.019 krónur (1.970.500 x 10,434 x 10%) Miðað er við lágmarkslaun uppreiknuð til 15. janúar 2009. Samkvæmt þessu nemur krafa stefnanda 3.366.554 krónum (126.960+1.183.575+2.056.019 krónur). Lagðar eru til grundvallar framangreindar fjárhæðir bóta sem ekki hefur verið andmælt af stefnda, en deilt er um greiðsluskyldu í málinu en ekki fjárhæðir. Verður krafa stefnanda tekin til greina eins og nánar greinir í dómsorði og tillit tekið til bóta til stefnanda samkvæmt ákvörðun bótanefndar, 2.109.343 krónur, sem var greidd 10. nóvember 2009. Um þá fjárhæð er ekki deilt í málinu.

Við upphaf aðalmeðferðar breytti stefnandi kröfugerð sinni í málinu til lækkunar. Breytinguna skýrði stefnandi annars vegar með framlagðri matsgerð dómkvadds matsmanns, en samkvæmt matsgerðinni var varanlegur miski metinn 5 stigum lægri en miðað var við í upphaflegri kröfugerð stefnanda, og hins vegar með því að viðmiðunartekjur samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 hefðu verið rangt reiknaðar. Fyrir liggur að höfuðstóll kröfu stefnanda er nokkru hærri eftir breytinguna en greinir í stefnu, en engu að síður sýnilegt að krafa stefnanda er lægri eftir breytinguna. Þá liggur fyrir að stefndi andmælti ekki breytingu kröfunnar. Þykir 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ekki standa því í vegi að stefnanda verði dæmdar bætur samkvæmt breyttri kröfugerð þótt höfuðstóll kröfunnar fari fram úr dómkröfu stefnanda í stefnu málsins.

Stefnandi krefst 4,5% vaxta af bótum fyrir þjáningar og varanlegan miska með skírskotun til 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 12. gr. laga nr. 37/1999. Þar segir að bætur fyrir þjáningar og varanlegan miska beri 4,5% vexti frá þeim degi er tjón varð, en bætur fyrir varanlega örorku frá upphafsdegi metinnar örorku. Samkvæmt þessu verður tekin til greina krafa stefnanda um 4,5% vexti af 1.310.535 krónum frá árásardegi 26. maí 2007, en af bótum fyrir varanlega örorku miðað við þann dag sem dómkvaddur matsmaður telur heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt, eða 26. ágúst 2007. Samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 bera skaðabótakröfur dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna að mánuði liðnum frá því að kröfuhafi lagði fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónstilvik og fjárhæð bóta. Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt greindum heimildum frá 15. febrúar 2009. Fyrir liggur að stefnandi sendi stefnda kröfubréf dagsett 15. janúar 2009. Þykir verða að fallast á það með stefnanda að stefndi greiði dráttarvexti af dæmdum bótum frá 15. febrúar 2009, en ekki þykir fært eins og á stefndur að ákveða annan upphafstíma dráttarvaxta og verður ekki fallist á sjónarmið og kröfur stefnda í þá veru.

Við munnlegan flutning málsins vísaði stefndi sérstaklega til þess að málskostnaður milli aðila yrði látinn niður falla með skírskotun til þess að stefnandi hefði lækkað kröfur sínar við upphaf aðalmeðferðar. Sættu þessi sjónarmið engum andmælum hjá stefnanda. Með vísan til þessa og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður. Fram er komið að stefnanda var veitt gjafsókn vegna reksturs máls þessa fyrir héraðsdómi með bréfi dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins, dagsettu 13. júlí 2010. Það athugast að gjafsóknin er takmörkuð við réttargjöld og lögmannsþóknun. Þykir þóknun lögmanns stefnanda, H-kvk-ef Þ-kvk-ef héraðsdómslögmanns, hæfilega ákveðin 594.750 krónur og hefur þá verið tekið tillit til réttargjalda og virðisaukaskatts á málflutningsþóknun lögmanns stefnanda.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Y, greiði stefnanda, X, 3.366.554 krónur með 4,5% vöxtum af 1.310.535 krónum frá 26. maí 2007 til 26. ágúst 2007, en af 3.366.554 krónum frá 26. ágúst 2007 til 15. febrúar 2009, en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.366.554 krónum frá 15. febrúar 2009 til greiðsludags, allt að frádreginni bótagreiðslu frá ríkissjóði sem greidd var 10. nóvember 2009, 2.109.343 krónum, miðað við stöðu kröfunnar á þeim tímar.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hennar, H-kvk-ef Þ-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 594.750 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Nær gjafsóknin einnig til réttargjalda.

J-kk-nf H-kk-nf