E-4041/2015

Mál þetta var þingfest 3. desember 2015 og dómtekið að loknum munnlegum málflutningi 3. mars sl.

Stefnandi er A, .... , Akureyri, en stefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði bótaskylda stefnda úr slysatryggingu launþega X. vegna slyss sem hún varð fyrir hinn 16. júlí 2014. Einnig er krafist málskostnaðar að mati dómsins, auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda, auk málskostnaðar að mati dómsins.

Málsatvik

Stefnandi starfaði við þrif og uppvask í eldhúsi X á Akureyri. Árla morguns 16. júlí 2014 var hún við vinnu sína og fékk skyndilega mikinn verk í hægri úlnlið er hún var að vinda borðtusku. Úlnliðurinn mun hafa bólgnað og fann stefnandi fyrir dofa og máttleysi í hendinni. Um hádegisbil sama dag leitaði hún aðhlynningar hjá lækni á Sjúkrahúsi Akureyrar. Í vottorði þess læknis segir: „A var að vinda tusku og supinerar með hægri úlnlið þegar hún fær skyndilegan verk í úlnliðinn.“ Samkvæmt læknisvottorði A-kk-ef H. Ó-kk-ef, bæklunarskurðlæknis, dagsettu 28. desember 2014, var talið að hún hefði fengið tognunaráverka á úlnlið. Við segulómskoðun af úlnlið stefnanda 14. ágúst 2014 kom í ljós áverki á liðbandi í lið milli fjarenda ölnar og sveifar og var það staðfest við síðari skoðun. Við frekari rannsóknir kom einnig í ljós að hægri hönd stefnanda var aflminni en sú vinstri og verkjaði stefnanda við áreynslu. Stefnandi gekkst undir aðgerð á úlnliðnum 21. maí 2015, þar sem öln var stytt um 5 mm. Í vottorði Ó-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef, bæklunarskurðlæknis, dagsett 11. nóvember 2015, sem framkvæmdi þá aðgerð, segir m.a. eftirfarandi: „A hafði engin einkenni í úlnliðnum fyrir slysið og var í fullri vinnu. Samkvæmt sjúkrasögu var klár áverki sem framkallaði einkenni A, áverki sem vel getur valdið slíku liðbandarofi. Það eru engin merki um slit á myndrannsóknum sem við höfum aðgang að hér á SAk og hún hafði ekki haft nein óþægindi í úlnliðnum eða DRU liðnum fyrir slysið. Undirritaður ásamt A-kk-þgf H. Ó-kk-þgf erum því sammála um að það hafi ekki verið slit í úlnliðnum fyrir slysið eða að slysið megi rekja til slits.“ Af gögnum málsins verður ráðið að stefnandi sé enn óvinnufær eftir óhappið.

Með tjónstilkynningu 1. september 2014 var stefnda tilkynnt um umrætt slys, en vinnuveitandi stefnanda, X, hafði keypt slysatryggingu launþega hjá stefnda. Stefndi hafnaði bótaskyldu 18. maí 2015 og kærði stefnandi þá ákvörðun til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 29. júní sama ár. Nefndin kvað upp úrskurð í málinu 11. ágúst og var niðurstaðan sú að stefnandi ætti ekki rétt á bótum úr slysatryggingu launþega hjá stefnda. Í áliti úrskurðarnefndar segir m.a. eftirfarandi: „Miðað við lýsingu M verður ekki annað séð, en að það sem gerðist sé vegna þess sem gerist í líkama hennar sjálfrar en ekki vegna utanaðkomandi atviks. Ekki eru því uppfyllt skilyrði bótaskyldu samkvæmt vátryggingarskilmálum slysatryggingar launþega sem vísar til skyndilegs utanaðkomandi atviks.“

Málsástæður stefnanda og lagarök

Krafa stefnanda byggist á því að vinnuslys hennar verði rakið til skyndilegs utanaðkomandi atburðar sem hafi verið án hennar vilja og valdið tjóni á líkama hennar. Því sé um slys að ræða í skilningi 1. gr. skilmála slysatryggingar launþega, sem vinnuveitandi hennar hafi verið með hjá stefnda. Stefnandi eigi því rétt til bóta úr slysatryggingu launþega hjá stefnda.

Stefnandi bendir á að það eitt að vinda tusku feli að jafnaði ekki í sér hættu á umfangsmiklum og langvarandi meiðslum á úlnlið og hendi. Því verði að teljast bæði óvænt og skyndilegt að stefnandi hafi orðið fyrir slysi við þá athöfn, með þeim afleiðingum sem þegar liggi fyrir. Í því ljósi telur stefnandi að leggja verði til grundvallar að atburðurinn hafi falið í sér frávik frá eðlilegri atburðarás sem rekja megi til utanaðkomandi skyndilegs atburðar. Öðrum skýringum sé ekki til að dreifa. Jafnframt er á því byggt að tuska sú sem stefnandi vatt í umrætt sinn hafi verið nauðsynlegt skilyrði þess að slys varð, og að án hennar hefði það ekki komið til. Ljóst sé því að áþreifanlegur utanaðkomandi hlutur teljist órjúfanlegur þáttur í orsök slyssins, samhliða handarhreyfingum stefnanda við að vinda tuskuna.

Stefnandi mótmælir sérstaklega ummælum stefnda, sem fram koma í greinargerð þess síðarnefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, þar sem því er haldið fram að tjón stefnanda verði eingöngu rakið til innra ástands hennar, en ekki skyndilegs utanaðkomandi atburðar. Jafnframt mótmælir stefnandi sem rangri og ósannaðri þeirri fullyrðingu stefnda að meiðslin hafi verið álagsmeiðsli vegna rangrar beitingar og/eða ofreynslu. Vísar stefnandi til þess að framlögð læknisvottorð staðfesti að hvorki sjúkdómur né innra ástand í líkama stefnanda hafi valdið slysinu. Þá bendir stefnandi á dóm Hæstaréttar í málinu nr. 412/2011, þar sem reyndi á túlkun slysahugtaksins og þá sérstaklega merkingu orðanna „skyndilegur utanaðkomandi atburður“. Dómurinn taki og af tvímæli um hvernig sönnunarbyrði skuli háttað í þeim tilvikum þegar ósannað er að slys tjónþola sé að rekja til sjúkdóms eða innra ástands í líkama hans.

Stefnandi byggir einnig á því að við lögskýringu á slysahugtaki slysatryggingar launþega hjá stefnda beri að horfa til þess hvaða túlkun fái best samrýmst tilgangi tryggingarinnar, þ.e. að tryggja launþegum bætur vegna óvæntra slysa sem þeir verði fyrir í starfi. Með það að leiðarljósi, svo og með vísan til framanritaðs, telur stefnandi að slys hennar sé bótaskylt úr slysatryggingu launþega hjá stefnda.

Um lagarök vísar stefnandi til vátryggingarskilmála stefnda vegna slysatryggingar launþega, svo og til laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004. Varðandi heimild til höfðunar viðurkenningarmáls vísast til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en málskostnaðarkrafan byggist á 1. mgr. 130. gr. sömu laga. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað er reist á lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukrafa stefnda byggist á því að meiðsli stefnanda í umrætt sinn verði hvorki rakin til slyss í almennum skilningi, né í þeim skilningi sem lagður er í hugtakið í slysatryggingu launþega hjá stefnda og í vátryggingarétti. Vísar stefndi í þessu sambandi til greinar 1.2 í skilmálum slysatryggingar launþega hjá stefnda, en þar segi: „Með orðinu „slys“ er hér átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð, sem veldur meiðslum á líkama vátryggðs og gerist án vilja hans.“ Þótt stefnandi hafi meiðst skyndilega við það að vinda tusku telur stefndi að þau meiðsli hafi ekki orðið fyrir tilstuðlan utanaðkomandi atburðar. Því sé ekki uppfyllt skilyrði skilmála slysatryggingarinnar um utanaðkomandi atburð.

Til frekari stuðnings ofangreindu bendir stefndi á að hugtakið slys, eins og það er skilgreint í vátryggingarskilmálum stefnda fyrir slysatryggingar launþega, sé rótgróið í norrænum vátryggingarétti og hafi það verið skilgreint á sama eða svipaðan hátt til lengri tíma. Þá sé almennt viðurkennt, bæði í dómaframkvæmd og ritum fræðimanna, að með orðunum „utankomandi atburður“ sé átt við að orsök slyss megi rekja til hluta, atvika, ákomu eða atburða sem standi utan við líkama vátryggðs. Jafnframt hafi alltaf verið talið nauðsynlegt að ytri atvik hafi þróast með óvæntum hætti og leitt til líkamstjóns. Þar sem engu slíku sé hér til að dreifa beri að sýkna stefnda.

Stefndi mótmælir loks þeim hugleiðingum stefnanda að umræddur atburður hljóti að hafa verið utanaðkomandi þar sem áverkar stefnanda verði ekki raktir til slits eða veikleika í líkama stefnanda, svo og að þá beri að snúa við sönnunarbyrði. Bendir stefndi á stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að um utanaðkomandi atburð hafi verið að ræða. Sú sönnun hafi ekki tekist.

Um lagarök vísar stefndi einkum til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, kjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins og skilmála slysatryggingar launþega hjá stefnda. Málskostnaðarkrafan byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Ágreiningur þessa máls lýtur einungis að því hvort stefnandi hafi orðið fyrir slysi í merkingu þess hugtaks samkvæmt skilgreiningu gr. 1.2 í vátryggingarskilmálum stefnda fyrir slysatryggingu launþega þegar stefnandi hlaut áverka á hægri úlnlið við það að vinda borðtusku í X að morgni 16. júlí 2014. Ekki er hins vegar deilt um að óhappið hafi borið að með þeim hætti sem lýst er né um afleiðingar þess.

Samkvæmt gr. 1.1 í vátryggingarskilmálum stefnda, sem liggja frammi í málinu, greiðir félagið bætur vegna slyss, er vátryggður verður fyrir eins og nánar greinir í skilmálunum. Í gr. 1.2. segir síðan að „með orðinu „slys“ er hér átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð, sem veldur meiðslum á líkama vátryggðs og gerist sannanlega án vilja hans.“ Er sú skilgreining hugtaksins í samræmi við almenna málvenju, norrænan vátryggingarétt og áralanga réttarframkvæmd. Þá hefur merking orðanna „skyndilegur utanaðkomandi atburður“ einnig öðlast fastan sess við túlkun hugtaksins, en með því er átt við að orsök slyssins megi rekja til hluta, atvika, ákomu eða atburða sem standi utan við líkama vátryggðs og feli í sér frávik frá eðlilegri atburðarás.

Af málatilbúnaði stefnanda verður helst ráðið að hún telji að líta beri til umræddrar borðtusku sem utanaðkomandi hlutar sem skyndilega, ásamt handarhreyfingum hennar við að vinda tuskuna, hafi valdið henni þeim meiðslum sem hún varð fyrir. Jafnframt er á því byggt að sá skyndilegi atburður hafi falið í sér frávik frá eðlilegri atburðarás.

Dómurinn fellst ekki á að það eitt að stefnandi var að vinda borðtusku við vinnu sína er hún varð fyrir meiðslum geti fallið undir skyndilegan utanaðkomandi atburð, enda óumdeilt að tuskan sjálf olli ekki slysinu. Ekki verður heldur talið að sú athöfn að vinda tuskuna hafi falið í sér frávik frá þeirri atburðarás sem búast mátti við, né að óvæntar ytri aðstæður hafi þá komið upp og valdið stefnanda þeim meiðslum sem hún varð fyrir. Jafnframt hafnar dómurinn þeim rökum stefnanda að umræddur atburður hljóti að hafa verið utanaðkomandi þar sem áverkar stefnanda verði ekki raktir til slits eða veikleika í líkama hennar. Hinu sama gegnir um tilvísun stefnanda í dóm Hæstaréttar í máli nr. 412/2011 frá 23. febrúar 2012, enda voru atvik í því máli ekki sambærileg og í því máli sem hér er til úrlausnar.

Samkvæmt ofanrituðu hefur stefnandi ekki fært sönnur á að óhapp hennar falli undir hugtakið slys í áðurnefndum vátryggingarskilmálum stefnda og að orsök þess sé skyndilegur utanaðkomandi atburður. Ber því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmd til að greiða stefnda málskostnað. Þykir hann hæfilega ákveðinn 150.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf dómstjóri kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Stefnandi greiði stefnda 150.000 krónur í málskostnað.

I-kk-nf E-kk-nf