S-572/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 23. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 9. október 2017, á hendur X, kt. [...], [...], [...], fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa á tímabilinu apríl til júní 2015, að [...] í [...], í eitt skipti látið A, sem þá var 14 ára, veita sér munnmök og í eitt skipti haft við hana samfarir.

Telst þetta varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 1. mgr. 202. gr., sbr. 204. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu B, kt. [...], fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, [...], kt. [...], er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða brotaþola miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2015, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu og þess að bótakröfu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og verulegrar lækkunar bótakröfu. Þá krefst verjandi hæfilegra málsvarnarlauna að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málsatvik

Þann 21. janúar 2016 mætti B til lögreglu í því skyni að leggja fram kæru á hendur ákærða fyrir brot gegn dóttur hennar, A. Skýrði hún svo frá að hún hefði sótt dóttur sína í miklu uppnámi til vinkonu hennar 13. janúar 2016 vegna áreitni af hálfu ákærða og kærustu hans. Hún hefði í framhaldi sent honum skilaboð og síðan hefði hún fengið skilaboð frá kærustu hans. Þar hafi komið fram að ákærði og dóttir hennar hefðu sofið saman síðastliðið sumar, en þá hefði dóttir hennar einungis verið 14 ára. Hún hefði spurt dóttur sína út í þetta og hún þá staðfest að það hefði átt sér stað einu sinni um sumarið. Hún hefði sjálf hitt ákærða einu sinni um sumarið og hann hefði virst mjög viðkunnanlegur.

Skýrsla var tekin af brotaþola hjá lögreglu sama dag. Þar greindi hún frá því að hún hefði kynnst ákærða á facebook í apríl eða maí 2015. Þau hefðu rætt saman á facebook og snapchat og svo hefði ákærði viljað hitta hana. Í samskiptum þeirra hefði komið fram að hún væri fædd árið 2000. Nánar spurð um hvað hefði komið fram milli þeirra um aldur hennar kvaðst hún oft hafa sagt honum hvað hún væri gömul. Kvaðst hún fyrst hafa sagt að hún væri 15 ára, en hafa leiðrétt það þegar hún áttaði sig á því að hún hefði verið 14 ára á þeim tíma. Hún kvaðst hafa sagt að hún væri „'00 módel“. Þau hefðu hist einni eða tveimur vikum eftir að þau hefðu byrjað að tala saman. Hún kvaðst hafa talið að það væri eitthvað á milli þeirra og hún hefði því fallist á að stunda kynlíf með honum. Þau hefðu haft munnmök tveimur dögum eftir að þau hefðu fyrst hist. Um tveimur vikum síðar hefði hann komið til hennar þegar hún hefði verið niðurdregin og þá hefðu þau sofið saman. Hún hefði síðan reynt að vera í sambandi við hann en hann hefði ekki svarað henni. Mánuði síðar hefði hann hringt í hana með kærustunni og sagt henni að láta sig vera. Hún lýsti því að sér hefði liðið misvel eftir samskiptin við ákærða, stundum vel en stundum illa. Eftir að samskiptum þeirra hefði lokið hefði henni liðið illa og hún verið þunglynd.

Í málinu liggja fyrir afrit af samskiptum ákærða og brotaþola af samskiptamiðlunum facebook og snapchat á tímabilinu apríl til september 2015. Meðal þess sem þar kemur fram er að brotaþoli spyr ákærða hvaða módel hann sé. Hann svarar því að hann sé '96 og spyr á móti um hana. Þá spyr hann aftur hvort hún sé '98 og þegar hún svarar því neitandi spyr hann hvort hún sé '99. Hún spyr þá hvað sé það yngsta sem hann „myndi“ og hann svarar '00. Hún segist þá vera „00, alveg mjög þroskað“. Þá kemur það sama fram um aldur hennar þegar ákærði spyr hvort hún sé hrein en brotaþoli svarar „óhreinasta 00 eða ehv haha“.

Framburður fyrir dómi

Ákærði neitar sök. Hann kvaðst hafa kynnst brotaþola á snapchat um vorið 2015. Þau hefðu átt samskipti þar og einnig á facebook. Þau hefðu náð vel saman og verið ákveðin í því að vilja sofa saman. Þau hefðu m.a. sent hvort öðru nektarmyndir. Hún hefði sagt honum að hún væri fædd árið 2000 eða að hún væri „'00 módel“. Hann hefði upphaflega haldið að hún væri eldri, en eftir þetta talið að hún væri 15 ára. Þau hefðu hist fimm til sex sinnum. Samskipti þeirra hefðu átt sér stað í apríl til ágúst/september árið 2015. Ákærði kannaðist við að hafa stundað kynlíf með brotaþola, á tímabilinu apríl til júní, eins og greint er í ákærunni. Engum þvingunum hefði verið beitt. Hann taldi að hún hefði áður greint honum frá því á snapchat að hún væri '00 módel. Honum hefði þó ekki dottið í hug að spyrja hana hvort hún væri orðin 15 ára og afmælisdagur hennar hefði aldrei komið til tals. Hann hefði ekki skoðað upplýsingar um hana á facebook. Hann hefði sjálfur verið 18 ára á þessum tíma og haldið að hún væri allavega 15 ára. Það hefði komið fram hjá henni að hún væri ekki „hrein“ sem þýddi að hún hefði áður stundað kynlíf. Orðalag hennar hefði verið mjög þroskað. Hann hefði vitað að hann mætti ekki sofa hjá þeim sem væru yngri en 15 ára. Hann hefði sagt brotaþola að sú yngsta sem hann myndi sofa hjá væri fædd 2000, en hann hefði átt við að viðkomandi hefði náð 15 ára aldri. Hann hefði ekki vitað að hún hefði verið 14 ára á þessum tíma fyrr en kærasta hans hefði rifist við móður hennar. Hann hefði ekki stundað kynlíf með henni hefði hann vitað að hún væri 14 ára.

Brotaþoli kvað ákærða hafa haft samband við sig á snapchat. Þau hefðu strax rætt um aldur sinn. Hún hefði sagt honum að hún væri „'00 módel“ og hann hefði sagst vera „'96 módel“. Ákærði hefði verið henni góður og þau hefðu verið í samskiptum á samskiptamiðlunum snapchat og facebook. Hún kvað sig minna að afmælisdagur hennar kæmi fram á facebook-síðu hennar. Þau ákærði hefðu hist um tveimur vikum eftir upphaf samskiptanna. Ekkert hefði gerst milli þeirra þá. Ákærði hefði svo komið til hennar tveimur dögum seinna. Þau hefðu þá stundað munnmök og nokkru síðar haft samfarir. Hann hefði reynst henni vel í samskiptum á netinu, en þegar þau hefðu hist hefði hann alltaf viljað eitthvað kynferðislegt. Þau hefðu hist fimm til sjö sinnum. Hún hefði sagt honum frá því að hún væri 14 ára áður en þau hefðu stundað munnmök, eða hana minnti það að minnsta kosti. Hún hefði verið sár eftir sambandsslit þeirra en hún hefði fljótt jafnað sig þegar hún hefði áttað sig á að hann hefði ekki haft góð áhrif á hana.

B, móðir brotaþola, kvaðst hafa hitt ákærða einu sinni þegar hann hefði verið hjá brotaþola. Brotaþoli hefði sagt henni að þau ákærði væru bara vinir og að hann reyndist henni vel, en henni hefði liðið illa á þessum tíma vegna skilnaðar foreldra sinna. Hann hefði virst viðkunnanlegur, en hún hefði haft áhyggjur af því að hann væri eldri. Hún hefði svo ekki vitað meira fyrr en brotaþoli hefði verið í uppnámi eftir rifrildi við kærustu ákærða. Þá hefði hún komist að því að ákærði hefði fengið „það sem hann hefði viljað“. Brotaþoli hefði verið leið þegar ákærði hefði ekki viljað tala við hana lengur. Hún sé enn að vinna úr þessu máli. Hún hefði verið í viðtölum í Barnahúsi á þessum tíma. Viðtölunum hefði lokið vegna forfalla starfsmanns þar. Hún væri nú að bíða eftir að komast til sálfræðings.

C, kærasta ákærða, kvaðst hafa séð samskipti ákærða og brotaþola á snapchat og beðið hann að loka á þau. Hún hefði einnig heyrt af því að brotaþoli hefði sakað hann um nauðgun á snapchat. Hún hefði vitað af því að þau hefðu sofið saman þegar hann hefði verið kærður. Hún taldi ungt fólk í dag yfirleitt spyrja hvert annað að því hvaða módel það væri, en ekki um aldur. Ákærði hefði sagt henni að hann hefði vitað hvaða módel brotaþoli væri, en ekki hvenær hún ætti afmæli. Hún hefði hins vegar séð afmælisdag hennar á facebook. Hún kvað svör sín hjá lögreglu um að hann hefði vitað um aldurinn hafa vísað til þess að hann hefði vitað fæðingarárið.

Niðurstaða

Ákærða er gefið að sök kynferðisbrot gegn barni með því að hafa látið brotaþola, sem þá var 14 ára, hafa við sig munnmök og að hafa í eitt skipti haft við hana samfarir. Ákærði neitar sök.

Ákærða og brotaþola ber saman um að hafa haft samfarir og stundað munnmök, eins og greinir í ákæru, um vor eða sumar 2015. Brotaþoli var þá 14 ára að aldri en hún varð 15 ára í [...] sama ár.

Samkvæmt 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga er það refsivert að hafa samræði eða önnur kynferðismök við barn yngra en 15 ára. Ákærði kveðst ekki hafa vitað annað um aldur brotaþola en að hún væri fædd árið 2000. Eins og lýst hefur verið hér að framan kom fram í samskiptum ákærða og brotaþola á samskiptamiðlum að hún væri „00 módel“. Brotaþoli greindi frá því fyrir dóminum að hún hefði einnig sagt ákærða þegar þau hefðu hist að hún væri 14 ára. Nánar aðspurð gat hún þó ekki fullyrt að hún hefði sagt þetta. Þá er það ekki í samræmi við framburð hennar hjá lögreglu þar sem hún taldi sig bara hafa greint frá ártalinu. Er því ekki sannað að annað hafi komið fram á milli þeirra en að hún væri fædd árið 2000. Samkvæmt því mátti ákærða vera ljóst að brotaþoli væri annaðhvort 14 eða 15 ára. Ákærði spurði hins vegar ekki nánar um það og gerði ekki tilraun til þess að kynna sér það, t.d. á facebook-síðu brotaþola. Skeytti hann því ekki um það hvort hún hefði náð 15 ára aldri. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og varðar brot hans við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er fæddur í [...]. Hann hefur ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Samkvæmt framangreindu hegningarlagaákvæði varðar brot gegn því fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að 16 árum. Lækka má refsingu eða láta hana falla niður ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi. Aldursmunur á ákærða og brotaþola er tæplega fjögur ár, en ákærði var 18 ára og brotaþoli 14 ára er atvik málsins áttu sér stað. Með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar er ekki hægt að fallast á að þau hafi verið á svipuðum aldri. Ekkert hefur komið fram um að þroska ákærða hafi verið áfátt. Á hinn bóginn verður litið til þess að ákærði var ungur að árum þegar hann framdi brotið og nokkuð er um liðið frá því. Með hliðsjón af framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Brotaþoli á rétt til miskabóta úr hendi ákærða vegna hinnar refsiverðu háttsemi samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ekki liggja fyrir gögn um miska brotaþola en fyrir liggur að hún er að bíða eftir að fá sálfræðiaðstoð. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 700.000 krónur. Þótt ekki sé ljóst nákvæmlega hvaða daga atvik málsins áttu sér stað liggur fyrir að þau gerðust eftir 1. apríl 2015 en fyrir 1. júlí sama ár. Verður því fallist á að bæturnar beri vexti frá þeim degi. Í málinu liggja fyrir tölvupóstsamskipti lögreglu við verjanda vegna afstöðu ákærða til bótakröfu. Sá verjandi sem um ræðir er hins vegar ekki verjandi ákærða í þessu máli, en af gögnum málsins verður ekki ráðið að hann hafi komið að málinu. Þá nefnir hann nafn annars manns í tölvuskeyti sínu. Verður því ekki ráðið með vissu að ákærða hafi verið kynnt bótakrafan fyrr en við þingfestingu málsins. Ber krafan því dráttarvexti frá 30. nóvember 2017.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 636.120 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 509.640 krónur. Við ákvörðun þóknunar lögmanna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf G-kvk-nf A-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 700.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2015 en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá 30. nóvember 2017 til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 636.120 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 509.640 krónur.

B-kvk-nf B-kvk-nf