S-1948/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 31. mars sl., höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 24. september 2021 á hendur ákærða, X, kt. [...], [...];

,, fyrir nauðgun, með því að hafa að morgni laugardagsins 26. janúar 2019, á þáverandi dvalarstað sínum að [...], með ofbeldi og ólögmætri nauðung, haft samræði og önnur kynferðismök við A, kennitala 000000- 0000, án hennar samþykkis, en ákærði settist ofan á bringu A, hélt henni fastri og þvingaði getnaðarlim sínum upp í munn hennar, og eftir að A náði að standa upp ýtti ákærði henni á rúm, girti niður um hana, stakk fingrum í leggöng hennar og hafði við hana samræði.

Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. 000000- 0000, er þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 3.000.000 kr. auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 26. janúar 2019 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar en síðan dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun, verði þóknun réttargæslumanns ekki greidd úr ríkissjóði.“

Ákærði neitar sakargiftum og krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi eða hún lækkuð. Loks krefst hann þess að allur sakarkostnaður málsins, þ. m. t. málsvarnarlaun verjanda hans samkvæmt framlagðri tímaskráningu, verði greiddur úr ríkissjóði.

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu var óskað eftir aðstoð lögreglu aðfaranótt 26. janúar 2019 um klukkan 06:33 að gatnamótum [...] og [...]. Þar var stödd A, brotaþoli í máli þessu, en hún kvaðst hafa orðið fyrir nauðgun af hálfu ákærða á heimili hans skömmu áður. Lýsti hún atvikum svo að hún hefði hitt ákærða, sem væri kunningi hennar, á skemmtistaðnum [...] fyrr um kvöldið og tekið leigubíl með honum í miðbæ Reykjavíkur. Þaðan hefðu þau farið með leigubíl á Grand Hótel til þess að hitta B, vinkonu brotaþola, en farið þaðan aftur til [...]með leigubíl. Á leiðinni hefði ákærði boðið brotaþola að koma með sér heim og hefði brotaþoli ekki kunnað við að neita þar sem ákærði hefði greitt fyrir bílinn í [...]. Hún hefði því farið heim til ákærða, sem bjó í iðnaðarhúsnæði í [...], og hefðu þau drukkið meira áfengi, reykt gras og hlustað á tónlist. Ákærði hefði fljótlega byrjað að leita á brotaþola, klípa í hana og reynt að kyssa hana en hún hefði ítrekað tjáð honum að hún vildi það ekki og ýtt honum frá sér. Á einum tímapunkti hefði hann orðið ágengari, lagst hálfpartinn ofan á hana og reynt að fara með hendur inn fyrir kjól hennar og buxur. Brotaþoli hefði reynt að standa upp en ákærði hefði alltaf staðið í vegi fyrir henni og neitað henni um að fara. Brotaþoli hefði síðan ætlað að ná í jakkann sinn og veskið en ákærði hefði þá ýtt henni niður á rúmið, dregið niður buxur hennar og sagst ætla að „ríða henni í rassgatið“. Brotaþoli hefði við það frosið, fundist hún ekki geta gert neitt og beðið ákærða að fara frekar í leggöngin. Hann hefði orðið við því og brotaþoli þá „dottið út“. Kvaðst hún síðan hafa kvatt hann eins og ekkert hefði í skorist til þess að hún fengi að fara frá ákærða.

Brotaþoli var flutt til skoðunar á Neyðarmóttöku LSH vegna kynferðisofbeldis og fylgir gögnum málsins skýrsla læknis og hjúkrunarfræðings um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola. Á neyðarmóttökuna kom einnig rannsóknarlögreglumaður sem tók frumskýrslu af brotaþola. Lýsti brotaþoli þá atvikum svo að hún hefði fyrr um kvöldið farið á [...] með móður sinni og hitt fyrir tilviljun ákærða sem hún hefði þá talið vin sinn. Um þrjúleytið um nóttina hefði hún yfirgefið staðinn til þess að hitta B, vinkonu sína, í Reykjavík og hefði ákærði viljað koma með. Hann hefði boðið henni heim til sín í eftirpartý en brotaþoli í staðinn leyft honum að koma með sér að hitta fyrrnefnda vinkonu. Er í miðbæinn hefði verið komið hefði vinkonan hins vegar ekki svarað símanum og því hefði brotaþoli verið ein í bænum með ákærða. Þau hefðu síðan tekið leigubíl á Grand Hótel þar sem fyrrnefnd vinkona var stödd, en vinkonan hefði ekki viljað fá ákærða inn með brotaþola og því hefði brotaþoli ákveðið að þiggja far með ákærða heim í [...]. Á leiðinni hefði ákærði boðið henni heim til sín til þess að reykja gras og drekka meira áfengi og hefði brotaþoli þegið það þar sem hún vildi skemmta sér áfram. Hún hefði hins vegar séð eftir þeirri ákvörðun um leið og inn var komið og ætlað að fara en ákærði beðið hana að fara ekki og látið hana setjast á rúm í herbergi hans. Hann hefði síðan reynt að kyssa brotaþola og koma við hana en brotaþoli neitað og reynt að færa sig frá ákærða. Hann hefði þá tekið hana úr kjólnum, káfað á kynfærum hennar og brjóstum, sest ofan á brotaþola og neytt hana til munnmaka. Brotaþoli hefði fundið skjálfta í fótum og beðið ákærða að hætta. Hann hefði þá hætt í smá stund og leyft brotaþola að setjast upp, en um leið og hún hefði ætlað að fara hefði hann ýtt henni niður á rúmið að nýju og sett fingur í leggöng hennar. Hann hefði síðan sussað á hana, sagt „it ́s okay“ og gert sig líklegan tilþessað setja getnaðarliminn í endaþarm á brotaþola. Vegna ótta við sársauka hefði brotaþoli beðið hann að fara frekar í leggöngin og hefði hann orðið við því. Er þar hafi verið komið við sögu hafi brotaþoli ekki verið grátandi en muldrað „plís hættu“. Hún hefði „dottið út“ og lítið munað frá því að ákærði byrjaði að hafa samfarir við hana og þangað til hún kvaddi hann og hljóp út. Vissi hún ekki hvort ákærði hefði notað smokk en kvaðst hafa fundið fyrir einhvers konar sleipiefni eða smyrsli við endaþarm. Aðspurð kvað brotaþoli umræddan atburð hafa átt sér stað milli 05:00 og 06:00 um morguninn. Tengslum hennar og ákærða lýsti hún þannig að hún hefði oft talað við ákærða á [...] og talið hann skotinn í sér, en að hún hefði alltaf sagt honum að hún ætti mann.

Brotaþoli gaf aftur skýrslu hjá lögreglu 31. janúar 2019. Þar lýsti hún atvikum að mestu leyti eins og áður en með nákvæmari hætti. Kvað hún ákærða hafa tekið um andlit sitt og þrýst getnaðarlim sínum upp í munn hennar er hann sat klofvega yfir brotaþola. Brotaþoli hefði náð að standa upp en hann þá ýtt henni öfugri aftur á rúmið og haft við hana samræði að aftan. Aðspurð um það hvort sími hennar hefði hringt á meðan hún var hjá ákærða svaraði hún neitandi. Hún kvaðst þó muna eftir að hafa séð ósvarað símtal frá sambýlismanni sínum er hún hefði verið komin í lögreglubifreiðina nokkru síðar.

Ákærði var handtekinn skammt frá heimili sínu skömmu eftir að að brotaþoli kallaði á lögreglu. Undir hann var borinn framburður brotaþola og neitaði hann alfarið sök. Í lögregluskýrslu er haft eftir ákærða að hann hafi hitt brotaþola á bar í [...] aðfaranótt 26. janúar 2019. Þau hafi síðan tekið leigubíl saman í miðbæ Reykjavíkur og þaðan á hótel í Reykjavík þar sem þau hafi hitt vinkonu brotaþola. Ákærði og brotaþoli hafi síðan tekið leigubíl að heimili hans að [...]og hafi þau kysst og snert hvort annað á leiðinni. Þegar inn hafi verið komið hafi þau reykt gras, drukkið áfengi og byrjað að láta vel hvort að öðru. Brotaþoli hefði m. a. sagt að ákærði væri með stórt typpi sem hún vildi prófa og að hana „langaði í hann“. Brotaþoli hefði síðan farið úr buxunum, hækkað tónlistina og dansað. Þau hefðu í framhaldinu stundað kynlíf í tveimur stellingum. Fyrst hefði ákærði verið fyrir aftan brotaþola en svo hefði brotaþoli snúið sér við og að ákærða. Aðspurður um hvort hann hafi fengið sáðlát svaraði ákærði því játandi en kvaðst þó hafa reynt að fá ekki sáðlát í leggöng brotaþola. Brotaþoli hefði hins vegar haldið honum þannig að hann tæki typpið ekki út á því tímamarki. Er kynmökin hefðu verið yfirstaðin hefði brotaþoli ætlað heim til sín og hefði ákærði, sem ætlaði út til þess að kaupa sér sígarettur, viljað fylgja henni áleiðis. Hún hefði hins vegar harðneitað og beðið ákærða að vera eftir í herberginu. Kvað hann tímann sem þau voru inni í herberginu hafa verið um 30- 40 mínúturen að samræði um leggöng hafi staðið yfir í um tíu mínútur. Þetta hafi allt gerst hratt þar sem ákærði og aðrir sem bjuggu í húsinu voru að fara að vinna um morguninn. Sagði hann síma brotaþola hafa hringt ítrekað og að brotaþoli hefði svarað á einum tímapunkti. Um karlmannsrödd hefði verið að ræða og hefði brotaþoli tjáð viðkomandi að hún væri „að koma“.

Ákærði neitaði því að brotaþoli hefði haft munnmök við sig eða að hann hefði sett getnaðarlim sinn í endaþarm brotaþola. Þá neitaði hann því að brotaþoli hefði einhvern tíma gefið til kynna að hún væri mótfallin samförunum. Kvað hann kynmökin alfarið hafa verið með vilja og samþykki brotaþola en að hún hefði þó grátið eftir á og sagt að þetta væri „ekki rétt“.

Meðal gagna málsins er skýrsla C læknis, sem skoðaði brotaþola við komu á neyðarmóttöku. Þar segir m. a. að brotaþoli hafi verið döpur, sljó og í áfalli en samvinnuþýð. Hið mikla tíðarblóð um barma og niður læri brotaþola hafi takmarkað not þeirra sýna sem tekin hafi verið og hafi föt hennar verið gegnblóðug. Engir ytri áverkar hafi fundist á líkama eða kynfærum. Í blóðsýni, sem tekið var úr brotaþola klukkan 8:19 um morguninn mældist áfengi 0,59‰, og 0,36‰ um klukkustund síðar .

Þá mældust 0,91‰ í þvagi klukkan 09:40. Í matsgerð rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, sem dagsett er 19. febrúar 2019, segir að niðurstöður mælinga í blóði og þvagi sýni að hlutaðeigandi hafi verið undir áhrifum áfengis þegar sýnin hafi verið tekin. Niðurstöður mælinganna sýni einnig að styrkur alkóhóls í blóðinu hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin og hafi því einhver tími verið liðinn frá því að hlutaðeigandi neytti áfengis síðast. Lyfjaskimun með strimli sýndi einnig að brotaþoli var jákvæð fyrir opi ötum, MDMA og THC.

Í þágu rannsóknar málsins var aflað upplýsinga frá leigubílastöðinni Hreyfli. Í þeim kom fram að um kl. 04:46 umrædda nótt hefði leigubifreið verið pöntuð úr símanúmerinu [...] á nafninu A. Klukkan 04:49 hafi bifreiðin lagt af stað frá Grand Hótel og hafi akstri verið lokið kl. 05:08 í [...]. Af gögnum málsins verður þó ráðið að lögreglu hafi verið gert grein fyrir að símkerfi Hreyfils hefði legið niðri um stund og því kynnu upplýsingar að vera ónákvæmar.

Einnig var aflað upplýsinga úr símagögnum brotaþola. Af þeim verður ráðið að D, sambýlismaður brotaþola, hafi hringt samtals 16 sinnum og sent brotaþola tvö sms á tímabilinu frá klukkan 06:00- 07:00 greinda nótt. Mun fyrsta símtalið hafa verið 06:07 og töluðu brotaþoli og D þá saman stutta stund. Klukkan 06:36 byrjaði D að hringja aftur og hringdi þá nokkuð ört en brotaþoli svaraði ekki fyrr en rétt fyrir klukkan 07:00 en þá var hún komin í lögreglubifreið. Samkvæmt sömu gögnum hringdi brotaþoli í Neyðarlínu 112 klukkan 06:31.

Í málinu liggja jafnframt fyrir niðurstöður rannsóknar tæknideildar lögreglunnar á meðal annars sæðisprófunum. Þar kemur fram að sýni sem tekin hafi verið dömubindi brotaþola og andanefju sem notuð var við skoðun á neyðarmóttöku hafi verið prófuð með AP- sæðisprófi og gefið jákvæða svörun.

Framburður ákærða fyrir dómi

Ákærði kom fyrir dóminn og neitaði sök. Lýsti hann atvikum svo að honum hefði liðið illa vegna sambandsslita og því farið á skemmtistað í [...]umrætt kvöld. Þar hefði hann hitt brotaþola, sem hann taldi vinkonu sína, en hún væri oft á staðnum með móður sinni. Brotaþoli hefði klappað á öxl hans og sagt honum að þetta yrði „allt í lagi“ í tengslum við fyrrgreind sambandsslit. Brotaþoli og vinir hennar, sem einnig hefðu verið á staðnum, hefðu ákveðið að fara á hótel í Reykjavík til þess að halda partý og hefðu ákærði og brotaþoli tekið tvö saman leigubíl í Reykjavík. Þau hefðu fyrst farið á skemmtistað í miðbænum og síðan á hótelið að hitta vini brotaþola. Ákærði hefði hins vegar ekki verið velkominn er á hótelið var komið. Brotaþoli hefði þá spurt ákærða hvort hann ætti vodka heima hjá sér og þau síðan farið saman með leigubíl heim til ákærða. Ákærði kvaðst ekki vita nákvæmlega hvenær þau hefðu tekið leigubíl heim til hans, en hann teldi þó að skemmtistaðir í Reykjavík hefðu verið um það bil að loka um það leyti. Þetta hefði því verið seint. Kvað ákærði brotaþola hafa verið með atlot við sig alla leiðina. Er heim til ákærða hafi verið komið hafi ákærði sagt brotaþola að það mætti ekki hafa læti þar sem sumir íbúar í öðrum herbergjum hússins væru að fara að vinna daginn. Brotaþoli hefði hins vegar farið beint í sameiginlegt eldhús allra íbúa og opnað eldhússkápa í leit að vodka. Lætin í henni hefðu verið slík að þrír strákar sem sváfu í herberjum nærri eldhúsinu hefðu komið fram og spurt hvað væri í gangi. Brotaþoli hefði ekki fundið áfengi í skápunum en spurt ákærða hann ætti eitthvað sem þau gætu reykt. Kvaðst ákærði almennt ekki nota slík efni, en þar sem hann hefði verið miður sín vegna fyrrnefndra sambandsslita hefði hann átt pínulítið til þess að geta slakað á. Þau hefðu síðan reykt jónu í herbergi ákærða, kveikt tónlist og brotaþoli dansað. Maðurinn í herberginu við hliðina á ákærða hefði bankað í tvígang á vegginn vegna tónlistarinnar og hefði ákærði í framhaldinu lækkað tónlistina. Atlotin hefðu byrjað þannig að brotaþoli hefði sest á brúnina á rúmi ákærða, togað niður buxur hans og byrjað að hafa við hann munnmök. Taldi ákærði munnmökin hafa staðið yfir í um fimm til tíu mínútur. Brotaþoli hefði síðan hrint ákærða á rúmið og þau verið „eins og kærustupar“. Fyrst hefðu þau legið hlið við hlið á rúminu en síðan hefði hún sest ofan á hann og hreyft sig til þess að koma ákærða til. Ákærði hefði loks farið ofan á brotaþola og hún þá sagt honum að það væri í lagi að hann færi inn í sig þar sem hún væri á pillunni. Um þetta leyti hefði sími brotaþola hringt einu sinni en lengi. Brotaþoli hefði þá byrjað að gráta og sagt að þetta hefði ekki átt að gerast. Hún hefði svarað símanum og sagt ákærða að hún þyrfti að drífa sig heim til sín. Ákærði hefði ekki heyrt samtalið og áttað sig á hvort um konu- eða karlmannsrödd væri að ræða en hann hefði við þetta farið ofan af brotaþola, hún girt sig og farið. Ákærði hefði bent henni á að hún væri hátt stemmd eftir bæði jónu og áfengisdrykkju og því væri ekki gott að hún færi heim til sín í slíku ástandi eða væri ein. Hann væri sjálfur á leiðinni í verslun til þess að kaupa sér sígarettur og gæti labbað með henni áleiðis. Brotaþoli hefði hins vegar farið á undan ákærða og verið horfin er ákærði kom í anddyri hússins.

Aðspurður um ástand sitt og brotaþola kvaðst ákærði hafa drukkið mikið en að hann hefði alveg skynjað hvað væri um að vera. Brotaþoli hefði verið drukknari. Lýsti hann því að brotaþoli hefði farið úr buxunum þegar hún var ofan á ákærða og tjáð honum að hún væri á pillunni og því væri það í lagi að þau hefðu samræði. Síðar í skýrslutökunni sagði hann hins vegar að brotaþoli hefði farið úr buxunum þegar hann var ofan á henni. Þá hefði hann tekið eftir að hún væri á blæðingum, en brotaþoli hefði ekki nefnt það sérstaklega. Ákærði kvaðst fyrst hafa orðið var við að brotaþoli væri á blæðingum er hún hafi tekið niður buxurnar og hann farið ofan á hana.

Fyrir dómi neitaði ákærði því að hafa haft samræði við brotaþola í gegnum leggöng. Lýsti hann því að kynfæri þeirra hefðu snerst, brotaþoli hefði nuddað kynfærum sínum upp við ákærða og haft við sig munnmök. Þau hefðu hins vegar ekki haft samræði þar sem brotaþoli hefði verið á blæðingum. Síðar í skýrslutökunni lýsti hann því hins vegar að þau hefðu reynt að hafa samræði en hann getað ekki náð getnaðarlimnum upp þar sem hann var svo drukkinn. Kvað hann það sem haft var eftir honum í lögregluskýrslu, um að hann hefði haft samræði við brotaþola og fengið sáðlát, rangt. Taldi hann skýringuna á því mögulega þá að skýrslan væri illa þýdd. Um hefði verið að ræða brasilíska portúgölskumælandi konu að ræða og sum orð í tungumálunum væru ekki eins þýdd. Þá kvaðst hann ekki geta gefið skýringar á því að munnmakanna væri ekki getið í lögregluskýrslu. Loks neitaði hann að hafa sett fingur sinn í leggöng brotaþola.

Aðspurður kvaðst ákærði telja að brotaþoli hefði verið hjá sér í um 45 mínútur. Kynmökin sjálf hefðu gerst „mjög hratt“ og endað með fyrrnefndu símtali.

Aðspurður um samskipti ákærða og brotaþola fyrr um kvöldið kvað ákærði brotaþola og móður hennar hafa verið mikið utan í sér. Vinur hans hefði spurt hann af hverju þær væru alltaf í kringum hann og haft á orði að það væri eins og þær „réðu yfir“ ákærða. Þá hefðu starfsmenn staðarins sagt ákærða að passa sig á mæðgunum þar sem þær væru þekktar fyrir að vera alltaf á staðnum að drekka. Frumkvæðið að öllum atlotum þeirra hefði verið hjá brotaþola og á staðnum fyrr um kvöldið hefði hún rifið í hann og sagt að þau færu heim saman. Tók ákærði einnig fram að hann hefði nokkru áður hitt brotaþola á skemmtistað með þáverandi kærustu sinni og hefði brotaþoli þá tjáð kærustunni að hún væri heppin með kærasta.

Framburður brotaþola fyrir dómi

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að hún hefði umrætt kvöld hitt ákærða á skemmtistað í [...], en þau hafi verið kunningjar. Bæði brotaþoli og ákærði hefðu verið á dansgólfinu og þar hafi einnig verið B, vinkona brotaþola. Vinkonan hefði farið en síðan verið í samskiptum við brotaþola og þær ætlað að hittast í Reykjavík. Ákærði hefði viljað koma með og hafi þau brotaþoli tekið leigubíl á skemmtistað í miðbæ Reykjavíkur og svo aftur á Grand hótel þar sem ætlunin var að hitta fyrrnefnda vinkonu. Vinkonan hefði hins vegar ekki viljað fá ákærða inn og úr hefði orðið að ákærði og brotaþoli tóku leigubíl heim til ákærða með viðkomu í lúgusjoppu þar sem brotaþoli hefði keypt tvo Redbull til þess að blanda í áfengi. Er heim til ákærða var komið hefðu þau hins vegar ekki drukkið meira. Ákærði hefði hins vegar boðið brotaþola j-kvk-þgf og hún þegið það þrátt fyrir að vera óvön slíkum efnum. Brotaþoli kvaðst hafa verið búin að drekka töluvert um kvöldið en ekki verið ölvuð og ekki ákærði heldur. Taldi hún ölvunarstig sitt hafa verið um 5- 6 af 10 og ákærði svipaður. Grasið hefði þó valdið henni sljóleika. Önnur efni hefði hún ekki notað.

Brotaþoli kvað þau ákærða hafa hlustað á tónlist og spjallað saman, m. a. um húðflúr ákærða. Kvaðst hún á einum tímapunkti hafa hækkað tónlistina og hefði þá maður í herbergi við hlið ákærða bankað í vegginn og ákærði því lækkað. Ákærði hefði fljótlega byrjað að leita á brotaþola, koma við læri hennar og reyna að kyssa hana. Allt í einu hefði hann síðan verið búinn að klæða sig úr öllu og stokkið nakinn á brotaþola í rúminu, sett fætur sínar yfir handleggi hennar og þvingað hana til munnmaka með því þrýsta með höndum um kjálka hennar. Brotaþoli hefði reynt að loka munninum og líta til hliðar en ekki tekist það. Eftir um eina mínútu hefði ákærði farið af brotaþola og hún náð að standa upp til þess að sækja jakkann sinn og veskið. Er hún hefði snúið sér í hálfhring í því augnamiði hefði hann skyndilega ýtt henni með andlitið á rúmið, dregið buxur hennar niður á læri og snert kynfæri hennar. Hún hefði beðið hann að hætta og sagt honum að hún væri á blæðingum í þeirri von að það fengi hann til að hætta, en það hefði engin áhrif haft. Hann hefði því næst teygt sig í eitthvað sem brotaþoli, sem lá með andlitið á rúminu, sá ekki en taldi vera sleipiefni og sett einn eða tvo fingur í leggöng brotaþola. Hann hefði síðan sussað á brotaþola og sagt „it ́s okay“ um leið og hann reyndi að setja getnaðarlim sinn inn í endaþarm hennar. Kvaðst hún við þetta hafa orðið hrædd og beðið hann að fara frekar í leggöngin. Kvaðst hún hafa talið á þeim tímapunkti að hún gæti ekki streist á móti og að samræði í leggöng yrði úr því sem komið var minna sársaukafullt en í endaþarm. Ákærði hefði orðið við því og haft harkalegt samræði við brotaþola að aftanverðu en hefði „dottið út“. Hann hefði síðan lokið sér af og beðið brotaþola að bíða á meðan hann færi á baðherbergi að þrífa sig. Hún hefði hins vegar hugsað um það eitt að komast út, farið á eftir ákærða niður og logið því að honum að hún væri búin að panta leigubíl. Í kjölfarið hefði hún komið sér út og hringt á Neyðarlínuna.

Brotaþoli neitaði því að hafa veitt ákærða samþykki sitt fyrir kynmökunum. Kvaðst hún hafa reynt að loka munninum og líta undan er hann hefði þröngvað getnaðarlim sínum í munn hennar og auk þess beðið hann að hætta. Er hún hefði staðið upp til þess að sækja jakkann sinn og veski hefði hún síðan allt í einu fundið að hún féll á rúmið og hefði ákærði togað niður buxur hennar án hennar samþykkis. Hún hefði sagt honum að hún væri á blæðingum til þess að láta hann hætta en það hefði engin áhrif haft og hann hefði sussað á hana á meðan brotaþoli fraus. Eins hefði ákærði hindrað hana í að fara, en hún hefði oft sett á sig fararsnið en ákærði staðið fyrir henni og komið í veg fyrir að hún færi án þess þó að um beint ofbeldi hafi verið að ræða.

Brotaþoli kvað D, sambýlismann hennar, hafa hringt í sig nokkrum mínútum eftir að hún hefði verið komin inn til ákærða. Hún hefði svarað símanum og sagt honum að hún færi að koma heim. Kvaðst brotaþoli hafa gleymt að segja frá þessu í skýrslutöku hjá lögreglu en að sambýlismaður hennar hefði rifjað þetta upp með sér. Í heild hefði hún verið hjá ákærða í um 30- 40 mínútur en samræðið sjálft hefði einungis staðið yfir í um 10 mínútur. Kvað brotaþoli símtalið hafa átt sér stað mjög snemma í heimsókninni og hafi það verið eina skiptið sem hún talaði við sambýlismann sinn.

Aðspurð kvað brotaþoli engan samdrátt hafa verið með henni og ákærða áður en þau fóru heim til hans. Í leigubílnum hefðu þau talað saman, m. a. um að ákærði hefði verið í stríði í [...], en ekki kysst eða komið við hvort annað að öðru leyti en að brotaþola minnti að ákærði hefði reynt að halda í hönd hennar. Kvað hún þau ákærða hafa verið kunningja fyrir umrætt kvöld en hún að öðru leyti lítið þekkt hann. Hún kannaðist við að hafa hitt hann árið 2017 að hún taldi með þáverandi kærustu sinni. Ákærði hefði þá sagt,, þetta er konan mín“ og brotaþoli hefði óskað honum til hamingju.

Brotaþoli kvaðst hafa grátið, skolfið, fundið til í leggöngum og fundið fyrir skjálfta í fótum er hún kom út frá ákærða. Hún hefði einnig fundið fyrir verk í leggöngum næstu daga á eftir. Í framhaldinu hafi hún upplifað martraðir, kvíða, svefnleysi, ótta og einbeitingaskort. Aðspurð kvaðst hún áður hafa lent í kynferðisbrotum, annars vegar er hún var 14 ára og hins vegar af þáverandi kærasta sem hefði beitt hana bæði líkamlegu og andlegu ofbeldi.

Brotaþoli kvaðst ekki hafa sagt ákærða að hún væri á pillunni. Raunin væri sú að hún og sambýlismaður hennar hefðu verið að reyna að eignast barn og hún hefði því ekki verið á getnaðarvörn. Af þeim sökum hefði hún óttast að verða barnshafandi eftir ákærða.

Framburður annarra vitna fyrir dómi

E, hjúkrunarfræðingur sem annaðist brotaþola við skoðun á neyðarmóttöku, kom fyrir dóm og staðfesti gerð og efni framlagðrar móttökuskýrslu hjúkrunarfræðings, dags. 26. janúar 2019. Vitnið kvaðst hafa verið kallað út vegna málsins og rætt við brotaþola sem hefði komið á neyðarmóttöku. Vitnið kvað brotaþola hafa verið mjög þreytta og undir áhrifum en ekki ofurölvi. Hún hefði virst döpur og legið í hnipri en þrátt fyrir það gefið góða sögu.

F, móðir brotaþola, bar fyrir dómi að hún hefði verið með brotaþola á [...]aðfaranótt 26. janúar 2019 og hefði ákærði verið á staðnum. Kvað vitnið þær mæðgur oft hafa hitt ákærða á umræddum stað og spjallað við hann, meðal annars er þau hafi farið út að reykja. Vitnið lýsti því að hún hefði sjálf farið heim um klukkan 02:30 um nóttina, en að brotaþoli hefði farið með ákærða í miðbæ Reykjavíkur og síðan að heimili hans í [...]. Hefðu brotaþoli og ákærði farið eftir að vitnið yfirgaf [...]. Spurð um atvik í framhaldinu kvaðst vitnið hafa hitt brotaþola daginn eftir og hún þá greint vitninu frá því að ákærði hefði neytt brotaþola til munnmaka, reynt að hafa við hana endaþarmsmök og síðan nauðgað henni í leggöng. Hann hefði ekki meinað henni útgöngu úr herberginu sínu en staðið þannig fyrir henni að brotaþoli hefði ekki komist út. Vitnið kvað atvikið hafa tekið mikið á brotaþola og að hún ætti erfitt með svefn. Þá hefði hún sérstaklega átt erfitt í aðdraganda dómsmálsins.

G, leigubílstjórinn sem keyrði ákærða og brotaþola heim til ákærða umrætt kvöld, kvaðst muna eftir að hafa verið sendur á Grand hótel og síðan keyrt mann og konu í [...]. Aðspurður um það hvort samdráttur hefði verið með brotaþola og ákærða kvaðst vitnið ekki geta sagt til um það nú þremur árum síðar. Vitnið mundi hins vegar eftir því að hafa gefið skýrslu hjá lögreglu vegna málsins og kvaðst hafa gefið hana eftir bestu vitund.

D, sambúðarmaður brotaþola, kvað brotaþola hafa farið út með mömmu sinni kvöldið 25. janúar 2019 og hann verið heima með börn hans og brotaþola. Hann hefði farið að sofa en vaknað við yngsta son þeirra um klukkan 5:30 og tekið eftir því að brotaþoli væri ekki komin. Um klukkan 06:00 hefði hann hringt í brotaþola og hún þá tjáð honum að hún væri að koma heim. Hálftími hefði hins vegar liðið og hefði vitnið þá hringt aftur nokkur skipti. Þegar hann hefði loksins náð símleiðis í brotaþola hefði hún verið stödd í leigubifreið og sagt „nokkuð hræðilegt“ hafa komið fyrir. Er vitnið hefði innt hana eftir því hvað hún ætti við hefði hún spurt hann hvað væri „það hræðilegasta sem hún gæti lent í fyrir utan að vera myrt“. Vitnið hefði þá áttað sig á að henni hefði verið nauðgað. Kvað vitnið brotaþola hafa verið í miklu upp námi. Hún hefði stamað og átt erfitt með að tala. Hann hefði í kjölfarið farið á neyðarmóttökuna og hitt þar brotaþola sem hafi verið dofin og „hálf glær“. Hún hefði ekki getað klætt sig sjálf í skó og ekki gengið óstudd. Í bílferðinni heim hefði hún síðan grátið alla leiðina og átt erfitt með tal. Er hún loksins hefði náð að tjáð sig hefði hún greint vitninu frá því að hún hefði verið hjá ákærða að hlusta á tónlist og reykja gras. Ákærði hefði allt í einu afklætt sig og staðið fyrir framan brotaþola með getnaðarlim sinn stífan í átt að henni. Brotaþoli hefði setið á rúmi ákærða og svimað eftir reykingarnar og hefði ákærði þá farið ofan á hana í rúminu, sett fætur yfir handleggi hennar og þvingað hana til munnmaka. Hann hefði svo farið snögglega af henni og hún náð að standa upp til þess að reyna að fara en ákærði hefði þá ýtt henni öfugri á rúmið og haft við hana kynmök í leggöng. Fyrst hefði hann reynt að fara í endaþarm brotaþola en brotaþoli hefði klemmt sig og beðið hann að fara frekar í leggöng, sem hann hefði gert.

Vitnið kvað dagana eftir umræddan atburð hafa verið brotaþola mjög erfiða. Hún hefði lengi átt erfitt með að vera ein heima og verið hrædd um að ákærði fylgdist með henni eða að hann myndi hefna sín á brotaþola fyrir að kæra til lögreglu. Brotaþoli hefði einnig átt erfitt með samlíf hennar og vitnisins og fundist erfitt að vera snert.

C læknir kom fyrir dóm og staðfesti og skýrði framlagða skýrslu sína um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola 26. janúar 2019. Vitnið bar að brotaþoli hefði verið undir áhrifum og í miklu uppnámi við komu á neyðarmóttöku. Hún hefði reynt að vera samvinnuþýð en verið sljó og setið í hnipri. Brotaþoli hefði verið á miklum blæðingum og hefði það komið í veg fyrir að hægt væri að taka góð sýni fyrir DNA. Þá lýsti hann að hið mikla tíðablóð kynni að hafa virkað sem sleipiefni og koma í veg fyrir áverka. Aðspurður um það hvaða áhrif efni sem fundust í þvagi brotaþola kynnu að hafa ásamt áfengi og grasreykingum svaraði vitnið því til að það væri erfitt að meta slíkt í eitt skipti fyrir öll. Óvanur einstaklingur yrði t. d. líklega sljórri en vanur einstaklingur. Hann hefði ekki haft upplýsingar um magn umræddra efna heldur einungis greint þau í þvagi. Benti vitnið á að einstaklingur sem væri undir miklum áhrifum væri almennt ólíklegri til þess að streitast á móti samræði án samþykkis.

Að sögn H, lögreglumannsins sem gerði frumskýrslu við rannsókn málsins, var ástand brotaþola við komu í lögreglubíl þannig að hún virtist vera búin að drekka áfengi en ekki mjög ölvuð eða völt. Kvað vitnið brotaþola hafa verið tiltölulega skýra og gefið greinargóða frásögn en greinilega í miklu sjokki og vitnið fékk á tilfinninguna að brotaþoli hefði lent í einhverju. Vitnið kvaðst ekki muna hvort brotaþoli hefði lýst munnmökum en að ákærði hefði, eftir að hafa leitað á hana og reynt að kyssa hana, haldið henni niðri og haft samræði við hana gegn vilja hennar. Hann hefði ætlað í endaþarm brotaþola en hún beðið hann að fara frekar í leggöng. Hún hefði greint frá því að hún hefði í kjölfarið látið eins og ekkert hefði í skorist til þess að komast út úr íbúðinni.

Rannsóknarlögreglumaður sem hitti brotaþola á neyðarmóttöku gaf einnig skýrslu fyrir dómi og lýsti brotaþola svo að hún hefði komið sér fyrir sjónir sem nokkuð veikgeðja eða brothætt. Hún hefði verið ölvuð og þreytt en samt viðræðuhæf og gefið greinargóðan framburð. Vitnið greindi svo frá að ætlunin hefði verið að taka skýrslu af manninum sem hefði bankað á vegginn hjá ákærða en lögregla hefði ekki haft upplýsingar um hvern væri að ræða. Viðkomandi hefði síðan flutt frá landinu og því hefði verið ómögulegt að taka af honum skýrslu. Kvað vitnið rannsókn málsins meðal annars hafa tafist vegna þessa. Vitnið kvaðst hafa aflað símagagna úr síma brotaþola og staðfesti að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum virtist sími brotaþola fyrst hafa hringt á milli 6:00 og 6:30 umræddan morgun. Kvaðst vitnið ekki vita hvort eða hvenær hefði verið hringt í síma brotaþola fyrri þann tíma.

Spurð um ástæður þess að ekki var aflað myndbandsupptaka frá [...] umrætt kvöld svaraði vitnið því til að óskað væri eftir upptökum teldi lögreglan þörf á því fyrir rannsókn máls. Væri slíkum gögnum ekki fyrir að fara í máli væri ástæðan sú að upptökur hafi ekki talist hafa þýðingu eða að þær hafi ekki verið til.

I, barnsmóðir og sambýliskona ákærða, kom fyrir dóminn og lýsti fjölskylduhögum hennar og ákærða. Hún kvaðst muna eftir að hafa verið með ákærða á skemmtistað haustið 2018 og hitt brotaþola, sem hefði talað mikið við vitnið og ákærða og meðal annars sagt vitninu að hún væri heppin að vera meðákærða.

J, vinur ákærða, gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að honum hefði fundist tvær konur á aldrinum 25- 30 ára vera að reyna við ákærða umrætt kvöld á [...]. Kvaðst vitnið hafa skoðað mynd af brotaþola eftir að málið kom upp og taldi að hún gæti hafa verið önnur þeirra sem vitnið sá utan í ákærða. Vitnið gat ekki lýst því hvernig konurnar tvær hefðu reynt við ákærða en að óvenjulegt væri að tvær dönsuðu við einn. Kvaðst vitnið hafa séð aftan á konurnar tvær en gat að öðru leyti ekki lýst þeim eða samneyti við ákærða.

K, vinkona brotaþola, gaf símaskýrslu fyrir dómi. Vitnið mundi lítið frá atvikum og lýsti því fyrst að brotaþoli og ákærði hefðu farið saman með leigubíl frá Grand hótel heim til ákærða en vitnið ekki farið með. Síðar í skýrslunni sagði hún að hún hefði ásamt brotaþola og ákærða tekið leigubíl í [...] og hefðu ákærði og brotaþoli farið út saman við [...], rétt hjá heimili ákærða. Vitnið kvaðst muna eftir að hafa rætt við brotaþola símleiðis daginn eftir og hefði brotaþola þá ekki liðið vel og verið „lítil í sér“. Hún hefði sagt vitninu að ákærði hefðu nauðgað sér.

L, lögreglumaður sem kom að handtöku ákærða umrætt kvöld, kvaðst ekki muna hvort ákærði hefði verið undir áhrifum áfengis eða ekki. Hann hefði í það minnsta ekki verið í sérstaklega slæmu ástandi. Vitnið kvaðst hafa farið á heimili ákærða með tæknideild lögreglunnar en rak ekki minni til þess hvernig umhorfs var í húsnæðinu.

M, sviðsstjóri rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands, staðfesti matsgerð sína, dags. 19. febrúar 2019. Hún sagði blóðsýni úr brotaþola hafa verið tekið klukkan 8 um morguninn og samkvæmt niðurstöðum mælinga hefði áfengismagn í blóði brotaþola líklega verið um 1 prómill tveimur klukkustundum áður eða klukkan 06:00 um nóttina. Ekki væri unnt að segja hvaða áhrif grasreykingar hefðu haft í þessum efnum, en það gæti aukið slævandi áhrif áfengisins. Spurt hvaða áhrif neysla kannabisefna samhliða örvandi efnum á borð við kókaín eða amfetamín kvaðst vitnið ekki geta svarað því nákvæmlega enda færi það eftir eftir mörgum þáttum.

Vottorð vegna meðferðar og greiningar

Í málinu liggur frammi vottorð N, sálfræðings, dagsett 5. janúar 2021, vegna greiningar og meðferðar brotaþola en hún hitti brotaþola ellefu sinnum á tímabilinu 23. apríl 2019 til 12. september 2019. Í vottorðinu segir að brotaþoli hafi lýst slæmri líðan eftir meint kynferðisbrot og upplifað tilfinningar á borð við ótta, hrylling, reiði, skömm og sektarkennd. Þá hafi hún greint frá dauðahugsunum og doða. Niðurstöður endurtekins greiningarmats sýni að brotaþoli hafi greinst með áfallastreituröskun í kjölfar meints kynferðisbrots 26. janúar 2019 ásamt því að upplifa mjög alvarlegt þunglyndi, kvíða, streitueinkenni og kljást við svefnvanda. Sálræn einkenni svari til einkenna sem þekkt séu hjá fólki sem hafi upplifað alvarleg áföll eins og líkamsárás, nauðgun, stórslys eða hamfarir. Formleg meðferð við áfallastreituröskun hafi hafist en brotaþoli einungis mætt í sjö viðtöl þar sem hún hafi ekki náð að sinna meðferðinni. Áfallaeinkenni hafi þá enn verið nokkuð alvarleg og hafi brotaþoli uppfyllt greiningarskilmerki fyrir áfallastreituröskun við lok meðferðar. Ekki væri unnt að segja til um þróun einkenna en brotaþoli kynni að þurfa aftur á meðferð að halda. Í vottorðinu var einnig lýst fyrri áföllum, m. a. ofbeldi föður brotaþola í garð móður og eldri kynferðisbrota sem brotaþoli hafði orðið fyrir.

N kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og staðfesti og skýrði vottorð sitt. Hún kvað brotaþola hafa komið í 12 viðtöl hjá neyðarmóttöku eftir umræddan atburð, þar af 11 hjá vitninu. Brotaþoli hefði verið greint með áfallastreituröskun og sýnt einkenni á borð við endurminningar og martraðir auk þess sem hún hefði auðveldlega komist í tilfinningalegt uppnám og átt erfitt með að sinna ýmsum daglegum athöfnum, svo sem uppeldi barna sinna. Kvað vitnið áfallastreitueinkennin hafa minnkað en ekki nægilega mikið er brotaþoli hefði hætt í meðferð. Það hefði hún gert þar sem hún var barnshafandi og almennt væri ekki heppilegt að sinna áfallameðferð á síðasta þriðjungi meðgöngu. Brotaþoli hefði því þurft að slíta meðferð en væri nú á biðlista og yrði fljótlega kölluð inn að nýju.

Vitnið kvaðst hafa metið brotaþola sérstaklega með hliðsjón af atburðum 26. janúar 2019 og að fyrir vitnið, og aðra sem þekktu áfallastreituröskun, væri auðvelt að sjá að einkenni brotaþola stöfuðu af umræddu kynferðisbroti en ekki öðrum áföllum í lífi brotaþola. Meðferðin hefði verið í formi annars vegar sjálfsmatskvarða með 20 atriðum og hins vegar samtala við vitnið, sem hefði metið ástand brotaþola með sértækum hætti til þess að greina líðan brotaþola í kjölfar umrædds áfalls. Sjálfsmatskvarðinn sem slíkur væri ekki greiningartæki en viðtal brotaþola hjá vitninu væri það hins vegar. Aðspurð um það hvort eldri áföll kynnu að hafa haft áhrif á svör brotaþola eða greiningu vitnisins kvaðst hún ekki útiloka að fyrri saga hefði áhrif á niðurstöðu matsins. Á hinn bóginn væru spurningar vitnisins þess eðlis að hún reyndi eftir fremsta megni að einangra áhrif viðkomandi áfalls á líðan og tryggja þannig að það væri ekki verið að slá föstum áfallaeinkennum vegna annars atburðar en vinnan beindist að. Brotaþoli hefði verið samkvæm sjálfri sér, trúverðug og stöðug í frásögn auk þess sem fullt samræmi hefði verið á milli frásagnar hennar í fyrstu skýrslu hjá neyðarmóttöku og viðtölum hjá vitninu.

Vitnið kvaðst ekki muna smáatriði lýsingar brotaþola á atvikum en mundi eftir að brotaþoli hefði verið á [...] með vinkonu og farið heim með manni. Þar hefðu þau reykt gras og hann svo byrjað að leita á hana, ýtt henni á rúmið, neytt hana til munnmaka og nauðgað brotaþola í leggöng eftir að hafa reynt að fara í endaþarm hennar.

Meðal gagna málsins er einnig vottorð O, hjúkrunarfræðings hjá geðþjónustu Landspítala, dags. 26. janúar 2021, en brotaþola var vísað til hennar af heilsugæslu vegna þunglyndis og kvíða. Þar segir að O hafi hitt brotaþola 14 sinnum í einstaklingsmeðferð og í hverri viku í hópmeðferð á tímabilinu 2. október 2010 til febrúar 2021. Brotaþola hafi verið vísað af heimilislækni til meðferðar vegna alvarlegs þunglyndis í mörg ár. Hún sé einnig mjög kvíðin sem hafi háð henni í vinnu og skert getu hennar til að geta stundað vinnu og skóla. Brotaþoli hafi lýst kynferðislegu ofbeldi sem hafi átt sér stað í janúar 2019 og einkennum á borð við að umhverfið í kringum hana sé óraunverulegt og endurteknum minningum um kynferðisbrotið. Slíkar myndir trufli m. a. samlíf við maka. Hún fái sterk líkamleg einkenni og komist í uppnám ef eitthvað minni á atburðum eins og t. d. að keyra framhjá staðnum þar sem atburðurinn átti sér stað. Sálræn einkenni brotaþola hafi samsvarað einkennum sem algeng séu hjá fólki sem hefur upplifað alvarleg áföll eins og líkamsárás, nauðgun og stórslys. Brotaþoli hafi verið hreinskilin, trúverðug og samkvæm sjálfri sér og samræmi hafi verið í allri frásögn. Brotaþoli hafi orðið fyrir fleiri áföllum en afleiðingar þeirra hafi ekki verið metnar í viðtölunum.

O gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti vottorð sitt. Vitnið kvað brotaþola hafa mætt í einstaklingsviðtöl einu sinni í viku og hópmeðferð tvisvar í viku og hefði meðferðin snúist um að kenna henni að takast á við erfiðleika, kvíða og streitu og byggja upp aukna sjálfsstjórn. Vitnið endurtók það sem fram kom í vottorði hennar og kvað brotaþola meðal annars hafa greint sér frá óraunveruleikatilfinningu og endurminningum frá umræddum atburðum. Vitnið kvað brotaþola hafa lent í öðrum áföllum í lífinu en að áhrif þeirra hefðu ekki verið metin í viðtölunum þar sem einungis umrætt atvik hefði verið til skoðunar. Vitnið sagði meðferðina ekki hafa nýst brotaþola að fullu og að hún hefði ekki náð að sinna verkefnunum sem hefðu verið lögð fyrir hana, m. a. vegna álags á heimilinu. Hefði það verið mat vitnisins að kvíði og depurð brotaþola hamlaði henni í að tileinka sér meðferðina. Aðspurð um það hvort þau tæki eða spurningalistar sem vitnið notaði í meðferðinni væru notuð til þess að sannreyna hvort tiltekin atvik hefðu átt sér stað svaraði vitnið neitandi. Meðferðin gæfi þó vísbendingar í þeim efnum og varpaði ljósi á hugsanir viðkomandi.

Niðurstaða

1.

Ákærða er gefin að sök nauðgun samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa að morgni laugardagsins 26. janúar 2019, á þáverandi dvalarstað sínum, haft samræði og önnur kynferðismök við brotaþola án hennar samþykkis með því að setjast ofan á bringu hennar og þvinga getnaðarlim sínum í munn hennar, stinga fingri í leggöng hennar og hafa við hana samræði. Ákærði neitar sök og kveður kynmök hans og brotaþola hafa verið með fullum vilja brotaþola. Þá neitar ákærði að hafa haft samræði við brotaþola og að hafa sett fingur sinn í leggöng hennar. Hann gengst hins vegar við því að brotaþoli hafi veitt honum munnmök og að þau hafi snert kynfæri hvors annars með vitund og vilja beggja.

2.

Með lögum nr. 16/2018 var 194. gr. almennra hegningarlaga breytt og segir þar nú:,, Hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án samþykkis hans gerist sekur um nauðgun og skal sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Samþykki teljist liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja.“ Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 16/2018 segir að lögð sé til sú breyting að samþykki verði í forgrunni skilgreiningar á nauðgun. Þannig verði horfið frá megináherslu á verknaðaraðferð og aukin áhersla lögð á kynfrelsi og sjálfsákvörðunarrétt einstaklings með því að skilgreina nauðgun út frá því hvort samþykki hafi verið fyrir hendi eða ekki. Gerð sé krafa um að samþykki fyrir samræði eða öðrum kynferðismökum hafi legið fyrir og það verið tjáð af frjálsum vilja. Þá segir að slíkt samþykki verði að hafa verið tjáð með orðum eða annarri óvíræðri tjáningu. Það þýði að gefa þurfi samþykki til kynna eða að virk þátttaka í tiltekinni athöfn verði túlkuð sem samþykki af hálfu annars. Ekki verði gerð krafa um að þátttakandi mótmæli eða sýni mótstöðu gagnvart þátttöku í kynferðislegri athöfn. Þá geti algert athafnaleysi ekki verið túlkað sem vilji til þátttöku.

Samkvæmt þessu er ljóst að matið á því hvort kynferðisbrot teljist hafa átt sér stað í skilningi 1. mgr. 194. gr. laganna veltur á því hvort brotaþoli hafi gefið ótvírætt samþykki sitt fyrir kynferðislegri athöfn til kynna. Getur slíkt samþykki verið tjáð með orðum, virkri þátttöku eða öðrum ótvíræðum hætti en hins vegar er það ekki skilyrði þess að um skort á samþykki teljist vera að ræða að einstaklingur hafi veitt sérstaka líkamlega mótspyrnu eða að ofbeldi hafi verið beitt sem verknaðaraðferð.

3.

Ákærða og brotaþola ber saman um að þau hafi hist á [...]aðfaranótt 26. janúar 2019 og tekið saman leigubíl í miðbæ Reykjavíkur. Þá ber þeim saman um að hafa nokkru síðar tekið leigubíl frá Grand hótel í Reykjavík heim til ákærða, sem bjó í herbergi í iðnaðarhúsnæði í [...], reykt þar gras og hlustað á tónlist. Af gögnum sem aflað var hjá leigubílastöðinni Hreyfli undir rannsókn málsins verður ráðið að leigubíllinn hafi farið frá Grand hótel klukkan 04:49 og brotaþoli og ákærði verið komin heim til ákærða um 05:08. Þá liggur fyrir að brotaþoli hringdi á Neyðarlínu um klukkan 06:30 en hún var þá nýkomin út frá ákærða. Samkvæmt þessu var brotaþoli rúma klukkustund inni hjá ákærða. Bæði brotaþoli og ákærði hafa hins vegar borið um að tíminn hafi verið nokkru styttri, eða um 30- 45 mínútur auk þess sem fyrir liggur að ónákvæmni gæti gætt í tímasetningum Hreyfils vegna bilunar sem kom upp í kerfum leigubílastöðvarinnar. Að mati dómsins breytir þetta hins vegar ekki aðalatriðum málsins og verður lagt til grundvallar að brotaþoli hafi verið í um klukkustund hjá ákærða greint sinn.

Af framburði bæði ákærða og brotaþola verður ráðið að eftir að þau komu inn í herbergi ákærða hafi þau talað saman einhverja stund og hlustað á tónlist. Að öðru leyti ber mikið í milli um hvað átti sér stað í herbergi ákærða greinda nótt. Brotaþoli kveður ákærða hafa leitað á sig, klætt sig úr og loks neytt hana til munnmaka með því að setjast klofvega ofan á bringu brotaþola í rúmi ákærða. Hann hafi síðan ýtt henni á rúmið, stungið fingri í leggöng hennar og haft við hana samræði um leggöng að aftanverðu á meðan hún hefði „dottið út“ eða frosið. Kveður brotaþoli ákærða ekki hafa beitt beinu ofbeldi við athafnir sínar en ekki hlustað á hana er hún bað hann að hætta og þannig náð fram vilja sínum án samþykkis brotaþola. Ákærði ber hins vegar að brotaþoli hafi verið með atlot við hann alla ferðina í leigubílnum til [...] og að hún hafi haft frumkvæði að kynmökum á heimili hans. Kveður hann brotaþola hafa dregið ákærða til sín fyrir framan rúm ákærða og veitt honum munnmök í um fimm til tíu mínútur áður en hún síðan settist ofan á hann á rúminu og nuddaði kynfærum sínum upp við hans. Loks hafi hún snúið sér við og ákærði farið ofan á hana en um það leyti hafi sími brotaþola hringt og hún farið að gráta og farið. Fyrir dómi neitaði ákærði að hafa haft samræði við brotaþola og kvaðst hann ekki hafa fengið sáðlát.

4.

Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um það sem gerðist í herbergi ákærða umrædda nótt. Ræðst niðurstaða málsins því af trúverðugleika framburðar hvors þeirra um sig og því hvort sá framburður samrýmist öðrum gögnum málsins.

Þrátt fyrir að brotaþoli hafi drukkið nokkuð magn af áfengi umrætt sinn kvaðst hún fyrir dómi muna atvik málsins nokkuð vel og lýsti hún atburðarrásinni ítarlega eftir að heim til ákærða var komið. Var lýsing hennar í öllum aðalatriðum nákvæm og samhljóða frásögn hennar hjá lögreglu og á neyðarmóttöku, en allir þeir sem ræddu við hana sömu nótt báru um að saga hennar hefði verið skýr og að hún hefði gefið greinagóða lýsingu á því sem gerðist. Vísast um þetta til meðal annars framburðar og skýrslu C læknis og E hjúkrunarfræðings ásamt skýrslna lögreglumannanna H og P. Frásögn brotaþola var einnig í samræmi við það hvernig hún greindi vitnunum D og F-x-x atvikum þótt vitnisburður þeirra hafi eðli málsins samkvæmt takmarkaðra sönnunargildi vegna tengsla þeirra við brotaþola. Af skýrslum læknisins C og fyrrgreindra lögreglumanna verður ennfremur ráðið að brotaþoli hafi ekki verið ofurölvi eða í slíku óminnisástandi að haft gæti áhrif á mat á sönnunargildi frásagnar hennar, en sú ályktun fær einnig stoð í samræmi við mælingar rannsóknastofu í lyfja-og eiturefnafræði sem vitnið M kvað benda til að styrkur alkóhóls í blóði brotaþola hafi verið um 1 prómill um klukkan 06:00 greinda nótt og síðan fallandi.

Af hálfu ákærða er trúverðugleiki frásagnar brotaþola dreginn í efa og í þeim efnum meðal annars bent á að brotaþoli hafi ekki greint frá neyslu vímuefna sem þó fundust í þvagi hennar á neyðarmóttöku. Þá er af hálfu ákærða bent á að brotaþoli hafi upphaflega hvorki greint lögreglu upphaflega frá símtali við sambýlismann sinn meðan á heimsókn hennar hjá ákærða stóð né því að ákærði hefði neytt hana til munnmaka.

Eins og áður greinir hefur brotaþoli viðurkennt að hafa reykt gras og drukkið töluvert magn af áfengi. Í vottorði læknisins C kemur fram að búið sé að „stixa þvag“ hjá henni og að hún komi jákvæð út fyrir opi ötum, MDMA og THC en ekki nýtur við frekari gagna eða mælinga um styrk umræddra efna í þvagi eða blóði brotaþola. Þrátt fyrir að brotaþoli kunni að hafa gert minna úr fíkniefnaneyslu sinni en tilefni var til miðað við fyrrgreindar upplýsingar verður það ekki talið rýra trúverðugleika frásagnar hennar sem hefur að öllu öðru leyti verið stöðug og nákvæm um grundvallaratriði málsins. Þá breytir ónákvæmni í lýsingum á ætluðu broti í fyrstu frásögn hjá lögreglu og tilvist símtals meðan á heimsókn brotaþola hjá ákærða stóð ekki framangreindu mati. Í ljósi framangreinds verður ekki talið að fyrrgreind atriði séu þess eðlis að rýri sönnunargildi framburðar brotaþola, sbr. m. a. þau atriði sem líta ber til við mat í þeim efnum samkvæmt 126. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

5.

Öfugt við framburð brotaþola hefur framburður ákærða að mati dómsins hvorki verið stöðugur né skýr um þau atriði sem máli skipta og á það bæði við um framburð hans hjá lögreglu og fyrir dómi. Þannig lýsti ákærði upphaflega atvikum svo hjá lögreglu að þau brotaþoli hefðu haft samræði um leggöng með samþykki brotaþola og að kynmökin hefðu endað með því að hann fékk fullnægingu. Kvað hann þau hafa látið vel að hvort öðru og síðan stundað kynmök um leggöng í tveimur stellingum, annars vegar augliti til auglitis og hins vegar þannig að ákærði hefði verið fyrir aftan brotaþola. Kynmökunum, sem staðið hefðu yfir í um tíu mínútur, hefði síðan lyktað þannig að ákærði fékk sáðlát. Fyrir dómi kannaðist ákærði hins vegar ekki við að hafa haft samræði við brotaþola. Lýsti hann atvikum svo að þau hefðu „reynt“ að hafa samræði en að það hefði ekki tekist. Um ástæður þess vísaði ákærði til þess annars vegar að honum hefði ekki staðið og hins vegar að brotaþoli hefði verið á blæðingum. Þá kannaðist hann ekki við það fyrir dómi að hafa fengið sáðlát.

Aðspurður um breyttan framburð kvaðst ákærði ekki geta skýrt það en taldi mögulegt að túlkurinn hjá lögreglu hefði ekki greint með réttum hætti frá því sem ákærði bar. Vegna þessa var gert hlé á þinghaldi við aðalmeðferð málsins til þess að hlýða á upptöku af skýrslu ákærða hjá lögreglu og var þýðing þess sem haft var eftir ákærða í lögregluskýrslu borin undir dómtúlk þann er túlkaði fyrir ákærða við aðalmeðferð málsins. Eftir skoðun af upptökum var það álit dómtúlksins að ekkert væri við þýðingu þess sem ákærði bar fyrir lögreglu að athuga og taldi verjandi ákærða því ekki þörf á frekari athugun að því leyti. Með vísan til þessa verður lagt til grundvallar að rétt hafiverið eftir ákærða haft í lögregluskýrslu.

Auk framangreinds er það mat dómsins að margt í framburði ákærða að öðru leyti samrýmist ekki því sem fram kemur í gögnum málsins og kasti rýrð á trúverðugleika frásagnar hans. Í því sambandi er meðal annars bent á að fyrir dómi og í skýrslu hjá lögreglu lýsti ákærði því að brotaþoli hefði reynt að snerta hann og kyssa alla leigubílaferðina frá Reykjavík til [...] og að hún hefði verið mikið utan í honum á [...] fyrr um nóttina. Vinur hans hafi raunar haft á orði á [...] að brotaþoli léti hann ekki vera. Í skýrslu sem leigubílstjórinn, G, gaf hjá lögreglu daginn eftir er hins vegar greint svo frá að ákærði og brotaþoli hafi átt „eðlilegt spjall“ á leiðinni og hafi bílstjórinn hvorki séð kossa né snertingar þeirra á milli. Þá verður framburður vitnisins J, vinar ákærða, ekki skilinn með þeim hætti að meintir tilburðir brotaþola í garð ákærða hafi verið sérstaklega áberandi, en vitnið kvaðst fyrir dómi hvorki geta staðfest að um brotaþola hafi verið að ræða né gat hann lýst því með hverjum hætti brotaþoli var sérstaklega mikið utan í ákærða.

Ennfremur samrýmist sú frásögn ákærða, að brotaþoli hafi farið frá ákærða grátandi eftir samtal við sambýlismann sinn, ekki gögnum málsins, en sem fyrr greinir verður af upplýsingum frá símafyrirtæki brotaþola ráðið að hún hafi talað við sambýlismann sinn um klukkan 06:00 og síðan aftur eftir að í lögreglubifreiðina var komið eða á milli 06:30 og 07:00. Rennir þetta að mati dómsins stoðum undir þá lýsingu brotaþola að nokkur tími hafi liðið frá því að hún ræddi við sambýlismann sinni inni í herbergi ákærða og þar til hún hringdi á Neyðarlínuna eftir að hún fór út frá ákærða og að hún hafi þannig ekki hlaupið út grátandi eftir samtal í símann öfugt við það sem ákærði bar fyrir dómi.

Loks er afar ótrúverðugur sá framburður ákærða að brotaþoli hafi haft munnmök við ákærða í fimm til tíu mínútur þrátt fyrir að honum hafi ekki staðið, eins og hann sjálfur hefur haldið fram, en til þess er að líta að aðspurður um ölvunarástand sitt kvaðst ákærði ekki hafa verið mjög drukkin og vel gert sér grein fyrir því sem fram fór.

Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að framburður ákærða hafi verið bæði óstöðugur og óskýr. Þá hefur ákærði ekki gefið viðhlítandi skýringu á því að hafa breytt framburði sínum í miklum grundvallaratriðum en sem fyrr greinir verður ekki séð að vandkvæði við þýðingu framburðar ákærða hjá lögreglu geti skýrt hinn breytta framburð. Verður framburður hans því að teljast ótrúverðugur.

Samkvæmt framansögðu er það mat dómsins að brotaþoli teljist afar trúverðug í lýsingu á því sem gerðist í herbergi ákærða umrædda nótt. Við mat á trúverðugleika framburðarins verður þó jafnframt að líta til þess hvernig hann samrýmist öðru því sem fyrir liggur í málinu. Í þeim efnum skiptir meðal annars máli að brotaþoli hringdi strax á lögreglu og leitaði aðstoðar á neyðarmóttöku þar sem hún lýsti atvikum á sama hátt og hún gerði hér fyrir dómi. Af vottorðum C læknis og E hjúkrunarfræðings, svo og framburðum þeirra fyrir dómi, verður ráðið að brotaþoli hafi greinilega verið í miklu uppnámi er hún kom á neyðarmóttöku og kvað lögreglumaðurinn H ljóst að brotaþoli hefði „orðið fyrir einhverju“ áður en hún kom í lögreglubifreiðina. Þá samrýmist framburður brotaþola bæði vottorði N sálfræðings og O hjúkrunarfræðings, sem báðar telja að brotaþoli þjáist af áfallastreituröskun sem rekja megi til kynferðisofbeldis sem hún varð fyrir 26. janúar 2019. Ennfremur er til þess að líta að brotaþoli greindi sambýlismanni, móður og vinkonu sinni frá atburðum sama dag, en ekki verður annað ráðið en að þau hafi öll upplifað brotaþola í áfalli eftir umrædda atburði.

Loks eru niðurstöður sæðisprófana tæknideildar lögreglunnar til þess fallnar að mati dómsins að styrkja þann framburð brotaþola að ákærði hafi haft við hana samræði um leggöng öfugt við það sem hann heldur fram, en af þeim verður ótvírætt ráðið að sæði hafi fundist í leggöngum brotaþola og dömubindi hennar við skoðun á neyðarmóttöku. Þótt nákvæm DNA greining á sæðinu hafi ekki verið möguleg vegna blæðinga brotaþola, sbr. það sem áður greinir í framburði C læknis, má að mati dómsins ætla að tilvist sæðis í dömubindi hennar bendi til þess að yfirgnæfandi líkur séu á að sæðið hafi ekki verið eldra en nokkurra klukkustunda gamalt, en rétt þykir að ganga út frá því að brotaþoli hafi ekki notað sama dömubindið í mikið lengri tíma en einhverjar klukkustundir.

Frásögn brotaþola er samkvæmt framangreindu greinargóð og skýr auk þess sem hún á sér stoð í framburði vitna, framlögðum rannsóknargögnum og vottorðum.

Að sama skapi er það mat dómsins að framburður ákærða sé afar misvísandi og ótrúverðugur um mikilsverð atriði tengd sakarefni málsins. Verður framburður brotaþola, sem einnig nýtur stuðnings fyrirliggjandi gagna samkvæmt framansögðu, því lagður til grundvallar úrlausn málsins. Samkvæmt því og öðru framangreindu er það niðurstaða dómsins að ákærði hafi neytt brotaþola til munnmaka og samfara um leggöng án þess að afla samþykkis hennar og þrátt fyrir að hún hafi beðið hann að hætta og reynt að víkja sér undan. Ákærða hafi þannig mátt vera ljóst að brotaþoli var samförunum ekki samþykk og að þær væru gegn vilja hennar. Að mati dómsins breytir engu í þeim efnum þótt ekki hafi fundist áverkar á brotaþola, en þar er annars vegar hafður í huga framburður fyrrgreinds læknis, sem bar að blæðingar geti verkað sem sleipiefni og komið í veg fyrir áverka vegna samræðis, og hins vegar sú lýsing brotaþola að hún hafi upplifað sig vanmáttuga gagnvart aðstæðunum og frosið í stað þess að streitast á móti.

Með vísan til þessa og annars þess sem að framan er rakið telur dómurinn að ákæruvaldinu hafi tekist að sanna, gegn neitun ákærða, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi aðfaranótt 26. janúar 2019 haft samræði og önnur kynferðismök við brotaþola án hennar samþykkis eins og nánar greinir í ákæru. Með lýstri háttsemi braut ákærði gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður hann sakfelldur fyrir þá háttsemi.

7.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi hér á landi og verður tekið tillit til þess við ákvörðun refsingar. Þá verður að líta til þess að brot ákærða er framið í janúar 2019 en ákæra ekki gefin út fyrr en 24. september 2021 ánþess að hinn mikli dráttur á meðferð málsins hafi verið skýrður með viðhlítandi hætti og hlýtur ákærði nú dóm tæpum þremur og hálfu ári eftir brot hans. Á hinn bóginn verður að horfa til þess að ákærði braut með freklegum hætti gegn kynfrelsi brotaþola og er ljóst af framangreindu að brot hans hafi haft miklar afleiðingar í för með sér fyrir brotaþola. Þegar á allt þetta er horft verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í tvö ár.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 3.000.000 króna með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Af framangreindu og einkum þeirra vottorða sem fyrir liggja um greiningu og meðferð brotaþola verður ráðið að brot ákærða hafi valdið brotaþola miklum andlegum miska. Hefur hún verið greind með áfallastreituröskun og virðist ljóst að endurminningar af brotinu, kvíði og óöryggi hafi haft veruleg áhrif á brotaþola. Þykja bætur henni til handa, að teknu tilliti til þessa og fyrirliggjandi dómaframkvæmdar, hæfilega ákveðnar 1.800.000 króna. Um vexti fer semí dómsorði greinir.

Ákærði greiði sakarkostnað samkvæmt yfirliti, málsvarnarlaun skipaðs verjanda og þóknun réttargæslumanns brotaþola svo sem í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 við uppkvaðningu dómsins.

Af hálfu ákæruvaldsins fór með málið K-kvk-nf H-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákærði greiði brotaþola, A, 1.800.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. janúar 2019 til 19. nóvember 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 2.957.255 krónur í sakarkostnað, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.536.515 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 890.850 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf