S-93/2011

Mál þetta, sem dómtekið var þann 1. júní sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 20. apríl 2011, á hendur X:

„fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa frá því í maí eða júní 2010, einu sinni til tvisvar í mánuði haft samræði við stúkuna A, fædd 1996, á ofangreindu heimili sínu og tvisvar á heimili stúlkunnar að [...]

Telst þetta varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu sakarkostnaðar.“

Með framhaldsákæru, útgefinni 2. maí sl., var vísað til þess að fyrir mistök hafi fallið út texti um lok verknaðartíma í verknaðarlýsingu í fyrrnefndri ákæru; en með orðunum „með því að hafa frá því í maí eða júní 2010“ eigi að bætast við: „fram til 18. janúar 2011“.

Dómkröfur skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef S-kk-ef, héraðsdómslögmanns, eru að ákærða verði gerð eins væg refsing og lög leyfa og að hluti málskostnaðar ákæruvalds falli á ríkissjóð. Verjandinn krefst málsvarnarlauna við alla meðferð málsins, við lögreglurannsókn og fyrir dómi.

I.

Samkvæmt rannsóknargögnum barst lögreglunni á Akureyri, kæruerindi, dagsett 4. janúar 2011, frá Félagsþjónustu Y um ætluð kynferðisbrot ákærða, X, vegna sambands hans við stúlkuna A, sem fædd er ... 1996. Var til þess vísað að sambandið hefði hafist vorið 2010, er ákærði var 19 ára en A 13 ára. Tilefni erindisins virðist hafa verið barnaverndartilkynning B, barna- og unglingageðlæknis, sem hann ritaði haustið 2010 þess efnis að stúlkan A hefði átt í ástarsambandi við ákærða, en hann væri 6 árum eldri en hún.

Af hálfu lögreglu var óskað eftir skýrslutöku af stúlkunni A fyrir héraðsdómi, sbr. ákvæði 59. gr., a-lið, laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála. Fór skýrslutakan fram 31. janúar sl. í sérútbúinni aðstöðu dómsins, en samhliða fylgdust með á sjónvarpsskjá m.a. rannsóknaraðilar, skipaður verjandi ákærða og skipaður réttargæslumaður brotaþola, A-kvk-nf S-kvk-nf hdl. Skýrslutakan var tekin upp á myndband og er hún á meðal gagna málsins.

Við rannsókn lögreglu var ákærði yfirheyrður um sakarefnið þann 18. janúar sl., en í framhaldi af því vitni, þ. á m. móðir stúkunnar, C, fædd 1967. Nefndir aðilar voru yfirheyrðir við aðalmeðferð málsins fyrir dómi, en þá gaf og vitnaskýrslu D, heimilislæknir.

I.

Af gögnum málsins verður ráðið að kynni með ákærða og stúlkunni A hafi hafist fyrri hluta árs 2010, en að þau hafi ákveðið að hefja fast samband í aprílmánuði það ár. Um svipað leyti hafi foreldrar stúlkunnar fregnað af sambandinu og hafi þau strax lýst skýrri andstöðu sinni við það við ákærða og foreldra hans, en einnig við dóttur sína. Liggur fyrir að dóttirin brást illa við afskiptum foreldra sinna. Óumdeilt er að ákærði hélt sambandi sínu áfram við stúlkuna og að hann hafði fyrst samfarir við hana um mánaðamótin maí/júní það ár, en síðan í framhaldi af því eins og lýst er í ákæru. Fyrir liggur að ákærði og nefnd stúlka eru í dag kærustupar, en fyrir dómi staðhæfði ákærði að eftir að lögreglukæra kom fram í máli þessu hafi heldur dregið úr hinum nánu samskiptum og að þau hefðu um síðir hætt slíku athæfi.

Samkvæmt gögnum málsins og vitnisburði fyrir dómi hefur stúlkan A átt við andlega erfiðleika að stríða, einkum þunglyndi og kvíða, um nokkurra ára bil. Vegna þessa leituðu foreldrar hennar til heimilislæknis á árunum 2007 og 2008, en án þess að viðhlítandi skýring fengist þar á. Liggur fyrir að erfiðleikar stúlkunnar ágerðust á árinu 2010 og keyrði um þverbak í þeim efnum þá um sumarið og til loka ársins. Vegna þessa fékk stúlkan tilvísun til barna- og unglingageðlæknis og sálfræðings haustið 2010, en þeirri meðferð mun hafa lokið í mars/apríl á þessu ári. Rannsóknaraðilar óskuðu eftir vottorði B, barnalæknis og barna- og unglingageðlæknis, vegna sjúkleika A. Er það dagsett 22. febrúar 2011. Segir í vottorðinu að vegna þunglyndis stúlkunnar hafi verið gerð tilraun til viðeigandi meðferðar, sem hafi falist í lyfjameðferð og hugrænni atferlismeðferð. Vikið er að því í vottorðinu að foreldrum hafi verið ráðlagt að ljúka sambandi hennar við ákærða þar sem of mikill aldursmunur hafi verið þar á til að hægt væri að ætla að þar væri eitthvert jafnræði þeirra í millum. Kemur fram að stúlkan hafi tekið þessum tilmælum illa. Í niðurlagi vottorðsins segir eftirfarandi:

[„ ... “]

Fyrir dómi bar móðir stúlkunnar, vitnið C, að líðan dóttur hennar hefði farið dagbatnandi á þessu ári og staðfesti að hún væri nú án allrar lyfjagjafar. Þá hefði skóla- og félagsstarf svo og vinatengsl hennar einnig verið með ágætum. Vitnið bar að dóttirin og ákærði væru enn í sambandi og í raun kærustupar.

Að frumkvæði skipaðs verjanda var undir rekstri málsins aflað gagna um hagi ákærða vegna sértækra námserfiðleika hans. Var þar um að ræða gögn frá sálfræðingum frá árunum 1998 og 2008 svo og vottorð iðjuþjálfa frá árinu 2002. Einnig liggur fyrir staðfest læknisvottorð D heimilislæknis, dagsett 24. maí sl., en þar er því m.a. lýst að ákærði sé haldinn vægu þunglyndi og sé á lyfjum af þeim sökum.

II.

Ákærði hefur hér fyrir dómi skýlaust viðurkennt þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og framhaldsákæru. Játning ákærða er í samræmi við framburð hans fyrir lögreglu og önnur gögn málsins, þ. á m. skýrslu stúlkunnar A fyrir dómi. Er því nægjanlega sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem að framan er lýst.

Í máli þessu hefur ákærði þannig gerst sekur um kynferðisbrot gagnvart unglingsstúlku, sem var tæpra fjórtán ára þegar hin nánu samskipti hófust. Með athæfinu hefur ákærði brotið gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61, 2007, en í ákvæðinu er því lýst að kynferðislegur lágmarksaldur sé miðaður við fimmtán ár. Refsilágmark vegna brota gegn nefndri málsgrein er eins árs fangelsi. Má lækka refsingu eða láta hana niður falla ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi. Tilgangur ákvæðisins er að vernda börn og ungmenni fyrir að lifa kynlífi áður en þau hafa andlegan og líkamlegan þroska til þess. Brot ákærða er því alvarlegt og beindist gegn mikilvægum hagsmunum. Er atvik hófust var ákærði nítján ára og kemur því ekki til álita að lækka refsingu eða fella hana niður. Það breytir og engu þótt stúlkan hafi verið fús til að hafa við hann kynferðislegt samneyti.

Samkvæmt sakavottorði gekkst ákærði undir sektarrefsingu lögreglustjóra vegna þjófnaðarbrots í mars sl. Að virtum gögnum málsins er það álit dómsins að ákærði sé fyllilega sakhæfur. Þykir refsing hans að öllu framangreindu virtu og með hliðsjón af 1. tl. 1. mgr. 70. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga hæfilega ákveðin fimmtán mánaða fangelsi.

Ákærði, sem er nú tvítugur, hefur við alla meðferð málsins undanbragðalaust skýrt frá verknaði sínum. Þykir með hliðsjón af ungun aldri hans og að öllum atvikum virtum fært að fresta fullnustu ofangreindrar refsingar og skal hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955. Þá þykir rétt, svo sem atvikum máls er háttað, að binda frestun fullnustunnar einnig því skilyrði að ákærði sæti á skilorðstímanum sérstakri umsjón, sbr. 1. og 2. tl. 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga. Skal Fangelsismálastofnun ríkisins fara með eða tilnefna þann aðila sem hafa skal með hendi umsjónina, sbr. ákvæði 1. mgr. 66. gr. laga nr. 49, 2005 með fullnustu refsinga.

Með bréfi dagsettu 1. mars sl. tilkynnti skipaður réttargæslumaður brotaþola að ekki yrði lögð fram bótakrafa á hendur ákærða.

Ákæruvaldið hefur gert kröfu um að ákærði verði dæmdur til greiðslu sakarkostnaðar. Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88, 2008 ber að dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað. Er um að ræða þóknun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 326.300 krónur, og 37.856 krónur vegna ferðakostnaðar hans, svo og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, A-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 62.750 krónur. Við ákvörðun launa hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvalds flutti málið S-kk-nf P-kk-nf, settur lögreglustjóri.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf, héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fimmtán mánaða fangelsi en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955. Þá er frestun refsivistar bundin því skilyrði að ákærði sæti á skilorðstímanum sérstakri umsjón, sbr. 1. og 2. tl. 3. mgr. 57. gr. hegningarlaganna. Skal Fangelsismálastofnun ríkisins fara með eða tilnefna þann aðila sem hafa skal með hendi umsjónina.

Ákærði greiði allan sakarkostnað, 426.906 krónur, sem er þóknun skipaðs verjanda hans, A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 326.300 krónur, ásamt 37.856 krónum vegna ferðakostnaðar hans, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, A-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 62.750 krónur.