E-2280/2017

Þetta mál, sem var tekið til dóms 14. febrúar 2018, er höfðað af A-x-x A-x-x, kt. [...], Holtagerði 28, Kópavogi, með stefnu birtri 28. júní 2017, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., kt. 660269-2079, Síðumúla 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 30.557.908 kr. með 4,5% vöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 4.187.550 kr. frá 14. maí 2012 til 25. ágúst 2014 og af 30.557.908 kr. frá þeim degi til 3. júní 2017, en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál auk álags er nemi virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Hann krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Málsatvik

Stefnandi lenti í alvarlegu slysi síðla dags 14. maí 2012 við vinnu sína hjá fyrirtækinu Aðföngum í frystigeymslu þess í Brúarvogi 1–3 í Reykjavík. Málsaðilar deila um það hvort hann eigi, vegna tjóns sem hann hlaut þá, rétt til bóta úr ábyrgðartryggingu sem vinnuveitandi hans hafði keypt hjá stefnda.

Stefnandi fluttist hingað til lands fyrir um 12 árum. Fljótlega fékk hann vinnu hjá Aðföngum í húsnæði fyrirtækisins í Súðarvogi. Hann vann þar í 4–5 ár, að því er hann minnir. Hann starfaði síðan um hálfsárs skeið, 2011-2012, sem gjaldkeri í banka en féll það ekki. Vorið 2012 sá hann að Aðföng auglýstu eftir starfsmanni, sótti um og fékk starfið. Þá átti hann ekki kost á vinnu í húsnæðinu í Súðarvogi heldur í frystigeymslunni í Brúarvogi 1–3. Þar hóf hann störf 20. mars 2012. Hann hafði því starfað þar í réttar átta vikur þegar slysið varð.

Í frystigeymslunni voru vörur geymdar í rafknúnu, tölvustýrðu hillurekkakerfi/lagerhillum af gerðinni Móvil gama, sem hefur CE-merkingu. Rekkarnir, sem eru tveggja til þriggja mannhæða háir og um 35–36 metra breiðir, renna á brautum, sem eru steyptar niður í gólfið. Færslu þeirra fram og til baka eftir brautunum er stýrt með því að gefa skipun á þar til gerðu stjórnborði á enda hvers rekka. Stjórnborðið er einfalt; takki sem stýrir færslu til hægri og annar sem stýrir færslu til vinstri og síðan er á því öryggishnappur. Sé ýtt á hann er rafstraumur til tækisins rofinn og færsla rekkans stöðvast.

Á hverjum rekka, þeirri hlið sem vörunni er raðað inn í, er auk þess neyðarstöðvunarbúnaður. Hann á að nema hreyfingu, en þó á mjög afmörkuðum stað, neðst á hillurekkunum. Búnaðurinn er ljósnemavörn; ljósgeisli sem er sendur úr öðrum enda rekkans í hinn enda hans. Geislinn liggur nokkrum cm fyrir ofan gólfflötinn, rétt undir útstandandi stálramma/slá neðst á hillurekkanum niðri við gólf. Til þess að rekkinn stöðvist, við það að geislinn er rofinn þarf fótur manns svo gott sem að snerta rekkann. Þegar geislinn er rofinn rofnar aflrás til rekkans og hann á að stöðvast. Stefndi áréttar að tækið sé CE-merkt.

Vöruskemmuna höfðu Aðföng haft á leigu frá árinu 2009 af fyrirtækinu Dreifingu. Samkvæmt upplýsingum frá Aðföngum kenndi verkefnastjóri leigusala starfsmönnum Aðfanga á rekkakerfið.

Í vöruskemmunni/frystigeymslunni var 20–30°C frost. Stefnandi var því vel klæddur og kvaðst hafa haft tvær húfur á höfði. Hann kvaðst því ekki hafa heyrt að rekkarnir bak við hann færðust til auk þess sem alltaf hafi verið visst hljóð, suð eða niður, í frystigeymslunni.

Að sögn stefnanda fór vinnan þannig fram að hann hafði litla tölvu eða lítinn skjá festan á framhandlegginn. Í tölvuna bárust pantanir frá verslunum um tilteknar vörur. Á skjánum sá hann einnig hvar nákvæmlega í geymslunni varan var geymd. Þegar atvikið varð hafði hann fengið pöntun á vörum sem voru á tveimur stöðum í frystigeymslunni; önnur á A-gangi og hin á B-gangi rekkakerfisins. Inn í frystigeymsluna ók hann litlum lyftara, sem á er hvorki hús né hlíf. Hann notaði þó ekki lyftibúnaðinn eða gafflana á lyftaranum til verksins heldur lagði hann vöruna á pall bak við sætið á lyftaranum. Fyrst náði hann í vöruna á A-ganginum. Hann opnaði því næst B-ganginn með því að ýta á takka í stjórnborðinu á enda rekkans, settist á lyftarann og ók honum hálfa leið inn ganginn og fór af honum til að ná í kassa.

Hann kvaðst hafa lagt lyftaranum nálægt rekkanum til þess að það reyndi sem minnst á bakið að færa kassann úr hillunni yfir á lyftarann. Að hans sögn gerðu allir starfsmennirnir þetta til þess að þurfa ekki að ganga með/bera kassana frá hillunni að lyftaranum. Á meðan stefnandi stóð við lyftarann og var að leggja kassann frá sér á pall hans fór rekkinn skyndilega af stað og færðist að stefnanda, með þeim afleiðingum að hægri fótur hans klemmdist milli lyftarans og rekkans. Þetta tók örfáar sekúndur. Stefnandi reyndi að losa sig en gat það ekki og á meðan hélt rekkinn áfram að þrýstast að fæti hans. Stefnandi náði að hringja úr farsíma sínum í annan starfsmann, G-kk-þf H-kk-þf, sem kom eftir nokkrar mínútur og opnaði ganginn með því að ýta á takka á stjórnborðinu. Stefnanda var strax ekið á slysadeild Landspítalans í Fossvogi. Þar var hann greindur með kramningaráverka á hægri fæti. Læknir setti hann í teygjusokk og ráðlagði honum að taka verkja- og bólgueyðandi lyf og hvíla sig næsta dag. Eftir það skyldi hann lifa lífi sínu eins og fyrir slysið. Hann skyldi þó koma í eftirlit ef verkurinn ykist. Verkstjóra Aðfanga var strax tilkynnt um slysið.

Morguninn eftir slysið, 15. maí 2012, afhenti stefnandi á vinnustað sínum vottorð þess efnis að hann væri óvinnufær þann dag. Sama morgun leitaði hann að eigin frumkvæði til lögreglunnar til þess að tilkynna slysið. Lögreglumaður sem tók af honum skýrslu segist í skýrslunni hafa hringt í rekstrarstjóra Aðfanga, Á-kk-þf F-kk-þf J-kk-þf. Sá hafi sagst hafa hringt í Vinnueftirlitið á slysdegi. Eftirlitið hefði ekki talið málið þess eðlis að það yrði rannsakað fyrr en daginn eftir, þ.e. 15. maí.

Á-kk-nf bar fyrir dómi að honum hafi fundist óeðlilegt að eftirlitið hefði ekki viljað koma samdægurs því það hefði það gert áður þegar hann hefði hringt þangað og tilkynnt slys. Hann bar einnig að eftir nokkra daga hefði hann verið farið að lengja eftir Vinnueftirlitinu og taldi sig þá hafa hringt í það aftur. Skrifleg tilkynning til eftirlitsins var þó ekki fyllt út fyrr en 22. maí 2012, en hún barst Vinnueftirlitinu fjórum vikum síðar, 19. júní. Í henni lýsti rekstarstjóri Aðfanga atvikinu þannig:

A-x-x fer á lyftara inn á B- gang að sækja kassa. Færanlegur rekki fer saman og A-x-x. klemmist á milli rekkans og lyftara (fótur). Tvennt bilar, rekkinn á ekki að færast saman og rekkinn á að stöðvast við fyrirstöðu (t.d. spark). Skór með stáltá björguðu miklu.

Vinnueftirlitið kom á staðinn 21. maí 2012, sjö dögum eftir atvikið, en áður en því barst skrifleg tilkynning Aðfanga. Í umsögn þess um vinnuslys segir:

Hinn 21.05.2012 var Vinnueftirliti ríkisins tilkynnt um vinnuslys er varð í frystigeymslu Aðfanga, Brúarvogi 1-3 þann 14.05.2012. Skoðun á vettvangi slyssins fór fram þá um morguninn.

Við rannsókn slyssins studdust eftirlitsmennirnir við frásögn rekstrarstjóra Aðfanga, sem var viðstaddur skoðunina, og myndbandsupptöku af atvikinu. Um stjórnbúnaðinn segja þeir:

Stjórnborðið er sagt þannig útbúið að kerfið á ekki að fara í gang nema með fyrirskipun í stjórnborði þar um, auk þess sem rekkinn á að stöðvast við fyrirstöðu. Því er stjórnað með skynjurum sem staðsettir eru í ca 10cm hæð yfir gólfi. Við athugun eftirlitsmanns virkaði neyðarstöðvun og stjórnborð eðlilega.

Um atvikið segja starfsmenn Vinnueftirlitsins:

A-x-x A-x-x hafði farið einn inn á B-gang rekkakerfisins á lyftara til að sækja kassa, hann hafði opnað ganginn við stjórnborðið og farið inn. Á meðan A-x-x var staddur í ganginum fór rekkakerfið í gang og byrjaði að lokast. Svo virðist sem neyðarbúnaður sá er koma á veg fyrir að slíkt eigi að geta gerst hafi ekki virkað með þeim afleiðingum að fótur A-x-x klemmdist á milli rekka og lyftara.

Eftirlitið gerði ekki athugasemd við aðstæður, eins og þær voru á slysstað viku eftir atvikið. Gólf voru hrein og lýsing góð. Tekið var fram að áhættumat fyrir starfsemi fyrirtækisins væri til en ekki hefði verið gert ráð fyrir atviki sem þessu.

Það var niðurstaða rannsóknar Vinnueftirlitsins að engin tæknileg skýring fyndist á því að rekkakerfið fór í gang á meðan stefnandi var staddur á gangi þess. Eftirlitið gaf þau fyrirmæli um úrbætur að stjórnborð og öryggisnemar skyldu yfirfarin reglulega og samkvæmt fyrirmælum framleiðanda.

Stefnanda skánaði ekki í fætinum og var enn kvalinn 18. maí. Hann fékk þá aftur vottorð um óvinnufærni og átti að koma í endurmat viku síðar hefði honum ekki skánað. Að ráði læknis reyndi stefnandi að vinna í hálfu starfi frá miðjum júní 2012 en með vottorði læknis í nóvember 2012 var hann talinn alveg óvinnufær og hefur ekki verið á vinnumarkaðnum frá þeim tíma. Hann hefur hins vegar gengist undir margs konar læknismeðferðir sem hafa þó ekki borið mikinn árangur.

Stefnandi taldi Aðföng bera skaðabótaábyrgð á slysi hans, þar eð það yrði rakið til vanbúnaðar á vinnustað og til þess að neyðarstöðvunarbúnaðurinn á rekkakerfi frystigeymslunnar virkaði ekki. Hann óskaði því eftir afstöðu stefnda til bótaskyldu Aðfanga vegna tjónsins með bréfi, dags. 18. janúar 2013. Um ábyrgð vinnuveitanda vísaði hann til laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og reglugerðar um notkun tækja nr. 367/2006.

Vegna þessa erindis aflaði stefndi sér upplýsinga frá Aðföngum. Í svörum fyrirtækisins kom fram að stefnandi hefði ekki fengið neinar skriflegar leiðbeiningar um notkunarskilyrði hillurekkanna enda væru þær ekki til. Hann hefði hins vegar fengið þá munnlegu leiðbeiningu að öryggisbúnaðurinn væri á öðrum stað en hann er, það er „í slánni en ekki undir sem er skv. þeim leiðbeiningum sem starfsmenn okkar fengu frá leigusala“. Í svörunum kom einnig fram að verkefnastjóri leigusalans hefði kennt starfsmönnum Aðfanga á búnaðinn í upphafi leigutímans 2009.

Enn fremur kom fram í svörum Aðfanga að í kjölfar slyssins hefði vinnureglum verið breytt þannig að starfsmenn tækju strauminn alltaf af búnaðinum áður en þeir færu inn á gangana.

Með bréfi dags. 19. september 2013 hafnaði stefndi bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu Aðfanga þar eð hann taldi atvikið ekki verða rakið til sakar vátryggingartaka. Stefnandi gat ekki fallist á þessa afstöðu stefnda og skaut málinu til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, 17. júlí 2014. Í úrskurði sínum 16. september 2014, í máli nr. 230/2014, komst nefndin að þeirri niðurstöðu að stefnandi ætti ekki rétt úr ábyrgðartryggingu Aðfanga hjá félaginu.

Þar eð stefnandi var tryggður slysatryggingu hjá stefnda, sem launþegi Aðfanga, var S-kk-nf T-kk-nf læknir fenginn til að leggja mat á afleiðingar slyssins fyrir hann. Í matsgerð, dags. 15. september 2016, taldi læknirinn varanlega, læknisfræðilega örorku stefnanda vegna kramningaráverkans (miska) nema 25 miskastigum. Stefnanda voru greiddar bætur úr slysatryggingu launþega hjá stefnda í samræmi við það mat.

Stefnandi telur slysið bótaskylt úr ábyrgðartryggingu Aðfanga sem var í gildi á slysdegi. Að beiðni stefnanda dómkvaddi Héraðsdómur Reykjavíkur S-kk-þf T-kk-þf lækni og S-kk-nf R. A-kk-ef lögmann til þess að leggja mat á afleiðingar slyssins fyrir stefnanda. Í matsgerð þeirra frá 12. apríl 2017, sem var unnin á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993, var tjón stefnanda metið svo:

Stefnandi sendi stefnda kröfu 3. maí 2017, sem grundvallaðist á niðurstöðu matsgerðarinnar. Með tölvupósti 22. maí 2017 ítrekaði stefndi óbreytta afstöðu sína til bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu Aðfanga.

Stefnandi telur sér því nauðsynlegt að höfða þetta mál til heimtu fullra skaðabóta úr ábyrgðartryggingu Aðfanga, sem var í gildi hjá stefnda á slysdegi, vegna afleiðinga vinnuslyss 14. maí 2012.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Almennt um grundvöll bótaábyrgðar

Stefnandi byggir á því að hann búi við alvarlegar, varanlegar afleiðingar vinnuslyssins 14. maí 2012. Þær hafi haft veruleg áhrif á líf hans og möguleika til að afla sér tekna í framtíðinni, eins og matsgerð sýni.

Hann byggir á því að Aðföng beri skaðabótaábyrgð á slysi hans, því það megi rekja til vanbúnaðar á vinnustað, svo og til þess að umrætt rekkakerfi í frystigeymslunni og neyðarbúnaður hafi bilað. Stefnandi byggir á því að hann eigi af þeim sökum rétt til bóta úr frjálsri ábyrgðartyggingu Aðfanga hjá stefnda á grundvelli skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglna skaðabótaréttarins, sakarreglunni og reglunni um vinnuveitendaábyrgð. Máli sínu til stuðnings bendir stefnandi á eftirfarandi:

Ófullnægjandi og/eða bilaður búnaður

Stefnandi byggir á því að orsök slyssins hafa verið ófullnægjandi og/eða bilaður búnaður í rekka F-B, 1101, í frystigeymslu Aðfanga. Eins og segi í umsögn Vinnueftirlitsins, dags. 21. maí 2012, sé slysstaðurinn frystiklefi sem er útbúinn með tölvustýrðum lagerhillum er hreyfast fyrst er skipun hefur verið gefin um það á þar tilgerðu stjórnborði sem staðsett er framan við hillurekkana. Stjórnborðið er sagt þannig útbúið að kerfið á ekki að fara í gang nema með fyrirskipun í stjórnborði þar um, auk þess sem rekkinn á að stöðvast við fyrirstöðu. Því er stjórnað með skynjurum sem staðsettir eru í ca 10 cm hæð frá gólfi. Í umfjöllun Vinnueftirlitsins um vinnubrögð og starfshætti segi einnig að A-x-x A-x-x hafði farið einn inn á B-gang rekkakerfisins á lyftara til að sækja kassa, hann hafði opnað ganginn við stjórnborðið og farið inn. Á meðan A-x-x var staddur í ganginum fór rekkakerfið í gang og byrjaði að lokast. Svo virðist sem neyðarbúnaður sá er koma á veg fyrir að slíkt eigi að geta gerst hafi ekki virkað með þeim afleiðingum að fótur A-x-x klemmdist á milli rekka og lyftara.

Vinnueftirlitið hafi rannsakað orsök slyssins. Í umsögn þess segi meðal annars að niðurstaða rannsóknarinnar sé að engin tæknileg skýring hafi fundist á því af hverju rekkakerfið fór í gang á meðan stefnandi var staddur á milli rekkanna. Þau fyrirmæli um úrbætur sem eftirlitið hafi gert vegna slyssins hafi verið að stjórnborð og öryggisnemar skyldu yfirfarin reglulega og samkvæmt fyrirmælum framleiðanda. Stefnandi bendir hins vegar á að rannsókn Vinnueftirlitsins hafi farið fram 21. maí 2012, en ekkert liggi fyrir um það hvað gerðist í millitíðinni, þ.e. frá því að slysið varð og þar til rannsókn fór fram. Stefnandi byggir á því að það eitt að Vinnueftirlitið hafi ekki fundið neina tæknilega skýringu sjö dögum eftir slys stefnanda hafi ekkert sönnunargildi um það hvernig ástand rekkakerfisins hafi verið skömmu eftir slysið.

Stefnandi hafnar alfarið þeirri niðurstöðu Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum að hann eigi ekki bótarétt úr ábyrgðartryggingunni hjá stefnda þótt fram komi í skýrslu Vinnueftirlitsins að engin tæknileg skýring sé á því af hverju hillukerfið hafi ekki virkað eins og það átti að gera og því hafi ekki verið sýnt fram á vanbúnað í kerfinu eða ófullnægjandi aðstæður á vinnustað. Stefnandi bendir á að fyrir liggi myndbandsupptaka af slysinu þar sem greinilega sjáist að hillukerfið virkaði ekki á þann hátt sem það átti að gera.

Stefnandi byggir á því að tölvustýrðu hillurnar hafi bilað og farið af stað auk þess sem varnarbúnaðurinn hafi ekki virkað sem skyldi. Stefnandi vísar til upptöku úr eftirlitsmyndavél Aðfanga, þar sem sést þegar hann opnar ganginn á stjórnborðinu fyrir framan rekkann og fer inn ganginn á lyftaranum. Síðan sjáist að rekkinn fer skyndilega, að því er virðist sjálfkrafa, af stað að stefnanda og hann klemmist fastur.

Stefnandi bendir á að í tilkynningu Aðfanga til Vinnueftirlitsins, dags. 22. maí 2012, segi um tildrög slyssins: A-x-x fer á lyftara inn á B-gang að sækja kassa. Færanlegur rekki fer saman og A-x-x. klemmist á milli rekka og lyftara (fótur). Tvennt bilar, rekkinn á ekki að færast saman og rekkinn á að stöðvast við fyrirstöðu, (t.d. spark). Skór með stáltá björguðu miklu.“ Að mati stefnanda verður umrædd tilkynning ekki skilin á annan hátt en þann að Aðföng viðurkenni að rekkinn hafi bilað í umrætt sinn.

Ekkert áhættumat vegna hillurekkanna, ófullnægjandi leiðbeiningar og verklag

Stefnandi byggir á því að í lögum nr. 46/1980 séu lagðar ríkar skyldur á herðar atvinnurekendum að tryggja öryggi starfsmanna á vinnustað. Atvinnurekandi beri ábyrgð á að gerð sé skrifleg áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað og að gert sé sérstakt áhættumat þar sem meta skuli áhættu í starfi með tilliti til öryggis og heilsu starfsmanna og áhættuþátta í vinnuumhverfi, sbr. 65. gr. og 65. gr. a í lögum nr. 46/1980, sbr. jafnframt ákvæði VIII. kafla reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Þá beri atvinnurekanda, skv. 13. gr. laganna, að tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Í greininni sé meðal annars sérstaklega vísað til kafla laganna um framkvæmd vinnu, um vinnustaði og um vélar og tækjabúnað.

Samkvæmt umsögn Vinnueftirlits ríkisins, dags. 21. maí 2012, hafi ekki verið gert ráð fyrir slíkum atburði í áhættumati Aðfanga. Í svari Aðfanga við spurningu stefnda um það hvers vegna ekki hafi verið til áhættumat fyrir umrætt tilvik, dags. 11. apríl 2013, segi: Það er til áhættumat fyrir frystigeymsluna aftur á móti áttuðum við okkur ekki á slysahættunni á rekkunum og því liggur ekki fyrir neitt áhættumat á þeim.

Þótt áhættumat hafi verið gert fyrir frystigeymsluna sé ljóst að áhættan sem tengdist þessum verkþætti, vinnan inni í sjálfum rekkunum, hafi ekki verið nægilega metin og verkið því ekki skipulagt á þann hátt að öryggi starfsmanna væri nægilega tryggt. Stefnandi bendir á að Aðföngum hafi verið eða hafi mátt vera ljós hættan af hillurekkunum. Hver rekki sé stór, breiður og þungur og hreyfist fram og til baka. Því sé ljóst að af þeim sé veruleg slysahætta.

Í bréfi stefnda, dags. 19. september 2013, þar sem hann hafni ábyrgð segi að atvik sem þetta hafi ekki gerst áður. Aðföng hafi því mátt treysta því að búnaður hillukerfisins virkaði. Í samskiptum stefnda og Aðfanga 11. apríl 2013 svari Aðföng þeirri spurningu stefnda hvort sambærilegt atvik hafi gerst áður og hvort upplýsingar séu til um það þannig að ekkert sambærilegt slys hafi átt sér stað. Stefnandi bendir á að í svari Aðfanga komi ekki fram hvort hillurekkarnir hafi áður farið af stað heldur sé eingöngu tekið fram að sambærilegt slys hafi aldrei orðið. Í svörum Aðfanga til stefnda, 11. apríl 2013, segi að vinnureglum við rekkana hafi verið breytt í kjölfar slyss stefnanda og að nú slái starfsmenn alltaf strauminn af rekkanum áður en þeir fari inn á ganginn. Eftir slysið hafi Aðföng því breytt vinnureglum við hillurekkana þar sem ekki sé treystandi á að þeir fari ekki sjálfkrafa af stað.

Í umsögn Vinnueftirlitsins, dags. 21. maí 2012, sé haft eftir rekstrarstjóra Aðfanga að ekki sé ætlast til þess að starfsmenn séu einir við vinnu í frystigeymslu eins og var í tilfelli stefnanda. Engin skrifleg verklýsing sé þó til um það. Í svari Aðfanga 11. apríl 2013 við þeirri spurningu stefnda hvort það væri almenn vinnuregla að starfsmenn ættu ekki að vera einir við vinnu í frystigeymslu, hvort starfsmenn gætu staðfest það og hvort stefnandi hefði fengið slík tilmæli sagði: Starfsmenn eru ekki einir við vinnu sína í frystihúsinu. Aftur á móti er starfið þannig að um er að ræða tiltekt á vörum í frysti þannig að það getur verið að þegar aðrir starfsmenn eru búnir með að taka til pöntun þá keyra þeir vörurnar fram til lestunnar og því getur myndast smá tími þar sem starfsmaður er einn inni í frystinum. Stefnandi hafnar því alfarið að honum hafi verið kynnt sú regla að starfsmenn ættu ekki að vera einir að vinna inni í frystigeymslunni. Stefnandi byggir á því að honum hafi aldrei verið kynntar sérstakar öryggisreglur varðandi frystigeymsluna.

Í kjölfar slyss stefnanda hafi stefndi sent Aðföngum eftirfarandi spurningu vegna málsins: Af hálfu A-x-x er á því byggt að neyðarbúnaður í rekkakerfi hafi ekki virkað. Er vitað hvað olli því? Þessu hafi A-hk-nf svarað þannig 11. apríl 2013: Neyðarbúnaður var virkur, hann er staðsettur neðar en þar sem A-x-x hélt að hann væri. Neyðargeislinn er staðsettur niður við gólf og á að nema fót ef hann kemur í geislann, A-x-x hélt að til að stoppa rekkann þyrfti að ýta við slá sem var fyrir ofan neyðarbúnaðinn. Búið er að taka út neyðarbúnaðinn af vinnueftirlitinu og fulltrúa frá umboðsaðila og virkaði allt eðlilega.

Stefndi hafi innt Aðföng eftir því skriflega, 15. apríl 2013, hvort stefnandi hafi fengið einhverjar leiðbeiningar um það hvernig neyðarbúnaðurinn virkaði, þ.e. hvort hann hefði til dæmis fengið leiðbeiningar um hvar skynjarinn væri. Í svari Aðfanga, 7. maí 2013, segi að stefnandi hafi fengið kennslu, en hafi verið sagt að skynjarinn væri á öðrum stað, þ.e. í slánni en ekki undir sem er skv. þeim leiðbeiningum sem starfsmenn Aðfanga hf. fengu frá leigusala. Stefnandi bendir á að svör Aðfanga séu mjög misvísandi og verði ekki skilin á annan hátt en þann að Aðföng viðurkenni að hafa veitt rangar leiðbeiningar um hvar neyðarbúnaðurinn væri staðsettur.

Stefnandi hafnar því alfarið að hafa fengið leiðbeiningar um hvernig neyðarbúnaður hillurekkanna virkaði, svo sem fram kemur í svari Aðfanga. Hann kveðst aldrei hafa fengið kennslu um að skynjari væri í slá fyrir ofan neyðarbúnaðinn sem hann þyrfti að ýta við til þess að stoppa rekkann. Stefnandi kveðst ekki hafa fengið neina kennslu um neyðarbúnað hillurekkanna frá því að hann hóf störf og þar til slysið varð.

Stefnandi vísar til þess að í 7. gr. reglugerðar um notkun tækja nr. 367/2006 sé fjallað um upplýsingar til starfsmanna. Í greininni segi að atvinnurekandi skuli meðal annars upplýsa starfsmenn sína um notkunarskilyrði tækja, um óvenjulegar aðstæður sem séu fyrirsjáanlegar og þá reynslu sem hafi fengist við notkun hlutaðeigandi tækja. Þá segi í 7. greininni að enn fremur skuli atvinnurekandi sjá til þess að skriflegar leiðbeiningar, eftir því sem við á, liggi frammi á vinnustaðnum þar sem framangreindar upplýsingar skuli koma fram. Samkvæmt svari Aðfanga 7. maí 2013 við fyrirspurn stefnda voru ekki til skriflegar leiðbeiningar fyrir starfsmenn um notkunarskilyrði hillurekkanna, sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006.

Í 6. gr. reglugerðar um notkun tækja nr. 367/2006 sé einnig fjallað um tæki sem sérstök áhætta fylgir. Í ákvæðinu segi að þegar líkur séu á að notkun tækis hafi í för með sér sérstaka hættu fyrir öryggi og heilsu starfsmanna, skuli atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir sem tryggi annars vegar að notkun tækis sé einungis á hendi þeirra starfsmanna sem hafi verið falin notkun þess og hins vegar að viðgerðir, breytingar, viðhald og umhirða tækis sé á hendi þeirra starfsmanna sem séu sérstaklega þjálfaðir til þeirra starfa. Stefnandi byggir á því að þeir starfsmenn sem önnuðust viðgerðir, breytingar, viðhald og umhirðu hafi ekki verið sérstaklega þjálfaðir til þeirra starfa. Samkvæmt svari Aðfanga við spurningu stefnda um það hvort þeir starfsmenn sem færu yfir hillurekkakerfið mánaðarlega hefðu fengið einhverja þjálfun til þeirra starfa, dags. 7. maí 2013, segir: E-kk-nf verkefnastjóri Dreifingar, (leigusali okkar) sem sá um að setja upp kerfið kenndi starfsmönnum á kerfið við upphaf leigutímans 2009. Stefnandi telur af framangreindu svari Aðfanga með öllu óljóst hvort starfsmenn hafi hlotið fullnægjandi þjálfun frá fagaðila. Stefnandi byggir því á að starfsmennirnir hafi ekki fengið viðhlítandi þjálfun til þeirra starfa.

Stefnandi bendir á að ljóst sé að hillurekkinn hafi ekki virkað sem skyldi, eins og myndskeiðið sýni. Hann ítrekar að honum hafi hvorki verið kynntar sérstakar öryggisreglur vegna vinnu við hillurekkana í frystigeymslunni né hvernig varnarbúnaður hillurekkanna virkaði. Verði fallist á að Aðföng hafi kynnt stefnanda öryggisreglur og hvernig varnarbúnaðurinn virkaði verði að líta til þess að ekki hafi verið til neinar skriflegar leiðbeiningar og Aðföng viðurkenni beinlínis að hafa gefið rangar leiðbeiningar um virkni öryggisbúnaðarins. Stefnandi ítrekar að lokum að það sé algerlega ósannað að þeir starfsmenn Aðfanga sem sinntu viðgerðum, breytingum, viðhaldi og umhirðu hafi verið sérstaklega þjálfaðir til þeirra starfa.

Með vísan til alls framangreinds telur stefnandi sig hafa sýnt fram á sök Aðfanga eða starfsfólks fyrirtækisins hvað varðar þau atvik sem leiddu til þess að hann lenti í slysi. Stefnandi hafnar því alfarið þeirri niðurstöðu Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum að ekki hafi verið sýnt fram á sök Aðfanga eða starfsfólks þess.

Tilkynningarskylda vanrækt

Stefnandi byggir á því að samkvæmt 79.–81. gr. laga nr. 46/1980 hvíli sú fortakslausa skylda á vinnuveitanda að tilkynna slys til Vinnueftirlits ríkisins. Jafnframt segi í leiðbeiningum um vinnuvernd nr. 3/1992, sem bera yfirskriftina Skyldur og ábyrgð samkvæmt lögum og reglum um vinnuvernd, útgefnum af Vinnueftirliti ríkisins, að komi slys fyrir á vinnustað skuli atvinnurekandi eða fulltrúi hans tilkynna það lögreglu og Vinnueftirliti ríkisins símleiðis, svo fljótt sem verða megi. Alvarleg slys skuli tilkynna strax. Þá skuli slys tilkynnt Vinnueftirlitinu ef þau valda fjarvist a.m.k. einn dag, auk slysdagsins. Í leiðbeiningunum sé einnig tekið fram að tilkynningarskylda atvinnurekanda þjóni fyrirbyggjandi tilgangi. Sé hún vanrækt geti það bitnað á atvinnurekanda fyrir dómi. Stefnandi byggir á því að Aðföng hafi ekki tilkynnt slys hans strax, eins og fyrirtækinu bar og af þeim sökum hafi slysið ekki verið rannsakað á fullnægjandi hátt.

Stefnandi hafi leitað á slysadeild strax í kjölfar slyssins og hætt vinnu samdægurs og verið óvinnufær í kjölfar þess. Aðföng hafi strax fengið upplýsingar um slysið, svo og að stefnandi væri á leið á slysadeild. Í fyrirliggjandi lögregluskýrslu, dags. 15. maí 2012, segi: Hringt var í F-kk-þf Á-kk-þf, rekstrarstjóra. Hann sagði að það hafði verið haft samband við Vinnueftirlitið í gær en málið ekki talið þess eðlis að væri rannsakað fyrr en í dag. Stefnandi byggir á því að Aðföngum hafi, í það minnsta þegar lögreglan hafði samband, mátt vera ljóst hversu alvarlegt málið væri en allt að einu hafi Aðföng ekki tilkynnt Vinnueftirlitinu formlega um slysið fyrr en 22. maí 2012 og starfsmenn þess komið þá þegar á staðinn, sbr. fyrirliggjandi umsögn Vinnueftirlitsins, dags. 21. maí 2012.

Stefnandi byggir á því að Aðföngum hafi borið að tilkynna Vinnueftirlitinu og lögreglu slysið strax, á fullnægjandi hátt, til þess að hægt væri að rannsaka slysstað og leiða í ljós orsök slyssins og hvernig aðbúnaður hefði verið á vinnustaðnum. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi slys stefnanda fyrst verið tilkynnt Vinnueftirlitinu sjö dögum eftir að slysið varð. Stefnandi byggir á því að vegna vanrækslu Aðfanga hafi Vinnueftirlitið ekki getað sinnt skyldu sinni skv. 81. gr. laga nr. 46/1980 og hafið vettvangskönnun án ástæðulausrar tafar eftir að tilkynning barst stofnuninni og rannsakað orsakir slyssins á fullnægjandi hátt.

Stefnandi byggir á því að vanræki vinnuveitandi að hlutast til um rannsókn á vinnuslysi leiði það til þess að hann sé látinn bera hallann af því ef upplýsingar skortir, sem ætla megi að unnt hefði verið að afla hefði lögmælt rannsókn farið fram. Þar af leiðandi sé oft slakað á þeim kröfum sem séu gerðar til tjónþola um að sanna að tjóni hans sé valdið með saknæmri háttsemi. Dómaframkvæmd sýni að það hvíli strangar skyldur á vinnuveitendum að sjá til þess að slys séu rannsökuð á viðunandi hátt. Þegar vinnuveitandi hafi vanrækt tilkynningarskyldu sína, og lögboðin rannsókn á tildrögum slyss fari ekki fram, sé frásögn tjónþola um atvik vinnuslyss lögð til grundvallar. Stefnandi lítur svo á að þar eð slys hans hafi ekki verið tilkynnt Vinnueftirlitinu strax, og af þeim sökum ekki verið rannsakað á fullnægjandi hátt, sé auðsýnt að vinnuveitandi hans, Aðföng, verði að bera hallann af skorti á upplýsingum um það hvernig aðstæður voru á vettvangi strax í kjölfar slyssins. Stefnandi byggir á því að unnt hefði verið að afla þeirra hefði lögmælt rannsókn farið fram þarna strax.

Stefnandi bendir á að þegar Vinnueftirlitið kom á staðinn 21. maí 2012 hafi sjö dagar verið liðnir frá því að slysið varð og því hafi sú rannsókn sem þá fór fram, eðli máls samkvæmt, lítið sönnunargildi. Starfsemin hafi ekki verið stöðvuð í kjölfar slyssins og því megi telja nokkuð ljóst að búið hafi verið að hreyfa rekka F-B, 1101, þegar rannsóknin fór fram. Ekkert liggi fyrir um það hvort hillurekkarnir hafi verið lagaðir í millitíðinni.

Stefnandi byggir á því að þar eð ekki fór fram lögmælt rannsókn á tildrögum slyssins strax, samdægurs eða í síðasta lagi 15. maí 2012, þegar lögreglan hafði samband við rekstrarstjóra Aðfanga, verði að leggja frásögn stefnanda til grundvallar í málinu, enda ekkert sem hafi gefið tilefni til þess að draga sannleiksgildi hennar í efa. Þá liggi fyrir myndskeið af því hvernig slysið varð og það staðfesti frásögn stefnanda. Þeir áverkar sem hann hlaut hafi verið staðfestir samdægurs þegar hann leitaði á slysadeild en hann hafi verið nær óvinnufær frá því að slysið varð.

Stefnandi ítrekar að með lögum nr. 46/1980, og reglugerðum settum á grundvelli þeirra, séu lagðar ríkar skyldur á herðar atvinnurekenda að tryggja öryggi starfsmanna á vinnustað. Einnig sé kveðið á um þá fortakslausu skyldu vinnuveitanda að tilkynna slys til Vinnueftirlits ríkisins. Aðföng hafi vanrækt að tilkynna Vinnueftirlitinu og lögreglu slysið strax, þótt alvara málsins hafi verið eða mátt vera fyrirtækinu ljós, en stefnandi hætti strax vinnu og var óvinnufær. Aðföng hafi strax fengið vitneskju um slysið og jafnframt hafi lögreglan haft samband daginn eftir í kjölfar þess að stefnandi leitaði til hennar að eigin frumkvæði.

Að öllu framangreindu virtu telur stefnandi auðsýnt að Aðföng verði að bera hallann af því að ekki hafi verið leitt í ljós hvers vegna hillurekkinn virkaði ekki sem skyldi, þar eð fyrirtækið hafi brugðist þeirri lagalegu skyldu sinni að tilkynna slysið á forsvaranlegan hátt og láta fara fram lögmælta rannsókn á tildrögum þess.

Nánar um kröfu stefnanda

Krafa stefnanda byggist á því að stefnda beri að greiða stefnanda fullar skaðabætur vegna líkamstjóns sem hann hlaut í vinnuslysinu. Orsök slyssins sé ófullnægjandi og/eða bilaður búnaður í rekka F-B, 1101, í frystigeymslu Aðfanga. Aðföng hafi haft umræddan hillurekka til umráða og því beri stefndi skaðabótaábyrgð á tjóni því sem stefnandi hlaut í slysinu á grundvelli sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð. Stefnandi krefst fullra og óskertra bóta úr ábyrgðartryggingu Aðfanga sem var í gildi hjá stefnda á slysdegi.

Stefnandi byggir dómkröfu sína á matsgerð dómkvaddra matsmanna, dags. 14. apríl 2017. Dómkrafan samræmist kröfu sem var send stefnda 3. maí 2017 og sundurliðist svo:

Bætur fyrir varanlega örorku séu reiknaðar á grundvelli tekna stefnanda á árunum 2009 (4.910.949 kr.), 2010 (4.524.634 kr.) og 2011 (3.458.871 kr.) í samræmi við 5.–7. gr. skaðabótalaga, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, sbr. 1. mgr. 7. gr. laganna, eða 25. ágúst 2014. Útreikningur kröfu vegna varanlegrar örorku taki mið af margföldunarstuðli 6. gr. laganna. Til frádráttar, í samræmi við 4. mgr. 5. gr. laganna, komi bótagreiðslur, annars vegar úr slysatryggingu Sjúkratrygginga Íslands, 7. febrúar 2017, að fjárhæð 2.596.316 kr., og hins vegar úr slysatryggingu launþega Aðfanga hjá stefnda, 28. september 2016, að fjárhæð 4.185.935 kr., samtals 6.782.251 kr.

Í samræmi við 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga komi til frádráttar 40% af eingreiðsluverðmæti bótagreiðslna frá lífeyrissjóði, 11.991.547 kr.

Krafist sé 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skbl. af 4.187.550 kr. (þjáninga- og miskabótum) frá 14. maí 2012 til 25. ágúst 2014 og af 42.549.455 kr. frá þeim degi til 3. júní 2017, þ.e. þegar mánuður var liðinn frá því að krafa stefnanda var send stefnda 3. maí 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Krafa um málskostnað

Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili. Þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni sé stefnanda nauðsynlegt að fá dóm fyrir þessum skatti úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi bendir á að stefnandi byggi kröfur sínar um skaðabætur á almennu skaðabótareglunni, sakarreglunni og reglunni um vinnuveitendaábyrgð. Það sé grundvallarregla í íslenskum skaðabótarétti að sá sem hljóti tjón verði að sýna fram á að það verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar hegðunar tjónvalds eða athafnaleysis hans. Þá beri vinnuveitandi ábyrgð á saknæmum og ólögmætum athöfnum starfsmanna sinna, sem valdi tjóni.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að stefnandi hafi ekki sannað að vinnuslysið sem stefnandi lenti í 14. maí 2012 verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar hegðunar vinnuveitanda stefnanda, vátryggingartakans Aðfanga, eða starfsmanna sem fyrirtækið beri ábyrgð á. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að tjón hans verði rakið til vanbúnaðar vinnusvæðisins, mistaka starfsmanna vátryggingartaka, aðgæsluleysis þeirra eða annarra atriða sem vátryggingartaki kunni að bera skaðabótaábyrgð á.

Samkvæmt tilkynningu Aðfanga til Vinnueftirlitsins hafði stefnandi starfað hjá fyrirtækinu í nokkur ár fyrir slysið. Hann hafi því verið vanur starfsmaður sem þekkti vel til allra aðstæðna á vinnustaðnum.

Orsök slyssins óútskýrð

Stefndi áréttar að slysið verði rakið til þess að þegar stefnandi var við hlið lyftara inni á gangi milli tveggja hillurekka hafi rekkakerfið farið af stað og fótur stefnanda hafi af þeim sökum orðið á milli lyftarans og rekkans. Ástæða þess að rekkakerfið fór af stað án þess að skipun hafi verið gefin í stjórnborði sé óútskýrð. Slíkt hafi aldrei gerst áður og hafi aldrei gerst aftur. Stjórnborð og öryggisbúnaður, geislakerfið, hafi virkað fullkomlega við skoðun Vinnueftirlitsins.

Stefnandi haldi því fram að nauðsynlegt sé að hafa varnarbúnað eða neyðarhnapp á kerfinu. Samkvæmt svörum vátryggingartaka við fyrirspurnum stefnda fylgi slíkur búnaður ekki frá söluaðila og sé ekki fáanlegur. Þessi búnaður hafi svokallaða CE-merkingu. Hún gefi til kynna að framleiðandi eða dreifingaraðili merkts tækis ábyrgist að það uppfylli þær grunnkröfur um öryggi og almennt heilbrigði sem tilskipanir ESB kveða á um. Saknæm vanræksla verði því ekki reist á því að kerfið hafi verið vanbúið að því leyti að það hafi ekki verið í samræmi við settar lagareglur. Vátryggingartaki hafi því, út frá því sjónarmiði, ekki haft tilefni til þess að koma fyrir viðbótarbúnaði við allt kerfið, eins og stefnandi haldi fram. Þvert á móti hafi hillukerfið verið búið tilheyrandi neyðarbúnaði.

Það sé niðurstaða rannsóknar Vinnueftirlitsins að engin tæknileg skýring hafi fengist á því að rekkakerfið fór í gang á meðan stefnandi var staddur í gangi þess. Í svörum vátryggingartaka segi að starfsmenn hans yfirfari kerfið mánaðarlega. Í umsögn Vinnueftirlitsins undir fyrirsögninni Fyrirmæli um úrbætur segi að stjórnborð og öryggisnemar skuli yfirfarin reglulega, samkvæmt fyrirmælum framleiðanda. Vinnueftirlitið hafi ekki gefið nein fyrirmæli um uppsetningu frekari öryggisbúnaðar.

Tilkynningarskyldu til Vinnueftirlitsins fullnægt

Í lögregluskýrslu gerðri daginn eftir slysið segi að haft hafi verið samband við Vinnueftirlitið á slysdegi en það ekki séð ástæðu til að koma þann dag heldur ráðgert að rannsaka búnað og aðstæður daginn eftir slysið. Tilkynningarskyldu til Vinnueftirlitsins, samkvæmt 79. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, hafi þar með verið fullnægt. Vinnueftirlitið hafi hins vegar ekki komið á vettvang fyrr en 21. maí. Stefndi bendir á að dagsetningar í umsögn Vinnueftirlitsins séu rangar. Þar segi að dagsetning tilkynningar sé 21. maí en skrifleg tilkynning til Vinnueftirlitsins sé dags. 22. maí. Rannsókn eftirlitsins hafi því farið fram áður en skrifleg tilkynning barst því, þ.e. á grundvelli símtals frá vátryggingartaka daginn sem slysið varð. Hvorki vátryggingartaki né stefndi geti borið ábyrgð á því að Vinnueftirlitið ákveði að sinna útkalli nokkru eftir tjónsatvik. Margendurteknar fullyrðingar stefnanda um að stefndi hafi ekki hlutast til um rannsókn Vinnueftirlitsins fyrr en sjö dögum eftir slysið og að meta eigi þá vanrækslu til sakar séu beinlínis rangar og haldlausar.

Stefndi vísar á bug þeim tilhæfulausu aðdráttunum stefnanda að starfsmenn vátryggingartaka kunni að hafa lagfært hillurekkana áður en rannsókn Vinnueftirlitsins fór fram. Það sé fjarstæða að ætla að samstarfsmenn stefnanda hafi viljandi reynt að stuðla að því að slys hans fengi ekki þá rannsókn sem lög kveði á um.

Vátryggingartaki vann áhættumat og ákvæðum laga nr. 46/1980 var fylgt í hvívetna

Samkvæmt 65. gr. laga nr. 46/1980 beri atvinnurekandi ábyrgð á að gert sé sérstakt áhættumat þar sem metin sé áhætta í starfi með tilliti til öryggis og heilsu starfsmanna og áhættuþátta í vinnuumhverfi. Með gerð áhættumats sé farið yfir allar þekktar áhættur og þær skilgreindar og hvernig skuli brugðist við þeim. Í umsögn Vinnueftirlitsins komi fram að áhættumat sé til staðar fyrir starfsemi fyrirtækisins en ekki hafi verið gert ráð fyrir atburði sem þessum. Hið sama komi fram í svörum vátryggingartaka. Þar segi að enginn hafi áttað sig á slysahættunni af rekkakerfinu og því liggi ekki fyrir neitt áhættumat á því. Þess verði ekki krafist að metin sé áhætta á atvikum sem engum detti í hug að geti gerst.

Vinnueftirlitið hafi ekki gert neinar athugasemdir við fyrirkomulag á vinnustaðnum og starfsemi vátryggingartaka hafi verið í samræmi við reglur laga nr. 46/1980. Samkvæmt 13. gr. þeirra laga skuli atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis á vinnustað. Í 14. gr. laganna sé fjallað um upplýsingaskyldu atvinnurekanda gagnvart starfsmönnum. Fjallað sé um vinnustaði í IV. kafla laganna. Í 42. gr. komi fram sú meginregla að vinnustaður skuli þannig úr garði gerður að þar sé fyllsta öryggis gætt og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Stefndi haldi því fram að vátryggingartakinn, Aðföng, hafi í hvívetna fylgt lögum og reglum og tryggt öryggi á vinnustaðnum eftir því sem hægt var og aðstæður leyfðu. Þar hafi engu verið áfátt.

Stefnandi vísi sérstaklega til 6. og 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006, um notkun tækja. Í 6. gr. hennar sé fjallað um tæki sem sérstök áhætta fylgir en þar segi að þegar líkur séu á að notkun tækis hafi í för með sér sérstaka áhættu fyrir öryggi og heilsu starfsmanna skuli atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir sem tryggi annars vegar að notkun tækis sé einungis á hendi þeirra starfsmanna sem hafi verið falin notkun þess og hins vegar að viðgerðir, breytingar, viðhald og umhirða tækis sé á hendi þeirra starfsmanna sem séu sérstaklega þjálfaðir til þeirra starfa. Stefndi bendir á að stefnandi hafi starfað hjá vátryggingartaka um árabil, hann hafi verið vanur starfsmaður og þekkt mjög vel til allra aðstæðna. Hann hafi verið vanur að fara í frystigeymsluna og kunnað að meðhöndla þann stjórnbúnað sem tilheyrði hillurekkunum.

Í 7. gr. reglugerðarinnar sé kveðið á um að atvinnurekandi skuli meðal annars upplýsa starfsmenn sína um notkunarskilyrði tækja, óvenjulegar aðstæður sem séu fyrirsjáanlegar og þá reynslu sem hafi fengist af notkun hlutaðeigandi tækja. Enn fremur skuli atvinnurekandi sjá til þess að skriflegar leiðbeiningar, eftir því sem við á, liggi frammi á vinnustaðnum þar sem framangreindar upplýsingar skuli koma fram. Í því tilviki sem sé hér til úrlausnar hafi komið upp aðstæður sem hafi ekki verið fyrirsjáanlegar.

Reynslan af notkun rekkakerfisins hafi verið góð og áfallalaus. Stefnandi haldi því hvorki fram að hann hafi ekki kunnað á stjórnborðið né að hann hafi ekki fengið viðhlítandi þjálfun og kennslu í notkun þess. Stefndi hafni því alfarið að Aðföng hafi veitt stefnanda rangar leiðbeiningar um það hvar neyðarbúnaðurinn væri staðsettur. Hvort stefnanda hafi verið sagt að skynjarinn væri í slánni en ekki undir skipti ekki máli í þessu tilviki. Bæði stefnandi og lyftarinn hafi verið fyrir skynjaranum þegar slysið varð. Stefnandi geti ekki frekar en aðrir gert grein fyrir því hvað olli slysinu og hvers vegna öryggisbúnaðurinn virkaði ekki.

Álit úrskurðarnefndar í vátryggingamálum

Eins og komið sé fram hafi stefndi hafnað bótaskyldu og hafi lögmaður stefnanda borið synjunina undir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum. Það hafi verið niðurstaða nefndarinnar að stefnandi ætti ekki rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu Aðfanga hjá stefnda. Nefndin hafi talið að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á vanbúnað í kerfinu eða ófullnægjandi aðstæður á vinnustað, né sýnt fram á, eða gert sennilegt, að þau tæki sem um ræðir hafi ekki uppfyllt allar öryggiskröfur. Þá hafi hann ekki sýnt fram á sök Aðfanga eða starfsfólks fyrirtækisins hvað varðar þau atvik sem leiddu til þess að stefnandi varð fyrir því slysi sem hér ræðir um.

Álit úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sé í samræmi við þær málsástæður sem stefndi byggi á. Með vísan til alls framangreinds beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í þessu máli.

Niðurstaða

I

Stefnandi hlaut varanlegt líkamstjón af því að fótur hans klemmdist þegar hann var við störf sín í frystigeymslu Aðfanga vorið 2012. Hann telur sig eiga rétt til bóta úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda síns hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni.

Eins og áður greinir kom Vinnueftirlitið á vettvang slyssins, 21. maí 2012, sjö dögum eftir það, og kvaðst ekki finna tæknilega skýringu á því af hverju slysið varð. Skrifleg tilkynning Aðfanga til eftirlitsins er dagsett 22. maí. Þar segir: „Tvennt bilar, rekkinn á ekki að færast saman og rekkinn á að stöðvast við fyrirstöðu (t.d. spark).“

Þótt Vinnueftirlitið hafi komist að þeirri fljótfærnislegu og ófullnægjandi niðurstöðu að engin tæknileg skýring fyndist á því að rekkakerfið hefði farið af stað ganga báðir aðilar, stefnandi og stefndi, út frá því að tvennt hafi bilað, stjórnborðið og öryggisbúnaðurinn. Hvorugur gengur þó eftir því að komist sé að raun um hver sé ástæða bilananna.

Að mati dómsins hefur hins vegar hvorki verið sýnt fram á að það fyrra né það síðara hafi bilað.

Í textanum sem hér fer á eftir verður fyrst fjallað um það hvers vegna dómurinn telur geislavörnina ekki hafa bilað heldur hafi hún verið ófullnægjandi öryggisbúnaður miðað við það hvernig rekkarnir voru notaðir, því næst af hverju ekki hefur verið sannað að stjórnbúnaðurinn hafi bilað, síðan um forsendur áreiðanleika CE-merkingar og að lokum um athafnaleysi Aðfanga.

II

Framlagt myndskeið sýnir innsta hluta frystigeymslunnar. Á því sést stefnandi ýta á takka stjórnborðsins á enda rekkans og rekkastæðuna færast til hægri þannig að gangurinn sem hann þurfti að komast inn í opnaðist. Hann sest upp á lyftarann og ekur inn ganginn. Á 20. sekúndu myndskeiðsins fer rekkastæðan að færast til vinstri og fjórum sekúndum síðar stöðvast hún. Stefnandi hafði því nánast ekkert ráðrúm til að bregðast við eða forða sér.

Samkvæmt framburði stefnanda fyrir dómi lagði hann lyftaranum samsíða hillurekkanum. Fóturinn sem klemmdist var því samsíða bæði lyftaranum og hillurekkanum. Ristin vísaði því ekki inn undir neðstu hillu rekkans, eins og hún hefði þurft að gera hefði hún átt að rjúfa geislann. Dómurinn telur því að rekkinn hafi stöðvast við það að annað hvort hafi þungi rekkans ekki getað kramið fótinn frekar, sem er þó ólíklegt, eða að þegar hillan hafði lagst nógu þétt upp að fæti stefnanda hafi skórinn á fætinum, fyrir neðan hillubrún, náð að rjúfa geislann og færslan hafi stöðvast af þeim sökum, sem dómurinn telur líklegra.

Eftir að stefnandi krafði stefnda um afstöðu hans til bótaskyldu í janúar 2013 leitaði stefndi eftir upplýsingum frá Aðföngum. Samkvæmt upplýsingum frá fyrirtækinu 7. maí 2013 reiddu starfsmenn fyrirtækisins sig alfarið á þær upplýsingar sem fulltrúi leigusala veitti þeim um búnaðinn. Þeir öfluðu sér hvorki upplýsinga hjá innflytjanda rekkans né spænska framleiðandanum.

G-kk-nf H-kk-nf, birgðastjóri Aðfanga, bar fyrir dómi að þetta rekkakerfi hentaði best til að vinna í því á lyftara, þar væru vörur geymdar á brettum þannig að heilum vörubrettum væri stungið inn í rekkana og þau tekin heil út aftur. Við vinnu sína hafi starfsmenn Aðfanga hins vegar tekið staka kassa, einn í einu eða eftir þörfum, af vörubrettunum sem voru í hillurekkunum.

Til þess að koma vörunum sem hraðast út til verslana hafi þeir oft þurft að vinna á tveimur göngum í frystigeymslunni samtímis. Þá hafi verið vaninn að stöðva færslu brettastæðunnar með því að ýta á öryggishnappinn og mynda þannig hálfa venjulega opnun á tveimur stöðum í stæðunni. Þá hafi lyftarinn ekki komist inn á gangana.

G-kk-nf mundi ekki eftir því að sérstaklega hefði verið farið eftir leiðbeiningum framleiðanda. Stjórnborðið hafi verið einfalt og það hafi bara átt að ýta á takka og þá hafi öll stæðan átt að færast út í enda. Þeir hafi hins vegar verið með plast sem þeir flettu utan af vörubrettunum og alls konar rusl og því hafi rekkarnir hugsanlega ekki virkað eins og þeir hefðu gert ef ekki hefði verið annar umgangur en með lyftaranum.

Löggjöf um vélbúnað og notkun hans er tvískipt, þ.e. annars vegar reglugerð nr. 1005/2009, um vélar og tæknilegan búnað, og hins vegar reglugerð nr. 367/2006, um notkun tækja. Samkvæmt reglugerð nr. 1005/2009 og samkvæmt lögum nr. 46/1980, einkum 29., 31. og 37 gr., hefði leigusalinn átt að láta taka vélbúnaðinn og notkun hans út sérstaklega áður en leigumál Aðfanga hófst. Samkvæmt 10 gr. reglugerðar nr. 367/2006 hefðu Aðföng, sem leigutaki, átt að láta taka öryggi búnaðarins út sérstaklega áður en leigumálið hófst. Enn fremur bar Aðföngum, sem atvinnurekanda, að vinna áhættumat fyrir vinnuna í frystirýminu skv. reglugerð nr. 920/2006, um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn um að þessar úttektir og áhættumat hafi farið fram.

Í reglugerð nr. 1005/2009, um vélar og tæknilegan búnað, er fjallað allítarlega um grunnkröfur sem framleiðendum véla er skylt að uppfylla. Í 18. gr. segir að með reglugerðinni sé leidd í íslensk lög evrópsk tilskipun nr. 2006/42/EB, um vélarbúnað. Fyrirmælin í reglugerðinni endurspegla því þær kröfur sem eru gerðar til framleiðenda véla á öllu Evrópska efnahagssvæðinu, þar með talið Spáni, þar sem þessi vél er framleidd.

Samkvæmt grein 1.7.4 í I. viðauka með reglugerðinni skulu öllum vélum, þegar þær eru settar á markað og/eða teknar í notkun hér á landi, fylgja leiðbeiningar á íslensku. Í grein 1.7.4 og undirgreinum er ítarlega fjallað um leiðbeiningar sem fylgja skulu vélum. Í leiðbeiningunum á meðal annars að upplýsa um hættur sem ekki tókst að eyða við hönnun og smíði búnaðar svo og hvernig skuli staðið að verki til þess að vinnan geti orðið sem öruggust.

Í grein 1.7.4.2 í I. viðauka er í 22 stafliðum tilgreint hvaða upplýsingar skuli að lágmarki vera í öllum leiðbeiningahandbókum. Meðal annars á samkvæmt g-lið að vera lýsing á fyrirhugaðri notkun vélarinnar og h-lið viðvaranir sem byggja á fenginni reynslu um það hvernig ekki skuli nota vélina.

Vélbúnaðurinn sem er hér til umfjöllunar er stór og flókinn. Rík skylda hvílir á þeim sem setur búnaðinn upp og þeim sem notar hann að fylgja nákvæmlega forskrift framleiðanda um uppsetningu búnaðarins. Gildi CE-merkingarinnar er háð því að þetta sé gert. Miðað við þær lagaskyldur sem hvíla á framleiðendum véla hlýtur, í fyrirmælum framleiðandans, að hafa verið forskrifuð vönduð úttekt áður en nýr notandi tæki búnaðinn í notkun. Stefndi hefur ekki lagt neitt fram sem sýnir að slík úttekt hafi farið fram áður en Aðföng tóku búnaðinn í notkun.

Meðal gagna málsins eru ekki neinar upplýsingar frá framleiðanda rekkakerfisins. Ekkert liggur fyrir um það hvernig hann lýsti notkun þess í þeim bæklingum sem honum var skylt að láta fylgja búnaðinum né heldur hvort hann varaði þar við tiltekinni notkun þess. Því er ekki vitað hvort framleiðandinn hugsaði stöðvunarbúnaðinn út frá því að einungis lyftarar væru notaðir til þess að ferja vörur inn og út úr brettahillunum, hvort gert væri ráð fyrir að starfsmenn stæðu á göngunum milli þeirra og tíndu kassa af vörubrettunum eins og starfsmenn Aðfanga gerðu eða jafnvel hvort ætlast væri til að frekari ljósnemavarnir yrðu settar upp eða aðrar öryggisráðstafanir yrðu gerðar á uppsetningarstað.

Ljóst er að ljósnemavörnin á rekkunum, mjór ljósgeisli, skynjar einungis hreyfingu á mjög afmörkuðu svæði sem er neðan við neðstu hillu rekkans. Geislinn nemur ekkert sem er á ganginum milli rekkanna, hvorki hreyfingarlausan hlut eins og lyftara né hreyfingu. Það sem hann skynjar þarf að vera alveg uppi við hilluna.

Það er óumdeilt að fyrir frystiklefann var ekki til áhættumat starfa. Það átti þó að hafa verið unnið, sbr. XI. kafla laga nr. 46/1980, reglugerð nr. 920/2006, um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, og staðla, svo sem ÍST EN 15635:2008 Steel static storage systems. Í 9. kafla staðalsins er mælt fyrir um skyldur notanda lagerhillukerfa (User‘s responsibilities) til þess að tryggja öryggi þeirra sem við þau vinna. Meðal annars á eigandi vöruhúss að tilnefna ábyrgðarmann sem ber ábyrgð á því að lagerhillukerfi og vinna á lagerum sé örugg.

Við aðalmeðferð kom fram að eftir þennan atburð breyttu starfsmennirnir framkvæmdinni þannig að þeir slógu rafmagnið af áður en þeir fóru inn á gangana.

Hefði áhættumat fyrir rekkakerfið verið unnið hefði verið leitt í ljós hvort starfsmennirnir þekktu stöðvunarbúnaðinn. Samkvæmt framlögðum gögnum töldu sumir að sparka ætti í hillurekkann til að stöðva hann en öðrum var sagt að skynjarinn væri á öðrum stað en þar sem hann er. Stefnandi bar að honum hefði einvörðungu verið bent á að stöðva mætti rekkana með því að ýta á öryggishnappinn sem var í stjórnborði á enda hvers rekka. Önnur öryggisatriði hafi honum ekki verið kennd.

Með áhættumati á rekkakerfinu hefði einnig verið leitt í ljós að vörnin í öryggisgeislanum er alls ófullnægjandi þegar unnið er í rekkunum á þann hátt sem ætlast var til að starfsmenn Aðfanga ynnu.

Á meðan eingöngu eru fluttar heilar stæður á vörubrettum (pallettum) í og úr hillum rekkanna þarf starfsmaðurinn aldrei að stíga af lyftaranum og er því ætíð varinn af honum, enn frekar ef það er hús á lyftaranum. Þegar er unnið eins og þarna var gert, plastinu er flett af stæðunum og einn og einn kassi er tekinn úr þeim til þess að afhenda í verslanir, þurfa starfsmennirnir að stíga af lyftaranum og standa þá óvarðir á milli nokkurra mannhæðahárra rekka, sem eru allt að 36 metrar á breidd á þessum uppsetningarstað. Þegar starfsmaðurinn til dæmis snýr baki í stæðuna sem fer af stað er ekkert sem gefur honum hættuna til kynna, hvorki hljóðmerki né blikkandi ljós.

Dómurinn telur því að Aðföng hafi ekki uppfyllt skyldu sína samkvæmt 14. gr. laga nr. 46/1980 þar sem segir að atvinnurekandi skuli gera starfsmönnum sínum ljósa slysa- og sjúkdómshættu, sem kunni að vera bundin við starf þeirra. Samkvæmt ákvæðinu skal hann enn fremur sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín á þann hátt að ekki stafi hætta af.

Dómurinn telur jafnframt að hefði fyrirtækið uppfyllt skyldu sína samkvæmt þessu ákvæði hefði verið hægt að koma í veg fyrir slysið með fyrirbyggjandi verklagsreglum, t.d. svipuðum þeim sem teknar voru upp í kjölfar slyssins.

Stefndi vísar til þess að starfsmenn Aðfanga hafi ekki séð fyrir að hætta gæti stafað af rekkakerfinu. Dómurinn telur þau rök einkum sýna að fyrirtækið hafi ekki rækt hlutverk sitt samkvæmt lögum nr. 46/2008 af þeirri árvekni sem lögin gera ráð fyrir, sbr. 65. gr., 65. gr. a, 66. gr. og 66. gr. a í lögunum.

Að mati dómsins er augljós hætta af svo stórum og þungum búnaði. Auk þess á með áhættumatinu að greina þá áhættu sem getur verið til staðar í fyrirtæki, sbr. 2. mgr. 27. gr. reglugerðar nr. 920/2006. Dómurinn telur að áhættumat hefði einmitt sýnt hversu hættulegur þessi hreyfanlegi búnaður er í reynd.

Fyrirtækinu, notanda búnaðarins, nægir ekki vísa til þess að frekari öryggisbúnaður hafi ekki fylgt eða að það viti ekki betur en að hann fáist ekki. Slysið sýnir að varnirnar voru ónógar. Þannig á vinnustaður ekki að vera úr garði gerður, sbr. 42. gr. laga nr. 46/2008.

III

Vitnið G-kk-nf H-x-x bar að fjarstýring til þess að senda rekkastæðunum skipun hefði verið til en starfsmenn hefðu ekki notað hana. Hann taldi að hún hefði verið geymd í lyftaranum. Ekkert liggur fyrir um það hvar fjarstýringin var þennan dag.

Hugbúnaðurinn sem stýrir færslum rekkanna fram og til baka ætti að skrá öll boð sem stýribúnaðinum eru send. Tæknifólk Aðfanga hefði átt að afrita slíka ferilskrá (skipanaskrá/log-skrá) til þess að komast mætti að því hvort stýribúnaðurinn hefði til dæmis fengið boð úr fjarstýringunni og farið af þeim sökum af stað. Það var ekki gert. Burtséð frá þessari skrá yfir þær skipanir sem stýribúnaðinum hafa verið gefnar verður ekki útilokað að rekkinn hafi farið af stað vegna þess að stýribúnaðurinn hafi fengið boð frá fjarstýringunni eða hugsanlega frá annarri fjarstýringu eða búnaði í húsinu á sama tíðnisviði. Dómurinn telur því ekki unnt að fullyrða að stjórnbúnaðurinn hafi verið bilaður.

IV

Stefndi vísar til þess að tækið hafi verið CE-merkt. Slík merking gefi til kynna að framleiðandi eða dreifingaraðili merkts tækis ábyrgist að það uppfylli þær grunnkröfur um öryggi og almennt heilbrigði sem tilskipanir ESB kveða á um.

Þótt merkingin sé góð vísbending um það að búnaður uppfylli skilyrði leysir hún notandann ekki undan því að tryggja að CE-merking búnaðarins haldi gildi sínu þrátt fyrir stöðuga notkun. Eins og fram er komið þarf búnaðurinn í fyrsta lagi að vera settur upp í samræmi við forskrift framleiðandans. Jafnframt hefði að réttu lagi átt að fara fram sérstök úttekt á búnaðinum þegar Aðföng tóku hann í notkun, sbr. 29. gr. laga nr. 46/1980. Framleiðandinn þekkir ekki notkunarskilyrði á notkunarstað. Þar geta því verið einhverjir þættir sem valda því að ekki má reiða sig alfarið á gildi CE-merkingarinnar.

Í öðru lagi þurfa slík tæki, eins og önnur, rétt viðhald. Reglur um CE-merkingar eru jafnframt þannig að noti menn vélarnar ekki eins og framleiðandinn ætlast til geta menn síður reitt sig á gildi merkingarinnar. Vitnið G-kk-nf bar að til þess að flýta fyrir sér hafi starfsmennirnir ýtt á neyðarhnappinn þegar rekkakerfið var í miðri færslu. Þá hafi tveir gangar verið opnir til hálfs samtímis og hægt að tína vörur úr hillum beggja. Þessi vinnubrögð eru óheimil, sbr. grein 4.1.1.2 í staðli IST EN 13850:2008, (Öryggi véla – Neyðarstöðvunarbúnaður – Meginreglur um hönnun) og grein 3.40 í staðli IST EN 12100:2010, (Öryggi véla - Almennar grunnreglur um hönnun, áhættumat og áhættuminnkun). Neyðarstöðvunarbúnaði er eingöngu ætlað að hindra eða draga úr hættu á slysi eða tjóni, og hefur það væntanlega komið fram í gögnum frá framleiðandanum.

Það eitt að búnaður sé CE-merktur getur ekki leyst notanda búnaðar undan ábyrgð á tjóni sem hlýst af búnaðinum.

V

Eins og komið er fram er eiginleg orsök slyssins, hvað olli því að rekkastæðan rann af stað, óútskýrð. Þótt enginn hafi gert ráð fyrir slíkum atburði þýðir það ekki að menn geti varpað af sér ábyrgð þegar hann gerist. Á honum verður að leita skýringa því með öðru móti verður ekki komið í veg fyrir að hann gerist aftur af sömu orsökum.

Við aðalmeðferð kom fram að starfsmennirnir hafi lagt mikla áherslu á að koma vörunum sem hraðast í verslanirnar. Það var því afar óæskilegt fyrir þá þjónustu sem Aðföng veita að geta ekki sótt vörur í frystigeymsluna á meðan Vinnueftirlitið dró að koma á staðinn.

Að mati dómsins er það hins vegar grafalvarlegt atvik þegar þungt tæki sem þetta, sem á ekki að hreyfast nema gefin sé skipun um það, fer af stað án nokkurrar skýringar. Þar með er staðreynt að búnaðurinn sem átti, að því er menn töldu, ekki að hreyfast nema einhver ýtti á takka, er stórhættulegur slysavaldur. Hann er það jafnvel þótt menn hafi í fyrstu talið að tjón stefnanda yrði ekki varanlegt. Fyrirsvarsmenn Aðfanga, sem bera ábyrgð á því að starfmönnum þeirra stafi ekki hætta af þeim búnaði sem þeir vinna við, hlutu að leita skýringa á þessu hjá innflytjanda tækjanna og ef með þurfti bar honum að leita skýringa hjá framleiðandanum.

Þegar Vinnueftirlitið krefst þess, eða þegar aðstæður gefa tilefni til, skal innflytjandi eða framleiðandi láta gera rannsóknir, athuganir, mælingar, þrýstiraunir og aðrar þær kannanir sem nauðsynlegar eru til þess að ganga úr skugga um að viðkomandi búnaður standist þær kröfur, sem gerðar eru varðandi aðbúnað, hollustuhætti og öryggi, sbr. 4. mgr. 29. gr. laga nr. 46/1980.

Þetta atvik veitti stjórnendum Aðfanga fyllilega nægilegt tilefni til að láta innflytjandann taka út stjórnbúnað rekkakerfisins til þess að komast að því hvað hefði farið þar úrskeiðis.

Aðföng gátu ekki heldur látið sér það í léttu rúmi liggja að Vinnueftirlitið kom ekki daginn eftir slysdag og ekki heldur næsta dag. Samkvæmt 2. mgr. 81. gr. máttu Aðföng ekki hrófla við aðstæðum á slysstað fyrr en starfsmaður Vinnueftirlitsins kæmi á vettvang og bar fyrirtækinu að leggja allt kapp á að fá hann til að rannsaka hillurekkana, stjórnbúnað þeirra og vettvanginn sem allra fyrst.

Að mati dómsins er það jafnframt fljótfærnisleg niðurstaða hjá Vinnueftirlitinu að ljúka rannsókn sinni með því að segja að ekki finnist neinar tæknilegar skýringar á því að rekkarnir fóru af stað, enda er það hlutverk eftirlitsins að koma í veg fyrir að slys endurtaki sig, sbr. 1. mgr. 81. gr. laga nr. 46/1980.

Eftirlitið sætti sig reyndar við að afla upplýsinga um búnaðinn frá starfsmanni Aðfanga og byggja á lýsingum hans en krafðist þess ekki að fá þær upplýsingar frá framleiðanda sem eiga að fylgja búnaðinum. Þá hefði komið í ljós að einnig mátti gefa stýribúnaðinum skipun með fjarstýringu. Það kynni að hafa haft áhrif á niðurstöðu Vinnueftirlitsins hefði það krafist þess af Aðföngum að fá að sjá þau gögn sem framleiðandinn lét fylgja rekkakerfinu.

Dómurinn telur að ábyrgðin á því að ekki liggur fyrir af hverju rekkastæðan fór af stað, þegar hún átti að vera kyrrstæð, hvíli á Aðföngum. Það verður því metið Aðföngum til sakar að hafa ekki gert gangskör að því að leiða það í ljós, sbr. einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 151/2017.

Komið er fram að áhættumat hafði ekki verið unnið fyrir rekkastæðuna eins og þó bar að gera. Dómurinn telur að hefði slíkt mat verið unnið hefði komið í ljós að geislavörnin var alls ófullnægjandi sem varúðarráðstöfun miðað við það hvernig Aðföng notuðu rekkakerfið. Þar eð áhættumatið vantaði var vinnuumhverfi starfsmannanna ekki öruggt.

Það er því niðurstaðan að ábyrgðin á tjóni stefnanda hvíli á Aðföngum. Af þeim sökum ber stefnda að greiða stefnanda bætur úr ábyrgðartryggingu sem Aðföng keyptu hjá stefnda. Málsaðila greinir ekki á um fjárhæð bótakröfunnar.

Þar eð dómurinn hefur fallist á kröfur stefnanda verður, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, að dæma stefnda til þess að greiða honum málskostnað. Þegar litið er til umfangs málsins þykir málflutningsþóknun, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, hæfilega ákveðin 2.000.000 króna.

Stefnanda var, með bréfi innanríkisráðuneytisins 18. október 2016, veitt gjafsókn til þess að reka þetta mál fyrir héraðsdómi. Af þeim sökum verður stefndi dæmdur til þess að greiða ofangreinda fjárhæð í ríkissjóð. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómari og meðdómsmennirnir Á-kk-nf J-kk-nf vinnuverndarsérfræðingur og R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveða upp þennan dóm.

D Ó M s o r ð

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, A-x-x A-x-x, 30.557.908 kr. með 4,5% vöxtum, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 4.187.550 kr. frá 14. maí 2012 til 25. ágúst 2014 og af 30.557.908 kr. frá þeim degi til 3. júní 2017, en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 2.000.000 króna í málskostnað, sem renni í ríkissjóð.

Málskostnaður stefnanda, 2.000.000 króna, sem er málflutningsþóknun lögmanns hans, Á-kk-ef J-kk-ef lögmanns, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf

Á-kk-nf J-kk-nf

R-kvk-nf S-kvk-nf

---------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur 11. apríl 2018