E-3355/2015

Mál þetta, sem var dómtekið 6. september sl., var höfðað 5. október 2015.

Stefnandi er B-kvk-nf F-kvk-nf, Eyrarflöt 2 á Siglufirði.

Stefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði henni 6.345.207 krónur með 4,5% vöxtum af 1.329.550 krónum frá 12. nóvember 2009 til 12. febrúar 2010, en sömu vöxtum af allri fjárhæðinni frá þeim degi til 19. janúar 2015, en þá með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar en til vara þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði felldur niður.

I

Stefnandi varð fyrir slysi við störf sín hjá Ramma hf. á Siglufirði þann 12. nóvember 2009. Hún starfaði hjá fyrirtækinu við rækjuvinnslu fyrir hádegi en við þrif frá klukkan 17:00 til 20:00. Stefnandi var ein við störf við að þrífa færiband í lausfrystirými þegar slysið varð og voru því engin vitni að því. Stefnandi kveðst hafa verið að ná klaka upp úr færibandinu og hafi því farið með hægri höndina inn en hún hafi þá fest hanska í bandinu. Stefnandi ber að hún hafi verið föst í færibandinu í um 15 mínútur áður en hún náði að losa sig með því að smeygja sér úr fatnaði, en á meðan var færibandið í gangi og stefnandi rykkti í og spyrnti við til að reyna að losa sig.

Stefnandi kveðst hafa leitað til heimilislæknis á heilsugæslustöðinni á Siglufirði strax eftir atvikið. Ekki hefur fundist nein samtímaskráning um þá komu, en fyrir liggur vottorð V-kk-ef S-kk-ef læknis, dags. 19. mars 2012, þar sem hann lýsir því að stefnandi hafi komið eftir slysið. Hún hafi verið með verk í hægri handlegg og aum alveg upp í háls. Þá hafi hún verið marin á hendi og bólgin á hægri griplim, bæði framhandlegg og upphandlegg. Hún hafi ekki verið talin brotin og hafi fengið umbúðir. Í vottorðinu kemur fram að bilun hafi verið í tölvukerfi heilsugæslustöðvarinnar og því hafi skráning ekki verið fullnægjandi.

Stefnandi kveðst hafa verið frá vinnu í um viku eftir slysið. Hún stundaði áfram störf hjá Ramma hf. en lét af störfum þar um vor 2011. Kveðst hún hafa fram að því smám saman minnkað við sig þrif. Hún hafi hins vegar reynt að halda störfum sínum áfram vegna fjárhagsáhyggja. Hóf hún næst störf við afgreiðslu í bakaríi en hætti þar í lok árs 2011 og hefur ekki verið á vinnumarkaði síðan.

Stefnandi leitaði nokkrum sinnum til heilsugæslu næstu mánuði eftir slysið. Í febrúar 2010 átti stefnandi viðtal við lækni og lýsti mjóbaksverkjum og svefntruflunum. Í maí 2010 var henni ávísað bólgueyðandi lyfjum vegna höfuðverkja. Í sama mánuði fékk stefnandi útgefið læknisvottorð vegna vinnu í matvælaiðnaði þar sem fram kemur að hún sé andlega og líkamlega heilbrigð og ekki séu merki um sjúkdóma sem komi í veg fyrir vinnu við matvælaiðnað. Í janúar 2011 lýsti hún verkjum í háls- og herðavöðvum og er talað um vöðvabólgu í hægri öxl og hnakkafestum. Í ágúst sama ár er lýst versnandi herða- og hnakkavöðvabólgu. Í október er vísað til slæmrar vöðvabólgu í herðum og upp í háls ásamt höfuðverk. Í nóvember kom stefnandi á heilsugæsluna og lýsti verkjum í brjóstkassa, brjósthrygg, hálshrygg og upp í höfuð og út í upphandleggi. Stefnandi taldi einkenni sín eftir slysið fara versnandi og fór svo að hún var metin óvinnufær af heimilislækni í desember 2011. Þá var stefnandi til meðferðar hjá sálfræðingi vegna ýmissa vandamála, m.a. tengdum slysinu.

Stefnandi leitaði til S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis 21. mars 2012. Í vottorði læknisins, dags. 11. september 2012, kemur fram að stefnandi hafi kvartað undan verkjum í hægri öxl, hálsi og baki. Við skoðun hafi komið í ljós að stefnandi hafi verið með sárar og skertar hreyfingar í hægri öxl og þreyfieymsli í vöðvum í hálsi og í festum vöðva við hægra herðablað. Þá hafi hún haft verki framan á brjóstvöðva og þreifieymsli í lendhrygg og sárar og skertar hreyfingar þar. Læknirinn sendi stefnanda í myndrannsóknir sem sýndu rýrnunarbreytingar, einkum í lendhrygg. Taldi læknirinn að stefnandi hefði fengið slæma tognun í hálsi og baki. Þá sýndi segulómun af hægri axlarlið bólgu í neðanaxlarhyrnubelg og neðanaxlarvöðvabelg („subacromial/subdeltoid bursu“) og nokkra slitgigt í liðnum milli axlarhyrnu og viðbeins („AC liðs arthrosa“) ásamt minniháttar rýrnunarbreytingum í snúningshulsu axlar („rotator cuff“). Taldi læknirinn því ástæðu til að vísa stefnanda til frekari meðferðar á öxlinni hjá Á-kk-þgf K-kk-þgf bæklunarlækni. Þá kemur fram í vottorðinu að stefnandi hafi gengist undir taugaleiðnimælingu hjá M-kk-þgf P. H-kk-þgf taugasérfræðingi 4. september 2012. Niðurstaða rannsókna hans hafi verið sú að öll taugaleiðni væri innan eðlilegra marka.

Stefnandi fór í liðspeglunaraðgerð á öxl hjá Á-kk-þgf K-kk-þgf bæklunarskurðlækni í október 2012. Í læknisvottorði, dags. 5. apríl 2013, lýsir læknirinn því að um klassískan fjölplansóstöðugleika sé að ræða en sinafestur og ligament séu öll eðlileg að sjá. Speglunin hafi leitt í ljós í ljós svæsna hálabelgsbólg (bursitis). Bólgubreytingar hafi verið hreinsaðar vandlega með litlum og stórum fræsi. Þá sé greinileg klemma frá framhorni axlarhyrnu (mekaniskt impingement frá framhorni acromions). Læknirinn losaði um liðband og létti af þrýstingi. Stefnanda leið vel fyrstu dagana eftir aðgerðina en fór svo að fá verki aftur.

Stefnandi hefur verið í sjúkraþjálfun hjá S-kk-þgf A. T-kk-þgf og til meðferðar hjá S-kk-þgf S-kk-þgf lækni. Í janúar 2013 lagðist hún inn á Heilsustofnun NLFÍ í 19 daga vegna einkenna sinna af völdum slyssins sem og andlegra einkenna af öðrum sökum.

Stefnandi gekkst undir frekari rannsóknir í ársbyrjun 2013 hjá A-kk-þgf B-kk-þgf taugaskurðlækni og Á-kk-þgf K-kk-þgf bæklunarlækni. Var gerð segulómun af hálshrygg, brjósthrygg og lendhrygg stefnanda. Niðurstöður þeirra rannsókna voru eðlilegar utan þess að vægar slitbreytingar komu fram neðst í mjóbaki. Það var álit Á-kk-ef að stefnandi hefði krónísk tognunareinkenni sem hefðu ekki lagast þrátt fyrir aðgerð á öxl. Hann taldi ástandið varanlegt og vinnugetu stefnanda stórlega skerta.

Stefnandi lagðist inn á háls- og bakdeild heilbrigðisstofnunar Vesturlands 23. mars til 11. apríl 2014 og var þar til meðferðar hjá J-kk-þgf Ó. B-kk-þgf skurðlækni vegna verkja í hálsi, herðum, brjósthrygg og mjóhrygg. Stefnandi fór samkvæmt tilvísun J-kk-ef til G-kk-ef B-kk-ef svæfingalæknis. Í aðgerðarlýsingu hans, dags. 9. október 2014, kemur fram að stefnandi hafi brenglað snertiskyn í nánast öllum hægri handlegg. Hann teldi einkenni hennar ekki skýrast af áhrifum á eina taugarót. Læknirinn freistaði þess að beita deyfingaraðgerð á sjöttu hálstaugarrót (C6 rótina í hálsi) en sú aðgerð reyndist árangurslaus. Stefnandi fór einnig í botox meðferð hjá F-kk-þgf J-kk-þgf taugasjúkdómalækni.

Stefnandi var metin til 75% örorku frá og með 1. október 2014 hjá Tryggingastofnun ríkisins vegna útbreiddra einkenna í kjölfar slyss 12. nóvember 2009. Einnig kom í ljós að stefnandi var komin með stórt sár í maga sem stefnandi rekur sjálf til lyfjanotkunar vegna afleiðinga slyssins.

Stefnandi fór síðsumars 2015 til Amsterdam til að láta brenna fyrir taugar til bogaliða í hálsi. Að sögn stefnanda skilaði sú meðferð ekki þeim árangri sem hún hafði vænst og ástand hennar hefur ekki breyst til batnaðar svo nokkru nemi.

Málsaðilar óskuðu sameiginlega eftir mati S-kk-ef B-kk-ef bæklunarskurðlæknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. á afleiðingum slyssins 12. nóvember 2009 fyrir stefnanda. Í matsgerð þeirra, dags. 28. júlí 2013, kemur fram að stefnandi sé með mjög mikil einkenni frá stoðkerfi, hægri öxl og öllu baki ásamt því að vera með talsverð andleg einkenni. Töldu matsmennirnir erfitt að tengja öll slík einkenni við slysið en að meiri líkur en minni væru á því að núverandi einkenni hennar í hægri öxl væri að rekja til slyssins. Mátu matsmenn varanlegan miska 8 stig með vísan til tognunaráverka á hægri öxl með verkjum og hreyfiskerðingu. Varanleg örorka var talin hæfilega metin 8% og vísuðu matsmenn meðal annars til þess að þær afleiðingar sem raktar voru til slyssins væru til þess fallnar að skerða getu stefnanda til tiltekinna starfa en ættu þó ekki að koma í veg fyrir að stefnandi gæti starfað á almennum vinnumarkaði. Þá mátu þeir það svo að stefnandi hefði verið veik án rúmlegu í eina viku.

Stefnandi vildi ekki una við framangreinda niðurstöðu og óskaði því eftir dómkvaðningu matsmanna. Voru B-kk-nf Y. J-kk-nf bæklunarskurðlæknir og S-kk-nf B. H-kk-nf hrl. dómkvaddir til starfans. Í matsgerð þeirra, dags. 7. mars 2014, kemur fram sú niðurstaða að stefnandi hafi hlotið tognunaráverka á taugaflækju handleggs, tognun á liðpoka hægri axlar og tognun í mjóbaki. Þeir töldu samanlagðan miska stefnanda vera 26 stig, sem samanstóð af 8 stiga miska vegna axlaráverka, 10 stiga miska vegna taugatognunar og 8 stiga miska vegna baktognunar. Þá mátu þeir varanlega örorku 30% og vísuðu þar meðal annars til þess að eðli áverka stefnanda hefði veruleg áhrif á starfsgetu hennar og hún gæti ekki sinnt sambærilega líkamlega krefjandi störfum og hún hefði áður gegnt en hún gæti unnið við önnur léttari almenn störf, a.m.k. í hlutastarfi. Jafnframt töldu þeir um að ræða þjáningar í eina viku án rúmlegu.

Stefndi var ósáttur við niðurstöðu dómkvaddra matsmanna og óskaði því dómkvaðningar yfirmatsmanna. Voru S-kk-nf T-kk-nf, læknir og sérfræðingur í heila- og taugasjúkdómum, S-kk-nf C-kk-nf bæklunarskurðlæknir og J-kk-nf G-kk-nf hdl. dómkvaddir til að leggja mat á afleiðingar vinnuslyssins á heilsu stefnanda. Með ódagsettri matsgerð komust yfirmatsmenn að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri 13 stig en varanleg örorka 15%. Yfirmatsmenn töldu sig ekki geta heimfært upp á slysið stóran hluta þeirra einkenna sem stefnandi glímdi við. Þær afleiðingar sem rekja mætti til slyssins væru eftirstöðvar tognunar á hægri öxl og ástand eftir vægan hnykkáverka á háls. Varanlegur miski væri 5 stig vegna hálshryggjar og 8 stig vegna axlar eða samtal 13 stig. Líkamstjónið ætti ekki að valda stefnanda sérstökum erfiðleikum þannig að ástæða væri til þess að meta miska umfram þann sem metinn væri samkvæmt miskatöflu. Að því er varðar mat á varanlegri örorku þá kom fram í yfirmatsgerð að varanleg einkenni vegna slyssins, þ.e. frá öxl og hálsi, gætu hvorki útskýrt að stefnandi hætti að vinna hjá Ramma hf. né að hún hafi ekki getað unnið við afgreiðslustörf í bakaríi. Skýringa á því að stefnandi hætti að vinna væri því að leita annað en til slyssins 12. nóvember 2009. Þá töldu yfirmatsmenn þjáningatímabil ósannað.

Þann 19. janúar 2015 greiddi stefndi stefnanda bætur í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar. Af hálfu stefnanda var gerður fyrirvari við uppgjörið að því er varðaði varanlegar afleiðingar slyssins og réttmæti yfirmats.

II

Stefnandi reisir kröfu sína á því að Rammi hf. hafi orðið skaðabótaskyldur vegna tjóns hennar með því að láta hana vera eina við þrif í verksmiðju félagsins svo engin leið hafi verið að grípa til aðgerða þegar hún hafi fest í færibandi við þrif. Enginn öryggisrofi hafi verið við bandið og engin tæki til að hún gæti fengið annan starfsmann til að aðstoða sig. Þannig hafi Rammi hf., eða starfsmenn hans, sýnt af sér gáleysi. Ekki hafi verið hlutast til um rannsókn slyssins og það ekki tilkynnt til Vinnueftirlits eða Sjúkratrygginga Íslands fyrr en að löngu liðnum ársfresti samkvæmt almannatryggingalögum nr. 100/2007. Rammi hf. beri skaðabótaábyrgð á grundvelli almennu sakarreglunnar, meginreglum íslensks skaðabótaréttar og reglum um húsbóndaábyrgð. Stefnandi beini kröfu sinni að stefnda í samræmi við 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga, en hann beri ábyrgð á bótagreiðslum samkvæmt vátryggingarsamningi á grundvelli ábyrgðartryggingar á tjónsdegi. Stefndi hafi lýst því yfir að hann telji ekki þörf á aðild Ramma hf. að þessu dómsmáli og því sé félaginu einu stefnt til varna í málinu.

Bótaskylda stefnda sé ágreiningslaus en aðilar deili um mat á afleiðingum slyssins. Í málinu liggi fyrir þrjár matsgerðir. Stefnandi telji að undirmat dómkvaddra matsmanna gefi réttasta mynd af heildartjóni hennar vegna slyssins.

Stefnandi hafi fengið slys sitt uppgert miðað við niðurstöðu yfirmatsgerðar með greiðslu á 1.317.160 krónum fyrir varanlegan miska og 5.015.657 krónum vegna varanlegrar örorku. Frá bótum vegna varanlegrar örorku hafi verið dregnar slysabætur úr slysatryggingu launþega, 2.207.792 krónur. Stefnandi krefjist þess að stefndi greiði sér mismun á undirmati og yfirmati sem nemi 13 miskastigum og 15% varanlegri örorku. Þá krefjist hún 4,5% vaxta samkvæmt skaðabótalögum frá slysdegi vegna miska og þjáninga og frá stöðugleika vegna varanlegrar örorku, allt fram til uppgjörsdags, en síðan dráttarvaxta. Sömu forsendur séu lagðar til grundvallar og við uppgjör aðila 19. janúar 2015. Krafa stefnanda sundurliðist þannig:

7 daga þjáningar án rúmlegu 12.390 (7X1.770)

13 miskastig skv. 4. gr. skbl. 1.317.160 (13%X10.132.000)

15% varan. örorka skv. 5. gr. skbl. 5.015.657 (12,261X15%X2.727.160)

Samtals 6.345.207

Stefnandi krefjist þjáningabóta fyrir þann tíma sem hún hafi verið frá vinnu vegna afleiðinga slyssins fyrir stöðugleikapunkt. Þetta hafi verið metið sem ein vika án rúmlegu í bæði undirmati og samkomulagsmati aðila. Fallast megi á að stefnandi hafi verið þjáð í um viku meðan hún hafi verið að ná sér og snúa aftur til vinnu.

Stefnandi krefjist miskabóta og þess að litið sé til eðlis og umfangs afleiðinga tjónsins frá læknisfræðilegu sjónarmiði, svo og til erfiðleika sem þær valdi í lífi stefnanda. Stefnandi byggi á því að hún hafi orðið fyrir umtalsverðum togáverka á hægri handlegg þar sem hún hafi verið bogin í 15 mínútur að reyna að losa sig úr færibandi með miklu átaki. Afleiðingar áverkans hafi verið vangreindar í upphafi en erfitt geti reynst að meta mjúkvefjaáverka strax í upphafi. Stefnandi hafi vonast til að einkennin myndu lagast en það hafi gert það að verkum að meðferð á áverkum hennar hafi dregist. Stefnandi geti ekki fallist á að þessi dráttur eigi að leiða til þess að vafa um orsakatengsl milli áverka og afleiðinga skuli meta stefndu í hag. Líta verði til þess að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna skaðabótaskylds atviks sem Rammi hf. hafi vanrækt að tilkynna og því verði að meta atburðarásina heildstætt við mat á afleiðingum slyssins.

Yfirgnæfandi líkur séu á því að stefnandi hafi tognað á öxl og hlotið taugaskaða á armflækju. Ekki virðist vera tekið tillit til taugaskaða í yfirmatsgerð en reiknað sé með honum í undirmati dómkvaddra matsmanna. Taugaskaði vegna afleiðinga slyssins komi heim og saman við meðferð og einkenni stefnanda, enda sé nær útilokað að slíkur áverki geti komið við annars konar áverka en tog á öxl. Einnig verði að líta til þess að við það að streitast við og toga sig lausa úr færibandi í um 15 mínútur, hallandi fram með öxlina í yfir 90° réttu, hafi stefnandi ekki aðeins orðið útsett fyrir togi og tognunaráverka á öxl heldur einnig á bæði háls, brjóst- og mjóhrygg. Áverkasaga stefnanda hefjist ekki fyrr en eftir slysið. Því verði að líta svo á, í ljósi saknæmis stefnda, að meiri líkur en minni séu á því að hún hafi í slysinu hlotið tognunaráverka á bæði háls-, brjóst- og mjóhrygg.

Stefnandi vísi til miskataflna örorkunefndar og erlendra miskataflna, einkum danskra. Vísað sé til VII. kafla A, a- og b-liða 2. töluliðs miskatöflu örorkunefndar (B.1.1.1-B.1.1.3 og B 1.2.1-B.1.2.3 í dönskum miskatöflum) um eymsli og hreyfiskerðingu. Háls- og brjósthryggur hvor um sig geti gefið allt að 8 miskastig. Tognun á hálshrygg hafi verið metin til 5 stiga í yfirmati. Þá sé einnig vísað til c-liðar miskataflna örorkunefndar (B.1.3.1-B.1.3.3 í dönskum miskatöflum) þar sem mjóbaksáverki án rótarverks eða taugaeinkenna geti verið metinn til allt að 8 stiga. Í undirmati hafi áverkinn verið metinn til 8 stiga en í yfirmati hafi ekki verið talin orsakatengsl milli áverkans og slyssins. Þá sé vísað til VII. kafla A, a-liðar 3. töluliðar (D.1.5.2-D.1.5.3 í dönskum miskatöflum) sem heimili mat á 10 miskastigum vegna daglegs áreynsluverks í öxl með hreyfiskerðingu, virkri lyftu og fráfærslu í 90°. Tognunaráverkinn hafi verið metinn skv. 2. tölulið greinarinnar til 8 miskastiga í bæði undir- og yfirmati. Algjörlega sé litið fram hjá taugaáverka á armflækju (plexus brachialis) sem meta megi til 20 miskastiga skv. VII. kafla A, e-lið, 1. tölulið (D.1.9.1.2 í dönskum misktatöflum). Að öllu virtu heimili miskatöflur örorkunefndar mat á allt að 54 stigum vegna þeirra áverka sem stefnandi hafi hlotið í slysinu. Þá séu ótalin miskastig vegna andlegra einkenna og þjáninga eftir slysið sem og sár í maga vegna lyfjanotkunar en á því sé ekki tekið í miskatöflum örorkunefndar. Tekið sé á þessu í dönsku miskatöflunum. Væg áfallastreituröskun geti þar verið metin til 10 miskastiga (J.1.1), vægari ótilgreind andleg einkenni til 5 miskastiga (J.2.1) og vægt þunglyndi til 10 miskastiga (J.3.1). Verkir í maga án þekktra orsaka megi meta til allt að 8 miskastiga (F.1.10). Stefnandi geri þá kröfu að henni verði bætt 26 stig í samræmi við undirmat. Ljóst sé að miski hennar nemi að minnsta kosti þeim fjölda með vísan til framangreinds.

Stefnandi sé ung kona með takmarkaða menntun og reynsla hennar að mestu einskorðuð við afgreiðslu og verkamannastörf. Full ástæða sé því til að ætla að slysið valdi henni sérstökum erfiðleikum í daglegu lífi eins og greina megi af læknismeðferð hennar síðastliðin þrjú ár. Að þessu virtu geri stefnandi kröfu um miskabætur í samræmi við tjón sitt og mótmæli yfirmati dómkvaddra matsmanna.

Varðandi bætur fyrir varanlega örorku vísi stefnandi að mestu leyti til rökstuðnings vegna mats á varanlegum miska. Fjárhagsleg örorka sé mun hærri en þegar hafi verið metin. Stefnandi hafi verið í fullu starfi á almennum vinnumarkaði. Hún hafi verið undir álagi til að standa sig við vinnu af fjárhagsástæðum og ekki gefist upp fyrr en í fulla hnefana. Í kjölfar slyssins hafi hún þurft að hverfa af vinnumarkaði með öllu. Taka verði mið af því hvaða áhrif ætla megi að þetta kunni að hafa á framtíðarstörf hennar. Stefnandi hafi orðið fyrir verulegum óþægindum vegna slyssins sem hái henni í öllu daglegu lífi. Þetta bitni á sjálfsöryggi hennar og sjálfsmynd og valdi henni kvíða og óþægindum. Stefnandi hafi orðið fyrir skerðingu á möguleika til þess að afla sér atvinnutekna og vísi til þess að hún hafi verið metin til hæsta örorkustigs hjá Tryggingastofnun ríkisins. Að þessu virtu geri stefnandi kröfu um bætur fyrir varanlega örorku í samræmi við tjón sitt og mótmæli yfirmati í málinu. Hún telji mat upp á 30% vera algjört lágmark. Stefnandi vísi einnig til sjónarmiða í undirmati fyrir forsendum á mati á varanlegri örorku.

Stefnufjárhæð taki mið af matsgerð dómkvaddra matsmanna, B-kk-ef Y. J-kk-ef bæklunarlæknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., dags. 7. mars 2014. Stefnandi hafi verið metin óvinnufær í eina viku eftir slysið, metnar þjáningabætur á sama tímabili án rúmlegu, 26 stig í varanlegan miska, 30% varanleg örorka og heilsufar talið stöðugt 26. janúar 2010. Bótafjárhæðir vegna þjáninga og miska samkvæmt 3. og 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu uppreiknaðar miðað við lánskjaravísitölu á uppgjörsdegi við stefnda en venja sé í uppgjöri skaðabóta hjá vátryggingafélögum að nota uppgjörsmánuð sem viðmið vísitölu, sbr. 15. gr. skaðabótalaga. Bætur fyrir varanlega örorku séu reiknaðar samkvæmt launaviðmiði til stöðugleika í samræmi við 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við mat á árslaunum sé miðað við samkomulag um launaviðmið sem lagt hafi verið til grundvallar við uppgjör aðila 19. janúar 2015. Með dómkvöddu yfirmati hafi helmingur tjóns stefnanda verið bættur, þ.e. 13 miskastig og 15% varanleg örorka, að frádregnum þjáningabótum. Eingreiðslureiknaðar bætur almannatrygginga hafi verið dregnar frá í uppgjörinu. Stefnandi geri þá kröfu að ekki verði dregið frá meira en þegar hafi verið gert. Krafa stefnanda nú sé um þjáningabætur og hinn helming heildarmatsins, fyrir 13 miskastig og 15% varanlega örorku.

Það sé ágreiningslaust að krafa stefnanda vegna þjáninga og miska beri 4,5% vexti frá tjónsdegi til greiðsludags og krafa stefnanda vegna varanlegrar örorku beri 4,5% vexti frá stöðugleika til greiðsludags, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga. Stefnandi krefjist dráttarvaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. mgr. 16. gr. skaðabótalaga. Stefnandi byggi einkum á því að krafan hafi verið komin í gjalddaga 19. janúar 2015, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Yfirmatsgerð hafi legið fyrir 7. mars 2014. Stefnandi hafi fljótlega krafist bóta frá stefnda og hafi því löngu verið liðinn mánuður frá því krafan hafi upphaflega verið sett fram og fram til þess tíma sem krafist er dráttarvaxta frá, sbr. 1. málslið 9. gr. laganna. Verði ekki fallist á framangreindan upphafsdag dráttarvaxta sé það lagt í mat dómsins að ákveða annan upphafsdag, sbr. 2. málslið 9. gr. laganna.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að ósannað sé að stefnandi eigi rétt á frekari greiðslum úr ábyrgðartryggingu Ramma hf. hjá stefnda. Afleiðingar vinnuslyssins 12. nóvember 2009 hafi verið metnar af alls sjö sérfræðingum. Fimm þeirra hafi komist að því að varanlegar afleiðingar af slysinu séu ekki meiri en 13 stiga varanlegur miski og 15% varanleg örorka. Lokauppgjör hafi farið fram í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar. Stefndi telji að ekkert í málatilbúnaði stefnanda hnekki þeirri niðurstöðu.

Stefndi mótmæli því að undirmatsgerð þeirra B-kk-ef Y. J-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef gefi réttasta mynd af afleiðingum slyssins á heilsu stefnanda eins og haldið sé fram í stefnu. Að mati stefnda feli yfirmatsgerð þeirra S-kk-ef T-kk-ef, S-kk-ef C-kk-ef og J-kk-ef G-kk-ef í sér mjög afgerandi og ítarlega sönnun á afleiðingum af vinnuslysi stefnanda. Niðurstaða yfirmatsmanna hafi verið sú að varanlegur miski stefnanda væri 13 stig en varanleg örorka 15%. Þá hafi stefnandi ekki verið óvinnufær fram að stöðugleikapunkti og hún hafi ekki verið veik í skilningi skaðabótalaga nr. 50/1993.

Ítarlega sé farið yfir nám og störf stefnanda í yfirmatsgerð auk þess sem umfjöllun undirmatsmanna um þessi atriði sé tekin upp. Um almennt heilsufar stefnanda vísi yfirmatsmenn meðal annars til þess að stefnandi hafi leitað til heilsugæslunnar á Siglufirði í nokkur skipti fyrir slysið. Meðal þess sem þar sé skráð sé mígrenishöfuðverkur, sinaskeiðabólga og mjóbaksverkir. Þá sé vísað til þess að helst hafi komið upp kviðverkir og kvíðaástand hjá stefnanda auk þess sem hún hafi verið greind með ofvirkni. Yfirmatsmenn bendi á að þann 16. nóvember 2008 hafi verið skráðir verkir í mjóbaki og stefnandi hafi fengið bólgueyðandi lyf vegna þess. Þann 20. ágúst 2009 hafi stefnandi aftur leitað til læknis vegna mjóbaksverks og fengið útskrifaðan lyfseðil fyrir bólgueyðandi lyfjum. Á matsfundi tengi stefnandi færslur um verki í mjóbaki við álag í vinnu og líkamsrækt.

Í yfirmatsgerð sé að finna ítarlega umfjöllun um slys stefnanda auk yfirferðar yfir upplýsingar úr læknisvottorðum og sjúkraskrá stefnanda. Meðal þess sem þar sé rakið sé umfjöllun G-kvk-ef D-kvk-ef E-kvk-ef, sálfræðings á Akureyri, dags. 10. mars 2012. Í greinargerð sálfræðingsins sé vísað til þess að stefnandi hafi lent í fjölmörgum áföllum undanfarin ár, s.s. í vinnuslysi og hún hafi haft peningaáhyggjur auk þess sem hún hafi orðið vitni að banaslysi fyrir framan heimili sitt. Þar komi einnig fram að stefnandi sé haldin miklum kvíða og eigi erfitt með að vera innan um fólk. Þá lýsi yfirmatsmenn myndgreiningum frá 20. apríl 2012 auk taugaleiðnimælingu á hægri handlegg sem gerð hafi verið af M-kk-þgf P. H-kk-þgf taugasérfræðingi 4. september 2012. Niðurstaða þeirrar mælingar hafi verið sú að öll taugaleiðni í hægri handlegg væri innan eðlilegra marka. Yfirmatsmenn reki upplýsingar úr læknisvottorði Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarskurðlæknis og vísi til þess að stefnandi hafi gengist undir liðspeglunaraðgerð á hægri öxl hjá lækninum 2. október 2012. Þeir geri einnig grein fyrir innlögn stefnanda á Heilsustofnun NLFÍ í upphafi árs 2013, innlögn á háls- og bakdeild heilbrigðisstofnunar Vesturlands í Stykkishólmi, sprautumeðferð G-kk-ef B-kk-ef, svæfinga- og gjörgæslulæknis á verkjamiðstöð LSH, upplýsingum frá sjúkraþjálfara og gögnum í tengslum við umsókn stefnanda um örorkubætur.

Yfirmatsmenn taki fram að á matsfundi hafi stefnandi upplýst að hún hafi byrjað að finna fyrir verkjum í mjóbaki og kvarta um þá um hálfu ári eftir slysið og þeir hafi farið versnandi síðan. Einnig sé rakið að verkir í öxl og hálsi hafi farið versnandi með tímanum og að þær meðferðir sem stefnandi hafi undirgengist hafi ekki dregið úr verkjunum.

Á yfirmatsfundi hafi stefnandi kvartað um stöðuga verki hægra megin í hálsi, í hægri öxl og í mjóbaki. Læknisskoðun hafi meðal annars leitt í ljós að allar hreyfingar í hálsi og baki séu sársaukafullar og hreyfigeta skert. Einnig séu þreifieymsli í hægri öxl og hreyfingar mjög skertar en allar hreyfingar í vinstri öxl teljist eðlilegar.

Í niðurstöðu yfirmatsmanna komi fram að engin skráning hafi fundist í sjúkraskrá stefnanda um komu hennar á heilsugæsluna daginn eftir slysið. Þá segi að í sjúkraskrá stefnanda hafi ekkert verið minnst á slysið mánuðina eftir það. Á þeim tíma er slysið varð hafi stefnandi verið í tveimur vinnum og hún hafi haldið þeim störfum áfram eftir slysið. Með vísan til fyrirliggjandi gagna telji yfirmatsmenn að orsakatengsl séu milli slyssins og eftirstöðva tognunar á hægri öxl og ástands eftir vægan hnykkáverka á háls.

Yfirmatsmenn vísi til þess að við mat á varanlegum miska hafi verið höfð hliðsjón af miskatöflu örorkunefndar. Þykir matsmönnum varanlegur miski hæfilega metinn 5 stig vegna hálshryggjar og 8 stig vegna axlar eða alls 13 stig.

Um mat á varanlegri örorku vísi matsmenn meðal annars til þess að einkenni frá öxl og hálsi séu til þess fallin að skerða starfsorku stefnanda til starfa við rækjuvinnslu. Hins vegar geti slík einkenni ekki útskýrt að stefnandi hafi hætt að vinna hjá Ramma hf. og alls ekki að hún hafi ekki getað unnið afgreiðslustörf í bakaríi. Síðan segi nánar í yfirmatsgerðinni að yfirmatsmenn byggi mat sitt á varanlegri örorku fyrst og fremst á líklegum afleiðingum þeirra varanlegu einkenna sem þeir hafi rakið til slyssins við störf hennar hjá Ramma hf. eða sambærileg störf. Stefnandi sé ófaglærð, ekki með fjölbreytta starfsreynslu og búi á litlu atvinnusvæði. Þetta séu þættir sem hafi áhrif til hækkunar við þetta mat. Möguleikar stefnanda til að afla sér vinnutekna séu minni en fyrir slysið og sé varanleg örorka metin 15%.

Ekki hafi verið bent á neina annmarka á yfirmatsgerð þeirra S-kk-ef T-kk-ef, S-kk-ef C-kk-ef og J-kk-ef G-kk-ef sem rýri sönnunargildi hennar. Þvert á móti telji stefndi að viðurkenndra og réttra aðferða hafi verið gætt við framkvæmd yfirmatsins. Þá telji hann að yfirmatsgerðin sé reist á réttum forsendum.

Í þessu sambandi mótmæli stefndi því að meintur dráttur á greiningartilraunum hafi leitt til þess að minnsti vafi um orsakatengsl milli áverka og afleiðinga hafi verið metinn stefnda í hag. Ekkert í gögnum málsins bendi til þess að dráttur á greiningartilraunum hafi verið til staðar. Hins vegar liggi fyrir að stefnandi hafi mörgum sinnum leitað til lækna í kjölfar slyssins án þess að slysið sjálft hafi borið á góma. Við mat á læknisfræðilegum orsakatengslum sé viðurkennt að meðal annars verði að líta til þess hvort samfella sé í einkennalýsingum og hvort einkenni séu samfelld á tímabilinu frá því bráðaeinkenni hafi komið fram og þar til öll varanleg einkenni séu staðreynd. Þetta sé því eitt af þeim atriðum sem yfirmatsmenn horfi til í heildarmati á afleiðingum slyssins.

Stefnandi haldi því fram að yfirgnæfandi líkur séu á því að hún hafi hlotið taugaskaða á armflækju með vísan til þess að dómkvaddir undirmatsmenn hafi metið það svo. Stefndi mótmæli því að sýnt hafi verið fram á slíkan taugaskaða sem afleiðingu af umræddu slysi. Í undirmatsgerð sé einkum vísað til þess að slíkur taugaskaði (plexus brachialis) komi fram í greiningu A-kk-ef B-kk-ef taugaskurðlæknis. Stefndi mótmæli því harðlega að slíka greiningu megi leggja út af göngudeildarnótu A-kk-ef B-kk-ef. Stefndi telji að undirmatsmenn hafi oftúlkað greiningu A-kk-ef, en á skjalinu lýsi hann einkennum stefnanda sem háls- og upparmsheilkenni (cervico brachial syndrome). Ekkert liggi fyrir um að læknirinn hafi með því verið að leggja mat á niðurstöður úr rannsóknum hjá stefnanda eða að hann hafi með því greint stefnanda með taugasjúkdóm eða varanlegan taugaskaða sem afleiðingu af umræddu vinnuslysi. Að mati stefnda þurfi að koma til taugalífeðlisfræðileg rannsókn til að leggja mat á hvort stefnandi hafi hlotið taugaskaða sem afleiðingu af umræddu vinnuslysi. Ekkert liggi fyrir í gögnum málsins um slíka rannsókn. Því sé með engu móti hægt að fullyrða um meintan taugaskaða sem afleiðingu af slysinu. Hvorki sé fallist á að stefnandi hafi hlotið taugaskaða sem afleiðingu af vinnuslysinu í yfirmatsgerð þriggja dómkvaddra matsmanna né í utanréttarmati tveggja sérfræðinga.

Stefnandi vísi til þess að í yfirmatsgerð hafi ekki verið metin orsakatengsl milli mjóbaksáverka og slyssins. Í þessu sambandi sé rétt að benda á að stefnandi hafi sjálf lýst því á matsfundi með yfirmatsmönnum að hún hafi byrjað að finna fyrir verkjum í mjóbaki og kvarta um þá um hálfu ári eftir slysið. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi í tvígang kvartað um bakverki fyrir slysið, annars vegar 16. nóvember 2008 og hins vegar skömmu fyrir slysið, eða 20. ágúst 2009. Niðurstaða undirmatsmanna um að bakverkir hafi líklegast komið í kjölfar slyssins byggi á röngum forsendum, enda sé þar sérstaklega tekið fram, gegn staðreyndum málsins, að ekki hafi verið nein óeðlileg bakverkjasaga fyrir slysið. Niðurstaða undirmatsmanna sé að öðru leyti algerlega órökstudd. Bakverkir stefnanda hafi hvorki verið raktir til slyssins 12. nóvember 2009 í yfirmatsgerð né utanréttarmati.

Stefndi mótmæli tilvísunum stefnanda um að varanlegur miski vegna háls- og axlareinkenna stefnanda geti verið metinn hærri með vísun til miskatöflu örorkunefndar og erlendra miskataflna. Stefnandi hafi ekki bent á neitt sem bendi til þess að mat yfirmatsmanna á varanlegum miska hafi verið rangt eða vanmetið, heldur aðeins að yfirmatsmenn hafi ekki farið í öllu eftir þeim gildum sem miskatafla örorkunefndar gefi. Stefndi bendi á að miskataflan hafi aðeins að geyma leiðbeinandi gildi og því sé svigrúm til mats ávallt nokkuð.

Stefndi mótmæli því að andleg einkenni og þjáningar eftir slysið, s.s. magasár, teljist til afleiðinga þess sem skuli meta stefnanda til varanlegs miska eins og hún haldi fram. Slíkar kröfur séu algerlega órökstuddar en engin af fyrirliggjandi matsgerðum vísi til þess að orsakatengsl séu milli slíkra einkenna og slyssins.

Þá mótmæli stefndi kröfu um þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Eins og gögn málsins beri með sér hafi stefnandi haldið áfram að vinna hjá Ramma hf. eftir slysið. Engin gögn liggi fyrir um fjarvistir stefnanda. Stefndi taki því undir mat yfirmatsmanna um að gögn málsins beri ekki annað með sér en að hún hafi unnið áfram og án forfalla eftir slysið. Stefnandi teljist því ekki hafa verið veik án þess að vera rúmföst í skilningi 3. gr. skaðabótalaga. Þá hafi stefnandi ekki sýnt fram á að sérstakar aðstæður séu fyrir hendi sem heimili greiðslu þjáningabóta þótt hún hafi verið vinnufær eftir umrætt slys.

Að lokum mótmæli stefndi því að meta skuli varanlega örorku hærri en yfirmatsmenn geri í yfirmatsgerð. Kröfur stefnanda að þessu leyti séu órökstuddar. Stefndi vísi til niðurstöðu í yfirmatsgerð þar sem segi að einkenni sem yfirmatsmenn telji að sé að rekja til vinnuslyssins geti ekki útskýrt að stefnandi hætti að vinna hjá Ramma hf. og alls ekki að hún hafi ekki getað unnið afgreiðslustörf í bakaríi.

Ljóst sé að sönnunargildi yfirmatsgerðar þriggja yfirmatsmanna vegi þyngra á metunum en undirmatsgerð tveggja matsmanna, enda hafi ekki verið sýnt fram á ágalla á yfirmatsgerðinni eða lögð fram gögn sem hnekki þeirri niðurstöðu. Sönnunarbyrði um að miða skuli við annan mælikvarða en yfirmatsgerð um afleiðingar af vinnuslysinu þann 12. nóvember 2009 á heilsu stefnanda hvíli alfarið á stefnanda sjálfri. Að mati stefnda hafi slík sönnun ekki tekist.

Varakrafa stefnda byggist á því að dómkrafa stefnanda skuli sæta lækkun. Að mati stefnda sé í öllu falli ekki hægt að fallast á niðurstöðu undirmatsmanna um meintar varanlegar afleiðingar af slysi stefnanda. Niðurstaða undirmatsmanna feli í sér alltof víðtækar ályktanir um afleiðingar af vinnuslysinu á heilsu stefnanda. Vísist eftir atvikum til umfjöllunar um aðalkröfu til stuðnings því að varakrafa stefnda skuli ná fram að ganga.

Þá sé öllum vaxtakröfum eldri en fjögurra ára á stefnubirtingardegi mótmælt enda teljist vextir eldri en fjögurra ára fyrndir með vísan til 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Upphafstíma dráttarvaxta frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi sé mótmælt. Ljóst sé að upphafstími dráttarvaxta verði ekki studdur við 1. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, eins og stefnandi geri kröfu um. Sé enda ljóst að enginn gjalddagi hafi verið fyrir fram ákveðinn milli aðila eins og ákvæði 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 geri kröfu um. Þá liggi ekki fyrir í gögnum málsins að stefnandi hafi gert kröfu um bætur frá stefnda í kjölfar undirmatsgerðar. Í öllu falli sé það rangt sem komi fram í stefnu að yfirmatsgerð hafi legið fyrir þann 7. mars 2014.

VI

Stefnandi varð fyrir slysi við störf sín hjá Ramma hf. þann 12. nóvember 2009. Ekki er ágreiningur í málinu um bótaskyldu stefnda vegna slyssins en deilt er um hverjar afleiðingar slyssins eru, einkum hvort stefnandi hafi hlotið taugaskaða á öxl.

Í málinu liggja fyrir þrjár matsgerðir um tjón stefnanda. Í matsgerð S-kk-ef B-kk-ef bæklunarskurðlæknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl., dags. 28. júlí 2013, sem aðilar öfluðu í sameiningu, kemur fram að stefnandi hafi mikil einkenni frá stoðkerfi, hægri öxl og öllu baki, auk andlegra einkenna, en erfitt sé að rekja öll þessi einkenni til slyssins. Matsmenn telja slysið til þess fallið að valda tognunaráverka á öxl og séu meiri líkur en minni til þess að einkenni í hægri öxl sé að rekja til slyssins. Er niðurstaðan sú að stefnandi hafi í slysinu hlotið tognunaráverka á öxl með verkjum og hreyfiskerðinu. Töldu þeir varanlegan miska hæfilega metinn 8 stig og varanlega örorku 8%. Þá töldu þeir stefnanda hafa verið veika án rúmlegu í eina viku.

Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna, B-kk-ef Y. J-kk-ef bæklunarskurðlæknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., dags. 7. mars 2014, telja þeir að stefnandi hafi verið útsett fyrir umtalsverðum togáverka á hægri handlegg. Þeir telja að slysið hafi valdið viðvarandi einkennum á hægri öxl með tognun á liðpoka og síðbúnum óstöðugleika sem afleiðingu af því. Þá hafi hún fengið tognun á taugar í hægri handlegg með varanlegum taugaskemmdum. Að auki hafi hún fengið tognun á taugaflækju á axlarsvæði og tognun í mjóbaki. Þeir mátu þjáningatímabil í eina viku án rúmlegu, varanlegan miska 26 stig og varanlega örorku 30%.

Í yfirmatsgerð dómkvaddra yfirmatsmanna, S-kk-ef T-kk-ef heila- og taugasjúkdómalæknis, S-kk-ef C-kk-ef bæklunarskurðlæknis og J-kk-ef G-kk-ef hdl., segir að stóran hluta einkenna stefnanda geti þeir ekki heimfært upp á slysið, heldur séu afleiðingarnar einungis eftirstöðvar tognunar á hægri öxl og ástand eftir vægan hnykkáverka á hálsi. Einungis séu orsakatengsl milli slyssins og þeirra einkenna. Töldu yfirmatsmenn varanlegan miska hæfilega ákveðinn 13 stig og varanlega örorku 15%. Þá töldu þeir þjáningatímabil ósannað.

Stefndi hefur greitt stefnanda bætur í samræmi við niðurstöður yfirmatsgerðarinnar, en stefnandi er ósátt við það og telur undirmatsgerð gefa réttari mynd af tjóni sínu. Hún krefst því bóta sem nemi mismun af niðurstöðu þessara tveggja matsgerða.

Við mat á því hvort leggja beri niðurstöður undirmatsgerðar eða yfirmatsgerðar til grundvallar í málinu verður að horfa heildstætt til allra fyrirliggjandi gagna um atvikið, þess hvenær einkenni komu fram og hvernig þau hafa þróast, hvort einhver slík einkenni hafi áður greinst hjá stefnanda og hvort aðrar skýringar á einkennunum séu líklegri en slysið. Ekki er ágreiningur í málinu um það hvernig slys stefnanda vildi til, en hún lýsti því nánar fyrir dóminum hvernig það hefði atvikast. Dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómendum, telur að atvik hafi verið með þeim hætti að þau séu mjög til þess fallin að valda þeim skaða á öxl sem stefnandi byggir á að hún búi við.

Ekki liggja fyrir samtímagögn um komu stefnanda til læknis strax eftir slysið, en í vottorði V-kk-ef S-kk-ef læknis, dags. 19. mars 2012, lýsir hann komu stefnanda eftir slysið. Hún hafi verið marin og bólgin og haft verk í hægri handlegg. Hún hafi ekki verið talin brotin en hafi fengið umbúðir um handlegginn. Stefnandi leitaði nokkrum sinnum lækninga á næstu mánuðum eftir slysið þar sem hún lýsti ýmsum verkjum í baki, hálsi, herðum og höfði. Frá upphafi árs 2012 hefur stefnandi gengist undir ýmsar rannsóknir og meðferðir vegna einkenna sinna, svo sem rakið hefur verið.

Helsta úrlausnarefni málsins er hvort stefnandi hefur í vinnuslysinu 2009 hlotið skaða á armflækju. Það er niðurstaða undirmatsgerðar að svo sé, en ekki yfirmatsgerðar. Það er álit sérfróðra meðdómenda að undirmatsgerðin sé vandlega unnin. Lýst er skoðun á krafti, taugaviðbrögðum og húðskyni á líkamssvæðum sem armflækja ber taugaboð til og frá. Vitnað er til ákveðinna vísindalegra greina til stuðnings því að armflækjuskaðar geti lýst sér sem verkir og truflað húðskyn eingöngu, án kraftminnkunar eða truflaðra taugaviðbragða. Í yfirmatsgerð er meðal annars vitnað í taugaleiðnimælingu sem M-kk-nf P. H-kk-nf læknir framkvæmdi 4. september 2012 en sú rannsókn hafi sýnt að öll taugaleiðni í hægri handlegg væri innan eðlilegra marka. Ekki kemur fram hvaða taugar voru rannsakaðar. Samkvæmt gagnaskrá í yfirmatsgerð voru niðurstöður taugaleiðnimælingarinnar ekki meðal þeirra gagna sem yfirmatsmenn höfðu við yfirmatsgerðina. Upplýsingar um taugaleiðnirannsóknina er að finna í vottorði S-kk-ef S-kk-ef bæklunarskurðlæknis, dags. 11. september 2012. Kemur þar fram: ,,Þess skal getið að B-kvk-nf fór í skoðun hjá M-kk-þgf P. H-kk-þgf með taugleiðnimælingu þann 04.09.2012 og var niðurstaða hans rannsókna að öll taugaleiðni í hægri handlegg væri innan eðlilegra marka.“ Það læknisvottorð er að finna í gagnaskrá yfirmatsgerðarinnar. Í framlögðum gögnum, aðgerðarlýsingu G-kk-ef B-kk-ef, dags. 9. október 2014, og göngudeildarnótu F-kk-ef J-kk-ef, dags. 8. janúar 2015, er lýst rýrnun á ofankambsvöðva (m.supraspinatus) og grunur er um áverka á sjöttu hálshryggjartaugarót (C6) sem á þátt í að bera taugaboð til þess vöðva. Ekki kemur fram hvort fyrrnefnd taugaleiðnimæling tók til ofankambsvöðva. Niðurstöður taugaleiðnirannsóknarinnar er ekki að finna meðal gagna málsins. Í yfirmatsgerð er lýst dofa í hægri handlegg. Orsakir dofans eru þar ekki tilgreindar. Sérfróðir meðdómsmenn telja dofa og verki sem stefnandi hefur vel geta samræmst armflækju- og axlarskaða. Ekki verði byggt á taugaleiðniprófi, þar sem niðurstöður þess liggi ekki fyrir og ekki sé upplýst hvaða taugar hafi verið rannsakaðar í því prófi. Af þessum sökum telur dómurinn rétt að fallast á undirmatsgerð B-kk-ef Y. J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. að því leyti að stefnandi hafi í títtnefndu slysi hlotið áverka á hægri öxl og armflækju, sem valdi verkjum og skyntruflunum.

Mjóbaksverkir stefnanda eru hins vegar ekki sértækar afleiðingar áverka. Niðurstöður segulómunar af lendhrygg frá 13. febrúar 2013 sýna vægar hrörnunarbreytingar í liðþófum milli þriðja og fjórða og milli fjórða og fimmta lendhryggjarliðar (vægar degenerativar breytingar í liðþófum L3/L4 og L4/L5). Breytingar sem þessar eru ósértækar, aukast með aldri og þær er að finna í flestum einstaklingum í fyllingu tímans. Stefnandi hefur sögu um fyrri bakverki. Fram kemur í gögnum heilsugæslu að hún hafi leitað til læknis vegna bakverkja 16. nóvember 2008, 20. ágúst 2009, 26. ágúst 2009 og 7. september 2009. Eftir slysið er fyrsta skráning 18. febrúar 2010 og síðan næst í tilvísun V-kk-ef S-kk-ef heilsugæslulæknis til S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis 7. mars 2012. Af þessum sökum telur dómurinn rétt að fallast á það með yfirmatsmönnum að mjóbaksverkir stefnanda verði ekki raktir til slysssins.

Samkvæmt framangreindu er fallist á niðurstöðu undirmatsmanna um tjón stefnanda að því frátöldu sem þar greinir um bakáverka. Þykir miski stefnanda vera þar hæfilega metinn 8 stig vegna axlaráverka og 10 stig vegna armflækju með lömun að hluta, eða samanlagt 18 stig. Stefnandi hefur þegar fengið bættan varanlegan miska að 13 stigum og verður því fallist á kröfu hennar um greiðslu vegna 5 stiga til viðbótar eða samtals að fjárhæð 506.600 krónur.

Undirmatsmenn hafa metið varanlega örorku stefnanda 30%. Eins og að framan greinir fellst dómurinn ekki á að bakáverka stefnanda sé að rekja til slyssins 12. nóvember 2009. Sá áverki þykir þó ekki hafa veruleg áhrif á atvinnuþátttöku stefnanda. Að teknu tilliti til þess, og með hliðsjón af niðurstöðu undirmatsmanna, þykir varanleg örorka stefnanda hæfilega metin 27%. Stefnandi hefur þegar fengið greiðslu fyrir 15% varanlega örorku og eru því ógreidd 12% eða 4.012.525 krónur.

Stefnandi hefur jafnframt krafist þjáningabóta á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga. Niðurstaða undirmatsmanna um að tímabil þjáninga hafi verið vika án rúmlegu byggir á frásögn stefnanda um óvinnufærni. Ekkert er hins vegar að finna í gögnum málsins sem styður þá frásögn. Samkvæmt tilkynningu, dags. 4. janúar 2012, um slysið til Sjúkratrygginga Íslands, sem undirrituð er af stefnanda og starfsmanni Ramma hf., var ekki um það að ræða að stefnandi hefði hætt vinnu eftir slysið. Verður því fallist á þá niðurstöðu yfirmatsmanna að ekki séu skilyrði til að meta stefnanda þjáningabætur.

Með hliðsjón af öllu framangreindu verður fallist á kröfu stefnanda að fjárhæð 4.519.125 krónur. Stefnandi hefur krafist 4,5% vaxta af kröfu sinni frá slysdegi en stefndi hefur andmælt vöxtum eldri en fjögurra ára. Með vísan til 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda eru vextir sem féllu til fyrir 5. október 2011 fyrndir. Stefnandi hefur krafist dráttarvaxta frá 19. janúar 2015 og miðar við að hún hafi fljótlega krafist bóta eftir að yfirmatsgerð hafi legið fyrir 7. mars 2014. Stefndi hefur mótmælt því að yfirmatsgerð hafi legið fyrir á þessum degi og bendir á að ekki liggi fyrir að stefnandi hafi krafist bóta í kjölfar framlagningar undirmatsgerðar. Með hliðsjón af atvikum öllum þykir rétt að ákveða að dráttarvextir reiknist frá dómsuppsögu.

Stefnandi hefur gjafsókn í máli þessu samkvæmt bréfi innanríkisráðuneytisins 9. nóvember 2015. Í samræmi við framangreinda niðurstöðu verður stefnda, með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, gert að greiða stefnanda málskostnað að fjárhæð 1.739.100 krónur, sem renni í ríkissjóð. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 1.739.100 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Dóm þennan kváðu upp B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari og bæklunarskurðlæknarnir H-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, B-kvk-þgf F-kvk-þgf, 4.519.125 krónur með 4,5% vöxtum frá 5. október 2011 til 4. október 2016 en þá með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði 1.739.100 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 1.739.100 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

B-kvk-nf B-kvk-nf

H-kk-nf B-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur, 4. október 2016.