S-414/2009

Málið, sem dómtekið var 1. október síðastliðinn, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 21. apríl 2009 á hendur „X, kt. 000000-0000, …, Reykjavík, fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, föstudagskvöldið 4. júlí 2008, á leið suður Suðurgötu í Reykjavík að gatnamótunum við Brynjólfsgötu ekið bifhjólinu … með að minnsta kosti 82 km hraða á klst., of hratt miðað við aðstæður og almenn hraðatakmörk, í þéttbýli, við gatnamót, að gangbrautum og þar sem hámarkshraði var 50 km, en ákærði lenti í árekstri við bifreiðina UV-845 sem ekið var norður Suðurgötu og beygt vestur Brynjólfsgötu.

Telst þetta varða við 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. og a-, c- og d liði 2. mgr. 36. gr. og 1. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Þess er krafist að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Málavextir eru þeir að klukkan rúmlega ellefu að kvöldi föstudagsins 4. júlí 2008 varð árekstur á Suðurgötu í Reykjavík með framangreindum ökutækjum. Ákærði hafði ekið bifhjólinu suður götuna og lent í árekstri við bílinn sem ekið hafði verið norður götuna og beygt í veg fyrir ákærða inn á Brynjólfsgötu. Samkvæmt lögregluskýrslu voru akstursskilyrði góð, yfirborð vegar fast og þurrt, veður skýjað og þurrt, dagsbirta og engin lýsing og loks er tekið fram að umferð hafi verið lítil.

Lögreglumaður ræddi við ökumann bílsins og er haft eftir henni að hún hefði ekið norður götuna og beygt til vinstri. Hún kvaðst ekki hafa séð umferð á móti, en meðan hún var að beygja kvaðst hún hafa litið til hægri og þá séð bifhjólið koma á mikilli ferð og sveigja til og frá. Hún kvaðst hafa lokað augunum í sekúndubrot áður en bifhjólið skall á bílnum.

Lögreglumenn ræddu við ákærða á slysadeild og kvaðst hann hafa ekið suður götuna og hefði grænt ljós logað fyrir umferð í þá átt. Þegar hann nálgaðist umferðarljósin á mótum Suðurgötu og Brynjólfsgötu hafi bíl, sem kom úr gagnstæðri átt, verið beygt til vinstri í veg fyrir hann. Ákærði kvaðst hafa ekið á um það bil 50 km hraða þegar hann sá bílinn og byrjaði að hemla.

Gerð var bíltæknirannsókn á ökutækjunum en hún leiddi ekkert í ljós um orsakir árekstursins.

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, vann skýrslu í málinu að beiðni lögreglustjóra til að finna hraða bifhjólsins áður en áreksturinn varð. Segir í upphafi skýrslunnar að í henni sé „sett fram líkan af atburðarás þegar bifhjólið UK-H69 ekur á bifreiðina UV-845 á gatnamótum Suðurgötu og Brynjólfsgötu í Reykjavík, þann 4. júlí 2008. Líkanið er sett upp til að reikna út ætlaðan hraða bifhjólsins áður en hemlun hefst.“ Í niðurstöðum segir að hraði bifhjólsins sé „reiknaður samkvæmt viðurkenndri aðferð og með tilvísun í forsendur“ séu niðurstöðurnar þær að ætlaður hraði bifhjólsins hafi verið 101 km/klst., mögulegur lágmarkshraði hafi verið 82 km/klst. og mögulegur hámarkshraði 119 km/klst.

Að tilhlutan ákærða fór G-kk-nf G-kk-nf véltæknifræðingur yfir skýrslu M-kk-ef Þ-kk-ef og ritaði skýrslu um athuganir sínar. Í niðurstöðum hennar segir. „Rangar forsendur til útreikninga hafa orðið fyrir valinu. Lögregluskýrsla sýnir svo ekki verður um villst að bifreiðin UV-845 var ekki kyrrstæð á þeirri stundu sem ökutækin rákust saman. Þetta hefur þau áhrif að þeir kraftar sem bifreiðin leggur til í frákast og formbreytingu eru allir skrifaðir á bifhjólið. Lögregluskýrsla, bíltæknirannsókn og myndir af farartækjunum eftir óhappið sýna einnig að áreksturinn á sér stað undir árekstrarhorni sem er ekki núll gráður og því rangt að reikna með að svo hafi verið. Aðferðin sem notuð er til að meta hraða út frá plastískri formbreytingu krefst meðal annars þess að áreksturinn eigi sér stað undir árekstrarhorni sem ekki er núll gráður og að hægt sé að meta líklegan hraða þess ökutækis sem ekið er á. Hér voru valdar forsendur núll gráður og núll km/klst. ( sem bæði er rangt). Það hefur í för með sér að grunnskilyrðum aðferðarinnar er ekki mætt. Því er ástæða til að ætla að niðurstöðurnar úr þeim hluta séu ekki marktækar. Þessar skekkjur rekja sig gegnum útreikningana og hafa veruleg áhrif á loka niðurstöðu útreikninganna sem er sá hraði sem ákærði er sakaður um að hafa ekið á. Óvissuþættir koma einnig í ljós þegar rýnt er í forsendur þær sem stuðst er við útreikninga með hjálp dragfara. Stuðst er við reynsluformúlu sem fengin er með tilraunum á bifreið af gerðinni Toyota Camry Sedan. Það farartæki er gjörólíkt bifhjóli að allri gerð, ekki síst hvað varðar hemlabúnað og hemlunareiginleika. Útreikningur á skriðhraða á 30 m kafla milli þess sem bifhjólið hættir að hemla og lendir á bifreiðinni er einnig í óvissu. Ekkert í skýrslu lögreglu gefur tilefni til að ætla að hjólið hæfi hægt ferðina á þessum tíma. Því er hæpið að reikna með að svo hafi verið.“

III

Ákærði bar að í umrætt skipti hefði hann ekið bifhjólinu suður Suðurgötu á um það bil 50 km hraða. Hann kvaðst hafa lent í árekstri og fyrst eftir hann hefði hann ekkert munað eftir atburðinum en síðar hefði hann rifjað ýmislegt upp. Það sem hann bæri um væri því rifjað upp eftir gloppóttu minni. Hann kvaðst hafa ekið eftir Suðurgötunni og séð bíl vera að gera sig líklegan til að beygja yfir götuna og hafi hann gert það, en ekki kvaðst ákærði geta gert sér grein fyrir hraða bílsins. Ákærði kvaðst ekki muna eftir umferð annarra ökutækja. Hann kvaðst hafa verið í rétti og því ekið áfram, enda logaði grænt umferðarljós í akstursstefnu hans. Hann kvaðst hafa ályktað sem svo að ökumaður bílsins myndi stöðva og hann því ætlað að komast fyrir hann hægra megin. Hann kvað viðbrögð sín við að sjá bílinn hafa verið að hemla á afturhjóli og þá hafi komið það sem ákærði kallaði „hlykkbylgjuhreyfing“ á hjólið. Til að ná fullri stjórn á hjólinu við þær aðstæður sé því gefið inn og það hafi hann frekar gert til að hafa stjórn á hjólinu heldur en að komast fram hjá bílnum. Ekki sé hemlað á framhjóli því þá falli ökumaður strax í jörðina. Ákærði bar enn fremur að hann hefði fallið í götuna við áreksturinn en ekki runnið til og bendi það til þess að hraðinn á hjólinu hafi ekki verið mikill.

E-kvk-nf F-kvk-nf Á-kvk-nf ók bílnum UV-845 og kvaðst hafa verið á leið norður Suðurgötu og beygt inn á Brynjólfsgötu. Hún bar að hafa stöðvað til að athuga með umferð á móti, en enga séð og því talið sér óhætt að aka yfir, sem hún hafi og gert. E-kvk-nf sagði að á þessum stað sé girðing á umferðareyju sem geti hindrað útsýni til norðurs. Hún hefði svo litið til hægri þegar hún var að aka yfir götuna og þá séð bifhjól koma og átti það eftir um 15 metra að sér. Taldi hún sig þá hafa „frosið“. Nánar aðspurð kvað hún bifhjólið hafa komið eins og „sikk sakk“ eftir götunni og hefði hún þá lokað augunum. Á þessu augnabliki taldi hún sig hafa stöðvað og þá vera komna vel yfir götuna. Hún taldi að hún hefði getað komist yfir götuna ef hún hefði gefið í. Hún kvaðst ekki geta gert sér grein fyrir á hve mikilli ferð bifhjólið var, sjálf hefði hún verið á örlítilli ferð.

H-kvk-nf H-kvk-nf B-kvk-nf ók jeppa á eftir bíl E-kvk-ef. H-kvk-nf kvaðst ekki minnast þess að hafa séð til ferða bifhjólsins og heldur ekki muna til þess að hafa orðið vör við bíl E-kvk-ef. Hún kvaðst því ekki hafa séð áreksturinn heldur séð aðstæður strax eftir að hann varð.

A-kvk-nf G-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf P-kk-nf rannsóknar-lögreglumenn staðfestu skýrslu, ljósmyndir og uppdrátt af vettvangi. Þau báru bæði að ummerki á vettvangi og skemmdir á ökutækjunum hefðu borið þess vott að ákærði hefði verið á mikilli ferð.

S-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf bifvélavirkjameistari rannsakaði ökutækin og gerði um það skýrslur. Hann kvaðst hafa gert skýrslur um ástand ökutækjanna og hann gæti ekki borið um á hvaða ferð ökutækin voru þegar þau rákust á. Hann gæti heldur ekki tekið afstöðu til þess hvort bílinn hefði verið kyrrstæður eða á ferð þegar áreksturinn varð.

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, prófessor í vélaverkfræði, staðfesti skýrslu sína. Hann bar að hann hafi reiknað hraða ákærða út frá ákveðnum forsendum sem byggist á því að ökutæki, sem væri ekið, hefði ákveðna hreyfiorku. Þessari orku safnaði hann saman og fengi hraðann út frá því. Ef hann sleppti því að taka einhvern hluta orkunnar með í útreikninginn leiddi það til þess að reiknaði hraðinn yrði minni. Komi hins vegar einhver hraði inn í kerfið sem hann taki ekki tillit til þá geti það valdið því að reiknaður hraði verði hærri.

Varðandi akstur ákærða kvaðst M-kk-nf hafa reiknað með að hann væri óreyndur ökumaður, þótt öll ummerki hefðu bent til þess að hann væri reyndur. Þá kvaðst hann hafa tekið mið af hemlaförum samkvæmt upplýsingum lögreglu svo og því hvernig bíllinn snerist. Með þessu hefði hann „sett niður ákveðna atburðarás“ og til grundvallar henni hefði legið að áður en áreksturinn varð hafi dragför eftir bifhjólið verið 47 metrar, en hann hafi ekki reiknað með að hjólinu hefði verið hemlað að fullu. Þá hafi ummerki á vettvangi ekki sýnt að ökumaður þess hafi beygt á hjólinu. Þá kvaðst M-kk-nf og hafa byggt á formbreytingum, sem urðu á ökutækjunum við áreksturinn, og þá eingöngu á bílnum, en akstur ökumanns hafi ekki valdið því að hún „skreið“ áfram heldur hafi það gerst af högginu við áreksturinn. Frákast bílsins og bifhjólsins, formbreytingar beggja ökutækjanna og hemlaförin gæfi honum hinn reiknaða hraða. Ef einhverjar af þessum forsendum væru rangar þá væri útkoman hjá honum einnig röng. M-kk-nf Þ-kk-nf kvaðst ekki hafa sett á svið sams konar atburð þar sem sams konar bifhjóli og hjóli ákærða var ekið á sams konar vegi við svipaðar aðstæður á 50 km hraða annars vegar og á 82 km hraða hins vegar. Hann hafi hins vegar sett aðstæður upp í líkan og reiknað hraðann út frá því.

G-kk-nf G-kk-nf véltæknifræðingur vann skýrslu um forsendur þær sem M-kk-nf Þ-kk-nf lagði til grundvallar skýrslu sinni og að framan var getið. Hann fór hins vegar ekki yfir gögn lögreglu til að reikna út líklegan hraða hjólsins. G-kk-nf bar að í útreikningum M-kk-ef Þ-kk-ef væri gert ráð fyrir að bíllinn hefði verið kyrrstæður og væri það verulegur galli að sínu mati þar sem ökumaður bílsins hefði borið að hann hefði verið á lítilli ferð. Þá benti G-kk-nf á að þetta fengist staðfest þegar skoðuð væri staða ökutækjanna eftir áreksturinn. Útilokað væri að bifhjólið hefði ekið á bílinn kyrrstæðan. Ef svo hefði verið hefði hann snúið öðruvísi eftir áreksturinn. Skemmdir á bifhjólinu staðfesti þetta einnig. Þá benti G-kk-nf einnig á önnur atriði þar sem hann taldi M-kk-þf Þ-kk-þf hafa gefið sér rangar forsendur, meðal annars hefði hann byggt á upplýsingum um bíla en ekki bifhjól.

IV

Ákærða er í fyrsta lagi gefið að sök að hafa ekið bifhjólinu með að minnsta kosti 82 km hraða eftir Suðurgötu þar sem leyfður hámarkshraði er 50 km. Ákærði neitar sök og hefur frá upphafi borið að hafa ekið á 50 km hraða í umrætt sinn. Ákæruatriðið um að hann hafi ekið á 82 km hraða byggir alfarið á því sem M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor reiknaði út eftir upplýsingum í gögnum lögreglu um ummerki á árekstursstað, en engin vitni voru að akstri ákærða. M-kk-nf Þ-kk-nf byggði niðurstöðu sína á líkani sem hann byggði upp á fræðikenningum og framangreindum gögnum. Hann prófaði hins vegar ekki að aka og bremsa bifhjóli, eins og ákærði ók, á sams konar yfirborði vegar og við svipuð akstursskilyrði og voru þegar áreksturinn varð. Bornar hafa verið rökstuddar brigður á aðferðir M-kk-ef Þ-kk-ef við að komast að framangreindri niðurstöðu, eins og rakið var. Með vísun til þessa er það niðurstaða dómsins að ekki sé hægt að leggja útreikninga M-kk-ef Þ-kk-ef til grundvallar sakfellingu í málinu gegn neitun ákærða, sbr. 108. og 109. gr. sakamálalaga.

Ákærða er einnig gefið að sök að hafa ekið of hratt miðað við aðstæður og almenn hraðatakmörk, í þéttbýli, við gatnamót og að gangbrautum. Ákærði ók suður Suðurgötuna í umrætt sinn og samkvæmt lögregluskýrslu voru akstursskilyrði góð eins og rakið var í II. kafla. Gatan er aðalbraut og á næsta götuvita logaði grænt ljós. Hér að framan var komist að því að ósannað væri að ákærði hefði ekið á að minnsta kosti 82 km hraða. Það er niðurstaða dómsins að ósannað sé að ákærði hafi ekið of hratt miðað við aðstæður eða óvarlega á annan hátt þannig að varði við þau lagaákvæði sem ákæruvaldið telur hann hafa brotið. Samkvæmt framansögðu verður ákærði sýknaður og skal sakarkostnaður greiddur úr ríkissjóði, þar með talinn kostnaður hans við álitsgerð véltæknifræðingsins, sbr. c lið 1. mgr. 216. gr. sakamálalaga og málsvarnarlaun verjanda hans eins og nánar greinir í dómsorði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, er sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Sakarkostnaður skal greiddur úr ríkissjóði, þar með talinn kostnaður ákærða við sérfræðilega álitsgerð að fjárhæð 163.638 krónur og málsvarnarlaun verjanda ákærða, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 249.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kk-nf Í-kk-nf.