E-5830/2021

1. Mál þetta, sem var dóm tekið 9. september 202 2, var höfðað 9. desember 2021 af A, [...], gegn Sjóvá- Almennum tryggingum hf., [...].

2. Stefn andi krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda úr ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborgar hjá stefnda Sjóvá- Almennum tryggingum hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í hjólreiðaslysi [...] 2016 [...] í Reykjavík. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

3. Stefndi krefst sýkn u og málskostnaðar úr hendi stefnanda.

4. Dómari, stefnandi og lögmenn aðila gengu á vettvang um hádegi hinn 9. september og var aðalmeðferð fram haldið síðar þann dag.

I Helstu málsatvik

5. M ál þetta verður rakið til þess að stefnandi lenti í hjólreiðaslysi þegar hann var að hjóla í gegnum [...] 2016 á leið sinni til vinnu á [...] þar sem hann starfaði sem [...]. Stefnandi kveðst hafa hjólað á kanínu, dottið af hjólinu og lent á tré. Vegfarandi sem átti leið um kallaði til sjúkrabifreið sem flutti stefnanda á bráðamóttöku. Lögregla kom einnig á vettvang á eftir sjúkraliði og ræddi við stefnanda. Fram kemur í lögregluskýrslu að stefnandi hafi misst stjórn á reiðhjóli sínu og hjólað beint á tré. Þá segir að reiðhjólastígurinn hafi verið blautur en að annað hafi ekki verið athugavert við stíginn. Tekið er fram að reiðhjólið virðist vera í fínu standi. Skýr slunni fylgdu myndir af vettvangi.

6. Fram kemur í bráðamóttökuskrá að slysið hafi orðið klukk an 8:00 að morgni. Þá segir að stefnandi hafi verið að hjóla [...]þegar hann missti stjórn á hjólinu og lenti á tré. Hann hafi strax fund ið fyrir miklum verkjum, þar með talið í brjóst holi og hægri öxl. Teknar voru tölvusneiðmyndir af höfði, brjóstkassa, kviði og grindarholi stefnanda. Lunga stefnanda hafði fallið samið, annað herðablað brotnað, nokkur rifbein brotnað, auk þess sem hann hlaut áverka á hægri öxl. Stefnandi var í fyrstu lagður inn á gjörgæsludeild en síðar fluttur á almenna deild. Hann lá samtals á sjúkrahúsi í tíu da gae ftir slysið.

7. Hinn [...] var birt viðtal við stefnanda í [...]. Þar kemur fram að stefnandi hafi hjólað á kanínu [...] á leið til vinnu, fallið á tré og slasast. Í viðtalinu kallaði stefnandi eftir því að Reykjavíkurborg gripi til aðgerða vegna kanína á svæðinu.

8. Hinn [...] var birt frétt á miðlinum [...] þess efnis að borgaryfirvöld íhuguðu að fækka kanínum [...]með veiðum og banni við að fóðra þær. Fram kom að minnisb l að hefðiverið lagt fram í umhverfis- og skipulagsráði með hugmyndum að mögulegum aðgerðum til að fækka kanínum [...]. Vísað var til þess að árekstrum við kanínur hefði farið fjölgandi og væri meðal annars lagt til að sett yrðu upp varúðarskilti. Þá hefði verið rætt að setja upp lága kanínu helda girðingu meðfram aðrein frá [...].

9. Birt var frétt á miðlinum [...] hinn [...] þar sem vísað var til þess að kanínur hefðu í allmörg ár valdið vandamálum á svæði [...]. Vísað var til fyrr greinds minnisblaðs og tillag na að aðgerðum sem umhverfis- og skipulagsráð myndi taka til skoðunar. Tekið var fram að samkvæmt talningu árið 2015 hefðu 70 kanínur fundist á svæðinu og væru þær fóðraðar af fólki sem kæmi á svæðið allan ársins hring. Í frétt á [...] [...] var gerð grein fyrir viðtali við líffræðing hjá Reykjavíkurborg. Fram kom að skoðuð hefðu verið ýmis úrræði til að draga úr hættu af völdum kanína [...]. Ekki hefði verið gripið til aðgerða til að fækka kanínum, en lögð yrði sérstök áhersla á lýsingu við lagningu nýs hjólreiðastígs[...].

10. Fyrir liggur matsgerð B læknis frá [...] 2019 sem lögmaður stefnanda óskaði eftir vegna greiðslna til stefnanda úr launþegatryggingu eftir slysið. Þar segir að stefnandi hafi fallið af reiðhjóli er kanína hljóp í veg fyrir hann og skollið á tré. Stefnandi hafi verið frá vinnu að öllu leyti frá slysdegi til [...], sem og að hluta frá [...]. Tekið er fram að stefnandi hafi verið heilsuhraustur hvað stoðkerfi varðar fyrir slysið. Stefnandi hafi náð fullri vinnugetu[...]

11. Með bréfi 15. októ ber 2019 krafðist stefnandi viðurkenningar á skaðabótaskyldu Reykjavíkurborgar vegna slyssins. Vísað var til þess að sveitarfélagið bæri ábyrgð á aðstæðum á hjólreiðastígum borgarinnar og væri skylt að tryggja öryggi vegfarenda. Slys ið yrði rakið til ófullnægjandi aðstæðna á slysstað. Stefndi hafnaði því að bóta réttur væri til staðar úr ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborgar með bréfi 20. maí 2020. Vísað var til þess að slysið yrði ekki rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna Reykjavíkur-borgar eða ófullnægjandi öryggisráðstafana. Fremur væri um að ræða óhappa tilvi ljuneðaaðslysi ð yrði rakið til gáleysis stefnanda.

12. Stefnandi skaut afstöðu stefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 19. maí 2021. Nefndin staðfesti ákvörðun stefnda með áliti nr. 213/2021 frá 1. september 2021. Því tilstuðnings var einkum vísað til þess að gera verði þá kröfu til hjólreiðamanna að þeir gæti að aðstæðum og sýni varúð þegar farið sé í bleytu niður brekku á stíg sem einnig sé ætlaður gangandi vegfa rendum. Ekki var fallist á að slysið yrði rakið til ófullnægjandi lýsingar á stígnum eða annarra atvika sem Reykjavíkurborg gæti bor ið ábyrgð á. Þar sem ekki hefði verið sýnt fram á saknæma háttsemi sem hefði leitt til slyssins ætti stefn-andi ekki rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu sveitarfé lagsins.

I I

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

13. S tefnandi byggir á því að hann eigi á grundvelli sakarreglunnar rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborgar sem var í gildi hjá stefnda þegar slysið varð. Krafan er reist á því að Reykjavíkurborg beri ábyrgð á því líkamstjóni sem stefnandi hlaut við slysið þar sem sveitarfélagið beri ábyrgð á fjölförnum göngu- og hjólastígum borgarinnar. K röfum er beint að stefnda með vísan til 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingar samninga.

14. Stefnandi vísar til þess að aðstæður á hjólastígnum, sem hann fórum á leið sinni til vinn u, hafi verið óviðunandi. Hafi borgaryfirvöld farið mikinn í hvatningu til almenn-ings undanfarin ár um að fara ferða sinna hjólandi. Hafi því mátt gera ráð fyrir aukinni um ferð á fjölförnum svæðum [...]og en n ríkari ástæða verið fyrir sveitarfélagið til að halda aðstæðum í viðunandi horfi.

15. Stefnandi telur að aðstæður á hjólastígnum hafi verið óforsvaranlegar og að rekja megi slysið til nokkurra þátta sem einfalt hefði verið að bregðast við. F yrst sé til þess að líta að afar slæm lýsing hafi verið á slysstað. Ljósastaurar við stíginn hafi ekki verið nægi-lega háir enda mikill trjágróður á svæðinu sem skyggði á þá litlu lýsingu sem frá staur-unum stafaði. Hefði lýsing verið betri hefðu verið meiri líkur á þvíað stefnandi hefði komið auga á kanínuna sem hljóp í veg fyrir hann. Þá hafi slysið átt sér stað við kross-götur tveggja stíga. Spegill hafi ekki verið á svæðinu sem sýndi umferð úr öðrum áttum, en það hefði verið viðeigandi í ljósi takmarkaðrar lýsingar og aðstæðna. Jafnframt megi rekja slysið til þess að kanína hljóp í veg fyrir stefnanda. Borgaryfirvöld hafi í mörg ár verið meðvituð um kanínu faraldur á svæðinu, en ekki aðhafst fyrr en eftir slysið og fjölmiðlaumfjöllun í kjölfar þess.

16. Stefnandi leggur áherslu á að Reykjavíkurborg hefði á n mikillar fyrirhafnar getað hagað aðstæðum á slysstað með þeim hætti að öryggi vegfarenda væri betur tryggt. Starfsmenn Reykjavíkurborgar hafi haft vitneskju um fjölgun slysa þar sem árekstrar hefðu orðið við kanínur en samt ekki grip ið til ráðstafana. Vísað er til minnisblaðs skrifstofu umhverfisgæða, sem hafi verið lagt fyrir umhverfis- og skipulagssvið Reykjavíkur-borgar, í kjölfar fjölmiðlaumfjöllunar eftir slysið. Þar hafi verið lagðar til aðgerðir í því skyni að takmarka fjölda kanína og draga úr slys a hættu vegna þeirra [...]. Hafi u mhverfis- og skipulagssvið verið hvatt til þess að taka tillögurnar til skoðunar og finna ásættanlega lausn. Þá hafi starfsmaður Reykjavíkurborgar greint frá því í opinberri umfjöllun að við lagningu nýs hjól reiða stígs [...]yrði lögð sérstök áhersla á lýsingu.

Ýmsar fleiri tillögur hafi verið settar fram í því skyni að draga úr slysum vegna árekstra vegfarenda við kanínur, svo sem uppsetning viðvörunarskilta, betri hönnun hjólreiðastíga og uppsetning lágra kanínuheldr a girðinga meðfram stígnum.

17. Því er mótmælt að stefnandi hafi verið á „fleygiferð“ niður brekku [...]þ egar slysið varð eins ogfram komi í rökstuðningi fyrir höfnun stefnda á bótaskyldu. Stefnandi hafi aldrei haldið því fram og fái það ekki stoð í öðrum gögnum málsins. Hann hafi þvert á móti hægt á sér áður en slysið varð, enda verið við krossgötur. Þá hafi frásögn stefnanda um aðdraganda slyssins verið stöðug eins og sjá megi af gögn ummálsins. Stefnandi hafi virt reglur umferðarlaga og ekki farið óvarlega þegar sá óvænti atburður varð að kanína hljóp í veg fyrir hann. Hann hafi reynt að stýra hjólinu frá dýrinu með þeim afleiðingum að hann lenti á tré, en vandséð sé hvernig hann hefði átt að bregðast við með öðrum hætti. Líklegt sé að stefnandi hefði getað brugðist fyrr við hefði lýsing verið fullnægjandi og hefði spegill verið á svæðinu sem sýndi umferð úr öðrum áttum.

18. Stefnandi leggur áherslu á á byrgð Reykjavíkurborgar sem ábyrgðaraðila útivistarsvæða borgarinnar. Gera verði þær kröfur til borgaryfirvalda að þau grípi til allra mögulegra ráðstafana til að forðast að þeir sem eigi leið um göngu- og hjólastíga í eigu borgarinnar verði fyrir slysi. Ráðstafanir þær sem borgaryfirvöld hefðu þurft að grípa til svo öryggi hjólreiðafólks væri betur tryggt séu hvorki flóknar, dýrar né ósanngjarnt að gera kröfu um þær.

19. T il stuðnings viðurkenningarkröfu sinni vísar stefnandi til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sýnt hafi verið fram á líkamstjón stefnanda og lögvarða hagsmuni með fyrirliggjandi matsgerð og læknisvottorðum.

I II

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

20. Stefndi byggir á því að ekki séu uppfyllt skilyrði fyrir skaðabótaábyrgð Reykjavíkur-borgar og greiðslu úr ábyrgðartrygging u vátryggingartakans. Ekki hafi verið sýnt fram á að líkamstjón stefnanda verði rakið til saknæmra mistaka starfsmanna Reykjavíkur-borgar eða saknæms vanbúnaðar sem sveitarfélagið beri ábyrgð á. Þvert á móti verði slys stefnanda einungis rakið til óhappatilviljunar.

21. Stefndi telur ósannað að kanína hafi valdið slysinu. Ekki hafi verið minnst á slíkt í frum-gögnum málsins, það er lögregluskýrslu frá [...] 2016 og bráðamóttökuskrá Land-spítalans. S líkt komi ekki heldur fram í læknabréfi C læknis frá [...] 2016, en þar segi að stefn andi hafi verið á fleygiferð á hjóli niður brekku [...], fipast og lent á tré.

22. Jafnvel þótt talið sé sýnt fram á að kanína hafi valdið slysi stefnanda leiði það ekki til skaðabótaábyrgð ar Reykjavíkurborgar. Sveitarfélagið geti ekki borið ábyrgð á háttsemi kanína frekar en annarr a villtra dýra og fugla, svo sem katta, rottna, gæsa eða máva sem lifi villt í borgarlandinu. Hugleiðingar borgarstarfsmanna um hvernig megi koma ein-hverjum böndum á kanínur í borgarlandinu geri svei tarfélagið ekki sjálfkrafa ábyrgt fyrir því tjóni sem kanínur kunni að valda frekar en tjóni af völdum annarra villtra dýra. Þá hljóti stefnandi að hafa verið meðvitaður um tilvist kanína á þeim stað þar sem slysið varð, en hann hafi daglega hjólað þessa leið til vinnu frá heimili sínu [...]. Af þessum sökum hafis tefnanda borið að sýna eðlilega varkárni.

23. Stefndi telur ósannað að slys stefnanda verði rakið til slæmrar lýsingar á slysstað. Þegar slysið varð hafi verið farið að birta af degi. Birting hafi verið um klukkan 7 :00 og sólris rétt fyrir klukkan 8 :00 samkvæmt sólar gangstöflu fyrir Reykjavík árið 2022. Stígurinn hafi verið upplýstur með ljósastaurum og hafi ekki verið sýnt fram á að lýsingu hafi verið ábótavant vegna hárra trjáa eða af öð rum sökum. Þá beri stefnandi sjálfur ábyrgð á því að sjá almennilega fram fyrir sig þegar hann fari ferða sinna á reiðhjóli. Fram komi í 4. gr. reglugerðar nr. 57/1994 um búnað reiðhjóla að sé reiðhjól notað í myrkri eða skertu skyggni skuli það búið ljóskeri aðframan sem lýsi hvítu eða gulu ljósi og ljóskeri að aftan sem lýsi rauðu ljósi. Ljóskerin skuli vera fest við hjólið og ljóskerið að framan lýsa nægilega vel án þess að valda glýju. Mynd af reiðhjóli stefnanda í lögregluskýrslu beri með sér að ekki hafi verið lukt framan á hjólinu og hann því ekki fylgt þessum fyrirmælum.

24. Þá telur stefndi ósannað að slys stefnanda verði rakið til þess að ekki hafi verið spegill á krossgötum reiðhjólastíga. Óvíst sé nákvæmlega hvar slysið varð og verði ekki ráðið afmyndum í lögregluskýrslu að það hafi verið við krossgötur. Fremur hafi verið um að ræða beinan og breiðan reiðhjólastíg.

25. Stefndi leggur áherslu á að slys stefnanda falli undir óhappatilvik í skilningi skaðabóta-réttar. Enginn beri skaðabótaábyrgð á slíku óhappi að lögum heldur verði tjónþolinn að bera tjón sitt sjálfur.

I V

Niðurstaða

26. Aðila greinir á um hvort slys stefnanda sem varð að morgni [...] 2016 verði rakið til saknæmrar háttsemi eða athafnaleysis Reykjavíkurborgar þannig að hann eigi rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins hjá stefnda. Gögn málsins bera með sér að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni við slysið og geti krafist viðurkenningar á bóta-skyldu stefnda, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 og 44. gr. laga nr. 30/2004.

27. A ð virtu því sem fram kom við vettvangsgöngu og í skýrslutökum fyrir dómi verður lagt til grundvallar að slysið hafi orðið á göngu- og hjólreiðastíg sem liggur frá [...] og í gegnum [...]. N ánar tiltekið hafi stefnandi fallið af reiðhjóli sínu stuttu eftir að komið er fram hjá krossgötum tveggja stíga, þess stígs sem stefnandi hjólaði eftir og göngustígs, í námunda við brú við gatnamót [...] og [...]. Til þess er að líta að stígurinn er í dag eingöngu nýttur fyrir gangandi umferð og hefur nýr stígur verið tekinn í notkun fyrir hjólaumferð.

28. Fram kom í aðilaskýrslu stefnanda að slysið hefði líklega orðið um klukkan 7 :40 og fær það stoð í öðrum gögnum málsins. Stefnandi lýsti atvikum með þeim hætti að hann hefði verið búinn að hjóla í um fimm til tíu mínútur frá heimili sínu [...] þegar hann kom að [...]. Hann hafi hægt á sér þegar hann fór [...]þar sem við tók beygja á stígnum, auk þess sem hann þurfti að líta til hliðar í því skyni að kanna umferð frá göngu stíg vinstra megin. Stuttu síðar hafi kanína stokkið í veg fyrir stefnanda og hann ekki getað komið í veg fyrir áreksturinn. Stefnandi tók fram að hann hefði líklega verið á um 20- 25 km/klst. hraða þegar slysið varð. Hann hafi verið með hjálm með ljósum og búinn hjólreiðafatnaði. Þá hafi ljósabúnaður verið framan á hjólinu sem hafi lýst um einn til tvo metra framá við. Að mati stefnanda var ekki orðið bjart afdegi þegar slysið varð og taldi hann trjágróður á svæðinu hafa skyggt á lýsingu.

29. D, sem kom á vettvang stuttu eftir slysið, gaf vitnaskýrslu fyrir dómi. Vitnið lýsti því að hann hefði komið að stefnanda slösuðum um klukkan 7:40 að morgni slysdags. Það hefði verið fremur dimmt og í öllu falli ekki verið góð birta á svæðinu vegna trjágróðurs. Fram kom að vitnið hefði séð dauða kanínu liggja á miðjum stígnum og hefði hann kastað henni út fyrir stíginn.

30. Við munnlegan málflutning kom fram að stefndi teldi ósannað að stefnandi hefði hjólað á kanínu umrætt sinn. Aðspurður kvað lögmaður stefnda það vera afstöðu vátrygginga-félagsins þrátt fyrir framburð vitnisins D fyrir dómi. Að virtum skýrum framburði vitnisins, sem og því að stefnandi lýsti því sjálfur í [...]eftir slysið að hannhefði hjólað á kanínu, verður lagt til grundvallar að atvik hafi verið með þeim hætti. Gildir þar einu þótt þess hafi ekki verið getið í lögregluskýrslu, sem hefur að geyma takmarkaðar upplýsingar, eða í bráðamóttökuskrá Landspítalans þar sem áhersla var lögð á að lýsa áverkum og líðan stefnanda.

31. Eins og rakið hefur verið er krafa stefnanda reist á því að hann eigi rétt á greiðslu úr ábyrgðartryggingu Reykjavíkurborg ar þar sem tjón hans verði rakið til saknæmrar hátt-semi eða athafnaleysis sveitarfélagsins. Í þeim efnum er vísað til þess að aðstæður á hjólreiðastígnum þar sem slysið varð hafi verið óviðunandi þar sem lýsingu hafi verið áfátt og spegli hafi ekki verið komið fyrir við krossgötur fyrrgreindra tveggja stíga. Þá er byggt á því að Reykjavíkurborg hafi borið að grípa til aðgerða til að stemma stigu við kanínum á svæðinu.

32. Það liggur fyrir að ljósastaurar eru við stíginn þar sem slysið varð, þar með talið stuttu áður en komið er að slysstað, en beggja megin stígsins er umtalsverður trjágróður sem kann að skyggja á lýsingu. Þá er óumdeilt að ekki var til staðar spegill við þær kross-götur sem stefnandi fór framhjá stuttu áður en slysið varð. Til þess er að líta að Reykja-víkurborg ber ábyrgð á aðstæðum á hjólreiðastígum innan sveitarfélagsins og sé þeim á fátt getur það eftir atvikum verið metið sveitarfélaginu til sakar. Það er óumdeilt að ekki er í lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum mælt fyrir um skyldu sveitarfélaga til að tryggja lýsingu á hjólreiðastígum eða til að koma fyrir speglum við krossgötur þar sem stígar mætast. Kemur þá til skoðunar hvort aðstæður þar sem slysið varð hafi engu að síður verið með þeim hætti að það verði metið sveitarfélaginu til sakar. Að virtri vett-vangsskoðun, sem og gögnum málsins, verður ekki séð að sérstök hætta hafi verið á því að slys yrði á svæðinu vegna skorts á lýsingu eða spegli þar sem fyrrgreindir stígar mætast. Verður ekki heldur talið að einfalt hefði verið að koma í veg fyrir slys með slíkum ráðstöfunum sem krefjast hefði mátt af sveitarfélaginu. Í þeim efnum verður einnig að líta til þess að sú skylda hvílir á hjólreiðamönnum, eins og öðrum vegfarendum, að sýna varkárni, svo sem með því að draga úr hraða þegar komið er að krossgötum og þegar dimmt er úti.

33. Stefnandi hefur jafnframt byggt á því að Reykjavíkurborg hafi borið að grípa til aðgerða vegna fjölda kanína sem höfðu verið á svæðinu í lengri tíma. Að virtum gögnum málsins er ljóst að sveitarfélagið var meðvitað um að kanínur héldu til [...] og mátti vera ljóst að þær gætu valdið truflun fyrir hjólreiðamenn. Til þess er að líta að kanínur á svæðinu teljast til villtra spendýra og njóta vernda r samkvæmt lögum nr. 64 /1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum. Það gefur augaleið að kanínur geta líkt og önnur dýr, svo sem fuglar, kettir og rottur, átt leið um göngu- og hjólreiðastíga borgarinnar. Þá verður ekki séð að einfalt hefði verið fyrir sveitarfélagið að grípa til ráðstafana til að stemma stigu við slíku og geta hugmyndir um aðgerðir sem stefnandi hefur vísað til ekki stutt að um saknæma vanrækslu hafi verið að ræða. Að öllu virtu verður ekki fallist á að það verði metið sveitarfélaginu til sakar að hafa ekki gripið til ráðstafa na í því skyni að tryggja að kanínur kæmust ekki inn á umræddan hjólastíg.

34. Samkvæmt framangreindu telur dómurinn ekki sýnt fram á að Reykjavíkurborg beri ábyrgð á líkamstjóni stefnanda á grundvelli sakarreglunnar. Verður raunar ekki séð að unnt hefði verið að koma í veg fyrir slysið með betri lýsingu eða spegli, enda hefur stefnandi lýst slysinu með þeim hættia ð kanína hafi skyndilega hoppað í veg fyrir hann.

Að öllu virtu verður slysið ekki rakið til atvika sem Reykjavíkurborg ber skaðabótaábyrgð á heldu r er um að ræða óhappatilvik í skilningi skaðabótaréttar. Þegar af þeirri ástæðu verður stefndi sýknaður af kröfu stefnanda.

35. Rétt þykir að málskostnaður á milli aðila falli niður.

36. Á-kvk-nf R-kk-ef dóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ÓMS ORÐ:

Stef ndi, S jóvá- Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Á-kvk-nf R-kvk-nf