E-7483/2020

M ál þetta, sem var dómtekið 4. maí 2021, var höfðað 1 5. október 2 020 af M-x-x B-x-x, [...], gegn Flugleiðahótelum hf., [...], og gegn Sjóvá- Almennum tryggingum hf., [...], til réttargæslu.

Stefnandi krefst þess að viðurkenndur verði réttur hennar til skaðabóta úr hendi stefnda vegna slyss sem hún varð fyrir í starfi sínu 28. febrúar 2019. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu og málskostnaðar úrhendis tefnanda. Til vara erþ ess krafist að skaðabótaábyrgð verði aðeins viðurkennd að hluta og málskostnaður látinn falla niður.

Af hálfu réttargæslustefnda eru engar kröfur gerðar.

Dómendur fóru á vettvang 4. apríl 2021 ásamt stefnanda og lögmönnum aðila.

I

Helstu málsatvik

S t efnandi hóf störf hjá stefn da 1. nóvember 2014 og starfaði í eldhúsi á Hóteli Natura við Reykjavíkurflugvöll. Hún sinnti hefðbundnum verk um í eldhúsinu, þar með talið við framleiðslu á veitingum vegna veislna og erfidrykkja sem fram fóru í veitingasal hótelsins. Stefnandi slasaðist 28. febrúar 2019 um klukkan 10:35 þegar hún var að skera niður álegg í rafknúnum áleggshníf sem va r staðsettur í eldhúsi hótelsins. Tækið, sem var af gerðinni Sirman, var með skurðarblaði úr stáli sem gat skorið álegg með sjálfvirkum hætti, en unnt var að stilla þykkt sneiða og hraða tækisins. Stefndi hafði keypt áleggshnífinn um tveimur árum áður en slysið varð og hann var notaður reglulega í eldhúsi hótelsins. Aðila greinir á um hvort öryggishlíf sem átti að vera framan á sleða tækisins hafi verið til staðar þegar slysið varð.

Fram kemur í stefnu að stefnandi hafi beitt röngu verklagi þegar slysið varð. Þar sem klemma á sleða tækisins hafi ekki virkað sem skyldi hafi stefnandi þurft að halda sjálf við klemmuna til að hráefnið væri stöðugt og sneiðar jafnar að þykkt. Stefnandi hafi rekið höndina í skurðhnífinn á meðan á verkinu stóð og þannig slasast á fingrum.

Samkvæmt gögnum málsins slasaðist stefnandi á tveimur fingrum hægri handar og var hún keyrð á bráðamóttöku Landspítalans. Skurðir á vísifingri og löngutöng voru saumaði rog búið um fingurna, auk þess sem veittar voru ráðleggingar um umhirðu.

Með tölvupósti til Vinnueftirlitsins 28. febrúar 2019 kom stefndi tilkynningu vegna slyssins á framfæri. Tilkynningin sjálf var stimpluð um móttöku degi síðar eða 1. mars 2019. Í tilkynningunni kemur fram að stefnandi, sem hafi verið vakt stjóri (supervisor), hafi slasa st þegar hún „var að skera niður roastbeef í áleggshníf“ eins og það er orðað. Það fór ekki fram könnun á vettvangi af hálfu Vinnueftirlitsins í kjölfar þess að tilkynningin barst.

Sjúkratryggingum Íslands var send tilkynning um slysið 24. maí 2019 sem var undirrituð af stefnanda og forsvarmanni stefnda. Þar er slysinu lýst með eftirfarandi hætti: „ Starfsm. var að skera niður álegg með rafdrifnum áleggs skurðarhníf og rann til með hægri hendina á skurðarblaðið. Við það fór hún með tvo fingur í sagarblaðið og skarst illa þannig að sauma þurfti skurð saman á bráðamóttöku LSH.“ Meðal gagna málsins er skýrsla stefnda, sem vinnu veitanda, til réttargæslustefnda frá 14. nóvember 2019 vegna vinnuslyssins. Þar kemur meðal annars fram að erfitt sé að meta orsakir slyssins og segir: „ [...] það eru hlífar sem ættu að koma í veg fyrir slys ef tækið er rétt notað – mögulega tímabundið gáleysi.“ Undir liðnum „ Aðrar upplýsingar“ er tekið fram: „ Þetta var slys, mögulega tímabundið gáleysi – hefði átt að koma í veg fyrir með réttri notkun hlífa. Mikið að gera í húsi og þetta slys einfaldlega gerist, erfitt að segja sök i þessu.“

Lögmaður stefn anda leitaði eftir upplýsingum um slysatryggingu starfsmanna s t efnda 16. september 2019. Í kjölfarið áttu lögmaðurinn og starfsmenn réttargæslustefnda í samskiptum og var sjúkragögnum miðlað til vátryggingafélagsins. Með tölvubréfi lögmanns stefnanda 3. janúar 2020 var vísað til þess að öryggishlíf hefði ekki verið á áleggshní fnum og var skorað á stefnda að viðurkenna bótaskyldu. Í tölvupósti starfsmanns réttargæslustefnda 7. sama mánaðar kom fram að slysið hefði nú verið skráð í ábyrgðartryggingu stefnda, en hefði fram til þessa aðeins verið skoðað með tilliti til bótaréttar úr slysatryggingu launþega. Greiðsluskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda var hafnað með tölvubréfi réttargæslustefnda 23. janúar 2020. V ísað var til þess að samkvæmt upplýsingum frá vátryggingartaka hefði álegg shnífurinn verið búinn stálhlíf til nota ef ætlunin væri að skera með handafli. H lífin hefði verið til staðar þegar slysið varð og tækið uppfyllt alla öryggisstaðla. Eðli málsins samkvæmt yrði sá sem ynni við áleggshníf að sýna eðlilega varkárni. Gögn málsins sýndu ekki að slysið yrði rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna stefnda eða saknæms vanbúnaðar heldur fremur til óhappatilviljunar.

Með sameiginlegri beiðni stefnanda og réttargæslustefnda 18. maí 2020 var þess ósk að að B-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf læknir legði mat á heilsutjón stefnanda og svaraði nánar tilgreindum spurningum. Matsgerð læknisins frá 9. júlí 2020 er meðal gagna málsins. Þar kemur meðal annars fram að stefnandi hafi hlotið sár á aftanverðum fjærendum tveggja fingra án lýstra áverka á sinar, bein eða neglur. Sárin hafi verið saumuð samdægurs og gróið án óvæntra fylgikvilla. Miða bæri við að stöðugleika hefði verið náð mánuði eftir slysið eða 28. mars 2019. Tímabundin örorka stefnanda vegna slyssins var talin vera tíu dagar eða fram til 11. mars 2019. Tekið var fram að á matsfundi hefði stefnandi lýst verkjum í kulda og hita, sem og dofa handan öra. Eymsli hefðu verið við þreifingu en eðlileg hreyfing á fjærliðum og engar afleiðingar á naglvöxt. Komist var að þeirri niðurstöðu að vegna eymsla væri miski stefnanda eitt stig.

Réttargæslustefndi greiddi stefnanda bætur vegna eins stigs miska úr slysatryggingu launþega stefnda 12. júlí 2020 og námu þær samtals 192.622 krónum. Stefnandi tók við bótunum með fyrirvara um frekari bætur vegna varanlegs miska og örorku.

Meðal gagna málsins er læknisvottorð S-kk-ef D-kk-ef bæklunarlæknis frá 19. mars 2020. Þar er því lýst að í hita og kulda finni stefnandi fyrir verkjum í þeim fingrum sem sködduðust. Hún eigi erfitt með að halda á kaffibolla vegna verkja, geti ekki lengur spilað blak og finni fyrir dofa í fingrum og missi hluti. Stundum vakni hún um nætur vegna verkja í fingrum. Skoðun sýni að hún hafi fulla hreyfigetu í fingrum eða finni fyrir dofa. Fram kemur að það sé álit læknisins að skurðsárin hafi valdið „ skaða á skyntaugum distalt á fingrunum“. Afleiðingar slyssins hafi háð stefnanda í vinnu og áhugamálum og sé tímabært að meta hana. Jafnframt liggur fyrir læknisvottorð S-kk-ef S-kk-ef læknis frá 17. nóvember 2020 þar sem gerð er grein fyrir skoðun á áverkum stefnanda. Tekið er fram að stefnandi, sem er rétthent, hafi fengið skurði við fjær kjúkuliði við vísifingur og löngutöng hægri handar. Sárin hafi einungis verið í húðinni og hafi verið saumuð. Ekki hafi verið um mikla meðferð að ræða eftir slysið en hún finni enn fyrir viðkvæmni yfir sárunum, þreytist við vinnu, fái verki og þoli illa kulda. Vart megi vænta frekari bata og sé tímabært að meta afleiðingar slyssins.

I I

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi sem vinnuveitandi hennar vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þá hafi starfsmenn stefnda sýnt af sér saknæma háttsemi sem stefndi beri ábyrgð á. Byggt er á því að áleggshnífurinn sem stefnandi vann við þegar slysið varð hafi verið vanbúinn. Hann hafi verið um tveggja ára gamall og hafi vantað öryggishlíf sem sé ætlað að hindra að starfsmaður fari með höndina ofan á klemmu og á hráefnið sem ætlunin sé að skera. Umrædd hlíf muni hafa brotnað en stefndi hafi ekki séð til þess að hún væri endurnýjuð. Þá hafi klemman, sem sé ofan á hráefninu, bilað og tveir pinnar, sem áttu að ýta á áleggið, ekki verið nægilega stífir til að halda því stöðugu. Svo virðist sem gormurinn hafi ekki virkað sem skyldi og hafi hann ekki verið nægi lega öflugur til að skera álegg í jafnþunnar sneiðar og gert hafi verið ráð fyrir samkvæmt stýringu. Jafnframt hafi takki sem stýri hraða áleggs hnífsins verið brotinn og hafi því verið notast við einn hraða, það er mesta hraðann til að skurðurinn gengi hratt fyrir sig. Þ ar að auki hafi stýring á þykkt sneiða verið biluð, en ekki hafi verið talið faglegt að bera misþykkt álegg fram fyrir gesti. Enn fremur hafi vélin ekki verið smurð með réttum hættiog hafi stundum verið notuð ólífuolía eða jurtaolía beint á sleðann í stað vélarolíu. T ekið er fram að áleggshnífurinn hafi ekki uppfyllt öryggiskröfur samkvæmt reglugerð nr. 1005/2009 umvélar og tæknilegan búnað. Hlíf sem hafi verið hluti af öryggisbúnaði hafi verið fjarlægð, en það sé í ósamræmi við grein 1.4 í I. viðauka reglugerðarinnar. Sé ljóst að tækið hafi ekki uppfyllt kröfur um fyllsta öryggi, góðan aðbúnað og hollustuhætti á vinnustað, sbr. 46. gr. laga nr. 46/1980.

Stefnandi vísar til þess að ekki hafi verið til staðar skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir sem tengdust umræddum vinnuþætti, sbr. 65. gr. a í lögum nr. 46/1980. Mikilvægi áhættumats vegna notkunar hættulegra tækja eins og áleggs hnífsins sé augljóst. Hefði slíkt mat legið fyrir hefði stefnandi getað kynnt sér hættueiginleika tækisins. Tekið er fram að á slysdegi hafi ekki legið fyrir álit Vinnueftirlitsins á áhættumati stefnda frá 12. október 2016, þar með talið um nauðsyn þjálfunar veg na slíks verkfæris og við notkun þess. Þáhafi stefnandi hvorki fengið sérstaka kennslu né þjálfun vegna notkunar tækisins, þar með talið um hlutverk hlífar eða klemmu til að tryggja öryggi starfsmanna. Stefndi hafi ekki útskýrt fyrir stefnanda h ættu eiginleika tækisins, hvaða hlutverk hlífin hefði eða hvernig einstakir hlutar tækisins virkuðu. Að þessu virtu hafi stefndi vanrækt skyldur sínar til að þjálfa starfsmenn, sbr. 14. gr. la g a nr. 46/1980, sbr. 13. gr. laganna. Þar sem sjálfvirkur rafknúinn áleggshnífur sé sérlega hættulegt verkfæri megi gera strangar kröfur til stefnda hvað varðar þjálfun og upplýsingaskyldu gagnvart starfsfólki, sbr. 6., 7. og 8. g r. reglugerðar nr. 367/2006, sbr. 24. og 25. gr. reglugerðar nr. 920/2006. Draga hefði mátt úr áhættunni með úrbótum stefnda um skipulag, framkvæmd vinnunnar, leiðbeiningar, fræðslu og þjálfun, sbr. 28. gr. reglugerðar nr. 920/2006 og leiðbeiningar samkvæmt grein 2.8 í viðauka við reglugerð nr. 367/2006.

Te kið er fram að stefnandi hafi beitt röngu verklagi við notkun áleggs hnífsins. Hún hafi ýtt með hægri hendinni á eftir álegginu, en það sé óforsvaranlegt og ekki í samræmi við leiðbeiningar og hönnun hnífsins. Verkstjórn stefnda hafi verið ábótavant og stefnanda hafiekki verið leiðbeint um rétt verklag. Þá hefði verkstjóra átt að vera ljós sú sér staka hætta sem stafaði af vanbúnaði tækisins og hefði átt aðstöð va notkun tækisins þar til öryggishlíf hefði verið sett upp og skipt hefði verið um varahluti. Viðunandi starfsskilyrði hafi ekki verið tryggð í andstöðu við 21. og 23. gr. laga nr. 46/1980.

Hvað varðar afleiðingar slyssins er tekið fram að stefnandi hafi slasast illa á tveimur fingrum hægri handar. Hún hafi ekki náð fullum bata eftir slysið og sé um að ræða varanlega áverka. Þannig séu fingurnir dofnir og máttlausir, auk þess sem hún finni fyrir verkjum og vakni stundum um nætur vegna þessa. Jafnframt sé hreyfigeta fingranna skert. Þá finni hún púlsverki í báðum fingrum, sérstaklega í löngutöng. Verkirnir hafi áhrif á vinnu stefnanda sem starfi í dag við umönnun á hjúkrunarheimilinu Skjóli.

I I I

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi vísar til þess að stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir því að slysið verði rakið til saknæms vanbúnaðar sem hann beri ábyrgð á eða saknæmra mistaka annarra starfsmanna stefnda. Sú sönnun hafiekki tekist og beri því að sýkna stefnda.

Lögð er áhersla á að umræddur áleggshnífur hafi verið CE merktur og uppfylli því allar öryggiskröfur sem gerðar séu til slíkra tækja á Evrópska efnahagssvæðinu. Áleggshnífurinn hafi verið tiltölulega nýlegur eða um tveggja ára gamall. Allar hlífar hafi verið til staðar og hnífurinn verið í góðu lagi. Vinnueftirlitinu hafi verið tilkynnt um slysið innan sólarhrings frá því að það varð, en þá hafi verið ljóst að stefnandi yrði lengur en einn dag frá vinnu vegna afleiðinga slyssins. Stefndi geti ekki borið ábyrgð á því að Vinnueftirlitið hafi vanrækt rannsóknarskyldu sína samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 46/1980 með því að rannsaka ekki aðstæður á slysstað sem voru óbreyttar þegar tilkynnt var um slysið. Eftir sem áður beri stefnandi sönnunarbyrðina fyrir því að slys hennar verði rakið til saknæms vanbúnaðar sem stefndi beri ábyrgð á eða saknæmra mistaka annarra starfsmanna stefnda. Tekið er fram að fullyrðingar stefnanda um að hlífar hafi vantað á áleggshnífinn, klemma sem klemmdi niður kjötstykki hafi ekki virkað sem skyldi, hraðastillir hafi verið bilaður, stýring á þykkt sneiða hafi verið biluð og að áleggshnífurinn hafi ekki verið smurður með réttum hætti séu með öllu ósannaðar og ekki studdar neinum gögnum. Þá er sönnunargildi takmarkaðrar úttektar Vinnueftirlitsins 23. september 2020 mótmælt. Úttektin geti ekki haft sönnunargildi um aðstæður á slysdegi enda ekki framkvæmd fyrr en um einu og hálfu ári eftir slysið. Að sama skapi hafi ódagsettar myndir af umræddum áleggs hníf ekkert sönnunargildi. Þ ví er jafnframt mótmælt að ekki hafi legið fyrir áhættumat vegna starfa stefnanda, enda sé áhættumat vegna starfa á Hótel Natura frá 12. október 2016 m eðal gagna málsins.

Því er mótmælt að stefnandi hafi ekki fengið nægilega þjálfun vegna vinnu við umræddan áleggshníf eða að verkstjórn hafi verið ábótavant. Stefnandi hafi unnið hjá stefnda frá 1. nóvember 2014 og hafi því búið yfir fjögurra og hálfs árs reynslu af störfum í eldhúsi þegar slysið varð. Þá hafi stefnandi gegnt stöðu vakt stjóra og verið æðsti yfirmaður í eldhúsi á þeirri vakt sem hún vann fyrir utan yfirkokk. Þegar slysið varð hafi stefnandi verið að skera niður álegg og hafi verið um að ræða einfalt verk sem hún hafði margsinnis sinnt áður. Hafi hún því ekki þurft frekari þjálfun eða verkstjórn við verkið, auk þess sem verkstjórn hefði verið í hennar höndum. Það hafi verið á ábyrgð stefnanda að láta stefnda vita af því teldi hún áleggshnífinn ekki vera í lagiog hafi henni sem vakt stjóra borið að tryggja að öryggisatriðum væri fullnægt við vinnuna. Stefnandi hafi ekki komið á framfæri athugasemdum þess efnis að öryggisatriðum væri ábótavant vegnavinnuviðáleggshnífinn.

Verði talið sýnt fram á að umræddur áleggshnífur hafi á einhvern hátt verið vanbúinn þegar slys ið varð er lögð áhersla á að ekki hafi verið sýnt fram á orsakatengsl milli meints vanbúnaðar og slyssins. Eina hugsanlega orsök slyssins séað stefnandi hafi notað áleggshnífinn með röngum hætti, það er án þess að klemma niður hráefnið með þartilgerðri klemmu sem hafi verið ætlað að halda því stöðugu.

Hún hafi þess í stað haldið utan um kjötstykkið með hægri hendinni og rekið utanverðan vísifingur og löngutöng hægri handar í hnífsblaðið. Slysið verði því eingöngu rakið tilrangraroggáleysislegrarnotkunars tefnandaá áleggshnífnum.

Lögð er áhersla á að stefnandi hafi ekki sýnt fram á tjón vegna afleiðingaslyssinssemhafiekki þegar verið bætt. Vísaðertil þess að samkvæmt matsgerð B-kk-ef P-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis frá 9. júlí 2020 hafi stefnandi hlotið grunn sár á aftanverðum fjærendum hægri vísifingurs og löngutangar án áverka á sinum eða beinum. Afleiðingar slyssins hafi verið metnar til eins stigs miska og sé mjög ólíklegtað svo lágur miski muni leiða til skerðingar á aflahæfi. Stefnandi hafi því fengið tjón sitt að fullu bætt með uppgjöri úr slysatryggingu launþega sem stefndi var með í gildi hjá réttargæslustefnda á slysdegi. Við munnlegan málflutning var því hreyft að vegnaþessakynniaðveraástæðatilaðvísamálinufrádómiánkröfu.

Varakrafa stefnda um að skaðabótaábyrgð verði aðeins viðurkennd að hluta er byggð á því að stefnandi hafi sýnt af stórkostlegt gáleysi, sbr. 1. mgr. 23. gr. askaðabótalaga nr. 5 0/1993. Í þeim efnum er vísað til fyrri umfjöllunar um rangtverklagstefnandaþegarslysiðvarð.

I V

Niðurstaða

Aðila greinir á um hvort stefnandi eigi rétt til skaðabóta úr hendi stefnda vegna atviks þar sem hún slasaðist á tveimur fingrum hægri handar þegar hún var að skera álegg í rafknúnum áleggshníf í eldhúsi á hóteli stefnda. Til stuðnings kröfu sinni vísar stefnandi einkum til þess að tækið hafi verið vanbúið og beri stefndi ábyrgð á því. Þá er byggt á því að starfsmenn stefnda hafi sýnt af sér saknæma háttsemi sem stefndi beri ábyrgð á. Að mati dómsins hefur stefnandi með framlögðum gögnum leitt nægilegar líkur að því að hún hafi orðið fyrir tjóni sem ekki hefur þegar verið bætt. Hér er einkum horft til læknisvottorða frá 19. mars og 1 7. nóvember 2020 en gerð hefur verið grein fyrir efni þeirra að framan. Það er því ekki tilefni til að vísa viðurkenningarkröfu stefnanda sjálfkrafa frá dómi, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi skýrði frá atvikum að baki slysinu í aðilaskýrslu fyrir dómi. Þar kom fram að öryggishlíf úr plasti, sem átti að vera á sleða þar sem hráefni er komið fyrir í áleggshnífnum, hefði brotnað og verið fjarlægð. Hlífin hefði ekki verið endurnýjuð af stefnda. Þá hefði klemma sem var notuð til að halda við hráefnið ekki virkað sem skyldi. Til þess að sneiðar hráefnisins yrðu jafnar hefði hún þurft að beita handafli. Stefnandi skýrði nánar að hún hefði haldið við hráefnið á sleða tækisins þar sem því var ýtt í átt að skurðhnífnum þegar slysið varð. Hún hefði komið hendinni að hráefninu þar sem öryggishlífin hefði átt að vera staðsett. Tækið hefði verið á sjálfvirkri stillingu og á lægsta mögulega hraða þegar slysið varð, en vegna bilunar í takk asem stýrði hraða tækisins hefði verið erfiðleikum bundið að breyta hraðanum.

Það liggur fyrir að stefndi tilkynnti Vinnueftirlitinu samdægurs um slysið og uppfyllti þannig skyldur sínar samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980 þar sem fram kemur að atvinnurekandi skuli án ástæðulausrar tafar tilkynna til Vinnueftirlitsins öll slys þar sem starfsmaður verður óvinnufær í einn eða fleiri daga auk þess dags sem slysið varð. Þegar tilkynning hefur borist er meginreglan sú að starfsmenn Vinnueftirlitsins skulu fara á staðinn án ástæðulauss dráttar til að hefja vettvangskönnun, sbr. 2. mgr. 81. gr. sömu laga. Í ákvæðinu er einnig tekið fram að sé ekki talin þörf á sérstakri könnun skuli tilkynna atvinnurekanda um það án ástæðulauss dráttar. Eins og rakið hefur verið fór ekki fram könnun á vettvangi af hálfu Vinnueftirlitsins og verður ekki heldur séð að stefnda hafi verið tilkynnt um að slíkt teldist óþarft. Vegna þessa liggja ekki fyrir í málinu upplýsingar frá Vinnueftirlitinu um ástand áleggs hnífsins þegar slysið varð, þar með talið um það hvort öryggishlíf hafi verið til staðar.

Eins og rakið hefur verið kom fram í aðilaskýrslu stefnanda að öryggishlífin hefði brotnað og ekki verið á tækinu þegar slysið varð. Þá báru tvö önnur vitni, sem störfuðu í eldhúsi hótelsins, með sama hætti fyrir dómi og tóku fram að hlífin hefði verið fjarlægð þar sem hún hefði brotnað. Fram kom í skýrslu S-kk-ef K-kk-ef yfirkokks, sem var við störf í eldhúsinu á þessum tíma, að hlífin hefði átt að vera á tækinu og væri hún fest með boltum þannig að það þyrfti verkfæri til að fjarlægja hana. Hann teldi ólíklegt að hlífin hefði ekki verið á tækinu þegar slysið varð en treysti sér ekki til að fullyrða að hún hefði verið til staðar. Það hafa verið lagðar fyrir dóminn ljósmyndir sem stefnandi kveðst hafa fengið samstarfskonu sína til að taka af áleggshnífnum. Myndirnar munu hafa verið teknar eftir að stefnandi lét af störfum á hótelinu í lok janúar 2020. Á myndunum er þar til gerð öryggishlíf ekki á vélinni. Þá liggur fyrir eftirlitsskýrsla frá Vinnueftirlitinu vegna takmarkaðrar úttektar á hótelinu 23. september 2020 og er þar gerð grein fyrir atriðum sem krefjast úrbóta. Athugasemdir voru meðal annars gerðar við áleggshnífinn og var tekið fram að „hlíf framan á sleða sem hráefnið sem sneiða á [hefði] brotnað af eða verið fjarlægð“. Fram kom að það gæti valdið slysi ef hlífina vantaði og voru gefin fyrirmæli um að setja „hlíf á sleðann til að tryggja öryggi starfsmanna“, eins og það var orðað, fyrir 30. september sama ár. Hvað varðar lög og reglur var vísað til greinar 2.8 í I. viðauka reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Þá fylgdu skýrslunni myndir af hnífnum þar sem hlífin var ekki til staðar, sem og mynd af sams konar áleggshníf með hlíf. Þegar dómurinn skoðaði aðstæður var þar til gerð öryggishlíf fest við sleða tækisins með boltum.

Samkvæmt framangreindu liggja ekki fyrir gögn sem sýna með óyggjandi hætti hvort öryggishlíf hafi verið á tækinu á slysdegi. Framlagðar ljósmyndir sem voru teknar eftir að stefnandi lét af störfum í lok janúar 2020 og fyrrgreind úttekt Vinnueftirlitsins frá 23. september sama ár sýna að hlífin var ekki á tækinu á þeim tíma, en sönnunargildi þessara gagna er takmarkað þar sem slysið varð í febrúar 2019. Hins vegar hafa tvö vitni borið um að hlífin hafi verið fjarlægð og er það í samræmi við framburð stefnanda. Þá gat yfirkokkur, sem var æðsti yfirmaður í eldhúsinu, ekki full yrt að hlífin hefði verið á tækinu þegar slysið varð. Að öllu virtu telurd ómurinn að leggja verði til grundvallar að umrædd öryggishlíf hafi ekki verið á áleggshní fnum þegar stefnandi slasaðist.

Meðal þeirra skyldna sem hvíla á atvinnurekanda samkvæmt lögum nr. 46/19 80 er að sjá til þess að vélar og tæki séu þannig úr garði gerð að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta, sbr. 1. mgr. 46. gr. laganna. Samkvæmt 5. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja, sem sett var á grundvelli laga nr. 46/1980, skal atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að tæki sem starfsmönnum er ætlað að nota innan fyrirtækis hæfi verkinu sem inna skal af hendi eða sé hæfilega lagað að verkinu, þannig að starfsmenn geti notað tækið án þess að öryggi þeirra eða heilsu sé hætta búin. Þegar ekki er að fullu unnt að tryggja að starfsmenn geti notað tæki án þess að öryggi og heilsu þeirra sé hætta búin, skal atvinnurekandi gera nauðsynlegar ráðstafanir til að draga úr áhættunni eins og kosture r. Í grein 2.8 í I. viðauka við reglugerðina segir að þegar hætta sé á viðkomu við t ækjahluta á hreyfingu þannig að slys geti hlotist af skuli hafðar á þeim hlífar eða annar verndarbúnaður sem hindrar að unnt sé að komast á hættusvæði eða stöðvar hreyfingu þeirra hluta áður en á hættusvæði er komið. Þá er gerð grein fyrir kröfum til slíks búnaðar, svo sem að hann skuli vera traustlega gerður og ekki megi vera auðvelt að nema hann burt eða gera hann óvirkan. Sams konar ákvæði um kröfur til eiginleika hlífa er að finna í grein 1.4 í I. viðauka við reglugerð nr. 1005/2009 um vélar og tæknilegan búnaðsem var sett með stoð í lögum nr. 46/1980.

Dómurinn, sem er skipaður sérfróðum meðdómsmanni, telur ljóst að umræddri öryggishlíf, sem átti að vera á áleggshnífnum, hafi verið ætlað að varna því að hendur starfmanna kæmu nálægt skurðarblaði tækisins. Hlífinni var þannig gagngert ætlað að koma í veg fyrir slys af því tagi sem stefnandi varð fyrir og með vanrækslu stefnda braut hann gegn skyldum sínum samkvæmt 1. mgr. 4 6. gr. laga nr. 46/1980 og 5. gr. reglugerðar nr. 367/2006, s br. grein 2.8 í I. viðauka við reglugerðina. Að mati dómsins standa líkur til þess að vanræksla stefnda og vanbúnaður tækisins hafi átt þátt í því að slys stefnanda varð, en eins og áður greinir kveðst hún hafa haldið við hráefnið á þeim stað þar sem öryggishlífin átti að vera. Þá þykir stefndi verða að bera hallann af skorti á sönnun um orsakatengsl eins og atvikum er háttað. Þegar af þessari ástæðu telur dómurinn að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda vegna slyssins.

Stefndi byggir varakröfu sína á því að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og beri því að skerða rétt hennar til bóta, sbr. 23. gr. a í skaðabótalögum nr. 50/1993. Fram kemur í 1. mgr. ákvæðisins að verði starfsmaður fyrir líkamstjóni í starfi sínu skerðist ekki réttur hans til skaðabóta vegna meðábyrgðar nema hann hafi af stórkostlegu gáleysi eða ásetningi átt þátt í að tjónsatburður varð. Til þess er að líta að stefnandi hafði starfað í eldhúsi stefnda í um fjögur ár þegar slysið varð og var staðfest í aðilaskýrslu hennar að hún hefði haft stöðu vakt stjóra. Þá kom fram að hún hefði reglulega skorið álegg í umræddum áleggshníf sem hafði verið í notkun í um tvö ár. Nánar tiltekið tók stefnandi fram að hún hefði notað áleggshnífinn tvisvar til þrisvar í viku. Að mati dómsins var um að ræða tiltölulega einfalt verk sem þó krafðist einnig ákveðinnar aðgæslu. Ekki verður þó séð að þjálfun eða leiðsögn til stefnanda hafi skort að virtri reynslu hennar. Þ á verður ráðið af framburði stefnanda að hún hafi vitað að öryggishlíf átti að vera staðsett þar sem hún kveðst hafa haldið við hráefnið í námunda við skurðarblaðið, sem og að ekki væri til þess ætlast að starfsmenn beittu handafli við verkið. Verður því lagt til grundvallar að stefnanda hafi verið ljóst að hún beitti röngu verklagi og að henni hafi mátt vera ljós hættan sem af því skapaðist. Samkvæmt þessu telur dómurinn að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og þykir að virtum atvikum rétt að hún beri þriðj ung tjóns síns sjálf.

Samkvæmt framangreindu verður viðurkenndur réttur stefnanda til bóta úr hendi stefnda vegna 2/3 hluta þess tjóns sem hún varð fyrir í slysinu. Í ljósi úrslita málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, verður stefnda gert að greiða stefnanda máls kostnað sem telst að virtu umfangi málsins hæfilega ákveðinn 1.200.000 krónur.

Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt H-kvk-þgf G-kvk-þgf héraðsdómara og J-kk-þgf G-kk-þgf N-kk-þgf kjötiðnaðarmeistara.

D Ó M S O R Ð :

Viðurkenndur er réttur stefnanda, M-x-x u B-x-x, til bóta sem nema 2/3 af fullum bótum úr hendi stefnda, Flugleiðahótela hf., vegna tjóns sem stefnandi varð fyrir í vinnuslysi 28. febrúar 2019.

Stefndi greiði stefnanda 1.200.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf R-kvk-nf

H-kvk-nf G-kvk-nf

J-kk-nf G-kk-nf N-kk-nf