E-1990/2009

Mál þetta var höfðað 4. maí 2009 og dómtekið 10. desember sama ár. Stefnandi er V-kk-nf J-kk-nf V-kk-nf, Bergsmára 1, Kópavogi. Stefndi er Föt og skór ehf., Hagasmára 1, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum vangoldin laun og orlofsgreiðslur að fjárhæð 709.211 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 332.465 krónum frá 1. janúar 2009 til 1. febrúar sama ár en frá þeim degi af 709.211 krónum til greiðsludags.

Þá gerir stefnandi kröfu um málskostnað að mati dómsins.

Stefndi krefst þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Jafnframt gerir stefndi kröfu um málskostnað að mati dómsins.

I.

Í stefnu segir að stefnandi hafi byrjað að starfa hjá stefnda 24. nóvember 2007 sem sölumaður í versluninni Herragarðinum í Kringlunni. Í upphafi hafi verið um hlutastarf að ræða, en frá júní 2008 hafi hann verið í fullu starfi hjá stefnda. Í september 2008 hafi hann svo verið fluttur í verslun stefnda í Smáralind, Herragarðinn. Mánaðarlaun hans frá þeim tíma hafi verið 220.000 krónur, auk þess sem greiddar hafi verið aukalega 2.200 krónur á klst. vegna vinnu á kvöldin og um helgar. Vinnutími stefnanda hafi verið frá klukkan 11 til 19 virka daga og þrjár helgar í mánuði. Á laugardögum hafi vinnutími stefnanda verið frá klukkan 11 til 18, en á sunnudögum frá klukkan 13 til 18. Mánaðarlaun stefnanda hafi að jafnaði numið 299.200 krónum, þegar tekið sé tillit til launaseðla og yfirvinnu frá september til loka nóvember 2008.

Með bréfi stefnanda 30. október 2008 var stefnda sagt upp störfum. Í bréfinu er ástæða uppsagnarinnar sögð vera samdráttur hjá stefnda og lokun verslunarinnar í Smáralind. Þá segir í bréfinu að uppsagnarfrestur stefnanda sé ein vika og áætluð starfslok væru því 7. nóvember 2008. Stefnandi hélt áfram störfum hjá stefnda eftir 7. nóvember en var vikið frá störfum 28. sama mánaðar.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu. Þá komu fyrir dóm H-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, og D-kk-nf F-kk-nf I-kk-nf, starfsmaður stefnda.

II.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að þegar uppsögnin hafi átt sér stað hafi stefnandi verið búinn að starfa hjá stefnda í meira en 6 mánuði og sé því uppsagnarfrestur stefnanda þrír mánuðir, sbr. ákvæði 12.1 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins frá febrúar 2008. Ákvæði kjarasamninga séu lágmarkskjör, sbr. 1. gr. 1aga nr. 55/1980.

Stefnandi kveðst hafa haldið áfram störfum hjá stefnda allt til 28. nóvember 2008, en þá hafi vinnuframlagi hans einhliða verið hafnað. Í bréfi VR, f.h. stefnanda, dags. 3. desember 2008, hafi verið ítrekaður þriggja mánaða uppsagnarfrestur, ásamt því sem boðin hafi verið fram vinna stefnanda á uppsagnarfresti, sem væri nóvember og desember 2008 og janúar 2009.

Stefnandi segir að stefndi hafi haldið því fram að sér hafi verið sagt upp störfum vegna ófullnægjandi mætinga til vinnu. Því hafi einnig verið haldið fram að vegna þessa hafi stefnanda verið veittar aðvaranir. Stefnandi mótmælir þessum staðhæfingum stefnda sem röngum. Þá mótmælir stefnandi því að fjarvera hans frá vinnu hafi veitt stefnda réttmæta ástæðu til að segja einhliða upp starfssambandi aðila. Í fyrsta lagi sé ekki um óútskýrða fjarveru að ræða heldur hafi stefnandi ávallt leitað samþykkis stefnda fyrir þeim fyrirfram, hafi hann ekki verið við vinnu vegna veikinda eða af öðrum ástæðum. Í öðru lagi veiti fjarvera frá vinnu ekki rétt til slita á vinnusambandi nema að undanförnum verulegum vanefndum og áskorun frá vinnuveitanda um úrbætur, sem einnig feli í sér aðvörun um slit ráðningarsambands verði ekki bætt úr mætingarskyldu.

Stefnandi telur að stefndi hafi einhliða og á ólögmætan hátt haldið eftir greiðslum launa á uppsagnarfresti til stefnanda. Uppsagnarfrestur sé nóvember 2008 til og með janúar 2009, en stefnandi hafi starfað á hluta uppsagnarfrests eða út nóvember 2008. Gerð sé krafa um laun á uppsagnarfresti fyrir desember 2008 og janúar 2009 auk orlofs, 10,17% af launum, en samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins.

Krafa stefnanda sundurliðast sem hér segir:

Laun á uppsagnarfresti desember 2008 299.200 kr.

Laun á uppsagnarfresti janúar 2009 299.200 kr.

Orlof, 10,17% á laun á uppsagnarfresti 60.857 kr.

Orlofsuppbót 2009 12.372 kr.

Desemberuppbót 2008 33.256 kr.

Desemberuppbót 2009 4.317 kr.

Samtals 709.211 kr.

Stefnandi vísar til þess að innheimtutilraunir, sbr. bréf VR 6. janúar 2009 og bréf lögmanns stefnanda 3. febrúar 2009, hafi reynst árangurslausar og sé málshöfðun því nauðsynleg.

Um lagarök vísar stefnandi til laga um orlof nr. 30/1987, laga um greiðslu verkkaups nr. 28/1930, laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda nr. 55/1980, meginreglna vinnuréttar, meginreglna kröfuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókana sem teljist hluti kjarasamninga.

Kröfu um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Málskostnaðarkrafa er byggð á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um vexti af málskostnaði er vísað til 4. mgr. 129. gr. sömu laga. Einnig er krafist virðisaukaskatts af málskostnaði þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur.

III.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu aðallega á því að málsaðilar hafi hinn 30. október 2008 gert með sér samkomulag um starfslok, í votta viðurvist, þar sem fram hafi komið vilji beggja til þess að ráðningarsambandi lyki 7. nóvember.

Stefndi vísar til þess að í stefnu sé því haldið fram að uppsagnarfrestur sé ranglega tilgreindur ein vika í samkomulaginu í stað þriggja mánaða. Er því mótmælt af hálfu stefnda, enda hafi það lengi tíðkast á íslenskum vinnumarkaði og verið átölulaust að atvinnurekandi og launþegi geri samkomulag sín á milli um tilhögun starfsloka. Standi ákvæði kjarasamninga eða laga nr. 55/1980 ekki í vegi fyrir því að slíkt sé gert.

Þrátt fyrir að meginreglan sé sú að launþegi vinni út uppsagnarfrest sé oft og tíðum vinnuframlagi hafnað, ýmist af hálfu atvinnurekanda eða launþega. Í þessu tilviki hafi vilji beggja aðila verið sá að launþegi ynni hluta uppsagnarfrests. Aðilar hafi sæst á einnar viku vinnuframlag frá stefnanda og að þeim tíma slepptum skyldi ráðningarsambandi þeirra lokið. Engar ástæður séu til að draga gildi samkomulagsins í efa enda lýsi það vilja beggja aðila. Af þeim sökum hafi uppsagnarfrestur stefnanda þegar verið greiddur að fullu og beri að sýkna stefnda af öllum kröfum.

Að uppsögn lokinni hafi stefnanda verið veitt heimild til áframhaldandi starfa á reynslutíma næstu tvo mánuði gegn því að hann bætti úr mætingu og vinnulagi. Á þessum tíma hafi hann fengið tvær áminningar auk þess að hafa verið sagt upp störfum. Þrátt fyrir fögur fyrirheit stefnanda hafi ekki verið bætt úr þessu. Stefnandi hafi ekki sinnt fyrirmælum frá yfirmönnum sínum, mætt seint og illa til vinnu auk þess sem hann hafi orðið uppvís að því að skrifa hjá sér mætingu utan vinnutíma í þeim tilgangi að fá greidd laun fyrir óunna vinnu.

Stefndi nefnir sem dæmi að dag einn í nóvember hafi stefnandi ekki notast við stimpilklukku heldur skrifað sig inn fyrir klukkan 9 um morguninn, tveimur klukkustundum áður en verslunin hafi opnað og hefðbundinn vinnudagur hafist. Stefnandi hafi ekki verið stimplaður inn á réttum tíma í vinnuna einn einasta dag í mánuðinum. Hins vegar, þegar hann hafi sjálfur handskrifað sig inn til vinnu, hafi hann alltaf verið mættur nákvæmlega á mínútunni. Til að ganga úr skugga um að hér væri ekki um stórkostlega tilviljun að ræða hafi fyrirsvarsmenn stefnda leitað til starfsmanna og verkstjóra í versluninni og þeir staðfest að stefnandi hafi ekki verið við vinnu þessa daga, a.m.k. ekki verið mættur á þeim tíma sem stefnandi kveðst hafa mætt á.

Framangreind atriði, brot á vinnu- og hlýðniskyldu, auk tilraunar til að fá ofgreidd laun með því að skrá rangar tímasetningar á tímaskýrslur hafi verið vítaverð háttsemi af hálfu stefnanda og af þeim sökum gildi ekki ákvæði um uppsagnarfrest, samkvæmt ákvæði 12.1 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins.

Til viðbótar við framangreint hafi háttsemi stefnanda á vinnutíma verið farin að valda stefnda tjóni. Stefnandi hafi afar sjaldan verið staddur á starfsstöð sinni í Debenhams í Smáralind, þar sem Herragarðurinn hafi verið með útibú, og fengu því hugsanlegir viðskiptavinir verslunarinnar ekki aðstoð þar sem engan starfsmann hafi verið þar að finna. Eftir margítrekaðar aðvaranir í nóvembermánuði, af hálfu verslunarstjóra og eiganda, hafi verið ákveðið að víkja stefnanda úr starfi í lok nóvember 2008.

Stefndi telur því engum vafa undirorpið að stefnandi hafi gerst sekur um verulegar vanefndir á ráðningarsamningi sínum og hann hafi ekki bætt úr háttsemi sinni þrátt fyrir ítrekaðar áminningar. Stefndi hafi því verið í fullum rétti til að víkja stefnanda úr starfi og beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi segir að fari svo ólíklega að ekki verði fallist á framangreinda málsástæðu byggi hann á því að uppsagnarfrestur geti ekki hafa verið lengri en einn mánuður þar sem stefnandi hafi verið fastráðinn frá júlí 2008 (sic) til loka október s.á. og hafi stefnandi því ekki náð að starfa í fulla sex mánuði þegar til uppsagnar kom. Fyrir þann tíma hafi stefnandi aðeins unnið nokkrar helgar og örfáa daga í mánuði. Stefnandi hafi því að hámarki átt rétt á eins mánaðar uppsagnarfresti samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Sá uppsagnarfrestur hafi þegar verið greiddur að fullu og beri af þeim sökum að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Þá kveðst stefndi mótmæla kröfu stefnanda um dráttarvexti, þar með talið upphafsdegi dráttarvaxta.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga, ákvæða kjarasamnings SA og VR, auk meginreglna vinnumarkaðsréttar.

Hvað varðar málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Eins og rakið hefur verið hóf stefnandi störf hjá stefnda í nóvember 2007. Upphaflega var stefnandi í hlutastarfi en í fullu starfi frá júní 2008. Uppsagnarfrestur stefnanda samkvæmt ákvæði 12.1 í kjarasamningi VS og Samtaka atvinnulífsins er því þrír mánuðir og breytir engu þar um þótt stefnandi hafi til að byrja með verið í hlutastarfi.

Með bréfi stefnda 30. október 2008 var stefnanda sagt upp störfum og var ástæða þess sögð vera samdráttur hjá stefnda og lokun verslunarinnar þar sem stefndi starfaði. Að þessu virtu og gegn andmælum stefnanda er ósannað að uppsögnin hafi verið vegna lélegra mætinga stefnanda.

Stefndi heldur því fram að með bréfinu hafi málsaðilar gert samkomulag um að uppsagnarfresturinn væri ein vika, þ.e. til 7. nóvember 2008. Að mati dómsins getur undirritun stefnanda á bréfið ekki falið í sér samþykki fyrir styttri uppsagnarfresti en gildandi kjarasamningur kveður á um, enda verður orðalag bréfsins um að „samningsbundinn uppsagnarfrestur þinn er 1 vika“ fremur skilið sem einhliða yfirlýsing stefnda en samkomulag aðila. Auk þess hefur þetta atriði ekki þýðingu í málinu þar sem óumdeilt er að stefnandi hélt áfram störfum hjá stefnda eftir 7. nóvember 2008, en var svo vikið fyrirvaralaust úr starfi í lok sama mánaðar. Stefndi heldur því fram að það hafi verið vegna lélegra mætinga stefnanda og þar sem hann hafi ekki hlýtt fyrirmælum. Ekki liggur fyrir skriflegur samningur um áframhaldandi starf stefnanda og er óljóst hvernig starfstíma hans átti að vera háttað. Vegna athugasemda stefnda við mætingar stefnanda og tímaskráningar ber að horfa til þess að hann hefur allt frá því að hann hóf störf sín hjá stefnda handskrifað tíma á stimpilspjald sitt og fengið greidd laun samkvæmt þeim skráningum. Af þessu verður ekki annað ályktað en að stefndi hafi í gegnum tíðina látið þetta fyrirkomulag óátalið. Gegn andmælum stefnanda er ósannað að honum hafi verið sagt upp störfum að undangengnum áminningum stefnda. Þá hefur stefnda ekki tekist að sýna fram á að honum hafi verið heimilt að víkja stefnanda fyrirvaralaust úr starfi.

Með vísan til framangreinds verður fallist á kröfu stefnanda um að stefnda beri að greiða honum 709.211 krónur, enda er ekki ágreiningur um útreikning kröfunnar. Stefndi mótmælir upphafsdegi dráttarvaxta án þess að rökstyðja það sérstaklega. Með vísan til 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 6. gr. sömu laga, verður fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur, að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Föt og skór ehf., greiði stefnanda, V-kk-þgf J-kk-þgf V-kk-þgf, 709.211 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 332.465 krónum frá 1. janúar 2009 til 1. febrúar sama ár, en af 709.211 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf