E-3332/2016

Mál þetta sem dómtekið var 5. september 2017 var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, 1. nóvember 2016, af G-kk-þgf P-kk-þgf, [...], Reykjavík, á hendur Fjarskiptum h.f., Skútuvogi 2, Reykjavík.

Kröfur aðila

Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefndi greiði honum 296.083 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 88.105 krónum frá 1. maí 2013 til 1. maí 2014, af 173.537 krónum frá þeim degi til 1. maí 2015, af 251.072 krónum frá þeim degi til 1. maí 2016 en af 296.083 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaður að skaðlausu, að mati dómsins, úr hendi stefnda.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur hans verið lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að mati dómsins.

Atvik máls

Stefnandi, sem er rafvirki að mennt og félagsmaður í Rafiðnaðarsambandi Íslands, hóf störf hjá Íslandssíma h.f. á árinu 2000. Hann starfaði hjá stefnda eftir sameiningu Íslandssíma h.f. og stefnda á árinu 2003 þar til í desember 2015. Stefnandi mun hafa sinnt bakvöktum í starfi sínu hjá stefnda og áður Íslandssíma h.f., allt frá árinu 2001. Í máli þessu er um það deilt hvort stefnandi hafi fengið greitt orlof vegna bakvakta sem hann sinnti á tímabilinu frá 1. maí 2012 til og með desember 2015.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi byggir á því að hann eigi kröfu á hendur stefnda um ógreitt orlof vegna bakvakta sem hann hafi sinnt frá maí 2012 til desember 2015 en hann hafi ekki fengið greidd orlofslaun af greiðslum vegna bakvaktanna. Síðasta samkomulag stefnanda og stefnda um bakvaktir, sem gilt hafi þegar stefnandi hafi látið af störfum, hafi verið undirritað 1. september 2004. Í samkomulaginu segi m.a. „umsamið endurgjald fyrir hverja bakvakt frá mánudagsmorgni til mánudagsmorguns er kr. 40.000 og ½ orlofsdagur.“ Þá sé mælt svo fyrir að orlofsdagar vegna bakvakta geti ekki orðið fleiri en fimm. Framangreind töluleg fjárhæð fyrir bakvaktir hafi að ákveðnu marki hækkað í samræmi við launaþróun og verið 67.109 krónur, þegar stefnandi hafi látið af störfum. Stefnandi hafi ekki fengið greitt orlof af umræddum bakvöktum. Í samkomulaginu segi að hluti af endurgjaldi fyrir bakvaktir sé ½ orlofsdagur. Þessi hálfi orlofsdagur hafi komið til árið 2004 eftir sameiningu Íslandssíma og Tals. Þá hafði álag á bakvöktum aukist verulega vegna þess að tvö kerfi hafi verið í gangi og starfsmenn stefnda óskað eftir launahækkun. Hafi niðurstaðan orðið sú að bæta við hálfum orlofsdegi. Þá megi einnig geta þess að mismunandi hafi verið hvort starfsmenn Vodafone hafi fengið ½ orlofsdag eða ekki og sumir fengið hærri peningagreiðslu þess í stað. Stefnandi hafi átt rétt á 13,04% orlofi og sundurliðist krafa hans þannig:

Orlof af bakvöktum frá maí 2012 til og með apríl 2013: kr. 88.105

Orlof af bakvöktum frá maí 2013 til og með apríl 2014: kr. 85.432

Orlof af bakvöktum frá maí 2014 til og með maí 2015: kr. 77.535

Orlof af bakvöktum frá júní 2015 til og með des.2015: kr.45.011

Samtals nemi krafa stefnanda því að höfuðstól 296.083 krónum.

Skv. 2. mgr. 7. gr. orlofslaga nr. 30/1987 reiknist orlof af heildarlaunum hvers mánaðar. Greiðslur fyrir bakvaktir séu hluti af heildarlaunum og ætti því orlof að reiknast af þeim greiðslum. Stefnandi byggi einnig á meginreglunni um skuldbindingargildi samninga og kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins og að kjarasamningar kveði á um lágmarkskjör, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 og 7. gr. laga nr. 80/1938. Hvað lagarök varði vísi stefnandi til 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda og 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og laga nr. 30/1987 um orlof. Jafnframt sé vísað til kjarasamnings Rafiðnaðarsambands Íslands vegna aðildarfélaga þess annars vegar og Samtaka atvinnulífsins og Samtaka rafverktaka hins vegar. Varðandi kröfu stefnanda um dráttarvexti vísist til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu sína um málskostnað byggi stefnandi á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Sýknukrafa stefnda er á því byggð að orlof stefndanda hafi verið að fullu greitt með greiðslu hálfs orlofsdags fyrir hverja bakvakt. Meginregla varðandi orlof sé að orlof sé greitt í frítöku. Sú skylda hafi að fullu verið uppfyllt í tilfelli stefnanda og gott betur. Mánaðarlaun stefnanda á árinu 2012-2013 hafi verið 629.569 krónur sem þýði að laun fyrir hálfan orlofsdag hafi verið 14.526 krónur. Orlofslaun af bakvaktargreiðslu stefnanda árið 2012-2013 m.v. 13,04% orlofsprósentu hafi verið 7.778 kr. fyrir hverja bakvakt. Mánaðarlaun stefnanda á árinu 2013-2014 hafi verið 650.030 krónur sem þýði að laun fyrir hálfan orlofsdag hafi verið 14.998 krónur. Orlofslaun af bakvaktargreiðslu stefnanda árið 2013-2014 m.v. 13,04% orlofsprósentu séu því 8.031 króna fyrir hverja bakvakt. Mánaðarlaun stefnanda á árinu 2014-2015 hafi verið 668.231 króna sem þýði að laun fyrir hálfan orlofsdag hafi verið 15.418 krónur. Orlofslaun af bakvaktargreiðslu stefnanda árið 2014-2015 m.v. 13,04% orlofsprósentu séu því 8.256 krónur fyrir hverja bakvakt. Mánaðarlaun stefnanda á árinu 2015 og til starfsloka hafi verið 694.960 krónur sem þýði að laun fyrir hálfan orlofsdag hafi verið 16.035 krónur. Orlofslaun af bakvaktargreiðslu stefnanda árið 2015 m.v. 13,04% orlofsprósentu séu því 8.751 króna fyrir hverja bakvakt. Laun fyrir hálfan dag séu fundin með því að deila 21,67 í mánaðarlaunin og sé helmingur þess laun fyrir hálfan dag. Af framansögðu sé ljóst að greiðsla með hálfum orlofsdegi vegna unnina bakvakta hafi verið stefnanda til umtalsverðra hagsbóta umfram það að fá 13,04% orlofslaun á bakvaktargreiðslur. Þá sé kröfu stefnanda mótmælt sem vanreifaðri og órökkstuddri þar sem engir útreikningar liggi fyrir í gögnum málsins. Í kröfu sé gengið út frá því að stefnandi hafa unnið tólf bakvaktir öll árin án þess að nein gögn liggi fyrir því til staðfestingar. Eins og fram komi í fyrirliggjandi útreikningi og launaseðlum stefnanda sé þetta rangt. Frá janúar 2012 til starfsloka stefnanda hafi hann unnið samtals 39,5 bakvaktir. Frá nóvember 2012 til starfsloka séu bakvaktir samtals um 30. Jafnframt sé frá upphafi gengið út frá því að stefndi eigi rétt til 13,04% orlofslauna. Engin gögn hafi verið lögð fram til staðfestingar á þessu. Athygli dómsins sé einnig vakin á því að í fyrirliggjandi útreikningi stefnanda sé gert ráð fyrir 13,04% orlofslaunum frá árinu 2006 jafnvel þótt ekki hafi verið samið um þá orlofsprósentu í kjarasamningi aðila fyrr en frá og með orlofsárinu, sem hafist hafi 1. maí 2009. Réttur til 13,04% orlofslauna eigi frá þeim tíma við um þá sem starfað hafa í tíu ár hjá sama fyrirtæki. Stefnandi hafi hafið störf hjá forvera stefnda árið 2000. Í stefnu sé gerð krafa um orlofsgreiðslur frá ársbyrjun 2012 og til þess tíma þegar stefnandi hafi hætt störfum í desember 2015. Samkvæmt lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 fyrnist launakröfur á fjórum árum og því séu kröfur fyrir 1. nóvember 2012 fyrndar og sé því sérstaklega mótmælt að gerð sé krafa fyrir tímabilið frá 1. janúar 2012 til 31. október 2012. Af framansögðu sé ljóst að krafa stefnanda sé vanreifuð, algerlega órökstudd og í veigamiklum atriðum röng. Ennfremur byggi krafa um sýknu á því tómlæti sem stefnandi hafi sýnt um gæslu meintra réttinda sinna á starfstíma sínum hjá stefnda en umrætt fyrirkomulag varðandi orlof vegna bakvakta hafi verið við lýði um langt skeið og verið athugasemdalaust þar til nú. Fallist dómurinn á að orlofslaun stefnanda hafi verið vangreidd sé farið fram á að tekið verði mið af raunverulegum bakvaktargreiðslum til stefnanda við útreikning kröfunnar en samkvæmt fyrirliggjandi útreikningi séu orlofslaun á unnar bakvaktir frá nóvember 2012 til starfsloka stefndanda 243.303 krónur m.v 13,04% orlofslaun. Byggt sé á orlofslögum nr. 30/1987, lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007, almennum reglum samninga- og vinnuréttar, meginreglunni um skuldbindingargildi samninga og kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Rafiðnaðarsambands Íslands 2011-2014 og 2013-2014 og 2015-2018. Málskostnaðarkrafa stefnda byggi á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála aðallega 130. og 131. gr.

Forsendur og niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um hvort stefnandi hafi fengi greitt orlof vegna bakvakta sem hann hafi sinnt í starfi sínu hjá stefnda frá maí 2012 til desember 2015. Af hálfu stefnanda er á því byggt að orlofið sé allt ógreitt en af hálfu stefnda að hann hafi fengið orlofið greitt með umsömdum orlofsdögum. Þá greinir aðila á um hvort meint orlofkrafa stefnanda sé niður fallin sökum fyrningar eða tómlætis.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laga nr. 30/1987 um orlof skal reikna orlofslaun af heildarlaunum starfsmanns. Eins og áður hefur verið rakið gerðu aðilar máls þessa með sér samkomulag um bakvaktir, 1. september 2004. Í samkomulaginu segir hvað greiðslur fyrir bakvaktir varðar:

„Umsamið endurgjald fyrir hverja bakvakt frá mánudagsmorgni til mánudagsmorguns er kr. 40.000 og ½ orlofsdagur. Áunnið orlof vegna bakvakta getur þó aldrei orðið meira en sem nemur 5 dögum á ári, og skal taka utan hefðbundins sumarorlofstíma.“

Af hálfu stefnanda er á því byggt að að framangreint ákvæði samkomulagsins um ½ orlofsdag fyrir hverja bakvakt hafi ekki falið í sér uppgjör á orlofslaunum vegna bakvaktanna heldur hafi verið um að ræða hluta af heildarlaunum fyrir bakvaktina. Af hálfu stefnda er hins vegar á því byggt eins og áður er rakið að umsaminn ½ orlofsdagur hafi falið í sér uppgjör á áunnu orlofi vegna viðkomandi bakvaktar.

Óumdeilt er að framangreint samningsákvæði var samið einhliða af stefnda. Verður stefndi því að bera hallan af því ef orðalag ákvæðisins er ekki í samræmi við meintan tilgang hans.

Eins og áður er rakið segir í umræddu samningsákvæði að áunnið orlof geti aldrei orðið meira en nemi 5 dögum á ári. Þetta ákvæði samkomulagsins styður eindregið þá skoðun stefnanda að líta beri á tilvitnaðan ½ orlofsdag sem hluta af heildarlaunum fyrir bakvakt en ekki uppgjör á orlofslaunum enda gæti ekki staðist að þak væri með þessum hætti sett á áunnin orlofslaun vegna bakvakta. Orðlagið „umsamið endurgjald“ styður einnig þá niðurstöðu. Verður því fallist á það með stefnanda að hann hafi ekki fengið greidd þau orlofslaun sem honum báru samkvæmt lögum og kjarasamningi á því tímabili sem kröfugerð hans nær til. Hefur tölulegri kröfugerð stefnanda vegna orlofsins ekki verið hrundið af stefnda og telst höfuðstóll hennar því rétt reiknaður 296.083 krónur.

Af hálfu stefnda er á því byggt að krafa stefnanda sé niður fallin sökum fyrningar. Um fyrningu kröfunnar fer samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfu-réttinda, sbr. 14. gr. laga nr. 30/1987 um orlof og er fyrningartíminn fjögur ár frá eindaga. Eindagi kröfu stefnanda um orlof fyrir tímabilið 1. maí 2012 til 30. apríl 2013 var 1. maí 2013, sbr. 3. mgr. 7. gr., sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 30/1987 um orlof. Mál þetta var höfðað 24. október 2016. Kröfugerð stefnanda vegna framangreinds orlofstímabils eða síðari tímabila er því ekki fyrnd og málsástæðu stefnda um fyrningu því hafnað.

Eins og áður er rakið hóf stefnandi störf hjá Íslandssíma h.f., forvera stefnda, á árinu 2000. Kröfur stefnanda er að rekja til ógreiddra orlofslauna allt frá 1. maí 2012 til desember 2015. Samkvæmt gögnum málsins virðast fyrstu athugasemdir við uppgjör orlofsins hafa komið fram fyrir milligöngu stéttarfélags stefnanda um mitt ár 2016. Telja verður að stefnanda hafi mátt vera ljóst, frá því að hann fór að sinna bakvöktum hjá stefnanda og þar áður Íslandssíma h.f., að hann var ekki að fá orlofslaun af greiðslum vegna bakvakta þ.m.t. þeim þætti launanna sem greiddur var í frídögum. Að bíða jafnlengi og raun ber vitni með að gera athugasemdir við þá framkvæmd felur í sér verulegt tómlæti af hans hálfu og hefur hann af þeirri ástæðu fyrirgert rétti til þeirra orlofslauna sem hann krefur stefnda um í máli þessu. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda í máli þessu.

Með vísan til alls framangeinds þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Fjarskipti hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef P-kk-ef, í máli þessu. Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf