S-939/2009

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 16. desember sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 19. nóvember 2009, á hendur A, kt. 000000-0000, [heimilisfang] “fyrir tilraun til manndráps, með því að hafa sunnudaginn 27. september 2009, stungið B, kennitala 000000-0000, í brjóstið vinstra megin, er stúlkan kom til dyra á heimili sínu að [heimilisfang], með þeim afleiðingum að hún hlaut áverka á þind og lifur, en stungusárið náði inn undir neðri holæð neðan við hjarta hennar.

Telst þetta varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er aðallega krafist að ákærða verði dæmd til refsingar en til vara að henni verði gert að sæta öryggisráðstöfunum á viðeigandi stofnun samkvæmt 62. gr. og 63. gr. almennra hegningarlaga. Ennfremur að ákærða verði dæmd til greiðslu alls sakarkostnaðar.”

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu B er krafist skaðabóta að fjárhæð krónur 2.565.393 auk vaxta frá 27. september til 30. september 2009 samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.”

Við munnlegan málflutning var höfuðstóll bótakröfu brotaþola lækkaður í 2.000.000 króna með því að fallið var frá kröfu um þjáningabætur og lögfræðikostnað.

Við upphaf aðalmeðferðar var lögð fram bótakrafa C, kt. 000000-0000, þar sem krafist er skaðabóta úr hendi ákærðu að fjárhæð 692.975 með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 27. september 2009 til 30. nóvember 2009, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga til greiðsludags. Samþykkt var af hálfu ákærðu að bótakrafan kæmist að í málinu.

Ákærða krefst aðallega sýknu af refsikröfu ákæruvalds, en til vara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa. Komi til þess að ákærða verði dæmd til refsingar er þess krafist að gæsluvarðhald sem ákærða hefur sætt vegna málsins komi til frádráttar refsingunni. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Ákærða viðurkennir bótaskyldu gagnvart brotaþola, B, en krefst lækkunar á bótafjárhæð. Ákærða krefst þess aðallega að bótakröfu C verði vísað frá dómi en til vara verulegrar lækkunar á bótafjárhæð.

II.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu, dags. 27. september 2009, barst lögreglu tilkynning kl. 12.01 þann sama dag um að foreldrar hefðu komið með fimm ára gamalt stúlkubarn, B, á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja með stungusár á brjósti. Kemur fram í skýrslunni að lögreglumenn hafi þegar farið á Heilbrigðisstofnunina og rætt við foreldra barnsins og systur, en læknar hafi verið að hlúa að stúlkunni. Stúlkan hafi verið klædd í bol og nærbuxur og með greinilegt stungusár á vinstra brjósti. Blætt hafi úr sárinu, en búið hafi verið að hreinsa mesta blóðið af bringu hennar. Stúlkan hafi verið með meðvitund en hafi eðlilega verið mikið brugðið og kvartað undan sárauka í brjóstkassa.

Í skýrslunni segir að rannsóknardeild lögreglunnar hafi að svo búnu verið kölluð til. Þá segir að C, systir brotaþola, hafi getað gefið lýsingu á klæðnaði geranda og faðir brotaþola hafi strax grunað hver hefði verið að verki, þ.e. ákærða í máli þessu. Hafi lögregla verið send að heimili ákærðu að X til að handtaka hana og einnig hafi verið farið að Y til að vernda þar vettvang.

Í skýrslunni segir að lögreglumenn hafi leitað að eggvopninu á leiðinni frá Y og að heimili ákærðu að X og fundið það í ruslafötu við heimili ákærðu. Um hafi verið að ræða svartan eldhúshníf.

Þá segir að ákærða hafi verið mjög æst við handtöku og tekist á við lögreglu. Hafi hún slegið lögreglumann í höfuðið með þeim afleiðingum að gleraugu hans skemmdust og hann kenndi eymsla í baki. Hafi ákærða verið færð í handjárn og á lögreglustöð og henni tilnefndur verjandi. Móðir og systkini ákærðu hafi verið viðstödd handtökuna. Eftir að á lögreglustöðina kom hafi verið lagt hald á klæðnað ákærðu og tekið úr henni blóð- og þvagsýni. Þá segir í skýrslunni að lögregla hafi fengið peysu brotaþola afhenta.

Í skýrslunni segir að lögregla hafi farið á vettvang að Y, en um sé að ræða hús á þremur hæðum. Gengið sé upp tröppur að útidyrahurðinni og komið inn í anddyri, en vinstra megin við það sé gengið inn í þvottahús og eldhús og þaðan inn í borðstofu og stofu. Blóðdropar hafi verið sjáanlegir á gólfi þvottahúss, eldhúss og borðsstofu, en sýnu mest hafi blóðið verið í eldhúsinu.

Þá segir að lögregla hafi rætt við móður og systur brotaþola á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Í skýrslunni er haft eftir C, systur brotaþola, að bankað hafi verið á dyr á heimili fjölskyldunnar að Y um morguninn. B systir hennar hafi farið til dyra. Við dyrnar hafi verið kona, sem haldið hafi á eldhúshnífi með svörtu skafti og hafi hún stungið B í bringuna. Konan hafi síðan hlaupið í burtu og tekið hnífinn með sér. C hafi orðið mjög hrædd, hlaupið inn og gert móður sinni viðvart. C hafi sagt að konan hafi verið í bleikköflóttum náttbuxum og hvítri hettupeysu með svörtu að framan, eins og það er orðað í skýrslunni.

D, móðir brotaþola, hafi tjáð lögreglu að hún hafi verið stödd í herbergi sínu ásamt manni sínum E á þriðju hæð þegar þau hafi skyndilega heyrt mikil öskur koma frá annarri hæðinni. Hafi þau farið niður og séð dóttur sína blóðuga og grátandi í eldhúsinu. E hafi tekið B í fangið og farið með hana á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Aðspurð nánar um samskipti hennar við ákærðu sagði D að fyrr í sumar hefði ákærða verið á gangi framhjá heimili þeirra og ýtt þar mótorhjóli í eigu E. D hafi sagt við ákærðu að hún hygðist kæra hana til lögreglu fyrir skemmdarverk en ákærða hafi brugðist mjög illa við og hótað að hefna sín á henni. E, faðir brotaþola, lýsti atburðarásinni á sama hátt og móðir brotaþola. Sagðist hann hafa séð að blóð streymdi frá bringu dóttur sinnar. Hafi hann tekið hana í fangið, vafið hana í hvíta flíspeysu og ekið með hana í fanginu til læknis.

Í skýrslunni kemur fram að rætt hafi verið við ákærðu við handtöku. Hún hafi tjáð lögreglu að E, faðir brotaþola, hefði hótað sér barsmíðum og sakað hana um að hafa skemmt mótorhjól, en hún væri saklaus af því. Hafi hún farið frá heimili sínu að X og tekið með sér hníf úr eldhúsinu. Hún hafi gengið ein að Y og bankað þar upp á og til dyra hafi komið stelpa. Hafi hún stungið barnið einu sinni í bringuna, en að svo búnu farið heim til sín að X og hent hnífnum í ruslið þar fyrir utan. Lögreglan hafi komið á heimili hennar skömmu síðar og handtekið hana.

Ákærða var yfirheyrð hjá lögreglu kl. 14.17 sama dag. Þar greindi ákærða frá því að E faðir brotaþola, bróðir hans og einhver P-kk-nf hefðu hótað því að berja hana vegna þess að þeir héldu að hún hefði ýtt við mótorhjóli. Sagðist ákærða hafa orðið reið og ákveðið að fara heim til E og stinga hann. Hún hafi tekið þessa ákvörðun rétt áður en hún lagði af stað og tekið með sér hníf úr eldhúsinu. Hún sagði að barnið hefði komið til dyra og því hefði hún bara stungið það. Aðspurð sagðist hún ekki þekkja barnið og sagðist hafa verið að sjá það í fyrsta skipti í umrætt sinn. Upphaflega hefði hún ekki ætlað að stinga barnið, en svo þegar það hefði komið til dyra hefði hún stungið það. Hún sagðist aðspurð ekkert hafa sagt við barnið áður en hún stakk það. Sagðist hún bara hafa hringt bjöllunni, barnið komið til dyra og hún stungið það. Hvorki hún né barnið hefðu sagt nokkuð áður. Barnið hefði öskrað upp og hún sjálf hlaupið stystu leið heim og hent hnífnum í ruslatunnuna heima hjá sér.

Ákærða sagðist hafa vaknað um klukkan ellefu um morguninn og farið að hugsa um þetta, þ.e. að E og fleiri ætluðu að berja hana næst þegar þeir sæju hana. Sagðist hún þá hafa orðið mjög reið, tekið hnífinn og farið heim til E til að stinga hann.

Aðspurð sagðist ákærða hafa stungið barnið einu sinni í brjóstið með hægri hendi. Hún sagðist ekki vita hversu langt inn hnífurinn gekk. Aðspurð sagðist ákærða ekki hafa ætlað að drepa barnið. Hún sagðist aðspurð ekkert hafa hugsað út í það að barnið gæti dáið við að vera stungið í brjóstið. Sagðist hún bara hafa stungið barnið og farið svo heim. Eftir að heim kom hefði hún síðan bara setið inni í herberginu sínu og ekki talað við neinn. Móðir hennar og systkini hefðu hins vegar heima.

Aðspurð sagðist ákærða ekki vera á lyfjum og hvorki hafa neytt áfengis né fíkniefna um morguninn.

Ákærða var yfirheyrð að nýju tveimur dögum síðar. Sagðist hún hafa farið að hugsa um hótanir E og félaga hans þegar hún vaknaði umræddan morgun og alltaf orðið reiðari og reiðari eftir því sem hún hugsaði meira um það. Sagðist ákærða hafa verið hrædd um að E og félagar hans myndu berja hana og kannski nota hníf við árásina. Um klukkutíma eftir að hún vaknaði hefði hún farið heim til E og ætlað að stinga hann, en sagðist síðan hafa stungið fyrstu manneskjuna sem kom til dyra. Hún sagðist ekkert hafa hugsað út í það að einhver annar en E myndi hugsanlega koma til dyra. Litla stelpan hefði komið til dyra og því hefði hún bara stungið hana. Ákærða sagðist ekkert hafa hugsað út í það hvaða afleiðingar það gæti haft ef hún myndi stinga E.

Aðspurð um það hversu langt inn hnífurinn gekk sagði hún að u.þ.b. 2 sm af hnífsblaðinu hefðu ekki gengið inn. Hún sagðist hafa áttað sig á því að um var að ræða barn sem hún lagði til.

Ákærða sagðist aðspurð ekki vita hvernig henni liði eftir atburðinn, en þó bara ágætlega. Þá sagðist hún ekki sjá eftir neinu, en sagðist þó ekki finnast það í lagi að stinga fimm ára gamalt barn. Sagðist hún hafa gert þetta því E hefði verið búinn að hóta sér og hún hefði ekki viljað bíða eftir að hann lemdi hana. Sagðist hún hafa tekið hótanir E alvarlega. Nánar aðspurð sagðist ákærða hafa fengið hótanir frá E, bróður hans og einum ógeðslegum gaur, eins og ákærða orðaði það. Sagði hún að þeir þrír hefðu leitað að sér og sagt við móður hennar og systur að þeir myndu berja hana. Aðspurð sagðist hún ekki þekkja E, en sagðist hafa vitað hvar hann ætti heima því mótorhjólið hans hefði staðið fyrir utan húsið.

Í skýrslu tæknideildar lögreglu, dags. 12. október 2009, er hnífnum sem fannst í ruslatunnu við heimili ákærðu sagður vera eldhúshnífur með svörtu plastskafti af tegundinni Kiwi Brand. Heildarlengd hnífsins er sögð 22,5 sm og blaðlengd 12,5 sm. Mesta breidd blaðs er sögð 2,3 sm og þyngd hnífsins 29,16 g. Þá er hnífblaðið sagt vera með bjúgegg og bjúgbakka. Rauðleitt kám hafi verið sjáanlegt á báðum hliðum blaðsins og hafi það náð um 10 sm inn eftir blaðinu á báðum hliðum mælt frá oddi. Sýni hafi verið tekin af kámi á báðum hliðum blaðsins. Samkvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu, dags. 19. október 2009, voru þessi sýni send til rannsóknar hjá Rettsmedisinsk Institutt við háskólann í Osló ásamt samanburðarblóðsýni úr þolanda, B. Óskað hafi verið eftir því að rannsakað yrði hvort í sýninu væri að finna lífsýni og þá hvort hægt væri að bera DNA-snið slíkra sýna saman við DNA-snið þolanda. Í skýrslu tæknideildar, dags. 25. nóvember 2009, segir að svar rannsóknarstofunnar hafi borist með bréfi, dags. 13. nóvember 2009. Greining rannsóknarstofnunarinnar hafi leitt í ljós að DNA-snið sýnisins hafi verið eins og DNA-snið brotaþola, B.

Samkvæmt matsgerð rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 6. október 2009 fannst tetrahydrókannbínólsýra í þvagi ákærðu, en efnið var ekki í mælanlegu magni í blóðinu.

Meðal rannsóknargagna er vottorð K-kk-ef Ó-kk-ef læknis á barnadeild Landspítala háskólasjúkrahúss, dags. 7. október 2009. Þar kemur fram að brotþoli var flutt á slysadeild spítalans í Fossvogi með sjúkrabíl frá Keflavík 27. september 2009. Brotaþoli hafi verið stöðug í lífsmörkum og lungnahlustun og blóðprufa verið eðlileg við komu. Fljótlega hafi verið tekin tölvusneiðmynd af kviðar- og brjóstholi, sem sýnt hafi ummerki eftir stungu og áverka á lifur. Þá hafi verið gerð ómskoðun á hjartanu, en hún hafi leitt hafi í ljós eðlilega starfsemi þess, sem þýtt hafi að á því væru ekki áverkar.

Vegna áverka á lifur hafi stúlkan verið undir eftirliti á gjörgæslu yfir nótt. Um morguninn hafi verið tekin ný tölvusneiðmynd af kviði barnsins og þar hafi merki um feril hnífsins sést enn betur en á fyrri myndinni. Liggi hann frá vinstri brún á bringubeini á ská niður framan við hjartað gegnum þind og mið- og framhluta lifrar, yfir til hægri og allt inn undir neðri holæð neðan við hjartað. Á allri þessari leið séu stórar æðar, bæði þær sem liggi til garna og í lifrinni sjálfri. Þarna séu einnig gallgangar og að lokum sé stóra bláæðin sem stungan virðist hafa náð alveg inn að. Þá sé einnig á þessari leið hætta á skemmdum á skeifugörn. Í vottorðinu segir að skaðinn sé því með ólíkindum lítill miðað við umfang áverkans og sé næsta augljóst að afleiðingarnar hefðu getað orðið mun alvarlegri hefðu þessi líffæri orðið fyrir meiri skaða.

Í vottorðinu kemur fram að stúlkan hafi dvalið á Barnaspítala Hringsins undir ströngu eftirliti í vikutíma. Hún hafi hresst tiltölulega hratt og útskrifast 3. október. Ekki sé reiknað með langtíma vandamálum af líkamlegum toga eftir þess atburði. Að lokum segir að útkoman hafi verið ótrúlega góð miðað við þá miklu möguleika á alvarlegum skaða, sem verið hafi í stöðunni.

Hinn 28. september sl. var T-kk-nf Z-kk-nf geðlæknir dómkvaddur til að framkvæma geðrannsókn á ákærðu. Er skýrsla hans, dags. 26. október 2009, á meðal rannsóknargagna málsins. Fram kemur í skýrslunni að matsmaðurinn ræddi fyrst við ákærðu á lögreglustöðinni í Keflavík að kvöldi 28. september sl. Í skýrslunni segir að í þessu fyrsta viðtali hafi verið mjög áberandi að takmörkuð eða nánast engin eftirsjá hafi verið hjá ákærðu vegna árásar hennar á 5 ára stúlku. Þá hafi hún neitað með öllu lífsleiðahugmyndum.

Í framhaldi af viðtalinu ræddi matsmaðurinn við móður ákærðu, G. Komið hafi fram hjá henni að hún hafi í töluverðan tíma haft miklar áhyggjur af ákærðu. Hún hafi snúið sólarhringnum við og sitji mikið ein inni í herbergi sínu og ruggi sér fram og til baka, hlæi og gráti til skiptis. Þá hafi ákærða talað mikið við sjálfa sig. Einnig hafi ákærða hótað móður sinni með hnífi.

Í kjölfar þessara viðtala ákvað matsmaðurinn að fá E-kk-þf L-kk-þf sálfræðing til aðstoðar við geðrannsóknina og framkvæma sálfræðilegt mat á ákærðu.

Hinn 1. október sl. funduðu þeir T-kk-nf og E-kk-nf með H-kvk-þgf Á-kvk-þgf félagsmálastjóra Reykjanesbæjar og K-kvk-þgf L-kvk-þgf félagsráðgjafa þar og fóru yfir samskipti Félagsstofnunar Reykjanesbæjar við ákærðu. Í því viðtali kom fram að ákærða hefði hótað og ráðist á H-kvk-þf félagsmálastjóra á árinu 2006 og fengið fyrir það skilorðsbundinn dóm. Einnig kom fram að ákærða hefði klippt hár af systur sinni. Þá kom fram að móðir ákærðu væri hrædd við hana og þyrfti að fela eggvopn heima fyrir.

Að kvöldi 1. október sl. töluðu þeir T-kk-nf og E-kk-nf við ákærðu á Litla-Hrauni. Í byrjun viðtals sagðist ákærða bara kunna vel við sig í fangelsinu og sagðist vera að lesa Andrésarandarblöð og Vikuna. Ákærða rakti ástæðu þess að hún fór að heimili brotaþola í umrætt skipti og sagðist mundu „drepa E eða þess vegna stelpuna ef hún sæi þau aftur“. Spurð að því hvernig hún myndi gera það sagði ákærða „með skærum, hamri eða stærri hníf.“ Þá bætti hún við „Stelpan er ógeðslega ljót og ég myndi drepa hana.“

Matsmaðurinn átti á ný viðtal við ákærðu hinn 13. október á Litla-Hrauni, en þá var ákærða búin að sitja í gæsluvarðhaldi í tvær vikur. Lét hún vel yfir sér og sagði að sér liði bara ágætlega. Í viðtalinu minntist ákærða enn á það að E hefði hótað henni og ætlaði sér að gera henni eitthvað ef hún yrði látin laus úr gæsluvarðhaldinu. Bætti ákærða við „ég myndi drepa hann ef hann heldur áfram að hóta mér.“ Spurð að því hvort hún sæi eftir að því sem gerðist sagði ákærða: „Nei, reyndar ekki – ekki ef hann er hóta mér – hann á bara að deyja – á ekki ljótt fólk bara að deyja ?“ Í viðtalinu hafi ákærða viðurkennt að hafa haft rangheyrnir, þ.e. heyrt raddir.

Matsmaður átti enn viðtal við ákærðu 16. október sl. á Litla-Hrauni. Í byrjun viðtals hafi ákærða sagt að sér liði vel. Aftur hafi komið fram hjá ákærðu að hún hefði haft ofheyrnir, bæði fyrir og eftir umræddan atburð. Um brotaþola sagði ákærða: „Þetta er ógeðsleg stelpa, ljót í framan – þau eru öll forljót í framan, mamman, stelpan og pabbinn.“ Í lok sagði hún: „Þau eru bara heppin hafa ekki öll dáið- ég var að verja sjálfa mig.“

Sjúkdómsgreiningar matsmannsins eru eftirfarandi:

F20.0 geðklofi og F12.2 atferlisraskanir af völdum kannabisefna.

Í lok skýrslu hins dómkvadda matsmanns eru niðurstöður hans reifaðar í sérstakri samantek. Þar segir eftirfarandi:

„A, kt. 000000-0000, hefur játað að hafa stungið fimm ára gamla telpu í brjóstið hinn 27. september 2009. Útskýringar B er þær að faðir stúlkunnar, hafi haft ósanngjarnar ásakanir í sinn garð og hún hafi orðið mjög reið, gripið hníf – haldið á heimili hans með hníf í hendi og stungið stelpuna, sem kom til dyra.

Atvikalýsing A er mjög sérstök og hún talar um mikla reiði sína, „ógeðslega gaura“, sem hótuðu henni og hún talar um að hún geti drepið þá.

Fram kemur að G móðir A hefur haft áhyggjur af A undanfarna mánuði. A hefur ekkert unnið í tvö ár, en leigt herbergi hjá móður sinni. A hefur verið mikið ein – og hefur haft samband við mjög fáa. Móðirin lýsir vaxandi sérkennilegri hegðun A, hún gráti og hlæi um miðja nótt, hún tali við sjálfa sig og hlæi upp úr þurru. Þessi hegðun hefur að sögn móður verið að ágerast.

Það er saga um áfengis- og lyfjanotkun hjá A allt frá árinu 2002, notkun á bæði marijuana og einhverju kókaíni. Fram kemur í sögunni að A var tvívegis lögð inn í stuttar innlagnir á geðdeild Landspítalans, í októbermánuði og desember 2005. Þá er sagt að A hafi verið mjög erfið í samskiptum, nær dagleg hassneysla. Hún var döpur og var stöku sinnum með sjálfsvígshugmyndir.

Í sjúkraskrá er talað um að sólarhring fyrir fyrri innlögn hafi A haft ranghugmyndir og hegðað sér undarlega. Þau einkenni hurfu fljótt, en hún var undir lyfjaáhrifum á þeim tíma. Upplýst er að lyfjanotkun A hefur minnkað undanfarin 2 ár. Hún hefur samt eitthvað notað hass – og segist hafa notað hass í nokkra daga í miðjum septembermánuði síðastliðnum.

Í sögu A kemur fram að hún var misnotuð kynferðislega af fósturföður sínum frá miðju ári 2002 til ársloka 2003. Á árinu 2002 hefur barnaverndarnefnd afskipti af A vegna áfengis- og efnanotkunar auk hegðunartruflana.

A hefur ekkert unnið í um það bil tvö ár, hún verið mikið ein á herbergi á heimili móður sinnar. Síðustu mánuði hefur hegðun hennar orðið undarlegri. Atburðarrásin hvað varðar A er sérkennileg upp á síðkastið. Hún talar um reiði gagnvart aðilum sem hún segir að hafi verið að hóta sér. Hún getur ekki gefið skynsamlega skýringu á því af hverju hún rýkur að heimili mannsins sem hún segir að ógni sér, með hníf í hendi og A stingur þann sem til dyra kemur.

Viðbrögð A við atburðunum eru óeðlileg. Hún lætur sem þetta komi sér ekki við og sýnir lítil tilfinningaleg viðbrögð. Í viðtölum við A er hún tortryggin, skotrar augunum til hliðar og eftir fyrstu viðtölin talar hún við undirritaðan um að hún hafi undanfarnar vikur heyrt raddir, aðallega konurödd sem endurtekur það sem A segir, einnig hefur A heyrt karlmannsrödd segja eins atkvæðisorð. Marijuananotkun á síðustu vikum gæti hafa komið þessu af stað, en mun líklegra er að A sé haldin alvarlegum geðsjúkdómi sem hafi verið að búa um sig á undanförnum mánuðum.

Í blóð- og þvagsýnum, sem tekin voru rúmum 2 tímum eftir árás A á stúlkuna 27. september sl., og send voru á Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, fundust í þvagi eingöngu merki um fyrri marihujana (svo) neyslu. Engin merki um aðra lyfjaneyslu.

A hefur sýnt af sér mikla og vaxandi félagslega einangrun með undarlegu athæfi og sérkennilegum viðbrögðum, lítt skiljanlegri reiði sem brýst fram með óhugnanlegum hætti. Allt þetta án þess að hægt sé að setja málin í skynsamlegt samhengi. Upp á síðkastið ofheyrnir hjá A og tortryggni í samskiptum.

Álit undirritaðs er að A sé haldin alvarlegum geðsjúkdómi af geðklofagerð. Lyfjamisnotkun og alvarlegir atburðir á undanförnum árum gætu verið orsakavaldar að hluta til.“

Niðurstaða samantektarinnar er eftirfarandi:

„Í ljósi þess sem hér hefur komið fram er það álit undirritaðs að A, kt. 000000-0000, sé haldin alvarlegum geðsjúkdómi og hafi þess vegna verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum hinn 27. september 2009. Er þá verið að vísa til 15. gr. almennra hegningarlaga frá árinu 1940.

Þetta er álit undirritaðs eftir mörg viðtöl við A og eftir að undirritaður hefur kynnt sér nákvæmlega þau gögn sem liggja fyrir og fengið meðfylgjandi sálfræðiálit hjá E-kk-þgf L-kk-þgf sálfræðingi.“

Á meðal rannsóknargagna er einnig skýrsla E-kk-ef L-kk-ef sálfræðings, dags. 21. október 2009. Þar kemur fram að sálfræðingurinn átti viðtal við ákærðu á Litla-Hrauni 6. október 2009 og lagði fyrir hana fjögur sálfræðileg próf. Svör ákærðu við tveimur prófanna voru ógild og segir í skýrslunni að greinilegt sé að ákærða hafi annað hvort ekki haft áhuga eða eirð í sér til að svara þeim sálfræðilegu prófum og listum sem lagðir hafi verið fyrir hana. Svör við hinum prófunum tveimur, sem ætluð voru til að mæla þunglyndi og persónuleikaraskanir, þóttu benda til afneitunar á einkennum í þeim augljósu spurningum sem fram komi í þeim prófum.

Um atferli ákærðu í viðtölunum segir í skýrslunni að í upphafi hafi borið mjög á brosi og að henni hafi greinilega fundist mjög broslegt að segja frá atburðarásinni. Hafi hún stöðugt litið út í horn, aftur fyrir sig og á hurðina eins og hún væri að athuga hvort einhver væri þar á ferð. Í síðasta viðtalinu hafi þó nánast ekkert borið á ofsóknareinkennum. Segir að ákærða virðist vera með einkenni ofsóknarhræðslu. Hún líti mjög barnslega út og hagi sér einnig þannig.

Í skýrslu sálfræðingsins er frásögn ákærðu af atburðinum mjög á sömu lund og í skýrslu hins dómkvadda matsmanns. Þá hafi ákærða lýst því yfir að hún ætlaði að drepa konu E og að hún myndi drepa E ef hún sæi hann. Einnig kemur fram í skýrslunni að ákærða hafi átt erfitt með svefn og hafi endanlega hætt að geta sofið fyrir tveimur til þremur mánuðum. Henni hafi orðið tíðrætt um ljóta menn og er eftir henni haft að eftir að hún hafi hætt að geta sofið hafi hún fests í hugsunum um þetta fólk og vilji drepa það. Í loks skýrslu sálfræðingsins segir eftirfarandi:

„Í kjölfar hugsana sinna í haust nægir henni ekki að hugsa þeim (ljótu mönnunum) þegjandi þörfina heldur ákveður að gera eitthvað í málinu og fer á náttbuxunum heim til E. Spurningin er hvort mikil hassneysla hafi átt þátt í þeirri breytingu sem verður á A, en það er ekki óþekkt að regluleg hassneysla sé talin geta lækkað þröskuldinn fyrir geðrofsástand. Þótt niðurstöður sálfræðiprófanna hafi ekki gefið eins skýra mynd af hugarástandi og getu A og vænst var, sýna þær þó að á þeim tíma sem prófin voru lögð fyrir hana var hún í einhverskonar ójafnvægi.“

Ákærða kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Hún viðurkenndi skýlaust þá háttsemi sem greinir í ákæru. Þegar ákærða var beðin um að lýsa málsatvikum sagðist hún hafa orðið hrædd um að E og tveir aðrir menn, sem ákærða sagðist ekki vita hvað heita, myndu drepa sig. Sagðist hún hafa orðið reið við tilhugsunina og farið með hníf að Y. Þar hefði hún stungið stelpuna þegar hún kom til dyra. Sagðist hún hafa ætlað að stinga þá manneskju sem kæmi til dyra. Hún sagðist ekki hafa hugsað beint út í það að um fimm ára gamalt barn væri að ræða. Hún sagðist þó aðspurð gera sér grein fyrir hversu alvarlegt þetta væri.

Ákærða sagði að sér hefði verið kennt um það þegar mótorhjól hefði dottið um koll þarna fyrir utan, eins og ákærða orðaði það. Hún hefði hins vegar neitað því. Þeir hefðu samt hringt heim til hennar og sagt systrum hennar að þeir ætluðu að berja hana.

Ákærða sagðist hafa gengið heim til sín eftir að hafa stungið barnið og hent hnífnum í ruslatunnuna. Lögreglan hefði síðan komið og handtekið hana.

Aðspurð um hvernig henni hefði liðið eftir atburðinn svaraði ákærða því til að hún vissi það ekki, en þó bara ágætlega. Hún sagðist aðspurð sjá eftir að hafa stungið barnið, en sagðist þó ekki vita af hverju, sagðist ekki mundu gera þetta aftur.

Fyrir dóminn kom og gaf skýrslu sem vitni, T-kk-nf Z-kk-nf, geðlæknir og dómkvaddur matsmaður í málinu. Hann staðfesti skýrslu sína um geðrannsókn á ákærðu, sem liggur frammi í málinu. Hann staðfesti niðurstöðu sína um sjúkdómsgreiningu ákærðu, þ.e. að hún hefði greinst með geðklofa og geð- og atferlisraskanir af völdum kannabisefna. Einnig stað festi hann að ákærða hefði verið ófær um að stjórna gerðum sínum þann 27. september sl.

Vitnið rakti efni skýrslu sinnar í meginatriðum. Hann sagði að ákærða hefði sýnt af sér mikla og vaxtandi félagslega einangrun, verið undarleg og sérkennileg og þá hefði reiði hennar brotist út með sérkennilegum og óhugnanlegum hætti. Ekki væri hægt að setja málavexti í neitt skynsamlegt samhengi.

Hann sagði aðspurður að erfitt væri að meta það hvort hætta stafaði af ákærðu. Hún hafi þó talað um að hún gæti endurtekið þetta gagnvart því fólki, sem hefði verið að ásaka hana. Ákærða hefði verið hættuleg á umræddum tíma á mjög ófyrirsjáanlegan hátt og ákærða hefði enga eftirsjá sýnt varðandi það sem hún gerði. Hann sagði að erfitt væri að sjá það fyrir hvort refsing myndi hafa einhverja þýðingu í tilfelli ákærðu.

Hann sagði að ákærða hefði eiginlega ekki svarað neinu af þeim prófum sem sálfræðingurinn hefði lagt fyrir hana. Augljóst hefði verið að hún hefði svarað þeim spurningu, sem hún þó svaraði, af handahófi. Hún hafi þó talið sjálf að hún hefði svarað prófunum. Niðurstöður úr sálfræðiprófunum hefðu því verið ómarktækar. Hann taldi mjög ólíklegt að ákærða væri að gera sér þetta upp því hún væri búin að vera svipuð allan tímann frá því að atburðurinn átti sér stað.

III.

Með játningu ákærðu, sem á sér stoð í gögnum málsins, þykir sannað að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem ákært er fyrir og er brot ákærðu réttilega heimfært til refsiákvæða í ákærunni.

Með vísan til þess sem að framan greinir um geðhagi ákærðu og með hliðsjón af niðurstöðu matsgerðar T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis, sem hann hefur staðfest hér fyrir dómi, telur dómurinn ekki varhugavert að slá föstu að andlegt ástand ákærðu hafi verið með þeim hætti á verknaðarstundu að hún hafi þá verið ófær um að stjórna gerðum sínum og sé því ósakhæf. Ber því að sýkna ákærðu af refsikröfu ákæruvaldsins, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Vegna réttaröryggis þykir hins vegar þykir rétt með hliðsjón af eðli sjúkdóms ákærðu, óeðlilegum viðbrögðum hennar við atburðinum og alvarleika háttsemi hennar að fallast á varakröfu ákæruvaldsins um að ákærða sæti öryggisgæslu á viðeigandi stofnun samkvæmt 62. gr. og 63. gr. almennra hegningarlaga, enda þykja framlögð læknisfræðileg og sálfræðileg gögn, sem og skýrsla matsmannsins hér fyrir dómi styðja nauðsyn þess.

Brotaþoli, B, hefur krafist miskabóta að fjárhæð 2.000.000 króna úr hendi ákærðu með vöxtum eins og greinir í ákæru. Bótakrafan er rökstudd með þeim hætti að árás ákærðu hafi verið stórhættuleg og til þess fallin að valda miklu tjóni. Hending ein hafi ráðið því að ekki hafi farið verr og hafi brotaþoli verið í lífshættu. Við mat á miskabótum verði að líta til þess að árásin hafi verið hrottafengin. Um lagarök er vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Skilyrði eru til að dæma ákærðu til að greiða brotaþola miskabætur samkvæmt tilvitnuðu ákvæði skaðabótalaga og þykja bæturnar hæfilega ákveðnar 900.000 krónur. Er þá höfð hliðsjón af því að brotaþoli, sem er aðeins fimm ára, varð fyrir skyndilegri og lífshættulegri árás er hún í grandaleysi kom til dyra á heimili sínu. Bótafjárhæðin beri vexti eins og nánar greinir í dómsorði.

Systir brotaþola, C, hefur einnig krafist skaðabóta úr hendi ákærðu, þ.e. miskabóta að fjárhæð 500.000 krónur og lögfræðikostnaðar að fjárhæð 192.975 krónur eða samtals 692.975 krónur. Í greinargerð bótakrefjanda er miskabótakrafan rökstudd með þeim hætti að samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga sé heimilt að láta þann, sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni, greiða miskabætur til þess sem misgert var við. Bótakrefjandi kveðst telja að árás ákærðu hafi verið hrottafengin, stórhættuleg og til þess fallin að valda miklu tjóni. Bótakrefjandi sé 11 ára gamalt barn sem horft hafi upp á systur sína verða fyrir áðurgreindri árás. Hafi bótakrefjandi orðið að leita sálfræðings vegna andlegra afleiðinga atburðarins.

Ofangreind bótakrafa er ekki studd neinum gögnum, svo sem læknisvottorði eða mati sálfræðings. Þykir krafan því með öllu órökstudd og verður ekki hjá því komist að vísa henni frá dómi vegna vanreifunar.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 skal greiða allan sakarkostnað úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 535.660 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef S-kk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin að fjárhæð 74.700 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Ákærða A, er sýkn af refsikröfu ákæruvaldsins.

Ákærða skal sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, B, 900.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 27. september til 3. desember 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Bótakröfu C er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., 535.660 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef S-kk-ef hdl, 74.700 krónur.

R-kvk-nf B-kvk-nf