S-689/2020

1 Mál þetta, sem dómtekið var 19. október sl., var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 3. desember 2020, á hendur S-kk-þgf R-kk-þgf V. P-kk-þgf, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og fyrir peningaþvætti í rekstri einkahlutafélagsins L1007, áður Þrif og ræstivörur, nú gjaldþrota, sem daglegur stjórnandi með prókúru og skráður varamaður í stjórn einkahlutafélagsins fram til 17. desember 2019 og frá þeim degi sem skráður stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins með prókúru, með því að hafa:

1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimta bar í starfseminni uppgjörstímabilin júlí – ágúst og september – október rekstrarárið 2016, janúar – febrúar rekstrarárið 2017 til og með nóvember – desember rekstrarárið 2018, sem standa bar ríkissjóði skil á, í samræmi við IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 203.564.442, sem sundurliðast sem hér greinir:

Árið 2016 júlí – ágúst kr. 23.466.947 september- október kr. 15.311.096 kr. 38.778.043

Árið 2017 janúar – febrúar kr. 10.615.215 mars – apríl kr. 11.505.693 maí - júní kr. 16.168.378 júlí – ágúst kr. 16.104.193 september- október kr. 13.224.104 nóvember – desember kr. 13.069.541 kr. 80.687.124

Árið 2018 janúar – febrúar kr. 11.870.239 mars – apríl kr. 12.274.077 maí - júní kr. 15.835.034 júlí – ágúst kr. 16.224.696 september- október kr. 14.037.734 nóvember – desember kr. 13.857.495 kr. 84.099.275

Samtals öll árin kr. 203.564.442

2. Fyrir að hafa aflað einkahlutafélaginu ávinnings að fjárhæð samtals kr. 203.564.442 með brotum samkvæmt 1. tölulið ákæru og nýtt ávinninginn í þágu félagsins.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

2 Málið var þingfest 26. maí 2021 og meðferð þess frestað 30. júní sama ár, að tillögu verjanda og með samþykki ákæruvaldsins, þar til fyrir lægi niðurstaða Hæstaréttar í máli nr. 46/2021, sem fyrirséð var að yrði fordæmisgefandi varðandi sakartæmingu og peningaþvætti. Að fenginni niðurstöðu Hæstaréttar 2. mars 2022, upplýsti ákæruvaldið að fallið yrði frá 2. lið ákæru.

Afstaða og kröfur ákærða

3 Á kærði játar þá háttsemi sem honum er gefin að sök í endanlegri ákæru. Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og að sakarkostnaður, þ. m. t. hæfileg málsvarnarlaun, falli á ríkissjóð að ölluleyti, en til vara að hálfu.

Málsatvik, sönnunarfærsla, niðurstaða og ákvörðun viðurlaga

4 Málsatvik eru ágreiningslaus og fóru engar skýrslutökur fram fyrir dómi. Ákærði rak einkahlutafélagið L1007 ehf., áður Þrif og ræstivörur ehf., sem nú er gjaldþrota, og starfaði þar sem daglegur stjórnandi og prókúruhafi, fyrst sem varamaður í stjórn, en sem aðalmaður og framkvæmdastjóri frá 17. desember 2018, er hann tók við þeirri stöðu af [...] skömmu fyrir gjaldþrot félagsins. Hefur ákærði skýrt svo frá að þrátt fyrir að [...] hafi verið skráð framkvæmdastjóri og aðalmaður í stjórn, þá hafi hann í raun stjórnað félaginu og alfarið borið ábyrgð á fjármálum þess. Með játningu ákærða, sem ekki er ástæða til að efa að sé sannleikanum samkvæm, og gögnum málsins, er sannað að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru er lýst. Vanskil ákærða á virðisaukaskatti í starfsemi félagsins námu verulegum fjárhæðum og telst brot ákærða stórfellt í skilningi 1. mgr.40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt (vskl.). Er háttsemi ákærða réttilega heimfærð til refsiákvæða. Verður lagður dómur á málið án frekari sönnunarfærslu, sbr. heimildarákvæði 164. gr. laga nr. 88/2008.

Ákvörðun viðurlaga og sakarkostnaðar

5 Ákærði er fæddur árið [...]. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki áður verið fundinn sekur um refsiverða háttsemi. Við ákvörðun refsingar ber að líta til þess að brot ákærða varða verulegum fjárhæðum. Á móti ber að virða ákærða til málsbóta að brot hans lutu ekki að tilraun til sviksemi, hann var samvinnufús við meðferð málsins og játaði brot sín skýlaust. Þá verður litið til þess að meðferð málsins hefur dregist af ástæðum sem ákærði ber ekki ábyrgð á.

6 Að öllu framangreindu virtu og með vísan til 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 24 mánuði, sem þykir mega skilorðsbinda að öllu leyti eins og í dómsorði greinir.

7 Einnig ber að dæma ákærða til greiðslu fésektar. Ákærði byggir á því að uppfyllt séu skilyrði fyrir því að dæma sekt sem sé lægri en samkvæmt fésektarlágmarki 1. mgr. 40. gr. laga vskl. Af hálfu ákæruvaldsins er tekið undir það að færa megi sekt niður í 10% vegna tímabilsins janúar - febrúar 2017, en það sé eina tímabilið þar sem staðin hafi verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðar, sbr. 1. mgr. 40. gr. vskl. Eigi fyrrgreint fésektarlágmark þannig við um öll önnur tímabil í málinu. Ákærði telur aftur á móti að heimild til niðurfærslu sé fyrir hendi á þeim grunni að málsbætur séu miklar, sbr. lokaorð 2. ml. 1. mgr. 40. gr. laganna. Reisir ákærði þá málsástæðu sína á því að hann hafi verið samvinnufús allan þann tíma sem vanskilin stóðu og hafi ítrekað gert samkomulag um greiðslu vanskilanna við sýslumanninn á Norðurlandi eystra, sem gegndi hlutverki innheimtumanns ríkissjóðs í málinu. Samið hafi verið um í apríl 2017 að greiddar yrðu 2 milljónir króna á mánuði og við það hafi verið staðið, allt þar til sýslumaðurinn hafi gert kröfuum greiðslu 40 milljóna króna í einu lagi og 25 milljóna króna á mánuði eftir það, þar til vanskilin væru að fullu greidd, en undir því hafi félagið ekki getað staðið og því verið tekið til gjaldþrotaskipta 2019. Með því að halda að sér höndum við innheimtuaðgerðir svo lengi sem raun ber vitni hafi sýslumaðurinn gert félaginu Þrifum og ræstivörum ehf. kleift að safna upp miklum vanskilum á virðisaukaskatti, sem fyrir vikið hafi orðið mun umfangsmeiri en ella. Ákærði hafi ekki gert annað en að þiggja þau úrræði sem honum hafi staðið til boða af hálfu innheimtumanns ríkisins. Fyrir liggur aðallt það tímabil sem umrætt samkomulag var til staðar jukust vanskil félagsins á virðisaukaskatti. Sú staðreynd að innheimtumaður ríkissjóðs hafi haldið að sér höndum gagnvart félaginu við þær aðstæður, verður hins vegar ekki virt ákærða til málsbóta í skilningi 1. mgr. 40. gr. vskl., enda bar honum eftir sem áður að standa lögbundin skil á innheimtum virðisaukaskatti í starfsemi félagsins á hverju tímabili.

Skilyrði til að víkja frá fésektarlágmarki eru því ekki til staðar, að undanskildu tímabilinu janúar – febrúar 2017, en í samræmi við dómaframkvæmd verður sekt ákærða fyrir umrætt tímabil færð niður í 10%, en vegna annarra tímabila verður miðað við fésektarlágmark. Að öllu framangreindu virtu ber að dæma ákærða til greiðslu fésektar sem verður ákveðin 386.959.976 krónur. Um vararefsingu fer eins og í dómsorði greinir.

8 Við þingfestingu málsins játaði ákærði skýlaust sök að öðru leyti en varðandi 2. tölulið ákæru. Voru varnir ákærða tengdar peningaþvætti þar með umtalsverður hluti málsvarnar hans í málinu. Ákæruvaldið féll frá þessum ákærulið við aðalmeðferð málsins eins og áður er getið. Þykir með hliðsjón af því hæfilegt að ákærða verði gert að greiða helming sakarkostnaðar, þ. e. málsvarnarþóknun verjanda hans sem er ákveðin með virðisaukaskatti í dómsorði.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið, A-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf, saksóknarfulltrúi.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við málinu 10. júní 2021.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf R-kk-nf V. P-kk-nf, sæti fangelsi í 24 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá greiði ákærði 386.959.976 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns,837.000 krónur, að hálfu en að hálfu skal hún greidd úr ríkissjóði.