S-127/2022

Mál þetta er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi 10. mars 2022 á hendur X og Z

„ I. gegn ákærðu X fyrir fjárdrátt með því að hafa, á tímabilinu frá 22. desember 2014 til 17. maí 2016, dregið sér og meðákærða Z samtals kr. 3.726.763 af bankareikningi A, í Arion banka nr. [...] sem ákærða hafði prókúru á, með eftirfarandi hætti; í gegnum heimabanka A samtals 44 skipti millifært fjármuni inn á bankareikning ákærðu sjálfrar í Landsbankanum nr. [...], í gegnum heimabanka A samtals 16 skipti millifært fjármuni inn á bankareikning meðákærða Z Landsbankanum nr. [...] og í eitt skipti í útibúi Arion banka í Kringlunni í Reykjavík tekið út reiðufé, sem sundurliðast nánar með eftirfarandi hætti, en skiptum dánarbús A var lokið sem eignalausu þann [...], með yfirlýsingu meðákærða Z þess efnis:

Tilvik Dagur Texti Móttakandi Upphæð 1 22.12.2014 Millifært X 262.5002 19.01.2015 Millifært X 200.0003 29.04.2015 Millifært Z 370.0004 26.05.2015 Millifært Z 120.0005 08.06.2015 Millifært Z 110.0006 15.06.2015 Millifært Z 30.0007 15.06.2015 Reiðufé X 920.0008 25.06.2015 Millifært Z 45.0009 29.06.2015 Millifært Z 30.00010 29.06.2015 Millifært Z 12.00011 06.07.2015 Millifært X 66.00012 10.07.2015 Millifært Z 50.00013 13.07.2015 Millifært Z 66.00014 04.08.2015 Millifært X 80.00015 05.08.2015 Millifært X 99.80016 06.08.2015 Millifært Z 60.00017 24.08.2015 Millifært Z 20.00018 14.09.2015 Millifært Z 50.00019 18.09.2015 Millifært Z 40.00020 28.09.2015 Millifært Z 35.00021 28.09.2015 Millifært Z 5.00022 28.09.2015 Millifært Z 40.00023 02.10.2015 Millifært Z 40.00024 08.10.2015 Millifært Z 30.00025 12.10.2015 Millifært Z 25.00026 13.10.2015 Millifært Z 30.00027 13.10.2015 Millifært Z 20.00028 16.10.2015 Millifært Z 15.00029 19.10.2015 Millifært Z 20.00030 26.10.2015 Millifært Z 40.00031 27.10.2015 Millifært Z 10.00032 29.10.2015 Millifært Z 10.00033 12.11.2015 Millifært Z 30.00034 16.11.2015 Millifært X 14.00035 19.11.2015 Millifært Z 30.00036 23.11.2015 Millifært Z 10.00037 26.11.2015 Millifært X 55.00038 30.11.2015 Millifært Z 50.00039 30.11.2015 Millifært Z 10.00040 07.12.2015 Millifært X 25.00041 28.12.2015 Millifært Z 30.00042 05.01.2016 Millifært Z 12.00043 12.01.2016 Millifært Z 20.00044 15.01.2016 Millifært Z 30.00045 22.01.2016 Millifært X 58.00046 26.01.2016 Millifært Z 10.00047 28.01.2016 Millifært Z 5.00048 09.02.2016 Millifært Z 50.00049 15.02.2016 Millifært Z 25.00050 22.02.2016 Millifært Z 15.00051 22.02.2016 Millifært Z 40.00052 14.03.2016 Millifært Z 4.96353 14.03.2016 Millifært Z 25.00054 23.03.2016 Millifært X 30.00055 29.03.2016 Millifært Z 14.00056 14.04.2016 Millifært X 40.00057 18.04.2016 Millifært X 15.50058 19.04.2016 Millifært Z 30.00059 09.05.2016 Millifært Z 12.00060 17.05.2016 Millifært Z 15.00061 17.05.2016 Millifært Z 70.000

Samtals: 3.726.763

Teljast brot ákærðu varða við 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

II. gegn ákærðu Z fyrir peningaþvætti með því að hafa, hagnýtt ávinning af eigin brotum samkvæmt ákærulið I. að framan, með nýtingu fjármuna, sem ákærða hafði annars vegar millifært á eigin bankareikning í Landsbankanum nr. [...] og hins vegar tekið út í reiðufé, samtals að fjárhæð kr. 2.582.463, í eigin þágu og annarra, meðal annars til reksturs eigin heimilis, greiðslu reikninga og skulda og ráðstöfun fjármuna með millifærslum inn á bankareikninga annarra einstaklinga.

Telst brot ákærðu varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

III. gegn ákærða X fyrir peningaþvætti með því að hafa, tekið við fjármunum samtals að fjárhæð kr. 1.144.300 inn á eigin bankareikning í Landsbankanum nr. [...], sem var ávinningur af brotum ákærðu Z samkvæmt ákærulið I. að framan, sem ákærði geymdi um stund en hagnýtti síðan í eigin þágu og annarra, meðal annars til reksturs eigin heimilis, greiðslu reikninga og skulda og ráðstöfun fjármuna með millifærslum inn á bankareikninga annarra einstaklinga.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.„

Málið var þingfest 28. apríl 2022.

Ákærðu neita bæði sök.

Aðalmeðferð fór fram 15. nóvember 2022 og var málið dómtekið að henni lokinni.

Af hálfu ákæruvalds eru þær dómkröfur gerðar sem að ofan greinir.

Af hálfu ákærða X er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds og að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda, en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa.

Af hálfu ákærðu Z er þess aðallega krafist að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing, en til þrautavara að henni verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa og að hún verði að fullu bundin skilorði. Þá er gerð krafa um að skipuðum verjanda verði dæmd málsvarnarlaun úr ríkissjóði.

Fyrir uppkvaðningu dóms var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Málavextir

Þann 3. ágúst 2017 kom B á lögreglustöðina á Selfossi til að tilkynna um óeðlilega umsýslu á fjármunum sem hafi verið í eigu föðurbróður hennar, A. Kvaðst B vera komin fyrir hönd erfingja A sem hefði látist einu ári áður, en hún og systkini hennar hafi verið erfingjar A. Þegar A-x-x féll frá hafi komið í ljós að hann hafi verið orðinn eignalaus og ekki átt fyrir útförinni. Í kjölfarið hafi bankareikningar A verið skoðaðir og hafi fundist einn reikningur í hans nafni, en það hafi verið tékkareikningur í Arion banka. Sá reikningur hafi verið stofnaður árið 2013 en hún kvaðst ekki hafa getað fengið neinar upplýsingar um bankaviðskipti í öðrum bönkum því langt væri síðan síðustu viðskipti hefðu átt sér stað. Kvaðst B ekki hafa rætt við alla viðskiptabankana til að kanna hvort A hafi átt aðra reikninga, en samkvæmt færslu inn á reikninginn í Arion banka mætti gera ráð fyrir að A hafi verið í viðskiptum við Landsbankann. Kvað B að þegar yfirlit séu skoðuð hafi ekkert verið athugavert við inn- og útstreymi fyrr en eftir að A hafi selt fasteign sína [...] og flutt í kjölfarið á [...]. Eftir söluna hafi A farið að taka út mikið af peningum með reiðufé og kvaðst B ekki gera neinar athugasemdir við hvernig hann ráðstafaði eigin fé. Svo hafi það verið á árinu 2014 að A hafi verið rúmfastur og þá hafi kona að nafni Z, þ. e. ákærða, orðið prókúruhafi á reikning A og eftir það hafi hún verið ötul við að millifæra fé af reikningi A yfir á eigin reikning sem og á reikning eiginmanns hennar X þ. e. ákærða. Er haft eftir B í frumskýrslunni að samkvæmt bankayfirliti hafi ákærða millifært vel á þriðju milljón króna yfir á reikninga þeirra hjóna. Síðasta millifærslan hafi verið nokkrum dögum fyrir andlát A. Lýsti B því að þegar kom að jarðarför A hafi komið í ljós að hann ætti ekki fyrir útförinni og hafi þá ákærði krafist þess að greiða allan kostnað vegna útfararinnar. Kvaðst B vilja kæra ákærðu bæði vegna þessa alls og að bankaviðskipti A yrðu skoðuð frekar.

C fasteignasali gaf skýrslu hjá lögreglu vegna þessa 20. desember 2018. Kom fram hjá honum að ákærði hafi haft samband við fasteignasölu [...]og óskað eftir sölu á fasteigninni [...], en það er sú fasteign sem A átti. Kvað vitnið þetta hafa verið á árinu 2014. Salan hafi gengið eðlilega og venjulega fyrir sig. Starfsmenn fasteignasölunnar hafi skoðað húsið og verðmetið. Ákærði hafi verið viðstaddur úttektina og sýnt húsið. Eigandinn A hafi verið kominn á [...] þegar þetta var, en hann hafi þó skrifað undir kaupsamninginn og söluumboðið og þá verið viðstaddur. Þegar afsalið hafi verið gert hafi þó A verið eitthvað slappur og því hafi ákærði farið með það til hans til undirritunar. Þegar komið hafi að sölunni hafi fasteignasalinn D hringt á [...] til að fá staðfest þarað A væri fjárráða vegna þess að ákærði hafi verið í forsvari fyrir hann. Hafi það fengist staðfest á [...]að A væri fjárráða og enginn væri að sjá um hans mál. Þá hafi komið fram hjá [...]að ákærði væri sá eini sem væri að heimsækja A á [...]. Kvaðst vitnið hafa hitt A þegar þetta var og lýsti því að við undirritun kaupsamningsins hafi A virst vera ágætlega áttaður, þó hann hafi verið smá stund að átta sig á hlutunum, en hann hafi sjálfur skrifað undir kauptilboðið.

Sama dag, þ. e. 20. desember 2018, var tekin skýrsla af E fasteignasala. Kom fram hjá honum að ákærði hafi haft samband við fasteignasölu [...]og óskað eftir sölumeðferð á téðu húsi, fyrir hönd A sem þá hafi verið vistmaður á [...]. Kvaðst vitnið minna að ákærði hafi séð um að sýna húsið væntanlegum kaupendum. Þá lýsti vitnið því að A hafi verið viðstaddur kaupsamningsgerð ásamt kaupendunum. Hins vegar vissi vitnið ekki hvort ákærði hafi verið viðstaddur kaupsamningsgerðina, en kvað að ákærði hafi vottað afsalið en þá hafi allar greiðslur verið fullbúnar. Þá kvað vitnið að A hafi virst vera vel áttaður þegar kaupsamningur var undirritaður. Þá lýsti vitnið því að þeir á fasteignasölunni hafi haft samband við [...]til að tryggja að A væri með fjárræði og svo hafi verið. Þá hafi allar greiðslur farið inn á reikning A.

Ákærði X gaf skýrslu hjá lögreglu 28. febrúar 2019 og neitaði því að hafa gerst sekur um fjárdrátt. Lýsti hann því að hafa þekkt A frá 4 ára aldri og að þeir hafi verið mjög nánir. Kvað hann að síðustu ár A, þegar hann dvaldi [...], hafi ástand hans verið ágætt. Hann hafi allur veðrast upp þegar ákærði hafi komið til hans, en eftir að hann hafi verið kominn á hjúkrunardeildina þá hafi hann verið meira og minna rúmliggjandi. Þá kom fram hjá ákærða að ákærða hafi verið með prókúru á reikning A skv. hans eigin ósk. Þau hafi tekið út peninga fyrir A að hans eigin ósk. Þau hafi keypt ýmsa muni fyrir A, s. s fatnað og nauðsynjavörur, þ. m. t. sæng. A hafi aldrei verið með debetkort. Þá kom fram að A hafi gefið þeim kr. 2.860.000 að eigin ósk. Hann hafi ekki gefið þeim sérstaklega peninga umfram það. Þessa peninga hafi A átt eftir að hann seldi húsið sitt [...]. Þá lýsti hann því að hafa átt þá aðkomu að sölunni að hann hafi ekið A á fasteignasöluna. Andlegt og líkamlegt ástand A þegar hann seldi húsið hafi verið fínt. Þetta hafi verið um sama leyti og ákærða fékk prókúru á reikning A. Þá kom fram hjá ákærða að hann og kona hans, þ. e. ákærða, hafi iðulega millifært á sig, að beiðni A, til að kaupa fyrir hann ýmislegt. Þá var ákærði spurður um peningaúttekt kr. 920.000 þann 15. júní 2015 og kvað ákærði að þessa peninga hafi ákærða tekið út fyrir A, að beiðni A. Kvaðst ekki vita til hvers A hefði notað peningana. Við þessa skýrslutöku voru ekki borin undir ákærða önnur tilvik sem getið er um í ákæru.

Ákærði X gaf aftur skýrslu hjá lögreglu 26. janúar 2021 og var þá farið yfir 58 tilvik um ráðstöfun fjármuna og millifærslur. Fyrir flestum færslunum gat ákærði ekki gert grein fyrir og kvaðst ekki muna eftir þeim sérstaklega, en um sumar þeirra gaf ákærði skýringar s. s. um fatakaup, endurgreiðslur á útlögðum kostnaði, kaup á matvælum, sem og að A hafi verið fært reiðufé að hans ósk.

Ákærða Z gaf skýrslu hjá lögreglu 28. febrúar 2019. Hún neitaði því að hafa dregið sér fé af fjármunum A. Lýsti löngum kynnum sínum og ákærða af A. Hafi hún og á kærði aðstoðað A mikið og hann leitað til þeirra, enda A verið einstæðingur. A og á kærði hafi verið mjög nánir. Hún kvaðst ekki hafa haft aðkomu að sölunni á húsi A [...]. Þá kvað hún að aðspurð að hún hafi verið með prókúru á reikning A að hans frumkvæði, en hún hafi sjálf verið viðstödd þegar umboðið var veitt sem og annað starfsfólk. Kannaðist við að hafa tekið út af reikningi A en það hafi allt verið að hans ósk og í hans þágu. A hafi óskað eftir að þau hjónin sæju um hans mál og millifærslur hafi verið gerðar í hans þágu og að hans beiðni. Á kærði hafi ekki verið tölvumaður og því hafi þetta komið í hennar hlut. Þá kannaðist hún við að ákærði hefði aðstoðað A við söluna á húsinu [...].

Þá lýsti hún því að A hefði gefið þeim hjónum rétt um 2,8 milljónir króna, en að öðru leyti kvaðst hún ekki vita hvað hann hafi notað peninga í. Þá var hún spurð um reiðufjárúttekt kr. 920.000 þann 15. júní 2015 og kvað hún að A hafi beðið hana um að taka út fyrir sig kr. 920.000 og hann hafi fengið það í reiðufé. Kvaðst ekki vita hvað hann hafi gert við féð. Aðrar ráðstafanir hafi líka verið í þágu A og samkvæmt hans beiðni. Þá kvað ákærða ekki rétt að A hafi verið ófær um að ráðstafa fjármálum sínum. Þá kvað hún að ekkert væri til formlegt um að hún og ákærði sæju um fjármál A fyrir hann, en A hafi viljað hafa það þannig. Við skýrslutökuna var ákærða ekki spurð um tiltekin tilvik sem talin eru upp í ákæru, að frátalinni reiðufjárúttekt 15. júní 2015.

Ákærða Z gaf aftur skýrslu hjá lögreglu 26. janúar 2021. Þá voru bornar undir hana 58 millifærslur. Sumar þeirra gat hún útskýrt, m. a. með því að A hafi þurft að fá reiðufé og þá hafi hún tekið það út fyrir hann. Þá hafi verið keyptir fyrir hann ýmsir hlutir, s. s. úlpa og sæng sem hann hafi vantað. Um megnið af færslunum kvaðst hún ekki muna eftir og gat því ekki gert grein fyrir þeim.

Lögregla tók skýrslu af F hjúkrunarfræðingi á [...]þann 10. febrúar 2021. Kvað hún að A hafi verið mikill einfari og legið mikið fyrir í herbergi sínu á þeim tíma sem hann dvaldi á [...]. Hann hafi ekki viljað láta sinna sér, en hann hafi þó gengið um með göngugrind. Síðustu 2 mánuðina hafi heilsu A hrakað mikið og þá hafi hann verið rúmliggjandi. Þá kom framhjá henni að ákærði hafi heimsótt A nokkuð eða að jafnaði 3 sinnum í mánuði. Kvaðst þó ekki muna vel hve oft það hafi verið. Kvaðst vitnið þekkja bæði ákærða og A þar sem hún væri sjálf [...]. Þá lýsti hún því að ákærði hafi búið beint á móti A þar og þeir þekkst frá því ákærði var drengur. Þá lýsti vitnið því að A hafi verið nokkuð vel áttaður á þeim tíma sem hann var á [...]. Hann hafi t. d. alltaf þekkt hana þó hún hafi ekki hitt hann í mörg ár áður en hann kom á [...]. Vitnið kvaðst ekki vita hvað hafi orðið um persónulega muni A eftir lát hans. Hann hafi ekki haft tölvu til umráða, en mögulega síma. Hann hafi ekki ekið bifreið. Þá kvaðst vitnið ekki muna til þess að ákærði kæmi með einhverja muni til A, að frátöldu stóru módeli af skipi.

Við skýrslugjöf B hjá lögreglu 10. febrúar 2021 kom fram að hún vissi ekki hve náin tengsl ákærða og A hafi verið og það hafi aðrir aðstandendur ekki heldur gert. Hún kvaðst þó vita að ákærði hafi heimsótt A á [...] og líka áður en hann fór á [...] sem og að ákærði hafi séð um fjármál A.

Í rannsóknargögnum er vottorð um heilsu A, dags. 5. nóvember 2018, frá Gyfirlækni á [...]. Þar segir að A hafi komið [...]4. febrúar 2013, en áður hafi hann verið á [...]. Upphaflega hafi hann verið í dvalarrými en hann hafi verið á hjúkrunardeildinni síðasta árið sem hann lifði, en hann hafi látist 24. maí 2016. Hann hafi verið einstæðingur, mjög sérstakur og sérvitur maður og fáskiptinn. Hann hafi átt einn vin sem hafi heimsótt hann á [...], u. þ. b. einu sinni í mánuði. Þá kemur fram að A hafi átt við þunglyndi að stríða, en ekki er vikið að öðrum geðrænum sjúkdómum eða andlegri vangetu. Heilsu hans hafi hrakað mikið síðustu árin sem hann lifði og hann hafi verið mest allan tímann rúmliggjandi og þurft aðstoð með allt eins og að klæða sig, taka lyfin sín, mata, baða og flest annað. Oft hafi hann neitað að nærast og taka lyfin sín og hann hafi átt það til að tala ekki svo langtímum skipti. Ekki hafi verið unnt að ná nokkru sambandi við hann. Þá kveður læknirinn að þann tíma sem A dvaldi [...], hafi hann, að áliti læknisins, verið algjörlega óhæfur til að ráðstafa fjármunum sínum og eða notkun og meðferð eigna sinna, en þetta er þó ekki útskýrt sérstaklega í vottorðinu.

Í rannsóknargögnum er kaupsamningur, dags. 29. október 2014, þar sem A selur fasteign sína [...] og skrifar hann sjálfur undir sem seljandi, en undirritunin er vottuð af E fasteignasala. Þá er afsal fyrir sömu eign, dags. 6. október 2015, en undir það ritar A-kk-nf og ákærði er vottur að undirrituninni. Þá liggur fyrir að A undirritaði sjálfur söluyfirlit vegna eignarinnar.

Þá liggur fyrir í rannsóknargögnum umboð frá 29. október 2014 þar sem A veitir ákærðu Z fullt og ótakmarkað umboð til úttektar á ráðstöfunarfjárhæð á reikningi hans í Arion banka, sem er sami reikningur og getið er um í ákæru. Er umboðið og undirritun A á það vottað af 2 konum, að líkindum starfsmönnum bankans. Sama dag gerði A-kk-nf við Arion banka um aðgang að netbanka bankans, en samningurinn er undirritaður af A og starfsmanni bankans.

Í gögnum málsins er yfirlit yfir færslur á ofangreindum reikningi A, bæði millifærslur og seðlaúttektir. Sambærileg gögn liggja fyrir varðandi reikninga beggja ákærðu sem og greiðslukort ákærðu Z.

Þá hefur komið fram í málinu að ákærði fékk greiddar slysabætur tvívegis í febrúar árið 2014, samtals kr. 4.318.286.

Framburður við aðalmeðferð

Ákærði X gaf skýrslu við aðalmeðferð. Lýsti ákærði því að hafa kynnst A-kk-þgf sem strákur [...], en þeir hafi verið nágrannar. Lýsti ákærði kynnum sínum af A og kvað að þeir hafi orðið miklir vinir. Þeir hafi alla tíð haldið sambandi sínu og vinskap. Kvaðst ákærði hafa mikið keyrt ákærða og hafi þeir mikið ferðast saman um allt land. Mikið um uppsveitir Árnessýslu. Þeir hafi líka farið um Suðurnesin og víða.

Aðspurður um heilsufar A á árinu 2014 kvað ákærði að þá hafi verið allt í lagi með A. Hann hafi verið farinn að ganga hægt, sirka á árinu 2015, en hann hafi verið heill í höfðinu, farið með vísur og þekkt staðhætti þar sem þeir hafi farið um landið. Þeir hafi ferðast mikið á þessum tíma á árinu 2014. Þeir hafi líka farið og fengið sér að borða. Ekki hafi þeir ferðast til útlanda og A muni aldrei hafa farið til útlanda. Aðspurður kvað ákærði að A hafi ekki verið efnaður. Hann hafi átt húsið sitt og hafi ákærði hjálpað honum mikið með viðhald á því. A hafi sótt í ákærða með þetta, en ákærði hafi ekki fengið greitt fyrir þetta. Ákærði kvað að honum hafi þrátt fyrir það ekki þótt hann eiga neitt inni hjá A. Kvaðst hafa haft ánægju af félagsskap A. Aðspurður hvort A hafi lifað í vellystingum kvað ákærði að A hafi keypt sér föt og góðan mat. Stundum hafi ákærði verslað fyrir hann. Aðspurður hvernig það hafi komið til hjá A að selja húsið sitt kvað ákærði að A-x-x þá verið kominn á [...]og þótt ofviða að halda húsinu við. Hafi A óskað eftir því að ákærði myndi aka honum á fasteignasölu. Þá hafi A verið [...] sirka frá árinu 2013. Hann hafi verið með sérherbergi þar, en 3 íbúðir muni hafi verið í húsinu. Hafi verið sameiginlegt eldhús og salerni. Hann hafi verið í fæði og borðað í öðru húsi á vegum [...]. Á fasteignasölunni muni A hafa talað við D og E. Ákærði hafi ekið A í þetta en ekki verið með neitt umboð, en hann hafi verið með í herberginu þegar gengið hafi verið frá sölunni. Allt hafi þetta farið eðlilega fram. Aðspurður um úttekt af reikningi A, kr. 2,8 milljónir daginn eftir sölu hússins kvað ákærði að þetta hafi verið peningar sem A-x-x gefið þeim hjónum. Féð hafi bara farið í venjulega neyslu, bensín og þess háttar. Aðspurður kvaðst ákærði ekki muna hvers vegna féð hafi ekki verið lagt inn á reikning.

Þau hafi ekki viljað að bankinn hirti af þeim féð. Kvaðst heldur ekki muna hvar féð hafi verið geymt, sennilega bara í skáp á heimili þeirra.

Aðspurður hvernig það hafi komið til að eiginkona ákærða, þ. e. á kærða Z, hafi fengið prókúru á reikning A á árinu 2014 þegar hús A hafi verið sett á sölu, kvað ákærði að A hafi óskað eftir þessu. Það hafi verið vegna þess að A hafi ekki haft kunnáttu á tölvur en viljað fylgjast með og fengið meðákærðu til að hjálpa sér. Fyrir það hafi A verið í greiðsluþjónustu og viljað fylgjast með þar. Bankinn hafi séð um að greiða reikninga fyrir hann. Samt hafi A óskað eftir því að ákærða fengi prókúru á reikninginn, en ákærði gat ekki vel skýrt hvers vegna A hafi viljað þetta. A hafi viljað fylgjast með hvenær féð kæmi inn úr sölunni á húsinu. Á kærða hafi átt að fylgjast með því og láta hann vita. Aðspurður hvers vegna ákærði hafi ekki fengið prókúruna kvaðst hann ekki vera mikill tölvumaður. Á kærða sé mun betri íþví og sjái t. a. m. um þeirra eigin mál. Aðspurður hver hafi verið tilgangurinn með því að stofna aðgang að heimabanka A kvað ákærði að það hafi verið að ósk A. A hafi viljað að þau gætu tekið út fyrir hann peninga og fært honum á elliheimilið.

Aðspurður um aðstoð ákærða við A, eftir að hann var kominn á[...] kvað ákærði að hann hafi verið að kaupa fyrir hann nauðsynjavörur og fatnað. Þetta hafi ákærði yfirleitt keypt með sínum peningum, oftast seðlum en mögulega stundum korti, en fengið það svo endurgreitt frá A. Kvaðst hafa látið A hafa kvittanir fyrir því sem ákærði hafi keypt og lagt út fyrir. Aðspurður hvað hafi orðið um þær kvittanir kvað ákærði að eftir lát A þegar herbergi hans var tæmt þá hafi öllu verið hent.

Aðspurður kvað ákærði að vinátta hans og A hafi staðið allan tímann, allar götur frá því að ákærði var 5 ára og til æviloka A. Lýsti ákærði vináttu þeirra og samskiptum í gegnum árin. Iðulega hafi þeir hist 2- 3 sinnum í viku. Í kringum árið 2000 hafi meðákærða byrjað að þvo þvott fyrir A og hafi það staðið allt þar til A hafi farið á elliheimilið. Þau hafi mjög oft boðið A í mat, en hann hafi verið einfari og einstæðingur. Þau hafi verið það fólk sem stóð honum næst. Kvaðst ekki hafa orðið var við neina ættingja A fyrr en farið var að tæma húsið. Þau hafi eldað fyrir hann á jólum.

Aðspurður hvernig þær millifærslur sem lýst er í ákæru hafi komi til kvað ákærði að A hafi óskað eftir því að þau tækju út fyrir sig peninga og þau hafi gert það og látið hann hafa aurinn. Þetta hafi verið fyrirkomulag sem A hafi sjálfur óskað eftir. Andleg heilsa A á þessum tíma hafi verið ágæt. Síðustu 2 mánuðina hafi þó A verið búinn að ákveða að hætta að borða og enda líf sitt og það hafi hann gert, en það hafi þó ekki tekið 2 mánuði.

Aðspurður kvað ákærði að vottorð [...] um ástand A frá þeim tíma sem hann var þar, sé alrangt.

Þá lýsti ákærði því að ferðir þeirra og bíltúrar hafi staðið allar götur þangað til A var kominn [...].

Aðspurður um fjárhagslega stöðu þeirra hjóna á árunum 2015 – 2017 kvað ákærði að þau hafi misst húsið sitt og hafi áður verið hætt að greiða af því. Þau hafi haft einhverjar tekjur en gat ekki gert sérstaka grein fyrir því. Hann hafi sjálfur verið sjómaður en hann hafi lent í slysi og væntanlega þá verið á bótum. Þetta liggi fyrir í gögnum málsins. Þau hafi ekki notað neitt af þeim 2,8 milljónum sem A hafi gefið þeim til að greiða niður skuldir.

Aðspurður um þau tilvik sem lýst er í ákærunni þar sem fé var millifært á reikning ákærða kvað ákærði að þetta hafi verið að ósk A Ákærði hafi verið að kaupa eitthvað fyrir hann, en gat ekki gert grein fyrir einstökum færslum. Kvaðst hafa keypt fyrir hann góða sæng og góða úlpu og eitthvað fleira. Ákærða hafi ekki verið ætlað að eiga þetta heldur hafi þetta verið tengt því að hann hafi keypt eitthvað fyrir A, fatnað o. fl. Hann hafi líka látið hann hafa reiðufé. Allt hafi þetta verið að ósk A sjálfs. Aðspurður kvaðst ákærði ekki vita hvað A hafi gert með þá seðla sem ákærði hafi látið hann fá skv. þessum færslum og ekki spurt hann neitt um það.

Aðspurður um þau tilvik sem lýst er í ákæru og varða millifærslur á reikning ákærðu og eina úttekt hennar af reikningi A kvað ákærði að hann vissi til þess að reiðufjár út tekin, kr. 920.000 hafi farið til A og hann hafi óskað eftir því. A hafi ekki viljað segja hvað hann ætlaðist fyrir með féð, en hann hafi fengið það afhent í seðlum. Um millifærslurnar kvað ákærði að þetta væri eitthvað sem A hafi óskað eftir og hafi verið fyrir hann sjálfan. Það hafi þá verið farið með peningana til A. Kvaðst ekki muna hvers vegna þetta hafi verið. A hafi fengið alla peningana, nema það sem hafi verið notað til að kaupa einhverja hluti fyrir A. Kvaðst ekki hafa spurt hvað A væri að gera með alla þessa peninga, nema einu sinni þegar hann hafi nýlega verið búinn að láta hann hafa peninga, en þá hafi A sagt að þetta væri bara svo fljótt að fara. Ákærði gat ekki gert grein fyrir einstökum tilvikum sem lýst er í ákæru, en vísaði til framburðar síns hjá lögreglu.

Verið geti að sumar færslurnar séu uppsafnaðar greiðslur fyrir fleiri en eitt tilvik.

Aðspurður kvað ákærði að A hafi sjálfur haft samband við hann þegar hann vantaði eitthvað. Það hafi líka gerst í nokkur skipti að starfsmaður [...]hafi haft samband. Þá hafi verið óskað eftir peningum og fatnaði fyrir A.

Þá gerði ákærði grein fyrir því að hafa fengið slysabætur sem hann hafi tekið út og haft heima hjá sér. Margoft hafi þau látið A hafa fé af sínu eigin fé.

Þá lýsti ákærði því aðspurður að hann og ákærða hafi tæmt herbergi A eftir andlát hans. Þá hafi einhver áður farið gegnum muni A og sett fram á gang því það hafi legið á að tæma herbergið.

Þá kvaðst ákærði vita að þegar hús A var selt þá hafi B frænka A lýst áhuga á að kaupa húsið. A hafi sagt að hún vildi kaupa húsið, en hún hafi ekki átt peninga fyrir því. Hafi sér skilist að B vildi fá einhver sérkjör á því.

Ákærða Z gaf skýrslu við aðalmeðferð. Lýsti ákærða því að hafa kynnst A í gegnum manninn sinn, þ. e. ákærða, upp úr árinu 1991. Hún hafi umgengist A talsvert, en þó ekki eins mikið og ákærði. Aðspurð um tildrög þess að ákærða fékk prókúru á reikning A kvað ákærða að það hafi verið vegna óskar A. Um ástæðu þess yrði að spyrja A sjálfan, en þau hafi aðstoðað hann með ýmislegt og hann hafi óskað eftir þessu. Sama ástæða hafi verið til þess að ákærða hafi fengið aðgang að heimabanka A þ. e. að hann hafi sjálfur óskað eftir því. Hafi hún átt að gera með þetta það sem A vildi, þ. e. að taka út fyrir hann eða versla fyrir hann.

Aðspurð um aðbúnað A [...] kvað ákærða að fyrst hafi hann verið í húsi með nokkrum íbúðum. Þar hafi verið lítið eldhús, en kvaðst ekki vita til að hann hafi sjálfur eldað sér. Hann hafi farið í mötuneytið sem hafi verið í næsta nágrenni. Aðspurð hvernig A hafi orðið sér úti um reiðufé áður en hún fékk prókúruna kvaðst ákærða gera ráð fyrir að þá hafi hann bara farið sjálfur í bankann. Eftir að hún fékk prókúruna hafi hún séð um að taka út fyrir hann peninga þegar hann hafi óskað þess.

Aðspurð kvað ákærða um samskipti þeirra hjóna við A að hann hafi verið góður fjölskylduvinur til margra ára. Hún hafi t. d. aðstoðað hann með þvotta. Þau hafi séð um jólamatinn fyrir hann, enda hafi A verið einstæðingur. Þau hafi hist endranær, en ákærði hafi umgengist A töluvert meira en ákærða. Samskiptin hafi verið góð. Ákærða kvaðst ekki vita til þess að aðrir, s. s. vinir, hafi sinnt A. Þau hafi verið það fólk sem stóð honum næst og hann hafi leitað til þeirra með aðstoð um ýmislegt og þau reynt að verða við því eftir getu. Þau hafi að miklu leyti hugsað um hann. Ef eitthvað bjátaði á þá hafi A leitað til þeirra. Á kærði hafi verið í miklum samskiptum við A allt frá barnæsku. Samskipti ákærðu sjálfrar við A hafi verið minni, en samt verið til staðar.

Aðspurð um þær ráðstafanir sem lýst er í ákæru kvað ákærða að þær hafi allar verið í þágu A. Hann hafi ýmist vantað eitthvað sem þau hafi þá keypt fyrir hann, eða þá að þau hafi tekið út fyrir hann peninga sem hann hafi þá óskað eftir hverju sinni. A hafi oftast beðið um slíkt í gegnum síma. Ýmist hafi verið farið með reiðufé til A eða hluti sem hafi verið keyptir fyrir hann. Í einhverjum tilvikum hafi þau lagt út fyrir því og A-x-x greitt þeim fyrir það með millifærslu.

Aðspurð kvaðst ákærða muna eftir einu tilviki þar sem A hafi verið [...]og verið í mjög köldu herbergi. Hann hafi vantað hlýrri föt og hlýrri sæng og þau hafi keypt það fyrir hann. Þau hafi keypt fyrir hann fatnað og hreinlætisvörur. Þá hafi komið fyrir að þau keyptu drykkjarföng og þess háttar. Aðspurð kvaðst ákærða ekki vita til hvers A hafi notað reiðufé og kvað ákærða að henni hafi ekki þótt sér koma það við. Þetta hafi verið hans peningar.

Aðspurð kvað ákærða að stundum hafi þau eldað mat fyrir A heima hjá sér og farið með til hans. Hann hafi líka komið í mat til þeirra. Þá kvað ákærða aðspurð að þau hafi verið með reiðufé áheimilinu.

Aðspurð um fjárhagslega stöðu þeirra hjóna á árunum 2014 – 2016 kvað ákærða að þau hafi þá misst húsið sitt. Þau hafi verið skuldug og staðið illa eftir fjármálahrunið 2008. Hún hafi verið í vinnu og verið á venjulegum tekjum.

Aðspurð kannaðist ákærða við skýrslugjöf sína hjá lögreglu og kvaðst ekki vilja bæta neinu við hana og engar meiri skýringar á einstökum færslum en þar komu fram.

Aðspurð um þá muni sem A lét eftir sig kvað ákærða að fötin hans hafi farið í Rauða krossinn.

Aðspurð um einstök tilvik í ákæru þar sem millifært er á reikning ákærða kvað ákærða þetta allt hafa verið að ósk A. Kvaðst ekki muna eftir einstökum tilvikum, hvorki þau tilvik sem hún hafi millifært á sig né þau tilvik sem hún millifærði á ákærða. Aðspurð um reiðufjárúttekt kr. 920.000 þann 15. júní 2015 kvað ákærða að A hafi óskað eftir að hún tæki þessa peninga út fyrir sig og hún hafi gert það og A hafi fengið seðlana. Kvaðst ekki hafa hugmynd um hvað A hafi gert við peningana og aldrei spurt hann að því. Það hafi ekki borist í tal.

Vitnið G, fyrrverandi yfirlæknir á [...], gaf skýrslu við aðalmeðferð. Vitnið staðfesti vottorð sitt um A. Vitnið staðfesti að A hafi verið heimilismaður [...], en fyrst hafi vitnið kynnst honum [...]. A hafi komið af sjúkrahúsi fyrst þegar hann kom [...]. Fyrst hafi hann verið í húsum sem séu dvalarrými, en svo hafi heilsu hans hrakað og þá hafi hann síðasta árið verið á hjúkrunardeildinni. Heilsu A hafi hrakað, bæði andlega og líkamlega. Hann hafi verið mjög þunglyndur síðasta árið og líka verið orðinn svolítið heilabilaður. Þá hafi hann verið með sykursýki og of háan blóðþrýsting ásamt nýrnabilun. Vitnið kvaðst ekki þekkja til ákærðu og kvaðst ekki þekkja til þess hvaða heimsóknir A hafi fengið en taldi það hafa verið sáralítið. Kvaðst ekki muna til þess að A hafi verið að fara mikið út af heimilinu, það hafi hann ekki gert meðan hann var á hjúkrunarheimilinu. Þ ó kvaðst vitnið ekki vita hvernig það hafi verið áður en hann kom á hjúkrunardeildina, en þá hafi hann bara komið til hennar á stofu. A hafi verið í fæði [...], en síðustu mánuðina hafi hann ekki viljað borða. Þá hafi hann bara legið og horft upp í loftið og ekki talað við nokkurn mann. Kvaðst ekki vita neitt hvort A hafi verið með mikla fjármuni [...].

Aðspurð kvað vitnið að hún hafi ekki verið forstöðumaður [...], hið rétta sé að hún hafi verið yfirlæknir og komið einu sinni í viku. Hennar hlutverk hafi ekki verið dagleg umönnun. Aðspurð kvað vitnið að sjúkraskrá hafi verið haldin. Vitnið kvaðst hafa látið af störfum haustið 2019. Mjög lítil starfsmannavelta hafi verið þarna. Vitnið gat ekki svarað því hve margir starfsmenn hafi verið, en vitnið hafi verið eini læknirinn.

Vitnið gerði grein fyrir menntun sinni og starfsreynslu. Heimilislækningar eru sérgrein vitnisins. Aðspurð hversu oft hún hafi hitt A meðan hann var [...]kvað hún að A hafi hitt hana reglulega, kannski einu sinni í mánuði áður en hann kom á hjúkrunardeildina, en eftir að hann kom þangað þá hafi hún hitt hann á stofugangi. Aðspurð kvaðst vitnið ekki muna nákvæmlega hvenær A hafi komið [...]. Það væri hægt að sjá í gögnum, en vitnið hafi ekki lengur aðgang að þeim. Aðspurð um heilsu A vorið og sumarið 2015 kvað vitnið að hann hafi verið þokkalega sjálfbjarga áður en hann kom á hjúkrunarheimilið.

Vitnið C fasteignasali kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið kannaðist við að hafa komið að sölunni á [...] sem var í eigu A heitins. Fasteignasölunni hafi borist símtal um að það væri óskað eftir að húsið yrði tekið á sölu. Hafi þeir skoðað húsið. Svo hafi húsið verið sett á sölu og tilboð hafi borist, sem hafi verið samþykkt. Þeir hafi fengið söluumboð frá seljanda sem hafi kvittað undir það sjálfur. Húsið hafi svo selst fyrir tiltekið kaupverð, sem hafi allt verið greitt inn á reikning eiganda hússins. Vitnið kvaðst minna að ákærði hafi hringt og óskað eftir að húsið færi í sölumeðferð. Vitnið kvaðst hafa hitt A þegar kaupsamningurinn hafi verið gerður, sem og þegar afsal hafi verið gefið út. Þeir hafi ekki hitt hann þegar þeir hafi skoðað húsið eða sýnt það. Ákærði hafi sýnt þeim húsið. A hafi komið sjálfur til að undirrita kaupsamning og minnti vitnið að hann hafi líka komið sjálfur til að undirrita afsalið. Vera kunni þóað A hafi ekki komið sjálfur til að undirrita afsal en að ákærði hafi farið með það til hans, en hann hafi a. m. k. sjálfur komið í kaupsamninginn. Kvaðst vitnið muna það mjög vel. Samskiptin um söluna hafi að mestu leyti farið í gegnum ákærða sem hafi sagt að hann væri að aðstoða þennan gamla mann, sem væri vinur sinn. Um það hvernig A hafi komið fyrir sjónir kvað vitnið að hann hafi bara virst vera gamall maður. Gamalt fólk sé oft mjög varfærið í svona viðskiptum og honum hafi fundist eins og hann þyrft að hafa einhvern með sér til halds og trausts. Ekki hafi verið annað að sjá en að A hafi verið algerlega meðvitaður um hvað væri að gerast. Um það hvort líkamleg heilsa hafi verið bágborin kvaðst vitnið ekki hafa orðið var við það frekar en að hann hafi verið stirður til gangs, en öðru hafi vitnið ekki veitt athygli.

Vitnið kvaðst ekki muna til að gerðar hafi verði sérstakar ráðstafanir til að kanna með fjárræði A. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa haft samband við dvalarheimilið vegna þessa, en staðfesti að á þessum tíma hafi starfað á fasteignasölunni [...] sem var fasteignasali, D að nafni.

Vitnið kannaðist við að hafa vottað undirritun A á afsalið og allar líkur séu því til að vitnið hafi verið viðstaddur undirritunina. Vitnið kannaðist við vottun sína á afsalinu. Vitnið E fasteignasali kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið kannaðist við að hafa komið að sölu á [...]húsi A [...]. Vitnið kannaðist við vottun sína á kaupsamningi um eignina. Vitnið kvaðst ekki muna nákvæmlega hvernig þetta gekk fyrir sig. Vitnið kannaðist við ákærða og kvað hann hafa komið með A á fasteignasöluna þegar gengið var frá kaupsamningi. Vitnið kvaðst ekki muna hvort hann hafi verið í símasamskiptum við A vegna sölunnar, en eitthvað í slíkum samskiptum við ákærða. Ákærði hafi ekki komið fram fyrir hönd A við gerð kaupsamningsins, en einhver samskipti hafi verið við ákærða vegna sölunnar. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort ákærði hafi verið með A við gerð kaupsamningsins, eða hvort hann hafi bara séð um að aka honum til samningsgerðarinnar. Vitnið kannaðist við að á þessum tíma hafi verið [...] á fasteignasölunni að nafni D. Kvaðst ekki muna hvort sá starfsmaður hafi átt aðkomu að sölunni.

Aðspurður hvernig A hafi komið vitninu fyrir sjónir við gerð kaupsamningsins kvað vitnið þetta hafa verið fullorðinn mann, en hann hafi alveg virst vera áttaður á því hvað hann var að gera. Ef eitthvað hefði verið óeðlilegt með seljandann, t. d. ef vitninu hefði þótt hann ekki vera áttaður, þá hefði vitnið gert það enda borið skylda til þess. Ahafi að mati vitnisins verið fullfær um að ráðstafa þessari eign sinni. Vitnið kvaðst ekki minnast þess að haft hafi verið samband við dvalarheimilið til að kanna með hagi A að þessu leyti, en aðspurður um skýrslu sína þar sem þetta kemur fram kvað vitnið það geta hafa verið og þá hafi það mögulega verið [...]D em fyrr er nefndur.

Vitnið F, starfsmaður á [...], kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið kvaðst muna eftir A heitnum. Kynni vitnisins af honum hafi verið þannig að hún hafi á þessum tíma verið í hjúkrunarfræðinámi og kynnst honum þar, en auk þess þekkt hann frá fyrri tíð [...]. Vitnið kvaðst að hluta til hafa verið umönnunaraðili A á dvalarheimilinu. Fyrst hafi A búið í dvalarrými þar sem fólk er meira sjálfbjarga, en seinna hafi hann farið á hjúkrunarrými. Vitnið kvaðst ekki muna ártöl í þessu samhengi, en vitnið hafi ekki verið við störf þegar A kom í hjúkrunarrými. Aðspurð kvaðst vitnið ekki vita hvort A hafi verið með mikla fjármuni með sér. Kvaðst ekki vita hvort A hafi fengið mikið af heimsóknum þegar hann var á dvalarheimilinu og kvaðst ekki vita hvort hann hafi fengið heimsóknir á hjúkrunarheimilinu, en það hafi a. m. k. ekki verið þegar vitnið var á vakt. Vitnið kvaðst ekki vita neitt um hvort A hafi farið mikið út af heimilinu. Vitnið kvað að A hafi alveg verið viðræðuhæfur og þekkt vitnið alveg og verið áttaður á stað og stund. Vitnið gat ekki sagt mikið um hvort það hafi eitthvað breyst en taldi það líklega hafa verið eitthvað.

Vitnið B kom fyrir dóminn í gegnum fjarfundarbúnað. Vitnið er frænka A heitins. Vitnið lýsti því að hún hafi tekið að sér að ganga frá skattframtali fyrir A og uppgjöri við Tryggingastofnun að honum látnum. Hafi hún þá þurft að fá gögn um hans fjármál og hún fengið heimildir til þess frá sýslumanninum á Selfossi. Hún hafi því verið með þau gögn. Hafi vakið athygli hennar að færslur hafi verið á reikningi hans, úttektir margar í hverjum mánuði og undir það síðasta hafi bankareikningurinn verið tæmdur mánaðarlega. Henni hafi þótt þetta mjög skrýtið og brugðið við þetta. Nokkrum mánuðum áður hafi hún komið til hans og hann þá sagt að hann ætti enga peninga, en henni hafi þótt það undarlegt þar sem hann hafi skömmu áður selt húsið sitt fyrir 8 milljónir. Svo hafi hún séð á reikningi hans að þetta væri rétt, þ. e. að hann hafi aldrei átt neina peninga í lok mánaðarins.

Aðspurð um samskipti vitnisins við A gegnum árin kvað vitnið að A hafi verið hálfbróðir föður vitnisins. Foreldrar vitnisins hafi haft mikil samskipti við A, en að þeim látnum hafi verið minni samskipti. Hún hafi sinnt honum aðþví marki að þegar hann hafi hringt í hana þá hafi hún gert það sem hann hafi beðið um. Það hafi hún líka gert þegar hafi verið hringt frá sjúkrahúsi. Hún hafi séð um að hann fengi þrif heima hjá sér og heimsendan mat. Þetta hafi hvorki verið dagleg né vikuleg samskipti. Þetta hafi verið frekar nokkrum sinnum á ári. Vitnið kvaðst hafa vitað að A hafi selt húsið sitt á árinu 2014 vegna þess að hann hafi hringt í hana þegar þurfti að rýma húsið og spurt hvort hún vildi koma austur ef hún hefði áhuga á einhverjum munum. Aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa heimsótt A oft á hjúkrunarheimilið, en hún hafi heimsótt hann og farð með hann í bíltúra og á kaffihús. Það hafi þó ekki verið oft. Vitnið kvaðst hafa sótt föt og ýmsa muni fyrir A á heimili hans þegar hann fór af sjúkrahúsi á [...]. Vitnið kvaðst muna að A hafi verið kominn á hjúkrunardeildina í júní 2015, en kvaðst ekki vita nákvæmlega hvenær hann fór þangað. Vitnið kvaðst minnast þess að A hafi talað um að það væri stolið af honum mat þegar hann var í dvalarrými [...]. Vitnið kvaðst ekki vita til þess að A hafi verið með mikla fjármuni á herbergi sínu [...]. Það hafi aldrei komið upp. Frekar hafi komið upp að hann ætti ekki peninga. Vitnið kvaðst vita hver ákærðu eru en ekki hvernig þau tengist A og ekki vita hvernig vinskapur þeirra hófst, en þó vita að ákærði hafi sinnt A að einhverju marki. Vitnið kvaðst fyrst hafa hitt þau þegar A hafi hringt og spurt hvort hún vildi koma austur þegar var verið að selja og tæma húsið hans. Þá hafi hún farið [...]og sótt A og svo hafi þau farið í hús A og þar hafi þau verið, annað hvort bara ákærði X eða þau bæði. Vitnið kvaðst vita að ættingjar hafi heimsótt A, en kvaðst ekki vita hve mikið. Vitnið kvaðst vita að ákærða hafi fengið umboð til að sýsla með bankareikning A, en ekki fyrr en að honum látnum. Þá hafi staðan verið sú að A hafi ekki átt fyrir jarðarförinni sinni. Þá hafi verið rúmar 100.000 kr. inni á reikningnum sem ákærði hafi tekið út til að greiða fyrir jarðarförina. Vitnið kvaðst aðspurð ekki geta sagt til um hve oft hún hafi heimsótt A [...]en það hafi verið á að giska 3- 4 sinnum á ári.

Lögreglumaður nr. 0906 kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið staðfesti gögn sem vitnið vann við rannsókn málsins. Varðandi skjal sem sýnir færslur á reikningi A kvað vitnið skjalið unnið upp úr reikningsyfirliti og færslurnar séu í tímaröð og bornar saman við fjármálagögn sem hafi fengist um reikninga ákærðu. Þarna sé þess freistað að rekja úttektir af reikningum A og bera saman við reikninga og neyslu ákærðu. Þetta skjal hafi verið borið undir ákærðu í sitt hvoru lagi. Hvert tilvik fyrir sig hafi verið borið undir þau og óskað skýringa í hverju tilviki. Skýringarnar hafi verið misjafnar. Stundum hafi verið talað um að keypt hafi verið ýmislegt fyrir A eða að eitthvað hafi verið í þágu A án frekari skýringa, en um sumt hafi þau ekki munað. Vitnið kvaðst ekki muna nákvæmlega skýringar við hverju tilviki, en þetta hafi verið um að þau hafi fengið fjármuni fyrir eða eftir kaup í hans þágu eða láta hann hafa reiðufé. Þetta hafi allt verið í þágu A að þeirra sögn. Hjá vitninu kom fram að í skjali þessu sé ekki tekið sérstakt tillit til annarra innlagna og millifærslna á reikning ákærðu en þeirra sem koma frá reikningi A.

Forsendur og niðurstöður

Í máli þessu er ákærðu Z gefinn að sök fjárdráttur, en henni og ákærða X er jafnframt gefið að sök peningaþvætti, allt eins og nánar greinir í ákæru.

Ákærðu hafa bæði alfarið neitað sök, bæði að því er varðar ætlað fjárdráttarbrot ákærðu Z sem og að því er varðar ætluð peningaþvættis brot þeirra beggja.

Ákærða Z hefur kannast við að hafa gert þær millifærslur og úttektir af reikningi A sem lýst er í ákæru. Sá framburður styðst við framburð ákærða X og eru þau samhljóma í framburði sínum um að úttektir og millifærslur hafi allar verið ýmist að beiðni A eða í hans þágu. Þannig hafa þau bæði lýst því að þann 15. júní 2015 hafi ákærða Z, að beiðni A, tekið út af reikningi A kr. 920.000 sem hann hafi fengið afhent í reiðufé. Hvorugt þeirra hefur borið um að hafa neina vitneskju um hvað A gerði við peningana eða til hvers hann þurfti þá. Um millifærslurnar af reikningi A sem ýmist eru á reikning ákærðu Z eða ákærða X, hafa þau bæði borið að þau hafi margsinnis keypt fyrir A ýmsa hluti, s. s. sæng, fatnað, mat- og drykkjarvörur o. fl.. Þá hafa þau bæði borið að hafa lagt út fyrir A með sínum eigin peningum fyrir ýmsu sem þau hafi keypt fyrir hann og svo hafi verið millifært af reikningi A á reikninga þeirra hjóna fyrir hinum útlagða kostnaði. Þá hafa þau bæði borið um að hafa fært A reiðufé að hans ósk, en hvorugt þeirra hefur getað upplýst neitt um til hvers A þurfti peninga eða til hvers hann notaði þá. Þá hafa þau hvorugt getað upplýst um hvert tilvik fyrir sig nema að mjög litlu marki. Hafa þau bæði vísað til þess að langt sé um liðið.

Hér ber að líta til þess að þau tilvik sem rakin eru í ákæru eru frá tímabilinu 22. desember 2014 – 17. maí 2016. Málið kom inn á borð lögreglu í ágúst 2017, en fyrstu skýrslur voru teknar af ákærðu í febrúar 2019, en þá voru þau ekki spurð um tiltekin atvik sem rakin eru í ákæru, að frátalinni reiðufjárúttekt 15. júní 2015, en höfðu þá bæði skýringar á henni. Um önnur einstök tilvik í ákæru voru þau fyrst spurð við skýrslutökur lögreglu 26. janúar 2021, en þá voru liðin rösk 6 ár frá elsta tilvikinu og um 4 og hálft ár frá því yngsta. Að mati dómsins er ekkert óeðlilegt við að á svo löngum tíma hafi fennt í sporin og að ákærðu hafi ekki getað rifjað upp einstök tilvik. Sama máli gegnir um framburð þeirra fyrir dómi, þ. e. að þegar aðalmeðferð fór fram í nóvember 2022 voru liðin tæp 8 ár frá elsta tilvikinu og 6 og hálft ár frá því yngsta. Hér ber að geta þess að þrátt fyrir að málið hafi komið á borð lögreglu í ágúst 2017 verður ekki séð að rannsókn hafi hafist fyrr en í janúar 2019 með skýrslutökum af fasteignasölunum C og E, en rannsókn virðist hafa lokið í febrúar 2021 þrátt fyrir að ákæra hafi ekki verið gefin út fyrr en rúmu ári síðar, eða í mars 2022. Ákærðu verður ekki kennt um þann drátt sem varð á rannsókn málsins, en sá vafi sem af honum hlýst, s. s. það að ákærðu geti ekki munað einstaka millifærslur mörg ár aftur í tímann, verður metinn ákærðu í hag, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Fyrir liggur að mikill vinskapur var með annars vegar ákærðu báðum, þó einkanlega ákærða X, og hins vegar A. Að mati dómsins er þess vegna ekkert óeðlilegt að A hafi óskað eftir því að þau sinntu fyrir hann fjármálum og aðstoðuðu hann við þau, s. s. með því að ákærða Z fengi prókúruumboð á bankareikning hans. Er upplýst að hún hafði það umboð og verður ekki önnur ályktun dregin af gögnum málsins en að það hafi verið að ósk A sjálfs, líkt og ákærðu hafa bæði borið. Af hálfu ákæruvalds hefur verið vísað til læknisvottorðs G, um að A hafi verið ófærum að sjá um sín mál. Í vottorðinu er þó ekki gerð nein grein fyrir því hvers vegna hann hafi verið ófær um það. Þetta er ekki í samræmi við önnur gögn málsins og framburð vitna, þ. m. t. F hjúkrunarfræðings og fasteignasalanna C og E. Er raunar ekkert í málinu, annað en téð vottorð G sem rennir stoðum undir að A hafi verið ófær um þetta. Þrátt fyrir að málið varði ætlaðan fjárdrátt, en ekki ætlaða misneytingu, þykir þetta renna stoðum undir framburð ákærðu beggja um að þær millifærslur og aðrar ráðstafanir sem lýst er í ákæru, hafi verið að beiðni og í samræmi við óskir A sjálfs.

Af hálfu ákæruvalds er vísað til þess að A hafi ekki haft neina þörf fyrir þá peninga sem ákærðu kveðast hafa afhent honum í reiðufé. Um þetta er hins vegar ekkert upplýst í málinu og á engu um þetta að byggja. Hins vegar hefur komið fram í málinu, einkum vottorði G, að A hafi verið einstæðingur og mjög sérstakur og sérvitur, auk þess að hafa verið fáskiptinn. Af þessu leiðir að ekki er hægt að útiloka án skynsamlegs vafa, að A hafi notað það reiðufé sem ákærðu hafa borið að hafa fært honum, til einhverra þeirra hluta eða athafna sem almennt yrðu ekki taldir líklegir.

Um atvik málsins og samskipti sín við A eru ákærðu sjálf í raun og veru ein til frásagnar. Ekkert hefur komið fram í málinu um að áður en A lést hafi hann tjáð sig um að verið væri að hafa af honum fé eða að ákærðu hefðu misnotað það traust sem hann sýndi þeim. Ekki er ósennilegt að A hefði orðið var við ef svo hefði verið, en byggja verður á því að til þess hafi hann haft alla burði, a. m. k. framan af, en á þeim tíma, þ. e. fyrri hluta árs og fram undir mitt ár 2015, áttu sér stað verulegar millifærslur auk reiðufjárúttektarinnar 15. júní 2015. Þá þykir alls ekki vera hafið yfir skynsamlegan vafa að A hafi ekki haft burði til að fylgjast með bankareikningi sínum eftir þann tíma.

Að öllu framangreindu virtu er því ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða Z hafi gerst sek um það fjárdráttar brots em henni er gefið að sök í fyrsta lið ákærunnar. Af því leiðir að sýkna ber hana af þeim sakargiftum. Af þessu leiðir jafnframt að sýkna ber ákærðu bæði af ætluðum peningaþvættisbrotum sem þeim eru gefin að sök í ákæruliðum II og III.

Samkvæmt framansögðu verður ákærðu ekki gert að greiða sakarkostnað, en hann fellur þá á ríkissjóð, þ. m. t. málsvarnarlaun og aksturskostnaður skipaðra verjenda ákærðu eins og nánar greinir í dómsorði, en málsvarnarlaunin eru ákveðin að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

S-kk-nf G. G-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærðu, Z og X, skulu vera sýkn af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu Z, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, kr. 1.674.000 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og aksturskostnaður verjandans, kr. 16.080 og einnig þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, kr. 1.408.950 að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og aksturskostnaður verjandans, kr. 16.080.

S-kk-nf G. G-kk-nf