S-319/2008

Mál þetta höfðaði sýslumaðurinn í Borgarnesi með ákærum 3. október og 27. nóvember 2008 á hendur ákærðu, E-kvk-þgf Þ-kvk-þgf F-kvk-þgf, kt. ..., Varmalandi í Borgarbyggð. Málið var dómtekið 2. mars 2009.

Í ákæruskjali 3. október 2008 er ákærðu gefið að sök „umferðarlagabrot, með því að hafa mánudaginn 12. maí 2008, ca. milli kl. 13.11 og 13:25, ekið bifreiðinni NV-163, undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði teknu kl. 14.11 var 1,38 prómill, vínandamagn í blóði teknu kl. 15.00 var 1,18 prómill, vínandamagn í þvagi teknu kl. 15.12 var 1,66 prómill) frá versluninni Baulan í Borgarbyggð að heimili sínu að Varmalandi í Borgarbyggð.“ Er þetta talið varða við 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., en til vara 1., sbr. 2. mgr. 45. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með síðari breytingum.

Í ákæruskjali 27. nóvember 2008 er ákærðu gefið að sök „umferðarlagabrot, með því að hafa þriðjudaginn 12. ágúst 2008, ekið bifreiðinni NV-163, undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði var 1,44 prómill) eftir Borgarfjarðarbraut á móts við verslunina Baulan í Borgarbyggð.“ Er þetta talið varða við 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með síðari breytingum.

Í ákærum málsins er þess krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga. Þá krafðist ákæruvaldið þess við munnlegan flutning málsins að ákærðu yrði gert að greiða sakarkostnað.

Ákærða krefst þess að henni verði gerð svo væg viðurlög sem lög frekast leyfa og að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I.

Ákæra 3. október 2008

1.

Mánudaginn 12. maí 2008, kl. 13.18, barst lögreglu tilkynning frá K-kk-þgf L-kk-þgf um að ákærða væri að aka ölvuð á bifreiðinni NV-163 nærri Varmalandi í Borgarbyggð. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var þetta í annað sinn sem tilkynning þessa efnis barst lögreglu þann dag um ákærðu.

Lögreglumennirnir K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, varðstjóri, og J-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf voru staddir á lögreglubifreið skammt frá við Hreðavatnsskála og fóru á vettvang með forgangi. Áður var þó rætt við tilkynnanda kl. 13.22, eftir því sem segir í frumskýrslu málsins, og greindi hann frá því að ákærða hefði verið að koma heim. Einnig sagði tilkynnandi, sem er nágranni ákærðu, að hann hefði ætlað að stöðva hana áður en hún færi inn í íbúð sína en ekki tekist. Lögreglumenn komu svo á vettvang kl. 13.25 samkvæmt skýrslu lögreglu. Lögreglumenn knúðu dyra hjá ákærðu, sem býr í kennaraíbúð skólans í Varmalandi. Ákærða svaraði ekki og fóru þá lögreglumennirnir innandyra um skólahúsnæðið að inngangi íbúðarinnar og þá kom ákærða til dyra.

Eftir að lögregla hafði rætt við ákærðu var hún handtekin kl. 13.30 vegna gruns um að hafa ekið undir áhrifum áfengis og færð á lögreglustöðina í Borgarnesi til frekari rannsóknar.

Við rannsókn málsins kannaði lögregla myndbandsupptökur úr öryggismyndavél verslunarinnar Baulunnar í Borgarfirði. Samkvæmt skýrslu lögreglu kom ákærða tvívegis í verslunina að morgni umrædds dags. Í skýrslunni segir að ákærða hafi komið í fyrra sinn kl. 11.39 og þá sjáist hvar hún komi að afgreiðsluborðinu. Í síðara skiptið komi hún kl. 13.09.37 og fari kl. 13.11.

2.

Svo sem greinir í ákæru voru dregin tvö blóðsýni úr ákærðu kl. 14.11 og 15.10 auk þess sem tekið var þvagsýni frá henni kl. 15.12. Að teknu tilliti til vikmarka var alkóhólmagn í fyrra sýninu 1,38‰ (1,53–0,15) en í því síðara 1,18‰ (1,31–0,13). Alkóhólmagn í þvagsýni að teknu tilliti til vikmarka var 1,66‰ (1,81–0,15).

Undir rekstri málsins fór ákæruvaldið þess á leit að Rannsóknastofa í lyfja- og eiturefnafræði skilaði álitsgerð á grundvelli mælinga á alkóhólmagni í lífsýnum úr ákærðu um magn áfengis í blóði á tímabilinu milli kl. 13.11 og 13.25. Er fyrri tímasetningin miðuð við þá stund þegar ákærða yfirgefur verslunina Baulu samkvæmt klukku í öryggismyndavél verslunarinnar og sú síðari þegar lögregla kom á vettvang að heimili ákærðu. Í áliti rannsóknastofunnar frá 27. nóvember segir svo:

Þegar áfengis er neytt fer hið virka efni þess, etanól, gegnum slímhúð meltingarvegarins yfir í blóðrásina. Þetta er venjulega kallað frásog. Meðan þessu fer fram fer styrkur etanóls hækkandi í blóðinu. Þegar neyslu etanóls er hætt líður nokkur tími þar til allt það etanól, sem kann að vera í maga og þörmum hefur náð að frásogast. Venjulega er gert ráð fyrir að því ljúki innan 1–2 klukkustunda (þættir sem hafa þar áhrif eru t.d. hvort drukkið er á fastandi maga, tegund og magn áfengis). Þá fer styrkur etanóls í blóði að falla. Hann fellur með nokkuð jöfnum hraða, sem er einstaklingsbundinn og getur verið 0,12–0,25‰ á klst. (meðaltal 0,19‰. U.þ.b. 2% af neyttu etanóli skilst óumbreytt úr líkamanum og þá fyrst og fremst með þvagi. Útskilnaður etanóls úr blóði í þvag hefst strax og frásog etanóls hefst úr meltingarvegi. Þetta gerist hægt í byrjun en etanólstyrkur þvagsins eykst svo jafnt og þétt. Hátt hlutfall milli etanólstyrks í þvagi og blóði bendir til að talsverður tími sé frá því að viðkomandi losaði þvag síðast og einnig er það sterk vísbending að etanól í blóði hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin. Lágt hlutfall bendir hins vegar til að drykkju hafi nýlega verið hætt og frásogi ekki lokið. Þegar jafnvægi er milli þvags og blóðs er hlutfallið nálægt 1,2–1,3.

Ef litið er á niðurstöður úr etanólmælingum sést að etanólstyrkur hefur náð hámarki í blóði viðkomandi ökumanns og hefur verið fallandi kl. 14.11. Það styður niðurstaða úr síðara blóðsýninu... Út frá þessum niðurstöðum má sjá að brotthvarfshraði viðkomandi er þá 0,22‰ á klst. ((1,53‰–1,31‰) * 60 mín/59 mín). Jafnvægi milli blóðs og þvags hefur náðst fyrir kl. 15.12, sem sést á því að hlutfallið þá milli þvags og blóðs er 1,4. Ef miðað er við brotthvarfshraða viðkomandi, þ.e. 0,22‰/klst. hefur etanólstyrkur í blóði viðkomandi verið 1,7–1,75‰ milli kl. 13.11 og 13.25 (endanleg niðurstaða um 1,5–1,6‰). Þessi niðurstaða fæst að því tilskyldu að umræddur ökumaður hafi ekki drukkið áfengi svo nokkru nemi eftir kl. 12 þennan dag. Samkvæmt framansögðu hefur viðkomandi ökumaður því verið ölvaður þegar meintur ölvunarakstur átti sér stað milli kl. 13.11 og 13.25.

Vitnið K-kvk-nf M-kvk-nf, læknir, sem er annar þeirra sérfræðinga sem rita undir álitsgerðina, sagði í skýrslu fyrir dómi að hægt væri miðað við magn áfengis í þvagi að reikna út magn áfengis í blóði eina til tvær klukkustundir aftur í tímann frá töku fyrra blóðsýnis.

3.

Fyrir dómi neitaði ákærða að hafa ekið undir áhrifum í umrætt sinn. Þennan morgun kvaðst ákærða hafa farið akandi frá heimili sínu að Varmalandi í verslunina Baulan, en gleymt að kaupa eitthvað og farið þangað aftur um hádegisbilið. Þegar ákærða kom aftur að heimili sínu sagði hún að nágranni sinn, K-kk-nf L-kk-nf, hefði beðið eftir sér og gripið í sig, en ákærða kvaðst hafa um nokkurt skeið átt í útistöðum við þann mann. Þessu næst kvaðst ákærða hafa rifið sig lausa frá K-kk-þgf og hlaupið inn í íbúð sína. Við þetta kvaðst ákærða hafa komist í mikið uppnám, en við því hefði hún brugðist með að drekka úr tveimur glösum af óblönduðu Vodka. Nánar aðspurð sagði ákærða að hún hefði ekkert verið búin að drekka fyrr um morguninn, en vera kynni að hún hefði drukkið eitthvað af áfengi kvöldið áður. Eftir nokkra stund eða um hálftíma frá því ákærða kom heim og komst undan nágranna sínum hefði síðan verið bankað innandyra á íbúðarhurðina hjá ákærðu og þegar hún opnaði hefði lögregla ruðst inn til hennar. Ákærða hefði síðan verið handtekin og færð á lögreglustöðina.

4.

Vitnið K-kk-nf L-kk-nf greindi þannig frá atburðum fyrir dómi að hann og unnusta sín, B-kvk-nf I-kvk-nf G-kvk-nf, hefðu séð út úr íbúð sinni ákærðu ganga út í bifreið og aka á brott, en þau hefðu talið að ákærða væri drukkin. Vitnið kvaðst þá hafa haft samband við lögreglu og tilkynnt um aksturinn. Ákærða hefði síðan komið aftur og þá kvaðst vitnið hafa tilkynnt lögreglu um það. Nokkru síðar eða um hádegið sagði K-kk-nf að unnusta sín hefði hringt í sig og sagt að bifreið ákærðu væri farin. Eftir nokkra stund hefði unnustan svo hringt aftur og sagt að hún hefði mætt ákærðu á bifreiðinni á leið heim aftur í Varmaland. Vitnið kvaðst þá aftur hafa hringt til lögreglu og tilkynnt um akstur ákærðu. Þegar ákærða kom kvaðst vitnið hafa gefið sig á tal við hana og fundið áfengislykt af ákærðu. Aðspurð hefði hún kannast við að hafa drukkið en neitað akstri. Þessu næst kvaðst vitnið hafa reynt að varna ákærðu inngöngu inn í húsið en án árangurs. Lýsti vitnið framhaldinu þannig að ákærða hefði komist inn til sín en þá hefði vitnið séð gegnum gler í hurð íbúðarinnar að ákærða sturtaði í sig dós af drykknum skyr.is. Lögreglan hefði loks komið 4–5 mínútum síðar.

Vitnið B-kvk-nf I-kvk-nf G-kvk-nf bar fyrir dómi að umræddan morgun hefði hún tekið eftir að bifreið ákærðu var ekki á stæðinu við húsið og taldi B-kvk-nf að hún og K-kk-nf L-kk-nf, unnusti hennar, hefðu tilkynnt það til lögreglu. Bifreiðin hefði síðan aftur verið komin í stæðið en verið ekið á ný úr stæðinu. Þessu næst kvaðst vitnið hafa farið akandi í verslunina Baulan og mætt ákærðu á bifreiðinni á heimleið. Vitnið kvaðst þá hafa hringt í unnusta sinn og svo snúið heim aftur eftir að hafa stoppað skamma stund í fyrrgreindri verslun. Þegar vitnið kom heim hefði ákærða verið komin inn í íbúðina og lögreglan verið ókomin. Um 5–10 mínútur hefðu síðan liðið þar til lögreglan kom.

Vitnið K-kk-nf J-kk-nf, sem rekur verslunina Baulu, kom fyrir dóm og sagði eiginkonu sína hafa afgreitt ákærðu þegar hún kom í verslunina umræddan morgun. Vitnið kvaðst hins vegar hafa rætt við ákærðu og ekki fundið af henni áfengislykt.

Lögreglumennirnir J-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf G-kk-nf greindu frá því fyrir dómi að þeir hefðu verið við Hreðavatnsskála þegar tilkynning barst. Þaðan hefði verið ekið með forgangi að Varmalandi og taldi S-kk-nf, sem ók bifreiðinni, að þeir hefðu verið komnir á vettvang eftir um 10 mínútur.

5.

Ákærða hefur staðfastlega neitað fyrir dómi að hafa laust eftir hádegi 12. maí 2008 ekið undir áhrifum áfengis, eins og henni er gefið að sök í ákæru. Eftir að ákærða kom akandi heim úr versluninni Baulan lýsti hún því að vitnið K-kk-nf L-kk-nf, nágranni sinn, hefði veist að sér en ákærða komist undan honum og inn í íbúðina. Við þetta hefði hún komist í mikið uppnám og fengið sér tvö glös af óblönduðu Vodka. Nokkru síðar eða eftir um hálftíma hafi lögregla komið og handtekið ákærðu. Nánar aðspurð sagði ákærða að hún hefði ekki drukkið fyrir aksturinn en vera kynni að hún hefði neytt áfengis kvöldið áður.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning um akstur ákærðu kl. 13.18. Einnig kemur fram að lögregla hafi verið komin á vettvang kl. 13.25. Er þá til þess að líta að þeir lögreglumenn sem unnið hafa að málinu báru fyrir dómi að þeir hefðu ekið með forgangi á vettvang frá Hreðavatnsskála sem er í 17 kílómetra fjarlægð frá Varmalandi. Þá hafa vitnin K-kk-nf L-kk-nf og B-kvk-nf I-kvk-nf G-kvk-nf sagt að lögregla hafi komið fljótt á vettvang. Fer þetta allt í bága við þá frásögn ákærðu að um hálftími hafi liðið frá því hún fór inn í íbúðina þar til lögregla knúði dyra.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið verður lagt til grundvallar að ákærða hafi aðeins dvalið skamman tíma inni í íbúðinni þar til hún var handtekin. Þótt nokkur ólíkindablær sé á frásögn ákærðu um drykkju eftir að akstri lauk er ekki hægt að vísa því á bug að hún kunni þá að hafa neytt áfengis. Aftur á móti kemur það magn af áfengi sem ákærða segist hafa drukkið rétt tæpri klukkustund áður en fyrra blóðsýni var dregið úr henni kl. 14.11 engan veginn heim og saman við það mikla magn sem mældist af áfengi í þvagi hennar. Þvert á móti verður að leggja til grundvallar að nokkuð hafi verið liðið frá því ákærða neytti áfengis með hliðsjón af því að gildi áfengis í þvagi var umtalsvert hærra en í blóði. Enn fremur er óhætt að slá því föstu að ákærða getur ekki hafa drukkið teljandi magn áfengis eftir að akstri lauk í ljósi þess að magn áfengis var fallandi frá því fyrra blóðsýni var tekið þar til síðara blóðsýni var dregið úr henni rétt tæpri klukkustund síðar. Að öllu þessu virtu og í ljósi álitsgerðar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði frá 27. nóvember 2008 er sannað gegn eindreginni neitun ákærðu, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að hún hafi ekið undir áhrifum áfengis í umrætt sinn. Eins og áður greinir verður því hins vegar ekki hafnað að hún kunni að hafa neytt áfengis í takmörkuðum mæli eftir að akstri lauk en vafa í þeim efnum ber að virða ákærðu í hag. Þykir því ósannað að áfengismagn í blóðinu hafi verið meira en 1,20‰ og verður því brotið heimfært til 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga.

II.

Ákæra 27. nóvember 2008

Ákærða hefur fyrir dómi skýlaust játað að hafa ekið bifreiðinni NV-163 undir áhrifum áfengis 12. ágúst 2008 eins og henni er gefið að sök í ákæru. Er skýlaus játning ákæru studd sakargögnum og verður því dæmt um þessar sakargiftir án frekari sönnunarfærslu, sbr. 164. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008. Samkvæmt þessu verður ákærða sakfelld fyrir brotið sem réttilega er heimfært til laga í ákæru.

III.

Viðurlög o.fl.

Ákærða hefur unnið sér til refsingar samkvæmt 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með því að aka tvívegis undir áhrifum áfengis.

Samkvæmt sakavottorði er ákærða með eitt mál á sakaskrá en hún hlaut dóm 21. maí 2003 fyrir brot gegn 1., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Með þeim dómi var ákærðu gert að greiða 120.000 króna fésekt, auk þess sem hún var svipt ökurétti í eitt ár. Hefur sá dómur ítrekunaráhrif gagnvart því broti sem ákærða hefur verið sakfelld fyrir að hafa framið 12. maí 2008, enda voru þá ekki liðin full fimm ár frá því dómurinn gekk, sbr. 3. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940.

Refsing ákærðu þykir hæfilega ákveðin 300.000 króna sekt og komi 20 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga verður ákærða svipt ökurétti í þrjú ár frá birtingu dómsins að telja.

Loks verður ákærða samkvæmt 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 dæmd til greiðslu sakarkostnaðar samkvæmt yfirliti lögreglu um sakarkostnað og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun verjanda, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði. Er nægjanlegt að krafa um greiðslu sakarkostnaðar hafi komið fram við munnlegan flutning málsins, en ákærur voru gefnar út í tíð eldri laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, þar sem ekki var gerður sá áskilnaður að slík krafa kæmi fram í ákæru, sbr. nú e-liður 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, E-kvk-nf Þ-kvk-nf F-kvk-nf, greiði 300.000 króna sekt og komi 20 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í þrjú ár frá birtingu dómsins.

Ákærða greiði 321.035 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kvk-ef S-kvk-ef, héraðsdómslögmanns, 209.160 krónur.

B-kk-nf B-kk-nf