E-1696/2012

Mál þetta, sem tekið var til dóms 29. maí sl., er höfðað 11. desember 2012.

Stefnandi er X, [...],[...].

Stefndi er Kostur lágvöruverðsverslun ehf., Dalvegi 10-14, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum 980.857 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 23.683 krónum frá 1. júní 2012 til 1. júlí 2012, af 422.341 krónu frá þeim degi til 1. ágúst 2012, af 678.899 krónum frá þeim degi til 1. september 2012 og af 980.857 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

I

Stefnandi hóf störf hjá stefnda 1. nóvember 2011 og vann í fullu starfi á lager. Stefnandi starfaði til 11. maí 2012 þegar honum var sagt upp störfum og gert að hætta tafarlaust.

Föstudaginn 25. nóvember 2011 fór hluti af starfsfólki stefnda út að skemmta sér og var stefnandi meðal þeirra. Daginn eftir átti stefnandi að vinna frá klukkan 08.00 til 14.00, en mætti ekki og tilkynnti ekki forföll fyrr en nokkuð var liðið á daginn. Tilkynnti stefnandi þá um veikindi en skilaði ekki læknisvottorði og var ekki krafinn um slíkt vottorð. Fimmtudaginn 10. maí 2012 mætti stefnandi ekki til vinnu og boðaði ekki forföll. Þegar stefnandi mætti til vinnu föstudaginn 11. maí 2012 var honum sagt upp störfum og gert að yfirgefa vinnustaðinn.

Með bréfi til stefnda, dagsettu 16. maí 2012, bauð stefnandi fram vinnuframlag sitt meðan á uppsagnarfresti stæði. Í bréfinu, sem VR sendi fyrir hönd stefnanda, er tekið fram að um fyrirvaralausa uppsögn hefði verið að ræða og myndi stefnandi leita réttar síns. Með bréfi VR til stefnda, dagsettu 24. maí 2012, var fyrir hönd stefnanda krafist vangoldinna launa auk orlofs fyrir vinnu í maímánuði 2012 og á uppsagnarfresti í júní, júlí og ágúst 2012, auk orlofs og uppbóta, allt samkvæmt útreikningum VR samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Krafðist stefndi alls 1.224.232 króna. Með bréfi dagsettu 18. júní 2012 ítrekaði stefnandi kröfu sína. Stefndi svaraði bréfum stefnanda ekki skriflega.

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi verið mjög ölvaður aðfararnótt 26. nóvember 2011 þar sem hann hafi verið að skemmta sér í miðbæ Reykjavíkur. Hafi sést til stefnanda þar um klukkan 05.00 og telji stefndi að hann hafi af þeim sökum ekki sinnt vinnuskyldu sinni daginn eftir. Hafi stefnandi viðurkennt þetta fyrir A lagerstjóra hjá stefnda og fleiri starfsmönnum. Hafi A gert stefnanda grein fyrir því að hegðun hans væri óásættanleg, fullkomlega ábyrgðarlaus og yrði ekki liðin. Þá hafi stefnanda verið gerð grein fyrir því að kæmi þetta fyrir aftur yrði honum sagt upp störfum fyrirvaralaust. Þá kveður stefndi að stefnandi hafi setið að drykkju á bar að kvöldi 9. maí 2012. Daginn eftir hafi stefnandi ekki mætt í vinnu eða tilkynnt forföll og ekki látið vita af sér.

II

Krafa stefnanda er byggð á því að hann eigi rétt á launum í uppsagnarfresti í júní, júlí og ágúst 2012 auk orlofs og uppbóta, en stefnandi hafi unnið hjá stefnda í rétt rúma sex mánuði þegar honum var sagt upp störfum. Stefnandi byggir á því að samkvæmt meginreglu vinnuréttar sé óheimilt að segja starfsmanni upp störfum fyrirvaralaust nema að undangenginni aðvörun vegna alvarlegs brots í starfi. Stefnandi hafi hvorki brotið alvarlega af sér í starfi né fengið aðvörun áður en til fyrirvaralausrar uppsagnar hafi komið. Stefnandi hafi aldrei, hvorki skriflega eða munnlega, fengið áminningu vegna brota í starfi. Stefnandi hafi fengið munnlega athugasemd í kringum mánaðarmótin nóvember/desember 2011 þegar hann tilkynnti veikindi eftir að vinnudagur var hafinn. Slík mistök teljist ekki brot í starfi og réttlæti ekki áminningu, enda hafi hún aldrei verið gefin.

Þann 10. maí 2012 hafi stefnanda láðst að tilkynna fjarvist en hann hafi verið óvinnufær þann dag. Fjarvist í einn dag án undangenginnar aðvörunar geti aldrei réttlætt fyrirvaralausa uppsögn. Innheimtubréfum VR og lögmanns stefnanda hafi verið svarað munnlega og kröfu stefnanda mótmælt án þess að frekari skýringar hafi verið gefnar á uppsögninni. Stefnda hafi því verið óheimilt að víkja stefnanda úr starfi fyrirvaralaust.

Samkvæmt grein 1.9. í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem gildir frá febrúar 2008 eiga laun að greiðast fyrsta dag eftir að þeim mánuði lýkur sem launin eru greidd fyrir. Samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987 ber vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1. og 1.3.2. í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Stefnandi geri kröfu um vangoldin laun í uppsagnarfresti sem sé þrír mánuðir samkvæmt fyrrgreindum kjarasamningi, auk orlofs og hlutdeildar í orlofs- og desemberuppbótum. Krafan sundurliðist þannig:

Stefnandi styður kröfur sínar við lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, lög um orlof nr. 30/1987, meginreglur kröfuréttar og vinnuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókanir sem teljast hluti kjarasamninga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfuna um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndi byggir á því að hann hafi haft fullan rétt á að segja stefnanda upp enda hafi verið um að ræða endurtekið brot í starfi að undangenginni aðvörun. Samkvæmt grein 12.1. í kjarasamningi VR gildi uppsagnarákvæði kjarasamningsins ekki þegar starfsmaður sýnir af sér vítaverða vanrækslu í starfi. Þá beri að líta til þess að samkvæmt meginreglu vinnuréttar sé vinnuveitanda heimilt að rifta starfssamningi, að undangenginni aðvörun, vegna alvarlegs brots í starfi. Stefndi telji einsýnt að háttsemi stefnanda réttlæti riftun á starfssamningi hans enda sé með öllu ólíðandi að starfsmaður mæti ekki til vinnu vegna ölvunar, og allra síst þegar ekki séu boðuð forföll. Í ljósi þess eigi stefnandi ekki rétt á uppsagnarfresti, launum eða öðrum launatengdum gjöldum fyrir júní, júlí og ágúst 2012. Eigi stefnandi því ekki kröfu á hendur stefnda.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til meginreglna vinnuréttar og kjarasamninga VR. Kröfu um málskostnað styður stefndi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Málsatvik eru óumdeild í öllum meginatriðum en deilt er um það hvort stefnda hafi verið heimilt að víkja stefnanda frá störfum 11. maí 2012 án uppsagnarfrests og gera honum jafnframt að yfirgefa vinnustaðinn tafarlaust eða hvort stefnanda beri laun í uppsagnarfresti. Fyrir liggur að stefnandi mætti hvorki til vinnu laugardaginn 26. nóvember 2011 né fimmtudaginn 10. maí 2012. Stefnandi tilkynnti um veikindi sín um hádegið fyrri daginn en lét ekki í sér heyra síðari daginn.

Fyrir brottrekstri úr starfi gilda almennt þau skilyrði að starfsmaður hafi vanefnt ráðningarsamning verulega, annað tveggja af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi, svo sem með því að rækja störf sín með ófullnægjandi hætti, mæta ekki til starfa eða gerast brotlegur í starfi. Verður vinnuveitandi að hafa áminnt starfsmann, sýnt fram á að sakir séu til staðar og sannað þær. Samkvæmt þessu gildir það skilyrði fyrir því að unnt sé að reka starfsmann úr starfi að honum sé áður veitt aðvörun, hann áminntur og honum tilkynnt með sannanlegum hætti að láti hann ekki af háttsemi sinni muni það valda brottrekstri úr starfi.

Stefnandi var ráðinn til starfa hjá stefnda af B verslunarstjóra og hóf störf 1. nóvember 2011. Vann stefnandi á lager undir stjórn A lagerstjóra. Deilt er um það í málinu hvort stefnanda hafi verið veitt áminning í nóvember 2011, eftir að hann mætti ekki til starfa í tvo vinnudaga, og honum þá gerð grein fyrir því að kæmi slíkt fyrir aftur væri það brottrekstarsök. Heldur stefnandi því fram að hann hafi fengið tiltal en ekki verið veitt áminning. Stefndi er því ósammála, fullyrðir að stefnanda hafi verið veitt áminning og gerð grein fyrir því að kæmi þetta fyrir aftur yrði honum sagt upp störfum fyrirvaralaust.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og greindi frá því að hann hefði verið að skemmta sér í miðbæ Reykjavíkur ásamt fleiri starfsmönnum stefnda aðfararnótt laugardagsins 26. nóvember 2011. Hann hefði í kjölfarið orðið veikur og ekki getað mætt til vinnu daginn eftir af þeim sökum og ekki heldur á mánudeginum þar á eftir. Hann hefði tilkynnt um veikindin, líklega um hádegi á laugardeginum, og því ekki á tilsettum tíma. Stefnandi bar að hann hefði ekki verið krafinn um læknisvottorð vegna veikindanna. Stefnandi kannaðist ekki við að honum hefði verið veitt áminning í umrætt sinn vegna fjarveru frá vinnu en sagði að A lagerstjóri hefði talað við sig og sagt honum að þetta yrði ekki liðið. Þá kannaðist stefnandi ekki við að hafa verið upplýstur um að ef slíkar fjarvistir kæmu fyrir aftur yrði hann rekinn fyrirvaralaust úr starfi. Þá kom fram hjá stefnanda að hann hefði ekki mætti í vinnu 10. maí 2012 vegna þess að hann hefði verið að slíta sambandi við sambýliskonu sína og barnsmóður og hefði verið óvinnufær af þeim sökum.

Vitnið A lagerstjóri stefnda gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hann hefði veitt stefnanda áminningu þegar stefnandi hefði mætt í vinnu eftir fjarveru vegna ölvunar í nóvember 2011. Hefði stefnandi viðurkennt það fyrir vitninu þegar hann mætti til vinnu að hann hefði verið ölvaður fram eftir nóttu og því ekki mætt til vinnu 26. nóvember. Þá hefðu aðrir starfsmenn stefnda upplýst vitnið um það að stefnandi hefði verið ölvaður að skemmta sér fram eftir nóttu. Vitnið bar að það hefði, að höfðu samráði við B verslunarstjóra stefnda, gert stefnanda grein fyrir því að svona framkoma væri ekki liðin, en mönnum gæti orðið á og því fengi stefnandi annað tækifæri, en ef þetta kæmi fyrir aftur þyrfti stefnandi ekki að hafa fyrir því að mæta aftur til vinnu. Vitnið kvað stefnanda hafa verið undirmann sinn á lager og hefði það verið samdóma álit vitnisins og B verslunarstjóra að áminna stefnanda og einnig að segja honum upp starfi í maí 2012.

Vitnið B verslunarstjóri stefnda greindi frá því að hann hefði ráðið stefnanda til starfa hjá stefnda að höfðu samráði við a lagerstjóra. Hefði A haft samráð við vitnið um viðbrögð við því þegar stefnandi hefði ekki mætt í vinnu í nóvember og hefði vitnið veitt A umboð til að áminna stefnanda. Þegar stefnandi hafi síðan brotið af sér í maí 2012 hafi vitnið veitt A umboð til að víkja stefnanda úr starfi tafarlaust. Vitnið kvað stefnanda hafa verið sagt upp fyrir brot í starfi sem hefði gerst í tvígang. Brot stefnanda hefði falist í því að mæta ekki til vinnu og tilkynna ekki forföll. Vitnið og A lagerstjóri hafi í sameiningu ákveðið að víkja stefnanda úr starfi. Það hafi verið A sem hafi tilkynnt stefnanda ákvörðunina.

Samkvæmt framangreindu er ljóst að stefnanda og A lagerstjóra ber ekki saman um það hvað þeim fór á milli þegar stefnandi mætti á ný til vinnu eftir fjarveru á laugardegi og á mánudegi í lok nóvember 2011. Ekki nýtur við skriflegra gagna um þessi samskipti A og stefnanda en stefndi verður, samkvæmt því sem að framan greinir, að færa sönnur á þá staðhæfingu sína að hann hafi áminnt stefnanda vegna fjarvista hans frá vinnu í umrætt sinn. Af framburði A fyrir dómi verður ekki ráðið svo óyggjandi sé að stefnanda hafi með skýrum og ótvíræðum hætti verið gerð grein fyrir því að um áminningu væri að ræða vegna brota í starfi og að endurtekið brot myndi leiða til brottvikningar úr starfi án fyrirvara. Þá verður einnig til þess að líta að stefnandi tilkynnti stefnda um veikindi en á þau voru hvorki bornar brigður né krafist læknisvottorðs vegna þeirra. Þá er það mat dómsins að A, sem var eins og fram er komið samstarfsmaður stefnanda á lager stefnda, hafi ekki verið bær til þess að veita stefnda áminningu eins og hann fullyrðir að hann hafi gert. Breytir þá engu þótt hann hafi verið lagerstjóri og yfirmaður stefnanda á lager, enda er óumdeilt í málinu að starfsmannamál stefnda voru ekki hluti af starfsskyldum hans.

Samkvæmt framangreindu er niðurstaða dómsins sú að stefnanda hafi ekki verið veitt viðhlítandi aðvörun eða áminning að viðlögðum starfsmissi vegna ætlaðra brota hans á starfsskyldum í nóvember 2011. Hefur stefnda ekki tekist sönnun um þetta. Þá telur dómurinn að stefndi hafi ekki fært fyrir því fullgild rök að hann hafi eins og á stóð haft heimild til að veita stefnanda slíka áminningu, enda tilkynnti stefnandi um veikindi sín. Fram hjá því verður ekki horft að stefndi gat gert stefnanda að skila læknisvottorði vildi hann draga í efa sannleiksgildi tilkynningar stefnanda.

Fram er komið að stefnanda var vikið úr starfi 11. maí 2012 og gert að yfirgefa vinnustaðinn tafarlaust. Daginn áður hafi stefnandi ekki mætt til vinnu og ekki tilkynnt forföll. Óháð því af hvaða tilefni stefnandi lét hjá líða að mæta til vinnu 10. maí 2012 og miðað við framangreinda niðurstöðu dómsins um ætlaða áminningu stefnda þykir sú ákvörðun starfsmanns stefnda að segja stefnanda upp starfi og gera honum að yfirgefa vinnustaðinn tafarlaust, hafa verið heimildarlaus og því óskuldbindandi fyrir stefnanda, enda þykir sú háttsemi stefnanda ein og sér að mæta ekki til vinnu í einn dag og án þess að tilkynna forföll ekki vítaverð vanræksla í starfi og geti því ekki réttlætt fyrirvaralausa uppsögn á starfi stefnanda.

Samkvæmt þessu verður niðurstaða dómsins sú að nægilega sé sannað að stefnanda hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda í maímánuði 2012 fyrirvaralaust og án þess að fylgt hafi verið ákvæðum í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sbr. ákvæði 12.1. um uppsagnarfrest þar sem kveðið er á um þriggja mánaða uppsagnarfrest eftir sex mánaða starf. Því er fallist á sjónarmið og kröfur stefnanda um laun fyrir greinda mánuði, auk orlofs og orlofs- og desemberuppbóta samkvæmt fyrrgreindum kjarasamningi, eins og krafist er, samtals 980.857 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu eins og greinir í dómsorði. Af hálfu stefnda hafa ekki verið gerðar athugasemdir við kröfufjárhæðir stefnanda.

Eftir þessum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 596.125 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Kostur lágvöruverðsverslun ehf., greiði stefnanda, X, 980.857 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 23.683 krónum frá 1. júní 2012 til 1. júlí 2012, af 422.341 krónu frá þeim degi til 1. ágúst 2012, af 678.899 krónum frá þeim degi til 1. september 2012 og af 980.857 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 596.125 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf