E-4463/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 1. mars sl., að lokinni aðalmeðferð, var höfðað fyrir dómþinginu af Brimi hf., Bræðraborgarstíg 16, Reykjavík, á hendur Haf Funding 2008-1 Limited, með skráningarnúmer 458354, 5 Harbormaster Place, International Financial Services Centre, Dublin 1, Írlandi.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennt verði með dómi að lánssamningur, dagsettur 8. apríl 2003, upphaflega nr. 306396, síðar nr. 307999, upphaflega að fjárhæð jafnvirði 650.000.000 króna, upphaflega milli Útgerðarfélagsins Tjalds ehf., sem lántaka, og Íslandsbanka hf., sem lánveitanda, nú milli stefnanda og stefnda, sé um lán í íslenskum krónum og bundinn ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 274.219.288 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 26. september 2011 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar, að skaðlausu.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað, að skaðlausu. Til vara krefst stefndi þess að dómkrafa stefnanda nr. II verði lækkuð verulega og málskostnaður felldur niður.

II

Málavextir eru þeir, að 8. apríl 2003 gerðu Útgerðarfélagið Tjaldur ehf., sem nú heitir Brim hf., og Íslandsbanki hf. með sér lánssamning. Samkvæmt forsíðu samningsins var um að ræða lán í erlendum gjaldmiðlum. Í aðfararorðum samningsins er hann sagður vera um lán til 15 ára að jafnvirði 650.000.000 króna í erlendum myntum. Síðan segir í 1. gr. í samningnum að lánið sé laust til útborgunar frá undirritun samningsins til 30. maí 2003. Lánsfjárhæð hvers lánshluta sem greiddur sé út samkvæmt samningnum sé 20.000.000 króna, eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í öðrum gjaldmiðlum. Í samningum er gert ráð fyrir að lánveitandi sendi beiðni um útborgun lánsins eða lánshluta með a.m.k. tveggja virkra bankadaga fyrirvara, þar sem tiltekinn sé sá reikningur sem leggja skuli lánið eða lánshlutann inn á. Samkvæmt 2. gr. í samningnum skuldbatt stefnandi sig til þess að endurgreiða lánið með 60 jöfnum afborgunum á þriggja mánaða fresti og skyldi fyrsta greiðsla innt af hendi þann 15. september 2003. Lánið bar að endurgreiða í þeim gjaldmiðlum sem það samanstóð af. Í 2. gr. í samningnum var lánveitanda veitt heimild, en ekki skylda, til þess að skuldfæra IG-reikninga lántaka hjá lánveitanda fyrir greiðslum samkvæmt samningnum.

Með tölvuskeyti, dagsettu 9. apríl 2003, og með undirritun sinni á kaupnótu, staðfesti stefnandi að lánsfjárhæðinni skyldi ráðstafað inn á innlenda gjaldeyrisreikninga stefnanda. Lánsfjárhæðin var greidd út með því að lánveitandi lagði 1.652.135 bandaríska dollara inn á gjaldeyrisreikning félagsins nr. [...], 1.545.552 evrur voru lagðar inn á gjaldeyrisreikning félagsins nr. [...], 3.444.631 svissneskur franki var lagður inn á gjaldeyrisreikning félagsins nr. [...] og 297.043.545 japönsk jen voru lögð inn á gjaldeyrisreikning félagsins nr. [...].

Með viðauka, dagsettum 14. júní 2005, var skilmálum lánssamningsins breytt á þann veg að heimilt var að myntbreyta því í íslenskar krónur, en samkvæmt upphaflegum lánssamningi hafði einungis verið heimilt að myntbreyta láninu í aðrar erlendar myntir, sbr. 4. gr. í lánssamningnum. Stefnandi nýtti sér þessa heimild daginn eftir, eða hinn 15. júní 2005, og myntbreytti eftirstöðvum lánsins í íslenskar krónur. Ári síðar, eða hinn 15. júní 2006, var láninu aftur myntbreytt og þá yfir í evrur.

Þann 31. júlí 2008 framseldi Glitnir réttindi og skyldur samkvæmt samningnum til stefnda.

Stefnandi hefur ávallt greitt afborganir og vaxtagreiðslur af láninu með þeim erlendu gjaldmiðlum sem lánið var sagt saman standa af hverju sinni, og í íslenskum krónum, þann tíma sem lánið var sagt samanstanda af íslenskum krónum.

Í kjölfar dóma um ólögmæti gengistryggingar hefur verið ágreiningur með aðilum um hvort hin umþrætta lánveiting hafi verið í íslenskum krónum bundin slíkri ólögmætri gengistryggingu eða hvort hún hafi verið í erlendum gjaldmiðlum.

Hinn 26. september 2011 greiddi stefnandi stefnda 482.217.368 krónur, sem var krafa stefnda um fullnaðargreiðslu lánsins. Stefnandi greiddi fyrrgreinda fjárhæð með fyrirvara um réttmæti kröfunnar og áskilnaði um endurgreiðslu.

III

Stefnandi byggir á því að umþrættur lánssamningur sé um lán í íslenskum krónum bundinn gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Byggir stefnandi á því að lánsfjárhæðin sé í samningi aðila ákveðin í íslenskum krónum. Í samningnum sé á hinn bóginn hvergi tilgreind lánsfjárhæð í erlendum gjaldmiðlum, hvorki getið um erlenda gjaldmiðla né fjárhæð erlendra gjaldmiðla. Skipti þetta höfuðmáli enda hafi tilgreining gjaldmiðils og fjárhæð hans haft úrslitaþýðingu í dómum Hæstaréttar við úrlausn þess hvort samningur teljist vera í erlendri mynt eða íslenskum krónum, sbr. m.a. dóm Hæstaréttar í máli nr. 603/2010. Stefnandi vísar og til dóma Hæstaréttar í máli nr. 30/2011, 155/2011 og 551/2011. Í ljósi þess að skuldbinding aðila sé eingöngu tilgreind í íslenskum krónum geti aldrei verið um að ræða lán í erlendri mynt og því augljóslega um að ræða gengistryggt lán. Í þessu sambandi skipti ekki máli þótt lánið eða jafnvirði þess kunni að lokum að hafa ratað inn á svo kallaða gjaldeyrisreikninga, IG- reikninga. Stefnandi leggur áherslu á að erlendir gjaldmiðlar séu ekki nefndir á nafn í samningi aðila. Um þýðingu þessa vísar stefnandi m.a. til dóms Hæstaréttar í máli nr. 386/2012.

Í 1. gr. í samningnum, sem ber heitið lánsfjárhæð og útborgun, komi fram að lántaki skuli senda lánveitanda beiðni um útborgun með a.m.k. tveggja virkra bankadaga fyrirvara. Þá komi fram að í umræddri beiðni skuli lántaki tilkynna lánveitanda í hvaða erlenda gjaldmiðli hann muni „umbreyta lánsfjárhæðinni og í hvaða hlutföllum“. Svo segi að „fjárhæð hvers gjaldmiðils fyrir sig ákvarðist þó ekki fyrr en tveimur virkum bankadögum fyrir útborgun lánsins“. Að mati stefnanda gefi framangreint orðalaga ótvírætt til kynna að verið sé að gengistryggja lánsfjárhæðina enda sé með „umbreytingu lánsfjárhæðar“ augljóslega átt við tengingu við erlenda gjaldmiðla.

Þá sé einnig einsýnt að tilgangurinn með að „ákveða fjárhæð hvers gjaldmiðils“ sé sá að finna ákveðna grunnvísitölu á gengistrygginguna. Hefði lánið í raun verið í erlendri mynt hefði verið fullkomlega óþarft að „umbreyta lánsfjárhæðinni“ eða „ákvarða fjárhæð hvers gjaldmiðils“ enda hefði þá fjárhæðin einfaldlega verið tilgreind í erlendri mynt í samningnum sjálfum. Það hafi hins vegar ekki verið gert og þess í stað hafi lánsfjárhæðin verið tilgreind í íslenskum krónum.

Að mati stefnanda geti útborgunarbeiðni, ef til sé, ekki breytt efni lánssamningsins, sem vissulega kveði á um lán í íslenskum krónum með gengistryggingu í erlendri mynt. Hér verði fyrst og fremst að líta til ákvæða samningsins sjálfs og túlkunar hans, en um þetta atriði megi m.a. vísa til Hæstaréttardóms í máli nr. 386/2012. Í þessu samhengi beri einnig að hafa í huga að lánssamningur aðila hafi verið saminn einhliða af stefnda. Af þeim sökum beri í öllum tilvikum að beita andskýringarreglu við túlkun ákvæða samningsins, en samkvæmt reglunni skuli óljós samningsákvæði skýrð þeim aðila í óhag sem samið hafi þau einhliða eða sem ráðið hafi þeim atriðum til lykta sem ágreiningi valdi. Í samræmi við þetta skuli túlka löggerninga þeim aðila í óhag sem hafi átt að hlutast til um skýrara form samningsins eða tjá sig skýrar um viðkomandi ágreiningsatriði. Í ljósi þessa beri stefndi halla af öllum óljósum ákvæðum samningsins og af þeim sökum teljist samningurinn í öllum tilvikum gengistryggður lánssamningur.

Í 4. gr. samningsins, sem beri heitið myntbreytingarheimild, sé kveðið á um að lántaka sé heimilt að óska eftir myntbreytingu lánsins á gjalddögum, í fyrsta skipti 15. september 2004, þannig að eftirstöðvar lánsins miðist við aðra erlenda mynt eða reiknieiningu, eina eða fleiri, frá og með upphafi næsta vaxtatímabils, enda tilkynni hann það skriflega til lánveitanda a.m.k. 10 dögum fyrir gjalddaga. Að mati stefnanda gefi þetta ákvæði bersýnilega til kynna að verið sé að gengistryggja lán í íslenskum krónum enda komi það beinlínis fram í ákvæðinu að hægt sé að greiða eftirstöðvar skuldarinnar þannig að þær „miðist“ við aðrar myntir. Að mati stefnanda sé vandséð af hverju erlent lán ætti að miðast við aðrar myntir ef það væri í raun í erlendri mynt. Með þessu ákvæði hafi lántaki veitt heimild til að óska þess að breyta „vísitölu“ lánsins á lánstímanum. Sýni þetta glöggt að lánið hafi aldrei verið í erlendri mynt heldur íslenskum krónum með tengingu við gengi erlendra gjaldmiðla. Hafi lánið í reynd verið í erlendri mynt hefði heimildarákvæði um breytingu á andlagi lánsfjárhæðarinnar ekki kveðið á um breytingu á viðmiðum heldur beinlínis sölu þess gjaldmiðils sem lánað hafi verið og kaup annars.

Þá sé í þessari grein samningsins nánar útfært með hvaða hætti skuli staðið að málum komi til breytingar á vísitölu lánsins. Segi þar að „við myntbreytingu skal við umreikning nota sölugengi þess gjaldmiðils sem hætt er að miða við og kaupgengi þess gjaldmiðils sem framvegis skal miða við, samkvæmt síðustu gengisskráningu lánveitanda á íslensku krónunni, tveimur virkum bankadögum fyrir myntbreytinguna nema um annað sé sérstaklega samið“. Að mati stefnanda staðfesti tilvitnaður texti enn betur að með orðalaginu „miðist við“ sé verið að miða við tiltekna erlenda mynt, þ.e. gengistryggja samninginn. Þá staðfesti ákvæðið einnig að við slíka breytingu á „myntvísitölu“ (gengistryggingu) sé höfuðstóll lánsins ávallt hugsaður í íslenskum krónum, enda beinlínis áskilið að lánveitandi hafi heimild til þess að horfa til gengisskráningar á íslensku krónunni við aðgerðina, komi til þess. Þýðingarlaust hefði annars verið að vísa til gengisskráningar á íslensku krónunni við slíka myntbreytingarheimild, ef höfuðstóllinn væri ekki í þeirri mynt. Með engu móti sé hægt að útskýra þetta ákvæði samningsins með öðrum hætti, enda algerlega þýðingarlaust að umbreyta t.d. samningi, sem raunverulega væri í evrum, fyrst yfir í íslenskar krónur, ef breyta ætti honum í japönsk jen. Í þessu sambandi vísar stefnandi til dóms Hæstaréttar í mái nr. 155/2011.

Stefnandi mótmælir því að lánið hafi verið lagt inn á gjaldeyrisreikninga hans, enda hafi lánið verið í íslenskum krónum. Ef jafnvirði lánsfjárhæðar hafi verið lagt inn á gjaldeyrisreikninga hafi það aðeins gerst í kjölfar kaupa á gjaldeyri. Þá mótmælir stefnandi því að greitt hafi verið af láninu með erlendum gjaldeyri.

Stefnandi byggir á því að jafnvel þótt talið yrði að lánsfjárhæðin hefði verið lögð inn á gjaldeyrisreikninga í eigu stefnanda hjá Íslandsbanka hf., og að afborganir hefðu verið skuldfærðar af slíkum reikningum, geti það atriði eitt og sér ekki leitt til þess að lánssamningurinn verði talinn hafa verið í erlendum gjaldmiðlum. Þvert á móti verði að líta á ákvæði samningsins í heild sinni. Eins og að framan greini bendi öll önnur atriði í samningssambandi aðila til þess að um gengistryggt lán sé að ræða og byggir stefnandi á því að þetta eina atriði eigi ekki að leiða til þess að lánið teljist vera erlent. Í þessu sambandi vísar stefnandi til þess að lánsfjárhæðin hafi einungis verið tilgreind í íslenskum krónum í samningi aðila og hinar erlendu fjárhæðir komi þar hvergi fram eða hlutföll þeirra í íslenskum krónum, sbr. og dóm Hæstaréttar í máli nr. 386/2012, en stefnandi telur þann dóm vera skýrt fordæmi fyrir kröfur hans í málinu. Í því máli hafi verið deilt um sambærilegan samning og um sé deilt í máli þessu. Telur stefnandi að af þeim dómi megi ráða að ef fjárhæð skuldarinnar er einungis tilgreind í íslenskum krónum í lánasamningi og erlendir gjaldmiðlar eru ekki með nokkrum hætti tilgreindir í sjálfum samningnum, þ.e.a.s. hvorki fjárhæðir né hlutföll af íslenskum krónum, sé um gengistryggt lán að ræða hvað sem líði efni lánsumsóknar. Þurfi þá ekki að líta til þess hvernig aðilar efndu skuldbindingar sínar í raun.

Stefnandi byggir og á því að stefndi hafi eftir undirritun samnings aðila ítrekað viðurkennt í verki að lánssamningurinn sé bundinn ólögmætri gengistryggingu. Í þessu sambandi vísar stefnandi m.a. til greiðslukvittana frá 15. september 2006 til 26. september 2011. Á greiðslukvittunum stefnda, allt þar til í júní 2010, komi skýrt fram: „Verðtrygging: EUR Evrópumynt“ og „Grunnverðtrygging: 94.90“. Skýrt sé því kveðið á um í greiðslukvittunum stefnda að lánið sé tryggt við gengi evru. Skýrar verði vart að orði komist um raunverulegt eðli lánsins. Stefndi hafi litið svo á að lánið væri verðtryggt (gengistryggt) og skyldi breytast í samræmi við breytingar á gengi evru frá grunnverðtryggingargengi, 94,90.

Þá sé sérstaklega athyglisvert að fyrrgreindur texti um gengistryggingu lánsins komi fram á öllum greiðslukvittunum bankans þar til í júní 2010. Þá hafi bankinn breytt greiðslukvittunum og hafi það verið gert í tengslum við fyrstu dóma Hæstaréttar um ólögmæti gengistryggingar, sbr. dóma Hæstaréttar í málum nr. 92/2010 og 153/2010. Þeir dómar hafi verið kveðnir upp þann 16. júní 2010. Á greiðslukvittunum stefnda frá því í júní 2010 hafi textanum verið breytt úr „Verðtrygging: EUR Evrópumynt“ yfir í „Mynt: EUR Evrópumynt“ annars vegar og úr „Grunnverðtrygging: 90.0.“ yfir í „Grunngengi: 90.9“ hins vegar. Sú breyting sýni, svo ekki verði um villst, að stefndi og Íslandsbanki hf. hafi alla tíð verið þeirrar skoðunar, líkt og stefnandi, að samningur aðila væri gengistryggður. Sú skoðun stefnda og Íslandsbanka hf. hafi hins vegar breyst þegar dómar hafi gengið í Hæstarétti um ólögmæti gengistryggingar. Eftir þá dóma hafi stefndi og Íslandsbanki hf. reynt að leyna staðreyndum um efni samningsins og hvaða augum aðilar hafi litið samninginn.

Stefnandi byggir á því að í framangreindu felist viðurkenning stefnda og Íslandsbanka hf. á réttarstöðu stefnanda, enda sé um mjög skýrt orðalag að ræða í greiðslukvittununum, og beri jafnframt að skoða þá viðurkenningu í því ljósi að um fjármálafyrirtæki og viðskiptabanka sé að ræða, sem búi yfir allri þeirri sérfræðiþekkingu á sviði fjármála og lögfræði sem völ sé á. Aðili í þeirri stöðu, og sá sem taki við kröfu af þeim aðila, þurfi að bera ábyrgð á yfirlýsingum sem þessum, enda hafi engum getað dulist hvað fælist í orðalaginu. Beri því að líta svo á að stefndi geti ekki nú haldið því fram, gegn fyrri viðurkenningu sinni og bankans, að samningur aðila sé nú ekki gengistryggður. Í það minnsta verði að líta til þessa atriðis auk annarra við skýringu á því hvort samningur aðila teljist vera gengistryggður eða um lán í erlendri mynt, en augljóst sé að þetta styðji síðari niðurstöðuna. Stefnandi kveðst leggja áherslu á að við mat á efni samningsins beri að sjálfsögðu að líta til þess hvað aðilar sjálfir hafi ætlað með gerð samningsins, en fyrir liggi að bankinn og stefnandi hafi litið svo á að samningurinn fæli í sér gengistryggingu.

Stefnandi leggur og áherslu á að yfirlýsing Glitnis hf. á sínum tíma bindi stefnda enda hafi Glitnir hf. framselt lánssamninginn til stefnanda 31. júlí 2008 með öllum þeim réttindum og skyldum sem honum fylgdu. Stefnandi bendir á að í samningi Glitnis hf. og stefnanda um framsal lánssamningsins segi að lánssamningurinn sé um lán í íslenskum krónum, en þar segi: „for the original loan amount ISK 650.000.000 (the „Loan Agreement“). Glitnir hf. hafi því framselt og stefndi tekið við samningi um lán í íslenskum krónum. Í framsalssamningi aðila felist viðurkenning beggja aðila á því að um lán í íslenskum krónum sé að ræða.

Þá bendir stefnandi á að í kvittunum stefnda komi fram hvað greiða skuli í íslenskum krónum, sem staðfesti jafnframt að um lán í íslenskum krónum sé að ræða.

Stefnandi telur að kaupnóta/útborgunarbeiðni með lánasamningnum geti aldrei talist hluti af lánssamningi aðila né geti hún undir nokkrum kringumstæðum talist viðbót við hann eða breyting á honum. Stefnanda sé ekki kunnugt um hvort kaupnóta eða útborgunarbeiðni hafi verið útbúin fyrst. Í málinu beri að líta til orðalags samningsins sjálfs, staðreyndar um þá ætlun aðila að miða við gengi erlendra gjaldmiðla og myndi engu skipta þótt fyrir lægi útborgunarbeiðni þar sem fram kæmu erlendir gjaldmiðlar. Hið sama gildi að sjálfsögðu um kaupnótu, dagsetta 15. júní 2006, en sú kaupnóta staðfesti að þann dag hafi verið ákveðið að lánið yrði bundið við gengi evru. Skjalið staðfesti gengistryggingu lánsins. Það eina sem skipti máli í þessu sambandi sé sjálfur lánssamningur aðila, sbr. hæstaréttardóm í máli nr. 386/2012.

Stefnandi byggir á því, verði ekki fallist á framangreint, að hið umdeilda lán hafi í raun ekki verið greitt út í erlendum gjaldeyri, þótt jafnvirði lánsins kunni að hafa verið fært inn á svokallaða gjaldeyrisreikninga, 38-reikninga, hjá Íslandsbanka. Enginn gjaldeyrir hafi í raun verið afhentur honum. Í þessu sambandi byggir stefnandi á því að þegar fjárhæð sé lögð inn á reikning með höfuðbók 38 felist ekki í því afhending á erlendum gjaldeyri heldur íslenskum krónum með gengistryggingu, þ.e. tengingu við erlenda gjaldmiðla. Innlendir viðskiptabankar hafa til margra ára boðið upp á sparireikninga í erlendri mynt, svokallaða IG-reikninga. Höfuðbók IG-reikninga sé 38, sem þýði að reikningsnúmerin hafi eftirfarandi form: „xxxx-38-xxxxxx, þar sem xxxx vísi til bankanúmers viðkomandi útibús, og xxxxxx vísi til reikningsnúmers viðskiptavinar.

Það sé útbreiddur misskilningur að með því að fá millifærslu inn á slíka gjaldeyrisreikninga flytjist gjaldeyrir til Íslands. Gjaldeyrir þjóðarinnar sé aldrei geymdur á Íslandi heldur sé hann í því landi/löndum sem gefi út viðkomandi gjaldmiðil. Þannig séu t.d. öll sterlingspund ávallt í Bretlandi og evrur í þeim löndum sem tilheyra því myntsvæði og Bandaríkjadollarar í Bandaríkjunum.

Stefnandi byggir á því að engin afhending á gjaldeyri felist í því að leggja inn gjaldeyri á 38-reikning hér á landi, heldur sé þar einungis um færslu á blaði að ræða. Eina leiðin til þess að afhenda gjaldeyri í raun sé að leggja hann inn á reikning í eigu lántakans í banka í því landi sem gefi út viðkomandi gjaldeyri, eða að afhenda gjaldeyrinn í seðlum.

Með vísan til framangreinds telur stefnandi að sýnt hafi verið fram á að samningur aðila sé gengistryggður í andstöðu við ákvæði 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Fyrsta krafa stefnanda sé þess efnis að viðurkennt verði að samningur aðila sé bundinn ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Önnur krafa hans sé fjárkrafa og um endurgreiðslu þeirra fjármuna sem hann hafi sannanlega ofgreitt stefnda. Sú krafa byggi á reglum kröfuréttar og styðjist við samning aðila, þar sem m.a. komi fram að stefnandi greiddi kröfuna með fyrirvara um lögmæti og áskilnað

um endurgreiðslu. Stefnandi hafi verið nauðbeygður til að greiða kröfu stefnda, enda þótt hann teldi hana of háa og í andstöðu við ákvæði laga nr. 38/2001. Stefnandi hafi greitt umkrafða fjárhæð þar sem ella hefði samningi hans um sölu eigna verið rift. Fjárkrafa stefnanda byggi jafnframt á reglum skaðabótaréttarins og á þeirri staðreynd að stefndi hafi krafið hann um greiðslu ólögmætrar kröfu með saknæmum og ólögmætum hætti. Tjón stefnanda nemi þeirri fjárhæð sem hann hafi ofgreitt stefnda. Íslandsbanki/stefndi hafi hagað sér með saknæmum og ólögmætum hætti með því að bjóða stefnanda upp á ólögmæta skilmála (gengistrygging) og tjón stefnanda sem af því leiði nemi þeirri fjárhæð sem hann hafi samkvæmt ofangreindu ofgreitt stefnda.

Útreikningur á fjárkröfu stefnanda byggi á þeirri aðferðafræði sem Hæstiréttur hafi mótað í dómum sínum, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 464/2012, en í þeim dómi sé kveðið á um að afborgunarhluti hverrar raungreiðslu á greiðsludegi samkvæmt lánssamningi komi til lækkunar á ógengistryggðum höfuðstól hverju sinni. Í málinu liggi fyrir fullnaðarkvittanir vegna greiðslu af lánsamningnum. Við útreikning sé höfuðstóll tilgreindur líkt og greini í lánssamningi, þ.e. í íslenskum krónum. Til frádráttar komi allar greiðslur samkvæmt fullnaðarkvittunum lántaka sem flokkist sem afborgunarhluti og taki þær mið af gengi viðkomandi gjaldmiðla hverju sinni. Ekki sé horft til hvað lántaki hafi greitt lánveitanda í vexti á ofangreindu tímabili.

Hið umstefnda lán hafi verið greitt upp 26. september 2011. Þann dag hafi stefnandi greitt stefnda 482.217.368 krónur, sem hafi verið sú fjárhæð sem stefndi hafi talið vera eftirstöðvar lánsins. Sú greiðsla hafi verið innt af hendi með fyrirvara og áskilnaði um endurgreiðslu, eins og fyrr greini. Með fyrrgreindri greiðslu hafi stefnandi, samkvæmt útreikningum Pricewaterhousecoopers (PwC), ofgreitt stefnda 274.219.288 krónur, og sé það stefnufjárhæð málsins. Í útreikningum PwC séu afborganir og vextir sundurgreindir og tilgreindar greiðslur stefnanda inn á lánið. Fyrir liggi fullnaðarkvittanir um greiðslu stefnanda á vöxtum og þurfi því ekki að horfa til þeirra greiðslna. Til frádráttar komi allar greiðslur á afborgunarhlutum lánsins. Samkvæmt framangreindum útreikningi hafi stefnandi ofgreitt stefnda 274.219.288 krónur. Samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi greitt stefnda til lækkunar á höfuðstól lánsins 925.887.855 krónur og samkvæmt útreikningum PwC hafi afborgunarhluti lánsins verið alls 651.668.568 krónur, sem taki mið af því að gengistrygging lánsins sé ólögmæt. Stefnandi hafi því ofgreitt stefnda 925.887.855 krónur - 651.668.568 krónur, eða 274.219.288 krónur. Krafist sé greiðslu dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 26. september 2011 til greiðsludags.

Um lagarök vísar stefnandi til ólögfestra reglna samninga- og kröfuréttar, reglna skaðabótaréttarins og laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. lög nr. 151/2010.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 129. og 130. gr. þeirra laga.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því, að með undirritun sinni á lánssamninginn hafi stefnandi skuldbundið sig til að taka lán í erlendum gjaldmiðlum og greiða það til baka í þeim sömu gjaldmiðlum. Skuldbinding stefnanda samkvæmt lánssamningnum sé þannig í erlendum gjaldmiðlum og falli þess vegna utan gildissviðs VI. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. mgr. 13. gr. þeirra laga.

Stefndi byggir á því að ákvæði lánssamningsins sjálfs, tilgangur stefnanda með lántöku í erlendum gjaldmiðlum, sem og framkvæmd lánveitingarinnar, þ.e. útgreiðsla lánsfjárhæðarinnar og endurgreiðsla hennar, beri með sér að um skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum sé að ræða. Hinn umþrætti lánssamningur beri með sér að um skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum sé að ræða en ekki í íslenskum krónum. Á forsíðu hans komi fram að um sé að ræða „lán í erlendum gjaldmiðlum“ og í meginmáli hans segi að um sé að ræða lán í erlendum myntum. Þá hafi lánið borið breytilega vexti jafnháa þriggja mánaða LIBOR-millibankavöxtum, eins og þeir ákvarðist fyrir viðkomandi gjaldmiðil hverju sinni, eða eftir atvikum EURIBOR-millibankavöxtum, að viðbættu vaxtaálagi. Slíkir vextir séu ekki birtir fyrir íslenskar krónur og hafi stefnandi því ekki átt að greiða vexti á íslenskar krónur. Glitnir hafi afhent stefnanda upphaflega lánsfjárhæð í bandarískum dollurum, evrum, svissneskum frönkum og japönskum jenum, inn á viðkomandi erlenda gjaldeyrisreikninga í eigu stefnanda. Þá hafi stefnanda borið, samkvæmt 2. mgr. 2. gr. í samningnum, að endurgreiða lánið í þeim gjaldmiðlum sem það hafi samanstaðið af hverju sinni, eins og gjaldeyrisreikningar beri með sér. Þannig hafi stefnandi einnig efnt aðalskyldu sína samkvæmt samningnum með greiðslu erlendra gjaldmiðla, í samræmi við ákvæði samningsins. Byggir stefndi á því, að þegar efndir aðila séu með þeim hætti sé enginn vafi á að um lán í erlendum gjaldmiðlum sé að ræða. Þá sé lánsfjárhæðin tilgreind í erlendum gjaldmiðlum í öðrum þeim skjölum, sem verði að teljast tengjast lánssamningnum órjúfanlegum böndum, bæði í kaupnótum sem og í öllum greiðslukvittunum sem sendar hafi verið til stefnanda.

Stefndi hafnar því að dómur Hæstaréttar í máli nr. 386/2012, hafi fordæmisgildi fyrir mál þetta, eins og stefnandi haldi fram. Stefndi hafnar því einnig að orðalag 1. gr. í lánssamningnum gefi til kynna að verið sé að gengistryggja lánsfjárhæðina. Hvergi í ákvæðinu sé vísað til gengistryggingar og sérstaklega tekið fram í samningnum að þær íslensku krónur sem vísað sé til sé ekki skuldbinding aðila heldur að hún komi fram í útborgunarbeiðni. Stefndi hafnar og því að kaupnóta, sem gefin hafi verið út í tilefni af myntbreytingu lánsins, 15. júní 2006, styðji að lánið sé gengistryggt íslenskt lán. Þannig sé í kaupnótunni sjálfri tilgreind sú ráðstöfun sem framkvæmd hafi verið og höfuðstóll skuldarinnar þar tilgreindur í evrum. Hvergi sé vísað til breytinga á innlánsreikningum stefnanda í íslenskum krónum eða að láninu hafi verið breytt í gengistryggt lán í íslenskum krónum í umrætt sinn.

Stefndi mótmælir því einnig að í 4. gr. í lánssamningnum sé að finna ákvæði um gengistryggingu. Myntbreytingarheimild breyti ekki því hvers eðlis skuldbindingin sé og þá megi skýrlega ráða af ákvæðinu að við hugsanlega myntbreytingu á láni fari fram viðskipti með viðkomandi myntir. Þá komi fram í ákvæðinu að geti lánveitandi ekki útvegað þann gjaldmiðil, sem lántaki kunni að vilja nota til myntbreytingar eða að útvegun hans hefði í för með sér verulegan kostnað fyrir lánveitanda, sé lánveitanda heimilt að nota Bandaríkjadali í stað þess gjaldmiðils. Stefndi telur að ef ætlunin hefði verið að miða íslenska fjárhæð við gengi erlendra mynta væri framangreint orðalag óþarft, enda ljóst að þá hefði ekki þurft að útvega neina mynt. Ákvæðið renni því frekari stoðum undir það að um erlendan lánssamning sé að ræða.

Stefndi byggir á því að greiðslukvittanir sanni að skuldbinding stefnanda samkvæmt lánssamningnum sé í erlendum gjaldmiðlum en ekki íslenskum krónum. Þannig sé vísað til skuldbindingar stefnanda í greiðslukvittunum sem skuldbindingar í erlendum gjaldmiðlum, sbr. orðalagið „upphafleg fjárhæð“ og fram komi hvað greitt hafi verið í erlendum gjaldmiðlum, sbr. orðalagið „greitt í mynt“.

Stefndi byggir og á því að í framsali lánssamningsins til stefnda sé aðeins vísað til heitis lánssamningsins og að fráleitt sé að framsalið geti haft þau áhrif að skuldbinding lántaka teljist vera í íslenskum krónum.

Stefndi mótmælir og þeirri málsástæðu stefnanda, sem haldlausri og rangri, að hið umdeilda lán hafi í raun ekki verið greitt út í erlendum gjaldmiðli þó svo að jafnvirði lánsins kunni að hafa verið fært inn á svokallaða IG-reikninga og að færsla inn á reikning með höfuðbók 38 feli ekki í sér afhendingu á erlendum gjaldeyri heldur íslenskum krónum með gengistryggingu.

Fari svo að dómurinn telji skuldbindingu stefnanda samkvæmt umþrættum lánssamningi vera í íslenskum krónum byggir stefndi á því að honum hafi verið heimilt samkvæmt 2. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, að víkja frá ákvæðum VI. kafla laganna, þar sem lánssamningurinn hafi sannarlega verið stefnanda til hagsbóta. Í þessu samhengi verði að líta til þess að stefnandi sé fjárhagslega sterkt félag og eitt stærsta útgerðarfélag landsins og hafi í ljósi starfsemi sinnar tekjur sínar aðallega í erlendum gjaldmiðlum. Stefndi hafi því enga forsendu haft til að ætla, þegar lánið var veitt, að lánveitingin kynni að reynast stefnanda óhagstæðari heldur en aðrar þær leiðir sem val hafi staðið um heldur þvert á móti. Við gerð lánssamningsins hafi, án vafa, legið fyrir að stefnandi yrði ekki fyrir tjóni ef til gengisfalls íslensku krónunnar kæmi, m.a. vegna þess að hann hafi átt hina erlendu gjaldmiðla tiltæka á gjalddögum afborgana og vaxta og hafi því ekki þurft að kaupa erlendar myntir á innlendum gjaldeyrismarkaði til að standa skil á láninu. Þar sem samningsaðilar hafi gengið út frá því að stefnandi myndi greiða lánið til baka í hinum erlendu myntum hafi legið fyrir að afborganir þess myndu ekki taka breytingum í takt við breytingar á gengi íslensku krónunnar. Afborgunin yrði alltaf sú sama, þ.e. reiknuð út frá samsetningu lánssamningsins samanborið við tekjur stefnanda í þeim sömu myntum. Það hafi því fyrirsjáanlega verið óveruleg, ef einhver, gengisáhætta tengd láninu hjá stefnanda þegar þau voru veitt.

Við mat á því hvað hafi verið stefnanda til hagsbóta í skilningi laga nr. 38/2001 verði ekki einungis horft til breytinga á höfuðstól lánsins í íslenskum krónum heldur verði einnig að horfa til breytinga á tekjum stefnanda vegna breytinga á gengi gjaldmiðla. Vegna tekjustreymis stefnanda í erlendum gjaldmiðlum hafi engan veginn falist sama áhætta í því að taka erlent lán eins og þá sem einungis njóti tekna í íslenskum krónum. Við veikingu íslensku krónunnar hækki höfuðstóll lánsins, metinn í íslenskum krónum, en líka tekjur stefnanda. Við styrkingu krónunnar lækki bæði höfuðstóll lánsins og tekjur stefnanda, þannig að jafnvægi sé á milli tekna og skulda stefnanda. Ef lánssamningurinn væri hins vegar í íslenskum krónum væri fullkomið ójafnvægi á milli tekna og lána stefnanda. Stefnandi hafi því augljósan hag af því að skuldbinding hans sé í erlendum myntum.

Til viðbótar við þetta hafi stefnanda verið heimilt að myntbreyta láninu og hafi hann gert það í eitt skipti. Þannig hafi hann getað aðalagað lánssamninginn að rekstri sínum í hvert og eitt skipti.

Að öllu þessu virtu sé hafið yfir allan vafa að óveruleg áhætta hafi falist í gerð lánssamningsins fyrir stefnanda.

Einnig verði að líta til þess hvaða önnur lán hafi boðist stefnanda. Óumdeilt sé að vaxtakjör stefnanda samkvæmt lánssamningnum hafi verið umtalsvert betri en honum hefði ella boðist. Í því samhengi sé vísað til þeirrar staðreyndar að LIBOR- og EURIBOR-vextir hafi verið umtalsvert hagstæðari fyrir stefnanda en REIBOR-vextir á íslenskar krónur á því tímabili sem vaxtagreiðslur hafi verið inntar af hendi. Það hafi einmitt verið ein ástæða þess að stefnandi hafi viljað taka lán í erlendum myntum en ekki í íslenskum krónum.

Í ljósi framangreinds liggi þannig fyrir að stefnandi hafi greitt mun lægri vexti af lánunum en hann hefði ella gert og fjarri því að raunhæf og veruleg áhætta hafi verið því samfara. Lánssamningarnir hafi því án vafa verið honum til hagsbóta í skilningi 2. gr. laga nr. 38/2001.

Varakröfu sína um verulega lækkun á dómkröfu stefnanda nr. II byggir stefndi á því að enginn endurheimturéttur sé fyrir hendi til handa stefnanda samkvæmt meginreglum kröfuréttar umfram það sem 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 mæli fyrir um.

Af hálfu stefna hafi verið á því byggt að skuldbinding stefnanda samkvæmt umþrættum lánssamningi sé í erlendum gjaldmiðlum. Þegar af þeirri ástæðu hafi skuldarasambandið aldrei verið tekið upp og hafi stefnandi greitt lánið upp í samræmi við útreikninga stefnda þar um. Verði hins vegar fallist á það með stefnanda að hið umþrætta lán sé gengistryggt lán í íslenskum krónum liggi fyrir að lánið beri að endurreikna á grundvelli 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001, ein og ákvæðinu hafi verið breytt með lögum nr. 151/2010. Stefndi hafi ekki viðurkennt neinn endurheimturétt umfram þá endurgreiðslu sem kunni að skapast samkvæmt þeirri útreikningsaðferð sem þar, og í dómum Hæstaréttar, sé lögð til grundvallar, þ.e. að vextir eigi að miðast við 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi vísar til þess að þótt umþrættar lánsskuldbindingar hafi reynst fela í sér ólögmæta gengistryggingu sé einsýnt að á lánstímanum hafi greiðslur upphaflegs lántaka, síðar stefnanda og móttaka upphaflegs lánveitanda, síðar stefnda, hverju sinni byggst á eðlilegri og forsvaranlegri túlkun á samningsákvæðum, þótt hún hafi reynst röng. Af því leiði að hafna beri frekari endurheimturétti samkvæmt almennum reglum kröfuréttar enda feli heimild til endurheimtu fjár vegna þegar uppgreiddra samningssambanda í sér röskun á þeirri réttarstöðu, sem eigi að skapast við fullnaðargreiðslu, og að mikilvægt sé að slík greiðsla feli í sér endalok samskipta aðila, enda stuðli slíkt að öryggi og festu í viðskiptum.

Með vísan til þessa beri að endurreikna lánið í samræmi við 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001, og nemi því meint ofgreiðsla í mesta lagi 134.465.249 krónum, sem sé samtala greiddra afborgana og vaxta, upphaflegum höfuðstól og uppreiknaðir vextir samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. vaxtalaga, en ekki þeirri fjárhæð sem krafist sé í dómkröfu II.

Verði ekki fallist á það með stefnda að reglur um endurheimtu ofgreidds fjár standi því í vegi að fallist verði á kröfu stefnanda sé varakrafa stefnda um lækkun byggð á því að verði lánið talið í íslenskum krónum leiði það til þess að líta verði með öllu fram hjá ákvæðum samningsins um vaxtahæð, sbr. dómur Hæstaréttar í máli nr. 471/2010. Þar sem í samningi aðila séu ákvæði um vexti svari atvik til þess að samið hafi verið um að greiða vexti af peningakröfu án þess að tiltaka hverjir vextirnir séu Samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001, skuli vextir, þegar svo standi á, á hverjum tíma vera jafnháir vöxtum, sem Seðlabanki Íslands ákveði með hliðsjón af lægstu vöxtum á nýjum almennum óverðtryggðum útlánum hjá lánastofnunum og birtir séu samkvæmt 10. gr. laganna.

Fyrir liggi að þeir vextir sem hafi verið á samningstímanum hafi verið hærri en samningsvextir sem stefnandi hafi greitt og myndi stefndi því fá minna greitt en hann hafi átt rétt til í lögskiptum sínum við stefnanda verði dómkrafa II tekin til greina. Varakrafan byggi þannig á því að undantekningarreglan um gildi fullnaðarkvittunar eins og hún birtist í dómum Hæstaréttar í máli nr. 600/2011 og stefnandi hafi vísað til í stefndu eigi ekki við um greiðslur stefnanda af hinum umþrætta láni. Enginn aðstöðumunur hafi verið á með aðilum hins umþrætta lánssamnings. Við gerð lánssamningsins hafi lántaki verið eitt stærsta útgerðarfélag landsins með umfangsmikinn rekstur og stundað útflutning og notið tekna að verulegu leyti í erlendum gjaldmiðlum. Lánssamningurinn hafi verið liður í umfangsmikilli fjármögnun stefnanda og sniðinn að þörfum upphaflegs lántaka og síðar stefnanda.

Stefndi bendir á að á árinu 2011 þegar stefnandi hafi greitt upp skuld samkvæmt lánssamningnum hafi heildartekjur stefnanda numið 10.344.095.900 krónum, hagnaður hans hafi verið 5.720.933.547 krónur, en fjármagnsgjöld alls 741.905.557 krónur. Í því samhengi sé fráleitt að ætla að lækkun á dómkröfu II valdi röskun á fjárhagslegri stöðu stefnanda þannig að jafna megi til óhagræðis sem einstaklingur eða lítið fyrirtæki yrði fyrir vegna óvæntrar kröfu um verulega viðbótargreiðslu. Bendir stefndi á það sérstaklega að stefnandi hafi þegar greitt lánið upp í samræmi við útreikning stefnda þar um og það löngu fyrir umsaminn gjalddaga þess.

Við það bætist að stefnandi njóti að verulegu leyti tekna í erlendum gjaldmiðlum. Þegar af þeirri ástæðu sem og lægri vaxtabyrði erlendra lána megi ljóst vera að hinn umþrætti lánssamningur hafi verið honum til hagsbóta. Hafi sú staðreynd án vafa áhrif við mat á því hvort um verulega viðbótarkröfu sé að ræða sem valda kunni röskun á fjárhagslegri stöðu stefnanda enda yrði verulega ósanngjarnt, að teknu tilliti til framangreinds, ef fallist yrði að fullu á kröfu stefnanda.

Í ljósi framangreinds liggi fyrir að ekki séu skilyrði til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um rétt kröfuhafa til viðbótargreiðslu og lánið beri því vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 38/2001. Meint ofgreiðsla stefnanda nemi því í mesta lagi 134.465.249 krónum, eins og eigi við um fyrri málsástæðu stefnda um lækkun dómkröfu.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, almennra reglna samninga- og kröfuréttar, meginreglna fjármunaréttar og laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Í máli þessu greinir aðila á um hvort framangreindur lánssamningur, dagsettur 8. apríl 2003, sem upphaflega var gerður milli Útgerðarfélagsins Tjalds ehf. og Íslandsbanka hf., sé skuld í erlendum myntum eða hvort um sé að ræða skuld í íslenskum krónum sem bundin sé með ólögmætum hætti við gengi erlendra gjaldmiðla, í andstöðu við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Stefnandi hagar kröfugerð sinni með þeim hætti að annars vegar leitar hann viðurkenningar á því að umdeildur samningur hafi verið bundinn ólögmætri gengistryggingu í skilningi 14. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, og hins vegar krefst hann tiltekinnar fjárhæðar auk vaxta. Fyrri hluti kröfugerðarinnar um viðurkenningu á ólögmæti lánssamningsins er í eðli sínu málsástæða fyrir fjárkröfunum í seinni hluta dómkrafnanna.

Óumdeilt er að stefnandi endurgreiddi umþrætt lán 26. september 2011 með fyrirvara um réttmæti kröfunnar og áskilnaði um endurgreiðslu.

Eins og greinir í forsendum dóma Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 fer skuldbinding í erlendum gjaldmiðlum ekki gegn ákvæðum 13. og 14. gr., sbr. 2. gr. laga nr. 38/2001. Samkvæmt þeim er hins vegar óheimilt að verðtryggja lánsfé í íslenskum krónum á þann hátt að það sé bundið við gengi erlendra gjaldmiðla. Af orðalagi ákvæðanna og lögskýringargögnum verður ráðið að við úrlausn á því, hvort um sé að ræða skuldbindingu í íslenskum krónum eða erlendum gjaldmiðli eða gjaldmiðlum, verði fyrst og fremst að líta til forms og meginefnis þeirra gerninga sem liggja til grundvallar skuldbindingunni. Í því sambandi skiptir einkum máli hvernig sjálf skuldbindingin er tilgreind í þeim.

Í dómum sínum um hvort lán sé í erlendri mynt eða íslenskum krónum bundið gengi erlendra gjaldmiðla hefur Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þeirrar skuldbindingar sem lántaki hefur gengist undir. Þegar sú textaskýring tekur ekki af skarið hvers efnis skuldbindingin er að þessu leyti, eins og við á um þann lánssamning sem hér reynir á, hefur verið litið til atriða sem lúta að því hvernig hún hefur verið efnd og framkvæmd að öðru leyti.

Umdeildum lánssamningi hefur verið lýst hér að framan og eins og þar greinir bar fyrirsögn lánssamningsins, sem mál þetta varðar, með sér að um væri að ræða skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum. Í samningnum sjálfum er hann sagður vera að jafnvirði tilgreindrar fjárhæðar í íslenskum krónum, en ekki tekið fram í hvaða gjaldmiðlum lánið eigi að vera en skírskotað til óska lántaka við útborgun lánsins. Þá er gert ráð fyrir því í samningnum að lántaki legði fram sérstaka útborgunarbeiðni þar sem hann tilgreini þá mynt eða hlutföll myntar sem hann óski eftir að lánið verði greitt út í og þar jafnframt kveðið á um að lánið verði eftirleiðis tilgreint í þeirri mynt. Í samræmi við það og samkvæmt staðfestingu hans á kaupnótur óskaði lántaki eftir því að lánið yrði greitt út í nánar tilgreindum erlendum gjaldmiðlum inn á tilgreinda gjaldeyrisreikninga hans. Samkvæmt framlagðri kaupnótu vegna samningsins kemur fram að fjárhæð samningsins í íslenskum krónum hafi verið umreiknuð í þær erlendu myntir í samræmi við beiðni lántaka. Lánið var síðan greitt inn á gjaldeyrisreikninga lántaka, þ.e. í Bandaríkjadollurum, evrum, svissneskum frönkum og japönskum jenum. Að framangreindu virtu verður að leggja til grundvallar að útborgun lánsins hafi verið í erlendum gjaldmiðlum. Samkvæmt samningnum skyldi endurgreiða lánið í þeim gjaldmiðlum sem það samanstóð af, sem og varð raunin, en ekki verður fallist á það með stefnanda að þar hafi stefndi viðurkennt að um gengistryggt lán væri að ræða. Samkvæmt þessu verður að líta svo á að báðir samningsaðilar hafi í meginatriðum efnt skyldur sínar samkvæmt samningnum með því að fjárhæðir í erlendum gjaldmiðlum skiptu um hendur, en Hæstiréttur hefur ítrekað í dómum sínum litið svo á færsla inn á innlenda gjaldeyrisreikninga, svokallaða IG-reikninga með höfuðbók 38 feli í sér færslu í erlendum gjaldmiðlum.

Þá samræmist ákvæði samningsins um vexti sem og heimild lánveitanda til að umreikna lánið í íslenskar krónur við gjaldfellingu þess og reikna á það dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 því að um hafi verið að ræða lán í erlendum myntum. Í sömu átt hníga ákvæði lánssamningsins um heimild lántaka til myntbreytinga, sem hann nýtti sér og benda þau skjöl, sem lögð hafa verið fram um þá breytingu, enn frekar til þess að lán samkvæmt samningnum hafi verið í erlendum gjaldmiðli.

Þegar allt framangreint er virt verður að leggja til grundvallar að samið hafi verið um lán í erlendum gjaldmiðlum og var lánssamningnum ekki breytt við framsal hans til stefnda. Ber því þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir þessari niðurstöðu þykir rétt, samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 800.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Haf Funding 2008-1 Limited, er sýkn af kröfum stefnanda, Brims hf.

Stefnandi greiði stefnda 800.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf