E-2809/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 16. júní sl. er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af H-kvk-þgf S-kvk-þgf, Mánabraut 11 á Akranesi á hendur Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að bótaskylda sé fyrir hendi úr fasteignatryggingu stefnanda hjá stefnda vegna vatnstjóns sem varð á fasteign stefnanda þann 4. janúar 2014. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað að mati réttarins.

Atvik máls og ágreiningsefni

Samkvæmt vátryggingarskírteini dagsettu 20. desember 2013 keypti stefnandi fasteignatryggingu af stefnda fyrir fasteignina Mánabraut 11 á Akranesi. Tryggingin tók gildi 1. janúar 2014. Áður en tryggingin var keypt skoðaði starfsmaður stefnda eignina. Í athugsemdum á skýrslu hans, dagsettri 11. desember 2013, kemur fram að hann hafi orðið var við rakabletti á útvegg á suðurhlið hússins og að eigandi hússins telji rakann stafa af utanaðkomandi leka frá svölum. Vegna þessa er í vátryggingarskírteininu svohljóðandi sérsaminn skilmáli: „Undanskilin vátryggingu þessari eru öll tjón sem rekja má til lagna í suðurútvegg“.

Þann 4. janúar tilkynnti stefnandi um vatnsskemmdir á eigninni vegna vatnsleka út frá ofnalögn á 2. hæð á suðurútvegg hússins. Tjónið var tilkynnt símleiðis sama dag og starfsmaður stefnda kom á vettvang samdægurs. Þegar hann kom á vettvang hafði eiginmaður stefnanda brotið vegg inn að ofanlögninni og fjarlægt parket af hluta gólfsins. Með bréfi dagsettu 6. febrúar s.á. hafnaði stefndi kröfu stefnanda um bætur úr tryggingunni. Er í bréfinu vísað til þess að við skoðun á tjónsdegi hafi komið í ljós raki við ofanlögn sem gekk inn í suðurútvegg hússins sem sé sami veggur og undanskilinn sé í framangreindum skilmálum tryggingarinnar. Þá er jafnframt vísað til 1. gr. vátryggingarinnar þar sem segir að vátryggingin bæti skemmdir sem eigi upptök sín innan veggja húseignar og stafi eingöngu af ófyrirsjáanlegum, skyndilegum og óvæntum leika úr vatnsleiðslum, hitakerfi eða frárennslislögnum hennar. Stefnandi kærði ákvörðun stefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Nefndin kvað upp úrskurð þann 19. janúar 2014 þar sem komist er að þeirri niðurstöðu að stefnandi eigi rétt á bótum úr hendi stefnda vegna vatnstjónsins. Stefndi hafnaði niðurstöðu nefndarinnar. Í tölvuskeyti til lögmanns stefnda, 7. júlí 2014, er sú afstaða rökstudd með því að ósannað sé að tjónið verði rakið til atvika sem falli undir skilmála tryggingarinnar. Segir í skeytinu að þegar matsmaður stefnda hafi komið á staðinn í kjölfar tjónstilkynningar hafi stefnandi verið búinn að fjarlægja tjónsmuni svo að ekki hafi verið hægt að leggja mat á orsök og umfang tjónsins en sönnunarbyrði um það atriði hvíli á stefnanda. Þá segir að ljóst sé að ástand lagnanna hafi verið svo bágt að lekinn geti ekki talist hafa verið skyndilegur og ófyrirséður.

Stefnandi unir ekki þessari niðurstöðu stefnda og hefur því höfðað mál þetta til viðurkenningar á bótaskyldu stefnda.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu og vitnin S-kk-nf J-kk-nf, eiginmaður stefanda, Ó-kk-nf G-kk-nf Ó-kk-nf, útibússtjóri stefnda á Akranesi og Á-kk-nf B-kk-nf, forstöðumaður upplýsingatæknideildar hjá stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að bótaskylda sé fyrir hendi úr fasteignatryggingu hjá stefnda vegna vatnstjónsins. Beri stefnda því að bæta stefnanda tjónið í samræmi við meginreglur íslensks samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir samningsskuldbindinga og með vísan til vátryggingarsamninga- og skaðabótalaga.

Stefnandi byggir á því að hún sé ekki bundin af fyrirvara um takmörkun bótaskyldu stefnda sem er að finna í vátryggingarskilmálunum. Stefnandi mótmælir því að henni hafi verið afhentir tryggingarskilmálarnir áður en tryggingin tók gildi og raunar hafi henni ekki verið kynnt efni þeirra fyrr en með tölvupósti stefnda þann 7. febrúar 2014. Samkvæmt 10. gr. laga nr. 30/2004 beri stefnda að afhenda vátryggingartaka skírteini til staðfestingar því að samningur sé kominn á og vísa til skilmála hans. Ákvæði þetta sé ófrávíkjanlegt, sbr. 3. gr. sömu laga, og stefndi beri sönnunarbyrðina fyrir því að eftir því hafi verið farið. Auk þessa sé umræddur skilmáli mjög óskýr. Lagnakerfi hússins sé ein heild og því erfitt að aðgreina lagnir í einum vegg frá öðrum lögnum hússins.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að skilyrði 1. gr. vátryggingarskilmálanna séu uppfyllt en þar kemur fram að vátryggingin bæti skemmdir á vátryggðri húseign sem eigi upptök sín innan veggja hússins og stafi eingöngu af ófyrirsjáanlegum, skyndilegum og óvæntum leka úr vatnsleiðslum, hitakerfi eða frárennslislögnum hennar. Lagnir hússins hafi verið frá árinu 2000 og við skoðun sérfræðinga á vegum stefnda á ástandi hússins í desember 2013 hafi enginn sjáanlegur leki verið.

Í þriðja lagi byggir stefndi á því að undanþága í c-lið l. gr. skilmálanna eigi ekki við um tjón stefnanda en þar komi fram að vátryggingin bæti ekki tjón sem hlýst af langvarandi raka eða vatnsleka. Um er að ræða sérstakt undanþáguákvæði í skilmálum vátryggingarinnar sem eru staðlaðir. Sönnunarbyrði um hvort undanþáguákvæðið eigi við hvíli á stefnda og hafi hann engin viðhlítandi gögn lagt fram um það að ástæður tjónsins sé að rekja til atvika sem falli undir framangreint ákvæði

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að umrætt tjón sé undanskilið ábyrgð stefnda á grundvelli ábyrgðartakmörkunar sem komi fram í vátryggingarskírteini tryggingarinnar. Tjónið megi rekja til raka og/eða eða leka frá lögnum í suðurvegg hússins og í sérákvæði í skilmálum tryggingarinnar komi fram að undanskilin ábyrgð tryggingarinnar séu öll tjón sem rekja megi til lagna í suðurútvegg. Af því leiði, að mati stefnda, að tjónið sé ekki bótaskylt.

Við skoðun á eign stefnanda í desember 2013, áður en tryggingin var tekin, hafi komið í ljós rakavandamál í suðurvegg hússins. Stefnanda hafi verið gerð grein fyrir því og hafi hún ekki hreyft andmælum. Þá hafi henni verið sent vátryggingarskírteini, sem gefið var út 20. desember 2013, þar sem umdeildan fyrirvara er að finna. Löglíkur séu fyrir því að útgefið skírteini hafi borist stefnanda þótt ekki liggi fyrir skrifleg staðfesting hennar á móttöku þess, svo sem fordæmi Hæstaréttar staðfesti. Miðað við útgáfudag skírteinisins hafi stefnanda borist það fyrir áramótin 2013/2014.

Hvað sem þessu líði telur stefndi að tjónið falli utan við þau atvik sem tryggingin taki til þar sem ósannað sé að tjónið megi rekja til ófyrirsjáanlegs, skyndilegs og óvænts leka sbr. a-lið 1. gr. vátryggingarskilmálanna þar sem tryggingarsviðinu sé lýst. Í málinu liggi ekki fyrir nein sönnun þess að orsakir tjónsins falli undir framangreint ákvæði skilmálanna en stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn um skyndilegan leka úr lögn, svo sem vegna rofs á lögn, og við vettvangsskoðun á tjónsdegi og/eða skoðunardegi hafi ekki verið nein merki um ófyrirsjáanlegan, skyndilegan og óvæntan leka úr lögnum. Stefndi hafi þegar í kjölfar tjónstilkynningar hafnað bótaskyldu og stefnandi hafi ekki gert neinn reka að því að afla sönnunar á því að tjónið falli undir skilmála tryggingarinnar, svo sem með því að afla matsgerðar eða skýrslu sérfræðinga um orsakir tjónsins.

Þá byggir stefndi á því að orsök tjónsins sé augljóslega að rekja til langvarandi raka en tjón af þeim ástæðum eru undanskilin í c-lið 2. mgr. 1. gr. skilmálanna. Myndir sem lagðar hafa verið fram í málinu sýna greinilega myglubletti undir parketi sem sé óræk sönnun fyrir því að um sé að ræða langvarandi raka sem annaðhvort hafi komið frá lögnum í suðurvegg eða frá svölum utan veggjarins.

Niðurstaða

Í málinu er deilt um rétt stefnanda til bóta úr fasteignatryggingu sem hann tók hjá stefnda. Stefnandi byggir á því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna leka sem rekja megi til þess að ofnarör sprakk á efstu hæð í húsi hans að Mánabraut 11 á Akranesi. Umræddur leki var í útvegg á suðurhlið fasteignarinnar. Að mati dómsins verður að leggja til grundvallar að orsakir lekans megi rekja til þess að ofnarör hafi sprungið. Umfang tjónsins liggur ekki fyrir en í skýrslu S-kk-ef J-kk-ef, eiginmanns stefnanda, fyrir dómi, kom fram að hann sjálfur hefði þegar gert við skemmdirnar. Viðgerðin fólst í því að skipta um skemmda rörið, múra í veggskemmdir, mála og leggja aftur niður parketið sem hafði verið tekið af hluta gólfsins þegar lekans varð vart.

Í vátryggingarskilmálum tryggingarinnar er allt tjón sem rekja má til leka í rörum á suðurhlið hússins undanskilið tryggingarábyrgð. Deilt er um hvort sá fyrirvari sé gildur gagnavart stefnanda en hún byggir á því að henni hafi verið ókunnugt um þennan hluta samningsins.

Í ástandsskýrslu umboðsmanns stefnda, sem skoðaði eignina áður en gengið var frá tryggunni, er athugsemd sem lýtur að sýnilegum raka á þeim stað sem lekinn kom fram skömmu síðar og jafnframt um að þetta verði undanskilið ábyrgð tryggingarinnar. Í skýrslu hans fyrir dómi kom fram að hann hefði gert stefnanda grein fyrir því þá þegar að tjón vegna lagna í þessum vegg yrði undanskilið tryggingarábyrgð. Þá kveðst hann jafnframt hafa nefnt þetta atriði þegar hann kom á vettvang til að skoða skemmdir eftir að tjónið var tilkynnt. Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi tók hún undir það að þau hefðu skoðað og rætt um rakaskemmdirnar en aldrei hefði komið til tals, hvorki áður en né eftir að vátryggingin var tekin, að tjón vegna lagna í þessum vegg yrði undaskilið ábyrgð. Hún sagðist ekki hafa haft hugmynd um þá skilmála fyrr en félagið upplýsti hana um það í tölvupósti eftir að tjónið varð.

Vátryggingarskíreini tryggingarinnar með umdeildum fyrirvara var gefið út 20. desember 2013. Í skýrslu fyrir dómi lýsti Á-kk-nf B-kk-nf, forstöðumaður tölvudeildar stefnda, því hvernig slík skírteini eru gerð og með hvaða hætti sé tryggt að þau berist viðkomandi vátryggingartaka ásamt því að félagið varðveiti rafrænt eintak. Hann kvað það áreiðanlegt að skírteinið hefði verið gert umræddan dag, þ.e. 20. desember, póstlagt með almennri póstsendingu sama dag eða daginn eftir til stefnanda og jafnframt verið aðgengilegt á vefsvæði stefnanda á heimasíðu stefnda síðdegis sama dag. Jafnframt er upplýst í málinu að annað vátryggingarskírteini, fyrir kjallara og neðri hæð hússins, sem einnig er í eigu stefnanda, var gert sama dag og sent stefnanda. Bæði skírteinin eru stíluð á stefnanda á lögheimili hennar að Mánabraut 11. Fyrir dómi upplýsti stefnandi að hún byggi að Mánabraut 9 en póstur bærist henni að jafnaði á lögheimili. Stefnandi kveðst hvorugt skírteinið hafa séð og kannaðist ekki við að hafa fengið þau í pósti.

Í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, segir að vátryggingafélag skuli afhenda vátryggingartaka vátryggingarskírteini og skilmála tryggingarinnar. Stefnandi byggir á því að sér hafi aldrei verið afhent skírteini tryggingarinnar.

Í málinu liggja ekki fyrir neinar vísbendingar um að póstsending stefnda á umræddum skilálum hafi misfarist en ekki eru heldur skýringar á því hvers vegna stefnanda hafi ekki borist bréf stefnda. Af gögnum málsins, þ.e. ástandsskýrslu sem umboðsmaður áritaði eftir skoðun á fasteigninni, skýrslu hans fyrir dómi og vátryggingarskírteininu, má slá því föstu að stefndi hugðist frá upphafi undanskilja ábyrgð á vatnstjóni vegna lagnaleka á suðurhlið hússins. Gegn eindregnum mótmælum stefnanda verður ekki talið sannað að stefndi hafi gert stefnanda þetta ljóst með skýrum hætti í viðræðum stefnanda við umboðsmann stefnda við gerð samnings um vátrygginguna. Á hinn bóginn getur stefnanda vart hafa dulist, í ljósi sýnilegra rakaskemmda á umræddum vegg og viðræðna hennar við umboðsmanninn um það atriði, að vera kynni að þetta atriði hefði áhrif á ábyrgðarsvið tryggingarinnar. Af þessum sökum verður að telja að stefnanda hafi verið rétt að ganga eftir því að kynna sér efni skilmála tryggingarinnar. Í skilmálunum kemur skýrlega fram að í tryggingunni er sérsaminn fyrirvari um tjón sem rekja má til lagna á suðurvegg hússins. Leggja verður til grundvallar við úrlausn málsins að stefndi hafi sent stefnanda vátryggingarskírteinið í pósti áður en tryggingin tók gildi. Þótt engu verði slegið föstu um ástæður þess að stefnandi hafi ekki kynnt sér þessa skilmála verður ekki talið að það stafi af ástæðum sem stefndi beri ábyrgð á. Sá háttur sem stefndi hafði á útgáfu tryggingarskírteinis og tilkynningu til stefnanda eru að mati dómsins í samræmi við skyldur þær sem hann ber samkvæmt 10. gr. laga um vátryggingarsamninga, nr. 30/2004. Í ákvæðinu er kveðið á um að stefndi skuli afhenda stefnanda skilmála tryggingarinnar og vátryggingarskírteinið til staðfestingar því að samningur sé kominn á. Í athugasemdum við umrædda grein í frumvarpi laganna er það orðað svo að senda skuli vátryggingartaka umrædd gögn og í nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp laganna segir að alls ekki sé ætlast til þess að orðið sé skilið bókstaflega þannig að afhending þurfi að fara fram hönd í hönd, heldur geti tryggingarfélög í flestum tilvikum uppfyllt skyldur sínar um afhendingu á rafrænan eða annan sannanlegan en hagkvæman hátt. Í ljósi framangreindra lögskýringargagna verður tilkynningu í bréfi með almennri póstsendingu á skráð lögheimili stefnanda, sem jafnframt er sú fasteign sem tryggingin tekur til, jafnað við afhendingu í þessu sambandi enda ekkert sem veitti stefnda vísbendingu um annað en að upplýsingarnar bærust stefnanda með þeim hætti.

Í ljósi þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að skilmáli tryggingarinnar um undanþágu stefnda á tjóni sem rekja má til lagna í suðurútvegg hússins sé gildur gagnvart stefnanda. Stefnandi byggir á því að tjón hans sé að rekja til bilunar í ofnalögn á suðurvegg hússins og verður samkvæmt framangreindu að telja að það falli undir framangreindan skilmála tryggingarinnar. Verður stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda. Þegar af þessari ástæðu er ekki tilefni til að fjalla um það hvort önnur skilyrði vátryggingarskilmálanna séu fyrir hendi.

Eins og atvikum er háttað þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málarekstri þessum.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp þennan dóm.

Dómsorð:

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfu stefnanda, H-kvk-ef S-kvk-ef. Málskostnaður fellur niður.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf