S-140/2007

Mál þetta, sem var dómtekið 18. janúar sl., höfðaði sýslumaðurinn á Húsavík hér fyrir dómi með ákæruskjali útgefnu þann 5. júní 2007 á hendur X,

„fyrir brot gegn lögum um lax- og silungsveiði með því að hafa þann 25. júlí 2006, verið að veiðum fyrir landi Gunnarsstaða í Þistilfirði með tveimur silunganetum í sjó um 1120 m norðan við ós Hafralónsár, þrátt fyrir bann við veiðum göngusilungs í sjó frá 1. apríl til 1. október ár hvert og þrátt fyrir að bannað sé að leggja net svo nærri ósi straumvatns.

Þetta telst varða við 1. mgr. og 3. mgr. 15. gr. laga nr. 61, 2006 um lax- og silungsveiði, og c. lið 1. gr. reglna nr. 372, 2004 um bann við netaveiði göngusilungs við Faxaflóa Skjálfanda og Þistilfjörð, allt sbr. c. lið og d. lið 50. gr. fyrrnefndra laga nr. 61, 2006.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar. Jafnframt er krafist upptöku á tveimur silunganetum og einum urriða sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins, sbr. 53. gr. laga nr. 61, 2006.“

Ákærða krefst þess aðallega að verða sýknuð af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing verði felld niður og til þrautavara að verða dæmd vægasta refsing sem lög heimila. Þá krefst hún þess að kröfu um upptöku muna verði hafnað og sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

I.

Þann 25. júlí 2006 kærði leigutaki silungasvæðis Hafralónsár í Þistilfirði til lögreglu að net væri í sjó skammt frá ós árinnar, eftir því sem segir í frumskýrslu A lögreglumanns. Þar er síðan rakið að hann fór fyrst sjóleiðis í átt að vettvangi, en komst ekki alla leið vegna grynninga. Fór hann þá heim að Gunnarsstöðum og hafði tal af B bónda, sem kvað silunganet vera í sjó norðan við bæinn í svokölluðum Krók og hefði systir hans X lagt þau daginn áður með hans leyfi. Ræddi A síðan við ákærðu sem kannaðist þegar við að hafa lagt netin. Er þess getið í skýrslu A að hún hafi sagst hafa kynnt sér reglur varðandi netalagnir í sjó og reglur varðandi gerð neta og annað þeim tengt. Segir síðan í skýrslunni að A hafi þegið boð B um að aka honum þangað sem netin væru og hefðu ákærða og kærandi málsins farið með. Var A vísað til þar sem hæll var rekinn niður rétt ofan fjöruborðs og skilti á honum merkt B. Lá þaðan taug út í sjó og föst við hana tvö silunganet. Voru dufl á netunum merkt með sama hætti. Í öðru netinu var einn þorskur sem var sleppt en í hinu einn lítill urriði. A tók hnit þarna við hælinn með GPS staðsetningartæki, 66° 09 640 N og 15° 25 562 V. Þá kemur fram í skýrslu hans að hann fór og tók hnit við ós Hafralónsár að norðanverðu og skráði þau 66° 09 530 N og 15° 24 091 V. Tækið reiknaði fjarlægðina á milli þessara tveggja hnita 1120 metra. Lagt var hald á netin og urriðann.

Lögregla yfirheyrði ákærðu þann 3. ágúst 2006. Kannaðist hún við að hafa lagt netin og kvaðst hafa gert það með samþykki bræðra sinna B og C, bænda á Gunnarsstöðum. Kvað hún þau C hafa ákveðið að leggja netin tvö- til þrjúhundruð metrum vestar en áratugahefð væri fyrir að gera á Gunnarsstöðum, til þess að færa þau fjær árósnum, sem hefði verið að færast vestar og vestar með árunum. Aðspurð kvað hún þau ekki hafa mælt fjarlægðina frá netunum í ósinn nákvæmlega. C hefði tjáð henni að reglur nr. 372, 2004 væru úr gildi fallnar samkvæmt upplýsingum sem hann hefði fengið frá veiðimálastjóra.

Sama dag tók lögregla skýrslu af B. Kvað hann C bróður sinn hafa átt annað netið en móður þeirra hitt. Ákærða hefði lagt netin með leyfi hans og samþykki. Kvaðst hann hafa sagt henni að leggja netin vestast í Gunnarsstaðakrókinn sem hún hefði gert. Hefðu netin verið lögðu vestar en hefð hefði verið fyrir að gera. Tók hann fram að ós Hafralónsár hafi sífellt verið að færast vestar og á að giska hafi hann færst um 500 metra á síðustu 10 árum. Hann kvaðst hafa fengið þær upplýsingar að fyrrnefndar reglur nr. 372, 2004 ættu að gilda til tveggja ára, þ.e. til apríl 2006. Kvað hann C bróður sinn hafa hringt til embættis veiðimálastjóra til að spyrjast fyrir um hvort reglugerðin væri enn í gildi og hann fengið þær upplýsingar að svo væri ekki.

Lögregla tók skýrslu af C 26. október 2006. Kemur fram í skýrslu hans að ákærða hefði lagt netin með samþykki hans og B. Upplýsti hann að hann hefði haft samband við skrifstofu veiðimálastjóra og fengið þær upplýsingar að reglur nr. 372, 2004 væru úr gildi fallnar.

Bréfleg fyrirspurn lögreglunnar á Húsavík um gildi reglna nr. 372, 2004 var svarað með bréfi landbúnaðarstofnunar 5. desember 2006 með því að þær væru ótímabundnar og giltu á ári hverju eins og fram kæmi í 1. gr. þeirra. Yrðu þær aðeins numdar úr gildi með útgáfu nýrra reglna í Stjórnartíðindum. Segir síðan í bréfinu að fyrir liggi að enginn þeirra starfsmanna sem starfi að veiðimálum innan Landbúnaðarstofnunar hafi gefið upplýsingar á annan veg.

II.

Ákærða gaf skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins svo og vitnin B og C og A lögreglumaður.

Ákærða staðfesti að hafa lagt umrædd net með samþykki bræðra sinna og kvaðst hafa lagt þau vestast í svokallaðan Gunnarsstaðakrók. Kvaðst hún hafa talið að það þyrfti að leggja netin um 1200 - 1500 metra frá ósnum og tók fram að þau hefðu talið að bann reglnanna hefði einungis staðið í tvö ár.

Ákærða kvað veiðar af þessu tagi hafa verið stundaðar þarna að minnsta kosti frá því að móðir hennar hefði munað fyrst eftir sér.

Vitnið B staðfesti að hafa heimilað ákærðu að leggja netin og að það hefði verið álit hans að bann við netaveiðum göngusilungs í sjó samkvæmt fyrrgreindum reglum hefði verið tímabundið. Einnig sagði hann að hringt hefði verið til yfirvalda til að athuga hvort þetta væri rétt. Hann kvaðst hafa séð lögreglumanninn aka niður að ós Hafralónsár eftir að netin höfðu verið tekin upp. Hann kvaðst ekki geta staðfest fjarlægðarmælingu hans og draga mætti hana í efa.

Vitnið C kveðst hafa hringt til skrifstofu veiðimálastjóra á sínum tíma og talað þar við einhverja konu, sem hefði haldið að það hlyti að vera að bann reglnanna væri fallið niður.

Vitnið A staðfesti efnislega í framburði sínum framangreinda frumskýrslu sína og staðfesti einnig framangreinda mælingu með GPS tæki, sem hann sagði að væri „tólf tungla“ tæki. Hann hefði farið á námskeið í notkun slíkra tækja og hafa reynslu af henni.

III.

Samkvæmt framburði ákærðu og öðrum gögnum liggur fyrir að hún lagði þau net sem lögregla tók upp vestast í Gunnarsstaðakrók þann dag sem ákæran greinir. Lagði hún þau í netlögum Gunnarsstaða og með leyfi landeigenda þar.

Með reglum nr. 372, 2004 bannaði veiðimálastjóri netaveiði göngusilungs í sjó á ári hverju frá og með 10. júní til og með 10. ágúst með strandlengju Þistilfjarðar frá Hraunhafnartanga í vestri að Fonti á Langanesi í austri. Segir í 2. gr. reglnanna að brot á ákvæðum þeirra varði sektum samkvæmt lögum nr. 76, 1970 um lax- og silungsveiði með síðari breytingum. Er tekið fram í 3. gr. að reglurnar séu settar samkvæmt heimild í 7. mgr. 14. gr. sömu laga.

Svo sem að framan hefur verið rakið kveðast ákærða og bræður hennar hafa talið að þessar reglur hafi verið úr gildi fallnar. Ekki hefur verið leitt í ljós svo öruggt sé að stjórnvöld hafi veitt rangar upplýsingar þess efnis. C hefur hins vegar eindregið borið að þetta hafi honum verið sagt í símtali vorið 2006. Er ljóst að misskilningur hefur orðið til um gildi reglnanna. Reglur þessar hafa ekki verið felldar úr gildi og eiga nú lagastoð í ákvæði 5. mgr. 15. gr. laga nr. 61, 2006 um lax- og silungsveiði sem tóku gildi 1. júlí 2006.

Samkvæmt 1. mgr. 15. gr. nefndra laga nr. 61, 2006 er bannað að veiða göngusilung í sjó nema í netlögum sjávarjarða. Í 2. mgr. sömu gr. er tekið fram að við veiðar göngusilungs í fastar veiðivélar í netlögum einstakra sjávarjarða skuli miða við þann netafjölda sem viðkomandi fasteign hafi haft síðustu fimm ár fyrir gildistöku laga um lax- og silungsveiði nr. 53, 1957. Skuli Landbúnaðarstofnun halda skrá um framangreindan rétt sjávarjarða til netaveiði í netlögum og sinna eftirliti með þeim veiðum í samræmi við ákvæði laganna. Ekki er upplýst í þessu máli hvort slík skrá er haldin og þá ekki hvort Gunnarsstaðir hafi þar skráðan rétt til netaveiði í netlögum. Samkvæmt framburði ákærðu var netalögn hennar í samræmi við venjulegar nytjar á Gunnarsstöðum frá því áður en lög nr. 53, 1957 tóku gildi.

Samkvæmt fyrrnefndri 5. mgr. 15. gr. laga nr. 61, 2006 er Landbúnaðarstofnun heimilað að takmarka eða banna á tilteknum svæðum og um tiltekinn tíma veiði silungs samkvæmt sömu grein, að því gefnu að slíkt sé nauðsynlegt til þess að tryggja fiskigengd í nærliggjandi veiðivötn. Samskonar áskilnað um tiltekinn tíma var að finna í 7. mgr. 14. gr. laga nr. 76, 1970 um lax- og silungsveiði. Í áliti umboðsmanns Alþingis 11. júlí 2006 í málum nr. 4340/2005 og 4341/2005 kom fram sú niðurstaða hans að það hafi verið í andstöðu við þennan áskilnað um tiltekinn tíma að afmarka gildistíma reglnanna við ótilgreint árabil. Benti hann á að ákvörðun um veiðibann eða veiðitakmörkun á grundvelli þessa ákvæðis þyrfti að vera tímabundin, t.d. við tiltekna daga, vikur eða árabil. Verður túlkun umboðsmanns í þessa veru ekki talin röng, en af því leiðir að verulegur vafi er um gildi bannsins tveimur árum eftir að það var sett. Ber að skýra þann vafa ákærðu í hag. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna hana af því að hafa brotið gegn ákvæðum reglnanna.

IV.

Samkvæmt 3. mgr. 15. gr. laga nr. 61, 2006 er bannað á tímabilinu 1. apríl til 1. október ár hvert að leggja net eða hafa ádrátt í sjó nær ósi straumvatns sem fiskur gengur í en 1500 metra, ef meðalvatnsmagn ár er innan við 25 m³ á sekúndu, en 2000 metra ef vatnsmagnið er meira. Gangi lax í straumvatn má þó aldrei leggja net né hafa ádrátt í sjó nær en 2000 metra. Kunnugt er, þeim sem eitthvað þekkja til laxveiðihlunninda á Norðausturlandi, að lax gengur í Hafralónsá. Gildir því regla ákvæðisins um 2000 metra fjarlægð frá ósi hennar við netalagnir í sjó.

Hér að framan er rakin skýrsla lögreglumanns um að hann fór að ósi Hafralónsár og tók þar hnit með „tólf tungla“ GPS tæki eftir að hann hafði tekið samskonar hnit þar sem ákærða lagði netin. Reiknaði tækið fjarlægð milli þessara punkta 1120 metra. Samkvæmt framburði lögreglumannsins hefur hann lært að nota GPS tæki og er reyndur í brúkun þeirra. Ekki hefur verið gert líklegt að svo miklu skakki á mælingum hans að hugsanlegt sé að ákærða hafi lagt netin utan þeirrar 2000 metra fjarlægðar frá árósnum sem áskilin er að lögum. Verður hún því sakfelld fyrir að hafa brotið gegn ákvæði 3. mgr. 15. gr. laga nr. 61, 2006 um lax- og silungsveiði, sem varðar refsingu samkvæmt c-lið 50. gr. sömu laga.

V.

Ákærða hefur ekki sætt refsingum. Með tilliti til atvika, bæði þess að hún kveðst hafa lagt netin í samræmi við langa venju og þess að hún lagði þau með leyfi landeigenda og eftir tilvísun þeirra, þykir refsing hennar hæfilega ákveðin 10.000 króna sekt til ríkissjóðs sem hún skal greiða innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja, en sæta ella fangelsi í tvo daga. Þá ber að fallast á kröfu um upptöku silunganeta og urriða.

Eftir þessari niðurstöðu ber að dæma ákærðu til greiðslu sakarkostnaðar, þ.e. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, J-kk-ef H-kk-ef hrl. og ferðakostnað hans eins og nánar greinir í dómsorði, að virðisaukaskatti á málsvarnarlaun meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Dómsuppsaga hefur dregist nokkuð vegna anna dómarans.

D Ó M S O R Ð :

Ákærða, X, greiði 10.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja, en sæti ella fangelsi í tvo daga.

Ákærða greiði ferðakostnað skipaðs verjanda síns, J-kk-ef H-kk-ef hrl., 25.660 krónur og málsvarnarlaun hans 200.000 krónur.

Gerð eru upptæk tvö silunganet og einn urriði.