E-11388/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 29. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Ó-kvk-þgf K-kvk-þgf K-kvk-þgf, Langholtsvegi 57, Reykjavík, á hendur

Z-brautum og gluggatjöldum h/f, Faxafeni 14, Reykjavík og Vátryggingafélagi Íslands h/f., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu birtri 9. október 2009.

Í stefnu málsins er þess krafist að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnanda 4.505.175 kr. auk 4,5% ársvaxta af 869.390 kr. frá 15.2.2005 til 31.1.2007 en af 4.505.175 kr. frá þeim degi til upphafsdags dráttarvaxta, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38/2001 af samanlagðri fjárhæð höfuðstóls og vöxtum frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist aðallega að dráttarvextir reiknist frá 29.5.2009 en til vara frá síðara tímamarki. Þess er krafist að vextir höfuðstólsfærist á 12 mánaða fresti í fyrsta skipti hinn 15.2.2006, allt að frádreginni innborgun hinn 25.5.2009 að fjárhæð 677.795 kr. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Dómkröfur stefndu í málinu eru aðallega að sýknað verði af öllum kröfum stefnanda, en til vara er krafist lækkunar. Í aðalkröfu er gerð krafa um málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti en í varakröfu er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Dómari ákvað við fyrirtöku málsins 26. mars sl., sbr. 31. gr. laga um meðferð einkamála, eftir ósk lögmanns stefnanda, með samþykki lögmanns stefndu, að málið yrði flutt um bótaskyldu stefndu.

Stefnandi gerir þá kröfu í þessum þætti málsins, að viðurkennd verði bótaskylda stefndu vegna slyss er stefnandi varð fyrir í febrúar 2005, þegar stefnandi féll úr stiga í vörulager stefnda að Faxafeni 14 í Reykjavík. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.

Málavextir

Upphaf málsins er að rekja til þess að hinn 29. júní 2007 óskar lögmaður stefnanda eftir því að stefndi, VÍS, staðfesti bótaskyldu vegna slyss stefnanda í febrúar 2005. Aðdraganda slyssins er lýst með eftirfarandi hætti í stefnu: „Í febrúar 2005 var stefnandi að sækja vörur í hillu á lager í samræmi við hennar verksvið, þar sem rými var mjög þröngt. Enginn verkstjóri var á staðnum. Eina trappan sem var fyrir hendi var svokölluð A-trappa sem var allt of stutt svo hún varð að standa í efstu tröppunni til að sækja kassa. Trappan var hvorki stöðug né í góðu standi. Úr þessari tröppu þurfti stefnandi að teygja sig upp fyrir sig eftir vörum í hillu og skipti þá engum togum að trappan fór á hliðina. Stefnandi fell niður á steingólf og lenti þar mjög illa.“

Í svarbréfi stefnda, VÍS, kemur fram að félaginu hafi ekki verið tilkynnt um slysið fyrr og það óski eftir formlegri tilkynningu þar um. Slík tilkynning var send 17. júlí 2007. Í tilkynningunni kemur eftirfarandi fram: „Slasaða var að sækja kassa inn á mjög þröngan (sic) geymslu verslunarinnar og þurfi að fara upp í A-tröppu. Trappan var of stutt þannig að hún þurfti að standa í efsta þrepi. Stiginn fór á hliðina og hún datt niður á steingólf og lenti mjög illa.“ Engin vitni munu hafa verið að óhappinu, en R-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf, samstarfskona stefnanda, kom að henni liggjandi á gólfinu. Stefnandi taldi ekki ástæðu til að fara á slysadeild og hélt áfram vinnu sinnu. Slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins.

Hinn 12. júní 2008 sendi stefnandi lögmanni sínum eftirfarandi tölvupóst, ásamt myndum af stiganum. „Sendi meðf. myndirnar af umræddum stiga og því umhverfi sem hann er notaður við, augljóslega er hann í litlu samræmi við hæðina á þeim hillum sem hann er notaður við. Hæðin á efstu tröppu 140 cm en heildarhæð 170 cm í notkun, hæð hillunnar sem kassinn var í er líklega um 190-210 cm en stiginn er einnig notaður til að taka úr efstu hillum þar sem hæðin er orðin vel á þriðja metra.“

Hinn 2. júlí 2008 ritar lögmaður stefnanda stefnda, VÍS, bréf og óskar þess að félagið viðurkenni bótaskyldu úr slysatyggingu launþega og ábyrgðartryggingu Z-brauta og gluggatjalda hf. Hinn 13. ágúst 2008 er bótaskyldu hafnað. Hinn 11. september 2008 er óskað eftir endurskoðun á afstöðunni og því hafnað af hálfu stefnda, VÍS.

Óljóst er hvenær stefnandi leitaði fyrst læknis vegna fallsins. Í vottorði frá Ö-kk-þgf V-kk-þgf, dags. 20. janúar 2009, kemur fram að stefnandi leitaði fyrst til hans 29. ágúst 2006. Í vottorðinu er haft eftir stefnanda að hún hafi fengið verk í hægri öxl við slysið og um 8 mánuðum seinna hafi hún fengið verk í ökkla hægra megin og eftir það verk í hægra hné. Í vottorðinu kemur fram að stefnandi fór m.a. í aðgerð á hægra hné 20. október 2006 og á hægri öxl. 18. desember 2006.

Í vottorði frá sjúkraþjálfara, dags. 17. apríl 2009, kemur fram að stefnandi komi fyrst til sjúkraþjálfarans í september 2005 vegna verkja í hægri öxl. Síðan kemur fram að á tímabilinu frá september 2005 til september 2006 kom stefnandi 69 sinnum til sjúkraþjálfarans út af öxlinni. Ekki er minnst á önnur einkenni í vottorðinu, þ.e. hvorki minnst á hægra hné né ökkla.

Hinn 10. febrúar 2009 sendu málsaðilar sameiginlega matsbeiðni til S-kk-ef T-kk-ef læknis og B-kk-ef D-kk-ef hdl. Stefndi undirritaði matsbeiðnina með fyrirvara um bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu og fyrirvara um greiðslu kostnaðar við matsgerð umfram það sem greiddist úr slysatryggingu. Matsgerðin lá fyrir hinn 27. apríl 2009. Niðurstaðan var sú að stöðugleikatímapunktur væri 31. janúar 2007, tímabil þjáningabóta væri 6 vikur án rúmlegu, varanlegur miski væri 10% og varanleg örorka 10%. Hinn 29. apríl 2009 var stefnda sendur útreikningur á kröfu stefnanda miðað við niðurstöðu matsmanna. Stefndi, VÍS, lýsti sig reiðubúinn til uppgjörs úr slysatryggingu launþega og greiddi skv. því 677.795 kr. hinn 25. maí 2009. Mál þetta var síðan höfðað í október 2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á eftirfarandi málsástæðum.

1. Óforsvaranlegt hafi verið að hafa sag á lagergólfinu á sama tíma og afgreiðslufólk þurfti að sækja vörur hátt upp í hillur og nota til þess tröppur. Byggt er á að m.a. eftirfarandi greinar laga hafi verið brotnar: Lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, 1. gr., 13. gr., 37. gr. og 42. gr.

2. Óforsvaranlegt hafi verið að geyma vörur hátt uppi í hillum þegar afgreiðslufólk þurfti hratt og fumlaust að sækja vörur á meðan viðskiptavinur beið, vinna hratt svo hægt væri að snúa sér að næsta viðskiptavini. Byggt er á að m.a. eftirfarandi greinar laga hafi verið brotnar: Lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, 1. gr., 13. gr., 37. gr. og 42. gr.

3. Óforsvaranlegt hafi verið að hafa ekki betri og öruggari stiga við höndina til að vinna það verk, sem stefnanda bar að vinna ásamt öðru afgreiðslufólki, og aðstæður til að koma þeim við ef þeir væru fyrir hendi. Byggt er á að m.a. eftirfarandi greinar laga hafi verið brotnar: Lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, 1. gr., 13. gr., 37. gr., 42. gr., 46. gr. og 65. gr.

4. Að huga ekki að fyrirbyggjandi öryggisráðstöfunum í samræmi við lög, auk þess að hafa ekki fullnægjandi verkstjórn á vinnustaðnum. Byggt er á að m.a. eftirfarandi greinar laga hafi verið brotnar: Lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, 1. gr., 5. gr., 13.-14. gr., 16. gr., 21.-23. gr., 37. gr., 42. gr., 65. gr. og 65. gr. A. Einnig er vísað til reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, einkum 5. gr., 21. gr. og 26. gr.

Á því er byggt að að virða verði stefnda, Z-brautum, eða starfsmönnum hans það til vanrækslu að hafa ekki gætt að framangreindu og hefur stefndi því bakað sér ábyrgð skv. almennu skaðabótareglunni og reglunni um húsbóndaábyrgð.

Um lagarök er vísað til almennu skaðabótareglunnar og reglunnar um húsbóndaábyrgð. Vísað er til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, einkum 1. gr., 5. gr., 13.-14. gr., 16. gr., 20.-23. gr., 37. gr., 42. gr., 46. gr., 65. gr., 65. gr. A, og 78.-79. gr. Vísað er til skaðabótalaga nr. 50/1993, einkum 3.-5. gr. Einnig er vísað til reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, einkum 2.-3. gr., 5. gr., 21. gr., 26. gr., IV. kafla, V. kafla og VIII. kafla. Þá er vísað til Evróputilskipana 89/391/EBE og 89/654/EBE. Um málskostnað vísast til XXI. kafla l. nr. 91/1991, sérstaklega 129. gr. og 130. gr. Tekið verði tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyld og þarf því aðfararhæfan dóm fyrir skattinum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndu telja að engar þær réttarreglur sem stefnandi byggir á í málinu hafi verið brotnar af hálfu stefnda eða starfsmanna hans. Þá benda stefndu á að það liggi í hlutarins eðli að reglugerð sú sem stefnandi vísar til í stefnu, þ.e. nr. 920/2006, gildi ekki um slys stefnanda þegar af þeirri ástæðu að slysið varð í febrúar 2005.

Af gögnum málsins verður ekki dregin sú ályktun að slysið verði rakið til einhverra þeirra atvika sem bakað gætu stefndu skaðabótaábyrgð.

Þannig benda stefndu á að hinn umræddi stigi var í fullkomnu lagi. Þá hafna stefndu þeirri fullyrðingu stefnanda að sag hafi verið á lagergólfinu þar sem slysið varð og að það hafi með einhverjum hætti haft þau áhrif að slysið varð. Þá benda stefndu jafnframt á að starfsmenn stefnda höfðu ekki kvartað yfir aðstæðum á lager fyrir umrætt slys. Auk þess hafna stefndu þeirri fullyrðingu stefnanda að ekki hafi verið öðrum stiga til að dreifa en þeim sem stefnandi notaði.

Stefndu mótmæla sérstaklega þeirri fullyrðingu í stefnu að slysið verði rakið til skorts á verkstjórn. Það verk sem stefnandi vann var einfalt og útheimti ekki sérþekkingu umfram þá þekkingu sem stefnandi réð yfir.

Þá benda stefndu á að kassi sá sem stefnandi ætlaði að sækja var í hillu í ca 190 til 210 cm hæð. Í þeim kössum sem voru á þeirri hillu voru fylgihlutir fyrir ömmustangir, þ.e. festingar, hnúðar og hringir. Um létta hluti er að ræða, þannig að kassinn sem stefnandi ætlaði að sækja var léttur. Almenna reglan er sú að starfsmenn sækja þessa kassa inn á lager og pakka innihaldinu í söluumbúðir. Þannig er það undantekning að sækja þurfi kassa svo afgreiða megi viðskiptavin sem er staddur í búðinni þar sem þessir hlutir eiga almennt að vera til í búðinni.

Með vísan til þess sem fram hefur komið um hæð hillu þeirrar sem umræddur kassi stóð í er ljóst að ekki var nein þörf á að nota stiga til að sækja kassann eins og stefnandi heldur fram. Það dugði einfaldlega að teygja sig í kassann af gólfinu enda hæðin ekki meiri en svo og kassinn léttur. Ef notaður var stigi til þessa verks var svo sannarlega ekki þörf á því að klifra upp í efstu tröppu þ.e. í 140 cm hæð eins og fram kemur í stefnu að stefnandi hafi gert. Sú háttsemi stefnanda er því ekki í neinum eðlilegum tengslum við það verk sem hún átti að vinna, nokkuð sem stefnda verður vart um kennt. Miðað við þær upplýsingar sem koma frá stefnanda sjálfum, og er að finna í tölvupósti frá stefnanda, virðist því sem stefnandi hafi nánast þurft að beygja sig niður til að taka kassann af hillunni, þar sem hún segist hafa staðið í efstu tröppu stigans.

Stefndu telja því einsýnt að slys stefnanda verði ekki rakið til athafnar eða athafnaleysis sem haft gæti í för með sér skaðabótaábyrgð stefnda. Þvert á móti telja stefndu að ef slysið verður ekki einfaldlega flokkað sem óhappatilvik sé engu um að kenna nema gáleysi stefnanda sjálfs og því um eigin sök að ræða. Hér benda stefndu aftur á að frásögn stefnda bendir eindregið til þess að notkun stefnanda á umræddum stiga hafi ekki verið í neinu samræmi við það verk sem hún átti að vinna og beinlínis til þess fallið að auka líkur á að slys yrði.

Þá benda stefndu jafnframt á að stefnandi bar sig vel eftir slysið og kvartaði ekki yfir afleiðingum þess við stefnda. Stefndi hafði því enga ástæðu til að ætla annað en að stefnandi hafi jafnað sig eftir slysið. Því hvíldi engin lagaskylda á stefnda að tilkynna um slysið til Vinnueftirlits ríkisins eða lögreglu. Stefndu verða því ekki látnir bera halla af hugsanlegum skorti á upplýsingum um sjálft slysið.

Málskostnaðarkröfur stefnda, bæði í aðalkröfu og varakröfu, eru reistar á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort stefndu beri bótaábyrgð á slysi stefnanda í febrúar 2005 umfram það er stefnandi hefur þegar fengið greitt úr slysatryggingu launþega.

Ekki nýtur við samtímaheimilda varðandi atburðinn sjálfan. Engin vitni voru að honum, en það er ekki dregið í efa að stefnandi hafi dottið úr stiganum á vinnustað sínum í febrúar 2005. Stefnandi fór ekki á slysadeild eftir slysið og hélt vinnu sinni áfram þann dag og næstu daga og vikur. Stefnandi mun fyrst hafa leitað læknis vegna slyssins í september sama ár. Í ljósi málsatvika hvíldi engin skylda á stefnda, Z-brautum og gluggatjöldum hf., að kalla Vinnueftirlit ríkisins til.

Stefnandi er ein til frásagnar um atburðinn. Í stefnu segir að svokölluð A-trappa hafi verið til staðar, en hún hafi verið allt of stutt þannig að stefnandi hafi orðið að standa í efstu tröppunni til að sækja kassa. Úr þessari tröppu þurfti stefnandi að teygja sig upp fyrir sig eftir vörum í hillu og hafi trappan farið á hliðina og stefnandi dottið á gólfið. Í tilkynningu til stefnda frá 17. júlí 2007 segir að stefnda hafi verið að sækja kassa inn í geymslu verslunarinnar og þurft að fara upp í A-tröppu. Trappan var of stutt þannig að hún þurfti að standa í efsta þrepi. Stiginn fór á hliðina og hún datt niður á steingólf og lenti mjög illa. Í tölvupósti frá stefnanda frá júní 2008 eru myndir sendar af umræddum stiga og því umhverfi sem hann er notaður við. Þar segir að hæðin á efstu tröppu sé 140 cm, en heildarhæð 170 cm í notkun. Hæð hillunnar sem kassinn var í er stefnandi var að sækja er líklega um 190-210 cm. Þá segir að stiginn sé einnig notaður til að taka úr efstu hillum þar sem hæðin er orðin vel á þriðja metra. Fyrir dómi sagði stefnandi að hún hafi staðið með annan fótinn í efsta þrepi (pallinum) en hinn fóturinn hafi verið í þrepinu fyrir neðan og hún hafi verið að ná í nokkrar festingar fyrir ömmustangir í kassa sem var í hillunni.

Í raun skiptir ekki öllu máli hvort stefnandi hafi verið að sækja kassa eða hluti í kassann. Það er ágreiningslaust að kassinn hafi verið í hillu sem var í 190-210 cm hæð. Stefndu telja að nákvæm hæð hafi verið 195 cm. Með því að klifra upp í efsta þrep stigans í 140 cm hæð, þótt það sé bara með annan fótinn, er stefnandi í raun farin að vinna niður fyrir sig. Það var engin þörf á því að fara svo hátt upp í stigann. Þessi háttsemi stefnanda skapaði hættu fyrir hana og er orsök slyssins.

Ekkert liggur annað fyrir í málinu en að stiginn hafi verið í lagi er óhappið átti sér stað. Stiginn er enn í notkun, fimm árum eftir slysið. Þá liggur heldur ekki annað fyrir en að aðstæður á slysstað hafi verið forsvaranlegar. Þá á ekki að þurfa sérstaka verkstjórn við það að fara og taka kassann út úr hillunni í 195 cm hæð. Hér er um mjög einfalt verk að ræða.

Þegar á allt þetta er litið er því hafnað að slys stefnanda sé að rekja til athafnar eða athafnaleysis stefnda sem gæti haft í för með sér skaðabótaskyldu. Hér er fremur um óhappatilvik að ræða sem er á ábyrgð stefnanda.

Með vísan til þess sem að framan greinir er það niðurstaða dómsins að sýkna eigi stefndu af kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu vegna óhapps stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, Z-brautir og gluggatjöld hf. og Váryggingafélag Íslands hf., eru sýknuð af kröfum stefnanda, Ó-kvk-ef K-kvk-ef K-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.