E-5357/2008

Mál, þetta sem dómtekið var 3. apríl 2009, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af B-kk-þgf J-kk-þgf S-kk-þgf, Baugakór 15, Kópavogi, á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík, með stefnu áritaðri um birtingu 24. júní 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu bóta samkvæmt kaskótryggingu á bifreiðinni VD 189 að fjárhæð kr. 3.429.975 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 26. febrúar 2006 til greiðsludags.

Þess er krafist að dæmt verði að dráttarvextir skuli leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti í fyrsta sinn þann 26. febrúar 2007, en síðan árlega þann dag. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Krafist er vaxta af málskostnaði samkvæmt III. kafla vaxtalaga frá 15. degi eftir uppkvaðningu dóms til greiðsludags. Einnig er krafist virðisauka af málskostnaði þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur.

Dómkröfur stefnda eru aðallega þær að sýknað verði af kröfum stefnanda í máli þessu, en til vara að þær verði lækkaðar. Í aðalkröfu er krafist málskostnaðar að skaðlausu stefnda til handa að mati dómsins, en í varakröfunni að málskostnaður verði felldur niður.

Málavextir

Málavextir eru þeir að þann 22. desember 2005 lenti bifreið stefnanda, VD 189, í umferðaróhappi á mótum Kringlumýrarbrautar og Háaleitisbrautar í Reykjavík. Bifreiðin, BMW M3 árgerð 2001, var tryggð kaskótryggingu hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Nánari atvik voru þau að bifreiðinni var ekið frá Miklubraut og síðan norður Kringlumýrarbraut að gatnamótum Háaleitisbrautar. Ökumaður var R-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, en hann mun hafa fengið bifreiðina að láni til reynsluaksturs vegna hugsanlegra kaupa hans á bifreiðinni. Ökumanni tókst ekki að stöðva bifreiðina áður en að gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Háaleitisbrautar kom, þrátt fyrir hemlun, og rann bifreiðin inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi og í veg fyrir bifreiðina DI 699, sem ekið var austur Háleitisbraut á grænu ljósi, og árekstur varð með bifreiðunum. Við áreksturinn kastaðist bifreið stefnanda á bifreiðina RL 109, sem hafði verið ekið vestur Háaleitisbraut á vinstri beygjuakrein, en var kyrrstæð á gatnamótunum vegna umferðar á móti þegar áreksturinn varð. Mikið tjón varð á bifreiðunum við áreksturinn.

Með bréfi, dags. 26. janúar 2006, hafnaði stefndi greiðslu bóta úr kaskótryggingu með vísan til liðs 11.3. í skilmálum tryggingarinnar, þegar tjóni hefur verið valdið af ásetningi eða gáleysi ökumanns.

Málinu var vísað til Tjónanefndar vátryggingafélaganna, sem skilaði áliti 21. mars 2006, og síðan til Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem ályktaði um málið 9. maí 2006. Nefndirnar komust báðar að þeirri niðurstöðu að tjónið skyldi ekki bætt úr kaskótryggingu vegna þess að ökumaður hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi.

Málið var tekið fyrir í Endurkröfunefnd 10. október 2007 gegn ökumanninum, R-kk-þgf B. B-kk-þgf, og varð niðurstaða nefndarinnar sú að tjóninu hefði verið valdið af stórkostlegu gáleysi í skilningi umferðarlaga og endurkröfu skyldi beitt.

Stefnandi hefur ekki sætt sig við afstöðu stefnda og hefur því höfðað mál þetta til greiðslu bóta vegna tjónsins á bifreiðinni VD 189. Stefnandi lét meta viðgerðarkostnað bifreiðarinnar hjá Rétti ehf. og var tjónið metið á 3.429.975 kr., sem er stefnufjárhæð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi lýsir aðdraganda árekstursins svo, að ökumaður hafi ekið bifreið stefnanda frá Miklubraut og síðan norður Kringlumýrarbraut. Á Kringlumýrarbraut hafi hann farið yfir á vinstri akrein þar sem hann taldi vera bestu akstursskilyrðin enda hafi verið á götunni mikil bleyta og krap. Er hann nálgaðist gatnamótin hafi hann skipt yfir á miðakrein þar sem minni umferð var. Hann hafi byrjað að draga úr hraða með því að hemla en fundist eins og lítið drægi úr hraða bifreiðarinnar. Hann hafi þá reynt þá að nauðhemla en fundist þá sem að bíllinn flyti í bleytunni og krapinu á götunni. Ökumaður hafi brugðist við með að reyna að stýra bifreiðinni til að forðast árekstur. Bifreiðin hafi runnið þá á litlum hraða (eins og sjáist á afstöðumyndum eftir áreksturinn) á móti rauðu ljósi inn á gatnamótin Kringlumýrarbraut / Háaleitisbraut og lent þar í árekstri við bifreið sem kom akandi úr vesturátt.

Stefndi hafi hafnað að greiða úr kaskótryggingu á þeim forsendum að ástæðu tjóns megi rekja til hraðaksturs ökumanns sem teljist stórfellt gáleysi og sé undanskilið bótagreiðslu með vísan til greinar 11.3 í tryggingarskilmálum.

Stefnandi telur ósannað að um hraðakstur hafi verið að ræða eða að akstur hafi verið með þeim hætti að um stórfellt gáleysi hafi verið að ræða. Ökumaður bifreiðarinnar hafi leitað af varkárni að bestu akstursskilyrðum er fyrir hendi voru. Þegar hann hafi komið að gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Háaleitisbrautar hafi skyndilega ekkert viðnám verið í dekkjum við hemlun þar sem bifreiðin flaut í vatni og krapi. Það sé alkunna að bifreiðar á „low profile“ dekkjum eigi það til að fljóta, eða það sem kallað sé „hydroplaning“ á ensku, við aðstæður sem þessar. Margar fræðigreinar hafi verið ritaðar um „hydroplaning“, en um sé að ræða aðstæður sem ökumenn geti lítið gert nema að stýra bifreiðunum til betra veggrips. Óhöpp sem verði við þessar aðstæður verði ekki rakin til ásetnings eða stórfellds gáleysis ökumanns. Dekkjaframleiðendur eins og Michelin séu að hanna dekk til að reyna að koma í veg fyrir óhöpp eins og þessi.

Það sé ósannað að bifreiðin hafi verið á miklum hraða er hún fór inn á gatnamótin. Gögn málsins sýni þvert á móti fram á að bifreiðinni hafi ekki verið ekið á miklum hraða inn á gatnamótin eins og sjáist greinilega á formbreytingum sem urðu á bifreiðunum og hvernig bifreiðin færðist til við áreksturinn. Bifreið á miklum hraða hefði kastast til með allt öðrum hætti en myndirnar sýna. Engin vitni séu um að bifreiðinni hafi verið ekið með miklum hraða inn á gatnamótin. Auk þess sem þau vitni sem rætt hafi verið við séu engin sönnun þess að bifreiðinni hafi verið ekið hratt gegn mótmælum ökumanns. Eins komi ekki fram hvar umrædd vitni voru stödd er óhapp varð.

Engin rannsókn hafi farið fram á hugsanlegum hraða bifreiðarinnar eins og oft sé gert þegar því sé haldið fram að ökumaður hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Sönnunarbyrðin fyrir því að ökumaður hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi hvíli á stefnda. Ekkert í gögnum málsins bendir til annars en að um óhappatilvik hafi verið að ræða. Gera þurfi ríkar kröfur til að stefndi geti borið fyrir sig undantekningarákvæði í tryggingaskilmálum auk þess sem tilvik verði að vera óumdeilanlegt. Stefndi hafi alla sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu að um stórkostlegt gáleysi hafi verið að ræða.

Gerð sé krafa um bætur sem nemi viðgerðarkostnaði á bifreiðinni samkvæmt mati réttingarverkstæðisins Rétts ehf., dags. 6. desember 2006, samtals að fjárhæð kr. 3.429.975.

Kröfur um bætur styður stefnandi við lög nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga, vátryggingarskírteini bifreiðarinnar VD 189 og meginreglur kröfuréttar. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 129. gr. 4. tl. um vexti af málskostnaði. Einnig sé krafist virðisaukaskatts af málskostnaði þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað í skýrslur lögreglu um atvik máls. Í frumskýrslu lögreglu sé m.a. haft eftir ökumanni að þegar hann hafi verið að nálgast gatnamótin hafi hann litið augnablik af akbrautinni á útvarp bifreiðarinnar og þegar hann leit aftur fram á veginn hafi hann séð bifreiðar stopp við gatnamótin fyrir framan hann þar sem rautt ljós logaði á götuvitum gegn akstursstefnu hans. Hann hafi þá hemlað bifreiðinni, en hún ekki látið að stjórn þrátt fyrir fulla hemlun og runnið áfram. Hann kvaðst þá hafa brugðið á það ráð að stýra bifreiðinni milli bifreiða sem voru stopp við gatnamótin á vinstri beygjuakrein og vinstri akrein. Bifreiðin hafi runnið inn á gatnamótin og þar hafi hann séð bifreiðina RL 109 kyrrstæða inni á gatnamótunum og hafi hann reynt að sveigja til hægri til að forðast að lenda á henni, en þá hafi bifreiðinni DI 669 verið ekið á vinstri hlið VD 189 með þeim afleiðingum að hún snerist og hafnaði á bifreiðinni RL 109.

Ökumaður DI 669 hafi skýrt m.a. svo frá að hann hafi ekið bifreið sinni austur Háaleitisbraut gegn grænu ljósi. Þegar hann var kominn inn á mið gatnamótin var bifreiðinni VD 189 ekið í veg fyrir bifreið hans og árekstur orðið.

Ökumaður RL 109 hafi skýrt m.a. svo frá að hann hafi ekið bifreið sinni vestur Háaleitisbraut á vinstri beygjuakrein gegn grænu ljósi. Ökumaður kveðst hafa stöðvað bifreið sína vegna umferðar á móti, en þá hafi bifreiðinni VD 189 skyndilega verið ekið inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi þar sem hún lenti í árekstri við bifreiðina DI 669 og kastaðist VD 189 síðan á RL 109.

Tvö vitni, H-kvk-nf K-kvk-nf og G-kk-nf G-kk-nf, gáfu sig fram við lögreglu á staðnum. H-kvk-nf var í bifreið sinni kyrrstæðri á vinstri akrein Kringlumýrarbrautar á leið til norðurs, en G-kk-nf var á leið norður Kringlumýrarbraut þegar VD 189 var ekið fram úr bifreið hans. Bæði skýri svo frá að bifreiðinni VD 189 hefði verið ekið á ofsahraða eftir Kringlumýrarbraut inn á gatnamótin og gegn rauðu ljósi.

Hinn 12. janúar 2006 hafi ökumaður VD 189 gefið skýrslu að nýju hjá lögreglu og þá hafi hann breytt upphaflegum framburði sínum töluvert frá frumskýrslunni og gefi þar aðrar skýringar á óförum sínum í umrætt sinn, eins og rakið sé í stefnu. Í framhaldi af þessu hafði stefnandi samband við stefnda varðandi bótarétt sinn úr kaskótryggingunni, en tryggingafélagið hafnaði bótaskyldu með vísan til greinar 11.3 í skilmálum tryggingarinnar, með bréfi dags. 26. janúar 2006.

Óumdeilt sé að þegar óhapp það er mál þetta snúist um gerðist hafði stefnandi í gildi kaskótryggingu hjá stefnda fyrir bifreið sína VD 189. Um trygginguna giltu skilmálar félagsins nr. 230 um kaskótryggingu ökutækja.

Sýknukröfu sína byggir stefndi á gr. 11.3 í skilmálunum, þar sem undanskilin sé áhætta á tjóni sem valdið sé af ásetningi eða gáleysi. Það sé skoðun stefnda að sú hafi verið raunin í umrætt sinn.

Óumdeilt sé að í umrætt sinn var bifreiðinni VD 189 ekið inn á gatnamót Kringlumýrarbrautar og Háaleitisbrautar gegn rauðu ljósi og var bifreiðin stjórnlaus.

Eftir ökumanni VD 189 sé haft í frumskýrslunni að hann hafi ekki verið að fylgjast með umferð fyrir framan sig og þegar hann líti upp sjái hann bifreiðar sem voru á sömu leið og hann, kyrrstæðar á rauðu ljósi við gatnamót Háaleitisbrautar. Hann reyni að hemla, en þegar hann átti sig á því að honum muni ekki takast að stöðva bifreið sína í tæka tíð ákveði hann að freista þess að sveigja fram hjá bifreiðunum og skrensi hann á milli þeirra og aki inn á gatnamótin þar sem hann lendi í vegi fyrir DI 669 og árekstur verði.

Með þessu aksturslagi stofnaði hann eigin lífi og annarra sem þarna áttu leið um í stórhættu og var mikil mildi að ekki urðu þarna alvarleg meiðsl á fólki.

Eignatjónið var hins vegar mikið. Stefndi greiddi kr. 4.276.717 úr ábyrgðartryggingu VD 189 og stefnukrafan vegna tjóns á VD 189 nemi kr. 3.429.975 þannig að miðað við það hafi heildareignatjónið numið kr. 7.706.692.

Af hálfu stefnanda sé á því byggt að ósannað sé að um hraðakstur hafi verið að ræða í umrætt sinn og að stefndi hafi sönnunarbyrðina um að um stórkostlegt gáleysi hafi verið að ræða. Þá sé fullyrt af hans hálfu að ökumaður VD 189 hafi af varkárni leitað að bestu akstursskilyrðum. Vandséð sé hvernig unnt sé að fallast á það og sé því mótmælt.

Síðbúnar skýringar, sem skilja verði á þann hátt að ökumaðurinn kenni hemlabúnaði bifreiðarinnar um það hvernig fór, eigi ekki við rök að styðjast og sé þeim mótmælt. Fullyrðingum um að bifreiðin hafi flotið í vatni og krapi sé einnig mótmælt og bent á að samkvæmt frumskýrslu lögreglu hafi færi verið blautt og sólskin, en ekki sé minnst á krapa. Myndum sem teknar voru á vettvangi og fylgja lögregluskýrslu beri og saman við það.

Hvað varði hraða VD 189 þá kunni það að vera rétt að ósannað sé hver hraði hennar nákvæmlega var þegar henni var ekið að gatnamótunum. Það sé þó vafalaust að hraðinn hafi verið gríðarlegur og langt yfir því sem leyfilegt sé og aðstæður leyfðu,

enda hafði ökumaður enga stjórn á bifreiðinni. Ítrekað skuli að tveimur vitnum, sem voru á staðnum, þeim H-kvk-þgf K-kvk-þgf og G-kk-þgf G-kk-þgf beri saman um ofsaakstur VD 189 í umrætt sinn og lýsti G-kk-nf því að bifreiðin hafi „sikksakkað“ milli bifreiða á Kringlumýrarbrautinni frá því hann varð var við bifreiðina á mótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar þar til óhappið varð.

Það sé því sannað að mati stefnda að um ofsaakstur hafi verið að ræða í umrætt sinn, enda ekki ágreiningur um það að bifreiðin hafi komið algerlega stjórnlaus inn á gatnamótin og einungis guð og lukkan ráðið því hvernig fór. Að aka þannig inn á ein fjölförnustu gatnamót Reykjavíkur kl.13:30, þegar umferðarþungi sé hvað mestur tveimur dögum fyrir jól, hljóti að mati stefnda að teljast stórkostlegt gáleysi, enda vandséð hvenær það eigi við ef ekki hér. Höfnun stefnda á greiðslu bótanna sé því fyllilega réttmæt.

Þó dómstólar hafi hér sem endranær vissulega seinasta orðið verði ekki fram hjá því litið að þrjár nefndir, sem fjallað hafi um málið, þar af tvær opinberar, hafi komist að sömu niðurstöðu hvað þetta álitaefni varðar, þ.e. að tjóni hafi verið valdið af stórkostlegu gáleysi og vafalaust sé að í því felist augljós stuðningur við sjónarmið stefnda í máli þessu.

Varðandi varakröfu um lækkun þá sé tjónsfjárhæð mótmælt, a.m.k. að svo stöddu, og áskilinn réttur til þess að fara nánar ofan í það. Skorað sé á stefnanda að upplýsa nánar hvað liggi að baki þeim fjárhæðum sem settar séu fram í kröfugerð hans.

Þá sé ekki tekið tillit til eigin áhættu stefnanda í kröfugerðinni og þess krafist að það verði gert komi til þess að kröfur hans verði að einhverju leyti teknar til greina.

Dráttarvaxtakröfu er mótmælt enda eigi hún ekki stoð í lögum.

Niðurstaða

Fyrir liggur að þegar umferðaróhapp það er mál þetta snýst um gerðist hafði stefnandi í gildi kaskótryggingu hjá stefnda fyrir bifreið sína VD 189. Er um það deilt hvort stefnandi eigi rétt til bóta úr þeirri tryggingu vegna tjónsins sem varð á bifreiðinni í árekstrinum 22. desember 2005. Um trygginguna giltu skilmálar félagsins nr. 230 um kaskótryggingu ökutækja. Samkvæmt ákvæði 11.3 í skilmálum tryggingarinnar greiðir félagið ekki bætur þegar tjóni hefur verið valdið af ásetningi eða gáleysi ökumanns. Byggir stefndi á því að ökumaður hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með akstri sínum tiltekið sinn.

Vitnin Ó-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf K-kvk-nf sáu ökulag ökumanns VD 189 í aðdraganda árekstursins.

Í lögregluskýrslu, sem Ó-kk-nf S-kk-nf hefur staðfest fyrir dómi, greindi hann frá því að hann hefði ekið eftir Kringlumýrarbraut á akrein lengst til hægri á u.þ.b. 80 km hraða. Hann hefði átt eftir 150 – 200 metra í gatnamótin er BMW-bifreið hefði verið ekið á ofsahraða fram úr honum. Kvaðst Ó-kk-nf strax hafa séð að ökumaður myndi ekki geta stöðvað bílinn á gatnamótunum, ferðin hafi verið það ofsaleg. Hann kvaðst hafa séð er bifreiðinni var ekið á milli kyrrstæðra bíla, sem biðu á rauðu ljósi og síðan séð er árekstur varð við Land Cruiser jeppa. Við það hefði bifreiðin snúist hring og endað upp á umferðareyju á Háleitisbraut.

Vitnið G-kk-nf G-kk-nf hefur greint frá því í lögregluskýrslu, sem hann hefur staðfest fyrir dómi, að hann hafi verið rétt komin yfir gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar þegar grárri BMW-bifreið var ekið mjög hratt fram úr honum. Bifreiðinni hefði verið svínað fram úr honum og hefði hann séð á eftir henni norður Kringlumýrarbraut á ofsaferð. Bifreiðinni hefði verið ekið sikksakk fram úr bílum, örugglega 10–15 bílum. Vitnið kvaðst hafa séð er bifreiðinni var ekið af akrein lengst til vinstri, yfir á miðakrein og síðan á milli bíla sem voru stopp á ljósunum. Vitnið kvaðst hafa verið það langt frá að það hefði ekki séð áreksturinn sjálfan.

Vitnið H-kvk-nf K-kvk-nf skýrði svo frá í lögregluskýrslu að hún hafi verið í bifreið sinni kyrrstæðri á miðakrein Kringlumýrarbrautar til norðurs við Háaleitisbraut, þar sem rautt ljós logaði fyrir akstursstefnu hennar. Í baksýnisspegli hefði hún séð hvar BMW-bifreið var ekið hratt eftir miðakrein norður Kringlumýrarbraut. Hún hefði séð að bifreiðinni var ekið það hratt að ökumaður myndi ekki geta stöðvað fyrir aftan hennar bíl og hefði hún búið sig undir árekstur. Rétt áður en bifreiðin kom að hennar bíl beygði ökumaður yfir á beygjuakrein lengst til vinstri og ók síðan hiklaust inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi og á tvo jeppa sem ekið var rólega af stað frá Háaleitisbraut.

Haft var eftir ökumanni bifreiðar stefnanda í frumskýrslu lögreglu að hann hafi ekið bifreiðinni VD 189 norður Kringlumýrarbraut að gatnamótum Háaleitisbrautar tiltekið sinn. Þegar hann hafi nálgast gatnamótin hafi hann litið augnablik á útvarp bifreiðarinnar og þegar hann leit aftur fram á veginn hafi hann séð bifreiðar stopp við gatnamótin fyrir framan sig þar sem rautt ljós logaði á götuvitum gegn akstursstefnu þeirra. Hann hafi þá hemlað bifreiðinni, en hún ekki látið að stjórn þrátt fyrir fulla hemlun og runnið áfram og inn á gatnamótin. Sú skýring ökumanns eftir á að orsök óhappsins megi rekja til viðnámsleysis dekkja bifreiðarinnar og svokallaðs „hydroplaning“ er órökstudd og ósönnuð og verður ekki á henni byggt í málinu. Ef krapi var á götunni, eins og ökumaður heldur fram, var sérstök ástæða til að aka varlega.

Af atvikum öllum og framburði vitna er nægilega í ljós leitt að hraðakstur bifreiðarinnar VD 189 á Kringlumýrarbrautinni í aðdraganda árekstursins hafi orðið þess valdandi að ökumaður gat ekki stöðvað bifreiðina áður en að gatnamótunum kom og hann hafði enga stjórn á bifreiðinni er hún fór inn á gatnamótin gegn rauðu ljósi og olli árekstri við bifreiðarnar þar. Er fallist á með stefnda að ökumaðurinn, sem ekki hafði ekið þessari bifreið áður, hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með akstri sínum tiltekið sinn, og því hafi stefnda verið heimilt að hafna bótakröfu hans vegna tjónsins á bifreiðinni samkvæmt ákvæði 11.3 í skilmálum kaskótryggingarinnar. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda í málinu en málskostnaður verður felldur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, B-kk-ef J-kk-ef S-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf