E-2772/2013

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 9. janúar sl., er höfðað 19. júní 2013 af Z ehf., sem nú ber heitið X ehf., [...] í Reykjavík, gegn Y ehf., [...] í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að hinu stefnda félagi verði gert að greiða sér 512.518,00 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 72.449 krónum frá 5.10.2011 til 26.10.2011, af 128.367 krónum frá 26.10.2011 til 14.11.2011, af 211.737 krónum frá 14.11.2011 til 15.11.2011, af 350.776 krónum frá 15.11.2011 til 16.11.2011, af 350.130 krónum frá 16.11.2011 til 29.11.2011, af 402.146 krónum frá 29.11.2011 til 1.12.2011, af 426.408 krónum frá 1.12.2011 til 7.12.2011, af 443.890 krónum frá 7.12.2011 til 13.12.2011, af 473.753 krónum frá 13.12.2011 til 20.12.2011, af 475.551 krónum frá 20.12.2011 til 22.12.2011, af 486.577 krónum frá 22.12.2011 til 25.1.2012 og af 512.518 krónum frá 25.1.2012 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

II.

Stefnandi máls þessa mun hafa verið innflytjandi og söluaðili hársnyrtivara. Stefndi rekur hárgreiðslustofu í húsnæði við [...] í miðborg Reykjavíkur og hafði þar hársnyrtivörur frá stefnanda til sölu og í umboðssölu. Félagið Þ ehf., sem rak hárgreiðslustofuna Æ, leigði einnig aðstöðu hjá stefnda. Hinn 1. apríl 2012 flutti síðastgreinda félagið rekstur sinn úr húsnæði stefnda eftir að Þ sameinaðist öðru félagi sem fyrirsvarsmaður stefnanda stóð að.

Mál þetta lýtur að innheimtu á kröfum samkvæmt 18 reikningum stefnanda á hendur stefnda. Allir lúta reikningarnir, sem gefnir voru út á tímabilinu frá 5. október 2011 til 25. janúar 2012, að sölu stefnanda á hársnyrtivörum til stefnda.

Með innheimtubréfi 10. maí 2013 krafðist stefnandi greiðslu fyrrgreindra reikninga ásamt dráttarvöxtum og innheimtukostnaði. Með bréfi lögmanns stefnda, dags. 23. sama mánaðar, mótmælti stefndi því að vera í skuld við stefnanda. Þar var því haldið fram að Þ ehf., sem þar er kallað Æ, hafi verið í mikilli skuld við stefnda þegar félagið flutti úr húsnæði stefnda. Í bréfinu sagði síðan: „Eftir aðkomu [Z] ehf. að rekstri [Æ] flutti stofan úr húsnæði [Y] ehf. án þess að gera upp með öðrum hætti en þeim að [Z] ehf. og [Æ] var tilkynnt að sú skuld sem kynni að standa milli [Æ] og [Y] annars vegar og [Y] og [Æ] hins vegar yrði gerð upp með skuldajöfnuði.“ Þá segir í bréfinu að engum andmælum hafi verið hreyft við því af hálfu stefnanda og hafi aðilar hætt viðskiptum sín á milli. Bent var á að teldi stefnandi sig eiga kröfu vegna sölu á hársnyrtivörum til hins stefnda félags meðan Þ ehf. hafi verið með rekstur sinn í húsnæði stefnda við [...] yrði stefnandi að beina kröfunni að því félagi.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi reisir kröfu sína á 18 reikningum sem allir byggjast á sölu stefnanda á snyrtivörum til stefnanda. Í stefnu er gerð grein fyrir reikningum þessum með eftirfarandi hætti:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 05.10.2011 05.10.2011 46.996,00

2. 05.10.2011 05.10.2011 25.453,00

3. 26.10.2011 26.11.2011 55.918,00

4. 14.11.2011 14.11.2011 83.370,00

5. 15.11.2011 15.11.2011 109.353,00

6. 15.11.2011 15.11.2011 29.686,00

7. 16.11.2011 16.11.2011 1.043,00

8. 16.11.2011 16.11.2011 -1.689,00

9. 29.11.2011 29.11.2011 54.792,00

10. 29.11.2011 29.11.2011 13.012,00

11. 29.11.2011 29.11.2011 -15.788,00

12. 01.12.2011 01.12.2011 24.262,00

13. 07.12.2011 07.12.2011 17.482,00

14. 13.12.2011 13.12.2011 29.863,00

15. 20.12.2011 20.12.2011 1.798,00

16. 22.12.2011 22.12.2011 5.727,00

17. 22.12.2011 22.12.2011 5.299,00

18. 25.01.2012 25.01.2012 25.941,00

Stefnandi kveður stefnufjárhæðina nema samtölu framangreindra reikningsfjárhæða. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Um lagarök fyrir kröfu stefnanda vísar hann til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en sú regla fái m.a. stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Stefnandi kveðst styðja kröfu sína um dráttarvexti við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Þá styðjist krafa stefnanda um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. sömu laga.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Í greinargerð stefnda er rakið að fyrrgreint einkahlutafélag, Þ ehf., hafi um tíma verið með aðstöðu í húsnæði stefnda við [...] og rekið þar hárgreiðslustofuna Æ. A hafi verið í forsvari fyrir Þ ehf. og séð um samskipti við stefnda. Fram kemur að uppgjör milli stefnda og Þ ehf. hafi farið fram eftir lok hvers mánaðar þegar allur breytilegur kostnaður, m.a. vegna vörunotkunar auk leigukostnaðar, hafi legið fyrir. Um áramótin 2011/2012 hafi bókhald Þ ehf. sýnt að félagið skuldaði stefnda 320.062 krónur.

Þá segir í greinargerðinni að stefnandi hafi um og upp úr þessu farið að bera víurnar í hárgreiðslustofur í Reykjavík. Ekki hafi orðið af því að stefnanda keypti stefnda. Hins vegar hafi stefnandi keypt Þ ehf. einhvern tíma í mars og hafi félagið þá flutt starfsemi sína úr húsnæði stefnda. Á þeim tíma hafi Þ ehf. skuldað stefnda leigu og breytileg gjöld fyrir mars auk eldri skuldar. Hafi skuldin þá numið 876.160 krónum samkvæmt bókum stefnda.

Stefndi kveðst hafa á sama tíma verið í skuld við stefnanda, sem samkvæmt bókhaldi hans hafi að hámarki numið 1.756.945 krónum. Stefndi heldur því fram að þegar Þ ehf. hafi flutt út hafi skuld félagsins við stefnda átt að koma til lækkunar á skuld stefnda við stefnanda. Eftirstöðvar skuldarinnar við stefnanda hafi þá numið 880.785 krónum. Lagt hafi verið til við forsvarsmann stefnanda að skuld þessi yrði gerð upp með níu mánaðarlegum greiðslum. Þegar hann hafi fengið uppgjörsgögnin í hendur 14. maí 2012 hafi hann í tölvuskeyti til bókara stefnda sagt að hann „yrði að tala við stelpurnar“ – en þar hafi hann átt við A og samstarfsmenn hennar hjá Þ ehf. Stefndi kveðst ekki vita hvað hafi komið út úr því viðtali. Hins vegar hafi stefndi unnið eftir þessu og greitt stefnanda umsamda fjárhæð. Eftir þetta hafi stefndi ávallt staðgreitt vörur frá stefnanda. Stefndi kveðst aldrei hafa fengið upplýsingar frá stefnanda um að hann væri í liðlega hálfrar milljóna króna skuld meðan á þeim viðskiptum hafi staðið. Stefndi kveðst hins vegar einu sinni hafa fengið upplýsingar um að skuld hans næmi liðlega 16 þúsund krónum.

Stefndi telur að ekki hafi gengið sem skyldi fyrir stefnanda að hasla sér völl í rekstri hárgreiðslustofa og að félagið hafi tapað fé á kaupum sínum á Þ ehf. Stefnandi geti hins vegar ekki bætt sér það tjón með því að endurvekja kröfur á hendur stefnda, sem hafi verið gerðar upp með skuldajöfnuði og mánaðarlegri greiðslu peninga í níu mánuði. Stefndi kveður stefnanda bundinn af því uppgjöri sem lagt hafi verið fyrir hann. Aldrei hafi komið fram athugasemdir við uppgjörið af hans hálfu. Þvert á móti hafi hann tekið við greiðslum frá stefnda á eftirstöðvum kröfu sinnar, eins og lagt hafi verið til. Stefnandi hafi hins vegar aldrei verið fáanlegur til að ganga frá formlegu uppgjöri. Stefndi telur að tregða hans til þess skapi honum engan rétt til frekari greiðslna. Hafi stefnandi fyrst krafið stefnda um eftirstöðvar skuldarinnar eftir að stefndi hafi hætt viðskiptum við stefnanda árið 2013.

Með vísan til alls framangreinds byggir stefndi á því að hann hafi þegar staðið við allar skuldbindingar sínar gagnvart stefnanda og skuldi honum ekki krónu. Öllum kröfum stefnanda sé lokið fyrir greiðslu, annars vegar með umsömdum skuldajöfnuði og hins vegar með greiðslu reiðufjár.

Hafi stefnandi talið sig vanhaldinn í uppgjöri við stefnda, hafi stefnanda borið að gera stefnda grein fyrir þeirri afstöðu sinni þegar í stað, þ.e. þegar í maí 2012, enda hafi stefnandi þá lýst því yfir, að hann ætlaði að kanna stöðuna hjá sér með því að ræða við fyrrum forsvarsmenn Þ ehf. Stefnandi hljóti að hafa rætt við fyrrum eigendur Þ ehf. og komist að raun um að skuldastaða aðila væri rétt. Hafi stefnandi ekki gert það verði hann að bera hallann af því. Engar athugasemdir hafi borist frá stefnanda það sem eftir hafi lifað ársins 2012. Stefnandi hafi jafnframt tekið við greiðslum úr hendi stefnda samkvæmt því sem kveðið hafi verið á um í tölvupósti bókara stefnda til stefnanda frá maí 2012. Engin krafa hafi borist um frekari greiðslu þegar stefnanda hafi að fullu verið greiddar þær 880.785 krónur sem talið var að stæði út af eftir skuldajöfnuðinn. Stefndi byggir á því að stefnandi verði að bera allan halla af tómlæti sínu í þessu máli teljist kröfum hans á hendur stefnda ekki lokið fyrir greiðslu.

Stefndi mótmælir enn fremur kröfu stefnanda um dráttarvexti, fari svo ólíklega að stefnandi teljist eiga kröfu á hendur stefnda. Telur hann dráttarvexti fyrst geta fallið á kröfuna frá og með dómsuppsögudegi, enda ekki um hefðbundna skuld samkvæmt útgefnum reikningum að ræða með fyrir fram ákveðnum gjalddaga, heldur viðskiptauppgjör, þar sem fyrir liggi að stefndi hafi ekki talið sig vera í skuld við stefnanda. Hann kveðst hafa verið í góðri trú um að svo væri allt frá því er hann hafi innt síðustu greiðslu sína af hendi til stefnanda til lúkningar þeirri kröfu sem eftir hafi staðið eftir skuldajöfnuðinn í maí 2012.

Um lagarök vísar stefndi til reglna samningaréttar um að gerða samninga beri að halda og efna samkvæmt efni þeirra. Þá vísar hann til reglna kröfuréttar um lok kröfuréttinda fyrir greiðslu og brottfall kröfuréttinda vegna tómlætis. Um heimild til að dæma dráttarvexti frá og með dómsuppsögudegi vísar hann til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

IV.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, B, gaf skýrslu fyrir dómi. Í máli hans kom fram að stefnandi hefði verið í helmingseigu hans á þeim tíma sem atvik urðu. Hann þvertók fyrir að félagið hefði keypt Þ ehf. eins og haldið sé fram í greinargerð stefnda. Hins vegar kvaðst hann hafa keypt persónulega hlutabréf í einkahlutafélaginu Ö á [...]. Það félag hafi síðan sameinast hárstofunni Þ með þeim skilmálum að hann eignaðist 60% í hinum sameinaða rekstri á [...], en eigendur Þ ehf. myndu eiga 40% í honum.

Engin gögn liggja fyrir um þessi viðskipti. Lýsing B er þó að mestu leyti í samræmi við framburð A, fyrrum helmingseiganda Þ ehf. Kvað hún B hafa keypt Þ ehf. en gat þess ekki að stefnandi hefði átt aðild að þeim viðskiptum. Þá kom fram í máli hennar að hinn sameiginlegi rekstur á [...] hefði verið undir merkjum Ö ehf. sem hefðu verið 60% í eigu B og að hún og annar eigandi Þ ehf. hefðu hvor um sig átt 20% í því félagi.

Samkvæmt framansögðu verður að leggja til grundvallar að stefnandi hafi ekki átt hlutdeild í sameiningu framangreindra félaga er leitt gat til þess að hann tæki yfir skuldbindingar Þ ehf. gagnvart stefnda. Skilyrði um gagnkvæmni krafna, sem nota á til skuldajafnaðar, voru því ekki fyrir hendi. Stefndi gat því ekki dregið skuld Þ ehf. við sig, að fjárhæð 876.160 krónur, frá óumdeildri kröfu stefnanda á hendur stefnda nema stefnandi veitti samþykki sitt fyrir þeirri ráðstöfun.

Samkvæmt því sem fram hefur komið fyrir dómi annaðist fyrirtækið W ehf. reikningshald stefnda ásamt greiðslu og útgáfu reikninga. Gögn málsins bera með sér að C hjá W ehf. hafi, með tölvuskeyti 14. maí 2012, sent fyrirsvarsmanni stefnanda, B, tilboð fyrir hönd stefnda um uppgjör við stefnanda. Þar kemur fram að heildarskuld stefnda við stefnanda nemi 1.756.945 krónum. Inn í þeirri fjárhæð var áfallinn kostnaður, 448.686 krónur, á kröfu að fjárhæð 961.088 krónur sem var í innheimtu, sem og krafa að fjárhæð 547.171 króna vegna umboðssölu. Til frádráttar komu aftur á móti 200.000 krónur í afslátt af vöxtum. Lagt var til að þessi skuld yrði greidd með því að stefnandi yfirtæki skuld Þ ehf. við stefnda, að fjárhæð 876.160 krónur, og að eftirstöðvarnar, 880.785 krónur, yrðu greiddar í 9 greiðslum, fyrst í maí 2012.

B svaraði þessu tilboði þannig með tölvuskeyti sama dag að hann þyrfti að ráðfæra sig við samstarfskonur sínar, en spurði jafnframt hvernig skuld Þ ehf. við stefnda skiptist. Nokkur samskipti virðast hafa átt sér stað í kjölfarið milli B og C um skuldastöðu Þ ehf. við stefnda. Í tölvuskeyti C 16. maí 2012 til B segir orðrétt: „Hann segist hafa talað við [A] um að þetta yrði gert svona – þ.e. að þú tækir skuldina og rukkaðir þær og segir að hún hafi verið til í það en við vitum nú bæði hvernig þessir hlutir geta breyst í málflutningi.“ B svaraði þessu með tölvuskeyti 21. maí sama ár, þar sem hann lagði til að stefndi byrjaði „að borga niður sína skuld í dag um 100 þúsund á mánuði“. Hann kvaðst síðan ætla að setjast niður með samstarfskonum sínum og fara yfir þetta en í framhaldi af því myndu þau hittast aftur og klára þetta. Af svarpósti þennan sama dag má ráða að komist hafi verið að samkomulagi um að stefndi greiddi 80 þúsund krónur á mánuði inn á skuldina. Samkvæmt framlögðum gögnum greiddi stefndi stefnanda 80 þúsund krónur mánaðarlega í fimm skipti, fyrst 21. maí 2012 og síðast 20. september sama ár.

Svör B í framlögðum tölvuskeytum vorið 2012 verða ekki skilin á þann veg að hann hafi í orði eða verki samþykkt tilboð um að skuld Þ ehf. við stefnda kæmi til frádráttar kröfu stefnanda á hendur stefnda. Hvorki gögn málsins né framburður aðila og vitna fyrir dómi gefa til kynna að þau B og C hafi hist á ný og komist að samkomulagi um að haga uppgjöri skuldarinnar með þeim hætti sem lagt var til í tölvuskeytinu 14. maí 2012. Þvert á móti benda tölvuskeyti milli þeirra í september 2012 til þess að B hafi ekki viljað gera skuldina upp á þann hátt, en þar hafnar hann þeirri málaleitan að skrifa undir samkomulag þess efnis. Ekki liggur því fyrir að komist hafi á samningur um uppgjör milli félaganna þess efnis að fyrrgreind skuld Þ ehf. við stefnda kæmi til frádráttar kröfum stefnanda á hendur stefnda.

Kröfugerð stefnanda er reist á 18 reikningum frá tímabilinu 5. október 2011 til 25. janúar 2012. Stefndi mótmælir ekki þeim vöruviðskiptum sem liggja útgáfu reikninganna til grundvallar og að honum hafi borið að greiða það verð fyrir vörurnar sem reikningarnir bera með sér. Samkvæmt framlögðum bókhaldsgögnum stefnda skuldaði félagið stefnanda 985.215 krónur í upphafi þessa tímabils 5. október 2011 en 1.471.141 krónu í lok þess. Áður en stefndi færði ranglega skuld Þ ehf. að fjárhæð 876.160 krónur til lækkunar á kröfu stefnanda í bókhaldi sínu 30. apríl 2012 nam skuld stefnda við stefnanda 1.661.694 krónum. Eftir það virðast aðilar einungis hafa átt í staðgreiðsluviðskiptum á sama tíma og stefndi greiddi í fimm skipti 80.000 krónur inn á kröfur stefnanda, síðast 20. september 2012.

Í ljósi þessara upplýsinga um skuldastöðu stefnda gagnvart stefnanda á umræddu tímabili liggur ekki fyrir að stefnanda hafi borið að ráðstafa fyrrgreindum greiðslum, samtals að fjárhæð 400.000 krónur, inn á þær kröfur sem lágu til grundvallar þeim 18 reikningum sem stefnandi reisir málatilbúnað sinn á. Miðað við framangreindar forsendur verður að ganga út frá því að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda í samræmi við heildarfjárhæð reikninganna. Stefnandi krafðist greiðslu þeirra með innheimtubréfi 10. maí 2013, eða rúmu einu og hálfu ári eftir að elsti reikningurinn var gefinn út og u.þ.b. hálfu ári eftir að stefndi hætti að greiða inn á skuld sína við stefnanda. Í þessu ljósi telur dómurinn ekki forsendu til að fallast á þá mótbáru stefnda að krafan sé fallin niður sökum tómlætis.

Eins og málið liggur fyrir verður ekki á það fallist að viðbrögð stefnanda við málaleitan stefnda hafi gefið stefnda tilefni til að ætla að samningur hefði komist á um uppgjör á skuldum félagsins við stefnanda er fæli í sér að skuld Þ ehf. kæmi til frádráttar á kröfum stefnanda. Ekki er því efni til þess að sýkna stefnda af dráttarvaxtakröfu stefnanda á þeim grunni, eins og stefndi fer fram á. Það er hins vegar ósannað að samið hafi verið fyrir fram um gjalddaga reikninganna og ber því að haga útreikningi dráttarvaxta samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, en ekki 1. mgr. sömu greinar. Reikningskröfurnar bera því dráttarvexti frá því mánuður var liðinn frá því stefnandi krafði stefnda sannanlega um greiðslu þeirra. Kreditreikningar koma hins vegar til frádráttar á þeim degi er þeir voru gefnir út.

Samkvæmt framansögðu er fallist á kröfu stefnanda með framangreindri breytingu á dráttarvöxtum, eins og í dómsorði greinir. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndi einnig dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem í ljósi ágreiningsefnisins og umfangs málsins þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Y ehf., greiði stefnanda, X ehf., 512.518 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 72.449 krónum frá 5. nóvember 2011 til 16. nóvember 2011, af 70.760 krónum frá þeim degi til 26. nóvember 2011, af 126.678 krónum frá þeim degi til 29. nóvember 2011, af 110.890 krónum frá þeim degi til 14. desember 2011, af 194.260 krónum frá þeim degi til 15. desember 2011, af 333.299 krónum frá þeim degi til 16. desember 2011, af 334.342 krónum frá þeim degi til 29. desember 2011, af 402.146 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2012, af 426.408 krónum frá þeim degi til 7. janúar 2012, af 443.890 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2012, af 473.753 krónum frá þeim degi til 20. janúar 2012, af 475.551 krónu frá þeim degi til 22. janúar 2012, af 486.577 krónum frá þeim degi til 25. febrúar 2012 og af 512.518 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)