E-14232/2009

Mál þetta, sem dómtekið var þann 20. apríl 2010, er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 16. desember 2009. Stefnandi er B-kk-nf Ó-kk-nf, kt. 150173-5829, Reykjahlíð 10, Reykjavík. Stefndi er Tryggingamiðstöðin, kt. 660269-2079, Síðumúla 24, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi greiði 1.789.824 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 17. desember 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda í samræmi við málskostnaðarreikning, auk virðisaukaskatts á málskostnað.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að krafan verði lækkuð. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins eða eftir málskostnaðarreikningi. Til vara er þess krafist að málskostnaður falli niður.

Málsatvik:

Málið er höfðað til greiðslu bóta samkvæmt altjónstryggingu á bifreiðinni UF-234, AUDI A3, árgerð 2007, sem var tryggð altjónstryggingu hjá stefnda. Stefnandi ók bifreiðinni, aðfaranótt laugardagsins 17. janúar 2009, austur Miklubraut þegar hann missti stjórn á henni þar sem sveigja kemur á götuna móts við Rauðarárstíg, með þeim afleiðingum að bifreiðin fór í gegnum vegrið og stöðvaðist á öfugum vegarhelmingi, gegnt akstursstefnu.

Samkvæmt lögregluskýrslu, 19. janúar 2009, barst lögreglu, kl. 03.51, aðfaranótt laugardagsins 17. janúar 2009, tilkynning um að bifreið hefði verið ekið í gegnum vegrið á Miklubraut til vesturs, við Rauðarárstíg og að ökumaður hafi verið að hlaupa frá vettvangi. Vettvangi er lýst svo að þar séu tvær akreinar í hvora átt og að þær séu aðskildar með málmvegriði. Þegar lögreglan kom á vettvang hafi þar verið fyrir hópur fólks sem ýmist var vitni eða átti leið hjá. Bifreiðin UF-234, hafi verið kyrrstæð á hægri akrein Miklubrautar til vesturs en bifreiðin hafi verið með stefnu gegnt umferð. Framan á bifreiðinni hafi verið mikið magn vegriðs en skammt vestan við bifreiðina hafi vantað vegrið á milli akreina. Bifreiðin hafi verið læst og með aðvörunarljós er lögreglu bar að garði.

Í lögregluskýrslu er greint frá vitnisburði tveggja vitna. K-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf sagðist hafa veitt umræddri bifreið athygli þegar hann var að aka austur Hringbraut. Bifreiðarnar hafi báðar verið á rauðu ljósi á Hringbraut á móts við Umferðarmiðstöðina. Síðan hafi bifreiðinni UF-234 verið ekið mjög greitt og þegar K-kk-nf hafi komið í beygjuna þar sem Hringbraut verður að Miklubraut hafi bifreiðin UF-234 verið komin yfir á öfugan vegarhelming. Þá sagðist vitnið B-kk-nf B-kk-nf P-kk-nf hafa verið að aka vestur Miklubraut þegar hann sá bifreið koma í gegnum vegriðið og enda gegnt akstursstefnu. Hann sagðist hafa séð hávaxinn mann með dökkt hár, í gallabuxum og svörtum anorakk, hlaupa í átt að Lönguhlíð. Þetta staðfesti vitnið S-kvk-nf H-kvk-nf, sem var með B-kk-þgf í bifreiðinni. Aðstæðum á vettvangi var þannig lýst í lögregluskýrslu að það hafi verið myrkur, götulýsing hafi verið fyrir hendi og snjóþekja á malbikuðum veginum.

Bifreiðin UF-234 var tryggð altjónstryggingu hjá stefnda á þeim tíma er óhappið varð. Stefndi hafnaði greiðsluskyldu úr altjónstryggingunni á þeim forsendum að um hraðakstur hefði verið að ræða. Stefnandi vísaði málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum, en með úrskurði, dags. 21. apríl 2009, hafnaði úrskurðarnefndin því að tjón stefnanda væri greiðsluskylt úr altjónstryggingu bifreiðarinnar, með vísan til greinar 11.2 í vátryggingarskilmálum og 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Þar sem stefnandi hafnar því að um gáleysi hafi verið að ræða af hans hálfu við aksturinn umrætt sinn kveðst hann ekki una niðurstöðu nefndarinnar og höfða mál þetta í því skyni að fá tjón sitt bætt úr altjónstryggingu bifreiðarinnar.

Málsástæður og lagarök stefnanda:

Stefnandi kveðst beina kröfum sínum að stefnda sem vátryggjanda bifreiðarinnar UF-234 á tjónsdegi, sbr. vátryggingarskírteini dags. 2. desember 2008, sem liggur frammi í málinu. Þar komi fram að bifreiðin hafi, auk lögbundinnar ábyrgðartryggingar, verið tryggð kaskótryggingu hjá stefnda.

Stefnandi byggir á því að tjón það er hann varð fyrir, þann 17. janúar 2009, sé bótaskylt af hálfu stefnda. Hann hafnar því alfarið að gáleysi hafi valdið því að hann missti stjórn á bifreið sinni umrætt sinn, enda hafi hann ekið á löglegum hraða en misst stjórn á bifreiðinni vegna mikillar hálku á veginum.

Stefnandi kveðst vísa til þeirrar meginreglu vátryggingaréttar að vilji vátryggingarfélag bera fyrir sig hlutlæga eða huglæga ábyrgðartakmörkun beri það sönnunarbyrðina um atvik. Undanþáguákvæði í vátryggingarskilmálum beri að skýra þröngt enda semji tryggingafélög vátryggingarsamninga einhliða. Stefndi beri því sönnunarbyrðina fyrir því að slys stefnanda hafi borið að með þeim hætti sem um ræði í 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga og grein 11.2 í vátryggingarskilmálum stefnda. Stefndi þurfi því að sanna að vátryggingaratburðurinn verði rakinn til stórkostlegs gáleysis stefnanda, ef svipta eigi hann rétti til greiðslu bóta.

Af hálfu stefnda hafi greiðsluskyldu úr altjónstryggingu bifreiðar stefnanda verið hafnað á þeim forsendum að um hraðakstur hafi verið að ræða án þess að nánar væri útskýrt hvað átt væri við með því. Stefnandi segir að svo virðist sem stefndi hafi byggt afstöðu sína á framburði vitnis sem lögregla ræddi við á vettvangi óhappsins skömmu eftir að það átti sér stað. Ekki verði annað ráðið af þeim vitnisburði en að það hafi verið tilfinning vitnisins að stefnandi hafi ekið greitt frá gatnamótum Hringbrautar við Vatnsmýrarveg umrætt sinn. Slíkt geti ekki talist fullgild sönnun þess að stefnandi hafi ekið bifreið sinni yfir leyfilegum hámarkshraða eða gáleysislega að öðru leyti.

Stefnandi kveðst jafnframt benda á að rúmlega 800 metrar séu frá þeim stað er vitnið hafi séð bifreið stefnanda taka af stað þangað sem óhappið varð. Engin vitni hafi verið að óhappinu sjálfu og engar upplýsingar liggi fyrir um það á hvaða hraða stefnandi hafi verið. Ekki liggi fyrir hraðamælingar af neinu tagi eða útreikningar sem bendi til þess að stefnandi hafi ekið bifreið sinni á einhvern hátt gáleysislega umrætt sinn. Það sé stefndi sem beri alla sönnunarbyrði um það að stefnandi hafi unnið sér eitthvað til sakar og sýnt af sér stórkostlegt gáleysi umrætt sinn. Vísar hann um þetta atriði til 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga, þar sem segi að ekki sé nægilegt fyrir stefnda að sýna fram á að stefnandi hafi sýnt af sér einfalt gáleysi til að firra sig bótaábyrgð. Umrætt óhapp sé þvert á móti eitt þeirra óhappa sem altjónstryggingu sé ætlað að bæta.

Stefnandi byggir á því að altjónstrygging ökutækis sé vátrygging á bifreiðinni sjálfri og greiði hún bætur vegna skemmda sem hljótist á bifreiðinni af nánar tilgreindum orsökum. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. skilmála stefnda bæti hann skemmdir á vátryggðu ökutæki sem verða m.a. vegna áaksturs, sbr. d-lið og útafaksturs, sbr. f-lið ákvæðisins. Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. skilmála stefnda bæti umrædd vátrygging skemmdir á ökutækinu sjálfu og eðlilegum aukahlutum þess. Í 18. gr. skilmálanna segi enn fremur að skemmist ökutæki greiði stefndi kostnað við að gera ökutækið, að svo miklu leyti sem unnt er, eins og það var fyrir tjónið. Beri stefnda samkvæmt framangreindu að greiða stefnanda fullt andvirði viðgerðar á bifreiðinni sem og kostnað við flutning hennar þar sem hún hafi verið óökufær eftir óhappið. Stefnukrafan sundurliðist því þannig:

Viðgerðarkostnaður 1.783.398 krónur

Flutningskostnaður 6.426 krónur

Samtals 1.789.824 krónur

Stefnandi byggir kröfuna um dráttarvexti á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og kveðst gera kröfu um dráttarvexti frá þingfestingardegi stefnu málsins.

Um bótaábyrgð stefnda vísar stefnandi til meginreglna íslensks skaðabótaréttar. Þá vísar stefnandi til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamning og ákvæða umferðarlaga nr. 50/1987. Varðandi kröfu um málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála en krafa um virðisaukaskatt styðjist við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Um varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga um meðferð einkamála og um aðild til 17. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök stefnda:

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi sjálfur verið valdur að tjóninu með gáleysislegu aksturslagi sem telja verði stórkostlegt. Stefndi vísar til greinar 11.3 í skilmála kaskótryggingar ökutækja nr. 230 um að hann telji sig lausan úr ábyrgð í heild. Enn fremur vísar hann til 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

Stefndi segir ágreining málsaðila lúta að því hvort stefnda hafi verið rétt að hafna bótaskyldu á grundvelli skilmála kaskótryggingar ökutækja nr. 230 og laga um vátryggingarsamninga með vísan til þess að stefnandi hafi valdið tjóni sínu sjálfur með stórkostlegu gáleysi. Í því efni telur stefndi sannað, með vísan til framburða vitna í lögregluskýrslu og atvikum og aðstæðum á tjónsstað, að aksturslag stefnanda beri greinileg merki um að stefnandi hafi sjálfur valdið tjóni á bifreiðinni UF-234 umrætt sinn með stórkostlegu gáleysi. Í fyrsta lagi sé sú beygja sem um ræði aflíðandi og eigi hún því almennt ekki að valda ökumönnum sem um akbrautina fara teljandi vandræðum. Í öðru lagi liggi ekkert fyrir um að mikil hálka hafi verið á veginum umrætt sinn, sbr. orðalag í lögregluskýrslu um að snjóþekja hafi verið á akbrautinni. Hafi hins vegar hálka verið á akbrautinni verði að telja að aksturslag stefnanda hafi ekki verið í nokkru samræmi við aðstæður. Í þriðja lagi liggi fyrir að vitni beri að bifreið stefnanda UF-234 hafi verið ekið mjög greitt í umrætt sinn. Að lokum liggi fyrir að aksturslag stefnanda og hraði bifreiðarinnar hafi verið með þeim hætti að bifreiðin hafi náð að fara í gegnum vegrið, yfir umferðareyju sem aðskilji akreinar og endað þannig á öfugum vegarhelmingi. Telur stefndi ljóst að töluverða krafta þurfi til að rjúfa í sundur vegrið en það styðji við framburð vitnis um mjög greitt og óvarfærnislegt aksturslag stefnanda.

Stefndi byggir jafnframt á því að stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn sem styðji við framburð hans um að hann hafi ekið á löglegum hraða en misst stjórn á bifreið sinni vegna mikillar hálku og bifreiðin hafi því skemmst vegna óhappatilviks. Þannig telur stefndi að stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á, gegn afdráttarlausum upplýsingum í fyrirliggjandi gögnum, að hann hafi ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við aksturinn umrætt sinn. Af þessu tilefni bendir stefndi á að stefnandi hafi yfirgefið tjónsstað án þess að tilkynna lögreglu um tjónið. Um það efni vísar stefndi til 2. mgr. 10. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 er mæli fyrir um að hafi tjón orðið á eignum og enginn sé viðstaddur til að taka við upplýsingum, sem um ræði í 1. mgr. 10. gr., skuli tjónvaldur tilkynna það tjónþola eða lögreglunni svo fljótt sem auðið er. Stefndi kveðst telja, með vísan til framangreinds ákvæðis í umferðarlögum og kröfu um skynsemi ökumanna almennt, að stefnanda hafi borið að gera lögreglu viðvart um tjónsatvikið. Legið hafi fyrir að sýnilegt tjón hafi orðið á umferðarmannvirki og teinar úr vegriði hafi legið á akbraut, sem gátu skapað mikla hættu fyrir aðra vegfarendur, sem það hafi og gert. Það að stefnandi hafi horfið af tjónsstað hafi útilokað möguleika lögreglu á að ná tali af honum á vettvangi, m.a. til að athuga hvort hann hafi verið undir áhrifum áfengis eða annarra efna sem geti skert aksturshæfni. Stefnandi verði því sjálfur að bera hallann af því að hafa ekki tryggt sér frekari sönnun um aðstæður á vettvangi og aksturslag sitt. Frásögn hans um að hafa tekið ákvörðun um að halda fótgangandi heimleiðis eftir atvikið sé að mati stefnda þýðingarlaus og óljós, þegar litið sé til þess að stefnandi skildi ökutæki sitt eftir á röngum vegarhelmingi í öfugri akstursstefnu, auk þess sem verulegar skemmdir höfðu orðið á vegriði þannig að hætta skapaðist af. Enga þýðingu hafi í þessu sambandi hversu langt var heim til stefnanda frá tjónsstað. Framburður vitnis um að stefnandi hafi sést á hlaupum frá vettvangi gefi fremur til kynna að stefnandi hafi hlaupist á brott frá alvarlegum aðstæðum, sem hann beri alla ábyrgð á.

Samkvæmt framansögðu kveðst stefndi telja að stefnandi verði að bera hallann af því ef ekki telst með öllu sannað hvernig tjónsatburðinn bar nákvæmlega að eða hvort stefnandi hafi verið í ökuhæfu ástandi umrætt sinn, en stefnandi hafi látið undir höfuð leggjast að tryggja sér sönnun um aðdraganda og aðstæður á tjónsstað. Stefndi bendir á að undanþáguákvæði í grein 11.3 verði að skýra með hliðsjón af 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga. Tjónsatvikið verði með öllu rakið til gáleysislegs aksturslags stefnanda, sem verði að teljast stórkostlegt, þegar litið sé til málsatvika og aðstæðna á tjónsstað, auk framburðar vitna. Stefnandi verði því að bera sönnunarbyrðina um að hafa ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Af þessum sökum telji stefndi rétt að hafna bótaskyldu úr altjónstryggingu stefnanda vegna tjóns á bifreið hans í kjölfar tjónsatviksins.

Varakröfu um lækkun bóta byggir stefndi á að í 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga og grein 11.3 í vátryggingarskilmálum nr. 230 sé gert ráð fyrir að félagið geti losnað úr ábyrgð að hluta. Stefndi vísar til rökstuðnings í aðalkröfu um varakröfu sína.

Þá kveðst stefndi mótmæla tölulegri kröfugerð stefnanda um bætur. Verði stefndi dæmdur til greiðslu bóta í máli þessu krefst hann þess að bætur verði lækkaðar. Um það vísar hann til þess að eigin áhætta tjónþola samkvæmt vátryggingarskírteini sé 79.000 krónur í hverju tjóni og að stefnufjárhæð eigi a.m.k. að lækka um sem þeirri fjárhæð nemur.

Stefndi vísar til meginreglna íslensks skaðabótaréttar. Þá vísar hann til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, einkum 2. mgr. 27. gr. laganna og vátryggingarskilmála stefnda nr. 230 um kaskótryggingu ökutækis. Um tilkynningarskyldu stefnanda vísar stefndi til ákvæða umferðarlaga nr. 50/1987 með síðari breytingum, sérstaklega 2. mgr. 10. gr. laganna.

Málskostnaðarkrafa stefnda styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða:

Stefnandi krefur um bætur samkvæmt samningi um altjónstryggingu. Deilt er um hvort stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til bóta úr tryggingunni, að hluta eða öllu leyti, með því að hafa valdið óhappi því sem lýst er að framan með stórkostlegu gáleysi, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og grein 11.3 í vátryggingaskilmálum nr. 230, sem gildir um tryggingu stefnanda.

Óhappið átti sér stað janúarnótt, nánar tiltekið aðfaranótt 17. janúar 2009 um kl. 3:30. Í lögregluskýrslu er aðstæðum lýst þannig að snjóþekja hafi verið á götunni. Stefnandi byggir á því að bifreið hans hafi runnið til á hálkubletti í beygju. Af hálfu stefnanda var lagt fram, við aðalmeðferð málsins, vottorð veðurfræðings á Veðurstofu Íslands, en það er talið fullnægja áskilnaði 5. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991, enda höfðu lögmenn aðila ekki lýst gagnaöflun lokinni, og verður byggt á því í dóminum. Í vottorðinu kemur fram að nokkuð samfelld slydda hafi verið frá miðnætti þessa nótt fram yfir kl. þrjú og að mjög sennilegt sé að hálkublettir hafi verið á götum í Reykjavík um nóttina. Deilt er um hvort stefnandi hafi ekið á löglegum hraða. Stefnandi bar um það fyrir dómi að hann hafi, eftir á að hyggja, ekið of hratt miðað við aðstæður, en þó ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Þá kveðst stefnandi hafa verið að öllu leyti í ökuhæfu ástandi.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi þegar hann hafi ekið allt of hratt frá ljósum á Hringbraut móts við Umferðarmiðstöð, undir brú á mörkum Snorrabrautar og Bústaðavegar inn á Miklubraut þar sem sveigja kemur á götuna. Stefndi kveður að töluverða krafta þurfi til að rjúfa í sundur vegrið en það styðji við framburð vitnis um mjög greitt og óvarfærnislegt aksturslag stefnanda. Þá beri stefnandi hallann af því að geta ekki sannað að hann hafi verið í ökuhæfu ástandi með því að hafa yfirgefið vettvang í stað þess að fullnægja ákvæðum 10. gr. umferðarlaga, um að nema staðar á slysstað eða tilkynna óhappið lögreglu svo fljótt sem auðið er.

Vitnið K-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Vitnið kvaðst hafa tekið eftir AUDI bifreið stefnanda þar sem þeir hafi stöðvað hlið við hlið á rauðu ljósi á Hringbraut. Stefnandi hafi tekið af stað stuttu á eftir vitninu þegar ljósið varð grænt en hafi ekið greitt og horfið sér sjónum undir brúna á Bústaðavegi. Þegar vitnið hafi verið komið inn á Miklubraut hafi það séð hvar rof var á vegriði á milli akreina og bifreið stefnanda hafi staðið kyrrstæð á öfugum vegarhelmingi andstætt akstursstefnu. Vitnið kvaðst ekki hafa séð óhappið gerast og ekki hafa séð ökumann bifreiðarinnar. Vinnubrögð lögreglu við frumrannsókn málsins eru aðfinnsluverð. Enginn uppdráttur var gerður af vettvangi og ljósmyndir ekki teknar. Þá hefur frumskýrslan gefið tilefni til deilu um veðurfar og hvort hálka hafi verið á veginum þar sem óhappið varð. Hármarkshraði er 60 km á klukkustund á þeim vegarkafla. Sýnt þykir að stefnandi hafi ekið of hratt miðað við aðstæður á veginum og sterkar líkur hafa verið leiddar að því að hann hafi ekið hraðar en hámarkshraði leyfir. Ljóst er að með því að aka bifreiðinni hratt inn í beygjuna sýndi stefnandi gáleysi við aksturinn, sem þó verður ekki metið stórkostlegt í skilningi greinar 11.3 í altjónstryggingarskilmálum stefnda. Sönnunarbyrðin, um að stefnandi hafi valdið óhappinu af stórkostlegu gáleysi, hvílir á stefnda Þótt stefnandi hafi yfirgefið slysstað, og þannig brotið umferðarlög og ekki gætt að því að sönnun fengist um hvort hann væri allsgáður við aksturinn, nægir það ekki til að hann hafi fyrirgert rétti sínum til bóta úr altjónstryggingu bifreiðarinnar.

Samkvæmt framangreindu verða bætur dæmdar út altjónstryggingu bifreiðarinnar. Ekki er ágreiningur með aðilum um bótafjárhæð, sem er kostnaðar við viðgerð bifreiðarinnar auk kostnaður við flutning hennar af tjónsstað, samtals 1.789.824 krónur að frádreginni sjálfsábyrgð samkvæmt tryggingunni, 79.000 krónur. Vextir dæmast eins og greinir í dómsorði.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 520.000 krónur í málskostnað, að meðtöldum virðisaukaskatti.

U-kvk-nf G-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Tryggingarmiðstöðin hf., greiði stefnanda B-kk-þgf Ó-kk-þgf, 1.710.824 krónur með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 17. desember 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 520.000 krónur í málskostnað.

U-kvk-nf G-kvk-nf