E-5152/2021

1. Mál þetta, sem dómtekið var 3. nóvember 2022, er höfðað 29. október 2021 af Geri allt slf., [...], gegn D-kvk-þgf S-kvk-þgf T-x-x, [...].

2. Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 3.856.015 krónur ásamt dráttarvöxtum s kv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.856.015 krónum frá 5. ágúst 2021 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 1.952.903 krónur 23. júlí 2021 og 1.151.397 krónur 3. ágúst 2021 eða alls 3.104.300 sem dragast skuli frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

3. Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnanda, auk málskostnaðar í báðum tilvikum, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Helstu málsatvik

4. Mál þetta er til komið vegna vinnu stefnanda við endurbætur á baðherbergi í íbúð stefndu, en endurbæturnar voru hannaðar af Studio Voltehf. sem leitaði til stefnanda. Stefnandi og stefnda gerðu með sér verksamning um framkvæmdirnar, dags. 6. júlí 2021, á grundvelli kostnaðaráætlunar sem liggur fyrir dóminum. Kemurfram í áætluninni að hún byggistá því að allt sé fjarlægt úr rýminu og það unnið upp á nýtt í heild sinni. Í áætluninni eru verkliðir tilgreindir og kostnaður sundurliðaður en í heildina var gert ráð fyrir að kostnaður yrði 2.730.000 krónur. Er tekið fram að um kostnaðaráætlun sé að ræða en ekki tilboð og komi eitthvað í ljós sem auki vinnuna umfram það sem eðlilegt sé hækki kostnaður sem því nemi. Í verksamningnum er tímavinnugjald tiltekið 12.276 krónur, auk þess sem m. a. er tekið fram að um gjald fyri rakstur og förgun á sorpi fari samkvæmt gjaldi sendibíls og Sorpu.

5. Framkvæmdir munu hafa hafist 12. júlí 2021 og mun stefnda hafa verið erlendis lungann úr þeim tíma sem framkvæmdir áttu sér stað. Á þeim tíma átti Studio Volt í samskiptum við stefnanda vegna verksins, m. a. á samfélagsmiðlum.

6. Af hálfu Studio V oltvarstefnandasendurtölvupóstur 23. júlí 2021 og var tekið fram að verkið gengi of hægt. Vísað var til þess að stefnda kæmi heim níu dögum síðar og bæði hún og stúdíóið byggjust við að verkið ætti að vera mjög langt komið á þeim tíma, þ. e. 2. ágúst. Var því svarað til af hálfu stefnanda að verkið gengi ekki hægt nema þá hluti Studio Volt en enn væri beðið eftir málsettum teikningum. Smíðin myndi ganga hraðar þegar hann fengi þær. Þá hefði ekki verið gert ráð fyrir myglu í veggjum og gólfi, venjulega byrjaði uppbygging á svona verkum á degi tvö en ekki degi tíu svo nú væri hægt að miða við að upprunalegt plan væri að byrja. Reynt yrði að flýta verkinu eins og hægt væri án þess að það bitnaði á gæðum.

7. Í málinu liggja fyrir nokkur tölvupóstsamskipti aðila. Stefnandi sendi stefndu tölvupóst 31. júlí 2021 sem fylgdi verkskýrsla nr. 2 og verklýsingar. Segir í póstinum að verkið gangi vel og byrjað verði að flísaleggja í næstu viku. Verkið sé í raun á þeim stað sem það hefði átt að vera á þriðja degi ef ekki hefði verið mygla í öllu. Stefnandi sendi stefndu sams konar tölvupóst 5. ágúst með verkskýrslu nr. 3 og verklýsingum. Upplýsti hann jafnframt að hann hefði skilið lyklana eftir og bað hana að hafa samband þegar hún vildi halda verkinu áfram. Svaraði stefnda sama dag og kvaðst hafa fengið matsmann til að gera úttekt á verkinu, fara yfir verkskýrslur og meta réttmæti þeirra. Sá myndi einnig meta skemmdir á gólfi og yrði ekki um frekari greiðslur að ræða fyrr en niðurstaða hans lægi fyrir. Óskaði stefnda eftir afriti af öllum reikningum vegna efniskostnaðar og annars útlagðs kostnaðar, s. s. vegna sendibifreiða. Svaraði stefnandi sama dag með því að senda stefndu reikning, dags. 5. ágúst 2021, vegna vinnu, aksturs vinnubíls innanbæjar, byggingarefnis, förgunar á rusli, véla gjalds, hlífðarbúnaðar vegna myglu og bílastæðis. Nam reikningsfjárhæðin með virðisaukaskatti 3.856.015 krónum, en stefnda hafði áður greitt stefnanda 1.952.903 krónur 23. júlí 2021 og 1.151.397 krónur 3. ágúst s. á. Í tölvupóstinum neitaði stefnandi að afhenda afrit af nótum þar sem þær væru bókhaldsgögn félagsins og benti á að stefndu hefði boðist nákvæm sundurliðun á efni í upphafi verks en ekki þegið. Þó hefðu stærstu hlutirnir verið sundurliðaðir á verkskýrslu. Kvaðst stefnandi telja verki sínu lokið hjá stefndu þar sem hún hefði ekki rætt málin við sig heldur kallað til matsmann sem hefði ekkert vægi þar sem hann væri ekki dómkvaddur, stefnandi hefði fengið byggingartæknifræðing til að taka út verkið á öllum byggingarstigum og hefði verið staðfest að allt væri eins og það ætti að vera og rúmlega það.

Vísaði stefnandi einnig á lögmann félagsins. Í öðrum tölvupósti benti stefnandi á að krafa fyrir eftirstöðvum reiknings væri í heimabanka.

8. Í framhaldinu var kröfubréfum beint af hálfu stefnanda til stefndu til innheimtu 713.793 króna og eru þau dagsett 17. og 30. ágúst og 1. október 2021. Í kjölfar fyrsta kröfubréfsins sendi stefnda stefnanda tölvupóst 25. ágúst 2021 og kvað sér hafa borist krafan. Benti hún á að beðið væri niðurstöðu matsmanns um réttmæti reikninga og áréttaði beiðni um að honum yrðu afhent gögn sem stefnandi hefði vísað til á fyrri stigum, þ. e. myndir og úttektir byggingartæknifræðings. Þá var ítrekuð beiðni um afrit af nótum vegna útlagðs kostnaðar sem stefnandi hefði innheimt. Stefnandi svaraði samdægurs og benti á að matsmaður væri einhliða að beiðni stefndu en væri ekki dómkvaddur. Úttekt hans væri því ekki marktæk nema fyrir stefndu. Kvað hann matsmann ekki hafa beðið um gögn og bæri stefnanda ekki skylda til að afhenda þau. Úttektir byggingartæknifræðings hefðu verið gerðar fyrir stefnanda og ef stefnda vildi fá þær þyrfti hún að greiða vinnu tæknifræðingsins. Ítrekaði stefnandi að stefndu hefði boðist sundurliðun á efni en ekki þegið og að hún ætti ekki rétt á nótum félagsins. Krafa stefnanda væri komin í innheimtu og yrði stefndu stefnt, hún skráð á vanskilaskrá og lögmannafélaginu tilkynnt um vanskil hennar.

9. Í ágúst 2021 lá fyrir minnisblað matsmanns Hönnunarog eftirlits ehf. vegna ástandsskoðunar baðherbergis stefndu. Kemur þar fram að aðilar hafi hitt matsmann á verkstað og stefnandi staðfest að nótur, myndir og annað væri til en yrði ekki afhent þar sem ekki væri um dómkvatt mat að ræða. Í kjölfar umræðna hefði stefnandi yfirgefið verkstað og matsmaður tjáð stefndu og fulltrúa Studio Volt að ekki væri gott að meta verkið að svo stöddu en að stefnda hefði óskað eftir að það væri gert miðað við þau gögn sem fyrir lægju og stöðu á baðherberginu, auk skemmda á parketi. Niðurstaða matsmanns var að kostnaður við endurnýjun baðherbergisins væri um 2.500.000 krónur.

10. Í þinghaldi 17. mars 2022 var M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf byggingartæknifræðingur dómkvaddur sem matsmaður í máli þessu. Lá matsgerð hans fyrir 15. maí 2022 og byggði st á framlögðum gögnum sem m. a. innihéldu afgreiðsluseðla og reikninga vegna efniskaupa, auk mynda frá verkstað og hreyfingalista vegna viðskipta stefnanda við Nýju sendibílastöðina hf. Var það niðurstaða matsmanns að um hefði verið að ræða heildarendurnýjun umrædds baðherbergi sog að miðað við tímagjaldið 9.900 krónur án virðisaukaskatts, 12.276 krónur með virðisaukaskatti, væri hæfilegt endurgjald vegna þeirra framkvæmda sem unnar hefðu verið á baðherberginu af stefnanda 3.180.572 krónur með virðisaukaskatti, sundurliðað milli vinnu og efnis. Var tekið fram undir þessum matslið að á matsfundi hefði komið upp umræða um byggingarefni sem matsmaður hefði ekki forsendur til að meta virði á. Matsþoli hefði sagst hafa skilið þaðeftir á verkstað en ekkert í málsgögnum sýndi það, auk þess sem aðilar deildu um það. Einnig mat matsmaður kostnað við viðgerð á minni háttar skemmdum á parketi og taldist hann vera 57.500 krónur með virðisaukaskatti, sundurliðað milli efnis og vinnu.

11. Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi, auk vitnisins Ö-kvk-ef A-kvk-ef A-kvk-ef, eins forsvarsmanna Studio Volt. Þá staðfesti dómkvaddur matsmaður matsgerð sína fyrir dóminum. Verður vísað til framburðar framangreindra eftir því sem þurfa þykir.

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

12. Stefnandi byggir kröfu sína á eftirstöðvum ógreidds reiknings vegna vinnu stefnanda við breytingu á baðherbergi á heimili stefndu. Sé stefndu skylt að greiða fyrir þá þjónustu sem hann hafi sannarlega innt af hendi að beiðni stefndu samkvæmt verksamningi þeirra. Stefnandi hafi gert kostnaðaráætlun fyrir verkið í júní 2021 þar sem einstakir verkþættir hafi verið tilteknir og kostnaður við hvern lið áætlaður. Hafi hún hljóðað upp á 2.730.000 krónur en tekið hafi verið fram að ekki væri um tilboð að ræða og ef eitthvað annað kæmi í ljós sem myndi auka vinnuna umfram það sem eðlilegt þætti myndi vinnan aukast sem því næmi og kostnaður við verkið þá sömuleiðis.

13. S tefnandihafi hafið vinnu við verkið 12. júlí 2021 en þegarbúið hafi veriðað rífa niður flísar og innréttingar hafi mikil mygla komið í ljós í veggjum og gólfi, eins og sjá megi á myndum.

Vegna myglunnar hafi þurft að rífa veggi og gólf, sem hvort tveggja hafi verið úr timbri, byggja upp á nýt tog eitra fyrir myglu. Hafi þetta orðið til þess að verkið hafi orðið mun umfangsmeira en upphafleg kostnaðaráætlun hafi gert ráð fyrir. Stefnda hafi óskað eftir því við stefnanda 5. ágúst 2021 að setja verkið á bið. Sama dag hafi hann gefið út reikning fyrir þeirri vinnu sem hann hafði unnið og fyrir efniskostnaði.

14. Stefnda hafi greitt inn á skuldina með innborgunum 23. júlí og 3. ágúst 2021. Fyrst 1.952.903 krónur og síðar 1.151.397 krónur, sem tekið hafi verið tillit til við gerð dómkrafna. Eftirstöðvar skuldarinnar hafa ekki fengist greiddar þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu þeirra.

15. Vísi stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m. a. stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá sé vísað til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Einnig sé þess krafist í samræmi við 12. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna innheimtu skuldarinnar og stofnast hafi til áður en hún var send í löginnheimtu.

Helstu málsástæður og lagarök stefndu

16. Stefnda byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að umkrafið endurgjald stefnanda í málinu fyrir verkið sé of hátt og að hún hafi nú þegar staðið honum skil á eðlilegu og sanngjörnu endurgjaldi fyrir verkið. Stefnandi hafi skráð of margar vinnustundir á verkið miðað við umfang þess og geri hann stefndu reikning vegna tímavinnu við að útvega efni sem eigi sér hvorki stoð í verksamningi aðila né í lögum nr. 42/2000 um þjónustukaup. Auk þess hafi stefnandi ekki skilað stefndu umbeðnum upplýsingum um kostnað vegna efniskaupa, sendibifreiða og förgunar á rusli þannig að engin leið sé fyrir stefndu að staðreyna réttmæti þeirra krafna stefnanda. Þá hafi stefnandi valdið stefndu tjóni með umgengni um íbúð hennar sem valdið hafi skemmdum á gólfefnum svo fagaðilar þurfi að bæta úr.

17. Kostnaðaráætlun stefnanda hafi hljóðað upp á 2.730.000 krónur og hafi tekið til framkvæmdarinnar í heild sinni, niðurrifs og förgunar. Miðað hafi verið við að allt yrði fjarlægt úr rýminu og það unnið í heild upp á nýtt með flísalögn. Gert hafi verið ráð fyrir að allt efni væri innifalið til að loka veggjum og gólfi, lagnaefni, wedi- plötur o. fl. og því að gólf yrði endursmíðað og lækkað. Stefnandi hafi hins vegar gert stefndu reikning að fjárhæð 3.856.015 krónur, með virðisaukaskatti, vegna framkvæmdarinnar, eða langt umfram kostnaðaráætlun þótt stefnandi hafi horfið frá verkinu þegar það hafi verið tilbúið fyrir flísalögn. Hafi stefnandi sjálfur áætlað 850.000 króna kostnað við flísalögn og frágang.

18. Stefnanda hafi borið að gæta að leiðbeiningarskyldu sinni skv. 6. gr. laga nr. 4 2 /2000 og gera stefndu viðvart um að hann hygðist skrifa jafn margar vinnustundir á verkið og raun bar vitni, uppfæra kostnaðaráætlunina og bera undir stefndu. Ekki stoði fyrir hann að bera fyrir sig almennan fyrirvara í kostnaðaráætlun þegar svo verulegur munur reynist á henni og raunkostnaði, enda væri ósanngjarnt og óeðlilegt ef hann ætti sjálfdæmi um reikningagerð gagnvart stefndu. Jafnvel þótt stefnandi hafi áskilið sér fyrirvara um endurgjald vegna þjónustunnar geti hann ekki krafið um fullt verð eða viðbótargreiðslu hafi hann vanrækt að tilkynna neytanda að verð myndi hækka verulega frá því sem áætlað var, sbr. 31. gr. sömu laga.

19. Jafnvel þótt stefnandi kunni að hafa ráðist í umfangsmeiri hreinsun og niðurrif á baðherberginu en hann hafi ráðgert í upphafi réttlæti það ekki umkrafinn fjölda vinnustunda, enda hafi kostnaðaráætlun sérstaklega gert ráð fyrir niðurrifi, endursmíði og lækkun á gólfi og athugun á ummerkjum eftir raka. Sérstaklega sé mótmælt kröfum stefnanda um endurgjald fyrir unna tíma 19.- 22. júlí 2021 en þá hafi stefnandi lítið sem ekkert verið á verkstað. Á þeim tíma krefji stefnandi stefndu samkvæmt verkskýrsluum níu tíma vinnu 19. júlí þegar hann hafi eitrað með R-x-x, efnistekið fyrir uppbyggingu og leitað tilboða, um fjögurra tíma vinnu 20. júlí þegar hann hafi aðeins unnið við efniskaup og um níu tíma vinnu 21. júlí þegar hann hafi unnið við að bera upp efni, panta sendibifreið og mæla gólf.

20. Sá ágalli sé á reikningum stefnanda að þeim fylgi ekki fullnægjandi skýringar eða gögn til að staðreyna megi að umkrafið endurgjald eigi rétt á sér, en til að það sé hægt skuli allir reikningar verktaka studdir fullnægjandi fylgiskjölum og skýringum. Vísist um þetta til meginreglna verktakaréttar sem m. a. komi fram í almennum útboðs- og samningsskilmálum fyrir verkframkvæmdir, sem og til 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 þar sem segi að neytanda beri ekki skylda til að greiða seljanda fyrir þjónustu fyrr en hann hafi fengið reikning þannig úr garði gerðan að sjá megi með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar sé reiknað út.

21. Af reikningi stefnanda, verklýsingu og verkskýrslu sé ljóst að stefnandi hafi innheimt tímagjald af stefndu fyrir að útvega efni til verksins en sú kröfugerð stríði gegn kostnaðaráætlun að því leyti að um sé að ræða efni sem skyldi vera innifalið í áætluðum kostnaði við framkvæmdirnar. Í áætluninni sé hvergi tekið fram að stefnandi muni krefjast endurgjalds fyrir að afla eða kaupa það efni sem innifalið sé í áætluninni heldur sé afdráttarlaust tekið fram að innifalið sé „smíðaefni til að loka veggjum og gólfi, lagnaefni til að tengja tæki, lím, fúga, kítti, wedi plötur oþh.“Komi fram í verksamningi að efnisútvegun sé í tímavinnu en það geti aðeins átt við um efni sem ekki hafi verið innifalið í kostnaðaráætlun og stefnandi þurft að gera sérstakar ráðstafanir til að afla, s. s. hreinlætistæki, flísar o. þ. h.

22. Kröfugerð stefnanda samræmist ekki heldur þeirri afstöðu hans að hann komi fram gagnvart stefndu sem efnissali en væri því þannig farið gæti stefnandi ekki með réttu krafið um tímagjald fyrir kaup og umsýslu með efnið, frekar en verslanir almennt. Verði stefnandi að gera upp við sig hvort hann ætli að koma fram gagnvart stefndu sem söluaðili þjónustu og rukka þá tímagjald fyrir öflun og kaup á efni og útlagðan kostnað fyrir efniskaup eða hvort hann selji bæði þjónustu og efni til framkvæmdarinnar í samræmi við 2. mgr. 4. gr. laga nr. 42/2000.

23. Í verksamningi sé tekið fram að efnissala stefnanda til stefnda miðist við „staðgreiðsluverð verslana“ og hafi stefnandi með þessu orðalagi skuldbundið sig til að upplýsa um það verð á efni því sem keypt hafi verið til verksins. Hið sama eigi við um umkrafið endurgjald fyrir akstur með efni og förgun á sorpi. Útilokað sé fyrir stefndu að staðreyna réttmæti reikninga nema stefnandi fullnægi þeirri eðlilegu skyldu sem á honum hvíli samkvæmt verksamningi, lögum og viðteknum venjum í verkframkvæmdum að leggja fram upplýsingar um útlagðan kostnað vegna efniskaupa og áðurgreint „staðgreiðsluverð“. Sé skorað á stefnanda að bæta úr þessum ágalla á reikningagerð.

24. Að öllu virtu telji stefnda sig þegar hafa staðið skil á sanngjörnu og eðlilegu endurgjaldi vegna verksins þannig að sýkna beri hana af kröfum stefnanda.

25. Byggi stefnda jafnframt á því að hún eigi gagnkröfu á hendur stefnanda til skuldajafnaðar vegna skemmda sem hann hafi valdið á gólfefnum íbúðarinnar og fagaðila þurfi til að lagfæra með tilheyrandi kostnaði. Sé vísað til 25. gr. laga nr. 42 /2000 þess efnis að seljandi þjónustu bæti tjón sem hann valdi á eignum neytanda nema hann sanni að hann hafi ekki sýnt af sér vanrækslu.

26. Varakrafa um verulega lækkun dómkrafna byggist á sömu sjónarmiðum og aðalkrafa um sýknu.

27. Dómkröfur sínar byggi stefnda á meginreglum samninga- og kröfuréttar, þ. m. t. meginreglum verktaka- og útboðsréttar um tilhögun efnissölu og reikningagerðar, og á ákvæðum laga nr. 4 2 /2002.

Niðurstaða

28. Í máli þessu krefst stefnandi greiðslu reiknings sem hann gaf út vegna endurnýjunar baðherbergis stefndu. Eftirstöðvar reikningsins nema 751.715 krónum. Stefnda telur sig hafa borgað fyrir verkið umfram skyldu og krefst sýknu af kröfu stefnanda. Um viðskipti aðilanna gilda lög nr. 42/2000 um þjónustukaup og hefur stefnda vísað til nánar tiltekinna ákvæða þeirra. 29. Í 29. gr. nefndra laga er kveðið á um að hafi seljandi þjónustu látið neytanda verðáætlun í té megi verðið ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun. Stefnandi lét stefndu í té kostnaðaráætlun sem hljóðaði upp á 2.730.000 krónur, en hún hefur þegar greitt honum 3.104.300 krónur.

30. Eins og fram kemur í málavaxtalýsingu var það niðurstaða dómkvadds matsmanns, sem staðfesti matsgerð sína fyrir dóminum, að um hefði verið að ræða heildarendurnýjun baðherbergi sog er nánar tekið fram að ekkert virtist hafa verið undan skilið nema burðarvirki.

Skýrði matsmaður þá athugasemd fyrir dóminum með því að átt væri við að megin burðarvirkjum, t. d. í útveggjum og milli hæð a, hefði ekki verið skipt út. Tók hann fram í matsgerðinni að við framkvæmdir af þeim toga sem um ræði sé vel þekkt að margt ófyrirséð geti komið upp og þurfi því að skoða áætlanagerð í upphafi verks með fyrirvara hvað varði bæði tíma og kostnað. Kom ogfram í skýrslugjöf allra þeirra sem fyrir dóminn komu að myglu hefði verið að finna í baðherberginu í miklum mæli og sést það vel á þeim ljósmyndum sem eru meðal gagna málsins. Þá bar stefnanda og forsvarsmanni Studio Volt saman um það fyrir dómi aðí upphafi hefði eingöngu átt aðskipta um tæki og endurflísaleggja, auk þess sem vitnið bar að fjarlægja hefði átt eitt þrep. Þrátt fyrir að tiltekið sé í kostnaðaráætlun að hún byggi á því að allt sé fjarlægt úr rýminu og það unnið í heild upp á nýtt þ yki rí ljós leitt að verkið varð mun meira að umfangi en til stóð af hálfu aðila þegar kostnaðaráætlun var gerð. Verður ekki ráðið að mismunandi skilningur hafi verið lagður í það hvert verkið skyldi vera á því tímamarki og eru atvik að þessu leyti ólík þeim sem uppi voru í dómi Landsréttar í máli nr. 325/2020.

Verður stefnda því ekki sýknuð af þeim sökumeinumaðkostnaður hafi farið verulega fram úr verðáætlun sem hún hefur þegar greitt umfram. Voru enda forsendur breyttar vegna kringumstæðna sem ekki er hægt aðtelja að stefnandi hefði átt að sjá fyrir, sbr. 30. gr. laga nr. 42/2000. Í þessu sambandi er rétt að taka fram ekki er hægt að leggja þann skilning í kostnaðaráætlun um að opna eigi gólf til að athuga með lækkun á palli, eða þrepi eins og forsvarsmaður Studio Volt bar, og athuga hvort raki sé þar að stefnandi hafi vitað um vatnsskemmdir og myglu. Né heldur hefði það áttað vera stefnanda augljóst þegar honum var við skoðun bent á lausa flís í sturtubotni þótt áðurgreindur forsvarsmaðurh afi bor ið fyrir dómi að aðrir hefðu áður skoðað baðherbergið og sagt að ekki væri hægt að vita hvað kæmi í ljós þar undir. Liggur enda ekkert fyrir um að stefnanda hafi verið álit annarra kunnugt eða að hann og vitnið hafi talið myglu líklega og væri það í beinni andstöðu við það sem fram kom í skýrslutökum um að verkið hefði verið takmarkað við að skipta út tækjum og flísaleggja að nýju.

31. Á stefnanda hvíldi sú ótvíræða lagaskylda skv. 1. mgr. 31. gr. laganr. 42/2000 að að upplýsa stefndu um að fyrirsjáanlegt væri vegna atvika að verð myndi hækka verulega frá því sem greindi í kostnaðaráætlun og óska eftir fyrirmælum um verkið, sbr. hér einnig ákvæði 1. mgr.

4. gr. og 6. gr. sömu laga. Breytir engu um þá skyldu fyrirvari í kostnaðaráætlun þess efnisað kæmi eitthvað í ljós sem myndi auka vinnuna umfram það sem eðlilegt væri hækkaði kostnaðurinn sem því næmi.

32. Stefnandi bar að á verktíma hefði hann verið í miklum samskiptum við Studio Volt og hefði hann talið forsvarsmenn þess vera hönnuði, samskipti hefðu verið nánast daglega og verkfundir verið haldnir á staðnum sem sóttir hefðu verið af forsvarsmönnunum. Hefði hann upplýst á verkfundi um að verkið yrði meira, allt þyrfti að rífa út og allt yrði dýrara þótt hann hefði ekki gefið nákvæmari upplýsingarum kostnað. Þá tók stefnandi fram að forsvarsmenn Studio Volt hefðu tekið ákvarðanir um að halda áfram og um niðurrif, auk þess að sannfæra stefndu um breytta hönnun. Enn fremur um að snúa öllu við, í samráði við stefndu, t. d. um endurnýjun frárennslis svo hægt væri að koma salerni fyrir á öðrum stað. Stefnandi kvaðst þó einnig fyrir dóminum hafa þurft að taka ákvörðun á staðnum og hanna jafnóðum. Forsvarsmaður Studio Volt staðfesti að hún og meðeigandi hennar hefðu fylgst með framgangi verksins, mælt sér mót við stefnanda og komið þegar hann var á svæðinu. Þetta hefði verið annan hvern dagog hefði þannig verið fylgst með framgangi verksins og forsvarsmennirnir séð hvað var að koma í ljós. Mikil samskipti hefðu verið við stefnanda og stefnda verið upplýst. Hins vegar hefðu engar breytingar á kostnaðaráætlun verið ræddar og vitnið enga hugmynd haft um kostnað fyrr en stefnda hefði komið heim. Þrep það sem hefði átt að fjarlægja hafi ekki verið hægt að taka nema með því að færa sturtuna og hefði það verið samþykkt en ekki verið rætt um kostnaðarauka vegna þess. Kvað vitnið stefndu hafa tekið endanlega ákvörðun um að breyta skipulagi baðherbergisins í samráði við stefnanda. Nokkuð er á reiki um hvernig ákvarðanir voru teknar um verkið eftir því sem því miðaði framen fyrir dóminum liggja einnig samskipti stefnanda við forsvarsmenn Studio Volt með smáskilaboðum. Staðfesti annar forsvarsmannanna fyrir dómi símanúmer þeirra og þar með hverjum skilaboðakeðjan tilheyrði. Kemur fram í þeim gögnum að stefnandi mælti með kaupum á nýrri innréttingu en tók einnig fram að hann myndi engu henda fyrr en forsvarsmenn Studio Volt væru búnir að skoða ástand þeirrar eldri og samþykkja. Þá sendi stefnandi ljósmyndir af ástandi baðherbergisins að beiðni annars forsvarsmannsins sem kvaðst ætla að sýna stefndu þær til að líklegra væri að hún samþykkti breytingar. Í skilaboðum föstudaginn 16. júlí 2021 frá forsvarsmanni þeim sem kom fyrir dóminn sem vitni kemur fram að stefnda muni láta vita hvað hún ákveði á mánudagsmorgni og að forsvarsmaðurinn haldi að hún sé búin að selja henni breytta hönnun. Í sama þræði gefur vitnið stefnanda fyrirmæli um staðsetningu rafmagnsinnstungu og leitar stefnandi eftir og fær samþykki fyrir nákvæmri staðsetningu.

33. Óumdeilt er að stefnandi var fenginn til verksins fyrir tilstilli Studio Volt sem var á vegum stefndu. Voru forsvarsmenn þessí stöðugum samskiptum við stefnanda á meðan á verkinu stóð og komu margsinnis á verkstað, að jafnaði annan hvern dag samkvæmt því sem önnur forsvarsmannanna lýsti fyrir dóminum. Hvaða hlutverki Studio Volt gegndi í þessum samskiptum og á verkfundum er nokkuð óljóst en með hliðsjón af samskiptunum og því hvernig verkið kom til er eðlilegt að stefnandi hafi ætlað að forsvarsmenn stúdíósins hefðu einhverju hlutverki að gegna við eftirlit af stefndu hálfu og ákvarðanatöku og kæmu að einhverju leyti fram í umboði stefndu í hennar fjarveru. Á hinn bóginn er stefnandi fagmaður sem hefur starfað við endurnýjun baðherbergja í 30 ár samkvæmt því sem hann lýsti fyrir dómi. Sem slíkur bar hann ríka upplýsingaskyldu, sbr. áðurnefnd lagaákvæði, og gat hann ekki án þess að leita skýrra fyrirmæla frá stefndu haldið áfram verkinu í trausti þess að athugasemdir hefðu ekki borist við framhald þess. Er þá einnig til þess að líta að stefnandi var í reglulegum samskiptum við stefndu vegna verkskýrsln asem hann sendi henni og var honum í lófa lagið að upplýsa hana milliliðalaust af því tilefni um þann verulega kostnaðarauka sem til stóð. Verður að öllu virtu lagt til grundvallar að stefnda hafi ekki verið upplýst sem skyldi um þær breytingar sem urðu á verkinu, sbr. hér til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 453/2005, eða um þann kostnaðarauka sem búast mætti við vegna þeirra, en stefnandi staðfesti fyrir dóminum að hann hefði ekki gefið neinar tölulegar upplýsingar hvað varðaði umframkostnað, eins og áður greinir.

34. Samkvæmt 2. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000 eru afleiðingar þess að framangreindri skyldu er ekki sinnt þær að seljandi þjónustu getur ekki gert kröfu um fullt verð eða krafist viðbótargreiðslu, sbr. þó ákvæði 7. gr. sem kveður á um að þó geti seljandi krafist greiðslu vegna vinnu og útlagðs kostnaðar að svo miklu leyti sem það geti talist sanngjarnt.

35. Eins og áður segir liggur fyrir í málinu matsgerð dómkvadds matsmanns sem mat kostnað við endurbætur stefnanda á baðherbergi stefndu 3.180.572 krónur, sundurliðað milli niðurrifs og endurbyggingar upp að því marki þegar stefnandi hvarf frá verkinu, svo og milli efnis og vinnu. Gaf matsmaðurinn nánari skýringar fyrir dóminum á því hvernig útreikningur kostnaðarins hefði farið fram. Mati þessu hefur ekki verið hnekkt af hálfu stefnanda sem hélt því fram við aðalmeðferð málsins að í því hefði ekki verið tekið tillittil vinnu sem hann hefði lagt í hönnun baðherbergisins, en ekkert liggur fyrir því til stuðnings. Verður því lagt til grundvallar að um sé að ræða sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir það verk sem stefnandi innti af hendi, eins og byggt var á af hálfu stefndu við aðalmeðferð málsins. Hefur þá enga þýðingu hvort um óhóflegar tímaskriftir hafi verið að ræða af hálfu stefnanda eða hvernig staðið var að efnisútvegun, enda liggur fyrir mat á því hvað hafi verið hæfilegt endurgjald fyrir verkið.

Verður stefnda því dæmd til að greiða stefnanda þá fjárhæð sem matsmaður komst að niðurstöðu um að frádregnum þeim greiðslum sem hún hefur þegar reitt af hendi, en mismunurinn nemur 76.272 krónum. Ber stefndu að greiða þá fjárhæð með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Stefnda hefur gert kröfu til skuldajafnaðar vegna kostnaðar við úrbætur sökum skemmda á parketi íbúðar sinnar sem hún telur stafa frá stefnanda, en matsmaður metur kostnaðinn 57.500 krónur. Ósannað er að stefnandi sé ábyrgur fyrir skemmdunum þótt forsvarsmaður Studio Volt hafi fyrir dómi talið svo vera vegna frágangs við verkframkvæmdirnar, en ekkert liggur frekar fyrir um ástand parketsins fyrir framkvæmdir. Þá liggja fyrir dóminum ljósmyndir frá verkstað sem styðja í engu að frágangur efnis og verkfæra í íbúð stefndu hafi verið óforsvaranlegur. Í þessu sambandi er rétt að geta þess að matsmaður taldi fyrir dómi einungis einn stað hafa komið til greina í íbúð stefndu til geymslu efnis og verkfæra, ella hefði þurft að leigja gám og stæði undir hann fyrir efnið eða geyma það annars staðar og flytja jafnóðum með tilheyrandi kostnaði.

36. Eftir úrslitum málsins og öðru leytia ð teknu tilliti til atvika þess þykir rétt að stefnandi greiði stefndu málskostnað hennar að þeim hluta sem nemur kostnaði við öflun matsgerðar, eins og nánar greinir í dómsorði, en að öðru leyti beri hvor aðila sinn kostnað af málinu, s br. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

37. Af hálfu stefnanda flutti málið I-kvk-nf Ó-kvk-nf M-kvk-nf lögmaður og af hálfu stefndu G-kk-nf S-kk-nf.

38. N-kvk-nf M-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum Á-kvk-þgf R-kvk-þgf héraðsdómara og H-kk-þgf S-kk-þgf, byggingartæknifræðingi og húsasmíðameistara, sem sérfróðum meðdómanda.

Dómsorð :

Stefnda, D-kvk-nf S-kvk-nf T-x-x, greiði stefnanda, Geri allt slf., 76.272 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 5. ágúst 2021 til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefndu 430.250 krónur í málskostnað.

N-kvk-nf M-kvk-nf