X-254/2011

Mál þetta, sem þingfest var 26. október 2011, var tekið til úrskurðar 22. maí sl. Sóknaraðilar eru J-x-x K-x-x og H-kvk-nf K-x-x, Kassemattenstr. 10, Köln, Þýskalandi, en varnaraðili er Kaupþing hf., áður Kaupþing banki hf., Borgartúni 26, Reykjavík.

Sóknaraðili krefst þess að krafa hans á hendur Kaupþingi hf. að fjárhæð 10.000 evrur, ásamt 6,75% vöxtum frá 6. október 2008 til 22. apríl 2009, að fjárhæð 536,25 evrur, eða alls 10.536,25 evrur, samsvarandi 1.783.428 krónum á viðmiðunardegi, verði samþykkt sem almenn krafa skv. 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila að mati dómsins.

Varnaraðili krefst þess að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað og að staðfest verði að krafa sóknaraðila, vegna skuldabréfs með auðkennisnúmerið XS0308636157, skuli njóta rétthæðar eftir 114. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili krefst og málskostnaðar að mati dómsins.

Málavextir

Árið 2006 gaf varnaraðili út skuldabréf á alþjóðamarkaði að fjárhæð tólf milljarðar evra undir svokölluðum „EUR 12.000.000.000 Euro Medium Term Note Programme“-rammasamningi bankans um alþjóðlega skuldabréfaútgáfu, sbr. skilmála rammasamnings, dags. 31. ágúst 2006 (Base Prospectus). Í rammasamningnum var að finna almenna skilmála fyrir öll þau skuldabréf sem gefin voru út samkvæmt honum, auk lýsingar á varnaraðila, fjárhagslegra upplýsinga og tilgreiningar áhættuþátta. Kemur þar fram að hver einstök skuldabréfaútgáfa sé kölluð flokkur og var í útgáfulýsingunni gert ráð fyrir frekari lokaskilmálum (Final terms) vegna útgáfu hvers skuldabréfaflokks. Í júlí 2007 gaf varnaraðili út skuldabréf undir framangreindum rammasamningi, samtals að fjárhæð 250 milljónir evra, í skuldabréfaflokki sem fékk auðkennisnúmerið (ISIN) XS0308636157. Voru lokaskilmálar gefnir út fyrir skuldabréfaflokkinn 20. júní 2007.

Fyrir milligöngu ING DiBa AG (hér eftir ING), banka í Frankfurt í Þýskalandi, keyptu sóknaraðilar hinn 5. júlí 2007 skuldabréf í skuldabréfaflokknum með auðkennisnúmerið XS0308636157, að nafnvirði 10.000 evrur.

Hinn 9. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar varnaraðila, vék stjórninni frá og skipaði skilanefnd yfir bankann á grundvelli 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Varnaraðila var veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember 2008, en slitameðferð bankans hófst við gildistöku laga nr. 44/2009 hinn 22. apríl 2009 og var bankanum skipuð slitastjórn hinn 25. maí sama ár. Slitastjórn varnaraðila gaf út innköllun til skuldheimtumanna, sem birtist í Lögbirtingablaði 30. júní 2009 og lauk kröfulýsingarfresti 30. desember sama ár.

Sóknaraðilar lýstu kröfu vegna skuldabréfsins að fjárhæð samtals 10.000 evrur ásamt 6,75% vöxtum, eða samtals 1.692.300 krónur, og var hún móttekin af slitastjórn 14. desember 2009. Var kröfunni lýst sem forgangskröfu skv. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Að loknum kröfulýsingarfresti lýsti slitastjórn þeirri afstöðu sinni til kröfunnar að henni væri hafnað eins og henni væri lýst á þeim grundvelli að um víkjandi skuldabréf væri að ræða og að krafan væri þar af leiðandi færð undir 114. gr. sömu laga, sem eftirstæð krafa. Var sóknaraðila jafnframt tilkynnt að slitastjórn varnaraðila myndi ekki taka efnislega afstöðu til eftirstæðra krafna, sbr. 119. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili mótmælti þessari afstöðu slitastjórnar með bréfi, dags. 22. janúar 2010. Í kjölfarið voru sóknaraðilar boðaðir á ágreiningsfund í samræmi við 120. gr. sömu laga en þar sem ekki var mætt á fundinn af hálfu sóknaraðila var ágreiningnum vísað til Héraðsdóms Reykjavíkur í samræmi við 2. mgr. 120. gr., sbr. 171. gr., laga nr. 21/1991.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðilar byggja á því að þeir hafi verið blekktir til að kaupa umrædd skuldabréf varnaraðila. Þau skjöl sem þeir hafi fengið í hendur frá seljanda bréfanna hafi ekki borið með sér að bréfin væru víkjandi gagnvart öðrum kröfum. Var af hálfu sóknaraðila tekið fram við aðalmeðferð málsins að þótt sóknaraðilar viðurkenni að seljandi bréfanna hafi ekki selt þau sem umboðsmaður varnaraðila sé ljóst að varnaraðili beri ábyrgð á því hversu óskýrir skilmálar bréfanna séu. Slíkir skilmálar eigi að vera á skiljanlegu máli. Fari þessi óskýrleiki skilmálanna í bága við meginreglur í neytendarétti og reglur samkvæmt tilskipunum Evrópusambandsins með þeim afleiðingum að ákvæðum skuldabréfanna verði ekki beitt gagnvart sóknaraðilum. Hugsanlegt sé að þeir sem teljist fjárfestar séu bundnir af slíkum ákvæðum, en venjulegir neytendur, eins og sóknaraðilar, sem séu efnalitlir lífeyrisþegar, séu í raun blekktir með villandi og ónógum upplýsingum til að kaupa mjög áhættusöm bréf og fjárhag þeirra þar með stofnað í stórhættu. Hljóti hér að koma til álita að víkja samningnum til hliðar í heild sinni eða að hluta með hliðsjón af sjónarmiðum liða a-d í 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936. Beri í því sambandi að líta til þeirra sjónarmiða sem séu neytendum í hag.

Sóknaraðilar vísa og til þess að nú hafi verið upplýst að stjórnendur varnaraðila hafi, þegar á þeim tíma sem skuldabréfaflokkurinn hafi verið gefinn út, staðið fyrir stórkostlegum blekkingum gagnvart fjármálamarkaðnum um stöðu bankans. Hafi það verið gert með því að halda uppi hlutabréfaverði með málamyndakaupum þeirra á markaði, með því að standa í áhættusömum lánveitingum til náskyldra aðila og með ýmsum fleiri brotum. Hafi þetta leitt til þess að fjárhagsstaða bankans hafi verið mun lakari en upp hafi verið gefið á hinum almenna markaði. Þetta hafi og haft í för með sér ranga flokkun hjá matsfyrirtækjum, með meiri áhættu fyrir fjárfesta, og hafi það valdið sóknaraðilum tjóni. Varnaraðili beri húsbóndaábyrgð á þessum skaðsömu gerðum starfsmanna sinna samkvæmt reglum skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð og beri honum því að bæta sóknaraðilum tjónið samkvæmt almennum skaðabótareglum. Taka sóknaraðilar fram að upplýsingar um þessar blekkingar stjórnenda varnaraðila hafi smám saman verið að koma í ljós eftir að kröfulýsingarfresti lauk. Hljóti því að teljast afsakanlegt að bera þessa málsástæðu fyrir sig nú enda þótt það hafi ekki verið gert í kröfulýsingunni sjálfri.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili vísar til þess að skýrlega komi fram í lokaskilmálum þess skuldabréfaflokks sem skuldabréf sóknaraðila tilheyri að bréfin séu breytanleg og víkjandi. Í því sambandi sé m.a. bent á ákvæði 2. gr. viðauka umræddra lokaskilmála þar sem segi að komi til slita eða gjaldþrots útgefanda, hvort heldur að eigin frumkvæði eða af öðrum völdum, skuli réttindi handhafa bréfa og handhafa miða til greiðslu höfuðstóls bréfanna eða annarra fjárhæða, þ.m.t. gjaldfallinna vaxta af bréfunum, njóta rétthæðar „með lægri rétthæð en greiðslur hvers kyns núverandi eða síðari krafna (a) innstæðueigenda útgefanda, (b) annarra kröfuhafa útgefanda, sem ekki eru í víkjandi stöðu, og (c) kröfuhafa útgefanda í víkjandi stöðu vegna víkjandi skulda (annarra en skv. breytanlegum víkjandi verðbréfum)“. Samkvæmt hinu tilvitnaða ákvæði liggi ljóst fyrir að aðilar hafi samið sín í milli um að krafa vegna skuldabréfanna myndi njóta stöðu sem eftirstæð krafa ef til slitameðferðar varnaraðila kæmi. Hafi slitastjórn varnaraðila því ótvírætt verið rétt og skylt að flokka umrædda kröfu sem eftirstæða kröfu, sbr. 4. tl. 114. gr. laga nr. 21/1991, samhliða því að hafna þeirri rétthæð sem sóknaraðilar hafi krafist í kröfulýsingu sinni. Með vísan til 119. gr. sömu laga hafi því ekki verið tekin efnisleg afstaða til kröfunnar.

Varnaraðili hafni alfarið þeirri fullyrðingu sóknaraðila að sóknaraðilum hafi verið ókunnugt um að skuldabréfaflokkurinn XS0308636157, sem hið umþrætta skuldabréf falli undir, hafi verið víkjandi og að skuldabréfakröfu þeirra yrði því skipað í skuldaröð undir 114. gr. laga nr. 21/1991, kæmi til greiðslufalls hjá varnaraðila. Máli sínu til stuðnings virðist sóknaraðilar einkum byggja á því að umrædd skuldabréf hafi ekki verið kynnt sem víkjandi bréf þar sem hvergi hafi verið á það minnst á forsíðu lokaskilmála bréfanna, heldur hafi það einungis verið gert í viðauka við skilmálana. Varnaraðili geti með engu móti fallist á framangreinda staðhæfingu sóknaraðila. Sé í því sambandi bent á að í rammasamningi um útgáfu skuldabréfa, nánar tiltekið á bls. 9, hafi væntanlegir fjárfestar skuldabréfa sérstaklega verið hvattir til að kynna sér efni skilmála bréfanna og sér í lagi þá áhættuþætti sem þeim fylgi og tilgreindir séu í samningnum, sbr. setninguna: „Áður en nokkur ákvörðun er tekin um fjárfestingu ættu væntanlegir fjárfestar og fjárhagslegir og lögfræðilegir ráðgjafar hans að íhuga af kostgæfni allar upplýsingar í skjali þessu og sér í lagi áhættuþættina og óvissuna sem lýst er hér á eftir.“ Í þessu sambandi veki varnaraðili sérstaka athygli á að sóknaraðilar hafa í greinargerð sinni viðurkennt með ótvíræðum hætti að þeir hafi ekki á nokkurn hátt kynnt sér skilmála og efni skuldabréfsins fyrir kaupin, sbr. eftirfarandi setningu í greinargerð sóknaraðila „… þó svo að sóknaraðilar hefðu gert sér far um að kanna stöðu skuldabréfanna þá hefðu þau ekki getað séð að þau væru víkjandi“. Hljóti sóknaraðilar að bera hallann af því tómlæti og grandleysi sem þeir hafi sýnt með því að kynna sér ekki eðli og efni fjárfestingar sinnar í umræddum skuldabréfum áður en í hana hafi verið lagt. Verði þeirri ábyrgð ekki varpað á varnaraðila í máli þessu.

Hefðu sóknaraðilar uppfyllt þær kröfur sem gera verði til kaupenda verðbréfa á alþjóðlegum mörkuðum og kynnt sér viðkomandi skilmála, eins og beinlínis sé mælt fyrir um í lokaskilmálunum, annaðhvort sjálfir eða með aðstoð sérfræðinga, hefði þeim átt að vera fullkomlega ljóst að um víkjandi skuldabréf væri að ræða. Í því sambandi hafni varnaraðili alfarið því sem sóknaraðilar haldi fram í greinargerð sinni að ófullnægjandi sé að ekki hafi verið tekið fram á forsíðu lokaskilmála skuldabréfs þeirra að bréfið væri víkjandi, heldur einungis í 2. kafla viðauka skilmálanna. Varnaraðili bendi á að þvert á móti hafi kaupendum skuldabréfa úr umræddri útgáfu, þar á meðal sóknaraðilum, borið samkvæmt texta á forsíðu lokaskilmálanna að lesa ítarlega bæði lokaskilmála bréfanna og rammasamning um útgáfuna, saman og í heild sinni. Sé þetta tekið sérstaklega fram á fyrrnefndri forsíðu lokaskilmálanna, en þar segi um þetta atriði svo: „Í skjali þessu eru settir fram endanlegir skilmálar skuldabréfanna [...] og ber að lesa skjalið í samhengi við rammasamninginn dags. 31. ágúst 2006, sem aukinn var með viðbót dags. 2. febrúar 2007 (saman nefnd „rammasamningurinn“). Fullar upplýsingar um útgefanda og útboð skuldabréfanna liggja einungis fyrir á grundvelli þessara endanlegu skilmála og rammasamningsins saman.“

Varnaraðili leggi áherslu á í þessu sambandi að séu gögnin skoðuð saman, líkt og ætlast sé til, komi skýrt og ótvírætt fram að hin umræddu skuldabréf séu víkjandi. Telji varnaraðili rétt að nefna nokkur dæmi þessu til skýringar. Þannig sé á fyrstu blaðsíðu lokaskilmálanna tiltekið að umrædd bréf séu „breytanleg víkjandi skuldabréf“. Þetta sé svo ítrekað á annarri blaðsíðu, undir lið 13 a), en þar komi fram að bréfin séu breytanleg víkjandi skuldabréf. Þá sé nánari skýringu á stöðu bréfanna að finna í 2. kafla viðauka lokaskilmála skuldabréfanna, sem beri heitið „Staða (bréfanna) og víkjandi eiginleikar“ (Status and Subordination), en þar segi m.a. að skuldabréfin séu „… beinar, ótryggðar og víkjandi skuldbindingar útgefanda“. Jafnframt segi í umræddum kafla að komi til slita eða gjaldþrots útgefanda skulu réttindi handhafa skuldabréfanna til greiðslu höfuðstóls bréfanna eða annarra fjárhæða, þ.m.t. gjaldfallinna vaxta, njóta rétthæðar „… með lægri rétthæð en greiðslur hvers kyns núverandi eða síðari krafna (a) innstæðueigenda útgefanda, (b) annarra kröfuhafa útgefanda, sem ekki eru í víkjandi stöðu, og (c) kröfuhafa útgefanda í víkjandi stöðu vegna víkjandi skulda (annarra en skv. breytanlegum víkjandi verðbréfum)“. Loks segi á bls. 28 í rammasamningnum að greiðslur vegna skuldabréfanna verði víkjandi í samræmi við ákvæði 2 c), sem finna megi á bls. 47-48 í rammasamningnum. Í ákvæði 2 c) segi m.a. að umrædd skuldabréf séu ótryggðar og óskilyrtar skuldbindingar útgefanda, í víkjandi stöðu samkvæmt og í skilningi 84. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, en þar sé kveðið á um að við gjaldþrot hlutaðeigandi fjármálafyrirtækis eða slit þess fáist slíkar skuldbindingar endurgreiddar á eftir öllum öðrum kröfum á hendur fjármálafyrirtækinu en endurgreiðslu hlutafjár eða stofnfjár.

Þá geti varnaraðili með engu móti séð að það hafi einhverja lagalega þýðingu að kaupnóta frá seljandanum ING vegna skuldabréfakaupa sóknaraðila hafi ekki borið með sér að um víkjandi skuldabréf væri að ræða, en af þeirri staðreynd dragi sóknaraðilar þá ályktun að starfsmönnum þess félags hafi verið ókunnugt um stöðu bréfanna. Þar að auki veki varnaraðili athygli á að ING hafi hvorki komið fram fyrir hönd varnaraðila sem umsjónaraðili né sem söluaðili, en þeir aðilar séu taldir upp með tæmandi hætti á forsíðu rammasamningsins um útgáfu skuldabréfa. Af því leiði að ekki sé hægt með nokkru móti að ætlast til að varnaraðili beri ábyrgð á því hvort, og þá með hvaða hætti, ING hafi kynnt umrædd skuldabréf fyrir sóknaraðilum. Þvert á móti sé útlit fyrir að ING hafi eignast skuldabréf úr útgáfu varnaraðila á markaði og í kjölfarið framselt það áfram til sóknaraðila. Þá sé að öðru leyti algjörlega ósannað hvaða vitneskju starfsmenn ING hafi haft um stöðu skuldabréfsins og þá hvaða þýðingu það hafi fyrir sakarefni þessa máls.

Því sé algjörlega hafnað að hvergi hafi verið viðvaranir sem gefið hafi til kynna einhverja áhættu við kaup skuldabréfanna. Eins og áður hafi verið nefnt sé í rammasamningnum sérstaklega varað við því að „… fjárfesting í skuldabréfum, sem gefin eru út skv. skuldabréfarammanum, felur í sér ákveðna áhættu“, sbr. fyrstu síðu samningsins. Til nánari skýringar og útlistunar á þessari áhættu sé þar vísað til kaflans „Áhættuþættir“, sem finna megi á bls. 9 í umræddum samningi. Í inngangsorðum þess kafla séu væntanlegir fjárfestar hvattir til að kynna sér alla þá áhættuþætti sem í kaflanum sé lýst. Þá hafi skýr fyrirvari einnig verið settur á bls. 22 í rammasamningnum um að ekki sé víst að lánshæfismat endurspegli alla áhættu. Þá geti varnaraðili hvorki borið ábyrgð á lánshæfismati, sem gert hafi verið af óháðum þriðja aðila, né á ákvörðunum sem fjárfestar taki á grundvelli slíkra mata. Með sömu rökum hafni varnaraðili þeirri staðhæfingu sóknaraðila að bágar upplýsingar varnaraðila um stöðu skuldabréfanna, sem þeir segi vera andstæðar meginreglum neytendaréttar og reglum samkvæmt tilskipunum ESB, eigi að leiða til þess að dómstólar hafni því að ákvæði skuldabréfanna eigi við gagnvart sóknaraðilum. Sé þessari málsástæðu og mótmælt sem vanreifaðri.

Varnaraðili hafni því alfarið að krafa sóknaraðila sé skaðabótakrafa undir 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í því sambandi leggi varnaraðili sérstaka áherslu á að sóknaraðilar hafi ekki lýst kröfu sinni sem skaðabótakröfu heldur sem kröfu byggðri á skuldabréfi, eins og staðfest sé í greinargerð sóknaraðila. Af þeim sökum sé því alfarið hafnað að krafan verði viðurkennd sem slík, enda verði sóknaraðilar að bera hallann af því að lýsa kröfunni ekki sem skaðabótakröfu, sbr. 117. gr. laga nr. 21/1991. Þá sé slík skaðabótakrafa algjörlega eðlisólík kröfu er byggi á skuldabréfaeign og verður því ekki komið að í skjóli hennar.

Verði ekki fallist á framangreint telji varnaraðili rétt að árétta að skaðabótakrafa verði ávallt að uppfylla hið ófrávíkjanlega skilyrði skaðabótaábyrgðar að tjón verði rakið til sakar þess sem krafinn sé bóta og að meint tjón megi rekja beint til saknæmrar háttsemi varnaraðila. Þar sem hvorugt þessara skilyrða sé fyrir hendi í máli þessu, og í ljósi þess að sóknaraðilar hafi með engu móti sýnt fram á framangreind skilyrði, beri að hafna þessari málsástæðu sóknaraðila, enda hvíli sönnunarbyrðin um allt framangreint á sóknaraðilum.

Til viðbótar framangreindu bendi varnaraðili á að sóknaraðilar virðist einkum byggja mál sitt um hina meintu skaðabótaábyrgð varnaraðila á niðurstöðum í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis frá 1. mars 2010. Varnaraðili hafni slíkum málatilbúnaði alfarið sem ótækum enda felist ekki í umræddri skýrslu fullnægjandi sönnun fyrir skaðabótaábyrgð þeirra aðila sem þar sé fjallað um. Þá telji varnaraðili málatilbúnað sóknaraðila er snúi að meintri skaðabótaskyldu vera svo vanreifaðan og óljósan að hann standist ekki þær kröfur sem gera verði til skýrleika og samhengis málsástæðna, sbr. e-lið 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Eins og fyrr greinir krefst sóknaraðili þess að krafa hans verði samþykkt sem almenn krafa skv. 113. gr. laga nr. 21/1991 og að dómurinn hnekki þar með þeirri afstöðu slitastjórnar varnaraðila að hún teljist eftirstæð krafa skv. 114. gr. sömu laga. Samkvæmt 114. gr. laga skulu kröfur sem nánar eru tilgreindar í lagagreininni koma að baki öllum kröfum skv. 109.-113. gr. í þeirri röð sem þær eru taldar upp í 1.-5. tl. greinarinnar. Í 4. tl. lagagreinarinnar segir svo: „… kröfur sem um hefur verið samið að víki fyrir öllum öðrum kröfum“.

Sóknaraðilar sýnast byggja kröfu sína aðallega á því að skilmálar sem um skuldabréf þeirra gildi séu svo óskýrir varðandi víkjandi stöðu bréfanna gagnvart öðrum kröfum að þeir eigi ekki að þurfa að sæta því að vera við þá bundnir. Þeir hafi verið grunlausir um þessa víkjandi stöðu, enda hafi þau skjöl sem þeim hafi verið kynnt við kaupin á engan hátt borið þetta með sér. Þá lágmarkskröfu verði að gera til varnaraðila að skýrt sé tekið fram á forsíðu lokaskilmálanna ef ætlunin sé að umrædd skuldabréf séu víkjandi gagnvart öðrum kröfum.

Eins og að framan er rakið var skuldabréf það sem sóknaraðilar festu kaup á hinn 5. júlí 2007 hluti af skuldabréfaflokki sem gefinn var út á grundvelli skilmála rammasamnings um skuldabréfaútgáfu varnaraðila, dags. 31. ágúst 2006. Þá voru lokaskilmálar (Final Terms) vegna skuldabréfaflokksins gefnir út 20. júní 2007 og kemur þar fram að þá verði að lesa í samhengi við skilmála rammasamningsins. Sýnist ekki um það deilt að um skuldabréf sóknaraðila gildi framangreindir lokaskilmálar og skilmálar rammasamningsins. Telja verður að skýrlega komi fram í greindum lokaskilmálum skuldabréfaflokksins að bréfin séu breytanleg og víkjandi. Þannig segir

í yfirskrift á forsíðu lokaskilmálanna að skilmálarnir gildi fyrir breytanleg víkjandi skuldabréf (Capital Notes) og í a-lið 13. gr. á bls. 2 í skilmálunum er svo ítrekað um stöðu bréfanna að þau séu breytanleg víkjandi skuldabréf (Capital Notes). Þá segir m.a. í 2. kafla viðauka lokaskilmálanna, sem ber heitið „Staða (bréfanna) og víkjandi eiginleikar“ (Status and Subordination), að skuldabréfin séu „beinar, ótryggðar og víkjandi skuldbindingar útgefanda“. Þá segir meðal annars í framhaldi að komi til slita eða gjaldþrots útgefanda skuli réttindi handhafa bréfa og handhafa miða til greiðslu höfuðstóls bréfanna eða annarra fjárhæða, þ.m.t. gjaldfallinna vaxta af bréfunum, njóta rétthæðar „með lægri rétthæð en greiðslur hvers kyns núverandi eða síðari krafna (a) innstæðueigenda útgefanda, (b) annarra kröfuhafa útgefanda, sem ekki eru í víkjandi stöðu, og (c) kröfuhafa útgefanda í víkjandi stöðu vegna víkjandi skulda (annarra en skv. breytanlegum víkjandi verðbréfum)“. Svipuð ákvæði er og að finna á bls. 28 um útgáfu skuldabréfanna en þar segir að bréfin séu víkjandi í samræmi við ákvæði 2 c) í samningnum. Kemur þar fram að bréfin séu ótryggðar og óskilyrtar skuldbindingar útgefanda, í víkjandi stöðu samkvæmt og í skilningi 84. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, en í því ákvæði er fjallað um skuldbindingar fjármálafyrirtækis sem við gjaldþrot fáist endurgreiddar á eftir öllum öðrum kröfum á hendur því en kröfum um endurgreiðslu hlutafjár eða stofnfjár.

Samkvæmt framangreindu verður að telja að skýrlega sé kveðið á um það í þeim skilmálum sem um skuldabréf sóknaraðila gilda að þau skuli vera víkjandi fyrir öðrum skuldbindingum varnaraðila í skilningi 114. gr. laga nr. 21/1991. Með kaupum á umræddu skuldabréfi hafa sóknaraðilar undirgengist þessa skilmála og eru við þá bundnir. Hafa sóknaraðilar á engan hátt sýnt fram að nokkur skilyrði séu til þess, á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, að víkja samningi aðilanna til hliðar í heild sinni eða að hluta. Þá getur engu skipt í þessu sambandi hvernig viðskiptum, þar á meðal upplýsingagjöf, milli söluaðilans ING DiBa AG banka og sóknaraðila var háttað, enda viðurkennt að sá fyrrnefndi starfaði ekki á neinn hátt í umboði varnaraðila. Loks verður ekki heldur fallist á að málsástæður sóknaraðila um skaðabótaábyrgð varnaraðila, vegna meintrar saknæmrar hegðunar stjórnenda varnaraðila á þeim tíma sem umrætt skuldabréf var útgefið, hafi hér nokkra þýðingu, enda á engan hátt sýnt fram á að forsendur skaðabótaábyrgðar séu til staðar.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaða dómsins að hafna beri kröfum sóknaraðila. Staðfest er að krafa sóknaraðila vegna umrædds skuldabréfs skuli njóta rétthæðar eftir 114. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðilum gert að greiða óskipt varnaraðila málskostnað sem þykir, eftir atvikum og með hliðsjón af umfangi málsins, vera hæfilega ákveðinn 300.000 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Kröfum sóknaraðila, J-x-x K-x-x og H-kvk-ef K-x-x, á hendur varnaraðila, Kaupþingi hf., er hafnað og staðfest að krafa sóknaraðila skuli njóta rétthæðar eftir 114. gr. laga nr. 21/1991 við slit varnaraðila.

Sóknaraðilar greiði varnaraðila óskipt 300.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf M-kk-nf.