S-380/2009

Málið, sem dómtekið var 20. nóvember síðastliðinn, er höfðað með ákæru ríkislögreglustjóra, útgefinni 6. apríl 2009 á hendur „A-x-x L-x-x, kennitala 000000-0000, Sóltúni 30, Reykjavík, fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum gjaldárin 2004 og 2005 vegna tekjuáranna 2003 og 2004, tekjur sem skattskyldar eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga, en með þessu vantaldi hann tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn um samtals kr. 15.023.564, sem honum bar að greiða af tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð kr. 6.171.080, sem sundurliðast sem hér greinir:

Framangreind brot ákærða teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig, 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. áður 1. mgr. 107. eldri laga nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignarskatt, og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður. Þess er krafist að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun verjanda, verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Málavextir eru þeir að í ársbyrjun 2006 hóf skattrannsóknarstjóri athugun á bókhaldi og skattskilum Devitos Pizza ehf., en ákærði er stjórnarformaður þess. Í skýrslu skattrannsóknarstjóra segir að við þessa athugun hafi komið „fram gögn er bentu til þess að ákærði hefði þegið launagreiðslur án þess að haldið hefði verið eftir staðgreiðslu opinberra gjalda eða gerð grein fyrir þeim í launauppgjöri til skattyfirvalda.“ Að lokinni rannsókn sendi skattrannsóknarstjóri málið til ríkislögreglustjóra 9. ágúst 2007 sem yfirheyrði ákærða 1. apríl 2008. Við upphaf skýrslutökunnar var ákærða skýrt frá því að ekki yrðu frekar rannsökuð ætluð brot fyrirtækisins heldur myndi rannsóknin „beinast að fjárúttektum úr rekstri Devitos Pizza ehf. á árunum 2003 og 2004, sem ætlað er að hafi gengið til A-x-x persónulega og honum hafi því borið að telja fram sem eigin tekjur vegna umræddra ára.“

Við yfirheyrslu hjá lögreglu kvaðst ákærði hafa gefið bókhaldara sínum upplýsingar um laun og hann útbúið launaseðla í samræmi við þær. Ákærði kvaðst hafa séð um að greiða launin. Ákærða var kynnt að á árunum 2003 og 2004 hefðu verið millifærðar samtals 17.250.000 krónur af reikningi fyrirtækisins yfir á reikning hans og kannaðist hann við að þetta væru tekjur sem hefðu orðið til í rekstri fyrirtækisins. Hann taldi sig hafa greitt skatta af þessum tekjum. Bókhaldari ákærða bar hjá skattrannsóknarstjóra að hann hefði talið fram til skatts fyrir hann samkvæmt launaseðlum frá fyrirtækinu. Launaseðlana kvaðst bókhaldarinn hafa útbúið að fyrirmælum ákærða.

Meðal gagna málsins eru framtöl ákærða vegna framangreindra ára og þar eru taldar fram þær tekjur sem í ákæru greinir. Einnig er meðal gagna málsins samantekt á þeim fjárhæðum sem á þeim árum, sem í ákæru greinir, runnu af reikningi framangreinds einkahlutafélags til ákærða. Eins er í gögnunum samantekt á þeim fjárhæðum sem voru færðar af reikningi eiginkonu ákærða yfir á hans reikning árið 2003.

III

Við aðalmeðferð bar ákærði að hann væri einn eigandi framangreinds einkahlutafélags og hefði verið starfsmaður þess á árunum 2003 og 2004 og þegið laun fyrir. Hann kvað A-kk-þf S-kk-þf F-kk-þf H-kk-þf hafa talið fram fyrir sig þessi ár og hann hefði einnig fært bókhald félagsins og talið fram fyrir það. Þá hefði A-kk-nf S-kk-nf gefið sér upp hvað hann átti að borga og hafi hann borgað það. Sjálfur kvaðst ákærði hafa ákvarðað sér laun sjálfur. Hann kannaðist við að hafa fært peninga af reikningi félagsins og af reikningi eiginkonu sinnar yfir á sinn eigin reikning og hefði sumt af þeim peningum verið úr rekstri félagsins en hluti af þeim hefði verið annað, eins og barnabætur og þess háttar. Ákærði kvað reikning eiginkonu sinnar hafa stundum verið notaðan við rekstur félagsins í upphafi hans. Hann kvaðst hafa gert grein fyrir þessum greiðslum, enda hefði bókhaldaranum verið kunnugt um þær. Skattframtöl hans vegna framangreindra ára voru borin undir hann og gat hann ekki skýrt af hverju ekki var gerð grein fyrir framangreindum greiðslum frá félaginu eða eiginkonu hans á framtölunum. Ákærði bar að aldrei hefði verið haldinn hluthafafundur í félaginu, enda væri hann einn eigandi. Hann hafi hins vegar tekið ákvörðun um að greiða sér fé frá félaginu sem arð. Ákærði kvað aðrar greiðslur hafa farið milli reikninga hans og eiginkonu sinnar heldur en þær sem tengdust rekstri félagsins, t.d. barnabætur.

A-kk-nf S-kk-nf F-kk-nf H-kk-nf bókhaldari, kvaðst hafa talið fram fyrir ákærða vegna áranna 2003 og 2004. Hann hefði einnig séð um bókhald einkahlutafélags ákærða og fært það samkvæmt fylgiskjölum frá því, þar á meðal launaseðlum. Þá kvaðst hann hafa bent ákærða á að reikna sér hærri laun en hann hafði gert. Það hefði svo verið gert á árinu 2005.

IV

Frávísunarkrafa ákærða byggir á því að hann njóti ekki réttlátrar málsmeðferðar í skilningi mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Er byggt á því að ríkisskattstjóri hafi þegar ákvarðað honum 25% álag á skattstofna vegna sömu tekjuára og hér eru til umfjöllunar. Þar með hafi ákærða verið ákvörðuð refsing vegna sömu brota og honum eru gefin að sök í ákærunni. Þetta sé ekki heimilt og er vísað til 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann. Þá er og á því byggt að ósamræmi sé milli þeirra fjárhæða sem ákært er út af og þeirra fjárhæða sem ríkisskattstjóri byggir ákvörðun sína á.

Meðal gagna málsins er bréf ríkisskattstjóra til ákærða frá 28. október síðastliðnum. Í því er honum boðuð endurákvörðun opinberra gjalda gjaldárin 2004 og 2005 á grundvelli rannsóknar skattrannsóknarstjóra. Ekki er þörf á að rekja rökstuðning ríkisskattstjóra en niðurstöður hans eru að hækka stofn til útreiknings tekjuskatts og útsvars ákærða árið 2004 úr 1.050.096 krónum, sem voru framtaldar tekjur hans fyrir árið 2003, í 3.646.149 krónur að meðtöldu 25% álagi. Sami stofn vegna ársins 2005 hækkar úr 1.087.284 krónum, vegna tekjuársins 2004, í 17.234.049 krónur, að álaginu meðtöldu. Í bréfinu er ákærða gefinn frestur til 13. nóvember 2009 til að koma að athugasemdum vegna þessarar fyrirhuguðu endurákvörðunar. Við aðalmeðferð bar ákærði að hann myndi una þessari endurákvörðun ef hann yrði ekki sakfelldur í málinu.

Í framangreindu ákvæði mannréttindasáttmálans segir að enginn skuli sæta lögsókn né refsingu að nýju í sakamáli innan lögsögu sama ríkis fyrir brot sem hann hefur þegar verið sýknaður af eða sakfelldur um með lokadómi samkvæmt lögum og sakamálaréttarfari viðkomandi ríkis. Eins og rakið var hefur ríkisskattstjóri boðað ákærða að opinber gjöld hans verði endurákvörðuð og gefið honum frest til að koma á framfæri athugasemdum. Þegar niðurstaða ríkisskattstjóra liggur fyrir er hægt að skjóta henni til yfirskattanefndar, sbr. 3. gr. laga nr. 30/1992. Þá er hægt að bera ágreining um skattskyldu og skattstofna undir dómstóla, sbr. 1. mgr. 15. gr. sömu laga. Samkvæmt þessu er ekki hægt að líta svo á að ríkisskattstjóri hafi, með boðunarbréfi sínu um endurákvörðun gjalda ákærða, „sakfellt hann með lokadómi“ eins og tilskilið er í framangreindu ákvæði mannréttindasáttmálans og er frávísunarkröfu ákærða á þessum grundvelli því hafnað. Ekki er fallist á með ákærða að það geti varðað frávísun þótt ríkisskattstjóri byggi á öðrum tölum en ákæruvaldið. Ef það er raunin og verði ákærði sakfelldur verður skorið úr því í dóminum á hvaða tölum sakfellingin verður byggð.

Krafa ákæruvaldsins um sakfellingu byggir á því að ákærði hafi vantalið tekjur sínar eins og rakið var. Samkvæmt gögnum málsins runnu til ákærða samtals 3.150.000 krónur af reikningum einkahlutafélagsins og eiginkonu hans á árinu 2003. Á árinu 2004 runnu samtals 14.100.000 krónur til ákærða af reikningi einkahlutafélagsins. Útreikningar í ákæru byggja á þessum tölum. Ákærði hefur kannast við að þessar fjárhæðir hafi runnið til sín en borið við, varðandi greiðslur af reikningi eiginkonu sinnar, að þar hafi einnig verið um að ræða greiðslur er snerti ekki rekstur félagsins þótt reikningurinn hafi verið notaður við hann að hluta til. Varðandi greiðslurnar 2004 hefur hann borið að um hafi verið að ræða arðgreiðslur til sín, en hann var einkaeigandi félagsins.

Með játningu ákærða, sem styðst við gögn málsins, er sannað að hann færði peninga af reikningi einkahlutafélagsins yfir á sinn reikning án þess að gera grein fyrir þessum færslum á skattframtölum sínum. Með vísun til framburðar ákærða og annarra gagna, sem gerð hefur verið grein fyrir, telur dómurinn sannað að hér hafi í raun verið um launagreiðslur til hans að ræða. Ákærði hefur engin gögn lagt fram eða vísað á gögn er sýna fram á að greiðslurnar af reikningi eiginkonu hans séu tilkomnar á annan hátt en greiðslur þær sem runnu til hans af reikningi félagsins sjálfs og er því hafnað þeirri viðbáru hans að þær greiðslur, allar eða að hluta til, stafi af öðru en launagreiðslum til hans frá félaginu. Ekki er heldur fallist á þá viðbáru ákærða að um arðgreiðslur til hans hafi verið að ræða frá félaginu, enda ekki staðið að þeim á þann hátt sem boðið er í XII. kafla laga nr. 138/1994. Breytir engu um þessa niðurstöðu þótt ákærði hafi greitt fjármagnstekjuskatt á árinu 2006 af því sem hann heldur fram að hafi verið úthlutaður arður vegna ársins 2004, greiddur á árinu 2005.

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákærunni, en brot hans eru þar rétt færð til refsiákvæða. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingum. Refsing hans verður ákveðin með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga og er hún hæfileg 4 mánaða fangelsi sem bundin skal skilorði eins og segir í dómsorði. Þá skal ákærði greiða 12.000.000 króna í sekt og komi 72 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna. Loks skal ákærði greiða málsvarnarlaun verjanda síns eins og segir í dómsorði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, A-x-x L-x-x, sæti fangelsi í 4 mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar í 2 ár frá birtingu dómsins og skal hún falla niður að þeim tíma liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði 12.000.000 króna í sekt og komi 72 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan 4 vikna.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., 373.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kk-nf Í-kk-nf.