E-115/2008

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 26. maí, er höfðað með stefnu, birtri 29. ágúst 2008, af R-kk-þgf B. J-kk-þgf, kt. 020657-5969, Hólabraut 18, Skagaströnd, á hendur Hafnarsjóði Skagastrandar, kt. 650371-6669, Túnbraut 1-3, Skagaströnd. Fyrir hönd stefnda er stefnt M-kk-þgf B. J-kk-þgf, kt. 140452-4679.

Dómkröfur

Stefnandi gerir í málinu aðallega þá kröfu, að viðurkennt verði að stefnda beri að viðlögðum dagsektum og á sinn kostnað að fjarlægja þann hluta 4ra steyptra hliðarfærslugarða dráttarbrauta er standi á eignarlóð stefnanda, Hafnarlóð 6 (landnr. 245684) Skagaströnd ásamt bátnum Auðbjörgu HU-6, sem að miklu leyti stendur á 2 nyrðri görðunum.

Varakrafa stefnanda er sú, að viðurkennt verði að stefnda beri að viðlögðum dagsektum og á sinn kostnað að fjarlægja hluta 2ja nyrðri hliðarfærslugarða að því marki sem þeir standi á eignarlóð stefnanda ásamt bátnum Auðbjörgu HU-6.

Þrautavarakrafa stefnanda er sú, að viðurkennt verði að stefnda beri að viðlögðum dagsektum og á sinn kostnað að fjarlægja bátinn Auðbjörgu HU-6 af þeim hluta hliðarfærslugarðanna sem á eignarlóð stefnanda standi.

Í öllum tilfellum er þess krafizt að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að mati réttarins og að litið verði til þeirrar skyldu lögmanna að innheimta 24,5 % virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans að mati dómsins. Er stefndi lagði fram greinargerð sína krafðist hann frávísunar málsins en undir rekstri þess féll hann frá þeirri kröfu.

Málavextir

Aðilar deila lítt um málavexti. Eru þeir helztir að árið 1985 var hafin starfsemi dráttarbrautar á Skagaströnd og er hún og hefur verið í eigu stefnda. Samhliða byggingu hennar voru byggðir svonefndir hliðarfærslugarðar og liggja tveir þeirra upp að dyrum iðnaðarhúsnæðis að Hafnarlóð 6 á Skagaströnd, upp að dyrum að eignarhluta stefnanda í húsinu og á afmarkaðri eignarlóð hans. Þegar garðarnir voru reistir var umrædd lóð í eigu Trésmiðju Guðmundar Lárussonar og heldur stefndi því fram, ómótmælt af stefnanda, að garðarnir hafi verið byggðir samkvæmt hugmyndum og óskum þess félags.

Trésmiðja G-kk-ef L-kk-ef komst síðar í þrot og eignaðist Landsbanki Íslands umræddan eignarhluta. Árið 1991 keypti K-kk-nf L-kk-nf hann af Landsbankanum og í afsali til hans, sem liggur fyrir í málinu, dagsettu 27. september 1991 segir meðal annars: „Kaupanda er kunnugt um að hliðargarðar dráttarbrautarinnar standa að hluta á lóðinni og um ákvæði um forkaupsrétt í 4. gr. leigusamnings varðandi leigu á dráttarbrautinni.“

Í málinu liggur fyrir skjal, dagsett 1. apríl 1995, nefnt lóðarleigusamningur, og í því leigir Trésmiðja Kára Lárussonar hf. stefnda „eignarlóð leigusala austan við iðnaðarhúsnæði hans í svokallaðri „mjölskemmu“. Lóðin er 18.75 x 20 m að stærð eða alls 375 m2 að flatarmáli. Hliðargarðar dráttarbrautarinnar standa að hluta til á lóðinni og er leigutaka kunnugt um það.“ Samningurinn er sagður ótímabundinn og uppsagnarfrestur hvors aðila tvö ár.

Þá liggur fyrir í málinu skjal, einnig dagsett 1. apríl 1995, nefnt leigusamningur um dráttarbraut, og í því leigir stefndi Trésmiðju Kára Lárussonar dráttarbrautina á Skagaströnd ásamt lóð sem mannvirkið standi á. Segir í samningnum að svo lengi sem samningurinn gildi leigi leigutaki stefnda eignarlóð sína sem dráttarbrautin standi að hluta til á. Leigusamningur um eignarlóð leigutaka skoðist sem hluti af leigusamningi um dráttarbrautina. Samningurinn er sagður ótímabundinn og uppsagnarfrestur hvors aðila tvö ár.

Samkvæmt afsali, dagsettu 16. desember 1999 og innfærðu í þinglýsingarbók 22. desember 1999, er stefnandi eigandi að 375 fermetra eignarhlut í húseigninni Hafnarlóð 6 á Skagaströnd ásamt 750 fermetra eignarlóð er eignin stendur á og nær 20 metra austur fyrir eignarhlutann. Keypti stefnandi umræddan eignarhluta af Trésmiðju Kára Lárussonar. Í afsali því, er liggur fyrir í málinu, segir meðal annars: „Kaupanda er kunnugt um að hliðargarðar dráttarbrautarinnar standa að hluta á lóðinni. Kaupanda er einnig kunnugt um lóðarleigusamning Trésm. K.L. við Hafnarsjóð Skagastrandar sem gilti jafnhliða leigusamningi þessara aðila um dráttarbrautina.“

Í málinu liggur fyrir bréf stefnanda, dagsett 27. desember 1999, til hreppsnefndar Höfðahrepps, þar sem stefnandi kveðst orðinn eigandi þess hlutar í Hafnarlóð 6 er áður hafi verið í eigu K-kk-ef L-kk-ef. Kveðst stefnandi óska upplýsinga um hvort hreppurinn hyggist hafa áfram þau mannvirki er hann eigi á lóðinni, sem séu hliðargarðar dráttarbrautarinnar, og fari stefnandi þá fram á að samið verði um „veru þeirra mannvirkja og starfsemi tengda þeim.“

Í málinu liggur fyrir svarbréf sveitarstjóra Höfðahrepps við framanröktu bréfi stefnanda, dagsett 1. febrúar 2000. Segir þar að þinglýst hafi verið ákvæðum um staðsetningu hliðargarða dráttarbrautarinnar og sé þeirra getið í afsölum um eignina. Þá sé í gildi ótímabundinn leigusamningur frá 1. desember 1998 um afnot brautarinnar milli Hafnarsjóðs Skagastrandar, sem leigusala, og Ó-kk-ef G-kk-ef, sem leigutaka og hafi yfirtaka Ó-kk-ef verið samþykkt af þáverandi þinglýstum eiganda eignarhlutans, Trésmiðju Kára Lárussonar ehf. Augljóst sé, að „á meðan Hafnarsjóður Skagastrandar er samningsbundinn Ó-kk-þgf G-kk-þgf skv. leigusamningi frá 1. desember 1998 og þér eruð bundnir af samþykki fyrri þinglýsts eiganda um endurgjaldslaus afnot Hafnarsjóðsins að lóðinni, þá munu fyrrgreind mannvirki vera með þeim skilyrðum á lóðinni.“

Í málinu liggur fyrir bréf stefnanda til sveitarstjóra Höfðahrepps, dagsett 28. febrúar 2000. Segist stefnandi þar telja sig óbundinn af samningi fyrri eiganda, Trésmiðju Kára Lárussonar, um endurgjaldslaus afnot af lóð sinni, en sé sú raunin þá segi hann umræddum samningi allt að einu upp með tveggja ára fyrirvara, frá 1. marz 2000 að telja.

Í málinu liggja fyrir óundirrituð drög að leigusamningi milli stefnanda og stefnda um leigu á lóð undir hliðarfærslugarða dráttarbrautar, og stafa drögin frá stefnanda. Er í drögunum kveðið á um að leigutaki greiði ekki leigu fyrir þann tíma sem bátar standi ekki á görðunum, enda hafi leigusali þá full not lóðarinnar, en stöðugjöld skuli greidd fyrir þann tíma er garðarnir séu notaðir undir skip og báta.

Í málinu liggja fyrir óundirrituð drög að eignaskiptayfirlýsingu Hafnarlóðar 6. Er þar gert ráð fyrir kvöðum og meðal annars þeim, að hliðarfærslugarðar standi inn á lóð stefnanda og skuli Höfðahreppur gera um það sérstakan lóðarsamning við eiganda lóðarinnar.

Í málinu liggur fyrir undirrituð eignaskiptayfirlýsing um Hafnarlóð 6, þinglýst hinn 26. apríl 2006. Í kvöðum sem þar er getið er ekki minnzt á margrædda hliðarfærslugarða. Meðal eigenda sem rita undir yfirlýsinguna eru stefnandi og sveitarstjóri Höfðahrepps.

Í málinu liggur fyrir bréf lögmanns stefnanda til sveitarstjóra Höfðahrepps, dagsett 16. maí 2006. Kemur þar fram sá skilningur að leigusamningur sá, er í gildi hafi verið við kaup stefnanda á umræddri lóð, sé úr gildi fallinn. Segir í bréfinu að svo virðist sem stefndi hafi frá 1. desember 1998 vitandi vits látið nýta lóð stefnanda án allra samninga og endurgjalds. Er í lok bréfsins þess krafizt að þegar verði gengið til samninga við stefnanda „um lausn málsins, þannig að ekki þurfi að koma til þess að hann verði að leita aðstoðar dómstóla með verulegum kostnaði, enda [kjósi] hann að friður geti orðið um nýtingu þessa.“ Þá liggja fyrir í málinu nokkur bréfaskipti lögmanns stefnanda við þáverandi lögmann Höfðahrepps frá sumri 2006. Í bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 19. júní 2006 er lagt til að stefnandi fái greidd „svokölluð stöðugjöld af bátum eða skipum, sem standa uppi á görðum í dráttarbrautinni þar sem garðarnir standa á lóð“ stefnanda. Þá segir í bréfinu að stefnandi geti ekki sætt sig við það leigugjald, 5% af fasteignamati, sem boðið hafi verið og er í lok bréfsins skorað á hreppinn að leggja fram nýjar tillögur til athugunar.

Í málinu liggur fyrir bréf lögmanns Höfðahrepps, dagsett 1. ágúst 2006, þar sem vísað er til framangreindra bréfa lögmanns stefnanda. Segir að hreppurinn hafi „rætt við rekstraraðila dráttarbrautarinnar um möguleika á að færa eða fjarlægja bát þann sem stendur á umræddum hliðargörðum.“ Ekki hafi ennþá fengizt niðurstaða úr þeim viðræðum, en hreppurinn vænti þess að „lausn finnist á málinu“.

Í málinu liggur fyrir bréf lögmanns stefnanda til lögmanns Höfðahrepps, dagsett 25. október 2006, þar sem segir að „hugsanlega mætti ná einhverri sátt um að annars vegar yrði greidd leiga en hins vegar reynt að haga málum svo, að skip yrðu tekin upp og stæðu eftir því sem mögulegt væri annars staðar á hliðargörðum en næst húsnæði [stefnanda] og yrðu þannig til minni trafala.“ Kveðst lögmaðurinn telja að boðið verði hærra viðmið en 5% af fasteignamati.

Fyrir liggur í málinu svarbréf lögmanns Höfðahrepps. Segir þar meðal annars að hreppurinn hafi „ítrekað rætt við rekstraraðila dráttarbrautarinnar um möguleika á að færa eða fjarlægja bát þann sem stendur á umræddum hliðargörðum, en án árangurs hingað til.“ Segir í bréfinu að hreppurinn muni halda áfram viðræðum en tekið er fram að hann hafi ekkert skipunarvald í rekstrarmálum dráttarbrautarinnar. Þá segist lögmaðurinn benda á, að stefnanda hafi verið fullkunnugt um hvernig málum hafi verið háttað er hann hafi keypt lóð sína og til hvers hliðargarðarnir væru notaðir. Þá segir að fyrri eigendur lóðarinnar hafi lagt mikla áherzlu á það við hreppinn að garðarnir yrðu reistir.

Þá liggur fyrir í málinu bréf lögmanns stefnanda til lögmanns Höfðahrepps dagsett 16. febrúar 2007. Er þar ítrekaður sá skilningur stefnanda að „í raun sé enginn samningur um þessa leigu í gildi og því sé notkun rekstraraðila dráttarbrautarinnar sem telur sig standa í skjóli sveitarfélagsins heimildarlaus.“ Er í bréfinu sögð gerð lokatilraun til samninga um málið en ella verði ekki annað séð en að til málaferla komi, til þess að stefnandi „fái losnað undan þessu ástandi og geti nýtt sér eignina að fullu, annað hvort með sölu eða á annan hátt.“

Í málinu liggur fyrir bréf stefnanda og eiginkonu hans til oddvita Höfðahrepps, dagsett 30. marz 2007, þar sem þau bjóða hreppnum til sölu eign sína að Hafnarlóð 6, við verði sem komi fram í mati er fylgdi bréfinu og nam 6 miljónum króna.

Í málinu liggur fyrir bréf oddvita Höfðahrepps til stefnanda, dagsett 11. apríl 2007, þar sem oddviti vísar til samtala þeirra um „ágreining vegna lóðar undir hliðfærslugörðum við Hafnarlóð 6.“ Lýsir oddviti í bréfinu sig reiðubúinn til að leggja til við hreppsnefnd að eignarhlutur stefnanda verði keyptur á 4 miljónir króna. Segir í bréfinu að það verð yrði hærra en á sambærilegum eignum í húsinu, en oddviti sé reiðubúinn til að gera þessa tillögu „þannig að hægt sé að leysa þann ágreining sem verið [hefur] um lóðarmálin.“

Þessu bréfi svara stefnandi og kona hans með öðru bréfi, dagsettu 18. apríl 2007, þar sem þau hafna boðinu en bjóða hreppnum eignina til kaups á 6 miljónir króna „að viðbættum þeim kvöðum sem á eigninni hvíla“.

Hinn 7. nóvember 2007 krafðist stefnandi þess fyrir dómi að margnefndir hliðarfærslugarðar, ásamt skipinu Auðbjörgu HU-6 sem á görðunum stæðu, yrðu bornir út af lóðinni með aðfarargerð. Til vara krafðist hann þess að umræddur bátur yrði af lóðinni borinn með aðfarargerð. Stefndi tók til varna og krafðist þess að kröfunni yrði hafnað. Með úrskurði héraðsdóms Norðurlands vestra hinn 3. marz 2008 var kröfunni hafnað.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst telja afnot þeirra, sem dráttarbrautina reki, vera heimildarlaus en gerð í skjóli stefnda. Ekki sé annað að sjá, en stefndi telji sig hafa fullan rétt til nýtingar eignarlóðar stefnanda þar sem nýr aðili muni nú tekinn við dráttarbrautinni. Kveðst stefnandi ráða af afstöðu stefnda, eftir að stefnandi hafði sent honum fyrirspurn sína í desember 1999, og eftir að stefndi hefði gert nýjan samning um leigu dráttarbrautarinnar hinn 14. marz 2002 án allra viðræðna við stefnanda, að stefndi fari nánast með eignarlóð stefnanda sem sína eigin. Stefnandi segir, að samkvæmt þeim samningum sem gerðir hafi verið við þá, sem fasteign stefnanda hafi átt á undan honum, hafi þess verið gætt að virða eignarrétt á lóðinni, þar sem mannvirki hafi verið á henni, tengd dráttarbrautarrekstrinum. Þess vegna hafi verið gerður sérstakur lóðarleigusamningur, ótímabundinn með tveggja ára uppsagnarfresti hinn 1. apríl 1995 um not af lóðinni og þar sem notin tengdust leigusamningi um dráttarbrautina hafi ekki verið sérstakt leigugjald, en í leigusamningi um dráttarbrautina, dagsettum sama dag, sé sérstök grein er segi að svo lengi sem sá samningur sé í gildi leigi leigutaki, Trésmiðja Kára Lárussonar ehf., leigusala eignarlóðina. Þegar stefndi hafi síðan gert nýjan leigusamning um dráttarbrautina við Ó-kk-þf G-kk-þf árið 1998 hafi samningur við Trésmiðju Kára Lárussonar ehf. fallið úr gildi og þar með lóðarleigusamningurinn, enda hafi þeir algerlega fallið saman. Við þær aðstæður, að Trésmiðja Kára Lárussonar ehf. hafi ákveðið að selja eignarhluta sinn, hefði stefndi átt að kaupa þennan eignarhluta eða tryggja á annan hátt „stöðu sína gagnvart þeim mannvirkjum sem á eignarlóðinni“ væru. Slíku hafi hins vegar ekki verið að heilsa og hafi öllum fyrirspurnum og óskum stefnanda verið svarað með fálæti eða yfirgangsemi. Hafi stefndi þannig brotið gegn eignarrétti stefnanda og sett hann í enn erfiðari stöðu, með að aðilar, sem stefnandi hefur ekkert samningssamband við, ráðskast með lóð stefnanda í skjóli stefnda.

Stefndi hafi nú um sex ára skeið ekkert gert með uppsögn stefnanda á lóðarleigusamningi, sem stefnandi telji raunar að hafi hvort eð er fallið niður við gerð leigusamnings um dráttarbrautina hinn 1. desember 1998. Hafi þessi staða valdið stefnanda óþægindum og tjóni, sem meðal annars hafi lýst sér í því að ekkert hafi orðið af kaupum er hann hafi ætlað að eiga á Efri-Mýrarbúinu, þar eð fasteignin Hafnarlóð 6 hafi verið ætluð til nota við makaskipti en óvissa um lóðamál orðið til þess að tilboðshafi hafi ekkert viljað með þá fasteign hafa. Þá séu not stefnanda af lóðinni skert og möguleikar til útleigu á húsnæðinu og lóðinni mjög takmarkaðir, ekki sízt vegna skips þess sem staðið hafi óhreyft á lóðinni í 6-7 ár, á steinsteyptum görðum. Þeir garðar, sem í jörðu séu, nái alveg að húshlið og geri að verkum að lagnir og annað sem koma þurfi í jörðu eða breyta verði dýrara og fyrirhafnarsamara. Sé stefnanda af þessum sökum brýn nauðsyn að fá viðurkennt með dómi að hann hafi full yfirráð eignar sinnar og það sem hindri þau verði á brott numið.

Stefnandi segir að samninga beri að virða, en með framgöngu sinni og einnig athafnaleysi hafi stefndi ekkert gert með að samningur um not eignarlóðarinnar hafi fallið niður hinn 1. desember 1998, og að minnsta kosti ekki síðar en 1. marz 2002, og virðist halda áfram að láta öðrum í té afnot lóðar sem hann eigi ekkert í og hafi engin umráð yfir og ekki samninga um.

Stefnandi segir að þó að í upphafi hafi garðarnir verið reistir með samkomulagi við þáverandi eiganda Hafnarlóðar 6, og því viðskeyttir eign hans, myndi slíkt engan eignarrétt að lóðinni. Því aðeins fái garðarnir að standa áfram að fullgildir samningar séu um stöðu þeirra og falli samningarnir niður, eða sé þeim sagt upp, myndist skylda stefnda til að nema garðana og allar tilfæringar brott.

Stefnandi segir að vegna 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð komi hefðarhald ekki til greina.

Stefnandi segist byggja á því, varðandi aðal- og varakröfu sína, að við lok leigutíma hafi stefnda borið að nema umrædda garða á burt enda sé það hægðarleikur. Ekki sé þörf á notkun þeirra vegna dráttarbrautarinnar og ekki vegna reksturs stefnanda og eigi hann rétt á að fá lóð sína hreinsaða til baka, eftir leigunotin.

Stefnandi segir að sú sérstaða sem hugsanlega hafi verið fyrir hendi er garðarnir hafi verið byggðir, að mjög hafi farið saman hagsmunir sveitarfélagsins af byggingu dráttarbrautar og þess fyrirtækis sem þá hafi haft atvinnurekstur í húsnæðinu, eigi ekki að bitna á þeim sem síðar hafi eignist lóðina enda hafi sá mátt ætla að annað hvort yrðu samningar um frekari leigu eða samningum yrði sagt upp og þá bæri eiganda garðanna að fjarlægja þá.

Þrautavarakrafa stefnanda er sem áður segir að stefnda verði gert að fjarlægja bátinn Auðbjörgu HU-6, sem staðið hafi rúm 6 ár óhreyfður á hliðarfærslugörðunum og að miklu leyti inn á lóð stefnanda. Snúi þessi krafa réttilega að stefnda, enda hafi hann með löglausum hætti lengstan þess tíma sem báturinn hafi þarna verið, veitt rekstraraðila færi á að hafa hann þar. Sá sem hafi rekið dráttarbrautina sé talinn hafa hætt rekstri og sé uppgjör varðandi slíkt stefnanda óviðkomandi og eigi hann enga samningsaðild þar að og geti ekki gengið að þeim aðila með kröfu um að báturinn verði fjarlægður.

Stefnandi kveðst vísa til 129. gr., samanber og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála vegna kröfu sinnar um málskostnað og til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt vegna sjónarmiða um skyldu lögmanna til að greiða virðisaukaskatt af vinnu sinni.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi segir að umræddir hliðarfærslugarðar dráttarbrautarinnar sem standi að hluta til á eignarlóð stefnanda séu mannvirki sem varanlega séu skeytt við lóðina samkvæmt skilgreiningu fasteignarhugtaksins. Þeir hafi verið byggðir með hagsmuni þáverandi lóðareiganda í huga, eftir hugmyndum hans og óskum. Enginn fyrirvari hafi verið gerður um að ekki væri um varanlega viðskeytingu mannvirkisins að ræða og að síðar kynni að vera krafizt að mannvirkin yrðu fjarlægð. Hafi í afsali fyrri lóðareiganda, dagsettu 27. september 1991, verið vísað til hliðarfærslugarðanna á lóðinni og forkaupsréttar stefnda.

Stefndi segir að í afsali til stefnanda, dagsettu 16. desember 1999, sem þinglýst hafi verið hinn 22. desember 1999, komi skýrt fram að stefnanda sé kunnugt um að hliðargarðarnir standi að hluta til á hinni seldu lóð. Þar komi og fram að stefnanda sé kunnugt um þann lóðarleigusamning sem í gildi sé milli seljanda og stefnda. Segi í afsalinu að stefnandi hafi kynnt sér fasteignina rækilega og sætti sig við á alla grein.

Stefndi segir að framanritað bendi til þess að stefnandi hafi haft fulla vitneskju um þær kvaðir sem á lóðinni hafi hvílt við kaupin hinn 16. desember 1999. Stefnandi hafi keypt fasteignina með þeim réttindum og skyldum sem á henni hafi hvílt, þar á meðal lóðarleigusamningi við stefnda sem hafi falið í sér afnotarétt stefnda af lóðinni í tengslum við starfsemi dráttarbrautarinnar og hliðarfærslugarða. Garðarnir teljist hluti dráttarbrautarinnar og spilhúss er standi á Hafnarlóð 5 og greidd hafi verið fasteignagjöld af frá árinu 1985. Um sé að ræða mannvirki sem stefndi eigi og reki en stefndi hafi einnig leigt rekstur dráttarbrautarinnar út. Stefndi hafi því ekki aðeins hagsmuni af mannvirkjunum vegna rekstrar- eða leigutekna heldur og hagsmuni er varði atvinnusköpun og atvinnutækifæri íbúa sveitarfélagsins.

Stefndi segist mótmæla þeim skilningi stefnanda að lóðarleigusamningur, dagsettur 1. apríl 1995, hafi fallið úr gildi þegar nýr samningur hafi verið gerður um dráttarbrautina hinn 1. desember 1998. Þrátt fyrir uppsögn stefnanda á lóðarleigusamningi hafi stefndi haldið áfram að starfrækja dráttarbrautina og þar með nýta garðana og hafi það verið gert í góðri trú um að sátt næðist milli aðila um sanngjarnt leigugjald fyrir notkun þessa hluta lóðarinnar. Hafi það einnig verið í samræmi við það sem komið hefði fram í bréfi sveitarstjóra Höfðahrepps, dagsetts 1. febrúar 2000, þar sem óskað hafi verið eftir tillögum stefnanda um breytingar á samkomulagi því sem í gildi hefði verið um notkun lóðarinnar og nýtingu dráttarbrautarinnar. Frekari tillögur og samskipti aðila undanfarin ár um leigu lóðarinnar bendi enn fremur til þess að réttur stefnda til að nýta þennan hluta lóðarinnar standi óhaggaður. Kveðst stefndi þar um vísa meðal annars til tillagna aðila um lóðarleigusamning á árunum 2004 og 2006 auk þreifinga um kaup á lóðinni árið 2007.

Stefndi kveðst mótmæla því að notkun og rekstur dráttarbrautarinnar, meðal annars þess hluta hliðarfærslugarðanna sem staðsettir séu á lóð stefnanda séu heimildarlaus. Með hliðsjón af málsatvikum og lögjöfnun frá ákvæðum húsaleigulaga nr. 36/1994 hafi stofnazt ótímabundinn lóðarleigusamningur um lóðina. Þessi skilningur eigi sér stoð í atvikum málsins þar sem fyrir liggi að eftir að uppsögn stefnanda á lóðarleigusamningi hafi orðið virk hafi farið fram viðræður milli aðila um sanngjarnt leigugjald fyrir notkun lóðarinnar. Hafi þær viðræður einkum strandað á því hvert sanngjarnt leigugjald skyldi vera fyrir afnotin.

Stefndi kveðst, vegna sjónarmiða sinna um stofnun ótímabundins leigusamnings, vísa til 59. gr. laga nr. 36/1994, þar sem segi að líði tveir mánuðir frá lokum leigutíma samkvæmt uppsögn eða ákvæðum leigusamnings, en leigjandi haldi áfram að hagnýta húsnæðið, geti leigusali krafizt þess að leigusamningurinn framlengist ótímabundið, og að sömu kröfu geti leigjandi einnig gert, enda hafi leigusali ekki skorað á hann að rýma húsnæðið eftir að leigutíma hafi verið lokið. Í málinu liggi ekki fyrir að stefnandi hafi skorað á stefnda að hætta afnotum af lóðinni innan slíkra tímafresta, heldur hafi þvert á móti farið fram viðræður um sanngjarnt gjald fyrir afnot stefnda af lóðinni.

Stefndi segir ekki rétt að hann hafi nánast farið með umrædda lóð sem sína eign. Stefndi hafi ætíð gert sér grein fyrir stöðu sinni og aðkomu að lóðinni, endi hafi verið í gildi lóðarleigusamningur um afnotin sem áður hafi verið í beinum tengslum við leiguafnot af sjálfri dráttarbrautinni. Hafi hagsmunir aðila iðulega farið saman að þessu leyti. Ekki hafi orðið nein breyting á þessari afstöðu stefnda með breyttu eignarhaldi á lóðinni, sem bezt sjáist af ummælum sveitarstjóra Höfðahrepps í bréfi hans frá 1. febrúar 2000, en þar sé vísað til endurgjaldslausra afnota stefnda af lóðinni enda hafi það falizt í gildandi lóðarleigusamningi og að stefndi geti óskað eftir breytingum á samkomulaginu. Samskipti aðila og tilraunir til að ná samkomulagi um leigugjald á undanförnum árum sýni glögglega að stefndi geri sér grein fyrir því að réttur hans til lóðarhlutans sé til nýtingar en ekki eignar.

Stefndi kveðst mótmæla því að stefnandi hafi ekki fengið viðbrögð við fyrirspurnum sínum og óskum. Sveitarstjóri hafi svarað með umræddu bréfi hinn 1. febrúar 2000 en einnig hafi stefndi lagt fram tillögu að lausn málsins á vordögum 2004 um að fyrir afnot af lóðinni yrði greitt leigugjald sem næmi 5% af fasteignamati hennar. Sú tillaga hafi verið endurvakin með drögum að nýjum leigusamningi, dagsettum 23. maí 2006. Stefndi kveðst telja það sanngjarnt og sambærilegt við það sem tíðkist um sambærilegar eignir. Þessari tillögu hafi stefnandi hafnað. Þá hafi einnig legið fyrir tillaga að lausn er falizt hafi í kaupum sveitarfélagsins á eignarhluta stefnanda en stefnandi hafnað henni. Þessa viðleitni sína kveðst stefndi ekki túlka sem fálæti og ekki sem yfirgangssemi, en ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi komið með aðrar tillögur að lausn málsins en þá sem ekki hafi tekizt sátt um vorið 2004.

Stefndi kveðst mótmæla því og telja ósannað að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni og óþægindum vegna staðsetningar og nýtingar garðanna, en ekkert hafi komið fram í málatilbúnaði stefnanda sem styðji slíkt. Stefnandi hafi sjálfur keypt umrædda lóð, vitandi að garðarnir stæðu inn á hluta lóðarinnar. Sé því þýðingarlaust að vísa til skertra möguleika á nýtingu og útleigu húsnæðis og lóðar án gagna þar um.

Stefndi kveðst telja ósannað að höfnun á kauptilboði um eignarhlutann verði túlkað sem tjón eða óþægindi sem rakin verði til athafna eða athafnaleysis stefnda. Því sé mótmælt að fyrir hendi sé óvissa um lóðamál sem valdi því að ekki sé hægt að nýta eign stefnanda sem greiðslu en lóðamál séu í sömu stöðu nú og þau hafi verið árið 1999 þegar stefnandi hafi keypt umræddan eignarhluta.

Stefndi kveðst mótmæla því að syðstu garðarnir tveir leiði til þess að framkvæmdir við lagnir og annað sem koma þurfi fyrir í jörðu verði dýrar og fyrirhafnarsamar. Ekkert í gögnum málsins styðji slíkar fullyrðingar. Garðarnir hafi verið byggðir sérstaklega með hagsmuni þáverandi lóðareiganda í huga og stefnandi hafi kynnt sér eignarhlutann rækilega áður en hann festi kaup á honum.

Stefndi kveðst vísa til þess hversu stórvægilegur munur sé á hagsmunum aðila. Annars vegar séu ótilgreindir og óljósir hagsmunir stefnanda, sem hafi haft fulla vitneskju um staðsetningu garðanna við kaup sín á eignarhlutanum, en hins vegar hagsmunir stefnda af því að garðarnir, dráttarbrautin og spilhús fái að standa óhreyfð eins og í upphafi hafi verið ákveðið sameiginlega af fyrri lóðareiganda og stefnda. Stórfelldir hagsmunir stefnda felist í því að hægt verði að nýta dráttarbrautina og garðana til þeirrar atvinnustarfsemi sem þeim sé ætlað.

Stefndi segir að vera megi að þegar ekki fari lengur saman hagsmunir lóðareiganda og stefnda, þá séu ekki lengur uppi sömu sjónarmið um endurgjaldslaus afnot af lóðinni. Stefnda hafi enda ítrekað lagt til sanngjarna greiðslu leigugjalds sem stefnandi hafi ekki samþykkt. Hafi stefndi ekki mátt gera ráð fyrir því að svo kostnaðarsöm mannvirki þyrftu að víkja fyrir duttlungum þess aðila sem ætti lóðina hverju sinni. Dráttarbrautin hafi verið í fullum rekstri á svæðinu og þurfi þann búnað sem hún byggi starfsemi sína á og þurfi garðana og það athafnasvæði sem þeir standi á. Séu mjög góðar framtíðarhorfur fyrir nýtingu brautarinnar.

Stefndi segist mótmæla að skylda myndist hjá stefnda til að nema garðana og allar tilfæringar brott ef samningum um þá er sagt upp eða þeir felldir brott. Stefndi kveðst þvert á móti vísa til þeirrar meginreglu að renni lóðarleigusamningur út, eða sé sagt upp fyrir lok gildistíma, og ekki semjist um framlengingu, þá sé almennt litið svo á að leigusala sé að jafnaði skylt að kaupa eða bæta byggingar eða önnur mannvirki sem leigutaki hafi látið gera á lóðinni. Sé því með öllu fordæmalaust ef stefnda verði gert að fjarlægja mannvirki sem reist hafi verið með leyfi og í samræmi við vilja þáverandi lóðarhafa, án þess að sérstakir fyrirvarar hafi verið gerðir varðandi varanlega og ótímabundna heimild stefnda til að nýta lóðarhlutann undir garðana.

Stefndi kveðst mótmæla þrautavarakröfu stefnanda, meðal annars með vísan til þess sem komi fram í sjónarmiðum sínum vegna aðal- og varakröfu stefnanda. Stefndi kveðst ekki telja rétt sinn til nýtingar lóðarinnar niður fallinn og því sé ekki um lögleysu að ræða. Stefndi segir rétt sinn til nýtingar garðanna standa og honum sé þar með heimilt að nýta dráttarbrautina og garðana án sérstakra takmarkana og hafi sömuleiðis möguleika á því að leigja reksturinn án sömu takmarkana.

Stefndi segir að lóðareigandi geti ekki fengið viðurkenndan rétt til að hlutast til um hvernig rekstri dráttarbrautarinnar og garðanna skuli háttað. Stefndi hafi heimildir til að reka umrædd mannvirki og þurfi ekki að sæta takmörkunum þess aðila er eigi hluta þeirrar lóðar sem mannvirkin standi á.

Stefndi kveðst vísa til húsaleigulaga nr. 36/1994 og meginreglna leiguréttarins. Þá vísi hann til 80. gr. laga nr. 91/1991 og vegna málskostnaðar til XXI. kafla þeirra laga.

Verður nú rakinn framburður aðila og vitna fyrir dómi.

Stefnandi R-kk-nf kvaðst hafa keypt umrætt hús af K-kk-þgf L-kk-þgf til að hefja þar framleiðslu á hellusteinum. Hefði hann og keypt vélar og verkfæri til þess. Í samningnum við K-kk-þf hefði verið að R-kk-nf myndi framleiða fyrir hann sökkulsteina undir hús, upp í kaupverðið. Hefði R-kk-nf sinnt því í tvö ár, eins og samið hefði verið um, en þá gefizt upp á því að bera vatn neðan af bryggju til að þvo verkfæri sín, en R-kk-nf hefði ekki fengið vatn í húsið. Hefði K-kk-nf raunar varað hann við því, er húsið hefði verið keypt, að samskipti við sveitarfélagið gætu orðið vandamál. R-kk-nf hefði leitað sér lögfræðiráðgjafar og að henni fenginni hefði hann sent hreppnum erindi og sagzt hafa tekið við eignarráðum og óskað samkomulags um veru mannvirkjanna og starfsemi þeim tengdum.

Sveitarfélagið hefði þá látið sig fá tillögu að samningi þar sem stefnda væri seldur á leigu hluti eignarlóðarinnar Hafnarlóðar 6, „til að láta standa þar hliðfærslugarða dráttarbrautar“, og hefði R-kk-nf þá gert aðra samningstillögu.

R-kk-nf sagði að þegar sér hefði orðið ljóst að hann væri skuldbundinn samkvæmt samningi fyrri eiganda við sveitarfélagið og að á þeim samningi væri tveggja ára uppsagnarfrestur, hefði hann skrifað sveitarfélaginu og sagt þeim samningi upp. Tvö ár hefðu liðið án þess að aukatekið orð hefði heyrzt frá sveitarfélaginu.

Þegar R-kk-nf hefði keypt eignina hefði ekkert skip staðið á görðunum. Ljóst hefði hins vegar verið að mannvirkin væru á staðnum, en lóðarleigusamningur fyrri eiganda við hafnarsjóð hefði verið tengdur leigu fyrri eiganda á hafnarmannvirkjunum á lóðinni.

R-kk-nf sagðist hafa á sínum tíma neitað að skrifa undir eignaskiptasamning um húseignina Hafnarlóð 6 nema gengið yrði frá málefnum lóðarinnar. Þegar búið hefði verið að taka kvaðir, um að mannvirkin væru á lóðinni, út úr áður gerðum drögum að eignaskiptasamningi hefði hann hins vegar skrifað undir, enda hefði hann litið svo á að með þessu hefði hreppurinn í raun samþykkt að hann ætti engan rétt til lóðarinnar.

R-kk-nf var spurður hvað hindraði hann í að gera á lóðinni þær breytingar er hann kysi, og sagði hann að það gerðu mannvirkin sem þar væru og starfsemi sem þar væri stunduð, en lóðin væri leigð til þriðja aðila.

M-kk-nf B. J-kk-nf sveitarstjóri og fyrirsvarsmaður stefnda sagði að leigutaki dráttarbrautarinnar hefði sagt leigunni upp og væri nú að hætta starfsemi sinni. Annaðist stefnda nú reksturinn, það er að segja upptöku báta og slíkt, og tæki leigugjöld fyrir.

M-kk-nf kvaðst hafa svarað munnlega tilboði R-kk-ef J-kk-ef um leigusamning, og sagt hann óaðgengilegan. Málefni lóðarinnar hefðu komið til tals milli þeirra oftar en einu sinni, en niðurstaða aldrei fengizt. Þá hefði verið rætt um kaup sveitarfélagsins á eigninni en ekki hefði samizt um verð.

Garðarnir væru ekki í fasteignamati lóðarinnar þar sem þeir væru hafnarmannvirki, en þau kæmu ekki til álita í fasteignamati.

Lóðin undir skemmunni hefði upphaflega verið í eigu Síldarverksmiðja ríkisins. Síðar hefði dráttarbrautin verið byggð, fyrir tilstuðlan þáverandi eiganda hússins, Trésmiðju Guðmundar Lárussonar, og hefði trésmiðjan farið fram á að settir yrðu hliðarfærslugarðar alveg inn að dyrum þeirrar eignar sem nú væri í eigu stefnanda. Stæðu þeir garðar enn, en væru að mestu neðanjarðar. Þeir garðar sem deilt væri um í málinu væru hliðarfærslugarðar og hluti þess mannvirkis sem óskað hefði verið eftir að byggt yrði, allt samkvæmt ósk þáverandi eiganda. Síðar hefði eignin verið seld Landsbankanum á nauðungarsölu og hefðu þá orðið einhver samskipti sveitarfélagsins og bankans, sem M-kk-nf kvaðst ekki þekkja. Eftir fleiri eigendaskipti hefði eignin komist í eigu K-kk-ef L-kk-ef.

M-kk-nf var spurður hvers vegna stefnda hefði haldið áfram nýtingu lóðarinnar eins og ekkert hefði í skorizt, eftir að stefnandi sagði upp leigunni með bréfi 28. febrúar 2000. Kvaðst M-kk-nf hafa litið svo á að „mjög erfitt“ væri að segja upp leigunni nema semja um skaðabætur vegna þess að fjarlægja þyrfti mannvirkin. Væri þetta ekki svo einfalt að lóðareigandi gæti sagt upp leigusamningi og verið laus allra mála. Ekki kvaðst hann þó hafa mótmælt uppsögninni með þessum rökum, en hefði litið svo á að þetta væri á almennu vitorði.

M-kk-nf var spurður hvort hann teldi að sveitarfélagið hefði rétt til að láta mannvirkin standa þar sem þau eru, fram í það óendanlega, og kvaðst hann telja að það yrði að „leysa úr því með ákveðnum hætti ef það ætti að fjarlægja þau“, enda væri mjög varanleg gjörð ef mannvirki væri reist á lóð, niðursteypt og fast og, eins og hér væri, hluti af öðru mjög stóru mannvirki. Fengi hann ekki séð hvernig hægt yrði að leysa úr því öðruvísi en þau fengju að standa áfram „um langa framtíð“ eða semdist um bætur fyrir brotthvarf þeirra.

M-kk-nf sagði að bátur sá sem fjallað er um í málinu hefði verið settur upp, að ákvörðun fyrri leigutaka. Hefði sá einhvern tíma spurt sig hvort hann gerði nokkrar athugasemdir við stöðu bátsins þar, en það hefði að mati M-kk-ef ekki snúizt um það hvar á lóðinni báturinn yrði, heldur hvort báturinn yrði yfirleitt tekinn upp, en á dráttarbraut yrðu ekki greidd af honum hafnargjöld. Hefði M-kk-nf enga athugasemd gert, enda kæmi málið sér ekki við, hvorki nýting dráttarbrautarinnar né það hvort þessi aðili tæki báta upp eða ekki. Illt væri hins vegar og öllum til ama að hafa bátinn þar sem hann væri nú.

Vitnið K-kk-nf L-kk-nf húsasmiður og bóndi sagðist ekki muna til þess að við samningsgerð sína við hafnarsjóð um dráttarbrautina árið 1995 hefði komið fram ósk um forkaupsrétt að húsi eða lóð. Þegar hann hefði átt dráttarbrautina hefði komið fyrir, í mestu umsvifunum, að hann notaði garðana, en þeir ekki verið nein meginforsenda rekstrarins. Allur gangur hefði verið á því hvort fyrri eigendur hefðu nýtt garðana. K-kk-nf kvaðst hins vegar ekki vita hvort Ó-kk-nf G-kk-nf, er tekið hefði við rekstri af sér, hefði nýtt garðana.

K-kk-nf kvaðst ekki muna hvort væntanleg sala sín til stefnanda hefði borizt í tal við forsvarsmenn stefnda. Hins vegar hefði stefnanda verið vel kunnugt um tilvist garðanna og hefði K-kk-nf sérstaklega varað hann við því að vegna þeirra gæti komið upp ágreiningur síðar, en hann hefði fundið það á forsvarsmönnum sveitarfélagsins að þeir væru „mjög pirraðir á því að eiga ekki lóðina undir þessu og töldu þetta allt hið versta mál.“

K-kk-nf sagði að svo hefði verið litið á, að lóðarleigusamningur sinn við hafnarsjóð „skoðaðist sem hluti leigusamnings um dráttarbrautina“ og hefði verið litið á hann sem hluta leigugjalds fyrir brautina.

Vitnið G-kk-nf G-kk-nf bókhaldari kvað stefnanda hafa gert sér tilboð um kaup á fasteign og hefði liður í tilboðinu verið að G-kk-nf fengi eign stefnanda á hafnarlóðinni. Þegar G-kk-nf hefði komizt að þeim ágreiningi sem væri um lóðarmálin hefði hann þegar hætt að skoða málið. Annars hefði hann sjálfsagt gert stefnanda gagntilboð.

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi þess að viðurkennt verði að stefnda verði gert að fjarlægja á sinn kostnað annars vegar tiltekin mannvirki og hins vegar nánar greindan bát. Verður því í málinu ekki tekin afstaða til þeirrar spurningar sérstaklega hvort stefnandi verði að þola umrædd mannvirki og bát á lóð sinni, heldur eingöngu þess hvort hann eigi lögvarða kröfu á stefnda um að sá aðili annist flutning þeirra á sinn kostnað.

Við munnlegan málflutning var tekið fram af stefnanda að hann andmælti því ekki að hinir umdeildu garðar hefðu verið reistir fyrir beiðni eða að minnsta kosti með fullu samþykki þáverandi eiganda, G-kk-ef L-kk-ef. Sjálfur segir stefnandi í sinni greinargerð að garðarnir hefðu verið reistir „með samkomulagi við þáverandi eiganda Hafnarlóðar 6“. Í greinargerð sinni segir stefndi að garðarnir hafi verið reistir eftir hugmyndum og óskum fyrri eiganda lóðarinnar og eins og áður greinir hefur stefndi ekki mótmælt því. Verður því að miða við, að garðarnir hafi í öndverðu verið reistir samkvæmt ósk þáverandi lóðareiganda og varanlega skeyttir við land hans, og hefði stefndi þá ekki mátt búast við því að sá aðili gæti nær hann vildi knúið stefnda til að fjarlægja garðana á nýju og á kostnað stefnda. Álítur dómurinn þannig að þáverandi lóðareigandi, sem sannað þykir að hafi óskað eftir því að garðarnir yrðu reistir, hafi ekki átt kröfu á stefnda um að fjarlægja garðana. Þeir sem síðar tóku við eignarráðum lóðarinnar, síðast stefnandi þessa máls, öðluðust ekki meiri rétt á hendur stefnda en umræddur lóðareigandi hafði, og er því niðurstaða dómsins að stefnandi eigi ekki lögvarða kröfu á hendur stefnda um að stefndi fjarlægi garðana, hvort sem væri að hluta eða í heild. Verður því að hafna bæði aðalkröfu og varakröfu stefnanda. Það, að skrifað hafi verið undir eignaskiptayfirlýsingu, þar sem ekki hafi verið getið kvaðar um að umræddir garðar stæðu á lóðinni, þykir ekki breyta þessari niðurstöðu.

Kemur þá þrautavarakrafa stefnanda til skoðunar. Stefnandi telur engan samning vera í gildi milli sín og stefnda um afnot af lóð sinni. Telur hann samninginn hafa fallið úr gildi árið 1998, eins og áður hefur verið rakið, eða í síðasta lagi með uppsögn sinni, sem gildi hafi tekið að loknum tveggja ára uppsagnarfresti hinn 1. marz 2002. Eins og áður hefur verið rakið, var tekið fram í þinglýstu afsali til stefnanda, sem fært var í þinglýsingarbækur hinn 22. desember 1999, að stefnanda væri kunnugt um lóðarleigusamning fyrri eiganda við stefnda, sem gildi jafnhliða leigusamningi þeirra um dráttarbrautina. Stefnandi segir í greinargerð sinni, að svo virðist sem seljanda sínum hafi gleymzt, er hann hafi selt stefnanda eignina, að hann hefði ári áður áritað samning við Ó-kk-þf G-kk-þf þar sem út hafi fallið klausa um eignarlóðina. Að áliti dómsins fá hugleiðingar um það ekki breytt því, að í þinglýstu afsali til stefnanda var tekið fram að í gildi væri lóðarleigusamningur við stefnda og verður því ekki fallizt á að sá samningur hafi ekki verið skuldbindandi fyrir stefnanda. Óumdeilt er hins vegar í málinu að stefnandi sagði leigusamningnum upp skriflega, með tveggja ára fyrirvara, frá og með 1. marz 2000 að telja. Sá frestur rann út 1. marz 2002. Stefndi byggir á því að nýr leigusamningur hafi stofnazt milli aðila, með lögjöfnun frá 59. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994. Rökstyður stefndi það með því, að stefnandi hafi ekki innan þeirra fresta sem tilgreindir séu í lagagreininni, í framhaldi af lokum uppsagnarfrestsins, skorað á stefnda að hætta afnotum af lóðinni. Þvert á móti hafi starfsemi á lóð stefnanda haldið áfram eins og ekkert hefði í skorizt með fullri vitund stefnanda.

Lög nr. 36/1994 eru sérstök lög um samninga sem fjalla um afnot af húsi eða hluta af húsi, gegn endurgjaldi, jafnt um íbúðarhúsnæði og atvinnuhúsnæði. Í 59. gr. þeirra laga segir, að líði tveir mánuðir frá því að leigutíma hafi lokið samkvæmt uppsögn eða ákvæðum tímabundins leigusamnings, en leigjandi haldi áfram að hagnýta hið leigða húsnæði, geti leigusali krafizt þess að leigusamningurinn framlengist ótímabundið. Sömu kröfu geti leigjandi einnig gert, enda hafi leigusali ekki skorað á hann að rýma húsnæðið eftir að leigutíma var lokið. Hér er sett sérstök regla um að samningur um leigu íbúðarhúsnæðis eða atvinnuhúsnæðis, sem réttilega var úr gildi fallinn, öðlist að nýju gildi án þess að samþykki beggja sé nauðsynlegt til þess. Er hér vikið frá þeirri meginreglu að samþykki samningsaðila þurfi til að samningur komist á og telur dómurinn ekki efni til að lögjafna frá ákvæðum húsaleigulaga til þrætumáls stefnanda og stefnda með þeim afleiðingum að leigusamningur sá, sem stefnandi sannanlega sagði upp með tveggja ára fyrirvara árið 2000 öðlist gildi að nýju við það eitt að stefnandi hafi ekki hafzt að innan tveggja mánaða frá því samningurinn féll úr gildi hinn 1. marz 2002.

Hitt er rétt hjá stefnda, að rúm fimm ár liðu frá því að stefnandi sagði upp leigusamningnum þar til að hann krafðist útburðar af lóð sinni. Fallast má á, að menn geti með því að hafast ekki að, eftir uppsögn leigusamnings, í raun hafa samþykkt að leigutaki haldi áfram notum hins leigða. Hér háttar hins vegar svo til, að ýmis samskipti héldu áfram milli aðila eftir að uppsögn samningsins tók gildi gagnvart stefnda hinn 1. marz 2002, svo sem áður hefur verið rakið. Gat stefnda ekki dulizt að stefnandi taldi ekki gildan leigusamning vera milli þeirra. Fram kemur í áðurröktum bréfum lögmanns Höfðahrepps að ítrekað hafi verið rætt við rekstraraðila dráttarbrautarinnar um að bátur sá, sem þrautavarakrafa stefnanda lýtur að, yrði færður, svo telja má að stefnda hafi verið fullkunnugt um að báturinn stóð á lóð stefnanda gegn vilja hans. Þá kemur fram í bréfi oddvita hreppsins til stefnanda að oddviti sé reiðubúinn að leggja til við hreppsnefnd að eignir stefnanda verði keyptar af honum á hærra verði en venja væri, til þess „leysa þann ágreining sem verið hafi um lóðarmálin.“

Í þeim samningi, sem stefnandi sagði upp, var ekki gert ráð fyrir sérstökum peningagreiðslum til leigutaka fyrir leiguna. Eftir uppsögn samningsins kemur ítrekað fram í bréfum lögmanns stefnanda, að stefnandi geti ekki sætt sig við leigu sem reiknuð sé sem 5% af fasteignamati. Þá kemur fram að stefnandi telji engan samning í gildi milli aðila og not annarra á lóð hans heimildarlaus.

Í ljósi framanritaðs telur dómurinn að stefndi geti ekki á því byggt að hann hafi, í ljósi athafnaleysis stefnanda, mátt ganga út frá því að stefnandi hefði samþykkt að eldri leigusamningur framlengdist. Lítur dómurinn því svo á, að á lóð stefnanda standi, án leyfis hans, umræddur bátur og geri það á ábyrgð eiganda dráttarbrautarinnar, enda standi báturinn á hliðarfærslugörðum brautarinnar í skjóli dráttarbrautarinnar. Í ljósi þessa verður fallizt á þrautavarakröfu stefnanda og viðurkennt að stefnda sé skylt að fjarlægja bátinn af þeim hliðarfærslugörðum sem á lóð stefnanda standi.

Stefnandi hefur krafizt þess að stefnda verði gert að fjarlægja bátinn að viðlögðum dagsektum. Stefnandi gerði ekki kröfu um tiltekna fjárhæð dagsekta, en í ljósi dóms Hæstaréttar í máli 327/1995, sem upp var kveðinn hinn 12. júní 1997, þykir það ekki standa í vegi því að dagsektir verði ákveðnar. Verður dagsektafjárhæð ákveðin 20.000 krónur.

Við munnlegan málflutning var viðurkennt af hálfu stefnanda að nokkurt fyrirtæki væri að fjarlægja bátinn og að eðlilegt væri að stefndi fengi til þess nokkurn frest, áður en dagsektum yrði beitt. Rétt þykir að stefndi njóti frests í þrjá mánuði frá dómsuppsögu til að verða við skyldu sinni án dagsekta, sbr. 5. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í ljósi framanritaðs verður stefndi sýknaður af aðal- og varakröfu stefnanda, en á þrautavarakröfu fallizt með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

Í ljósi þessara úrslita verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Málið fluttu hæstaréttarlögmennirnir H-kk-nf P-kk-nf fyrir stefnanda og H-kk-nf J-kk-nf fyrir stefnda. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Hafnarsjóður Skagastrandar, er sýkn af aðal- og varakröfu stefnanda, R-kk-ef B. J-kk-ef.

Viðurkennt er, að stefnda beri að fjarlægja á sinn kostnað bátinn Auðbjörgu HU-6 er stendur á hliðarfærslugörðum á eignarlóð stefnanda, Hafnarlóð 6, Skagaströnd. Skulu dagsektir að fjárhæð 20.000 krónur til stefnanda falla á stefnda frá 21. október 2009 að telja hafi hann ekki orðið við þessari skyldu fyrir þann tíma.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.