S-2023/2022

I Mál þetta sem dómtekið var 11. janúar 2023 að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af Lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru dagsettri 11. október 2022 á hendur J-kk-þgf F-kk-þgf U-kk-þgf, kt. [...], [...]:

„fyrir líkamsárás með því að hafa þriðjudaginn 12. október 2021, innandyra í verslun [...], slegið með hægri hendi í hendur A, kt. [...], með þeim afleiðingum að farsími sem hún hélt á kastaðist í gólfið og í kjölfar þess gripið með vinstri hönd um háls A þegar hún gekk í áttina að honum og ýtt henni kröftulega [sic] þannig að hún féll í gólfið, allt með þeim afleiðingum að A hlaut um 3 cm sár á hægra hné auk eymsla á nokkrum stöðum á höfði og hálsi.

Telst háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í málinu er höfð uppi einkaréttarkrafa af hálfu A, kt. [...], þar sem þess er krafist að ákærða verði gert að greiða henni skaða- og miskabætur að fjárhæð 759.532 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. október 2021 til þess dags er mánuður er liðinn frá því krafa þessi var birt fyrir ákærða, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.

II

Málavextir

Samkvæmt skýrslu lögreglunnar á Suðurnesjum barst henni, að kvöldi þriðjudagsins 12. október 2021, tilkynning um líkamsárás í verslun [...]. Nokkru síðar komu lögreglumenn á vettvang og hittu þar fyrir A, starfsmann verslunarinnar, einkaréttarkröfuhafa, ætlaðs brotaþola í þessu máli þessu. Haft var eftir brotaþola, sem er enskumælandi, að hún hafi tekið eftir skrámu á bifreið sinni sem lagt hafi verið í bílastæði fyrir utan verslunina fyrr um daginn. Hún segist hafa spurt konu, ökumann bifreiðarinnar [...], sem var þar nálæg, hvort hún hefði bakkað á bifreið brotaþola, sem ökumaðurinn hafi neitað að hafa gert. Kvaðst brotaþoli því hafa tekið ljósmynd af skráningarnúmeri bifreiðarinnar og tjáði ökumanni í framhaldinu að hún myndi skoða eftirlitsmyndavélar verslunarinnar til að ganga úr skugga um hver kynni að hafa valdið tjóni á bifreið hennar. Nokkru síðar hafi maður, sem hún kvaðst ekki þekkja til, ætt inn í verslunina og öskrað á hana. Kvaðst brotaþoli þá hafa gripið til farsíma síns og hafið upptöku á samskiptum þeirra. Ákærði hafi við það slegið símann úr lófa hennarog „kastað“ henni í gólfið. Í framhaldinu hafi brotaþoli hlaupið að útidyrahurð verslunarinnar og læst henni. Ákærði hafi þó náð að koma sér út og yfirgefið svæðið á bifreið.

Lögregla ræddi á vettvangi við vitnið B, starfsmann verslunarinnar. Sagði vitnið að ákærði hefði komið æðandi inn í verslunina og farið rakleiðis að brotaþola. Greindi vitnið lögreglu jafnframt frá því að brotaþoli hafi „verið að spyrja konu árásarmannsins í gegnum bílalúgu hvort þau hefðu rekist utan í bíl hennar fyrr um daginn sem hún neitaði fyrir“.

Tekin var skýrsla af vitninu B hjá lögreglu 5. október 2022, eða rétt tæpu ári eftir að umræddir atburðir áttu sér stað. Kvaðst vitnið ekki muna vel eftir atburðum. Hann tjáði hins vegar lögreglu að „einhver gæi“ hafi komið inn í verslunina og öskrað á brotaþola. Þau hafi jafnframt öskrað á hvort annað. Brotaþoli hafi tekið upp síma sinn, en ákærði hafi slegið hann úr hendi hennar. Sérstaklega aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa séð hvort ákærði hafi slegið í síma brotaþola eðaí hönd hennar. Þau hafi í framhaldinu byrjað að slá hvort annað og hafi brotaþoli fallið í gólfið, en hann kvaðst ekki geta upplýst um ástæður þess.

Tekin var skýrsla af brotaþola á vettvangi umrætt kvöld auk þess sem hún gaf skýrslu hjá lögreglu 25. október 2021.

Ákærði var yfirheyrður hjá lögreglu 5. október 2021.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð dagsett 11. janúar 2022. Þar greinir að ekki sé að sjá „áverka á hálsi, hreyfigeta eðl, engin þreifieymsli.“ Þá megi greina áverka á „hné hæ megin, grunnt sár á hné um 3 cm langt, væg blæðing sem er nú stöðvuð. Ekki er að sjá bólgu á hnénu, hreyfigeta eðl en verkir við gang.“

Við aðalmeðferð málsins voru spilaðar myndbandsupptökur, annars vegar úr eftirlitsmyndavélum inni í versluninni umrætt kvöld og hins vegar upptökur úr farsíma brotaþola.

Í upptöku úr þremur eftirlitsmyndavélum verslunarinnar, sem eru samtalsum ein og hálf mínúta að lengd, má í upphafi greina vitnið B þar sem hann stendur við afgreiðsluborð. Stuttu síðar kemur ákærði inn í verslunina og gengu raf festu inn gang verslunarinnar og hverfur þar úr augsýn. Vitnið B gengur í kjölfarið í átt til ákærða og virðist eiga í orðaskiptum við hann. Þegar rúm hálf mínúta er liðin af upptökunni má aftur greina ákærða og virðist brotaþoli ýta við ákærða þar sem hann gengur til baka í átt að útidyrahurð verslunarinnar. Í framhaldinu má greina að ákærði grípur um brotaþola, þar sem hún snýr við honum baki, og virðist hún við það falla í gólfið. Næst má greina að vitnið B gengur á milli aðila og tekur utan um ákærða og heldur honum í stutta stund, þar til ákærði virðist rífa sig lausan. Í millitíðinni má greina brotaþola ganga rösklega að útidyrahurð verslunarinnar og læsa henni, að því er virðist. Ákærði kemur þar á eftir og í kjölfarið vitnið B. Má af upptöku greina að einhver orðaskipti hafi verið með aðilum, ákærði hafi í framhaldi leitað útgöngu en jafnframt að brotaþoli hafi leitast við að aftra honum frá því. Þegar rétt um tvær mínútur eru liðnar af myndbandinu nær ákærði að opna dyrnar og yfirgefur verslunina en brotaþoli gengur í humátt á eftir Í upptöku úr farsíma brotaþola, sem er tvær mínútur og þrettán sekúndur að lengd, má greina ákærða eiga í orðaskiptum við vitnið B og virðist segja: „... hún er að ásaka kærustuna mína um að hafa keyrt á bílinn sinn, það eru myndavélar á hótelinu beint yfir á þetta bílastæði“. Þegar um sjö sekúndur eru liðnar að myndskeiðinu má sjá ákærða snúa sér að brotaþola þar sem hún segir „sir“ og virðist ákærði næst heyrast segja „oh, you are gonna take a...“ og slá til hennar. Greina má á upptökunni að síminn falli á gólfið. Í framhaldinu má greina orðaskipti milli aðila og virðist brotaþoli meðal annars kalla ítrekað til vitnisins B „call the police“ og „hringja á lögguna“. Önnur orðaskipti er erfitt að greina nákvæmlega.

III

Framburður fyrir dómi

Ákærði greindi frá því að þegar hann hafi komið heim frá vinnu umrætt kvöld hafi hann komið að kærustu sinni hálf grátandi. Hafi hún greint ákærða frá því að hún hafi um morguninn lagt bíl sínum á bílastæði sem sameiginlegt væri með [...] og hóteli þar sem hún starfaði. Síðar þann dag þegar kærasta ákærða hafi verið að fara aftur í bílinn „þá hafi hlaupið einhver afrísk kona“ út úr bensínstöðinni og öskrað að henni „why did you hit my car, why did you hit my car“, haft síma sinn á lofti og verið „í hálfgerðri maníu“ og jafnframt hótað að hringja á lögreglu. Í kjölfarið hafi ákærði beðið kærustu sína um að skutla sérá bensínstöðina.

Ákærði segir að ástæða þess að hann hafi farið inn í verslunina umrætt kvöld hafi verið til að „forvitnast um“ ástæður skemmda á bifreið kærustu hans, en brotaþoli hafi sagt kærustu ákærða að til væru myndbandsupptökur af meintu atviki. Markmið hans hafi ekki verið að „meiða neinn eða gera neitt“ hann hafi einungis ætlað að ræða við brotaþola. Ákærði kveðst hafa gengið „ákveðið að“ brotaþola þar sem hún var við störf í versluninni og sagt við hana „why are you saying that my girlfriend hit your car ?“

Ákærði kveður brotaþola hafa gengið ákveðið á móti honum með síma á lofti. Þegar brotaþoli hafi verið kominn fast að ákærða hafi hann slegið laust í síma brotaþola, „rétt dunkað við honum“, þannig að síminn fellur í gólfið. Ákærði segir að fyrr en varir sé „hún kominn bara með krumluna búin að læsa nöglunum í bringu“ ákærða. Ákærði segist hafa brugðist við því með því að taka utan um hendur brotaþola, tekið „hliðarhreyfingu“ og ýtt henni frá sér. Brotaþoli hafi við þetta fallið „um sjálfa sig“ á gólfið. Ákærði kveðst þá hafa gert sér grein fyrir því að hann hefði ekki lengur stjórn á aðstæðum, „þetta væri sprungið upp“ og orðið umfangsmeira en hann hefði ætlað. Ákærði hafi því ákveðið að yfirgefa verslunina og þær aðstæður sem skapast höfðu. Brotaþoli hafi hins vegar læst útidyrahurð verslunarinnar og gripið um hurðarhúninn til að meina ákærða útgöngu. Ákærði hafi sótt það fast að komast út en brotaþoli hafi öskrað á vitnið B og farið fram á að lögregla yrði kvödd til. Ákærði kveðst hafa ýtt brotaþola frá hurðinni og rykkt hurðinni upp og gengið út. Ákærði hafi staldrað þar við til að jafna sig, þar sem blætt hafi úr nefi hans. Hann hafi þá tekið eftir því að brotaþoli hafi rokið í átt að bifreið kærustu ákærða sem lagt hafi verið beint á móti inngangi verslunarinnar og staðið fyrir bílhurðinni farþegamegin. Ákærði hafi því ýtt brotaþola „frá hurðinni“ og farið inn í bifreiðina og ekið á brott heim á leið.

Ákærði kveðst hafa gefið vitninu B upp nafn sitt og heimilisfang þannig að unnt væri að láta lögreglu í té þær upplýsingar, enda hafi ekki staðið til að fara leynt eða komast undan. Lögregla hafi um tuttugu mínútum síðar komið að húsi ákærða þar sem tekin hafi verið af honum framburðarskýrsla. Ákærði kveðst neita því að hafa slegið í hendur brotaþola.

Hann hafi einungis slegið í farsíma sem hún hélt á. Þá kveðst ákærði ekki hafa ýtt brotaþola, tekið um háls hennar eða hafa valdið því að hún hafi fallið við. Hann hafi hins vegar gripið um hendur brotaþola og losað takið þannig að hann gæti yfirgefið svæðið.

Ákærði kveðst hafa beðið brotaþola á ensku um að hætta og hleypa sér út. Brotaþoli hafi hins vegar varnað honum útgöngu.

Vitnið A, brotaþoli, kvaðst hafa verið við störf í versluninni umrætt sinn.

Kærasti hennar hafi hringt í hana og sagt henni að bifreið að gerðinni Mercedes- Benz kynni að hafa rekist utan í bifreið hennar þar sem hún stóð á bílaplani fyrir utan verslunina. Þegar brotaþoli hafi séð slíka bifreið aka inn á bílaplanið hafi hún rætt við ökumann hennar, sem hafi verið stúlka, og tjáð henni að bifreið hennar hafi líklega verið ekið utan í bifreið brotaþola. Brotaþoli kveður stúlkuna hafa neitað öllum ásökunum í þá veruna. Brotaþoli hafi því næst tekið ljósmynd af númeraplötu bifreiðarinnar og greint stúlkunni frá því að hún myndi kanna myndefni eftirlitsmyndavéla til að ganga úr skugga um fyrrgreindar staðhæfingar.

Um sjöleytið umrætt kvöld hafi ákærði komið inn í versluninna þar sem brotaþoli hafi verið við störf ásamt samstarfsmanni sínum, vitninu B. Ákærði hafi gengið hröðum skrefum að brotaþola og beint fingri að henni þar sem hún sat við enda afgreiðsluborðsins, og sakaði hana um að hafa spurt kærustu hans hvort hún hefði ekið á bifreið brotaþola. Brotaþoli sagðist af því tilefni hafa gripið til farsíma síns og hafið upptöku. Brotaþoli kveðst hafa verið hrædd enda hafi ákærði verið ágengur. Brotaþoli kveður ákærða hafa slegið í hönd hennar þannig að síminn féll í gólfið og í framhaldinu hafi hann ýtt henni í gólfið. Brotaþoli kveður ákærða hafa slegið hana þegar hún var að rísa á fætur og leita að síma sínum og ýtt henni á nýjan leik í gólfið, en við það hafi hún hlotið áverka á hnjám. Þegar ákærði hafi reynt að „slá“ brotaþola í þriðja sinn hafi vitnið B náð að halda honum. Brotaþoli hafi við það læst útidyrahurð verslunarinnar þannig að unnt væri að kalla til lögreglu, þar sem brotaþoli hafi ekki þekkt ákærða.

Brotaþoli kveðst hvorki hafa slegið til ákærða né ýtt honum. Hún hafi hins vegar haldið honum til að koma í veg fyrir að hann yfirgæfi verslunina þar til lögregla kæmi á vettvang, en þurft að sleppa honum þar sem ákærði hafi verið árásargjarn.

Brotaþoli kveðst hafa gert ákærða grein fyrir því að eftirlitsmyndavélar væru inni í versluninni, en ákærða hafi staðið á sama. Brotaþoli kvaðst í framhaldinu hafa beðið vitnið B um að sleppa ákærða þannig að hann gæti yfirgefið verslunina. Greindi brotaþoli frá því að hún hafi í kjölfarið farið út úr versluninni og reynt að ræða við kærustu ákærða sem hafi beðið fyrir utan verslunina. Ákærði og kærasta hans hafi ekið í burtu og í framhaldinu hafi brotaþoli haft samband við lögreglu.

Brotaþoli kveður lögreglu hafa ekið sér á heilsugæslustöð vegna þeirra áverka sem hún hafi hlotið af völdum ákærða, en hún kveðst aðallega hafa hlotið áverka á hnjám, auk þess sem hún hafi þurft að auka inntöku blóðþrýstingslyfja þar sem blóðþrýstingur hafi aukist umtalsvert vegna árásarinnar, en enginn varanlegur skaði hafi hlotist af, þótt hún finni stundum fyrir ótta.

Vitnið B kvaðst hafa verið við störf í versluninni þegar ákærði hafi komið þangað. Ákærði, sem virtist reiður, hafigengið beint til brotaþola og öskrað. Brotaþoli hafi tekið upp síma sinn til að taka upp samskiptin, en ákærði hafi slegið símann úr hendi hennar. Vitnið kvaðst aðspurt ekki muna hvort ákærði hafi slegið í hönd brotaþola eða einungis í síma hennar. Ákærði og brotaþoli hafi síðan „byrjað að lemja hvort annað“. Vitnið kvaðst hafa reynt að halda þeim frá hvoru öðru. Vitnið minni að brotaþoli hafi beðið um hjálp og hafi vitnið í framhaldinu hringt í lögreglu að ósk brotaþola. Vitnið kveður brotaþola hafa grátið og greinilega liðið mjög illa.

Vitnið kvaðst aðspurt ekki reka minni til þess að ákærði hafi gefið upp nafn sitt og heimilisfang áður en hann yfirgaf verslunina.

Vitnið lögreglumaður nr. C ritaði frumskýrslu málsins og lýsti aðkomu sinni að því.

Kvaðst vitnið hafa rætt við aðila á vettvangi, líkt og lýst er í skýrslunni, auk þess sem vitnið tók ljósmyndir af brotaþola og áverkum hennar. Vitnið kvaðst ekki hafa ekið brotaþola á heilsugæslu. Vitnið staðfesti að öðru leyti fyrirliggjandi lögregluskýrslu.

Vitnið lögreglumaður nr. D kvaðst hafa komið að frumrannsókn málsins ásamt vitninu lögreglumanni nr. C. Vitnið kvaðst hafa rætt við brotaþola á vettvangi og tekið ljósmyndir af áverkum hennar, en hana minnir að brotaþoli hafi verið með áverka á hné.

Vitnið rannsóknarlögreglumaður nr. E kveðst hafa fengið málið úthlutað og tekið skýrslu af sakborningi og vitni og hún hafi jafnframt skrifað skýrslu um myndbandsupptökur.

Vitnið F læknir staðfesti læknisvottorð, dagsett 11. janúar 2022. Vottorðið hafi verið unnið upp úr sjúkraskrá, en hann hafi sjálfur ekki skoðað brotaþola.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærða gefið að sök að hafa slegið með hægri hendi í hendur brotaþola með þeim afleiðingum að farsími hennar sem hún hélt á kastaðist í gólfið og í kjölfar þess hafi ákærði gripið um hönd og háls hennar og ýtt henni kröftuglega þannig að hún féll í gólfið, allt með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæruskjali.

Óumdeilt verður að teljast að ákærði kom inn í verslun [...] þriðjudaginn umrætt kvöldog hafi þar átt í hörðum orðaskiptum. Þá hefur ákærði við skýrslutöku fyrir dómi gengist við því að hafa slegið farsíma úr hönd brotaþola þannig að hann féll í gólfið.

Ákærði hefur neitað sök. Ákærði hefur hins vegar gengist við því að hafa slegið laust í síma brotaþola, eða „rétt dunkað við honum“ með þeim afleiðingum að síminn féll í gólfið. Að mati dómsins fær sú staðhæfing ákærða enga stoð í gögnum málsins, einkum myndbandsupptökum af vettvangi og þá einkum upptöku úr farsíma brotaþola sem sýnir glöggt að ákærði reiddi til höggs að fullum ákafa í átt að brotaþola, þannig að sími hennar féll í gólfið. Jafnvel þótt af myndbandsupptökum verði ekki að fullu ráðið hvar högg ákærða lenti, þ. e. hvort það hafi hæft hendur brotaþola eða einungis símtæki hennar, þykir óvarlegt að ætla, einkum með hliðsjón af því með hvaða hætti reitt var til höggs, að höggið hafi, að minnsta kosti að einhverju leyti, hæft hönd eða hendur brotaþola. Kemur framburður ákærða í þá veru að hannhafi „slegið laust“ í síma brotaþola eða „rétt dunkað við honum“ ekki heim og saman við fyrirliggjandi myndbandsupptökur.

Ákærði hefur jafnframt neitað að hafa gripið með vinstri hönd um háls brotaþola þegar hún gekk í átt að honum og ýtt henni kröftuglega í gólfið þannig að hún féll við og hlaut um 3 cm sár á hægra hné auk eymsla á nokkrum stöðum á höfði og hálsi. Fyrir dómi hefur ákærði sagt að brotaþoli hafi gengið þétt upp að honum og læst nöglum í bringu ákærða. Að sögn ákærða hafi hann brugðist við því með því að taka um hendur hennar og tekið „hliðarhreyfingu“ og ýtt henni frá sér. Brotaþoli hafi við þetta fallið „um sjálfa sig“ á gólfið. Af framburði vitnisins B verður ekki ráðið um atvik að þessu leyti, en hann hefur greint frá því að ákærði og brotaþoli hafi átt í útistöðum. Af myndbandsupptökum eftirlitsmyndavéla verslunarinnar má þó vel greina að ákærði tekur utan um brotaþola, þar sem hún snýr við honum baki, og fellur hún við það í gólfið. Jafnvel þótt fallist sé á að brotaþoli hafi í kjölfar þess að ákærði slær til hennar gengið hröðum skrefum í átt til hans með hendur á lofti verður fyrrgreind háttsemi ákærða ekki réttlætt af neyðarvarnarsjónarmiðum, svo sem haldið hefur verið fram af hans hálfu. Verður jafnframt að skoða viðbrögð brotaþola í ljósi þess að ákærði kemur fyrirvaralaust og af mikilli ákefð á vinnustað hennarþar sem hún er við störf og viðhefur ógnandi tilburði og freklega framkomu, þótt ekki sé dregið í efa að ákærði kunni sjálfur að hafa verið í nokkru uppnámi vegna meintra ávirðinga brotaþola.

Í ljósi framangreinds þykir dóminum hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, utan þess að ósannað þykir að ákærði hafi gripið með vinstri hönd um háls brotaþola og verður hann því sýknaður af þeirri verknaðarlýsingu, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með þessu hefur ákærði unnið sér til refsinga rog þykir háttsemi hans réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæruskjali.

Samkvæmt sakavottorði var ákærði árið 2016 dæmdur í 45 daga fangelsi fyrir umferðarlagabrot auk þess sem hann hefur alls fjórum sinnum gengist undir lögreglustjórasátt vegna brota á umferðarlögum, sem ekki hafa áhrif á refsingu í máli þessu. Þegar horft er heildsætt á atvik máls þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga. Eftir atvikum þykir mega fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt framangreindu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir líkamsárás gagnvart brotaþola. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér skaðabótaskyldu og á brotaþoli því tilkall til miskabóta úr hendi ákærða á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem þykja, í ljósi afleiðinga atlögunnar og að virtum atvikum máls, hæfilega ákveðnar 10 0.000 krónur með vöxtum líkt og í dómsorði greinir. Er í því efni meðal annars horft til þess að ákærði veittist að brotaþola á vinnustað hennar þar sem hún var við störf. Þá verður ákærða gert að greiða brotaþola málskostnað að fjárhæð 301.320 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærða verður jafnframt gert að greiða sakarkostnað málsins, en þar er einungis um að tefla málsvarnarlaunum skipaðs verjanda hans, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 602.640 að meðtöldum virðisaukaskatti sem og ferðakostnað verjandans, 40.320 krónur.

Af hálfu ákæruvalds flutti málið Á-kk-nf J-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf F-kk-nf U-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, A, 10 0.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 12. október 2021 til 18. nóvember 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludag sog 301.320 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 602.640 krónur auk ferðakostnaðar verjandans, 40.320 krónur.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf