S-452/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 29. janúar síðastliðinn, er höfðað með ákæru sem gefin var út af ríkissaksóknara 4. nóvember 2015 á hendur ákærða, X, kennitala [...], [...], [...],

„fyrir kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 6. júlí 2014, sært blygðunarsemi Y, 15 ára, og sýnt af sér ósiðlegt og kynferðislegt athæfi, með því að hafa í samskiptum við Y í gegnum samskiptaforritið snapchat, sent henni tvisvar mynd af getnaðarlim sínum og skilaboð þar sem stóð „send þú“ og með þeirri háttsemi hvatt Y til að senda sér kynferðislega mynd af henni.

Telst þetta varða við 209. gr. og 3. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir B, fyrir hönd ófjárráða dóttur sinnar, Y, kennitala [...], kröfu um að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 að fjárhæð 1.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. júlí 2014 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga til greiðsludags, og þóknun réttargæslumanns brotaþola.

Kröfur ákærða í málinu eru að hann verði sýknaður á þeim forsendum að háttsemin sé honum refsilaus, en til vara að refsingu verði frestað haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga og til þrautavara að honum verði gerð sú vægasta refsing sem lög heimila. Þá er gerð krafa um að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst ákærði þess að allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þar með talin hæfileg þóknun til handa skipuðum verjanda.

I

Samkvæmt fyrirliggjandi rannsóknargögnum er upphaf málsins að rekja til þess að faðir brotaþola, B, tilkynnti til Barnaverndarnefndar [...] að [...] í [...] í [...], ákærði X, hefði sent mynd af kynfærum sínum til dóttur hans og óskað eftir að fá senda mynd af henni til baka. Í bréfi Barnaverndarnefndar [...] til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu 15. júlí 2014 var þess óskað að lögreglan tæki málið til rannsóknar. Væri brotaþoli meðvituð um beiðnina og samþykk henni. Sama ætti við um foreldra brotaþola.

Þann 22. júlí 2014 kom faðir brotaþola á lögreglustöðina við Hverfisgötu í Reykjavík og lagði fram kæru f.h. brotaþola á hendur ákærða fyrir ætlaða kynferðislega áreitni sem brotaþoli hafi orðið fyrir af hendi ákærða. Í skýrslu af föður brotaþola segir að ákærði starfi í [...] þar sem brotaþoli sé nemandi. Brotaþoli hafi fengið sér lokk í geirvörtuna og sent ákærða nektarmyndir af sjálfri sér. Þá hafi brotaþoli sagt föður sínum að ákærði hafi sent henni vinabeiðni á samfélagsmiðlinum Facebook og að samskipti þeirra hafi farið fram á snapchat. Hafi brotaþoli tekið upp myndband af samskiptunum á snapchat sem fylgi kærunni.

Brotaþoli greindi frá því í skýrslu hjá lögreglu 23. júlí 2014 að hún hefði sagt ákærða frá því að hún hefði fengið sér lokk í geirvörtuna. Ákærði hefði þá beðið hana að senda sér mynd af því og hefði hún sent honum mynd af lokknum í geirvörtunni. Ákærði hafi þá sent henni þriggja sekúndna myndskeið af typpinu á sér. Myndskeiðið hafi verið of stutt til að hún gætið tekið myndina upp og því hefði hún beðið hann að senda lengra myndskeið. Hafi ákærði gert það og brotaþoli afritað myndina. Það sjáist greinilega á myndskeiðinu hvað ákærði hafi verið að senda og svo segi hann „send þú“ en þá hafi brotaþoli strax lokað á samskipti við ákærða á Facebook.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 23. júlí 2014 og greindi frá því að brotaþoli hefði sent honum vinabeiðni á Facebook, sem hann hefði hundsað lengi vel. Hann hefði sagt brotaþola í skólanum að þetta væri ekki við hæfi, en hún hafi verið á öðru máli. Hann hafi samþykkt beiðnina eftir nokkurra daga umhugsun. Þá hefði brotaþoli „addað“ honum á snapchat. Brotaþoli hefði sent ákærða mynd af brjóstum sínum en þegar hann hafi spurt af hverju hún gerði það hafi hún sagt að hún hefði verið að fá sér lokk í geirvörtuna og vildi sýna einhverjum það. Síðar sama dag eða um nóttina hafi hann sent henni að hann minnti tvær myndir af getnaðarlim sínum. Hún hafi sent til baka að hún þyrfti lengri tíma en eina sekúndu til að skoða myndina betur. Hafi hann orðið við því og sent henni myndina aftur og þá í tvær sekúndur. Eftir það hafi brotaþoli eytt honum af snapchat og Facebook.

II

Ákærði játaði fyrir dómi að hafa sent brotaþola tvisvar sinnum mynd af getnaðarlim sínum en neitaði því að hafa sent orðin „send þú“ til brotaþola eða hvatt hana til að senda sér kynferðislega mynd af henni. Ákærði kvaðst kannast við að hafa sent brotaþola textaskilaboð, kvaðst ekki muna hvað stóð í þeim, en það hefði verið eitthvað spjall. Ákærði kvaðst hafa verið að vinna sem [...] í [...] og séð um unglingadeildina. Spurður um samskipti hans við brotaþola utan skólans greindi ákærði frá því að brotaþoli hefði sent honum vinabeiðni á Facebook sem hann hefði reynt að neita. Beiðnina hefði hann samþykkt á endanum eftir að brotaþoli hefði spurt hann í skólanum af hverju hann vildi ekki vera vinur hennar á Facebook. Öll samskipti þeirra hefðu verið að frumkvæði brotaþola. Samskipti þeirra umræddan dag hefðu verið þannig að brotaþoli hefði upp úr þurru sent honum mynd af brjóstum sínum. Hann hafi beðið hana um að hætta því, en hún hafi þá sent til baka þau skilaboð að hún vildi endilega að einhver sæi þetta. Hann hafi svarað því til að hann vildi það ekki. Þá hafi hún sent aðra mynd af brjóstunum á sér en þá hafi hann hætt að svara þar til hann hafi verið kominn heim til sín um kvöldið. Þá hafi brotaþoli sent fleiri myndir að eigin frumkvæði. Brotaþoli hafi beðið hann um að senda myndir af sér með skilaboðum til hans á snapchat. Hann hafi gert það og einnig sent einhver textaskilaboð sem ákærði kvaðst ekki muna að öðru leyti. Eftir að hann hafi sent myndirnar til brotaþola hafi hún spurt hann hvort hann gæti komið og sótt hana en því hafi hann neitað. Spurður kvaðst ákærði ekki kannast við að hafa sent skilaboðin „send þú“ til brotaþola. Ákærði kvaðst hafa sent brotaþola skilaboð síðar um nóttina og beðið hana afsökunar á sendingunni, enda hefði hann gert sér grein fyrir því eftir á að það hefði verið rangt sem hann gerði.

Brotaþoli gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að textaskilaboð hefðu fylgt með síðari myndinni þar sem stóð „send þú“. Það komi fram í myndbandinu. Hún hafi ekki vitað hvernig hún ætti að taka þessu og hvað hún ætti að gera, en hafi lokað á samskipti við ákærða alls staðar þar sem hægt var. Brotaþoli kvaðst lítið muna eftir atvikum, kvaðst muna að einhver samskipti hefðu verið á milli þeirra en ekki hvað sagt var. Um kvöldið hafi hún sagt ákærða frá því að hún hefði fengið sér gat í geirvörtuna. Spurð neitaði brotaþoli því að hafa sent ákærða mynd af geirvörtunni. Þá neitaði brotaþoli því að hafa beðið ákærða um að senda sér myndir af getnaðarlim hans. Hún hafi að vísu beðið hann að senda fyrri myndina aftur í þeim tilgangi að afrita sendinguna á myndbandsupptöku. Um ástæðu þess að myndsendingin hefði verið tekin upp eða afrituð bar brotaþoli að eftir fyrri sendinguna hafi hún áttað sig á því að eitthvað væri rangt við þetta og því hafi hún kveikt á tölvunni sinni og byrjað að taka upp. Ekki væri rétt að hún hefði beðið ákærða að koma og sækja sig eftir að hann hafi sent henni myndirnar, ekki svo hún muni. Spurð um merkingu orðanna „send þú“ kvaðst brotaþoli hafa skilið það svo að hún ætti að senda mynd af sér naktri til brotaþola.

Vitnið B, faðir brotaþola, greindi frá því að dóttir hans hefði sagt honum frá óviðeigandi myndsendingum af kynfærum á snapchat og textaskilaboðum að því er vitnið minnti. Myndsendingin hafi verið vistuð í tölvu brotaþola og hefði hann lagt hana fram með kærunni hjá lögreglu. Aðspurt kvað vitnið að brotaþoli hafi sagt honum að ákærði hafi sent brotaþola mynd af kynfærum sínum og óskað eftir því að fá senda mynd af henni til baka. Vitnið greindi frá því að brotaþola hefði liðið illa út af atvikinu.

Vitnið A, móðir brotaþola, greindi frá því að brotaþoli hefði sýnt vitninu mynd af kynfærum ákærða sem hún hafi verið með í tölvunni. Spurð kvaðst vitnið hafa séð textaskilaboð þar sem ákærði hefði beðið brotaþola afsökunar. Vitnið kvaðst ekki muna til þess að hafa séð önnur textaskilaboð. Vitnið bar að líðan brotaþola hefði verið ömurleg eftir atvikið, en það hefðu orðið framfarir. Brotaþoli væri haldin kvíða sem væri mismunandi eftir dögum.

III

Ákærði er borinn sökum um kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa sært blygðunarkennd brotaþola og sýnt af sér ósiðlegt athæfi. Það hafi hann gert með því að hafa í samskiptum við brotaþola með samskiptaforritinu snapchat sent henni tvisvar mynd af getnaðarlim sínum og skilaboð þar sem stóð „send þú“ og með þeirri háttsemi hvatt brotaþola til að senda sér kynferðislega mynd af henni. Telst þetta varða við 209. gr., 3. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa sent brotaþola í tvígang mynd af getnaðarlim sínum, en neitar því að hafa sent henni skilaboðin „send þú“. Samkvæmt framburði ákærða sendi hann brotaþola myndirnar um samskiptaforritið snapchat ásamt textaskilaboðum. Þegar ákærði sendi mynd í síðara skiptið var það gert að ósk brotaþola sem kvaðst vilja sjá myndina í lengri tíma, en hið fyrra myndskeið hafi vart varað nema í eina sekúndu. Samkvæmt framburði brotaþola bað hún um lengra myndskeið til að hafa ráðrúm til þess að afrita myndina, enda hafi hún talið það rangt af ákærða að senda henni myndina. Svo fór að brotaþoli afritaði myndskeiðið og tilkynnti faðir hennar atvikið til Barnaverndarnefndar [...] og lagði fram kæru á hendur brotaþola hjá lögreglu. Í samræmi við játningu ákærða, sem á sér stoð í gögnum málsins, verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi að senda brotaþola tvisvar sinnum mynd af getnaðarlim sínum. Er brot ákærða réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði neitar því á hinn bóginn að hafa hvatt brotaþola til þess að senda sér kynferðislega mynd af sér með því að senda henni textaskilaboð þar sem stóð „send þú“. Meðal gagna málsins er myndskeið á DVD-diski sem brotaþoli afritaði. Á myndskeiðinu er mynd af getnaðarlim og hefur ákærði gengist við því að myndin sé af lim hans. Þá byggir ákæruvaldið á því að á þessu sama myndskeiði megi greina orðin „send þú“ sem ákærði á að hafa sent brotaþola sem hvatningu til hennar til þess að senda honum til baka kynferðislega mynd af henni.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna.

Brotaþoli hefur borið um það að ákærði hafi, auk þess að senda henni tvisvar mynd af getnaðarlim sínum, sent henni textaboð, sem hefðu fylgt síðari myndinni, þar sem stóð „send þú“. Textaboðin komi fram á myndskeiðinu og hafi skilningur brotaþola verið sá að með textanum hefði hún verið beðin um að senda ákærða til baka kynferðislega mynd af sjálfri sér. Ákærði hefur neitað þessu staðfastlega, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi. Á framlagðri ljósmynd af myndskeiði því sem brotaþoli fékk send má sjá hvíta línu á svörtum borða án þess að greina megi bókstafi eða orð þannig að óyggjandi sé. Myndin er tekin þegar 15 sekúndur eru liðnar af myndskeiðinu og af henni verður ekki ráðið svo hafið sé yfir vafa hver sendi skilaboðin, þótt greina megi á mynd sem tekin var þegar fimm sekúndur voru liðnar af myndskeiðinu að sendandi hafi verið „[...]“ sem ákærði hefur kannast við að væri notendanafn hans. Sé horft á myndskeiðið á DVD-diskinum, sem faðir brotaþola afhenti lögreglu og fylgir rannsóknargögnum málsins, verður heldur ekki fullyrt þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa hvaða orð standa með hvítu letri á svörtu m borða í myndskeiðinu.

Samkvæmt því sem nú hefur verið rakið er það mat dómsins að framburður brotaþola um að ákærði hafi hvatt hana til þess að senda af sér kynferðislega mynd hafi ekki þá stoð í gögnum málsins að nægi, gegn eindreginni og staðfastri neitun ákærða, til þess að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir, sbr. áðurgreind ákvæði 108. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og er ákærði sýknaður af þeirri háttsemi að hafa sent brotaþola skilaboð þar sem stóð „send þú“ og með þeirri háttsemi hvatt brotaþola til að senda sé kynferðislega mynd af henni.

IV

Ákærði er fæddur í desember [...] og var því tæplega [...] ára gamall þegar hann framdi brot það sem hann er nú sakfelldur fyrir. Brot hans beindist að 15 ára barni sem ákærði kynntist í starfi sínu sem [...]. Horfir það til þyngingar refsingar. Engu breytir þótt brotaþoli kunni að hafa átt nokkurt frumkvæði að samskiptum við ákærða á því tímabili sem um ræðir. Ekki er með nokkru móti unnt að fallast á það með ákærða að háttsemi hans geti verið honum refsilaus. Sakarferill ákærða hefur ekki áhrif á refsingu hans sem þykir hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Fært þykir að ákveða að fullnustu refsingarinnar skuli frestað og hún falla niður að liðinum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

V

Með þeirri háttsemi sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér skyldu til að greiða brotaþola miskabætur, sbr. b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ef litið er til kröfu brotaþola um greiðslu bóta úr hendi ákærða verður að gæta að því að ekki liggja fyrir málinu nein gögn um afleiðingar brotsins gagnvart henni. Það breytir því á hinn bóginn ekki að verknaður af því tagi sem um ræðir er ávallt til þess fallinn að hafa áhrif á andlega heilsu þess sem fyrir honum verður. Að því virtu og einnig framburði móður brotaþola fyrir dómi, sem bar um það að líðan brotaþola hefði verið „ömurleg“ eftir atvikið, en það hefðu orðið framfarir, og að virtum öllum atvikum málsins að öðru leyti eru bætur til brotaþola ákveðnar 250.000 krónur. Um vexti fer eins og í dómsorði greinir. Bótakrafa brotaþola var birt fyrir ákærða hjá lögreglu 10. september 2014.

Með hliðsjón af úrslitum málsins verður ákærði dæmdur til að greiða 1/3 hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef hdl., vegna starfa hans á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi, sem eru í heild ákveðin 533.044 krónur og 1/3 hluta þóknunar réttargæslumanns brotaþola, L-kk-ef R-kk-ef hdl., vegna starfa hans í þágu brotaþola á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi, sem eru í heild ákveðin 248.000 krónur. Eru málsvarnarlaun verjanda og þóknun réttargæslumanns ákveðin með virðisaukaskatti. 2/3 hlutar greiðast úr ríkissjóði. Annan sakarkostnað leiddi ekki af málinu.

Dóm þennan kveður upp J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði Y, 250.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. júlí 2014 til 10. október 2014, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 260.348 krónur í sakarkostnað, það er 1/3 hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef hdl. og 1/3 hluta þóknunar réttargæslumanns brotaþola, L-kk-ef R-kk-ef hdl. 2/3 hlutar, 520.696 krónur, greiðast úr ríkissjóði.

J-kk-nf H-kk-nf