E-7089/2020

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, 26. maí sl., var höfðað með stefnu, birtri 20. október 2020, af stefnanda, J-kvk-þgf L-kvk-þgf B-kvk-þgf, [...] á hendur stefnda, Tröllaferðum ehf., Fiskislóð 45 g, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.634.506 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. júlí 2017 til greiðsludags, en að frádregnum 519.264 krónum, sem greiddar voru inn á kröfuna 9. ágúst 2019.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda, en til vara verulegrar lækkunar á þeim. Þá krefst stefndi í öllum tilvikum málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Geta ber þess að frávísunarkröfu stefnda var hrundið í úrskurði 13. janúar sl.

Ágreiningsefni og málsatvik

Stefndi er ferðaþjónustufyrirtæki er býður meðal annars upp á ferðir fyrir erlenda ferðamenn, dagsferðir eða lengri ferðir, undir leiðsögn. Stefnandi var ráðin til starfa hjá stefnda sem leiðsögumaður haustið 2016 og hóf hún þar störf í nóvember það ár. Málsaðila greinir á um það hvort stefnandi hafi verið ráðin til stefnda tímabundið eða ótímabundið en einungis liggja hér fyrir drög að óundirrituðum ráðningarsamningum. Leggur stefnandi til grundvallar að hún hafi verið ráðin ótímabundið til stefnda, en stefndi byggir á því að stefnandi hafi einungis verið ráðin til loka marsmánaðar 2017. Óumdeilt er að þann 20. mars 2017 lenti stefnandi í umferðarslysi skammt frá Jökulsárlóni á Breiðamerkursandi þegar hún var við störf fyrir stefnda. Stefnandi fékk þá slink á hálsinn við það að kyrrstæð bifreið rann af stað og á þá bifreið er hún starfaði í. Fékk stefnandi síðan far til Reykjavíkur þar sem hún kenndi sér meins eftir slysið. Stefnandi leitaði svo til bráðamóttöku LSH samdægurs, en vegna álags þar kvaðst hún ekki hafa komist þar að fyrr en eftir miðnættið. Var hún þar og þá metin af lækni sem óvinnufær til 4. apríl 2017. Hinn 31. mars 2017 leitaði stefnandi aftur til læknis hjá Heilsugæslunni Firði í Hafnarfirði, og var þá metin óvinnufær til 21. apríl 2017. Enn var hún metin óvinnufær á sömu heilsugæslu til 25. maí 2017 og loks var hún metin óvinnufær til 11. júní 2017 á Heilsugæslunni í Hamraborg í Kópavogi.

Stefnandi reyndi að hefja vinnu á ný hjá öðrum vinnuveitanda, 18. maí 2017, en áður hafði skorist í odda með henni og fyrirsvarsmanni stefnda þegar hann hafi komið óboðinn í heimsókn til hennar og þá viljað ræða málin. Kveður stefnandi að þessi tilraun hennar til að hefja vinnu að nýju hafi verið að ráði læknis en hún hafi svo þurft að hætta tveimur dögum síðar vegna meiðslanna er enn hrjáðu hana. Í annað sinn hafi hún reynt að hefja störf 4. júní 2017 en þurft að hætta eftir þann dag af sömu ástæðum.

Stefnandi kveðst hafa fengið greidd laun fyrir þann tíma sem hún vann hjá stefnda í mars 2017, allt þar til hún hafi lent í slysinu, utan þó einn dag í þriggja daga ferð, en það hafi verið þessi síðasta ferð fyrir stefnda og hún hafi slasast á öðrum degi hennar. Stefnandi hafi framan af hins vegar ekki fengið greidd laun þann tíma sem hún hafi verið óvinnufær þrátt fyrir bréfaskriftir og ítrekaðar kröfur þar um af hennar hálfu. Stefndi hafi síðan loks greitt 309.157 inn á bankareikning stefnanda 9. ágúst 2019. Hafi þar verið um að ræða laun sem á launaseðli nefndist „Uppgjör vegna slysaréttar“, að fjárhæð 519.264 krónur. Til frádráttar innborgun hafi komið 20.771 króna vegna 4% lífeyrissjóðsiðgjalds, 5.193 krónur vegna 1% félagsgjalds og 184.143 krónur vegna staðgreiðslu skatta af launafjárhæðinni, eða alls 210.107 krónur. Stefndi hafi ekki útskýrt hvernig þessi launafjárhæð sundurliðist eða fyrir hvaða tímabil hún sé.

Stefndi vísar til þess að vinnusamband aðila hafi hafist með því að stefnandi hafi sent tölvupóst til stefnda þann 18. október 2016 og þá óskað eftir vinnu þann vetur í suðurlandsferðum. Stefndi hafi svo síðar sent á stefnanda og aðra leiðsögumenn í íshellaferðum (suðurlands ferðir) tölvupóst, dags. 20. febrúar 2017, þar sem fram hafi komið: „Núna eru bara 6 vikur eftir af þessum íshella- ferðum...“ Engin mótmæli hafi komið frá stefnanda eins og vænta hefði mátt frá aðila ef hann teldi sig vera fastráðinn.

Enn fremur heldur stefndi því fram í málinu að stefnandi hafi sjálf skilað drögum að tímabundnum ráðningarsamningi aðila til stefnda, þ. e. til rekstrarstjóra Tröllaferða, J-kk-ef M-kk-ef V-kk-ef, á þáverandi skrifstofu stefnda á Laugavegi. En ranglega sé tilgreint í stefnu að stefndi hafi rissað upp þessi umræddu samningsdrög aðila.

Stefndi hafi þá í framhaldinu gert drög að tímabundnum ráðningarsamningi aðila sem afhentur hafi verið stefnanda. Af undirritun ráðningarsamnings hafi þó ekki orðið, þó svo að stefndi kveðist hafa gengið á eftir því og þótt samningsdrög beggja hafi legið fyrir. Stefndi bendir á að bæði samningsdrögin staðfesti þann skilning að um tímabundna ráðningu stefnanda hafi verið að ræða. Stefndi hafi talið óumdeilt að hún væri ráðin tímabundið til stefnda enda hafi því verkefni sem hún hafi verið ráðin til að sinna verið lokið þegar starfstímabili hennar hafi átt að ljúka í lok mars 2017.

Þar sem starfi stefnanda hafi eftir skilningi stefnda verið lokið í lok mars 2017 þá hafi ekki verið um að ræða frekari samskipti málsaðila allt þar til fyrrum lögmaður stefnanda hafi sent bréf til stefnda og þá óskað eftir uppgjöri á veikindarétti stefnanda á grundvelli þess að stefnandi hefði verið þar tímabundið ráðin. Það uppgjör hafi farið fram 9. ágúst 2019 og stefnanda þá verið sendur launaseðill þess efnis í framhaldinu.

Stefndi bendir á að stefnandi sæki nú mál þetta með sínum þriðja lögmanni í málinu og haldi nú fram fimmtu útgáfu upphaflegrar kröfu sinnar á hendur stefnda vegna launa í slysaforföllum. Stefndi kveðst ekki geta borið ábyrgð á því tómlæti eða á þeim vinnubrögðum að stöðugt séu sendar nýjar kröfur í málinu á stefnda. Stefnandi lítur hins vegar svo á að stefndi hafi ekki, þrátt fyrir ítrekaðar kröfur stefnanda, fengist til að greiða stefnanda að fullu þau laun sem hún telji sig eiga kjarasamningsbundinn rétt til, fyrir þann tíma sem hún hafi verið óvinnufær sökum umferðarslyssins og því sé óhjákvæmilegt að höfða dómsmál þetta til að fá rétt uppgjör launa í slysaforföllum.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Byggt sé á því að stefnandi hafi verið ráðin til starfa sem leiðsögumaður hjá stefnda ótímabundið frá nóvember 2016. Enginn skriflegur ráðningarsamningur hafi verið gerður. Í desember 2016 hafi stefnandi fengið send drög að ráðningarsamningi frá stefnda. Þau drög hafi þó ekki verið undirrituð enda hafi stefnandi gert verulegar athugasemdir við þau drög þar sem þau hafi ekki samræmst munnlegu samkomulagi aðila um ráðningarsambandið í allnokkrum atriðum. En meðal annars hafi ráðningin samkvæmt drögunum ranglega verið tilgreind sem tímabundin. Hafi stefndi ætlað að leiðrétta drögin til samræmis við athugasemdir stefnanda og koma á ný til stefnanda. Úr því hafi ekki orðið og því aldrei verið gerður skriflegur ráðningarsamningur aðila.

Óvinnufærni stefnanda hafi staðið yfir í 81 dag, svo sem læknisvottorð staðfesti. Telji stefnandi að hún eigi lögvarinn rétt til launa á því tímabili, sbr. 4. gr. laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms og slysaforfalla, sbr. gr. 7.1.2 í þágildandi kjarasamningi stéttarfélags leiðsögumanna og SA, er gilt hafi á tímabilinu 1. júlí 2015 til 31. desember 2018. Stefnandi hafi síðan reynt að hefja vinnu að nýju hjá öðrum, 19. maí 2017, en þurft að hætta eftir þrjá daga vegna verkja og meiðsla úr slysinu. Dómkröfur miðist því við 78 daga óvinnufærni.

Stefnandi hafi sett fram kröfu sína á þann hátt að reiknuð hafi verið meðallaun hennar þá heilu mánuði sem hún hafi starfað hjá stefnda, nóvember og desember 2016 og janúar og febrúar 2017, en samkvæmt launaseðlum hafi meðaltalsmánaðarlaun stefnanda hjá stefnda verið 609.489 krónur, þar með talið orlof, eða 20.316 krónur á dag. Fyrir 78 daga óvinnufærni á tímabilinu 21. mars til 11. júní 2017 hafi stefnandi þannig átt rétt til launa sem numið hafi alls 1.584.648 krónum (þ. e. 20.316 x 78).

Auk launa vegna óvinnufærni hafi stefnandi átt rétt til greiðslu vegna símastyrks, sbr. gr. 4.3 í kjarasamningnum, vegna daga sem stefnandi hafi verið í leiðsöguferðum. Samkvæmt launaseðlum hafi fjöldi daga verið alls 47, en styrkur á dag numið 450 krónum. Alls nemi krafa stefnanda að þessu leyti þannig 21.150 krónum (450 x 47).

Þá hafi stefnandi átt rétt til orlofsuppbótar á árinu 2017 vegna óvinnufærni tímans, að fjárhæð 46.500 krónur fyrir 360 daga eða miðað við það 10.075 krónur fyrir 78 daga. Loks hafi stefnandi átt rétt til desemberuppbótar vegna óvinnufærni tímans, að fjárhæð 86.000 krónur fyrir 360 daga, eða miðað við það 18.633 krónur fyrir 78 daga.

Krafa stefnanda samkvæmt þessu sundurliðast því sem eftirfarandi í krónum:

Laun á óvinnufærni tíma: 1.584.648

Símastyrkur: 21.150

Orlofsuppbót: 10.075

Desemberuppbót: 18.633

Samtals: 1.634.506

Stefndi hafi síðan greitt 309.157 krónur inn á bankareikning stefnanda, 9. ágúst 2019, þá án nánari útskýringa. Hinn 22. janúar 2020 hafi lögmaður stefnda fyrst sent launaseðil til þáverandi lögmanns stefnanda sem fyrrnefnd innborgun hafi byggst á. Samkvæmt launaseðlinum hafi verið um að ræða uppgjör vegna slysaréttar að fjárhæð 519.264 krónur, en að frádregnum launatengdum liðum þá hafi útborgunarfjárhæðin numið 309.157 krónum. Komi sú greidda fjárhæð samkvæmt þeim launaseðli í heild til lækkunar á heildarkröfu stefnanda miðað við stöðu hennar þann 9. ágúst 2019.

Verði ekki fallist á ofangreindar málsástæður haldi stefnandi því fram að hún hafi verið á jafnaðarkaupi fyrir sérhvern dag í leiðsögn svo sem ráða megi af launaseðlum. Launin hafi verið skilgreind sem dagslaun á launaseðlum án nánari sundurgreiningar. Stefnandi telji sig að jafnaði hafa unnið 11- 13 daga við leiðsögn í ferðum mánuðina nóvember og desember 2016 og janúar og febrúar 2017, eða 11,75 daga að jafnaði á mánuði. Samkvæmt skráningum stefnda á vinnuplani stefnanda fyrir mars 2017 hefðu unnar dagvinnueiningar getað orðið 14 hefði hún ekki lent í vinnuslysinu. Stefnandi telji að ferðirnar hefðu geta orðið enn fleiri í hverjum mánuði þegar liðið hafi á vorið.

Dagslaun í janúar og febrúar 2017 hafi numið 45.000 krónum, auk 12,07% orlofs. Fjöldi vinnudaga þann tíma sem óvinnufærni hafi staðið yfir hefðu átt að vera 3,92 fyrir síðasta þriðjung mars, 11,75 dagar fyrir apríl, 11,75 dagar fyrir maí og 3,92 dagar fyrir fyrsta þriðjung í júní, eða alls 31,33 dagar. Laun á óvinnufærni tímabilinu hefðu því átt að vera 1.409.850 krónur (45.000 x 31,33) og 12,07% orlof að fjárhæð 170.187 krónur, eða alls 1.580.037 krónur. Þá bætist við þetta símastyrkur, orlofsuppbót og desemberuppbót, sem kveðið hafi verið á um. Heildarfjárhæðin næmi þá 1.629.895 krónum, en til frádráttar kæmi sama fjárhæð og þegar hafi verið greint frá.

Launakrafa stefnanda hafi fallið í gjalddaga í lok þess mánaðar sem óvinnufærni hennar hafi lokið í lok júní 2017. Upphaf dráttarvaxtakröfu miðist því við 1. júlí 2017.

Byggt sé á meginreglum vinnumarkaðsréttar um rétt launþega til greiðslu launa, þ. á m. í slysaforföllum, sbr. 4. gr. laga nr. 19/1979, sbr. og gr. 7.1.2 í kjarasamningi Félags leiðsögumanna og SA. Um skyldu atvinnurekanda til þess að gera skriflegan ráðningarsamning við starfsmann vísist m. a. til gr. 1.4.1 í fyrrgreindum kjarasamningi sbr. einnig e-lið 2. mgr. 2. gr. tilskipunar nr. 91/533/EBE um skyldu vinnuveitanda til þess að skýra launþegum frá samningsskilmálum eða ráðningarfyrirkomulagi sem gildi á EES - svæðinu. Um merkingu hugtakanna tímabundin ráðning og ótímabundin ráðning vísist til 3. gr. laga nr. 139/2003 um tímabundna ráðningu starfsmanna.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi telji grundvallarforsendu að starfsmaður, líkt og stefnandi, hafi forfallast frá vinnu vegna slyss svo að hann geti krafist bóta. Þar sem stefnandi hafi ekki ætlað að starfa lengur hjá stefnda sé þeirri forsendu þá þegar ekki mætt og því krafist sýknu. Stefndi byggi sýknukröfuna í fyrsta lagi á því, að stefnandi hafi verið ráðin tímabundið hjá stefnda, eins og tillögur bæði hennar og stefnda að ráðningarsamningum, tölvubréf stefnanda dags. 18. október 2016, og tölvubréf forráðamanns stefnda til leiðsögumanna, þ. m. t. stefnanda þann 20. febrúar 2017, staðfesti. Auk þess staðfesti vitnisburður samstarfsmanna stefnanda það að henni hafi verið vel kunnugt um það að hún hafi aðeins verið ráðin tímabundið hjá stefnda. En stefnandi hafi meðal annars sjálf haft forgöngu að starfslokaferð ásamt samstarfskonum sínum til Tenerife í byrjun apríl 2017. Þau verkefni sem stefnandi hafi sinnt hjá stefnda hafi verið tímabundin og tiltekin verkefni sem stefnanda og öllum öðrum innan fyrirtækisins hafi verið kunnugt um að væru eingöngu í boði á tilteknum árstíma. Engum frekari verkefnum hafi verið til að dreifa vegna skorts á starfsréttindum stefnanda og ekki verið hægt að færa hana til eða koma henni í önnur verkefni enda hún eingöngu ráðin í tímabundin vetrarstörf eins og hún sjálf hafi tiltekið í tölvupósti. Þá hafi leiðrétt lokauppgjör af hálfu stefnda við stefnanda nú þegar að fullu farið fram að beiðni þáverandi lögmanns stefnanda.

Allar kröfur stefnanda miði við það að stefnandi hafi verið í fullu starfi eða hún ótímabundið ráðin. Hvorugt sé rétt enda aðeins um það að ræða að stefnandi hafi verið ráðin í tímabundið verkefni með tilteknum dagslaunum í ferðum. Stefnandi hafi ekki orðið við kröfum stefnda að sýna fram á það fjártjón sem hún telji sig hafa orðið fyrir. Ekki hafi verið lagt fram áverkavottorð vegna meints slyss né lögð fram gögn vegna þess en enginn annar af þeim sem hafi verið í umræddri bifreið hafi kennt sér meins. Stefnandi hafi þá ekki orðið við þeirri kröfu að sýna fram á þær greiðslur sem hún hafi fengið frá tryggingafélagi þeirrar bifreiðar sem ábyrgð hafi borið á tjóninu eða mögulegar greiðslur frá Tryggingastofnun eða Sjúkratryggingum Íslands ef einhverjar séu. Hafi ekki verið sótt um slíkar greiðslur sé nauðsynlegt að fá upplýsingar um ástæðu þess. En hafi verið sótt um bætur frá þessum aðilum þá sé nauðsynlegt að fram komi af hverju stefndi hafi ekki verið krafinn um upplýsingar um veikindarétt stefnanda hjá stefnda enda takmarkist slíkar greiðslur vegna hans.

Stefndi hafi ráðið stefnda í tilteknar ferðir sem eingöngu hafi verið í boði til loka mars 2017, sbr. tölvupóst dags. 20. febrúar 2017, en aðrir starfsmenn í umræddum ferðum hafi aðeins starfað tímabundið. Þeir starfsmenn er fengið hafi áframhaldandi starf hjá stefnda hafi verið með meirapróf til aksturs. Hafi það verið eitt af skilyrðum sem starfsmenn hafi þurft að uppfylla til að geta haldið áfram vinnu hjá stefnda eftir apríl 2017 vegna eðli þeirra ferða sem fyrirtækið hafi þá verið að sinna. Sem frekari sönnun þess að stefnandi hafi aðeins verið ráðin tímabundið bendi stefndi á að í vinnuplani sé aðeins gert ráð fyrir störfum hennar út mars 2017. Vinnuplanið hafi verið gert frá nóvember 2016 og til mars 2017. Hafi það verið í samræmi við ferðir sem boðið hafi verið upp á á þeim tíma og stefnandi hafi verið ráðin til starfa við.

Hafi stefnandi í reynd talið sig vera ráðna ótímabundið þá hafi mátt gera ráð fyrir því að hún hefði tilkynnt sig veika til stefnda og verið í samskiptum við vinnuveitanda sinn á því tímabili sem hún hafi talið sig óvinnufæra. Að hefja síðan störf hjá öðrum vinnuveitanda á meðan hún hafi enn talið sig í virku vinnusambandi við stefnda gangi eðli máls samkvæmt ekki upp. Að gera slíkt tvívegis renni stoðum undir að stefnandi hafi í raun vitað að vinnusamband væri ekki lengur til staðar. Að hefja störf hjá öðrum vinnuveitanda en telja sig enn eiga virkan veikindarétt og halda honum fram gagnvart fyrrum vinnuveitanda gangi ekki upp. Að neita fyrst að hafa hafið störf annars staðar í samskiptum sínum í gegnum fyrrum lögmenn sé enn eitt dæmið um óljósar kröfur. Hafi stefnandi enn talið sig í virku vinnusambandi við stefnda megi spyrja hvers vegna hún hafi þá ekki verið mætt til starfa að nýju hjá stefnda þegar tíma óvinnufærni lauk. Samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar beri tjónþola að sýna fram á fjárhagslegt tjón en stefnandi hafi ekki sýnt fram á neitt tjón vegna slyssins. Stefnandi hafi heldur ekki frestað skipulagðri ferð sinni til Tenerife í byrjun apríl 2017. Framangreint bendi allt til þess að stefnandi hafi ekki ætlað sér að halda áfram störfum hjá stefnda né snúa aftur til starfa þar og því sé ekki sýnt fram á að hún hafi orðið fyrir tekjutapi eða öðru fjárhagslegu tjóni vegna slyssins. Sé því ljóst að stefnandi hafi ekki ætlað sér að afla launatekna á því tímabili sem krafa stefnanda um slysalaun taki til. Sönnunarbyrði um fjárhagslegt tjón verði að hvíla alfarið á stefnanda. Þá verði að hafa í huga meginreglu skaðabótaréttar um að tjónþoli eigi ekki rétt á hærri bótum en sem nemi sannanlegu fjártjóni hans en starfsmaður eigi ekki að hafa beinan ávinning af fjártjóni sínu.

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga skuli bætur aðeins greiddar til þess tíma þegar aðili hafi hafið störf aftur. Stefnandi hafi hafið störf aftur hjá öðrum aðila eftir utanlandsferð sína. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn er sýni fram á það að hún hafi verið óvinnufær hjá síðari vinnuveitanda eða eftir að hún hafi komið til landsins eftir skemmtiferð sína til Tenerife. Fyrirliggjandi læknisvottorð gefi ekki til kynna að hún hafi verið óvinnufær vegna slyss. Stefnandi hafi ekki lagt nein gögn fram hvað þetta varði og skortur á þeirri sönnunarfærslu og gögnum geri stefnda erfitt um varnir. Stefndi vísi þá til þess að nú sé hér um þriðja lögmann stefnanda í málinu að ræða. Stefndi hafi þegar gert upp bætur við stefnanda í ágúst 2019 og hefði því mátt ganga út frá því að fullt uppgjör aðila hafi þegar átt sér stað. Stefndi verði að geta gengið út frá því að þegar krafa stefnanda hafi verið gerð upp hafi verið um fullnaðaruppgjör að ræða en tekið skuli fram að það sé mat stefnda að greitt hafi þá verið umfram skyldu. Stefnandi hafi haldið utan í skemmtiferð ásamt vinkonum sínum á því tímabili óvinnufærni er hún sé nú að krefja stefnda forfallalauna fyrir, auk þess að hafa svo einnig farið innanlands í ferð á tónlistarhátíð, sbr. málsgögn. Stefnandi hafi jafnframt stundað háskólanám á því tímabili sem hún krefjist forfallalauna fyrir. Stefnandi hafi þá ekki verið í virku vinnusambandi við stefnda, sbr. vinnusamband þá við aðra aðila.

Þegar stefnandi hafi farið til annarra starfa hafi hún ekki getað átt frekari kröfur á stefnda, sbr. ákvæði gr. 7.1.7 í kjarasamningi Leiðsagnar: „Launagreiðslur falli niður ef leiðsögumaður tekur að sér vinnu fyrir annan aðila á tímabilinu.“ Þegar af þeirri ástæðu einni geti dómkröfur stefnanda í máli þessu ekki staðið óbreyttar. En ekki sé í þessu ákvæði gerð krafa um visst magn eða lengd þeirrar vinnu sem sé tilgreind þar.

Ekki sé hægt að krefjast forfallalauna vegna tímabils þar sem stefnandi hafi ekki ætlað sér að stunda vinnu hjá stefnda. Stefnandi hafi ekki lagt fram gögn um að hún hafi tilkynnt forföll til stefnda sem vinnuveitanda eða neitt sem sannreyni að hún telji sig hafa verið ótímabundið ráðna hjá stefnda. Teldi stefnandi sig hafa verið ótímabundið ráðna þá hafi hún einfaldlega hætt að mæta eða hætt að láta vinnuveitanda heyra frá sér en hér sé staðan aðeins sú að hún hafi verið ráðin tímabundið. Hefði stefnandi talið sig ótímabundið ráðna hefði hún væntanlega tilkynnt veikindi og skilað inn vottorðum til vinnuveitanda sem hefði þá getað óskað eftir að trúnaðarlæknir mæti veikindin. En af gögnum megi ráða að fjarvera stefnanda frá vinnu vegna veikinda sé umdeild. Stefndi verði ekki látinn bera hallann af því að stefnandi hafi ekki haft sig í frammi með þetta.

Hvað varði varakröfu stefnda, þurfi að horfa hér til þess að málið sé höfðað að þarflausu eftir að stefnandi hafi dregið málið svo árum skipti, meðal annars með því að skipta stöðugt um lögmenn sem hafi sent misvísandi kröfur á stefnda. Hafi stefndi t. d. beðið í yfir 10 mánuði eftir svörum á bréfum sem hann hafi sent lögmönnum stefnanda. Samskipti við alla þrjá lögmenn stefnanda um sömu efnisatriði máls verði að teljast til annars kostnaðar stefnda vegna þess. Stefndi geti því ekki annað en krafist fulls málskostnaðar, sbr. 131. gr. laga nr. 91/1991, enda sé um að ræða ítrekaðar tafir og breytingar á kröfugerð stefnanda. Jafnframt sé stefna málsins svo óskýr að stefndi eigi erfitt með að taka til varna og því sé ljóst að af enn meiri kostnaði verði en ella.

Um lagarök vísi stefndi einkum til meginreglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, saknæmi, eigin sök tjónþola og óhappatilvik. Þá til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglna settra á grunni þeirra. Þá vísist til þess að samninga beri að efna, hvort sem þeir séu munnlegir eða skriflegir, og til laga nr. 139/2003 um tímabundna ráðningu. Þótt almennt eigi vinnuveitandi að gera ráðningarsamning við launamenn þá sé þó ekki nauðsyn að slíkt liggi fyrir þegar um skammtímastarfsmenn sé að ræða eða atvikum sé þannig háttað að starfsmaðurinn sé óviljugur að ganga frá slíkum samningi. Starfsmaður geti ekki neytt vinnuveitanda til þess að ganga að tilteknum vinnusamningi frekar en að vinnuveitandi geti gert slíkt.

Niðurstaða

Í málinu er deilt um hvort stefndi beri frekari greiðsluskyldu launa til stefnanda eftir vinnuslys sem stefnandi varð fyrir í starfi sínu hjá stefnda þann 20. mars 2017. Stefnandi telur sig á grundvelli svonefnds vinnuslysaréttar eiga rétt til sundurliðaðrar kröfufjárhæðar, 1.634.506 krónur, ásamt dráttarvöxtum, sbr. kröfugerð stefnanda, en þó að frádreginni innborgun stefnda, 519.264 krónur. Stefndi krefst aðallega sýknu og vísar til þess að með innborgun hafi orðið fullnaðaruppgjör aðila umfram skyldu.

Eins og lýst er í málsgögnum þá er innheimtusaga málsins löng og margþætt og fyrir liggja þrjú ólík innheimtubréf frá jafnmörgum lögmönnum stefnanda á stefnda, það síðasta dags. 10. september sl., þar sem innborgunin virðist dregin frá kröfunni.

Eins og stefnandi setur hér fram mál sitt, þá byggir krafa hennar á því að hún eigi að njóta fulls vinnuslysaréttar gagnvart stefnda, er hún hafi verið að starfa fyrir þegar slysið varð, og vísar þá til 4. gr. laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla, en í því ákvæði segir:„Allt verkafólk, sem forfallast frá vinnu vegna slysa við vinnuna, á beinni leið til eða frá vinnu, eða vegna atvinnusjúkdóma, sem orsakast af henni, skal fá greidd laun fyrir dagvinnu í allt að 3 mánuði samkvæmt þeim taxta, sem viðkomandi tók laun eftir, enda sé unnið hjá aðila sem fæst við atvinnurekstur í viðkomandi starfsgrein.“

Að mati stefnanda er hér um að ræða mjög eindregna lagareglu um vinnuslysarétt, og vísar þá til dóma Hæstaréttar í málum nr. 464/2014 og 409/1998, auk athugasemda við umrætt lagaákvæði í greinargerð með lögunum. Þá vísar stefnandi jafnframt til þágildandi kjarasamnings milli Samtaka atvinnulífsins og Samtaka ferðaþjónustunnar og Félags leiðsögumanna frá 1. júlí 2015. En málsaðilar eru sammála um það að sá kjarasamningur eigi við um vinnuréttarsamband stefnanda og stefnda. Telur stefnandi að hún eigi vinnuslysarétt gagnvart stefnda í alls 78 daga, sbr. útfærslu kröfugerðar stefnanda hér að framan. En fyrir liggja einnig í málinu læknisvottorð um óvinnufærni stefnanda vegna umrædds slyss fyrir tímabilið frá slysadegi og fram til 11. júní 2017. Ágreiningur er hér um það hvort stefnandi teljist hafa verið fastráðinn starfsmaður hjá stefnda eða hvort hún hafi verið ráðin tímabundið í verkefni hjá stefnda yfir tiltekið tímabil. Stefnandi hóf störf hjá stefnda í nóvember 2016 og sá um tilteknar ferðir sem lýst er hér að framan. Liggja fyrir tvenn drög að óundirrituðum ráðningarsamningum er virðast fremur gefa til kynna að aðilar hafi verið að miða við tímabundna ráðningu, frá 1. nóvember 2016 og til 31. mars 2017, eins og stefndi hefur haldið fram. Þá styðja skrifleg gögn málsins, svo sem framangreind tölvupóstsamskipti aðila og vitnisburðir annarra en stefnanda fyrir dómi, að hún hafi einungis verið ráðin tímabundið í tiltekið verkefni sem tekið hafi enda 31. mars 2017 og hún þá látið af störfum. Þá liggur einnig fyrir að í byrjun apríl 2017 fer stefnda ásamt fleirum í tíu daga ferð erlendis í frí án þess að nokkuð liggi hér fyrir um að afla hafi þurft samþykkis til slíks leyfis frá vinnu. Telur dómurinn því, með hliðsjón af öllu sem liggur fyrir í málinu, að leggja verði til grundvallar að stefnandi hafi verið ráðin tímabundið hjá stefnda til 31. mars 2017.

Að mati dómsins hefur framangreint þýðingu í tengslum við það að í grein 7.1.7 í kjarasamningi aðila er viss reikniregla um vinnuslysarétt starfsmanna sem eru ráðnir tímabundið líkt og stefnandi taldist hafa verið ráðin hjá stefnda þegar umrætt slys átti sér stað, en þar er í niðurlagi greinarinnar ákvæði er mælir fyrir um að launagreiðslur „falla niður ef leiðsögumaður tekur að sér vinnu fyrir annan aðila á tímabilinu“.

Virðist framangreind regla hafa þýðingu í sambandi við það að í málinu liggur nú fyrir að stefnandi hóf 19. maí 2017 tímabundið störf fyrir annað leiðsögufyrirtæki, en kvaðst svo hafa þurft frá að hverfa úr því starfi eftir aðeins þrjá daga, eða 22. maí s. á., vegna verkja eftir slyssið. Sé tekið mið af ofangreindu ákvæði kjarasamnings aðila þá verður að líta þannig á að með þessu hafi stefnandi fyrirgert vinnuslysarétti gagnvart stefnda frá og með 19. maí 2017, þá hún ákveður einhliða að hefja störf hjá öðrum, en reglan verður vart túlkuð svo að hún taki aðeins til afmarkaðra daga í vinnu hjá öðrum.

Svo sem rakið hefur verið af hálfu stefnda, þá var innborgun sú sem greidd var af honum í þágu stefnanda, 519.264 krónur, hugsuð til að greiða ígildi vinnuslysaréttar hennar fyrir ferðir er hún hafði misst af til loka mars eftir slysið 20. mars 2017 og þá að álitum fyrir tímabilið í apríl og fram til maí 2017 eftir að stefnandi hafi komið heim frá útlöndum og svo hafið störf hjá öðrum. Þetta hafi stefndi talið vera umfram skyldu en þó gert til þess að ljúka málinu með munnlegri sátt er stefnandi hafi svo horfið frá.

Sé tekið mið af kröfugerð stefnanda, þá verður ekki séð að hún taki nokkurt mið af framangreindum þáttum, sem dómurinn telur þó að hljóti að hafa verulega þýðingu við réttan útreikning á kröfu stefnanda, það er að stefnandi hafi einungis verið ráðin tímabundið til starfa hjá stefnda og hún þá í maí 2017 hafið störf fyrir annað fyrirtæki. Verður ekki hjá því litið að þetta hljóti að hafa hér þýðingu og verður, í ljósi þessa og með hliðsjón af framangreindu, að telja það vera slíkum vafa undirorpið að stefnandi eigi við svo búið nokkra frekari lögvarða kröfu á hendur stefnda en stefndi hefur þegar innt af hendi til stefnanda, að sýkna verður stefnda af dómkröfum stefnanda í málinu. Með hliðsjón af öllu framangreindu verður, að mati dómsins, ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður aðila hafi við svo búið sérstaka þýðingu í málinu eða geti leitt til annarrar niðurstöðu, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Eins og mál þetta er vaxið þykir þó rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður. Málið fluttu B-kk-nf M-kk-nf Á-kk-nf lögmaður, fyrir stefnanda, en B-kk-nf R-kk-nf A-kk-nf lögmaður, fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, Tröllaferðir ehf., er sýknaður af dómkröfum stefnanda, J-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf