E-5939/2021

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð þess, þann [...]. september sl., var höfðað með stefnu, birtri þann [...]. desember 2021 af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, Sjóvá- Almennum tryggingum hf., [...].

Stefnandi gerir í málinu eftirfarandi dómkröfur á hendur stefnda:

Aðallega að stefnda verði gert að greiða stefnanda 5.679.576 krónur, með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara að stefnda verði gert að greiða stefnanda 5.403.961 krónu, með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Til þrautavara að stefnda verði gert að greiða stefnanda 4.020.426 krónur með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Til þrautaþrautavara að stefnda verði gert að greiða stefnanda 3.409.957 krónur með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi jafnan málskostnaðar úr hendi stefnda m. t. t. virðisaukaskatts. Stefndi krefst aðallega sýknu af dómkröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hennar. Til vara krefst stefndi lækkunar á dómkröfum stefnanda og að málskostnaður verði látinn falla niður.

Ágreiningsefni og málsatvik

Stefnandi lenti í umferðaróhappi þann [...] 2013 þegar hún ók bifreið sinni með skráningarnúmerið [...] vestur [...]. Bifreiðin tók að rása á veginum í hálku og hafnaði ofan í skurði sunnan megin [...] við [...] en loftpúðar í bifreiðinni sprungu út við ákomuna. Tvær ungar dætur stefnanda voru með henni í bifreiðinni í umrætt sinn og voru þær allar þrjár fluttar beint af slysstað á bráðamóttöku LSH í Fossvogi til skoðunar. Fyrir liggur að bifreiðin [...] var tryggð hjá stefnda Sjóvá á tjónsdegi og að slysið er því bótaskylt úr slysatryggingu ökumanns og eiganda bifreiðarinnar [...]. Við útafaksturinn fékk stefnandi hnykk á háls og bak og mar á hné en í frumskýrslu lögreglu á slysdegi kemur fram að stefnandi tjáði lögreglumönnum sem komu á slysstað að sér væri þungt yfir höfði og illt í hálsi.

Samkvæmt læknabréfi á slysdegi var stefnandi greind á bráðamóttöku LSH með tognun og ofreynslu á hálshrygg, S13.4, og tognun og ofreynslu á brjósthrygg, S23.3. Eftir þá skoðun var stefnanda ráðlögð hvíld og skrifað upp á verkjalyf handa henni.

Í viðbótarskýrslu lögreglu kemur fram að lögreglumaður hafi haft samband við stefnanda tveimur dögum eftir óhappið, þ. e. [...] 2013, til að athuga með þær mæðgur og þá hafi stefnandi sagst vera tognuð í hálsi og marin og bólgin á hné.

Hinn [...] 2013 leitaði stefnandi á heilsugæslu og kvaðst þá finna til stífleika í hnakka og í hrygg milli herðablaða og var ráðlagt að taka inn vöðvaslakandi lyf, uppáskrifað af lækni, til að slá á einkennin. Aftur fór stefnandi á heilsugæslu þann [...] 2014 og lýsti þar áframhaldandi eymslum, strengjum og verkjum við hreyfingar á hálsi. Sendi læknir í kjölfar heimsóknarinnar beiðni um sjúkraþjálfun. Segir eftir skoðun læknis um stefnanda: „Bílslys [...] 2013 Hnykka á háls- og brjósthrygg. Fær strengi og verki aftan í hálshrygg við vissar hreyfingar Ekki fyrir slysið Meir smáhreyfingar sem valda verkjum.“ Fyrir liggur að lítið varð úr þeirri meðferð hjá sjúkraþjálfara hérlendis þar sem stefnandi fluttist þetta sama ár til [...].

Þann [...] 2014 tilkynnti stefnandi slysið til stefnda með því að fylla út og skila inn tjónstilkynningu til stefnda vegna óhappsins þar sem stefnandi lýsti meiðslum og líkamlegum afleiðingum sem „meiðsl í hálsi og niður með baki“. Það sama ár fluttist stefnandi til [...] og leitaði hún næst til sjúkraþjálfara þar í borg rúmlega ári síðar, það er [...] 2015, vegna verkja frá hálshrygg og vinstri öxl. Stefnandi var svo næstu misserin búsett í [...] og þar var hún til meðferðar hjá sjúkraþjálfara veturinn 2015–2016. Við þá meðferð dró nokkuð úr einkennum og taldi sjúkraþjálfarinn í [...], að sögn stefnanda, að hún ætti að ná fullum bata með áframhaldandi meðhöndlun og æfingum. Stefnandi fluttist síðan aftur til [...] árið 2016 og hélt þá áfram þeim æfingum sem sjúkraþjálfarinn í [...] hafði lagt upp með.

Vorið 2017 kveðst stefnandi þó hafa byrjað að finna fyrir auknum einkennum frá hálsi og herðum með dofa og máttminnkun niður í hægri handlegg. Þann [...] 2017 leitaði hún svo á heilsugæslu hér á landi vegna verkja í baki og hálsi og kemur þá fram að hún óskaði þá sjálf eftir því að reyna sjúkraþjálfun. Var gerð tilvísun fyrir frekari sjúkraþjálfun stefnanda en jafnframt mun þá hafa komið til tals að nauðsynlegt gæti reynst að taka segulómmynd til frekari greiningar ef sú meðferð myndi ekki skila bata. Í [...] 2019 leitaði stefnandi enn á heilsugæslu vegna verkja í hálsi og herðum, sem þá leiddi mest niður í vinstri öxl. Var hún þar greind með þrengslaheilkenni í öxl af heimilislækni og sendi hann tilvísun til B bæklunarskurðlæknis til nánari skoðunar og mats, þar sem einkenni væru viðvarðandi þrátt fyrir meðferðir. Ekkert varð þó úr því að stefnandi færi til læknisins en hún afréð að leita meðferðar á árinu 2020 hjá hnykkjara (kírópraktor) og fór þangað í fimm skipti, frá [...] til [...] það ár, en án teljandi árangurs. Um það leyti sem meðferð hjá hnykkjaranum var hætt kveðst stefnandi hafa leitað til lögmanns með það í huga að gera bótakröfu vegna slyssins, enda hafi þá verið farið að renna upp fyrir henni að líklega væri útilokað að hún myndi jafna sig til fulls af afleiðingum slyssins. Kveðst stefnandi þá hafa farið til C-kk-ef, sem hafi látið taka segulómmyndir af stefnanda snemma árs 2021. en sú rannsókn hafi ekki leitt til frekari meðferðar. Stefndi bendir á það að engin gögn liggi fyrir er styðji framangreint.

Stefnandi óskaði [...] 2021 eftir mati á afleiðingum slyssins. Í matsgerð þeirra D-kk-ef og E læknis, dags. [...] 2021, var komist að þeirri niðurstöðu að afleiðingar slyss stefnanda skyldu metnar til 7 stiga miska og 7% varanlegrar örorku hennar, og stöðugleikapunkti teldist hafa verið náð þremur mánuðum eftir slysið, en ekki hefði samkvæmt því verið um sannað tímabundið atvinnutjón eða þjáningatímabil að ræða hjá stefnanda.

Með bréfi, dags [...] 2021, gerði stefnandi síðan kröfu á hendur stefnda um bætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar [...] á grunni umræddrar matsgerðar. Þeirri kröfu var hafnað af stefnda, með tölvupósti þann [...] 2021, með vísan til þess að hið stefnda tryggingafélag teldi stefnanda sannanlega hafa fengið vitneskju um kröfu sína þegar á árinu 2014 og væri krafan þar með fyrnd frá árslokum 2018.

Þessari afstöðu stefnda vill stefnandi ekki una, þar sem hún kveðst á þeim tíma enga ástæðu hafa haft til að ætla neitt annað en að hún myndi jafna sig að fullu af áverkum sínum. Fyrningarfrestur hafi því að mati stefnanda ekki byrjað að líða fyrr en löngu síðar, það er eftir að í ljós hafi komið að sjúkraþjálfun og önnur meðferð myndi ekki skila stefnanda fullum bata. Vísar stefnandi enn fremur til þess að áður en þessi afstaða stefnda hafi legið fyrir hafi stefndi, með tölvupósti dags. [...] 2020, samþykkt að bera ekki fyrir sig hugsanlega fyrningu málsins um áramótin 2020/2021. Stefnandi hafi svo höfðað mál þetta með stefnu birtri [...] 2021.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi geri kröfu um að stefnda verði gert að greiða henni bætur vegna 7 stiga varanlegs miska og 7% varanlegrar örorku, í samræmi við niðurstöðu matsgerðar frá [...] 2021. Nemi aðalkrafa stefnanda vegna miska og örorku alls 5.679.576 krónum en til vara lægri fjárhæð, sbr. nánari rökstuðning og sundurliðun krafna hér síðar.

Stefnandi byggi á því að ágreiningslaust sé að bótaskylda sé fyrir hendi á grunni 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem í gildi hafi verið á slysdegi. Ágreiningur standi aðeins um hvort kröfur stefnanda teljist fallnar niður vegna fyrningar. Stefnandi byggi á að hún hafi fyrst gert sér grein fyrir því að afleiðingar slyssins væru varanlegar á árinu 2019, þegar henni hafi verið vísað til bæklunarlæknis. Hún hafi ekki haft vitneskju um kröfu sína eða átt þess kost að leita fullnustu hennar fyrr en þá. Fjögurra ára fyrningarfrestur 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 sé því ekki liðinn.

Í framangreindu ákvæði séu sett tvö skilyrði, sem bæði þurfi að vera uppfyllt svo fyrningarfrestur samkvæmt ákvæðinu hefjist: Annars vegar sé þar vísað til huglægrar afstöðu tjónþola, sem þurfi að hafa gert sér grein fyrir því að afleiðingar slyss séu þess eðlis að þær verði grundvöllur bótakröfu. Hins vegar þurfi að vera tímabært að meta varanlegar afleiðingar slyssins og jafnframt þurfi að hafa gefist ráðrúm til að afla þeirra gagna sem nauðsynleg séu slíku mati til grundvallar, þannig að tjónþola sé í raun kleift að leita fullnustu kröfunnar. Verði að horfa til beggja þessara skilyrða við mat á því hvenær fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. laga nr. 50/1987 hafi hafist.

Upphaf fyrningarfrests 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 ráðist samkvæmt framansögðu að verulegu leyti af huglægri afstöðu tjónþola til áverka sinna og varanleika þeirra. Í dómaframkvæmd hafi verið lagt til grundvallar að horfa verði til þess hvenær tjónþoli hafi raunverulega gert sér grein fyrir því að áverkar þeir er hlotist hafi af slysi hefðu varanlegar afleiðingar í för með sér. Upphafsmark fyrningarfrests sé þannig ólíkt því tímamarki þegar heilsufar tjónþola teljist orðið stöðugt, í skilningi skaðabótalaga nr. 50/1993. Upphaf fyrningarfrests verði ekki ákvarðað afturvirkt, heldur verði að líta til vitneskju er tjónþoli hafi haft á hverjum tíma um ástand sitt. Þar þurfi að horfa til eðlis áverkanna og alvarleika þeirra, en einnig taka mið af því hvaða meðferðar tjónþoli hafi notið og hvaða upplýsingar hann hafi fengið frá sérfræðingum og meðferðaraðilum um greiningu áverkanna, meðferðarúrræði og batahorfur.

Stefnandi hafi verið skoðuð af lækni á heilsugæslu í tvö skipti árin 2013 og 2014. Eftir seinni skoðunina hafi hún fengið tilvísun í sjúkraþjálfun sem hún hafi þó ekki átt kost á að nýta sér að fullu fyrr en nokkru síðar, þegar hún hafi komist til sjúkraþjálfara í [...] [...] 2015. Þrátt fyrir að stefnandi hefði þá haft einkenni um nokkurn tíma hafi hún enga ástæðu haft til að ætla annað en að meðferðin og þær æfingar sem henni hafi verið kennt að gera myndu skila fullum bata, enda hafi sjúkraþjálfarinn ekki gefið annað í skyn. Stefnandi hafi náð að halda sér nokkuð góðri með æfingum en vorið 2017 hafi einkenni tekið að ágerast að nýju. Stefnandi hafi þá farið aftur á heilsugæslu og fengið nýja tilvísun í sjúkraþjálfun. Við þá skoðun hafi læknir í fyrsta sinn hreyft þeim hugmyndum að mögulega væri þörf á myndatöku eða frekara mati sérfræðinga, án þess þó að nein slík eftirfylgni væri bókuð. Stefnandi hafi þó enn fengið þær upplýsingar að góðar líkur væru á því að sjúkraþjálfun myndi skila henni fullum bata.

Við mat á því hvenær tjónþoli hafi mögulega getað gert sér grein fyrir því að afleiðingar slyss væru varanlegar, og þannig haft vitneskju um bótakröfu, verði að líta til þess sem skráð sé í læknisfræðilegum gögnum um þær upplýsingar sem tjónþoli hafi fengið um ástand sitt. Í því samhengi hafi verulega þýðingu hvort sérfræðingar hafi tjáð tjónþola að einkenni séu svo alvarleg, eða orðin svo langvarandi, að fullur bati sé ólíklegur eða útilokaður. Fái tjónþoli engar slíkar upplýsingar verði því ekki slegið föstu að hann hafi fengið vitneskju um kröfu sína. Dómstólar hafi í þessu tilliti ítrekað litið til þess hvenær tjónþoli hafi verið skoðaður af bæklunarlækni eða hvenær tilvísun til bæklunarlæknis hafi verið gerð. Þá hafi dómstólar slegið því föstu að við þetta mat verði ekki litið fram hjá skýringum tjónþola á því hvaða væntingar hann hafi haft um bata, að svo miklu leyti sem þær samrýmist gögnum málsins. Meðan sjúkra-þjálfunarmeðferð sé yfirstandandi og tjónþoli fái þær upplýsingar að vonir standi til þess að slík meðferð skili fullum bata geti fyrningarfrestur ekki byrjað að líða, enda hafi tjónþoli þá réttmætar væntingar um að ekki verði varanlegar afleiðingar af slysi.

Við skoðun á heilsugæslu í [...] 2019 hafi stefnanda í fyrsta sinn verið tjáð að einkenni hennar væru orðin það langvarandi að rétt væri að senda beiðni um frekari skoðun og mat til bæklunarlæknis. Stefnandi byggi á því að þá fyrst hafi hún áttað sig á því að afleiðingar slyssins, sem varð [...] 2013, kynnu að vera varanlegar. Fyrningarfrestur 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hafi því tekið að líða við lok þess árs. Læknisfræðileg gögn málsins styðji fyllilega þessa upplifun stefnanda, enda hafi henni fyrir þennan tíma aldrei verið tjáð nokkuð sem gæti gefið henni ástæðu til að ætla annað en að ráðlögð meðferð myndi skila því að hún næði sér að fullu.

Það sé þannig ekkert í upplifun stefnanda, eða í því læknisfræðilega mati er liggi fyrir í málsgögnum, sem geti rennt stoðum undir það að á árinu 2014 hafi hún mátt gera sér grein fyrir varanleika einkenna. Að þessu virtu sé útilokað að upphaf fyrningarfrests verði miðað við árslok 2014, eins og stefndi haldi fram. Það hafi ekki verið fyrr en á árinu 2019, þá útbúin hafi verið tilvísun til bæklunarlæknis, sem fyrst hafi verið látið að því liggja að einkenni stefnanda væru svo alvarleg eða langvarandi að ekki væri víst að sjúkraþjálfun eða önnur meðferð dygði til að skila fullum bata.

Verði ekki fallist á það að tilvísun til bæklunarlæknis marki fyrst þann tímapunkt er stefnandi hafi mátt gera sér grein fyrir kröfu sinni telji stefnandi allt að einu að það tímamark verði aldrei ákvarðað fyrr en vorið 2017, þegar viðraður hafi verið möguleiki á myndrannsóknum bæri sjúkraþjálfun ekki tilætlaðan árangur. Hafi það sannarlega verið í fyrsta sinn sem læknar hafi látið í ljós við stefnanda að hún kynni að þarfnast meiri meðferðar eða inngripa en sjúkraþjálfunar, sem henni hafi þó fram að því verið tjáð að dygði til að ráða bót á einkennum hennar.

Jafnvel þó litið yrði svo á að stefnandi hefði mátt gera sér grein fyrir varanleika einkenna sinna fyrr en þetta, þegar þau höfðu verið óbreytt um nokkurn tíma, byggi stefnandi á því að það tímamark hafi í allra fyrsta lagi verið á árinu 2016, þegar hún hafði lokið meðferð hjá sjúkraþjálfara í [...] og sinnt þeim æfingum sem þar hafi verið lagðar fyrir hana um nokkurra mánaða skeið, án þess að þær hefðu skilað henni fullnægjandi bata. Í dómaframkvæmd hafi verið miðað við að hafi tjónþoli ekki fengið nýjar upplýsingar um áverka sína eða staðfestingu sérfræðings á því að einkenni séu varanleg þurfi þau að hafa verið óbreytt eða lítið breytt um langt skeið svo ganga megi út frá því að tjónþoli átti sig á varanleika þeirra. Stefnandi hafi náð töluverðum bata með sjúkraþjálfun veturinn 2015– 2016, þó einkenni hafi síðar ágerst að nýju. Það hafi því aldrei verið fyrr en á síðari hluta ársins 2016 sem mögulegt sé að líta svo á að ástand stefnanda hafi verið óbreytt um það langan tíma að hana hefði mátt fara að gruna að þau einkenni sem eftir stæðu væru varanleg. Fyrningarfrestur 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hafi því aldrei getað hafist fyrr en í árslok 2016. Kröfur stefnanda hafi því, hvað sem öðru líði, ekki verið fyrndar á árinu 2020, þegar stefndi hafi samþykkti að bera ekki fyrir sig fyrningu um áramótin 2020/2021.

Af öllu framangreindu leiði að uppfyllt séu skilyrði fyrir greiðslu stefnda á bótum úr slysatryggingu ökumanns og eiganda bifreiðarinnar vegna slyss stefnanda, enda séu kröfur vegna slyssins ekki fyrndar, og verði því að fallast á bótakröfur stefnanda.

Fjárhæðir bótakröfu sinnar byggi stefnandi á niðurstöðu matsgerðar þeirra D og E, dags. [...] 2021, er aðilar hafi aflað í sameiningu. Samkvæmt matsgerðinni hafi stöðugleikapunktur verið ákvarðaður [...] 2014, tímabundið atvinnutjón, sbr. 2. gr. skaðabótalaga, talist ekkert, né heldur tímabil þjáningarbóta, sbr. 3. gr. skaðabótalaga. Varanlegur miski stefnanda, sbr. 4. gr., hafi verið metinn 7 stig og varanleg örorka samkvæmt 5. gr., hafi verið metin 7%.

Í samræmi við þetta hafi stefnandi gert kröfu um bætur að fjárhæð 835.025 krónur vegna varanlegs miska. Grunnfjárhæð miskabóta samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, uppfærð miðað við vísitölu í samræmi við 15. gr. laganna til [...] 2021, þegar bótakrafa hafi verið gerð, sé þannig 11.931.500 krónur (4.000.000/3282*9790, námundað að hálfu þúsundi) eða 11.931.500 krónur * 0,07 = 835.025 krónur.

Stefnandi hafi verið [...]ára og [...]dags gömul þegar stöðugleikapunkti hafi verið náð, en aldursstuðull hennar samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga hafi þá verið = 12,164.

Stefnandi byggi á því að um ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku skuli taka mið af 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Á árunum 2010– 2012, því tímabili sem notað yrði til viðmiðunar um árslaun, sbr. 1. mgr. 7. gr., hafi atvinnuþátttaka stefnanda verið takmörkuð, enda hafi hún einkum nýtt starfsorku sína á þeim tíma til heimilisstarfa og umönnunar ungra barna. Eins og fram komi í matsgerð hafi dóttir stefnanda, fædd árið [...], glímt við veikindi allt frá fæðingu, en yngra barn hennar hafi svo fæðst árið [...]. Þáverandi eiginmaður stefnanda hafi unnið mikið erlendis og því hafi umönnun barna þeirra og umsjá heimilisrekstrar öll komið í hlut stefnanda. Þá hafi stefnandi á þessum tíma verið að vinna í að afla sér menntunar sem hún hafi haft hug á að nýta sér til tekjuöflunar í framtíðinni. Það hafi þó ávallt legið fyrir að þetta væri tímabundið ástand og að stefnandi hygði á fulla atvinnuþátttöku um leið og aldur og þroski barna leyfði. Þannig hafi stefnandi á slysárinu 2013 hafið störf í hærra starfshlutfalli, þó enn hefði henni þá ekki gefist færi á að fullnýta starfsorku sína til tekjuöflunar. Eftir slysið og síðar vegna flutninga til útlanda hafi hún síðan þurft að hverfa frá þeim störfum.

Að þessu virtu byggi stefnandi hér á því að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi á árunum 2010– 2012, en breyting hafi orðið á högum hennar árið 2013 þegar hún hafi í meiri mæli hafið störf á vinnumarkaði og þá hafi enn frekari slíkar breytingar verið fyrirsjáanlegar, enda hafi hún ætlað sér að auka jafnt og þétt við starfshlutfall sitt með hækkandi aldri barna sinna. Laun stefnanda síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið gefi því ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hennar.

Aðalkrafa stefnanda miðist við meðallaun verkafólks á árinu 2014, en það sé árið er upphaf varanlegrar örorku miðist við. Sökum aðstæðna hafði stefnandi ekki mótað sér fastan starfsvettvang á slysdegi. Í slíkum tilvikum sé löng hefð í dómaframkvæmd fyrir því að miða við tekjur verkafólks, sbr. t. d. dóma Hæstaréttar frá 20. desember 2011 í máli nr. 265/2011 og frá 9. október 2014 í máli nr. 149/2014. Samkvæmt skráningu Hagstofu hafi meðaltal heildarlauna verkafólks á árinu 2014 verið 439.000 krónur á mánuði. Uppreiknað til tólf mánaða og að teknu tilliti til 8% mótframlags laungreiðanda í lífeyrissjóð nemi árslaun verkafólks árið 2014 því 5.689.400 krónum. Aðalkrafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku reiknist því með eftirfarandi hætti: 5.689.440 krónur * 12,164 * 7% = 4.844.551 króna. Að viðbættri fjárhæð bóta vegna varanlegs miska nemi aðalkrafa stefnanda því alls 5.679.576 krónum.

Verði ekki fallist á að leggja til grundvallar meðallaun verkafólks byggi varakrafa stefnanda á því að miða skuli við meðaltal heildarlauna starfsfólks í afgreiðslu- og sölustörfum. Í matsgerð sé vísað til þess að starfsreynsla stefnanda sé einkum byggð á vinnu við verslunar- og afgreiðslustörf og sé mat á varanlegri örorku við það miðað að atvinna hennar verði áfram byggð á verslunarstörfum, við afgreiðslu og sem flugfreyja. Samkvæmt skráningu Hagstofunnar hafi meðaltal heildarlauna starfsfólks við afgreiðslu- og sölustörf á árinu 2014 verið 414.000 krónur á mánuði. Uppreiknað til tólf mánaða og að teknu tilliti til 8% mótframlags laungreiðanda í lífeyrissjóð nemi árslaun í afgreiðslu- og sölustörfum fyrir árið 2014 því 5.365.440 krónum. Varakrafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku reiknist þá með eftirfarandi hætti: 5.365.440 krónur * 12,164 * 7% = 4.568.666 krónur. Að viðbættri fjárhæð bóta vegna varanlegs miska nemi varakrafa stefnanda í málinu þannig alls 5.403.961 krónu.

Verði ekki fallist á það að framangreind viðmið gefi rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda byggi þrautavarakrafa hennar á að árslaun til útreiknings bóta vegna varanlegrar örorku skuli þó ekki miðuð við lægri fjárhæð en þær launatekjur er hún sannarlega hafi haft fyrir slysið. Tekjur stefnanda fyrstu [...] mánuði slysársins 2013 hafi verið 2.803.701 króna, en síðustu [...] mánuði ársins hafi hún verið frá vinnu vegna afleiðinga slyssins. Uppreiknað til tólf mánaða að viðbættu 8% framlagi laungreiðanda í lífeyrissjóð og loks uppreiknað til stöðugleikapunkts [...] 2014 hafi árstekjur hennar fyrir slysið verið 3.740.935 krónur. Þrautavarakrafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku reiknist þá með eftirfarandi hætti: 3.740.935 krónur * 12,164 * 7% = 3.185.401 krónur. Að viðbættri fjárhæð bóta vegna varanlegs miska nemi þrautavarakrafa stefnanda þannig alls 4.020.426 krónum.

Verði ekki fallist á að neitt framangreindra viðmiða gefi rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda á slysdegi byggist þrautaþrautavarakrafa hennar á því að hún eigi allt að einu rétt á bótum vegna varanlegrar örorku í samræmi við lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Grunnfjárhæð lágmarkstekna samkvæmt 3. mgr. 7. gr., uppfærð miðað við vísitölu í samræmi við 15. gr. laganna til [...] 2014, þegar stöðugleika hafi verið náð, sé 3.024.000 krónur (1.200.000/3282*8271, námundað að heilu þúsundi). Þrautaþrautavarakrafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku reiknist þá svo: 3.024.000 krónur * 12,164 * 7% = 2.574.932 krónur. Að viðbættri fjárhæð bóta vegna varanlegs miska nemi þrautaþrautavarakrafa stefnanda því alls = 3.409.957 krónum.

Af öllum framangreindum fjárhæðum sé síðan krafist 4,5% vaxta frá þeim degi er heilsufar stefnanda hafi verið metið stöðugt, [...] 2014, í samræmi við 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Dráttarvaxta sé krafist frá [...] 2021, en þá hafi verið liðinn mánuður frá því að bótakrafa hafi verið gerð, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Byggt sé á lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, gildandi vátryggingar-skilmálum, umferðarlögum nr. 50/1987 sem í gildi hafi verið á slysdegi, einkum 92. og 99. gr. laganna, og skaðabótalögum nr. 50/1993, með áorðnum breytingum. Um dráttarvexti vísist til laga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991, en um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa byggist í fyrsta lagi á því að krafa stefnanda sé fyrnd samkvæmt 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Í ákvæðinu segi að allar bótakröfur fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Tvö skilyrði séu sett fyrir upphafstíma fjögurra ára fyrningarfrests: Annars vegar að tjónþoli verði að hafa fengið vitneskju um kröfuna og hins vegar verði það tímamark að vera komið að hann eigi þess fyrst kost að leita fullnustu kröfunnar. Þurfi bæði skilyrðin að vera uppfyllt.

Beri samkvæmt dómvenju að beita hlutlægum mælikvarða á það hvenær tjónþoli hafi mátt gera sér grein fyrir kröfu sinni og hafi getað leitað fullnustu hennar. Líta verði þá til þess hvenær tjónþola hafi fyrst gefist kostur á því að hefjast handa, óháð því hvað tjónþolinn hafi síðan gert. Ef önnur viðmiðun væri fyrir hendi gæti tjónþolinn sjálfur ráðið því hvenær fyrningarfresturinn byrjaði að líða og þar með dregið það árum saman án ástæðu að leita til læknis eða sérfræðings til þess að staðreyna afleiðingar slyss, án þess að það hefði áhrif á upphaf fyrningarfrests. Bendi stefndi á að stefnandi hafi tilkynnt um slysið til stefnda með tjónstilkynningu, dags. [...] 2014, þar sem fram komi að líkamlegar afleiðingar vegna þessa séu „meiðsl í hálsi og niður með baki“, það er rúmum sex mánuðum eftir að umrætt slys hafði átt sér stað.

Sjónarmiðum stefnanda um túlkun á ákvæði 99. gr. umferðarlaga sé mótmælt. Stefndi byggi á því að upphaf fyrningarfrests beri að miða við lok þess almanaksárs þegar ástand tjónþola teljist orðið stöðugt þannig að unnt sé að meta afleiðingar slyss og setja fram fjárkröfu. Lögð sé áhersla á að skýra beri 99. gr. svo að fyrningarfrestur byrji að líða þegar unnt sé að setja fram fjárkröfu, en ekki þegar fjárkrafa liggi fyrir. Fjögurra ára fyrningarfresturinn í lögunum hafi verið settur þar til þess að tjónþolar myndu ekki draga það að gera kröfur sínar þeim sjálfum og öðrum til tjóns.

Miða beri upphaf fjögurra ára fyrningarfrests 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 við það tímamark þegar matsmenn hafi talið tímabært að meta afleiðingar slyssins. Í matsgerð, dags. [...] 2021, hafi matsmennirnir talið heilsufar stefnanda hafa verið orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slys, þ. e. [...] 2014. Fresturinn hafi því byrja að líða þann [...] 2015 og hafi krafan því fyrnst [...] 2019. Hafi því mati ekki verið hnekkt og sé sá tímapunktur þar með óumdeildur. Að framangreindu virtu hafi fyrningarfresturinn því verið liðinn þegar lögmaður stefnanda hafi óskað eftir því að stefndi myndi ekki bera fyrir sig fyrningu um áramót 2020/2021. Það hafi stefndi samþykkt með þeim fyrirvara að bótakröfur kynnu nú þegar að vera fyrndar.

Líta verði til þess að stefnanda hafi verið vísað til sjúkraþjálfara í kjölfar læknis-heimsóknar á árinu 2014 vegna viðvarandi verkja aftan í hálshrygg er raktir hafi verið til óhappsins þann [...] 2013. Á matsfundi hafi stefnandi sagt að hún hefði sennilega farið í sjúkraþjálfun vorið 2014 en að hún hafi svo flust til [...] [...] 2014. Hafi stefnandi því næst leitað meðferðar sjúkraþjálfara í [...] á árinu 2015 vegna langvarandi verkja frá hálshrygg og vinstri öxl. Hafi stefnandi svo ekki sagst muna hvort hún hefði verið í einhverri meðferð hjá sjúkraþjálfara eftir að hún hefði flust frá [...]. Komi þá jafnframt fram í læknabréfi F að stefnandi hafi leitað á heilsugæslu í [...] 2019 vegna einkenna í vinstri öxl sem hún hafi rakið til bílslyssins 2013. Að mati stefnda sé því ljóst að stefnandi hafi allt frá upphafi verið að glíma við þau líkamlegu einkenni sem matsmenn reki til slyssins.

Gögn þau sem stefnandi hafi lagt fram sýni ekki fram á annað en að ástand hennar hafi verið orðið stöðugt stuttu eftir slysið. Verði stefnandi, er beri sönnunarbyrði um tjón sitt, orsök þess og umfang, að bera halla af þeim vafa sem nú kunni að leika á um hvenær ástand hennar hafi verið orðið stöðugt og hafi tómlæti stefnanda valdið þeim vafa. Ljóst sé að stefnandi hafi verið með viðvarandi einkenni frá hálsi og herðum allt frá slysdegi, og hafi enn verið svo þegar aflað hafi verið matsgerðar um varanlegar afleiðingar slyssins. Telji stefndi ekkert benda til þess að nauðsyn hafi borið til þess að draga svo mjög að leita læknis og staðreyna varanlegar afleiðingar umrædds slyss.

Af hálfu stefnda sé á því byggt að stefnandi hafi haft vitneskju um tilvist meintrar kröfu sinnar og hafi því átt þess kost að leita fullnustu hennar þegar um áramótin 2014/2015 enda taki það almennt innan við eitt ár fyrir afleiðingar slysa af þessu tagi að koma fram og fyrir stöðugleikapunkt að nást. Þá hafi stefnandi ekki bent á nokkuð haldbært sem staðið hafi því í vegi að hún gæti hafist handa við að láta meta tjónið, sem hún telji að megi rekja til slyssins 2013, og leitað fullnustu bótakröfu sinnar frá þessu tímamarki. Fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga hafi því í síðasta lagi byrjað að líða við árslok 2014 og hafi runnið út í árslok 2018.

Þegar öll fyrirliggjandi læknisfræðileg gögn málsins séu skoðuð sé ljóst að umkvartanir stefnanda um líkamleg einkenni séu í meginatriðum þær sömu allt frá því að kvartanir hafi fyrst komið fram og þar til matið hafi farið fram árið 2021. Stefnandi hafi því getað hafist handa miklum mun fyrr við það að staðreyna tjón sitt, enda hafi henni borið að gera það um leið og skilyrði hafi verið til þess.

Verði ekki fallist á framangreint telji stefndi í öðru lagi einsýnt að fyrningarfrestur hafi í síðasta lagi byrjað að líða [...] 2016. Vísi stefndi í því sambandi til þess að stefnandi hafi í [...] 2015 farið til sjúkraþjálfara í [...] vegna viðvarandi verkja frá hálsi og vinstri öxl. Hafi sjúkraþjálfarinn í skýrslu sinni, dags. [...] 2015, talið að stefnandi þyrfti á áframhaldandi meðferð sjúkraþjálfara að halda. Telji stefndi því að stefnanda hafi mátt vera ljóst eigi síðar en tveimur árum eftir slysdag, þ. e. í síðasta lagi [...] 2015, að einkenni hennar myndu ekki batna og þau teldust varanleg. Hafni stefndi þeim rökum stefnanda að fyrningarfrestur byrji ekki að líða fyrr en sjúkraþjálfunarmeðferð sé lokið. Stefnandi hafi sinnt sjúkraþjálfunarmeðferð eftir hentisemi sinni og geti stefndi því ekki borið ábyrgð á því tómlæti stefnanda.

Með vísan til þessa telji stefndi liggja fyrir sönnun þess að stefnanda hafi í síðasta lagi mátt vera ljóst að hún hefði hlotið varanlegt mein af slysinu þann [...] 2015 og hafi frá því tímamarki átt þess kost að gera viðeigandi ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar. Fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga hafi því í síðasta lagi byrjað að líða við árslok 2015 og hafi runnið út í árslok 2019. Hafi krafa stefnanda á hendur stefnda því í öllu falli verið fyrnd í upphafi árs 2020.

Fullyrðingar stefnanda í stefnu um að tjón stefnanda hafi ekki komið fram til fulls fyrr en árið 2019, að henni hafi þá fyrst orðið ljóst varanlegt mein sitt af slysinu og hún þá fyrst átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar, eigi ekki við rök að styðjast. Beri að nefna að stefnandi hafi aldrei farið til umrædds bæklunarlæknis á þeim tíma. Miða verði við að stefnanda hafi verið eða a. m. k. mátt vera kunnugt um kröfu sína mun fyrr og vísist í því sambandi til stöðugleikapunkts samkvæmt matsgerð þeirra Eog D, dags. [...] 2021.

Stefndi hafni jafnframt þeirri fullyrðingu í stefnu að tjón stefnanda hafi ekki verið komið fram til fulls fyrr en á árinu 2017, þegar til tals hafi komið að taka segulómmynd af stefnanda. Telji stefndi jafnframt ósannað að stefnandi hafi þá enn fengið þær upplýsingar að góðar líkur væru á því að sjúkraþjálfun myndi skila henni fullum bata í umræddri læknisheimsókn. Samkvæmt læknabréfi F, dags. [...] 2020, hafi það verið mat læknis í heimsókninni í [...] 2017 að um væri að ræða eymsli og verki í vöðvum og stoðkerfi eftir whiplash- áverka. Einnig mögulega brjósklos sem ylli dofa. Í þeirri læknisheimsókn hafi stefnandi sjálf óskað eftir því að reyna sjúkraþjálfun en þá verið lagt upp með að næsta skref yrði MRI- rannsókn af hálshrygg, sem svo hafi ekki verið gerð. Þá byggi stefndi því á því að hann geti ekki borið ábyrgð á störfum lækna sem meðhöndlað hafi stefnanda né geti það breytt upphafi fyrningarfrests þótt stefnandi hafi ekki tryggt sér sönnun um afleiðingar slyssins fyrr en löngu eftir að krafa hennar á hendur stefnda hafi verið fyrnd. Geti stefndi ekki borið halla af meintri villu stefnanda um möguleika hennar á að leita fullnustu kröfunnar. Matið á því hvenær stefnanda hafi verið mögulegt að leita fullnustu kröfu sinnar sé í senn almennt og hlutlægt og beri að miða við stöðugleikatímamark í því sambandi. Önnur nálgun græfi undan því réttaröryggi er skuldurum sé búið með skýrum og fyrirsjáanlegum fyrningarreglum en auk þess eigi reglurnar að vera kröfuhöfum hvatning til að gæta réttar síns.

Með hliðsjón af framangreindu verði því að miða við það að stefnanda hafi mátt vera ljóst eigi síðar en árið 2015 að hún hefði hlotið varanlegt líkamstjón við slysið. Læknisvottorð bendi til þess að ástand stefnanda hafi verið svipað allt frá slysinu og að ekki hafi verið að vænta sérstakra breytinga þar á. Aðgerðaleysi stefnanda tengt óbreyttu heilsufari hennar bendi til þess að henni hafi mátt vera kunnugt um kröfu sína en látið hjá líða að leita fullnustu hennar. Með hliðsjón af því beri að miða við að fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga hafi byrjað að líða um áramótin 2015/2016 og hafi þannig verið liðinn í árslok 2019. Hafi fyrningarfresturinn því verið liðinn þegar lögmaður stefnanda óskaði eftir því að stefndi myndi ekki bera fyrir sig fyrningu um áramótin 2020/2021. Hafi það jafnframt verið samþykkt af hálfu stefnda með þeim fyrirvara að bótakröfur stefnanda kynnu þá þegar að vera fyrndar.

Með hliðsjón af framangreindu telji stefndi að stefnandi hafi fengið vitneskju um atvik að baki kröfu sinni á árinu 2014 og átt þess kost að leita fullnustu hennar á því ári. Hafi krafan þ. a. l. fyrnst um áramót 2018/2019 og í síðasta lagi um áramót 2019/2020. Einu gildi því við hvaða mögulegan upphafsdag fjögurra ára fyrningarfrestur 99. gr. umferðarlaga sé miðaður, þ. e. hvort hann yrði á árinu 2014 eða 2015. Niðurstaðan yrði sú sama, að fresturinn hafi verið liðinn áður en stefnandi óskaði eftir því að stefndi myndi ekki bera fyrir sig fyrningu um áramót 2020/2021. Hugsanleg krafa stefnanda á hendur stefnda hafi því alltaf verið fallin niður fyrir fyrningu. Beri af þeim sökum að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé gerð varakrafa um verulega lækkun dómkrafna stefnanda.

Stefndi mótmæli því að uppfyllt séu hér skilyrði til þess að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og ákveða árslaun sérstaklega. Stefnandi beri sjálf sönnunarbyrði fyrir því að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði en árslaun þriggja síðustu almanaksára fyrir slys sé réttari um líklegar framtíðartekjur stefnanda. Bæði skilyrðin þurfi að vera uppfyllt til þess að heimilt sé að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Telji stefndi hvorugt skilyrðið vera uppfyllt í tilviki stefnanda.

Stefnandi hafi ekki fært sönnur fyrir því að um óvenjulegar aðstæður hafi verið að ræða. Ljóst sé að stefnandi hafi aðallega verið heimavinnandi á árunum 2008– 2012 og séu þær aðstæður ekki óvenjulegar í skilningi ákvæðisins. Sé því skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi ekki uppfyllt. Jafnframt sé ósannað að lagaskilyrði standi hér til annarrar tekjuviðmiðunar við útreikning örorkubóta en lágmarksárslauna 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Beri að nota lágmarkslaunaviðmið 3. mgr. 7. gr. við útreikning örorkubóta þeirra tjónþola sem séu tekjulausir eða hafi haft árstekjur undir lágmarkslaunum síðustu 3 ár fyrir slys, eins og t. d. barna, námsfólks og heimavinnandi fólks og sé einmitt svo ástatt um stefnanda.

Stefndi geti því ekki fallist á þau rök að með vísan til 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sé réttara að miða við meðallaun verkafólks á árinu 2014 eða heildarlaun starfsfólks í afgreiðslu- og sölustörfum á árinu 2014 við útreikning á tjóni hennar vegna varanlegrar örorku. Þá beri að líta til þess að stefnandi hafi aldrei aflað þeirra tekna og bendi ekkert til þess að þær séu réttari mælikvarðar á líklegar framtíðartekjur hennar. Telji stefndi að slík viðmið færu gegn því grundvallarmarkmiði skaðabótalaga að tjónþolar fái tjón sitt að fullu bætt í samræmi við meginreglur skaðabótaréttar þar sem stefnandi væri í raun að hagnast á tjónsatburði. Beri í öllu falli, verði hér ekki fallist á sýknukröfu stefnda, að leggja þá til grundvallar lágmarkslaunaviðmið 3. mgr. 7. gr. við útreikning skaðabóta til handa stefnanda.

Um lagarök vísi stefndi til ákvæða þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 99. gr. laganna. Vísist þá jafnframt til skaðabótalaga nr. 50/1993 og almennra reglna skaðabótaréttar, einkum um sönnun og sönnunarbyrði. Um fyrningu vaxta vísist til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, en um málskostnaðarkröfu vísist til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þá einkum til 130. og 131. gr. laganna.

Niðurstaða

Stefnandi gerir hér kröfur um skaðabætur á hendur stefnda vegna líkamstjóns sem óumdeilt telst sannað að leitt hefur af umferðarslysi [...] 2013, en fyrir liggur að bifreiðin [...], er stefnandi ók þá, var tryggð hjá stefnda á tjónsdegi og er slysið því bótaskylt úr slysatryggingu ökumanns og eiganda hennar. Málavextir eru ekki umdeildir, að því marki sem þeir liggja fyrir, sem og líkamstjónið, sbr. fyrirliggjandi matsgerð, dags. [...] 2021, þar sem stefnandi var metin hafa hlotið 7 stiga miska og 7% varanlega örorku vegna slyssins, en stöðugleikapunktur var talinn vera þremur mánuðum eftir slysið. Er ágreiningur aðila hér vel afmarkaður þar sem enginn ágreiningur er um stofnun bótaskyldu stefnda eða líkamstjón stefnanda né heldur er tölulegur ágreiningur um framangreindar dómkröfur stefnanda. Snýr ágreiningur aðila í málinu, sbr. sýknu- og lækkunarkröfur stefnda, þannig einungis að tveimur álitaefnum: Annars vegar að því hvort kröfur stefnanda á hendur stefnda teljist hafa verið fyrndar þegar fyrir lá undir árslok 2020 að stefnandi hygðist setja fram slíka kröfu, sbr. 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, og sýknukröfu stefnda. Hins vegar er svo deilt um rétt árslaunaviðmið við útreikning bóta fyrir varanlega örorku stefnanda, sbr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og með síðari breytingum, sbr. lækkunarkröfu stefnda og vara-, þrautavara- og þrautaþrautavarakröfu stefnanda.

Hvað varðar í fyrsta lagi mögulega fyrningu fyrirliggjandi krafna stefnanda í málinu, sbr. þágildandi 99. gr. laga nr. 50/1987, sem leiðir til sýknu stefnda verði á þá málsástæðu fallist, segir m. a. eftirfarandi í fyrri málslið þess ákvæðis: „Allar bótakröfur [...], fyrnast á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.“

Eins og rakið er hér að framan er ágreiningur um það í málinu hvenær stefnanda hafi fyrst mátt vera það ljóst að ástand hennar, m. t. t. afleiðinga slyssins [...] 2013, fæli líklegast í sér varanlega skerðingu sem unnt væri að meta til bóta. En eins og liggur fyrir í gögnum málsins var stefnandi á slysdegi færð á bráðamóttöku LSH í Fossvogi, en var send heim samdægurs eftir skoðun með þær ráðleggingar að taka verkjalyf og hvílast, og viðlíka ráðleggingar fær hún þegar hún leitar svo á heilsugæslu [...] 2013. Leitaði stefnandi síðan enn á heilsugæslu [...] 2014 vegna verkja og stífleika við háls og er þá vísað af lækni í sjúkraþjálfun, sem hún kveðst hafa byrjað í þá um vorið. Skömmu síðar flyst stefnandi svo til [...] þar sem hún bjó næstu tvö árin, en fyrir liggur að þar í borg er stefnandi í áframhaldandi sjúkraþjálfun. Enn fremur liggur fyrir að stefnandi leitar loks að nýju til læknis á heilsugæslu [...] 2017, þegar hún er flutt aftur til [...], og kveðst þá hafa verið farin að finna til versnandi einkenna frá hálsi og var þá fyrst viðraður sá möguleiki að gera myndrannsóknir á áverkum hennar ef áframhaldandi sjúkraþjálfun myndi ekki skila viðunandi árangri. Fellst dómurinn því á það með stefnanda að leggja verði til grundvallar [...] 2017 sem það tímamark þar sem henni hafi fyrst mátt vera ljóst að frekari bata væri mögulega ekki að vænta og hefjast ætti handa við að afla gagna í tenglum við mögulega kröfugerð gagnvart hinu stefnda tryggingafélagi. Er þá rétt að árétta að dómurinn telur ekki rétt að líta fremur til þess að stefnandi hafi sent stefnda tilkynningu um slysið í [...] 2014, þar sem slíkt kunni að hafa verið af öðrum ástæðum en þeim að hún hafi þá mátt ætla að um varanlegan skaða væri að ræða. Né heldur telur dómurinn rétt að miða hér við að stöðugleikapunktur hafi sannanlega verið þremur mánuðum eftir slysið samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð í málinu en hún er unnin á árinu 2021, þegar meira lá fyrir um málið en stefnandi hafði getað áttað sig á. Loks telur dómurinn að ekki sé unnt að byggja á því að bréf frá sjúkraþjálfara í [...] frá [...] 2015 feli ótvírætt nokkuð það í sér sem stefnandi hafi mátt ætla áreiðanlegar vísbendingar um það að ekki væri að vænta bata af slíkri meðferð hennar. Hafi það því að mati dómsins fyrst verið fyrir lok árs 2017 að gera hafi mátt ráð fyrir að stefnandi hafi fyrst átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar á hendur stefnda og af því leiðir að bótakröfur stefnanda teljast ófyrndar m. t. t. 99. gr. laga nr. 50/1987.

Hvað varðar í öðru lagi rétt árslaunaviðmið við útreikning bóta fyrir varanlega örorku stefnanda, sbr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þá er fallist á með stefnda að ekki liggi fyrir af hálfu stefnanda fullnægjandi gögn sem geti rennt stoðum undir nálgun hennar við útreikning samkvæmt aðalkröfu og varakröfu hennar. Af þeim útreikningi má helst ráða að atvinnuþátttaka og áform hennar hafi verið fremur slitrótt og óljós. Er því fallist á það með stefnda að ekki séu skilyrði til þess að fallast á aðalkröfu og varakröfu stefnanda á grunni 2. mgr. 7. gr. laganna, þótt fyrir liggi upplýsingar um nokkra atvinnuþátttöku stefnanda. Telur dómurinn að réttasta árslaunaviðmið, sbr. 1. mgr. 7. gr. laganna, sé því það sem viðhaft er í þrautavarakröfu stefnanda, það eru raunlaun hennar á umræddu tímabili og verður það árslaunaviðmið því lagt hér til grundvallar. Sem fyrr segir þá er ekki tölulegur ágreiningur málsaðila um útreikning á bótakröfu stefnanda, né heldur um vexti og dráttarvexti af þeirri kröfu.

Með hliðsjón af öllu framangreindu þá verður að mati dómsins ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður málsaðila hafi sérstaka þýðingu í málinu eða að þær geti leitt til annarrar niðurstöðu í því, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Að öllu framangreindu virtu verður það því niðurstaðan í málinu að fallast beri á þrautavarakröfu stefnanda þannig að stefnda verði gert að greiða stefnanda 4.020.426 krónur, með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags.

Í ljósi þeirra málalykta verður stefnda enn fremur gert að greiða stefnanda alls 1.152.530 krónur í málskostnað og er þá tekið mið af málskostnaðarreikningi, m. a. hvað varðar útlagðan kostnað, og gert ráð fyrir virðisaukaskatti á málflutningsþóknun. Málið flutti fyrir stefnanda S-kvk-nf Í-kvk-nf lögmaður, en G-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, [...], 4.020.426 krónur, með 4,5% vöxtum frá [...] 2014 til [...] 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.152.530 krónur í málskostnað.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf