E-52/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 16. desember 2011, er höfðað af Viðhaldsmeistaranum ehf., Vogagerði 21, Vogum, með stefnu birtri 10. desember 2010, á hendur Húsasmiðjunni hf., Holtavegi 10, Reykjavík. Málið var þingfest 11. janúar 2011.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 550.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 27. mars 2010 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga sem leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Loks krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krafðist aðallega frávísunar en til vara sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Með úrskurði uppkveðnum 11. maí 2011 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

I.

Helstu málavöxtum er lýst þannig í stefnu að stefnandi hafi leitað eftir tilboðum í byggingarefni hjá stefnda vegna undirverktöku stefnanda fyrir ÍAV hf. í tengslum við smíði þaks í tónlistar- og ráðstefnuhúsinu Hörpu í Reykjavík. Tilboð stefnda hafi byggst á magnskrá, sem unnin hafi verið af ÍAV hf. vegna umrædds verks, og hafi hún legið til grundvallar við upphaflega tilboðsgerð milli málsaðila. Kostnaðarliðir samkvæmt magnskránni hafi numið 29.973.679 krónum. Hafi komist á bindandi samkomulag milli aðila um að stefnandi myndi kaupa allt byggingarefni hjá stefnda. Þá hafi aðilar samið um að stefndi myndi veita stefnanda 900.000 króna afslátt, sem greiddur yrði sérstaklega inn á viðskiptareikning stefnanda hjá stefnda, óháð endanlegri niðurstöðu af kostnaðareiningum, sem komu fram í magnskrá ÍAV hf. Hafi átt að uppfæra afsláttinn jafnóðum og úttektir fóru fram. Jafnframt hafi stefndi samþykkt að veita stefnanda endurgjaldslausa aðstöðu til smíðaverksins, án þess að það hefði áhrif á umsaminn afslátt.

Í greinargerð sinni gerir stefndi athugasemdir við málavaxtalýsingu stefnanda. Kveður hann tilboð sitt, dagsett 28. ágúst 2009, hafa verið að fjárhæð 28.342.308 krónur en stefnandi hafi ekki talið það nógu gott og upplýst að hann hefði fengið tilboð frá öðrum efnissala, sem væri 900.000 krónum lægra. Stefndi hafi ekki talið sig geta lækkað verð sín sem þessu næmi en þar sem hann vissi að stefnandi hefði kostnað af að smíða umræddar þakeiningar í Vogum á Vatnsleysuströnd hefði komið upp sú hugmynd að bjóða stefnanda til verksins húsnæði, sem stefndi hafði til ráðstöfunar við Kleppsmýrarveg í Reykjavík. Samkvæmt framlögðu minnisblaði frá 2. september 2009 fólst hugmynd stefnda í því að stefnandi fengi húsnæðið til afnota í 3 mánuði gegn greiðslu 600.000 króna. Þá hefði verið rætt um að veita viðbótarafslátt að fjárhæð 300.000 krónur. Á fundi aðila 21. september 2009 var undirritaður veðsamningur um veðsetningu á greiðslum úr samningi stefnanda og ÍAV hf. til tryggingar skilvísum og tryggum greiðslum til stefnda. Hins vegar hafi ekki náðst samkomulag um leigufjárhæð fyrir húsnæðið að Kleppsmýrarvegi en að lokum hafi aðilar samið um að stefnandi fengi húsnæðið endurgjaldslaust. Stefndi kveður ekki hafa verið rætt um frekari afslætti til viðbótar eftirgjöf á húsaleigu og hafi stefnandi lýst sig sáttan við þessi málalok.

Seinkun varð á byggingu tónlistar- og ráðstefnuhússins Hörpu og því var stefnanda tilkynnt að innheimta þyrfti leigu af framangreindu húsnæði frá 1. desember 2009 að telja. Varð úr að ÍAV hf. tók við leigusamningi um húsnæði það, sem stefnandi hafði haft til afnota, og greiddi leigu frá framangreindri dagsetningu.

Velta stefnanda á verktímanum hafi orðið mun minni en upphaflegar áætlanir hafi gert ráð fyrir. Hafi stefndi því endurgreitt stefnanda háar fjárhæðir vegna þess veðsamnings sem gerður hafði verið. Við lok verksins 19. mars 2010 hafi stefndi endurgreitt stefnanda 1.256.818 krónur.

Stefndi kveðst hafa hafnað kröfum stefnanda um 900.000 króna viðbótarafslátt en til þess að ljúka málinu hefði Ó-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, lagt til við stefnanda að málinu yrði lokið með því að stefndi greiddi 350.000 krónur inn á viðskiptareikning stefnanda hjá stefnda. Ekkert svar hafi borist við þessu tilboði en í kjölfarið greiddi stefndi 350.000 krónur inn á viðskiptareikning stefnanda og er óumdeilt að stefnandi nýtti inneign sína skömmu síðar.

II.

Af hálfu stefnanda er byggt á því að með málsaðilum hafi komist á bindandi samkomulag um að stefndi veitti stefnanda 900.000 króna afslátt, sem greiddur yrði sérstaklega inn á viðskiptareikning stefnanda hjá stefnda, óháð endanlegri niðurstöðu af kostnaðareiningum samkvæmt magnskrá. Fái samkomulagið m.a. stuðning í tölvupósti frá 8. apríl 2010 þar sem segi m.a.: „Miðað við upprunalegt tilboð þá átti að koma til lækkun upp á 900.000 kr.“ Þá hafi jafnframt verið samið um að stefnandi fengi gjaldfrjálsa aðstöðu til smíða. Hafi enda stefndi þegar greitt til stefnanda í samræmi við samning aðila 350.000 krónur inn á umsaminn 900.000 króna afslátt. Stefndi hafi hins vegar ekki greitt þær 550.000 krónur, sem eftir standi ógreiddar.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem fái m.a. lagastoð í 47. og 52. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup. Þá vísar stefnandi til I. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, varðandi samþykki tilboða og skuldbindingargildi þeirra. Krafa um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, er byggð á reglum III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til 32. gr. sömu laga.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að aldrei hafi verið gerður samningur milli aðila þess efnis, sem stefnandi heldur fram, eins og sjá megi af framlögðum gögnum málsins.

Þeir afslættir, sem stefndi hafi treyst sér til að veita, komi fram á tilboði stefnda að fjárhæð 28.342.308 krónur. Ef um frekari afslætti hefði verið að ræða, hefðu þeir komið fram í tilboðinu. Stefnandi hefði krafist hærri afsláttar en stefndi hefði hafnað því. Af framlögðum gögnum megi sjá, að upphaflega hafi staðið til að útvega stefnanda húsnæði og krefja hann um leigu en að endingu hefði stefndi fallist á að útvega stefnanda endurgjaldslaust húsnæði.

Stefndi bendir á að velta stefnanda hafi orðið umtalsvert minni en upphaflega hefði verið gert ráð fyrir, eða um það bil 2/3 hlutar af því, sem upphaflegt tilboð stefnda miðaði við. Hefði því verið full ástæða fyrir stefnda að lækka þann afslátt sem upphaflega hafði verið boðinn. Þá hafi háar fjárhæðir verið kreditfærðar af viðskiptareikningi stefnanda yfir á ÍAV hf. og hafi stefndi jafnframt endurgreitt stefnanda 1.256.818 krónur þegar uppgjör verksins fór fram og veðsamningur aðila var gerður upp og felldur niður 19. mars 2010.

Engir fyrirvarar hafi á þeim tíma verið gerðir við uppgjörið af hálfu stefnanda en krafan um afslátt að fjárhæð 900.000 krónur hefði komið fram strax í kjölfar uppgjörsins, eða hinn 25. sama mánaðar. Þótt stefndi hafi hafnað þeirri kröfu, hefði hann að endingu, en án skyldu, boðið að lagðar yrðu inn á viðskiptareikning stefnanda hjá stefnda 350.000 krónur og hafi stefnandi nýtt sér inneignina til fulls á næstu vikum.

Stefndi kveður ljóst að stefnandi hafi ávallt verið kunnugt um að kröfur hans að þessu leyti væru tilbúningur. Samið hefði verið um ákveðin kjör í upphafi verks stefnanda og hafi honum verið veitt frítt húsnæði í stað þess að samið yrði um viðbótarafslátt á upphaflegt tilboð. Stefnandi hefði hins vegar komið fram með kröfur sínar um leið og uppgjör aðila fór fram og tryggingar voru afhentar. Sýni þetta að stefnandi hafi ekki þorað að takast á við kröfur þessar við endanlegt uppgjör aðila, heldur hafi hann beðið uns allar tryggingar hans hefðu verið afhentar. Séu kröfurnar því of seint fram komnar.

Stefndi mótmælir sérstaklega vaxtakröfu stefnanda þar sem hvorki verði séð á hvaða grunni hún sé byggð, né á hvaða dagsetningu upphafsdagur kröfunnar byggist.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Krafa um málskostnað er byggð á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Stefndi telur jafnframt að dæma beri stefnanda og umboðsmann hans til greiðslu málskostnaðar þar sem málið sé höfðað að þarflausu, með vísan til ákvæða 131. gr. sömu laga.

IV.

Niðurstaða.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu Þ-kk-nf H. E-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, E-kk-nf S-kk-nf, rekstrarstjóri timbursölu stefnda, K-x-x B-kk-nf, framkvæmdarstjóri vörustýringarsviðs stefnda en áður rekstrarstjóri timburmiðstöðvarinnar, T-kk-nf J-kk-nf, verkefnisstjóri hjá ÍAV hf., Ó-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, fyrrum framkvæmdastjóri heildsölusviðs stefnda, og G-kk-nf E-kk-nf, starfsmaður í timbursölu stefnda. Verður framburður þeirra rakinn eins og þurfa þykir.

Eins og áður er rakið byggir stefnandi dómkröfu sína á því að aðilar málsins hafi samið munnlega um það, að stefnandi fengi 900.000 krónur í afslátt af umsömdu verði á efni sem stefnandi keypti af stefnda vegna tiltekins verks. Hafi afslátturinn verið óháður bæði veltutölum í viðskiptum aðila og þriggja mánaða afnotum stefnanda af húsnæði að Kleppsmýrarvegi í Reykjavík, sem stefndi hafði til ráðstöfunar. Kveður stefnandi stefnda þegar hafa greitt 350.000 krónur af umsömdum afslætti og séu því 550.000 krónur enn ógreiddar samkvæmt samningnum.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að samið hafi verið um 900.000 króna afslátt stefnanda til handa. Þá er því mótmælt sérstaklega að samið hafi verið um afslátt án tengsla við veltu í viðskiptum aðila.

Kröfu sinni til stuðnings vísar stefnandi til tölvupósts Ó-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, þáverandi framkvæmdastjóra heildsölusviðs stefnda, frá 8. apríl 2010, þar sem er að finna tillögu hans að uppgjöri á umræddum viðskiptum málsaðila. Byggir stefnandi á því að efni tölvupóstsins staðfesti málsástæðu hans um að komist hafi á samningur um umræddan afslátt til stefnanda. Í tölvupóstinum segir m.a.: „Miðað við upprunalegt tilboð þá átti að koma til lækkun upp á 900.000 kr.“ Er síðan rakið að með því að miða húsaleigu við 100.000 krónur á mánuði og að veltan hafi reynst vera 2/3 hlutar af upphaflegu tilboði, sem þýði 300.000 króna lækkun, eigi stefnandi inni hjá stefnda 350.000 krónur.

Í skýrslu Ó-kk-ef Þ-kk-ef kom fram að hann hefði ekki fengið svar við þessu tilboði frá stefnanda en óumdeilt er að 350.000 krónur voru greiddar inn á reikning stefnanda í kjölfarið. Þá fullyrti Ó-kk-nf Þ-kk-nf að framangreind tillaga hans að uppgjöri hefði verið gerð umfram skyldu og í þeim tilgangi einum að koma til móts við stefnanda. Hefði það verið gerlegt fyrst hægt var að nota leigufjárhæðina til þess. Sérstaklega aðspurður kvað hann það óþekkt í viðskiptum stefnda að semja um afslætti upp á ákveðna krónutölu án tillits til veltu. Hefðu afslættir ávallt verið miðaðir við hlutfall af veltu og hafi það einnig verið gert í þessu tilviki.

Óumdeilt er að stefnandi fékk húsnæðið að Kleppsmýrarvegi til afnota leigulaust í 3 mánuði og kvað vitnið, E-kk-þf S-kk-þf, sem kom að gerð tilboðs stefnda til stefnanda, hin leigulausu afnot hafa verið samþykkt til að koma til móts við stefnanda vegna fullyrðinga Þ-kk-ef H. E-kk-ef, framkvæmdastjóra stefnanda, um að tilboð Byko hefði verið 900.000 krónum lægra en tilboð stefnda. Bera vitnin öll á einn veg að þessu leyti. Enginn þeirra framangreindra starfsmanna stefnda, sem komu fyrir dóminn til skýrslugjafar við aðalmeðferð málsins, hefur kannast við að þær umræður hafi leitt til þess að komist hafi á munnlegur samningur um að stefndi veitti stefnanda 900.000 króna afslátt. Þá báru vitnin jafnframt á einn veg um að aldrei hefði verið samið við stefnanda um slíkan afslátt sem skyldi greiðast án tillits til veltu stefnanda hjá stefnda eða hinna leigulausu afnota af áðurnefndu húsnæði.

Þegar til alls framanritaðs er litið þykir orðalag í framangreindum tölvupósti Ó-kk-ef Þ-kk-ef ekki fela í sér sönnun fyrir því að komist hafi á munnlegur samningur aðila um að stefnandi fengi 900.000 króna afslátt hjá stefnda vegna umræddra viðskipta og að afslátturinn væri óháður veltu og eftirgjöf á húsaleigu. Fær krafa stefnanda ekki stoð í öðrum gögnum málsins. Að þessu virtu er það niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir niðurstöðu málsins verður stefnanda gert að greiða stefnda 500.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti. Ekki þykja næg efni til að verða við kröfu stefnda um að dæma umboðsmann stefnanda til greiðslu málskostnaðar sameiginlega með stefnanda, sbr. 131. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Er þeirri kröfu stefnda því hafnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Húsasmiðjan hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Viðhaldsmeistarans ehf., í máli þessu.

Stefnandi geriði stefnda 500.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf.