E-993/2012

Mál þetta, sem var dómtekið 5. september sl., er höfðað 29. febrúar 2012 af R-x-x F-x-x S-x-x S-x-x, Tr. Alegria 29, Rio da Gandara Vila Cha, 485-731 Vila do Conde í Portúgal, gegn Ístaki hf., Engjateigi 7 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda laun í veikindaleyfi og laun í uppsagnarfresti ásamt orlofi að fjárhæð 76.483 norskar krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 22.763 norskum krónum frá 6. janúar 2010 til 17. júní 2010, af 45.526 norskum krónum frá þeim degi til 17. júlí 2010 og af 76.483 norskum krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Málsatvik og ágreiningsefni

Stefnandi, sem er portúgalskur ríkisborgari, hóf störf hjá stefnda í janúar 2007 og starfaði þar sem rafvirki, fyrst á Íslandi en frá september 2009 í Bergen í Noregi. Þann 10. desember 2009 flaug stefnandi frá Noregi til Portúgals, samkvæmt flugmiða sem stefndi hafði bókað, en stefndi hafði jafnframt bókað flugmiða fyrir stefnanda frá Portúgal til Noregs þann 7. janúar 2010. Stefnandi sneri ekki aftur til Noregs í janúar 2010 og hefur ekki starfað frekar hjá stefnda. Í málinu krefur hann stefnda um laun í veikindaleyfi og laun í uppsagnarfresti, ásamt orlofi, en aðila greinir mjög á um málsatvik, þar á meðal um það hvort ráðgert hafi verið að stefnandi sneri aftur til vinnu hjá stefnda í janúar 2010.

Stefnandi kveður sig hafa farið heim í jólafrí þann 10. desember 2009 og átt að snúa aftur til Noregs þann 7. janúar 2010, sbr. áðurnefndan flugmiða. Í jólafríinu hafi hann hins vegar veikst og því ekki snúið aftur til Noregs í janúar. Stefndi kveður að til hafi staðið að stefnandi myndi starfa í Noregi til janúarloka 2010 en halda þá til starfa á Íslandi. Áður en stefnandi hafi farið utan í desember 2009 hafi hann hins vegar látið í ljós að honum hugnaðist ekki að halda áfram störfum hjá stefnda og vildi hætta störfum. Hafi hann jafnframt látið þess getið við samstarfsmenn að hann hygðist hefja framhaldsnám. Stefnandi hafi leitað ráða um það hvernig hann ætti að bera sig að við uppsögn úr starfi hjá stefnda, í nóvember 2009, og fengið aðstoð og leiðbeiningar hjá Ó-kk-þgf E-kk-þgf Ó-kk-þgf, sem var verkstjóri yfir stefnanda meðan hann starfaði hjá stefnda á Íslandi, um það og hvernig orða skyldi uppsagnarbréf. Þá hafi stefnandi óskað eftir og fengið meðmælabréf frá stefnda. Stefndi kveður því hafa legið fyrir þegar stefnandi hélt til Portúgals að hann hefði ekki í hyggju að koma aftur til starfa hjá stefnda. Stefnandi mótmælir því hins vegar alfarið að hann hafi sagt upp störfum hjá stefnda. Nauðsynlegt er að rekja stuttlega hvað fram kemur í þeim skjölum sem stefndi vísar til um framangreind atriði og hvað borið var um þau við skýrslugjöf fyrir dómi.

Fyrir liggur tölvupóstur D-x-x F-x-x til Ó-kk-ef A-kk-ef Ó-kk-ef, dags. 30. nóvember 2009, sem framsendur var frá Ó-kk-þgf á netfangið ricarddj27@sapo.pt sama dag. Þar er texti á ensku, þess efnis að „R-kk-nf“ segi upp starfi sínu. Fyrir dómi kvaðst stefnandi ekki þekkja D-x-x F-x-x og ekkert vita um umræddan tölvupóst. Þá kvaðst hann ekki hafa beðið Ó-kk-þf um aðstoð við að rita uppsagnarbréf. Ó-kk-nf bar hins vegar að stefnandi hefði leitað til sín, spurt hvernig best væri að ganga frá uppsögn og beðið sig um að gera uppkast að uppsagnarbréfi. Í kjölfarið hafi stefnandi haft samband við Ó-kk-þf og tjáð honum að hann væri búinn að ganga frá þessu og ætlaði í nám. Þ-kk-nf Á-kk-nf, verkstjóri stefnda í Noregi, bar að stefnandi hefði tjáð honum, einhvern tímann í nóvember 2009, að hann hefði ekki áhuga á að fara til Íslands aftur og vinna. Kvað Þ-kk-nf engan vafa hafi verið í sínum huga um að stefnandi væri hættur og myndi ekki koma aftur í janúar og kvaðst hann hafa látið staðarstjórann í Noregi vita af því. Í fyrirliggjandi bréfi T-kk-ef P-kk-ef, starfsmannastjóra stefnda, til Rafiðnaðarsambands Íslands, sem nánar verður vikið að síðar, er atvikum að þessu leyti lýst svo að það hafi verið í kringum 20. desember 2009 sem stefnandi hafi haft samband við Þ-kk-þf Á-kk-þf og tilkynnt honum að hann vildi hætta störfum hjá stefnda.

Í málinu liggur einnig fyrir bréf á ensku, dags. 21. desember 2009, ritað af T-kk-þgf P-kk-þgf, starfsmannastjóra stefnda, þar sem staðfest er að stefnandi hafi verið í starfi sem rafvirki hjá stefnda frá 24. janúar 2007 til 9. desember 2009, og að hann hafi allan tímann sýnt breiða tæknikunnáttu og vandaða vinnu. Fyrir dómi kvað T-kk-nf bréfið hafa komið til eftir samtal við Ó-kk-þf Ö-kk-þf Ó-kk-þf. Ó-kk-nf bar jafnframt fyrir dómi að hann hefði óskað eftir meðmælabréfi fyrir stefnanda, samkvæmt beiðni hans, til að styrkja umsókn stefnanda um nám. Kvaðst T-kk-nf hafa ritað bréfið á þeim forsendum að stefnandi hefði hætt störfum og tók fram að hann hafi litið svo á að 9. desember 2009 hefði verið síðasti starfsdagur stefnanda. Kvaðst T-kk-nf hafa sent bréfið til Ó-kk-ef. Fyrir dómi kvaðst stefnandi ekki hafa beðið um umrætt bréf eða fengið það. Þá hafi hann aldrei talað um það við samstarfsmenn sína að hann ætlaði í framhaldsnám og ekki rætt við Þ-kk-þf Á-kk-þf um að hann vildi hætta störfum. Í málinu liggur enn fremur fyrir tölvupóstur milli tveggja starfsmanna stefnda, dags. 22. desember 2009, þar sem segir m.a. um stefnanda: „Hljóp úr vistinni og á að greiða hjálagðan flugreikning.“

Fyrir dómi kvað T-kk-nf P-kk-nf tilmæli stefnda til starfsmanna sinna hafa verið þau að uppsagnir væru skriflegar. Slíkt væri skýlaus krafa þegar um uppsögn af hálfu stefnda væri að ræða og stefndi ætlaðist til hins sama af hálfu starfsmanna sinna. Raunin væri hins vegar sú að uppsagnir væru að eiga sér stað með munnlegu samkomulagi, þótt það væri ekki sú almenna regla sem stefndi vildi viðhafa. Fyrir dómi lýsti Þ-kk-nf Á-kk-nf uppsögnum af hálfu starfsmanna svo að yfirleitt vektu starfsmenn máls á uppsögnum munnlega við verkstjóra og síðan væri gengið frá þeim í gegnum viðkomandi staðarskrifstofu.

Í janúar 2010 sendi stefnandi stefnda tilkynningu um óvinnufærni, ásamt læknisvottorði. Umrædd tilkynning er dagsett 6. janúar 2010, undirrituð af stefnanda og inniheldur m.a. heimilisfang hans. Tilkynningin var send stefnda með ábyrgðarbréfi og óumdeilt er að stefndi tók við henni. Tilkynningin er á þremur tungumálum; portúgölsku, frönsku og þýsku. Í málinu liggur fyrir þýðing M-kk-ef D. B-kk-ef úr þýsku. Samkvæmt þýðingunni er yfirskrift skjalsins „Tilkynning um óvinnufærni“ og þar segir: „Ég tilkynni yður að ég hef skv. meðfylgjandi vottorði læknis verið óvinnufær vegna veikinda/slyss 6 / 1 / 2010. Óvinnufærnin mun væntanlega vara til 17 / 1 / 2010. Vinsamlega sendið mér á framangreint póstfang upplýsingar um það til hvaða ráðstafana ég þarf að grípa.“ Á vinstri spássíu skjalsins segir í íslenskri þýðingu: „Ætlað til sendingar frá launþega til vinnuveitanda.“ Tilkynningunni fylgdi læknisvottorð undirritað af M-x-x T-x-x, dags. 6. janúar 2010. Skjalið er á áðurnefndum þremur tungumálum og fyrir liggur þýðing M-kk-ef D. B-kk-ef úr þýsku. Samkvæmt þýðingunni er yfirskrift skjalsins „Vottorð læknis vegna óvinnufærni“ og þar tilkynnir viðkomandi læknir um áðurnefnda óvinnufærni stefnanda. Á vinstri spássíu segir: „Sendist af launþega til vinnuveitanda.“ Fyrir dómi kvað stefnandi umrædd veikindi vera sálfræðilegs eðlis og lúta að stressi. Þá kvaðst hann hafa haft samband símleiðis við stefnda 6. janúar 2010. Nánar tiltekið hafi hann talað við einhvern á skrifstofu stefnda og í kjölfarið Þ-kk-þf Á-kk-þf og T-kk-þf P-kk-þf. Hvorki Þ-kk-nf né T-kk-nf könnuðust við það fyrir dómi að hafa rætt við stefnanda á umræddum tíma og T-kk-nf kvaðst ekki vita til þess að stefnandi hefði rætt við einhvern annan starfsmann.

Um viðbrögð stefnda við áðurnefndri tilkynningu og læknisvottorði, dags. 6. janúar 2010, lýsti T-kk-nf P-kk-nf því fyrir dómi að hann talaði ekki portúgölsku og hafi skilið hvorugt hinna tungumálanna á skjölunum. Því hafi hann sent skjölin til Ó-kk-ef A-kk-ef Ó-kk-ef, sem talar portúgölsku, og spurt um inntak þeirra. Hann hafi fengið þau svör að um væri að ræða misskilning, þetta væru gögn sem stefnandi hefði ætlað að koma til Tryggingastofnunar ríkisins. Tók T-kk-nf einnig fram að honum hafi þótt óvenjulegt að gögn um veikindi eða slíkt bærust honum þar sem hann hafi litið svo á að stefnandi hefði látið af störfum. Kvaðst hann ekkert hafa gert meira í framhaldinu með umrædd gögn, ekki sent þau til Tryggingastofnunar ríkisins og viti ekki til þess að einhver annar hafi gert það. Ó-kk-nf bar fyrir dómi að hann hafi verið beðinn um að athuga viðkomandi gögn og haft samband við stefnanda til að fá útskýringar. Hafi stefnandi þá sagt sér að þetta hefði trúlega farið á rangan stað og átt að fara til Tryggingastofnunar ríkisins. Fyrir dómi kvaðst stefnandi ekki muna til þess að Ó-kk-nf hefði spurt sig um áðurnefnd gögn.

Á næstu mánuðum sendi stefnandi stefnda frekari læknisvottorð um óvinnufærni. Þau eru á sama formi og fyrsta læknisvottorðið, undirrituð af sama lækni, voru send með ábyrgðarbréfi og ekki er deilt um að stefndi hafi tekið við þeim. Nánar tiltekið er um að ræða vottorð, dags. 18. janúar 2010, 19. febrúar 2010, 19. mars 2010, 20. apríl 2010 og 21. maí 2010, sem vísa til óvinnufærni fram til 16. júní 2010. Þessar sendingar stefnanda leiddu ekki til viðbragða af hálfu stefnda.

Í apríl 2010 sendi stefnandi stefnda tölvupóst. Tölvupósturinn sjálfur liggur ekki fyrir í málinu en fyrir liggur skjal með texta á ensku, sem T-kk-nf P-kk-nf staðfesti fyrir dómi að hafa fengið frá stefnanda. Þar lýsir stefnandi því að hann hafi unnið fyrir stefnda síðan í janúar 2007, verið í fríi í Portúgal í desember og veikst. Hann hafi leitað til læknis 6. janúar 2010 og síðan sent öll skjöl frá lækninum til vinnuveitanda síns, stefnda (e. „my company ISTAK“), en ekki fengið neitt greitt frá honum. Í tölvupóstinum lýsir stefnandi þeirri von sinni að hægt sé að leysa úr þessu innan skamms og gefur upp netfang sitt og símanúmer. Tölvubréfinu var ekki svarað af hálfu stefnda. Stefnandi leitaði í kjölfarið til Rafiðnaðarsambands Íslands sem sendi stefnda bréf, dags. 26. maí 2010, þar sem krafist er greiðslu fyrir hönd stefnanda á launum í einn mánuð vegna veikinda. Í bréfinu er tekið fram að stefnandi kveði sig hafa þann 13. maí 2010 tilkynnt aðila hjá stefnda að veikindum hans væri lokið en þá fengið þau svör að enga vinnu væri fyrir hann að hafa. Slík yfirlýsing jafngildi uppsögn að mati Rafiðnaðarsambandsins, sem og tilkynningu um að vinnuframlags í uppsagnarfresti sé ekki óskað, en ekki sé gerð krafa um laun í uppsagnarfresti að svo stöddu enda sé gjalddagi ekki enn kominn. Um samskipti sín við stefnda eftir að veikindum lauk, kvaðst stefnandi fyrir dómi hafa rætt við sömu aðila og þegar hann tilkynnti um veikindi sín, þ.e. eina manneskju á skrifstofunni, T-kk-þf og Þ-kk-þf. Nefndi hann júnímánuð í þessu sambandi og að það hafi verið Þ-kk-nf sem sagt hafi að stefnandi ætti ekki kost á því að vinna lengur hjá stefnda. Hvorki T-kk-nf né Þ-kk-nf könnuðust við það fyrir dómi að stefnandi hefði haft samband við þá um að koma aftur til starfa og kváðust ekki vita til þess að hann hefði haft samband við einhvern annan hjá stefnda.

Bréfi Rafiðnaðarsambands Íslands, dags. 26. maí 2010, var svarað með bréfi starfsmannastjóra stefnda, dags. 16. júní 2010. Þar er því lýst að stefndi fallist ekki á röksemdir Rafiðnaðarsambandsins, líti svo á að ráðningarsambandi hafi verið slitið af hálfu stefnanda í desember og telji sig ekki eiga óuppgerða launakröfu við stefnanda. Með tölvubréfi lögmanns Rafiðnaðarsambands Íslands til starfsmannastjóra stefnda, dags 25. júní 2010, var kröfubréfið vegna stefnanda ítrekað. Þann 27. júlí 2010 sendi stefnandi starfsmannastjóra stefnda tölvupóst þar sem m.a. er vísað til þess að stefnandi sé enn starfsmaður stefnda, hafi aldrei sagt upp, né verið sagt upp. Þar er jafnframt tekið fram að verði réttlætinu ekki fullnægt eða stefndi geri samning við stefnanda muni stefnandi gera málið opinbert í portúgölskum, íslenskum og norskum fréttum. Hann muni halda málinu áfram á enda jafnvel þótt hann þurfi að ráða sér lögfræðing. Tölvubréfi stefnanda var ekki svarað en með tölvubréfi starfsmannastjóra stefnda til lögmanns Rafiðnaðarsambands Íslands, dags. 6. ágúst 2010, var tilkynnt að stefndi myndi greiða þá kröfu sem Rafiðnaðarsambandið hefði sett fram fyrir hönd stefnanda að því gefnu að málinu væri að fullu lokið af beggja hálfu. Tölvubréfinu var svarað með tölvubréfi lögmanns Rafiðnaðarsambandsins, dags. 9. ágúst 2010, þar sem tekið er fram að þvert á ráðleggingar lögmannsins hafi stefnandi kynnt honum þá afstöðu sína að hann vilji ekki fallast á boð stefnda um að ljúka málinu. Rafiðnaðarsamband Íslands muni ekki aðhafast frekar í málinu fyrir hönd stefnanda enda telji það sig hafa knúið fram fullnægjandi málalok.

Þann 11. ágúst 2010 sendi stefnandi tölvubréf á ensku til starfsmannastjóra stefnda. Þar er m.a. vísað til þess að stefnandi hafi ekki sagt upp hjá stefnda eða stefndi rekið stefnanda og að stefnandi krefjist 30.000 evra og muni reka málið til enda. Tölvupóstinum var ekki svarað af hálfu stefnda. Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 17. janúar 2011, var stefndi krafinn um greiðslu á 2.354.670 kr. Nánar tiltekið var krafist greiðslu vegna mánaðarlegra launa að fjárhæð 24.800 norskar krónur í fjóra mánuði, þ.e. vegna tveggja mánaða í veikindaleyfi og tveggja mánaða uppsagnarfrests, auk dráttarvaxta og áætlaðs lögmannskostnaðar. Með bréfi lögmanns stefnda, dags. 24. febrúar 2011, var öllum kröfum stefnanda hafnað og tekið fram að stefndi teldi stefnanda ekki eiga neinn rétt á hendur stefnda til greiðslna. Þvert á móti væri frekar um það að ræða að stefndi ætti bótarétt á hendur stefnanda vegna einhliða ákvörðunar hans um að vinna ekki út uppsagnarfrest eða vegna fyrirvaralauss brotthlaups úr starfi. Bréfinu var svarað með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 14. mars 2011, þar sem skorað var á stefnda að endurskoða afstöðu sína til kröfu stefnanda. Með bréfi lögmanns stefnda, dags. 30. mars 2011, var höfnun stefnda ítrekuð. Þann 29. febrúar 2012 höfðaði stefnandi síðan mál þetta.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá gáfu vitnaskýrslu T-kk-nf P-kk-nf, starfsmannastjóri stefnda, Þ-kk-nf Á-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda og Ó-kk-nf Ö-kk-nf Ó-kk-nf verkstjóri hjá stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á hendur stefnda á því að honum beri skýlaus réttur til launa í veikindaleyfi sem og launa í uppsagnarfresti. Samkvæmt grein 8.1 í kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Samtaka atvinnurekenda í raf- og tölvuiðnaði annars vegar og Rafiðnaðarsambands Íslands vegna aðildarfélaga hins vegar, sem gilti frá 1. febrúar 2008 til 30. nóvember 2010, hafi stefnandi átt rétt á veikindalaunum í a.m.k. einn mánuð þegar hann veiktist í janúar 2010. Stefnandi hafi sent stefnda læknisvottorð, dags. 6. janúar 2010, og í framhaldinu nýtt vottorð á mánaðar fresti þar til hann var búinn að ná fullum bata. Læknisvottorðin beri augljóslega með sér að stefnandi hafi verið óvinnufær vegna veikinda a.m.k. frá 6. janúar 2010 og fram á sumar sama ár. Hann hafi því átt rétt til fastra launa í veikindaforföllum einn mánuð eftir að hann átti að vera mættur til vinnu, eða á tímabilinu 6. janúar 2010 til 5. febrúar 2010.

Stefnandi vísar til þess að í 13. kafla áðurnefnds kjarasamnings sé fjallað um uppsagnarfrest og í grein 13.3 sé sérstaklega vitnað til laga nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla. Samkvæmt grein 13.3 hafi stefnanda borið tveggja mánaða uppsagnarfrestur, en í febrúar 2010 hafi verið liðin þrjú ár frá upphafi starfs hans hjá stefnda. Óljóst sé hvenær stefndi hafi sagt stefnanda upp störfum, enda hafi stefnanda ekki verið tilkynnt um slíkt fyrr en hann hafi ætlað að mæta til vinnu eftir veikindi sín og komst þá að því að stefndi liti ekki lengur á hann sem starfsmann sinn. Slíkt vinnulag sé vítavert af hálfu stefnda, enda hafi honum borið skylda til að útbúa slíka uppsögn skriflega, sbr. grein 13.4.1 í áðurnefndum kjarasamningi. Þrátt fyrir framangreint megi gera ráð fyrir að stefndi hafi haft í hyggju að segja stefnanda upp störfum þegar honum barst tilkynning frá stefnanda þess efnis að hann væri veikur og kæmist því ekki til Noregs á umsömdum tíma. Slíkt hafi hins vegar verið ólögmætt, enda ljóst að vinnuveitandi geti ekki stytt veikindarétt starfsmanns með því að segja honum upp, við upphaf töku þess réttar. Af þessu leiði að uppsögn hafi ekki getað farið fram fyrr en í fyrsta lagi þegar réttur stefnanda til launa í veikindaleyfi féll niður, eða í byrjun febrúar 2010. Í stefnu segir að uppsagnarfrestur stefnanda hafi því hafist í beinu framhaldi af launuðu veikindaleyfi og varað í tvo mánuði, þ.e. tímabilið 5. febrúar 2010 til 4. apríl 2010. Líkt og síðar greinir miðast endanleg krafa stefnanda hins vegar við það að umrætt tímabil sé frá 17. júní 2010 til 17. ágúst 2010. Um vinnuskyldu stefnanda í uppsagnarfresti segir í stefnu, að veikum starfsmanni verði auðvitað ekki gert að vinna, enda aldrei farið fram slíkt. Þá hafi vinnu stefnanda verið hafnað þegar hann hugðist snúa aftur til starfa. Við málflutning vísaði lögmaður stefnanda jafnframt til þess að með þeim samskiptum sem fyrir liggi í málinu hafi stefnandi reynt að ná fram samræðum við stefnda um framhald starfa hans en honum hafi verið ófært að mæta til vinnu í öðru landi án slíks samráðs.

Stefnandi hafnar því alfarið að hann hafi sagt upp störfum hjá stefnda. Í því sambandi vísar stefnandi til þess að jafnvel þótt talið verði að hann hafi gefið í skyn að hann vildi fremur vinna í Noregi en á Íslandi og þess vegna íhugað uppsögn, hafi stefndi ekki getað gert ráð fyrir því að stefnandi hefði sagt upp og komið sér þannig hjá uppsögn að eigin frumkvæði. Þá hafi verið ljóst að stefnandi átti að starfa í Noregi um nokkurt skeið eftir jólafrí og því sé ályktun stefnda, um að stefnandi hafi sagt starfi sínu lausu í desember 2009, enn fráleitari. Við málflutning vísaði lögmaður stefnanda til þess að sönnunarbyrði fyrir því að stefnandi hafi sagt upp störfum sé stefnda og fyrir verði að liggja ótvíræð sönnun, sem ekki sé raunin í málinu.

Stefnandi vísar til þess að hann hafi gert allt sem í hans valdi stóð til að uppfylla skyldur sínar sem forfallaður starfsmaður. Hann hafi látið stefnda vita af veikindum sínum, daginn áður en hann átti að koma til Noregs, og einnig sent læknisvottorð til staðfestingar óvinnufærni sinni með ábyrgðarpósti sama dag, þ.e. 6. janúar 2010. Í tilkynningu sinni hafi stefnandi óskað eftir því að stefndi leiðbeindi honum um hvernig hann skyldi bera sig að í þessum efnum. Hann hafi engin svör fengið frá stefnda. Stefnandi hafi haldið áfram að senda stefnda læknisvottorð til staðfestingar á óvinnufærni sinni, með ábyrgðarpósti. Þar með sé ljóst að stefnandi hafi uppfyllt allar þær skyldur sem á honum hvíldu um að gera stefnda viðvart og sýna fram á óvinnufærni með læknisvottorðum. Því sé haldlaus sú málsástæða stefnda að stefnandi hafi gerst sekur um brotthlaup úr starfi með því að mæta ekki við lok jólaleyfis.

Í stefnu er krafist greiðslu á 191.313 norskum krónum, auk dráttarvaxta. Samanstendur stefnukrafan í fyrsta lagi af vangreiddum launum fyrir tímabilið 23. nóvember 2009 til 9. desember 2009, í öðru lagi af kröfu til launa í veikindavorföllum fyrir tímabilið 6. janúar 2010 til 5. febrúar 2010 og í þriðja lagi af kröfu til launa í uppsagnarfresti fyrir tímabilið 6. febrúar 2010 til 5. apríl 2010. Í aðdraganda aðalmeðferðar gerði stefnandi breytingar á kröfugerð sinni. Eftir það nemur krafa hans sem fyrr segir 76.483 norskum krónum, auk dráttarvaxta. Sundurliðar stefnandi kröfuna svo að krafist sé launa í veikindaforföllum fyrir tímabilið 6. janúar 2010 til 5. febrúar 2010 og launa í uppsagnarfresti fyrir tímabilið 17. júní 2010 til 17. ágúst 2010. Krafist er 22.763 norskra króna fyrir hvern umræddra þriggja mánaða, samtals 68.289 norskra króna, auk þess sem krafist er orlofs er svarar til 12% af síðastgreindri fjárhæð, eða 8.195 norskra króna.

Í stefnu er tekið fram að stefnandi geri kröfu sína í norskum krónum þar sem hann hafi fengið greidd laun í þeirri mynt er hann veiktist. Þá vísar stefnandi til þess að stefndi hafi staðið skil á greiðslum til lífeyrissjóðs stefnanda skömmu eftir að lögmaður stefnanda sendi stefnda kröfubréf, rúmu ári eftir að stefndi veiktist. Lögmaður stefnanda hafi óskað eftir því að stefndi léti í té afrit af öllum launaseðlum er hann hefði gefið út til stefnanda en þeirri beiðni verið hafnað. Þrátt fyrir að stefnandi hafi ekki upplýsingar um hvaða greiðslur hér um ræðir sýnist honum hér komin sönnun þess að stefndi hafi, í janúar 2010, ekki hagað sér í samræmi við það að stefnandi hefði sagt upp störfum.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samningaréttar um að samninga skuli halda, til almennra reglna kröfuréttar um gjalddaga, reglna vinnuréttar og kjarasamninga, auk III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og vísar til þess að taka verði tillit til skyldu stefnanda til greiðslu virðisaukaskatts af málskostnaði.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa stefnda um sýknu byggir á því að stefndi hafi þegar gert upp við stefnanda öll þau laun og tengdar greiðslur sem hann eigi rétt á úr hendi stefnda fyrir það tímabil sem stefnandi starfaði hjá stefnda, bæði á Íslandi og í Noregi. Ekki sé því um það að ræða að stefnandi hafi öðlast rétt til launa í veikindum eða launa í uppsagnarfresti úr hendi stefnda með þeim hætti sem hann haldi fram og fullyrðingum stefnanda um það sé alfarið hafnað sem röngum og með öllu ósönnuðum. Stefndi mótmælir sérstaklega sem rangri þeirri fullyrðingu stefnanda að stefndi hafi haft í hyggju að segja stefnanda upp vegna veikinda, enda sé hún ekki studd neinum gögnum. Þá sé því mótmælt sem röngu að stefndi hafi sagt stefnanda upp störfum er hann ætlaði að mæta til starfa á ný eftir veikindi og hafnað vinnuframlagi hans. Sú fullyrðing sé ekki á neinn hátt studd gögnum né gerð grein fyrir því hvenær sá atburður eigi að hafa átt sér stað eða við hvern var rætt.

Hvað varðar rétt til launa í uppsagnarfresti tekur stefndi fram að slíkur réttur stofnist ekki nema uppsagnarfrestur sé unninn eða vinnuveitandi samþykki sérstaklega að óska ekki eftir vinnuframlagi í uppsagnarfresti. Hvorugt eigi við í tilviki stefnanda. Stefnandi hafi sjálfur ákveðið að hætta störfum hjá stefnda í desember 2009 og kosið að koma ekki til starfa og vinna út uppsagnarfrest. Stefnandi hafi ekkert samráð haft við stefnda um þau starfslok eða hvort hann mætti sleppa undan því að vinna uppsagnarfrestinn. Þegar af þeirri ástæðu sé ekki til staðar réttur stefnanda til launa í uppsagnarfresti. Ekki hafi verið um það að ræða að stefndi segði stefnanda upp störfum, heldur hafi stefndi fallist á að stefnandi gæti hætt störfum og ákveðið að gera ekki kröfu um að hann ynni uppsagnarfrest. Við málflutning vísaði lögmaður stefnda til þess að uppsögn geti orðið með samkomulagi. Stefndi byggir á því að stefnandi beri alla sönnunarbyrði fyrir því að stefndi hafi sagt stefnanda upp störfum þegar hann hugðist koma til baka eftir meint veikindi, en ekkert liggi fyrir um slíkt í málinu. Stefnandi hafi á engan hátt fært sönnur á þá fullyrðingu sína að hann hafi haft samband við stefnda um að mæta til starfa en verið tjáð að enga vinnu væri að fá.

Hvað varðar laun í veikindum tekur stefndi fram að það sé grundvallaratriði, svo að réttur til slíkra launa stofnist úr hendi vinnuveitanda, að starfsmaður sé í starfi. Hafi stefnandi verið óvinnufær vegna veikinda þann tíma sem hann haldi fram, hafi hin meintu veikindi komið til eftir að stefnandi hætti störfum hjá stefnda, eða í janúar 2010. Réttur til veikindalauna, sem stefnandi kunni að hafa áunnið sér við störf hjá stefnda, komi því ekki til greina þar sem ráðningarsambandi aðila hafi verið slitið þegar stefnandi hætti störfum í desember 2009, enda hafi hann kosið að vinna ekki út uppsagnarfrestinn. Þá liggi ekkert fyrir um að stefnandi hafi yfirleitt verið óvinnufær vegna veikinda þann tíma sem hann haldi fram og stefndi telji mun líklegra að stefnandi hafi verið við nám þennan tíma.

Stefndi hafnar því að þau vottorð sem stefnandi kveður vera læknisvottorð til sönnunar á veikindum sínum beri um slíkt. Vottorðið sem dagsett sé í janúar 2010 beri það engan veginn með sér að vera læknisvottorð um óvinnufærni vegna veikinda. Fyrir það fyrsta sé það ritað á portúgölsku og stefnandi hafi ekki sýnt fram á efni þess með því að leggja fram þýðingu fyrr en í aðdraganda aðalmeðferðar. Þá sé ekki að sjá að á þessu vottorði sé að finna undirritun og/eða stimpil sem stafi frá lækni og/eða einhvers konar læknamiðstöð heldur sé það eingöngu undirritað af stefnanda sjálfum. Sama eigi við um önnur vottorð sem stefnandi hafi lagt fram og eigi að sýna fram á óvinnufærni. Ekkert verði af þeim ráðið um efni þeirra og þau séu þar með óhæf sem sönnun um það atriði. Engin gögn liggi fyrir í málinu um það í hverju hin meintu veikindi fólust, að hvaða leyti þau leiddu til óvinnufærni, hvort óvinnufærni var að hluta eða öllu leyti eða um læknismeðferðir sem stefnandi hefur leitað vegna þeirra. Það eitt og sér nægi til þess að meint veikindi teljist með öllu ósönnuð og réttur stefnanda til veikindalauna þar með ekki til staðar. Í greinargerð stefnda er skorað á stefnanda að upplýsa nánar um þessi veikindi og við málflutning byggði lögmaður stefnda á því að stefnandi hefði ekki orðið við þeirri áskorun. Stefndi vísar einnig til þess að í raun skipti þessi gögn engu máli þar sem stefnandi hafi látið af störfum áður en til meintra veikinda hans kom og þar með sé enginn réttur til veikindalauna til staðar.

Stefndi byggir á því að jafnvel þótt litið verði svo á að stefnandi hafi ekki sagt upp störfum í desember 2009, sé ekki til staðar neinn réttur stefnanda til greiðslna, hvort sem er veikindalauna eða launa í uppsagnarfresti. Stefnandi hafi sjálfur ákveðið að mæta ekki til vinnu á umsömdum degi án þess að tilkynna lögmæt forföll með fullnægjandi hætti. Með því hafi hann gerst sekur um brotthlaup úr starfi og af því leiði að stefnandi hafi fyrirgert hverjum þeim rétti sem hann hugsanlega hafi getað átt til launa úr hendi stefnda.

Í greinargerð stefnda er varakrafa hans, um lækkun á kröfum stefnanda, rökstudd með vísan til þess að stefndi hafi þegar gert upp laun við stefnanda vegna tímabilsins frá 23. nóvember 2009 til 9. desember 2009 og að í stefnu sé miðað við of marga vinnudaga við útreikning á launum í veikindum og uppsagnarfresti. Sem fyrr segir gerði stefnandi breytingar á kröfugerð sinni í aðdraganda aðalmeðferðar, en í þeim breytingum felst m.a. að ekki er lengur gerð krafa vegna tímabilsins 23. nóvember 2009 til 9. desember 2009, auk þess sem tímabilið sem krafan um laun í uppsagnarfresti miðar við er annað og fjárhæðir aðrar. Við aðalmeðferð tók lögmaður stefnda fram að ekki væri gerður tölulegur ágreiningur um kröfuna eins og hún væri eftir breytingar en umræddri kröfugerð væri hins vegar mótmælt að því leyti sem hún sneri að tímabili uppsagnarfrests. Þau mótmæli stefnda lúta að því að tímabil kröfunnar um laun í uppsagnarfresti í nýjum dómkröfum sé annað en í upphaflegum kröfum, þ.e. frá 17. júní 2010 til 17. ágúst 2010, en hafi í stefnu verið sagt frá 6. febrúar 2010 til 5. apríl 2010. Málatilbúnaður í stefnu miði því eingöngu við síðarnefnda tímabilið en ekki það tímabil sem nú sé gerð krafa vegna. Stefndi byggir á því að hér sé um nýja kröfu og/eða breytingar á kröfugerð að ræða, sem falli ekki undir 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, eða nýja málsástæðu sem ekki komist að í málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. sömu laga.

Stefndi mótmælir kröfu um dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi, enda sé ekki ljóst fyrr en þá hvort stefnandi eigi yfirleitt nokkra kröfu á hendur stefnda. Við málflutning vísaði lögmaður stefnanda einnig til þess að endanleg krafa stefnanda hafi ekki komið fram fyrr en á degi aðalmeðferðar. Til vara mótmælir stefndi dráttarvöxtum frá fyrri tíma en mánuði eftir málshöfðun.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna vinnuréttar, einkum um uppsögn, brotthlaup úr starfi og riftun ráðningarsamninga, auk almennra reglna samninga- og kröfuréttar og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi starfaði sem rafvirki hjá stefnda frá janúar 2007, fyrst á Íslandi en frá september 2009 í Noregi. Þann 10. desember 2009 flaug hann frá Noregi til Portúgals og stefndi hafði bókað flug fyrir hann aftur til Noregs þann 7. janúar 2010. Stefnandi sneri ekki aftur til Noregs í janúar og hefur ekki starfað frekar hjá stefnda, en í janúar 2010 sendi hann stefnda tilkynningu um óvinnufærni, ásamt læknisvottorði. Í málinu krefur hann stefnda um laun í veikindaleyfi og laun í uppsagnarfresti. Stefndi byggir hins vegar einkum á því að stefnandi hafi verið hættur störfum í desember 2009, samkvæmt eigin ósk, og kosið að vinna ekki út uppsagnarfrest, og eigi því hvorki rétt á launum í veikindaleyfi né launum í uppsagnarfresti.

Í málinu liggur fyrir kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Samtaka atvinnurekenda í raf- og tölvuiðnaði annars vegar og Rafiðnaðarsambands Íslands vegna aðildarfélaga hins vegar, en ekki er deilt um það í málinu að sá samningur hafi átt við um vinnuréttarsamband aðila. Í grein 13.4.1 í kjarasamningnum er kveðið á um að allar uppsagnir skuli vera skriflegar. Í 6. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1979, um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla, kemur einnig fram að uppsögn skuli veri skrifleg. Þá bar starfsmannastjóri stefnda fyrir dómi að tilmæli stefnda til starfsmanna sinna hefðu verið þau að uppsagnir væru skriflegar. Slíkt væri skýlaus krafa þegar um uppsögn af hálfu stefnda væri að ræða og stefndi ætlaðist til hins sama af hálfu starfsmanna sinna. Raunin væri hins vegar sú að uppsagnir væru að eiga sér stað með munnlegu samkomulagi, þótt það væri ekki sú almenna regla sem stefndi vildi viðhafa.

Í málinu liggur engin skrifleg uppsögn fyrir af hálfu stefnanda, né heldur skriflegt samkomulag um starfslok hans. Í því sambandi skal tekið fram að tölvupóstur sá sem stefndi lagði fram milli D-x-x F-kk-ef og Ó-kk-ef A-kk-ef Ó-kk-ef, sem nánar er rakinn í málsatvikalýsingu, telst á engan hátt til slíkrar uppsagnar, enda sendur af öðrum aðila en stefnanda, sem stefnandi kveðst ekki þekkja, auk þess sem Ó-kk-nf var ekki verkstjóri stefnanda á umræddum tíma. Við aðalmeðferð málsins byggði lögmaður stefnda enda ekki á því að umræddur tölvupóstur fæli í sér uppsögn, en væri hins vegar til marks um að stefnandi hafi ætlað sér að segja upp og fengið aðstoð vegna þess. Byggir stefndi á því að þótt engin skrifleg uppsögn liggi fyrir hafi stefnandi óskað eftir því að hætta störfum og samkomulag orðið um það. Stefndi ber sönnunarbyrðina fyrir því að sú hafi verið raunin og í ljósi þess sem áður greinir, um að lög, kjarasamningur og tilmæli stefnda sjálfs til starfsmanna sinna hafi staðið til þess að uppsagnir færu fram með skriflegum hætti, verður að gera ríkar kröfur til sönnunar um þetta atriði. Áðurnefndur tölvupóstur verður ekki talinn fela í sér slíka sönnun, né heldur fyrirliggjandi bréf T-kk-ef P-kk-ef, starfsmannastjóra stefnda, dags. 21. desember 2009, eða tölvupóstur milli tveggja starfsmanna stefnda, dags. 22. desember 2009, sem stefndi vísar til og lýst er í málsatvikalýsingu.

Fyrir dómi bar Þ-kk-nf Á-kk-nf, verkstjóri stefnda í Noregi, að stefnandi hefði tjáð honum, einhvern tímann í nóvember 2009, að hann hefði ekki áhuga á að fara til Íslands aftur, svo sem ráðgert hefði verið. Kvað Þ-kk-nf engan vafa hafa verið í sínum huga um að stefnandi væri hættur og myndi ekki koma aftur í janúar og sagðist Þ-kk-nf hafa látið staðarstjórann í Noregi vita af því. Þá lýsti vitnið því að yfirleitt vektu starfsmenn máls á uppsögnum munnlega við verkstjóra en síðan væri gengið frá þeim í gegnum viðkomandi staðarskrifstofu. Ekkert liggur hins vegar fyrir um samskipti staðarskrifstofunnar við stefnanda vegna þessa og staðarstjórinn sem um ræðir var ekki leiddur fyrir dóminn sem vitni. T-kk-nf P-kk-nf, starfsmannastjóri stefnda, bar fyrir dómi að hann hafi litið svo á að stefnandi hefði hætt störfum 9. desember 2009, en fyrir liggur að T-kk-nf var ekki í beinum samskiptum við stefnanda á umræddum tíma. Þá bar Ó-kk-nf Ö-kk-nf Ó-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda á Íslandi, á þann veg að stefnandi hefði tjáð honum að hann væri búinn að ganga frá uppsögn, en Ó-kk-nf starfaði á Íslandi á umræddum tíma og ekki í hans verkahring að taka við uppsögn frá stefnanda. Áðurnefnd þrjú vitni eru öll enn við störf hjá stefnda og gegna þar stjórnunarstörfum, sem verkstjórar og starfsmannastjóri. Þá er ekki fullt samræmi í lýsingum vitnanna og stefnda á því hvenær meint ósk stefnanda um starfslok hafi komið fram. Þannig var framburður Þ-kk-ef og Ó-kk-ef á þann veg að stefnandi hefði lýst því yfir í nóvember að hann hygðist ekki halda áfram störfum og það hefði legið fullljóst fyrir þegar hann fór til Portúgals 10. desember 2009 að hann kæmi ekki aftur. Í fyrirliggjandi bréfi T-kk-ef f.h. stefnda, dags. 16. júní 2010, er því hins vegar lýst að stefnandi hafi haft samband við Þ-kk-þf í kringum 20. desember 2009, en þá var hann kominn til Portúgals, og tilkynnt að hann vildi hætta störfum. Stefnandi hefur staðfastlega mótmælt því að hann hafi sagt upp eða verið hættur störfum hjá stefnda þegar hann fór til Portúgals í desember 2009 og athafnir hans í janúar 2010, sem nánar verður vikið að hér á eftir, bera með sér að hann taldi sig þá enn starfsmann stefnda. Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið, sem og þess sem áður var rakið um sönnunarbyrði í málinu, verður ekki talið að stefnda hafi tekist að færa sönnur á að stefnandi hafi sagt upp störfum eða að samkomulag hafi legið fyrir um starfslok hans þegar hann fór til Portúgals 10. desember 2009, en um sönnunarstöðuna í málinu má til hliðsjónar benda á dóma Hæstaréttar 4. mars 2010 í málum nr. 335/2009 og 336/2009, dóm Hæstaréttar 26. október 2006 í máli nr. 149/2006, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 4445, og dóm Hæstaréttar 3. mars 2005 í máli nr. 395/2004, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 876.

Af framangreindri niðurstöðu leiðir að stefnandi var enn starfsmaður stefnda þegar hann sendi stefnda tilkynningu um óvinnufærni ásamt læknisvottorði í janúar 2010. Umrædd skjöl eru dagsett 6. janúar 2010, daginn áður en stefnandi átti pantað flug aftur til Noregs, og ekki er deilt um að stefndi hafi tekið við skjölunum, sem send voru með ábyrgðarbréfi. Eins og nánar er rakið í málsatvikalýsingu eru skjölin á þremur tungumálum; portúgölsku, frönsku og þýsku. Samkvæmt íslenskri þýðingu úr þýsku ber fyrrnefnda skjalið yfirskriftina „Tilkynning um óvinnufærni“ og þar segir: „Ég tilkynni yður að ég hef skv. meðfylgjandi vottorði læknis verið óvinnufær vegna veikinda/slyss 6 / 1 / 2010. Óvinnufærnin mun væntanlega vara til 17 / 1 / 2010. Vinsamlega sendið mér á framangreint póstfang upplýsingar um það til hvaða ráðstafana ég þarf að grípa.“ Læknisvottorðið sem fylgdi með er undirritað af M-x-x T-x-x. Samkvæmt íslenskri þýðingu úr þýsku ber það yfirskriftina „Vottorð læknis vegna óvinnufærni“ og þar tilkynnir viðkomandi læknir um áðurnefnda óvinnufærni stefnanda. Í kjölfarið sendi stefnandi stefnda frekari læknisvottorð sama læknis, sem vísa til óvinnufærni fram til 16. júní 2010, en ekki er deilt um að stefndi hafi einnig tekið við þeim. Með því að senda stefnda framangreind skjöl verður að telja að stefnandi hafi með fullnægjandi hætti tilkynnt stefnda um óvinnufærni sína og fært sönnur á hana að því marki sem nauðsynlegt var til að njóta réttar til launa í veikindaleyfi. Gildir þá einu hvort stefnandi hafi jafnframt hringt í stefnda í janúar 2010 enda verður ekki talið að efni áðurnefndrar tilkynningar og læknisvottorðs hafi getað valdið réttmætum vafa hjá stefnda, en ófært er að leggja til grundvallar að fyrirtæki líkt og stefndi, sem réð til sín portúgalskan ríkisborgara til verkefnis í öðru landi, hafi ekki mátt skilja einföld skjöl á þremur evrópskum tungumálum. Samkvæmt þessu verður fallist á kröfu stefnanda um laun í einn mánuð í veikindaleyfi, en ekki er deilt um að samkvæmt kjarasamningi hafi hann átt rétt til slíkra launa í þann tíma.

Stefnandi krefst jafnframt launa í tvo mánuði í uppsagnarfresti. Sem fyrr segir var stefnandi enn í starfi hjá stefnda þegar hann tilkynnti stefnda um veikindi sín í janúar 2010 og fyrir liggja vottorð um óvinnufærni hans fram á sumar 2010. Stefnandi sneri ekki aftur til starfa hjá stefnda og ráðningarsambandi málsaðila lauk án þess að til skriflegrar uppsagnar eða samkomulags um starfslok kæmi. Eins og fyrirliggjandi samskiptum á árinu 2010 er háttað verður að leggja til grundvallar að stefndi hafi lokið umræddu ráðningarsambandi. Í því sambandi athugast að í áðurnefndri tilkynningu um óvinnufærni, þar sem stefnandi gekk með réttu út frá því að hann væri starfsmaður stefnda, kom fram ósk um að stefnandi yrði upplýstur um það til hvaða ráðstafana hann þyrfti að grípa. Umræddri tilkynningu var ekki svarað sérstaklega af stefnda, né heldur þeim læknisvottorðum sem stefnandi sendi í kjölfarið. Í apríl 2010 sendi stefnandi starfsmannastjóra stefnda síðan tölvupóst, sem nánar er rakinn í málsatvikalýsingu, en af efni hans mátti stefnda vera ljóst að stefnandi teldi sig enn starfsmann stefnda. Þar gaf stefnandi m.a. upp netfang sitt og símanúmer en tölvupóstinum var ekki svarað af hálfu stefnda. Í lok maí barst stefnda síðan kröfubréf Rafiðnaðarsambands Íslands f.h. stefnanda þar sem því er m.a. lýst að stefnandi hafi þann 13. maí 2010 fengið þau svör að enga vinnu væri fyrir hann að hafa, og að slík yfirlýsing jafngildi að mati sambandsins uppsögn, sem og tilkynningu um að vinnuframlags í uppsagnarfresti sé ekki óskað. Ekki sé þó gerð krafa um laun í uppsagnarfresti að svo stöddu, enda sé gjalddagi þeirrar kröfu ekki enn kominn. Stefndi svaraði með bréfi, dags. 16. júní 2010, þar sem röksemdum Rafiðnaðarsambandsins er hafnað og m.a. tekið fram að ráðningarsambandinu hafi verið slitið af hálfu stefnanda í desember. Samkvæmt framangreindu leit stefnandi á sig sem starfsmann stefnda framan af ári 2010 og gerði stefnda það ljóst, án þess að stefndi gæfi svar um annað, fyrr en um það leyti sem óvinnufærni stefnanda lauk, þegar stefndi gerði ljóst að hann liti svo á að ráðningarsambandi aðila hefði þegar verið slitið. Verður að líta svo á að í því hafi falist uppsögn af hálfu stefnda er lauk ráðningarsambandi aðila, sem samkvæmt framansögðu hafði ekki verið slitið er veikindaforföll stefnanda hófust.

Óumdeilt er að kjarasamningsbundinn uppsagnarfrestur í tilviki stefnanda var tveir mánuðir. Stefndi byggir hins vegar á því að réttur til launa í uppsagnarfresti stofnist ekki nema uppsagnarfrestur sé unninn eða vinnuveitandi samþykki að óska ekki eftir vinnuframlagi í uppsagnarfresti, en hvorugt eigi við í tilviki stefnanda. Í ljósi þess sem að framan er rakið verður að líta svo á að í afstöðu stefnda sumarið 2010 hafi falist að vinnuframlags stefnanda í uppsagnarfresti væri ekki óskað. Í því sambandi athugast að samkvæmt almennum reglum hefði stefndi við lok ráðningarsambandsins átt rétt á því að stefnandi starfaði út uppsagnarfrest. Stefndi setti hins vegar ekki fram ósk um slíkt, þrátt fyrir áðurnefnt bréf Rafiðnaðarsambands Íslands f.h. stefnanda, heldur hélt því fram að ráðningarsambandinu væri þegar lokið og verður að bera hallann af því, enda er ljóst að stefnanda var ófært að mæta til vinnu hjá vinnuveitanda sem ekki leit á hann sem starfsmann sinn. Stefnanda gat enda m.a. ekki verið ljóst hvar og hvenær hann ætti að mæta og því síður hafði verið gengið frá flugbókun fyrir hann milli landa, en stefndi hafði séð um slíkt áður en til óvinnufærni stefnanda kom. Af framangreindu leiðir að ekki skiptir máli hvort stefnandi hafi sérstaklega hringt í stefnda og boðið fram vinnu sína enda fól hin skjalfesta afstaða stefnda í sér að vinnuframlags stefnanda væri ekki óskað. Samkvæmt þessu verður fallist á kröfu stefnanda um laun í tvo mánuði í uppsagnarfresti, en ekki er deilt um að samkvæmt kjarasamningi hafi hann átt rétt til tveggja mánaða uppsagnarfrests.

Undir rekstri málsins gerði stefnandi breytingar á kröfugerð sinni. Í þeirri breytingu felst að stefnandi krefst 76.483 norskra króna úr hendi stefnda í stað 191.313 norskra króna. Við aðalmeðferð tók lögmaður stefnda fram að stefndi gerði ekki tölulegan ágreining um kröfuna eins og hún væri eftir breytingar en umræddri kröfugerð væri hins vegar mótmælt að því leyti sem hún sneri að tímabili uppsagnarfrests. Þau mótmæli lúta að því að tímabil kröfunnar um laun í uppsagnarfresti í breyttum dómkröfum sé annað en í upphaflegum kröfum, þ.e. að tímabilið sé nú frá 17. júní 2010 til 17. ágúst 2010, en hafi í stefnu verið sagt frá 6. febrúar 2010 til 5. apríl 2010. Málatilbúnaður í stefnu miði því eingöngu við síðarnefnda tímabilið en ekki það tímabil sem nú sé gerð krafa vegna. Stefndi byggir á því að hér sé um nýja kröfu og/eða breytingar á kröfugerð að ræða, sem falli ekki undir 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, eða nýja málsástæðu sem ekki komist að í málinu.

Í stefnu er á því byggt að stefnanda beri tveggja mánaða uppsagnarfrestur og þess skýrlega krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda laun í uppsagnarfresti er svari til tveggja mánaða. Þar er m.a. tekið fram að óljóst sé hvenær stefndi hafi sagt stefnanda upp störfum, enda hafi honum ekki verið tilkynnt um slíkt fyrr en hann ætlaði að mæta til vinnu eftir veikindi sín og þá komist að því að stefndi liti ekki lengur á hann sem starfsmann sinn. Þá segir einnig í stefnu að uppsögn hafi ekki getað farið fram fyrr en í fyrsta lagi þegar réttur stefnanda til launa í veikindaleyfi féll niður, eða í byrjun febrúar 2010, og við framsetningu kröfunnar er síðan miðað við tímabilið 6. febrúar 2010 til 5. apríl 2010. Þótt hér sé ekki um sama tímabil að ræða og miðað er við í endanlegum dómkröfum stefnanda verður ekki fallist á að um nýja kröfu sé að ræða, enda er stefna sem fyrr segir skýr um að launa í tveggja mánaða uppsagnarfresti sé krafist. Þá verður ekki fallist á að um sé að ræða hækkun á kröfu eða aðrar breytingar stefnda í óhag, en með umræddri breytingu lækkaði krafan um laun í uppsagnarfresti að fjárhæð, auk þess sem gjalddagi hennar færðist aftar. Verður kröfunni því ekki vísað frá á grundvelli 2. eða 3. málsl. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður í ljósi þess sem að framan er rakið um efni stefnu ekki heldur fallist á að það feli í sér nýja málsástæðu þótt tímabilið sem krafan um laun í uppsagnarfresti miðast við sé ekki hið sama og í stefnu. Loks verður ekki talið að umræddur munur feli í sér slíkan ágalla á málatilbúnaði stefnanda að leitt geti til frávísunar umræddrar kröfu vegna vanreifunar.

Samkvæmt framangreindu verður að hafna þeim mótmælum sem stefndi hefur sett fram við breytta kröfugerð stefnanda. Sem fyrr segir stendur ekki ágreiningur um hina endanlegu kröfugerð að öðru leyti og verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 76.483 norskar krónur. Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi en til vara frá fyrri tíma en mánuði eftir málshöfðun. Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er stefnanda heimilt að krefjast dráttarvaxta af kröfunni frá og með gjalddaga fram að greiðsludegi. Eins og krafa stefnanda er fram sett gengur hún út frá því að laun hafi fallið í gjalddaga við upphaf hvers tímabils, sem krafan miðast við, en leggja verður til grundvallar að slíkt hafi ekki átt sér stað fyrr en við lok hvers tímabils. Verður samkvæmt þessu fallist á kröfu stefnanda um dráttarvexti að öðru leyti en því að þau tímamörk sem hún miðast við verða færð aftur um einn mánuð, sbr. það sem greinir í dómsorði.

Með hliðsjón af úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem telst hæfilega ákveðinn 600.000 kr., og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið E-kvk-nf S-kvk-nf Á-kvk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið S-kvk-nf A-kvk-nf hdl.

Dóminn kveður upp E-kk-nf J-kk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Ístak hf., greiði stefnanda, R-x-x F-x-x S-x-x S-x-x, 76.483 norskar krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 22.763 norskum krónum frá 6. febrúar 2010 til 17. júlí sama ár, af 45.526 norskum krónum frá þeim degi til 17. ágúst 2010, en af 76.483 norskum krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 600.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf J-kk-nf