E-1180/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 9. febrúar 2023, var höfðað 7. júní 2022, af Bank Norwegian AS, Postboks 338, Sentrum, 101 Osló í Noregi, gegn B-kvk-þgf G-kvk-þgf, [...].

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefnda greiði stefnanda 550.821,96 norskar krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 3. gr. norskra laga nr. 100/1976(n. Lov om renter ved forsinket betaling m. m.(forsinkelserenteloven)), frá 15. september 2021 til greiðsludags og til vara að stefnda greiði stefnanda 550.821,96 norskar krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 15. september 2021 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og til vara sýknu af kröfu um greiðslu dráttarvaxta samkvæmt norskum lögum. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Helstu málsatvik

Ágreiningslaust er að í upphafi árs 2017 tók stefnda, sem þá var búsett í Noregi, lán hjá stefnanda, sem er norskur banki, að fjárhæð 400.000 norskar krónur og fékk hún umrædda fjárhæð greidda hinn 10. janúar 2017. Enn fremur er ágreiningslaust að um mitt ár 2017 tók stefnda viðbótarlán hjá stefnanda, að fjárhæð 150.000 norskar krónur, og var gerður við hana nýr heildar lánssamningur af því tilefni, samtals að fjárhæð 545.263 norskar krónur. Sá samningur var undirritaður hinn 18. júlí 2017 og fékk stefnda við undirritun hans áðurgreinda viðbótarlánsfjárhæð greidda. Loks er ágreiningslaust að van skilurðu á afborgunum af umræddu láni á fyrri hluta árs 2021 en stefnda var þá flutt til Íslands.

Samkvæmt framlögðum gögnum var síðasta afborgun stefndu af umræddu láni hinn 15. mars 2021 ogmeð vísan til vanskila stefndu gjaldfelldi stefnandi lánið með bréfi til stefndu dagsettu hinn 1. ágúst sama ár, miðað við 15. þess mánaðar. Fjárhæð stefnukröfu er miðuð við stöðu lánsins síðast greindan dag og samanstendur samkvæmt framlögðu greiðsluyfirliti af eftirstöðvum höfuðstóls lánsins, áföllnum vöxtum og kostnaði.

Samkvæmt framlögðum gögnum freistaði stefnandi innheimtu með hefðbundnum aðgerðum haustið 2021 án árangurs. Hinn 17. febrúar 2022 sendi stefnandi stefndu loka viðvörun þar sem fram kemur að verði ekki við henni brugðist innan tíu daga frá dagsetningu viðkomandi bréfs verði mál höfðað til innheimtu skuldar stefndu. Var mál þetta svo sem fyrr greinir höfðað hinn 7. júní 2022.

II.

Helstu málsástæður stefnanda

Kröfum sínum til stuðnings vísar stefnandi til ákvæða lánssamnings við stefndu, dagsetts 18. júlí 2017, sem stefnda hafi undirgengist með undirritun sinni og þeirra skilmála um lán stefnanda sem gilt hafi þegar til skuldbindingar stefndu hafi verið stofnað. Með vísan til almennra meginreglna samninga- og kröfuréttar, um loforð og efndir fjárskuldbindinga, beri stefndu skilyrðislaus skylda til að greiða stefnanda eftirstöðvar viðkomandi lánassmnings.

Það leiði af samningi aðila að um greiðslu skuldar stefndu gildi efnisreglur norskra laga, en um sé ræða lán sem stefnda hafi tekið hjá norskum banka þegar hún hafi verið búsett í Noregi, lánssamningurinn sé á norsku og í norskri mynt auk þess sem fram komi í grein 5 í almennum skilmálum neytendalána stefnanda, sem hafi verið hluti samningsins og stefnda hafi undirgengist með undirritun sinni, að um hann gildi norsk lög, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar.

Aðalkrafa stefnanda um dráttarvexti sé í samræmi við það byggð á ákvæðum norskra laga þar að lútandi nr. 100/1976 (n. Lov om renter ved forsinket betaling m. m. (forsinkelserenteloven) ), einkum 1. og 2. gr. laganna. Um hundraðshluta dráttarvaxta vísist til 3. gr. sömu laga. Samkvæmt 1. mgr. þeirrar greinar sé hundraðshlutfall dráttarvaxta breytilegt og taki það mið af ákvörðun norska fjármálaráðuneytisins hverju sinni. Um hundraðshlutfall dráttarvaxta hverju sinni, vísist til framlagðrar ákvörðunar norska fjármálaeftirlitsins. Varakrafa stefnanda um dráttarvexti sé svo byggð á III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laganna. Dráttarvaxta sé svo í báðum tilvikum krafist frá þeim degi er mánuður hafi verið liðinn frá gjaldfellingu lánsins eða 15. september 2021, stefndu til hagsbóta.

Loks sæti sú málsástæða stefndu að ekki liggi fyrir að stefnanda hafi verið heimilt að gjaldfella umrætt lán furðu enda komi skýrt fram í grein 6. a í almennum skilmálum lánssamnings málsaðila að heimilt sé að gjaldfella lánið við verulega vanefnd lántaka á skyldum sínum og stefnda hafi líkt og framlögð gögn beri vott um fengið sendar aðvaranir þar að lútandi.

Framangreindu til stuðnings vísar stefnandi einkum til almennra meginreglna samninga og kröfuréttar um réttar efndir fjárskuldbindinga, norskra laga nr. 100/1976, einkum 1.- 3. gr. og laga nr. 38/2001, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Þá vísar stefnandi til alþjóðlegra viðskiptareglna sem og laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, einkum 1. mgr. 3. gr., sbr. einnig 4. gr. Loks vísar stefnandi til 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála kröfu sinni um málskostnað til stuðnings.

III.

Helstu málsástæður stefndu

Stefnda mótmælir því hvorki að hafa tekið umrætt lán og fengið það greitt né heldur að það hafi farið í vanskil. Sýknukrafa hennar er byggð á því að ekki hafi verið sýnt fram á að stefnanda hafi verið heimilt að gjaldfella lánið og hann geti því ekki krafist greiðslu á öðru en ógreiddum gjalddögum og áföllnum vöxtum. Verði fallist á kröfu stefnanda um greiðslu á höfuðstól auk áfallinna vaxta sé því hins vegar alfarið hafnað að stefndu verði gert að greiða dráttarvexti samkvæmt norskum lögum nr. 100/1976. Í stefnu sé vísað til 3. og 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar og látið í veðri vaka að lögin tiltaki að norsk lög skuli gilda um vanskilavexti. Því sé alfarið mótmælt enda komi skýrt fram í c-lið 2. mgr. 1. gr. umræddra laga að þau gildi ekki um skuldbindingar sem byggist á víxlum, tékkum og skuldabréfum og öðrum viðskiptabréfum, að svo miklu leyti sem skuldbindingar sem af þeim leiði sé að rekja til eðlis þeirra viðskiptabréfa. Samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu sé ó heimilt að semja um vanefndaálag ofan á grunn dráttarvaxta þegar um neytendalán sé að ræða. Sé því óheimilt að gera stefndu að greiða hærri vexti en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. umræddra laga. Þá sé gerð krafa um málskostnað úr hendi stefnanda hver svo sem úrslit málsins verði og sé sú krafa grundvölluð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 129. gr. og 130. gr.

IV.

Niðurstaða

Svo sem að framan er rakið er ágreiningslaust að stefnda tók lán hjá stefnanda sem hefur verið í vanskilum frá því á fyrri hluta árs 2021 og stefnda því ekki endurgreitt það að fullu. Þá hefur fjárhæð stefnukröfu ekki verið mótmælt af hálfu stefndu og verður því lagt til til grundvallar að hún endurspegli réttilega eftirstöðvar höfuðstóls þess láns ásamt áföllnum vöxtum og kostnaði þegar það var gjaldfellt vegna vanskila stefndu hinn 15. ágúst 2021.

Sýknukrafa stefndu er á því reist að ekki hafi verið sýnt fram á að stefnanda hafi verið heimilt að gjaldfella lánið. Á það verður ekki fallist enda kemur skýrt fram í grein 6. a í almennum skilmálum lánssamnings aðila sem undirritaður var hinn 18. júlí 2017 að heimilt sé að gjaldfella lánið að undangenginni skriflegri aðvörun ef lántaki vanefnir verulega skyldur sínar samkvæmt umræddum samningi. Samkvæmt framlögðum gögnum greiddi stefnda síðast afborgun af umræddu láni hinn 15. mars 2021. Samkvæmt grein 3 í almennum skilmálum neytendalána stefnanda, sem voru hluti lánssamnings málsaðila, var heildarfjöldi umsaminna afborgana 180 og skyldu þær inntar af hendi 15. hvers mánaðar. Frumskylda lántaka samkvæmt lánssamningi er að greiða umsamdar afborganir á gjalddaga og hafði stefnda því verulega vanefnt þá skyldu þegar umrætt lán var gjaldfellt 15. ágúst 2021. Þá liggja frammi tilkynning til stefndu, dagsett 31. maí 2021, þar sem hún var upplýst um stöðu lánsins og lágmarksafborgun til að halda því í skilum og henni gefinn kostur á að óska eftir frekari sveigjanleika, sem og tilkynning til stefndu, dagsett 1. ágúst 2021, þar sem hún var á ný upplýst um stöðu lánsins og lágmarksafborgun til að halda því í skilum og henni gerð grein fyrir því að ef sú fjárhæð yrði ekki innt af hendi innan fjórtán daga yrði lánið gjaldfellt. Framlögð gögn bera ekki með sér að stefnda hafi á nokkurn hátt brugðist við þessum tilkynningum.

Að framansögðu virtu standa að mati dómsins engin rök til annars en að dæma stefndu til að greiða stefnanda 550.821,96 norskar krónur. Stefnda krefst sem fyrr greinir til vara sýknu af kröfu stefnanda um greiðslu dráttarvaxta samkvæmt 3. gr. norskra laga nr. 100/1976 (n. Lov om renter ved forsinket betaling m. m. (forsinkelserenteloven)) og byggir á því að eingöngu geti komið til álita að gera henni að greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Því hefur hins vegar hvorki verið mótmælt af hálfu stefndu að henni beri skylda til að greiða dráttarvexti né heldur hefur umkröfðum upphafstíma dráttarvaxta verið mótmælt af hennar hálfu.

Stefnda byggir varakröfu sína eingöngu á því að samkvæmt c-lið 2. mgr. 1. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar gildi þau lög ekki um skuldbindingar sem byggist á víxlum, tékkum og skuldabréfum og öðrum viðskiptabréfum, að svo miklu leyti sem skuldbindingar sem af þeim leiði sé að rekja til eðlis þeirra sem viðskiptabréfa. Sá lánssamningur málsaðila sem krafa stefnanda er reist á er ekki viðskiptabréf og fellur hann þvíekki utan gildissviðs umræddra laga á grundvelli tilvitnaðs ákvæðis. Í grein 5 í almennum skilmálum neytendalána stefnanda, sem voru hluti samnings málsaðila, kemur afdráttarlaust fram að um hann gildi norsk lög. Af 1. mgr. 3. gr., sbr. einnig c-lið 10. gr., laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar leiðir því að tildæmd fjárhæð skal bera dráttarvexti samkvæmt fyrrgreindu ákvæði norskra laga. Þá liggur fyrir að dráttarvextir samkvæmt því ákvæði á því tímabili sem um ræðir hafa verð umtalsvert lægri en dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 og sú niðurstaða því jafnframt stefndu til hagsbóta.

Stefnandi hefur lagt fram útprentun af norskum lögum nr. 100/1976, með síðari breytingum, úr vefútgáfu norska lagasafnsins sem og íslenska þýðingu á viðeigandi ákvæðum þeirra. Samkvæmt 3. gr. umræddra laga ákvarðar norska fjármálaráðuneytið, á hálfsársfresti, dráttarvexti sem fasta prósentu ársvaxta, er skulu svara til peningapólitískr a stýrivaxta eins og þeir eru ákvarðaðir af Seðlabanka Noregs 1. janúar og 1. júlí viðkomandi ár, auk minnst átta hundraðshluta. Þá hefur stefnandi lagt fram útprentun af vefsíðu norska fjármálaráðuneytisins þar sem fram kemur að dráttarvextir séu ákvarðaðir á hálfsár fresti og taki ákvarðanir þar að lútandi gildi 1. janúar og 1. júlí ár hvert auk þess sem þar er yfirlit um fasta prósentu þeirra frá einum tíma til annars allt frá 1. júlí 2004. Stefnandi hefur því að mati dómsins leitt tilvist og efni þeirrar erlendu réttarreglu sem hann byggir á nægilega í ljós, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og engar brigður verið bornar þar á af hálfu stefndu. Verður stefnda því dæmd til greiða stefnanda áðurgreinda fjárhæð með dráttarvöxtum samkvæmt 3. gr. norskra laga nr. 100/1976 (n. Lov om renter ved forsinket betaling m. m. (forsinkelserenteloven)), með síðari breytingum, frá 15. september 2021 til greiðsludags, eins og föst prósenta þeirra hefur verið ákveðin af norska fjármálaráðuneytinu frá einum tímatil annars á því tímabili, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Að virtum úrslitum málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndu gert að græða stefnanda málskostnað sem þykir eins og mál þetta er vaxið hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

H-kvk-nf Á-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefnda, B-kvk-nf G-kvk-nf, greiði stefnanda, Bank Norwegian AS, 550.821,96 norskar krónur, ásamt 8,00% ársvöxtum frá 15. september 2021 til 31. desember 2021, 8,50% ársvöxtum frá 1. janúar 2022 til 30. júní 2022, 9,25% ársvöxtum frá 1. júlí 2022 til 31. desember 2022 og 10,75% ársvöxtum frá 1. janúar 2023 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Á-kvk-nf