E-157/2017

I

Mál þetta, sem var dómtekið 8. nóvember sl., er höfðað 25. október 2016 af Íslenskum endurskoðendum Bíldshöfða slf., Bíldshöfða 14 í Reykjavík, gegn X ehf., [...] í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til þess að geriða stefnanda skuld að fjárhæð 172.101 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 114.540 krónum frá 30. apríl 2016 til 31. maí 2016, af 149.037 krónum frá 31. maí 2016 til 31. júlí 2016 og af 172.101 krónu frá 31. júlí 2016 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001 á 12 mánaða fresti auk málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu, en til vara að stefnukrafan verði lækkuð verulega að álit réttarins og að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

II

Samkvæmt því sem fram hefur komið fyrir dómi tók stefnandi að sér að færa bókhald stefnda sem er einkahlutafélag í eigu A og var stofnað árið 2015. Þá mun stefnandi einnig hafa tekið að sér aðstoð við að gera ársreikning félagsins vegna fyrsta rekstrarársins. Í málinu liggja fyrir óundirrituð drög að ársreikningi félagsins fyrir rekstrarárið 2015, dags. 8. apríl 2016, sem stefnandi vann.

Með reikningi nr. 9324, dags. 30. apríl 2016, útgefnum af stefnanda, var stefnda gert að greiða stefnanda 114.540 krónur vegna vinnu „S-kk-ef I“ í 6 klukkustundir á einingaverðinu 9.220,16 krónur, og vinnu „Sérfræðings II“ í 3,25 klukkustundir á einingaverðinu 11.400 krónur, samtals 92.370,97 krónur, en við þá fjárhæð bættust 22.169,03 krónur í virðisaukaskatt.

Með reikningi nr. 9484, dags. 31. maí 2016, einnig útgefnum af stefnanda, var stefndi krafinn um greiðslu 34.497 króna vegna vinnu „Sérfræðings II“ í eina klukkustund á 9.220,16 krónur og vegna vinnu við „Endurskoðun og ráðgjöf“ í eina klukkustunda á 18.600 krónur, samtals 27.820 krónur auk virðisaukaskatts að fjárhæð 6.676,84 krónur.

Með þriðja reikningnum, nr. 9995, dags. 31. júlí 2016, krafði stefnandi stefnda um 23.064 krónur vegna vinnu við „Endurskoðun og ráðgjöf“ í eina klukkustund á 18.600 krónur auk virðisaukaskatts að fjárhæð 4.464 krónur.

Með bréfi 14. september 2016 var stefnda tilkynnt að Gjaldheimtunni ehf. hefði borist krafa til innheimtu sem reist væri á framangreindum þremur reikningum, samtals að fjárhæð 172.101 króna. Dráttarvöxtum til 14. september 2016 að fjárhæð 7.460 krónur var bætt við kröfuna auk kostnaðar við innheimtuviðvörun, 950 krónur. Skorað var á stefnda að greiða kröfuna innan 10 daga frá dagsetningu bréfsins. Það var ekki gert og var málið höfðað eins og áður segir 25. október 2016 í því skyni að fá aðfararhæfan dóm fyrir kröfunni.

III

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi gerir í stefnu grein fyrir efni framangreindra reikninga. Hann vísar til þess að hann reki endurskoðunarfyrirtæki sem m.a. annist endurskoðun reikningsskila og staðfestingu fjárhagsupplýsinga, jafnt fyrir lítil, meðalstór og stór fyrirtæki, félagasamtök, lífeyrissjóði, sveitarfélög eða aðra aðila. Ofangreindir reikningar hafi verið vegna kaupa stefnda á vinnu og þjónustu af stefnanda á tímabilinu maí til júlí 2016, eins og lýst sé í framlögðum reikningum. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað til þess að stefnandi hafi tekið að sér að færa bókhald og aðstoða við að gera ársreikning vegna rekstrarársins 2015, eins og rakið hafi verið. Við athugun á ársreikningi sem stefnandi hafi unnið hafi fljótlega komið í ljós að hann hafi verið haldinn verulegum annmörkum og framsetning hans hafi verið ónákvæm. Hafi stefndi þurft að fá sérfræðiaðstoð við að yfirfara og endurvinna það verk sem stefnandi hafi tekið að sér að vinna fyrir stefnda. Hafi stefndi leitað til D hjá Y ehf., sem sé bókhalds- og endurskoðunarskrifstofa í Reykjavík. Stefndi leggi fram endurgerðan ársreikning hins stefnda félags fyrir árið 2015, en hann hafi þurft að inna af hendi samtals 333.529 krónur fyrir þá vinnu.

Stefndi gerir nánari grein fyrir þeim annmörkum sem hann telur að hafi verið á framlögðum ársreikningi. Í fyrsta lagi hafi velta verið ofmetin sem nemur u.þ.b. 7 milljónum króna og hagnaður ofmetinn um sömu fjárhæð. Stefndi rekur það til þess að ekki hafi verið tekið tillit til kreditreikninga sem hafi átt að skrifa út en ekki hafi verið gert.

Í öðru lagi hafi enginn gengismunur verið í reikningsskilum/ársskilum sem unnin hafi verið af stefnanda þrátt fyrir að sala og viðskiptakröfur væru í norskum krónum.

Í þriðja lagi hafi ekki verið reiknaður neinn tekjuskattur í ársreikningnum. Ef afkoma hafi verið 10,9 milljónir króna hafi tekjuskattur átt að nema u.þ.b. 20% af þeirri fjárhæð og væntanlega samsvarandi upphæð til greiðslu á árinu 2016.

Miðað við afkomu ársins hafi í fjórða lagi átt að leggja 125.000 krónur í lögbundinn varasjóð meðal eigin fjár, en það hafi ekki verið gert í ársreikningi.

Í fimmta lagi hafi eignir félagsins verið skráðar 20,6 milljónir króna í ársreikningi, en hafi átt að vera talsvert nær 12,7 milljónum króna. Í því sambandi vísar stefndi til endurgerðs ársreiknings Y ehf.

Af þessum sökum kveðst stefndi krefjast sýknu þar sem félagið hafi orðið að leggja í umtalsverðan kostnað við að yfirfara bókhald og endurgera ársreikninga félagsins langt umfram þá fjárhæð sem stefnandi sé að innheimta hjá stefnda í máli þessu.

Á því er byggt af hálfu stefnda að stefnandi hafi valdið félaginu tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti sem nemi fjárhæðum langt umfram þær reikningsfjárhæðir sem stefnukröfur hljóði um. Þar af leiðandi eigi stefndi lögvarinn rétt til skuldajafnaðar allt að stefnukröfum máls þessa.

Verði ekki fallist á aðalkröfu um sýknu krefst stefndi þess til vara að stefnukröfur verði lækkaðar verulega að áliti réttarins. Stefndi fer í því tilviki fram á að málskostnaður verði látinn niður falla.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og skuldbindingargildis loforða sem og til meginreglna skaðabótaréttarins eftir því sem við geti átt. Stefndi vísar einnig til 36. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, með síðari breytingum. Um vexti vísar stefndi til ákvæða laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Þá vísar stefndi til ákvæða laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, um réttarfar og málskostnað, þar með talið til 1. töluliðar 100. gr. og 129. gr. til 130. gr. laganna.

IV

Í máli þessu greinir aðila ekki á um að stefndi óskaði eftir því árið 2015 að stefnandi annaðist færslu bókhalds félagsins. Eigandi og fyrirsvarsmaður stefnda, A, bjó þá í Noregi, en starfsemi félagsins virðist hafa falist í innflutningi á vörum til Noregs. Þjónusta stefnanda við færslu bókhaldsins fólst í því að B, starfsmaður stefnanda, tók við afriti af gögnum, þ. á m. reikningum, með tölvuskeytum frá A, prentaði afritin út og færði upplýsingar úr þeim inn í bókhaldskerfi. Enn fremur sá B um að gera virðisaukaskattsskýrslur fyrir félagið. Jafnframt þessu tók stefnandi að sér aðstoð við að gera ársreikning félagsins fyrir rekstrarárið 2015.

Í málinu liggur fyrir að rannsókn hófst á bókhaldi og virðisaukaskattsskilum stefnda með bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins 4. mars 2016. Skýrsla var tekin af A hjá skattrannsóknarstjóra 14. sama mánaðar. Fyrrgreind B var einnig kölluð í yfirheyrslu hjá skattrannsóknarstjóra 20. apríl 2016.

C, endurskoðandi og fyrirsvarsmaður stefnanda, gaf skýrslu fyrir dómi í málinu. Hjá honum kom fram að virðisaukaskattsdeild skattstjóra hafi talið virðisaukaskattsskýrslur stefnda tortryggilegar og því hafi deildin „heimtað allt bókhaldið“. Við nánari athugun á málinu hafi skýrslurnar þótt gefa tilefni til þess að skattrannsóknarstjóri rannsakaði þær frekar með tilliti til þess hvort reikningar hefðu verið rangfærðir í því skyni að fá innskattinn endurgreiddan. Þegar þessi athugun hófst hafi vinna stefnanda við gerð ársreikningsins fyrir félagið stöðvast. Hafi stefnandi aldrei fengið „pappírana til baka“ til að ljúka við gerð ársreikningsins auk þess sem ekki hafi verið hægt að halda vinnunni áfram á grundvelli gagna sem skattrannsóknarstjóri vefengdi. Stefndi hafi hins vegar ákveðið að fara til annars endurskoðanda til að gera nýjan ársreikning.

B gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Þar skýrði hún frá því að fyrirsvarsmaður stefnda, A, hefði komið til hennar eftir að hann hefði gefið skýrslu hjá skattrannsóknarstjóra. Hafi hann beðið hana um að gera ákveðnar breytingar á bókhaldinu í ljósi athugasemda skattrannsóknarstjóra. Það hafi hún gert. Hún hafi hins vegar fyrst áttað sig á því hversu bókhaldið var rangt þegar hún gaf sjálf skýrslu hjá skattrannsóknarstjóra. Áður hafi hún þó kallað eftir yfirliti og afritum af öllu reikningum frá birgjum, endurgert bókhaldið og afhent skattrannsóknarstjóra „rétt bókhald“. Ársreikningurinn hafi hins vegar aldrei verið kláraður. Hún gat þess jafnframt að eftir að A hefði fengið í hendur reikning vegna vinnunnar hafi hann óskað skýringa á honum. Hafi hann þá fengið tímaskýrslu afhenta, en síðan hafi hún ekki heyrt meira frá honum.

Reikningur nr. 9324 að fjárhæð 114.540 krónur byggist að öllu leyti á kröfu um endurgjald fyrir vinnu við færslu bókhaldsins. Sama gildir um hluta af reikningi nr. 9484. Ekki liggur annað fyrir en að bókhaldið hafi verið fært í samræmi við aðsend fylgigögn frá fyrirsvarsmanni stefnda, eins og B bar um fyrir dómi.

Í ljósi þess sem fram hefur komið fyrir dómi verður enn fremur að leggja til grundvallar að stefnandi hafi, að beiðni fyrirsvarsmanns stefnda, unnið að því að setja upp drög að ársreikningi á grundvelli þeirra bókhaldsgagna sem borist höfðu. Hluti af reikningi nr. 9484 ásamt reikningi nr. 9995 er vegna þeirrar vinnu. Stefndi hefur ekki fært viðhlítandi rök fyrir því að þeirri vinnu hafi verið svo áfátt að það hafi bakað stefnanda bótaábyrgð. Að mati dómsins stoðar í því efni ekki að bera þau drög, sem lágu fyrir 8. apríl 2016, saman við endanlegan ársreikning félagsins 24. október sama ár, enda liggur ekkert fyrir um hvaða gögn lágu til grundvallar þeirri vinnu sem liggur þeim að baki.

Í þessu ljósi telur dómurinn að fallast beri á að stefnda beri að greiða endurgjald fyrir þá vinnu sem stefnandi innti af hendi í þágu stefnda. Ekki hafa verið færðar sönnur á að það endurgjald sem krafan byggist á sé ósanngjarnt að teknu tilliti til umfangs vinnunnar við færslu bókhaldsins og uppsetningu ársreikningsdraganna eða eðlis hennar. Því ber að fallast á höfuðstól kröfunnar eins og hún er fram sett.

Stefnandi krefst dráttarvaxta frá dagsetningu reikninganna. Hann hefur ekki lagt fram nein gögn því til stuðnings að gjalddagi þeirra hafi verið fyrir fram ákveðinn, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Með vísan til 3. mgr. sömu greinar ber hins vegar að fallast á að krafan beri dráttarvexti frá þeim tíma er mánuður var liðinn frá útgáfu reikninganna.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 segir að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Samkvæmt þessu er óþarfi að kveða á um höfuðstólsfærslu vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem í ljósi umfangs málsins þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, X ehf., greiði stefnanda, Íslenskum endurskoðendum Bíldshöfða slf., 172.101 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 114.540 krónum frá 30. maí 2016 til 31. júní 2016, af 149.037 krónum frá þeim degi til 31. ágúst 2016 og af 172.101 krónu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)