S-171/2006

Mál þetta, sem þingfest var 28. mars sl. og dómtekið að lokinni aðalmeðferð 2. maí sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 22. febrúar 2006, á hendur V-kk-þgf F-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Akurgerði, Ölfusi, fyrir umferðarlagabrot “með því að hafa, aðfaranótt fimmtudagsins 14. júlí 2005 ekið bifhjólinu US-105, með ofsahraða austur Austurveg, Selfossi, án þess að virða stöðvunarmerki lögreglu, þaðan suður Langholt, inn Engjaveg, þaðan inn Réttarholt, út Vallholt, inn á Rauðholt, þaðan út á Austurveg, án þess að virða biðskyldu, í veg fyrir bifreið sem kom að austan eftir Austurvegi, þar sem hjólið byrjaði að skrensa, vestur Austurveg, þar sem hraðamælir lögreglubifreiðar sem veitti ákærða efftirför sýndi 120 km. hraða á klukkustund, þrátt fyrir það dró í sundur með lögreglubifreiðinni og bifhjóli ákærða, af Austurvegi var bifhjólinu ekið yfir Ölfusárbrú, yfir graseyju og inn Miðtún, þar sem bifhjólið hafnaði á bifreiðinni ZH 757 með þeim afleiðingum að skemmdir urðu á vinstri hlið bifreiðarinnar og ákærði féll í götuna. Leyfður hámarkshraði á vettvangi er 50 km á klukkustund.”

Ákæruvaldið segir háttsemi þá sem ákærða er gefin að sök varða við 5. gr., 1. sbr. 2. mgr. 25. gr., 1. sbr. 2. mgr. 36. gr. og 1. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987 og 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Af hálfu ákærða er krafist sýknu af öllum kröfum ákæruvalds. Verjandi ákærða gerir kröfu um málsvarnarlaun og ferðakostnað sem greiðist úr ríkissjóði.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu veittu lögreglumenn, sem voru við eftirlit á Selfossi aðfaranótt fimmtudagsins 14. júlí sl., athygli bifhjóli sem ekið var á miklum hraða austur Austurveg. Lögreglumenn hófu eftirför og kveiktu forgangsljós, en ökumaður bifhjólsins stöðvaði ekki för sína. Lögreglubifreiðinni var ekið á eftir bifhjólinu þá leið sem í ákæru greinir og lauk eftirförinni er ökumaður bifhjólsins missti stjórn á hjóli sínu og féll af hjólinu eftir að það lenti utan í bifreiðinni ZH 757 sem hafði verið lagt utan við Miðtún 20, Selfossi. Ákærði var fluttur af vettvangi í sjúkrabifreið.

Í frumskýrslu lögreglu er akstursskilyrðum lýst þannig að þurrt hafi verið, yfirborð vegar malbikað, umferð hafi verið lítil og lýsing góð. Þá segir um birtuskilyrði að myrkur hafi verið. Við aðalmeðferð málsins tók skýrsluritari fram að byrjað hafi verið að rökkva, en ekki hafi verið myrkur, enda sumarnótt.

Uppdráttur af vettvangi umferðarslyssins fylgir málinu, en kort eða uppdráttur er sýnir akstursleið fylgir ekki.

Framburðir ákærða og vitna

Ákærði, V-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf, neitar sök. Fyrir dómi bar hann að hafa verið á Selfossi, á nokkurs konar „bílakvöldi“. Hann kvaðst síðan hafa farið heim til foreldra sinna að Akurgerði í Ölfusi. Síðar um kvöldið hafi hann komið aftur á Selfoss og ekið inn Miðtún, þar sem hann hafi ætlað til frænda síns. Akstursleið sinni lýsti ákærði svo að hann hafi komið eftir Suðurlandsvegi og beygt inn í hverfið. Hann kvaðst ekki hafa verið á mikilli ferð, en þó of mikilli ferð til að ráða við hjólið þegar hann steig of fast á fóthemil vegna aflíðandi beygju sem er í götunni, með þeim afleiðingum að afturhjólið læstist og hann féll af hjólinu. Ákærði kvaðst hafa ekið eftir götunni inn í Miðtún, en ekki yfir grasbala milli Suðurlandsvegar og Miðtúns.

Ákærði kvað hjól sitt vera um 130 hestöfl og um 210 kíló að þyngd. Viðbragðstími hjólsins frá kyrrstöðu í 100 kílómetra hraða sé ekki langur. Ákærði kvaðst hafa verið nýbúinn að fá hjólið og enn hafa verið að tilkeyra það og því ekki mátt gefa því fulla inngjöf. Ákærði kvað veður hafa verið gott umrætt kvöld og malbikið þurrt. Hann kvað fleiri hjólamenn hafa verið á ferðinni umrætt kvöld og gat þess að þrír aðilar á Selfossi eigi samskonar hjól og hann. Ákærði kvaðst hafa verið í gallabuxum og mótorhjólajakka úr leðri og með hlífðarhjálm.

Ákærði kvaðst hafa tekið próf á þungt bifhjól sumarið 2004, en ekki hafa mikla reynslu af að aka götuhjóli. Hann hafi aftur á móti reynslu af akstri torfærumótorhjóla, sem séu allt annars eðlis. Ákærði kvaðst hafa fengið högg á mjaðmir við fallið, en vera búinn að ná sér. Ákærði kvað sjálfsábyrgð vegna trygginga á hjólinu hafa verið mjög háa, og því hafi hann ekki gert kröfu um að fá tjónið á hjólinu bætt, heldur látið gera sjálfur við hjólið. Aðspurður kvaðst vitnið hafa sagt við lögreglumann á vettvangi að það væri ekki sniðugt að hjóla og með því hafi hann átt við það að lagt hafi verið að honum að vera ekki á bifhjóli, þar sem hann hefði oft lent í slysum.

G-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, nemi við Lögregluskóla ríkisins, kom fyrir dóminn. Vitnið kvaðst hafa verið við störf sem lögreglumaður á Selfossi umrætt sinn. Hann kvaðst hafa starfað í lögreglunni í tæp þrjú ár. Vitnið kvaðst hafa ekið lögreglubifreiðinni umrætt sinn eftir Hörðuvöllum í átt að Austurvegi og séð hvar mótorhjóli hafi verið ekið á ofsaferð austur Austurveg og ákveðið að veita ökumanninum tiltal. Forgangsljós hafi verið kveikt og lögreglumennirnir ætlað að stöðva akstur ökumannsins, en hann hafi ekki sinnt stöðvunarmerkjum. Eftirför hafi þá hafist.

Undir vitnið voru borin ummæli í frumskýrslu lögreglu um að hraðamælir lögreglubifreiðarinnar hafi sýnt nálægt 120 km hraða í eftirförinni og þá hafi bifhjólið verið að fjarlægjast lögreglubifreiðina. Vitnið staðfesti þau ummæli, en nánar aðspurður kvað vitnið hraðamælinn hafa verið „á því bili“. Vitnið sagði akstur bifhjólsins hafa verið glæfralegan og hjólið hafi skrikað til að aftan í beygjum. Ökumaðurinn hafi átt erfitt með að halda því uppi, m.a. hafi hann þurft að bera fyrir sig fæturna er hann ók af Rauðholti inn á Austurveg. Þá hafi hann ekið í veg fyrir bifreið á þeim gatnamótum. Vitnið kvað veður hafa verið mjög gott og birtuskilyrði sömuleiðis, ekki hafi verið farið að rökkva. Ekki hafi verið mikil umferð og kvaðst vitnið ekki hafa orðið vart við önnur bifhjól á ferðinni umrætt sinn.

Vitnið kvaðst hafa þekkt bifhjól ákærða er því var ekið af Rauðholtinu inn á Austurveginn, en þá hafi hann séð lit hjólsins og ökumanninn greinilega. Vitnið kvaðst ekki hafa séð númer bifhjólsins. Vitnið kvaðst hafa misst sjónar af bifhjólinu skamma stund er því var ekið inn í Tryggvatorg og yfir Ölfusárbrú. Vitnið kvað lögreglubifreiðina hafa verið komna yfir Ölfusárbrú þegar hann hafi séð hjólið á miðri graseyjunni milli Suðurlandsvegar og Miðtúns og hafi akstursstefna þess verið í samræmi við það að hjólið hafi verið að koma frá Selfossi, en ekki úr Ölfusi. Hjólinu hafi verið ekið inn í Miðtún og vitnið ekið lögreglubifreiðinni í átt að Miðtúni. Þar sé brekka og hafi vitnið séð ákærða falla af hjólinu og renna eftir götunni eftir að hafa ekið yfir brekkuna. Ummerki hafi verið í grasinu þar sem hjólinu hafi verið ekið yfir, en vitnið kvaðst ekki hafa kannað hvort gras hafi verið á hjólbörðum bifhjólsins.

Vitnið kvaðst geta fullyrt að bifhjólið sem var á vettvangi slyssins hafi verið sama bifhjólið og lögreglumennirnir veittu eftirför og ökumaðurinn eins klæddur. Ákærði hafi verið í mótorhjólajakka úr leðri og með hjálm. Vitnið kvaðst hafa séð það á meðan á eftirförinni stóð að ökumaðurinn hafi ekki verið í hjólabuxum. Ákærði hafi látið þau orð falla við vitnið á vettvangi þegar verið var að hlúa að honum að þetta hafi ekki verið sniðugt.

G-kk-nf B. B-kk-nf, sjúkraflutningamaður, kom fyrir dóminn. Vitnið kvaðst hafa starfað sem lögreglumaður sumarið 2005. Vitnið greindi svo frá að hafa verið í lögreglubifreið með G-kk-þgf S-kk-þgf á leið í eftirlit, þegar hann hafi séð mótorhjóli ekið á miklum hraða í austurátt. Forgangsljós lögreglubifreiðarinnar hafi verið kveikt og eftirför hafin. Bifhjólinu hafi verið beygt til hægri inn Langholt og þaðan inn Engjaveg, Réttarholt, Vallholt, Rauðholt og aftur inn á Austurveg. Lögreglubifreiðin hafi alltaf nálgast hjólið í beygjunum, en bilið aukist þess á milli, lengst hafi bilið orðið á Austurvegi er ekið var til vesturs. Greinilegt hafi verið að ökumaðurinn hafi ekki haft fulla stjórn á hjólinu í beygjum. Þá hafi hann ekið í veg fyrir bifreið er hann ók af Rauðholti inn á Austurveg.

Vitnið kvaðst hafa litið á hraðamæli lögreglubifreiðarinnar á Austurvegi á móts við rakarastofu L-kk-ef Ö-kk-ef og hafi lögreglubifreiðin þá verið á 120 km hraða miðað við klukkustund, en bifhjólið fjarlægst stöðugt. Bifhjólinu hafi verið ekið yfir Ölfusárbrú úr Tryggvatorgi og hafi vitnið misst sjónar af hjólinu í nokkrar sekúndur á meðan það var að fara yfir Ölfusárbrú. Vitnið kvaðst hafa séð hjólinu ekið af Suðurlandsveginum yfir graseyju þar sem beygt er inn í hverfið fyrir utan Ölfusá, inn í Miðtún. Lögreglubifreiðinni hafi verið ekið eftir veginum og þá hafi vitnið misst sjónar af hjólinu í um eina sekúndu, en þegar bifreiðin hafi verið komin aðeins inn í Miðtún hafi vitnið séð hjólið og hvar ákærði féll af hjólinu í aflíðandi beygju. Vitnið kvaðst hafa farið með ákærða af vettvangi í sjúkrabifreið.

Vitnið kvaðst aldrei hafa verið í neinum vafa um það að bifhjólið sem var veitt eftirför hafi verið sama hjólið og var á slysavettvangnum. Vitnið kvaðst hafa séð fljótlega eftir að eftirförin hófst að ökumaður bifhjólsins hafi ekki verið í heilum hlífðargalla, heldur aðeins í jakka og með hjálm. Vitnið kvaðst ekki hafa séð númer bifhjólsins í eftirförinni þar sem hann hafi ekki komist nógu nálægt því, auk þess sem hann hafi verið að kalla eftir aðstoð í talstöðinni og ekki einbeitt sér að því að greina númerið. Vitnið kvaðst hafa séð lit hjólsins þegar hann sá það fyrst þar sem því var ekið austur Austurveg. Vitnið kvaðst ekki hafa kannað hvort gras hafi verið á hjólbörðum bifhjólsins. Ummerki um aksturinn yfir graseyjuna hafi sést í marga daga og hafi stefnan verið um 45 gráður út frá Suðurlandsvegi. Vitnið kvað veður hafa verið gott og örlítið hafi verið farið að rökkva. Lítil umferð hafi verið á Austurveginum á meðan á eftirförinni hafi staðið, engin umferð hafi verið annars staðar. Vegurinn hafi verið þurr.

R-kvk-nf B-kvk-nf S-kvk-nf, lögreglumaður, kom fyrir dóm. Vitnið kvaðst hafa komið á vettvang sem rannsóknarlögreglumaður og tekið myndir þar. Ákærði hafi verið farinn af vettvangi með sjúkrabifreið. Svo hafi virst sem bifhjólinu hafi verið ekið yfir hæð, þar hafi verið bremsuför og skransför og svo virst sem hjólið hafi farið utan í bifreið og runnið áfram. Vitnið kvaðst ekki hafa kannað hvort ummerki hafi verið á graseyjunni við gatnamót Suðurlandsvegar og Ártúns, né hvort gras hafi verið á hjólbörðum.

Niðurstaða

Ákærði neitar sök. Hann kveðst ekki hafa ekið þá leið sem í ákæru greinir um götur Selfossi, heldur hafi hann verið á leið úr Ölfusi eftir Suðurlandsvegi og ætlað í hús við Miðtún á Selfossi. Hann hafi misst vald á bifhjóli sínu í aflíðandi beygju í Miðtúni eftir að afturhjól bifhjólsins læstist við það að hann hemlaði, og í framhaldi af því hafi hann fallið við.

Tveir lögreglumenn stóðu að eftirför þeirri sem um ræðir. Atvik máls þessa áttu sér stað skömmu eftir miðnætti að sumarlagi og voru birtuskilyrði því ágæt. Báðir lögreglumennirnir sögðust fyrir dómi hafa greint klæðaburð ökumanns og lit bifhjólsins á meðan á eftirförinni stóð.

Lögreglumennirnir bera báðir að hafa misst sjónar af bifhjólinu í skamma stund er því var ekið yfir Ölfusárbrú. G-kk-nf B-kk-nf bar að hafa síðan séð bifhjólinu ekið af Suðurlandsvegi yfir grasbala milli Suðurlandsvegar og Miðtúns og G-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf bar að hafa séð bifhjólinu ekið eftir grasbalanum og hafi akstursstefna hjólsins verið þannig að ljóst hafi verið að það hafi verið að koma frá Selfossi, en ekki úr Ölfusi. G-kk-nf greindi frá því að hafa misst sjónar af hjólinu í um eina sekúndu er því var ekið eftir Miðtúni, en síðan séð ákærða aka því og falla af því í aflíðandi beygju. G-kk-nf S-kk-nf kvaðst hafa séð bifhjólið í Miðtúninu og hvar ákærði hafi fallið af því eftir að hafa ekið yfir hæð sem þar sé. Eftirför lögreglumannanna var samkvæmt framansögðu nánast alveg óslitin og misstu þeir einungis sjónar af bifhjólinu í mjög skamma stund. Báðir lögreglumennirnir kváðust vera alveg vissir um að bifhjólið sem þeir veittu eftirför um götur Selfoss hafi verið hið sama og þeir sáu ákærða aka eftir Miðtúni og falla af. Þykir því nægilega í ljós leitt að ákærði hafi ekið bifhjóli því sem lögregla veitti eftirför umrætt sinn.

Lögreglumönnunum bar saman um að ákærði hafi ekið gegn biðskyldu í veg fyrir bifreið sem ekið var vestur Austurveg er hann ók af Rauðholti inn á Austurveg. Ákærði hefur því gerst sekur um brot gegn 1. mgr. sbr. 2. mgr. 25. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá er framburður lögreglumannanna samhljóma um að ákærða hafi verið gefin stöðvunarmerki með ljósmerkjum lögreglubifreiðarinnar, sem hann hafi ekki sinnt. Ákærði hefur því gerst sekur um brot gegn 3. mgr. 5. gr. umferðarlaga. Í ákæru er brot ákærða einnig heimfært til 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, án þess að jafnframt sé vísað til 41. gr. laganna, sem hefur að geyma ákvæði þess efnis að brot gegn 19. gr. varði refsingu. Þá er það mat dómara að ákvæði 3. mgr. 5. gr. umferðarlaga tæmi sök gagnvart 19. gr. lögreglulaga og verður ákærða því ekki gerð refsing að auki fyrir brot gegn síðartalda ákvæðinu.

Með framburði lögreglumannanna þykir nægilega sannað að ákærði hafi, við upphaf eftirfarar og á meðan á henni stóð, ekið bifhjólinu US 105 verulega yfir leyfilegum hámarkshraða, en hámarkshraði á þeim götum sem ákærði ók er 50 km miðað við klukkustund. Ákærði hefur því gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Framburður G-kk-ef er afdráttarlaus varðandi það að hraðamælir lögreglubifreiðarinnar hafi á vegarkafla á Austurvegi sýnt 120 km hraða miðað við klukkustund. Framburður G-kk-ef S-kk-ef er ekki eins afgerandi, en hann bar að hraðamælirinn hafi verið „á því bili“ og þykir verða að taka tillit til þess, svo og til vikmarka, við ákvörðun refsingar og ökuréttarsviptingar. Jafnframt ber að horfa til þess að samkvæmt framburði lögreglumannanna dró í sundur með lögreglubifreiðinni og bifhjólinu á þeim tíma sem lesið var af hraðamæli bifreiðarinnar.

Brot ákærða er einnig heimfært til 1. mgr., sbr. 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga í ákæru, ekki er þó tiltekið til hvaða stafliða 2. mgr. ákvæðisins brotið er heimfært. Samkvæmt ákvæðum 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga skal jafnan miða ökuhraða við aðstæður með sérstöku tilliti til öryggis annarra, þannig skal miða hraðann við gerð og ástand vegar, veður, birtu, ástand ökutækis og hleðslu, svo og umferðaraðstæður að öðru leyti. Fyrir liggur að ástand vegar var gott, birtuskilyrði voru nokkuð góð og þurrviðri. Þá var lítil umferð annarra ökutækja á götum Selfoss. Ekkert liggur fyrir um umferð gangandi vegfarenda. Bifhjólið var nánast nýtt og ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að ástand þess hafi verið athugavert. Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laganna er einnig skylt að aka ekki hraðar en svo að ökumaður hafi fullt vald á ökutækinu og geti stöðvað það á þeim hluta vegar fram undan, sem hann sér yfir og áður en kemur að hindrun, sem gera má ráð fyrir. Með framburði ákærða sjálfs þykir sannað að hann hafi ekki gætt þessarar varúðarreglu umferðarlaga er hann ók bifhjóli sínu í aflíðandi beygju í Miðtúni, þannig að hann missti vald á hjólinu við hemlun og féll af því. Lýsing í ákæru á háttsemi ákærða og heimfærsla til 36. gr. umferðarlaga er hins vegar þannig úr garði gerð að ákærða verður ekki gerð refsing fyrir brot gegn því ákvæði.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði ákærða hefur hann nokkrum sinnum sætt refsingum. Ákærði hlaut 120.000 króna sekt fyrir brot gegn áfengislögum 10. febrúar 2004, þá var hann dæmdur til greiðslu 12.000 króna sektar fyrir eignaspjöll 23. apríl 2002. 15. október 2001 var ákærði dæmdur til greiðslu 100.000 króna sektar og sviptur ökurétti í þrjá mánuði vegna ýmissa umferðarlagabrota. Ákærði gekkst undir sátt hjá lögreglustjóra 18. september 2000 þar sem honum var gert að greiða 4.000 krónur í sekt og sæta sviptingu ökuréttar í þrjá mánuði vegna umferðarlagabrots. Þá var ákærða gert að greiða 60.000 króna sekt og sviptur ökurétti í 12 mánuði vegna ölvunaraksturs 25. júní 1999.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin 75.000 krónur í sekt til ríkissjóðs sem ákærða ber að greiða innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæta ella fangelsi í sex daga.

Með vísan til 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skal ákærði sviptur ökurétti í einn mánuð frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hrl., á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 112.050 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 22.000 krónur í ferðakostnað.

Á-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, V-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf, greiði 75.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæti ella fangelsi í sex daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í einn mánuð frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hrl., á rannsóknarstigi og fyrir dómi, 112.050 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 22.000 krónur í ferðakostnað

Á-kvk-nf S-kvk-nf.