E-5266/2010

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 27. júní sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af L-kk-þgf B-kk-þgf A-kk-þgf, kt. 000000-0000, Unnarstíg 2, Hafnarfirði, með stefnu birtri 20. ágúst 2010, á hendur H-kk-þgf K-kk-þgf, kt. 000000-0000, Bakkagerði 5, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi greiði stefnanda kr. 326.609 með 4,5% vöxtum frá 04.06. 2005 til 09.09. 2010 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafizt, að vextir séu lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð á tólf mánaða fresti skv. 12. gr. sömu laga. Jafnframt gerir stefnandi kröfu um, að stefndi greiði stefnanda málskostnað hans ásamt virðisaukaskatti, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði alfarið sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess, að stefnukröfur verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt gjaldskrá Löggarðs ehf.

II

Málavextir

Veturinn 1999 – 2000 var stefnandi nemandi í 10. bekk Hvassaleitisskóla. Lýsir stefnandi málavöxtum svo, að þann 1. marz 2000 hafi hann verið í kennslustund, þar sem stefndi H-kk-nf var kennari. Hafi stefndi vísað stefnanda út úr kennslustofunni, án þess að gefa á því nokkrar skýringar. Þar sem stefnandi hafi þráazt við, hafi stefndi beitt líkamlegum burðum, gripið um hönd stefnanda, þvingað hann út úr kennslustofunni og læst dyrunum að því loknu. Þessu hafi stefnandi ekki viljað una og barið að dyrum og krafizt þess að fá eigur sínar. Hafi stefndi H-kk-nf þá aftur opnað dyrnar, ýtt stefnanda út á ganginn og farið út á eftir honum og lokað dyrunum á eftir sér. Hafi stefndi því næst gripið stefnanda hálstaki með báðum höndum og hert að, svo stefnandi hafi átt erfitt með andardrátt. Meðan stefndi hélt hálstakinu hafi hann gengið með stefnanda eftir ganginum og skellt höfði hans utan í vegg. Þegar stefnandi hafi mótmælt aðförum stefnda, hafi hinn síðarnefndi færzt í aukana og lyft stefnanda upp og skellt höfði hans aftur utan í vegg. Við þetta högg hafi stefnandi vankazt og muni hann næst eftir sér á skrifstofu skólastjóra. Þar hafi stefnandi farið fram á, að lögregla og sjúkrabifreið yrðu kölluð til, en þeirri beiðni hafi verið synjað. Einnig hafi honum verið synjað um að fá leigubifreið á slysadeild. Eftir þetta hafi stefnandi sjálfur gengið á slysadeild LSH í Fossvogi, þar sem hann hafi fengið greiningu og aðhlynningu. Á leiðinni á slysadeild hafi stefnandi kastað upp, auk þess sem hann hafi kastað upp, er á slysadeild var komið. Á slysadeild hafi stefnandi verið greindur með heilahristing, auk þess sem hann hafi fundið fyrir verkjum í höfði og hálsi. Stefnandi hafi aftur leitað á slysadeild LSH hinn 25. marz 2000 og hafi hann þá verið með mikla verki í baki og hnakka. Hafi hann þá verið greindur með háls- og baktognun.

Árásin hafi verið kærð til lögreglu af móður stefnda þann 2. marz 2000. Þann 9. október sama ár hafi embætti Lögreglustjórans í Reykjavík tilkynnt kæranda, að málið væri látið niður falla. Stefnandi hafi ekki sætt sig við það og hafi kært ákvörðunina til Ríkissaksóknara með kæru, dagsettri 8. nóvember 2000. Þann 21. febrúar 2001 hafi embætti Ríkissaksóknara tilkynnt lögmanni kæranda, að ákvörðun Lögreglustjórans í Reykjavík skyldi standa. Hafi þessi ákvörðun verið kærð til Dómsmálaráðuneytisins þann 9. apríl 2001. Þann 25. júní sama ár hafi Dómsmálaráðuneytið komizt að þeirri niðurstöðu, að ekki væri tilefni til að bregðast við efni kærunnar. Þann 27. júní 2002 hafi farið fram skýrslutaka fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af vitnum, sem hafi getað borið um aðdraganda árásarinnar.

Stefnandi starfi nú sem bílasali, en hann hafi, vegna verkja, þurft að falla frá fyrirætlunum sínum um að ljúka námi og gerast kjötiðnaðarmaður. Verkir í líkama hafi gert honum erfitt fyrir að vinna í frosti sérstaklega. Stefnandi hafi mátt búa við varanlegar og alvarlegar afleiðingar af árásinni, sem að ofan sé lýst. Fyrir árásina hafi hann verið heilsuhraustur og hafði ekki lent í slysum, árásum eða nokkru, sem hafi haft áhrif á heilsu hans til hins verra. Eftir árásina hafi hann leitað til sjúkraþjálfara og hafi verið meira og minna í sjúkraþjálfun síðan. Einnig hafi hann leitað til M-kk-ef P. H-kk-ef, heila- og taugasjúkdómalæknis, og S-kk-ef S-kk-ef, bæklunarskurðlæknis. Þá hafi borið nokkuð á mikilli taugaspennu og geðrænum kvillum í kjölfar árásarinnar og hafi stefnandi leitað meðferðar við því. Stefnandi hafi verið metinn til örorku af A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf lækni þann 27. júní 2003. Niðurstaða örorkumatsins hafi verið sú, að stöðugleikapunktur hafi verið talinn vera þremur mánuðum eftir slysið, varanlegur miski hafi verið metinn 8 stig og varanleg örorka 5%.

Þann 04.06. 2009 hafi mál vegna sama atviks verið þingfest fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur en því hafi verið vísað frá þann 24. febrúar 2010 vegna vanhalda á sundurliðun og skýringu á útreikningi kröfu. Krafan í því máli hafi verið byggð á ofangreindu mati A-kk-ef Þ-kk-ef, sem stefndi hafi mótmælt. Stefnandi hafi því aflað mats dómkvadds matsmanns. Þann 28. maí 2010 hafi S-kk-nf T-kk-nf dr. med. verið dómkvaddur til að meta afleiðingar þeirrar árásar, sem mál þetta varði, samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. hafi verið metinn 12 stig og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. hafi verið metin 10%. Tímabil þjáningabóta samkvæmt 3. gr. hafi verið metið frá 1. marz 2000 til 1. júní 2000 og stöðugleikapunktur þann 1. júní 2000.

Stefndi mótmælir málavaxtalýsingu stefnanda og kveður málavexti vera eftirfarandi:

Stefnandi hafi hafið störf við Hvassaleitisskóla árið 1972 og hafi þar flekklausan feril og hafi verið mikils metinn kennari við skólann. Stefnandi hafi verið nemandi við skólann skólaárið 1999-2000. Hann hafi átt við námserfiðleika að stríða og hafi einnig komið fram ákveðin hegðunarvandamál hjá honum. Þann 1. marz 2000, en stefnandi hafi þá verið á 16. aldursári, hafi stefndi beðið stefnanda að yfirgefa skólastofu, þar sem hann hefði talið, að stefnandi hefði kastað í sig tyggigúmmíi. Seinna hafi komið í ljós, að stefnandi hafi ekki átt hlut að máli. Stefnandi hafi brugðizt illa við, staðið upp og neitað að yfirgefa kennslustofuna. Stefndi hafi þá tekið í öxl stefnanda og leitt hann út úr stofunni og beðið hann jafnframt um að fara til skólastjóra. Því sé harðlega neitað, að stefndi hafi á einhvern hátt skaðað stefnanda við það að leiða hann út úr kennslustofu. Á engan hátt hafi hendi hans verið lyft upp, heldur hafi hann tekið í öxl stefnanda og leitt hann þannig út, án átaka. Þegar út á gang var komið hafi stefnandi algjörlega misst stjórn á skapi sínu. Þegar stefndi hugðist fara aftur inn í kennslustofuna hafi stefnandi haldið í hurðina á móti stefnda og þannig haft í hyggju að koma í veg fyrir, að hægt yrði að loka dyrunum. Hafi aðilar þannig togazt á um hurðina, þar til stefnda hafi tekizt að loka og læsa. Skömmu síðar hafi hafizt bönk og spörk á hurðina og hafi stefnandi verið þar að verki. Hafi hann viljað fá skólatösku sína. Samkvæmt reglum Hvassaleitisskóla hafi nemendur ekki mátt taka muni sína með sér, þegar þeim var vísað úr kennslustund. Engu líkara hafi verið en að stefnandi hefði kastað sér á hurðina, svo mikil hafi lætin verið.

Þannig hafi ekki verið kennslufriður í stofunni, og hafi stefndi farið fram og beðið stefnanda um að láta af þessum látum. Stefnandi hafi neitað og brugðizt illa við. Ástand stefnanda hafi þá verið orðið þannig, að hann hafi verið hamslaus af bræði. Stefnandi hafi ausið yfir stefnda fúkyrðum. Stefndi hafi ítrekað beiðni sína um, að stefnandi færi til skólastjóra. Stefndi hafi reynt að róa stefnanda. Hann hafni því alfarið, að hann hafi á einhvern hátt ráðizt á stefnanda eða tekið hann hálstaki. Þegar stefnandi gekk síðan niður stiga skólans, hafi stefndi talið, að hann væri á leið til skólastjóra, og hafi stefndi því farið aftur til kennslu.

Að sögn skólastjóra hafi stefnandi komið á skrifstofu hans skömmu síðar og hafi hann þá verið mjög æstur, eða nánast óviðræðuhæfur. Hann hafi krafizt þess, að skólastjóri hringdi á lögreglu. Ekki hafi verið minnzt á, að hringt yrði á sjúkrabifreið. Stefnandi hafi greint frá því, að stefndi hefði vísað sér úr kennslustund en hann hafi hins vegar ekki ásakað stefnda um að hafa ráðizt á sig. Þegar skólastjóri neitaði því, að hringt yrði á lögreglu, hafi stefnandi gengið út og sparkað í allt, sem fyrir honum varð, bæði stóla og borð. Viðstaddir hafi haft það á orði, að stefnandi myndi fara sér að voða í því ástandi, sem hann var.

Vitni að framkomu stefnanda hafi verið aðstoðarskólastjóri, Þ-kvk-nf K-kvk-nf, og H-kk-nf Þ-kk-nf kennari. Þá hafi starfsmaður á skrifstofu einnig verið vitni að látum stefnanda. Þ-kvk-nf muni eftir því, að stefnandi hafi ásakað stefnda um að hafa ráðizt á sig. Hún hafi einnig sagzt muna, að hann hafi í látum sínum gengið á veggi á leið sinni út úr skólanum. Þá hafi ekki sézt á honum neinir áverkar. H-kk-nf Þ-kk-nf kennari hafi sagzt muna, að stefnandi hafi sparkað í veggi og hurðir á leiðinni út. Þess vegna hafi hann fylgt honum niður stigann. Stefnandi hafi farið inn í tölvuver. Hann hafi farið þar inn á skónum, sem hafi verið bannað. Þegar H-kk-nf hafi beðið hann um að fara úr skónum, hafi stefnandi snúið sér að H-kk-þgf og spurt, hvort hann ætlaði að berja hann. Hann hafi síðan haldið áfram að sparka og berja í hluti, sem fyrir honum urðu.

H-kvk-nf V-kvk-nf H-kvk-nf forfallakennari hafi verið stödd á skrifstofu skólans þennan sama dag. Hún hafi verið stödd við borð ritara, þegar stefnanda bar að. Að hennar sögn hafi stefnandi verið mjög æstur í skapi. Þegar hann hafi komið út af skrifstofu skólastjóra hafi hann sparkað í stól. Hún hafi reynt að róa hann, án árangurs. H-kk-nf kennari hafi síðan fylgt honum eftir niður stigann, þar sem hegðun hans hafi gefið fullt tilefni til eftirlits. Hún hafi ekki séð áverka á stefnanda og hegðun hans hafi ekki bent til þess, að svo væri.

Samkvæmt læknisvottorði E-kk-ef R. S-kk-ef muni stefnandi hafa leitað á slysadeild þann 1. marz 2000. Ekki sé að sjá, að hann sé með áverka á höfði. Hafi hann engu að síður fengið greiningu um heilahristing, hálstognun og tognun á brjóstbaki. Fram komi, að stefnandi hafi sagt lækninum, að stefndi hefði tekið hann hálstaki og skellt honum utan í vegg og lyft honum síðan upp á hálsinum og skellt honum aftur utan í vegg.

Málið hafi verið kært til lögreglu. Lögmaður stefnda hafi ritað lögmanni stefnanda bréf hinn 6. apríl 2000 og skorað á stefnanda að draga til baka tilhæfulausar ávirðingar og rangar sakargiftir.

Hinn 27. júní 2003 hafi legið fyrir örorkumat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis. Í forsendum þess komi fram, að ráðizt hafi verið á stefnanda og höfði hans slegið utan í vegg. Örorkumati þessu hafi ekki verið komið á framfæri við stefnda eða lögmann hans á sínum tíma.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því, að árásin, sem að ofan er lýst og hann hafi orðið fyrir, hafi verið sérlega fólskuleg og tilefnislaus. Stefndi H-kk-nf hafi neytt aflsmunar og þroska til þess að veita stefnanda áverka, og afleiðingarnar hafi verið alvarlegar og varanlegar fyrir stefnanda, svo sem læknisfræðileg gögn málsins sýni. Telji stefnandi, að árás stefnda falli undir 217. gr. almennra hegningarlaga og einnig, að hann hafi brotið gróflega gegn 28. gr. laga um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla. Tjón stefnanda vegna árásarinnar sé mikið. Bæði sé um að ræða útlagðan kostnað vegna meðferðar hjá læknum og sjúkraþjálfurum, auk þeirrar örorku, sem stefnandi hafi verið metinn til. Samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttarins beri stefndi H-kk-nf bótaábyrgð á því tjóni, enda hafi hann óumdeilanlega valdið stefnanda því með saknæmum og ólögmætum hætti.

Dómkrafa stefnanda sé bótakrafa og miðist við matsgerð dómkvadds matsmanns, dags. 16. júní 2010. Krafa stefnanda vegna þjáningabóta sé kr. 140.760. Fjárhæðin miðist við vísitöluna 7189, sem geri kr. 1.530 á dag eftir verðlagsbreytingu samkvæmt 15. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Miðað sé við 92 daga. Þá sé krafizt bóta samkvæmt 1. gr. vegna útlagðs sjúkrakostnaðar og annars kostnaðar við aðstoð sérfræðinga og lækna í því skyni að takmarka tjón stefnanda, samtals að fjárhæð kr. 185.849. Fjárhæðin sé samtala þeirra reikninga, sem fylgi á dskj. nr. 23.

Heildarkrafa stefnanda sundurliðist með eftirfarandi hætti:

Þjáningabætur, 92 dagar x 1.530 kr. kr. 140.760

Annað fjártjón kr. 185.849

Samtals kr. 326.609

Stefnandi krefjist 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga síðastliðin fjögur ár, þar sem eldri vextir séu fyrndir. Miðað sé við fjögur ár frá þingfestingardegi þess dómsmáls, sem höfðað hafi verið í júní 2009. Þá sé dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu krafizt frá þingfestingardegi.

Stefnandi hafi engar greiðslur þegið, sem komi til frádráttar kröfu hans samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993, enda hafi hann ekki átt rétt á slíkum greiðslum.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á skaðabótalögum nr. 50/1993 og meginreglum skaðabótaréttar, einkum sakarreglunni. Einnig sé byggt á ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940, einkum 217. og 218. gr., og svo ákvæðum laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla, einkum 28. gr. Þá sé og byggt á markmiðum barnaverndarlaga, eins og þau birtist í 1. og 2. gr. núgildandi laga nr. 80/2002, og svo a- og b-liðum 63. gr. og 66. gr. barnaverndarlaga nr. 58/1992, sem í gildi hafi verið, þegar atvik málsins áttu sér stað. Sambærileg ákvæði séu í 98. og 99. gr. núgildandi barnaverndarlaga. Vaxtakröfu byggi stefnandi á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og dráttarvaxtakröfu á 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Málskostnað byggi stefnandi á ákvæðum laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum XXI. kafla þeirra laga. Krafa um virðisaukaskatt á málskostnað byggist á ákvæðum laga nr. 50/1988, en stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur.

Málsástæður stefnda

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á því, að hann hafi aldrei ráðizt á stefnanda og skaðað hann. Þannig sé sök í máli þessu ekki sönnuð. Stefnanda, sem tjónþola, beri skv. meginreglum skaðabótaréttar að sanna sök stefnda. Það hafi honum ekki tekizt og því eigi að sýkna stefnda. Stefndi mótmæli allri frásögn stefnanda sem rangri, enda styðjist hún eingöngu við hans framburð. Engin vitni geti staðfest lýsingar stefnanda á þeirri atburðarás, sem hann byggi mál sitt á. Framburður nemenda styðji heldur ekki vitnisburð hans. Stefndi hafi haft flekklausan feril sem kennari og verið mikils metinn sem slíkur. Hann telji það af og frá, að hann taki nemendur hálstaki og keyri höfðuð þeirra utan í vegg og lyfti þeim síðan upp á hálsinum. Allur þessi framburður sé með ólíkindum og í raun hugarburður stefnanda. Hafi stefnandi skaðazt umræddan dag, hafi það verið vegna þess að hann hafi togazt á við stefnda, þegar hann hugðist loka dyrunum. Þá beri vitnisburðir það með sér, að engu líkara hafi verið, að stefnandi hafi kastað sér á hurð skólastofunnar. Þá hafi hann sparkað í veggi, borð og stóla og kastað sér á veggi í bræðiskasti. Hann hafi í raun verið stjórnlaus af bræði og hafi þannig skaðað sig sjálfur. Stefndi hafi frá upphafi neitað því að hafa ráðizt á stefnanda. Þá beri framburður nemenda það með sér, að stefndi hafi leitt stefnanda út úr skólastofunni en ekki lyft hönd hans það hátt, að hann hafi við það átt að togna.

Á því sé byggt í máli þessu, að læknisfræðileg gögn hafi takmarkað sönnunargildi, þar sem tilvist þeirra byggist að meginstefnu til á lýsingum stefnanda sjálfs á eigin líðan. Bent sé á, að tognunaráverkar hafi ekki greinzt fyrr en nokkrum vikum eftir meintan tjónsatburð, eða þann 25. marz 2000. Stefnandi hafi verið greindur með heilahristing við komuna á slysadeild. Ekkert komi fram um það, hvort sú greining byggðist á lýsingum á einkennum eða hvort hún hafi verið studd einhverjum mælingum eða rannsóknum.

Þá mótmæli stefndi því harðlega, að þeir meintu áverkar, er um ræði, hafi leitt til þess, að stefnandi hafi ekki getað unnið sem kjötiðnaðarmaður og að eitthvert samhengi sé milli þess og hins meinta atviks. Í því sambandi sé rétt að vekja athygli á niðurstöðu matsgerðar, þar sem fram komi, að stefnandi hafi átt við námsörðugleika að stríða.

Þá byggi stefndi sýknukröfu sína í öðru lagi á því, að matsgerð frá 16. júní 2010 sé röng og geti ekki talizt vera sönnunargagn um atvikið. Matsgerðin byggist í fyrsta lagi á röngum forsendum, sem sé lýsing stefnanda á atburðarás, sem stefndi mótmæli alfarið. Niðurstöðu sína byggi matsmaður á þeirri forsendu, að stefnandi hafi verið tekinn upp á hægri handlegg og borinn út úr skólastofunni. Sú atburðarás hafi ekki átt sér stað. Þá byggi matsmaður á því, að stefnandi hafi verið tekinn hálstaki og dreginn um fjóra metra og höfði hans slegið utan í vegg. Þetta sé í andstöðu við það, sem fram komi hjá vitnum, sem hafi séð stefnanda skömmu eftir atvikið. Matsgerðin sé mjög ótrúverðug, þar sem í henni sé fjallað um áverka, sem stefnandi hafi hlotið fyrir 10 árum síðan. Áverkarnir séu að engu leyti sýnilegir og byggist því matsgjörðin á lýsingum stefnanda sjálfs og þeim takmörkuðu læknisfræðilegum vottorðum, sem fyrir liggi í málinu. Sönnunargildi matsgerðarinnar verði því að draga í efa.

Þá gefi matsmaður sér þá staðreynd í niðurstöðu sinni, að um hafi verið að ræða líkamsárás stefnda á stefnanda.

Þá sé sýknukrafa stefnda í þriðja lagi byggð á því, að hafi stefnandi átt einhverja kröfu á hendur stefnda, þá hafi hann fyrirgert henni sökum tómlætis. Þannig hafi hið meinta atvik átt sér stað í marz 2000. Örorkumat sé framkvæmt í júní 2003. Engin krafa sé hins vegar gerð fyrr en mál var höfðað í júní 2009, þrátt fyrir að stöðugleikapunktur hafi þá verið metinn í júní 2000. Strax hinn 27. júní 2003 hafi verið full ástæða til þess að kynna stefnda og lögmanni hans fyrra örorkumat og kröfugerð í beinu framhaldi af því. Það hafi hins vegar ekki verið gert. Seinna málið sé svo þingfest í september 2010, tíu og hálfu ári eftir að hið meinta atvik átti sér stað. Engin þau atvik virðist vera til staðar, sem réttlæti það að draga framsetningu á kröfu stefnanda. Allar forsendur, sem krafa hans byggist á í dag, hafi legið fyrir 27. júní 2003. Þá sé og til þess að líta, að ástand stefnanda hafi verið orðið stöðugt þann 1. júní 2000. Enga skýringu sé að finna í stefnu á þessum mikla drætti. Þegar litið sé til alls þessa og þess mikla dráttar á kröfugerð stefnanda og þess, að stefndi hafi þannig mátt ætla, að ekkert yrði af bótakröfu á hendur honum, verði að sýkna hann sökum tómlætis stefnanda. Sé í þessu sambandi vitnað til dómvenju Hæstaréttar Íslands um tómlæti og sjónarmiða í dómum Hæstaréttar í málunum H. 1995.525 og H.1995.400.

Læknisvottorðum og örorkumati og matsgerð sé mótmælt sem röngum og óstaðfestum.

Þá sé á því byggt í máli þessu, að skaðabótakrafa stefnanda sé fyrnd. Þannig hafi hið meinta atvik átt sér stað þann 1. marz 2000. Báðar matsgerðir segi til um, að stöðugleikapunktur hafi verið 1. júní 2000. Mál þetta sé höfðað með stefnu, birtri 26. ágúst 2010, og því séu allar kröfur í málinu fyrndar.

Skaðabótakrafa sú, sem fjallað hafi verið um í málinu nr. E-7035/2009 og hafi verið að fjárhæð kr. 2.525.690 sé auk þess allt önnur krafa en fjallað sé um í þessu máli og sé að fjárhæð kr. 3.880.107. Þannig byggi fyrri krafan á matsgerð, sem fram hafi farið á árinu 2003 og verið framkvæmd af A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf lækni, en seinni krafan byggi á matsgerð S-kk-ef T-kk-ef. Fyrra mat sé um varanlegan miska upp á 8% og varanlega örorku upp á 5%. Seinni matsgerðin fjalli hins vegar um varanlegan miska upp á 12% og varanlega örorku upp á 10%. Þannig sé hér um nýja kröfu að ræða, sem dómstóll hafi ekki áður fjallað um. Stefna vegna þeirrar kröfu hafi fyrst verið birt þann 26. ágúst 2010 og því hafi allir frestir verið löngu liðnir. Þannig hafi krafan verið fyrnd skv. 4. tl. 3.gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu kröfuréttinda. Eins ef litið sé til ákvæða 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

Verði ekki fallizt á sýknukröfu stefnda sé þess krafizt, að stefnukröfur verði lækkaðar. Þannig liggi ekkert fyrir um tapaðar tekjur stefnanda eða hvort hann geti starfað við það starf, sem hann gegni í dag. Þannig eigi að lækka kröfu hans fyrir varanlega örorku. Þá eigi að draga frá kröfu hans reiknaðar bætur frá Tryggingastofnun og lífeyrissjóðum skv. 3. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Þá sé því mótmælt, að stefndi eigi að bera kostnað stefnanda eins og lögmannskostnað við að sækja um gjafsóknarleyfi, sem síðan sé ekki notað fyrr en 6 árum seinna. Einnig kostnað við örorkumat, enda teljist sá kostnaður til málskostnaðar. Þá sé reikningum vegna sjúkraþjálfunar mótmælt sem máli þessu óviðkomandi.

Fari svo, að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda skaðabætur, eigi, með vísan til 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að lækka kröfur á hendur honum, enda yrði slík krafa honum ofviða miðað við tekjur hans og eignir.

Vaxtakröfu stefnanda sé sérstaklega mótmælt. Þannig eigi stefnandi ekki rétt á dráttarvöxtum fyrr en 30 dögum eftir að hann hafi sett fram kröfu sína. Krafan hafi fyrst verið sett fram þann 6. ágúst 2010. Því geti hann í fyrsta lagi átt rétt á dráttarvöxtum frá 6. september það sama ár, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Þá sé vaxtakrafa stefnanda að hluta til fyrnd með vísan til 2. mgr. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, sem gilt hafi, er hið umdeilda atvik átti sér stað. Þannig sé öllum vaxtakröfum, sem séu eldri en fjögurra ára frá höfðun málsins, mótmælt sem fyrndum.

IV

Forsendur og niðurstaða

Mál þetta var upphaflega höfðað til greiðslu skaðabóta, miskabóta, þjáningabóta og annars fjártjóns. Aðalmeðferð hófst í málinu hinn 7. júní sl. Aðilar gáfu þá skýrslu fyrir dómi, sem og S-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf bakari, S-kk-nf T-kk-nf læknir, Þ-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf Þ-kk-nf, Þ-kvk-nf K-kvk-nf, skólastjóri, P-kk-nf O-kk-nf Þ-kk-nf, fyrrverandi skólastjóri, og E-kk-nf R. S-kk-nf læknir. Við skýrslugjöf stefnanda kom fram, að hann hefði lent í allnokkrum slysum fyrir og eftir atvik það, sem um er deilt í máli þessu og þótti óhjákvæmilegt að fresta aðalmeðferð til að unnt væri að leggja fram sjúkraskrá stefnanda frá því fyrir og eftir slys. Var málið tekið fyrir á ný hinn 27. júní sl., og fór þá fram munnlegur málflutningur, eftir að lögmaður stefnanda hafði lagt fram sjúkraskrá stefnanda. Í upphafi þinghaldsins féll stefnandi frá kröfu að svo stöddu um bætur vegna varanlegrar örorku og miska, en gerði einungis kröfu um bætur vegna þjáninga og annars fjártjóns, eins og það var sundurliðað í stefnu.

Auk þeirra skýrslna, sem teknar voru fyrir dómi við aðalmeðferð málsins, liggja einnig fyrir framburðarskýrslur Þ-kvk-ef K-kvk-ef, S-kk-ef H. S-kk-ef, Þ-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef og S-kk-ef V-kk-ef úr vitnamáli nr. V-7/2002, sem teknar voru í tengslum við sama sakarefni árið 2002, áður en dómsmál var höfðað.

Stefnandi lýsti atvikum svo fyrir dómi, að stefndi hafi komið að sér, eftir að annar nemandi hafði kastað í hann kennaratyggjói, rifið í hann og hent honum út úr kennslustofunni, dregið hann á hægri hendinni og sett hann út fyrir. Nánar aðspurður, kvað hann stefnda hafa dregið sig áfram á hendinni og dregið sig í rauninni upp. Hann kvaðst hafa reynt að losa sig. Hann kvaðst hafa viljað fá dótið sitt og hafi hann því sparkað í hurðina. Þá hafi stefndi komið út og ýtt honum eða hrint, svo hann missti jafnvægið. Síðan hafi stefndi tekið í hann og utan um hálsinn á honum og dregið nokkra metra og sett höfuðið á honum í vegginn fyrir utan bókasafnið. Þá hafi stefnandi haft uppi einhver fúkyrði við stefnda, sem hafi þá lyft honum upp með hálstaki og lamið honum aftur í vegginn. Hvað síðan gerðist kvaðst stefnandi muna mjög lítið. Hann kvaðst hafa farið upp á kennarastofu og beðið um að fá sjúkrabíl og lögreglu en verið neitað. Hann kvaðst hafa verið æstur og hafa örugglega öskrað á þá og sagt þeim að láta sig fá sjúkrabíl og „þetta dóterí“. Síðan hafi hann strunsað út af kennarastofunni. Hann kvaðst næst muna eftir sér niðri á spítala. Spurður, hvort hann hefði kastað upp á leiðinni, kvaðst hann ekki muna það, en hann kvaðst muna eftir því að hafa kastað upp niðri á spítala. Hann lýsti afleiðingum atviksins svo, að hann væri með ónýta taug í hægri öxl og síðan „er maður með hálsríg og þetta dóterí“. Í kulda fái hann verk og bólgni upp „í þessu“. Á tímabili hafi hann gengið til sálfræðings. Spurður, hvort hann hefði leitað til sálfræðings eða geðlæknis fyrir atburðinn, kvaðst hann bara hafa verið venjulegur unglingur eins og gengur og gerist, en hann hafi fengið greiningu vegna lesblindu og „svoleiðis“.

Spurður um aðra áverka fyrir atvikið kvaðst hann hafa fengið íþróttaáverka, en ekkert, sem tengdist þessum áverkum, hann hafi tognað í „löppinni og eitthvað svona“. Spurður um önnur slys eða óhöpp, þar sem hann hefði meiðzt á sama stað, kvað hann svo ekki vera, en „eins og gengur og gerist þá lenti maður í smá árekstrum eða eitthvað svoleiðis“. Þetta hefðu ekki verið stórárekstrar. Spurður hvort hann hefði leitað læknis eftir þá, svaraði hann: „Maður fer alltaf til læknis þegar maður lendir í árekstri“. Hann kvaðst hafa keyrt aftan á bíl, þremur mánuðum eftir að hann fékk bílpróf 17 ára, en hann hafi ekki fengið neina áverka. Hann hafi þó tognað í mjóbakinu og fengið marbletti eftir bílbeltið. Þá hafi einu sinni verið ekið aftan á hann. Spurður um áverka svaraði hann: „Það var tognun í mjóbaki eins og gengur og gerist í þessu dóti – í rauninni búið mál.“

Spurður um bakvandamál, sem haft er eftir skólastjóranum, P-kk-þgf O-kk-þgf í upplýsingaskýrslu lögreglu í tengslum við það deiluefni, sem mál þetta fjallar um, svaraði hann, að um vaxtaverki hefði verið að ræða í baki, mjóbaki. Hann kvaðst alltaf fá tak í bakið vegna þessa öðru hverju, en það hrjái hann ekkert í dag. Hann kvaðst aðspurður sennilega hafa togað í hurðina á móti stefnda, þegar hinn síðarnefndi reyndi að láta hana aftur.

Hann kvað ástæðu þess, að hann hafi ekki gert kröfu á hendur stefnda fyrr en árið 2009, enda þótt örorkumat hefði legið fyrir árið 2003, vera þá, að lögfræðingur hans hefði verið að vinna í málinu.

Stefndi skýrði svo frá, að hann hefði dregið þá ályktun, að það hefði verið stefnandi, sem henti í hann kennaratyggjóinu, þar sem hann hefði verið að horfa á sig, þegar hinn síðarnefndi leit upp. Stefndi hafi í framhaldinu vísað stefnanda til skólastjóra, en stefnandi hefði þá risið upp og borið þetta af sér. Stefndi hafi ekki talið sig geta verið með einhvers kona réttarhöld í skólastofunni, svo hann hefði vísað stefnanda út til skólastjórans. Hann kvaðst bara hafa leitt hann út eða ýtt við honum út, það hafi engin átök verið í gangi. Stefnandi hafi streitzt á móti, en ekki hafi verið um átök að ræða. Hann hafi annaðhvort leitt hann eða tekið í öxlina á honum. Þegar stefnandi tók að sparka í hurðina eða kasta sér á hana, hafi stefndi farið fram og ítrekað, að hann ætti að fara til skólastjórans. Spurður, hvort hann hefði snert stefnanda, svaraði hann, að hann hafi örugglega ýtt á bakið á honum, en ekki hafi verið um átök að ræða; hann hafi hvorki hent honum í vegginn né tekið í hann og alls ekki um hálsinn á honum.

Spurður um bakverki stefnanda fyrir atvikið, kvað hann stefnanda hafa kvartað yfir því að fá ekki að sitja eins og hann vildi, hann hafi viljað hreinlega liggja í stólnum, stundum með fætur uppi á borði. Seinna hafi hann fengið undanþágu, að kröfu móður sinnar, til að fá að sitja eins og honum líkaði bezt, en því hafi verið borið við, að hann væri með bakmeiðsl eða veikur í baki.

S-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, sem var bekkjarbróðir stefnanda, þegar atvikið átti sér stað, skýrði svo frá, að hann hefði verið sá, sem kastaði kennaratyggjóinu í stefnda. Stefndi hefði þá rifið í borðið og öskrað eða skipað stefnanda að fara út, en stefnandi hafi neitað. Þá hafi stefndi gripið í hann, annaðhvort í höndina eða öxlina og í „rauninni leiðir hann bara út og lokar hurðinni“. Spurður nánar um, hvort hann hefði leitt hann út, svaraði hann: „Já, eða fylgir honum út“. Spurður, hvort einhver átök hefðu átt sér stað, svaraði hann: „Ekki þarna.“ Stefnandi hafi orðið fúll, þegar honum var kastað út og hafi byrjað að banka eða sparka í hurðina. Stefndi hafi opnað. Stefnandi hafi viljað fá töskuna sína en verið neitað um það. Þá hafi orðið rifrildi frammi á gangi.

Í fyrri skýrslugjöf fyrir dómi árið 2002 lýsti vitnið, S-kk-nf H-kk-nf, atvikum á sömu leið og nú.

Þ-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, sem var bekkjarbróðir stefnda, þegar atvikið átti sér stað, skýrði svo frá, að hann myndi ekki nema brotabrot frá umræddu atviki. S-kk-nf H-kk-nf hafi hent kennaratyggjói, sem hafi lent í stefnda, sem hafi í kjölfarið farið með stefnanda út, eða rekið hann út úr tíma. Í fyrri skýrslugjöf árið 2002 skýrði hann svo frá, að stefndi hefði rekið stefnanda út, bara hrint honum út, og þeir hafi farið að rífast frammi á ganginum. Nánar spurður um, hvernig stefnandi hefði verið færður út úr stofunni, svaraði hann, að honum hefði bara verið ýtt. Enn spurður, hvernig það hefði gerzt, svaraði hann „Það voru bara hendur aðallega, sko, og bringa upp við bringu sko, það má segja það, og það var krepptir hnefar sko…“. Hann kvað báða hafa verið æsta. Enn spurður út í atvikið, kvaðst hann ekki muna alveg, hvernig það vildi til, það hafi verið tekið einhvern veginn í handlegginn.

S-kk-nf V-kk-nf, bekkjarbróðir stefnanda, skýrði svo frá fyrir dómi árið 2002, að stefndi hefði beðið stefnanda að fara út úr stofunni, en hann kvaðst ekki hafa séð, hvernig stefnandi fór, hvort hann fór sjálfur, eða hvort hann hafi verið færður út.

H-kk-nf Þ-kk-nf, þáverandi kennari við Hvassaleitisskóla, staðfesti yfirlýsingu sína á dskj. nr. 12 og skýrði jafnframt svo frá, að hann hefði séð stefnanda hoppa á veggi.

Þ-kvk-nf K-kvk-nf staðfesti dskj. nr. 10 og skýrði svo frá, að hún hefði séð stefnanda umræddan dag stökkva aðallega á stóla og veggi, og hafi hann sparkað í eiginlega allt, sem fyrir var. Hann hafi bara stokkið á fullri ferð til hliðar og skellt sér utan í, með öxlina á undan. Hún hafi ekki séð hann skella höfðinu í stól eða veggi. Hún hafi séð höggið fara á hægri hlið stefnanda, en þó hefði hann gengið beggja megin við.

P-kk-nf O-kk-nf Þ-kk-nf staðfesti dskj. nr. 9 og skýrði svo frá fyrir dómi, að stefnandi hefði komið mjög æstur inn til hans, lamið og látið öllum illum látum. Hann hafi hlaupið út af skrifstofunni og farið á vegg á móti hurðinni á skrifstofunni. Sér hafi sýnzt það vera hægri hliðin.

Eins og fram kemur í skýrslum fyrir dómi, ber nokkuð á milli framburðar stefnanda og vitna um, hvernig staðið var að því að vísa stefnanda út úr skólastofunni. Ekkert vitnanna styður þær lýsingar stefnanda, að stefndi hafi rifið hann upp og dregið hann á hægri hendinni út fyrir skólastofuna. Þá eru engin vitni að þeim atburði, sem stefnandi skýrir frá, að átt hafi sér stað á ganginum, eftir að stefndi fór aftur fram og lokaði á eftir sér. Vitni segjast hafa heyrt öskur, sem getur samræmzt framburði stefnanda sjálfs, sem kvaðst hafa verið reiður og verið með fúkyrði við stefnda. Á hinn bóginn bera vitni, sem sáu stefnanda á eftir uppi á kennaraskrifstofu og hjá skólastjóra og á göngum þar, að hann hefði kastað sér með hægri öxl á veggi og stóla. Er því ekki unnt að útiloka, að stefnandi hafi sjálfur valdið þeim áverkum, sem hann kveðst hafa fengið umræddan dag. Þá er ekki unnt að styðjast við matsgerð S-kk-ef T-kk-ef læknis varðandi málsatvik, þar sem hann hefur atvikalýsingu einungis eftir stefnanda og dregur m.a. ályktanir af framburði hans, en við skýrslugerðina hafði matsmaður ekki sjúkraskýrslu stefnanda til að styðjast við, eða fyrri og síðari áverkasögu hans, heldur byggði á þeim framburði stefnanda, að hann hefði alltaf verið heilsuhraustur. Greindi stefnandi einungis frá hálskirtlatöku og botnlangabólgu, þegar matsmaður innti hann eftir almennu heilsufari hans.

Í framburði stefnanda fyrir dómi við aðalmeðferð kom hins vegar fram, að stefnandi hefði lent í allnokkrum meiðslum, bæði hefði hann ekið aftan á bifreið, auk þess sem ekið hefði verið aftan á hann, en einnig hefði hann lent í íþróttameiðslum, þegar hann stundaði fótbolta. Munu þau meiðsl hafa orðið fyrir það atvik, sem hér er deilt um, en samkvæmt matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef hefur hann það eftir stefnanda, að hann hafi hætt að stunda fótbolta eftir atvikið. Þá kemur fram í sjúkraskýrslu stefnanda, sem lögð var fram við upphaf framhaldsaðalmeðferðar, að stefnandi hefði orðið fyrir líkamsárás í september 1999, þar sem hann hefði m.a. fengið áverka á bak og hægra herðablað. Þá hefði hann lent í alvarlegum átökum við bróður sinn árið 2004, auk þess sem ekið hefði verið í tvígang aftan á bifreið, sem hann var í.

Fyrir dómi gerði stefnandi lítið úr öllum þeim áverkum, sem hann hefur hlotið, bæði fyrir og eftir slys. Í sjúkraskýrslu stefnanda hafa læknar hins vegar í tvígang séð ástæðu til að taka fram, að stefnandi virtist gera meira úr meiðslum sínum við komu á sjúkradeild en efni stæðu til, vegna þess atviks, sem um er deilt í máli þessu. Þannig virðist stefnandi hagræða nokkuð framburði sínum varðandi heilsu sína og líðan, eftir því sem honum hentar hverju sinni. Í þessu sambandi má einnig geta þess, að stefnandi heldur því fram, að hann hafi kastað upp, þegar á sjúkrahús var komið, en í sjúkraskrá er tekið fram, að hann hafi ekki kastað upp og liggur ekki annað fyrir um það atriði.

Með vísan til alls þessa þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á, eða gert sennilegt, að hann hafi lent í þannig átökum við stefnda umrætt sinn, að valdið hafi þeim áverkum, sem hann greindist með við læknisskoðun umræddan dag.

Ekki er hjá því komizt að víkja að því, að samkvæmt framlögðum matsgerðum A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis frá 27. júní 2003 og S-kk-ef T-kk-ef læknis frá 16. júní 2010 var stöðugleikapunktur stefnanda metinn hafa verið 1. júní árið 2000. Mál var fyrst höfðað á hendur stefnda árið 2009, eða um 9 árum eftir að umrætt atvik átti sér stað. Hefur stefnandi sýnt ótrúlegt tómlæti við að halda uppi kröfum sínum, en hann hefur á engan hátt fært rök að þessum mikla drætti. Því máli, sem þá var höfðað, var vísað frá dómi með úrskurði, uppkveðnum 24. febrúar 2010. Mál þetta var síðan höfðað 20. ágúst 2010. Er ekki fallizt á með stefnda, að mál þetta sé fyrnt á þeim grunni, að um aðrar kröfur sé að ræða en í fyrra málinu, en um er að ræða bótakröfur vegna sama atviks, enda þótt bótafjárhæðin sé önnur.

Með vísan til þess, sem fyrr er rakið, ber að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Þá ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað, sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn kr. 615.000, þar með talinn virðisaukaskattur.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, samkvæmt gjafsóknarleyfi, dags. 17. marz 2003, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, kr. 450.000. Við þá ákvörðun hefur ekki verið litið til virðisaukaskatts.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, H-kk-nf K-kk-nf, er sýkn af öllum kröfum stefnanda, L-kk-ef B-kk-ef A-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda kr. 615.000 í málskostnað.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, kr. 450.000.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf