E-373/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 9. maí sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Fjarskiptum hf. (kt. 000000-0000), Skútuvogi 2, 104 Reykjavík, gegn A-kk-þgf P-kk-þgf G-kk-þgf (kt. 000000-0000), Háeyrarvöllum 30, 820 Eyrarbakka, með stefnu sem birt var 22. janúar 2013.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 167.128 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af79.128 kr. frá 26.5.2012 til 25.6.2012, af 128.883 kr. frá 25.6.2012 til 26.7.2012, af 165.297 kr. frá 26.7.2012 til 26.8.2012 og af 167.128 kr. frá 26.8.2012 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir.

Stefndi krefst þess aðallega að kröfum stefnanda verði vísað frá dómi og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst þess til vara að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst þess til þrautavara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

Við ákvörðun málskostnaðar í aðal-, vara- og þrautavarakröfu er þess óskað að tekið verði tillit til þess kostnaðar sem stefndi hefur af greiðslu virðisaukaskatts af aðkeyptri lögmannsþjónustu.

Í þinghaldi 17. september 2013 var af hálfu stefndu fallið frá aðalkröfu hans um frávísun málsins, en haldið fast við vara- og þrautavarakröfur sem að ofan er lýst.

Ágreiningsefni og málsatvik

Málsatvik má rekja til samkomulags aðila um kaup stefnda á netþjónustu af stefnanda með þjónustusamningi dags 2. nóvember 2011. Samkomulagið, sem ber með sér að hafa verið gert tímabundið til sex mánaða (nefnt þjónustuleið 3G 30), fól í sér að stefndi greiddi stefanda mánaðarlega fyrir kaup á netþjónustu í samræmi við samninginn.

Ágreiningur aðila tengist bilun í tilkynningakerfi stefnanda („teljara“) sem m.a. sneri að heimasvæði stefnda hjá stefnanda (svokallaðar „mínar síður“). Kerfi þetta felur í sér þá þjónustu stefnanda að notandi líkt og stefndi átti að geta fylgst með notkun sinni á gagnamagni og þar á meðal að geta fylgst með því hvort um umframnotkun væri að ræða sem greiða þyrfti sérstaklega fyrir. Vegna bilunarinnar féllst stefnandi á að fella niður kostnað stefnda af umframnotkun fyrir tímabilið febrúar og mars 2012. Stefnandi taldi hins vegar ekki efni til að gefa eftir kostnað fyrir umframnotkun stefnda á þeim síðari tímabilum sem hér er deilt um þar sem stefnandi hafi þá áður verið búinn að birta tilkynningu um bilunina fyrir notendum á þjónustusíðum sínum auk þess að upplýsa þá um önnur úrræði fyrir viðskiptamenn til að geta fylgst með umframnotkun sinni. Stefndi undi hins vegar ekki við þetta og taldi að bilunin hefði staðið mun lengur en bara það tímabil sem stefnandi gaf honum eftir umframkostnað vegna auk þess sem stefndi telur sig ekki hafa orðið varan við þær tilkynningar sem stefnandi segist hafa komið á framfæri. Stefnda bæri þar af leiðandi ekki að greiða fyrir umframnotkun fyrir þessi síðari tímabil sem hann sé hér krafinn um en auk þess hafi samningssambandi aðila verið lokið eigi síðar en 2. maí 2012. Á þetta féllst stefnandi ekki og sendi stefnda innheimtuviðvörun dags 31. ágúst 2012.

Í september 2012 sendi stefndi Póst- og fjarskiptastofnun kvörtun vegna málsins en stofnunin framsendi erindið til Neytendastofu þar sem málið hefur verið til meðferðar. Við aðalmeðferð lýsti stefndi því yfir að hann teldi ekki efni til þess að bíða lengur eftir niðurstöðum Neytendastofu í málinu þótt stefnandi væri fús til þess.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að um sé að ræða skuld stefnda samkvæmt framlögðum hreyfingarlista stefnanda. Stefnandi reki símafyrirtæki í Reykjavík undir nafninu Vodafone. Skuld þessi sé tilkomin vegna ógreiddra símareikninga stefnda hjá stefnanda á neðangreindu tímabili. Um sé að ræða reikninga á gjalddaga 26.5.2012, 79.128 kr., dags. 25.6.2012, 49.755 kr., dags. 26.7.2012, 36.414 kr. og dags. 26.8.2012, 1.831 kr., samtals 167.128 kr. sem sé stefnufjárhæð málsins ásamt með dráttarvöxtum og kostnaði. Umsaminn gjalddagi sé tilgreindur og miðist dráttarvaxtakrafa í dómkröfu við þann tíma. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi hafi gert ítrekaðar tilraunir til innheimtu krafna sinna hjá stefnda fyrir löginnheimtu eins og framlagt yfirlit beri með sér. Því sé þess krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar stefnanda af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu í samræmi við framlagt yfirlit.

Stefnandi byggir á því að þegar bilunar hafi orðið vart í tilkynningakerfinu „mínar síður“ hafi hann sent tilkynningu til notenda líkt og stefnda um að tímabundið væri ekki unnt að treysta á tilkynningakerfið varðandi upplýsingar um umframnotkun. Bent hafi verið á önnur úrræði til að fylgjast með gagnamagni á meðan ástandið varði.

Stefnandi byggir á því að þótt samningur aðila hafi verið tímabundinn til sex mánaða frá 2. nóvember 2011, þá hafi stefndi eftir sem áður áfram verið í viðskiptum við stefnanda eftir þann tíma og hagnýtt sér óbreytt þjónustu stefnanda. Stefndi hafi sýnt skeytingarleysi og sé í slæmri trú með því að neita að greiða fyrir þjónustu sem stefnandi lét honum í té. Ósannað og órökstutt sé að stefnandi hafi farið á svig við lög nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu.

Byggt sé á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuld- bindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála, en um varnarþing vísist til 36. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagrök stefnda

Stefndi byggir á því að þjónusta stefnanda hafi verið haldin verulegum annmörkum. Gjaldfærsla stefnanda vegna niðurhalds stefnda á gagnamagni fyrir maí til ágúst 2012 hafi verið röng enda liggi fyrir að bilun hafi átti sér stað á heimasvæði stefnda hjá stefnanda á svæðinu ,,mínar síður“. Stefndi hafi því alla tíð verið í góðri trú um að niðurhal hans á gagnamagni hjá stefnanda hafi verið í samræmi við þær upplýsingar sem stefnandi hafi gefið upp á heimasvæði stefnda hjá stefnanda. Vegna bilunarinnar hafi stefndi haft samband við stefnanda sem samþykkti að fella niður umframnotkun stefnda í febrúar og mars 2012. Stefndi byggi á því að sú bilun sem átti sér stað í kerfi stefnanda hafi ekki einskorðast við það tímabil sem stefnandi vilji vera láta og hafi augljóslega verið í ólagi frá apríl til ágúst 2012 þegar stefnandi rukkaði stefnda um meinta umframnotkun. Sönnunarbyrði um annað hvíli á stefnanda.

Með vísan til þessa, og þeirrar meginreglu neytendaverndar að stefndi sem neytandi skuli geta tekið upplýsta ákvörðun um viðskipti sín við stefnanda sem þjónustuveitanda, verði að telja að upplýsingar stefnanda til stefnda vegna niðurhals stefnda hafi verið ófullnægjandi, enda hafi stefndi grundvallað kaup sín á þjónustu hjá stefnanda á þeim forsendum að upplýsingar á heimasvæði hans hjá stefnanda hafi verið réttar. Með vísan til þessa verði að telja út frá lögjöfnun frá lögum nr. 42/2000 um þjónustukaup að þjónusta stefnanda hafi verið gölluð í skilningi 9. gr. þeirra laga.

Stefndi byggi á því að vegna þessa hafi þær röngu upplýsingar sem um ræðir raskað verulega fjárhagslegri hegðun hans þar sem um rangar upplýsingar hafi verið að ræða sem haft hafi áhrif á viðskipti stefnda við stefnanda, sbr. 8. og 9. gr. laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Með vísan til þessa telji stefndi að stefnandi eigi að bera hallann af því að hafa veitt þær röngu upplýsingar sem um ræðir í skilningi meginreglna neytendaréttar um skýrleika upplýsinga, sbr. 5., 8., 9. og 10. gr. laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu.

Stefndi byggi einnig á því að ef litið sé svo á að samningur hafi stofnast milli aðila liggi fyrir að sá samningur hafi aðeins verið tímabundinn til sex mánaða, sbr. orðalagið ,,6 mánaðar samningur“, í þjónustusamningi þeirra sem hafi fyrst hafist 2. nóvember 2011 og lokið án uppsagnar 2. maí 2012. Það liggi því fyrir að ekkert samningssamband hafi verið á milli aðila eftir þann tíma. Verði því að telja að þeir reikningar sem hafi verið á gjalddaga 25. júní 2012 að fjárhæð 48.755 krónur, 26. júlí 2012 að fjárhæð kr. 36.414 krónur og 26. ágúst 2012 að fjárhæð 1.831 krónur séu tilhæfulausir enda liggi fyrir að stefndi hafi ekki samþykkt að ganga á ný til samninga við stefnanda eftir að tímabundnum sex mánaða samningi stefnda og stefnanda hafi lokið. Með vísan til meginreglna samningaréttar liggi fyrir að þar sem um tímabundinn samning hafi verið að ræða hafi samningurinn fallið niður við lok samningstímans 2. maí 2012. Stefnda hafi því ekki borið að segja samningnum upp með formlegum hætti líkt og ef um ótímabundinn samning hefði verið að ræða. Ljóst sé að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að nýtt samningssamband milli stefnanda og stefnda hafi stofnast eftir fyrrgreindan tíma. Allan óskýrleika vegna staðlaðra samningsskilmála stefnanda að þessu leyti beri að túlka stefnda í hag, sbr. 36. gr. b í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Sönnunarbyrði um að nýr samningur milli aðila hafi stofnast hvíli þannig alfarið á stefnanda. Í samningi aðila komi skýrt fram að samningurinn sé aðeins til sex mánaða, sbr. textann ,,Samningur þessi er til 6 mánaða með almennum áskriftarskilmálum á milli rétthafa og Fjarskipta hf., um símaþjónustu“. Þannig sé ljóst að samningurinn sem hér um ræðir sé tímabundinn og beri stefnandi sönnunarbyrði fyrir því að svo hafi ekki verið.

Niðurstaða

Málsatvik liggja fyrir en ágreiningur aðila skýrðist frekar við málflutning.

Ágreiningslaust er að bilun hafi orðið í upplýsingakerfi stefnanda (þ.e. í teljara) á „mínum síðum“ viðskiptamana stefnanda. Endurspeglast þetta m.a. í þeirri ákvörðun stefnanda að rukka ekki stefnda eða aðra viðskiptamenn í sambærilegri stöðu fyrir umframnotkun á gagnamagni fyrir greiðslutímabilin febrúar og mars 2012. Ekki er heldur deilt um það í málinu hvort stefndi hafi í reynd notað það umframgagnamagn frá stefnanda sem hann er hér krafinn um greiðslu fyrir.

Greiðsluneitun stefnda, og þar með ágreiningur aðila í máli þessu, grundvallast einkum á fjórum málsástæðum stefnda sem taka þarf afstöðu til:

Í fyrsta lagi byggir stefndi á því að enn hafi verið bilun í teljara á þjónustusíðum stefnanda („mínar síður“) á ofangreindu þjónustutímabili sem stefnandi krefur hér stefnda um greiðslur fyrir vegna umframnotkunar hans. Í öðru lagi kveðst stefndi ekki hafa orðið var við tilkynningar stefnanda eftir að bilunarinnar varð vart. Í þriðja lagi telur stefndi að hann hafi mátt treysta því að hægt væri að reiða sig á upplýsingar í teljara stefnanda á „mínum síðum“ og að hann gæti hagað notkun sinni með hliðsjón af því. Í fjórða lagi lítur stefndi svo á að samningssambandi hans og stefnanda netþjónustu hafi verið lokið 2. maí 2012 þar sem um hafi verið að ræða sex mánaða tímabundinn samning þeirra um þjónustuna og beri stefnda því í öllu falli ekki að standa skil á reikningum fyrir umframgagnamagn eftir þann tíma. Skipti þá ekki máli hvort hann hafi þó í reynd notað eða getað notað þjónustuna eftir þann tíma.

Hvað varðar bilunina í teljaranum á „mínum síðum“ stefnda hjá stefnanda þá telur stefndi að umrædd bilun hafi ekki einungis varað á því tímabili sem stefndi hefur óumdeilt gengist við, og þegar fellt niður greiðslukröfur vegna, heldur hafi bilunin varað áfram næstu mánuði þaðan í frá, en stefnandi hafi ekki sýnt fram á annað. Hefur af hálfu stefnda m.a. verið vísað til gagna um að þann 12. apríl 2012 hafi starfsmenn stefnanda upplýst hann um að þjónustusíðurnar („mínar síður“) hafi þá enn ekki sýnt rétta notkun á gagnamagni en að unnið væri að lagfæringu. Er um að ræða útskrift frá starfsmönnum stefnanda þar sem segir: „Það er vitað mál að mínar síður og CRM sýnir ekki rétt gagnamagn og það er vinna í gangi við að laga það. Ef þið teljið það hafa áhrif á það hversu mikið gagnamagn hann notaði þá verðið þið að leiðrétta þetta við hann.“ Enn fremur bar stefndi fyrir dómi að hann hafi haft samband við starfsmenn stefnanda um mánaðarmótin júní – júlí 2012 og þá orðið þess áskynja að „mínar síður“ sýndu þá ekki sömu tölur og starfsmenn stefnanda gáfu upp. Raunar hafi það jafnan verið svo að þegar stefndi hafi eftirleiðis sett sig í samband við starfsmenn stefnanda hafi þeir jafnan sannfært hann um að nú væri þetta komið í lag og treysta mætti á „mínar síður“. Er fallist á með stefnda að óljóst sé hvort og þá hvenær teljari á „mínum síðum“ hafi komist í samt lag á tímabilinu apríl og fram í júlí 2012 og verður stefnandi að bera halla af þeim sönnunarskorti eins og hér stendur á.

Stefnandi hefur hins vegar staðhæft að hann hafi, eftir að bilunarinnar varð fyrst vart, upplýst notendur á borð við stefnda um bilunina í teljaranum með því að setja inn eftirfarandi tilkynningu á „mínar síður“: „Af óviðráðanlegum ástæðum birtast gagnamagnsupplýsingar ekki rétt hér í þessu yfirliti.“ Enn fremur hafi þar komið fram upplýsingar um það hvernig viðskiptavinir á borð við stefnda áttu að geta fylgst með réttri notkun. Fyrir dómi hefur stefndi hins vegar borið því við að hann hafi aldrei orðið var við neina slíka tilkynningu frá stefnanda. Í ljósi þessa framburðar stefnda verður að taka mið af því að af hálfu stefnanda hafa ekki verið lögð fram fullnægjandi gögn um framsetningu umræddrar tilkynningar eða hvenær hún lá fyrir á þjónustusíðum stefnanda og verður stefnandi eins og hér stendur á að bera halla af því.

Stefndi hefur byggt á því að hann sem kaupandi ofangreindrar netþjónustu hjá stefnanda hafi mátt treysta því að þær upplýsingar um umframnotkun hans sem birtust á upplýsingasíðunni „mínar síður“ væru réttar, enda hafi hann miðað netnotkun sína við þær eins og tíðkist. Bar stefndi sjálfur enn fremur fyrir dómi að starfsmenn stefnanda hafi tjáð sér þegar hann keypti umrædda áskrift að hann gæti einmitt treyst á að geta fylgst með notkun sinni í rauntíma á „mínum síðum“ og hagað netnotkun sinni með hliðsjón af því. Byggir stefndi í þessu sambandi m.a. á ákvæðum 5., 8., 9. og 10. gr. laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Stefnandi hefur hins vegar vísað til þess að það að birta upplýsingar um notkun notenda á „mínum síðum“ verði að teljast viðbótarþjónusta sem hafi verið umfram skyldur hans.

Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á framangreinda staðhæfingu af hálfu stefnanda. Verður að fallast á það með stefnda að stefnandi hafi með starfrækslu þess fyrirkomulags að birta almennt upplýsingar um netnotkun viðskiptamanna á þjónustusíðum þeirra vakið þá tiltrú viðskiptamanna að þeir gætu þannig fylgst örugglega með netnotkun sinni og hagað notkun sinni og kostnaði með hliðsjón af því. Hefur stefndi enda lýst því að það að hann gæti þannig fylgst með netnotkun sinni jafnharðan hafi verið grundvallarforsenda þess að hann afréði að kaupa einmitt þessa tilteknu þjónustuleið er var í boði hjá stefnanda. Sú ákvörðun stefnanda að fella niður umframkostnað viðskiptamana sinna á borð við stefnda fyrir tímabilið febrúar og mars 2012 virðist enn fremur undirstrika þennan skilning á þýðingu umræddrar þjónustu.

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið, er eins og hér stendur á, ekki unnt að fallast á að stefnanda sé stætt á að krefja stefnda um greiðslu fyrir þá þjónustu sem fólst í umframnotkun hans fyrir ofangreint tímabil. Að þessari niðurstöðu fenginni eru ekki efni til þess að fjalla sérstaklega um þann þátt málsins sem snýr að þýðingu þess að þjónustusamningur aðila hafi verið tímabundinn og honum lokið 2. maí 2012.

Með vísan til alls ofangreinds ber því að sýkna stefnda af dómkröfum stefnanda í máli þessu.

Með hliðsjón af þessari niðurstöðu verður stefnanda jafnframt gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málið flutti B-kk-nf L-kk-nf hæstaréttarlögmaður fyrir hönd stefnanda, en H-kk-nf I-kk-nf héraðsdómslögmaður fyrir hönd stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn.

D ó m s o r ð

Stefndi, A-kk-nf P-kk-nf G-kk-nf, skal vera sýkn af dómkröfum stefnanda, Fjarskipta hf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 350.000 krónur í málskostað.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf