S-360/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 17. f.m., er höfðað með tveimur ákærum ríkissaksóknara, útgefnum 24. júní og 25. september 2014, á hendur F-kk-þgf Þ-kk-þgf, kt. 000000-0000, [...].

Með fyrri ákærunni er ákærði sóttur til saka „fyrir kynferðisbrot, sem hér greinir:

1.

Gegn B, kennitala 000000-0000, með því að hafa í eitt skipti á tímabilinu janúar til mars 2012, þegar stúlkan var 14 ára gömul, í sameign í kjallara hússins að [...] þar sem stúlkan bjó, sleikt brjóst hennar og þuklað þau, bæði utan og innan klæða, og greitt henni fyrir allt að 9.000 krónur.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007.

2.

Með því að hafa um nokkurt skeið haft í vörslum sínum alls 55 ljósmyndir, sem sýna börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt:

Þar af fjórar ljósmyndir á hörðum diski í fartölvu af gerðinni Asus, sem lögregla lagði hald á á heimili hans þann 19. maí 2013.

Þar af 51 ljósmynd á hörðum diski í turntölvu af gerðinni Hyundai, sem D framvísaði til lögreglu þann 14. júní 2013.

Telst þetta varða við 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 6. gr. laga nr. 58/2012.“

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Jafnframt er krafist upptöku á framangreindu myndefni, svo og framangreindum tölvum af gerðinni Asus og Hyundai.

Í ákærunni er getið einkaréttarkröfu sem sett er fram af hálfu E vegna ólögráða dóttur hennar, B. Gerð er krafa um greiðslu miskabóta að fjárhæð 800.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2012 þar til mánuður er liðinn frá birtingu skaðabótakröfunnar, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Í ákæru er í samræmi við greinargerð brotaþola jafnframt tekin upp krafa um greiðslu málskostnaðar.

Með seinni ákærunni er ákærða gefin að sök „sérstaklega hættuleg líkamsárás, með því að hafa, aðfaranótt þriðjudagsins 7. janúar 2014, að [...], ítrekað slegið A, kennitala 000000-0000, með bareflum, svo hann datt aftur fyrir sig og lenti með höfuð á plastborði sem lá á hvolfi, og látið högg áfram dynja á honum eftir að hann hafði dottið niður. Ákærði veitti A högg á hendur, andlit, höfuð og líkama og notaði sem barefli hníf sem vó 183 grömm, spýtu sem vó 2.928 grömm, stunguskóflu sem vó 1.762 grömm og garðhrífu sem vó 1.299 grömm.

A hlaut af árásinni höfuðkúpubrot, nefbrot og brot á hryggjarlið, sex skurði á andliti, tvo skurði á höfði, fjölmarga skurði í lófa, á handarbaki og handlegg hægri handar, glóðaraugu, mar á hnakka, á hægra herðablaði og neðarlega yfir rifjum vinstra megin, svo og aðra yfirborðsáverka.

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 20/1981.“

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er gerð krafa um upptöku á hníf, spýtu, stunguskóflu og garðhrífu sem ákærði er talinn hafa notað við framningu framangreinds brots og lögregla lagði hald á.

Í ákærunni er getið bótakröfu sem G-kk-nf Ó-kk-nf J-kk-nf hæstaréttarlögmaður setti fram fyrir hönd A með greinargerð 28. ágúst 2014, sbr. 172. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Samkvæmt henni gerir A þá kröfu að ákærði verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 5.379.315 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu af 5.000.000 króna frá 7. janúar 2014 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafan er kynnt ákærða, en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga af 5.379.315 krónum frá þeim degi til greiðsludags, og málskostnað fyrir héraðsdómi að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Að því er tekur til sakargifta samkvæmt ákæru 24. júní 2014 krefst ákærði þess aðallega að hann verði sýknaður af refsikröfu ákæruvalds, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess aðallega krafist að bótakröfu B verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Ákærði gerir þá kröfu aðallega að hann verði sýknaður af ákæru um líkamsárás, til vara að refsing hans verði felld niður, en að því frágengnu að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu A verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

G-kvk-nf P-kvk-nf héraðsdómslögmaður var skipuð réttargæslumaður B við fyrirtöku málsins 12. september 2014 og G-kk-nf Ó-kk-nf J-kk-nf hæstaréttarlögmaður var skipaður réttargæslumaður A í þinghaldi 3. október sama ár. Til samræmis við það hefur verið fallið frá sérstökum kröfum um greiðslu málskostnaðar úr hendi ákærða, en þess í stað krafist þóknunar til réttargæslumanna.

I

Í þinghaldi í málinu 12. september 2014 gekkst ákærði við þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru 24. júní sama ár, en bar því við að hann hafi verið ósakhæfur á verknaðarstundu þeirra brota sem þar er fjallað um, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákæra fyrir líkamsárás var lögð fram við fyrirtöku málsins 26. september 2014. Lá þá fyrir að af hálfu ákærða væri einnig borið við sakhæfisskorti að því er þær sakargiftir varðar. Í ljósi þessa og samkvæmt beiðni ákæruvalds voru G geðlæknir og F sálfræðingur dómkvaddir 3. október sama ár til þess meðal annars að meta hvort ákærði hafi verið sakhæfur þegar þau atvik, sem lýst er í ákærum, áttu sér stað. Lá matsgerð þeirra fyrir 7. desember 2014. Í niðurstöðum hennar kemur fram að matsmenn sjái engin merki geðveiki, andlegs vanþroska eða hrörnunar, rænuskerðingar eða annars samsvarandi ástands hjá ákærða, sem gæti hafa gert hann ófæran um að stjórna gerðum sínum á þeim tíma sem um ræðir, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga. Matsmennirnir komu fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og staðfestu matsgerð sína. Niðurstöður rannsóknar H geðlæknis á ákærða, sem gerð er grein fyrir í ítarlegri álitsgerð hans frá 22. janúar 2014 og hann hefur staðfest fyrir dómi, eru á sama veg. Matsmönnum var einnig falið að leggja mat á greind og persónuleikaþætti ákærða, þar með talið hugarfar og hvatir til meintra brota. Um þetta segir í matsgerðinni að ákærði sé með eðlilega greind. [...]. Hann sé hvatvís og hömlulítill en viti mun á réttu og röngu og skilji afleiðingar gjörða sinna. Iðrun hans virðist hins vegar vera ljós þegar séð er fram á refsingu en ekki í beinu framhaldi af brotum. Geðrof hafi ekki haft áhrif á gjörðir ákærða í neinu af þeim þremur brotum sem kært hefur verið fyrir. Að framangreindu virtu er ekki annað fram komið en að ákærði hafi borið skynbragð á eðli þeirra afbrota sem hann er ákærður fyrir og verið fær um að stjórna gerðum sínum. Kemur sýkna sökum sakhæfisskorts því ekki til álita.

Að þessu sögðu er krafa ákærða um sýknu af ákæru um kynferðisbrot gegn B annars vegar reist á því að hún hafi samþykkt þær athafnir sem ákært er fyrir. Hins vegar er á því byggt í greinargerð að þrátt fyrir framangreinda játningu ákærða sé það mjög á reiki hvenær þetta atvik átti sér stað og því verði ekki útilokað að B hafi verið orðin 15 ára gömul á verknaðarstundu. Að því er varðar saksókn vegna brots gegn 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga er í greinargerð vísað til þess til stuðnings sýknukröfu að ákærði hafi ekki verið eigandi myndanna. Þær myndir sem reyndust vera í fartölvunni hafi mögulega borist í hana með gögnum sem hann hafi flutt yfir í hana frá öðrum aðila. Að því er varðar myndir sem lögreglurannsókn leiddi í ljós að voru vistaðar á turntölvu af gerðinni Hyundai hefur ákærði bent á að hún hafi um tíma verið í vörslu annars aðila, D, sem hafi tekið að sér að gera við hana. Slitnað hafi upp úr vinskap þeirra nokkru áður en D afhenti lögreglu tölvuna. Er með þessu ýjað að því að myndirnar hafi verið vistaðar í tölvunni á þeim tíma sem hún var í vörslu D. Krafa ákærða um sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæru 25. september 2014 er byggð á því að um neyðarvörn af hans hálfu hafi verið að ræða, sbr. 12. gr. almennra hegningarlaga.

II

1.

Rannsókn lögreglu á því kynferðisbroti sem ákærða er gefið að sök í fyrri lið ákæru frá 24. júní 2014 hófst í kjölfar þess að henni barst kæra þar að lútandi frá barnaverndarnefnd [...], sem er dagsett 26. mars 2012. Segir í kærunni að þann sama dag hafi nefndinni borist tilkynning þess efnis að ákærði hafi átt kynferðisleg samskipti við brotaþola, B, sem hefðu falist í því að hann hefði þuklað á henni innan klæða. Í skýrslu sem tekin var af brotaþola fyrir dómi 4. júní sama ár, en hún varð 15 ára þann sama dag, skýrði hún svo frá að ákærði hefði káfað á brjóstum hennar og sleikt þau. Þetta hafi gerst um það bil þremur mánuðum áður, í byrjun mars að því er hún taldi, og hann hafi greitt henni 9.000 krónur fyrir að fá að gera þetta. Hún hafi sagt honum að hún væri 14 ára gömul, sagt honum „kennitöluna og sýndi honum kortið mitt og allt“.

Tekin var lögregluskýrsla af ákærða 18. maí 2012. Þar viðurkenndi hann að hafa káfað á brjóstum brotaþola innan og utan klæða og greitt henni 11.000 krónur fyrir að fá að gera það. Aðspurður hvort hann hafi gert sér grein fyrir aldri brotaþola svaraði hann því játandi, hún væri fædd 1997 og að I hafi sagt honum það, en þar mun átt við I sem er hálfbróðir ákærða. Síðar í þessari skýrslutöku skýrði ákærði aftur á móti svo frá að þegar hann var að káfa á brjóstum brotaþola innan klæða hafi hann spurt hana hvort hún væri virkilega fimmtán ára og hún þá svarað „nei fjórtán“. Við skýrslutöku hjá lögreglu 1. febrúar 2013 var ákærði fyrst inntur eftir því hvort hann hefði sleikt brjóst brotaþola og kvaðst hann ekki muna það.

Svo sem fram er komið viðurkenndi ákærði þá háttsemi sem honum er að þessu leyti gefin að sök í málinu þegar leitað var eftir afstöðu hans til þessara sakargifta í þinghaldi 12. september 2014. Var sú játning hans fyrirvaralaus með tilliti til verknaðarlýsingar í ákæru. Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins viðurkenndi ákærði að hafa viðhaft þá háttsemi gagnvart B sem lýst er í ákæru, það er að hafa sleikt brjóst hennar og þuklað á þeim innan og utan klæða. Hann kvaðst á hinn bóginn ekki hafa haft um það vitneskju á þessum tíma að brotaþoli væri einungis 14 ára. Þá vitneskju hafi hann fyrst fengið í Skype-samskiptum við hana í maí 2012. Þegar borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu varðandi aldur brotaþola kvaðst hann ekki muna hvað hann sagði um þetta við skýrslugjöfina.

Í vitnisburði sínum fyrir dómi við aðalmeðferð málsins skýrði brotaþoli svo frá að I, hálfbróðir ákærða, hafi sagt við hann, þá er brotaþoli og ákærði hittust í fyrsta sinn, að hún væri 14 ára gömul. Atvikið þegar ákærði braut gegn henni hafi átt sér stað á tímabilinu janúar til júní 2012, það er áður en hún varð 15 ára.

Við skýrslutöku hjá lögreglu 23. maí 2012 lýsti I því hvernig það kom til að leiðir ákærða og brotaþola lágu saman í febrúar eða mars það ár. Þá skýrði hann svo frá að gegn 9.000 króna greiðslu hafi brotaþoli leyft ákærða að koma við brjóst hennar innan og utan klæða og sleikja á henni geirvörturnar. Hann hafi þó ekki verið sjónarvottur að þessum kynferðislegu athöfnum ákærða. Þá kom fram hjá I í þessari skýrslu hans að ákærði hafi verið meðvitaður um aldur brotaþola, þau hefðu bæði sagt honum það. Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst I muna eftir þessu atviki og að brotaþoli hafi þá verið 14 ára gömul, að verða 15. Ákærði hafi í öllu falli vitað að hún væri yngri en 18 ára, en ekki væri víst að hann hafi vitað eitthvað meira um aldur hennar, að minnsta kosti gæti hann ekkert fullyrt um það á þessu stigi máls. Þegar borinn var undir I framangreindur framburður hans hjá lögreglu um vitneskju ákærða um aldur brotaþola á þeim tíma þegar umrætt atvik átti sér stað svaraði hann því til að sú skýrsla hafi verið gefin tveimur til þremur mánuðum eftir atvikið og hann hafi að sjálfsögðu munað þetta betur þá.

2.

Í málinu telst sannað með framburði ákærða og vitnisburði B að hann hafi viðhaft þá háttsemi gagnvart henni sem honum er gefin að sök í málinu. Þá þykir jafnframt mega slá því föstu að þetta atvik hafi átt sér stað á því tímabili sem í ákæru greinir. B var þá 14 ára gömul. Fellur háttsemi ákærða þannig hlutrænt séð undir ákvæði 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði gekkst við þessari háttsemi þegar fyrst var leitað eftir afstöðu hans til sakargifta fyrir dómi og var sú játning hans engum fyrirvara bundin. Til samræmis við þetta var í engu vikið að því í greinargerð ákærða að hann hafi ekki verið meðvitaður um aldur brotaþola, heldur aðeins vísað til þess að hún hafi mögulega verið orðin 15 ára þegar umrætt atvik átti sér stað. Framangreind játning ákærða samrýmist framburði hans hjá lögreglu og fær að auki stoð í vitnisburði brotaþola og I. Er með vísan til þessa hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi verið það ljóst, er hann gerðist sekur um þá kynferðislegu áreitni sem í ákæru greinir, að brotaþoli væri einungis 14 ára gömul.

Samkvæmt íslenskum rétti hefur verið litið svo á að ólögfestar reglur um samþykki brotaþola geti réttlætt refsinæman og saknæman verknað sem þar með verði lögmætur og baki geranda ekki refsiábyrgð, enda teljist samþykkið gilt. Tilvitnuðu lagaákvæði er sérstaklega ætlað að vernda börn undir 15 ára aldri fyrir tiltekinni háttsemi af kynferðislegum toga. Kemur ekki til álita að þau geti talist hæf til að gefa samþykki sitt fyrir henni og þar með leyst geranda undan refsiábyrgð. Er sýknukröfu ákærða því hafnað.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er ákærði fundinn sekur um að hafa áreitt B kynferðislega með þeim hætti sem í ákæru greinir og er sú háttsemi hans þar réttilega heimfærð til refsiákvæðis.

III

1.

Í málinu liggur það fyrir að lögregla lagði hald á Asus-fartölvu í eigu ákærða við húsleit á heimili hans 19. maí 2013. Hinn 14. júní sama ár var lögreglu síðan afhent turntölva af gerðinni Hyundai sem einnig er eign ákærða, en maður að nafni D hafði þá um nokkurt skeið haft hana til viðgerðar að beiðni ákærða. Við rannsókn lögreglu á tölvunum kom í ljós að á þeim höfðu verið vistaðar ljósmyndir, sem að mati ákæruvalds sýna börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Er ákærði á þessum grunni sakaður um að hafa haft í vörslum sínum alls 55 ljósmyndir af þessu tagi, en á hörðum diski fartölvunnar hafi verið fjórar slíkar myndir og 51 mynd á hörðum diski turntölvunnar.

Afstaða ákærða til þessara sakargifta hefur að vissu leyti verið á reiki. Þannig gekkst hann við því við skýrslugjöf hjá lögreglu 7. mars 2014 að hafa vistað í fartölvunni þær fjórar myndir sem reyndust vera á hörðum diski hennar. Þá kvaðst hann kannast við þær myndir sem hann er að öðru leyti borinn sökum um að hafa haft í vörslum sínum, en kvaðst ekki minnast þess „að hafa sett þær inn á tölvu“. Svo sem áður greinir játaði ákærði þá háttsemi sem hér um ræðir þegar ákæra var borin undir hann, en bar við sakhæfisskorti. Við aðalmeðferð málsins var framburður hans á hinn bóginn í samræmi við framangreinda skýrslugjöf hans hjá lögreglu. Þá kom fram hjá honum að hann hafi farið með Hyundai-tölvuna í viðgerð til D, en kvaðst ekki muna hvenær hann gerði það. Þá var hann helst á því að hann hafi séð myndirnar, sem höfðu verið vistaðar á þá tölvu, á netinu og neitaði að hafa sett þær inn á hana.

Í vitnisburði D fyrir dómi kom fram að hann og ákærði hefðu um tíma tilheyrt sama trúarsöfnuðinum og að þar hefðu tekist með þeim kynni. Þegar fram liðu stundir hafi hann farið að heyra ýmislegt misjafnt um ákærða og meðal annars komist að því að hann hefði hlotið dóm fyrir að vera með barnaklám í vörslum sínum. Vitnið hafi á sama tíma haft til viðgerðar tölvu í eigu ákærða, það hafi verið einhverjum erfiðleikum bundið að ræsa hana. Í samtali sem þeir áttu hafi hann spurt ákærða út í þennan dóm og hefðu viðbrögð hans verið mjög skrýtin. Þá kom fram hjá D að fólk hafi ráðlagt honum að fara með tölvuna til lögreglunnar. Hann hafi um tíma íhugað að kanna hvort það væri barnaklám á tölvunni, en ekki gert það og reyndar hafi aldrei komið til þess að hann kveikti á tölvunni. Símtal sem hann átti við ákærða hafi síðan orðið til þess að hann fór með hana til lögreglu. Í því hafi hann spurt ákærða hvort ekki væri rétt að hann kveikti á tölvunni og kannaði hvort eitthvert klámefni væri á henni. Við það hafi ákærði algjörlega misst stjórn á skapi sínu. Hann hafi brjálast, öskrað í símann og haft í frammi hótanir. Kvaðst D hafa afhent lögreglu tölvuna strax í kjölfar þessa. Þá neitaði hann alfarið að hafa sjálfur sett umræddar ljósmyndir inn á tölvuna.

J lögreglumaður kom fyrir dóminn og gerði grein fyrir aðkomu sinni að rannsókn málsins. Fólst hún í því að hann tók það sem kallað er spegilafrit af hörðu diskunum í tölvunum. Fram kom hjá honum að við rannsókn mála af þessu tagi sé ekki unnið með frumgagnið, það er tölvuna sjálfa, heldur sé tekið afrit af hörðum diski hennar og innihald þess kannað. Við afritunina sé tölvan ekki ræst því að þar með væri búið að eiga við frumgagnið. Af þessum sökum hafi ekki verið gengið úr skugga um það hvort það hafi verið einhverjum vandkvæðum bundið að ræsa turntölvuna sem þetta mál varðar. Rannsókn á afritinu eigi síðan að leiða að minnsta kosti þrennt í ljós, í fyrsta lagi hvenær hver skrá á harða diskinum var búin til, í öðru lagi hvenær hún var síðast opnuð og í þriðja lagi hvenær henni var síðast breytt. Af einhverjum ástæðum liggi þessar upplýsingar ekki fyrir í málinu og búið sé að eyða spegilafritunum. Úr þessari vöntun verði ekki bætt nema með því að endurtaka rannsóknina frá upphafi.

Á meðal gagna málsins er skýrsla um myndskoðun, rituð af K lögreglumanni, en samkvæmt henni skoðaði hann myndir og myndskeið sem framangreind spegilafrit höfðu að geyma. Samkvæmt skýrslunni hafi þessar rannsóknaraðgerðir leitt það í ljós að á hörðum diski fartölvunnar væru fjórar ljósmyndir af nöktum barnungum stúlkum og 51 ljósmynd á hörðum diski turntölvunnar „sem sýna eða vísa til kynferðislegs ofbeldis gegn börnum eða dýrum“. Í niðurlagi skýrslunnar er síðan tekið fram að ljósmyndirnar sýni „ýmist nakin börn, fullorðna einstaklinga hafa samfarir við börn eða innihalda texta sem vísa til þess að það standi til að misnota börnin á kynferðislegan hátt“. K staðfesti þessa skýrslu sína fyrir dómi.

2.

Við sakarmat í þessum þætti málsins er fyrst til þess að líta að þær tvær tölvur sem hér um ræðir eru í eigu ákærða. Svo sem einnig er fram komið var hald lagt á fartölvuna á heimili hans, en turntölvan var afhent lögreglu af manni sem þá hafði haft hana til viðgerðar um tíma. Ákærði hefur játað sakargiftir að því er tekur til myndefnis á fartölvunni. Upphaflega tók sú játning einnig til myndanna sem vistaðar höfðu verið á hörðum diski turntölvunnar, en við skýrslugjöf við aðalmeðferð málsins hvarf ákærði frá henni. Hann hefur engu að síður kannast við að hafa séð umræddar myndir, en átti í erfiðleikum með að skýra þann framburð sinn frekar. D, sem að beiðni ákærða tók að sér að gera við turntölvuna, hefur í vitnisburði sínum, sem áður er rakinn, alfarið hafnað því að myndirnar séu frá honum komnar. Enda þótt fyrir liggi að slitnað hafi upp úr vinskap ákærða og D og að teknu tilliti til þeirra ástæðna sem að sögn D urðu til þess að svo fór eru að mati dómsins ekki efni til að líta fram hjá vitnisburði hans við úrlausn málsins. Þegar framangreint er virt og litið til þeirra gagna sem liggja fyrir í málinu um það myndefni sem reyndist vera á umræddum tölvum og vitnisburðar lögreglumannanna J og K um aðkomu sína að rannsókn málsins þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í seinni lið ákæru frá 24. júní 2014 og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða.

IV

1.

Samkvæmt lögregluskýrslum, sem liggja fyrir í málinu vegna þeirrar líkamsárásar sem ákærði er sakaður um, barst lögreglunni á Suðurnesjum tilkynning klukkan 02:17, aðfaranótt þriðjudagsins 7. janúar 2014, frá fjarskiptamiðstöð lögreglunnar um að maður hefði farið í heimildarleysi inn í íbúðarhús að [...]. Tilkynnandinn var íbúi hússins, ákærði í máli þessu. Hafi komið fram hjá honum að honum hafi tekist að hrekja hinn óboðna gest á flótta með því að ota hnífi að honum. Héldu tveir lögreglumenn, sem þá voru staddir á lögreglustöðinni í Reykjanesbæ, þegar á vettvang og voru komnir þangað um það bil 17 mínútum síðar. Um klukkan 02:23 barst svo önnur tilkynning frá fjarskiptamiðstöðinni, en þá hafði íbúi í húsinu að [...] hringt og tilkynnt um mikil öskur og dynki sem bærust frá næsta húsi. Voru tveir lögreglumenn til viðbótar þá sendir á vettvang og voru þeir komnir þangað klukkan 02:38. Í skýrslu L, sem var annar þeirra lögreglumanna sem fyrstir komu á staðinn, kemur fram að útidyrahurð á norðurhlið hússins hafi verið opin upp á gátt og hefðu þeir séð ákærða þar sem hann stóð utan við svalahurð í hinum endanum á húsinu. Hann hafi haldið á hrífu og öskrað til lögreglumannanna: „Takið þennan mann áður en ég drep hann.“ Þeir hefðu tekið hrífuna af ákærða. Á sólpalli við stofuglugga á suðurhlið hússins hafi legið maður. Hann hafi legið hreyfingarlaus á bakinu og verið alblóðugur á höfði. Þegar í stað hafi verið óskað eftir sjúkrabifreið á staðinn. Eftir skamma stund hafi maðurinn getað gert grein fyrir sér. Kvaðst hann heita A. Kemur fram í skýrslunni að þegar búið var að koma honum fyrir á sjúkrabörum hafi virst sem hann væri að missa meðvitund og hann hafi verið hættur að svara áreiti. Í skýrslu M lögreglumanns eru rakin samskipti sem hann átti við ákærða á vettvangi, í lögreglubifreið á leið til Reykjanesbæjar og þegar ákærði hafði verið færður í fangaklefa á lögreglustöð. Er ekki ástæða til að gera grein fyrir efni hennar.

Í málinu hefur verið lagt fram endurrit af upptökum af tveimur símtölum ákærða þessa nótt við fjarskiptamiðstöð lögreglu annars vegar og Neyðarlínuna hins vegar. Í símtali ákærða við fjarskiptamiðstöðina, en það er fyrra símtal hans, óskar hann eftir aðstoð lögreglu vegna manns sem sé að reyna að ráðast inn til hans, en honum hafi tekist að hrekja hann í burtu með því að ota hníf að honum. Í seinna símtalinu biður hann um að lögregla verði send eins og skot þar sem verið sé að brjótast inn til hans. Í endurritinu kemur einnig fram að það heyrist öskur og að kallað sé eftir hjálp.

Á meðal gagna málsins er skýrsla N rannsóknar-lögreglumanns um vettvangsrannsókn sem hún framkvæmdi. Í henni segir svo: „Vettvangur sem um ræðir er raðhús, mikið var um óreiðu og glerbrot innandyra í íbúðinni þar sem rúða hafði verið brotin í svalahurð. Rúðan var 135x70 cm. Inni í íbúðinni mátti sjá brotið hnífsskaft liggja á gólfinu framan við svalahurðina og spýtudrumb sem búið var að stilla ... upp við hillueiningu í sjónvarpsholi. Utan við dyrnar mátti sjá hinn hluta hnífsins, hnífsbroddinn, liggja í um 2 metra fjarlægð frá hurð. ... Einnig var þar stunguskófla sem stillt var lóðrétt upp við húsvegg hægra megin við svalahurð og hrífa sem lá upp við grindverk pallsins, gegnt svalahurðinni. ... Einnig mátti sjá á sólpallinum borðplötu sem lá á hvolfi neðan við glugga vinstra megin við svalahurðina, og á borðinu mikið blóð, sumt storknað í snjónum en einnig blóðpolla sem höfðu náð að frosna ... Framan við borðið mátti sjá blóðbletti á víð og dreif í snjónum.“ Er framangreind lýsing í samræmi við fyrirliggjandi ljósmyndir sem teknar voru á vettvangi. Þá verður ráðið af skýrslunni að þegar lögregla kom á vettvang hafi A legið með höfuðið ofan á borðplötunni.

Af rannsóknargögnum málsins verður ráðið að spýtan, sem vísað er til í vettvangsskýrslunni og brotaþoli hefur gengist við að hafa notað til að brjóta rúðu í hurð á suðurhlið hússins, hafi verið um það bil 135 cm löng, 9,5 cm breið og 4,5 cm þykk og að hún hafi vegið 2928 g. Þá var blaðið á hnífnum, sem getið er um í skýrslunni og ákærði hefur sagt að hann hafi gripið til þegar brotaþoli kom óboðinn inn til hans, 20 cm langt. Í fyrirliggjandi gögnum er jafnframt að finna upplýsingar um önnur áhöld sem nefnd eru í skýrslunni. Samkvæmt þeim vó hrífan 1299 g og stunguskóflan 1762 g. Hrífuhausinn er úr járni, 12 cm breiður og 36 cm langur. Lengd tréskaftsins er 142 cm.

Samkvæmt framlögðu vottorði O, sérfræðilæknis á bráðadeild Landspítalans í Fossvogi, var komið með brotaþola á deildina í sjúkrabíl klukkan 03:29 hina umræddu nótt. Skoðun hafi leitt eftirfarandi í ljós: „A reynist vera með að minnsta kosti sex skurði á höfði sem eru mislangir og misdjúpir. Einn skurður er rétt yfir nefrót og sá er nokkuð djúpur. Klinískt er nef brotið. Merki um nefblæðingu áður. Byrjandi glóðarauga beggja vegna. Það sést stór margúll yfir hægra herðablaði og marstrípur um 2x10 cm, þrjár í röð vinstra megin á brjóstkassa og niður á kvið. ... Á handleggjum og höndum eru skurðir mest á hægri hendi, þar er skurður bæði á handarbaki og í lófa, baugfingur skorinn þannig að hluti af nögl og naglbeð er frá. Grunnur skurður á framhandlegg.“ Þá kemur einnig fram í vottorðinu að tölvusneiðmynd hafi sýnt stórt mar á hnakka, sem reyndar hafi einnig sést við skoðun, brot á nefbeini, blóð í kinnholum og þykknaðar slímhúðir. Í þeim kafla vottorðsins sem ber yfirskriftina „greiningar“ eru sérstaklega tilgreind nefbeinabrot, kúpubrot og brot á hryggjarlið. Einnig er greint frá því í vottorðinu að tekin hafi verið ný tölvusneiðmynd af höfði 24. janúar 2014. Hún hafi leitt í ljós að brotaþoli væri höfuðkúpubrotinn. Það brot hafi við nánari eftirgrennslan einnig sést á mynd sem tekin var 7. sama mánaðar. Samandregið í lokakafla vottorðsins segir að líkamsárás sem brotaþoli hafi orðið fyrir hafi haft í för með sér kúpubrot, nefbrot, brot á hryggjarlið og fjölmarga skurði og aðra yfirborðsáverka.

Ákærði sætti gæsluvarðhaldi vegna málsins frá 7. til 14. janúar 2014.

2.

Þegar ákæra í þessum hluta málsins var borin undir ákærða neitaði hann svo sem fram er komið sök á þeim grundvelli að um sjálfsvörn af hans hálfu hafi verið að ræða. Þá vísaði hann um afstöðu sína til sakargifta að þessu leyti til skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu 7. janúar 2014.

Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins skýrði ákærði svo frá atvikum í umrætt sinn að hann hafi setið inni í stofu heima hjá sér og verið að horfa á sjónvarpið. A hefði hringt skömmu áður og hótað að drepa hann ef hann myndi ekki borga Ó, sem er dóttir sambýliskonu A, pening sem hún ætti inni hjá ákærða. Ákærði hafi sagt að hann væri velkominn. A hafi þá spurt hvort hann væri ekki að grínast og skellt á ákærða þegar hann hafi svarað því til að svo væri ekki. Aðstæður hafi verið þannig að útidyrahurðin hafi verið opin svo að köttur ákærða, [...], kæmist óhindrað út og inn. Hann hafi sett skó á milli stafs og hurðar og verkfærakassa við hurðina að innanverðu til að varna því að hún opnaðist meira. Hann hafi heyrt verkfærakassann hreyfast til [...]. Hann hafi því staðið upp og séð A standa í forstofunni, spurt hvað hann væri að gera og fengið það svar að þeir þyrftu að tala saman. Ákærði hafi þá sagt að hann hefði ekkert við hann að tala og beðið hann um að fara út. A hafi neitað og sagt að hann myndi ekki fara fyrr en þeir væru búnir að tala saman. Í kjölfar þessara orðaskipta kvaðst ákærði hafa farið inn í stofuna og náð í hníf. Því sem síðan gerðist lýsti ákærði með eftirfarandi hætti: „Og ég svona ekki beint hérna ógna honum en ég svona semsagt eða nei ég meina ég sker hann ekki segi ég en ég svona ógna honum með því að kasta hnífnum svona á milli handanna á mér og þá segir hann ókei ókei ég er farinn ég er farinn. Svo svona ýti ég aðeins á hann þannig að hann dettur með minnir mig hausinn á, nei hausinn, hérna hnakkann á stéttina fyrir framan.“ Þegar hér var komið sögu kvaðst ákærði hafa hringt á lögreglu. Um það bil fimm mínútum seinna hafi A birst aftur og þá hinum megin við húsið. Hann hafi brotið gler í hurð sem þar er og ákærði talaði um sem svalahurð. Kvaðst ákærði þá aftur hafa hringt í lögregluna. Hann hafi verið orðinn afar hræddur og hreinlega öskrað í símann. Tók hann sérstaklega fram að hann hafi ekki hvað síst óttast það að A myndi meiða köttinn hans. Atvikum í kjölfarið lýsti hann svo: „Og svo hérna brýtur hann gluggann, já, og ég panikkera og byrja að semsagt eins og mig minnir sko semsagt að lemja hann í hendina af því að hann hélt á þessum trédrumb sem hann notaði til þess að brjóta rúðuna. Ég nota hnífinn til þess að berja drumbinn úr hendinni á honum. Og þá snýr hann sér við og segir ég þarf að fá vopn, ég þarf að ná í vopn og hann er kominn með stunguskóflu. Ég næ trédrumbnum og byrja að berja skófluna úr hendinni á honum. Svo er eins og ég hafi farið í einhvern veginn svona þú veist, af því að ég var það hræddur að ég man ekki sko, ég man ég náði skóflunni af honum, en svo man ég ekki hvað ég sló hann oft eða eitthvað, ég mundi bara næst eftir því að hann lá á semsagt pallinum vinstra megin, en ég man ekki hvað ég sló hann oft eða. Svo bara er svona eins og ég hafi dottið aftur inn og þá var lögreglumaður kominn og sagði viltu rétta mér skófluna og ég bara skófluna. Og þá svona lít ég niður og þá þú veist, já ég held ég hafi aldrei orðið eins hræddur eins og akkúrat þarna og ég var með svona hvað heitir þetta svona adrenalín svona flæði eða svona eins og einhver hafi sprautað mig bara með adrenalíni.“ Sérstaklega aðspurður áréttaði ákærði þann framburð sinn að hann hafi í tvígang náð af A áhöldum sem hann hafi ógnað ákærða með, það er fyrst trédrumbi og síðan stunguskóflu. Hann hafi notað drumbinn til að berja skófluna úr hendinni á honum og þaðan í frá hafi A ekki haft nein áhöld til að beita gegn honum. Þegar hann náði skóflunni hafi A staðið á veröndinni rétt utan við húsið. Þegar ákærði var beðinn um að lýsa atburðarás eftir þetta bar hann ítrekað fyrir sig minnisleysi og sagðist eiga erfitt með að rifja þetta upp. Hann kvaðst þó minnast þess að hann hafi haldið um skaftið á stunguskóflunni rétt eins og hann héldi á spjóti, en gat ekkert sagt til um það hvernig hún sneri eða hversu oft hann sló A með henni. Þá nefndi hann að A hafi á einhverju tímamarki vankast eitthvað, en gat ekkert útskýrt hvað hann átti við, tiltók að lokum það eitt í þessu sambandi að A hafi verið undir áhrifum áfengis þegar hann kom á staðinn og verið „svona hálf vankaður þegar þetta átti sér stað“. Þá kvaðst ákærði ekki muna hvort A hafi fallið aftur fyrir sig eða fram fyrir sig og kvaðst aðspurður ekki heldur muna hvort hann hafi veitt A einhver högg eftir að hann féll á pallinn eða veröndina við húsið. Loks er þess að geta að í framburði sínum staðhæfði ákærði að hann hafi hringt þrisvar sinnum í lögreglu, fyrst þegar A birtist inni hjá honum, í annað skiptið þegar rúðan var brotin og að síðustu þegar hann var kominn út og A lá á pallinum. Þá fullyrti hann að hann hefði haldið á skóflunni þegar lögreglumenn komu á vettvang, en ekki hrífu svo sem þeir hafa haldið fram.

Í skýrslugjöf hjá lögreglu 7. janúar 2014, sem ákærði vísaði samkvæmt framansögðu til þegar fyrst var leitað eftir afstöðu hans til sakargifta fyrir dómi, skýrði hann svo frá að hann hafi þurft að beita valdi til að ná skóflunni af A. Þegar honum hafði tekist það hafi hann lamið A með skóflunni. Hann hafi haldið henni í brjósthæð og lamið A í andlitið með henni. A hafi staðið í lappirnar í smástund en dottið þegar ákærði var búinn að lemja hann oftar. Þá kvaðst ákærði hafa lamið A meðan hann lá á jörðinni og ekki hætt því fyrr en hann hafi hætt að hreyfa sig. Loks þykir rétt að geta þess að samkvæmt þessari skýrslu kvaðst ákærði telja að hnífsblaðið hafi brotnað þegar hann sló „A fast í hendurnar eða hnífsblaðið hafi lent á spýtunni“.

Í skýrslu A fyrir dómi kom fram að hann hafi farið til [...] hina umræddu nótt gagngert í þeim erindagjörðum að ræða við ákærða um peningamál, nánar tiltekið um skuld hans við Ó, dóttur sambýliskonu sinnar. Um nokkuð stóra upphæð hafi verið að ræða, eða allt að 600.000 krónur. Kunningi hans hafi ekið honum til [...] og hann hafi ætlað að taka leigubíl til baka. Þegar leitað var eftir frekari upplýsingum um ökumanninn færðist A undan að svara spurningum þar að lútandi. Að sögn A var hann undir áhrifum áfengis, en alls ekki dauðadrukkinn „eða neitt svoleiðis“. Hann hafi áður komið á heimili ákærða og þá þeirra erinda að sækja Ó þangað að beiðni hennar. Atburðarás í þessari seinni heimsókn sinni til ákærða lýsti A með eftirfarandi hætti: „Ég fór þarna semsagt þetta kvöld og bankaði upp hjá honum og hérna hann kemur til dyra og ég segi sæll og hérna ég er ekki búinn að ljúka orðinu þá snarsnérist hann og hérna hljóp inn í eldhús og ég fór að elta hann útaf því að ég hafði pata af því að hann geymdi hérna hníf uppi á eldhússkáp og hann var á undan mér náttúrulega inn og þannig að hann mætir mér eða skilurðu ... hann er kominn með hnífinn í höndina og ógnaði mér þarna semsagt og ég sný bara til baka og reyni að komast út og dett við það niður tröppurnar eða þessar tvær eða þrjár tröppur og hérna lendi bara á bakinu. Og síðan stendur hann bara ógnandi og eitthvað öskrandi og það hljóp í mig reiði og hann fer aftur inn, semsagt lokar á eftir sér, og ég hleyp þá hinum megin við húsið og er orðinn dálítið heiftugur af bræði. Og hérna hann stendur þarna fyrir innan og bara ógnandi hnífnum og öskrandi einhvern fjanda sem ég man ekki hvað var en hérna ég hérna sé spýtu þarna fyrir utan sem ég hérna brýt hurðina eða glerið í hurðinni með og hérna ætlaði að reyna að komast inn en hérna hann lemur með hendinni nei lemur með hnífnum á handarbakið á mér þegar ég er með höndina á handfanginu. Og síðan snérist leikur bara þannig að hann hérna kemur út ógnandi þessum hníf og hérna grípur síðan hrífu sem er þarna á jörðinni eða pallinum og hérna ég hélt hann ætlaði að ota henni að mér en hann reiddi hana ... og hérna síðasta sem ég sá í raun og veru það var hrífan á leiðinni í hausinn á mér og ég semsagt náði ekki að komast undan þannig að hún lenti hérna aftast á hnakkanum. Síðan man ég ekki meir.“ Hann hafi næst munað eftir sér þegar búið var að flytja hann á sjúkrahús. Nánar aðspurður um framangreinda atburðarás skýrði A svo frá að hann hafi gert vart við sig með því að banka á útidyrahurðina eða hringja dyrabjöllu. Ákærði hafi opnað og kvaðst A rétt hafa verið búinn að heilsa honum þegar hann hafi verið þotinn. Þar sem hann hafi reiknað með því að ákærði hefði í hyggju „að ná í þennan hníf sem ég hafði heyrt um“ hafi hann farið á eftir ákærða „og hérna ætlaði að reyna að stoppa hann áður“. Að því er varðar atvik eftir að hann hafði hrökklast út úr húsinu skýrði A svo frá að þegar hann var búinn að brjóta rúðuna í hurðinni á bakhlið hússins með spýtunni hafi hann reynt að opna hurðina með því að komast að læsingunni að innanverðu en ákærði hafi þá lamið á handarbakið á honum með hnífnum. Um aðeins eitt högg hafi verið að ræða. Við það hafi hann hrökklast frá hurðinni og ákærði komið út á pallinn. Aðspurður kvaðst A ekki hafa veitt ákærða högg með spýtunni og kvaðst ekki vita hvað hafi orðið um hana. Þá kvaðst hann sérstaklega aðspurður ekkert geta sagt um það hvort ákærði hafi lamið hann með spýtunni eða einhverjum öðrum áhöldum en hrífunni, hann hafi misst meðvitund eftir að hann var laminn í höfuðið með henni. Eftir árásina hafi hann verið með göt á höfðinu sem bendi til þess að hann hafi verið sleginn tvisvar sinnum með hrífunni. Um þunga garðhrífu hafi verið að ræða, hann hafi skoðað þessa tegund eftir atvikið. Þegar hann hafi fengið höggið hafi hann verið uppistandandi eða að reyna að standa á fætur. Kvaðst hann minnast þess að hann hafi snúið baki í ákærða og verið á leið frá honum. Hann hlyti að hafa dottið við höggið en kvaðst ekki muna eftir því. Í vitnisburði sínum kvaðst A ekki minnast þess að hann hafi hringt í ákærða áður en hann hélt til [...]. Hann hafi hringt í ákærða mörgum dögum áður og þá spurt hann hvort hann ætlaði ekki að borga skuld sína. Þá kvaðst hann aldrei hafa hótað ákærða. Ákærði hafi á hinn bóginn hótað honum og sambýliskonu hans. Þegar A var inntur eftir því af hverju hann braut rúðuna í útidyrahurðinni og hvað hann hygðist gera í framhaldinu var svar hans svohljóðandi: „Hann náttúrulega sko var búinn að öskra, þegar ... ég var hinum megin þá náttúrulega öskraði hann ókvæðisorðum að mér sem ég man ekkert nákvæmlega hvað var og eitthvað einhvern skít þannig að ég sko líka reiðist við það þarna sko að hann komi þarna otandi hnífnum á eftir mér út um hurðina sko og hérna ég bara reiddist þarna heiftarlega og sko ég ákvað bara að gera honum eitthvað til miska.“ Hann hafi haft það eitt í hyggju með þessu að ögra ákærða og engan ásetning haft til að ráðast á hann. Aðspurður um afleiðingar árásarinnar svaraði A því til að strax eftir hana hafi hann farið að finna fyrir svima sem hann eigi enn við að glíma, hann sé dofinn um allan líkamann og styrkur í útlimum sé lítill. Hann finni fyrir eymslum í baki, eigi erfitt með að kyngja, eigi mjög erfitt með að einbeita sér og minni hans sé slæmt. Allt þetta reki hann til árásarinnar.

Vitnið Q, sem býr í íbúð við hliðina á íbúð ákærða, en báðar tilheyra þær sömu raðhúsalengjunni, skýrði svo frá fyrir dómi að hún hafi hina umræddu nótt vaknað við mikinn hávaða sem borist hafi frá íbúð hans. Hún hafi strax hringt í lögregluna og óskað eftir aðstoð. Hún hafi heyrt mikil brothljóð, helst verið á því að það væri ekki heil rúða eftir í húsinu, og skynjað að einhverjar barsmíðar væru í gangi. Þá hafi hún ítrekað heyrt ákærða segja „ég drep þig“, hún hafi þekkt rödd hans. Ákærði hafi greinilega verið alveg brjálaður, en hún hafi ekki merkt ótta eða geðshræringu í rödd hans. Sérstaklega aðspurð kvaðst hún ekki hafa séð hvað þarna gekk á, hún hafi hreinlega ekki þorað að ganga úr skugga um það. Þegar borin var undir hana frásögn sem bókuð var eftir henni við skýrslugjöf hjá lögreglu, þar sem fram kemur að ákærði hafi auk þess sem að framan er getið sagt: „Löggan er á leiðinni, vertu kjurr eða ég drep þig,“ kvaðst hún muna að hann hafi sagt þetta og þarna væri réttilega eftir henni haft.

Vitnið O sérfræðilæknir gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti vottorð sitt sem þegar hefur verið gerð grein fyrir. Fram kom hjá henni að vottorðið væri byggt á skoðun sem hún hafi sjálf haft með höndum. A hafi skýrt frá því að hann hafi verið laminn með skóflu og að mati hennar gæti það passað miðað við þá áverka sem hann var með. Aðspurð tók hún þó fram að áverkarnir, í öllu falli sumir þeirra, gætu allt eins hafa orsakast af því að hann hafi verið laminn með hrífu. Þá kom fram hjá O að brot á lendhrygg hafi komið í ljós nokkrum dögum eftir umrætt atvik og hún hafi strax haft samband við hann vegna þess. Hann hafi ekki greinst með heilaáverka, en mögulega hlotið heilahristing. Horfi hún í því sambandi til svima og höfuðverkjar sem hafi plagað hann, en það séu dæmigerð heilahristingseinkenni sem geti verið viðvarandi um tíma. Loks er þess að geta að fram kom hjá O það mat hennar að vel geti verið að brot á hryggjarlið hafi orsakast við fall.

Lögreglumennirnir L og M, sem báðir komu á vettvang á heimili ákærða í umrætt sinn, gáfu skýrslu fyrir dómi. Í vitnisburði sínum skýrði L svo frá að hann hafi komið að ákærða þar sem hann stóð yfir manni á sólpallinum á bak við húsið. Maður þessi hafi legið á bakinu á pallinum. Ákærði hafi haldið á hrífu og sagt: „Takið þennan mann áður en ég drep hann.“ Að sögn L var ákærði æstur og í mikilli geðshræringu. Inntur eftir því hvort ákærði hafi verið óttasleginn kvaðst hann ekki geta útilokað það, en hann hafi þó aðallega verið mjög ringlaður og æstur. L staðfesti skýrslu sem hann ritaði um aðkomu sína að málinu, en að henni hefur stuttlega verið vikið hér að framan. Í vitnisburði M kom fram, svo sem rakið er í áðurnefndri frumskýrslu hans, að hann hafi rætt við ákærða á vettvangi og í lögreglubifreiðinni á leiðinni til Reykjanesbæjar. Á vettvangi hafi ákærði verið stressaður og talað mikið og að mestu samhengislaust. Í bílnum hafi verið meira næði. Þar hafi ákærði rætt um það að hann hafi verið að verja heimili sitt, hann hafi verið í rétti gagnvart þessum manni sem hafi ruðst inn til hans. Hann hafi ýmist verið reiður eða hræddur vegna þess sem gerðist og þá óttast afleiðingar þess sem hann gerði. Aðspurður kvaðst M ekki minnast þess að ákærði hafi verið með einhverja áverka. Þá staðfesti hann framangreinda frumskýrslu sína.

Í skýrslu sem P, sambýliskona A gaf hjá lögreglu 9. janúar 2014 er meðal annars haft eftir henni að A hafi verið búinn að tala um það oft að fara til [...] og fá ákærða til að borga skuld sína við Ó dóttur hennar, „og það ætti að fara og taka í lurginn á honum og segja honum hver réði“. P var fyrir dómi spurð út í þennan vitnisburð sinn. Svaraði hún því til að það gæti vel verið að A hafi sagt þetta, en þó ekki í aðdraganda umræddrar ferðar hans til [...]. Þá kom fram hjá vitninu að ákærði hafi sent A skilboð í síma eftir árásina þar sem hann hafi haft í frammi hótanir.

3.

Að því er málsatvik varðar þykir mega leggja til grundvallar við úrlausn málsins að brotaþoli hafi komið á heimili ákærða að [...] laust eftir klukkan tvö aðfaranótt þriðjudagsins 7. janúar 2014 í þeim tilgangi að innheimta hjá honum skuld. Eftir stutt orðaskipti á milli þeirra í anddyri hússins urðu viðbrögð ákærða við komu brotaþola þau að hann sótti hníf og otaði honum að brotaþola sem við það hörfaði undan ákærða og út úr húsinu. Í beinu framhaldi af þessu fór brotaþoli bak við við húsið og upp á verönd sem þar er og notaði tréspýtu, sem hann hafði komist yfir, til að brjóta rúðu í útidyrahurð. Þegar hér var komið sögu hringdi ákærði öðru sinni í lögreglu, en það hafði hann fyrst gert um klukkan 02:17 þegar honum hafði tekist að hrekja brotaþola út úr húsinu. Upplýsingar sem liggja fyrir í málinu um seinna símtalið sýna svo ekki verður um villst að mikið gekk á, en á upptöku af því heyrast öskur og það er kallað eftir hjálp. Vitnisburður Q, sem áður er rakinn, varpar einnig ljósi á það sem þarna var að gerast enda þótt hún hafi ekki verið sjónarvottur að því. Er þess sérstaklega að gæta að lýsing hennar tekur ekki hvað síst til þess tíma sem leið frá því að brotaþoli hafði brotið rúðuna og þar til lögregla kom á vettvang. Samkvæmt vitnisburði L lögreglumanns hélt ákærði á garðhrífu þegar lögreglumenn komu á vettvang um klukkan 02:34 og stóð yfir brotaþola sem lá hreyfingarlaus á veröndinni. Leiddi læknisskoðun í ljós að hann var mikið slasaður. Er um það vísað til fyrirliggjandi vottorðs O sérfræðilæknis á bráðadeild Landspítalans í Fossvogi, en þegar hefur verið gerð grein fyrir meginefni þess, og ljósmynda sem þar voru teknar af honum. Að því er varðar áverka á ákærða er það eitt komið fram að samkvæmt skýrslu M var hann með sár á tveimur fingrum hægri handar sem blæddi lítillega úr.

Að sögn ákærða höfðu hann og brotaþoli rætt saman í síma fyrr um kvöldið eða nóttina og hafi það samtal ekki verið á vinsamlegum nótum. Þetta hefur brotaþoli ekki viljað kannast við. Þá hefur hann gefið þá skýringu á framgöngu sinni að hann hafi ætlað að gera ákærða einhvern miska en ekki haft í hyggju að ráðast á hann. Atburðarásin allt frá því að brotaþoli hafði brotið rúðuna og þar til lögregla kom á vettvang er um margt óljós. Með framburði ákærða, sem fær stoð í vitnisburði brotaþola, þykir þó mega slá því föstu að hann hafi veist að brotaþola á veröndinni við húsið með barefli að vopni þegar brotaþoli hafði ekkert áhald í höndum til að nota gegn honum eða verjast atlögu hans. Þannig skýrði ákærði svo frá að honum hafi tekist að ná tréspýtunni af brotaþola og síðan stunguskóflu sem brotaþoli hafi tekið sér í hönd. Verður framburður ákærða ekki skilinn á annan veg en þann að hann hafi þessu næst lamið brotaþola ítrekað með skóflunni, þar á meðal eftir að brotaþoli hafði fallið á veröndina. Er þessi ályktun dómsins í fullu samræmi við það hvernig komið var fyrir brotaþola þá er lögregla kom á vettvang og að ákærði bar þá enga áverka svo heitið geti. Ákærða og brotaþola bar saman um það að ákærði hafi beitt hnífnum þegar hann var að ná spýtunni af brotaþola. Í vitnisburði brotaþola kom á hinn bóginn fram að ákærði hafi lamið hann með hrífu og að hann hafi misst meðvitund við höggið. Kvaðst brotaþoli ekki minnast þess að öðrum bareflum hafi verið beitt og áverkar á höfði hans samkvæmt framangreindum ljósmyndum samrýmast því að hann hafi verið laminn með hrífu. Í vitnisburði O læknis kom fram það mat hennar að þeir áverkar sem brotaþoli var með við komu á sjúkrahús gætu samrýmst því að hann hefði verið laminn með skóflu, en sumir þeirra gætu þó allt eins hafa orsakast af því að hrífu hefði verið beitt í atlögu gegn honum. Framangreinda ályktun má einnig draga af þeim ljósmyndum af brotaþola sem eru á meðal málsgagna.

Með vísan til þess sem að framan er rakið telst nægilega sannað, sbr. 108. og 109. gr. laga um meðferð sakamála, að ákærði hafi í umrætt sinn slegið brotaþola ítrekað með bareflum í höfuð og líkama og að hann hafi ekki látið af þeirri atlögu sinni þegar brotaþoli lá á veröndinni eftir að hafa dottið aftur fyrir sig við það að ákærði veittist að honum, svo og að hann hafi áður en til þessa kom beitt hnífi í því skyni að ná af brotaþola spýtu sem hann hélt á, allt með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Í ljósi þeirrar hættulegu aðferðar sem ákærði beitti og þeirra fjölþættu áverka sem af atlögu hans hlutust varðar háttsemi hans við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði hefur borið því við að verknaður hans hafi verið unninn í neyðarvörn, enda hafi hann verið að verjast atlögu frá brotaþola sem hafi ruðst óboðinn inn á heimili hans. Verði því að telja hvað sem öðru líði að háttsemi hans sé refsilaus samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því ákvæði er það skilyrði neyðarvarnar að ekki hafi verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en sú árás sem vofir yfir. Samkvæmt 108. gr. laga um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Leiðir þegar af þeim orðum að ekki hvílir á ákæruvaldinu að hnekkja staðhæfingu ákærða um atvik, sem horft gætu honum til refsileysis, sbr. dóm Hæstaréttar 2. nóvember 2000 í máli nr. 248/2000. Þótt ákærði hafi verið hræddur og á tímabili mátt vænta þess að á hann yrði ráðist er þess að gæta að telja verður fram komið að flestir þeir áverkar sem brotaþoli hlaut hafi komið til þegar ákærði veittist að honum með bareflum og fyrir hendi var að öðru leyti sú aðstaða að ekki stafaði lengur ógn af honum. Í ljósi þessa verða það ekki talin eðlileg viðbrögð manns í aðstöðu ákærða að grípa til þessara aðgerða gagnvart brotaþola. Verður því ekki fallist á að verknaðurinn hafi verið unninn í neyðarvörn. Af sömu ástæðum kemur 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga heldur ekki til álita í málinu.

V

Ákærði er samkvæmt framansögðu sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákærum og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Svo sem fyrr segir voru undir rekstri málsins dómkvaddir tveir sérfróðir menn, þeir G geðlæknir og F sálfræðingur, til að meta sakhæfi ákærða. Að auki var þeim falið að leggja á það mat hvort ætla mætti, með hliðsjón af andlegu heilsufari ákærða, að refsing myndi bera árangur, sbr. 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga. Var það afdráttarlaus niðurstaða þeirra að ákvæðið hafi ekki átt við um hagi hans þegar brotin voru drýgð og að engin breyting hafi orðið þar á eftir 7. janúar 2014. Samkvæmt þessu verður ákærða gerð refsing.

Ákærði er fæddur 1978. Hann var með dómi 27. september 2005 sakfelldur fyrir brot gegn þágildandi 4. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga, en ákvörðun refsingar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Hann hlaut dóm að nýju fyrir brot gegn sama lagaákvæði 28. október 2011 og var þá gert að sæta fangelsi í fimm mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára. Í báðum tilvikum fólust brot ákærða í því að hann hafði í vörslum sínum myndefni sem sýndi börn á kynferðislegan eða klámfenginn hátt, en svo sem fram er komið fellur slík háttsemi nú undir 1. mgr. 210. gr. a. laganna, sbr. 6. gr. laga nr. 58/2012, sem öðluðust gildi 27. júní 2012. Með þeim kynferðisbrotum sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir í þessu máli rauf hann skilorð samkvæmt seinni dómnum. Ber því að gera honum refsingu í einu lagi fyrir brot samkvæmt þeim dómi og þau brot sem hér eru til meðferðar, sbr. 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga.

Atlaga ákærða að A var stórhættuleg og má ljóst vera að hún hefði hæglega getað haft enn alvarlegri afleiðingar í för með sér en raun varð á. Eins og atvikum máls er háttað þykir á hinn bóginn mega líta til 4. töluliðar 1. mgr. 74. gr. laganna við ákvörðun refsingar hans.

Með vísan til þess sem að framan er rakið, sbr. enn fremur ákvæði 1., 3. og 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Samkvæmt 76. gr. laganna skal til frádráttar refsingunni koma gæsluvarðhaldsvist hans eins og í dómsorði greinir.

VI

Með þeirri háttsemi gagnvart B, sem ákærði er sakfelldur fyrir í málinu, hefur hann bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta, sbr. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að því er varðar kröfu þessa brotaþola verður að gæta að því að ekki liggja fyrir nein gögn um afleiðingar brotsins gagnvart henni. Þetta breytir því á hinn bóginn ekki að verknaður af því tagi sem hér um ræðir er ótvírætt til þess fallinn að hafa áhrif á andlega heilsu þess sem fyrir honum verður. Að þessu virtu og atvikum máls að öðru leyti eru bætur til brotaþola ákveðnar 300.000 krónur. Ekki verður fullyrt hvenær á því tímabili sem í ákæru greinir ákærði framdi brot sitt. Verður upphafstími vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu miðaður við 26. mars 2012 þegar kæra barnaverndarnefndar barst lögreglu. Um vexti að öðru leyti fer svo sem í dómsorði greinir, en bótakrafan var birt ákærða 5. febrúar 2013.

Að teknu tilliti til breytinga sem gerðar hafa verið á skaðabótakröfu A undir rekstri málsins nemur hún 5.084.390 krónum. Krafist er miskabóta samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga að fjárhæð 5.000.000 króna, bóta vegna sjúkrakostnaðar að fjárhæð 59.390 krónur og loks bóta vegna skemmda á fatnaði, en sá kröfuliður nemur 25.000 krónum. Til stuðnings kröfu um miskabætur er meðal annars vísað til þess að árásin sem brotaþoli varð fyrir hafi verið einkar fólskuleg og heiftúðug og greinilega gerð í því skyni að valda honum sem mestum skaða. Hafi árásin verið til þess fallin að vekja verulegan ótta hjá brotaþola um líf sitt og limi og valda honum andlegri vanlíðan í kjölfarið. Brotaþoli á samkvæmt tilvitnuðu lagaákvæði rétt til miskabóta úr hendi ákærða. Að teknu tilliti til atvika í aðdraganda þess að ákærði veitti brotaþola þá áverka sem í ákæru greinir, en á hinn bóginn með vísan til hinnar harkalegu árásar ákærða, þess margháttaða skaða sem brotaþoli hlaut af henni og að virtum gögnum sem renna stoðum undir það að hann glími enn við líkamlegar en þó einkum andlegar afleiðingar vegna brotsins, þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 900.000 krónur. Krafa vegna sjúkrakostnaðar og skemmda á fatnaði er engum gögnum studd og er því óhjákvæmilegt að hafna henni. Samkvæmt framansögðu verður ákærða gert að greiða brotaþola 900.000 krónur í skaðabætur. Um vexti fer svo sem í dómsorði greinir, en bótakrafan var birt ákærða 26. september 2014.

Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 69. gr. a. almennra hegningarlaga verður ákærða gert að þola upptöku á turntölvu af gerðinni Hyundai og fartölvu af gerðinni Asus. Á grundvelli sama lagaákvæðis er fallist á kröfu ákæruvalds um upptöku á þeim munum sem hann telst hafa beitt við framningu brots samkvæmt ákæru 25. september 2014 og lögregla lagði hald á 7. janúar sama ár.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða allan sakarkostnað málsins samkvæmt yfirliti sækjanda og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun skipaðs verjanda, ferðakostnað hans og þóknun réttargæslumanna brotaþola, eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnarlauna og réttargæsluþóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Til þess sakarkostnaðar sem felldur verður á ákærða telst jafnframt kostnaður að fjárhæð 349.429 krónur vegna gagna sem réttargæslumaður A aflaði undir rekstri málsins og varða einkaréttarkröfu brotaþolans, sbr. a. liður 1. mgr. 216. gr. laga um meðferð sakamála.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf og S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómarar dæma mál þetta.

D ó m s o r ð

Ákærði, F-kk-nf Þ-kk-nf, sæti fangelsi í tvö ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhaldsvist hans frá 7. til 14. janúar 2014 með fullri dagatölu.

Ákærði greiði B 300.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. mars 2012 til 5. mars 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði A 900.000 krónur í skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. janúar 2014 til 26. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði sæti upptöku á turntölvu af gerðinni Hyundai og fartölvu af gerðinni Asus, svo og stunguskóflu, garðhrífu og hnífi sem lögregla lagði hald á 7. janúar 2014.

Ákærði greiði 1.434.230 krónur í sakarkostnað samkvæmt yfirliti sækjanda, málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 1.488.000 krónur, aksturskostnað hans að fjárhæð 91.640 krónur, þóknun réttargæslumanna brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 396.800 krónur, og G-kk-ef Ó-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 558.000 krónur, og 349.429 krónur í annan kostnað vegna réttargæslu, eða samtals 4.318.099 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

K-kk-nf H-kk-nf

S-kvk-nf B-kvk-nf