E-7263/2006

Mál þetta var höfðað 22. nóvember 2006 og dómtekið 14. júní 2007. Stefnandi er V-kk-nf Þ-kk-nf, Skaftahlíð 10, Reykjavík. Stefndi er Velvild ehf., Lækjargötu 6a, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum laun og launatengd gjöld að fjárhæð 5.602.747 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 889.465 kr. frá 31. maí 2005 til 30. júní 2005, af 1.571.195 kr. frá þeim degi til 31. júlí 2005, af 2.391.441 kr. frá þeim degi til 31. ágúst 2005, af 3.038.640 kr. frá þeim degi til 30. september 2005, af 3.907.340 kr. frá þeim degi til 31. október 2005, af 4.585.257 kr. frá þeim degi til 30. nóvember 2005, af 5.384.737 kr. frá þeim degi til 31. desember 2005, og af 5.602.747 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum eftirfarandi innborgunum:

500.000 kr. hinn 26. maí 2005

37.000 kr. hinn 1. júní 2005

200.000 kr. hinn 18. ágúst 2005

200.000 kr. hinn 18. október 2005

100.000 kr. hinn 10. nóvember 2005

200.000 kr. hinn 21. nóvember 2005 og

200.000 kr. hinn 15.09.2006, eða alls að upphæð 1.437.000 kr. sem dragast skulu frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi. Jafnframt er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. laga nr. 38/2001 er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og honum dæmdur málskostnaður að mati dómsins. Til vara er þess krafist að stefnukröfur verði stórlega lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Málsatvik eru þau að stefnandi starfaði fyrir stefnda frá apríl til desember 2005 við að koma upp veitingastaðnum Strawberries í Lækjargötu 6a. Ekki liggur fyrir skriflegur samningur um starf hans en aðilar deila um það hvort stefnandi hafi starfað sem launþegi eða verktaki. Einnig er ágreiningur um það um hvaða kjör hafi verið samið. Stefnandi heldur því fram að þeir hafi samið um tímagjald en stefndi segir að samið hafi verið um eina heildargreiðslu að fjárhæð 1.200.000 kr. án virðisaukaskatts.

Eftir starfslok stefnanda skilaði hann til stefnda „skilagrein“ sem er dagsett 12. desember 2005. Þar segir að stefnandi hafi haft umsjón með hönnun og uppsetningu veitingastaðarins. Aðilar hafi orðið ásáttir um að kjör stefnanda yrðu „kr.: 2.800- án vsk.“ á tímann auk þess sem stefndi myndi útvega og standa fyrir kostnaði af bíl og síma. Þá kemur m.a. fram að stefnandi hafi ráðið J-kk-þf S-kk-þf R-kk-þf til að sjá um útfærslu hugmynda og móta viðmót staðarins, S-kk-þf S-kk-þf til að sjá um grafíska útfærslu, kynningarefni, vínlista o.fl., og M-kk-þf S-kk-þf smið, auk fleiri aðila til annarra verka. Einnig gerir stefnandi nánari grein fyrir því í hverju starf hans hafi falist. Að lokum fer hann fram á að „verkkaupi“ geri upp við sig vegna launa sem hefðu safnast upp og kveðst senda skattkort og reikning samkvæmt meðfylgjandi uppgjöri við fyrsta tækifæri, en fyrir liggur yfirlit stefnanda yfir tímafjölda og verklýsingu vegna tímabilsins 25. apríl 2005 til 7. desember 2005. Á því yfirliti kemur fram heildarfjöldi tíma í hverri viku á umræddu tímabili. Heildarfjöldi er svo tilgreindur, annars vegar vegna hönnunar og hugmyndavinnu, samtals 440 tímar, og hins vegar samtals 1181 tími vegna ráðningar fagmanna, tilboðsleitar og samninga, handverka og innkaupa, umsjónar með grafískri vinnu, almennrar verkstjórnar í samráði við iðnaðarmenn, samhæfingar verkþátta og annarrar viðveru, samninga við heildsala og samskipta við söluaðila á rekstrarvörum og því tengdu.

Stefnandi hefur greitt stefnanda samtals 1.437.000 kr. vegna vinnulauna og 58.799 kr. vegna útlagðs kostnaðar.

II.

Fyrir dómi skýrði stefnandi svo frá að A-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf (hér eftir stefndi), hefði haft samband við sig um miðjan apríl 2005 til að hafa umsjón með og sjá um uppsetningu á veitingastað sem hann hefði í huga að láta gera. Þeir hefðu fundað um málið og stefnandi, sem hefði verið í öðru verkefni, hafi viljað hugsa þetta aðeins. Þeir hefðu hist aftur um tveimur sólarhringum síðar og með stefnda hefði verið S-kk-nf S-kk-nf. Hefði þá verið rætt hvað þeir vildu að stefnandi myndi gera og stefnandi í kjölfarið haft samband við fagmenn og iðnaðarmenn. Hann hefði svo hitt stefnda og lýst því að hann skyldi taka verkið að sér ef þeir aðilar yrðu samþykktir sem hann vildi hafa með sér í verkefnið, m.a. J-kk-nf S-kk-nf R-kk-nf vegna hönnunarferilsins. Þeir hefðu hist á fundi og rætt um laun. Samið hefði verið um að J-kk-nf kæmi í verkefnið og fengi 2.000-3.000 kr. á tímann. Stefnandi og stefndi hefðu svo samið um að stefnandi myndi taka 2.800 kr. á tímann, sem væri jafnaðarkaup. Stefnandi sagði að verksvið sitt hafi verið ráðning fagmanna og annarra, hönnunar- og hugmyndavinna, tilboðsleit og samningagerð, almenn verkstjórn í samráði við iðnaðarmenn, innkaup, samningar við birgja og samskipti við söluaðila á rekstrarvörum. Einnig hefði hann átt að gera vínseðla, kokteilbækur o.s.frv. Fram kom hjá stefnanda að ekkert hefði legið fyrir um hönnun staðarins. Þá kom fram að hann hefði verið inntur eftir því af stefnda hvað þetta tæki langan tíma og hann hefði svaraði því að þetta tæki um 6 mánuði. Stefnandi kvaðst hafa samið við stefnda um að sá síðarnefndi myndi útvega aðstöðu til að hanna staðinn, útvega tölvur, ökutæki og síma og greiða allan rekstrarkostnað sem því fylgdi. Stefnandi kvaðst hafa haft skrifstofuaðstöðu hjá stefnda. Stefnandi hefði unnið langan vinnudag og jafnvel um nætur og helgar. Hann hefði haldið tímaskýrslur að beiðni stefnda, annars vegar vegna hönnunarvinnu og hins vegar vegna annarra verka. Stefnandi kvaðst hafa skilað tímaskýrslu til stefnda mánaðarlega en ekki hafa haldið eftir eintaki af þeim. Stefnandi sagði að stefndi hefði lagt inn á sig þegar beðið hefði verið um það. Þegar verkið hafi verið hálfnað hafi stefnandi átt mikið útistandandi hjá honum og erfiðlega gengið að fá það greitt. Stefndi hefði lofað að þetta kæmi í næstu viku eða næsta mánuði. Það hafi átt að ganga frá öllu launauppgjöri fyrir áramót, fyrir nýtt skattatímabil. Í byrjun desember 2005 hefði verkinu verið lokið að mestu. Hinn 6. desember hefðu aðilar farið yfir stöðu mála og stefnandi gert honum ljóst að greiða yrði úr þessum fjárhagsvanda. Stefnandi hefði svo fengið þau skilaboð að ekki væri óskað eftir áframhaldandi samstarfi. Þeir hefðu svo rætt um að stefnandi myndi gera skýrslu um hvað stefndi skuldaði honum. Stefnandi sagði að ástæða þess að hann hefði tilgreint í skilagrein sinni frá 12. desember 2005 að umsamið tímakaup sitt væri 2.800 kr. „án vsk.“ væri sú að hann væri ekki með virðisaukanúmer og þetta væri ekki með virðisauka. Hann væri launamaður. Stefnandi kvaðst aldrei hafa unnið sem verktaki. Þá sagði stefnandi að hann hefði einnig unnið fyrir stefnda við hluti sem tengdust ekki þessu verkefni einu og sér, m.a. hefði hann farið erlendis. Varðandi tilvísun sína til stefnda sem „verkkaupa“, í framangreindri skilagrein, kvaðst stefnandi líta svo á að sá sem hann væri að vinna verk fyrir, eða hjá, væri verkkaupi hvort heldur sem maður væri launþegi eða verktaki. Stefnandi þekkti ekki lagalega merkingu orðsins sem slíks. Hann sagði það rangt að hann hefði boðið 1.200.000 kr. í verkið. Stefndi hefði fyrst haldið þessu fram eftir starfslok stefnanda í desember 2005, en þessi fjárhæð væri nærri því sem stefndi hafði þegar greitt. Aðspurður kvaðst stefnandi hafa tekið virðisaukaskattsnúmer fyrir mörgum árum vegna tiltekins verks en það hefði aldrei verið notað. Þegar borið var undir stefnanda yfirlit frá tollstjóra um ógreidd opinber gjöld, sem liggur fyrir í málinu, þar sem fram kemur að stefnandi eigi ógreitt tryggingagjald, kvaðst hann ekki hafa hugmynd um hvað þetta væri en gat sér þess til að þetta væri tilkomið vegna launamiða sem stefndi hefði sent inn um greiðslur til sín sem verktaka. Stefnandi sagði að vinnutími sinn hefði ráðist af því hversu lengi hann hefði unnið deginum áður og hvað lá fyrir hverju sinni. Hann kvaðst hafa verið frá vinnu í 3 daga vegna veikinda móður en ekki í viku eins og fram kemur í skilagrein sinni. Hann hefði tilkynnt það J-kk-þgf S-kk-þgf og M-kk-þgf. Þeir hefðu komið því áleiðis og stefndi vitað um það og haft samband við sig með smáskilaboðum. Stefnandi sagði að stefndi hefði verið með skattkort sitt og ekki útbúið neina launaseðla. Stefnandi kvaðst ekki hafa skilað inn skattskýrslu vegna tekjuársins 2005 en það væri „í ferli“. Þá kvaðst stefnandi ekki hafa velt því fyrir sér hvort stefndi hefði innt af hendi opinber gjöld af þeim greiðslum sem stefnandi fékk.

Fyrir dómi sagði A-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf, að hann hefði leitað til stefnanda, sem hefði mikla þekkingu á veitingabransanum, til að fá hann með sér í að opna veitingastað. Stefnandi hefði ætlað að hugsa málið. Á fundi þeirra, sem S-kk-nf S-kk-nf hefði einnig verið á, hefði stefnandi sagt að hann vildi ekki vinna fyrir stefnda en hann gæti tekið að sér verkefnið fyrir 1.200.000 kr. fyrir utan virðisaukaskatt. Stefndi sagði að stefnandi hefði lýst því ágætlega í aðilaskýrslu sinni í hverju verk hans fólst. Þá kom fram hjá stefnda að ekki hefði verið um mætingaskyldu að ræða hjá stefnanda. Hann hafi mátt mæta þegar hann vildi, bara að hann gerði það sem þurfti þegar á þurfti að halda. Stefndi kvaðst hafa skrifstofuaðstöðu sem stefnandi hefði haft aðgang að meðan á verkinu stóð, ásamt öðrum. Annar verktaki hefði einnig haft afnot af skrifstofunni. Þá hafi stefnandi haft afnot af bifreið sem stefndi átti. Fleiri hefðu notað þá bifreið. Einnig kom fram að stefndi hefði greitt reikninga sem stefnandi lagði fram vegna ýmissa vörukaupa. Þá hafi stefndi útvegað síma og greitt kostnað vegna hans. Stefndi neitaði því að kaup og kjör stefnanda hefðu verið rædd í áheyrn J-kk-ef S-kk-ef R-kk-ef. Stefndi kvaðst aldrei hafa séð tímaskýrslur frá stefnanda fyrr en með skilagrein hans í tölvupósti eftir að hann hafi verið rekinn. Stefndi sagði að smíði á veitingastaðnum hefði gengið hálftreglega af ýmsum ástæðum. Vandræði hefðu verið með smiði o.fl., en aðallega þar sem stefnandi hefði horfið í marga daga og stefndi fengið nóg, þar sem það hefði gerst áður. Stefndi hefði þá ákveðið að fá annan í þetta. Stefndi sagði að sá tímafjöldi sem stefnandi geri kröfu um væri „út úr kortinu“. Þá sagði stefndi að hann hefði ekki fengið skattkort frá stefnanda.

Vitnið J-kk-nf S-kk-nf R-kk-nf kvaðst hafa vitað að stefnandi væri með 2.800 kr. á tímann og að hann hefði sagt sér að hann væri launþegi. Vitnið sagði að stefnandi hefði aldrei hagað sér eins og verktaki og ekki gefið út reikninga eða skrifað tímaskýrslur eins og vitnið hefði gert, en stefnandi hefði farið yfir tímaskýrslur vitnisins og samþykkt þær. Vitnið sagði síðan í framhaldi af þessu að hann hefði séð stefnanda gera eigin tímaskýrslur, sem hann hefði prentað út, og afhenda stefnda. Svo sagðist vitnið einnig hafa verið á fundi með stefnda og V-kk-þgf er sá síðarnefndi hefði nefnt launahugmyndir sínar. Vitnið sagði um tengsl sín við stefnanda að þeir væru vinir.

Vitnið S-kk-nf S-kk-nf sagði að stefnandi og V-kk-nf Þ-kk-nf hefðu komið að máli við sig vorið 2005 til að sjá um grafíkvinnu og hönnun við umræddan stað. Vitnið kvaðst hafa komið að verkinu sem verktaki og haft aðstöðu á skrifstofu sem stefndi var með. Vitnið kvaðst hafa heyrt að J-kk-nf S-kk-nf skuldaði skatta og gæti ekki starfað sem verktaki. Hann þyrfti því að koma að verkinu sem launþegi. Vitnið sagði að J-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf hefðu verið með svipað tímakaup. Vitnið hefði eitt sinn spurt V-kk-þf af forvitni hvað hann væri með á tímann og hann sagst taka 2.800 kr. á tímann og vera launþegi. Vitnið sagði að V-kk-nf hefði haldið tímaskýrslu í tölvunni og prentað út. Vitnið kvaðst vera vinur V-kk-ef.

Vitnið G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa komið að uppsetningu umrædds veitingastaðar og aðstoðað við ýmsar framkvæmdir. Hann hefði unnið sem verktaki og ráðfært sig við V-kk-þf eða J-kk-þf S-kk-þf um ákvarðanir sem hafi þurft að taka. Vitnið kvaðst vera kunningi V-kk-ef.

Vitnið M-kk-nf S-kk-nf kvaðst hafa unnið sem verktaki við smíði á innréttingum á veitingastaðnum. Hann sagði að honum hefði ekki verið kunnug launakjör V-kk-ef og J-kk-ef S-kk-ef, en þeir hefðu unnið nótt og dag og stýrt þessu. Vitnið kvaðst hafa þekkt V-kk-þf frá árinu 1989 og þeir væru vinir, allavega vel kunnugir.

Vitnið B-kk-nf F-kk-nf K-kk-nf kvaðst hafa komið að uppsetningu umrædds veitingastaðar að beiðni V-kk-ef Þ-kk-ef. Mikil vinna hefði verið lögð í þetta, nánast sólarhringsvinna. Vitnið kvaðst hafa skilið það sem svo að V-kk-nf hefði verið launþegi þar sem hann hefði gert tímaskýrslur í tölvu. Þegar um verktaka væri að ræða væri frekar um eina heildargreiðslu að ræða. Vitnið sagði að sér þætti ólíklegt að V-kk-nf myndi taka að sér svona verk fyrir eina heildargreiðslu. Þá hefði J-kk-nf S-kk-nf sagt sér að hann væri launþegi. Vitnið kvaðst vera kunningji V-kk-ef.

Vitnið F-kk-nf I-kk-nf kvaðst hafa málað húsið að utan, sem umræddur veitingastaður er í, fyrir leigusala og svo fyrir stefnda að innan. Sagði hann að V-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf hefðu verið mikið á staðnum eða skrifstofunni. Þeir hefðu átt að sjá um hönnun staðarins og sjá um alla hugsanlega hluti, m.a. hefðu iðnaðarmenn leitað til þeirra um framkvæmdir. Vitnið kvaðst ekki þekkja til launakjara þeirra.

Vitnið H-kk-nf H-kk-nf, leigusali stefnda, sagði að V-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf hefðu verið mikið á veitingastaðnum. Hann kvaðst ekki þekkja til launakjara þeirra. Þeir hefðu kvartað undan því að fá ekki greitt frá stefnda en sagt að sennilega væri það ekki vandamál heldur þyrftu þeir að koma með útlistanir á því hvað lægi að baki tímum þeirra. Vitnið sagði að J-kk-nf S-kk-nf hefði sagst vera á launaskrá, en vitnið hefði spurt hann hvaða kjör hann hefði, þar sem vitnið hefði haft áhuga á því að fá hann til að starfa fyrir sig. Vitnið sagði að ágreiningsmál væri rekið fyrir dómi milli sín og stefnda vegna leigusamningsins.

Vitnið S-kk-nf S-kk-nf staðfesti það sem fram kemur í skriflegri yfirlýsingu hans, sem liggur fyrir í málinu, um fund í apríl 2005, sem vitnið og stefndi hefðu átt með stefnanda. Vitnið sagði að þá hefði staðið til að hann myndi opna veitingastaðinn ásamt stefnda og hann því verið á þessum fundi til að sjá hvert það leiddi. Vitnið hefði síðar ákveðið að taka ekki þátt í að opna veitingastaðinn. Stefnandi hefði sagt á þessum fundi að hann myndi aldrei vinna fyrir stefnda, en hann væri tilbúinn til að taka að sér þetta verkefni. Þeir hefðu rætt um laun, hvað stefnandi myndi taka fyrir þetta, og stefndi sagt 1.200.000 krónur. Þeir hefðu verið ásáttir um það. Svo hefði verið rætt um staðinn og vitnið vikið af fundinum. Vitnið kvaðst hafa átt samskipti við stefnanda og J-kk-þf S-kk-þf eftir að þeir hættu. Stefndi hefði skuldað J-kk-þgf S-kk-þgf einhverja upphæð og vitnið hitt hann og stefnanda á Hressó. Vitnið hefði sagt að J-kk-nf S-kk-nf fengi upphæðina greidda ef hann skilaði teikningum, en stefndi hefði fengið virðisaukaskattsnúmar J-kk-ef S-kk-ef opnað. Það hefði ekki verið tekið vel í það.

Vitnið R-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa unnið sem byggingarstjóri veitingastaðarins frá desember 2005. Hann hefði byrjað eftir að stefnandi og J-kk-nf S-kk-nf hefðu farið frá verkinu. Vitnið kvaðst hafa unnið sem verktaki. Vitnið sagði að það hefði vantað teikningar og sumar teikningar hefði þurft að vinna frekar. Þá sagði vitnið að hann og stefnandi væru búnir að vera kunningjar til margra ára. Vitnið sagði, með sama hætti og fram kemur í skriflegri yfirlýsingu sem fyrir liggur í málinu, að stefnandi hefði komið síðsumars 2005 á veitingastað sem vitnið var að vinna á og sagt sér að hann hefði tekið að sér umrætt verk fyrir 1.200.000 kr. Stefnandi hefði virst ánægður með þetta. Vitnið sagði að ekkert viðskiptasamband væri milli sín og stefnda í dag.

P-kk-nf H. H-kk-nf, rafvirkjameistari umrædds veitingastaðar, bar vitni um að hann hefði þurft að sækja upplýsingar til J-kk-ef S-kk-ef og V-kk-ef. Ekki er ástæða til að rekja framburð hans sérstaklega.

III.

Í málatilbúnaði stefnanda segir að krafa hans sé byggð á launakröfu stefnanda vegna starfa hjá stefnda við að koma upp veitingastað. Stefnandi hafi fallist á að vinna á jafnaðarkaupi, 2.800 kr. pr. klst., sem færi að mestu fram á „venjulegum vinnutíma“ og jafnvel með smáyfirvinnu þegar svo bæri undir. Málin hefðu þó þróast þannig að stefndi hafi hringt í stefnanda jafnt á nóttu sem degi og oft hafi verið unnið nær allan sólarhringinn.

Stefnandi kveðst hafa innt af hendi 1.621 vinnustund í þágu stefnda tímabilið 25. apríl til 11. desember, samkvæmt tímaskýrslu sem hann hafi haldið. Í desember 2005, er staðurinn hafi verið nær fullkláraður, hefði hann fengið smáskilaboð þess efnis að vinnu hans væri ekki frekar óskað. Stefnandi hefði ekki fengið greidd laun í uppsagnarfresti og hann geri fyrirvara um kröfu á hendur stefnda vegna launa í uppsagnarfresti.

Stefnandi segir að stjórnarformaður stefnda á þessum tíma og sá sem hafi séð um verkið, A-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf, hefði verið ágætis kunningi sinn til margra ára. Hann hefði ekki getað greitt stefnanda laun sín á réttum tíma en stefnandi hafi ávallt gefið honum frest, enda hefði hann lofað öllu fögru. Í síðasta lagi yrðu laun stefnanda gerðu upp þegar staðurinn yrði opnaður, en stefndi hefði millifært á stefnanda smáar upphæðir inn á milli, samtals að fjárhæð 1.437.000 kr.

Stefnandi kveður launakröfu sína nema 5.602.747 kr., sem sé stefnufjárhæðin að frádregnum innborgunum að fjárhæð 1.437.000 kr., sem sundurliðast með eftirgreindum hætti:

Stefnandi krefst 10,17% orlofs sem sé lágmarksorlof samkvæmt 2. mgr. 7. gr. orlofslaga nr. 30/1987. Þá krefst hann, auk launa og orlofs, greiðslu á 6% mótframlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð (lágmarksiðgjald 10% samkvæmt lögum nr. 129/1997) og 5,79% tryggingargjalds af heildarlaunum auk lífeyrissjóðsframlags vinnuveitanda. Muni hann standa innheimtumönnum umræddra gjalda skil á greiðslunum þar sem útséð sé að stefndi muni gera það.

Stefnandi segir að eftir að honum hafi verið sagt upp störfum hafi hann gert ítrekaðar tilraunir til að fá greidd laun sín. Svo hafi farið að hann hafi þurft að leita aðstoðar lögmanns sem sendi innheimtubréf vegna kröfunnar hinn 13. febrúar 2006, en innheimtutilraunir hafi ekki borið árangur. Stefndi hafi borið því við að honum bæri ekki að greiða sér umsamin laun þar sem stefnandi hafi ekki sent honum reikninga fyrir vinnunni. Stefnandi kveðst hafa verið launamaður hjá stefnda og annað hafi aldrei verið til umræðu. Stefnandi hafi aldrei unnið sem verktaki og ekki hafi verið til umræðu að byrja á því hér.

Til stuðnings því að um vinnusamning hafi verið að ræða bendir stefnandi í fyrsta lagi á að hann hafi aldrei unnið sem verktaki. Hann hafi lengi unnið í „veitingabransanum“, m.a. við að hanna og gera upp staði, en ávallt starfað sem launamaður. Í öðru lagi hafi stefnandi ekki getað falið öðrum að inna af hendi starf sitt. Starfið hafi verið bundið við persónu hans. Í þriðja lagi hafi vinnulaun miðast við tímalengd verksins, þ.e.a.s. jafnaðarkaup, 2.800 kr. á klst. Í fjórða lagi hafi stefnandi ekki lagt fram vélar eða verkfæri til framkvæmdanna. Stefndi hafi látið honum í té síma, bifreið og skrifstofuaðstöðu. Í fimmta lagi hafi stefndi haft yfirstjórn verksins með höndum og verkið verið unnið á hans ábyrgð.

Stefnandi segir að inn á skuldina hafi verið greiddar innborganir og hafi þegar verið tekið tillit til þeirra, en í dómkröfu stefnanda eru þær sundurliðaðar. Eftirstöðvar skuldarinnar hafa ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu hennar.

Um lagarök vegna kröfu um greiðslu á vangreiddum launum vísar stefnandi til meginreglna vinnu-, kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga. Kröfu um orlof styður stefnandi við reglur orlofslaga nr. 30/1987, kröfu um lífeyrisgreiðslur við lög nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og kröfu um tryggingagjald við ákvæði laga nr. 113/1990 um tryggingagjald.

Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum.

Málskostnaðarkrafa er byggð á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988.

IV.

Sýknukröfu sína byggir stefndi á því að hann hafi að fullu staðið við samning þann sem gerður hafi verið við stefnanda vegna starfa hans við standsetningu umrædds veitingastaðar. Samningurinn hafi hljóðað upp á 1.200.000 kr. fyrir verkið í heild ásamt virðisaukaskatti. Samningur aðila hafi verið munnlegur og hafi S-kk-nf S-kk-nf verið viðstaddur hann. Á samningafundi aðila hefði komið skýrt fram að stefnandi hafi ekki séð sér fært að gerast launþegi hjá stefnda og gert það að skilyrði fyrir því að hann tæki að sér verkið að hann ynni það sem verktaki.

Stefndi heldur því fram að greiðslan fyrir verkið hafi þannig ekki miðast við verkstundir heldur hefði það komið skýrt fram á samningafundi aðila að umsamin upphæð greiddist fyrir verkið í heild. Stefndi hafi af þessum sökum haft litlar áhyggjur af því hversu seint hefði gengið hjá stefnanda að vinna verkið, enda hefði verið samið um eina heildargreiðslu fyrir það. Reikningur með tímaskýrslum, sem stefnda hafi borist frá stefnanda eftir að hann hefði verð leystur frá störfum vegna vanefnda á samkomulaginu, væri algjörlega út í hött. Stefnandi hafi farið fram á að greitt yrði fyrir verkið með einni greiðslu fyrir allt verkið og ef marka mætti viðbrögð hans eftir að samningurinn var gerður þá hefði hann verið ánægður með innihald hans. Vísar stefndi til þess að í gögnum málsins komi fram að stefnandi hafi tilkynnt vini sínum, R-kk-þgf G-kk-þgf, hversu vel honum hefði samist fyrir þetta verk og að verkið fæli í sér eina fasta greiðslu upp á 1.200.000 kr. og skyldi sú upphæð greiðast fyrir verkið í heild.

Vegna fullyrðingar stefnanda um að hann hafi aldrei unnið sem verktaki segir stefndi að samkvæmt virðisaukaskattskrá hafi stefnandi samt sem áður virðisaukaskattsnúmer, sem bendi til þess að hann hafi þrátt fyrir yfirlýsingu sína unnið áður sem verktaki. Í bréfi sem beri yfirskriftina „Skilagrein“, sem stefnandi hefði sent stefnda 12. desember 2005, komi einnig fram í reikningi og yfirliti yfir tímafjölda að stefnandi reikni tímagjald auk 24.5% virðisaukaskatts. Stefndi telur að þetta staðfesti að stefnandi hafi verið ráðinn sem verktaki til stefnda og litið á sig sem slíkan.

Þá bendir stefndi á að í skilagrein stefnanda frá 12. desember 2005 komi fram að hann hafi haft umsjón og séð um hönnun og vinnslu staðarins bæði hugmyndafræðilega og verklega. Einnig riti stefnandi að hann hafi farið með alla verkstjórn. Stefndi telur að þetta stangist á við það sem haldið sé fram í stefnu um að stefndi hafi farið með stjórn verksins. Einnig komi fram í skilagrein að stefnandi hafi litið á stefnda sem verkkaupa en ekki atvinnurekanda sinn og undantekningalaust vísi stefnandi til stefnda sem verkkaupa.

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi að eigin ósk verið verktaki hjá stefnda. Stefnda sé þegar af þeirri ástæðu ekki skylt að greiða orlof, mótframlag í lífeyrissjóð, tryggingargjald af heildarlaunum né lífeyrissjóðsframlag vinnuveitanda.

Stefndi vísar til þess að hann hafi greitt stefnda samtals 1.458.799 kr. fyrir verkið, án þess að lagður hafi verið fram reikningur og sé það umfram þá fjárhæð sem þeim hafi samist um. Styðjist þessi fjárhæð við framlagðan launamiða frá 2006, yfir launagreiðslur fyrir 2005, en þar kemur fram að greiðsla til verktaka, stefnanda, hafi numið 1.458.799 kr. Greiðsla þessarar fjárhæðar sé einnig viðurkennd í stefnu.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda að öllu leyti krefst hann þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar, þá til samræmis við almenn verklaun verktaka í sambærilegu starfi. Stefndi telur að stefnandi hafi sönnunarbyrðina um það hvert það gangverð sé. Jafnframt er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður í því tilviki enda telji stefndi fullt tilefni til að taka til varna í málinu sökum þess hvernig stefnandi hafi hagað kröfugerð sinni í málinu.

Um sýknukröfu vísar stefndi til meginreglna verktakaréttar og samningaréttar um gagnkvæmar skyldur aðila vegna gagnkvæms verksamnings aðila. Þá er um réttar samningsefndir vísað til samningalaga nr. 7/1936. Krafa um málskostnað er studd við 130. gr. laga nr. 91/1991.

V.

Eins og rakið hefur verið liggur ekki fyrir skriflegur samningur um kjör stefnanda vegna starfa hans hjá stefnda við að koma upp umræddum veitingastað. Aðilar deila um það hvort samningssamband þeirra hafi byggst á vinnusamningi eða verksamningi.

Til stuðnings því að stefnandi hafi verið launþegi en ekki verktaki bendir hann m.a. á að stefndi hafi greitt útlagðan kostnað stefnanda. Að mati dómsins getur þetta bent til þess að stefnandi hafi verið launþegi. Stefnandi vísar einnig til þess að vinnulaun sín hafi miðast við tímakaup. Greiðslur til launþega byggja almennt á tímaeiningu, en greiðslur samkvæmt verksamningi geta einnig verið miðaðar við tímaeiningu. Það að stefndi lagði til vinnuaðstöðu fyrir stefnda, síma og bifreið til afnota, styður einnig það sem stefnandi heldur fram um að hann hafi verið launþegi. Til þess er þó að líta að vitni, sem vann hjá stefnda sem verktaki, hefur borið um það að hann hafi einnig haft aðstöðu hjá stefnda og afnot af bifreið. Þannig eru þessi atriði ekki einhlít um það að stefnandi hafi verið launþegi.

Ekki er unnt að fallast á að það að stefnandi hafi aldrei starfað sem verktaki leiði til þess að hann teljist launþegi hér. Auk þess er það ekki í samræmi við fyrirliggjandi gögn um virðisaukaskattsnúmer og vanskil hans á tryggingargjaldi. Útskýring stefnanda fyrir dómi um vanskil tryggingargjalds, að þau séu tilkomin vegna þess að stefndi hefði skilað inn launamiða vegna verktakagreiðslna, er ótrúverðug í ljósi þess að fjárhæð vanskilanna virðist ekki vera í hlutfalli við fjárhæð launamiðans. Varðandi það að starfið hafi verið bundið við persónu stefnanda og hann hafi ekki getað falið öðrum að inna af hendi starf sitt, sem leiði til þess að hann sé launþegi, verður að líta til þess að hann réð í raun menn til að vinna hluta af starfi sínu. Þannig fékk stefnandi J-kk-þf S-kk-þf R-kk-þf til að koma að hönnun staðarins og S-kk-nf S-kk-nf var fenginn til að sjá um grafíkvinnu og hönnun, m.a. á vínseðlum sem stefnandi kveður að hafi verið hluti af starfi sínu. Með hliðsjón af reynslu stefnanda og ástæðu þess að hann var fenginn í verkið liggur í hlutarins eðli að hann gat ekki að öllu leyti fengið annan til að vinna verk sitt. Varðandi það sem stefnandi heldur fram, um að stefndi hafi haft yfirstjórn verksins með höndum og það verið unnið á hans ábyrgð, verður að líta til þess að í skilagrein stefnanda lýsir hann því að hann hafi haft með höndum hönnunar- og hugmyndavinnu og almenna verkstjórn. Þá hafa vitni borið um það að hafa leitað til stefnanda varðandi ákvarðanir sem hafi þurft að taka vegna framkvæmda. Stefnandi virðist þannig hafa haft mikið sjálfstæði gagnvart stefnda varðandi það hvernig verkið var unnið. Það liggur í eðli verksins að stefndi hafi haft um það að segja hvernig staðurinn myndi líta út og að margt hafi verið borið undir hann. Að mati dómsins felst ekki í því að stefndi hafði yfirstjórn verksins með höndum þannig að stefnandi teljist vera launþegi. Hvað varðar sjálfstæði stefnanda við verkið verður einnig að líta til þess að vinnutími hans var ekki með ákveðnum hætti, heldur réðst af framvindu verksins, og stefnandi hefur borið að hann tilkynnti J-kk-þgf S-kk-þgf og M-kk-þgf, en ekki stefnda sjálfum, að hann yrði fjarverandi vegna veikinda móður sinnar. Þá var um eitt tiltekið og tímabundið verk að ræða, að koma upp veitingastaðnum, en fram kom hjá stefnanda að hann hefði greint stefnda frá því að verkið tæki um sex mánuði. Einnig verður ráðið af skilagrein stefnanda frá 15. desember 2005 að stefndi hafi ekki haft skattkort stefnanda undir höndum þar sem stefnandi kveðst ætla að senda skattkort sitt. Bendir allt þetta til þess að um verksamning hafi verið að ræða.

Framburður vitna, um að stefnandi hafi greint frá því að vera launþegi sem vinni á tímagjaldi og að hann hafi haldið tímaskýrslur, geta ekki ráðið úrslitum hér enda eru vitnin ýmist vinir eða kunningjar stefnanda, eða standa í málaferlum við stefnda, auk þess sem áður segir að greiðslur samkvæmt verksamningi geta verið miðaðar við tímaeiningu. Þá er ósannað er að stefnandi hafi afhent stefnda yfirlit yfir unnar vinnustundir, fyrr en með tímaskýrslu eftir starfslok. Fullyrðing stefnda um að samið hafi verið um eina heildargreiðslu að fjárhæð 1.200.000 kr. fær hins vegar stoð í fyrirliggjandi yfirlýsingum og vitnisburði R-kk-ef G-kk-ef og S-kk-ef S-kk-ef. Að mati dómsins eru tengsl þessara vitna við stefnda ekki með þeim hætti að framburður þeirra verði virtur að vettugi, en þeir hafa borið að þeir hafi engin viðskiptatengsl við stefnda í dag þannig að áhrif geti haft á framburð þeirra.

Að öllu þessu virtu og gegn mótmælum stefnda er ósannað að hann hafi samið við stefnda um 2.800 kr. á tímann sem launþegi, svo sem hann heldur fram í málinu, en fyrir því verður hann að bera sönnunarbyrði. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Velvild ehf., er sýkn af kröfu stefnanda, V-kk-ef Þ-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf B-kvk-nf