E-734/2008

Mál þetta var höfðað 28. janúar 2008 og dómtekið 4. þ.m.

Stefnandi er G-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf, Hverfisgötu 106 a, Reykjavík.

Stefndi er íslenska ríkið. Í stefnu segir að íslenska ríkinu, Hafnarhúsinu Tryggvagötu, Reykjavík sé stefnt vegna Flugmálastjórnar Íslands. Vörnum hefur, án athugasemda af hálfu stefnanda, verið haldið uppi af hálfu íslenska ríkisins án nánari tilgreiningar.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni vangoldin laun að fjárhæð kr. 1.354.162,00 ásamt dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001, af kr. 10.889,00 frá 1. júlí 2004 til 1. ágúst 2004, þá af kr. 28.631,00 frá þeim degi til 1. september 2004, þá af kr. 43.190,00 frá þeim degi til 17. september 2004, þá af kr. 45.141,00 frá þeim degi til 1. október 2004, þá af kr. 53.180,00 frá þeim degi til 1. nóvember 2004, þá af kr. 57.847,00 frá þeim degi til 1. desember 2004, þá af kr. 74.700,00 frá þeim degi til 31. desember 2004, þá af kr. 210.675,00 frá þeim degi til 1. febrúar 2005, þá af kr. 223.311,00 frá þeim degi til 4. febrúar 2005, þá af kr. 224.890,00 frá þeim degi til 1. mars 2005, þá af kr. 298.078,00 frá þeim degi til 1. apríl 2005, þá af kr. 370.743,00 frá þeim degi til 1. maí 2005, þá af kr. 449.779,00 frá þeim degi til 1. júní 2005, þá af kr. 506.280,00 frá þeim degi til 1. júlí 2005, þá af kr. 594.130,00 frá þeim degi til 1. ágúst 2005, þá af kr. 681.597,00 frá þeim degi til 1. september 2005, þá af kr. 758.175,00 frá þeim degi til 1. október 2005, þá af kr. 836.854,00 frá þeim degi til 1. nóvember 2005, þá af kr. 856.176,00 frá þeim degi til 1. desember 2005, þá af kr. 909.625. frá þeim degi til 30. desember 2005, þá af kr. 991.481,00 frá þeim degi til 1. febrúar 2006, þá af kr. 1.100.665,00 frá þeim degi til 1. mars 2006, þá af kr. 1.215.610,00 frá þeim degi til 1. apríl 2006, þá af kr. 1.265.411,00 frá þeim degi til 1. maí 2006 og loks af kr. 1.354.162,00 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól skv. 12. gr. laga nr. 38/2001 á tólf mánaða fresti í fyrsta sinn þann 1. júlí 2005. Stefnandi krefst greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnda.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af kröfum stefnanda og greiðslu málskostnaðar úr hendi hennar.

Í stefnu greinir frá því að stefnandi hafi hafið störf sem flugumferðarstjóri hjá stefnda í júní 2003. Eftir nokkurra mánaða starf hafi hún verið ráðin sem flugmaður á flugvél stefnda samhliða störfum hennar sem flugumferðarstjóri með þeim áskilnaði að hún mundi starfa á flugvél stefnda í að minnsta kosti tvö ár eftir að þjálfun lyki en undirrituð yfirlýsing stefnanda, sem að þessu lýtur, er dagsett 6. apríl 2004. Stefnandi hefur borið að hún hafi sótt um flugmannsstarfið eftir auglýsingu sem eingöngu hafi verið beint til starfsmanna Flugmálastjórnar. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur um það starf. Hún kvaðst hafa hætt störfum sem flugumferðarstjóri og flugmaður vorið 2006.

Stefnandi sendi flugmálastjóra bréf, dags. 16. ágúst 2005. Þar kveðst hún ekki fá greitt fyrir bakvaktir sem flugmaður hjá Flugmálastjórn þrátt fyrir að hún sé formlega sett á bakvaktir þegar hún sé ekki á vakt sem flugumferðarstjóri, þ.e.a.s. í vaktafríum sínum. Í bréfinu setur stefnandi fram kröfu um leiðréttingu launa vegna ógreiddra bakvakta frá upphafi starfa sinna sem flugmaður svo og að hún fái framvegis greidd laun fyrir bakvaktir í samræmi við gildandi kjarasamning. Þá vekur hún athygli að mikilvægi þess að vinnutími hennar sem flugumferðarstjóri og flugmaður hjá Flugmálastjórn fari ekki í bága við reglur um flug- og vinnutímamörk og hvíldartíma flugáhafna. Í svarbréfi Flugmálastjórnar, dags. 28. september 2005, kemur fram að stefnandi hafi verið einn af fjórum flugmönnum á flugvél stofnunarinnar, TF-FMS. Einn þeirra sé fastur starfsmaður á flugvélina en hinir þrír hafi sinnt fluginu í hluta-/aukastarfi. Ekki hafi verið skipulagðar bakvaktir á flugvélina. Hins vegar hafi sú leið verið farin að setja niður á blað hvernig fyrirsjáanlegt væri að menn mundu vinna á vélinni og hafi það verið gert til hægðarauka fyrir hvern og einn svo viðkomandi hefði hugmynd um hugsanlegan vinnutíma en ekki hafi verið litið svo á að í þessu fælist skuldbinding þess sem skráður væri. Sá háttur hefði verið hafður á að næðist ekki í þann tiltekna aðila, sem væri skráður á vélina, væri leitað til annars flugmanns. Flugmenn hafi þannig ekki talið sig vera skuldbundna af þessari skráningu. Varðandi áhyggjur stefnanda vegna skipulags á vinnutíma hennar sé því til að svara að ávallt hafi verið litið svo á að vinnuframlag þeirra þriggja flugmanna, sem sinntu fluginu í aukastarfi, stæði utan skipulagðs vinnutíma og kæmi ekki til frádráttar vinnuskyldu þeirra annars staðar. Stefnandi óskaði álits stéttarfélags síns, Félags íslenskra flugumferðarstjóra, með bréfi 29. desember 2005. Í bréfi félagsins til stefnanda, dags.10. febrúar 2006, er fallist á túlkun hennar og í bréfi félagsins til flugmálastjóra, dags. 27. nóvember 2006, er óskað eftir að stefnandi fái greitt fyrir bakvaktir svo og yfirvinnu í samræmi við gr. 2.5.5 í kjarasamningi félagsins þar sem segi að vinni flugumferðarstjóri í vaktavinnu yfirvinnu eða aukavakt skuli til viðbótar unnum tíma greiða 12 mín. fyrir hvern fullan unnin klukkutíma nema hann taki matar- og kaffitíma á vaktinni. Félag íslenskra flugumferðarstjóra leitaði til lögmanns um mál stefnanda þar sem leiðrétting hefði ekki fengist. Lögmaðurinn sendi Flugmálastjórn Íslands kröfubréf 3. september 2007 og var gerð krafa um greiðslu 1.354.163 króna, þar af 1.101.642 króna vegna vangoldinna bakvakta og 252.521 krónu vegna vangoldinnar yfirvinnu, auk vaxta og kostnaðar. Kröfunni var hafnað með bréfi 10. október 2007 með þeim meginrökum að vinna á flugvél Flugmálastjórnar geti ekki með nokkru móti fallið undir vaktavinnu. Farið hafi verið mjög gaumgæfilega yfir fyrirkomulagið með stefnanda áður en hún var ráðin í starfið á flugvélina og hún hafi ekki gert neinar athugasemdir við það.

Krafa stefnanda er þannig sundurliðuð:

Gjalddagi Yfirvinna Bakvaktir

1. júlí 2004 kr. 10.889,00 kr. 0,00

1. ágúst 2004 kr. 17.742,00 kr. 0,00

1. september 2004 kr. 14.559,00 kr. 0,00

17. september 2004 kr. 1.952,00 kr. 0,00

1. október 2004 kr. 8.038,00 kr. 0,00

1. nóvember 2004 kr. 4.667,00 kr. 0,00

1. desember 2004 kr. 16.853,00 kr. 0,00

31. desember 2004 kr. 27.742,00 kr. 108.233,00

1. febrúar 2005 kr. 0,00 kr. 12.636,00

4. febrúar 2005 kr. 1.579,00 kr. 0,00

1. mars 2005 kr. 10.527,00 kr. 62.661,00

1. apríl 2005 kr. 12.632,00 kr. 60.033,00

1. maí 2005 kr. 10.527,00 kr. 68.509,00

1. júní 2005 kr. 15.764,00 kr. 40.737,00

1. júlí 2005 kr. 18.668,00 kr. 69.182,00

1. ágúst 2005 kr. 19.990,00 kr. 67.477,00

1. september 2005 kr. 14.211,00 kr. 62.367,00

1. október 2005 kr. 8.880,00 kr. 69.791,00

1. nóvember 2005 kr. 0,00 kr. 19.322,00

1. desember 2005 kr. 5.676,00 kr. 47.773,00

30. desember 2005 kr. 8.023,00 kr. 73.833,00

1. febrúar 2006 kr. 0,00 kr. 109.184,00

1. mars 2006 kr. 15.730,00 kr. 99.215,00

1. apríl 2006 kr. 7.865,00 kr. 41.936,00

1. maí 2006 kr. 0,00 kr. 88.751,00

Samtals kr. 252.522,00 kr. 1.101.640,00

Samtals dómkrafa kr. 1.354.162,00

Kröfu um greiðslu vangoldins vaktaálags byggir stefnandi á ráðningarsamningi og kjarasamningi aðila. Vaktaskrá, sem stefndi hafi útbúið og látið stefnanda fá við hver mánaðamót, hafi verið skuldbindandi fyrir hana og til þess hafi verið ætlast að hún væri reiðubúin að koma til starfa á flugvél Flugmálastjórnar ef í hana yrði hringt. Því er sérstaklega mótmælt að farið hafi verið yfir með stefnanda fyrir ráðningu hennar á flugvél Flugmálastjórnar að skráin hefði ekki slíkt skuldbindingargildi fyrir hana. Byggir stefnandi á því að henni beri greiðslur fyrir bakvaktir í samræmi við ákvæði kjarasamnings milli Félags íslenskra flugumferðarstjóra og fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs. Í grein 2.4.1 sé bakvakt skilgreind þannig að starfsmaður sé ekki við störf en reiðubúinn til þess að sinna útkalli. Fyrir slíkar vaktir beri að greiða bakvaktaálag í samræmi við ákvæði greinar 1.6.2 í kjarasamningnum. Krafa um greiðslu vangoldinnar yfirvinnu byggist á ákvæði 2.5.5 í kjarasamningnum sem kveði á um að vinni flugumferðarstjóri í vaktavinnu yfirvinnu eða aukavakt skuli til viðbótar unnum tíma greiða 12 mínútur fyrir hvern fullan unninn klukkutíma þar sem ekki séu teknir fastir skilgreindir matartímar. Þessar greiðslur hafi stefnandi ekki fengið. Kröfur stefnanda séu um lágmarkskjör samkvæmt kjarasamningi. Vísast í því sambandi til 1. gr. laga nr. 55/1980. sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938, en samkvæmt þeim ákvæðum séu samningar einstakra launamanna um lakari kjör en kjarasamningar kveði á um ógildir.

Á því er byggt af hálfu stefnda að stefnandi hafi ekki verið á neinum bakvöktum vegna starfa sinna við flugvél Flugmálastjórnar. Útbúin hafi verið skrá yfir starfsmenn, sem sinntu flugvél Flugmálastjórnar, og stefnandi verið þar á meðal. Þar hafi starfsmönnunum verið raðað niður eftir því hvenær búast mætti við að leitað yrði til þeirra til starfa á flugvélinni. Skjalið hafi hins vegar verið óskuldbindandi og stefnanda sem og öðrum starfsmönnum verið frjálst að hafna því að mæta ef það hentaði þeim ekki hverju sinni. Stefnanda hafi verið vel kunnugt um þetta enda hafi henni verið sérstaklega kynnt fyrirkomulagið við ráðningu. Krafa stefnanda um greiðslu fyrir yfirvinnu byggist á kjarasamningsákvæði sem miðist við að unnin sé yfirvinna í vaktavinnu. Það eigi ekki við um það að starfsmaður vinni aukavinnu óháð vaktavinnu. Vinna stefnanda á flugvél Flugmálastjórnar hafi ekki verið aukavinna við flugumferðarstjórn heldur verið unnin í hluta-/aukastarfi og fyrir hana hafi verið greitt í formi yfirvinnu samkvæmt vinnuskýrslum sem stefnandi skilaði til starfsmannahalds Flugmálastjórnar. Af hálfu stefnda er dráttarvaxtakröfu stefnanda mótmælt og bæri fremur að miða við dómsuppsögu þar sem um sé að ræða verulegt ágreiningsmál en ekki einfalda skuld.

Af hálfu stefnda sætir kröfugerð stefnanda ekki athugasemdum um útreikning eða forsendur hans. Úrslit málsins ráðast þannig í meginatriðum af því hvort fallist verði á það eða ekki að stefnandi hafi verið á bakvöktum í flugmannsstarfi hennar eða haft réttmæta ástæðu til að ætla að svo væri.

Fram er komið að við ráðningu stefnanda var ekki gerður við hana skriflegur samningur. Hún bar fyrir dóminum að S-kk-nf G-kk-nf hefði látið hana vita að hún fengi flugmannsstarfið og að hún hefði undirritað skuldbindingaryfirlýsingu þá sem áður getur hjá I-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, starfsmannastjóra, sem hafi látið hana vita að greitt yrði fyrir flugið sem aukavinnu, þ.e. aukatíma samkvæmt kjarasamningi Félags íslenskra flugumferðarstjóra, en ekki hafi verið talað um greiðslur fyrir vaktir.

Vætti báru fyrir dómi S-kk-nf G-kk-nf, sem starfaði hjá Flugmálastjórn á þeim tím sem hér um ræðir sem yfirflugstjóri og umsjónarmaður flugreksturs en hætti þar störfum í apríl á þessu ári, I-kvk-nf Ó-kvk-nf, sem starfaði á þeim tíma sem hér um ræðir sem starfsmannastjóri hjá Flugmálastjórn en hefur hætt þar störfum, og K-kk-nf G-kk-nf, sem starfaði sem flugumferðarstjóri á árunum 1978 – 1999 og jafnframt að hluta sem flugmaður á flugvél Flugmálastjórnar á árunum 1987 – 1999.

S-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa útbúið lista svo starfsmennirnir – flugmennirnir – gætu séð hvenær þeir mættu búast við að leitað yrði til þeirra. Þar hafi ekki verið um skyldu að ræða. Komið hafi fyrir að þeir sem voru efstir á lista gátu ekki komið til starfa og þá hafi verið leitað til annarra án þess að það ylli vandræðum eða hefði neinar afleiðingar sem brot á starfsskyldum. Við ráðningu stefnanda hefði henni verið kynnt þetta fyrirkomulag og hann kvaðst muna að hann hefði upplýst hana um að ekki væri greitt fyrir bakvaktir.

I-kvk-nf Ó-kvk-nf kvað engan ráðningarsamning hafa verið gerðan við stefnanda sem flugmann vegna þess að um hafi verið að ræða tilfallandi verkefnavinnu. Hún kvaðst hafa farið sérstaklega yfir það með stefnanda við ráðningu hennar að ekki væri um að ræða bakvaktir eða bakvaktagreiðslur. Listar, sem S-kk-nf hafi útbúið, hafi ekki falið í sér mætingarskyldu og ekki hafi verið litið á það sem brot á starfsskyldu þótt ekki væri sinnt útkalli í samræmi við listana.

K-kk-nf G-kk-nf kvaðst aldrei hafa verið á bakvöktum eða þegið bakvaktagreiðslur á starfstíma sínum sem flugmaður hjá Flugmálastjórn og umræddir listar hefðu ekki verið útbúnir á þeim tíma. Um hafi verið að ræða samviskuvaktir þannig að hann hafi reynt að fara ef hann var á lausu.

Af gögnum málsins en einkum þeim framburðum, sem raktir hafa verið, er það niðurstaða dómsins að ekki sé sýnt fram á að stefnandi hafi starfað sem flugmaður hjá Flugmálastjórn eftir bakvaktakerfi, sem gerði henni skylt að vera reiðubúin að sinna útköllum, og ekki heldur að hún hafi haft réttmæta ástæðu til að ætla að um bakvaktir væri að ræða sem veitti henni rétt til þeirra greiðslna sem krafist er í máli þessu. Samkvæmt þessu ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Ákveðið er að málskostnaður skuli falla niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari dæmir mál þetta.

D ó m s o r ð:

Stefndi, íslenska ríkið, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kvk-ef M-kvk-ef S-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf