S-2/2014

Mál þetta höfðaði lögreglustjórinn á Akranesi, nú lögreglustjórinn á Vesturlandi, með ákæru, dags. 8. janúar 2014, á hendur ákærða, X..., ..., Akranesi. Málið var dómtekið 6. maí 2015.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða fyrir eftirtalin brot:

I.

Fyrir nytjastuld, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 23. júní 2013, í heimildarleysi tekið bifreiðina ..., þar sem að hún stóð fyrir utan ..., Akranesi, og ekið henni frá ..., austur Akrafjallsveg og loks skilið bifreiðina eftir austan við Innnesveg á Innri Hólmsvegi, Akranesi, þar sem lögregla fann bifreiðina mannlausa.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II.

Fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa á sama tíma og greint er frá í ákærulið I., ekið framangreindri bifreið, ..., undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 1,32 ‰) en lögregla handtók ákærða á gangi skammt frá bifreiðinni.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þess er einnig krafist að ákærði verði dæmdur til sviptingar ökuréttar, skv. 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006.

Ákærði krefst þess að verða sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Málavextir

Samkvæmt framlögðum rannsóknargögnum voru lögreglumenn á eftirlitsferð aðfaranótt sunnudagsins 23. júní 2013 er A... stöðvaði þá og tjáði þeim að faðir hans hefði hringt í sig og sagt sér að einhver hefði ekið burt á bifreið hans, sem væri ..., blá að lit. Lögreglumennirnir hófu þá samstundis leit að bifreiðinni vegna gruns um nytjastuld og þegar þeir óku austur Akrafjallsveg við Innnesveg veittu þeir athygli blárri kyrrstæðri bifreið rétt austan við Innnesveg og sáu mann ganga í vestur frá bifreiðinni. Eftir að hafa gengið úr skugga um að bifreiðin væri mannlaus óku þeir á eftir manninum og stöðvuðu hann við afleggjarann að Heynesi II. Reyndist hann vera ákærði í máli þessu. Veittu lögreglumennirnir því athygli að ákærði var mjög ölvaður og við leit á honum fannst þurrbúningur, sem talið var líklegt að væri úr bifreiðinni. Aðspurður hvers vegna hann væri á gangi þarna gaf hann þau svör að hann hefði verið að koma af ættarmóti við félagsheimilið Miðgarð. Ákveðið var að handtaka ákærða vegna gruns um ölvun við akstur og nytjastuld ökutækis og var hann færður á lögreglustöðina á Akranesi.

Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóðsýni úr ákærða og fengið þvagsýni hjá honum sem sent var til frekari rannsóknar. Mældist alkóhól í blóði ákærða eins og tilgreint er í ákæru.

Skýrsla var tekin af ákærða á lögreglustöðinni á Akranesi í kjölfar handtöku. Kvaðst hann þá hafa verið að skemmta sér á Kaffi Ást og í Gamla Kaupfélaginu. Hefði hann drukkið nokkra bjóra og tequila heima hjá sér áður en hann fór á barinn. Kvaðst ákærði hafa orðið ofurölvi og síðast muna eftir sér fyrir utan Kaffi Ást að sníkja sér far. Sagðist hann hafa farið í „blackout“ og muna fyrst eftir sér í handjárnum. Hann myndi ekki eftir því að hafa stolið bifreiðinni.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði kvaðst hafa verið að skemmta sér umrætt kvöld á skemmtistaðnum Gamla Kaupfélaginu á Akranesi. Fyrr um kvöldið hefði hann verið heima, fengið sér tequila og fleira. Sagðist hann lítið muna eftir sér eftir að hann hefði verið kominn niður í bæ, en vinir hans hefðu sagt honum að hann hefði verið fullur og verið að sníkja sér far. Kvaðst ákærði næst hafa munað eftir sér þegar hann hefði verið handjárnaður. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa viðurkennt hjá lögreglu að hafa tekið bifreiðina ófrjálsri hendi og ekið, en hann myndi lítið eftir yfirheyrslunni því að hann hefði þá enn verið ölvaður. Þá væri hann lesblindur og hefði að öðru leyti ekki verið í góðu ástandi þegar skýrslan var tekin. Hann hefði reynt að lesa skýrsluna en ekki náð samhengi. Svo þegar hann hefði lesið skýrsluna yfir, löngu síðar með föður sínum, hefði hann tekið eftir því að skýrslan gæfi til kynna að hann hefði játað sakarefnið en það hefði hann ekki gert í skýrslutökunni. Kvaðst hann hafa sagt lögreglumanninum sem tók skýrsluna að hann skildi ekki hvað stæði í skýrslunni.

Vitnið A... kvaðst hafa verið að skemmta sér þetta kvöld er faðir hans hefði hringt og spurt hvort hann væri að fara á bílnum því verið væri að aka honum í burtu. Kvaðst hann þá hafa hringt í lögregluna og sagt frá því að bíllinn hans væri horfinn og hvort lögreglan gæti litast um eftir honum. Hann hefði hlaupið heim til að kann hvort bíllinn væri þar en hann hefði verið farinn. Lögreglan hefði þá farið að leita og bifreiðin fundist daginn eftir.

Vitnið B... sagðist hafa verið á ættarmóti umrætt sinn. Hann hefði verið ásamt öðrum utan við félagsheimilið er þau hefðu séð mann með svartan bakpoka standa hjá einhverjum bíl um 500 til 600 m frá félagsheimilinu. Hefði maðurinn svo komið hlaupandi og farið fram hjá þeim. Þau hefðu reynt að kalla á hann og ætlað að bjóða honum til sín en hann hefði haldið áfram fram hjá þeim og horfið. Stuttu síðar hefði lögreglan komið og spurt hvort þau hefðu séð mann hlaupa framhjá og hefðu þau játað því. Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa séð aðra í kringum þennan bíl, einungis manninn. Lögreglan hefði síðar komið með manninn til þeirra og spurt hvort þetta væri maðurinn sem þau hefðu séð við bílinn. Kvaðst vitnið hafa þekkt hann aftur á svarta bakpokanum en ekki af útliti. Aðspurt kvaðst vitnið hvorki hafa séð manninn fara inn í bílinn né heldur séð hann inni í bílnum. Maðurinn hefði verið kannski í 15 til 20 m fjarlægð þegar hann fór fram hjá. Kvaðst hann ekki vita hversu lengi bíllinn hefði verið þarna en hann hefði verið kyrrstæður þegar hann sá hann.

Vitnið D... sagðist hafa verið á ættarmóti er hann hefði séð einhvern koma akandi frá þjóðveginum og leggja á bílastæðinu við félagsheimilið. Hefði maðurinn komið út úr bifreiðinni með dökka tösku í hendinni. Kvaðst vitnið ekki hafa séð manninn aftur og gæti það því ekki borið kennsl á hann. Lögreglan hefði síðar komið á staðinn en vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við manninn í lögreglubifreiðinni. Maðurinn sem hann hefði séð hefði verið löngu farinn af svæðinu þegar lögreglan kom.

Lögreglumaðurinn S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf skýrði frá því að hann hefði ásamt öðrum verið við eftirlit á Akranesi er tilkynnt hefði verið um hvarf bifreiðarinnar. Hefðu þeir þá farið að litast um eftir henni og séð hana kyrrstæða á Innnesvegi. Hefðu þeir ekið niður afleggjarann og þá séð einhvern ganga í áttina að Akranesi. Þeir hefðu farið að bílnum, sem þar hefði verið utan vegar, en enginn hefði verið í honum. Aðspurður kvað hann þá ekki hafa kannað bifreiðina frekar. Þeir hefðu svo ekið til mannsins, sem var á gangi í átt að Akranesi, og hefði það reynst vera ákærði. Hann hefði verið með bakpoka sem í hefðu verið þurrbúningar, en kajakar hefðu verið á toppi bifreiðarinnar. Þeir hefðu handtekið ákærða og ekið með hann að félagsheimilinu Miðgarði þar sem félagi vitnisins hefði rætt við menn sem þar stóðu fyrir utan. Ákærði hefði svo verið færður á lögreglustöðina þar sem tekið hefði verið úr honum blóð. Við það hefði liðið yfir ákærða og hefði hann þá verið fluttur í sjúkrabíl á sjúkrahúsið á Akranesi, þar sem önnur blóðprufa hefði verið tekin. Kvað vitnið ákærða hafa verið mjög æstan og viljað komast heim.

Aðspurt sagði vitnið útsýni á svæðinu þar sem bifreiðin fannst vera mjög gott. Bifreiðin hefði fundist í um 100 m fjarlægð frá Miðgarði, en ákærði hefði verið kominn niður fyrir Miðgarð við afleggjarann að Innnesi II. Kvaðst vitnið ekki muna eftir því að ákærði hefði kannast við að hafa verið að aka bifreiðinni. Hefði hann talað um að hafa verið á ættarmóti í Miðgarði en þó ekki getað sagt neitt til um það hverjir þar hefðu verið. Þá hefði fólk sem þar var á staðnum ekki kannast við að ákærði hefði verið þar staddur en einhverjir hefðu séð hann koma frá bílnum með tösku. Vitnið sagði manninn hafa verið í um 100 m fjarlægð frá bifreiðinni þegar þeir komu þar að og hefði ákærði þá verið með bjór í hendi. Vitnið kvað þurrbúninga sem ákærði hefði verið með í tösku hafa verið úr umræddri bifreið.

Rannsóknarlögreglumaðurinn H-kk-nf P-kk-nf O-kk-nf lýsti atvikum svo að hann hefði verið kallaður út umrædda nótt vegna málsins. Hefði honum verið tjáð að maður hefði verið handtekinn skammt frá bifreiðinni, með tösku á sér og bjórflösku. Við skoðun hefði bifreiðin reynst utan vegar, bílstjórahurð hennar opin og bjórflaska framan við hurðina. Kvaðst vitnið ekki muna hvort þeir hefðu kannað hvort vél bifreiðarinnar væri heit viðkomu. Kvaðst hann hafa tekið skýrslu af ákærða um hádegisbil daginn eftir og hefði minni hans þá verið mjög stopult. Hefði ákærða verið gerð grein fyrir ákæruefninu við lok skýrslutöku og hefði hann þá viðurkennt að hafa gert það sem honum hefði verið gefið að sök, þ.e. bæði að hafa stolið bifreiðinni og ekið ölvaður. Aðspurður kvað hann sér hafa verið kunnugt um að ákærði hefði fallið í öngvit og hefði honum verið sagt að það hefði verið vegna nálahræðslu. Spurt nánar út í skýrslutökuna af ákærða kvaðst vitnið ekki hafa talið vafasamt að taka skýrslu af ákærða á umræddum tíma, enda hefði hann talið ákærða vel hæfan til að gefa skýrslu. Þá teldi hann öruggt að hann hefði boðið ákærða að hafa verjanda viðstaddan við skýrslutöku, enda væri það í verklagsreglum lögreglunnar. Aðspurt kvað vitnið ákærða ekki hafa verið sýnilega ölvaðan við skýrslutökuna og í ágætu ástandi. Skýrslutakan hefði ekki verið tekin upp í hljóði og mynd, sem væri óvenjulegt, og gæti skýringin verið sú að tækin hefðu verið í viðhaldskoðun á þeim tíma. Þessa hefði þó ekki verið sérstaklega getið í skýrslunni og því hefði vottur verið viðstaddur skýrslutöku. Spurður út í lögregluskýrsluna kvaðst hann ekki muna hvort orðrétt væri haft eftir ákærða í skýrslunni. Þá hefði honum ekki verið kunnugt um að ákærði væri lesblindur og myndi ekki hvort ákærði hefði sagst skilja skýrsluna eða ekki.

Lögreglumaðurinn S-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf gaf símaskýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann hafa verið á eftirlitsferð ásamt S-kk-þgf S-kk-þgf við Gamla Kaupfélagið er maður hefði stöðvað þá og tilkynnt þeim að bíllinn hans væri horfinn. Kvaðst vitnið hafa séð umrædda bifreið fyrr um kvöldið við heimili eigandans en hún hefði ekki verið þar er þeir könnuðu málið. Er þeir fóru að svipast um eftir bifreiðinni hefðu þeir komið auga á hana austan við félagsheimilið Miðgarð. Hefðu þeir þar séð mann ganga í áttina frá bifreiðinni að Miðgarði. Hefðu þeir kannað bifreiðina og síðan stöðvað ákærða, sem hefði verið með íþróttatösku á sér. Í töskunni hefðu verið blautbúningar, sem þeir hefðu talið líklegt að hefðu verið í bifreiðinni. Hefðu þeir þá handtekið ákærða, sem hefði upphaflega beðist afsökunar á að hafa gert þetta og beðið um að fá að fara heim. Síðar hefði hann sagst hafa verið á ættarmóti í Miðgarði án þess að geta neitt sagt til um hvaða ætt væri þar með mót. Þá hefðu menn á ættarmótinu ekki kannast við að ákærði hefði verið þar staddur en vitni þar á staðnum hefðu sagst hafa séð ákærða ganga frá bifreiðinni. Enginn hefði þó séð bifreiðinni ekið á staðinn. Aðspurt kvaðst vitnið ekki vita hvers vegna ákærði hefði fyrst beðist afsökunar en síðan neitað sakargiftum. Spurt um blautbúningana sagðist vitnið hafa frétt, daginn eftir að gengið hefði verið úr skugga um að þeir væru úr bifreiðinni, að þeir hefðu verið merktir. Sjálfur kvaðst hann hins vegar ekki hafa komið neitt frekar að rannsókn málsins. Kvaðst hann hafa farið með ákærða á sjúkrahúsið til blóðtöku. Ákærði hefði þá verið mjög ölvaður og ekki sýnt mikinn samstarfsvilja. Kvaðst hann ekki geta sagt til um hvort ákærði hefði verið í ástandi til að gefa skýrslu umrætt sinn.

Niðurstaða

Ákærði hefur staðfastlega neitað sök fyrir dómi og ber við minnisleysi vegna áfengisneyslu. Hefur framburður hans allt frá því að hann var handtekinn hjá lögreglu verið óljós um það hvað hann hefði aðhafst í aðdraganda þess að hann var handtekinn umrædda nótt. Þannig kemur fram í frumskýrslu lögreglu, sem lögreglumaðurinn staðfesti efnislega fyrir dómi, að ákærði hefði sagt orðrétt er hann var handtekinn: „Ég sé eftir að hafa gert þetta og ég vil fara heim“. Síðan hefði hann talað um að hann væri að koma af ættarmóti í félagsheimilinu Miðgarði en þar hefði enginn kannast við ákærða.

Ákæruvaldið byggir á því að ákærði hafi játað sök í skýrslu sem tekin var af honum hjá lögreglu að morgni 23. júní 2013, en þar segir svo: „X... kveðst viðurkenna þau sakarefni sem honum er gefið að sök.“ Ákærði bar því hins vegar við fyrir dómi að hann væri lesblindur og hefði ekki verið í góðu ástandi þegar skýrslan var tekin. Hann hefði reynt að lesa skýrsluna en ekki náð samhengi. Svo þegar hann hefði löngu síðar lesið skýrsluna yfir með föður sínum hefði hann tekið eftir því að skýrslan gæfi ranglega til kynna að hann hefði játað sakarefnið. Kvaðst hann hafa sagt lögreglumanninum sem tók skýrsluna að hann skyldi ekki hvað stæði í skýrslunni. Við mat á þessum framburði ákærða, sem ekki var með verjanda sér við hlið, verður til þess að horfa að yfirheyrsla ákærða var ekki hljóðrituð, eins og kveðið er á um að gera skuli við yfirheyrslur af sakborningi, þegar því verði við komið, skv. 1. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 651/2009, um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o.fl. Þá verður ekki séð af þeirri skýrslu sem lögreglan skráði vegna yfirheyrslunnar að hún hafi verið skráð orðrétt eftir honum, eins og leitast skal við að gera þegar framburðurinn er ekki hljóðritaður, og að honum hafi þá verið gerð grein fyrir ástæðu þess að svo var ekki gert, sbr. 5. mgr. sömu lagagreinar. Gat rannsóknarlögreglumaðurinn sem tók skýrsluna af ákærða í greint sinn ekki heldur staðfest fyrir dómi að þessa hefði verið gætt, en lögreglumaður sá sem ritaði undir skýrsluna sem vottur kom ekki fyrir dóminn.

Fyrir dómi bar vitnið B..., sem staddur var fyrir utan félagsheimilið umrætt sinn, að hann hefði séð mann með svartan bakpoka ganga frá bifreiðinni en að hann hefði ekki séð bifreiðinni ekið. Hann hefði ekki séð manninn svo greinilega að hann gæti borið kennsl á hann. Þá kom fram hjá vitninu D... að hann hefði séð einhvern koma akandi frá þjóðveginum og leggja á planinu við félagsheimilið Miðgarð. Hefði maður komið út úr bifreiðinni með dökka tösku í hendinni en vitnið kvaðst ekki geta borið kennsl á hann.

Ákærði, sem hélt á svartri tösku er hann var handtekinn, hefur sem fyrr segir neitað því fyrir dómi að hafa tekið bifreiðina EE902 og ekið henni undir áhrifum áfengis umrædda nótt. Þá hefur enginn getað borið um það með óyggjandi hætti fyrir dómi að ákærði hafi ekið bifreiðinni. Í þeim efnum er heldur ekki við sýnileg sönnunargögn að styðjast. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Þá skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi skv. 1. mgr. 111. gr. sömu laga. Að þessu gættu, og einnig með hliðsjón af því sem að framan er rakið um hvernig staðið var að skýrslutöku af ákærða hjá lögreglu, verður ekki talið sannað, gegn neitun ákærða, að hann hafi í heimildarleysi tekið bifreiðina EE902 og ekið henni undir áhrifum áfengis. Ber því að sýkna ákærða af þeim brotum sem honum eru gefin að sök í báðum ákæruliðum samkvæmt ákæru.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 skal allur sakarkostnaður greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun og ferðakostnaður skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef Þ-kk-ef hdl., að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Á-kk-nf M-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan, en hann tók við rekstri málsins er hann var skipaður dómstjóri 1. mars 2015.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X..., skal sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 376.500 krónur, auk ferðakostnaðar hans að fjárhæð 39.200 krónur.

Á-kk-nf M-kk-nf