E-871/2007

Mál þetta, sem dómtekið var, 4. apríl sl. er höfðað með stefnu birtri 2. febrúar 2007.

Stefnendur eru Á-kvk-nf H-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf M-kvk-nf G-kvk-nf og D-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf öll til heimilis að Bakkahlíð 45 603 Akureyri.

Stefndi er Þrek ehf., Sundlaugavegi 30a, Reykjavík.

Stefnendur gera eftirfarandi dómkröfur:

1. Að stefndi greiði stefnanda Á-kvk-þgf H-kvk-þgf B-kvk-þgf, 1.267.173 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 140.797 krónum frá 4. febrúar 2003 til 4. mars 2003, af 281.594 krónum frá þeim degi til 3. apríl 2003, af 422.391 krónum frá þeim degi til 5. maí 2003, af 563.188 frá þeim degi til 3. júní, af 703.985 krónum frá þeim degi til 3. júlí, af 844.782 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2003, af 985.579 krónum frá þeim degi til 3. september 2003, af 1.126.376 krónum frá þeim degi til 6. október 2003 en af 1.267.173 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

2. Að stefndi greiði stefnanda Á-kvk-þgf H-kvk-þgf B-kvk-þgf, vangoldið orlof að fjárhæð kr. 235.348, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 166.128 krónum frá 30. apríl 2003 til 30. október 2003 en af 235.348 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

3. Að stefndi greiði H-kvk-þgf M-kvk-þgf G-kvk-þgf vangoldin laun að fjárhæð 565.173 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 62.797 krónum frá 4. febrúar 2003 til 4. mars 2003, af 125.594 krónum frá þeim degi til 3. apríl 2003, af 188.391 krónum frá þeim degi til 5. maí 2003, af 251.188 krónum frá þeim degi til 3. júní 2003, af 313.985 krónum frá þeim degi til 3. júlí 2003, af 376.782 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2003, af 439.579 krónum frá þeim degi til 3. september 2003, af 502.376 krónum frá þeim degi til 6. október 2003 en af 565.173 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

4. Að stefndi, greiði D-kk-þgf S-kk-þgf G-kk-þgf, vangoldin laun að fjárhæð 107.697 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 9.891 krónu frá 4. mars 2003 til 3. apríl 2003, af 19.782 krónum frá þeim degi til 5. maí 2003, af 41.762 krónum frá þeim degi til 3. júní 2003, af 54.949 krónum frá 3. júní 2003 til 3. júlí 2003, af 68.136 krónum frá 3. frá þeim degi til 5. ágúst 2003, af 81.323 krónum frá þeim degi til 3. september 2003, af 94.510 krónum frá þeim degi til 6. október 2003 en af 107.697 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti.

Þá er þess krafist að stefndi greiði stefnendum málskostnað.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnenda en til vara að fjárkrafa þeirra sæti verulegri lækkun og að upphafstími vaxtareiknings sé miðaður við stefnubirtingardag.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu in solidum.

MÁLSATVIK

Stefnendur kveða málavexti vera þá að stefnandi, Á-kvk-nf H-kvk-nf B-kvk-nf, hafi rekið líkamsræktarstöðina Þrekhöllina ehf. við Strandgötu á Akureyri. Þrekhöllin ehf. hafi verið stofnuð árið 1997 af Á-kvk-þgf H-kvk-þgf og bróður hennar B-kk-þgf L-kk-þgf. Hlutafé hafi verið 500.000 krónur og hafi stofnendur lagt það fram að jöfnu. Rekstrarfjár hafi stefnandi, Á-kvk-nf H-kvk-nf, aflað með persónulegum lánum frá viðskiptabanka sínum Sparisjóði Svarfdæla og frá Byggðarstofnun, þar sem forsvarsmaður stefnda, B-kk-nf, hafi ekki fengið fyrirgreiðslu í banka. Í október 1999 hafi Þrekhöllin verið sameinuð félagi stefnda, Þreki ehf. Hafi Á-kvk-nf H-kvk-nf þá afsalað hlutafé sínu í Þrekhöllinni ehf., til stefnda Þreks ehf. sbr. afsal dags. 16. desember 1999.

Við sameiningu félaganna hafi stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf verið ráðin framkvæmdastjóri rekstursins á Akureyri. Ráðningasamningur hennar við forsvarsmann stefnda hafi verið munnlegur. Samkvæmt honum skyldi hún fá 250.000 krónur í mánaðarlaun. Stefnendur H-kvk-nf M-kvk-nf og D-kk-nf S-kk-nf eru börn stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef. Þau hafi unnið í afgreiðslu líkamsræktarstöðvar stefnda. Veruleg vanhöld hafi verið á því að laun stefnenda væru greidd á réttum tíma og í samræmi við venjur sem gildi um útborgun launa. Slíkur misbrestur hafi verið á launagreiðslum að stefnendur hafi átt inni laun hjá stefnda um hver áramót.

Stefnendum og öðru starfsfólki stefnda á Akureyri hafi verið sagt upp störfum frá og með 1. júlí 2003. Hafi þeim verið tilkynnt um uppsögn með bréfi dags. 26. júní s.á. og uppsagnafrestur þeirra þar tilgreindur 3 mánuðir frá næstu mánaðarmótum að telja.

Í kjölfar uppsagnarinnar hafi risið ágreiningur milli stefnenda og stefnda um vangoldnar launagreiðslur stefnanda. Stefnendur telja sig eiga inni vangoldin laun hjá stefnda. Þá hafi jafnframt komið upp ágreiningur um hver mánaðarlaun Á-kvk-ef H-kvk-ef skyldu vera en stefndi hafi ekki viljað kannast við að samið hafi verið um mánaðarlaun að fjárhæð 250.000 krónur. Framkvæmdastjóri stefnda B-kk-nf L-kk-nf hafi sent stefnanda Á-kvk-þgf H-kvk-þgf skeyti dags. 30. september 2003 þar sem segi að laun Á-kvk-ef H-kvk-ef séu 150.000 krónur en ekki 250.000 krónur og þegar sú leiðrétting hafi verið gerð muni Á-kvk-nf H-kvk-nf fá laun sín greidd. Það hafi ekki gengið eftir, né hafi stefnendur fengið greidd laun í uppsagnarfresti, að fullu.

Mál þetta sé höfðað í því skyni að endurheimta vangoldin laun stefnenda og orlof stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef.

MÁLSÁSTÆÐUR OG LAGARÖK

Kröfur stefnenda séu vegna vangoldinna launa úr hendi stefnda. Þau byggi kröfur sínar á því að stefnda beri, í samræmi við allar viðurkenndar meginreglur vinnuréttar, að greiða stefnendum rétt laun fyrir vinnuframlag þeirra í þágu stefnda. Engu breyti skyldleiki stefnenda við forstjóra stefnda né að stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi verið framkvæmdastjóri útibús stefnda á Akureyri, enda verði að teljast fráleitt, að með því hafi hún afsalað sér rétti til launa fyrir alla sína vinnu. Rekstur stefnda á Akureyri hafi ekki gengið að óskum. Hafi það leitt til þess að launagreiðslur til stefnenda hafi verið látnar mæta afgangi. Vegna skyldleika stefnenda og forsvarsmanns stefnda hafi stefnendur sýnt vanskilum á launagreiðslum meira umburðarlyndi en ella hefði verið.

Við útreikning launakröfu stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef sé stuðst við launaseðla hennar sem kveði á um 150.000 krónur í mánaðarlaun. Krafan sundurliðist þannig:

Stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi fengið greiddar 140.797 krónur í ágúst 2003 og líti hún svo á að sú greiðsla hafi runnið til að gera henni skil á ógreiddum launum á árinu 2002. Samkvæmt upplýsingum úr bókhaldi stefnda hafi stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf átt inni ógreidd laun árið 2002 að fjárhæð 651.878 krónur. Eðlilegt sé því að líta svo á að þessi innborgun hafi verið inn í elstu launakröfur hennar. Bókhald stefnda beri með sér að laun barna hennar hafa verið dregin af hennar launum sem standist engan veginn lög og venjur á þessu sviði.

Krafa stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef um greiðslu orlofs, 253.348 krónur er studd við 1. gr. laga nr. 30/1987 um orlof. Samkvæmt 14. gr. laga nr. 30/1987 fyrnist krafa á hendur vinnuveitanda samkvæmt lögunum eftir sömu reglum og gildi um kaupkröfur samkvæmt lögum nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Samkvæmt 1. tl. 3. gr. þeirra laga sé fyrningarfrestur slíkra krafna 4 ár og verði í þeim efnum að telja að krafa til orlofs falli í gjalddaga í lok næsta orlofsárs eftir að krafan stofnast. Sé því krafist orlofs vegna orlofsársins 1. maí 2002 til 30. maí 2003 og að auki þess orlofs sem stefnandi hafi átt inni frá 30. maí 2003 til starfsloka.

Stefnandi hafi orlofsárið 1. maí 2002 til 30. maí 2003 unnið sér inn 24 orlofsdaga og frá 30. maí til starfsloka 30. september 2003 í 10 daga, samtals 34 daga. Þar sem stefnandi hafi ekki verið farinn í orlof þegar henni var sagt upp störfum, sé hér miðað við starfslok hennar, sem verið hafi 30. september 2003, enda hafi uppgjör átt að fara fram þá. Orlof reiknist þannig að í mánaðarlaun sé deilt með meðalfjölda virkra daga í mánuði sem sé 21,67 og þannig fundið út dagvinnukaup sem síðan sé margfaldað með fjölda orlofsdaga:

150.000/21,67= kr. 6.922

Orlof: kr. 6.922 x 34 = kr. 235.348

Launakrafa H-kvk-ef M-kvk-ef G-kvk-ef sundurliðist þannig:

H-kvk-nf M-kvk-nf hafi á árinu 2003 fengi greiddar frá stefnda samtals 155.597 krónur. Samkvæmt launamiða 2003 hafi laun H-kvk-ef verið 837.419 krónur fyrir árið 2002, samkvæmt upplýsingum úr bókhaldi stefnda og launareikningi hennar hafi þessi stefnandi aðeins fengið greiddar 199.448 krónur sama ár. Þar sem H-kvk-nf M-kvk-nf hafi átt inni frá árinu 2002 ógreidd laun að fjárhæð 637.971 krónur telur stefnandi H-kvk-nf M-kvk-nf að líta beri svo á að þessar greiðslur frá stefnda hafi gengið upp í skuld frá fyrra ári.

Launakrafa D-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef sundurliðist þannig:

Það sama eigi við um stefnanda D-kk-þf S-kk-þf og aðra stefnendur, hann hafi átt inni laun hjá stefnda vegna ársins 2002 og telji að líta beri svo á að þær 56.374 krónur sem hann hafi fengið greiddar á árinu eigi að ganga upp í launaskuld stefnda við hann. D-kk-nf S-kk-nf hafi ekki verið á launaskrá stefnda árið 2002 en vegna ársins 2001 hafi D-kk-nf S-kk-nf átt inni hjá stefnda ógreidd laun. Samkvæmt launaseðli hafi D-kk-nf verið reiknuð 383.218 krónur í laun árið 2001, þessi laun hafi hins vegar aldrei verið greidd.

Kröfur sínar byggja stefnendur á meginreglum vinnuréttar um greiðslu verkkaups og meginreglum samninga- og kröfuréttar um skyldu til efnda á samningum og greiðslu fjárskuldbindinga. Þá byggja stefnendur á ákvæðum stjórnarskrár lýðveldisins íslands nr. 33/1994, auk ákvæða laga nr. 80/1938, laga nr. 19/1979, laga nr. 55/1980, laga nr. 88/1971 og laga nr. 30/1987.

Krafa um greiðslu dráttarvaxta er byggð á heimild í III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa um málskostnað byggir á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 130. gr.

Aðalkröfu sína um sýknu reisir stefndi á eftirfarandi atriðum.

Á því er byggt að stefnendur hafi þegar fengið þá fjármuni sem þeim hafi borið fyrir framlag sitt til rekstrar sem stundaður var á Akureyri í nafni stefnda á því tímabili sem stefnukröfur taka til.

Stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi hinn 18. júní 2002 fengið greiddar 5.623.217 krónur frá stefnda vegna rekstrarins á Akureyri. Þessi greiðsla hafi öll verið umfram skyldu eins og fram komi í bréfi lögmanns stefnda dags. 12. desember 2003 til þáverandi lögmanns stefnenda. Stefndi telur óhjákvæmilegt að við mat á endurgjaldi fyrir vinnuframlag stefnenda á árinu 2003 sé litið til þessarar greiðslu og viðskipta aðila að öðru leyti, einkum í gegnum viðskiptareikning stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef hjá stefnda, sem verið hafi í notkun allt fram til starfsloka stefnanda.

Því er hafnað að draga megi þá ályktun af framlögðum útprentunum af stöðu reiknings stefnanda á dskj. 7 að frekari greiðslur hafi ekki runnið frá stefnda til stefnenda á því tímabili sem þar greinir. Stefnandi hafði í krafti aðstöðu sinnar við rekstur stefnda alla möguleika á því að ráðstafa í sína þágu og fjölskyldunnar fjármunum sem inn komu vegna rekstrarins. Mat verður ekki lagt á slíkar ráðstafanir á grundvelli umrædds bankareiknings, sem virðist hafa verið notaður með óreglulegum hætti. Verða frekari gögn að koma til.

Verði talið að stefnendur hafi átt óuppgerða launaskuld hjá stefnda við starfslok árið 2003 er á því byggt af stefnda að honum beri sýkna vegna tómlætis stefnenda. Sé óhjákvæmilegt að litið verði til þess við úrlausn málsins að háttsemi stefnenda bendi síst til þess að þeir hafi talið sig eiga réttmæta kröfu á hendur stefnda. Hafa beri í huga í þessu sambandi samspil tómlætis og fyrningar, og þá staðreynd að stefnukröfur hafi verið að því komnar að fyrnast þegar mál þetta var höfðað. Augljóst megi því telja að stefnendur hafi fyrirgert tilkalli til uppgjörs á þeirri launaskuld sem kunni að hafa verið til staðar við starfslok þeirra.

Af hálfu B-kk-ef L-kk-ef, forsvarsmanns stefnda, er á það bent að ekki hafi staðið á honum að ganga til heildaruppgjörs við stefnanda Á-kvk-þf H-kvk-þf á sínum tíma, enda hafi hann talið víst að þar með yrði leitt í ljós að hún hafði þegar fengið allt það greitt sem henni bar. Sérstaklega er bent á í því sambandi að Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi á þeim tíma haldið ýmsum nauðsynlegum gögnum frá stefnda og hafi þar með haft í sinni hendi hvenær uppgjör gat farið fram.

Það sé síðan fyrst þegar meginhluti krafna er fyrndur, sem umrætt uppgjör hefði tekið til, að stefnendur geri reka að því að halda til haga því sem eftir stendur. Að mati stefnda séu þessi tildrög enn til marks um að stefnendur hafi haft fulla vitund um að launakröfur þeirra væru óréttmætar.

Stefndi hafnar því að framlagðir launaseðlar geti verið grundvöllur dóms í málinu. Augljóst sé að stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi útbúið launafærslur á sig og börn sín löngu eftirá. Framlagðir launaseðlar fyrir árin 2000, 2001 og 2002 beri skýrt og greinilega með sér að vera fyrst búnir til og prentaðir út þegar komið var fram á árið 2003, enda er staðgreiðsluhlutfall þess árs notað við útreikninginn.

Engin gögn séu til vitnis um vinnuframlag stefnenda H-kvk-ef M-kvk-ef og D-kk-ef S-kk-ef til starfsemi stefnda. Færslur á launaseðlum þeirra fyrir árið 2003 séu settar fram eins og um fast starf hafi verið að ræða. Það standist hins vegar ekki enda hafi þau einungis verið ráðin í tímavinnu.

Varakrafa um verulega lækkun fjárkrafna stefnenda er studd því, verði á annað borð fallist á réttmæti stefnukrafna, að stefnendum hafi borið að kynna stefnda þá afstöðu sína, að þeir litu svo á greiðslur sem runnu frá stefnda inn á tilgreinda reikninga þeirra frá febrúar til október 2003 væru ekki vegna vinnuframlags á því tímabili heldur til greiðslu eldri krafna. Með því að enginn slíkur fyrirvari hafi verið gerður, verði að líta svo á að með fyrningu þessara eldri krafna hafi einnig fallið niður allir möguleikar stefnenda til þess að halda afstöðu sinni til haga svo gilt sé gagnvart stefnda. Í því efni gangi stefndi út frá meginreglum fyrningarlaga, sem m.a. birtast í sjónarmiðum um skuldajöfnuð. Greiðslur stefnda sem tíundaðar eru í stefnu hljóti því að koma til frádráttar stefnukröfum stefnenda.

Þá byggir stefndi á því að orlofskrafa stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef, sé að mestum hluta fyrnd enda mæli 14. gr. laga nr. 30/1987, um orlof, skýrlega fyrir um að orlofskröfur skuli fyrnist samkvæmt sömu reglum og launakröfur sem þær spretta af. Þar af leiðandi hljóti orlofskrafa að fyrnast um leið og launakrafan. Samkvæmt því geti einungis komið til dóms um greiðsluskyldu orlofskrafna að því marki sem dómur telur rétt að viðurkenna launakröfur stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef frá og með febrúar 2003.

Verði allt að einu talið að orlofskröfur stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef fyrir orlofsárið 2002 -2003 séu dómtækar, telur stefndi að hún geti ekki gert sjálfstæða kröfu til orlofslauna vegna orlofsársins 2002 - 2003, þar sem hún hafi verið á launaskrá stefnda á orlofstíma skv. 1. mgr. 4. gr. orlofslaga. Því er mótmælt sem ósönnuðu að stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf hafi hagað orlofi sínu með öðrum hætti en í umræddu ákvæði greinir.

Forsendur skorti fyrir vaxtaútreikningi stefnenda eins og hann er settur fram í stefnu. Krafa stefnenda hafi á sínum tíma aldrei verið sett fram með réttum og skilmerkilegum hætti, heldur hafi í bréfum vegna málsins beinlínis verið byggt á röngum forsendum. Það hafi fyrst verið með birtingu stefnu í málinu, sem stefnda hafi verið unnt að fá heildarmynd af þeim atriðum sem kröfugerð stefnenda byggist á. Að mati stefnda eigi þessi atvik að leiða til þess að kröfur stefnenda, að því marki sem dómari telur þær réttmætar, eigi einungis að bera vexti frá og með stefnubirtingardegi sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi byggir kröfur sínar á meginreglum vinnuréttar um grundvöll krafna í ráðningarsamböndum, m.a. um útgáfu launaseðla, tilkynningarskyldu og tómlæti. Ennfremur á meginreglum laga um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda nr. 14/1905 og á ákvæðum laga nr. 30/1987, um orlof.

Kröfur stefnda sem varða vexti og vaxtaútreikning eru byggðar á vaxtalögum nr. 38/2001, einkum III. kafla.

NIÐURSTAÐA

Við aðalmeðferð málsins kom fram að samkvæmt launabókhaldi stefnda voru engin óuppgerð laun í ársbyrjun 2003. Vitnið J-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf fjármálastjóri stefnda kom fyrir dóminn og skýrði gögn þessi. Kom fram hjá vitninu að byggt var á gögnum sem komu frá starfsstöð Þreks á Akureyri sem stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf annaðist um rekstur á. Dómari telur að um laun stefnenda verði þessi gögn lögð til grundvallar. Í þessum gögnum kemur fram að í árslok 2003 átti stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf 347.030,40 krónur, stefnandi D-kk-nf S-kk-nf 11.323 krónur og stefnandi H-kvk-nf M-kvk-nf 316.779 krónur.

Hér er um að ræða laun frá árinu 2003 sem ótvírætt er að stefnendurnir H-kvk-nf M-kvk-nf og D-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf áttu inni hjá stefnda. Þykir ekki komnar fram varnir sem leiði til þess að kröfur stefnendanna H-kvk-ef M-kvk-ef og D-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef séu niður fallnar. Samkvæmt því verður stefndi dæmdur til að greiða H-kvk-þgf M-kvk-þgf 316.779 krónur og D-kk-þgf S-kk-þgf 11.323 með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Fram kemur í máli þessu að ágreiningur er með stefnanda Á-kvk-þgf H-kvk-þgf og forsvarsmanns stefnda um uppgjör vegna viðskipta þeirra en mál þetta er búið í hendur dómsins sem krafa um vangoldin laun stefnanda þrátt fyrir þennan ágreining, sem engan veginn er gerð nægjanlega grein fyrir í stefnu og liggur enn ekki nægjanlega ljós fyrir þannig að dómur verði lagður á þennan þátt málsins. Er því óhjákvæmilegt að vísa kröfu stefnanda Á-kvk-ef H-kvk-ef frá dómi og samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda 200.00 krónur í málskostnað.

DÓMSORÐ

Kröfum stefnanda, Á-kvk-ef H-kvk-ef B-kvk-ef, á hendur stefnda, Þreki ehf., er vísað frá dómi. Stefnandi Á-kvk-nf H-kvk-nf greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Stefndi, Þrek ehf., greiði stefnanda, D-kk-þgf S-kk-þgf G-kk-þgf, 11.323 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. febrúar 2007 til greiðsludags.

Stefndi, Þrek ehf., greiði stefnanda, H-kvk-þgf M-kvk-þgf G-kvk-þgf, 316.779 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. febrúar 2007 til greiðsludags.

Stefndi, Þrek ehf., greiði stefnendum, H-kvk-þgf M-kvk-þgf og D-kk-þgf S-kk-þgf G-hk-þgf, 250.000 krónur í málskostnað.

A-x-x V. M-kk-nf