E-451/2008

Mál þetta var höfðað 9. desember 2008 og dómtekið 16. september 2009. Stefnendur eru G-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf B-kk-nf, báðir til heimilis að Brennistöðum í Borgarbyggð. Stefndu eru E-kk-nf S-kk-nf, Tjarnarbóli 12 á Seltjarnarnesi, H-kvk-nf P. E-kvk-nf, Litlubæjarvör 5 á Álftanesi, J-kvk-nf B. E-kvk-nf, Byggðarenda 3 í Reykjavík, S-kk-nf E-kk-nf, Blikastíg 2 á Álftanesi, og Þ-kvk-nf E-kvk-nf, Hvassaleiti 123 í Reykjavík.

Stefnendur gera þá kröfu að þeim verði dæmdur fullkominn eignarréttur að Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum (50% eignarhlut), sem eru landspildur á Gufufit við Hvítá í Borgarbyggð, landnúmer 207657, ásamt öllum réttindum sem spildunum tilheyra, þar með talin veiðiréttindi í Hvítá í Borgarfirði. Jafnframt gera stefnendur þá kröfu að stefndu verði gert að aflýsa af landspildunni skiptayfirlýsingu 20. september 2008, sem þinglýst var 16. október sama ár. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnenda og að þeim verði gert að greiða stefndu málskostnað.

I

Svonefndar Gufufitjar eru landsvæði sem afmarkast af Gufuá á aðra hönd og Borgarfirði á hina. Í Jarðabók Á-kk-ef M-kk-ef og P-kk-ef V-kk-ef segir að um sé að ræða engi sem fylgi engri jörð, en sé samt eignað jörðinni Einarsnesi.

Hjáleigan Bóndhóll var byggð úr landi jarðarinnar Einarsness. Árið 1937 höfðaði eigandi og ábúandi Bóndhóls mál gegn G-kk-þgf E-kk-þgf og fleirum og krafðist þess að þeim sem málsókninni var beint að yrðu meinuð öll afnot lands og veiðiréttar fyrir vestan landamerki Bóndhóls, svo sem þau höfðu verið ákveðin með dómum 20. júní 1934 og 31. maí 1937. Var þetta reist á því að land Bóndhóls næði, samkvæmt landamerkjabréfi jarðarinnar rituðu í febrúar 1884, niður að firðinum og því gæti ekki verið að nokkur ætti lands- eða veiðiréttindi á þessu svæði annar en eigandi Bóndhóls. Framundan Bóndhólslandi liggja svokallaðar Einarsnessleigur og Brennistaðaleigur, en þær eru hluti Gufufitjar. Í málinu hélt G-kk-nf E-kk-nf því fram að hann hefði keypt landspildur þessar árið 1894 af T-kk-þgf J-x-x ásamt Einarsnesi og nytjað þær síðan. Heimildarskjöl fyrir landspildum þessum hefðu hins vegar farist þegar skrifstofur sýslumannsins í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu brunnu. Máli þessu lauk með dómi Hæstaréttar 20. janúar 1939, sem er að finna í dómasafni réttarins það ár á bls. 28, en rétturinn komst að eftirfarandi niðurstöðu um sakarefnið:

Það er að vísu haft eftir T-kk-þgf J-kk-þgf að hann minnist þess ekki, að hann hafi átt Einarsnessleigur og Brennistaðaleigur, en hinsvegar verður að telja það upplýst, að G-kk-nf hafi frá því að hann keypti Einarsnesið 1894 um a.m.k. 20 ára skeið farið með þessar lendur sem sína eign og haft allar nytjar þeirra, sem hægt var að hafa eins og þá stóð á, og að eigendur Bóndhóls hafi ekki talið sig bæra að hafa nokkur afskipti af því eignarhaldi G-kk-ef. Hafi þannig nokkur annmarki verið á eignarheimild G-kk-ef í upphafi, þá hefur hann horfið við óslitið eignarhald hans á landspildunum um 20 ára skeið, sbr. 2. gr. laga nr. 45 frá 1905 um hefð. Ber þess vegna að telja G-kk-þf eiganda að landspildum þessum og veiðiréttindum, er þeim fylgja, og getur það engu breytt í þessu efni, þótt svo sé til orða tekið í landamerkjalýsingu Bóndhóls frá 1884, að landamerki Bóndhóls liggi á þessu svæði „suður í fjörð“. Af þessum ástæðum verða sýknukröfur aðaláfrýjendanna G-kk-ef E-kk-ef ... teknar til greina.

Hinn 13. febrúar 1939 seldi og afsalaði G-kk-nf E-kk-nf landspildunum á Gufufit, sem honum hafði verið dæmdur eignarréttur að með nefndum dómi Hæstaréttar, til B-kk-ef V. Ó-kk-ef, bónda í Holti, og S-kk-ef J-kk-ef, bónda á Brennistöðum. Var afsalið móttekið til þinglýsingar 15. mars sama ár.

Með kaupsamningi 17. júní 1958 keyptu stefnendur jörðina Brennistaði ásamt öllum gögnum og gæðum er jörðinni hafa fylgt og fylgja ber. Sama dag fengu stefnendur einnig afsal fyrir jörðinni. Seljendur voru S-kk-nf J-kk-nf og systir hans, G-kvk-nf J-kvk-nf, en þau höfðu tekið jörðina í arf frá foreldrum sínum. Með málsaðilum er ágreiningur um hvort með í kaupum jarðarinnar hafi fylgt eignarhlutur S-kk-ef J-kk-ef í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum.

Hinn 3. apríl 1987 andaðist B-kk-nf V. Ó-kk-nf, bóndi í Holti. Við skipti á dánarbúinu var eignum ráðstafað í samræmi við erfðaskrá hins látna frá 3. nóvember 1978, en hann arfleiddi félagið Þroskahjálp á Vesturlandi að öllum eignum sínum. Við skiptin var gefin út skiptayfirlýsing 9. október 1990 vegna jarðarinnar Holts „ásamt eignarhlutdeild í landspildu á Gufufit, að undanskilinni eignarhlutdeild dánarbús S-kk-ef J-kk-ef í sömu spildu“. Var yfirlýsing þessi móttekin til þinglýsingar 11. desember sama ár og færð á sérstakt blað fyrir landspildur þessar í fasteignabók.

S-kk-nf J-kk-nf andaðist 24. maí 1981 en hann átti eina dóttur, G-kvk-þf S-kvk-þf. Hinn 7. september 1998 lést G-kvk-nf. Stefndi E-kk-nf var eiginmaður hennar og aðrir stefndu börn þeirra hjóna.

Þegar unnið var að því að samræma skráningu hjá Fasteignamati ríkisins og þinglýsingabækur, í kjölfar þess að tekin var í notkun svonefnd Landskrá fasteigna, urðu stefnendur þess áskynja að sýslumaðurinn í Borgarnesi hafði sent Fasteignamatinu bréf 19. maí 2003 í því skyni að þær landspildur sem um er deilt í máli þessu yrðu skráðar sérstaklega í landskrána. Stefnendur halda því fram að þeir hafi ekki fyrr haft vitneskju um að landspildurnar væru skráðar sem sérstök eign í þinglýsingabókum og því hafi þeir sett sig í samband við stefndu í því skyni að fá leiðrétt þinglýst eignarhald. Við þessu brugðust stefndu með því að gefa út skiptayfirlýsingu 20. september 2008, en þar segir að við skipti á dánarbúi S-kk-ef J-kk-ef hafi einkaerfingja hans, G-kvk-þgf S-kvk-þgf, láðst að gera grein fyrir eignarhluta hins látna í landspildunum á Gufufit. Við skipti á dánarbúi G-kvk-ef hafi síðan enn láðst að gera grein fyrir þessari eign, en við þau skipti hafi orðið að samkomulagi að eignin yrði í sameign stefndu í samræmi við erfðahlutföll. Var yfirlýsing þessi móttekin til þinglýsingar 16. október sama ár.

II.

Hinn 7. júní 1971 var stofnað Veiðifélag Hvítár en stefnendur hafa átt aðild að því félagi vegna jarðarinnar Brennistaða. Helgast sú þátttaka af Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum, enda liggur land jarðarinnar ekki að ánni.

Samkvæmt gildandi arðskrá veiðifélagsins frá 1. nóvember 2007, sem birtist í B-deild Stjórnatíðinda nr. 1086/2007, er hlutur jarðanna Brennistaða og Holts talinn í einu lagi 19 hlutir í netaveiði af samtals 1000 einingum í net- og stangaveiði. Meðal gagna málsins er fundargerð Veiðifélags Hvítár frá 14. október 1990, en þar kemur fram hvernig veiði í ánni skiptist milli rétthafa. Samkvæmt þeirri skiptingu er hlutur Brennistaða 0,37% en Holts 2,59%. Hefur komið fram í málinu að skipting milli jarðanna hafi verið í samræmi við þetta þannig að í hlut Brennistaða kom 1/8 en í hlut Holts 7/8. Þetta á sér þá skýringu að Holt á annað land að Hvítá en Einarssnessleigur og Brennistaðaleigur.

Í málinu liggur fyrir bréf formanns Veiðifélags Hvítár frá 21. nóvember 2008. Þar segir að fram til ársins 1991 hafi hver félagsmaður stundað veiði fyrir sínu landi. Einnig kemur fram að í október 1990 hafi verið gert samkomulag á vatnasvæði Hvítár um að veiðiréttur í neti yrði ekki nýttur frá 20. maí til 20. ágúst ár hvert gegn greiðslu leigu frá veiðiréttareigendum í bergvatnsám á svæðinu. Loks segir í bréfinu að arður hafi árlega verið greiddur félagsmönnum á grundvelli gildandi arðskrár.

Í bréfi Fasteignaskrár Íslands 17. apríl 2009 vegna fyrirspurnar stefnenda er tekið fram að í fasteignaskrá sé skráður veiðiréttur jarðarinnar Brennistaða vegna Hvítár. Aftur á móti sé ekki skráður veiðiréttur á jörðina vegna Gufuár, en land jarðarinnar liggur að þeirri á. Þá kemur fram í fasteignamati frá 16. maí 1966 að dæmdar hafi verið bætur vegna upptöku á veiði samkvæmt laxveiðilögum. Loks liggur fyrir ljósrit af fasteignamati fyrir árið 1942 en þar er laxveiði talin til hlunninda jarðarinnar.

Hinn 2. desember 1978 voru dómkvaddir matsmenn af sýslumanninum í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu til að meta fébætur vegna skertrar veiðiaðstöðu í Hvítá fyrir landi jarðanna Brennistaða og Holts fyrir árið 1970 til 1977 sem leiddi af ákvæðum 35. gr. laga um lax- og silungsveiði, nr. 76/1970. Matsbeiðendur voru stefnendur ásamt B-kk-þgf Ó-kk-þgf, eiganda jarðarinnar Holts. Matsgerð var skilað 31. maí 1981, en því mati var skotið til yfirmats sem lauk 10. apríl sama ár. Í kjölfarið höfðuðu stefnendur ásamt B-kk-þgf mál á hendur íslenska ríkinu og fleirum og kröfðust skaðabóta af þessu tilefni. Því máli lauk með dómi 13. júní 1985 þar sem jarðeigendum voru dæmdar bætur.

III.

Stefnendur halda því fram að þegar þeir keyptu jörðina Brennistaði 17. júní 1958 hafi þeir einnig keypt hlut annars seljanda, S-kk-ef J-kk-ef, í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum á Gufufit við Hvítá. Til stuðnings þessu vísa stefnendur til þess að S-kk-nf hafi fyrir kaupin nýtt veiðihlunnindi, sem fylgdi þessum spildum, ásamt meðeiganda sínum B-kk-þgf Ó-kk-þgf, eiganda jarðarinnar Holts. Eftir að stefnendur eignuðust jörðina Brennistaði hafi þeir átölulaust farið að nýta þessi hlunnindi ásamt B-kk-þgf, enda hafi ávallt verið talið að spildurnar fylgdu jörðinni. Þetta megi einnig ráða af því að S-kk-nf hætti að veiða í Hvítá eftir að hann seldi eignarhluta sinn í Brennistöðum og kom aldrei að þeim réttindum eftir það. Enn fremur vísa stefnendur til þess að B-kk-nf, sem var gjörkunnugur öllum málum þessu viðkomandi og hafði verið meðeigandi S-kk-ef að landspildunum frá árinu 1939, hafi engar athugasemdir gert við að stefnendur komu í stað S-kk-ef við að nýta veiðirétt sem fylgdi spildunum. Telja stefnendur augljóst að þau samskipti hefðu ekki gengið jafn snurðulaust fyrir sig ef S-kk-nf hefði staðið í þeirri trú að eignarhluti í spildunum hefði ekki fylgt með í kaupunum.

Stefnendur benda á að eftir að þeir eignuðust jörðina Brennistaði hafi verið staðfest í mats- og dómsmálum að veiðiréttur í Hvítá fylgdi jörðinni. Einnig vísa stefnendur til þess að þeir hafi sem eigendur Brennistaða verið meðal stofnenda Veiðifélags Hvítár og átt aðild að félaginu allar götur síðan og farið með atkvæðisrétt fyrir jörðina. Enn fremur benda stefnendur á að veiðiréttur í Hvítá hafi verið skráður hjá Fasteignamati ríkisins sem hluti jarðarinnar, auk þess sem stefnendur hafi ævinlega talið fram til skatts þessi réttindi sín og tekjur af þeim.

Til samanburðar benda stefnendur á að eignarhluti B-kk-ef Ó-kk-ef í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum hafi ávallt verið talinn fylgja jörðinni Holti. Verði þetta meðal annars ráðið af mats- og dómsmálum sem snerta veiðirétt jarðanna í Hvítá. Einnig telja stefnendur að þetta megi ráða af erfðaskrá B-kk-ef frá 3. nóvember 1978, en þar sé jörðin Holt tilgreind en ekki aðrar fasteignir.

Verði ekki fallist á að eignarhluti S-kk-ef J-kk-ef í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum hafi fylgt með við sölu jarðarinnar Brennistaða til stefnenda er því haldið fram að þeir hafi eignast landspildurnar á grundvelli hefðar. Til stuðnings því vísa stefnendur til þess að þeir hafi farið með öll réttindi yfir spildum þessum og hlunnindum þeim tengdum frá kaupum jarðarinnar árið 1958 eða í ríflega hálfa öld. Frá sama tíma hafi S-kk-nf J-kk-nf hætt að nýta spildur þessar og hvorki G-kvk-nf, dóttir S-kk-ef og einkaerfingi, né stefndu, sem eru erfingjar hennar, haft nein not eða tekjur af veiði í ánni. Þá benda stefnendur á að þeir hafi ávallt vegna umræddra spildna komið fram athugasemdarlaust sem veiðiréttarhafar í Hvítá þegar rekin hafi verið dóms- eða matsmál vegna veiðihlunninda í ánni.

IV.

Stefndu vísa til þess að í kaupsamningi og afsali 17. júní 1958, þar sem S-kk-nf J-kk-nf og systir hans, G-kvk-nf J-kvk-nf, selja stefnendum jörðina Brennistaði, sé hvergi minnst á að hlutur S-kk-ef í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum eða veiðiréttur í Hvítá hafi fylgt með í kaupunum. Þar fyrir utan tengist þessar landspildur ekki með neinum hætti jörðinni, enda sé um tvær sjálfstæðar eignir að ræða. Þá sé þess að gæta að S-kk-nf átti jörðina með G-kvk-þgf, systur sinni, en spilduna með B-kk-þgf Ó-kk-þgf. Samkvæmt þessu telja stefndu öldungis ljóst að eignarhlut S-kk-ef í þessum spildum hafi ekki verið ráðstafað með sölu jarðarinnar til stefnenda. Þvert á móti hafi eignarhaldið verið áfram hjá S-kk-þgf, sem stefndu leiði eignarheimild sína frá.

Stefndu andmæla því að stefnendur hafi unnið nokkurt tilkall til fasteignarinnar eða réttinda henni tengdri fyrir hefð, enda sé skilyrðum þar að lútandi ekki fullnægt. Í því sambandi benda stefndu á að ekkert liggi fyrir um afnot stefnenda af eigninni. Taka stefndu fram að þótt stefnendur hafi í einhverjum mæli stundað veiði í Hvítá geti það aðeins varðað hefð á veiðirétti en ekki öðrum réttindum. Telja stefndu að því fari fjarri að svo takmörkuð og óljós afnot geti talist vera „óslitið eignarhald“ í skilningi 1. mgr. 2. gr. laga um hefð, nr. 46/1905, þannig að stefnendur hafi öðlast beinan eignarrétt að landspildunum. Þá benda stefndu á að stefnendur hafi með engum hætti afmarkað eignina til að sýna að þeir teldu til umráðaréttar yfir henni, auk þess sem ekkert liggi fyrir um að þeir hafi útilokað aðra frá nýtingu eignarinnar. Loks var bent á það við munnlegan flutning málsins að Hvítá hefði brotið landið og því yrði hefð ekki unnin á landi sem ekki væri lengur til.

Hvað sem öðru líður halda stefndu því fram að stefnendur hafi verið í vondri trú um betri rétt stefndu og þeirra sem þau leiða rétt sinn frá. Í því sambandi benda stefndu á að S-kk-nf J-kk-nf ráðstafaði ekki eignarhluta sínum í landspildunum þegar hann ásamt systur sinni, G-kvk-þgf J-kvk-þgf, seldi stefnendum Brennistaði árið 1958. Einnig hafi S-kk-nf verið þinglýstur eigandi að spildunum frá árinu 1939 til 2008 þegar stefndu fengu þinglýst skiptayfirlýsingu á eignina. Stefnendur hefðu því getað séð af kaupsamningi, afsali og þinglýstum heimildum að réttur þeirra stóð ekki til eignarinnar. Þegar af þeirri ástæðu og með vísan til 2. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 geti stefnendur ekki hafa unnið hefð að eigninni.

V.

Stefnendur hafa höfðað málið á hendur stefndu til viðurkenningar á eignarrétti að helmings hlut í svonefndum Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum á Gufufit við Hvítá í Borgarfirði. Stefnendur reisa kröfu sína á því að spildur þessar hafi fylgt við sölu jarðarinnar til þeirra 17. júní 1958 en verði ekki á það fallist er byggt á lagareglum um hefð.

1.

Hinn 13. febrúar 1939 fengu S-kk-nf J-kk-nf og B-kk-nf Ó-kk-nf afsal fyrir Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum. Fyrir átti S-kk-nf jörðina Brennistaði ásamt G-kvk-þgf J-kvk-þgf, systur sinni, en þau fengu jörðina í arf frá foreldrum sínum. Í málinu liggur fyrir að helmings eignarhlutur S-kk-ef í umræddum landspildum við Hvítá var aldrei lagður formlega til jarðarinnar eftir reglum jarðalaga. Er því um að ræða tvær sjálfstæðar eignir.

Stefnendur keyptu jörðina Brennistaði af S-kk-þgf og G-kvk-þgf með kaupsamningi 17. júní 1958 og fengu þeir sama dag afsal fyrir jörðinni. Hvorki í kaupsamningnum né afsali er vikið að því að með í kaupunum hafi fylgt eignarhlutur í annarri fasteign sem tilheyrði S-kk-þgf en ekki meðeiganda hans að jörðinni. Þá verður ekki leitt í ljós eingöngu með upplýsingum um hagnýtingu á landspildunum eða skráningu í fasteignamat að eignarhluti S-kk-ef hafi átt að fylgja með við sölu jarðarinnar. Aftur á móti kemur þetta eignarhald til álita þegar skorið er úr þeirri málsástæðu stefnenda að þeir hafi unnið hefð á landinu. Samkvæmt framansögðu er ósannað að kaup stefnenda á jörðinni hafi einnig tekið til eignarhluta í landspildunum við Hvítá. Verður þessari málsástæðu stefnenda því hafnað.

2.

Svo sem rakið hefur verið liggja Einarsnessleigur og Brennistaðaleigur á Gufufit við Hvítá. Nánar tiltekið er um að ræða landsvæði framundan landi jarðarinnar Bóndhóls sem liggur til norðurs en Hvítá eða Borgarfjörður liggur til suðurs. Næst spildunum til austurs eru svokallaðar Amtmannsleigur og liggja spildurnar frá þeim í vestur í átt að svonefndum Kóngshól.

Í dómi aukadómþings Mýra- og Borgarfjarðarsýslu 8. júní 1938, í því máli sem lauk með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar 20. janúar 1939, segir í niðurstöðu dómsins að komið hafi fram að Hvítá hafi brotið mjög af spildum þessum. Þó var talið víst að eitthvað væri eftir af spildunum, að minnsta kosti þeim sem næst liggja Amtmannsleigum. Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu K-kk-nf M-kk-nf, fæddur árið 1921, fyrrum ábúandi á Holti, en hann er staðkunnugur á þessu svæði. Hjá honum kom fram að allt land spildnanna væri komið undir vatn að frátalinni lítilli torfu í flæðarmálinu. Við vettvangsgöngu dómsins leyndi sér heldur ekki að áin hefur gengið mjög á þetta landsvæði á liðnum árum og áratugum. Að þessu virtu er óhætt að slá því föstu að ekki hefur um langa hríð verið um neinar aðrar nytjar að ræða af eign þessari en veiði í Hvítá. Þótt landið sé samkvæmt þessu að öllu eða verulegu leyti komið undir vatn verður það hins vegar ekki talið útiloka að hefð verði unnin á eigninni.

Stefnendur halda því fram að þeir hafi allar götur frá því þeir keyptu jörðina Brennistaði árið 1958 nýtt þann veiðirétt í Hvítá sem fylgir Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum. Hafi þessi nýting verið í samstarfi við B-kk-þf Ó-kk-þf, en síðar hafi veiðirétturinn verið nýttur með fyrrgreindum K-kk-þgf M-kk-þgf, eftir að hann tók við ábúð jarðarinnar Holts. Frá því netaveiði var hætt árið 1991 hafi stefnendur hins vegar fengið greiddan arð eftir arðskrá frá Veiðifélagi Hvítár.

Eins og fyrr er getið ráku stefnendur ásamt B-kk-þgf Ó-kk-þgf dómsmál á hendur ríkinu og fleirum vegna skertrar veiði í Hvítá fyrir landi Brennistaða og Holts vegna áranna 1970 til 1977. Með dómi aukadómþings Mýra- og Borgarfjarðarsýslu 13. júní 1985 voru kröfur stefnenda og B-kk-ef teknar til greina og þeim dæmdar bætur. Í dómi þessum kemur fram að stefnendur og B-kk-nf hafi í kjölfar gildistöku laga um lax- og silungsveiði, nr. 53/1957, haft uppi kröfur um bætur vegna þess að þeim var ekki lengur heimilt að veiða lax í netalagnir (veiðivélar) sem ekki voru lagðar út frá bakka. Einnig er rakið í dómi þessum að bætur vegna skertrar veiði stefnenda og B-kk-ef vegna áranna 1958 og 1959 og 1965 til 1969 höfðu verið ákveðnar með gerðardómum 20. september 1959 og 25. maí 1973.

Í vitnisburði K-kk-ef M-kk-ef kom fram að hann hefði ásamt syni sínum fengið á leigu frá B-kk-þgf Ó-kk-þgf jörðina Holt ásamt veiði. Þetta hefði verið á árunum upp úr 1970 og hafi þeir haft ábúð jarðarinnar allt fram á tíunda áratug liðinnar aldar. Vitnið tók fram að veiðirétturinn hefði ávallt verið sameiginlegur með H-hk-þgf og Brennistöðum og hefði veiðin verið gerð upp við stefnendur í samræmi við það. Þá er ágreiningslaust í málinu að stefnendur hafa fengið greiddan arð fyrir veiðina frá Veiðifélagi Hvítár frá árinu 1991.

Samkvæmt framansögðu verður lagt til grundvallar að stefnendur hafi allt frá því þeir keyptu jörðina Brennistaði árið 1958 haft allar nytjar af þeim eignarhluta í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum sem þeir litu svo á að væri í þeirra eigu. Ekkert hefur hins vegar komið fram um að S-kk-nf J-kk-nf hafi haft eitthvað við það að athuga eða að hann hafi haft nokkur afskipti af þessu eignarhaldi stefnenda. Þá liggur fyrir að þeir sem leiða rétt sinn frá S-kk-þgf höfðust ekkert að fyrr en stefndu gáfu út skiptayfirlýsingu 20. september 2008 og fengu henni þinglýst 16. október sama ár. Samkvæmt þessu er leitt í ljós að stefnendur hafa haft eignarráð spildnanna óslitið í fullan hefðartíma, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga um hefð, nr. 46/1905, og jafnframt útilokað aðra frá samsvarandi notum. Þá er með öllu haldlaus sú málsástæða stefndu að 2. mgr. sömu greinar girði fyrir að stefnendur hafi unnið hefð að eigninni, enda getur ekkert við framgöngu þeirra talist óráðvandlegt atferli í skilningi ákvæðisins. Í samræmi við þetta er viðurkenndur eignarréttur stefnenda að helmings eignarhluta í spildunum. Jafnframt er stefndu gert að aflýsa skiptayfirlýsingu 20. september 2008 af eigninni.

Eftir þessum úrslitum verður stefndu gert að greiða stefnendum málskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkenndur er eignarréttur stefnenda, G-kk-ef B-kk-ef og S-kk-ef B-kk-ef, að helmings hlut í Einarsnessleigum og Brennistaðaleigum á Gufufit við Hvítá í Borgarbyggð.

Stefndu, E-kk-þgf S-kk-þgf, H-kvk-þgf P. E-kvk-þgf, J-kvk-þgf B. E-kvk-þgf, S-kk-þgf E-kk-þgf og Þ-kvk-þgf E-kvk-þgf, gert að aflýsa skiptayfirlýsingu 20. september 2008 af eigninni.

Stefndu greiði óskipt hvorum stefnenda 200.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf B-kk-nf