E-3145/2008

Mál þetta var höfðað 17. september 2008 og tekið til úrskurðar 9. janúar 2008.

Stefnandi er Nesbúegg ehf., Vatnsleysuströnd, Vogum. Stefndi er Há ehf., Bröttugötu 41, Vestmannaeyjum.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.095.754 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 279.852 kr. frá 7. október 2006 til 9. október 2006, af 1.411.185 kr. frá 9. október 2006 til 10. nóvember 2006, af 1.929.237 kr. frá 10. nóvember 2006 til 26. nóvember 2006, af 1.933.888 kr. frá 26. nóvember 2006 til 10. desember 2006, af 1.938.539 kr. frá 10. desember 2006 til 22. desember 2006, af 2.045.218 kr. frá 22. desember 2006 til 30. desember 2006, af 2.095.754 kr. frá 30. desember 2006 til greiðsludags. Þá er gerð krafa um málskostnað.

Stefndi krefst aðallega frávísunar málsins frá dómi en verði ekki fallist á frávísunarkröfu er krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda. Þá er þess krafist að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað.

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar krafa stefnda um frávísun málsins. Stefnandi krefst þess að frávísunarkröfum verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar í þessum þætti málsins.

I.

Í stefnu málsins segir um málsatvik og málsástæður að krafa stefnanda sé byggð á 21 reikningi vegna kaupa stefnda á eggjum af stefnanda. Reikningarnir eru allir útgefnir og með gjalddaga á árinu 2006. Um varnarþing vísar stefnandi til 36. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi lýsir málsatvikum með þeim hætti í greinargerð sinni að H-kk-nf B-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, hafi byrjað að reka eggjabú í Vestmannaeyjum árið 1986 og séð um framleiðslu, sölu og dreifingu á eggjum í Vestmannaeyjum um langt skeið. Með viljayfirlýsingu, dags. 10. maí 2002, hafi H-kk-nf B-kk-nf (eða óstofnað hlutafélag) annars vegar og hins vegar J-kk-nf H-kk-nf, R-kk-nf G-kk-nf og B-kk-nf E-kk-nf gert samkomulag um kaup á rekstri H-kk-ef. Til hafi staðið að gera samning á grunni yfirlýsingarinnar en það hafi ekki verið gert. Hins vegar hafi verið unnið eftir henni og hafi hún því ígildi samnings. Í samningnum hafi aðallega falist tvennt:

1. H-kk-nf B-kk-nf myndi selja ofangreindum þremur aðilum rekstur sinn og fá greitt fyrir 25% af heildarandvirði seldra eggja frá samningsaðilum sínum eða fyrirtækjum þeirra, þ.e. af þeim eggjum sem seld verða í Eyjum í 5 ár frá undirritun samnings. Samningurinn hafi verið undirritaður í Vestmannaeyjum 10. maí 2002 og hafi því átt að gilda til 10. maí 2007.

2. Samkomulag um að H-kk-nf sæi einn um dreifingu á eggjum fyrir ofangreinda þrjá aðila og fyrirtæki þeirra í Eyjum á samningstímanum.

H-kk-nf hafi síðan stofnað ásamt konu sinni Há ehf., sem hafi orðið aðili samkomulagsins. R-kk-nf G-kk-nf hafi selt rekstur sinn og um leið réttindi og skyldur samkvæmt samningnum til fyrirtækisins Nesbúegg ehf. Í lok ársins 2006 hafi komið upp ágreiningur um það hvort Há ehf. ætti að fá greitt miðað við heildarandvirði seldra eggja eða hvort draga ætti virðisaukaskatt frá heildarandvirði áður en greiðslur til félagsins væru reiknaðar. Ekki hafi tekist að fá niðurstöðu í málið en egg hafi áfram verið send til dreifingar í Vestmannaeyjum.

Í desember 2006 hafi stefndi svo ekki fengið send egg til Eyja og hafi verið gefin sú skýring að þau væru ekki til. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir til að fá egg hafi þau ekki verið send og hafi stærstu söluaðilar orðið eggjalausir föstudaginn 15. desember. Sama dag hafi stór sending farið frá stefnanda til stærsta smásöluaðilans í Vestmannaeyjum, Krónunnar. Með þessu sé verið að brjóta gegn samningi við Há ehf. Hafi þetta verið á sama tíma og viðræður voru í gangi um lausn á ágreiningi aðila.

Í bréfi lögmanns stefnda til J-kk-ef H-kk-ef, dags. 20. desember 2006, hafi því verið komið á framfæri að með þessu liti stefndi svo á að verið væri að segja upp við hann samningi á ólögmætan hátt og áskildi stefndi sér allan rétt í því sambandi, m.a. vegna uppgjörs á skuld og skaðabóta. Ekki hafi orðið fleiri sendingar á eggjum til stefnda og fótum því verið kippt undan rekstri hans í Eyjum. Stefndi hafi íhugað að leita réttar síns vegna samningsbrota strax í byrjun ársins 2007, en vegna hugsanlegs kostnaðar hafi verið ákveðið að aðhafast ekki frekar og snúa sér að öðrum verkefnum. Ekkert hafi svo gerst fyrr en stefndi fékk innheimtubréf frá stefnanda, dags. 28. maí 2008, og mál þetta höfðað í kjölfarið.

II.

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að það sé meginregla í réttarfari að sækja skuli mann eða lögaðila á heimilisvarnarþingi. Stefndi eigi ekki lögheimili né hafi átt lögheimili í þeirri þinghá sem málið sé sótt, en lögheimili stefnda sé í Vestmannaeyjum og þar hafi verið öll starfsemi félagsins.

Stefndi bendir á að í stefnu málsins sé vísað til 36. gr. laga nr. 91/1991 varðandi varnarþing, þ.e. starfsstöðvarvarnarþing, um að mál til greiðslu á andvirði vöru eða þjónustu, sem hafi verið fengin eða þegin í verslun eða annarri fastri starfsstöð, megi sækja í þeirri þinghá þar sem verslunin eða starfsstöðin sé ef það er atvinna upphaflega skuldareigandans að láta slíka vöru eða þjónustu í té. Löggerningur sá sem samskipti aðila byggist á sé viljayfirlýsing, dags. 10. maí 2002, en samkvæmt henni hafi H-kk-nf B-kk-nf selt rekstur sinn í Vestmannaeyjum og aðilar samið um að vinna sameiginlega að sölu á eggjum í Vestmannaeyjum. Stefndi, Há ehf., hafi tekið við réttindum og skyldum H-kk-ef samkvæmt viljayfirlýsingunni. Aðilar hafi unnið eftir viljayfirlýsingunni og hafi hún því ígildi samnings. Ágreiningur snúist um túlkun á samningi en ekki sé um hefðbundið skuldamál eða verslunarviðskipti að ræða. Efndir samningsins hafi átt að fara fram í Vestmannaeyjum þar sem stefndi sé með starfsstöð og sé því hið eina rétta að sækja málið fyrir dómi í Vestmannaeyjum. Annað sé undantekning frá meginreglunni um heimilisvarnarþing og beri að túlka þær heimildir þröngt. Sé mál sótt annars staðar beri að vísa því frá dómi. Einnig beri að geta þess að aðili samningsins við stefnda, R-kk-nf Á-kk-nf (sic), hafi við gerð samnings verið með starfsstöð í Auðsholti sem sé á milli Hveragerðis og Selfoss. Í framkvæmd hafi samningur aðila verið þannig að eggjum frá stefnanda og félaga hans hafi verið komið í Herjólf í Þorlákshöfn og svo hafi stefndi séð um flutning til Eyja. Stefndi hafi því tekið við vörunni við skip í Þorlákshöfn.

III.

Við munnlegan flutning málsins vísaði lögmaður stefnanda til þess að málið sé höfðað á varnarþingi Héraðsdóms Reykjaness á grundvelli 36. gr. laga nr. 91/1991. Í lögunum séu valkvæðar leiðir til að velja varnarþing og þetta sé ein leið til þess. Stefndi hafi starfsstöð í Vogum og því sé unnt að höfða málið fyrir dóminum.

Stefnandi segir að í maí 2002 hafi þrír aðilar gert viljayfirlýsingu um kaup á ákveðnum rekstri, en enginn samningur hafi verið gerður. Ágreiningur hafi svo risið um túlkun viljayfirlýsingarinnar en þessi yfirlýsing snerti ekki þetta mál. Um sé að ræða einfalt skuldamál sem snúist um það að stefnandi hafi selt stefnda vöru. Það hafi orðið vanskil af hálfu stefnda og stefnandi vilji fá vörurnar greiddar.

IV.

Í 33. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, kemur fram sú meginregla að höfða skal mál á hendur lögpersónu á heimilisvarnarþingi hennar. Samkvæmt 34.-43. gr. laganna er heimilt að höfða mál á öðrum varnarþingum að tilteknum skilyrðum uppfylltum.

Stefnandi vísar um heimild til að höfða mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjaness til ákvæða 36. gr. laga nr. 91/1991 þar sem segir að mál til greiðslu á andvirði vöru eða þjónustu, sem hefur verið fengin eða þegin í verslun eða annarri fastri starfsstöð, megi sækja í þeirri þinghá þar sem verslunin eða starfsstöðin er ef það er atvinna upphaflegs skuldareiganda að láta slíka vöru eða þjónustu í té.

Þannig felur þessi heimild í sér að seljandi vöru eða þjónustu má sækja mál um andvirði hennar í þeirri þinghá þar sem hann hefur atvinnustöð sína. Reglan miðar við starfsstöð upphaflegs skuldareiganda og gildir hún þótt hann framselji kröfu sína og annar maður höfði mál um hana.

Stefnandi lýsir málsatvikum í stefnu ekki nánar en svo að framlagðir reikningar sem hann krefst greiðslu á séu vegna kaupa stefnda á eggjum af stefnanda. Með hliðsjón af því sem fram kemur í greinargerð stefnda verður að telja að málatilbúnaði stefnanda sé ábótavant. Ekki verður annað séð en að viðskipti aðila eigi rætur að rekja til viljayfirlýsingar frá 10. maí 2002 um kaup þriggja einstaklinga á rekstri H-kk-ef B-kk-ef, sem síðar stofnaði fyrirtækið Há ehf., vegna eggjaframleiðslu í Vestmannaeyjum. Einn þessara einstaklinga hafi svo selt sinn hluta til stefnanda máls þessa, fyrirtækisins Nesbúegg ehf. Ekki liggur fyrir að starfsstöð upphaflegs skuldareiganda hafi verið í þinghá Héraðsdóms Reykjaness og getur stefnandi því ekki höfðað mál þetta fyrir dóminum á grundvelli 36. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt öllu framansögðu ber að vísa máli þessu frá dómi.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda 70.000 krónur í málskostnað.

Úrskurð þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, Nesbúegg ehf., greiði stefnda, Há ehf., 70.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf