S-60/2014

I

Mál þetta, sem dómtekið var 22. janúar sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 15. september 2014 á hendur ákærða; X, kennitala [...],[...]:

I.

„fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot, með því að hafa föstudaginn 1. ágúst 2014, ekið bifreiðinni [...], um Djúpveg í Skutulsfirði, ófær um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (tetrahýdrókannabínól í blóði mældist 36 ng/ml), auk þess að hafa í vörslum sínum í bifreiðinni 14,74 grömm af maríhúana, en lögregla stöðvaði aksturinn á veginum ofan við Ísafjarðarflugvöll.

II.

fyrir fíkniefnalagabrot, með því að hafa að morgni laugardagsins 2. ágúst 2014, haft í vörslum sínum á herbergi nr. [...], [...], 3,75 grömm af maríhúana og 0,25 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Teljast báðir ákæruliðir varða við 2., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974, um ávana- og fíkniefni, sbr. lög nr. 13/1985 og lög nr. 68/2001, og 1. og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni, sbr. reglugerðir nr. 789/2010 og nr. 513/2012, auk þess sem ákæruliður I. telst einnig varða við 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, ásamt síðari breytingum, sbr. reglugerð nr. 930/2006 og nr. 328/2009.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, ásamt síðari breytingum, og greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er krafist upptöku á haldlögðum fíkniefnum samkvæmt báðum ákæruliðum, með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, um ávana- og fíkniefni, og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, ásamt síðari breytingum.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa og að refsing hans verði skilorðsbundin. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði og að ferðakostnaður verði greiddur úr ríkissjóði en til vara, verði ákærði sakfelldur að einhverju leyti, að málsvarnarlaun og ferðakostnaður verði greiddur að hluta úr ríkissjóði.

II

Samkvæmt skýrslu lögreglu var ákærði stöðvaður vegna eftirlits sem tengdist verslunarmannahelgi, föstudaginn 1. ágúst 2014, er hann ók bifreiðinni [...] um Djúpveg ofan við Ísafjarðarflugvöll. Þegar lögregla kannaði ástand ákærða vaknaði grunur um að hann væri undir áhrifum fíkniefna. Ákærði var handtekinn og færður á lögreglustöð þar sem hann gaf blóð- og þvagsýni. Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði mældust kannabínóíðar í þvagsýni ákærða en í blóðsýni mældist tetrahýdrókannabínól 36 ng/nl.

III

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði lýsti því í framburði sínum fyrir dómi að hann teldi sig ekki hafa verið undir áhrifum fíkniefna í umrætt sinn þó svo að þau hafi mælst í blóði. Búið sé að sanna með rannsóknum að efnin geti verið óvirk í blóði í margar vikur eftir neyslu. Hann kvaðst hafa verið að keyra til Vestfjarða frá Reykjavík og haft meðferðis fíkniefni sem hann hafi ætlað að neyta þar og hafi hann hlakkað til þess að reykja aftur eftir að hafa ekki reykt í einhvern tíma. Rétt fyrir utan Súðavík hafi hann séð að lögregla var fram undan að stoppa ökumenn en hann hafi samt haldið áfram. Hann sagði lögreglumann sem hafði afskipti af honum hafa sagt að það væri kannabislykt í bifreiðinni. Þá sagði hann annan lögreglumann hafa sagt að hann væri ekki undir áhrifum. Ákærði kvaðst, þegar hann var stöðvaður, hafa seinast neytt fíkniefna hugsanlega fjórum til fimm dögum áður. Hann kvaðst ekki geta tekið á sig það brot að hafa ekið undir áhrifum, það sé ekki satt.

Ákærði kvaðst muna eftir því að tekið var úr honum blóðsýni á lögreglustöð en var ekki viss hvort hann gaf þvagsýni. Hann kvaðst hafa verið undir miklu álagi vegna handtökunnar, og talaði um ofsakvíðaviðbrögð, og því muni hann þetta illa. Ákærði kvaðst hafa notað kannabisefni mikið um sumarið, áður en hann var handtekinn. Hann hafi verið að neyta efna allan sólarhringinn. Í lok júlí hafi hann farið að reyna að hætta. Þá kvartaði ákærði undan meðferð lögreglu og sagði að brotið hafi verið gegn rétti hans og nefndi m.a. að hann hafi ekki fengið lögfræðing sér til aðstoðar þrátt fyrir að hafa beðið um það. Þá sagði ákærði að sér hafi verið haldið [...]. Hann kvaðst hafa verið með [...] og hafa neytt kannabisefna til að blokka viss hormón vegna veikindanna. Hann hafi ítrekað farið inn á [...] seinasta áratug. Þegar hann var mest veikur þurfti hann að hætta að neyta kannabis annað slagið til að brjóta niður þolið í líkamanum þannig að hann gæti notað kannabis áfram. Eftir að þetta breyttist hann hafi verið hræddur við að hætta neyslu. Í byrjun ágúst 2014 hafi hann verið kominn í sálfræðimeðferð og hafi kannabisneyslan þá orðið að víkja og því sé erfitt að lýsa því hvernig neysla hans hafi verið á þeim tíma. Aðspurður hvernig hann geti fullyrt að hann hafi, þegar hann var handtekinn, ekki verið búinn að reykja í fjóra til fimm daga kvaðst hann ekki hafa vitað það nákvæmlega en sagði að þetta hafi verið á „edrútímabili“.

Þegar borið var undir ákærða að í blóði hans hafi mælst 36 ng/ml tetrahýdrókannabínól kvaðst hann telja að hann hafi reykt sig upp í þetta magn. Hann sagði það vera staðreynd að þessi tími hafi verið liðinn frá því að hann reykti síðast og því álíti hann sig hafa reykt sig upp í þetta magn í blóði. Víman sem hann fái sé hins vegar bara í nokkrar klukkustundir. Hann viti að hann var ekki að aka undir áhrifum en efnið hafi verið fast í blóðinu. Eina sem hann viti sé virknitíminn sem hann finni á sjálfum sér, en efnið valdi, í stuttan tíma, þeim róandi einkennum sem hann sé að sækjast eftir. Á þessum tíma hafi hann kannski verið búinn að stoppa neyslu einu sinni eða tvisvar í einn til tvo daga. Ákærði kvaðst enn reykja kannabisefni og hafa seinast reykt daginn áður, en ætlun hans sé að hætta neyslu.

B, deildarstjóri á Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hún sagði þá tölu sem mældist í blóði ákærða hafa verið með því hærra sem þau hafi mælt, en einungis 10% mælinga í sakamálum séu yfir 20 ng/ml. Kvaðst hún telja að viðkomandi hafi verið undir miklum áhrifum tetrahýdrókannabínóls og að skammur tími hafi verið frá neyslu, klukkustund eða klukkustundir en ekki dagar. Hún sagði styrk virka efnisins, tetrahýdrókannabínóls, geta nokkrum mínútum eftir neyslu mælst í þriggja stafa tölum en hann nái hámarki eftir tíu til tuttugu mínútur en falli síðan mjög hratt og sé horfinn úr blóði innan eins til tveggja sólarhringa. Hún sagði engan veginn standast að ákærði hafi ekki neytt efna í fjóra til fimm daga en efnin séu yfirleitt horfin úr blóði eftir um hálfan sólarhring. Þá taldi hún að ákærði hefði átt að finna til áhrifa. Aðspurð hvort til séu einhverjar rannsóknir sem sýni að þetta efni geti setið eftir í blóði hjá þeim sem eru í langvarandi neyslu sagði vitnið það eiga við um þvag og þá ekki tetrahýdrókannabínól heldur niðurbrotsefni efnisins, kannabínóíða. Það sem finnst í blóði sé virka efnið og það mælist ekki í blóði í marga sólarhringa eða margar vikur eftir neyslu. Aðspurt kvaðst vitnið ekki telja að hægt sé að reykja sig upp í ákveðið magn sem svo skiljist ekki út úr blóði. Um það hafi hún aldrei heyrt og sé ekki kunnugt um neinar rannsóknir sem sýni fram á það.

Vitnið lýsti því að verklagið við rannsókn sýnanna væri þannig að þvagsýni sé fyrst mælt og reynist það vera jákvætt, þ.e. kannabínóíðar mælist í þvagi, þá sé blóðsýnið rannsakað. Magnákvörðun í blóðsýni fari fram með mjög sérhæfðri aðgerð. Rannsóknin sé gerð með gasgreiningu með massaskynjara og niðurstaðan sé í raun fingrafar efnisins sem þá staðfestir að það sé þetta efni sem er í blóðinu. Vitnið kvaðst ekki hafa heyrt að langvarandi hormónagjöf geti truflað mælingu en taldi það vera afar ólíklegt. Þá sagði vitnið að hægt væri að mynda þol fyrir efnum en í þessu tilviki hafi viðkomandi verið undir talsvert miklum áhrifum tetrahýdrókannabínóls miðað við magnið og sé um að ræða slævandi áhrif.

Vitnið C læknir kvaðst hafa tekið blóðsýni úr ákærða í umrætt sinn en ekki muna sérstaklega eftir því eða hvernig ástand ákærða var. Taldi hún að blóðtakan hafi gengið eðlilega fyrir sig og staðfesti blóðtökuvottorð sitt, dagsett 1. ágúst 2014.

Vitnið D lögreglumaður kvaðst hafa haft afskipti af ákærða í umrætt sinn. Hann kvaðst muna eftir því, þegar ákærði var stoppaður, að hann hafi verið „nýreyktur“, jónubútur hafi verið í bifreiðinni, í sígarettubakkanum, fíkniefni hafi fundist í bifreiðinni, í hólfi á milli sætanna, og síðar meira efni falið í öryggisboxi í bifreiðinni vinstra megin við stýrið. Aðspurður hvað hann eigi við með orðinu „nýreyktur“ sagði vitnið að ákærði hafi borið þess merki að hafa verið að reykja, verið með þanda augasteina, sljór, þurr í munni og kvaðst vitnið þekkja einkennin. Þá kvaðst hann hafa fundið kannabislykt í bifreiðinni en slíka lykt þekki hann strax og sé hún ólík venjulegri sígarettulykt. Þá sagði hann að einnig væri munur á ferskum kannabisefnum og lykt af jónu sem hefði verið reykt. Lykt geti fundist af jónu sem hafi verið reykt nokkrum dögum fyrr en taldi það ekki hafa verið þannig lykt sem hann fann. Vitnið kvaðst ekki hafa verið í vafa um að ákærði var undir áhrifum fíkniefna. Aðspurður sagði hann þau einkenni sem hann merki við í skýrslu, sjáöldur útvíkkuð, ástand annarleg og málfar óskýrt, vera einkenni sem venjulega sjáist hjá neytendum. Hann kvaðst ekki muna eftir því hvort ákærði hafi tjáð sig um nýlega notkun fíkniefna. Þá sagði vitnið að tvær vettvangsskýrslur hafi verið gerðar vegna málsins. Önnur hafi verið gerð á leiðinni á stöðina en meira magn hafi svo fundist á lögreglustöð og þá hafi seinni skýrslan verið gerð. Aðspurður hvers vegna ekki hafi verið getið um jónubút í skýrslu sagði vitnið að ekkert hafi verið eftir að honum, hann hafi verið reyktur upp í „filter“, bara ruslið eftir og honum hafi væntanlega verið hent, en slíkt væri vigtað ef eitthvert magn væri eftir í honum.

Vitnið E lögreglumaður kvaðst hafa komið að málinu og sagði að ákærði hafi verið lengi að stoppa þegar lögregla hafði afskipti af honum, en í umrætt sinn hafi lögregla verið að stöðva allar bifreiðar sem komu til Ísafjarðar í tengslum við hátíð um verslunarmannahelgi. Vitnið hafi spjallað við ákærða og þá grunað að hann væri undir áhrifum en það sé nokkuð sem lögreglumenn læri að sjá með tímanum. Ákærði hafi verið stressaður, með útvíkkuð sjáöldur og utan við sig. Hann framvísaði fíkniefnum sem voru milli sæta í bifreiðinni. Aðspurt kvaðst vitnið ekki muna eftir lykt í bifreiðinni en sagði ákærða hafa verið með jónu á milli sætanna. Vitnið kvaðst ekki muna hvort ákærði hafi sagt að hann hafi verið að reykja eða þá hvenær það hafi verið en sig minnti að hann hafi sagt þeim að hann væri dagreykingamaður.

F sálfræðingur sagði að samband hafi verið haft við hana frá Landspítala vegna ákærða sökum vanlíðunar hans. Hann hafi svo farið í 13 viðtöl hjá henni frá 7. júlí 2014. Hún sagði ákærða hafa virkað hreinskilinn og samkvæman sjálfum sér. Þann 7. ágúst 2014 hafi hann sagt henni frá ferð vestur þar sem hann var tvisvar tekinn með gras. Hann hafi neitað því staðfastlega við hana að hafa verið undir áhrifum þegar hann var tekinn en sagði að hann hafi verið með gras í bifreiðinni sem hann ætlaði til neyslu. Vitnið sagði að mjög vel gengi með meðferð ákærða. Í upphafi hafi alltaf verið mjög stutt í að hann yrði æstur. Hún sagði ákærða ekki framleiða [...] og hafa verið vanmeðhöndlaðan. Hann hafi verið á forðasprautum en síðar, eða fyrir um einu og hálfu ári, kom í ljós að þegar hann var nýbúinn að fá sprautu hafi verið of mikið af [...] í honum en rétt fyrir sprautu hafi verið of lítið magn. Hann hafi notað gras til að róa sig niður en hann varð mjög „manískur“ þegar hann var nýbúinn að fá sprautur og fannst grasið róa sig niður. Hún sagði ákærða eiga erfitt með traust og hann sé hræddur um að hann fari aftur upp ef hann hættir hann að reykja og verði þá í „manísku“ ástandi sem honum finnist vera erfitt. Nú beri hann lyf sem er í form krems á líkama sinn vegna framangreinds skorts á [...] og sé hann hræddur við að hækka skammtinn [...] af ótta við að verða aftur æstur. Aðspurður hvaða áhrif það hefði á ákærða ef þessi sálfræðimeðferð yrði rofin, ef aðstæður yrðu þannig að hann gæti ekki mætt, taldi vitnið að það mundi hafa slæm áhrif á hann.

IV

Ákærði hefur viðurkennt vörslur fíkniefna eins og þeim er lýst í I. og II. ákærulið en neitað sök hvað varðar akstur undir áhrifum fíkniefna sem lýst er í I. ákærulið. Hann hefur viðurkennt að hafa ekið tilgreindri bifreið á þeim stað og tíma sem þar er lýst en telur að hann hafi ekki verið undir áhrifum fíkniefna og að þá hafi verið langt síðan hann neytti fíkniefna síðast, allt að fimm dagar. Ákærði byggir vörn sína á því að vegna langvarandi neyslu hafi efni safnast upp í blóði hans og ekki náð að skiljast út aftur en það leiði ekki til þess að hann sé undir áhrifum efnanna. Ákærði sagði það sannað með rannsóknum að slík uppsöfnun efna gæti átt sér stað í blóði. Þá byggir ákærði einnig á því að langvarandi neysla hans á hormónalyfjum geti haft áhrif á niðurstöðuna.

Vitnið B, deildarstjóri á Rannsóknastofu Háskólans í lyfja- og eiturefnafræði, sagði í sínum framburði fyrir dómi að hún hafi ekki heyrt af slíkum rannsóknum né heldur hafi hún vitneskju um að langvarandi notkun hormónalyfja geti haft áhrif á niðurstöðu mælinga rannsóknastofunnar á fíkniefnum í blóði. Af hálfu ákærða hafa engin gögn verið færð fram til sönnunar á framangreindum staðhæfingum hans. Þá liggja fyrir framburðir tveggja lögreglumanna, sem handtóku ákærða, um að þeir hafi þá talið sig merkja einkenni hjá ákærða sem séu algeng eftir neyslu kannabisefna auk þess að hafa séð nýreykta jónu í bifreiðinni. Þá hafi annar þeirra talið sig finna kannabislykt í bifreiðinni. Niðurstaða matsgerðar vegna rannsóknar á þvagsýni frá ákærða varð sú að þar mældust kannabínóíðar, sem samkvæmt framburði B er niðurbrotsefni vegna fíkniefnisins, og að í blóðsýni mældist tetrahýdrókannabínól 36 ng/ml, eins og greinir í ákæru, sem samkvæmt framburði B er virka efnið sem veldur vímu. Ákærði hefur ekki vefengt niðurstöðu matsgerðarinnar. Þá liggur fyrir framburður B um að magnið hafi verið svo mikið að það hafi valdið því að ákærði hafi verið undir áhrifum.

Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. a umferðarlaga, sbr. 5. gr. laga nr. 66/2006, má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna, sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði eftir lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Mælist ávana- og fíkniefni samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins í blóði eða þvagi ökumanns telst hann vera undir áhrifum slíkra efna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega, sbr. 2. mgr. ákvæðisins. Með þessu hefur löggjafinn ákveðið að litið skuli svo á að þannig sé komið fyrir ökumanni, sem um ræðir í 1. mgr. 45. gr. a umferðarlaga, óháð mati eftir öðrum forsendum á því hvort hann sé í reynd undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Er það ekki á valdi dómstóla að hreyfa við þessari ákvörðun löggjafans. Verður því ekki fallist á málsvörn ákærða. Með vísan til framangreinds er ákærði sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreiðinni undir áhrifum fíkniefna eins og lýst er í I. ákærulið. Eru öll brot ákærða réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

V

Ákærði er fæddur árið 1984. Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins gekkst hann 27. maí 2008 undir greiðslu sektar og sviptingu ökuréttar með viðurlagaákvörðun Héraðsdóms Reykjaness vegna brota gegn 1., sbr. 2., mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987 og 2., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Með vísan til 3. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður sá dómur ekki talinn hafa ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingar ákærða nú. Þá gekkst ákærði undir greiðslu sektar með sektargerð lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 23. september 2008 vegna brots gegn lögum um ávana- og fíkniefni, og var með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur dæmdur til refsingar 13. apríl 2012 vegna brots gegn 217. gr. almennra hegningarlaga. Loks var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjaness 28. nóvember 2013 dæmdur í sex mánaða fangelsi skilorðsbundið í tvö ár vegna brota gegn lögum um ávana- og fíkniefni. Með brotum þeim sem ákærði hefur nú verið sakfelldur fyrir hefur hann rofið skilorð framangreinds dóms. Samkvæmt 1. mgr. 60. gr. almennra hegningarlaga ber að taka upp refsingu samkvæmt þeim dómi og gera ákærða nú refsingu í einu lagi vegna beggja málanna, sbr. 77. gr. sömu laga. Að þessu gættu þykir refsing ákærði hæfilega ákveðin fangelsi í sjö mánuði. Af framburðum ákærða og vitnisins F sálfræðings má ráða að ákærði hefur nú leitað sér aðstoðar vegna veikinda sinna en hann telur kannabisneyslu sína að miklu leyti tengjast þeim. Er það því niðurstaða dómsins að skilorðsbinda refsingu ákærða á ný til tveggja ára frá uppkvaðningu dómsins og skal hún falla niður haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Eins og á stendur telur dómurinn ekki tilefni til að dæma ákærða jafnframt til greiðslu sektar.

Ákærði er sviptur ökurétti í eitt ár frá birtingu dómsins að telja.

Gerð eru upptæk til ríkissjóðs samtals 18,49 g af maríhúana og 0,25 g af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, 578.524 krónur. Til sakarkostnaðar teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef hdl., sem eru hæfilega ákveðin 450.000 krónur, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts, útlagður kostnaður verjanda, 48.672 krónur, og annar, sakarkostnaður samkvæmt yfirliti ákæruvalds, er til féll við rannsókn málsins, samtals 79.852 krónur.

Af hálfu ákæruvalds flutti mál þetta B-kvk-nf Ó-kvk-nf J-kvk-nf fulltrúi.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í sjö mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði er sviptur ökurétti í eitt ár frá birtingu dómsins að telja.

Upptæk eru gerð til ríkissjóðs samtals 18,49 g af maríhúana og 0,25 g af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins, 578.524 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef hdl., 450.000 krónur, og útlagðan kostnað verjandans, 48.672 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf