E-1661/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 2. september síðastliðinn, var höfðað 2. desember 2013.

Stefnandi er Þ-kk-nf J-kk-nf, Brunnstíg 8, Hafnarfirði.

Stefndi er S-kk-nf M-kk-nf, Glitvangi 29, Hafnarfirði.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði að hann sé eigandi Panther-bifhjóls með verksmiðjunúmerið MG4M51 og fastanúmerið SZG93, sem er í vörslum stefnda, og að stefndi verði dæmdur til að afhenda stefnanda nefnt bifhjól. Stefnandi krefst málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

I

Aðilar lýsa atvikum málsins hvor með sínum hætti. Stefnandi fullyrðir að stefndi hafi gefið honum Panther-bifhjól árgerð 1947 þegar stefnandi hafi verið 15 ára. Bifhjólið hafi verið illa farið og ógangfært og hafi stefnandi eytt talsverðum tíma í að laga hjólið og gera það gangfært aftur. Stefnandi kveðst hafa haft bifhjólið í sinni vörslu allt frá þeim degi sem hann hafi fengið það að gjöf fyrir 45 árum. Stefnandi hafi nýtt hjólið og hugsað um það sem sitt eigið þennan tíma. Hafi stefndi aldrei farið fram á það að fá bifhjólið til baka. Hann hafi aldrei haft samband við stefnanda varðandi hjólið né reynt að fá það afhent með öðrum hætti. Stefndi hafi komið á heimili stefnanda 14. apríl 2013, á meðan stefnandi hafi verið að heiman, í þeim tilgangi að taka bifhjólið og færa í sínar vörslur. Móðir stefnanda hafi hleypt stefnda inn á heimilið, enda hafi þau verið vinir til margra ára. Hafi stefndi nýtt sér sakleysi hennar til þess að taka hjólið ófrjálsri hendi. Hafi stefnandi reynt að fá bifhjólið til baka en stefndi hafi neitað að afhenda honum hjólið.

Stefndi kveðst hafa keypti bifhjólið árið 1963 og notað það reglulega þangað til það hafi bilað en þá hafi hann tekið það af númerum. Á þessum tíma hafi stefndi verið nýbúinn að stofna fjölskyldu ásamt því að kaupa bíl og íbúð. Af þeim ástæðum hafi hann unnið mjög mikið og því ekki séð sér fært að gera við hjólið á þeim tíma. Í kringum árið 1972 hafi stefndi lánað stefnanda hjólið með þeim skilyrðum að hann gerði við það. Á þeim áratugum sem hafi liðið frá því að stefndi lánaði stefnanda hjólið hafi ekkert verið gert við það heldur hafi það verið sett í geymslu á Brunnstíg 8, Hafnarfirði, en eigandi geymslunnar sé móðir stefnanda. Hún og eiginkona stefnda séu uppeldissystur og því sé hún góður vinur þeirra hjóna. Hjólið hafi legið óhreyft í geymslunni í rúma fjóra áratugi, þar sem það hafi rykfallið og grotnað niður.

Í apríl 2013 hafi stefndi séð hjólið hjá móður stefnanda í sama ástandi og þegar hann hafi lánað það fjórum áratugum fyrr. Hann hafi þá minnst þess að stefnandi hafi átt að koma hjólinu í gangfært ástand gegn því að fá það lánað en við það hafi stefnandi aldrei staðið. Stefndi hafi þá ákveðið að ná í hjólið við tækifæri þar sem að nú hefði hann tíma til að gera það upp. Þann 14. apríl 2013 hafi stefndi komið til móður stefnanda og upplýst hana um að hann myndi sækja hjólið eftir hádegi sama dag. Hafi hún ekkert haft við það að athuga, enda hafi hún vitað að hjólið væri hans eign. Hafi stefndi fengið tengdason sinn til að sækja hjólið með sér. Þegar þeir hafi komið til að ná í hjólið hafi móðir stefnanda tekið á móti þeim með lyklana að geymslunni. Eftir að stefndi hafi sótt hjólið hafi stefnandi hringt bálreiður í hann og meðal annars hótað stefnda líkamsmeiðingum.

Samkvæmt framlögðu skráningarvottorði var stefndi skráður eigandi bifhjólsins 9. apríl 1963. Fram kemur að hjólið hafi verið flutt til landsins notað og fyrst skráð 11. júlí 1962. Bifhjólið var afskráð 1. desember 1969.

Í bréfi Félags íslenskra bifreiðaeigenda til stefnda 11. júlí 2013 segir að stefnandi hafi leitað til félagsins og greint frá því að stefndi hafi numið Panther-bifhjól í hans eigu af heimili hans án heimildar 14. apríl 2013. Er þess krafist að stefndi skili hjólinu á heimili stefnanda innan sjö daga, að öðrum kosti verði leitað til dómstóla. Einnig kemur fram að stefnandi íhugi að kæra málið til lögreglu. Í bréfi stefnda til Félags íslenskra bifreiðaeigenda 29. júlí 2013 fullyrðir stefndi að hann hafi hvorki afsalað hjólinu né undirritað sölutilkynningu. Einnig segir að hjólið hafi verið geymt að Brunnstíg 8 í Hafnarfirði. Samkvæmt lögregluskýrslu 15. apríl 2013 kærði stefnandi stefnda fyrir þjófnað á vélhjóli af heimili sínu degi fyrr. Kveðst hann vilja fá hjólið aftur, að öðrum kosti fari hann fram á að að stefndi borgi honum leigu fyrir hjólið, 5.000 krónur á mánuði. Í bréfi aðstoðarsaksóknara lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu til stefnanda 16. apríl 2013 segir að rannsókn málsins hafi verið hætt þar sem um ágreining einkaréttarlegs eðlis sé að ræða.

II

Stefnandi kveðst aðallega byggja kröfu sína á því að hann hafi fengið bifhjólið að gjöf frá stefnda þegar hann var 15 ára gamall. Stefndi hafi gefið stefnanda bifhjólið sem þá hafi verið búið að afskrá, væntanlega vegna þess að hjólið hafi verið bilað og ógangfært. Stefndi hafi látið afskrá bifhjólið árið 1969, það er um 22 árum eftir að það var framleitt. Það hafi væntanlega verið gert þar sem hjólið hafi verið ógangfært og stefndi hafi ekki ætlað sér að nota það aftur. Það renni stoðum undir frásögn stefnanda að stefndi hafi ekki vitjað hjólsins fyrr en 45 árum eftir að stefnandi fékk hjólið í sínar vörslur. Stefndi hefði væntanlega vitjað hjólsins hefði hann ekki ætlað að gefa stefnanda hjólið, enda hafi hann vitað hvar hjólið var. Stefnandi hafi lagað hjólið og eytt miklum tíma og peningum í það. Hefði hann tæplega varið tíma sínum og peningum í hjólið ef hann hefði aðeins haft það að láni eða verið að geyma það fyrir einhvern annan.

Stefnandi kveðst til vara byggja á því að eignarréttur hans yfir bifhjólinu hafi unnist í samræmi við hefðarlög. Í 1. gr. laga nr. 46/1905 um hefð komi fram að hefð megi vinna á hverjum hlut, hvort sem um ræði fasteign eða lausafé. Í 1. mgr. 2. gr. laganna komi fram að skilyrði fyrir hefð á lausafé sé 10 ára óslitið eignarhald. Fram sé komið að stefnandi hafi fengið bifhjólið að gjöf fyrir rúmum 40 árum. Bifhjólið hafi verið í vörslu stefnanda frá þeim degi og hafi stefnandi nýtt það og haldið því við. Í máli þessu sé um að ræða 45 ára óslitið eignarhald og hafi stefnandi allan þann tíma nýtt hjólið sem sitt eigið.

Stefndi hafi ekki vitjað hjólsins frá því er hann hafi gefið stefnanda hjólið. Í ljósi þess að stefndi hafi gefið stefnanda hjólið þá teljist sú hegðun ekki óeðlileg. Hefði stefndi ekki ætlað að gefa stefnanda hjólið, hefði hann væntanlega vitjað þess og óskað eftir því að fá það aftur í sínar vörslur. Stefndi sé fjölskylduvinur stefnanda og hafi hann sem slíkur margoft komið á heimili stefnanda en aldrei hafi hjólið komið til tals og hvað þá að stefndi hafi óskað eftir að fá hjólið aftur. Stefndi hafi ekki gert neitt til þess að gefa stefnanda tilefni til að efast um eignarrétt sinn og verði að telja það afar einkennilegt að stefndi skuli allt í einu 45 árum seinna reyna að slá eign sinni á hjólið.

Á þeim tíma sem stefnandi hafi ráðið einn yfir bifhjólinu hafi stefndi ekki haft neina aðkomu að því sem tengist hjólinu. Stefnandi hafi séð um að halda hjólinu við og hann hafi einn nýtt það. Enginn annar en stefnandi hafi haft aðgang að hjólinu, enda hafi hann alltaf álitið það sína eign. Hann hafi gert við það sem hafi þurft að gera við hverju sinni og keypt þá varahluti sem þurft hafi að kaupa. Stefnandi hafi gert allt það sem eigandi bifhjóls geri alla jafna.

Hafa þurfi í huga að bifhjólið sé nokkuð merkilegur gripur og stefndi hafi hugsanlega áttað sig á því þegar hann hafi verið í heimsókn hjá móður stefnanda stuttu áður en hjólið hafi horfið af heimili stefnanda. Fyrir þann tíma hafi stefndi ekki gert neitt til að reyna að fá hjólið í sínar vörslur eða gert nokkuð sem hafi verið til þess fallið að stefnandi efaðist um eignarhald sitt á hjólinu. Stefndi hafi líklega ákveðið 45 árum eftir að hafa gefið hjólið að hann vildi eignast það aftur. Mögulega kunni safngildi hjólsins að hafa haft áhrif og sú staðreynd að hjólið hafi verið komið í töluvert betra ástand.

Stefnandi hafi ekki verið grandsamur um eignarrétt einhvers annars yfir hjólinu, enda hafi hann fengið bifhjólið að gjöf frá stefnda og talið það upp frá því vera sína eign. Stefnandi hefði ekki farið að afhenda stefnda hjólið hefði hann verið heima og megi leiða líkur að því að stefndi hafi vitað það mætavel. Stefndi hafi ekki haft samband við stefnanda þegar hann hafi ákveðið að fá bifhjólið heldur hafi hann komið heim til stefnanda þegar hann hafi ekki verið heima. Stefndi hafi fengið aldraða móður stefnanda til að hleypa sér inn á heimili stefnanda til þess að taka hjólið. Hafi stefndi nýtt sér traust hennar til þess að taka hjólið ófrjálsri hendi. Stefndi hafi neitað að afhenda stefnanda hjólið og sé stefnandi því knúinn til að leita réttar síns.

Með allt framangreint í huga verði að telja það ljóst að stefnandi sé réttur eigandi bifhjólsins. Samkvæmt 6. gr. laga nr. 46/1905 um hefð skapi fullnuð hefð eignarrétt yfir þeim hlut sem hafi verið í eignarhaldi. Stefnandi sé búinn að hafa bifhjólið í eignarhaldi sínu í 45 ár. Hann hafi notað hjólið sem sína eign, enda hafi hann ávallt álitið hjólið vera sína eign. Með hliðsjón af lagagreininni þá telji stefnandi að eignarréttur hans hafi unnist fyrir hefð og að stefnda sé þar af leiðandi skylt að afhenda honum aftur bifhjólið.

Heimild til höfðunar viðurkenningarmáls byggist á 2. mgr. 25. gr., sbr. d-lið 1. mgr. 80. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málskostnaðarkrafa stefnanda byggist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III

Stefndi kveðst byggja kröfur sínar á því að hann hafi aldrei gefið stefnanda umrætt hjól eins og haldið sé fram, heldur hafi hann lánað honum hjólið en stefnandi hafi aldrei skilað því. Stefndi hafi í raun talið hjólið vera í geymslu móður stefnanda öll þessi ár. Stefndi haldi því fram að skilyrði hefðar séu ekki fyrir hendi í málinu.

Stefndi hafi keypt hjólið árið 1963 og hafi hann verið skráður eigandi hjólsins þar til hann hafi lagt inn númer hjólsins árið 1969 eftir að það hafi bilað. Ástæðan fyrir því að stefndi hafi ekki gert við hjólið á þeim tíma hafi verið sú að hann hafi þá verið nýbúinn að stofna fjölskyldu, kaupa bíl og koma þaki yfir höfuðið. Hann hafi því unnið mikið til að ná endum saman og hafi ekki haft tök á að gera við hjólið. Tilgangur þess að taka hjólið af númerum á sínum tíma hafi verið sá að hann hafi ekki viljað borga tryggingar fyrr en hann hefði gert við hjólið. Það sé á engan hátt óeðlilegt að skráningarnúmer séu tekin af ökutækjum þegar til standi að geyma þau. Það að númerin hafi verið lögð inn bendi því ekki á nokkurn hátt til þess að stefndi hafi ekki ætlað sér að eiga hjólið. Stefndi hafi aldrei afsalað hjólinu til stefnanda enda hafi stefnandi ekki lagt fram nein gögn sem styðji eignarrétt hans að hjólinu, svo sem kaupsamning, greiðslukvittun og/eða afsal.

Engin rök séu fyrir því að stefndi hefði gefið stefnanda bifhjólið, án nokkurs tilefnis, frekar en að eiga það sjálfur. Á þeim tíma sem stefnandi telji að stefndi hafi afsalað sér hjólinu hafi stefndi verið að eyða peningum sínum í íbúðarkaup og hafi þurft á öllum sínum fjármunum að halda. Hefði stefndi viljað afsala sér bifhjólinu hefði hann komið því í verð til að borga skuldir sínar frekar en að láta það frá sér án nokkurs endurgjalds. Það gerði hann aldrei, þar sem hann vildi eiga hjólið. Stefnandi sem krefjist viðurkenningar á eignarrétti sínum að bifhjólinu, þvert á opinberar skráningar, beri sönnunarbyrðina fyrir fullyrðingum sínum. Af dómaframkvæmd megi ráða að strangar kröfur séu gerðar til sönnunar í slíkum tilfellum. Af skráningarskírteini megi sjá að hjólið hafi aldrei verið skráð á stefnanda en hefði stefndi gefið hjólið megi telja víst að hann hefði fært hjólið á nafn stefnanda frekar en að halda því á sínu nafni. Bifreiðaskrá sé merki um þinglýstan eignarrétt á ökutækjum samkvæmt 1. mgr. 25. gr., sbr. 3. mgr. 47. gr., laga nr. 39/1978 um þinglýsingar. Af skráningarskírteini megi sjá að hjólið hafi ekki verið selt eða gefið eftir að stefndi hafi eignast það. Stefndi eigi því augljósan eignarrétt að hjólinu en sá sem haldi öðru fram beri sönnunarbyrðina fyrir því.

Í stefnu segi að stefnandi hafi eytt miklum tíma og peningum í hjólið. Því hafni stefndi. Hjólið sé þvert á móti í verra standi og virðist ekkert hafa verið notað frá því að stefnandi fékk það að láni. Það hafi legið óhreyft í geymslu hjá móður stefnanda. Eina vinnan sem virðist hafa verið lögð í hjólið hafi verið að taka bensíntankinn af því. Stefnandi leggi fram nótur fyrir örfáum, smávægilegum slitpörtum og viðgerðarhandbók sem allar séu dagsettar á árunum 1972-1973. Skilyrðið fyrir því að hann hafi fengið hjólið að láni hafi verið að hann myndi gera það gangfært. Til þess hafi hann þurft að fá umrædda varahluti. Að panta þessa varahluti sýni því einungis að hann hafi sýnt vilja til að koma hjólinu í gang fyrir 40 árum. Umræddar nótur sýni því ekki á nokkurn hátt að hann hafi raunverulega átt bifhjólið.

Ekki sé því andmælt að hjólið sé merkilegur gripur eins og segi í stefnu. Einmitt þess vegna hafi stefndi ákveðið að best væri að ná loks í hjólið frekar en láta það liggja í geymslunni. Þótt rúm 40 ár hafi liðið þá bendi það ekki til þess að stefndi hafi gefið hjólið. Hjólið hafi verið geymt í geymslu sem sé í eigu móður stefnanda og stefndi hafi alltaf vitað af hjólinu þar.

Stefnandi fullyrði að hann hafi frá upphafi talið hjólið vera sína eign, en hafi þó aldrei reynt að fá afsal fyrir hjólinu, sem ekki hefði átt að reynast erfitt ef hann hefði fengið hjólið að gjöf. Ætti það eitt að vera næg sönnun þess að eignarhaldið hafi ekki verið í höndum stefnanda, þar sem ástæðan fyrir því að hann hafi aldrei leitast við að láta setja hjólið á sitt nafn eða fá afsal fyrir því hafi einfaldlega verið sú að hann hafi vitað að hann ætti það ekki. Stefnandi haldi því fram að hann hafi notað hjólið en hann hafi varla getað tryggt hjólið lögboðnum tryggingum þegar það hafi ekki verið á númerum. Þessari fullyrðingu stefnanda sé því sérstaklega mótmælt.

Ástæða þess að stefndi hafi ekki haft samband við stefnanda áður en hann sótti hjólið hafi verið að honum hafi ekki borið nein skylda til þess að upplýsa stefnanda um það að hann hygðist sækja sitt eigið hjól. Það hafi svo verið fyrir tilviljun að stefnandi hafi verið að heiman á þessum degi. Stefndi hafi alltaf litið svo á að hjólið væri í geymslu hjá móður stefnanda vegna áralangrar gagnkvæmrar greiðvikni þeirra á milli en hann hafi alltaf vitað að hann gæti náð í hjólið þegar honum hentaði. Í stefnu sé móður stefnanda lýst sem viljalausu gamalmenni og aðstæðum stillt þannig upp að stefndi hafi blekkt hana og nýtt sér traust hennar og sakleysi. Þetta eigi ekki við nein rök að styðjast og lýsi persónuleika hennar ekki á nokkurn hátt. Vegna alls framangreinds sé augljóst að bifhjólið sé eign stefnda, en hann hafi aldrei afsalað sér eignarrétti að hjólinu. Beri því að hafna viðurkenningarkröfu stefnda.

Stefnandi haldi því fram að eignarréttur hans yfir bifhjólinu hafi unnist í samræmi við hefðarlög. Megintilgangur hefðarlaga sé að treysta grundvöll lögmætra eignarréttinda en ekki að stuðla að stofnun og brottfalli þeirra. Stefnandi hafi aldrei fengið bifhjólið að gjöf heldur hafi það alltaf verið lögmæt eign stefnda. Það samræmist því ekki megintilgangi hefðarlaga að byggja varakröfu á hefð þar sem stefnandi hafi ekki fengið hjólið að gjöf, hafi ekki keypt það og hafi því aldrei haft eignarhald á hjólinu. Vegna þess hafni stefndi því að eignarréttarkrafa yfir bifhjólinu geti byggst á hefð. Í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 segi að skilyrði fyrir hefð á lausafé sé 10 ára óslitið eignarhald. Eins og rakið hafi verið þá hafi stefnandi aldrei haft eignarhald á hjólinu, heldur fengið það lánað í óákveðinn tíma. 10 ára óslitið eignarhald stefnanda sé því ekki til staðar. Í 3. mgr. 2. gr. laganna segi að hafi hefðandi fengið hlutinn að veði, til geymslu, til láns eða á leigu þá geti slík umráð ekki heimilað hefð. Það skipti því ekki máli hve lengi hjólið hafi verið í geymslunni þar sem stefnandi hafi verið með það að láni. Þannig séu skilyrði hefðar ekki uppfyllt. Einnig beri að hafa það í huga að geymslan sem hjólið hafi verið geymt í sé ekki í eigu stefnanda heldur móður hans. Stefndi hafi verið vinur hennar í áratugi og þess vegna hafi hann talið hjólinu vel borgið í geymslunni og því ekki séð ástæðu til að ná í hjólið fyrr. Benda megi á að stefndi hafi sagt við stefnanda að hann mætti aldrei selja hjólið en það sýni augljóslega að stefnandi hafi ekki ráðið yfir bifhjólinu eins og skilyrt sé ætli maður að halda fram eignarhaldi á hlut samkvæmt hefðarlögum.

Stefnandi haldi því fram að hann hafi ekki verið grandsamur um eignarrétt einhvers annars yfir hjólinu. Það verði að teljast ótrúverðugt, þar sem bifhjólið sé bæði skráð á stefnda í ökutækjaskrá og afsal hafi aldrei verið gefið út til stefnanda. Verði því að gera strangar kröfur varðandi eignarhald hefðanda. Þó svo að skilyrði 1. mgr. 2. gr. hefðarlaga um 10 ára óslitið eignarhald væri uppfyllt, þá væri hefðarhaldinu slitið og hefð því ómöguleg. Í 1. mgr. 4. gr. laga nr. 46/1905 sé mælt fyrir um að hefðandi hafi sex mánuði til að höfða mál gegn hefðarþola eftir að hann, óviljandi, missi umráð yfir hlut en ella slitni hefðarhaldið. Stefndi hafi náð í bifhjólið 14. apríl 2013 en stefnan var birt stefnda 2. desember 2013. Það hafi því liðið sjö mánuðir og 19 dagar frá því að stefnandi hafi misst umráðin og þar til stefna hafi verið gefin út. Teljist hefðarhaldi því slitið. Í ljósi alls framangreinds sé ljóst að viðurkenningarkrafa stefnanda fullnægi ekki skilyrðum hefðarlaga og beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar, laga nr. 46/1905 um hefð, þinglýsingalaga nr. 39/1978, Jónsbókar, 72. gr. stjórnarskrár Íslands og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafa stefnda um málskostnað er byggð á 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Í máli þessu deila aðilar um eignarrétt að Panther-bifhjóli árgerð 1947 sem flutt var til landsins og var fyrst skráð hér á landi 11. júlí 1962. Var stefndi skráður eigandi bifhjólsins 9. apríl 1963. Bifhjólið var afskráð 1. desember 1969. Koma þessar upplýsingar fram á skráningarvottorði fyrir bifhjólið.

Stefnandi og stefndi gáfu aðilaskýrslur fyrir dómi. Einnig vitnin S-kvk-nf R. Þ-kvk-nf, H-kk-nf Þ-kk-nf og A-kk-nf E-kk-nf Á. Á-kk-nf.

Við munnlegan málflutning var af hálfu stefnanda meðal annars vísað til þess, kröfum hans til stuðnings, að stefnandi væri skráður eigandi bifhjólsins í ökutækjaskrá sem væri opinber skrá og öllum aðgengileg. Sætti þessi málsástæða stefnanda andmælum stefnda sem of seint fram komin.

Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skulu málsástæður og mótmæli koma fram jafnskjótt og tilefni verður til. Að öðrum kosti má ekki taka slíkar yfirlýsingar til greina nema gagnaðili samþykki eða aðili hefur þarfnast leiðbeininga dómara en ekki fengið þær.

Hygðist stefnandi byggja kröfur sínar í málinu að einhverju leyti á því að hann væri skráður eigandi bifhjólsins þá bar honum að setja fram þá málsástæðu í stefnu, sbr. 1. málslið 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, enda verður ekki með nokkru móti talið að tilefni til að koma fram með málsástæðuna hafi fyrst gefist eftir höfðun málsins. Verður því ekki á málsástæðunni byggt gegn framkomnum andmælum stefnda.

Stefnandi, sem fullyrðir að stefndi hafi gefið honum bifhjólið, krefst viðurkenningar á því að hann sé eigandi bifhjólsins. Því hafnar stefndi sem kveðst hafa lánað stefnanda bifhjólið til að efla áhuga hans á bifhjólum. Stefndi hefði ætlast til þess að stefnandi kæmi hjólinu í ökufært ástand.

Stefnandi greindi frá því fyrir dómi að stefndi hefði látið hann hafa bifhjólið þegar hann var unglingur, 15 til 16 ára gamall. Hafi stefndi tekið það sérstaklega fram að stefnandi mætti ekki selja hjólið. Stefndi hafi aldrei nefnt að stefnandi ætti að gera við hjólið en það hafi verið óökuhæft. Fram kom hjá stefnanda að hann hefði fengið aðstoð við að panta varahluti í hjólið erlendis frá og við að gera við hjólið. Stefndi hafi aldrei spurt stefnanda út í hjólið. Einnig kom fram hjá stefnanda að stefndi hafi spurt hann um hjólið fyrir um ári síðan. Hafi það verið vegna fyrirspurnar frá fyrri eiganda hjólsins sem hafi vilja vita hvort hjólið væri ennþá til, en stefndi hafi ekkert gefið út á það. Þá greindi stefnandi frá því að honum hefði verið sagt það að bifhjólið væri mikils virði og að fá mætti fyrir það andvirði tveggja nýrra bifhjóla. Fram kom hjá stefnanda að hjólið hefði allan tíman verið geymt í ómanngengri geymslu í kjallaranum að Brunnstíg 8. Stefnandi sagði stefnda vera fjölskylduvin. Stefnandi kvaðst spurður um það hvenær hann hafi fengið bifhjólið að hann hafi átt það þegar hann byrjaði að vinna í Straumsvík 25. september 1969. Stefnandi bar að eðlilegt væri að stefndi hefði afskráð hjólið 1. desember 1969 enda hefði stefndi verið skráður eigandi hjólsins allt þar til það var afskráð. Engir pappírar hafi verið undirritaðir vegna bifhjólsins. Spurður um það hvort hann hafi notað hjólið sagði stefnandi að það hefði hann ekki gert af því að hann hefði ekki haft kunnáttu til að gera við hjólið á sínum tíma. Stefnandi sagði móður sína, S-kvk-þf Þ-x-x, eiga húsnæðið þar sem hjólið hafi verið geymt.

Stefndi gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að móðir stefnanda væri uppeldissystir konu stefnda og því hefðu verið töluverð samskipti milli hans og stefnanda. Stefndi kvaðst ekki hafa gefið stefnanda bifhjólið heldur lánað honum það til að efla áhuga hans á bifhjólum. Kvaðst stefndi hafa ætlast til þess að stefnandi kæmi hjólinu í gang. Spurður um það af hverju stefndi hefði látið afskrá hjólið í desember 1969 bar stefndi að hann hefði ekki viljað greiða tryggingar af hjólinu. Hann hefði ekki átt of mikla peninga á þessum tíma og því ekki viljað greiða af hjóli sem hann væri ekki að nota. Stefndi kvaðst hafa litið svo á að hjólið væri í geymslu hjá móður stefnanda og því hefði það komið honum á óvart þegar stefnandi krafðist eignarréttar yfir hjólinu.

S-kvk-nf R. Þ-kvk-nf gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að stefndi og kona hans hefðu komið við hjá henni á sunnudegi um kl. 11.00 og spurt hvar stefnandi væri. Hún hafi sagt að hann væri ekki heima. Þá hafi stefndi sagst ætla að sækja bifhjólið eftir hádegið. Vitnið kvaðst þá hafa spurt hvort stefndi ætlaði að sækja hjólið og hvort stefnandi ætti ekki hjólið. Stefndi hafi þá sagt að hann ætti hjólið en hefði lánað stefnandi hjólið til að nota það ef hann kæmi því í gang. Skömmu síðar hafi stefndi og tengdasonur hans komið og tekið hjólið.

Vitnið H-kk-nf Þ-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hann hefði aðstoðað stefnanda eitthvað smávegis við að gera við hjólið. Það hafi líklega verið eftir árið 1972. Vitnið kvaðst hafa það eftir stefnanda á þessum tíma að hann teldi sig eiga hjólið.

Vitnið A-kk-nf E-kk-nf Á-kk-nf Á-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að hann hefði farið með stefnda heim til S-kvk-ef til að sækja hjólið. Vitnið bar að S-kvk-nf hefði tekið vel á móti þeim. Ástand hjólsins hefði verið mjög slæmt en búið hefði verið að rífa það í sundur.

Eins og rakið er að framan krefst stefandi krefst viðurkenningar á því að hann sé eigandi Panther-bifhjólsins og byggir kröfu sína á því að stefndi hafi gefið honum hjólið þegar hann hafi verið 15 eða 16 ára. Stefndi hafnar þessu en kveðst hafa lánað stefnda hjólið. Í málinu hefur ekki verið upplýst hvenær stefnandi tók við hjólinu. Stefnandi kvaðst fyrir dómi að hann hefði átt hjólið 25. september 1969 þegar hann byrjaði að vinna í álverinu í Straumsvík. Þann dag var stefnandi 16 ára. Ekkert frekar liggur fyrir um tilurð þess að stefnandi tók við hjólinu og engra skjallegra heimilda nýtur við í málinu til stuðnings fullyrðingum málsaðila. Á framlögðu afriti af skráningarvottorði fyrir bifhjólið kemur fram stefndi er skráður eigandi hjólsins 9. apríl 1963 og að það hafi verið afskráð 1. desember 1969.

Fyrir dómi kom fram að stefndi hefði afskráð hjólið af þeirri ástæðu að hann vildi ekki bera kostnað af því vegna trygginga. Það gerði stefndi eftir að hann hafði afhent stefnanda hjólið miðað við framangreindan framburð stefnanda sjálfs. Einnig kom fram fyrir dómi að stefnandi hefði ekki getað lagað hjólið og því hefði það legið ónotað í geymslu í kjallara að Brunnstíg 8 í Hafnarfirði sem er í eigu móður stefnanda, vitnisins S-kvk-ef R. Þ-kvk-ef. Stefnanda ber að sanna þá fullyrðingu að stefndi hafi gefið honum bifhjólið. Að mati dómsins hefur stefnandi ekki tekist sú sönnun. Lét stefnandi þess getið í skýrslu sinni fyrir dómi að stefndi hefði látið hann fá hjólið og sagt honum að hann mætti ekki selja það. Þykja þau orð stefnanda fremur renna stoðum undir þá fullyrðingu að stefndi hafi lánað stefnanda bifhjólið en ekki hafi verið um gjafagerning af hans hendi að ræða. Framburður vitnisins H-kk-ef Þ-kk-ef fær engu breytt um þessa niðurstöðu, enda byggir vitneskja hans eingöngu á því sem stefnandi lýsti fyrir honum. Einnig er til þess að líta að hvorki stefnandi né stefndi gerðu nokkurn reka að því að tilkynna eigendaskipti að bifhjólinu til lögreglustjóra og fá það skráð sem eign stefnanda í bifreiðaskrá, eins og skylt var samkvæmt 14. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 40/1968, hefði verið um yfirfærslu eignaréttinda að ræða milli þeirra eins og stefnandi heldur fram. Eins og málið liggur fyrir dóminum þykir stefnandi ekki hafa fært fyrir því sannfærandi rök, gegn andmælum stefnda, að stefndi hafi gefið honum bifhjólið á sínum tíma. Því verður ekki fallist á kröfu stefnanda um viðurkenningardóm á þessum grundvelli.

Af hálfu stefnanda er til vara byggt á því að eignarréttur hans að bifhjólinu hafi unnist samkvæmt lögum um hefð nr. 46/1905. Vísar stefnandi til þess að hann hafi haft bifhjólið í sínum vörslum allt frá þeim degi að hann hafi fengið það að gjöf fyrir rúmum 40 árum. Skilyrði fyrir hefð á lausafé sé 10 ára óslitið eignarhald. Hafi bifhjólið verið í vörslum stefnanda frá því að hann hafi fengið það að gjöf. Stefndi mótmælir þessu og vísar til þess að stefnandi hafi aldrei fengið hjólið að gjöf heldur hafi það alltaf verið lögmæt eign stefnda. Það samræmist því ekki megintilgangi hefðarlaga að byggja á hefðarlögum þar sem stefnandi hafi hvorki keypt hjólið né fengið það að gjöf. Því hafi stefndi aldrei haft eignarhald á bifhjólinu.

Óslitið eignarhald á lausafé í 10 ár er skilyrði hefðar, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1985 um hefð. Í 3. mgr. 2. gr. laganna segir að hafi hefðandi fengið hlut að veði, til geymslu, til láns eða á leigu þá geti slík umráð ekki heimilað hefð. Fyrir liggur að stefnandi hefur ekki lagt fram skjöl sem staðfesta að um eignayfirfærslu til hans hafi verið að ræða þegar hann fékk hjólið á sínum tíma. Þá hefur dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að hann hafi fengið bifhjólið að gjöf. Þegar af þessum ástæðum og með vísan til 3. mgr. 2. gr. laga um hefð verður ekki fallist á að stefnandi hafi hafi eignarhald á bifhjólinu. Skiptir þá engu máli hve langan tíma hjólið var í geymslunni eða hver afstaða móður stefnanda var til eignarréttar að bifhjólinu.

Samkvæmt öllu því sem nú hefur verið rakið verður ekki hjá því komist að hafna kröfum stefnanda í málinu. Eftir þessum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

D ó m s o r ð:

Stefndi, S-kk-nf M-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, Þ-kk-ef J-kk-ef, í málinu.

Stefnandi greiði stefnda 700.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf