E-32/2018

Dómur

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, þann 2. mars sl., er höfðað af A, kt. […], […], með stefnu birtri 29. desember 2017 á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda samtals 105.518.762 krónur með 4,5% vöxtum, af 21.556.891 krónu frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013, en af 104.669.302 krónum frá þeim degi til 3. febrúar 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 105.518.762 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefnda: þann 31. mars 2013 723.042 krónur, 30. apríl 2013 160.676 krónur, 31. maí 2013 160.676 krónur, 30. júní 2013 160.676 krónur, 31. júlí 2013 160.676 krónur, 31. ágúst 2013 160.676 krónur, 24. september 2013 855.991 króna, 30. september 2013 160.676 krónur, 31. október 2013 160.676 krónur, 30. nóvember 2013 160.676 krónur, 7. janúar 2014 150.000 krónur, 4. febrúar 2014 150.000 krónur, 5. mars 2014 150.000 krónur, 7. apríl 2014 150.000 krónur, 12. maí 2014 150.000 krónur, 2. júní 2014 150.000 krónur, 18. desember 2015 250.000 krónur, 10. febrúar 2017, 2.000.000 króna, 7. mars 2017 75.877.296 krónur og 13. febrúar 2018, 71.283 krónur.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 97.599.510 krónur með 4,5% vöxtum af 21.556.891 krónu frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013, en af 96.750.050 krónum frá þeim degi til 3. febrúar 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 97.599.510 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefnda: 31. mars 2013 723.042 krónur, 30. apríl 2013 160.676 krónur, 31. maí 2013

160.676 krónur, 30. júní 2013 160.676 krónur, 31. júlí 2013 160.676 krónur, 31. ágúst 2013 160.676 krónur, 24. september 2013 855.991 króna, 30. september 2013 160.676 krónur, 31. október 2013 160.676 krónur, 30. nóvember 2013 160.676 krónur, 7. janúar 2014 150.000 krónur, 4. febrúar 2014 150.000 krónur, 5. mars 2014 150.000 krónur, 7. apríl 2014 150.000 krónur, 12. maí 2014 150.000 krónur, 2. júní 2014 150.000 krónur, 18. desember 2015 250.000 krónur, 10. febrúar 2017 2.000.000 króna, 7. mars 2017 75.877.296 krónur og 13. febrúar 2018 71.283 krónur.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst þess aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda en til vara að stefnukröfur verði verulega lækkaðar. Í báðum tilvikum gerir stefndi kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

II.

Málsatvik

Þann 15. nóvember 2012 varð stefnandi fyrir slysi við bílaumboð Heklu á Laugavegi með þeim afleiðingum að hún hlaut alvarlega fjölþætta áverka. Í lögregluskýrslu er slysinu lýst svo að lögreglu hafi borist tilkynning frá Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra þess efnis að bifreið hefði verið ekið á gangandi vegfaranda á Laugavegi við bílaumboð Heklu. Lögreglubifreið hafi farið með forgangi á vettvang og komið þangað á eftir sjúkraliði um klukkan 12:45. Á vettvangi sást að bifreiðinni […] hafði verið ekið aftan á bifreiðina […] sem hafði staðið kyrrstæð og mannlaus í stæði fyrir utan Heklu. Við höggið hafði […] kastast áfram á steypustólpa og þaðan á stóra rúðu á sýningarsal Heklu sem snýr út að Laugavegi. Hafi framendi bifreiðarinnar […] verið inni í sýningarsal Heklu og voru þar tveir slasaðir einstaklingar. Þetta voru ökumaður bifreiðarinnar […] og stefnandi, sem hafði verið á gangi utandyra þegar hún varð á milli bifreiðarinnar […] og rúðu á sýningarsal Heklu. Við höggið kastaðist stefnandi í gegnum rúðuna og inn í sýningarsalinn. Þegar lögregla kom á vettvang var búið að tjakka upp bifreiðina […] til að losa fót stefnanda undan henni, en hann hafði verið fastur undir bifreiðinni. Á vettvangi mun stefnandi hafa verið meðvitundarlítil og í kjölfarið verið flutt með sjúkrabifreið á sjúkrahús. Slysið var svo í kjölfarið tilkynnt til stefnda, sem vátryggði […] á slysdegi.

Í kjölfar slyssins var aflað matsgerðar um líkamstjón stefnanda vegna slyssins, sem lá fyrir 9. desember 2016, en matsgerðin var unnin af R-kk-þgf J-kk-þgf lækni og G-kk-þgf P-kk-þgf lögmanni. Niðurstöður matsgerðarinnar voru þær að heilsufar stefnanda var talið stöðugt 5. desember 2013. Töldu matsmenn líkur á að einhver framtíðarkostnaður myndi hljótast vegna afleiðinga slyssins. Var tímabundið atvinnutjón (óvinnufærni) samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 talið vera 100% frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013. Þjáningabætur samkvæmt 3. gr. sömu laga voru taldar ná yfir sama tímabil, frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013, þar af var stefnandi rúmföst frá 15. nóvember 2012 til 23. nóvember 2012 og frá 22. október 2013 til 5. desember 2013. Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. laganna var metinn 64 stig og varanleg örorka, sbr. 5. gr. laganna, var metin 80%.

Stefndi greiddi stefnanda bætur á grundvelli niðurstöðu framangreindrar matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef með uppgjöri 7. mars 2017. Stefnandi tók á móti greiðslunni sem innborgun með fyrirvara um frekari kröfur. Í kjölfar þess uppgjörs milli aðila höfðaði stefnandi málið með stefnu er árituð var um birtingu 29. desember 2017.

Samkvæmt málatilbúnaði aðila er hvorki ágreiningur um það hvernig slysið bar að né að atvikið teljist bótaskylt úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar […] hjá stefnda, enda hefur stefndi þegar greitt stefnanda framangreindar bætur samkvæmt þeirri tryggingu eftir ákvæðum skaðabótalaga. Ágreiningur í málinu varðar einungis kröfu stefnanda um frekari bætur sem stefnandi telur sig eiga rétt á að fá úr hendi stefnda vegna slyssins, nánar tiltekið varðandi endurgreiðslu á útlögðum kostnaði og frekari greiðslur vegna útreiknings bóta fyrir tímabundið atvinnutjón, varanlegan miska og örorku, sem stefndi hefur hafnað að greiða.

III.

Málsástæður stefnanda

Í fyrsta lagi geri stefnandi kröfu um að stefnda verði gert að greiða stefnanda útlagðan kostnað vegna afleiðinga slyssins á grundvelli 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, og byggi hún þá kröfu sína á reikningum sem stefnanda hafi borist á tímabilinu frá 24. apríl 2013 til 13. september 2016, alls 2.408.294 krónur. Stefnandi vísi til þess að stefndi hafi aðeins greitt stefnanda 1.532.381 krónu vegna þessa kröfuliðar. Eftir standi því kostnaður að fjárhæð 875.913 krónur. Meirihluti hans sé tilkominn vegna kaupa stefnanda á rafmagnsrúmi og dýnu sem hafi kostað 849.460 krónur. Stefndi hafi hafnað að greiða kostnaðinn þrátt fyrir að fyrir liggi tvö læknisvottorð G-kvk-ef K-kvk-ef L-kvk-ef frá 17. apríl 2013 og 7. janúar 2014 sem staðfesti að rúmið hafi verið keypt að læknisráði vegna afleiðinga slyssins. Um nauðsynlegan kostnað sé að ræða sem sé tilkominn vegna afleiðinga slyssins og stefnda beri að greiða samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga nr. 50/1993. Vísist til framangreindra læknisvottorða og matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef þar sem komi fram að matsmenn telji líkur á að einhver framtíðarkostnaður muni hljótast af afleiðingum slyssins, t.a.m. lyfjakostnaður, hjálpartæki og ýmis önnur aðstoð.

Í öðru lagi áskilji stefnandi sér rétt til að afla matsgerðar dómkvaddra matsmanna undir rekstri málsins til að sýna fram á framtíðarkostnað sinn vegna afleiðinga slyssins. Í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef hafi komið fram að líkur séu á að framtíðarkostnaður muni hljótast vegna afleiðinga slyssins. Stefnda beri að greiða stefnanda þann kostnað á grunni 1. mgr. 1. gr. laga nr. 50/1993. Stefnda verði framhaldsstefnt með vísan til 29. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gefi niðurstaða dómkvaddra matsmanna tilefni til að auka við þær kröfur sem fram komi nú í málatilbúnaði stefnanda.

Í þriðja lagi byggi stefnandi á því að uppgjör fyrir tímabundið tekjutap samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skuli greitt í samræmi við niðurstöður matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef. Í matsgerðinni sé tímabilið talið frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013. Krafa stefnanda um bætur fyrir tímabundið tekjutap yfir framangreint tímabil byggist á því að við uppgjör bóta beri að taka mið af fullum launum staðgengils stefnanda yfir það tímabil en stefnandi hafi ekki getað sinnt starfi sínu hjá […] ehf. vegna slyssins. Í maí og október 2013 hafi staðgengill stefnanda hjá […] tekið sér launalaust leyfi að hluta og fyrir þá mánuði taki krafa stefnanda mið af meðaltali tekna síðustu þriggja mánaða þar á undan. Þegar slysið hafi átt sér stað hafði stefnandi nýlega stofnað fyrirtækið […] ehf. sem hafi þá verið í örum vexti. Stefnandi hafi ekki greitt sér full laun framan af líkt og venja sé til þegar fyrirtæki séu stofnuð. Tekjur stefnanda hafi átt að hækka og vera orðnar stöðugar í desember 2012. Stefnandi vísi til þess að til hafi staðið að greiða henni 220.000 krónur í laun fyrir nóvembermánuð 2012. En þar sem slysið hafi átt sér stað um miðjan mánuðinn hafi hún einungis fengið greidd laun fyrir hálfan mánuðinn eða 110.000 krónur.

Í bótauppgjöri hafi stefndi hafnað því að miða uppgjör tímabundins tekjutaps við full laun staðgengils hjá […]. Stefndi hafi miðað útreikning bóta við helming launa staðgengils stefnanda hjá […] ehf., að viðbættu 8% framlagi í lífeyrissjóð. Í uppgjöri 7. mars 2017 hafi stefndi greitt stefnanda bætur vegna tímabundins tekjutaps, alls 3.558.713 krónur. Stefnandi geti með engu móti fallist á þá afstöðu enda sé krafa hennar sanngjörn og hófleg og bendi stefnandi í því samhengi á að tveir starfsmenn hafi sinnt starfi stefnanda á umræddu tímabili sem staðgenglar hennar en krafa stefnanda miðist við laun eins staðgengils. Stefnandi reisi kröfu sína á því að útreikningur stefnda bæti ekki raunverulegt tjón hennar vegna tímabundins tekjutaps yfir tímabilið í skilningi 2. gr. laga nr. 50/1993 og krefst þess að stefnda verði gert að greiða henni rauntjón að fullu þar sem tekið verði mið af fullum launum eins staðgengils hjá […] ehf. yfir framangreint tímabil, samtals 8.252.013 krónur, að frádregnum greiðslum frá þriðja aðila á tímabilinu, þ.e. frá Sjúkratryggingum Íslands, alls 211.852 krónur og 40% af greiðslum frá lífeyrissjóði, alls 576.150 krónur. Krafa stefnanda vegna tímabundins tekjutaps yfir tímabilið frá desember 2012 til desember 2013, sé því alls 7.409.001 króna.

Í fjórða lagi geri stefnandi kröfu um frekari bætur fyrir varanlegan miska og að miðað verði við 91 miskastig að viðbættu 50% álagi, en við bótauppgjör hafi stefndi miðað við 64 miskastig að viðbættu 25% álagi. Vísist til matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef en þar sé gerð grein fyrir mati á varanlegum miska stefnanda vegna slyssins. Komi þar fram að skerðing eftir heilaskaða sé metin 30 miskastig, heyrnaskerðing á hægra eyra sé metin 3 stig, lyktarskyns og bragðskynsskerðing sé metin 5 stig, sjónsviðsskerðing sé metin 25 stig, verkir í baki, hálsi og báðum fótum séu metnir 5 stig, glerbrot í vinstri hendi sé metið 3 stig, versnun á fyrri þvagleka hafi verið talin innifalinn í mati heilaskaða, en áfallastreituröskun hafi verið metin til 20 miskastiga. Í niðurlagi hafi komið fram að samtals væri miski metinn 64 stig (hlutfallsreglaalger miski sé 100 stig). Stefnandi geti ekki fallist á að varanlegur miski hennar sé færður niður úr 91 stigi (30+3+5+25+5+3+20) í 64 stig. Enga umfjöllun sé að finna í matsgerð um það hvers vegna matsmenn færi varanlegan miska niður um 27 stig. Stefnandi byggi einnig á því að sú niðurstaða sé röng og geri hún því kröfu um frekari greiðslu vegna miskabóta sem byggi á öllum þeim miskastigum sem hafi verið metin í matsgerðinni, 91 stigi. Ekki sé í samræmi við skaðabótalög að færa miskastig svo niður um 27 stig. Þá sé að ekki heldur að finna heimild til þess í miskatöflu örorkunefndar.

Stefnandi krefjist einnig 50% álags á miskabætur þar sem skilyrði í 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu fyrir hendi. Vísist til þess að hún hafi hlotið fjölþætta áverka vegna slyssins, en hún hafi meðal annars verið svipt þeim grundvallarréttindum að geta eignast börn. Stefnandi hafi á slysdegi verið 30 ára og stefnt að frekari barneignum. Í bótauppgjöri vegna slyssins 7. mars 2017 hafi verið fallist á það með stefnanda að fyrir hendi væru sérstakar aðstæður í skilningi 3. mgr. 4. gr. laga nr. 50/1993. Stefndi hafi þó ekki fallist á að greiða 50% álag á miskabætur og hafi þess í stað miðað við 25% álag vegna varanlegs miska. Bótauppgjörið hafi miðast við 64 miskastig og 25% álag á miskann og hafi stefndi greitt stefnanda 8.403.520 krónur vegna varanlegs miska. Stefnandi geti ekki fallist á að sú fjárhæð séu fullar bætur fyrir miskann og krefst þess að stefnda verði gert að greiða miskabætur í samræmi við heildarmiskastig samkvæmt fyrrgreindri matsgerð þeirra R-kk-ef og G-kk-ef er miðist við 91 miskastig að viðbættu 50% álagi, samtals 14.400.068 krónur.

Í fimmta lagi geri stefnandi kröfu um frekari bætur vegna varanlegrar örorku og að við útreikning bóta verði tekið mið af því sem komið hafi fram í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef þar sem varanleg örorka stefnanda sé metin 80%. Stefnandi eigi þá rétt á fullum bótum í samræmi við niðurstöðu matsmanna vegna varanlegrar örorku og skuli við útreikning bóta miða við 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, en fyrir hendi séu óvenjulegar aðstæður í skilningi ákvæðisins. Fullar bætur feli það í sér að miðað verði við sérfræðistörf í viðskiptagreinum á slysárinu samkvæmt launatöflum Hagstofunnar. Það viðmið feli í sér að fullar bætur fyrir varanlega örorku stefnanda vegna slyssins séu alls 103.634.702 krónur. Til frádráttar þeirri fjárhæð komi 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, 20.522.290 krónur. Nemi krafan vegna varanlegrar örorku því alls 83.112.411 krónum. Þetta sé réttur mælikvarði við mat á líklegum framtíðartekjum stefnanda í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 ef ekki hefði komið til slyssins. Við mat á framangreindu verði að hafa í huga það meginmarkmið skaðabótalaga að tryggja tjónþola fullar bætur fyrir raunverulegt tjón sitt en því verði ekki náð með því að styðjast við það launaviðmið sem stefndi hafi lagt til grundvallar bótauppgjörinu frá 7. mars 2017.

Í uppgjöri stefnda hafi verið fallist á að leggja 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til grundvallar við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku. Stefndi hafi aftur á móti hafnað því að taka mið af launum sérfræðistarfa í viðskiptagreinum og þess í stað tekið mið af meðaltekjum nýútskrifaðra viðskiptafræðinga árið 2013 samkvæmt kjarasamningi Félags viðskipta og hagfræðinga að viðbættu 8% framlagi í lífeyrissjóð. Miðað við launaviðmið stefnda hafi stefnandi fengið greiddar 80.868.181 krónu í bætur vegna varanlegrar örorku. Stefnandi geti ekki ekki fallist á þá niðurstöðu og krefjist þess að stefnda verði gert að greiða bætur vegna varanlegrar örorku í samræmi við útreikninga og viðmið stefnanda, 103.634.702 krónur. Sé það launaviðmið er stefnandi miði við réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hennar í skilningi 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, ef ekki hefði komið til slyssins. Þegar slysið hafi átt sér stað hafi hún verið í námi í viðskiptafræði við Háskólann á Bifröst og aðeins átt eftir skil á lokaritgerð sem hún hafi unnið að er slysið varð. Stefnandi hafi á slysárinu stofnað fyrirtækið […] ehf. sem hafi á þessum tíma verið í örum vexti. Stefnandi hafi stefnt á áframhaldandi vöxt fyrirtækisins þar sem hún hafi ætlað sér að vera í forsvari og með tekjur samkvæmt því. Þessu til stuðnings vísist einnig til þess að þrátt fyrir að fyrirtækið hafi verið á sínum fyrstu vaxtarárum þegar slysið varð þá hafi annar af tveimur staðgenglum stefnanda haft 688.000 krónur í mánaðarlaun, sem sé töluvert yfir því launaviðmiði er stefndi miði uppgjör sitt við. Hafi stefnandi stefnt að því að sinna sérfræðistörfum í viðskiptagreinum í framtíðinni og hún þá lagt grunn að því markmiði með því að stofna […] ehf. Krafan sé sanngjörn og gefi raunhæfa mynd af framtíðartekjum stefnanda ef hún hefði ekki orðið fyrir slysinu. Hafi verið líkur á verulega hækkuðum launum fyrir stefnanda þegar fyrirtækið hefði fest sig frekar í sessi. Krafa samkvæmt þessum kröfulið sé sú að árslaunaviðmið við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku taki mið af sérfræðistarfi í viðskiptagreinum og miðist við mánaðarlaun 747.000 krónur samkvæmt launatöflu Hagstofunnar sem sé hóflegt og raunhæft árslaunaviðmið. Til frádráttar því komi 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris hjá lífeyrissjóði, 20.522.290 krónur. Nemi krafa samkvæmt þessum kröfulið því alls 83.112.411 krónum.

Í sjötta lagi byggi stefnandi á því að afleiðingar slyssins hafi verið vanmetnar í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef. Því muni stefnandi afla undir rekstri málsins mats dómkvaddra matsmanna til að meta afleiðingar slyssins. Stefnandi áskilji sér rétt til að framhaldsstefna stefnda með vísan til 29. gr. laga nr. 91/1991 gefi niðurstaða dómkvaddra matsmanna tilefni til að auka við þær kröfur sem fram komi í stefnu.

Stefnandi geri einnig varakröfu er sé þó að öllu leyti sambærileg aðalkröfu fyrir utan kröfulið sem varði fullar bætur fyrir varanlegra örorku. Verði ekki fallist á að miða laun fyrir varanlega örorku við sérfræðistörf í viðskiptagreinum geri stefnandi til vara kröfu um að bætur taki mið af miðgildi launa félagsmanna í Félagi viðskipta og hagfræðinga árið 2013. Tekjur samkvæmt því nemi 729.000 krónum á mánuði. Miðað við það sé árslaunaviðmiðið alls 9.588.421 króna (739.847x12x1,08) x (464/457), en mánaðarlaunin séu uppreiknuð til stöðugleikapunkts og tólf mánaða að viðbættu 8% mótframlagi í lífeyrissjóð. Miðað við það árslaunaviðmið nemi varakrafa stefnanda vegna varanlegrar örorku alls 95.715.449 krónum. Að frádregnum 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, 20.522.290 krónum, sé varakrafa stefnanda vegna varanlegrar örorku samtals 75.193.159 krónur. Til stuðnings varakröfunni vísi stefnandi að öðru leyti til sömu röksemda og að framan greinir. Þar að auki byggi stefnandi á því að sá mælikvarði gefi betri og réttari mynd af meðallaunum viðskiptafræðinga en það viðmið sem stefndi hafi miðað bótauppgjörið við. Félag viðskipta og hagfræðinga (FVH) sé heildarsamtök og séu félagsmenn þess í ýmsum stéttarfélögum og niðurstöður könnunarinnar því ekki eingöngu byggðar á launum þeirra sem aðild eiga að KVH eins og sú kjarakönnun sem stefndi hafi miðað uppgjör bótanna við.

Stefnandi geri kröfu um 4,5% vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, vegna bóta fyrir tímabundið tekjutap og varanlegan miska frá 15. nóvember 2012 (slysdegi) fram til 5. desember 2013 (stöðugleikapunkts), en frá þeim degi einnig af bótum vegna varanlegrar örorku, eftir 16. gr. skaðabótalaga, fram til 3. febrúar 2017 (mánuði eftir dagsetningu kröfubréfs), en dráttarvaxta af heildarkröfunni samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar dómkröfum komi innborganir stefnda sem tilgreindar séu hér að framan.

Kröfur stefnanda styðjist við skaðabótalög nr. 50/1993, lög nr. 30/2004 um vátryggingasamninga og 88. gr., sbr. 91. gr., umferðarlaga nr. 50/1987. Um vaxtakröfu vísist til 16. gr. laga nr. 50/1993, um dráttarvaxtakröfu til 1. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Um möguleika á framhaldsstefnu vísist til 29. gr. laga nr. 91/1991, en um málskostnað vísist til XXI. kafla sömu laga, einkum 1. mgr. 130. gr. Kafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggist á lögum nr. 50/1988.

Málsástæður stefnda

Stefndi krefjist sýknu af öllum kröfum stefnanda, en um bótarétt stefnanda vegna slyssins gildi 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og sú ábyrgðartrygging sem skylt sé að kaupa vegna krafna sem falli á eiganda ökutækis, sbr. 91. gr. laganna. Um þá ábyrgðartryggingu gildi vátryggingarskilmálar stefnda nr. BA10 og fari um bætur fyrir líkamstjón eftir ákvæðum skaðabótalaga, en stefnandi hafi þegar fengið greiddar slíkar skaðabætur úr nefndri ábyrgðartryggingu ökutækisins […]. Í málinu gildi almennar sönnunarreglur skaðabótaréttar. Það þýði að sönnunarbyrði hvíli óskipt á stefnanda um að hún eigi að lögum rétt til þeirra skaðabóta sem krafist sé í málinu. Takist slík sönnun ekki komi ekki til frekari greiðslu skaðabóta til hennar úr þeirri ábyrgðartryggingu sem um ræðir. Með þegar greiddum bótum, dags 7. mars 2017, hafi stefnandi fengið að fullu greiddar þær skaðabætur sem hún eigi rétt á samkvæmt skaðabótalögum vegna slyssins 15. nóvember 2012 en frekari bótaréttur hennar sé ósannaður. Sé krafa stefnanda nú sett fram í fjórum liðum, auk tveggja krafna án fjárhæða, sem fjallað verði nú um í sömu röð.

Í fyrsta lagi þá hafni stefndi því að að stefnandi eigi rétt á að fá útlagðan kostnað vegna kaupa hennar á rafmagnsrúmi og dýnu, er samtals hafi kostað 849.460 krónur, úr framangreindri tryggingu. Vísi stefnandi þar um til tveggja læknisvottorða og fullyrði einnig að stefndi hafi ekki greitt kostnað að fjárhæð 26.453 krónur. Stefndi telji rétt að taka fram að sá kostnaður, 26.453 krónur, hafi verið greiddur auk vaxta og dráttarvaxta.

Eftir standi kostnaður stefnanda vegna rúmkaupa sem stefndi hafni að greiða þar sem ekki sé um að ræða kostnað sem falli undir 1. mgr. 1. gr. laga nr. 50/1993. Sá kostnaður sem stefnda beri að greiða á grunni 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 þurfi að vera kostnaður vegna kaupa á hlut/hjálpartæki er hafi verið stefnanda bráðnauðsynlegt vegna afleiðinga slyssins eingöngu. Slíka nauðsyn þurfi að staðfesta með læknisfræðilegum gögnum. Að öðrum kosti bætist sá kostnaður ekki á grunni 1. mgr. 1. gr. laganna. Hafi stefnandi ekki sýnt fram á þá nauðsyn með læknisfræðilegum gögnum. Í þeim vottorðum sem krafan styðjist við sé ekki að sjá að læknirinn hafi talið það vera nauðsyn vegna slyssins að stefnandi keypti rúmið en sönnunarbyrði um það liggi öll hjá stefnanda.

Að mati stefnda beri tilvitnuð gögn sem stefnandi byggi á þennan kröfulið engan veginn það með sér að brýn þörf í þessum skilningi hafi verið fyrir stefnanda til að kaupa umrætt rúm. Til að sýna fram á það þurfi eitthvað annað og meira en eingöngu reikninga fyrir útlögðum kostnaði og upptalningu læknis á hlutum sem muni koma til með að létta líf stefnanda. Stefndi vísi einnig til þess að almennt séð sé litið svo á að undir útlagðan kostnað í þessu sambandi falli ekki kaup á ýmsum hlutum sem séu til þess fallnir að bæta lífsgæði almennt, óháð slysi. Þar undir falli eingöngu hlutir sem séu nauðsynlegir vegna slyss. Í því sambandi sé bent á að ekki sé að sjá af fyrirliggjandi gögnum að keypt hafi verið sérstakt sjúkrarúm, heldur hafi verið um að ræða venjulegt rúm sem sé almennt keypt alveg óháð því hvort fólk hafi lent í slysi eða ekki. Ljóst sé því að þetta hafi ekki verið kaup á hjálpartæki sem hafi verið bráðnauðsynlegt fyrir stefnanda að eiga vegna slyssins, en í öllu falli sé slík nauðsyn ósönnuð, og sé þessum kröfulið því hafnað.

Í öðru lagi þá geri stefnandi kröfu um það að stefndi bæti framtíðarkostnað sem matsmenn telji að muni falla til vegna slyssins. Þetta sé ekki sett fram sem fjárkrafa heldur boðað að aflað verði matsgerðar í því skyni að leggja mat á framtíðarkostnað sem kunni að falla til og í framhaldi verði framhaldsstefnt. Stefndi geti því ekki fjallað frekar um þennan lið í kröfu stefnanda en geri þó áskilnað um að gera slíkt í nýrri greinargerð verði talið að stefnanda sé heimilt að koma slíkri kröfu að með framhaldsstefnu. Stefndi telji engan veginn liggja fyrir að það sé heimilt, en stefnandi hafi auðveldlega getað aflað matsgerðar um hugsanlegan framtíðarkostnað fyrir málshöfðun og séu skilyrði 29. gr. laga nr. 91/1991 um heimild til framhaldsstefnu til aukningar á kröfum ekki uppfyllt og leiði það til frávísunar á þessum kröfulið frá dómi, hvort sem sé með eða án kröfu.

Í þriðja lagi geri stefnandi kröfu um frekari bætur vegna tímabundins tekjutaps. Þeirri kröfu sé hafnað þar sem stefnandi hafi þegar fengið fullar bætur vegna þessa kröfuliðar greiddar í uppgjöri 7. mars 2017. Hafi stefndi þegar greitt lífeyrissjóðsiðgjald sem upp á vantaði auk vaxta og dráttarvaxta. Krafa stefnanda miðist við að reikna eigi þennan bótalið út frá fullum launum staðgengils þann tíma sem tímabil óvinnufærni hafi varað, frá slysdegi til 5. desember 2013, og gerð sé krafa um lífeyrissjóðsframlag og orlof á þau viðmiðunarlaun. Stefndi hafni því að orlof skuli bætast á launin. Tímabil óvinnufærni nái yfir meira en 12 mánaða tímabil. Krafa stefnanda taki mið af því að greitt væri fyrir alla þá mánuði og hafi bætur til hennar tekið mið af því. Með því hafi verið litið til þess að laun væru greidd á orlofstíma eins og aðra unna mánuði ársins. Að bæta orlofi á viðmiðunarlaun hafi í för með sér að orlof yrði tvígreitt og beri því að hafna því.

Ágreiningur um þennan kröfulið sé því einkum um launaviðmið við útreikning bóta, hvort miða eigi að við full laun staðgengils eða helming þeirra eins og stefndi hafi gert í uppgjöri. Ekki komi til álita að miða við full laun staðgengils enda ekki sýnt fram á það með nokkrum hætti að stefnandi hafi glatað launum sem því nemi þetta tímabil. Þvert á móti hafi stefnandi fengið tímabundið tjón sitt að fullu bætt með þegar greiddum skaðbótum og vel það. Hér sé um að ræða skaðabætur til tjónþola til að bæta honum upp launatekjutap vegna slyss. Reglan sé sú að eingöngu raunverulegt tekjutap skuli bætt og sé við það horft til þeirra launa sem tjónþoli hafi haft fyrir slys. Bótunum sé þannig ætlað að tryggja að tjónþoli missi ekki tekjur þann tíma sem hann hafi verið óvinnufær og gera hann eins settan að þessu leyti og ef slys hefði ekki orðið. Meginreglan sé þannig að tímabundið tekjutap bætist í takt við þær raunverulegur tekjur sem hefði verið aflað ef ekki hefði komið til slyss. Vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem hafi verið hjá stefnanda hafi stefndi fallist á að víkja frá þeirri meginreglu og beita öðru launaviðmiði en að miða við tekjur sem stefnandi hafi sannanlega haft fyrir slysið. Sé ósannað að stefnandi hefði, ef slysið hefði ekki orðið, fengið þau laun sem krafan snúi að og ekkert í málsgögnum sýni fram á það. Stefndi mótmæli því sem röngu sem byggt sé á í stefnu að til hafi staðið að hækka laun stefnanda og megi sjá af gögnum að svo hafi alls ekki verið. Af gögnum sem liggi fyrir um tekjur stefnanda mánuðina fyrir slys megi sjá að stefnandi hafi fengið 57.200 krónur í laun frá […] ehf. Í október 2012 hafi launin hækkað í 110.000 krónur og sé sama greiðsla fyrir nóvember 2012. Fullyrðing stefnanda um að ætlunin hafi verið að greiða tvöfalda þá upphæð fyrir nóvember 2012 sé engum gögnum studd og því ósannað að svo hafi verið. Greiðslan fyrir nóvember 2012 sé ekki merkt svo að um hafi verið að ræða hálf laun fyrir nóvember 2012. Slysið hafi vissulega átt sér stað um miðjan nóvember 2012 en það þýði ekki að stefnandi hafi ekki fengið full laun þann mánuð enda fái fólk almennt laun vegna veikinda og slysaforfalla að einhverju marki og sé sá réttur lögbundinn. Megi því ætla að stefnandi hafi, eins og aðrir launþegar, átt slíkan rétt en þegar slysið hafi orðið hafi hún verið launþegi hjá […] ehf. Engin sönnun liggi fyrir um hækkandi laun stefnanda umfram hækkunina í október 2012 eða að laun hennar hafi átt að vera tvöfalt hærri í nóvember 2012 og hækka áfram eftir það. Fullyrðingar um að laun yrðu í takt við það sem staðgengill hennar hafi fengið eigi því ekki við nein rök að styðjast. Það að stefnandi hafi ráðið inn starfsmann til að sinna sínum störfum þýði alls ekki að hún hafi haft sömu laun eða á sama tíma glatað sömu tekjum og sá sem fengið hafi launin greidd. Fullyrðingar í þá átt eigi ekki við nein rök að styðjast né bendi málsgögn til þess. Launasaga ársins 2012 bendi engan veginn til þess að fyrirsjáanlegt hafi verið að laun í desember 2012 myndu sexfaldast frá því sem þau hafi verið í október og nóvember sama ár eða vera nálægt því fimm eða sexföld á árinu 2013. Þá beri gögnin einnig með sér að sá starfsmaður sem hafi verið ráðinn hafi í raun verið að sinna störfum tveggja starfsmanna, það er stefnanda og annars sem hafi verið í fæðingarorlofi þegar slysið hafi orðið. Verði ekki betur séð en að sá starfsmaður hafi verið á launaskrá hjá fyrirtækinu í október 2012 og hafi hækkað umtalsvert í launum eftir slysið. Að öllu framangreindu virtu telji stefndi að þau viðmiðunarlaun sem notuð hafi verið við útreikning á þessum bótalið hafi verið sanngjörn og eðlileg enda með þeim tekið tillit til þeirrar stöðu stefnanda að tekjuöflun hennar mánuðina fyrir slys hafi verið óveruleg. Bætur þannig reiknaðar hafi því fyllilega bætt stefnanda tímabundið tekjutap vegna slyssins og gott betur og leiðir af því að hafna beri þessum kröfulið stefnanda.

Stefndi hafni alfarið kröfu stefnanda um greiðslu miskabóta er miðist við 91 stig og 50% álag á þær. Varanlegur miski stefnanda hafi verið metinn 64 stig af matsmönnum og hafi miskabætur til stefnanda verið greiddar í samræmi við niðurstöðu matsgerðar. Stefndi hafi fallist á að greiða 25% álag á miskabætur. Krafa stefnanda snúi að hærri miskabótum sem nemi aukningu um 27 stig og tvöfalt hærra álagi á þær bætur. Stefndi hafni báðum kröfum enda hafi þegar greiddar miskabætur og álag verið fullnaðarbætur.

Miskabætur sem stefndi hafi greitt stefnanda hafi tekið mið af matsgerð um að miski sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna slyssins hafi verið 64 stig. Hvernig matsmenn hafi komist að þeirri niðurstöðu og hvaða aðferð þeir hafi beitt geti stefndi ekki borið ábyrgð á. Það sem skipti máli sé endanleg niðurstaða um heildarmiska stefnanda. Ekkert hafi verið því til fyrirstöðu að stefnandi myndi leita skýringa hjá matsmönnum á niðurstöðu og eða hvernig þeir hefðu komist að henni. Vilji stefnandi ekki sætta sig við niðurstöðuna eða telji miska að einhverju leyti vanmetinn eða rangt metinn hafi hún átt að reyna að fá mati hnekkt. Það hafi stefnandi ekki gert og því standi matsgerðin óhögguð sem grundvöllur miskabóta sem stefnda hafi borið að greiða stefnanda vegna slyssins.

Stefndi hafni því einnig sem röngu að matsmenn hafi fært miska stefnanda niður um 27 stig eða aðferðin verið í ósamræmi við skaðabótalög enda sé það byggt á misskilningi. Þá sé því einnig hafnað að sú niðurstaða matsmanna hafi verið röng. Með þeirri aðferð sem matsmenn hafi beitt, svokallaðri hlutfallsaðferð, hafi réttilega verið tekið mið af því að stefnandi hafi haft fleiri en einn áverka vegna sama slyss. Í því tilviki sé ekki unnt að leggja saman niðurstöður mats á einstökum áverkum með venjulegum hætti til að fá endanlega niðurstöðu, eins og stefnandi ætli, heldur þurfi við samlagningu að beita hlutfallsreglunni. Sú regla gangi út frá því að þegar einstaklingur sem hafi verið 100% heill fyrir slys verði fyrir 20 stiga varanlegum miska þá megi segja að eftir af honum séu heil 80%. Ef um annan áverka í sama slysi er að ræða sem sé einnig 20 stig verði að líta svo á að um sé að ræða 20% af þeim 80% sem hafi verið eftir heil, o.s.frv. Ella væri hætta á að lokaniðurstaðan yrði of há og færi jafnvel yfir 100 stig, sem standist ekki samkvæmt 2. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem segi algeran miska 100 stig.

Framangreint eigi augljóslega við í tilviki stefnanda sem hafi hlotið margvíslega áverka í slysinu 15. nóvember 2012. Hafi því verið um að ræða eðlilega og hefðbundna aðferð við ákvörðun á miskastigi sem hafi ekki verið á neinn hátt frábrugðin því sem gert sé við slíkt mat þegar um fjöláverka sé að ræða. Munurinn sé eingöngu sá að oft sé ekki gerð grein fyrir því í matsgerð að þessari aðferð sé beitt. Það breyti hins vegar ekki þeirri staðreynd að hlutfallsreglunni hafi verið beitt enda annars hætta á að mat reynist of hátt og þá jafnvel yfir 100 stigum. Framangreind aðferð matsmanna hafi ekki breytt því hver heildarniðurstaðan hefði orðið um miskastig stefnanda. Matsmenn hafi allt eins getað gefið einstökum liðum færri stig í stað þess að reikna það hlutfallslega og þá með sömu niðurstöðu miskastiga. Sé með öllu ósannað að miski stefnanda hafi numið 91 stigi eins og krafa hljóði um. Niðurstöðu matsmanna um 64 stiga miska hafi ekki verið hnekkt og því standi matið, en greiðsla miskabóta hafi tekið mið af því mati. Stefnandi eigi því ekki rétt á frekari miskabótum úr hendi stefnda og því beri að hafna þessum kröfulið hennar.

Stefndi hafni enn fremur kröfu stefnanda um 50% álag á miskabætur enda væri slíkt í ósamræmi við dómvenju. Í 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga sé kveðið á um heimild til hækkunar á miskabótum þegar sérstaklega standi á um allt að 50%. Af dómaframkvæmd sé ljóst að heimild þessari sé beitt þegar um alvarlegt fjölþætt líkamstjón sé að ræða. Á þeim grunni hafi stefndi fallist á að greiða 25% álag á miskabætur til stefnanda enda ljóst að áverkar hennar séu alvarlegir og hafi margvísleg áhrif á daglegt líf hennar. Stefndi hafni því hins vegar að atvik séu slík að miða skuli við hærra álag, hvað þá hámarkið. Af dómaframkvæmd sé ljóst að slíkt sé almennt ekki gert og hafi eingöngu verið fallist á hámarksálag þegar tjónþoli hafi verið sviptur flestum lífsgæðum auk þess að vera háður aðstoð annarra um flestar helstu athafnir daglegs lífs. Samkvæmt matsgerð eigi það ekki við í tilviki stefnanda. Álag á miskabætur sem stefndi hafi greitt sé sanngjarnt og hæfilegt og í samræmi við dómvenju og beri af þeim sökum að hafna þessum kröfulið stefnanda.

Stefndi hafni því jafnframt að stefnandi eigi rétt til frekari bóta vegna varanlegrar örorku en þeirra sem þegar hafi verið greiddar. Stefndi hafi fallist á að beita sérreglu 2. mgr. 7. gr. skaðbótalaga nr. 50/1993 og metið árslaun hennar sérstaklega. Ágreiningur sé um það hvaða árslaun skuli leggja til grundvallar. Útreikningur stefnda hafi tekið mið af meðallaunum viðskiptafræðinga árið 2013. Krafa stefnanda miðist aðallega við laun sérfræðinga í viðskiptagreinum fyrir 2012 en til vara miðgildi launa félagsmanna í Félagi viðskipta og hagfræðinga árið 2013. Stefndi hafni því alfarið að miða beri við þau laun sem stefnandi vilji, bæði í aðal og varakröfu. Sönnunarbyrði um að þau laun séu réttari mælikvarði á framtíðartekjur stefnanda liggi hjá stefnanda. Að mati stefnda sé réttur mælikvarði á framtíðartekjuöflun stefnanda meðallaun viðskiptafræðinga. Stefnandi hafi verið við það að ljúka viðskiptafræðinámi þegar slysið hafi orðið og í sjálfu sér allt óráðið um framtíðina. Hún hafði þá vissulega stofnað fyrirtæki og unnið við það en það hafði þá ekki starfað lengi og því sé engin fullvissa um að svo hefði verið til frambúðar. Þá hafi tekjuöflun hennar hjá fyrirtækinu verið alls óviss, eins og málsgögn beri með sér en engin gögn liggi fyrir til stuðnings fullyrðingum um mikið hækkandi tekjur sem þá yrðu umfram það viðmið sem notað hafi verið. Þá hafi verið litið svo á að hjá tjónþolum sem ekki hafi náð að mynda neina tekjusögu, t.d. vegna náms, sé eðlilegt að miða við meðaltekjur í þeirri starfsstétt sem námið hafi miðað að. Í tilviki stefnanda hafi það verið viðskiptafræði og því sé eðlilegt að taka hér mið af meðallaunum viðskiptafræðinga enda hafi hún verið rétt við það að ljúka því námi en hafi ekki haft tekjusögu í tengslum við störf á því sviði. Stefndi hafni því sérstaklega að hægt sé að miða bætur vegna örorku við laun sérfræðinga í viðskiptagreinum. Ekkert liggi fyrir um að það starf sem stefnandi hafi verið byrjuð að sinna hjá fyrirtækinu falli undir að vera sérfræðistarf né liggi fyrir skýringar á því um hvaða störf sé þá að ræða er þar falli undir. Sé því ósannað að það tekjuviðmið sé réttur mælikvarði til nota við útreikning bóta til handa stefnanda.

Stefnandi hafi ekki verið með sérmenntun umfram almenna viðskiptafræði og ekki fyrirsjáanlegt að svo yrði í framtíð. Hafi verið mun líklegra en hitt að framtíðarvinna hennar hefði verið við almenn störf á sviði viðskiptafræði enda sá starfsvettvangur víður og líklegast að flestir er ljúki því námi séu á þeim vettvangi frekar en að sinna því sem geti fallið undir að vera sérfræðistarf.

Stefndi hafni einnig varakröfu stefnanda og því að það árslaunaviðmið sem þar sé notað við útreikning bóta fyrir varanlega örorku sé til þess fallið að gefa réttari mynd af mögulegum framtíðartekjum stefnanda ef slysið hefði ekki orðið. Verði ekki séð að sú könnun sem vísað sé til til stuðnings kröfunni sé áreiðanlegt gagn um tekjur félagsmanna þess félags enda komi fram í upphafskafla þar að erfitt hafi reynst að fá svör og þurft hafi að senda könnunina út í tvígang. Þá segi að óvissa sé í mati á áreiðanleika könnunarinnar og kunni jafnvel að vera að sömu aðilar hafi svarað henni í bæði skiptin.

Af öllu framangreindu virtu þá sé það mat stefnda að stefnandi hafi ekki fært fram fullnægjandi sönnun um að beita beri öðru árslaunaviðmiði við útreikning skaðabóta en því sem stefndi hafi miðað við í fyrirliggjandi uppgjöri. Leiði það til þess að hafna beri kröfu stefnanda um frekari bætur samkvæmt þessum kröfulið, bæði aðal og varakröfu.

Stefndi bendi einnig á að undir þeim kröfulið í málatilbúnaði stefnanda sem varði vanmat á afleiðingum slyssins sé ekki að finna fjárkröfu heldur hafi verið boðað að það yrði gert síðar með framhaldsstefnu. Sömu sjónarmið eigi við varðandi þennan lið í kröfu stefnanda og að framan greinir undir lið tvö. Stefndi geti ekki séð að skilyrði 29. gr. laga nr. 91/1991 fyrir framhaldsstefnu til aukningar á kröfum hafi verið uppfyllt. Stefnandi hafi auðveldlega getað aflað mats fyrir málshöfðun og þá byggt kröfur sínar á því mati. Það beri því sömuleiðis að vísa þessum lið í kröfu stefnanda frá dómi án kröfu. Þá geri stefndi áskilnað um það að skila greinargerð á ný um þennan kröfulið síðar verði talið að stefnanda sé heimilt að bæta við kröfur sínar undir þessum kröfulið með framhaldsstefnu.

Verði engu að síður litið svo á að stefnandi eigi rétt til frekari bóta úr hendi stefnda þá byggi stefndi á því til vara að lækka beri bætur verulega. Það sjónarmið eigi jafnt við hvort sem fallist sé á alla kröfuliði stefnanda eða eingöngu hluta þeirra. Lækkunarkrafan taki þannig bæði til þess að eingöngu sé fallist á suma af kröfuliðum stefnanda og einnig að lækka beri fjárhæð hvers þeirra verulega. Krafa stefnda um að stefnandi greiði honum málskostnað sé byggð á 129.–130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Niðurstaða

Stefnandi slasaðist alvarlega í umferðarslysi 15. nóvember 2012. Ekki er ágreiningur um bótaskyldu stefnda í málinu og hafa bætur þegar verið greiddar í uppgjöri 7. mars 2017. Stefnandi telur sig þó eiga rétt til frekari bóta en því hefur stefndi hafnað.

Stefnandi gaf aðilaskýrslu fyrir dómi, en fyrir dóminn komu sem vitni […], […], […], fyrrverandi starfsmenn […] ehf., og jafnframt gaf skýrslu í gegnum síma R-kk-nf J-kk-nf, læknir og annar höfundur matsgerðar sem liggur fyrir í málinu.

Eins og að framan greinir þá deila málsaðilar í máli þessu um það hvort stefnandi eigi rétt á enn frekari bótum varðandi ýmsa kröfuliði í uppgjöri þeirra. Stefnandi krefst þess hér nánar tiltekið að stefndi endurgreiði henni tiltekinn útlagðan kostnað, auk frekari bóta vegna tímabundins tekjutaps hennar, varanlegs miska og varanlegrar örorku.

Stefnandi krefst þess að stefndi endurgreiði kostnað við kaup á rafmagnsrúmi og dýnu þar sem það falli undir sjúkrakostnað eða annað fjártjón í skilningi 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993,

8

49.460 krónur .

Stefndi hafnar því og vísar til þess að ekki sé um að ræða kostnað se m falli undir 1. gr. laga nr. 50/1993 .

Stefnandi byggir kröfuna á tveimur læknis vottorðum G uðbj argar

K.

L-kvk-ef endurhæfingar læknis á

Grensás deild . Í þeim kemur fram að vegna slyssins eigi stefnandi erfitt með að standa og liggja í lengri tíma og hún eigi einnig erfitt með svefn . Því sé óskað eftir því að hún fái styrk til að kaupa tilgreinda hluti til að létta sér lífið, þ.m.t. betra rúm/dýnu .

Að mati dómsins eru framangreind vottorð sem krafan er studd við ekki skýr um nauðsyn þess að stefnandi kaupi umrætt rúm vegna afleiðinga slyssins .

Vottorðin tilgreina nokkra hluti er læknirinn telur að gott sé fyrir stefnanda að eiga og því sé óskað eftir styrk fyrir stefnanda til að kaupa þá.

Þar sem ekki nýtur við gagna þar sem fram kemur að umrætt rúm sé að mati læknis nauðsynlegt hjálpartæki sem stefnandi geti ekki verið án vegna afleiðinga slyssins er ekki unnt aðfalla st á með stefnanda að kostnaðurinn falli undir 1. gr. laga nr.

50/1993 og er umræddri kröfu stefnanda um endur greiðslu kaupverðsins því hafnað.

Í stefnu áskildi stefnandi sér rétt til þess að hafa uppi kröfu um framtíðarkostnað vegna slyssins , sem var talinn vera fyrir hendi í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef

P-kk-ef, með því þá að afla matsgerðar dómkvaddra matsmanna .

Í þinghaldi þann

12. desember

2019 upplýsti lögmaður stefnanda um að þessi liður í kröfugerð stefnanda væri fallinn niður þar sem búið væri að ganga frá uppgjöri við stefnda í samræmi við niðurstöðu í matsgerð dómkvaddra matsmanna . Voru aðilar sammála um að ekki væri þörf á að leggja þá matsgerð fram fyrir dóminn þar sem uppgjör hefði farið fram hvað þennan bótalið varðar .

Stefnandi krefst frekari bóta vegna tímabundins tekjutaps á grundvelli

2 . gr. laga nr.

50/1993 og byggir á því að bætur samkvæmt þessum kröfulið skuli miðast við full laun staðgengils sem hafi sinnt starfi stefnanda þann tíma sem hún var veik í skilningi laga nr.

50/1993

, frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013 . Stefndi hafnar því og telur tímabundið tjón stefnanda að fullu bætt en við uppgjör hafi verið miðað við hálf laun staðgengils hennar .

Við aðalmeðferð málsins komu fyrir dóminn […]

, […] og […]

, en þær unnu með stefnanda hjá fyrirtækinu […] ehf. áður en stefnandi lenti í slysinu og skiptu með sér starfi stefnanda eftir slysið yfir framangreint tímabil frá 15. nóvember 2012 til 5. desember 2013 .

Af framburði þeirra verður að mati dómsins ekki annað ráðið en að þær hafi allar skipt starfi stefnanda á milli sín m eð einum eða öðrum hætti , sem viðbót við fullt starf þeirra hjá fyrirtækinu , til að hægt væri að halda starfseminni gangandi .

Samkvæmt gögnum máls voru tekjur stefnanda mánuðina fyrir slys 57.200 krónur frá janúar til september 2012

, en hækkuðu í 110.000 krónur í október og nóvember 2012 .

Í bóta uppgjöri

7. mars 2017 tók stefndi tillit til sérst akra aðstæðna hjá stefnanda og féllst á að miða við hærri tekjur en hún hafði haft fyrir slysið .

Hefur stefnandi ekki sýnt fram á að launin hafi átt að hækka jafnt og þétt og margfaldast á tímabilinu þannig að þau yrðu í takt við það sem staðgengill fékk greitt , ef ekki hefði komið til slyssins .

Með vísan til þess að bætur fyrir tímabundið tekjutap skuli almennt miða við þær raunverulegu tekjur sem tjónþoli hafi haft fyrir slys telst stefnandi hafa fengið tímabundið tjón sitt bætt að fullu enda miðaðist uppgjör við h ærri tekjur en hún hafði sannanlega fyrir slys ið . Er þessum kröfulið því hafnað.

Stefnandi krefst þess að bætur vegna varanlegs miska verði greiddar í samræmi við metinn miska samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð þeirra R-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef P-kk-ef , sem sé að mati stefnanda réttilega

91 stig en ekki 64 stig eins og bótauppgjör ið hafi tekið mið af .

Stefnandi reisir kröfu sína á því að ekki hafi verið rétt af matsmönnum að beita hlutfallsreglu við samlagningu miskastiga í matsgerðinni er gert var .

Stefndi hafnar því og telur varanlegan miska rétt metinn 64 sig eins og komist er að niðurstöðu um í matsgerð .

R-kk-nf J-kk-nf

, læknir og annar höfunda umræddrar matsgerðar sem liggur fyrir , gaf símaskýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins.

Í framburði hans kom meðal annars fram að hlutfallsreglunni sé beitt þegar fjöláverka r eru fyrir hendi og miski fer að nálgast

100 stig.

Þá staðfesti R-kk-nf að hlutfalls reglunni væri beitt í framkvæmd og að reglunni hafi verið beitt um árabil og þótt hún sé alla jafna ekki nefnd sérstaklega á nafn í matsgerð um þá sé reglunni engu að síður beitt um fjöláverka í matsgerðum.

Með hliðsjón af framangreindu er ekki fallist á með stefnanda aðra ngt hafi verið að beita hlutfallsreglunni við mat á miska stefnanda. Var beiting reglunnar að mati dómsins bæði eðlileg og hefðbundin aðferð þar sem fyrir hendi voru fjöláverkar og miski að nálgast 100 stig .

Var því um að ræða viðurkennda aðferð við heildar mat á miska sem hefur verið staðfest í dómaframkvæmd og er nú að finna í nýrri miskatöflu Örorkunefndar .

Er kröfu stefnanda um frekari miska bætur því hafnað .

Stefnandi krefst þess jafnframt að fá 50% álag á miskabætur , en fyrir liggur að stefndi hefur fallist á að greiða stefnanda

25% álag .

Samkvæmt dómvenju virðist hámarkinu 50% aðeins beitt þegar sérstaklega stendur á, þ að er þegar afleiðingar slyss eru það alvarlegar að tjónþoli þ arf aðstoð með allar daglegar athafnir lífs .

Í matsgerð R-kk-ef

J-kk-ef og

G-kk-ef

P-kk-ef er helstu afleiðingum slyssins lýst eftirkomu til skoðunar við mat á varanlegum miska . Kemur þar framaðu m sé að ræða alvarlega fjöl áverka se m hafi margvísleg áhrif á daglegt líf stefnanda . Þar sé alvarlegastur heilaáverki sem sé metinn til

30 miska stiga. Þá sé einnig fyrir hendi hjá stef n anda heyrnar skerðing á hægra eyra, lyktar og bragðskynsskerðing, sjónsviðsskerðing, verkir í baki og báðum fótum og glerbrot í vinstri hendi . Þá sé enn fremur fyrir að fara versnun á fyrri þvagleka sem og áfallastreituröskun.

Stefnandi kom fyrir dóminn og gaf skýrslu .

Kom þar meðal annars fram að stefnandi upplifi margvísleg ar afleiðingar slyssins , sé til dæmis með mikla verki í líkama , hafi upplifað minnisleysi , hvatvísi og rugling í taugaboð um vegna heila áverkans. Hún sofi illa, sé með sjónskerðingu og ekkert lyktarskyn.

Eftir slysið hafi hún þurft mikla aðstoð frá eiginmanni sínum en hann hafi þurft að aðstoða stefnanda með ýmislegt og til dæmis þurfi stefnandi aðstoð við það að fara upp o g niður stiga.

Stefnandi þurfi einnig mikla aðstoð við að sinna yngri börnum sínum sem hún hafi eignast eftir slysið.

Þá kom einnig fram að hún hafi reynt að halda áfram með rekstur fyrirtækisins […] en það hafi ekki gengið eftir þar sem hún hafi ekki haft þrek til þess og fyrirtækinu hafi því verið lokað í maí 2015.

Með vísan til alls framangreinds þá telst stefnandi , þrátt fyrir ótvírætt afar alvarlegar afleiðingar umrædds slyss , þó að meginstefnu til vera sjálfbjarga um athafnir daglegs lífs.

Hún b ýr í eigin húsnæði , fer sjálf ferða sinna, og sér um sig sjálf og ung börn sín með aðstoð eiginmanns síns .

Eru framangreindar afleiðingar slyssins án efa alvarlegar en þó ekki slíkar að stefnandi teljist nú vera háð öðrum um allar athafnir daglegs lífs. M eð hliðsjón af framangreindu og dóm venju er því ekki unnt að fallast á kröfu um

50% álag á miskabætur.

Stefnandi krefst frekari bóta v egna varanlegrar örorku á grundvelli

5 .

–

7. gr. laga nr.

50/1993 og byggir á því að við uppgjör bóta eigi að miða við meðaltekjur þeirra sem störfuðu við sérfræðistörf í viðskiptagreinum á slysárinu 2012 samkvæmt launatöflum

Hagstofunnar .

Stefnandi reisir kröfu sína á því að á slysdegi hafi hún verið við það að ljúka grunnnámi í viðskiptafræði og hafði á slysárinu stofnað fyrirtæ k ið […] ehf. þar sem stefnandi stefndi á það að gegna ábyrgðarstöðu í framtíðinni ef slysið hefði ekki átt sér stað.

Stefndi hafnar þessari kröfu stefanda, en vísar til þess að þegar hafi verið fallist á það að beita sérreglu 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 og meta árslaun stefnanda sérstaklega, sem hafi síðan í uppgjöri tekið mið af meðallaunum nýútskrifaðra viðskiptafræðinga árið 2013 .

Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1993 skal við mat á tjóni vegna varanlegrar örorku líta til þeirra kosta er tjónþoli á til að afla sér tekna með vinnu, sem sanngjarnt sé að ætlast til að hann starfi við. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laganna er meginreglan að við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku skuli meðalatvinnutekjur tjónþola, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, þrjú síðustu almanaksár fyrir slysdag, lagðar til grundvallar árslaunaviðmiði. Hafi tjónþoli ekki haft fastar tekjur næstliðin þrjú ár fyrir slysdag kann þetta viðmið varðandi líklegar framtíðartekjur hans að reynast ósanngjarnt. Þá sé komið til móts við slíkar aðstæður í 2. mgr. 7. gr. laganna, en samkvæmt því er skylt að meta árslaun sérstaklega séu aðstæður tjónþola óvenjulegar og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans en þær sem hann hafði síðustu þrjú ár fyrir slysdag.

Eins og að framan greinir þá lagði stefnandi stund á grunnnám í viðskiptafræði við Háskólann á Bifröst og var að vinna að BSritgerð þegar slysið átti sér stað. Stefnandi byggir á því að meðaltekjur sérfræðinga í viðskiptagreinum á slysárinu gefi raunhæfari mynd af framtíðartekjum hennar en meðaltekjur útskrifaðra með BSgráðu í viðskiptafræði árið 2013 sem bótauppgjör stefnda miðaðist við. Við mat á því hvaða tekjur skuli leggja til grundvallar er ekki unnt að líta fram hjá því að engin gögn liggja fyrir um það að stefnandi hafi stefnt á frekara nám í viðskiptafræði eftir grunn og meistaranám eða að líkur hafi verið fyrir því. Þá liggja heldur ekki fyrir nein gögn sem sýna fram á að það starf sem stefnandi sinnti hjá […] ehf. falli undir það að vera sérfræðistarf eða líkur séu á að svo hefði orðið í framtíðinni. Af framburði stefnanda og þeirra […], […] og […], verður ekki annað ráðið en að starf stefnanda hjá […] hafi einkum falist í aðstoð við langveik og fötluð börn með því að koma á aðstoð inn á heimili þeirra með samningum við sveitarfélög. Stefnandi hafi m.a. séð um samningagerð, kostnaðaráætlanir og samskipti við aðstandendur og lækna. Þá kom fram í framburði vitna fyrir dómi að þeim hluta rekstrarins sem sneri að launa og bókhaldsvinnu hafi verið sinnt af þriðja aðila.

Með hliðsjón af framangreindu þá er það mat dómsins að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á það að líkur hafi fremur staðið til þess að hún myndi leggja stund á meistaranám eða sérnám í viðskiptafræði í framtíðinni, né á það að starf hennar hjá […] ehf. hafi falið í sér sérfræðistarf, eða að líkur væru á því að hún myndi sinna slíku starfi í framtíðinni hjá fyrirtækinu og er kröfu stefnanda samkvæmt þessum kröfulið því hafnað.

Með hliðsjón af öllu hér framangreindu þá verður að mati dómsins ekki talið að aðrar hér fram komnar röksemdir eða málsástæður hafi sérstaka þýðingu í málinu eða að þær geti leitt til annarrar niðurstöðu, sbr. elið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Með vísan til alls framangreinds verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Rétt þykir þó að málskostnaður milli aðila falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar samkvæmt gjafsóknarleyfi útgefnu 4. október 2017. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, sem þykir hæfilega ákveðin 1.860.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, skal því greiðast úr ríkissjóði.

Mál þetta fluttu I-kvk-nf P-kvk-nf lögmaður, fyrir hönd S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, fyrir stefnanda, en S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, 1.860.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf

Með hliðsjón af framangreindu þá er það mat dómsins að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á það að líkur hafi fremur staðið til þess að hún myndi leggja stund á meistaranám eða sérnám í viðskiptafræði í framtíðinni, né á það að starf hennar hjá […] ehf. hafi falið í sér sérfræðistarf, eða að líkur væru á því að hún myndi sinna slíku starfi í framtíðinni hjá fyrirtækinu og er kröfu stefnanda samkvæmt þessum kröfulið því hafnað.

Með hliðsjón af öllu hér framangreindu þá verður að mati dómsins ekki talið að aðrar hér fram komnar röksemdir eða málsástæður hafi sérstaka þýðingu í málinu eða að þær geti leitt til annarrar niðurstöðu, sbr. elið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Með vísan til alls framangreinds verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Rétt þykir þó að málskostnaður milli aðila falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar samkvæmt gjafsóknarleyfi útgefnu 4. október 2017. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, sem þykir hæfilega ákveðin 1.860.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, skal því greiðast úr ríkissjóði.

Mál þetta fluttu I-kvk-nf P-kvk-nf lögmaður, fyrir hönd S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, fyrir stefnanda, en S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, 1.860.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf