E-4828/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 19. júní sl., er höfðað af Bp Skip Afríka ehf., Lágmúla 5, Reykjavík, gegn Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 24, Reykjavík, með stefnu birtri 8. desember 2011.

Af hálfu stefnanda er þess krafist að viðurkenndur verði með dómi réttur félagsins til greiðslu bóta úr húftryggingu skipsins Que Sera Sera HF 026 hjá stefnda, vegna altjóns sökum strands skipsins við strendur Marokkó þann 22. desember 2009. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Af hálfu stefnda er þess krafist að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og dæmdur málskostnaður úr hans hendi.

II

Málavextir

Hinn 22. desember 2009 slitnaði skipið Que Sera Sera upp af legufærum sínum og strandaði við borgina Laayoune í Marokkó. Skipið var þá þinglýst eign stefnanda, skv. kaupsamningi dagettum 10. sama mánaðar, en hafði áður verið í eigu Hosma hf. Það félag mun hafa glímt við rekstrarerfiðleika og safnað upp tugmilljóna króna skuld við stefnda vegna vangoldinna vátryggingariðgjalda, m.a. vegna framangreinds skips. Með bréfi 16. október 2009 tilkynnti stefndi Hosma hf. að yrði ekki gengið frá iðgjaldagreiðslum vegna þriggja nafngreindra skipa, þ.m.t. Que Sera Sera, innan 14 daga frá dagsetningu bréfsins myndu allar tryggingar vegna skipanna falla niður án frekari viðvarana, sbr. skilmála er um þær giltu. Landsbankanum og Faenus ehf., sem voru með veð í skipinu, og B-kk-þgf Ó-kk-þgf, voru send afrit af bréfinu. Ástæða þess að B-kk-nf, sem er fyrirsvarsmaður stefnanda, fékk afrit af bréfinu mun vera sú að hann var framkvæmdastjóri fyrirtækisins Fleur de Mer í Marokkó sem þá var með skipið á leigu. Af gögnum málsins má ráða að B-kk-nf hafi áður verið í samskiptum við starfsmenn stefnda vegna vangoldinna trygginga Hosma hf. Að beiðni B-kk-ef féllst stefndi, þann 30. október 2009, á að framlengja uppsagnarfrest á tryggingum Hosma hf. um 21 dag gegn greiðslu 1.800.000 kr. Mun sú fjárhæð hafa samsvarað iðgjaldi á frestinum. Þann 3. nóvember 2009 voru greiddar inn á reikning stefnda 10.000 evrur eða jafnvirði 1.823.800 kr. Samkvæmt greiðslukvittun var skýring greiðslu „trygging vegna Hosma“ og var greiðandi „Björgvin Ólafsson-B.P.skip ehf.“ en eftir því sem fram kom við aðalmeðferð málsins mun það einkahlutafélag ekki vera sami lögaðili og stefnandi. Stefndi ber að frekari greiðslum hafi verið lofað en engar borist. Með tölvupósti Þ-kk-ef Þ-kk-ef, starfsmanns stefnda, til B-kk-ef, 30. nóvember 2009, kemur fram að ekki verði séð að greiðsla hafi borist. B-kk-nf svarar daginn eftir og segist vera erlendis, hann komi til landsins næsta dag og muni þá ganga frá þessu. Í tölvupósti Þ-kk-ef 2. desember 2009 til B-kk-ef kemur fram að framlenging trygginganna sé aðeins til „4. des.“. Með bréfi stefnda til Hosma hf., frá 15. desember 2009, er ber yfirskriftina „Vátryggingaskírteini, Samrit niðurfellingar“, kemur fram að skipatrygging Que Sera Sera hafi verið felld niður. Með tölvupósti stefnda frá 14. desember 2009 til starfsmanns Landsbankans var tilkynnt að þar sem uppgjör iðgjaldaskuldar Hosma hf. hefði ekki gengið eftir væru tryggingar Que Sera Sera o.fl. skipa fallnar niður vegna vanskila.

Þann 16. desember 2009 átti B-kk-nf Ó-kk-nf, fund með starfsmönnum stefnanda, framagreindum Þ-kk-þgf og S-x-x M-kk-þgf hdl., en til fundarins var boðað að ósk B-kk-ef. Greinir aðila á um efni fundarins. Stefnandi vísar til þess að B-kk-nf hafi þá fengið afhent „vátryggingarskírteini“ (sem samkvæmt yfirskrift á framlögðu skjali er „vátryggingayfirlit“) frá stefnda, sem merkt hafi verið Hosma hf. þar sem vátryggingartímabilið sé skráð frá 1. janúar til 31. desember 2009. Hafi hann því litið svo á að tryggingin hefði verið framlengd til 31. desember 2009. Á fundinum hefði hann jafnframt tilkynnt fulltrúum stefnda að Hosma hf. hefði selt félagi hans skipið. Stefndi kveður aftur á móti að B-kk-nf hafi upplýst fulltrúa stefnda á fundinum um að hann væri að vinna í því að koma skipum Hosma hf. í nýtt félag og vildi kanna möguleika á að fá skipin tryggð hjá stefnda í nafni þess félags. Því hafi alfarið verið hafnað af hálfu stefnda, enda hafi komið fram á fundinum að ekki stæði til að gera upp eldri skuldir Hosma hf. Telur stefndi að öllum viðstöddum hafi verið ljóst að engar tryggingar hafi verið lengur í gildi hjá stefnda vegna skipanna. Stefndi kannast ekki við að framangreint vátryggingayfirlit hafi verið afhent B-kk-þgf á fundinum.

Samkvæmt kaupsamningi keypti stefnandi skipið Que Sera Sera af Hosma hf., hinn 10. desember 2009. Ekki liggur fyrir að stefnda hafi verið tilkynnt formlega um eigendaskiptin en kaupsamningurinn var afhentur sýslumanni til þinglýsingar 14. desember 2009 og skráður í þinglýsingabækur daginn eftir.

Skipið Que Sera Sera strandaði eins og áður sagði í Marokkó 22. desember 2009. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafði þá þegar samband við stefnda sem hafnaði bótaábyrgð á þeim grunni að skipið væri ekki lengur tryggt hjá honum. Í bréfi stefnda til lögmanns stefnanda 2. mars 2011 er vísað til þess að stefnandi hafi aldrei keypt vátryggingar af stefnda, vátryggingum Hosma hf. hafi verið sagt upp og að eigendaskipti hafi orðið að skipinu sem valdi niðurfellingu tryggingarinnar.

Við meðferð málsins gáfu skýrslur B-kk-nf Ó-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, Þ-kk-nf Þ-kk-nf og S-kk-nf M-kk-nf, starfsmenn stefnanda, og M-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, starfsmaður Landsbankans.

III

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að hann hafi keypt tryggingar vegna skipsins af stefnda. Vísar stefnandi til þess að 3. nóvember 2009 hafi hann greitt inn á skuld Hosma hf. við stefnda. Þegar greiðslan hafi verið innt af hendi, hafi stefnandi staðið í samningaviðræðum við Hosma hf., um kaup á hinu vátryggða, Que Sera Sera, með fullri vitund stefnda. Eigendaskipti á hinu vátryggða hafi farið fram 10. desember 2009. Af samskiptum stefnanda og stefnda fyrir og eftir greiðsluna sé óhætt að fullyrða að stefnda hafi verið ljóst að stefnandi stæði í samningaviðræðum um kaup á skipinu. Stefnandi hafi greitt umrædda fjárhæð í góðri trú um að hann yrði vátryggingartaki og nyti vátryggingarverndar í kjölfarið. Þá telur stefnandi óhjákvæmilegt að skoða öll samskipti aðila, fyrir og eftir vátryggingaratburðinn, í ljósi sjónarmiða vátryggingaréttar um neytendavernd. Í ljósi faglegra yfirburða stefnda hefði honum verið í lófa lagið að gera stefnanda grein fyrir því að stefndi liti ekki svo á að til samningssambands milli þeirra hefði stofnast við umrædda innborgun.

Stefnandi hafnar því að vátryggingum Hosma ehf. hafi verið sagt upp 4. desember 2009. Hvorki stefnanda né veðhafa hafi borist uppsögn á umræddri tryggingu, en bankinn hafi fengið tölvupóst 14. sama mánaðar. Í kjölfar þess hafi stefnandi haft samband við stefnda, í þeim tilgangi að framlengja trygginguna. Af því tilefni hafi verið boðað til fundar vegna málsins 16. desember 2009. Á fundinum hafi stefnandi fengið afhent vátryggingarskírteini (svo) frá stefnda, sem merkt hafi verið Hosma hf. þar sem vátryggingartímabilið sé skráð frá 1. janúar 2009 til 31. desember 2009. Hafi stefnandi, sem ekki naut sérfræðiaðstoðar á umræddum fundi, ekki getað túlkað háttsemi stefnda á annan hátt en þann, að tryggingin hefði verið framlengd. Það hafi komið skýrt fram í hegðun stefnanda sem hafi eftir fundinn farið að leita eftir útboði í tryggingar frá og með 1. janúar 2010. Stefnandi mótmælir þeirri afstöðu stefnda að niðurstaða fundarins hafi verið á þá leið að stefnandi nyti ekki lengur vátryggingarverndar. Af samskiptum aðila sé ljóst að tryggingin hafði verið framlengd nokkrum sinnum og þannig myndast ákveðið samskiptaform eða venja í viðskiptum stefnanda og stefnda. Þá verði að skoða samskipti stefnanda og stefnda í ljósi sjónarmiða vátryggingaréttar um neytendavernd. Það að afhenda stefnanda vátryggingaskírteini (svo) vegna hins vátryggða, þar sem vátryggingartímabil sé skráð til 31. desember 2009, verði vart talið uppfylla þær kröfur sem gerðar séu í lögum nr. 30/2004 til uppsagnar af hálfu vátryggjanda á vátryggingartímabilinu, sbr. 2. mgr. 5. gr. laganna. Enga uppsögn sé að finna í gögnum málsins sem dagsett sé eftir umræddan fund. Breyti hér engu þó að skírteinið hafi verið merkt Hosma hf. þar sem stefnandi hafi verið í góðri trú um að hann væri vátryggingartaki. Þá hafi stefnandi verið orðinn þinglýstur eigandi hins vátryggða þegar boðað hafi verið á fundinn. Hafi fyrirsvarsmaður stefnanda tilkynnt fulltrúum stefnda á fundinum að Hosma hf. hefði selt félagi hans skipið. Í munnlegum málflutningi vísaði stefnandi jafnframt til þess að að réttaráhrif tilkynningar stefnda frá 16. október 2009 hefðu fallið niður þar sem stefndi hefði ekki fylgt áætlun um niðurfellingu tryggingarinnar eftir. Hefði stefndi þannig í verki fallið frá boðaðri niðurfellingu.

Stefnandi mótmælir því að með eigendaskiptum að skipinu Que Sera Sera þann 10. desember 2009, hafi allar tryggingar vegna skipsins fallið úr gildi, sbr. ákvæði 28.1 í skilmálum skipatryggingar A. Vísar stefnandi til þess að hann hafi átt í miklum samskiptum við stefnda vegna húftryggingar skipsins. Þegar samskipti hófust í marsmánuði 2009 hafi Hosma hf. verið eigandi hins vátryggða. Frá þeim tíma og þar til vátryggingaratburðurinn hafi átt sér stað hafi stefndi ekki undir nokkrum kringumstæðum gert stefnanda grein fyrir ákvæðum skilmálanna þrátt fyrir að hafa verið meðvitaður um áætlanir stefnanda að festa kaup á hinu vátryggða. Þá hafi stefndi sent uppsögn eftir að stefnandi varð þinglýstur eigandi að hinu vátryggða, þann 14. desember 2009 og sé því ljóst að hún uppfylli ekki skilyrði ákvæðis 2. mgr. 5. gr. laga nr. 30/2004. Enn fremur vísar stefnandi til þess að tilvik stefnanda falli undir undantekningu gr. 4.3 í skilmálum skipatryggingarinnar, frá því að trygging falli úr gildi við eigendaskipti. Samkvæmt ákvæðinu falli samningurinn fyrst úr gildi við eigendaskipti við lok komudags skipsins til fyrsta ákvörðunarstaðar þess, þ.e.a.s. ef skip er á ferð við eigendaskiptin. Í munnlegum málflutningi vísaði stefnandi jafnframt til þess að þrátt fyrir gr. 28.1 í vátryggingaskilmálum stefnda um niðurfellingu vátryggingar við eigendaskipti, hafi trygging Hosma hf. vegna skipsins gilt áfram, til hagsbóta fyrir stefnanda sem nýja eiganda skipsins, sbr. 40. gr. laga nr. 30/2004, enda hafi vátryggingaatburður átt sér stað innan 14 daga frá eigendaskiptum eins og áskilið er í ákvæðinu.

Um lagarök vísar stefnandi sérstaklega til ólögfestra meginreglna skaðabótaréttar, vátryggingaréttar, kröfuréttar og samningaréttar og laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991. Þá vísar hann til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Stefnandi vísar einnig til ákvæðis 4.3 í skilmálum skipatryggingar A. Um viðurkenningarkröfuna er vísað til ákvæðis 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og um málskostnað til XXI. kafla sömu laga, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er því hafnað að í gildi hafi verið vátryggingarsamningur milli aðila máls þessa um húftryggingu skipsins Que Sera Sera. Óumdeilt sé að fyrirsvarsmaður stefnanda og fulltrúar stefnda hafi verið í tölvupósts- og símasambandi fyrir greiðslu sem innt hafi verið af hendi í nóvember 2009 og jafnframt um skuldamál eiganda skipsins, Hosma hf. almennt, enda stefnandi, eða aðili nátengdur honum, með skipið á leigu á þessu tímabili og hafði því augljósa hagsmuni af því að tryggingar væru í gildi. Hins vegar sé fráleitt að halda því fram að með umræddri greiðslu hafi stefnandi orðið vátryggingartaki skipsins enda komi skýrt fram á kvittuninni að umrædd greiðsla hafi verið innt af hendi vegna Hosma hf. Stefndi hafi, er greiðslan átti sér stað, ekki haft vitneskju um hugsanleg kaup stefnanda á umræddu skipi og hafi reyndar fyrst fengið upplýsingar um að til stæði að fyrirtækið keypti skipið á fundinum 16. desember 2009 þegar fyrirsvarsmaður stefnanda hafi leitað eftir því við fulltrúa stefndu hvort þeir vildu tryggja skipið fyrir nýjan eiganda. Hann hafi þá vitað að stefnandi hafði engar tryggingar í gildi hjá stefnda á þeim tíma.

Stefndi mótmælir því sérstaklega að sjónarmið vátryggingarréttar um neytendavernd skipti hér einhverju máli. Stefnandi sé fyrirtæki sem sérhæfi sig í skipamiðlun og útgerð skipa og hafi áratugareynslu á því sviði og átti og mátti vera fulljóst hvaða leikreglur gilda varðandi vátryggingar skipa og ekkert í þeim efnum hafi þurft að koma honum í óvart. Engin ástæða hafi verið fyrir stefnda að upplýsa stefnanda sérstaklega um að það liti ekki á hann sem vátryggingartaka, enda hafi hann ekki verið það og hafi vitanlega verið það alveg ljóst, sbr. skýringu greiðslunnar frá 2. nóvember 2009.

Stefndi vísar til þess að engar tryggingar hafi verið í gildi hjá honum vegna skipsins frá og með 4. desember 2009, en þann dag hafi allar tryggingar fyrri eiganda þess, Hosma hf., verið felldar niður vegna vanskila, sbr. bréf frá 16. október 2009 og tölvupóst til B-kk-ef Ó-kk-ef frá 2. desember 2009. Jafnvel þó fullyrðingar stefnanda um að umrædd niðurfelling stæðist ekki einhverra hluta vegna þá ætti stefnandi enga aðild að meintum ágreiningi um það heldur þrotabú Hosma hf., sem ekki sé aðili að máli þessu og samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 leiði aðildarskortur til sýknu.

Stefndi vísar til þess að bréfið frá 16. október 2009 hafi aldrei verið afturkallað og hafi því haldið fullu gildi sínu þó svo að stefndi hefði frestað niðurfellingunni í tvígang, fyrst um 21 dag 30. október 2009 og síðan til 4. desember sama ár. Stefndi ítrekar að á fundinum 16. desember 2009 hafi fyrirsvarsmanni stefnanda verið ljóst að tryggingar Que Sera Sera, og annarra skipa Hosma hf. hjá stefnda, hafi verið fallnar niður vegna vanskila. Vátryggingayfirlitið sem fyrirsvarsmaður stefnanda fullyrði að hafa fengið afhent á fundinum, sem fulltrúar stefnda kannist reyndar ekki við, hafi greinilega borið það með sér að það miðaðist við stöðu mála 1. desember 2009. Að gefnu tilefni leggur stefndi enn fremur áherslu á það að vátryggingayfirlit sé ekki það sama og vátryggingaskírteini en þess misskilnings virðist gæta í málatilbúnaði stefnanda.

Stefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda að í samskiptum aðila fram að fundinum 16. desember 2009 hafi skapast sú venja að niðurfelling trygginganna frestaðist af sjálfu sér. Um það hafi alls ekki verið að ræða heldur hafi niðurfellingu tvívegis verið frestað að beiðni skuldara eða fulltrúa hans. Í fyrra skiptið eftir að greitt hafi verið inn á skuldina 3. nóvember 2009 og í hitt skiptið vegna loforða um frekari greiðslur sem ekki hafi verið staðið við til 4. desember sama ár.

Stefndi hafnar því að sú staðreynd að stefnandi hafi þann 14. desember 2009 orðið þinglýstur eigandi skipsins eigi að hafi þýðingu í málinu. Það sé enn fremur ljóst að ef á annað borð yrði litið svo á að stefnandi gæti byggt einhvern rétt á samskiptum fyrri eigenda skipsins við stefnda þá leiði það sömuleiðis til sýknu þar sem tryggingar skipsins höfðu á tjónsdegi verið felldar niður á löglegan hátt bæði með vísan til skilmála þeirra er um trygginguna hafi gilt og ákvæða vátryggingarsamningalaga.

Stefndi vísar til þess að óumdeilt sé í málinu að um húftryggingu skipsins hafi gilt skilmálar hins stefnda félags nr. 705 „Skipatrygging A“. Skilmálar þessir séu settir með stoð í lögum nr. 30/2004 og hafa verið óbreyttir í meginatriðum frá árinu 1979. Þar sé í tölulið 28.01 kveðið á um að ef eigendaskipti verða að skipinu eða það er sett undir aðra útgerðarstjórn falli vátryggingin úr gildi með þeirri undantekningu sem getið sé í 3. mgr. 4. gr. Umrædd undantekning 3. mgr. 4. gr. geti að mati stefnda ekki átt við í máli þessu. Þá hafi stefnda ekki verið tilkynnt um þessi eigendaskipti og eigi grein 28.01 í skilmálum 705 því hér við og vátryggingin fallin niður áður en skipið strandaði og neitun stefnda á greiðsluskyldunni úr húftryggingu Que Sera Sera vegna óhappsins með vísan til þess því fyllilega réttmæt. Það hafi fyrst verið á fundinum 16. desember 2012 að stefndi hafi verið upplýstur um að eigendaskipti á skipinu kynnu að standa fyrir dyrum. Ekki verði séð hvernig stefndi hafi getað tilkynnt stefnanda um uppsögn enda hafi hann enga formlega tilkynningu fengið um eigendaskiptin þegar altjón hafi orðið á skipinu þann 22. desember 2009. Þinglýsing kaupsamningsins skapi engan rétt fyrir stefnanda að þessu leyti. Þess utan hafi tryggingarnar verið felldar niður vegna vanskila 4. desember 2009 og því hafi engar tryggingar verið í gildi þegar eigendaskipti hafi orðið að hinu strandaða skipi og því ekkert að tilkynna. Verði því ekki ráðið að 2. mgr. 5. gr. laga nr. 30/2004 eigi við í máli þessu.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um það hvort skipið Que Sera Sera hafi verið tryggt húftryggingu hjá stefnda er það slitnaði upp af legufærum í Marokkó og strandaði 22. desember 2009. Eins og rakið er í málavaxtalýsingu var fyrri eiganda skipsins, Hosma hf., hinn 16. október 2009, sent bréf stefnda þar sem fram kemur að „[m]eð vísan til 26. gr. skilmála nr. 705 um húftryggingar fiskiskipa og 3. gr. skilmála 751 um áhafnatryggingar tilkynnist að verði ekki gengið frá vangoldnum iðgjöldum innan 14 daga frá dagsetningu þessa bréfs munu allar vátryggingar Hosma hf. vegna ofangreindra skipa [m.a. Que Sera Sera] falla úr gildi án frekari viðvörunar“. Afrit bréfsins var sent veðhöfum skipsins og fyrirsvarsmanni stefnanda, B-kk-þgf Ó-kk-þgf, en hann var í forsvari fyrir fyrirtækið Fleur de Mer í Marokkó sem þá var með skipið á leigu. Í tilvitnuðum vátryggingaskilmálum stefnda, nr. 705 um skipatryggingu A, gr. 26.3, kemur fram að sé iðgjald ekki greitt þegar greiðslufresti ljúki skv. gr. 26.1 (að lágmarki mánuður) sé félaginu heimilt að senda sérstaka aðvörun þar sem greiðslu er krafist innan 14 daga ella falli tryggingin niður sé iðgjald enn ógreitt. Að beiðni B-kk-ef samþykkti stefnandi að framlengja uppsagnarfrestinn, eins og tekið er til orða í tölvupósti starfsmanns stefnda, Þ-kk-ef Þ-kk-ef, til B-kk-ef, um þrjár vikur gegn greiðslu á 1.800.000 kr. Óumdeilt er að sú greiðsla sem var innt af hendi 3. nóvember 2009 (10.000 evrur eða jafnvirði 1.823.800 kr.) samsvaraði þriggja vikna iðgjaldi en greiðslan mun hafa verið færð sem greiðsla á skuld Hosma hf. við stefnda. Af gögnum málsins verður jafnframt ráðið að B-kk-nf hafi óskað eftir frekari greiðslufresti en í tölvuskeyti Þ-kk-ef til hans frá 2. desember 2009 kemur fram að framlenging trygginga sé aðeins til „4. des.“. Stefndi kveður að þar sem hann hafi enga greiðslu fengið hafi hann fellt niður tryggingar skipsins frá 4. desember 2009. Hafi hann sent vátryggingartaka, Hosma hf., formlega tilkynningu þess efnis 15. desember 2009 og þá hafi veðhafa, Landsbankanum, verið tilkynnt um niðurfellinguna með tölvuskeyti 14. desember 2009. Í kjölfarið átti B-kk-nf fund með starfsmönnum stefnda, framangreindum Þ-kk-þgf og S-kk-þgf M-kk-þgf, 16. desember 2009 en aðila greinir á um efni fundarins. Heldur stefnandi því fram að starfsmenn stefndu hafi samþykkt beiðni B-kk-ef um enn frekari framlengingu á tryggingunum. Starfsmennirnir segja að B-kk-nf hafi komið á fundinn í því skyni að kaupa tryggingar til hagsbóta fyrir félag sem hann hafi verið í forsvari fyrir og ætlaði að kaupa skip Hosma hf. Því hafi verið hafnað þar sem ekki hafi staðið til að greiða skuldir Hosma hf. við stefnda.

Stefnandi byggir á því að réttaráhrif tilkynningar stefnda frá 16. október 2009 hafi fallið niður þar sem stefndi fylgdi ekki niðurfellingu tryggingarinnar eftir. Hafi stefndi þannig í verki fallið frá boðaðri niðurfellingu vátryggingarinnar. Þar sem tryggingin hafi enn verið í gildi þegar stefnandi hafi keypt skipið af Hosma hf. 10. desember 2009 hafi hún, í samræmi við ákvæði 40. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, óháð gr. 28.1 í skilmálum stefnda, enn verið í gildi til hagsbóta fyrir stefnanda sem nýjan eiganda skipsins, þegar það strandaði 22. sama mánaðar. Í nefndri 40. gr. er kveðið á um að ef samið sé um að vátrygging skuli falla brott við eigendaskipti að vátryggðum hlut sé vátryggingafélag samt ábyrgt ef vátryggingaratburður verður innan 14 daga frá eigendaskiptum. Stefndi mótmælti tilvísun stefnanda til 40. gr. laganna, sem fyrst kom fram í munnlegum málflutningi, sem of seint fram kominni málsástæðu. Að mati dómsins er hér um lagaatriði að ræða, til stuðnings þeirri málsástæðu stefnanda að tryggingin hafi enn verið í gildi er tjónið átti sér stað, og á regla 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, því ekki við. Þá er ljóst að stefnandi hefur aðild að kröfu á hendur stefnda á grundvelli 40. gr. laganna þar sem áframhaldandi gildi hennar er skv. ákvæðinu til hagsbóta fyrir hann sem nýjan eiganda skipsins. Koma sjónarmið stefnda um aðildarskort stefnanda, skv. 16. gr. laga nr. 91/1991 því ekki til skoðunar hvað þetta atriði varðar.

Í lögum nr. 30/2004 eru settar þröngar skorður við því að vátryggingafélag geti sagt upp vátryggingum að eigin frumkvæði. Í 1. mgr. 33. gr. laganna er kveðið á um niðurfellingu vátryggingar vegna greiðsludráttar á iðgjöldum. Samkvæmt ákvæðinu getur vátryggingafélag, sé iðgjald ekki greitt þegar greiðslufresti lýkur skv. 1. mgr. 32. gr. laganna, losnað undan ábyrgð sinni með því að senda nýja tilkynningu þar sem greiðslu er krafist innan 14 daga. Tilkynningin skal skýrlega bera með sér að vátryggingin falli niður ef iðgjaldið er ekki greitt innan hins tilskilda frests. Framangreind tilkynning stefnda sem send var vátryggingartaka, Hosma hf., hinn 16. október 2009 var því í samræmi við ákvæði laganna. Kemur þá til skoðunar hvort þær aðgerðir stefnda að framlengja hinn lögbundna frest hafi haft þau áhrif að tilkynning hefði ekki gildi lengur. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laga nr. 30/2004 er óheimilt, nema annað sé tekið fram, að víkja frá ákvæðum I. hluta laganna um skaðatryggingar með samningi ef það leiðir til lakari stöðu þess sem öðlast kröfu á hendur félaginu samkvæmt vátryggingarsamningi. Af framangreindu má gagnálykta að heimilt sé að víkja frá samningi ef það er til hagsbóta fyrir viðkomandi. Telur dómurinn því að stefnda hafi verið heimilt að framlengja frest þann sem getið er um í 1. mgr. 33. gr. laganna enda stóðu hagsmunir eiganda skipsins og leigutaka þess til þess að skipið væri tryggt. Um skamman viðbótarfrest var að ræða, þ.e. rúman mánuð í heildina, og bera gögn málsins með sér að stefndi hafi á þeim tíma unnið að því að fá greiðslu vegna skulda Hosma hf. vegna trygginga skipsins. Stefndi kveðst hafa fellt niður trygginguna 4. desember 2009, og er það í samræmi við fyrirætlanir sem fram koma í framangreindum tölvupósti Þ-kk-ef, starfsmanns stefnda, frá 2. sama mánaðar. Vátryggingarhafa, Hosma hf., virðist hins vegar ekki hafa verið tilkynnt formlega um niðurfellinguna fyrr en með bréfi dagsettu 15. sama mánaðar. Í bréfinu kemur fram að vátryggingartímabil sé frá 4. til 31. desember 2009 og sé ofangreind trygging fallin niður. Með hliðsjón af framangreindu verður ekki talið að framkvæmd niðurfellingar stefnda á tryggingunni hafi verið andstæð lögum nr. 30/2004. Þá verður ekki séð að stefnda hafi staðið skylda til að tilkynna stefnanda um niðurfellinguna, sem nýjum eiganda skipsins, enda hafði stefnda á þessum tímapunkti ekki verið tilkynnt um eigendaskiptin. Breytir engu í þeim efnum þótt kaupsamningi, um kaup stefnanda á skipinu af Hosma hf., hafi verið þinglýst 15. desember 2009.

Stefnandi byggir jafnframt á því að á fundi B-kk-ef og starfsmanna stefnda hinn 16. desember 2009 hafi stefndi, þrátt fyrir fyrri tilkynningar um niðurfellingu tryggingarinnar, samþykkt framlengingu hennar til 31. desember 2009. Að mati dómsins hefur stefnanda ekki tekist að leiða sönnun að þessari staðhæfingu sinni en hér standa orð B-kk-ef gegn orðum starfsmanna stefnanda. Þá hefur stefnandi engin gögn lagt fram til stuðings þessari staðhæfingu sinni annað en vátryggingayfirlit sem hann fullyrðir að hafa fengið afhent á fundinum. Hvað vátryggingaryfirlitið varðar þá er til þess að líta að yfirlitið, sem er ódagsett, miðast við tryggingar í gildi þann 1. desember 2009. B-kk-þgf var kunnugt um að stefndi ætlaði að fella niður trygginguna 4. desember 2009, sbr. framangreindur tölvupóstur Þ-kk-ef, starfsmanns stefnda, til hans, frá 2. sama mánaðar, og jafnframt hafði B-kk-nf fengið upplýsingar um það frá starfsmanni Landsbankans, M-kk-þgf H-kk-þgf K-kk-þgf, að uppsögnin hefði gengið eftir.

Stefnandi vísar jafnframt til þess að hann hafi með greiðslunni, sem B-kk-nf Ó-kk-nf skip ehf. innti af hendi, 3. nóvember 2009 til stefnda orðið vátryggingartaki skipsins Que Sera Sera og notið vátryggingarverndar í kjölfarið. Dómurinn getur ekki fallist á að stefnandi hafi með framangreindri greiðslu orðið vátryggingtaki að skipinu. Skýrt kemur fram í greiðslukvittun að greiðslan sé innt af hendi vegna trygginga Hosma hf. enda var félagið þá enn eigandi skipsins. Samskipti aðila í kjölfarið benda heldur ekki til þess að stefnandi hafi haft ástæðu til að ætla að hann væri orðinn tryggingataki að skipinu. Þannig kemur t.d. fram í vátryggingayfirliti frá 1. desember 2009, sem stefnandi hefur vísað til því til stuðnings að tryggingin hafi verið í gildi á tjónsdegi, að það eigi við tryggingar Hosma hf., m.a. vegna skipsins Que Sera Sera.

Með hliðsjón af öllu framangreindu ber að fallast á það með stefnda að skipið Que Sera Sera hafi ekki verið tryggt húftryggingu hjá stefnda er það strandaði 22. desember 2009, hvorki í nafni stefnanda eða Hosma hf. Sjónarmið stefnanda um neytendavernd breyta engu í þessu samhengi en ekki verður séð að upplýsingagjöf stefnda til fyrirsvarsmanns stefnanda, sem hefur áratuga reynslu af atvinnurekstri á sviði útgerðar og skipamiðlunar, hafi verið í andstöðu við lög nr. 30/2004. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf E-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf P-kk-nf hrl.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

K-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfu stefnanda, BP skipa Afríku ehf., í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf S-kvk-nf