S-145/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 4. desember sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 27. ágúst 2013, á hendur X:

„fyrir kynferðislega áreitni en til vara brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot, með því að hafa ítrekað á tímabilinu 2. til 23. desember 2012 í samskiptum við [A], í gegnum samskiptavefsíðuna facebook með notendanafnið [X], viðhaft kynferðislegt tal og í einhver skipti beðið [A] um að fara út í glugga og bera á sér brjóstin en ákærði bjó skammt frá og gat séð inn um glugga á heimili hennar.

Telst þetta aðallega varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en til vara við 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er höfð uppi einkaréttarkrafa forráðamanns ofangreindrar stúlku. Gerir hann þá kröfu að ákærði verði dæmdur til að greiða brotaþola 500.000 krónur í miskabætur, með vöxtum skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 2. desember 2012 til 19. mars 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags. Loks krefst forráðamaðurinn hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumannsins.

Dómkröfur skipaðs verjanda ákærða, J-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, eru að ákærði verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að refsing hans verði felld niður eða hún skilorðsbundin að fullu. Þá er þess krafist að bótakröfu forráðamanns brotaþola verði vísað frá dómi. Loks krefst verjandinn þess að sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun hans.

I.

Samkvæmt málsskjölum barst lögreglunni á Y... kæruerindi forráðamanna stúlkunnar A, sem fædd er ..., þann 28. desember 2012, þess efnis að nágranni þeirra, ákærði í máli þessu, X, hefði verið að áreita stúlkuna kynferðislega í gegnum svokallað einkasamtal/netspjall á internetsíðunni facebook.com. Í erindi forráðamannanna kom m.a. fram að þau hefðu kynnt sér efni þessara netsamskipta og ályktað að þau hefðu átt sér stað á tímabilinu frá 2. til 23. desember 2012. Til staðfestu þessum samskiptum afhentu forráðamennirnir lögreglunni minniskubb, sem við útprentun reyndist vera á 128 blaðsíðum. Forráðamenn tóku fram að stúlkan hefði átt við andlega erfiðleika að stríða og af þeim sökum verið í meðferð hjá fagaðilum, m.a. hjá fjölskylduráðgjafa á Barna- og unglingageðdeild Landspítala - Háskólasjúkrahúss, en einnig hjá heimilislækni og skólasálfræðingi í heimabyggð.

Af hálfu lögreglu var barnaverndarnefnd sveitarfélagsins gert viðvart um ætlað athæfi ákærða og barst lögreglu formleg rannsóknarbeiðni frá nefndinni þann 8. janúar 2013.

Við rannsókn lögreglu var ákærði yfirheyrður um kæruefnið þann 22. janúar 2013. Yfirheyrslan var tekin upp með hljóði- og mynd og eru gögn þar um á meðal málsskjala.

Samkvæmt beiðni lögreglustjórans á Z... var dómskýrsla tekin af stúlkunni A þann 31. janúar 2013 og er myndband af þeirri yfirheyrslu einnig á meðal gagna málsins.

Tilnefndur réttargæslumaður stúlkunnar, sem síðar var skipaður til starfans fyrir dómi, A-kvk-nf H-kvk-nf F-kvk-nf héraðsdómslögmaður, lagði fram bótakröfu f.h. forráðamanns hennar, og er hún dagsett 18. febrúar 2013. Krafan var birt ákærða 19. febrúar 2013, en hann hafnaði þá kröfunni, líkt og fyrir dómi.

Málið var þingfest fyrir héraðsdómi 24. september sl. Ákærði lýsti afstöðu sinni til sakargifta í þinghaldi þann 8. október s.á. og gerði þá grein fyrir afstöðu sinni. Hann neitaði refsiverðri sök. Aðalmeðferð málsins fór fram 27. nóvember sl.

II.

Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað þá verknaðarlýsingu sem lýst er í ákæru. Ákærði skýrði frá því að er hann átti í greindum netsamskiptum við stúlkuna A hefði hann haft vitneskju um að hún væri 13 ára. Ákærði staðhæfði að upphaf samskiptanna hefði mátt rekja til orða stúlkunnar um að hún ætti við sálræna erfiðleika að stríða, og kvaðst hann af þeim sökum hafa fallist á að eiga orðastað við hana á internetinu.

Ákærði játaði fyrir dómi að hafa í greindum samskiptum ítrekað viðhaft kynferðislegt orðfæri. Hann kannaðist þannig við að hafa nefnt orð eins og munnmök, samfarir og kynfæri. Þá kvaðst hann hafa beðið stúlkuna um að fara út í glugga á heimili sínu og bera þar á sér brjóstin, en ekki gætt að því hvort hún hefði gert það. Ákærði staðhæfði að nefnt orðfæri hans gagnvart stúlkunni hefði allt verið sagt í gríni og í raun hefði verið um aulahúmor að ræða af hans hálfu. Ákærði kvaðst þannig ekki hafa haft ásetning til að brjóta gegn stúlkunni og ekki gert ráð fyrir því að hún léti verða af því að sýna á sér brjóstin með lýstum hætti.

Ákærði bar að er atvik gerðust hefði hann sjálfur glímt við sálræna erfiðleika vegna fjölskylduaðstæðna. Af þeim sökum kvaðst hann hafa neytt áfengis í óhófi og því stundum verið undir áhrifum er hann átti í greindum samskiptum við stúlkuna.

Fyrir dómi staðfesti ákærði efni þeirra gagna sem lögreglan haldlagði, en einnig önnur rannsóknargögn lögreglu, þ. á m. eigin framburðarskýrslu.

Lýst frásögn ákærða fyrir dómi er í aðalatriðum í samræmi við vitnisburð stúlkunnar fyrir dómi, en einnig rannsóknargögn lögreglu.

Í ákæru eru brot ákærða aðallega talin varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, en þar segir að önnur kynferðisleg áreitni en sú sem greinir í 1. mgr., þ.e. samræði og önnur kynmök, varði fangelsi allt að 6 árum, sbr. breytingarlög nr. 61, 2007.

Eins og fyrr sagði hefur ákærði andmælt refsinæmi lýstrar háttsemi og þ. á m. að hún hafi varðað við þau lagaákvæði sem tilgreind eru í ákæru.

Samkvæmt framansögðu hefur ákærði játað að hafa átt í ítrekuðum netsamskiptum við stúlkuna A á umræddu tímabili, en jafnframt hefur hann viðurkennt að hafa, er atvik gerðust, haft vitneskju um að hún væri aðeins 13 ára.

Að virtum skýrslum ákærða og nefndrar stúlku ásamt þeim gögnum sem lögregla haldlagði við rannsókn málsins er að mati dómsins sannað að ákærði hafi í greindum samskiptum m.a. ítrekað viðhaft klúrt kynferðislegt orðfæri, en að auki viðhaft aðra þá háttsemi sem lýst er í ákærunni.

Með breytingarlögum Alþingis nr. 61, 2007, 11. gr., sbr. ákvæði 2. mgr. 202. gr. hegningarlaganna, voru neðri mörk hugtaksins kynferðisleg áreitni rýmkuð. Er það hugtak þannig ekki takmarkað við líkamlega snertingu heldur getur þar einnig fallið undir orðbragð sem er klúrt og beinist ítrekað að sama einstaklingi. Samkvæmt ákvæðinu er miðað við 15 ára aldursmörk.

Þegar ofangreind atvik eru virt heildstætt er að áliti dómsins nægilega sannað að ákærði hafi gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 202. gr. hegningarlaganna, en ákvæðinu er sérstaklega ætlað að vernda börn og unglinga gegn m.a. kynferðislegri áreitni og tæmir það sök gagnvart 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002.

III.

Ákærði, sem er tvítugur að aldri, hefur samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hreinan sakaferil.

Í máli þessu hefur ákærði gerst sekur um kynferðislega áreitni gagnvart unglingsstúlku. Með háttseminni braut ákærði áðurgreint ákvæði hegningarlaganna, sem löggjafinn hefur sett til að veita æskufólki vernd með tilliti til kynferðislegrar hegðunar og er hún mörkuð við áðurgreindan aldur. Verða þessi mörk ekki upphafin með samþykki ungmennis, en telja verður að ákærði hafi vegna aldurs síns og þroska haft yfirburðastöðu gagnvart stúlkunni. Að áliti dómsins eru brot ákærða alvarleg, sem beindust gegn mikilvægum hagsmunum, og sýndi hann af sér skeytingarleysi og dómgreindarskort.

Er ákærði framdi brot sín var hann 19 ára. Hann hefur eins og áður sagði aldrei áður verið dæmdur fyrir refsiverða háttsemi. Við alla meðferð málsins skýrði hann hreinskilnislega frá, en lýsti að auki yfir iðran.

Að öllu ofangreindu virtu þykir refsing ákærða, m.a. með hliðsjón af 1. tl., 7. tl. og 8. tl. 1. mgr. 70. gr. og 9. tl. 74., sbr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, hæfilega ákveðin tveggja mánaða fangelsi. Eftir atvikum þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

A-kvk-nf H-kvk-nf F-kvk-nf héraðsdómslögmaður færði fram skaðabótakröfu fyrir hönd forráðamanns nefndrar stúlku við lögreglurannsókn málsins og er henni lýst hér að framan. Lögmaðurinn rökstuddi kröfuna fyrir dómi og vísaði m.a. til 26. gr. skaðabótalaganna nr. 50, 1993.

Fyrir dómi hefur ákærði andmælt bótaskyldu.

Að mati dómsins á stúlkan A rétt á miskabótum úr hendi ákærða vegna þeirra brota sem hann hefur verið sakfelldur fyrir, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993, en ekki liggja fyrir gögn sérfræðinga um tjón hennar. Að þessu virtu og í ljósi háttsemi ákærða og atvika þykja bætur til stúlkunnar hæfilega ákveðnar 150.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Í samræmi við málsúrslit og 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað, 567.260 krónur. Er þar um að ræða málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola fyrir dómi. Greiðslur þessar eru ákveðnar, að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvalds flutti málið Ó-kk-nf I-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti tveggja mánaða fangelsi, en fullnustu refsingarinnar skal frestað og hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Ákærði greiði B, f.h. A, 150.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 2. desember 2012 til 19. mars 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laganna frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 567.260 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 328.810 krónur, auk réttargæslulauna A-kvk-ef H-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 238.450 krónur.