E-292/2015

Mál þetta, sem var þingfest 18. mars 2015, var höfðað af þrotabúi GM framleiðslu hf., kt. 000000-0000, Borgartúni 26, Reykjavík, með birtingu stefnu 19. febrúar s.á. gegn Evrópuráðgjöf-Alþjóðatengslum ehf., kt. 000000-0000, Álfaskeiði 50, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær:

1. Að rift verði með dómi greiðslu dags. 3. apríl 2014 á viðskiptaskuld stefnanda við stefnda, að fjárhæð 878.500 krónur.

2. Að stefnda verði gert að greiða stefnanda 878.500 krónur, ásamt vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 878.500 krónum frá 3. apríl 2014 til 21. febrúar 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 21. febrúar 2015 til greiðsludags.

3. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu.

Stefndi krefst þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað.

Þann 8. apríl 2015 var kveðinn upp úrskurður þess efnis að stefnanda var gert að setja fram 700.000 króna málskostnaðartryggingu, sem stefnandi gerði þann 21. apríl sl. Lagði stefndi fram greinargerð 24. júní sl. Var málinu frestað til sáttatilrauna sem tókst ekki og fór aðalmeðferð fram þann 13. janúar sl.

Málavextir.

Upphaf máls þessa er að Premium ehf. krafðist þess með bréfi til Héraðsdóms Reykjaness 6. mars 2014 að félagið GM framleiðsla hf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Var sú beiðni afturkölluð skömmu síðar. Dóminum barst aftur bréf þann 3. apríl 2014 þar sem Gildi lífeyrissjóður krafðist þess að bú GM framleiðslu hf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Gekk úrskurður þess efnis í Héraðsdómi Reykjaness þann 12. júní 2014. Var frestdagur því 6. mars 2014 þar sem ný gjaldþrotaskiptabeiðni hafði borist héraðsdómi innan mánaðar frá því að fyrri beiðnin var afturkölluð, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 21/1991. Hafði GM framleiðsla hf. áður heitið Gunnars majónes hf. og starfað frá árinu 1969. Í gögnum málsins liggur fyrir reikningur útgefinn af stefnda með gjalddaga 28. febrúar 2014 að fjárhæð 878.500 krónur fyrir ráðgjöf, stefnumótun og verkferla í janúar og febrúar 2014. Þá liggur fyrir að S, forsvarsmaður stefnda, sat í stjórn stefnanda frá 31. júlí 2013 til 25. febrúar 2014 en á sama tíma sat hann einnig í stjórn stefnda ásamt því að vera framkvæmdastjóri. Á stjórnarfundi Gunnars majoness hf. 4. mars 2014 er bókað að skuldir félagsins nemi að minnsta kosti 190.000.000 króna og af því voru 95.000.000 í lögfræðilegri innheimtu. Félagið hafi þegar fengið á sig áranguslaust fjárnám á árinu 2013 og skuldi lífeyrissjóðum verulegar fjárhæðir en ekki væri til fé til að standa skil á þeim. Þá hafi félagið fullnýtt lánstraust sitt hjá birgjum og hafi félagið þurft að staðgreiða fyrir aðföng um allnokkurn tíma. Fyrirséð var að félagið gæti ekki keypt aðföng til framleiðslunnar til að halda starfsemi félagsins gangandi lengur. Þá var lögð fyrir fundinn fjárnámsbeiðni sem átti að taka fyrir hjá sýslumanni 17. mars 2014. Þá er bókað m.a. að ekki hafi tekist að fá nýja fjárfesta að starfseminni, m.a. vegna þess að reikningar félagsins fyrir rekstrarárið 2013 lágu ekki fyrir og ekki útlit fyrir að þeir lægju fyrir á næstunni. Fyrirséð var að stöðva þyrfti starfsemi félagsins og segja upp öllum starfsmönnum. Samningsdrög lágu fyrir fundinum við félagið Gunnars ehf. en semja átti við það félag um kaup á öllum rekstri félagsins ásamt tækjum og tólum og öðru sem rekstrinum tengdist. Þá var bókað að samningurinn fæli jafnframt í sér að Gunnars efh. myndi taka við ráðningarsamningum starfsmanna og muni allir starfsmenn halda störfum sínum. Söluverð rekstrarins var samkvæmt drögum 62.500.000 krónur með 7,25% ársvöxtum til tíu ára með mánaðarlegum afborgunum höfuðstóls og vaxta. Þá segir að félagið hafi látið vinna verðmat á rekstri stefnanda sem lá fyrir fundinum. Bókað er að í ljósi stöðu félagsins þyki ekki vera óeðliegt að miða söluverð við lægri kant verðmatsins, enda liggi ekki fyrir hver staða félagsins hafi verið á árinu 2013, miklar skammtímaskuldir séu að sliga félagið og rekstrarstöðvun blasti við. Loks er bókað að framkvæmdastjóra félagsins, K, sem vikið hafði af fundi, hafi verið kynnt niðurstaða fundarins um að samþykkja sölu rekstrar félagsins skv. fyrirliggjandi kaupsamningi. Var framkvæmdastjóranum falið að ganga frá öðrum lausum endum sem kynnu að koma upp varðandi söluna og tryggja að yfirfærsla rekstarins gengi greiðlega fyrir sig.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi gerir þær kröfur að greiðslum frá stefnanda til stefnda þann 3. apríl 2014, að fjárhæð 878.500 krónur, verði rift. Þá gerir stefnandi þá kröfu að stefnda verið gert að greiða stefnanda sömu fjárhæð ásamt vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. apríl 2014 til 21. febrúar 2015 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags. Byggir stefnandi aðallega kröfur sínar á 139. gr. gþl., en til vara á 141. gr. sömu laga. Stefnandi gerir kröfu um greiðslu skaðabóta sem byggist á 3. mgr. 142. gr. sömu laga. Stefnandi byggir aðallega á því að greiðslur inn á skuld við stefnda, samtals að fjárhæð kr. 878.500, séu riftanlegar ráðstafanir í skilningi 139. gr. gþl. Reglan sé hlutlæg, sett til að skapa greiða leið til að rifta greiðslum sem inntar eru af hendi eftir að halla fer undan fæti fjárhagslega hjá skuldara og líkur eru til þess að hann viðhafi ráðstafanir sem til þess séu fallnar að mismuna kröfuhöfum. Fyrir liggi að umræddar ráðstafanir fóru fram eftir frestdag og því sé tímaskilyrði fyrrnefnds lagaákvæðis fullnægt. Stefnandi telur að ráðstöfun þessi hafi verið ívilnandi fyrir stefnda á kostnað annarra kröfuhafa og því brot á jafnræðisreglum skuldaskilaréttar. Stefnandi telur ljóst að umræddar greiðslur til stefnda séu riftanlegar með vísan til 139. gr. gþl. Um var að ræða greiðslu eldri viðskiptaskulda. Fyrir liggi að stefnandi hafi um langt skeið verið í greiðsluerfiðleikum.

Stefnandi bendir á að það sé meginregla samkvæmt 139. gr. að greiðslur skuldar eftir frestdag séu riftanlegar, nema örugglega eigi við þær undantekningarreglur sem fram koma í ákvæðinu. Stefnandi telur ljóst að undantekningar þær sem taldar eru upp í 1. mgr. 139. gr. gþl. eigi ekki við um framangreindar ráðstafanir en sönnunarbyrði um að þær eigi við hvíla á stefnda. Fyrir liggur að greiðsla stefnanda á skuld við stefnda var ekki nauðsynleg til að forðast tjón, enda voru allar eignir og allur rekstur stefnanda seldur til Gunnars ehf. þann 4. mars 2014. Þegar umrædd greiðsla var innt af hendi til stefnda var því engin starfsemi í gangi hjá stefnanda. Það hefði því ekki haft nein áhrif á stefnanda þótt stefndi hefði hætt að veita þá þjónustu eða afhenda þær vörur sem viðskiptasamband aðila var byggt á, enda stefnandi hættur starfsemi. Þá telur stefnandi ljóst að stefndi hafi vitað, eða a.m.k. mátt vita, að komið hafi fram krafa um gjaldþrotaskipti er hinar riftanlegu greiðslur fóru fram. Líkt og áður hafi komið fram hafi Premium ehf. lagt fram kröfu um gjaldþrotaskipti í héraðsdómi Reykjaness þann 6. mars 2014. Fjárhagsstaða stefnanda hafi þá um langt skeið verið mjög slæm líkt og kemur fram í fundargerð stjórnarfundar 4. mars 2014. Samkvæmt fundargerðinni hafi stefnandi m.a. fullnýtt lánstraust sitt hjá birgjum og af þeim sökum þurft að staðgreiða fyrir aðföng um allnokkurn tíma. Þá voru skammtímaskuldir stefnanda a.m.k. 190.000.000 kr. og þar af voru 95.000.000 kr. í lögfræðilegri innheimtu. Á þessum tíma höfðu verið fyrir hendi vanskil stefnanda við stefnda eins og glögglega megi sjá af hreyfingalista stefnda í bókhaldi stefnanda. Níu færslur séu skráðar í vanskilaskrá frá því í maí 2012 til 3. apríl 2014 um greiðsluáskoranir birtar fyrir stefnanda. Auk þess var skráð eitt greislusamkomulag í vanskilum 20. desember 2012. Þá hafi verið gerð árangurslaus fjárnám hjá stefnanda, 7. nóvember 2012, 17. mars og 14. maí 2014. Telur stefnandi að stefndi hafi vitað, eða a.m.k. mátt vita, að komin væri fram krafa um gjaldþrotaskipti er hinar riftanlegu ráðstafannir fóru fram þann 3. apríl 2014.

Stefnandi bendir á að í framkvæmd hafa undantekningarreglur þessar verið túlkaðar þröngt. Með hliðsjón af því sem að framan er rakið telur stefnandi því einsýnt að umræddar greiðslur til stefnda séu ólögmætar og riftanlegar á grundvelli 139. gr. gþl.

Stefnandi byggir til vara á því að framangreindar greiðslur til stefnda séu riftanlegar á grundvelli 141. gr. gþl. Stefnandi telur að ráðstafanir þessar hafi á ótilhlýðilegan hátt verið stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og leitt til þess að eignir stefnanda voru ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Stefnandi telur þannig einsýnt að þessar ráðstafanir hafi falið í sér brot á jafnræðisreglum skuldaskilaréttar og orðið öðrum kröfuhöfum til tjóns. Stefnandi telur að hann hafi á þeim tíma er framangreindar greiðslur voru inntar af hendi til stefnda, og raunar allnokkru áður, verið orðinn ógjaldfær. Vegna tengsla stefnanda og stefnda, sem áður hafi verið rakin, mátti stefndi vita um ógjaldfærni stefnanda. Þá hafi legið fyrir í byrjun mars 2014 að stefnandi hafi verið í erfiðleikum með að halda áfram rekstri vegna skorts á lausafé, ekki hafi verið til nægilegt fé til að greiða laun, stefnandi hafi skuldað opinber gjöld og skuldir við lífeyrissjóði hafi numið verulegum fjárhæðum. Af hreyfingayfirliti úr bókhaldi stefnanda megi auk þess ráða að stefnandi hafi verið í vanskilum við stefnda. Auk þessa kemur fram í fundargerðinni að stefnandi hafði fullnýtt lánstraust sitt hjá birgjum og af þeim sökum hafði félagið þurft að staðgreiða fyrir aðföng um allnokkurn tíma. Skammtímaskuldir stefnanda voru a.m.k. kr. 190.000.000 og þar af voru kr. 95.000.000 í lögfræðilegri innheimtu.

Stefnandi byggir kröfu sína um skaðabætur á því, varðandi framangreindar málsástæður, að stefndi hafi haft hag af hinum umdeildu ráðstöfunum, sem nemi 878.500 krónum. Sú fjárhæð svarar einnig til þess tjóns sem þrotabúið hefur orðið fyrir vegna þessara ráðstafana, þar sem samsvarandi eign er ekki til reiðu í búinu til fullnustu kröfuhöfum. Krafan er skaðabótakrafa sem byggist á 3. mgr. 142. gr. gþl. og almennu skaðabótareglunni.

Stefnandi byggir kröfur sínar á XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum 139. gr. en einnig 141. gr. laganna. Til stuðnings skaðabótakröfu stefnanda er vísað til 3. mgr. 142. gr. gþl. og almennu skaðabótareglunnar. Þá er vísað til 3. mgr. 9. gr. gþl. Krafa um skaðabóta- og dráttarvexti er studd við ákvæði III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, einkum 8. gr. og 1. mgr. 6. gr. laganna. Um upphafsdag dráttarvaxta vísast til 3. mgr. 5. gr. laganna. Um áskorun er vísað til 67. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi krefst sýknu og byggir kröfu sína á því að skilyrði 139. gr. gjaldþrotalaga séu ekki uppfyllt. Þegar umþrætt greiðsla hafi farið fram hafi stefndi verið grandlaus um frestdag stefnanda og að fram væri komin krafa um gjaldþrotaskipti á búi stefnanda. Til þess að það geti verið metið kröfuhafa til gáleysis að leita ekki upplýsinga um vanskil og framkomnar beiðnir og kröfur skv. lögum nr. 21/1991, verði hann að hafa haft sérstaka ástæðu til þess að leita þeirra upplýsinga. Sú staða hafi ekki verið uppi í málinu þar sem stefndi hafi verið grandlaus um fjárhagsstöðu stefnanda í mars 2014. Stefndi hafi ekki haft ástæðu til þess að ætla að fjárhagsstaða stefnanda væri eins slæm og raun hafi verið. Stefndi hafi sjálfur ekki þurft að beita neinum fullnustugerðum gagnvart stefnanda og hafi því ekki haft vitneskju um að aðrir kröfuhafar hafi gripið til þess.

Þá byggir stefndi á því að þrátt fyrir að stjórnarmaður og framkvæmdastjóri stefnda hafi setið í stjórn stefnanda frá 31. júlí 2013 til 25. febrúar 2014 hafi stefndi engu að síður verið grandlaus um að beiðni um gjaldþrotaksipti hefði borist eftir að fyrirsvaramaðurinn sagði sig úr stjórn félagsins. Á þeim tíma sem fyrirsvarsmaður stefnda sat í stjórn stefnanda hafi enginn stjórnarfundur verið haldinn í félaginu og aðkoma hans að daglegum rekstri félagsins engin. Mestu skipti þó að hann hafði sagt sig úr stjórn félagsins nokkru fyrir frestdag.

Stefndi byggir á því að skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991 séu ekki uppfyllt. Ekki sé fullnægt skilyrði ákvæðisins um grandsemi þess sem ráðstöfunar naut, enda hafi stefndi verið grandlaus. Stefndi hafi bæði verið grandlaus um að beiðni um gjaldþrotaskipti hafi komið fram og einnig um það hvernig fjárhagsstaða stefnanda hafi verið á þeim tíma er greiðslan fór fram. Stefndi hafi enga ástæðu haft til að telja að stefnandi væri á þeim tíma ógjaldfær né að ráðstöfunin hafi verið ótilhlýðileg. Þá mótmælir stefndi skaðabótaábyrgð þar sem skilyrði riftunar séu ekki fyrir hendi.

Vísar stefndi til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti og málskostnaðarkröfu sína byggir hann á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Skýrslur fyrir dómi.

S gaf aðilaskýrslu fyrir dóminum en hann starfaði sem framkvæmdastjóri og sat í stjórn stefnda á umræddu tímabili auk þess að vera eigandi félagsins. Félagið sinnti helst stjórnunarráðgjöf, úttekt og stefnumótun. Hann væri eini starfsmaðurinn í dag. Hann veitti ekki fjárhagsráðgjöf né væri í fjárhagslegri endurskipulagningu fyrir aðra. Kvaðst hann hafa starfað fyrir stefnanda á árunum 2013 og 2014 og farið yfir verkferla, samninga við starfsmenn, samninga við birgja og viðskiptavini. Síðan hafi verið farið yfir markaðsstöðu o.fl. Hann hafi haft aðgang að einhverjum gögnum hjá stefnanda. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa haft neina vitneskju um fjárhagsstöðu stefnanda þegar hann vann fyrir stefnanda. Hann hafi ekki setið slíka fundi. S kvaðst hafa farið í stjórn stefnanda að ósk K, framkvæmdastjóra stefnanda. Hann hafi síðan sagt sig úr stjórn stefnanda þar sem ekki hafi verið haldnir stjórnarfundir. S kvaðst ekki hafa haft beina aðkomu að verðmati á rekstri stefnanda vegna fyrirhugaðrar sölu á rekstrinum, en hann hafi bent stefnanda á það fyrirtæki. S kvað rétt að hann hafi verið framkvæmdastjóri Gunnars ehf. frá byrjun mars 2014 og hugsanlega prókúruhafi en hann hafi ekki haft aðgang að fjárhagsstöðu félagsins eða netbanka. S kvaðst ekki hafa kynnt sér lög um hlutafélög sérstaklega. S kvaðst hafa haft þann skilning að þegar búið væri að selja Gunnars majónes hf. hefði verið hægt að gera upp við alla kröfuhafa en inn í félagið hafi átt að koma söluandvirði félagsins. S kvaðst ekki hafa haft aðgang að bókhaldi Gunnars majóness hf., enda hafi bókhaldið verið í einhverri óreiðu. Þá kvaðst S ekki hafa verið viðstaddur stjórnarfund stefnanda 4. mars 2014 og honum hafi ekki verið ljós sú staða félagsins sem þar sé lýst. S kvaðst ekki hafa vitað um að gjaldþrotaskiptabeiðni frá Premium ehf. hafi borist héraðsdómi 6. mars 2014 né að aftur hafi komið beiðni frá Gildi lífeyrissjóði 3. apríl 2014. Hann hafi fengið upplýsingar um þá beiðni um miðjan apríl 2014. Þá hafi honum ekki verið kunnugt um að árangurslaust fjárnám hafi verið gert hjá stefnanda 17. mars 2014 né hafi hann haft neina aðkomu að rekstri stefnanda. Hann hafi ekki haft vitneskju um fimm greiðsluáskoranir sem birtar voru fyrirsvarsmönnum á árinu 2014. Honum hafi ekki verið kunnug skuldastaða stefnanda. Vinna samkvæmt þeim reikningi sem stefnt sé fyrir hafi verið framkvæmd í janúar og febrúar 2014 og reikningur gerður í lok febrúar s.á. S kvaðst hafa verið framkvæmdastjóri Gunnars ehf., frá byrjun mars til 26. maí 2014. Aðspurður kvað hann K hafa óskað eftir sér í stórn stefnanda í júlí-ágúst 2013 vegna reynslu hans sem stjórnunarráðgjafa. K hafi ekki gert honum beint grein fyrir fjárhagsstöðu félagsins og fjármál félagsins ekki verið rædd. Kvað S um tólf til fimmtán manns hafa starfað hjá stefnanda á þessum tíma. Hans ráðgjöf hafi verið að fara yfir verkferla í framleiðslunni, fara yfir starfslýsingar og samninga með starfsfólki og þá hvort hægt væri að endurgera þá, launasamninga o.fl. S kvað starf sitt hjá Gunnars ehf. sem framkvæmdastjóri hafa falist í almennri stjórnun, gerð nýrra samninga við birgja o.fl.. Hann hafi ekki haft heimild til að greiða reikninga en hann hafi haft prókúru að nafninu til. S kvaðst ekki hafa beitt sér fyrir því að reikningur hans á stefnanda hafi verið greiddur.

Vitnið Á kom fyrir dóminn og kvaðst hafa starfað sem bókari hjá stefnanda. Vitnið kvaðst hafa byrjað hjá stefnanda í byrjun mars 2012 og lokið störfum eftir 1. júlí 2014. Vitnið hafi séð um greiðslur á launum, reikningum og öðru. Vitnið hafi verið eini fastráðni starfsmaðurinn á skrifstofunni. Vitnið hafi í beinu framhaldi af sölunni á stefnanda farið að starfa fyrir stefnda. Stefnandi hafi ætíð verið í vanskilum og hafi þurft að forgangsraða því sem hægt væri að greiða. Vitnið kvað S T. hafa komið inn í fyrirtækið sem ráðgjafi og hafi K kallað vitnið inn á skrifstofu til að kynna S fyrir vitninu. Hafi vitnið átt að veita S allar upplýsingar sem mættu verða til að laga stöðu fyrirtækisins, taka til í fyrirtækinu eða breyta verkferlum. Aðallega hafi þetta beinst að fjárhagsstöðu félagsins en S hafi m.a. átt að veita ráðgjöf um hvernig væri hægt að auka framlegð fyrirtækisins því að ekki var hægt að reka það áfram á því formi sem það var með allt í vanskilum. S hafi ekki haft beinan aðgang að bókhaldskerfinu en hann hafi átt að fá allar upplýsingar frá vitninu eða K til að geta unnið sína vinnu. Það hafi verið fyrirmæli til vitnisins. Aðspurt kvað vitnið S hafa séð um verðmat á fyrirtækinu og kynnt Nótera Consulting til leiks og hafi S haft milligöngu og tekið þátt í því verðmati. Starfsmenn Nótera hafi fengið aðgang að bókhaldskerfinu og S hafi ætíð verið á staðnum. S hafi verið mjög innvinklaður í öll málefni fyrirtækisins því að verið var að meta fyrirtækið á þeim forsendum að K ætlaði að kaupa fyrirtækið. Aðspurt kvað vitnið S hafa verið meðvitaðan um stöðu fjárhags stefnanda en hann hafi komið inn í þeim tilgangi að veita ráðgjöf varðandi rekstur stefnanda sem hafi verið mjög erfiður. Þegar hafi verið rætt um sölu á fyrirtækinu hafi þeir rætt um stöðu birgja þar sem það þyrfti að halda þeim góðum með tilliti til áframhaldandi viðskipta Gunnars ehf. Aðspurt hvort S hafi komið að ákvörðunartöku um það hvaða kröfuhöfum yrði greitt hjá gamla fyrirtækinu, kvað vitnið K, S og B, lögfræðing, hafa verið á fundi um miðjan mars 2014 og í framhaldi tilkynnt vitninu hvernig það ætti að ráðstafa þeim fjármunum sem kæmu inn í gamla Gunnars, hvaða reikninga ætti að greiða. Hafi reikningur stefnda verið þar á meðal. Nýja félagið hafi einnig greitt reikninga frá gamla félaginu til að hægt væri að halda rekstrinum áfram. Aðspurt hvenær vitnið hafi fengið vitneskju um gjaldþrotaskiptabeiðni á hendur félaginu kvað vitnið það hafa verið um miðjan apríl 2014. Vitnið hafi tekið bréfið upp og látið S vita. Margir fundir hafi verið haldnir fyrir gjaldþrotið þar sem S var viðstaddur og hafi vitnið þá upplýst um stöðu mála til að hægt væri að taka ákvarðanir. Þó svo að kaupsamningur hafi verið gerður 4. mars þá hafi nýja félagið ekki tekið reksturinn yfir fyrr en 14. mars 2014 og fram að þeim tíma hafi verið gengið frá greiðslum til kröfuhafa.

Niðurstöður.

Ekki er ágreiningur um að stefnandi greiddi stefnda umkrafðar fjárhæðir eftir að bú stefnanda var tekið til gjaldþrotaskipta og eftir frestdag þann 6. mars 2014. Stefndi byggir á því að greiðsla til hans hafi verið framkvæmd sama dag og gjaldþrotaskiptabeiðni barst Héraðsdómi Reykjaness og alls óljóst hvort hafi komið á undan, greiðslan eða beiðnin. Því hafi honum verið ómögulegt að kanna það sérstaklega þann dag sem greiðslan barst, hvort gjaldþrotaskiptabeiðni hafði borist. Þá hafi honum ekki verið, né mátt vera, ljóst að farið var að halla undan fæti hjá stefnanda á þessum tíma. Stefnandi heldur því fram að stefnda hafi borið, miðað við greiðsluerfiðleika stefnanda, að kynna sér í opinberum gögnum hvort gerð hafi verið krafa um að bú stefnanda yrði tekið til gjaldþrotaskipta og það hafi stefndi getað gert með símtali til Héraðsdóms Reykjaness sem haldi utan um allar slíkar beiðnir sem berist dóminum og skrái afdrif mála. Byggir stefnandi á XX. kafla laga nr. 21/1991, aðallega 139. og 141. gr. vegna riftunarkröfunnar og 3. mgr. 142. gr. vegna skaðabótakröfunnar. Þá telur stefnandi ljóst að stefnda hafi mátt vera kunnugt um greiðsluerfiðleika stefnanda og vísar til þess að forsvarsmaður stefnda hafi setið í stjórn stefnanda frá 31. júlí 2013 og til 25. febrúar 2014, stuttu áður en gjaldþrotaskiptabeiðni kom fyrst fram. Þessu mótmælir stefndi. Þá byggir stefnandi á þvi að stefndi hafi verið svo innvinklaður í starfsemi stefnanda að það sé útilokað að slæm fjárhagsstaða hafi farið fram hjá honum.

Í 139. gr. laga nr. 21/1991 er heimildarákvæði til riftunar á greiðslum skulda ef greitt var eftir frestdag nema reglur XVII. kafla hefðu leitt til þess að skuldin hefði greiðst við gjaldþrotaskipti, nauðsynlegt hafi verið að greiða til að komast hjá tjóni eða sá sem greiðslu naut hafi hvorki vitað né mátt vita að komið hafi fram beiðni um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings eða krafa um gjaldþrotaskipti. Er hér um meginreglu að ræða.

Hvort stefndi, sem naut greiðslu í þessu tilviki, vissi eða mátti vita um greiðsluþrot stefnanda verður úrlausnarefni í þessu máli og þá hvort stefndi hafi verið grandsamur eða grandlaus þegar greiðslur bárust til hans 3. apríl 2014. Óumdeilt er að fyrirsvarsmaður stefnda sat í stjórn og starfaði fyrir stefnanda frá árinu 2013 til 27. febrúar 2014. Samkvæmt vitnisburði Á, bókara stefnanda, sat S fundi með framkvæmdastjóra stefnanda og hafði aðgang að öllum fjárhagsgögnum sem hann þurfti starfs síns vegna. Þá hafi hann setið fund í mars 2014 þar sem tekin var ákvörðun um að greiða völdum kröfuhöfum stefnanda ógreiddar kröfur áður en hið nýja félag, Gunnars ehf., tæki við rekstrinum. Þar á meðal var krafa stefnda sem deilt er um í máli þessu.

Ágreiningslaust er að forsvarsmaður stefnda, S, sat í stjórn stefnanda frá 31. júlí 2013 til 25. febrúar 2014. Í ársreikningi félagsins kemur fram að staða félagsins breyttist á milli áranna 2011 til 2012 úr því að vera með tæplega ellefu milljóna króna hagnað í tæplega þrjátíu milljóna króna tap. Meðal annars jukust skammtímaskuldir á milli áranna um þrjátíu milljónir. Í vanskilaskrá Creditinfo kemur fram að 20. desember 2012 hafi greiðslusamkomulag verið í vanskilum, 7. janúar 2014 hafi greiðsluáskorun verið birt og árangurslaust fjárnám gert 23. mars 2014. Þá liggja fyrir upplýsingar frá sama fyrirtæki þar sem kemur fram allt frá árinu 2012 og fram til janúar 2014 að átta greiðsluáskoranir hafi verið birtar stefnanda auk þess sem árangurslaust fjárnám var gert í nóvember 2012. Þá liggur fyrir að stefnandi hafði fullnýtt lánstraust sitt há birgjum en eitt af verkum stefnda fyrir stefnanda var að semgja við birgja. Er útilokað annað en að honum hafi verið ljós erfið staða stefnanda gagnvart þeim.

Af öllu framansögðu, stöðu forsvarsmanns stefnda í stjórn stefnanda, því að forsvarsmaður stefnda tók að sér ráðgjafarvinnu fyrir stefnanda sem hlýtur eðli sínu samkvæmt að hafa komið inn á fjárhagslega stöðu stefnanda, telur dómurinn að stefnda hafi verið, eða í það minnsta hlotið að vera, ljóst að stefnandi átti við verulega fjárhagserfiðleika að stríða þegar reikningur stefnda var gefinn út og þegar greiðsla barst stefnda eftir frestdag. Eru skilyrði 1. mgr. 139. gr. gjaldþrotalaga því uppfyllt. Verður krafa stefnanda um að greiðslu frá 3. apríl á viðskiptaskuld stefnanda við stefnda verði rift tekin til greina.

Þá eru skilyrði 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 uppfyllt og er krafa stefnanda um að stefndi greiði honum 878.500 krónur tekin til greina ásamt vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað eins og í dómsorði segir.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf B-kk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið A-kk-nf Þ. M-kk-nf hdl.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð.

Rift er greiðslu sem fram fór þann 3. apríl 2014 að fjárhæð 878.500 krónur frá stefnanda til stefnda.

Stefndi, Evrópuráðgjöf-Alþjóðatengsl ehf., greiði þrotabúi GM framleiðslu hf. 878.500 krónur ásamt vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 878.500 krónum frá 3. apríl 2014 til 21. febrúar 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 22.1.2016.