E-4857/2011

Mál þetta, sem var dómtekið 4. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kvk-þgf V-kvk-þgf J-kvk-þgf, Smáragrund 5, Sauðárkróki á hendur FISK Seafood ehf., Eyrarvegi 18, Sauðárkróki og til réttargæslu á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, með stefnu birtri 6. desember 2011.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði með dómi skaðabótaskylda FISK Seafood ehf., vegna líkamsáverka, sem stefnandi varð fyrir, hinn 31. janúar 2007, í starfi sínu hjá stefnda, er hún hlaut varanlega líkamsáverka á hægra axlarsvæði, hægri olnboga og hálsvöðva hægra megin. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu, líkt og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda. Til vara að skaðabótaskylda verði einungis viðurkennd að hluta og málskostnaður felldur niður.

Réttargæslustefndi gerir ekki sjálfstæðar dómkröfur, enda er engum kröfum að því beint.

Málavextir

Stefnandi slasaðist við vinnu sína miðvikudaginn 31. janúar 2007. Stefnandi kveður að atvik hafi verið þannig, að hún hafi verið að snyrta fisk á litlu borði, sem hafi verið á milli tveggja lausfrysta. Er því var lokið hafi hún farið með handfylli af fiski yfir á annað borð. Þetta hafi hún verið búin að gera nokkrum sinnum. Er hún slasaðist kveðst hún hafa verið að snúa sér við með fiskinn í höndum og hafi hún dottið um lausan vinnupall, sem settur hefði verið fyrir aftan fætur hennar eða hefði færst þangað af einhverjum orsökum.

Pallar þessir þjóna tvennum tilgangi. Annars vegar eru þeir notaðir þegar losa þarf stíflur sem myndast á færibandinu. Hins vegar eru pallarnir notaðir af lágvöxnu starfsfólki til að það geti unnið í þægilegri vinnuhæð. Pallar þessir munu, þegar þeir eru ekki í notkun, standa á gólfinu við færiböndin og við litla borðið sem stefnandi var að vinna við áður en slysið varð.

Stefnandi kveður, að er hún hafi dottið, hafi hún borið fyrir sig hægri hönd og strax fengið högg upp í öxlina. Hún harkaði af sér og vann allan daginn og út vikuna. Mánudaginn 5. febrúar 2007 var stefnandi frá vinnu og fékk læknisvottorð. Hún kom aftur til starfa föstudaginn 9. febrúar. Slysið var tilkynnt Vinnueftirlitinu 26. febrúar 2007.

Í kröfubréfi stefnanda til réttargæslustefnda 3. janúar 2011, er því haldið fram að bótaskylda hafi stofnast úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda vegna óhappsins, með vísan til þess að staðsetning vinnupallsins hafi brotið gegn ákveðnum grundvallarreglum samkvæmt reglugerð um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995 og reglum um hættulaus vinnusvæði. Hinn 10. mars 2011, hafnaði réttargæslustefndi því að bótaskylda væri til staðar úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda vegna slyssins, með vísan til þess að tryggingartaki (stefndi) hefði ekki sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi sem orsakað hefði slysið.

Með málskoti til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, dags. 15. mars 2011, kvartaði stefnandi yfir ákvörðun réttargæslustefnda. Álit úrskurðarnefndarinnar, dags. 19. apríl 2011, var á þá leið að ekki hefði verið sýnt fram á greiðsluskyldu þeirrar vátryggingar sem um ræddi. Þannig hefði ekki verið sýnt fram á að rekja mætti meiðsl stefnanda til sakar starfsmanna vátryggingartaka eða ófullnægjandi aðstæðna sem hann bæri skaðabótaábyrgð á.

Matsgerð B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings og S-kk-ef S-kk-ef læknis, dags. 28. apríl 2011, liggur fyrir í málinu. Niðurstaða þeirra er sú að varanlegur miski/læknisfræðileg örorka stefnanda sé 10 stig. Fjárhagsleg örorka var ekki metin.

Réttargæslustefndi viðurkenndi að um vinnuslys hefði verið að ræða og greiddi stefnanda bætur að fjárhæð 869.892 kr., það er miðað við 10 stiga læknisfræðilega örorku, úr slysatryggingu launþega sem stefndi hafði keypt fyrir stefnanda,

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að sök vinnuveitanda hennar felist í því, að vinnuveitandinn hafi brotið gegn 2. tl. 3. gr. reglugerðar um húsnæði vinnustaða, nr. 581/1995 og einnig 4. tl. 3. gr. sömu reglugerðar. Í téðum 4. tl. 3. gr. reglugerðar nr. 581/1995 sé skýrlega kveðið á um, að ganga skuli þannig frá pöllum, að ekki sé hætta á að starfsfólk geti fallið niður og slasast. Þá sé einnig kveðið á um það í téðum 2. tl. 3. gr. reglugerðarinnar, að vinnurými skuli skipulagt með hliðsjón af því starfi, sem þar eigi að framkvæma. Að allar umferðarleiðir manna og flutningstækja skuli vera greiðar og afmarkaðar. Sömuleiðis skuli skipa efni, vörum og flutningstækjum eða öðrum færanlegum vélum á afmarkað eða aðgreint svæði eða rými, eftir því sem aðstæður leyfi. Starfsmenn skuli hafa nægjanlegt athafnarými við störf sín, án þess að vera á umferðarsvæðum nema eðli starfsins krefjist þess. Stefnandi byggir einnig á að brotið hafi verið gegn ákvæðum reglugerðar um vélar og tæknilegan búnað. Í þessu sambandi megi líta á lausfrystinn sem pallurinn hafi verið notaður við, sem vél eða alla vega ákveðið tæki.

Byggir stefnandi því á, að hlutlægt séð sé sök vinnuveitanda stefnanda fyrir hendi, þar sem vinnuveitandi hennar hafi brotið gegn ofangreinum reglugerðarákvæðum, með því að hafa lausan vinnupall á gangvegi stefnanda, en pallurinn hafi verið um fet á hæð og því stórhættulegur þar sem hann hafi verið staðsettur aftan við fætur stefnanda.

Stefnandi byggir einnig á því, að hún hafi slasast á vinnustað, þar sem margir hafi verið að vinna að fiski, þar sem verkstjóri hafi verið til staðar, sem sérfræðiþekkingu hafi átt að hafa á þeirri vinnuaðstöðu, sem stefnandi hafi unnið við (þ.e. vélum, færiböndum, flæðilínum o.s.frv.). Þar sem aðstæður hafi verið með þeim hætti sem lýst hafi verið, sé einnig um ákveðna sérfræðiábyrgð að ræða og styrki það sönnunaraðstöðu stefnanda. Í þessu sambandi vísar stefnandi til 20. gr. til og með 23. gr. laga nr. 46/1980, en vangæsla verkstjórans feli í sér, að vinnuveitandi stefnanda hafi einnig brotið gegn 13. gr. laga nr. 46/1980, sbr. 37. gr. sömu laga. Þá byggir stefnandi á að ekki geti verið um sök hennar að ræða, þar sem það sé frumkvæðisskylda vinnuveitanda að hafa vinnusvæði hættulaust. Vísað er til dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 375/2010 og nr. 335/2010. Varðandi sök vinnuveitanda í þessu máli með hliðsjón af reglum skaðabótaréttarins um uppsafnaða sök eða nafnlaus mistök vísar stefnandi til atvika sem rakin séu í hæstaréttardómi í málinu nr. 662/2006.

Byggir stefnandi á því að greina verði á milli þeirra skyldna sem hvíli á vinnuveitanda annars vegar og starfsmönnum hans hins vegar. Byggir stefnandi á því, að þegar líkamstjón megi rekja til þess að vinnuveitandi hafi ekki farið eftir reglum sem gildi um öryggi á vinnustað, beri hann ábyrgð á slysi sem verði á starfsmanni hans, hvort sem slysinu sé valdið af gáleysi eða ásetningi. Vinnuveitanda sé skylt að tryggja að aðstæður á vinnustað tefli ekki í tvísýnu öryggi starfsmanna, sbr. 13. gr. laga nr. 46/1980. Þær skyldur sem lög leggi á starfsmann megi ekki vera það þungbærar að þær geri að engu skyldur vinnuveitanda samkvæmt lögum. Reglurnar um að vinnuveitandi tryggi öryggi vinnustaðar, nái ekki markmiðum sínum á skilvirkan hátt, ef ekki er jafnframt fallist á bótaábyrgð hans ef út af bregður. Fái þetta stoð í 3. mgr. 5. gr. tilskipunar 89/391/EBE sem og dóm EFTA-dómstólsins í máli nr. E-2/10, þar sem segi að skyldur starfsmanna á sviði öryggis og hollustu við vinnu sína, skuli ekki hafa áhrif á meginregluna um ábyrgð vinnuveitanda, ábyrgðin á öryggi og heilsu starfsmanna á vinnustað hvíli fyrst og fremst á vinnuveitanda. Byggir stefnandi á að ekki hafi verið um óvenjulegar eða ófyrirsjáanlegar kringumstæður að ræða. Því eigi vinnuveitandi að bera meginábyrgðina á öryggi og heilsu starfsmanna sinna. Hefði öllum öryggisreglum verið fylgt, hefði stefnandi einfaldlega ekki orðið fyrir líkamstjóni. Því geti ekki verið um stórfellt gáleysi stefnanda að ræða eða eigin sök.

Að síðustu byggir stefnandi á því að öll sönnunarbyrði í þessu máli hvíli á hinu stefnda félagi, þar sem vinnuslysið hafi ekki verið tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins, en útibú Vinnueftirlits ríkisins hafi verið fáum húslengdum frá þeim vinnustað þar sem stefnandi hafi slasast. Byggir stefnandi á því að skýrt brot á 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980 liggi fyrir. Ekkert sé sagt um slysið annað en að stefnandi hafi hrasað um vinnupall. Engar lýsingar á aðstæðum hafi verið gefnar upp af réttargæslustefnda, svo sem hver hæð pallsins hafi verið sem stefnandi hafi hrasað um. Slysið hafi ekki verið rannsakað á nokkurn hátt og ekki heldur tilkynnt til lögreglu skv. 3. mgr. 66. gr. þágildandi laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála og f-lið 1. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Engrar rannsóknar njóti því við á slysinu og geti það ekki komið stefnanda í koll, miðað við þær víðtæku skyldur sem hvíli á vinnuveitanda, sbr. t.d. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 46/1980 og varpast því sönnunarbyrðin hvað þessu við kemur einnig yfir á vinnuveitanda. Stefnandi vísar til hæstaréttardóms í málinu nr. 309/2002. Ekki geti stefnandi átt að búa við lakari rétt en hjúkrunarfræðingur á sjúkrahúsi. Allt vinnandi fólk hafi sama rétt, jafnt hjúkrunarfræðingur sem fiskvinnslukona, samanber jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Sönnunarbyrði hins stefnda félags byggist einnig á því að um sé að ræða sérfræðiábyrgð verkstjóra stefnanda í þessu máli sem og á því að ekkert hættumat hafi farið fram varðandi þá vinnu, sem fram hafi farið á þeim vinnustað þar sem stefnandi hafi slasast, er slysið varð, samanber þá skyldu sem boðin sé í því efni samkvæmt 65. gr., 66. gr. og 66. gr. a laga nr. 46/1980.

Að ofangreindu leiði, að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni, sem stefndi, FISK Seafood ehf., beri ábyrgð á. Þá byggir stefnandi á því, að hún eigi lögvarða hagsmuni af því að viðurkenningarkrafa hennar verði tekin til efnislegrar úrlausnar, þar sem sýnt hafi verið fram á að stefnandi hafi hlotið varanlegt líkamstjón í vinnuslysinu.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa stefnda um sýknu sé á því byggð að ekki sé sannað að stefndi eða starfsmenn hans hafi valdið slysi stefnanda eða eigi sök á slysi hennar, hvorki á grundvelli saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda sjálfs né á grundvelli reglna um vinnuveitandaábyrgð. Gildi um slysið almennar skaðabótareglur (sakarreglan) og hvíli sönnunarbyrðin um ætlaða sök og ólögmæta háttsemi stefnda eða starfsmanna stefnda alfarið á stefnanda. Ekkert í stefnu né framlögðum skjölum sýni fram á eða leiði að því líkur að nokkuð hafi verið athugavert við húsnæði vinnustaðar stefnda. Gerð og búnaður fasteignarinnar hafi verið í lagi og ekkert við umbúnað hennar athugavert. Þannig mótmælir stefndi því að hann hafi brotið gegn 2. og 4. tl. 3. gr. reglugerðar um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995, enda hafi ekki verið sýnt fram á með nokkrum hætti að vinnupallurinn hafi verið staðsettur í gangvegi líkt og greini í stefnu. Stefndi byggir á því að pallar hafi í umrætt sinn verið staðsettir, eins og venja sé, við færiband að lausfrysti eða við laust borð milli færibanda.

Þá sé orðið gangvegur ekki notað í þeim reglum sem stefnandi vísi til heldur orðið umferðarleiðir. Stefndi telur pallinn ekki hafa verið í gangvegi og enn síður umferðarleið eins og þau orð geti skilist í almennu máli. Þó svo að stefnandi hafi þurft að færa sig til á svæðinu hafi ekki verið um almenna umferðarleið að ræða heldur gólf innan tiltekins afmarkaðs vinnusvæðis. Þá fæst vart séð að tilhögun aðstöðunnar hafi verið saknæm og ólögmæt, en vinnupallarnir séu eðlilegur hluti af vinnuaðstöðunni og hafi stefnandi þekkt vel til staðhátta og notkunar pallanna. Hafi hún því mátt búast við pallinum og hefði einungis þurft að sýna lágmarks aðgæslu til að afstýra slysinu. Þá sé rétt að hafa stærð vinnupallsins í huga en hann hafi verið um 30 cm á hæð og um 50 cm á lengd og breidd. Það hafi því ekki verið um smáhlut að ræða né illsjáanlega eða óvænta hindrun.

Varðandi gerð pallsins og nauðsyn hans sé á því byggt að nauðsynlegt hafi verið að hafa tiltækan pall til að starfsmenn gætu athafnað sig með eðlilegum hætti við fremri hluta færibandsins og til að lágvaxnara starfsfólk gæti unnið við aftari hluta þess í þægilegri vinnuhæð. Pallurinn hafi verið til staðar til að auðvelda starfsmönnum vinnu sína og næsta augljóst að meiðsl og óþægindi hefðu getað hlotist af vinnu við færibandið að lausfrystunum hefði hann ekki verið til staðar.

Þá mótmælir stefndi því alfarið að brotið hafi verið gegn reglugerð um vélar og tæknilegan búnað, enda ekki hægt að tala um vinnupallinn sem vél í skilningi ákvæðisins. Stefnandi hafi þannig ekki fallið um lausfrystinn eða færibandið sem slíkt, sem telja megi til véla eða tækja í umræddum skilningi, heldur um lausan vinnupall sem notaður sé við vinnu við færibandið og við laust borð á milli færibandanna. Jafnframt mótmælir stefndi því að ákvæði laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980 hafi verið brotin, enda liggi engin gögn frammi í máli þessu er bendi til þess að stefndi hafi ekki gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustaðnum eða að vinnu hafi verið hagað í andstöðu við lögin. Aðstæður og umbúnaður sem stefnandi telji ábótavant hafi verið í sama horfi til margra ára jafnt fyrir slysið sem eftir það án þess að nokkurn tíma, hvorki fyrir slysið né eftir það, hafi opinberir eftirlitsaðilar gert við hann nokkrar athugasemdir. Þá sé rétt að minna á að stefnandi hafi verið kunnug vinnusvæðinu og vissi að pallurinn gæti staðið þar sem hann stóð og ósannað sé að pallurinn hafi verið færður á meðan stefnandi sneri í hann baki eða eftir að stefnandi hafi gengið síðast fram hjá honum.

Af ofangreindu sé ljóst að ekki hafi verið sýnt fram á að staðsetning eða notkun vinnupallsins hafi verið saknæm eða ólögmæt. Bendir stefndi hér aftur á að það sé meginregla íslensks skaðabótaréttar að verði maður fyrir tjóni beri hann sjálfur tjón sitt nema hann geti sannað að annar maður beri ábyrgð á því á grundvelli reglna um grundvöll bótaábyrgðar. Stefnandi í þessu máli byggir kröfu sína á hinni almennu sakarreglu og reglum um vinnuveitandaábyrgð. Skilyrði í báðum tilvikum sé saknæm og ólögmæt háttsemi og beri tjónþola að sanna hana en stefnandi hafi ekki sannað hana í þessu máli.

Varðandi dóma Hæstaréttar í málum nr. 375/2010 og 335/2010 bendir stefndi á að í hvorugu tilfellinu hafi verið um sambærileg málsatvik að ræða og þau sem um sé deilt í þessu máli. Því veiti dómarnir takmarkað fordæmisgildi og takmarkaðar leiðbeiningar um úrlausn og sjónarmið þessa álitaefnis. Það eigi jafnframt við um dóm Hæstaréttar í máli nr. 662/2006 sem stefnandi vísi til varðandi vinnuveitandaábyrgð. Hvað varði þá málsástæðu stefnanda að stefndi beri ábyrgð á slysinu á grundvelli vinnuveitandaábyrgðar þá sé því alfarið hafnað á grundvelli sömu sjónarmiða og að framan séu rakin.

Því sé sérstaklega mótmælt sem ýjað sé að í stefnu að um hrekk hafi verið að ræða og að einhver samstarfsmanna stefnanda hafi sett pallinn beint fyrir aftan fætur stefnanda á meðan hún hafi verið við vinnu við borðið. Það hljóti að standa stefnanda næst að benda í það minnsta á þann aðila sem hún telji hafa viðhaft slíkt athæfi. Telji stefnandi orsök slyssins hafa verið með þessum hætti sé með öllu óskiljanlegt að sú lýsing hafi ekki komið fram frá stefnanda fyrr en í samskiptum við réttargæslustefnda á árinu 2011. Hvorki tilkynning stefnanda til Sjúkratrygginga Íslands né önnur gögn málsins hafi að geyma þessa lýsingu heldur sé þess einungis getið að stefnandi hafi hrasað um vinnupall. Hafi atvik í raun verið með þeim hætti sem lýst sé í stefnu byggir stefndi á því að hann geti ekki borið vinnuveitandaábyrgð á athöfnum starfsmanna sinna sem ekki séu í nokkrum tengslum við starf þeirra. Því sé einnig sérstaklega mótmælt að verkstjóri á staðnum hafi ekki sinnt skyldum sínum með fullnægjandi hætti og bendi ekkert í gögnum málsins til að svo hafi verið. Því sé alfarið hafnað af hálfu stefnda að öll sönnunarbyrðin í málinu hvíli á stefnda þar sem vinnuslysið hafi ekki verið tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins. Eins og fram komi í málsatvikalýsingu hér að framan hafi slysið verið tilkynnt til Vinnueftirlitsins hinn 26. febrúar 2007, eða tæpum mánuði eftir slysið.

Eins og að framan greinir hafi skipulag vinnusalar ekki tekið neinum grundvallarbreytingum eftir slysið og hafði ekki tekið neinum breytingum þegar Vinnueftirlitinu hafi verið tilkynnt um slysið. Ekkert tækifæri til að fá málsatvik betur upplýst hafi því tapast af þeim sökum að slysið hafi ekki verið tilkynnt fyrr. Stefndi hafði ekki ástæðu til að tilkynna slysið fyrr en 5. febrúar 2007 en umræddur vinnupallur, sem hafi verið í stöðugri notkun, hafði eðli málsins samkvæmt strax þá margoft verið færður til.

Að lokum byggir stefndi á því að honum hafi ekki borið skylda til að hlutast til um lögreglurannsókn á slysinu. Þær upplýsingar sem stefndi hafði um slysið er það varð hafi ekki verið þess eðlis að grunur hafi vaknað um saknæma hegðan nokkurs manns. Það sé ekki fyrr en í samskiptum stefnanda við réttargæslustefnda árið 2011, um fimm árum eftir slysið, sem háttsemi sem mögulega gæti talist saknæm sé fyrst lýst.

Varakrafa stefnda um að skaðabótaskylda verði einungis viðurkennd að hluta byggir á því að stefnandi sem hafi verið kunnug aðstæðum og vanur starfsmaður stefnda hafi sýnt af sér verulegt aðgæsluleysi í umrætt sinn og hefði hún getað afstýrt slysinu með lágmarks aðgæslu og með því að kunna fótum sínum betur forráð. Verði þannig komist að því að afbrigðilegar sönnunarreglur leiði til þess að atvikalýsing stefnanda verði lögð til grundvallar og litið verði svo á að um saknæma og ólögmæta háttsemi hafi í raun verið að ræða af hálfu stefnda, telur stefndi að stefnandi skuli bera stærstan hluta af tjóni sínu sjálf vegna eigin sakar.

Sú alkunna meginregla íslensks skaðabótaréttar að starfsmenn á vinnustöðum geti borið eigin sök á slysum sem þeir verði fyrir á vinnustað, jafnvel þótt starfsumhverfi hafi ekki verið í fullkomnu samræmi við lög og reglur um öryggi á vinnustað, hafi birst í fjölda dóma Hæstaréttar. Dómur EFTA-dómstólsins í máli nr. E-2/10 breyti ekki í nokkru því réttarástandi sem þar sé lýst með ítarlegum hætti og enn síður afturvirkt þannig að gilt geti um slys sem urðu áður en dómurinn hafi fallið.

Stefndi byggir á því að umrætt slys hafi fyrst og fremst verið óhappatilviljun en að svo miklu leyti sem unnt hafi verið að koma í veg fyrir slysið hafi það verið stefnandi sem hefði getað gert það með því að líta í kringum sig á gólf vinnusvæðisins áður en hún hafi gengið af stað. Í þessu sambandi bendir stefndi á að stefnanda hafi verið ljóst að vinnupallar væru notaðir á gólfinu og að þeir væru oft geymdir í kringum það borð sem hún hafi verið að vinna við þegar þeir væru ekki í notkun. Þá hafi stefnandi verið starfsmaður á vinnslugólfi fiskvinnsluhúss og borið sem öðrum í slíkri vinnu að sýna sérstaka aðgætni.

Réttargæslustefndi, Vátryggingafélag Íslands hf. gerir engar kröfur í málinu enda engum kröfum að því beint. Réttargæslustefndi tekur undir allar kröfur, málsástæðu og rök stefnda FISK Seafood ehf.

Niðurstaða

Ágreiningslaust er að stefnandi lenti í slysi á vinnustað sínum miðvikudaginn 31. janúar 2007 er hún hrasaði um lausan vinnupall sem staðsettur var fyrir aftan hana. Stefnandi hélt áfram vinnu sinni þann dag og út vikuna. Mánudaginn 5. febrúar 2007 fór stefnandi til læknis og var frá vinnu þann dag og til og með 8. febrúar 2007.

Fyrir liggur að slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirlitinu fyrr en með tilkynningu dags. 26. febrúar 2007. Í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, er kveðið á um að atvinnurekandi skuli án ástæðulausrar tafar tilkynna Vinnueftirliti ríkisins öll slys sem leiða til þess að starfsmaður deyr eða verður óvinnufær í einn eða fleiri daga, auk þess dags sem slysið varð. Slys þar sem líkur eru á að starfsmaður hafi orðið fyrir langvinnu eða varanlegu heilsutjóni skal tilkynna Vinnueftirlitinu eigi síðar en innan sólarhrings.

Í tilkynningunni kemur fram að stefnandi hafi hrasað um vinnupall á gólfi og fallið á olnboga hægri handar. Þetta er í samræmi við lýsingu stefnanda á slysinu. Um er að ræða lausan vinnupall sem notaður er sem upphækkun þannig að starfsfólkið geti losað stíflur á færibandinu og einnig að lágvaxið fólk hafi betri vinnustöðu við færibandið. Í ljósi þess að um lausan vinnupall er að ræða, sem getur verið staðsettur hvar sem er, þá eru allar sömu aðstæður uppi til að rannsaka slysið hvort sem var hinn 5. febrúar 2007, eða þann dag er tilkynning til Vinnueftirlitsins var send. Engin efni voru til þess að kalla til Vinnueftirlitið á slysdeginum sjálfum með því að stefnandi hélt vinnu sinni áfram þann dag. Eins og öll atvik málsins liggja fyrir eru ekki efni til að meta stefnda í óhag, að slysið var ekki strax tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins. Þá er tilvitnun stefnanda til 3. mgr. 66. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála og f-lið 1. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 þýðingalaus eins og mál þetta liggur fyrir.

Stefnandi hefur sönnunarbyrðina fyrir því að stefndi beri bótaábyrgð á slysi hennar. Stefnandi byggir á því að sök stefnda, felist í því að brotið hafi verið gegn 2. tl. og 4. tl. 3. gr. reglugerðar um húsnæði vinnustaða nr. 581/1995. Í 2. tl. 3. gr. er kveðið á um að vinnurými skuli skipulagt með hliðsjón af því starfi sem þar eigi að framkvæma. Allar umferðarleiðir manna og flutningstækja skuli vera greiðar og afmarkaðar og starfsmenn skuli hafa nægjanlegt athafnarými við störf sín án þess að vera á umferðarsvæðum nema eðli starfsins krefjist þess. Í málinu liggja fyrir teikningar og ljósmyndir af slysstaðnum. Telja verður að slysið hafi ekki átt sé stað á umferðarsvæði heldur fremur í athafnarými því er stefnandi og starfssystur hennar höfðu yfir að ráða. Hér breytir stigi er var í athafnarýminu engu, en samkvæmt framburði T-kk-ef Á-kk-ef yfirverkstjóra var stiginn notaður tvisvar á sólarhring til að opna og loka fyrir frystinn, það er kvölds og morgna. Þá kvað vitnið þetta ekki vera umferðarleið heldur vinnusvæði starfsmannanna. Þá á tilvitnun stefnanda til 4. tl. 3. gr. sömu reglugerðar ekki við. Með tilvitnuðu ákvæði er verið að vernda starfsfólk gegn falli niður af pöllum, í gryfjum, í stigum og svo framvegis.

Stefnandi vísar einnig til reglugerðar nr. 761/2001 um vélar og tæknilegan búnað, nú reglugerð nr. 1005/2009. Tilvitnunin á hér ekki við með því að sá pallur er stefnandi datt um tilheyrir ekki neinni sérstakri vél né heldur er hægt að líta á pallinn sem vél eða tæki sem falli undir ákvæði reglugerðarinnar. Með vísan til þess sem að framan greinir er því hafnað að stefnandi hafi brotið gegn nefndum reglugerðarákvæðum.

Þá byggir stefnandi á ábyrgð verkstjóra og vísar til 20.-23. gr. laga nr. 46/1980, sem og 13. gr., sbr. 37. gr. sömu laga. Hér er um að ræða almenna tilvísun til þeirra skyldna sem verkstjóri hefur og þeirrar almennu reglu að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Ábyrgð stefnda verður ekki byggð á slíkum almennum lagaákvæðum og verður stefnandi að tiltaka nánar á hverju sök stefnda sé byggð.

Stefnandi byggir á reglum um nafnlaus mistök og telur að stefndu eigi að bera ábyrgð á tjóni því er samstarfsmenn stefnanda hafi valdið. Á stefnandi þá við að einhver samstarfsmaður hafi komið skemlinum fyrir þar sem hann var er stefnandi datt um hann. Þessari mögulegu saknæmu háttsemi samstarfsmanna stefnanda er ekki haldið á lofti fyrr en fjórum árum eftir að slysið átti sér stað. Því var orðið of seint að grafast fyrir um hverjir voru samstarfsmenn hennar á þessum tíma og unnu á athafnasvæði. Þar af leiðandi verður ekki hjá því komist að hafna þessari málsástæðu stefnanda og verður hún að bera hallann af því að hafa ekki fyrr haft uppi þessi sjónarmið sín.

Þeir dómar sem stefnandi vísar til hafa ekki fordæmisgildi í máli þessu þar sem atvik þeirra voru með öðrum hætti en hér. Þá hefur það ekki þýðingu að vísa til dóms EFTA-dómstólsins í máli nr. E-2/10 en slysið átti sér stað áður en dómurinn féll.

Þegar á allt framangreint er litið hefur stefnandi ekki sýnt fram á að stefndi beri ábyrgð á slysi stefnanda. Eins og atvik málsins liggja fyrir er það niðurstaða dómsins að um óhapp hafi verið að ræða. Stefnandi vissi um pallana og til hvers þeir voru notaðir þótt hún hafi ekki þurft að nota þá sjálf. Nauðsyn bar til þess að hafa nefnda palla í vinnuaðstöðunni. Ekki var um neitt fastmótað verklag að ræða varðandi geymslu þeirra. Þá hefur Vinnueftirlitið ekki gert athugasemdir við vinnusvæðið, hvorki fyrir né eftir óhappið. Óhöpp eiga sér stað í lífinu og stefnandi hefur ekki sýnt fram á að ástæðu óhappsins sé að rekja til stefnda eða starfsmanna hans. Er stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ. S-kk-ef S-kk-ef hdl., 400.000 krónur og er þá ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, FISK Seafood ehf., er sýknað af kröfum stefnanda, S-kvk-ef V-kvk-ef J-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ. S-kk-ef S-kk-ef hdl. 400.000 krónur.

S-kvk-nf G-kvk-nf.