S-5113/2022

I.

Ákæra, dómkröfur o. fl.:

Mál þetta, sem var dómtekið 15. desember 2022, var höfðað með ákæru héraðs-saksóknara 3. nóvember sama ár, áhendur Y, fæddri [...], og X, fæddum [...], [...]ríkis-borgurum með dvalarstað í Reykjavík „fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot[,]með því að hafa þriðjudaginn 13. september 2022, í félagi, staðið að innflutningi á samtals 2.120,45 gaf kókaíni, með 26- 81% styrkleika, og 67,44 gaf metamfetamíni, með 81% styrkleika, ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin fluttu ákærðu til Íslands sem farþegar með [Norrænu] frá [Hirtshals] í Danmörku til Seyðisfjarðar, falin í farangurstöskum sínum.

Telst brot þetta varða við 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 64/1974 og 32/2001.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar. Jafn-framt er krafist [...] upptöku á 2.120,45 gaf kókaíni og 67,44 gaf metamfetamíni, með vísan til 6. og 7. mgr. 5. gr. laga [...] nr. 65/1974, sbr. 2. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru og krefst þess að auki að gæslu-varðhaldstími komi til frádráttar refsingu. Ákærða Y neitar sök og krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hún málsvarnarlauna til handa skip-uðum verjanda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Ákærði X neitar sök og krefst aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, til vara að honum verði ekki gerð refsing og til þrautavara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

II.

Málsatvik:

Ákærðu eru [...]og [...]ríkisborgarar. Þau eru um nokkurt skeið talin hafa verið búsett í Hollandi en áður með búsetu á Spáni. Þann 13. september 2022 komu þau hingað til lands sem farþegar með ferjunni Norrænu sem sigldi frá Danmörku með viðkomu í Fær-eyjum. Ákærðu voru stöðvuð sama dag af tollgæslu í grænu tollhliði í ferjuhúsi við land-göngu á Seyðisfirði. Leiddi þetta meðal annars til þess að leitað var í farangri þeirra, tveimur ferðatöskum, og voru þær auk þess gegnumlýstar með þar til gerðum búnaði. Við gegnumlýsingu sást móta fyrir pakkningum í töskunum sem ekki höfðu fundist við handleit. Voru töskurnar tæmdar og kom í ljós að þær voru hvor um sig búnar fölskum botni. Þá kom fram við nánari athugun að pakkningu í plastumbúðum hafði verið komið fyrir í hvorri tösku um sig. Við frekari athugun á pakkningunum komu í ljós fíkniefni í minni umbúða einingum. Lagt var hald á fíkniefnin og önnur sakargögn. Lögregla tók við rannsókn málsins. Ákærðu voru handtekin og var þeim í framhaldi gert að sæta gæslu-varðhaldi og síðar farbanni.

Sama dag og ákærðu voru handtekin var athugað með mögulegar mannaferðir á tiltekn-um stöðum á Seyðisfirði og Egilsstöðum, án þess að nokkuð markvert kæmi fram við þá athugun. Samkvæmt skýrslu tollgæslu voru báðar töskurnar sömu gerðar frá fram-leiðanda og hafði fölskum botni verið komið fyrir í þeim báðum með sama hætti. Sam-kvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu var um að ræða tvær pakkningar í plastumbúðum sem innihéldu fyrrgreind fíkniefni í minni einingum. Leitað var að fingraförum á umbúð-unum og var hluti af fingrafarasýnum nothæfur til frekari skoðunar og hugsanlegrar samanburðarrannsóknar. Að auki afritaði lögregla gögn í símtækjum ákærðu.

Samkvæmt efnaskýrslu tæknideildar lögreglu reyndust hin haldlögðu fíkniefni sam-kvæmt forprófi og vigtun vera samtals 2.120,45 gaf kókaíni og 67,44 gaf metamfeta-míni. Lögregla sendi sýni úr hluta efnanna til frekari rannsóknar hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Með matsgerð rannsóknastofunnar var staðfest að um væri að ræða kókaín og metamfetamín. Kókaín sýni, fimm talsins, reyndust vera með styrkleika á bilinu 26– 81%. Þá reyndust metamfetamín sýni, tvö talsins, vera með um 81% styrkleika.

Ákærðu gáfu hvort um sig tvær skýrslur með réttarstöðu sakbornings við rannsókn máls-ins. Hvað varðar fyrri skýrslur þeirra, 13. september 2022, var framan af ekki fullt sam-ræmi í framburði þeirra. Misræmið var einkum fólgið í því að ákærði X bar um að [...]hefði verið að flytja peninga til landsins sem voru faldir í töskunum og að þeim hefði báðum verið ókunnugt um að efni væru í töskunum. Þá hefði kona að nafni A fengið [...] til að fara í ferðina. Ákærða Y bar hins vegar framan af um að hafa ekki vitað að neitt væri falið í töskunum, að hún væri að koma til landsins í frí og að það væri greitt af öðrum. Þá hefði hún átt að taka peninga með sér til baka til Hollands. Ákærða Y breytti síðar framburði sínum við sömu skýrslutöku og bar með svipuðum hætti um það sama og áður greinir um framburð ákærða X, þar með talið að hún hefði verið í samskiptum við A út af ferðinni. Þá greindi ákærða Y einnig frá aðkomu annars manns, B, sem hefði haft með það að gera að hún fór með téðar töskur til landsins.

Framburður beggja ákærðu var í nokkrum meginatriðum svipaður út frá því sem áður greinir að því er varðar seinni skýrslur þeirra, 20. september 2022. Í aðalatriðum bar þeim saman um að ákærða Y hefði tekið að sér að flytja töskur með peningum til landsins, meðákærði X hefði fylgt henni og að þau hefðu ekki vitað af fíkniefnum í töskunum. Bar þeim saman um að fyrrgreindur B og A hefðu haft með það að gera að umrædd ferð til Íslands var farin og þegar þeim voru afhentar töskurnar. Þá greindu þau bæði frá atvikum með svipuðum hætti þegar töskurnar voru afhentar, þar með talið að þeim hefðu verið sýndar töskurnar þar sem þær voru tómar og að þeim hefði verið sagt að peningar væru faldir í þeim. Einnig greindu þau frá ferðalaginu til Íslands með svipuðum hætti, sem og að þau hefðu hvort um sig átt að þiggja peningagreiðslu fyrir að fara ferðina.

Það sem einkum bar á milli í síðari framburði þeirra var að ákærða Y greindi meðal annars frá margþættari samskiptum við B og A í aðdraganda þess að hún samþykkti að taka að sér að flytja töskurnar. Birtist framburður hennar að nokkru leyti sem lengri útgáfa af því sem áður var búið að koma fram, þar með talið um afhendingu á töskum, farmiðakaup, ferðatilhögun, loforð um greiðslu þóknunar og huglæga vitneskju um hvað var í töskunum. Nefndi hún einnig að sér hefði verið ógnað þegar rætt var við hana einslega í aðdraganda ferðarinnar. Greindi hún frá nánar tilgreindum samskiptum sem hún átti við [...] og tengslum [...] og A. Einnig greindi hún frá fundi með mönnum á veitingastað þar sem farið var yfir ferðina og lagt að henni að gæta þagmælsku. Svaraði hún frekari spurningum um tilgang með flutningi peninga, eins og það horfði við henni út frá þeim upplýsingum sem henni voru veittar í aðdraganda ferðar. Jafnframt greindi hún frá því að ákærði X hefði ekki haft sérstakt hlutverk varðandi það að flytja peningana. Hún hefði ákveðið að taka hann með sér vegna þess að hann talaði ensku en hún ekki. Þá sagði hún nánari deili á B, A og öðru fólki sem hún nefndi og gerði nánar grein fyrir persónulegum aðstæðum sínum og fleiru.

Lögreglustjórinn á Austurlandi fór með rannsókn málsins og lauk henni 14. október 2022 með sendingu málsgagna til héraðssaksóknara. Um rannsókn málsins vísast að öðru leyti til reifunar á skýrslugjöf rannsóknarlögreglumanna fyrir dómi.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Ákærða Y greindi meðal annars frá því að hafa tekið að sér að flytja peninga í töskum til landsins frá Hollandi. Ákærða hefði á þeim tíma nýlega verið flutt til Hollands frá Spáni og hún búið inni á heimili [...]. Ákærða hefði verið að leita sér að húsnæði, undirbúa þátttöku á vinnumarkaði, sækja um dvalarleyfi og vinna að því að koma [...], meðákærða X, í [...]. Aðdragandinn að ferðinni hefði verið með þeim hætti að [...]til margra ára, A, hefðu farið þess á leit við ákærðu að hún tæki verkið að sér. Eigandi peninganna hefði verið maður að nafni B en fyrrgreind A hefði verið að vinna fyrir hann. Þau hefðu jafnan verið með mikið fé milli handanna og meðal annars verið í viðskiptum með rafmyntir. Ákærða væri hins vegar ekki vel að sér í slíkum málum eða öðru sem tengdist meðferð á peningum.

Ákærða hefði fengið þær upplýsingar að peningar yrðu faldir í töskunum og um væri að ræða háa fjárhæð í evrum sem erfitt væri að flytja á milli staða með flugi. Betra væri að flytja peningana sjóleiðis með ferju. Um hefði verið að ræða tvær töskur sem áttu að innihalda 100– 200 þúsund evrur en ákærða hefði ekki vitað nákvæmlega hver fjárhæðin yrði. Ákærða hefði átt að fá greiddar 3000 evrur fyrir verkið og þá hefði hún átt að flytja 8000 evrur til baka frá Íslandi til Hollands. A hefði fullvissað hana um að það væri í lagi að flytja peningana með þessum hætti og að það hefði verið gert áður án vandræða. Ákærða hefði ekki lagt sérstakt traust á A og B um það sem henni var sagt varðandi ferðina. Hún hefði hins vegar látið tilleiðast fyrir hvatningu frá téðri[...]þar sem ákærða hefði ekki gert ráð fyrir blekkingum frá henni. Ákærða hefði ekki velt þessu meira fyrir sér og ekki spurt hvort peningasendingar af þessum toga væru löglegar. Þá hefði hana ekki grunað eða aldrei hvarflað að henni að hún gæti með þessu verið að taka að sér að flytja fíkniefni á milli landa.

[...], meðákærði X, hefði verið fenginn til að fylgja henni til landsins og það hefði verið að hennar beiðni. Hún hefði viljað njóta félagsskapar hans í ferðinni, auk þess sem hann hefði verið fenginn til að koma með og veita henni tungumálaaðstoð. Hann talaði ensku en ekki hún. Hans hlutverk hefði ekki verið að flytja téða peninga með fyrrgreindum hætti. A hefði samþykkt að meðákærði X færi með í ferðina og hann hefði átt að fá 1000 evrur í þóknun fyrir sína aðstoð. Meðákærði X hefði ekki verið allan tímann viðstaddur þegar verið var að útskýra eða leiðbeina fyrir ákærðu það sem átti við með peningana og töskurnar.

B og A hefðu lagt henni til töskurnar og hin síðarnefnda afhent ákærðu þær. Meðákærði X hefði verið á staðnum og þau skoðað töskurnar en ekki séð að neitt væri falið í þeim. Allt hefði litið vel út. A hefði sagt ákærðu að peningar væru faldir í töskunni sem ákærða hafði með sér til landsins. Þá hefðu aðeins átt að vera föt í tösku meðákærða X. Ákærða hefði gætt þess að segja [...] aðeins sannleikann um tilganginn með ferðinni, það er að hún væri að flytja peninga fyrir A. Ákærðu hefði verið umhugað um að [...] kæmist til baka til Hollands á réttum tíma vegna [...] sem var búið að undirbúa og henni hefði verið lofað að það gengi eftir með tilteknum hætti hvað varðar tilhögun ferðarinnar.

Ákærða hefði skilið [...] eftir hjá [...] í Hollandi og lagt af stað í ferðalagið ásamt meðákærða X. Þau hefðu fengið leiðbeiningar frá A um að svara með tilteknum hætti ef höfð yrðu afskipti af þeim á leiðinni. Þau hefðu farið landleiðina með viðkomu í Þýska-landi uns þau komu á ferjustað í Danmörku. Þaðan hefðu þau siglt til Íslands með viðkomu í Færeyjum. Þau hefðu síðan verið stöðvuð við komuna til Íslands og ákærðu verið tjáð að fíkniefni hefðu fundist í töskunum. Ákærða kvaðst þekkja það sem ætti jafnan við um ólögmæti fíkniefna, landamæraeftirlit og að það væri þekkt að fólk væri notað til að flytja fíkniefni á milli staða. Ákærða hefði aldrei tekið að sér að flytja fíkniefni til landsins ef hún hefði vitað hvað var raunverulega í töskunum. Hún hefði aldrei hugleitt að svo væri, aðeins að hún væri að flytja peninga og að það væri í lagi. Þá hefði ákærði X aldrei getað vitað að fíkniefni væru falin í töskunum. Ákærða hefði ekki vitað hver ætti að taka við töskunum hér á landi eða hvert hún ætti að fara. Hún hefði vitað að hún ætti að taka rútu frá Seyðisfirði og að haft yrði samband við hana þegar hún væri komin til landsins.

Ákærða kvaðst kannast við svör sín gagnvart tollgæslu þegar hún var stöðvuð hér á landi. Þá kvaðst hún kannast við framburði sína hjá lögreglu og að hún hefði til að byrja með í fyrri skýrslutöku ekki greint satt og rétt frá öllu. Fyrstu svör hennar gagnvart tollgæslu og lögreglu hefðu verið í samræmi við það sem lagt var fyrir hana og meðákærða X þegar þau fóru í ferðina. Hún hefði hins vegar síðar í sömu skýrslutöku breytt framburði sínum og að höfðu samráði við verjanda sinn. Þá hefði hún upp frá því greint satt og rétt frá öllu. Þá hefði framburður hennar upp frá því verið í samræmi við framburð meðákærða X hjá lögreglu sem hefði allan tímann greint frá með sönnum hætti. Ákærða hefði verið mjög hrædd við fyrri skýrslutökuna og illa fyrir kölluð vegna erfiðra aðstæðna á meðan hún var í haldi á lögreglustöð á Egilsstöðum. Þá bæri að skilja fyrri framburð hennar um að hana hefði ekki grunað að neitt væri í töskunum með þeim hætti að þar væri átt við fíkniefni. Hún hefði ekki vitað af efnunum í töskunum. Ákærða kvaðst ekki kannast við framburð sinn hjá lögreglu um að henni hefði verið ógnað áður en hún fór í ferðina. Ákærða hefði leitast við að vera samvinnuþýð við lögreglu hér á landi við rannsókn málsins með nánar tilgreindum hætti. Þá tók ákærða fram að henni hefðu borist nánar tilgreindar hótanir vegna máls þessa á síðari stigum og hún komið því á framfæri við lögreglu. Ekki eru efni til frekari reifunar á framburði ákærðu.

2.

Ákærði X greindi meðal annars frá því að hafa búið í Hollandi frá því í júní 2022. Í september sama ár hefði kona að nafni A leitað til [...], meðákærðu Y, og beðið hana um að flytja tvær töskur með peningum til Íslands. Í hvorri tösku hefðu átt að vera 50.000 evrur. A hefði ekki útskýrt af hverju peningar væru faldir í töskunum eða hún hefði útskýrt það betur fyrir [...] að honum fjarstöddum. Ákærða hefði fundist þetta skrýtið. Ákærði hefði verið á staðnum þegar [...] tók við töskunum og þegar þeim voru veittar fyrrgreindar upplýsingar um hvað væri í þeim. [...] og A hefðu beðið hann um að fara með í ferðina. Þá hefði[...] hans einnig beðið hann um það sama. Nánar tiltekið hefði ákærði verið beðinn um að fylgja [...]og aðstoða hana þar sem hún talaði ekki ensku en hann væri enskumælandi. Ákærða hefði verið lofað að hann fengi greiddar 1000 evrur ef hann færi með í ferðina. Frekar spurður kvaðst ákærði hafa verið í þeirri stöðu að geta neitað að fara með í ferðina. Hann hefði hins vegar ákveðið að þiggja boðið. Um hefði verið að ræða ferðalag til nýs lands þeim að kostnaðarlausu og að þau hefðu aldrei komið um borð í ferju. Að auki hefði verið rætt um það sem áður greinir um peninga.

Ákærði greindi frá ferðalaginu til Íslands. Þau hefðu ferðast með lestum og rútum uns þau fóru um borð í ferju. Það hefði verið fyrirframákveðið að þau ættu að segjast vera búsett í nánar tilgreindri borg í Þýskalandi ef þau yrðu stöðvuð á leiðinni. Þær leiðbein-ingar hefði ákærði fengið frá [...] og A. Þá hefðu fyrstu svör hans við skýrslutöku hjá lögreglu hér á landi, að þau væru að flytja peninga til vinkonu [...], verið af sama toga, það er samkvæmt hinum fyrirframgefnu leiðbeiningum.

Ákærði hefði haft allar upplýsingar um ferðina frá [...] og hann treyst henni á þeim tíma. Ákærði hefði aldrei komist í kast við lögin og enginn sagt við hann að fíkniefni væru falin í töskunum. Hann hefði aldrei samþykkt að fara með í ferðina ef hann hefði vitað af efnunum. Hann hefði á þeim tíma verið að hefja [...] og taka þátt í íþróttastarfi í Hollandi en þau áform væru í uppnámi í dag.

Ákærði kvaðst hins vegar eftir á hafa haft sínar grunsemdir í ferðinni um að fíkniefni gætu verið falin í töskunum og hann rætt það við [...]. Frekar spurður um þessi samskipti greindi ákærði frá því að hann hefði verið farið að gruna þetta og fært það tvívegis í tal við [...], það er áður en þau fóru um borð í ferjuna og síðan aftur á meðan þau voru á siglingu og voru að nálgast landið. Svör [...] hefðu hins vegar verið á þá leið að peningar væru faldir í töskunum. Þá hefði hann í aðdraganda síðara samtalsins við hana verið búinn að opna aðra töskuna í einrúmi og þreifa á henni. Hann hefði ekki fundið móta fyrir neinu sem líktist því að vera peningabúnt. Eitt hornið í töskunni hefði hins vegar lyfst upp þegar hann kom við það, eins og það væri fylling. Hann hefði rætt þetta við [...] og spurt hvort þau ættu að opna eitt hornið á töskunni og skoða hvað væri undir. Hún hefði svarað á þá leið að láta þetta vera og hún tekið fram að töskurnar tilheyrðu hættulegu fólki og það gæti orðið reitt ef þau opnuðu töskurnar. Svör hennar hefðu verið venjuleg, það er að hann ætti ekki að vera að athuga töskuna því að þá færi allt í óreiðu og það sem væri í töskunum væri dýrt, hvort sem þetta væru peningar eða fíkniefni. Þetta væri í rauninni viðkvæmur varningur. Þá kvaðst ákærði í raun ekki vita eða hafa svar við því hvort [...] hefði raunverulega vitað hvort fíkniefni væru falin í töskunum. Hann hefði ekki verið á staðnum allan tímann þegar talað var við [...] áður en þau lögðu af stað í ferðina. Þá kvaðst ákærði ekki vita hver ætti að taka við töskunum hér á landi. Ekki eru efni til frekari reifunar á framburði ákærða.

3.

Vitni, tollvörður nr. C, gerði grein fyrir aðkomu tollgæslu að málinu á Seyðisfirði. Í framburði vitnisins kom meðal annars fram að fíkniefnaleitarhundur hefði sýnt ákærðu áhuga við landgöngu úr ferjunni Norrænu á Seyðisfirði. Þau hefðu stuttu síðar verið stöðvuð og tekin í tolleftirlit eftir að hafa farið um grænt tollhlið. Leitað hefði verið á þeim og í farangri þeirra en ekkert komið fram við þá leit. Töskurnar hefðu næst verið gegnumlýstar í búnaði sem var á staðnum. Þá hefði greinilega komið í ljós að kassalaga einingar með lífrænum efnum voru í töskunum. Einnig hefðu töskurnar verið vigtaðar og þær verið þyngri en eðlilegt gat talist. Við frekari rannsókn hefði komið í ljós að fíkniefni voru undir fölskum botnum í töskunum. Sýni sem var tekið á staðnum úr efnunum hefði reynst vera kókaín. Allur frágangur á samskeytum í töskunum hefði verið mjög vandaður og ekki unnt að átta sig á efnunum og umbúnaði þeirra nema við fyrrgreinda gegnumlýs-ingu. Vitnið kvaðst í fyrrgreindum samskiptum hafa rætt við ákærða X á ensku og í því samtali hefði komið fram að ákærðu væru að koma tillandsins í frí.

4.

Vitni, rannsóknarlögreglumaður nr. D, staðfesti skýrslur og gerði grein fyrir aðkomu sinni að rannsókn málsins. Í vætti hans kom meðal annars fram að ákærðu hefðu verið samstarfsfús við rannsókn lögreglu. Ákærða Y hefði að vísu í upphafi skýrslutöku reynt að fara aðra leið í framburði sínum en mjög fljótlega við rannsóknina hefði það verið mat lögreglu að bæði ákærðu gætu verið að segja satt og rétt frá. Vitnið hefði upplifað samskipti sín við ákærða X með þeim hætti að hann væri fráupphafi að segja satt og rétt frá atvikum, eins og þau horfðu við honum. Vitnið kvaðst ekki geta útilokað að fram-burður ákærðu um nafngreinda einstaklinga í Hollandi sem stóðu að baki sendingu efnanna væri réttur. Nafn annars þeirra hefði verið þekkt úr rannsókn eldra máls af sama toga hér á landi. Lögreglan á Austurlandi hefði hins vegar ekki talið grundvöll til að hafa samband við lögreglu í Hollandi til að afla frekari upplýsinga fyrir rannsókn málsins. Það hefði því ekki verið gert. Það hefði verið mat lögreglu að slík rannsókn væri ekki raunhæf. Málið hefði ekki verið nægjanlega umfangsmikið miðað við magn haldlagðra fíkniefna til að vænta mætti réttaraðstoðar frá Hollandi við rannsóknina eða ekki talið líklegt að slík aðstoð yrði gagnleg. Vísaði vitnið í þessu samhengi til reynslu lögreglu af rannsókn annarra hliðstæðra mála hér á landi. Þá hefði lögregla ekki haft samband við [...]ákærðu Y í Hollandi. Lögregla hefði yfirfarið símagögn úr símum ákærðu en ekkert markvert komið fram við þá rannsókn. Að auki kvaðst vitnið kannast við að hafa fengið upplýsingar frá verjanda ákærðu Y um að henni væru að berast hótanir eftir að rannsókn málsins hófst hjá lögreglu.

5.

Vitni, rannsóknarlögreglumaður nr. E, staðfesti skýrslur og gerði grein fyrir aðkomu sinni að rannsókn málsins. Í vætti hans kom meðal annars fram að ákærðu hefðu verið samstarfsfús við rannsóknina. Framburður ákærðu Y hefði til að byrja með verið mis-vísandi miðað við framburð ákærða X á sama tíma. Hún hefði síðar við sömu skýrslutöku breytt þeim framburði og eftir það hefði verið samræmi í framburði þeirra beggja. Ákærða Y hefði upp frá því virst geta verið að segja frá sannleikanum. Vitnið greindi frá því sama og áður greinir um vætti rannsóknarlögreglumanns D, að því er varðar framburð ákærðu um fólk í Hollandi sem gæti tengst sendingu efnanna og áreiðanleika þeirra upp-lýsinga. Þá greindi vitnið frá því sama og áður greinir um vætti rannsóknarlögreglumanns nr. D, að lögregla hefði ekki talið grundvöll fyrir frekari rannsókn málsins í Hollandi.

6.

Vitni, sérfræðingur nr. F við tæknideild lögreglu, staðfesti og gerði nánar grein fyrir fyrrgreindum efnaskýrslum varðandi haldlögð fíkniefni. Ekki eru efni til frekari reifunar á framburði vitnisins.

7.

Vitnið G, verkefnastjóri hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, gaf skýrslu símleiðis. Vitnið gerði grein fyrir og staðfesti fyrrgreinda matsgerð. Í fram-burði vitnisins að öðru leyti kom fram að fíkniefnin hefðu verið lyktarlaus og að ekki lægju fyrir sérstakar skýringar á mismunandi styrkleika þeirra. Ekki eru efni til frekari reifunar á framburði vitnisins.

IV.

Niðurstöður:

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála gildir sú grundvallar-regla almennt að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð séu fram við meðferð máls fyrir dómi. Samkvæmt 108. gr. sömu laga hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður ákærði því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. téðra laga. Þá metur dóm-urinn hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

Í máli þessu er ákærðu gefinn að sök innflutningur á fíkniefnum sem greinir í ákæru og ákæruvaldið telur varða við 173. gr. a í almennum hegningarlögum. Ákærðu neita bæði sök. Gerð hefur verið grein fyrir framburði þeirra fyrir dómi, auk vitna, sbr. III. kafla. Þá hefur að nokkru verið gerð grein fyrir málsatvikum og rannsókn lögreglu, sbr. II. kafla. Í málinu er sannað og óumdeilt, og á sér auk þess stoð í framburði beggja ákærðu og öðrum gögnum málsins, að ferðalagi þeirra hingað til lands er rétt lýst í ákæru og eru þau atriði sönnuð. Þá er ágreiningslaust að umrædd fíkniefni, sem lagt var hald á, fundust í farangri ákærðu og er það stutt gögnum og vætti fyrrgreinds tollvarðar. Telst það því einnig sannað í málinu.

Í málinu liggur fyrir að samanburðarhæf fingraför fundust að nokkru leyti á pakkningum þeirra fíkniefna sem lagt var hald á við leit í téðum farangri. Engin skýrsla liggur fyrir um úrvinnslu eða greiningu fingrafaranna og verður ráðið af málatilbúnaði ákæruvalds-ins að þau tilheyri ekki ákærðu. Fyrir liggur að efnunum var komið fyrir í fölskum hólfum í ferðatöskum sem ákærðu voru með í fórum sínum. Ljósmyndir meðal sakargagna skýra þetta að nokkru marki og verður aðallega ráðið af myndefninu að efnunum hafi með sama hætti verið komið haganlega fyrir í rými á milli ytra byrðis og innri klæðningar í töskunum. Ákærða Y hefur borið um fyrir dómi að ekkert hafi sést á töskunum um hvað væri falið í þeim. Samrýmist það vætti fyrrgreinds tollvarðar sem bar meðal annars um að frágangur á geymslu efnanna þar sem þau voru falin í töskunum hefði verið vandaður og þau aðeins uppgötvast við gegnumlýsingu. Ákærði X hefur hins vegar borið um fyrir dómi að hafa fundið fyrir mjúk kenndu efni, fyllingu, innan í klæðningu þegar hann handlék aðra töskuna á leiðinni til landsins. Að framangreindu virtu verður að leggja til grundvallar að frágangur á geymslu efnanna hafi verið með þeim hætti að ekki var með góðu móti unnt að átta sig á að þau væru falin í töskunum.

Fyrir liggur að engin sakargögn sem lagt var hald á við rannsókn málsins, þar með talin símagögn, hafa með beinum hætti rennt stoðum undir það að ákærðu hafi komið fíkni-efnunum fyrir eða að þau hafi vitað af þeim í töskunum. Það eina sem liggur í raun fyrir er að ákærðu voru sannanlega með efnin í töskunum í sínum fórum við komuna til lands-ins. Það er alþekkt staðreynd í almennu tilliti að fíkniefnasendingar eru meðal annars fluttar á milli landa í farangri fólks. Sem ferðamenn milli landa hljóta ákærðu sem aðrir, almennt séð, að sæta því að þau verði talin bera ábyrgð á farangri sínum og því sem í fórum þeirra kann að finnast nema sérstakar ástæður leiði til annars. Sú staðreynd að fíkniefni reyndust vera í vörslum þeirra við komuna til landsins getur þó ekki sjálfkrafa leitt til þess að þau verði látin bera refsiábyrgð á flutningi þeirra, þótt hún hljóti hins vegar að hafa áhrif á sönnunarstöðuna í málinu. Um þetta vísast nánar til almennra forsendna sem birtast í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 264/1999.

Af málsgögnum og málatilbúnaði ákæruvaldsins verður ráðið að ekki sé vitað um ætlaða móttakendur efnanna hér á landi. Meðal gagna málsins er lögregluskýrsla um afritun raf-rænna gagna úr símum ákærðu en engin skýrsla um úrvinnslu þeirra gagna liggur fyrir. Samkvæmt vætti rannsóknarlögreglumanns nr. D fyrir dómi var hins vegar upplýst að engar haldbærar upplýsingar munu hafa komið úr þeim gögnum. Engin málsgögn liggja fyrir til skýringar á því hver keypti farmiða ákærðu til landsins, hvar, hvenær og hvernig, eða önnur gögn sem lúta að ferðalagi þeirra til landsins. Þá er ágreiningslaust að þau voru að nokkru marki samvinnuþýð við rannsókn málsins og veittu lögreglu upplýsingar þegar eftir því var leitað. Samrýmist það einnig vætti fyrrgreindra rannsóknarlögreglumanna. Við rannsókn lögreglu var hins vegar ákveðið að leita ekki aðstoðar lögreglu í Hollandi til að skýra betur meint atvik og ætluð samskipti í aðdraganda ferðarinnar, sbr. það sem áður greinir um framburði ákærðu um B, A og fleiri. Téðar upplýsingar um fyrrgreinda einstaklinga eru því óstaðfestar og óvíst hvort meint atvik í Hollandi hafi í raun átt sér stað eða verið með þeim hætti sem fram hefur komið. Rannsókn málsins er hins vegar á ábyrgð lögreglu og ákæruvalds. Þrátt fyrir fyrrgreinda óvissu, og þar sem annarra gagna nýtur ekki við, verður að líta til fyrrgreindra skýringa ákærðu við heildstætt mat á atvikum og ytri umgjörð þeirra, eftir því sem við á.

Við meðferð málsins hefur ekkert komið fram sem bendir til þess að ákærðu eigi við vímuefnavanda að stríða eða að þau eigi sér að öðru leyti bakgrunn um að tengjast afbrot-um. Það eitt og sér hlýtur hins vegar í almennu tilliti að vera betur til þess fallið að villa um fyrir löggæslu- og tollyfirvöldum við landamæraeftirlit þegar ætlunin er að flytja fíkniefni í farangri fólks á milli landa. Hið sama á við þegar fullorðinn einstaklingur með slíkan bakgrunn ferðast á milli landa með [...]. Verður að taka tillit til þessa þegar lagt er mat á það hvernig það gat komið til að ákærða Y var fengin til að fara téða ferð með fíkniefnin ásamt [...]. Þá verður fremur ráðið af framburði ákærðu Y að hún, sem [...], kunni að nokkru marki að hafa staðið höllum fæti í Hollandi. Hún hafi til að mynda í aðdraganda ferðarinnar verið háð [...], um húsnæði, ekki komin með fasta vinnu og verandi jafnframt nýlega flutt til Hollands frá Spáni. Þá var [...] hennar skilið eftir í umsjón[...]sem var á sama tíma, á einn eða annan hátt, í ætluðum tengslum eða öðrum samskiptum við A fyrir og/eða eftirað lagt var af stað í ferðina. Að þessu virtu er margt sem bendir til að ákærða Y kunni að hafa verið í viðkvæmri stöðu og útsettari fyrir utan-aðkomandi áhrifum eða þrýstingi sem gæti hafa leitt til þess að hún tók að sér að fara umrædda ferð til Íslands. Einnig, og þessu tengt, hafa komið fram vísbendingar um að ákærðu Y hafi borist alvarlegar hótanir í framhaldi af því að rannsókn málsins hófst hér á landi. Verður að hafa allt framangreint í forgrunni þegar lagt er mat á málsatvik og skýringar ákærðu.

Ákæruvaldið styður kröfu sína um sakfellingu fyrst og fremst þeim rökum að framburður ákærðu um ferðina til landsins sé ótrúverðugur, að þau hafi vitað af efnunum í töskunum og jafnframt haft ásetning til verksins, allt eins og greinir í verknaðarlýsingu ákæru. Ákærðu byggja í aðalatriðum á hinu gagnstæða. Þegar þessi staða er uppi ræðst niður-staða málsins af heildstæðu mati á því hvort ákærðu hafi vitað, mátt vita eða talið líklegt að tilgangur ferðarinnar hefði verið sá að flytja ólögleg fíkniefni til landsinsog að ásetn-ingur þeirra hafi staðið til þess. Við sakarmat skiptir máli hversu trúverðugar skýringar ákærðu eru á tilgangi ferðarinnar til landsins og hversu trúverðugt sé að þau hafi ekkert vitað af fíkniefnunum og/eða þau hafi ekki haft ásetning til þess að fremja hið meinta brot. Í því samhengi tekur dómurinn jafnframt tillit til allrar ytri umgjarðar og forgrunns ætlaðra atvika og aðdraganda þeirra, allt eins og áður er rakið. Þá metur dómurinn í þessu samhengi hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærða Y hefur fyrir dómi borið um og skýrt komu sína með efnin til landsins með þeim hætti að húnhafistaðið í þeirri trú að hún væri að taka þátt í því að taka að sér að flytja peninga til landsins gegn greiðslu þóknunar. Þá hafi hún í raun ekki vitað að fíkniefni væru falin í töskunum. Einnig að hún hafi fengið fyrirframgefnar leiðbeiningar um að reyna að villa um fyrir löggæsluyfirvöldum ef höfð yrðu afskipti af henni. Að auki verður ráðið af framburði hennar að meðákærði X hafi fyrst og fremst verið fenginn til að koma með í ferðina til að aðstoða við túlkun þar sem hann sé enskumælandi. Hinn ætlaði peningaflutningur hafi að mestu verið honum óviðkomandi. Nánar tiltekið verður að skilja framburð hennar með þeim hætti að hún hafi í einfeldni sinni tekið að sér að flytja peninga í ágóðaskyni til landsins yfir leyfilegum fjárhæðarmörkum, sem eru 10.000 evrur, án þess að ætla að gera tollyfirvöldum grein fyrir fjármunum. Þá hefði hún að einhverju leyti ætlað að gera það sama þegar hún færi frá landinu. Hún kunni þannig með því að fara í ferðina að hafa verið með einhvers konar áform um þátttöku í ólöglegri háttsemi í samskiptum við tollyfirvöld hér á landi, sbr. upplýsingaskyldu ferðamanna o. fl. samkvæmt 27. gr. a, sbr. 4. mgr. 172. gr., í tollalögum nr. 88/2005 með síðari breytingum. Af framburði hennar verður hins vegar ráðið að henni hafi áður en hún fór í ferðina almennt séð verið ljóst um ólögmæti og refsinæmi þess að flytja og vera með fíkniefni í fórum sínum, sem og að það tíðkaðist við brotastarfsemi af þeim toga að slíkir flutningar gætu átt sér stað í tengslum við það að fólk væri sent í ferðir af öðrum á milli landa.

Framburður ákærðu Y hefur ekki að öllu leyti verið nægjanlega stöðugur við meðferð málsins. Við fyrri skýrslutöku hjá lögreglu kvaðst ákærða ekki hafa vitað af neinu í töskunum. Hún breytti hins vegar þeim framburði síðar við sömu skýrslutöku og bar fyrir sig að hún hefði aðeins tekið að sér að flytja peninga, allt eins og áður hefur verið rakið í málavaxtalýsingu. Verður að setja þær skýringar í samhengi við það sem áður greinir, að henni var fyrirfram ætlað að veita löggæsluyfirvöldum rangar upplýsingar. Þá breyttist framburður hennar um þetta fyrstnefnda atriði við skýrslugjöf fyrir dómi. Skýrði ákærða téðan framburð sinn hjá lögreglu, að hún hefði ekki vitað af neinu í töskunum, aðallega með þeim hætti að þar hefði hún átt við fíkniefni og að hún hefði verið illa fyrirkölluð við skýrslugjöfina. Þá greindi ákærða frá því við síðari skýrslutöku hjá lögreglu að henni hefði verið ógnað þegar rætt var við hana um að hún tæki að sér að flytja töskurnar til landsins, þar sem meðákærði X var fjarverandi. Fyrir dómi virtist hún hins vegar ekki kannast við þann framburð eða dró hann til baka. Framangreind atriði sýna misræmi og óstöðugleika við skýrslugjöf ákærðu og draga heilt á litið úr trúverðugleika á framburði hennar við sönnunarmatið, sbr. 115. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði X hefur fyrir dómi borið með svipuðum hætti um ferðalagið, aðdraganda þess og fyrrgreindan tilgang hans með þátttöku í ferðinni, það er að hann væri enskumælandi og hefði verið fenginn til að aðstoða [...] af þeim ástæðum. Framburður ákærða X hefur í öllum aðalatriðum verið stöðugur frá upphafi málsins og að mestu leyti í samræmi við framburð meðákærðu Y að því marki sem þau hafa bo riðum sömu atvik. Þá hefur ákærði X að auki fyrir dómi, með afar skýrum, einlægum og hófstilltum hætti, borið um að hann hafi eftir á farið að gruna að fíkniefni væru falin í töskunum og hann meðal annars fært það í tal við meðákærðu Y á hafi úti þegar stutt hafi verið í landgöngu. Hún hafi hins vegar vísað því á bug eða ekki vilja aðhafast hvort sem þetta væru peningar eða fíkniefni þar sem varningurinn væri viðkvæmu rog að hann tilheyrði hættulegu fólki. Framburður ákærða X um framangreint hefur heilt á litið verið afar trúverðugur og hefur því mikið gildi fyrir úrlausn málsins. Verður lagt til grundvallar við sönnunarmatið að téð samskipti þeirra [...] um framangreint teljist sönnuð í málinu.

Samkvæmt öllu framangreindu er ljóst að framburður ákærðu Y hefur ekki verið nægjanlega stöðugur og ekki að öllu leyti samrýmanlegur framburði meðákærða X um mikilvæg atriði við sakarmatið. Þá hefur ákærða Y ekki gefið haldbærar og trúverðugar skýringar á því hvers vegna hana grunaði ekki að fíkniefni gætu verið falin í töskunum í ljósi þess hvernig gengið var frá flutningsandlaginu í töskunum og þeim fyrirframgefnu leiðbeiningum um svör sem hún átti að hafa í frammi gagnvart löggæsluaðilum ef höfð yrðu afskipti af henni. Var henni þó almennt kunnugt um að það tíðkast að flytja fíkniefni á milli landa, eins og áður er rakið. Að framangreindu virtu, sem og út frá fyrrgreindum framburði meðákærða X, um áhyggjur hans eða vangaveltur um möguleg fíkniefni í tösk-unumog samtali hans og ákærðu um þau atriði, sem og með hliðsjón af öllum atvikum, umgjörð og forgrunni þeirra að öðru leyti, allt eins og áður er rakið, verður að telja að það liggi nægjanlega fyrir að ákærða Y hafi að minnsta kosti látið sér í léttu rúmi liggja að í töskunum væru falin fíkniefni sem hún hafði með sér til landsins. Ljóst er af magni og styrkleika fíkniefnanna að þau voru ætluð til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Með vísan til alls framangreinds er það mat dómsins að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að lögfull sönnun hafi tekist fyrir því að ákærða Y hafi, með því að flytja efnin til landsins, staðið að innflutningi á miklu magni fíkniefna til landsins sem greinir í ákæru og að saknæmisskilyrði séu nægjanlega uppfyllt. Verður hún því sakfelld fyrir brot gegn 173. gr. a í almennum hegningarlögum.

Í skýrslu ákærða X fyrir dómi kom fram að hann hefði tekið að sér að aðstoða [...] á ferðalaginu þar sem hann talaði ensku en hún ekki, allt eins og áður er rakið. Framburður hans um það samrýmist skýrslu ákærðu Y fyrir dómi. Skýrslur þeirra hjá lögreglu lúta í aðalatriðum að hinu sama. Af dómskýrslum þeirra beggja verður ráðið að ákærði X hafi í óverulegum mæli komið að viðtöku taskanna í Hollandi og öðrum samskiptum þar að lútandi. Þá verður að taka sérstakt tillit til ungs aldurs ákærða X við úrlausn málsins, eins og hér stendur á. Í almennu tilliti verður tæplega lagt á [...] ára gamlan ungling að taka sjálfstæða ákvörðun um að flytja torkennilegan farangur á milli landa í fylgd með [...] og/eða hafna boði um ókeypis ferðalag með [...] til annars lands og fá greitt fyrir að fara í slíka ferð. Þá verður ráðið af því sem fram er komið að ákærði X hafi fyrst og fremst verið að fylgja [...] til landsins og lotið [...]. Einnig liggur fyrir að ákærði X viðraði áhyggjur sínar eða vangaveltur af innihaldi taskanna á leiðinni við [...], eins og áður er rakið. Verður ekki séð af því sem fram er komið að hann hafi haft nokkra raunhæfa leið til að aðhafast með öðrum hætti en hann gerði og verður hvorki séð að hann hafi veitt samþykki sitt fyrir þátttöku í innflutningi fíkniefna til landsins né haft ásetning til verksins. Ákæruvaldið hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir hinu gagnstæða. Verður allur vafi í þessu samhengi virtur ákærða X í hag. Að framangreindu virtu hefur ákæruvaldinu ekki tekist lögfull sönnun um meint brot ákærða X eins og því er lýst í ákæru og að hann hafi haft ásetning til verksins. Verður hann því sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Ákærða Y hefur samkvæmt sakavottorði ekki áður gerst brotleg við lög hér á landi. Hún hefur verið fundin sek um innflutning á miklu magni af kókaíni og metamfetamíni sem lagt var hald á og voru efnin ætluð til sölu og dreifingar í ágóðaskyni. Þá voru fíkniefnin að mestu með miklum efnastyrkleika og var því hætta á því að mikið magn fíkniefna með lægri efnastyrkleika færi til ótilgreinds fjölda fólks hér á landi. Með þessu var brotið gegn mikilsverðum hagsmunum og var hætta af verkinu sem horfir til refsiþyngingar. Þessu til viðbótar ber við refsiákvörðun, til málsbóta, að líta til þess sem áður greinir og lagt var til grundvallar um lágt ásetningsstig ákærðu. Fyrir liggur að ákærða var að nokkru marki samvinnufús við rannsókn málsins og virðist hafa leitast við að veita upplýsingar sem gætu komið að gagni til að upplýsa málið frekar. Horfir það til málsbóta. Við refsi-ákvörðun verður jafnframt að taka tillit til þess að ekki liggur annað fyrir en að hlutverk ákærðu hafi einvörðungu veriðí því fólgið að koma efnunum hingað til lands og fá þau öðrum í hendur. Óljóst er af gögnum málsins hverjar eru raunverulegar fjölskyldu-aðstæður ákærðu og [...] hennar og verður að taka tillit til þess og aðstæðna hennar að öðru leyti, eins og áður er rakið. Vegna alvarleika brotsins er ekki unnt að skilorðsbinda refsinguna. Að öllu framangreindu virtu, og með vísan til 1., 3., 5., 6., 8. og 9. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærðu Y hæfilega ákvörðuð fangelsi í 18 mánuði. Með vísan til 76. gr. sömu laga skal draga frá refsingunni gæsluvarðhald sem ákærða sætti frá 14. september 2022 til 23. sama mánaðar.

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002, verður fallist á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á 2.120,45 gaf kókaíni og 67,44 gaf metamfetamíni.

Með vísan til 1. mgr. 235. gr., sbr. 233. gr., laga nr. 88/2008 verður ákærðu Y gert að greiða sakarkostnað vegna meðferðar málsins. Undir það fellur útlagður kostnaður sam-kvæmt yfirliti ákæruvaldsins vegna efnarannsóknar á haldlögðum fíkniefnum að fjárhæð 514.250 krónur. Að öðru leyti er samkvæmt yfirlitinu um að ræða útlagðan kostnað sem verður felldur á ríkissjóð og telst vera rekstrar- og málskostnaður lögreglu. Einnig verður ákærðu Y gert að greiða skipuðum verjanda sínum, H-kk-þgf J-kk-þgf lögmanni, máls-varnarlaun, sem verða látin ráðast af tímaskýrslu, 2.866.725 krónur, með virðisauka-skatti, sem og útlagðan kostnað sama verjanda, 140.300 krónur. Ríkissjóður skal hins vegar greiða útlagðan kostnað fyrrgreinds verjanda, 58.500 krónur, vegna túlkaþjónustu. Að öðru leyti verður sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, sem verða látin ráðast af tímaskýrslu, 1.724.220 krónur, með virðisaukaskatti, auk 114.321 krónu vegna útlagðs kostnaðar sama verjanda.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 2. desember 2022 en hafði fyrir þann tíma engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð:

Ákærða, Y, sæti fangelsi í 18 mánuði. Til frádráttar refsingu með fullri dagatölu kemur gæsluvarðhald sem ákærða sætti frá 14. september 2022 til 23. sama mánaðar.

Ákærði, X, er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Upptæk eru gerð 2.120,45 gaf kókaíni og 67,44 gaf metamfetamíni.

Ákærða Y greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 2.866.725 krónur, og 140.300 krónur vegna útlagðs kostnaðar sama verjanda, auk 514.250 króna í annan sakarkostnað. Ríkissjóður skal greiða H-kk-þgf J-kk-þgf lögmanni 58.500 krónur í útlagðan kostnað vegna túlkaþjónustu. Annar sakarkostnaður skal greið-ast úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 1.724.220 krónur, auk 114.321 krónu vegna útlagðs kostnaðar sama lögmanns.

D-kk-nf K-kk-nf