S-49/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 5. október sl. er höfðað með ákæru sýslumannsins á Eskifirði, útgefinni 7. maí 2011, á hendur C, [kt., heimilisfang] D, [kt., heimilisfang], A, [kt., heimilisfang] og B, [kt., heimilisfang]. Ákæran er í 9 liðum en einungis einn þeirra, liður VI, varðar ákærðu A og B. Þáttur ákærða C var klofinn frá málinu í kjölfar játningar hans og sameinaður öðru máli, S-47/2011. Þáttur ákærða D í málinu var einnig klofinn frá málinu í kjölfar játningar hans og sameinaður máli S-45/2011. Hafa dómar verið kveðnir upp í báðum þessum málum. Er því í máli þessu einungis til umfjöllunar þáttur ákærðu A og B samkvæmt VI. lið ákærunnar.

Í ákærunni er ákærðu A og B, ásamt meðákærðu C og D, gefin að sök „eftirtalin hegningarlagabrot framin í Fjarðabyggð og á Fljótsdalshéraði frá desember 2010 til febrúar 2011, samanber eftirfarandi, en megnið af þýfinu fannst við leit lögreglu á heimili ákærðu [C] og [D], að […] dagana 20. og 24. janúar 2011:

[…]

VI.

Gegn ákærðu [C] og [D], fyrir þjófnað aðfaranótt fimmtudagsins 20. janúar 2011, með því að hafa farið inn á Hótel Capitano, Hafnarbraut 50, Neskaupstað, sem rekið er af Trölla ehf. og stolið þaðan talsverðu af frosinni matvöru úr frystikistu, spegli af vegg, allt að 25 flöskum af sterku áfengi og allt að 44 hálfs líters dósum af áfengum bjór og kr. 16.500 í peningum úr sjóðvél hótelsins, með því að brjóta hana upp. Og gegn ákærðu [A] og [B], fyrir þátttöku í ofannefndum þjófnaði með því að hafa, nokkru áður, látið meðákærðu hafa lykil að hótelinu þrátt fyrir að þau hafi vitað eða mátt vita að meðákærðu myndu nota lykilinn til að fara inn í hótelið og stela, en til vara eru þau ákærð fyrir hlutdeild í brotum meðákærðu. Samtals nam áætlað verðmæti hins stolna kr. 195.518.

[…]“

Í ákæruskjali er ákæruliður VI talinn varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 varðandi öll ákærðu, en til vara við 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr. sömu laga, gagnvart ákærðu A og B. Er þess krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í ákæru var jafnframt höfð uppi einkaréttarkrafa vegna framangreinds ákæruliðar, en við þingfestingu málsins var ekki sótt þing af hálfu bótakrefjanda og hefur sú krafa því ekki komið til frekari meðferðar í máli þessu.

Í þinghaldi 21. júní sl. var því lýst yfir af hálfu ákæruvalds að verknaðarlýsingu væri breytt varðandi VI. lið ákæru þannig að aðeins væri ákært fyrir þjófnað á 12 flöskum af sterku áfengi. Að loknum skýrslutökum við aðalmeðferð málsins var því jafnframt lýst yfir af hálfu ákæruvalds að brot ákærðu væru einungis talin fela í sér hlutdeild í broti meðákærðu C og D og því einungis talin varða við 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr., almennra hegningarlaga.

Ákærðu krefjast bæði sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu. Þá krefjast þau þess að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra.

Við aðalmeðferð málsins gáfu auk ákærðu skýrslur sem vitni D og C, sem upphaflega voru meðákærðir í málinu, M-kk-nf K-kk-nf, eigandi Hótel Capitano og lögreglumennirnir G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, Þ-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf.

I

Samkvæmt frumskýrslu lögreglustjórans á Eskifirði barst fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra tilkynning um innbrot og þjófnað á Hótel Capitano, Neskaupstað, fimmtudaginn 20. janúar 2011, kl. 14:12. Hafi lögreglumenn farið á vettvang og hitt þar fyrir M-kk-þf K-kk-þf, eiganda hótelsins. M-kk-nf hafi vísað lögreglu á bar hótelsins, sem sé beint á móti útidyrum á neðri hæð og sýnt lögreglu að búið hafi verið að spenna upp sjóðsvél og taka fjármuni þaðan, ásamt því sem búið hafi verið að spenna upp tvo barskápa innan við barborðið og taka úr þeim áfengi. Einnig hafi verið búið að taka bjór úr kæliskáp í herbergi innan við barinn. Hafi M-kk-nf ekki kvaðst hafa nákvæma tölu á því sem horfið væri, en tilgreint nokkrar tegundir af sterku áfengi sem hann hafi í fljótu bragði talið sjá að væru horfnar. Úr bjórkæli hafi M-kk-nf talið horfnar 30-40 dósir af Víking Gull og 6-10 dósir af Rauðum Víking. Hafi M-kk-nf kvaðst geta fundið nákvæma tölu á því sem horfið hafi út frá vörutalningu sem gerð hafi verið síðast liðin áramót. Í sjóðsvélinni hafi M-kk-nf sagt hafa verið 17.000 krónur, þar af 12.000 krónur í seðlum.

Fram kemur í frumskýrslu lögreglu að leitað hafi verið fingrafara á sjóðsvél og vínskápum, auk þess sem vettvangur hafi verið ljósmyndaður. Að sögn M-kk-ef hafi tveir gestir gist á hótelinu liðna nótt, báðir fastagestir sem hann treysti fullkomlega. Engin merki hafi verið um innbrot og því ljóst að sá eða þeir sem verið hefðu að verki hafi annað hvort haft lykil að útidyrahurð eða falið sig inni fyrir lokun. Að sögn M-kk-ef hafi nokkuð af lyklum tapast í gegnum tíðina.

Í skýrslu um rannsókn lögreglu á vettvangi umræddan dag kemur fram að grunur hafi einnig vaknað um að matvæli hafi verið tekin úr frystikistu við eldhús, en það sé ekki staðfest. Þar er einnig haft eftir M-kk-þgf K-kk-þgf að margir hefðu lykla að hótelinu og hann hafi ekki gætt þess nægilega að starfsfólk sem látið hefði af störfum skilaði lyklum sínum. Hann hafi að jafnaði og nær einvörðungu látið starfsfólki í té lykla sem gengju að dyrum hótelsins að norðanverðu. Í skýrslunni er getið um að sjóðsvél hafi verið spennt upp með kúbeini eða einhverju þess háttar og hún eyðilögð. Ekki hafi sést för á gólfi en fingraförum hafi verið lyft af bjórkæli og glerhurð að áfengisgeymslu. Önnur ummerki um brotamann eða menn hafi ekki fundist á vettvangi eða í nágrenni hans.

II

Greinargerðir sem lagðar voru fram af hálfu beggja ákærðu eru nánast samhljóða og verða því raktar hér í einu lagi.

Málsatvik eru sögð horfa þannig við ákærðu báðum að menn sem þau þekki til, meðákærðu C og D, hafi fengið upplýsingar um að í vörslu ákærðu B væri lykil að Hótel Capitano. Þeim hafi síðan verið gefið að sök að hafa notað lykilinn til að fara án heimildar inn í hótelið. Megi ráða af framburði þeirra C og D að þeir hafi fengið lykilinn hjá ákærðu, öðru eða báðum. Ákærðu hafni því. Að sögn ákærðu B hafi lykillinn verið tekinn úr hanskahólfi bifreiðar hennar, án nokkurrar þátttöku hennar í því. Ákærði A hafni því að hafa átt nokkra þátttöku í því að meðákærðu, C og D, hafi komist yfir lykilinn. Ákærða B mótmæli því harðlega að hafa vitað eða mátt vita að meðákærðu hefðu í hyggju að brjótast inn á hótelið. Ákærði A segist ekki hafa vitað hver hafi tekið lykilinn en hafa grunað meðákærða C og spurt hann að því en þar sem C hafi neitað því að hafa tekið lykilinn hafi ákærði látið kyrrt liggja.

Þar sem fallið hefur verið frá aðalkröfu ákæruvaldsins um sakfellingu ákærðu fyrir þátttöku í þjófnaðarbroti meðákærðu er ekki þörf á því að rekja hér málsástæður og lagarök fyrir kröfu ákærðu um sýknu af þeirri kröfu. Hér verða hins vegar raktar málsástæður og lagarök fyrir kröfu ákærðu um sýknu af ákæru fyrir hlutdeild í þjófnaðarbroti meðákærðu. Kemur þar fram að háttsemislýsing í ákæru sé annmörkum háð sem leiði til þess að erfitt sé fyrir ákærðu að taka til varna. Ekki sé leitast við að skilja á milli háttsemi hvors ákærðu um sig og greina nákvæmlega hvernig ákærðu hafi látið meðákærðu hafa lykil og hvort ásetningur annars hvors þeirra eða þeirra beggja hafi náð til slíkrar athafnar. Hefði verið full þörf á rökstuðningi í ákæru þar um, sbr. d. lið 152. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, svo unnt væri að taka til varna. Óljóst sé hvort verið sé að gefa ákærðu að sök að hafa í félagi við hvort annað eða annað hvort þeirra eitt síns liðs afhent öðrum eða báðum meðákærðu (C eða D) lykilinn og þá hvort því sé haldið fram að það þeirra sem ekki eigi að hafa afhent lykilinn hafi engu að síður haft vitneskju um þá athöfn og haft ásetning til þess að framinn yrði þjófnaður.

Eins og fram komi í gögnum málsins kannist hvorugt ákærðu við að hafa yfirhöfuð afhent neinum lykil að Hótel Capitano. Jafnvel þótt ákæruvaldinu tækist slík sönnun, þá telji ákærðu að uppfyllt verði að vera skilyrði um orsakatengsl og sennilega afleiðingu þegar metið sé hvort meint háttsemi þeirra falli undir háttsemislýsingu og að saknæmisskilyrðum sé fullnægt. Ekki verði séð að varsla umrædds lykils hafi breytt neinu um innbrotið. Á ákæruvaldinu hvíli sönnunarbyrði um að huglægum og hlutrænum skilyrðum hlutdeildar sé fullnægt. Af lestri annarra liða ákærunnar verði ráðið að fráleitt sé að álykta að vitneskja meðákærðu C og D um vörslu ákærðu B á lyklinum hafi verið ástæða innbrotsins og frumskilyrði. Verði að leggja það á ákæruvaldið að sanna eða að minnsta kosti gera mjög líklegt að aðalverknaðurinn hefði ekki verið framinn ef ekki hefði komið til meintrar háttsemi ákærðu.

Með orðalaginu „látið hafa“ í ákæru sé ákæruvaldið að byggja á háttsemislýsingu um raunverulega athöfn. Komi í ljós undir rekstri málsins að ákærðu hafi ekki afhent lykilinn, heldur einungis sagt meðákærðu C og D frá honum, þá sé ljóst að þau geti ekki hafa gerst sek um það sem þeim sé gefið að sök. Ákæra sé bundin við þetta atriði. Verði því að telja að eingöngu sé verið að ákæra fyrir verklega hlutdeild en ekki sálræna.

Verði talið að um hlutdeild hafi verið að ræða af hálfu ákærðu sé byggt á því að um gáleysishlutdeild hafi verið að ræða og því sé hún ekki refsinæm samkvæmt 22. gr. almennra hegningarlaga þegar aðalverknaður varði við 244. gr. sömu laga.

Loks kemur fram í greinargerðum ákærðu að krafa um málskostnað sé byggð á XXXIV. kafla laga nr. 88/2008.

III

Hér verður rakið eftir þörfum úr skýrslum ákærðu og vitna fyrir dómi og lögreglu.

Ákærði A gaf skýrslu fyrir dómi. Hann kvaðst þekkja bæði C og D, en D hafi hann þó þekkt lengur. Ákærði kvað það einhvern tímann hafa borist í tal milli þeirra fjögurra sem ákærð voru í málinu að ákærða B hafi unnið á Hótel Capitano og að til væri lykill að hótelinu. Hvort sá lykill virkaði eða ekki hefði hins vegar ekki fylgt sögunni. Ákærði kvað þau B hafa vitað að þeir C og D væru í allskyns afbrotum, en í einhverju hugsunarleysi hafi lykillinn samt borist í tal. Nánar aðspurður um aðdraganda þess að lykillinn að hótelinu barst í tal sagði ákærði að ákærðu öll hafi verið að ræða hvar þau hefðu unnið áður.

Ákærði sagðist eitt sinn hafa verið í vinnunni og ætlað að lána C og D fyrir sígarettum. Þeir hafi leitað að smámynt sem geymd hafi verið í bifreið ákærða en þar hafi lykillinn verið og hafi þeir tekið lykilinn. Lykill þessi hafi verið búinn að liggja innan um smámyntina um langa hríð. Aðspurður neitaði ákærði því að hafa verið með þeim C og D í bifreiðinni umrætt sinn. Hann kvaðst vita til þess að unnusta sín hafi verið með þeim í för, en hún gæti hafa verið utan við bílinn að reykja. Taldi hann að aðrir hefðu ekki verið á staðnum, nema hugsanlega ein vinkona B. Taldi ákærði þetta hafa gerst að degi til meðan hann hafi verið í vinnunni. Ákærði neitaði því að hafa látið þá C og D hafa lykilinn en fram kom í skýrslu hans að þeir hafi vitað að lykillinn væri geymdur í bifreiðinni.

Ákærði kvaðst ekki hafa vitað af því er þeir C og D brutust inn á hótelið og ekki hafa vitað að það stæði til, en taldi sig eftir á að hyggja „kannski hafa mátt vita það“. Hann kvað þau meðákærðu ekki hafa vitað að lykillinn væri horfinn úr bifreiðinni fyrr en nokkrum dögum síðar er þau hafi verið að taka til í bifreiðinni.

Ákærði neitaði því að hafa samið við C og D um að fá hlutdeild í þýfinu gegn afhendingu lykils að hótelinu. Hann neitaði því jafnframt að hafa fengið nokkuð af þýfinu og sagðist aldrei hafa séð neitt þýfi á heimili þeirra C og D. Hann hafi ekki haft neinn ásetning til að hagnast af þjófnaðarbroti þeirra. C og D hafi ekki sagt honum strax frá þjófnaðinum. Ákærði hafi ekki frétt af því fyrr en nokkru síðar og þá fyrst í gegnum vinkonu meðákærðu B, sem búið hafi hjá þeim C og D á umræddum tíma.

Aðspurður um hug meðákærðu B til eiganda hótelsins sagðist ákærði hafa vitað að henni líkaði ekki vel við hann vegna […] en hann vissi ekki til þess að hún hafi viljað honum neitt illt. Ákærði kvaðst ekki vita hve lengi C og D hefðu haft lykilinn í sínum vörslum áður en þeir brutust inn á hótelið, en taldi líklegt að það hafi verið í einhverja daga.

Ákærði hafnaði því að hafa þrýst á C og D um að brjótast inn á hótelið og kvaðst telja þá ljúga ef þeir segðu þetta. Vísaði hann þar til þess að erjur hefðu komið upp milli hans og C.

Við skýrslutöku af ákærða hjá lögreglu bar hann um að þeir C og D hafi fundið lykilinn í klinkhólfi bifreiðar hans, spurt að hvaða stað þessi lykill gengi og hvort þeir mættu fá hann. Hafi ákærði sagt þeim að lykillinn væri að Hótel Capitano og játað því að þeir mættu fá lykilinn. Síðar við skýrslutökuna neitaði hann því að hafa látið þá hafa lykilinn, en enn síðar svaraði hann spurningu lögreglu á þá leið að hann hafi í einhverju hugsunarleysi látið þá fá lykilinn. Fyrir dómi var þessi framburður borinn undir ákærða. Kannaðist ákærði ekki við að meðákærðu hefðu spurt hvort þeir mættu taka lykilinn eða við að hafa veitt heimild til þess. Kvaðst ákærði ekki vita af hverju hann hefði lýst þessu svo hjá lögreglu.

Ákærða B, sem hefur pólsku að móðurmáli, skýrði svo frá með aðstoð túlks fyrir dómi að hún hafi unnið á Hótel Capitano á árinu 2009, en hafi fyrirvaralaust ákveðið að hætta í því starfi sökum […] og því aldrei skilað lykli sem henni hafði verið fenginn að hurð hótelsins. Ákærða kvaðst hafa kynnst D í gegnum unnusta sinn, ákærða A og síðar kynnst C í gegnum D. Hún og ákærði A hafi búið saman á […] en þeir C og D hafi búið saman á […]. Þau ákærði A hafi oft heimsótt C og D og með þeim hafi tekist ágætis vinskapur. Ákærða sagðist hafa heyrt af því að C og D væru í ýmiss konar afbrotum en þeir hafi aldrei rætt það sjálfir í hennar eyru.

Eitt sinn hafi hún og C verið að tala saman á fésbókinni og hafi hann þá boðið henni með þeim D út að borða. Þau hafi farið saman en ákærði A hafi verið í vinnunni. Þau hafi verið að tala saman í bifreiðinni og þar hafi borist í tal að hún hafi unnið á Hótel Capitano. Hún hafi sagt þeim að henni væri ekki vel við eiganda hótelsins, en ekki af hverju. Ákærða sagðist hafa sagt þeim að lykillinn að hótelinu væri í bifreiðinni. Síðan hafi þetta ekki verið rætt frekar, en C hafi síðar farið í bifreiðina sem hafi verið ólæst og tekið lykilinn. Ákærða neitaði því að hafa afhent þeim D lykilinn eða vísað þeim á hann. Hún neitaði því einnig að hafa sagt þeim að þeir mættu taka lykilinn en sagði að henni hafi „bara verið alveg sama“.

Ákærða kvaðst ekki hafa tekið eftir því að lykillinn væri horfinn úr bifreiðinni fyrr en kunningjakona hennar hafi sagt henni frá því að þeir C og D hafi brotist inn á hótelið. Það hafi verið daginn eftir innbrotið. Hún hafi aldrei séð þýfi úr innbrotinu og þau ákærði A hafi engan hluta fengið af því. Þeir C og D hafi falið þýfið og ekkert sagt þeim frá þessu. Eitt sinn hafi hún þó tekið eftir því að C hafði mikið fé undir höndum og hafi spurt hann hvers vegna og hafi hann þá svarað því til að hann gæti útvegað sér peninga. Þar sem hún hafi einungis frétt þetta frá kunningjakonunni og aldrei séð neitt þýfi hafi hún ekki séð ástæðu til að tilkynna þetta til lögreglu. Hún kvaðst ekki hafa óskað eftir því að fá lykilinn afhentan aftur.

Ákærða kvað meðákærða A ekki hafa verið viðstaddan þegar lykillinn að hótelinu hafi borist í tal milli hennar og þeirra C og D í bifreiðinni og ekki minnast þess að ákærði hafi nokkurn tímann verið viðstaddur þegar rætt hafi verið um lykilinn.

Aðspurð um hagi sína kvaðst ákærða vera í sambúð með ákærða A og þau væru nýbúin að eignast barn saman. Ákærða væri því heimavinnandi en ákærði væri í vinnu.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu á ensku og naut ekki aðstoðar túlks. Liggur fyrir að þýðing og samantekt á framburði hennar var gerð af lögreglumanni. Hljóðupptaka af skýrslu hennar hjá lögreglu var jafnframt lögð fram í málinu og hefur dómari hlýtt á hana og staðreynt að samantektin sé í samræmi við hljóðupptökuna. Verður ekki annað ráðið af upptökunni en að ákærða hafi vandræðalaust getað tjáð sig um sakarefnið á enskri tungu. Kemur þar fram að ákærðu hafi verið kynnt að hún hefði réttarstöðu sakbornings þar sem grunur léki á um að við þjófnað af hótelinu hafi verið notaður lykill sem væri frá henni kominn. Var réttinda hennar gætt í samræmi við það.

Í skýrslu ákærðu hjá lögreglu kom fram að henni hafi verið ljóst að þeir C og D væru í afbrotum. Þeir hafi komist að því að hún hefði lykil að hótelinu í vörslum sínum og að henni væri í nöp við eiganda hótelsins. Þeir hafi spurt hvort þeir mættu fá lykilinn því þeir væru að hugsa um að fara þar inn. Hafi ákærða sagt að þeir mættu taka lykilinn úr bílnum en hún vildi ekkert af því vita. Lykillinn hafi svo verið tekinn þaðan, en hún hafi ekki komið nálægt því.

Er borinn var undir ákærðu framburður hennar hjá lögreglu um að hafa sagt þeim C og D að þeir mættu taka lykilinn úr bílnum, en hún vildi ekkert af því vita, svaraði ákærða því til að hún hafi ekki beinlínis hafa sagt þeim að þeir mættu taka lykilinn en hún hafi sagt þeim að henni væri „bara alveg sama“. Hún kvaðst ekki muna hvort þeir hafi spurt hana hvort þeir mættu taka lykilinn og ekki minnast þess hvað þeir sögðu við það tilefni, en sagðist minnast þess að þeir hafi sýnt því mikla athygli er hún sagði þeim frá lyklinum. Aðspurð sagðist ákærða ekki hafa fundist neitt grunsamlegt við það.

M-kk-nf K-kk-nf, hótelstjóri á Hótel Capitano, gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst hafa rekið hótelið i um 11 ár. Hann staðfesti að ákærða B hafi unnið íhlaupastarf á hótelinu á árinu 2009 og að hafa látið ákærðu hafa lykil að hótelinu meðan hún starfaði þar. Hann kvaðst ekki minnast þess að ákærða hafi skilað lyklinum eftir að hún lét fyrirvaralaust af störfum og hann hafi ekki óskað eftir því að hún skilaði lyklinum. Sagðist hann ekki hafa átt nein samskipti við ákærðu síðan þá. M-kk-nf kvað þrjár útidyr vera á hótelinu. Yfirleitt störfuðu upp undir 5-6 manns utan hans á hótelinu á sumrin og 3 á veturna. Yfirleitt fengju starfsmenn lykil að hótelinu eftir 1-2 mánaða starf og yfirleitt væri það lykill að lagerhurð á vestanverðu hótelinu, þar sem trépallur sé fyrir utan. Ekki væri þó útilokað að starfsmenn hefðu fengið lykla að öðrum hurðum hótelsins. Hann kvaðst skipta um skrá öðru hvoru þegar honum þætti tilefni til þess. Síðast hafi það verið gert eftir innbrotið, en þar á undan myndi hann ekki glögglega hvenær það hefði síðast verið gert.

M-kk-nf kvað það rangt eftir sér haft í skýrslu lögreglu að líklega hafi verið farið inn í hótelið um dyr að norðanverðu, heldur taldi hann líklegast að farið hafi verið inn um dyrnar að vestanverðu, sem starfsmenn hafi yfirleitt haft lykil að. Aðspurður kvaðst M-kk-nf ekki vita hve margir hafi verið með lykla að hótelinu þegar innbrotið átti sér stað, enda myndi hann ekki hvenær hann hafi síðast þar á undan skipt um skrá. Flestir starfsmenn skiluðu lyklum er þeir létu af störfum en hann ítrekaði að hann minntist þess ekki að ákærða hafi skilað lyklinum. Taldi M-kk-nf það kunna að hafa getað valdið misskilningi hjá lögreglu á vettvangi að gestur sem sofið hafi í herbergi næst hurðinni að norðanverðu hafi vaknað við að bankað væri í eða fiktað við hurðina. Gesturinn hafi fljótlega farið til dyra en þá hafi enginn verið þar. Hafi eitthvað verið rætt við lögreglu á vettvangi að hugsanlega hafi þetta verið þjófarnir að reyna inngöngu um þá hurð.

D, sem upphaflega var einnig ákærður í málinu ásamt ákærðu og C, gaf skýrslu sem vitni fyrir dómi. Hann kvaðst ekki sjálfur hafa tekið lykil að Hótel Capitano eða fengið hann afhentan heldur hafi C allt í einu verið með lykilinn og sagst hafa fengið hann hjá ákærða A. Honum skildist hins vegar núna að þetta væri ekki sannleikanum samkvæmt heldur hafi C tekið lykilinn hjá ákærða. Aðspurður hvort þessi lykill hafi komið til tals milli þeirra fjögurra ákærð voru í málinu kvaðst D hafa einhvers staðar heyrt að það væri til lykill að hótelinu en hann myndi lítið eftir því og hafi ekki viljað skipta sér af því þar sem það hafi aldrei staðið til af hans hálfu að fara þarna inn. Aðspurður hvers vegna hann hafi sagt við skýrslutöku hjá lögreglu að þeir C hafi fengið lykilinn hjá ákærðu A og B sagði vitnið að það hafi verið vegna þess að C hafi verið búinn að segja vitninu að hann hefði fengið lykilinn frá A. Vitnið hafi trúað honum þá, en telji nú að C hafi logið.

D sagðist ekki vita hvernig lykillinn komst í vörslur C. Aðspurður kannaðist vitnið við að lykillinn hafi átt að hafa verið í bílnum hjá ákærðu en hann hafi síðan „týnst einhvern veginn“ og þá hafi C verið með þennan lykil. Þá hafi ákærði A farið að „spyrja eitthvað“ og hafi D sagt honum að hann vissi ekkert um málið.

Eftir innbrotið kvaðst vitnið hafa hent lyklinum í sjóinn á […]. Lykillinn hafi gengið að hurð á hlið hótelsins, þar sem trépallur sé fyrir utan. Bornar voru undir vitnið ljósmyndir af hótelinu og staðfesti hann að hafa farið inn um hurð á vesturhlið hótelsins. Aðspurður hvort farið hafi verið inn um hurð að norðanverðu kvaðst hann ekki vita hvort C hafi farið þar inn, því C hafi farið á undan að hótelinu og ætlað að reyna þar inngöngu meðan D hafi beðið fyrir utan.

D kvaðst ekki vita til þess að ákærðu hafi fengið hluta af þýfinu af hótelinu og sagðist a.m.k ekki sjálfur hafa afhent þeim neitt af því.

Aðspurður hvenær hann hafi fyrst frétt af þessum lykli að hótelinu sagðist D muna mjög lítið eftir því, en C hafi einhvern tímann sagt honum að hann gæti reddað lykli að hótelinu. Hafi D sagt honum að gleyma því, hann kæmi ekki með inn á hótelið. Hafi C ekki viljað segja honum hvar hann gæti fengið lykilinn þar sem D hafi ekki viljað fara með honum þangað. Þegar C hafi verið kominn með lykilinn í hendur hafi D skilist að lykillinn væri frá ákærðu báðum kominn.

D kvaðst ekki hafa haft hugmynd um að ákærða B hafi unnið á hótelinu og lent í árekstrum við eiganda þess.

D gaf skýrslu sem sakborningur við rannsókn málsins hjá lögreglu og bar þá um að það hafi verið ákærði A sem hafi stungið upp á því að þeir færu inn á hótelið. Þessi framburður var ekki borinn undir vitnið fyrir dómi. Hjá lögreglu bar vitnið einnig um að ákærði A hafi fengið hlut af þýfinu, þ.e. kippu eða meira af bjór en við þetta kannaðist vitnið ekki fyrir dómi. Þá var fyrir dómi borinn undir vitnið framburður þess hjá lögreglu um að þeir C hafi fengið lykilinn hjá ákærða A, sem hafi sagt að þetta væri lykillinn að Hótel Capitano. Vitnið svaraði því til að A hafi aldrei látið vitnið hafa lykilinn og hann vissi ekki nákvæmlega hvernig það kom til að C fékk lykilinn.

C, sem einnig var upphaflega ákærður í málinu, gaf skýrslu sem vitni fyrir dómi. Hann bar um að ákærði A hafi í heimsóknum á heimili vitnisins og D á […] rætt um að á Hótel Capitano væri ýmislegt sem hægt væri að stela. Hafi ákærði A sagst einhvern tímann áður hafa notað þennan sama lykil til að fara inn á hótelið og tekið þá eitthvað smáræði. Fram hafi komið að ákærða B hafi haft þennan lykil í fórum sínum eftir að hún hafi unnið á hótelinu á einhverju tímabili. Ákærða B hafi eitthvað rætt um að eigandi hótelsins hafi komið illa fram við hana og „ætti þetta skilið“. Hafi komið fram að báðum ákærðu væri í nöp við eiganda hótelsins. Bæði ákærðu hafi verið viðstödd þegar rætt hafi verið um lykilinn. Ákærði A hafi vakið máls á lyklinum og ákærða B tekið undir með honum.

C sagði að þetta hafi orðið honum umhugsunarefni í nokkra daga, þar til þeir D hafi fengið lykilinn í hendur frá öðru hvoru ákærðu og einum til tveimur dögum síðar hafi þeir D látið til skarar skríða. C fullyrti að honum hafi verið afhentur lykillinn, en kvaðst ekki muna hvort ákærðu hafi rétt honum lykilinn. Ákærðu hafi komið saman heim til þeirra D og hafi annað hvort þeirra verið með lykilinn í vasanum. Vitnið hafi tekið við lyklinum og sett hann ofan í skúffu. D hafi verið viðstaddur og séð þegar vitninu hafi verið afhentur lykillinn.

C kvaðst ekki kannast við að lykillinn hafi legið í hólfi milli sætanna í einhverjum bíl. Aðspurður hvort ákærðu hafi gert sér grein fyrir hvernig vitnið hygðist nota lykilinn játti C því og sagði ákærða A hafa ætlað að fá einhvern hluta af þýfinu. Það hafi verið rætt stuttlega fyrirfram að ákærði A fengi „kannski 2-3 kippur og eitthvað af sterku víni“. Aðspurður kvaðst C ekki muna hvort D hafi verið viðstaddur þegar þeir ákærði hafi rætt að ákærði fengi eitthvað af þýfinu í sinn hlut. Ákærði hafi síðan fengið í sinn hlut eina flösku af sterku áfengi og nokkra bjóra. Hafi hann komið við á heimili þeirra D og sótt þetta áfengi inn í íbúðina, sem hafi verið ólæst, meðan vitnið og D hafi verið að versla á […]. Áður hafi ákærði hringt í vitnið og sagst vanta áfengi og vitnið hafi sagt honum hvar það væri að finna. Þetta hafi verið um þremur dögum til viku eftir að þeir D hafi farið inn á hótelið. Kvaðst vitnið hafa verið alveg sáttur við að ákærði sækti sér áfengið. Er borinn var undir vitnið framburður þess hjá lögreglu um að ákærði A hafi óskað eftir að fá hitt og þetta af þýfinu en vitnið hafi svarað að þetta hafi nú „ekki verið hans áhætta“ að fara þarna inn, ítrekaði vitnið að þeir ákærði hafi verið búnir að semja um að ákærði fengi eitthvað svolítið í sinn hlut en ákærði hafi síðan reynt að fara fram á að fá meira.

C sagðist hafa sagt ákærða A frá því að þeir D hafi farið inn á hótelið. Það hafi verið áður en lögregla upplýsti málið, nánar tiltekið strax daginn eftir að þeir D fóru inn á hótelið. Þá hafi C hringt í ákærða A, sem komið hafi síðan í heimsókn og spjallað heillengi við þá D. Ákærði hafi vitað af för þeirra inn á hótelið og hljóti að hafa gert sér grein fyrir því að þarna væri eitthvert þýfi. Vísaði vitnið til þess að ákærði hafi séð allan matinn í ísskápnum og spegilinn sem D hafi tekið úr hótelinu. Það hafi beinlínis komið til tals þeirra á milli að þetta hafi komið frá hótelinu.

Aðspurður út í framburð sinn hjá lögreglu um að ákærðu hafi beitt þá D þrýstingi um að fara inn á hótelið svaraði ákærði svo að það hafi „ekki beinlínis verið einhver ofurþrýstingur“ en það hafi verið „minnst á þetta“. Ákærði A hafi oft hringt og spurt hvort þeir ætluðu ekki að fara þarna inn á hótelið. Aðspurður taldi vitnið að þessi símtöl ákærða hafi átt sér stað áður en vitnið hafi fengið lykilinn afhentan, en eftir að lykillinn hafði verið afhentur hafi ákærði aðeins hringt einu sinni áður en til þess kom að þeir D fóru inn á hótelið. Vitnið fullyrti að ákærði A hafi vitað að vitnið hefði í hyggju að fara inn á hótelið.

Vitnið kvað þau yfirleitt alltaf hafa verið öll fjögur saman að spjalla. Ákærðu hafi vitað af mörgum af þeim innbrotum sem vitnið og D hafi verið ákærðir fyrir í málinu.

Aðspurður um þátt ákærðu B sagðist C minnast þess að hún hafi talað um hvað henni væri illa við eiganda hótelsins og sagt hann […]. Aðspurður hvort vitnið hafi upplifað þetta sem hvatningu um að gera eitthvað á hlut þessa manns, kvaðst vitnið ekki geta sagt það. Þetta hafi verið áður en hann hafi fengið lykilinn afhentan.

C kvaðst hafa flutt á […] fyrir áramót og hafa þá kynnst ákærðu. Þau hafi verið daglega saman í einn og hálfan eða tvo mánuði. Í dag tali hann mjög lítið við þau. Aðspurður sagðist vitnið þó ekkert eiga sökótt við þau.

Fyrir dómi var C ekki spurður hvernig hann og D hafi komist inn á Hótel Capitano, en við skýrslutöku hjá lögreglu bar hann um að hafa opnað hurð á hótelinu með lykli sem ákærða B hafi látið hann fá. Framburður hans fyrir dómi samræmist í aðalatriðum framburði hans hjá lögreglu.

G-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður bar um aðkomu sína að rannsókn málsins hjá lögreglu og kvaðst hafa tekið skýrslu af ákærðu B. Skýrslutakan hafi farið fram á ensku þar sem ákærða hafi sagst eiga auðveldara með að tjá sig á því tungumáli þótt hún skyldi íslensku. Kvaðst vitnið hafa skilið ákærðu svo að hún hafi afhent meðákærðu lykil að hótelinu. Staðfesti vitnið að hafa ritað upp eftir hljóðritun úrdrátt úr framburði ákærðu, samkvæmt eigin þýðingu á orðum hennar. Vitnið játti því að ákærða hafi virst hissa er henni hafi verið gerð grein fyrir því hjá lögreglu að hún hefði stöðu sakbornings í málinu.

E-kk-nf Ó-kk-nf lögreglumaður bar einnig fyrir dómi um aðkomu sína að rannsókn málsins og kvaðst hafa tekið skýrslu af ákærða A. Ekki er þörf á að rekja framburð hans fyrir dómi.

Þ-kk-nf Þ-kk-nf lögreglumaður skýrði frá aðkomu sinni að málinu sem fólst í rannsókn hans á vettvangi er tilkynning barst um þjófnaðinn á hótelinu. Staðfesti hann að engin ummerki hafi verið á gluggum eða hurðum hótelsins og því hafi fljótlega vaknað grunur um að sá eða þeir sem hafi verið að verki hafi haft lykil að húsinu.

IV

Ákærðu A og B er gefin að sök hlutdeild í þjófnaðarbroti C og D á Hótel Capitano, aðfaranótt fimmtudagsins 20. janúar 2011, með því að hafa "nokkru áður, látið meðákærðu hafa lykil að hótelinu þrátt fyrir að þau hafi vitað eða mátt vita að meðákærðu myndu nota lykilinn til að fara inn í hótelið og stela". Er brot ákærðu samkvæmt ákæru og samkvæmt yfirlýsingu ákæruvalds um að einungis sé byggt á því að um hlutdeildarbrot sé að ræða, talið varða við 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Fyrir liggur að umrætt þjófnaðabrot telst fullframið og var þætti C og D lokið með dómum á grundvelli játningar þeirra. Ákærðu neita bæði sök.

Af hálfu ákærðu er bent á að í ákæru sé ekki leitast við að greina á milli háttsemi hvors þeirra um sig og bent á að þörf hefði verið á rökstuðningi í ákæru, sbr. d. lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Ekki verður fallist á að mál þetta sé svo flókið eða umfangsmikið að þörf hafi verið á því að greina röksemdir í ákæru í samræmi við heimild í nefndu lagaákvæði eða að ákæran sé svo óljós að í bága fari við c. lið 1. mgr. sömu lagagreinar.

Af hálfu verjanda ákærðu hefur verið bent á að ákærða B hafi ekki notið aðstoðar túlks við skýrslutöku hjá lögreglu og að lögreglumaður hafi þýtt framburð hennar við gerð samantektar framburðarins. Dómurinn hefur, eins og fyrr er rakið, staðreynt að samantekt lögreglumannsins á framburði ákærðu sé í samræmi við hljóðupptöku af framburði hennar sem lögð var fram í málinu. Þá er það mat dómsins að fyrirliggjandi hljóðupptaka af skýrslugjöf hennar sýni að að ákærða hafi verið vel fær um að tjá sig á enskri tungu og skilið það sem henni var kynnt um sakarefnið og um rétt sinn sem sakbornings.

Af hálfu ákærðu er á því byggt að ósannað sé að lykill að hótelinu sem ákærða B hafi haft í vörslu sinni hafi verið notaður við umrætt þjófnaðarbrot. Samkvæmt rannsóknargögnum og framburði lögreglumannsins Þ-kk-ef Þ-kk-ef fundust engin ummerki á vettvangi um innbrot og því hafi verið talið að lykill hafi verið notaður. Hjá lögreglu báru þeir C og D afdráttarlaust um að hafa notað lykil til að komast inn á hótelið, sem B hafi haft í vörslum sínum. Liggur fyrir samkvæmt framburði ákærðu sjálfrar og hótelstjórans M-kk-ef K-kk-ef að ákærða fékk lykil að hótelinu er hún starfaði þar og skilaði honum ekki við starfslok sín. Bar M-kk-nf um að hafa yfirleitt látið starfsmönnum í té lykil að hurð á vestanverðu hótelinu, þar sem trépallur sé fyrir utan og kvaðst hann ekki muna hvenær síðast hafi verið skipt um skrár, áður en þjófnaðurinn var framinn. Fyrir dómi var C ekki spurður að því hvort hann hafi notað lykilinn til að fara inn á hótelið, en ekkert í framburði hans gaf til kynna annað en að lykillinn hafi verið notaður, líkt og hann bar um hjá lögreglu. Fyrir dómi staðfesti D að þeir C hafi farið inn dyr hótelsins þar sem trépallur sé fyrir utan en hann kvaðst ekki hafa orðið vitni að því er C opnaði hurðina. Þá hafa ákærðu sjálf borið um að þeir C og D hafi vitað um geymslustað lykils að hótelinu innan um smámynt í bifreið þeirra og að lykillinn hafi horfið úr bifreiðinni um svipað leyti og þjófnaðurinn var framinn. Samkvæmt framangreindu þykir óhætt að leggja til grundvallar að lykill þessi hafi verið notaður við þjófnaðarbrotið enda þótt láðst hafi að spyrja C út í það fyrir dómi.

Ákærðu könnuðust fyrir dómi hvorki við að hafa afhent þeim C eða D lykil að hótelinu né gefið þeim leyfi til að taka lykilinn, en kannast þó eins og áður sagði við að lykillinn hafi legið í bifreið þeirra og verið tekinn þaðan, eftir að lykillinn hafi borist í tal milli þeirra fjögurra sem ákærð voru í málinu.

Vitnið C, sem upphaflega var meðákærður í málinu, bar fyrir dómi um að ákærðu hafi komið saman í heimsókn til hans og D í íbúð þeirra og hafi annað hvort þeirra verið með lykilinn í vasanum og rétt honum hann. Fyrir dómi sagðist C ekki muna hvort þeirra ákærðu hafi rétt honum lykilinn. Hjá lögreglu bar hann um að ákærða B hafi látið hann fá lykilinn, en var þó ekki spurður nánar út í hvar, hvenær eða hvernig það hefði gerst.

Framburður C nýtur ekki stuðnings í framburði D fyrir dómi, enda þótt C segi D hafa verið viðstaddan í íbúðinni þegar lykillinn hafi verið afhentur. Hjá lögreglu var D ekki spurður nánar út í þann framburð hans að þeir C hafi fengið lykil hjá ákærðu og hefur hann fyrir dómi borið um að hafa ekki orðið vitni að því hvernig C hafi áskotnast lykillinn. Hefur hann skýrt framburð sinn hjá lögreglu með því að hann hafi tekið orð C trúanleg um að hafa fengið lykilinn hjá ákærðu. D tók sérstaklega fram fyrir dómi að hann legði ekki lengur trúnað á þau orð C að ákærðu hafi afhent honum lykilinn.

Við mat á trúverðugleika framburða þeirra C og D verður að líta til þess að þeir voru upphaflega meðákærðir í málinu, enda þótt þeirra þætti í málinu hafi þegar verið lokið með dómum. Með framburði C, sem ekki nýtur stuðnings í öðrum gögnum málsins eða framburði D, verður gegn neitun beggja ákærðu ekki talið sannað að annað hvort þeirra hafi afhent eða rétt C lykilinn líkt og hann hefur borið um.

Að áliti dómsins verður ekki lagður svo þröngur skilningur í orðalag ákærunnar að ákærðu þurfi að hafa rétt eða afhent meðákærðu lykilinn, heldur þykir orðalagið "látið hafa" einnig geta tekið til þeirrar aðstöðu að ákærðu hafi heimilað meðákærðu að taka lykilinn úr þeirra vörslu. Leiðir framangreind niðurstaða því ekki þegar til sýknu ákærðu af ákærunni.

Fyrir dómi neituðu bæði ákærðu að hafa gefið C heimild fyrir töku lykilsins þegar eftir því hafi verið leitað. Neitun þeirra er í ósamræmi við framburð þeirra hjá lögreglu. Hvorugt ákærðu hefur gefið nokkrar skýringar á breyttum framburði sínum að þessu leyti. Fyrir dómi lýsti ákærði A því með afdráttarlausum hætti að þeir C og D hafi verið að leita að smámynt í bifreið ákærðu og tekið þaðan lykilinn, enda þótt ákærði segðist ekki sjálfur hafa verið viðstaddur þennan atburð. Fyrir dómi jafnt sem lögreglu bar ákærða B um að henni hafi „bara verið sama“ þótt þeir tækju lykilinn. Auk þess sem ákærðu hafa ekki gefið skýringar á breyttum framburði sínum fyrir dómi dregur framangreint að mati dómsins úr trúverðugleika þess framburðar ákærðu að þau hafi ekkert vitað af því er lykillinn hafi verið tekinn úr bifreiðinni fyrr en við tiltekt í bifreiðinni eftir þjófnaðinn.

Þegar framburðir ákærðu fyrir dómi og hjá lögreglu eru virtir í heild sinni og með hliðsjón af framburði C um að hafa fengið lykilinn hjá ákærðu, enda þótt ekki teljist sannað að annað hvort þeirra hafi beinlínis rétt honum lykilinn, þykir verða að leggja til grundvallar í málinu að ákærðu hafi, að því er virðist hvort í sínu lagi, veitt C heimild til þess að taka lykilinn.

Ákærðu er gefin að sök hlutdeild í þjófnaðarbroti, þ.e. brot gegn 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr., almennra hegningarlaga, en fyrir brot gegn 244. gr. laganna verður því aðeins refsað að það hafi verið framið af ásetningi og hið sama á við um hlutdeild í slíku broti. Af hálfu beggja ákærðu er á því byggt, sé talið sannað að þau hafi látið meðákærðu hafa lykilinn að hótelinu, að ósannað sé að um ásetning af þeirra hálfu hafi verið að ræða heldur hafi það þá verið gáleysisverknaður, auk þess sem byggt er á því að ósannað teljist að ásetningur þeirra hafi staðið til þess að framinn yrði þjófnaður á hótelinu.

Framburður C fyrir dómi og lögreglu um að ákærði A hafi hvatt hann til þjófnaðar af hótelinu og fengið hlutdeild í þýfinu fær ekki stoð í framburði D fyrir dómi. Ekki þykir fært að leggja mikið upp úr breyttum framburði D fyrir dómi varðandi þátt ákærða A, enda verður ekki fullyrt af framburði hans hjá lögreglu að hann hafi þar verið að bera um atvik að eigin raun en ekki einungis að endursegja það sem C hafi sagt honum, líkt og ráða má af framburði vitnisins fyrir dómi. Gegn neitun ákærða A verður því hvorki talið sannað að hann hafi hvatt C og D til þjófnaðar á hótelinu né fengið hlutdeild í þýfinu. Ekkert liggur fyrir um að ákærða B hafi hvatt þá C eða D til þjófnaðar á hótelinu eða fengið hlutdeild í þýfinu og raunar hefur hvorugur þeirra haldið því fram, hvorki fyrir dómi né hjá lögreglu.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu. Jafnvel þótt fallast megi á það með ákæruvaldinu að með því að veita öðrum heimild til að taka lykil að hótelinu, hafi ákærðu mátt vera ljóst að þau gætu verið að stuðla að því að farið yrði inn á hótelið án heimildar, þykir ekki fram komin lögfull sönnun fyrir því að ákærðu hafi mátt vera ljóst að til stæði að fremja þjófnað á hótelinu. Það eitt að bæði ákærðu viðurkenni að hafa vitað að þeir C og D hefðu komist í kast við lögin nægir ekki til sönnunar um ásetning til þjófnaðarbrots af hálfu ákærðu. Fyrir liggur auk þess að ekki var upplýst um aðild þeirra C og D að þeim þjófnaðarbrotum sem ákært var fyrir í öðrum liðum ákæru þessa máls fyrr en eftir þjófnaðinn á Hótel Capitano. Ekkert í skýrslum ákærðu hjá lögreglu eða fyrir dómi veitir stoð fyrir því að þeim hafi mátt vera ljóst að til stæði af hálfu C og D að fremja þjófnað á hótelinu og er ósannað að slíkar fyrirætlanir hafi verið ræddar að þeim áheyrandi og auk þess ósannað eins og áður sagði að ákærði A hafi hvatt til verknaðarins eða tekið við hluta þýfisins. Ákærðu er ekki gefið að sök til vara að hafa gerst sek um hlutdeild í húsbroti, sbr. 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hefur málið ekki verið reifað með tilliti til þess.

Samkvæmt öllu framangreindu telst ósannað að ákærðu hafi haft ásetning til þess að þjófnaður yrði framinn á Hótel Capitano, er þau heimiluðu meðákærðu töku lykilsins. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna ákærðu af ákæru fyrir brot gegn 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með hliðsjón af úrslitum málsins ber að greiða allan sakarkostnað úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, H-kk-ef G-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin 351.400 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Engin efni þykja til að verða við þeirri kröfu ákæruvalds, sem fram kom við munnlegan flutning málsins, að beitt verði heimild 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 til þess að leggja sakarkostnað á ákærðu þrátt fyrir niðurstöðu málsins.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 15:00 miðvikudaginn 2. nóvember 2011.

Dómsorð:

Ákærðu, A og B, eru sýkn af ákæru í máli þessu

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, H-kk-ef G-kk-ef hrl., 351.400 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf B-kvk-nf