S-39/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 3. september 2013, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 12. júní 2013 á hendur A, [kt.], [heimili] „fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa aðfaranótt þriðjudagsins 7. ágúst 2012 á [...] í [...], haft samræði við [B] sem þá var 14 ára.“

Í ákæruskjali er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61/2007 og er þess þar krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Við dómtöku málsins var jafnframt haldið uppi svofelldri einkaréttarkröfu: „Af hálfu C, kennitala [...], f.h. ólögráða dóttur hennar, B, kennitala [...], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð kr. 250.000. Gerð er krafa um vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 7. ágúst 2012 til greiðsludags af framangreindri fjárhæð. Ef greitt er síðar en 26. nóvember 2012 er gerð krafa um dráttarvexti, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist þóknunar til handa réttargæslumanni vegna réttargæslustarfa, sbr. 48. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 216. gr. sömu laga.“

Við þingfestingu málsins 3. september sl. játaði ákærði skýlaust það brot sem honum er gefið að sök í ákæru en hafnaði bótakröfu. Í ljósi þeirrar afstöðu ákvað dómari að taka málið til dóms á grundvelli 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Þeirri ákvörðun var ekki andmælt og ekki kom fram krafa um að aðalmeðferð færi fram í málinu. Töldu réttargæslumaður brotaþola og verjandi ákærða ekki þörf á að víkja einkaréttarkröfunni til meðferðar í sérstöku einkamáli, sbr. 1. mgr. 175. gr. sömu laga. Var málið tekið til dóms samdægurs, án frekari sönnunarfærslu, eftir að sækjanda og verjanda hafði gefist kostur á að fjalla í stuttu máli um lagaatriði máls og ákvörðun viðurlaga og málið jafnframt verið flutt um einkaréttarkröfuna, sbr. 2. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 176. gr. sömu laga.

Af hálfu ákærða er þess krafist að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Ákærði krefst aðallega sýknu af einkaréttarkröfu brotaþola, en til vara verulegrar lækkunar hennar.

Um málavaxtalýsingu er skírskotað til ákæru. Með játningu ákærða, sem fær fulla stoð í gögnum málsins, telst sannað að hann hafi gerst sekur um það brot sem lýst er í ákæru og sem telst rétt heimfært til 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 61/2007.

Ákærði er tvítugur að aldri en var 19 ára er atvik máls þessa áttu sér stað. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur hann ekki áður gerst brotlegur við refsilög.

Brot gegn því lagaákvæði sem ákærði er hér sakfelldur fyrir varða fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að 16 árum. Samkvæmt 2. málslið sama lagaákvæðis er heimilt að færa refsingu niður fyrir lögbundið lágmark ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi. Aldursmunur með ákærða og brotaþola er slíkur að ekki þykja skilyrði til að beita þeirri heimild.

Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til mikilvægis þeirra hagsmuna sem brot hans beindist að, sbr. 1. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, en fortakslaust bann við samræði og öðrum kynferðismökum við börn undir 15 ára aldri er sett til verndar börnum og ungmennum af tilliti til þroska þeirra. Í ljósi hreinskilnislegrar játningar ákærða frá upphafi rannsóknar málsins og þess sem fram kemur í rannsóknargögnum um atvik máls að öðru leyti þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í eitt ár. Rannsókn málsins hefur tafist nokkuð af ástæðum sem ákærða verður ekki kennt um. Með vísan til þess, og með hliðsjón af greiðri játningu ákærða og hreinum sakaferli hans, verður fullnustu refsingarinnar frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, með síðari breytingum.

Í málinu er af hálfu brotaþola höfð uppi krafa um að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 250.000 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta eins og að framan greinir. Er í greinargerð með bótakröfu byggt á því að brot ákærða sé til þess fallið að valda brotaþola andlegri vanlíðan og að sjá megi af skýrslu hennar fyrir dómi að hún hafi fundið fyrir ákveðinni vanlíðan eftir þennan atburð. Brotið hafi falið í sér meingerð gegn persónu hennar, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Af hálfu ákærða er bent á að fyrir dóminum sé nú rekið annað sakamál, þar sem annar maður sé ákærður fyrir samskonar brot gegn sömu stúlku sem átt hafi sér stað fáeinum dögum eftir þann atburð sem til umfjöllunar sé í þessu máli. Er auk þess bent á að engin sérfræðileg gögn liggi fyrir sem styðji það að stúlkan hafi orðið fyrir tjóni af völdum ákærða. Skilyrði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, séu því ekki fyrir hendi.

Í máli þessu nýtur ekki við sérfræðilegra gagna um andlegt ástand brotaþola í kjölfar brots ákærða og hvort hún muni bera varanlegan skaða af. Ljóst er þó að brot af því toga sem ákærði er hér sakfelldur fyrir er almennt til þess fallið að valda þeim sem fyrir verður margvíslegum sálrænum erfiðleikum. Fól brot ákærða í sér ólögmæta meingerð í garð brotaþola sem hún á rétt á miskabótum vegna, með vísan til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Fjárhæð miskabótakröfu brotaþola þykir í hóf stillt, jafnvel þótt tekið sé tillit til atvika þess sakamáls sem verjandi vísar til. Verður ákærði því dæmdur til að greiða henni umkrafða fjárhæð, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði. Ekki verður séð að einkaréttarkrafan hafi verið birt fyrir ákærða fyrr en samhliða birtingu fyrirkalls 30. júní sl. og tekur upphafstími dráttarvaxta mið af því, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar. Þóknun skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef H-kk-ef hdl., þykir hæfilega ákveðin 188.250 krónur og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., 94.125 krónur, en auk þess ber réttargæslumanninum greiðsla samkvæmt reikningum vegna ferðakostnaðar, alls 18.386 krónur. Tekur ákvörðun þóknunar beggja mið af störfum þeirra bæði á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi og hefur jafnframt verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Við ákvörðun um fjárhæð þóknunar og greiðslu vegna ferðakostnaðar réttargæslumannsins hefur jafnframt verið tekið mið af því að störf hennar í þágu brotaþola á rannsóknarstigi teljast að hluta til sakarkostnaður við annað sakamál sem rekið er fyrir dóminum. Annan kostnað leiddi ekki af málinu. Samtals verður ákærði því dæmdur til að greiða 300.761 krónu í sakarkostnað.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara, í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 9:50 þriðjudaginn 1. október 2013.

Dómsorð:

Ákærði, A, sæti fangelsi í eitt ár, en fullnustu refsingarinnar er frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Ákærði greiði C, f.h. ólögráða dóttur hennar, B, 250.000 krónur í miskabætur, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 7. ágúst 2012 til 30. júlí 2013, en með dráttarvöxtum, skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 300.761 krónu í sakarkostnað, sem samanstendur af þóknun skipaðs verjanda hans, Á-kk-ef H-kk-ef hdl., að fjárhæð 188.250 krónur, þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hrl., að fjárhæð 94.125 krónur og ferðakostnaði réttargæslumannsins, 18.386 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf