S-336/2010

Ár 2010, mánudaginn 25. október, er á dómþingi héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af P-kk-þgf G-kk-þgf, héraðsdómara, kveðinn upp dómur í sakamálinu nr. 336/2010: Ákæruvaldið (E-kk-nf Á-kk-nf) gegn A-x-x W-x-x M-x-x (B-kk-nf E-kk-nf hdl.) sem tekið var til dóms hinn 7. október sl. að aflokinni aðalmeðferð.

Málið er höfðað með ákæru ríkislögreglustjóra, dagsettri 19. apríl sl. á hendur ákærða, A-x-x W-x-x M-x-x, kt. 000000-0000, breskum manni og til heimilis þar í landi, „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum sem stjórnarmaður og prókúruhafi einkahlutafélagsins AWM, kt. 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna mars-apríl og september-október 2006 á lögmæltum tíma, og eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum félagsins vegna uppgjörstímabilanna janúar-febrúar, maí-júní og nóvember-desember 2006, og hafa ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti vegna sömu tímabila auk tímabilsins júlí-ágúst 2006, í samræmi við fyrirmæli í IX. kafla laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 22.907.701,- sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Í heimildarleysi veitt starfsmannaleiguþjónustu hér á landi með því að leigja út starfsmenn gegn gjaldi til að sinna störfum á vinnustöðum og undir verkstjórn annarra fyrirtækja á árinu 2006.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 2. tölulið ákæru teljast varða við 4. mgr. 2. gr., sbr. 13. gr. laga nr. 139/2005 um starfsmannaleigur.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Málavextir

Samkvæmt vottorði úr fyrirtækjaskrá, sem er meðal gagna málsins, stofnaði ákærði einkahlutafélagið AWM hinn 3. nóvember 2005. Var ákærði, sem skráður var til heimilis á Vesturgötu 57a, Reykjavík, einn stjórnarmaður og prókúruhafi en varamaður hans í stjórn var P-kk-nf L-kk-nf F-kk-nf. Tilgangur félagsins var almenn verslun, verktaka- og þjónustustarfsemi, inn og útflutningur, útleiga áhalda, bifreiða og véla, rekstur fasteigna, kennsla, námskeiðahald, fræðslu- og útgáfustarfsemi, viðskipti með lausafé, hlutabréf og veðbréf, eignaraðild og þátttaka í rekstri annarra félaga og loks lánastarfsemi. Hlutafé var 500.000 krónur. Fyrir liggur að ákærði lét skrá fyrirtæki sitt sem starfsmannaleigu hjá vinnumálastofnun 10. apríl 2007.

1.

Skattrannsóknastjóri ríkisins gerði ítarlega rannsókn á bókhaldi, staðgreiðslu- og virðisaukaskattskilum ákærða eftir að ábending hafði borist embættinu frá skattstjóranum í Reykjavík. Var ákærði yfirheyrður, bókhaldsgögn tekin til athugunar og aflað upplýsinga úr upplýsingakerfum ríkisskattstjóra. Málið var svo sent efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra til rannsóknar með bréfi 16. nóvember 2007.

Ákærði kannast við það að hafa ekki á lögmæltum tíma skilað inn virðisaukaskattskýrslum fyrir AWM ehf. vegna uppgjörstímabilanna mars-apríl og september-október 2006, og ekki staðið skil á skýrslum fyrir tímabilin janúar-febrúar, maí-júní og nóvember-desember 2006, allt eins og tilgreint er í ákærunni. Þá kannast hann við að hafa ekki skilað virðisaukaskatti fyrir þessi uppgjörstímabil auk tímabilsins júlí-ágúst 2006. Segir hann þessa vanrækslu hafa getað verið af ýmsum ástæðum, svo sem þeirri að honum hafi ekki verið greitt fyrir vinnu sína eða að hann hafi engar tekjur haft, svo sem á tímabilinu janúar-febrúar 2006. Þá hafi honum ekki verið kunnugt um það að menn þyrftu að skila skýrslum þótt engar væru tekjurnar. Hafi hann fengið alls konar misvísandi upplýsingar um þessi efni. Hann hafi ekki kynnt sér reglur um skattskil einkahlutafélaga og ekki vitað að slíks væri þörf. Hafi hann litið svo á að endurskoðandinn ætti að sjá um allt slíkt. Hann segist ekki kunna neitt í bókhaldi og hafi hann þó reynt að halda bókhald. Svo hafi hann ráðið sér sérfróðan mann til þess arna en ágreiningur hafi orðið með þeim og maðurinn neitað að sjá um bókhaldið. Hann segist hafa verið ókunnugur íslenskum reglum um virðisaukaskatt, að minnsta kosti ekki til fullnustu.

Ákærði telst hafa játað brot sitt eins og því er lýst í 1. lið ákærunnar og telst brotið stórfellt. Ber að sakfella hann fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt.

2.

Í málinu eru fjölmargir sölureikningar til nokkurra fyrirtækja, auðkenndir fyrirtæki ákærða, AWM. Stendur í haus langflestra þeirra orðið „starfsmannamiðlun“. Þá kemur skýrt fram á reikningunum að þeir eru fyrir vinnu sem látin hefur verið af hendi. Í skýrslutöku hjá lögreglu 27. nóvember 2009, sem fram fór að viðstöddum verjanda ákærða, kannaðist ákærði við að hafa ekki skráð félagið AWM hjá vinnumálastofnun fyrr en í apríl 2007, eins og fram er komið í málinu. Sagði hann skýringuna vera þá að erfitt hefði verið að fá upplýsingar um hvernig skrá ætti fyrirtækið þar og ekki þekkt reglur sem um þetta gilda. Hafi honum verið svarað þar að allt um þetta væri á netinu en þegar hann leitaði þar hafi hann ekki fundið þessar upplýsingar. Þegar hann hafi að lokum aflað þessara upplýsinga hafi hann látið skrá félagið þar í apríl 2007. Hann tók einnig fram að hann hafi álitið sig vera að vinna fyrir mann að nafni D-x-x A-x-x. Þá kannaðist hann við að sölureikningarnir sem eru í málinu hafi verið gerðir vegna leigu AWM á starfsmönnum ásamt öðru. Hann sagði þó starfsemi félagsins hafa verið ráðgjafastarfsemi um starfsmannamál og að ekki hafi verið um að ræða starfsmannaleigu.

Meðal gagna málsins er ljósrit af reikningi fyrirtækisins DWJ Carpentry Ltd. á fyrirtæki ákærða, undirskrifaður af D. Arms og dagsettur 2. janúar 2007, að fjárhæð 88.009.020 krónur. Er hann fyrir „Sub contract of labour on various contracts“ síðari hluta ársins 2006.

Fyrir dómi hefur ákærði sagt að félag hans, AWM hafi séð um að útvega starfsmenn og verið milliliður milli verkkaupa og starfsmanna. Hann segir samt aðspurður að fyrirtækið hafi ekki útvegað starfsmenn. Hann hafi komið sér í samband við viðskiptavini og þá í samvinnu við D-x-x A-x-x sem hafi verið umboðsmaðurinn. Segist ákærði í raun hafa verið sölumaður og ráðgjafi. D-x-x hafi verið sá sem réð mennina og greiddi þeim laun. Ákærða er bent á það að á reikningunum sem hann gaf út standi „AWM – starfsmannamiðlun, ráðgjöf“ og þar séu tilgreind nöfn manna og vinnutími. Jafnframt er hann spurður hvort ekki sé um að ræða reikninga fyrir starfsmannaleigu. Segir hann þá að þessi haus á reikningunum sé í raun auglýsing. Undir hann er þá borið það sem hann sagði hjá lögreglu að um starfsmannaleigu hafi verið að ræða. Hann kveðst ekki hafa neitað þessu hjá lögreglu. Nánar aðspurður segir hann að D-x-x hafi verið sá sem hafi leigt út starfsmennina fyrir ákærða, þ.e. með því að nota kennitölu fyrirtækisins, nota fyrirtæki ákærða. Kveðst hann hafa verið milligöngumaður og fengið umboðslaun fyrir hjá D-x-x, sem hafi farið eftir unninni klukkustund. Hafi D-x-x útvegað starfsmennina til fyrirtækisins. Hann segist ekki hafa skráð fyrirtækið í samræmi við lög um starfsmannaleigur vegna þess að ekki hafi verið um starfsmannaleigu að ræða og hann hafi unnið sem ráðgjafi. Hann hafi ekki vitað að til væru lög um þessi málefni og ekki reynt að kynna sér reglur um slíkt. Athygli hans er vakin á því sem hann sagði um þetta atriði í skýrslu hjá lögreglu. Segist hann svo aðspurður hafa reynt að kynna sér þetta á netinu. Hann segist ekki hafa skilið það sem þar stóð enda lítið sem ekkert af því á ensku. Þegar hann hafi komist að því hjá verklýðsfélaginu að reglur giltu á þessu sviði hafi hann gert nauðsynlegar ráðstafanir, m.a. að hætta samstarfi við D-x-x A-x-x. Þá segir hann að hann hafi viljað fara að lögum og eins hafi hann hugsað sér að setja á laggirnar ráðningarþjónustu án þátttöku D-x-x A-x-x. Spurður um hvaða merkingu hann hafi lagt í orðið „starfsmannamiðlun“ á reikningunum segir hann að hann hafi farið eftir D-x-x í þessu efni og ekki gert sér ljóst að hann væri að gera neitt rangt. Hann segir D-x-x A-x-x ekki hafa haft neitt með fyrirtækið AWM að gera. Hafi D-x-x verið með sitt eigið fyrirtæki, ótengt AWM, og verið í daglegu sambandi við fyrirtækin sem um ræðir. Hann kannast við kvittanir fyrir greiðslu til fyrirtækis D-kk-ef. Segir hann reyndar að ekki hafi verið um greiðslur að ræða heldur hafi verið um að ræða yfirfærslur á fé fyrir unnar vinnustundir til D-x-x að frádregnum umboðslaununum en D-x-x hafi svo greitt mönnunum laun. Hafi þessi umboðslaun verið laun fyrir sölumannsstarf, fyrir að afla viðskiptavina. Ákærði segir að tilgangurinn með stofnun fyrirtækisins hafi ekki verið að reka starfsmannaleigu. Hann segist hafa verið eini starfsmaður AWM.

Um reikninginn frá DWJ Carpentry segir ákærði að hann sé uppgjör milli sín og D-x-x A-x-x og fyrir fé sem ákærði hafði sent D-x-x á tímabilinu. Ákærði er spurður um það hvers konar ráðgjöf hann hafi verið með. Segist hann nota það orð í óljósri merkingu. Hafi hann sem sölumaður og þegar hann hitti viðskiptavinina, þ.e. fyrirtækin sem vantaði vinnuafl, miðlað upplýsingum til þeirra um kosti þess að ráða breska starfsmenn.

Aðspurður hvers vegna reikningar hans til viðskiptavinanna hljóði ekki á ráðgjöf heldur starfsmannaleigu segir ákærði að hann hafi ekki álitið að þetta skipti miklu máli.

Niðurstaða

Ákærði hefur neitað sök að því er varðar 2. tl. ákærunnar. Hann hefur þó slegið úr og í og sumpart kannast við það að hafa rekið starfsmannaleiguþjónustu án þess að hafa tilkynnt um hana til vinnumálastofnunar. Í greinargerð með 2. gr. frumvarps til laga um starfsmannaleigur er það hugtak skilgreint svo að það taki til þjónustufyrirtækja sem gera samninga við önnur fyrirtæki um að leigja út starfsmenn sína gegn gjaldi til að sinna störfum á vinnustað notendafyrirtækis og undir verkstjórn þar. Reikningarnir, sem í málinu eru, bera það greinilega með sér að þeir séu fyrir starfsmannaleigu en ekki fyrir ráðgjöf, eins og ákærði hefur borið fyrir sig. Þá verður framburður ákærða, þótt ruglingslegur sé, ekki skilinn öðru vísi en svo að hann hafi, einn eða í samvinnu við aðra, komið fram fyrir þá sem vildu ráða sig í vinnu og gagnvart þeim fyrirtækjum sem tóku þá í vinnu og jafnframt að hann tók við greiðslum fyrir það frá fyrirtækjunum. Samkvæmt þessu telst ákærði hafa stundað starfsmannaleigu í skilningi 2. gr. laga um starfsmannaleigu og brotið gegn 4. mgr. 2. gr., sbr. 13. gr. þeirra laga.

Refsing og sakarkostnaður

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 6 mánuði. Rétt þykir að fresta framkvæmd þeirrar refsingar og ákveða að hún falli niður að liðnum 2 árum frá dómsuppsögu, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Dæma ber ákærða til þess að greiða 61 milljón króna í sekt og komi fangelsi í 6 mánuði í stað sektarinnar, greiðist hún ekki innan 4 vikna frá dómsbirtingu. Dæma ber ákærða til þess að greiða verjanda sínum, B-kk-þgf E-kk-þgf hdl., 300.000 krónur í málsvarnarlaun, sem dæmast með virðisaukaskatti.

DÓMSORÐ:

Ákærði, A-x-x W-x-x M-x-x, sæti fangelsi í 6 mánuði. Frestað er því að framkvæma þá refsingu og fellur hún niður að liðnum 2 árum frá dómsuppsögu, haldi ákærði almennt skilorð.

Ákærði greiði 61 milljón króna í sekt og komi fangelsi í 6 mánuði í stað sektarinnar, greiðist hún ekki innan 4 vikna frá dómsbirtingu.

Ákærði greiði verjanda sínum, B-kk-þgf E-kk-þgf hdl., 300.000 krónur í málsvarnarlaun.

P-kk-nf G-kk-nf