E-2347/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 7. maí sl., er höfðað 26. apríl 2006.

Stefnandi er S-kk-nf S-kk-nf, Skipasundi 79, Reykjavík.

Stefndi er I-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf vegna Bílaspítalans, Kaplahrauni 1, Hafnarfirði.

Tryggingamiðstöðinni hf., Aðalstræti 6-8, Reykjavík er stefnt til réttargæslu.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða honum 9.109.232 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 15. júní 2000 til 2. ágúst 2004 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða honum 6.873.810 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 15. júní 2000 til 2. ágúst 2004 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags

Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, eins og að mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu, en til vara lækkunar á kröfum stefnanda. Í aðalkröfu er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins, en í varakröfunni að málskostnaður verði felldur niður.

Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Málavextir

Málavextir eru þeir að þann 15. júní 2000 var stefnandi að vinna við bílaviðgerðir hjá stefnda í starfsstöð hans að Kaplahrauni 1, Hafnarfirði.

Stefnandi kveður aðstæður á verkstæði stefnda vera með þeim hætti að ofan við vinnusvæði verkstæðisins sé milliloft sem einkum sé notað til geymslu. Sé milliloftið í um 4,5 metra hæð frá gólfi. Upp á þetta milliloft sé eingöngu unnt að komast með því að notast við stiga. Að öllu jöfnu hafi verið notast við sértilbúinn stiga í þeim tilgangi, sem hafi verið með sérstökum krækjum á efri endum stigakjálkanna sem kræktust í brún milliloftsins og komið þannig í veg fyrir að stiginn rynni niður.

Þann 15. júní 2000 hafi umræddur stigi hins vegar ekki verið til staðar þar sem hann hafði verið lánaður til annarra nota. Í stað hans hafi starfsmenn stefnda notað álstiga til að komast upp á milliloftið, sem ekki hafi verið með slíkum krækjum eða sérstökum öryggisbúnaði vegna þeirra aðstæðna sem hann var notaður við. Stefnandi hafi þurft, vegna vinnu sinnar við tiltekna bifreið, að sækja varahluti upp á milliloftið. Kveðst stefnandi hafa notað stigann þannig að hann reisti hann við hurðarop inn á milliloftið og hafi hann klifrað upp stigann. Þegar hann var komin langleiðina upp stigann hafi stiginn runnið útundan sér og fallið í gólfið. Stefnandi kveðst hafa náð að grípa í brún milliloftsins en hafi ekki getað haldið sér og fallið niður rúma þrjá metra og lenti á steinsteyptu gólfinu. Hafi hann lent á síðunni og rekið höfuðið harkalega í.

Vinnueftirlit ríkisins var kallað á vettvang eftir slysið og rannsakaði það slysstaðinn og orsakir slyssins. Komst Vinnueftirlitið að þeirri niðurstöðu að álstiginn sem notaður var hefði ekki hentað við þessar aðstæður, þ.e. að kjálkaendar stigans hafi ekki verið nægilega stamir til að veita viðspyrnu á sléttu og ef til vill röku gólfi verkstæðis stefnda. Þá gerði Vinnueftirlitið athugasemd við að ekki hafi verið krækjur á stiganum ofanverðum til að koma í veg fyrir að hann rynni. Orsök slyssins megi því helst rekja til þess að stiginn hentaði ekki til umræddra nota.

Við fallið kinnbeinsbrotnaði stefnandi vinstra megin, hlaut blæðingu inn á heila auk minni áverka. Þurfti hann að undirgangast skurðaðgerð til að létta af þrýstingi af þeim sökum. Eftir slysið hefur stefnandi fundið fyrir miklu jafnvægisleysi, þjáðst af svefnleysi og orðið fyrir minnistapi.

Tjón stefnanda vegna slyssins var metið af læknunum L-kk-þgf N. D-hk-þgf og A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf með matsgerð, dags. 21. janúar 2003. Komust þeir að þeirri niðurstöðu að tímabundið atvinnutjón stefnanda hafi verið fjórir mánuðir og stefnandi verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í fjóra mánuði, þar af rúmliggjandi í tvo daga. Varanlegur miski stefnanda var talinn vera 35% en varanleg örorka 40%. Stöðuleikatímapunkt töldu læknarnir vera 15. október 2000.

Stefnandi skaut niðurstöðu matslæknanna til örorkunefndar og með álitsgerð örorkunefndar, dags. 20. apríl 2004, komst örorkunefnd að þeirri niðurstöðu að tímabundin örorka stefnanda væri fjórir mánuðir. Stefnandi hafi verið veikur í skilningj 3. gr. skaðabótalaga í fjóra mánuði. Taldi nefndin varanlegan miska stefnanda vegna slyssins vera 35% en varanlega örorku 40%.

Með bréfi, dags. 2. júlí 2004, krafði lögmaður stefnanda stefnda og réttargæslustefnda um greiðslu skaðabóta vegna slyssins, í samræmi við niðurstöður örorkunefndar, samtals 11.174.213 krónur með vöxtum og lögmannskostnaði sem sundurliðast með eftirfarandi hætti:

Þjáningabætur kr. 178.200,-

Miskabætur kr. 1.985.375,-

Örorkubætur kr. 6.945.657,-

Vextir kr. 1.596.890,-

Lögmannsþóknun kr. 375.977,-

24,5‰ vsk. kr. 92.114,-

_______________

Samtals kr. 11.174.213,-

Sáttatilraunir um lausn á málinu hafa reynst árangurslausar og kveður stefnandi því nauðsynlegt að höfða dómsmál á hendur stefnda og réttargæslustefnda til heimtu skaðabóta vegna tjóns síns.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að stefndi hafi með ólögmætum og saknæmum hætti verið valdur að tjóni stefnanda og beri þar af leiðandi skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar um bótaábyrgð. Er í því sambandi m.a. vísað til almennu skaðabótareglunnar og reglunnar um vinnuveitendaábyrgð.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að í lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, séu lagðar ríkar skyldur á vinnuveitendur og verkstjóra að tryggja öryggi starfsmanna á vinnustöðum. Samkvæmt 37. gr. laganna skuli haga vinnu og framkvæmdum þannig að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Fylgja skuli viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Sambærilega reglu sé að finna um aðstæður á vinnustað í 42. gr. laganna og um tæki og búnað í 46. gr. laganna.

Um skyldur verkstjóra sé fjallað í 20.-23. gr. laga nr. 46/1980, en þar segi m.a. að verkstjóri sé fulltrúi atvinnurekanda og beri ábyrgð á að aðbúnaður og öryggi sé fullnægjandi. Verkstjóri skuli einnig beita sér fyrir því að starfsskilyrði innan þess svæðis sem hann stjórnar séu fullnægjandi. Verði hann var við atriði sem valdið gætu hættu skuli hann tryggja að hættunni sé afstýrt.

Nánar sé fjallað um skyldur atvinnurekanda til að tryggja viðunandi starfsskilyrði hvað varðar útbúnað sem starfsmönnum er látinn í té á vinnustað, í reglugerð nr. 431/1997 um notkun tækja, en þar segi að atvinnurekandi skuli gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að tæki sem starfsmönnum séu látin í té innan fyrirtækis henti til þeirra verka sem vinna á eða séu hæfilega löguð að þeim, þannig að starfsmenn geti notað þau án þess að öryggi þeirra eða heilsu stafi hætta af. Þegar tæki eru valin til notkunar skal atvinnurekandi hafa í huga þau sérstöku vinnuskilyrði, aðstæður og þá áhættu gangvart öryggi og heilsu starfsmanna sem fyrir hendi eru innan fyrirtækis. Einkum skuli hann hafa í huga áhættu á þeim stað þar sem vinnan fer fram og enn fremur aðra áhættu sem notkun viðkomandi tækis kann að hafa í för með sér.

Stefnandi byggir á því að slys stefnanda megi rekja til þess að stefndi hafi vanrækt lögboðnar skyldur sínar að tryggja að aðstæður og öryggisráðstafanir á verkstæði stefnda væru fullnægjandi og ekki gætt að varúðar- og umsjónarskyldum sínum með störfum stefnanda.

Í fyrsta lagi sé ljóst að stiginn sem stefndi lét stefnanda í té til að komast upp á milliloft á verkstæði stefnanda hentaði engan veginn til þeirrar notkunar. Sé það staðfest í skýrslu Vinnueftirlits ríkisins um slysið. Á verkstæðinu hafi gólfið verið málað steingólf og þar verið unnið með margvísleg efni, t.d. olíur, málningu o.fl. sem hafi verið til þess fallið að skapa hálku á gólfinu. Þá komi fram í skýrslu Vinnueftirlits ríkisins að gólf verkstæðisins hafi verið rakt, sem sömuleiðis hafi skapað hálku á gólfinu. Með hliðsjón af þessu hafi því verið nauðsynlegt að sjá til þess að tryggilega væri gengið frá því að stigi sem notaður var í fyrrnefndum tilgangi væri þannig búinn að hann veitti mikið viðnám þar sem hann stóð á gólfinu, eða settar væru krækjur á hann að ofanverðu sem fallvörn. Samkvæmt ákvæðum laga nr. 46/1980 og reglugerðar nr. 431/1997, hafi það verið á ábyrgð stefnda að tryggja að svo væri gert og verði því að telja vanrækslu hans á því saknæma í skilningi almennu skaðabótareglunnar.

Í þessu sambandi er einnig á það bent að stefndu hafi talið ástæðu til að útbúa sérstakan stiga fyrir milliloftið með krókum sem kræktust í brún loftsins og héldu stiganum þannig föstum. Er á því byggt af hálfu stefnanda að með því hafi stefndi viðurkennt að sérstakar öryggisráðstafanir hafi verið nauðsynlegar við notkun stiga til að komast upp á milliloftið. Sömuleiðis hafi forsvarsmönnum stefnda því mátt vera ljóst að hættulegt væri að nota stiga upp á milliloftið sem ekki væri búinn slíkum öryggisráðstöfunum.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að stefndi og starfsmenn hans, sem höfðu stöðu verkstjóra, t.d. A-kvk-nf A-kvk-nf, hafi vanrækt skyldu sína við að leiðbeina stefnanda um hættueiginleika stigans og vara hann við hugsanlegum hættum sem fylgdu notkun hans við þessar aðstæður. Í málinu liggi fyrir að A-kvk-nf A-kvk-nf var sjónarvottur að slysinu. Telur stefnandi að hún hafi mátt vita um hættueiginleika stigans. Með vísan til þeirra reglna sem þegar hafi verið raktar um skyldur verkstjóra, verði að telja að stefndi og starfsmenn hans hafi vanrækt lögboðnar skyldur sínar að vara stefnanda við hættum sem stiganum gætu fylgt og ganga úr skugga um að hann hafi verið öruggur þegar stefnandi hugðist nota hann. Í þessu sambandi sé á því byggt að stefndi beri húsbóndaábyrgð á öllum starfsmönnum sínum, þ.m.t. hugsanlegum þætti þeirra í því að stefnandi notaði stigann umrætt sinn.

Í þriðja lagi er á því byggt að stefnandi hafi neyðst til þess að nota umræddan stiga við störf sín þar sem enginn annar stigi hafi verið tiltækur. Verði ekki séð að hann hafi sýnt af sér neinskonar gáleysi eða eigin sök á notkun stigans og sé öllum fullyrðingum stefnda í þá veru mótmælt sem röngum. Verði því ekki lögð ábyrgð á hann vegna notkunar stigans.

Að öllu þessu virtu telur stefnandi að stefndi hafi með ólögmætum og saknæmum hætti vanrækt lögfestar og ólögfestar skyldur sínar til aðgæslu og til að tryggja öryggi starfsmanna sinna. Hafi það leitt til vinnuslyss stefnanda og hafi stefndi því bakað sér ótakmarkaðra skaðabótaábyrgð á afleiðingum slyssins.

Stefnukrafa byggist á álitsgerð örorkunefndar, dags. 20. apríl 2004.

Krafa um þjáningarbætur styðjist við 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, og miðist við þjáningatímabil, frá 15. júní 2000 til 15. desember 2000. Krafa um bætur fyrir varanlegan miska styðjist við 4. gr. skaðabótalaga og miðist við 35% miska.

Krafa um bætur fyrir varanlega örorku styðjist við 6. og 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og sé miðuð við 40% örorku. Stefnandi telur rétt, við útreikning á bótum vegna varanlegrar örorku, að miða við tekjur stefnanda samkvæmt skattframtali árið 2001, 1.184.017 krónur, en þær tekjur hafi stefnandi haft á tímabilinu apríl til október 2000. Árslaun hans hefðu því orðið 2.151.528 krónur að teknu tilliti til 6% framlags til lífeyrissjóðs, ef stefnandi hefði ekki þurft að hætta störfum vegna slyssins. Byggir stefnandi á því að uppreiknuð árslaun stefnanda árið 2000 séu réttur og eðlilegur mælikvarði á framtíðartekjur tjónþola, sbr. orðalag 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi hafnar alfarið að frá bótum hans beri að draga greiðslur úr almannatryggingum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi byggir á því að stefndi beri ótvírætt sönnunarbyrði fyrir því að afleiðingar slyss stefnanda hafi leitt til bótaréttar hjá Tryggingastofnun ríkisins og sönnunarbyrði fyrir réttmæti frádráttar frá skaðabótakröfu stefnanda á hendur stefnda vegna hans. Þá beri stefndi allan halla af sönnunarskorti hvað þetta varðar. Í því sambandi vísist til þess að stefnandi hafi orðið fyrir tveimur slysum á vinnustað stefnda og sé með öllu ósannað hvort afleiðingar af því slysi sem hér um ræði hafi dugað til að hann yrði metinn til 75% örorku af Tryggingastofnun ríkisins. Í því sambandi sé á það bent að fjölmargir aðrir þættir hafi getað haft veruleg áhrif á bótarétt stefnanda hjá stofnuninni, svo sem andleg líðan stefnanda o.fl.

Stefnukrafa sundurliðist nánar tiltekið sem hér segir:

Þjáningarbætur kr. 178.200,-

Varanlegur miski kr. 1.985.375,-

Varanleg örorka kr. 6.945.657.-

________________

Samtals kr. 9.109.232,-

Krafa um vexti frá slysdegi styðjist við 16. gr. skaðabótalaga og kröfur um dráttarvexti við ákvæði III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Varakrafa stefnanda

Varakrafa stefnanda styðjist við sömu málsástæður og aðalkrafa að því undanskildu að í varakröfu sé gert ráð fyrir að bætur vegna varanlegrar örorku verði reiknaðar út frá lágmarksviðmiðunum 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Varakrafa stefnanda sundurliðist nánar tiltekið þannig:

Þjáningarbætur kr. 178.200,-

Varanlegur miski kr. 1.985.375,-

Varanleg örorka kr. 4.710.235.-

________________

Samtals kr. 6.873.810,-

Stefnandi vísar máli sínu til stuðnings til 13., 20.-23., 37., 42., 46. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.

Stefnandi vísar einnig til ákvæða reglugerðar nr. 431/1997 um notkun tækja. Þá vísar stefnandi til 2. - 7. og 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Um varnarþing er vísað til ákvæða 33. og 42. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við III. kafla vaxtalaga nr. 3 8/2001. Um málskostnað er vísað til 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu.

Stefndi bendir á að í máli þessu sé deilt um þrjú atriði: Bótaskyldu, launaviðmiðun og hvernig farið skuli með ýmsar greiðslur sem draga beri frá skaðabótakröfu vegna líkamstjóns samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Bótaskylda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að stefndi hafi með ólögmætum hætti valdið tjóni stefnanda og beri á því ábyrgð samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar. Stefndi hafi vanrækt lögboðnar skyldur sínar, að tryggja að aðstæður og öryggisráðstafanir á verkstæði stefnda væru fullnægjandi.

Í fyrsta lagi hafi stiginn sem stefnandi notaði til verksins ekki hentað til þess. Í öðru lagi hafi stefndi og starfsmenn hans vanrækt leiðbeiningarskyldur sínar gagnvart stefnanda. Í þriðja lagi hafi stefnandi neyðst til að nota fyrrnefndan stiga þar sem enginn annar hafi verið tiltækur.

Stefndi fallist ekki á þessi sjónarmið stefnanda og er þeim mótmælt.

Ágreiningslaust sé í málinu að sérstakur stigi sem venjulega var notaður til þess að komast upp á milliloftið var ekki á svæðinu í umrætt sinn, en hafði verið lánaður til málningarframkvæmda annars staðar. Annar stigi hafi hins vegar verið tiltækur og hafi stefnandi ákveðið að nota hann. Um hafi verið að ræða venjulegan álstiga og geri Vinnueftirlitið ekki athugasemdir við ástand hans, en telur hann hins vegar ekki hafa hentað við þær aðstæður sem þarna voru. Í lögregluskýrslu sé hins vegar sérstaklega tekið fram að allt hafi verið í stakasta lagi með stigann.

Stefndi mótmælir því að um sé að ræða saknæman vanbúnað af hans hálfu. Kjarni málsins að þessu leyti sé sá að venjulegur stigi, sem var í fullkomnu lagi, hafi verið til staðar til verksins, sem sé í samræmi við það sem gengur og gerist í starfsemi eins og þeirri sem hér um ræði.

Mótmælt er að nokkrar reglur eða lagaákvæði hafi verið brotin eða að þar séu þær skyldur lagðar á atvinnurekendur að hafa sérútbúna stiga við aðstæður sem þessar.

Þá er því mótmælt að stefndi eða starfsmenn hans hafi vanrækt leiðbeiningarskyldu um hættueiginleika stigans í umrætt sinn.

Stefnandi hafi sjálfur ákveðið hvernig hann stóð að verki og það hljóti að blasa við hverjum manni hvað varast beri við aðstæður sem þessar og fráleitt að halda því fram að nauðsyn hafi borið til þess að leiðbeina stefnanda eitthvað sérstaklega um notkun stigans.

Hér beri að hafa í huga að stefnandi var tæplega fimmtíu ára gamall á slysdegi og hafði unnið hjá stefnda um nokkurra mánaða skeið þegar slysið varð.

Þá hljóti að verða að hafna þeirri málsástæðu að stefnandi hafi neyðst til að nota stigann.

Ekki liggi annað fyrir í málinu en það hafi hann ákveðið sjálfur. Honum hafi hins vegar verið í lófa lagið að ganga þannig frá stiganum að ekki væri hætta á því að hann félli niður og einnig hafi aðrir starfsmenn verið tiltækir til þess að aðstoða hann og halda við stigann teldi hann þörf á því.

Um hafi verið að ræða einfaldar ráðstafanir sem stefnandi hafi haft í hendi sér að grípa til og hafi þannig getað komið í veg fyrir slys þetta.

Með vísan til þeirra sjónarmiða sem hér hafi verið rakin er því mótmælt af hálfu stefnda að málsástæður stefnanda að þessu leyti eigi við rök að styðjast og því verði að hafna þeim og sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Varakrafa um lækkun.

Hvað varði varakröfuna um lækkun skuli fyrst vikið að meintri eigin sök stefnanda.

Það sé skoðun stefnda, að verði ekki fallist á sýknukröfu hans, hljóti stefnandi a.m.k. að verða að bera meirihluta tjóns síns sjálfur vegna augljósrar eigin sakar.

Um rök fyrir því vísist til þess sem þegar hafi komið fram varðandi aðalkröfuna, en ítrekað skuli bent á aldur og reynslu stefnanda við ýmiss konar störf auk þess sem hann hafði unnið hjá stefnda í nokkura mánuði þegar slysið varð. Honum voru því allir hnútar kunnugir þar og hefði átt að gera sér grein fyrir hugsanlegum hættum sem þar kynnu að vera og varast þær.

Stefnandi hafi ekki gætt þess að ganga frá stiganum á viðunandi hátt eða leita eftir aðstoð við framkvæmd verksins og á því geti enginn borið ábyrgð nema hann sjálfur.

Launaviðmiðun

Hvað varðar tölulega þáttinn sé ekki fallist á þá nálgun stefnanda að leggja áætluð árslaun árið 2000 til grundvallar útreikningi tjóns vegna varanlegrar örorku. Ekki séu lagaskilyrði til þess að mati stefnda.

Í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga sé ákveðið að árslaun til ákvörðunar bóta vegna varanlegrar örorku skuli vera meðaltekjur tjónþola þrjú seinustu almanaksár fyrir þann dag sem tjón varð.

Samkvæmt skattframtölum stefnanda fyrir árin 1997, 1998 og 1999 sé ljóst að atvinnuþátttaka stefnanda hafi verið stopul á þessu tímabili og framtaldar tekjur í samræmi við það.

Ekki séu því efni til annars en að miða hér við lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Af gefnu tilefni er því sérstaklega mótmælt að hægt sé að fallast á það með stefnanda að aðstæður hans geti talist á einhvern hátt óvenjulegar þannig að 2. mgr. 7. greinar eigi hér við eins og gert sé ráð fyrir í kröfugerð hans.

Frádráttur

Þá verður ekki séð að í kröfugerð stefnanda sé gert ráð fyrir lögbundnum frádrætti samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Reyndar sé sérstaklega tekið fram af hans hálfu að hann hafni því að greiðslur frá almannatryggingum dragist frá væntanlegum bótum. Á það verði ekki fallist.

Þegar stuðli skaðabótalaga var breytt með lögum 37/1999 hafi það m.a. verið rökstutt með því að nú skyldu ýmsar greiðslur, sem ekki drógust frá bótum í upphaflegu skaðabótalögunum, dragast frá. Umrædd 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga fjalli einmitt um það.

Þar komi m.a. fram að frá skaðabótakröfu vegna líkamstjóns dragist greiðslur frá almannatryggingum, greiðslur frá samnings- eða lögbundinni atvinnuslysatryggingu launþega og 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði.

Allt þetta eigi við í máli þessu og geri stefndi þá kröfu að farið verði að lögum hvað þetta varðar og frádrætti að fullu beitt, enda engin efni til annars.

Í málinu liggi fyrir upplýsingar um greiðslu örorkubóta úr slysatryggingu launþega 1.963.636 krónur sem greiddar hafi verið til stefnanda þann 17. febrúar 2003.

Um eingreiðsluverðmæti greiðslna frá lífeyrissjóði vísist til bréfs réttargæslustefnda, dags. 6. september 2004, og fylgiskjals með því, en það séu útreikningar R-kk-ef Þ. R-kk-ef tryggingastærðfræðings TM hf. og sé þar komist að þeirri niðurstöðu að eingreiðsluverðmætið sé 2.507.060 krónur.

Allt þetta beri að draga frá skaðabótakröfu stefnanda fari svo að bótaréttur hans verði að einhverju leyti viðurkenndur í máli þessu.

Niðurstaða

Með lögum nr. 46/1980 um aðbúnað og hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eru lagðar þær skyldur á atvinnurekanda að tryggja öryggi starfsmanna á vinnustöðum. Samkvæmt 37. gr. laganna skal haga og framkvæma vinnu þannig að fyllsta öryggis sé gætt og aðbúnaður sé góður. Í 46. gr. laganna segir að vélar, tæki, áhöld o.fl. skuli vera þannig úr garði gerð að gætt sé fyllsta öryggis.

Í umsögn Vinnueftirlitsins kemur fram að ástand álstigans sem stefnandi notaði til þess að komast upp á milliloftið var með eðlilegum hætti. Hins vegar taldi Vinnueftirlitið stigann ekki henta við þessar aðstæður þar sem kjálkaendar stigans voru ekki nægilega stamir til þess að veita viðspyrnu á röku gólfinu og ekki voru á stiganum krækjur.

Fram hefur komið að yfirleitt hafi verið notaður stigi með krækjum á efri endum stigakjálkanna sem kræktust í brún milliloftsins og komu í veg fyrir að stiginn rynni niður. Þessi stigi var hins vegar í láni þegar slysið varð og var starfsmönnum verkstæðisins gert að notast við venjulegan álstiga. Var þessi álstigi eini stiginn sem unnt var að nota til að komast upp á milliloftið þar sem geymdir voru varahlutir, sem starfsmenn þurftu að nota við vinna sína. Lýsti stefnandi því fyrir dómi að hann teldi að hann hefði farið um það bil 10 ferðir til að sækja varahluti upp á milliloftð daginn sem slysið varð.

Vitnið F-kk-nf I-kk-nf E-kk-nf, samstarfsmaður stefnanda á umræddum tíma, lýsti því fyrir dómi að á gólfi verkstæðisins hefði verið venjulegt gólflakk, yfirleitt sleipt, því stöðugt hefðu menn verið að vinna og slípa. Bar hann að stiginn hefði verið brattur og hefði hann alltaf verið hræddur við hann en ekki hafi verið hægt að komast upp á loftið með öðrum hætti. Hafi stiginn oft skrikað þegar hann var að að fara upp.

Fram er komið að ekki var um aðra möguleika að ræða en nota umræddan stiga til þess að komast upp á milliloftið þegar slysið varð. Í ljósi þess að sumir starfsmanna þurftu oft að nota stigann, sbr. framburð stefnanda fyrir dómi, þykir sýnt fram á að ekki hafi verið raunhæfur kostur að kalla til samstarfsmenn til að halda við stigann í hvert sinn sem upp var farið. Þá liggur ekki fyrir að starfsmönnum stefnda hafi verið uppálagt að gera það. Þegar virt er umsögn Vinnueftirlitsins og annað það sem fram hefur komið í málinu veður að telja að sýnt hafi verið fram á að sá stigi, sem starfsmönnum stefnda var gert að nota, hafi verið alls ófullnægjandi og hættulegur við þær aðstæður er voru á verkstæðinu. Var af hálfu stefnda ekki fullnægt þeim ákvæðum laga nr. 46/1980 sem áður eru rakin og telst stefndi því bera fulla bótaábyrgð á því slysi sem stefnandi varð fyrir 15. júní árið 2000, enda hefur ekki verið sýnt fram á að stefnandi hafi sýnt af sér gáleysi í umrætt sinn.

Stefnandi byggir kröfur sínar á álitsgerð örorkunefndar frá 20. apríl 2004. Er niðurstöðum nefndarinnar ekki mótmælt af hálfu stefnda. Hins vegar er því mótmælt að leggja áætluð árslaun árið 2000 til grundvallar útreikningi tjóns vegna varanlegrar örorku

Stefnandi bar fyrir dómi að hann hefði verið atvinnulaus síðustu 2-3 árin fyrir slys. Verður því ekki miðað við meðalatvinnutekjur hans þrjú síðustu árin fyrir slys, sbr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Er ekki fallist á að aðstæður hans hafi verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. laganna. Þykja því ekki efni til annars en að miða við lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga við ákvörðun bóta til handa stefnanda vegna varanlegrar örorku. Ber því að fallst á að stefnanda beri skaðabætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 4.710.235 krónur, sbr. varakrafa hans í málinu.

Kemur þá til skoðunar hvaða greiðslur koma til frádráttar þessum bótum, en aðila málsins greinir á um það hvaða greiðslur til stefnanda skuli dragast frá bótum vegna fjárhagslegrar örorku stefnanda, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Í 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga segir að frá skaðabótakröfu vegna líkamstjóns dragist greiðslur sem tjónþoli fær frá almannatryggingum, bætur frá slysatryggingu ökumanns eftir umferðarlögum og bætur frá sams konar slysatryggingu manns er slasast sem farþegi í eigin ökutæki. Greiðslur frá samnings- eða lögbundinni atvinnuslysatryggingu launþega dragist frá skaðabótakröfu hans á hendur vinnuveitanda þeim sem slysatrygginguna keypti. Bætur samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu skuli einnig draga frá skaðabótakröfu. Jafnframt skuli draga frá skaðabótakröfu 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði og skuli við útreikninginn miðað við 4,5% ársávöxtun. Aðrar greiðslur sem tjónþoli fái frá þriðja manni vegna líkamstjóns, svo sem lífeyrissjóði eða vátryggingafélagi, dragist ekki frá skaðabótakröfu.

Samkvæmt kvittun frá réttargæslustefnda, dags. 17. febrúar 2003, voru stefnanda greiddar 1.963.636 krónur úr slysatryggingu launþega sem koma til frádráttar framangreindri bótafjárhæð, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga 50/1993.

Fyrir liggur, sbr. yfirlýsingu Sameinaða lífeyrissjóðsins, að stefnandi fékk örorkulífeyrisgreiðslur frá sjóðnum frá og með október 2000. Kemur þar fram að greiðslur muni halda áfram við óbreyttar aðstæður. Þá liggur fyrir að stefnandi fær greiddan örorkulífeyri, tekjutryggingu og heimilisuppbót frá Tryggingastofnun ríkisins.

Stefndi hefur aflað útreiknings R-kk-ef Þ. R-kk-ef tryggingastærðfræðings á eingreiðsluverðmæti bóta frá Tryggingastofnun ríkisins og Sameinaða lífeyrissjóðnum, sbr. 5. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hefur ekki mótmælt þessum útreikningi sérstaklega en telur að þessar greiðslur eigi ekki að koma til frádráttar bótum vegna fjárhagslegrar örorku. Á það er ekki fallist.

Útreikningur R-kk-ef miðast við tvenns konar forsendur. Annars vegar er gert ráð fyrir óbreyttum bótagreiðslum frá lífeyrissjóði og Tryggingastofnun eftir endurmat 2008, sem gert er ráð fyrir að stefnandi fari í. Hins vegar er miðað við að bótagreiðslur falli niður eftir endurmat í janúar og febrúar 2008.

Ekkert hefur komið fram í málinu er styður það að heilsufar stefnanda muni fara batnandi í þeim mæli að umræddar bætur muni niður falla. Ber því að miða við útreikning byggðan á fyrri forsendu. Er niðurstaða R-kk-ef að eingreiðsluverðmæti bóta frá Tryggingastofnun og lífeyrsissjóðum nemi 6.417.559 krónum. Er sú fjárhæð töluvert hærri en sú fjárhæð sem fallist er á að stefnda beri í bætur vegna varanlegrar örorku, sbr. það sem áður er rakið og kemur hún til frádráttar bótum vegna varanlegrar örorku. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda vegna varanlegrar örorku.

Kröfum stefnanda vegna varanlegs miska að fjárhæð 1.985.375 krónur og þjáningabóta að fjárhæð 178.200 krónur hefur ekki verið mótmælt sérstaklega af hálfu stefnda og ber því að fallast á þær. Ber stefnda því að greiða stefnanda 2.163.575 krónur ásamt umkröfðum vöxtum sem ekki hefur verið mótmælt.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 400.000 krónur og greiðist hann í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, G-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef hdl., 400.000 krónur, og útlagður kostnaður 140.670 krónur, eða samtals 540.670 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, I-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf vegna Bílaspítalans, greiði stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf, 2.163.575 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 15. júní 2000 til 2. ágúst 2004 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 540.670 krónur í málskostnað sem greiðist í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, G-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef hdl., 400.000 krónur, og útlagður kostnaður 140.670 krónur, eða samtals 540.670 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf J-kvk-nf