S-158/2014

Mál þetta, sem tekið var til dóms þann 28. janúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi dagsettri 2. maí sl. á hendur ákærða, G-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 250541-4579, til heimilis að Kolsholti II, Flóahreppi

„fyrir eignaspjöll

með því að hafa, í lok maí 2013 klippt á girðingu á milli jarðanna Yrpuholts og Kolsholts í Flóahreppi og síðan rekið búfénað inn á land Yrpuholts, allt með þeim afleiðingum að skemmdir urðu á fyrrnefndri girðingu og skógrækt á jörðinni.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir Ó-kk-nf S-kk-nf hrl. kröfu f.h. brotaþola um að ákærða verði með dómi gert að greiða skaðabætur að fjárhæð kr. 463.994, auk vaxta samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001 af kr. 60.385, frá 30. maí 2013 til þess dags er mánuður var liðinn frá birtingu bótakröfu, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001 af kr. 463.994 frá þeim degi til greiðsludags.“

Ákærði krafðist þess aðallega að máli þessu yrði vísað frá dómi en því var hafnað með úrskurði dómsins uppkveðnum þann 22. október sl. Til vara krafðist hann sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til þrautavara að honum yrði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa.

Málavextir.

Þann 30. maí 2013 óskaði H-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf, landeigandi í Yrpuholti í Flóahreppi, eftir aðstoð lögreglu þar sem búið væri að klippa á girðingu milli jarðanna Yrpuholts og Kolsholts og hleypa hrossastóði inn á land Yrpuholts. Kvað hann 3000 plöntur hafa verið gróðursettar í landinu þá um vorið og gætu hrossin skemmt þær. Lögreglumaður fór á vettvang og segir í lögregluskýrslu að þar hafi verið 59 laus hross og hafi mátt sjá skemmdir á 2 öspum eftir hross og einnig hafi mátt sjá að landið væri traðkað eftir hross. Búið hafi verið að klippa niður eina girðingu og hafi traktor verið ekið í gegnum gatið og önnur girðing rofin með honum. Þá hafi verið opin girðing í landi Kolsholts inn á land Yrpuholts og hafi verið hófför eftir hross þar á milli. H-kk-nf grunaði ákærða um verknaðinn og kvað hann ákærða eiga í landadeilum við Flóahrepp vegna Yrpuholts. Í lögregluskýrslunni segir að hringt hefði verið í ákærða og hefði hann skýrt frá deilum sínum við hreppinn og kvaðst hann hafa klippt á girðinguna. Hann hafi þurft að fara inn á landið til að sækja fjaðraherfi og einnig hafi hann hleypt hrossum sínum inn á túnið þar sem hann hafi sagst eiga það og ætli að beita það þar til Flóahreppur gerði upp skuld við hann.

Ákærði var yfirheyrður þann 14. janúar 2014 og kvaðst þá aðeins hafa náð í herfi í sinni eigu og ekið á traktor um opnar girðingar, annað hefði hann ekki gert, girðingar þarna hefðu legið niðri. Hann kvað ekki rétt eftir sér haft að hann hefði klippt á girðinguna. Hann kvaðst ekki kannast við þau hross sem verið hefðu í landi Yrpuholts umrætt sinn.

Lagt hefur verið fram í málinu afrit af bréfi ákærða til hreppsnefndarmanna og varamanna í hreppsnefnd Flóahrepps dagsett 1. júlí 2013. Þar kemur fram að hann neiti því ekki að bæði kindur og hross frá Kolsholti hafi virt að vettugi girðingar og gengið til beitar í Yrpuholti. Þá hefur verið lagt fram í þessu máli skjal sem lagt var fram af hálfu lögmanns ákærða vegna boðaðrar lögbannsgerðar þann 24. júlí 2013. Þar kemur fram að gerðarþoli, ákærði í máli þessu, hafi farið á traktor sínum á umþrætta jörð til að ná í fjaðraherfi sem verið hafi í löglegri eigu hans og hafi hann við það þurft að fara í gegnum girðingu og við það hafi hross hans sloppið inn á landareign gerðarbeiðanda. Í dómsmáli sem rekið var af hálfu Yrpuholts ehf. á hendur ákærða þar sem þess var krafist að viðurkennt yrði með dómi að ákærða væri óheimilt að hagnýta sér jörðina Yrpuholt og jafnframt að staðfest yrði lögbann sýslumannsins á Selfossi 24. júlí 2013 við ólögmætri og leyfislausri hagnýtingu ákærða á jörðinni Yrpuholti, var komist að þeirri niðurstöðu að ekki yrði annað séð en að ákærði hafi með skýrum og afdráttarlausum hætti ekki aðeins lýst yfir þeim vilja sínum að hagnýta sér jörðina og brjóta þannig á rétti eiganda hennar, heldur hafi hann í verki sýnt ásetning til þess.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann kannaðist við að hafa í maí eða júní 2013 ekið í gegnum opna girðingu til þess að ná í fjaðraherfi sem hann hafi átt og verið hafi á jörðinni, en hann hafi áður fengið það að láni hjá Búnaðarfélagi Villingaholtshrepps. Hann kannaðist ekki við að hafa klippt á girðinguna en hún hafi legið niðri og hafi hann tekið hana frá til þess að hann æki ekki yfir hana. Hafi hann einnig farið yfir gömlu túngirðinguna sem einnig hafi legið niðri og sótt herfið þar inn. Ákærði kannaðist ekki við að orðið hefðu neinar skemmdir á skógrækt og þá mundi hann ekki eftir að hafa séð skemmd á girðingum. Þá kvaðst hann ekki hafa séð nein dýr og ekki kannast við að nein hross hafi sloppið inn á svæðið. Ákærði kvaðst á þessum tíma hafa átt sautján til átján hross og hafi kannski tíu þeirra verið í högunum hjá sér en hann reiknaði ekki með að nokkurt þeirra hafi verið innan umræddrar girðingar. Ákærði mundi eftir því að lögreglumaður hefði talað við hann í síma en honum hefði ekki verið gerð grein fyrir réttarstöðu sinni.

Vitnið M-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi ritað lögregluskýrslu vegna skemmda á girðingum og þá hefði hann tekið myndir á vettvangi af þeim og hestum sem verið hafi á svæðinu. Þarna hafi verið fótspor og för eftir traktor, allt útsparkað eftir hross og jafnframt skemmdir á gróðri. Hann kvaðst hafa hringt í ákærða sem hafi sagt að hann hafi klippt á girðingar og sagt að sveitarfélagið skuldaði honum einhverja peninga og ætti hann rétt á því að nýta landið. Hann hafi jafnframt viðurkennt að hafa hleypt hrossum inn á landið. Vitnið kvaðst ekki hafa gert ákærða grein fyrir réttarstöðu hans í umræddu símtali enda kvaðst vitnið einungis hafa verið að afla upplýsinga vegna frumskýrslunnar. Ákærði hafi hins vegar leyft að haft væri eftir honum það sem hann hafi sagt vitninu. Ákærði hafi hins vegar aldrei verið kallaður á lögreglustöð til þess að lesa skýrsluna yfir eða rita undir hana.

Vitnið G-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði verið sendur að Yrpuholti þar sem rofin hefði verið girðing milli Yrpuholts og Kolsholts og skildist vitninu að það væri í annað skipti sem það hefði gerst. Vitnið kvaðst hafa hitt A-kk-þf oddvita sem búi að Kolsholti og hefðu þeir stuggað við fé og hrossum sem verið hafi á landi Yrpuholts. Vitnið staðfesti að þetta hefði ekki gerst í lok maí 2013 heldur síðar, 22. eða 23. júní sama ár.

Vitnið H-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi keypt Yrpuholtslandið af Flóahreppi í maí 2012 og seinna það ár hafi hann látið girða landið af. Hafi ákærði þá komið og reynt að reka verktakann í burtu en náðst hafi að klára verkið um sumarið sama ár. Vitnið kvað að reynt hafi verið að nýta hey af túninu en ákærði hafi komið í veg fyrir það og hafi heyið hrakist á túninu. Vorið 2013 hafi verið fenginn verktaki til að hreinsa leifarnar og í maí sama ár hafi vitninu verið tilkynnt að fé og stóð væru komin inn á landið og jafnframt hefði komið í ljós að klippt hefði verið á nýjar girðingar á svæði sem snúi að landi ákærða. Þá hafi verið þarna för eftir dráttarvél sem ekið hefði niður aðra girðingu og hefði verið sótt herfi sem verið hefði í eigu Búnaðarfélags Villingaholts. Þarna hafi verið 59 hross og eitthvað af fé á víð og dreif í skógræktarhólfinu en plantað hefði verið verulegu magni af trjám sem mörg hver hefðu skemmst. Stuttu seinna hefði aftur verið hringt í vitnið og honum tjáð að aftur væri búið að klippa á girðinguna og stóð og fé væri aftur komið inn á landið. Vitnið kvað þarna um stjórnlaust ástand að ræða, einhver maður teldi sig eiga rétt á að nýta land sem hann hefði keypt af Flóahreppi. Vitnið kvaðst seinna þetta sumar hafa haft tal af ákærða og spurt hann hvort hann hefði klippt á girðinguna og hafi hann játað því. Vitnið kvaðst hafa vitað af umræddu fjaðraherfi og lýsti því að hefði ákærði komið að máli við hann hefði verið sjálfsagt að opna girðingar til þess að hleypa honum að því, ekki hefði þurft að klippa á girðingar til þess. Vitnið kvaðst þegar hann girti landið hafa boðið ákærða að hafa hlið á milli þeirra en hann hafi neitað því. Vitnið kvaðst engin dýr hafa haft á sinni jörð. Vitnið kvað ákærða hafa virt lögbann sem lagt verið verið á athafnir hans og hefði vitnið ekki undan neinu að kvarta eftir það. Vitnið kvað að orðið hefði verulegt tjón á um fjörutíu tveggja metra háum öspum en tjónið hefði ekki verið metið af skógfræðingi eða neinum slíkum.

Vitnið A-kk-nf S-kk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi orðið var við það einn morguninn að hrossastóð væri komið upp í Yrpuholt, en þar hafi ekki átt að vera hestar. Sveitarfélagið hafi selt jörðina og hafi ákærði verið ósáttur við söluna og hótað því að klippa á girðinguna. Hann kvaðst hafa látið eigandann vita af hrossunum og í framhaldi af því hafi hann farið og skoðað girðinguna og séð að hún hafi verið klippt í sundur. Hann kvaðst hafa aðstoðað eigandann við að reka stóðið til baka en nokkrum vikum seinna hafi svipaður atburður orðið. Vitnið þóttist þekkja að þarna væri um að ræða nákvæmlega sama stóðið og hann sjái út um eldhúsgluggann hjá sér daglega og sé í landi ákærða Kolsholtsmegin við girðinguna. Vitnið kvaðst ekki hafa rannsakað gróðurskemmdir á svæðinu en kvaðst hafa vitað til þess að eigandi þess hefði gróðursett þar töluvert af trjáplöntum. Vitnið kannaðist ekki við fjaðraherfi á svæðinu.

Niðurstaða.

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa í lok maí 2013 klippt á girðingu milli jarðanna Yrpuholts og Kolsholts í Flóahreppi og síðan rekið búfénað inn á land Yrpuholts, allt með þeim afleiðingum að skemmdir urðu á girðingunni og skógrækt á jörðinni. Ákærði neitar sök en kannast við að hafa ekið í gegnum opna girðingu á þessu svæði á umræddum tíma til þess að ná í svokallað fjaðraherfi sem hann hefi verið með í láni. Hann kannaðist ekki við að hafa klippt á girðingar en þær hafi legið niðri og hafi hann tekið þær frá svo hann æki ekki yfir þær. Þá kannaðist ákærði hvorki við að hross hefðu sloppið inn á svæðið né að skemmdir hefðu orðið á gróðri þar. Fram hefur komið í málinu að ákærði hafi átt í deilum við Flóahrepp vegna sölu á Yrpuholtslandi til H-kk-ef R-kk-ef J-kk-ef í maí 2012, en H-kk-nf er forsvarsmaður Yrpuholts ehf. sem fékk lagt lögbann þann 24. júlí 2013 við ólögmætri og leyfislausri hagnýtingu ákærða á jörðinni Yrpuholti. Vitnið M-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður hefur skýrt svo frá fyrir dómi að ákærði hafi í símtali viðurkennt að hafa klippt á girðingar og jafnframt hafi hann viðurkennt að hafa hleypt hrossum inn á landið. Þess ber þó að geta að vitnið kvað ákærða ekki hafa verið gerð grein fyrir réttarstöðu sinni í þessu símtali. Vitnið H-kk-nf R-kk-nf J-kk-nf kvað ákærða hafa játað fyrir sér að hafa klippt á girðinguna og þá kvaðst vitnið A-kk-nf S-kk-nf hafa vitað til þess að ákærði hafi verið ósáttur við sölu jarðarinnar og hafi hann hótað því að klippa á girðinguna.

Telja verður nægilega sannað í máli þessu að klippt hafi verið á umræddar girðingar og með hliðsjón af framburði vitnanna M-kk-ef P-kk-ef og H-kk-ef R-kk-ef sem báðir bera að ákærði hafi játað að hafa verið þar að verki, auk framburðar vitnisins A-kk-ef sem lýsir hótunum ákærða að þessu leyti, þykir ekki varhugavert að telja sannað að ákærði hafi klippt á umrædda girðingu eins og honum er gefið að sök. Ákærða er einnig gefið að sök að hafa rekið búfénað inn á landið með þeim afleiðingum að skemmdir urðu á skógrækt á jörðinni, en að mati dómsins hefur ekki verið færð fram lögfull sönnun fyrir þeim verknaði. Verður ákærði því sýknaður af þeim lið ákærunnar.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur ákærði ekki áður sætt refsingu.

Með hliðsjón af málavöxtum öllum þykir rétt að fresta ákvörðun um refsingu ákærða og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Bótakrafa Yrpuholts ehf. er þannig sundurliðuð að gerð er krafa um bætur vegna skemmda á eignum, 96.024 krónur, skemmdir á trjárækt eru metnar á 250.000 krónur og þá er lögmannskostnaður sagður vera 117.970 krónur. Þar sem ákærði var sýknaður af ákæru um að reka búfénað inn á landið verður bótakröfu sem lýtur að þeim þætti vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Þá liggja engin gögn fyrir um það í máli þessu hversu umfangsmikið tjón á girðingunni var og þar sem bótakrafan er vanreifuð að því leyti ber að vísa henni frá dómi. Verður bótakröfunni því í heild sinni vísað frá dómi.

Þá ber með vísan til 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að dæma ákærða til greiðslu helmings alls sakarkostnaðar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 600.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Ákærði greiði einnig helming ferðakostnaðar lögmannsins, 20.880 krónur, en helmingur greiðist úr ríkissjóði.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan. Dómsuppkvaðning hefur dregist fram yfir lögbundinn frest en dómari og málflytjendur töldu ekki þörf endurflutnings.

Dómsorð:

Ákvörðun um refsingu ákærða, G-kk-ef S-kk-ef, er frestað og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Bótakröfu Yrpuholts ehf. er vísað frá dómi.

Ákærði greiði helming alls sakarkostnaðar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef hdl., 600.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, en helmingur greiðist úr ríkissjóði. Ákærði greiði einnig helming ferðakostnaðar lögmannsins, 20.880 krónur, en helmingur greiðist úr ríkissjóði.

H-kk-nf O. A-kk-nf