S-90/2006

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 15. desember 2006 að aflokinni aðalmeðferð, er höfðað með ákæru sýslumannsins á Höfn, útgefinni 4. júlí 2006, á hendur X, kt. 000000-0000, [heimilisfang] “fyrir hótanir með því að hafa laugardaginn 25. júní 2005 um klukkan 11:10 beint vasahnífi með ógnandi hætti að bringu S-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef, kt. 000000-0000 þar sem hún var að störfum í upplýsingamiðstöð þjóðgarðsins í Skaftafelli, en ákærði var þar sem leiðsögumaður erlendra ferðamanna.

Telst þetta brot ákærða varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.”

Af hálfu ákærða er krafist sýknu og að allur sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, greiðist úr ríkissjóði.

II.

Málavextir

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu hringdi R-kk-nf F-kk-nf K-kk-nf þjóðgarðsvörður í Skaftafelli í lögreglu hinn 25. júní 2005 og tilkynnti að leiðsögumaður hefði ógnað starfsstúlkunni S-kvk-þgf H-kvk-þgf G-kvk-þgf með hnífi. Leiðsögumaður þessi væri fæddur í [....] en búsettur á Íslandi og talaði góða íslensku. Aðspurður hafi R-kk-nf ekki sagst vita hver maðurinn væri en hann hafi lýst útliti hans. R-kk-nf hafi sagt að leiðsögumanninum hefði mislíkað að þurfa að bíða í 10 mínútur eftir að fá að skoða myndband um hlaupið í Vatnajökli árið 1996 en annar hópur hefði verið að skoða efnið inni í gestastofunni og fararstjóri hans verið með erindi um það. R-kk-nf hafi sagt að S-kvk-þgf hefði fundist sér ógnað, en leiðsögumaðurinn hefði tekið hnífinn upp tvívegis. Í fyrra skiptið hefði S-kvk-nf talið að maðurinn væri að grínast en í seinna skiptið hefði hún orðið smeyk þar sem maðurinn hefði verið ógnandi í framkomu, þ.e. beint hnífnum að bringu hennar.

Aðspurður hafi R-kk-nf sagt að S-kvk-nf ætlaði ekki að fylgja málinu eftir með formlegri kæru að svo stöddu. Hafi R-kk-nf sagt að þetta hefði gerst fyrr um morguninn, en hún ekki sagt honum frá þessu fyrr en síðar um daginn og hafi hann þá ákveðið að láta lögreglu vita af þessu.

Í skýrslunni segir síðan að lögregla hafi síðar um daginn náð talið af leiðsögumanninum X, ákærða í máli þessu, fyrir utan gistiheimili á Höfn, en útlit hans hafi passað við lýsingu R-kk-ef. Aðspurður um málið hafi hann kannast við að hafa átt orðaskipti við stúlku í fyrrgreindri afgreiðslu í Skaftafelli en sagt að þetta hefði átt að vera grín. Honum hafi verið tilkynnt að honum bæri ekki skylda til að tjá sig um sakarefnið og verið áminntur um sannsögli. Hafi hann sýnt lögreglu vasahníf og dregið út hnífsblaðið og hafi hnífurinn virst vera löglegur. Ákærði hafi sagt lögreglu að hann hefði orðið óþolinmóður við að bíða eftir hópi sem hefði verið á undan hans hópi í fyrrgreint skipti. Hefði hann tekið upp hnífinn, togað út blaðið og sagt við stúlkuna: “Eigum við ekki að henda honum út með þessu?” og átt við leiðsögumanninn sem hefði verið með hinn hópinn inni í gestastofunni.

Hinn 7. júlí mætti S-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf á lögreglustöðina á Höfn og lagði fram kæru á hendur ákærða. Sagðist hún hafa verið að vinna í upplýsingamiðstöðinni og verið að afgreiða hópa inn í gestastofuna þar sem sýnt væri myndband af eldgosi í Vatnajökli árið 1996. Nýbúið hefði verið að hleypa hollenskum hópi með leiðsögumanni inn í gestastofuna þegar ákærði og annar íslenskur leiðsögumaður, sem hún sagðist ekki vita hver væri, hefðu komið að afgreiðsluborðinu. Hefðu þeir verið óhressir með að hollenski leiðsögumaðurinn fengi að vera einn með sínum hópi inni í gestastofunni og halda þar erindi. Hefðu þeir talað um það að þeir ættu að ganga fyrir þar sem þeir væru íslenskir leiðsögumenn. Sagðist S-kvk-nf hafa sagt þeim að þeir yrðu að bíða í 10 mínútur eftir að komast inn í gestastofuna. Þeir hefðu lýst óánægju með þetta en eftir þetta hefði íslenski leiðsögumaðurinn dregið sig í hlé og staðið aftan við ákærða. Hefði ákærði þá dregið upp hnífinn og sagt að hann ætlaði að ráðast á þessa helvítis Hollendinga, en hún sagðist hafa tekið þessu sem óviðeigandi gríni. Eftir þetta hefði ákærði og íslenski leiðsögumaðurinn farið frá afgreiðsluborðinu, en ákærði komið aftur og tekið upp hnífinn og spurt hvort hún væri ekki hrædd við sig og beint hnífnum að bringu hennar. Hún hefði svarað “nei” og ákærði þá spurt “af hverju”? Hún hefði þá sagt að það þýddi ekki að vera hrædd við hann og upp úr því hefðu hún reynt að eyða talinu með því að fara með ákærða eitthvað annað.

Í skýrslu lögreglu er haft eftir S-kvk-þgf að hún hefði upplifað seinna skiptið sem ógn gegn sér þar sem ákærði hefði verið óheflaður og ógnandi í framkomu og sagðist hún þarna hafa áttað sig á því að það væri ekki í lagi með manninn. Hún sagði að ákærði hefði verið klæddur í svarta peysu merkta ferðaskrifstofunni [....].

Lögreglu tókst ekki að hafa upp á íslenska leiðsögumanninum, sem var í afgreiðslunni með ákærða í fyrrgreint sinn og hafa hvorki vitni né ákærði getað nafngreint hann.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum.

Ákærði neitaði sakargiftum. Hann sagðist hafa komið í Skaftafell með hóp ferðamanna, en þar hefði verið fyrir margt fólk þar sem mikil rigning hefði verið úti. Hann sagði að hann og annar íslenskur leiðsögumaður, sem hann sagðist ekki muna hvað heiti, hefðu viljað fá aðgang að gestastofunni en þar inni hefði verið hollenskur jarðfræðingur eða kennari að halda erindi fyrir einhvern hóp. Hann og hinn íslenski leiðsögumaðurinn hefðu gert athugasemdir við þetta og hinn leiðsögumaðurinn haft á orði að þetta væri hneyksli þar sem gestastofan ætti að vera fyrir leiðsögumenn en ekki fræðimenn eða kennara. Ákærði sagði að honum hefði fundist þetta skondin uppákoma og tekið upp hnífinn til að undirstrika athugasemdirnar og sagt “já, við verðum að gera eitthvað í þessu”. Ákærði sagði að þetta hefði aðeins verið í gríni gert. Aðspurður sagðist ákærði ekki hafa beint hnífnum að S-kvk-þgf H-kvk-þgf, en sagt eitthvað á þá leið að þau yrðu að taka þennan Hollending með valdi. Hann sagði að þetta hefði bara verið vitleysa og að hann bæðist afsökunar á þessu. Hann sagði að mikið af fólki hefði verið í kringum þau. Hann sagðist ekki hafa orðið var við að S-kvk-þgf H-kvk-þgf yrði hverft við eða að hún yrði hrædd við hann enda hefði það ekki verið ætlunin. Hann sagði að afgreiðsluborðið hefði verið á milli hans og S-kvk-ef og hann beint hnífnum upp í loftið og því hefði hnífurinn ekki komið nálægt S-kvk-þgf H-kvk-þgf. Sagðist hann hafa staðið beint fyrir framan afgreiðsluborðið. Aðspurður sagðist hann ekki minnast þess að hafa tekið hnífinn tvisvar upp. Hann sagði að hinn leiðsögumaðurinn hefði verið æstur og farið. Sagðist ákærði halda að sá maður hefði verið viðstaddur þegar hann tók upp hnífinn. Hann sagðist sjálfur hafa farið út í rútu þar sem hans hópur hefði verið og sagt að 20-30 mínútna bið væri í að þau kæmust að í gestastofunni og síðan farið aftur inn. Síðar hefði hann horft á sýninguna með hópnum og að svo búnu þakkað fyrir sig og farið.

Ákærði sagði að framlagðar ljósmyndir, sem teknar væru af lögreglu, væru sviðsettar og að hann hefði ekki verið viðstaddur þegar þær voru teknar. Hann sagði að þær sýndu ekki atvikið eins og það gerðist. Hann sagði að hnífurinn hefði ekki komið svona nálægt S-kvk-þgf eins og sýnt væri á myndunum, enda hefði hann ekki beint hnífnum að henni og ekki rétt hnífinn yfir afgreiðsluborðið. Hann sagðist ekki geta fullyrt hvoru megin við afgreiðsluborið hann stóð, enda hefði verið hreyfing á honum og fleirum í afgreiðslunni en þarna hefði verið margt fólk að leita sér upplýsinga í afgreiðslunni. Hann sagðist aðspurður hafa verið klæddur í rauða peysu merkta ferðaskrifstofunni [....] í umrætt sinn. Hann sagðist hafa hitt S-kvk-þf H-kvk-þf í þjóðgarðinum í Skaftafelli síðastliðið sumar og sagt henni að þetta væri misskilningur og beðið hana afsökunar.

Vitnið S-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf sagðist hafa verið að vinna í afgreiðslu upplýsingamiðstöðvarinnar ásamt öðrum starfsmanni í greint sinn og að mikið annríki hefði verið í afgreiðslunni. Hópur ferðamanna ásamt fararstjóra hefði verið inni í gestastofunni, þar sem sýnd væri mynd frá gosinu í Vatnajökli. Hún sagði að ákærði og annar leiðsögumaður hefðu komið í afgreiðsluna og verði óánægðir með að stofan væri upptekin. Hinn leiðsögumaðurinn hefði farið en ákærði haldið áfram að tala um það að hann væri ekki sáttur við að það væri hollenskur maður með hóp inni í gestastofunni og að hann yrði að bíða eftir að komast að. Hún hefði síðan allt í einu tekið eftir því ákærði tók upp hníf og fór að veifa honum skammt frá henni þar sem hún hefði staðið við afgreiðsluborðið og sagt eitthvað á þá leið “að það ætti nú bara að drepa þessa helvítis Hollendinga”. Hún sagði að J-kvk-nf samstarfskona sín hefði orðið vitni að þessu atviki. Hún sagðist hafa haldið að ákærði væri að grínast og sagt honum að slaka á. Hún hefði síðan farið að athuga hversu langt væri í það að gestastofan losnaði og látið að svo búnu ákærða og hinn leiðsögumanninn vita af því að það væri 10 mínútna bið í að herbergið losnaði, en hinn leiðsögumaðurinn hefði átt tíma á undan ákærða í stofuna. Hinn leiðsögumaðurinn hefði þá farið. Að um það bil 5 mínútum liðnum hefði ákærði komið aftur til hennar og tekið upp hnífinn og spurt hana: “Af hverju ertu ekki hrædd við mig litla stelpa?” og um leið hefði hann beint hnífnum sérstaklega að henni. Hún sagði aðspurð að hnífurinn hefði ekki komið inn fyrir afgreiðsluborðið, þ.e. ákærði hefði ekki rétt úr handleggnum. Hún sagðist hins vegar hafa staðið við afgreiðsluborðið og hallað sér fram og því hefði breiddin á skenknum aðeins verið á milli. Hún sagði að samstarfskona hennar hefði verið farin úr afgreiðslunni þegar þetta gerðist. Hún sagði að henni hefði brugðið en haldið ró sinni og látið sem ekkert væri. Hún sagðist hins vegar ekki hafa þekkt ákærða og ekki hafa vitað á hverju hún ætti von. Sér hefði ekki staðið á sama og þetta hefði verið mjög óþægilegt. Ákærði hefði virst vera í mjög vondu skapi, en hann ætti það til þegar hann kæmi í upplýsingamiðstöðina. Aðspurð sagði hún að ekkert vitni væri að þessu síðara atviki. Hún sagði að ákærði hefði síðan komist að með sinn hóp í gestastofunni og síðan yfirgefið staðinn án þess að skýra gerðir sínar. Hún sagði að mjög óþægilegt hefði verið að hitta ákærða eftir þetta. Hún sagði að um fimm mínútur hefðu liðið á milli þess að ákærði tók upp hnífinn. Í fyrra skiptið hefði ákærði verið með hnífinn á lofti, en í seinna skiptið hefði hann beint hnífnum meira að henni. Hún sagðist hafa kært atvikið til lögreglu vegna síðara skiptisins enda hefði hún orðið hrædd í seinna skiptið sem ákærði tók upp hnífinn.

Hún sagðist hafa kært háttsemi ákærða til lögreglu 7. júlí 2005, en áður hefði hún verið búin að velta því fyrir sér lengi hvort hún ætti að gera það. Sagðist hún ekki hafa vitað hvernig hún ætti að bregðast við þessu. Hún hefði rætt þetta við yfirmann sinn, B-kvk-þf, sem hefði talað við R-kk-þf þjóðgarðsvörð, sem aftur hefði rætt við Umhverfisstofnun. Hún sagði að yfirmaður sinn hefði hvatt sig til að kæra og að þær hefðu í sameiningu ákveðið að velja þá leið að kæra háttsemina til lögreglu í stað þess að beina kvörtun til ferðaskrifstofunnar.

Vitnið J-kvk-nf Ó-kvk-nf sagði að mikið hefði verið að gera í upplýsingamiðstöðinni umræddan dag og margir hópar verið staddir þar inni. Sagðist hún hafa verið að vinna í afgreiðslunni með S-kvk-þgf H-kvk-þgf. Erlendur maður hefði verið með hóp inni í gestastofunni og verið búinn að vera þar lengi. Ákærði og annar leiðsögumaður hefðu komið í afgreiðsluna og verið óánægðir með að komast ekki að í gestastofunni og verið með einhverjar yfirlýsingar í því sambandi, m.a. hvað útlendingarnir væru frekir og með mikinn yfirgang. Hún sagði að þeir hefðu hálft í hvoru verið að grínast en hálft í hvoru ekki. Hún sagði að S-kvk-nf hefði gripið eitthvað fram í fyrir þeim, en sagðist ekki muna hvað hún sagði. Hún sagði að ákærði hefði þá tekið upp hníf og hafið hann á loft. Hann hefði beint hnífnum upp í loftið fyrir framan afgreiðsluborðið og talað um að það ætti bara að drepa þessa útlendinga. Hún sagði að sér hefði ekki fundist þetta viðeigandi grín á þessum stað þar sem þær hefðu ekki þekkt þennan mann. Sér hefði í fyrstu fundist þetta beinast að þeim báðum, en þar sem S-kvk-nf hefði verið að ræða við leiðsögumennina hefði henni fundist þetta beinast meira að henni. Hún sagðist hafa heyrt það síðar að ákærði hefði beint hnífnum aftur að S-kvk-þgf H-kvk-þgf, en hún hefði ekki orðið vitnið að því þar sem hún hefði á þeim tíma verið farin úr afgreiðslunni og á leið af staðnum í frí. Hún sagðist hafa rætt atvikið við S-kvk-þf H-kvk-þf og heyrt aðra starfsmenn tala um það eftir að hún sneri aftur til vinnu.

III.

Niðurstaða.

Í máli þessu er ákærða gefið að sök að hafa hótað S-kvk-þgf H-kvk-þgf G-kvk-þgf þar sem hún var að störfum í upplýsingamiðstöðinni í Skaftafelli hinn 25. júní 2005 með því að beina vasahnífi með ógnandi hætti að bringu hennar.

Ákærði hefur staðfastlega neitað sakargiftum. Hefur hann lýst atvikinu með þeim hætti að hann og annar íslenskur leiðsögumaður hafi viljað fá aðgang að gestastofunni, en þar inni hefði verið hollenskur fræðimaður að halda erindi fyrir hóp fólks. Hann og hinn leiðsögumaðurinn hefðu verið óhressir með þetta þar sem gestastofan væri ætluð leiðsögumönnum en ekki fræðimönnum og kennurum. Í tengslum við þessa umræðu hefði hann tekið upp vasahnífinn og sagt í gríni að það yrði bara að taka Hollendinginn með valdi út úr stofunni. Sagðist hann hafa beint hnífnum upp í loftið, en ekki að S-kvk-þgf H-kvk-þgf og að hnífurinn hefði aldrei komið nálægt henni. Þá sagðist hann ekki minnast þess að hafa tekið hnífinn upp tvívegis.

Vitnið S-kvk-nf H-kvk-nf hefur borið að ákærði hafi tekið hnífinn upp tvisvar sinnum. Í fyrra skiptið hefði hann veifað hnífnum skammt frá henni og haft á orði að það yrði nú bara að drepa þessa helvítis Hollendinga. Á sömu lund hefur borið vitnið J-kvk-nf Ó-kvk-nf, en hún sagði að ákærði hefði beint hnífnum upp í loftið fyrir framan afgreiðsluborðið. Bæði S-kvk-nf H-kvk-nf og J-kvk-nf hafa borið hér fyrir dómi að hafa tekið þessari framkomu ákærða sem óviðeigandi og smekklausu gríni.

S-kvk-nf H-kvk-nf hefur hins vegar borið að ákærði hafi tekið upp hnífinn í annað sinn þegar J-kvk-nf hefði verið farin. Hefði ákærði þá beint hnífnum sérstaklega að henni og spurt hana: “Af hverju ertu ekki hrædd við mig litla stelpa?”. Hefði þessi háttsemi ákærða vakið hjá henni ótta og hún ákveðið að kæra atvikið til lögreglu. Að sögn S-kvk-ef H-kvk-ef voru engin vitni að þessu atviki og hefur vitnið J-kvk-nf staðfest að hafa ekki orðið vitni að atvikinu. Ákærði hefur frá upphafi staðfastlega neitað því að hafa haft í frammi þessa háttsemi. Standa því orð ákærða gegn orðum vitnisins S-kvk-ef H-kvk-ef. Gegn eindreginni neitun ákærða og með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála er því ósannað að hann hafi gerst sekur um háttsemi þá sem greinir í ákæru og er talin varða við 233. gr. almennra hengingarlaga nr. 19/1940. Ber því að sýkna ákærða af kröfum ákæruvalds í máli þessu.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kvk-ef E-kvk-ef hrl., úr ríkissjóði, en þau þykja hæfilega ákveðin að fjárhæð 227.337 krónur og er þ.m.t. virðisaukaskattur. Annar kostnaður hefur ekki hlotist af málinu.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf dómstjóri.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kvk-ef E-x-x hrl., að fjárhæð 227.337 krónur greiðist úr ríkissjóði.

R-kvk-nf B-kvk-nf