E-7410/2010

Mál þetta var höfðað með stefnu birtri 9. desember 2010. Það var tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 6. apríl 2011. Með ákvörðun þann 15. apríl 2011 var frávísun hafnað. Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 10. janúar 2012.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.485.531 krónu, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. desember 2010 til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.034.786 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. desember 2010 til greiðsludags.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi, en til vara að stefndi verði alfarið sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til þrautavara gerir stefndi þær dómkröfur að stefnukröfur verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda, ásamt dráttarvöxtum, lögum samkvæmt að mati dómsins.

Málsatvik

Stefnandi, S-kk-nf S-kk-nf, keypti bifreiðina LH-241, Subaru Legacy 2.5 Outback, árgerð 2004, af R-kk-þgf L-kk-þgf G-kk-þgf, á Egilsstöðum þann 6. júlí 2009 en þann dag var kaupsamningur undirritaður og afsal gefið út af JG bílum ehf., bílaverkstæði og bílasölu. Hafði bifreiðinni þá verið ekið 84.000 km. Ástandsskoðun var framkvæmd af JG bílum ehf. á Egilsstöðum sama dag og bifreiðin var seld. Engar athugasemdir voru þá gerðar við ástand vélar hennar. Ekki löngu eftir að bifreiðin var seld fór að bera á lágværu hljóði sem ágerðist við ákveðin skilyrði, sér í lagi í kulda. Taldi stefnandi það vera „bankhljóð“ úr vél bifreiðarinnar.

Samhengisins vegna þykir ástæða til þess að rekja stuttlega forsögu málsins en hún er sú að í maí 2008 fór R-kk-nf L-kk-nf með bifreið sína í eftirlit til JG bíla ehf., m.a. til þess að láta skipta um olíu á sjálfskiptingu og drifum. Var þá ekki talin ástæða til þess að skipta um olíu á vél bifreiðarinnar. Samkvæmt smurbók bifreiðarinnar var mælistaða 74.705 km., þann 19. september 2008. Á miðju ári 2008 leitaði R-kk-nf L-kk-nf á ný til JG bíla eftir að vél bifreiðarinnar bræddi úr sér. Taldi hann það stafa af handvömm starfsmanna JG við eftirlitið í maí.

Við skoðun hjá JG bílum reyndist vélin mikið skemmd og var hún því tekin úr bifreiðinni og send til Reykjavíkur til stefnda sem fagaðila á sviði vélaviðgerða sem JG bílar ehf. skiptu jafnan við. Stefndi hafi talið tvær leiðir færar varðandi viðgerð á vélinni, annars vegar að „bora vélina út“ og setja í hana yfirstærð af stimplum og hins vegar að setja í vélina venjulega stimpla, „eftirmarkaðsstimpla“ en cylindrar hefðu verið mældir og staðist mál. Varð úr að seinni kosturinn var valinn en hann var auk þess kostnaðarminni. Fyrir liggur að R-kk-nf L-kk-nf var í samskiptum við stefnda. Greiddi hann fyrir viðgerð vélarinnar hjá stefnda samkvæmt reikningi dagsettum 10. september 2008, samtals 364.254 krónur. Var þessi reikningur greiddur með fyrirvara um að leitað yrði til kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa. Auk þess greiddi R-kk-nf L-kk-nf allan flutningskostnað og ísetningu vélarinnar eftir viðgerð hjá JG bílum.

Í kjölfarið leitaði hann álits kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa vegna þess fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna meintrar handvammar starfsmanna JG. Niðurstaða nefndarinnar var sú að JG bílum bæri að greiða hluta tjónsins vegna vanrækslu þeirra. Var R-kk-nf L-kk-nf talinn þurfa að bera hluta af tjóni sínu sjálfur þar sem hann hefði að sínu leyti ekki komið í veg fyrir það eða reynt að draga úr því, einkum með því að aka bifreiðinni nokkra kílómetra eftir að olíuljós sást í mæliborði hennar.

Bifreiðin var eins og áður segir seld stefnanda 6. júlí 2009 en upplýst er að þá hafði henni verið ekið um 10.000 km. frá því að gert var við vélina. Stefnandi var þá upplýstur um þá viðgerð sem hafði verið framkvæmd á árinu 2008. Þegar „bankhljóðið“ fór að heyrast taldi hann að það mætti rekja til ófullnægjandi viðgerðar stefnda á vélinni haustið áður.

Þann 29. júlí 2009 sendi stefnandi stefnda tölvubréf, þar sem upplýst var um ofangreint. Var hljóðinu lýst en tekið fram að vél bifreiðarinnar gengi að öðru leyti eðlilega. Þá segir í tölvubréfinu: „Minn dómur er sá, að þetta hljóð er ekki í takt við það, sem ætti að vera í nýendurbyggðum mótor og þegar maður er búinn að hlusta á þetta gaumgæfilega, margoft, þá er mér ljóst að þetta er ekki bara hið venjulega BOXERvélahljóð.“ Kallað var eftir tillögum um úrbætur en án þess að niðurstaða fengist sem stefnandi taldi viðunandi. Í kjölfarið ráðfærði hann sig við sáttamann félags íslenskra bifreiðaeigenda. Var bifreiðin send til Reykjavíkur þann 20. ágúst 2009 þar sem hún var skoðuð hjá stefnda að sáttamanni FÍB og Bílgreinasambandsins og þjónustustjóra umboðsins viðstöddum.

Þá sendi stefnandi neytendastofu, Æ-kk-þgf F-kk-þgf FIB svo og lögmanni stefnda tölvubréf. Í tölvubréfi til Æ-kk-ef, dags. 24. ágúst 2009 segir m.a. „Hljóð þetta er mjög lúmskt. Td við venjulega notkun, td þegar maður sest inn og lokar, gangsetur og ekur af stað, þá verður maður ekki alltaf var við þetta og ekkert í akstri. Dreg ekki dul heldur á, að bifreiðin fór í ástandsskoðun hjá JG Bílum-Bílaverkstæði áður en ég keypti hana og menn skynjuðu þetta ekki við þá skoðun. Eins og vant er, þá heyrir maður þetta betur “þegar maður veit af þessu.“ Maður heyrir þetta þegar maður gangsetur með opna hurð, misjafnlega mikið þó. Það hljóð sem heyrist alltaf, er hljóð sem myndast við að gefa inn og slá af í kyrrstöðu, mest kaldur, þetta hljóð vil ég kalla bank, ágiskun hér á verkstæðinu, of rúmir stimplar.” Þá segir í niðurlagi tölvubréfsins: „Ég sjálfur, er starfsmaður JG Bíla (bílasölu) og finnst langlíklegast, að eitthvað hafi ekki farið nógu vel við upptekt vélarinnar.“

Fram kemur í tölvupóstinum að stefnandi hugðist ekki sækja rétt sinn gegn R-kk-þgf L-kk-þgf enda teldi hann eftir að hafa rætt við hann að hann væri „klárlega grandalaus í málinu.“ Hefði R-kk-nf lent í „óhappi með vélina áður“ áður en vélin var tekin upp og hefði „smurt og hirt bifreiðina vel eftir það, bæði skv. sögn og gögnum.“

Með beiðni dagsettri 2. október 2009 var leitað álits kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa. Niðurstaða lá fyrir 12. nóvember 2009 og er álitsorðið svohljóðandi: „Vélaverkstæðinu Kistufelli er skylt að gera við vél bifreiðarinnar LH-241 á sinn kostnað með þeim hætti að notagildi bifreiðarinnar að því er vélina varðar verði með eðlilegum hætti miðað við aldur og notkun bifreiðarinnar, sbr. og ákvæði 1. málsliðar 1. mgr. 4. gr. laga nr. 42/2000.“ Í niðurstöðu nefndarinnar er lagt til grundvallar að galli hafi verið á viðgerð Kistufells (stefnda) í skilningi laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og að álitsbeiðandi (stefnandi) hafi orðið fyrir tjóni.

Þar sem enn var uppi ágreiningur um skiptingu kostnaðar vegna fyrirhugaðrar viðgerðar á vél bifreiðar stefnanda leitaði hann aðstoðar lögmanns. Óskað var eftir dómkvaðningu matsmanns og var Á-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf, bifvélavirki dómkvaddur. Mat hans er dagsett 23. október 2010. Þar kemur fram að matsmanni hafi verið gert að meta hvort faglega hafi verið staðið að viðgerðinni haustið 2008, hvort um ágalla væri að ræða, hvort hægt væri að bæta úr þeim ágöllum með viðgerð og ef svo væri hver yrði kostnaður við slíka viðgerð. Samkvæmt niðurstöðu hans var ekki talið faglegt að hafa notað aðra gerð af stimplum en í vél bifreiðarinnar en mælt var fyrir um og að um ágalla væri að ræða þar sem stimplar sem notaðir hafi verið hafi ekki staðist mál sem gefin væru upp fyrir vélina. Þá taldi matsmaður að ekki væri unnt að bæta úr ágöllum með viðgerð. Samkvæmt gögnum frá framleiðanda þyrfti að bora út vélina og setja í hana yfirstærð af stimplum. Taldi matsmaður borun ekki mögulega þar sem tækjakost skorti til þess. Því legði hann til að sett yrði ný blokk með sveifarási og stimplum (shortblock) í vélina. Þá var kostnaður við að koma bifreiðinni í ásættanlegt horf áætlaður og mið tekið af „orginal“ varahlutum eins og hér segir:

Shortblock 1 kr. 440.000

Pakkningasett 1 kr. 102.576

Heddboltar 8 kr. 1.538

Heddboltar 4 kr. 4

Olíusía 1 kr. 1.924

Olíudæla 1 kr. 44.186

Tímareim 1 kr. 15.458

Strekkjari 1 kr. 26.819

Idler cp belt 1 kr. 9.369

Idler cp belt 1 kr. 11.965

Idler cp belt 1 kr. 15.186

Pakkdós 1 kr. 1.471

Pakkdós 2 kr. 1.371

Vatnsdæla 1 kr. 36.134

Vatnsdælupakkning 1 kr. 977

Olía 5/30 f.s. 4,5 kr. 1.810

Frostlögur 7 kr. 980

Vinna 20 kr. 10.750

Alls kr. 722.518

Að matsniðurstöðu fenginni sendi lögmaður stefnanda bréf til lögmanns stefnda, dags. 15. nóvember 2010, þar sem stefnda var gefinn kostur á að ljúka málinu með greiðslu 1.772.089 króna samkvæmt nánari sundurliðun. Krafan var ekki greidd og höfðaði stefnandi því mál þetta.

Aðalkrafa stefnanda sundurliðast svo:

Kostnaður við lagfæringu samkvæmt matsgerð kr. 722.518

Kostnaður við vinnu matsmanns kr. 311.500

Gjald til héraðsdóms vegna matsmáls kr. 15.000

Kostnaður við flutning á bifreið til Reykjavíkur kr. 30.000

Kostnaður v/Bifreiðav. F-kk-ef Ó-kk-ef kr. 69.720

Geymslukostnaður á bíl vegna matsmáls kr. 18.000

Flutningur: BFO-Grindavík/Grindavík til BFO kr. 20.000

Akstur Rvík – Egilsstaða, 652 km * 99 kr. kr. 64.548

Afnotamissir 11 mánuðir kr. 110.000

Lögmannskostnaður vegna matsmáls kr. 124.245

Samtals: kr. 1.485.531

Í þinghaldi 9. maí 2011 óskaði lögmaður stefnda þess að bókuð yrðu mótmæli við ofangreindri matsgerð og lagði fram gagn er hann taldi sýna fram á að matsgerðin væri röng hvað tiltekin atriði varðaði. Þá var ákvörðun tekin í samráði við lögmenn aðila í þinghaldi 7. júní 2011um að kveða til sérfróða meðdómendur.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst hafa keypt bifreið þá sem málið snýst um af R-kk-þgf L-kk-þgf G-kk-þgf, sem keypti þjónustu af stefnda haustið 2008. Byggt sé á því að með kaupunum hafi seljandi framselt hugsanlegan rétt sinn vegna bifreiðarinnar til kaupanda og liggi raunar fyrir sérstök yfirlýsing þar um þó að ekki sé skilyrði að skrifleg yfirlýsing sé fyrir hendi.

Stefnandi styður kröfu sína um greiðslu á kostnaði vegna viðgerðar á bifreiðinni við ákvæði laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og almennum reglum skaðabótaréttarins. Fyrir liggur sú niðurstaða matsmanns, að viðgerð stefnda hafi ekki verið unnin af nægilegri fagmennsku og er á því byggt að hún fullnægi þannig ekki lagakröfum, sbr. 1. mgr. 4. gr. laganna. Er í þessum efnum einnig vísað til álits kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa. Er á því byggt að viðgerð stefnda hafi verið gölluð í skilningi 9. gr. laga nr. 42/2000. Af hálfu stefnanda var leitast við að fá stefnda til að bæta úr en hugmyndir stefnda um kostnaðarskiptingu voru ekki lögum samkvæmt auk þess sem hann féllst aldrei á að bæta úr gallanum. Byggir stefnandi á því að honum beri því skaðabætur skv. 15. gr. og/eða VI. kafla laga nr. 42/2000. Af umfjöllun í athugasemdum sem fylgdu greinargerð með frumvarpi er varð að lögum 42/2000 verði ekki annað ráðið en að bætur til stefnanda skuli byggja á III. kafla laganna, sbr. orð í athugasemd við 25. gr. þar sem segir: Hafi þjónustu verið áfátt getur neytandi krafist þess að tjón hans sé bætt skv. III. kafla frumvarpsins. Eðli málsins samkvæmt skipti það stefnanda ekki máli hvort hann fái tjón sitt bætt á grundvelli III. eða VI. kafla laga nr. 42/2000. Málið snúist um að fá tjónið bætt og sé því byggt á öllum ákvæðum laganna. Þessum lagaákvæðum til fyllingar sé einnig byggt á almennum ólögfestum skaðabótareglum og sé áskilinn réttur til frekari útlistunar á þeirri málsástæðu verði þörf á að fengnum vörnum stefnda.

Stefnandi byggir einnig á því í aðalkröfu að sá kostnaður sem fallið hafi á hann samkvæmt málavaxtalýsingu sé hluti af tjóni hans og skuli bætt með stoð í sömu lagareglum og hér hafa verið raktar. Um sé að ræða kostnað sem hafi verið óhjákvæmilegur, en stefnda hafi staðið til boða þegar í ágúst/september 2009 að bregðast við og takmarka tjónið með því að fullnægja skyldu sinni til úrbóta. Það hafi ekki verið gert og því hafi stefnanda verið nauðsyn að leggja út í þann kostnað sem rakinn er í málavaxtalýsingu, hvort sem það er vegna vinnu lögmanns, matsmanns, Bifreiðaverkstæðis Friðriks Ólafssonar, geymslu á bifreiðinni, flutningskostnaðar eða afnotamissis.

Vísað sé til upplýsinga í málsatvikalýsingu til grundvallar hverjum hluta kröfu stefnanda um sig, að því leyti sem þær hafi ekki verið raktar hér. Byggt sé á því að stefnandi hafi ávallt leitast við að takmarka tjón sitt og að tjónið sé frekar vanreiknað en hitt. Stefnandi hafi leitast við að nota bifreiðina sem minnst og því sé krafist bóta fyrir afnotamissi, en stefnandi hafi ekki getað látið gera við bifreiðina fyrr en að fenginni matsniðurstöðu. Krafa um bætur fyrir afnotamissi sé mjög hófleg og samsvari um tveggja daga afnotum af ódýrasta bílaleigubíl í hverjum mánuði. Sé þess krafist að dómurinn fallist á þá fjárhæð að álitum. Krafa vegna aksturs sé studd við viðurkennd viðmið ferðakostnaðarnefndar ríkisins, sbr. auglýsingu nr. 4/2010. Vísað sé til meðfylgjandi útprentunar af vef fjármálaráðuneytisins til stuðnings einingaverðinu, 99 krónur fyrir hvern kílómetra.Vísað sé til meðfylgjandi útprentunar af vef Vegagerðar ríkisins til stuðnings fjarlægðinni, 652 km. Um fjárhæð einstakra kröfuliða sé vísað til meðfylgjandi reikninga og kvittana umfram það sem hér hafi verið rakið, sem sönnun fyrir umfangi tjóns stefnanda.

Á því sé byggt að kostnaður við matsmálið sé hluti höfuðstóls, þar sem það hafi verið rekið í sérstöku dómsmáli og falli því ekki undir ákvæði a., c. og e. liðar 1. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991, sbr. ummæli í athugasemdum við þá grein í greinargerð er fylgdi frumvarpi er varð að lögum nr. 91/1991. Þar segir m.a.: Í 1. mgr. 129. gr. kemur fram hver útgjöld af máli verði talin til málskostnaðar. Stefnandi telji ekki unnt að líta öðruvísi á ákvæðið en svo, að gjöld sem renni í ríkissjóð í sérstöku matsmáli, teljist ekki til málskostnaðar í öðru máli sem síðar er höfðað með tilheyrandi gjaldi í ríkissjóð. Eðlilegt sé að horfa til þess, að hugtakið mál í skilningi 1. mgr. 129. Gr. verði skýrt þannig, að það eigi samhljóm í raunveruleikanum, þ.e. málaskráningu réttarins. Því beri einnig að telja kostnað við matsmann til höfuðstóls í þessu máli en ekki málskostnaðar sem og þann hluta vinnu lögmanns sem eingöngu tengist sjálfu matsmálinu.

Kostnaður stefnanda við matsmálið hafi numið 450.745 krónum sem sundurliðist þannig að 15.000 krónur voru vegna sérstaks gjalds sem hafi verið greitt til héraðsdóms Reykjavíkur, 311.500 krónur í þóknun matsmanns og 124.245 krónur í lögmannskostnað vegna sjálfs matsmálsins. Hafi lögmannskostnaði stefnanda þar verið skipt eftir því hvort hann teljist til almennra aðgerða í aðdraganda þessa máls, eða hvort hann teljist beinlínis til vinnu við matsmálið.

Stefnandi búi á Egilsstöðum en hefur í tvígang flutt bifreiðina til Reykjavíkur vegna þessa máls. Fyrra skiptið 20. ágúst 2009 þegar stefndi hafi ásamt fleirum hlustað á vélina. Hitt skiptið hafi verið í aðdraganda matsmálsins þegar hann hafi komið bifreiðinni til Bifreiðaverkstæðis Friðriks Ólafssonar (BFO) til skoðunar fyrir matsmann. Í fyrra skiptið hafi stefnandi bifreiðinni til baka að fenginni blessun þeirra sérfræðinga er hlustuðu á vélarhljóðið og sé krafist greiðslu vegna þess aksturs samkvæmt ákvörðun ferðakostnaðarnefndar ríkisins, eða kr. 66.330 (670 km. * 99 kr./km.). Kostnaður vegna ferðar EG-RVK hafi verið 30.000 krónur en að öðru leyti hafi stefnandi ekið sjálfur á lánsbíl með Subaru-bifreiðina á palli, en hafi ekki haldið eftir nótum. Verður því ekki gerð krafa undir þessum lið um hærri fjárhæð en 30.000 krónur.

Stefnandi hafi leitað til Bifreiðaverkstæðis Friðriks Ólafssonar ehf. vegna þessa máls eins og áður segi og hafi keypt þjónustu við skoðun á vélinni og við að taka hana úr bifreiðinni svo og geymslu í aðdraganda matsskoðunar.

Stefnandi hafi samið við aðila á Suðurnesjum um geymslu bifreiðarinnar, vegna þess hve dýrt hafi verið að hafa hana í geymslu í Reykjavík, á meðan á matsmáli stóð. Um sé að ræða geymslu bifreiðarinnar frá því að vélin var tekin úr henni, alls 18.000 krónur.

Stefnandi hafi boðið stefnda í nóvember 2009 að koma með bifreiðina gegn þeirri kröfu að hann myndi laga hana á sinn kostnað. Því hafnaði stefndi og beri hann því hallann af því að stefnandi hefur verið án afnota af bifreiðinni allt þar til matsmaður hafði skoðað hana í september/október 2010. Krafa stefnanda um bætur að álitum fyrir afnotamissi sé aðeins 10.000 krónur fyrir hvern mánuð eða samtals 110.000 krónur.

Í varakröfu sé á því byggt að kostnaður vegna matsmanns, réttargjöld vegna matsmáls og lögfræðikostnaður vegna matsmáls teljist til málskostnaðar í þessu máli. Séu þær fjárhæðir því dregnar frá höfuðstól kröfunnar í aðalkröfu. Að öðru leyti sé vísað til umfjöllunar um aðalkröfu.

Um málskostnaðarkröfu stefnanda sé vísað til 130. gr. og annarra ákvæða XXI. kafla laga nr. 91/1991. Sé á því byggt að málskostnaður verði dæmdur skv. mati dómsins um vinnu lögmanns og þann kostnað sem fylgt hefur máli þessu, að teknu tilliti til niðurstöðu dómara um hvernig skuli fara með kostnað sem féll til í sérstöku matsmáli á milli aðila áður en mál þetta var höfðað.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst hafa tekið upp vél úr bifreið að beiðni forsvarsmanns JG bíla ehf. á Egilsstöðum. Vélin hefði brætt úr sér að því er þá var talið vegna handvammar starfsmanna JG bíla. Reyndist vélin síðar vera úr bifreiðinni LH-241, í eigu R-kk-ef L-kk-ef G-kk-ef. Stefndi hafði þá enga vitneskju um hver væri eigandi bifreiðarinnar og aldrei hafi verið haft samband við eigandann meðan á viðgerð stóð, enda verið að selja JG bílum þjónustu, ekki eiganda bifreiðarinnar.

Stefndi hafi skoðað vélina og talið tvo möguleika fyrir hendi varðandi viðgerð á henni. Annars vegar að bora vélina út, eins og kallað sé, og setja í hana yfirstærð af stimplum, hafi það verið leið sem stefndi hafi eindregið mælt með. Hins vegar að setja í vélina venjulega stimpla, en stefndi hafi ítrekað mælt vélina og hafi allir cylindrar staðist mál til að unnt væri að setja venjulega stimpla í vélina.

Hafi þessi niðurstaða verið sérstaklega kynnt JG bílum enda hafi þeir verið verkkaupi og hafi það verið eindregin krafa þeirra að vélin skyldi byggð upp með sem minnstum tilkostnaði. Vélin hafi því verið sett saman eftir fyrirmælum JG bíla og eftirmarkaðsstimplar settir í hana. Stefndi kveður STD-stimpla ekki vera lakari að gæðum en stimpla merkta framleiðanda bifreiðarinnar. Nauðsynlegt sé að gera sér grein fyrir að bílaframleiðendur framleiði sjaldnast eða aldrei sjálfir staðlaða íhluti bifreiða s.s. vélarstimpla. Þess í stað, séu gerðir framleiðslusamningar við aðila sem sérhæfa sig í framleiðslu þessara íhluta og þeir merktir viðkomandi bifreiðaframleiðanda. Sömu íhlutir séu jafnframt seldir á frjálsum markaði, svokölluðum eftirmarkaði, en þá án þess að vera merktir viðkomandi bifreiðaframleiðanda. Í raun sé um alveg sömu íhluti að ræða að gæðum nema að íhlutir á eftirmarkaði séu ekki sérstaklega merktir. Kosturinn sé sá, að þessir íhlutir séu að jafnaði seldir á mun lægra verði en svokallaðir „original“ varahlutir merktir viðkomandi bifreiðaframleiðanda.

Þegar komið hafi að því að senda vélina austur hafi verkkaupi ekki getað greitt kostnað stefnda af viðgerðinni. Að endingu hafi farið svo að eigandi bifreiðarinnar hafi leyst vélina til sín en það hafi verið einu afskipti hans af viðgerðinni.

Stefndi hafni því alfarið að ekki hafið verið staðið að viðgerð og uppbyggingu vélarinnar á faglegan hátt og í samræmi við góða viðskiptahætti. Þvert á móti hafi allt verið gert til að tryggja að verkkaupi væri upplýstur um stöðu og framgang verks og farið í einu og öllu eftir þeim fyrirmælum sem stefnda voru gefin.

Eins og fyrir liggi í gögnum málsins hafi stefndi alfarið hafnað sök í máli þessu. Engu að síður hafi hann boðið upp á þann kost að aðilar deildu með sér kostnaði við að skoða og kanna orsök þeirra hljóða sem kvartað var yfir. Reyndi stefndi nokkrum sinnum að hafa samband við stefnanda þess vegna en stefnandi hafi hunsað öll frekari samskipti.

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi á aðildarskorti. Eins og málatilbúnaður stefnanda sé úr garði gerður sæki hann kröfur sínar á hendur stefnda á grundvelli ákvæða laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og byggi á því að með kaupum á bifreiðinni hafi hann fengið framselda hugsanlega kröfu fyrri eiganda á hendur stefnda. Hafi stefnandi einnig lagt fram sérstaka framsalsyfirlýsingu frá fyrri eiganda bifreiðarinnar máli sínu til enn frekari stuðnings.

Stefndi byggir á því, að stefnandi geti hvorki með kaupum sínum á bifreiðinni né í kjölfar sérstaks framsals, eignast betri rétt á hendur sér en fyrri eigandi bifreiðarinnar átti. Í málinu liggi óumdeilt fyrir, að það voru mistök starfsmanna JG bíla ehf. sem leiddu til þess að vél bifreiðarinnar bræddi úr sér á árinu 2008. JG bílar ehf. hafi tekið að sér gagnvart eiganda bifreiðarinnar, að bæta honum það tjón sem af þessum mistökum leiddi. Upphaflegt réttarsamband vegna viðgerðar vélarinnar á árinu 2008 sé því á milli fyrri eiganda bifreiðarinnar og JG bíla ehf. Eins og staðfest sé m.a. í áliti kærunefndarinnar hafi það verið JG. bílar ehf. á Egilsstöðum sem hafi falið stefnda að gera við vél bifreiðarinnar að eiganda hennar forspurðum. Þó svo að málalyktir hafi orðið þær, að eigandi bifreiðarinnar hafi, vegna fjárskorts JG bíla ehf., greitt umrædda viðgerð, skapi það honum engan rétt á hendur stefnda.

Í 1. gr. laga nr. 42/2000 sé skýrt tekið fram, að lögin taki eingöngu til samninga sem gerðir séu á milli neytenda annars vegar og fagaðila hins vegar. Ekkert slíkt samningssamband hafi verið til á milli stefnda og eiganda bifreiðarinnar. Slíkt samningssamband gilti hins vegar milli eigandans og JG bíla ehf. Aðkoma stefnda að viðgerð vélarinnar byggðist hins vegar alfarið á samningssambandi milli tveggja fagaðila, en það falli utan við reglur laga um þjónustukaup. Eina krafan sem stefnandi kunni að hafa fengið framselda sér hvort heldur við kaup bifreiðarinnar eða með yfirlýsingu sé á hendur JG bílum ehf en ekki stefnda.

Stefndi hafni því alfarið, að unnt sé að reisa kröfur á hendur sér með tilvísun til 18. gr. laga um þjónustukaup, en það ákvæði verði ekki skýrt rýmra en svo, að það taki eingöngu til þess hvert beina megi tilkynningu um galla, en kveði ekkert á um ábyrgð viðkomandi á hugsanlegum göllum. Til þess að ákvæðið geti átt við þurfi því til viðbótar sá sem heimilt sé að beina tilkynningu til að hafa lýst því yfir sérstaklega, að hann taki að sér að bæta úr göllum á verki. Eingin slík yfirlýsing liggi fyrir af hálfu stefnda og því verði ekki byggt á þessu ákvæði laganna.

Með hliðsjón af 2. sbr. 1. mgr. 16. gr. eml. beri því að sýkna stefnda.

Sé ekki fallist á framangreind rök og telji dómurinn að stefnandi geti reist kröfur sínar á hendur stefnda á grundvelli laga um þjónustukaup, byggi stefndi á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á, að verk það sem unnið var sé haldið galla. Stefnandi verði auk þess að sæta því að stefndi beri fyrir sig allar sömu varnir gagnvart honum og hann hefði getað borið fyrir sig gagnvart þeim sem réði hann til verksins þ.e.a.s. JG bílum ehf. Stefnandi verði því að sæta því að samsömun eigi sér stað milli hans og JG bíla.

Eins og málatilbúnaður stefnanda sé úr garði gerður, byggi hann alfarið á því að stefndi hafi ekki sýnt af sér nægilega fagmennsku í samræmi við 1. mgr. 4. gr. þjkpl., og því sé verkið gallað í skilningi 9. gr. laganna. Eins og málið sé lagt fyrir verði stefndi að líta svo á, að þar eigi stefnandi við 1. tl. 1. mgr. 9. gr. laganna. Þá vísi stefnandi máli sínu til stuðnings bæði til mats hins dómkvadda matsmanns og álits kærunefndar nr. 80/2009.

Stefndi mótmælir þessu hvoru tveggja og kveður bæði matið og álit kærunefndar byggt á lögvillu. Í greinargerð með frumvarpi til laga um þjónustukaup, varðandi 1. tl. 1. mgr. 9. gr. laganna er skýrt kveðið á um, að ákvæðið taki eingöngu til þess, að verk skuli fullnægja ákveðnum opinberum skilyrðum. Einungis sé um að ræða reglur sem settar eru í lögum reglugerðum o.s.frv. Huglægt mat komi því ekki til skoðunar þegar ákvæðinu er beitt. Þegar af þessari ástæðu sé ekki hægt að byggja kröfu á því að verk skuli talið gallað vegna skorts á fagmennsku ef ekki sé jafnframt vísað til hvaða opinberu ákvæða hafi verið brotið gegn.

Stefndi mótmæli matsgerðinni í heild sinni sem rangri. Þá bendir stefndi á að einungis hafi verið haldinn einn matsfundur með aðilum, á Bifreiðaverkstæði Friðriks Ólafssonar, ehf., þar sem farið hafi verið yfir matsbeiðni og staðreynt að vélin hafði verið tekin í sundur. Stefndi hafi átt von á að verða boðaður aftur til matsfundar þegar mælingar á cylindrum og stimplum fór fram, en svo hafi ekki verið gert. Stefndi hafi átt kröfu til þess að vera viðstaddur þann þátt matsins, til að staðreyna að mælingar væru rétt framkvæmdar að öllu leyti. Stefndi telji vanhöld matsmanns á þessu atriði eigi að leiða til þess að matið sé að engu hafandi og að líta verði framhjá öllum niðurstöðum þess, sem séu stefnda í óhag.

Til viðbótar bendi stefndi á að matsmaður leggi ekki fram nein gögn um málsetningar, hvorki frá framleiðanda bifreiðarinnar né öðrum. Þá mótmæli stefndi harðlega þeirri staðhæfingu matsmanns að borun á umræddri vél sé slæmur kostur vegna lélegs tækjakosts. Bendir stefndi á að hann sé sérhæft fyrirtæki á þessu sviði og hafi allan þann tækjakost og búnað til að framkvæma slíka aðgerð. Á hverju ári séu a.m.k. 5-10 vélar af þeirri gerð sem um ræðir boraðar með góðum árangri og að varla líði sá dagur að ekki sé verið að bora blokk af annarri gerð. Matsmaður hafi aldrei komið á verkstæði stefnda eða kynnt sér á annan hátt tækjakostnað hans. Því sé þessi staðhæfing matsmannsins marklaus með öllu og að engu hafandi og sé henni harðlega mótmælt sem rangri og ósannaðri.

Þá mótmæli stefndi sérstaklega ofannefndu áliti kærunefndar sem röngu. Bendir stefndi á að kærunefndin líti alfarið framhjá þeirri staðreynd, að samningssamband vegna viðgerðarinnar hafi verið milli stefnda og JG bíla ehf., sem báðir séu fagaðilar og skv. 1. gr. laganna um þjónustukaup utan við ramma þeirra laga og valdssvið nefndarinnar. Bar nefndinni að vísa málinu frá en ekki taka það til afgreiðslu. Nefndinni hafi verið fullkunnugt um að stefndi naut ekki lögfræðilegrar leiðsagnar þegar hann svaraði erindi hennar og bar því sérstaklega að gæta að upplýsingaskyldu sinni í þessu efni. Það hafi ekki verið gert. Í þessu ljósi, oftúlki kærunefndin ákvæði 18. gr. þjkpl. en það ákvæði varði eingöngu hvert unnt sé að beina tilkynningu um galla en segi ekkert til um það hvort hægt er að sækja jafnframt kröfu á hendur þeim aðila eða ekki. Þá sé það jafnframt ljóst af ákvæðinu, að til þess að ákvæðið eigi við þurfi viðgerðaraðili skv. greininni að hafa lýst því sérstaklega yfir að hann taki að sér að bæta úr göllum í tengslum við verk sem unnið er samkvæmt samningi. Engin slík yfirlýsing liggi fyrir í máli þessu.

Af öllu þessu virtu sé niðurstaða álits kærunefndar röng og ber að líta framhjá því við úrlausn þessarar deilu.

Þá bendi stefndi á að ákvæði 1. mgr. 4. gr. laganna séu leiðbeinandi ákvæði fyrir aðila og verði að skoðast með hliðsjón m.a. af 6. gr. langanna. Umrædd ákvæði laganna girði á engan hátt fyrir að unnt sé að semja um minni eða lakari gæðakröfur á verki. Stefndi sé viðurkennt og vottað verkstæði í sinni grein sem geri mjög miklar kröfur um fagmennsku og gæði á þeim verkum sem unnin eru. Stefndi hafi verið í stöðugu sambandi við verkkaupa um það með hvaða hætti verkið skyldi unnið. Hann uppfyllti því allar skyldur sínar sem fagaðili við að halda verkkaupa upplýstum um stöðu mála og hvaða kosti verkkaupi ætti um framkvæmd verksins. Það hafi verið verkkaupi sem hafi ákveðið að fara sem ódýrasta leið og hafi verið fallist á það af stefnda vegna þess að vél og cylindrar hafi staðist öll mál. Þá verði að hafa í huga, að verkkaupi sé sjálfur fagaðili og hafi því mátt vita, jafn vel og stefndi, um hvað málið snérist. Því sé með öllu útilokað og beinlínis rangt að halda því fram, hvort heldur er af matsmanni eða kærunefndinni að um skort á fagmennsku hafi verið að ræða. Sé öllum slíkum staðhæfingum mótmælt sem röngum og ósönnuðum.

Að lokum bendi stefndi á varðandi þennan lið að svokallað stimpla bank sé þekktur kvilli í bifreiðum af þeirri gerð sem LH 241 er. Þó svo að mat hins dómkvadda matsmanns sé á margan hátt ófullkomið og í verulegum atriðum rangt, megi þó lesa þá niðurstöðu úr matinu að engu máli hafi skipt hvaða stimplar hefðu verið settir í vélina. Þó svo að mælingar matsmanns á cylindrum vélarinnar, ári eftir viðgerð, gefi á engan hátt til kynna hver málin voru þegar hin umdeilda viðgerð fór fram, megi samt lesa þá niðurstöðu úr matinu, að cylindrarnir hafi verið orðnir það rúmir á matsdegi að engu hefði breytt þótt hinir fyrirskipuðu stimplar frá framleiðanda bifreiðarinnar, þ.e.a.s. A- eða B-stimplar, hefðu verið settir í. Á stefnanda hvíli öll sönnunarbyrði fyrir því, að hið svokallaða stimplabank sé bein afleiðing af viðgerð stefnda.

Að lokum byggi stefndi sýknukröfur sínar á þeirri málsástæðu, að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni. Á það skuli bent, að bifreiðin hafi verið í fullkomlega ökuhæfu ástandi þrátt fyrir stimplabankið og hvergi hafi því verið haldið fram að svo hafi ekki verið áfram. Þá skuli einnig á það bent, að matsmaður telji verðmæti bifreiðarinnar vera um 1.800.000 krónur á matsdegi og byggi það mat sitt á viðmiðunarkerfi Bílgreinasambandsins en skv. framlögðum kaupsamning hafi stefnandi keypt bifreiðina á 1.350.000 króna Engin skýring hefur verið gefin á þessum verðmun sem nálgast að vera kostnaður af hinni umdeildu viðgerð. Öllum kostnaðarliðum stefnanda sé mótmælt sem röngum, óstaðfestum og máli þessu óviðkomandi enda til þeirra stofnað af stefnanda algerlega að tilefnislausu. Þá sé kostnaðarverði matsgerðar sérstaklega mótmælt sem allt of háu og ekki í neinu samræmi við raunveruleikann. Telji stefndi það ekki fást staðist, að matskostnaður í svona einföldu mati geti numið tæplega helmingi af niðurstöðu mats. Að öllu þessu virtu verði því ekki séð að stefnandi hafi orðið fyrir neinu tjóni sem veiti honum rétt á endurgreiðslu.

Verði ekki fallist á framangreind rök og talið að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda sé á því byggt að lækka skuli stefnukröfur verulega. Til viðbótar áður nefndum kröfum stefnda um lækkun á ýmsum kostnaði bendi stefndi á, að við mat á hugsanlegum bótum til handa stefnanda verði að líta til 12. gr. þjkpl. Niðurstaða matsmanns um viðgerð byggi á töluvert umfangsmeiri og kostnaðarsamari viðgerð, en verk stefnda var í upphafi. Samkvæmt kostnaðarlið matsins sé gert ráð fyrir að stefnandi fái nýja blokk, sveifarás og stimpla, sem sé til muna dýrari viðgerð en upphafleg viðgerð. Með hliðsjón af ákvæði 12. gr. hefði stefnda borið greiðsla fyrir þá varahluti, á sama hátt og honum bar greiðsla fyrir það verk sem unnið var. Stefnandi geti því, hvernig sem á málið er litið, aldrei átt kröfu á stefnda um að hann leggi til nýja blokk, stimpla og sveifarás á eigin kostnað. Því beri að lækka stefnukröfur umtalsvert.

Til viðbótar áður tilvísuðum lagaákvæðum vísar stefndi til 130. gr. sbr. 129 gr. sl. um málskostnað

Niðurstaða

Í máli þessu liggur fyrir að stefnandi keypti bifreiðina LH-241, af R-kk-þgf L-kk-þgf G-kk-þgf, þann 6. júlí 2009. Um kaupsamnings- og afsalsgerð sáu JG bílar ehf., bílaverkstæði og bílasala en stefnandi, sem er menntaður bifvélavirki, var starfsmaður þeirra á þessum tíma. Bifreiðin var ástandsskoðuð samhliða sölunni og henni reynsluekið af stefnanda. Voru engar athugasemdir gerðar um ástand vélar bifreiðarinnar en um hana snýst ágreiningsefni málsins.

Er kaup bifreiðarinnar fóru fram var stefnanda kunnugt um að stefndi hafði gert við vélina á árinu 2008, fyrir milligöngu JG bíla ehf., en bifreiðin hafði verið á verkstæði JG bíla í eftirliti skömmu áður. Samkvæmt áliti kærunefndar lausafjár- og þjónustukaup 27. nóvember 2008 voru JG bílar taldir bera ábyrgð að hluta til á tjóni á vélinni en R-kk-nf L-kk-nf sömuleiðis eins og rakið hefur verið. Upplýst er að JG bílar hætti starfsemi árið 2009.

Skömmu eftir kaupin varð stefnandi var við bankhljóð sem virtist koma úr vél bifreiðarinnar. Hafði hann samband við R-kk-þf L-kk-þf sem afhenti honum skriflega yfirlýsingu þar sem hann framseldi stefnanda allan rétt sem hann kynni að eiga vegna bifreiðarinnar. Í yfirlýsingunni segir jafnframt: „Bifreiðina seldi ég til Smára þann 6. júlí 2009 og stóð þá í þeirri trú að ástand bifreiðarinnar væri mjög gott og að viðgerðir sem framkvæmdar höfðu verið á henni hefðu verið unnar á réttan hátt.“

Eins og lýst hefur verið í málsatvikum hóf stefnandi þegar að leita réttar síns og sendi stefnda tölvubréf þann 29. júlí 2009 þar sem hann lýsti hinu óeðlilega vélarhljóði bifreiðarinnar.

Úrlausnarefni málsins lýtur að því í fyrsta lagi hvort stefndi sé réttur aðili þess, þ.e. að stefnandi geti beint kröfu sinni að honum þar sem hann leiði rétt sinn frá R-kk-þgf L-kk-þgf, seljanda bifreiðarinnar. Í öðru lagi hvort ágreiningur á milli aðila málsins falli undir gildissvið þjónustukaupalaga eins og stefnandi byggir á og að lokum hvort þjónusta stefnda, þ.e. viðgerð á vél bifreiðarinnar, hafi verið gölluð í skilningi þeirra laga sem leiði til skaðabótaskyldu hans gagnvart stefnanda.

Við aðalmeðferð málsins voru teknar aðilaskýrslur af stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf og fyrirsvarsmanni stefnda, G-kk-þgf I-kk-þgf S-kk-þgf. Þá gáfu vitnin, J-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, þáverandi eigandi JG bíla ehf., R-kk-nf L-kk-nf G-kk-nf, J-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf og Á-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf, matsmaður, skýrslu fyrir dómi.

Stefnandi beinir kröfum sínum að stefnda þar sem hann hafi innt af hendi gallaða þjónustu er hann annaðist viðgerð á vél bifreiðar R-kk-ef L-kk-ef á árinu 2008. Fram kemur í skýrslum stefnanda og R-kk-ef að báðir hafi talið vélina í góðu ástandi þegar bifreiðin var seld stefnanda 6. júlí 2009 enda vélin nýupptekin. Kvaðst stefnandi jafnframt hafa innt J-kk-þf Þ-kk-þf, hjá JG bifreiðum, eftir því og taldi hann einsýnt að svo væri. Kvaðst stefnandi hafa ekið bifreiðinni, en vélin hafi verið heit og engin óeðlileg hljóð heyrst þá. Fljótlega hafi hann heyrt hljóð en það hafi verið „lúmskt“ og trúlega hefði leikmaður ekki getað greint það enda hafi það verið lítið í fyrstu og aðallega eftir að bílinn hafði verið gangsettur í köldu veðri. Ágerðist það síðar og þá strax í ágúst.

Stefnandi gengur út frá því að R-kk-nf L-kk-nf hafi ekki orðið var við þau óeðlilegu hljóð. Þá dró hann þá ályktun af „forsögu“ vélar bifreiðarinnar, að viðgerð vélarinnar hefði verið ábótavant og vélarhljóðið hafi mátt rekja til þess.

Ljóst er að stefnandi mátti gera ráð fyrir því við kaup á bifreiðinni að vélin hefði ekki þessi einkenni, þ.e. að bankhljóð væri ekki til staðar. Ef gengið er út frá því að fyrst hafi borið á þessum hljóðum eftir að salan fór fram er um leyndan galla að ræða, sem hefði þá getað haft í för með sér vanefndarúrræði stefnanda gagnvart seljanda bifreiðarinnar, þ.e. R-kk-þgf L-kk-þgf. Sú leið var hins vegar ekki farin eins og lýst hefur verið og ítrekað kom fram í tölvuskeytum stefnanda til ýmissa aðila, svo sem lýst hefur verið í málsatvikum.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup taka þau til hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt er neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi og þjónustan felur í sér m.a. vinnu við lausafjármuni. Með þjónustu er átt við heildarframlag seljanda, sbr. 2. mgr. greinarinnar, sem honum ber greiðsla fyrir en skv. 3. mgr. er með neytanda átt við einstakling sem er kaupandi þjónustu og kaupin eru ekki í atvinnuskyni eða í tengslum við starf hans.

Eins og fram er komið tóku JG bílar að sér viðgerð á vél bifreiðarinnar fyrir R-kk-þf og seldu honum því þjónustu í skilningi ofangreindrar lagagreinar. Fram kemur í skýrslu J-kk-ef Þ-kk-ef og R-kk-ef L-kk-ef að þá hafi hins vegar greint á um það hverjum bæri að greiða fyrir þá viðgerð en síðar var úr því skorið af kærunefnd eins og áður greindi. R-kk-nf L-kk-nf kvað samskipti á milli sín og J-kk-ef Þ-kk-ef hafi gengið treglega vegna ágreinings um hver bæri ábyrgð á tjóni á vél bifreiðarinnar og hafi J-kk-nf Þ-kk-nf sífellt vísað honum á G-kk-þf I-kk-þf. Ber R-kk-þgf L-kk-þgf og G-kk-þgf I-kk-þgf saman um að fjárskortur JG bíla hafi orðið til þess að R-kk-nf L-kk-nf þurfti að greiða fyrir viðgerð vélarinnar en JG bílar settu vélina í bifreiðina eftir það.

Líta verður svo á að stefnandi hafi einnig selt R-kk-þgf L-kk-þgf þjónustu og breytir engu þó að JG bílar hafi verið viðsemjandi þeirra. Fyrir liggur að R-kk-nf L-kk-nf var í samskiptum við G-kk-þf I-kk-þf eftir að vélin kom til þeirra þó þá greini á um hvort það hafi verið meðan á viðgerð stóð eða eftir að henni lauk. Hins vegar ber þeim saman um að R-kk-nf L-kk-nf hafi ekki tekið ákvarðanir er snéru að viðgerðinni. Hefur G-kk-nf I-kk-nf borið um að slíkar ákvarðanir hafi alfarið verið teknar af J-kk-þgf Þ-kk-þgf hjá JG bílum, m.a. um að halda kostnaði í lágmarki en fyrir það þvertekur sá síðarnefndi. Framburður J-kk-ef Þ-kk-ef bendir þó sterklega til þess að hann hafi vitað um þá kosti sem voru í boði varðandi viðgerð á vélinni þótt hann kannist ekki við að hafa tekið neinar ákvarðanir. Má í þessu sambandi nefna að engin verkbeiðni var gerð þegar vélin var send stefnda frá JG bílum og verður það að teljast ágalli.

Það er mat dómsins að þrátt fyrir kaupréttarlegt samningssamband á milli stefnanda og R-kk-ef L-kk-ef sé ljóst að vegna framsals á réttindum til stefnanda við sölu á bifreiðinni hafi hann sama rétt og R-kk-nf hefði haft gagnvart þjónustuaðilum sínum. Má því á það fallast að stefnandi hafi með réttu getað beint kröfu sinni, sem tilkomin er vegna meintrar gallaðrar þjónustu, að stefnda. Því er ekki fallist á þá kröfu stefnda að sýkna beri stefnda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Þá telst ágreiningsefnið falla undir gildissvið laganna.

Kemur þá til skoðunar hvort viðgerð stefnda á vél bifreiðarinnar geti talist gölluð í skilningi laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Í 1. mgr. 4. gr. laganna segir að útseld þjónusta, sem veitt er í atvinnuskyni, skuli ávallt byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti sem tíðkist hverju sinni. Skylt sé að veita upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks með hagsmuni neytenda fyrir augum.

Óumdeilt er að stefndi er viðurkenndur fagaðili á sviði vélaviðgerða. Ekki hefur verið vefengt að fagaðilar hafi unnið að viðgerð vélarinnar.

Í 1. mgr. 9. gr. laganna er því lýst í sex töluliðum hvenær þjónusta telst gölluð. Í greinargerð er ekki vísað til töluliðs en af málatilbúnaði og málflutningi lögmanns stefnanda þykir vera byggt á 5. tl. þar sem segir að þjónusta sé talin gölluð þegar „árangur verks eða þjónustu verður minni eða hefur minna notagildi en ella fyrir neytenda eftir að áhætta flyst aftur til hans og rekja má orsök þess til vanrækslu seljanda.“

Eins og rakið hefur verið tók stefnandi eftir óeðlilegu vélarhljóði í bifreiðinni skömmu eftir kaupin og tilkynnti hann um hljóðin. Telst hann því hafa uppfyllt 1. mgr. 17. gr., sbr. 18. gr. laga nr. 42/2000 en í síðarnefndu greininni er kveðið á um að tilkynningunni megi beina til fyrri söluaðila sem í tengslum við verk sem unnið er samkvæmt samningi hefur tekið að sér að bæta úr göllum sem kunna að vera á því. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laganna segir, að um geti verið að ræða framleiðanda efnis eða innflytjanda eða einhvern annan sem geti bætt úr göllum á verkinu.

Í greinargerð stefnda eru ekki bornar brigður á að umrætt bankhljóð hafi verið til staðar. Hafa vitnin J-kk-nf B-kk-nf og Á-kk-nf R-kk-nf, sem skoðuðu bifreiðina, borið um að bifreiðin var skoðuð með tilliti til þessa ágalla. Þá bar G-kk-nf I-kk-nf fyrir dómi að hann hefði hlustað vélina ásamt öðrum eftir að mál þetta kom upp. Hafi fyrst verið talið að strekkjari á tímareim væri að gefa sig og var skipt um hann en komist hafi verið að því að þetta væru stimplanir eða „stimplabank.“

Við mat á því hvort að þjónusta sé gölluð í skilningi 5. tl. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000 koma tvö atriði til skoðunar. Í fyrsta lagi hvort árangur verks eða þjónusta hafi orðið minni eða haft minna notagildi en ella fyrir stefnanda. Ber að líta til þess sem áður er rakið, þ.e. að stefnandi hafi mátt gera ráð fyrir að vél bifreiðarinnar hefði ekki þau einkenni er í ljós kom að hún hafði. Er það því mat dómsins að þetta skilyrði teljist uppfyllt.

Í öðru lagi kemur til skoðunar hvort orsök ofangreinds megi rekja til vanrækslu stefnda. Tengist þetta að nokkru 4. gr. laganna sem setur skilyrði um fagmennsku útseldrar þjónustu. Í athugasemdum við greinina í frumvarpi til laganna segir m.a. að verk skuli byggð á og unnin af fagþekkingu. Ekki er þó átt við að óheimilt sé að gera samning um að verk sé unnið þar sem gerðar eru minni gæða- og/eða verðkröfur. Samningur aðila gildi í öllum tilvikum og því unnt að vinna verk þar sem slegið er af kröfum ef um það hefur verið samið. Hvað fagþekking er miðast því við aðstæður hverju sinni en hefur mikla almenna þýðingu við mat á því hvernig til hefur tekist við framkvæmd.

Eins og rakið hefur verið kom vélin til viðgerðar til stefnda úrbrædd og taldi fyrirsvarsmaður stefnda tvo kosti mögulega hvað varðaði viðgerð á vélinni. Taldi hann annan kostinn betri, þ.e. þann að bora út vélina og setja í hana yfirstærð af stimplum. Bar hann fyrir dómi að stefndi hefði góða reynslu af slíku og framkvæmdi daglega. Af ástæðum sem áður eru raktar kvað hann kostnaðarminni leið hafa orðið fyrir valinu, sem fól í sér að setja svokallaða „eftirmarkaðsstimpla“ í vélina. Mælingar hafi verið fullnægjandi en hann kvaðst annars ekki hafa framkvæmt viðgerðina með þessum hætti.

Að mati dómsins er ljóst að stefndi sló af gæða- og verðkröfum. Hins vegar er ekki þar með sagt að um vanrækslu hans hafi verið að ræða. Í því sambandi koma til skoðunar þær leiðir sem eru taldar forsvaranlegar miðað við ástand vélarinnar er viðgerð fór fram en jafnframt hvort að sú leið sem farin var teljist fagleg.

Fyrir dóminn kom J-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf en hann tók vélina úr bifreiðinni fyrir matsfund og lagfærði hana eftir að mat fór fram. Kvað hann framleiðendur mæla með því að skipta um blokk þegar eins væri ástatt sem í máli þessu. Bar hann um að framleiðendur teldu það þó valkost að bora út vél og “hóna” eða slípa cylindra, en gæta yrði þess að stimplar væru af réttri gerð miðað við merkingar á blokkinni. Þetta væri ódýrari leið en að skipta um blokk en ekki eins endingargóð og líklegt að það færi að bera á vélarhljóði innan tíðar.

Sú leið er stefndi fór að setja í stimpla af eldri árgerð hefði ekki verið viðurkennd af framleiðanda. Hafi lögun þeirra verið önnur en ráðgerð er og engar merkingar verið á stimplinum eins og þurfa að vera.

Einnig kom fyrir dóminn Á-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf, hinn dómkvaddi matsmaður, og staðfesti hann að framleiðandi viðurkenndi þá aðferð að bora út vélar. Niðurstaða hans hafi verið sú að tækjakost skorti hér á landi til að bora samskonar vél og þá sem hér um ræðir. Þá staðfesti hann að stimplar þeir sem settir voru í vélina hafi ekki staðist þau mál sem gefin eru upp fyrir stimpla í þessa tilteknu vél af framleiðanda. Voru þeir of grannir miðað við cylindrana, þ.e. bil á milli stimpils og cylinders var of mikið.

Þegar litið er til framburðar J-kk-ef B-kk-ef og Á-kk-ef R-kk-ef var viðbúið að stimpill af þeirri gerð sem settur var í vélina færi að glamra inni í cylindrinum og þannig myndaðist það hljóð sem um ræðir. Þetta staðfesta hinir sérfróðu meðdómendur.

Fallast má á það með stefnda að finna megi að mati hins dómkvadda matsmanns hvað varðar ákveðnar staðhæfingar sem ekki eru rökstuddar, svo sem um tækjakost við að bora út vélar sem eins var ástatt um og í máli þessu. Gerði matsmaður ekki reka að því að kynna sér tækjakost stefnda og vísaði ekki í heimildamenn með nákvæmum hætti. Verður því ekki byggt á þeim fullyrðingum sem hér um ræðir. Þá var hvorki stefndi né lögmaður hans viðstaddur mælingar. Að mati dómsins eru það hins vegar ekki þær mælingar sem mestu máli skipta fyrir úrlausn þessa máls, heldur mælingar áður en hinir umdeildu stimplar voru settir í vélina. Þær mælingar eru ekki til skjalfestar og gögn sem lögð hafa verið fram af hálfu stefnda bæta þar ekki úr. Er það mat dómsins að í matinu sé ekki farið rangt með staðreyndir sem máli skipta við úrlausn á þessu máli. Hafi í einu og öllu verið farið eftir leiðbeiningum framleiðanda um þetta. Verður því ekki á það fallist með stefnda að ekki verði byggt á matinu í heild sinni. Þá verður ekki framhjá því litið að stefndi óskaði ekki eftir yfirmati og gerði því ekki tilraun til þess að hrekja einstakar niðurstöður þess.

Eins og áður segir eru engin gögn er sýna niðurstöður mælinga á stimplunum sem settir voru í vélina, eða mælingar á rýmd á milli stimpils og cylinders á þeim tíma. Verður stefndi að bera hallann af því. Þá liggur fyrir að lögun þeirra stimpla sem settir voru í vélina var önnur en sú sem framleiðandi bifreiðarinnar mælir með enda varahlutir af eldri árgerð. Auk þess voru þeir ekki merktir í samræmi við merkingar á vélarblokkinni og því ekki hægt að segja til um hverrar tegundar þeir voru. Hins vegar skiptir ekki meginmáli hvort stimplar eru frá framleiðanda bifreiðar heldur er það stærð þeirra og lögun sem máli skiptir.

Að mati dómsins fól því val á þeim stimplum sem settir voru í vélina í sér vanrækslu af hálfu stefnda og leiddi af sér að árangur verksins varð minni en ella. Þykir sýnt að þeir stimplar sem voru notaðir hafi verið of grannir. Það hljóð sem kom til með að heyrast úr vélinni mátti rekja til þessa. Verður og að líta til þess að ekki leið langur tími frá því að viðgerð fór fram og þar til fór að bera á vélarhljóðinu. Bar stefnda við framkvæmd þjónustu sinnar að haga henni í samræmi við, 1. mgr. 4. gr. laga nr. 42/2000 sem áður hefur verið rakin. Getur hann því ekki borið fyrir sig að fyrirmæli JG bíla hafi orðið til þess að viðgerðin var framkvæmd með þessum hætti.

Samkvæmt 15. gr. laga nr. 42/2000 á neytandi rétt á skaðabótum verði hann fyrir tjóni vegna gallaðrar þjónustu nema seljandi sýni að gallinn verði ekki rakinn til vanrækslu hans eða stafsmanna hans. Með vísan til þess sem rakið hefur verið hefur stefndi ekki sýnt fram á það.

Stefnandi hefur sannanlega orðið fyrir tjóni vegna hinnar gölluðu þjónustu. Aðalkrafa stefnda felur í sér að allur kostnaður við matsgerð sé talinn hluti höfuðstóls. Til matsmálsins var stofnað áður en mál var höfðað. Engu að síður telst útlagður kostnaður við matsgerð ekki til höfuðstóls kröfu heldur til málskostnaðar, sbr. 1. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991. Ekki þykja efni til þess að gera athugasemdir við kostnað við gerð matsgerðarinnar þrátt fyrir að hún sé ekki ítarleg.

Vararkrafa stefnanda er sett fram á sama hátt að undanskildum matskostnaði sem er felldur undir málskostnað. Fallast ber á kostnað við flutning bifreiðar stefnanda, akstur og geymslu. Verður að telja eðlilegt að stefnandi hafi kosið að nota ekki bílinn þrátt fyrir að hann væri í aksturshæfu ástandi, enda átti matsmaður eftir að skoða vél bifreiðarinnar. Ljóst er að talsverður tími leið frá því matsbeiðni barst dóminum, þann 29. apríl 2010 þar til matsmaður var dómkvaddur, þann 2. september 2010, en þar er stefnanda ekki um að kenna. Kostnaður vegna afnotamissis er ekki studdur gögnum og aðeins vísað til þess að farið sé fram á bætur fyrir afnotamissi bifreiðar í 10 mánuði og áætlað 10.000 krónur hvern dag. Verður þessum lið því vísað frá dómi, sbr. e. og g. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Hins vegar er fallist á kostnað vegna bifreiðaverkstæðis F-kk-ef Ó-kk-ef og kostnað vegna aksturs í samræmi við framlögð gögn.

Eftir að mat hafði verið framkvæmt var vélin lagfærð af vitninu J-kk-þgf B-kk-þgf. Eins og áður er lýst var sett í vélina ný blokk en það er mun kostnaðarsamari viðgerð en sú leið sem var farin á sínum tíma, þ.e. að setja í vélina „eftirmarkaðsstimpla“ eins og áður er lýst.

Stefnandi, sem leiðir rétt sinn frá fyrri eiganda bifreiðarinnar, R-kk-þgf L-kk-þgf, getur ekki eignast betri rétt á hendur stefnda en hann átti. Sú leið að setja nýja stimpla í úrbrædda vél er viðunandi viðgerð og fagleg séu réttir stimplar settir í vélina. Þá er ljóst að „stimplabank“ myndi ekki heyrast í vélinni eftir slíka viðgerð. Að mati dómsins var þessi leið því möguleg, m.a. með hliðsjón af aldri og notkun bifreiðarinnar. Þykir því rétt að bætur til stefnanda vegna viðgerðarkostnaðar taki mið af þeirri fjárhæð er R-kk-nf L-kk-nf greiddi stefnda á sínum tíma, sbr. reikning frá 10. september 2009, að frádregnum þeim liðum sem ekki verður tvígreitt fyrir.

Með vísan til þess sem rakið hefur verið er fallist á kröfu stefnanda um skaðabætur sem eru ákveðnar samtals 520.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. desember 2010 til greiðsludags.

Þá skal stefndi greiða stefnanda 970.000 krónur í málskostnað, þar meðtaldar 360.000 krónur í útlagðan kostnað.

Dóm þennan kvað upp S-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, sem dómsformaður ásamt M-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, prófessor í vélaverkfræði og Þ-kk-þgf J-kk-þgf, vélfræðingi.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vélaverkstæðið Kistufell ehf., greiði stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf, 520.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. desember 2010 til greiðsludags.

Kröfu stefnanda um bætur vegna afnotamissis bifreiðar er vísað frá dómi.

Stefndi greiði stefnanda 970.000 krónur í málskostnað, þar meðtaldar 360.000 krónur í útlagðan kostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign)

M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf (sign)

Þ-kk-nf J-kk-nf (sign)