S-2481/2022

Mál þetta var þingfest 19. desember 2022 og dómtekið 1. mars 2023. Málið er höfðað með ákæru Lögreglustjórans á Suðurnesjum 12. desember 2022 á hendur ákærðu, N-x-x C-x-x R-x-x, ríkisborgara Bólivíu, fæddri [...], fyrir skjalafals, með því að hafa sunnudaginn 27. nóvember 2022, er landamæravörður og lögregla höfðu afskipti af ákærðu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar við komu til landsins með flugi [...] frá Dublin, Írlandi, framvísað í blekkingarskyni grunnfölsuðu portúgölsku dvalarleyfi skorti, ánafnað henni sjálfri, nr. [...], með gildistíma frá 11.08.2021 til 10.08.2023.

Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing og til þrautavara að hún verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Þann 27. nóvember sl. komu ákærða og vinkona hennar, A, til Íslands með flugi frá Dublin á Írlandi. Þegar ákærða fór um landamærahlið í flugstöðinni á Keflavíkurflugvelli framvísaði hún portúgölskum persónuskilríkjum; ofangreindu dvalarleyfisskírteini með númerinu [...]. Landamæravörður taldi mögulega um falsað skírteini að ræða og var því skilríkjafræðingur, lögreglumaðurinn B, fenginn til að skoða dvalarleyfisskírteinið og vegabréf ákærðu. Vegabréf hennar reyndist í lagi en dvalarleyfisskírteinið ekki. Ákærða var því handtekin í þágu frekari málsrannsóknar. Í framhaldi óskaði hún eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

II.

Samkvæmt skýrslu lögreglumanns B dagsettri 27. nóvember 2022 leiddi rannsókn í ljós að hið framvísaða dvalarleyfisskírteini væri grunnfalsað. Í skýrslunni er gerð grein fyrir fjölda atriða sem renni stoðum undir þá niðurstöðu, þar á meðal að andlitsmynd ákærðu sé prentuð á framhlið skírteinisins en ekki færð með leysibrennslu í grunnefni skírteinisins, svo sem tíðkist við útgáfu portúgalskra dvalarleyfisskírteina.

Skýrslunni fylgir mynd af fram- og bakhlið dvalarleyfisskírteinisins. Skírteinið ber með sér að vera útgefið 11. ágúst 2021 í Setubal, Portúgal og segir þar að skírteinishafi, ákærða, sé bólivískur ríkisborgari, fædd í [...], búsett í Amadora, Portúgal og hafi portúgalskt búsetuleyfi (Título De Residência) til 18. ágúst 2023.

III.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu 28. nóvember að viðstöddum verjanda og var skýrslan tekin upp í hljóði og mynd. Hún kvaðst vera búsett í Bólivíu, hafa flogið þaðan til Brasilíu 19. nóvember, áfram til Þýskalands, þaðan til Dublin á Írlandi, lent þar að kvöldi 20. nóvember og dvalið þar sem ferðamaður í átta daga. Að þeim tíma liðnum hafi ákærða og A vinkona hennar (ákærða í máli réttarins nr. [...]) haldið för sinni áfram til Íslands, en landið hafði ákærða kynnt sér á You Tube og nefndi Bláa lónið í því sambandi. Að sögn ákærðu keyptu hún og A flugmiða fram og til baka frá Bólivíu til Dublin af Y, sem vinnur á ferðaskrifstofu í Bólivíu, þótt A hafi ranglega nefnt X, en þar vinni margir við að selja flugmiða. Þær hafi svo verið staddar í Dublin þegar þær höfðu samband við sömu ferðaskrifstofu og keyptu gegnum hana flugmiða aðra leiðina til Íslands. Fyrir alla sína flugmiða, ásamt gistingu í Dublin og á Íslandi, hafi ákærða greitt Y 6.500 bandaríkjadali. Ákærða kvaðst ekki þekkja samlanda sína C og D (ákærð í málum réttarins nr. [...] og [...], sem komu með sama flugi og hún frá Dublin og voru einnig stöðvuð vegna gruns um framvísun falsaðra persónuskilríkja. Hún og A hafi þó hitt þetta fólk í Dublin og þau ákveðið að fara saman til Íslands. Aðspurð hvort dvalarleyfisskírteinið sem ákærða framvísaði við komuna til Íslands væri falsað kvaðst hún ekki vita hvort svo væri. Hún hafi fengið skilríkin hjá Y í Bólivíu, hann sagt henni og A að þannig gætu þær ferðast til Íslands og um alla Evrópu, þeim litist vel á þetta og því keypt skilríkin, samhliða kaupum á flugmiðum og hótelgistingu. Ákærðu voru kynntar niðurstöður rannsóknar lögreglumanns B og hreyfði ekki mótmælum við þeim. Hún kvaðst nú vita að á þeim hafi verið svindlað og liði illa út af því.

IV.

Á dómþingi 16. febrúar sl. neitaði ákærða sök í málinu og kvaðst ekki hafa vitað að skilríkin sem hún framvísaði við komuna til Íslands væru fölsuð. Hún kvaðst hafa fengið skilríkin á sömu ferðaskrifstofu og hún keypti flugmiða sína hjá og borgað fyrir flugmiðana og skilríkin með einni greiðslu.

Við aðalmeðferð máls 1. mars sl. var ákærðu sýnt falsaða dvalarleyfisskírteinið sem lýst er í II. kafla og staðfesti að hafa framvísað sama skírteini við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Hún kvaðst hafa fengið skilríkin á ferðaskrifstofu í Bólivíu þegar hún keypti flugmiða þaðan til Íslands og greiddi fyrir allan pakkann 6.500 bandaríkjadali. Að sögn ákærðu greindi hún sölumanninum á ferðaskrifstofunni, Y, strax frá því að hún væri að flýja eiginmann sinn og vildi komast til Íslands. Í framhaldi hafi Y afhent ákærðu dvalarleyfisskírteinið og sagt að þannig gæti hún ferðast óheft um Evrópu. Jafnframt hafi Y sagt ákærðu að hafa aftur samband þegar hún kæmi til Dublin og þá myndi hann gefa út flugmiða til Íslands aðra leið. Ákærða kvaðst hafa verið grunlaus um að dvalarleyfisskírteinið væri falsað, hún treyst því að Y vissi hvað hann væri að gera, færi að lögum og myndi ekki afhenda henni fölsuð ferðaskilríki. Ákærða kvaðst ekki áður hafa ferðast til Evrópu og engin tengsl hafa við Portúgal. Aðspurð hvort henni hafi ekki fundist undarlegt að fá portúgalskt dvalarleyfisskírteini kvaðst ákærða vera spænskumælandi, ekki skilja portúgölsku og því ekki vita hvað stæði á skírteininu.

V.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag á ákæruvaldinu ogverður ákærða því aðeins sakfelld að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. Metur dómari enn fremur, eftir því sem þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laganna gildir og sú grundvallarregla að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga skal hver sá sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum sæta fangelsi allt að átta árum og skal einkum metið refsingu til þyngingar ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá. Eins og ákvæðið ber með sér telst brot fullframið þegar falsað skjal hefur verið notað í því skyni að blekkja með því í lögskiptum. Samkvæmt 18. gr. almennra hegningarlaga er það þó skilyrði fyrir refsinæmi verknaðar að hann hafi verið unninn af ásetningi. Þannig þarf huglæg afstaða notanda ekki aðeins að ná til þess að vita að viðkomandi skjal sé falsað og notkun þess sé viljaverk, heldur þarf ásetningur einnig að ná til þess að blekkja í lögskiptum.

Ákærða hefur játað hjá lögreglu og fyrir dómi að hafa framvísað því portúgalska dvalarleyfisskírteini, sem lýst er í ákæru, við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli. Er óumdeilt að skilríkin eru fölsuð. Úrlausn málsins lýtur þannig að því hvort ákærða hafi vitað að skilríkin væru fölsuð þegar hún framvísaði þeim og hún notað skilríkin til þess að blekkja landamæraverði.

Ákærða er tæpra 33 ára ríkisborgari Bólivíu, býr þar að eigin sögn og hefur enga tengingu við Portúgal. Þegar að því gættu þykir með óhreinum ólíkindum sá framburður hennar fyrir dómi að hún hafi ekki vitað að dvalarleyfisskírteinið sem hún framvísaði í lögskiptum við landamæraverði væri falsað, en skírteinið ber greinilega með sér að vera gefið út á nafn ákærðu 11. ágúst 2021, hún sögð búsett í Portúgal og hafi þar dvalarleyfi og búseturétt til 18. ágúst 2023, þ. e. Título de Residência á portúgölsku og Título de Residencia á spænsku, sem er móðurmál ákærðu. Þá hefur ákærða borið að hún hafi fengið skilríkin útgefin á ferðaskrifstofu í Bólivíu. Óháð því hvort sá framburður sé sannleikanum samkvæmt blasir við að ákærða hlaut í ljósi aldurs síns og aðstæðna að vita að lögleg útgáfa persónuskilríkja fer ekki fram á ferðaskrifstofu í Bólivíu, hvað þá útgáfa á dvalarleyfisskírteini í Evrópu. Þegar við þetta bætist misvísandi framburður ákærðu hjá lögreglu og fyrir dómi um aðdraganda og tilgang Íslandsferðarinnar og lítt trúverðug frásögn um að hún og A vinkona hennar hafi fyrir tilviljun hitt tvo samlanda sína í Dublin og þau ákveðið að fara fjögur saman til Íslands, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi vitað að umrætt dvalarleyfisskírteini væri falsað þegar hún notaði það í lögskiptum á Keflavíkurflugvelli 27. nóvember sl. Ber því að sakfella ákærðu fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga. Breytir engu í því sambandi sú málsvörn ákærðu að hún hafi nú stöðu „flóttamanns“, enda brot ákærðu fullframið áður en hún óskaði eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum er ekkert sem bendir til þess að ákærða hafi áður orðið uppvís að refsiverðri háttsemi. Í ljósi eindreginnar sakarneitunar ákærðu fyrir dómi á hún sér engar málsbætur og þykir refsing samkvæmt því hæfilega ákveðin 45 daga fangelsi. Í samræmi við langa dómahefð er ekki efni til að skilorðsbinda þá refsingu.

Samkvæmt 1. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála ber að dæma ákærðu til greiðslu alls sakarkostnaðar. Er aðeins um að ræða málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda ákærðu hjá lögreglu og fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls þykja málsvarnarlaun hæfilega ákveðin 241.056 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 16. febrúar sl. og hafði fram að þeim tíma engin afskipti af málsmeðferð.

Dómsorð:

Ákærða, N-x-x C-x-x R-e-x, sæti fangelsi í 45 daga.

Ákærða greiði 241.056 króna málsvarnarlaun J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef verjanda síns.

J-kk-nf J-kk-nf