S-64/2023

Mál þetta sem þingfest var og dómtekið 31. maí sl. er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Vestfjörðum 1. apríl 2023 gegn M-kk-þgf K-kk-þgf G-kk-þgf, [kt. og heimilisfang], „fyrir brot á siglingalögum og lögum um áhafnir skipa, í [...], með því að hafa seinnipart mánudagsins [...] 2022, í starfi sínu sem skipstjóri á fiskiskipinu [...], sem er 7,48 brúttótonn og 9,25 metrar að skráðri lengd, með skipaskráningarnúmer [...]og með 190,40 k W aðalvél, stjórnað skipinu á leið til hafnar á [...], ófær um að stjórna því örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, en í blóði ákærða mældist tetrahýdrókannabínól, 7,4 ng/ml.

Og fyrir að hafa sem skipstjóri á skipinu, stjórnað því, án þess að lögskrá sig sem skipstjóra á skipið, en hann var eini skipverjinn og án þess að hafa verið með gilt skírteini til skipstjórnar, á tímabilinu 4. maí 2022 til 18. júlí 2022, en hann fór samtals 20 sjóferðir sem skipstjóri á skipinu á þessu tímabili. Og fyrir að hafa ranglega lögskráð [A], sem skipstjóra á skipið frá 27. apríl 2022 til 31. ágúst 2022, en [A] fór enga sjóferð og stjórnaði skipinu ekki á þessu tímabili.“

Í ákæru er framangreind háttsemi talin varða við 2. mgr., sbr. 3. mgr. 238. gr. siglingalaga nr. 34/1985 og 1. mgr., 14. gr., sbr. 1. mgr. 34. gr., laga um áhafnir skipa nr. 82/2022, sbr. áður 4. gr. sbr. 9. gr. laga nr. 35/2010, um lögskráningu sjómanna og 10. og 11. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 76/2001 um áhafnir íslenskra farþegaskipa og flutningaskipa. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar ogtil að sæta sviptingu atvinnuskírteinis til skipstjórnar skv. 238. gr. a. siglingalaga, sbr. 2. mgr. 34. gr., laga um áhafnir skipa nr. 82/2022, sbr. áður 2. mgr., 15. gr. laga nr. 76/2001 um áhafnir íslenskra farþegaskipa og flutningaskipa.

Fyrirkall ásamt ákæru var birt á lögheimili ákærða 27. maí 2023 og kom fram í fyrirkalli að mætti ákærði ekki við þingfestingu málsins mætti hann búast við því að fjarvist hans yrði metin til jafns við það að hann viðurkenndi aðhafa framið þau brot sem hann er ákærður fyrir og að dómur kynni að verða lagður á málið að honum fjarstöddum.

Við þingfestingu málsins mætti ákærði ekki og var málið, þá þegar tekið til dóms með heimild í a. lið 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, enda skilyrði þeirrar lagagreinar uppfyllt og fyrirkall sem löglega var birt kvað á um að fjarvist ákærða kynni að verða metin til jafns við játningu hans á sakargiftum, sbr.155. gr. sömu laga.

Við þingfestingu málsins leiðrétti ákæruvaldið skipaskrárnúmer þess skips sem ákærði stjórnaði umrætt sinn með þeim hætti að númerið sem ritað var [...]var leiðrétt og er [...]. Er það mat dómsins að ákæruvaldi sé þessi breyting heimil, enda er skipaskrárnúmer skipsins ekki eina auðkenning þess í ákæru.

Þar sem það er mat dómsins að gögn málsins sýni með fullnægjandi hætti að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru verður hann sakfelldur fyrir þá háttsemi. Það athugast að heimfærsla ákæruvalds til áðurgildandi 10. og 11. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 76/2001 um áhafnir íslenskra farþegaskipa og flutningaskipa á ekki rétt á sér, þar sem skip það sem ákærði stjórnaði er hvorki farþegaskip né flutnings kip í skilningi þeirra laga ogná skipstjórnarréttindi ákærða ekki til stjórnunar slíkra skipa. Að öðru leyti er háttsemi ákærða réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru. Það sama á við um tilvísun í ákæru til sömu laga til stuðnings kröfu um sviptingu skipstjórnarréttinda. Framangreindir ágallar á ákæru hamla því ekki að dómur verði lagður á málið.

Í sakavottorði ákærða kemur fram að hann hafi [...] 2019 gert sátt um greiðslu sektar að fjárhæð 90.000 krónur vegna ölvunaraksturs og sviptingu ökuréttar í fjóra mánuði. Þá gerði hann sátt um greiðslu sektar að fjárhæð 240.000 krónur vegna brota á lögum um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efninr. 65/1974.

Þ að sem mestu máli skiptir hér er dómur 10. nóvember 2021 sem var birtur ákærða 17. desember sama ár. Þar var hann sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr., sbr. 3. mgr. siglingalaga nr. 34/1985, 19., sbr. 44. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 7. gr., sbr. 29. gr. laga nr. 52/1996 um landhelgisgæslu Íslands. Þá var hann dæmdur fyrir að hafa í þrígang ekið bifreið undir áhrifum fíkniefna, sem varðar við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. greinar umferðarlaga nr. 77/2019 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Ákærði var dæmdur til að sæta 45 daga fangelsi, en fullnustu refsingar frestað í tvö ár héldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var ákærði sviptur ökuréttindum í sex ár og skipstjórnar og stýrimannsréttindum í fjóra mánuði.

Með þeim brotum sem ákærði er nú sakfelldur fyrir hefur hann rofið skilorð dómsins frá 10. nóvember 2021 og ber því samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að taka upp hina skilorðsbundnu refsingu og dæma honum refsingu í einu lagi vegna þeirra brota sem hann var þá sakfelldur fyrir, auk þeirra brota sem um er fjallað í dómi þessum, sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þykja ekki efni til að láta hinn eldri skilorðsdóm halda sér.

Svipting skipstjórnarréttinda ákærða tók gildi við birtingu framangreinds dóms 17. desember 2021 og rann því sitt skeið á enda 17. apríl 2022. Hann var því ekki sviptur skipstjórnarréttindum á þeim tíma sem brot samkvæmt dómi þessum áttu sér stað. Samkvæmt gögnum málsins sinnti ákærði því hins vegar ekki að fá gefið út nýtt atvinnuskýrteini fyrr en 5. september 2022 og var því án skipstjórnarréttinda á því tímabili sem ákæra tekur til. Þá liggur fyrir að á sama tímabili skráði ákærði annan mann skipstjóra á skipinu, að því er virðist án vitneskju þess manns, en umræddur maður fór enga sjóferð á umræddu tímabili sem skipstjóri. Ákærði stjórnaði því skipinu án skipstjórnarréttinda í tuttugu veiðiferðum á tímabilinu og hélt skipinu til veiða án þess að skráður skipstjóri þess væri með um borð. Þá var ákærði undir áhrifum fíkniefna þegar afskipti voru höfð af honum við stjórn skipsins 18. júlí 2022 og taldist því ófær um að stjórna skipinu örugglega í skilningi 2. mgr., sbr. 3. mgr. 238. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Þá hefur hann gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 14. gr., sbr. 1. mgr. 34. gr. laga um áhafnir skipa nr. 82/2022. Þau lög tóku gildi eftir að hin refsiverða háttsemi átti sér stað, en í samræmi við ákvæði 2. gr. almennra hegningarlaga skal dæmt um hegningarlagabrot eftir því refsiákvæði sem í gildi er við uppkvaðningu dóms, en ekki má dæma þyngri refsingu en hefði orðið eftir þeim lögum sem í gildi voru þegar háttsemi sú er ákært er fyrir átti sér stað. Á tímabilinu 4. maí 2022 til og með 18. júlí sama ár er brotin áttu sér stað voru í gildi lög nr. 35/2010 um lögskráningu sjómanna. Er háttsemi sú sem ákærða er gefin að sök varðandi lögskráningu refsiverð samkvæmt 4. gr., sbr. 9. gr. þeirra laga. Við ákvörðun refsingar vegna brotanna er haft í huga að þau fólust ekki aðeins í því að ákærði stjórnaði skipinu án þess að hafa skipstjórnarréttindi, heldur lét líta svo út að annar maður stjórnaði skipinu, án vitneskju þess manns. Teljast brot þessi alvarleg og sýna algert skeytingarleysi gagnvart skyldum sem skipstjórar bera samkvæmt umræddum lögum.

Þegar allt framanritað er virt og að teknu tilliti til þess að fyrri skilorðsbundin refsing er hér dæmd með þykir refsing ákærða nú hæfilega ákveðin í einu lagi, sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, fangelsi í þrjá mánuði. Þykir dóminum ekki ástæða til að skilorðsbinda þá refsingu.

Þ á er það mat dómsins, með vísan til þess mikla magns tetrahýdrókannabínóls sem fannst í blóði ákærða, og eins þess að hann er nú í annað skipti sakfelldur fyrir að stjórna skipi undir áhrifum ávana- og fíkniefna, að sakir ákærða teljist sérstaklega miklar í skilningi 1. mgr. 238. gr. a. siglingalaga nr. 34/1985. Verður honum því gert að sæta sviptingu skipstjórnarréttinda í sex mánuði frá birtingu dóms þessa að telja. Honum er á sama tímabili óheimilt að gegna stýrimannsstöðu, sbr. 2. mgr. 238. gr. a. siglingalaga nr. 34/1985.

Ákærða er gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 92.214 krónur.

Af hálfu ákæruvalds fór með málið H-kk-nf J-kk-nf lögreglustjóri.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, M-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði.

Ákærði er sviptur skipstjórnarréttindum í sex mánuði frá birtingu dómsins að telja og er á sama tímabili óheimilt að gegna stýrimannsstöðu.

Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 92.214 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Vestfjarða 28. júní 2023