S-181/2018

Mál þetta, sem dómtekið var 13. júní 2018, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 27. mars 2018 á hendur:

„A-kk-þgf A-kk-þgf, kt. 000000-0000,

[...], Reykjanesbæ,

dvalarstaður Ríkisfangelsið Hólmsheiði,

fyrir eftirtalin hegningarlagabrot framin á höfuðborgarsvæðinu á árinu 2015-2018:

I.

1. Fyrir hótunarbrot með því að hafa, [...] 2015, sent SMS með eftirfarandi hótunarskilaboðum úr símanúmerinu [...] á A: „The guy who is going to fuck you up. See you 15:00 at your office in [...], if not, i will beat eyveryone there, and that will be you faul“, en efni umræddra skilaboða var til þess fallið að vekja hjá A ótta um líf hans og velferð.

Mál nr. 007-2015-28605.

Telst þetta varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Fyrir líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt [...] 2016, í anddyri veitingastaðarins Vegamót að [...] í Reykjavík, slegið S, kt. 000000-0000, í andlitið og svo aftur utandyra allt með þeim afleiðingum að hann hlaut blóðnasir og skekkju á öllum nefhryggnum og skakkt miðnes þannig að aðgerð þurfti til að brjóta upp miðnesið og nef upp frá andlitsbeinum beggja vegna við andlitið.

Mál nr. 007-2016-33575.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

II.

3. Fyrir brot í nánu sambandi, á tímabilinu frá júní 2016 til og með nóvember 2016, innandyra að [...], Reykjavík, veist að fyrrverandi eiginkonu og barnsmóður, X, kt. 000000-000, í fjögur skipti, með ofbeldi og hótunum svo sem að neðan greinir, með því að hafa:

Mál nr. 007-2017-16001, -2016-1788

a. Í júní 2016, skömmu eftir fæðingu barns þeirra, hótað X lífláti, með því að segjast ætla að drepa hana með byssu en hótunin var til þess fallin að vekja hjá X ótta um líf sitt og velferð sína og barns þeirra.

b. Í júnílok, skömmu eftir fæðingu barns þeirra, veist að X með ofbeldi með því að kýla hana í líkama og höfuð með þeim afleiðingum að X hlaut mar og sár á útlimum og líkama.

c. Að kvöldi til í september 2016 veist að að X með ofbeldi með því að slá, sparka og ýta við henni, allt með þeim afleiðingum að X óttaðist um líf sitt og velferð.

d. Þann [...] 2016 veist að X með ofbeldi með því leggjast á X á gólfi íbúðarinnar og tekið hana taki um hálsinn (kverkataki) svo hún átti erfitt með að ná andanum og jafnframt slegið hana í andlitið, en X var mjög hrædd og var þetta til þess fallið að vekja hjá X ótta um líf sitt og velferð.

Telst þetta varða við 218. gr. b. almennra hegningarlaga.

4. Fyrir brot í nánu sambandi, með því að hafa, [...] 2018, innandyra í verslun Nova Lágmúla 7 í Reykjavík, í félagi við föður sinn, veist að fyrrverandi eiginkonu og barnsmóður, X, kt. 000000-0000, með því að ákærði A-x-x veittist að henni með ofbeldi og hótunum með því að ýta henni upp að vegg og rífa í hár hennar, með þeim afleiðingum að hárlokkur losnaði úr hársverði X auk þess sem hún hlaut yfirborðsáverka á hársverði, tognun og ofreynslu á liði, háls, yfirborðsáverka á úlnlið og hendi, ákærði A-x-x hótað henni ofbeldi, sem var til þess fallið að vekja hjá X ótta um líf sitt og velferð.

Mál nr. 007-2018-428.

Telst þetta varða við 218. gr. b almennra hegningarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu K-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, fyrir hönd X, kt. 000000-0000, er krafist skaðabóta úr hendi ákærða A-kk-ef A-kk-ef, kt. 000000-0000, að fjárhæð 4.605.000 kr. Einnig er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 5.000.000 kr. Krafist er vaxta af skaðabótakröfu skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, vegna fjártjóns frá 1. mars 2017 en síðan dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Krafist er vaxta af miskabótakröfu skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, vegna fjártjóns frá 1. ágúst 2016 en síðan dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., skaðabótalaga að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Verjandi ákærða krefst vægustu refsingar er lög leyfa og málsvarnarlauna sér til handa. Hann krefst þess aðallega að miskabótakrafa verði stórlega lækkuð og skaðabótakröfu vísað frá dómi en til vara að miska- og skaðabótakröfur verði stórlega lækkaðar.

I.

I. kafli ákæru

Ákæruliður 1

Ákærði hefur skýlaust játað brot sitt samkvæmt þessum kafla ákæru. Sannað er með játningu ákærða og öðrum gögnum málsins að ákærði er sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök og eru brot hans rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Ákæruliður 2

Þann 20. júní 2016 lagði brotaþoli fram kæru á hendur ákærða vegna líkamsárásar á skemmtistaðnum Vegamótum 12. júní sama árs. Kvað hann ákærða hafa kýlt hann með krepptum hnefa í nefið svo úr blæddi. Þá hafi hann kýlt hann aftur í andlitið fyrir utan staðinn. Hafi hann nefbrotnað við annað hvort höggið. Í skýrslunni kemur fram að brotaþola hafi verið ráðlagt að afla áverkavottorðs.

Samkvæmt dagbók lögreglu, sem liggur fyrir í málinu, virðist lögregla hafa í tvígang komið á vettvang í tengslum við þetta mál en ekki fylgt því sérstaklega eftir.

Skýrsla var tekin af ákærða hjá lögreglu 5. desember 2016. Hann kvað brotaþola hafa verið ölvaðan á skemmtistaðnum og ágengan gagnvart sér. Til átaka hafi komið á milli þeirra innandyra en ákærði hafi fyrst talið brotaþola vera með leikræna tilburði en síðan séð að honum var alvara. Kvaðst ákærði kannast við að hafa stokkið að brotaþola, slegið frá sér en hafi ekki hæft hann. Utandyra hafi brotaþoli verið mjög æstur og hafi ákærði „tekið eitt gott högg“ í brotaþola en við það hafi hann hrökklast undan honum og haldið um andlitið. Hafi ákærði séð að brotaþoli var blóðugur.

Á meðal gagna málsins eru tvö læknisvottorð sérfræðings í háls-, nef-, og eyrnalækningum. Hið fyrra er dagsett [...] 2016. Í því kemur fram að brotaþoli hafi leitað til hans [...] 2016 eftir að hafa verið vísað þangað af göngudeild háls-, nef-, og eyrnadeildar Landspítalans á Fossvogi [...] 2016. Við skoðun hafi sést töluverð skekkja á öllum nefhryggnum til hægri og skakkt miðnes. Framkvæmd hafi verið aðgerð [...] 2016, en brjóta þurfti upp miðnesið sem lokaði fyrir vinstri nös framan við og hægra megin aftan við. Nefið hafi verið brotið upp frá andlitsbeinum beggja vegna og fengist þráðbeint nef. Brotaþoli hafi leitað á slysadeild átta dögum síðar eftir að hafa verið laminn í andlitið. Við það hafi nefið skekkst og blætt inn á miðnesið. Hafi þá verið framkvæmd önnur aðgerð [...] 2016 og blóð tæmt úr miðnesi. Seinna vottorðið er dagsett [...] 2018 en þann dag hafi brotþoli leitað til læknisins. Hafi þá sést skekkja á miðnesinu og aðeins skakkt ytra nef til hægri og þurfi því að brjóta það upp aftur og lagfæra miðnes. Stefnt væri að aðgerð í [...] 2018.

Ákærði kannaðist við að til átaka hefði komið á milli hans og brotaþola innandyra. Brotaþoli hafi verið ofurölvi og verið til ama. Ákærði kvaðst hafa verið allsgáður. Lýsti ákærði því frekar. Ákærði kvaðst ekki hafa slegið brotaþola í andlitið eins og hann haldi fram. Hann hafi slegið til hans en ekki hæft hann. Félagar ákærða hafi komið og sagt honum að brotaþoli biði fyrir utan eftir honum. Þegar út var komið hafi brotaþoli og félagi hans B veist að honum en þó ekki komið á hann höggi. Ákærði kvaðst þá hafa slegið brotaþola einu höggi í andlitið. Kvaðst ákærði ekki geta sagt til um hversu þungt það hefði verið en taldi að áverka brotaþola mætti ekki rekja til þess. Hann hafi „hitt vel“ og hafi hann séð blóð á brotaþola eftir það. Ákærði kvaðst hafa talað við lögreglumann og lýst því sem gerðist. Ákærði kvað brotaþola hafa haft samband við sig og farið fram á að hann greiddi honum bætur en ákærði hafi hafnað því. Þá kvað hann B hafa beðið sig afsökunar og hafi ákærði sagt við lögreglu að hann hygðist ekki leggja fram kæru.

Brotaþoli kvað ákærða hafa slegið sig í andlitið í anddyri Vegamóta. Kannaðist hann við ákærða fyrir. Brotaþoli kvaðst hafa orðið alblóðugur á eftir og fundið að hann hefði nefbrotnað við það högg. Dyraverðir hefðu hent honum út. Kvaðst hann hafa verið „haugdrukkinn“ umrætt sinn. Ákærði hafi fengið að fara inn á staðinn en það hafi brotaþoli ekki verið sáttur við og orðið „dýrvitlaus“. Fyrir utan staðinn hafi hann hitt ákærða aftur og hafi brotaþoli sett ofan í við hann. Hafi ákærði þá slegið hann aftur í andlitið en brotaþoli kvaðst ekki hafa fundið hvar það lenti. Hefði brotaþoli þá verið í tökum dyravarða. Brotaþoli kvað sig hafa upplifað meiri ógn af ákærða í fyrra skiptið. Nef hans hafi legið út á hlið og hann hafi rétt það sjálfur og farið út á land næsta dag. Hann hafi ekki farið til læknis strax en hafi síðar gengist undir aðgerð. Í dag finni hann enn fyrir óþægindum. Aðspurður kvaðst hann hafa nefbrotnað mörgum árum áður en þetta gerðist en hann hefði ekki lent í neinu eftir þetta. Nánar spurður kannaðist hann við átök sem hann hefði lent í eftir nefaðgerðina en kvaðst þá aðeins hafa fengið smávægilega ákomu á nefið. Brotaþoli kvaðst þekkja bæði B og C. Kvað hann B ekki muna neitt eftir lögregluskýrslu sinni. Þá kvaðst hann hafa farið út að borða með C fyrir skömmu til að rifja atvik upp.

C, dyravörður staðarins, kvaðst ekki muna atvik í dag. Rak hann raunar ekki minni til þess að hafa gefið símaskýrslu í málinu. Kvaðst hann ekki hafa verið að störfum umrætt sinn en á staðnum. Hann myndi eftir að hafa séð brotaþola eftir átökin og hafi hann þá verið blóðugur. Hann hafi varla staðið í fæturna vegna ölvunar. Vitnið kannaðist ekki við að hafa borðað með brotaþola en hann hefði nýverið komið á veitingastaðinn þar sem vitnið starfaði.

B kvaðst hafa verið að ganga út af skemmtistaðnum þegar hann hafi séð að brotaþola og ákærða lenti saman í anddyrinu. Hafi ákærði kýlt brotaþola í andlitið. Dyraverðir hafi þá hent brotaþola út og vitnið þá gengið út líka. Kvaðst vitnið hafa séð blóð á peysu brotaþola og einnig hafi nef hans verið stokkbólgið. Einhver samskipti hafi verið á milli brotaþola og ákærða sem hann kvaðst ekki geta lýst frekar. Dyraverðir hefðu verið með brotaþola í tökum þegar ákærði hefði kýlt hann í andlitið. Vitnið kvaðst ekki hafa reynt að ráðast á ákærða með brotaþola eins og ákærði bæri um. Borinn var undir vitnið framburður hans hjá lögreglu en þá kom fram að hann myndi ekkert, hann hefði verið langt frá því að vera í eðlilegu ástandi og að hann hefði ekki séð hvað gerðist. Vitnið staðfesti að hann hefði verið drukkinn og kynni það að hafa haft einhver áhrif á minni hans. Þá hefði lögreglan ekki hitt vel á hann og hefði hann aðeins viljað losna við hana þegar hún hringdi.

D læknir gaf símaskýrslu og staðfesti helstu atriði vottorða sinna. Fram kom hjá vitninu að ekki væri unnt að tímasetja nefbrot en slík brot greru alla jafna á mánuði. Fram til þess tíma væri nefið viðkvæmt.

E lögreglumaður kom fyrir dóminn og lýsti aðkomu sinni að málinu.

Niðurstaða

Ákærði kannast við að hafa slegið brotaþola einu höggi fyrir utan skemmtistaðinn Vegamót umrætt sinn en högg hans innandyra hafi geigað. Kannaðist ákærði við að hafa séð brotaþola blóðugan í andliti eftir að hann sló hann. Framburður ákærða hefur verið stöðugur og á sama veg á rannsóknarstigi og hér fyrir dómi. Framburður brotaþola hefur á hinn bóginn ekki verið stöðugur að öllu leyti um atburðarásina umrætt sinn.

Óumdeilt er að brotaþoli var afar drukkinn. Aðeins eitt vitni, B, kveðst geta lýst atburðarásinni og staðfestir að brotaþoli hafi verið blóðugur eftir að hafa fengið högg frá ákærða innandyra. Við mat á trúverðugleika vitnisins ber að líta til tengsla hans við brotaþola, svo og þess að þegar tekin var símaskýrsla af honum hjá lögreglu í byrjun árs kvaðst hann ekkert muna vegna ástands síns umrætt sinn. Hér fyrir dómi bar hann á hinn bóginn í öllum meginatriðum á sama veg og brotaþoli. Skýringar hans á góðu minni sínu nú eru að mati dómsins afar ótrúverðugar og verður því ekki byggt á framburði hans.

Að framangreindu virtu telst ósannað, gegn neitun ákærða, að hann hafi slegið brotaþola í andlitið innandyra á skemmtistaðnum. Með vísan til játningar hans er sannað að hann hafi slegið brotaþola höggi í andlitið utandyra svo úr blæddi. Brotaþoli gekkst ekki undir læknisskoðun þar sem nefbrot var staðfest fyrr en einum og hálfum mánuði eftir að atvikið átti sér stað. Með vísan til 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber að skýra ákærða í hag vafa um að þær afleiðingar árásarinnar verði raktar til ákærða. Verður háttsemi ákærða því heimfærð undir 217. gr. almennra hegningarlaga.

II. kafli ákæru

Ákæruliður 3

Upphaf málsins má rekja til þess að brotaþoli, sem er [...], gaf sig fram við lögreglu í flugstöð Leifs Eiríkssonar við komu til landsins frá [...] [...] 2017. Kvaðst hún óttast ákærða og að hann myndi taka á móti henni í flugstöðinni. Brotaþoli var flutt í Kvennaathvarfið og hefur hún dvalið þar síðan. Skýrsla var tekin af brotaþola hjá lögreglu [...] 2017 í tengslum við rannsókn á meintu ofbeldi ákærða og foreldra hans gegn systkinum hans en brotaþoli var vitni í því máli. Í skýrslunni kom fram að brotaþoli og ákærði hefðu gengið í hjónaband í [...] [...] 2015 og hún hefði flutt til Íslands í [...] sama ár. Hefðu þau hjónin búið á heimili foreldra ákærða ásamt systkinum hans að [...] í Reykjavík. Þau hafi eignast barn sumarið 2016. Á heimilinu hafi viðgengist bæði andlegt og líkamlegt ofbeldi og kvað hún föður ákærða hafa beitt eiginkonu og börn ofbeldi. Hún lýsti einnig endurteknu ofbeldi og hótunum ákærða gagnvart sér og systrum hans.

Brotaþoli kvaðst hafa farið til [...] í [...] 2016 með barn sitt, þá enn í hjónabandi. Hún hafi viljað snúa aftur til Íslands til þess að segja lögreglu frá því sem gerst hefði. Hún kvaðst hafa talið sig öruggari hér á landi en í heimalandi sínu auk þess sem hún treysti ekki lögreglunni þar í landi. Kvaðst hún óttast ákærða og teldi sig og barn sitt ekki öruggt í návist hans og foreldra hans.

Í lögregluskýrslu sem tekin var af brotaþola [...] 2017 lýsti brotaþoli endurteknum hótunum og ofbeldi sem ákærði beitti hana á heimilinu. Hafi hann fyrst beitt hana ofbeldi skömmu eftir að hún eignaðist barn sitt. Kvað hún ákærða margoft hafa ýtt henni og „talað illa við“ hana eða sagt „ljót orð“ við hana. Þá hefði hann á tímabilinu eftir barnsburð og fram til nóvember 2016 lamið hana þrisvar eða fjórum sinnum og jafnframt hótað að drepa hana. Lýsti brotaþoli tilvikum þessum frekar í skýrslutökunni.

Þann [...] 2017 lagði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu sex mánaða nálgunarbann á ákærða gagnvart brotaþola, meðal annars vegna þeirra brota sem hann hefur nú verið ákærður fyrir. Nálgunarbannið var staðfest með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2017.

Lögregluskýrsla var tekin af ákærða 12. september 2017. Hann neitaði alfarið sök og kvaðst aldrei hafa lagt hendur á brotaþola, hvorki lamið hana né ýtt henni. Hann kannaðist hins vegar við að hafa sagt eitthvað „ljótt við hana í einhverjum pirringi“. Í skýrslutökunni voru ákærða kynntir hlutar úr símtölum á milli hans og tveggja félaga hans sem voru hlustuð af lögreglu og talin voru styðja framburð brotaþola um ofbeldi. Ákærði kannaðist við símtölin en neitaði því að þar hefði hann vísað til ofbeldis. Kannaðist hann við að hafa á stundum orðið reiður og pirraður og hótað brotaþola öllu illu.

Í tengslum við rannsókn málsins voru teknar skýrslur af foreldrum ákærða og tveimur systrum hans.

Þann 22. desember 2017 framlengdi lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu nálgunarbannið í sex mánuði en það tók gildi við birtingu þess 4. janúar 2018. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 10. janúar 2018 var nálgunarbannið staðfest og gildir það til 23. júní nk.

Ákærði var 4. janúar 2018 úrskurðaður í gæsluvarðhald til 1. febrúar 2018, eftir að hafa veist að brotaþola, eins og nánar er lýst í ákærulið 4 í II. kafla ákæru. Gæsluvarðhaldið hefur í tvígang verið framlengt eftir það á grundvelli c- og d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og rennur út 20. júní nk.

Brotaþoli hefur dvalið í Kvennaathvarfinu með son sinn síðan hún kom frá [...] [...] 2017. Fyrir liggur að foreldrar ákærða og tvö systkini hafa verið búsett í [...] frá vori 2017.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir.

Ákærði neitar alfarið sök samkvæmt ákærulið 3., a–d. Nánar varðandi sakargiftir samkvæmt a-lið kvað ákærði brotaþola hafa komið heim af sjúkrahúsinu 1. júlí 2016 en barn þeirra hefði fæðst 27. júní það ár. Kvaðst hann hvorki eiga byssu né hefði hann hótað brotaþola að beita byssunni gegn henni. Faðir hans ætti byssu í [...] og væri ljósmynd af henni á meðal gagna málsins. Varðandi b-lið neitaði ákærði að hafa lagt hendur á brotaþola eins og þar er lýst. Um c-lið kvaðst ákærði kannast við símtöl við félaga sína sem voru hleruð af lögreglu í tengslum við annað mál. Kvaðst hann hafa verið í neyslu og „djammað“ nokkuð á tilteknu tímabili. Umrætt sinn hafi hann lofað brotaþola að fara með hana í keilu en hefði komið heim eftir næturskemmtun snemma morguns og viljað fara að sofa. Brotaþoli hefði orðið „pirrandi“ og verið að reyna að reka hann af stað. Hafi hann þá tekið í herðarnar á henni og hrist hana til og ýtt henni fram í stól í stofunni. [...] hans hafi tekið hann frá. Systur hans hafi líka verið á staðnum. Kvaðst hann hafa orðið miður sín á eftir. Ákærði kvaðst hafa ýkt atvik í samtölunum en hann hefði ekki lagt hendur á brotaþola eins og lýst væri í ákæruliðnum. Borið er undir hann brot af framburði hans hjá lögreglu þar sem m.a. kemur fram að [...] hans hafi bitið hann. Kvað hann rétt eftir sér haft þó hann myndi það ekki í dag.

Hvað varðar d-lið kannast ákærði við að hafa verið heima í svefnherberginu þegar lögreglan kom á vettvang. Ekki hafi verið verið friður því að systur hans hafi verið að rífast. Hann hafi orðið reiður og öskrað á þær. Hafi önnur systranna hringt á lögregluna. Brotaþoli hafi komið með barnið í fanginu og farið að hóta honum fyrir framan lögregluna og sagt á [...] að ef hann færi ekki að sinna henni myndi hún koma honum í fangelsi. Ákærði neitaði því alfarið að hafa beitt brotaþola ofbeldi umrætt sinn. Hún hefði ekki gefið sig á tal við lögregluna og verið alveg „slök“. Bornar voru undir hann lýsingar systra hans á atvikum umrætt sinn í skýrslu þeirra hjá lögreglu og kvað ákærði þær lýsingar vera rangar.

Brotaþoli kvaðst hafa komið heim af sjúkrahúsinu nokkrum dögum eftir barnsburð [...] 2016. Þau tilvik sem sögð eru hafa átt sér stað í júní hafi ekki átt sér stað þá heldur í júlí eða þá um sumarið og fram til nóvember 2016.

Hvað varðar a-lið þá hefði ákærði hótað óbeint með því að segjast geta sótt byssuna. Hann hefði m.a. gert það þegar hann hefði verið að beita hana ofbeldi. Þá hafi hún orðið hrædd. Skjáskot á snapchat af byssu, sem eru á meðal gagna málsins, hafi verið tekin í [...]. Ákærði hefði þá aðeins verið að sýna henni byssuna. Hvað varðar b-lið kvað brotaþoli ákærða fyrst hafa beitt hana ofbeldi í júlí eða þá um sumarið 2016. Ákærði hefði komið heim undir hádegi eina helgina eftir að hafa verið að skemmta sér. Hann hafi sparkað í hana og sagt henni að koma sér út úr svefnherberginu. Hann hafi tekið í hár hennar. Hún hafi lent í gólfinu og ákærði hafi komið og lamið hana alls staðar í líkamann. [...] hennar og E hafi verið heima og reynt að ganga á milli. Hún hafi tekið ljósmyndir af áverkum sem hún hlaut eftir ákærða nokkru eftir þetta atvik.

Brotaþoli kvaðst ekki muna eftir tilviki í september samkvæmt c-lið. Taldi hún hugsanlegt að hún væri að slá einhverjum tilvikum saman. Um d-lið kvaðst brotaþoli hafa verið að reyna að fá ákærða til þess að koma með sér í Kringluna eins og til stóð. Hún hafi farið inn í svefnherbergi þar sem hann var og barnið hafi byrjað að gráta. Ákærði hafi sparkað í bakið á henni svo að hún datt, tekið með annarri hendi utan um háls hennar svo að hún átti erfitt með að anda og slegið hana utanundir með flötum lófa með hinni. E og F hafi verið heima en ekki þorað að aðhafast neitt en F hafi hótað að hringja í lögregluna. Þegar lögreglan hafi komið hafi ákærði og þær gefið þá skýringu að þær systur hefðu verið að rífast. Hún hefði ekki gefið sig á tal við lögregluna heldur setið í stofunni með barnið. Ákærði hefði áður hótað henni að hún fengi að kenna á því ef hún talaði við lögregluna. Hafi mátt sjá roða á annarri kinninni eftir ákærða. [...] hennar hafi komið heim og hún hafi sagt henni frá því sem gerðist. Brotaþoli kvaðst ekki hafa orðið vitni að því að ákærði hefði ráðist á E umrætt sinn. Þá man hún ekki eftir því að E hefði reynt að ganga á milli.

G kvaðst aldrei hafa fengið fregnir af því að ákærði hefði beitt brotaþola ofbeldi. Hann kvað E hafa talað við hann í síma þegar hann var í útlöndum og sagt honum frá rifrildi ákærða við brotaþola en nokkuð hafi verið um það á milli ákærða og hennar. Hafi hann reiðst ákærða og sagt honum að snerta brotaþola ekki. Aðspurður kvað vitnið ákærða ekki hafa notað fíkniefni svo hann vissi. Á ýmsu hefði gengið í fjölskyldu hans og lýsti hann því frekar. Hann kvað brotaþola hafa í hyggju að sundra fjölskyldunni.

K lýsti því að í fjölskyldunni hefði gengið á ýmsu, mikið væri um rifrildi. Hins vegar kvaðst hún aldrei hafa orðið vitni af því að ákærði beitti brotaþola ofbeldi eða þurft að koma í veg fyrir slíkt. Þá hefði fjölskylda hennar ekki greint henni frá slíku ofbeldi. Kvað vitnið það hafa komið fyrir að ákærði hefði þurft að ýta aðeins í brotaþola þegar hún hefði verið að rífast því hún „stoppaði ekki“. Spurð um tilvik í nóvember kvaðst hún hafa farið til systur sinnar í mat en ákærði hefði sofið. Brotaþoli hafi ekki viljað koma með. Kvaðst hún síðan hafa fengið skilaboð frá dóttur sinni F sem sagði „allt í rugli heima“. Hefði hún stokkið út í bíl. Þegar heim kom hafi allt verið um garð gengið og dóttir hennar sagt að hún hefði bara orðið hrædd. X hefði sagt að þau hefðu fengið „smá heimsókn“. Ekki hafi verið að sjá á henni að eitthvað hefði gerst og kvaðst vitnið ekki hafa séð neina áverka.

F, [...], kvaðst aldrei hafa orðið vitni að því að ákærði beitti brotaþola líkamlegu ofbeldi. Hún kannaðist við tilvik í nóvember 2016 þegar lögreglan kom á heimilið. Þær systur hafi verið í einu svefnherberginu en þær hafi verið að rífast um föt. Brotaþoli hafi skyndilega komið með miklum látum inn og sagt að ákærði væri að berja hana. Kvaðst vitnið hafa fengið mikið kvíðakast, grátið og skolfið og hringt í lögregluna. Hafi hún varla getað talað. Þegar hún hafi komið fram hafi allt verið með kyrrum kjörum, ákærði hafi verið sofandi í svefnherberginu á nærbuxunum og brotaþoli með barnið í fanginu. Hún hefði heldur ekki heyrt nein læti áður en hún fór fram. Lögreglan hefði síðan komið og hefði hún átt samskipti við hana. Sagði hún henni að þær systur hefðu verið að rífast. Kvaðst hún hafa verið góð vinkona brotaþola á þessum tíma og meðvirk með henni. Hafi það gert það að verkum að hún hefði brugðist við eins og hún gerði. Borinn er undir hana framburður hennar hjá lögreglu þar sem hún kvaðst hafa hringt á lögreglu út af ákærða og staðfesti hún að það hefði verið það tilvik er hún og E lugu um að þær hefðu verið að rífast. Einnig að þær hafi reynt að biðja um hjálp en „bakki út“ af hræðslu. Kvaðst vitnið hafa borið á þennan veg til að styðja brotaþola en hún hefði trúað henni á þessum tíma.

Vitnið var spurt út í tilvik sem nefnt er í lögregluskýrslu hennar um að E hefði hringt í hana því ákærði hefði ráðist á brotaþola en þá hefði hann verið að „djamma“ alla nóttina og verið nýkominn heim. Þegar hún hefði komið heim hefði brotaþoli verið grátandi og [...] hennar verið frammi. Hún hefði hins vegar spurt einskis. Vitnið kannaðist við þetta og kvaðst hafa heyrt síðar að ákærði hefði komið heim og brotaþoli skammað hann. Ákærði hefði þá aðeins ýtt brotaþola út úr herberginu en hún hefði reynt að halda sér í dyrakarminn.

Vitnið kvaðst hafa reynt að útvega brotaþola vinnu, m.a. þar sem hún starfaði, en brotaþoli hefði ekki viljað vinna þar.

E, [...], kvaðst aldrei hafa orðið vitni að því að ákærði beitti brotaþola líkamlegu ofbeldi. Það hafi komið fyrir að þau hefðu rifist, m.a. vegna þess að brotaþola vantaði pening. Brotaþoli hafi kvartað mikið við vitnið en aldrei greint henni frá líkamlegu ofbeldi ákærða gagnvart sér. Spurð um tilvik í nóvember 2016 þegar lögreglan var kölluð til kvaðst vitnið hafa verið í herberginu sínu að rífast við systur sína þegar brotaþoli hefði komið og sagt við F að ákærði hefði barið hana. Hafi F fengið kvíðakast og hringdi á lögregluna. Þegar systir hennar hefði farið fram hefði hún séð að ekkert var í gangi. Brotaþoli hefði verið mjög venjuleg og ekkert kveinkað sér. Ákærði hefði verið sofandi í svefnherberginu. Kvaðst vitnið hafa farið að gráta og þær systur báðar grátið. Kvaðst vitnið oft fara að gráta þegar henni liði illa eða hún yrði hrædd. Aðspurð kvaðst vitnið aldrei hafa þurft að ganga á milli þegar ákærði beitti brotaþola ofbeldi. Þær systur hefðu leitað eftir aðstoð lögreglunnar sem hefði komið á staðinn ef raunveruleg þörf hefði verið á því. Vitnið var spurð út í skýrslu hennar hjá lögreglu þar sem hún greindi frá ofangreindu tilviki og að hún hefði komið í veg fyrir ofbeldi ákærða gegn brotaþola en þá sjálf verið beitt ofbeldi af honum. Einnig var borinn undir hana framburður hennar um að brotaþoli hefði aldrei varið hana eða „stóð aldrei fyrir mig“ þó vitnið hefði gert það fyrir hana í þrjú skipti. Nánar spurð kvaðst vitnið hafa borið á þennan veg því hún hefði ekki séð neina aðra leið til að losna við brotaþola. Eina leiðin til að losna við hana hafi verið sú að losna við bróður hennar. Kvað hún brotaþola ekki hafa verið góða við hana og litla bróður hennar og lýsti hún því frekar.

I, [...] Kvennaathvarfsins, lýsti aðkomu sinni að máli brotaþola, vék hún m.a. að líðan hennar og stöðu í dag. Kvaðst vitnið vera sú starfskona sem hefði séð mest um mál brotaþola. Samskipti þeirra væru náin og hefði brotaþoli verið samkvæm sjálfri sér. Fram kom að brotaþoli hefði ekki fengið sálfræðiaðstoð og tilgreindi vitnið ástæður þess. Hins vegar hefði hún fengið ráðgjöf. Staða hennar væri sérstök en hún hefði verið dvalarkona í athvarfinu óvenju lengi og óljóst hve lengi hún yrði áfram. Það sem ylli henni mestri vanlíðan í dag væri óttinn við ákærða og að tengdaforeldrar hennar tækju barn hennar, jafnvel þó hún færi með forræði þess.

H og L rannsóknarlögreglumenn komu einnig fyrir dóminn en ekki þykir ástæða til þess að rekja framburð þeirra.

Niðurstaða

Ákærða er gefið að sök að hafa á tímabilinu frá júní 2016 til og með nóvember 2016 veist að brotaþola, sem er [...], í fjögur skipti með nánar tilgreindu ofbeldi og hótunum, með þeim afleiðingum að hún hlaut áverka og óttaðist um líf sitt og velferð eins og nánar er rakið í ákæru. Háttsemi ákærða er talin varða við 1. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum nr. 19/1940 eins og ráðið verður af verknaðarlýsingu. Þá telst vörn ákærða ekki áfátt þó að tilgreiningu málsgreinar ákvæðisins hafi skort í ákæru.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b skal hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, sæta fangelsi allt að sex árum.

Í athugasemdum í greinargerð með lögum um breytingu á almennum hegningarlögum nr. 23/2016 segir að ákvæðinu sé fyrst og fremst ætlað að ná yfir háttsemi sem staðið hefur yfir í lengri eða skemmri tíma. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Eins og ákæruliður þessi er úr garði gerður beinist sönnun að þeim tilvikum sem tilgreind eru í lið a–d á framangreindu tímabili. Verður hér á eftir fjallað um hvern þeirra um sig, en eins og áður greinir neitar ákærði sök.

a-liður.

Í skýrslu brotaþola fyrir dómi kom fram að framangreind háttsemi hefði átt sér stað eftir að hún kom heim af fæðingardeild í byrjun [...] en ekki í [...] 2016. Með vísan til 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 verður talið að vörn ákærða hafi ekki verið áfátt þó að tilgreining mánaðar hafi verið röng.

Fyrir liggur að húsleit var gerð á heimili ákærða á sínum tíma. Þá fannst ekki skotvopn. Skjáskot af snapchat af skammbyssu er á meðal gagnanna en brotaþoli kvaðst hafa tekið myndina í viðurvist ákærða. Hér fyrir dómi kom fram hjá henni að hótun tengd byssu hefði ítrekað verið sett fram af hálfu ákærða og þegar hann beitti hana líkamlegu ofbeldi.

Framburður brotaþola um að ákærði hafi hótað henni með þeim hætti sem í ákæru greinir er trúverðugur svo langt sem hann nær en hins vegar fremur óljós. Fær hann hvorki stoð af vitnisburðum í málinu né öðrum gögnum en vitni þvertaka fyrir að ákærði hafi geymt skammbyssu á heimilinu. Faðir ákærða kannaðist við byssuna en kvað hana vera í [...]. Að þessu virtu ber að sýkna ákærða af þessum ákærulið, sbr. 108. gr. og 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008

b-liður

Í skýrslu brotaþola fyrir dómi kom fram að umrædd háttsemi hefði átt sér stað í júlí eða ágúst en ekki í júní 2016. Með vísan til 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 verður talið að vörn ákærða hafi ekki verið áfátt þó að tilgreining mánaðar hafi verið röng.

Brotaþoli greindi frá því að þáverandi [...] hennar og [...] ákærða hefðu verið vitni að ofbeldinu og að hún hefði tekið mynd af áverkum sínum á símann sinn einhverju síðar. Framburður brotaþola er í meginatriðum á sama veg og hjá lögreglu en þar tengdi hún raunar atburðarásina því sem fjallað var um í a-lið.

Framburður brotaþola er trúverðugur en fær ekki stoð af framburði vitna eða öðrum gögnum í málinu. Vitnin K, E og F staðfestu á hinn bóginn framburð ákærða um að hann hefði ekki beitt brotaþola ofbeldi eins og í ákæru greinir. Að mati dómsins má ljóst vera að náin fjölskyldutengsl þeirra við ákærða draga verulega úr sönnunargildi framburðar þeirra. Á hinn bóginn liggja ekki fyrir gögn í málinu sem hrekja þann framburð. Fyrir liggur að brotaþoli leitaði ekki til læknis og gaf hún sínar skýringar á því. Á skjáskotum sem liggja fyrir í gögnum og afhent voru af brotaþola má sjá yfirborðsáverka á líkama en ekki er staðfest hvenær myndirnar voru teknar.

Á meðal gagna málsins eru lögregluskýrslur af [...] ákærða, E og F, frá 25. janúar 2017. Skýrslurnar eru teknar í tengslum við rannsókn á öðru máli er tengist fjölskyldunni og var staða vitnanna þá afar viðkvæm. Ekki er nema að litlu leyti vikið að meintum brotum ákærða gegn brotaþola en til þess er að líta að þá hafði ekki enn verið tekin skýrsla af henni hjá lögreglu. Ljóst má vera að full þörf var á að taka ítarlegri skýrslu af vitnunum, í síðasta lagi eftir að seinni skýrsla brotaþola lá fyrir í 7. apríl 2017 og rannsókn hófst vegna meintra ofbeldisbrota ákærða gegn henni. Bentu framburðir vitnanna E og F á rannsóknarstigi til þess að þær gætu búið yfir mikilvægri vitneskju og gætu hugsanlega lýst atvikum með nákvæmari hætti. Þær voru hins vegar ekki ítarlega spurðar.

Samkvæmt því sem að framan er rakið er það mat dómsins að framburður brotaþola hafi ekki þá stoð í gögnum málsins að nægi, gegn neitun ákærða, til þess að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir, sbr. 108. gr. og 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Ber því að sýkna ákærða af þeirri háttsemi sem í ákærulið þessum greinir.

c-liður

Hér fyrir dómi kvaðst brotaþoli ekki muna eftir tilviki í september þar sem ákærði beitti hana ofbeldi með þeim hætti sem í ákæru greinir. Í skýrslutöku hjá lögreglu lýsti hún ekki sérstaklega tilviki frá þeim tíma og var ekki sérstaklega um það spurð.

Fram kom hjá sækjanda í málflutningi að ákæruliður þessi væri fyrst og fremst byggður á því sem fram kom í tveimur símhlustunum frá 11. og 12. september 2016. Ákærði var spurður út í þessi gögn fyrir dómi. Borið var undir hann það sem fram kemur í samtölum þessum þar sem m.a. kemur fram að ákærði hafi „tuskað“ brotaþola til og að [...] hans og systur hafi þurft að draga hann frá henni. Kvaðst hann aðeins hafa tekið í axlir brotaþola og ýtt henni út úr svefnherbergi þeirra. Þá kvaðst hann ekki muna eftir framburði sínum hjá lögreglu um afskipti [...] hans og [...] umrætt sinn en dró hann ekki í efa. Hann hefði verið mjög ölvaður að koma heim eftir næturskemmtun.

[...] ákærða og E báru fyrir dómi að þær hefðu ekki verið vitni að ofbeldi ákærða gegn brotaþola eða að þær hefðu þurft að skerast í leikinn vegna ofbeldisfullrar hegðunar hans. Er þetta í ósamræmi við það sem fram kemur í lögregluskýrslu ákærða og símhlerunargögnum sem borin voru undir hann fyrir dómi. Vitnið F staðfesti framburð sinn í lögregluskýrslu um að hún hefði komið heim og séð brotaþola grátandi og að móðir hennar hefði þá verið heima. Hafi hún heyrt síðar að ákærði hefði ýtt brotaþola út úr svefnherbergi þeirra. Vísast til þeirra athugasemda sem fram komu í lið b um rannsókn málsins.

Eins og rakið hefur verið má ljóst vera af gögnum málsins að til einhverra átaka kom umrætt sinn þar sem ákærði fór offari. Hins vegar liggur ekki fyrir nema afar takmörkuð lýsing á því sem þar gerðist. Er þar lýst háttsemi sem ekki kemur heim og saman við verknaðarlýsingu í ákæru en samkvæmt 180. gr. laga nr. 88/2008 má ekki dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir. Ber því að sýkna ákærða af ákærulið þessum, sbr. 108. gr. og 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008

d-liður

Brotaþoli lýsti atviki þessu fyrir dómi og bar á sama veg og í skýrslutöku hjá lögreglu. Að mati dómsins var hún trúverðug. Ákærði bar um að hann hefði verið í svefnherberginu. Hann hefði öskrað á systur sínar en þær hafi verið að rífast.

Fyrir liggur að lögregla var kvödd að heimilinu en önnur systranna, F, kvaðst hafa kallað eftir aðstoð. Í dagbókarfærslu sem liggur fyrir í málinu er bókað að símtal hafi borist til neyðarlínu kl. 15:00 en kona í miklu uppnámi hafi tilkynnt að verið væri að berja konu að [...]. Eftir að útkallinu var sinnt var bókað að svo virtist sem systur hefðu verið að rífast um föt. Rætt var við þær hvora fyrir sig og kemur fram að þær hafi haft samband við móður sem ætlaði að koma á vettvang. Einnig kemur fram að engin ölvun eða óregla virtist vera á heimilinu. Ákærði hafi verið á vettvangi og kvaðst vera bróðir þeirra. Haft er eftir honum að hann hefði þurft að hvæsa á þær systur vegna rifrildisins. Ekkert er vikið að brotaþola í bókuninni. Gaf brotaþoli þá skýringu að hún hefði haldið sig til hlés í stofunni enda ekki skilið hvað fram fór og lögregla ekki rætt sérstaklega við hana. Þá hafi hún óttast viðbrögð ákærða.

Vitnin F og E báru um að hafa verið í einu svefnherberginu og rifist. Brotaþoli hafi komið inn og sagt að ákærði hefði beitt sig ofbeldi. Við það hafi F fengið kvíðakast og hringt á lögregluna. Hins vegar hafi ekkert virst ama að brotaþola þegar fram var komið og ákærði þá sofandi. Hafi þær rætt við lögregluna svo og ákærði og útskýrt það sem gerðist.

Við mat á sönnunargildi framburðar systranna ber sem fyrr að líta til fjölskyldutengsla þeirra og ákærða. Að mati dómsins er framburður þeirra ótrúverðugur um að þær hafi ekki orðið vitni að ofbeldi ákærða gegn brotaþola umrætt sinn. Báru þær til baka framburð sinn hjá lögreglu. Hjá lögreglu lýsti E því að hún hefði þurft að ganga á milli brotaþola og ákærða en við það hafi ákærði ráðist að henni. Þá er haft eftir systrunum báðum í skýrslu lögreglu að þær hafi þegar á hólminn var kominn ekki haft kjark til að segja lögreglu frá því sem raunverulega gerðist. Kvaðst F hafa verið meðvirk með brotaþola á þessum tíma og trúað henni, því hafi hún borið á þennan veg. Þá gaf E skýringu á framburði sínum hjá lögreglu sem dómurinn metur ekki trúverðuga. Skynja mátti ákveðin varnarviðbrögð vitnisins en afar ólíklegt verður að telja að hún hefði gengið svo langt í lýsingum sínum í ítarlegri lögregluskýrslu um ástandið á heimili hennar, m.a. um ofbeldi ákærða gagnvart henni, til þess eins að losna við brotaþola af heimilinu.

Þrátt fyrir framangreint lýstu systurnar báðar sterkum viðbrögðum F er brotaþoli leitaði ásjár hennar. Fylgdi F því óhikað eftir með því að hringja á lögreglu. Verður að telja harla ólíklegt að gengið hefði verið svo langt nema rík ástæða hefði verið til. Hafa ber í huga að faðir þeirra var erlendis umrætt sinn og ekki var von á móður þeirra í bráð.

Við mat á sönnun ber að líta til þess að fyrir liggur skráð tilkynning til lögreglu um ofbeldi gegn konu þótt fallist hafi verið á skýringar viðmælenda á vettvangi. Þá liggur fyrir stöðugur og trúverðugur framburður brotaþola. Framburður F, E og ákærða hér fyrir dómi er um margt ótrúverðugur af þeim ástæðum sem áður greinir og virðist vera samræmdur. Á hinn bóginn kom skýrt fram hjá þeim systrum að brotaþoli hafi borið við ofbeldi ákærða gegn sér þegar hún leitaði eftir hjálp. Það er mat dómsins, þegar framangreind atriði eru virt heilstætt, að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi beitt brotaþola ofbeldi umrætt sinn, eins og nánar greinir í ákæru. Verður hann því sakfelldur samkvæmt þessu lið ákæru.

Það er mat dómsins að ákærði hafi, með því að veitast að brotaþola eins og hann gerði, á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu eða velferð hennar og er háttsemin rétt heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum nr. 19/1940.

Ákæruliður 4

Þann 3. janúar 2018 kl. 10:47 var óskað aðstoðar lögreglu en tilkynnt var um að tveir karlmenn hefðu veist að konu í verslun Nova í [...]. Þegar þangað kom fengust upplýsingar um númer bifreiðarinnar en meintir gerendur höfðu ekið af vettvangi. Brotaþoli hittist fyrir en í skýrslu lögreglu segir að hún hafi verið í mikilli geðshræringu, hágrátið, nötrað og skolfið. Greindi hún frá því að fyrrverandi tengdafaðir hennar hefði komið inn í verslunina og öskrað „mjög ljótum orðum að henni“. Hafi hann m.a. hótað henni og fjölskyldu hennar lífláti. Síðan hafi eiginmaður hennar og barnsfaðir komið og ráðist á hana. Brotaþoli hafi ekki verið með sjáanlega áverka en hún hafi kennt sér meins í hægra eyra og í höfuðleðrinu. Rætt var við vitni á vettvangi sem gáfu lýsingu á árásinni. Haft er eftir þeim að annar karlmannanna hefði „hjólað í“ brotaþola, ýtt henni upp að vegg og gert sig líklegan til að kýla hana. Hann hefði rifið í hárið á henni og hefði losnað við það lokkur úr höfuðleðri hennar. Hafi hann greinilega ætlað að berja hana „í stöppu“ og hefðu fjórir aðilar reynt að ná honum af henni. Í skýrslunni er ljósmynd af vænum dökkum hárlokki.

Fram kemur í skýrslunni að brotaþoli hafi verið með neyðarhnapp sem hún kvað ekki hafa virkað. Kom síðar í ljós að neyðarhnappurinn var virkur en gleymst hafði að kenna brotaþola að nota hann rétt. Þá segir að í ljós hafi komið að nálgunarbann á ákærða hefði verið gefið út sem enn var óbirt þegar atvik þessi áttu sér stað.

Ákærði var stöðvaður af lögreglu skömmu síðar á bifreiðinni og var faðir hans farþegi. Segir í skýrslunni að þeim hafi verið kynnt réttarfarsákvæði og að þeir væru grunaðir um líkamsárás. Ákærði hafi öskrað á föður sinn að halda kjafti og að tjá sig ekki. Faðir hans hafi verið rólegri og kvaðst hafa verið í verslun Nova en kvaðst ekki vera viðriðinn líkamsárás.

Brotaþoli leitaði á slysadeild eftir árásina. Í læknisvottorði segir að árásinni hafi verið lýst svo að ákærði hafi gripið í hár hennar, togað í og hent henni utan í vegg. Hafi brotaþoli lýst verk frá höfuðleðri, hægra megin í hnakka, óþægindum eða verk ofan hægra herðablaðs og á vinstri hendi í lófa þumalmegin. Við skoðun hafi sést roði, grunnur yfirborðsáverki með vægri bólgu í hársverði aftan til hægra megin á hnakka. Brotaþoli hafi hreyft háls frjálslega en tekið í við lokahreyfingar sérstaklega hægra megin ofan herðablaðs. Þá hafi hún verið aum í vöðva ofan herðablaðs hægra megin. Eymsli hafi verið í vöðva lófa þumalmegin. Var brotaþoli greind með yfirborðsáverka í hársverði, tognun og ofreynslu á liði og bönd háls og yfirborðsáverka á úlnlið og hendi. Segir í samantekt að það finnist merki tognunar og grunnra áverka. Búist sé við góðum bata. Ekkert við skoðun brotaþola hafi ekki samrýmst sögu hennar. Þá hafi brotaþola verið vísað í áfallahjálp.

Í gögnum málsins er upptaka úr öryggiskerfi verslunar Nova og sjást myndbrot frá mismunandi sjónarhornum. Þar sést m.a. þegar faðir ákærða reynir ítrekað að hindra hann í að nálgast brotaþola í versluninni. Engin átök sjást á upptökunni.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir.

Ákærði kvað föður sinn hafa átt erindi í verslun Nova umrætt sinn. Hafi hann setið í bílnum og séð brotaþola fara inn í verslunina en með henni var kona og lítill drengur. Hann hafi veitt því athygli að starfsmenn voru farnir að fylgjast með föður hans. Hafi hann farið út úr bifreiðinni og ætlun hans hafi verið að fá föður sinn út úr versluninni. Þegar inn var komið hefði brotaþoli minnt hann á nálgunarbann sem hún kvað vera í gildi. Hún hafi verið með neyðarhnapp sem hún ýtti á í sífellu. Ákærði kvaðst hins vegar hafa vitað að það væri runnið út en á þessum tíma hefði ekki verið búið að birta nýtt nálgunarbann. Brotaþoli hafi sagt ögrandi hluti við hann, m.a. að hann fengi ekki að sjá drenginn sinn aftur en það hafi honum þótt verst. Hafi hann við það misst stjórn á sér, tekið í hárið á henni en síðan sleppt og farið beint út. Ákærði kvað brotaþola hafa verið „sultuslaka“ þegar hún sagði þessa hluti en augljóslega hefði hún orðið hrædd þegar neyðarhnappurinn virkaði ekki. Hafi þau talað [...]. Ákærði kvaðst ekki hafa hrint brotaþola utan í vegg, hann hefði í raun dregið hana að sér þegar hann tók í hár hennar. Það kynni að vera að hún hefði rekist utan í vegg í látunum. Hann kvaðst ekki hafa hótað henni lífláti. Hann gæti hafa sagt eitthvað eftir að hún nefndi son þeirra en hann myndi það ekki. Ákærði kvað það hafa verið ósjálfráð viðbrögð að fara af vettvangi.

Brotaþoli kvaðst hafa verið í verslun Nova og séð fyrrverandi tengdaföður sinn sem hefði haft í hótunum við hana. Þegar hún hafi séð ákærða hafi hún sagt að hann mætti ekki koma nálægt henni. Hafi ákærði þá rifið í hárið á henni en þá hafi hún staðið nálægt vegg. Aðspurð kvaðst brotaþoli ekki muna eftir því hvort ákærði hefði haft í hótunum við hana en hann hefði spurt um barn þeirra og hún hefði ekki viljað segja honum neitt. Fólk hafi komið henni til aðstoðar og það hafi fundið hárflyksu úr henni. Kvaðst hún hafa fengið höfuðverk og fundið til í lófanum.

G kvaðst hafa verið staddur í verslun Nova þegar hann hefði séð brotaþola. Hann hefði ekki getað setið á sér og hreytt í hana ókvæðisorðum og viljað fá svör við því hvers vegna hún færi með rangt mál. Hafi hann talað hátt. Kvaðst hann hafa tekið eftir því að hún væri með eitthvað í vasanum. Hún hefði hótað því að kalla til lögreglu. Vitnið kvaðst hafa séð ákærða koma og sagt honum að halda sig fjarri og fara út. Brotaþoli hafi sagt að hún ætlaði að senda ákærða í fangelsi og að hann fengi aldrei að sjá son þeirra aftur. Það hafi gert útslagið og skipti þá engum togum, ákærði hafi misst stjórn á sér og tekið í hárið á brotaþola. Það hafi verið það eina sem hann gerði.

Í, starfsmaður Nova, kvaðst hafa heyrt eldri mann öskra á útlendu tungumáli á brotaþola, m.a. orðin „prostituta“ og „kurva“. Hann hefði haft sig meira í frammi, en yngri maður sem með honum var hafi „sveimað“ í kring og hent inn blótsyrðum. Virtist hann vera að reyna að róa sig niður. Vitnið kvaðst hafa skipt sér af og reynt að róa eldri manninn, m.a. „potað“ í hann svo að hann bakkaði. Hafi hann verið með ýmsar útskýringar á hegðun sinni en þær tengdust persónulegum samskiptum hans við brotaþola. Allt í einu hefði sá yngri komið á fljúgandi ferð og farið í áttina að brotaþola. Kvaðst vitnið hafa náð að grípa í úlpuna hans en hann hefði losað sig og reitt höndina upp, líkt og til höggs. Hafi konan þá verið króuð af á milli stiga og veggjar í horninu þegar hér var komið sögu. Hafi ákærði ýtt henni með olnboganum. Yngri maðurinn hafi verið kominn alveg í konuna og vitnið gengið á milli og kallað eftir aðstoð. Hefðu þrír starfsmenn hlaupið til. Kvaðst vitnið ekki hafa séð nákvæmlega hvað þá gerðist. Vitnið kvað hár af konunni hafa verið á fötum sínum eftir átökin. Þá hafi hárlokkur verið á gólfinu sem hefði verið ljósmyndaður af lögreglu. Aðspurð kvaðst vitnið ekki muna hvort brotaþoli hefði sagt eitthvað. Þá kvaðst hún ekki muna eftir samtali á milli ákærða og brotaþola. Hefði brotaþoli verið mjög hrædd og hágrátið.

J, starfsmaður Nova, kvaðst hafa séð tvo menn í versluninni og konu sem hefði verið mjög hrædd. Yngri maðurinn hefði gengið rösklega að henni og ráðist á hana og öskrað. Vitnið kvaðst ekki geta lýst atvikum frekar. Þegar borinn var undir hann framburður hans hjá lögreglu kvaðst hann hafa munað atvik betur á þeim tíma er skýrslan var gefin en þar kemur fram að ákærði hafi „þrykkt henni“ upp við vegg.

L, starfsmaður Nova, kvaðst hafa heyrt læti frammi í versluninni og litið fram. Hafi hann séð tvo menn og sá eldri hafi kallað brotaþola illum nöfnum, m.a. hóru, „kurva“, og sagt hana ljúga. Starfsmenn hefðu reynt að róa hann niður. Sá yngri hafi síðan komið stormandi og öskrað á konuna eitthvað á útlensku og í framhaldinu ráðist á hana og tekið hana út í horn, rifið í hár hennar og gert sig líklegan til að slá hana. Hafi starfsmenn dregið hann af henni og greinilegt verið að hann hafi ætlað að meiða brotaþola. Hún hafi verið mjög hrædd og hágrátið. Þá hafi fundist hárlokkur úr brotaþola eftir átökin. Aðspurður kvaðst vitnið hafa séð ákærða og brotaþola tala eitthvað saman fyrir árásina og virtust þau rífast. Vitnið kvaðst ekki hafa fengið á tilfinninguna að brotaþoli hefði verið með stæla.

M, starfsmaður Nova, kvaðst hafa heyrt læti og kannað hverju það sætti. Hún hafi séð mann öskra á konu og hafi yfirmaður hennar verið að reyna að tjónka við hann. Annar maður, sem var yngri, hefði ráðist á konuna. Kvaðst vitnið muna vel að hann hefði rifið í hárið á henni en hárflyksa hefði fundist á gólfinu. Vitnið kvaðst vera ein þeirra starfsmanna sem hefðu reynt að stöðva ákærða. Vitnið kvað ákærða hafa „dúndrað“ brotaþola í vegginn og hefði brotaþoli verið í miklu uppnámi á eftir. Aðspurð kvað vitnið einhver orðaskipti hafa verið á milli ákærða og brotaþola.

Lögreglumaður sem kom á vettvang og ritaði frumskýrslu lýsti helstu atriðum. Hafi brotaþoli kveinkað sér eftir árásina, verið afar hrædd og fundið til í hnakkanum. Hafi hún ekki nefnt líflátshótanir ákærða. Vitnið kvaðst hafa myndað hárlokk sem fannst í versluninni.

Læknir á slysadeild sem skoðaði brotaþola fór yfir helstu atriði læknisvottorðsins og niðurstöðu greiningar. Hann staðfesti að roði og erting í hársverði hennar samrýmdist því að rifið hefði verið í hárið. Þá hefði hún tognað, sem gæti samrýmst hennar lýsingu á atvikum. Vitnið kvaðst hafa greint eymsli í og við lófa sem yfirborðsáverka þrátt fyrir að mar hefði ekki verið sjáanlegt. Aðspurður kvað vitnið brotaþola hafa verið mjög rólega í læknisskoðuninni.

Niðurstaða

Ákærði játar að hafa rifið í hár brotaþola með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru, þ.e. að losnað hafi úr hársverði brotaþola, hún hlotið yfirborðsáverka á hársverði og tognun af ofreynslu á liði og háls. Að öðru leyti neitar hann sök og kveður verknaðarlýsingu í ákæru ranga.

Brotaþoli greindi frá því í skýrslutöku hjá lögreglu og á slysadeild að ákærði hefði auk framangreinds ýtt henni upp að vegg. Fyrir dómi kvaðst hún ekki muna hvort svo hefði verið og vísaði í fyrri framburð sinn. Vitnin M og L báru um að ákærði hefði ýtt brotaþola upp að vegg en það kom einnig fram hjá L í skýrslu hans hjá lögreglu sem hann staðfesti hér fyrir dóminum.

Með vísan til játningar ákærða að hluta, framburðar brotaþola og vitna telst sannað að ákærði hafi veist að brotaþola með ofbeldi með framangreindum hætti. Fyrir liggur læknisvottorð þar sem gerð er grein fyrir áverkum hennar en fram kom í vitnisburði læknisins að þeir gætu samræmst sögu hennar. Að virtum framburði hans og brotaþola er sannað að afleiðingar árásarinnar hafi verið eins og í ákæru greinir, að undanskildum yfirborðsáverka á úlnlið og hendi.

Ákærða er jafnframt gefið að sök að hafa hótað brotaþola lífláti. Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir brotaþola að fyrrverandi tengdafaðir hennar hafi hótað henni og fjölskyldu hennar lífláti. Hér fyrir dómi mundi brotaþoli ekki eftir þessu sérstaklega. Þó að ekki sé ólíklegt að ákærði hafi hótað brotaþola umrætt sinn, ekki síst vegna heiftar hans í hennar garð, er brotaþoli ein til frásagnar um að ákærði hafi beinlínis hótað henni lífláti. Verður hann því sýknaður af þessum hluta ákæru.

Þegar litið er til aðstæðna umrætt sinn og þess að brotaþoli vissi ekki annað en að ákærði sætti enn nálgunarbanni hafði hún ærna ástæðu til þess að óttast þegar hún sá ákærða. Báru vitni um viðbrögð hennar á meðan á atlögu ákærða stóð og eftir hana. Dómurinn telur að háttsemi ákærða verði þó ekki heimfærð undir 1. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum nr. 19/1940. Í athugasemdum í greinargerð með lögum um breytingu á almennum hegningarlögum nr. 23/2016 segir að ákvæðinu sé fyrst og fremst ætlað að ná yfir háttsemi sem staðið hefur yfir í lengri eða skemmri tíma. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Til þess er að líta að ákærði veittist að brotaþola í verslun og starfsmenn voru þegar komnir í viðbragðsstöðu. Þá hlutust smávægilegir líkamlegir áverkar af háttsemi ákærða sem staðfestir eru með læknisvottorði. Verður háttsemi ákærða því heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og kemur því ekki til sérstakrar skoðunar við heimfærslu hvort um brot í nánu sambandi hafi verið að ræða. Vísast til umfjöllunar um refsiákvörðun um það atriði.

II.

Refsiákvörðun og einkaréttarkrafa

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir fjögur brot á almennum hegningarlögum, þ.e. hótun samkvæmt 233. gr., brot í nánu sambandi samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b og tvær líkamsárásir samkvæmt 217. gr. Ákærði hefur ekki áður gerst brotlegur við almenn hegningarlög, en var þann 7. júní 2016 dæmdur í Héraðsdómi Reykjavíkur í fjögurra mánaða fangelsi fyrir brot á lögum um ávana- og fíkniefni. Fullnustu refsingarinnar var þá frestað í tvö ár.

Brot það sem ákærði er sakfelldur fyrir samkvæmt 1. lið I. kafla ákæru var framið fyrir uppkvaðningu fyrrgreinds dóms. Verður ákærða dæmdur hegningarauki hvað það brot varðar. Með öðrum brotum sínum rauf hann hins vegar skilorð dómsins. Verður hann því dæmdur upp og ákærða gerð refsing í einu lagi, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga en að auki með vísan til 77. og 78. gr. laganna.

Varðandi líkamsárás samkvæmt 2. lið I. kafla ákæru eru ekki efni til þess að líta til 3. mgr. 218. gr. c en ósannað er að atvik hafi verið með þeim hætti er í ákvæðinu greinir.

Varðandi líkamsárás samkvæmt 4. ákærulið í II. kafla ákæru horfir til þyngingar að háttsemi ákærða var afar vítaverð. Til þess er að líta að faðir ákærða gerði árangurslausa tilraun til að telja honum hughvarf og hindra inngöngu í verslun Nova. Þá vissi ákærði að nálgunarbann hafði nýverið runnið sitt skeið en ákvörðun um það var ekki tekin að tilefnislausu. Við ákvörðun refsingar verður því litið til 1. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga en tengsl brotaþola og ákærða þykja hafa aukið á grófleika verknaðarins.

Að öllu framangreindu virtu þykir hæfileg refsing ákærða ákveðin tíu mánaða fangelsi. Til frádráttar refsingu kemur óslitin gæsluvarðhaldsvist ákærða frá 4. janúar 2018.

Í málinu er af hálfu brotaþola gerð einkaréttarkrafa. Eins og hún er sett fram er hún tvíþætt, annars vegar krafa um miskabætur að fjárhæð 5.000.000 kr. og hins vegar fjárkrafa að upphæð 4.605.000 kr., en auk þess er krafist vaxta og dráttarvaxta.

Með vísan til 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur. Í málinu liggur ekki fyrir mat sálfræðings á andlegum afleiðingum brota ákærða gagnvart henni. Hins vegar má ljóst vera að brotin eru til þess fallin að valda brotaþola andlegum þjáningum. Til hliðsjónar er haft vottorð vitnisins I og framburður hennar fyrir dómi þar sem hún lýsir m.a. andlegri vanlíðan brotaþola. Eru miskabætur brotaþola ákveðnar 800.000 krónur en höfð er hliðsjón af fordæmum Hæstaréttar í sambærilegum málum. Ber krafan vexti eins og nánar greinir í dómsorði og dráttarvexti frá því 30 dögum eftir að ákærða var birt bótakrafan, en það var við þingfestingu málsins. Fjárkrafa brotaþola er á hinn bóginn vanreifuð og verður henni vísað frá dómi.

Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða helming málsvarnarlauna og þóknun réttargæslumanns brotaþola. Annan sakarkostnað, 59.160 kr., greiði ákærði að fullu, en hann tengist þeim liðum ákæru er ákærði var sakfelldur fyrir.

Við ákvörðun málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef, er höfð hliðsjón af sundurliðaðri tímaskýrslu verjanda svo og reglum Dómstólasýslunnar um málsvarnarlaun eða þóknun til verjanda og þóknun til réttargæslumanna nr. 11/2018, einkum 1., 3. og 5. gr. Litið er til vinnu verjandans á rannsóknarstigi en hún var veruleg og hófst á árinu 2016. Að framangreindu virtu og þegar virt er til eðlis sakarefnis og umfangs málsins þykja málsvarnarlaun verjandans hæfilega ákveðin 2.076.380 krónur og greiði ákærði eins og fyrr segir helming þeirra en sama hlutfall greiðist úr ríkissjóði. Varðandi þóknun réttargæslumanns brotaþola vísast einnig til framangreindra reglna. Við ákvörðun er litið til vinnu H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns sem var réttargæslumaður brotaþola á rannsóknarstigi, að undanskilinni vinnu sem unnin var í tengslum við kröfu um nálgunarbann sem þegar er greidd. Þykir þóknun hennar miðað við umfang hæfilega ákveðin 379.440 krónur. Þá er þóknun K-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns hæfilega ákveðin 768.920 krónur og greiði ákærði helming hennar en sama hlutfall greiðist úr ríkissjóði. Kröfu um útlagðan kostnað réttargæslumanns er vísað frá en hún er ekki studd gögnum.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Ákærði, A-kk-nf A-kk-nf, sæti fangelsi í tíu mánuði.

Til frádráttar refsingu komi óslitið gæsluvarðhald ákærða frá 4. janúar 2018.

Ákærði greiði brotaþola, X, 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. nóvember 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 17. maí 2018 til greiðsludags.

Ákærði greiði helming af 2.076.380 króna málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, á móti sama hlutfalli sem greiðist úr ríkissjóði, helming 379.440 króna þóknunar réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns og helming 768.920 króna þóknunar K-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, á móti sama hlutfalli sem greiðist úr ríkissjóði og 59.160 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)