E-1573/2014

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 27. apríl 2015, er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 22. apríl 2014.

Stefnandi er Þ-kvk-nf Ó-kvk-nf A-kvk-nf G-kvk-nf, [...], Kópavogi. Stefndi er Tryggingamiðstöðin hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Endanleg dómkrafa stefnanda er sú að hið stefnda tryggingafélag verði dæmt til að greiða stefnanda 3.235.278 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum af 1.007.500 krónum frá 30. september 2010 til 16. mars 2011, af 3.235.278 krónum frá þeim degi til 8. maí 2014 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt málskostnaðaryfirliti, eins og eigi væri um að ræða gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Þá krefst stefndi þess að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Með bréfi innanríkisráðuneytisins, dagsettu 21. janúar 2014, var stefnanda veitt gjafsókn í máli, sem hún hygðist höfða gegn stefnda til endurupptöku á mati á afleiðingum umferðarslyss sem hún varð fyrir 30. september 2010. Var gjafsóknin takmörkuð við rekstur málsins fyrir héraðsdómi.

II.

Fyrir liggur að hinn 11. september 2004 var ekið aftan á bifreið sem stefnandi var farþegi í. Af læknisvottorði H-kk-ef D-kk-ef heimilislæknis, dagsettu 12. nóvember 2007, er ljóst að stefnandi leitaði ekki á slysadeild í kjölfar þess en leitaði til læknisins 15. september 2004 og kvartaði þá um verki í hálsi, hnakka og einnig í vinstri síðu.

Stefnandi lenti aftur í umferðarslysi 13. júní 2005 þar sem hún var farþegi í framsæti bifreiðar sem ók út af á mikilli ferð. Slysið hafði varanlegar afleiðingar í för með sér fyrir stefnanda og sammæltust vátryggingarfélag ökutækisins, Vátryggingarfélag Íslands hf., og þáverandi lögmaður stefnanda að fela R-kk-þgf J-kk-þgf lækni og I-kk-þgf S-kk-þgf hrl. að meta afleiðingar umferðarslyssins. Samkvæmt matsgerðinni var varanlegur miski samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 metinn 8 stig og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. laganna 10%. Samkvæmt læknisvottorði H-kk-ef D-kk-ef frá 8. mars 2011 leitaði stefnandi til Heilsugæslunnar Lágmúla í júlí 2008 vegna stoðkerfiskvartana vegna verkja og stirðleika í herðum og höfuðverk. Við skoðun kom í ljós að hún var með eymsli í herðum og hnakkafestum. Þá kemur fram að hún hafi fengið tilvísun á sjúkraþjálfara en jafnframt að ekki hefði verið um að ræða frekari kvartanir stefnanda vegna stoðkerfisins þar til hún slasaðist enn á ný í umferðarslysi 30. september 2010.

Í málinu liggur frammi matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dagsett 11. febrúar 2008, sem aflað var af þáverandi lögmanni stefnanda og Vátryggingafélagi Íslands hf. til að meta afleiðingar umferðarslyssins 13. júní 2005. Var niðurstaðan sú að miski var metinn til 8 stiga og varanleg örorka taldist réttilega metin 10%.

Í slysinu 30. september 2010 var stefnandi ökumaður bifreiðar sem ók aftan á aðra bifreið sem var kyrrstæð á rauðu ljósi. Samkvæmt læknisvottorði H-kk-ef D-kk-ef, dagsettu 8. mars 2011, leitaði stefnandi ekki á slysadeild en kom tveimur vikum síðar á Heilsugæslustöðina Lágmúla og þá hafi komið í ljós við skoðun eymsli í hnakkafestum báðum megin og þá hafi herðavöðvar verið aumir og spenntir. Hreyfingar í hálsliðum hafi verið óhindraðar og eðlilegar. Hefði verið talið að eymsli stefnanda væru einkenni vöðvabólgu eða hálshnykks. Gögn málsins sýna að stefnandi leitaði til heimilislæknis síns á nýjan leik 18. og 27. janúar 2011 vegna bakverkja.

Stefndi og nýr lögmaður stefnanda sammæltust um að fela R-kk-þgf J-kk-þgf lækni og S-kk-þgf B. H-kk-þgf hrl. að meta afleiðingar þessa umferðarslyss samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Er matsgerð þeirra dagsett 5. september 2012. Í samantekt og áliti matsgerðarinnar segir:

„Matsmenn telja að einkennalýsing á einkennum eftir slysið 30.09.2010 sé ekki á marktækan hátt frábrugðin einkennalýsingu við mat á afleiðingum umferðarslyssins 13.06.2005. Skoðun á matsfundi nú 14.06.2012 er svipuð og á matsfundi vegna afleiðinga fyrra slyss, þ.e. 01.02.2008. Verður því ekki séð að um neinar varanlegar afleiðingar sé að ræða vegna afleiðinga umferðarslyssins 30.09.2010.

Ekki er um að ræða varanlegan miska né örorka.“

Stefnandi leitaði til dr. B-kk-ef J-kk-ef bæklunarskurðlæknis og segir í vottorði hans, dagsettu 2. mars 2013, að við 4. janúar sama ár, hafi stefnandi verið með eymsli í hálsi og mjóbaki og verki við snúning um brjósthrygg. Þá hafi hún verið með „klikk lík einkenni“ frá báðum mjöðmum en með fulla hreyfigetu.

Stefnandi leitaði til nýs lögmanns sem réð þá S-kk-þf S-kk-þf lækni og H-kk-þf I. G-kk-þf lögfræðing til að vinna fyrir stefnanda matsgerð þar sem fram komi mat á afleiðingum umferðarslyssins 30. september 2010. Er tekið fram að tiltekin atriði skuli metin eftir 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Matsgerðin er dagsett 7. apríl 2014. Var það mat matsmannanna að stefnandi hefði við umrætt slys hlotið tognun á hálsi, með meðfylgjandi leiðniverk upp í höfuð ásamt höfuðverk, tognun í mjóbaki með leiðniverk niður í vinstra mjaðmasvæði sem ykist við allt álag. Var það niðurstaða matsmannanna að varanlegur miski yrði metinn til 10 stiga og varanleg örorka næmi 5%.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 8. apríl 2014, til stefnda var krafist bóta á grundvelli framangreindrar matsgerðar S-kk-ef S-kk-ef læknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings. Er því lýst í stefnu að ekkert svar hafi borist við erindinu og því hafi stefnandi verið knúin til að höfða mál þetta.

III.

Stefnandi byggir dómkröfu sína á því, að hún hafi lent í slysi 30. september 2010 og orðið fyrir varanlegum áverkum sem séu í orsakatengslum við slysið. Eigi hún því rétt á bótum samkvæmt 92. gr. umferðalaga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. sömu laga. Stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu ef sannað yrði að orsakasamband væri milli áverka stefnanda og árekstursins. Orsakatengsl séu staðfest með vottorðum lækna og sjúkraþjálfara, auk þess sem fyrir liggi matsgerð þeirra S-kk-ef S-kk-ef læknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings þar sem miski vegna slysaáverkanna sé metinn 10% vegna slyssins og varanleg örorka 5%. Krafa stefnanda sé grundvölluð á því mati, dagsettu 7. apríl 2014, og sundurliðist krafan svo:

Miskabætur: 10.075.000 x 10% kr. 1.007.500

Bætur fyrir varanlega örorku á vinnumarkaði:

3.025.000x16,923 x 5% kr. 3.013.000

Samtals krafa án lögmannskostnaðar og vaxta kr. 4.020.800

Tölulegur útreikningur kröfunnar sé þannig: Bætur fyrir miska séu grundvallaðar á framangreindri matsgerð S-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef G-kk-ef og 4. grein skaðabótalaga, þannig: 4.000.000x8267 (lánskjaravísitala þegar krafan er gerð)/3282=10.075.000, sbr. og 15. grein skaðabótalaga.

Bætur fyrir varanlega örorku séu byggðar á sömu matsgerð og skaðabótalaga. Árlaunaviðmið sé byggt á launum árin 2010 til og með 2008, þannig: Laun árið 2008 2.634.048 krónur x launavísitala á stöðugleikatímapunkti 16. mars 2011 sem sé 7772 deilt með launavísitölu 1. janúar 2009 sem sé 7525=2.440.000 krónur. Laun 2009 2.962.893 krónur x 772/launavísitala 1. janúar 2010 sem sé 7450=3.091.000 krónur. Laun 2010 2.890.264 krónur x 7772/vísitala 1. janúar 2011, sem sé 7823=2.871.000 krónur. Meðallaun fyrir slys 2.800.600 krónur x iðgjaldahækkun=3.025.000 krónur. Aldursstuðull á stöðugleikatímapunkti þegar tjónþoli sé 21 árs og 4 mánaða gömul sé 16,923.

Stefnandi byggir á því, að ekki hafi verið haldið nægilega vel á máli hennar eftir umrætt slys. Ekki hafi verið aflað læknisvottorðs frá bæklunarlækni en eðlilegast hefði verið að þáverandi lögmaður hennar hefði sent hana eins fljótt og hægt var til bæklunarlæknis eftir slysið. Þessi yfirsjón fyrrum lögmanns hennar hafi m.a. leitt til þess, að áverkar hennar hafi ekki verið rétt greindir í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef frá 5. september 2012, hvorki út frá þáverandi fyrirliggjandi forsendum né almennum staðreyndum. Staðfesti síðari tíma vottorð lækna og vottorð sjúkraþjálfara, sem stefnandi telji að hafi ríkt sönnunargildi, þá ályktun hennar. Þá staðfesti vel rökstudd og ítarleg matsgerð þeirra S-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings, að stefnandi hafi hlotið varanlega örorku og miska í slysinu í september 2010.

Matsgerð R-kk-ef J-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef hafi takmarkað sönnunargildi, m.a. vegna þess að ekki hafi verið aflað nægilegra læknisfræðilegra gagna um áverka stefnanda í slysinu í september 2010. Þá hafi R-kk-nf á þessum tíma verið trúnaðarlæknir Vátryggingafélags Íslands hf. og gætt hagsmuna þess félags vegna krafna á hendur félaginu í slysamálum. S-kk-nf B. H-kk-nf starfi fyrir samtök atvinnulífsins, þar sem stefndi stefndi sé félagsaðili. Þannig megi draga hlutleysi þeirra sem matsmanna í efa með réttu. Þá sé ljóst að sá lögmaður, sem staðið hafi að matinu fyrir stefnanda, hafi ekki aflað vottorðs frá bæklunarlækni en dómafordæmi Hæstaréttar Íslands sýni að nauðsynlegt sé að bæklunarlæknir greini afleiðingar slysa svo hægt sé að meta með vissu líkamstjón tjónþola. Vísar stefnandi til nokkurra dóma þar sem t.d. sé byggt á því, að upphaf fyrningafrests megi rekja til þess að bæklunarlæknir greini áverka eftir slys, sbr. dóma réttarins í málum nr. 615/2007, nr. 661/2007, nr. 259/2008 og nr. 536/2008. Sé því ljóst að ótækt sé að meta varanlega afleiðingar slyss, án þess að vottorð frá bæklunarlækni liggi fyrir.

Þá vísar stefnandi einnig til 10. gr. skaðabótalaga með síðari breytingum, samkvæmt 9. gr. laga nr. 37/1999, þar sem byggt sé á því, að annað hvort biðji tjónþoli um mat á afleiðingum slysa einhliða eða viðkomandi tryggingafélag, sem annar hvor aðili geti síðan borið undir örorkunefnd eða dómkvadda matsmenn. Ekki sé gert ráð fyrir sameiginlegu mati, nema því sé beint til örorkunefndar. Hafi þessi breyting verið gerð á skaðabótalögunum með 9. gr. laga nr. 37/1999 eftir miklar deilur um framkvæmd mats á líkamstjóni í þeim tilfellum sem lögmaður tjónþola tilnefndi einn matsmann til matsgerðar og tryggingafélagið annan sem komust að ákveðnu samkomulagi um afleiðingar slysaáverka. Varðandi utanréttarmöt hefði verið talið eðlilegra að ekki væri leitað eftir „samkomulagsmati“, heldur beðið um einhliða mat einhliða þar sem komist væri að réttri niðurstöðu, að mati matsmanna, en ekki farið bil beggja.

Sé enn fremur ljóst, að matsmennirnir R-kk-nf J-kk-nf og S-kk-nf B. H-kk-nf hafi einblínt á fyrra slys stefnanda og afleiðingar þess, bæði varðandi mat á læknisfræðilegri örorku og vegna mats á varanlegri örorku. Leiði það til þess að mat þeirra hafi verið rangt í meginatriðum, t.d. þar sem ekki hafi veri horft til vinnugetu stefnanda fyrir slysið í september 2010. Varðandi sanngirnismatið vísar stefnandi til dóms Hæstaréttar Íslands frá 1999 á bls. 1666 í dómasafni réttarins og bendir á að við mat á varanlegri skerðingu á getu stefnanda til að afla vinnutekna vegna afleiðinga slyssins, verði m.a. að líta til þeirra kosta, sem hún hafi átt á atvinnu sem sanngjarnt sé að ætlast til að hún starfaði við, sbr. 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Um atvinnugetu sína fyrir slysið vísar stefnandi til framlagðra upplýsinga um tekjur hennar þar sem fram komi að hún hafi unnið fulla vinnu fyrir slysið 2010 en hafi eftir það átt í erfiðleikum með vinnu. Ljóst sé að ekki sé tekið tillit til þessa í matsgerð þeirra R-kk-ef og S-kk-ef frá 5. september 2012.

Bendir stefnandi einnig á að í greinagerð með 5. gr. skaðabótalaga komi skýrlega fram að beita eigi sanngirnismati við mat á varanlegri örorku. Í upphaflegu mati hafi ekki verið gætt nægilega að sanngirni og hafi stefnandi ekki verið látin njóta vafans í því samhengi. Því byggi stefnandi á því að upphaflega matið hafi ekki verið unnið á réttan hátt. Rökstuðningur fyrir niðurstöðu matsmanna í matsgerðinni frá 5. september 2012 sé nánast enginn, enda hafi þá legið fyrir afar takmörkuð læknisfræðileg gögn um heilsu stefnanda í kjölfar slyssins. Nú liggi fyrir ítarlegri gögn sem staðfesti að stefnandi hafi hlotið tognun í hálsi og baki og leiðniverk niður í vinstra mjaðmasvæði, auk þess sem einkenni frá hálsi og baki aukist við allt álag. Þótt stefnandi hafi áður lent í slysi og hlotið álíka meiðsl að einhverju leyti, séu öll einkenni útbreiddari og verri nú. Þá gefi gögn málsins einnig nokkra vissu um að umræddir áverkar séu í orsakasamhengi við slysið hinn 30. september 2010. Sé augljóst að um orsakasamhengi í tíma sé að ræða, enda hafi stefnandi verið fullvinnufær fyrir slysið en hafi lítið getað unnið vegna verkja eftir slysið. Það orki því tvímælis að matsmenn, sem unnu matsgerðina frá 5. september 2012, hafi komist að áðurnefndri niðurstöðu.

Sú matsgerð, sem stefnandi byggi kröfur sínar í máli þess á, sé hins vegar unnin á réttan hátt, auk þess að vera betur og ítarlegar rökstudd. Hljóti það að hafa þýðingu í máli sem þessu. Þá sé einnig ljóst að þau einkenni, sem stefnandi hafi kvartað yfir eftir slysið árið 2010, séu ekki algjörlega eins og eftir slysið 2005. Loks ítreki stefnandi að breytt vinnugeta hennar eftir slysið 2010 sanni það með fullnægjandi hætti.

Stefnandi bendir einnig á að tryggingafélög eigi að hafa hagsmuni tjónþola/vátryggðra í heiðri í málum sem þessum, samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga nr. 56/2010 og því beri að fara eftir þeim sanngirnissjónarmiðum (matssjónarmiðum), sem kveðið sé á um í greinargerð með 5. gr. laganna. Með því einu móti séu slíkar matsgerðir málefnalegar og í samræmi við lög. Einnig beri að afla nauðsynlegra gagna svo viðkomandi mál verði nægilega upplýst, áður en mat fari fram. Byggir stefnandi á því, að gengið hafi verið á svig við þessi megin matssjónarmið með mati þeirra R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. sem hafi því afar takmarkað sönnunargildi í málinu.

Stefnandi skírskotar til framangreindra lagareglna, til bótakafla umferðarlaga nr. 50/1987, sérstaklega 92. gr. laganna, sbr. II. hluta laga nr. 30/2004, um persónutryggingar, þar sem um slysatryggingu sé að ræða. Þá vísar stefnandi til skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum og athugsemda í greinargerð með 5. gr. laganna. Um útreikning bótakröfu vísar stefnandi til ákvæða skaðabótalaga eins og þau voru á slysdegi, þ.e. til 4. og 5. gr. laganna og til 7. gr. varðandi árlaunaviðmið. Einnig vísar stefnandi til reglna skaðabótaréttar um sennilega afleiðingu og til reglna um sönnunargildi vottorða heilbrigðisstarfsmanna, sbr. 1. mgr. 60. gr. einkamálalaga og 19. gr. laga nr. 34/2012, um heilbrigðisstarfsmenn, sbr. reglur nr. 586/1991.

IV.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að umferðaróhappið 30. september 2010 hafi ekki haft í för með sér varanlegar afleiðingar eða varanlegt heilsutjón fyrir stefnanda sem sé bótaskylt samkvæmt 92., sbr. 88. gr., umferðarlaga nr. 50/1987. Örorkumatsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., dagsett 5. september 2012, staðfesti að þau eymsli, sem hafi háð stefnanda eftir þetta umferðarslys, séu hin sömu og um sé fjallað í örorkumatsgerð R-kk-ef J-kk-ef, læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dagsettri 11. febrúar 2008. Fór síðarnefnt örorkumat fram í kjölfar umferðarslyss stefnanda 13. júní 2008. Bætur fyrir þá áverka hafi þegar verið greiddar. Hafa verði í huga að um mjög vægan árekstur var að ræða og tjón á bifreiðinni, sem stefnandi hafi ekið aftan á, hafi verið óverulegt eða, eins og segi í mati þeirra R-kk-ef og S-kk-ef, hafi verið um að ræða nánast ógreinanlegar skemmdir.

Af stefnu og framlagðri beiðni lögmanns stefnanda um sérfræðimat megi ráða að óskað hafi verið sérfræðimats á grundvelli 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Sú lagagrein vísi eingöngu til þess að þegar sérfræðilegt álit liggi fyrir, eins og í þessu tilviki, geti hvor um sig, tjónþoli eða sá sem krafinn er bóta, borið álitið undir örorkunefnd. Stefnandi hafi ekki óskað eftir því, að sérfræðilegt álit þeirra R-kk-ef og S-kk-ef yrði borið undir örorkunefnd og verði beiðni hans um sérfræðimat frá þeim S-kk-þgf og H-kk-þgf I-kk-þgf með engu móti heimfærð undir þessa lagagrein.

Stefndi vísar til þess að hann og þáverandi lögmaður stefnanda hafi sammælst um að fela R-kk-þgf J-kk-þgf lækni og S-kk-þgf B. H-kk-þgf hrl. að meta afleiðingar umferðarslyssins 30. september 2010 samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Niðurstaða matsgerðar þeirra hafi verið sú, að hvorki væri um að ræða varanlegan miska né varanlega örorku. Ekkert bótauppgjör hafi því farið fram. Hvorki þáverandi lögmaður stefnanda né sá, sem við málinu tók, hafi kosið að bera matsgerð þeirra R-kk-ef og S-kk-ef undir örorkunefnd, eins og þeim hafi verið heimilt að gera samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga. Matsgerð þeirra R-kk-ef og S-kk-ef sé því sú eina, sem hægt sé að leggja til grundvallar í máli þessu. Ekki hafi verið sýnt fram á að ágallar hafi verið á framkvæmd örorkumats R-kk-ef og S-kk-ef eða þeirri gagnaöflun sem hafi farið fram í aðdraganda þess. Nú liggi hins vegar fyrir að stefnandi sé óánægður með niðurstöður matgerðarinnar.

Þegar annar aðila, sem tekið hafi þátt í að afla örorkumats með framangreindum hætti, telji niðurstöðu matsgerðar ranga, geti hann reynt að fá þeirri niðurstöðu hnekkt með tvennum hætti. Annars vegar með því að skjóta málinu til örorkunefndar, sbr. 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þar sem beinlínis sé að finna lögbundið úrræði til að skjóta fyrirliggjandi örorkumati til lögskipaðrar nefndar til endurskoðunar. Hins vegar eigi hann þess kost að óska eftir dómkvaðningu matsmanna samkvæmt IX., sbr. XII., kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Þessi úrræði hafi stefnandi ekki nýtt sér en þess í stað farið þá leið að velja sér einhliða tiltekna menn til að framkvæma örorkumat upp á nýtt. Sönnunargildi matsgerðar, sem aflað sé með þessum hætti, geti aldrei verið meira en sönnunargildi matsgerðar, sem aðilar máls hafi aflað í sameiningu, hvort sem um sé að ræða mat á líkamstjóni eða öðrum atriðum. Fyrri lögmaður stefnanda hafi haft fullt umboð til að standa að öflun örorkumatsgerðar fyrir hönd stefnanda og þótt stefnandi hafi kosið að skipta um lögmann eftir að niðurstaða matsgerðarinnar lá fyrir, breyti það ekki því að matsins hafi verið aflað í hans umboði.

Stefndi bendir á að örorkumatsgerð sé sönnunargagn um afleiðingar slyss sem einstaklingur hefur orðið fyrir og blasi við að sönnunargildi matsgerðar, sem aðilar hafi aflað í sameiningu, hafi allt annað og meira sönnunargildi en matsgerð, sem stefnandi hafi aflað síðar upp á eigin spýtur hjá mönnum sem hafi verið honum þóknanlegir. Sönnunargildi matsgerðar þeirra S-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef I. G-kk-ef sé því mjög takmarkað, ef nokkuð.

Af stefnu verði ráðið, að stefnandi byggi kröfur sínar um endurskoðun málsins ekki á 11. gr. skaðabótalaga en samkvæmt ákvæðinu sé, að kröfu tjónþola, heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorkubætur. Skilyrði endurupptöku séu þau, að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður hafi verið talið. Hvorugt þessara skilyrða sé til staðar í tilviki stefnanda.

Þegar matsgerðir þeirra R-kk-ef og S-kk-ef annars vegar og S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef hins vegar séu bornar saman komi m.a. eftirfarandi í ljós.

1. Á matsfundi 14. júní 2012 hjá þeim R-kk-þgf og S-kk-þgf hafi stefnandi ekki kvartað yfir einkennum frá hálsi, sbr. kaflann, „Núverandi einkenni“ en þar segi: „Hún segist áður hafa haft höfuðverk og verki frá hálsi og brjósthrygg en hafi nú verki í mjóbaki“.

Á matsfundi 21. mars 2014 hafi stefnandi hins vegar kvartað yfir einkennum frá hálsi, eins og fram komi í matsgerð þeirra S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef.

2. Í matsgerð R-kk-ef og S-kk-ef segi: „Skoðun er lýst í fyrri matsgerð þannig að fullur hreyfiferill er í hálsi og hrygg eins og við skoðun á matsfundi.“

Í matsgerð þeirra S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef segi: „Við skoðun á hálsi kemur í ljós að hreyfing þar er nokkuð skert“.

3. Matsgerð S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef:

Snúningshreyfing til hægri og vinstri er 80°.

Hallahreyfing til hægri og vinstri er 40°.

Rétta aftur á við er full.

Vantar tvær fingurbreiddir upp á að hakan nemi við bringu.

Matsgerð S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef:

Snýr höfði 80° til beggja hliða.

Hallar höfði 30° til beggja hliða.

Hallar höfðinu 60° aftur á bak.

Vantar tvær fingurbreiddir upp á að hakan nemi við bringu.

Álit þeirra S-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef I. G-kk-ef á varanlegum miska og varanlegri örorku feli því í sér endurskoðun á mati R-kk-ef J-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef, sem gert hafi verið á árinu 2012, en taki hvorki til síðar fram kominna breytinga á metnum einkennum stefnanda né til mats á einkennum sem síðar kunni að hafa komið fram.

Sá reginmunur sé á þessum matsgerðum að R-kk-nf og S-kk-nf beri áverka stefnanda eftir umferðarslysið 30. september 2010 saman við afleiðingar slyssins 13. júní 2005 og komist að þeirri niðurstöðu að engir þeir áverkar séu til staðar sem ekki hefðu áður verið metnir. Enginn sambærilegur samanburður sé í matsgerð þeirra S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef.

Þá byggi stefndi sýknukröfu sína á því, að hækkun á varanlegri örorku samkvæmt mati S-kk-ef og H-kk-ef I-kk-ef sé óveruleg frá mati þeirra R-kk-ef og S-kk-ef eða 5%. Hæstiréttur Íslands hafi í fjölmörgum dómum sínum staðfest að hækkun á varanlegri örorku um 5% teljist ekki veruleg hækkun sem leiði til endurskoðunar samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga. Vísi stefndi í því sambandi til dóma réttarins nr. 411/2002, nr. 514/2002, nr. 199/2003 og nr. 516/2009.

Stefndi gerir athugasemdir við útreikning kröfugerðar í stefnu. Samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga skuli árslaun til ákvörðunar bóta teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksár fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðist við. Umferðaróhappið hafi átt sér stað 30. september 2010 og skuli því launaviðmiðun byggja á launum áranna 2007-2009 en ekki 2008-2010 eins og gert er í stefnu. Þá eru tekjur árið 2008 samkvæmt útreikningi í stefnu ekki þau sömu og fram koma á framlögðu yfirliti. Framsetning dómkröfunnar sé því í ósamræmi við skýlausan áskilnað laga og ekki dómtæk.

Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til umferðarlaga nr. 87/1987, skaðabótalaga nr. 50/1993, meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129 gr., laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V.

Ágreiningur máls þessa lýtur að því hvort stefnandi eigi rétt á greiðslu bóta vegna þess að hún hafi orðið fyrir tjóni í umferðarslysi 30. september 2010. Stefnandi byggir dómkröfu sína á því að með framlagðri matsgerð S-kk-ef S-kk-ef læknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings, dagsettri 7. apríl 2014, og vottorðum lækna og sjúkraþjálfara séu sönnuð orsakatengsl milli tjóns stefnanda og framangreinds slyss. Þá byggir stefnandi á því að ekki verði í málinu byggt á matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl., dagsettri 5. september 2012, þar sem ekki hafi verið aflað nægilegra gagna áður en vinna við það mat fór fram, auk þess sem stefnandi telur niðurstöðu þeirra ranga. Þá gerir stefnandi athugasemdir við hæfi höfunda matsgerðarinnar. Loks vísar stefnandi til 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1999, þar sem gert sé ráð fyrir því, að annað hvort biðji tjónþoli einhliða um mat á afleiðingum slysa eða viðkomandi tryggingafélag en ekki sé gert ráð fyrir því að aðilar sammælist um að afla sérfræðimats. Við munnlegan málflutning kom fram að krafa stefnanda sé ekki endurupptökukrafa í skilningi 11. gr. skaðbótalaga, enda hafi ekkert uppgjör farið fram vegna umrædds slyss.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að framangreint slys hafi hvorki haft í för með sér varanlegar afleiðingar né varanlegt heilsutjón fyrir stefnanda sem sé bótaskylt samkvæmt 92. gr., sbr. 88. gr., umferðarlaga nr. 50/1987. Vísar stefndi til niðurstöðu matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. Þar hafi verið staðfest að þau eymsli, sem háðu stefnanda eftir slysið, séu hin sömu og fjallað hafi verið um í örorkumatsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dagsettri 11. febrúar 2008, sem unnin hafi verið í kjölfar umferðarslyss sem stefnandi lenti í 13. júní 2005. Bætur fyrir það slys hafi þegar verið greiddar. Stefndi hafnar því að framlögð beiðni stefnanda um sérfræðimat S-kk-ef S-kk-ef læknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings verði byggð á ákvæðum 10. gr. skaðabótalaga, svo sem fullyrt sé í beiðninni. Þá gerir stefndi athugasemdir við síðastnefnda matsgerð og bendir jafnframt á að hækkun á varanlegri örorku samkvæmt því mati sé óveruleg frá því sem fram komi í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. Loks gerir stefndi í greinargerð sinni athugasemdir við útreikning á kröfu stefnanda í stefnu.

Fyrir liggur að lögmenn aðila leituðu í sameiningu mats á örorku stefnanda eftir slysið 30. september 2010 sem mál þetta lýtur að. Ekkert er fram komið sem bendir til annars en að þáverandi lögmaður stefnanda hafi haft heimild til þess, enda er ekki á öðru byggt af hálfu stefnanda, þótt hún telji að hagsmuna sinna hafi ekki verið gætt sem skyldi. Það er mat dómsins, sem skipaður er tveimur sérfræðingum á sviði bæklunarlækninga, að skortur á fyrirliggjandi læknisfræðilegum gögnum, m.a. vottorði bæklunarlæknis, hafi ekki valdið því að áverkar stefnanda hafi verið ranglega greindir í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. Þá verður hvorki fallist á það með stefnanda að fyrri störf R-kk-ef fyrir Vátryggingafélags Íslands né starf S-kk-ef hjá Samtökum atvinnulífsins rýri sönnunargildi matsgerðarinnar. Engin frekari haldbær rök hafa verið færð fram fyrir þeirri fullyrðingu að ekki hafi verið „nægilega vel haldið á máli“ stefnanda af hálfu þáverandi lögmanns hennar og verður því ekki á þeim byggt.

Í matsgerð R-kk-ef og S-kk-ef kemur fram að við læknisskoðun á stefnanda 14. júní 2012 hafi komið í ljós að við framsveigju á hálsi hafi vantað tvær fingurbreiddir á að haka næmi við bringu, rétta aftur á við hafi verið full en óþægindi í endastöðu. Snúningshreyfing til hægri og vinstri sé 80° og hallahreyfing til hægri og vinstri sé 40°. Þá segir að við framsveigju á hrygg nái stefnandi fingrum í gólf, rétt aftur á við sé full en óþægindi í endastöðu. Þreifieymsli séu í hnakkafestum beggja vegna, niður háls og herðar hægra megin í brjósthrygg við herðablað en ekki vinstra megin í brjósthrygg. Þá séu þreifieymsli í mjóbaki hægra og vinstra megin og út á mjaðmakamba vinstra og hægra megin en engin þreifieymsli yfir hryggjartindum. Loks segir að taugaskoðun efri og neðri útlima sé eðlileg og þá geti stefnandi gengið upp á tær og hæla, kropið niður og risið upp. Í matsgerðinni er síðan rakið hvernig einkennum vegna slyssins 13. júní 2005 er lýst í matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl., dagsettri 11. febrúar 2008, og þau borin saman við þau einkenni sem fram komu eftir slysið 30. september 2010 og hér hafa verið rakin. Síðan segir:

„Matsmenn telja að einkennalýsing á einkennum eftir slysið 30.09.2010 sé ekki á marktækan hátt frábrugðin einkennalýsingu við mat á afleiðingum umferðarslyssins 13.06.2005. Skoðun á matsfundi nú 14.06.2012 er svipuð og á matsfundi vegna afleiðinga fyrra slyss, þ.e. 01.02.2008. Verður því ekki séð að um neinar varanlegar afleiðingar sé að ræða vegna afleiðinga umferðarslyssins 30.09.2010. Ekki er um að ræða varanlegan miska né örorku.“

Stefnandi var ósátt við niðurstöðu framangreinds mats R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. og vildi ekki una matinu. Samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 getur hvor um sig, tjónþoli eða sá, sem krafinn er bóta, borið sérfræðilegt álit um örorku- og/eða miskastig tjónþola eða þá læknisfræðilegu þætti samkvæmt 2. og 3. gr. laganna sem meta þarf til þess að uppgjör bóta samkvæmt lögum þessum geti farið fram. Átti stefnandi því þann kost að bera niðurstöðu matsins undir örorkunefnd, svo sem henni var heimilt samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga, auk þess sem hún gat beiðst dómkvaðningar matsmanna til að fá matsgerðinni hnekkt. Verður ekki fallist á það með stefnanda að af ákvæðum 10. gr. skaðabótalaga verði ráðið að úrræði hennar hafi ekki verið tækt þar sem aðilar hafi sammælst um öflun matsgerðarinnar. Þá stóð það stefnanda nær að nýta sér framangreind úrræði, enda var hún, eins og áður greinir, ósátt við fyrirliggjandi niðurstöðu. Fyrir liggur að stefnandi gerði hvorugt en aflaði einhliða, án aðkomu stefnda, matsgerðar S-kk-ef S-kk-ef læknis og H-kk-ef I. G-kk-ef lögfræðings sem stefndi hefur mótmælt.

Stefnandi ber sönnunarbyrðina um tjón sitt. Ekki er fallist á að matsgerð sem stefnandi aflaði einhliða, án aðkomu stefnda að henni, hnekki matsgerð þeirri sem aðilar öfluðu sameiginlega. Er það mat dómsins, sem eins og áður greinir er skipaður tveimur sérfræðingum í bæklunarlækningum, að matsgerð R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. sé engum þeim annmörkum háð sem áhrif gætu haft á sönnunargildi hennar. Þá verður ekki fallist á það með stefnanda að við mat á varanlegri örorku hafi hvorki verið nægilega gætt að sanngirni, sbr. 5. gr. skaðabótalaga, né að stefnandi hafi ekki verið látin njóta vafans í því samhengi.

Í máli þessu krefst stefnandi bóta úr hendi stefnda vegna miska og varanlegrar örorku en eins og áður er rakið er það niðurstaða matsgerðar R-kk-ef J-kk-ef læknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hrl. að eftir slysið 30. september 2010 hafi hvorki verið um að ræða varanlegan miska né örorku. Er því ósannað að stefnandi hafi við slysið orðið fyrir því tjóni sem hún byggir dómkröfur sínar á vegna umrædds slyss. Óumdeilt er að bætur hafa verið greiddar að fullu vegna tjóns stefnanda sem hún hlaut í umferðarslysinu 13. júní 2005.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Stefnandi hefur gjafsókn í málinu og greiðist allur gjafsóknarkostnaður hennar því úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., sem telst hæfilega ákveðin 900.000 krónur.

Dóminn kveða upp A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari ásamt sérfróðu meðdómsmönnunum G-kk-þgf A-kk-ef bæklunarskurðlækni og R-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarskurðlækni.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af öllum kröfum stefnanda, Þ-kvk-ef Ó-kvk-ef A-kvk-ef G-kvk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef hdl., 900.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf

G-kk-nf A-kk-ef

R-kk-nf S-kk-nf