E-8575/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 29. mars 2011, var höfðað 25. júní 2009. Stefnendur eru Á-kk-nf B-kk-nf og L-kvk-nf G-kvk-nf, bæði til heimilis að Hringbraut 77, Reykjavík. Aðalstefndi er Ofanleiti ehf., Laugavegi 170, Reykjavík en varastefndi er F-kk-nf Þ-kk-nf F-kk-nf, Bjarkargötu 6, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnenda eru aðallega að aðalstefndi verði dæmdur til að þola ógildingu á afsali varastefnda til aðalstefnda, dagsettu 13. mars 2005 sem þinglýst var 18. apríl 2005 á 25% hluta jarðarinnar Skálár í Skagafirði, landnúmer 146-583 og fastanúmer 214-3453, 214-3456, 214-3457, 214-3458, 214-3461, 214-3464, 214-3454 og 214-3455. Þá krefjast stefnendur þess að aðalstefndi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað.

Til vara krefjast stefnendur þess að varastefndi verði dæmdur til að greiða þeim skaðabætur að fjárhæð 10.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. mars 2005 til 30. júlí 2009 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefjast stefnendur þess að varastefndi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað.

Dómkröfur aðalstefnda eru að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Þá krefst hann þess að stefnendum verði gert að greiða honum málskostnað auk virðisaukaskatts.

Dómkröfur varastefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Til vara krefst hann þess að kröfur stefnenda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst varastefndi þess að stefnendum verði gert að greiða honum málskostnað auk virðisaukaskatts.

II

Málavextir eru þeir að stefnendur eignuðust jörðina Skálá í Skagafirði á árinu 1993 og bjuggu þar til ársins 1995 þegar þau fluttu til útlanda en á því ári seldu þau varastefnda, F-kk-þgf Þ-kk-þgf F-kk-þgf, 50% eignarhluta í jörðinni og H-kk-þgf S. S-kk-þgf 25% eignarhluta. Kom fram á afsölunum að kaupendur tækju yfir þau veðlán sem á jörðinni hvíldu í samræmi við eignarhlutdeild. Sjálf héldu stefnendur eftir 25% eignarhlut í jörðinni.

Afsal það sem stefnendur krefjast ógildingar á í máli þessu varðar framangreindan eignarhlut stefnenda á hinum eftirstandandi 25% eignarhlut þeirra í jörðinni. Stefnendur útbjuggu afsal þetta sem var þannig úr garði gert að nöfn stefnenda voru rituð á afsalið sem afsalsgjafar og var það undirritað af þeirra hálfu. Var afsalið ódagsett, undirskriftir stefnenda ekki vottaðar og afsalshafa ekki getið. Í afsalinu kemur fram að kaupverð eignarhlutans sé að fullu greitt og að kaupandi taki að sér greiðslu þeirra veðskulda sem á eigninni hvíli.

Ber aðilum ekki saman um ástæður þess að stefnendur afhentu varastefnda umrætt afsal. Í stefnu kemur fram að stefnendur hafi verið búsettir erlendis á árunum 1995 til 2002. Árið 1996 hafi þau lent í tímabundnum fjárhagsörðugleikum og hafi þau óttast að skuldheimtumenn gengju að eignum þeirra. Af þeim sökum hafi þau afhent varastefnda það sem þau kalla drög að málamyndaafsali á 25% eignarhlut þeirra í Skálá sem ætlunin hafi verið að hann þinglýsti tímabundið á sitt nafn ef á þyrfti að halda. Hafi stefnendur hins vegar greitt úr fjárhagsörðugleikum fljótlega eftir að afsalið hafi verið gert og því hafi aldrei komið til þess að ráðstafanir yrðu gerðar í samræmi við það og hafi það aldrei verið fullklárað. Hafi stefnendur ekki orðið þess varir fyrr en í byrjun árs 2007 að aðalstefndi væri orðinn þinglýstur eigandi að eignarhlut þeirra. Fyrir dómi báru stefnendur að ekki hafi verið um málamyndagjörning að ræða heldur hafi þau staðið í þeirri trú að til stæði að stofna félag í kringum jörðina Skálá og hafi tilgangur með útgáfu umdeilds afsals verið að flytja eignarhlut þeirra inn í slíkt félag. Bera stefnendur að umrætt afsal hafi verið afhent varastefnda á árinu 1996.

Varastefndi heldur því fram að stefnendur hafi með afhendingu afsalsins veitt honum fulla og ótímabundna heimild til útfyllingar þess. Hafi ástæður þess verið þær að stefnendur hafi ekki um langa hríð getað staðið undir skuldbindingum sínum varðandi greiðslur á afborgunum áhvílandi lána og rekstrarkostnaðar fasteignarinnar. Hafi stefnendur og varastefndi komið sér saman um að varastefndi myndi annað hvort sjálfur taka við eigninni eða fá þriðja aðila til að taka yfir eignarhluta stefnenda. Þá hafi stefnendur verið í verulegum vanskilum með afborganir lána sem varastefndi hafi þurft að taka á sig. Varastefndi kveðst hafa fengið umrætt afsal í hendur á árinu 2001.

Hinn 13. mars 2005 afsalaði varastefndi 50% eignarhluta sínum í jörðinni til aðalstefnda og var umdeilt afsal stefnenda á 25% eignarhlut þeirra til aðalstefnda einnig dagsett þann dag. Var báðum afsölum svo þinglýst hjá embætti sýslumannsins á Sauðárkróki.

Hinn 2. febrúar 2010 var S-kk-nf Ó-kk-nf, hrl. og löggiltur fasteignasali, dómkvaddur að kröfu stefnenda til að meta verðmæti umdeildrar fasteignar og er matsgerð hans dagsett 25. febrúar 2010. Er niðurstaða matsgerðar sú að verðmæti fasteignarinnar allrar hefði hinn 30. júní 2009 verið 45.000.000 króna og hinn 13. mars 2005 hefði verðmæti hennar verið 40.000.000 króna. Hinn 21. september 2010 óskaði lögmaður varastefnda eftir því að hinn dómkvaddi matsmaður framkvæmdi viðbótarmat á verðmæti fasteignarinnar miðað við árið 2001. Samkvæmt viðbótarmatsgerð 7. október 2010 taldi matsmaður að verðmæti fasteignarinnar hefði á þeim tíma verið 25.000.000 króna.

Ágreiningur máls þessa lýtur aðallega að því hvort umrætt afsal sé haldið slíkum annmörkum að ógildingu varði, einkum hvort það hafi verið málamyndagerningur sem ekki hafi verið ætlað að hafa réttaráhrif samkvæmt efni sínu. Þá lýtur ágreiningur að því, verði ekki fallist á ógildingu afsalsins, hvort varastefnda beri að greiða stefnendum skaðabætur.

III

Stefnendur kveðast reisa aðalkröfu sína á því að afsal á 25% eignarhluta í jörðinni Skálá sé haldið slíkum annmörkum að ógildingu varði. Í fyrsta lagi sé á því byggt að um málamyndagerning hafi verið að ræða. Nánar tiltekið hafi verið um að ræða drög að málamyndaafsali sem ekki hafi verið ætlað að hafa áhrif samkvæmt efni sínu og það hafi fyrirsvarsmönnum aðalstefnda sem fengið hafi afsalið afhent verið fullljóst.

Þá hafi fyrirsvarsmönnum aðalstefnda mátt vera ljóst að umrætt afsal væri annmörkum háð að þessu leyti enda hafi stefnendur aldrei komið að málinu og hafi varastefndi ekki haft undir höndum skriflegt umboð til að koma fram fyrir þeirra hönd svo sem áskilið sé í 2. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Þá hafi aðalstefndi hvorki tekið yfir áhvílandi skuldir í samræmi við það sem greini í afsalinu né greitt stefnendum kaupverð fyrir jarðarhlutann svo sem afsalið tiltaki að þegar hafi verið gert og sé það til marks um að honum hafi verið ljóst að afsalinu hafi ekki verið ætlað að hafa þau réttaráhrif sem efni þess beri með sér. Þá hefði sú staðreynd að enginn kaupsamningur hafi verið gerður, svo sem tíðkist í fasteignaviðskiptum með réttu, átt að vekja upp spurningar að þessu leyti. Hafi aðalstefndi ekki haft beina vitneskju um að um málamyndagerning væri að ræða hafi honum þó í öllu falli mátt vera það ljóst og hann geti því ekki talist grandlaus þriðji maður í skilningi 34. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Verði ekki fallist á að aðalstefndi hafi verið grandsamur að þessu leyti sé vísað til undantekningarreglu síðari málsliðar 38. gr. laga nr. 7/1936. Telja stefnendur sýnt að skilyrði séu til að beita umræddri undantekningarreglu í því tilviki sem hér um ræðir. Ljóst sé að aðalstefndi hafi ekki gert neinar sérstakar ráðstafanir á grundvelli afsals fyrir 25% eignarhlut stefnenda umfram þær sem hann ella hefði gert á grundvelli afsals varastefnda til hans á 50% eignarhluta á jörðinni. Af þessu leiði að líta megi til vitneskju aðalstefnda um atvik sem komið hafi honum til vitundar eftir undirritun afsals, sbr. síðari málslið 38. gr. laga nr. 7/1936.

Til stuðnings þeirri staðhæfingu stefnenda að um málamyndagerning hafi verið að ræða vísist til yfirlýsingar H-kk-ef S. S-kk-ef sem jafnframt sé eigandi 25% eignarhluta í jörðinni Skálá. Í yfirlýsingu hans komi skýrt fram að hið umdeilda afsal hafi verið afhent varastefnda til málamynda.

Samkvæmt upplýsingum af vefsvæðinu nytjaland.is sé heildarstærð Skálár 1276 ha. Að mati stefnenda megi telja fráleitt að fyrirsvarsmenn aðalstefnda hafi getað talið það eðlileg viðskipti að félagið gæti keypt fjórðung af svo gríðarlega stórri jörð án þess að hitta eða ræða við seljendur svo mikið sem einu sinni. Þar við bætist sú staðreynd að engin greiðsla hafi komið í hlut stefnenda en sú staðreynd ein og sér hafi hlotið að gefa aðalstefnda tilefni til að álykta að ekki væri allt með felldu.

Í öðru lagi sé byggt á því að skilyrði séu til að ógilda umrætt afsal með vísan til 33. gr. laga nr. 7/1936. Í ljósi þess sem að framan sé rakið geti ekki talist annað en óheiðarlegt af hálfu aðalstefnda að bera afsalið fyrir sig. Þannig hafi atvik öll við samningsgerðina verið með þeim hætti að honum hafi ekki getað dulist að varastefndi gengi þar fram án vitundar og vilja stefnenda auk þess sem hann hafi ekki reitt af hendi nokkurt endurgjald til stefnenda né heldur yfirtekið áhvílandi skuldir. Verði ekki fallist á að ætla megi að hann hafi haft vitneskju um þessi atriði við undirritun afsalsins sé með sömu rökum og að framan greini vísað til undanþágureglu síðari málsliðar 38. gr. laga nr. 7/1936.

Loks sé vísað til 36. gr. laga nr. 7/1936 aðalkröfu stefnenda til stuðnings. Stefnendur telja ljóst að skilyrði séu til að víkja umræddu afsali til hliðar á grundvelli þess ákvæðis enda geti það ekki talist annað en bæði ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera fyrir sig afsal sem sé tilkomið með framangreindum hætti og án þess að afsalshafi hafi reitt nokkurt endurgjald af hendi til afsalsgjafa.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnenda um að hið umdeilda afsal verði ógilt geri þau varakröfu um skaðabætur úr hendi varastefnda. Þeirri kröfu til stuðnings vísa stefnendur til þess að umrætt afsal hafi verið afhent varastefnda til málamynda og bæði þeim og honum hafi verið fullljóst að því hafi ekki verið ætlað að hafa nokkur réttaráhrif. Þessari staðhæfingu til frekari stuðnings vísa stefnendur til áðurgreindra raka sem og áðurnefndrar yfirlýsingar H-kk-ef S. S-kk-ef. Með því að fara með það á annan hátt en um hafi verið samið þeirra á milli hafi varastefndi með saknæmum hætti bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart stefnendum á grundvelli almennra reglna þar að lútandi.

Bótafjárhæðin sé reist á matsverði jarðarinnar Skálár á því tímamarki þegar málamyndagerningurinn hafi verið undirritaður 13. mars 2005. Miðað við mat dómkvadds matsverð hafi heildarverðmæti allrar jarðarinnar á þeim tíma verið 40.000.000 króna og sé skaðabótakrafa stefnenda 25% þeirrar fjárhæðar eða 10.000.000 króna í samræmi við eignarhlutföll þeirra í jörðinni.

Þá sé gerð krafa um vexti af bótafjárhæðinni frá 13. mars 2005 samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þar til mánuður var liðinn frá þingfestingu málsins og dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laganna.

Um lagarök að öðru leyti en að framan er rakið vísa stefnendur til 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála varðandi aðild og til 1. mgr. 130. gr. þeirra laga varðandi málskostnaðarkröfu sína.

IV

Málsástæður aðalstefnda Ofanleitis ehf.

Aðalstefndi krefst sýknu á þeim grundvelli að hann hafi eignast umræddan 25% eignarhlut í jörðinni Skálá samkvæmt löglegu afsali útgefnu 13. mars 2005. Hann hafi verið grandlaus um annað en að varastefndi F-kk-nf Þ-kk-nf hefði fulla heimild til að afsala jörðinni með þeim hætti sem í afsalsgerningnum hafi staðið. Hafi viðskiptin með jarðhlutann milli aðalstefnda og varastefnda og atvik öll að afsalsgerðinni verið með eðlilegum hætti. Verði því ekki haldið fram með neinum rökum að óeðlilega hafi verið staðið að afsalsgerðinni og það að ekki hafi verið gerður kaupsamningur sé ekkert óvanalegt.

Telji dómurinn að um hafi verið að ræða málamyndagerning milli stefnenda og varastefnda sé ljóst að ákvæði 34. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eigi við um stöðu aðalstefnda.

Sé því harðlega mótmælt að það teljist óheiðarlegt af aðalstefnda að bera afsalið fyrir sig. Hafi varastefndi verið að afsala samtals 75% eignarhlut sínum í jörðinni Skálá til aðalstefnda sem endurgjaldi í viðskiptum þeirra sem séu að öðru leyti þessu máli óviðkomandi. Hafi aðalstefndi greitt fasteignagjöld af hinni afsöluðu fasteign og afborganir af áhvílandi lánum að hluta til. Hafi hegðun aðalstefnda verið í einu og öllu með eðlilegum hætti hvað varði yfirtöku hinnar umræddu fasteignar.

Aðalstefndi mótmælir því að ákvæði 33. gr. og síðari málsliður 38. gr. laga nr. 7/1936 eigi við í hans tilviki. Þá leiði tómlæti stefnenda til sýknu auk þess sem því sé mótmælt að yfirlýsing H-kk-ef S. S-kk-ef eigi við gagnvart aðalstefnda.

Aðalstefndi byggir á almennum reglum samnings- og kröfuréttar. Um málskostnað vísar hann til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Málsástæður varastefnda F-kk-ef Þ-kk-ef F-kk-ef.

Varastefndi mótmælir þeirri fullyrðingu stefnenda að afsal það sem mál þetta snúist um á eignarhluta stefnenda í jörðinni Skálá hafi verið afhent varastefnda til málamynda og jafnframt að aðilum hafi verið fullljóst að því hafi ekki verið ætlað að hafa nokkur réttaráhrif.

Rétt sé að umrætt afsal hafi verið afhent óútfyllt að ákveðnu marki til varastefnda, hins vegar hafi þessari afhendingu fylgt heimild til handa varastefnda til útfyllingar afsalsins. Í bréfi stefnanda Á-kk-ef til varastefnda, sem fylgt hafi afsalinu, komi skýrt fram að varastefndi eigi að setja inn á afsalið væntanlegan kaupanda, dagsetningu þá sem miða eigi kaupin við og dagsetningu undirskriftar. Þannig gefi stefnandi Á-kk-nf varastefnda fulla og ótímabundna heimild og óskorað umboð til að framkvæma það sem nauðsynlegt er að gera til þess að fullkomna væntanlegt og endanlegt afsal á eigninni, annaðhvort til sín sjálfs eða til þriðja aðila. Með því að hafa afsalið opið gagnvart afsalshafa, og með beinum fyrirmælum stefnanda um að varastefndi eigi að fylla viðkomandi reit út á afsalinu, sé varastefnda gefin heimild til þess að ákveða það sjálfur hver afsalshafi yrði. Ráðstöfun varastefnda á eignarhlutnum til aðalstefnda Ofanleitis ehf. með afsalinu, sé þess vegna í fullu samræmi við það sem til hafi verið ætlast og efni hafi staðið til. Hafi þetta allt verið gert í fullu samkomulagi milli stefnenda og varastefnda og í umboði þeirra. Hafi heimild þessi og umboð aldrei verið afturkölluð af stefnendum. Þá hafi varastefnda ekki borist nein bréf frá lögmönnum þeim sem nú fari með mál þetta fyrir stefnendur. Hafi varastefndi ekki séð neina ástæðu til þess að tilkynna stefnendum sérstaklega um að aðilaskipti hafi orðið á eignarhluta þeirra enda hafi þau verið búin að ráðstafa honum með afsalinu.

Í stefnu sé nefnt að varastefndi hafi vottað undirskriftir á umræddu afsali og því sé bent á að varastefndi hafi þekkt undirskriftir stefnenda frá fyrri kaupsamningum og afsölum auk þess sem hann hafi haft heimild til þess að setja sjálfur viðeigandi dagsetningar á afsalið.

Þá mótmælir varastefndi því sem röngu að ætlunin hafi verið að varastefndi þinglýsti eignarhlutanum á sitt nafn „ef á þyrfti að halda“. Ef sú hefði verið ætlunin hefði verið hægur vandi fyrir stefnendur að skrá nafn varastefnda á afsalið strax. Það hafi ekki verið gert, augljóslega af þeirri ástæðu að varastefnda hafi átt að vera í sjálfsvald sett hvaða aðila hann myndi tilgreina sem afsalshafa.

Sé hin rétta forsaga samkomulagsins og afhendingar afsalsins sú að þar sem stefnendur hafi ekki um langa hríð getað staðið undir skuldbindingum sínum gangvart greiðslum á afborgunum af áhvílandi lánum á eigninni eða rekstrarkostnaði vegna hennar, s.s. af rafmagni, fasteignagjöldum, viðhaldi, þátttöku í pallasmíð, skiptum á gluggum og þess háttar, hafi að lokum orðið að ráði að varastefndi myndi annað hvort sjálfur taka við eigninni eða fá þriðja aðila til að taka yfir hlut stefnenda í eigninni. Enn fremur hefðu átt sér stað veruleg vanskil af hálfu stefnenda vegna greiðslu á lánum sem varastefndi hafi þurft að taka á sig. Öllum fullyrðingum stefnenda um að annar tilgangur hafi verið með afhendingu afsalsins en þessi sé því mótmælt. Vanskil þessi hafi numið milljónum á þessum tíma og verið ljóst að stefnendur gætu ekki staðið í skilum. Af þessum ástæðum hafi verið stofnað til gerningsins.

Gagngjald varastefnda til stefnenda vegna viðskipta þeirra á milli hafi hins vegar falist í því að varastefndi tæki á sig allar útistandandi kröfur sem stefnendur hefðu verið í vanskilum með og hins vegar að létta af stefnendum hlut þeirra í áhvílandi lánum á eigninni.

Sé rangt sem haldið sé fram í stefnu að stefnendur hafi haldið áfram að greiða af skuldum eftir að afsalið hafi verið afhent varastefnda nema að því er varðar greiðslur til Íbúðalánasjóðs 15. júní 2006 að fjárhæð 32.080, 15. desember 2006 að fjárhæð 45.366 krónur og 15. júní 2007 að fjárhæð 34.812 krónur. Hér sé um að ræða greiðslur til Íbúðalánasjóðs sem stefnandi Á-kk-nf virðist hafa greitt í gegnum heimabanka sinn með millifærslum. Þetta hafi honum verið mögulegt að gera þar sem ekki hefðu á þeim tíma farið fram formleg skuldaraskipti. Fram að þeim tíma hafi stefnendur hins vegar ekkert greitt og heldur ekkert síðar. Þessar greiðslur virðist einungis hafa verið gerðar til þess að skapa stefnendum einhvers konar stöðu gagnvart aðalstefnda og varastefnda vegna undirbúnings málsóknar þessarar. Hafi stefnendur enga aðra tilburði haft uppi öll þau ár sem hér um ræði að greiða af lánum á eigninni eða taka þátt í öðrum kostnaði vegna hennar. Sé því alveg ljóst að með tómlæti þessu hafi stefnendur sjálfir litið svo á að afsalið væri gerður hlutur og endanleg ráðstöfun á eignarhlutanum af þeirra hálfu.

Þá sé röng sú fullyrðing stefnenda að þeir hafi greitt þær greiðslur til Íbúðalánasjóðs sem fram komi á dómskjali nr. 10. Á yfirliti þessu sé tilgreint að stefnandi Á-kk-nf sé greiðandi en hins vegar komi þar fram að varastefndi hafi greitt skuldina á gjalddögum 15. júní, 15. september og 15. desember 2003 og 15. mars og 15. júní 2004. Þá hafi varastefndi greitt greiðsluseðla vegna gjalddaga 15. september og 15. desember 2004, 15. mars, 15. júní og 15. september 2005. Yfirlitið beri hins vegar ekki með sér hver greiði heldur aðeins hver sé skráður skuldari. Fullyrði varastefndi að hann hafi greitt allar þær greiðslur sem um ræðir á fyrrgreindu dómskjali.

Þá kveður varastefndi að á eigninni hvíli ýmis önnur lán en stefnendur sýni ekki fram á að þeir hafi greitt af þeim lánum enda hafi þau ekki gert það og hafi varastefndi þurft að taka við þeim lánum í vanskilum á sínum tíma og þurft að standa skil á þeim fram að þeim tíma er aðalstefndi hafi tekið við eignarhlutanum.

Þá hafi stefnendum ekki tekist að sýna fram á saknæma háttsemi varastefnda eða að sanna að slík meint háttsemi hafi valdið stefnendum bótaskyldu tjóni.

Varastefndi mótmæli efni yfirlýsingar H-kk-ef S. S-kk-ef frá 7. ágúst 2008. Komi þar einungis fram fullyrðingar stefnenda og virðist eins og H-kk-nf hafi verið að staðfesta eitthvað sem stefnendur hafi tjáð honum. Hafi yfirlýsing þessi ekkert sönnunargildi í málinu. Þá sé í yfirlýsingunni talað um samkomulag um gagnkvæman forkaupsrétt sameigenda og nýtingu jarðarinnar en ekkert slíkt samkomulag sé í gildi. Enda þótt á sínum tíma hafi verið rætt milli aðila um greiðsluskiptingu, girðingar o.fl. hafi aldrei verið gengið bindandi frá neinu slíku samkomulagi.

Þá hljóti hið algera tómlæti stefnenda gangvart því að halda uppi meintum rétti sínum gagnvart varastefnda að fela í sér sjálfstæða sýknuástæðu.

Öllum fullyrðingum stefnenda um að um málamyndagerning hafi verið að ræða og að varastefndi hafi farið fram með öðrum hætti en um hafi samist milli hans og stefnenda mótmælir varastefndi. Þá sé ljóst að skilyrði skaðabótaskyldu séu ekki fyrir hendi.

Verði varakrafa stefnenda tekin til greina krefst varastefndi þess að bótafjárhæðin verði lækkuð og að tekið verði tillit til þess kostnaðar og afborgana af lánum, ásamt dráttarvöxtum, sem hann hafi innt af hendi vegna stefnenda. Um rökstuðning vísar hann til þess sem að framan er rakið um aðalkröfu.

Varastefndi byggir sýknukröfu sína á meginreglum samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og túlkun löggerninga. Þá byggir hann enn fremur á reglum skaðabótaréttarins um skilyrði skaðabótaskyldu og sönnun tjóns. Þá byggir hann á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, almennum reglum kröfuréttar og eðli máls. Um málskostnað vísar hann til 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála og laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

V

Eins og rakið hefur verið snýst ágreiningur í málinu aðallega um það hvort afsal 13. mars 2005 þar sem stefnendur ráðstafa 25% eignarhlut sínum í fasteigninni Skálá í Skagafirði til aðalstefnda sé haldið slíkum annmörkum að ógilt sé. Ef ekki verður fallist á það byggja stefnendur á því til vara að með ráðstöfun varastefnda á umræddum eignarhlut til aðalstefnda hafi stefnendur orðið fyrir tjóni sem varastefndi beri ábyrgð á.

Málatilbúnaður stefnenda samkvæmt stefnu byggir í meginatriðum á því, bæði hvað snertir aðal- og varakröfu, að umrætt afsal hafi verið málamyndagerningur sem ekki hafi verið ætlað að hafa áhrif samkvæmt efni sínu. Þannig hafi fyrirsvarsmönnum aðalstefnda mátt vera ljóst að umrætt afsal væri annmörkum háð að þessu leyti og varastefndi hafi, með því að fara með afsalið á annan hátt en um hafi verið samið milli hans og stefnenda, valdið stefnendum tjóni með saknæmum hætti. Kemur þannig fram í stefnu að stefnendur hafi átt í tímabundnum fjárhagsörðugleikum og hafi þau óttast að skuldheimtumenn gengju að eignum þeirra. Verður málatilbúnaður stefnenda því ekki skilinn á annan veg en að þau byggi málsókn sína á ráðstöfunum sem þau segja að hafi verið gerðar í því skyni að skjóta eignarhluta þeirra í jörðinni Skálá undan aðför skuldheimtumanna. Slík háttsemi er refsiverð samkvæmt 4. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ekki verður leitað atbeina dómstóla til að koma fram með eða fylgja eftir slíkum ráðstöfunum, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í skýrslugjöf sinni fyrir dómi neituðu stefnendur að umrætt afsal hafi verið málamyndagerningur gerður í því skyni að skjóta eignum undan skuldheimtumönnum. Báru þau að tilgangur með útgáfu afsalsins hafi verið sá að stofna hafi átt sérstakt félag í kringum jörðina Skálá og hafi afsalið verið gefið út í þeim tilgangi að koma eignarhluta þeirra inn í það félag. Þessi framburður stefnenda er ósamrýmanlegur málatilbúnaði þeim sem fram kemur í stefnu, sbr. 1. mgr. 50. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með þessu verður ekki annað séð en að grundvelli málsins hafi verið breytt og er því ekki fullnægt skilyrðum laga um skýran og glöggan málatilbúnað, sbr. e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið verður máli þessu vísað frá dómi án kröfu.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefnendum sameiginlega gert að greiða aðalstefnda og varastefnda 200.000 krónur í málskostnað hvorum, þar með talinn virðisaukaskattur.

Af hálfu stefnenda flutti málið G-kk-nf Á-kk-nf hdl. Af hálfu aðalstefnda flutti málið S-kk-nf I. H-kk-nf hrl. en af hálfu varastefnda flutti málið T-kk-nf Þ-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi án kröfu.

Stefnendur, Á-kk-nf B-kk-nf og L-kvk-nf G-kvk-nf, greiði sameiginlega, aðalstefnda, Ofanleiti ehf. og varastefnda F-kk-þgf Þ-kk-þgf F-kk-þgf, 200.000 krónur í málskostnað hvorum.

G-kvk-nf B-kvk-nf