E-3969/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 15. nóvember sl., var höfðað með stefnu birtri 1. júní sl. af Glitni banka hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík, á hendur R-kk-þgf G-kk-þgf, Ásgarði 77, Reykjavík, persónulega og sem einkaeiganda Heildar sf., sama stað.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði in solidum dæmd til að greiða stefnanda 1.252.139 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. maí 2006 til greiðsludags og vaxtavöxtum samkvæmt 12. gr. sömu laga. Loks er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins auk virðisaukaskatts.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað.

Yfirlit um málsatvik og ágreiningsefni

Málsatvik eru þau að 15. júní 1998 sótti stefndi R-kk-nf um að stofna tékkareikning hjá stefnanda, sem þá hét Íslandsbanki hf., fyrir stefnda Heild sf., Sundaborg 1 í Reykjavík. Samkvæmt umsókninni skyldu stefndi R-kk-nf og L-kk-nf G-kk-nf hafa heimild til útgáfu tékka. Stofnaður var tékkareikningur nr. 84466 við útibú stefnanda í Lækjargötu. Stefnandi lét loka reikningnum 10. maí 2006, en þá námu innistæðulausar færslur á hann 1.252.139 krónum.

Stefnandi hefur höfðað málið til innheimtu á skuldinni. Stefndu krefjast sýknu með vísan til þess að reikningurinn hafi upphaflega verið stofnaður vegna viðskipta stefndu Heildar sf. við viðskiptamenn og fjármálastofnanir, en meðeigandi fyrirtækisins hafi verið L-kk-nf G-kk-nf. Nokkrum dögum eftir stofnun reikningsins hafi verið ákveðið að viðskiptin skyldu fara fram í annarri fjármálastofnun og hafi L-kk-nf tekið að sér að loka reikningnum en það hafi hann ekki gert. Hann hafi stofnað til yfirdráttar og notað reikninginn til eigin neyslu. Stefndu beri því ekki ábyrgð á þessum úttektum og verði þeim þar með ekki gert að greiða skuldina sem um ræði.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af stefnanda hálfu er vísað til þess að stefnda Heild sf. hafi stofnað tékkareikning nr. 84466 við útibú stefnanda að Lækjargötu 12 í Reykjavík 15. júní 1998. Samkvæmt umsókn stefndu hafi stefnda R-kk-þgf og L-kk-þgf G-kk-þgf báðum verið heimilt að ávísa á reikninginn. Með því að stofna til yfirdráttar á reikningnum, eins og L-kk-nf hafi gert og honum hafi verið heimilt að gera sem annar af eigendum stefnda Heildar sf., hafi hann skuldbundið stefndu gagnvart stefnanda til að greiða yfirdráttinn sem hafi verið á reikningnum. Heimild L-kk-ef til að skuldbinda hið stefnda sameignarfélag og hinn stefnda meðeiganda hafi aldrei verið felld niður og stefnanda hafi heldur aldrei verið send tilkynning um það eða um aðrar takmarkanir sem væru á heimildum L-kk-ef til ráðstafana í sambandi við reikninginn. Hann hafi þó tilkynnt 25. maí 2004 að hann hefði ekki haft neitt með rekstur hins stefnda sameignarfélags að gera frá árinu 2001. Umboðið sem stefndi hafi veitt L-kk-þgf til ráðstafana á reikningnum hafi því ekki verið afturkallað fyrr en um mitt ár 2004. Stefnandi vísi meðal annars í því sambandi til 13. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936.

Innistæðulausar færslur á reikningnum hafi numið 1.252.139 krónum 10. maí 2006 og hafi reikningnum þá verið lokað. Stefndu hafi verið sent innheimtubréf 11. maí sama ár en tilraunir til inniheimtu skuldarinnar hafi reynst árangurslausar og því hafi málssóknin verið nauðsynleg. Engu máli skipti varðandi kröfu stefnanda þótt stefndu hafi ekki sjálfir notað reikninginn eða hvort hann var notaður í þeirra þágu eða þriðja aðila. Stefndu hafi ekki hirt um að ganga úr skugga um það hvort reikningnum hefði verið lokað, eins og stefndi haldi sjálfur fram að til hafi staðið að gera stuttu eftir að hann var stofnaður. Stefndi verði sjálfur að bera hallann af þessu.

Stefnandi byggi á meginreglum kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga. Dráttarvaxtakrafa byggðist á III. kafla 1aga nr. 38/2001. Um varnarþing vísist til 32. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og málskostnaðarkrafan styðjist við XXI. kafla sömu laga. Krafan um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni, en samkvæmt 10. tl. 3. mgr. 2. gr. sömu laga sé stefnandi ekki virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefndu

Af hálfu stefndu er málsatvikum lýst þannig að 15. júní 1998 hafi stefnda Heild sf. stofnað tékkareikning nr. 84466 við útibú stefnanda að Lækjargötu 12. Innistæðulausar færslur á reikningnum hafi numið 1.252.139 krónum 10. maí 2006, en reikningnum hafi þá verið lokað og í framhaldi af því hafi útibú stefnanda hafið innheimtuaðgerðir og málsókn.

Stefndi R-kk-nf hafi sótt um stofnun ofangreinds tékkareiknings fyrir Heild sf., vegna atvinnurekstrar. Þáverandi meðeigandi R-kk-ef að Heild sf., L-kk-nf G-kk-nf, hafi einnig haft aðgang að reikningnum. Reikningurinn hafi upphaflega verið stofnaður vegna viðskipta Heildar sf. gagnvart sínum viðskiptamönnum og fjármálastofnunum. Nokkrum dögum síðar hafi verið ákveðið að viðskiptin skyldu fara fram í annarri fjármálastofnun og hafi L-kk-nf tekið að sér að loka reikningnum hjá stefnanda. Engar færslur hefðu þá átt sér stað á reikningnum. Í stað þess að loka honum hafi L-kk-nf efnt til yfirdráttar í nafni félagsins og notað reikninginn til einkaneyslu allt fram eftir árinu 2004. Stefndi R-kk-nf hafi enga hugmynd haft um þessar athafnir L-kk-ef.

Engar færslnanna á reikningi nr. 84466 séu viðkomandi stefnda Heild sf. og hafi aldrei komið fram í bókhaldsgögnum félagsins. Reikningsyfirlit frá stefnanda sýni að allar færslur séu vegna einkaneyslu L-kk-ef og að hann hafi notað tékka og VISA-kort á reikninginn auk ýmissa millifærslna. Eftir 29. júní 2001 sé eingöngu um millifærslur að ræða. Sífelld vanskil hafi verið á reikningnum, allt frá byrjun, svo sem óheimill yfirdráttur og FIT tékkar. Stefnandi virtist hafa lokað reikningnum í ársbyrjun 2002, en enduropnað í apríl sama ár.

Reikningsyfirlit hafi verið send í sameiginlegan póstkassa stefndu og L-kk-ef að Sundaborg 1 þar til í mars 2002, en L-kk-nf virtist alltaf hafa tekið þau í sína vörslu. Í apríl það ár hafi L-kk-nf breytt heimilisfangi reikningsins úr Sundaborg 1 í Bæjargil 98 í Garðabæ, en þar sé lögheimili L-kk-ef.

Stefndi R-kk-nf hafi aldrei undirritað neitt varðandi reikninginn nema umsóknina 15. júní 1998 og hafi ekki verið kunnugt um þessa notkun hans, en upplýsingar um hana hafi hann fyrst fengið með bréfi stefnanda 3. febrúar 2004.

Í byrjun árs 2001 hafi L-kk-nf gengið úr hinu stefnda sameignarfélagi með skriflegu samkomulagi þar um. Hann hafi ekki tilkynnt það fyrr en 25. maí 2004 með yfirlýsingu til sýslumannsins í Reykjavík um að hann hafi ekkert haft með rekstur Heildar sf. að gera frá árinu 2001.

L-kk-nf hafi ekki gefið nein svör við því hvers vegna honum hafi láðst að leggja niður eða nafnbreyta reikningnum. Hann hafi notað reikninginn til eigin þarfa fram á mitt ár 2001, en eftir það sé eingöngu um innborganir að ræða sem hér segi:

22. maí 2002 innborgun 45.000 krónur (reikningur enduropnaður)

18. júní 2002 innborgun 18.000 krónur

23. apríl 2003 innborgun 236.550 krónur

23. apríl 2003 innborgun 199.200 krónur (28. apríl úttekt 360.100 krónur)

2. júlí 2003 innborgun 25.000 krónur

7. október 2003 innborgun 15.000 krónur

7. júlí 2004 innborgun 158.624 krónur og

16. nóvember 2004 innborgun 15.000 krónur og sé það síðasta hreyfing á reikningnum af hálfu L-kk-ef.

Yfirdráttarheimild sem bankinn hafi veitt á reikninginn hafi verið með eftirfarandi hætti:

25. ágúst 1998 300.000 krónur

2. desember 1998 800.000 “

4. mars 1998 1.030.000 “

15. apríl 1999 970.000 “

5. maí 1999 880.000 “

28. maí 1999 980.000 “

24. júní 1999 1.080.000 “

10. desember 1999 1.160.000 “

14. janúar 2000 1.180.000 “

2. mars 2000 1.150.000 “

6. mars 2000 1.430.000 “

24. maí 2000 1.380.000 “

19. september 2000 820.000 “

12. febrúar 2000 900.000 “

28. apríl 2000 950.000 “

9. febrúar 2000 1.050.000 “

27. júlí 2004 til 5. maí 2005 950.000 “

Stefnandi hafi ekki skýrt hvers vegna reikningurinn hafi verið enduropnaður, hvers vegna heimilisfang var flutt annað en á lögheimili fyrirtækisins og yfir höfuð af hverju reikningur, sem skráður var á fyrirtæki, var notaður með þessum hætti, en allar færslur á reikningnum beri með sér að um einkaneyslu sé að ræða.

Stefndi R-kk-nf hafni því að vera ábyrgur fyrir notkun reikningsins og telji að sá aðili er hafi notað reikninginn, í fullu samráði við starfsmenn bankans og án heimildar frá skráðum eigendum Heildar sf., skuli einn og persónulega dreginn til ábyrgðar. Starfsmönnum stefnanda hafi mátt vera fullljóst að L-kk-nf hafi einn notað reikninginn. Stefndi R-kk-nf hafi aldrei óskað eftir yfirdrætti og geti því alls ekki verið ábyrgur fyrir honum. Bankastofnun beri að fá undirskrift skráðra eigenda sameignarfélags til samþykkis fyrir yfirdrætti til þess að félagið, eða sameigendurnir persónulega, geti orðið ábyrgir fyrir yfirdrætti á bankareikningi félagsins.

Niðurstöður

Þegar stefndi R-kk-nf óskaði eftir að stofna umræddan tékkareikning í nafni stefnda Heildar sf. á árinu 1998 veitti hann L-kk-þgf G-kk-þgf heimild til að gefa út tékka sem greiddir skyldu af reikningnum. Óumdeilt er í málinu að stefnanda var ekki tilkynnt um að stefndu vildu loka reikningnum skömmu eftir stofnun hans. Stefnanda var heldur ekki tilkynnt að heimildin, sem stefndi R-kk-nf veitti L-kk-þgf við stofnun reikningsins, hefði verið afturkölluð. Þar sem stefnandi hafði enga vitneskju um að L-kk-nf hefði tekið að sér að loka reikningnum, eins og stefndu halda fram að hann hafi gert, hefur það ekkert gildi gagnvart stefnanda í þessu sambandi. Ekkert liggur fyrir um það í málinu að stefnandi hafi haft upplýsingar um annað en að notkun reikningsins á því tímabili sem hér um ræðir hafi verið í samræmi við þær formlegu heimildir sem þá voru fyrir hendi, allt frá þeim tíma þegar reikningurinn var stofnaður af hálfu stefnda R-kk-ef í nafni sameignarfélagsins með framangreindum heimildum þar til í maí 2004 er L-kk-nf tilkynnti að honum væri rekstur sameignarfélagsins óviðkomandi.

Þá liggur ekkert annað fyrir í málinu en að yfirdrátturinn, sem stefnandi veitti vegna notkunar tékkareikningsins, hafi verið á vegum sameignarfélagsins og að til hans hafi verið stofnað í samræmi við heimildir sem þá lágu fyrir hjá stefnanda samkvæmt gögnum málsins. Verklagsreglur bankanna, sem vísað var til af hálfu stefndu við munnlegan málflutning um að undirritum allra sameigenda þyrfti til að unnt væri að stofna til yfirdráttar á tékkareikningi, hafa ekki verið lagðar fram í málinu eða vísað til þeirra á þann hátt að unnt verði að líta til þeirra við úrlausn málsins.

Stefndi R-kk-nf ber ábyrgð á skuldbindingum sameignarfélagsins sem eigandi þess. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður að telja að stefndu beri ábyrgð á skuldinni sem hér um ræðir á þann hátt sem stefnandi hefur lýst. Að þessu virtu verður að fallast á kröfur stefnanda í málinu.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

Dóm þennan kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, R-kk-nf G-kk-nf og Heild sf., greiði stefnanda, Glitni banka hf., in solidum 1.252.139 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 10. maí 2006 til greiðsludags, en vextir leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 10. maí 2007, og 200.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf I-kvk-nf