S-1026/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 25. september sl., er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 22. ágúst 2008 á hendur D-x-x A-x-x W-x-x, kt. [...], Þverholti 5, Reykjavík, fyrir kynferðisbrot með því að hafa laugardaginn 22. september 2007, í bifreiðinni TI-069 sem lagt var á auðri byggingarlóð við Fiskislóð í Reykjavík, haft samfarir við A, sem þá var 14 ára gömul.

Þetta er talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 40/1992, lög nr. 40/2003 og lög nr. 61/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

Af hálfu B kt. [...], fyrir hönd A, er krafist miskabóta að fjárhæð 1.500.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá 21. september 2007 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafan var kynnt ákærða, en með dráttarvöxtum frá þeim degi samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga til greiðsludags. Við aðalmeðferð málsins leiðrétti réttargæslumaður skaðabótakröfuna að því leyti að almennra vaxta er fyrst krafist frá 22. september 2007.

Ákærði neitar sök. Verjandi ákærða krefst þess að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvalds, að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi og að sakarkostnaður, þ.m.t. málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

Föstudaginn 28. september 2007 mætti B, móðir A, á lögreglustöð og lagði fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot gagnvart dóttur hennar. Við það tilefni var tekin skýrsla af B þar sem hún greindi frá því að D-x-x A-x-x W-x-x, ákærði í máli þessu, hafi laugardaginn 22. september 2007 ekið með dóttur hennar, sem þá hafi verið 14 ára að aldri, út á auða byggingarlóð við Fiskislóð í Reykjavík. Í bifreiðinni hafi ákærði fengið dóttur hennar til að hafa við sig samfarir.

Þriðjudaginn 9. október 2007 var tekin skýrsla af A fyrir dómi með heimild í 1. mgr. a lið 74. gr. a laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. A kvaðst hafa þekkt ákærða í um það bil mánuð er atvik það sem málið fjallaði um hafi átt sér stað. Foreldrar hennar væru skilin og móðir hennar með forsjána. Þegar atburðir hafi átt sér stað hafi A verið í umgengni hjá föður sínum. Faðir hennar hafi verið búin að banna A að hitta ákærða þar sem ákærði hafi verið 18 ára og því of gamall fyrir hana. Þrátt fyrir það hafi hún ákveðið að hitta hann. Á laugardegi hafi ákærði sótt A heim til föður hennar að [...] í Reykjavík. Þá hafi klukkan verið á bilinu 11 til 12 að morgni. Þau hafi ekið um bæinn og rætt saman. Enginn annar hafi verið með þeim í bifreiðinni. Ákærði hafi stöðvað bifreiðina í nágrenni við JL-húsið í Reykjavík og þau haldið áfram að ræða saman. Hafi A talið að ekkert alvarlegt myndi gerast þar sem hún hafi verið það ung. Skyndilega hafi ákærði farið að kyssa A. Hafi hún í fyrstu stöðvað hann en hann kysst hana aftur. Hafi hún þá ákveðið að stöðva hann ekki. Í framhaldi hafi ákærði spurt hvort hún ,,vildi það“ Hafi hún í fyrstu ekki þorað en síðan tekið ákvörðun um að hafa samfarir við ákærða. Hafi þau haft samfarir í framsæti bifreiðarinnar. Eftir það hafi ákærði ekið A heim til móður hennar. Hafi hún vitað að faðir hennar væri að leita að henni og ákveðið að fara í sturtu heima hjá móður sinni. Að auki hafi hún ekki verið með lykla að heimili föður síns. Hafi fósturfaðir hennar látið föður hennar vita um að hún væri komin heim og faðir hennar í framhaldinu sótt hana. Faðir hennar hafi orðið mjög reiður og ,,öskrað“ á hana, en hann hafi áttað sig á hvað hafi gerst. Er hann hafi spurt hana hafi hún sagt hvað hafi komið fyrir. Hafi hann farið með hana upp á neyðarmóttöku. Ákærði hafi vitað hve gömul hún hafi verið á þessum tíma. Þá hafi hann vitað að hún hafi ekki áður haft samfarir við neinn, en hann hafi spurt hana að því hvort hún væri ,,hrein mey“. Liði A eins og allt væri henni að kenna þar sem hún hafi samþykkt athafnirnar.

Ákærði kvaðst hafa verið nývaknaður á laugardagsmorgni er hann hafi hringt í A, en hana hafi hann komist í kynni við í gegnum félaga sinn C. Hafi hann spurt hana að því hvort hún vildi fara á rúntinn með ákærða. Um kl. 11.00 um morguninn hafi ákærði sótt hana á heimili föður hennar. Hafi þau ekið um. Á einhverjum tímapunkti hafi ákærði lagt bifreiðinni við Fiskislóð í Reykjavík og þau haldið áfram að ræða saman. Í viðræðum þeirra hafi komið fram að A væri hrifin af ákærða. Sú umræða hafi leitt til þess að þau hafi byrjað að kyssast í bifreiðinni. Hafi þau síðan haft samfarir í framsæti bifreiðarinnar. Eftir að það hafi verið afstaðið hafi ákærði ekið stúlkunni heim til móður hennar, en stúlkan hafi ekki þorað að fara heim til föður síns. Er ákærði hafi komið heim til sín hafi faðir A verið þar kominn með lögreglu sér við hlið. Ákærði kvaðst hafa vitað að A væri 14 ára er þau höfðu samfarir. Hann hafi hins vegar staðið í þeirri trú að heimilt væri fyrir 14 ára einstakling að hafa samfarir. Hann hafi fyrst komist að því í viðtölum við verjanda sinn að óheimilt væri að hafa samfarir við yngri einstakling en 15 ára. Samfarirnar hafi farið fram með fullu samþykki A, en ákærði hafi sérstaklega spurt hana hvort hún væri viss. Faðir A hafi orðið mjög reiður er hann hafi frétt af atburðinum. Hafi hann hótað ákærða öllu illu. Hafi þetta gengið svo langt að hann hafi komið á heimili móður ákærða og hent skrúflykli inn um glugga á íbúðinni og rúðan brotnað við það. Er móðir ákærða hafi séð föður A koma inn í íbúðina hafi hún hringt á Neyðarlínuna. Hafi faðir A hótað ákærða og ýtt móður ákærða frá til að komast að honum. Hafi þetta leitt til þess að faðir A hafi lamið móður ákærða þannig að höggið kom á brjóstkassann.

B, móðir A, kvað föður A hafa hringt í sig og tjáð henni að dóttir þeirra hafi haft samfarir við ákærða. Í kjölfarið hafi B rætt við A og þær í framhaldi farið á neyðarmóttöku. Dóttir hennar hafi þá verið miður sín og hágrátandi. Hafi dóttirin rætt við lækni á neyðarmóttökunni og lýst því hvað komið hafi fyrir. Í þeirri frásögn hafi dóttir hennar lýst því þannig að ákærði hafi notað hana. Í fyrstu hafi B hugsað sér að leggja ekki fram kæru á hendur ákærða vegna verknaðarins, en hún hafi hugsað málið betur í framhaldinu og ákveðið að leggja fram kæru. Um ár væri liðið frá því atburðir áttu sér stað. Eftir atburðina hafi dóttirin verið lítil í sér. Hafi hún ekki viljað fara í sérfræðiviðtöl í Barnahúsi. Þá hafi stúlkan hætt að stunda knattspyrnuæfingar, en þær hafi hún iðkað áður. B kvað dóttur sína ávallt hafa lýst því þannig að samfarir dótturinnar og ákærða hafi verið með samþykki dótturinnar.

G-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf sálfræðingur staðfesti sálfræðiskýrslu sína vegna ákærða sem dagsett er 25. nóvember 2007. Gerði hann nánar grein fyrir einstökum atriðum í skýrslunni. G-kk-nf kvað sér hafa verið falið að leggja mat á þroska ákærða. Niðurstaða hans hafi verið sú að ákærði væri í meðallagi greindur að upplagi. Skólaganga hans hafi misfarist og mældist hann þar af leiðandi neðar í munnlegri greind. Hann hafi hins vegar haldið verklegri greind. Myndi hann teljast ívið á eftir jafnöldrum sínum í skóla. Hafi hann orðið fyrir einelti í skóla og almennt orðið utanveltu. Væri hann einrænn og þyrfti að bjarga sér upp á eigin spýtur. Hafi hann mælst talsvert dapur og ætti við alvarlegt þunglyndi að glíma. Væri hann með fremur lágt sjálfstraust. Væri hann ekki sérstaklega úrræðagóður við að bjarga sér úr flóknum aðstæðum. Umgengist ákærði talsvert vini sem væru yngri en hann. Gæti það verið vegna þess að honum fyndist hann í félagslegum samskiptum samsvara sér betur í þroska við þann aldur.

Niðurstaða:

Ákærða er gefið að sök kynferðisbrot gagnvart A með því að hafa laugardaginn 22. september 2007 haft samfarir við stúlkuna, en hún var þá 14 ára gömul. Er brotið í ákæru talið varða við 1. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög, síðast lög nr. 61/2007, en með síðastgreindum lögum var aldurslágmark 1. mgr. 202. gr. fært úr 14 árum í 15 ár. Er eftirleiðis refsivert að hafa samræði eða önnur kynferðismök við barn yngra en 15 ára. Ákærði hefur viðurkennt að hafa haft samræði við A umræddan dag og að honum hafi verið ljóst að stúlkan var 14 ára. Kveður ákærði sér ekki hafa verið ljóst að breytingar hafi verið gerðar á aldurslágmarkinu. Ber hann fyrir sig lögvillu, sbr. 3. tl. 1. mgr., sbr. 2. mgr., 74. gr. laga nr. 19/1940.

Aldursmark 1. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940 er fortakslaust. Er því ekki um að ræða að mat verði lagt á þroska barns hverju sinni. Ákærði kveður sér hafa verið ljóst að til staðar væri réttarregla sem bannaði samræði við barn, en að hann hafi talið að aldursmörkin miðuðust við 14 ára aldur. Er hér um efnisatriði lögvillu að ræða þar sem tilvist réttarreglu er ákærða kunn en hann ber því við að hafa verið í villu um tiltekinn þátt réttarreglunnar. Lög nr. 61/2007 voru sett með stjórnskipulega gildum hætti og höfðu öðlast gildi er atburður sá sem hér er fjallað um átti sér stað. Almennt séð geta einstaklingar ekki borið fyrir sig vanþekkingu á lögum þannig að það leysi viðkomandi undan refsiábyrgð. Fram er komið með sálfræðiskýrslu G-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef sálfræðings, sem hann staðfesti fyrir dóminum, að ákærði sé í meðallagi greindur að upplagi. Sökum lítillar skólagöngu sé hann neðarlega á mælikvarða að því er varði munnlega greind. Verkleg greind hans sé hins vegar í meðallagi. Að mati dómsins eru hagir ákærða ekki með þeim hætti í þessu sambandi að rétt sé að gera greinarmun á honum og öðrum einstaklingum varðandi vitneskju um tilvist efnisreglna laga nr. 61/2007. Með því að umrædd lög voru sett með stjórnskipulega réttum hætti og birt leysir það ákærða ekki undan refsiábyrgð í máli þessu. Verður hann því sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemin þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í júní 1989. Hefur hann ekki áður sætt refsingu svo kunnugt sé. Refsilágmark vegna brota gegn 1. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940 er 1 árs fangelsi. Má lækka refsingu eða láta hana niður falla ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi. Í ljósi vitnisburðar G-kk-ef H-kk-ef má á það fallast að ákærði sé ekki ýkja fjarri A í þroska. Það atriði eitt og sér nægir þó ekki þegar til þess er litið hvort heimilt sé að lækka refsingu eða fella hana niður á grundvelli niðurlags 1. mgr. 202. gr. Ákærði var tæplega 4 árum eldri en A þegar brotið var framið. Er það of mikill aldursmunur til að aldur geti talist svipaður í skilningi ákvæðisins. Er því ekki unnt að lækka refsingu eða fella hana niður á grundvelli þessa ákvæðis. Verður refsing ákærða því ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Í ljósi ungs aldurs ákærða og þess að hann hefur ekki áður sætt refsingu þykir fært að skilorðsbinda refsinguna að öllu leyti með þeim hætti er í dómsorði er kveðið á um.

Réttargæslumaður hefur fyrir hönd A krafist skaðabóta úr hendi ákærða. Er krafist bóta að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta. Er vísað til þess að A hafi orðið mjög lítil í sér og hrædd eftir atburðinn. Finnist henni eins og ákærði hafi svikið hana með því að þykjast vera skotinn í henni en tæla hana síðan í bíltúr í þeim eina tilgangi að hafa við hana kynmök. Hafi ákærði vitað um ungan aldur A. Um lagarök er vísað til 26. gr. laga nr. 50/1993. Ákærði hefur hér í dómi verið sakfelldur fyrir kynferðisbrot gagnvart A, en kynferðisbrot eru almennt til þess fallin að valda brotaþolum miska. Í máli þessu liggur ekki fyrir mat sálfræðings á líðan stúlkunnar eftir atburðinn. Engu að síður, og þá sérstaklega í ljósi skýrslu stúlkunnar fyrir dómi, er það niðurstaða að brotið hafi valdið stúlkunni miska. Á hún rétt á skaðabótum vegna háttsemi ákærða á grundvelli 26. gr. laga nr. 50/1993. Í ljósi atvika málsins og dómaframkvæmdar á þessu réttarsviði eru bætur þessar hæfilega ákveðnar 400.000 krónur. Sú fjárhæð ber vexti eins og í dómsorði greinir.

Ákærði greiði sakarkostnað samkvæmt yfirliti lögreglustjóra um sakarkostnað ásamt tildæmdum málsvarnarlaunum og þóknun réttargæslumanns brotaþola, hvorutveggja að viðbættum virðisaukaskatti, sem í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf B-kvk-nf fulltrúi ríkissaksóknara.

D ó m s o r ð:

Ákærði, D-x-x A-x-x W-x-x, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum 2 árum frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 400.000 krónur í skaðabætur, ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. september 2007 til 1. mars 2008, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 881.980 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 375.243 krónur, og þóknun til réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef L-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 237.048 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf

A-kvk-nf M. K-kvk-nf

Á-kk-nf M-kk-nf