S-158/2012

Mál þetta, sem var dómtekið að lokinni aðalmeðferð þriðjudaginn 5. marz, er höfðað með ákæru ríkissaksóknara útgefinni 8. ágúst 2012 á hendur X,

„fyrir líkamsmeiðingar af gáleysi, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 27. nóvember 2011, utandyra við veitingastaðinn Við höfnina, Hafnarbraut 5 á Dalvík, tekið [A] hálstaki en við það féllu þeir báðir í jörðina, með þeim afleiðingum að [A] hlaut ökklabrot og rof í liðbandi milli sköflungs og sperrileggs vinstri fótar.

Telst þetta varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 5. gr. laga nr. 83/2005.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu [A] er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða honum kr. 1.938.553 með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. nóvember 2011, til þess dags er mánuður er liðinn frá því bótakrafan var kynnt ákærða, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar samkvæmt síðari framlögðum málskostnaðarreikningi auk lögmælts virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.“

Af hálfu ákærða er krafizt sýknu, bæði af ákæru og bótakröfu. Til vara er krafizt þess að ákærða verði ekki gerð refsing, annars sú vægasta sem lög leyfi og að bótakrafa verði felld niður eða lækkuð verulega.

Málavextir

Atvik máls þessa urðu á veitingahúsinu „Við höfnina“ á Dalvík aðfaranótt sunnudagsins 27. nóvember 2011, nánar til tekið á nokkurs konar verönd við veitingahúsið, ætlaðri gestum til tóbaksreykinga. Voru á svæðinu tréborð með áföstum setbekkjum, en undirlag steinsteypt. Í lögregluskýrslu segir að snjóföl hafi verið á og „víða svell undir.“ Meðal þeirra sem staddir voru á þessu svæði þetta sinn voru þeir X ákærði, A tjónþoli og B. Nokkur áherzlumunur er á lýsingum á atvikum en einhver núningur varð milli A og B. Ákærði kom til þeirra og tók um A, að eigin sögn til þess að hindra að X fengi ráðizt á B, og munu þeir í framhaldinu hafa fallið í gólfið og A brotnað á vinstri ökkla.

Í málinu liggur áverkavottorð, útgefið af Ö bæklunarskurðlækni, dagsett 15. janúar 2012. Segir þar að A hafi komið á slysadeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri um miðja nótt 27. nóvember. Rannsókn hafi leitt í ljós að hann hafi verið með ökklabrot á vinstri fæti þannig að sperrileggur hafi verið brotinn nokkurum cm ofar ökklaliðar. Rof hafi verið í liðbandi milli sköflungs og sperrileggs og „smá kraðak“ verið brotið frá afturhluta sköflungs neðst og gleikkun verið í liðgafli, „þannig að hér [hafi verið] um talsverðan áverka að ræða“ sem aðgerðar hafi þurft við.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dómi eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði kvaðst hafa orðið vitni af því að þeim A og B lenti saman inni á veitingastaðnum. Hefðu ákærði og fleiri skilið þá að. Um tuttugu mínútum síðar hefði ákærði staðið úti á reyksvæðinu með konu sinni og séð B standa þar og ræða við annan mann. A hefði komið að þeim og tekið að öskra á eða rífast við B. Ákærði hefði farið til þeirra og beðið þá um að vera rólegir en A hefði tekið um föt B við hálsmál og haldið. Ákærði hefði lagt hönd sína á hægri hönd A og ítrekað beðið hann um að sleppa B. A hefði þá ýtt við eða hrint B þannig að hann hafi fallið aftur fyrir sig. Ákærði hefði þá sett hægri hönd sína ofarlega á bringu A og ýtt honum aftur á bak, en við það hefði A fallið. Ákærði hefði reynt að grípa hann, sett vinstri hönd sína hægra megin við hann og reynt að hindra að A dytti, en við það hefði ákærði sjálfur misst fótanna á svellinu og við það að ákærði hefði reynt að halda í við A hefði hann flogið „á hausinn á eftir honum“. a hefði lent á bakinu og ákærði á maganum, „svona hálfur ofan á honum“. Um leið og A hafi lent hefði ákærði séð gleraugu fara af honum og hefði þá sprottið á fætur og kallað til nærstaddra að stíga ekki á þau. Ákærði hefði leitað að gleraugunum en einhver þá sagt að A væri meiddur.

Ákærði kvaðst hafa verið búinn að drekka tvær rommblöndur þegar þetta hefði gerzt. Hann teldi sig ekki hafa verið ölvaðan. Hann kvaðst ekki treysta sér til að segja til um ölvun A, erfitt væri að sjá hvort æstur maður væri mikið eða lítið ölvaður.

Nánar spurður hvort hann hefði talið þá A og B komna í slagsmál á reyksvæðinu svaraði ákærði: „...þegar að menn halda í menn, að þá telst það ekki til slagsmála, en þegar að menn eru farnir að fara af krafti og fella menn um koll þá taldi ég að þetta væri komið í slag sko, og ég ætlaði bara að stoppa það“, og ekki væri auðvelt að segja til um hversu langt sá myndi ganga sem byrjaður væri að hrinda öðrum. Nú orðið væri „orðið ótrúlega mikið um að það sé sparkað í höfuð á fólki. Þar þarf bara eitt spark til, ég veit ekki hvað langt hann hefur ætlað að ganga því þetta er í annað skiptið sem þeir lenda saman, hann er búinn að fella hinn niður, ég veit ekki hvað gerist, hvað verður næsta stig.“

Ákærði kvaðst hafa komið áður á staðinn, þarna hefði verið snjór og hálka og hann hefði vitað að „á flestum stöðum væri hált“.

Ákærði kvaðst ekki telja að A hefði fallið vegna sinna gjörða. Væri það fremur svellinu að kenna, ákærði hafi verið að „reyna að halda honum frá, ýta honum, láta hann bakka og við það þá [hefði hann] misst fótanna á svellinu.“

Ákærði kvaðst ekki hafa þekkt A áður. Þeir B væru hins vegar kunningjar. Hann kvaðst vera 184 cm hæð og tæp hundrað kílógrömm að þyngd. A væri lægri en líklega svipaður að þyngd.

Ákærði kvaðst telja að hann myndi bregðast eins við, kæmu svipaðar aðstæður upp aftur. Hann kvaðst ekki telja sig hafa getað náð því markmiði, að hindra átök mannanna, með neinum mildari hætti. Hann hefði ekki tekið A hálstaki, eins og sagt væri í ákæru.

Vitnið A kvaðst hafa farið á barinn með systrum sínum og nokkurum vinum. Þar hefðu þau hitt B sem hefði óðara haft uppi „einhver ill orð gegn systrum [vitnisins] báðum.“ Vitnið hefði ekki skipt sér af heldur gengið burt. Nokkurum mínútum síðar hefði önnur systirin komið og beðið sig um að tala við A, þar sem þeir þekktust mjög vel og hefðu unnið saman í tvö ár. Vitnið hefði farið og talað við A, í hann hefði fokið og hann ýtt í vitnið. Vitnið hefði reiðzt, ýtt á móti en A þá rifið í vitnið og rifið skyrtu hans „alveg niður og þá er það stoppað strax sko og verður ekkert meira úr því og það er allt í góðu“ og hvor farið sína leið. Vitnið sagði að dyravörður hefði stöðvað átökin en einnig myndi vitnið eftir systrum sínum þarna, en ekki ákærða.

Eftir stutta stund hefði vitnið gengið að veröndinni og séð B þar að rífast við gamlan skólabróður vitnisins. Vitnið hefði farið að þeim og heyrt að B hefði verið að „rifja upp eitthvað gamalt, eitthvað tveggja þriggja helga gamalt sem að lenti þeirra á milli“, og hefði B talað um að henda þessum manni „fram af svölunum“ og hefði staðið mjög nálægt honum og ógnað honum þannig. Vitnið, sem hefði verið með bjór í hendi, hefði gengið að B, ýtt í hann, „hressilega í bringuna á honum“ og sagt honum að „hætta þessu rugli“. Hefði þá verið komið aftan að vitninu, tekið um háls þess og það rifið harkalega niður. Vitnið hefði fundið þungt högg á fótinn og kvaðst halda að hann hefði farið í garðbekk sem þarna hefði verið. Þegar vitnið hefði ætlað að rísa á fætur hefði það fundið „hryllilegan verk“ í fætinum og engan veginn getað staðið.

Vitnið kvaðst telja að hálka hefði engu máli skipt um hvernig fór. Aflið hjá ákærða hefði verið nægt, jafnvel á auðri jörð.

Vitnið kvaðst hafa verið búið að drekka þrjá til fjóra bjóra og hafa fundið á sér.

Vitnið sagðist ekki hafa tekið eftir því hvort B hefði dottið þegar það hefði ýtt honum, en það væri hugsanlegt. Dyravörður hefði verið á staðnum þetta kvöld en verið inni þegar þetta hefði gerzt úti á veröndinni.

Vitnið C kvaðst hafa verið gestur á staðnum. Það sagði að einhver átök hefðu orðið þar innandyra, eða eitthvað verið um að vera, en það ekkert velt því fyrir sér. Það hefði svo farið út á reyksvæðið og þar séð þá rífast A og B. Vitnið hefði kveikt sér í vindlingi og fylgzt með en ekki hlustað á orðaskipti. Eftir „smástund“ hefði ákærði komið að, staðið við hlið vitnisins og reykt. Vitnið hefði litið undan en þegar það hefði snúið sér aftur við hefði ákærði verið kominn á milli A og B. A hefði sett hönd á brjóst ákærða „og eins og hann hafi ætlað að fara fram hjá honum“, en ákærði hefði sett „hendurnar svona á brjóstið á honum og [varnað] því að hann [kæmist] fram hjá“, og svo hefði hvor ýtt á annars brjóst unz ákærði hefði allt í einu tekið A hálstaki. A hefði reynt að slíta sig lausan en ákærði náð að snúa hann niður og hefði fótur A þá farið hratt upp, en vitnið hefði ekki séð hvar hann hefði lent.

Vitnið kvaðst ekki muna til þess að A hefði ýtt við B þarna úti. Milli þeirra hefði verið eitthvert rifrildi sem vitnið hefði ekki séð ástæðu til að skipta sér af.

Vitnið kvaðst hafa verið búið að drekka þrjú vodka-glös þegar þetta hefði gerzt en kvaðst telja sig muna atvikið vel. Það hefði staðið þrjá til fjóra metra frá atvikinu og haft gott útsýni „nánast allan tímann“, en ekki þegar ákærði hefði tekið A hálstaki því þá hefðu fleiri komið að.

Vitnið D kvaðst hafa séð „kýting“ þeirra A og B inni á veitingastaðnum. Vitnið sagði að þar hefðu verið „kannski ekki alveg beint átök“ en það hafi verið „að detta í það að hnefahögg færu að byrja“. Vitnið hefði séð ákærða þar á staðnum en kvaðst ekki muna til þess að hann hefði komið að því að stöðva „kýtinginn“.

Vitnið sagði að úti á veröndinni hefðu þeir A og B farið að rífast og slagsmál verið í uppsiglingu. Hvor hefði staðið þétt upp við hinn í rifrildinu og vitnið, sem kvaðst þekkja þá báða vel, hefði talið stutt í að þeir færu að slást, en báðum væri laus höndin. Ákærði hefði komið aftan að A og tekið utan um handleggi hans og kippt honum burtu. Við þetta hefði ákærði runnið til og svo þeir báðir, og fótur A farið í bekkinn.

Vitnið sagði að þetta hefði allt gerzt mjög hratt. Dyravörður hússins hefði staðið við inngang veitingastaðarins, en þangað væru um tíu metrar.

Vitnið kvaðst engan hafa séð tekinn hálstaki. Vitnið hefði staðið um tvo metra frá atvikinu, haft óhindrað útsýni og verið allsgátt.

Vitnið sagðist hafa, af þekkingu sinni á þeim A og B, metið það svo að átök milli þeirra væru yfirvofandi. Sá sem hvorugan hefði þekkt hefði sjálfsagt metið það öðruvísi.

Vitnið E sagði að einhver orð hefðu fallið milli þeirra A og B og staðan verið „eins og það væri að fara að byrja eitthvað“, að „þeim væri að fara að lenda saman“. Ákærði hefði þá komið aftan að A, tekið um bringu hans og við það hefðu þeir dottið og A rekið fótinn í.

Vitnið kvaðst aðspurt ekki hafa talið rifrildi þeirra a og B komið á það stig að ástæða væri til að skilja þá að. Kvaðst vitnið reyndar ekki leggja í vana sinn að skilja deilandi menn að.

Vitnið kvaðst hafa verið undir áfengisáhrifum en ekki ofurölvi. Kvaðst það muna eftir atburðum.

Vitnið A kvaðst hafa lent í stuttu rifrildi við A inni á veitingastaðnum og hefði A ýtt við vitninu. Ákærði hefði þá gengið á milli þeirra og farið með vitnið út á reyksvæðið. Þar hefði vitnið tekið að ræða við dreng sem það hefði átt sitthvað vantalað við. A hefði komið þar að og sett ofan í við vitnið og þeir tveir farið í framhaldi af því að ýta hvor í annan. Báðir hefðu verið drukknir og hvor ósáttur við hinn. Kvaðst vitnið svo muna óljóst eftir að hafa dottið í götuna og þegar það hefði risið upp, tíu til fimmtán sekúndum síðar, hefði það séð A sitja á bekk. Hefði vitnið ekki séð skipti þeirra ákærða og A.

Vitnið sagði að ef það hefði verið í hópi áhorfenda og séð sambærileg atvik og orðið hefði milli þess og A, hefði það „alveg hiklaust“ skakkað þann leik.

Vitnið Ö læknir staðfesti vottorð sem það gaf.

Niðurstaða

Sannað er með vottorði Ö, sem læknirinn staðfesti fyrir dómi, að A varð fyrir þeim áverkum sem raktir eru í ákæru. Er engin ástæða til að draga í efa að það hafi gerzt í samhengi við fall hans á þeim stað og stund sem greinir í ákæru.

Við úrlausn þessa máls verður að hafa í huga að hér er um sakamál að ræða og lýtur málið þeirri meginreglu íslenzks sakamálaréttarfars að sönnunarbyrði um sekt ákærða, og allt annað sem honum er í óhag, hvílir á ákæruvaldinu en ekki hinum ákærða manni. Allan skynsamlegan vafa verður þar að túlka ákærða í hag.

Ljóst er að deilur urðu milli A og B í tvígang þetta kvöld. Fyrst inni á veitingastaðnum og þykir ljóst að þar hafi orðið ýtingar. Óhætt er að miða við að ákærði hafi orðið vitni að þeim.

Þá er ljóst að þeir tóku að nýju að deila úti á veröndinni. A kvaðst fyrir dómi hafa „ýtt hressilega í bringu“ B og B kvaðst hafa dottið. Óhætt þykir að miða við að ákærði hafi einnig orðið vitni að þessu.

Miða verður við að svell hafi verið á veröndinni.

A segir ákærða hafa tekið sig hálstaki en ákærði segist hafa lagt hönd sína um bringu hans. Vitnið D sagði ákærða hafa tekið hendur A en ekkert hálstak hafa séð. Vitnið E sagði fyrir dómi að ákærði hefði tekið um bringu A. Vitnið C sagði á hinn bóginn að ákærði hefði tekið A hálstaki. Vitnið D kvaðst hafa verið allsgátt, hafa staðið um tvo metra frá atvikinu og hafa haft gott útsýni yfir það. Er þetta vitni það eina þessara manna sem ekkert áfengi hafði drukkið um kvöldið. Þá verður að hafa í huga að vitnið C kvaðst hafa haft gott útsýni yfir atvikið en þó ekki þegar hálstakið hefði verið tekið. Þá bar það vitni að þeir ákærði og A hefðu ýtt hvor í annan, fyrir hálstakið, en önnur vitni greina ekki frá slíku. Þegar á allt þetta er horft, og einnig hugsað til framansagðrar reglu sakamálaréttarfars, er í sakamáli þessu ekki unnt að miða við að ákærði hafi tekið A hálstaki, heldur verði að miða við þá frásögn hans að hann hafi tekið um bringu hans.

Eins og áður segir verður að byggja á því, að A hafi ýtt á bringu B. Sjálfur kvaðst hann hafa gert það „hressilega“. Svell var undir. Slíkir tilburðir verða almennt að teljast til þess fallnir að minnka jafnvægi manna við þær aðstæður. Áfengisáhrif bæta þar ekki úr, en ekki verður hér fullyrt nákvæmlega hversu mikil þau hafi verið hjá A, en fyrir dómi kvaðst hann hafa fundið á sér.

Ákærði hafði séð til ýfinga þeirra A og B inni á staðnum skömmu áður og úti á veröndinni sá hann A ýta af talsverðu afli í bringu B. B féll við. Byggja verður á því að það hafi verið við þessar aðstæður sem ákærði hafi tekið um bringu A og ýtt honum til baka frá B. Ekki er sannað í sakamáli þessu að ákærði hafi gert meira.

Í ljósi þess, sem þykir liggja fyrir um það sem ákærði hafi séð af skiptum þeirra A og B, þykir því ekki hafa verið hnekkt að hann hafi mátt gera ráð fyrir að þarna væru átök í bráðri uppsiglingu. Dyravörður var talsvert frá og enginn á staðnum sem almenna heimild hafði til valdbeitingar í löggæzluskyni. Við þær aðstæður þykir ákærða ekki verða lagt til lasts að reyna að hindra átökin, svo fremi sem hann beiti ekki harkalegri aðferðum en réttmætar mega teljast í ljósi aðstæðna og þeirra hagsmuna sem ætla mátti að væru í húfi.

Eins og áður segir er ekki annað sannað en að ákærði hafi tekið um bringu A og tekið hann frá B. Með því gekk hann ekki lengra en aðstæður réttlættu. Það, að svo hafi til tekizt að þeir féllu báðir í jörðina og með þeim bagalegu afleiðingum sem það hafði fyrir A, þykir ekki komið til af því að ákærði hafi gengið lengra en honum var rétt. Hefur ekki verið hnekkt í sakamáli þessu að fall A hafi verið óhappatilviljun í ljósi aðstæðna. Hefur ekki verið sannað í málinu að ákærði hafi gengið fram af saknæmu gáleysi í skilningi 219. gr. almennra hegningarlaga og verður því að sýkna hann af ákæru fyrir slíkt brot.

Bótakröfu A verður vísað frá dómi. Sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef hdl., 345.125 krónur og er virðisaukaskattur innifalinn. Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu ákæruvaldsins fór E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi með málið. Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, er sýkn af ákæru í máli þessu. Sakarkostnaður greiðist allur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef verjanda ákærða, 345.125 krónur.

Bótakröfu A er vísað frá dómi.