S-1358/2023

Mál þetta, sem dómtekið var 12. júní sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglu-stjóranum á höfuðborgarsvæðinu 21. febrúar 2023, á hendur: „X, kt. [...], ótilgreindu, Selfossi, fyrir eftirtalin brot, framin laugardaginn 13. janúar 2018:

I.

Fyrir líkamsárás og barnaverndarlagabrot með því að hafa, að [...][...]í Reykjavík, veist með ofbeldi að A, kt. [...], og lamið hann með hamri í lærið, með þeim afleiðingum að hann hlaut bólgu og eymsli. Með háttseminni sýndi ákærði A ógnun, vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi.

M. 007-2018-2583

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940

II.

Fyrir tilraun til sérstaklega hættulegrar líkamsárásar og barnaverndarlagabrot með því að hafa, við [...] 12 í Reykjavík, veist með ofbeldi að B, kt. [...], og gert tilraun til að slá hann í höfuðið með hamri en hann náði að víkja sér undan og hafnaði hamarinn í öxl hans, með þeim afleiðingum að hann hlaut roða, bólgu, doða og eymsli í öxl. Með háttseminni sýndi ákærði B ógnun, vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi.

M. 007-2018-2583

Telst brot þetta varða við 2. mgr. 218. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Þá gerir Ó-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður, f. h. B, kt.

[...]

, kröfu um miskabætur og

málskostnað úr hendi X, kt.

[...] . Krafa brotaþola er sú að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð kr. 1.000.000, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Einnig er þess krafist að [á]kærða verði gert að greiða kostnað vegna þóknunar lögmanns brotaþola að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til þrautavara að honum verði dæmd vægasta refsing er lög leyfa og verði honum dæmd fangelsisrefsing þá verði hún skilorðsbundin. H ann krefst þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að bætur verði stórlega lækkaðar.

I Málsatvik

Lögreglan var, skömmu eftir miðnætti aðfaranótt laugardagsins 13. janúar 2018, kölluð að gatnamótum [...][...]og [...]vegna hópsöfnunar og slagsmála á götu úti. Við komu á vettvang reyndist vera talsvert af ungmennum á götunni og bifreiðin [...] var stopp á miðri götu og afturrúða bifreiðarinnar brotin. Segir í skýrslu lögreglu að mikill æsingur hefði verið í liðinu, stúlka hefði verið grátandi og eldri maður, sem reyndist vera ákærði, hélt á hamri í hægri hendi. Hefði hann síðan gengið að ungum manni, B, brotaþola samkvæmt II. ákærulið og þrýst skaftinu í kviðinn á honum. Virtist ákærði vera mjög æstur og hefði hann verið færður inn í lögreglubifreið og kynnt að hann væri handtekinn, grunaður um líkamsárás og eignaspjöll, og kynnt réttarstaða sakbornings. Sagði ákærði að um kvöldið hefði ung stúlka bankað hjá sér að [...] og sagt að hún ætlaði að halda afmælisveislu. Um miðnætti hefði hann heyrt mikil læti í stigaganginum og brothljóð. Hafi hann þá farið fram með hamar í hendiog reynt að hrekja tvo drengi út úr stigahúsinu en þeir hefðu gengið berserksgang og brotið útidyrahurð og rúður. Hefði hann elt drengina og séð að bifreiðinni [...] var ekið í burtu, talið að þeir væru farþegar í bifreiðinni og því slegið hamrinum í afturrúðu hennar með þeim afleiðingum að hún brotnaði. Hefði hann áttað sig á því að drengirnir væru ekki í bifreiðinni og sagði hann lögreglu að hann vildi bæta tjónið sem hann olli á bifreiðinni. Kvaðst ákærði vera undir áhrifum áfengis en neitaði að blása í áfengismæli.

Brotaþoli, B, sagði lögreglu að hann hefði verið í samkvæmi í [...] og hefði vinkona hans komið að sækja hann. Þau hefðu verið á leið í burtu þegar hann hefði fengið símtal frá vini sínum og þá heyrt að eitthvað mikið væri í gangi. Hann hefði þá farið til baka í [...] og séð að ákærði var þar með hamar að veitast að vinum hans. Kvaðst hann hafa blandað sér í átökin og hefði ákærða tekist að slá hann í vinstri upphandlegg/öxl. Hefði hann náð að beygja sig undan högginu sem hann taldi að hefði verið miðað að höfði hans. Hann hefði síðan flúið undan ákærða sem hefði elt þá með hamarinn. Hefði hann komist að bifreið vinkonu hans og hefði ákærði slegið í afturrúðu bifreiðarinnar með þeim afleiðingum að hún brotnaði. Ákærði hefði haldið áfram að elta þá og enn verið með hamarinn en lögreglan hefði komið stuttu seinna og handtekið hann. Segir í skýrslu lögreglu að brotaþoli hefði verið rauður ofarlega á vinstri öxl eftir höggið og hefði í kjölfarið farið á slysadeild. Lögregla haldlagði hamarinn sem ákærði var með. Einnig ræddi lögregla við C sem sagði ákærða bæði hafa slegið A og B með hamrinum og elt þá um svæðið.

Skýrsla var tekin af brotaþola, B, 13. janúar 2018. Staðfesti hann þá þann framburð sem hafður var eftir honum í frumskýrslu en sagði að A hafa verið með blóð á höndum þegar hann sá hann koma hlaupandi. Kvaðst hann hafa séð ákærða lemja A, að hann haldi í vinstra lærið, með hamrinum. Hefði hann spurt ákærða hvað hann væri að gera við hamarinn og hefði ákærði í kjölfar þess sveiflað hamrinum í áttina að honum og hefði höggið verið í höfuðhæð. Hann hefði þá borið fyrir sig öxlina með því að lyfta henni og hefði höggið lent ofarlega á vinstri öxl. Ef hann hefði ekki náð að víkja sér undan hefði höggið lent á kjálka hans eða hálsi. Hefði honum fundist ákærði beita fullu afli við höggið og hann verið bólginn og dofinn í öxlinni á eftir. Þeir hefðu síðan farið í burtu en ákærði komið á eftir þeimog reynt að lemja hann með hamrinum. Einnig hefði ákærði brotið afturrúðu bifreiðar með því að slá í hana með hamrinum.

Skýrsla var tekin af brotaþola, A, 14. janúar 2018. Viðurkenndi hann að hafa verið pirraður og að hafa kastað steini í rúðu við hlið útidyrahurðar þannig að rúðan brotnaði. Eftir það hefði hann ætlað í burtu en farið til baka þar sem hann hafði gleymt farsíma sínum. Hann hefði ekki verið kominn inn þegar hann sá ákærða en hann hefði ekki séð strax að hann væri með hamar. Ákærði hefði tekið í hann og reynt að henda honum í burtu. Kvaðst hann þá hafa ýtt ákærða sem þá hefði lamið hann í lærið með hamri. Hefði hann þá hlaupið í burtu en B reynt að ræða við hann. B hefði sagt honum að á þessum tímapunkti hefði ákærði reynt að slá hann í höfuðið með hamri en hann náð að setja öxlina fyrir höggið. Ákærði hefði síðan elt þá þegar þeir reyndu að fara og brotið afturrúðu í bifreið sem þeir ætluðu að fara með í burtu. Kvaðst hann hafa hlotið áverka á framanvert vinstra lærið. Hann væri bólginn, með eymsli og haltri og hefði hann farið á slysadeild.

Þann 16. janúar 2020 gaf brotaþoli, B, skýrslu á ný vegna málsins og lagði þá fram kæru á hendur ákærða. Lýsti hann því, eins og rakið er í skýrslu lögreglu, að hann hefði verið á leiðinni í burtu þegar hann hefði heyrt óp og læti í símtali við A. Hann hefði þá farið aftur út úr bifreiðinni og þá séð A koma hlaupandi og blóð leka niður höndina á honum. Síðan hefði hann séð ákærða koma hlaupandi á eftir honum með hamar. Kvaðst hann hafa sett hendurnar upp og spurt ákærða hvort þeir ættu ekki bara að sleppa hamrinum og ræða málin. Um leið og hann hefði verið kominn nógu nálægt ákærða hefði ákærði tekið góða sveiflu sem hefði stefnt að kjálkanum á honum eða andliti hans. Hefði hann þá sett öxlina upp og tekið höggið þangað. Kvaðst hann þá hafa farið í burtu og haldið fjarlægð frá ákærða sem hefði haldið áfram að elta þá og einnig brotið rúðu í bifreið sem A settist upp í. Kvaðst vitnið hafa farið á slysadeild eftir þetta og verið illt í öxlinni.

Fyrir liggur tölvupóstur frá bráðamóttöku til lögreglu, dags. 14. febrúar 2018, þar sem fram kemur að brotaþolar, B og A, hefðu verið skoðaðir af hjúkrunarfræðingi á slysadeild og verið bent á að bíða eftir lækni.

Ákærði gaf skýrslu vegna málsins 13. janúar 2018. Staðfesti ákærði að sá fram-burður sem hafður er eftir honum í frumskýrslu lögreglu væri réttur. Kvaðst hann hafa verið að stugga í burtu pörupiltum af heimili sínu og hafa verið í fullum rétti til þess en þeir höfðu verið með hávaða og ógnað íbúum og gestum hússins og hótað honum. Hefði hann tekið hamarinn með sér út til að verja sig. Sagði hann rétt að hann hefði, þegar lögregla kom, verið æstur og verið með hamar í hendi og þrýst skafti hans að kvið ungs manns. Neitaði hann að tjá sig um framburð B þess efnis að ákærði hefði slegið hann í öxlina með hamri og hann beygt sig undan högginu sem hefði stefnt að höfði hans og að hann hefði elt B og annan dreng. Minnist hann þess ekki að hafa slegið strák með ljóst krullað hár heldur danglað hamri í öxlina á einum strák og hefði það gerst inni í stigagangi.

II

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði sagði að stúlka hefði þetta kvöld haldið samkvæmi í fjölbýlishúsinu sem hann bjó í. Um miðnætti hefði verið mikill hávaði, læti og öskur og mikið gengið á og rúður brotnað. Kvaðst hann hafa farið fram til að kanna hvað væri að gerast og hefði drengur, A, þá staðið þar í glerbrotunum og verið mjög æstur. Kvaðst hann hafa reynt að stugga honum í burtu en fleiri krakkar hefðu bæst í hópinn. Hefði hann þá orðið sér úti um hamar og reynt að tala við A sem hefði verið mjög æstur og það lítið þýtt. Kvaðst hann hafa ýtt við honum með hamrinum, ofarlega á líkama hans, en ekki slegið hann. Minnti hann að þetta hefði gerst inni í anddyrinu. Kvaðst hann ekki kannast við að hafa veist að B eða slegið hann með hamrinum heldur sýnt honum hamarinn. Ákærði kvaðst hafa orðið fyrir hrottalegri líkamsárás árið [...]. Eftir það geti hann ekki hugsað sér að fara inn í svona aðstæður án þess að vera með vopn. Hann hefði ekki áttað sig á því að í skilningi laganna væru þetta börn eða fólk undir 18 ára aldri. Vissi hann ekki hvort A-x-x verið 16, 17 eða 18 ára.

Ákærði sagði að þegar hann hefði reynt að stugga A út hefði vinur hans, B, komið og þeir strax verið með mikil dólgslæti, blótsyrði og hótanir. Viðurkenndi ákærði að hafa sýnt þeim hamarinn og ógnað þeim með honum. Þeir hefðu þá stokkið í burtu og hefði A farið inn í bifreið sem hefði verið ekið af stað en ákærði þá í einhverju vanhugsuðu fáti lamið hamrinum í afturrúðu bifreiðarinnar og brotið hana. A hefði þá stokkið út úr bifreiðinni og ásamt B lagt á flótta og hann elt þá og hefði rignt yfir hann ókvæðisorðum á meðan. Þeir hefðu verið komnir út að [...] þegar lögreglu bar að og hann hefði verið handtekinn og hamarinn haldlagður. Ákærði kvaðst hafa verið drukkinn þegar atvik gerðust.

Borinn var undir ákærða sá framburður hans hjá lögreglu að hann hefði danglað hamrinum í öxlina á einum strák. Sagði ákærði að þarna ætti hann við A þegar hann hitti hann í stigaganginum. Hann hefði þá ýtt í hann með hamrinum en ekki slegið hann. Þá var ákærða kynnt að í frumskýrslu væri bókað að B hefði verið rauðu r ofarlega á öxl þegar lögreglan kom. Kvaðst ákærði ekki vita hvers vegna hann hefði verið rauður þarna. Sagði ákærði að það væri einungis B sem segði að hann hefði slegið A en hann hefði ekki verið viðstaddur þegar atvik byrjuðu heldur verið kominn út í bifreið og sagði að þar hefði hann rætt við A í síma. A hefði þá verið búinn að kasta símanum og brjóta og hefði einnig sagt að hann hefði týnt símanum. Ákærði kvaðst ekki hafa orðið var við að B eða A hefðu hlotið áverka.

B, brotaþoli samkvæmt II. ákærulið, kvaðst hafa verið í samkvæmi og hafa verið á leið heim og kominn út í bifreið. Hefði hann þá hringt í A en einungis heyrt öskur í símanum. Kvaðst hann hafa skellt á og farið að blokkinni og þá séð A koma hlaupandi.

Hefði blætt úr honum og ákærði verið á eftir honum með hamar. Brotaþoli kvaðst hafa gengið nær og reynt að fá ákærða til að sleppa hamrinum og róa sig. Þegar hann hefði verið kominn nógu nálægt ákærða hefði ákærði reynt að slá hann í höfuðið en hann hefði náð að færa sig frá og hefði höggið lent á vinstri öxlinni á honum. Hefði þetta gerst á bifreiðastæðinu fyrir framan blokkina. Eftir það hefði hann séð ákærða hlaupa á eftir A-x-þgf brjóta afturrúðu bifreiðar. Ákærði hefði elt þá í stutta stund þangað til lögreglan kom. Kvaðst hann telja að A hefði séð höggið sem ákærði veitti honum. Hann hefði verið marinn og illt í öxlinni eftir þetta og verið smá hristur. Hann og A hefðu farið saman á slysadeild. Sagði brotaþoli árásina skilja eftir sig andlega áverka og hefði ákærði getað drepið hann. Hannhefði séð þegar A reyndi að forða sér með því að hoppa inn í bifreið en ákærði hefði þá komið að bifreiðinni og brotið afturrúðu hennar. A hefði einnig slasast og hefði hann séð blóð á annarri hendi hans. A hefði ekki lýst því fyrir honum hvernig þetta hefði gerst en talað um læti í stigaganginum og að hann hefði verið sleginn með hamri.

Brotaþoli sagði að A hefði verið með síma þegar hann var inni í húsinu en viti ekki hvort hann hefði enn verið með hann eftir að hann kom út. Borinn var undir brotaþola framburður hans hjá lögreglu daginn eftir atvik og staðfesti hann að hafa séð ákærða lemja A í vinstra lærið eins og hann lýsti þá og hefði það gerst beint fyrir framan húsið. Hann hefði komið að þeim í kjölfarið og ákærði þá einnig slegið hann. Brotaþoli sagði að þeir hefðu ekki hótað ákærða en beðið hann um að sleppa hamrinum. Þá hefði ákærði slegið til brotaþola fyrir framan lögreglumennina. Þá kvaðst brotaþoli hafa staðið um 6 metrafrá bifreiðinni þegar ákærði sló í afturrúðu hennar og braut hana.

D sagði að hún hefði verið að koma úr samkvæmi með vinkonum sínum, E og F, hefðu þær staðið fyrir utan húsið og verið á leið út í bifreið þegar þær sáu að B og A voru hlaupandi um bifreiðastæðið og ákærði á eftir þeim. Þær hefðu orðið skelkaðar og ákveðið að fara. Þegar þær óku af stað hefði æsingurinn verið orðinn meiri og a. m. k. annar þeirra hefði hoppað inn í bifreiðina. Hún hefði síðan heyrt smell og hefði afturrúða bifreiðarinnar brotnað og hefði ákærði þá staðið fyrir aftan bifreiðina. Spurð hvort hún hefði séð átök kvaðst hún hafa séð sveiflu. Hefði ákærði þá verið að kýla eða slá B sem hefði þá sett höndina fyrir andlit sitt en hann hefði verið hávaxnari en ákærði. Kvaðst hún ekki hafa séð hvort höggið hefði lent á B. Það hefði verið rætt um hamar en hún myndi ekki hvað hún sá. Þær hefðu hitt brotaþola skömmu síðar á bráðamóttökunni og hefði annar þeirra verið blóðugur á hendi. Telji hún að annar þeirra hefði sagt þeim að ákærði hefði lamið í höndina á honum. Þetta hefði gerst utandyra og það hefði verið mikið myrkur. Í minningunni hefði ákærði verið með hamar þegar hann hljóp á eftir strákunum og sveiflað honum ógnandi.

E kvaðst hafa setið inni í stigagangi þegar B og A hlupu út eftir að hafa brotið rúðu. Hún hefði þá ætlað að fara en strákarnir verið hlaupandi um og ákærði á eftir þeim með hamar. Þær vinkonurnar hefðu orðið hræddar og farið inn í bifreið vitnisins, sem vitnið D ók, og ætlað heim. A hefði stokkið inn í bifreiðina þegar henni var ekið af stað og hefði ákærði hlaupið á eftir þeim og slegið hamrinum í afturrúðuna sem hefði mölbrotnað. Hefði hún orðið mjög hrædd og hefði D stöðvað bifreiðina og þau hlaupið út. Allir hefðu þá verið úti um allt og ákærði hlaupið á eftir strákunum en síðan hefði lögreglan komið.

G, fyrrverandi maki ákærða, sagði að samkvæmi hefði verið í blokkinni sem þau bjuggu í. Þar hefði verið ungt fólk og einhver læti og mikil umferð. Skildist henni að gestgjafinn hefði meinað manni að koma þar inn og sá hefði orðið reiður og brotið tvær rúður í stigaganginum. Ákærði hefði farið niður til að athuga hvað hefði gerst og séð þetta. Hann hefði síðan komið aftur inn og sótt hamar og farið út aftur. Sjálf hefði hún farið út skömmu síðar og séð að rúðan var brotin og að úti var grátandi ung kona sem sagði að rúða hefði verið brotin í bifreið hennar. Staðfesti vitnið að ákærði hefði orðið fyrir alvarlegri árás sem hefði haft mikil áhrif á líðan hans.

H sagði að það hefðu verið mikil læti og óspektir í stigaganginum vegna samkvæmis sem unglingar hefðu verið með á efstu hæðinni. Þegar líða tók á kvöldið hefði hann heyrt skarkala og hefði komið í ljós að rúða hafði brotnað og skemmdir verið unnar í anddyrinu. Hópur unglinga hefði verið úti á bifreiðastæðinu og hefði einn þeirra verið áberandi fullur, árásargjarn og með almenn leiðindi við alla í kringum sig. Vitnið kvaðst hafa séð út um gluggann hvað var að gerast og farið niður. Ákærði hefði einnig verið kominn niður og hefði hann átt í orðaskiptum við þennan ölvaða ungling en síðan hefðu þeir farið að hringsóla í kringum bifreið sem hefði verið full af unglingum og það endað með átökum. Hefði hann séð að ákærði sló einu sinni til þessa unglings. Kvaðst vitnið ekki muna orðrétt hvað þeim fór á milli en ákærði hefði verið að reyna að koma í veg fyrir frekari skemmdir á sameigninni og ólæti. Hefði vitnið óttast að unglingurinn og félagi hans myndu ganga í skrokk á ákærða.

Vitnið sagði að það hefði verið dimmt úti þegar atvik gerðust og gæti hann ekki lýst framangreindu höggi eða þeim unglingi sem því var beint að en minnti að ákærði hefði verið með eitthvað í hendinni. Sjálfur hefði hann verið 7– 9 metra frá þeim en bifreið hefði verið á milli þeirra, hann staðið aðeins hærra en þeir og séð þá kannski frá nafla og upp. Hefði ákærði slegið til unglingsins með annarri hendi á svæðið í kringum brjóstkassa eða öxl. Viti hann ekki hvort höggið hafi lent á honum af krafti en hann hefði a. m. k. ekki hnigið niður. Borinn var undir vitnið framburður hans hjá lögreglu og rifjaðist þá upp fyrir honum að ákærði hefði verið með hamar.

I kvaðst hafa heyrt eitthvað sem varð til þess að hún og maður hennar fóru fram á stigagang og þá séð að þar hafði brotnað rúða. Hún hefði farið út og þar hefði verið hópur af unglingum, kannski 13– 16 ára, og ákærði. Greinilegt var að eitthvað hafði gerst, það hefðu verið öskur og læti og ákærði hlaupandi um eins og hann væri að elta einhvern unglinginn. Þá hefðu stúlkurnar sem þarna voru verið í uppnámi og einnig ákærði sem hefði verið með eitthvað í höndunum en vissi ekki hvað það var. Borinn var undir vitnið sá framburður hennar hjá lögreglu að hún hefði séð að ákærði var með hamar. Sagði vitnið að þetta passi miðað við það sem hana minni. Vitnið sagði að það hefði verið dimmt úti og ekki góð lýsing á svæðinu.

Lögreglumaður J kvaðst hafa komið á vettvang og hefði þá verið hópsöfnun fyrir utan húsið. Þar hefðu verið mörg ungmenni og ákærði sem hefði haldið á hamri. Kvaðst hann hafa séð ákærða ýta hamrinum annað hvort í síðuna eða búkinn á ungum aðila.

Vitnið kvaðst hafa fært ákærða í handjárn, farið með hann í lögreglubifreið og rætt við hann. Hann hefði verið ölvaður en neitað að blása í áfengismæli.

Lögreglumaður K kvaðst hafa farið í útkall á vettvang. Þegar lögreglumennirnir komu hefði bifreið verið á götunni, búið hefði verið að brjóta rúðu í henni og fólk verið í kringum bifreiðina.

Lögreglumaður L sagði að þegar lögreglumennirnir komu á vettvang hefði verið bifreið á miðri götunni og krakkaskari á svæðinu. Eitthvað hafði gengið á en einn hefði verið með áverka ofarlega á upphandlegg eða öxl, roða, sem hann sýndi vitninu. Sagði hann ákærða hafa lamið sig með hamri og hefði ákærði verið með hamarinn þegar lögreglumennirnir komu. Æsingur hefði verið í hópnum og fullt af ölvuðum krökkum en áður hafði verið samkvæmi í húsinu.

A, brotaþoli samkvæmt I. ákærulið, sagði að þegar þeir hefðu verið að fara eftir samkvæmið, hefðu verið að aka í burtu, hefði ákærði komið með hamar og hefði hann brotið rúðu í bifreiðinni. Einnig hefði hann slegið hamrinum í einhvern, annað hvort brotaþola eða B. Einu samskipti hans við ákærða hefðu verið fyrir utan og hefðu þeir þá verið að öskra á ákærða en myndi ekki hvað. Hann hefði verið undir áhrifum áfengis og hefði verið einhver pirringur í gangi og allir strunsað út úr samkvæminu. Þegar þau voru að fara hefði ákærði komið. Hann hefði verið mjög reiður, að hann telji út af látunum. Kvaðst vitnið minna að ákærði hefði slegið B. Sjálfur hefði hann ekki séð það en B sagt honum frá því að ákærði hefði slegið hann í hnéð með hamrinum. Kvaðst hann hafa séð hamarinn þegar ákærði sló honum í afturrúðu bifreiðarinnar. Þeir hefðu síðan farið út úr bifreiðinni og reynt að elta ákærða og síðan hefði lögreglan komið. Minni vitnið að hann hefði fengið áverka á læri. Hann hefði ekki farið til læknis vegna þess og hefði hann jafnað sig á þeim áverkum.

Brotaþola var kynntur framburður hans hjá lögreglu og kvaðst hann telja að það sem þar kæmi fram væri rétt eftir honum haft. Þá sagði hann að verið gæti að hann hefði verið rekinn úr samkvæminu. Minntist hann þess ekki að B hefði hringt í hann á meðan hann var inni í húsinu. Hann hefði kastað símanum sínum í gólfið í stigaganginum á leiðinni út og hann þá brotnað og hefði ekki verið hægt að nota hann. Gæti vel verið að hann hefði gleymt símanum inni í stigaganginum. Brotaþoli sagði að ákærði hefði slegið hann þegar þeir voru rétt fyrir utan blokkina. Myndi hann lítið eftir þessum atvikum en langt væri liðið síðan atvik gerðust og hefði hann þá verið undir áhrifum áfengis. Rúða hefði brotnað í blokkinni og það hefðu verið læti í þeim á leiðinni út en hann myndi ekki eftir því að hafa verið blóðugur á hendinni.

Borinn var undir brotaþola framburður hans hjá lögreglu þar sem fram kom að hann hefði ætlað að fara inn í stigaganginn þegar hann sá ákærða en hefði ekki séð að hann væri með hamar. Ákærði hefði tekið í hann og ætlað að henda honum í burtu og hefði brotaþoli þá ýtt í ákærða sem hefði þá lamið hann í vinstra lærið með hamri. Kvaðst brotaþoli muna eftir þessu eftir að framburðurinn hafði verið rifjaður upp fyrir honum. Var brotaþola kynnt að hann hefði sagt að höggið hefði lent á vinstra læri hans og hann verið með eymsli þar eftir höggið og sagði brotaþoli að það gæti passað. Þá var brotaþola kynnt að í skýrslunni væri haft eftir honum að B hefði komið og séð að ákærði var með hamar og hefði hann alla vega na reynt að tala við ákærða og blótað honum. B hefði á þessum tímapunkti sagt honum að ákærði hefði reynt að slá hann í hausinn með hamrinum en hann náð að setja öxlina fyrir. Kvaðst brotaþoli kannast við þetta nú þegar honum var kynntur framburðurinn en kvaðst ekki muna hvort hann hefði séð ákærða gera þetta.

III

Niðurstaða

Ákærði neitar sök hvað báða ákæruliðina varðar og hafnar því að hafa vitað að brotaþolar hefðu verið undir 18 ára aldri þegar atvik gerðust. Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá skal dómur reistur á þeim sönnunar-gögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. sömu laga. Ákærði krefst aðallega frávísunar með vísan til þess að ætluð brot teljast vera fyrnd en atvik gerðust í janúar 2018. Fyrning sakar er refsilokaástæða, sbr. meginreglu 6. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og leiðir hún til sýknu. Þegar af þeirri ástæðu er kröfu ákærða um frávísun málsins hafnað. Til vara krefst ákærði sýknu og byggir þá kröfu sína aðallega á því að ósannað sé að hann hafi veist að brotaþolum með hamri eins og lýst er í ákæru.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa verið með hamar umrætt sinn og hafa ógnað brotaþolum með honum. Þá tók hann hamarinn með sér út vitandi að utandyra voru æst ungmenni. Af þeim gögnum sem fram hafa komið er ljóst að mikið uppnám var á vettvangi eftir að ákærði kom út með hamarinn. Þau vitni sem komu fyrir dóminn báru almennt um að ákærði hefði elt báða brotaþola með hamarinn og verið æstur. Hefðihannm. a. elt A að bifreið sem A fór inn í og brotið afturrúðu bifreiðarinnar þegar henni var ekið af stað. Atvik gerðust að næturlagi og hafa vitni borið um að vantað hafi upp á lýsingu á vettvangi. Þá er langt umliðið síðan atvik gerðust og er augljóst að það hafði áhrif á minni vitna við skýrslugjöf fyrir dómi. Gögn málsins bera með sér að brotaþolar fóru á slysadeild í kjölfar atvika en gengust ekki undir læknisskoðun þar og liggja ekki fyrir vottorð um áverka þeirra.

Ákærði er í I. kafla ákærunnar ákærður fyrir líkamsárás og barnaverndarlagabrot með því að hafa veist með ofbeldi að brotaþola A, fæddum 1. október 200 0, og lamið hann með hamri í lærið. Með háttseminni er ákærði talinn hafa sýnt brotaþola ógnun, vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi. Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Ákærði neitar sök. Þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu við rannsókn málsins sagði hann strákana hafa verið tvo og bar um að hafa danglað í öxlina á öðrum þeirra þegar hann hitti hann í stigaganginum en ekki hafa slegið til hins. Fyrir dómi kvaðst hann hafa ýtt í brotaþola með hamrinum ofarlega á líkama hans en ekki slegið hann og taldi að þetta hefði gerst í anddyrinu. Þá viðurkenndi hann, eins og rakið er hér að framan, að hafa ógnað bæði b-hk-ef þ-hk-ef og B með hamrinum. Af því sem fram er komið í málinu verður ekki fyllilega ráðið hvar brotaþoli var þegar hann og B ræddu saman í síma en B-x-nf kjölfar þess til baka að blokkinni. Óumdeilt er hins vegar að brotaþoli hafi, áður en hann hlaut högg á lærið, verið orðinn blóðugur á hendi. Þegar brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu vegna málsins lýsti hann atvikum með sama hætti og rakið er í ákæru. Fyrir dómi mundi hann atvik óljóst en staðfesti framangreint eftir að framburður hans hjá lögreglu hafði verið borinn undir hann. Þá staðfesti B fyrir dómi þann framburð sinn hjá lögreglu að hann hefði séð ákærða lemja brotaþola og sagði að þeir hefðu þá verið fyrir utan húsið. Framburður brotaþola og B hjá lögreglu liggur fyrir í hljóðupptöku.

Framburður ákærða verið nokkuð á reiki eins og rakið er hér að framan. B rotaþolistaðfesti hins vegar fyrir dómi að ákærði hefði slegið hann í lærið með hamrinum eins og hann hafði áður lýst hjá við rannsókn málsins. Fær sá framburður stoð í framburði B-x-x fram kom hjá honum að atlaga ákærða að brotaþola hafi verið ástæða þess að hann hafði sjálfur afskipti af ákærða. Þá telst nægilega í ljóst leitt með framburði brotaþola um þá áverka sem hann hlaut, þ. e. að hann hefði verið marinn og illt í lærinu, og staðfestingu frá bráðamóttöku Landspítalans á því að brotaþoli hafi leitað þangað í kjölfar atvika, að brotaþoli hafi hlotið eymsli vegna árásarinnar.

Með vísan til alls framangreinds telur dómurinn sannað, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærði hafi slegið brotaþola með hamrinum eins og lýst er í ákæru, og er brotið þar rétt heimfært undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Þá er ákærði jafnframt ákærður fyrir að hafa með háttseminni sýnt brotaþola vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi, sbr. 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Ákærði hefur borið því við að hafa ekki vitað hvað brotaþoli var gamall þegar atvik gerðust eða hvort hann hefði verið 16, 17 eða 18 ára. Þau vitni sem gáfu skýrslu fyrir dómi töluðu almennt um ungmennin þannig að ætla mætti að þau væru að vísa til barna undir 18 ára aldri. Engu að síður liggur ekkert fyrir um það hvað ákærði mátti vita um aldur brotaþola eða hvernig útlit hans var á þessum tímaog er því ekki efni til annars en að sýkna ákærða af broti gegn barnaverndarlögum.

Samkvæmt framangreindu verður brot ákærða heimfært undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Varðar brot gegn lagaákvæðinu sektum eða fangelsi allt að sexmánuðum, en fangelsi allt að einuári, ef háttsemin er sérstaklega vítaverð. Í 1. mgr. 81. gr. sömu laga segir að sök fyrnist á tveimur árum þegar ekki liggur þyngri refsing við broti en eins árs fangelsi eða sú refsing sem tiler unnið fer ekki fram úr sektum. Þá segir í 1. mgr. 82. gr. laganna að fyrningarfrestur teljist frá þeim degi er refsiverðum verknaði eða refsiverðu athafnaleysi lauk. Um rof á fyrningarfresti segir í 4. mgr. 82. gr. að það sé það tímamark þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsakanda gegn manni sem sakborn-ingi. Brot þau sem ákærði er ákærður fyrir eru talin hafa verið framin 13. janúar 2018. Voru þau að mestu rannsökuð á því ári og í ársbyrjun 2020. Með bréfi, dags. 30. mars 2020, sendi ríkissaksóknari lögreglustjóranum bréf þar sem honum var falin útgáfa ákæru vegna málsins og í maí sama ár barst inn í málið bótakrafa brotaþola samkvæmt II. ákærulið. Frá þeim tíma og þar til ákæra var gefin út 21. febrúar 2023 liðu meira en tvö ár. Telst því brot það sem ákærði er talinn hafa framið samkvæmt I. ákærulið fyrnt og verður hann því sýknaður.

Ákærði er í II. kafla ákærunnar ákærður fyrir tilraun til sérstaklega hættulegrar líkamsárásar og barnaverndarlagabrot með því að hafa veist með ofbeldi að brotaþola, B, fæddum 21. febrúar 2001, og gert tilraun til að slá hann í höfuðið með hamri en hann náði að víkja sér undan og hafnaði hamarinn í öxl hans, með þeim afleiðingum að hann hlaut roða, bólgu, doða og eymsli í öxl. Með háttseminni er ákærði talin hafa sýnt Bógnun, vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi. Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 2. mgr. 218. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Ákærði er ákærður fyrir tilraunabrot, sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en samkvæmt lagaákvæðinu hefur hver sá sem tekið hefur ákvörðun um að vinna verk, sem refsing er lögð við í lögunum, og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki, sem miðar eða er ætlað að miða að framkvæmd brotsins, þegar brotið er ekki fullkomnað gerst sekur um tilraun til þess.

Ákærði neitar sök en engu að síður er óumdeilt að ákærði var með hamar í hendi þegar atvik gerðust og hann hefur viðurkennt að hafa ógnað brotaþola. Hefur brotaþoli frá upphafi borið um að ákærði hafi beint höggi að höfði hans en hann náð að bera öxlina fyrir og höggið því lent þar. Í framburði vitnisins D kom fram að hún hefði séð ákærða kýla eða slá í áttina að brotaþola. Hefði hún séð sveiflu en ekki hvar höggið lenti en brotaþoli hefði sett höndina fyrir andlit sitt. Kom fram hjá vitninu að brotaþoli væri hávaxnari en ákærði. Þá kvaðst vitnið H hafa séð ákærða slá til unglings með annarri hendi á svæðið í kringum brjóstkassa eða öxl. Má af atvikum ráða að um hafi verið að ræða brotaþola.

Framburður brotaþola hefur í gegnum meðferð málsins verið stöðugur á þann veg að ákærði hafi beint högginu að höfði hans en hann náð að færa sig frá og því hefði höggið lent á öxl hans. Framburður D bendir til þess að brotaþoli hafi talið að hann þyrfti að verja andlit sitt þegar ákærði sló til hans og því borið hönd fyrir andlit sitt en ekki verða víðtækari ályktanir dregnar af því. Framangreindir framburðir staðfesta þannig að ákærði hafi slegið til brotaþola með hamrinum. Ekki verður hins vegar ráðið af framburði annarra en ákærða hvert höggið stefndi eða hvort og þá hvaða áhrif hæðarmunur á ákærða og brotaþola hafi haft.

Til að sakfellt verði fyrir tilraunabrot þarf að vera sannað að viðkomandi hafi ótvírætt sýnt í verki ásetning til verknaðar. Verður ákærði að njóta þess vafa sem uppi um atvik og verður framangreint ekki talið vera fullnægjandi til sönnunar um að ákærði hafi ætlað að slá í höfuð brotaþola. Samkvæmt því telst ósannað að ásetningur ákærða hafi staðið til þess að slá brotaþola í höfuðið og verður hann því sýknaður af broti gegn 2. mgr. 218. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga. Eins og verknaðarlýsingu í ákæru er háttað eru heldur ekki forsendur til að sakfella hann fyrir brot gegn 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga eða heimfæra háttsemi hans undir vægari refsiákvæði, sbr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Í samræmi við framangreint verður ákærði sýknaður af broti því er greinir í II. ákærulið.

Bótakröfu brotaþola samkvæmt II. ákærulið er vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. 176. gr. laga um meðferð sakamála.

Allur sakarkostnaður málsins greiði stúr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola samkvæmt II. ákærulið, B, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, 500.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið G-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf aðstoðar-saksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærði, X, er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður vegna málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, B, Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns,500.000 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf