E-2483/2022

1. Mál þetta, sem dómtekið var 20. mars 2023, var höfðað þann 25. maí 2022. Stefnandi er A, [...]en stefndi er Debitum ehf., [...].

2. Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 203.423 krónur, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 2. júní 2022 til greiðsludags, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga. Til vara krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða stefnanda aðra lægri fjárhæð að mati dómsins, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 2. júní 2022 til greiðsludags, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 auk málskostnaðar.

3. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar að skaðlausu.

Yfirlit málavaxta

4. Stefnandi tók árið 2020 fjölda smálána hjá félögunum Núnú Fjártækni ehf. og Nú Nú lán ehf. Af málatilbúnaði aðila verður ráðið að ágreiningur standi um samtals 16 lán sem stefnandi tók hjá ofangreindum félögum, en gjalddagar lánanna hafi veriðá tímabilinu 12. maí 2020 til 9. júní 2020 og eindagar í hvert sinn 30 dögum síðar. Höfuðstóll nefndra 16 lána var samtals 196.977 kr. Fjárhæð hvers láns var rúmlega 12.000 kr.

5. Stefndi er félag sem sinnir milliinnheimtu fyrir lánveitendur, t. a. m. framangreind félög sem veittu stefnanda lánin. Stefndi sendir innheimtubréf til lántaka og stofnar innheimtukröfur í heimabönkum viðkomandi. Stefndi hét áður Erra ehf.

2

6. Í kerfum stefnda voru skráðar upplýsingar um stefnanda, nafn, kennitala, lögheimili ogeinnig símanúmerið [...] og netfangið [...] .

7. Aðilar málsins hafa lagt fram afrit fjölda innheimtubréfa sem eru dagsett á tímabilinu 4. júní 2020 til 30. júlí 2020 þar sem bréfsefni hvers innheimtubréfs er ýmist með myndmerki Núnú eða með myndmerki Erra ehf. Kröfuhafi skv. öllum bréfunum er Núnú Fjártækni ehf., sama hvort bréfsefnið um ræðir.

8. Innheimtubréfin sem fyrir liggja í málinu voru af fernum toga. Í fyrsta lagi eru bréf sem bera yfirskriftina „Getur verið að þú hafir gleymt einhverju!“ og kemur fram að innheimtuviðvörunin sé send út í samræmi við 7. gr. laga nr. 95/2008. Þá eru í öðru lagi bréf sem bera yfirskriftina „Leysum þetta saman“. Í þriðja lagi eru bréf sem bera yfirskriftina „Nú þarft þú að sýna viðbrögð“. Í fjórða lagi eru bréf sem bera yfirskriftina „Leysum þetta! - Lokaaðvörun fyrir löginnheimtu“. Í öllum bréfunum er innheimtukostnaði bætt við kröfurnar og stefnanda gefinn kostur á að greiða þær eða semja um greiðslu þeirra innan tiltekins frests. Stefnandi hefur gengist við því að hafa fengið afrit tíu innheimtubréfa, þ. e. þeirra bréfa sem send voru á bréfsefni Erru ehf. og dagsett 20. til 30. júlí 2020. Þá hefur stefnandi að auki gengist við því að hafa fengið sms- skilaboð frá Erru, send 31. júlí 2020, þar sem minnt var á ógreiddar kröfur stefnanda. Stefnandi hefur hafnað því að hafa fengið önnur smáskilaboð vegna krafnanna.

9. Í byrjun ágúst 2020 gerðu aðilar samkomulag um greiðslu stefnanda á gjaldföllnum kröfum stefnda. Þann 4. ágúst 2020 greiddi stefnandi stefnda 10.000 kr. og innti síðan mánaðarlegar greiðslur af hendi. Hefur stefnandi skv. framlagðri samantekt sinni greitt samtals 395.000 kr. Samkvæmt framlögðu greiðsluyfirliti stefnda hefur stefnandi samtals greitt stefnda 435.000 kr. Greiðsluyfirlit stefnanda nær til mars 2022 en greiðsluyfirlit stefnda til 3. júní 2022 og skýrir það mismuninn á fjárhæðum greiddra innborgana milli aðila.

10. Í málinu liggur fyrir afrit póstsamskipta stefnanda við B, starfsmann Erru, á póstfanginu erra@erra. is þann 31. júlí 2020. Í pósti sínum vísaði B til símtals við stefnanda sama dagog sendií viðhengi öll innheimtubréf sem tengd væru við kröfur stefnanda frá Núnú, eins og greinir í pósti B. Voru eftirstöðvar sagðar nema 436.609 kr. Þessum pósti svaraði stefnandi og sagðist hafa farið yfir allan póstinn sinn og aðeins sjá sextán pósta vegna málsins frá innheimtuaðilanum. Spurði stefnandi hvort allt hefði verið sent á póstfangið hennar, [...]

, og lýsti sig reiðubúna til að semja um skuldina en óskaði eftir því að fá afslátt af innheimtukostnaði þar sem ekki hefðu allir póstar skilað sér til hennar. Ekki liggur fyrir neitt svar frá stefnda við þessari málaleitan, en eins og áður greinir er ágreiningslaust að stefnandi hóf innborganir vegna skuldanna þann 4. ágúst 2020, þ. e. nokkrum dögum eftir nefnd tölvupóstsamskipti.

3

11. Samkvæmt framlögðu fréttabréfi frá febrúar 2022 vinnur stefndi algerlega stafrænt og sendir ekki út neina pappíra fyrir frum- eða milliinnheimtu. Kemur að auki fram að kröfur séu stofnaðar í gegnum stefnda og að stefndi taki einungis eitt gjald við stofnun kröfu. Ekki sé greitt fyrir að breyta kröfu, fella niður kröfu eða við greiðslu á henni. Allt sé ferlið stafrænt og sjálfvirkt.

12. Þann 3. mars 2022 sendi stefnandi tölvupóst til stefnda þar sem hún benti á að skv. 7. gr. innheimtulaga þyrfti að senda skriflega viðvörun til innheimtu krafna og teldi hún óheimilt að krefja hana um innheimtukostnað þar sem bréf hefðu ekki verið send á lögheimili hennar. Óskaði hún að öllum greiðslum sem hún hefði greitt fram til þessa yrði ráðstafað inná höfuðstól og dráttarvexti og eftir atvikum endurgreiddur mismunur til hennar. Stefndi hafnaði þessari beiðni stefnanda með tölvupósti samdægurs.

13. Þann 28. apríl 2022 sendi lögmaður stefnanda stefnda fyrirspurn með tölvupósti þar sem spurt var hvernig staðið væri að útsendingu frum- og milliinnheimtubréfa hjá fyrirtækinu. Hvort þau bréf væru póstlögð eða hvort búið væri að nútímavæða ferlið og gera það rafrænt og umhverfisvænt. Svar frá stefnda barst samdægurs þar sem fram kom að búið væri að nútímavæða ferlið að mestu leyti þannig að langflest bréf væru send út rafrænt, annaðhvort á netfang eða í gegnum bankaskjöl. Til væru dæmi um kröfuhafa sem vildu að tiltekin innheimtubréf væru send með bréf pósti en þau mál væru mjög fá.

14. Þann 2. maí 2022 sendi lögmaður stefnanda stefnda bréf þar sem krafist var endurgreiðslu ólögmæts innheimtukostnaðar. Vísað var til 1. mgr. 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 þar sem innheimtuaðila væri gert skylt að senda eina skriflega viðvörun þess efnis að vænta mætti frekari innheimtuaðgerða yrði krafa eigi greidd innan 10 daga. Þá var í bréfi lögmannsins vísað til 3. ml. 11. gr. sömu laga þar sem segði að væri brotið gegn 7. gr. þannig að innheimtuviðvörun þjónaði ekki tilgangi sínum, yrði skuldari einungis krafinn um kostnað vegna viðvörunarinnar. Vísaði lögmaðurinn jafnframt til þess að í athugasemdum með frumvarpi, sem varð að innheimtulögum, kæmi fram að með sendingu bréfs væri átt við póstsendingu í almennum pósti, en almennt væri talið nægja að senda viðvörunina á það heimilisfang sem skuldari hefði gefið upp hjá kröfuhafa. Vísaði lögmaðurinn til þess að stefnandi hefði ekki fengið viðvaranir í pósti og því væri háttsemi stefnda við innheimtu krafna ekki í samræmi við þau lög sem giltu um innheimtu. Benti lögmaðurinn að auki á að fyrsti tölvupóstur með viðvörunum frá stefnda hefði borist stefnanda 20. júlí 2020, en á þeim tíma hefðu öll lán hennar hjá lánveitanda verið gjaldfallin. Hefði hún í framhaldi tölvupóstsins samið við stefnda um kröfuna og síðan greitt stefnda fyrstu greiðslu til samræmis við samkomulagið þann 4. ágúst 2020. Höfuðstóll skuldar hennar hefði verið 196.977 kr. en hún hefði, þegar bréf lögmannsins var ritað, þegar greitt stefnda 400.400 kr. Teldi stefnandi sig þannig hafa ofgreitt 203.423 kr. Þá vísaði lögmaðurinn í framangreint fréttabréf stefnda sem og tölvupóst stefnda til 4 lögmannsins varðandi það að langflest bréf væru send rafrænt, annaðhvort á netfang eða í gegnum bankaskjöl. Slíkt væri óheimilt.

15. Lögmaður stefnda svaraði bréfi lögmanns stefnanda þann 5. maí 2022 þar sem fram kom að stefndi væri innheimtufyrirtæki sem starfað hefði frá árinu 2019 á grundvelli innheimtulaga nr. 95/2008 og innheimtuleyfis frá Fjármálaeftirliti Seðlabanka Íslands. Teldi stefndi framkvæmd sína við innheimtu í fullu samræmi við lög og góða innheimtuhætti. Áður hefði tíðkast að senda bréf á pappír á skráð heimilisföng aðila en undanfarin ár hefði orðið mikil breyting á stafrænum lausnum. Í lögum um póstþjónustu nr. 98/2019 væri nánar útlistað með hvaða hætti og hvernig haga skyldi póstþjónustu. Mætti áætla að bréf á pappír væru 4 – 10 virka daga að berast með pósti. Rafrænar sendingar væru þannig leið til að tryggja góða innheimtuhætti, sbr. 6. gr. laga nr. 95/2008, án þess að það kæmi á nokkurn hátt niður á þægindum viðtakenda, sérstaklega að teknu tilliti til lengri afhendingartíma bréfa. Þá væri til þess að líta að opinberir aðilar færu fram á rafræn samskipti og tækju ekki lengur við bréfpósti. Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 30/2002 um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu væru rafrænir samningar jafngildir skriflegum og ekki að sjá að sendingarmátinn hefði komið að sök enda hefði stefnandi óumdeilanlega brugðist við skriflegri viðvörun sem henni hefði borist með tölvupósti. Lögmaður stefnanda svaraði með bréfi þann 9. maí 2022 og höfðaði síðan mál þetta, sem áður segir, þann 25. maí 2022.

16. Við rekstur málsins fyrir dómi fór ýmis gagnaöflun fram. Meðal annars var lagður fram tölvupóstur starfsmanns stefnda 15. september 2022 um að ástæða þess að mismunandi myndmerki væru á bréfsefnum innheimtubréfa, þ. e. annars vegar merki Núnú og hins vegarmerki Erraehf. sem væri fyrra nafn stefnda, væriað kerfi stefnda geymdi ekki útlit bréfa, heldur einungis þær upplýsingar sem fram kæmu í bréfunum. Útlit bréfanna sem stefndi notaði við sendingu milliinnheimtubréfa til stefnanda hefði upphaflega verið með merki Erra ehf. en útlitinu hefði síðar verið breytt á þann hátt að bréfin báru merki Núnú en ekki Erra vegna óska Núnú þar um.

17. Þá lagði stefnandi fram afrit kóða sem sagður var liggja að baki tiltekinni tölvupóstsendingu auk bókunar um framangreindan tölvupóst starfsmanns stefnda frá 15. september 2022. Í bókuninni var rakið ýmislegt meint misræmi milli afrita innheimtubréfa sem stefnandi lagði fram, merkt myndmerki E-kvk-ef, og þeirra sem stefndi lagði fram, merkt myndmerki N-x-x. Var því haldið fram að bréfin sem stefndi lagði fram væru ekki þau sömu og send voru stefnanda. Í bókuninni varað auki skorað á stefnda að leggja fram gögn úr kerfum sendingarþjónustuaðila stefnda um útsendingu tölvupósta og bent á að móttaka póstþjóns stefnanda á tölvupósti væriekki sönnun þess að móttakandi hefði lesið hann. Þá vará það bent að viðhengið með tölvupóstinum, merkt „[...]“, hefði ekki verið lagt fram í málinu. Óútskýrt væri hvers vegna stefnanda hefðu engin bréf borist með tölvupósti fyrir 20. júlí 2020. Þá kæmi fram í bókuninni að hvað sem ofangreindu liði væri aðalálitaefni 5 málsins ekki hvort, hvernig og í hvaða mynd tölvupóstar hefðu farið, eftir atvikum með viðhengjum, á milli ákveðinna netþjóna heldur hvort stefndi hefði staðið réttilega að innheimtu og álagningu innheimtukostnaðar, þ. e. hvort senda mætti slík bréf með rafrænum hætti. Stefnandi hefði ekki átt í viðskiptum við stefnda, heldur við smálánafyrirtæki sem stefnandi hefði tekið að sér að sinna innheimtu fyrir.

18. Undir rekstri málsins aflaði stefndi dómkvadds mats þar sem lögð var fyrir matsmanninn eftirfarandi matsspurning: Matsmaður yfirfari tölvu- og upplýsingakerfi matsbeiðanda og leggi mat á og svari hvort, og með hvaða hætti, virkni kerfanna beri með sér að bréf þau sem gefur að líta á dskj. 14 hafi verið send með rafrænum hætti á uppgefið netfang matsþola á þeim dagsetningum sem bréfin beri með sér. Niðurstaða matsmanns var að yfirgnæfandi líkur væru á að kerfi matsbeiðanda hefði sent umrædd innheimtubréf á uppgefið netfang matsþola, þ. e. stefnanda. Matsmaðurinn taldi sig hins vegar hvorki geta sannað né afsannað hvort matsþoli hefði móttekið innheimtubréfin í pósthólf sitt, önnur en þau sem fram kæmu í dómskjali nr. 22, þ. e. þau innheimtubréf sem stefnandi lagði fram og hefur gengist við að hafa móttekið með tölvupósti frá stefnda.

19. Í kjölfar framlagningar matsgerðar lagði stefndi, samkvæmt áskorun stefnanda þess efnis, fram afrit lánssamninga, staðalupplýsingar fyrir neytendalán, skilmála og skilyrði og persónuverndarstefnu, sem kæmu fram í tölvupóstum sem stefndi kvaðst hafa sent stefnanda þegar lánsumsóknir hennar voru samþykktar.

20. Við aðalmeðferð gáfu aðilar málsins, A og C framkvæmdastjóri, aðilaskýrslur en auk þeirra gáfu skýrslur D, dómkvaddur matsmaður, og E, starfsmaður stefnda. Verður vitnað til framburðar þeirra eftir því sem þurfa þykir.

Helstu málsástæður stefnanda

21. Stefnandi byggir á því að henni hafi fyrst 20. júlí 2020 borist innheimtuviðvörun í tölvupósti frá stefnda vegna gjaldfallinna smálána sem hún hafði tekið hjá Núnú Fjártækni ehf. og Núnú lán ehf. Þá hafi þegar verið bú ið að leggja á skuldina allan þann kostnað sem stefnandi hafi verið ranglega krafin um. Eftir móttöku tölvupóstsins hafi hún samið við stefnda um greiðslu kröfunnar með afborgunum sem hún hóf að greiða 4. ágúst 2020 og greiddi síðan reglulega til samræmis við samkomulagið. Höfuðstóll kröfunnar hafi numið 196.977 kr. en hún hafi nú þegar greitt 400.400 kr.

22. Stefndi sé innheimtufyrirtæki sem starfi á grundvelli starfsleyfis frá Seðlabanka Íslands, lúti eftirliti Fjármálaeftirlitsins og beri að fara að innheimtulögum nr. 95/2008. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laganna skuli senda eina skriflega viðvörun þess efnis að vænta megi frekari innheimtuaðgerða, verði krafa eigi greidd innan tíu daga. Sé brotið gegn 7. gr. laganna þannig að innheimtuviðvörun þjóni ekki tilgangi sínum, verði skuldari einungis krafinn um kostnað vegna viðvörunarinnar, sbr. 3. ml. 11. gr. sömu laga. Í athugasemdum með 6 frumvarpi sem varð að innheimtulögum komi fram að með sendingu bréfs sé átt við póstsendingu í almennum pósti, en almennt sé talið nægja að senda viðvörunina á það heimilisfang sem skuldari hafi gefið upp hjá kröfuhafa.

23. Í fréttabréfi Svars frá febrúar 2022 og bréfi stefnda til lögmanns stefnanda segi að stefndi vinni algerlega stafrænt og sendi ekki út neina pappíra fyrir frum- og milliinnheimtu.

24. Háttsemi stefnda við innheimtu krafna hafi ekki verið í samræmi við gildandi lög um innheimtu og svipt stefnanda réttarvernd sem lögunum hafi verið ætlað að veita skuldurum sem og því að forðast mikinn viðbótarkostnað. Innheimtukostnaðurinn sem stefnanda hafi verið gert að greiða sé umtalsvert hærri en höfuðstóll smálánsins sem stefndi innheimti. Stefndi hafi vísvitandi farið á svig við þann ramma sem gildi um starfsemi stefnda og krafist greiðslu á óréttmætum kostnaði.

25. Þá telur stefnandi vinnubrögð stefnda bera mörg einkenni þess að vera fjársvik, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Svik hafi verið klædd í búning löglegrar innheimtu í krafti starfsleyfis sem veitt hafi verið af opinberum aðila. Því hafi stefnandi talið að sér væri skylt að greiða hinar ólögmætu kröfur. Stefndi hafi vakið hjá henni rangar hugmyndir um atvik máls og hagnýtt sér þessa villu til að hagnast á stefnanda.

26. Stefndi sé í yfirburðastöðu gagnvart stefnanda og hafi haft fjölmarga sérfræðinga sér til halds og trausts og mátt á grundvelli sérfræðiþekkingar sinnar þekkja þær reglur sem um starfsumhverfi hans gilda. Stefndi hafi mátt vita að þær röngu hugmyndir sem hann hafi vakið hjá stefnanda myndu verða til þess að stefndi fengi greiddar ólögmætar þóknanir. Stefnandi hafi óttast það að færi hún ekki að kröfum stefnda gæti það haft neikvæð áhrif á lánshæfismat hennar til framtíðar.

27. Telur stefnandi að stefndi hafi beitt blekkingum og veitt stefnanda vísvitandi rangar upplýsingar um stöðu sína. Brotið sé fullframið enda sé ávinningur brotsins hjá stefnda, sem hafi haft ásetning til að hafa af henni fjármuni með því að villa um fyrir henni og hagnýta sér leyfi Seðlabanka Íslands í ágóðaskyni, til tjóns fyrir stefnanda. Á skilji stefnandi sér allan rétt til að tilkynna hegðun stefnda til opinberra aðila.

28. Vegna vinnubragða stefnda telji stefnandi sig hafa ofgreitt honum sem nemi 203.423 kr. Stefnandi krefst dráttarvaxta mánuði frá dagsetningu kröfubréfs 2. maí 2022. Til vara krefst stefnandi annarrar lægri fjárhæðar að mati dómsins úr hendi stefnda.

Helstu málsástæður stefnda

29. Sýknukrafa stefnda byggir á því að málatilbúnaður stefnanda sé óskýr og óglöggur en þó megi ráða að hann hverfist um að háttsemi stefnda sé ekki í samræmi við lög sem gildi um innheimtu vegna þess að hann hafi átt rafræn samskipti við stefnanda í stað þess að senda 7 henni bréfpóst og að með því hafi stefndi svipt stefnanda þeirri réttarvernd sem lögunum sé ætlað að veita skuldurum, og þar með tækifærinu til að forðast viðbótarkostnað. Stefnandi væni stefnda um fjársvik og blekkingar en virðist ekki bera sérstakar brigður á fjárhæðirnar í málinu, þ. á m. áfallinn kostnað.

30. Ó ljóst sé af málatilbúnaði stefnanda við hvaða réttarheimildir krafa hennar um endurgreiðslu sé studd. Sá óskýrleiki kunni að valda frávísun málsins án kröfu. Illa fari saman fullyrðing stefnanda um að stefndi hafi svipt hana réttarvernd skv. innheimtulögum og tækifærinu til að forðast viðbótarkostnað þó sannanlega liggi fyrir að henni hafi borist rafrænar sendingar.

31. Stefndi mótmæli því að óheimilt hafi verið að senda innheimtuviðvaranir með rafrænum hætti. Slíkt verði hvorki ráðið af lögum nr. 95/2008, reglugerð nr. 37/2009 né öðrum réttarheimildum. Í athugasemdum í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 95/2008 segi að sending í almennum pósti teljist vera tryggur sendingarháttur. Það þýði ekki að rafræn samskipti séu óheimil. U mhv erfi innheimtu hafi breystfrá 2008 og rafrænar sendingar rutt sér til rúms sem tryggur og viðurkenndur samskiptamáti. Hagsmunir skuldara séu tryggðir, hafi skuldari t. d. gefið upp sitt netfang, hvað þá í fyrirliggjandi tilviki þar sem stefnanda hafi sannanlega borist tilkynningar stefnda. Rafrænar sendingar séu bæði hraðari en póstsendingar og ódýrari.

32. Samkvæmt 8. gr. laga um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu nr. 30/2002 séu rafrænir samningar jafngildir skriflegum og rafrænar tilkynningar heimilar. Jafnvel þótt óheimilt væri að styðjast við rafrænar sendingar hefði þaðekki skapað stefnanda kröfu úr hendi stefnda, hvað þá með þeim hætti sem málinu sé markaður farvegur. Slík krafa hafi ekki stoð í neinni réttarheimild og málatilbúnaður stefnanda um þetta sé vanreifaður.

33. Óumdeilt sé að stefnanda hafi borist viðvaranir frá stefnda og hún hafi ekki verið svipt réttarvernd skv. innheimtulögum, eða tækifærinu til að forðast mikinn viðbótarkostnað. Slíkt hafi ekki verið rökstutt, þ. á m. í samhengi við tölulegar fjárhæðir. Í 11. gr. laga nr. 95/2008 segi að ef brotið hefur verið gegn 7. gr. þannig að innheimtuviðvörunin þjóni ekki tilgangi sínum verði skuldari aðeins krafinn um kostnað vegna viðvörunarinnar. Svo hátti augljóslega ekki til hér, auk þess sem að með kostnaði sé átt við að skuldari verði ekki krafinn um hærri kostnað en kveðið sé á um í reglugerð nr. 37/2009, en af þessu taki kröfugerð og málatilbúnaður stefnanda ljóslega ekki mið, svo sem nauðsyn bæri.

34. Er fjárkröfu stefnanda, þ. á m. samhengi hennar við einstakar málsástæður, mótmælt um leið sérstaklega, meðal annars sem vanreifaðri. Dráttarvaxtakröfu er mótmælt, þ. á m. upphafstíma.

8

35. Stefnandi hafi innt af hendi allar greiðslur um langt skeið, fyrirvara- og athugasemdalaust, og með því girt fyrir hvers konar endurheimtukröfur, sbr. einnig almennar reglur um tómlæti.

Niðurstaða

36. M álatilbúnaður stefnanda í stefnu er nokkuð óskýr varðandi tilgreindar málsástæðurh ennar, einkum hvort sú málsástæða að henni hafi ekki borist nema hluti framlagðra rafrænna bréfa frá stefnda rúmist innan málatilbúnaðarins. Í fyrirtöku málsins þann 14. október 2022 lagði lögmaður stefnda fram matsbeiðni í málinu þar sem óskað var mats á virkni tölvu- og upplýsingakerfis stefnda varðandi það hvort bréfs tefnda hefðu verið send til stefnanda með rafrænum hætti á uppgefið netfang hennar á þeim dagsetningum sem bréfin bæru með sér. Af því tilefni innti dómari lögmenn eftir afstöðu þeirra til samhengis milli framlagðrar matsbeiðni og málsgrundvallar málsins eins og hann kæmi fram í málflutningsskjölum. Var þá bókuð í þingbók sú afstaða stefnanda að hún teldi þá málsástæðu rúmast innan málatilbúnaðar síns að tölvupóstar hefðu ekki borist henni og hún gerði ekki athugasemdir við matsbeiðni stefnda að öðru leyti. Í framhaldi var dómkvaddur matsmaður samkvæmt matsbeiðninni. Við aðalmeðferð málsins lýsti lögmaður stefnanda því hins vegar yfir að ekki væri á því byggt af hennar hálfu að tölvupóstar frá stefnda hefðu ekki borist henni og að matgerðin sem stefndi aflaði væri þýðingarlaus í málinu. Kvað lögmaðurinn aðspurður að einungis væri byggt á þeirri málsástæðu að skv. 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 væri sending innheimtuviðvarana með tölvupóstum óheimil, aðeins væri heimilt að senda bréf pósta skv. ákvæðinu. Með þessari yfirlýsingu telst stefnandi hafa ráðstafað sakarefninu, sbr.45. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, á annan veg en skv. framangreindri bókun hans úr þinghaldi 14. október 2022. Koma þannig ekki til frekari skoðunar málsástæður varðandi það hvort stefnandi teljist hafa sannanlega móttekið aðrar rafrænar innheimtuviðvaranir en þær sem hún hefur sjálf gengist við að hafa móttekið í tölvupóstum frá stefnda. Hið sama á við um umfjöllun um það hvort máli skipti að framlögð afrit innheimtubréfa af hálfu stefnda séu gerð með tveimur mismunandi sniðmátum, en skv. niðurstöðu matsgerðarinnar á slíkt sér eðlilegar skýringar sem dómurinn fellst á.

37. S kilja verður málatilbúnað stefnanda á þann máta að byggt sé á því að framangreind háttsemi stefnda við innheimtu, þ. e. að hafa sent innheimtuviðvaranir með tölvupósti, geri það að verkum að greiddur innheimtukostnaður teljist óréttmætur. Stefnandi krefur stefnda um 203.423 kr. og byggir á því að það sé fjárhæð innheimtukostnaðar sem hún hafi þegar innt af hendi skv. umsaminni greiðsluáætlun aðila.

38. Ekki er ágreiningur um það að stefnandi sótti um umrædd lán með rafrænum hætti hjá lánveitanda en í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi kvaðst hún hafa notað símann sinn til þess. Þá er óumdeilt að stefnandi upplýsti lánveitanda um póstfang sitt, [...]

, og að framangreint 9 póstfang hafi stefndi lagt til grundvallar samskiptum sínum við hana. Í grein 6.4 í fyrirliggjandi lánasamningi stefnanda og lánveitanda kemur fram að lántaki samþykki að skrifleg birting innheimtuviðvörunar og milliinnheimtubréfa fari fram með rafrænni tilkynningu á notendasvæði lántaka á vefsvæði lánveitanda eða með tölvupósti á uppgefið tölvupóstfang lántaka. Þessu til viðbótar hefur stefnandi gengist við að hafa móttekið hluta innheimtubréfa stefnd asem send voru á það póstfangs em og að hafa átt í samskiptum við stefnda í gegnum sama póstfang. Ekki er á það fallist að orðalag 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 sémeð þeim hætti að í því felist skylda til að senda skriflegar innheimtuviðvaranir alfarið og eingöngu í bréfpósti. Lagaákvæðið kveður á um að senda skuli skriflega viðvörun án þess að tilgreint sé nánarí texta ákvæðisins með hvaða hætti hún skuli send. Þá er ekki fallist á að ummæli í greinargerð með frumvarpi til nefndra laga styðji slíka túlkun ákvæðisins að útiloki annars konar sendingarmáta en bréfpóst, þ. m. t. rafrænar sendingar. Fram kemur í lögskýringargögnum að markmið frumvarps til innheimtulaga sé einkum að setja ákveðnar meginreglur um innheimtu til hagsbóta fyrir neytendur og draga úr óeðlilegum kostnaði skuldara vegna innheimtuaðgerða á frumstigi, t. d. með því að takmarka í reglugerð hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar. Með því að senda innheimtuviðvaranir rafrænt til viðskiptavina, á póstföng sem lántakar hafa sjálfir upplýst um, verður að líta svo á að verið sé að stuðla að framangreindu markmiði laganna, að lántakar fái innheimtuviðvaranirnar fljótt og örugglega, ásamt því að draga úr kostnaði. Þannig er það mat dómsins að sá sendingarmáti að senda póst rafrænt á póstfang sem lántaki hefur gagngert látið lánveitanda í té til samskipta uppfylli skilyrði innheimtulaga nr. 95/2008 og ekki er fallist á að 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 útiloki slíkar sendingar.39. Hvað sem framangreindri umfjöllun um túlkun 7. gr. innheimtulaganr. 95/2008 líður lítur dómurinn til þess að stefnandi hefur greitt stefnda samkvæmt greiðslusamkomulagi aðila án fyrirvara og athugasemda. Í samskiptum sem stefnandi átti við stefnda í tölvupósti 31. júlí 2020 úr framangreindu póstfangi hennar gekkst hún við því að hafa fengið 16 pósta frá stefnda vegna skuldanna. Í þeim pósti sagðist stefnandi vera tilbúin að semja um skuldir sínar við stefnda en bætti við að henni þætti vænt um ef það væri hægt að fá afslátt af innheimtukostnaði. Þótt ekki liggi fyrir neitt svar frá stefnda við þeirri umleitan stefnanda er ljóst að nokkrum dögum síðar, þ. e. þann 4. ágúst 2020, hóf hún athugasemdalaust og án fyrirvara að greiða inná lánin, með nokkuðjöfnummánaðarlegumgreiðslum. Af gögnum málsins verður ráðið að síðustu greiðsluna hafi stefnandi raunar innt af hendi eftir þingfestingu máls þessa 2. júní 2022 og er ekki á því byggt af hálfu stefnanda að hún hafi heldur gert fyrirvara við þessa síðustu greiðslu eða við aðrar. Verður því fallist á það með stefnda að slíkar greiðslur stefnanda án fyrirvara, sem stóðu yfir ímeira en 20 mánuði, geri það að verkum að hún eigi engar kröfur til endurgreiðslu á hendur stefnda.

40. Með vísan til alls framangreinds verður, hvað sem stöðu aðila hvorum gagnvart öðrum líður, ekki fallist á að stefnandi hafi sýnt fram á að innheimta stefnda hafi borið einkenni 10 fjársvika, að stefndi hafi hagnýtt sér villu stefnanda um réttmæti innheimtunnar, veitt henni rangar upplýsingar eða beitt blekkingum.

41. Verður stefndi því sýknaðuraf dómkröfum stefnanda. Að fenginni þeirri niðurstöðu er ekki þörf á að fjalla sérstaklega um varakröfu stefnanda.

42. Með vísan til bókunar lögmanns stefnanda við framlagningu matsbeiðni stefnda í þinghaldi málsins 14. október 2022 um að það rúmist innan málatilbúnaðar stefnanda að tölvupóstar hafi ekki borist henni, verður að telja að rétt hafi þá verið af stefnda að afla matsgerðarinnar.

Eftirfarandi ráðstöfun stefnanda á þessu sakarefni málsins við aðalmeðferð þess gerir það því ekki að verkum að öflun matsgerðarinnar teljist fyrir það tímamark hafi verið óþörf. M eð vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 ber því að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað, sem nánar greinir í dómsorði, þar með er talinn matskostnaður.

43. Af hálfu stefnanda flutti málið S-kk-nf D-kk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf lögmaður. Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf dómsformaður. Meðdómendur voru B-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari og F-kk-nf G-kk-nf tölvunarfræðingur.

DÓMSORÐ

Stefndi er sýkn af kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefnda 1.960.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf

B-kk-nf Þ-kk-nf

F-kk-nf G-kk-nf