X-96/2010

Mál þetta var þingfest 22. júní 2010 og tekið til úrskurðar 3. febrúar 2011. Sóknaraðili er C-x-x M-x-x, búsettur í Japan, en varnaraðili er Kaupþing banki hf., Borgartúni 26, Reykjavík.

Dómkröfur sóknaraðila eru að viðurkennt verði að krafa hans að fjárhæð 571.840.190 japönsk jen auk vaxta verði við slit varnaraðila samþykkt sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Til vara krefst hann þess að krafan verði samþykkt sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga. Þá krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að greiða honum málskostnað.

Dómkröfur varnaraðila eru að kröfum sóknaraðila verði hafnað. Þá krefst hann þess að sóknaraðila verði gert að greiða honum málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

II

Sóknaraðili gegndi starfi framkvæmdastjóra hjá Deutsche Securities Inc., dótturfélags Deutsche Bank Group, í Tókýó í Japan þegar yfirmenn hjá varnaraðila höfðu samband við hann haustið 2007 og óskuðu eftir að fá hann til starfa fyrir varnaraðila til að vinna að uppbyggingu starfsemi varnaraðila í Japan og Suðaustur-Asíu. Vegna þessa hafði T-x-x C-x-x einkum samband við sóknaraðila en hann var starfsmaður hjá dótturfélagi varnaraðila, Kaupthing Singer & Friedlander Group plc, í London. Liggja fyrir í málinu tölvupóstar milli þeirra þar sem fram koma hugmyndir um greiðslur til sóknaraðila vegna fyrirhugaðra starfa hans fyrir varnaraðila.

Kveður sóknaraðili að tölvupóstsamskiptin hafi meðal annars snúist um uppsafnaðan kauprétt sóknaraðila á hlutabréfum í Deutche Bank Group en hann hafi lagt mikla áherslu á að honum yrði bætt það tjón sem hann yrði fyrir vegna missis kaupréttarins, hætti hann störfum hjá Deutche Bank og réði sig til varnaraðila. Í stað þess að bæta slíkan missi að fullu hafi varnaraðili lagt til að starfsemi varnaraðila í Japan yrði frestað til 1. janúar 2009. Þannig yrði dregið úr tapi sóknaraðila vegna brotthvarfs úr starfi hjá Deutche Bank.

Viðræður aðila um launakjör leiddu að lokum til þess að hinn 29. febrúar 2008 gerði H-kk-nf B-x-x, yfirmaður fjárfestingasviðs varnaraðila, sóknaraðila skriflegt tilboð og kemur þar fram að það sé skilyrðislaust, óafturkræft og lagalega bindandi tilboð um ráðningu til dótturfélags varnaraðila í Japan. Þá er í tilboðinu gerð grein fyrir þeim greiðslum sem sóknaraðili myndi fá. Frestur til að samþykkja tilboðið var til 31. júlí 2008 en sóknaraðili kveðst hafa samþykkt tilboðið þegar hann sagði upp störfum hjá Deutche Bank hinn 31. mars 2008. Þann dag hafi hann formlega hafið vinnu hjá varnaraðila. Hafi vinna við stofnun dótturfélags varnaraðila haldið áfram og í apríl 2008 hafi lögmannsstofan Allen & Overy verið ráðin til að sinna öflun starfsleyfa og PricewaterhouseCoopers verið ráðinn til að sinna skattaráðgjöf. Á þessum tíma hafi varnaraðili þegar verið farinn að nota fyrirhugaða starfsemi sína í Suðaustur-Asíu í kynningarefnum fyrir nýja viðskiptavini. Hafi störf sóknaraðila verið á áætlun, aðstoðarmaður hans verið ráðinn og frekari ráðningar verið í undirbúningi. Skrifstofuhúsnæði hafi verið leigt frá júlí 2008. Þá hafi vinna lögmanna við öflun starfsleyfa og trygging vörumerkja jafnframt verið langt á veg komin og dótturfélag varnaraðila formlega verið skráð í fyrirtækjaskrá Japans 28. ágúst 2008 og drög að ráðningarsamningum í samræmi við japönsk lög verið tilbúin til yfirlestrar 5. september 2008, en þeir hafi átt að koma í stað samninga sóknaraðila við varnaraðila.

Ekkert varð af framangreindum fyrirætlunum varnaraðila að hefja starfsemi í Japan þar sem Fjármálaeftirlitið ákvað hinn 9. október 2008 að taka yfir vald hluthafafundar varnaraðila og víkja félagsstjórn í heild sinni frá störfum og skipa bankanum skilanefnd í samræmi við ákvæði 100. gr. a laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 128/2008. Varnaraðila var veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember 2008 og var skipuð slitastjórn 25. maí 2009 samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009 og 4. tölulið ákvæðis II til bráðabirgða við þau lög. Upphafsdagur slitameðferðar var 22. apríl 2009. Varnaraðili gaf út innköllun til skuldheimtumanna sem birtist í fyrra sinni í Lögbirtingablaði 30. júní 2009 og rann kröfulýsingarfrestur út 30. desember 2009.

Eftir fall varnaraðila kveðst sóknaraðili hafa verið beðinn um að starfa áfram í þágu þrotabúsins við skipulega lokun starfseminnar í Japan og hafi hann verið beðinn um að senda búinu bæði kröfur vegna útlagðs kostnaðar og kröfur á grundvelli ráðningarsamnings aðila.

Sóknaraðili lýsti launakröfu sinni fyrir slitastjórn Kaupþings banka og var hún móttekin hinn 20. nóvember 2009. Slitastjórn hafnaði kröfunni með bréfi 10. janúar 2010. Þeirri afstöðu slitastjórnar var mótmælt af hálfu sóknaraðila með bréfi 28. janúar 2010. Haldnir voru fundir vegna ágreinings um kröfuna 23. mars, 25. mars og 20. apríl 2010 en ekki tókst að jafna ágreining aðila. Með bréfi 6. maí 2010 var ágreiningi aðila vísað til Héraðsdóms Reykjavíkur til úrlausnar, sbr. 120. og 171. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

III

Sóknaraðili kveður kröfu sína byggða á ráðningarsamningi sem ensk lög gildi um og eigi bætur sóknaraðila vegna vanefnda varnaraðila á samningi aðila að ráðast á grundvelli enskra laga. Sóknaraðili hafi verið starfsmaður varnaraðila á grundvelli ráðningarsamnings 29. febrúar 2008. Hafi tilboð varnaraðila um vinnu verið samþykkt þegar sóknaraðili hafi undirritað samninginn. Þegar tilboðið hafi verið samþykkt hafi verið kominn á bindandi samningur.

Launakjör sóknaraðila hafi verið í fjórum liðum:

25 milljónir jena á ári í grunnlaun sem greidd skyldu eftir á í hverjum mánuði;

225 milljónir jena í kaupauka (e. guaranteed bonus) til greiðslu í febrúar 2009;

125 milljónir jena í kaupauka (e. guaranteed bonus) til greiðslu í febrúar 2010;

125 milljónir jena í kaupauka ef sóknaraðili næði tilteknum árangri í starfi sínu til greiðslu í febrúar 2010.

Í samningnum segi enn fremur:

"In the event that we [Kaupthing] ... are unable or unwilling to proceed with the arrangements set forth in this letter, we will still compensate you in the amount set forth in subsections (i)-(vi) hereof, plus the educational allowance referenced in the third paragraph of this letter. Our obligation relating to payments of the foregoing compensation will cease on the earlier of (i) a period of two years on the date of this letter..."

Vegna þessara atvika hafi krafa sóknaraðila á hendur varnaraðila myndast og samanstandi hún af 350.000.000 jena tryggðum kaupauka, 62.500.000 jenum í ógreidd grunnlaun, 1.790.190 jenum vegna lífeyris og heilsutrygginga, 2.050.000 jenum vegna skólagjalda, 30.000.000 jenum vegna leigu og 500.000 jenum í leigutryggingu. Þá sé einnig krafist 125.000.000 jena þar sem skertur hafi verið sá réttur sóknaraðila að geta náð þeim árangri í starfi sem myndi veita honum þennan kaupauka.

Sé ljóst að varnaraðili hafi ætlað sér að færa út starfsemi sína með starfsstöð í Japan og Suðaustur-Asíu. Frumkvæði þess hafi legið hjá varnaraðila og hafi verið leitað til sóknaraðila á grundvelli reynslu hans og þekkingar á fjármálamörkum þess svæðis. Sóknaraðili hafi átt að greina og kanna markaðinn fyrir varnaraðila og meta hvers konar tekjur væri hægt að afla með slíkri starfsstöð. Hafi sóknaraðili eytt miklum tíma við þessa greiningarvinnu og gert skýrslur og kynningarefni fyrir varnaraðila til þess að hann gæti metið möguleika sína. Þegar varnaraðili hafi ákveðið að hefja starfsemi í Japan hafi sóknaraðili verið ráðinn til að skipuleggja þá vinnu og síðar stýra dótturfélaginu þegar það yrði starfhæft. Vinna sóknaraðila hafi verið gerð með vitund og vilja stjórnar og stjórnenda varnaraðila.

Til þess að sinna störfum sínum fyrir varnaraðila í Japan hafi sóknaraðili þurft að segja upp góðu og vel launuðu starfi hjá traustum vinnuveitanda. Hafi hann tekið á sig nokkurn álitshnekki vegna þeirrar ákvörðunar að hætta hjá Deutsche Bank eftir 20 ára starf og hefja störf hjá nýjum aðila á markaðnum, en Deutsche Bank hafi þá verið sjöundi stærsti erlendi bankinn á markaðnum með tekjur yfir 16.000.000 Bandaríkjadali á ári.

Til viðbótar við launakjör sín hjá Deutsche Bank hafi sóknaraðili átt rétt á kaupaukum og miklum lífeyrisréttindum vegna starfsaldurs síns. Vegna þeirra kjara sem sóknaraðili hafi verið að gefa eftir hjá Deutsche Bank til þess að vinna hjá lítt þekktum íslenskum banka hafi verið eðlilegt að launakjör hans hjá varnaraðila yrðu mjög góð.

Þótt kostnaður af ráðningunni væri hár hafi hann verið eðlilegur með hliðsjón af því sem þá hafi ríkt á markaðnum og jafn þeim kjörum sem sóknaraðili hafði hjá fyrri vinnuveitanda. Viðskiptaáætlun sem gerð hafi verið hafi sýnt að varnaraðili hafi séð fram á að ná þeim kostnaði fljótt til baka með þeim tekjum sem sóknaraðili myndi skapa í þágu varnaraðila í gegnum fyrri viðskiptasambönd sín.

Samningur aðila sé gildur og bindandi ráðningarsamningur og sé krafa hans, á honum byggð, forgangskrafa að enskum rétti og beri að viðurkenna kröfuna sem slíka við slitameðferð varnaraðila. Með vísan til 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála leggi sóknaraðili fram lögfræðiálit, dagsett 6. september 2010, þar sem komi fram að samningurinn sé skuldbindandi samkvæmt enskum lögum. Þegar af þeirri ástæðu telji sóknaraðili að taka beri kröfu sóknaraðila til greina sem launakröfu í skilningi 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Verði það niðurstaða dómsins að við úrlausn ágreiningsefnisins skuli íslenskar réttarreglur lagðar til grundvallar sé þess einnig krafist að litið verði á samning aðila sem skuldbindandi launakröfu að íslenskum lögum með sömu málsástæðum og vísað sé til að ofan. Krafa sóknaraðila sé í samræmi við meginreglur vinnuréttar um að við starfslok beri að greiða starfsmanni áunnin laun og réttindi í samræmi við ráðningarsamning.

Sóknaraðili hafi mátt trúa því að samningurinn hafi ávallt verið bindandi fyrir varnaraðila þar sem hann hafi verið undirritaður af H-kk-þgf B-kk-þgf sem á þeim tíma hafi verið framkvæmdastjóri varnaraðila á samstæðugrundvelli (e. Group Head of Investment Banking). Sérstaklega hafi verið tekið fram að hann hefði heimild til að skuldbinda varnaraðila auk þess sem forstjóri varnaraðila, H-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, hafi fallist á ráðningu og kjör sóknaraðila. Þá sé skuldbindingargildi samningsins ljóst á grundvelli fjölda tölvupósta milli sóknaraðila og T-x-x C-x-x.

Á því sé byggt að í samningnum segi berum orðum að um sé að ræða skilyrðislaust, óafturkallanlegt og bindandi tilboð um að hefja störf fyrir bankann en sóknaraðili hafi tekið því tilboði varnaraðila og unnið samkvæmt því. Af málavöxtum sé ljóst að ekki hafi verið búið að færa skuldbindinguna sem í samningnum felist frá varnaraðila yfir á annan aðila eins og Kaupþing Singer & Friedlander eða lögaðila í Japan.

Eftir að Fjármálaeftirlitið tók yfir varnaraðila í október 2008 liggi fyrir fjölmörg samskipti sóknaraðila við starfsmenn varnaraðila um frágang mála varðandi lok starfseminnar í Japan og tilmæli um hvert sóknaraðili eigi að beina kröfu sinni um greiðslu launa í samræmi við efni samningsins. Það sé því ljóst að hluti af kröfum sóknaraðila eigi með réttu að falla undir 2. eða 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991.

Dómkrafa sóknaraðila sé að hluta um laun og annað endurgjald í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, að hluta um bætur vegna slita á ráðningarsamningi í skilningi 2. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 og að hluta um gjöld til lífeyrissjóða, sbr. 4. tölulið 1. mgr. 112. gr. sömu laga.

Óumdeilt sé að sóknaraðili hafi unnið í þágu varnaraðila í samræmi við samning aðila. Lýst krafa sóknaraðila sé launakrafa samkvæmt enskum lögum. Sú staðreynd sé bindandi varðandi skipan skulda í skuldaröð við slit varnaraðila.

Fyrir liggi að sóknaraðili hafi lagt af mörkum mikið vinnuframlag í verkefnið jafnvel áður en hann hafi verið ráðinn til varnaraðila. Þetta hafi verið gert á grundvelli samskipta við T-x-x C-x-x. Í kjölfar þess að varnaraðili hafi tekið ákvörðun um að hefja starfsemi í Tókýó og samningur komist á milli aðila hafi sóknaraðili sagt upp störfum hjá Deutsche Bank frá og með 31. mars 2008 til að sinna hinu nýja starfi sínu af fullum krafti. Frá þeim tíma og fram til 9. október 2008 hafi sóknaraðili unnið að stofnun félags í Tókýó sem tekið hafi til starfa hinn 28. ágúst 2008. Vinna sóknaraðila hafi mikið falist í fundum með tilvonandi viðskiptavinum varnaraðila í Japan og Suðaustur-Asíu sem og fundum með stjórnendum varnaraðila. Til hafi staðið að færa starfsemi félagsins frá varnaraðila til hins nýstofnaða dótturfélags varnaraðila í Japan, Kaupthing KK, í kringum september 2008 og sækja í framhaldinu um tilskilin leyfi fyrir hina fyrirhuguðu starfsemi í Tókýó. Til þess hafi þó aldrei komið.

Um vinnu sóknaraðila fyrir varnaraðila sé vísað til þess að áður en sóknaraðili undirritaði tilboð varnaraðila um starfið hafi hann unnið að kynningu um möguleika á starfsemi varnaraðila í Japan og Suðaustur-Asíu. Liggi fyrir tölvupóstsamskipti milli T-x-x C-x-x hjá varnaraðila og sóknaraðila um störf þess síðarnefnda vegna stofnsetningar félags í Tókýó og í samræmi við viðskiptaáætlun. Eftir fall varnaraðila hafi sóknaraðili unnið í þágu bankans við að stöðva frekari vinnu og lágmarka tjón varnaraðila. Hafi sóknaraðili séð um sölu vissra eigna bankans í Japan og sent aðrar til Íslands.

Yfirtaka Fjármálaeftirlitsins á valdi hluthafafundar varnaraðila hinn 9. október 2008 hafi orðið þess valdandi að varnaraðila hafi ekki verið unnt að fylgja eftir þeim ákvörðunum sem fram komi í samningi aðila. Vinnusambandi aðila hafi þannig verið einhliða rift af hálfu varnaraðila. Þegar af þeirri ástæðu beri að líta á yfirlýsingu varnaraðila í samningi aðila þannig að allar kröfur sóknaraðila vegna vanefnda varnaraðila á samningi aðila eftir fall hans séu bætur vegna slita á vinnusamningi.

Sérstaklega sé á því byggt að í samningi aðila tiltaki varnaraðili sérstaklega að sóknaraðila verði greidd þau laun og aðrar greiðslur, þar með taldir tryggðir kaupaukar, þrátt fyrir að starfsemi varnaraðila verði ekki komið á fót í Japan. Hafi eingöngu árangurstengda greiðslan að fjárhæð 125.000.000 japanskra jena, sem átt hafi að greiðast í febrúar 2010, verið háð ákvörðun varnaraðila. Allar aðrar greiðslur hafi verið samningsbundnar og því óaðskiljanlegur hluti launa sóknaraðila vegna vinnu hans fyrir varnaraðila. Þegar af þessari ástæðu sé þess krafist að kröfu sóknaraðila verði skipað í röð forgangskrafna samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Krafa sóknaraðila um laun og annað endurgjald í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 sundurliðist svo:

Laun frá apríl 2008 til október 2008 JPY 14.583.333

Skólagjöld 2008 JPY 2.050.000

Leiga apríl 2008 til október 2008 JPY 7.000.000

Tryggingargjald v. leigu JPY 500.000

Samtals JPY 24.413.333

Krafa sóknaraðila um bætur vegna slita á ráðningarsamningi í skilningi 2. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 sundurliðist svo:

Laun frá nóvember 2008 til október 2010 JPY 47.916.667

Leiga frá nóvember 2008 til október 2010 JPY 23.000.000

Tryggður kaupauki febrúar 2009 JPY 225.000.000

Tryggður kaupauki febrúar 2010 JPY 125.000.000

Árangurstengdur kaupauki febrúar 2010 JPY 125.000.000

Samtals JPY 545.916.667

Krafa sóknaraðila um gjöld til lífeyrissjóða og sjúkrasjóða í skilningi 4. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 sundurliðist svo:

Lífeyrissjóðsgjöld og sjúkratryggingar 2008 – 2010 JPY 1.790.190

Sóknaraðili vísar sérstaklega til þess að hann hafi verið ráðinn til starfa sem starfsmaður varnaraðila. Hann hafi aldrei átt sæti í stjórn varnaraðila eða haft með höndum framkvæmdastjórn félagsins. Af þeim sökum eigi 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 ekki við tilfelli sóknaraðila.

Um varakröfu sína vísar sóknaraðili til allra málsatvika og málsástæðna sem að ofan eru rakin og er sérstaklega á því byggt að í samningi aðila felist skilyrðislaust greiðsluloforð sem hafi verið vanefnt. Uppsögn sóknaraðila úr fyrra starfi hafi valdið honum gríðarlegu tjóni sem varnaraðili hafi lofað að bæta. Sé því ekki um gjöf að ræða heldur skaðabætur.

Að lokum krefjist sóknaraðili málskostnaðar að skaðlausu úr hendi sóknaraðila, bæði fyrir íslenska og breska lögmenn sína, og styðjist sú krafa hans við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í kröfu varnaraðila um greiðslu málskostnaðar felist einnig krafa um greiðslu virðisaukaskatts.

Um lagarök að öðru leyti en að framan hefur verið rakið vísar sóknaraðili til meginreglna samningaréttarins og ákvæða laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

IV

Varnaraðili hafnar þeirri málsástæðu sóknaraðila að hann eigi forgangskröfu á hendur varnaraðila á grundvelli bindandi ráðningarsamnings. Varnaraðili hafi aldrei gengið frá formlegum og undirrituðum ráðningarsamningi við sóknaraðila og hvergi sé tiltekið í samkomulagi milli aðila 29. febrúar 2008 að það eigi að hafa sömu réttaráhrif og bindandi ráðningarsamningur. Hafi sóknaraðili aldrei hafið formleg störf fyrir varnaraðila á grundvelli ráðningarsamnings og ekki fengið greidd laun í samræmi við ákvæði í ráðningarsamningi milli aðila.

Varnaraðili telur það koma skýrt fram í þeim gögnum sem sóknaraðili leggi fram að hann hafi aldrei innt af hendi vinnu sem launþegi í þágu varnaraðila á grundvelli ráðningarsamnings. Í besta falli hafi hann komið fram sem ráðgjafi fyrir fyrrum starfsmenn varnaraðila í tengslum við fyrirhugaða starfsemi í Japan. Því til stuðnings bendi varnaraðili á reikning sóknaraðila fyrir vinnu og útlögðum kostnaði sem liggi fyrir í málinu. Staðfesti sá reikningur að sóknaraðili hafi ekki unnið sem launþegi í þágu varnaraðila og bendi reikningurinn jafnframt til þess að sóknaraðili hafi ekki litið á sig sem slíkan. Sé þó rétt að ítreka að framangreindum reikningi sé mótmælt að öllu leyti og beri varnaraðili ekki ábyrgð á greiðslu hans.

Sóknaraðili hafi ekki lagt fram launaseðla sem styðji við kröfu hans um greiðslu launa eða önnur gögn sem sýni fram á að sóknaraðili hafi innt af hendi vinnu sem launþegi á grundvelli ráðningarsamnings. Varnaraðili telji því alveg ljóst að hvorki hafi verið fyrir hendi ráðningarsamband milli aðila né bindandi ráðningarsamningur og sé krafa sóknaraðila þar með órökstudd og óréttmæt. Sú fullyrðing sóknaraðila að samkomulag frá 29. febrúar 2008, og réttindi sem þar séu tilgreind, hafi átt að vera hluti af ráðningarkjörum sóknaraðila sé ósönnuð og beri sóknaraðili alfarið sönnunarbyrði fyrir því að svo hafi verið. Sé því ljóst að sóknaraðili hafi ekki lagt fram fullnægjandi gögn er sýni fram á að hann eigi réttmæta forgangskröfu á grundvelli bindandi ráðningarsambands. Af þeirri ástæðu beri að hafna kröfum sóknaraðila að öllu leyti.

Varnaraðili mótmælir sérstaklega þeirri málsástæðu sóknaraðila að hann eigi forgangskröfu á hendur varnaraðila á grundvelli enskra réttarreglna þar sem hún sé bæði röng og vanreifuð. Sóknaraðili hafi hvorki sýnt fram á tilvist né efni þeirrar réttarreglu sem hann telji að gildi framar íslensku gjaldþrotaskiptalögunum nr. 21/1991 né hafi hann sannað efni réttarreglunnar eins og beri að gera samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gildi íslensk lög alfarið við mat á rétthæð kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila samkvæmt ákvæði 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Í framangreindu ákvæði komi fram að ákvæði laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991 gildi um kröfur á hendur fjármálafyrirtæki í slitameðferð. Með vísan til þessa ákvæðis og þess að varnaraðili er íslenskt fjármálafyrirtæki í slitameðferð sé fráleitt að erlendar réttarreglur hafi áhrif á það hvort krafa sóknaraðila njóti forgangsréttar við slitameðferð varnaraðila.

Ef hins vegar verði talið að erlendar réttarreglur hafi áhrif á mat á rétthæð kröfu sóknaraðila telur varnaraðili að eingöngu geti verið horft til japanskra réttarreglna en ekki enskra, sbr. a.-lið 2. mgr. 99. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Því til stuðnings bendi varnaraðili á drög að ráðningarsamningi sem liggi fyrir í málinu þar sem komi fram í 14. gr. samningsins að japanskar réttarreglur gildi um samninginn. Varnaraðili bendir einnig á að ágreiningur í málinu hafi engin tengsl við Bretland. Sóknaraðili hafi verið búsettur í Japan en ekki á Bretlandi og hafi fyrirhuguð starfsemi varnaraðila átt að vera staðsett í Japan og starfa á grundvelli starfsleyfis frá þarlendum yfirvöldum. Þar með hafi félagið að öllu leyti fallið undir japanskar réttarreglur og geti varnaraðili með engu móti fallist á að enskar réttarreglur hafi áhrif á rétthæð kröfunnar við slitameðferð varnaraðila. Sóknaraðili hafi hins vegar ekki byggt á þeirri málsástæðu í greinargerð sinni og komist hún því ekki að í málinu.

Þá mótmælir varnaraðili sérstaklega lögfræðilegu áliti sem sóknaraðili hafi aflað án nokkurrar aðkomu varnaraðila. Þar sem álitsins hafi ekki verið aflað í samræmi við ákvæði IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sé það með öllu þýðingarlaust og hafi ekkert sönnunargildi í málinu. Sé því ljóst að íslensk lög um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991 gildi alfarið við mat á því hvort sóknaraðili eigi kröfu á hendur varnaraðila og hver rétthæð hennar sé.

Varnaraðili hafnar því að krafa sóknaraðila njóti stöðu forgangskröfu við slitameðferð varnaraðila á grundvelli íslenskra réttarreglna. Til þess verði krafan að uppfylla skilyrði 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en ákvæðið verði að skýra mjög þröngt þar sem það innihaldi mikilvæga undantekningu frá rótgróinni meginreglu gjaldþrotaskiptaréttar um jafnræði kröfuhafa.

Í greinargerð sinni krefjist sóknaraðili launa í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 frá apríl 2008 til október 2008 að fjárhæð 19.480.416 krónur (JPY 14.583.333). Varnaraðili mótmælir framangreindri kröfu sóknaraðila og bendir á að eitt meginskilyrði fyrir því að krafa sóknaraðila njóti forgangsréttar á grundvelli ákvæðisins sé vinnuframlag sóknaraðila. Verði krafa um laun samkvæmt ákvæðinu ótvírætt að eiga rætur að rekja til vinnu í þágu þrotamanns. Hafi sóknaraðili ekki með neinu móti sýnt fram á meginskilyrði ákvæðisins um vinnuframlag. Í greinargerð sóknaraðila sé fullyrt að sóknaraðili hafi formlega hafið vinnu í þágu varnaraðila þann 31. mars 2008 og að hann hafi innt af hendi mikla vinnu í þágu varnaraðila í tengslum við fyrirhugaða opnun bankans í Japan. Varnaraðli mótmælir þeirri fullyrðingu sóknaraðila enda hafi ekki verið gert ráð fyrir vinnuframlagi sóknaraðila í þágu varnaraðila fyrr en í fyrsta lagi í september 2008 ef sóknaraðili yrði ráðinn til starfa í þágu varnaraðila.

Þá fullyrði sóknaraðili að hann hafi fundað með tilvonandi viðskiptavinum og unnið kynningarefni og viðskiptaáætlanir fyrir varnaraðila. Séu fullyrðingar þessar ósannaðar og þau gögn sem sóknaraðili leggi fram til stuðnings framangreindu séu bæði ómerkt og ódagsett og sé sönnunargildi þeirra því mjög takmarkað. Þar sem sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á vinnuframlag með fullnægjandi hætti, til dæmis með haldbærum gögnum á borð við ráðningarsamning eða launaseðla, sé vinnuframlag sóknaraðila í þágu varnaraðila of óljóst til að krafan geti talist forgangskrafa í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laganna með hliðsjón af þröngri túlkun ákvæðisins.

Varnaraðili hafnar því alfarið að sóknaraðili hafi innt af hendi vinnuframlag í þágu varnaraðila eftir að skilanefnd tók yfir starfsemi bankans haustið 2008. Sé sú fullyrðing engum gögnum studd og sé henni því alfarið hafnað.

Varnaraðili hafnar því algerlega að sóknaraðili eigi launakröfu á hendur varnaraðila og bendir á að sóknaraðili beri alla sönnunarbyrði fyrir þeirri fullyrðingu sinni að hann hafi unnið sem launþegi í þjónustu varnaraðila og einnig að varnaraðili hafi óskað eftir vinnuframlagi hans. Beri því að hafna kröfu sóknaraðila um að krafa hans njóti forgangsréttar á grundvelli 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

Þá mótmælir varnaraðili því að sóknaraðili eigi forgangskröfu á grundvelli 2. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um bætur vegna slita á vinnusamningi að fjárhæð 64.007.083 krónur (JPY 47.916.667), með sömu röksemdum og að framan séu rakin, þ.e. að hvorki hafi verið fyrir hendi bindandi ráðningarsamningur né ráðningarsamband milli aðila. Þar að auki hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á óvírætt vinnuframlag með haldbærum gögnum sem krafa á grundvelli ákvæðisins byggi á. Beri því að hafna kröfunni.

Ef hins vegar verði fallist á að sóknaraðili eigi réttmæta forgangskröfu á hendur varnaraðila um bætur vegna slita á vinnusamningi mótmælir varnaraðili sérstaklega fjárhæð kröfunnar og lengd uppsagnarfrests sem tilgreindur sé í greinargerð sóknaraðila. Sóknaraðili krefji varnaraðila um laun í uppsagnarfresti á tímabilinu nóvember 2008 til október 2010 eða í 23 mánuði.

Sóknaraðili styðji ofangreinda kröfugerð sína á þann hátt að varnaraðili hafi einhliða rift samningi við sóknaraðila og þess vegna eigi að túlka yfirlýsingu í samkomulagi milli aðila þannig að allar kröfur sóknaraðila eftir fall bankans séu bætur vegna slita á vinnusamningi. Varnaraðili mótmælir þessari kröfugerð sérstaklega og bendir á að varnaraðila hafi verið heimilt að segja þeim samningi upp með sanngjörnum og eðlilegum uppsagnarfresti þótt samið hafi verið um lengri uppsagnarfrest, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili telji eðlilegt að miða við þriggja mánaða uppsagnarfrest enda sé það í samræmi við meginreglu gjaldþrotaskiptalaganna um jafnræði kröfuhafa. Það væri bæði íþyngjandi fyrir varnaraðila, sem sé í slitameðferð, sem og aðra kröfuhafa ef varnaraðila yrði gert að greiða sóknaraðila laun í uppsagnarfresti frá nóvember 2008 til október 2010. Varnaraðili bendir einnig á að í drögum að ráðningarsamningi sem sóknaraðili hafi lagt fram komi fram í grein 10.1 að gagnkvæmur uppsagnarfrestur samkvæmt samningnum sé þrír mánuðir. Krafa sóknaraðila um greiðslu launa í uppsagnarfresti í 23 mánuði gangi því þvert á framangreint ákvæði. Krafa sóknaraðila sé einnig andstæð ákvæði í kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Sambands íslenskra bankamanna um lengd uppsagnarfrests. Í grein 11.2.3 sé skýrt kveðið á um almennan gagnkvæman þriggja mánaða uppsagnarfrest fastráðinna bankastarfsmanna og sé sérstaklega kveðið á um að starfsmaður öðlist ekki lengri uppsagnarfrest en sex mánuði og þá aðeins ef viðkomandi hafi starfað að minnsta kosti 10 ár í banka. Geti því uppsagnarfrestur sóknaraðila aldrei verið lengri en þrír mánuðir.

Sé því ljóst að sóknaraðili eigi ekki réttmæta kröfu á hendur varnaraðila um bætur vegna slita á vinnusamningi þar sem sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á tilvist ráðningarsamnings eða ráðningarsambands milli aðila. Ef fallist verði á kröfu sóknaraðila um bætur vegna slita á vinnusamningi byggi varnaraðili á því að heimilt hafi verið að segja þeim samningi upp samkvæmt 96. gr. laga nr. 21/1991 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Því geti krafa sóknaraðila aldrei numið hærri fjárhæð en 8.348.748 krónum (JPY 6.249.998) sem nemi greiðslu launa á þriggja mánaða uppsagnarfresti. Sé framangreind fjárhæð í samræmi við þau mánaðarlaun sem tilgreind séu í 5. gr. í drögum að ráðningarsamningi. Samkvæmt 3. mgr. 96. gr. laga nr. 21/1991 sé slík krafa almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Varnaraðili mótmælir einnig kröfu sóknaraðila um gjöld í lífeyrissjóð og sjúkratryggingar í skilningi 4. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 að fjárhæð 2.391.335 krónur (JPY 1.790.190). Slíkar kröfur komi aðeins til vegna vinnu launþega í þjónustu vinnuveitanda en sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að svo hafi verið. Hafi sóknaraðili ekki sýnt fram á að ráðningarsamningur eða ráðningarsamband hafi komist á milli aðila og beri að hafna kröfu sóknaraðila um greiðslu á gjöldum í lífeyrissjóð og sjúkrasjóð. Ef ekki verði fallist á það með varnaraðila mótmæli hann kröfunni þar sem hún sé vanreifuð og krefjist þess að henni verði vísað frá dómi. Sé krafan ekki studd neinum gögnum svo sem ráðningarsamningi, kjarasamningi eða öðrum viðeigandi samningi eða lagaákvæði. Sé krafan svo vanreifuð að ekki verði séð hvernig hún geti komið til álita við úrlausn málsins. Þá komi ekki fram til hvaða lífeyrissjóðs greiðslan skuli renna eða hversu stórt hlutfall af launum skuli renna í lífeyrissjóð. Þá sé ekki sýnt fram á hve stór hluti kröfunnar eigi að fara í lífeyrissjóð og hve stór í sjúkrasjóð. Sé krafan í andstöðu við meginregluna um skýran og glöggan málatilbúnað og geti varnaraðili ekki tekið til varna með fullnægjandi hætti. Beri því að vísa kröfunni í heild sinni frá dómi.

Þá hafnar varnaraðili alfarið kröfu sóknaraðila um bónusgreiðslur sem áttu að vera á gjalddögum í febrúar 2009 og 2010. Að mati varnaraðila sé vinnuframlag og árangur í starfi grundvallarforsendur fyrir slíkum bónusgreiðslum. Sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á bindandi ráðningarsamning milli aðila og hafi því ekki sýnt fram á forsendur fyrir bónusgreiðslum. Beri því að hafna þessari kröfu sóknaraðila. Verði ekki fallist á það telur varnaraðili að önnur skilyrði og forsendur fyrir bónusgreiðslum séu ekki fyrir hendi. Ljóst sé að forsenda fyrir greiðslu bónusa sé að fyrirtæki sé í rekstri og að reksturinn skili hagnaði enda sé bónus ekkert annað en útdeiling á hluta af hagnaði fyrirtækis til starfsmanna þess. Við fall varnaraðila og skipun skilanefndar yfir bankann í október 2008 hafi sú grundvallarforsenda brostið en varnaraðili hafi síðan í nóvember 2008 verið í greiðslustöðvun og frá maí 2009 í slitameðferð. Vart sé ágreiningur um þá staðreynd að gríðarlegt tap hafi myndast af rekstri varnaraðila í kjölfar falls bankans í október 2008. Af framangreindu sé alveg ljóst að grundvallarforsenda fyrir bónusgreiðslum frá varnaraðila sé ekki fyrir hendi og beri því að hafna kröfu sóknaraðila.

Varnaraðili mótmælir sérstaklega kröfu sóknaraðila um bónusgreiðslu, samkvæmt lið (ii) í tilboði því sem sóknaraðili byggi kröfur sínar á, að fjárhæð 300.555.000 krónur (JPY 225.000.000) á gjalddaga í febrúar 2009. Varnaraðili bendir á að greiðslan sé háð 12 mánaða vinnuframlagi sóknaraðila í þágu varnaraðila eins og skýrt sé kveðið á um í tilboðinu. Þá liggi fyrir að sóknaraðili hafi aldrei hafið störf fyrir varnaraðila og hafi hann því ekki uppfyllt megin forsendu bónusgreiðslunnar. Þá hafi varnaraðili verið í greiðslustöðvun á gjalddaga greiðslunnar í febrúar 2009 og sé því fullljóst að skilyrði um hagnað sé ekki fyrir hendi. Beri því alfarið að hafna kröfu sóknaraðila að þessu leyti.

Varnaraðili mótmælir einnig sérstaklega kröfu sóknaraðila um bónusgreiðslu að fjárhæð 166.975.000 krónur (JPY 125.000.000) samkvæmt lið (iii) í umræddu tilboði með sömu röksemdum og koma fram að ofan, en þessi greiðsla sé einnig háð skilyrði um 12 mánaða vinnuframlag sóknaraðila í þágu varnaraðila. Þá krefjist sóknaraðili einnig bónusgreiðslu að fjárhæð 166.975.000 krónur (JPY 125.000.000) á gjalddaga í febrúar 2010 sem einnig sé mótmælt af hálfu varnaraðila enda sé greiðslan háð ákveðnu markmiði, sbr. skýrt orðalag í tilboðinu. Við fall sóknaraðila í október 2008 og lokun á allri fyrirhugaðri starfsemi hans í Japan hafi allar forsendur brostið fyrir því að sóknaraðili gæti á nokkrum tímapunkti uppfyllt þau markmið sem hafi átt að veita honum rétt til þessarar greiðslu. Þar sem sóknaraðili hafi aldrei hafið störf fyrir varnaraðila og ekki hafi verið sýnt fram á það markmið sem greiðslan grundvallist á beri að hafna kröfunni.

Verði hins vegar talið að sóknaraðili eigi rétt á bónusgreiðslum frá varnaraðila þá beri sóknaraðili alla sönnunarbyrði fyrir því að ráðningarsamband hafi komist á milli aðila og jafnframt að hann hafi átt rétt á bónusgreiðslum óháð afkomu varnaraðila eða frammistöðu hans í starfi. Þá beri sóknaraðili einnig alla sönnun fyrir að honum hafi borið að fá bónusgreiðslur á því tímabili sem varnaraðili hafi verið í greiðslustöðvun og síðar í slitameðferð. Að mati varnaraðila sé þetta allt ósannað.

Þá hafni varnaraðili einnig öllum kröfum sóknaraðila um leigugreiðslur. Annars vegar á tímabilinu apríl 2008 fram í október 2008 og tryggingu vegna leigu að fjárhæð 10.018.500 krónur (JPY 7.500.000) og hins vegar á tímabilinu nóvember 2008 til október 2010 að fjárhæð 30.723.400 krónur (JPY 23.000.000). Að mati varnaraðila sé krafan vanreifuð og ekki studd neinum gögnum. Hafi sóknaraðili ekki lagt fram nein fullnægjandi gögn til stuðnings kröfu sinni eins og leigusamning eða önnur gögn sem styðji við þá fullyrðingu sóknaraðila að varnaraðili hafi átt að greiða leigu fyrir framangreind tímabil. Þá hafi ekki verið lögð fram gögn sem staðfesti að krafa sóknaraðila um leigugreiðslur frá varnaraðila á framangreindu tímabili sé réttmæt. Sé kröfu þessari því alfarið hafnað.

Varnaraðili ítrekar að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að bindandi ráðningarsamningur hafi komist á milli aðila en ef fallist verði á þá málsástæðu með sóknaraðila þá telur varnaraðili að allar forsendur fyrir greiðslu leigu hafi brostið við fall varnaraðila haustið 2008 enda hafi þær staðið í beinu sambandi við fyrirhugaða vinnu sóknaraðila í þágu varnaraðila.

Þá megi ljóst vera að krafa um leigugreiðslur sé ekki launakrafa í skilningi ákvæðis 112. gr. laga nr. 21/1991 og geti aldrei staðið framar í réttindaröð en sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 ef á hana yrði fallist að einhverju leyti.

Þá hafnar varnaraðli einnig kröfu sóknaraðila um skólagjöld 2008 að fjárhæð 2.738.390 krónur (JPY 2.050.000). Sé krafa þessi ekki studd neinum gögnum. Ekki sé ljóst til hvaða skóla gjöldin eigi að greiðast enda séu ekki lagðir fram greiðsluseðlar eða önnur nauðsynleg gögn sem sýni fram á réttmæti kröfunnar. Krafan sé því vanreifuð og henni því hafnað. Þá sé ljóst að slík krafa sé ekki launakrafa í skilningi ákvæðis 112. gr. laga nr. 21/1991 og gæti því aldrei staðið framar í réttindaröð en sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laganna ef á hana yrði fallist að einhverju leyti.

Varnaraðili telur að rétt sé að benda á að krafa sóknaraðila um grunnlaun og bónusgreiðslur fyrir árið 2008 nemi samtals 333.950.000 krónum (JPY 250.000.000). Varnaraðili telur kröfuna ósanngjarna og í engu samræmi við launakjör stjórnenda hjá varnaraðila á árinu 2008. Sýni gögn málsins að hæstu launagreiðslur til einstaks starfsmanns varnaraðila á árinu 2008 hafi numið samtals 119.800.798 krónum. Nemi krafa sóknaraðila vegna ársins 2008 tæplega þrefaldri þeirri fjárhæð. Sé vandséð að sóknaraðili geti átt rétt á slíkum greiðslum.

Þá sé kröfugerð sóknaraðila sérstaklega óréttmæt í ljósi þess að ekki hafi verið sýnt fram á vinnuframlag sóknaraðila í þágu varnaraðila. Með vísan til alls framangreinds sé það mat varnaraðila að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að hann eigi réttmæta kröfu á hendur varnaraðila. Verði hins vegar fallist á að sóknaraðili eigi kröfu á hendur varnaraðila geti krafan aldrei staðið framar í réttindaröð en samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Um lagarök að öðru leyti en að framan er rakið vísar varnaraðili til meginreglna gjaldþrotaskiptaréttar og til stuðnings kröfu um málskostnað vísar hann til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt styður hann við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

V

Eins og fram er komið snýst meginágreiningur aðila um það hvort sóknaraðili eigi kröfur á hendur varnaraðila á grundvelli tilboðs sem varnaraðili gerði sóknaraðila 29. febrúar 2008 og sóknaraðili samþykkti. Teljist sóknaraðili eiga réttmæta kröfu á hendur varnaraðila deila aðilar um stöðu hennar í skuldaröð.

Sóknaraðili byggir á því að um kröfu hans á hendur varnaraðila eigi ensk lög að gilda. Í umræddu tilboði segir að það falli undir gildissvið enskra laga. Samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þarf sá sem ber fyrir sig erlenda réttarreglu að leiða tilvist hennar og efni í ljós. Sóknaraðili hefur lagt fram í málinu lögfræðiálit C-x-x B-x-x Q.C en íslensk þýðing löggilts skjalaþýðanda á skjalinu liggur fyrir í málinu. Af álitsgerð þessari verður ekki ráðið að leitast sé við að veita hlutlægar almennar upplýsingar um efni þeirra ensku lagareglna sem kunna að skipta máli við úrlausn málsins heldur hefur hún að geyma álit á þáttum sem snerta réttarstöðu sóknaraðila gagnvart varnaraðila. Felur álitsgerðin þannig ekki í sér fullnægjandi sönnun um efni þeirra lagareglna sem þýðingu kunna að hafa í máli þessu þannig að lagt verði til grundvallar dómi í málinu. Hefur sóknarðili því hvorki skýrt né sannað efni þeirra ensku lagareglna sem hann telur að eigi hér við. Verður því lagt til grundvallar að íslenskar réttarreglur eigi við um ágreining aðila.

Sóknaraðili byggir kröfur sínar á nefndu tilboði frá 29. febrúar 2008, sem óumdeilt er að sóknaraðili samþykkti fyrir 31. júlí 2008 sem er sá frestur sem greinir í tilboðinu. Tilboð er á ensku og í íslenskri þýðingu löggilts skjalaþýðanda á efni þess segir meðal annars:

„Við skrifum þér til þess að staðfesta viðræður okkar og gera þér tilboð um að ráða þig á skrifstofu okkar í Japan til að stjórna starfsemi okkar í samruna og yfirtökum, bæði á heimsvísu og yfir landamæri og annarri fjármálaþjónustu hverju sinni, eins og um var rætt.

Við staðfestum að þetta bréf er skilyrðislaust, óafturkræft og lagalega bindandi tilboð um ráðningu og þér er heimilt að þiggja það hvenær sem er fyrir 31. júlí 2008. Að auki staðfestum við að skilmálarnir sem við setjum í þjónustusamning, verða viðskiptalega þeir sömu og fram kemur í þessu bréfi.

Við staðfestum að þú verður ráðinn af dótturfyrirtæki okkar í Japan og færð greiðslu við undirritun samnings sem við semjum um við þig fyrirfram og mun nægja fyrir síðasta skólaári barns þíns ásamt eftirfarandi þóknunum:“

(i) Árleg grunnlaun 25 milljónir jena

(ii) 225 milljóna jena tryggður kaupauki fyrir fyrstu 12 mánuði ráðningartímans sem greiðist fyrir febrúarlok 2009

(iii) 125 milljóna jena tryggður kaupauki fyrir næstu 12 mánuði ráðningartímans ásamt 125 milljónum jena fyrir að ná umsömdu marki og greiðist fyrir lok febrúar 2010

(iv) Kaupréttur fyrir umsamda upphæð sem endurspeglar reiðufjárþáttinn í auknu verðmæti hluta í eigu sóknaraðila í núverandi starfi

(v) Allt að 1,2 milljónir jena í bætur ef sóknaraðili þurfi að fyrirgera hlutabréfum á sínu nafni í núverandi starfi, þetta verði greitt að hámarki 600.000 evrur á fyrsta ráðningarári og 600.000 evrur á öðru ráðningarárinu

(vi) Slíkar upphæðir að hámarki 250 milljónir jena ef einhverjar eru, sem sóknaraðili þurfi að bæta fyrir tap sem hann verði fyrir á lögboðnum lífeyrisréttindum með því að skipta um vinnuveitanda.

Af framangreindu er ljóst að tilboðið nær til þess að ráða sóknaraðila til dótturfélags varnaraðila með skrifstofu í Japan. Þá er í tilboðinu greint frá þeim ráðningarkjörum sem sóknaraðili skyldi njóta og stóð til að gera sérstakan þjónustusamning við hann. Af orðalagi tilboðsins þykir ljóst að umrædd ráðningarkjör miðuðust við að sóknaraðili yrði ráðinn af dótturfélaginu. Eins og rakið hefur verið varð ekkert úr þeim fyrirætlunum varnaraðila að hefja rekstur í Japan og ekki var gengið frá skriflegum samningi við sóknaraðila um ráðningarkjörin. Af málatilbúnaði sóknaraðila má ráða að ákvörðun hafi verið tekin í samráði við hann að opna ekki skrifstofu í Japan fyrr en í byrjun janúar 2009 til að lágmarka meint tjón hans vegna missis kaupréttar hjá fyrri vinnuveitanda. Þá liggur fyrir að sóknaraðili fékk ekki greidd laun frá varnaraðila.

Eins og mál þetta er lagt fyrir dóminn byggir sóknaraðili launakröfur sínar á framangreindu tilboði. Með vísan til þess sem að framan er rakið um orðalag tilboðsins eru þau ráðningarkjör sem þar greinir bundin við það að hann verði ráðinn til dótturfélags sóknaraðila og þykir tilboðið ekki renna stoðum undir það að sóknaraðili hafi, með þeirri undirbúningsvinnu sem hann kveðst hafa innt af hendi í aðdraganda tilboðsins og eftir að það var sett fram, verið að starfa fyrir varnaraðila á grundvelli tilboðsins. Þykir sóknaraðili því ekki hafa sýnt fram á það með haldbærum gögnum að hann hafi verið ráðinn til starfa hjá varnaraðila frá 1. apríl 2008 á þeim kjörum sem í umræddu tilboði greinir. Þá eru hefur sóknaraðili heldur ekki lagt fram óyggjandi gögn um að hann hafi samið við starfsmenn varnaraðila um greiðslur vegna frágangs mála varðandi lok starfseminnar í Japan en gögn þau sem hann vísar til í málatilbúnaði sínum eru ekki skýr hvað þetta varðar. Af þessum gögnum verður frekar ráðið að þau varði dótturfélög varnaraðila, Kaupthing KK og Kaupthing Singer & Friedlander. Vangaveltur sóknaraðila um að hluti krafna hans ættu með réttu að falla undir 2. eð 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 eru óljósar og eru ekki hluti af dómkröfum hans. Eru því ekki efni til að fjalla frekar um þær.

Í tilboðinu segir enn fremur:

„Ef við setjum ekki upp dótturfyrirtæki/skrifstofu í Japan fyrir 31. júlí 2008, eða erum á annan hátt ófærir eða ófúsir til að halda áfram með það fyrirkomulag sem hér er lýst, munum við samt bæta yður með þeim upphæðum sem fram koma í undirliðum (i)-(iv) í þessu bréfi, ásamt menntunarstyrk þeim sem vísað er til í þriðju málsgrein þessa bréfs. Skuldbinding okkar varðandi greiðslu á þessum bótum rennur út eftir tvö ár frá dagsetningu þessa bréfs eða þegar þú ert ráðinn af þriðja aðila („Tímabilið“) eftir því hvort er fyrr. Allar gjaldfallnar greiðslur af okkar hálfu í þessari málsgrein skulu greiddar á hlutfallsgrundvelli ef þú hefur störf hjá þriðja aðila einhvern tíma á tímabilinu.“

Ekki verður annað séð en að í framangreindri þýðingu sé rangt farið með tilvísun til undirliða þar sem í frumskjalinu sem er á ensku er vísað til liða (i)-(vi). Samkvæmt kröfugerð sóknaraðila gerir hann kröfu um greiðslur samkvæmt liðum (i)-(iii) í tilboðinu og samkvæmt ákvæði tilboðsins um menntunarstyrk. Samkvæmt skýru ákvæði tilboðsins skuldbatt varnaraðili sig til að greiða sóknaraðila bætur við þær aðstæður sem hér eru uppi, þ.e. ef ekki yrði af því að sett yrði upp dótturfélag í Japan fyrir 31. júlí 2008. Skuldbinding varðandi greiðslu bótanna skyldi samkvæmt tilboðinu renna út eftir tvö ár frá dagsetningu þess, en það var dagsett 29. febrúar 2008, eða þegar sóknaraðili réði sig til þriðja aðila, eftir því hvor dagsetningin væri á undan. Þá segir að allar gjaldfallnar greiðslur skuli greiddar á hlutfallsgrundvelli fari sóknaraðili að starfa hjá þriðja aðila á tímabilinu. Verður að skýra þessi síðustu ákvæði tilboðsins saman þannig að færi sóknaraðili að vinna hjá þriðja aðila skyldu greiðslur til hans falla niður nema ef laun hans hjá þriðja aðila væru lægri þá ætti hann rétt á að fá mismuninn greiddan enda er sérstaklega tekið fram í tilboðinu að um bætur sé að ræða.

Þykir rétt að taka afstöðu til fyrst hvort sóknaraðili eigi með réttu kröfu á hendur varnaraðila og ef svo er hvernig flokka skuli hana í skuldaröð.

Samkvæmt tilboðinu átti sóknaraðili rétt á greiðslu skólagjalda sem myndi nægja fyrir síðasta skólaári barns hans. Ekki verður af ákvæðinu ráðið með vissu hvort vísað sé til skólaársins árið á undan eða síðasta skólaárs barns sóknaraðila en varnaraðili sem höfundur skjalsins verður að bera hallann af því. Sóknaraðili hefur lagt fram kvittun vegna greiðslu fyrir skólaárið 2008-2009 til St. Mary's International School að fjárhæð 2.050.000 jen. Þykir hann hafa lagt fram óyggjandi gögn að þessu leyti kröfu sinni til stuðnings sinni og verður hún tekin til greina.

Sóknaraðili gerir kröfur um greiðslur vegna leigugreiðslna og tryggingargjalds vegna leigu. Ekki verður af gögnum málsins ráðið með vissu á hverju hann byggir þær kröfur á hendur varnaraðila en þær eiga ekki stoð í tilboði aðila. Hefur sóknaraðili ekki lagt fram haldbær gögn sem styðja kröfur hans að þessu leyti og verður hann að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Verður því að hafna öllum kröfum sóknaraðila um greiðslur vegna leigu og tryggingargjalds.

Þá átti sóknaraðili samkvæmt tilboðinu rétt á greiðslu sem nemur 25.000.000 jena á ári í tvö ár, 225.000.000 jena kaupauka sem greiðast skyldi fyrir lok febrúar 2009, kaupauka að fjárhæð 125.000.000 jena sem greiðast skyldi fyrir lok febrúar 2010 ásamt kaupauka að fjárhæð 125.000.000 jena fyrir að ná umsömdu marki sem einnig skyldi greiðast fyrir lok febrúar 2010. Með hliðsjón af því að fyrirtækið hóf aldrei rekstur var ekki um það að ræða að unnt væri að ná því skilyrði greiðslunnar að umsömdu marki væri náð og þegar af þeirri ástæðu verður að hafna því að sóknaraðili eigi tilkall til hinnar árangurstengdu kaupaukagreiðslu að fjárhæð 125.000.000 jena sem greiðast átti fyrir lok febrúar 2010. Hins vegar verður ekki séð að aðrar greiðslur um kaupauka, samtals að fjárhæð 350.000.000 jena hafi verið bundnar skilyrðum um árangur í starfi. Í ljósi þess að viðurkennt er að sóknaraðili eigi rétt á umræddum greiðslum á grundvelli tilboðsins sem bætur, þar sem fyrirtækið sem ætlaði að ráða hann til starfa hóf aldrei rekstur, verður ekki fallist á það með varnaraðila að grundvallarforsenda greiðslnanna hafi verið vinnuframlag sóknaraðila og að fyrirtækið hafi verið í rekstri og skilað hagnaði. Að þessu virtu verður fallist á að sóknaraðili eigi kröfu til greiðslu samkvæmt framansögðu að fjárhæð 400.000.000 jena (50.000.000 vegna árslauna+350.000.000 vegna kaupauka)

Af gögnum málsins verður ekki ráðið hvort og þá hvenær sóknaraðili hóf störf hjá þriðja aðila á samningstímabili tilboðsins en varnaraðili skoraði á sóknaraðila að leggja fram gögn frá Deutche Bank um laun og aðrar greiðslur sem sóknaraðili hafði frá mars 2008 til febrúar 2010. Með vísan til þeirrar áskorunar var bókað eftir sóknaraðila að tekjur sóknaraðila frá 1. mars 2008 til 1. mars 2010 hafi verið eftirfarandi:

Árið 2008 0

Árið 2009 JPY 54.954.909

Árið 2010 JPY 2.100.000

Samkvæmt bréfi Deutche Bank til sóknaraðila 3. apríl 2008 var uppsögn hans staðfest frá og með 30. apríl 2008. Sóknaraðili kvaðst aðspurður fyrir dómi ekki muna til þess að hann hefði fengið greidd laun frá Deutche Bank eftir 31. mars 2008. Þá liggur fyrir í málinu bréf undirritað af sóknaraðila 29. apríl 2008 þar sem hann meðal annars lýsir því yfir að honum sé kunnugt um að hann megi ekki ráða sig til vinnu fyrr en eftir 30. apríl 2008 í samræmi við samning hans og Deutche Bank. Af þessu verður ekki annað ráðið en að sóknaraðili hafi fengið laun frá fyrri vinnuveitanda fyrir mars og apríl 2008 sem er innan samningstímabilsins sem skaðabótakrafa hans nær til. Launaseðlar vegna þessara tveggja mánaða liggja ekki fyrir í málinu og verður sóknaraðili að bera hallann af því. Þykir ekki óvarlegt að miða við að laun sóknaraðila hafi verið þau sömu og greinir á launaseðli vegna launa hans í janúar 2008 eða 2.154.660 jen fyrir hvorn mánuð.

Með vísan til framangreinds ákvæðis í tilboðinu um hlutfallslegar greiðslur að teknu tilliti til greiðslna frá þriðja aðila verða greiðslur þessar samtals að fjárhæð 61.364.229 jen. Samkvæmt þessu á sóknaraðili skaðabótakröfu á grundvelli tilboðsins að fjárhæð 340.685.771 jen (402.050.000 – 61.364.229).

Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr.112. gr. laga nr. 21/1991 njóta kröfur um laun og annað endurgjald fyrir vinnu í þjónustu þrotamanns sem hafa fallið í gjalddaga á síðustu átján mánuðum fyrir frestdag forgangs við skiptameðferð þrotabús. Samkvæmt 2. tölulið njóta kröfur um bætur vegna slita á vinnusamningi sem hafa átt sér stað á því tímabili sem um ræðir í 1. tölulið eða eftir frestdag einnig forgangs. Að öllu því virtu sem að framan er rakið er ljóst að sóknaraðili hóf aldrei störf hjá varnaraðila og er því ekki um það að ræða að hann eigi kröfur á hendur varnaraðila vegna launa eða launa í uppsagnarfresti samkvæmt framangreindum ákvæðum enda er skilyrðið um að um sé að ræða laun eða annað endurgjald fyrir vinnu í þágu varnaraðila ekki uppfyllt. Verður því að hafna því að viðurkenna kröfu sóknaraðila sem forgangskröfu. Krafa sóknaraðila er hins vegar skaðabótakrafa á grundvelli samnings aðila og verður hún viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki tekin til greina krafa sóknaraðila um greiðslu launatengdra gjalda samkvæmt 4. tölulið 1. mgr. 112. gr. laganna vegna lífeyrissjóðsiðgjalda og sjúkratryggingargjalda að fjárhæð 1.790.190 jen. Þá hefur sóknaraðili ekki rökstutt hvernig hann getur átt aðild að slíkri kröfu.

Þegar af þeirri ástæðu að hafnað er að viðurkenna að sóknaraðili eigi rétt á launum í uppsagnarfresti, eru ekki efni til að fjalla um þá málsástæðu varnaraðila sem varðar heimild hans til að segja upp samningi með sanngjörnum fresti samkvæmt 96. gr. laga nr. 21/1991, en tilvísun varnaraðila að þessu leyti varðar aðeins kröfu sóknaraðila um laun í uppsagnarfresti.

Eftir atvikum þykir rétt, með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið G-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf hdl. en af hálfu varnaraðila flutti málið Þ-kk-nf R-kk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Krafa sóknaraðila, C-x-x M-x-x, að fjárhæð 340.685.771 jen, er viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit varnaraðila, Kaupþings banka hf.

Málskostnaður fellur niður.

G-kvk-nf B-kvk-nf