S-31/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 20. mars sl., höfðaði ríkissaksóknari hér fyrir dómi 29. janúar sl. á hendur X;

„fyrir eftirfarandi brot gegn almennum hegningarlögum og áfengislögum:

1. Fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 27. júní 2008, utandyra við Melasíðu 8, Akureyri, hótað lögreglumönnunum [A] og [B], sem þar höfðu afskipti af ákærða vegna skyldustarfa sinna, lífláti og ógnað þeim um leið með glerflösku.

2. Fyrir brot gegn áfengislögum og vopnalögum, með því að hafa laugardaginn 28. júní 2008, á almannafæri, utandyra á hafnarsvæðinu í Grímsey, verið með óspektir og valdið hættu með því að fara um hafnarsvæðið undir áhrifum áfengis og vopnaður ýmist hníf, sleggju eða grjóti ásamt því að vera með háreysti og hótanir við viðstadda og þannig valdið hræðslu og flótta fólks af svæðinu.

3. Fyrir hættubrot, en til vara hótanir, með því að hafa á sama stað og tíma og getið er um í 2. ákærulið, á ógnandi hátt sveiflað hnífi í áttina að [C] og kastað síðan sleggju á eftir [C] þegar hann snéri sér frá ákærða. Með háttsemi sinni stofnaði ákærði lífi [C] í háska á augljósan hátt.

Telst brot ákærða samkvæmt 1. ákærulið varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 25/2007, samkvæmt 2. ákærulið við 21. gr. áfengislaga nr. 75/1998 og 1. mgr. 30. gr. vopnalaga nr. 16/1998 og samkvæmt 3. ákærulið aðallega við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga en til vara við 233. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum í 1. tl. ákæru, en til vara og hvað varðar aðra ákæruliði, að verða dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að háttsemi sem lýst er í 3. tl. ákæru verði heimfærð til laga í samræmi við varakröfu ákæruvaldsins.

I.

Skömmu eftir miðnætti aðfaranótt 27. júní 2008 var lögreglu tilkynnt um að hópslagsmál væru að byrja framan við Melasíðu 10 á Akureyri. Samkvæmt frumskýrslu A lögreglumanns komu þeir B lögreglumaður á vettvang kl. 00:10. Höfðu þeir þá þegar afskipti af ákærða og tóku af honum golfkylfu. Stúlka sem réðst að öðrum manni var sett inn í lögreglubifreið. Kemur fram í frumskýrslunni að ákærði hafi hrækt inn í lögreglubifreiðina í átt að stúlkunni. Honum var ýtt frá bifreiðinni og henni lokað. Þá segir að ákærði hafi hrópað og kallað að lögreglu en tveir piltar, D og E, sagt honum að fara. Ákærði hafi hlýtt því og sest vestan við húsið að Melasíðu 10, drukkið úr áfengisflösku og annað slagið kallað ókvæðisorð til lögreglumanna. Síðan hafi þeir séð að ákærði kastaði flöskunni í átt að þeim. Hann hafi síðan staðið upp, tekið upp flöskuna, haldið um stútinn og reitt hana til höggs, hlaupið í áttina að þeim og öskrað: „Ég drep ykkur helvítis aumingjarnir ykkar, þið getið aldrei gert neitt rétt!“ Lögreglumennirnir telja ákærða hafa ætlað að slá þá með flöskunni en piltarnir F og G hafi reynt að stöðva hann. Ákærði hafi losnað frá piltunum en þeir hafi þó náð flöskunni af honum. Lögreglumennirnir handjárnuðu ákærða, settu hann í lögreglubifreiðina og fóru með hann á lögreglustöð.

Lögregla tók skýrslu af ákærða eftir hádegi daginn eftir. Neitaði hann því eindregið að hafa kastað flösku í átt að lögreglumönnunum eða ógnað þeim með henni og viðhaft hótanir í þeirra garð. Engin vitni voru yfirheyrð á rannsóknarstigi.

II.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði verið að drekka áfengi þetta kvöld en ekki hefði hann drukkið mikið. Hann hefði drukkið vodka og hefði m.a. keypt vodka í plastflösku. Hugsanlega hefði hann verið að drekka úr henni fyrir utan blokkina en hann kvaðst þó ekki muna til þess að hafa verið með flösku og ekki heldur að hafa kastað neinu frá sér. Þá kvaðst hann ekki muna eftir að hafa hótað lögreglumönnunum neinu. Kvaðst hann ekki kunna neina skýringu á því að hann var handtekinn og handjárnaður. Hann kvaðst ekki muna eftir að F eða G hefðu skipt sér af honum. Hefðu þeir fremur verið að rífast við aðra.

Vitnið A staðfesti efni framangreindrar frumskýrslu hér fyrir dómi. Hann var spurður hvernig flösku ákærði hefði reitt að lögreglumönnunum og kvað það hafa verið litla bjórflösku úr glæru gleri. Félagar ákærða hefðu tekið flöskuna af honum áður en hann komst í höggfæri við lögreglumennina en hann hefði verið á leiðinni á móti þeim. Flaskan var ekki hirt á vettvangi.

Vitnið B staðfesti einnig efni framangreindrar frumskýrslu sem rétt. Kvað hann ákærða hafa hótað að drepa lögreglumennina, haldið um flöskustútinn og reitt til höggs. Hann hefði verið í 3-4 metra fjarlægð er hann var stöðvaður. Sérstaklega aðspurður kvað B ákærða ekki hafa beint orðum sínum til annarra en lögreglumannanna.

Vitnið F tók fram að hann hefði sjálfur verið ölvaður. Ákærði hefði verið búinn að drekka og verið æstur. Rifrildi hefði verið milli manna þarna á planinu. Vitnið sagði að þeir „G“ hefðu verið að halda friðinn þarna, kvaðst ekki muna að hafa tekið flösku af ákærða en muna eftir að hafa róað hann. Best kvaðst vitnið þó muna eftir því að nánar greindur maður „kýldi“ tvo aðra. Vitnið kvaðst myndu muna það ef einhver hefði ætlað að berja með flösku.

Vitnið G kvaðst muna eftir að ákærði hefði vippað frá sér vodkaflösku sem hefði fallið á grasið. Ákærði hefði þá verið handtekinn. Vitnið kvað ákærða hafa verið rólegan þegar hann vippaði flöskunni frá sér. Vitnið kveðst vera vinur ákærða og hafa verið búinn að drekka eitthvað með honum þetta kvöld, þó ekki mikið. Hefðu þeir drukkið vodka og bjór ásamt H og D.

Vitnið D kvaðst lítið muna eftir atvikum og ekki muna eftir því þegar lögreglan kom.

Vitnið I kvað átök hafa verið milli pilta þarna á planinu. Ákærði hefði verið þarna en vitnið kvaðst ekki muna til þess að hann hefði hótað einhverjum eða kastað nokkru frá sér.

Vitnið E kvaðst ekkert muna eftir samskiptum ákærða og lögreglu. Kvaðst vitnið hafa farið snemma eftir að hafa orðið fyrir því að vera sleginn.

Vitnið J kvaðst hafa komið akandi á vettvang. Vitnið kvaðst vera mjög góður vinur ákærða. Vitnið kvaðst ekki vera alveg visst um hvernig samskipti ákærða og lögreglu voru. Hann kvaðst ekki hafa farið út úr bílnum og tók fram að hann hefði ekki séð ákærða gera neitt slæmt. Vitnið kvaðst muna að ákærði hefði setið undir vegg og lögregla hefði þá verið langt frá. Ákærði hefði kastað flösku frá sér í grasið. Hann hefði síðan verið handtekinn, hugsanlega eftir einhver orðaskipti við lögreglu, en vitnið tók fram að hávaði hefði verið þarna og hann hefði engin slík orðaskipti greint.

Vitnið K, sem býr í nærliggjandi húsi, horfði á það sem fram fór út um glugga. Vitnið sá að menn hópuðust saman með hávaða og ryskingum. Síðan sá vitnið ákærða setjast upp við húsvegg og segir vitnið að hann hafi verið rólegur þá. Hann hafi verið með flösku og fleygt henni á jörðina. Síðan hafi vitnið séð hann rjúka upp og fannst vitninu sem hann væri að rjúka í strák sem lögreglumenn héldu, en þá hafi lögreglumenn tekið hann höndum. Vitnið kvaðst ekki geta fullyrt hvort ákærði tók flöskuna upp úr grasinu eftir að hann henti henni frá sér en kvaðst ekki hafa séð hann reiða hana að lögreglunni. Vitnið kvaðst ekki hafa séð þegar ákærði var handtekinn þannig að það gæti lýst því. Sér hefði fundist sem hann væri að rjúka í strák sem lögreglan hélt í eins og áður sagði og lögreglumennirnir hafi farið á móti honum. Vitnið kveðst ekki hafa séð nákvæmlega hvernig lögreglumennirnir stöðvuðu ákærða.

Vitnið D kveðst ekki hafa orðið vitni að því þegar ákærði var handtekinn og því síður geta ályktað um það hvers vegna hann var handtekinn.

III.

Af hálfu ákæruvaldsins er í þessum þætti byggt á frumskýrslu lögreglumannanna og framburði þeirra hér fyrir dómi.

Skipaður verjandi vísar, sýknukröfu ákærða til stuðnings, til þess að ekkert liggi fyrir til sönnunar um þá háttsemi sem hann er borinn sökum um, annað en skýrsla lögreglumannanna og engir hafi verið yfirheyrðir við rannsókn málsins, hvorki þeir né vitni á vettvangi sem þó liggi fyrir að hafi verið fjölmörg.

Þótt leiða megi líkur að því að ítarlegri rannsókn fyrir útgáfu ákæru hefði leitt til þess að skýrari mynd hefði verið til staðar við höfðun máls verður niðurstaða ekki byggð á því. Ber samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 að reisa dóm á þeim sönnunargögnum sem fram eru færð við meðferð máls fyrir dómi og leggja mat á þau samkvæmt reglum 109. gr. sömu laga.

Af skýrslum vitnanna J og K verður ráðið að ákærði sat undir vegg, drakk úr flösku og kastaði henni síðan frá sér þar sem hún lenti á grasi. Bæði vitnin eru óljós í framburði sínum um það hvað leiddi síðan til þess að ákærði var handtekinn, en í framburði vitnisins K kom þó fram að henni fannst ákærði reiðast skyndilega og ætla að rjúka í strák, að henni fannst, sem lögreglan hélt. Framburður K um að lögreglumennirnir hafi á þessu tímamarki haldið öðrum pilti fær ekki stoð í öðrum gögnum. Af honum verður hins vegar ráðið að ákærði hafi gert árás í átt að lögreglumönnunum. Má ráðgera að K hafi sýnst hún beinast að piltunum tveimur sem lögreglumennirnir kveða að hafi reynt að stöðva árás ákærða. Þá kemur fram í skýrslu J að hann telur vel geta verið að ákærði hafi verið handtekinn eftir orðaskipti við lögreglu, þótt vitnið hafi ekki verið í aðstöðu til að heyra þessi orðaskipti.

Hér að framan er rakið hvernig lögreglumennirnir lýsa því að greindir piltar hafi haldið aftur af ákærða. Vitnið F man til að hafa róað ákærða á vettvangi, en vitnið G minntist ekki annars en að hann hefði verið rólegur. Síðarnefnda vitnið minntist þess að ákærði hefði vippað frá sér flösku. Hvorugt vitnið bar um að ákærði hefði reitt flösku til höggs og tók fyrrnefnda vitnið fram að það teldi að það myndi muna það ef einhver hefði ætlað að berja einhvern þarna með flösku. Líta verður til þess að bæði þessi vitni voru undir einhverjum áhrifum áfengis, en slík áhrif verður almennt að telja til þess fallin að valda því að menn muni ekki jafn skýrt eftir atvikum og ella.

Þótt ekkert annað vitni á vettvangi hafi heyrt það sem ákærða er gefið að sök að hafa sagt og ekki séð ákærða hafa flösku um hönd eftir að hann varpaði henni frá sér á grasblett verður ekki fram hjá því litið að tveir lögreglumenn á vettvangi bera eindregið að hann hafi reitt flöskuna að þeim og hrópað tilvitnuð orð í frumskýrslu að þeim, sem fólu í sér hótun um líflát. Verður að líta til þess við mat á framburði annarra vitna að margir virðast hafa verið á vettvangi og þar hafi verið háreysti og jafnvel áflog, þannig að fleira hafi fangað athygli manna en skipti ákærða við lögreglumennina.

Þegar framangreint er virt þykja ekki vera skynsamleg efni til að efa að lögreglumennirnir greini rétt frá um háttsemi ákærða. Verður talið sannað með framburði þeirra að hann hafi ógnað þeim og hótað ofbeldi eins og í ákæru er lýst. Varðar það ákærða refsingu samkvæmt þar greindu refsiákvæði.

IV.

Ákærði hefur játað fyrir dómi þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 2. tölulið ákæru. Með skýlausri játningu hans, sem ekki er ástæða til að draga í efa að sé sannleikanum samkvæm, enda studd rannsóknargögnum, er nægilega sannað að hann hafi framið þann verknað sem þar er lýst og varðar við tilgreind refsiákvæði í ákærunni. Rétt er að taka fram að fram kom af hálfu ákæruvaldsins við munnlegan málflutning að ekki bæri að skilja ákæru svo að heimfæra bæri það til vopnalaga að ákærði vopnaðist sleggju og grjóti, heldur til ákvæða áfengislaga. Er við þá heimfærslu miðað hvað þetta varðar.

V.

Ákærði hefur hér fyrir dómi játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 3. tölulið ákæru, þ.e. að sveifla hníf í áttina að C og kasta síðan sleggju á eftir honum. Dómurinn telur ekki færðar fullnægjandi sönnur á að með þessu hafi ákærði stofnað lífi C í háska á augljósan hátt. Er þá litið til framburðar C fyrir lögreglu, en þar gerir hann ekki mikið úr því að honum hafi stafað hætta af háttsemi ákærða. Verður fallist á það með ákærða að heimfæra háttsemi hans til 233. gr. almennra hegningarlaga.

VI.

Ákærði er rúmlega 22 ára gamall. Hann sætti á árinu 2005 tvívegis sektum fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og árið eftir sætti hann sekt fyrir brot gegn sömu lögum, 30 daga skilorðsbundnu fangelsi fyrir þjófnað og sekt fyrir þjófnað og brot gegn umferðarlögum, lögum um ávana- og fíkniefni og vopnalögum. Hinn 2. júní 2008 sætti hann 20 mánaða fangelsi fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, umferðarlögum og 1. mgr. 217. gr. og 2. gr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var þá dæmdur upp nefndur skilorðsbundinn fangelsisdómur frá árinu 2006. Ber að líta til þessa sakaferils ákærða við ákvörðun refsingar. Þá verður litið til þess að brot ákærða skv. 2. og 3. tölulið ákæru voru alvarleg og til þess fallin að valda mikilli hræðslu og truflun þar sem þau voru framin. Þá verður ekki úr því dregið að það brot sem hann er sakfelldur fyrir skv. 1. tölulið verður metið alvarlegt, en einnig ber að líta til þess að ekki verður litið svo á að viðkomandi lögreglumönnum hafi stafað verulega mikil raunveruleg ógn frá ákærða í greint sinn, þrátt fyrir orð hans og tilburði.

Þegar til þessa alls er litið og gætt reglna 77. gr. almennra hegningarlaga ákveðst refsing ákærða fangelsi í 4 mánuði, sem ekki eru efni til að skilorðsbinda þegar litið er til sakaferils hans.

Dæma ber ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar, en þar er um að tefla þóknun verjanda á rannsóknarstigi, sem nemur 86.154 krónum, og málsvarnarlaun hans hér fyrir dómi sem ákveðast eins og í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum.

Gætt var ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 áður en dómur var kveðinn upp.

Dóminn kveður upp E-kk-nf S-kk-nf, héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjóra mánuði.

Ákærði greiði 235.554 krónur í sakarkostnað, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef G-kk-ef hdl., 149.400 krónur.