E-294/2018

Mál þetta, sem var dómtekið 26. september 2018, var höfðað 24. janúar 2018 af S-kk-þgf Þ-kk-þgf, […], gegn Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 6.962.569 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 24. janúar 2014 til 5. nóvember 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.666.137 krónum frá 24. janúar 2014 til 5. nóvember 2017, en af 6.962.569 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda, líkt og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Mál þetta á rætur að rekja til slyss sem stefnandi varð fyrir um klukkan 15:40 hinn 16. júní 2009 er hann var við störf hjá fyrirtækinu Garðlausnum ehf. Þegar slysið varð var stefnandi, sem unnið hafði hjá fyrirtækinu í um þrjú ár, að undirbúa þökulagningu á íþróttasvæði Þórs á Akureyri ásamt öðrum starfsmanni, N-kk-þgf Ó-kk-þgf P-kk-þgf. Stefnanda hafði verið falið að raka mold og slétta undir þökur við brekku sunnan við íþróttastúkuna á svæðinu. Slysið varð um 50 metrum sunnan við stúkuna þar sem brekkan og slétt flöt mætast. Hinn starfsmaðurinn vann á sama tíma að því að slétta gamla stalla og þjappa mold á Kubota-beltagröfu, fimm tonna vinnuvél á gúmmíbeltum með áföstum ámoksturstækjum að framan en tönn neðarlega að aftanverðu. Þegar slysið varð sneri stefnandi baki í gröfuna og kveðst hann ekki hafa orðið var við að gröfunni væri bakkað í átt að honum fyrr en hún lenti á honum. Tönnin, sem var aftan á vélinni, lenti á hægri fæti stefnanda, rétt ofan við ökkla hans. Lögregla kom á vettvang og sjúkraflutningamenn hlúðu að stefnanda. Hann var fluttur með sjúkrabifreið á slysadeild sjúkrahússins á Akureyri og kom í ljós að fótur hans var brotinn. Stefnandi fór í skurðaðgerð til að rétta beinbrotið og gekkst í kjölfarið undir endurhæfingu.

Meðal gagna málsins er vettvangsskýrsla lögreglu þar sem vikið er að lýsingu ökumanns gröfunnar á því hvernig slysið varð. Hann lýsti því svo að hann hefði verið „að þjappa moldina með beltunum á vélinni með því að aka fram og aftur yfir moldina“ og hafi hann verið að „bakka vélinni meðfram malbikuðum kanti“ þegar slysið átti sér stað. Hafi hann vitað af því að stefnandi væri að raka niður brekkuna „en verið að fylgjast með malbikaða kantinum, þannig að hann horfði niður og fram með vinstri öxl út um hurð vélarinnar“. Hafi hann þá heyrt stefnanda öskra, stoppað og fært vélina örlítið áfram áður en hann stökk út úr henni. Aðrir starfsmenn Garðlausna ehf. og starfsmenn Vélsmiðjunnar Steindórs ehf., sem voru við vinnu á svæðinu urðu ekki vitni að slysinu. Við skýrslutöku hjá lögreglu 23. júlí 2009 af starfsmanninum sem ók gröfunni kom meðal annars fram að hann hefði unnið við garðverk og keyrt vélar allt frá árinu 1994. Hefðu hann og stefnandi unnið saman í mörg ár og tók hann fram að við verk sem þetta þyrftu menn að vera vakandi fyrir því hvað væri í gangi. Hefði starfsmaðurinn verið að slétta við malbikaðan kant þegar slysið varð og athyglin farið „mjög í það að halda vélinni og tönninni réttri“. Fram kom í skýrslu stefnanda hjá lögreglu 23. júlí 2009 að hann hefði langa reynslu af garðyrkjustörfum og hefði verið vanur að vinna með starfsmanninum sem ók gröfunni þegar slysið varð. Við svona vinnu væri maður „mjög bundinn við að horfa á það sem maður er að gera, t.d. slétta“ og hefði hann ekki orðið var við að grafan nálgaðist hann fyrr en hann hefði fundið hægri fót sinn lenda undir tönn gröfunnar. Stefnandi tók fram að hann hefði verið með heyrnarhlífar og með kveikt á tónlist, en samt heyrt í vélum á svæðinu.

Vinnueftirlitið kom á vettvang og liggur fyrir skýrsla stofnunarinnar frá 16. júní 2009. Þar segir að orsök slyssins kunni að vera sú að stjórnandi vélarinnar hafi verið með hugann við steypta kantinn vinstra megin við vélina og hafi ekki haft nægar gætur á mannaferðum kringum vélina. Þá hafi hinn slasaði einnig verið með allan hugann við verk sitt og ekki gætt nógu vel að vélinni sem var að vinna nálægt honum. Jafnframt var tekið fram að ekki hefði verið til staðar skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir fyrir þann verkþátt sem slysið varð við.

Grafan, sem var notuð í verkið, hafði verið leigð af vinnuveitanda stefnanda og var hún tryggð frjálsri ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Stefndi viðurkenndi 50% greiðsluskyldu úr tryggingunni vegna afleiðinga slyssins 9. mars 2010, en taldi að stefnandi ætti að bera helming tjóns síns vegna eigin aðgæsluleysis. Þeirri afstöðu var skotið til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem komst 29. september 2010 að þeirri niðurstöðu að tjónið skyldi bætt að 2/3 hlutum. Málsaðilar fóru þess sameiginlega á leit að afleiðingar slyssins yrðu metnar og lá matsgerð læknanna G-kk-ef A-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef fyrir 9. desember 2010 þar sem talið var að varanlegur miski stefnanda væri átta stig og varanleg örorka 25%. Gengið var frá uppgjöri á grundvelli matsgerðarinnar 8. febrúar 2011 með þriðjungs frádrætti vegna eigin sakar stefnanda og námu bætur samtals 7.183.387 krónum. Stefnandi tók við bótum með fyrirvara um sakarskiptingu og niðurstöðu matsmanna. Stefnandi taldi matsgerðina ekki endurspegla varanlegar afleiðingar slyssins og voru að hans beiðni dómkvaddir matsmenn 31. mars 2017. Í matsgerð E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns og K-kk-ef T-kk-ef geðlæknis frá 12. september 2017 voru afleiðingar slyssins taldar umtalsvert meiri en í hinni fyrri matsgerð. Var meðal annars talið að varanlegur miski væri 23 stig og varanleg örorka 50%. Stefnandi krafðist frekari bóta á grundvelli matsgerðarinnar með bréfi til stefnda 5. október 2017. Stefndi féllst á að greiða stefnanda frekari bætur í samræmi við efni matsgerðarinnar, en þó þannig að þriðjungur var dreginn frá vegna eigin sakar stefnanda, líkt og við fyrra uppgjör. Stefnandi tók á móti bótum sem námu samtals 8.515.064 krónum 20. nóvember 2017 með fyrirvara við sakarskiptingu og niðurstöður matsmanna.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir á því að orsök slyssins sé alfarið að rekja til atvika sem vinnuveitandi hans beri ábyrgð á. Standi engin rök til að láta stefnanda bera þriðjung tjóns síns þar sem ekki sé unnt að rekja orsök slyssins að neinu leyti til aðgerða hans eða gáleysislegrar hegðunar. Orsökin verði sannanlega rakin til aðgæsluleysis þess samstarfsmanns stefnanda sem stjórnaði gröfunni sem ók á stefnanda.

Vísað er til þess að þegar slysið varð hafi stefnandi verið að raka mold niður brekkuna á íþróttasvæðinu til að undirbúa þökulagnir í samræmi við leiðbeiningar yfirmanns síns. Hafi stjórnandi gröfunnar ekið fram og aftur yfir moldina til þess að þjappa henni, líkt og fram komi í lögregluskýrslu. Hafi starfsmaðurinn vitað af stefnanda á vinnusvæðinu en ekki fylgst með honum þegar slysið varð heldur malbikuðum kanti. Hafi hann þannig horft niður og fram með vinstri öxl út um hurð gröfunnar á sama tíma og hann bakkaði henni. Sjá megi af ljósmyndum af vettvangi að stefnandi hafi staðið við enda brekkunnar að neðanverðu, en hann hafi fengið fyrirmæli um að raka brekkuna endilanga og því byrjað efst og unnið sig niður brekkuna aftur á bak. Verði ráðið af ljósmyndum að stefnandi hafi aðeins átt neðsta hluta brekkunnar eftir og á þeim stað hafi vinnuvélinni verið bakkað á hann. Byggt er á því að stefnandi hafi unnið vinnu sína í samræmi við leiðbeiningar og venjur. Um nákvæmnisvinnu hafi verið að ræða þar sem fjarlægja hafi þurft allt grjót og gæta þess að yfirborðið væri slétt áður en grasþökur væru lagðar á. Sé vandséð í hverju ætluð mistök stefnanda og gáleysi eigi að hafa falist og geti sú nálgun úrskurðarnefndar í vátryggingamálum að hann hafi ekki gætt „alveg nægrar varúðar er grafan nálgaðist hann“ ekki staðist. Þá verði að líta til þess að mikill aðstöðumunur hafi verið á stefnanda og stjórnanda vinnuvélarinnar. Stefnandi hafi verið fótgangandi og unnið með handverkfæri, en hinn starfsmaðurinn stjórnað vélknúinni vinnuvél sem búi yfir hættueiginleikum.

Með greiðslu skaðabóta hafi stefndi í reynd viðurkennt gáleysi ökumanns gröfunnar sem hafi falist í því að bakka vélinni því sem næst blindandi um vinnusvæðið. Sé sök hans enn meiri þar sem hann hafi vitað að stefnandi var fótgangandi að störfum nærri vélinni. Vísað er til varúðar- og ábyrgðarreglna umferðarlaga nr. 50/1987 þar sem fram komi að ökumaður skuli sýna tillitssemi og varúð svo ökutæki hans valdi ekki hættu. Megi heimfæra slíka ábyrgð á stjórnendur vinnuvéla. Lögð er áhersla á að starfmaðurinn hafi ekið vélinni „fram og aftur“ í þeim tilgangi að þjappa jarðveginn og hún því verið á stöðugri hreyfingu. Þeim mun mikilvægara hafi verið að ökumaðurinn fylgdist með umhverfinu og vinnu fótgangandi samstarfsmanna á vinnusvæðinu. Það hafi farist fyrir og hafi ökumaðurinn, að eigin sögn, ekki tekið eftir því þegar hann nálgaðist stefnanda, auk þess sem útvarp hafi byrgt honum sýn. Geti það vart samrýmst frumskyldum hans að aðhafast ekkert með tilliti til skerts sjónsviðs úr vélinni og vitneskju hans um vinnu og staðsetningu stefnanda. Þá hafi verið unnt að keyra vinnuvélina áfram í stað þess að bakka henni, en sú leið sé hættuminni þar sem ökumaðurinn geti þannig fylgst með því sem gerist í akstursstefnu hans. Jafnframt beri að líta til þess að þegar slysið varð hafi starfsmaðurinn ekki horft í þá átt sem vinnuvélinni var ekið. Þá hafi hann vitað að stefnandi notaði heyrnartól með tónlist. Samkvæmt þessu hafi eina ástæða slyssins verið mistök samstarfsmanns stefnanda og standi engin rök til þess að stefnandi beri þriðjung tjóns síns sjálfur enda hafi hann hagað vinnu sinni í samræmi við fyrirmæli og leiðbeiningar vinnuveitanda síns. Verði talið að stefnandi hafi sýnt af sér gáleysi sé eingöngu um smávægilega yfirsjón að ræða sem verði rakin til þess að stefnandi einbeitti sér að vinnu sinni. Þá sé alvanalegt að starfsmenn séu með heyrnartól og hlusti á tónlist við vinnu sína. Hafi ekki verið lagt fyrir stefnanda að vera ekki með heyrnartól og samþykki vinnuveitanda því í reynd legið fyrir.

Jafnframt er byggt á því að tilhögun verkframkvæmdar, skipulag, eftirlit og verkstjórn hafi verið ófullnægjandi. Hafi vinnuveitandi stefnanda ekki tryggt að fyllsta öryggis, góðs aðbúnaðar og hollustuhátta væri gætt á vinnustaðnum ásamt því að gera starfsmönnum ljósa þá slysahættu sem kynni að vera bundin við starf þeirra, sbr. 13. og 14. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sbr. jafnframt 20.–23. gr. og 37. gr. laganna. Hefði átt að tryggja að fótgangandi starfsmenn ynnu ekki innan um vélknúnar vinnuvélar, en í öllu falli hefðu þurft að vera fyrir hendi skýrari reglur um framkvæmd vinnunnar og eftirlit með verkinu. Megi sjá af gögnum málsins að ekkert skipulag hafi verið til staðar og felist í því brot á skyldum verkstjóra samkvæmt lögum nr. 46/1980. Þá hafi áhættumat um verkið ekki verið unnið, en það sé í andstöðu við 65. gr. a laga nr. 46/1980 og 4. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja, en með því hefði að öllum líkindum verið unnt að koma í veg fyrir slysið eða draga úr líkum á því. Ennfremur hafi ekki verið til staðar áætlun um forvarnir, sbr. 66. gr. laga nr. 46/1980 og 5. gr. reglugerðar nr. 367/2006. Standist ekki að stefnandi, sem vann vinnu sína samkvæmt fyrirmælum verkstjóra, þurfi að sæta ábyrgð á slíkri vanrækslu vinnuveitanda síns.

Krafa stefnanda er byggð á fyrirliggjandi matsgerð dómkvaddra matsmanna og skaðabótalögum nr. 50/1993. Útreikningur kröfunnar er skýrður ítarlega í stefnu, en ekki er tölulegur ágreiningur á milli aðila.

Málsástæður stefnda

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi nú þegar fengið greiddar þær bætur sem hann eigi rétt á vegna slyssins. Þar sem stefnandi hafi sýnt af sér gáleysi þurfi hann að bera þriðjung tjóns síns sjálfur. Tekið er fram að slysið hafi orðið fyrir gildistöku 1. mgr. 23. gr. a. skaðabótalaga, sbr. lög nr. 124/1999, og nægi einfalt gáleysi til sakarskiptingar í vinnuslysum. Beri því að horfa til framkvæmdar fyrir 30. desember 2009, sbr. 2. gr. laga nr. 124/2009.

Byggt er á því að gögn málsins sýni að slysið verði ekki aðeins rakið til sakar ökumanns gröfunnar heldur jafnframt til aðgæsluleysis stefnanda sjálfs. Þetta megi til að mynda sjá af skýrslu Vinnueftirlitsins um orsök slyssins. Þar komi skýrt fram að bæði stefnandi og ökumaðurinn eigi þátt í slysinu, jafnvel þannig að þáttur stefnanda hafi verið meiri. Hafi stefnandi haft vitneskju um að grafan væri að störfum í námunda við hann rétt eins og ökumaður gröfunnar hafi vitað af stefnanda. Sé gáleysi stefnanda því ekki síður staðreynd en gáleysi ökumannsins. Sé skerðing bóta um þriðjung, eins og gert hafi verið ráð fyrir í úrskurði úrskurðarnefndar í vátryggingamálum ekki ósanngjörn og í takt við dómvenju á þessu sviði þegar einfalt gáleysi dugi til skerðingar.

Því er mótmælt að skipulag, eftirlit og verkstjórn hafi verið ófullnægjandi og átt þátt í að slysið varð, sem og að brotið hafi verið gegn ákvæðum laga nr. 46/1980 og reglugerðar nr. 367/2006. Vísað er til þess að stefnandi hafi verið þaulvanur verkum sem þessum og því verklagi sem hafi verið viðhaft. Þá hafi hann verið vanur að vinna með handverkfæri með þeim starfsmanni sem stjórnaði gröfunni. Hafi verkstjórnar því ekki verið þörf í þetta sinn og verði ekki séð að það hefði breytt neinu þó að verkstjóri hefði leiðbeint stefnanda um hvernig hann skyldi bera sig að eða haft eftirlit með því. Geti meintur skortur á verkstjórn því ekki haft þýðingu og firri ekki stefnanda skyldu til að gæta að sér við vinnu sína. Jafnframt sé ósannað að skort hafi á skipulag, enda hafi verið um að ræða vana starfsmenn sem sinntu verki sem þeir vissu hvernig ætti að vinna. Þá hafi það ekki nokkra þýðingu fyrir eigin sök stefnanda að sérstakt áhættumat hafi ekki verið unnið fyrir verkþáttinn og liggi ekkert fyrir um að það hefði breytt einhverju um tilhögun vinnunnar eða aðgæslu stefnanda. Geti skortur á áhættumati ekki haft áhrif á mat á sök nema fyrir liggi með óyggjandi hætti að sá skortur hafi leitt til þess að slysið varð, en það sé með öllu ósannað. Hafi einhverjar hættur verið fyrirséðar við starfið sé næsta víst að stefnanda hafi verið jafnvel kunnugt um þær og vinnuveitanda hans. Að sama skapi hefði áætlun um forvarnir ekki getað haft áhrif á það hvort slysið yrði eða breytt eigin sök stefnanda. Hafi eitthvað verið athugavert við það verklag sem var viðhaft hafi vönum starfmanni eins og stefnanda mátt vera það fyllilega ljóst og hann verið vel í stakk búinn til að gera úrbætur sjálfur eða fara fram á þær, sbr. 26. gr. laga nr. 46/1980. Því er einnig hafnað að heimilt sé að líta til sjónarmiða umferðarlaga um aðgæslu í umferð, enda hafi hvorki verið um að ræða notkun ökutækis né akstur í skilningi laganna. Þá er því mótmælt að tilhögun vinnunnar hafi verið hættuleg og að önnur hættuminni leið hafi verið fær. Hafi ekki verið minnst á slíkt í skýrslu Vinnueftirlitsins eða öðrum gögnum málsins sem beri þvert á móti með sér að sú aðferð sem var beitt hafi verið venjuleg og eðlileg.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda er byggt á því að stefnandi verði að bera annan og minni hluta tjónsins sjálfur, enda hafi hann sýnt af sér aðgæsluleysi, líkt og rakið hafi verið.

Stefndi mótmælir ekki tölulegum útreikningi á kröfu stefnanda, en tekur fram að fyrst geti komið til greina að reikna dráttarvexti frá dómsuppsögu þegar fyrir liggi hvort stefnandi eigi frekari kröfu á hendur stefnda.

III

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki ágreiningur um það hvernig slys stefnanda bar að höndum eða um afleiðingar slyssins. Stefndi hefur viðurkennt bótaskyldu og hefur greitt stefnanda skaðabætur sem nema 2/3 hlutum tjóns hans. Aðila greinir aftur á móti á um það hvort stefnandi skuli bera þriðjung tjóns síns sjálfur vegna eigin aðgæsluleysis.

Fyrir liggur að þegar slysið varð var stefnandi að raka mold og slétta undir þökur í brekku sunnan við íþróttastúku Þórs á Akureyri. Ráðið verður af lögregluskýrslu og myndum af vettvangi að þegar tönn á afturhluta þeirrar gröfu, sem samstarfsmaður stefnanda stýrði, var ekið á hægri fót stefnanda hafi hann staðið þar sem brekkan og slétt flöt fyrir neðan hana mætast og snúið baki í gröfuna. Stefnandi hafði verið að raka niður brekkuna og var samkvæmt þessu kominn að enda brekkunnar að neðanverðu og að sléttu flötinni þar sem samstarfsmaður hans ók gröfunni fram og til baka í því skyni að þjappa mold á svæðinu. Samstarfsmaður stefnanda var nánar tiltekið að bakka gröfunni meðfram malbikuðum kanti á vinstri hönd og hefur hann sjálfur lýst því að hann hafi horft niður og fram til að fylgjast með kantinum þegar slysið varð. Það verður því lagt til grundvallar að hann hafi ekki horft í akstursátt gröfunnar og ekki fylgst með því hvað var fyrir aftan vinnuvélina þegar slysið varð. Þá liggur fyrir að starfsmennirnir, sem voru vanir að vinna saman, vissu af vinnu hvor annars.

Það liggur fyrir að stefnandi, sem var fótgangandi og vann með hrífu umrætt sinn, vann á svæði þar sem einnig var unnið með vinnuvélum, þar með talið þeirri fimm tonna gröfu sem var bakkað á fót hans. Samkvæmt 13. og 37. gr. laga nr. 46/1980 skal atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað og við framkvæmd vinnu. Það hafa ekki verið lögð fram gögn sem varða skipulag vinnu á svæðinu og liggur ekkert fyrir um að verkstjóri hafi verið á svæðinu í því skyni að tryggja að öruggt skipulag væri viðhaft, sbr. til hliðsjónar 20.–21. gr. laga nr. 46/1980. Þá er óumdeilt að áhættumat í skilningi 65. gr. a. laganna hafði ekki verið unnið á vegum vinnuveitanda stefnanda og þar af leiðandi ekki áætlun um forvarnir þar sem gerð er grein fyrir aðgerðum í því skyni að draga úr slysum, sbr. 1. mgr. 66. gr. laganna, en slík áætlun skal vera hluti af áætlun um heilsuvernd sem er byggð á áhættumati. Stefndi hefur ekki borið því við að ábyrgð hans nái ekki til þessa, en hefur mótmælt því að skipulag og verkstjórn hafi verið ófullnægjandi og lagt áherslu á að skortur á slíku, sem og áhættumati og áætlun um forvarnir, hafi ekki átt þátt í því að slysið varð. Að mati dómsins kallaði vinnutilhögun þar sem fótgangandi starfsmenn unnu á sama svæði og vinnuvélar, þar með talið með þeim hætti að starfsmenn gengu eða óku aftur á bak, á að vinnuveitandinn gripi til aðgerða til að tryggja öryggi starfsmanna við framkvæmd vinnunnar, svo sem með skipulagi þar sem svæðinu væri skipt nánar niður, með sérstökum fyrirmælum og verkstjórn. Ekkert liggur fyrir um að því hafi verið sinnt og var samkvæmt þessu ekki gætt þess öryggis við framkvæmd verksins sem boðið er í 13. og 37. gr. laga nr. 46/1980. Verður að líta til þessa við mat á sök vinnuveitanda stefnanda og er ekki fallist á að athafnaleysið hafi engan þátt átt í að slysið varð.

Stefndi hefur, svo sem áður greinir, fallist á að orsök slyssins megi að hluta til rekja til gáleysis stjórnanda gröfunnar og bætt tvo þriðju hluta tjóns stefnanda á þeim grunni. Kemur þá til skoðunar sú röksemd stefnda að stefnandi hafi sýnt af sér aðgæsluleysi og þannig að hluta til valdið tjóni sínu sjálfur. Við mat á því hvort skerða skuli bótarétt stefnanda verður að líta til þess hversu alvarleg sök tjónvaldsins var og til þeirrar hættu sem stafaði af háttsemi hans. Að mati dómsins þá var sök starfsmannsins sem bakkaði gröfunni á fót stefnanda án þess að horfa í akstursátt hennar og gæta að því hvað væri fyrir aftan hann veruleg. Það á sér í lagi við þar sem hann ók þungri vinnuvél og mátti vera ljóst að stefnanda, sem hafði verið að raka brekkuna niður á við og nálgaðist sléttu flötina, stóð hætta af gröfunni. Þá verður að líta til þess sem áður greinir um að vinnuveitandi stefnanda hafði ekki leitast við að tryggja að öruggt skipulag ríkti við framkvæmd vinnunnar, sbr. lög nr. 46/1980. Ekki liggur annað fyrir en að stefnandi, sem bar að sína aðgæslu við vinnu sína, hafi hagað vinnunni í samræmi við fyrirmæli vinnuveitanda síns um að raka brekkuna niður á við og sneri hann því baki í gröfuna er slysið varð. Jafnvel þó fallist sé á að honum hafi mátt vera ljós sú hætta sem stafaði af gröfunni þá er það gáleysi, sem hann kann að hafa sýnt í umrætt sinn, það smávægilegt í samanburði við sök stjórnanda gröfunnar og vinnuveitanda hans að ekki þykir ástæða til að leggja hluta sakar á hann, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 19. október 2000 í máli nr. 203/2000.

Samkvæmt þessu verður fallist á kröfu stefnanda, en aðila greinir ekki á um útreikning eða forsendur einstakra liða kröfunnar. Krafa stefnanda um að stefnufjárhæð beri 4,5% ársvexti frá 24. janúar 2014 til 5. nóvember 2017 hefur ekki verið andmælt og verður fallist á hana. Stefndi hefur aftur á móti mótmælt því að krafan beri dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögu þar sem þá fyrst liggi fyrir hvort stefnda beri að greiða stefnanda frekari bætur. Krafa stefnanda í máli þessu er reist á matsgerð frá 12. september 2017 og var kröfubréf sent stefnda 5. október 2017, með ítarlegum útskýringum á forsendum og útreikningi kröfunnar. Að teknu tilliti til þessa verða dráttarvextir dæmdir af kröfunni samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 5. nóvember 2017, sbr. 9. gr. laganna og 2. mgr. 16. gr. skaðabótalaga.

Stefndi verður því dæmdur til að greiða stefnanda 6.962.569 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 24. janúar 2014 til 5. nóvember 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Í samræmi við þessa niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem renni í ríkissjóð og ákveðst hann 950.000 krónur.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar á meðal málflutningsþóknun lögmanns hans, sem telst hæfilega ákveðin 950.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Dóm þennan kveður upp Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnanda, S-kk-þgf Þ-kk-þgf, 6.962.569 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 24. janúar 2014 til 5. nóvember 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði 950.000 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar á meðal þóknun lögmanns hans, S-kk-ef C-kk-ef, 950.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Á-kvk-nf R-kvk-nf (sign.)