E-363/2022

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Mál þetta, sem dómtekið var 26. október sl., er höfðað með stefnu birtri 7. september 2022, af TGJ ehf., kt. [...], Rauða mýri 20, 600 Akureyri , á hendur S-kk-þgf J-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf, kt. [...], Rauða mýri 20, 600 Akureyri.

2 Undir rekstri málsins var dómkvaddur matsmaður að beiðni stefnanda sem skilaði matsgerð sem lögð var fram á dómþingi 17. apríl sl.

3 Stefnandi krefsta ð stefnda verði gert að greiða honum kr. 66.010.348, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af kr. 100.000 frá 23. nóvember 2016 til 25. nóvember 2016, en af kr. 180.000 frá þeim degi til 28. nóvember 2016, en af kr. 320.000 frá þeim degi til 30. nóvember 2016, en af kr. 520.000 frá þeim degi til 5. desember 2016, en af kr. 670.000 frá þeim degi til 6. desember 2016, en af kr. 770.000 frá þeim degi til 18. janúar 2017, en af kr. 940.000 frá þeim degi til 24. janúar 2017, en af kr. 1.090.000 frá þeim degi til 6. febrúar 2017, en af kr. 1.290.000 frá þeim degi til 7. febrúar 2017, en af kr. 1.440.000 frá þeim degi til 10. febrúar 2017, en af kr. 1.540.000 frá þeim degi til 15. febrúar 2017, en af kr. 1.740.000 frá þeim degi til 16. febrúar 2017, en af kr. 1.940.000 frá þeim degi til 17. febrúar 2017, en af kr. 2.040.000 frá þeim degi til 16. mars 2017, en af kr. 2.140.000 frá þeim degi til 23. mars 2017, en af kr. 2.165.000 frá þeim degi til 27. mars 2017, en af kr. 2.265.000 frá þeim degi til 31. mars 2017, en af kr. 2.285.000 frá þeim degi til 7. apríl 2017, en af kr. 2.460.000 frá þeim degi til 19. apríl 2017, en af kr. 2.540.000 frá þeim degi til 21. apríl 2017, en af kr. 2.605.000 frá þeim degi til 26. apríl 2017, en af kr. 2.645.000 frá þeim degi til 27. apríl 2017, en af kr. 2.655.000 frá þeim degi til 8. maí 2017, en af kr. 3.065.000 frá þeim degi til 11. maí 2017, en af kr. 3.195.000 frá þeim degi til 19. maí 2017, en af kr. 3.265.000 frá þeim degi til 23. maí 2017, en af kr. 3.315.000 frá þeim degi til 24. maí 2017, en af kr. 3.350.000 frá þeim degi til 28. júní 2017, en af kr. 3.375.000 frá þeim degi til 19. júlí 2017, en af kr. 3.525.000 frá þeim degi til 25. júlí 2017, en af kr. 3.625.000 frá þeim degi til 8. ágúst 2017, en af kr. 3.925.000 frá þeim degi til 9. ágúst 2017, en af kr. 3.975.000 frá þeim degi til 17. ágúst 2017, en af kr. 4.175.000 frá þeim degi til 21. ágúst 2017, en af kr. 4.305.000 frá þeim degi til 22. ágúst 2017, en af kr. 4.335.000 frá þeim degi til 23. ágúst 2017, en af kr. 4.360.000 frá þeim degi til 24. ágúst 2017, en af kr. 4.525.000 frá þeim degi til 25. ágúst 2017, en af kr. 5.010.000 frá þeim degi til 30. ágúst 2017, en af kr. 5.050.000 frá þeim degi til 1. september 2017, en af kr. 5.060.000 frá þeim degi til 5. september 2017, en af kr. 5.100.000 frá þeim degi til 19. september 2017, en af kr. 5.165.000 frá þeim degi til 20. september 2017, en af kr. 5.175.000 frá þeim degi til 22. september 2017, en af kr. 5.195.000 frá þeim degi til 27. september 2017, en af kr. 5.295.000 frá þeim degi til 12. október 2017, en af kr. 5.514.000 frá þeim degi til 16. október 2017, en af kr. 5.465.000 frá þeim degi til 19. október 2017, en af kr. 5.585.000 frá þeim degi til 23. október 2017, en af kr. 5.657.000 frá þeim degi til 25. október 2017, en af kr. 5.747.000 frá þeim degi til 30. október 2017, en af kr. 5.772.000 frá þeim degi til 7. nóvember 2017, en af kr. 5.972.000 frá þeim degi til 8. nóvember 2017, en af kr. 6.005.000 frá þeim degi til 16. nóvember 2017, en af kr. 6.1750.000 frá þeim degi til 20. nóvember 2017, en af kr. 6.270.000 frá þeim degi til 22. nóvember 2017, en af kr. 6.870.000 frá þeim degi til 27. nóvember 2018, en af kr. 7.030.000 frá þeim degi til 28. nóvember 2017, en af kr. 7.130.000 frá þeim degi til 29. nóvember 2017, en af kr. 7.150.000 frá þeim degi til 30. nóvember 2017, en af kr. 7.250.000 frá þeim degi til 7. desember 2017, en af kr. 7.440.000 frá þeim degi til 13. desember 2017, en af kr. 7.730.000 frá þeim degi til 6. febrúar 2018, en af kr. 8.472.000 frá þeim degi til 7. febrúar 2018, en af kr. 8.544.000 frá þeim degi til 9. febrúar 2018, en af kr. 8.724.000 frá þeim degi til 13. febrúar 2018, en af kr. 8.774.000 frá þeim degi til 15. febrúar 2018, en af kr. 9.294.000 frá þeim degi til 19. mars 2018, en af kr. 9.404.000 frá þeim degi til 20. mars 2018, en af kr. 9.604.000 frá þeim degi til 21. mars 2018, en af kr. 9.704.000 frá þeim degi til 22. mars 2018, en af kr. 9.784.000 frá þeim degi til 23. mars 2018, en af kr. 9.934.000 frá þeim degi til 26. mars 2018, en af kr. 10.034.000 frá þeim degi til 28. mars 2018, en af kr. 10.094.000 frá þeim degi til 3. apríl 2018, en af kr. 10.134.000 frá þeim degi til 5. apríl 2018, en af kr. 10.284.000 frá þeim degi til 6. apríl 2018, en af kr. 10.314.000 frá þeim degi til 10. apríl 2018, en af kr. 10.384.000 frá þeim degi til 12. apríl 2018, en af kr. 10.409.000 frá þeim degi til 18. apríl 2018, en af kr. 10.514.000 frá þeim degi til 20. apríl 2018, en af kr. 10.584.000 frá þeim degi til 25. apríl 2018, en af kr. 10.610.000 frá þeim degi til 26. apríl 2018, en af kr. 10.665.000 frá þeim degi til 4. maí 2018, en af kr. 10.865.000 frá þeim degi til 7. maí 2018, en af kr. 10.015.000 frá þeim degi til 8. maí 2018, en af kr. 11.415.000 frá þeim degi til 11. maí 2018, en af kr. 11.565.000 frá þeim degi til 15. maí 2018, en af kr. 11.695.000 frá þeim degi til 16. maí 2018, en af kr. 11.750.000 frá þeim degi til 22. maí 2018, en af kr. 11.910.000 frá þeim degi til 23. maí 2018, en af kr. 10.980.000 frá þeim degi til 15. júní 2018, en af kr. 12.100.000 frá þeim degi til 19. júní 2018, en af kr. 12.170.000 frá þeim degi til 20. júní 2018, en af kr. 12.320.000 frá þeim degi til 25. júní 2018, en af kr. 12.755.000 frá þeim degi til 29. júní 2018, en af kr. 12.855.000 frá þeim degi til 9. júlí 2018, en af kr. 13.055.000 frá þeim degi til 10. júlí 2018, en af kr. 13.205.000 frá þeim degi til 11. júlí 2018, en af kr. 13.255.000 frá þeim degi til 16. júlí 2018, en af kr. 13.405.000 frá þeim degi til 17. júlí 2018, en af kr. 13.425.000 frá þeim degi til 18. júlí 2018, en af kr.

13.495.000 frá þeim degi til 19. júlí 2018, en af kr. 13.605.000 frá þeim degi til 25. júlí 2018, en af kr. 13.631.000 frá þeim degi til 31. júlí 2018, en af kr. 13.661.000 frá þeim degi til 7. ágúst 2018, en af kr. 14.111.000 frá þeim degi til 10. ágúst 2018, en af kr. 14.861.000 frá þeim degi til 15. ágúst 2018, en af kr. 15.061.000 frá þeim degi til 20. ágúst 2018, en af kr. 15.141.000 frá þeim degi til 22. ágúst 2018, en af kr. 15.201.000 frá þeim degi til 23. ágúst 2018, en af kr. 15.396.000 frá þeim degi til 24. ágúst 2018, en af kr. 15.461.000 frá þeim degi til 28. ágúst 2018, en af kr. 15.521.000 frá þeim degi til 30. ágúst 2018, en af kr. 15.556.000 frá þeim degi til 31. ágúst 2018, en af kr. 15.566.000 frá þeim degi til 3. september 2018, en af kr. 15.576.000 frá þeim degi til 4. september 2018, en af kr. 15.686.000 frá þeim degi til 5. september 2018, en af kr. 15.696.000 frá þeim degi til 10. september 2018, en af kr. 16.096.000 frá þeim degi til 18. september 2018, en af kr. 16.196.000 frá þeim degi til 19. september 2018, en af kr. 16.694.000 frá þeim degi til 25. september 2018, en af kr. 16.561.000 frá þeim degi til 28. september 2018, en af kr. 16.651.000 frá þeim degi til 2. október 2018, en af kr. 16.851.000 frá þeim degi til 9. október 2018, en af kr. 17.251.000 frá þeim degi til 25. október 2018, en af kr. 17.292.000 frá þeim degi til 29. október 2018, en af kr. 17.892.000 frá þeim degi til 31. október 2018, en af kr. 18.092.000 frá þeim degi til 7. nóvember 2018, en af kr. 18.442.000 frá þeim degi til 13. nóvember 2018, en af kr. 18.502.000 frá þeim degi til 14. nóvember 2018, en af kr. 18.547.000 frá þeim degi til 15. nóvember 2018, en af kr. 18.617.000 frá þeim degi til 19. nóvember 2018, en af kr. 18.967.000 frá þeim degi til 20. nóvember 2018, en af kr. 19.187.000 frá þeim degi til 21. nóvember 2018, en af kr. 19.887.000 frá þeim degi til 10. desember 2018, en af kr. 19.937.000 frá þeim degi til 21. desember 2018, en af kr. 20.187.000 frá þeim degi til 7. febrúar 2018, en af kr. 20.387.000 frá þeim degi til 11. febrúar 2019, en af kr. 20.587.000 frá þeim degi til 13. febrúar 2019, en af kr. 20.617.000 frá þeim degi til 19. febrúar 2019, en af kr. 20.967.000 frá þeim degi til 20. febrúar 2019, en af kr. 21.017.000 frá þeim degi til 21. febrúar 2019, en af kr. 21.807.000 frá þeim degi til 22. febrúar 2019, en af kr. 21.829.000 frá þeim degi til 20. mars 2019, en af kr. 22.009.000 frá þeim degi til 6. júní 2019, en af kr. 22.509.000 frá þeim degi til 26. júní 2019, en af kr. 22.609.000 frá þeim degi til 22. október 2019, en af kr. 24.609.000 frá þeim degi til 24. október 2019, en af kr. 25.609.000 frá þeim degi til 18. nóvember 2019, en af kr. 26.609.000 frá þeim degi til 21. nóvember 2019, en af kr. 26.909.000 frá þeim degi til 2. mars 2020, en af kr. 29.659.000 frá þeim degi til 11. mars 2020, en af kr. 29.679.000 frá þeim degi til 18. mars 2020, en af kr. 29.819.000 frá þeim degi til 20. mars 2020, en af kr. 29.919.000 frá þeim degi til 23. mars 2020, en af kr. 30.204.000 frá þeim degi til 25. mars 2020, en af kr. 30.264.000 frá þeim degi til 31. mars 2020, en af kr. 30.564.000 frá þeim degi til 6. apríl 2020, en af kr. 30.624.000 frá þeim degi til 17. apríl 2020, en af kr. 30.744.000 frá þeim degi til 19. apríl 2020, en af kr. 30.894.000 frá þeim degi til 20. ágúst 2020, en af kr. 30.994.000 frá þeim degi til 24. ágúst 2020, en af kr. 31.094.000 frá þeim degi til 26. ágúst 2020, en af kr. 31.594.000 frá þeim degi til 23. september 2020, en af kr. 31.694.000 frá þeim degi til 28 september 2020, en af kr. 32.694.000 frá þeim degi til 15. október 2020, en af kr. 32.894.000 frá þeim degi til 22. október 2020, en af kr. 33.394.000 frá þeim degi til 28. október 2020, en af kr. 33.494.000 frá þeim degi til 12. nóvember 2020, en af kr. 33.594.000 frá þeim degi til 16. nóvember 2020, en af kr. 33.694.000 frá þeim degi til 17. nóvember 2020, en af kr. 33.894.000 frá þeim degi til 18. nóvember 2020, en af kr. 34.244.000 frá þeim degi til 19. nóvember 2020, en af kr. 34.246.899 frá þeim degi til 24. nóvember 2020, en af kr. 34.356.899 frá þeim degi til 26. nóvember 2020, en af kr. 34.366.899 frá þeim degi til 3. desember 2020, en af kr. 34.370.359 frá þeim degi til 7. desember 2020, en af kr. 42.370.349 frá þeim degi til 13. september 2021, en af kr. 42.704.161 frá þeim degi til greiðsludags.

Jafnframt krefst stefnandi að staðfest verði kyrrsetningargerð nr. [...], er fram fór hjá Sýslumanninum á Norðurlandi eystra [...] 2022, samkvæmt beiðni stefnanda, þar sem kyrrsettur var eignarhluti stefnda í jörðinni Grjóteyri í Borgarbyggð, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Grjóteyri 1 í Borgarbyggð, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Rauðamýri 20 á Akureyri, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í fasteigninni Sunnudalur í Vopnafjarðarhreppi, með fasteignanúmerið [...], eignarhluti stefnda í 3 b ehf., kt. [...] og eignarhluti stefnda í Grjóteyri 1 ehf., kt. [...].

Loks krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

4 Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda auk málskostnaðar.

Helstu málsatvik og ágreiningsefni

5 Stefnandi er einkahlutafélag sem hefur að tilgangi rekstur teiknistofu, hönnunarstarfsemi, rekstur fasteigna og lánastarfsemi. R ekur stefnandi Teiknistofu Guðrúnar Jónsdóttir heitinnar, móður málshefjanda P-kk-ef J-kk-ef L-kk-ef og stefnda S-kk-ef J-kk-ef K-kk-ef J-kk-ef. Hafði málshefjandi, sem er með doktorspróf í umhverfissálfræði, starfað lengi á stofunni með móður sinni. Bræðurnir stofnuðu stefnanda 15. september 2016 til að taka við verkefnum teiknistofunnar eftir andlát móður sinnar, sem starfrækt hafði stofuna frá 1984. Eiga bræðurnir félagið í jöfnum hlutföllum. Frá stofnun hefur málshefjandi verið stjórnarformaður, en stefndi verið meðstjórnandi, framkvæmdastjóri og prókúruhafi.

6 Bræðurnir eiga einnig að jöfnu einkahlutafélagið Grjóteyri 1 ehf. og fara með sömu hlutverk innan þess. Sambærilegt mál er rekið af því félagi gegn stefnda.

7 Höfðu bræðurnir með sér skýra verkaskiptingu í störfum sínum fyrir stefnanda.

Málshefjandi, sem hafði starfsstöð í Reykjavík, sinnti verkefnum stofunnar sem lutu að skipulagi og hönnun, eins og verið hafði. Var um fullt starf að ræða. Stefndi, sem staðsettur var á Akureyri, annaðist hins vegar almennan rekstur og fjár málfélagsins, auk þess að stýra uppbyggingu á svokölluðu teljaraverkefni.

8 Fyrir verkefni sem málshefjandi sinnti fyrir viðskiptavini undir merkjum stefnanda, var samkomulag með bræðrunum um að málshefjandi myndi gera reikning á stefnanda sem verktaki. Tímagjaldið, sem að jafnaði var 15.500 krónur án virðisaukaskatts, mun stefnandi hafa ákveðið sjálfur. Á reikninga stefnanda fyrir vinnu málshefjanda var lagt 20% álag gagnvart viðskiptavinum stefnanda. Markmiðið var að 20% hagnaður yrði af verkefnunum. Engin samsvarandi ákvörðun var tekin um hvernig greiðslum til stefnda fyrir störf hans í þágu stefnanda skyldi háttað. Fyrir liggur hins vegar að stefndi gerði stefnanda reikninga fyrir störf sín þar sem hann ákvað tímagjaldið 11.000 krónur án virðisaukaskatts.

9 Haustið 2016 hófst tilraunaverkefni undir merkjum stefnanda með sölu og þjónustu á búnaði til vélrænnar talninga rá ferðamönnum með göngu- og hjólateljurum frá franska framleiðandanum Eco- Counter. Deila bræðurnir um hvor átt hafi frumkvæði að verkefninu, en óumdeilt er að verkefninu hafi að mestu verið sinnt af stefnda í samræmi við ákvörðun bræðranna þar um. Sinnti stefndi verkefninu frá Akureyri og þjónustaði þaðan viðskiptavini um allt land. Í aprílmánuði 2017 var settur upp teljari í Dimmuborgum í Mývatnssveit sem telja átti ferðamenn sem kæmu á svæðið. Í maí sama ár var gengið til samstarfs við Reykjavíkurborg um uppsetningu á Eco- Counter teljurum á reiðhjóla- og göngustígakerfi borgarinnar. Stefnandi var endursöluaðili teljaranna hér á landi fyrir franska framleiðandann, en enginn formlegur samningur var þó á milli Eco-

Counter og stefnanda um samstarf fyrirtækjanna.

10 Mikill vöxtur varð á teljaraverkefninu, sem stefndi kveður hafa útheimt mikla umsýslu og þjónustu sem hann hafi annast um land allt, en stefnandi hefur dregið umfang vinnuframlags stefnda í efa. Á sama tíma varð samdráttur í verkefnum málshefjanda við skipulag og hönnun. Erfiðleika fór að gæta í samstarfi bræðranna árið 2019.

11 V orið 2021 kom upp ágreiningur á milli bræðranna sem laut að því að málshefjandi taldi stefnda hafa misfarið með fé stefnanda með því að millifæra af bankareikningum stefnanda annars vegar á eigin reikning stefnda, samtals 34.050.701 krónur, og hins vegar á reikning einkahlutafélagsins 3 b ehf., kt. [...], sem er í eigu stefnda og eiginkonu hans, samtals 8.653.460 krónur, nánast allt tímabilið frá stofnun félagsins 2016 og þar til ágreiningur aðila kom upp. Stefndi kvað aftur á móti um réttmætar greiðslur að ræða fyrir störf hans í þágu félagsins, einkum við umrætt teljaraverkefni. Áttu aðilar í samskiptum um bókhald félagsins, rekstur þess og fyrirkomulag launa- og verklaunagreiðslna til stefnda fyrir störf hans í þágu félagsins, án þess að þeim tækist að leysa ágreining sinn. Var málum svo komið á aðalfundi stefnanda í desember 2021 að málshefjandi lýsti vantrausti á störf stefnda sem framkvæmdastjóra og prókúruhafa félagsins og krafðist þess að hann stigi til hliðar, sem stefndi hafnaði. Vildu bræðurnir báðir ljúka samstarfi sínu og slíta félaginu, án þess að ákvarðanir væru teknar þar að lútandi.

12 Í desember 2021 og janúar 2022 sendi stefndi viðskiptamönnum stefnanda erindi um að nýtt einkahlutafélag hans, SJK Jeppesen ehf. kt. [...], hefði tekið við sem þjónustuaðili fyrir vörur frá Eco- Counter og óskaði eftir að viðskiptamenn hefðu eftirleiðis samband beint við stefnda. Greiðslur fyrir þjónustuna skyldu berast beint til SJK Jeppesen ehf., félags í eigu stefnda. Deila aðilar um hvort Eco- Counter hafi átt frumkvæði að flutningi teljaraverkefnisins yfir í félag stefnda.

13 Brást málshefjandi við með því að rita franska fyrirtækinu Eco- Counter erindi 16. febrúar 2022, þar sem fram kom að teljara verkefnið hafi alfarið verið rekið af stefnanda, allt þar til um áramótin 2021/2022 þegar stefndi hafi flutt það í félag sitt SJK Jeppesen ehf. Ritaði málshefjandi ennfremur viðskiptavinum félagsins sem keypt höfðu þjónustuna innanlands. Gerði hann framangreindum aðilum grein fyrir ósætti bræðranna, ásökunum sínum um misferli stefnda og freistaði þess að halda viðskiptunum áfram innan stefnanda. Franski umboðsaðilinn treysti sér ekki til áframhaldandi viðskipta við stefnanda vegna viðvarandi ósættis bræðranna og rifti samstarfinu þann 29. mars 2022 og fól í framhaldinu þriðja aðila að þjónusta vörur sínar á Íslandi.

14 Hluthafafundur var haldinn í stefnanda hinn 29. ágúst 2022. Fyrir fundinum lá tillaga umað taka ákvörðun um höfðun skaðabótamáls á hendur stefnda. Hlaut tillagan ekki framgang og höfðaði málshefjandi þá mál þetta í nafni félagsins á grundvelli heimildar í 2. mgr. 109. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög(ehl.).

Ágreiningsefni

15 Málsaðilar deila annars vegar um réttmæti greiðslna til stefnda og félagsins 3 b ehf. fyrir störf stefnda í þágu stefnanda og hins vegar um hvort stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti sölsað Eco- Counter verkefnið undir sig og valdið félaginu með því tjóni.

Málsástæður aðila

Málsástæður stefnanda

16 Stefnandi kveðst byggja á því að millifærslur af fjórum bankareikningum stefnanda, ýmist á persónulegan reikning stefnda eða á reikning einkahlutafélags í eigu stefnda og eiginkonu hans, 3 b ehf., kt. [...], hafi verið ólögmætar, saknæmar og jafnvel refsiverðar. 17 Samkvæmt hreyfingayfirlitum sé um að ræða fjölda millifærslna á persónulegan reikning stefnda á tímabilinu 23. nóvember 2016 til 13. september 2021 að fjárhæð samtals 34.050.701 krónur, og fimm millifærslur á reikning félagsins 3 b ehf. á tímabilinu 21. desember 2018 til 7. desember 2020 samtals 8.653.460 krónur. Samtals hafi stefndi millifært af reikningum stefnanda kr. 42.704.161. Millifærslurnar hafi allar verið framkvæmdar af stefnda, í þágu hans eða 3 b ehf., á kostnað stefnanda og án tengingar við rekstur eða hagsmuni hans og í andstöðu við lög og samþykktir stefnanda.

18 Skýringar stefnda á millifærslunum séu ótrúverðugar að mati stefnanda og samræmi stekki fyrirliggjandi gögnum. Þær hafi ýmist verið framkvæmdar án nokkurra bókhaldsgagna eða samkvæmt tilhæfulausum bókhaldsgögnum, oft löngu síðar, t. d. reikningum frá 3 b ehf., sem séu ósamþykkti raf stjórn stefnanda.

19 Þá byggi stefnandi á því að stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti dregið sér, eða einkahlutafélagi sínu SJK Jeppesen ehf., einkaumboð fyrir sölu- og þjónustu á göngu- og hjólateljurum frá Eco- Counter. Stefndi hafi haldið því fram að hann hafi verið eigandi umboðsins en stefnandi telji það ekki standast. Þvert á móti hafi öll samskipti tengd rekstri umboðsins bent til þess að umboðið hafi verið eign stefnanda. Með ráðstöfun umboðsins til félags síns hafi stefndi bakað stefnanda tjón sem nemi verðmæti umboðsins. Stefndi beri skaðabótaábyrgð á því.

20 G æsla hagsmuna einkahlutafélags sé meginverkefni stjórnenda þess. Háttsemi stefnda hafi verið andstæð skyldum hans samkvæmt samþykktum stefnanda og ákvæðum laga nr. 138/1994, einkum 1. mgr. 51. gr. þeirra. Samkvæmt ákvæðinu sé félagsstjórn, framkvæmdastjóra og öðrum þeim sem hafa heimild til að koma fram fyrir hönd félags, óheimilt að gera nokkrar þær ráðstafanir sem eru til þess fallnar að afla ákveðnum hluthöfum eða öðrum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins. Af þessu leiði að fyrrnefndum aðilum beri við framkvæmd starfa sinna fyrst og fremst að hafa hagsmuni félagsins að leiðarljósi. Stefnandi byggi á því að umræddar ráðstafanir stefnda hafi falið í sér misnotkun á þeirri trúnaðarstöðu sem hann gegndi fyrir stefnanda.

Stefndi hafi vitað eða mátt vita að háttsemin hafi verið saknæm og ólögmæt.

21 Stefnandi byggir á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann hafi valdið stefnanda með saknæmum og ólögmætum hætti við framkvæmd starfa sinna fyrir stefnanda á grundvelli 108. gr. ehl. og almennu sakarreglunnar. Eigi það við um hvoru tveggja millifærslur af reikningum stefnanda og ráðstöfun einkaumboðs fyrir vörur Eco-

Counter til einkahlutafélags stefnda.

22 Dómkrafa stefnanda byggi á samtölu millifærslna stefnda af bankareikningum stefnanda auk kr. 23.306.187, sem sé niðurstaða hins dómkvadda matsmanns, H-kk-ef I-kk-ef, um verðmæti umboðs stefnanda fyrir vörur Eco- Counter og þjónustu við þær.

23 Stefnandi byggi á því að millifærslur stefnda hafi verið úthlutanir í andstöðu við ákvæði XII. kafla ehl. G reiðslurnar hafi verið óheimilar lánveitingar, í skilningi 1. mgr. 79. gr. ehl., sem stefnda beri að endurgreiða með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. 79. gr. ehl. Samkvæmt ákvæðinu séu hvers kyns lánveitingar til hluthafa, stjórnarmanna og framkvæmdastóra óheimilar, að undanskildum venjulegum viðskiptalánum. Stefnandi telji ómögulegt að líta á millifærslurnar sem venjuleg viðskiptalán.

24 Verði ekki fallist á að um hafi verið að ræða óheimilar lánveitingar í skilningi 1. mgr. 79. gr., byggi stefnandi á að um hafi verið að ræða greiðslur til hluthafa í andstöðu við ákvæði laga nr. 138/1994, sem beri að endurgreiða með vöxtum á grundvelli 77. gr. ehl. Á því beri stefndi einnig skaðabótaábyrgð eftir ákvæðum 108. gr., sbr. 2. mgr. 77. gr. ehl.

25 Verði ekki fallist á að fjármunina beri að endurgreiða á grundvelli framangreindra ákvæða byggi stefnandi endurgreiðslukröfu sína á meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og endurgreiðslu lána.

26 Þótt hluti millifærslnanna sé eldri en fjögurra ára, byggi stefnandi á því að honum hafi fyrst orðið krafan ljós í apríl 2021, og því sé enginn hluti hennar fyrndur, sbr. 1. málslið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu.

27 Stefnandi byggi á því að ekki skipti máli fyrir kröfu stefnanda á hendur stefnda að málshefjandi sé stjórnarformaður stefnanda og beri skyldur gagnvart honum sem slíkur. 28 Stefnandi krefjist dráttarvaxta frá tímamarki hverrar millifærslu, sbr. 4. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994, sbr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

29 Um kröfu um staðfestingu kyrrsetningargerðar sýslumanns, vísar stefnandi til 1. mgr. 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. Stefnandi telji réttindi sín ljós og byggi á því að stefndi hafi sýnt í verki að hann hyggist ekki greiða kröfu stefnanda að nokkru leyti. Með hliðsjón af háttsemi stefnda, sem hafi lagt sig fram við að fela saknæma og að líkindum refsiverða háttsemi sína við stjórn stefnanda, telji stefnandi líklegt að stefndi muni leitast við að koma eignum sínum í skjól, verði kyrrsetningin ekki staðfest. Þá telji stefnandi stefnda ekki hafa fjárhagslega burði til greiðslukröfu stefnanda og því verði örðugra að sækja kröfuna, ef eignir stefnda standi henni ekki til tryggingar.

Málsástæður stefnda

30 Stefndi kveðst hafna því að skilyrði bótaábyrgðar séu uppfyllt í málinu. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á ætlað tjón og umfang þess með skýrum hætti, saknæma og ólögmæta háttsemi stefnda, orsakatengsl á milli hins ætlaða tjóns og háttseminnar, né heldur að tjónið sé sennileg afleiðing háttseminnar.

31 Stefndi byggi á því að umþrættar millifærslur hafi verið vegna kostnaðar í þágu hagsmuna rekstrar stefnanda. Stefnanda nægi ekki að gera ráðstafanirnar tortryggilegar heldur beri hann sönnunarbyrði fyrir fullyrðingum sínum og verði að sýna fram á að ekki hafi verið um rekstrartengdan kostnað að ræða. Óumdeilt sé að stefndi hafi, sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi stefnanda, haft víðtækar heimildir til að stofna til kostnaðar í nafni stefnanda og þágu rekstrarins. Engar athugasemdir hafi verið gerðar af hálfu stefnanda, hluthafa stefnanda, bókara eða skoðunarmanns stefnanda í tengslum við hinar umþrættu ráðstafanir fyrr en árið 2021, eftir að samband stefnda og málshefjanda hafði versnað mjög. Skilyrði skaðabóta samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994 séu ekki uppfyllt.

32 Stefnandi hafi hvorki heimfært hvern kröfulið undir sakarregluna, né heldur 108. gr. laga nr. 138/1994, og því ljóst að verulega skorti á að sýnt sé fram á umfang tjóns.

33 Stefndi mótmæli því harðlega að hann hafi gefið út tilhæfulausa reikninga á hendur einkahlutafélagi þeirra bræðra. Stefndi hafi lagt á sig gríðarlega vinnu við að byggja upp teljaraverkefnin, sem hafi skilað eftirtektarverðum árangri. Meðal viðskiptavina stefnanda hafi verið opinberar stofnanir og sveitarfélög. Í þessu máli sé óumdeilt að öll vinna tengd teljaraverkefnum hafi verið á herðum stefnda. Þar undir hafi verið öflun nýrra viðskiptavina, samskipti við samstarfsaðila, uppsetning og viðhald tækjabúnaðar og öll önnur umsýsla. Stefndi hafi ferðast um allt Ísland til að setja upp teljara eða annast viðhald þeirra. Stefndi sé búsettur á Akureyri og hafi þurft að fara í margar ferðir m. a. á Jökulsárlón, Vestfirði og Geldingadal. Oft hafi verið um að ræða líkamlega erfið verkefni eins og að reka niður staura að vetri til. Í upphafi hafi ekki verið ljóst hvort teljararnir hentuðu við íslenskar aðstæður og því hafi fyrstu verkefnin verið í senn tilraunaverkefni og fjárfesting til framtíðar. Ekki hafi því alltaf verið hægt að rukka viðskiptavini fyrir alla þjónustu á þessum fyrstu árum. Af málatilbúnaði stefnanda virðist mega ráða að stefndi hafi átt að sinna þessum fjölþættu verkefnum í sjálfboðavinnu. Stefndi hafi lagt fram yfirlit yfir vinnu sína í þágu stefnanda sem sýni umfang vinnu hans. Þá hafi eiginkona stefnda, B-kvk-nf M-kvk-nf, sem jafnframt sé varamaður í stjórn stefnanda, sinnt tilfallandi verkefnum fyrir stefnanda og aðstoðað stefnda við ýmis verk í þágu stefnanda. Hluti vinnu stefnda hafi farið fram í gegnum félagið 3 b ehf., sem sé í eigu stefnda og eiginkonu hans, en sá háttur hafi verið hafður á m. a. vegna ráðgjafar endurskoðanda félagsins, B-kk-ef B-kk-ef. Stefndi byggir á því að fullyrðingar um fjárdrátt stefnda/hans úr sjóðum stefnanda séu bæði ósannaðar og rangar.

34 Vinna eða útlagður kostnaður stefnda hafi legið að baki öllum þeim ráðstöfunum sem um ræði. Fullyrðingu stefnanda um að millifærslur hafi verið framkvæmdar án nokkurra bókhaldsgagna sé mótmælt.

35 Til staðar hafi verið samkomulag með aðilum um að teljaraverkefni væru hluti af starfi stefnda. Vegna umfangs þeirra verkefna hafi stefndi þurft að sinna verkefnum bæði sem framkvæmdastjóri og sem verktaki. Hafi þetta verið gert samkvæmt ráðgjöf þáverandi endurskoðanda félagsins og engum andmælum sætt. Hvað hagsmuni stefnanda eða málshefjanda varði þá skipti engu máli þó stefndi hafi gefið út reikninga sína að hluta til í gegnum annað einkahlutafélag.

36 Staðreyndir þessa máls séu þær að skipulagstengd verkefni málshefjanda innan stefnanda hafi dregist saman á sama tíma og teljaraverkefni stefnda hafi gengið afar vel. Ef einhver hafi valdið stefnanda tjóni þá hafi það verið málshefjandi með því að hamast í samstarfsaðilum stefnanda á þann hátt að þeir hafi ekki treyst sér til að eiga í frekara samstarfi við stefnanda. Þegar hinar alvarlegu aðdróttanir stjórnarformanns stefnanda í garð stefnda hafi farið að berast hafi vitanlega verið úti um samstarf Eco- Counter við stefnanda. Að lokum hafi þeir hætt samstarfi við stefnda eftir rógburð málshefjanda um að stefnda væri að lögum óheimilt að taka yfir verkefnin.

37 Aldrei hafi verið til staðar neinn samningur milli stefnanda og Eco- Counter. Stefndi hafi komið samstarfinu á fót og haldið viðskiptasambandinu lifandi.

38 Stefndi kveðst hafa mátt þola mikinn yfirgang um árabil af hálfu málshefjanda hvað varði verkefni á sviði skipulagsmála sem verið hafi á hans könnu. Frá 30. ágúst 2022 sé til dæmis svo komið að málshefjandi hafi einhliða búið svo um hnútana að ef hringt er í aðalnúmer stefnanda þá flytjist þau símtöl í persónulegt GSM númer málshefjanda, án samráðs við stefnda. Þá hafi málshefjandi notað sitt persónulega netfang í nær öllum samskiptum sínum við viðskiptavini stefnanda, þrátt fyrir beiðni stefnda um að nota netfang stefnanda. Þessi tilhögun hafi gert það að verkum að stefndi hafi með engu móti getað fylgst með vinnu málshefjanda fyrir félagið, sem hafi verið einstaklega óheppilegt með hliðsjón af þeirri staðreynd að stefndi sé framkvæmdastjóri félagsins.

39 Stefndi leggi áherslu á að teljaraverkefnin hafi verið tekjugæf og óumdeilanlega staðið undir sér. Þannig hafi málshefjandi notið ábata af verkefninu, enda sé inni í stefnanda óráðstafaður hagnaður sem muni að óbreyttu ganga til helminga til hans í formi hagnaðar.

40 Málshefjandi sé stjórnarformaður stefnanda og hafi alla tíð haft aðgang að tölvupóstum stefnanda. Í ljósi stöðu sinnar hafi hann borið ábyrgð á starfsemi félagsins til jafns við stefnda. Greiðslur til bræðranna eða félaga á þeirra vegum hafi verið í samræmi við vinnuframlag þeirra. Fullyrðingar um þjófnað séu seinni tíma ávirðingar settar framí því skyni að koma höggi á stefnda.

41 Málshefjandi hafi alla tíð haft fulla vitneskju um þær ráðstafanir sem um sé fjallað í stefnu og myndi grundvöll dómkrafna stefnanda. Vitneskja þessi hafi bæði verið til komin vegna hlutverks málshefjanda sem stjórnarformanns stefnanda, en einnig fyrir þær sakir að stefndi sé bróðir hans. Þrátt fyrir að samband þeirra bræðra hafi ekki alla tíð verið eins og best verði á kosið, hafi þeir um árabil starfað náið saman, bæði í tengslum við starfsemi stefnanda, sem og í tengslum við önnur félög þeirra. Það sé því ógerningur að fallast á að málshefjandi hafi fyrst haft vitneskju um hinar umþrættu ráðstafanir að vori 2021 eins og fram komi í stefnu.

42 Hvað sem öðru líði sé ljóst að stór hluti krafna stefnanda sé fyrndur, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt ákvæðinu fyrnist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því, eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Málshefjandi hafi verið stjórnarformaður stefnda frá stofnun félagsins árið 2016, en fyrsta millifærslan sem deilt er um hafi átt sér stað í nóvember sama ár. Stefnandi haldi því fram í stefnu að „lengst af hafi ríkt traust milli aðilanna“ og að stefndi hafi alfarið séð einn um rekstu rog málefni félagsins. Stefndi vísar til þess að sem stjórnarmaður í félaginu hafi stjórnarformaður borið ábyrgð gagnvart félaginu, en félagsstjórn beri m. a. að annast um að skipulag og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu formi, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994. Samkvæmt 3. mgr. sama ákvæðis skuli félagsstjórn enn fremur annast um að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna. Það sé ógerningur að fallast á að málshefjandi geti firrt sig framangreindri ábyrgð á þeim grundvelli að ríkt hafi traust milli aðilanna, honum hafi beinlínis verið skylt að kynna sé meðferð fjármuna félagsins. Í ábyrgðarhlutverki hans gagnvart félaginu hafi falist að honum hafi borið að afla sér upplýsinga um hinar umdeildu ráðstafanir löngu fyrir þann tímapunkt sem nefndur sé til sögunnar í stefnu, þ. e. vorið 2021.

43 Þá byggi stefndi á því að skilyrði kyrrsetningar á eignum hans hafi ekki verið uppfyllt. Talsvert fé hafi verið inni í félaginu þegar kyrrsetningargerðin fór fram, og sé enn þann dag í dag. Ekkert hafi bent til þess að stefndi hygðist koma fjármunum undan. Fullyrðingar stefnanda, um að líklegt sé að stefndi muni leitast við að koma eignum sínum í skjól verði kyrrsetningin ekki staðfest, séu órökstuddar.

Forsendur og niðurstaða

44 Eins og að framan var rakið deila málsaðilar annars vegar um réttmæti greiðslna til stefnda og félagsins 3 b ehf. fyrir störf stefnda í þágu stefnanda og hins vegar um hvort stefndi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti náð Eco- Counter teljaraverkefninu frá stefnanda og valdið félaginu með því tjóni.

45 Ekki liggur annað fyrir í málinu en að reikningar séu að baki öllum greiðslum til stefnda, en stefnandi hefur bókhald félagsins undir höndum. Bar bókari félagsins, B-kk-nf B-kk-nf fyrir dómi að fylgiskjöl hafi borist greiðlega frá stefnda þegar eftir því var leitað. Stefndi hefur gefið skýringar á því hvers vegna hann hafi innheimt hluta verklauna sinna í gegnum félagið 3 b ehf., en það hefur enga fjárhagslega þýðingu fyrir stefnanda hvort stefndi innheimti launin fyrir sinn persónulega reikning eða í nafni félags síns. Kemur staðhæfing stefnanda um að greiðslur til stefnda hafi verið framkvæmdar án nokkurra bókhaldsgagna því ekki til frekari skoðunar.

46 Stefnandi byggir á því að allar greiðslur til stefnda hafi verið óréttmætar. Aðspurður fyrir dómi kvað málshefjandi aldrei hafa verið rætt hvort stefndi ætti rétt á greiðslum fyrir störf sín í þágu félagsins og því teldi hann að stefndi ætti ekki rétt á neinum greiðslum. Dómurinn getur ekki fallist á þessa afstöðu málshefjanda. Fyrir liggur að á stofnfundi félagsins var stefnda falin framkvæmdastjórn þess og prókúra. Átti hann að hafa með höndum rekstur félagsins, fjármál, reikningagerð og bókhald. Óumdeilt er að honum var einnig falið að bera alfarið ábyrgð á uppbyggingu og rekstri Eco- Counter teljaraverkefnisins. Eðli málsins samkvæmt átti hann rétt til endurgjalds fyrir störf sín nema um annað væri samið. Gögn málsins bera ennfremur með sér að málshefjanda hafi verið eða mátt vera þetta ljóst.

47 Í málinu liggur fyrir tölvupóstur frá B-kk-þgf B-kk-þgf viðskiptafræðingi, sem annaðist ársreikningagerð fyrir stefnanda og var bræðrunum til ráðgjafar um stofnun og rekstur félagsins. Í póstinum, sem dagsettur er 18. ágúst 2016, segir m. a. „Það verður auðvitað að vera einhver launakostnaður á félaginu. Öll félög sem velta meira en 1 milljón á ári eiga að hafa launakostnað. Þar sem þið eruð báðir eigendur legg ég til að þið hafið hvor um sig 50.000 á mánuði, síðan sendið þið inn reikninga fyrir því sem þið vinnið fyrir félagið, það getur verið ójafnt ykkar á milli, fer allt eftir framlagi hvers aðila.“ Þennan póst framsendi stefndi samdægurs til málshefjanda. Styður pósturinn málatilbúnað stefnda um að hann hafi fylgt ráðgjöf B-kk-ef um skiptingu greiðslna fyrir störf sín annars vegar í laun og hins vegar verktakagreiðslur.

48 Í fundargerð símafundar 2. júní 2021, sem málshefjandi, stefndi og B-kk-nf B-kk-nf áttu eftir að ósætti kom upp á milli bræðranna er m. a. eftirfarandi bókað „PJL [málshefjandi] gengst við því að hann hafi hvatt SKJK [stefndi] til að greiða sér einhver laun fyrir sína vinnu, en aldrei komið til hugar þær upphæðir sem nú blasa við.“

49 Verður samkvæmt framansögðu lagt til grundvallar að stefndi hafi átt rétt á greiðslum fyrir störf sín í þágu stefnanda. Kemur þá til skoðunar álitaefnið um umfang greiðslnanna, sem stefnandi telur hafa verið úr hófi.

50 Samkvæmt kröfugerð stefnanda nema hinar umþrættu greiðslur samtals 42.704.161 krónu, að meðtöldum virðisaukaskatti, fyrir tímabilið 23. nóvember 2016 til 13. september 2021. Samkvæmt samantekt tímaskýrslna stefnda fyrir árin 2016 – 2021 kveðst hann hafa varið 3.173 stundum í störf fyrir stefnanda á tímabilinu, þar af hafi 921 stund verið vegna starfa við skrifstofu félagsins, en 2.252 vegna starfa í þágu teljaraverkefnisins. Að jafnaði kveðst stefndi því hafa varið tæpum 53 stundum í störf sín fyrir stefnanda á mánuði yfir umrætt fimm ára tímabil, þar af 37,5 stundum í Eco-

Counter teljaraverkefnið.

51 Í málinu liggja fyrir sundurliðaðar tímaskýrslur stefnda. Fyrir dómi lýsti hann störfum sínum svo að hann hafi frá stofnun félagsins haft með höndum rekstur þess og fjármál, þ. m. t. annast reikningagerð og færslu bókhalds. Í upphafi hafi hann ennfremur annast uppmælingu húsa sem féllu undir skipulagsverkefni málshefjanda, en það hafi breyst þegar skipulagsverkefnin fóru að dragast saman. Teljaraverkefnið og uppbygging þess hafi alfarið verið á hans ábyrgð. Hann hafi varið miklum tíma í að kynna verkefnið fyrir sveitarfélögum og öðrum opinberum aðilum. Í þágu þess hafi hann ferðast um allt land og verið dögum saman að heiman. Hann hafi annast tilboðsgerð, uppsetningu teljara og viðhald þeirra. Í vinnunni hafi bæði falist rafvirkjavinna og tölvuvinna. Þá hafi hann varið miklum tíma í samskipti við franska Eco- Counter fyrirtækið og viðskiptavini hérlendis. Samskipti og ráðgjöf í síma hafi verið umtalsverð. Hann hafi lagt áherslu á að sinna verkefninu vel og ávallt haft tiltæka teljara til vara og farið strax á vettvang ef mikið lá við, svo sem þegar eldgos kom upp í Geldingadölum, en þá hafi hann farið frá Akureyri og sett upp teljara í Geldingadölum um nóttina. Hið sama hafi átt við þegar bilanir komu upp í teljurum. Í gögnum málsins kemur fram að í tilteknum tilvikum hafi starfsmenn 3 b ehf., farið með stefnda honum til aðstoðar og það skýri þau undantekningartilvik þegar skráður tímafjöldi hafi farið yfir 24 stundir á sólarhring. Þá skráði stefndi kostnað vegna eigin bifreiðar, sem hann nýtti á ferðalögum sínum fyrir stefnanda.

52 Fyrir dómi kvaðst málshefjandi hafna tímaskýrslum stefnda. Nánar aðspurður kvaðst hann ekki hafa hugmynd um hve margir tímar hafi farið í verkefni stefnda og kvaðst ekki hafa forsendur til að meta hvort tímarnir væru oftaldir.

53 Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum. Hefur hann ekki freistað þess að afla matsgerðar eða annarra gagna sem stutt geta staðhæfingar hans um að reikningar stefnda byggi á tilhæfulausum tímaskýrslum. Í málinu liggur fyrir matsgerð H-kk-ef I-kk-ef, sem aflað var í því skyni að leggja mat á verðmæti Eco- Counter umboðsins við áramótin 2021/2022. Þrátt fyrir að matsmanni hafi ekki verið falið að leggja mat á réttmæti reikninga stefnda og tímaskráningu þar að baki, þá er engu að síður að finna í matsgerðinni umfjöllun matsmanns um áætlaða vinnu við rekstur þess hluta starfsemi stefnanda sem snéri að Eco- Counter umboðinu. Telur matsmaður 33% starfshlutfall vera eðlilegt viðmið. Sá tímafjöldi sem stefndi kveðst hafa varið í þágu stefnanda, og getið var í málsgrein nr. 50 hér að framan, er undir þessu viðmiði. Staðhæfing stefnanda fær samkvæmt því ekki stuðning af viðmiðum matsmanns þannig að jafnvel þó litið væri til áætlunar matsmanns við mat á vinnuframlagi stefnda þá styður það ekki málatilbúnað stefnanda um að vinnuframlag stefnda í þágu félagsins hafi verið minna, en tímaskráning stefnda ber með sér. Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að tímaskráning að baki reikningum stefnda sé óréttmæt.

54 Fyrir störf sín í þágu stefnanda reiknaði stefndi sér 11.000 krónur á klukkustund. Enginn samningur liggur til grundvallar tímagjaldinu. Það er meginregla kröfuréttar að við slíkar aðstæður beri verkkaupa að greiða það verð sem sanngjarnt er miðað við vinnuframlag, gæði verks, efniskaup og annað sem þýðingu hefur. Meginreglu þessarar sér meðal annars stað í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og í 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Hefur í framkvæmd verið litið svo á að sá sem staðhæfir að umkrafin verklaun séu ósanngjörn beri sönnunarbyrði fyrir staðhæfingu sinni.

55 Eins og áður segir hefur stefnandi ekki aflað matsgerðar né annarra gagna til stuðnings fullyrðingu sinni um óréttmæti reikninga stefnda. Í matsgerð þeirri sem fyrir liggur í málinu var matsmanni ekki falið að leggja mat á störf stefnda í þágu stefnanda eða sanngjarnt endurgjald fyrir þau. Hefur matsgerðin því takmarkaða þýðingu í þessu efni. Jafnvel þó í matsgerðinni sé að finna umfjöllun matsmanns um áætlaðan launakostnað við rekstur Eco- Counter umboðsins, í samhengi við hugsanlegt verðmæti umboðsins, þá verður þeirri umfjöllun ekki jafnað til mats á störfum stefnda eða sanngjörnu endurgjaldi fyrir þau. Fyrir dómi kvað matsmaðurinn um að ræða spá matsmann sum kostnað við að vinna Eco- Counter verkefninu. Kvaðst matsmaður ekki kunnugur rekstri slíks búnaðar. Í áætlun sinni miðaði matsmaður við að verkefninu væri sinnt af starfsmanni í 33% stöðugildi með meðallaun starfsfólks í heildsölu- og smásöluverslun, sem jafngildir um 3.700 krónum á klukkustund að launatengdum gjöldum meðtöldum. Rökstuddi matsmaður ekki nánar hvernig viðmiðið var ákvarðað.

56 Að mati dómsins geta meðallaun fastráðinna starfsmanna í smásöluverslun ekki verið mælikvarði til samanburðar við mat á kjörum stefnda hér. Til þess er að líta að um þróunarverkefni var að ræða sem stefndi gegndi ekki í föstu starfi. Bar hann ábyrgð á því að byggja upp rekstur starfseminnar, koma nýrri vöru á framfæri, afla viðskipta fyrir hana og tryggja stefnanda viðskiptasambönd sem gæfu af sér tekjur til lengri tíma litið. Bar stefndi ábyrgð á öllum þáttum verkefnisins, ásamt því að hafa með höndum framkvæmdastjórn stefnanda og ábyrgð á fjármálum félagsins. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að stefndi hafi helgað sig verkefninu, leyst það vel af hendi og náð góðum árangri í að markaðssetja þjónustuna. Til marks um það voru tekjur stefnanda af verkefninu orðnar rúmar 36.000.000 krónur árið 2021 og stóð verkefnið undir kostnaði. Ber gögnum málsins saman um að viðskiptavinir stefnanda hafi verið ánægðir með þjónustuna. Þá má til samanburðar líta til þess að íbréfi lögmanns stefnanda frá 23. janúar 2022 kemur fram að málshefjandi hafi reikningsfært þrjá tíma í þágu teljaraverkefnisins árið 2018 og þá miðað við tímagjaldið 10.000 krónur fyrir utan virðisaukaskatt. Með hliðsjón af öllu framangreindu þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að umkrafið endurgjald stefnda fyrir störf sín sé ósanngjarnt. Verður stefnandi að bera hallann af skorti á sönnun hér.

57 Verður þá vikið að þeim málatilbúnaði stefnanda að stefndi hafi dregið sér, eða einkahlutafélagi sínu SJK Jeppesen ehf., einkaumboð fyrir sölu- og þjónustu á göngu- og hjólateljurum frá Eco- Counter. Við aðalmeðferð málsins bar málshefjanda og stefnda saman um að ekki hafi verið um einkaumboð að ræða, en hins vegar hafi legið fyrir heiðursmannasamkomulag um að stefnandi hefði með höndum sölu- og þjónustu fyrir Eco- Counter á Íslandi. Fyrir liggur í gögnum málsins að stefndi setti sig í samband við viðskiptavini stefnanda í október 2021, eftir að ósætti bræðranna var komið á alvarlegt stig, og skýrði frá því að nýtt félag yrði stofnað um rekstur Eco- Counter teljaranna. Í byrjun janúar 2022 ritaði stefndi viðskiptavinum félagsins og tilkynnti þeim að framvegis yrðu teljararnir þjónustaðir af félagi stefnda, SJK Jeppesen ehf. og reikningar myndu berast frá því félagi.

58 Stefndi hefur gefið þá skýringu á framangreindu að hann hafi tilkynnt franska félaginu Eco- Counter að hann hefði ekki áhuga á að starfa lengur að verkefninu í nafni stefnanda, en væri tilbúinn að gera það undir sínu eigin fyrirtæki, sem Eco- Counter hafi fallist á. Ekki hafi verið um einkaumboð stefnanda að ræða og því hafi Eco- Counter verið frjálst að snúa sér annað. Hvað sem líður rétti hins franska félags til að velja sér samstarfsaðila á Íslandi, þá verður ekki fram hjá því litið að stefndi var á þessum tíma framkvæmdastjóri stefnanda og stjórnarmaður og bar sem slíkur trúnaðarskyldur gagnvart félaginu. Mátti hann ekki gera nokkrar þær ráðstafanir sem væru fallnar til þess að afla honum eða félagi hans ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins, sbr. 1. mgr. 51. gr. ehl. Verður fallist á með stefnanda að stefndi hafi með háttsemi sinni brotið gegn þessum skyldum.

59 Samkvæmt gögnum málsins brást málshefjandi við háttsemi stefnda af miklum þunga og átti í samskiptum við bæði innlenda viðskiptavini og franska félagið, þar sem hann bar stefnda alvarlegum sökum. Leiddu þessar ráðstafanir til þess að a. m. k. stærsti viðskiptavinur stefnanda, Reykjavíkurborg, gaf félaginu ítrekuð tækifæri til að sýna fram á að það gæti veitt þjónustuna. Freistaði málshefjandi þess að sannfæra franska félagið um að eiga í áframhaldandi samstarfi og þjálfa nýja starfsmenn til að taka við verkefninu hjá stefnanda. Viðurkenndi Eco- Counter að það hafi verið mistök að samþykkja félag stefnda sem nýjan þjónustuaðila og dró samþykkið til baka. Í ljósi viðvarandi ósættis innan stefnanda lýsti Eco- Counter hins vegar jafnframt yfir riftun á samstarfi sínu við stefnanda og fól í framhaldinu íslenskri verkfræðistofu að þjónusta teljarana.

60 Af framansögðu er ljóst að tilraun stefnda til að beina viðskiptunum til fyrirtækis hans sjálfs bar á endanum ekki árangur. Aðgerðir stefnda leiddu með öðrum orðum ekki til þess að viðskipti færðust yfir í félag í hans eigu eins og stefnandi byggir á. Að sama skapi liggur fyrirað það var vitneskja Eco- Counter um illdeilur bræðranna sem leiddi til þess að félagið ákvað að slíta samstarfi sínu við stefnanda. Skortir því hér á skilyrði sakarreglunnar um orsakasamband á milli hinnar ólögmætu háttsemi stefnda og þess tjóns sem stefnandi telur sig hafa orðið fyrir.

61 Samkvæmt framangreindu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að umþrættar greiðslur stefnda af reikningum stefnanda hafi verið óréttmætar. Er því óhjákvæmilegt að sýkna stefnda af skaðabóta- og endurgreiðslukröfum stefnanda í málinu.

62 Í samræmi við málsúrslit verður kröfu stefnanda um staðfestingu kyrrsetningargerðar sýslumannsins á Norðurlandi eystra nr. [...], þar sem kyrrsettar voru nánar tilgreindar eignir stefnda, hafnað.

63 Með hliðsjón af aðdraganda og atvikum máls þykir rétt að málskostnaður falli niður með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er í því samhengi til að mynda litið til þess að stefndi hafði ekkert samráð við málshefjanda um fjárhæð tímagjalds né hélt honum upplýstum um umfang starfa sinna í þágu stefnanda. Þá gætti ónákvæmni í reikningagerð stefnda og tregðu til að skila gögnum. Í tilteknum tilvikum var þjónusta stefnda bókuð sem „vörukaup“. Tímaskýrslur fylgdu ekki með reikningum þó þeim hafi síðar verið skilað og endanlegar tímaskýrslur lágu ekki fyrir fyrr en við aðalmeðferð málsins. Var framangreint til þess fallið að vekja tortryggni málshefjanda.

64 Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf lögmaður, en G-kk-nf Á-kk-nf lögmaður af hálfu stefnda.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum A-kvk-þgf S-kvk-þgf héraðsdómara og H-kvk-þgf V-kvk-þgf viðskiptafræðingi.

Dómsorð :

Stefndi er sýkn af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Felld er úr gildi kyrrsetning, sem gerð var að kröfu stefnanda hjá Sýslumanninum á Norðurlandi eystra [...] 2022 í eignarhluta stefnda í jörðinni Grjóteyri í Borgarbyggð, fastanúmer [...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Grjóteyri 1 í Borgarbyggð, fastanúmer [...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Rauðamýri 20, Akureyri, fastanúmer [...], eignarhluta stefnda í fasteigninni Sunnudalur, Vopnafjarðarhreppi, fastanúmer [...], eignarhluta stefnda í 3 b ehf., kt. [...]og eignarhluta stefnda í TGJ ehf., kt. [...].

Málskostnaður fellur niður.