E-42/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 21. desember sl., höfðaði stefnandi, J-kk-nf Ó-kk-nf, Seljalandsvegi 22, Ísafirði, hinn 6. febrúar 2006, gegn stefnda, Ágústi og Flosa ehf., Árnagötu 3, Ísafirði.

Kröfur stefnanda eru að stefnda verði dæmt til að greiða honum 280.949 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 2. júní 2005 til greiðsludags er leggist við höfuðstól samkvæmt 12. gr. laganna í fyrsta sinn 2. júní 2006. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Kröfur stefnda eru aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda og hann dæmdur til greiðslu málskostnaðar. Til vara krefst stefnda þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

I.

Stefnandi mun hafa hafið störf hjá stefnda um mitt ár 2004. Á starfstíma sínum starfaði stefnandi meðal annars við verk sem stefnda hafði með höndum á Egilsstöðum. Með bréfi 27. maí 2005 sagði stefnandi upp starfi sínu hjá stefnda miðað við næstu mánaðamót þar á eftir. Uppsagnarfrestur stefnanda var einn mánuður.

Hinn 2. júní 2005 kallaði G-kvk-nf J-kvk-nf, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs stefnda, stefnanda á sinn fund og tjáði honum að stefnda óskaði ekki eftir frekara vinnuframlagi frá honum. Tilefni riftunar ráðningarsamnings stefnanda voru orð sem stefnda kveður stefnanda hafa látið falla við einn viðskiptamann félagsins, F-kk-þf J-kk-þf, á verkstað í Tunguskógi daginn áður, en þar stóð yfir smíði sumarhúss á vegum stefnda fyrir nefndan verkkaupa.

Stefnandi leitaði í kjölfar starfsloka sinna hjá stefnda til Verkalýðsfélags Vestfirðinga. Verkalýðsfélagið sendi stefnda bréf 21. júní 2005 þar sem vakin var athygli stefnda á rétti stefnanda til launa á uppsagnarfresti. Áðurnefnd G-kvk-nf J-kvk-nf svaraði bréf verkalýðsfélagsins með bréfi 24. júní 2005. Í bréfi hennar kom meðal annars fram að stefnanda hefði verið vísað af vinnustað umræddan dag vegna brots í starfi sem að mati stefnda „... hafi verið það alvarlegt að hann hafi fyrirgert rétti sínum til þess að starfa og eða halda launum út uppsagnartímann.“

Af hálfu stefnanda var stefnda sent innheimtubréf 7. október 2005 sem svarað var af félaginu með bréfi 31. sama mánaðar. Í bréfinu voru ítrekuð þau sjónarmið stefnda er fram komu í fyrrgreindu bréfi félagsins frá 24. júní 2005. Stefnandi ítrekaði kröfu sína með bréfi 22. desember 2005, en þar sem engin viðbrögð bárust við því bréfi frá stefnda höfðaði stefnandi mál þetta.

II.

Stefnandi reisir kröfur sínar á því að honum beri að fá greidd laun í uppsagnarfresti í samræmi við gildandi kjarasamninga og grundvallist sá réttur á meginreglum vinnu-, samninga- og kröfuréttar um greiðslu verkkaups og réttar samningsefndir.

Með starfi sínu í þágu stefnda kveðst stefnandi hafa öðlast rétt til eins mánaðar uppsagnarfrests, sbr. grein 12.2 í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambandsins. Stefnandi hefði sjálfur verið búinn að segja upp starfi sínu skriflega með nefndum fyrirvara, svo sem honum hafi borið samkvæmt grein 12.3 kjarasamningsins, þegar stefnda hafi kosið að víkja honum fyrirvaralaust af vinnustaðnum. Sú háttsemi hafi hins vegar ekki leyst stefnda undan greiðsluskyldu sinni, enda ekki tilefni til fyrirvaralausrar brottvikningar stefnanda.

Stefnandi segir stefnda nú halda því fram að hann hafi haft uppi neikvæð ummæli við viðskiptamenn um félagið og hann þannig fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti, enda hafi hann áður fengið áminningu vegna brots í starfi. Fullyrðingum þessum kveðst stefnandi mótmæla sem röngum og ósönnuðum. Stefnandi hafi ekki haft uppi nokkur þau ummæli um stefnda sem ekki hafi verið sannleikanum samkvæm, auk þess sem hin meintu ummæli geti ekki, án undanfarandi áminningar, verið brottrekstrarsök. Slíka áminningu hafi stefnandi aldrei fengið, en fyrir fullyrðingu sinni um hið gagnstæða beri stefnda sönnunarbyrðina.

Rétt sinn til lágmarkslauna segir stefnandi vera lágmarksrétt samkvæmt 1. gr. laga nr. 19/1979. Stefnda geti ekki komist undan þeirri greiðsluskyldu sinni með því, strax í kjölfar fyrrgreindrar uppsagnar stefnanda sjálfs, að bera á hann sakir að ósekju og eftirá.

Stefnandi kveður kröfu sína byggjast á útreikningum Verkalýðsfélags Vestfirðinga og vera um laun í einn mánuð á uppsagnarfresti, auk 10,17% orlofs af þeirri fjárhæð. Útreikningur félagsins taki mið af þeim launum sem stefnandi hafi að jafnaði haft fyrir vinnu sína hjá stefnda, en stefnandi hafi verið í fullu starfi og auk þess unnið mikla yfirvinnu. Þá hafi stefnandi fengið greiddan bónus á tímakaup sitt sem numið hafi 100 krónum á hverja unna stund, eins og launaseðlar hans beri með sér.

Um rétt sinn til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun vísar stefnandi til laga nr. 50/1988, en hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og honum beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnandi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga. Ennfremur vísar stefnandi til laga nr. 19/1979 og laga nr. 30/1987 um orlof.

III.

Í málatilbúnaði sínum vísar stefnda til þess að stefnandi hafi óbeðinn beint þeim orðum sínum til verkkaupa stefnda að líklega væri ekki búið að panta efni vegna verksins og ef svo væri þá væri líklega ekki til fjármagn til að greiða það. Stefnandi hafi ennfremur sagt stjórnendur fyrirtækisins tóma asna og að ekki væri að marka neinn þeirra. Með þeim orðum hafi stefnandi gefið verkkaupa þá mynd af stefnda að félaginu væri ekki treystandi fyrir verkinu og að það myndi líklega ekki ljúka því. Orð stefnanda hafi því verið til þess fallin að rýra traust viðskiptamanna á heiðarleika stefnda og eyðileggja orðspor félagsins. Með orðum sínum hafi stefnandi unnið meðvitað og viljandi gegn hagsmunum stefnda.

Stefnda tekur fram að framangreind ummæli stefnanda hafi verið ósönn. En jafnvel þó svo stefnandi hefði ekki farið með rangt mál varðandi efniskaup hefði það engu breytt um alvarleika trúnaðarbrestsins. Ef stefnda hefði verið í þeirri stöðu að vera að rétta af erfiðan rekstur, og jafnvel verið komið vel á veg hvað það varðaði, hefðu yfirlýsingar sem þessar hæglega getað gert út af við reksturinn. Ábyrgð stefnanda yrði í því tilfelli engu minni.

Stefnda byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til uppsagnarfrests með alvarlegu trúnaðarbroti gagnvart stefnda. Samkvæmt óskráðum reglum, sem á vinnumarkaði gildi, sé starfsmaður bundinn heiðarleika- og trúnaðarskyldu gagnvart vinnuveitanda sínum. Sú skylda hvíli á starfsmanni að vinna ekki gegn hagsmunum vinnuveitanda síns. Brot á heiðarleika- og trúnaðarskyldu sé alvarlegt brot á ráðningarsambandi og geti varðað riftun án áminningar. Viðhafi starfsmaður svo alvarlegt trúnaðarbrot að það vegi gegn rekstrargrundvelli vinnuveitanda hans réttlæti það fyrirvaralausa uppsögn án undangenginnar áminningar, en svo hafi háttað til í tilviki stefnanda.

Verði trúnaðarbrot stefnanda ekki talið nægjanlega alvarlegt, svo réttlætt geti fyrirvaralausa riftun, byggir stefnda á því að félaginu hafi samt sem áður verið heimilt að víkja stefnanda úr starfi vegna umrædds trúnaðarbrots þar sem honum hafi áður verið veitt áminning símleiðis vegna samkynja brots er hann hafi gerst sekur um í starfi sínu er hann hafi unnið að verki á vegum stefnda á Egilsstöðum. Tekur stefnda sérstaklega fram að lýsingu á efni þess símtals, sem fram komi í bréfi félagsins til Verkalýðsfélags Vestfirðinga frá 24. júní 2005, hafi stefnandi ekki mótmælt.

Stefnda bendir sérstaklega á að félagið sé verktaki með höfuðstöðvar og flest verkefni á Ísafirði. Fullyrðingar um slaka fjárhagsstöðu og vinnubrögð spyrjist því hratt út meðal mögulegra viðskiptavina. Stefnda eigi því ekki að vera skuldbundið til að hafa starfsmann í vinnu, eða greiða honum laun, eftir slíkar yfirlýsingar við verkkaupa. Með því myndi stefnda leggja blessun sína yfir slíka háttsemi sem skapað gæti fordæmi sem orðið gæti félaginu mjög dýrkeypt.

Varakröfu sína um lækkun stefnukröfunnar segir stefnda á því byggða að stefnandi hafi ekki takmarkað tjón sitt á uppsagnarfrestinum, svo sem honum hafi borið skylda til samkvæmt almennum reglum vinnuréttar og dómaframkvæmd. Þegar stefnda hafi vikið stefnanda úr starfi hafi hann þegar verið búinn að ráða sig til vinnu hjá fyrirtæki í Hnífsdal eftir auglýsingu í héraðsfréttablaðinu Bæjarins besta 4. maí 2005. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi boðið fram vinnuframlag sitt til nýs vinnuveitanda þegar honum hafði verið vikið úr starfi hjá stefnda. Með því aðgerðarleysi hafi hann látið undir höfuð leggjast að takmarka tjón sitt. Í þessu sambandi tekur stefnda einnig fram að atvinnuástand í viðkomandi starfsgrein hafi verið mjög gott á Ísafirði er atvik máls gerðust. Stefnda hafi aflað sér upplýsinga um að Trésmiðjan ehf. hafi verið í brýnni þörf fyrir smiði og stefnandi því hæglega getað hafið þar störf strax eftir brottreksturinn frá stefnda. Gerir stefnda þá kröfu að þær tekjur, sem stefnandi hefði mögulega haft hefði hann strax boðið fram vinnuframlag sitt, verði dregnar frá bótakröfu hans.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnda til meginreglna vinnuréttar, sem og dómaframkvæmdar. Félagið vísar og til lögjöfnunar frá hjúalögum nr. 22/1928

IV.

Svo sem rakið hefur verið byggir stefnda á því í málinu að ummæli sem stefnandi hafi viðhaft við viðskiptamann félagsins, F-kk-þf J-kk-þf, á byggingarstað sumarhúss í Tunguskógi, hafi verið slík að réttlætt hafi fyrirvaralausa brottvikningu hans úr starfi hjá stefnda.

Fyrir dómi kannaðist stefnandi við að á ofangreindum verkstað 1. júní 2005 hefði hann nefnt við F-kk-þf J-kk-þf að við byggingu sumarhússins hefðu starfsmenn stefnda lent í vandræðum þar sem ekki hefði reynst mögulegt að taka út efni á reikning stefnda hjá Húsasmiðjunni. Viðurkenndi stefnandi jafnframt að hafa nefnt í því sambandi sem ástæðu að úttektarheimild stefnda í versluninni væri uppurin. Hann neitaði hins vegar að hafa gripið fram í fyrir verkstjóra sínum, J-kk-þgf M-kk-þgf, með þeim hætti sem stefnda heldur fram í málinu.

J-kk-nf M-kk-nf, sem enn starfaði hjá stefnda er aðalmeðferð málsins fór fram, lýsti umræddu atviki svo að fljótlega eftir hádegi fyrrgreindan dag hefði verkkaupi, áðurnefndur F-kk-nf J-kk-nf, komið á verkstað í Tunguskógi og spurt um glugga í sumarhúsið. Þegar J-kk-nf hefði ætlað að upplýsa F-kk-þf um stöðu mála hefði stefnandi gripið fram í og sagt sem svo að sjálfsagt hefðu gluggarnir ekki verið pantaðir. Hann hefði sagt að um tóm svik væri að ræða og að hjá stefnda stæðist ekkert sem sagt væri. Stefnandi hefði ennfremur lýst stjórnendum stefnda sem vanhæfum hálfvitum og ösnum sem enga stjórn hefðu á fyrirtækinu.

Eins og hér hefur verið rakið ber stefnanda og J-kk-þgf M-kk-þgf ekki saman um alvarleika þeirra orða stefnanda sem degi síðar leiddu til þess að stefnda rifti ráðningarsamningi félagsins við hann. Samkvæmt meginreglum vinnuréttar ber stefnda fyrir því sönnunarbyrðina að stefnandi hafi brotið svo af sér í starfi með ummælum sínum að réttlætti fyrirvaralausa brottvikningu. Stefnda hlutaðist ekki til um að títtnefndur F-kk-nf J-kk-nf kæmi fyrir dóm til skýrslugjafar í málinu heldur lét við það sitja að leggja fram skriflega yfirlýsingu hans varðandi málsatvik umræddan dag. Slík yfirlýsing hefur að lögum verulega miklu minna sönnunargildi en munnlegur framburður vitnis fyrir dómi. Þess utan er yfirlýsing F-kk-ef efnislega því ekki til stuðnings að framganga stefnanda hafi verið slík sem J-kk-nf M-kk-nf lýsti fyrir dómi.

Af framangreindu er ljóst að umræddan dag hafði stefnandi uppi orð við viðskiptamann stefnda sem í ljósi stöðu hans hjá félaginu voru ekki við hæfi. Með vísan til þess sem rakið hefur verið þykir stefnda hins vegar ekki hafa tekist að sanna að ummæli stefnanda hafi verið slík að réttlætt geti fyrirvaralausa brottvikningu hans úr starfi hjá stefnda.

Stefnda hefur einnig haldið því fram í málinu að stefnandi hafi verið áminntur vegna brota í starfi í símtali sem G-kvk-nf J-kvk-nf, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs stefnda, átti við hann nokkru áður en framangreind atvik gerðust í Tunguskógi.

Fyrir dómi bar G-kvk-nf J-kvk-nf að þegar stefnandi hefði verið að vinna við verk á vegum stefnda á Egilsstöðum hefði komið upp deila milli hans og verkstjórans á staðnum og hefði stefnandi deilt mjög á hæfni verkstjórans. G-kvk-nf kvaðst af því tilefni hafa rætt við alla starfsmenn stefnda á Egilsstöðum símleiðis og að því loknu hringt í stefnanda og kallað hann heim. Kvaðst G-kvk-nf hafa sagt við stefnanda í símtalinu að það gengi ekki að baktala vinnufélaga sína og að hann yrði að taka sig á hvað það snerti. Nánar aðspurð lýsti G-kvk-nf símtalinu svo að með því hefði hún veitt stefnanda tiltal símleiðis, en hún treysti sér hins vegar hvorki til að rekja það tiltal orðrétt né heldur nákvæmlega efnislega.

Stefnandi aftur á móti kannaðist fyrir dómi ekki við annað en störf hans á Egilsstöðum hefðu gengið vel og án samstarfsörðugleika. Sagðist stefnandi ekki hafa haft um það hugmynd að hann hefði verið færður úr starfinu á Egilsstöðum að ósk verkstjórans þar fyrr en hann hefði séð yfirlýsingu þá er frá verkstjóranum stafi og fyrir liggi í málinu. Stefnandi kannaðist jafnframt ekki við að G-kvk-nf J-kvk-nf hefði áminnt hann og óskað eftir því í fyrrnefndu símtali að hann hætti að tala illa um fyrirtækið og starfsmenn þess.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið um framburð stefnanda og vætti G-kvk-ef J-kvk-ef liggur ekkert haldbært fyrir um það í málinu að G-kvk-nf hafi í fyrrnefndu símtali við stefnanda áminnt hann að viðlögðum brottrekstri. Þegar af þeirri ástæðu verður riftun ráðningarsamnings stefnanda 2. júní 2005 ekki réttlætt með vísan til slíkrar áminningar.

Að öllu framansögðu virtu þykir fyrirvaralaus brottvikning stefnanda úr starfi hjá stefnda 2. júní 2005 hafa verið ólögmæt og á stefnandi rétt á skaðabótum frá stefnda vegna brottvikningarinnar.

Stefnandi sundurliðar stefnukröfu sína svo:

Laun fyrir júnímánuð 2005, með bónusgreiðslu kr. 255.014

Orlof 10,17% kr. 25.935

Samtals kr. 280.949

Stefnda hefur ekki mótmælt tölulegum útreikningi stefnukröfunnar, en óumdeilt er að uppsagnarfrestur stefnanda hafi verið einn mánuður. Stefnda hefur hins vegar krafist lækkunar á kröfunni á þeim grundvelli að stefnandi hafi ekki takmarkað tjón sitt svo sem honum hafi borið skylda til samkvæmt almennum reglum vinnuréttar og dómaframkvæmd.

Upplýst er að áður en stefnanda var vikið úr starfi hjá stefnda hafði hann sagt starfinu lausu með bréfi til félagsins 27. maí 2005. Fyrir dómi sagði stefnandi ástæðuna þá að hann hefði verið búinn að ráða sig til Trésmiðjunnar ehf. í Hnífsdal. Eftir brottvikninguna hefði hann því fljótlega haft samband við M-kk-þf H-kk-þf, þáverandi eiganda Trésmiðjunnar ehf., til að athuga hvort hann gæti byrjað að vinna fyrr en um hafði verið samið. M-kk-nf hefði hins vegar sagt það henta best að stefnandi byrjaði að vinna um mánaðamótin júní/júlí 2005. Sagði stefnandi það hafa helgast af því að hann hefði verið að taka við af starfsmanni sem verið hefði að fara í árs leyfi frá störfum.

Fyrir liggur samkvæmt framlögðum gögnum, sem frá Skattstjóranum í Vestfjarðaumdæmi stafa, að stefnandi hóf störf hjá Trésmiðjunni ehf. í júlí 2005. Stefnda hefur ekki hnekkt þeim framburði stefnanda að hann hafi boðið hinum nýja vinnuveitanda starfskrafta sína fljótlega eftir að stefnda rifti ráðningarsamningi hans. Þykja að því virtu ekki vera efni til að fallast á lækkunarkröfu stefnda.

Að öllu framangreindu athuguðu þykja bætur til handa stefnanda, vegna hinnar ólögmætu brottvikningar úr starfi, hæfilega ákvarðaðar sem jafngildi launa á uppsagnarfresti, 280.949 krónur, auk dráttarvaxta svo sem nánar greinir í dómsorði. Rétt stefnanda til höfuðstólsfærslu dráttarvaxta á tólf mánaða fresti má leiða beint af ákvæðum 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Það er því óþarft að kveða á um slíka höfuðstólsfærslu í dómsorði.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, dæmist stefnda til að greiða stefnanda málskostnað er hæfilega telst ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, Ágúst og Flosi ehf., greiði stefnanda, J-kk-þgf Ó-kk-þgf, 280.949 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. júní 2005 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

E-kk-nf S-kk-nf