E-1150/2019

Mál þetta, sem dómtekið varað lokinni aðalmeðferð þess, þann 28. janúarsl., var höfðað með stefnu, birtri 19. mars 2019, af stefnanda, A, [...], [...], á hendur stefnda, Verði tryggingum hf.,[...], [...].

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði bótaskylda stefnda úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] vegna umferðarslyss sem stefnandi lenti í þann 16. júlí 2017 á [...]í Reykjavík er hann var ökumaður bifhjólsins, sem vátryggt er hjá stefnda.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að teknu tilliti til virðisaukaskatt seins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

Ágreiningsefni og máls atvik

Í málinu gerir stefnandi kröfu um að viðurkenndur verði bótaréttur hans hjá hinu stefnda tryggingafélagi vegna afleiðinga umferðarslyss, sunnudaginn 16. júlí 2017, þar sem stefnandi sem ökumaður hafi misst stjórn á bifhjóli fyrrum eiginkonu sinnar með þeim afleiðingum að hann og farþegi á hjólinu, B, hafi kastast af bifhjólinu og lent utan vegar, en hjólið, [...], n r. [...], var slysatryggt hjá stefnda. Stefndi hefur hafnað bótaskyldu samkvæmt tryggingunni á þeim grundvelli að stefnandi hafi verið undir áhrifum fíkniefna og lyfja við akstur inní umrætt sinn.

Ekki eru aðrir til frásagnar um sjálft slysið en stefnandi og farþegi hans, B, en af hálfu stefnanda hefur málsatvikum verið lýst svo að hann hafi umræddan dag farið að [...]í Reykjavík á bifhjólinu og meðal annarra hitt þar fyrir þau B og C. Stefnandi hafi síðan boðið B með sérí stutta ökuferð á hjólinu. Kveðst stefnandi á þeim tímapunkti hvorki hafa verið búinn að neyta fíkniefna né heldur lyfja og verið allsgáður og fullfær um að stjórna hjólinu.

Af hálfu stefnanda er tildrögum slyssins annars lýst nánar þannig að hann hafi ekið bifhjólinu norður [...], stansað á rauðu ljósi á mótum við [...], en við grænt ljós ekið af stað og beygt til vinstri, vestur [...], en í sömu mund hafi B fært sig til aftan á hjólinu ogstefnandiþá misst stjórn á því. Litlu hafi munað að stefnandi ækiá vegkant hægra megin við [...], enhonumt ekist að sveigja frá, og þá misst hjólið upp á vegkant vinstra megin við veginn. Við höggið hafi stefnandi og B fallið af hjólinu og lent utan vegar á grasbletti, en bifhjólið hafi hafnað á miðjum veginum og stöðvast þar. Hvorki stefnandi né B hafi fundið mikið til á vettvangi, en báðum verið verulega brugðið. Hafi stefnandi því reist hjólið við og ekið því til baka að [...] ásamt B. Við komu þangað hafi hann lagt hjólinu í bílskúrnum og ætlað að kanna skemmdir á því síðar.

Stefnandi kveðst hafa verið í miklu uppnámi eftir slysið og eftir komuna til baka í [...] hafi hann byrjað að finna töluvert til í brjósti, en þó talið að hann myndi jafna sig. Auk þess hafi hann verið afar leiður yfir því að hafa laskað bifhjól konu sinnar. Ber stefnandi því við að hann hafi síðan leitað þar í fíkniefni og lyf í því skyni að deyfa sársauka, og hafi hann innbyrt efnin fljótlega eftir að akstrinum lauk. Lýsir stefnandi því svo að fljótlega eftir þetta hafi hann svo farið að finna fyrir verulegum verkjum fyrir brjósti og átt erfitt með öndun og því lagst út af í rúmi á efri hæð hússins.

H afi C þáhaftsamband við neyðarlínu og síðan hafi lögregla og sjúkraflutningamenn komið á vettvang og stefnandi verið fluttu rá slysadeild.

Samkvæmt lögregluskýrslu, dags. 17. júlí 2017, þá barst lögreglu tilkynning um umferðarslysið skömmu eftir að það átti sér stað og fór þáað[...]ásamt sjúkraliði með forgangi, en lögregla var komin á þann vettvang kl. 13:39. Hafi C tilkynnt um slysið og lýst því þannig að stefnandi og B hafi ætlað að taka stuttan rúnt um hverfið, en komið til baka 15– 20 mínútum síðar verkjaðir og hún haft áhyggjur af stefnanda vegna öndunarerfiðleika og því hringt eftir aðstoð lögreglu. Samkvæmt skýrslu lögreglu var bifhjólið þá í bílskúrnum og enn heitt viðkomu. Lögregla hafi fundið stefnanda liggjandi í rúmi á efri hæð hússins og séð að hann átti í öndunarerfiðleikum og hafi hannþegar verið fluttur á slysadeild þar sem tekið hafi verið blóðsýni úr honum. Fyrir liggur að stefnandi hafi þar verið greindur með umtalsverða áverka á stoðkerfi, þrjú rifbeinsbrot, viðbeinsbrot og loftbrjóst, og hafi hann þar undirgengist aðgerð og dvalið í tvo daga á sjúkrahúsinu. Glími hann enn við afleiðingar slyssins og sé óvinnufær, en samkvæmt læknisvottorði, dags. 13. mars 2019, teljist líklegt að hann þurfi að glíma við afleiðingar slyssins um ókomna tíð.

Í málinu liggur fyrir niðurstaða blóðrannsóknar á blóðsýni úrstefnandasem tekið var eftir komuna á slysadeild, en matsgerð var látin í té af Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands, dags. 17. ágúst 2017. Kemur þar fram að í sýninu hafi mælst 40 ng/ml af 7- amínóklónazepam, 210 ng/ml af amfetamíni, 25 ng/ml af klónazepam og 35 ng/ml af kókaíni. Þar segir að klónazepam sé flogaveikilyf og 7-amínóklónazepam umbrotsefni þess. Lyfið sé í flokki benzódíazepínaer hafi slævandi verkun á miðtaugakerfi og dragi verulega úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Þar kemur einnig framað styrkur efnisins í blóði stefnanda hafi slævandi áhrif og að fullvíst megi telja að hann hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þeim sökum. L okser þar einnig vísað til þess að efnin amfetamín og kókaín séu í flokki ávana- og fíkniefna, sem séu óheimil á íslensku yfirráðasvæði, og að stefnandi hafi talist óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega í skilningi 2. mgr. 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987 þegar sýnið hafi verið tekið skömmu eftir slysið.

Af hálfu stefnanda er í tengslum við framangreint vakin athygli á því að umrætt blóðsýni hafi í fyrsta lagi verið tekið kl. 14:25, en þó liggi ekki fyrir hvenær nákvæmlega það hafi verið tekið úr stefnanda. Sé þetta eina blóðsýnið sem tekið hafi verið úr honum, en ekki hafi veriðtekin þvagprufa. Í matsgerð komifram að stefnandi hafi verið ófær um að stjórna ökutæki örugglega þegar blóðsýnið vartekið, en ekkert k omiþóþarfram um það hvert ástand stefnanda hafi veriðvið akstur bifhjólsins.

Stefnandi gerði kröfu um bætur úr ábyrgðartryggingu bifhjólsins með tilkynningu til stefnda 26. mars 2018. M eð bréfi, dags. 27. mars 2018, hafnaði stefndi bótaskyldu með vísan til þess að stefnandi hefði, samkvæmt framangreindri matsgerð, í umrætt sinn verið óhæfur til að stjórna ökutæki í skilningi 2. mgr. 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987, þar sem styrkur klónazepams í blóði hafi verið það mikill að fullvíst megi telja að stefnandi hafi þá ekki getað stjórnað ökutæki örugglega. Hafnaði stefndi því bótaskyldu, sbr.2. mgr. 88. gr. umferðalaga og 90. gr. laga um vátryggingarsamninga. Stefnandi unir ekki þeirri afstöðu oghefur því höfðað mál þetta til að fá viðurkennda bótaskyldu stefnda samkvæmt slysatryggingunni, sbr. 2. mgr. 51. gr. laga nr. 30/2004.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafan sé viðurkenningarkrafa, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Stefnandi telji sig geta sýnt fram á að hann eigi rétt á bótum úr slysatryggingu ökumanns vegna bifhjólsins [...] á grunni hlutlægrar bótareglu 92. gr. laga nr. 50/1987. Sett sé fram viðurkenningarkrafa, enda hafi afleiðingar slyssins ekki verið metnar. Stefnanda sénauðsynað höfða viðurkenningarmál án tafar, en ella þurfi hann að sæta því að krafa hans falli niður, sbr. 2. mgr. 51. gr. laga nr. 30/2004. Kröfunni sé beint að stefnda sem vátryggjanda bifhjólsins, sbr. 1. mgr. 92. gr. þeirra laga, sbr. 92. gr. laga nr. 50/1987.

Stefnandi byggi á hlutlægri ábyrgðarreglu 92. gr. umferðar laga. Skilyrði 1. mgr. 92. gr. séu uppfyllt, enda hafi stefnandi verið ökumaður í umrætt sinn og haft fulla heimild til að nota bifhjólið. Þá hafi stefnandilentí slysi sem olli honum líkamstjóni, en hannhafi veriðvið stjórn ökutækisins í umrætt sinn, sem augljóslega hafi jafnframt verið notkun þess í skilningi 88. gr. umferðarlaga, sbr. 2. mgr. 92. gr. þeirra. Málsgögn beri það með sér að orsakatengsl séu sönnuð milli líkamstjóns stefnanda og slyssins.

Reglur 2. mgr. 88. gr. og 45. gr. a í umferðalögum, sbr. 90. gr. laga nr. 30/2004, eigi ekki við í máli þessu. Ó sannað sé að stefnandi hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna við stjórn bifhjólsins, en sönnunarbyrði um slíkt hvíli á stefnda. Að sama skapi sé ósannað að stefnandi hafi verið með valdur að slysinu með óvarlegum akstri, en ekkert í rannsókn lögreglu bendi til þess. Af þessu leiði að óheimilt sé að skerða eða fella niður ábyrgð stefnda, sbr. 2. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga.

Í fyrsta lagi þá hafi stefnandiinnbyrtfíkniefni og lyf eftir að akstri hafi lokið, en lögregla hafi ekki haft afskipti af stefnanda fyrr en löngu eftir að akstrinumhafil okið.

Í öðru lagi, þá hafi rannsókn lögreglu verið ófullnægjandi. Blóðsýni hafi verið tekið úr stefnanda í fyrsta lagi kl. 14:25, en þó liggi það ekki fyrir hvenær blóðsýnið hafi verið tekið. Þá hafiaðeinsverið tekið eitt blóðsýni. Stefndi verði að bera hallan naf því að blóðsýni hafi verið tekið mörgum klukkustundum eftir að akstrinum hafi lokið. Þá liggi einnig fyrir í gögnum málsins að stefnanda hafi verið gefið mikið af lyfjum við komuna á slysadeild, en ekki liggi þó fyrir hvaða lyf það hafi verið.

Í þriðja lagi þá séu niðurstöður matsgerðar Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði á þá leið að stefnandi hafi verið óhæfur til að stjórna ökutæki þegar blóðsýni hafi verið tekið, þ. e. eftir að akstri hafði lokið. En enga umfjöllun sé að finna þar er varpi ljósi á ástand stefnanda þegar hann varvið stjórn bifhjólsins í umrætt sinn. Í fjórða lagi, þáhafiekkiverið tekið þvagsýni hjá stefnanda. Af þvagsýnum megi almennt greina niðurbrotsefni ávana- og fíkniefna og séu þau því almennt betri mælikvarði áum brots efni lyfja sem skiljast út í þvagi. Í dómaframkvæmd hafi tilvist slíkra umbrotsefna í þvagi verið talin gefa vísbendingu um það hvenær inntaka efna hafi fariðfram, en engum slíkum gögnum sé til að dreifa í þessu máli.

Í fimmta lagi þá leiði hin ófullnægjandi rannsókn til þess að ekki sé hægt að segja með vissu til um þaðá hvaða tímabili stefnandi hafi innbyrt efnin. Eitt blóðsýni tekið löngu eftir að akstri lauk nægi ekki til þess að meta þetta, sérstaklega í ljósi þess að lögregla hafi ekki haft afskipti af stefnanda fyrr en klukkan 13:39. Af þessu leiði að ekki sé hægt að meta með vissu hvort styrkleiki efna hafi verið fallandi eða rísandi.

Af framangreindu leiði að ósannað séað stefnandi hafi verið undir áhrifum lyfja og fíkniefna við aksturinn, en stefndi beri sönnunarbyrði fyrir slíkum staðhæfingum. Tilvaraþábyggi stefnandi á því að sanngjarnt sé að lækka bætur í málinu því að eigin sök stefnanda í málinuséþáekki slík að hún valdi því að fella eigi niður bætur að öllu leyti. Samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga skuli við mat á því hvort lækka eigi eða fella niður bætur til vátryggðs líta til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð hafi borið að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna erhann hafi sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti. Stefnandi byggi á því að líta eigi til atvika sem varði hann sjálfan við mat samkvæmt ákvæðinu. Afleiðingar slyssins séu miklar fyrir stefnanda og hafi hann verið óvinnufær síðan á slysdag. Stefnandi sé vanur líkamlegri vinnu oghafi lengi starfað við hellulagningar í eigin rekstri. Ljóst séað stefnandi geti ekki unnið slík störf í dag. Þá hafi stefnandi nýlega átt í erfiðleikum í sínu persónulega lífi og gengið í gegnum hjónaskilnað.

Reglur 45. gr. aí umferðarlögum og 1. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga fjalli um bann við því að stjórna ökutæki undir áhrifum ávana- og fíkniefna og lækkunarheimild vátryggjanda vegna neyslu slíkra efna. Þær reglur fjalli ekki um akstur undir áhrifum lyfja. Stefnandi telji ósannað að hann hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna við aksturinn og byggi á því til vara að verði þó talið að hann hafi verið undir áhrifum lyfja við aksturinn, þá sé ekki heimilt að skerða eða fella niður bætur að öllu leyti á grundvelli framangreindra lagaákvæða. S ann girnis sjónarmið ættu þáað leiða tilþessað bætur yrðu lækkaðar fremur en að þær yrðu felldar niður.

Heimild til höfðunar viðurkenningarmáls byggist á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 en um aðild vísi st til 1. mgr. 16. gr. laganna. Krafa stefnanda um málskostnað sé reist á 129. og 130. gr. þeirra og lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Um gjafsókn vísi st til XX. kafla laga nr. 91/1991, en um varnarþing til 33. gr. laganna.

Vísað sétilumferðarlaganr. 50/1987, einkum 45. gr. a, 88. gr. og 92. gr. Þásé einnig vísað til lagaum vátryggingarsamninga nr. 30/2004, einkum 51. gr., 90. gr. og 92. gr.

Þá vísi stenn fremurtilalmennrareglnaskaðabótaréttar og skaðabótalaganr. 50/1993.

Málsástæður og lagarök stefnda

Krafa stefnda um sýknu byggistá 2. mgr. 88. gr. laga nr. 50/1987 sem kveði á um að bætur fyrir líkamstjón megi fella niður ef sá erorðið hefur fyrir tjóni er meðvaldur að tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Stefndi byggi einnig á 90. gr. laga nr. 30/2004 er kveði á um afleiðingar þess ef vátryggður veldur vátryggingar atburði með stórkostlegu gáleysi. Vísi 2. málsliður 1. mgr. 90. gr. laganna til þess að líta skuli til þess hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna, sem hann hafi sjálfviljugur neytt, sem og atvika að öðru leyti. Þábyggistefndiá 45. gr. aí lögum nr. 50/1987 er kveði á um að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem eru bönnuð á íslensku yfirráðasvæði og að ökumaður teljist vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna ef það mælist í blóði ökumanns. Fyrir liggi matsgerð frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, sem staðfesti að umrædd lyf og fíkniefni hafi veriðí blóði stefnanda.

Stefndi telji málatilbúnað stefnanda um að hann hafi innbyrt fíkniefnin og lyfin eftir slysið, og því verið allsgáður þegar slysið hafiátt sér stað, ekki standast skoðun og mótmæli því sem röngu og ósönnuðu. Um sé þá að ræða umtalsvert magn lyfja innbyrð á stuttum tíma áður en lögregla hafi komið á vettvang og kallað til sjúkrabíl með forgangi. Samkvæmt skýrslu lögreglu frá 17. júlí 2917 þá hafi bifhjólið enn verið heitt viðkomu þegar þeir komu að [...]eftir akstur í þann tíma sem vitnið C hafi gefið upp sem þann tíma sem ökuferðin tók. Sé því ljóst af skýrslu lögreglu að ekki hafi liðið langur tími frá slysi þar til lögregla hafi komiðað stefnanda. Þá sýni sjúkraskrá að stefnandi hafi rifbrotnað, viðbeinsbrotnað og hlotið svokallað loftbrjóst og átt við öndunarerfiðleika að stríða. Teljis tefndi málatilbúnað stefnanda um að hann hafi farið að innbyrða umtalsvert magn ólöglegra lyfja í þessu ástandi og á þessum stutta tíma afar ótrúverðugan og ekki studdan neinum gögnum og án nokkurrar stoðar í skýrslu lögreglu um ástand stefnanda við komu á heimili hans, en þar sé minnst á öndunarerfiðleika og að stefnandi hafi strax verið fluttur á slysadeild. Skýrslan greini einnig frá ástandi farþegans B sem hafi virst vera undir áhrifum vímuefna.

Þá sé mótmælt málatilbúnaði stefnanda um að hann hafi fengið mikið af lyfjum við komuna á slysadeild og að ekkert liggi fyrir um hvaða lyf það hafi verið. Með því virðist stefnandi halda því fram að hann hafi fengið þau lyf sem mælst hafi í blóði hans á slysadeild. Stefndi telji hins vegar að þessi málatilbúnaður stefnanda sé fráleitur og ganga megi að því sem vísu að stefnandi hafi ekki fengið Concerta, flogaveikilyf, amfetamín eða kókaín á slysadeild. Vísist til þess að fram komi í aðgerðarlýsinguspítalanshvaða lyf stefnandi hafi fengið á slysadeild og þau séu ekki hin sömulyfoggreinst hafi og fjallað sé umí matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði.

Fyrir liggi einnig að stefnandi hafi verið undir áhrifum annarra lyfja sem hann taki að jafnaði tvisvar á dag og séu í flokki lyfja er hafi slævandi áhrif og skerði ökuhæfni, sbr. lýsingu á Concerta. Vísist til skýrslu lögreglu, þar sem haft sé eftir stefnanda að hann taki lyfið „cancepta“ kvölds og morgna 2 x 30 mg, en væntanlega sé átt við Concerta, sbr. fyrirliggjandi bráðamóttökuskrá. Þar komifram að stefnandi taki inn lyfin Concerta, Tramadol og Contalgin. Öll þessi lyf séu slævandi og dragi úr aksturshæfni enekki skuli aka bíl meðan þau séu tekin. Í lögregluskýrslu lýsi stefnandi því yfir að hann hafi tekið a. m. k. eitt þessara lyfja áður en hann hafi ekið bifhjólinu í umrætt sinn. Liggi því fyrir að stefnandi hafi tek iðinn lyf sem hafi haft slævandi áhrif á ökuhæfni hans áður en hann hafi ekið bifhjólinu í umrætt sinn. Í 44. gr. laga nr. 50/1987 komifram í 1. mgr. að ökumaður skuli vera líkamlega og andlega fær um að stjórna ökutæki og í 2. mgr. þess sé kveðið á um það að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna ökutæki ef hann sé vegna neyslu örvandi eða deyfandi efna eða annarra orsaka þannig á sig kominn að hann séekki fær um að stjórna ökutæki örugglega.

Í vátryggingar skilmálum stefnda sé sérstaklega tekið fram að um vátrygginguna gildi lög nr. 30/2004. Í IV. kafla laganna sé fjallað um almennar forsendur fyrir ábyrgð tryggingafélags. Stefndi vísi til 26. og 27. gr. laganna um brot á varúðarreglum og brottfall ábyrgðar þegar vátryggður hafi af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi valdið vátryggingaratburði. Vísist til 7. gr. tryggingar skilmálanna er fjalli um varúðarreglur og þá sérstaklega til ákvæðis 7.2 í skilmálunum, sem sé eftirfarandi:„Ökumaður skal vera í líkamlegu ástandi til þess að geta stjórnað ökutækinu örugglega og ekki undir áhrifum áfengis, örvandi eða deyfandi lyfja.“

Fyrir liggi, samkvæmt framburði stefnanda sjálfs hjá lögreglu að hann hafði neytt lyfja er hafi haftáhrif á hæfni hans til að stjórna ökutæki örugglega. Af framangreindu leiði að þegar litið sétil þess með hvaða hætti stefndi geti takmarkað ábyrgð sína þá skuli litið til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð hafi borið að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafi sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti. V art sé hér blöðum um það að fletta að ábyrgð á slysi stefnanda verði ekki lögð á aðra en hann sjálfan. Enda hafi stefnandi fyrirgert bótarétti sínum þar sem slysið verði rakið til stórkostlegs gáleysis hans. Með vísan til þessa og framangreinds þá krefjist stefndi sýknu vegna eigin ábyrgðar stefnanda.

Stefndi vísi tillaga nr. 50/1987 og laga nr. 30/2004, auk framangreindra lagaraka er varði sýknukröfu. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga nr. 91/1991, og krafist sé álags á málskostnað sem nemi virðisaukaskatti, en stefndi reki ekki virðisaukaskattsskylda starfsemi og beri því nauðsyn tilað fá dæmt á lager því nemi.

Niðurstaða

Svo sem rakið er hér að framan þá gerir stefnandi í máli þessu kröfu um það að viðurkenndur verði bótaréttur hans hjá hinu stefnda tryggingafélagi vegna tjóns hans er leitt hafi af framangreindu umferðarslysi, sunnudaginn 16. júlí 2017. Þar hafi hann sem ökumaður misst stjórn á bifhjóli fyrrum eiginkonu sinnar, með þeim afleiðingum að hann og farþegi á hjólinu hafi kastast af því og lent utan vegar, og stefnandi þá ótvírætt hlotið af því þá áverka sem lýst er hér að framan og í gögnum málsins. H jólið, sem verið hafi í eigu eiginkonu stefnanda, var óumdeilt slysatryggt hjá stefnda. Telur stefnandi bótarétt sinn á hendur stefnanda ótvíræðan, sbr. 92. g r., sbr. 88. g r., laga nr. 50/1987. Stefndi hefur alfarið hafnað bótaskyldu samkvæmt tryggingunni og krefst sýknu á þeim grundvelli að stefnandi hafi í umrætt sinn verið undir áhrifum fíkniefna og lyfja við aksturinn, sbr. fyrirliggjandi matsgerð frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, er staðfesti að lyf og fíkniefni hafi verið í blóðsýni stefnanda er tekið var á bráðamóttöku Landspítala Háskólasjúkrahúss eftir að stefnandi kom þangað. Telur stefndi að fíkniefna- og lyfjaakstur, sem eigi við í tilviki stefnanda, eigi að leiða til þess að bótaábyrgð stefnda gagnvart stefnanda falli niður, sbr.2. mgr. 88. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 90. gr. laga nr. 30/2004, sbr. og 45. gr. a í lögum nr. 50/1987, þrátt fyrir að hann ætti að öðrum kosti ótvíræðan bótarétt samkvæmt vátryggingaskírteini. Þessu andmælir stefnandi, og byggir þá einkum á því að hann hafi innbyrt umrædd lyf og fíkniefni erí honum hafi mælst eftir aksturinn. Er því einkum deilt um sönnun um það, enst efnandi krefst þess til vara að viðurkenna beri a. m. k. bótarétt hans að hluta.

Hvað varðar sönnunarfærslu í máli þessu, þá verður að taka mið af þeim gögnum sem liggja fyrir, auk þess sem að leggja verður mat á sönnunargildi þess framburðar vitna og málsaðila sem liggur fyrir í málinu, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. En í málinu liggur meðal annars fyrir matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði um blóðsýnisrannsókn á stefnanda, dags. 17. ágúst 2017, þar sem kemur fram, að í blóðsýni stefnanda hafi mælst 40 ng/ml af 7- amínóklónazepam, 210 ng/ml af amfetamíni, 25 ng/ml af klónazepam og 35 ng/ml af kókaíni. Er þar jafnframt lýst áhrifum þessara efna og þar á meðal almennt á getu til aksturs undir áhrifum þeirra.

Í aðilaskýrslu stefn anda fyrir dómi kom fram að þann 16. júlí 2017 hefði móðir vitnisins C hringt í hann erlendis fráum kl. 10 að morgniogþábeðið hann að fara að heimili hennar að [...] í [...] þar sem hún hefði áhyggjur af skemmtanahaldi C dóttur sinnar þar. Kvaðst stefn andi þá hafa ekið einn frá [...] í [...] og að [...] á bifhjóli þáverandi eiginkonu sinnar og verið þangað kominn laust fyrir hádegi. Þar hafi þá verið staddir fimm til sex manns hjá C og stefn andi rætt við vitnið B, sem hann hafi þekkt fyrir og talið ábyrgan og líklegri en aðra þar stadda til þess að geta aðstoðað viðþað að binda enda á gleðskapinn. Hafi B vantað sígarettur og hafi því orðið úr að stefnandi hafi farið með B sem farþega aftan á bifhjólinu í stutta ökuferð í [...]í sérlega góðu veðri. Þar hafi hjólið síðan runnið til á brunnloki í beygju og B þá hallað sér í ranga átt og stefn andi síðan misst stjórn á bifhjólinu og þeir kastast af því á grasbala en hjólið runnið eftir götunni. Þeir B hafi síðan risið upp eftir óhappið og þeir ekið til baka að [...] þar sem hjólið hafi verið sett inn í bílskúr. Stefnandi hafi þá byrjað að finnamiklaverkifyrir brjósti og því farið upp á efri hæð hússins og lagt sig í rúm C.

Þ egar C og D, vinkona hennar, hafi svo komið upp hafi hann sagt þeim frá slysinu og beðið um verkjalyf en hann hafi þá verið kominn með hálfgert óráð vegna verkja. C hafi þá sótt tvær til þrjár töflur sem hann hafi tekið. Hafi hann þá fundið til öndunarerfiðleika en þó ekki viljað sjúkrabíl. Þá hafi þær C og D komið með disk með hvítu efni og stefn andi beðið þær um að fá hann og síðan tekið efnið í nefið og þá byrjað að svitna mikið. Stefnandi kvaðst síðan ekki hafa munað neitt frekar vegna ástands síns fyrr en sjúkraflutningamenn hafi komið á vettvang og farið með hann á slysadeild í sjúkrabíl en honum hafi fundist sem að a. m. k. hafi liðið um klukkustund frá slysinu og þar til þeir hafi komið. Á bráðadeild hafi lögreglasíðanviljaðláta taka blóðsýni en hann hafi þurft að fara í bráðaaðgerð. Stefnandi staðhæfði aðspurður að hann hefði ekki verið undir áhrifum nokkurra lyfja né heldur vímuefna fyrir aksturinn og hann þá verið allsgáður, enda ekið frá [...] í [...], en hann hafi annars ekki neytt nokkurra vímuefna frá því í mars 2007. Þá hafi hann ekki neytt slævandi lyfja að staðaldri utan Concerta, sbr. lögregluskýrslu, en það lyf hefði hann þó ekki notað í a. m. k. sex vikur áður en þessi atvik áttu sér stað.

Vitnið B bar fyrir dómi aðhafa farið með stefnanda á bifhjólinu í umrætt sinn en sjálfur hefði hann verið í gleðskap heima hjá C fram á morguninn. Stefnandi hefði ekki verið þar fyrr en hann hefði komið um miðjan dag og þá virst allsgáður og hefði hann einskis neytt þar að því er vitnið taldi. Hins vegar kvaðst vitnið hafa heyrt, eftir að þeir höfðu snúið aftur heim til C eftir óhappið, að stúlkurnar hefðu gefið stefnanda efni á diski vegna verkja, en hann hefði þó ekki sjálfur séð það. H afi liðið nokkur tími frá því að þeir tveir komu aftur í [...] eftir slysið og þar til að lögregla og sjúkrabíll komu, um 30 mínútur eða meira að því er vitnið taldi.

Vitnið C bar fyrir dómi að stefnandi hefði ekki verið í gleðskapnum um morguninn og verið allsgáður er hann hafi komið að [...]. Þeir B hafi síðan farið á hjólinu en komið fljótlega til baka og stefnandi þá virkað skrýtinn og farið upp á efri hæð íbúðarinnar. Vitnið hafi farið upp og fundið stefn anda þar í rúmi hennar eftir að hafa fyrst rætt við B sem hafi sagt henni frá slysinu. Stefnandi hafi þá beðið vitnið um verkjatöflur, en hann hafi vitað að hún ætti slíkt til þar hjá móður sinni, og hún þá sótt D, vinkonu sína, og þær fundið sterk verkjalyf sem móðir hennar hafi átt og hún sjálf stundum notað, en hún kvaðst þó ekki kunna frekari deili á. Síðan hafi D komið með örvandi vímuefni á diski sem hafi verið þar frá því í gleðskapnum um nóttina og stefnandi þegið það, en þeim hafi þá fundist hann vera andstuttur og viljað bregðast við því með því að bjóða honum örvandi. Síðan hafi þær ákveðið að hringja á sjúkrabíl vegna ástands stefnanda, en hann hafi verið fremur lengi á leiðinni að mati vitnisins. Kvaðst vitnið hafa kynnst stefnanda fyrrum í gegnum sameiginlega vini, enhann hefði verið henni innan handar í vandamálum hennar.

Svo sem fyrr segir þá neitar stefnandi því að hafa neytt nokkurra framangreindra efna fyrir aksturinn en kveðst hafa tekið inn lyfjatöflur og neytt hvíts efnis eftir slysið. Þrátt fyrir að gögn málsins virðist gefa til kynna að vísast hafi ekki liðið mjög langur tími frá umræddu slysi og þar til að stefnandi var færður á slysadeild, þá er að mati dómsins þó ekki unnt að útiloka, miðað við þann vitnisburð og þau gögn sem liggja fyrir í málinu, að framangreint lyf klónazepam kunni að vera það lyf sem stefnanda hafi verið gefið til inntöku þar sem hann lá fyrir að [...] eftir slysið. En 7 -amínóklónazepam er umbrotsefni þess lyfs samkvæmt framangreindri matsgerð og ekki er getið um nein önnur lyfí blóði hansí matsgerðinni. Þáhefur stefnandi lýst því hér fyrir dómi að hann hafi síðan einnig neytt hvítra efna á diski eftir slysið og fær sá framburður hans einnig stuðning í framangreindum framburði vitna hér fyrir dómi, en fyrir liggur að bæði fundust kókaín og amfetamín í umræddu blóðsýni úr stefnanda. Þótt þessa frásögn verði almennt að telja fremur reyfarakennda, þá verður engu að síður að líta til þess að umrædd tvö vitni hafa staðfest hana, sem að framan er rakið, en skýrsla lögreglu í málinu tekur ekki af skarið um það hvort ummerki hafi fundist um neysluna. Þá verður að líta til þess að í framangreindri matsgerð virðist ekki aðfinna nokkuð um það hvenær þeirra efna sem greindust í blóðsýni stefnanda á þá að hafa verið neytt og hvort það hljóti þá að hafa verið fyrir eða eftir aksturinn. En frekari sönnunarfærslu varðandi það álitaefni er ekki fyrir að fara í málinu, né heldur liggur nokkuð haldbært fyrir um möguleg tengsl lyfsins Conserta við amfetamín. Þá hafa framangreind vitni einnig borið um það að stefnandi hafi virst allsgáður þegar hann hafi komið akandi að [...] í umrætt sinn og hann þar einskis neytt fyrir slysið. Loks hefur stefn andi einnig lagt fram sakarvottorð sitt, dags 20. september 2018, þar sem ekkert brot er tilgreint af hans hálfu og þá ekki varðandi lyfja- eða fíkniefnaakstur, en ekkert liggur heldur fyrir um höfðun sakamáls á hendur stefnanda vegna akstursins.

Að öllu framangreindu virtu þá telst því með hliðsjón af sönnunarmati samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, þaðekki vera sannað að stefnandi hafi í umrætt sinn, þegar óhappið varð, ekið umræddu bifhjóli nr. [...] undir áhrifum klónazepam eða örvandi efna nnakókaíns og amfetamíns, erí honum greindust á slysadeild eftir komu, og lýst er í matsgerð um blóðrannsókn sem gerð vará stefn anda eftir komuna þangað. Að framangreindu virtu þá liggur bótaskylda stefnda gagnvart stefnanda því ljós fyrir í málinu, sbr. fyrirliggjandi gögn um áverka eftir slysið og vátrygginga skírteini fyrir bifhjólið nr. [...]hjá stefnda, sem óumdeilt var í gildi á umræddu tímabili. En því er hér ekki borðið við að stefandi hafi orðið meðvaldur af óhappinu á öðrum grunni en viðurkenning á bótarétti til handa stefnanda sem ökumanns bifhjólsins í umrætt sinn byggir á hlutlægri bótareglu 92. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. sömu laga.

Með hliðsjón af öllu hér framangreindu þá verður að mati dómsins ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður hafi sérstaka þýðingu í málinu eða geti leitt til annarrar niðurstöðuí því, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, og er því fallist á viðurkenningarkröfu stefnanda í málinu, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Eins og málið liggur þá fyrir þykir rétt að stefnda verði þá einnig gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir vera hæfilega ákveðinn 8 50.000 krónur, þáað teknu tilliti til virðisaukaskatt sog renni til ríkissjóðs, en ímálinuliggurfyrirgjafsóknarleyfitil stefnanda, dags. 19. júní 2019. Skal því allur þar tilgreindur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðast úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, P-kk-ef K-kk-ef, sem ákvarðast 8 50.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Mál þetta fluttu P-kk-nf K-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda, en E-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. september sl. en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð:

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Varðar trygginga hf., úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] vegna umferðarslyss sem stefnandi, [...], lenti í þann 16. júlí 2017 á [...] í [...], er hann var ökumaður bifhjólsins sem vátryggt er hjá stefnda.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hans, P-kk-ef K-kk-ef, sem þykir vera hæfilega ákveðin sem alls 8 50.000 krónur.

S tefndigreiði stefnanda 8 50.000 krónur í málskostnað, sem rennur til ríkissjóðs.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf