S-47/2022

1. Mál þetta, sem dómtekið var 14. júní 2022, höfðaði lögreglustjórinn á Austurlandi með ákæru, útgefinni 3. maí sl., á hendur A, kt.[...], [...], [...], „fyrir eftirfarandi háttsemi, sem framin var í [...]:

I.

Fyrir húsbrot og líkamsárás, með því að hafa, að morgni sunnudagsins 8. ágúst 2021, ruðst í heimildarleysi inn á heimili B, kt. [...], að [...]á [...], inn um ólæstar útidyr og eftir að inn var komið leitað að C, kt. [...]sem var þar gestkomandi, uns hann fann C-x-þf í rúmi í svefnherbergi og veist að honum og kýlt hann ítrekað í andlit þar sem hann lá, allt framangreint með þeim afleiðingum að C hlaut bólgu og eymsl á vinstra hluta andlits og tognun á vöðva í hnakka.

Telst þetta varða við 231. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög.

II.

Fyrir hótanir, með því að hafa, í kjölfar þeirra atvika sem lýst er í ákærulið I, hótað áðurnefndum C... lífláti með eftirfarandi skilaboðum á samskiptaforritinu Facebook Messenger: „Ég drep þig“, „hægt“, en efni skilaboðanna var til þess fallið að vekja hjá C... ótta um líf, heilbrigði og velferð hans.

Telst þetta varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

C, kt. [...], gerir kröfu um að ákærði verði dæmdur til að greiða honum bætur að fjárhæð 650.000 kr. með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 8. ágúst 2021 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að réttargæslumanni verði ákveðin hæfileg þóknun úr ríkissjóði sbr. 48. gr. sömu laga, eða ákærði verði dæmdur til að greiða lögmannskostnað brotaþola við að koma bótakröfunni á framfæri og vegna hagsmunagæslu við meðferð málsins fyrir dómi, skv. tímaskýrslu lögmannsins og málskostnaðarreikningi sem lagður verður fram við meðferð málsins. Krafan er gerð með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.“

2. Við þingfestingu málsins óskaði sækjandi eftir breytingum á verknaðarlýsingu I. kafla ákærunnar og þá þannig að miðað væri við að ákærði hefði veist að brotaþolanum C þannig að hann hafi setið uppi í rúmi í umræddu herbergi að [...], og jafnframt að hann hefði slegið þar til hans í tvígang en ekki ítrekað. Að þessu leyti var miðað við skýrslu ákærða, sem hann gaf fyrir dómi, að viðstöddum verjanda sínum, en einnig framlögðu læknisvottorði um brotaþola, sem dagsett er 13. ágúst 2021, sem greinir frá komu hans á heilsugæslustöð þann 9. ágúst sama ár.

Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað sakarefni I. og II. kafla ákæru, líkt og því var breytt fyrir dómi, sbr. það semhér að ofan var rakið.

Farið var með mál þetta samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og var það tekið til dóms án frekari sönnunargagna, en þá eftir að sækjanda, lögmanni brotaþola og skipuðum verjanda ákærða hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði og viðurlög.

3. Sækjandi gerir sömu kröfur og greinir í ákæru. Þá hélt lögmaður brotaþola fram lýstri einkaréttarkröfu, sem hann rökstuddi nánar fyrir dómi.

Skipaður verjandi, G-kk-nf M. A-kk-nf lögmaður, hefur borið upp þá kröfu að ákæruatriðinu í I. kafla ákæru, sem varðar ætlað húsbrot ákærða, sbr. ákvæði 231. gr. hegningarlaganna, beri að vísa frá dómi þar sem eigi hafi verið fullnægt af hálfu lögreglu og ákæruvalds málflutningsskilyrðum XXV. kafla laganna. Því til stuðnings er vísað til þess að nefndur piltur, B, hafi eigi verið húsráðandi að húseigninni að [...]á [...] þegar atvik máls gerðust.

Að ofangreindu frátöldu krefst verjandinn þess að ákærði verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Um málsbætur er helst vísað til þess að ákærði hafi farið inn í nefnt einbýlishús með því að fara inn um ólæstar dyr, að áverkar brotaþolans C hafi í raun ekki verið miklir og að ekkert liggi fyrir um eftirköst þeirra. Þá hafi hótunarorð ákærða samkvæmt II. kafla ákærunnar að líkindum ekki rist djúpt. Þessu til viðbótar hafi ákærði viðurkennt bótaskyldu sína fyrir dómi, en krafist lækkunar á bótafjárhæðinni. Þá hafi ákærði lýst iðrun sinni vegna háttsemi sinnar umræddan morgun. Að lokum krefst verjandinn þess að hluti málskostnaðar verði felldur á ríkissjóð, þ. á m. hæfileg málflutningsþóknun hans við alla meðferð málsins, fyrir dómi og lögreglurannsókn málsins, og þá vegna ómarkvissrar lögreglurannsóknar.

B.

1. Fyrir dómi hefur ákærði eins og áður er rakið játað sakargiftir, líkt og háttsemi hans er lýst í endanlegri gerð ákæru, I. og II. kafla. Játning ákærða er í samræmi við helstu rannsóknargögn lögreglu, þ. á m. fyrrgreint læknisvottorð, en einnig framburðarskýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu hinn 28. janúar 2022. Ákærði staðfesti efni skýrslunnar fyrir dómi og bar að afbrýðisemi og reiði gagnvart brotaþolanum C hefði helst ráðið gjörðum hans í greint sinn. Um bótaskyldu og heimfærslu til laga vísaði ákærði einkum til þess sem hér að framan hefur verið rakið.

2. Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu og því sem fram kom fyrir dómi eru helstu atvik máls þau að ákærði var á heimleið í morgunsárið þann 8. ágúst 2021 er hann afréð að leggja lykkju á leið sína með því að fara að einbýlishúsinu [...]í [...], og þá í þeim tilgangi að hitta þarfyrir brotaþolann C og þá sökum þess að pilturinn hafði kvöldið áður, í hófi, verið „utan í“ og kysst sambýliskonu hans. Óumdeilt er að þegar þetta gerðist var nefndur piltur gestkomandi í einbýlishúsinu, sem er lögheimili frænda hans, vitnisins B. Nánar tiltekið svaf nefndur heimilismaður í eigin herbergi á heimilinu, en C í öðru herbergi þar nærri.

Fyrir liggur að ákærði fór inn um ólæstar útidyr á nefndu heimili og lagði leið sína í beinu framhaldi af því að svefnherbergi B þar sem hann hafði uppi fyrirspurn um íverustað brotaþolans C. Eftir það fór ákærði inn í herbergi síðarnefnda piltsins, sem þá var sofandi, og viðhafði þá háttsemi sem lýst er í I. kafla ákæru. Liggur fyrir að B spratt á fætur við atgang ákærða og skakkaði fljótlega leikinn og kom ákærða út af heimili sínu. Eftir það sendi ákærði á netsamskiptaforriti þá líflátshótun sem lýst er í II. kafla ákærunnar.

3. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu mættu fyrrnefndir piltar á lögreglustöðina á [...] um hádegisbilið þann 8. ágúst 2021. Er skráð í skýrslunni að þeir hafi borið fram kæru á hendur ákærða fyrir húsbrot vegna ofanlýsts athæfis, en jafnframt er skráð frásögn þeirra um hina ætluðu líkamsárás ákærða gegn brotaþolanum C.

Samkvæmt skýrslu lögreglu, sem dagsett er 28. ágúst 2021, áréttaði B-x-x ímaskýrslu kæru sína gagnvart ákærða að því er varðaði húsbrot á heimili hans umræddan morgun og krafðist hann refsingar vegna athæfisins. Frásögn hans var í þessari skýrslugjöf í öllum aðalatriðum í samræmi við það sem rakið var í lið 2 hér að framan.

4. Hinn 8. ágúst 2021 gaf brotaþolinn C formlega skýrslu hjá lögreglu um hina ætluðu líkamsárás. Hann lýsti atvikum máls með líkum hætti og hér að framan hefur verið rakið. Að auki staðhæfði C að hann hefði fengið líflátshótun frá ákærða í skilaboðum á samskiptaforriti umræddan dag. Í rannsóknargögnum lögreglu segir frá því að nefndur brotaþoli hafi framvísað þessum skilaboðum til lögreglu. Einnig er skráð að hann hafi haft uppi refsikröfu á hendur ákærða vegna athæfisins, og jafnframt að hann hafi boðað framlagningu bótakröfu.

Tekið er fram í niðurlagi ofangreindrar skýrslu að C hafi verið með sýnilegan roða á vinstri kinn og að honum hafi verið ráðlagt af þeim sökum að leita til læknis. Eins og hér að framan hefur verið rakið liggur fyrir í málinu læknisvottorð um áverka brotaþola, sbr. að því leyti verknaðarlýsingu í I. kafla ákæru.

Brotaþolinn C var yfirheyrður af lögreglu á ný um ofangreind kæruefni hinn 24. janúar 2022, en um tilefnið segir að þar hafi helst komið til að farist hafi fyrir við hina fyrri yfirheyrslu lögreglu að spyrja hann um fyrrgreindar hótanir, en einnig að ástæða hafi þótt til að spyrja hann frekar um ætlaða líkamsárás ákærða. Brotaþoli staðfesti við þessa skýrslugjöf efni nefndra skilaboða og þar á meðal þau orð sem tilfærð eru í II. kafla ákæru og bar að hann hefði í fyrstu verið undrandi, en síðar fundið til ótta. Við skýrslugjöfina áréttaði ákærði í aðalatriðum hinn fyrri framburð sinn, en staðfesti einnig efnisatriði í fyrrnefndu læknisvottorði. Skýrsla brotaþola var hljóðrituð og er viðeigandi diskur á meðal gagna málsins.

Á meðal rannsóknargagna lögreglu er bótakrafa J-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef lögmanns, dagsett 27. september 2021, og er efni hennar í aðalatriðum í samræmi við einkaréttarkröfu í ákæru. Samkvæmt gögnum var krafan birt verjanda ákærða þann 29. janúar 2021.

5. Ákærði var yfirheyrður af lögreglu um sakarefni máls þessa í tvígang, þann 30. september 2021 og 28. janúar 2022. Í hinni fyrri yfirheyrslu neitaði ákærði kæruefninu að því er varðaði líkamsárás gegn piltinum C, en játaði aftur á móti að hafa farið inn á nefnt heimili og þá með því að fara inn um ólæsta útihurð. Við síðari yfirheyrsluna játaði ákærði kæruefnið að því er varðaði lýst húsbrot og að hafa slegið brotaþolann C þar innandyra tveimur hnefahöggum, sbr. tölulið 1 hér að framan. Við lögregluyfirheyrsluna sagði ákærði að högg hans hefðu hafnað á hendi C, enda hefði hann náð að verja sig með því móti, og þá fyrir komu heimilismannsins B. Þá játaði ákærði við yfirheyrsluna að hafa sent í reiði sinni áðurgreind hótunarskilaboð til C.

6. Að virtum skýrslum ákærða og skýlausri játningu hans fyrir dómi og hjá lögreglu, en einnig öðrum rannsóknargögnum lögreglu, þ. á m. læknisvottorði, ljósmyndagögnum og framburðarskýrslum brotaþolans C og vitnisins B, er að mati dómsins nægjanlega upplýst að ákærði hafi í reiði sinni og afbrýðisemi farið um ólæstar dyr á einkaheimilinu [...] í [...], og að þar hafi hann m. a. lagt leið sína í vistarverur hins síðarnefnda heimilismanns. Að áliti dómsins er einnig nægjanlega upplýst að ákærði hafi í beinu framhaldi gengið í skrokk á brotaþolanum C, en að auki, og eftir að honum hafi verið vísað út af heimilinu, sent honum í skilaboðum líflátshótun, sbr. sakarefni I. og II. kafla ákæru.

7. Í máli þessu er ákærða m. a. gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en ákvæðið hljóðar svo:

Hver, sem gerist sekur um líkamsárás, enda sé hún ekki svo mikil sem í 218. gr. segir, skal sæta sektum eða fangelsi allt að 6 mánuðum, en fangelsi allt að 1 ári, ef háttsemin er sérstaklega vítaverð.

Þá er ákærða gefið að sök að hafa brotið gegn 233. gr. almennra hegningarlaga, en ákvæðið hljóðar svo:

Hver, sem hefur í frammi hótun um að fremja refsiverðan verknað, og hótunin er til þess fallin að vekja hjá öðrum manni ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra, þá varðar það sektum eða fangelsi allt að 2 árum.

Loks er ákærða gefið að sök að hafa brotið gegn 231. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt ákvæðinu varðar það refsingu að ryðjast í heimildarleysi inn í hús eða niður í skip annars manns, eða annan óheimilan stað, eða synja að fara þaðan, þegar skorað er á viðkomandi að gera það. Samkvæmt 2. tölulið a í 242. gr. sömu laga sætir brot gegn 231. gr. ákæru að kröfu þess manns sem misgert er við.

8. Með játningu ákærða fyrir dómi og að virtum framangreindum rannsóknargögnum er að áliti dómsins nægjanlega sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá líkamsárás og hótun gegn brotaþolanum C sem í ákæru er lýst í I. og II. kafla.

Að virtum áðurgreindum málsatvikum og hegðan ákærða að [...], og þar á meðal viðveru hans í herbergi B á nefndu lögheimili hans, og þá í ljósi frásagnar og kröfu hans um refsingu, lítur dómurinn svo á að þar hafi verið um að ræða kröfu um að sakamál yrði höfðað á hendur ákærða vegna háttseminnar, sbr. að því leyti m. a. dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 440/1992, 387/1993 og 251/2014. Að þessu virtu er og frávísunarkröfu ákærða hafnað.

Í ljósi skýlausrar játningar ákærða og að öllu framangreindu virtu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í I. og II. kafla ákæru.

C.

1. Ákærði, sem fæddur er árið [...], hefur samkvæmt sakavottorði ekki áður sætt refsingu.

2. Við ákvörðun refsingar ákærða ber að áliti dómsins einkum að líta til þess að líkamsárás hans gegn brotaþolanum C var alvarleg og ruddaleg og að hann virti eigi friðhelgi heimilislífs, sbr. ákvæði 1. og 3. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði játaði á hinn bóginn skýlaust brot sín hjá lögreglu og fyrir dómi. Hann lýsti einnig yfir iðrun sinni vegna háttseminnar og samþykkti að greiða bætur til brotaþola. Loks er til þess að líta að ákærði hefur ekki áður sætt refsingu fyrir ofbeldisbrot. Að þessu virtu ber við ákvörðun refsingar einnig að líta til ákvæða 4. og 8. tl. 1. mgr. 70. gr. hegningarlaganna.

Að öllu ofangreindu virtu, og með hliðsjón af 77. gr. laga nr. 19/1940, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin þriggja mánaða fangelsi, sem fært þykir að skilorðsbinda eins og greinir í dómsorði.

3. Brotaþolinn C lagði fram með aðstoð lögmanns síns, J-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef, rökstudda miskabótakröfu gegn ákærða við meðferð málsins hjá lögreglu, sbr. sakarefni I. kafla hér að framan. Afstöðu ákærða til kröfunnar hefur hér að framan að nokkru verið lýst, en hann samþykkti bótaskyldu, en andmælti fjárhæðinni.

Það er niðurstaða dómsins að með greindu líkamsárásarbroti hafi ákærði bakað sér bótaskyldu gagnvart brotaþola. Verður því fallist á að brotaþoli eigi rétt til miskabóta úr hendi ákærða og þá með vísan til 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að virtum gögnum málsins þykja nefndar bætur hæfilega ákveðnar 400.000 krónur, ásamt vöxtum eins og nánar segir í dómsorði. Þá ber ákærða að greiða brotaþola málskostnað, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008, sem ákveðinn er með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

4. Með vísan til málsúrslita, sbr. 235. gr. laga nr. 88/2008, ber að dæma ákærða til að greiða sakarkostnað málsins. Er þar um að ræða útlagðan sakarkostnað ákæruvalds að fjárhæð 35.000 krónur. Því til viðbótar ber að dæma ákærða til að greiða þóknun og kostnað skipaðs verjanda síns, eins og segir í dómsorði.

Af hálfu ákæruvalds fór með málið H-kk-nf J-kk-nf aðstoðarsaksóknari, en skipaður verjandi ákærða var G-kk-nf M. A-kk-nf lögmaður.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, A, sæti þriggja mánaða fangelsi, en fullnustu þeirrar refsingar skal fresta og falli hún niður að tveimur árum liðnum haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði C, kt. [...], 400.000 krónur í miskabætur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. ágúst 2021 til 28. febrúar 2022, en með dráttarvöxtum frá þeim degi samkvæmt 9. gr., sbr. 6. gr., sömu laga til greiðsludags. Þá greiði ákærði brotaþola 300.000 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði sakarkostnað, 509.300 krónur, þ. m. t. 35.000 krónur vegna kostnaðar ákæruvaldsins og 474.300 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, vegna málflutningsþóknunar hins skipaða verjanda, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, og 92.000 krónur vegna ferðakostnaðar verjandans.