E-944/2012

Mál þetta, sem var tekið til dóms 22. febrúar sl., var höfðað 27. júní 2012.

Stefnandi er V-kk-nf E-kk-nf S-kk-nf, Skálabergi 4, Hafnarfirði.

Stefndu eru Fimleikafélag Hafnarfjarðar, Kaplakrika, Hafnarfirði og Saga Film ehf., Laugavegi 176, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði in solidum gert að greiða sér skaðabætur að upphæð 3.445.758 kr. með 4,5% vöxtum af 1.259.872 kr. frá 27. sept 2007 til 23. mars 2008 en af 3.445.758 kr. frá þeim degi til 30. nóv 2011 en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefnda Fimleikafélag Hafnarfjarðar krefst aðallega að stefnda verði alfarið sýknað af öllum kröfum stefnanda og stefnda verði dæmdur málskostnaður að skaðlausu úr hendi stefnanda. Til vara krefst stefnda, Fimleikafélag Hafnarfjarðar, þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

Stefnda, Saga Film ehf., krefst þess aðallega að vera sýknað af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda, Saga Film ehf. málskostnað. Til vara krefst stefnda, Saga Film ehf., þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

I

Stefnandi kveður málavexti vera þá að hann hafi slasast á knattspyrnuleik á heimavelli stefnda, Fimleikafélags Hafnarfjarðar, í Kaplakrika, þar sem hann hafi verið staddur sem áhorfandi. Margmenni hafi verið á vellinum og erfitt að fá stæði. Leikurinn hafi farið fram í beinni útsendingu og hafi tökulið á vegum stefnda, Saga Film ehf., verið með tól og tæki á staðnum. Meðal þeirra tækja hafi verið sérstakur útsendingarvagn, sem komið hafi verið fyrir á vellinum við áhorfendastúkuna vestanmegin. Stefnandi kveðst hafa verið á leið sinni út af vellinum í lok kappleiksins þegar mikil þvaga hafi myndast við útsendingarvagn stefnda, Saga Film ehf., sem hafi hindrað eðlilega för um svæðið. Hafi stefnandi þá vikið sér til hliðar og stigið upp í tröppur sem lágu upp í útsendingarvagninn til að komast framhjá mannmergðinni. Í sama bili hafi hurð að útsendingarklefanum skyndilega verið hrundið upp með þeim afleiðingum að hún rakst á stefnanda og kastaði honum aftur fyrir sig og niður á malbikið fyrir neðan. Um töluvert fall hafi verið að ræða. Að sögn stefnanda var sú hlið vagnsins sem að almenningi sneri með öllu gluggalaus. Þá kveður stefnandi að hvorki hafi verið aðvaranir né handrið á tröppunum né hafi á annan hátt verið reynt að koma í veg fyrir að gestir og gangandi kæmust í umræddar tröppur. Hvergi hafi verið að sjá aðvörun um að dyr að útsendingarklefa opnuðust út yfir tröppurnar, né hafi verið að sjá að nokkrar ráðstafanir hafi verið gerðar til að tryggja það að þeir sem um svæðið færu gætu gert svo án hættu.

Stefnandi kveðst hafa verið fluttur á slysamóttöku LSH í Fossvogi þar sem hann var greindur með brot á 4. brjósthryggjarlið. Stefnandi kveðst hafa farið í skoðun til heimilislæknis 14. desember 2007 þar sem hann hafi þá enn verið með talsverða verki í brjósthrygg og stífa, auma vöðva þar í kring. Stefnandi kveðst hafa verið skoðaður af bæklunarskurðlækni 31. ágúst 2010 og að nýjar röntgenmyndir hafi verið teknar af honum þann 1. september 2010. Niðurstaða þeirrar skoðunar hafi leitt í ljós að stefnandi hafi enn verið með einkenni frá brjósthryggnum sem hái honum í daglegu lífi. Þá komi fram í bréfi bæklunarskurðlæknisins að stefnandi hafi flosnað upp úr smíðanámi sem hann var í og orðið að hætta vinnu sinni sem smiður. Þá hafi einkennin líka valdið honum margra mánaða óvinnufærni.

Með beiðni dags. 16. maí 2011 var þess óskað að héraðsdómur Reykjavíkur dómkveddi tvo hæfa og sérfróða matsmenn til að skoða og meta afleiðingar atviksins og áverkana á stefnanda. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðar var varanlegur miski stefnanda metinn 5 stig og varanlega örorka 7%.

Stefnandi mun, með bréfi dagsettu 15. apríl 2008, hafa leitað eftir afstöðu stefnda, Saga Film ehf., til bótaskyldu vegna slyssins en stefnda hafa hafnað greiðsluskyldu af völdum slyssins með rafpósti sem barst 26. september 2008. Stefnandi mun, með bréfi dagsettu 31. október 2011, hafa krafið stefnda, Saga Film ehf., bóta vegna slyss stefnanda en kröfunni ekki verið svarað. Þá mun stefnandi hafa gert stefnda, Fimleikafélagi Hafnarfjarðar, aðvart um kröfur stefnanda með bréfi dagsettu 28. febrúar 2012 en stefnda FH hafnað bótaskyldu á þeirri forsendu að umrædd útsendingarbifreið hafi hvorki verið í umráðum stefnda né á ábyrgð hans.

Stefnda, Saga Film ehf., mótmælir þeim þætti í málavaxtarlýsingu stefnanda sem snýr að aðdraganda slyssins. Kveður stefnda, Saga Film ehf., það hafa verið augljóst að umrædd bifreið stefnda, sem sé af gerðinni GMC, hafi verið sérstaklega útbúin til útsendinga sjónvarps þar sem hún hafi verið merkt Saga Film ehf. Á meðan á útsendingu hafi staðið hafi fjöldi kapla legið út úr bifreiðinni og loftnet verið á þaki hennar. Bifreiðin sé 12,5 metrar á lengd og tæpir 4 metrar á hæð. Á hlið bifreiðarinnar séu 3 hurðir í um 1,33 metra hæð. Hjarir hurðanna liggi á dyrunum utanverðum og hurðirnar opnast út eins almennt sé með hurðir á ökutækjum. Stiga með handriði hafði verið komið fyrir við miðju hurðarinnar. Á stiganum séu 7 þrep og sé efsta þrepið í um 1,29 metra hæð. Stúkan hafi verið þéttsetin og fjöldi áhorfenda í stæðum. Í næsta nágrenni við útsendingarbifreið stefnda, Saga Film ehf., hafi fólk hins vegar verið á stangli en ekki þéttskipað. Um gæslu á vellinum hafi meðstefndi FH séð og á þeirra vegum hafi fjöldi björgunarsveitarmanna sinnt því hlutverki.

Á 81. mínútu leiksins, sem sendur var út í beinni útsendingu hafi rafmagn farið af útsendingarbifreiðinni. Þetta hafi verið í annað sinn sem rafmagnið fór af en það hafði einnig farið af áður en útsendingin hófst. Í fyrra skiptið hefðu starfsmenn stefnda Saga Film ehf. fundið rót vandans í rafmagnstöflu við enda leikvallarins. Starfsmenn stefnda, Saga Film ehf., sem staðsettir hafi verið inni í bifreiðinni, hafi því opnað hurðina á hlið bifreiðarinnar og farið báðir út úr bifreiðinni í þeim tilgangi að koma henni í samband við rafmagn. Starfsmönnum stefnda, Saga Film ehf., hafi verið ókunnugt um að nokkur stæði í stiganum, enda augljóslega um vinnubifreið í notkun að ræða og þeir óvanir því að almenningur væri að flækjast í stiganum. Þegar starfsmenn stefnda, Saga Film ehf., hafi komið út úr bifreiðinni hafi þeir séð stefnanda liggja á jörðinni við hlið bifreiðarinnar. Stefnandi hafi verið sá eini af gestum vallarins sem hafi komið sér fyrir í stiganum. Annar starfsmanna stefnda, Saga Film ehf., hafi farið til stefnanda til að athuga með líðan hans og til hjálpar stefnanda hafi einnig komið björgunarsveitarmenn, sem voru í næsta nágrenni við gæslustörf. Hinn starfsmaður stefnda, Saga Film ehf., hafi hlaupið að rafmagnstöflunni. Rafmagnsleysið hafi staðið í 1 mínútu og 41 sekúndu. Þegar rafmagnið hafi komist aftur á hafi báðir starfsmenn stefnda, Saga Film ehf., farið inn í bifreiðina og ekki haft frekari spurnir af stefnanda. Telur stefndi að ástæðan fyrir því að stefnandi kom sér fyrir í efstu tröppunum á stiganum hafi verið til að sjá betur yfir fótboltavöllinn þar sem leikurinn var í fullum gangi.

Að því er málsatvik varðar gerir stefndi, Fimleikafélag Hafnarfjarðar, einnig alvarlegar athugasemdir við lýsingu stefnanda á atvikum að slysi því sem hann varð fyrir hinn 23. september 2008. Í fyrsta lagi hafi leik ekki verið lokið þegar slysið varð og enginn straumur fólks út af svæðinu. Stefnandi hafi ekki farið upp í tröppurnar til að víkja sér frá mannmergðinni eins og fullyrt sé í stefnu. Hann hafi klifrað upp í stigann til að sjá betur inn á völlinn. Stefndi, FH, tekur fram að áhorfendapallar í Kaplakrika séu langt frá því svæði sem fjölmiðlamönnum er ætlað til að athafna sig og því eigi engin samskipti að þurfa að vera á milli áhorfenda og tökuliðs sjónvarps eða útvarps. Engin dæmi séu um að tæki eða búnaður á vegum fjölmiðla hafi verið fyrir eða takmarkað umferð um svæðið. Á knattspyrnuleik í Kaplakrika komi að meðaltali 1800 áhorfendur og þeim séu öllum tryggð sæti á til þess gerðum áhorfendapöllum, beggja vegna vallarins. Öryggi áhorfenda sé m.a. tryggt með öflugri gæslu björgunarsveitarmanna og sjálfboðaliða á vegum félagsins og uppfylli þessi gæsla allar kröfur sem gerðar séu við slík mannamót.

Þá uppfylli félagið skilyrði svokallaðs Leyfiskerfis Knattspyrnusambands Evrópu eða EUEFA, sem sé leyfiskerfi er byggist á mjög ströngum öryggiskröfum. Svæðið sé tekið út á hverju vori af sérstökum eftirlitsmönnum á vegum EUEFA og engar athugasemdir hafi nokkru sinni verið gerðar við öryggismál á svæðinu í þessum úttektum. Þrátt fyrir mikinn fjölda iðkenda og áhorfenda sem heimsæki Kaplakrika á ári hverju séu þess engin dæmi að öngþveiti hafi skapast eða hætta vegna fólksfjöldans.

II

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að stefndu beri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni hans sem rekja megi til ofangreinds atburðar þann 23. september 2007. Slysið megi rekja til þess að útsendingarvagn stefnda, Saga Film ehf., hafi verið þannig staðsettur að hann hafi heft eðlilega för manna um svæðið, auk þess sem skort hafi á að nauðsynlegs öryggis væri gætt til að tryggja eðlilega umferð um svæðið. Mikið óðagot hafi verið á starfsmanni stefnda, Saga Film ehf., er hann hratt upp hurðinni að útsendingarvagninum. Um sé að ræða íþróttasvæði þar sem kappleikir fari reglulega fram og almenningur sé hvattur til að koma og horfa á. Af dómaframkvæmd megi ráða að lög 46/1980 og þær reglur og stjórnvaldsákvarðanir sem settar hafi verið í tengslum við þau lög, að því er varðar aðbúnað og öryggi á vinnustöðum, séu lágmarkskröfur sem beri að hafa til hliðsjónar á svona svæðum. Um þetta vísar stefnandi til dómafordæma Hæstaréttar í Hrd. 667/2009 og Hrd. 468/2011. Það sé því hlutverk eiganda og/eða umráðamanns svæðisins, sem í þessu tilfelli sé stefndi FH, að sjá til þess að almenningi sé tryggð hættulaus för um svæðið. Þessari skyldu sinni hafi stefndi, FH, ekki sinnt. Sama skylda til að gæta að öryggi vegfarenda hvíli einnig á hverjum þeim sem í atvinnuskyni komi inn á svæðið hvort sem það sé í sérstöku boði umráðamanns svæðisins eða ekki. Þannig hafi báðum stefndu borið að sjá til þess að gripið væri til allra þeirra ráðstafana sem með sanngirni mátti vænta af þeim, svo dregið yrði úr hættu á slysum, svo sem með því að sjá til þess að athafnasvæði Saga Film væri skýrlega merkt, afgirt og aðgreint frá öðru svæði sem almenningur átti leið um, að stigar og tröppur sem notaðir voru væru búnir viðeigandi fallvörnum og að merkingar væru til staðar sem gæfu til kynna að hurð á sýningarvagni opnaðist út og gæti valdið þeim sem fyrir utan stæðu hættu. Þá bendir stefnandi á að enginn gluggi hafi verið á hurð að sýningarvagni né á þeirri hlið sem sneri að almenningi og því hafi þeim sem í vagninum voru að störfum borið sérstök skylda til aðgæslu í hvert sinn sem hurðin var opnuð. Í tilviki stefndu hafi ekkert af þessu verið gert og hafi það verið beinn orsakavaldur þess slyss sem stefnandi varð fyrir.

Dómkröfur stefnanda sundurliðast svo:

1. Bætur vegna tímabundins tekjutaps, meðaltals mánaðarlaun

á slysdegi 84,830,- í 6 mán. (23/9/07 – 23/3/08) kr. 508,982 2. Þjáningarbætur skv. 3. gr.

180 dagar án rúmlegu x 1,610,- kr. 289,800

3. Bætur fyrir varanlegan miska skv. 4. gr.

9,223,600 x 5% kr. 461,180

4. Bætur fyrir varalega örorku skv. 5.- 8. gr.

2.038.391 x 15,206 x 7% kr. 2,169,704

Samtals kr. 3,445,758

Stefnandi krefst bóta vegna tímabundins tekjutaps á grundvelli 2. gr. laga 50/1993, en samkvæmt mati hinna dómkvöddu matsmanna var stefnandi frá vinnu án þess að vera rúmliggjandi frá 23. september 2007 til 23. mars 2008 eða sex mánuði. Stefnandi kveðst engin laun hafa haft á þessu tímabili, en meðal launatekjur á mánuði m.v. síðustu þrjú tekjuár fyrir slys, að viðbættu lífeyrissjóðsframlagi vinnuveitanda hafi verið 84,830 kr. sem geri 508,982 kr.

Kröfu um þjáningabætur byggir stefnandi á 3. gr. laganna og er miðað við sömu forsendur og að ofan greinir. Bætur fyrir hvern dag sem stefndi var veikur án þess að vera rúmliggjandi séu kr. 1,610,- og hafi þá verið uppfærðar með vísitölu lánskjara eins og hún hafi verið þegar kröfubréf var sent til stefnda í október 2011 eða 7568 stig, sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Kröfu um bætur vegna varanlegs miska byggir stefnandi á 4. gr. laganna. Skv. niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna telji þeir miska stefnanda vegna slyssins nema 5%. Grunnviðmiðunarfjárhæð vegna útreiknings á miska sé kr. 4,000,000,- og hefur hún verið uppfærð miðað við lánskjaravísitölu í október 2011, 7568 stig, sbr. 15. gr. laganna.

Kröfu um bætur fyrir varanlega örorku byggir stefnandi á ákvæðum 5. – 8. gr. laganna. Samkvæmt niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna sé varanlega örorka stefnanda vegna slyssins talin vera 7%. Þar sem stefnandi kveður launatekjur sínar fyrir slysdag haf verið undir lágmarksviðmiðunartekjum skaðabótalaganna kveður hann bótakrafa stefnanda fyrir þennan lið styðjast við lágmarksviðmiðið, sem hafi verið uppfært miðað við lánskjaravísitölu á stöðugleikapunkti 28. mars 2008 (5575 stig) og séu bætur reiknaðar á grundvelli lágmarksviðmiðsins. Stefnandi hafi verið 24 ára og 291 dags gamall við stöðugleikapunkt og sé margfeldisstuðull sbr. 6. gr. laganna því 15,206 stig.

Vaxtakröfu byggir stefnanda á skyldu tjónvalds til að greiða vexti af skaðabótum sbr. 16. gr. laga 50/1993 þannig; af þjáningabótum, miska og tjóns vegna tímabundins tekjutaps, samtals 1,259,872,- frá tjónsdegi, þann 23. september 2007 til 23. mars 2008 en af bótafjárhæðinni allri frá þeim degi til 30. nóvember 2011, eða 30 dögum eftir að stefndi, Saga Film ehf., var krafinn um greiðslu skaðabóta vegna tjóns stefnanda.

Stefnandi krefst dráttarvaxta á grundvelli ákvæðis 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðbætur nr. 38/2001 sbr. 11. gr. sl. og kveður stefnandi upphafstíma dráttarvaxta miðast við að mánuður sé liðinn frá því að stefndi, Saga Film ehf., hafi verið krafinn greiðslu sbr. 3. mgr. 5. sl.

III

Málsástæður og lagarök stefnda, Saga Film ehf.:

Stefnda, Saga Film ehf., byggir sýknukröfu sína á því að slys stefnanda sé ekki að rekja til atvika eða aðstæðna sem stefnda, Saga Film ehf., beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Slysið sé ekki að rekja til saknæms gáleysis stefnda, Saga Film ehf., heldur alfarið að rekja til gáleysislegrar hegðunar stefnanda sjálfs og/eða óhappatilviljunar.

Stefnda, Saga Film ehf., telur að ef tjón stefnanda eða hluti af tjóni stefnanda, verði talið vera að rekja til aðbúnaðar á Kaplakrika í umrætt sinn sé það á ábyrgð meðstefnda FH sem staðarhaldara en ekki stefnda Saga Film ehf.

Stefndi, Saga Film ehf., mótmælir þeirri fullyrðingu stefnanda í stefnu að slysið hafi átt sér stað eftir að leikurinn var yfirstaðinn. Sú málavaxtalýsing fái stuðning af tölvupósti Stöðvar 2, sbr. dskj. 23.

Stefndi Saga Film ehf. mótmælir þeirri lýsingu á atburðum að stefnandi hafi þurft að víkja sér til hliðar og upp í tröppurnar þar sem mikil þvaga hafi myndast við útsendingarbifreiðina. Engin þvaga hafi verið við bifreiðina þegar að starfsmenn stefnda Saga Film ehf. hafi komið út úr bifreiðinni. Þvert á móti þá hafi stefnandi verið sá eini sem hafði stigið upp í tröppurnar og raunar sá eini í næsta námunda við hana. Auk þess hefði hurðin á bifreiðinni ekki slegist í stefnanda ef hann hefði staðið í fyrsta til fjórða þrepi þar sem hún nái einungis yfir efstu þrjú þrepin þegar hún opnist. Af þessu telur stefndi ljóst mega vera að stefnandi hafi staðið í fimmta, sjötta eða sjöunda þrepi þegar að hurðin opnaðist sem samræmist fremur því að hann hafi viljað komast hærra til að sjá betur yfir völlinn en að hann hafi stigið upp til að forðast áhorfendaskara.

Stefndi Saga Film ehf. mótmælir því að útsendingarbifreiðin hafi heft eðlilega för manna um svæðið. Þvert á móti hafi verið nægjanlegt rými fyrir áhorfendur til komast um svæðið og nægjanlegt rými fyrir starfsmenn stefnda Saga Film ehf. til að hlaupa að rafmagnstöflunni við enda vallarins þegar að rafmagnið fór af. Þá er því jafnframt mótmælt sem haldið er fram í stefnu að óðagot hafi verið á starfsmanni stefnda Saga Film ehf. er hann opnaði hurðina á bifreiðinni. Starfsmenn stefnda hafi vissulega verið að flýta sér að koma rafmagninu á og hafi samt í engu farið óvarlega. Auk þess sé ekki mögulegt að skella hurðinni upp af fullum krafti þar sem að á henni sé hurðarpumpa sem takmarki hversu hratt hægt sé að opna og loka hurðinni. Þá sé það alrangt sem haldið sé fram í stefnu að orkukaplar hafi legið óvarðir ofan á jörðinni og að einhver sem fór um svæðið hafi sparkað þeim úr sambandi. Engir kaplar hafi verið óvarðir og ástæða þess að rafmagnið fór af upptökubifreiðinni hafi ekki verið sú að kapall hafi farið úr sambandi heldur að hoppukastali, sem krafðist mikillar orku, hafði verið tengdur inn á sömu rafmagnstöflu og bifreiðin. Orkuþörfin hafi því verið meiri en rafrásin þoldi sem varð til þess að rafmagnið sló út.

Stefnda, Saga Film ehf., mótmælir því að um vinnuslys hafi verið að ræða í skilningi laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Stefnandi hafi ekki verið ekki starfsmaður og hvorki stefnda, Saga Film ehf., né meðstefnda FH hafi verið atvinnurekendur í skilningi laganna. Þá mótmælir stefnda, Saga Film ehf., því jafnframt að kringumstæður hafi verið með þeim hætti í þessu tilviki að kröfur skv. lögum nr. 46/1980 séu lágmarkskröfur. Á þeim stöðum þar sem áhorfendum sé ætlað að vera og fara um verði vissulega að gera kröfu til þess að fyllsta öryggis sé gætt. Hér sé aftur á móti um að ræða stóra vörubifreið sem sé augljóslega ekki staður sem almenningi sé ætluð för um. Bifreiðin sé merkt stefnda Saga Film ehf., á þaki hennar sé stórt loftnet og út úr henni liggi fjöldi kapla. Við hlið bifreiðarinnar hafi verið gámur og upp á gámnum hafi verið aðstaða fyrir fjölmiðlafólk. Telur stefndi, Saga Film ehf., það hafa átt að vera hverjum gegnum og skynsömum manni ljóst að bifreiðin hafi verið í notkun sem útsendingartæki en ekki ætluð sem áhorfendapallur fyrir gesti vallarins. Auk þess bendir stefnda Saga Film ehf. á að svæðið sé í eigu og undir umsjá meðstefnda FH og það hafi því verið á þeirra ábyrgð að tryggja öryggi almennings eins og framast er unnt.

Þá er því sérstaklega mótmælt af hálfu stefnda, Saga Film ehf., sem haldið er fram í stefnu að stigi sá sem settur var við miðja hurðina hafi ekki verið með fallvörn. Eins og sjá megi á myndum af bifreiðinni, sbr. dskj. 22 og dskj. 25, sé handrið meðfram tröppunum vinstra megin. Ekkert handrið sé hægra megin á stiganum, enda væri það ekki hentugt því slíkt handrið myndi takmarka um of hversu mikið væri hægt að opna hurðina. Stefndi, Saga Film ehf., telur að af þessu megi vera ljóst að stefnandi hefði hæglega getað haldið í handrið til hliðar við stigann eða handrið eða handföng á bifreiðinni sjálfri en hafi kosið að gera það ekki og sé það á ábyrgð stefnanda sjálfs.

Stefnandi hafi kosið að klifra upp í stiga á vörubifreið. Hættueiginleikar bifreiða og annarra vélknúinna ökutækja séu almenn vitneskja. Stefnanda hafi því mátt vera ljóst að bifreiðin var hreyfanleg og gæti hæglega færst úr stað, þótt sú hafi ekki verið raunin í þessu tilviki. Um hafi verið að ræða stóra vörubifreið, sem augljóslega hafi verið atvinnutæki, og stefnandi hafi stigið upp í stiga á hlið bifreiðarinnar og hafi því ekki getað séð hvort einhver hafi tekið sér sæti í ökumannssætinu. Stiginn liggi upp að einni af þremur hurðum sem voru á hlið bifreiðarinnar og stefnandi hefði mátt segja sér að það væri sú hurð sem væri í notkun. Stefnandi hafi verið sá eini af hinum fjöldamörgu áhorfendum leiksins sem tók sér stöðu í stiganum en aðrir áhorfendur hafi ekki virst telja stigann hluta af svæði áhorfenda. Byggt á framangreindu telur stefndi Saga Film ehf. að hegðun stefnanda hafi verið varhugaverð og í henni falist áhættutaka. Stefndi Saga Film ehf. telur að tjón stefnanda sé eingöngu að rekja til gáleysislegrar hegðunar stefnanda sjálfs og verði hann því að bera allt tjón sitt sjálfur.

Varakröfu sína byggir stefnda, Saga Film ehf., á því að tjón stefnanda sé að mestu leyti að rekja til aðgæsluleysis stefnanda og ef til vill óhappatilviljunar. Stefnanda eigi því að bera stærstan hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Því til stuðnings vísar stefnda, Saga Film ehf., til sömu málsástæðna og fram koma til rökstuðnings aðalkröfu eftir því sem við á.

Stefndi, Saga Film ehf., krefst þess einnig til vara að frá skaðabótum skuli draga allar greiðslur sem stefnandi kann að hafa fengið, eða eigi rétt á að fá frá þriðja aðila vegna slyssins, svo sem greiðslur úr almannatryggingum, lífeyrissjóðsgreiðslur o.fl., sbr. 2. mgr. 2. gr., 2. mgr. 3. gr., 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Stefndi mótmælir vaxta- og dráttarvaxtakröfu. Stefndi mótmælir vöxtum eldri en fjögurra ára á stefnubirtingardegi sem fyrndum og mótmælir dráttarvöxtum frá fyrri tíma en dómsuppkvaðningardegi.

IV

Málsástæður og lagarök stefnda, Fimleikafélags Hafnarfjarðar:

Aðalkrafa stefnda um sýknu af kröfum stefnanda byggist á því að ekkert orsakasamband sé á milli aðstæðna í Kaplakrika og þess slyss sem stefnandi varð fyrir. Slysið sé heldur ekki að rekja til þess hvernig búið sé að öryggismálum á svæðinu né heldur því hvernig aðstöðu fjölmiðlamönnum sé búin. Ekkert í málinu styðji þá fullyrðingu að þessum hlutum hafi verið ábótavant í Kaplakrika þegar slysið varð.

Stefnda, FH, mótmælir því sem röngu, sem fullyrt sé í stefnu, að útsendingarvagninn hafi verið staðsettur við aðalinngang leikvangsins. Staðsetning hans hafi verið við miðjan völl. Um leið sé það rangt að vagninn hafi heft eðlilega för manna um svæðið. Eðlileg för manna um svæðið beri þá ekki inn á athafnasvæði fjölmiðlanna. Það sé þvert á móti úr leið fyrir þá sem vilja komast sem greiðast út af leikvanginum. Þá sé það einnig rangt að örtröð hafi myndast við útganginn enda hafi leikurinn enn verið í fullum gangi. Ekkert hafi komið fram í málinu sem styðji þá fullyrðingu að slík örtröð hafi myndast eftir þennan leik að mönnum hafi stafað hætta af.

Stefnda, FH, telur þær málsástæður, sem stefnandi setur fram í stefnu sinni og eiga að styðja það að orsakir slyssins megi rekja til aðstæðna á slysstað eða annarra atriða sem stefndi ber ábyrgð á, byggja á rangfærslum um atvik málsins. Hina raunverulegu orsök slyssins megi rekja til þess að stefnandi hafi ákveðið, á eigin spýtur og í heimildarleysi, að príla upp á útsendingarvagninn, til að sjá betur yfir völlinn. Með þessu hafi hann stofnað sér í augljósa hættu. Hann hafi tekið áhættu með athöfnum sínum, sem engan veginn sé hægt að krefjast að stefndi hefði mátt búast við eða koma í veg fyrir. Stefnandi beri því einn ábyrgð á óhappi sínu og geti ekki velt henni á aðra.

Sýknukrafa stefnda, FH, kveður stefnda einnig byggja sjálfstætt á því að hafnað sé mati hinna dómkvöddu matsmanna sem sönnunargagni fyrir meintu tjóni stefnanda. Stefnda, FH, hafi ekki verið aðili að matsmálinu og ekki verið gefinn kostur á því að gæta réttar síns við dómkvaðninguna eða framkvæmd matsins. Stefnda, FH, telur sig því óbundið af niðurstöðu matsins og dómkröfu stefnanda því ósannaða.

Varakrafa stefnda, FH, um lækkun dómkrafna stefnanda byggi á sömu sjónarmiðum og málsástæðum og raktar hafi verið. Stefnda, FH, byggi á því að telji dómurinn að einhverja sök sé að finna hjá stefnda, sem geri hann að einhverju leyti ábyrgan fyrir tjóni stefnanda, hljóti meginsökin samt sem áður að liggja hjá stefnanda sjálfum. Gáleysi hans og áhættutöku verði að langmestu leyti kennt um það hvernig fór.

Stefnda, FH, tekur undir kröfur samstefnda hvað mótmæli við kröfu stefnanda um dráttarvexti varðar og gerir þær að sínum. Stefnda FH tekur, að breyttu breytanda, undir aðrar kröfur, rök og málsástæður samstefnda.

V

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu, svo og V-kk-nf H-kk-nf, formaður aðalstjórnar FH. Skýrslu vitna gáfu Þ-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, starfsmaður Saga Film ehf., og G-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf sem var áhorfandi á leiknum umræddan dag.

Í máli þessu telst sannað að stefnandi féll úr stiga á útsendingarvagni stefnda, Saga Film ehf., sem komið hafði verið fyrir á heimavelli stefnda, Fimleikafélags Hafnarfjarðar, í Kaplakrika, 23. september 2007. Slysið vildi til með þeim hætti að stefnandi stóð í stiga sem festur hafði verið á útsendingarvagninn þegar starfsmenn stefnda, Saga Film ehf., hrundu hurðinni skyndilega upp með þeim afleiðingum að hún rakst á stefnanda sem féll niður á malbikið fyrir neðan. Það telst jafnframt sannað að stefnandi varð fyrir líkamstjóni við fallið.

Fallast ber á samkvæmt gögnum að leik hafi ekki verið lokið þegar umrætt atvik átti sér stað. Við aðalmeðferð málsins kom jafnframt fram, bæði í máli stefnanda og vitnis, að slysið átti sér stað undir lok leiks, þegar örfáar mínútur voru eftir. Um þetta atriði er því ekki ágreiningur.

Stefnandi hefur frá upphafi haldið því fram að hann hafi farið upp í stigann í þeim tilgangi að skjóta sér framhjá mannmergð sem myndast hafi við bifreiðina við lok leiks en ekki til að sjá betur yfir völlinn. Miðað við umfang leiksins er ljóst að mikill mannfjöldi hefur verið viðstaddur og stór hluti áhorfenda í stæðum. Þrátt fyrir það hefur stefnanda hefur ekki tekist að sýna fram á að mannmergð hafi verið við bílinn sjálfan í umrætt sinn og styðja hvorki gögn málsins né framburðir vitna þann framburð stefnanda.

Dómari gekk á vettvang í Kaplakrika með lögmönnum fyrir aðalmeðferðina og skoðaði aðstæður á leikvangi, svo og þá útsendingarbifreið sem málið varðar. Sú vettvangsskoðun leiddi í ljós að bifreiðin var staðsett við miðjan völl umræddan dag og að stefnandi hefði þurft að standa ofarlega í tröppunum, í 5., 6. eða 7. þrepi, til að hurð bifreiðarinnar næði að fella hann með fyrrgreindum afleiðingum. Rennir það stoðum undir það að sækjandi hafi farið upp í tröppurnar til að sjá betur yfir leikvanginn fremur en að skjóta sér undan mannmergð. Hefði stefnandi einungis ætlað að skjóta sér undan fólksþvögu, sem hann kveður hafa verið við bílinn, hefði honum nægt að fara upp í neðri tröppur stigans.

Stefnandi byggir á þeirri málsástæðu að gildissvið laga nr. 46/1980 um aðbúnað og hollustuhætti á vinnustöðum hafi átt við um athafnasvæði Saga Film ehf. á Kaplakrika umræddan dag. Fallist er á þau rök stefnda, Saga Film ehf., að hér sé ekki um vinnuslys að ræða í skilningi laga nr. 46/1980 um aðbúnað og hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Stefnandi var ekki starfsmaður og hvorki stefndi Saga Film ehf. né meðstefndi FH voru atvinnurekendur í skilningi laganna. Því hvíldi engin lagaskylda á stefndu að tilkynna um slysið til Vinnueftirlits, koma upp greinilegum aðvörunum á hurð og/eða afmarka vinnusvæði með girðingum eða með öðrum hætti. Sú háttsemi, að koma ekki fyrir viðvörunarmerkingum á hurð útsendingarbíls og girða svæði hans ekki af, telst ekki saknæm. Þá opnast hurðir bifreiða iðulega út á við og mátti stefnandi ganga út frá því að slíkt gæti gerst, ekki síst vegna þess að lamir hurðarinnar voru utanáliggjandi.

Í stefnu vísar stefnandi einnig til tveggja Hæstaréttardóma, Hrd 667/2009 og Hrd 468/2011 varðandi það að lög nr. 46/1980 hafi að geyma lágmarkskröfur á stöðum þar sem almenningi er ætluð för um, auk starfsmanna. Ekki verður fallist á að tröppurnar upp að bifreiðinni hafi verið svæði sem almenningi var ætluð för um. Um var að ræða rúmlega 12 metra langa vörubifreið, merkta stefnda Saga Film ehf., og stóð 14 metra langt mastur upp úr bifreiðinni, auk þess sem rafmagnskaplar lágu út úr henni. Stefnanda ætti að hafa verið ljóst að útsendingarbifreiðin var ekki hluti þess svæðis sem ætlað var áhorfendum og virðast aðrir gestir á leiknum ekki hafa metið aðstæður svo.

Aukinheldur hefur ekki verið sýnt fram á að bifreiðin hafi verið hættuleg þar sem hún var staðsett. Verður ekki fallist á það með stefnanda að stefndi, Saga Film ehf., hafi mátt gera ráð fyrir að fólk klifi upp í stigann, jafnvel þótt fjöldi manns væri staddur á knattspyrnuleiknum í umrætt sinn.

Fram hefur komið að stefnda, Saga Film ehf., og stefnanda greinir á um hvort stiginn hafi verið búinn fallvörn umræddan dag. Fyrir dómi kvaðst stefnandi ekki reka minni til þess að handrið hafi verið fest á stigann á slysdegi. Samkvæmt vitnisburði Þ-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef var það ávallt fyrsta verk starfsmanna Saga Film, er þeir mættu á svæðið, að setja handriðið á stigann og hafi handriðið verið geymt inni í bílnum þegar það var ekki í notkun. Telst ósannað að handrið hafi ekki verið fest á stigann umræddan dag.

Þá fellst dómurinn heldur ekki á að slys stefnanda megi að einhverju leyti rekja til gáleysis starfsmanna stefnda, Saga Film ehf. Í því felst ekki saknæm háttsemi að opna dyr á atvinnutæki sínu, jafnvel þótt hurðinni hafi verið svipt upp í flýti þegar rafmagn fór úr sambandi í miðri sjónvarpsútsendingu. Ekki er hægt að gera þá kröfu til starfsmanna Saga Film að þeir hefðu mátt búast við eða ganga út frá því að áhorfendur stæðu fyrir utan dyr bifreiðarinnar, enda áttu þeir því ekki að venjast.

Við mat á eigin sök stefnda verður að líta til þess að stefnandi tók ákveðna áhættu með því að taka sér stöðu í tröppum vörubifreiðar sem augljóslega var ekki hluti af svæði áhorfenda. Hafa gögn máls og vitnisframburðir ekki fært sönnur á að hann hafi verið knúinn til þess að klífa upp í stigann, heldur hafi hann gert það af eigin frumkvæði og á eigin áhættu.

Því telst það ósannað að slys stefnanda megi rekja til gáleysis starfsmanna, athafnaleysis eða annarra atvika sem stefndi, Saga Film ehf., beri bótaábyrgð á.

Samkvæmt framansögðu ber að sýkna stefnda, Saga Film ehf., af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Stefnandi byggir einnig á því að stefndi, FH, beri ábyrgð sem eigandi og eftirlitsaðili svæðisins. Slysið hafi orðið á knattspyrnuleik sem stefndi, FH, hafi hvatt almenning til að sækja og skort hafi á að nauðsynlegs öryggis væri gætti til að tryggja eðlilega umferð um svæðið.

Eins og að framan greinir hefur ekki verið sýnt fram á að umferð um svæðið hafi verið með þeim hætti að öryggi manna hafi verið hætta búin. Fram kom í máli vitnisins V-kk-ef H-kk-ef að fimm útgönguleiðir eru af svæðinu og 15-20 manns sáu um gæslu á svæðinu á vegum stefnda FH umræddan dag. Einnig kom fram að FH uppfyllir skilyrði Leyfiskerfis Knattspyrnusambands Evrópu, EUEFA, og hafði staðist öryggiskröfur sambandsins sem gerir árlega úttekt á svæðinu. Ekkert er fram komið í málinu því til stuðnings að eftirliti umræddan dag hafi verið ábótavant eða að umferð manna hafi gengið ógreiðlega fyrir sig. Það verður að vera orsakasamband á milli athafna eða athafnaleysis stefnda og tjónsins og hefur í máli þessu ekki verið sýnt fram á að svo hafi verið.

Að virtum atvikum og aðstæðum í málinu, samkvæmt framansögðu, er það niðurstaða dómsins að ekki séu næg efni til að líta svo á að slys stefnanda megi rekja til gáleysis af hálfu stefnda eða starfsmanna hans, sem stefndi beri bótaábyrgð á. Að öllu virtu verður að telja slysið stafa af óhappatilviljun eða óvarkárni stefnanda sem stefndi ber ekki ábyrgð á.

Samkvæmt framansögðu ber að einnig að sýkna stefnda, Fimleikafélag Hafnarfjarðar, af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Með hliðsjón af ofangreindum úrslitum málsins verður stefnandi dæmdur til að greiða stefndu hvorum fyrir sig málskostnað og þykir hann hæfilega ákveðinn 350.000 krónur til hvors fyrir sig.

F-kk-nf H. A-kk-nf kvað upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndu, Fimleikafélag Hafnarfjarðar og Saga Film ehf., eru sýknuð af kröfum stefnanda, V-kk-ef E-kk-ef S-kk-ef, í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu, Fimleikafélagi Hafnarfjarðar og Saga Film ehf., hvorum fyrir sig 350.000 krónur í málskostnað.

F-kk-nf H. A-kk-nf