E-8102/2009

Mál þetta, sem dómtekið var miðvikudaginn 9. nóvember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Nýja Kaupþingi banka hf., nú Arion banka hf., kt. 000000-0000, Borgartúni 19, Reykjavík, með stefnu, birtri 13. júní 2009, á hendur Ægisgötu 7 ehf., kt. 000000-0000, Miðbraut 36, Seltjarnarnesi.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð kr. 8.958.786, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6.gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 14.04. 2009 til greiðsludags. Þá er krafizt málskostnaðar að mati dómsins.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að mati dómsins.

II

Málavextir

Stefnandi kveður kröfuna vera vegna uppsafnaðrar yfirdráttarskuldar á tékkareikningi stefnda í útibúi bankans, en reikningnum hafi verið lokað hinn 31.03. 2009 vegna brota stefnda á reglum um reikningsviðskipti, og hafi uppsafnaður yfirdráttur stefnda þá numið samtals kr. 8.958.786.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi lýsir kröfu sinni svo, að hún sé vegna uppsafnaðrar yfirdráttarskuldar á tékkareikningi stefnda nr. 70011 í útibúi stefnanda nr. 0327, sbr. dskj. nr. 3. Stefndi hafi gerzt brotlegur við reglur um reikningsviðskipti, og hafi nefndum reikningi verið lokað þann 31.03. 2009. Hafi uppsafnaður yfirdráttur stefnda þá numið samtals kr. 8.958.786, sem sé stefnufjárhæð þessa máls. Þrátt fyrir innheimtutilraunir hafi skuldin ekki fengist greidd af stefnda.

Með heimild í lögum nr. 125/2008 hafi Fjármálaeftirlitið tekið þá ákvörðun að taka yfir vald hluthafafundar Kaupþings banka hf., kt 000000-0000, og víkja stjórn bankans og skipa skilanefnd yfir hann. Ákvörðun þessi sé dagsett 9. október 2008. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins, dags. 22. október 2008, hafi Fjármálaeftirlitið tekið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda Kaupþings banka hf. til Nýja Kaupþings banka hf.

Stefnandi vísar, kröfum sínum til stuðnings, til almennra reglna kröfuréttarins og meginreglna samningaréttarins um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga, en reglur þessar fái m.a. stoð í lögum nr. 7/1936. Þá er vísað til 4. gr. laga nr. 94/1933, en skv. þeirri grein sé útgefandi tékka skuldbundinn til að hafa til umráða fé hjá greiðslubanka, sem honum sé heimilt, samkvæmt samningi við greiðslubankann, að ráðstafa með tékka. Krafa um málskostnað byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991. Um dráttarvexti vísast til III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur, sbr. 10. tl. 3. mgr. 2. gr. l. nr. 50/1988, og beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda við ákvörðun málskostnaðar. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991 og um aðild til 100. gr. a. 1. nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins 22.10. 2008.

Málsástæður stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því, að hann hafi ekki stofnað til skuldar á tékkareikningi nr. 70011. Enginn á vegum stefnda hafi haft prókúruumboð á þennan reikning og getað skuldfært hann. Þá hafi aldrei verið unnt að gefa út tékka á reikninginn, þar sem aldrei hafi verið afhent tékkhefti á hann. Fullyrði stefndi, að það hafi verið starfsmenn stefnanda, sem hafi skuldfært reikninginn, og það sé alfarið á ábyrgð stefnanda sjálfs.

Málsatvik séu í raun þau, að stefndi hafi verið að byggja raðhús að Litlakrika 68-74 og einbýlishús að Stórakrika 38 í Mosfellsbæ, og hafi framkvæmdirnar verið fjármagnaðar af Kaupþingi banka hf. Upphaflegur lánasamningur hafi verið að fjárhæð kr. 165.000.000, en stefnandi hafi aldrei uppfyllt þann lánasamning, heldur hafi hann einungis lánað kr. 147.000.000, þrátt fyrir að tryggingar væru settar að verðmæti vel á fjórða hundrað milljónir. Í upphafi hafi verið settar eftirfarandi tryggingar:

l. Tryggingarbréf, útg. 22. marz 2007, að fjárhæð kr. 200.000.000, tryggt með 1. veðrétti í Litlakrika 68-74.

2. Tryggingarbréf, útg. 20. marz 2007, að fjárhæð kr. 10.000.000, tryggt með 7. veðrétti og uppfærslurétti í fasteigninni Miðbraut 36, Seltjarnarnesi.

3. Tryggingarbréf, útg. 18. marz 2007, að fjárhæð kr. 10.000.000 tryggt með 5. veðrétti í Viðarási 19, Reykjavík. Tryggingarbréf þetta hafi síðar verið fært á Miðbraut 36, Seltjarnarnesi.

Síðar hafi verið bætt við eftirtöldum tryggingum:

1. Handveði í vörzlusafni G-kk-ef R-kk-ef, eiganda stefnda, í Kaupþingi banka hf. nr. 468832, en á því tímamarki hafi eignir safnsins verið kr. 66.310.355.

2. Handveði í vörzlusafni Reykjakots ehf., en það félag sé í eigu G-kk-ef R-kk-ef og konu hans, G-kvk-ef J-kvk-ef, í Kaupþingi banka hf. nr. 527009, en eignin hafi á veðsetningardegi numið kr. 59.779.625.

Með glæfralegri fjármálastarfsemi Kaupþings banka hf. og annarra fjármálafyrirtækja á Íslandi hafi rýrnað mjög þau veð, sem sett höfðu verið til tryggingar, og hafi það leitt til mikils tjóns fyrir stefnda og eigendur hans. Eignir hafi rýrnað í verði, jafnt fasteignir sem vörzlusöfn, á meðan skuldir, sem gengistryggðar voru, hafi hækkað verulega.

Stefndi telji sig hafa orðið fyrir verulegu tjóni vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi forsvarsmanna og starfsmanna Kaupþings banka hf., sem leitt hafi til verulegrar rýrnunar á eignum stefnda og þeim tryggingum, sem settar höfðu verið af eigendum stefnda og félagi í þeirra eigu. Þá telji stefndi, að stefnandi hafi vanefnt upphaflegan lánasamning með því að greiða aldrei út að fullu umsamið lán. Telji stefndi tjón sitt nema mun hærri fjárhæð en stefnandi krefjist í máli þessu. Krefjist stefndi þess, ef talið verði, að á réttmætan hátt hafi verið stofnað til skuldar þeirrar, sem verið sé að krefja um í máli þessu, að kröfur hans komi þeim til skuldajöfnunar, og því beri að sýkna hann. Áskilji stefndi sér rétt

3

til að höfða sjálfstætt mál til innheimtu skaðabóta fyrir því, sem umfram verði. Stefndi telji, að stefnandi þessa máls hafi tekið yfir bæði réttindi og skyldur Kaupþings banka hf. varðandi viðskipti aðilanna og verði að sæta þeim mótbárum, sem stefndi hefði getað haft uppi gagnvart Kaupþingi banka hf. og taka á sig þá ábyrgð sem Kaupþing banki hf. hafi borið í viðskiptasambandi þeirra.

IV

Forsendur og niðurstaða

H-kvk-nf H-kvk-nf, forstöðumaður þjónustuvers Arion banka og fyrrum aðstoðarútibússtjóri hjá útibúi bankans í Hafnarfirði, gaf skýrslu fyrir dómi.

Kröfur stefnanda eru vegna yfirdráttarskuldar á tékkareikningi. Stefndi byggir sýknukröfu sína á því annars vegar, að hann hafi ekki stofnað til skuldarinnar á reikningum og hins vegar, að hann eigi kröfur á hendur stefnanda til skuldajafnaðar.

H-kvk-nf H-kvk-nf skýrði m.a. svo frá fyrir dómi, að umræddur reikningur nr. 70011 hefði ekki verið veltureikningur hjá fyrirtæki stefnda, heldur hefði hann verið stofnaður utan um framkvæmd, þannig að enginn prókúruhafi hafi verið að honum. Stefndi hafi sótt um framkvæmdalán til þess að ljúka byggingum í Mosfellsbæ, sem fyrirtækið hafi verið að reisa þar. Stefndi hafi lagt fyrir bankann sundurliðaða kostnaðaráætlun vegna framkvæmdanna, og hafi verið samþykkt að veita honum yfirdráttarlán af þessum reikningi til þess að mæta þeim kostnaði. Framkvæmdin hafi síðan verið sú, að fyrirsvarsmaður stefnda, G-kk-nf R-kk-nf, kom með reikninga vegna framkvæmdanna til vitnisins, sem fór yfir þá og bar saman við framkvæmdaáætlunina. Ef fjárhæðir stemmdu fór vitnið með reikningana til gjaldkera og bað um að þeir yrðu greiddir. Ef reikningarnir voru hærri en viðkomandi gjaldaliður í kostnaðaráætluninni greiddi stefndi mismuninn. Lánveiting þessi hafi tengzt gengistryggðu láni, sem stefndi tók áður og lagði fram tryggingar fyrir. Vegna breytinga á fjármálamarkaði hækkaði japanska jenið, sem samningurinn tengdist, svo mikið, að lánið var orðið hærra en tryggingarnar, og var þá farið fram á viðbótartryggingar. Í framhaldi af því fékk stefndi umdeilt lán.

Eins og vitnið lýsti tilurð umdeilds reiknings þykir ljóst, að hann var stofnaður með fullri vitund og samþykki stefnda, og sá yfirdráttur, sem myndaðist á reikningnum, kom til af því að greiddir voru reikningar að beiðni stefnda með láni hjá bankanum. Er því ekki fallizt á fyrri málsástæðu stefnda.

Síðari málsástæða stefnda lýtur að skuldajafnaðarkröfu, sem stefndi telur sig eiga á hendur stefnanda. Af málatilbúnaði stefnda í greinargerð, virðist sem sú krafa sé skaðabótakrafa vegna meints tjóns stefnda sem leitt hafi af saknæmri og ólögmætri háttsemi fyrirsvarsmanna og starfsmanna Kaupþings banka hf., þannig að eignir stefnda og tryggingar hafi rýrnað verulega.

Af málatilbúnaði stefnanda verður ekki ráðið, hvert meint tjón hans sé eða á hvern átt það verður rakið til saknæmrar eða ólögmætrar háttsemi starfsmanna bankans. Kemur skuldajafnaðarkrafa því þegar af þeim sökum ekki til álita til sýknu í máli þessu. Með því að stefndi hefur ekki uppi aðrar varnir til stuðnings kröfu sinni, verður krafa stefnanda tekin til greina, eins og hún er fram sett. Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn kr. 400.000, þar með talinn virðisaukaskattur af málflutningsþóknun.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Ægisgata 7 ehf., greiði stefnanda, Arion banka hf., kr. 8.958.786, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 14.04. 2009 til greiðsludags og kr. 400.000 í málskostnað.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf