S-528/2008

Málið, sem var dómtekið 21. maí, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 21. apríl sl., á hendur Ö-kvk-þgf S-kvk-þgf Á-kvk-þgf, kt. (...), Hjallavegi 11, Keflavík, „fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa þriðjudaginn 4. september 2007 ekið bifreiðinni RD-593 undir áhrifum slævandi lyfja og ávana- og fíkniefna, óhæf til að stjórna henni örugglega á bifreiðastæði við Smáralind í Kópavogi, með þeim afleiðingum að hún lenti á bifreiðinni DX-082 sem var kyrrstæð í bifreiðastæði við í Hagkaup í Smáralind.

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 44. gr., og 1., sbr. 2. mgr., 45. gr. a, sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50,1987, sbr. 5. gr. laga nr. 66, 2006.“

Í ákæru er þess krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006.

Við þingfestingu málsins 5. maí sl. kvaðst ákærða játa að hafa verið ökumaður bifreiðarinnar RD-593 á þeim tíma sem greint er í ákæru og að hún hafi ekið utan í bifreiðina DX-082 eins og greint er í ákæru. Að öðru leyti neitaði hún því sem henni er gefið að sök.

Ákærða krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins en verði hún sakfelld þá krefst hún vægustu refsingar sem lög frekast leyfa svo og þess að hún verði ekki svipt ökurétti. Ennfremur krefst verjandi hennar málsvarnarlauna sér til handa.

I.

Í frumskýrslu lögreglu vegna þessa máls, dags. 5. september 2007, segir að lögreglumenn, sem staddir voru á Breiðholtsbraut, hafi fengið tilkynningu frá fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra um að fara að Hagkaupum í Smáralind vegna umferðaróhapps þar fyrir utan. Þegar lögreglumennirnir hafi verið komnir á Dalveginn við Smáratorg hafi borist önnur tilkynning frá fjarskiptamiðstöðinni um að annar ökumaðurinn hafi yfirgefið vettvang og hafi reynt að aka niður tilkynnanda. Var frá því greint að bifreiðinni væri ekið vestur Fífuhvammsveg. Lögreglumaður, sem staddur var á Fífuhvammsvegi, hafi lagt bifreið sinni við strætóskýli og hafi kveikt á forgangsljósum. Stöðvaði ökumaður bifreiðarinnar RD-593 sína bifreið fyrir aftan lögreglubifreiðina.

Í skýrslunni stendur að ökumaður, ákærða í þessu máli, hafi verið í mjög annarlegu ástandi. Hún hafi ekki getað staðið kyrr, hafi talað óskýrt og hafi virst liggja á. Sjáöldur hennar hafi verið samandregin en ekki hafi fundist af henni áfengislykt. Hafi hún sagst hafa ekið utan í bifreið fyrir utan Smáralind en hafi látið eigandann vita. Þar sem hún hafi verið sein á fund hjá Fangelsismálastofnun hafi hún yfirgefið vettvang.

Á vettvangi árekstursins við Smáralind hafi hist fyrir ökumaður þeirrar bifreiðar sem skemmdist og hafi ákærða æst sig svo mikið við að sjá ökumanninn að að mati lögreglu var ekki unnt að rannsaka málið með ákærðu á vettvangi og því farið með hana á lögreglustöð. Þar hafi fíkniefnapróf, sem ákærða gekkst undir, sýnt veika svörun við kannabis og hafi ákærða játað að hafa neytt amfetamíns helgina fyrir atburðinn og kannabis þremur vikum áður.

Í frumskýrslu lögreglu stendur ennfremur að læknir hafi komið á lögreglustöðina og framkvæmt klínískt próf á ákærðu og hafi það verið hans mat að hún væri ekki í ökuhæfu ástandi. Á sama tíma voru tekin blóð- og þvagsýni af ákærðu. Í matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 11. nóvember 2007, segir að í þvagi hafi fundist amfetamín, benzódíazepín, metýlfenídat, morfín, orfenadrín og tetraýdrókannabínólsýra. Í blóði hafi mælst alprazolam 16 ng/ml og orfenadrín 26 ng/ml. Amfetamín, metýlfenídat, morfín og tetrahýdrókannabínól hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóði.

II.

Fyrir dómi bar ákærða að hún hefði þann 4. september sl. ekið bifreiðinni RD-593 á bifreiðastæði í Smáralindinni þannig að hún hefði lent utan í bifreiðinni DX-082. Þar sem lyf hefðu mælst í henni taldi hún ljóst að hún hefði tekið einhver lyf að læknisráði áður en ökuferðin hófst. Kvaðst hún hafa neytt lyfja í mörg ár og því væru þau lengi að fara úr líkama hennar. Ákærða kvaðst hafa lent í bílslysi í mars 2004 og sé öryrki af þeim sökum. Frá þeim tíma hafi hún tekið lyf til að draga úr bakverkjum. Hún taki verkjalyf, vöðvaslakandi og kvíðastillandi lyf sem hún tilgreindi nánar.

Þar sem langt sé síðan atburðurinn 4. september sl. varð og þar sem hún taki lyfin daglega sagðist hún ekki geta sagt til um það hversu löngu áður en akstur hófst hún hafi tekið lyfin. Hún kvaðst hafa tekið einhver efni önnur en lyf að læknisráði nokkrum dögum áður. Henni hafi þó fundist einkennilegt að þessi efni fyndust í blóði hennar þar sem hún hafi ekki reykt kannabis í langan, langan tíma. Hún kvaðst gera ráð fyrir því að lyfin væru þríhyrningsmerkt.

Hún kvað það rétt að hún hefði ekið utan í bíl. Hún hafi síðan beðið lengi eftir því að ökumaður þeirrar bifreiðar kæmi út úr Smáralindinni. Hún hefði verið búin að fylla út tjónaskýrslu og afhenda ökumanni sem var kona. Jafnframt að gefa henni símanúmer sitt og númerið á bíl sínum. Hún kvaðst hafa verið að flýta sér þar sem hún hefði átt að vera komin á fund hjá Fangelsismálastofnun þar sem hún hafi ætlað að sækja um samfélagsþjónustu. Ákærða staðfesti að læknir hefði komið á lögreglustöðina og tekið blóðsýni úr henni.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf, dósent í eiturefnafræði við læknadeild Háskóla Íslands, staðfesti matsgerð, dags. 12. nóvember 2007, sem lögð hefur verið fram í málinu. Í henni kemur fram hvaða efni fundust í blóðsýni sem tekið var úr ákærðu þann 4. september 2007. Vitnið bar að þau gildi af alprazolam og orfenadrín sem fundist hefðu í blóði ákærðu væru eðlileg og samrýmdust því að efnin hefðu verið tekið í lækningalegum skömmtum við venjulega meðferð. Hann bar að hætt væri að þríhyrningsmerkja lyf. Hins vegar hafi a-hk-nf verið þríhyrningsmerkt áður fyrr og einnig orfenadrín þótt hann hafi ekki viljað fullyrða um það efni.

Vitnið bar að töluverðar rannsóknir hefðu verið gerðar á áhrifum alprazolams og þeim þáttum sem skipti máli við akstur, eins og til dæmis samhæfingu hreyfinga, athygli, viðbragðsflýti og fleiri viðbrögðum, og það hafi verið borið saman við díasepam. Í ljós hafi komið að alprazolam hafi miklu, miklu meiri sljóvgandi verkun en díasepam í jafngildum skömmtum, um það bil tíu til tuttugu sinnum meiri áhrif.

Vitnið kvaðst ekki hafa fundið neinar rannsóknir sem byggjandi hafi verið á varðandi áhrif lyfsins orfenadríns á þá þætti sem skipti máli við akstur. Ekki hafi fundist neinar rannsóknir þar sem það lyf hafi verið borið saman við verkun alkóhóls en samanburður við það sé grunnurinn í öllum samanburði af þessu tagi.

Vitnið bar að milliverkan væri milli lyfjanna. Það væri almenn regla að lyf sem hafi slævandi verkun á miðtaugakerfið auki verkun hvert annars. Sá sem myndi þol gegn alprazolami myndi þol gegn öllum lyfjum af flokki benzódíazepínsambanda en ekki gegn orfenadríni. Hins vegar sé óvarlegt að fullyrða um milliverkun milli orfenadríns og alprazolams.

Fullyrðingu sína í matsgerðinni um að gera megi ráð fyrir að ökumaður hafi ekki verið fær um að stjórna bifreiðinni sökum slævandi áhrifa alprazolams byggi matsmaður á því gildi lyfsins sem fundist hafi í blóðsýninu, þ.e.a.s. niðurstöðum mælinganna. Að sögn vitnisins geta þeir sem neyta þessara lyfja myndað mikið þol gegn þeim. Lyfið hafi áhrif á aksturshæfni flestra einstaklinga á fyrstu vikum neyslu og séu þau áhrif töluvert meiri en nemi áhrifum af 0,5‰ af alkóhóli. Hins vegar myndist þol gegn verkunum lyfja af flokki benzódíazepína þannig að á engan hátt sé hægt að fullyrða eindregið að ökumaður hafi ekki verið fær um að stjórna bifreið örugglega hafi hann neytt lyfsins lengi.

Það sé vel þekkt þegar fólk neyti lyfja samfleytt svo mánuðum skipti að nægilegt þol myndist gegn verkun þessara lyfja séu þau tekin í venjulegum lækningalegum skömmtum þannig að það hafi ekki áhrif á aksturshæfni neytendanna. Hins vegar hverfi þol sem menn hafi myndað fyrir lyfi á nokkrum vikum sé reglubundinni neyslu þess hætt. Þetta geti verið einstaklingsbundið. Fullt þol gegn benzódíazepíni myndist á tveimur til þremur mánuðum. Hann bar að það tæki allmargar klukkustundir fyrir efnið að hreinsast úr líkamanum en ekki marga daga nema þess hefði verið neytt í mjög stórum skömmtum.

Af þeim efnum sem hafi fundist í blóði ákærðu séu amfetamín og metýlfenídat virk efni en tetrahýdrókannabínólsýra sé umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls og sýran sé óvirk. Öruggt sé að finnist amfetamín í blóði eða þvagi manns þá stafi það af neyslu amfetamíns. Aðrar orsakir geti ekki verið fyrir því að það finnist í líkamanum, svo sem til dæmis neysla rítalíns.

Vitnið bar að einungis það efni sem finnist í blóði manns hafi áhrif á aksturshæfni hans. Ekki sé hægt að segja að einhver sé undir áhrifum lyfja sem finnist í þvagi. Vitað sé að finnist efni í þvagi hljóti þau að vera í agnarlitlu magni í blóði því þvagið myndist úr blóðinu. Hins vegar séu ákveðin neðri mörk af magni lyfja í blóði sem geti haft áhrif á aksturshæfni. Rannsóknastofan stilli næmi mælingaaðferða sinna þannig að ekki sé leitað að einhverju sem hafi ekki nein áhrif. Vitnið bar að kannabisefni geti fundist í þvagi í átta vikur eftir að þess er neytt en venjulega hafi það hreinsast úr líkamanum á einni til tveimur vikum.

Vitnið G-kk-nf S-kk-nf, lögreglumaður, kvaðst hafa verið staddur á Dalvegi í Kópavogi þegar hann hafi heyrt í talstöðinni að það hefði orðið umferðaróhapp við Smáralind og annar ökumaðurinn væri að fara af vettvangi. Þar sem hann nálgist gatnamót Dalvegar og Fífuhvammsvegar og þar sem ökumaður sé á leið af vettvangi detti honum í hug að ökumaður muni aka inn á Fífuhvammsveginn í átt að lögreglubílnum. Því leggi hann lögreglubílnum við strætóskýli í þeirri götu. Örstuttu síðar sé umræddum bíl ekið í átt til lögreglumannsins og hann stöðvi bílinn. Ökumaður sé ung kona sem komi út úr bílnum og gangi á móti lögreglunni töluvert upprifin, æst, talsvert ör, með símann í höndunum. Hann tilkynni henni af hverju hún sé stöðvuð og hafi hún sagst vita af því en hún sé svo tímanaum að hún megi ekki vera að því að bíða eftir lögreglu þar sem að hún eigi að vera á fundi í Fangelsismálastofnun. Hann hafi varla verið byrjaður að ræða við ökumann þegar annar lögreglubíll komi, og hafi afskiptum hans af málinu þá lokið.

Vitnið Ó-kk-nf M-x-x A-x-x, lögreglumaður, sem ritaði lögregluskýrslu, kom fyrir dóm. Hann kvaðst hafa verið staddur á Breiðholtsbraut þegar tilkynning barst um fjarskipti um umferðaróhapp á bifreiðastæði fyrir utan Smáralind. Þegar lögregla hafi komið þangað hafi annar ökumaðurinn ekki verið á staðnum. Skömmu síðar hafi þeir fengið aðra tilkynningu um að annar lögreglumaður, vitnið G-kk-nf, hafi stöðvað bifreiðina sem ekið var af vettvangi á Fífuhvammsvegi. Á þessu stigi hafi verið óljóst hvað hafi átt sér stað. Þeir hafi því ekið beint á Fífuhvammsveginn og hafi beðið með að ræða við fólkið við Smáralind. Þeir hafi síðan rætt við G-kk-þf þar sem hann hafi haft afskipti af konunni, ákærðu í þessu máli. Vitnið kvaðst hafa veitt því athygli að hún hafi verið í annarlegu ástandi. Kvaðst vitnið þekkja vel einkenni sem fólk undir áhrifum fíkniefna sýni og hafi konan greinilega borið þau einkenni. Hún hafi öll verið á iði, hafi verið óðamála og hafi sagst þurfa að flýta sér á einhvern fund. Hafi verið tekin ákvörðun um að handtaka hana til þess að fara með hana á lögreglustöð í Kópavogi.

Ákærða hafi sagt lögreglunni að hún hafi óvart ekið utan í bifreiðina þar sem hún hafi verið að flýta sér á fundinn. Til þess að átta sig á hvað hefði gerst var farið með hana á vettvang óhappsins í Smáralind. Þar hafi hún hitt eiganda hins ökutækisins og hafi ákærða æst mjög upp við að sjá hana þannig að ekki hafi verið hægt að hafa þær báðar á vettvangi. Hafi því verið farið með ákærðu á lögreglustöð í Kópavogi.

Þeirri bifreið, sem ekið var á, hafi verið lagt nálægt brunahana og hafði hún við áreksturinn rekist í hann og voru á henni dældir eftir brunahanann. Ennfremur voru ummerki um að ekið hefði verið aftan á bifreiðina. Ákærða hafi viðurkennt að hafa ekið utan í bílinn. Hún hafi gefið þá skýringu á því að hafa yfirgefið vettvang að hún væri orðin of sein á fund í fangelsismálastofnun. Hafi hún sagst hafa útfyllt blað til þess að gefa hinum ökumanninum til kynna að það hefði verið hún sem hefði ekið utan í bílinn og síðan myndu þær leysa málið síðar.

Á lögreglustöðinni í Kópavogi hafi verið beðið eftir lækni sem hafi átt að gera klínískt próf á ákærðu en vitnið vissi ekki hvort prófið var gert. Ákærða hafi verið í annarlegu ástandi, hafi verið öll á iði og í miklu uppnámi og hafi sjáöldrin verið samandregin. Lögreglumaðurinn mundi ekki hvort það hefði verið hann eða einhver annar sem gerði fíkniefnapróf á ákærðu en taldi að það hefði verið varðstjóri. Vitnið bar að ákærða hefði viðurkennt einhverja neyslu en mundi ekki hvort ákærða hefði talað um neyslu læknislyfja.

Niðurstaða.

Við þingfestingu málsins 5. maí sl. kvaðst ákærða játa að hafa verið ökumaður bifreiðarinnar RD-593 á þeim tíma sem greindur er í ákæru og að hún hafi ekið utan í bifreiðina DX-082. Að öðru leyti neitaði hún því sem henni er gefið að sök. Hún hefur því neitað að hafa verið undir áhrifum slævandi lyfja og ávana- og fíkniefna þannig að hún hafi verið óhæf til að stjórna bifreiðinni örugglega.

Í matsgerð, dags. 12. nóvember 2007, sem J-kk-nf K-kk-nf, dósent í eiturefnafræði, staðfesti fyrir dóminum, kemur fram að í blóði ákærðu hafi fundist alprazolam 16 ng/ml og orfenadrín 26 ng/ml. Önnur efni hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóðinu. Í þvagi hafi verið amfetamín, benzódíazepín, metýlfenídat, morfín, orfenadrín og tetrahýdrókannabínólsýra.

Ákærða bar fyrir dómi að hún hafi, vegna afleiðinga slyss sem hún hafi orðið fyrir í mars 2004, tekið verkjalyf, og vöðvaslakandi og kvíðastillandi lyf daglega. Þessu til stuðnings lagði hún fram útprent af lyfjasögu sinni sem fengið var hjá Landlæknisembættinu. Ekki þykir ástæða til að véfengja að ákærða taki reglulega þau lyf sem koma fram á yfirliti Landlæknisembættisins. Samkvæmt vitnisburði J-kk-ef K-kk-ef geta þeir sem neyta reglulega þeirra efna sem fundust í blóði ákærðu, alprazolams og orfenadríns, í lækningalegum skömmtum myndað það mikið þol fyrir áhrifum þeirra að á engan hátt sé hægt að fullyrða eindregið að ökumaður hafi ekki verið fær um að stjórna bifreið örugglega hafi hann neytt lyfsins lengi. Taldi vitnið jafnframt óvarlegt að fullyrða nokkuð um milliverkun milli orfenadríns og alprazolams. Af niðurstöðum matsgerðar þykir því ekki hægt að fullyrða að ákærða hafi verið þannig á sig komin af neyslu alprazolams og orfenadríns við akstur RD-593 á þeim tíma sem í ákæru greinir að hún hafi ekki verið fær um að stjórna ökutæki örugglega.

Lögreglumennirnir Ó-kk-nf M-x-x A-x-x og G-kk-nf S-kk-nf báru báðir að ákærða hefði verið ör, óðamála og öll á iði þegar þeir höfðu afskipti af henni. Ó-kk-nf bar ennfremur að sjáöldur hennar hefðu verið samandregin. Framburður lögreglumannanna einn og sér getur ekki heldur verið nægur til þess að slá megi því föstu að ákærða hafi ekki verið fær um að stjórna ökutæki örugglega vegna neyslu slævandi lyfja en klínískt próf, sem kann að hafa verið lagt fyrir ákærðu á lögreglustöðinni þegar læknir kom til að draga úr henni blóðsýni, var ekki lagt fram í málinu. Verður ákærða því ekki sakfelld fyrir að hafa brotið gegn 44. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Hins vegar fundust í þvagi ákærðu ávana- og fíkniefni sem eru bönnuð á íslensku yfirráðasvæði. Í 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987 segir að mælist ávana- og fíkniefni, sem eru bönnuð á íslensku yfirráðasvæði, í blóði eða þvagi ökumanns teljist hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega. Vegna þessa orðalags lagaákvæðisins og þess að amfetamín, metýlfenídat og tetrahýdrókannabínólsýra fundust í þvagi ákærðu verður, þrátt fyrir fullyrðingu hennar þess efnis að hún hafi ekki verið óhæf til að stjórna ökutækinu, sem fær stoð í orðalagi í matsgerð, engu að síður að sakfella ákærðu fyrir að hafa verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæf til að stjórna ökutæki þriðjudaginn 4. september 2007.

Ákærða er fædd í janúar 1984. Þegar hún var 19 ára, í febrúar 2003, var hún sakfelld fyrir þjófnað og fjársvik og dæmd í 60 daga skilorðsbundið fangelsi. Í apríl sama ár var hún aftur sakfelld fyrir þjófnað en ekki gerð sérstök refsing. Í apríl 2005 var ákærða sakfelld fyrir að hafa valdið líkamstjóni með ógætilegum og hröðum akstri og var þá dæmd til greiðslu sektar og sviptingar ökuréttar. Í desember 2006 var ákærða sakfelld fyrir þjófnað, gripdeild, minni háttar líkamsárás og brot gegn umferðarlögum og var þá dæmd í fangelsi í fjóra mánuði, óskilorðsbundið. Í febrúar 2007 var hún sakfelld fyrir brot gegn umferðarlögum og fyrir rangar sakargiftir. Ekkert þessara brota hefur áhrif á ákvörðun refsingar fyrir það brot sem ákærða er nú sakfelld fyrir.

Þykir refsing ákærðu nú hæfilega ákveðin 70.000 króna sekt sem greiðist í ríkissjóð. Verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna, talið frá birtingu dómsins, komi í hennar stað fangelsi í sex daga. Með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga ber að svipta ákærðu ökurétti. Þykir sviptingartími hæfilega ákveðinn tveir mánuðir talið frá birtingu dómsins.

Þar sem ákærða hefur að hluta til verið sýknuð af því sem henni er gefið að sök í ákæru er rétt, með vísan til 1. mgr. 165. gr. og 1. mgr. 166. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, að hún greiði einn þriðja sakarkostnaðar en að tveir þriðju greiðist úr ríkissjóði. Sakarkostnaður nemur alls 323.828 krónum. Þar af nemur kostnaður við rannsókn á efnum í blóð- og þvagsýni 184.388 krónum en málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, H-kk-ef B-kk-ef hdl., nema 139.440 krónum og hefur við ákvörðun þeirra verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

I-kvk-nf L-kvk-nf, settur héraðsdómari, kveður upp þennan dóm. Tafir á dómsuppsögu stafa af því að dómari ákvað að bíða dóma Hæstaréttar í málum nr. 254 og 260/2008 sem kveðnir voru upp þann 19. júní sl.

DÓMSORÐ:

Ákærða, A-kvk-nf S-kvk-nf Á-kvk-nf, greiði 70.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu en sæti ella sex daga fangelsi.

Ákærða skal svipt ökurétti í tvo mánuði talið frá birtingu dómsins.

Ákærða greiði 107.943 krónur í sakarkostnað, þar af 46.480 krónur í málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns. Tveir þriðju hlutar málsvarnarlaunanna, 92.960 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómi Reykjaness 26. 06. 2008