E-1283/2006

Mál þetta var þingfest 6. september 2006 og tekið til dóms 8. mars 2006. Stefnandi er G-kk-nf Þ-kk-nf, Víkurási 1, Reykjavík en stefndi er Investing ehf., Öldutúni 14, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða 1.225.337 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 3., 4., og 5. kafla laga nr. 38/2001 frá 17. maí 2006 til greiðsludags og málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað.

I.

Málsatvik eru þau að í febrúar 2006 var stefnandi ráðinn sem fyrsti vélstjóri á skipið Hólmaberg SH-535 til þess að gera skipið sjóklárt og til þess að sigla því til Namibíu.

Deilt er um aðild varnarmegin en stefndi heldur því fram að stefnandi hafi ekki verið ráðinn hjá stefnda heldur namibísku fyrirtæki sem heiti Investman Enterprises, skrásett í Namibíu og með varnarþing þar.

Stefnandi kveður ráðningu sína hafa borið þannig að að skipstjóri skipsins, G-kk-nf V-kk-nf, hafi hringt í sig og spurt hvort hann gæti farið þessa ferð. Hann hafi verið á lausu á þessum tíma og þegið boðið. E-kk-nf V-kk-nf I-kk-nf, sem hafi komið fram fyrir hönd útgerðar skipsins, hafi samið við hann um kaup. Hafi verið samið um að stefnandi fengið greitt 300.000 krónur fyrir túrinn. Skriflegur ráðningarsamningur hafi ekki verið gerður. Stefnandi kveðst hafa unnið við að gera skipið sjóklárt í Reykjavíkurhöfn á tímabilinu 22. febrúar til 7. apríl 2006. Hafi hann unnið við að standsetja ýmislegt í vélarrúmi, meðal annars að smíða festingar fyrir rafal, hreinsa olíusíur í olíukerfi, setja olíu á tanka, setja upp lensidælur og kaupa nauðsynleg verkfæri til ferðarinnar en flest lauslegt hafi verið búið að taka úr skipinu. Þá hafi hann séð um að ganga frá farangri sem safnað hafi verið hér á landi og hafi átt að gefa til Namibíu. Hann hafi einnig tekið um borð spil og tromlur og fleiri varahluti í tvo aðra togara sem gerðir séu út í Namibíu. Þessi vinna hans hafi tekið 88 klukkustundir í dagvinnu og 22 klukkustundir í eftirvinnu.

Siglingin til Namibíu hafi staðið yfir frá 7. apríl til 3. maí 2006 að báðum dögum meðtöldum eða 27 daga. Unnið hafi verið á tólf tíma vöktum alla siglinguna.

Stefnandi segir að til hafi staðið að hann fengi greitt í Namibíu en þegar til hafi átt að taka hafi það brugðist. Áhöfnin hafi staðið uppi allslaus í Namibíu og ekki komist til Íslands fyrr en 17. maí 2006.

Stefnandi telur sig ekki lengur bundinn af fyrra samkomulagi aðila þar sem stefndi hafi ekki staðið við sínar skuldbindingar. Stefnandi hafi því leitað til Vélstjórafélags Íslands sem hafi reiknað út kröfu hans. Kröfur sínar sundurliðar stefnandi þannig:

Dagvinna 88 klst x kr. 1.330.- =kr. 117.040.-

Eftirvinna 22. klst x kr. 2.394.- =kr. 52.668.-

Sigling 27 dagar x 12 klst x kr. 1.330.- =kr. 430.920.-

Biðtími í Namibíu 14 dagar x 24 klst x kr. 1330.-

- innborgun kr. 1.730.- =kr. 445.150.-

Samtals kr. = 1.045.778.-

10.17% orlof kr. 106.355.-

7% greiðsla í lífeyrissjóð kr. 73.204.-

Alls kr. 1.225.337

Stefnandi byggir kröfu sína á meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga. Um ráðningarsamninga vísar stefnandi til 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Stefnandi byggir kröfur sínar ennfremur á 2. mgr. 25. gr. og 27. gr. sjómannalaga. Þá vísar stefnandi til laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups og til laga nr. 45/1999 um lífeyrissjóð sjómanna.

II.

Forsvarsmaður stefnda, E-kk-nf V-kk-nf I-kk-nf, kom fyrir dóm. Hann kvaðst vera framkvæmdarstjóri stefnda en faðir hans, I-kk-nf V-kk-nf I-kk-nf, væri stjórnarformaður stefnda. I-kk-nf væri jafnframt framkvæmdarstjóri félagsins Investman Enterprise sem væri útgerðarfélag í Namibíu. Stefndi hafi starfsemi sína hér á landi og sé helsta starfsemi fyrirtækisins að kaupa og selja skip og fasteignir.

E-kk-nf sagði að stefndi hafi keypt skipið Hólmaberg SH-535 og strax í kjölfarið leigt skipið hinu namibíska fyrirtæki Investman Enterprise sem hafi gert það út síðan. Stefnandi hafi því verið ráðinn af Investman Enterprise.

E-kk-nf staðfesti frásögn stefnanda um að rætt hefði verið um 300.000 krónur fyrir túrinn. Þegar til Namibíu var komið hafi stefnandi hins vegar verið með allt aðrar hugmyndir um hvað hann ætti að fá í kaup og því hafi ekki verið gert upp við hann. E-kk-nf sagðist vera hluthafi í Investman Enterprise en kæmi að öðru leyti ekki að stjórn þess.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi kveðst ekki vera réttur aðili málsins og leiði aðildarskortur til sýknu.

III.

Í málinu liggur fyrir skjal sem ber yfirskriftina ,,Crewlist”. Samkvæmt framburði G-kk-ef V-kk-ef, skipstjóra skipsins, var skjal þetta sent yfirvöldum í Namibíu. Undir skjalið ritar G-kk-nf sem skipstjóri og fyrir ofan nafn hans hefur verið stimplað Investing ehf. Fyrir dómi sagði G-kk-nf að hann hafi ekki velt því sérstaklega fyrir sér hvaða fyrirtæki það væri sem gerði skipið út.

Þá liggur fyrir í málinu skeyti sem öll áhöfn skipsins sendi sýslumanninum í Stykkishólmi. Segir þar meðal annars að áhöfnin á Hólmabergi SH-535, en eigandi þess og útgerðaraðili sé Investing ehf., sendi til sýslumanns beiðni um að skipið verði ekki afskráð frá Íslandi yfir á annað flagg fyrr en það liggi fyrir hvort áhöfnin fái greitt kaup sitt. Segir í skeytinu að áhöfnin sé á leið frá Íslandi til Namibíu með skipið og reikni með að vera komin til Namibíu 2. til 3. maí 2006. Þeim hafi verið sagt af útgerðinni að þegar þangað kæmi yrði skipið fært yfir á namibískt flagg og eignarhald þess flytjist yfir til fyrirtækis sem skráð sé í Namibíu.

Í málinu liggur einnig fyrir tilkynning til sýslumannsinns í Stykkishólmi um áhöfn Hólmabergs SH-535. Tilkynning þessi er dagsett 7. apríl 2006 og ber yfirskriftina ,,Investing ehf., kt. 000000-0000”. Undir skjalið ritar E-kk-nf V. I-kk-nf og þar fyrir neðan stendur Investing ehf. Fyrir dómi sagði E-kk-nf að þessi undirritun hans hafi ekki haft neina aðra þýðingu en að tilkynna áhöfnina til sýslumanns.

Fyrir liggur að stefnandi fékk tvisvar greitt er hann var staddur í Namibíu. Hefur hann kvittað fyrir greiðslu á tvö lausblöð að því er virðist. Á öðru stendur í bókstöfum og tölustöfum þrjú þúsund og að um fyrirfram greiðslu sé að ræða. Á hinu blaðinu stendur þrjú þúsund dollarar í bókstöfum og þrjú þúsund í tölustöfum. Annað skjalið ber yfirskriftina ,,IE” en hitt ,,Investman Enterprise”. Stefnandi sagði að hann hefði ekki áttað sig á því er hann undirritaði skjölin að annar en stefndi væri skráður sem launagreiðandi.

Við aðalmeðferð málsins lagði stefndi fram leigusamning frá 5. febrúar 2006 milli Investman Enterprise og stefnda. Kemur meðal annars fram í leigusamningnum að Investman Enterprise leigi skipið Hólmaberg SH-535 af stefnda og greiði allan kostnað af flutningi þess til Namibíu.

Loks liggur fyrir í málinu umboð dagsett 2. febrúar 2006 frá Investman Enterprise til E-kk-ef V-kk-ef I-kk-ef til að leita að mannskap til að sigla skipinu til Namibíu. Þetta skjal var einnig lagt fram við aðalmeðferð málsins.

IV.

Eins og að framan er rakið telur stefndi að sér sé ranglega stefnt í málinu og beri stefnanda að leita réttar síns í Namibíu þar sem félagið Investman Enterprise sé skráð og með varnarþing.

Í málinu er upplýst að stefnandi taldi sig vera ráðinn af stefnda. Stafaði það meðal annar af því að framkvæmdarstjóri stefnda, E-kk-nf V-kk-nf I-kk-nf, stóð að ráðningu stefnanda. Hann lét undir höfuð leggjast við það tækifæri að upplýsa stefnanda um að það væri erlent fyrirtæki sem gerði skipið út og væri vinnuveitandi stefnanda. Að minnsta kosti hefur því ekki verið haldið fram í málinu af hálfu stefnda að hann hafi upplýst stefnanda um þetta mikilvæga atriði. Skriflegur ráðningarsamningur, sem áskilinn er í 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985, hefði tekið af tvímæli í þessum efnum. Búast má við að stefnandi hefði ekki verið jafn fús til fararinnar ef upplýst hefði verið við ráðningu að það væri fyrirtæki skráð í Afríku sem væri viðsemjandi hans. Áðurnefndur leigusamningur og umboð, sem lagt var fram við aðalmeðferð málsins, hefur ekkert sönnunargildi í málinu því stefndi hefur ekki sýnt fram á að stefnanda hafi verið kynnt þessi gögn fyrr en við aðalmeðferð málsins.

Þá hefur stefnandi haldið því fram að vörur og verkfæri hafi verið keypt í nafni stefnda er skipið lá í Reykjavíkurhöfn. Af skeyti því sem áhöfnin sendi sýslumanninum í Stykkishólmi má ráða að öll áhöfn skipsins taldi að stefndi væri útgerðaraðili þess, þar á meðal skipstjórinn, því hann undirritaði skeytið og notaði ennfremur stimpil stefnda er hann sendi namibískum yfirvöldum áhafnarlista.

Stefnandi kvittaði fyrir innágreiðslu launa og kemur fram á annarri kvittuninni nafnið Investman Enterprise án frekari skýringa. Þessar kvittanir þykja ekki hafi þýðingu í málinu enda ekki sýnt fram á af hálfu stefnda að athygli stefnanda hafi sérstaklega verið vakin á þessari breytingu. Þá er einnig til þess að líta að skriflegur ráðningarsamningur samkvæmt 6. gr. sjómannalaga var ekki gerður við stefnanda og verður stefndi að bera hallann af þeim sönnunarskorti sem af því leiðir.

Samkvæmt framansögðu verður talið að stefnda sé réttilega stefnt í málinu og verður því ekki fallist á sýknukröfu hans á grundvelli aðildarskorts.

Af hálfu stefnda hefur því ekki verið haldið fram að stefnandi sé bundinn af samningi þeim er framkvæmdarstjóri stefnda og stefnandi gerðu í upphafi. Stefnandi hefur leitað til stéttarfélags síns, Vélstjórafélags Íslands, sem hefur reiknað út kröfu stefnanda að teknu tilliti til innágreiðslna. Þykir bera að leggja þennan útreikning til grundvallar dómi enda hefur stefndi ekki mótmælt þessum útreikningi tölulega eða fært fram rök fyrir að reikningsgrunnur sé rangur. Stefndi verður því dæmdur til að greiða stefnanda 1.225.337 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. maí 2006 til greiðsludags. Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 370.000 og hefur þá verið tekið tillit til reglna um virðisaukaskatt.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Investing ehf., greiði stefnanda, G-kk-þgf Þ-kk-þgf, 1.225.337 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. maí 2006 til greiðsludags og 370.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf