E-3127/2019

Mál þetta, sem er dómtekið 3. júnísl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Arion banka hf., [...], [...], á hendur A ehf., [...], [...], og B, [...], [...], með stefnu birtri 7. júní 2019.

Stefnandi krefst þess að A ehf. verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 18.912.945 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 18.912.945 kr. frá 3. september 2018 til greiðsludags. Einnig er þess krafist að stefndi, B, verði dæmdur til að greiða þar af insolidum með stefnda, A ehf., skuld að fjárhæð 17.000.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 17.000.000 kr. frá 3. september 2018 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu gera eftirfarandi kröfur:

Af hálfu stefnda, A ehf., er aðallega ekki gerð krafa um sýknu þar sem stefndi, Aehf., viðurkennir að skulda stefnanda höfuðstól kröfunnar en af hálfu stefnda, B, er gerð krafa um sýknu af öllum kröfum stefnanda og til vara að krafa gegn honum verði lækkuð.

Verði annar stefndu dæmdur til einhverrar greiðslu í málinu, þá er þess krafist að dráttarvextir verði ekki dæmdir fyrr en frá þingfestingu málsins.

Varðandi málskostnað er þess aðallega krafist, að málskostnaður gagnvart stefnda, A ehf., verði felldur niður, en að stefndi, B, verði sýknaður af málskostnaðarkröfu stefnanda og honum til dæmdur málskostnaður samkvæmt mati dómsins, en til vara að málskostnaður gagnvart honum verði felldur niður.

I

Stefndi, A ehf., var stofnað á árinu 2007 og er stefndi, B, aðaleigandi félagsins. Félagið var í viðskiptum hjá stefnanda og hafði veltureikning nr. [...]- [...]- [...]. Dómkrafan er vegna yfirdráttarheimildar sem samþykkt var af hálfu stefnanda, að ósk stefnda, A ehf.

Hinn 2. desember 2014 undirritaði stefndi, B, yfirlýsingu og gekkst í sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 17.000.000 kr. vegna yfirdráttarheimildar á framangreindum reikningi.

Hinn 26. maí 2018 féll niður síðasta yfirdráttarheimild sem stefnandi samþykkti, án þess að til framlengingar kæmi. Skuldin var ekki greidd og var reikningnum lokað 3. september 2018.

Hinn 28. september 2018 sendi stefnandi innheimtubréf til stefndu. Annað bréf var sent stefndu 13. ágúst 2018 þar sem athygli þeirra var vakin á því að skuldin væri enn ógreidd, þrátt fyrir ítrekaðar tilkynningar um vanskil.

Mál þetta var síðan höfðað og er stefna málsins dagsett 27. maí 2019.

II

Krafa stefnanda byggist á uppsafnaðri skuld stefnda, A ehf., við stefnanda á veltureikningi nr. [...]- [...]- [...] vegna yfirdráttarheimildar sem samþykkt hafi verið af hálfu stefnanda að ósk stefnda, A ehf. Síðasta yfirdráttarheimild sem stefnandi samþykkti hafi fallið niður 26. maí 2018, án þess að til framlengingar hafi komið, og hafi stefnda, A ehf., því borið að greiða kröfuna á þeim degi. Það hafi ekki verið gert og hafi reikningnum verið lokað hinn 3. september 2018.

Með yfirlýsingu stefnda, B, um sjálfskuldarábyrgð vegna yfirdráttarheimildar á framangreindum reikningi, hafi hann ábyrgst persónulega að tryggja efndir á skuldbindingum reikningseiganda eins og um hans eigin skuld væri að ræða gagnvart stefnanda. Hámarksfjárhæð sjálfskuldarábyrgðarinnar hafi numið 17.000.000 kr. auk vaxta, dráttarvaxta og kostnaðar.

Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um skuldbindingar gildi loforða og skyldu til að efna samninga hafi stefndu borið að greiða kröfuna.

Stefnandi kveðst ekki krefjast dráttarvaxta frá umsömdum gjalddaga kröfunnar, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, heldur láti nægja að krefjast dráttarvaxta frá síðara tímamarki, þ. e. frá þeim degi sem reikningnum hafi verið lokað. Sé þetta gert til hagsbóta fyrir stefndu.

III

Stefndi, B, tekur fram að hann hafi að beiðni stefnanda fallist á að ganga í ábyrgð vegna bankaviðskipta hins stefnda félags við stefnanda fyrir 17.000.000 kr. Ábyrgðin hafi verið undirrituð 2. desember 2014 og sé eftirfarandi: „ Gildistími ábyrgðarinnar er til...... Sé engin lokadagsetning tilgreind er gildistími ábyrgðarinnar 4 ár frá útgáfudegi yfirlýsingar þessarar.“

Sýknukrafa stefnda, B, byggist á því að ábyrgð hans sé tímabundin og með lokadegi þannig að ábyrgðin hafi fallið niður 2. desember 2018. Ekki sé tekið fram að ábyrgðin geti haldið gildi sínu að gildistíma loknum, eða að ábyrgð á kröfum stefnanda sem ekki hafi á sama tíma verið haldið til laga geti framlengst umfram það tímamark. Þá styðji lesskilningur á rituðum íslenskum texta þessa niðurstöðu.

Þá bendir stefndi, B, á innra ósamræmi í yfirlýsingunni um sjálfskuldarábyrgðina. Á bakhlið yfirlýsingarinnar séu skilmálar sem stefndu hafi hvorki verið kynntir né þeir staðfest. Í fimmta tölulið komi fram að sjálfskuldarábyrgð skuli taka til þeirrar skuldar sem sé fyrir hendi við lok gildistíma ábyrgðarinnar, án þess að gildistímanum sé markaður árafjöldi. Sé miðað við það sé ábyrgðinni markaður gildistími ekki skemmri en átta ár frá útgáfu hennar án þess að það komi fram í skilmálum eða texta þeirrar ábyrgðar sem stefndi, B, áritaði og án þess að hann hafi verið látinn staðfesta þann skilmála sérstaklega. Stefndi, B, byggir á því að þetta ákvæði bakhliðartextans hafi ekki þýðingu hvað hann varðar þar sem það sé í bága við efni skilmála þeirra sem hann hafi undirritað.

Þá liggi fyrir að í texta sem sé aðfaraorð undirritunar séekki talað um skilmála á bakhlið heldur skilmála almennt sem vísi þá til ákvæða ábyrgðarinnar sem hann undirritaði og reyndar líka til upplýsingabæklings. Hvorki hafi sá upplýsingabæklingur né sérstakir skilmálar utan texta framhliðar verið gerðir að hluta samninga aðila með undirritun eða staðfestingu stefnda, B. Því sé mótmælt að ákvæði sem finna megi þar, sem kunni að ganga framar skilmálum í texta ábyrgðarinnar sjálfrar, breyti grundvelli yfirlýsingar þeirrar sem stefndi, B, undirritaði þannig að ábyrgðin standi að fullu eftir að gildistíma hennar hafi lokið og til ótiltekins tíma.

Þá telur stefndi, B, ljóst, að stefnandi, sem sé yfirburðaaðili í réttarsambandi aðila, verði að bera hallann af því að hannhafi ekki verið látinn staðfesta aðra skilmála en felast í ábyrgðinni sjálfri eða upplýsingum í bæklingum stefnanda.

Þrátt fyrir að lögum ábyrgðarmenn nr. 32/2009 eigi ekki við í málinu verði ekki litið fram hjá því að þau sjónarmið sem lögin byggjastá og meginsjónarmið þeirra reglna sem þau byggjast á eigi að ákveðnu leyti við um réttarsamband aðila málsins. Þannig liggi fyrir í máli þessu gríðarlegur aðstöðumunur aðila þar sem stefnandi sem lánastofnun séí aðstöðu til að afturkalla eða takmarka fyrirgreiðslu félags stefnda, B, eða gjaldfella hana nema sett sé ábyrgð fyrir þegar lánuðum fjárhæðum sem ótryggar séu að mati stefnanda. Þá liggi einnig fyrir að „tillitsskylda“ samningaréttar gerir ríkar kröfur til banka vegna aðstöðumunar aðila, sem og það að almennt hvílir rík upplýsinga- og tilkynningar skylda á fjármálastofnunum. Rétt sé að hafa þessar reglur til hliðsjónar við mat á sönnunarstöðu og efnisatriðum í málinu stefnda, B, í hag, hvað varðar mögulega ábyrgð hans á kröfum stefnanda á hendur stefnda, A ehf.

Með sama hætti sé 36. gr. samningalaga nr. 7 /1936, þar með taldir a– d-liðir, til varnar einstaklingum sem séu taldir neytendur í skilningi laga. Verði talið að skilmálar á ætlaðri bakhlið ábyrgðaryfirlýsingar og/ eða í þeim upplýsingabæklingi sem vísað sétil í undirritunartexta ábyrgðaryfirlýsingarinnar hafi einhverja þýðingu í lögskiptum aðila sé þess krafist að þeim skilmálum verði vikið til hliðar og ábyrgð, stefnda, B, ógilt og hann því sýknaður. Stefndi, B, hafi ekki haft fjárhagslegan ávinning eða félag hans í þeim skilningi að með þeim hafi fyrirgreiðsla stefnanda aukist um 17.000.0000 kr.

Varakrafan um lækkun byggist á sömu málsástæðum og aðalkrafan. Þá gerir stefndi, A ehf., ekki athugasemdir við fjárhæð kröfu stefnanda en af hálfu stefnda, A ehf., er, eins og af hálfu stefnda, B, mótmælt öllu í málatilbúnaði stefnanda að því marki sem hann fari í bága við hagsmuni stefndu og sérstaklega er mótmælt kröfum um málskostnað.

Kröfu um vexti sé mótmælt og talið sanngjarnt að dráttarvextir reiknist ekki fyrr en frá þingfestingu. Fyrir liggi að stefndi, A ehf., hafi verið í viðræðum í langan tíma um mögulegt uppgjör kröfunnar og hefur málinu verið frestað vegna þess þar sem málið hafi verið til umfjöllunar í lánanefnd stefnanda. Í því ljósi sé byggt á því að ekki sé eðlilegt að skuldin beri dráttarvexti fyrr en í fyrsta lagi, gagnvart stefnda, A ehf., við þingfestingu málsins og í tilviki stefnda, B, ekki fyrr en við dómsuppsögu, í báðum tilvikum með vísan til ákvæða vaxtalaga.

IV

Krafa stefnanda á hendur stefnda, A ehf., um greiðslu skuldar að fjárhæð 18.912.945 kr., er viðurkennd af hálfu félagsins, en ágreiningur er um upphafstíma dráttarvaxta.

Kröfu stefnanda á hendur stefnda, B, um greiðslu á 17.000.000 kr. insolidum með A ehf. ásamt dráttarvöxtum, er hins vegar mótmælt. Krafa þessi er byggð á yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð vegna yfirdráttarheimildar á veltureikningi lögaðila er stefndi, B, undirritaði 2. desember 2014. Stefndi heldur því fram að ábyrgðin hafi verið tímabundin og hafi fallið niður 2. desember 2018, það er áður en mál þetta var höfðað. Ágreiningslaust er að sjálfskuldarábyrgðin er vegna skuldar A ehf. við stefnanda og ekki er tölulegur ágreiningur í málinu.

Hin umdeilda yfirlýsing liggur fyrir í málinuog þykir rétt að gera grein fyrir henni að því leyti sem nauðsynlegt er fyrir niðurstöðu málsins. Í upphafi hennar segir: „Með sjálfskuldarábyrgð þessari skuldbindur ábyrgðaraðili sig persónulega til að tryggja Arion banka hf. efndir á skuldbindingum reikningseiganda. Ábyrgðaraðili ábyrgist greiðslu skuldar eins og um hans eigin skuld væri að ræða. Ábyrgðaraðila er skylt að greiða skuldina við vanskil, ef bankinn krefst þess, þótt bankinn hafi engar tilraunir gert til að fá hana greidda hjá reikningseiganda...“ Þá er hámarksfjárhæð sjálfskuldarábyrgðar tilgreind 17.000.000 kr. Um gildistíma ábyrgðarinnar segir: „Gildistími sjálfskuldarábyrgðarinnar er til...... Sé engin lokadagsetning tilgreind, er gildistími sjálfskuldarábyrgðarinnar 4 ár frá útgáfudegi yfirlýsingar þessarar.“

Síðan segir í yfirlýsingunni: „Ég undirrituð/aður sjálfskuldarábyrgðaraðili hef kynnt mér efni ábyrgðaryfirlýsingarinnar, skilmála og upplýsingabækling bankans um ábyrgðir.“ Neðst í horni yfirlýsingarinnar hægra megin er tekið fram að sjá megi skilmálana á bakhliðinni. Þar eru þeir síðan tíundaðir í sjö töluliðum. Í fimmta tölulið segir: „Sjálfskuldarábyrgðin nær til þeirra skulda sem fyrir hendi eru við lok gildistímans. Ábyrgðaryfirlýsing þessi gildir vegna yfirdráttar á tékkareikningi sem þegar hefur verið veittur eða sem síðar kann að verða veittur á gildistíma ábyrgðaryfirlýsingarinnar.“

Eins og mál þetta liggur fyrir lýsir stefndi, B, því yfir með undirritun sinni að hann hafi kynnt sé skilmála ábyrgðaryfirlýsingarinnar sem eru á bakhliðinni. Engu skiptir þótt hann hafi ekki sérstaklega sett fangamark sitt þará. Hafi stefndi, B, látið farast fyrir að lesa skilmálana á bakhliðinni verður hann að bera hallann af því, enda verður að telja að nægjanlega sé vísað til þeirra á framhlið yfirlýsingarinnar. Þá er ekki fallist á að ósamræmi sé milli hinnar feitletruðu yfirlýsingar á framhlið skjalsins og fimmta töluliðar skilmálanna sem skýra beri stefnda, B, í hag. Hins vegar fellst dómurinn á að yfirlýsingin sé ekki svo skýr sem skyldi. Hið feitletraða ákvæði á framhlið yfirlýsingarinnar verður að túlka svo, með hliðsjón af fimmta tölulið á bakhliðinni, að sjálfskuldarábyrgðin geti hækkað upp í allt að 17.000.000 kr. eftir undirritun og í næstu fjögur ár, hafi hún ekki verið fullnýtt við undirritunina. Sjálfskuldarábyrgð stefnda, B, nær til þeirrar skuldar sem hún stendur í á loka tímamarkinu, sem getur verið fjórum árum eftir undirritun yfirlýsingarinnar, þó að hámarki 17.000.000 kr. Skuld stefnda, A ehf., nam stefnufjárhæð málsins gagnvart því félagi, þ. e. 18.912.945 kr., þegar reikningnum var lokað og skuldin gjaldfelld hinn 3. september 2018. Eins og áður segir miðaðist sjálfskuldarábyrgð stefnda, B, við 17.000.000 kr. og ber með vísan til þess sem að framan greinir að taka kröfu stefnanda til greina. Hér til hliðsjónar vísast einnig til dóms Héraðsdóms Vesturlands í máli nr. E - 108/2017.

Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009 eiga þau lög ekki við í málinuog hefur ekki þýðingu að byggja á anda þeirra laga. Þá hefur stefndi, B, ekki sýnt fram á að stefnandi hafi ekki uppfyllt upplýsinga- og tilkynningarskyldur sínar gagnvart honum. Auk þessa hefur stefndi, B, á engan hátt sýnt fram á að slíkar aðstæður hafi verið uppi við undirritun yfirlýsingarinnar að ógildingarástæður 36. gr. laga nr. 7/1936 geti komið til álita og er framangreindum málsástæðum hafnað.

Með vísan til þess sem að framan greinir er fallist á kröfur stefnanda. Þar sem komist hefur verið að þeirri niðurstöðu að eyðublað stefnanda um yfirlýsingar um sjálfskuldarábyrgð sé ekki nægjanlega skýrt þykir rétt að upphafstími dráttarvaxta vegna skuldar stefnda, B, miðist við þingfestingu málsins.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, A ehf., greiði stefnanda, Arion banka hf., 18.912.945 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. september 2018 til greiðsludags. Stefndi, B, greiði þar af insolidum með stefnda, Aehf., 17.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 17.000.000 króna frá 27. júní 2019 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf