E-3187/2007

Mál þetta, sem tekið var til dóms 11. janúar sl. er höfðað með stefnu birtri 26. apríl 2007.

Stefnendur eru Borgarlagnir ehf., Gylfaflöt 24-30, Reykjavík, vegna eignarhluta M-010103 og M-010104; Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf., Gylfaflöt 24-30, Reykjavík, vegna eignarhluta M-010105; Erna Arnar ehf., Stórholti 1, Reykjavík, og Páll Vígkonarson ehf., Stórholti 1, Reykjavík, vegna eignarhluta M-010106; H. Pálsson ehf., Gylfaflöt 30, Reykjavík, vegna eignarhluta M-010107 og Helgason & Co. ehf., Gylfaflöt 24-30, Reykjavík, vegna eignarhluta M-010108.

Stefndu eru Formaco ehf., Fossaleyni 8, Reykjavík, E-kk-nf M-kk-nf, Eskihlíð 20a, Reykjavík, og hans vegna Vátryggingafélag Íslands h/f, Ármúla 3, Reykjavík, til réttargæslu, og Ö-kk-nf F-kk-nf, Lindarbraut 11, Seltjarnarnesi, og hans vegna Sjóvá Almennar tryggingar h/f, kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík, til réttargæslu.

Með bókun sem lögð var fram í þinghaldi 18. október 2007, var gerð breyting á dómkröfum sem stefndu samþykktu. Dómkröfur stefnenda eru í samræmi við framangreinda bókun eftirfarandi:

Stefnendur krefjast þess að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnanda Borgarlögnum ehf. 4.171.340 krónur auk vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 2.346.857 kr. frá 15.7.2004 til 15.3.2007 en þá af 4.171.340 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist að stefndi Formaco ehf. greiði stefnanda Borgarlögnum ehf. til viðbótar 512.919 kr. með vanskilavöxtum p.a. skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 frá 15.7.2004 til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Þess er krafist að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnanda Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf., 2.102.330 krónur auk eftirfarandi vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.182.714 kr. frá 14.7.2004 til 15.3.2007 en þá af 2.102.330 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist að stefndi Formaco ehf. greiði stefnanda Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf. til viðbótar 257.029 kr. með vanskilavöxtum p.a. skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 frá 15.7.2004 til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Þess er krafist að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnendum Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf. 2.102.330 krónur auk eftirfarandi vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.182.714 kr. frá 14.7.2004 til 15.3.2007 en þá af 2.102.330 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist að stefndi Formaco ehf. greiði stefnendum Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf. til viðbótar 257.029 kr. með vanskilavöxtum p.a. skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 frá 15.7.2004 til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Þess er krafist að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnanda H. Pálssyni ehf. 2.102.330 kr. auk eftirfarandi vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.182.714 kr. frá 14.7.2004 til 15.3.2007 en þá af 2.102.330 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist að stefndi Formaco ehf greiði stefnanda H. Pálssyni ehf. til viðbótar 257.029 kr. með vanskilavöxtum p.a. skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 frá 15.7.2004 til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Þess er krafist að stefndu verði in solidum gert að greiða stefnanda Helgasyni & Co. ehf. 2.138.983 krónur auk eftirfarandi vanskilavaxta p.a., skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 1.203.143 kr. frá 14.7.2004 til 15.3.2007 en þá af 2.138.983 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Þess er krafist að stefndi Formaco ehf. greiði stefnanda Helgasyni & Co. ehf. til viðbótar 258.282 kr. með vanskilavöxtum p.a. skv. 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 frá 15.7.2004 til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi, Formaco ehf., krefst aðallega sýknu af kröfum stefnenda, en til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnenda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnenda.

Stefndi, E-kk-nf M-kk-nf, krefst aðallega sýknu af kröfum stefnenda, en til vara krefst hann þess að stefnukröfur verði stórlækkaðar. Jafnframt krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnenda.

Af hálfu réttargæslustefnda, Vátryggingafélagi Íslands eru ekki gerðar sjálfstæðar dómkröfur.

Stefndi, Ö-kk-nf F-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfum stefnenda, en til vara krefst hann þess að dómkröfur stefnenda verði lækkaðar verulega.

Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnenda, til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Af hálfu réttargæslustefnda, Sjóvá-Almennra trygginga hf. eru engar kröfur gerðar.

Málsatvik.

Á 470. fundi byggingarnefndar Reykjavíkur 15. apríl 1999 var stefnda, Formaco ehf., veitt leyfi til að byggja atvinnuhúsnæði að Gylfaflöt 24-30, Reykjavík. Um er að ræða stálgrindarhús. Það skiptist upp í 8 svonefnd bil og telst hvert bil sjálfstæð fasteign, en bilin eru skilin að með eldvarnarveggjum. Í október 1999 hóf stefndi, Formaco ehf., að selja þessi bil. Óumdeilt er að stefnendur ýmist keyptu þessar fasteignir af Formaco ehf., eða leiða ætlaðar bótakröfur sínar frá þeim aðilum sem keyptu þær á sínum tíma. Stefndi, Formaco ehf., óskaði eftir því 11. maí 1999 við byggingarfulltrúann í Reykjavík að stefndi, E-kk-nf M-kk-nf, yrði byggingarstjóri framkvæmdanna. Sama dag staðfesti réttargæslustefndi Vátryggingafélag Íslands h/f starfsábyrgðartryggingu stefnda E-kk-ef. Þann 12. maí 1999 óskaði stefndi, E-kk-nf, eftir leyfi til að verða byggingarstjóri vegna framkvæmda að Gylfaflöt 24-30 og tilkynnti stefnda, Ö-kk-þf F-kk-þf, sem húsasmíðameistara að verkinu 1. júní 1999.

Stefndi, Formaco ehf., sendi stefnda, E-kk-þgf, símskeyti 9. nóvember 1999 og krafðist þess að hann léti af störfum sem byggingarstjóri. Stefndi, E-kk-nf, óskaði eftir því 23. nóvember 1999 við byggingarfulltrúa Reykjavíkurborgar að verða skráður af verkinu og allir meistarar afskráðir. Var bréf stefnda, E-kk-ef, áritað um móttöku af byggingarfulltrúa 25. nóvember 1999 og hætti stefndi, E-kk-nf, formlega sem byggingarstjóri hússins 24. nóvember 1999 og tilkynntu stefndu, Formaco ehf. og Ö-kk-nf F-kk-nf, um byggingarstjóraskipti sama dag. Stefndi, Ö-kk-nf, tilkynnti um það 1. desember 1999 að hann hefði tekið að sér að vera byggingarstjóri og sendi formlega umsókn um byggingarstjóraleyfi. Stefndi, Ö-kk-nf, tilkynnti um nýja meistara að byggingunni 29. febrúar 2000 .

Við byggingarstjóraskiptin var ekki gerð stöðuúttekt á verkinu í samræmi við 2. mgr. 40. gr. og 4. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og liggur því ekki fyrir hversu langt hinum ýmsu verkþáttum við húsbygginguna hafði miðað þegar stefndi, E-kk-nf, hætti sem byggingarstjóri. Fokheldisúttekt á húsinu fór fram 1. mars 2000 og er það vottorð án athugasemda.

Úttektir fóru fram á eldvarnarveggjum 22. og 28. október 1999, eins og fram kemur á skjali um byggingarsögu hússins. Þar kemur meðal annars fram að upp á vantaði að fullklára EI 90 og aðra milliveggi, þ.e. einangrun vantaði í skilveggi upp við þak og undir neðsta bita. Þar kemur einnig fram að við úttektina 28. október 1999 hafi verið áritað um að brunaskilveggir EI 90 og EI 60 væru frágengnir samkvæmt teikningu.

Fyrir liggur að eigendur stóðu fyrir breytingum á bilum/innréttingum í húsinu meðan á byggingu þess stóð. Voru þær breytingar ekki alltaf í samræmi við teikningar.

Á húsfélagsfundi 28. mars 2001 fjölluðu húseigendur um ólykt sem barst milli bila í húsinu. Hlutuðust þeir til um eldvarnarúttekt á eignarhlutum sínum, sem slökkvilið höfuðborgarsvæðisins stóð fyrir 24. júlí 2001. Reyndist ófullnægjandi frágangur vera milli eignarhluta sem þeim var gert að bæta úr. Þá ritaði H. Pálsson ehf., einn stefnenda, bréf 20. ágúst 2001, til stefnda, Formaco ehf., út af göllum á gluggum og hurðakörmum og krafðist úrbóta.

Þann 8. maí 2001 tilkynnti umhverfisráðuneytið byggingarfulltrúanum í Reykjavík að réttargæslustefndi Sjóvá Almennar tryggingar h/f hefði afturkallað starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra fyrir stefnda Ö-kk-þf F-kk-þf. Samkvæmt því átti vátryggingartímabili stefnda, A-kk-ef, að hafa lokið 2. júlí 2001.

Yfirverkfræðingur byggingarfulltrúa ritaði bréf til stefnda, Formaco ehf., 22. október 2001 og stöðvaði allar framkvæmdir vegna þess að á húsinu var ekki byggingarstjóri með fullgildar tryggingar. Var aðilum bent á að áfanga- og/eða lokaúttekt hefði ekki farið fram og allar framkvæmdir því óheimilar.

Á húsfélagsfundi 10. júlí 2002 samþykktu húseigendur að fá dómkvadda matsmenn til að meta nokkur atriði varðandi byggingu hússins, áður en lokaúttekt á húsinu færi fram. Ekki varð af dómkvaðningu matsmanna í það sinn.

Gert var ráð fyrir að lokaúttekt á byggingu hússins færi svo fram 13. nóvember 2002. Af því varð þó ekki sökum þess að mörgu var ólokið, en vegna þrýstings frá einum húseiganda fór fram skoðun af hálfu byggingarfulltrúans í Reykjavík, svokölluð stöðuúttekt. Í bréfi byggingarfulltrúans frá 31. janúar 2003 kemur fram að við úttekt þessa hafi aðaluppdráttur, samþykktur 20. júlí 1999, verið hafður til hliðsjónar, og sérteikningar arkitekts stimplaðar 21. október 1999. Í bréfinu kemur jafnframt fram að áfangaúttektir vanti alveg eftir fokheldisúttekt á húsinu. Lagnir og loftræsting séu óúttekin ásamt breytingum á burðarvirkjum, sem gerðar hafi verið í sumum bilunum. Þá vanti alveg áfangaúttektir á stálburðargrindina, enda ekki búið að skila til byggingarfulltrúa teikningum af henni. Varðandi sameiginlegan hluta hússins séu gerðar athugasemdir við ófullnægjandi frágang á samskeytum veggja milli eigna/bila m.t.t. brunalokunar, loftþéttleika og hljóðleiðni. Væri frágangur ekki alveg eins og sérteikningar arkitekts sýndu. Þá væri 90 mínútna eldvarnarveggur opinn við þak á einum stað. Hliðstætt væri með 60 mínútna veggi, en uppbygging virtist vera samkvæmt sérteikningum. Þá sagði einnig að klæðning inni á útvegg á bakhlið væri ekki komin upp, gerð var athugasemd við að bílastæði fatlaðra væru ekki tilbúin, þá væri 16 sm. hátt þrep upp í aðalinngang á framhlið og sorp ekki eins og á aðaluppdrætti. Einnig væri spurning með ísetningu á gluggum varðandi þéttingu. Bent var á að leggja þyrfti inn breytta aðaluppdrætti, sem sýndu þær breytingar sem gerðar hefðu verið og gera ætti við ólöglegar framkvæmdir, sem fengjust a.m.k. ekki óbreyttar, samþykktar. Skila þyrfti inn burðarþolsteikningum af stálgrindinni og einnig leiðréttum lagnateikningum. Sérteikningar arkitekta sem sýndu innréttingar og snið í bilum, þyrftu að endurskoðast frá grunni. Þá kom fram að húsið hefði allt verið tekið í notkun.

Í tilefni af stöðuúttekt byggingarfulltrúa sendu stefnendur bréf til stefnda, Formaco ehf., 19. febrúar 2003, þar sem óskað var eftir fundi með húsbyggjanda, en síðan gefinn lokafrestur þann 11. mars 2003 til úrbóta.

Stefnendur óskuðu eftir því að dómkvaddir yrðu matsmenn til að meta tiltekna galla á eigninni og voru matsmennirnir R-kk-nf K-kk-nf, doktor í byggingaverkfræði, og F-kk-nf J-kk-nf, byggingatæknifræðingur dómkvaddir sem matsmenn, 10. október 2003 til að skoða og meta það sem greinir í matsbeiðni.

Í tilefni matsbeiðnarinnar vakti stefndi, Formaco ehf., athygli meðeigenda sinna á bréfaskiptum fyrirtækisins við byggingarfulltrúa í Reykjavík, þar sem fram komi að mannvirkið og núverandi samþykktar umsóknir um byggingarleyfi haldist ekki í hendur og einstakir fasteignaeigendur hefðu með umsóknum sínum um breytingar og viðbætur stöðvað afgreiðslu þeirra teikninga sem nauðsynlegar væru til að ljúka mætti verkinu í samræmi við stöðuúttektina frá 31. janúar 2003. Var skorað á stefnendur að draga umsóknir sínar til baka svo að lokaúttekt gæti farið fram. Þessari málaleitan var hafnað með bréfi 5. desember 2003.

Með bréfi frá 12. desember 2003 óskaði Vátryggingafélag Íslands hf. eftir því við dómkvadda matsmenn að þeim verkþáttum við húsið, sem unnir hefðu verið og teknir út fyrir 23. nóvember 1999 yrði haldið aðgreindum. Gerðu matsbeiðendur ekki athugasemd við þá ósk, en stefndi, Ö-kk-nf, mótmælti og taldi það óframkvæmanlegt. Dómkvaddir matsmenn skiluðu matsgerð í maí 2004. Segir þar að matsmenn telji sig ekki geta aðgreint verkþætti á þann hátt sem VÍS hafi óskað eftir. Niðurstöður matsmanna varðandi eldvarnir voru þær að að frágangur veggja milli bila upp við loft og milli bila við útvegg væru ekki í samræmi við teikningar og ekki í lagi með tilliti til eldvarna. (liður 4.2.1 í matsgerð) Stálplötunar nái ekki upp í loft og áfellur frá veggjum út á loftið séu ekki rétt gerðar. Lagt er til að allar áfellur milli veggja og lofts verði fjarlægðar. Gengið verði tryggilega frá steinullareinangrun veggjanna, einkum upp við loftið og tryggt að hvergi séu opnar raufar upp við loftið. Þar sem um sé að ræða erfiðar þéttingar að bitum sé reiknað með að gifsplötur verði skornar til og felldar að og þétt með eldvarnakítti. Síðan verði málmplötur veggjanna framlengdar upp, þétt uppi í kverk með eldvarnakítti og síðan settar áfellur í samræmi við teikningar.

Um frágang veggja milli bila við útvegg segir að hann víki frá teikningum. (liður 4.2.2). Klæðningarplötur veggja gangi ekki alveg að útvegg og þar sem hurðir og gluggar séu, hafi engu verið bætt við. Lagt er til að málmplöturnar verði framlengdar með áfellum út að veggjum. Þær verði beygðar í vinkil út við veggi og kítti sett á endann til að mynda þéttleika við útvegginn. Með því megi sleppa vinklinum sem tengi plötur og útvegg. Þar sem K-13 hafi átt að vera á plötunum verði því sprautað á þær fyrir uppsetningu. Gengið verði tryggilega frá steinull milli platnanna.

Þá séu ýmis frágangsdeili ekki í lagi, t.d. þar sem skúffur og bitar fari í gegnum málmklæðningar. (Liður 4.2.3). Um sé að ræða mörg deili, sem þurfi að ganga frá.

Þá breytingu að sameina tvo 90 mínútna eldvarnarveggi í einn vegg þurfi að færa inn á teikningu og framkvæma þurfi sömu aðgerðir á veggnum og öðrum skilveggjum í húsinu. (Liður 4.2.4)

Þá sé útveggur á bakhlið hússins ófrágenginn, en hann eigi að vera með grind, steinull og gifsi. (Liður 4.2.5)

Þá segir í lið 4.2.6 að byggingarfulltrúi hafi gert athugasemdir við að bílastæði fatlaðra sé ekki tilbúið, þrep sé upp í aðalinnganga og sorp sé ekki í samræmi við aðaluppdrætti. Þá bendi byggingarfulltrúi á að lagfæra þurfi teikningar að hluta til samræmis við framkvæmd, en að hluta til að bæta við deilum.

Í lið 4.42 kemur fram að matsmenn telji stétt mjórri en teikningar sýni og hafi matsmenn metið kostnað við að fjarlægja kantstein, bæta við helluröð og gerð á nýjum kantsteini. Þá vanti merkt stæði fyrir fatlaða og gangstétt við norðurgafl sé ófrágengin. Þá sé aðkoma fatlaðra ekki í lagi.

Einnig staðfestu matsmenn mikinn leka við hurðir á austurhlið í slagviðri, einkum undir gönguhurðir (Liður 4.4.3).

Þá telji matsmenn frágang á klæðningu niður við malbik ófullnægjandi. (Liður 4.4.4)

Þá benda matsmenn á að þeir hafi ekki getað mælt hvort vindþéttleiki hússins sé fullnægjandi en benda á að frágangi klæðninga á veggjum við útveggi og glugga sé ekki lokið. (Liður 4.4.5)

Þeir telja hljóðeinangrun milli bila ekki fullnægjandi, en frágangi þessara milliveggja sé engan veginn lokið. (Liður 4.4.6)

Matsmenn telja frágang þéttinga við glugga og hurðir á vesturhlið áfátt, en þéttiborðar gangi á nokkrum stöðum úr falsi. Um sé að ræða þensluborða sem missi þrýsting ef bilið sem þeir eru settir í er of stórt. (Liður 4.4.8)

Loks þurfi að koma fyrir sorpgeymslum í samræmi við samþykktar teikningar. (Liður 4.49)

Í kjölfar frávísunarúrskurðar í máli stefnenda á hendur stefndu 28. mars 2006, voru matsmennirnir dómkvaddir á ný til þess að vinna viðbótarmat. Var þeim falið að meta fjóra tilgreinda viðbótarmatsliði ásamt því að skipta þeim matsfjárhæðum, sem og fjárhæðum í fyrra mati niður samkvæmt útlistun stefnenda á því hvað teldist séreign og hvað sameign.

Matsmenn staðfestu að vilpa væri í plani og væri nauðsynlegt að skera upp malbik á 24 fermetra svæði og endurmalbika (liður 4.1).

Þá létu matsmenn mæla lóð og bera saman við lóðarblöð. Var niðurstaðan sú að mjög miklu munaði í hæð á lóðinni frá því sem hún raunverulega er og því sem gefið var upp á mæliblöðum borgarinnar. Hæðin sé nokkurn veginn rétt út við götuna, en miklu muni aftan við húsið. Frávik frá uppgefinni hæð mæliblaðs sé um 90 sm í suðausturhorni en 135 sm í norðausturhorni. (liður 4.2). Reiknuðu matsmenn með stoðvegg á lóðarmörkum bak við húsið og átti hæðarsetning hans að miðast við fyrrgreindan hæðarmun.

Þá vantaði lagnaleið fyrir síma (liður 4.3) og mátu matsmenn kostnað við að leggja rör fyrir hvert bil við útvegg frá inntaki að viðkomandi bili.

Undir lið 4.4., um frágang samskeyta loftaplatna segir að ljóst sé að samskeytin séu ekki draghnoðuð og mátu matsmenn kostnað af því að draghnoða öll samskeytin.

Er matsgerðin dagsett í nóvember 2006 og var heildarfjárhæð samkvæmt hinu nýja mati 18.916.225 krónur.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslur H-kk-nf P-kk-nf, R-kk-nf J-kk-nf, E-kk-nf M-kk-nf, Ö-kk-nf F-kk-nf, R-kk-nf K-kk-nf og F-kk-nf J-kk-nf.

H-kk-nf P-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði fengið eign sína afhenta í kringum miðjan nóvember 1999. Fljótlega hefði farið að bera á því að lykt bærist milli bila, en eignirnar séu afmarkaðar með veggjum. Svör fyrirsvarsmanns Formaco ehf., R-kk-ef J-kk-ef, við umkvörtunum hans hafi verið að byggt væri samkvæmt staðli. R-kk-nf hafi oft lýst vilja til að bæta úr því sem kvartanir hefðu beinst að, en af úrbótum hefði aldrei orðið. Hann kvað teikningar K-kk-ef R-kk-ef arkitekts, sem fólu í sér breytingar á upphaflegum teikningum, aldrei hafa verið lagðar fyrir húsfund. Hann kvað einu teikningarnar, sem í gildi væru í dag væru teikningar sem samþykktar voru í júní 1999.

Hann kvaðst hafa fengið nýja glugga, eftir umkvörtun við Formaco ehf. og er vísað til dómskjals 62 í því sambandi, en kvaðst hafa gert athugasemdir við frágang á gluggunum. Hann kvað eldri gluggana hafa verið tekna úr árið 2003.

R-kk-nf J-kk-nf, fyrirsvarsmaður Formaco ehf., bar fyrir dómi að E-kk-nf M-kk-nf hefði gert nýja teikningu að lóðinni, en ekki skilað henni inn til byggingafulltrúa Reykjavíkurborgar. Hann sagði að ef lóðin hefði verið gerð eftir upprunalegum teikningum frá Reykjavíkurborg væri hún alveg ónothæf. Þá kvað hann upphaflegar teikningar að eigninni ekki vera réttar teikningar, þar sem K-kk-nf R-kk-nf hefði teiknað inn breytingar sem gerðar voru á bygginartíma. K-kk-nf hefði átt að skila þeim inn til byggingarfulltrúa og hefði Ö-kk-nf, byggingarstjóri, unnið samkvæmt þessum breyttu teikningum. Hann kvaðst ekki hafa lagt þessar breyttu teikningar fyrir húsfund. Hann var spurður um hver hafi verið í samskiptum við K-kk-þf þegar verið að var að breyta teikningum og sagði að það hefði aðallega verið hann sjálfur.

Hann kvaðst hafa verið í sambandi við stefnda, Ö-kk-þf, á byggingartíma og beðið hann að lagfæra það sem umkvartanir kaupenda hefðu lotið að, en aldrei hafi verið gert neitt. Hann viðurkenndi að gallar væru á milliveggjum, þeir væru óþéttir og ekki rétt frágengnir. Hann kvað þá ekki byggða samkvæmt teikningum og þyrfti að ganga betur frá þéttingum þar á milli. Spurður um hvers vegna ekki var brugðist við umkvörtunum sem bárust frá eigendum á tímabilinu 2001-2004, alveg þar til krafist var dómkvaðningar matsmanna, svaraði R-kk-nf því að hann hafi talið lagfæringar vera á ábyrgð byggingarstjóranna.

Hann kvað lóðina hafa verið malbikaða í kringum áramótin 1999-2000, en eftir hafi verið að ganga frá stétt. Malbikun á lóð hafi verið lokið um áramótin 1999-2000.

E-kk-nf M-kk-nf kom fyrir dóm. Hann kvaðst ekki hafa gert neina lóðarteikningu fyrir eignina og kvað ekki búið að malbika lóðina þegar hann fór af verkinu sem byggingarstjóri.

Ö-kk-nf F-kk-nf kom fyrir dóm. Hann sagðist hafa hætt sem byggingarstjóri á verkinu eftir miðjan desember 1999. Hann kvað þó R-kk-þf hafa rætt við hann út af hinu og þessu eftir þann tíma, varðandi það sem þyrfti að klára og lagfæra. Hefði hann alveg verið til í það, en ekki unnist tími til þess.

Málsástæður og lagarök stefnenda.

4.2.1 Frágangur eldvarnarveggja milli bila upp við loft

Stefnendur kveða að samkvæmt matsgerð sé frágangur hvorki í samræmi við teikningar né í lagi m.t.t. eldvarna. Felist það m.a. í að stálplötur nái ekki upp í loft og áfellur frá veggjum út á loftið séu ekki rétt gerðar. Þessi ummerki beri með sér að húsbyggjandi/seljandi hafi af ásetningi eða gáleysi staðið ranglega að málum og því sé um sök að ræða hjá honum. Af þessu leiði að húsbyggjandi/seljandi beri fulla skaðabótaábyrgð á framangreindu.

Að því leyti sem húsbyggjandi/seljandi yrði ekki dæmdur á grundvelli sakar er til vara á því byggt að það leiði af samningum sem hann gerði að hann hafi tekið að sér að byggja húsið með forsvaranlegum hætti í samræmi við faglegar kröfur, lög og reglugerðir. Hér hafi útaf verið brugðið og því beri að dæma efndabætur sem geri stefnendur eins setta og rétt hefði verið að málum staðið. Til þrautavara er á því byggt að húsbyggjandi/seljandi beri hlutlæga ábyrgð á því að fasteigninni sé áfátt, samkvæmt meginreglu sem leidd var af 42. gr. l. nr. 39/1922, nemi afsláttur samkvæmt þeirri grein kostnaði við úrbætur í samræmi við dómvenju.

Samkvæmt 51. gr. l. nr. 73/1997 skuli byggingarstjóri vera við stjórn byggingarframkvæmda og vera framkvæmdastjóri þeirra. Beri hann ábyrgð á að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Það leiði síðan af 118. gr. rg. nr. 441/1998 að tryggt skuli að framkvæmdir séu með tæknilega og faglega fullnægjandi hætti. Ljóst sé af lýsingu í matsgerð að þessum skyldum hafi byggingarstjóri brugðist og beri ábyrgð gagnvart stefnendum á grundvelli almennu skaðabótareglunnar á athöfnum sínum og vanrækslu á að tryggja framangreint. Einnig á grundvelli þeirrar ábyrgðar sem lögð er honum á herðar í 51. gr. l. nr.73/1997 gagnvart eigendum mannvirkisins, en málsástæður þessar séu samþýðanlegar og geti staðið sjálfstætt við hlið hvorrar annarrar.

Húsasmíðameistari beri samkvæmt 38. gr. 441/1998 ábyrgð á framangreindum göllum. Beri hann samkvæmt 37. gr. rg. nr. 441/1998 og 57. gr. l. nr. 73/1997 sams konar ábyrgð á verkþætti sínum og sagt var um byggingarstjóra, bæði á grundvelli almennu skaðabótareglunnar og á grundvelli 57. gr. l. nr. 73/1997.

Samkvæmt framansögðu beri húsbyggjandi/seljandi, byggingarstjóri og húsasmíðameistari ábyrgð gagnvart stefnendum in solidum á öllu tjóni sem af framangreindu leiðir. Með rökum sem greini síðar í stefnunni beinist kröfur í þessum lið að bæði stefnda E-kk-þgf og stefnda E-kk-þgf.

4.2.2 Frágangur eldvarnarveggja milli bila við útvegg

Stefnendur kveða að samkvæmt matsgerð hafi frágangur veggja milli bila vikið frá teikningum. Hafi það falist í að klæðningaplötur veggjanna áttu að ganga alveg að útvegg og mæta þar áfellum sem kæmust að burðarprófílum gluggakerfisins. Þær hafi lent mun innar. Við glugga og hurðir hafi engu verið bætt við en ofar og neðar sé áfella út að vegg. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.2.3 Ýmis frágangsdeili

Stefnendur kveða að hér séu talin upp mörg frágangsdeili sem séu í ólagi, s.s. skúffur eða bitar sem fari í gegnum málmklæðningar. Þar séu þéttingar yfirleitt ekki í lagi. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.2.4 90 mínútna eldveggur

Stefnendur kveða að eldveggjum hafi verið fækkað úr tveimur í einn en það talið vera í lagi. Hins vegar hafi veggnum verið talið áfátt með sama hætti og öðrum skilveggjum hússins. Jafnframt hefði þurft að fella teikningar að hinu breytta fyrirkomulagi. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.2.5 Klæðning á útvegg skv. deili 6 á teikningu T11

Stefnendur kveða að hér sé um að ræða ófrágenginn útvegg á bakhlið hússins og sé verkinu ekki lokið. Hann eigi að vera með grind, steinull og gifsi. Í þessu tilfelli verði að líta svo á að húsbyggjandi og seljandi hafi ekki efnt samninginn fyrir sitt leyti og skilað eigninni í því horfi sem lofað var í kaupsamningum. Hafi stefndi, Formaco ehf., ekki efnt samninga sína við stefnendur að þessu leyti. Kaupsamningar við stefnendur séu á dskj.nr. 4 og eigi það allir sammerkt að þetta hafi átt að vera frágengið. Sé aðallega byggt á að samningarnir séu ekki efndir samkvæmt efni þeirra og eigi stefnendur því rétt til efndabóta. Til vara er byggt á því að það skorti áskilda kosti en til þrautavara að fasteigninni sé áfátt að þessu leyti sbr. meginreglu 42. gr. l. nr. 39/1922.

4.2.6. Aðrar athugasemdir byggingarfulltrúa.

Í þessum lið komi fram að bílastæði fatlaðra séu ekki tilbúin og sorptunnuskýli vanti en um þau sé líka fjallað undir lið 4.4.9. Vegna þessa séu gerðar kröfur á seljanda með sömu rökum og fram koma í lið 4.2.5. Að öðru leyti vísast til matsgerðar á dskj.nr. 51.

Í þessum sama lið komi einnig fram að þrep upp í aðalinnganga og sorp séu ekki í samræmi við aðaluppdrætti. Jafnframt að laga þurfi teikningar til samræmis við framkvæmdina og að hluta til þurfi að bæta við deilum. Er fjallað um þá þætti m.a. í lið 4.3.1 og komi þar þá m.a. fram að teikna þurfi ýmis deili enda sé ýmis frágangur deililausna ófullnægjandi. Einnig þurfi að gera tvær þéttteiknaðar A-1 teikningar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.4.2 Hvort stétt fyrir framan hús og frágangur lóðar sé fullkláraður og í samræmi við samþykktar teikningar.

Í matsgerð á dskj.nr. 51 komi fram að stétt sé mjórri en teikningar sýni og þurfi að fjarlægja kantsteina og bæta við helluröð og gera nýja kantsteina. Þá þurfi að merkja stæði fyrir fatlaða en það var metið undir lið 4.2.6. Gangstétt við norðangafl sé ófrágengin og aðkoma fatlaðra að húsinu ekki í lagi og ljóst sé að rampi sem uppfylli kröfur um hámarkshallann myndi ná fram fyrir gangstéttina og því þurfi að gera pall út á gangstéttina og rampa hann síðan til langs eftir gangstéttinni. Án þessara framkvæmda yrði aðkoma fatlaðra að húsinu ekki í lagi. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.4.3 Hvort leki inn um hurðir á austurhlið

Mikill leki hafi verið staðfestur í slagviðri einkum undir gönguhurðir og þurfi að búa til nýjan þröskuld með þéttilista sem hurðin opnast inn á við og lokast að. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.4.4 Hvort gengið hafi verið frá klæðningu með fullnægjandi hætti en hún gengur m.a. niður í malbik og ryðmyndun er í henni.

Klæðning gangi niður í malbik og telji matsmenn fráganginn ófullnægjandi. Telja þeir að þurfi að fræsa burtu malbiksræmu við húsið og setja þar í staðinn flokkaða möl. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.4.8 Frágangur þéttinga við glugga og hurðir á vesturhlið sem ganga út úr falsi

Stefnendur kveða að fram hafi komið hjá matsmönnum að þéttiborðar gangi út úr fölsum og missi þrýsting þar sem bilið sem þeir eru settir í sé of stórt. Um misstór bil sé að ræða þannig að sums staðar þurfi að velja breiðari borða. Þurfi að skera burt borðana þar sem bil sé á milli og setja breiðari borða í staðinn. Nánar um þetta vísast til matsgerðar. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.4.9 Sorpgeymslur.

Sorpgeymslur vantaði og var metinn til fjár kostnaðurinn við að koma þeim fyrir. Nánar um þetta vísast til matsgerðar.

4.1 Vilpa í plani

Stefnendur kveða að matsmenn staðfesti að vilpa sé í plani og að nauðsynlegt sé að skera upp malbik á 24 m2 svæði og endurmalbika þannig að halli réttist af. Nánar um þetta vísast til viðbótarmatsgerðar á dskj.nr. 74. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segi í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.2 Lóðarmörk

Stefnendur kveða að matsmenn staðfesti að miklu muni í hæð á lóðinni frá því sem hún raunverulega er og uppgefið sé á mæliblöðum borgarinnar. Hæðin sé nokkurn veginn rétt út við götuna en miklu muni aftan við húsið. Frávikin frá uppgefinni hæð mæliblaðs séu um 90 cm í suðausturhorni en 135 cm í norðvesturhorni. Girðing á milli hússins og aðliggjandi lóðar standi aðeins inn á lóð stefnenda. Hún sé auk þess of stutt aftan við húsið og muni 30 cm í norðausturhorni en frávikið sé komið niður í 0 í suðausturhorni. Nágrannalóð gangi hins vegar of langt aftur. Við aðgerðir reikni matsmenn með að leiðrétta þá skekkju sem sé á stærð lóðarinnar bak við húsið. Þeir telji hins vegar ekki mögulegt að leiðrétta frávik lóðarinnar í hæð þar sem hæðarsetning hússins sjálfs sé þá í uppnámi. Reikni þeir því með stoðvegg á lóðarmörkum bak við húsið og miðist hæðarsetning hans við fyrrgreindan hæðarmun. Á lóðarmörkum til suðurs reikni matsmenn með að fyllt verði í og að eðlilegur flái myndaður að stíg borgarinnar sem þar er. Nánar um þetta vísast til viðbótarmatsgerðar á dskj.nr. 74. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.3 Lagnaleið

Stefnendur kveða að gert hafi verið ráð fyrir einni lagnaleið til viðbótar og hafi matsmenn metið hvað kostaði að koma henni á með því að leggja rör í hvert bil í útvegg frá inntaki að viðkomandi bili. Nánar um þetta vísast til viðbótarmatsgerðar á dskj.nr. 74. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

4.3 Frágangur samskeyta loftaplatna

Stefnendur kveða að á teikningu sé gert ráð fyrir að samskeyti platna verði með límborða og draghnoðuð. Ljóst sé að þau séu ekki draghnoðuð. Hafi matsmenn metið til fjár hvað kosti að draghnoða öll samskeyti. Nánar um þetta vísast til viðbótarmatsgerðar á dskj.nr. 74. Að öðru leyti vísast til alls þess sem segir í lið 4.2.1 um grundvöll kröfugerðar á hendur stefndu en allt sem þar er sagt, eftir að vísað er til matsgerðarinnar, eigi og við um þennan lið.

Stefnendur kveða að allan tímann sem verkið hafi staðið hafi stefndi, Ö-kk-nf, ýmist verið húsasmíðameistari eða byggingarstjóri. Beri hann því ótvírætt ábyrgð á öllum þeim kröfum sem snúa að meisturum og ekki lúti að seljanda einum. Verði að hafa í huga að ábyrgð húsasmíðameistara og byggingarstjóra falli saman í þessu tilfelli samkvæmt framangreindri umfjöllun um einstaka matsliði.

Stefnendur kveða að stefndi, E-kk-nf, hafi verið byggingarstjóri nánast frá upphafi framkvæmda en tvennt sé þó óljóst, þ.e. hvenær hans ábyrgð hafi nákvæmlega lokið annars vegar og hvar verkið var statt þegar ábyrgð hans hafi lokið. Hafi stefndi, Ö-kk-nf, og tryggingarfélag hans, réttargæslustefndi Sjóvá Almennar h/f, jafnvel haldið því fram að ábyrgð A-kk-ef sem byggingarstjóra hafi ekki hafist fyrr en um mánaðamótin febrúar-mars 2000 þótt margt bendi til hins gagnstæða. Lögbundin úttekt hafi ekki farið fram við byggingarstjóraskiptin og virðist stefndi, E-kk-nf, ekkert hafa aðhafst til að tryggja að mál gengju fyrir sig réttu lagi, a.m.k. ekki gert neitt sem hafi dugað. Af þessu megi ráða að stefndi, E-kk-nf, hafi ekki sýnt fram á að hann hafi verið laus úr ábyrgð þegar umrædd saknæm háttsemi hafi átt sér stað eða að það verði ekki rakið til byggingarstjóratíma hans eða hans eigin vanrækslu. Hafi honum borið að tryggja sönnun þar sem það hafi staðið honum næst en stefndu hafi átt litla möguleika í því sambandi. Verði hann því að bera ábyrgð á öllum göllum in solidum með stefndu E-kk-þgf og Formaco ehf., nema að hann geti sýnt fram á hið gagnstæða.

Skipting matsliða á einstaka stefndu:

Stefnendur kveða skiptingu byggja á eftirgreindum forsendum:

Samkvæmt 3. tl. 1. mgr. 5. gr. fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994 (hér eftir skammstöfuð fehl.) séu allir milliveggir, sem ekki eru jafnframt burðarveggir, séreign. Það sé eðlilegt að húsfélagið annist sameiginlegar eldvarnir í húsinu, sbr. síðari hluti 1. mgr. 6. gr. fjöleignahúsalaganna og sé sameign meginreglan.

Af þessu leiði að matsliðir skiptist í séreign og sameign þannig:

4.2.1 Frágangur eldvarnarveggja milli bila upp við loft

Sameign

4.2.2 Frágangur eldvarnarveggja milli bila við útvegg

Sameign

4.2.3 Ýmis frágangsdeili

Sameign

4.2.4 90 mínútna eldveggur

Sameign

4.2.5 Klæðning á útvegg skv. deili 6 á teikningu

Sameign

4.2.6 Aðrar athugasemdir byggingarfulltrúa

Sameign

4.3.1 Frávik frá teikningum

Sameign enda um frávik á teikningu tengd þessum veggium.

4.4.2 Hvort stétt fyrir framan hús og frágangur lóðar sé fullkláraður og í samræmi við samþykktar teikningar

Sameign þar sem þetta fellur ekki undir skilgreiningu á séreign sbr. upphaf 6. gr. fehl.

4.4.3 Hvort leki inn um hurðir á austurhlið

Séreign sbr. 6. tl. 1. mgr. 5. gr. fehl.

4.4.4 Hvort gengið hafi verið frá klæðningu með fullnægjandi hætti en hún gengur m.a. niður í malbik og ryðmyndun er í henni

Sameign sbr. upphaf 1. mgr. 6. gr. fehl.

4.4.7 Kostnaður vegna þess að lagnaleiðir fyrir símalínur vantaði

Þetta er sameign hvað lagnaklefann varðar en um leið og lagnir kvíslast til hverrar séreignar þá er það séreignarmál.

4.4.8 Frágangur þéttinga við glugga og hurðir á vesturhlið sem ganga út úr falsi

Sameign sbr. gagnályktun frá 5. tl. 1. mgr. 5. gr. sbr. upphaf 6. gr.

4.4.9 Sorpgeymslur

Séreign. Enda til sérgreindra nota fyrir hvern húseiganda.

Matsmenn hafa skipt kostnaði í samræmi við þessa forskrift, bls. 3 á dskj. nr 74.

Aðild stefnenda.

Um samaðild vísa stefnendur til 19. gr. laga nr. 91/1991. Um aðild einstakra stefnenda að kröfum vísast til þess sem eftir greinir:

1. Eignarhlutar M-010103 og M-010104. Eigandi er stefnandi Borgarlagnir ehf. samkvæmt kaupsamningi við stefnda, Formaco ehf., frá 21. maí 2002 (dskj.nr. 4, bls. 1).

2. Eignarhluti M-010105. Eigandi er stefnandi Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf. samkvæmt kaupsamningi við stefnda, Formaco ehf., frá 21. okt. 1999 (dskj.nr. 5, bls. 2).

3. Eignarhluti M-010106. Stefnendur Erna Arnar ehf. og Páll Vígkonarson ehf. hafa fengið allar kröfur framseldar til sín frá Víðinesi ehf. sem hins vegar hafði fengið allar kröfurnar framseldar frá afsalshöfunum P-kk-þgf V-kk-þgf, B-kk-þgf E-kk-þgf P-kk-þgf og E-kvk-þgf A-kvk-þgf (sbr. kaupsamning og afsal á dskj.nr. 5, bls. 3-4 og framsöl á dskj.nr. 70-71).

4. Eignarhluti M-010107. Stefnandi H. Pálsson ehf. hefur fengið allar kröfur framseldar til sín frá H-kk-þgf P-kk-þgf sem keypti eignina af stefnda, Formaco ehf., með kaupsamningi þ. 20.10.1999. (Dskj.nr. 4, bls. 5-7 og framsal á dskj.nr. 69).

5. Eignarhluti M-010108. Aðild stefnanda Helgasonar & Co. ehf. byggist á framsali Glitnis á öllum kröfum til félagsins. Yfirlýsingin er undirrituð af Íslandsbanka h/f því Glitnir var sameinað Íslandsbanka h/f skv. samrunaáætlun dags. 14.3.2003 sem staðfest var á hluthafafundi 16.12.2003. Eftir sameininguna fékk Glitnir kt. 000000-0000. (Dskj.nr. 68).

Samkvæmt þessu fari stefnendur með allar heimildir, óháð því hverjir voru upphaflegir viðsemjendur stefnda, Formaco ehf., eða þeirra sem hafa átt eignirnar á hverjum tíma. Gildi þetta jafnt um kröfur á hendur seljanda sem og meisturum. Að auki byggja stefnendur á því að núverandi eigendur, sem ekki voru upphaflegir viðsemjendur, eigi kröfur á grundvelli springende regress einkum þar sem háttsemin er saknæm. Með kröfugerð þessari krefjast stefnendur bóta fyrir það tjón sem þeir verði fyrir annars vegar vegna galla á séreign og hins vegar vegna kostnaðarhlutdeildar þeirra í framkvæmdum húsfélagsins við nauðsynlegar úrbætur.

Sundurliðun kröfugerðar:

1. Kröfur stefnanda Borgarlagna ehf.

2. Kröfur stefnanda Bifreiðaverkstæðis Grafarvogs ehf.

3. Kröfur stefnenda Ernu Arnar ehf. og Páls Vígkonarsonar ehf.

4. Kröfur stefnanda H. Pálssonar ehf.

5. Kröfur stefnanda Helgasonar & Co. ehf.

Um dráttarvaxtakröfuna.

Stefnendur kveða að kröfur sem lúti að fyrri matsgerð á dskj. nr. 51 geti borið dráttarvexti þegar mánuður er liðinn frá því að matsgerð var send stefndu, en það hafi verið 11. júní 2004. Megi ætla að hún hafi borist þeim fyrir miðjan júní. Með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 er krafist dráttarvaxta frá 15. júlí 2004 vegna fjárhæða í þeirri matsgerð.

Viðbótarmatsgerðin hafi verið send með tölvupósti 15. febr. sl. og sé upphafsdagur dráttarvaxta samkvæmt því 15. mars 2007.

Um lagarök vísa stefnendur til reglunnar um skuldbindingargildi samninga og almennu skaðabótareglunnar. Einnig vísa þeir m.a. til 51.-52. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, 42. gr. kaupalaga nr. 39/1922, 51. gr., 57. gr. og 73. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, 5.-6. gr. fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994, 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, 1. og 6. gr. laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð og byggingarreglugerðar nr. 441/1998, einkum greina 32.2, 37, 38 og 118.

Málsástæður og lagarök stefnda, Formaco ehf.

Stefndi, Formaco ehf., byggir sýknukröfu sína á því að skilyrði almennu skaðabótareglunnar séu ekki uppfyllt þar sem stefnendur hafi ekki sýnt fram á saknæma háttsemi af hálfu hans.

Stefndi byggir á því að hann hafi gert allt sem honum bar og í hans valdi stóð til að bygging fasteignarinnar Gylfaflöt 24-30 færi rétt og vel fram. Um það vísast í fyrsta lagi til þess að stefndi sagði upp meðstefnda E-kk-þgf, sem byggingarstjóra, sökum þess að vinnu hans við verkið var áfátt og hann hafði ekki orðið við tilmælum um að skila af sér teikningum, dagbókum, útreikningum og öðrum gögnum varðandi Gylfaflöt 24-30. Þá er vísað til bréfs lögmanns stefnda til K-kk-ef R-kk-ef, arkitekts hússins, þar sem bent er á þau atriði sem gerðar voru athugasemdir við í stöðuúttekt byggingarfulltrúans í Reykjavík. Í bréfinu krafðist lögmaður stefnda þess f.h. umbjóðanda síns að hafist yrði handa við að verða við þeim ábendingum og athugasemdum sem fram koma í bréfinu og eru í samræmi við framangreinda stöðuúttekt. Var frestur gefinn til 30. apríl 2003 til að ganga frá þeim þáttum sem væru á ábyrgð hönnuða hússins.

Í framhaldi af bréfinu upplýsti arkitekt hússins að endanlegar teikningar, sem gerðar voru eftir að stöðuúttektin fór fram, fengjust ekki samþykktar hjá byggingarfulltrúa til að hægt væri að ljúka framkvæmdum í samræmi við stöðuúttektina. Þetta stafaði m.a. af því að hjá byggingarfulltrúa lægju inni teikningar frá tveimur stefnenda, nánar tiltekið H. Pálssyni ehf. og Ernu Arnar ehf., vegna breytinga sem þeir hygðust gera á sínum rýmum eða hefðu þegar framkvæmt og sé slíkt ósamræmi milli þeirra teikninga og teikninga sem arkitekt hússins lagði fram að ekki hafi fengist samþykki fyrir endanlegri teikningu. Sé ljóst að þessir tveir eigendur hafi lagt fram nýjar teikningar alveg án samráðs við arkitekt og húsbyggjanda hússins og hafa þessar teikningar orðið til þess að ekki hafa fengist samþykktar lokateikningar arkitekts sem aftur sé forsenda þess að lokaúttekt geti farið fram.

Í framangreindu bréfi hafi jafnframt verið skorað á stefnendur að draga teikningar sínar til baka frá byggingarfulltrúa þannig að þær úrbætur, sem stöðuúttektin gerði ráð fyrir næði fram að ganga. Þá hafi stefndi boðið stefnendum að fella umsóknir sínar um sérstakar breytingar á húsnæði sínu inn í umsókn um breytingar á upphaflegu byggingarleyfi. Þessari málaleitan hafi hins vegar verið hafnað með bréfi lögmanns stefnenda dags. 5. desember 2003.

Því telji stefndi að ekki sé tímabært að láta meta meint tjón stefnenda, sérstaklega þar sem stefndi hafi ávallt lýst því yfir að ef lokaúttekt leiddi í ljós að einhverju sé áfátt við byggingu fasteignarinnar yrði farið í að lagfæra það svo lokaúttekt fengist. Stefnendum hafi ekki tekist að sýna fram á saknæma háttsemi stefnda sem leiði til bótaábyrgðar hans, sérstaklega þar sem stefnendur hafi sjálfir staðið í vegi fyrir því að hægt sé að leiða í ljós hvort byggingunni sé áfátt, en matsgerðirnar tvær sem fyrir liggi í málinu geti á engan hátt verið sönnunargögn fyrir því að byggingunni sé áfátt eða gallar séu á henni. Þá hafi stefnendur ekki leitast við að takmarka hið meinta tjón sitt heldur þvert á móti staðið í vegi fyrir því að úr því fengist bætt með framangreindum aðgerðum sínu.

Saknæmi stefnda hafi því ekki verið sannað sem sé nauðsynlegt til að hægt sé að krefja hann um skaðabætur á grundvelli almennu skaðabótareglunnar. Hér á eftir fari nánari umfjöllun um einstaka liði eins og þeir séu settir fram í matsgerðum og stefnu.

1.1. Liðir 4.2.1 til 4.2.4

Stefndi kveður stefnendur ekki hafa sýnt fram á að um sök sé að ræða hjá stefnda, heldur hafi stefndi þvert á móti reynt að haga byggingu fasteignarinnar svo að byggt væri í samræmi við teikningar. Einstakir eigendur hafi hins vegar staðið því í vegi að réttum teikningum hafi verið hægt að skila inn til byggingafulltrúa. Stefndi byggi ennfremur á því að samkvæmt 3. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 beri byggingarstjóri ábyrgð á því að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir.

1.2. Liður 4.2.5

Stefnendur halda því fram að stefndi hafi ekki efnt samninginn fyrir sitt leyti og skilað eigninni í því horfi sem lofað var í kaupsamningunum, sbr. dskj. nr. 4. Í byggingarlýsingu sem legið hafi frammi á fasteignasölum þeim sem fóru með sölu eignarhlutanna, sbr. dskj. nr. 62, komi fram að húsnæðið verði klætt að utan með láréttri trapisuklæðningu (Moduclad 33/1000) húðaðri með alusinki. Að innan verði hvítlökkuð lágprófileruð stálklæðning. Í kaupsamningum komi einnig fram að húsið verði klætt að utan með láréttri trapizu klæðningu, húðaðri með plastisol, sbr. dskj. nr. 4. Byggt er á því í matsgerð að útveggurinn eigi að vera með grind, steinull og gifsi þar sem það komi fram á teikningum. Eins og fram komi hér að framan hafi hönnuður hússins ekki getað lagt inn lokateikningu en þar hafi þetta verið leiðrétt þar sem upphafleg teikning sé röng. Það sé alþekkt að teikningar séu lagðar inn alveg að lokaúttekt. Stefndi beri einungis ábyrgð á því að eignunum sé skilað í samræmi við byggingarlýsingu og kaupsamninga. Frágangur sé í samræmi við byggingarlýsingu og kaupsamninga og því hafnað að stefnda beri að greiða efndabætur til stefnenda enda ekki um neinar vanefndir að ræða af hálfu stefnda.

1.3. Liður 4.2.6

Stefnendur byggja kröfur sínar varðandi lið 4.2.6 á því að stefndi hafi ekki staðið við gerða kaupsamninga vegna bílastæða fatlaðra og sorptunnuskýli. Stefndi kveður að hvorki kaupsamningar né byggingarlýsingar kveði á um að sorptunnuskýli skuli vera til staðar. Um iðnaðarhúsnæði sé að ræða og séu þarfir eigenda hvers bils afar ólíkar að því er varði sorphirðu. Því sé undanskilið í byggingarlýsingu og kaupsamningum ákvæði þess efnis að sorpgeymslur fylgi og ætlast til þess að eigendur sjái um slíkt sjálfir en slíkt er alþekkt varðandi iðnaðarhúsnæði.

Varðandi bílastæði fatlaðra, kveður stefndi að bætt hafi þar úr síðan matsgerð var gerð í maí 2004. Nú sé auðvelt aðgengi fyrir fatlaða um bakdyr hússins. Hvert bil hafi fengið úthlutað bílastæðum fyrir viðskiptavini sína og starfsmenn. Það sé hverjum eiganda í sjálfvald sett að ákveða hvar þeir telji best að staðsetja bílastæði fyrir fatlaða, en slíkar kröfur hafi ekki verið settar fram. Stefndi, Formaco ehf., hafi lýst sig albúinn til að merkja fyrir bílastæðum fatlaðra þegar eigendur hafi komið sér saman um hvar sé best að staðsetja þau

1.4. Liður 4.4.2

Stefndi kveður að ákveðið hafi verið að breyta breidd stétta og eyja til að skapa fleiri bílastæði og búa til þann möguleika að leggja bílum við frambrún lóðar en það hafi eingöngu verið gert með hagsmuni eigenda að leiðarljósi. Í þeim tilgangi hafi meðstefndi, E-kk-nf, teiknað lóðina upp á nýtt og hafi átt að skila þeirri teikningu inn til byggingarfulltrúa. Frágangur á lóð í dag sé í samræmi við þá teikningu. Sé því alls ósannað að stefnendur hafi orðið fyrir bótaskyldu tjóni vegna þessa. Þá verði að benda á þá staðreynd að við kaup flestra eigenda á fasteign sinni hafi lóð verið frágengin og enginn kaupenda gert athugasemd við hana.

1.4. Liður 4.4.3

Stefndi byggir sýknukröfu sína vegna þessa matsliðar á því að hinn meinti leki gæti stafað af því að hér sé um iðnaðarhúsnæði að ræða en ekki íbúðarhúsnæði og séu hurðirnar iðnaðarhurðir, auk þess sem um rennihurðir sé að ræða, sem geri það að verkum að þær verði aldrei alveg vatnsheldar. Fyrir innan hurðirnar séu niðurföll sem eigi að taka við því vatni sem seytlað geti inn í fárviðri. Þá sé hugsanlegt að þétting hurðanna hafi verið orðin slök er hið dómkvadda mat var framkvæmt enda þá liðin fjögur ár frá því að húsnæðið var afhent og því um eðlilegt slit að ræða. Stefndi bendir einnig á að hugsanlegt sé að þær þurfi einungis endurstillingu, en talið sé æskilegt að gera slíkt einu sinni á ári við þessar tegundir hurða. Sök stefnda, Formaco ehf., varðandi þennan matslið hafi ekki verið sönnuð.

1.5. Liður 4.4.4

Stefndi kveður byggingarstjóra og húsasmíðameistara bera alla ábyrgð á þessum þætti samkvæmt skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997.

1.6. Liður 4.4.8

Stefndi kveður að á sínum tíma hafi komið fram gallar í gluggum og hafi því stefndi skipt um alla glugga í húsinu. Samkvæmt yfirlýsingum eigenda eignarhluta 010103, 010104, 010105 og 010108 sbr. dskj. nr. 62 hafi þeir móttekið nýja glugga, farið yfir frágang verksins og skrifað undir að þeir teldu hann í alla staði óaðfinnanlegan. Eigendur eignarhluta 010106 og 010107 hafi gert athugasemdir og stefndi í kjölfarið lagfært það sem athugasemdir voru gerðar við. Stefnendur hafi því fyrirgert rétti sínum til að halda því fram nú að frágangi og ísetningu glugga hafi verið áfátt.

1.7. Liður 4.4.9

Stefndi vísar til umfjöllunar um lið 4.2.6 hér að framan en sýkna verði stefnda vegna þessa liðar þar sem sorptunnur séu ekki einn af þeim kostum sem lofað hafi verið í byggingarlýsingu eða kaupsamningum.

1.8. Liður 4.1 í viðbótarmatsgerð

Samkvæmt matsbeiðni hafi matsmenn ekki verið beðnir um að meta af hvaða ástæðu sig í plani hafi myndast og sé því alls ósannað að það hafi gerst vegna saknæmrar háttsemi stefnda.

1.9. Liður 4.2 í viðbótarmatsgerð

Stefndi vísar til þess að það sé alkunn venja að frágangur á lóðarmörkum skuli gerður í samráði við lóðarhafa aðliggjandi lóða, sbr. dskj. nr. 84. Hins vegar sé það í þágu lóðarhafa, sem eigi hærri aðliggjandi lóð, að gengið sé frá lóðarmörkunum og því sé það yfirleitt á kostnað hans. Stefndi geti því ekki talist bera ábyrgð á þessum hluta.

Í viðbótarmatsgerð sé einnig talað um að miklu muni á hæð lóðarinnar frá því sem hún raunverulega er og því sem gefið er upp á mæliblöðum borgarinnar. Stefndi bendir á að embætti byggingarfulltrúans í Reykjavík hafi mælt lóðina en ekki sé hægt að byggja á þeim hæðum sem tilgreindar eru á lóðarblaðinu því það myndi leiða til þess að lóðin hallaði fram að götu og þar með yrði vatni veitt út á götu sem sé óheimilt. Nauðsynlegt sé því að leiðrétta framangreind lóðablöð. Stefnendur hafi ennfremur ekki sýnt fram á að fyrrnefndur munur á lóðinni og þeim lóðarblöðum sem þeir byggi á valdi þeim tjóni. Meðstefndi, E-kk-nf, hafi gert nýjar teikningar af lóðinni á sínum tíma og hefði átt að skila þeim inn, en á teikningunum séu nýjar hæðir tilgreindar, lega lagna og fleira. Þá sé girðing sú sem nefnd er í viðbótarmatsbeiðni stefnda óviðkomandi enda ekki einn af áskildum kostum samkvæmt kaupsamningum að girðing fylgdi fasteigninni. Því sé samkvæmt framansögðu alfarið hafnað að hér sé um galla að ræða sem stefndi Formaco ehf., beri nokkra ábyrgð á sem húsbyggjandi.

1.10. Liður 4.3 í viðbótarmatsgerð

Stefndi kveðst ekki bera ábyrgð á því að lagnaleið fyrir síma vanti í fasteignina og vísar um það til byggingarlýsingar, en þar segir einungis: ,,Inntaki fyrir rafmagn, vatn og heitaveitu verður skilað inn fyrir vegg í hverju bili“. Sök eða samningsbrot stefnda vegna þessa matsliðar sé því alls ósannað.

1.11. Liður 4.4 í viðbótarmatsgerð

Um þennan matslið vísar stefndi til bréfs K-kk-ef R-kk-ef til Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins, en þar komi fram að frágangur samskeyta loftaplatna sé í samræmi við teikningar framleiðenda sem einnig eru meðfylgjandi. Í viðbótarmatsgerð sé vísað til teikninga og talið að frágangur sé ekki í samræmi við þær. Eins og áður hafi komið fram séu þær teikningar sem matsmenn hafi undir höndum rangar, þar sem réttar teikningar hafi ekki fengist samþykktar hjá byggingarfulltrúa vegna aðgerða stefnenda. Réttu teikningarnar sýni að frágangur samskeyta loftplatna sé réttur eins og hann er nú enda í samræmi við teikningar framleiðanda hússins. Stefndi krefst því sýknu vegna þessa matsliðar þar sem ekki hafi verið sýnt fram á að frágangur sé öðruvísi en vera ber.

1.12. Sýkna af varakröfu stefnenda um efndabótaábyrgð

Stefnendur byggja á því til vara að stefndi sem húsbyggjandi og seljandi beri efndabótaábyrgð á því að skila ekki eigninni af sér í umsömdu ástandi.

Þessu hafnar stefndi og bendir á að hann hafi efnt kaupsamningana og skilað af sér eigninni í umsömdu ástandi. Ef eitthvað vanti upp á áskilda kosti ætti slíkt að koma fram í lokaúttekt fasteignarinnar, en eins og komið hafi fram, hafi hluti stefnenda sjálfra staðið í vegi fyrir því að slík lokaúttekt gæti farið fram og hafi þeir ekki orðið við áskorunum stefnda að leysa úr, svo hægt sé að láta lokaúttektina fara fram. Þá sé á það bent að eignin sé að öllu leyti í samræmi við byggingarlýsingu sem legið hafi frammi á þeim fasteignastofum sem staðið hafi að sölu eignarhlutanna. Stefnendur hafi ekki sýnt fram á að stefndi hafi ekki staðið við að skila eignunum í samræmi við byggingarlýsingu og beri því að sýkna stefnda af kröfum þeirra. Vísar stefndi að öðru leyti til rökstuðnings sýknukröfu stefnda af aðalkröfu stefnenda.

1.13. Sýkna af þrautavarakröfu stefnenda um að stefndi Formaco beri hlutlæga ábyrgð á því að fasteigninni sé áfátt

Stefndi krefst sýknu af þrautavarakröfu stefnenda með sömu rökum og að framan greinir varðandi sýknukröfu stefnda af aðal- og varakröfu stefnenda.

Nauðsynlegt sé að leiðrétta það sem haldið er fram í stefnu varðandi skiptingu matsliða þar sem segi að allir milliveggir í fasteigninni séu burðarveggir og því sameign. Hið rétta sé að enginn af milliveggjunum sé burðarveggur, heldur sé húsinu haldið uppi með stálbitum bæði að framan og aftan en einnig í súlu sem gangi upp um húsið við afturbrún milligólfs.

Þá bendir stefndi á þá staðreynd að þegar Borgarlagnir ehf., E-kvk-nf A-kvk-nf, B-kk-nf Ö-kk-nf P-kk-nf og P-kk-nf V-kk-nf (sem síðar framseldu eignarhluta sína til stefnenda Ernu Arnar ehf. og Páls V-kk-ef ehf.) keyptu eignarhluta sína af stefnda Formaco ehf., hafi fasteignin verið risin og hafi þau skrifað undir kaupsamninga sem kváðu á um að eignin væri seld í núverandi ástandi sem kaupandi hafi kynnt sér með skoðun og sætti sig við að öllu leyti., sbr. dskj. nr. 4. Geti framangreindir stefnendur því ekki borið fyrir sig sem galla atriði sem þeim hefði átt að vera fullljóst við skoðun eignarhlutanna. Verði því að sýkna stefnda Formaco ehf., af öllum kröfum þeirra er snúa að því sem þeim hefði átt að vera kunnugt og ljóst við skoðun.

2. Varakrafa stefnda Formaco um verulega lækkun

Ef ekki verði fallist á kröfu stefnda um sýknu er til vara krafist verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnenda.

Stefndi byggir kröfu sína um lækkun dómkrafna í fyrsta lagi á því að stefndi geti ekki verið látinn bera ábyrgð á vinnubrögðum byggingarstjóra enda sé ábyrgð þeirra á byggingunni víðtæk, sbr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og skiptist ekki á neinn hátt solidariskt með stefnda sem húsbyggjanda. Því sé aðeins hægt að krefja stefnda um bætur sem leiði af því að hann hafi brotið gegn stefnendum á grundvelli kaupsamninga.

Þá sé einnig eðlilegt að stefnendur beri hluta kostnaðarins af því að bæta úr meintum göllunum vegna eigin sakar. Í ljósi þess að stefnendur stóðu því í vegi að lokateikning arkitekts yrði samþykkt hjá byggingarfulltrúanum í Reykjavík og þar með að lokafrágangur næði fram að ganga og lokaúttekt færi fram, sé eðlilegt að stefnendur beri sjálfir hluta tjónsins.

Stefndi mótmælir einnig einstökum kröfuliðum í kröfugerð stefnenda sem allt of háum og órökstuddum.

Þá mótmælir stefndi því að dómkröfur stefnenda geti borið dráttarvexti frá fyrra tímamarki en þegar mánuður var liðinn frá því að stefna í máli þessu var birt stefnda sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingur, þar sem fyrst þá voru gerðar þær fjárkröfur á hendur honum sem fram koma í stefnu.

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu og varakröfu sína um lækkun á dómkröfum stefnenda á meginreglum skaðabótaréttar innan og utan samninga. Þá er byggt á almennum meginreglum samninga- og kröfuréttar og þeirra meginreglna sem gilda í fasteignakaupum ásamt skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997.

Málsástæður og lagarök stefnda, E-kk-ef M-kk-ef.

Stefndi, E-kk-nf, bendir á að um bótaábyrgð byggingarstjóra almennt og samkvæmt 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og 32.2 gr. rg. 441/1998 fari eftir sakarreglunni, sbr. dóm Hæstaréttar 20. desember 2005 í málinu nr. 267/2005. Verði byggingarstjóri ekki ábyrgur á grundvelli laganna, nema hann hafi með saknæmum hætti vanrækt umsjónar- og eftirlitsskyldu sína með því að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir og tjón sé að rekja til þess. Sé því ekki um neina ábyrgð stefnda E-kk-ef að ræða, óháð sök, svo sem haldið er fram af hálfu stefnenda.

Er sýknukrafa stefnda E-kk-ef byggð á því að ekki sé sannað, að hann hafi sem byggingarstjóri valdið stefnendum nokkru saknæmu tjóni eða beri nokkra ábyrgð á hinum umstefnda kostnaði á grundvelli 51. gr. l. nr. 73/1997 og 32.2 gr. rg. nr. 441/1998.

Beri stefnendum að sanna staðhæfingar sínar og málsástæður samkvæmt meginreglu íslensks réttar um sönnunarbyrði, en ekki stefnda að sanna sakleysi sitt eða ábyrgðarleysi. Sé ekki að finna undantekningarreglu frá meginreglunni, sem hér geti átt við. Verði stefnda því ekki gert að sanna sakleysi sitt eða ábyrgðarleysi á hinum umstefnda kostnaði, en bæta stefnendum ella svo sem þeir gera kröfu til. Þvert á móti beri að meta allan vafa um ábyrgð stefnda E-kk-ef honum í hag. Er þannig á áhættu stefnenda en ekki stefnda E-kk-ef, að dómkvaddir matsmenn telja sig ekki geta aðgreint í mati sínu verkþætti unna og úttekna fyrir 23. nóvember 1999 frá öðrum verkþáttum.

Að ekki fór fram lögboðin stöðuúttekt við byggingarstjóraskiptin, sbr. 5. mgr. 51. gr. l. nr. 73/1997 réttlæti ekki heldur, að létt sé á sönnunarbyrði stefnenda eða sönnunarbyrðinni snúið við, þar sem stefndi, E-kk-nf, hafi tilkynnt byggingarfulltrúanum í Reykjavík um byggingarstjóraskiptin ásamt stefnda E-kk-þgf, en það hafi síðan verið byggingarfulltrúans að annast úttektina en ekki E-kk-ef, sbr. 40. gr. l. 73/1997. Þá verði ekki séð, að stefnendur eða húseigendur, sem stefnendur leiða rétt sinn frá, hafi leitað eftir því að úttekt færi fram við byggingarstjóraskiptin.

Fokheldisvottorð 1. mars 2000 sé athugasemdalaust. Sé ljóst af foheldisvottorðinu, bréfi byggingarfulltrúa 31. jan. 2003 og af matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna í maí 2004, að það sem áfátt var talið vera við húsbygginguna eða var ólokið samkvæmt matsgerðininni og kröfur stefnenda byggist á, varði allt verkþætti, sem enn var ekki hægt eða tímabært að byrja á, hvað þá að ljúka þeim, þegar stefndi E-kk-nf hætti sem byggingarstjóri þann 24. nóvember 1999, eða varði verkþætti, sem þá voru í vinnslu en ekki orðið tímabært eða nauðsynlegt að ganga endanlega frá á því stigi. Sé stefnda, E-kk-þgf, því ekki um að kenna, þótt þessum atriðum sé áfátt eða þeim sé ólokið. Þá færðist byggingarstjóraábyrgðin frá stefnda, E-kk-þgf, til stefnda, A-kk-ef við byggingarstjóraskiptin, a.m.k. á öllu því sem þá var ekki endanlega lokið eða frágengið við bygginguna.

Í þessu sambandi athugast, að húsið hafi ekki verið orðið fokhelt, þegar stefndi, E-kk-nf, lét af byggingarstjórastarfi. Sé þegar af þeim ástæðum augljóst, að öll þau atriði, sem varði frágang húss og lóðar, sbr. matsliði 4.2.5-4.2.6 og matsliði 4.4.2-4.4.9 í matsgerð, séu stefnda, E-kk-þgf, algerlega óviðkomandi. Sama gildi raunar um aðra liði matsgerðarinnar, sbr. matsliði 4.2.1-4.2.4, varðandi frágang bila milli veggja og lofta í tengslum við eldvarnir og ýmis frágangsdeili, að framkvæmd eða frágangur á þeim var ekki unninn á vegum E-kk-ef. Telur stefndi sömu rök eiga við um hina nýju viðbótarmatsliði sem varði bílaplan, frágang og framkvæmdir á lóð, auk lagnaleiða fyrir símalínur og frágangs samskeyta á loftaplötum. Að því leyti sem óvissa sé um þetta beri að meta vafann stefnda E-kk-þgf í hag.

Byggir stefndi, E-kk-nf, á því, að ósannað sé með öllu, að þeir kostnaðarliðir, sem stefnendur krefjist greiðslu á samkvæmt matsgerðinni séu tilkomnir vegna saknæmrar vanrækslu hans á umsjón og eftirliti með því, að byggt væri í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Hafi E-kk-nf verið hættur sem byggingarstjóri áður en húsið var orðið fokhelt og engar skyldur borið gagnvart stefnendum eftir það.

Vísast nánar um þetta til athugasemda stefnda, E-kk-ef, í aðilaskýrslu hans á dómskjali nr. 80. Komi þar fram varðandi frágang veggja milli bila upp við loft, sbr. matslið 4.2.1, að stefndi, E-kk-nf, hafi verið hættur afskiptum af verkinu áður en hægt var að ganga frá því, en stimpluð teikning hafi ekki legið fyrir. Varðandi frágang veggja milli bila við útvegg, sbr. matslið 4.2.2, hafi stefndi, E-kk-nf, verið löngu hættur byggingarstjórn, þegar sá verkþáttur var framkvæmdur. Sama gildi um ýmis frágangsdeili, sbr. matslið 4.2.2. Sama gildi um breytingu á eldvarnarveggjum, sbr. matslið 4.2.4, sem E-kk-þgf hafi verið alls ókunnugt um. Enn gildi það sama varðandi klæðningu á útvegg, sbr. matslið 4.2.5. Sé um að ræða vöntun á innanklæðningu, sem óskylt var að væri uppsett og frágengin, þegar E-kk-nf hætti sem byggingarstjóri. Sama gildi um bílastæði fatlaðra, þrep upp í aðalinngang og sorp, sbr. matslið 4.2.6. Allt séu þetta atriði, sem ekki var komið að því að vinna eða ganga endanlega frá, þegar E-kk-nf hætti sem byggingarstjóri.

Varðandi leka inn um hurðir á austurhlið, sbr. matslið 4.4.3, hafi stefndi, Formaco ehf. keypt hurðir og glugga og séð um ísetningu þeirra með eigin starfsmönnum eftir að stefndi, E-kk-nf, var farinn af verkinu. Frágangur á klæðningu, sbr. matslið 4.4.4, hafi einnig verið unninn eftir að stefndi, E-kk-nf, hætti sem byggingarstjóri. Um hugsanlegan vindóþéttleika, þar sem frágangi klæðninga við útveggi og glugga er ólokið, sbr. matslið 4.4.5, gildi það sama. Um það hafi stefndi, Formaco ehf. séð, sem og þéttiborða við hurðir og glugga á vesturhlið, sbr. matslið 4.4.8, allt eftir brottför E-kk-ef. Þá bendir hann á að þegar hann fór af verkinu sem byggingarstjóri hafi langt verið í að lokið yrði við hljóðeinangrun bila og ágalli varðandi vöntun á lagnaleiðum fyrir símalínur, hafi einnig komið til eftir að hann fór af verkinu, sbr. matsliði 4.4.6 og 4.4.7. Sama gildi um sorpgeymslur, sbr. matslið 4.4.9.

Sé þannig alls ósannað og fari fjarri, að stefndi, E-kk-nf, hafi með saknæmum hætti eða saknæmri vanrækslu á umsjón og eftirliti með því að byggt væri í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir meðan hann var byggingarstjóri verið valdur að eða stofnað til nokkurs af hinum umstefndu kostnaðarliðum, sem stefnendur krefjast bóta fyrir.

Stefndi, E-kk-nf, byggir einnig sýknukröfu sína á því að ekkert samhengi sé á milli stefnufjárhæðarinnar og málsástæðna stefnenda varðandi sök stefnda. Þannig byggi stefnendur að mestu á niðurstöðu matsgerðanna (dskj. 51 og 74) varðandi meinta vanrækslu, eftirlitsskort og saknæma háttsemi stefnda. Matsgerðirnar séu hins vegar stórlega gallaðar sem sönnunargögn. Þannig sé þar metið margs háttar tjón sem viðkomi ekki að nokkru leyti meintum vanefndum stefnda, E-kk-ef, og varði m.a. matsliðirnir kostnað við verk sem ólokið var eftir að stefndi hætti sem byggingarstjóri o.fl. Þá sé á engan hátt rökstutt í stefnu hvaða matsliðir og fjárhæðir eigi við stefnda og krafan því vanreifuð.

Þá vekur stefndi, E-kk-nf, athygli á því að svo virðist sem nokkurs ruglings eða lagalegs misskilnings gæti í þeim kafla stefnu sem fjallar um hugtökin séreign og sameign samkvæmt fjöleignarhúsalögunum nr. 26/1994 annars vegar og solidariskar kröfur og sérgreindar kröfur að kröfurétti, hins vegar og samspil þessa við fjárhæð stefnukrafna, skiptingu þeirra milli stefnenda sjálfra og hvort þær verði sóttar á stefndu alla eða einungis einn þeirra. Leiðir sá samsláttur til þess að samhengi kröfugerðar verður mjög torskilið.

Þannig sé ómögulegt að leggja fjárhæðir til grundvallar tjóni vegna saknæmrar háttsemi stefnda, enda ekki tengdar við einstök tilfelli sem sýnt gætu fram á tjónsábyrgð sem rakin yrði til stefnda. Stappar hér nærri að ekki sé uppfyllt 80. gr. l. nr. 91/1991, sem gæti leitt til frávísunar ex officio.

Byggir stefndi á því, að ósannað sé með öllu, að þeir kostnaðarliðir, sem stefnendur krefjist greiðslu á samkvæmt matsgerðinni séu tilkomnir vegna saknæmrar vanrækslu hans á umsjón og eftirliti með því, að byggt væri í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir.

Stefndi mótmælir einnig staðhæfingum stefnenda um að byggingarstjórar almennt, beri ábyrgð á efnislegum gæðum vinnu annarra meistara. Hljóti meistararnir að bera þar höfuðábyrgð.

Varakrafa stefnda er byggð á því, að stórlækka beri stefnukröfur, með því að fæstir af hinum umstefndu kostnaðarliðum séu tjón í skilningi skaðabótaréttarins, heldur eðlilegur kostnaður við frágang verkþátta við bygginguna, sem eftir var að ljúka eða ganga frá, þegar matið fór fram, og stefnendur hefðu ávallt orðið að bera sjálfir. Eigi það í öllu falli við um eftirtalda kostnaðarliði samkvæmt matsgerð: Frágang veggja milli bila við útvegg, ýmis frágangsdeili, breytingu teikninga v/breytingar eldvarnarveggja, klæðningu á útvegg, bílastæði fatlaðra m.m., sorpgeymslur og breikkun á stétt m.m., sbr. áðurnefnda matsliði.

Um lækkun kröfunnar að öðru leyti vísar stefndi til sömu málsástæðna og liggja til grundvallar sýknu og athugasemda varðandi útreikning og skorti á rökstuðningi fyrir stefnuköfunni.

Hluti gallafjárhæða varði einnig vinnu innandyra sem stefnendur unnu sjálfir og hljóti að koma þar til eigin sök. Vísar stefndi þar sérstaklega til krafna varðandi alla létta veggi innandyra.

Beri að lækka stefnukröfu sem þessu svari.

Þá mótmælir stefndi kröfu um dráttarvexti frá fyrri tíma en mánuði eftir birtingardag seinni stefnunnar fyrir stefnda E-kk-þgf, 26. apríl 2007, en fyrr hafi ekki verið sett fram endanleg fjárkrafa á hendur honum, sem hægt var að taka afstöðu til.

Stefndi vísar til meginreglna íslensks réttar um sönnunarbyrði, til almennnu skaðabótareglunnar (sakarreglunnar) og til 51. gr. l. nr. 73/1997 sem og rg. nr. 441/1998.

Málsástæður og lagarök stefnda, A-kk-ef.

Stefndi, Ö-kk-nf, krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Sýknukrafan er reist á því að ekki séu uppfyllt skilyrði þess að hann beri skaðabótaábyrgð á ætluðu tjóni stefnenda á grundvelli sakarreglunnar. Þá hafnar stefndi alfarið þeim málatilbúnaði stefnenda sem reistur er á því að stefndi geti borið skaðabótaábyrgð á hlutlægum grundvelli.

Stefndi kveður að samkvæmt 3. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og gr. 32.2. í byggingarreglugerð nr. 441/1998 beri byggingarstjóri að lögum ábyrgð á því einu að hús sé byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Ábyrgð stefnda, A-kk-ef, verði því að meta á þessum grundvelli einum. Þessari ábyrgð verði að halda skýrt aðgreindri frá ábyrgð húsbyggjanda, í þessu tilviki hinu meðstefnda félagi Formaco ehf., á efndum kaupsamninga við aðila sem keypt hafi fasteignir í húsinu af honum. Húsbyggjandinn beri ábyrgð á réttum efndum þeirra samninga á grundvelli almennra reglna fasteignakauparéttar, sbr. nú lög nr. 40/2002 um fasteignakaup, og geti byggingarstjóri enga ábyrgð borið á slíkum efndum.

Um ábyrgð nýs byggingarstjóra sem taki við af öðrum er fjallað í 5. og 6. mgr. 51. gr. laga nr. 73/1997 og 36. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998. Samkvæmt þeim ákvæðum takmarkist ábyrgð nýs byggingarstjóra, sem taki við af öðrum, við þá verkþætti sem unnið er að eftir að hann hefur störf. Þá kemur fram að gera skuli úttekt á þeim verkhluta sem lokið sé við byggingarstjóraskipti og gefa skuli vátryggjanda fráfarandi byggingarstjóra kost á að taka út stöðu verks fyrir sitt leyti við skiptin.

Stefndi, Ö-kk-nf, byggir á því að þegar hann tók við starfi byggingarstjóra að umræddri húsbyggingu hafi meðstefndi, E-kk-nf, þegar skilað af sér sem byggingarstjóri verkum þeim sem um getur í þeim matsliðum sem byggingarstjórar eru krafðir um skaðabætur fyrir í máli þessu. Meðstefndi, E-kk-nf, verði því að bera, sem byggingarstjóri, skaðabótaábyrgð á því sem úrskeiðis kann að hafa farið um þau verk, að því marki sem byggingarstjóri ber ábyrgð á slíku vegna ákvæða í skipulags- og byggingarlögum og byggingarreglugerð. Vísast um þetta atriði til dskj. 78 þar sem sé að finna svör stefnda, A-kk-ef, við einstökum matsliðum í matsgerð að því er framangreind atriði varðar. Þá er þess að gæta að þau atriði sem eru ókláruð eða ófrágengin að öðru leyti varði ekki stefnda, Ö-kk-þf, sem byggingarstjóra og ábyrgð hans sem slíks, heldur stefnda, Formaco ehf., sem húsbyggjanda og seljanda fasteigna í umræddu húsi á grundvelli almennra reglna fasteignakauparéttar, sbr. nú lög nr. 40/2002 um fasteignakaup.

Stefndi, Ö-kk-nf, víkur nú að einstökum liðum matsgerðarinnar, sbr. dskj. 51, og viðbótarmatsgerðarinnar, sbr. dskj. 74, sem bótakrafa á hendur stefnda E-kk-þgf er reist á í stefnu.

Liður 4.2.1. í matsgerð lýtur að frágangi eldvarnarveggja milli bila upp við loft. Meðstefndu, E-kk-nf og Formaco ehf., hafi ráðið fyrirtækið Norðurstál ehf. í stál- og blikkvinnu hússins. Norðurstál ehf. hafi löngu verið búið með sína vinnu áður en meðstefndi, E-kk-nf, fór af verkinu sem byggingarstjóri og tilhögun verksins því á hans ábyrgð sem byggingarstjóra. Þetta staðfestist jafnframt á dómskjali 64 sem er byggingarsaga hússins að Gylfaflöt 24-30, en á bls. 3 af 12 í þeirri sögu komi fram að eldvarnarveggirnir hafi verið teknir út af byggingarfulltrúa 28. október 1999 og frágengnir þá. Sama eigi við um lið 4.2.2. í matsgerð sem varði frágang eldvarnarveggja milli bila við útvegg. Varðandi lið 4.2.3. sem varði ýmis frágangsdeili sé um að ræða verk sem unnin voru þegar meðstefndi, E-kk-nf, var byggingarstjóri. Að því marki sem frágangur sé þar eftir, sé hann á ábyrgð Formaco ehf. sem húsbyggjanda og seljanda fasteigna í húsinu. Um lið 4.2.4 í matsgerðinni sem varði 90 mínútna eldvarnarvegg sé það að segja að meðstefndi, E-kk-nf, hafi stjórnað uppsetningu veggjarins og ráðið því, að við þá uppsetningu var vikið frá teikningum. Varðandi lið 4.2.6. í matsgerð sem hafi að geyma umfjöllun um aðrar athugasemdir byggingafulltrúa séu þetta atriði er varði frágang hússins sem eru á ábyrgð Formaco ehf. sem húsbyggjanda og seljanda fasteigna í húsinu. Liður 4.3.1. í matsgerð varði ætluð frávik frá teikningum að því er varði eldvarnir o.fl. Þessi atriði séu á ábyrgð meðstefnda, E-kk-ef, enda framkvæmd í hans tíð sem byggingarstjóra. Varðandi lið 4.4.2. í matsgerð, sé um að ræða frágang stéttar og lóðar. Hér hafi meðstefndu, E-kk-nf og Formaco ehf., fengið verktakafyrirtækið Dalverk haustið 1999 til að ganga frá lóð. Þetta hafi verið gert í tíð E-kk-ef sem byggingarstjóra. Hvað varði annan frágang sé hann á ábyrgð Formaco ehf. Í matslið 4.4.3. sé fjallað um leka inn um hurðir. Ísetning hurðanna hafi átt sér stað um haustið 1999 og því í tíð E-kk-ef sem byggingarstjóra og á hans ábyrgð að því marki sem byggingarstjóri verði á annað borð talinn bera ábyrgð á slíku. Að öðru leyti sé lekinn á ábyrgð Formaco ehf. sem húsbyggjanda og seljanda fasteigna. Varðandi lið 4.4.4. sem snúi að frágangi á klæðningu niður í malbik, hafi meðstefndi, E-kk-nf, stjórnað þessum frágangi. Frágangur þessi hafi farið fram á þeim tíma er E-kk-nf var byggingarstjóri hússins og því á hans ábyrgð, ef byggingarstjóri verður talinn bera ábyrgð á slíku en ekki húsbyggjandi. Loks sé um að ræða lið 4.4.8. í matsgerð en sá liður varði frágang þéttinga við glugga og hurðir. Ísetningu þessara glugga og hurða hafi meðstefndi, E-kk-nf, stjórnað sem byggingarstjóri og ætlaður annmarki þar því á hans ábyrgð, að því marki sem byggingarstjóri geti borið ábyrgð á þessu atriði að lögum.

Varðandi liði 4.1, 4.2, 4.3 og 4.4 í viðbótarmatsgerð, sbr. dskj. 74, séu þetta allt atriði sem varði frágang hússins og ætluð frávik frá teikningum. Liður 4.1 lúti að vilpu í plani, 4.2 að lóðarmörkum, 4.3 að lagnaleið og 4.4 að frágangi samskeyta loftaplatna. Séu þessi atriði á ábyrgð meðstefnda Formaco ehf. sem seljanda fasteignarinnar og meðstefnda, E-kk-ef, að því marki sem byggingarstjóri kunni að bera ábyrgð á slíku.

Samkvæmt framangreindu byggir stefndi, Ö-kk-nf, á því að ætlað tjón stefnenda geti á engan hátt verið að rekja til háttsemi sem hann beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Ætluð skaðabótaábyrgð hvíli öllu heldur á hinu meðstefnda félagi Formaco ehf. sem húsbyggjanda og seljanda fasteigna í húsinu að Gylfaflöt 24-30 og/eða E-kk-þgf M-kk-þgf sem byggingarstjóra. Stefndi byggir einnig á þeim meginreglum skaðabótaréttar sem kveða á um að það sé tjónþola að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni og hver hafi valdið því en ekki ætlaðs tjónvalds að afsanna slíkt. Þannig hvíli sönnunarbyrðin á stefnendum máls þessa um ætlaða skaðabótaskyldu stefnda, A-kk-ef, og verða þeir að bera hallann af því sem óljóst kann að vera um ábyrgð hvors byggingarstjóra um sig á einstökum verkþáttum. Það að ekki fór fram lögboðin stöðuúttekt við byggingarstjóraskipti, eins og byggingafulltrúa bar að framkvæma samkvæmt 5. mgr. 51. gr. laga nr. 37/1997, geti engin áhrif haft til slökunar á sönnunarbyrði þeirri sem á stefnendum hvílir að þessu leyti.

Stefndi byggir ennfremur á því að ef vafi teljist vera um á hvors ábyrgð sem byggingarstjóra, E-kk-ef eða A-kk-ef, einstakir verkliðir teljast, verði að meta þann vafa stefnda, E-kk-þgf í hag vegna ákvæða 5. og 6. mgr. 51. gr. laga nr. 73/1997 og 36. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998, sem rakin voru hér að framan. Þar sé m.a. tekið fram að ábyrgð nýs byggingarstjóra takmarkist við þá verkþætti sem unnið er að eftir að hann hefur störf. Samkvæmt því verði verkþáttur skýrlega að hafa verið unnin af hinum nýja byggingarstjóra til að hann beri á honum ábyrgð. Þannig verði allan vafa um það atriði að túlka stefnda, E-kk-þgf, í hag. Til sömu niðurstöðu leiði ákvæði 36.2. í byggingarreglugerð nr. 441/1998 þar sem kveðið er á um að gefa skuli vátryggjanda fráfarandi byggingarstjóra kost á að taka út stöðu verks fyrir sitt leyti við byggingarstjóraskipti. Það að vátryggjandi meðstefnda E-kk-ef, réttargæslustefndi Vátryggingafélag Íslands hf., nýtti sér ekki framangreint úrræði til úttektar við byggingarstjóraskipti valdi því að allan vafa um hvaða verk voru unnin af hvorum byggingarstjóra um sig verði að túlka stefnda, E-kk-þgf, í hag á kostnað meðstefnda E-kk-ef.

Þá mótmælir stefndi því að hann beri nokkra ábyrgð á ætluðu tjóni stefnenda sem húsasmíðameistari á þeim tíma er meðstefndi E-kk-nf var byggingarstjóri hússins. Umrædd húsbygging að Gylfaflöt 24-30 var unnin undir yfirstjórn og á ábyrgð E-kk-ef sem byggingarstjóra að lögum og beri hann einn ábyrgð gagnvart stefnendum á því tjóni sem þeir kunna að hafa orðið fyrir, ef talið verði að verkið hafi að einhverju leyti ekki verið unnið í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Þannig er því mótmælt að lagaskilyrði séu til að dæma stefnda sólidarískt skaðabótaskyldan sem húsasmíðameistara samhliða meðstefnda E-kk-þgf sem byggingarstjóra.

Varakröfu sína um verulega lækkun dómkrafna stefnenda byggir stefndi á því að hann geti, hvað sem öðru líður, aðeins borið ábyrgð á hluta þeirra annmarka sem taldir eru vera á húsinu að Gylfaflöt 24-30. Þannig takmarkist ábyrgð hans við þá annmarka sem kunni að vera unnt að rekja til þess að ekki var byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir í tíð hans sem byggingarstjóra, og geti í engum tilvikum orðið víðtækari. Þannig geti stefndi, Ö-kk-nf, ekki borið ábyrgð á ókláruðum og ófrágengnum verkum sem húsbyggjandi, Formaco ehf., beri ábyrgð á sem seljandi fasteigna í húsinu. Eigi þetta t.d. við um liði 4.2.3., 4.2.6., 4.4.2., 4.4.3., 4.4.4 og 4.4.8 í matsgerð, sbr. dskj. 51 og liði 4.1, 4.2, 4.3. og 4.4 í viðbótarmatsgerð, sbr. dskj. 74. Þá mótmælir stefndi því að hann beri sólidaríska skaðabótaábyrgð með meðstefndu á þeim kröfum sem gerðar eru á hendur honum. Þess er krafist að dómkröfur verði lækkaðar af þessum sökum. Loks er einstökum kröfuliðum í kröfugerð stefnenda mótmælt sem allt of háum og órökstuddum.

Stefndi mótmælir því að dómkröfur stefnenda beri dráttarvexti frá fyrra tímamarki en þegar mánuður var liðinn frá stefnubirtingu í máli þessu, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, enda hafi engar tölulegar kröfur verið gerðar á hendur stefnda á fyrra tímamarki.

Um lagarök vísar stefndi til 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 37/1997, 32. og 36. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998, meginreglna fasteignakauparéttar, sbr. lög nr. 40/2002 um fasteignakaup, og meginreglna skaðabótaréttarins um saknæmi, ólögmæti, orsakasamhengi, sönnunarbyrði og tjón. Um upphafstíma dráttarvaxta er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Niðurstaða

Stefnendur krefjast þess að stefndu, Formaco ehf., E-kk-nf M-kk-nf og Ö-kk-nf F-kk-nf, verði in solidum dæmdir til að greiða stefnendum tilgreindar fjárhæðir. Kröfufjárhæðir eru byggðar á niðurstöðum tveggja matsgerða dómkvaddra matsmanna. Matsliðir samkvæmt matsgerð varða m.a. frágang eldvarnarveggja milli bila upp við loft, klæðningu á útvegg, hvort stétt fyrir framan hús og frágangur lóðar sé fullkláraður og í samræmi við samþykktar teikningar, hvort leki inn um hurðir á austurhlið og lóðarmörk, svo fátt sé talið. Matsliðirnir varða samkvæmt framangreindu bæði framkvæmdir við bygginguna sem lokið er, en frágangi er ábótavant að mati stefnenda, og einnig vinnu og framkvæmdir sem enn á eftir að ljúka, en ætti að vera lokið að mati stefnenda.

Stefndi, E-kk-nf, tók að sér að vera byggingarstjóri við byggingu hússins 12. maí 1999. Hann sendi bréf til byggingarfulltrúa í Reykjavík 23. nóvember 1999 og óskaði eftir að skrá sig af verkinu sem byggingarstjóri og var bréfið áritað um móttöku hjá byggingarfulltrúa 25. nóvember 1999. Stefndi, Ö-kk-nf, tók við byggingarstjórn frá 24. nóvember 1999.

Samkvæmt 3. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 ber byggingarstjóri ábyrgð á því að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir og verður bótaábyrgur hafi hann með saknæmum hætti vanrækt umsjónar- og eftirlitsskyldur sínar að þessu leyti. Samkvæmt 5. mgr. 51. gr. laganna og 36. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998 skal tilkynna byggingarfulltrúa um byggingarstjóraskipti og skal gera úttekt á þeim verkhluta sem lokið er. Fráfarandi og aðkomandi byggingarstjórar skulu undirrita úttektina ef þess er kostur ásamt byggingarfulltrúa.

Óumdeilt er að engin úttekt fór fram á þeim verkþáttum sem lokið var, er byggingarstjóraskipti urðu, þótt tilkynnt hafi verið með lögmætum hætti til byggingarfulltrúa um byggingarstjóraskipti. Í matsgerðum hinna dómkvöddu matsmanna er ekki sundurgreint hvaða verkþættir voru unnir áður en byggingarstjóraskipti urðu 24. nóvember 1999, enda töldu matsmenn það óframkvæmanlegt og af skýrslutökum fyrir dómi varð heldur ekki ráðið með viðhlítandi hætti hvaða verkþættir voru unnir í tíð hvors byggingarstjóra.

Í stefnu er báðum byggingarstjórum, ásamt húsbyggjanda/seljanda stefnt in solidum til greiðslu ákveðinnar fjárhæðar, án þess að sundurgreint sé á hvaða matsliðum hvor stefndu, E-kk-nf og Ö-kk-nf beri ábyrgð, en ábyrgð nýs byggingarstjóra gagnvart byggingarnefnd takmarkast við þá verkþætti sem unnir eru eftir að hann hefur störf.

Þannig er ekki nægjanlega afmarkað í stefnu hvaða tilvik búi að baki kröfu stefnenda á hendur hvorum þessara stefndu, en eins og að framan greinir er óljóst hvaða framkvæmdum var lokið er nýr byggingarstjóri tók við og hvaða framkvæmdir voru þá eftir.

Þá beina stefnendur kröfum sínum að stefnda, E-kk-þgf, bæði á grundvelli ábyrgðar hans sem húsasmíðameistara og byggingarstjóra og kveða hann bera ábyrgð á ,,öllum þeim kröfum sem sem snúa að meisturum og ekki lúta að seljanda einum“, án þess að nánar sé gerð grein fyrir því á hvaða matsliðum stefndi, Ö-kk-nf, beri ábyrgð sem húsasmíðameistari. Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að margir aðrir iðnmeistarar en húsasmíðameistari komu að byggingu fasteignarinnar, en ábyrgð húsasmíðameistara nær einvörðungu til verkþátta sem undir þeirra verksvið falla. Engin grein hefur verið fyrir því gerð af hálfu stefnenda á hvaða verkþáttum stefndi, Ö-kk-nf, hefur borið ábyrgð sem húsasmíðameistari og hvaða matsliðir falli þar með undir þá verkþætti sem hann hefur borið ábyrgð á sem húsasmíðameistari.

Þegar allt framangreint er virt eru kröfur á hendur stefndu, E-kk-þgf og E-kk-þgf svo vanreifaðar og samhengi málsástæðna svo óljóst hvað þá varðar, að vísa ber kröfum á hendur þeim sjálfkrafa frá dómi, með vísan til e-liðar 80.gr. laga nr. 91/1991.

Þar sem fasteign sú sem mál þetta snýst um var reist og afhent árið 1999, vísa stefnendur til 42. gr. kaupalaga nr. 39/1922 um bótagrundvöll. Er í 1. mgr. 42. gr. laganna gerð grein fyrir skilyrðum til afsláttar, auk riftunar, en í 2. mgr. hennar eru tilgreind skilyrði til skaðabóta.

Af hálfu stefnda, Formaco ehf., hefur því verið haldið fram að K-kk-nf R-kk-nf arkitekt hafi lagt inn nýjar, breyttar teikningar til byggingarfulltrúa, en þær ekki fengist samþykktar þar. Ekki hafi verið unnt að bæta úr göllum, þar sem fyrir hendi séu sérteikningar frá tveimur stefnendum, vegna breytinga sem þeir hafi gert á sínum rýmum. Vegna þessara teikninga hafi lokateikningar arkitekts ekki fengist samþykktar.

Í málinu hefur komið fram að fyrirsvarsmaður stefnda, Formaco ehf., R-kk-nf J-kk-nf hafi verið í sambandi við K-kk-þf R-kk-þf vegna hinna breyttu teikninga, en R-kk-nf kvaðst hins vegar aldrei hafa lagt teikningarnar fyrir húsfund. Það er mat dómsins að fyrirsvarsmanni stefnda, Formaco ehf., hafi borið að bera hinar breyttu teikningar fram á húsfundi og samþykki húsfélagsins hafi verið forsenda þess að unnt væri að fjalla um þær hjá byggingarfulltrúa. Stefndi geti því ekki borið fyrir sig að hann hafi ekki getað látið framkvæma úrbætur á húsnæðinu vegna breyttra teikninga sem honum bar að leggja fyrir húsfund í húsfélaginu til samþykktar.

Teikningar þær sem dómkvaddir matsmenn hafa byggt niðurstöðu sína á, eru einu samþykktu teikningarnar af fasteigninni. Samkvæmt matsgerðum þeirra, sem þeir staðfestu fyrir dómi, voru á fasteign þeirri sem mál þetta snýst um, margvíslegir gallar.

Verður hér á eftir vikið að hverjum og einum matslið, eins og hann er fram settur í matsgerð. Matsgerðinni hefur ekki verið hnekkt og verður við hana miðað í niðurstöðu dómsins, bæði forsendur hennar og útreikninga matsmanna.

Liður 4.2.1 -4.2.4.

Ofangreindir matsliðir lúta að frágangi eldvarnarveggja milli bila upp við loft, frágangi eldvarnarveggja milli bila við útvegg, ýmis frágangsdeili og 90 mínútna eldvegg.

Samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð og að mati hinna sérfróðu meðdómenda er frágangur eldvarnarveggja ófullnægjandi með tilliti til eldvarna og ekki í samræmi við fyrirliggjandi teikningar. R-kk-nf J-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, Formaco ehf., bar fyrir dómi að gallar væru á milliveggjum, þeir væru óþéttir og ekki rétt frágengnir. Hann kvað þá ekki byggða samkvæmt teikningum og þyrfti að ganga betur frá þéttingum þar á milli.

Samkvæmt gögnum málsins komu fram ágallar á eldvörnum við eldvarnaskoðun Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins 24. júlí 2001 og liggja frammi í málinu bréf frá forsvarsmanni eins stefnenda, H-kk-þgf P-kk-þgf, til stefnda Formaco ehf. frá miðjum ágúst 2001, þar sem sem farið er fram á úrbætur vegna ófullnægjandi frágangs á eldvarnarveggjum. Þrátt fyrir þessa vitneskju var ekkert aðhafst af hálfu stefnda, Formaco ehf., til að bæta úr þessum göllum.

Stefndi, Formaco ehf., er húsbyggjandi og seljandi fasteignarinnar og ber ábyrgð á að smíð fasteignarinnar og frágangur allur sé fullnægjandi, samkvæmt fyrirliggjandi teikningum, og í samræmi við ákvæði kaupsamninga og byggingarreglugerðar. Um alvarlega galla á fasteigninni er að ræða og er það mat dómsins að stefndi hafi vanrækt þær skyldur sem á honum hvíldu sem húsbyggjandi og seljandi eignarinnar. Því verði stefnendum dæmdar skaðabætur úr hendi hans, sem nemur fjárhæðum sem fram koma í viðeigandi matsliðum í matsgerð.

Liður 4.2.5.

Samkvæmt niðurstöðu matsmanna er útveggur á bakhlið ófrágenginn, en hann á samkvæmt teikningu að vera með grind, stálull og gifsi. Stefndi, Formaco ehf. ber á því ábyrgð, sem seljandi hússins og húsbyggjandi að frágangur fasteignarinnar sé í samræmi við fyrirliggjandi teikningar og kaupsamninga. Um verulegan galla á fasteigninni er að ræða og að mati dómsins hefur stefndi, Formaco ehf. vanrækt þær skyldur sem á honum hvíldu sem húsbyggjandi fasteignarinnar. Því verða stefnendum dæmdar skaðabætur úr hendi hans, sem nemur fjárhæð sem fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Liður 4.2.6.

Kröfur stefnenda samkvæmt þessum matsliða eru vegna bílastæða fatlaðra og sorptunnuskýla.

Á fyrirliggjandi teikningum er gert ráð fyrir sorptunnum og staðsetning þeirra merkt inn á teikningu. Það er hins vegar mat dómsins að það sé í verkahring hvers og eins stefnenda að útvega þær tegundur sorptunna sem rekstur og starfsemi hvers þeirra útheimtir og byggja viðeigandi sorpskýli. Stefndi er því sýknaður af kröfulið er varðar sorptunnuskýli.

Undir þessum matslið hafa stefnendur einnig krafist bóta vegna þess að teikna þurfi upp ýmis deili, enda sé ýmis frágangur deililausna ófullnægjandi. Það er mat dómsins að ábyrgð á því að frágangur deililausna sé fullnægjandi sé hjá húsbyggjanda og seljanda fasteignarinnar. Um galla er að ræða á fasteigninni, sem stefndi, Formaco ehf., ber ábyrgð á og verður stefnendum dæmdar skaðabætur úr hendi stefnda, Formaco ehf., sem nemur fjárhæð sem fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Einnig hafi stefnendur krafist bóta vegna þess að bílastæði fatlaðra séu ekki tilbúin. Það er mat dómsins að á þessum ágalla beri húsbyggjandi og seljandi fasteignarinnar ábyrgð samkvæmt kaupsamningi við stefnendur og beri að greiða stefnendum skaðabætur sem nemur fjárhæð sem fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.4.2 hafa stefnendur krafist bóta vegna þess að frágangur lóðar sé ekki fullfrágenginn og ekki í samræmi við teikningar. Stefndi, Formaco ehf., hefur haldið því fram að meðstefndi, E-kk-nf M-kk-nf, hafi gert nýja teikningu af lóð og sé frágangur á lóð í samræmi við þá teikningu. Sú teikning er ekki meðal gagna málsins og fyrir dómi neitaði meðstefndi, E-kk-nf, því að hann hefði gert nýja teikningu af lóðinni. Ljóst er að frágangur lóðar er ekki í samræmi við fyrirliggjandi teikningar. Jafnvel þótt ekki hafi verið hreyft athugasemdum af hálfu kaupenda við frágang lóðar þá er kaup voru gerð, máttu þeir treysta því að frágangur hennar væri í samræmi við fyrirliggjandi teikningar, en seljandi fasteignarinnar, stefndi Formaco ehf. ber á því ábyrgð ef frágangi lóðar er ekki háttað eins og fyrirliggjandi teikningar gera ráð fyrir. Þá hvílir á stefnda, Formco ehf., sem seljanda fasteignarinnar, rík upplýsingaskylda um hið selda, þar á meðal um lóð og fullnaðarfrágang hennar og getur hann ekki borið fyrir sig að kaupendur hafi ekki gert athugasemdir við frágang lóðar, hafi frágangur hennar ekki verið í samræmi við teikningar.

Verða stefnendum því dæmdar skaðabætur úr hendi hans sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð

Undir matslið 4.4.3. hafa stefnendur krafist bóta vegna leka um hurðir á austurhlið í slagviðri.

Galli þessi hefur verið sannreyndur með matsgerð dómkvaddra matsmanna. Máttu stefnendur treysta því að hurðir í nýju húsnæði héldu vatni, og breytir hér engu að um hurðir í iðnaðarhúsnæði er að ræða. Ber seljandi á því ábyrgð ef hurðirnar eða frágangur þeirra er með þeim hætti að leki er inn um hurðir. Verður stefndi, Formaco ehf., dæmdur til greiðslu skaðabóta vegna þessa galla, sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.4.4 hafa stefnendur krafist bóta vegna ófullnægjandi frágangs klæðningar niður í malbik. Matsmenn hafa staðreynt að hér er um ófullnægjandi frágang að ræða. Ber stefndi, Formaco ehf., á því ábyrgð sem húsbyggjandi og seljandi nýrrar fasteignar að þessi frágangur sé fullnægjandi. Þar sem svo er ekki verða stefnendum dæmdar skaðabætur úr hendi hans sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.4.8 hafa stefnendur krafist bóta vegna þéttinga við glugga og hurðir á vesturhlið sem ganga út úr falsi. Matsmenn hafa staðreynt að um ófullnægjandi frágang er að ræða á nokkrum stöðum. Jafnvel þótt fyrir liggi að stefndi, Formaco ehf., hafi skipt um glugga og stefnendur hafi skrifað undir yfirlýsingu um að frágangur væri óaðfinnanlegur, eru ennþá ágallar á frágangi þéttinga við glugga og hurðir samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð. Verður stefndi, Formaco ehf., að bera á því ábyrgð sem húsbyggjandi og seljandi nýrrar fasteignar. Verða stefnendum því dæmdar skaðabætur úr hendi hans sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.1. í viðbótarmatsgerð er krafist bóta vegna vilpu í plani. Matsmenn staðreyndu að vilpa þessi er fyrir hendi, en stefnendur máttu treysta því að frágangur plansins væri með þeim hætti að slíkar vilpur mynduðust ekki. Ber stefndi, Formaco ehf., ábyrgð á því sem húsbyggjandi og seljandi ef frágangur plansins er ófullnægjandi og verða stefnendum því dæmdar skaðabætur úr hendi hans sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.2. í viðbótarmatsgerð er krafist bóta vegna ,,lóðarmarka“. Matsmenn hafa reiknað út hvað kosti að leiðrétta þá skekkju sem er á stærð lóðarinnar bak við húsið, en telja ekki mögulegt að leiðrétta frágang lóðar í hæð, þar sem hæðarsetning hússsins sjálfs sé þá í uppnámi.

Stefnda, Formaco ehf. bar að skila frágangi lóðar með þeim hætti sem lóðarblöð Reykjavíkurborgar gera ráð fyrir, en það hefur hann ekki gert. Hann ber sem seljandi fasteingarinnar á því ábyrgð að frágangur sé í samræmi við fyrirliggjandi teikningar, en eins og fyrr greinir liggur ekkert fyrir í málinu um að meðstefndi, E-kk-nf, hafi gert nýjar teikningar af lóðinni, sem tilgreini nýjar hæðir, legu lagna o.fl.

Sérfróðir meðdómendur eru sammála þeirri tillögu sem matsmenn hafa lagt til í matsgerð til úrbóta á þessum ágalla. Um stórvægilegan ágalla er að ræða sem stefndi, Formaco ehf., ber ábyrgð á sem húsbyggjandi og seljandi nýrrar fasteignar. Verða stefnendum því dæmdar skaðabætur úr hendi hans sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.3. hafa stefnendur krafist bóta vegna þess að lagnaleið fyrir síma vanti í fasteignina. Máttu stefnendur treysta því að gert væri ráð fyrir lagnaleið fyrir síma í nýju húsnæði, en telja verður að lagnaleið fyrir síma sé einn af áskildum kostum í nýrri fasteign. Verður stefndi, Formaco ehf., dæmdur til greiðslu skaðabóta, þar sem svo var ekki, sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Undir matslið 4.4. hafa stefnendur krafist bóta vegna ófullnægjandi frágangs loftaplatna.

Í matsgerð segir að ljóst sé að samskeytin séu ekki draghnoðuð og það talinn ófullnægjandi frágangur. Það er einnig mat hinna sérfróðu meðdómsmanna að sá frágangur sé ófullnægjandi og að nauðsynlegt sé að draghnoða öll samskeyti. Beri stefndi, Formaco ehf. á því ábyrgð sem húsbyggjandi og seljandi fasteignarinnar að frágangur sé með fullnægjandi hætti og verður hann dæmdur til greiðslu skaðabóta, þar sem svo var ekki, sem nemur fjárhæð er fram kemur í viðeigandi matslið í matsgerð.

Samkvæmt framangreindu er fallist á allar kröfur stefnenda á hendur stefnda, Formaco ehf., nema kröfu vegna sorptunnuskýla. Um upphafstíma dráttarvaxta þykir rétt að miða við það þegar mánuður var liðinn frá því að stefnda var kunnugt um niðurstöður síðari matsgerðar.

Stefndi, Formaco ehf., verður því dæmdur til að greiða stefnanda, Borgarlögnum ehf., 4.312.259 krónur, auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. mars 2007 til greiðsludags, Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf., 2.173.359 krónur, auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. mars 2007 til greiðsludags, Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf., in solidum 2.173.359 krónur, auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. mars 2007 til greiðsludags, H. Pálssyni ehf. 2.173.359 krónur auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. mars 2007 til greiðsludags, og Helgasyni og Co ehf., 2.211.265 krónur auk vanskilavaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 15. mars 2007 til greiðsludags.

Stefndi, Formaco ehf. greiði stefndu, Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf., in solidum 650.000 krónur í málskostnað og hverjum hinna stefnenda 650.000 krónur í málskostnað. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til greiðslu virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Kröfum á hendur E-kk-þgf F-kk-þgf og E-kk-þgf M-kk-þgf er vísað frá dómi, ex officio, en eins og atvikum er háttað í máli þessu fellur niður málskostnaður milli stefnenda og þessara stefndu.

Dóm þennan kveða upp I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari og meðdómendurnir Á-kk-nf I-kk-nf og K-kk-nf T-kk-nf H-kk-nf, verkfræðingar.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Formaco ehf. greiði stefnendum, Borgarlögnum ehf., 4.312.259 krónur, Bifreiðaverkstæði Grafarvogs ehf., 2.173.359 krónur, Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf., in solidum 2.173.359 krónur, H. Pálssyni ehf. 2.173.359 krónur og Helgasyni og Co ehf., 2.211.265 krónur auk dráttarvaxta til allra stefnenda samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af tildæmdum fjárhæðum frá 15. mars 2007 til greiðsludags.

Stefndi, Formaco ehf. greiði stefndu, Ernu Arnar ehf. og Páli Vígkonarsyni ehf., in solidum 650.000 krónur í málskostnað og hverjum hinna stefnenda 650.000 krónur í málskostnað.

Kröfum á hendur E-kk-þgf F-kk-þgf og E-kk-þgf M-kk-þgf er vísað frá dómi ex officio.

Málskostnaður milli stefnenda og stefndu, A-kk-ef og E-kk-ef, fellur niður.

I-kvk-nf E-kvk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

K-kk-nf T-kk-nf H-kk-nf