E-4821/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 4. september sl., var höfðað með stefnu þingfestri fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 2. desember 2014 af Lýsingu hf., Ármúla 3, 108 Reykjavík, á hendur G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., Stekkjarbergi 4, 221 Hafnarfirði, og G-kk-þgf J-kk-þgf Ú-kk-þgf, Stekkjarbergi 4, 221 Hafnarfirði.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir sameiginlega (in solidum) til að greiða honum 18.289.002 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 86.150 kr. frá 10.4.2010 til 10.5.2010, af 628.168 kr. frá þeim degi til 18.7.2012, af 18.270.177 kr. frá þeim degi til 30.8.2012, af 18.289.002 kr. frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 5.255.263 kr., dags. 29.08.2012.

Þá krefst stefnandi þess að stefndu verði dæmdir sameiginlega (in solidum) til að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndu krefjast þess að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Stefndu krefjast jafnframt málskostnaðar.

II.

Stefnandi og stefndi, G.J.Ú. Gröfuleiga ehf., gerðu með sér fjármögnunarleigusamning nr. 147074-075, dags. 9.4.2008, þess efnis að stefnandi keypti Hitachi 130w hjólagröfu ásamt skóflu og fleyg, fnr. EA-0372, árgerð 2006, og leigði stefnda (leigutaka) á fjármögnunarleigusamningi. Samkvæmt því sem fram kemur í samningi er stefnandi leigusali og stefndi G.J.Ú. Gröfuleiga ehf., leigutaki.

Í 2. gr. samningsins kemur fram hver sé leigugrunnurinn með virðisaukaskatti. Leigufjárhæð án vsk. er þar einnig tilgreind og er sú fjárhæð líka umreiknuð í þær erlendu myntir sem leigufjárhæðin miðast við og stefnandi fékk lánaðar hjá erlendum fjármögnunaraðilum sínum þegar hann keypti tækið.

Í 4. gr. leigusamningsins er gerð grein fyrir grunnleigutímanum, hvenær leigugreiðslur hefjast og fjölda leigugreiðslna. Vegna greiðsluerfiðleika óskaði leigutaki eftir því fjórum sinnum að fá greiðslum hliðrað til. Því voru undirritaðir fjórir viðaukar við samninginn, í desember 2008 og í mars, apríl og nóvember 2009. Í 5. gr. leigusamningsins er fjallað um greiðslutilhögun leigugreiðslnanna og skiptingu þeirra eftir gjaldmiðlum samningsins.

Í 6. gr. fjármögnunarleigusamningsins kemur fram að þegar grunnleigutíma ljúki hefjist framhaldsleigutímabil og er leigufjárhæð á því tímabili skilgreind. Ekki er gert ráð fyrir því í fjármögnunarleigusamningnum að leigutaki geti orðið eigandi hins leigða í lok leigutímans. Í 12. gr. samningsins er tekið fram að að afloknum grunnleigutíma framlengist leigusamningurinn ótímabundið skv. 6. gr. samningsins. Í sömu grein er tekið fram að leigutaki geti þó sagt hinum framlengda leigusamningi upp skriflega með eins mánaðar fyrirvara, enda skili hann þá tafarlaust hinu leigða.

Í 8. gr. fjármögnunarleigusamningsins kemur fram að stefndi, G-kk-nf J-kk-nf Ú-kk-nf, gangi í sjálfskuldarábyrgð vegna skuldbindingar stefnda, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., samkvæmt fjármögnunarleigusamningi þessum. Í 13. gr. samningsins kemur fram að leigutaka beri að standa skil á leigu skv. 5. gr. samningsins á umsömdum gjalddögum. Í 13. og 14. gr. samnings kemur fram að stefnanda sé heimilt að endurreikna leiguna miðað við breytingar á gengi og LIBOR-vöxtum. Sérstaklega er tekið fram í 14. gr. samningsins að leiga, sem er gengistryggð miðað við breytingar á gengi erlends og/eða erlendra gjaldmiðla, sé greind í íslenskar krónur. Þá er þar tekið fram að leigugjald skuli innheimt í íslenskum krónum. Í 15. gr. samningsins kemur fram að stefnandi, Lýsing hf., sé einn eigandi hins leigða.

Í 27. gr. samningsins kemur fram að greiði leigutaki ekki leigu og aðrar greiðslur, sem honum ber að inn af hendi á gjalddaga, skuli hann greiða stefnanda dráttarvexti af hinni vangreiddu fjárhæð ásamt kostnaði skv. gjaldskrá stefnanda og lögmanna hans.

Í 28. gr. samningsins er fjallað um riftun, í 29. gr. er fjallað um skil leigumunar og þar kemur meðal annars fram að stefnanda sé heimilt að fara með hið leigða í sérstaka söluskoðun þar sem metinn sé kostnaður við að koma leigumun í það ástand, sem leigusamningurinn og þjónustubók segi til um. Jafnframt kemur þar fram að stefnanda sé heimilt að láta meta leigumun til uppítökuverðs af þar til bærum aðila og skulu þá við það bætast 15% viðbótarafföll auk viðgerðarkostnaðar og 3% sölulaun. Í 30. gr. er fjallað um uppgjör.

Stefndi, G.J.Ú. Gröfuleiga ehf., greiddi leigugjald af samningnum frá því á árinu 2010, en greiddi stefnanda vinnueftirlitsgjald samkvæmt ákvæðum samningsins, síðast 27.6.2011. Í apríl og maí 2010 gaf stefnandi út leigureikninga í tengslum við fjármögnunarleigusamninginn, sem stefndi, G.J.Ú. Gröfuleiga ehf., hefur ekki greitt.

Vegna vanskila rifti stefnandi leigusamningnum þann 22.3.2011, skv. heimild í 28. gr. samningsins og krafist þess að umræddum leigumun yrði þegar í stað skilað til stefnanda. Samrit riftunar var sent stefnda, G-kk-þgf J-kk-þgf Ú-kk-þgf, sem ábyrgðarmanni.

Leigumun var skilað til stefnanda þann 18.7.2012 og fór þá fram uppgjör á leigusamningnum, sbr. 30. gr. samningsins. Samkvæmt uppgjöri var skuld stefndu, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., og stefnda G-kk-ef J-kk-ef Ú-kk-ef, við stefnanda vegna gjaldfallinna og ógjaldfallinna leigugreiðslna, samtals að fjárhæð 17.642.009 kr. Stefndu, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., og G-kk-þgf J-kk-þgf Ú-kk-þgf, sem ábyrgðarmanni, var sent framangreint uppgjör þann 11.9.2012.

Í uppgjöri kemur fram að til frádráttar skuld stefndu komi matsverð leigumunar, EA-0372 Hitachi hjólagröfu, dags. 29.8.2012, að fjárhæð 5.255.263 kr., en þá hafi verið tekið tillit til 15% viðbótaraffalla skv. 29. gr. samningsins og að verðmatið hafi verið unnið af Setri vélasölu ehf., Höfðabakka 3, 110 Reykjavík. Jafnframt er krafist greiðslu kostnaðar við mat á hinu leigða, svo og útlagðs lögfræðikostnaðar skv. 27. gr. og 29. gr. samningsins, sbr. 30. gr. fjármögnunarleigusamnings aðila.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að ógreidd skuld stefndu, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., og G-kk-ef J-kk-ef Ú-kk-ef, sem sjálfskuldarábyrgðarmanns, skv. leigusamningi aðila, dags. 9.4.2008, sé að fjárhæð 18.289.002 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt eftirfarandi reikningum, allt að frádreginni innborgun, 5.255.263 kr., dags. 29.8.2012:

Fyrsti og annar liður í töflunni séu leigureikningar nr. 11179121 að fjárhæð 86.150 kr. og reikningur nr. 11200437 að fjárhæð 542.018 kr. Fjárhæðir leigureikninganna hafi verið umreiknaðar úr erlendum myntum yfir í íslenskar krónur, í samræmi við ákvæði 2. gr. og 14. gr. leigusamnings stefnanda og stefnda, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf. Nánari sundurliðun á þeim útreikningum sé að finna á umræddum leigureikningum, en afrit þeirra hafi verið lögð fram í málinu.

Þriðji liður í töflunni, uppgjörskrafa stefnanda að fjárhæð 17.642.009 kr., styðjist við 30. gr. fjármögnunarleigusamnings aðila og standi saman af vangoldnum leigugreiðslum, sem hafi fallið í gjaldaga mánaðarlega fram að uppgjörsdegi 18.7.2012, en ekki hefðu verið útbúnir leigureikningar fyrir, sem og af uppgjöri á ógjaldfallinni leigu fram til loka grunnleigutímans, umreiknaðri til núvirðis með samningsvöxtum skv. 5. gr. leigusamnings, sbr. 1. og 2. tölul. 30. gr. samnings aðila, auk tveggja framangreindra leigugreiðslna.

Fjórði liður í töflunni, reikningur nr. 11584870, sé kostnaður vegna verðmats leigumunar, Hitachi 130w hjólagröfu ásamt skóflu og fleyg, fnr. E-0372. Matið sé framkvæmt af Setri vélasölu ehf., Höfðabakka 3, 110 Reykjavík. Krafist sé greiðslu kostnaðar við mat á hinu leigða með vísan til 27. gr. og 29. gr. samningsins, sbr. 30. gr. fjármögnunarleigusamnings aðila. Til frádráttar skuld stefndu komi matsverð leigumunar, dags. 29.8.2012, að fjárhæð 5.255.263 kr., en þá hafi verið tekið tillit til 15% viðbótaraffalla með vísan í 29. gr. samningsins. Umræddum fjármögnunarleigusamningi hafi verið rift þann 22.3.2011 vegna vanefnda skv. 23. gr., sbr. 28. gr. samnings aðila, og hafi verið skorað á stefnda, G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., að skila leigumuninum þegar í stað. Samrit riftunar hafi verið sent stefnda G-kk-þgf J-kk-þgf Ú-kk-þgf, sem ábyrgðarmanni.

Kröfu sína á stefnda, G-x-x J-kk-þf Ú-kk-þf, byggir stefnandi á sjálfskuldarábyrgð, sem stefndi gekk í vegna skuldbindinga stefnda G.J.Ú. Gröfuleigu ehf., samkvæmt fjármögnunarleigusamningnum, sbr. 8. gr. samningsins.

Dráttavextir reiknist frá gjalddaga hverrar greiðslu fyrir sig, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, en gjalddagi leigugreiðslu komi fram í leigusamningi aðila, svo og í útgefnum reikningum. Dráttarvextir vegna uppgjörs reiknist frá gjalddaga þess, sbr. 1. tl. 30. gr. fjármögnunarleigusamningsins.

Stefndu hafi ekki greitt skuld þessa þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir og sé því málssókn þessi nauðsynleg.

Stefnandi vísar máli sínu til stuðnings til almennra reglna kröfuréttarins um greiðslu fjárskuldbindinga og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936. Vaxtakröfur styður stefnandi við 1., 2. og 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Kröfu um málskostnað styður stefnandi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ekki er gerð krafa um virðisaukaskatt á málskostnað, sbr. lög nr. 50/1988, þar sem stefnandi er virðisaukaskattsskyldur.

Varnarþing stefndu byggir stefnandi á 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991, en fram komi í 35. gr. fjármögnunarleigusamnings aðila að heimilt sé að höfða mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu byggja á því að krafa stefnanda sé of há sökum þess að leigumunur ásamt skóflu og fleyg, sem fjármögnunarleigusamningur aðila fjalli um hafi verið metinn á undirverði stefndu í óhag. Mat það, sem stefnandi hafi látið framkvæma þann 29. ágúst 2012, hafi ekki verið í samræmi við verðmæti tækjanna og stefndu hafi komið mótmælum sínum varðandi þetta á framfæri við stefnanda munnlega.

Þá hafi stefnandi virt að vettugi mótmæli stefndu og ekki gert viðunandi grein fyrir umræddu mati og framkvæmd þess, svo sem þeim viðmiðum sem stuðst hafi verið við. Af þeim sökum sé fjárhæð kröfunnar bæði ósönnuð og óskýr. Þá hafi matið verið unnið af aðila á vegum stefnanda, sem hafi ekki verið óvilhallur og matið endurspegli það. Stefndu telja að leita þurfi mats óvilhallra aðila á tækjunum og endurreikna kröfuna í samræmi við óvilhallt og faglegt verðmat.

Stefndu byggja kröfu sína á meginreglum samninga- og kröfuréttar. Stefndu krefjast málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti og vísa til 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki ágreiningur um útreikning á ógreiddum leigugreiðslum vegna fjármögnunarleigusamnings aðila. Þá er ekki deilt um málsatvik að öðru leyti en því að stefnandi byggir að því að niðurstöðum uppgjörs á grundvelli fjármögnunarleigusamningsins hafi ekki verið mótmælt af hálfu stefndu, en stefndu halda því fram að þeir hafi mótmælt niðurstöðu matsins munnlega. Ágreiningur aðila snýr að því að stefndu telja að ekki verði byggt á niðurstöðum mats á leigumun, sem fram fór þann 29. ágúst 2012 í samræmi við ákvæði 29. gr. fjármögnunarsamningsaðila. Í 29. gr. samningsins er mælt fyrir um það að við skil leigumunar sé leigusala heimilt að láta meta leigumun til uppítökuverðs af þar til bærum aðila og skuli þá bætast við 15% afföll til viðbótar auk viðgerðarkostnaðar og 3% sölulauna. Í 30. gr. samnings aðila er mælt fyrir um það að við uppgjör skuli draga frá verðmat hins leigða. Síðan segir að verði ágreiningur um matið og/eða viðgerðarkostnað og aðilar nái ekki samkomulagi, megi leigusali láta selja hið leigða á opinberu uppboði samkvæmt 8. gr. laga nr. 90/1991, enda hafi leigutaki mótmælt matinu eða uppgjörinu skriflega innan sjö daga frá því honum mátti vera það kunnugt. Að öðrum kosti teljist hann bundinn við uppgjörið. Ágreiningslaust er að ekki liggur fyrir að stefndu hafi gert skriflegar athugasemdir við uppgjörið innan tilskilins frests, sbr. 4. tl. 30. gr. fjármögnunarleigusamningsins, en stefndu halda því fram að þeir hafi gert munnlegar athugasemdir, sem stefnandi mótmælir.

Stefndu hafa ekki fært fram haldbær rök fyrir því að framangreint mat hafi verið óeðlilega lágt eða að matið hafi ekki verið framkvæmt af óvilhöllum aðila. Þá hafa stefnendur ekki tilgreint hvaða uppítökuverð væri ásættanlegt eða gert reka að því að renna stoðum undir fullyrðingar um að verðið hafi verið of lágt og að matið hafi ekki verið framkvæmt af óvilhöllum aðila. Ekkert liggur fyrir um annað en að uppgjörið hafi farið fram í samræmi við ákvæði fjármögnunarleigusamningsins sem stefndu höfðu samþykkt. Þá hefur stefndi G-kk-nf J-kk-nf Ú-kk-nf ekki vefengt að hann hafi gengið í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfum vegna samningsins. Samkvæmt því verður að fallast á kröfur stefnanda eins og þær eru fram settar í stefnu.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefndu sameiginlega til greiðslu málskostnaðar, en hann er ákveðinn með hliðsjón af því að mál þetta var flutt samhliða hliðstæðu máli milli sömu aðila og telst hann hæfilega ákveðinn eins og kveðið er á um í dómsorði.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndu, G.J.Ú. Gröfuleiga ehf., og G-kk-nf J-kk-nf Ú-kk-nf greiði stefnanda, Lýsingu hf., sameiginlega 18.289.002 kr. auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 86.150 kr. frá 10.4.2010 til 10.5.2010, af 628.168 kr. frá þeim degi til 18.7.2012, af 18.270.177 kr. frá þeim degi til 30.8.2012 og af 18.289.002 kr. frá þeim degi til greiðsludags, að frádreginni innborgun að fjárhæð 5.255.263 kr., dags. 29.8.2012.

Stefndu greiði stefnanda sameiginlega 500.000 kr. í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf