E-6184/2019

D Ó M U R

Héraðsdóms Reykjavíkur 24. nóvember 2020 í máli nr. E6184/2019:

A

(H-kk-nf B-kk-nf lögmaður) gegn

TM hf.

(H-kk-nf B. K-kk-nf lögmaður)

Mál þetta, sem var dómtekið 29. október sl., var höfðað 1. nóvember 2019.

Stefnandi er A, [...,...].

Stefndi er TM hf., Síðumúla 4 í Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða honum 43.862.327 krónur með 4,5% ársvöxtum af 2.529.920 krónum frá 15. október 2015 til 2. september 2016, en af 43.862.327 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2017 en með dráttarvöxtum af 43.862.327 krónum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 5.000.000 króna innborgun stefnda, sem hér segir: 200.000 krónur 26. febrúar 2016, 300.000 krónur 23. nóvember 2016, 300.000 krónur 12. júlí 2017, 300.000 krónur 19. júlí 2017, 300.000 krónur 31. ágúst 2017, 200.000 krónur 4. október 2017, 200.000 krónur 20. október 2017, 2.000.000 krónur 23. nóvember 2017 og 1.200.000 krónur 14. maí 2018. Þá er krafist málskostnaðar.

Endanleg dómkrafa stefnda er sú að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar.

I

Stefnandi lenti í umferðarslysi 15. október 2015 þegar bifreiðin [...] fór út af þjóðvegi 1 og valt við X í um 10 kílómetra fjarlægð frá Y. Ágreiningslaust er að stefnda ber að bæta stefnanda tjón hans á grundvelli lögboðinnar slysatryggingar, sbr. 3. mgr. 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987.

Stefnandi starfaði við sjómennsku og hafði gert það árin fyrir slysið auk þess sem hann hafði á tímabili starfað í ferðamannaiðnaði.

Í áverkavottorði R, læknis hjá Heilbrigðisstofnun [...], dags. 2. nóvember 2015, kemur fram að á sneiðmynd sem tekin hafi verið á sjúkrahúsinu á Z hafi sést merki um hálshryggjarbrot. Stefnandi hafi verki í höfði, hálsi, hægri öxl og baki. Einnig sé hann með opið sár á vinstri hendi og merki um taugaáverka vegna dofa í vinstri baugfingri. Sambærilegar lýsingar er að finna í öðru læknisvottorði sama læknis frá sama degi sem ritað var til Sjúkratrygginga Íslands. 2

Í síðara læknisvottorði R, dags. 27. júlí 2016, er að finna nánari umfjöllun um afleiðingar slyss stefnanda. Þar segir meðal annars að með sneiðmynd hafi verið greind einföld brot á fyrsta hálslið. Samkvæmt lýsingu röntgenlæknis sé rof vinstra megin í afturboga efsta hálshryggjarliðar „posterior arcus atlas (C1)“ án tilfærslu og beinendar nokkuð skarpir. Því næst segir: „Engin liðhlaup. Mælt er með segulómun. Segulómun var gerð þann 06.11.2015, þar sem ekki er um markverðar breytingar í liðbogum eða liðþófum og enginn augljós mjúkpartsskaði. Á rtg. af öxl þann 10.11.2015 kemur í ljós að í hæ. öxl er um augljósa gliðnun að ræða í AC liðnum en engin augljós brot sýnileg. Auk þessa hafði [stefnandi] verið með brjósklosvandamál áður sem versnaði mikið í mjóhrygg eftir slys og t.d. við skoðun 03.12.2015 þá er hann með dofa utanvert á vi. læri og með daufari vi. lasque pósitívan. [...] Frá slysi hefur [stefnandi] verið mjög verkjaður og þurft vaxandi á sterkjum verkjalyfjum að halda. [...] Hann fór svo í aðgerð á hæ. öxl hjá S í Orkuhúsinu vegna tognunar á AC lið og verkjaástand eitthvað betra eftir það. Er óvinnufær með öllu frá 15.10.2015 og er það enn þá [...]. Varðandi orsök og afleiðingar þá er líklegt að brjósklos hafi heldur versnað við slys en hafði þó brjósklos fyrir í mjóbaki. Hefur mjög líklega varanlegan veikleika í hálshrygg eftir hálsbrot og má reikna með óstöðugleika að einhverju leyti og verkjaástandi í hálshrygg í framhaldi. Eftir aðgerð á öxl þá er einnig veikleiki þar í framhaldi en er betri eftir aðgerð en fyrir aðgerð, þó ónot með nothæfari öxl og minna verkjaástand.“

Í læknisvottorði S bæklunarskurðlæknis, dags. 14. ágúst 2016, er meðal annars gerð grein fyrir skurðaðgerð sem læknirinn framkvæmdi á hægri öxl stefnanda 2. mars 2016. Fram kemur að eftir þessa aðgerð sé stefnandi tvo til þrjá mánuði að jafna sig og þarfnist sjúkraþjálfunar þann tíma. Teljist hann óvinnufær á því tímabili. Búast megi við vægri hreyfi og kraftskerðingu ásamt álagsverkjum við mikið álag. Unnt sé að meta varanleika einkenna í öxl um það bil sex mánuðum eftir aðgerð.

Í læknisvottorði T, dags. 26. október 2016, kemur meðal annars fram að stefnandi eigi að baki langa sögu um fjölmarga áverka. Tilgreint er mar á öxl í júlí 2001, bakverkir árið 2002, brjósklos í desember 2004, í febrúar 2005 hafi hann klemmst á hægri hendi á lyftara, brjósklos í febrúar 2005, áverki á þumal í desember 2005, tognun á úlnlið í nóvember 2006, klemmuáverki á hægri hendi í apríl 2007, hálstognun í september 2007, brjóskloseinkenni 2012 og loks áverki á hægri öxl í desember 2012.

Tvær matsgerðir liggja fyrir í málinu og greinir málsaðila á um það hvora þeirra beri að leggja til grundvallar við úrlausn málsins. Annars vegar er um að ræða matsgerð U læknis og V lögfræðings frá 30. október 2017 sem málsaðilar öfluðu sameiginlega utan réttar. Hins vegar er um að ræða matsgerð Q bæklunarskurðlæknis og P lögmanns frá 14. apríl 2020, en þeir voru dómkvaddir að beiðni stefnda.

Niðurstöður fyrrnefndu matsgerðarinnar eru á þá leið að heilsufar stefnanda teljist hafa verið orðið stöðugt 2. september 2016. Tímabil óvinnufærni hafi verið 100% 3 frá slysdegi fram að stöðugleikapunkti. Þjáningartímabil sé frá slysdegi til 2. september 2016, án rúmlegu. Varanlegur miski nemi 18 stigum en varanleg örorka 35%.

Stefndi féllst ekki á leggja bæri mat þetta til grundvallar, einkum vegna athugasemda sem vörðuðu tekju og atvinnusögu stefnanda, en fyrir liggur að hann var lögskráður á skip hluta þess tíma sem hann hafði verið metinn óvinnufær. Stefnandi brást við þessu með því að afla yfirlýsinga rekstraraðila þeirra tveggja útgerða sem um ræddi á þá leið að lögskráningin væri röng. Stefnandi hefði einungis farið í nokkra róðra til að kanna hvort hann réði við starfið en svo hefði ekki verið. Hann hefði engin laun þegið fyrir þetta. Þá vísaði hann til fyrirliggjandi skattframtals fyrir árið 2016 sem bar með sér að stefnandi hefði ekki fengið greidd laun frá útgerðunum tveimur á þessu tímabili.

Niðurstöður síðarnefndu matsgerðarinnar, þ.e. hinna dómkvöddu manna, eru á þá leið að heilsufar stefnanda teljist hafa verið orðið stöðugt 2. september 2016, sem er sama niðurstaða og í fyrstnefndu matsgerðinni. Tímabundin óvinnufærni hafi verið 100% frá slysdegi fram að stöðugleikapunkti, þ.e. sama niðurstaða og í fyrstnefndu matsgerðinni. Í þessum efnum er vikið sérstaklega að fyrrgreindu misræmi á milli lögskráningar stefnanda á skip og upplýsinga úr skattframtölum sem ekki báru með sér tekjur vegna sjómennsku á sama tímabili. Matsmenn taka fram að tímabil óvinnufærni sé byggt á fyrirliggjandi læknisvottorðum án þess að tekin sé afstaða til þess hvert raunverulegt tímabundið atvinnutjón stefnanda sé þar sem misræmi sé í fyrrgreindum gögnum. Í matsgerðinni segir að þjáningartímabil sé hið sama og tímabil tímabundinnar óvinnufærni, án rúmlegu. Prentvillu, sem gat gefið aðra niðurstöðu til kynna hvað rúmlegu varðar, leiðréttu dómkvaddir matsmenn fyrir dómi. Enginn ágreiningur er uppi um þá leiðréttingu og hvernig skilja ber matsgerðina að þessu leyti. Loks kemur fram í matinu að varanlegur miski nemi 14 stigum en varanleg örorka 15%.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrir dómi U læknir, sem staðfesti fyrrgreinda matsgerð frá 30. október 2017, auk Q bæklunarskurðlæknis og P lögmanns, en hinir tveir síðastnefndu staðfestu matsgerð sína frá 14. apríl 2020.

II

Stefnandi vísar til slysatryggingar stefnda, sbr. 3. mgr. 92. gr. þágildandi laga nr. 50/1987. Réttur stefnanda að þessu leyti sé óumdeildur. Um bætur til hans fari eftir ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Endanleg dómkrafa stefnanda sé sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

1. Þjáningabætur skv. 3. gr. skbl. (700x 8779/3282= 1870)

1.870 kr. x 323 dagar 604.010 kr.

2. Varanlegur miski 18 stig 4

4.000.000 x 8779/3282= 10.699.500

10.699.500 kr. x 18% 1.925.910 kr.

3. Varanleg örorka 35%

9.338.336 kr. x 12,646 x 35% 41.332.407 kr.

Samtals 43.862.327 kr.

Greitt inn á tl. 13 5.000.000 kr.

Stefnandi kveðst vísa til 1. og 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Tekjur stefnanda fimm síðustu árin fyrir slys hafi verið eftirfarandi:

Árið 2013 skeri sig úr vegna tíðra breytinga á atvinnuhögum og atvinnuleysis þar á milli. Við ákvörðun árslauna sé því miðað við tekjur almanaksáranna 2011, 2012 og 2014. Framreiknað meðaltal árslauna þeirra ára sé 9.338.336 krónur. Við árslaun sé bætt núverandi lífeyrissjóðsframlagi vinnuveitanda 11,15%, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993, enda verið að bæta framtíðartjón.

Framangreindar upplýsingar um tekjur stefnanda árið 2013 leiðrétti lögmaður stefnanda undir rekstri málsins, eins og nánar er rakið hér á eftir.

Upphaflega byggði stefnandi á því að stefnda bæri að greiða honum tiltekna fjárhæð vegna tímabundins atvinnutjóns. Undir rekstri málsins féll stefnandi frá þeirri kröfu.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til 3. mgr. 92. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. laganna. Um fjárhæðir vísist til ákvæða laga nr. 50/1993, einkum 2. til 7. gr. Um verðlagsbreytingar bótafjárhæða vísist til 15. gr. skaðabótalaga og til 16. gr. um 4,5% vexti. Krafa um dráttarvexti styðjist við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en samkvæmt 9. gr. laganna beri skaðabótakröfur dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi leggi fram gögn til að meta fjárhæð bóta. Það hafi verið gert með örorkumatsgerð, dags. 30. október 2017. Krafa um málskostnað styðjist við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

5

III

Stefndi kveður ágreiningslaust að stefnandi eigi rétt á skaðabótum á grundvelli 90. gr., sbr. 91. gr., laga nr. 50/1987. Við uppgjör skaðabóta vegna líkamstjóns beri að fara eftir ákvæðum laga nr. 50/1993, sbr. einkum 2. til 7. gr. laganna. Að mati stefnda liggi ekki fyrir traustar og áreiðanlegar upplýsingar um afleiðingar slyssins 15. október 2015 og tekju og atvinnusögu stefnanda eftir slysið. Af þeirri ástæðu hafi stefndi hafnað að ganga til uppgjörs skaðabóta. Stefndi byggi afstöðu sína á eftirfarandi röksemdum.

Tímabil atvinnutjóns (óvinnufærni), sbr. 2. gr. laga nr. 50/1993 og þjáningartímabil, sbr. 3. gr. laganna, hafi samkvæmt matsgerð U læknis og V lögfræðings staðið frá 15. október 2015 til 2. september 2016.

Stefnandi hafi samkvæmt sjóferðabók verið skráður skipstjóri á [...] frá 22. maí 2016 til 1. október sama ár, alls í 133 daga á lögskráningaryfirliti. Ekkert sé getið um þessi störf í matsgerðinni en engu að síður komi þetta fram í lögskráningaryfirliti sem matsmenn hafi haft undir höndum. Stefnandi hafi á matsfundi sagst hafa reynt að vinna nokkra daga á sjó eftir slysið en það hafi ekki gengið. Það komi ekki heim og saman við upplýsingar um lögskráningu. Hvergi séu taldar fram launatekjur vegna þessara starfa á sjó og því birtist engar upplýsingar í tekjugögnum.

Frá 16. maí 2017 til 1. september sama ár hafi stefnandi starfað sem skipstjóri á [...]. Samtals séu skráðir 109 dagar á lögskráningaryfirliti. Á öðru lögskráningaryfirliti sé hann skráður skipstjóri á fiskiskipinu [...] sama tímabil. Ekkert sé minnst á þessi störf í matsgerðinni frekar en störfin varðandi tímabilið frá 2016. Þessar upplýsingar virðist ekki hafa legið fyrir við gerð matsgerðarinnar en matsfundur hafi farið fram 23. október 2017. Samt sem áður hafi stefnanda borið að upplýsa matsmenn um þessi störf sín. Hvergi séu taldar fram launatekjur vegna þessara starfa á sjó.

Samkvæmt sjóferðabók hafi stefnandi starfað sem skipstjóri, háseti og yfirstýrimaður á fiskiskipinu [...] frá 12. apríl 2018 til 29. júní sama ár.

Samkvæmt yfirliti yfir lögskráða skipverja á fiskiskipinu [...] hafi stefnandi verið skráður skipstjóri, yfirstýrimaður og háseti tímabilið 29. júní 2018 til 3. apríl 2019, alls í 246 daga á tímabilinu.

Í matsgerð þeirra U og V sé varanlegur miski metinn 18 stig og varanleg örorka stefnanda metin 35%. Hrakspár matsmanna hafi sýnilega ekki gengið eftir og sé full starfsgeta stefnanda til staðar samkvæmt sjóferðabókum og lögskráningu stefnanda eftir slysið. Verði því að telja að slysið hafi haft óverulegar afleiðingar hvað varðar starfsgetu stefnanda.

Hvað varði tvö vottorð fyrrum atvinnurekenda sem liggi fyrir í málinu þá hafni stefndi skýringum í þeim skjölum sem fjarstæðukenndum. Í fyrsta lagi sé það með ólíkindum að tvær óskyldar útgerðir hafi haft stefnanda lögskráðan á sjó fyrir mistök í 6 svo langan tíma. Í öðru lagi geri stefndi alvarlegar athugasemdir við að stefnandi hafi ekki tekið laun fyrir þær ferðir sem hann fór á fyrrgreindum tímabilum, enda stríði það gegn grundvallarreglum íslensks vinnuréttar, sbr. einnig 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Með vísan til framangreinds og viðvarandi lögskráningar stefnanda eftir slysið telji stefndi að fyrrgreindar yfirlýsingar hafi afar takmarkað sönnunargildi í málinu. Stefnandi hafi verið farinn að vinna á sjó fljótlega eftir slysið og hafi stundað sjómennsku árin 2016, 2017, 2018 og 2019.

Í greinargerð gerði stefndi athugasemdir við tímabil atvinnutjóns og tímabil þjáningabóta. Undir rekstri málsins féll stefnandi frá kröfu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón. Þá urðu aðilar ásáttir um tímabil þjáningabóta, enda þótt þá greini á um uppgjör þess, eins og nánar er rakið hér á eftir.

Þá kveðst stefndi gera athugasemdir við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 skuli árslaun til ákvörðunar bóta fyrir varanlega örorku teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón hafi orðið, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðist við. Slysið hafi átt sér stað 15. október 2015 og því séu viðmiðunarárin 2012, 2013 og 2014. Í stað þess að byggja á tekjum þessara ára ákveði stefnandi að sleppa árinu 2013 og taka þess í stað tekjur ársins 2011. Segi í stefnu að þetta sé gert vegna tíðra breytinga á atvinnuhögum og atvinnuleysis þar á milli.

Ákvæði 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 setji tvö skilyrði fyrir því að árslaun skuli metin sérstaklega. Annars vegar sé það skilyrði að aðstæður hafi verið óvenjulegar. Hins vegar sé það skilyrði að hinar óvenjulegu aðstæður leiði til þess að árslaun þau sem meginreglan í 1. mgr. 7. gr. miði við sé ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola, heldur séu aðrir mælikvarðar réttari. Tjónþoli þurfi að færa sönnur á að framangreind skilyrði séu fyrir hendi.

Engar upplýsingar liggi fyrir um réttmæti þess að beita 2. mgr. 7. gr. laganna í máli stefnanda. Skattframtal 2014 tiltaki tekjur ársins 2013 og þar sé engar vísbendingar að finna um að stefnandi hafi verið atvinnulaus eða þegið atvinnuleysisbætur á því ári. Það sé enda alþekkt að tekjur sjómanna geti verið afar misjafnar eftir árum. Bætur fyrir varanlega örorku eigi að byggja á tekjum viðmiðunaráranna 2012, 2013 og 2014. Þá beri að miða stöðugleikapunkt, þ.e. hvenær heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt, við 22. maí 2016 en þá hafi stefnandi verið farinn að vinna á sjó og lögskráður á skip.

Loks geti stefnandi ekki sætt sig við fyrirliggjandi matsgerð U og V, meðal annars þar sem líklegt sé að varanlegur miski og varanleg örorka kunni að hafa verið metin hærri en efni stóðu til. Eins og áður segir aflaði stefndi mats dómkvaddra manna undir rekstri málsins. 7

Um lagarök sé vísað til laga nr. 50/1993 sem og meginreglna skaðabótaréttarins og almennra reglna kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991.

IV

Ágreiningslaust er, eins og áður segir, að stefnda ber að bæta stefnanda tjón hans vegna fyrrgreinds umferðarslyss sem átti sér stað 15. október 2015. Aðila greinir aftur á móti á um umfang tjónsins og hvernig ber að gera það upp. Þannig liggja tvær matsgerðir fyrir í málinu, þ.e. matsgerð U læknis og V frá 30. október 2017, sem málsaðilar öfluðu sameiginlega utan réttar, og matsgerð Q bæklunarskurðlæknis og P lögmanns frá 14. apríl 2020, en þeir voru dómkvaddir að beiðni stefnda. Það er hlutverk dómstóla á grundvelli mats á gildi þessara sönnunargagna, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, að skera úr ágreiningi aðila um það hvora matsgerðina ber að leggja til grundvallar niðurstöðu málsins.

Hvað varðar varanlegan miska og varanlega örorku stefnanda þá verður að mati dómsins ekki fram hjá því litið að matsgerð hinna dómkvöddu manna frá 14. apríl 2020 er heilt á litið ítarlegri og betur rökstudd en hið eldra mat frá 30. október 2017 sem aflað var utan réttar. Í þeim efnum skiptir einnig máli að þegar síðari matsgerðin var rituð lágu frekari upplýsingar fyrir um atvinnuþátttöku stefnanda eftir slysið og renna þær stoðum undir niðurstöðu hinna dómkvöddu manna. Að þessu virtu verður að leggja til grundvallar þá niðurstöðu hinna dómkvöddu manna að stefnandi búi við varanlegan miska sem nemi 14 stigum og varanlega örorku sem nemi 15%.

Framan af greindi málsaðila einnig á um það hversu lengi tímabundin óvinnufærni stefnanda hefði verið fyrir hendi. Í aðdraganda aðalmeðferðar málsins féll stefnandi aftur á móti frá kröfu um bætur vegna þess tjóns á þeim grundvelli að stefndi hefði bætt honum það tjón að öllu leyti. Taka endanlegar dómkröfur stefnanda mið af þessari breytingu.

Í stefnu var miðað við þjáningabætur í 365 daga, en undir rekstri málsins urðu málsaðilar ásáttir um að leggja til grundvallar að þjáningabætur til stefnanda skyldu miðast við tímabilið frá slysdegi fram að metnum stöðugleikapunkti, þ.e. frá 15. október 2015 til 2. september 2016, allt án rúmlegu. Samtals eru þetta 323 dagar.

Málsaðila greinir á um það hvort beita beri 1. eða 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laganna skulu árslaun til ákvörðunar bóta samkvæmt 6. gr. laganna teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Í 2. mgr. 7. gr. segir síðan að árslaun skuli þó metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla megi að annar 8 mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Í þessum efnum byggir stefnandi á því að tekjuárið 2013 skeri sig úr vegna tíðra breytinga á atvinnuhögum og atvinnuleysis þar á milli. Í stefnu var tekið fram að tekjur stefnanda árið 2013 hefðu numið 3.731.916 krónum. Undir rekstri málsins leiðrétti stefnandi þær upplýsingar þar sem í ljós kom að hann hafði einnig hlotið laun erlendis sem hækkuðu þannig árslaun hans um 641.249 krónur. Námu þær því samtals 4.373.165 krónum. Stefnandi byggir eftir sem áður á því að tekjuárið 2013 skeri sig úr með þeim hætti að líta beri fram hjá því og miða við laun stefnanda á árunum 2011, 2012 og 2014. Þá athugasemd verður að gera við yfirlit í stefnu yfir laun stefnanda að þar eru atvinnutekjur fyrir tekjuárið 2014 sagðar nema 5.461.226 krónum en voru í reynd samkvæmt fyrirliggjandi skattframtali 5.403.423 krónur.

Sá sem ber fyrir sig 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 ber sönnunarbyrðina fyrir því að fullnægt sé skilyrðum 2. mgr. þannig að hún verði lögð til grundvallar í stað hinnar almennu reglu 1. mgr. 7. gr. Þrátt fyrir andmæli stefnda, sem réttilega hefur bent á að stefnandi þáði ekki atvinnuleysisbætur árið 2013, hefur stefnandi ekki leitast við að sýna sérstaklega fram á það hvernig óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. teljist hafa verið fyrir hendi umrætt ár. Í þessum efnum skiptir einnig máli að stefnandi miðar nú við hærri árslaun en áður fyrir árið 2013 auk þess sem tekjur fyrir árið 2014 reyndust lægri en stefnandi miðaði útreikninga sína við. Loks er vel þekkt að tekjur sjómanna geta verið nokkuð breytilegar frá ári til árs. Að öllu þessu virtu verður að fallast á það með stefnda að miða beri við tekjuárin 2012, 2013 og 2014 í samræmi við 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993.

Hvað varðar framlag vinnuveitanda til lífeyrissjóðs við framangreindan útreikning þá miðar kröfugerð og málatilbúnaður stefnanda við að beita eigi 11,5% framlagi við útreikningana. Stefndi telur aftur á móti að miða beri við 8% framlag. Við flutning málsins byggði lögmaður stefnanda á því að hér væri á ferð ný málsástæða hjá stefnda sem ekki ætti að komast að í málinu, enda hefði stefndi ekki mótmælt fyrrgreindum málatilbúnaði stefnanda í greinargerð sinni. Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á þetta með stefnanda, enda segir beinlínis í greinargerð stefnda að gerð sé athugasemd við útreikning á bótum fyrir varanlega örorku og að samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 skuli árslaun til ákvörðunar bóta fyrir varanlega örorku teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð. Verður þar með að líta svo á að stefndi hafi gert nægjanlega grein fyrir málsástæðu sinni í greinargerð um hvernig reikna bæri út tjón stefnanda að þessu leyti, sem síðar var nánar reifuð við flutning málsins. Þar sem lífeyrissjóðsframlag vinnuveitanda var í reynd 8% á fyrrgreindum tekjuárum verður að leggja það til grundvallar samkvæmt orðskýringu á 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. 9

Í samræmi við framangreinda niðurstöðu verður stefnda gert að greiða stefnanda 604.010 krónur í þjáningabætur, 1.497.930 krónur vegna varanlegs miska, og 14.387.737 krónur vegna varanlegrar örorku, auk vaxta. Samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 bera bætur til stefnanda fyrir þjáningar og varanlegan miska vexti frá því að tjón varð, þ.e. frá 15. október 2015, og ber að miða við 4,5% vexti. Bætur fyrir varanlega örorku bera einnig 4,5% vexti, en frá upphafsdegi metinnar örorku samkvæmt 5. gr. laga nr. 50/1993, þ.e. frá stöðugleikapunkti, sem var 2. september 2016.

Stefnandi byggir dráttarvaxtakröfu sína á því að stefnda beri að greiða dráttarvexti þegar einn mánuður var liðinn frá því að matsgerð U læknis og V, dags. 30. október 2017, lá fyrir, þ.e. frá 30. nóvember 2017, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Við flutning málsins mótmælti lögmaður stefnda þessu og lýsti því að miða bæri við það tímamark þegar einn mánuður hefði verið liðinn frá þeim degi er matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna frá 14. apríl 2020 lá fyrir. Lögmaður stefnanda byggði á því að hér væri um að ræða nýja málsástæðu stefnda sem ekki kæmist að í málinu þar sem dráttarvaxtakröfu stefnanda hefði ekki verið mótmælt í greinargerð stefnda. Að mati dómsins gat málsástæða stefnda um dráttarvexti byggð á tímamarki mats dómkvaddra manna fyrst komið fram eftir að sú matsgerð lá fyrir, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, og telst hún því ekki of seint fram komin. Í samræmi við þetta ber krafa stefnanda dráttarvexti frá 14. maí 2020, enda komu þær upplýsingar sem gerðu stefnda kleift að meta fjárhæð bóta fyrst fram með fyrrgreindri matsgerð dómkvaddra manna 14. apríl 2020, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 og til nokkurrar hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 14. júní 2012 í máli nr. 549/2011.

Loks er enginn ágreiningur um þær greiðslur sem stefnandi hefur þegar móttekið frá stefnda og hvernig þær ber að draga frá kröfu hans.

Að öllu framangreindu virtu verður stefnda gert að greiða stefnanda 16.489.677 krónur með 4,5% vöxtum af 2.101.940 krónum frá 15. október 2015 til 2. september 2016, en af 16.489.677 krónum frá þeim degi til 14. maí 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda að fjárhæð 5.000.000 krónur, sem sundurliðast sem hér segir: 200.000 krónur 26. febrúar 2016, 300.000 krónur 23. nóvember 2016, 300.000 krónur 12. júlí 2017, 300.000 krónur 19. júlí 2017, 300.000 krónur 31. ágúst 2017, 200.000 krónur 4. október 2017, 200.000 krónur 20. október 2017, 2.000.000 krónur 23. nóvember 2017 og 1.200.000 krónur 14. maí 2018.

Með hliðsjón af þessum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 950.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið H-kk-nf B-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf B. K-kk-nf lögmaður. 10

Dóm þennan kveða upp A-kk-nf H-kk-nf, héraðsdómari og dómsformaður, H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari og H-kk-nf B-kk-nf bæklunarlæknir. Dómsformaður tók við meðferð málsins 2. september sl., en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, TM hf., greiði stefnanda, A, 16.489.677 krónur með 4,5% vöxtum af 2.101.940 krónum frá 15. október 2015 til 2. september 2016, en af 16.489.677 krónum frá þeim degi til 14. maí 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda að fjárhæð 5.000.000 krónur, sem sundurliðast sem hér segir: 200.000 krónur 26. febrúar 2016, 300.000 krónur 23. nóvember 2016, 300.000 krónur 12. júlí 2017, 300.000 krónur 19. júlí 2017, 300.000 krónur 31. ágúst 2017, 200.000 krónur 4. október 2017, 200.000 krónur 20. október 2017, 2.000.000 krónur 23. nóvember 2017 og 1.200.000 krónur 14. maí 2018.

Stefndi greiði stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

A-kk-nf H-kk-nf

H-kvk-nf G-kvk-nf

H-kk-nf B-kk-nf

10

Dóm þennan kveða upp A-kk-nf H-kk-nf, héraðsdómari og dómsformaður, H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari og H-kk-nf B-kk-nf bæklunarlæknir. Dómsformaður tók við meðferð málsins 2. september sl., en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Stefndi, TM hf., greiði stefnanda, A, 16.489.677 krónur með 4,5% vöxtum af 2.101.940 krónum frá 15. október 2015 til 2. september 2016, en af 16.489.677 krónum frá þeim degi til 14. maí 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun stefnda að fjárhæð 5.000.000 krónur, sem sundurliðast sem hér segir: 200.000 krónur 26. febrúar 2016, 300.000 krónur 23. nóvember 2016, 300.000 krónur 12. júlí 2017, 300.000 krónur 19. júlí 2017, 300.000 krónur 31. ágúst 2017, 200.000 krónur 4. október 2017, 200.000 krónur 20. október 2017, 2.000.000 krónur 23. nóvember 2017 og 1.200.000 krónur 14. maí 2018.

Stefndi greiði stefnanda 950.000 krónur í málskostnað.

A-kk-nf H-kk-nf

H-kvk-nf G-kvk-nf

H-kk-nf B-kk-nf