S-78/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 15. september sl., höfðaði lögreglustjórinn á Vestfjörðum með ákæru 8. október 2008 á hendur ákærða, T-kk-þgf K-kk-þgf, kt. ..., til heimilis að Fagraholti 11, Ísafirði;

fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa fimmtudaginn 7. ágúst 2008, ekið bifreiðinni NG-993, undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 1,56‰) frá Hafnarstræti sem leið liggur norður (sic) Skutulsfjarðarbraut uns lögreglan stöðvaði akstur hans.

Telst þetta varða við 1. mgr. sbr. 3. mgr. 45. gr. ..., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. gr. laga nr. 48/1997 og 186. gr. laga nr. 82/1998.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttinda skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 44/1993 og 23/1998.

Með ákæru 18. febrúar 2009 var sakamál, sem fékk númerið S-6/2009 hjá dómnum, höfðað gegn ákærða;

fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa fimmtudaginn 7. ágúst 2008, á lögreglustöðinni Hafnarstræti 1, Ísafjarðarbæ, bitið lögreglumanninn R-kk-þf Á-kk-þf E-kk-þf, sem var við skyldustörf, í hægri hendi, með þeim afleiðingum að hann hlaut grunna rispu á hægri þumalfingri og væga bólgu umhverfis sárið.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 101/1976 og 1. gr. laga nr. 25/2007.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu R-kk-ef Á-kk-ef E-kk-ef, kt. ..., er krafist skaðabóta að fjárhæð kr. 313.198, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. ágúst 2008 til 1. október 2008 en síðan dráttarvaxta til greiðsludags.

Við fyrirtöku 27. maí sl. var framangreind bótakrafa felld niður af dómara, sbr. 2. mgr. 174. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar sem ekki var sótt þing af hálfu kröfuhafans er mál nr. S-6/2009 var þingfest á grundvelli ákærunnar 4. mars 2009.

Kröfur ákærða í málinu eru þær að vegna þeirrar háttsemi sem lýst er í ákæru lögreglustjórans á Vestfjörðum frá 8. október 2008 krefst ákærði vægustu refsingar sem lög leyfa og að ökuréttarsviptingu hans verði ekki markaður lengri tími en tólf mánuðir. Vegna brots þess sem ákæra ríkissaksóknara frá 18. febrúar sl. tekur til eru kröfur ákærða aðallega þær að refsing hans verði látin falla niður að öllu leyti, til vara að hann verði dæmdur til greiðslu sektar, en til þrautavara að refsing verði ákveðin skilorðsbundið fangelsi.

I.

Upphaf máls þessa má rekja til tilkynningar sem Fjarskiptamiðstöð Ríkislögreglustjórans barst laust eftir kl. 17 hinn 7. ágúst 2008 um hugsanlegan ölvunarakstur ökumanns bifreiðarinnar NG-993. Stuttu síðar var ákærði handtekinn við gatnamót Hafraholts og Fagraholts á Ísafirði, grunaður um ölvun við akstur.

Málið var þingfest 5. nóvember 2008 og óskaði ákærði þá eftir fresti til gagnaöflunar. Í þinghaldi 3. desember sama ár lagði ákærði fram spurningalista til lögreglu, læknis þess sem tók úr honum blóðsýni í þágu rannsóknar málsins og Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Við fyrirtöku málsins 21. janúar 2009 lagði ákæruvaldið fram svör við spurningalistum ákærða. Í þinghaldi 4. febrúar sl. neitaði ákærði síðan sök samkvæmt ákæru lögreglustjórans á Vestfjörðum frá 8. október 2008 og kvaðst vefengja niðurstöðu þeirrar alkóhólmælingar sem væri grundvöllur ákærunnar. Við svo búið frestaði dómari málinu til aðalmeðferðar sem hann fyrirhugaði 20. mars 2009.

Hinn 4. mars 2009 var þingfest mál nr. S-6/2009 sem ríkissaksóknari hafði höfðað gegn ákærða með ákæru 18. febrúar 2009. Í þinghaldinu neitaði ákærði sök og krafðist þess jafnframt að málinu yrði vísað frá dómi þar sem ákærandi hefði verið vanhæfur til að höfða málið. Munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu ákærða fór fram 24. mars 2009 og 20. apríl sl. kvað dómari upp úrskurð þar sem fallist var á kröfu ákærða um frávísun málsins. Ákæruvaldið vildi ekki una þeirri niðurstöðu og skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. sama mánaðar. Með dómi Hæstaréttar 12. maí 2009 var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi. Einn dómara réttarins skilaði sératkvæði og vildi staðfesta úrskurð héraðsdóms.

Við fyrirtöku 27. maí sl. var mál nr. S-6/2009 sameinað máli þessu, sem beðið hafði í fresti á meðan tekist var á um hvort vísa ætti máli nr. S-6/2009 frá dómi. Í þinghaldinu var ákærða veittur frestur skv. 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að skila skriflegri greinargerð í málinu. Í þinghaldi 24. júní sl. var sá frestur framlengdur til 2. september 2009 og jafnframt bókað að dómari áætlaði aðalmeðferð í málinu tæpum hálfum mánuði síðar, eða þann 15. september.

Hinn 1. september sl. barst dómnum tölvupóstur frá skipuðum verjanda ákærða þar sem hann upplýsti um breytta afstöðu ákærða í málinu, þ.e „... að málið verði rekið sem játningarmál þann 15. sept. nk.“ Dómari tók málið síðan fyrir svo sem boðað hafði verið degi síðar og frestaði því til 15. september, auk þess að bóka um fyrirhugaða málsmeðferð í því þinghaldi. Umræddan dag mætti ákærði ásamt verjanda sínum og játaði sakargiftir í málinu með ákveðnum skýringum, sem vikið verður nánar að í II. kafla dómsins. Sækjandi og verjandi tjáðu sig því næst um lagaatriði máls og ákvörðun viðurlaga skv. 1. og 2. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Að því loknu var málið tekið til dóms.

Þess skal að lokum getið hér að ákærði kærði lögreglumenn vegna atvika 7. ágúst 2008, meðal annars fyrir meint harðræði á lögreglustöð eftir handtöku. Rannsókn á kæru ákærða var lögum samkvæmt á hendi embættis ríkissaksóknara og tók hinn setti saksóknari, sem gaf út ákæru í máli þessu, meðal annars skýrslur af ákærða og lögreglumönnum í þágu rannsóknarinnar. Undir rekstri máls þessa voru ákveðin gögn er vörðuðu rannsóknina vegna kæru ákærða lögð fram í málinu. Er að nokkru til þeirra vísað í umfjöllun dómsins hér á eftir.

II.

A.

Svo sem að framan er rakið játaði ákærði sök í málinu í þinghaldi 15. september sl. Var þá meðal annars eftir ákærða bókað að hann játaði sök samkvæmt ákæruskjali lögreglustjórans á Vestfjörðum frá 8. október 2008, hann hefði 7. ágúst 2008 ekið bifreiðinni NG-993 undir áhrifum áfengis, með vínandamagn í blóði 1,56‰, þá leið sem í ákæru greindi. Ákærði tók þó fram að hann hefði vissar efasemdir um að áfengismagn í blóði sínu hefði verið svo mikið sem í ákæru segði og beindi því til dómara að fara sérstaklega yfir gögn málsins með það atriði í huga.

Umræddar sakargiftir byggja á niðurstöðu rannsóknar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði á alkóhólmagni í blóðsýni (nr. 47931) sem tekið var úr ákærða í þágu rannsóknar málsins skömmu fyrir kl. 18:00, fimmtudaginn 7. ágúst 2008. Endanleg niðurstaða Rannsóknastofunnar var sú að magn alkóhóls í sýninu hefði verið 1,56‰.

Hinn 21. júlí 2009 óskaði ákæruvaldið eftir því við Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði að framkvæmd yrði endurmæling „... á ætluðu alkóhólmagni, ‰, í blóðsýni nr. 47931 ...“ Samkvæmt svarbréfi Rannsóknastofunnar frá 30. sama mánaðar staðfesti endurtekin rannsókn sýnisins, sem framkvæmd var þann sama dag, fyrri niðurstöðu, en samkvæmt fylgiskjali með bréfinu var endanleg niðurstaða hinnar endurteknu rannsóknar 1,52‰ alkóhóls.

Undir rekstri málsins lagði ákærði fram spurningalista til lögreglu, læknis þess sem tók úr honum blóðsýni í þágu rannsóknar málsins og Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði er varðaði umrætt blóðsýni. Við fyrirtöku málsins 21. janúar 2009 lagði ákæruvaldið fram svör við spurningum ákærða. Fær dómurinn ekki séð að þau svör verði metin svo að þau dragi úr gildi fyrrnefndra rannsóknarniðurstaðna Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði.

Ljóst er af því sem hér hefur verið rakið að ákærði hefur frá upphafi haft efasemdir um réttmæti niðurstöðu umræddrar alkóhólrannsóknar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Þrátt fyrir það kaus hann að játa sök í málinu í þinghaldi 15. september sl., en beindi samhliða þeim almennu tilmælum til dómara að fara sérstaklega yfir gögn málsins með umrætt atriði í huga. Það hefur dómari gert og komist að þeirri niðurstöðu samkvæmt framansögðu að ekkert haldbært hafi komið fram sem hnekki niðurstöðu títtnefndrar alkóhólrannsóknar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði sem fram fór 13. ágúst 2008. Að því virtu og þar sem fyrir því eru fjölmörg fordæmi Hæstaréttar Íslands að leggja slíka rannsóknarniðurstöðu sem hér um ræðir til grundvallar sakfellingu er ótæk önnur niðurstaða en sú að telja játningu ákærða vera sannleikanum samkvæma, sbr. 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verður því lagt til grundvallar við úrlausn málsins að ákærði hafi umræddan dag ekið bifreiðinni NG-993, undir áhrifum áfengis, með 1,56‰ alkóhóls í blóði. Með þeirri háttsemi braut ákærði gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr., 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

B.

Í fyrrgreindu þinghaldi 15. september sl. færði dómari einnig til bókar að aðspurður játaði ákærði sök samkvæmt ákæru ríkissaksóknara frá 18. febrúar sl., hann hefði á þeim stað og tíma sem í ákæru greindi bitið þar nefndan lögreglumann, sem verið hefði við skyldustörf, í hægri höndina, með þeim afleiðingum að hann hlaut grunna rispu á hægri þumalfingri og væga bólgu umhverfis sárið. Tók ákærði í þessu sambandi hins vegar sérstaklega fram að hann hefði hvorki átt upptökin að þeim líkamlegu átökum sem orðið hefðu umrætt sinn, né hefði hann hótað að beita lögreglumennina ofbeldi. Um aðdragandann vísaði ákærði að öðru leyti til framburðarskýrslna sinna í málinu, sem og skriflegra athugasemda sem lagðar voru fram af hans hálfu í upphafi þinghaldsins. Aðspurður af dómara kvaðst ákærði gera sér grein fyrir því að skýringar hans, yrði tillit til þeirra tekið við úrlausn málsins, gætu í ljósi játningar hans eingöngu talist honum til málsbóta en ekki haft áhrif á sakfellingu hans fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga.

Framangreind játning ákærða samrýmist gögnum málsins og má í því sambandi sérstaklega nefna framburðarskýrslu ákærða fyrir lögreglu, dags. 8. ágúst 2008, og „greinargerð“ R-kk-ef Á. E-kk-ef lögreglumanns frá 13. sama mánaðar. Brot ákærða telst því sannað og varðar það við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Vikið verður að áðurröktum athugasemdum ákærða í umfjöllun dómsins um viðurlög í kafla III A.

III.

A.

Með vísan til 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og dómaframkvæmdar verður ákærði dæmdur til sektarrefsingar fyrir umferðarlagabrot sitt.

Eins og áður hefur verið getið fór ekki fram aðalmeðferð í málinu þar sem ákærði játaði sakargiftir og ekki kom fram krafa af hans hálfu eða ákæruvalds um þá málsmeðferð, sbr. 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Af þeim sökum getur dómurinn ekki slegið neinu föstu um hver framkoma ákærða hafi verið í aðdraganda þess að hann var tekinn tökum á lögreglustöðinni umræddan dag og þá er dómurinn heldur ekki í aðstöðu til að skera úr um réttmæti ýmissa ásakana ákærða á hendur lögreglu, sem viðkomandi lögreglumenn hafa mótmælt, en um atvik máls að þessu leyti ber ákærða og lögreglumönnunum í aðalatriðum ekki saman. Þegar að þessu virtu er ófært að telja uppfyllt lagaskilyrði til að fella niður refsingu ákærða að öllu leyti vegna brots hans gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, svo sem byggt er á af hálfu ákærða í málinu með vísan til 2. mgr., sbr. 1. mgr., 74. gr. sömu laga.

Þrátt fyrir ofangreint telur dómurinn þó mega slá því föstu og til þess verða að líta við úrlausn málsins, með vísan til framburðar ákærða fyrir lögreglu og settum saksóknara og vættis þeirra tveggja lögreglumanna fyrir settum saksóknara, er fyrst tóku ákærða tökum, að það hafi lögreglumennirnir gert þar sem þeir hafi talið að ákærði hygðist ráðast á annan lögreglumanninn. Áður hafði sá síðastnefndi hins vegar fullyrt í frumskýrslu málsins að ákærði hefði ráðist að honum. Þegar háttsemi ákærða er metin verður jafnframt að horfa til verknaðarlýsingar í ákæru og þess að er ákærði beit lögreglumanninn, biti sem varaði „í örstuttan tíma“ samkvæmt framburði lögreglumannsins sjálfs fyrir settum saksóknara, lá hann á gólfi lögreglustöðvarinnar með lögreglumenn ofan á sér, sbr. framlagt myndskeið úr eftirlitsmyndavél á gangi lögreglustöðvarinnar. Jafnframt liggur fyrir að áverkar þeir sem lögreglumaðurinn varð fyrir, og lýst er í ákæru, voru ekki alvarlegir. Þá horfir játning ákærða honum til málsbóta, sem og hreinn sakaferill.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður að lokum ekki fram hjá því litið ...

[---]

Að öllu framangreindu heildstætt virtu, sbr. og 2., 3. og 5.-8. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þykir refsing ákærða í málinu hæfilega ákveðin 165.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tólf daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

B.

Með 18. gr. laga nr. 66/2006, er gildi tók 23. júní 2006, var gerð breyting á 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Eftir þá breytingu, sbr. 3. mgr. 102. gr., skal svipting ökuréttar eigi vara skemur en eitt ár og allt að tveimur árum eftir alvarleika brots og vínandamagni í blóði ökumanns hafi stjórnandi vélknúins ökutækis brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr., 45. gr. laganna. Í greinargerð með frumvarpi að lögum nr. 66/2006 var tekið fram að á ferðinni væri það nýmæli;

... að tekið verði sérstakt tillit til alvarleika brots og vínandamagns í blóði ökumanns eða lofti sem hann andar frá sér við ákvörðun refsingar vegna brota á 1. mgr. 45. gr. laganna, sbr. 3. mgr. þeirrar greinar. Hafi stjórnandi vélknúins ökutækis brotið gegn þessum ákvæðum skal svipting ökuréttar eigi vara skemur en eitt ár og allt að tveimur árum eftir alvarleika brots og vínandamagni í blóði. Er með þessum hætti gefið ákveðið svigrúm til viðurlagaákvörðunar með tilliti til þessa þátta (sic) svo sanngjarnt sé og eðlilegt með hliðsjón af atvikum máls í hvert sinn.

Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 563/2008, sem kveðinn var upp 26. mars 2009, var því slegið föstu að umrædd lagabreyting væri það fortakslaus að með henni væri vikið til hliðar rótgróinni dómvenju fyrir því að beita 102. gr. umferðarlaga þannig að það varðaði sviptingu ökuréttar í tólf mánuði mældist vínandamagn í blóði ökumanns á bilinu 1,2‰ til 2‰ ef brot væri ekki ítrekað og að svipting ökuréttar færi ekki stighækkandi við hækkun á vínandamagni í blóði ökumanns á þessu bili. Samkvæmt þessum dómi Hæstaréttar, sbr. og fyrrnefnd breytingalög nr. 66/2006, geta dómar þeir sem verjandi ákærða vísaði til við fyrirtöku málsins 15. september sl., t.d. dómar í málum nr. 8/2005, 9/2005 og 17/2005, ekkert fordæmisgildi haft við ákvörðun hinna refsikenndu viðurlaga í máli þessu.

Fyrir liggur samkvæmt niðurstöðu rannsóknar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði að alkóhólmagn í blóðsýni sem ákærði gaf í þágu rannsóknar málsins reyndist 1,56‰. Staðreynd er að á þeim tíma sem ákærði framdi brot sitt varðaði ölvunarakstur þar sem alkóhólmagn í blóði mældist 1,20-1,50‰ tólf mánaða sviptingu, sbr. viðauka með reglugerð nr. 930/2006 sem sett var með stoð í 4. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í viðaukanum var hins vegar ekki tiltekið hversu sviptingartímabilið skyldi vera langt mældust 1,51-2,00‰ alkóhóls í blóði, gagnstætt því sem nú er eftir gildistöku reglugerðar nr. 328/2009 í mars sl., en nefnt alkóhólmagn leiðir nú til átján mánaða sviptingar ökuréttar. Getur síðastnefnd reglugerð eðli málsins samkvæmt engin áhrif haft á niðurstöðu þessa máls þar sem hún tók gildi eftir að atvik máls gerðust.

Fyrir liggja tveir dómar Hæstaréttar í málum vegna ölvunaraksturs eftir gildistöku laga nr. 66/2006 þar sem 1,51-2,00‰ alkóhóls mældust í blóði ökumanns, þ.e. dómar í málum nr. 563/2008 og 81/2009. Í báðum dómunum var svipting ökuréttar ákveðin átján mánuðir, en til þess verður að líta að alkóhólmagn í blóði ökumanns var í báðum tilvikum nokkuð meira en í tilviki ákærða, annars vegar 1,77‰ og hins vegar 1,82‰.

Með vísan til alls framangreinds þykir rétt með hliðsjón af atvikum málsins, sbr. 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, að svipta ákærða ökurétti í fimmtán mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

IV.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Með vísan til framlagðra sakarkostnaðaryfirlita og fylgigagna þeirra dæmist ákærði því til að greiða 25.670 krónur vegna töku blóðsýnis og rannsóknar á sýninu, 49.800 krónur vegna útlagðs kostnaðar við störf verjanda á rannsóknarstigi og 8.961 krónu vegna kostnaðar sem til féll við endurtekna etanólákvörðun í blóðsýni.

Með bréfi 27. október 2008 var B-kk-nf J-kk-nf hrl. skipaður verjandi ákærða í málinu. Að ósk ákærða fór lögmaðurinn þess á leit við dóminn 19. júní 2009 að hann yrði leystur undan verjandastarfanum. Samdægurs var verjandaskipun lögmannsins afturkölluð af dómara og ákærða skipaður nýr verjandi, J-kk-nf E-kk-nf hdl. Með bréfi 14. september sl. féll B-kk-nf J-kk-nf hrl. frá þeim rétti sínum að dómurinn ákveddi honum þóknun vegna verjandastarfans. Hið sama gerði J-kk-nf E-kk-nf hdl. við fyrirtöku málsins 15. september sl. Dómari mun því ekki ákvarða verjendunum þóknun, svo sem honum hefði annars verið skylt skv. ákvæði 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til framangreinds dæmist ákærði til að greiða samtals 84.431 krónu í sakarkostnað.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, T-kk-nf K-kk-nf, greiði 165.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi tólf daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í fimmtán mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærði greiði 84.431 krónu í sakarkostnað.

K-kk-nf H-kk-nf