S-1030/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 11. mars 2014, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 10. desember 2013 á hendur X, kt. 000000-0000, [...], fyrir skilasvik, með því að hafa í þrjú eftirfarandi skipti, sem fyrirsvarsmaður [...] ehf. kt. 000000-0000, millifært samtals 1.274.147 kr. af reikningi félagsins yfir á eigin reikning hjá Byr Sparisjóði, og þannig skert rétt lánadrottna, en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta þann 1. desember 2011 með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness:

1. Þann 29. september 2011 voru 400.000 kr. millifærðar af reikningi [...] ehf. nr. [...] yfir á reikning ákærða nr. [...].

2. Þann 2. nóvember 2011 voru 500.000 kr. millifærðar af reikningi [...] ehf. nr. [...] yfir á reikning ákærða nr. [...].

3. Þann 21. nóvember 2011 voru 374.147 kr. millifærðar af reikningi [...] ehf. nr. [...] yfir á reikning ákærða nr. [...].

Telst þetta varða við 4. tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu og að sakarkostnaður, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, greiðist úr ríkissjóði. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa.

I

Málsatvik eru með þeim hætti að U-kk-nf E-kk-nf hdl., fyrir hönd Á-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef hrl. skipaðs skiptastjóra í þrotabúi [...] ehf. kt. 000000-0000 sendir þann 20. apríl 2012 tilkynningu til embættis sérstaks saksóknara þar sem tilkynnt er um millifærslur af reikningi þrotabúsins eftir frestdag og óskað er eftir rannsókn á þeim færslum.

Ákærði mætti í skýrslutökur hjá lögreglu þann 16. október 2013.

II

Hér verða eftir þörfum raktir framburðir ákærða og vitna fyrir dómi og skýrslna hjá lögreglu.

Ákærði neitaði sök fyrir dómi. Hann bar að hann hefði verið einn eigandi að félaginu [...] ehf. og hafi einn setið í stjórn þess. Hann upplýsti að starfsemi félagsins hafi verið eftirlit og verkefnastjórnun tengd byggingariðnaði. Hafi reksturinn gengið vel og að hann hafi fylgst vel með rekstrinum sjálfur. Ekki hafi farið að halla undan fæti fyrr en í kjölfar hrunsins haustið 2008. Fram kom að félagið hafi alltaf haldið bókhald. Spurður mundi ákærði ekki eftir þeim færslum sem fram koma í ákæruskjali. Fram kom þó að hann hefði tekið sér laun út úr rekstri félagsins og hafi þau verið breytileg eftir árangri félagsins.

Spurður um það hvort hann hafi haft vitneskju um árangurslaust fjárnám sem gert hafi verið hjá félaginu 18. ágúst 2011 svaraði ákærði því neitandi. Spurður um svör hans hjá lögreglu að staða félagsins hafi verið slæm, svaraði ákærði því að svo hefði verið en hann hafi ekki vitað hversu slæm. Honum hafi ekki verið ljóst að félagið var ógjaldfært fyrr en það hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta, fram að því hefði hann talið að þetta myndi allt bjargast. Fram kom að ákærði hafi mætt í þinghald þann 27. október 2011 vegna kröfu Landsbankans um gjaldþrotaskipti á félaginu, en hann hafi hins vegar þá enn talið að hægt hefði verið að bjarga félaginu frá gjaldþroti enda hafi hann verið í samningaviðræðum við bankann allan tímann. Málinu hafi vegna þeirra verið frestað og hafi bankinn samþykkt það. Ákærði taldi aðspurður að það hefði verið forsvaranlegt að taka út laun á þessu tímabili enda hafi hann þá verið í þeirri trú að þetta myndi ganga upp. Hann sagðist ekki hafa launaseðla en gefnir hafi verið út staðgreiðsluseðlar fyrir þeim launum. Hann sagði að launin hafi verið fyrir árið 2008 og út það ár, en eftir á að hyggja síðari ár, nær 2011. Um hafi verið að ræða uppsöfnuð laun. Hann upplýsti að hann hafi alltaf skrifað á sig einhver laun meðan greiðslur bárust félaginu að kröfu bókara hans, hann hafi hins vegar lækkað þær þegar verr gekk í félaginu. Launin hafi verið vegna vinnu hans, hann hafi verið launamaður hjá félaginu og ekki þegið laun frá öðrum og hann hafi þurft peninga til þess að lifa. Eftir að [...] ehf. hafi farið í þrot hafi hann haldið áfram að vinna sömu vinnu en bara undir annarri kennitölu.

Í skýrslu lögreglu þann 16. október 2013 kom fram, spurður um þær færslur sem ákært væri fyrir í þessu máli, að um hafi verið að ræða launauppgjör. Spurður þar um stöðu félagsins kom fram að hann hafi talið hana slæma.

Vitnið A maki ákærða bar fyrir dómi að hún myndi ekki eftir að það hafi verið birt fyrir henni boðun þann 4. ágúst 2011 vegna fjárnáms og fyrirkall þann 17. október 2011 fyrir héraðsdómi í báðum tilfellum á hendur [...] ehf.

Vitnið U-kk-nf Ö-kk-nf E-kk-nf hdl. bar fyrir dómi að kröfur sem hafi komið í þrotabú [...] ehf. hafi flestar verið frá Landsbankanum. Samtals hafi borist sjö kröfur og þar af fjórar frá Landsbankanum. Ekki hafi verið um háar kröfur að ræða, hæsta krafan hafi verið frá Landsbankanum að fjárhæð 7,5 milljónir króna. Fram kom að skiptum væri lokið. Ekki hefði verið farið út í riftun gagnvart ákærða þar sem Landsbankinn hefði ekki viljað leggja fram tryggingu í því sambandi. Spurður af hverju bara þessum þremur færslum hafi verið vísað til lögreglu, svaraði vitnið því að þessar færslur hafi verið hæstar og komið til eftir frestdag búsins.

III

Niðurstaða málsins:

Í málinu kom fram að árangurslaust fjárnám hafi verið gert hjá [...] ehf. þann 18. ágúst 2011 og félagið síðan verið tekið til gjaldþrotaskipta 1. desember 2011 og hafi frestdagur verið þann 20. september 2011. Birtingarvottorð, bæði vegna boðunar til fjárnáms og fyrirkalls fyrir héraðsdóm voru móttekið af eiginkonu ákærða. Eiginkona ákærða bar að hún myndi ekki eftir umræddum tilvikum. Ákærði bar að hann hefði ekki vitað um að árangurslaust fjárnám hafi verið gert. Samkvæmt gögnum málsins var árangurslausa fjárnámið gert án þess að mætt hafi verið að hálfu gerðarþola. Ekki liggur því fyrir að ákærði hafi vitað um umrædda gerð. Fram kom hins vegar í málinu að ákærði hafi sjálfur mætt fyrir héraðsdóm þann 27. október 2011 og hafi óskað eftir fresti á gjaldþrotaskiptum.

Í gögnum málsins kemur fram að ákærði hafi sjálfur tekið við þeim færslum sem um getur í máli þessu og gaf þá skýringu hjá lögreglu og fyrir dómi að um hafi verið að ræða uppsöfnuð laun til hans sjálfs. Ekki er um það deilt að ákærði hafði heimild til þess að ráðstafa eignum félagsins á þeim tíma sem um ræðir. Ekkert kemur hins vegar fram í gögnum málsins að leitast hafi verið eftir því að sannreyna þá skýringu ákærða svo sem með því að kalla eftir bókhaldsgögnum þessu til staðfestingar, en ákærði bar að bókhald félagsins hafi alltaf verið fært. Verður því að ganga út frá skýringu ákærða um þetta efni.

Af yfirliti reiknings má sjá að margar útgreiðslur áttu sér stað af reikningnum á tímabilinu frá 20. september 2011 og fram til 21. nóvember 2011, en á sama tíma koma líka inn innborganir. Staðan á reikningi félagsins var þann 20. september 2011, á frestdegi, inneign 46.118 krónur. Á fyrrgreindu tímabili koma inn 1.948.490 krónur sem er eftir því sem fram hefur komið í málinu, tilkomið vegna vinnuframlags ákærða sjálfs. Á sama tíma fara út 1.994.608 krónur sem að sögn ákærða eru uppsöfnuð laun hans. Fram kom að ef hann sjálfur hefði ekki unnið þessa vinnu sem var fólgið í eftirliti og verkefnastjórnun, þá hefðu ekki borist innborganir inn á reikning félagsins á þessu tímabili.

Í 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, kemur fram að fyrir brot þau, er í XXVI. kafla greini, skuli því aðeins refsa, að þau hafi verið framin í auðgunarskyni. Með vísan til 18. gr. almennra hegningarlaga verður að vera ásetningur til brots og sá ásetningur þarf að ná til allra efnisþátta brotsins þó ekki til tjóns enda er fullframningarstig 250. gr. hegningarlaga fært fram og því nóg að veruleg hætta hafi verið á tjóni.

Eins og að framan er rakið þá verður ekki séð að ákærði hafi haft upplýsingar um að árangurslaust fjárnám hafi verið gert hjá félaginu í ágúst 2011 og ekki verður fullyrt að hann hafi haft vitneskju um gjaldþrotabeiðni Landsbankans á hendur félaginu fyrr en við fyrirtöku málsins þann 27. október 2011 þegar hann mætir og óskar eftir fresti þó leiða megi að því líkur fyrst hann mætti þá að hann hafi móttekið þá boðun, þó ekki fyrr en 17. október 2011. Þegar af þessari ástæðu er ljóst að skilyrði ásetnings hefur skort fyrir þeirri millifærslu sem á sér stað þann 29. september 2011.

Samkvæmt 4. tl. 250. gr. almennra hegningarlaga, þarf að leiða í ljós hvort ákærði hafi vitað um slæma stöðu félagsins og að hann hafi skert rétt einhvers lánardrottins síns til þess að öðlast fullnægju af eignum hans vegna háttsemi hans.

Um vitneskju ákærða um fjárhagsstöðu félagsins kom fram að hann hafi vitað að hún hafi verið slæm. Honum hafi hins vegar ekki verið ljóst að félagið var ógjaldfært fyrr en það hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta. Fram að því hefði hann talið að þetta myndi allt bjargast enda hafi hann verið í samningaviðræðum við bankann og meðal annars fengið frest á gjaldþrotaskiptum með samþykki Landsbanka, þann 27. október 2011. Óvarlegt er að hafna framburði ákærða að hann hafi talið að hægt væri að semja við Landsbankann og þannig bjarga félaginu frá gjaldþroti. Ekki er því hægt að fullyrða að ásetningur hafi verið hjá ákærða að skerða rétt lánadrottna á því tímabili sem um ræðir.

Ekki verður heldur fullyrt að ákærði hafi skert rétt einhvers lánadrottins. Eins og fram hefur komið þá var staðan á reikningi félagsins á frestdegi sem er viðmiðunardagur riftana við gjaldþrot, 46.118 króna inneign. Ekki verður fullyrt gegn framburði ákærða að lánadrottnar hafi átt kröfu til þeirra innborgana sem komu inn eftir frestdag. Þá hefur í gögnum málsins aðeins verið minnst á einn kröfuhafa, Landsbanka Íslands. Ekki hafa komið fram neinar upplýsingar um hvert var tjón Landsbankans vegna gjaldþrotsins og ekki hafa verið lagðar fram neinar upplýsingar um aðra kröfuhafa sem hafi lýst kröfum og þar með er óvíst hvaða réttur kröfuhafa var hugsanlega skertur.

Framangreindan vafa ber að skýra ákærða í hag sbr. 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og ber því að sýkna ákærða af ákæru þessa máls.

Þá verður einnig að líta til þess að ákært er fyrir brot gegn 4. tl. 250. gr. almennra hegningarlaga og í ákvæðinu sjálfu eru talin upp ýmis tilvik að gefnum öðrum skilyrðum þar sem háttsemi getur verið refsiverð. Þannig getur háttsemin verið refsiverð ef eignum er skotið undan, með málamyndagerningi, ótilhlýðilega miklum gjöfum, mikilli eyðslu, greiðslu eða tryggingu ógjaldkræfra krafna, sölu eigna, stofnun nýrra skulda eða með öðrum svipuðum hætti. Í ákæruskjali kemur fram að ákærði hafi millifært af reikningi [...] ehf., 1.274.147 krónur yfir á eigin reikning og þannig skert rétt lánadrottna. Ekkert er getið um á ákæru af hverju sú háttsemi að millifæra umræddar fjárhæðir hafi skert rétt lánadrottna og þannig verið refsiverð samkvæmt því sem að framan greinir. Ákærða var ekki óheimilt að millifæra af reikningi félagsins á þeim tíma sem um ræðir. Sú háttsemi var honum refsilaus. Með vísan til 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður einnig af þeirri ástæðu að sýkna ákærða.

IV

Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu, sbr. 217. og 218. gr. l. 88/2008, verður sakarkostnaður vegna málsins lagður á ríkissjóð, sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir dómi, B-kk-ef B-kk-ef hdl., sem eru ákveðin eins og í dómsorði greinir að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf H-kk-nf, héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af ákæru í máli þessu.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir dómi, B-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin, 389.050 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf H-kk-nf