S-1143/2006

Ár 2006, þriðjudaginn 26. september, er dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur háð í Dómhúsinu við Lækjartorg af J-kk-þgf J-kk-þgf héraðsdómara og dómur kveðinn upp í máli nr. S-1143/2006: Ákæruvaldið gegn I-x-x K-x-x, sem dómtekið var 20. sama mánaðar sem játningarmál samkvæmt 125. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Lögreglustjórinn í Reykjavík höfðaði málið með ákæru útgefinni 8. ágúst 2006 á hendur ákærða, I-x-x K-x-x, úkraínskum ríkisborgara, fæddum 000000, til refsingar fyrir brot á h-lið 2. mgr. 57. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, sbr. 16. gr. laga nr. 20/2004, með því að hafa við komu til Íslands sunnudaginn 16. júlí 2006, undir röngu nafni T-x-x M-x-x, haft meðferðis litháískt vegabréf með sama nafni, sem ákærði vissi að væri falsað.

Með játningu ákærða fyrir dómi, sem samrýmist rannsóknargögnum málsins, er framangreind háttsemi sönnuð og þykir hún rétt færð til refsiákvæða í ákæru.

Við ákvörðun refsingar er til margs að líta, en ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði dæmdur í 30 daga óskilorðsbundið fangelsi og vísar þar til dómvenju. Ákærði krefst þess að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið, en ellegar verði hann dæmdur til sektargreiðslu.

Í málinu liggur fyrir að ákærði kom til landsins með flugi frá Stokkhólmi 16. júlí síðastliðinn og fór samdægurs ölvaður inn á lögreglustöðina við Hverfisgötu, þar sem hann óskaði eftir hæli á Íslandi. Ákærði kynnti sig með nafninu G-x-x O-x-x, framvísaði úkraínsku ökuskírteini því til staðfestingar og sagðist hafa komið til landsins með skipi daginn áður. Við nánari eftirgrennslun kom hið sanna í ljós varðandi ferðamáta ákærða, auk þess sem tvö vegabréf fundust við leit í skóm hans. Var annars vegar um að ræða hið falsaða vegabréf, sem lýst er í ákæru og bar mynd af ákærða og hins vegar ófalsað vegabréf útgefið í Úkraínu á nafn og persónu ákærða. Einnig kom í ljós að ökuskírteinið var ófalsað, en að sögn ákærða hafi hann áður heitið G-x-x O-x-x, fæddur í Georgíu, en hefði flutt til Úkraínu árið 2001 og skipt um nafn tveimur árum síðar. Komu þessi atriði öll fram við yfirheyrslu ákærða 17. júlí, en þá var runnin af honum áfengisvíman. Ákærði greindi einnig frá því að hann hefði flakkað víða um Evrópu á undanförnum árum og meðal annars sótt um hæli í Þýskalandi og Svíþjóð, en verið synjað í bæði skipti og snúið til síns heima. Sama dag barst lögreglu staðfesting á því frá yfirvöldum í Kænugarði að ákærði væri í raun úkraínskur ríkisborgari, með skráða búsetu þar í landi, hefði breytt nafni sínu úr G-x-x O-x-x í I-x-x K-x-x og væri ekki á sakaskrá. Útlendingastofnun móttók hælisbeiðni ákærða 19. júlí og er mál hans enn til meðferðar hjá stofnuninni. Ákærði hefur verið laus úr haldi síðan 17. júlí. Hann hefur lýst því yfir að hann vilji fá að búa á Íslandi og segist óttast um örlög sín verði honum gert að snúa aftur til Úkraínu.

Samkvæmt Genfarsamningi Sameinuðu þjóðanna um réttarstöðu flóttamanna 28. júlí 1951, sem öðlaðist gildi hér á landi 1. mars 1956 og viðbótarsamningi, sem hér öðlaðist gildi 26. apríl 1968, telst sá vera flóttamaður, sem er utan heimalands síns og hefur ástæðuríkan ótta við að verða ofsóttur, meðal annars vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd ríkisstjórnar sinnar. Ákærði hefur borið þessu við, sem einu ástæðunni fyrir komu sinni til Íslands, þótt ekki liggi enn fyrir hvort haldbær rök hvíli að baki. Hann telst engu síður hælisleitandi í skilningi Genfarsamningsins og laga nr. 96/2002 um útlendinga og nýtur réttarstöðu og réttarverndar sem slíkur. Ber að líta til þessa við ákvörðun refsingar, en allan skynsamlegan vafa um forsendur að baki hælisbeiðni ákærða ber að meta honum í hag samkvæmt sönnunarreglum 45.-47. gr. laga um meðferð opinberra mála.

Með 16. gr. laga nr. 20/2004 var útlendingalögunum breytt og meðal annars lýst refsivert það eitt að hafa handhöfn falsaðs vegabréfs. Í athugasemdum er fylgdu frumvarpi til téðrar 16. gr. segir svo um nýjan h-lið 2. mgr. 57. gr. útlendingalaganna að sú háttsemi að koma fölsuðum persónuskilríkjum milli landa geti meðal annars tengst mansali eða að verið sé að koma fólki á annan hátt á fölskum forsendum milli landa, jafnvel fólki sem hefur hag af því að ferðast ekki undir eigin nafni, t.d. ef það er eftirlýst vegna meintrar refsiverðrar háttsemi eða reynir að koma sér undan refsingu. Eins og atvikum er háttað í þessu máli verður ekki séð að hin sérstöku rök fyrir nefndri lagabreytingu eigi við, en ákærði kom hingað á eigin vegum frá Svíþjóð, gagngert í þeim tilgangi að sækja um pólitískt hæli og villti ekki á sér heimildir eftir komuna, framar því að framvísa gömlu ökuskírteini með skírnarnafni sínu þegar hann mætti ölvaður á lögreglustöð og sótti um hæli. Liggur þannig ekkert fyrir um að ákærði hafi ætlað að misnota hið falsaða vegabréf hér á landi. Verður að meta sök hans í framangreindu ljósi.

Þá liggur ekki annað fyrir í málinu en að ákærði hafi hreint sakavottorð. Hann hefur nú dvalið hér í rúmlega tvo mánuði og á þeim tíma sætt verulegum takmörkunum á ferða- og athafnafrelsi sínu. Þannig má hann ekki stunda launaða vinnu, honum er gert að dvelja á gistiheimili í Reykjanesbæ og ber að tilkynna sig daglega til lögreglu í sama lögsagnarumdæmi.

Af hálfu ákæruvaldsins er vísað til fordæma Hæstaréttar í sakamálum, sem varða notkun falsaðra vegabréfa, en slík háttsemi varðar allt að átta ára fangelsi samkvæmt 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hefur refsing oftar en ekki verið ákveðin 30 daga óskilorðsbundið fangelsi í málum af þessum toga. Þá hefur ákæruvaldið bent á tvo héraðsdóma, sem svipar til máls ákærða að því leyti að um var að ræða handhöfn falsaðra skilríkja, en slík brot varða sektum eða fangelsi allt að tveimur árum. Voru viðkomandi dæmdir í 30 daga óskilorðsbundið fangelsi. Mál ákærða er hins vegar ólíkt og sérstakt að því leyti að hann kom til landsins gagngert til að sækja um hæli og bíður nú ákvörðunar um hvort hann verði viðurkenndur sem flóttamaður.

Þegar framangreind atriði eru virt heildstætt er það álit dómsins, ens og hér stendur sérstaklega á, að fresta beri ákvörðun um refsingu ákærða, skilorðsbundið í eitt ár frá dómsuppsögu að telja, þannig að hún falli niður að þeim tíma liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Samkvæmt greindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar, en til hans telst aðeins þóknun H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs verjanda ákærða fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda þykir sú þóknun hæfilega ákveðin 67.230 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

E-kk-nf E. L-kk-nf fulltrúi Lögreglustjórans í Reykjavík sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

DÓMSORÐ:

Frestað er ákvörðun um refsingu ákærða, I-x-x K-x-x og skal hún falla niður að liðnu einu ári frá dómsuppsögu, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 67.230 króna þóknun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns.

J-kk-nf J-kk-nf