E-5104/2021

Mál þetta, sem dómtekið var 18. maí 2022, var höfðað 19. október 2021 af hálfu Ligman Europe s. r. o., til heimilis í borginni Prestanov í Tékklandi þar sem félagið er skráð, á hendur félaginu Lumex ehf., Skipholti 37 í Reykjavík, til innheimtu á kröfu.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða stefnanda 15.332,90 evrur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 16. janúar 2020 til greiðsludags. Til vara er þess krafi stað stefnda verði gert að greiða stefnanda 15.332,90 evrur ásamt 8,25% ársvöxtum frá 16. janúar 2020 til 1. júlí 2021, en 8,75% ársvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er þess krafist að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu.

Stefndi gerir þær dómkröfur að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi þess að honum verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Samkvæmt því sem greinir í gögnum málsins áttu stefnandi, sem framleiðir búnað til lýsingar, og stefndi, sem er lýsingarhönnuður og söluaðili ljósabúnaðar, í viðskiptum um árabil með þeim hætti að stefndi seldi vörurfrástefnanda hér á landi. Stefndi kveðst hafa gert það fyrir eigin reikning, en hann telur viðskiptasambandaðilahafa borið öll einkenni umboðssölu þó að enginn skriflegur samningur hafi verið gerður um viðskiptin.

Stefndi kveðst hafa eytt miklum tíma og fjármunum í að kynna vörur stefnanda hér á landi, byggja upp viðskiptasambönd og koma vörunum í sölu, báðum aðilum til hagsbóta. Um sé að ræða sérhæfðar vörur til lýsingar í húsnæði, sem ekki eru seldar sem hilluvara í verslun stefnda, heldur þurfi að teikna þær sérstaklega inn í nýbyggingar. Af því leiði að langur tími líði almennt frá undirbúningsvinnu að hverri sölu þar til varan sé loks afhent og seld.

Stefnandi kveður stefnukröfu sína vera til komna vegna kaupa sem stefndi hafi gert hjá stefnanda í desembermánuði 2019, en kaupverðið, sem nemi stefnufjárhæðinni, sé ógreitt. Reikningur vegna viðskiptanna, númer 103313, að fjárhæð 15.332,90 evrur, var gefinn út af stefnanda til stefnda þann 17. desember 2019 og er með gjalddaga 16. janúar 2020. Óumdeilt er að sá varningur sem stefndi keypti af stefnanda greint sinn var þessi:

1) 15 flóðlýsingarkastarar af gerðinni OD- 50001- VW- ND- 30- 01, EUR 125,95 stykkið samtals 1889,25 evrur

2) 30 flóðlýsingarkastarar af gerðinni OD- 50001- M - ND- 30- 01, EUR 125,95 stykkið samtals 3778,50 evrur

3) 3 flóðlýsingarkastarasett af gerðinni OD- 30001- W - ND- 30- 01, EUR 436,50 stykkið samtals 1308,45 evrur

4) Smáir flóðlýsingarkastarar af gerðinni A80121, 40 stykki á EUR 23,65 stykkið samtals 946,00 evrur

5) Smáir flóðlýsingarkastarar af gerðinni A80331, 13 stykki á EUR 28,60 stykkið samtals 371,80 evrur

6) 18 lágir ljósastaurar með óbeinni lýsingu LI- 10022- T4- ND- 30- 05, EUR 391,05 stykkið samtals 17038,90 evrur.

Stefndi tók á móti vörunum og flutti þærtil starfsstöðvar sinnar í Reykjavík. Þessi vörusending var sú þriðja sem stefndi fékk frá stefnanda á árinu 2019, en í upphafi þess árs var stefndi í skuld við stefnanda frá eldri tíma sem nam 3011,55 evrum. Þá skuld og þá tvo aðra reikninga sem stefnandi gerði stefnda fyrir vörusendingar á árinu 2019 gerði stefndi upp. H ann hefur ekki greitt reikninginn sem gefinn var út fyrir framangreindar vörur og stefnandi krefst greiðslu á í málinu. Stefndi hefur þess í stað krafist þess að stefnandi taki við óseldum lager af vörum sem greiðslu upp í reikninginn, og boðist til aðgreiða þá verðmismuninn, sem nemi 4,452,40 evrum.

Áður en þessi síðasti reikningur var gefinn út hafði keppinautur stefnda á Íslandsmarkaði, Reykjafell ehf., einnig gert innkaup hjá stefnanda og falboðið til endursölu hér innanlands. Stefndi kveður það hafa komið sér í opna skjöldu þegar stefnandi hafi skyndilega ákveðið að færa öll sín viðskipti frá stefnda til Reykjafells ehf. Stefnandi hafi aldrei tilkynnt stefnda um lok viðskiptasambandsins heldur hafi stefndi einfaldlega fengið afsvar við pöntun vara í eitt verkefni og hafi í kjölfar þess enga möguleika haft á að koma óseldum lager í verð, auk þess sem hann hafi misst í einu vetfangi fjölmörg verðmæt viðskiptasambönd. Stefndi vísar um þetta til tölvupósts frá stefnanda, dags. 1. nóvember 2019, og kveðst frá og með þeim degi ekki hafa getað selt vörur stefnanda, þar sem hann geti þá ekki lengur tryggt ábyrgð á vörunum, viðhald þeirra og varahluti.

Í fyrirliggjandi tölvupóstsamskiptum milli aðila koma fram margítrekuð tilmæli stefnanda til stefnda um greiðslu reikningsins. Í svari stefnda þann 4. mars 2020 við slíkum tilmælum stefnanda kemur fram að stefndi ætli að láta pakka öllum eftirstandandi vörum frá stefnanda og fá verðá þær og óskar eftir því að stefnandi upplýsi hvort senda eigi vörurnar til stefnanda eða til „your new dealer“, en þar er átt við Reykjafell ehf. Stefnandi óskaði samdægurs eftir lista yfir vörurnar og upplýsingum um magnið, þegar hann bærist væri unnt að ræða hvernig málið yrði leyst. Fyrir liggur að stefndi sendi stefnanda með tölvupósti 16. apríl 2020 lista yfir þær vörur sem óskað var skila á og tilgreindi verð fyrir hverja vörutegund, samtals að fjárhæð 10.880,50 evrur.

Stefnandi kveðst hafa verið tilbúinn til þess að skoða þann möguleika vorið 2020 að stefndi fengi að skila þeirri vöru sem ógreiddi reikningurinn varðar, en þegar stefndi hafi sent honum lista yfir skilavöruna hafi hann reynst innihalda vöruleifar úr eldri sendingum en þeirri sem málið varðar. Stefnandi kveður samkomulag um skil aldrei hafa komist á, þar sem ekki hafi verið um að ræða skil á ógreiddu vörunni, svo sem stefndi hefði farið fram á, en stefndi telur stefnanda hafa samþykkt tillögu sína um vöruskilin.

Af tölvupóstsamskiptum aðila í september 2020 má sjá að stefnandi hafði fallist á aðtaka við þessum vörum ogsjá um flutning þeirra og greiða fyrir flutninginn og óskaði hann eftir upplýsingum um umfang og þyngd, sem stefndi veitti um hæl. Í framhaldi af því óskaði stefnandi eftir því, að stefndi gæfi út reikning þar sem fram kæmi hvað væri í sendingunni og verðmæti þess og tiltók að þetta væri vegna tolla og skattamála. Varðandi verðið óskaði stefnandi eftir því að að stefndi færði niður verðmæti varanna um 90% á þeim reikningi sem fylgdi sendingunni. Þessu hafnaði stefndi.

Samskipti aðila í kjölfarið leiddu ekki til samkomulags og ekki liggur annað fyrir en að umræddar vörur séu enn í vörslum stefnda. Þá er reikningurinn frá 17. desember 2019 enn ógreiddur en málið höfðar stefnandi til innheimtu hans. Stefndi krefst sýknu á þeim grundvelli að hann eigi kröfu á hendur stefnanda samkvæmt lögum nr. 103/1992 um umboðssöluviðskipti sem komi til skuldajafnaðar við þá fjárhæð sem hann hafði áður boðist til að greiða, 4.452,40 evrur, sem sé mismunur á fjárhæð reikningsins og verðmæti þeirra vara sem stefnandi hafi samþykkt aðtaka við til greiðslu upp í reikninginn.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefnda sé skylt að greiða fyrir þá vöru sem stefnandi hafi látið honum í té að beiðni hans. Vísað sé í því sambandi til þeirrar alþekktu og viðteknu meginreglu kröfuréttar að við gefin greiðsluloforð skuli menn standa og að gerðir samningar skuli réttilega efndir.

Stefndi hafi falað vöru stefnanda til kaups, fengið hana keypta og afhenta, en hafiekki staðið skil á andvirði hennar. Meginreglur kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og skuldbindingargildi loforða endurspegli st í ákvæðum íslenskra laga um lausafjárkaup, nr. 50/2000, einkum 45.– 47. gr. þeirra laga, þar sem skylda kaupanda til að svara réttilega til efnda á dómkröfum svo sem þær eru framsettar og fyrir þeim er grein gerð sé áréttuð.

Varakrafa um dráttarvexti vísi til fyrirkomulags samkvæmt tékkneskum lögum um þá vexti, verði aðalkröfu um dráttarvexti samkvæmt íslenskum lögum mótmælt, en tékkneski vaxtafóturinn í varakröfu sé aðeins lægri en sá íslenski í aðalkröfu, sbr. framlagðar upplýsingar um tékkneska kerfið.

Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir í fyrsta lagi á því að skýrt og afdráttarlaust samþykki stefnanda við þvíað taka óseldar vörur til baka upp í umþrættan reikning máls þessa liggi fyrir. Samþykkið hafi verið veitt án nokkurs fyrirvara. Afstaða stefnanda hafi breyst þegar stefndi hafi ekki verið reiðubúinn til fölsunar reikninga við endursendinguna. Þegar af þeirri ástæðu beri að lækka dómkröfur stefnanda sem nemi andvirði þeirra vara, svo sem hér segir:

Dómkröfur stefnanda: EUR 15.332,90

Andvirði óseldra vara: EUR 10.880,5 0

Eftirstöðvar: EUR 4.452,40

Auk fyrirliggjandi samþykkis stefnanda megi leiða rétt stefnda til að skila vörunum gegn endurgreiðslu af meginreglum laga nr. 103/1992 um umboðssöluviðskipti, eftir atvikum með lögjöfnun, og byggist réttur stefnda jafnframt sjálfstætt á því. Stefndi eigi rétt á greiðslu við lok samnings aðila með vísan til 17. gr. laganna, eftir atvikum með lögjöfnun. Þó að stefndi hafi selt vörurnar fyrir eigin reikning hafi viðskiptasambandið borið öll einkenni umboðssölu. S tefnandihafi tekið aföll tvímæli þar um með tölvupósti þar sem hann hafi upplýst að stefndi gæti ekki pantað vörur í ný verkefni nema í gegnum nýjan umboðsaðila á Íslandi, Reykjafell ehf.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laga um umboðssöluviðskipti eigi umboðssölumaður rétt á greiðslu vegna samningsslita hafi hann útvegað umbjóðanda sínum nýja viðskiptavini eða aukið verulega viðskipti umbjóðanda síns við eldri viðskiptavini og umbjóðandi heldur áfram að hagnast umtalsvert af viðskiptum við þessa viðskiptavini. Samkvæmt 4. mgr. sama ákvæðis eigi umboðssölumaður rétt á skaðabótum vegna þess fjárhagstjóns sem hann verði fyrir vegna uppsagnar umbjóðanda á umboðssölusamningi. Fjárhagstjón í þessum skilningi sé einkum tapaðar umboðslaunatekjur sem umboðssölumaður hefði fengið með því að uppfylla samviskusamlega ákvæði umboðssölusamningsins og jafnframt bæta verulega hag umbjóðanda síns. Þ ær aðstæður eigi sannarlega við hér.

Með vísan til 67. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skori stefndi á stefnanda að leggja fram upplýsingar um allar tekjur og hagnað stefnanda af viðskiptavinum sem stefndi stofnaði til árin 2020 og 2021. Ella beri að leggja til grundvallar úrlausn málsins að þau gögn sýni að upphæð greiðslu vegna samningsslita, sbr. 2. mgr. 17. gr. laga nr. 103/1992, sem og skaðabætur, sbr. 4. mgr. 17. gr. laga nr. 103/1992, nemi hærri fjárhæð en 4.452,40 evrum.

Stefndi lýsi yfir skuldajöfnuði á rétti sínum til greiðslu samkvæmt 2. og 4. mgr. 17. gr. laga nr. 103/1992 gagnvart eftirstöðvum kröfu stefnanda. Samkvæmt þessu eigi stefnandi enga fjárkröfu á hendur stefnda og því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Kröfu stefnda um dráttarvexti sé mótmælt, bæði hvað varðar upphafstíma og vaxtafót.

Um lagarök vísi stefndi einkum til almennra reglna kröfu- og samningaréttar og til laga nr. 103/1992 um umboðssöluviðskipti. Krafa um málskostnað byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Mál þetta höfðar stefnandi til innheimtu á ógreiddum reikningi vegna vöruviðskipta. Málavöxtum og ágreiningsefnum er nánar lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram.

Stefnandi hefur lagt fram reikning sem hann gaf út til stefnda 17. desember 2019, að fjárhæð 15.332,90 evrur og með gjalddaga 16. janúar 2020, fyrir vörum sem þar eru tíundaðar. Efni reikningsins hefur stefndi í engu mótmælt, hvorki að því er varðar fjárhæð hans né er ágreiningur um móttöku stefnda á þeim vörum sem þar eru tilgreindar. Í raun er því óumdeilt að stefnda beri að greiða reikninginn, en ágreiningur aðila lýtur að því hvort stefndi eigi gagnkröfur á hendur stefnanda til skuldajafnaðar við dómkröfuna. Heimild 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar í dómsmáli er bundin því að skilyrði fyrir skuldajöfnuði séu fyrir hendi. Til þess að gagnkröfur stefnda séu tækar til skuldajafnaðar við dómkröfuna þurfa þær því að uppfylla almenn skilyrði þar um, svo sem þau að kröfurnar séu sambærilegar og gildar og hæfar til að mætast með tilliti til greiðslutíma.

Umræddur reikningur frá stefnanda er gerður vegna sölu á flóðlýsingarkösturum og ljósastaurum. Í málinu er lagður fram listi yfir vörur sem stefndi óskaði eftir að fá að skila til stefnanda, en þar mun ekki vera um að ræða sömu vörur og krafist er greiðslu fyrir í málinu og telja verður óumdeilt að svo sé ekki. Þá þykir upplýst að stefnandi hafi samþykkt að taka við þeim vörum sem tilgreindar eru á listanum og að andvirði þeirra yrði þá metið stefnda til inneignar, eftir atvikum til lækkunar á hinum útgefna reikningi.

Til stuðnings kröfu sinni um lækkun stefnufjárhæðar byggir stefndi á því að stefnandi hafi samþykkt að taka við vörum sem séu að verðmæti 10.880,50 evrur ogkomi sú fjárhæð til lækkunar á reikningnum. Stefnandi kveðst ekki hafa samþykkt þetta verðmat stefnda á vörunum, sem honum var tilkynnt í apríl 2020. Stefnandi mótmælti verðmatinu áður en til afhendingar varanna kom með því að krefjast niðurfærslu verðsins um 90% á reikningi sem fylgja skyldi vörunum til flutnings til Tékklands. Ljóst er að mikið ber í milli um verðmæti varanna, en hvorugur aðila hefur í þessu máli lagt fram gögn til stuðnings tillögum sínum um verðlagningu á vörunum við skil og ekki liggur fyrir mat frá þriðja aðila þar að lútandi. Þó að af samskiptum aðila verði ráðið að þeir hafi samið um að stefnandi taki vöruna til baka hafa aðilar ekki samið um verð á þeim varningi og er málatilbúnaður aðila ekki í þeim búningi að dóminum verði ætlað að leggja mat á það. Vörurnar sem deilt er um verðmat á munu enn vera í vörslum stefnda og honum til ráðstöfunar, en ekkert liggur fyrir um það hvort eða hvenær þær verða afhentar stefnanda eða um það hvenær endurgjaldið ætti að koma til greiðslu. Er gagnkrafa stefnda því svo vanbúin að þessu leyti að hún er ekki tæk til skuldajafnaðar við kröfu um greiðslu hins gjaldfallna reiknings.

Til stuðnings sýknukröfu sinni byggir stefndi á því að hann eigi kröfur á hendur stefnanda á grundvelli laga nr. 103/1992 um umboðssöluviðskipti, sem stefndi telur eiga við um viðskipti aðila, enda þótt enginn skriflegur samningur hafi verið gerður um þau. Stefndi telur meintar kröfur sínar nema hærri fjárhæð en eftirstöðvar umkrafins reiknings séu, þ. e. að frádregnu andvirði skilavara, sem stefndi telur nema 4.452,40 evrum. Skoraði stefndi á stefnanda í greinargerð að veita upplýsingar um allar tekjur og hagnað stefnanda af viðskiptavinum sem stefndi stofnaði til árin 2020 og 2021, en á þeim upplýsingum hugðist stefndi byggja kröfur á hendur stefnanda um greiðslu vegna samningsslita og um skaðabætur á grundvelli 17. gr. laga um umboðssöluviðskipti. Áskorun stefnda var svarað af hálfu stefnanda með bókun sem lögð var fram við fyrirtöku málsins 25. janúar 2022, þar sem málsástæðum stefnda um umboðssöluviðskipti var eindregið mótmælt.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 103/1992 gilda lögin um viðskipti í umboðssölu sem eiga sér stað milli Íslands og annarra ríkja, en lögum þessum var ætlað að innleiða tilskipun 86/653/EB sem fellur undir EES- samninginn. Í tilskipuninni er aðildarríkjum heimilað að mæla svo fyrir í lögum að umboðssölusamningar hafi ekki gildi nema þeir séu skriflegir. Í 13. gr. laga nr. 103/1992 er mælt fyrir um það að umboðssölusamningar skulu vera skriflegir. Óumdeilt er að aðilar gerðu ekki skriflegan umboðssölusamning um viðskipti sín og gæti stefndi þegar af þeirri ástæðu ekki byggt á ákvæðum laganna, um greiðslu við slit umboðssölusamnings og skaðabætur fyrir uppsögn á slíkum samningi, til stuðnings kröfum á hendur stefnanda. Ó vissar kröfur stefnda í þá veru eru ekki tækar til skuldajafnaðar við dómkröfu stefnanda.

Að virtu öllu framangreindu verður að hafna málsástæðum stefnda fyrir lækkun á dómkröfu stefnanda, svo og málsástæðum hans fyrir sýknu af henni, og fallist verður á kröfu stefnanda um að stefnda verði gertað greiða stefnanda umkrafinn reikning.

Stefn andi krefst dráttarvaxta á kröfu sína aðallega samkvæmt íslenskum lögum.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfunni bæði að því er varðar upphafstíma og vaxtafót.

Þegar um er að ræða dráttarvexti af kröfum í erlendri mynt vegna viðskipta sem tengjast erlendu ríki gildir almennt að um dráttarvexti við vanskil fari að lögum þess ríkis sem samið hefur verið um eða að öðrum kosti að lögum þess ríkis sem viðskiptin og krafan hafi sterkust tengsl við, sbr. hér til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 276/2014. Ekki nýtur hér samnings um þetta atriði, en viðskiptiaðilasnerustum kaup stefnda á varningi stefnanda og sölu hans hér á landi og aðalskylda til efnda dómkröfunnar, þ. e. greiðsla hennar, snýr að stefnda. Verður því að telja sterkust tengslin við Ísland og að þau viðskipti sem felast í umræddum vörukaupum stefnda heyri samkvæmt meginreglum alþjóðlegs einkamálaréttar undir íslensk lög. Því verður fallist á aðalkröfu stefnanda um að skuldin skuli bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga. nr. 38/2001, frá gjalddaga reikningsins til greiðsludags, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna.

Í samræmi við úrslit málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem stefnandi kref stað skaðlausu.

Að teknu tilliti til málskostnaðarreiknings stefnanda sem lagður var fram við þingfestingu málsins og með hliðsjón af umfangi og meðferð málsins fyrir dóminum eftir þingfestingu, er málskostnaður sem stefnda verður gert að greiða stefnanda hæfilegur ákveðinn ein milljón króna.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Lumex ehf., greiði stefnanda, Ligman Europe s. r. o., 15.332,90 evrur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 16. janúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.0 00.000 króna í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf