E-2971/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 8. febrúar sl. var höfðað 19. apríl 2010.

Stefnandi er Þ-kk-nf I-kk-nf, Laufásvegi 35, Reykjavík.

Stefndi er íslenska ríkið.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðbætur nr. 38/2001 af 400.000 krónum frá 22. maí 2009 til 1. júní 2009 en frá þeim degi af allri fjárhæðinni, 1.000.000 króna til greiðsludags. Þá krefst stefnandi dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðbætur nr. 38/2001 af 1.000.000 króna frá 11. mars 2010 til greiðsludags.

Þá er þess krafist að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að mati dómsins auk virðisaukaskatts eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda, íslenska ríkisins, eru aðallega þær að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara er þess krafist að stefnukröfur verði lækkaðar og að málskostnaður verði felldur niður.

Málavextir

Málavextir eru þeir að þann 22. maí 2009 barst í lögreglunni í Borgarnesi og Dölum tilkynning frá hjúkrunarfræðingi á hjúkrunarheimilinu Fellsenda í Dölum um mögulega fíkniefnaneyslu og vörslu fíkniefna meðal þriggja starfsmanna hjúkrunarheimilisins, en einn þeirra var stefnandi máls þessa. Þess var óskað að lögreglan kæmi á hjúkrunarheimilið til að kanna mögulega fíkniefnaneyslu og vörslur fíkniefna á staðnum. Tveir lögreglumenn fóru að Fellsenda með fíkniefnahund með sér og hittu þar fyrir forstöðumann heimilisins svo og þá þrjá starfsmenn hjúkrunarheimilisins sem lágu undir grun um neyslu og vörslur fíkniefna.

Lögreglan byrjaði á því að tryggja vettvang og var fyrrgreindum þremur starfsmönnum gert að koma í biðstofu hjúkrunarheimilisins. Því næst óskaði lögreglan eftir heimild starfsmannanna til að leita í herbergjum þeirra og búningaskápum þeirra í aðalhúsi hjúkrunarheimilisins. Af hálfu stefnda er því haldið fram að allir þrír starfsmennirnir hafi samþykkt leitina og hafi því til staðfestingar ritað nöfn sín undir skýrslu lögreglunnar um heimild til leitar og haldlagningar. Stefnandi mótmælir því að hafa veitt samþykki sitt til leitar í herbergi sínu en kveðst hafa samþykkt leit í bíl sínum.

Við leitina fundust áhöld til kannabisreykinga og kannabisfræ í herbergi stefnanda og í herbergi annars starfsmanns fannst lítið magn fíkniefna en ekkert fannst í herbergi þess þriðja né búningaskápum þeirra eða bifreið stefnanda.

Eftir leitina óskaði forsvarsmaður hjúkrunarheimilisins eftir því að starfsmönnunum væri gefinn kostur að gefa þvagsýni og var það gert að skilyrði fyrir áframhaldandi vinnu þeirra á heimilinu. Stefndi heldur því fram að sýnatakan hafi ekki farið fram að beiðni lögreglu. Tveir starfsmenn ákváðu að gefa þvagsýni en sá þriðji féllst ekki á að gefa sýni og tók jafnframt ákvörðun um að hætta störfum á hjúkrunarheimilinu. Stefnandi var annar þeirra sem gaf þvagsýni og reyndist það jákvætt, þ.e. gaf til kynna að stefnandi hefði neytt kannabisefna. Tekur stefndi sérstaklega fram að stefnandi hafi ekki verið undir áhrifum umræddan dag enda í vinnu.

Vegna leitarinnar, og þess sem í ljós hafði komið, voru stefnandi og sá starfsmaður sem hafði vörslur fíkniefna handteknir og færðir til skýrslugjafar á lögreglustöðina í Búðardal þar sem lögreglan tók skýrslur af þeim. Að skýrslutöku lokinni var þeim sleppt úr haldi lögreglunnar og þeim ekið til baka að Fellsenda í Dölum.

Máli þessu lauk síðan með þeim hætti að sá starfsmaður sem viðurkenndi vörslur og meðferð fíkniefna samþykkti að ljúka sínum þætti með greiðslu sektar en ekki þótti ástæða til frekari eftirmála gagnvart stefnanda né þriðja starfsmanninum sem kom að málinu í upphafi. Stefnanda var send tilkynning um að málinu væri lokið gagnvart honum með bréfi sýslumannsins í Borgarnesi, dags. 13. janúar 2010.

Á eftirlitsferð lögreglu þann 1. júní 2009 var stefnandi stöðvaður við akstur á Vesturlandsvegi á leið sinni vestur að Fellsenda í Dölum. Að beiðni þess lögreglumanns sem stöðvaði stefnanda, sem var sá sami og hafði framkvæmt leit að Fellsenda, var hann beðinn um að koma yfir í lögreglubifreiðina þar sem rætt var við hann. Stefndi kveður ástæðu þess að stefnandi var beðinn að koma yfir í lögreglubifreiðina hafa verið þá að þar hafi verið hægt að ræða við hann í hljóð- og myndupptöku. Lögreglumanninum hafi verið kunnugt um að stefnandi hafði nokkrum dögum áður viðurkennt að hafa neytt fíkniefna og í ljósi þess kveður stefndi hann sérstaklega hafa innt stefnanda eftir fíkniefnaneyslu hans. Stefnandi kvaðst vera hættur neyslu fíkniefna en lögreglunni hafi þótt ástæða til að kanna hvort svo væri og þá hvort niðurbrotsefni væri enn að finna í líkama stefnanda. Í ljósi þess hafi stefnandi verið beðinn um að koma á lögreglustöðina í Borgarnesi til sýna- og skýrslutöku. Stefnandi kveður lögreglumanninn hafa skipað sér að setjast inn í lögreglubílinn. Að sögn lögreglumannsins hafi ekkert verið út á aksturslag stefnanda að setja heldur hafi hann verið grunaður um akstur undir áhrifum fíkniefna.

Stefnandi kveðst hafa óskað eftir því að tekið yrði blóðsýni til að taka af öll tvímæli um að hann hefði ekki ekið undir áhrifum.

Á lögreglustöðinni voru tekin þvag- og blóðsýni af stefnanda og voru niðurstöður þvagsýnisins jákvæðar, þ.e. gáfu til kynna að stefnandi hefði neytt kannabisefna en niður-stöður blóðsýnis voru hins vegar neikvæðar, þ.e. gáfu til kynna að tetrahýdrókannabínól væri ekki í mælanlegu magni í blóði stefnanda.

Stefnandi var í kjölfar þessa handtekinn og honum afhent upplýsingablað fyrir handtekna. Stefnandi kveðst þá hafa óskað eftir því að gera vini sínum viðvart um handtökuna en hafi verið neitað um það.

Þegar taka átti skýrslu af stefnanda á lögreglustöðinni í Borgarnesi óskaði hann eftir því að verjandi yrði viðstaddur skýrslutökuna. Þegar verið var að bóka þessa afstöðu stefnanda og leita eftir verjanda kom upp slysatilfelli í umdæmi lögreglunnar í Borgarnesi sem að mati lögreglunnar hafði forgang og var stefnandi vistaður í fangaklefa meðan því útkalli var sinnt. Tæpum 40 mínútum síðar var stefnandi færður til skýrslutöku. Stefndi kveður stefnanda hafa neitað að tjá sig um málið og að því búnu hafi honum verið sleppt, tæpum klukkutíma eftir að hann hafði verið stöðvaður á bifreið sinni á Vesturlandsvegi. Í ljós hafi komið að stefnandi var ekki með ökuskírteini meðferðis auk þess sem bifreið hans var ótryggð. Þar sem bifreiðin var ótryggð voru skráningarnúmer hennar tekin og bann lagt við notkun bifreiðarinnar meðan ekki væri fyrir hendi lögboðnar tryggingar.

Stefnandi kveðst ekki hafa heyrt meira af málinu fyrr en 10. desember 2009 þegar honum barst sektargerð, dags. 22. nóvember 2009. Stefnandi var ekki reiðubúinn að samþykkja sektargerðina fyrr en hann hefði ráðfært sig við lögmann og var honum veittur frestur í því skyni. Þann 4. febrúar s.l. féllst stefnandi síðan á að ljúka málinu með greiðslu sektar og málskostnaðar.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Almennt

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi sætt ólögmætum þvingunaraðgerðum af hálfu lögreglu. Lögregla hafi framkvæmt ólögmæta leit í vistarverum hans og bifreið. Þá hafi líkamsrannsókn sú sem fram fór að Fellsenda þann 22. maí 2009, þegar stefnanda var gert að skila af sér þvagi í kaffibolla, verið ólögmæt. Stefnandi telur jafnframt að hann hafi sætt ólögmætri handtöku af hálfu lögreglu, fyrst þann 22. maí 2009 en aftur þann 1. júní s.á. Þá telur stefnandi að hið langa varðhald sem hann sætti þann 1. júní, í fangaklefa, hafi verið ólögmætt.

Aðgerðir lögreglu þann 22. maí 2009

Stefnandi bendir á að í 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála komi fram að maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli eigi rétt til bóta ef máls hans hefur verið fellt niður. Í 2. mgr. sömu greinar segi síðan að dæma skuli bætur vegna aðgerða samkvæmt IX-XIV. kafla ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að skilyrðum 1. og 2. mgr. sé fullnægt, sbr. bréf Sýslumannsins í borgarnesi, dags. 13. janúar 2010. Eigi stefnandi því rétt til bóta vegna aðgerða lögreglu þann 22. maí 2009. Óhjákvæmilegt sé í þessu sambandi að líta til þeirra breytinga sem urðu við gildistöku nýrra sakamálalaga nr. 88/2008 sem leystu af hólmi eldri lög um meðferð opinberra mála nr. 19/1991. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 88/2008 sé lagt til að skilyrði fyrir bótum vegna sakamáls verði rýmkuð frá því sem var í lögum nr. 19/1991. Þá sé orðalag ákvæðisins afdráttarlaust og segi nú í 228. gr. að „Maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli á rétt til bóta“ en í áðurnefndri 175. gr. laga nr. 19/1991 sagði „kröfu um bætur samkvæmt þessum kafla má taka til greina“. Þá sagði enn fremur í 176. gr. laga nr. 19/1991 „Dæma má bætur vegna handtöku, leitar á manni....“ en segi nú í 2. mgr. 228. gr. „Dæma skal bætur vegna aðgerða skv. IX.–XIV. kafla laga þessara ef skilyrði 1. mgr. eru fyrir hendi“.

Af skýru orðalagi 228. gr. leiði ekki annað en að skylt sé að greiða bætur ef ákvæði 1. mgr. 228. gr. eru uppfyllt. Sé svo í máli þessu.

Í 2. málslið 2. mgr. 228. gr. laganna komi fram sú undantekningarregla að fella megi niður bætur, eða lækka þær, ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á. Stefnandi telur að túlka beri þetta ákvæði þröngt í ljósi ákvæðis 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar sem kveði á um að hafi maður verið sviptur frelsi að ósekju skuli hann eiga rétt til skaðabóta. Sé sú túlkun einnig í samræmi við ákvæði 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu, sem hafi hlotið lagagildi hér á landi með lögum nr. 62/1994, um að hver maður sé saklaus uns sekt er sönnuð. Ekkert sé fram komið í málinu sem geti réttlætt að bætur til hans verði lækkaðar, hvað þá felldar niður að öllu leyti.

Miskabætur vegna ólögmætrar leitar

Stefnandi byggir kröfu sína í fyrsta lagi á því að leit lögreglu á heimili hans að Fellsenda, og bifreið, hinn 22. maí 2009 hafi verið ólögmæt. Lögregla hafi hafið leitina án þess að fyrir lægi samþykki stefnanda eða dómsúrskurður. Sé það í andstöðu við ákvæði 75. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Sérstaklega skuli áréttað að í lögregluskýrslu, dags. 7. september 2009, tæpum 4 mánuðum eftir að málið kom upp, segi ranglega að stefnandi hafi samþykkt leit í bifreið og vistarverum sínum. Þetta sé alrangt og hið rétta sé að ekkert slíkt samþykki hafi verið gefið. Haldlagningarskýrslan, dags. 22. maí 2009, beri þetta með sér, en í henni sé bæði auður reitur varðandi samþykki til leitar sem og reitur um úrskurð um leit.

Í lögregluskýrslum sé því haldið fram að forstöðumaður Fellsenda hafi gefið leyfi til leitar. Slíkt leyfi verði ekki lagt að jöfnu við leyfi stefnanda en Hæstiréttur Íslands hafi staðfest að samþykki húsráðanda fyrir leit í vistarverum heimilismanna sé ekki nægjanlegt samþykki til að húsleit teljist lögmæt án undanfarandi dómsúrskurðar, til þess þurfi að koma til samþykki þess sem í vistarverunum búi.

Þá liggi ekki fyrir að skilyrði um rökstuddan grun hafi verið til staðar. Fyrir liggi í málinu að stefnandi hafi aldrei gerst brotlegur við lög. Þá hafi lögregla ekki haft annað í höndunum, fyrir meintum brotum stefnanda, en tilkynningu hjúkrunarfræðings Fellsenda sem hafi grunað þrjá starfsmenn um að neyta fíkniefna. Í 75. gr. laga nr. 88/2002 um meðferð sakamála segi að leit samkvæmt 74. gr. skuli ákveðin með úrskurði dómara nema fyrir liggi ótvírætt samþykki eiganda eða umráðamanns. Í 2. mgr. 75. gr. komi fram undantekning frá umræddum skilyrðum. Hafa beri í huga að um sé að ræða undantekningu og beri því að túlka ákvæði 2. mgr. þröngt. Í 2. mgr. segi að leit sé þó heimili án dómsúrskurðar ef brýn hætta sé á því að bið eftir úrskurði valdi sakarspjöllum. Í máli stefnanda hafi engin brýn hætta verið á sakarspjöllum, sér í lagi þegar haft sé í huga að lögreglu sé, samkvæmt 73. gr. laga um meðferð sakamála, heimilt í þágu rannsóknar, og án dómsúrskurðar, að loka húsum, einstökum herbergjum o.fl. og varna mönnum för um þau til þess að ekki verði hróflað við vettvangi brots og öðrum ummerkjum sem komið geti að notum við rannsóknina. Jafnframt sé ástæða til að gera athugasemd við það að ekki hafi verið kallaður til lögmaður til að gæta hagsmuna stefnanda við húsleitina.

Miskabætur vegna ólögmætrar handtöku

Stefnandi byggi kröfu sína um miskabætur á því að handtakan sem hann var látinn sæta þann 22. maí 2009 hafi verið ólögmæt.

Stefnandi telur að skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hafi ekki verið uppfyllt þegar hann var handtekinn eftir húsleit lögreglu á Fellsenda. Handtaka sé þvingunarráðstöfun sem feli í sér frelsissviptingu og sé lögreglu einungis heimilt að framkvæma hana séu lagaskilyrði til þess uppfyllt. Í 90. gr. laga um meðferð sakamála séu talin upp þau atriði sem verði að vera fyrir hendi svo handtaka sé lögmæt. Þar segi að lögreglu sé rétt að handtaka mann ef leiki rökstuddur grunur á að hann hafi framið brot sem sætt getur ákæru, enda sé handtaka nauðsynleg til að koma í veg fyrir áframhaldandi brot, til að tryggja návist hans eða öryggi hans eða annarra ellegar til að koma í veg fyrir að hann spilli sönnunargögnum. Í 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 sé ákvæði sem kveði á um heimildir lögreglu til handtöku. Af lestri þeirrar greinar sé ljóst að skilyrði hennar hafi ekki verið uppfyllt í tilfelli stefnanda umræddan dag. Ekki verði séð að handtakan hafi byggst á málefnalegum ástæðum eða að hún hafi verið gerð í þágu rannsóknar tiltekins brots. Stefnandi hafi verið tilbúin til að gefa skýrslu án þess að til handtöku þyrfti að koma. Umrædd handtaka hafi því einnig verið brot á meðalhófsreglu.

Aðgerðir lögreglu þann 1. júní 2009

Stefnandi byggir kröfu sína um miskabætur vegna aðgerða lögreglu hinn 1. júní á því að aðgerðir lögreglu hafi verið ólögmætar. Stefnandi telur sig eiga rétt á miskabótum úr hendi stefnanda vegna aðgerðanna enda hafi þær ekki einungis verið ólögmætar heldur einnig tilefnislausar.

Hvað varði atvik hinn 1. júní 2009 þá hafi því máli lokið með sektargerð sem stefnandi hafi undirritað hjá sýslumanninum á Blönduósi. Stefnandi telur að þó svo að máli hans hafi ekki lokið með sýknu eða niðurfellingu máls þá eigi hann allt að einu rétt á miskabótum enda hafi aðgerðirnar verið ólögmætar. Byggir hann miskabótakröfu sína því á b-lið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, hinni almenni sakarreglu og reglum um húsbóndaábyrgð vinnuveitenda.

Í b-lið 26. gr. skaðabótalaga segi að heimilt sé að láta þann sem ábyrgð beri á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns greiða miskabætur þeim sem misgert var við.

Líkt og áður hafi verið rakið hafi stefnandi verið stöðvaður við umferðareftirlit hinn 1. júní 2009 við akstur á leið sinni frá Reykjavík að Fellsenda í Dölum. Örfáum dögum áður hafi hann viðurkennt, fyrir sama lögreglumanni og stöðvaði hann, að hann hefði neytt kannabisefna hinn 20. maí 2009. Að sögn lögreglumannsins hafi ekkert verið út á aksturslag stefnanda að setja í umrætt sinn og því verði ekki séð af hvaða ástæðum hann ákvað að stöðva stefnanda og óska eftir því að hann gæfi þvagsýni.

Eftir að stefnandi var stöðvaður hafi hann verið færður í lögreglubifreið og ekið með hann á lögreglustöð til að gefa þvagsýni. Þegar á lögreglustöð var komið hafi stefnandi krafist þess að fá að gefa blóðsýni til að taka af allan vafa um að hann væri ekki undir áhrifum kannabisefna. Niðurstöður þvagprufunnar hafi leitt í ljós að stefnandi hefði neytt kannabisefna en niðurstöður blóðprufunnar hafi hins vegar sýnt að engin vímuefni voru í blóði stefnanda.

Eftir að umrædd sýnataka hafði farið fram hafi lögreglumaðurinn brugðið á það ráð að handtaka stefnanda og hafi afhent honum upplýsingablað fyrir handtekna þar sem m.a. komi fram upplýsingar um réttarstöðu sakborninga. Stefnandi hafi þá óskað eftir því að fá að gera vini sínum viðvart um handtökuna en hafi verið neitað um það. Lögreglumaðurinn hafi þá óskaði eftir því við stefnanda að hann gæfi skýrslu um málið. Stefnandi hafi þá óskað eftir að honum yrði tilnefndur verjandi til að vera viðstaddur skýrslutökuna. Ekki reyndist unnt að útvega stefnanda verjanda og hafi því ekki verið tekin af honum skýrsla. Í stað þess að sleppa stefnanda og fresta umræddri skýrslutöku hafi hann verið færður í fangaklefa og látinn dvelja þar á meðan lögregla sinnti slysaútkalli. Stefnandi telur umrædda handtöku hafa verið ólögmæta og tilefnislausa með öllu. Þá hafi vistun klukkustundum saman í fangaklefa verið alvarlegt brot á meðalhófsreglu. Eigi hann rétt á bótum úr hendi stefnanda vegna ofangreindra aðgerða.

Stefnandi telur að skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hafi ekki verið uppfyllt þegar hann var handtekinn eftir sýnatöku á lögreglustöð. Handtaka sé þvingunarráðstöfun sem lögreglu sé einungis heimilt að nota séu lagaskilyrði til þess uppfyllt. Í 90. gr. laga um meðferð sakamála séu talin upp þau atriði sem verði að vera fyrir hendi svo handtaka sé lögmæt. Þar segi að lögreglu sé rétt að handtaka mann ef rökstuddur grunur leiki á að hann hafi framið brot sem sætt geti ákæru, enda sé handtaka nauðsynleg til að koma í veg fyrir áframhaldandi brot, til að tryggja návist hans eða öryggi hans eða annarra, ellegar til að koma í veg fyrir að hann spilli sönnunargögnum. Í 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 sé ákvæði sem kveði á um heimildir lögreglu til handtöku. Af lestri þeirrar greinar sé ljóst að skilyrði hennar hafi ekki verið uppfyllt í tilfelli stefnanda umræddan dag. Ekki verði séð að handtakan hafi byggst á málefnalegum ástæðum eða að hún hafi verið gerð í þágu rannsóknar tiltekins brots. Stefnandi hafði þegar gefið bæði þvag- og blóðsýni án þess að til handtöku kæmi en hann hafi ekki verið handtekinn fyrr en að sýnatöku lokinni og þá færður í fangaklefa. Stefnandi telur umrædda handtöku hafa verið ólögmæta og tilefnislausa með öllu. Þá hafi vistun hans í fangaklefa verið alvarlegt brot á meðalhófsreglu.

Þegar stefnandi var stöðvaður við akstur hafi það ekki verið vegna gruns um umferðarlagabrot heldur byggst á vitneskju umrædds lögreglumanns um neyslu stefnanda á kannabisefnum tíu dögum áður.

Stefnandi telur að með vísan til hinnar almennu sakarreglu, b-liðar 26. gr. skaðabótalaga og reglna um húsbóndaábyrgð vinnuveitenda eigi hann rétt á bótum úr hendi stefnda. Sú staðreynd, að hann hafi ekki verið sýknaður í umræddu máli eða að það hafi verið látið niður falla, breyti engu um það að umræddar aðgerðir hafi verið ólögmætar og því bótaskyldar á grundvelli almennra reglna skaðabótaréttarins. Stefnandi telur að þó svo að hann eigi ekki bótarétt á grundvelli 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála leiði það ekki til missis á réttindum til bóta á grundvelli framangreindra lagareglna.

Um fjárhæð miskabóta og dráttarvexti

Samkvæmt 5. mgr. 228. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 skuli bæði bæta fjártjón og miska. Þá sé í b-lið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 að finna heimild til greiðslu miskabóta. Stefnandi krefjist 1.000.000 króna í miskabætur, þar af 400.000 króna vegna ólögmætrar leitar og handtöku þann 22. maí en 600.000 króna vegna ólögmætrar frelsissviptingar þann 1. júní 2009.

Í 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sé fjallað um miskabætur. Þar segi meðal annars að „heimilt sé að láta þann sem af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi ber ábyrgð á ólögmætri meingerð gegn frelsi friði, æru eða persónu manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við“. Stefnandi telji að stefndi hafi brotið gróflega gegn sér í tvígang og sé því miskabótakrafa hans afar hófleg.

Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Stefnandi krefst vaxta frá þeim degi er hin bótaskyldu atvik áttu sér stað líkt og kveðið sé á um í 8. gr. vaxtalaga en dráttarvaxta frá þeim degi er mál þetta var höfðað.

Lagarök

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna skaðabóta- og refsiréttar auk meginreglna opinbers réttarfars og stjórnarskrár lýðveldisins um þvingunaraðgerðir.

Þá vísar stefnandi til ákvæða laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, sérstaklega 90. gr. og 228. gr.

Vísað er til reglna skaðabótalaga nr. 50/1993, einkum til b-liðar 26. gr. um miskabætur. Þá er vísað til almennu sakarreglunnar á sviði skaðabótaréttar og reglna um húsbóndaábyrgð vinnuveitenda á starfsmönnum sínum.

Þá vísar stefnandi til 67. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, sbr. 5. og 8. gr. laga nr. 97/1995 til stuðnings kröfu sinni.

Loks vísar stefnandi til 5. og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við III. og IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum.

Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Varðandi varnarþing vísast til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að fyrrgreindar aðgerðir lögreglu gagnvart stefnanda, hinn 22. maí 2009 og 1. júní 2009, hafi að öllu leyti verið eðlilegar og lögmætar og því verði ekki séð að skilyrði skaðabóta til handa stefnanda séu fyrir hendi.

Af stefnu virðist sem stefnandi byggi á því að lögreglan hafi í fjórum tilvikum brotið gegn réttindum stefnanda sem í öllum tilvikum eigi að leiða til bótaskyldu. Í fyrsta lagi vísi stefnandi til þess að lögreglan hafi framkvæmt ólögmæta leit í vistarverum hans þann 22. maí 2009. Í öðru lagi hafi sú líkamsrannsókn sem framkvæmd var þann sama dag, sem fólst í töku þvagsýnis, verið ólögmæt. Í þriðja lagi hafi stefnandi í tvígang, þ.e. 22. maí 2009 og 1. júní 2009, sætt ólögmætri handtöku af hálfu lögreglu. Þá hafi hin ,,langa dvöl“ stefnanda í fangaklefa 1. júní 2009 verið ólögmæt.

Stefndi bendir á að skilyrði húsleitar samkvæmt 3. mgr. 74. gr. laga nr. 88/2008 hafi ótvírætt verið fyrir hendi þegar lögreglan óskaði eftir heimild til að leita í herbergi, búningaaðstöðu og bifreið stefnanda þann 22. maí 2009. Fyrir hendi var rökstuddur grunur um brot á fíkniefnalöggjöfinni sem gæti sætt ákæru auk þess sem augljósir rannsóknarhagsmunir hafi verið í húfi, þegar höfð sé hliðsjón af þeim grundsemdum sem forsvarsmenn hjúkrunarheimilisins á Fellsenda höfðu varðandi mögulega fíkniefnaneyslu þriggja starfsmanna á heimilinu, þ.á.m. stefnanda. Húsleitin hafi verið framkvæmd á grundvelli samþykkis stefnanda sjálfs fyrir leitinni, sbr. 1. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008. Í skýrslu lögreglunnar, dags. 7. september 2009, og greinargerð lögreglumannanna, komi fram að allir starfsmennirnir þrír, þ.m.t. stefnandi, hafi gefið samþykki sitt fyrir leitinni. Undirritun stefnanda komi fram á skýrslu lögreglunnar um heimild til leitar og handlagningar, en þar riti stefnandi nafn sitt ofan við prentaða texta á skjalinu, en þar sé prentað, ,,Samþykki til leit/haldlagningar gaf “. Form skjalsins virðist hins vegar benda til þess að skrifa eigi í reitinn neðan við þennan texta, en ljóst sé að með undirritun sinni á skjalið hafi stefnandi verið að gefa samþykki sitt fyrir leitinni, því engin ástæða hafi verið til nafnritunar hans á skjalið nema til þess eins að gefa samþykki sitt fyrir leitinni. Það sé því fráleitt að halda því fram að stefnandi hafi með undirritun sinni ekki verið að gefa samþykki fyrir húsleitinni. Hinir tveir starfsmennirnir sem leitað var hjá hafi samþykkt húsleitina fyrir sitt leyti með nákvæmlega sama hætti og stefnandi.

Fullyrðingar í stefnu um að því sé haldið fram í lögregluskýrslum að forstöðumaður hjúkrunarheimilisins hafi gefið leyfi til húsleitarinnar séu ekki réttar. Ekki verði séð að slíkt komi fram í lögregluskýrslum vegna málsins og því með öllu óþarft að velta því fyrir sér hvort forstöðumaður hafi slíka heimild, þar sem fyrir liggi að allir starfsmennirnir þrír hafi samþykkt að leitað yrði í vistarverum þeirra.

Stefndi bendi jafnframt á að ekki hafi reynt á ákvæði 2. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008 í því máli sem hér um ræði, þar sem samþykki stefnanda til leitar hafi legið fyrir. Stefndi telji engu að síður að leit á grundvelli þess lagaákvæðis hefði verið heimil þar sem ljóst hafi verið að brýn hætta hafi verið á því að bið eftir dómsúrskurði kæmi til með að valda sakarspjöllum. Hins vegar hafi ekki reynt á þetta vegna samþykkis þeirra sem leitað var hjá.

Stefndi telur að við leitina hafi verið gætt þeirrar varfærni og hlífðar sem samræmst hafi markmiði hennar og að lögreglan hafi gætt meðalhófs í öllum aðgerðum sínum varðandi fyrrgreinda leit og ekki gengið lengra en nauðsynlegt var.

Samkvæmt framansögðu telur stefndi að skilyrði húsleitar samkvæmt 3. mgr. 74. gr. laga nr. 88/2008 hafi verið fyrir hendi auk þess sem skilyrði 1. mgr. 75. gr. sömu laga hafi verið fyrir hendi þar sem samþykki stefnanda til leitarinnar hafi legið fyrir. Beiting þessa þvingunarúrræðis hafi því verið fyllilega lögmæt og eðlileg með hliðsjón af málsatvikum og í fullu samræmi við réttarframkvæmd. Ekki verði því séð að nokkur grundvöllur sé fyrir miskabótakröfu stefnanda vegna fyrrgreindrar húsleitar.

Varðandi töku þvagsýnis hjá stefnanda, hinn 22. maí 2009, og fullyrðingar í stefnu um að sýnatakan hafi verið ólögmæt bendi stefndi á að forsvarsmaður hjúkrunarheimilisins að Fellsenda hafi farið þess á leit við starfsmennina þrjá að þeir gæfu þvagsýni en slíkt hafi verið gert að skilyrði fyrir áframhaldandi vinnu þeirra við heimilið. Tveir þessara starfsmanna, þ.á.m. stefnandi, hafi orðið við þessari ósk forvarsmannsins. Sýnatakan hafi því ekki verið að ósk eða á ábyrgð lögreglunnar. Kröfu um bætur vegna sýnatökunnar sé því ranglega beint að stefnda en því til viðbótar verði ekki séð að sýnatakan hafi verið ólögmæt, enda hafi hún farið fram með samþykki stefnanda. Athyglisvert sé að í stefnu sé það ekki skýrt á nokkurn hátt eða rökstutt hvers vegna stefnandi telji að sýnatakan hafi verið ólögmæt.

Stefnandi telji að sú ákvörðun lögreglu að handtaka stefnanda 22. maí 2009 og færa hann til skýrslugjafar á lögreglustöðina í Búðardal hafi verið ólögmæt þar sem heimild til handtökunnar hafi skort. Stefndi sé þessu ósammála og bendi á að í ljósi þess að við húsleitina í herbergi stefnanda hafi fundist áhöld til fíkniefnaneyslu og kannabisfræ, auk þess sem niðurstöður þess þvagsýnis sem stefnandi gaf gáfu jákvæða svörun varðandi neyslu fíkniefna, hafi verið rík ástæða til að færa stefnanda á lögreglustöð til skýrslugjafar. Fyrir hendi hafi verið rökstuddur grunur um að stefnandi hefði gerst sekur um refsivert brot sem gæti sætt ákæru og í ljósi þess hafi stefnandi verið handtekinn til að tryggja návist hans við skýrslutöku og eftir atvikum að koma í veg fyrir að hann spillti sönnunargögnum, m.a. þar sem fyrir hafi legið að nauðsynlegt var að færa annan starfsmann til skýrslugjafar vegna sama máls. Þar sem fíkniefni fundust í herbergi samstarfsmanns stefnanda í umrætt sinn hafi verið nauðsynlegt að taka skýrslu af þeim starfsmanni, svo og stefnanda, til að fá skýringar á tilvist efnanna og áhaldanna. Stefndi telji samkvæmt framansögðu að skilyrði 1. mgr. 90. gr. laga nr. 88/2008 hafi verið fyrir hendi varðandi handtöku stefnanda þann 22. maí 2009.

Því sé alfarið mótmælt er fram komi í stefnu að handtaka stefnanda í umrætt sinn hafi ekki byggst á málefnalegum forsendum eða að hún hafi ekki verið gerð í þágu rannsóknar tiltekins brots. Stefndi vísi til þess að niðurstöður leitarinnar hafi gefið fullt tilefni til handtökunnar og að handtakan hafi verið gerð í þágu rannsóknar þess máls. Handtaka stefnanda hafi þannig verið fyllilega lögmæt og réttlætanleg. Þá telji stefndi að meðalhófs hafi verið gætt við handtökuna og tímalengd frelsissviptingar höfð eins stutt og mögulegt var þar sem stefnanda hafi verið sleppt að lokinni skýrslutöku, tæpum tveimur klukkustundum eftir að hann var handtekinn.

Í þessu sambandi vísi stefndi einnig til þess að í 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 komi fram að fella megi niður bætur ef sakborningur hefur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfur sína á. Ljóst sé að stefnandi hafi gefið fullt tilefni til handtökunnar með vörslu áhalda til fíkniefnaneyslu og kannabisfræjum auk þess sem hann hafði viðurkennt neyslu kannabisefna, m.a. á vinnustaðnum að Fellsenda.

Stefnandi hafi verið stöðvaður við umferðareftirlit lögreglu hinn 1. júní 2009. Að beiðni lögreglu hafi stefnandi verið beðinn að koma á lögreglustöð til sýnatöku þar sem fyrir lá að stefnandi hafði nokkrum dögum áður viðurkennt fíkniefnaneyslu. Í ljósi þess hafi verið eðlilegt að kannað yrði hvort fíkniefni mældust í blóði og/eða þvagi stefnanda. Stefnandi hafi fallist á fyrrgreinda beiðni lögreglu um sýna- og skýrslutöku. Fyrir liggi að lögreglan hafi almennar heimildir til að stöðva ökumenn til að ganga úr skugga um ástand þeirra og megi þar m.a. vísa til 1. gr. laga nr. 90/1996 og 47. gr. laga nr. 50/1987. Umferðareftirlit geti því hvorki talist vera ólögmætt né tilefnislaust og í tilviki stefnanda og hafi ekki á nokkurn hátt verið staðið óeðlilega að málum. Um hafi verið að ræða hefðbundið eftirlit og í ljósi þeirra upplýsinga sem fyrir hendi voru hjá lögreglu, um viðurkennda fíkniefnaneyslu stefnanda nokkrum dögum fyrr, hafi verið fullkomlega eðlilegt að fullyrðingar stefnanda um að hann væri hættur neyslu fíkniefna væru kannaðar, hvort fíkniefna mældust í blóði eða þvagi stefnanda og þá hvort stefnandi hefði gerst brotlegur gegn ákvæðum 45. gr. a laga nr. 50/1987 eða öðrum ákvæðum umferðarlaga.

Óumdeilt sé að með því að gangast undir lögreglustjórasátt hafi stefnandi viðurkennt að hafa í umrætt sinn gerst brotlegur gegn ákvæðum 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. laga nr. 50/1987 í samræmi við þá verknaðarlýsingu sem fram komi í sektargerðinni. Vegna þessara brota hafi stefnandi fallist á að greiða 75.000 krónur í sekt og 62.436 krónur í sakarkostnað.

Í stefnu komi fram að krafa stefnanda um miskabætur vegna aðgerða lögreglu gagnvart stefnanda 1. júní 2009 sé byggð á b-lið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, almennu skaðabótareglunni og reglum um húsbóndaábyrgð vinnuveitenda, þar sem aðgerðir lögreglu í umrætt sinn hafi ,, ekki einungis verið ólögmætar heldur einnig tilefnislausar“ eins og segi orðrétt í stefnunni. Fyrir liggi að stefnandi geti ekki byggt bótakröfu sína á ákvæðum 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 þar sem hann uppfylli ekki skilyrði greinarinnar um að máli hans hafi lokið með sýknu eða niðurfellingu.

Stefndi telji að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að skilyrði þessara bótareglna séu uppfyllt, t.d. sé skilyrði 26. gr. laga nr. 50/1993 hvað varðar ólögmæta meingerð ekki fullnægt því í skilyrðinu felist að um saknæma hegðun sé að ræða. Þá sé skilyrðum almennu sakarreglunnar um saknæma og ólögmæta háttsemi ekki fyrir að fara í því máli sem hér um ræði þar sem ekki verði séð að um ólögmætar rannsóknaraðgerðir hafi verið að ræða né sök af hálfu starfsmanna stefnda. Aðgerðir lögreglu gagnvart stefnanda hafi því til viðbótar ekki á nokkurn hátt verið framkvæmdar á hættulegan, særandi, lítilsvirðandi eða móðgandi hátt og hafi verið gætt meðalhófs í öllum aðgerðum lögreglunnar.

Fullyrðingum í stefnu um að stefnandi hafi verið vistaður klukkustundum saman í fangaklefa sé harðlega mótmælt enda eigi þær fullyrðingar ekki við nokkur rök að styðjast. Samkvæmt dagbók lögreglunnar hafi stefnandi verið stöðvaður í akstri kl. 14:32 hinn 1. júní 2009, kl. 14:42 sé komið með stefnanda á lögreglustöðina í Borgarnesi, kl. 15:05 sé stefnandi færður í fangaklefa og kl. 15:44 hafi stefnandi verið látinn laus eftir að hafa neitað að tjá sig. Samkvæmt framansögðu hafi stefnandi verið vistaður í 39 mínútur í fangaklefa og hafi það verið gert í ljósi þeirra aðstæðna sem upp komu vegna slysaútkalls. Ekki verði séð að um brot á meðalhófsreglu sé að ræða eða að vistun í fangaklefa hafi verið lengri en ástæða þótti til í ljósi aðstæðna og atvika málsins að öðru leyti.

Stefndi bendi einnig á að ekki verði séð að stefnandi hafi mátt þola andlegar þjáningar eða orðið fyrir miska vegna lögmætra aðgerða lögreglu í umrætt sinn en stefnandi hafi sönnunarbyrðina fyrir því að svo hafi verið. Krafa stefnanda um miskabætur sé því með öllu órökstudd. Samkvæmt framansögðu telji stefndi að skilyrði til greiðslu miskabóta vegna lögmætra aðgerða lögreglunnar gagnvart stefnanda þann 1. júní 2009 séu því ekki fyrir hendi.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið telji stefndi að áðurnefndar aðgerðir lögreglu gagnvart stefnanda, hinn 22. maí 2009 og 1. júní 2009, hafi að öllu leyti verið lögmætar og ekki verði séð að skilyrði bótaskyldu séu fyrir hendi og því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu sé þess krafist til vara að stefnukröfur verði lækkaðar og að málskostnaður verði felldur niður. Til stuðnings varakröfu um lækkun sé vísað til þeirra málsástæðna sem færðar hafa verið fram fyrir aðalkröfu um sýknu. Þá sé vísað til þess að fjárhæð bótakröfu stefnanda sé fjarri öllu lagi. Fjárhæðin sé í miklu ósamræmi við bætur sem dæmdar hafi verið vegna ýmissa rannsóknar- og þvingunaraðgerða lögreglu. Kröfugerð stefnanda sé þannig ekki í nokkru samræmi við dómvenju á þessu sviði.

Þá sé vísað til niðurlagsákvæðis 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 þar sem fram komi að fella megi niður bætur eða lækka þær ef sakborningur eða þolandi rannsóknaraðgerða lögreglu hefur sjálfur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á.

Stefndi vísar jafnframt til þess að ekki verði séð að stefnandi hafi orðið fyrir nokkru tjóni vegna aðgerðar lögreglu 22. maí og 1. júní 2009, t.d. liggi það fyrir að stefnandi hafi ekki orðið fyrir fjárhagslegu tjóni og ekki hafi verið sýnt fram á að hann hafi mátt þola andlegar þjáningar eða miska vegna þessara aðgerða. Miskabótakrafa stefnanda sé þannig með öllu órökstudd.

Dráttarvaxtakröfu stefnanda sé mótmælt, einkum upphafstíma hennar, sem í fyrsta lagi væri raunhæfur miðað við dómsuppkvaðningu, sbr. heimild í niðurlagsákvæði 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá beri gögn málsins það ekki með sér að stefnandi hafi sett fram bótakröfu vegna málsins gagnvart stefnda fyrr en með birtingu stefnu í apríl s.l. en samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 skulu skaðabótakröfur fyrst bera dráttarvexti mánuði eftir að kröfuhafi leggur fram kröfu sína.

Af hálfu stefnda sé í aðalkröfu gerð krafa um málskostnað úr hendi stefnanda og sé sú krafa byggð á ákvæðum 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Í varakröfu sinni geri stefndi kröfu um að málskostnaður verði felldur niður og sé í því sambandi vísað til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Varðandi lagarök þá vísi stefndi til ákvæða laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, einkum til 52. gr. 74. - 79. gr., 90. gr., 93. gr. og 228. gr. laganna. Þá sé vísað til ákvæða lögreglulaga nr. 90/1996, einkum til 1. gr. og 13. gr. laganna svo og til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum til 44. gr., 45. gr. a, 47. gr. og 48. gr. laganna. Jafnframt vísi stefndi til ákvæða 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Vegna vaxtakröfu stefnanda vísi stefndi til IV. kafla laga nr. 38/2001.

Niðurstaða

Eins og rakið er í kafla um málavexti, var stefnandi starfsmaður á Hjúkrunarheimilinu að Fellsenda í Dölum. Hinn 22. maí 2009 hafði hjúkrunarfræðingur á heimilinu samband við lögreglu og tilkynnti um mögulegt fíkniefnamisferli þriggja starfsmanna þ.á.m. stefnanda. Í kjölfar þess komu tveir lögreglumenn á staðinn. Framkvæmd var leit í vistarverum stefnanda og bifreið hans. Þvagsýni var tekið af stefnanda og hann loks færður til yfirheyrslu á lögreglustöðina í Búðardal. Hinn 1. júní 2009 var stefnandi handtekinn við akstur bifreiðar sinnar og færður á lögreglustöð til skýrslugjafar og vistaður í fangaklefa í um það bil 40 mínútur.

Stefnandi byggir miskabótakröfu sína í málinu á því að þessar aðgerðir lögreglu hafi verið ólögmætar.

Óumdeilt er að stefnandi heimilaði leit í bifreið sinni. Í málinu liggur fyrir skjal sem ber yfirskriftina „Skýrsla um heimild, leit og handlagningu“. Í skjalinu kemur fram að heimild sé til leitar í herbergi og bifreiðinni DX 245. Stefnandi ritaði nafn sitt í reit þar sem tilgreindur er þolandi en í næsta reit fyrir neðan er gert ráð fyrir undirritun þess sem samþykkir leit.

G-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi að leitað hefði verið samþykkis umræddra þriggja starfsmanna til þess að framkvæma leit. Hafi ekki farið á milli mála að með undirskrift sinni væru þau að samþykkja leit. Það hafi verið útskýrt fyrir þeim og leitað samþykkis. L-kvk-nf G-kvk-nf lögreglumaður bar fyrir dómi að enginn vafi hefði verið á því að þessir þrír starfsmenn hefðu samþykkt leit. Bar hún að hún færi ekki með leitarhund inn í húsnæði nema samþykki lægi fyrir.

Þegar framangreint skjal er virt verður ekki séð að neinn annar tilgangur hafi verið með undirskrift stefnanda á skjalið en að heimila leit í herbergi sínu og bifreið. Styður það framburð lögreglumannanna um að leit hafi verið heimiluð af hálfu stefnanda. Hefur stefnandi því ekki sýnt fram á að leit sem framkvæmd var í vistarverum hans hafi verið ólögmæt.

Fram hefur komið að taka þvagsýnis var gerð að ósk forsvarsmanns hjúkrunarheimilisins sem gerði það að skilyrði fyrir áframhaldandi vinnu þremenningana á heimilinu. Engin lögregluskýrsla liggur fyrir um þvagsýnatöku. Lögreglumennirnir báru fyrir dómi að þvagsýnataka hefði ekki farið fram að frumkvæði lögreglunnar þar sem ekki hafi staðið til að kæra fyrir neyslu fíkniefna. Þessi sýnataka hafi verið gerð að beiðni forstöðumanns heimilisins sem rætt hafi við starfsmennina.

Stefnandi bar fyrir dómi að þeim hafi verið gefinn kostur á því að gefa þvagsýni eða missa vinnuna. Hann hafi ekki verið tilbúinn að missa vinnuna og hafi samþykkt að gefa þvagsýni. Liggur því ekki annað fyrir en að stefnandi hafi samþykkt umrædda sýnatöku.

Fyrir liggur samkvæmt lögregluskýrslu að í herbergi stefnanda fundust áhöld til kannabisreykinga svo og fræ sem hann sagði vera kannabisfræ. Í ljósi þess verður að telja að tilefni hafi verið til þess að handtaka stefnanda og færa hann til skýrslutöku á lögreglustöðina í Búðardal til skýrslugjafar, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 88/2008. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að aðgerðir lögreglu þennan umrædda dag hafi verið ólögmætar. Eru skilyrði til greiðslu bóta samkvæmt 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 því ekki uppfyllt.

Stefnandi krefst einnig miskabóta vegna aðgerða lögreglu hinn 1. júní 2009 er hann var stöðvaður við akstur bifreiðar sinnar og færður á lögreglustöð til sýnatöku og skýrslugjafar.

Fyrir liggur að því máli lauk með sektargerð sem stefnandi undirritaði 4. febrúar 2010 hjá Sýslumanninum í Borgarnesi. Með undirritun sinni viðurkenndi stefnandi að hafa brotið ákvæði 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Skilyrði bóta samkvæmt 1. mgr. 228. gr. laga eru því ekki fyrir hendi þar sem máli hans lauk ekki með þeim hætti sem þar er lýst.

Stefnandi byggir miskabótakröfu sína vegna aðgerða lögreglu hinn 1. júní 2009 á b-lið 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Samkvæmt ákvæðinu er heimilt að láta þann sem ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns greiða miskabætur þeim sem misgert var við.

Telja verður að stefnandi hafi, með því að gangast undir sektargerð hjá Sýslumanninum í Borgarnesi, hinn 4. febrúar 2010, viðurkennt lögmæti aðgerða lögreglu er tengdust broti hans. 26. gr. laga nr. 50/1993 veitir stefnanda ekki ríkari rétt til skaðabóta en mælt er fyrir um í 1. og 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008.

Samkvæmt framansögðu ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, O-kk-ef E-kk-ef hdl., 400.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málflutningsþóknunar er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, íslenska ríkið, skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Þ-kk-ef I-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, O-kk-ef E-kk-ef hdl., 400.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

K-kvk-nf J-kvk-nf