S-74/2022

I. Málsmeðferð, ákæruskjal og dómkröfur aðila 1. Mál þetta er höfðað með ákæru héraðssaksóknara, útgefinni 26. maí 2022, á hendur [ X...], kt. [...], [...], [...]. Aðalmeðferð málsins fór fram [...]2023 og var málið dómtekið að henni lokinni.

2. Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða fyrir:

„fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa miðvikudaginn 7. júlí 2021 utan við [...], áreitt [A...], kt. [...], kynferðislega með kynferðislegum, ruddalegum og ósiðlegum ummælum og strokið yfir brjóstasvæði hennar utanklæða.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

3. Í ákæruskjali er jafnframt gerð grein fyrir einkaréttarkröfu með svohljóðandi hætti:

„ Af hálfu [B...], kt. [...], krefst þess fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, [A...], kt.

[...], að ákærða verði gert að greiða dóttur hennar miskabætur að fjárhæð kr. 1.000.000,- auk vaxta skv. 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 7. júlí 2021, þar til mánuður er liðinn frá því ákærða var kynnt bótakrafa þessi, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er gerð krafa um málskostnað úr hendi ákærða að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum reikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun, verði þóknun réttargæslumanns ekki greidd úr ríkissjóði.“4. Ákæruvaldið krefst sakfellingar samkvæmt ákæru. Réttargæslumaður ítrekar einkaréttarkröfur samkvæmt ákæruskjali.

5. Ákærði neitar sök en krefst aðallega frávísunar á málinu en ella sýknu eða vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu málsins verði vísað frá dómi, henni ella hafnað eða bætur ákvarðaðar mun lægri en krafist er. Þá krefst ákærði þess að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

6. Auk skýrslutöku fyrir dómi af ákærða og vitnum voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af skýrslum sem teknar voru í Barnahúsi af brotaþola og vitninu [D...]. Þá var sýnd upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns þegar ákærði var handtekinn auk þess sem hlýtt var á símtöl brotaþola við neyðarlínuna og fjarskiptamiðstöð lögreglu vegna atvika málsins.

II. Málsatvik

7. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning til fjarskiptamiðstöðvar ríkislögreglustjóra um aðila sem væri við [...] og hefði verið að þukla á innhringjanda. Er lögregla kom á vettvang sáu þeir ákærða standa við grjóthlaðinn vegg nokkrum metrum frá tilkynnanda (brotaþola). Lögregla ræddi við ákærða og brotaþola og kom fram hjá brotaþola að hún hefði verið við störf í [...] er ákærði hefði komið á svæðið og verið að trufla þau. Eftir að [...] hefði brugðið sér frá hefði ákærði verið að ónáða þau. Kvaðst brotaþoli hafa beðið ákærða um að láta sig í friði en hann hafði þá meðal annars tekið í öxl hennar og rennt hendi sinni yfir brjóst hennar utan klæða. Í framhaldi af því bað lögregla brotaþola, sem er fædd 2007, að hafa samband við móður sína og gerði hún það. Á vettvangi var rætt við vitnið [D...], sem einnig er fæddur árið [...], sem kvaðst hafa orðið vitni að því að ákærði hefði komið við brotaþola sem og er ákærði hefði boðið henni heim með sér. Ákærði var í framhaldinu handtekinn og fluttur á lögreglustöð. Ákærði kvaðst ekki skilja hvers vegna hann væri handtekinn og kvaðst ekkert hafa gert af sér nema vera ölvaður á almannafæri.

III. Skýrslur fyrir dómi

8. Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum þannig að hann hefði verið á leið í banka eða búð og hefði stansað á leiðinni til að ræða við [...]og spyrja hana út í manninn hennar sem ákærði hafði ekki hitt lengi. Kvaðst hann hafa séð strák í [...], sem hefði legið fyrir, líklega sofandi, og sennilega hefði hann séð brotaþola en ekki rætt við hana. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa vitað hvað þau voru gömul. Hann hefði verið búinn að fá sér í glas, nokkra bjóra, en í nógu góðu ástandi til að fara í bankann. Hann hefði svo séð síðar að lögregla var komin á staðinn og hann hefði verið handtekinn í framhaldinu og svo aftur viku síðar.

9. Ákærði kvað stekki skilja hvers vegna brotaþoli bæri hann þessum sökum, hann hefði ekki rætt við stúlkuna umrætt sinn. Kvaðst hann aldrei hafa verið þekktur fyrir að káfa á einhverjum krökkum og snarneiti hann því öllu. Aðspurður kvaðst hann halda sig við það sem hann hefði sagt við skýrslutöku hjá lögreglu. Þar kæmi fram að hann hefði heilsað brotaþola einhvern tímann en það hefði ekki verið í þetta sinn. Kvaðst hann ekki kannast við að hafa rætt við brotaþola og hann hafi ekki vitað hver hún var á þessum tíma. Hann hefði fengið vitneskju um það mörgum mánuðum síðar hver hún væri. Kvaðst hann ekkert kannast við neinar lýsingar brotaþola af samskiptum þeirra og það sé alveg útilokað að hann hafi snert brotaþola.

10. Brotaþoli var yfirheyrð fyrir dómi í Barnahúsi þann 1 5. júlí 2021 skv. a-lið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Lýsti hún því að hún hefði verið í [...] í [...]. Ákærði búi þar nálægt og sé alltaf að vesenast í þeim þegar þau labbi framhjá. Þetta sinn hefði ákærði verið að spjalla við [E...] [innskot: [...]] og hún hefði beðið þau að vinna þar sem hann hafi verið staddur. Ákærði hefði verið mjög drukkinn og hefði verið að tala „svona pínu“ við hana. Ákærði hefði sagt að hann vissi alveg hver hún væri og sagt að hún væri átján ára, en hún sagst vera fjórtán ára. Kvaðst hún hafa reynt að hundsa hann og halda áfram vinnu, en er hún hefði þurft að ná í fötu sem lá nálægt honum hefði hann snert á henni bringuna og boðið henni heim til sín hvenær sem hún vildi. Hún hefði hundsað hann og sagt oj, því að henni hefði liðið ógeðslega illa. Lýsti hún því að vinur hennar hefði komið að en ekki séð þetta atvik beint, heldur aðeins séð hönd ákærða upp við hana. Lýsti hún því að um þetta leyti hefði verið kominn hádegismatur, henni hefði liðið illa, hún hefði sagst ætla að hringja í mömmu sína til að fá far en hringt í lögguna. Hún hefði hringt í lögguna en misskilið að hún ætti að bíða eftir sambandi og lagt á og haldið að lögregla væri á leiðinni. Kvaðst hún hafa beðið í svona tíu mínútur og á þeim tíma hefði ákærði verið stöðugt að spyrja hana hvort hún vildi labba með honum, fara á klósettið heima hjá honum, sofa hjá honum og þannig. Hún hefði þá hringt aftur í lögregluna og þá fengið samband. Lögreglan hefði verið komin á staðinn eftir mínútu og þá hefði ákærði verið að reyna að nálgast hana aftur. Hefði lögreglan rætt við ákærða og henni hefði liðið mjög illa. Lýsti hún því að ákærði hefði rætt um sautján ára stelpu sem býr við hliðina á honum sem hann hafi gert einhverja hluti með og henni hefði þótt það ógeðslegt. Einnig nefndi hún að ári áður hefði ákærði boðið henni að nota hjá sér klósettið eftir að hún og vinir hennar aðstoðuðu ákærða heim með poka úr búðinni, en hann hefði þá verið alveg blindfullur. Kvaðst hún oft hafa hitt ákærða og hann hefði oft talað við hana, segi „elskan mín“ og hvað hún sé með flottan líkama.

10. Aðspurð lýsti hún því að hann hefði strokið henni yfir bringuna í svona 30 sekúndur en hún hefði ætlað að ýta höndum hans frá þegar hann hafi sjálfur tekið þær í burtu. Snertingin hefði verið utan klæða og hún hefði verið klædd í flíspeysu. Kvað hún engan hafa séð þegar hann snerti hana en vinur hennar hefði verið á staðnum en verið fyrir aftan hana. Lýsti hún því að henni finnist ógeðslegt að horfa á ákærða þegar hún mæti honum og finnist óþægilegt að hugsa um þetta. Hún vonist til að rekast ekki á hann.

11. [D...] gaf vitnaskýrslu í Barnahúsi þann 15. júlí 2021 skv. a-lið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Lýsti hann því að hann og brotaþoli hefðu verið í [...]að vinna í [...]þegar ákærði, sem sé róninn í [...], hefði komið og byrjað að tala við þau og talað við þau örugglega í svona fjörutíu og fimm mínútur. Aðspurður kvað hann ákærða hafa verið blindfullan. Hann lýsti því að hafa verið að ganga að veggnum við [...], en ákærði hefði legið á veggnum og brotaþoli hefði staðið fyrir framan vegginn, þá hefði hann séð ákærða taka höndina af brotaþola og hún öskrað: „Láttu mig vera.“ Kvaðst hann ekki hafa vitað hvað hann ætti að gera en hlaupið í áttina að henni og sagt henni að bakka og eitthvað. Kvaðst hann telja að [...] hefði ekki séð atvikið og hún hefði farið af staðnum stuttu síðar og sagt þeim að fara í burtu. Hefði ákærði verið að bjóða brotaþola að labba með sér í [...]og kaupa sígarettur. Kvaðst hann hafa dregið athygli ákærða annað á meðan brotaþoli hringdi í lögregluna. Síðan hefðu þau beðið í smá stund og haldið ákærða, beðið hann að labba beint og spurt hann hvort hann væri fullur og eitthvað. Ákærði hefði þá boðið brotaþola að koma með sér heim að fá sér sígó. Lögreglan hefði svo komið á staðinn og talað við þau. Lýsti hann því einnig að mánuði áður hefði ákærði boðið brotaþola að koma inn á klósettið hjá sér. Hann hefði þá sagt að það væru engar myndavélar og hún þyrfti ekki að vera hrædd. Kvaðst hann hafa verið með brotaþola umrætt sinn. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa séð alveg er ákærði hefði strokið brotaþola því að hún hefði snúið baki í hann. Hún hefði verið hinum megin við vegginn og þess vegna sé hann ekki alveg viss. Hann hefði heyrt hana segja: „Láttu mig vera“ og hann hefði séð hana bakka. Kvaðst hann ekki muna hvernig brotaþoli hafi verið klædd en hann haldi að hún hafi verið í flíspeysu.

12. [E...]gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum umrætt sinn á þann veg að hún hefði verið við störf í [...]. Ákærði hefði verið fyrir utan [...] og verið verulega drukkinn og lítið sagt af viti. Brotaþoli hefði verið að ræða við ákærða og hann hefði uppveðrast við það. Hefði hún beðið brotaþola að láta ákærða í friði og vera ekki að tala við hann. Kvaðst hún ekki hafa orðið vör við neina kynferðislega tilburði af hendi ákærða. Kvaðst hún hafa farið heim til sín í mat en móðir brotaþola hefði komið á staðinn að sækja hana þarna stuttu síðar. Taldi hún sennilegt að brotaþoli hefði farið út fyrir [...] er kom að matarhléi en kvaðst ekki muna eftir að hafa séð brotaþola ræða við ákærða fyrir utan [...]. Hún hafi staðið innan við [...] áður en hún fór í matarhlé ásamt börnunum en ákærði fyrir utan hann. Hún geti ekki sagt til um hvað hafi gerst eftir að hún fór í mat en henni finnist það ólíklegt að ákærði hafi sýnt kynferðislega tilburði því að hann hafi að minnsta kosti ekki sýnt neitt slíkt áður. Kvaðst hún hafa rætt við móður brotaþola seinna um daginn og hún hefði viljað gera lítið úr þessu. Drengurinn sem hefði verið á staðnum umrætt sinn hefði síðar sagt henni að ákærði hefði eitthvað strokið brotaþola.

13. F[...] lögreglumaður gaf vitnaskýrslu fyrir dómi og lýsti því að beiðni um aðstoð í [...] hefði borist í gegnum fjarskiptamiðstöð. Er þeir hefðu komið þangað hefði ákærði staðið þar ásamt brotaþola, sem hefði sagt að ákærði hefði verið að káfa á henni. Hann hefði tekið stúlkuna afsíðis til að ræða við hana, en félagi hans rætt við ákærða. Hefði brotaþoli tjáð honum að ákærði hefði verið að ónáða þau og [E...] hefði verið að reyna að koma honum í burtu. Einnig að ákærði hefði strokið yfir brjóst hennar. Hefði hún tjáð þeim að hann hefði áður reynt að fá hana heim með sér, er hún mætti honum á leið í skólann. Kvað hann brotaþola hafa verið í uppnámi og við það að fara að gráta. Ákærði hefði í framhaldinu verið handtekinn og fluttur á [...], en hann hefði verið verulega ölvaður umrætt sinn.

14. [G...]lögreglumaður gaf vitnaskýrslu fyrir dómi. Lýsti hann því að hann hefði fengið tilkynningu um meint kynferðisbrot í [...] umrætt sinn. Ákærði hefði verið verulega ölvaður, mælst hefðu 2,6 prómill í blástursprófi og því hefði skýrslutöku af honum verið frestað. Síðar hefði hann tekið skýrslur af ákærða og vitnum og setið skýrslutökur í Barnahúsi. Hefði rannsóknin leitt í ljós að ákærða var gefið að sök að káfa á barni utan klæða, sem hann hefði neitað staðfastlega fyrir í báðum skýrslutökum. Aðspurður kvaðst hann ekki muna hvort það hefði verið rannsakað nánar hvar brotaþoli stóð er meint atvik hefði átt sér stað. Staðfesti hann að vettvangur hefði verið skoðaður og myndir verið teknar sem liggi fyrir í skýrslum málsins, en hann muni ekki hvort stúlkan hafi sagst hafa verið fyrir innan eða utan [...]. Aðspurður kvað hann orðalagið bringa í skýrslu eiga við um bringusvæði eða brjóstkassa.

IV. Niðurstaða

15. Ákærða er gefið að sök kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa miðvikudaginn 7. júlí 2021, utan við [...] í [...], áreitt brotaþola kynferðislega með kynferðislegum, ruddalegum og ósiðlegum ummælum og strokið yfir brjóstasvæði hennar utanklæða.

16. Af virtum framburði fyrir dómi og framlögðum gögnum telur dómurinn nokkurrar ónákvæmni gæta í málatilbúnaði ákæruvaldsins. Einkum varðar það þau ummæli sem ákærði á að hafa viðhaft við brotaþola umræddan dag, sbr. útskýringar aðstoðarsaksóknara við aðalmeðferð málsins. Þau meintu ummæli eru ekki tekin upp í ákæru, sbr. nánar hér síðar, heldur vísað til framlagðra gagna og framburða þessu ákæruatriði til stuðnings. Í framburði brotaþola virðist sem ákærði hafi, miðað við framburð hennar, einkum viðhaft óviðeigandi og óviðurkvæmileg ummæli gagnvart henni um ári áður en atvik máls þau sem ákært er fyrir áttu sér stað. Ummæli eða athafnir ákærða sem kunna að hafa fallið ári áður eða a. m. k. talsvert áður, svo sem ráða mætti af framburði vitnisins [D...], eru ekki sakarefni málsins samkvæmt ákæru og koma því ekki til álita við mat á því hvort ákærði hafi áreitt brotaþola kynferðislega 7. júlí 2021.

17. Samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal meðal annars greina í ákæru svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er fyrir, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og jafnframt heimfærslu til laga. Í dómaframkvæmd hafa þessi fyrirmæli verið skýrð þannig að lýsing á þeirri háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni einni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Af því leiðir, sem á sér beina skírskotun í meginreglur sakamálaréttarfars, að ekki mega vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að ákærða verði torvelt að taka afstöðu til þeirra enda kemur slíkt alla jafnan niður á vörn ákærðs manns. Að minnsta kosti er óljós ákæra til þess fallin að torvelda vörn ákærða sem ekki er ásættanleg niðurstaða. Vafi í þessum efnum verður skýrður ákærða í hag.

18. Með sama hætti verður ákæra að vera það skýr að dómara sé kleift með henni einni að gera sér grein fyrir hvað ákærði er sakaður um og hvernig sú háttsemi verði talin refsiverð. Samkvæmt þessu verður ákæra að leggja viðhlítandi grundvöll að saksókn svo að dómur verði lagður á mál í samræmi við ákæru, enda verður ákærði ekki sakfelldur fyrir aðra hegðun en þar greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

19. Ákærði er í ákæruskjali sakaður um kynferðislegt ofbeldi, annars vegar með ummælum sínum samkvæmt framangreindu og hins vegar með því að strjúka brotaþola yfir brjóstasvæði utanklæða. Þau meintu ummæli sem ákæruvaldið telur fela í sér kynferðislegt áreiti og hafa verið kynferðisleg, ruddaleg og ósiðleg eru ekki tilgreind í ákæruskjali. Dómurinn á óhægt um vik miðað við gögn málsins að átta sig á hvaða ummæli þetta séu og hvort þau hafi verið viðhöfð umræddan dag af ákærða og þeim beint að brotaþola. Það breytir því ekki að sterkar vísbending ar eru fyrir því að ákærði hafi sýnt af sér óásættanlega hegðun gagnvart barninu. Ekki verður hins vegar að mati dómsins með góðu móti felldur dómur á málið út frá ákæruskjali eins og það liggur fyrir og ófært að meta með nægjanlega skýrum hætti hvaða háttsemi það er sem ákæruvaldið telur að ákærði hafi bakað sér refsiábyrgð vegna. Stundum fer ekki á milli mála við hvaða ummæli eða háttsemi vísað er til þótt ekki rati beinar tilvísanir í ákæruskjal, s. s. textaskilaboð, bréfsendingar, tölvuskeyti eða því um líkt. Því er ekki að heilsa í þessu máli. Augljóst má telja að þessi máltilbúnaður sé til þess fallinn að koma niður á vörn ákærða í málinu, en ákærði ætti þess t. a. m. kost að skýra eftir atvikum einstök ummæli, samhengi þeirra og tilgang, ef slík væru tilgreind. Að mati dómsins fengust ekki við aðalmeðferð málsins fullnægjandi skýringar á því hvaða tiltekin ummæli um væri að ræða enda sbr. framangreint það nokkrum vandkvæðum bundið út frá gögnum málsins.

2 0. Með vísan til framangreinds telur dómurinn því óhjákvæmilegt, vegna vanreifunar í ákæruskjali, að vísa frá dómi þeim ákæruatriðum er eiga uppsprettu í og lúta að meintum ummælum ákærða umrætt sinn gagnvart brotaþola.

-----

21. Ákærða er að því frágengnu gefið að sök að hafa strokið yfir brjóstasvæði brotaþola utan klæða.

22. Af gögnum málsins verður ráðið að brotaþoli í sínum framburði talar sjálf að fyrra bragði aldrei um að ákærði hafi strokið yfir brjóst hennar eða brjóstasvæði. Líkt og að framan greinir lýsir hún í framburði sínum því að ákærði hafi snert á henni bringuna og strokið. Sú snerting hafi varað í 30 sekúndur til eina mínútu þar til hún hafi ætlað að ýta honum frá, en þá hafi hann sjálfur dregið að sér hendurnar.

23. Í samantekt lögreglu af skýrslutöku í Barnahúsi af brotaþola er þrátt fyrir framangreinda lýsingu atvikum lýst svo að hún hafi greint frá snertingu og strokum á brjóstasvæði, sem á sér vart stoð í framburðinum ef hann er skoðaður. Af upptöku úr búkmyndavél lögreglu, þegar lögreglu bar að garði, má ráða að brotaþoli greindi með sama hætti frá og kvað ákærða hafa strokið framanvert á bringusvæði þegar hún sjálf greindi frá atvikum.

24. Í fyrra símtali við neyðarlínuna, sem brotaþoli hringdi í, lýsti hún engri snertingu heldur einungis að karl, væntanlega þá ákærði, hafi verið að reyna við sig og léti krakkana ekki vera. Í síðara símtali við neyðarlínuna nokkrum mínútum síðar kveður hún ákærða vera byrjaðan að káfa á sér og væri alveg uppi í henni. Þá er henni gefið samband við fjarskiptamiðstöð lögreglunnar þar sem hún greinir frá því að hún sé með vinum sínum þar sem ákærði sé fullur og hætti ekki að káfa á henni og láti hana ekki vera.

23. Vitnið [D...] kveðst hafa verið nærri og séð hvar ákærði hafi tekið tekið höndina af brotaþola og hún öskrað að ákærði skyldi láta hana vera. Af framburði vitnisins verður ekki annað ráðið en að þarna hafi vitnið [E...], [...], verið á staðnum og staðið nærri, en ekki séð neitt. Þetta samræmist ekki frásögn brotaþola í Barnahúsi eða í símtölum við neyðarlínuna og lögreglu, sem bera með sér að meint kynferðisleg áreitni ákærða og káf hafi komið til eftir að [E...] var farin í hádegishlé. Eftir atvikið hafi ákærði rætt við þau mjög lengi og þar hafi ákærði m. a. boðið brotaþola að ganga með sér í [...] að kaupa sígarettur en þá hafi þau hringt í lögreglu. Þegar vitnið var spurt nánar út í snertingu ákærða þá lýsir hann því að ákærði hafi strokið yfir brjóst hennar, en jafnframt að hún hafi snúið baki í hann og hann því ekki séð það. Í ótruflaðri frásögn vitnisins greindi hann ekki frá því að ákærði hefði strokið brjóst eða brjóstasvæði brotaþola og lýsing vitnisins með látbragði sýndi ekki slíka snertingu. Athygli vekur að lýsing brotaþola í símtölum við neyðarlínu og lögreglu um mikið og að því er virðist ítrekað káf ákærða á henni fær e kkistoð í framburði [D...].

24. Vitnið E [...], sem hafði umsjón og verkstjórn með börnunum sem voru þarna í [...], kvað ákærða hafa verið fyrir utan [...] og verið dauðadrukkinn og lítið sagt af viti. Þetta hafi gerst rétt fyrir hádegi. Brotaþoli hefði verið að ræða við ákærða og hann hefði uppveðrast við það. Hefði hún beðið brotaþola að láta ákærða í friði og vera ekki að tala við hann. Kvaðst hún ekki hafa orðið vör við neina kynferðislega tilburði af hendi á kærða. Framburður [E...], sem samkvæmt framburði [D...]var viðstödd þegar hann taldi sig sjá snertingu ákærða, styður ekki við framburð brotaþola. Þótt hvert og eitt einstakt tilvik beri að meta hverju sinni þá telur dómurinn við heildarmat í málinu þá ekki litið með öllu framhjá því að vitnið taldi ákærða, sem býr við fjölfarna leið barna í skóla, aldrei hafa sýnt af sér neina tilburði í þá veru sem ákæruvaldið telur hann hafa sýnt af sér í umrætt skipti.

25. Líkt og að framan greinir er brot ákærða heimfært undir 2. mgr. 202 gr. hegningarlaga nr. 19/1940 ogþannig ekki vísað til annars refsiákvæðis sem háttsemin gæti varðað við eftir atvikum til vara, þótt slíkt þurfi ekki að útiloka sakfellingu eftir öðru refsiákvæði að uppfylltum skilyrðum.

26. Um aðra kynferðislega áreitni líkt og fjallað er um í ákvæðinu verður í ljósi 1. mgr. ákvæðisins að líta til 199. gr. laganna þar sem kynferðisleg áreitni er skilgreind nánar og lýst refsiverð. Þar segir að kynferðisleg áreitni felist meðal annars í því að strjúka, þukla eða káfa á kynfærum eða brjóstum annars manns innanklæða sem utan, enn fremur í táknrænni hegðun eða orðbragði sem sé mjög meiðandi, ítrekað eða til þess fallið að valda ótta. Í greinargerð sem fylgdi frumvarpi til laga er lögfesti ákvæðið í núverandi mynd kemur fram að með kynferðislegri áreitni sé átt við háttsemi af kynferðislegum toga sem hvorki telst samræði né önnur kynferðismök.

27. Í lögum og dómaframkvæmd hefur verið gerður greinarmunur á því hvort brot feli í sér snertingu á kynfærasvæði eða brjóstasvæði, sbr. orðalag 199. gr. hegningarlaga. Það útilokar þó vitaskuld ekki að snerting annars staðar á líkama getur talist kynferðisleg áreitni. Augljóst er á hinn bóginn að hvers konar snerting á annarri manneskju, þótt hún sé í óþökk þess sem snertur er, telst ekki sjálfkrafa til kynferðislegrar áreitni.

28. Í ljósi framburðar fyrir dómi og framlagðra sönnunargagna telur dómurinn ósannað gegn eindreginni neitun ákærða að hann hafi strokið yfir brjóstasvæði brotaþola. Framburður brotaþola verður þannig um þetta hvorki talinn eindreginn né skýr og stangast einnig nokkuð á við annan framburð í málinu, auk þess að nokkurt innbyrðis ósamræmi er í framburði brotaþola. Sannað þykir að ákærði hafi snert brotaþola umrætt sinn og strokið henni yfir bringu, en ósannað að ásetningur ákærða hafi verið af kynferðislegum toga eða haft slíka merkingu. Til þess að refsað verði fyrir aðra kynferðislega áreitni en snertingu á kynfærum eða brjóstum verður að mati dómsins að sýna fram á með nokkuð ótvíræðum hætti að snerting eða annað athæfi hafi verið af kynferðislegum toga en sönnun um slíkt hefur ekki tekist.

29. Í 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar er svo fyrir mælt að hver sá sem borinn er sökum um refsiverða háttsemi skuli talinn saklaus þar til sekt hans hefur verið sönnuð. Hið sama greinir í 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Í samræmi við það er í 108. gr. laga nr. 88/2008 kveðið á um að sönnunarbyrði hvíli á ákæruvaldinu um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Við sönnunarmat þarf að gæta að þeirri meginreglu sem kemur fram í 1. mgr. 109. gr. sömu laga en samkvæmt henni metur dómur hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, sé komin fram um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti. Hefur þessi meginregla einnig verið orðuð svo að allan vafa í máli skuli meta sakborningi í vil.

30. Ekki er út frá framburði brotaþola, sem metinn verður með hliðsjón af framburði vitnanna [D...] og [E...] sem og öðrum gögnum málsins og aðstæðum, hægt að slá því föstu svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um að hafa strokið yfir brjóstasvæði brotaþola og sú athöfn hafi verið af kynferðislegum toga. Frá upphafi og fyrir dómi hefur ákærði staðfastlega neitað sakargiftum og því að hafa nokkru sinni haft í frammi kynferðislega tilburði við brotaþola. Með vísan til framangreindrar grunnreglu sakamálaréttarfars verður ekki talið, eins og sönnunarstaðan er í málinu, að komin sé fram lögfull sönnun þess að ákærði hafi brotið gegn brotaþola á þann hátt sem greinir að þessu leyti í ákæru. Hefur ákæruvaldið því ekki axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir og ber að sýkna ákærða af þeim ákærulið.

31. Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 skal allur sakarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns og þóknun réttargæslumanns brotaþola R-kvk-ef Ó-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, greiddur úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun þóknunar er litið til vinnu réttargæslumanns á rannsóknarstigi, en báðir lögðu þeir fram tímaskýrslu. Jafnframt er litið til umfangs málsins. Tekið er tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun þóknana lögmanna. Þá skal ferðakostnaður verjanda og réttargæslumanns brotaþola greiddur úr ríkissjóði.

32.. H-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir dómi af hálfu ákæruvalds.

33. Dóm þennan kveður upp L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari.

DÓMSORÐ

Ákæruatriðum um að ákærði, [X...], hafi kynferðislega með kynferðislegum, ruddalegum og ósiðlegum ummælum gagnvart brotaþola gerst brotlegur gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er vísað frá dómi.

Ákærði er sýknaður að öðru leyti af ákæruatriðum.

Einkaréttarkröfu brotaþola, [A...], er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður málsins skal greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, H-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 980.000 krónur, og ferðakostnaður verjandans, 20.100 krónur. Þá skal greidd úr ríkissjóði þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, R-kvk-ef Ó-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, og forvera hennar m. a. á rannsóknarstigi sem ákveðst í einu lagi 675.000 krónur, og ferðakostnaður lögmannsins að fjárhæð 40.200 krónur.

L-kk-nf K-kk-nf