E-1040/2013

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 18. febrúar sl., er höfðað 1. mars 2013, af G-kk-þgf S-kk-þgf, Hringbraut 54 í Reykjavík, gegn Saltverki Reykjaness ehf., [...], Kirkjustétt 6 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.075.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 125.000 krónum frá 1. október 2012 til 10. desember 2012 og af 1.075.000 krónum frá 10. desember 2012 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar. Þá krefst stefndi vaxta af málskostnaði samkvæmt 3. kafla vaxtalaga frá 15. degi eftir uppkvaðningu dóms til greiðsludags.

II.

Stefnandi stofnaði hið stefnda félag ásamt B-kk-þgf S-kk-þgf J-kk-þgf og Y-kk-þgf E-kk-þgf árið 2011. Tilgangur félagsins var að hrinda í framkvæmd viðskiptahugmynd um saltvinnslu á Reykjanesi í Ísafjarðardjúpi, en stefnandi mun hafa fjallað um hana í lokaverkefni í námi sínu í markaðstengdri nýsköpun.

Upphaflega áttu stofnfélagarnir þriðjungshlut hver í félaginu. Í samræmi við þessa skiptingu gengust þeir í sjálfskuldarábyrgð fyrir efndum á skuldbindingum hins stefnda félags á tilgreindum reikningi hjá Landsbankanum samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingu, dags. 5. desember 2011. Sjálfskuldarábyrgðin var takmörkuð við 750.000 krónur.

Á þessum tíma virðist framleiðsla hafa verið hafin á vegum stefnda. Síðar virðist félagið Dos ehf. hafa keypt hlut í félaginu af Yngva. Stefnandi var framkvæmdastjóri hins stefnda félags, en kveðst einungis hafa gegnt því starfi í um þriggja mánaða skeið. Fyrrgreindur B-kk-nf S-kk-nf var stjórnarformaður félagsins.

Á vormánuðum 2012 voru áform uppi um frekari uppbyggingu á aðstöðu til saltvinnslu á vegum félagsins. Viðræður áttu sér stað um sumarið 2012 um hlutafjáraukningu í félaginu og var í bígerð að danskur aðili, S-x-x R-x-x, kæmi að rekstrinum með því að kaupa 20% hlut í félaginu. Jafnframt virðist sem samkomulag hafa tekist um að félagið keypti þann hlut sem Y-kk-nf átti eftir í félaginu, en skilmálar þess samkomulags liggja þó ekki fyrir. Átti meðal annars að selja S-x-x R-x-x þessa hluti auk þess sem nota átti hlutafjáraukninguna í því skyni.

Samkvæmt því sem fram kom við skýrslutökur fyrir dómi kom upp ágreiningur meðal hluthafa í september 2012 um eignarhlutföll í tengslum við þessi áform og ekkert varð úr því að S-x-x R-x-x keypti hlut í félaginu. Stefnandi tilkynnti í kjölfarið um starfslok sín hjá félaginu, en í stefnu kemur fram að 18. september 2012 hafi hann sent ríkisskattstjóra og stjórnarformanni stefnda tilkynningu um uppsögn sína.

Á hluthafafundi í hinu stefnda félagi 8. október 2012 lá fyrir tillaga stjórnarformanns félagsins, B-kk-ef S-kk-ef, um 20% hækkun hlutfjár í félaginu. Fært er til bókar að aðrar „leiðir til fjármögnunar“ væru útilokaðar. Stefnandi lagðist gegn tillögunni og hlaut hún því ekki brautargengi.

Með tölvuskeyti 9. október 2012 til B-kk-ef S-kk-ef áréttaði stefnandi að hann hefði hætt störfum 18. september 2012. Í skeytinu var því haldið fram að hann ætti af þeim sökum inni laun í hálfan mánuð hjá hinu stefnda félagi, en hann hefði á þessu tímabili meðal annars farið „vestur, sinnt blaðaviðtölum [og séð] um dreifingu ásamt fleiru“. Óskaði hann eftir því að launin yrðu greidd sem fyrst.

Með bréfi Landsbankans 8. nóvember 2012 var stefnanda tilkynnt að óheimill yfirdráttur á tékkareikningi hins stefnda félags næmi 2.847.090 krónum. Yrði stefndi eða ábyrgðarmaður ekki við áskorun um að greiða skuldina mætti búast við að tékkareikningnum yrði lokað og að gripið yrði til innheimtuaðgerða. Í tölvuskeyti til stefnanda 11. desember 2012 var stefnanda tilkynnt að greiðsla að fjárhæð 1.900.000 krónur hefði borist 7. sama mánaðar og hefði ábyrgð þeirra B-kk-ef S-kk-ef og Y-kk-ef verið felld niður í kjölfar hennar. Reikningurinn væri á þeirri stundu yfirdreginn um 932.120 krónur, en með greiðslu stefnanda á 950.000 krónum yrði staðan jákvæð um 17.880 krónur. Eftir væri að skuldfæra reikninginn fyrir vöxtum frá og með 21. nóvember 2012 að fjárhæð um það bil 18.000 krónur.

Ágreiningslaust er að stefnandi innti framangreindar 950.000 krónur af hendi og við það féll ábyrgð hans niður. Á framlagðri ábyrgðaryfirlýsingu kemur fram að sjálfskuldarábyrgðin hafi fallið úr gildi 10. desember 2012.

Með bréfi lögmanns stefnanda 11. desember 2012 til stefnda var tilkynnt að krafa stefnanda um laun að fjárhæð 125.000 krónur og vegna ábyrgðar að fjárhæð 950.000 krónur hefði borist til innheimtu. Var skorað á hið stefnda félag að greiða kröfuna innan 14 daga. Innheimtubréf var síðan sent félaginu 16. janúar 2013 og málið höfðað 1. mars sama ár, eins og áður segir.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst hafa verið í persónulegri ábyrgð fyrir 33,33% af skuld hins stefnda félags á yfirdregnum reikningi þess hjá Landsbankanum, eða 950.000 krónum. Hinn 11. desember 2012 hafi hann greitt þá fjárhæð inn á reikninginn. Með því hafi sjálfskuldarábyrgð hans fallið niður.

Stefnandi kveðst hafa verið framkvæmdastjóri hjá hinu stefnda félagi og þegið laun fyrir það starf. Hann hafi tilkynnt um uppsögn sína til ríkisskattstjóra og fyrirsvarsmanns stefnda 18. september 2012. Hann hafi ekki fengið greidd laun fyrir tímabilið 1. til 18. september 2012 eða samtals 125.000 krónur, sem fallið hafi í gjalddaga 1. október 2012.

Stefnandi telur sig eiga af þessum sökum kröfu á hendur hinu stefnda félagi að fjárhæð samtals 1.075.000 krónur. Sú skuld hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Við munnlegan málflutning mótmælti stefnandi því að stefndi ætti skaðabótakröfu á hendur sér sem unnt væri að skuldajafna við dómkröfuna. Telur hann skaðabótakröfuna vanreifaða og ósanna, enda sé hún ekki studd gögnum um tilurð hennar og umfang tjónsins. Þá hafi ákvörðun hans á hluthafafundi í október 2008 verið reist á mati hans á hagsmunum sínum sem hluthafa um að ekki væri efni til hlutafjáraukningar í félaginu. Þá mótmælir hann því að hafa verið að vinna gegn hagsmunum stefnda meðan hann gegndi starfi framkvæmdastjóra stefnda. Tilgangur með rekstri einkahlutafélags, sem hann hafi keypt í september 2012, hafi verið ákveðinn löngu síðar. Þá hafi hann ekki verið skuldbundinn til að starfa ekki á sama markaði og hið stefnda félag eftir starfslok sín hjá stefnda. Stefnandi telur enn fremur að skaðabótakrafa stefnda verði ekki reist á ákvæðum hjúaalaga nr. 22/1928 auk þess sem skilyrðum 25. gr. þeirra sé ekki fullnægt. Stefndi geti ekki hafa orðið fyrir neinu tjóni vegna starfsloka stefnanda, enda hafi hann ekki séð um framleiðsluna og einungis gegnt starfi framkvæmdastjóra í þrjá mánuði. Hafi stefndi auðveldlega getað fengið annan til að sinna starfi sínu. Að þessu frágengnu telur stefnandi að meðalhófsbætur samkvæmt hjúalögum geti hæst numið 62.496 krónum. Þá sé krafa á þessum grunni ekki tæk til skuldajöfnunar við þann hluta dómkröfu stefnanda sem lýtur að endurgreiðslu ábyrgðar hans fyrir stefnda.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga. Þá vísar hann enn fremur til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga. Stefnandi styður kröfu sína um dráttarvexti við reglur 1. mgr. 6. gr. í III. kafla laga nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað styður hann við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Þá sé krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun reist á lögum nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til þess að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda. Um varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi hætt fyrirvaralaust störfum sem framkvæmdastjóri stefnda 18. september 2012. Þá hafi hann 8. október sama ár lagst gegn tillögu um 20% hlutafjáraukningu sem hafi verið nauðsynleg vegna erfiðrar fjárhagsstöðu félagsins. Því hafi umrædd sjálfskuldarábyrgð fallið í gjalddaga. Allir sjálfskuldarábyrgðaraðilar hafi því greitt tæplega eina milljón króna hver. Stefndi telur að með ákvörðun sinni hafi stefnandi gengið gegn hagsmunum félagsins og því sé honum sjálfum um að kenna að ábyrgðin féll á hann.

Stefndi lýsir atvikum á þá lund að félagið hafi verið að undirbúa aðkomu nýrra, erlendra fjárfesta að félaginu. Frá vormánuðum 2012 hafi félagið átt í viðræðum við S-x-x R-x-x um kaup á hlut í félaginu í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Umsókn í útboðinu hafi verið samþykkt en þar komi fram að markmiðið væri að fjárfesta í stefnda. Af þessu hafi ekki orðið þar sem fjárfestirinn hafi stofnað nýtt félag, Norður & Co ehf. í júní 2012 (áður SG 2012/Íslenska Saltfélagið) en tilgangur þess hafi verið að hefja framleiðslu á sjávarsalti. Við skoðun á gögnum úr hluthafaskrá félagsins komi fram að stefnandi hafi verið skráður í stjórn þess félags frá og með 13. september 2012, en hann hafi þá enn verið framkvæmdastjóri stefnda. Þetta sama félag, Norður & Co ehf., hafi lagt inn umsókn með drögum að breyttu deiliskipulagi vegna lóðar á Reykhólum á Vestfjörðum 1. október 2012, einungis 12 dögum eftir að stefnandi hafi hætt störfum hjá stefnda. Tilgangur umsóknar hafi verið að sækja um lóð til byggingar á húsnæði undir saltvinnslu sem nú standi yfir. Að mati stefnda megi færa gild rök fyrir því að vinna við þá umsókn hafi verið unnin af stefnanda og hann hafi verið leiðandi í að hefja samkeppni við stefnda á sama tíma og hann hafi gegnt framkvæmdastjórastöðu hjá stefnda.

Stefndi heldur því fram að tilgangur stefnanda með því að hindra hlutafjáraukningu í stefnda hafi verið að reyna að koma félaginu í þrot með hagsmuni hins nýja félags í huga. Stefnandi hafi því vísvitandi verið að vinna gegn hagsmunum félagsins. Að mati stefnda hefði verið nær að hann samþykkti hlutafjáraukninguna þó að hann félli sjálfur frá kauprétti. Stefnandi hafi því unnið félaginu verulegt tjón með athöfnum sínum og í raun gert það ógjaldkræft þar sem hvorki hafi verið hægt að auka hlutafé né að fá aðgang að lánsfé.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi með athöfnum sínum valdið stefnda tjóni sem nemi mun hærri fjárhæð en stefnandi krefjist. Krefst stefndi skuldajafnaðar vegna þessa tjóns á kröfum stefnanda. Stefndi kveður ljóst að stefnandi hafi verið að vinna gegn hagsmunum stefnda á sama tíma og hann hafi starfað sem framkvæmdastjóri félagsins. Hann hafi sest í stjórn verðandi samkeppnisaðila meðan hann var framkvæmdastjóri og að ætla verði að það hafi haft langan aðdraganda. Stefnandi hafi því brotið gróflega gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart stefnda með athöfnum sínum. Stefnandi eigi því ekki kröfu til greiðslu launa fyrir þann tíma sem krafist sé, enda hafi hann á sama tíma verið að vinna gegn hagsmunum félagsins.

Þá byggir stefndi á því að fyrirvaralaust brotthlaup stefnanda úr starfi hafi valdið stefnda tjóni, enda stefnandi einn af stofnendum félagsins og framkvæmdastjóri og hafi því búið yfir mikilli þekkingu á rekstrinum og framleiðsluferlinu. Einhliða brotthlaup hafi því valdið stefnda verulegu tjóni. Samkvæmt hjúalögum nr. 22/1928 megi hýrudraga launamenn vegna fyrirvaralauss brotthlaups að lágmarki sem nemur helming af launum á uppsagnarfresti. Hér sé þó krafist mun hærri frádráttar eða sem nemi heildarkröfum stefnanda að fjárhæð 1.075.000 krónur, þar sem stefnandi hafi af ásetningi valdið stefnda mun meira tjóni.

Stefndi kveðst hafa orðið fyrir verulegu tjóni af athöfnum stefnanda með ákvörðun um að standa gegn hlutafjáraukningu en augljóst sé að stefnandi hafi verið að undirbúa samkeppni við stefnda. Þá hafi hann sest í stjórn verðandi samkeppnisaðila sem hafi ætlað í samkeppni við stefnda, en miðað við tímasetningar á því ferli hafi hann unnið að því á sama tíma og hann gegndi starfi framkvæmdastjóra stefnda. Tjónið nemi mun hærri fjárhæð en krafa stefnanda og því krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, hjúalaga nr. 22/1928 og meginreglna kröfuréttar. Þá sé krafa um málskostnað reist á ákvæðum 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Ágreiningslaust er að stefnandi öðlaðist endurkröfurétt á hendur aðalskuldara, stefnda í máli þessu, um þær 950.000 krónur sem stefnandi stóð Landsbankanum skil á af yfirdráttarskuld stefnda. Þá er enginn ágreiningur um að stefnandi hafi gegnt starfi framkvæmdastjóra hjá stefnda er hann tilkynnti um starfslok sín 18. september 2012 og lét af störfum hjá stefnda. Eins og málsvörnum stefnda er háttað verður enn fremur að líta svo á að stefnandi hafi ekki fengið greidd laun fyrir tímann frá 1. september fram til 18. sama mánaðar er hann hætti störfum. Samkvæmt launaseðlum, sem lagðir hafa verið fram í málinu, virðist stefnandi hafa haft 200.000 krónur í mánaðarlaun auk dagpeninga. Ekki er ágreiningur um að vangreidd laun til stefnanda fyrir umrætt tímabil í september 2012, áður en hann sagði starfi sínu lausu, nemi 125.000 krónum.

Varnir stefnda lúta í meginatriðum að því að félagið eigi gagnkröfu á hendur stefnanda sem sé hærri en dómkrafa hans. Gagnkrafan virðist í megin atriðum á því reist að stefnandi hafi valdið stefnda tjóni með því að hefja undirbúning að rekstri, sem var ætlað að vera í beinni samkeppni við stefnda, meðan hann var framkvæmdastjóri stefnda og bar því ennþá trúnaðarskyldur gagnvart félaginu, sem og með því að hafna hlutafjáraukningu 8. október 2012. Enn fremur er gagnkrafan reist á því að stefndi eigi tilkall til bóta vegna fyrirvaralauss brotthlaups stefnanda úr starfi.

Samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 getur stefndi haft uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar í máli án þess að gagnstefna ef skilyrði fyrir skuldajöfnuði eru fyrir hendi. Stefndi ber sönnunarbyrðina fyrir því að hann eigi kröfu á hendur stefnanda sem heimilt er að skuldajafna á móti aðalkröfu hans. Telji stefndi sig eiga skaðabótakröfu á hendur stefnanda verður hann að sýna fram á að stefnandi hafi valdið sér tjóni sem hann beri bótaábyrgð á, með vísan til reglna um skaðabótaskyldu innan eða utan samninga.

Eins og rakið hefur verið tilkynnti stefnandi um starfslok sín hjá stefnda 18. september 2012 og lét þá þegar af störfum. Ekki liggja fyrir önnur gögn um þetta réttarsamband en nokkrir launaseðlar, en upplýst var við skýrslutökur að ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda. Eftir sem áður er ágreiningslaust að stefnandi hafi fyrr á árinu 2012 verið ráðinn af stjórn félagsins til að gegna starfi framkvæmdastjóra stefnda, sbr. 1. mgr. 41. gr. laga nr. 138/1994, auk þess að vera hluthafi í félaginu. Verður að ganga út frá því að almennar reglur vinnuréttar hafi gilt um réttarsamband aðila á grundvelli ráðningarinnar.

Ekki liggur annað fyrir en að ráðning stefnanda hafi verið ótímabundin. Hins vegar liggja ekki fyrir gögn í málinu sem varpað geta ljósi á það með hvaða hætti binda mætti enda á samningsskyldur aðila. Að teknu tilliti til almennra reglna vinnuréttar er þó engum vafa undirorpið að útilokað var fyrir stefnanda að slíta ráðningu sinni einhliða, með þeim afleiðingum að ráðningarsamningurinn félli þegar á þeirri stundu úr gildi með öllum þeim réttaráhrifum sem honum fylgdu, nema skilyrðum riftunar væri fullnægt. Því hefur ekki verið borið við að stefnanda hafi verið heimilt að rifta ráðningunni, auk þess sem engan veginn verður séð að skilyrðum riftunar hafi verið fullnægt. Ráðningarslit gátu því ekki orðið nema með uppsögn sem ekki gat tekið gildi fyrr en við lok uppsagnarfrests nema að samið væri um annað.

Miðað við málatilbúnað aðila fyrir dómi virðast þeir hafa gengið út frá því að gagnkvæmar skyldur þeirra um vinnuframlag og þóknun fyrir þá vinnu hafi fallið niður þegar stefnandi tilkynnti stjórnarformanni um starfslokin 18. september 2012. Þannig verður hvorki séð að stefndi hafi farið fram á það að stefnandi annaðist þau verkefni sem fylgdu starfinu á uppsagnarfresti, og axlaði skyldur framkvæmdastjóra samkvæmt IX. kafla laga nr. 138/1994, né að stefnandi hafi krafið stefnda um laun á þeim tíma. Í máli þessu hefur stefndi ekki borið því við að trúnaðarskyldur, sem fylgdu framkvæmdastjórastarfinu, hafi, öndvert við framangreindar meginsskyldur samningsaðila, átt að gilda út uppsagnarfrestinn. Er dómurinn við það bundinn, sbr. 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991.

Upplýst er að 13. september 2012, meðan stefnandi gegndi enn þá starfi framkvæmdastjóra stefnda, gerði hann samning fyrir hönd félagsins Útnára ehf. við KPMG Lausnir ehf. um kaup á einkahlutafélagi sem þá bar heitið AB 323 ehf. Þetta félag fékk síðar heitið Norður & Co ehf. en það framleiðir salt úr sjó eins og stefndi. Í skýrslu stefnanda fyrir dómi neitaði hann að hafa á þessum tíma haft í hyggju að fara út í saltvinnslu. Kvað hann það hafa verið ákveðið löngu síðar. Hann viðurkenndi þó að félag á hans vegum hefði sótt um lóð á Reykhólum undir atvinnustarfsemi 18. september 2012 eða sama dag og hann sagði starfi sínu lausu. Hélt hann því fram að jafnvel þótt fallist yrði á umsóknina hefði ekki legið fyrir að hún yrði notuð til að byggja upp saltvinnslu. Hann gat þess þó að á umsókninni hefði komið fram að fyrirhugað væri að í húsnæðinu færi fram vinnsla á sjó. Stefnandi tók jafnframt fram að prufuframleiðsla Norður & Co ehf. á salti hefði hafist í september 2013 og að varan hefði farið á markað í nóvember sama ár.

Um skýringar stefnanda að þessu leyti er rétt að hafa í huga að alvarlegur ágreiningur reis meðal hluthafa í stefnda um miðjan september 2012 um eignarhlutföll í tengslum við fyrirhugaða hlutafjáraukningu í félaginu og þátttöku nýrra hluthafa. Stefnandi, sem var höfundur viðskiptaáætlunar sem rekstur félagsins byggðist á, lýsti því fyrir dómi hvernig hann taldi meðeigendur sína brjóta samkomulag um hvernig standa ætti að þessum ráðstöfunum og að það hefðu verið honum mikil vonbrigði. Jafnframt verður ekki fram hjá því litið að stefnandi ásamt S-x-x R-x-x, sem stefnandi hafði lagt til að kæmi að rekstri stefnda árið 2012, standa nú saman að saltframleiðslu úr sjó á vegum einkahlutafélagsins Norður & Co. Aðgerðir stefnanda í septembermánuði árið 2012, sem fólu meðal annars í sér að sótt var um lóð á Reykhólum, þar sem rekstur Norðurs & Co ehf. er nú til húsa, verður að meta í þessu ljósi. Óhjákvæmilegt er að líta svo á að með þessu hafi stefnandi, í samvinnu við félaga sinn, S-x-x R-x-x, verið að leggja drög að rekstri sem ætlað var að vera í samkeppni við stefnda. Flest bendir til þess að undirbúningur að þessum aðgerðum hafi byrjað meðan stefnandi bar enn þá trúnaðarskyldur gagnvart stefnda sem framkvæmdastjóri félagsins, en þær fólu í sér að stefnanda bar að forðast allt það sem ógnað gæti samkeppnisstöðu stefnda.

Stefndi telur sig hafa orðið fyrir tjóni af þessum sökum. Hann útskýrir þó ekki með viðhlítandi hætti á hvaða forsendum hann kemst að þeirri niðurstöðu. Ætlað tjón er ekki rökstutt með því að hagnaður af sölu á framleiðsluvöru stefnda hafi orðið minni vegna samkeppnisrekstrar Norður & Co ehf. Stefndi hefur heldur ekki leitast við að sannreyna þetta tjón með fullnægjandi hætti, en hvorki liggur fyrir matsgerð né önnur gögn sem geta varpað ljósi á ætlað umfang þess. Gagnkrafa stefnda, að því marki sem hún er á þessum rökum reist, er því svo vanreifuð að ekki verður á það fallist að henni verði skuldajafnað við aðalkröfu stefnanda.

Á hluthafafundi 8. október 2012 lagðist stefnandi gegn hlutafjáraukningu í hinu stefnda félagi. Hann skýrir þá ákvörðun sína með því að hann hafi ekki fengið viðhlítandi upplýsingar um efnahag og rekstur félagsins og ekki talið rétt á þessu stigi að auka hlutafé félagsins. Hluthafi í félagi í atvinnurekstri hefur rúma heimild til að ákveða hvernig hann gætir hagsmuna sinna sem hluthafi. Ekki eru lagaforsendur til að leysa stefnda undan efndum á endurgreiðslukröfu stefnanda, sem varð til er hann stóð Landsbankanum skil á af yfirdráttarskuld stefnda, á þeim grunni að afstaða stefnanda á hluthafafundinum hafi torveldað stefnda að fjármagna rekstur félagsins og átt þátt í því að bankinn krafðist efnda á yfirdráttarskuldinni.

Eins og rakið hefur verið liggur ekki fyrir að stefnanda hafi verið heimilt að rifta ráðningarsamningi sínum við stefnda. Allt bendir því til þess að stefnandi hafi látið fyrirvaralaust af starfi sínu 18. september 2012 án þess að virða almennar reglur um uppsagnarfrest. Samkvæmt dómaframkvæmd ber starfsmanni, sem á þennan hátt hleypur frá starfsskyldum sínum, að bæta það tjón sem hann hefur með þessu valdið vinnuveitanda sínum. Er þá jafnan gengið út frá því að bætur taki mið af meðalhófsbótum í samræmi við 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928. Svara þessar bætur til helmings launa fyrir þann tíma sem eftir var af ráðningunni.

Þegar litið er til sakar stefnanda að þessu leyti og stöðu hans hjá hinu stefnda félagi verður að telja sanngjarnt að hann bæti stefnda fyrir fyrirvaralaust brotthlaup sitt úr starfi framkvæmdastjóra félagsins í samræmi við framangreint viðmið. Nema bætur þessar helming af mánaðarlaunum í uppsagnarfresti.

Ekki liggur fyrir samningur milli aðila um lengd uppsagnarfrests, enda óformlega gengið frá ráðningu stefnanda. Þá hefur ekki verið vísað til þess í málinu að um hann fari eftir tilteknum kjarasamningi. Lög nr. 19/1979 um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms og slysaforfalla gilda ekki um uppsagnarfrest framkvæmdastjóra atvinnufyrirtækja. Verður því að byggja á almennu sanngirnismati um lengd uppsagnarfrests stefnanda að teknu tilliti til þess sem almennt tíðkast á vinnumarkaði hér á landi. Þar skiptir mestu hversu lengi stefnandi hafði gegnt starfi í þágu stefnda. Fyrir dómi skýrði hann frá því að hann hefði starfað sem framkvæmdastjóri stefnda í þrjá mánuði. Launaseðlar sem hann lagði fram gefa til kynna að stefndi hafi greitt stefnanda laun frá aprílbyrjun til ágústloka 2012 eða samtals í fimm mánuði. Með hliðsjón af framangreindu þykir eðlilegt að miða við að uppsagnarfrestur stefnanda hafi verið einn mánuður.

Eins og rakið hefur verið virðast mánaðarlaun stefnanda hafa numið 200.000 krónum, en dagpeningar, sem hann fékk að auki, eru ekki hluti af launum hans. Samkvæmt framansögðu er á það fallist að stefndi eigi gagnkröfu að fjárhæð 100.000 krónur á hendur stefnanda. Miðað við dómaframkvæmd er heimilt, þrátt fyrir 1. gr. laga nr. 28/1930, að skuldajafna þessari gagnkröfu við launakröfu stefnanda á hendur stefnda með afturvirkum hætti, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar frá 19. desember 2012 í máli nr. 379/2012, frá 27. nóvember 2003 í máli nr. 233/2003 og frá 4. desember 1978 í máli nr. 157/1977. Því ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda eftirstöðvarnar, 975.000 krónur, með þeim dráttarvöxtum sem krafist er, eins og í dómsorði greinir, en þeim hefur ekki verið andmælt sérstaklega.

Í ljósi þessarar niðurstöðu og samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað. Í ljósi ágreiningsefnisins og reksturs málsins fyrir dómi þykir hann hæfilega ákveðinn 600.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Saltverk Reykjaness ehf., greiði stefnanda, G-kk-þgf S-kk-þgf, 975.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 25.000 krónum frá 1. október 2012 til 10. desember 2012 og af 975.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 600.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)