E-1216/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 24. apríl síðastliðinn, var höfðað 14. mars 2012 af Á-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf, Bugðutanga 38, Mosfellsbæ, gegn Sjóvá-Almennum tryggingum hf., Kringlunni 5, Reykjavík. Málið er höfðað til greiðslu bóta úr ábyrgðartryggingu Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar ohf. hjá stefnda, auk vaxta og málskostnaðar, en til vara til viðurkenningar á bótaskyldu.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 4.974.500 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.635.500 krónum frá 8. mars 2007 til 8. mars 2008, en af 4.974.500 krónum frá þeim degi til 14. ágúst 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu upphæð frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að viðurkenndur verði réttur stefnanda til greiðslu bóta úr ábyrgðartryggingu Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar ohf. hjá stefnda vegna tjóns af völdum slyss sem stefnandi varð fyrir í flugstöðinni 8. mars 2007.

Krafist er málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi og taki tildæmdur málskostnaður mið af því að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyld.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmd til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt mati dómsins. Til vara er krafist verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnanda og að málskostnaður verði felldur niður.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi slasaðist að morgni 8. mars 2007 í innritunarsal flugstöðvar Leifs Eiríkssonar en hún var þá á leið til útlanda. Stefnandi rann til á gólfinu og féll fram fyrir sig á hné og enni. Starfsmaður í innritun sem stefnandi sneri sér til tilkynnti um slysið og samkvæmt skráningu í dagbók lögreglu um atvikið hafi stefnanda verið mjög brugðið og grátið mikið, en hún hafi þá nýlega verið komin úr hnéaðgerð á hægra hné. Stefnandi hélt áfram ferð sinni til útlanda, en eftir heimkomu gaf hún lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu skýrslu um slysið 16. apríl s.á. Stefnandi tók þá fram að mikið hafi verið um að vera í innritunarsalnum vegna breytinga og einhvers konar duft hafi legið yfir gólfinu þar sem hún rann til, sennilega steinryk, þar sem það hafi ekki sést. Stefnandi tók fram að hún hafi verið kvalin af verkjum í hægra hné síðan slysið varð.

Flugstöð Leifs Eiríkssonar ohf. (FLE) hafði ábyrgðartryggingu hjá stefnda þegar slysið varð og krefst stefnandi skaðabóta úr höndum stefnda úr ábyrgðartryggingunni. Stefnandi sendi stefnda bréf í maí 2009, vísaði til skýrslugjafar hjá lögreglu og óskaði upplýsinga um hvort slysið hefði verið tilkynnt félaginu og hvort stefnandi nyti tryggingarverndar stefnda í þessu tilviki.

Verkir stefnanda í hægra hné versnuðu og verkir ágerðust einnig í vinstra hné eftir slysið. Stefnandi leitaði til heimilislæknis 5. ágúst 2009, m.a. vegna verkja í höndum, úlnliðum, ökklum og hnjám. Var henni þá vísað til bæklunarlæknis sem gerði aðgerð á vinstra hné í október 2010. Samkvæmt örorkumati lífeyristrygginga um stefnanda 31. ágúst 2010 voru læknisfræðileg skilyrði um hæsta örorkustig þá uppfyllt, en í skýrslu læknis Tryggingastofnunar við örorkumatið kom fram að færni stefnanda hefði þá verið svipuð í 2-3 ár. Stefnandi mun síðan þá hafa undirgengist gerviliðaaðgerð á hægra hné og bíður eftir sams konar aðgerð á vinstra hné.

Með sameiginlegri matsbeiðni 24. janúar 2011, þó með fyrirvara af hálfu stefnda um bótaskyldu, fóru lögmenn málsaðila þess á leit við G-kk-þf L-kk-þf bæklunarlækni og S-kk-þf R. A-kk-ef hrl., að þeir mætu afleiðingar slyssins samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Í matsgerð 16. júní 2011 komust matsmenn að þeirri niðurstöðu að batahvörf vegna afleiðinga slyssins væru 8. mars 2008, eða 12 mánuðum eftir slysið. Varanlegur miski stefnanda var metinn 15 stig vegna vinstra hnés en 3 stig vegna hægra hnés, samtals 18 stig. Töldu matsmenn varanlega örorku stefnanda vera hæfilega metna 20% vegna slyssins. Útreikningar stefnanda á skaðabótakröfunni eru byggðir á þessu mati um varanlegan miska og varanlega örorku og var krafan sett fram í kröfubréfi til stefnda 14. júlí 2011.

Stefndi hafnaði greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu FLE, en þá höfnun kærði stefnandi til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Með úrskurði nefndarinnar 26. janúar 2012 var bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu FLE hafnað með þeim rökstuðningi að ekki verði ráðið með vissu að slysið verði rakið til þess að gólfið í innritunarsalnum hafi verið hálla en venjulega vegna steinryks sem stefnandi segir hafa legið yfir gólfinu og að telja verði ósannað að slysið verði rakið til vanbúnaðar fasteignarinnar eða annarra atvika sem FLE beri ábyrgð á. Af hálfu stefnda er bótaskyldu í máli þessu hafnað í samræmi við úrskurðinn.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að matsgerðin verði lögð til grundvallar um afleiðingar slyssins þar sem áverka á vinstra hné sé ekki unnt að rekja til slyssins, auk þess sem hnjávandamál stefnanda séu af ólíkum toga og ekki hafi legið fyrir matsmönnum fullnægjandi upplýsingar um hvert ástandið var fyrir slysið.

Í málinu er því í fyrsta lagi ágreiningur um það hvort bótaábyrgð vegna slyssins verði lögð á fasteignareigandann sem hafði tryggingu hjá stefnda. Einnig er í málinu deilt um hvaða afleiðingar slysið hafi haft á heilsufar stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Í stefnu kemur fram að stefnandi byggi á því að slysið sem hún varð fyrir 8. mars 2007 í móttökusal FLE megi rekja til vanbúnaðar á fasteign FLE og til skaðabótaskyldrar vanrækslu starfsmanna FLE við að koma í veg fyrir hættur af vanbúnaðinum. Bótaskyldan byggist á ströngum reglum um skaðabótaábyrgð umráðaaðila eða eigenda fasteigna vegna slysa sem hljótist af vanbúnaði fasteigna. Rík aðgæsluskylda hvíli á eigendum eða rekstraraðilum fasteigna sem hafi að markmiði að beina umferð almennings um fasteignina. Sú skylda hvíli meðal annars á eigendum eða rekstraraðilum fasteigna að umferðarleiðir skapi ekki hættu fyrir fólk sem þangað sæki. Gildi einu hvaða eignarhluta um ræði, innan dyra eða utan. Skyldan verði enn ríkari í þeim tilvikum þegar um sé að ræða fasteignir sem hýsa verslanir og þjónustustarfsemi, líkt og FLE. Á eigendum eða rekstraraðilum slíkra fasteigna hvíli rík skylda til þess að tryggja öryggi viðskiptavina sinna.

Stefnandi telji óumdeilt að orsakir þess að hún datt í móttökusal FLE sé að rekja til þess hversu sleipt gólfið hafi verið. Ástæða þess að gólfið hafi verið sleipt sé að á þessum tíma hafi verkamenn unnið á vegum FLE við framkvæmdir í móttökusalnum. Framkvæmdirnar hafi leitt til þess að lag af fíngerðu sagi eða ryki hafi legið á gólfinu. Hafi gólfið við það orðið mun sleipara og hættulegra en ella. Þetta sé m.a. staðfest í tölvupósti eftirlitsverktaka FLE. Að auki sé staðfest af frásögn stefnanda, sbr. lögregluskýrslu 16. apríl 2007 að lag af ryki hafi legið á gólfinu. Fyrir liggi yfirlýsing annars farþega 31. maí 2010 þess efnis að hann hafi dottið á gólfið í innritunarsal á fyrstu hæð umræddan morgun sökum ryks sem hafi legið yfir því. Megi slá því föstu að ryk hafi verið á gólfum í móttökusal FLE umrætt sinn.

Aðstæður hafi því verið mjög hættulegar vegna framkvæmda í húsnæði FLE og hvíli mjög ríkar skyldur á fasteignareiganda eða rekstraraðila fasteigna að bregðast við aðstæðum með fullnægjandi hætti. Því sé ótvírætt að sú skylda hafi hvílt á FLE að tryggja öryggi þeirra vegfarenda sem þangað hafi átt erindi. Engin varúðarmerki hafi verið sett upp um hættur vegna framkvæmdanna. Þótt salurinn hafi verið þrifinn á ákveðnum tímum sólarhringsins hafi greinilega ekki verið nóg að gert, þá sérstaklega í ljósi þess að um hafi verið að ræða fíngert ryk sem erfitt hafi verið fyrir vegfarendur að sjá. Þar sem ryki hafi ekki verið eytt jafnóðum hafi öryggi vegfarenda um flugstöðina ekki verið tryggt og starfsmenn FLE því sýnt af sér saknæma háttsemi þegar slysið varð.

Þá byggi stefnandi á því að allan vafa um aðstæður á slysstað beri að túlka FLE í óhag, enda hafi stefnandi tilkynnt um slysið samdægurs, án þess að FLE hlutaðist til um að slysið yrði rannsakað og komist fyrir um orsakir þess. Ljóst sé að skylda til að rannsaka slys sem þessi hvíli á fasteignareigandanum eða þeim sem reki starfsemi í fasteigninni. Sé þeirri skyldu ekki sinnt snúist sönnunarbyrði um orsakir slyssins við. Stefnandi telji einsýnt að FLE, og þar með stefnda, beri að sanna að slysið hafi orðið af öðrum orsökum en vegna steinryks sem féll til við framkvæmdir FLE við fasteignina.

Þessi vanbúnaður á fasteigninni, og vanræksla starfsmanna FLE við að vara við hættunni og koma í veg fyrir hana, leiði til þess að FLE teljist bótaskyld gagnvart stefnanda vegna þess tjóns sem stefnandi varð fyrir í slysinu. Á grundvelli 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 beri stefndi því bótaábyrgð á tjóni stefnanda, enda hafi FLE haft í gildi ábyrgðartryggingu hjá stefnda þegar slysið varð.

Þá byggi stefnandi á því að tjón hennar sé bein afleiðing af slysinu 8. mars 2007. Óumdeilt sé að stefnandi féll fram fyrir sig í móttökusal FLE og lenti á hnjánum. Henni hafi verið mjög brugðið og grátið mikið eins og fram komi í dagbók Lögreglustjórans á Suðurnesjum 8. mars 2007. Af skýrslunni sé ljóst að hún hafi fengið högg á hnén. Hafi það verið skráð í dagbók lögreglu samdægurs, vitni hafi borið um það, auk þess sem fram komi í skýrslu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 16. apríl 2007 að stefnandi hafi skollið niður á hné. Hafi því verið ljóst frá upphafi að stefnandi hafi slasast á hnjám, sem leitt hafi til skerðingar á vinnugetu hennar og lífsgæðum. Þá komi fram í fyrirliggjandi matsgerð þeirra G-kk-ef L-kk-ef bæklunarlæknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. 16. júní 2011 að af fyrirliggjandi gögnum um slysatburðinn telji matsmenn verulegar líkur til þess að í slysinu hafi tjónþoli hlotið áverka á báðum hnjám. Af því sé ljóst að þau einkenni sem stefnandi finni fyrir í hnjánum séu bein afleiðing af slysinu 8. mars 2007.

Stefnandi bendi á að fyrir liggi að hún sé metin til fullrar örorku hjá Tryggingastofnun ríkisins. Sé því ljóst að heilsufarsvandamál hennar séu víðtækari en sem einungis leiði af slysinu, en stefnandi hafi sannað, með fyrirliggjandi matsgerð, sem báðir málsaðilar stóðu að, hvaða heilsufarsvandamál eigi rætur að rekja til slyssins. Telji matsmenn raunar að þeir áverkar sem rekja megi til slyssins eigi stóran þátt í mati Tryggingastofnunar ríkisins á fullri varanlegri örorku. Hins vegar sé örorka samkvæmt skaðabótalögum og mat til örorku samkvæmt almannatryggingum um margt ólík, enda sé örorkulífeyrir samkvæmt almanntryggingum metinn eftir sérstökum örorkustaðli, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar.

Matsgerðar þeirrar, sem stefnandi byggi á í málinu, hafi verið aflað fyrir tilstilli beggja málsaðila, með sameiginlegri matsbeiðni 24. janúar 2011. Tveir hæfir og óvilhallir aðilar hafi framkvæmt matið, hvor með sína menntun og sérfræðikunnáttu. Matsgerðinni hafi ekki verið hnekkt á neinn hátt. Beri því að leggja hana til grundvallar í málinu til sönnunar á líkamstjóni stefnanda.

Krafa stefnanda um skaðabætur sé reiknuð með sama hætti og í kröfubréfi til stefnda 14. júlí 2011. Kröfugerð stefnanda taki mið af niðurstöðum matsgerðar G-kk-ef L-kk-ef bæklunarskurðlæknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hrl. frá 16. júní 2011 og af ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi sundurliði kröfu sína þannig í stefnu:

1. Varanlegur miski 18 stig................................. 1.635.500 krónur

2. Varanleg örorka 20%...................................... 3.339.000 krónur

SAMTALS.................................................. 4.974.500 krónur

Um 1. tölulið. Varanlegur miski stefnanda sé 18 stig.

Fjárhæðin sé reiknuð samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 15. gr. sömu laga, samkvæmt lánskjaravísitölu í júlí 2011. Krafa vegna varanlegs miska nemi því: 4.000.000 krónum x 7456/3282 x 18% = 1.635.686 1.635.500 krónur.

Um 2. tölulið. Varanleg örorka stefnanda sé metin 20%.

Fjárhæðin sé reiknuð samkvæmt 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Tekjur stefnanda árin fyrir slys hafi verið lægri en lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Beri því að miða við lágmarkstekjur, leiðréttar samkvæmt lánskjaravísitölu í júlí 2011, sbr. 15. gr. skaðabótalaga, sem reiknist þannig: 1.200.000 krónur x 7456/3282 = 2.726.143 krónur.

Stefnandi hafi verið 56 ára og 272 daga gömul á stöðugleikatímapunkti.

Stuðull samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga reiknist því þannig:

6,378 (stuðull f. 56 ára) – 6,037 (stuðull f. 57 ára) = 0,341

0,341 x 272/365 = 0,2541

6,378 – 0,254 = 6,124

Bætur vegna varanlegrar örorku nemi því: 2.726.143 krónum x 6,124 x 20% = 3.338.980 krónur 3.339.000 krónur.Varakröfu um að viðurkenndur verði með dómi réttur stefnanda til bóta úr ábyrgðartryggingu FLE vegna tjónsins byggi stefnandi á því að hún hafi gilt frá 1. janúar 2004 til 31. desember 2008 og því verið í fullu gildi þegar stefnandi hafi orðið fyrir slysinu, en skírteinisnúmer ábyrgðartryggingar FLE sé 59 0039174.

Stefnandi byggi varakröfuna á því að sannað sé að hún hafi orðið fyrir tjóni 8. mars 2007 sem leiði til skerðingar á vinnugetu hennar og lífsgæðum. Stefnandi vísar m.a. til fyrirliggjandi matsgerðar, sem og annarra læknisfræðilegra gagna málsins, til sönnunar tjóninu. Þar sem FLE beri bótaábyrgð á slysinu beri stefnda að greiða stefnanda bætur úr ábyrgðartryggingu FLE á grundvelli 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Stefnandi vísi um heimild til að leita viðurkenningardóms til 2. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, þótt nákvæm tjónsfjárhæð teldist ósönnuð hafi stefnandi lögvarða hagsmuni af að fá viðurkennt að tjón hennar sé bótaskylt og þar með greiðsluskylt úr ábyrgðartryggingu FLE hjá stefnda.

Vaxtakröfu sína byggir stefnandi á 16. gr. skaðabótalaga. Vaxta er krafist frá slysdegi vegna kröfu um varanlegan miska en frá stöðugleikapunkti af kröfu vegna varanlegrar örorku. Dráttarvaxta af allri fjárhæðinni er krafist frá 14. ágúst 2011, samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, þegar mánuður var liðinn frá því að lögmaður stefnanda krafði stefnda bréflega um greiðslu skaðabóta.

Málskostnaðarkröfu styður stefnandi við 1. mgr. 129. gr. og 1. og 3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyld og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er því mótmælt að orsök falls stefnanda á gólfið í innritunarsal Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar 8. mars 2007 hafi verið ósýnilegt ryk eða sag, að öllum líkindum steinryk, sem hafi legið yfir gólfinu. Því sé harðlega mótmælt að slysið sé að rekja til vanbúnaðar á fasteign FLE og til skaðabótaskyldrar vanrækslu starfsmanna FLE við að koma í veg fyrir hættur af vanbúnaðinum.

Stefnandi hafi ekki látið starfsmenn flugstöðvarinnar vita af þessu ósýnilega ryki og þeirri slysahættu sem hún taldi af því stafa. Starfsmenn flugstöðvarinnar hafi því ekki getað brugðist við og kannað aðstæður. Stefnanda hefði borið að upplýsa um það ef hún teldi slíka slysahættu vera til staðar, til að tryggja að aðstæður á slysstað yrðu rannsakaðar og ekki síður til að tryggja að ekki yrðu frekari slys á fólki.

Starfsmaður innritunar, K-kvk-nf L-kvk-nf, hafi að eigin frumkvæði haft samband við lögreglu og tilkynnt um slysið. Í dagbókarfærslu lögreglu sé ekki minnst einu orði á ryk, sag, slysahættu eða vanbúnað af nokkurri gerð. Í dagbókarfærslunni komi aftur á móti fram að stefnandi hafi afþakkað alla aðstoð og hafi því eðlilega ekkert frekar verið aðhafst. Þá hafi D-kk-nf A-kk-nf, sem gefið hafi yfirlýsingu um að hann hafi þennan sama dag fallið í gólfið á innritunarsalnum vegna fínlegs ryks sem setið hafi yfir gólfinu, aldrei tilkynnt um slys sitt til starfsmanna flugstöðvarinnar né séð ástæðu til að vekja athygli þeirra á rykinu sem hann telji hafa fellt sig.

Óumdeilt sé í málinu að á þessum tíma stóðu yfir framkvæmdir á flugstöðinni, sbr. tölvupóst frá eftirlitsverktaka sem hafði eftirlit með framkvæmdunum. Í tölvupóstinum segi eftirlitsverktakinn að hann geti ekki sagt til um nákvæmlega hvað var verið að gera þennan morgun sem slysið varð. Stundum hafi borist ryk inn í innritunarsalinn vegna framkvæmdanna en verktakinn hafi reynt eftir fremsta megni að hafa lokanir sem þéttastar svo ryk kæmist ekki inn. Þá hafi múrbrotsvinna oftar en ekki verið unnin á nóttunni þegar fólksumferð um flugstöðina hafi verið minni og þegar þannig háttaði hafi gólf verið þvegin svo fljótt sem kostur hafi verið. Af ræstingarskýrslu vegna aukaþrifa Fagræstingar s.f., megi ráða að gólf á brottfararsvæði hafi verið þrifin aukalega í 3 klukkustundir 7. mars og 3 klukkustundir 8. mars. Verktaki hafi því gert allt sem í hans valdi stóð til að koma í veg fyrir að ryk eða sag væri á gólfum flugstöðvarinnar. Ekki hafi borist tilkynningar um önnur sambærileg slys á umræddum tíma en mikill fólksfjöldi hafi verið á flugstöðinni eins og vanalegt sé á þessum tíma dags.

Úði og regn hafi verið á Keflavíkurflugvelli nokkrum klukkustundum fyrir slysið og daginn áður snjókoma, skúrir og frostúði. Því séu líkur á að bleyta og óhreinindi hafi borist inn á gólf flugstöðvarinnar með öðrum farþegum og ekki sé útilokað að slíkar aðstæður kunni að hafa átt þátt í slysinu. Þá hafi stefnandi verið veil í hné fyrir slysið og hafi því haft sérstaka ástæðu til að sýna varfærni.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að steinryk eða annars konar ryk eða sag hafi verið á gólfum í umrætt sinn. Jafnvel þó svo hefði verið sé með öllu ósannað að rykið eða sagið hafi haft þá eðliseiginleika að gera gólfið hálla. Stefnandi beri samkvæmt almennum reglum sönnunarbyrði fyrir því að slysið hafi orsakast af aðstæðum á slysstað sem stefndi beri ábyrgð á. Þó ríkar kröfur um aðgæsluskyldu væru gerðar til eigenda og rekstraraðila fasteigna sem almenningur hafi aðgang að sé sú ábyrgð ekki hlutlæg né sönnunarbyrðin öfug. Það sé stefnanda að sanna að aðstæður á vettvangi hafi orsakað slysið og sú sönnun hafi ekki tekist. Þá verði allur vafi um aðstæður á vettvangi á slysdag að vera á ábyrgð stefnanda þar sem henni hafi láðst að tilkynna starfsmönnum flugstöðvarinnar um að hún teldi að slysið hefði orsakast út af vanbúnaði á ábyrgð flugstöðvarinnar. Þær lágmarkskröfur verði að gera til þess sem fyrir tjóni verði að hann upplýsi starfsmenn flugstöðvarinnar eða lögreglu um að hann telji orsök tjónsins vera vanbúnað. Engin rannsóknar- eða úrbótaskylda geti hvílt á stefnda vegna meintrar slysahættu sem honum sé ekki gert kunnugt um. Stefnandi hafi ekki tilkynnt um slysið fyrr en ríflega 2 árum síðar og því sé algjörlega ómögulegt að vita hvernig aðstæður voru á slysdag. Stefndi telji því með öllu ósannað að slysið sé að rekja til vanrækslu starfsmanna FLE eða vanbúnaðar á flugstöðinni.

Um sönnun á því að slysið 8. mars 2007 hafi leitt til tjóns fyrir stefnanda taki stefndi fram að stefnandi hafi ekki leitað til læknis strax eftir slysið. Hún hafi afþakkað alla aðstoð á slysstað og farið í flug sitt til Danmerkur. Hún hafi ekki leitað læknisaðstoðar meðan á dvöl hennar í Kaupmannahöfn stóð né eftir að hún kom heim aftur. Ekki verði séð að stefnandi hafi leitað til læknis vegna afleiðinga sem hún rekur til slyssins fyrr en á árinu 2010. Ýmis atvik eigi sér stað í lífi fólks á þremur árum. Stefnandi eigi langa sögu um verki í báðum hnjám og hafi verið tiltölulega nýkomin úr aðgerð á hægra hné er slysið varð. Telji stefndi að ósönnuð séu orsakatengsl milli slyssins og núverandi einkenna stefnanda.

Af hálfu stefnda sé því mótmælt að séð verði að stefnandi hafi leitað til heimilislæknis 5. ágúst 2009 vegna afleiðinga slyssins 8. mars 2007, heldur hafi það verið vegna almenns heilsuleysis og sérstaklega mæði. Hvergi sé í sjúkraskrá í umrætt sinn minnst á hnéáverka eða slysið frá því í mars 2007. Þá hafi stefnandi leitað til læknis 27. janúar 2010, en af því sem ritað sé í sjúkraskrá hennar verði ekki ráðið að hún hafi leitað til heilsugæslunnar í þetta umrædda skipti vegna afleiðinga slyssins frá 2007. Þá komi þar fram að hún hafi ávallt verið veil í hægra hné, sé með fyrri sögu um áverka á liðþófa í því hné frá 2001 og hafi farið í liðspeglun á hægra hné til S-kk-ef C-kk-ef bæklunarlæknis. Hvergi sé þar minnst á áverka í vinstra hné. Það eina sem fjallað sé um slys sem stefnandi hafi orðið fyrir sé að stefnandi hafi runnið í hálku fyrir utan Leifsstöð fyrir nokkrum árum og fengið slynk á sama hné. Mögulega sé verið að vísa í slysið sem hér sé til umfjöllunar, frá 8. mars 2007. Sé svo þá sé það ekki til að styrkja málatilbúnað stefnanda, að haft er eftir henni að hún hafi fallið í hálku fyrir utan en ekki runnið í ósýnilegu steinryki.

Þá komi einnig fram að mælt sé með röntgenmyndatöku af hægra hné og að stefnandi vinni hjá B-kk-þgf J-kk-þgf bæklunarlækni og muni biðja hann að senda beiðni. Einu eiginlegu læknisvottorðin sem lögð hafi verið fram í málinu stafi frá B-kk-þgf J-kk-þgf. Í þeim vottorðum, frá 5. nóvember 2010 og 6. maí 2011, sé fyrst getið um meiðsl stefnanda sem hún telji vera afleiðingar slyssins frá mars 2007 og í þeim sé í fyrsta sinn farið að tala um bæði hnén en ekki eingöngu það hægra. Þar komi ekki fram hvenær stefnandi leitaði til B-kk-ef J-kk-ef né hvenær læknisskoðanir hans fóru fram.

Stefndi telji að ráða megi af læknisfræðilegum gögnum málsins að hún hafi lengi haft verki í hnjám. Í sjúkraskrá komi fram að stefnandi hafi á árinu 2001 fengið áverka á liðþófa í hægra hné en engin gögn hafi verið lögð fram um hvernig sá áverki var eða hvort stefnandi hafi jafnað sig á þeim áverka. Þá komi þar fram að S-kk-nf C-kk-nf bæklunarlæknir hafi framkvæmt liðspeglun á hægra hné stefnanda, en samkvæmt matsgerðinni hafi það verið í apríl 2006.

Stefndi telji svo verulega galla vera á matsgerð þeirra G-kk-ef L-kk-ef og S-kk-ef R. A-kk-ef frá 16. júní 2011, að ekki sé unnt að leggja hana til grundvallar í málinu. Matsmennirnir hafi ekki aflað nægilegra gagna við matið þar sem ekki hafi verið aflað nokkurra gagna frá S-kk-þgf C-kk-þgf bæklunarlækni sem framkvæmt hafði skurðaðgerð á hægra hné stefnanda rétt fyrir slysið í mars 2007. Þá virtist matsmönnum ekki hafa verið kunnugt um að eini læknirinn sem aflað hafi verið vottorða frá hafi verið vinnuveitandi stefnanda. Loks gangi matsmennirnir út frá því að stefnandi hafi hlotið áverka á báðum hnjám í slysinu og að vinstra hnéð hafi farið mun verr, en byggt á öllum frumgögnum málsins hafi eingöngu verið um áverka á hægra hné að ræða.

Þrátt fyrir þetta telji matsmenn að vinstra hnéð hafi farið verr í slysinu en það hægra. Gangi þeir út frá þessu án þess að rökstyðja það nokkuð frekar og telji stefndi að matsmenn hafi ekki gert sér grein fyrir að aldrei var minnst á vinstra hnéð í gögnum málsins heldur einungis það hægra.

Á meiðsl stefnanda á vinstra hné sé ekki minnst fyrr en í vottorðum B-kk-ef J-kk-ef um þremur og hálfu ári eftir slys. Vottorð B-kk-ef J-kk-ef séu gölluð því hvorki komi fram í þeim hvenær stefnandi hafi leitað til hans né hvenær læknisskoðanir hans fóru fram. Þá telji stefndi jafnframt að B-kk-þgf J-kk-þgf hafi borið að nefna að hann þekkti stefnanda persónulega þar sem honum hafi verið kunnugt um að nota skyldi vottorðin vegna bótaágreinings. Í vottorðum B-kk-ef J-kk-ef leggi hann til grundvallar frásögn stefnanda um að orsök einkennanna sé að rekja til þess að hún hrasaði í Leifsstöð. B-kk-nf J-kk-nf sé með vottorðunum að lýsa áverkum og ástandinu á hnjám stefnanda en geti ekki verið að taka afstöðu til þess hvort áverkarnir tengjast beint og einvörðungu slysinu árið 2007 eða ekki. Enda væri slík ályktun utan hans sérfræðisviðs sem læknis.

Þrátt fyrir að hvergi sé minnst á vinstra hné stefnanda í frumgögnum málsins og raunar ekkert fyrr en vinstra hné er speglað í október 2010, þremur og hálfu ári eftir slysið, þá segi matsmennirnir í matsgerð: Af fyrirliggjandi gögnum um slysatburðinn telja matsmenn verulegar líkur til þess að í slysinu hafi [stefnandi] hlotið áverka á bæði hné.

Bótaskyldu vegna óþæginda stefnanda í spjaldhrygg, sem stefnandi rakti til slyssins, hafi aftur á móti verið hafnað í matsgerð með eftirfarandi rökstuðningi: Á matsfundi kvartaði [stefnandi] jafnframt um óþægindi í spjaldhrygg er hún rekur til slyssins. Ekki er getið um óþægindi frá spjaldhrygg í skýrslu [stefnanda] hjá lögreglu þann 16.04.2007. Þá er slíkra óþæginda heldur ekki getið í læknisvottorði B-kk-ef J-kk-ef, að öðru leyti en því að í beiðni um röntgen- og tölvusneiðmyndatöku, dags. 18.02.2010, er getið óþæginda í mjöðm og baki. Þá er getið um verki í baki við skoðun hjá heimilislækni þann 27.01.2010, án þess að tengsla við slysið sé getið. Í ljósi þess langa tíma sem líður frá slysi þar til óþæginda er lýst telja matsmenn ekki unnt að telja spjaldhryggjareinkenni [stefnanda] afleiðingu slyssins.

Stefndi telji nákvæmlega sömu rök eiga við um áverka á vinstra hné stefnanda og matsmenn notuðu um áverka á spjaldhrygg. Þrátt fyrir það hafi matsmenn komist að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri samtals 18 miskastig og sé tiltekið að um sé að ræða 15 stig vegna vinstra hnés og 3 stig vegna hægra hnés. Þá hafi matsmennirnir komist að því að varanleg örorka stefnanda væri 20% en ekki sé aðgreint hversu mikil varanleg örorka sé vegna vinstra hnés og hve mikil vegna þess hægra. Ekki verði séð að matsmenn hafi leitað upplýsinga frá R-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarlækni þó fram hafi komið upplýsingar á matsfundi um að hann hefði ákveðið að setja stefnanda á biðlista fyrir gerviliðaaðgerð á vinstra hné.

Stefndi bendir á að stefnandi hafi lengi verið með verki og óþægindi í báðum hnjám. Stefnandi sé metin til fullrar örorku hjá Tryggingastofnun ríkisins og því óumdeilt að heilsufarsvandamál hennar séu mun víðtækari en þær afleiðingar sem leiða af slysinu. Það sé vitað að hún hafi farið í aðgerð á hægra hné rétt fyrir slysið en engar upplýsingar liggi fyrir um hvernig ástandið á hægra hnénu var er slysið varð. Í frumgögnum málsins sé aldrei minnst á að stefnandi hafi dottið á vinstra hné og hlotið áverka á því. Það sé ekki fyrr en mörgum árum eftir slysið að stefnandi fari að kenna sér verulega meins í vinstra hné og með öllu sé ósannað og í raun verulega ólíklegt að það sé afleiðing af slysinu í mars 2007. Læknisfræðileg gögn sem lögð hafi verið fram séu af skornum skammti og matsgerðin sem fyrir liggi í málinu sé gölluð. Stefndi telji því ósannað að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegu heilsutjóni í slysinu í mars 2007 og geri kröfu um sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Til vara geri stefndi þá kröfu að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður verði talið að stefnandi hafi fært sönnur fyrir því að aðstæður á ábyrgð stefnda hafi valdið slysinu og fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegu heilsutjóni. Sönnunarbyrði um tjón hvíli á stefnanda. Við munnlegan flutning málsins tók stefndi fram að útreikningur stefnanda á fjárkröfunni sé ekki í samræmi við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993 og krafðist lækkunar krafna til samræmis við lögin, m.a. þess að grunnfjárhæð vegna varanlegs miska verði miðuð við aldur stefnanda í samræmi við 4. gr. laganna, í stað 4.000.000 króna.

Stefndi telji ljóst að stefnandi hafi aldrei nefnt áverka á vinstra hné fyrr en mörgum árum eftir slysið. Stefndi telji því að ekki sé unnt að samþykkja nokkrar bætur vegna vinstra hnés. Þá sé ljóst að stefnandi hafi haft sögu um veikindi í hægra hné og að auki verið tiltölulega nýkomin úr aðgerð á því er slysið átti sér stað.

Þá byggi stefndi varakröfu sína um lækkun dómkrafna einnig á því að stefnandi eigi að bera stærstan hluta tjóns síns sjálf vegna eigin sakar og stefndi verði því einungis talinn skaðabótaskyldur að hluta. Stefndi byggi á því að tjón stefnanda sé að mestu leyti að rekja til aðgæsluleysis stefnanda og óhappatilviljunar. Stefnandi hafi verið veil í hnjám og hefði nýlega gengist undir skurðaðgerð á hné. Á henni hafi því hvílt rík skylda til að sýna fyllstu aðgæslu.

Stefndi krefjist þess að frá skaðabótum verði dregnar allar greiðslur sem stefnandi kunni að hafa fengið, eða eigi rétt á að fá frá þriðja aðila vegna slyssins, svo sem greiðslur úr almannatryggingum, lífeyrissjóðsgreiðslur o.fl., sbr. 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga.

Stefndi mótmæli vaxta- og dráttarvaxtakröfum. Mótmælt sé vöxtum eldri en fjögurra ára sem fyrndum og dráttarvöxtum frá fyrri tíma en dómsuppkvaðningardegi sé mótmælt.

Niðurstaða

Í máli þessu er ágreiningur um skaðabótaskyldu og um grundvöll bótafjárhæðar.

Óumdeilt er að stefnandi rann til og féll fram fyrir sig í innritunarsal Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar (FLE) að morgni 8. mars 2007 og hlaut af einhvern skaða. Óumdeilt er einnig að FLE hafði ábyrgðartryggingu hjá stefnda þegar slysið varð og að verði bótaábyrgð á afleiðingum slyssins lögð á FLE séu bætur til handa stefnanda kræfar úr ábyrgðartryggingunni hjá stefnda.

Aðila greinir á um hvort stefnandi skuli bera tjón sitt sjálf eða hvort orsök slyssins megi með vissu rekja til aðstæðna sem fellt geti bótaábyrgð vegna afleiðinga slyssins á fasteignareigandann (FLE). Formleg rannsókn var ekki gerð á tildrögum slyssins eða á aðstæðum á slysstað þegar það varð, en aðilar hafa lagt fram gögn og leitt aðila og vitni fyrir dóminn í því skyni að færa sönnur á atvik.

Aðstæður og orsök slyss

Stefnandi lýsti atvikum slyssins fyrir dóminum á þann veg að hún hafi verið á leið að innritunarborði í innritunarsal flugstöðvarinnar er hún hafi skyndilega misst fótanna og dottið fram fyrir sig, lent á hnjám og skollið í gólfið með ennið. Hún hafi haft minkaskinnsband yfir enni sem hafi hlíft höfði hennar við fallið. Hún hafi verið í þægilegum flugskóm með lágum hæl. Stefnandi lýsir aðstæðum þannig að skuggsýnt hafi verið í salnum og mikil ryklykt í lofti, en engin varúðarmerki hafi verið að sjá. Stefnandi hafi veitt því athygli eftir fallið að duft eða ryk lá yfir gólfinu, svo fíngert að það hafi varla sést, en hafi minnt á frostrigningu. Farþegi í biðröðinni við innritunarborðið hafi aðstoðað hana á fætur og starfsmaður við innritunina hafi sagt henni að hún myndi láta lögreglu vita um slysið.

Fyrir dóminn kom vitnið D-kk-nf J-kk-nf A-kk-nf og lýsti aðstæðum í flugstöðinni með svipuðum hætti og stefnandi. Hann staðfesti fyrir dóminum skriflega yfirlýsingu sem hann gaf 31. maí 2010 og er meðal gagna málsins, en þar kemur fram að hann hafi verið á leið í flug sama morgun og stefnandi varð fyrir slysinu. Hann bar að hann hefði runnið og dottið á gólfinu í innritunarsalnum. Hann hafi ekki tekið eftir að gólfið væri hált áður en hann datt, því það hefði verið þurrt, en það hafi verið sandur eða eitthvað fínna á gólfinu, einhvers konar fíngert ryk. Vitnið kvaðst ekki hafa beinlínis meiðst við fallið, en þetta hafi verið vont. Hann hafi ekki tilkynnt slysið sérstaklega en kveðst hafa látið þess getið við starfsmann í innritun að gólfið væri rosalega hált.

Með framburði H-kk-ef R-kk-ef Þ-kk-ef, þjónustustjóra rekstrardeildar FLE og með vitnaskýrslu G-kk-ef E-kk-ef eftirlitsverktaka, þykir sannað að þegar slysið varð voru yfirstandandi framkvæmdir í flugstöðinni, m.a. við að rífa flísar og saga fyrir opi niður í kjallara sem steinryk barst frá. Sannað þykir af lýsingum þeirra beggja að þótt reynt hafi verið að skerma vinnusvæðið af með lausum veggjum úr stáleiningum, krossviði eða hvítu plasti, þá hafi steinryk borist inn í innritunarsalinn í þeim mæli að kallað hafi á aukaþrif. Fram kom einnig í skýrslum þeirra tveggja fyrir dóminum að verktakinn hafi unnið við niðurrif á nóttunni og þrífa hefði átt salinn áður en innritun hæfist að morgni. Ekki liggi fyrir hvort eða hvenær þrifið var umræddan morgun eða hvort það hafi verið illa gert, en almennt hafi verið notaður skúringabíll við slík þrif og þurrkað af innritunarborðum. Í málinu liggur fyrir ræstingarskýrsla þar sem fram kemur að aukaþrif vegna iðnaðarmanna í komusal og brottfararsal 8. mars 2007 hafi verið samtals 3 klukkustundir. Þar kemur ekki fram hvort eða hvenær sólarhringsins þrifið var í innritunarsal, en slysið varð í innritunarsal á fyrstu hæð. H-kk-nf R-kk-nf skýrði fyrir dóminum að brottfararsalur flugstöðvarinnar sé á annarri hæð. Vitnið G-kk-nf E-kk-nf bar að nánari dagskýrslur um framkvæmdirnar ættu að vera til í flugstöðinni. Stefndi hefur ekki lagt slíkar skýrslur fram í málinu og verður því að bera halla af því að ekki er upplýst um hvort þrifið var eftir framkvæmdir næturinnar áður en stefnandi kom í innritunarsalinn árla morguns umræddan dag.

Þá hafa þeir H-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf og vitnið G-kk-nf E-kk-nf báðir borið um að tilraunir til að loka vinnusvæðinu með lausum veggjum upp í loft hafi getað skert lýsingu í innritunarsalnum og þeir staðfestu báðir fyrir dóminum að steinrykið valdi því að gólfið í innritunarsalnum verði hált. Fram kom að skilti hafi verið sett upp þar sem beðist var velvirðingar vegna yfirstandandi framkvæmda, en ekki hafi verið varað við því að gólfið væri hált. Slíkar viðvaranir væru settar upp við skúringar þegar gólf geti verið hált af bleytu. Af hálfu H-kk-ef R-kk-ef Þ-kk-ef kom jafnframt fram að í nýjustu framkvæmdum í flugstöðinni væri notuð sogtækni til að koma í veg fyrir að steinryksmengun bærist inn í innritunarsalinn, en það hafi ekki verið gert í mars 2007 þegar slysið varð. Tók hann fram að við svona framkvæmdir væri mjög erfitt að verjast rykmengun, en rykið sé nú sogað beint út úr framkvæmdinni og út úr stöðinni, sem líka sé nauðsynlegt öryggisatriði til að verja reykskynjara flugstöðvarinnar ryki.

Varðandi upplýsingar um slys og slysahættu í FLE bar vitnið G-kk-nf E-kk-nf að öryggisfulltrúi verktakans ætti að tilkynna um öll slys til vinnueftirlits, en auk þess væri í byggingunni öryggishópur sem taka ætti á atriðum sem valdi slysahættu. Öllum sem starfi í byggingunni beri að tilkynna öryggisfulltrúa FLE um slík atriði sem hann taki svo upp við öryggishópinn. H-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf skýrði einnig svo frá fyrir dóminum að það væru vinnureglur ef slys verður að tilkynna það öryggisgæslu flugstöðvarinnar en ef slys er alvarlegt þá sé lögregla kölluð til. Hún sjái þá um að kalla til sjúkrabíl eða lækni og taki þá við málinu, skrái nöfn aðila og annað og vettvangsrannsókn sé þá í höndum lögreglu. Allar skýrslur sem lögregla geri um slys sem verði innan flugstöðvarinnar séu sendar til flugstöðvarinnar, en rannsókn sé í höndum lögreglu eða vinnueftirlits eftir atvikum.

Svo sem fram er komið tilkynnti starfsmaður í innritun slysið til lögreglu og færði lögreglumaðurinn M-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf upplýsingar um slysið í dagbók lögreglu. Í vitnisburði hans fyrir dóminum kom fram að dagbókarfærsla um að ekkert hafi verið aðhafst þar sem stefnandi hafi afþakkað alla aðstoð, vísi til þess að ekki hafi þurft að kalla til sjúkrabíl. Vitnið kvaðst muna eftir að hafa farið á vettvang en mundi ekki að öðru leyti eftir aðstæðum í innritunarsalnum eða aðilum á vettvangi. Vitnið taldi að hann hefði tekið upplýsingar þar frá konu, en ekki komu fram glöggar skýringar á því hvers vegna vettvangsrannsókn fór ekki fram. Ekki varð af því að starfsmaður í innritun sem tilkynnti lögreglu um slysið kæmi fyrir dóminn þar sem upplýst var af hálfu stefnda að starfsmaðurinn myndi ekki lengur eftir atvikum.

Eins og atvikum er hér háttað verður stefndi að bera þann halla af vafa um aðstæður á slysstað umræddan morgun, sem vettvangsrannsókn á vegum starfsmanna í flugstöðinni eða lögreglu hefði upplýst. Málsástæðum stefnda um að stefnandi hafi ekki tilkynnt um slysið fyrr en með bréfi til stefnda tveimur árum eftir slysið og eigi því að bera halla af slíkum vafa er hafnað í ljósi þess sem upplýst þykir um atvik og skýrslugjöf stefnanda hjá lögreglu rúmum mánuði eftir slysið.

Stefndi hefur talið unnt að leiða líkum að því að óhappatilviljun hafi valdið því að stefnandi skall í gólfið. Upplýst er með vitnisburði sem ekki hefur verið hnekkt að a.m.k. einn annar farþegi, sem leið átti um innritunarsalinn þennan morgun, rann til og datt í gólfið og rakti fallið til þess að gólfið væri óvenjulega hált. Það að tveimur farþegum skriki fótur með sambærilegum hætti á svipuðum slóðum í innritunarsalnum þennan morgun dregur verulega úr líkum á því að fall stefnanda hafi getað verið óhappatilviljun ein. Þá á sú málsástæða stefnda að gólfið kunni að hafa verið hált vegna þess að snjór eða bleyta hafi borist inn með öðrum farþegum sér hvorki stoð í veðurfræðilegum gögnum sem lögð hafa verið fram né skýrslum fyrir dóminum um aðstæður úti fyrir flugstöðinni þennan morgun.

Með vísun til þess sem hér að framan er rakið og þess sem fram kemur í gögnum málsins, þar með talið skýrslum af aðilum og vitnum sem gefnar hafa verið fyrir dóminum, þykir fullsannað að aðstæður hafi verið með þeim hætti á slysstaðnum sem stefnandi hefur lýst.

Þá þykir fullsannað að meginorsök þess að stefnandi datt hafi verið sú að gólfið í flugstöðinni var hált af steinryki, sem ekki hafi verið auðvelt að sjá vegna eðlis þess og slæmra birtuskilyrða inni í flugstöðinni.

Bótaábyrgð

Almennt er viðurkennt að á fasteignareiganda hvílir rík aðgæsluskylda til þess að rækja viðhald og umhirðu með fasteign sinni til að koma í veg fyrir að þeir sem leið eiga um fasteignina verði fyrir tjóni. Ábyrgð eiganda fasteignar, sem nýtt er til verslunar eða þjónustustarfsemi, er sérstaklega rík að þessu leyti og hefur hin ríka ábyrgð í dómaframkvæmd einnig verið talin eiga við um opinberar byggingar þar sem almenningur sækir þjónustu. Flugstöð Leifs Eiríkssonar er bygging sem rekin er af opinberu hlutafélagi, um hana verður fólk almennt að fara sem ferðast til og frá landinu með flugi og er þar jafnframt rekin verslun og þjónusta. Slysið varð því í fasteign af því tagi þar sem skilyrði hafa ströngust verið sett í dómaframkvæmd hér á landi um kröfur til eigenda eða umráðamanna fasteigna til að gera ráðstafanir sem sanngjarnar mega teljast til að tryggja öryggi þeirra sem þar eiga leið um.

Krafa stefnanda um að fasteignareigandinn, og þ.a.l. stefndi sem ábyrgðartryggjandi, beri bótaábyrgð á því tjóni sem hún varð fyrir í umræddu slysi, er á því byggð að fasteignin hafi verið vanbúin til að takmarka slysahættu og vanbúnaðinn megi rekja til vanrækslu starfsmanna sem fasteignareigandinn beri ábyrgð á.

Telja verður upplýst í málinu að ekki voru gerðar nægilegar ráðstafanir til að tryggja að slysahætta skapaðist ekki vegna framkvæmda, sem starfsmenn vissu að hefði í för með sér rykmengun sem gerði það að verkum að gólfið sem fjöldi manns fór um á umræddum tíma dagsins varð hált. Sannað þykir að steinryk hafi verið á gólfi í innritunarsal þegar slysið varð og að lýsing í salnum hafi verið skert. Ekki liggur fyrir hvort eða hvenær gólfið var þrifið umræddan morgun og engin varúðarmerki voru á gólfi um að það væri hált. Starfsmaður flugstöðvarinnar bar fyrir dómi að í nýjustu framkvæmdum í flugstöðinni væri notuð sogtækni til að koma í veg fyrir að steinryksmengun bærist inn í salinn, en það hafi ekki verið gert í mars 2007, þegar slysið varð. Þykir með öllu ófullnægjandi af hálfu starfsmanna flugstöðvarinnar að hafa ekki gert frekari ráðstafanir til að koma í veg fyrir hættu á því að fólk slasaðist á hálu gólfinu í innritunarsal flugstöðvarinnar 8. mars 2007. Þar sem ráðstafanir, sem eðlilegt og sanngjarnt er að ætlast til að gerðar séu til að varna slysum í byggingu af þessu tagi, voru ekki gerðar verður sú vanræksla að teljast saknæm háttsemi í skilningi skaðabótaréttar, þannig að bótaábyrgð af slysinu verði lögð á stefnda á grundvelli sakarreglunnar.

Af hálfu stefnda hefur því verið haldið fram að orsök slyssins megi rekja til eigin sakar stefnanda, að hún hafi ekki gætt nægilega að sér, en sérstök aðgæsluskylda hafi hvílt á henni vegna þess að hún hafði átt við hnjámein að stríða. Af læknisfræðilegum gögnum málsins þykir á hinn bóginn upplýst að þegar slysið varð hafði stefnandi með læknisaðgerð fengið nokkra bót á meini í hægra hné og einkenni frá vinstra hné höfðu þá ekki komið fram. Ekki er unnt að fallast á það að á stefnanda hafi hvílt sérstök aðgæsluskylda eða að hnjámeinum hennar verði kennt um fallið. Eins og fram er komið var stefnandi ekki ein um að detta á hálu gólfinu í flugstöðinni þennan morgun, en hún mátti gera ráð fyrir því að gólfið inni í flugstöðinni væri ekki hált og haga göngulagi sínu í samræmi við það.

Að framangreindu virtu þykir rétt að leggja óskipta bótaábyrgð af slysinu á stefnda.

Afleiðingar slyssins

Eins og fram hefur komið var aflað matsgerðar lögfræðings og læknis samkvæmt skaðabótalögum vegna afleiðinga slyssins. Matsmenn hafa samkvæmt matsgerðinni 16. júní 2011 metið varanlegan miska stefnanda samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og varanlega örorku samkvæmt 5. gr. laganna. Matið er byggt á læknisfræðilegum gögnum, skattframtölum stefnanda og öðrum gögnum, sem þar eru tilgreind, svo og læknisskoðun og upplýsingum sem stefnandi veitti matsmönnum á matsfundi. Byggir stefnandi bótakröfu sína á niðurstöðu matsgerðar um varanlegan miska sem talinn er 18 stig, vegna vinstra hnés 15 stig og vegna hægra hnés 3 stig, og varanlega örorku stefnanda, sem metin er 20% frá því að heilsufar hennar var orðið stöðugt, en það tímamark var ákveðið 8. mars 2008, 12 mánuðum eftir slysið.

Af hálfu stefnda eru m.a. þær athugasemdir gerðar við matið að ekki hafi verið aflað gagna um ástand á hnjám stefnanda fyrir slysið. Þau læknisfræðilegu gögn sem samkvæmt matsgerðinni lágu fyrir við matið eru læknisvottorð B-kk-ef J-kk-ef 5. nóvember 2010 og 6. maí 2011, sjúkrasaga stefnanda hjá heilsugæslu og sjúkragögn um stefnanda hjá Tryggingastofnun ríkisins, en auk þess var læknisskoðun þáttur í matinu. Meðal þess sem kemur fram í matsgerðinni er að stefnandi hafi farið í speglunaraðgerð á hægra hné hjá S-kk-þgf C-kk-þgf í apríl 2006, þar sem um hafi verið að ræða slit í innanverðu hnénu og rifu í afturhorni innri liðþófa og að hún hafi jafnað sig vel eftir þá aðgerð. Undir rekstri málsins lagði stefnandi fram læknisvottorð frá S-kk-þgf C-kk-þgf 29. október 2012, um liðspeglun á hægra hné stefnanda 27. apríl 2006, skoðun í endurkomu 4. maí s.á. og skoðun 5. september s.á. Þetta læknisvottorð lá ekki fyrir þegar matið fór fram, eins og stefndi hefur bent á. Það sem þar kemur fram er í fullu samræmi við það sem tilgreint er í matsgerðinni um þessa aðgerð og um árangur af henni og bætir engu við sem máli skiptir um ástand á hnjám stefnanda fyrir slysið. Báðir matsmenn hafa staðfest matsgerð sína fyrir dóminum og borið um það að til grundvallar matsgerð hefðu legið fyrir nægilegar upplýsingar um heilsufar stefnanda fyrir slysið að þeirra mati. Að þessu virtu verður að hafna því að það sé galli á matsgerðinni að læknisvottorð S-kk-ef C-kk-ef lá ekki fyrir við matið.

Stefndi gerir athugasemdir við að byggt sé í matsgerð á vottorðum B-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis, sem gögn málsins sýni að hafi verið vinnuveitandi stefnanda. Upplýst er með framburði stefnanda, sem ekki hefur verið mótmælt, að hún hafi starfað fyrir fyrirtæki eiginmanns síns, sem m.a. sinnti verkefnum við bókhald fyrir B-kk-þf J-kk-þf, en misskilningur um að B-kk-nf hafi verið vinnuveitandi stefnanda mun stafa af ónákvæmni í færslu heimilislæknis í sjúkraskrá stefnanda og hefur það engin áhrif á úrlausn máls þessa.

Til galla á matsgerðinni telur stefndi einnig að matsmenn telji ranglega að áverka á vinstra hné megi rekja til slyssins. Byggir stefndi á því að í skýrslum lögreglu, yfirlýsingu vitnisins D-kk-ef A-kk-ef og færslu í sjúkraskrá á heilsugæslu í janúar 2010 sé aðeins talað um hægra hné en ekki sé minnst á áverka á vinstra hné. Fram komi í matsgerð að stefnandi hafi farið til R-kk-ef S-kk-ef bæklunarlæknis sem hafi ákveðið að setja hana á biðlista fyrir gerviliðaaðgerð á vinstra hné, en ekki sé að sjá að matsmenn hafi leitað eftir upplýsingum frá R-kk-þgf S-kk-þgf. Undir rekstri málsins lagði stefnandi fram læknisvottorð R-kk-ef S-kk-ef frá 14. september 2012. Þar kemur fram að brjósk sé horfið innanvert í hægra hné stefnanda og að ákveðin hafi verið aðgerð til að setja gervilið í hægra hné. Telur stefndi því einnig með vísun til læknisvottorðsins að tjón á vinstra hné stefnanda verði ekki rakið til slyssins.

Stefnandi upplýsti fyrir dóminum að hún hefði farið í gerviliðaaðgerð á hægra hné 16. janúar 2012 á Landspítala og bíði nú eftir sams konar aðgerð á vinstra hné. Stefnandi skýrði svo frá að R-kk-nf S-kk-nf hefði sagt henni eftir röntgenskoðun á aðgerðardaginn að bæði hnén væru álíka illa farin. Hafi hún því fengið að velja hvort hnéð yrði tekið fyrst. Hún hafi valið hægra hnéð vegna þess að sársauki í því hné væri meiri en í hinu vinstra.

Báðir matsmennirnir hafa sérstaklega staðfest fyrir dóminum ályktanir sínar í matsgerðinni um að orsakasamband væri milli slyssins og áverka á báðum hnjám stefnanda, en þar segir að matsmenn telji verulegar líkur til þess að í slysinu hafi stefnandi hlotið áverka á bæði hné. Báðir matsmenn báru að þeir hefðu rætt þetta sérstaklega og komist að þeirri niðurstöðu sem greinir í matsgerð þeirra. Matsmaðurinn G-kk-nf L-kk-nf bæklunarlæknir tók sérstaklega fram fyrir dóminum að liðþófi í vinstra hné hefði rifnað við höggið sem stefnandi fékk við slysið, ekkert nema sá áverki geti skýrt það ástand sem fram kom við segulómun þremur árum eftir slysið. Slitbreytingar hefðu verið fyrir í hnénu, en högg beint framan á hné geti líka flýtt fyrir slæmu sliti. Það væri ekki óeðlilegt að sársauki vegna áverkans á vinstra hné hefði ekki komið strax fram, sá sársauki hafi getað legið í skugganum af einkennum frá hægra hné. Þá tók bæklunarlæknirinn fram að hann hefði sjálfur eftir skoðun á stefnanda talið, að upplýsingar sem hún veitti matsmönnum á matsfundi um áform um gerviliðaaðgerð ættu við um vinstra hnéð, eins og fram kemur í matsgerð. Hann tók fram, að hefðu upplýsingar um að ástandið á hægra hné væri orðið jafn slæmt og fram kemur í vottorði R-kk-ef S-kk-ef legið fyrir við matið, hefði það hugsanlega leitt til þess að varanleg örorka hefði verið metin meiri en matsgerðin segir til um.

Stefndi byggir loks á því að sömu læknisfræðilegu rök eigi við um meinta áverka á vinstra hné og um óþægindi stefnda í spjaldhrygg, en matsmenn höfnuðu því að rekja mætti þau til slyssins þar sem gögn bendi ekki til að einkenni hafi komið fram fyrr en langur tími var liðinn frá slysi. Þessum ályktunum stefnda þykir hafa verið hrundið með rökstuddum hætti í matsgerðinni og með framangreindum vitnisburðum matsmanna fyrir dóminum. Stefndi hefur ekki borið fram nein læknisfræðileg gögn eða önnur gögn sem bendi til þess að áverka á vinstra hné stefnanda megi rekja til annarra atvika en slyssins sem stefnandi varð fyrir 8. mars 2007.

Matsgerðin er rökstudd með viðeigandi hætti um þau atriði sem stefndi hefur gert athugasemdir við. Fyrir fullyrðingum stefnda um að matsgerðin sé gölluð hafa ekki verið færð önnur rök eða matinu hnekkt með áliti örorkunefndar, sem stefndi átti kost á að afla en gerði ekki, eða á annan hátt. Með vísan til alls þessa verður matsgerðin lögð til grundvallar um afleiðingar slyssins við úrlausn á kröfum stefnanda í málinu. Af sömu ástæðum verður að hafna málsástæðum stefnda um að stefnanda hafi ekki tekist að færa sönnur á tjón sitt vegna þess dráttar sem varð á að hún leitaði til læknis vegna afleiðinga slyssins.

Bótafjárhæð

Stefnandi krefst bóta úr ábyrgðartryggingu FLE hjá stefnda sem í gildi var þegar slysið varð og er óumdeilt að stefnda beri sem vátryggjanda að greiða stefnanda bætur úr ábyrgðartryggingunni, vegna bótaábyrgðar sem lögð verði á FLE vegna afleiðinga slyssins, á grundvelli 1. mgr. 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004.

Undir rekstri málsins kom fram að útreikningur stefnanda á bótafjárhæð væri ekki í fullu samræmi við þau ákvæði skaðabótalaga sem stefnandi vísaði til um grundvöll útreikningsins og væri krafan því óskýr að þessu leyti. Að fengnum skýringum stefnanda verður kröfugerð hans ekki skilin á annan veg en þann að miða beri við þær takmarkanir, sem fyrirmæli skaðabótalaga sem vísað er til, setja útreikningi á bótafjárhæðinni. Þessi galli á málatilbúnaði stefnanda veldur ekki þeim óskýrleika í kröfugerð að varði frávísun án kröfu. Málsástæður stefnda sem hafðar voru uppi við aðalmeðferð fyrir dómtöku máls um útreikning bótafjárhæðar þykja nægilega fljótt fram komnar, enda hafði stefndi krafist lækkunar bótafjárhæðar í greinargerð sinni.

Krafa stefnanda um varanlegan miska er í stefnu miðuð við grunnfjárhæðina 4.000.000 króna. Þar er ekki tekið tillit til aldurs stefnanda þegar slysið varð í samræmi við 4. gr. skaðabótalaga, en stefnandi var þá 55 ára og 272 daga gömul. Samkvæmt 9. gr. laganna eru töflugildin í 4. gr. miðuð við upphaf aldursárs en gert er ráð fyrir því að við útreikning bóta breytist fjárhæðin hlutfallslega jafnt milli töflugilda. Fjárhæð miskabóta þegar tjónþoli er 55 ára á slysdegi eru samkvæmt töflu í 4. gr. laganna 3.760.000 krónur, en 3.720.000 krónur ef tjónþoli er 56 ára á slysdegi. Í tilviki stefnanda er grunnfjárhæðin sem lögin áskilja til viðmiðunar því 3.730.191 króna. Samkvæmt 15. gr. skaðabótalaga breytist fjárhæðin mánaðarlega í hlutfalli við breytingar sem hafa orðið á lánskjaravísitölu frá gildistöku laganna þar til bótafjárhæð er ákveðin, þó þannig að fjárhæð hækkar eða lækkar þannig að hún standi á heilu eða hálfu þúsundi króna. Bótafjárhæðin telst ákveðin í kröfubréfi stefnanda 14. júlí 2011 og reiknast grunnfjárhæð fyrir varanlegan miska samkvæmt 4. gr. laganna að teknu tilliti til aldurs stefnanda þá þannig: 3.730.191 króna x 7456/3282 = 8.474.194 krónur. Bætur vegna 18 stiga varanlegs miska eru því 1.525.355 krónur, námundað 1.525.500 krónur. Fallist er á kröfu stefnda um lækkun bótafjárhæðar á þessum lið um 110.000 krónur, sem nemur mismun á 1.525.500 krónum og þeim 1.635.500 krónum sem krafist var í stefnu.

Krafa stefnanda vegna varanlegrar örorku byggist á grunnfjárhæð lágmarkslauna samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, sem er framreiknuð samkvæmt lánskjaravísitölu til júlí 2011. Í samræmi við sérákvæði í 15. gr. laganna skal ákveða bætur á grundvelli fjárhæða sem gilda þegar bótafjárhæð er ákveðin, sbr. 2. mgr. 15. gr. laganna. Fjárhæðina skal hverju sinni hækka eða lækka þannig að hún standi á heilu eða hálfu þúsundi króna. Lágmark árslauna fyrir þann sem er yngri en 66 ára ber að miða við 1.200.000 krónur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Framreiknuð samkvæmt lánskjaravísitölu til júlí 2011, eru árslaunin 2.726.143 krónur (1.200.000 krónur x 7456/3282), námunduð 2.726.000 krónur. Bætur vegna varanlegrar örorku skal meta til fjárhæðar þannig að margfölduð séu saman örorkustig, árslaun og stuðull samkvæmt 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga í samræmi við aldur tjónþola á þeim tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Það tímamark er í máli þessu 8. mars 2008, en þá var stefnandi 56 ára og 272 daga gömul. Stuðull fyrir 56 ára er 6,378 og stuðull fyrir 57 ára er 6,037. Töflugildin eru miðuð við upphaf aldursárs en við útreikning bóta skal reiknað með að margfeldisstuðull breytist hlutfallslega jafnt milli töflugilda, sbr. 9. gr. laganna. Sá stuðull sem miða ber við samkvæmt framangreindu er 6,124. Varanleg örorka stefnanda er metin 20%. Bætur vegna varanlegrar örorku nema því 2.726.000 krónum x 6,124 x 20% = 3.338.805 krónur. Í stefnu er krafist 3.339.000 króna vegna varanlegrar örorku stefnanda, en þar er niðurstaða útreiknings á grundvelli 1. mgr. 6. gr. skaðabótalaga námunduð til næsta þúsunds, þótt ekki sé heimild til þess í ákvæðinu. Fallist er á kröfu stefnda um lækkun bótafjárhæðar á þessum lið um 195 krónur, sem nemur mismun vegna námundunar upp í næsta þúsund eftir útreikning bóta.

Stefndi krafðist þess að frá bótum verði dregnar allar greiðslur sem stefnandi kunni að hafa fengið eða eigi rétt á að fá frá þriðja aðila vegna slyssins og skoraði á stefnanda að leggja fram upplýsingar um slíkar greiðslur. Stefnandi hefur lagt fram gögn um greiðslur sem stefnandi fær og hefur fengið frá Tryggingastofnun ríkisins og hefur einnig lagt fram upplýsingar frá Lífeyrissjóði verslunarmanna og frá Greiðslustofu lífeyrissjóða, þar sem staðfest er að stefnandi hafi ekki fengið greiðslur úr sjóðum á vegum þessara aðila eftir 8. mars 2007. Engar upplýsingar liggja fyrir um að stefnandi hafi fengið eingreiddar örorkubætur almannatrygginga, bætur úr sjúklingatryggingu, örorkulífeyri frá lífeyrissjóði eða aðrar greiðslur sem draga bæri frá skaðabótum samkvæmt 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Kröfu stefnda um frádrátt frá bótum á þessum grundvelli er því hafnað.

Samkvæmt framansögðu ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda 1.525.500 krónur vegna varanlegs miska og 3.338.805 krónur vegna varanlegrar örorku, samtals 4.864.305 krónur vegna líkamstjóns hennar sem rekja má til slyssins sem hún varð fyrir í Flugstöð Leifs Eiríkssonar 8. mars 2007.

Vaxtakrafa stefnanda styðst við 16. gr. skaðabótalaga. Krafist er 4,5% vaxta frá slysdegi á bætur fyrir varanlegan miska en sömu vaxta á bætur fyrir varanlega örorku frá 8. mars 2008, sem er sá tími sem upphaf varanlegrar örorku samkvæmt 5. gr. laganna miðast við. Dráttarvaxta er krafist af allri fjárhæðinni frá 14. ágúst 2011, samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Stefndi mótmælir vaxta- og dráttarvaxtakröfum, mótmælt er vöxtum eldri en fjögurra ára sem fyrndum og dráttarvöxtum frá fyrri tíma en dómsuppkvaðningardegi. Fyrningarfrestur kröfu um gjaldkræfa vexti er 4 ár, sbr. 2. tl. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem í gildi voru þegar krafan stofnaðist slysdaginn 8. mars 2007. Lög nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda gilda um þær kröfur sem stofnast eftir gildistöku þeirra þann 1. janúar 2008, sbr. 28. gr. laganna. Fyrningu er því í máli þessu slitið með viðurkenningu eða lögsókn, sbr. 1. gr. laga nr. 14/1905. Fyrir liggur að kröfurnar eru ekki viðurkenndar. Mál þetta var höfðað 14. mars 2012 og eru vextir sem til féllu meira en fjórum árum fyrir þann dag, eða fyrir 14. mars 2008, því fyrndir.

Skaðabótakröfur bera dráttarvexti samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi sannanlega lagði fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Nauðsynlegar upplýsingar lágu fyrir þegar kröfubréf stefnanda var sent stefnda 14. júlí 2011 og verða því dráttarvextir dæmdir að liðnum mánuði frá þeim degi, þ.e. frá 14. ágúst 2011 til greiðsludags eins og stefnandi krefst, en ekki þykir tilefni til að ákveða annan upphafstíma dráttarvaxta eins og krafist er af hálfu stefnda að gert verði.

Í samræmi við framangreinda niðurstöðu ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, sem þykir hæfilega ákveðinn 1.950.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóminn kvað upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari. Dómarinn tók við meðferð málsins 2. apríl 2013.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, Á-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf, 4.864.305 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 14. mars 2008 til 14. ágúst 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.950.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

K-kvk-nf K-kvk-nf

--------------------- --------------------- ----------------------

Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Reykjavíkur, 13. maí 2013.

Gjald: 5.250 krónur.

Greitt.