E-722/2018

Mál þetta sem dómtekið var 30. október 2018, var höfðað 22. febrúar s.á. af hálfu Lax-á ehf., Akurhvarfi 16, Kópavogi á hendur Þyrluþjónustunni ehf., Mörkinni 3 í Reykjavík, til innheimtu skuldar.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að þess er krafist að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 315.284 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 315.284 krónum frá 31. júlí 2016 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að mati dómsins.

Stefndi krefst lækkunar á dómkröfum stefnanda þannig að stefnda verði einungis gert að greiða stefnanda 94.484 krónur. Stefndi krefst jafnframt málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Málið er höfðað til innheimtu á skuld samkvæmt reikningi að fjárhæð 342.000 krónur, dags. 31. júlí 2016, vegna kaupa stefnda á veiðileyfi á laxasvæði í Blöndu dagana 10.-12. júlí 2016. Stefndi mótmælir því ekki að hafa nýtt þessi veiðileyfi en byggir á því að krafa stefnanda sé ekki rétt þar sem ekki hafi verið tekið tillit til gagnkröfu til skuldajafnaðar vegna ógreidds þyrluflugs fyrir stefnanda á árinu 2013, sem stefndi hafi átt á hendur stefnanda við útgáfu þessa reiknings. Að teknu tilliti til þess eigi krafa stefnanda að lækka verulega, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, og nema 94.484 krónum. Við meðferð málsins lækkaði stefnandi kröfu sína úr 342.000 krónum í 315.284 krónur, að teknu tilliti til fyrri viðskipta aðila og kröfu stefnda um skuldajöfnun. Sáttaumleitanir báru ekki frekari árangur.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda sé byggð á reikningi vegna reikningsviðskipta stefnda hjá stefnanda, sem annist kaup og sölu stangveiðileyfa. Hann sé vegna kaupa stefnda á veiðileyfi á laxasvæði í Blöndu dagana 10. júlí 2016 til 12. júlí s.á. Reikningurinn sé útgefinn 31. júlí 2016, með gjalddaga sama dag og sé að fjárhæð 342.000 krónur. Stefnandi hafi að fullu efnt viðskiptin af sinni hálfu. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál til innheimtu hennar. Eftir að málið var höfðað hafi stefnandi lækkað kröfu sína um 26.716 krónur og krefjist þess endanlega að stefnda verði gert að greiða honum 315.284 krónur, ásamt dráttarvöxtum eins og krafist sé í stefnu. Lækkun kröfunnar sé til samræmis við tölvupóst V-kvk-ef B-x-x, stjórnarformanns stefnanda, til lögmanns stefnanda frá 11. júní 2018. Byggt sé á því að leggja eigi til grundvallar hreyfingarlista úr bókhaldi stefnanda frá 7. nóvember 2013 varðandi eldri lögskil málsaðila enda hafi honum ekki verið mótmælt af hálfu stefnda fyrr en í greinargerð í máli þessu. Verði ekki fallist á að leggja útreikning stjórnarformanns stefnanda í tölvupósti frá 11. júní sl. til grundvallar málsúrslitum sé byggt á því til vara að hugsanleg krafa stefnda til skuldajöfnunar við stefnukröfuna með ætluðum eftirstöðvum kröfu hans samkvæmt reikningi hans nr. 146 sé niður fallin fyrir fyrningu, samkvæmt 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007. Þeim skuldajöfnuði hafi ekki verið lýst yfir fyrr en í greinargerð stefnda í máli þessu og sé honum mótmælt með því að krafan hafi þá verið fyrnd. Stefnandi vísi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, sem fái lagastoð í 45. og 51. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og til meginreglu 49. gr. sömu laga um gjalddaga kröfunnar.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður fyrstu viðskipti milli stefnanda og stefnda hafa átt sér stað á árinu 2013 vegna þyrluflugs stefnda fyrir stefnanda 18. og 19. október 2013. Fyrir þessu flugi hafi stefndi gefið út reikning nr. 146, dags. 21. október 2013, að fjárhæð 985.595 krónur. Fyrirsvarsmaður stefnda, H-kk-nf Þ-kk-nf A-kk-nf, hafi sent V-kvk-þgf B-kvk-þgf, fyrir hönd stefnanda, tölvupóst 7. nóvember 2013, þar sem hann hafi óskað eftir viðskiptayfirliti og óskað þess að sett verði inn skuld stefnda við stefnanda frá fyrri tíð. H-kk-nf hafi með þessu verið að vísa til skuldar félagsins B 230 ehf. (áður Þyrluþjónustan hf.), sem hann hafi verið meðvitaður um að hefði staðið í skuld við stefnanda við gjaldþrot félagsins 10. janúar 2013.

Í svari V-kvk-ef 7. nóvember 2013 hafi komið fram að búið væri að skuldajafna einhverju en hún þyrfti að skoða betur hvað það væri. Með póstinum hafi fylgt hreyfingaryfirlit úr bókhaldskerfi stefnanda þar sem fram komi að stefnandi sé búinn að skuldajafna þremur ótilgreindum kröfum upp í kröfu stefnda á stefnanda, að fjárhæð 34.879 krónur, 35.600 krónur og 220.800 krónur. Í tölvupósti til V-kvk-ef 13. nóvember 2013 hafi H-kk-nf minnt á að farið yrði aftur yfir viðskiptayfirlitið en hafi þó talið að það gæti verið rétt frá hlið stefnda. Þá hafi H-kk-nf lagt það til að krafa stefnda yrði gerð upp með þeim hætti að stefnandi greiddi 400.000 krónur inn á kröfuna og stefndi myndi svo taka út veiðileyfi hjá stefnanda. Þetta hafi stefnandi samþykkt og greitt 400.000 krónur inn á kröfuna þann 22. nóvember 2013. Sumarið eftir, eða dagana 19.-21. júní 2014, hafi stefndi tekið út veiðileyfi hjá stefnanda að fjárhæð 267.600 krónur og hafi reikningi stefnanda, dags. 1. ágúst 2014, fyrir þessari úttekt verið skuldajafnað upp í kröfu stefnda á stefnanda. H-kk-nf hafi gert ráð fyrir því að hann fengi betri skýringar og gögn að baki þeim kröfum sem stefnandi hafði skuldajafnað svo hægt væri að taka endanlega afstöðu til viðskiptayfirlitsins og skuldajafnaðar. Þar sem stefnandi hafi ekki sent neinar skýringar að baki þeim kröfum sem hann hafi skuldajafnað hafi stefndi, eðli málsins samkvæmt, ekki getað tekið afstöðu til þess hvort slíkar kröfur væru réttar eða hvort rétt væri að skuldajafna þeim.

Stefndi hafi flogið þyrluflug fyrir stefnanda í október 2015 og hafi stefnandi að fullu gert upp tvo reikninga vegna þess 5. nóvember 2015. Dagana 10.–12. júlí 2016 hafi stefndi tekið út veiðileyfi hjá stefnanda fyrir 342.000 krónur, sem stefnandi hafi gert stefnda reikning fyrir 31. júlí 2016 og byggi kröfu þessa máls á. Þann 29. maí 2017 hafi stefnandi sent H-kk-þgf A-kk-þgf, f.h. stefnda, tölvupóst til innheimtu kröfunnar. H-kk-nf hafi beðið um frekari skýringar á kröfunni, m.a. hreyfingalista, en hann hafi talið stefnda hafa átt kröfu á hendur stefnanda upp í kröfuna og því fundist fjárhæð hennar nokkuð há. Í hreyfingayfirliti sem stefnandi hafi sent stefnda hafi komið fram að þremur kröfum stefnanda á hendur stefnda hefði verið skuldajafnað, að fjárhæðum 34.897 krónur, 35.600 krónur og 220.800 krónur, auk kröfu vegna veiðileyfa sem stefndi hafði nýtt sumarið áður að fjárhæð 267.600 krónur. Stefndi hafi ekki talið þetta hreyfingayfirlit stemma við hreyfingayfirlit úr bókhaldi sínu sem hann hafi beðið stefnanda um að skoða, en engin viðbrögð hafi borist fyrr en mál þetta hafi verið höfðað. Í hreyfingayfirliti stefnda komi fram að stefnandi sé í 585.595 króna skuld við stefnda, að teknu tilliti til innborgunar stefnanda að fjárhæð 400.000 krónur 22. nóvember 2013. Þá hafi átt eftir að taka tillit til úttektar stefnda á veiðileyfum í júní 2014 að fjárhæð 267.600 krónur og krafna stefnanda á hið gjaldþrota félag, sem stefndi hafði samþykkt að tekið yrði tilliti til, þ.e. 34.879 króna og 35.600 króna. Stefndi hafi aldrei samþykkt að um réttar fjárhæðir væri að ræða en telji þær þó geta staðist. Að teknu tilliti til þessa hafi skuld stefnanda við stefnda, fyrir útgáfu reikningsins sem krafa þessa máls byggist á, því verið 247.516 krónur.

Lögmaður stefnda hafi í apríl 2018 óskað eftir frekari skýringum á kröfu stefnanda og nánari skýringum á því hvernig skuldajöfnun hafi verið háttað og á hvaða kröfum hún byggðist. Frekari skýringar á tilurð skuldajafnaðar hafi borist með tölvupósti 17. maí 2018. Þar byggi stefnandi á því að krafa að fjárhæð 34.897 krónur sé skuld frá hinu gjaldþrota félagi og slíkt hafi verið fært inn til skuldajöfnunar að beiðni H-kk-ef. Þó að engar skýringar sé að finna á kröfu að fjárhæð 35.600 krónur fallist stefndi á að báðar þessar kröfur verði skuldajafnaðar, enda hafi hann samþykkt að skuld stefnda frá fyrri tíð yrði sett inn. Krafa að fjárhæð 220.800 krónur sé ekki hæf til skuldajöfnunar þar sem ekki sé um að ræða kröfu á hendur stefnda heldur á hendur H-kk-þgf Þ-kk-þgf A-kk-þgf. Það sé alrangt að H-kk-nf hafi samþykkt að þessum reikningi yrði skuldajafnað upp í kröfu stefnda á hendur stefnanda svo sem stefnandi haldi fram. Stefnandi vísi til þess að þetta hafi verið gert með vitneskju H-kk-ef, sbr. tölvupóst frá 7. nóvember 2013. Í þeim tölvupósti taki H-kk-nf fram: Þú manst að setja inn skuld við ykkur frá fyrri tíð. Með þessum orðum sé H-kk-nf eingöngu að vísa til skuldar hins gjaldþrota félags en ekki einhverra reikninga á hendur þriðja aðila. Þetta megi telja augljóst með vísan til orðalags H-kk-ef í tölvupóstinum og til þess að H-kk-nf eigi þessi samskipti við stefnanda fyrir hönd stefnda en ekki fyrir sig persónulega. Þessi tölvupóstur sé sendur frá netfangi stefnda, með undirskrift stefnda og vegna málefna stefnda. Þá komi á engan hátt fram í samskiptum stefnda og stefnanda að fyrir hendi sé krafa stefnanda á hendur H-kk-þgf persónulega sem standi til að skuldajafna eða að H-kk-nf hafi á nokkurn hátt samþykkt, eða hvað þá verið meðvitaður um, að slíkri kröfu yrði skuldajafnað upp í kröfu stefnda á hendur stefnanda. Stefnandi hafi aldrei sent neinar útskýringar eða gögn til stuðnings þeim kröfum, sem hann hafi ákveðið einhliða að skuldajafna upp í kröfu stefnda á hendur stefnanda, og hafi stefndi því ekki getað tekið afstöðu til eða samþykkt skuldajöfnuð þeirra. Umrædd krafa á hendur H-kk-þgf sé fallin niður vegna fyrningar og því ekki hæf til skuldajafnaðar.

Það sé rétt að stefndi hafi samþykkt að taka út í veiðileyfum hluta reiknings nr. 146, að fjárhæð 985.595 krónur. Stefndi hafi tekið út veiðileyfi hjá stefnanda árið 2014 að fjárhæð 267.600 krónur og svo aftur í júlí 2016, að fjárhæð 342.000 krónur, sem stefndi geri kröfu um greiðslu á í þessu máli. Ljóst sé að krafa stefnanda sé ekki rétt þar sem stefndi hafi átt kröfu eða inneign í veiðileyfum hjá stefnanda sem nemi 247.516 krónum til skuldajöfnunar upp í kröfu hans við útgáfu reikningsins sem krafa málsins byggist á. Að teknu tilliti til þess og kröfu stefnda um skuldajöfnun þeirrar fjárhæðar nemi krafa stefnanda á stefnda 94.484 krónum en ekki 342.000 krónum.

Stefndi vísi sérstaklega til meginreglna samninga- og kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og til 1. mgr. 28. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, um rétt til að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu, sem höfðað er til innheimtu á óumdeildum reikningi frá árinu 2016, telur stefndi sig eiga inneign til skuldajafnaðar vegna ógreiddra eftirstöðva reiknings síns til stefnanda nr. 146 frá 21. október 2013. Að framkomnum vörnum stefnda komu við meðferð málsins fram nánari upplýsingar um viðskipti aðila sem rakin eru aftur til ársins 2013. Leiddi sú skoðun til þess að stefnandi lækkaði kröfu sína um 26.716 krónur, sem hann féllst á að væri fjárhæð eftirstöðva höfuðstóls fyrrnefnds reiknings stefnda frá árinu 2013, án tillits til fyrningarreglna, þannig að endanleg krafa stefnanda er um 315.284 krónur. Stefndi telur að skuldina beri að lækka um 220.800 krónur til viðbótar. Sú fjárhæð svarar til höfuðstóls reiknings sem stefnandi gaf út 17. júlí 2013 með lýsingunni Hvannadalsá til fyrirsvarsmanns stefnda, H-kk-ef Þ-kk-ef A-kk-ef. Snýst ágreiningur aðila um það hvort stefnanda hafi verið heimilt að ráðstafa þeirri skuld við sig til lækkunar á kröfu stefnda samkvæmt reikningi frá 21. október 2013.

Meðal gagna málsins eru tölvupóstssamskipti milli H-kk-ef Þ-kk-ef A-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda og V-kvk-ef B-kvk-ef stjórnarformanns stefnanda frá 7. nóvember 2013. Þar óskar H-kk-nf eftir því að V-kvk-nf sendi honum viðskiptayfirlit og muni eftir því að setja inn skuld frá fyrri tíð. V-kvk-nf sendi H-kk-þgf viðskiptayfirlit um hæl og tók fram í tölvupóstinum að einhverju væri búið að skuldajafna. Með tölvupóstinum fylgdi viðskiptayfirlit þar sem reikningur stefnda til stefnanda nr. 146 að fjárhæð 985.595 krónur myndar höfuðstól og til frádráttar eru þrjár færslur, allar með skýringunni skuldajafnað, ein að fjárhæð 34.879 krónur, önnur að fjárhæð 35.600 krónur og loks færsla að fjárhæð 220.800 krónur.

Óumdeilt er að síðastnefnda færslan varðar hinn umdeilda reikning, sem stefndi kveður nú vera sér óviðkomandi og varða þriðja aðila, þ.e. H-kk-þf Þ-kk-þf A-kk-þf fyrirsvarsmann stefnda, persónulega. Stefndi heldur því fram að augljóst megi telja af orðalagi H-kk-ef Þ-kk-ef í samskiptum við fyrirsvarsmann stefnanda að áminning um að setja inn skuld frá fyrri tíð eigi eingöngu við um skuldir gjaldþrota félags hans. Í tölvupósti 13. nóvember 2013 þakkaði H-kk-nf Þ-kk-nf V-kvk-þgf fyrir viðskiptayfirlitið, bað hana að muna að fara aftur yfir það og tók fram að frá minni hlið held ég að það sé rétt. Í tölvupóstinum sagði H-kk-nf Þ-kk-nf einnig að hann væri að spá í hvort hún hefði einhverja aura handa mér núna og kvaðst vera með þá hugmynd að ef hún gæti greitt 400.000 krónur þá tækjum við veiðileyfi næsta sumar fyrir rest. Ekkert liggur fyrir í málinu um það hvort þjónusta samkvæmt hinum umdeilda reikningi, sem stílaður er á H-kk-þf Þ-kk-þf A-kk-þf, hafi verið nýtt af honum sjálfum eða af félögum í hans eigu, en í þessu máli telur stefndi ástæðu til að halda því fram meðal málsástæðna sinna að krafan á hendur H-kk-þgf sé fallin niður vegna fyrningar. Ekki verður fallist á það með stefnda að augljóst sé af orðalagi í samskiptum stefnanda og H-kk-ef Þ-kk-ef að þar tali H-kk-nf Þ-kk-nf sem fyrirsvarsmaður stefnda og einnig hins gjaldþrota félags, en samskiptin geti ekki átt við um reikning stefnanda til hans.

Samkvæmt gögnum málsins bárust stefnanda engar athugasemdir frá H-kk-þgf Þ-kk-þgf, hvorki í eigin nafni né í nafni stefnda, við þá skuldajöfnun hins umdeilda reiknings við reikning stefnda samkvæmt viðskiptayfirliti sem H-kk-nf Þ-kk-nf upplýsti 13. nóvember 2013 að hann teldi að væri rétt, fyrr en stefnandi hafði krafist greiðslu á skuldinni sem mál þetta er höfðað til innheimtu á, og áttu aðilar þó í viðskiptum á þessu árabili. Stefnanda var því rétt að telja stefnda samþykkan þeirri ráðstöfun gagnkvæmra krafna í viðskiptum þeirra sem yfirlitið bar með sér og að stefndi hefði þegar viðurkennt þá 220.800 króna innborgun á reikning hans sem í skuldajafnaðarfærslunni fólst.

Að framangreindu virtu og tómlæti stefnda hefur honum ekki tekist að sýna fram á að hann eigi gilda gagnkröfu til skuldajafnaðar til frekari lækkunar kröfu samkvæmt reikningi stefnanda, sem málið er höfðað til innheimtu á og stefndi hefur viðurkennt að honum beri að greiða. Verður því fallist á endanlega dómkröfu stefnanda og verður stefnda gert að greiða stefnanda skuld samkvæmt þeim reikningi að eftirstöðvum 315.284 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 31. júlí 2016 til greiðsludags, svo sem krafist er.

Samkvæmt þeirri niðurstöðu og með vísun til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, verður stefnda gert að greiða stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

Dóminn kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Þyrluþjónustan ehf., greiði stefnanda, Lax-á ehf., 315.284 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 31. júlí 2016 til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf