S-968/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 8. maí sl., var höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 6. febrúar 2020, á hendur: „X, kennitala [...], [...], fyrir eftirgreind brot framin aðfaranótt fimmtudagsins 18. maí 2017:

1. Sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa utandyra við [...] í Hafnarfirði, veist að A, [...], með ofbeldi og reynt að stinga hann í síðuna með hnífi, og slá hann tvisvar eða þrisvar í höfuðið með hnífsskeptinu með þeim afleiðingum að hann hlaut sár á höfuðið.

2. Fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, með því að hafa haft í vörslum sínum 1,05 gaf maríhúana og 0,25 gaf tóbaksblönduðu kannabisefni sem lögreglan fann við leit á ákærðu þegar hún var handtekin eftir afskipti af henni samanber 1. tölulið.

Telst háttsemi samkvæmt 1. tölulið varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og háttsemi samkvæmt 2. tölulið ákæru við 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 ásamt síðari breytingum og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er krafist upptöku á 1,05 gaf maríhúana og 0,25 gaf tóbaksblönduðu kannabisefni sem lagt var hald á sbr. 2. tölulið ákæru, samkvæmt heimild í 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, sbr. lög nr. 10/1997 og 68/2001, sbr. 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins hvað varðar 1. lið ákæru, til vara að henni verði ekki gerð sérstök refsing en til þrautavara að henni verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Hvað varðar 2. lið ákæru þá gerir ákærða þá kröfu að henni verði gerð vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins, sem greiðist úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var hún kölluð út að [...] í Hafnarfirði vegna einstaklings sem þar gekk berserksgang. Kom fram í tilkynningu að viðkomandi hefði brotið rúðu og væri nú mjög æstur fyrir utan húsið. Reyndust brotaþoli og fjölskylda hans búa í húsnæðinu, þar á meðal B, stjúpsonur hans og fyrrum kærasti ákærðu. Þegar lögregla kom á vettvang var ákærða fyrir utan húsið að reykja marijúana. Hún kvaðst hafa tryllst og virtist lögreglumönnum hún vera í annarlegu ástandi, hún var grátandi og með grunna rispu í andliti, frá hægra munnviki að eyra. Faðir ákærðu kom á vettvang og sagði hann ákærðu og B hafa verið heima hjá honum fyrr um kvöldið og þá verið að rífast. Sagði hann ákærðu hafa alla tíð átt í erfiðleikum, og hún væri greind með ofvirkni og athyglisbrest og hefði hann áhyggjur af því að hún mundi skaða sig. Á leið á lögreglustöð staðfesti ákærða að hún hefði verið með hníf áður en hún braut rúðuna í húsinu, lítinn grænmetishníf með grænu skefti. Hún kvaðst hafa lamið A í höfuðið með skeftinu á hnífnum og hefði hann við það hlotið sár á ennið. Einnig hefði hún reynt að stinga hann með hnífnum en ekki getað það þar sem blaðið á hnífnum hefði verið brotið. Í ljósi þessa var ákærðu kynnt réttarstaða sakbornings. Sagði ákærða að þau B hefðu slitið sambandi sínu daginn áður og hefði hún tryllst og gengið berserksgang og bæði brotið rúðu og eyðilagt sjónvarpstæki.

Ákærða gaf skýrslu vegna málsins að morgni 18. maí 2017. Sagði hún að þau B-hk-nf verið að hætta saman eftir um eins og hálfs árs samband. Sagði hún B hafa reiðst og kýlt í vegg og hefði hún þá orðið reið og skemmt sjónvarpið. Þá hefði B reynt að henda henni út og þannig hefði þetta byrjað. Hún hefði sjálf rispað andlit sitt með hníf og einnig hefði hún brotið rúðu með því að kasta múrsteini í hana þegar hún var fyrir utan húsið að bíða eftir leigubifreið. Áður en hún fór út úr húsinu hefði hún tekið skærgrænan grænmetishníf úr skúffu í eldhúsi. Hnífurinn hefði kannski verið um 12 cm á lengd, með skefti og alveg bitlaus. Kvaðst hún ekki vita hvenær hnífsblaðið brotnaði. Hún hefði lamið A í höfuðið með skeftinu og einnig reynt að stinga hann með hnífnum en þá hefði oddinn vantað á hnífsblaðið. Kvaðst hún þá hafa haldið hnífnum í hægri hendi og reynt að stinga hann í síðuna vinstra megin. Hún hefði verið að reyna að verja sig þar sem hann hefði komið ógnandi að henni og tekið hana hálstaki eftir að hún kastaði steini í áttina að honum. Hún hefði reynt einu sinni að stinga hann en hnífurinn hefði ekki farið í gegn út af einhverju, peysunni sem hann var í eða af því að oddinn vantaði á hnífsblaðið, og þá hefði hún barið hann tvisvar eða þrisvar sinnum í höfuðið með endanum á hnífskeftinu. Áverkinn á enni hans væri eftir skeftið. B hefði síðan gengið á milli þeirra. Kvaðst hún sjálf hafa hringt í lögreglu þegar hún var enn í risinu, m. a. vegna þess að hún hefði viljað fara út sjálf en ekki láta þá henda sér út og vegna þess að hún vissi hversu hættuleg hún gæti verið þegar hún fengi svona reiðiköst. Sagði ákærða að átökin úti hefðu verið efst á pallinum og hnífsblaðið brotnað þar frá skeftinu en oddurinn hefði brotnað þegar hún var niðri og eitthvað að „juða“ hnífnum.

Brotaþoli A lýsti atvikum svo að hann hefði heyrt læti frá herbergi B í risi íbúðarinnar og rætt við B um það og hefði ákærða þá verið hjá honum. Skömmu síðar hefði B kallað á hann og óskað eftir aðstoð hans, en þá hefði ákærða verið orðin brjáluð og m. a. hent sjónvarpstæki niður. Þetta hefði síðan borist niður og hefðu ákærða og B-hk-nf á undan honum niður stigann og hefði hann heyrt skarkala frá eldhúsi og talið líklegt að ákærða hefði þar gripið hníf áður en hún fór út úr íbúðinni. Hann kvaðst hafa séð ákærðu út um glugga og hefði hún þá verið með hníf í hendinni og fyrst dregið hann yfir háls sér en síðan á milli varanna og hefði hann talið að hún væri að hóta með hnífnum. Einnig hefði hún brotið rúðu með því að kasta í hana múrsteini. Hann hefði þá farið út og gengið á móti ákærðu og ætlað að halda henni þangað til lögreglan kæmi. Hún hefði þá veist að honum en B síðan gengið á milli þeirra. Í þessum átökum hefði hann fengið áverka á höfuðið en hann væri ekki viss með hvaða hætti hann hlaut þá. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa séð hnífinn þegar hann nálgaðist ákærðu.

Samkvæmt rannsóknargögnum fundust brot úr hnífsblaðinu í tröppunum utandyra en skefti hnífsins fyrir framan útidyr íbúðar á jarðhæð, og liggja fyrir ljósmyndir þar sem þetta má sjá og einnig hnífinn. Þá liggja fyrir ljósmyndir af brotaþola og má þar sjá þá áverka sem hann reyndist vera með á höfði, við enni, og af ákærðu þar sem sjá má rispu á hægri kinn hennar frá munnviki að eyra og áverka á hálsi hennar.

Við rannsókn málsins var tekin skýrsla af B. Hann sagði að þau ákærða hefðu verið búin að vera par í um eitt ár en búið sittí hvoru lagi. Hann sagði ákærðu hafa komið til sín og hefði hún verið reið en síðan tryllst eftir að hann svaraði játandi spurningu hennar um það hvort hann vildi að hún færi. Hefði hún hent til sjónvarpstæki og fleira dóti í herbergi hans. Kvaðst hann þá hafa tekið utan um hana og haldið um mitti hennar til að stöðva hana og kallað á A og beðið hann að aðstoða sig. Hún hefði á endanum farið út úr húsinu en síðan brotið rúðu í eldhúsglugga með múrsteini. Kvaðst hann hafa séð að hún hélt á einhverju þegar hún var fyrir utan húsið en ekki hafa séð hvað það var. Hnífinn hefði hann séð fyrir utan síðar og talið að hann væri úr íbúðinni.

Fyrir liggur vottorð C læknis, dagsett 5. nóvember 2019, vegna komu brotaþola 19. maí 2017. Þar kemur fram að brotaþoli hafi lýst því að hann hefði fengið högg á höfuðið tveimur dögum fyrr, 17. maí, þegar kona réðst á hann. Hann hefði ekki fundið fyrir högginu en orðið var við að blóð lak niður enni hans eftir það, og sagði hann konuna hafa verið með hníf í hendi. Við skoðun hefði brotaþoli reynst vera með 0,7 x 1,0 cm sár framarlega í hársverði og hefði það verið með hrúðri. Segir í vottorðinu að af útliti áverkans sé ekki hægt að segja til um það hvernig hann hafi komið til en aldurinn gæti samræmst því að brotaþoli hefði hlotið hann aðfaranótt 17. eða 18. maí.

Fyrir liggja sjö vottorð eða greinargerðir D læknis vegna ákærðu. Af þeim má ráða að hann hafi haft ákærðu til meðferðar þegar hún var á barnsaldri, [...]. Segir í vottorðinu að ákærða hafi glímt við afleiðingar ofbeldis um nokkurt skeið. Hún hafi fundið fyrir einbeitingar skorti og erfiðleikum með að treysta fólki. Séu það algeng einkenni áfallastreitu hjá þeim sem hafa sætt ofbeldi auk einkenna kvíða og þunglyndis. Hafi afleiðingar ofbeldisins enn verið að trufla daglegt líf ákærðu, en hún hafi átt erfitt með að stunda nám og vinnu og fylgja stuðningsviðtölum eftir.

II

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærða neitaði alfarið sök. Hún kvaðst þegar atvik gerðust hafa verið á heimili fyrrverandi kærasta síns, B, að [...]í Hafnarfirði. Þau hefðu verið að horfa á sjónvarp en hefðu síðan byrjað að rífast. Deilur þeirra hefðu snúist um það hvort þau ætluðu að vera áfram saman, en þá hefðu þau verið búin að vera saman í um eitt og hálft ár. B hefði orðið mjög reiður og hefði hún þá viljað fara heim og spurt hann hvort hún gæti fengið að hringja hjá honum en hann ekki leyft henni það. Sjálf hefði hún verið með síma sem ekki virkaði. Hún hefði þá reynt að ná símanum af B og hefði það leitt til þess að þau lentu í átökum og hefði sjónvarpstækið brotnað. Þegar þau B voru að takast á hefði brotaþoli, A, stjúpfaðir B, komið upp og ætlað að draga hana niður. Hefði hann togað í peysu hennar en henni hefði tekist að klæða sig úr henni og hlaupa út. Þegar hún var komin út hefði hún haldið áfram að reyna að hringja úr síma sínum en það ekki gengið. Ákærða lýsti aðstæðum svo að tröppur lægju upp að útidyrum íbúðarinnar og fyrir framan þær væri pallur. Við hliðina á dyrunum væri eldhúsglugginn. Eftir þetta hefði hún einungis séð B í gegnum rúðu á glugga hússins og þar hefði hún einnig séð brotaþola. Ákærða kvaðst hafa bankað í gluggann og beðið þá að hringja í lögreglu, móður hennar eða einhvern sem gæti sótt hana. Skyndilega hefði brotaþoli komið út og tekið hana hálstaki. Hann hefði komið framan að henni þannig að hún hefði þurft að ganga aftur á bak og sett aðra hönd á háls hennar og gripið um mjög föstu taki. Telji hún að hún hafi verið með áverka á hálsi eftir það. Hefði hún þá orðið mjög hrædd og reynt eins og hún gat að losa sig og verja sig. Hún hefði barið frá sér og kvaðst hún halda að hún hefði haldið á einhverju í hendinni, líklega skefti af hníf. Kvaðst hún hafa slegið brotaþola með skeftinu nokkrum sinnum í síðuna og höfuðið áður en hann sleppti. Þá hafi hún náð að hlaupa í burtu en síðan beðið eftir lögreglu. Kvaðst hún ekki vita hvort brotaþoli hefði hlotið áverka við það en frétt það síðar frá lögreglu að brotaþoli hefði fengið gat á höfuðið. Ákærða kvaðst halda að brotaþoli hefði ekki séð að hún var með hníf í hendinni heldur hefði hann verið hræddur um að hún mundi brjóta rúðuna af því að hún hefði haldið á múrsteini þegar hún kom, sem hún hefði misst þegar brotaþoli tók hana taki. Eftir að brotaþoli sleppti takinu á henni hefði B dregið hann inn í húsið. Hún hefði þá tekið múrsteininn upp aftur og hent honum í gegnum rúðuna en áður hefði hún hótað því að brjóta rúðuna með steininum ef þeir mundu ekki hringja. Kvaðst hún halda að það hefði verið ástæða þess að brotaþoli hefði skyndilega veist að henni.

Ákærða kvaðst hafa tekið hnífinn með sér á leiðinni út úr húsinu og hefði hann brotnað um það leyti þegar hún var að berja í rúðuna. Hún hefði verið að „leika“ sér með hnífinn þegar hún fór frá glugganum, m. a. stungið honum á milli múrsteina og hefði hann þá brotnað, en einnig hefði hún kastað honum frá sér. Ákærðu var kynnt að þegar hnífurinn fannst var blaðið brotið af honum auk þess sem hnífsoddurinn hafði brotnað af blaðinu, og sagði hún að blaðið hefði verið alveg brotið af hnífnum þegar hún barði brotaþola með honum. Hún hefði fyrst brotið af oddinn á blaðinu á milli múrsteina en þegar hún kastaði hnífnum frá sér hefði blaðið alveg brotnað af. Kvaðst hún muna eftir að hafa lamið brotaþola bæði í síðuna og höfuðið með skeftinu enhún myndi ekki hversu oft hún lamdi hann í höfuðið. Þá hefði ekkert blað verið eftir á hnífnum og því einungis skeftið sem hún lamdi brotaþola með. Ákærðu var kynntur sá framburður sem bókaður var eftir henni í frumskýrslu lögreglu, að hún hefði sagt að þegar hún reyndi að stinga brotaþola í síðuna vinstra megin hefði einungis oddinn vantað á hnífsblaðið og að hún hefði barið hann í höfuðið þegar henni tókst ekki að stinga hann. Ákærða kvaðst hafa verið í miklu sjokki þegar hún sagði þetta og jafnvel haldið að hnífurinn hefði verið heill en þegar hún rifjaði upp atvik myndi hún eftir því að hafa kastað hnífnum burt og blaðið þá brotnað af honum. Þá var ákærðu kynnt að í skýrslu sinni hjá lögreglu hefði hún sagt að hún hefði kastað hnífnum frá sér eftir að hún lamdi brotaþola í höfuðið með honum en hann hefði þá farið í sundur. Kvaðst ákærða ekki muna atvik svo nú. Það hefði ekki verið vilji hennar að vinna brotaþola mein heldur komast burt og þegar hún reyndi að stinga hann hefði hnífurinn þegar verið brotinn. Ákærðu voru sýndar myndir af henni sem teknar voru hjá lögreglu í kjölfar atviksins og sýna áverka á hálsi hennar og kinn. Sagði hún að áverkar á kinn væru af sínum völdum og hefði hún gert þetta til að reyna að fá hjálp, fá þá til að hringja í lögreglu. Áverkar á hálsi væru eftir brotaþola.

Ákærða sagði samband hennar og B hafa verið ömurlegt frá byrjun og versnað með tímanum. Þau hefðu byrjað saman á skringilegum forsendum og hefði sambandið verið mjög „rokky“, mikið stress og rifrildi, og hefði B oft beitt hana andlegu, líkamlegu og kynferðislegu ofbeldi á meðan á sambandi þeirra stóð. Á heimili B hefðu alltaf verið mikil læti og ofbeldi. Ákærða sagði B oft hafa tekið hana hálstaki þegar hann var að beita hana ofbeldi og hefði tak brotaþola á hálsi hennar kveikt á einhverju sem hún gæti vart lýst, óstjórnlegri hræðslu. Ákærða kvaðst algjörlega hafa misst stjórn á skapi sínu af því að hún hefði ekki þolað meira ofbeldi, hana hefði langað að fara og hún hefði verið orðin mjög hrædd. Hún hefði verið föst í Hafnarfirði, sími hennar hefði ekki virkað, það hefði verið áliðið auk þess sem hún hefði ekki verið í góðu andlegu ástandi. Ákærða sagði að í dag væri henni farið að líða betur. Hún væri barnshafandi og væri í sambandi við mann en byggi hjá móður sinni. Hún kvaðst lítið muna eftir því þegar hún gaf skýrslu hjá lögreglu enda hefði ástand hennar þá verið slæmt og hún farið beint á bráðageðdeild eftir að lögregla lét hana lausa og í kjölfar þess verið lögð inn á geðdeild í nokkrar vikur. Einnig hefði hún leitað sér aðstoðar í [...]og hjá [...]eftir að atvikið átti sér stað.

Vitnið A, brotaþoli, sagði ákærðu hafa verið á heimili hans og einhver ósætti hefði orðið á milli hennar og B og hefði hún því farið út. Kvað hann sig minna að áður hefði hann farið upp í ris þegar ákærða og B hefðu verið þar að rífast, en B hefði kallað á hann og óskað eftir aðstoð. Hann hefði þar átt í einhverjum átökum við ákærðu og ekki tekið fast á henni en gæti ekki útilokað að hann hefði þá togað í peysu hennar. Ákærða hefði síðan, fyrir utan húsið, tekið múrstein og gengið með hann upp tröppurnar að útidyrunum og hent steininum í rúðu í glugga sem er við dyrnar og brotið hana. Hann hefði þá farið út til að ræða við ákærðu og hefði tilgangur hans verið sá að hún færi ekki að skera sig á glerbrotunum og hefði hann ætlað að halda henni. Brotaþoli kvaðst halda að ákærða hefði ekki vitað hvað hún var að gera, hún hefði verið æst. Þegar hún kom upp tröppurnar hefði hann tekið á móti henni og telji hann að hann hafi rétt hendurnar að henni. Hann muni ekki eftir að hafa tekið hana kverkataki og sett höndina utan um hálsinn á henni en útiloki það ekki. Kvaðst hann halda að hann hefði verið að hindra það að hún kæmi inn aftur enda hefði hann verið með börn í húsinu. Sjálfsagt hefði ákærða tekið á móti honum og myndi hann nú eftir því að ákærða veittist að honum með höggum en ekki hvar þau lentu. Hún hefði hálfpartinn ráðist á hann og hefði hún sagt að hún hefði stungið hann með hnífi en hann ekki orðið var við það. Eftir þetta hefði hann fengið lítinn marblett á vinstri síðu sem hann hefði tekið eftir nokkrum dögum síðar. Hann átti sig ekki á því hvernig hann fékk áverka á höfuðið en kannist við að hafa hlotið þá eftir að hafa verið sýnd mynd af sér með áverkana. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa fengið múrsteininn sem kastað var í rúðuna í höfuðið. Brotaþoli kvaðst hafa verið í bol og flíspeysu þegar þetta gerðist og hefðu lögreglumenn skoðað peysuna á vettvangi og vissi hann ekki til þess að neitt hefði sést á henni. Þá kvaðst hann ekki hafa séð ákærðu með annað í höndunum en múrstein. Brotaþoli kvaðst ekki muna eftir að hafa séð áverka á kinn ákærðu eins og sjá má á mynd í málsgögnum. Þá muni hann ekki eftir áverkum á hálsi ákærðu og viti ekki hvort hann hafi veitt henni þá og geti ekki fullyrt að svo hafi ekki verið. Brotaþoli kvaðst minnast þess að hafa rætt við lögreglu á vettvangi um atvik og teldi hann að hann hefði þá munað atvik betur. Kvaðst hann ekki hafa munað eftir því nú, sem bókað var eftir honum í skýrslu lögreglu, að hann hefði séð ákærðu nota hnífinn til að rispa sig og þannig hóta með honum en það hefði rifja st upp nú, þegar honum var kynnt bókunin. Hann viti að hún tók hníf inni í húsinu. Skeftið af honum hafi fundist úti í garði en ekki hnífsblaðið.

Vitnið B, fyrrum kærasti ákærðu, sagði þau hafa verið uppi í herbergi hans og byrjað að rífast. Ákærða hefði brjálast og byrjað að öskra og hefði brotaþoli þá komið upp. Ákærða hefði svo farið niður og þeir hringt á leigubifreið fyrir hana og verið þá ítrekað búnir að biðja hana að fara, en hún ekki viljað það, og segja henni að þeir væru búnir að hringja á leigubifreið. Síðan hefði ákærða farið út og þá lamið bæði í útidyr og á gluggana. Hann hefði svo verið í eldhúsinu, við hlið brotaþola, þegar múrsteinn hefði komið fljúgandi í gegnum rúðuna og í andlitið á brotaþola. Hefði blóðið úr brotaþola dreifst um íbúðina. Þeir hefðu síðan farið inn í herbergi og telji hann að á meðan hafi ákærða komið inn og náð í grænan hníf sem hún reyndi síðan að stinga brotaþola með fyrir utan húsið. Taldi vitnið að hnífurinn hefði verið heill þegar ákærða tók hann. Þá sagði vitnið að eftir þetta hefðu verið göt á flíspeysu sem brotaþoli var í og hefði lögregla skoðað peysuna.

Vitnið sagði að þegar þau ákærða voru saman hefði þau rifist mikið og lítið hefði þurft til að hún yrði reið en myndi ekki um hvað þau rifust þetta kvöld. Aðspurður kvaðst hann telja að ákærða hefði sjálf verið með síma þetta kvöldi en ekki vita hvort hann virkaði eða hvort hún hefði beðið hann að lána sér síma. Eftir að rúðan brotnaði hefði brotaþoli farið út og haldið ákærðu. Hann myndi ekki hvernig hann gerði það en ákærða hefði þá reynt að ráðast á hann og lamið frá sér og verið orðin alveg brjáluð. Kvaðst hann ekki hafa þurft að stöðva átökin og ekki hafa séð brotaþola taka ákærðu kverkataki. Sjálfur hefði hann verið á pallinum við útidyrnar þegar þetta gerðist og séð til þeirra. Ákærða hefði síðan gengið niður tröppurnar og sest og verið þar þangað til lögreglan kom og ræddi m. a. við vitnið og brotaþola. Kvaðst hann aldrei hafa séð ákærðu með hnífinn eða séð hana nota hann gegn brotaþola en hann hefði fundist síðar brotinn. Eftir þetta hefði brotaþoli verið með sár á enni og með mar.

Vitnið lögreglumaður nr. [...]kvaðst hafa ritað frumskýrslu málsins. Hann kvaðst hafa hitt ákærðu á vettvangi, fyrir utan húsið. Hún hefði virst vera undir áhrifum og verið með þanda augasteina, þvoglumælt, í uppnámi og hafði grátið. Ákærða hefði verið með sár frá munnviki út á kinn en vitnið kvaðst ekki muna eftir öðrum áverkum en vísa hvað það varðaði til skýrslu. Hefði ákærða sagst vera ástæða þess að lögregla var kölluð til og sagst hafa tryllst. Ákærða hefði síðan verið flutt í fangageymslu. Þeir hefðu síðan fengið upplýsingar um að ákærða hefði notað hníf og hefði hún þá sagt að hún hefði slegið brotaþola með hníf í höfuðið og reynt að stinga hann en hnífurinn verið brotinn þannig að hún hefði ekki getað það. Vitnið kvaðst ekki hafa séð hnífinn á vettvangi eða minnast þess að lögreglumönnum hefði verið afhent flíspeysa.

Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa komið á vettvang með lögreglumanni nr. [ 06..]eftir að hafa fengið tilkynningu um æstan einstakling þar. Þegar þau komu hefði ákærða verið fyrir utan húsið að reykja kannabis og hefðu þau rætt við hana. Hefði hún sagst vera ástæða þess að þau voru kölluð á vettvang. Hefðu þau séð að búið var að brjóta rúðu í húsinu. Ákærða hefði verið handtekin fyrir heimilisofbeldi og eignaspjöll og ætluð fíkniefni fundist á henni við leit. Vitnið kvaðst hafa flutt ákærðu á lögreglustöð en ekki minnast þess að hafa rætt við aðra á vettvangi en hana.

Vitnið lögreglumaður nr. [...]kvaðst hafa komið á vettvang umrætt sinn og hefði verið búið að brjóta rúðu og þeir fundið stein í eldhúsi sem hafði verið kastað í rúðuna en ekki séð neitt blóð þar. Þá hefðu þeir fengið upplýsingar um að hníf hefði hugsanlega verið beitt og leitað hnífsins og fundið einhver brot úr honum og tekið myndir af þeim. Þeir hefðu rætt við brotaþola og B á vettvangi og fengið upplýsingar frá þeim. Aðspurður kvaðst hann ekki minnast þess að flíspeysa sem brotaþoli er talin n hafa verið í hefði komið til umræðu á vettvangi.

Vitnið lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa komið á vettvang á vegum rannsóknardeildar og hefði útkallið verið talið vera vegna heimilisofbeldis. Hann hefði rætt við þá sem voru á vettvangi og þegar á leið hefði verið talið að um væri að ræða árás með hníf. Þeir hefðu fundið hnífinn og tekið af honum myndir. Brotaþoli hefði verið með áverka á höfði og hefði verið talið að þeir hefðu verið veittir honum með hnífnum. Kvað hann sig minna að hafa skoðað flíspeysu á vettvangi en hann myndi ekki hvort frekari rannsókn hefði farið fram á henni.

Vitnið E, félagsráðgjafi og teymisstjóri í [...], sagði ákærðu hafa leitað til[...]og hefði hún átt þrjú viðtöl við hanaog ritað um það framlagt vottorð.[...]og hefði hún farið með ákærðu yfir sögu hennar. Farið sé yfir áfallasögu sem tengist ofbeldi og síðan sérstaklega þau atvik sem séu aðalástæða komu. Hjá ákærðu hafi það verið ofbeldissamband sem hún hafði verið í um eitt og hálft ár. Hún hafi viljað fá stuðning og vinna úr afleiðingum þess. Ákærða hefði átt erfitt með að mæta ogekki náð svo langt að mat væri lagt á afleiðingarnar en vitnið hefði stutt hana til að halda áfram, mæta í viðtöl og vinna með afleiðingarnar. Ákærða hefði lýst ýmsu sem hún hefði orðið fyrir og þeim afleiðingum sem þetta hefði haft fyrir hana. Komið hefði fram að hún væri með þunglyndi, kvíða og [...]. Vitnið sagði að það væru þekkt viðbrögð hjá þolendum ofbeldis að bregðast við ósjálfrátt þegar þeir upplifðu ógn og væri talað um líkamsminni. Bæði sé þekkt að einstaklingar bregðist við með því að berjast fyrir lífi sínu og að þeir frjósi. Í tilviki ákærðu kunni það að vera að hálstak hafi vakið slíkt minni vegna ofbeldis sem hún hafði áður orðið fyrir og viðbrögð hennar hafi ráðist af því. Það hafi verið alvarlegt ofbeldissamband sem ákærða var í en fleira kunni einnig að hafa haft áhrif á viðbrögð hennar, eins og t. d. ungur aldur.

Vitnið C læknir staðfesti að hafa skoðað brotaþola og hefði hann þá verið með sár með hrúðri í hársverði og hefðu engin sýkingarmerki verið í því. Ekki hefði verið um alvarlegt sár að ræða og gæti hann ekki af útliti þess sagt til um það hvernig brotaþoli hefði hlotið það. Gæti hann ekki útilokað að það hefði verið vegna þess að hann hefði verið laminn með skefti á hníf, en ekkert mar hefði verið við sárið. Brotaþoli hefði sagt honum að hann hefði ekki fundið fyrir högginu en tekið eftir blóði frá sárinu. Sagði vitnið að útlit sársins hefði verið í samræmi við frásögn af því hvenær brotaþoli hlaut sárið en slíkt væri þó aldrei hægt að segja nákvæmlega. Þá kvaðst hann ekki geta sagt af eða á um það hvort sárið gæti hafa myndast við það að brotaþoli hefði fengið stein í höfuðið, ef litið væri til útlits þess, en taldi líklegt að brotaþoli hefði þá fundið meira fyrir því. Þá staðfesti vitnið læknisvottorð sem hann gaf út vegna málsins, dagsett 5. nóvember 2017.

Vitnið D, barnalæknir og sérfræðingur í fötlunum barna, kvaðst hafa haft ákærðu til meðferðar þegar hún var barn og þá beitt lyfjameðferð vegna einkenna hennar. Síðar hefði hún einnig leitað á Barna- og unglingageðdeild. [...] Vitnið staðfesti vottorð sín sem liggja fyrir í málinu.

III

Niðurstaða

Ákærða er í 1. lið ákæru ákærð fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa utandyra við [...]í Hafnarfirði veist að brotaþola með ofbeldi og reynt að stinga hann í síðuna með hnífi og slá hann tvisvar eða þrisvar í höfuðið með hnífskeftinu með þeim afleiðingum að hann hlaut sár á höfuðið. Háttsemin er í ákæru talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærða neitar sök. Hún hefur viðurkennt að hafa lamið brotaþola bæði í vinstri síðu og höfuð með hnífskafti en getur ekki fullyrt hve oft. Hún byggir sýknukröfu sína annars vegar á því að brotið verði ekki heimfært undir framangreint lagaákvæði heldur 1. mgr. 217. gr. sömu laga og sé því fyrnt, og hins vegar á neyðarvörn, sbr. 12. gr. sömu laga.

Sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Af hálfu ákæruvaldsins er á því byggt að ákærða hafi veist að brotaþola með hættulegu vopni, annars vegar með því að stinga hann í síðuna með hnífi og hins vegar að slá hann í höfuðið með hnífskefti. Ákærða bar um að hafa tekið hníf inni í íbúðinni áður en hún fór út og bar vitnið B um að sá hnífur hefði verið heill áður en atvik gerðust. Bæði brotaþoli og B lýstu því að ákærða hefði reynt að lemja brotaþola en hvorugur gat lýst því hvort hún hefði þá verið með barefli og þá hvaða. Er því við lítið annað að styðjast en framburð ákærðu um atvik hvað þetta varðar. Bæði við rannsókn málsins hjá lögreglu og fyrir dómi bar ákærða um að hafa barið brotaþola með skafti í höfuðið. Hvað varðar ætlaða tilraun hennar til að stinga brotaþola í síðuna hefur framburður hennar verið á reiki um ástand hnífsins á þeim tíma. Hjá lögreglu bar hún um að hann hefði verið með blaði en oddur þess brotinn en fyrir dómi að ekki hefði verið hnífsblað á skeftinu. Ó umdeilt er að hnífsblaðið var brotið þegar lögregla kom á vettvang og getur staðsetning brota sem fundust á vettvangi engar vísbendingar gefið um það hvenær það gerðist í atburðarásinni. Þá er framburður brotaþola ekki til skýringar um árásarvopnið en hann bar þó um að hafa hlotið mar sem hann taldi vera afleiðingu af höggi sem ákærða veitti honum í síðuna í umrætt sinn. Verður það ekki talið styðja það fremur að hnífsblaðið hafi þá enn verið í skeftinu. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Verður þannig niðurstaða málsins ekki byggð eingöngu á framburði sem fram hefurkomið við rannsókn málsins en ekki verið staðfestur fyrir dómi. Vafa um það hvort blaðið hafi verið enn í hnífnum verður að túlka ákærðu í hag. Með vísan til framangreinds telur dómurinn ósannað að hnífsblaðið hafi enn verið í hnífnum þegar ákærða beitti honum á síðu brotaþola. Þá kom það einungis fram í framburði ákærðu hjá lögreglu að ætlun hennarhefði verið sú að reyna að stinga brotaþola með hnífnum en fyrir dómi bar hún um að ekki hefði verið ætlun hennar að valda brotaþola líkamstjóni heldur komast í burtu. Er þannig einnig talið ósannað að ákærða hafi talið sig vera að beita hníf. Í ljósi framangreinds telur dómurinn einnig ósannað að ásetningur ákærðu hafi staðið til þess að reyna að stinga brotaþola með hníf eins og í ákæru greinir.

Í málsgögnum liggja fyrir ljósmyndir af hnífskaftinu en frekari upplýsingar er þar ekki að finna, svo sem um þyngd þess, lengd eða efni, utan þess að ákærða giskaði á það í framburði sínum hjá lögreglu að heildarlengd hans hefði verið um 12 cm. Eru því ekki rök til að fullyrða að hættueiginleikar skeftisins þegar því er beitt á höfuð á þann hátt sem ákærða gerði umrætt sinn séu slíkir að talið verði að um hættulegt vopn hafi verið að ræða eða því beitt þannig að 2. mgr. 218. gr. verði annars talin taka til verknaðarins. Verður ákæruvaldið þannig að bera hallan naf því ekki fór fram fullnægjandi rannsókn á vopninu. Eins og rakið hefur verið hefur ákærða viðurkennt að hafa lamið brotaþola með hnífskeftinu í síðu og höfuð. Ákærða gat sjálf ekki borið um fjölda högga og framlögð gögn og framburður vitna hafa ekki orðið til að skýra það frekar. Er það því mat dómsins að sannað sé með framburði ákærðu fyrir dómi, vottorði og vætti C læknis, auk þess sem það fær stuðning í framburði brotaþola og vitnisins B, að ákærða hafi lamið brotaþola a. m. k. einu sinni í höfuð og einu sinni í síðuna. Að öðru leyti er það mat dómsins aðfram sé komin lögfull sönnun þess að ákærða hafi veist að brotaþola, eins og greinir í ákæru. Í ljósi alls framangreinds verður atlaga ákærðu þó ekki heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga heldur talin varða við 1. mgr. 217. gr. sömu laga.

Atvik áttu sér stað fyrir um þremur árum síðan, 18. maí 2017. Meðferð málsins hjá lögreglu og ákæruvaldi hefur dregist mjög. Gögn málsins bera með sér að þeirri rannsókn sem fór fram vegna þess hafi að mestu verið lokið í maí 2017 utan þess að læknisvottorð vegna brotaþola barst lögreglu fyrst í nóvember það ár. Málið var höfðað með ákæru útgefinni 6. febrúar 2020. Brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga getur varðað allt að eins árs fangelsi ef háttsemin er sérstaklega vítaverð. Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. sömu laga fyrnist slík brot á tveimur árum. Fyrningarfrestur brots telst frá þeim degi, er refsiverðum verknaði lauk, sbr. 1. mgr. 82. gr. laganna en samkvæmt 4. mgr. 82. gr. laganna rofnar fyrningarfrestur þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsóknara gegn manni sem sakborningi. Samkvæmt 2. málslið 5. mgr. lagaákvæðisins rýfur rannsókn samkvæmt 4. mgr. ekki fyrningarfrest ef rannsóknari hættir henni eða hún stöðvast um óákveðinn tíma með þeim fyrirvara að sakborningur hafi ekki komið sér undan rannsókninni. Rannsókn málsins hófst þann dag sem brotið var framið og bárust lögreglu, eins og rakið hefur verið, gögn inn í málið í nóvember 2017 og eftir það fór ekki frekari rannsókn fram. Frá þeim tíma og þar til ákærðu var birt ákæra málsins 27. febrúar 2020 liðu meira en tvö ár. Eru þannig ekki fram komin nein þau atriði sem valdið geta því að fyrning hafi rofnað, sbr. 82. gr. laganna. Verður ákærðu því ekki refsað fyrir háttsemi sína, sbr. 6. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga, og telst brot hennar fyrnt og er hún þegar af þeirri ástæðu því sýknuð að þeirri háttsemi sem greinir í 1. lið ákæru.

Ákærða hefur fyrir dómi skýlaust játað að hafa framið brot það sem henni er gefiðað sök í 2. lið ákæru. Er játning hennar studd sakargögnum. Samkvæmt þessu verður ákærða sakfelld fyrir brotið sem er réttilega fært til refsiákvæða í ákæru.

Með hliðsjón af framangreindu og sakarefni málsins þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin sekt í ríkisjóð að fjárhæð 58.000 krónur er ákærða greiði innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í fjóra daga. Þá sæti ákærða upptöku fíkniefna eins og í dómsorði greinir með vísan til þeirra ákvæða sem greinir ákæru.

Í ljósi niðurstöðu málsins, sbr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, greiðist allur sakarkostnaður málsins úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 800.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 51.700 krónur í sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvaldsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf B-kvk-nf varahéraðssaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, X, greiði 58.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins að telja en sæti ella fangelsi í fjóra daga.

Upptæk eru gerð 1,05 gaf maríjúana og 0,25 gaf tóbaksblönduðu kannabisefni.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 800.000 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf