E-1351/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 13. febrúar 2018, var höfðað 11. apríl 2017 af hálfu Baðlínunnar ehf., Drekakór 7, Kópavogi á hendur B-kvk-þgf H-kvk-þgf, Barðaströnd 41, Seltjarnarnesi til greiðslu skuldar.

Stefnandi gerir þær endanlegu kröfur að stefnda verði dæmd til að greiða honum skuld að fjárhæð 789.316 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 11. ágúst 2016 til greiðsludags. Frá stefnufjárhæð dragist innborgun að fjárhæð 177.600 krónur þann 2. september 2016. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001 er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti og málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefnda krefst sýknu af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að krafa stefnanda verði lækkuð. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi kveðst krefja stefndu um greiðslu reikninga vegna kaupa hennar á vörum og þjónustu. Hann kveðst reka fyrirtæki sem selji efni og þjónustu við lagfæringar og endurbætur á baðherbergjum og sérhæfa sig í þeirri starfsemi, meðal annars með niðurrifi, múrverki, pípulögnum, flísalögnum og málningu, auk annarra tilfallandi verka sem því tengjast. Þá sjái stefnandi um útvegun efnis, svo sem flísa, blöndunartækja, salerna og annars efnis er viðkomi slíkum verkum, og selji til verkkaupa. Stefnda hafi óskað eftir tilboði í vinnu við endurnýjun baðherbergis í íbúð sinni að Melabraut 26, Seltjarnarnesi og hafi stefnandi gert tilboð í vinnuþáttinn án efnis, án vinnu rafvirkja og án aukaverka.

Stefnda samþykkti tilboð stefnanda, dags. 25. september 2015, og var ætlaður kostnaður með virðisaukaskatti samkvæmt tilboðinu 1.034.904 krónur. Í skilmálum, sem óumdeilt er að fylgdu tilboðinu, kemur fram að ef „aukaverk fyrir utan tilboðs kemur í ljós, þá skal Baðlínan eða verkstjóri upplýsa verkkaupa um verkið og fá samþykki hans“. Stefnandi kveður óskir hafa komið frá stefndu meðan á verkinu hafi staðið um breytingar á því, en óskað hafi verið eftir verulegri breytingu á blöndunartækjum sem skapað hafi verulega aukna vinnu sem ekki hafi verið inni í tilboðinu. Á vegum stefnanda hafi átta iðnaðarmenn komið að verkinu, en stefnda hafi að endingu óskað eftir að hætt væri frekari vinnu við verkið. Vegna verkþátta sem stefnandi lauk ekki við lækkaði hann tilboðsverðið, fyrst 23. maí 2016 vegna verkliðar nr. 10 og svo við útgáfu uppgjörsreiknings 4. ágúst 2016 vegna verkþátta í verkliðum nr. 11 og 12. Heildarverð þess sem eftir stóð af tilboðinu var 959.636 krónur.

Verkframkvæmd hófst 3. nóvember 2015 og lauk 16. janúar 2016. Stefnda kveður áætlaðan verktíma hafa verið fjórar til sex vikur, en verkið hafi dregist verulega og hafi tafir á verkinu valdið sér verulegu raski og tjóni. Ekki hafi verið mögulegt að nota sturtu á heimilinu í þrjá og hálfan mánuð, íbúð stefndu hafi verið undirlögð efni til verksins á framkvæmdartímanum, auk ryks og óhreininda sem valdið hafi skemmdum á henni. Meðan á framkvæmdum á baðherbergi stefndu stóð vann stefnandi jafnframt, að beiðni húsfélagsins Melabraut 26, sem stefnda var í fyrirsvari fyrir, að endurnýjun lagna, m.a. í íbúð stefndu.

Stefnda kveðst hafa greitt stefnanda að fullu fyrir þá hluta sem lokið hafi verið við í samræmi við upphaflegt tilboð, auk þess aukaverks sem hún hafi samþykkt og vinnu rafvirkja, alls 1.109.613 krónur. Stefnda mótmælir því að hún hafi óskað eftir frekari breytingum á umsömdu verki. Stefnda lét meta kostnað vegna framkvæmda við lagnir og við endurbætur á baðherbergi og kveður hún eðlilegan kostnað af baðherberginu samkvæmt matinu vera 903.500 krónur.

Fyrir aðalmeðferð málsins gekk dómurinn á vettvang ásamt lögmönnum aðila, stefndu, B-kvk-þgf H-kvk-þgf, og fyrirsvarsmanni stefnanda, J-kk-þgf J-kk-þgf. Var þar einnig viðstatt vitnið B-kk-nf J-kk-nf verktaki, sem annaðist verkstjórn verksins fyrir stefnanda. Þau þrjú síðastnefnd gáfu skýrslur við aðalmeðferð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda sé byggð á þremur reikningum, öllum útgefnum 4. ágúst 2016 með gjalddaga 11. ágúst s.á. Reikningur nr. 950, að fjárhæð 28.223 krónur, sé vegna ógreiddra eftirstöðva vinnu samkvæmt tilboði. Reikningur nr. 951, að fjárhæð 212.765 krónur, sé vegna efniskaupa til verksins. Skýrt komi fram í tilboði og skilmálum með því að efni skuli verkkaupi greiða sérstaklega eða útvega sjálfur. Reikningur nr. 952, að fjárhæð 548.328 krónur, sé vegna aukavinnu við verkið sem verkkaupi hafi óskað eftir, umfram þá vinnu sem framkvæma hafi átt samkvæmt tilboði.

Í tilboðinu hafi komið sérstaklega fram að ekki væri gert tilboð í vinnu rafvirkja og því hafi verið ljóst frá upphafi að greiða þyrfti fyrir þá vinnu aukalega. Reikningar sem gefnir hafi verið út vegna verksins séu fleiri en þeir sem stefnt sé vegna í málinu. Stefnda hafi greitt inn á verkið eftir hentugleika, algerlega óháð því hvaða vinna hafi verið unnin og hvaða efni hafi verið keypt og afhent vegna verksins. Greiðsla hafi borist frá stefndu á móti þeim reikningum. Hinir stefndu reikningar séu því það sem út af standi og ekki hafi borist greiðsla á. Óumdeilt sé að þeir séu ógreiddir. Heildarkostnaður verksins sé 789.316 krónur + 751.140 krónur = 1.540.456 krónur. Greiddar hafi verið 751.140 krónur. Eftir standi þá hin stefnda krafa, 789.316 krónur.

Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi byggi kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. og V. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísist til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefndu

1.

Stefnda mótmæli öllum málsástæðum stefnanda. Verðtilboð stefnanda hafi falið í sér skuldbindingu af hans hálfu sem ekki sé efni til að víkja frá. Stefnandi hafi ekki axlað sönnunarbyrði fyrir kostnaði sínum og hæfilegu endurgjaldi. Hluti þeirra krafna sem krafist sé greiðslu á sé þegar greiddur. Stefnda hafi ekki verið upplýst um aukaverk né samþykkis hennar aflað fyrir auknum kostnaði við aukaverk. Hluti fjárkröfu stefnanda sé vanreifaður og því ekki dómtækur.

Stefnandi hafi látið stefndu í té skuldbindandi verðtilboð og því sé hann bundinn af því á grundvelli meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða, almennra reglna fjármunaréttar, verktakaréttar og þjónustukauparéttar. Byggt sé á 30.–32. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, sem byggi á meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi loforða. Forsenda þess að verð geti tekið breytingum sé að kringumstæður hafi breyst með þeim hætti sem seljandi þjónustu hafi ekki getað séð fyrir, sbr. 30. gr. laga nr. 42/2000. Stefnanda hafi mátt vera vel ljóst frá upphafi hvað fælist í verkinu. Því sé hafnað að nokkuð óvænt hafi komið í ljós sem hafi ekki mátt vera stefnanda ljóst frá upphafi verksins og beri hann alfarið sönnunarbyrðina fyrir því að umfang verksins hafi orðið meira en honum hafi mátt vera ljóst við tilboðsgerð. Stefnandi geti því ekki áskilið sér frekari kröfur á hendur stefndu, sbr. m.a. 2. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Stefnda hafi greitt fyrir alla þá hluta verksins sem framkvæmdir hafi verið í samræmi við tilboð stefnanda og auk þess greitt að hluta til inn á viðbótarkröfur til að leitast við að koma til móts við tilhæfulausar kröfur stefnanda og leysa þannig málið.

Stefnanda hafi borið að upplýsa og afla samþykkis fyrir framkvæmdum sem farið hafi fram úr upphaflegu tilboði. Það hafi stefnandi ekki gert og beri hann hallann af því að hafa ekki aflað samþykkis stefndu, bæði fyrir verki og sérstaklega fyrir auknum kostnaði. Um þessa skyldu stefnanda vísist til 2. mgr. 31. gr. og 8. gr. laga nr. 42/2000 og almennra reglna verktakaréttar. Einnig sé byggt á skilmálum stefnanda sem kynntir hafi verið stefndu við upphaf verksins. Í skilmálunum segi að komi aukaverk í ljós, þá skuli stefnandi eða verkstjóri „upplýsa verkkaupa um verkið og fá samþykki hans“. Þar sem stefnandi hafi ekki sinnt þessari skyldu sinni geti stefnda ekki borið ábyrgð á þeim kostnaði sem farið hafi fram úr upphaflegri kostnaðaráætlun.

Stefnda hafni því enn fremur að eðlilegt endurgjald fyrir verkið sé meira en það sem upphaflegt tilboð hafi gert ráð fyrir. Stefnda hafi sjálf látið vinna matsskýrslu á eðlilegum kostnaði vegna framkvæmda stefnanda. Greiðsla stefndu, samtals að fjárhæð 1.109.613 krónur, hafi tekið mið af upphaflegu verðtilboði og umfangi þess sem lokið hafi verið, m.a. með hliðsjón af matsskýrslunni. Stefnandi hafi ekki fært neinar sönnur á réttmæti fjárkrafna sinna umfram greiðslur stefndu eða hvað hafi getað valdið því að þær færu svo langt fram úr verðtilboði hans. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir fjárkröfu sinni að þessu leyti.

Í reikningi nr. 952 sé krafist greiðslu fyrir aukavinnu samkvæmt fylgiskjali, samtals að fjárhæð 548.328 krónur. Stefnda mótmæli sérstaklega sundurliðun vinnukostnaðar. Stefnda hafi greitt 177.600 krónur 2. september 2016 inn á kröfu vegna reikningsins en ekkert tillit sé tekið til þessarar innborgunar í stefnu málsins. Við þá greiðslu hafi stefnda horft til skýrslu matsmanns sem hún hafi látið vinna um verðmæti verksins. Stefnda hafi gert grein fyrir innborguninni með tölvubréfi til stefnanda 2. september 2016. Stefnandi sérhæfi sig í enduruppgerð baðherbergja, þ.e. frá niðurrifi á gömlum baðherbergjum til fullnaðarfrágangs nýrra baðherbergja. Stefnandi beri sjálfur ábyrgð og áhættu af því hvernig hann kjósi að láta vinna verk sem hann taki að sér. Skuldbinding stefndu hafi verið að greiða sanngjarnt og eðlilegt endurgjald sem ákvarðað hafi verið með verðtilboði. Stefnandi beri alla áhættu af því hvernig verkið hafi verið unnið og þar með því að kostnaður verði meiri en áætlun hafi gert ráð fyrir. Þannig beri stefnda enga ábyrgð eða áhættu af undirverktökum stefnanda. Stefnandi hafi sýnt af sér verulegt tómlæti þegar stefnda hafi innt hann eftir vinnuskýrslum, upplýsingum um auka- eða viðbótarverk og kostnaði við verkið. Með hliðsjón af þessari vanrækslu stefnanda beri að hafna frekari kröfum á hendur stefndu. Um þetta vísist meðal annars til 34. gr. laga nr. 42/2000 og almennra reglna kröfu- og verktakaréttar.

Nauðsynlegt sé að fara nánar yfir hvern þeirra liða sem tilteknir séu í vinnuseðlum. Í fyrsta lagi sé um að ræða kröfu að fjárhæð 51.000 krónur vegna vinnu rafvirkja. Stefnda mótmæli staðhæfingu um að þessi liður sé ógreiddur. Stefnda hafi fallist að fullu á þennan lið í athugasemdum sem hún hafi sent stefnanda 27. maí 2016, og greitt fyrir hann 2. september 2016. Þar sem krafa vegna þessa liðar sé að fullu greidd beri að sýkna stefndu af kröfunni.

Í öðru lagi sé krafist greiðslu fyrir að plasta veggi að fjárhæð 9.000 krónur. Stefnda hafni því að nokkrir veggir hafi verið plastaðir og því hafi stefnandi ekki öðlast neinn rétt til endurgjalds. Hafi veggir verið plastaðir án vitundar stefndu sé um að ræða verkþátt sem alfarið sé á ábyrgð stefnanda enda hafi ekki verið aflað samþykkis stefndu, sbr. fyrri umfjöllun um aukaverk. Hafi verið nauðsynlegt að plasta veggi eða annað vegna framkvæmdar verksins sé augljóst að slíkt sé hluti samningsverks og ekki geti komið til viðbótarkröfu á hendur stefndu vegna þess. Það sé eðlilegur hluti samningsverks að grípa til nauðsynlegra ráðstafana til að tryggja að ekki verði við framkvæmdina unnar óþarfa skemmdir á húsnæðinu sem unnið sé í.

Í þriðja lagi sé krafist greiðslu fyrir að henda rusli „v/ auka niðurrifs á baðherbergi – Lagnafærslur“, að fjárhæð 18.000 krónur. Með vísan til fyrri umfjöllunar um aukaverk sé þessum lið hafnað. Ekki sé mögulegt fyrir stefnanda að krefjast sérstaklega greiðslu fyrir að henda rusli sem augljóslega muni falla til og leiða af því að vinna verk. Þær lágmarkskröfur séu gerðar til verktaka að þeir gangi vel og snyrtilega frá eftir sig. Kostnaður sem felist í að henda rusli ætti því ávallt að vera innifalinn í þeim kostnaði sem felist í verkinu sem verktaki geri tilboð í, hvort sem um sé að ræða upphaflegt samningsverk eða síðar samþykkt aukaverk. Sé um að ræða kostnað við að henda rusli vegna lagna, svo sem ráða megi af skýringum stefnanda, sé um að ræða verkþátt sem tilheyrt hafi verki fyrir húsfélag. Samhliða verki fyrir stefndu hafi stefnandi tekið að sér lagnavinnu fyrir húsfélagið. Stefnda geti því ekki borið ábyrgð á þessum lið.

Í fjórða lagi sé krafist greiðslu fyrir lagnafærslur fyrir handklæðaofn og nýjar ofnalagnir í gegnum baðherbergi. Í upphaflegu tilboði stefnanda til stefndu hafi í 5. lið verið tilgreindar lagnafærslur fyrir handklæðaofn, og í skýringum segi „Pípulagnir settar á réttan stað (Sögun, Lagnavinna, Múrun)“. Til grundvallar upphaflegu tilboði hafi legið teikning af baðherberginu og hafi endanleg staðsetning verið í samræmi við þá teikningu. Í samræmi við upphaflegt tilboð hafi því verið greitt að fullu fyrir þennan lið, samtals 47.200 krónur. Öll umkrafin vinna falli innan upphaflegs tilboðs og stefnanda hafi mátt vera það ljóst þegar hann hafi boðið í verkið. Stefnanda beri að standa við verðtilboð sitt og auk þess hafi ekki verið aflað samþykkis fyrir aukaverki. Krafa stefnanda sé langt umfram eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem krafist sé greiðslu fyrir og stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir kröfu sinni og umfangi vinnu sinnar að þessu leyti. Þá sönnunarbyrði hafi hann ekki axlað.

Í fimmta lagi sé krafist greiðslu vegna pípulagningarvinnu sem falist hafi í að brjóta og koma fyrir sturtutækjum. Legið hafi fyrir, áður en pípulagningarvinna hófst, að um væri að ræða innbyggð tæki. Greitt hafi verið að fullu fyrir þann kostnaðarauka sem falist hafi í að breyta blöndunartækjum í innbyggð tæki. Greitt hafi verið fyrir þennan þátt 2. september 2016, sbr. skýringar sem sendar hafi verið stefnanda með tölvubréfi sama dag. Stefnandi beri hallann af því að hafa ekki aflað samþykkis stefndu fyrir auknum kostnaði umfram það sem greitt hafi verið. Krafa stefnanda sé langt umfram eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem krafist sé greiðslu fyrir. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir kröfu sinni og umfangi vinnu sinnar að þessu leyti, en þá sönnunarbyrði hafi hann ekki axlað.

Í sjötta lagi sé krafist greiðslu vegna pípulagningarvinnu, þ.e. vinnu við að kaupa og skipta um tengikrana í eldhúsi. Stefnda hafi ekki óskað eftir þessu verki. Stefnandi beri því alfarið ábyrgð á því sjálfur og þeim kostnaði sem það kunni að hafa valdið honum. Geti hann ekki með einhliða ákvörðun og verkframkvæmd bakað stefndu greiðsluskyldu án samþykkis hennar.

Sé talið að greiðsluskylda hafi stofnast vegna einhverra framangreindra liða þá komi til frádráttar greiðsla stefndu að fjárhæð 177.600 krónur sem greidd hafi verið inn á kröfuna 2. september 2016 og ekki sé tekið tillit til í stefnu.

Enga sundurliðun sé að finna í gögnum málsins á efniskostnaði, þrátt fyrir fullyrðingu um slíkt í stefnu málsins. Á efnisseðlum sé eingöngu að finna samtölu efniskostnaðar og ekki liggi því fyrir sundurliðun einstakra efnisþátta né hafi verið lagðir fram reikningar þeim til stuðnings. Krafa um efniskostnað sé því vanreifuð þar sem ómögulegt sé fyrir stefndu að taka afstöðu til einstakra efnisliða eins og stefnandi hafi sett málatilbúnað sinn fram. Framsetning stefnanda sé enn fremur í andstöðu við 1. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 og því beri stefnda ekki greiðsluskyldu, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Kröfu stefnanda um greiðslu efniskostnaðar sé því mótmælt sem vanreifaðri og ósannaðri. Verði talið að stefnda beri að einhverju leyti greiðsluskyldu vegna efniskostnaðar eigi að draga frá slíkum kostnaði greiðslu stefndu að fjárhæð 177.600 krónur. Greiðslan hafi verið innt af hendi í tilraun til að ljúka samkomulagi og hafi tekið til vinnu og efnis, sbr. nánari skýringar í tölvupósti stefndu til stefnanda 2. september 2016.

Samkvæmt almennum og viðurkenndum reglum verktakaréttar beri verktaka að reikningsfæra og leggja fram nauðsynleg gögn vegna aukaverka eftir því sem verkframkvæmd vindi fram. Þá hafi sérstaklega verið áskilið að verktakar gefi út fullnaðarreikning vegna verks eins fljótt og kostur sé eftir að verki ljúki og eigi síðar en tveimur mánuðum frá því að verktaki skili verki af sér. Stefnda hafi ítrekað óskað eftir vinnuskýrslum, upplýsingum um auka- eða viðbótarverk og um kostnað við verkið á meðan á því stóð og eftir að því hafi lokið. Stefnandi hafi ekki gefið út reikning vegna þeirra verka sem stefna lúti að. Hann hafi engar skýringar veitt um það hver aukinn kostnaður við verkið hafi verið, eða aðrar upplýsingar um aukna vinnu eða í hverju aukaverk fælust, fyrr en 23. maí 2016, eða meira en fjórum mánuðum eftir að verki hafi lokið. Stefnandi beri alfarið ábyrgð á tómlæti sínu að þessu leyti. Hafi einhverjar kröfur stofnast á hendur stefndu, vegna krafna sem stefnan taki til, hafi þær fallið niður fyrir tómlæti stefnanda, enda hafi reikningsgerð og framsetning krafna ekki verið í samræmi við viðurkenndar og almennar reglur á sviði verktakaréttar.

Verði komist að þeirri niðurstöðu að stefnda beri greiðsluskyldu að einhverju leyti vegna krafna stefnanda sé á því byggt að slíkar kröfur beri að lækka vegna galla á verki, tafa á verkframkvæmd og öðru óhagræði sem stefndu hafi verið valdið á meðan á verkframkvæmdum hafi staðið. Tilboð stefnanda hafi gert ráð fyrir að vinna við verkið færi fram í nóvember. Verkframkvæmd hafi tafist í um einn og hálfan mánuð sem valdið hafi því meðal annars að jólahald stefndu hafi raskast. Stefnda eigi rétt á skaðabótum vegna þess tjóns sem stefnandi hafi valdið meðan á verkinu hafi staðið, en til vara afsláttar. Um rétt til skaðabóta og/eða afsláttar vísist til almennra reglna kröfuréttar og til verktakaréttar um rétt til að beita vanefndaúrræðum vegna afhendingardráttar. Einnig vísist til 13., 15. og 23. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Um óhagræði og tjón stefndu vísist einnig til bréfa og athugasemda sem stefnda hafi sent stefnanda 14. desember 2015 og 27. maí 2016. Kröfum stefndu vegna skaðabóta og/eða afsláttar beri að skuldajafna á móti kröfu stefnanda.

Um lagarök vísi stefnda til almennra reglna kröfuréttar og samningaréttar, m.a. í lögum nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, þ.m.t. meginreglunnar um skuldbindingargildi loforða. Einnig sé vísað til laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, og laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup. Þá vísist til almennra reglna verktakaréttar, svo sem um þýðingu verðáætlunar/verðtilboðs og skyldu til að afla samþykkis fyrir viðbótar- og/eða aukaverki. Krafa um málskostnað byggist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi krefur stefndu í máli þessu um greiðslu þriggja reikninga vegna samnings þeirra frá 25. september 2015 um vinnu við endurbætur á baðherbergi í íbúð hennar. Í fyrsta lagi krefur stefnandi um greiðslu reiknings nr. 950 að fjárhæð 28.223 krónur vegna uppgjörs á verktilboði, í öðru lagi um greiðslu reiknings nr. 951 að fjárhæð 212.765 krónur vegna efniskaupa samkvæmt fylgiskjali og loks í þriðja lagi um greiðslu reiknings nr. 952 að fjárhæð 548.328 krónur vegna aukavinnu samkvæmt fylgiskjali. Reikningarnir eru gefnir út 4. ágúst 2016 og með eindaga 11. ágúst s.á.

Í stefnu kveður stefnandi stefndu alls hafa greitt sér 751.140 krónur. Samkvæmt reikningum séu 789.316 krónur ógreiddar og heildarkostnaður hafi því verið 1.540.456 krónur. Sú fjárhæð sem stefnandi leggur í stefnu til grundvallar að stefnda hafi greitt er, með hliðsjón af reikningi hans nr. 950, tilgreind án virðisaukaskatts, en fjárhæðin sem hann telur stefndu eiga ógreidda er samtala heildarfjárhæða reikninganna sem stefnt er út af, að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefnda lagði með greinargerð sinni fram bankagögn um kröfugreiðslur til stefnanda, samtals að fjárhæð 1.109.613 krónur. Voru þrjár greiðslur inntar af hendi í nóvember og desember 2015, samtals 932.013 krónur, og sú fjórða, 177.600 krónur, 2. september 2016. Við aðalmeðferð málsins viðurkenndi fyrirsvarsmaður stefnanda að stefnda hefði, auk innborgana á verktíma með þeim fjárhæðum sem hún tilgreinir, greitt 177.600 krónur þann 2. september 2016. Breytti stefnandi kröfugerð sinni í málinu með tilliti til síðastnefndrar greiðslu. Var óumdeilt við dómtöku málsins að innborganir stefndu voru samtals að fjárhæð 1.109.613 krónur.

Stefnda samþykkti tilboð stefnanda, dags. 25. september 2015, en samkvæmt því var ætlað heildarverð verksins 1.034.904 krónur. Fyrir efni og rafmagnsvinnu bar stefndu að greiða sérstaklega. Stefnandi hefur lagt fram uppfært tilboð sitt, dags. 23. maí 2016, að fjárhæð 981.584 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þar hafði heildarverðið verið lækkað um 53.320 krónur frá upphaflega tilboðinu, eða sem nemur verklið númer 10 með virðisaukaskatti, sem óumdeilt er að var ekki unninn. Í reikningi nr. 950, þar sem stefnandi krefur stefndu um eftirstöðvar tilboðsverðsins, eru að auki færðar „kredit v/liðar nr. 11 og 12“, 17.700 krónur án virðisaukaskatts, eða 21.948 að honum meðtöldum. Er það vegna annarra þátta sem óumdeilt er að ekki voru unnir af stefnanda, m.a. uppsetning og frágangur á borðplötu ásamt frágangi og tengingu hreinlætistækja í innréttingu. Samkvæmt gögnum frá stefnanda var því heildarverð tilboðsins, þegar dregið hafði verið frá verð þess sem ógert var þegar vinnu stefnanda lauk, 959.636 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Fyrir liggur að samhliða verkinu fyrir stefndu tók stefnandi að sér verk fyrir húsfélagið að Melabraut 26 við endurnýjun vatnslagna hússins, m.a. í íbúð stefndu. Samkvæmt gögnum málsins gerði stefnandi stefndu 23. maí 2016 reikning að fjárhæð 1.110.104 krónur, þ.e. áður en umstefndir reikningar voru gefnir út en eftir að hún hafði greitt fyrir vinnu við baðherbergi samkvæmt tilboði fyrrgreindar 932.013 krónur á framkvæmdatíma verksins. Stefnda gerði ítarlegar athugasemdir við reikninginn, m.a. þar sem hún taldi hann að miklu leyti vera vegna verksins fyrir húsfélagið. Óskaði stefnda eftir því að reikningar vegna þess verks yrðu gefnir út á kennitölu húsfélagsins og óskaði jafnframt eftir sundurliðun og skýringum á kröfu vegna efniskaupa. Af svörum stefnanda við athugasemdum stefndu verður ráðið að stefnandi hafi talið stefndu til skuldar endurnýjun þeirra vatnslagna hússins sem liggja um baðherbergi stefndu og vinnu við tengikrana í eldhúsi sem tengist endurnýjun vatnslagna í húsinu. Þessir verkliðir eru meðal þess sem stefnandi krefur stefndu um greiðslu á í þessu máli og hefur stefnda ítrekað mótmæli sín við því að henni beri að greiða þá.

Víkur þá að umstefndum reikningum stefnanda. Reikningur nr. 950 er til uppgjörs á tilboðsverðinu. Reikningurinn ber með sér að frá upphaflegu verðtilboði hefur stefnandi dregið ætlaðan kostnað vegna verkþátta sem ólokið var þegar vinnu hans lauk. Endanleg krafa stefnanda vegna verks sem unnið var samkvæmt tilboðinu er samkvæmt því að fjárhæð 959.636 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefnda hefur sem fyrr segir þegar greitt 1.109.613 krónur.

Reikningur nr. 951 er vegna efniskostnaðar samkvæmt fylgiskjali. Á því fylgiskjali, sem stefnandi hefur útbúið, greinir í einu lagi sex efnisliði á samtals 7.583 krónur, 11 efnisliði á samtals 42.588 krónur og 76 efnisliði samtals að fjárhæð 96.138 krónur, án nokkurrar sundurliðunar á verði hvers efnisliðar fyrir sig. Þá segir á yfirlitinu fjórum sinnum akstur, 4.000 í hvert sinn, og Sorpa, þrjár einingar, sem kosti 9.276 krónur. Stefnda óskaði, samkvæmt gögnum málsins, eftir nánari útskýringum stefnanda á þessum efniskaupum, fyrst í samskiptum sínum við hann í tilefni af upphaflegri reikningsgerð, þar sem stefndu voru gerðir reikningar m.a. vegna viðskipta stefnanda við húsfélagið, en stefnandi hafnaði því þá að upplýsa nánar um innkaup sín. Í greinargerð í máli þessu gerði stefnda einnig athugasemdir og skoraði á stefnanda að skýra frekar þessa reikningsgerð sína vegna efniskaupa og taldi kröfuna ekki dómtæka vegna vanreifunar yrði stefnandi ekki við kröfum um frekari skýringar.

Stefnandi hefur ekki gert grein fyrir því hvaða innkaup liggja að baki reikningi hans og fylgiskjali og hefur engin gögn lagt fram um innkaup sín. Við aðalmeðferð málsins kom fram hjá verkstjóra að ekki yrði upplýst um verð einstakra efnisliða vegna trúnaðar um afsláttarkjör sem stefnandi njóti hjá seljendum efnis, sem stefnda geti ekki vænst að njóta hjá stefnanda. Stefnda geti kynnt sér hilluverð í verslunum til að sannreyna verðlagningu stefnanda. Það er að mati dómsins verulegum vandkvæðum bundið að sannreyna verð með þeim hætti þegar allt upp í 76 efnisliðir af ýmsu tagi eru tilgreindir í einu lagi með samtölu í einni fjárhæð. Að virtu því hvernig stefnandi hagaði reikningsgerð í upphafi þar sem verkunum, fyrir stefndu annars vegar og fyrir húsfélagið hins vegar, var blandað saman var sérstakt tilefni til þess fyrir hann og þörf á því að gera skýra grein fyrir þeim efniskaupum sem hann gerir stefndu hér reikning fyrir, en það hefur hann ekki gert. Meðal efnisliða samkvæmt fyrrgreindu yfirliti er efni sem dómurinn telur vafa leika á að geti tengst tilboðsverkinu um endurnýjun á baðherbergi stefndu. Gat verkstjóri nánar aðspurður við aðalmeðferð t.d. ekki útskýrt hvernig kaup á þvottavélarkrana tengdist baðherberginu. Krafa stefnanda vegna reiknings nr. 951 fyrir efniskaup er að mati dómsins verulega vanreifuð og hefur stefnandi, þrátt fyrir áskoranir, ekki bætt þar úr. Er því óhjákvæmilegt að vísa kröfu stefnanda um greiðslu þessa reiknings frá dómi án kröfu.

Reikningur stefnanda nr. 952 er vegna aukavinnu samkvæmt fylgiskjali. Verkliðurinn að plasta veggi upp á nýtt á sér enga stoð, en fyrirsvarsmaður stefnanda gaf dóminum þá skýringu að um misritun væri að ræða, átt væri við plöstun á gólfi, sem framkvæmd hefði verið að beiðni stefndu. Að teknu tilliti til framvindu verksins og yfirstandandi framkvæmda fyrir húsfélagið hefur stefnandi ekki sýnt fram á að þörf á því að plasta gólf að nýju hafi skapast vegna aðstæðna sem stefnda beri ábyrgð á eða að sú vinna hafi verið umfram það sem gera mátti ráð fyrir að fælist í þeim verkum sem stefnandi hafði tekið að sér og stóðu yfir í íbúð hennar.

Í fylgiskjali stefnanda er krafið um þriggja tíma vinnu smiðs við að „henda rusli v/auka niðurrifs á baðherbergi-Lagnafærslur“. Förgun á úrgangi vegna þess aukaverks að fella blöndunartæki í vegg tilheyrir því verki, en óverulegt magn úrgangs fellur til vegna þess. Vegna verksins fyrir húsfélagið, sem unnið var á sama stað og á sama tíma af stefnanda, þurfti stefnandi að farga úrgangi, auk þess sem verktilboðið sem aukaverkið var unnið í tengslum við fól m.a. í sér kostnað vegna förgunar úrgangs. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að sá kostnaður hafi aukist beinlínis vegna aukaverksins. Því verður ekki fallist á að stefnandi geti með sanngirni krafið stefndu um greiðslu vegna vinnu smiðs í þrjár klukkustundir við að farga þeim óverulega úrgangi sem til féll við aukaverkið.

Stefnandi lætur þess sérstaklega getið, þegar hann lýsir starfsemi sinni í stefnu, að hann sérhæfi sig í lagfæringu og endurbótum á baðherbergjum, m.a. með múrverki. Múraravinna yfir færslur raflagna og pípulagna telst hluti þess sem stefnda mátti gera ráð fyrir að fælist í verkinu sem stefnandi gerði tilboð í. Í tilboðinu var sérstaklega tekið fram að rafmagnsvinna væri ekki innifalin og hefði stefnanda verið rétt að geta þess í tilboði sínu ef gert væri ráð fyrir því að einnig yrði greitt sérstaklega fyrir vinnu múrara. Eins og tilboðið var fram sett verður ekki fallist á að stefnandi geti krafið stefndu sérstaklega um greiðslu fyrir átta klukkustunda vinnu múrara.

Í tilboði stefnanda er verklið nr. 5 lýst þannig „Lagnafærslur fyrir handklæðaofn – ath áætlun“ og nánar: „Pípulagnir settar á réttan stað (Sögun, Lagnavinna, Múrun)“. Í fylgiskjali með reikningi nr. 952 er að finna liðinn „Umfram lið 5 lagnafærslur fyrir handklæðaofn og ný lögn á ofnalögnum í gegnum baðherbergi“. Fyrir þennan lið krefst stefnandi 13 klukkustunda vinnu „pípara“. Verkliður númer 5 fólst í því að færa hitalagnir frá miðstöðvarofni og tengja við handklæðaofn innar á sama vegg. Við meðferð málsins fyrir dóminum kom fram að þetta verk var unnið eins og ráð var fyrir gert þegar stefnandi gerði verðtilboð sitt. Á hinn bóginn virðist verkþátturinn „ný lögn á ofnalögnum gegnum baðherbergi“ sem greinir í fylgiskjali hafa komið til vegna endurnýjunar á lögnum sem unnið var að í framhaldinu. Ekki hefur verið sýnt fram á að stefnda hafi beðið um að því verki yrði bætt við samningsverkið á baðherberginu, heldur bendir allt til þess að það hafi verið hluti af endurnýjun lagna í húsinu, sem var verk sem stefnandi vann fyrir húsfélagið á sama tíma, svo sem fram er komið. Vinna „pípara“ við að skipta um tengikrana í eldhúsi í þrjár klukkustundir, sem greinir í lok fylgiskjalsins, mun einnig hafa komið til í tengslum við það verk, en ekki hefur verið sýnt fram á að stefnda hafi óskað eftir því. Kvað stefnda umræddan „pípara“ hafa gert þetta að eigin frumkvæði og óumbeðinn. Hafi hann skýrt það svo fyrir henni að hann væri að nýta tímann til að flýta fyrir lagnavinnunni sem hann gæti ekki haldið áfram með þar sem hann fengi ekki þá aðstoð sem hann þyrfti til þess. Framburði stefndu um þetta fyrir dómi hefur ekki verið hnekkt. Stefnda verður ekki krafin um greiðslu fyrir þessa vinnuliði „pípara“.

Dýrasti einstaki liðurinn á umræddu fylgiskjali stefnanda er pípulagningarvinna í 30,5 klukkustundir, að fjárhæð 207.400 krónur án virðisaukaskatts. Þeirri vinnu er lýst svo: „Brjóta og koma fyrir sturtutækjum á réttan stað sem síðan voru breytt í innbyggð tæki og brotvinna og nýjar lagnir fyrir blöndunartæki og nýjar lagnir fyrir neysluvatn, vask og klósettkassa. Ný niðurfallsrör fyrir vask og baðkar.“ Upplýst er að stefnda óskaði eftir því, eftir að hún samþykkti tilboð stefnanda, en áður en vinna við það hófst, að blöndunartæki fyrir sturtu yrðu innfelld í vegg. Er það óumdeilt að kostnað vegna þess aukaverks beri stefndu að greiða stefnanda til viðbótar við tilboðsverðið. Að mati dómsins er hæfilegt endurgjald fyrir þennan verkþátt 85.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Fyrrgreind lýsing í fylgiskjali stefnanda á að nokkru við um þetta aukaverk, en sú vinna sem til viðbótar er lýst í fylgiskjalinu virðist að hluta til tilheyra húsfélagsframkvæmdum, en að hluta til virðist um að ræða verkefni sem eru eðlilegur hluti þeirra verkþátta sem verðtilboð stefnanda tók til.

Í fylgiskjalinu er einnig tilgreind vinna rafvirkja á 51.000 krónur, eða 63.240 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ábyrgð stefndu á greiðslu þessa kostnaðar hefur frá upphafi verið óumdeild. Í tölvupósti stefndu til stefnanda 2. september 2016 kom fram að þessi liður væri meðal þess sem hún stæði skil á með innborgun sinni á reikning nr. 952 þann dag, með greiðslu á 51.000 krónum. Með réttu bar stefndu þó að greiða fyrir vinnuna að meðtöldum virðisaukaskatti, eða 63.240 krónur.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið er það niðurstaða dómsins að af fjárhæð reiknings nr. 952 beri stefndu með réttu að greiða alls 148.240 krónur, þ.e. 85.000 krónur fyrir aukaverkið og 63.240 krónur vegna vinnu rafvirkja.

Auk framangreindra 148.240 króna bar stefndu að greiða stefnanda endanlega fjárhæð verktilboðsins, 959.636 krónur. Af þeim kröfum stefnanda sem dómurinn tekur efnislega afstöðu til er því fallist á að stefndu hafi borið að greiða stefnanda samtals 1.107.876 krónur vegna verktilboðs, vinnu við rafmagn og fyrir aukaverk. Stefnda hefur þegar greitt stefnanda hærri fjárhæð, eða 1.109.613 krónur. Ber því að hafna kröfum stefnanda sem byggðar eru á reikningum númer 950 og 952 og verður stefnda sýknuð af þeim. Dráttarvextir verða ekki reiknaðir á grundvelli 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 á kröfu stefnanda frá gjalddaga sem hann tók einhliða ákvörðun um, en lokagreiðsla stefndu, 177.600 krónur, var innt af hendi innan við einum mánuði eftir útgáfu reikninga stefnanda, sbr. 3. mgr. 5. gr. laganna.

Að virtum þessum málsúrslitum og með hliðsjón af 1. mgr. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað, sem hæfilegur er ákveðinn 800.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan sömdu K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari, sem er dómsformaður, H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari og G-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf, sérfróður meðdómandi.

D Ó M S O R Ð

Kröfu stefnanda, Baðlínunnar ehf., um að stefnda, B-kvk-nf H-kvk-nf, greiði stefnanda skuld samkvæmt reikningi nr. 951, að fjárhæð 212.765 krónur, er vísað frá dómi. Stefnda er sýknuð af öðrum kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefndu 800.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf

H-kk-nf S-kk-nf

G-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf