E-3133/2012

Mál þetta höfðaði Deloitte ehf., Smáratorgi 3, Kópavogi, með stefnu birtri 19. september 2012, á hendur Lagaþingi sf., Túngötu 14, Reykjavík, og Ó-kk-þgf K-kk-þgf og Þ-kvk-þgf I-kvk-þgf J-kvk-þgf, báðum til heimilis að Hamratanga 1, Mosfellsbæ. Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 20. janúar sl.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði gert að greiða óskipt 941.250 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 28. júní 2010 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda, til vara að kröfurnar verði lækkaðar verulega. Þá krefjast stefndu, hver um sig, málskostnaðar.

Stefnandi málsins kveðst veita þjónustu og ráðgjöf á sviði endurskoðunar og reikningsskila. Stefnda Lagaþing er lögmannsstofa, en meðstefndu eru eigendur stofunnar. Mál þetta snýst um verklaun stefnanda fyrir vinnu við bókhald, ársreikning og skattframtal stefnda Lagaþings fyrir árið 2008.

Stefnandi annaðist færslu bókhalds, gerð ársreiknings og skattframtals fyrir stefndu vegna ársins 2007. Stefndu leituðu á ný til stefnanda vegna bókhaldsársins 2008. Var gögnum komið til stefnanda í júní 2009 og hófst vinna við bókhaldið í lok þess mánaðar. Verkinu lauk með frágangi ársreiknings og skilum á skattframtali í júní 2010. Stefnandi tikynnti stefnda um verklokin með bréfi dags. 22. júní 2010. Einhver mistök áttu sér stað við skilin, en af gögnum má ráða að allt hafi verið komið í rétt horf nokkrum dögum síðar.

Stefndi segir í greinargerð að hann hafi þegar hann fól stefnanda vinnu við bókhald sitt á árinu 2008 lagt áherslu á að framtali yrði skilað á réttum tíma. Þetta sama sagði forsvarsmaður stefnda í aðilaskýrslu sinni fyrir dóminum. Fyrirsvarsmaður stefnanda kannaðist ekki við að sérstök áhersla hefði verið lögð á þetta atriði.

Í vinnuyfirlitum stefnanda kemur tímaskráning á vinnu fyrir stefnda fram. Er vinnunni skipt í nokkra liði, en tveir eru tímafrekastir, Bókhaldsaðstoð og Gerð ársreiknings. Má sjá að vinna hófst við bókhaldið í júní og hefur verið unnið við það með hléum fram í nóvember. Tiltölulega fáir tímar eru skráðir í mánuðunum desember til og með mars, en í síðari hluta apríl virðist aftur settur kraftur í verkið.

Fram hafa verið lögð afrit af samskiptum aðila í tölvupósti.

Þann 23. september 2009 sendir stefndi tölvupóst til starfsmanns stefnanda og segist vona að ársreikningsgerðinni sé að ljúka. Spyr hvort skilafrestur sé ekki til 1. október. Starfsmaður stefnda svarar degi síðar og segir að þau skuli stefna að því að ljúka verkinu fyrir 1. október. Biður hún síðan um að sér verði send skjöl sem til séu í rafrænu formi. Segir jafnframt að gott væri að fá skilalykla fyrir virðisaukaskatt og staðgreiðslu. Þessi gögn virðast hafa verið send til stefnanda 29. september.

Þann 9. nóvember 2009 sendir stefndi starfsmanni stefnanda tölvupóst þar sem fram kemur að búið sé að leggja gjöld á félagið samkvæmt áætlun, þar sem framtali hafði ekki verið skilað.

Í þeim sama mánuði sendir starfsmaður stefnanda nokkrar fyrirspurnir um fylgiskjöl og einstök önnur atriði. Virðist sem erindum hennar sé svarað nokkrum dögum síðar.

Stefndi sendi fyrirspurn til stefnanda 26. mars 2010. Er þar beðið um skýringar á því hvers vegna verkinu hafi ekki verið lokið. Starfsmaður stefnanda svaraði þann 31. mars. Segir í skeytinu að uppgjör félagsins hafi tafist vegna óviðráðanlegra aðstæðna.

Nokkur samskipti áttu aðilar eftir að verki var lokið og reikningur gerður. Kom þar fram að stefnandi taldi sig hafa veitt góðan afslátt af verklaunum sínum, en stefndu töldu að reikningurinn væri allt of hár. Buðust þau til að greiða mun lægri fjárhæð til að ljúka málinu, en boðum þeirra var hafnað. Verða þessi samskipti ekki rakin frekar.

K-kk-nf Þ-kk-nf, löggiltur endurskoðandi og stjórnarformaður stefnanda gaf aðilaskýrslu í málinu. Hann kvaðst telja að hægt hefði verið að skila framtali stefndu á réttum tíma. Það hafi hins vegar verið orðið ljóst í byrjun september að það myndi ekki takast. Gögn hafi vantað sem hafi svo ekki komið fyrr en síðar. Hann kvaðst halda að verkið hafi verið dýrara en árið áður af því að þá hafi hann gefið fyrirmæli um að ljúka verkinu án þess að allrar nákvæmni væri gætt. Núna hafi verið unnið af meiri nákvæmni.

Þá sagði K-kk-nf að regla skattyfirvalda væri sú að beita ekki álagi fyrr en við ítrekuð of sein skil.

E-kvk-nf Á-kvk-nf, sérfræðingur hjá stefnanda, kvaðst hafa fært bókhald stefndu og gert ársreiknig og skattskil. Hún hafi byrjað á verkinu í júlí og komið svo aftur að því í lok ágúst. Þann 5. september hafi hún beðið um aðgang að heimabanka stefnda og önnur gögn. Þau gögn hafi ekki komið fyrr en 29. september. Verkefnið hafi þess vegna verið látið bíða. Þessi gögn hefðu mátt liggja fyrir í upphafi. Á ný hefði verið kallað eftir gögnum í nóvember og apríl. Ekki hafi verið rætt sérstaklega um skil á réttum tíma. Ef gögnin hefðu verið í lagi þegar þau bárust hefði verið unnt að skila innan frests.

E-kvk-nf J-kvk-nf, starfsmaður Lagaþings, sagði fyrir dómi að umrætt ár hefðu umsvif stofunnar verið minni en áður og bókhaldsfærslur mun færri. Hafi innheimtur minnkað verulega en öðrum verkefnum fjölgað, en þá væri bókhaldið einfaldara.

Stefnda Þ-kvk-nf I-kvk-nf J-kvk-nf sagði í aðilaskýrslu sinni að ekkert hefði verið talað um það árið áður að frágangur hefði verið með einhvers konar skemmri skírn. Aldrei hafi komið athugasemd um að eitthvað vantaði af gögnum. Þegar þau hafi rekið á eftir vinnunni hafi verið byrjað að spyrja um eitt og annað. Hún sagði að þau hefðu þurft að greiða álagningu samkvæmt áætlun og ekki fengið endurgreitt fyrr en löngu síðar. Þá hafi verið lagt 470.000 króna álag á tekjuskattsstofninn.

Að kröfu stefndu var dómkvaddur matsmaður þann 4. mars 2013 til að meta nánar tiltekin atriði varðandi vinnu stefnanda. Dómurinn kvaddi S-kvk-þf Á-kvk-þf, löggiltan endurskoðanda, til verksins.

Óskað var mats á eftirtöldum atriðum:

Hvað færsla bókhalds og gerð ársreiknings fyrir stefnda Lagaþing sf. árið 2008 ætti að taka langan tíma miðað við fjölda bókhaldsgagna og eðli rekstrar.

Hvort vinna stefnanda hafi verið í samræmi við reglur og uppfyllt gæðakröfur sem gera megi við framkvæmd slíkra verka.

Hvert væri eðlilegt endurgjald fyrir færslu bókhalds og gerð ársreiknings fyrir Lagaþing sf., árið 2008, miðað við fjölda bókhaldsgagna og eðli rekstrar.

Matsgerð var lokið í maí 2013. Þar er komist að eftirfarandi niðurstöðum:

Að færsla bókhalds og gerð skattframtals fyrir stefnda vegna ársins 2008, hefði átt að taka samtals 93 klukkustundir.

Að færsla bókhaldsins hafi uppfyllt gæðakröfur og að allar forsendur hafi verið fyrir því að verkinu yrði lokið innan skilafrests ríkisskattstjóra.

Að eðlilegt endurgjald fyrir verkið væru 700.000 krónur auk virðisaukaskatts.

Matsmaðurinn staðfesti matsgerðina fyrir dómi. Hún sagði aðspurð að sér hefði ekki verið sagt að unnið hefði verið við einhverjar afstemningar frá fyrri árum. Slíkt ætti að liggja fyrir hjá þeim sem hefði gengið frá ársreikningi.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst hafa skráð 177,25 klst. á vinnu sína fyrir stefnda Lagaþing. Hann hafi veitt verulegan afslátt og gert reikning að fjárhæð 750.000 krónur, auk virðisaukaskatts, samtals 941.250 krónur. Meðalgjald fyrir hverja klukkustund hafi því verið 4.405 krónur. Sé afsláttur því verulegur.

Stefnandi kveðst hafna mótmælum stefnda við fjárhæð reikningsins. Kveðst hann byggja á þeirri meginreglu kröfuréttar að greiða skuli endurgjald sem telja megi sanngjarnt. Sönnunarbyrðin hvíli á stefndu telji þau að krafan sé of há. Vísar stefnandi um þetta til almennra reglna kröfuréttar og 45. gr. laga nr. 50/2000 og laga nr. 42/2000.

Um aðild málsins segir stefnandi að stefnt sé sameignarfélagi og félagsmönnum þess til greiðslu skuldarinnar óskipt.

Stefnandi kveðst hafa reynt að innheimta kröfuna áður en löginnheimta hófst. Krefst hann þess að við ákvörðun málskostnaðar verið litið til kostnaðar af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu.

Stefnandi mótmælir matsgerð þeirri sem stefndi lagði fram. Telur hann að hún sé með öllu þýðingarlaus fyrir úrslit málsins.

Stefnandi byggir á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga og þeim réttarreglum og löggjafarsjónarmiðum sem fram koma í 45. gr. laga nr. 50/2000 og 28. gr. laga nr. 42/2000. Um aðild vísar hann til 8. gr. laga nr. 50/2007.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu byggja á því að stefnandi eigi ekki rétt á greiðslu úr þeirra hendi þar sem hann hafi ekki sinnt því verki sem hann hafði tekið að sér. Hann hafi tekið að sér að færa bókhald, gera ársreikning og skila framtali félagsins fyrir lögbundinn skiladag, 1. október 2009. Samkomulag um þjónustu stefnanda hafi hljóðað um að verkið yrði unnið og því skilað á réttum tíma. Það hafi stefnandi ekki gert og eigi því ekki rétt á greiðslu. Þótt hann hafi skilað ársreikningi og framtali rúmu ári eftir að hann tók verkið að sér, geti hann ekki krafist greiðslu fyrir þá vinnu. Hann hafi þar fyrst og fremst verið að takmarka frekara tjón vegna vanefnda sinna. Þetta geti ekki komið í stað fullra efnda á verksamningi aðila. Þetta hafi ekki verið réttar efndir á samningnum.

Stefndu kveðast einnig byggja sýknukröfu sína á því að stefnda Lagaþing hafi orðið fyrir tjóni vegna vanefnda stefnanda, en stefnandi sé bótaskyldur vegna þessara vanefnda. Telja stefndu sér heimilt að skuldajafna kröfu sinni á móti kröfu stefnanda, ef hann þá eigi kröfu. Tjón stefndu felist í álagi skattstjóra á opinber gjöld vegna þess hve seint var skilað, svo og í fjármagnskostnaði vegna ofgreiddra opinberra gjalda vegna álagningar samkvæmt áætlun skattstjóra. Tjón nemi samtals um 700.000 krónum, sem sé mun hærri fjárhæð en talist gæti eðlileg þóknun fyrir vinnu stefnanda. Við það bætist síðan þau óþægindi og óhagræði sem það hafi valdið stefnda að vera á vanskilalista skattstjóra allt frá október 2009 til júníloka 2010, en slíkt falli mjög illa að starfsemi stefnda.

Stefndu byggja á því að stefnukrafa sé of há og að hún sé byggð á rangri tímaskráningu stefnanda. Rekstur stefndu sé ekki umfangsmikill og útilokað sé að bókari hafi varið yfir 200 vinnustundum í að færa bókhaldið. Sex mánuðum áður hafi bókhald ársins á undan verið fært á rúmri viku. Krafa stefnanda miði við mun fleiri vinnustundir við bókhaldið en áður hafa verið notaðar á hverju af þeim árum sem stofan hafi verið starfrækt. Verði ekki fallist á sýknukröfu telja stefndu að stefnandi eigi ekki rétt á hærri greiðslu en fyrir sem nemur 30 vinnustundum. Þá verði að draga frá kostnað sem stefndi varð fyrir vegna vanefnda stefnanda. Benda stefndu hér á álag sem skattstjóri hafi bætt við gjöld þeirra, að fjárhæð 470.368 krónur. Vísa stefndu hér til meginreglu 27. gr. laga nr. 79/2008 um endurskoðendur.

Stefndu byggja á því að krafa stefnanda sé ósanngjörn og óeðlilega há þar sem stefnandi eigi ekki að fá greiðslu fyrir verk sem hann hafi hvorki innt af hendi með réttum hætti né á réttum tíma. Þá sé krafan allt of há miðað við umfang verksins. Þá segja stefndu að það sé andstætt góðri viðskiptavenju að krefjast greiðslu þar sem verki hafi verið skilað réttilega og með þeim hætti sem hafi mátt krefjast af fagaðila. Stefnandi hafi brotið verulega gegn starfsskyldum sínum gagnvart stefnda Lagaþingi. Vísa stefndu hér til 8. gr. laga um endurskoðendur.

Stefndu byggðu á því í munnlegum málflutningi að sýkna bæri þau þar sem K-kk-nf Þ-kk-nf, löggiltur endurskoðandi, hefði tekið verkið að sér, en ekki sinnt því. Stefnandi mótmælti þessu sem röngu og einnig sem of seint fram komnu. Stefndu töldu þessa málsástæðu felast í upphaflegum kröfum sínum og málsástæðum.

Dráttarvaxtakröfu er mótmælt, einkum upphafstíma vaxtanna. Stefndu benda á að fyrri greiðslukrafa stefnanda hafi verið felld niður í árslok 2010 og ný krafa verið send í júlí 2011. Því eigi ekki að reikna dráttarvexti fyrr en í fyrsta lagi frá 1. ágúst 2011.

Stefndu vísa til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og réttar efndir, svo og til meginreglu 50. gr. laga nr. 50/2000 varðandi sanngjarnt endurgjald. Þá vísa stefndu til laga nr. 7/1936, einkum 36. gr., og laga nr. 79/2008 um endurskoðendur, einkum 8. og 27. gr.

Niðurstaða

Stefnandi tók að sér að vinna ársreikning og skattframtal fyrir stefnda. Ekki er sýnilegt að stefndi hafi áskilið að framtali yrði skilað á tilteknum tíma, en telja verður augljóst að þegar bókhaldsgögnum er skilað svo löngu fyrir síðasta skiladag eins og í þessu tilviki, hafi stefnanda verið skylt að ljúka verki og skila framtali innan almenns skilafrests. Hefði þurft sérstakar hindranir sem stefndi bar ábyrgð á til að losa stefnanda undan þessari skyldu.

Stefndi byggði á því í munnlegum málflutningi að hann hefði áskilið að K-kk-nf Þ-kk-nf, löggiltur endurskoðandi, ynni verkið. Þessu mótmælti stefnandi sem of seint fram komnu og ósönnuðu. Er það rétt hjá stefnanda að þessi málsástæða kom ekki skýrt fram í greinargerð stefndu. Verði talið að hún felist í kröfugerð stefndu eða öðrum málsástæðum sem þau hafa uppi, verður að kveða upp úr um að ekki sé sannað að stefnda hafi verið heitið því að tiltekinn löggiltur endurskoðandi ynni verkið. Ekkert bendir til þess að stefndi hafi gert athugasemd þegar ljóst varð að annar aðili annaðist ársreiknings- og framtalsgerðina.

Framtali var skilað allt of seint. Tók það stefnanda um það bil eitt ár að ljúka verkinu og hefur hann ekki getað skýrt þessar löngu tafir. Ábendingar hans um að gögn hafi vantað eru óljósar og með öllu haldlausar. Þótt stefnandi hafi ekki lokið verki í tæka tíð, hefur hann ekki glatað kröfu sinni til verklauna. Hann hefur hins vegar vanefnt samning aðila og er ábyrgur gagnvart stefndu fyrir því tjóni sem hann hefur valdið þeim.

Vegna þess hversu seint var skilað sættu stefndu álagi á skattstofna sem nam 470.368 krónum, þannig að gjöld þeirra hækkuðu. Það stoðar ekki fyrir stefnanda að benda á að álagið hafi ekki verið lagt á nema vegna þess að framtölum fyrri ára hafði verið skilað of seint. Álagið var lagt á vegna þess að framtalinu sem stefnandi hafði tekið að sér var skilað of seint. Hefði því verið skilað á réttum tíma hefði ekkert álag komið til.

Stefndu hafa ekki reiknað tjón sem þau telja sig hafa orðið fyrir af því hversu mjög verkið dróst. Þurftu stefndu að greiða gjöld í samræmi við álagningu sem byggðist á áætlun. Var greidd hærri fjárhæð en sem nam endanlegri álagningu. Fékkst fjárhæðin endurgreidd síðar. Á hinn bóginn er ekki heimilt að ákveða bætur fyrir annað tjón en fjárhagslegt í þessu tilviki. Er ekki hægt að reikna bætur vegna óhagræðis og óþæginda sem stefndu telja sig hafa orðið fyrir af því að vera á vanskilalista skattstjóra.

Í matsgerð hins dómkvadda matsmanns er talið að eðlilegt endurgjald fyrir verk stefnanda væru 700.000 krónur auk virðisaukaskatts. Er rétt að miða við þessa fjárhæð, en matsgerðinni hefur ekki verið hnekkt. Í matsgerð er hins vegar ekki metið til lækkunar hversu lengi verkið dróst, en með hliðsjón af reglu 23. gr. laga nr. 42/2000 þykir verða að ákvarða stefndu skaðabætur vegna þess hve seint var skilað. Þegar tekið er tillit til hækkunar gjalda stefnda vegna álags á tekjuskattsstofn, þess að stefndi þurfti að greiða hærri gjöld en ella, sem þó fengust endurgreidd og þess hve lengi verkið dróst, er þóknun stefnanda hæfilega ákveðin 400.000 krónur. Eins og hér stendur á verða dráttarvextir reiknaðir frá dómsuppkvaðningu.

Stefndu öfluðu matsgerðar um hæfilegt endurgjald og var tilefni til þess. Er rétt að stefnanda verði gert að greiða stefndu þann hluta málskostnaðar þeirra sem nemur því sem næst kostnaði af matsgerð, 600.000 krónur. Reikningur matsmanns er stílaður á stefnda Lagaþing og verður málskostnaður þessi því dæmdur honum. Að öðru leyti verður málskostnaður felldur niður.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndu, Lagaþing sf., Ó-kk-nf K-kk-nf og Þ-kvk-nf I-kvk-nf J-kvk-nf, greiði stefnanda, Deloitte ehf., óskipt 400.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2014 til greiðsludags.

Stefnandi greiði stefnda Lagaþingi sf. 600.000 krónur í málskostnað. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður.

J-kk-nf F-kk-nf