E-4205/2015

D Ó M U R

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 4. desember 2015 og dómtekið 28. mars sl. að lokinni aðalmeðferð. Stefnandi er F-kk-nf O-kk-nf T-kk-nf, Hraunhólum 8, Garðabæ. Stefndi er félags- og húsnæðismálaráðherra fyrir hönd íslenska ríkisins, Arnarhváli, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða í máli nr. 13/2012 sem kveðinn var upp 19. febrúar 2013. Hann krefst þess einnig að viðurkennt verði að stefndi eigi ekki endurgreiðslukröfu á hendur stefnanda vegna þeirra atvika sem urðu grundvöllur ákvörðunar Vinnumálastofnunar í máli stefnanda 7. nóvember 2011 sem staðfest var með téðum úrskurði úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða. Hann krefst einnig málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu auk málskostnaðar.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefni

Atvik eru óumdeild um það sem skiptir máli fyrir úrlausn málsins. Ágreiningur aðila laut upphaflega að lögmæti þeirra stjórnvaldsákvarðana sem vísað er til í kröfugerð stefnanda. Við aðalmeðferð málsins var því hins vegar lýst yfir af hálfu stefnda að fallist væri á að á að úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða 19. febrúar 2013 í máli 13/2012 væri ógildur, með vísan til dóms héraðsdóms 15. mars 2016 í máli nr. e-2547/2015, að því er varðaði beitingu viðurlaga samkvæmt 60. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Hins vegar byggði stefndi á því að sá hluti úrskurðarins sem laut að endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta að fjárhæð 1.509.791 krónur stæði eftir sem áður óhaggaður. Snýst eftirstandandi efnislegur ágreiningur aðila í málinu því einungis um þennan hluta ákvörðunar Vinnumálastofnunar 7. nóvember 2011 sem staðfest var með fyrrgreindum úrskurði úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða.

Forsaga málsins er sú að með bréfi 27. október 2011 tilkynnti Vinnumálastofnun stefnanda að stofnunin hefði undir höndum upplýsingar um að hann hefði starfað sem blaðamaður samhliða því að þiggja greiðslur frá atvinnuleysistryggingasjóði, án þess að tilkynna það stofnuninni. Eins hefði stofnuninni borist upplýsingar þess efnis að stefnandi hefði ferðast til útlanda vegna þessara starfa sinna án þess að tilkynna það stofnuninni, en meðal skilyrða fyrir greiðslum úr atvinnuleysistryggingasjóði væri að vera búsettur og staddur hér á landi, sbr. c. lið 1. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006. Þá var vísað til þess að samkvæmt 35. gr. a. sömu laga skyldi stefnandi sem atvinnuleitandi tilkynna til Vinnumálastofnunar, með minnst eins dags fyrirvara, tilfallandi vinnu sem hann tæki á þeim tíma er hann fengi greiddar atvinnuleysisbætur. Í bréfinu var einnig vísað til 3. mgr. 9. gr. sömu laga, um skyldu atvinnuleitenda til að upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kynnu að verða á högum þeirra á þeim tíma er þeir fá greiddar atvinnuleysisbætur. Þá kom fram að stofnuninni hefði ekki borist tilkynning um tilfallandi tekjur.

Í kjölfar fundar stefnanda með starfsmönnum eftirlitsdeildar Vinnumálastofnunar í tilefni af bréfinu sendi hann stofnuninni greinargerð 2. nóvember 2011 með skýringum sínum. Þar kannaðist stefnandi meðal annars við að hafa unnið í verktöku við skrif í Morgunblaðinu samhliða því að hafa fengið greiddar atvinnuleysisbætur. Á hinn bóginn hefði hann staðið í þeirri trú að þau laun sem hann fékk fyrir þessi skrif væru innan þeirra tekjumarka sem þiggjendum atvinnuleysisbóta eru sett samkvæmt 4. mgr. 36. gr. laga nr. 54/2006. Þá kvaðst hann ekki hafa vitað af því að honum hefði verið skylt að upplýsa um ferð sína til útlanda vegna skrifa fyrir blaðið.

Með bréfi 7. nóvember 2011 tilkynnti Vinnumálastofnun stefnanda að ákveðið hefði verið að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til hans á grundvelli 60. gr. laga nr. 54/2006, þar sem hann hefði unnið sem verktaki. Þá var stefnanda tilkynnt að hann myndi ekki eiga rétt á atvinnuleysisbótum fyrr en hann hefði starfað a.m.k. 12 mánuði á innlendum vinnumarkaði og var í því efni vísað til 60. gr. laga nr. 54/2006. Þá var stefnandi krafinn um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta á tímabilinu 1. janúar 2011 til 19. október 2011, samtals 1.509.791 krónur, með 15% álagi samkvæmt heimild í 2. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006.

Með bréfi 22. nóvember 2011 var beiðni stefnanda um endurupptöku málsins synjað. Með bréfi 20. desember þess árs veitti stofnunin frekari rökstuðning fyrir ákvörðun sinni að beiðni stefnanda þar sem fyrri afstaða var ítrekuð. Hinn 23. janúar 2012 kærði stefnandi ákvörðun Vinnumálastofnunar til úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða sem hinn 19. febrúar 2013 kvað upp þann úrskurð sem vísað er til í kröfugerð stefnanda. Í niðurstöðu nefndarinnar kom fram að Vinnumálastofnun hefði ekki sýnt fram á að stefnandi hefði með vísvitandi hætti leynt upplýsingum í skilningi 1. málsl. 60. gr. laga nr. 54/2006. Á hinn bóginn taldi úrskurðarnefndin að 2. málsl. 60. gr. laganna ætti við um tilvik stefnanda. Mat nefndin það svo að í ljósi afdráttarlausrar verknaðarlýsingar í 60. gr. laganna nægði það til þess að beita viðurlögum samkvæmt 2. málsl 60. gr. að fyrir lægi að stefnandi hefði starfað á innlendum vinnumarkaði á sama tíma og hann fékk greiddar atvinnuleysisbætur, án þess að hafa tilkynnt vinnumálastofnun um tilfallandi vinnu samkvæmt 35. gr. a. laganna. Með þessum rökum var ákvörðun Vinnumálastofnunar staðfest.

Stefnandi leitaði af þessu tilefni til umboðsmanns Alþingis sem lauk málinu með áliti 31. desember 2014. Meginniðurstaða umboðsmanns var efnislega á þá leið að túlkun úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða á 2. málsllið 60. gr. laga nr. 54/2006 stæðist ekki og hefði úrskurður nefndarinnar ekki verið reistur á réttum lagagrundvelli. Eins var það niðurstaða umboðsmanns að krafa um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta og 15% álag á þá kröfu væri ekki í samræmi við 22. og 31. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, auk þess sem ekki hefði verið tekin sjálfstæð og rökstudd afstaða til lagaskilyrða 2. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 fyrir 15% álagi á endurgreiðslu bóta í úrskurði nefndarinnar. Að því er varðar síðastgreint atriði taldi umboðsmaður að um væri að ræða verulegan annmarka á rökstuðningi nefndarinnar og hefði ekki verið bætt úr honum í skýringum hennar til umboðsmanns. Í áliti sínu tók umboðsmaður hins vegar fram að hann teldi sig ekki hafa forsendur til að taka afstöðu til þess hvort niðurstaða nefndarinnar um þetta atriði hefði verið í samræmi við lög eða hver efnisleg niðurstaða málsins ætti að vera gagnvart stefnanda.

Í ljósi niðurstöðu Umboðsmanns Alþingis í málinu óskaði stefnandi eftir því að mál hans yrði tekið aftur upp fyrir úrskurðarnefnd atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða. Nefndin hafnaði þeirri beiðni með úrskurði 26. febrúar 2015 með þeim rökum að nefndin væri í grundvallaratriðum ósammála niðurstöðu umboðsmanns í málinu. Höfðaði stefnandi mál þetta í framhaldi af því.

Eftir að málið var höfðað, eða 15. mars 2016, var kveðinn upp í héraðsdómi Reykjavíkur dómur í máli nr. E-2547/2015 þar skorið var úr lögmæti ákvörðunar Vinnumálastofnunar sem byggðist á sambærilegum lagagrundvelli og ákvörðun stofnunarinnar í tilviki stefnanda. Var ákvörðun Vinnumálastofnunar, svo og úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða, þar sem ákvörðunin hafði verið staðfest, felld úr gildi. Þeim dómi var ekki skotið til æðri dóms. Tilvísun til dómsins var birt á heimasíðu Vinnumálastofnunar og vísað til þess að hann kynni að hafa fordæmisgildi í öðrum sambærilegum málum hjá stofnuninni. Hvatti stofnunin því alla sem sætt hefðu viðurlögum á grundvelli 60. gr. laga nr. 54/2006 til þess að kynna sér dóminn og upplýsti einnig að þeir gætu óskað eftir endurupptöku á málum sínum. Stefnandi óskaði eftir endurupptöku með tölvubréfi til Vinnumálastofnunar 6. júlí 2016. Með bréfi Vinnumálastofnunar 11. ágúst þess árs var stefnanda tilkynnt að stofnunin hefði talið tilefni til að taka mál stefnanda til nýrrar meðferðar og fella ákvörðun sína niður um viðurlög á grundvelli 60. gr. laga nr. 54/2006. Því næst sagði hins vegar orðrétt í bréfi stofnunarinnar: „Þrátt fyrir ofangreint er ljóst að þú fékkst ofgreiddar atvinnuleysisbætur þann tíma sem þú uppfylltir ekki skilyrði laga um atvinnuleysistryggingar þar sem það liggur fyrir að þú þáðir greiðslur atvinnuleysistrygginga án þess að eiga rétt á þeim. Niðurfelling ákvörðunar skv. 60. gr. laga um atvinnuleysistryggingar hefur því ekki áhrif á endurgreiðslukröfu stofnunarinnar.“ Í ljósi úrlausnar málsins er ekki ástæða til að gera grein fyrir frekari samskiptum aðila vegna málsins.

Ekki var um að ræða munnlegar skýrslur við aðalmeðferð málsins.

Helstu málsástæður og lagarök aðila

Stefnandi telur að atvik málsins séu á allan hátt sambærileg þeim sem dæmt var um 15. mars 2016 í héraðsdómsmálinu nr. E-2547/2015. Málinu hafi ekki verið áfrýjað af hálfu stefnda og hafi hann fallist á að forsendur dómsins hafi gildi í málinu. Stefndi hafi þannig í reynd fallist á kröfu um að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða í máli nr. 13/2012, sem kveðinn var upp 19. febrúar 2013. Hann vísar í þessu sambandi til þess ákvörðun um endurgreiðslu bóta hafi einnig verið felld úr gildi með fyrrnefndum dómi héraðsdóms. Stefnandi telur að Vinnumálastofnun hafi verið óheimilt að taka nýja stjórnvaldsákvörðun í máli stefnanda, meðal annars þar sem skilyrðum fyrir endurupptöku íþyngjandi ákvörðunar hafi ekki verið fullnægt. Þá telur hann að hugsanleg endurgreiðslukrafa á grundvelli laga nr. 54/2006 sé fallin niður fyrir fyrningu og/eða tómlæti. Stefnandi leggur einnig áherslu á að staða aðila sé mjög ójöfn og gera verði ríkar kröfur til stefnda og undirstofnana hans ef krefja eigi stefnanda um endurgreiðslu ætlaðra ofgreiddra bóta við þær aðstæður sem uppi séu í málinu.

Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi stundað verktakavinnu hjá Morgunblaðinu og dvalist erlendis á meðan hann fékk greiddar atvinnuleysisbætur á tímabilinu 1. janúar til 19. október 2011, án þess að tilkynna Vinnumálastofnun um vinnu sína eða ferð til útlanda í tengslum við þá vinnu. Stefnandi hafi ekki átt rétt á atvinnuleysisbótum á sama tíma og beri því að endurgreiða það sem ofgreitt var samkvæmt skýru orðalagi 2. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006. Er nánar vísað til skilyrða laganna samkvæmt 13. gr. a og 13. gr. c svo og skyldu atvinnuleitanda til að tilkynna um breytingu á högum sínum til Vinnumálastofnunar samkvæmt 3. mgr. 9. gr., 10. gr. og 35. gr. a. Stefndi vísar einnig til þess að reglur um um frítekjumark eigi ekki við um stefnanda, sbr. 17. og 22. gr. laganna. Í lögum nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar sé gerður greinarmunur á sjálfstætt starfandi einstaklingum og launamönnum. Í 17. og 22. gr. sé mælt fyrir um greiðslur atvinnuleysistrygginga samhliða minnkuðu starfshlutfalli og um hlutastörf atvinnuleitenda. Skilyrði 17. og 22. gr. laganna varðandi hlutastörf sé að hinn tryggði ráði sig til starfa sem launamaður í skilningi a-liðar 3. gr. laganna, en ekki sé heimilt að starfa sem verktaki samhliða því að þiggja atvinnuleysistryggingar. Taki maður, sem sé á atvinnuleysisskrá, að sér starf sem verktaki fari hann út af atvinnuleysisskrá þann tíma sem hann starfar sem verktaki, en geti ekki þegið atvinnuleysisbætur samhliða hlutastarfi sem verktaki. Stefndi vísar til þess að mál stefnanda hafi verið endurupptekið að ósk hans og fyrri ákvörðun um viðurlög á grundvelli 60. gr. laganna felld niður með tilvísun í dóm Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-2547/2015. Ekki hafi verið fallist á að niðurfelling ákvörðunar samkvæmt 60. gr. laganna hefði áhrif á endurgreiðslukröfu Vinnumálastofnunar vegna ofgreiddra bóta og endurgreiðslukrafan samkvæmt 2. mgr. 39. gr. standi því áfram. Stefndi telur að andmælaréttur stefnanda hafi verið virtur, sem og meðalhófsregla 12. gr. og rannsóknarregla 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Niðurstaða

Í málinu hefur stefnandi kosið að haga málatilbúnaði sínum á þann hátt að meðal annars er krafist ógildingar úrskurðar úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða og er félags- og húsnæðismálaráðherra, fyrir hönd íslenska ríkisins, stefnt til varnar. Af hálfu stefnda eru hvorki gerðar athugsemdir við framsetningu kröfu stefnanda né aðild stefnda til varnar. Þegar þetta er virt og horft er til þeirrar óvissu sem ríkt hefur um aðild hins opinbera þegar um er að ræða mál til ógildingar stjórnvaldsákvarðana sjálfstæðra stofnana og úrskurðarnefnda þykir ekki ástæða til þess að taka til sérstakrar skoðunar hvort stefnanda hefði verið rétt að beina kröfum sínum að Vinnumálastofnun.

Í máli þessu hefur stefndi lýst því yfir að fallist sé á að sá úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða, sem vísað er til í kröfugerð stefnanda sé ógildur, með vísan til dóms héraðsdóms 15. mars 2016 í máli nr. e-2547/2015, að því er varðar beitingu viðurlaga samkvæmt 60. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Verður að skilja þessa málflutningsyfirlýsingu stefnda á þá leið að fallist sé á þá forsendu dómsins að miða beri við að í verknaðarlýsingu 2. málsliðar 60. gr. laga nr. 54/2006 felist krafa um atvinnuleitandi hafi ætlað að afla sér atvinnuleysisbóta með sviksamlegum hætti og um leið sé því ómótmælt að mál stefnanda hafi ekki verið rannsakað sérstaklega með hliðsjón af huglægri afstöðu hans. Leiðir einnig af málflutningsyfirlýsingu stefnda að hann hefur viðurkennt að verulegir annmarkar voru á málsmeðferð Vinnumálastofnunar og úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða, svo og rökstuðningi ákvarðana þessara aðila, að þessu leyti. Þá felst einnig í málflutningsyfirlýsingu stefnda viðurkenning á því að umræddir annmarkar voru til þess fallnir að hafa áhrif á niðurstöðu málsins að því varðar ákvörðun viðurlaga samkvæmt fyrrgreindu ákvæði laga nr. 54/2006.

Að mati dómsins leiðir, að öðru jöfnu, af framangreindu að fella bæri úrskurð úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða nr. 13/2012 frá 19. febrúar 2013 úr gildi í heild sinni, en þar með teldist einnig sjálfkrafa ógild sú ákvörðun Vinnumálastofnunar sem úrskurðurinn laut að. Er þá horft til þess að fyrrgreindir annmarkar á málsmeðferð og ákvörðunum Vinnumálastofnunar og úrskurðarnefndarinnar lutu að máli stefnanda í heild sinni og var krafa um endurgreiðslu samkvæmt 39. gr. laga nr. 54/2006 einn þáttur í hvorri úrlausn. Svo sem fólst í áðurgreindu áliti umboðsmanns Alþingis og dómi héraðsdóms 15. mars 2006 væri ekki með slíkri niðurstöðu tekin afstaða til þess hvort Vinnumálastofnun gæti, að svo komnu máli, tekið mál stefnanda upp og tekið nýja rökstudda ákvörðun, að undangenginni lögmætri málsmeðferð, um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta samkvæmt 39. gr. laga nr. 54/2006. Undir meðferð málsins fyrir dómi hefur stefndi hins vegar tekið af öll tvímæli um að ekki sé á því byggt að mál stefnanda hafi verið endurupptekið og ný ákvörðun tekin um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta. Er um þetta atriði vísað til fyrrgreinds bréfs Vinnumálastofnunar 11. ágúst 2016 til stefnanda þar sem tekið var fram að niðurfelling ákvörðunar stofnunarinnar á fyrri ákvörðun sinni samkvæmt 60. gr. laga nr. 24/2006 hefði ekki áhrif á endurgreiðslukröfu stofnunarinnar.

Í ljósi málatilbúnaðs stefnda verður að skilja bréf Vinnumálastofnunar svo að með því hafi beiðni stefnanda í tölvubréfi 6. júlí 2016 um endurupptöku málsins verið hafnað um þann hluta ákvörðunar stofnunarinnar sem laut að endurgreiðslu atvinnuleysisbóta. Hefur stefndi og áréttað fyrir dómi við aðalmeðferð málsins að sá þáttur ákvörðunar Vinnumálastofnunar sem laut að endurgreiðslu sé nú alfarið talinn byggjast á ákvæðum 39. gr. laga nr. 54/2006 sem mæli fortakslaust fyrir um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta án tillits til 2. málsliðar 60. gr. laganna og tilvísunar þess ákvæðis til fyrrnefndu greinarinnar.

Að mati dómsins er í umræddu bréfi Vinnumálastofnunar ekki að finna neinn haldbæran rökstuðning fyrir því hvernig upphafleg ákvörðun stofnunarinnar geti haldið gildi sínu um endurgreiðslu ofgreiddra bóta þrátt fyrir þá annmarka á meðferð málsins og rökstuðningi sem áður greinir. Verður því að fallast á það með stefnanda að téðar stjórnvaldsákvarðanir séu haldnar annmörkum sem leiði til þess að þær teljist ógildar frá upphafi, sbr. til hliðsjónar forsendur fyrrgreinds héraðsdóms 15. mars 2016. Leiðir af þessu að engin gild stjórnvaldsákvörðun lá fyrir um skyldu stefnanda til endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta þegar Vinnumálastofnun tilkynnti stefnanda um áðurlýsta afstöðu sína 11. ágúst 2016. Eins og málið liggur fyrir kemur ekki til skoðunar hvort Vinnumálastofnun hafi verið heimilt að taka mál stefnanda upp að nýju og kveða á um endurgreiðslu ofgreiddra bóta við þær aðstæður að ákveðið var að fallast á forsendur í umræddum dómi héraðsdóms. Með sama hætti kemur ekki til úrlausnar hvort hugsanleg endurgreiðslukrafa samkvæmt 39. gr. laga nr. 54/2006 myndi teljast fyrnd ef kæmi til slíkrar endurupptöku málsins af hálfu Vinnumálastofnunar eða hvort skilyrðum 2. mgr. greinarinnar fyrir 15% álagi á ofgreiddar bætur teldist fullnægt. Verður samkvæmt þessu fallist á fyrri kröfu stefnanda eins og hún er fram sett og nánar greinir í dómsorði.

Í málinu er ekkert komið fram um að Vinnumálastofnun hyggist taka mál stefnanda upp og taka nýja ákvörðun um endurgreiðslu ofgreiddra atvinnuleysisbóta við þær aðstæður sem komnar eru upp. Er það ekki í valdi dómstóla samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991, eins og ákvæðið verður skýrt með hliðsjón af 2. gr. stjórnarskrár lýðveldisins nr. 33/1944, að taka afstöðu til þess hvort hlutaðeigandi stjórnvald beri að taka ákvörðun um endurupptöku með það fyrir augum að ný stjórnvaldsákvörðun verði tekin og þá hvers efnis slík ákvörðun eigi að vera, þ.á m. hvort bæta bæri 15% álagi á endurgreiðslu samkvæmt 2. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006. Verður af þessum sökum að vísa síðari kröfu stefnanda sjálfkrafa frá dómi.

Stefnandi nýtur gjafsóknar við rekstur málsins fyrir héraðsdómi samkvæmt leyfi 15. júní 2015. Þykir því ekki ástæða til að dæma stefnda sérstaklega til greiðslu málskostnaðar sem fellur samkvæmt því niður. Málatilbúnaður aðila hefur tekið verulegum breytingum undir meðferð málsins af ástæðum sem eru ekki á ábyrgð stefnanda. Við ákvörðun þóknunar lögmanns stefnanda verður því miðað við framlagða tímaskýrslu hans en þó þykir óhjákvæmilegt að hafa nokkra hliðsjón af tímagjaldi við ákvörðun málsvarnarlauna í sakamálum, sbr. til hliðsjónar tilkynningu dómstólaráðs nr. 3/2017 4. janúar 2017. Samkvæmt þessu þykir þóknun lögmannsins hæfilega ákveðin 3.050.400 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda flutti málið Á-kk-nf H-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf hrl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Úrskurður úrskurðarnefndar atvinnuleysistrygginga og vinnumarkaðsaðgerða í máli nr. 13/2012 sem kveðinn var upp 19. febrúar 2013 er felldur úr gildi.

Síðari kröfu stefnanda, F-kk-ef O-kk-ef T-kk-ef, er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.m.t. þóknun lögmanns hans, Á-kk-ef H-kk-ef hrl. að fjárhæð 3.050.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

S-kk-nf M-kk-nf