E-12323/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 10. maí sl., var höfðað 30. október 2009, af M-kvk-þgf S-x-x, ul. Na skarpie 12/7, 83-010 S-x-x, Póllandi, fyrir hönd ólögráða sonar hennar, S-x-x S-x-x, sama stað, gegn Tryggingamiðstöðinni hf., Síðumúla 28, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1.616.925 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 6. nóvember 2007 til 13. mars 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar að skaðlausu ásamt virðisaukaskatti samkvæmt málskostnaðarreikningi, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, en stefnandi hefur gjafsókn samkvæmt gjafsóknarleyfi 1. febrúar 2010.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu, en til vara er krafist lækkunar á kröfum stefnanda. Í aðalkröfu er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins, en í varakröfu að málskostnaður falli niður.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Í málatilbúnaði stefnanda er því lýst að krafan í málinu eigi rætur að rekja til alvarlegs vinnuslyss sem faðir stefnanda, D-x-x S-x-x heitinn, varð fyrir þegar hann var við vinnu sína hjá Vélsmiðju Orms og Víglundar 6. nóvember 2007, sem síðar hafi leitt til dauða hans.

Slysið varð í stórri flotkví við Óseyrarbraut í Hafnarfjarðarhöfn. Í enda flotkvíarinnar, þar sem skip fara inn og út úr kvínni, er hurð búin tveimur vængjum, hvor þeirra 8x12 metrar eða 96 fermetrar að flatarmáli. Hurðarvængjunum er stjórnað með vírum tengdum vindu (spilbúnaði) þegar þær opnast og lokast.

Slysið varð með þeim hætti að þegar búið var að loka vinstri hurðarvængnum, kom í ljós að vírinn, sem tengdi hægri hurðarvænginn, hafði slitnað. Þeir D-x-x heitinn og Æ-kk-nf H-kk-nf unnu við að tengja vírendana þegar vindhviða feykti hurðinni til með þeim afleiðingum að D-x-x heitinn klemmdist á milli hurðar og stálstólpa (hurðarstoppara). Lögregla og sjúkralið var kallað á staðinn og var hinn slasaði fluttur með sjúkrabíl á Landspítala háskólasjúkrahús. Hann hlaut alvarlega áverka vegna slyssins, mjaðmagrind brotnaði og líffæri í kviðarholi sködduðust. Hann lést ellefu dögum síðar, 17. nóvember 2007.

Með bréfi 13. febrúar 2009 var stefnda, þ.e. vátryggingafélag Vélsmiðju Orms og Víglundar, krafið um greiðslu bóta vegna missis framfæranda, sbr. 12. og 14. gr. skaðabótalaga. Áður hafði verið fallist á af hálfu stefnda, með símbréfi 20. nóvember 2008, að tjónið væri bótaskylt af hálfu vátryggingartaka, þ.e. vélsmiðjunnar, en talið að skerða ætti bæturnar um helming vegna eigin sakar hins látna.

Með tilboði stefnda 11. mars 2009 bauðst stefndi til að greiða stefnanda 1.616.915 krónur sem var helmingur kröfu stefnanda. Af hálfu stefnanda var uppgjör undirritað 19. mars s.á. með fyrirvara um frekari kröfur þar sem ekki væri fallist á eigin sök hins látna.

Málið er höfðað til innheimtu á fullum dánarbótum samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga, en deilt er um hvort bætur eigi að lækka vegna reglna um eigin sök tjónþola. Af hálfu stefnda er því haldið fram að fullar bætur hafi verið greiddar 19. mars 2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að öryggi starfsmanna hafi verið verulega ábótavant þegar slysið varð, enda engar ráðstafanir gerðar til þess að tryggja að hurðin væri fest meðan skipt var um vír, en með því hefði verið hægt að forðast hættu á að viðkomandi klemmdist á milli. Þarna sé um að ræða margra tonna stálhurð. Í ljósi þess hversu mikil hætta geti skapast, þegar slíkar hurðar fari á hreyfingu, hefði verið sérstaklega mikilvægt að tryggja öryggi starfsmanna með fullnægjandi hætti. Atvinnurekandi hins látna hefði með öllu vanrækt þær skyldur sem á honum hvíldu samkvæmt lögum og reglugerðum. Með þessari vanrækslu hefði Vélsmiðjan stofnað lífi og limum starfsmanna sinna í stórfellda hættu, líkt og síðar hafi komið á daginn.

Atvinnurekandi hins látna hefði brotið gegn 13. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, en þar segi að atvinnurekandi skuli tryggja, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Vísað sé sérstaklega til V. kafla um framkvæmd vinnu. Í 1. mgr. 37. gr. laganna, í V. kafla, segi jafnframt að vinnu skuli haga og framkvæma þannig, að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta.

Þá hafi atvinnurekandi hins látna vanrækt að upplýsa hann um hættueiginleika verksins. Í 1. mgr. 14. gr. sömu laga segi að atvinnurekandi skuli gera starfsmönnum ljósa slysa- og sjúkdómshættu sem kunni að vera bundin við starf þeirra. Hann skuli þar að auki sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun í að framkvæma störf sín þannig að ekki stafi hætta af.

Í 1. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja segi að atvinnurekandi skuli meðal annars upplýsa starfsmenn um notkunarskilyrði tækja, óvenjulegar aðstæður, sem séu fyrirsjáanlegar, og þá reynslu sem fengist hafi við notkun hlutaðeigandi tækja. Enn fremur skuli atvinnurekandi sjá til þess að skriflegar leiðbeiningar liggi frammi á vinnustaðnum þar sem framangreindar upplýsingar komi fram. Í niðurstöðukafla umsagnar Vinnueftirlits ríkisins 17. júlí 2008 komi skýrt fram að orsök slyssins megi rekja til þess að ekki lá fyrir skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir er vörðuðu umræddan verkþátt.

Verkstjórn á vinnustaðnum hafi verið með öllu ófullnægjandi, enda enginn verkstjóri á staðnum þegar verkið var unnið. Á verkstjóra hvíli rík skylda að hlutast til um og tryggja að öruggt verkfyrirkomulag sé á verkstað, sbr. 21. og 23. gr. laga nr. 46/1980. Slíkt hefði verið hægt með því að loka hurðinni áður en hafist var handa við að skipta um vírinn. Hefði verkstjórn verið fullnægjandi sé líklegt að slysið hefði aldrei orðið. Í framburðarskýrslu Ó-kk-ef J-kk-ef O-kk-ef, verkstjóra hjá fyrirtækinu, segi: „[Ó-kk-nf J-kk-nf] sagðist aldrei muni hafa samþykkt það að [D-x-x og Æ-kk-nf] færu að gera við vírinn án þess að loka hurðinni, en það hefði verið hægt með skotbómulyftara.“ Verkstjórinn hafi ekki verið við og hann hafi ekki tilnefnt mann í sinn stað. Þar sem engin verkstjórn hafi verið á staðnum þegar slysið varð verði það talið verkstjóranum til gáleysis. Verkstjóri verði að tryggja að verk sé unnið með forsvaranlegum hætti. Það eigi sérstaklega við þegar unnið er jafnhættulegt verk og hér um ræði.

Í bréfum 20. nóvember 2008 og 9. nóvember 2009 byggi stefndi afstöðu sína til helmings sakarskiptingar annars vegar á því að hinum látna hafi átt að vera almennt kunnugt um aðstæður á vinnustað sínum í ljósi reynslu sinnar. Hins vegar hafi hinum látna mátt vera kunnugt um að aldrei mætti standa í hurðaropinu ef hurðir væru ekki í læstri stöðu og að starfsmönnum hafi verið almennt uppálagt að nota lyftara til að styðja við hurðirnar þegar þeir væru að loka þeim. Hinn látni haft því haft sérstaka reynslu og kunnað til verka við að loka hurðum flotkvíarinnar.

Stefnandi telji þessa afstöðu stefnda fráleita. Hinn látni hafi hvorki verið lærður tækjamaður né reyndur á því sviði. Hann hafi verið menntaður plötusmiður og ekki í hans verkahring að loka umræddri hurð eða notast við skotbómulyftara við verkið. Hann hafi því verið með öllu óreyndur við verkið sem hann hafi átt að sinna. Í ljósi þekkingar- og reynsluleysis hins látna á verkinu hefði verið sérstaklega mikilvægt að verkstjóri væri á staðnum til þess að þjálfa hann, leiðbeina honum og upplýsa hvernig vinna hefði átt verkið, sbr. 7. og 8. gr. reglugerðar nr. 367/2006. Þess í stað hafi enginn verkstjóri verið á staðnum og þar að auki hefði öll áhersla verið lögð á að „drífa verkið af“, eins og fram komi í framburðarskýrslu vitnisins Æ-kk-ef H-kk-ef. Slíkt verði að teljast með öllu óforsvaranlegt og beri að meta verkstjóra til sakar.

Með hliðsjón af öllu þessu sé hafið yfir allan vafa að verkstjóri Vélsmiðju Orms og Víglundar hafi sýnt af sér stórfellda vanrækslu þegar hann gekk ekki úr skugga um að öryggi D-kk-ef heitins væri tryggt með forsvaranlegum hætti áður en hann fól honum að loka umræddri vængjahurð og jafnframt með því að vera ekki á staðnum, eða tilnefna einhvern í sinn stað á meðan unnið var að umræddu verki, sbr. 21. og 23. gr. laga nr. 46/1980. Á því beri atvinnurekandinn ábyrgð á grundvelli hinnar óskráðu reglu skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð. Stefnandi eigi því rétt á óskertum bótum samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga úr ábyrgðartryggingu stefnda sem hafi verið vátryggjandi Vélsmiðju Orms og Víglundar á tjónsdegi.

Samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga skulu bætur fyrir missi framfæranda til eftirlifandi barns, sem hinum látna hafi verið lögskylt að framfæra, vera jafnháar heildarfjárhæð þeirra barnalífeyrisgreiðslna er barnið á rétt á eftir lögum um almannatryggingar frá því að tjón varð til 18 ára aldurs. Dómkrafa stefnanda sundurliðist því þannig:

1) Barnalífeyri samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga árið 2007: 13.713 krónur  219.408 x 45/360 = 27.426 krónur

að frádregnum innborgun - 13.713 “

2) Barnalífeyri samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga, árin 2008-2021: 1.535.856 “

219.408 x 14 = 3.071.712 krónur

að frádregnum innborgun - 1.535.856 “

3) Barnalífeyri samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga árið 2022 67.346 “

219.408 x 221/360 = 134.692 krónur

að frádregnum innborgun - 67.346 “

Samtals 1.616.925 krónur

Vaxtakrafa stefnanda sé í samræmi við 16. gr. skaðabótalaga, en upphafstími dráttarvaxtakröfunnar taki mið af 13. mars 2009, þegar liðinn var mánuður frá því að kröfubréf 13. febrúar s.á. var sent stefnda.

Um ábyrgð stefnda vísi stefnandi til almennra reglna skaðabótaréttarins, einkum sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitendaábyrgð. Þá vísi stefnandi til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Um vaxtakröfuna sé vísað til 16. gr. skaðabótalaga og um dráttarvaxtakröfuna til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnaðarkröfuna vísi stefnandi til laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 1. mgr. 130. gr.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er málsatvikum lýst þannig að D-x-x heitinn hafi slasast alvarlega við vinnu sína hjá Vélsmiðju Orms og Víglundar hf. í flotkví í Hafnarfjarðarhöfn umræddan dag. Hann hafi, ásamt samstarfsmanni sínum, verið að vinna við að loka flotkvínni eftir að skip hafði verið sjósett þaðan að lokinni viðgerð. Opnun og lokun vængjahurðanna á flotkvínni sé stjórnað með vírum tengdum vindum (spilbúnaði) sem stjórnað sé með stöng uppi á flotkvínni. Stærð hurðanna sé 8 x 12 m, eða um 96 fermetrar, og því ljóst að gífurleg þyngsl hafi verið þar á ferðum. Tjónþoli og tveir samstarfsmenn hans, Æ-kk-nf H-kk-nf og S-x-x R-x-x, hefðu fengið það verkefni að loka hurðunum. Tjónþoli og Æ-kk-nf hafi verið niðri á dekkinu, en S-x-x uppi á flotkvínni við stjórnstöngina. Vinstri hurðinni hefði verið lokað án erfiðleika, en verr hafi gengið með hægri hurðina. Komið hafi í ljós að vírinn í lokunarbúnaðinum hafði slitnað. Lagfæra þurfti vírinn og hafi tjónþoli og Æ-kk-nf farið í það. Þeir hafi verið langt komnir með að tengja vírendana á slitna vírnum með víraklemmum svo unnt yrði að loka hurðinni þegar mikil vindhviða hafi feykt hurðinni á þá. Þeir hafi báðir fallið við og tjónþoli klemmst milli hurðarinnar og stálstólpa (hurðarstoppara), sem þarna var, og hafi hann meiðst alvarlega. Hurðin hafi strax verið opnuð með opnunarbúnaðinum uppi á flotkvínni og samstarfsmenn tjónþola hafi hlúð að honum. Jafnframt hafi lögreglu, sjúkraliði og Vinnueftirliti verið gert viðvart um slysið sem komið hafi á vettvang. Tjónþoli hafi strax verið fluttur á Slysadeild. Meiðsli hans hafi reynst alvarlegri en í fyrstu var talið og hafi hann látist vegna þeirra á Landspítalanum 17. nóvember 2007.

Í skýrslu Vinnueftirlits komi fram að rekja megi slysið til eftirfarandi þátta: Að hurðin fauk til vegna vindhviðu, þar sem hún var ekki fest meðan skipt var um vír, og að ekki lá fyrir skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir er varðar umræddan verkþátt.

Stefnandi hafi leitað til lögmanns vegna slyssins. Með bréfi 8. september 2008 til stefnda sé staðhæft að vinnuveitandi D-kk-ef heitins, Vélsmiðja Orms og Víglundar hf., sem hefði vátryggingu hjá stefnda, bæri ábyrgð á slysinu. Þess hafi jafnframt verið krafist að stefndi viðurkenndi ábyrgðina.

Með símbréfi 20. nóvember s.á. hafi stefndi fallist á bótaskylduna, en skerða ætti bætur um helming vegna eigin sakar hins látna.

Formleg krafa hafi verið sett fram af hálfu stefnanda með bréfi 13. febrúar 2009 og krafist fullra bóta. Stefndi hafi svarað með símbréfi 11. mars s.á. og lýst sig reiðubúinn til uppgjörs, sem miðaðist við helmingsbætur, sbr. fyrri afstöðu félagsins varðandi meinta eigin sök tjónþola. Bætur hafi verið greiddar í samræmi við það 19. mars s.á., en tekið á móti þeim með fyrirvara varðandi frádrátt vegna eigin sakar. Þeirri niðurstöðu vilji stefnandi ekki una og því hafi málið verið höfðað.

Af hálfu stefnanda sé byggt á því að slysið megi rekja til þess að öryggi starfsmanna vélsmiðjunnar hafi verið verulega ábótavant og verkstjórn ófullnægjandi. Stefnandi telji að vinnuveitandi tjónþola hafi ekki gætt ákvæða 13. gr., 1. mgr. 14. gr., 21. gr., 23. gr. og 1. mgr. 37. gr. laga nr. 46/1980, auk þess sem hann vísi til 1. mgr. 7. gr. reglugarðar nr. 367/2006 máli sínu til stuðnings.

Stefndi hafi með símbréfi 20. nóvember 2008 fallist á skaðabótaskyldu vegna atviksins, en telji hins vegar eðlilegt að bætur skerðist um helming vegna eigin sakar tjónþola. Í umsögn Vinnueftirlits komi m.a. fram að hinn látni hafi hafið störf hjá Vélsmiðjunni í júlí 2006 og hafði því starfað þar í u.þ.b. 15 mánuði. Hann hafi verið tæplega 36 ára á slysdegi, faglærður sem plötusmiður frá heimalandi sínu, Póllandi, og ráðinn sem slíkur í vélsmiðjuna. Hann hafi því augljóslega mátt gera sér grein fyrir því hve hættulegt það gat verið að vinna umrætt verk án þess að, annað tveggja, loka hurðinni eða festa hana tryggilega. Hvort tveggja hefði auðveldlega mátt gera, t.d. með því að nota skotbómulyftara sem þarna voru tiltækir. Horfa verði bæði til starfsreynslu hans í vélsmiðjunni og almennrar reynslu, sem gera verði ráð fyrir að fagmaður á hans aldri búi yfir. Fram hafi komið hjá samstarfsmanni tjónþola, Æ-kk-þgf, verkstjóranum, Ó-kk-þgf J-kk-þgf, og forráðamanni fyrirtækisins, E-kk-þgf O-kk-þgf, að tjónþoli hefði margsinnis innt það verk af hendi sem hann var að fást við þegar slysið varð. Brýnt hafi verið fyrir mönnum að gæta varúðar þegar unnið var við hurðirnar, enda væru þær fleiri tonn að þyngd. Aldrei mætti standa í hurðaropinu væri hurðin ekki í læstri stöðu og almennt hefði starfsmönnum verið upp á lagt að nota lyftara til að styðja við hurðirnar væru þær lausar þegar verið var að loka þeim. Í ljósi þeirrar reynslu sem tjónþoli hafði af að loka hurðum kvíarinnar og í ljósi tilmæla og leiðbeininga, sem hann hefði fengið varðandi umgengni við þær, hefði hann mátt vita til hverra ráðstafana var nauðsynlegt að grípa til þess að draga úr hættu sem skapaðist ef hurðirnar færu á hreyfingu, eins og þarna gerðist. Honum hafi mátt vera ljós sú hætta sem stafaði af því verklagi sem hann og félagi hans notuðu í umrætt sinn með því að hafa hurðina lausa.

Stefndi telji því eðlilegt að skerða bætur um helming vegna eigin sakar, eins og gert hafi verið í uppgjörinu 19. mars 2009. Sú niðurstaða sé í samræmi við dómvenju hér á landi í málum af því tagi sem hér um ræði.

Verkstjórn hefði ekki skipt sköpum um það hvernig fór. Verkstjóri hefði falið tjónþola og samstarfsmönnum hans að loka hurðum flotkvíarinnar, eins og þeir höfðu margsinnis gert áður. Verkstjórinn hefði ekki haft vitneskju um að vírinn slitnaði, en jafnvel þó svo hefði verið hefðu tjónþoli og samstarfsmenn hans verið fyllilega í stakk búnir, án sérstakra fyrirmæla, að fást við verkefnið. Þeir hafi staðið rétt að því nema þeim hafi láðst að festa hurðina, eins og þeir hafi mátt vita að nauðsynlegt var að gera til þess að fyllsta öryggis væri gætt. Jafnframt sé útilokað á stórum vinnustað eins og þessum að verkstjóri geti fylgst með hverju handtaki starfsmanna. Næstráðandi á vinnustað taki við starfsskyldum verkstjóra þegar hann þurfi að bregða sér frá. Ekki hafi verið um flókna athöfn að ræða fyrir fagmann sem oft hefði fengist við slíkt starf áður. Með eðlilegri aðgæslu hefði mátt koma í veg fyrir slysið.

Stefndi hafni því að forsvarsmenn vélsmiðjunnar hafi gerst brotlegir við lög og reglugerðir eins og stefnandi haldi fram. Þeir hafi lagt sig fram um að fyllsta öryggis, góðs aðbúnaðar og hollustuhátta væri gætt á vinnustaðnum og farið yfir alla verkþætti starfsins með nýjum starfsmönnum, þar á meðal tjónþola. Leiðbeiningum Vinnueftirlits hafi verið fylgt í hvívetna. Auk þess hafi tjónþola verið veitt kennsla og þjálfun við að loka hurðunum, auk annarra starfa, þegar hann hóf störf á vinnustaðnum. Það sé því rangt að vinnuveitandinn hafi vanrækt að gera honum grein fyrir hættueiginleikum verksins. Sömuleiðis mótmæli stefndi þeirri fullyrðingu stefnanda að túlka beri skýrslu Vinnueftirlitsins á þann veg að rekja megi orsök slyssins til þess að ekki lá fyrir skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir varðandi umræddan verkþátt. Vandséð sé hvernig það geti talist orsök slyssins.

Þótt kröfur séu gerðar til atvinnurekenda, um að aðstæður á vinnustað séu sem bestar, verði þær að vera raunhæfar. Þær geti ekki verið einungis á annan veginn, heldur verði einnig að gera þær kröfur til starfsmanna, að þeir gæti fyllstu varúðar í hvívetna. Það eigi einkum við um reynda starfsmenn eins og tjónþola.

Með vísan til þessa beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu, en með greiðslunni 19. mars 2009 hafi stefnanda verið greiddar þær bætur sem honum beri vegna fráfalls föður síns. Enginn tölulegur ágreiningur sé í málinu að því leyti.

Varakrafa um lækkun sé studd sömu rökum og aðalkrafan, fari svo að dómurinn telji eigin sök í máli þessu vera minni en helming, eins og stefndi hafi gert ráð fyrir.

Niðurstaða

Stefnandi hefur fengið greiddar bætur frá hinu stefnda vátryggingarfélagi vegna missis framfæranda samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga. Við ákvörðun bóta voru þær lækkaðar um helming vegna reglna um eigin sök. Krafa stefnanda er byggð á því að þetta hafi ekki verið réttmætt og eru röksemdir stefnanda fyrir því raktar hér að framan.

Fram hefur komið að ástæðan fyrir því að D-x-x heitinn klemmdist á milli hurðarinnar og hurðarstoppara var sú að vindhviða feykti hurðinni á hann, en hurðin er mjög stór og tók því á sig mikinn vind. Í skýrslu Vinnueftirlits ríkisins 17. júlí 2008 segir að orsök slyssins megi rekja til þess að hurðin hafi fokið vegna vindhviðu þar sem hún hafi ekki verið fest á meðan skipt var um vír. Einnig að ekki hafi legið fyrir skriflegt áhættumat og áætlun um forvarnir varðandi umræddan verkþátt. Fyrirmæli um úrbætur eru meðal annars þau að tryggja þurfi í öllum tilvikum að gerðar séu fullnægjandi öryggisráðstafanir til að forðast klemmihættu.

Vitnið Æ-kk-nf H-kk-nf lýsti málsatvikum þannig fyrir dóminum að þeir D-x-x heitinn hafi verið að loka hurðunum, sem alltaf hafi verið gert eftir að skipi, sem verið hafði í kvínni, var hleypt út. Þeir hafi báðir staðið vinstra megin og verið búnir að loka annarri hurðinni. Þetta hefðu þeir gert mjög oft áður, eða mörg hundruð sinnum. Þeir hafi síðan farið til að loka hinni hurðinni. D-x-x hafi þá sagt að vírinn hefði slitnað og hafi vitnið þá farið til að laga hann. Til þessi hafi hann notað víraklemmur, sem hann hafi þurft að ná í, en D-x-x hafi komið til að aðstoða hann. Þeir hafi verið að vinna við þetta og þarna hafi verið alveg logn. Síðan hafi komið gríðarleg vindhviða sem feykt hafi hurðinni á þá þannig að D-x-x hefði dottið til hliðar og klemmst á milli en hann sjálfur hefði henst aftur fyrir sig. D-x-x hefði rekið upp mikið kvalaróp. Vitnið kvaðst hafa hlaupið upp til að opna hurðina en S-x-x, sem þar var, hafi þá verið búinn að opna hana. Vitnið kvaðst þá hafa hringt í neyðarlínuna. Það hefði aldrei komið fyrir áður að vír slitnaði. Þetta hafi því verið einstakt tilfelli, að þeir þyrftu að laga vírinn með hurðina hálfopna. Einnig hafi það verið einstakt að snörp vindhviða hafi komið óvænt í logni. Hurðirnar væru alltaf læstar þegar skipin væru á leið út. Lásarnir væru svo teknir af þegar hurðunum er lokað. Hægt hefði verið að ná í lyftara til að halda við hurðina þannig að hún fyki ekki en þar sem þarna var alveg logn hafi ekki verið talin þörf á því.

Vitnið Ó-kk-nf J-kk-nf O-kk-nf gaf skýrslu fyrir dóminum en hann var verkstjóri í flotkvínni þegar slysið varð. Hann lýsti því að hann hefði ekki verið viðstaddur þegar þetta gerðist og hann hafi ekki vitað að vírinn slitnaði fyrr en eftir á. Hefði hann verið á staðnum hefði hann krafist þess að mennirnir festu hurðina á meðan þeir settu vírinn saman. Þeir hefðu gengið til verks að honum fjarstöddum, en aðstæður hafi verið eins og best var á kosið. Hann hafi alveg treyst þeim til að vinna verkið. Hann kvaðst oft hafa sagt við þá áður að það hættulegasta við þetta verk væri að ef vindur væri gæti hann tekið hurðina. Vírinn hinum megin hefði getað haldið við hurðina, þ.e. vírinn sem ekki slitnaði. Æ-kk-nf hafi verið mjög vanur. Þeir hefðu þó ekki fengið sérstaka þjálfun við þetta þar sem vír hafði ekki slitnað áður. Nýir starfsmenn hafi aldrei verið látnir loka hurðunum einir. Allaf væri vanur maður með þeim mönnum sem unnið hefðu í skemmri tíma. Alltaf hafi verið vanur maður með Pólverjunum, sem þarna unnu, við að loka hurðunum, þeir hafi aldrei verið einir í því.

Atvinnurekandi ber, samkvæmt 13. gr., sbr. 37. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, ábyrgð á að vinnuaðstæður séu fullnægjandi þannig að öryggi starfsmanna sé tryggt. Í lagaákvæðunum kemur enn fremur fram að atvinnurekandi skuli tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar á vinnustað og að framkvæmd vinnu sé hagað þannig að fyllsta öryggis sé gætt.

Þegar framangreind málsatvik eru virt, og með vísan til þessara lagaákvæða, verður að telja að aðstæður hafi verið þannig að það hafi verið á ábyrgð Vélsmiðunnar Orms og Víglundar að þess væri gætt við framkvæmd verksins að því væri hagað þannig að starfsmönnum stafaði ekki hætta af. Af hálfu stefnda er vísað til þess að starfsmönnum hafi verið sagt að ekki mætti standa í hurðaropinu ef hurðir væru lausar og að þeir ættu að festa hurðir á meðan unnið væri við þær. Ósannað verður að telja gegn andmælum stefnanda að hinum látna hafi verið kynntar þessar reglur, enda liggja engin gögn fyrir sem staðfesta það. Af hálfu stefnda er einnig vísað til umsagnar Vinnueftirlitsins. Í umsögninni er vísað til reglna um skyldur atvinnurekanda. Umsögnin verður ekki skilin þannig að Vinnueftirlitið hafi komist að þeirri niðurstöðu að hinum látna hafi mátt vera ljós sú hætta sem stafaði af verklaginu, sem þarna var notað við að loka hurðinni, eins og virðist byggt á af hálfu stefnda.

Með vísan til málsatvika, eins og þeim hefur verið lýst hér að framan samkvæmt gögnum málsins, verður að telja að stefndi hafi ekki fært fram fullnægjandi gögn eða röksemdir fyrir því að D-x-x heitinn hefði samkvæmt reglum eða öðrum fyrirmælum átt að haga vinnu sinni með öðrum hætti en hann gerði þegar slysið varð. Verður ekki fallist á að honum verði um það kennt að öryggi hans var ekki nægilega tryggt við vinnu hans umræddan dag þannig að bætur til stefnanda samkvæmt skaðabótalögum ættu að lækka vegna eigin sakar. Með vísan til þess er fallist á þá málsástæðu stefnanda að bætur samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga verði ákveðnar án þess að til skerðingar á þeim komi vegna reglna um eigin sök tjónþola. Verður því fallist á kröfur stefnanda í málinu og stefnda gert að greiða stefnanda bætur að fjárhæð 1.616.925 krónur með vöxtum eins og krafist er.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, H-kk-ef R-kk-ef H-kk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin 200.000 krónur án virðisaukaskatts.

Stefnda ber að greiða 200.000 krónur í málskostnað sem rennur í ríkissjóð.

Málið dæmir S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefnda, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, S-x-x S-x-x, 1.616.925 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 6. nóvember 2007 til 13. mars 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, H-kk-ef R-kk-ef H-kk-ef hdl., 200.000 krónur án virðisaukaskatts.

Stefnda greiði 200.000 krónur í málskostnað í ríkissjóð.

S-kvk-nf I-kvk-nf.