E-2459/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 10. október 2017, var höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, 24. ágúst 2016, af Ö-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, [...], Reykjavík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Kröfur aðila

Stefnandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 4.796.323 krónur með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 2. desember 2014 til 20. nóvember 2015, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 3.962.147 krónur með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 2. desember 2014 til 20. nóvember 2015, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess til þrautavara að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 2.625.317 krónur með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 2. desember 2014 til 20. nóvember 2015, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi í öllum tilvikum málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfurnar verði lækkaðar. Þá gerir stefndi kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

Atvik máls

Mál þetta hverfist um afleiðingar umferðarslyss, sem stefnandi varð fyrir, 6. febrúar 2013. Slysið varð með þeim hætti að ökumaður bifreiðarinnar AO-519, sem tryggð var lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda, virti ekki biðskyldu við vinstri beygju inn á Dalveg í Kópavogi, og ók í veg fyrir bifreiðina AA-936, sem ekið var af stefnanda vestur Dalveginn. Við það rákust bifreiðarnar saman. Stefnandi var í kjölfarið flutt á slysadeild vegna eymsla í baki og hálsi. Í málinu er óumdeilt að stefndi ber bótaábyrgð gagnvart stefnanda vegna slyssins en ágreiningur er hins vegar um útreikning bóta vegna þeirrar varanlegu örorku sem stefnandi hlaut við slysið. Nánar tiltekið er um það deilt hvort meta skuli árslaun við ákvörðun bóta skv. 6. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna eða hvort bætur skuli ákvarðaðar skv. 3. mgr. 7. gr. laganna og því reiknast á grundvelli svonefndra lágmarkslauna.

Fyrir liggur að stefnandi lauk stúdentsprófi frá Verkmenntaskóla Akureyrar árið 2009. Í framhaldi af því var hún í hálft við nám í lýðháskóla í Danmörku. Árið 2011 hóf hún nám í íþróttafræði við Háskólanum í Reykjavík og lauk hún BSc prófi í þeim fræðum vorið 2014. Samkvæmt gögnum málsins hafði stefnandi lokið 92 einingum af þeim 180 einingum, sem námið samanstendur af, þegar slysið varð. Haustið 2014 hóf stefnandi meistaranám í heilsuþjálfun og kennslu við Háskólann í Reykjavík. Lauk hún meistaraprófi (MEd gráðu) í þeim fræðum frá skólanum haustið 2016. Er krafa stefnanda um bætur á grundvelli 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 á því reist að námslok hennar í íþróttafræðum við Háskólann í Reykjavík hafi verið fyrirsjáanleg þegar hún hafi orðið fyrir slysinu, 6. febrúar 2013.

Í málinu liggur fyrir matsgerð þeirra R-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis og S-kk-ef B. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, frá 17. nóvember 2015, sem aðilar öfluðu sameiginlega. Var varanleg örorka stefnanda vegna slyssins metin 7% og varanlegur miski til 10 stiga.

Með bréfi, 20. nóvember 2015, krafði stefnandi stefnda, með vísan til 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, m.a. um bætur vegna varanlegrar örorku að fjárhæð 7.409.921 króna. Var við útreikning kröfunnar miðað við meðallaun sál-, mann-, stjórnmála-, félags- og uppeldisfræðinga samkvæmt launakönnum Verslunarmannafélags Reykjavíkur á árinu 2013. Af hálfu stefnda var kröfunni hafnað með bréfi dags. 18. desember 2015 en stefnanda gert tilboð um uppgjör á grundvelli 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hafnaði því tilboði stefnda, 25. janúar 2016, en gerði þess í stað tillögu um að við uppgjör örorkubótanna yrði miðað við meðallaun íþróttakennara/kennara á árinu 2013. Á þeim grundvelli krafði stefnandi stefnda um 6.105.015 krónur í örorkubætur. Þeirri kröfu var hafnað af hálfu stefnda með tölvupósti, 3. febrúar 2016, jafnframt því sem fyrri afstaða stefnda varðandi lágmarkslaunaviðmið skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga var ítrekuð með vísan til þess að námslok stefnanda hefðu ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna.

Enn gerði stefnandi tillögu að uppgjöri örorkubóta, 11. febrúar 2016, og nú með vísan til meðallauna vegna starfa í þjónustu-, umönnunar- og sölustörfum á árinu 2013. Var stefndi á þeim grundvelli krafinn um 5.797.587 krónur í örorkubætur. Stefnandi hafnaði kröfunni en ítrekaði tilboð um uppgjör bóta á grundvelli 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Aðilar gengu til uppgjörs bóta, 8. mars 2016. Voru bætur vegna varanlegrar örorku stefnanda gerðar upp á grundvelli lágmarkslauna skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Námu bætur vegna örorkunnar 3.173.747 krónum. Veitti lögmaður stefnanda bótunum viðtöku með fyrirvara við mat á tímabundnum og varanlegum afleiðingum slyssins auk fyrirvara við árslaunaviðmið uppgjörsins.

Málsástæður stefnanda og tilvísun til réttarheimilda

Stefnandi krefst þess að við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku verði tekið mið af 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, þar sem hvorki tekjur stefnanda síðustu þrjú ár fyrir slysdag, né lágmarkstekjur á grundvelli 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga hafi gefið rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda. Stefnandi hafi, síðustu ár fyrir slysið, stundað nám og á slysdegi verið hálfnuð með nám í íþróttafræði við Háskólann í Reykjavík. Eðlilegt sé því og sanngjarnt að bætur fyrir varanlega örorku stefnanda séu grundvallaðar á meðalheildartekjum aðila með sambærilega menntun og stefnandi búi nú yfir.

Stefnandi vísi til þess að meginmarkmið skaðabótalaga sé að tryggja tjónþola fullar bætur fyrir raunverulegt tjón hans. Af þeirri ástæðu sé heimild í sérreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga til að ákvarða árslaun við sérstakar aðstæður, svo unnt sé að tryggja það markmið. Ljóst sé hins vegar að yrði miðað við lágmarkstekjugrundvöll í máli þessu fengi stefnandi ekki fullar bætur vegna varanlegrar örorku til framtíðar litið.

Stefnandi byggi á því að námslok hafi verið fyrirsjáanleg við tjónsatburð og ekkert hafi gefið til kynna annað en að stefnandi myndi útskrifast rúmu ári síðar, svo sem hún hafi gert. Því til stuðnings sé m.a. vísað til fyrirliggjandi vottorðs forstöðumanns kennslusviðs Háskólans í Reykjavík frá 31. janúar 2017 þar sem fram komi að Háskólinn í Reykjavík hafi frá árinu 2005 boðið upp á BSc nám í íþróttafræði. Frá þeim tíma hafi rúmlega 75% þeirra sem innritast hafi í námið, lokið því að fullu. Þegar nemendur nái þeim áfanga að ljúka 90 einingum ( af 180) séu 93% líkur á því að þeir ljúki náminu að fullu.

Stefnandi vísi til þess að í lögskýringagögnum segi m.a. um 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga að þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi, t.d. breytingar á tekjum eða starfi, skuli fjárhæð árslauna metin sérstaklega. Þá hafi ákvæði skaðabótalaga um bætur fyrir varanlega örorku það að markmiði að tryggja tjónþola fullar bætur fyrir framtíðartekjumissi. Eins komi þar fram að launatekjur síðastliðinna þriggja ára fyrir slysdag séu ekki góður mælikvarði á framtíðartekjur hafi breytingar orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys hafi orðið eða þegar fullyrða mætti að slíkar breytingar stæðu fyrir dyrum. Þetta eigi við um stefnanda. Því sé nauðsynlegt að taka mið af öðrum launaviðmiðum í máli stefnanda í því skyni að fá rétta mynd af þeim tekjum sem stefnandi muni koma til með að verða af til framtíðar vegna afleiðinga slyssins. Önnur niðurstaða að þessu leyti væri ekki réttmæt með hliðsjón af ákvæðum 2. mgr. 7. skaðabótalaga.

Stefnandi byggi á því að líta verði heildstætt á málið og meta með skynsemi og sanngirni hvaða fagstétt íþróttafræði geti talist vera sambærileg við. Mikilvægt sé, að allri menntun sé gert jafn hátt undir höfði og að hvert menntunarstig skipti máli. Í öllu falli hafi mátt vera ljóst á slysdegi að stefnandi myndi ekki njóta lágmarkstekna í framtíðinni. Ekki skipti máli í þessu samhengi, líkt og stefndi byggi á, að stefnandi hafi ekki lokið framhaldsnámi í sínu fagi. Stefnandi hafi starfað samhliða námi sínu sem íþróttakennari og haft töluvert hærri tekjur af því en lágmarkstekjur þær sem miðað sé við í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Því væri ósanngjarnt og óeðlilegt að notast við lágmarkstekjuviðmið í tilfelli stefnanda. Með þetta í huga hafi stefnandi sett fram þrjár kröfur þar sem miðað sé við meðalárstekjur einstaklinga með sambærilega menntun og við sambærileg störf og íþróttafræðingar og kennarar.

Dómkröfur stefnanda byggi á áðurgreindri matsgerð og sundurliðist þannig að stefnandi geri aðallega þá kröfu að við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku verði miðað við meðaltekjur einstaklinga með sambærilega menntun og íþróttafræðingar, eins og þær hafi verið reiknaðar af Verslunarmannafélagi Reykjavíkur, nánar tiltekið vegna sál-, mann-, stjórnmála-, félags-, og uppeldisfræði, enda liggi ekki viðmið fyrir um meðalheildartekjur íþróttafræðinga, eða 6.564.000 krónur. Þau laun, uppreiknuð miðað við launavísitölu 2013 (494,6/457) og framlag í lífeyrissjóð, nemi samtals 7.970.070 krónum. Að frádregnum bótum, sem þegar hafi verið greiddar af hálfu stefnda vegna varanlegrar örorku stefnanda, að fjárhæð 3.173.747 krónur, nemi aðalkrafa stefnanda 4.796.323 krónum.

Varakrafa stefnanda sé sú að við útreikning varanlegrar örorku stefnanda verði miðað við meðaltekjur íþróttakennara á slysárinu 2013. Stefnandi styðji þá kröfu sína við yfirlýsingu frá stjórn íþrótta- og heilsufræðingafélags Íslands um að menntun íþróttafræðinga sé sambærileg menntun íþróttakennara. Auk þess beri að miða við að stefnandi hafi stundað íþróttakennslu samhliða námi á slysdegi, en hafi auk þess starfað sem íþróttakennari í fullu starfi undanfarin ár samhliða námi sínu. Styðji það enn frekar að um eðlilegar og sanngjarnar viðmiðunartekjur sé að ræða. Meðaltekjur íþróttakennara á ársgrundvelli 2013 hafi verið 5.876.988 krónur en uppreiknaðar miðað við launavísitölu (494,6/457) og framlag í lífeyrissjóð samtals 7.135.894 krónur. Að frádregnum bótum sem þegar hafi verið greiddar af stefnda, vegna varanlegrar örorku stefnanda, að fjárhæð 3.173.747 krónur, nemi varakrafa stefnanda því 3.962.147 krónum.

Til þrautavara krefjist stefnandi bóta vegna varanlegrar örorku er taki mið af meðaltekjum þjónustu-, umönnunar- og sölustarfa á slysárinu 2013. Stefnandi vísi til þess að samkvæmt Hagstofu Íslands séu meðalheildartekjur starfsfólks í þjónustu-, umönnunar- og sölustörfum á slysárinu 2013, 4.776.000 krónur, en uppreiknaðar miðað við launavísitölu (494,6/457) og framlag í lífeyrissjóð samtals 5.799.064 krónur. Að frádregnum bótum, sem þegar hafi verið greiddar vegna varanlegrar örorku stefnanda, 3.173.747, krónur nemi þrautavarakrafa stefnanda því 2.625.317 krónum.

Í öllum tilvikum sé krafist 4,5% vaxta, skv. 16. gr. laga nr. 50/1993, frá stöðugleikatímapunkti, 2. desember 2014, til 20. desember 2015, en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfur sínar styðji stefnandi við lög nr. 50/1993, með síðari breytingum, einkum 2. mgr. 7. gr. og meginreglu skaðabótaréttarins um að allt tjón tjónþola skuli bætt. Um vaxtakröfu vísi stefnandi til 16. gr. laga nr. 50/1993 og dráttarvaxtakröfu til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað vísi stefnandi til 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og laga nr. 50/1988. Um varnarþing sé vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og tilvísun til réttarheimilda

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að stefnandi hafi þegar fengið tjón sitt að fullu bætt með uppgerðum bótum og eigi ekki lögvarinn rétt á frekari greiðslum úr hendi stefnda. Meginregla 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um grundvöll bótaútreiknings fyrir varanlega örorku mæli fyrir um að miða skuli við meðaltekjur tjónþola síðustu þrjú almanaksárin fyrir tjónsatburð. Undantekningarregla 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, um að meta skuli árslaun sérstaklega við óvenjulegar aðstæður, þegar ætla megi að annar mælikvarði sé réttari um líklegar framtíðartekjur tjónþola, eigi ekki við í málinu. Ákvæðið beri að skýra þröngt og verði bæði skilyrðin að vera uppfyllt til að unnt sé að beita henni. Stefnandi beri sönnunarbyrðina þar um og þar af leiðandi um að annar mælikvarði en meginregla 1. mgr. 7. gr. laganna sé réttari hvað varði líklegar framtíðartekjur tjónþola. Sú sönnun hafi ekki tekist og því hafi stefnda verið rétt að miða útreikning bóta við lágmarkstekjur skv. 3. mgr. 7. gr. laganna.

Stefndi byggi á því að eingöngu í þeim tilvikum er námslok séu fyrirsjáanleg, í nánustu framtíð, hafi dómstólar fallist á að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku. Að þeim tilvikum slepptum sé dómvenjan sú að miða tekjur námsmanna við lágmarkslaun skv. 3. mgr. 7. gr. laganna. Stefndi hafni því að áhrif hafi í þessu samhengi hvort stefnandi hafi verið hálfnuð með BSc nám í íþróttafræði, námslok hennar hafi ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi. Auk þess hefði námið ekki veitt stefnanda sjálfstæð starfsréttindi og að ófyrirsjáanlegt hafi verið á slysdegi hvort stefnandi myndi ljúka framhaldsnámi í því skyni að afla sér slíkra réttinda í sínu fagi.

Stefndi vísi til þess að taka beri við úrlausn málsins mið af stöðu tjónþola á tjónsdegi en ekki aðstæðum eða breytingum sem kunni að hafa orðið þar á síðar meir. Þar af leiðandi skipti ekki máli hvort stefnandi hafi lokið náminu sem hún hafi stundað á slysdegi eða framhaldsnámi.

Stefndi byggi varakröfu sína um lækkun af dómkröfum stefnanda á því að árslaun þau sem stefnandi byggi kröfur sínar á gefi ekki rétta mynd af framtíðartekjum hennar. Yrði fallist á það að aðstæður stefnanda hafi verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga hafi stefnanda ekki tekist sönnun þess efnis að annar mælikvarði sé réttari en sá mælikvarði sem miðað hafi verið við í bótauppgjöri við stefnanda til samræmis við fyrirmæli 3. mgr. 7. gr. laganna.

Stefndi krefjist til vara lækkunar af dómkröfum stefnanda. Stefndi byggi á því að allar dómkröfur stefnanda séu vanreifaðar auk þess sem útreikningur þeirra sé rangur.

Um aðalkröfu stefnanda vísi stefndi til þess að ekki liggi fyrir meðaltekjur íþróttafræðinga á tekjuárinu 2013, þegar slysið hafi orðið. Auk þess sé ótækt að miða við tekjumælikvarða einstaklinga með menntun á hugvísindasviði, enda falli sú menntun sem stefnandi hafi lagt stund á íþróttafræði, ekki undir þann flokk og sé því ósambærileg. Háskólinn í Reykjavík skilgreini menntunina á sviði íþrótta-, líkams- og heilsuræktar. Þá byggi stefndi á því að könnun Verslunarmannafélags Reykjavíkur, sem stefnandi styðjist við í útreikningi aðalkröfu sinnar, sé ónákvæm. Í niðurstöðu hennar sé að finna villur og skekkjur, auk þess sem svarhlutfall hafi verið lítið eða 47% og ekki greint á milli þess hvort þátttakendur hafi haft grunnmenntun á slysdegi eða framhaldsmenntun, en ljóst megi vera að einstaklingar með framhaldsmenntun hafi hærri laun en þeir fyrrgreindu. Því sé ósannað að könnunin gefi rétta mynd af launum aðila með sambærilega menntun og íþróttafræðingar.

Um varakröfu stefnanda vísi stefndi til þess að ótækt sé að miða í útreikningi kröfunnar við laun íþróttakennara enda hafi verið óljóst á slysdegi hvort stefnandi myndi ná sér í slík starfsréttindi. Forsenda þess að íþróttafræðingar hljóti kennsluréttindi, samkvæmt gögnum málsins, sé sú að þeir ljúki einnig meistaragráðu á sviði kennslufræða. Um þetta vísi stefndi til þess sem fyrr segi um að óheimilt sé að líta til atriða við útreikning kröfunnar, sem ekki hafi verið fyrirsjáanleg í nánustu framtíð á slysdegi.

Stefndi byggi og á því að þrautavarakrafa stefnanda sé vanreifuð enda miði hún við ósambærilegar meðalheildartekjur, það er í þjónustu-, umönnunar- og sölustörfum á slysárinu 2013. Sé þar af leiðandi við úrlausn málsins ekki um tækan mælikvarða á framtíðartekjur stefnanda á slysdegi að ræða. Stefnandi hafi aðallega verið námsmaður á þeim tíma og því eðlilegt og venju samkvæmt að miða við lágmarkstekjur skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, svo sem stefndi hafi gert.

Í öllum tilvikum vísi stefndi til þess að óljóst sé á hvaða tímabili sé verið að uppreikna fjárhæðir krafna stefnanda og hvert gildi launavísitölu hafi verið á því tímabili sem miðað sé við í hverju tilviki. Þá sé óheimilt að bæta við fjárhæðir krafnanna greiðslum í lífeyrissjóð, líkt og stefnandi geri, enda séu öll launatengd gjöld meðtalin í þeim launaviðmiðum sem stefnandi byggi útreikninga sína á.

Stefndi byggi að endingu á því að stefnandi geti fyrst átt rétt til dráttarvaxta af dómkröfum sínum frá dómsuppsögu, yrði á þær fallist, enda hafi ekki legið fyrir fyrr en þá hvort stefnandi hafi átt kröfu á hendur stefnda og hvort vanefndir hafi orðið á greiðslu sem heimili að dráttarvextir séu reiknaðir.

Um lagarök vísi stefndi einkum til almennra reglna vátrygginga- og skaðabótaréttar, einkum meginreglna um sönnun og sönnunarbyrði. Vísað sé til skaðabótalaga nr. 50/1993, laga nr. 37/1999, auk laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eftir því sem við eigi, þ.m.t. 129. og 130. gr. laganna um málskostnaðarkröfu stefnda.

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi hlaut varanlegt líkamstjón í árekstri tveggja bifreiða, 6. febrúar 2013. Stefnandi og stefndi, tryggingarfélag bifreiðarinnar, sem ekið var í veg fyrir bifreið stefnanda, stóðu sameiginlega að mati á afleiðingum slyssins og var niðurstaða matsgerðarinnar að við slysið hefði stefnandi orðið fyrir 7% varanlegri örorku auk þess sem varanlegur miski var metinn til 10 stiga. Stefndi greiddi stefnanda bætur, 8. mars 2016, á grundvelli matsgerðarinnar. Voru bætur vegna varanlegrar örorku byggðar á lágmarkslaunum skv. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefnandi veitti bótunum viðtöku meðal annars með fyrirvara varðandi árslaunaviðmið við útreikning örorkubótanna.

Í málinu er óumdeilt að stefndi beri ábyrgð á tjóni því sem stefnandi varð fyrir við slysið, 6. febrúar 2013. Aðila greinir hins vegar á um hvort bætur fyrir varanlega örorku stefnanda skuli miða við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999, eins og gert var í uppgjöri þeirra 8. mars 2016 eða hvort árslaun skuli metin sérstaklega, þar sem óvenjulegar ástæður séu fyrir hendi, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna. Verði fallist á að uppgjör skuli fara fram á grundvelli 2. mgr. 7. gr. deila aðilar um við hvaða laun skuli miða.

Í 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga er mælt fyrir um að þegar tjón vegna varanlegrar örorku sé metið skuli líta til þeirra kosta sem tjónþoli eigi til að afla sér tekna með vinnu sem sanngjarnt sé að ætlast til að hann starfi við.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laganna er meginreglan að við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku skuli meðalatvinnutekjur tjónþola, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, þrjú síðustu almanaksár fyrir slysdag, lagðar til grundvallar árslaunaviðmiði. Hafi tjónþoli ekki haft fastar tekjur næstliðin þrjú ár fyrir slysdag kann þetta viðmið fyrir framtíðartekjur hans að reynast óeðlilegt. Komið er til móts við þær aðstæður í 2. mgr. 7. gr. laganna, en samkvæmt því ákvæði er skylt að meta árslaun sérstaklega séu aðstæður tjónþola óvenjulegar og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans en þær tekjur sem hann hafði síðustu þrjú ár fyrir slysdag. Tjónþoli ber sönnunarbyrði fyrir því að framangreind skilyrði séu til staðar. Í 3. mgr. 7. gr. laganna er ákvæði um lágmarkslaunaviðmið við ákvörðum örorkubóta.

Eins og áður er rakið slasaðist stefnda, 6. febrúar 2013. Hún útskrifaðist úr menntaskóla árið 2009 en að því námi loknu stundaði hún í hálft ár nám við lýðháskóla í Danmörku. Þá hefur verið rakið að stefnandi hóf nám í íþróttafræði við Háskólann í Reykjavík haustið 2011 og að hún hafði á slysdegi lokið 92 einingum af þeim 180 einingum sem þurfti til að ljúka því námi. Samhliða náminu vann stefnandi ýmis hlutastörf m.a. við símakannanir og á veitingastaðnum Nauthól. Er óumdeilt að ekki sé, vegna framangreindra ástæðna stefnanda, forsenda til að beita þeim viðmiðum, sem fram koma í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaganna, við ákvörðum örorkubóta til stefnanda enda megi telja að tekjur hennar síðustu þrjú árin fyrir slysdag séu ekki réttur mælikvarði á framtíðar tekjumöguleika hennar.

Með hliðsjón af málatilbúnaði aðila ræðst niðurstaða í máli þessu af því, hvort námslok stefnanda í íþróttafræði hafi verið fyrirsjáanleg á slysdegi, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi byggir á því að námslok hennar í íþróttafræði við Háskólann í Reykjavík hafi verið fyrirsjáanleg, þegar slysið varð, að teknu tilliti til þess hún hafi þá verið búin að ljúka 92 einingum af þeim 180 einingum sem námið hafi samanstaðið af og ekkert bent til annars en hún myndi ljúka náminu rúmu ári eftir slysið. Þetta sjáist best á því að stefnandi hafi lokið náminu á tilsettum tíma, þrátt fyrir slysið. Námslok hennar hafi því verið fyrirsjáanleg í merkingu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þessu til stuðnings sé ennfremur vísað til fyrirliggjandi vottorðs forstöðumanns kennslusviðs Háskólans í Reykjavík, frá 31. janúar 2017, þar sem fram komi að Háskólinn í Reykjavík hafi frá árinu 2005 boðið upp á BSc nám í íþróttafræði. Frá þeim tíma hafi rúmlega 75% þeirra sem innritast hafi í námið, lokið því að fullu. Þegar nemendur nái þeim áfanga að ljúka 90 einingum (af 180) séu 93% líkur á því að þeir ljúki náminu að fullu.

Af hálfu stefnda er á því byggt, líkt og rakið hefur verið, að tekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eigi við um aðstæður stefnanda enda hafi hún á slysdegi einungis verið búin að ljúka rétt rúmum helmingi af námi sínu í íþróttafræði og námslok hennar því ekki verið fyrirsjáanleg.

Við mat á því hvort ákveða beri stefnanda örorkubætur með vísan til sérreglunnar í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga verður að taka mið af dómafordæmum Hæstaréttar um það hvort námslok stefnanda í íþróttafræði hafi verið fyrirsjáanleg eða ekki við slysið, 6. febrúar 2013.

Í dómi Hæstaréttar frá 16. október 2003 í máli nr. 110/2003 hafði tjónþoli á slysdegi lokið 71% af námi til sveinsprófs í rafeindavirkjun. Talið var að námslok hafi verið fyrirsjáanleg. Í dómi réttarins frá 27. janúar 2005 í máli nr. 280/2004 hafði tjónþoli á slysdegi lokið 66% af námi til B.ed. gráðu í leikskólafræðum. Voru námslok talin hafa verið fyrirsjáanleg á slysdegi. Í dómi réttarins frá 16. desember 2004 í máli nr. 264/2004 hafði tjónþoli lokið 90% af námi til embættisprófs í lögfræði og voru námslok talin hafa verið fyrirsjáanleg á slysdegi. Voru örorkubætur í öllum framangreindum málum dæmdar á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Hins vegar var talið í dómi réttarins frá 4. nóvember 2004 í máli nr. 188/2004 að námslok hefðu ekki verið fyrirsjáanleg í því tilviki að tjónþoli hafði lokið einu ári af fjórum til BS gráðu í sjúkraþjálfun. Sama niðurstaða varð í dómi Hæstaréttar frá 19. desember 2006 í máli nr. 246/2006 þar sem tjónþoli hafði lokið 33% af námi til BS gráðu í hjúkrunarfræði og dómi réttarins frá 1. október 2009 í máli nr. 20/2009 þar sem tjónþoli hafði lokið 42% af námi til sveinsprófs í rafvirkjun. Í dómi réttarins frá 10. mars 2016 í máli nr. 331/2015 hafði tjónþoli á slysdegi lokið 126 námseiningum af þeim 240, sem ljúka þurfti til að ljúka grunnnámi í hjúkrunarfræði eða rúmlega helmingi námsins. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að námslok hefðu ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi og breytti engu í þeim efnum þótt af hálfu viðkomandi háskóla hefði verið upplýst að almennt væru 90% líkur á því að nemendur í hjúkrunarfræði við skólann, sem lokið hefðu svonefndu samkeppnisprófi, sem tjónþoli hafði gert, næðu að ljúka náminu.

Samkvæmt framangreindri dómaframkvæmd Hæstaréttar verður að fallast á það með stefnda að stefnandi hafi ekki á slysdegi verið komin svo langt í námi sínu í íþróttafræði að námslok hafi verið fyrirsjáanleg. Með vísan framangreinds dóms Hæstaréttar í máli nr. 331/2015 verður jafnframt talið að engu breyti um framangreinda niðurstöðu þótt sýnt hafi verið fram á með yfirlýsingu Háskólans í Reykjavík að rúmlega 75% þeirra sem innritast hafi í íþróttafræðinám við skólann hafi lokið náminu að fullu og að þegar nemendur hafi náð þeim áfanga að ljúka 90 einingum af 180 séu 93% líkur á því að þeir ljúki náminu að fullu.

Með hliðsjón af framangreindu verður að fallast á það með stefnda að við uppgjör á tjóni stefnanda skuli fara eftir 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þar sem stefndi hefur þegar greitt stefnanda bætur í samræmi við það verður krafa hans um sýknu tekin til greina.

Með vísan til framangreindrar niðurstöðu þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Ö-kvk-ef Þ-kvk-ef.

Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf