E-533/2022

Mál þetta var höfðað 3. desember 2021 og tekið til dóms 21. júní 2022. Stefnandi er A, [...], og stefndi B, [...]í Þýskalandi.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 27.520.000 krónur og 10.000 evrur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 25.000.000 króna frá 5. apríl 2013 til 5. maí 2013, af 25.035.000 krónum frá þeim degi til 5. júní 2013, af 25.070.000 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2013, af 25.105.000 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2013, af 25.140.000 krónum frá þeim degi til 5. september 2013, af 25.175.000 krónum frá þeim degi til 5. október 2013, af 25.210.000 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2013, af 25.245.000 krónum frá þeim degi til 5. desember 2013, af 25.280.000 krónum frá þeim degi til 5. janúar 2014, af 25.315.000 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2014, af 25.350.000 krónum frá þeim degi til 5. mars 2014, af 25.385.000 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2014, af 25.420.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. maí 2014, af 25.455.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júní 2014, af 25.490.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júlí 2014, af 25.525.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. ágúst 2014, af 25.560.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. september 2014, af 25.595.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. október 2014, af 25.630.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. nóvember 2014, af 25.665.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. desember 2014, af 25.700.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. janúar 2015, af 25.735.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. febrúar 2015, af 25.770.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. mars 2015, af 25.805.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. apríl 2015, af 25.840.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. maí 2015, af 25.875.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júní 2015, af 25.910.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júlí 2015, af 25.945.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. ágúst 2015, af 25.980.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. september 2015, af 26.010.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. október 2015, af 26.050.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. nóvember 2015, af 26.085.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. desember 2015, af 26.120.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. janúar 2016, af 26.155.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. febrúar 2016, af 26.190.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. mars 2016, af 26.225.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. apríl 2016, af 26.260.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. maí 2016, af 26.295.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júní 2016, af 26.330.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júlí 2016, af 26.365.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. ágúst 2016, af 26.400.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. september 2016, af 26.435.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. október 2016, af 26.470.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. nóvember 2016, af 26.505.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. desember 2016, af 26.540.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. janúar 2017, af 26.575.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. febrúar 2017, af 26.610.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. mars 2017, af 26.645.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. apríl 2017, af 26.680.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. maí 2017, af 26.715.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júní 2017, af 26.750.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júlí 2017, af 26.785.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. ágúst 2017, af 26.820.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. september 2017, af 26.855.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. október 2017, af 26.890.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. nóvember 2017, af 26.925.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. desember 2017, af 26.960.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. janúar 2018, af 26.995.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. febrúar 2018, af 27.030.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. mars 2018, af 27.065.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. apríl 2018, af 27.100.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. maí 2018, af 27.135.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júní 2018, af 27.170.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. júlí 2018, af 27.205.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. ágúst 2018, af 27.240.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. september 2018, af 27.275.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. október 2018, af 27.310.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. nóvember 2018, af 27.345.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. desember 2018, af 27.380.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. janúar 2019, af 27.415.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. febrúar 2019, af 27.450.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. mars 2019, af 27.485.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til 5. apríl 2019 og af 27.520.000 krónum og 10.000 evrum frá þeim degi til greiðsludags. Krafist er málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að vera sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Krafist er aðallega málskostnaðar en til vara að hann verði látinn niður falla.

Málavextir

Stefnandi og stefndi gengu í hjónaband í Kína 24. júlí 2006 en stefndi mun þá hafa starfað hjá [...]í Þýskalandi sem framkvæmdastjóri leiðakerfis fyrirtækisins í Kína. Þegar aðilar kynntust starfaði stefnandi hjá [...] í Kína. Stefndi mun hafa haft með fjármál aðila að gera í hjúskap þeirra eftir að þau fluttu til Þýskalands á árinu 2006. Aðilar eignuðust [...]júlí 2007 og annaðist stefnandi barnið án þess að sinna launaðri vinnu.

Í aðilaskýrslu bar stefnandi um að stefndi hafði haft á þessum tíma laun sem námu 3.000 evrum á mánuði en jafnframt hefði hann átt tvær íbúðir. Önnur þeirra hefði verið alfarið í útleigu en tvö af þremur herbergjum sem þau hefðu búið í hefðu jafnframt verið leigð út. Stefndi hefði svo farið aftur til starfa til Kína og þá hækkað í launum í 8.000 evrur. Stefndi gaf ekki aðilaskýrslu og ekki er vikið að þessum málsatvikum í greinargerð hans til dómsins né var um þau fjallað í málflutningi af hans hálfu.

Í aprílmánuði 2011 fluttu aðilar til Íslands og bjuggu hérlendis hjá foreldrum stefnda um skamma hríð. Stefndi mun ekki hafa hlutast til um að stefnandi fengi búsetu- eða atvinnuleyfi hérlendis en hún mun hafa fengið búsetuleyfi án atvinnuleyfis 21. september 2011.

Stefnandi fór fram á skilnað og var henni veitt leyfi til skilnaðar að borði og sæng 8. desember 2011. Við það tækifæri gerðu aðilar með sér samning um skilnaðarkjör sem fólu í sér að dóttir aðila myndi hafa lögheimili hjá stefnda en barnið myndi dvelja hjá hvoru foreldri fyrir sig í viku í senn. Síðar var lögheimili barnsins breytt þannig að það hefur lögheimili hjá stefnanda.

Samkvæmt fyrrnefndum samningi skuldbatt stefndi sig meðal annars til að greiða stefnanda 35.000 krónur á mánuði frá því að lögskilnaður kæmist á og í sex ár þaðan í frá. Jafnframt var kveðið á um að stefndi myndi greiða móður stefnanda 5.000 evrur í síðasta lagi 12 mánuðum eftir að lögskilnaður kæmist á vegna persónulegrar skuldar við hana og að 10.000 evrur ættu að greiðast stefnanda ekki seinna en 12 mánuðum eftir að skilnaður tæki gildi, eins og það var orðað. Einnig var tekið fram að stefnandi ætti að fá helming af sparnaði sem áunnist hefði meðan á hjónabandinu stóð. Byggt er á því af hálfu stefnanda að stefndi hafi greint henni frá því að sparnaður þessi næmi 50.000.000 króna sem henni bæri helmingurinn af, 25.000.000 króna, sem hún krefst greiðslu á sem hluta af málsókn þessari. Þá hafi stefndi átt að greiða 35.000 krónur sem framlag til ökukennslu stefnanda og jafnframt kostnað vegna íslenskunáms hjá málaskóla en stefnandi bar um það í aðilaskýrslu sinni að hafa beitt sér fyrir því að stefndi tæki þátt í kostnaði vegna tungumála- og ökunáms og þess því getið í samningnum. Hann hefði á hinn bóginn ekki greitt kostnaðinn en stefnandi hefur ekki uppi fjárkröfu af því tilefni. Lýst var yfir eignaleysi af hálfu aðila í samningnum með sérstöku samningsákvæði þar sem tekið var fram að engar eignir tilheyrðu búinu.

Stefndi mun hafa vélritað samninginn en stefnandi komið athugasemdum á framfæri eftir atvikum. Stefnandi var á þessum tíma hvorki læs né talandi á íslensku og naut fulltingis túlks við skýrslugjöf fyrir dómi. Samningurinn er áritaður af fulltrúa sýslumanns um að undirritun hafi verið staðfest í viðurvist fulltrúans.

Þar sem stefnandi var án atvinnuleyfis mun hún hafa verið upp á aðra komin með framfærslu á þessum tíma en mun svo hafa fengið tímabundið atvinnuleyfi í ágúst 2012.

Leyfi til lögskilnaðar var gefið út 5. apríl 2013. Í leyfinu var kveðið á um að aðilar færu sameiginlega með forsjá [...] þeirra en barnið skyldi eiga lögheimili hjá föður sínum og stefnandi myndi greiða einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. Bókað var um að aðilar lýstu yfir eignaleysi sínu. Þá var einnig tekið fram að samkomulag væri milli aðila um að stefndi greiddi stefndu 35.000 krónur á mánuði frá útgáfu lögskilnaðarleyfisins í sex ár. Fyrir dómi bar stefnandi um að hafa ítrekað reynt að fá stefnda til að standa við greiðsluskyldu samkvæmt samningnum, án árangurs. Hann hefði borið fyrir sig ýmsar ástæður sem stæðu því í vegi að hann gæti greitt og hefði því óskað eftir greiðslufrestum sem stefnandi hefði fallist á. Stefnandi leitaði ekki fulltingis lögmanns við innheimtuna fyrr en í aðdraganda þessarar málshöfðunar.

Skorað var á stefnda í stefnu málsins að leggja fram gögn um alla bankareikninga sína í Kína, Þýskalandi og á Íslandi, einkum um stöðu þeirra 8. desember 2011 þegar samningur um skilnað var undirritaður og 5. apríl 2013 er lögskilnaður var veittur. Einnig var þess krafist að hann legði fram gögn um sparnað í formi hlutabréfa eða annarra fjárfestinga, eins og komist var að orði, sem og skattframtöl sín á árunum 2010 til 2014. Stefndi lagði fram yfirlit yfir einn íslenskan bankareikning sem var nánast án innstæðu og yfirlit yfir einn þýskan reikning með innstæðu að fjárhæð 1.508 evrur, hvoru tveggja miðað við 8. desember 2011. Þá var lagt fram afrit af skjáskoti af þjónustusíðu stefnda á vefsíðunni skattur. is sem hafði engar fjárhagslegar upplýsingar að geyma. Þrátt fyrir orð þar að lútandi lagði stefndi ekki fram skattframtöl sín frá Þýskalandi og var þess getið að ekki hefði tekist að afla þeirra. Ekki var brugðist frekar við áskorun stefnanda.

Málsástæður stefnanda

Af hálfu stefnanda erá því byggt að stefndi hafi ekki efnt skilnaðarsamkomulag aðila og þannig ekki greitt henni umsaminn lífeyri, tilgreindar greiðslur í evrum eða helming uppsafnaðs sparnaðar. Vísað sé að þessu leyti til meginreglna kröfu- og samningaréttar um efndir fjárskuldbindinga og meginreglna samningaréttar um að samninga skuli efna, sbr. lög nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Við málflutning var byggt á því að stefnandi hefði ítrekað krafið stefnda um greiðslu framangreindra krafna en samþykkt að veita honum greiðslufresti þar sem hann hefði borið við fjárhagslegum erfiðleikum vegna slysfara og veikinda sem hann og ættingjar hans hefðu orðið fyrir. Þar sem stefnandi hefði í raun veitt stefnda peningalán á þennan hátt væru kröfur hennar á engan hátt fyrndar enda gildi tíu ára fyrning um slík lán samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Byggt var á því að miða ætti upphaf fyrningarfrests við slíkt samþykki stefnanda eða í það minnsta við 5. apríl 2013 en með tilliti til þess dags myndu kröfur stefnanda fyrnast í fyrsta lagi 2023.

Málsástæður stefnda

Aðalkrafa stefnda um sýknu styðst við þær málsástæður að ósannað sé að nokkur sparnaður hafi verið til skiptanna. Engum sparnaði hafi verið til að dreifa en í samningnum hafi báðir aðilar lýst yfir eignaleysi. Þá sé byggt á því að krafa stefnanda um 10.000 evrur og mögulegan helming innstæðu á bankareikningum stefnda séu fyrndar samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt ákvæðinu hafi hafist við undirritun samningsins um skilnaðarkjör 8. desember 2011 og þá hafi meint krafa um helming sparnaðar byrjað að fyrnast. Upphaf fyrningarfrests hvað snerti fjárkröfu vegna 10.000 evra hafi á hinn bóginn hafist 12 mánuðum eftir að skilnaðurinn hafi tekið gildi sem hafi verið 8. desember 2011. Þá hafi aðilar skilið að borði og sæng og gjalddaginn þannig verið 8. desember 2012. Því sé krafan löngu fyrnd. Jafnvel þótt miðað væri við lögskilnað sem var 5. apríl 2013 þá hafi gjalddagi kröfunnar verið 5. apríl 2014 og því meira en fjögur ár liðin er málið var höfðað. Stefndi byggir á því að miða eigi við skilnað að borði og sæng þar sem lögskilnaður sé sérstaklega skilgreindur hvað fjárkröfu móður stefnanda um greiðslu 5.000 evra snertir sem stefnda var ætlað að greiða samkvæmt skilnaðarsamkomulaginu.

Af hálfu stefnda var málsástæðu um að líta ætti að greiðslufresti sem peningalán, sem lyti tíu ára fyrningu samkvæmt lögum um fyrningu kröfuréttinda, ekki mótmælt sem of seint fram kominni. Henni var á hinn bóginn mótmælt sem rangri. Bæði hefði stefndi ekki fengið peningalán hjá stefnda og að ósannað væri að aðilar hefðu samið um greiðslufresti á greiðslum samkvæmt skilnaðarsamningi.

Verði litið svo á að framangreindar kröfur séu ekki fyrndar byggir stefnandi á því að þær séu niður fallnar fyrir tómlæti þar sem stefnandi hafi ekki gert neinn reka að innheimtu þessara meintu krafna fyrr en með birtingu stefnu í árslok 2021.

Sýknukrafa hvað varði greiðslur sem samtals nemi 2.520.000 krónum sem greiðast hafi átt með jöfnum greiðslum mánaðarlega í sex ár sé einnig byggð á fyrningu, sbr. 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda. Um sé að ræða almenna kröfu sem fyrnist á fjórum árum en ekki á 10 árum enda ekki um framfærslukröfu að ræða, en sérstaklega sé tekið fram í skilnaðarsamningnum að hvorugt fari fram á lífeyrisgreiðslur samkvæmt 50. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Af þessum sökum falli krafan ekki undir 6. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda. Verði ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu vegna fyrningar er á því byggt að krafa stefnanda sé niður fallinn vegna tómlætis enda hafi ekki verið gerður neinn reki að innheimtu kröfunnar fyrr en tíu árum síðar, í árslok 2021.

Hvað kröfu um greiðslu 5.000 evra til móður stefnanda varðar er krafist sýknu vegna aðildarskorts samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála enda liggi ekkert fyrir um framsal kröfunnar til stefnanda. Verði ekki fallist á sýknu vegna aðildarskorts er byggt á því að krafan sé fyrnd með sömu rökum og áður hafa verið rakin vegna annarra kröfuliða eða fallin niður fyrir tómlætis sakir.

Stefndi krefst þess til vara að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar en í þeim efnum er byggt á því að helst komi til skoðunar meintar bankainnstæður og hluti hinna mánaðarlegu greiðslna, samtals að fjárhæð 2.520.000 krónur.

Helmingur innstæðna geti ekki numið hærri fjárhæð en helmingi upplýstra innstæðna á bankareikningum stefnda er aðilar skildu, sem voru 459 krónur og 1.508 evrur.

Hvað hinar mánaðarlegu greiðslur snertir er á því byggt að allar greiðslur sem átt hefði að inna af hendi fyrir desember 2017, er stefna var birt, séu fyrndar og því beri að lækka fjárhæðina sem því nemi. Eins hafi stefndi innt greiðslur af hendi til stefnanda sem taka beri tillit til og lækka kröfuna af þeim sökum en ekki standi heldur rök til þess að stefndi greiði stefnanda slíkar greiðslur eftir að hún gekk í hjónaband með öðrum manni í ágúst 2018. Í því samhengi beri að líta til þess að þótt tekið hafi verið fram í samningi aðila ekki hafi verið um lífeyrisgreiðslur að ræða hafi greiðslurnar í raun haft yfirbragð slíkra greiðslna. Samkvæmt 3. mgr. 51. gr. hjúskaparlaga falli slíkar lífeyrisgreiðslur niður er maki gengur í hjúskap að nýju. Eina tímabilið sem stefnandi kunni þannig að eiga rétt til greiðslnanna sé frá því í desember 2017 fram í ágúst 2018 eða í um það bil átta mánuði.

Lækkunarkrafa stefnda taki einnig til vaxtakrafna stefnanda, en hún krefjist dráttarvaxta frá 5. apríl 2013. Vaxtakröfur fyrnist á fjórum árum samkvæmt 21. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda og því beri hugsanlegar kröfur stefnanda fyrst dráttarvexti frá árslokum 2017. Eldri dráttarvaxtakröfur stefnanda séu því fyrndar.

Niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi þrenns konar kröfur sem byggðar eru á samningi aðila um skilnaðarkjör frá 8. desember 2011: Kröfu að fjárhæð 25.000.000 króna sem nemi helmingi uppsafnaðs sparnaðar sem áunnist hafi meðan á hjónabandi þeirra hafi staðið, kröfu um greiðslu 10.000 evra sem greiða hafi átt 12 mánuðum eftir að skilnaður aðila tæki gildi og loks kröfu um mánaðarlega greiðslu að fjárhæð 35.000 krónur sem greiða hafi átt frá dagsetningu lögskilnaðar í sex ár. Í upphafi munnlegs málflutnings féll stefnandi frá kröfu um greiðslu 5000 evra vegna skuldar stefnda við móður stefnanda en að þeirri kröfu meðtalinni nam krafa stefnanda 15.000 evrum auk íslenskra króna. Var sá hluti dómkröfunnar sem fram var settur í evrum þannig lækkaður í 10.000 evrur.

Fyrrnefndur samningur aðila um skilnaðarkjör er saminn að mestu af stefnda eftir því sem stefnandi byggir á. Sú staðhæfing hefur ekki sætt andmælum af hálfu stefnda en hann sjálfur kom ekki fyrir dóm til að gefa aðilaskýrslu þar sem honum hefði gefist kostur á að greina frá málsatvikum, meðal annars við gerð samningsins eins og þau horfðu við honum. Staðhæfing stefnanda í þessa veru fær einnig stoð í þeirri staðreynd að samningurinn er ritaður á íslensku, sem óumdeilt er að stefnandi hafði ekki tök á þegar aðilar skildu í árslok 2011. Samningurinn er um sumt mótsagnakenndur auk þess sem orðalag er á köflum ónákvæmt. Í ljósi þess að leggja verður til grundvallar að stefndi hafi verið meginhöfundur samningsins og ráðið orðalagi hans mun vafi sem af þessum ágöllum kunna að hljótast verða skýrður honum í óhag eftir atvikum, eins og nánar verður vikið að um einstakar kröfur stefnanda.

Meginhluti dómkröfu stefnanda, 25.000.000 króna, á rót að rekja til 3. málsliðar 2. mgr. 4. gr. samnings aðila sem er orðaður svo: Þess auki, mun A fá helming af sparnaði sem áunnist hefur á meðan hjónabandinu stóð. Engin fjárhæð er nefnd í samningum hvað þetta varðar en þetta samningsatriði er nefnt í sömu andrá og rætt er meðal annars um 35.000 króna framlag til ökukennslu stefnanda. Óháð tungumálakunnáttu sýnist mega ætla stefnanda að fylgja því eftir að í það minnsta heildarfjárhæðin, 50.000.000 króna, yrði tilgreind með sama hætti og gerð var grein fyrir kostnaði við ökukennslu. Þá verður ekki hjá því komist að horfa til þess að það að 50.000.000 króna hafi verið til reiðu í raun, sem hafi átt að koma til skipta, er í brýnni mótsögn við ákvæði 6. gr. samningsins þar sem afdráttarlaust er tekið fram að engar eignir tilheyri búinu og að bankainnstæður skiptist jafnt á þann veg að hvor aðili haldi sínum persónulegu bankareikningum. Þótt ákvæði þessi séu í mótsögn hvort við annað verður ekki lagt til grundvallar að stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að nefndur sparnaður hafi numið 50.000.000 króna. Í þessu samhengi verður einnig að líta til þess að í leyfisbréfi Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu frá 5. apríl 2013 er sérstaklega færð til bókar yfirlýsing aðila um eignaleysi. Sú yfirlýsing er á sama hátt og nefnt samningsákvæði í algerri mótsögn við þá staðhæfingu að 50.000.000 króna sparnaði hafi verið til að dreifa. Hafi einhverjum afsakanlegum vafa í þessu tilliti verið til að dreifa vegna tungumálaerfiðleika er samningur um skilnaðarkjör var gerður 8. desember 2011 eru engar forsendur til að leggja til grundvallar að hann hafi verið enn til staðar tæpum sextán mánuðum síðar er stefnandi stóð ásamt stefnda að fyrrnefndri yfirlýsingu um eignaleysi hjá sýslumanni. Ætla verður að stefnandi hafi þá haft næg tækifæri til að átta sig á að það væri ósamrýmanlegt að lýsa yfir eignaleysi og eiga 50.000.000 króna sparnað með stefnda.

Í annan stað verður ekki fram hjá því litið að ósannað er að framangreindum sparnaði hafi verið til að dreifa. Stefndi hefur mótmælt því sem ósönnuðu og þau mánaðarlaun sem stefnandi taldi stefnda hafa notið á árunum 2006 til 2011, meðan hjúskapur þeirra stóð, voru ekki það há að stefnandi hafi gert líklegt að stefndi hafi náð að mynda slíkan sparnaðarsjóð, en hann var eina fyrirvinna fjölskyldunnar á þessum tíma.

Þótt unnt sé í tilviki sem þessu að skýra óljós svör eða þögn stefnda við áskorunum stefnanda á þann hátt sem stefnanda er hagfelldast, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, breytir það því ekki að til þess að unnt sé að fallast á kröfu eins og stefnanda verður hún að leiða að kröfunni gild rök og styðja hana fullnægjandi gögnum, samanber dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 49/2021 frá 16. febrúar 2022. Engin gögn eða töluleg útlistun hefur verið lögð fram til stuðnings þeirri staðhæfingu stefnanda að innstæður á ótilgreindum sparnaðarreikningi stefnda nemi þeirri fjárhæð sem krafist er að lögð verði til grundvallar. Útprentun af veraldarvefnum af vefsíðu erlends fyrirtækis, sem virðist starfa á sviði vinnumiðlunar, um launakjör sem sögð eru endurspegla tekjur framkvæmdastjóra leiðakerfis flutningafyrirtækis í Kína felur ekki í sér svo markvissa sönnunarfærslu að forsendur séu til að telja nægar líkur leiddar að því að fjárhæð innstæðna á sparnaðarreikningum stefnanda hafi numið nefndri tölu á þeim degi sem ritað var undir skilnaðarsamkomulag aðila eða eftir atvikum er leyfisbréf til lögskilnaðar var gefið út. Breytir í þeim efnum engu þótt stefndi hafi látið undir höfuð leggjast að leggja fram skattframtöl sín frá Þýskalandi, þar sem hann býr og starfar. Stefnandi hefur því ekki lagt þann grundvöll að kröfu sinni að tækt sé að fella á stefnda sönnunarbyrði um að hann hafi ekki átt 50.000.000 króna innstæðu á sparnaðarreikningi á þeim tímapunktum. Þar sem stefnandi hefur leitt svo takmörkuðum líkum að þessari staðhæfingu sem raun ber vitni verður stefndi sýknaður af þessari kröfu.

Í þessum efnum verður jafnframt að árétta að krafa um helmingshlutdeild í sparnaði er að auki háð almennum fyrningarfresti kröfuréttinda samkvæmt 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda, sem er fjögur ár talið frá þeim degi sem fyrst var hægt að krefjast réttra efnda. Í því tilviki sem hér um ræðir var sá tímapunktur í síðasta lagi 5. apríl 2013 þannig að fyrningarfresti hefði lokið hvað þessa kröfu áhrærir 5. apríl 2017 ef henni hefði verið til að dreifa.

Innstæða sú sem tilgreint er að hafi verið fyrir hendi á bankareikningum stefnda 8. desember 2011 virðist falla undir 2. mgr. 6. gr. samnings aðila um skilnaðarkjör, þar sem segir að hver haldi sínum persónulegu bankareikningum, eins og það er orðað. En jafnvel þótt svo yrði litið á að þessar innstæður féllu undir áðurnefndan 3. tölulið 2. mgr. 4. gr. samningsins þá myndi bera að sama brunni í þessum efnum og með sparnaðarkröfuna, að möguleg kröfuréttindi tengd þessum innstæðum væru fyrnd á grundvelli 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda.

Krafa stefnanda um 10.000 evrur er efnislega óumdeild en að sama brunni ber hvað fyrningu þeirrar kröfu snertir og með framangreinda sparnaðarkröfu. Um það var samið að þessa fjárhæð ætti að greiða tólf mánuðum eftir að skilnaður tæki gildi en jafnvel þótt stefnandi væri látinn njóta vafans þannig að átt væri við tólf mánuðum eftir dagsetningu lögskilnaðar, sem var 5. apríl 2013 og gjalddaginn þannig 5. apríl 2014, teldist krafan fyrnd enda hefði fjögurra ára fyrningarfresti lokið 5. apríl 2018 en fyrning vegna krafna stefnanda var fyrst rofin við birtingu stefnu máls þessa 3. desember 2021.

Stendur þá einungis eftir að leysa úr kröfu stefnanda um greiðslu sjötíu og tveggja greiðslna að fjárhæð 35.000 krónur hver, sem stefnda bar samkvæmt samningi aðila að greiða á tímabilinu 5. apríl 2013 til 5. apríl 2019, eða í sex ár. Samtals nema greiðslur þessar 2.592.000 krónum. Stefndi hefur ekki mótmælt réttmæti fjárkröfunnar sem slíkrar en krafist sýknu á grundvelli fyrningar og tómlætis. Staðfest var af hálfu stefnda fyrir dómi er innt var eftir þeim upplýsingum að stefndi hefði ekki greitt þessar greiðslur.

Í ljósi ótvíræðrar greiðsluskyldu samkvæmt samningi aðila sem stefndi hefur ekki á neinn hátt fullnægt né heldur réttlætt greiðsludrátt sinn eru engar forsendur til að telja þessa fjárskuldbindingu niður fallna vegna tómlætis. Gagnstætt greiðsluskyldu sinni hefur stefndi engin rök fært fram sem skjóta stoðum undir það að hann hafi mátt vera í þeirri trú að stefnandi hefði gefið honum eftir þessa kröfu.

Um það var sérstaklega samið milli aðila að þau færu ekki fram á lífeyrisgreiðslur í skilningi 50. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Verða þessar greiðslur því ekki felldar undir það að teljast vera slíkar greiðslur né að til skoðunar komi að beita reglum þeirra laga um réttarstöðu aðila með tilliti til lífeyrisgreiðslna þannig að 3. mgr. 51. gr. hjúskaparlaga leiði til þess að réttur stefnanda hafi fallið niður við það að hún gekk í hjónaband í ágúst 2018. Málsástæðu stefnda þar að lútandi er því hafnað.

Um fyrningu þessarar kröfu fer á hinn bóginn eftir 6. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda. Engar forsendur eru til að fallast á þann málatilbúnað stefnanda að horfa beri til 2. mgr. 5. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda sem kveður á um að kröfur sem byggist á peningalánum fyrnist á tíu árum. Það að stefnandi hafi að sögn samþykkt að veita stefnda greiðslufresti er hún hafi krafið hann um greiðslu gjaldfallinna greiðslna samkvæmt samningi aðila eðlisbreytir ekki þeim kröfuréttindum í peningalán í skilningi þessa lagaákvæðis. Sérstaklega í ljósi afdráttarlauss orðalags í 6. gr. laganna og umfjöllunar í lögskýringargögnum um það ákvæði, en í ákvæðinu er fjallað um kröfurétt, umsaminn eða ákveðinn, meðal annars vegna greiðslna sem svipar til framfærslueyris og falla í gjalddaga með jöfnu millibili. Í 2. málslið er kveðið á um að fyrningarfrestur byrji að líða frá þeim degi þegar kröfuhafi gat krafist þess að fá greidda fyrstu greiðsluna. Það var í þessu tilviki 5. apríl 2013. Síðan er tekið fram í 3. málslið 6. gr. að einstakar gjaldfallnar greiðslur fyrnist eftir ákvæðum 3. gr. laganna.

Hver gjaldfallinn greiðsla sem greiða átti mánaðarlega frá 5. apríl 2013 fyrndist þannig að fjórum árum liðnum. Fyrning var rofin með birtingu stefnu 3. desember 2021, eins og áður gat. Allar greiðslur sem féllu í gjalddaga fyrir 3. desember 2017 eru þannig fyrndar en kröfur sem gjaldféllu á tímabilinu 4. desember 2017 til 5. apríl 2019 eru ófyrndar og stefndi því greiðsluskyldur vegna þeirra í samræmi við samning aðila um skilnaðarkjör.

Um er að ræða 17 gjalddaga sem þannig eru ófyrndir hver að fjárhæð 35.000 krónur, samtals 595.000 krónur auk ófyrndra dráttarvaxta, en þeir vextir fyrnast einnig á fjórum árum, þannig að stefnandi verður dæmdur til greiðslu dráttarvaxta frá 4. desember 2017, eins og nánar greinir í dómsorði Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað eins og greinir í dómsorði, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála. Eins og málsatvikum er háttað eru ekki forsendur til að fallast á varakröfu stefnda um að málskostnaður verði látinn niður falla. Verður hann þess í stað dæmdur til að greiða stærstan hluta málskostnaðar stefnanda, sbr. 3. mgr. 130. gr. laganna. Af hálfu stefnanda var ekki lagt fram yfirlit yfir kostnað við rekstur málsins þannig að fjárhæð málskostnaðar er ákvörðuð að álitum.

Af hálfu stefnanda flutti málið T-kvk-nf K-kvk-nf K-kvk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið P-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður.

B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 595.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 2017 til 5. janúar 2018, af 70.000 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2018, af 105.000 krónum frá þeim degi til 5. mars 2018, af 140.000 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2018, af 175.000 krónum frá þeim degi til 5. maí 2018, af 210.000 krónum frá þeim degi til 5. júní 2018, af 245.000 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2018, af 280.000 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2018, af 315.000 krónum frá þeim degi til 5. september 2018, af 350.000 krónum frá þeim degi til 5. október 2018, af 385.000 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2018, af 420.000 krónum frá þeim degi til 5. desember 2018, af 455.000 krónum frá þeim degi til 5. janúar 2019, af 490.000 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2019, af 525.000 krónum frá þeim degi til 5. mars 2019, af 560.000 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2019 og af 595.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 8 00.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf L. B-kk-nf