E-1933/2017

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð [...] febrúar sl., er höfðað af A, [...] Reykjavík, með stefnu birtri [...] 2017 á hendur stefnda, Íslenska ríkinu, Arnarhváli, 101 Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð 4.200.000 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá [...] 2016 til uppsögu dóms í málinu, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar eins og ekki væri um gjafsóknarmál að ræða.

Stefndi gerir aðallega kröfu um að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

Ágreiningsefni og málsatvik

Í málinu liggur fyrir að stefnandi, A, hafði samband við Neyðarlínunna aðfaranótt [...] 2016 og tilkynnti þá um að eiginkona hans, B, hefði reynt sjálfsvíg [...] á heimili þeirra að [...] í Reykjavík, sbr. fyrirliggjandi lögregluskýrslur í málinu, dags. [...] 2016. Stefnandi kvaðst hafa verið lagstur til svefns í íbúðinni þegar atvikið hefði átt sér stað en að hann hefði síðan farið fram til að athuga með eiginkonu sína þegar honum hefði þótt óeðlilega hljótt í íbúðinni. Þegar stefnandi hefði séð hvað hefði gerst hefði hann tilkynnt um atvikið eftir að hafa áður sjálfur reynt endurlífgun. Þegar lögregla kom á vettvang voru sjúkraflutningamenn þegar komnir og voru þá að reyna endurlífgun á eiginkonu stefnanda, sem skilaði ekki árangri. Var B síðan úrskurðuð látin þá um nóttina, klukkan [...] er endurlífgunartilraunum var hætt.

Af vettvangsskýrslu lögreglu, dags. [...] 2016, má sjá að stefnandi var færður af vettvangi og í lögreglubifreið en var svo handtekinn þar við heimili sitt klukkan [...] þá um nóttina. Af skýrslunni má einnig ráða að á leið á lögreglustöðina á Hverfisgötu hafi stefnandi nokkrum sinnum kvartað yfir því að handjárn er hann var færður í væru að meiða hann, en ekki kemur fram í skýrslunni hvort brugðist hafi verið við þessum ábendingum hans. Í skýrslunni kemur fram að farsími stefnanda hafi verið haldlagður vegna málsins og sömuleiðis fötin sem hann var í á vettvangi. Þá kemur þar fram að stefnandi hafi síðan samþykkt að gefa þvag- og blóðsýni í þágu rannsóknar málsins og að vakthafandi hjúkrunarfræðingur hafi komið á lögreglustöðina og dregið blóðsýni úr stefnanda. Þá segir að stefnandi hafi loks verið færður í fangaklefa vegna málsins.

Af vistunarskýrslu lögreglu, dags. [...] 2016, má ráða að teknar hafi verið tvær skýrslur af stefnanda á meðan hann var vistaður á lögreglustöðinni. Fyrri skýrslutakan hófst kl. [...] og stóð til [...], en sú síðari hófst kl. [...] og lauk kl. [...]. Af skýrslunni má og ráða að stefnandi var látinn laus kl. [...] aðfaranótt [...] 2016.

Í skýrslu tæknideildar lögreglunnar, dags. [...] 2016, en hún kom á vettvang kl. [...] 2016, má ráða að aðstæður á vettvangi og framburður stefnanda hafi bent til þess að um sjálfsvíg væri að ræða. Krufning á eiginkonu stefnanda hafi síðan farið fram [...] 2016, sbr. skýrslu vegna réttarkrufningar, dags. [...] 2016, en niðurstaða skýrslunnar er sú að B hafi dáið af völdum [...].

Með bréfi verjanda stefnanda til lögreglu, dags. [...] 2016, var óskað eftir því að verjandi fengi í hendur öll rannsóknargögn málsins og yrði upplýstur um það hvar rannsóknin væri á vegi stödd og hvenær þess mæti vænta að henni myndi ljúka. Ítrekaði verjandi beiðnina svo með tölvuskeyti [...] 2016. Svaraði lögreglan þá samdægurs og upplýsti að rannsókn væri lokið og ekkert væri því til fyrirstöðu að senda rannsóknargögnin, en málið væri hjá aðstoðarsaksóknara. Með bréfi lögreglu- stjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. [...] 2017, var stefnanda loks tilkynnt að með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 hefði rannsókn málsins verið hætt.

Stefnandi krefst í málinu bóta fyrir ólögmæta handtöku og aðrar neðangreindar þvingunarráðstafanir lögreglu gagnvart sér vegna rannsóknar málsins sem hafi síðan verið fellt niður, en hafi verið til þess fallnar að valda honum þjáningum og miska.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnanda

Skaðabótakrafa stefnanda í málinu sé reist á 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. einnig 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sbr. 5. gr. laga nr. 97/1995. Þá sé vísað til meginreglna skaðabóta- og refsiréttar auk meginreglna opinbers réttarfars og stjórnarskrárinnar um þvingunarráðstafanir. Einnig sé vísað til reglugerðar nr. 651/2009 um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o.fl. Þá sé vísað til mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Samkvæmt 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 eigi maður, sem borinn hafi verið sökum í sakamáli, rétt til bóta úr hendi stefnda ef mál hans er fellt niður, en í 2. mgr. sömu greinar sé tekið fram að dæma skuli bætur vegna aðgerða eftir IX. til XIV. kafla laganna ef skilyrði fyrstu mgr. eru fyrir hendi. Þar er þó einnig tekið fram að fella megi niður bætur eða lækka þær hafi sakborningur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum er krafa hans sé reist á. Í málinu liggi fyrir að stefnandi hafi sætt aðgerðum samkvæmt IX., X., XII. og XIII. kafla laga nr. 88/2008 í þágu rannsóknar máls, sem síðan hafi verið fellt niður gagnvart honum. Hann eigi því rétt til skaðabóta frá stefnda vegna aðgerða nema því aðeins að telja megi hann hafa valdið eða stuðlað að þeim.

Þvingunaraðgerðir þær sem stefnandi þurfti að þola undir rannsókn málsins hafi allar verið ólögmætar og að ósekju. Jafnvel þó að á það yrði ekki fallist sé á því byggt að uppfyllt séu skilyrði laga nr. 88/2008 fyrir bótaskyldu. Engu breyti um bótarétt stefnanda þó að talið yrði að þvingunaraðgerðir hefðu verið lögmætar, eins og á stóð, þegar ákvörðun um þær hafi verið teknar og mat lögreglu á þörf á að beita þeim hafi verið byggt á lögmætum grundvelli. Bótaréttur stofnist þegar mál manns sem borinn hefur verið sökum í sakamáli hafi verið fellt niður samkvæmt lögum nr. 88/2008 og lögmæti rannsóknaraðgerða skipti ekki máli þegar metið sé hvort bótaskylda sé fyrir hendi samkvæmt nefndu lagaákvæði, sbr. fjölmörg dómafordæmi Hæstaréttar Íslands.

Engin skilyrði séu fyrir hendi til að lækka bætur eða fella þær niður á grundvelli 2. málsl. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008, enda hafi stefnandi ekki valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfu sína á. Grunur lögreglu um aðild stefnanda að refsiverðu broti hafi verið byggður á veikum grunni og stefnandi afdráttarlaust neitað sök í málinu frá upphafi. Framburður stefnanda hafi verið stöðugur og staðfastur um þau atriði sem máli hafi skipt og hann aldrei reynt að afvegaleiða lögreglu í framburði sínum eða með öðru háttalagi og hann hafi að öllu leyti verið samvinnuþýður. Ekkert í framburði stefnanda eða framferði almennt eftir handtöku hafi verið þess eðlis að hann hafi valdið eða stuðlað að umræddum þvingunaraðgerðum. Stefnandi hafi því að engu leyti sýnt af sér eigin sök í framangreindum skilningi laga um meðferð sakamála.

Stefnandi hafi orðið fyrir stórfelldum miska vegna þvingunaraðgerða lögreglu. Við mat á miska verði að hafa í huga að stefnandi hafi ranglega verið sakaður um aðild að svívirðilegu og alvarlegu refsiverðu broti, það er að hafa ráðið eiginkonu sinni bana. Hafi hann ekki aðeins þurft að þola niðurlægjandi handtöku og frelsissviptingu heldur einnig mikla fordæmingu af hálfu samfélagsins. Umtal í kringum málið og fordæming hafi bitnað harkalega á stefnanda og hans fólki og muni fyrirsjáanlega gera um ókomna tíð. Málið hafi þannig valdið stefnanda augljósum óþægindum og raskað stöðu hans og högum og í því felist miski. Þá hafi málið haft gríðarleg áhrif á vinnu stefnanda, en hann hafi takmarkað getað unnið þar sem sími með símanúmerum tengiliða og vinnutölva hans hafi verið haldlögð.

Vegna mikillar andlegrar vanlíðunar í tengslum við andlát eiginkonu sinnar, og ekki síður vegna aðgerða lögreglu, hafi stefnandi leitað til C og verið hjá honum í viðtölum, sbr. bréf dags. [...] 2017. Í bréfinu komi fram að stefnandi hafi verið með mörg einkenni áfallastreitu og kvíða, bæði vegna andláts eiginkonu sinnar og atburða í kringum handtöku stefnanda í kjölfar andlátsins. Þá hafi stefnandi einnig notið leiðsagnar D sem sérhæfi sig í ráðgjöf til eftirlifandi aðstandenda fólks sem framið hefur sjálfsvíg.

Af hálfu stefnanda sé einnig á því byggt að dráttur hafi orðið á rannsókn málsins er hafi aukið til muna á miska hans. Með því hafi verið brotið gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár og 1. mgr. 6. gr. laga um mannréttindasáttmála Evrópu nr. 62/1994. Lögregla hafi átt að fella rannsókn málsins niður um leið og niðurstaða krufningar hafi legið fyrir enda þá þegar verið orðið ljóst að andlátið hefði ekki borið að með saknæmum hætti. Þetta hafi haft alvarlegar afleiðingar fyrir stefnanda enda hafi hann haft réttarstöðu sakbornings mun lengur en ástæða hafi verið til. Stefnandi hafi t.a.m. átt mjög erfitt með að útskýra fyrir fjölskyldu eiginkonu sinnar að hann hefði réttar- stöðu sakaðs manns í svo langan tíma, og það hafi aukið mjög á tortryggni í hans garð.

Stefnandi hafi þurft að þola fimm þvingunarráðstafanir: Í fyrsta lagi handtöku og fangelsisvist í 22 klukkustundir og 40 mínútur. Í öðru lagi húsleit á heimili sínu og í bifreið sinni. Í þriðja lagi haldlagningu á munum sínum, þ.e. fatnaði, síma, borðtölvu, fartölvu, spjaldtöldu og reiðufé. Í fjórða lagi líkamsrannsókn í tvígang. Í fimmta lagi öflun upplýsinga úr síma og tölvum sem hann á. Stefnandi sundurliði bótakröfu sína með eftirfarandi hætti:

1. Handtaka og frelsissvipting 3.000.000 kr.

2. Húsleit 300.000 kr.

3. Haldlagning 300.000 kr.

4. Líkamsrannsókn 500.000 kr.

5. Skoðun á tölvu- og símaupplýsingum 100.000 kr.

Samtals 4.200.000 kr.

Stefnandi geri kröfu um almenna vexti frá og með þeim degi er hin bótaskyldu atvik áttu sér stað, sbr. 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Þannig sé gerð krafa um vexti frá [...] 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi hafi verið handtekinn klukkan [...] 2016, og fluttur á lögreglustöð við Hverfisgötu. Hafi stefnandi því haft réttarstöðu sakbornings, sbr. 1. mgr. 27. gr. laga nr. 88/2008. Stefnandi hafi verið látinn laus klukkan [...] 2016 og hann því verið sviptur frelsi í 22 klukkustundir og fjörutíu mínútur. Stefnandi byggi á því að handtaka lögreglu hafi ekki verið réttmæt og skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 ekki verið uppfyllt. Jafnvel þó að ekki yrði á það fallist sé á því byggt að ekkert sé fram komið í málinu um að stefnandi hafi með nokkrum hætti stuðlað að handtöku í skilningi 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008. Eigi hann því rétt á bótum fyrir handtökuna á grundvelli 228. gr. laganna.

Við mat á fjárhæð miskabóta vegna handtöku bendi stefnandi á að engin þörf hafi verið á að handtaka hann og handtakan verið óþarflega harkaleg. Lögregla hafi farið offari með því að handtaka stefnanda en engin þörf hafi verið á svo róttækum aðgerðum, hvað þá að færa hann í handjárn. Þá vísi stefnandi til þess að hann hafi verið handtekinn á sameiginlegu bílastæði fyrir utan heimili sitt við lögreglubifreið að nágrönnum ásjáandi. Þessi meðferð hafi verið í andstöðu við meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, 3. mgr. 53. gr. sakamálalaga nr. 88/2008 og 13. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, sem lögreglu beri að fara eftir í aðgerðum sínum.

Þá byggir stefnandi einnig á því að hann eigi rétt á bótum fyrir frelsissviptingu, en líkt og áður sé rakið þá hafi hann þurft að þola fangelsisvist í 22 klukkustundir og fjörutíu mínútur. Um grundvöll bótakröfu vísi stefnandi til 228. gr. laga nr. 88/2008. Engar skýringar hafi komið fram af hálfu stefnda á því hvers vegna stefnanda hafi verið haldið á lögreglustöð í tæpar sjö klukkustundir áður en tekin hafi verið af honum framburðarskýrsla. Þessi framkvæmd lögreglu hafi verið án nægilegs tilefnis og með þessu hafi lögreglan brotið gegn skyldu sinni til að gæta meðalhófs við svo íþyngjandi aðgerð, sbr. einnig 2. mgr. 93. gr. laga nr. 88/2008.

Við mat á miska vegna frelsissviptingar sé nauðsynlegt að taka tillit til þess hvert tilefni handtökunnar og frelsissviptingarinnar hafi verið, það er að eiginkona hans hafði svipt sig lífi á heimili þeirra. Eðlilegt hefði verið að lögregla hefði sýnt stefnanda ýtrustu nærgætni við slíkar aðstæður, enda hafi hann fyrst fengið að vita það í varðhaldi lögreglu að eiginkona hans væri látin. Þvert á móti hafi allt viðmót verið harkalegt miðað við aðstæður og stefnanda tilkynnt í sömu setningu að eiginkona hans væri látin og að hann væri grunaður um að hafa orðið valdur að dauða hennar. Af þessum sökum hafi stefnandi liðið miklar andlegar kvalir meðan á frelsissviptingu stóð og hugur hans leiti enn til þessa atviks og vistarinnar í fangaklefanum. Lögreglan hafi gert hið gagnstæða og beitt stefnanda harðýðgi og ómannúðlegri meðferð meðan á vistun hans stóð. Þannig hafi stefnandi t.d. verið látinn fara í föt og skó af öðrum sem skilið hafi þau eftir á lögreglustöðinni og hann ekkert fengið að borða þar til óskað hafi verið eftir því við síðari yfirheyrslu. Þegar stefnanda hafi loks verið sleppt hafi hann enn verið í þessum fötum og peninga- og símalaus.

Stefnandi krefjist miskabóta að fjárhæð 300.000 krónur vegna ólögmætrar húsleitar á heimili hans og í bifreið hans. Telji stefnandi að skilyrði 74. gr. laga nr. 88/2008 hafi ekki verið uppfyllt þegar leitin hafi verið framkvæmd og því hafi skilyrðum 2. mgr. 228. gr. sömu laga verið fullnægt.

Í framhaldi af handtöku hafi með samþykki stefnanda og að viðstöddum verjanda hans verið gerð leit í íbúð og bifreið stefnanda, en ekkert saknæmt fundist við þá leit. Með leit í íbúð stefnanda og bifreið hans, [...] 2016, í tengslum við fyrrgreinda rannsókn hafi verið brotið gegn friðhelgi hans, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár. Enda þótt stefnandi hafi samþykkt þessar rannsóknaraðgerðir við þær aðstæður sem um ræðir hafi hann ekki firrt sig rétti til bóta samkvæmt áðurnefndu lagaákvæði, þar sem hann hefði ella mátt búast við að lögregla færi fram á dómsúrskurð til leitar.

Við handtöku stefnanda á vettvangi var, líkt og áður hefur verið rakið, lagt hald á föt stefnanda og farsíma af gerðinni [...]. Síðar var hald lagt á fartölvu hans af gerðinni [...],[...]-turntölvu með tveimur hörðum diskum og [...]-spjaldtölvu. Þá hafi einnig verið lagt hald á reiðufé að fjárhæð [...] krónur sem fundist hafi í umslagi í skúffu í sjónvarpsskenk í íbúðinni. Reiðufé hafi verið skilað þann [...] 2016, en fötum og síma í kringum [...] sama ár, eftir margítrekaðar beiðnir, en tölvum ekki skilað fyrr en í byrjun [...]. Hér hafi verið um að ræða persónulegar eigur sem teknar hafi verið af stefnanda og hann ekki getað notað vegna aðgerða lögreglu. Engu breyti um rétt til bóta samkvæmt þessum kröfulið þótt haldi hafi verið aflétt og stefnandi fengið þessar eigur afhentar.

Við komu stefnanda á lögreglustöð á Hverfisgötu hafi með samþykki stefnanda verið tekin þvag- og blóðsýni frá honum. Síðar um nóttina, eða um kl. [...], hafi farið fram líkamsrannsókn þar sem framkvæmd hafi verið líkamsskoðun á stefnanda, ljósmyndir teknar af honum og auk þess tekin lífsýni.

Samkvæmt 3. mgr. 79. gr. laga nr. 88/2008 skuli við leit og líkamsrannsókn gætt þeirrar varfærni og hlífðar er samræmist markmiði rannsóknar. Því fari fjarri að þessu hafi verið fylgt af hálfu lögreglu enda hafi líkamsleitin verið einstaklega meiðandi og niðurlægjandi þar sem teknar hafi verið myndir af stefnanda nöktum. Þetta auki verulega á miska hans, sérstaklega í ljósi þess að þessum myndum skuli ekki enn hafa verið eytt. Þá hafi verið opið fram á gang meðan síðari líkamsrannsóknin fór fram og þar verið mikill umgangur af fólki. Til dæmis hafi lögreglukona staðið í dyragættinni og horft á stefnanda nakinn meðan rannsóknin hafi farið fram.

Með líkamsleitinni hafi verið brotið gegn friðhelgi stefnanda, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár. Þó að stefnandi hafi samþykkt líkamsleit og líkamsrannsókn girði það ekki fyrir rétt hans til bóta samkvæmt 228. gr. laga nr. 88/2008, enda hefði hann ella mátt búast við því að lögregla færi fram á dómsúrskurð til leitar og líkamsrannsóknar, sbr. 1. mgr. 77. gr. og 1. mgr. 78. gr. laga nr. 88/2008. Af þessum ástæðum eigi stefnandi rétt á miskabótum vegna líkamsleitarinnar og líkamsrannsóknarinnar á grundvelli fyrri málsliðar 2. mgr. 228. gr. laganna. Engin rök standi til þess að lækka bætur til stefnanda á þeim grundvelli að hann hafi stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi hér kröfu sína á, sbr. síðari málslið 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008.

Við rannsókn lögreglu hafi stefnandi þurft að sæta rannsókn á símaupplýsingum sínum og gögnum úr tölvum sem haldlagðar hafi verið. Með þessu hafi verið brotið freklega gegn friðhelgi stefnanda, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár. Af þessum ástæðum eigi stefnandi rétt á miskabótum vegna rannsóknarinnar á grundvelli fyrri málsliðar 2. mgr. 228. gr. laganna. Engin rök standi til þess að lækka bætur til stefnanda á þeim grundvelli að hann hafi stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi hér kröfu sína á, sbr. síðari málslið 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnda

Hvað málavaxtalýsingu varði vísi stefndi til fyrirliggjandi gagna, en stefnandi hafi verið handtekinn á vettvangi, aðfaranótt [...] 2016, í kjölfar tilkynningar hans. Vettvangur hafi þótt grunsamlegur. Það hafi verið grunur lögreglu að B hefði verið að flytja út frá stefnanda, sbr. frumskýrslu málsins og skýrslu rannsakara og í ljósi upplýsinga sem fyrir lágu hjá lögreglu um að hún hefði flúið út af heimili þeirra stefnanda fyrr um kvöldið vegna ósættis við hann, sjá mál lögreglu nr. [...], hafi það verið grunur lögreglu að stefnandi kynni að hafa átt aðild að andláti B. Vegna þessara grunsemda hafi stefnandi verið handtekinn á heimili sínu [...] 2016 kl. [...] og vistaður í fangageymslu lögreglu. Á þeim tíma er stefnandi hafi verið í haldi lögreglu hafi hann verið yfirheyrður í tvígang en að lokum látinn laus [...] 2016 kl. [...].

Í skýrslu lögreglu, dags. [...]2016, komi fram að aðspurður kl. [...] hafi stefnandi sagst hafa séð B á fótum fyrir 15–20 mínútum. Þá hafi sjúkraflutningamaður sagt að það gæti ekki staðist miðað við lífsmörk B. Fjórum mínútum síðar hafi lögreglumaður spurt stefnanda aftur hvenær hann hefði séð B síðast á fótum. Hann hafi þá svarað að það hefði verið fyrir um klukkustund. Hann hafi þó ekki verið viss þar sem hann hefði verið staddur á efri hæð hússins. Stefnandi hafi sýnilega verið ölvaður og ekki sýnt viðbrögð við ástandinu sem þarna hafi ríkt. Stefnandi hafi verið handtekinn kl. [...]. Sjúkraflutningamenn hafi sagt B hafa legið þarna í töluvert lengri tíma en 15–20 mínútur. Hún hafi verið orðin köld á fótum og ekki verið talið hægt að þræða barkarennu í hana þar sem kjálki hefði verið orðinn stífur. Sjúkraflutningamenn hafi sagt lögreglu að þegar þeir hefðu komið á vettvang hefðu þeir velt fyrir sér hvorar dyrnar þeir ættu að fara inn um. Þeir hafi þá heyrt kallað frá vinstri dyrum að þetta væri þeim megin. Ekki hafi þó verið opnað og hurð ekki opnast. Þeir hafi því þurft að byrja á að ryðja sér leið inn í íbúðina. Þá hafi komið í ljós ferðatöskur í eldhúsi og stofu en þegar þeir hafi komið hafi þær verið fyrir útidyrahurðinni. Þeir hafi þá sagt stefnanda að hann þyrfti að færa töskurnar svo þeir gætu athafnað sig. Stefnandi hafi aðspurður sagt við sjúkraflutningamenn að hann hefði síðast séð B á fótum fyrir um 15 mínútum. Þetta hafi hann sagt við þá skömmu eftir að þeir hafi komið á vettvang eða um kl. [...].

Lögregla og D hafi haft afskipti af B fyrr um kvöldið. Hún hafi þá enga aðstoð viljað þiggja frá D en hefði samþykkt að fá aðstoð lögreglu. B hafi þá meðal annars rætt um að stefnandi hefði [...] fyrr í vikunni og að hún óttaðist um líf sitt. Lögreglumenn hafi þá ekið henni á slysadeild þar sem hún hafi verið skráð inn en hún hafi einnig talað um að hún hefði íhugað að svipta sig lífi. Vísað sé til máls lögreglu nr. [...] varðandi þessa atburði.

Í lögregluskýrslu, dags. [...] 2016, sé fjallað um handtöku stefnanda. Þar komi fram að grunur hafi vaknað um að dauðdaga B hefði borið að með saknæmum hætti. Á leið á lögreglustöð hafi stefnandi spurt hvort nokkuð væri að frétta frá [...]. Á lögreglustöð við Hverfisgötu hafi stefnanda svo verið afhent til yfirlestrar upplýsingablað sem handteknir fá og hafi hann undirritað það eftir að hafa kynnt sér það. Fram komi í skýrslunni að í flutningi í lögreglubifreið og á lögreglustöð hafi stefnandi ekki sýnt nein viðbrögð vegna málsins. Hann hafi ekki sýnt merki um missi, með því að fella tár eða að þurrka augu. Hann hafi ekki hækkað róm á neinn hátt þegar hann hafi talað við lögreglumenn vegna málsins. Hann hafi spurt lítið og ekki óskað eftir að aðstandandi eða einhver nákominn yrði látinn vita af veru hans hjá lögreglu.

Fram komi að farsími stefnanda hafi verið haldlagður, fötin sem stefnandi hafi verið í á vettvangi hafi verið haldlögð vegna málsins, stefnandi hafi samþykkt að gefa þvagsýni og blóðsyni í þágu rannsóknar málsins og að vakthafandi hjúkrunar- fræðingur hafi komið á lögreglustöðina og dregið blóðsýni úr stefnanda.

Í skýrslu rannsóknarlögreglu, dags. [...] 2016, komi fram að þá fyrr um kvöldið hafi lögregla haft afskipti af B vegna annars máls en hún hafi þá einnig sagst vera í sjálfsvígshugleiðingum. Samkvæmt lögreglumönnum sem hafi verið á vettvangi að [...] hafi dyr verið lokaðar þegar sjúkralið hafi komið þangað og nokkrum ferðatöskum komið fyrir við hurð að innanverðu svo sjúkralið hafi átt erfitt með að komast inn í íbúðina. Þá hafi stefnandi setið sallarólegur í sæti við svalahurð og ekki sýnt nein viðbrögð og verið ölvaður. Lögreglumaður hafi þá ákveðið að stefnandi yrði handtekinn, grunaður um að hafa átt þátt í dauða B með saknæmum hætti. Um ástand stefnanda við komu á lögreglustöð vísast annars til vistunarskýrslu, dags. [...] 2016. Tvær skýrslur hafi verið teknar af stefnanda hjá lögreglu, en taka hinnar síðari hafi hafist kl. [...] og lokið kl. [...] 2016.

Í skýrslu rannsóknarlögreglu, dags. [...] 2016, hafi einnig komið fram að samkvæmt upplýsingum frá lögreglumönnum hafi lögregla haft afskipti af B fyrr um kvöldið vegna annars máls, nr. [...], en í því máli hafi B, að sögn vitnis, gengið yfir [...] við [...], stansað á miðri götu, og síðan hent sér utan í bíl vitnisins þannig að hliðarspegill bílsins hafi brotnað. Í því máli hafi B lýst bágri líðan sinni og sagst hafa verið að rífast við manninn sinn og því hafa verið annars hugar er hún hefði gengið yfir götuna. Hún hafi sagt lögreglumönnum að þau hjónin rifust mikið og hefði hún þurft að verja sig fyrir manni sínum þar sem hann hefði [...] en í því tilfelli hafi hún sagst hafa beitt kylfu. Þá hefði hann beitt hana ýmsum hótunum og andlegu ofbeldi. B hafi þarna sagst hafa verið í sjálfsvígshugleiðingum en hún hafi svo fallist á að fara á slysadeild Landspítala til að fá aðstoð. Þá komi fram að peningar að fjárhæð [...] krónur hafi verið haldlagðir.

Enn fremur komi fram í skýrslunni að einn eyrnalokkur hafi verið í vinstra eyra B en enginn í hægra. Eins eyrnalokkur hafi fundist undir sæti þar sem stefnandi hafi setið. Fjarstýring af [...]-sjónvarpi hafi verið á stofuteppi. Hún hafi verið brotin, líkt og hún hefði orðið fyrir miklu höggi eða verið lamið í eitthvað af töluverðu afli.

Í krufningarskýrslu, dags. [...] 2016, komi fram, á bls. 7 og áfram í kaflanum Álit, að samkvæmt niðurstöðu krufningar hafi B dáið af völdum [...].

Stefnandi byggi kröfu sína á 228. gr. laga nr. 88/2008, sbr. einnig 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrár. Þá vísi hann til meginreglna skaðabóta- og refsiréttar, auk meginreglna opinbers réttarfars og stjórnarskrár um þvingunarráðstafanir. Einnig vísi hann til reglugerðar um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslna hjá lögreglu, o.fl., auk þess að vísa til mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Í stefnu vísi hann til fleiri lagaákvæða. En á því sé byggt af hálfu stefnda að hvorki hafi verið brotið gegn framangreindum lagaákvæðum né öðrum réttarheimildum sem stefnandi vísi til.

Stefnandi byggi á því í stefnu að þvingunaraðgerðir þær sem hann hafi sætt undir rannsókn málsins hafi allar verið ólögmætar. Stefndi mótmæli því en byggi á því að allar aðgerðir lögreglu hafi verið lögmætar. Stefndi mótmæli því að stefnandi hafi orðið fyrir stórfelldum miska vegna þvingunaraðgerða lögreglu. Nauðsynlegt hafi verið að lögregla rannsakaði dauða B. Neyta hafi orðið allra úrræða sem lögreglu hafi verið tiltæk til að upplýsa um málsatvik. Þá sé mikilvægt að horfa á málið eins og það hafi blasað við lögreglu þegar hún hafi komið að því.

Stefndi mótmæli því að stefnandi hafi þurft að þola niðurlægjandi handtöku og frelsissviptingu. Þá sé því mótmælt að stefndi beri ábyrgð á fordæmingu samfélagsins, þetta atriði sé ósannað og á því beri stefndi ekki ábyrgð. Þá sé því mótmælt sem ósönnuðu að málið hafi haft gríðarleg áhrif á vinnu stefnanda og að hann hafi takmarkað getað unnið. Aðgerðir lögreglu hafi staðið yfir í mjög stuttan tíma. Þá séu ósönnuð orsakatengsl milli aðgerða lögreglu og kvíða stefnanda, en stefndi telji að áfallastreituröskun tengd aðgerðum lögreglu sé einnig ósönnuð og sé því mótmælt.

Stefndi mótmæli því að dráttur hafi orðið á rannsókn málsins, sem auk þess hafi aukið til muna á miska stefnanda. Því sé mótmælt að brotið hafi verið gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 62/1994. Rannsóknartími og málshraði hafi verið eðlilegur. Rannsókn sé ekki þvingunarráðstöfun og falli því ekki undir 228. gr. laga nr. 88/2008. Stefndi vísi hér enn til framangreindrar krufningarskýrslu í málinu.

Stefndi mótmæli því að handtaka lögreglu hafi ekki verið réttmæt og að skilyrði 90. gr. laga nr. 88/2008 hafi ekki verið uppfyllt. Þá er því mótmælt að engin þörf hafi verið á að handtaka stefnanda og handtakan hafi verið óþarflega harkaleg. Ekkert liggi fyrir um að stefnandi hafi verið handtekinn á sameiginlegu bílastæði fyrir utan heimili sitt, en komi í ljós að svo hafi verið sé á því byggt að um hafi verið að ræða eðlilega ráðstöfun og sé því mótmælt að lögregla hafi brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993, 3. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 eða 13. gr. laga nr. 90/1996.

Stefnandi geri athugasemdir við að ekki hafi verið tekin skýrsla af honum fyrr en eftir tæpar sjö klukkustundir frá handtöku. Flytja hafi þurft stefnanda á lögreglustöð og skrá hann þar inn. Stefnandi hafi gefið blóð- og þvagsýni um nóttina, um kl. [...], en kl. [...] hafi stefnandi rætt stuttlega við rannsakara. Læknisskoðun hafi hafist kl. [...]. Þá vísi stefndi til ástands stefnanda er fram komi í gögnum málsins. Skýrslutökur hafi byrjað á eðlilegum tíma og því sé mótmælt að sú framkvæmd lögreglu hafi verið án nógs tilefnis og lögregla brotið gegn meðalhófsreglum. Þá sé því mótmælt að brotið hafi verið gegn 3. mgr. 93. gr. laga nr. 88/2008. Stefndi mótmæli því að viðmót lögreglu hafi verið harkalegt og að lögregla hafi beitt stefnanda harðýðgi og ómannúðlegri meðferð meðan á vistun hafi staðið. Ósannað sé að stefnandi hafi verið látinn vera í fötum af öðrum og sé því mótmælt. Þá sé það rangt að stefnandi hafi ekkert fengið að borða þar til óskað hafi verið eftir því við síðari yfirheyrslu. Á vistunarskýrslu, dags. [...] 2016, sjáist að honum hafi verið borinn matur, samloka og mjólk, kl. [...].

Stefndi mótmæli því að húsleit á heimili stefnanda og leit í bifreið hans hafi verið ólögmæt og byggi á því að hvor tveggja leitin hafi verið lögmæt og fullnægt skilyrði 74. gr. laga nr. 88/2008 og vísi stefndi til 75. gr. laganna. Því sé mótmælt að brotið hafi verið gegn friðhelgi stefnanda, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár. Leitir hafi verið framkvæmdar með samþykki stefnanda sjálfs og sé á því byggt að hann hafi firrt sig rétti til hugsanlegra bóta með samþykki sínu. Stefndi byggi einnig á því að haldlagning muna, sem lýst sé í gögnum máls, auk reiðufjár hafi verið lögmæt og í samræmi við IX. kafla laga nr. 88/2008. Í gögnum komi fram hvenær haldi hafi verið aflétt en stefnandi hafi fengið eigur sínar afhentar.

Við komu stefnanda á lögreglustöð hafi verið tekið þvagsýni og blóðsýni frá honum í samræmi við 77. gr. laga nr. 88/2008. Þá hafi verið framkvæmd líkamsskoðun á stefnanda er hafi hafist kl. [...] þessa nótt. Þessar aðgerðir og allar aðgerðir lögreglu hafi verið nauðsynlegar og framkvæmdar með samþykki stefnanda, en stefndi byggi á því að hann hafi firrt sig rétti til hugsanlegra bóta með samþykki sínu fyrir þeim. Mótmælt sé athugasemdum stefnanda við leit og líkamsrannsókn í stefnu. Á því sé byggt að þessar aðgerðir hafi verið í fullu samræmi við X. kafla laga nr. 88/2008 og því mótmælt að ekki hafi verið fylgt 3. mgr. 79. gr. laga nr. 88/2008. Því sé mótmælt að líkamsleitin hafi verið meiðandi og niðurlægjandi. Ósannað sé að opið hafi verið fram á gang meðan líkamsrannsókn hafi farið fram þar sem hafi verið mikill umgangur fólks og að lögreglukona hafi staðið í dyragætt og horft á stefnanda nakinn meðan rannsókn var framkvæmd. Stefndi mótmæli því að með líkamsleitinni hafi verið brotið gegn friðhelgi stefnanda, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár. Leitin hafi verið framkvæmd með samþykki stefnanda og byggi stefndi á að stefnandi hafi firrt sig rétti til hugsanlegra bóta með samþykki sínu.

Stefndi mótmæli því að brotið hafi verið gegn friðhelgi stefnanda, sbr. 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár, þegar stefnandi hafi þurft að sæta rannsókn á símaupplýsingum sínum og gögnum úr tölvum sem hafi verið haldlagðar.

Stefndi mótmælir því að stefnandi eigi rétt til bóta samkvæmt réttarheimildum sem hann vísi til í stefnu. Stefndi vísi til 2. málsliðar 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 og telji að fella eigi niður bætur til stefnanda þar sem hann hafi valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi bótakröfu sína á. Stefndi bendi í þessu sambandi á að svar stefnanda hafi verið grunsamlegt þegar sjúkraflutningamenn spurðu hvenær hann hefði síðast séð B á fótum. Sjúkraflutningamaður hafi sagt svar hans ekki standast miðað við lífsmörk B. Þá hafi sjúkraflutningamenn þurft að ryðja sér leið inn í íbúðina og stefnandi ekki virst hafa aðstoðað við að opna útidyr. Aðstæður á vettvangi hafi þótt grunsamlegar. Það hafi einnig verið grunur lögreglu að B hefði verið að flytja út frá A, sbr. frumskýrslu lögreglu og skýrslu rannsakara. Þá sé einnig vísað til upplýsinga lögreglu um að B hefði flúið út af heimili þeirra stefnanda fyrr um kvöldið vegna ósættis við hann. Stefnandi hafi ekki virst sýna nein viðbrögð við ástandinu sem þarna hafi ríkt samkvæmt lögregluskýrslu.

Með framangreindu sé því þó ekki haldið fram að stefnandi hafi þrátt fyrir allt verið sekur. Verði að einhverju leyti fallist á bótaskyldu stefnda á grundvelli annarra réttarheimilda en 228. gr. laga nr. 88/2008 sé jafnframt byggt á eigin sök stefnanda. Stefndi mótmæli málsástæðum og kröfum stefnanda. Um málskostnaðarkröfu vísist til 130. gr. laga nr. 91/1991. Varakröfu um lækkun styðji stefndi við málsástæður og sjónarmið er fram komi í umfjöllun um aðalkröfu að framan. Stefnukrafa sé allt of há og stefndi geri kröfu um verulega lækkun hennar. Samkvæmt 2. málsl. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 sé heimilt að lækka bætur hafi sakborningur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfu sína á. Stefndi byggi á því að lækka eigi bætur þar sem stefnandi hafi valdið og stuðlað að þeim aðgerðum er hann reisi kröfu sína á.

Niðurstaða.

Krafa stefnanda gagnvart stefnda í máli þessu grundvallast á því að hann eigi rétt til bóta vegna framangreindra þvingunarráðstafana af hálfu lögreglu í kjölfar þess að hann var handtekinn aðfaranótt [...] 2016 í tengslum við rannsókn á atvikum sem leiddu til andláts eiginkonu hans þá um nóttina. Málavextir sem varða framgang lögreglurannsóknarinnar gagnvart stefnanda liggja í megindráttum ljósir fyrir, sem og að málinu hvað hann varðar lauk með því að það var fellt niður, sbr. 145. gr. laga nr. 88/2008, þegar stefnanda barst bréf um að rannsókn þess hefði verið hætt, sbr. 4. mgr. 52. gr. sömu laga. Þá hefur einnig skýrst í málinu að bótakrafa stefnanda hér fyrir dómi byggir alfarið á ætluðum miska hans vegna framangreindra þvingunarráðstafana lögreglu gagnvart honum, sbr. þágildandi 1. mgr. 228. gr., en nú 1. mgr. 245. gr. sömu laga, en hér eftir verður vísað til ákvæða laganna eins og voru þegar málið var höfðað.

Þær þvingunarráðstafanir sem stefnandi þurfti að sæta vegna rannsóknar málsins voru í fyrsta lagi handtaka á vettvangi kl. [...], þann [...] 2016, og í framhaldi af því var hann frelsissviptur í haldi lögreglu þar sem fram fóru skýrslutökur yfir honum uns hann var loks látinn laus úr haldi kl. [...] aðfaranótt [...] 2016, eða eftir að hafa verið í haldi lögreglu í 22 klukkustundir og 40 mínútur. Jafnframt liggur fyrir að framkvæmd var líkamsrannsókn og líkamsskoðun á stefnanda meðan hann var í haldi lögreglu þar sem meðal annars voru tekin blóðsýni og þvagsýni með hans samþykki, teknar myndir og tekin sýni, auk þess sem föt hans voru haldlögð. Þá liggur fyrir að gerð var leit bæði á heimili stefnanda, þar sem atvik áttu sér stað, og í bíl hans, að fengnu samþykki stefnanda, auk þess sem lagt var hald á tölvur og síma í hans eigu í þágu rannsóknar, auk þess sem fram fór skoðun á tölvu- og símaupplýsingum hans.

Að mati dómsins er ekki unnt að fallast á að framangreindar rannsóknaraðgerðir er lögregla viðhafði um nóttina [...] 2016 gagnvart stefnanda hafi verið alls kostar tilhæfulausar eins og þá stóð á og eins málið horfði þá við lögreglu. Liggur þannig fyrir í lögregluskýrslum málsins að stefnandi hafi verið sýnilega ölvaður, og að mati sjúkraflutningamanna og lögreglumanna er komu fyrst á vettvang voru viðbrögð hans og aðstæður á vettvangi um margt óvenjulegar. Hafi ferðatöskur legið inni fyrir dyrum íbúðarinnar þegar að var komið, stefnandi hafi síðan að þeirra mati almennt sýnt afar takmörkuð viðbrögð við ástandinu, en aðspurður gefið óljósar upplýsingar um hvenær hann hafi séð B síðast. Þá hafi fundist brotin fjarstýring sem og eyrnalokkur á gólfi, eins og B var með, en á gólfi hafi einnig mátt sjá blóðdropa og blóðkám framan við stiga og í stofu. Þegar við bættust síðan upplýsingar hjá lögreglu um eiginkonu stefnanda frá því fyrr um kvöldið, sem vörðuðu meðal annars frásögn af samskiptum þeirra hjóna, taldi lögregla eins og á stóð réttast að grípa til framangreindra ráðstafana gagnvart stefnanda í þágu rannsóknar málsins.

Hvað varðar síðan framkvæmd tiltekinna þvingunarráðstafana gagnvart stefnanda, þá er ekki unnt að fallast á að lögreglu hafi ekki verið rétt að grípa til þeirra umræddu ráðstafana í þágu rannsóknar málsins eins og á stóð, þar sem grunur lék þá á því að stefnandi ætti mögulega einhvern þátt í andláti eiginkonu sinnar þá um nóttina. Þótti í því skyni nauðsynlegt að handtaka stefnanda og taka af honum skýrslur þegar ástand hans leyfði, auk líkamsrannsóknar, leitar og haldlagningar á munum og skoðunar á þeim gögnum sem um ræðir. Verður hér heldur ekki fallist á það að sýnt hafi verið fram á að stefnandi hafi í þessu skyni verið í haldi lögreglu lengur en nauðsyn krafði né heldur að sýnt þyki að haldlagning muna hafi staðið lengur en svo. Þá er, þrátt fyrir framburð stefnanda, ekki unnt að staðreyna gegn framburði lögreglumanna í málinu að framkvæmd lögreglu við handtöku eða flutning stefnanda á lögreglustöð í handjárnum til að tryggja öryggi hafi með einhverjum hætti verið óþarflega meiðandi fyrir stefnanda. Með sama hætti telst einnig ósannað að framkvæmd líkamsskoðunar á stefnanda hafi verið með þeim meiðandi hætti sem hann heldur þó fram í málinu.

Hvað sem líður framansögðu um aðstæður og aðdraganda málsins, þá liggur nú engu að síður nægilega ljóst fyrir í málinu að hér tiltæk rannsóknargögn gefa ekki til kynna að stefnandi hafi í reynd átt nokkurn þátt í sviplegu andláti eiginkonu sinnar og var rannsókn málsins gagnvart honum, sem áður segir, látin niður falla. Þarf þá heldur ekki að fara í grafgötur með það að framangreindar þvingunarráðstafanir lögreglu gagnvart stefnanda í þágu rannsóknar málsins hljóti, eins og á stóð, að hafa verið sérlega íþyngjandi reynsla fyrir hann. Það er sú erfiða reynsla stefnanda að vera meðhöndlaður sem sakborningur við þessar sérlega þungbæru aðstæður, vera handtekinn og færður af vettvangi í handjárnum, sæta frelsisskerðingu í tæpan sólarhring í haldi lögreglu á meðan hann beið fregna af alvarlegu ástandi eiginkonu sinnar og loks að fregna andlát hennar við þessar óvenjulegu og erfiðu kringumstæður, í stað þess að fá þá eðlilega aðhlynningu og sálgæslu. Liggur fyrir í gögnum málsins að þessi reynsla hefur lagst þungt á stefnanda og valdið honum andlegum þjáningum og hann meðal annars þurft að leita sér sálfræðiaðstoðar og sálgæslu af þeim sökum.

Eru þá hér enn ótalin önnur frekari óþægindi sem stefnandi hefur ótvírætt þurft að sæta vegna málsins á borð við líkamsrannsókn og líkamsskoðun á meðan hann var í haldi lögreglu, leit í húsnæði hans og bíl og haldlagningu á fötum hans, peningum, síma og tölvum, með vinnugögnum, sem stóð yfir í nokkurn tíma, og olli stefnanda umtalsverðum óþægindum vegna vinnu hans, auk skoðunar á persónulegum gögnum hans. Þá hafa þessir atburðir og umfjöllun um þá vafalaust verið stefnanda þungbærir, meðal annars gagnvart fjölskyldu látinnar eiginkonu hans, eins og stefnandi hefur sjálfur gert grein fyrir hér fyrir dómi. Telst miski stefnanda vegna framangreindra þvingunarráðstafana lögreglu því ótvírætt sannaður auk þess að teljast umtalsverður.

Bætur til handa stefnanda grundvallast í máli þessu á fyrirliggjandi kröfu hans sem byggir alfarið á hinni hlutlægu bótareglu í 1., sbr. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og á ótvírætt við þegar mál samkvæmt lögunum telst hafa verið fellt niður eins og hér um ræðir. Verða bætur vegna þessa hér metnar í einu lagi vegna allra framangreindra þvingunarráðstafana lögreglu samkvæmt IX., X., XII. og XIII. kafla laga nr. 88/2008, og stefnandi þurfti sannanlega að þola um tíma sem sakborningur í málinu, og þá einnig með hliðsjón af þeim umtalsverða miska sem hér um ræðir og að framan er lýst. Enn fremur er það mat dómsins að ekki hafi verið sýnt hér nægilega fram á að þau skilyrði samkvæmt síðari málslið 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008, er geta leitt til þess að fella megi niður bætur eða lækka þær ef sakborningur telst hafa valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann mátti sæta, eigi hér við.

Að þessu virtu og í ljósi alls framangreinds þykja tildæmdar miskabætur til stefnanda úr hendi stefnda hér vera hæfilega ákveðnar alls 900.000 krónur. Enn fremur er fallist á kröfu stefnanda um vexti og dráttarvexti eins og í dómsorði greinir.

Stefnandi fékk útgefið gjafsóknarleyfi, dags. [...] 2017, og verður því allur málskostnaður hans greiddur úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hans, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef, sem þykir vera hæfilega ákveðin 1.674.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Eftir úrslitum málsins verður stefnda einnig gert að greiða stefnanda 1.690.880 krónur í málskostnað, sem renna skal í ríkissjóð.

Mál þetta fluttu E-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf lögmaður, fyrir hönd stefnanda, og Ó-kk-nf T-kk-nf lögmaður, fyrir hönd stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 10. janúar sl., en hafði fram til þess engin afskipti af meðferð þess.

D ó m s o r ð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði stefnanda, A, 900.000 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 1. málslið 4. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá [...] 2016 til 9. mars 2018, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, en þar með talin eru málsvarnarlaun lögmanns hans, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef, 1.674.000 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 1.690.880 krónur í málskostnað, sem rennur í ríkissjóð.

Dóminn kveður upp P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari.