E-7771/2020

S

Þetta mál, sem var tekið til dóms 9. apríl 202 1, höfðar K k t. [...], T - götu, L -sveitarfélagi, með stefnu, birtri 12. nóvember 2020, á hendur M ehf., kt. [...], H - götu, L - sveitarfélagi, og S, kt. [...], F- götu, L - sveitarfélagi.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir, óskipt (insolidum), til þess aðgreiða stefnanda 500.000 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr.

38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. júlí 2020 til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess jafnframt að stefndu verði dæmdir til að greiða henni málskostnað óskipt (insolidum) að skaðlausu, ásamt virðisaukaskatti.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að þeim verði dæmdur málskostnaður úr hendi hennar að mati dómsins, auk álags á málskostnað, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991.

Til vara krefst stefndi, S, sýknu af þeirri kröfu stef nanda að hann beri óskipta greiðsluábyrgð með hinu stefnda félagi.

Málsatvik

Að sögn stefnanda eru málavextir þeir að stefndi, S, og stefnandi voru vinir. Stefndi rak félagið M ehf., meðstefnda, sem rak gullsmíðaverkstæði. Stefnandi hafihaft trú á rekstri og skartgripasmíði stefnda S. Seinni hluta ársins 2017 hafi hann vantað silfur og varahluti í vélar til skartgripasmíða á vegum M ehf. og hafi sagst eiga erfitt með að fá bankalán til kaupanna. Stefnandi hafi þá fallist á að veita honum og félaginu lán að fjárhæð 500.000 kr. Stefnandi sé öryrki en hafi tekið yfirdráttarlán hjá Arion banka að sömu fjárhæð, til eins árs, til þess að fjármagna lánið sem hún veitti stefndu 26. október 2017. Þegar stefnandi hafi krafið stefnda S um greiðslu hafi hann reið st og slitið vinskap þeirra. Engu að síður hafi hann greitt vexti af yfirdráttarláni stefnanda hjá Arion banka, mánaðarlega, inn á bankareikning stefnanda. Þ ær greiðslur hafi numið alls 166.648 kr. á tímabilinu frá 1. desember 2017 til 2. júlí 2020.

Stefndi S og stefnandi hafi síðast átt SMS- samskipti vegna lánveitingarinnar 25. júní 2018. Þá hafi stefndi S viðurkennd umrædda skuld stefndu við stefnanda oghafi lofað því að höfuðstóll lánsins yrði endurgreiddur. Stefndi S og þáverandi lögmaður stefnanda hafi skipst á tölvupóstum þar sem stefndi hafi gengist við skuld-inni við stefnanda. Ekki hefur orðið af efndum þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir, þar á meðal með innheimtuviðvörun 1 8. júní 2019 og innheimtubréfi 21. ágúst 2019. Þ víséóumflýjanlegt að höfðam ál.

Að sögn stefndu veitti stefnandi hinu stefnda félagi M ehf. lán að fjárhæð 500.000 kr. Lánið hafi verið veitt sem fjárfesting í félaginu en ekki sem greiðsla fyrir vöru og þjónustu og hafi átt að endurgreiðast þegar rekstur félagsins væri kominn af stað og farinn að skila hagnaði. Vegna veikinda stefnda S, sem sé einnig öryrki, hafi fyrirætlanir hans um rekstur ekki gengið eins og stefnt var að ogþví hafi farið sem fór.

Veikindi hans og erfiðleikar viðrekstur félagsins hafi verið honum þungbærir. Hann hafi þó reynt að leggja sig fram með því að standa persónulega straum af kostn-aði við vaxtagreiðslur stefnanda sem hann hafi greitt í þeirri von að stefnandi léti af innheimtu skuldarinnar.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að hún hafi veitt stefndu lán að fjárhæð 500.000 kr. en stefndu hafi ekki endurgreitt henni lánsfjárhæðina ásamt dráttar-vöxtum.

Hún byggir jafnframt á því að stefndu hafi viðurkennt umrædda fjárskuldbind-ingu gagnvart henni bæði í orði og verki. Samskipti aðila og greiðslur stefnda S inn á bankareikning stefnanda, mánaðarlega á löngu tímabili, beri þess augljós merki að stefndu hafi viðurkennt að skulda stefnanda umrædda fjárhæð.

Eins og áður greini hafi stefndi S greitt mánaðarlega vexti af yfirdrætti stefn-anda sem hún tók til að fjármagna lánið til stefndu. Hann hafi innt 32 greiðslur af hendi, samanlagt 166.648 kr. Stefnandi krefjist því dráttarvaxta af höfuðstól dómkröf-unnar frá þeim degi er stefndi S hætti að greiða henni vexti, 2. júlí 2020 til greiðslu-d ags.

Kröfur stefnanda styðjast við meginreglur fjármunaréttar og reglur kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga. Dráttarvaxtakrafa byggist á 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. A ð ild styðjist við 18. gr. laga nr. 91/1991 og val á v arn-a r þingi við 32. gr. sömu laga og málskostnaðarkrafa við XXI. kafla laganna.

Málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu byggja aðalkröfu sína um sýknu beggja á því að stefnandi hafi verið að fjárfesta í félaginu M ehf. en hafi ekki verið að veita lán fyrir kaupum á vöru eða þjónustu sem séu varin af lögum nr. 48/2003 um neytendakaup og nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Í öðru lagi sé skýrt í 1. mgr. 1. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög að enginn félagsmanna beri persónulega ábyrgð á skuldbindingum félagsins. Í þeim til -vikum þar sem stefndi, S, hafi sent stefnanda skilaboð komi hann fram fyrir hönd félagsins M ehf. sem framkvæmdastjóri þess en ekki persónulega. Samskipti á sam-félagsmiðlum og í tölvupósti séu því ekki ígildi sjálfskuldar ábyrgðar og því fráleitt að höfða mál eins og stefndu beri óskipta ábyrgð.

Varakrafa stefnda S um sýknu vegna aðildarskorts hans byggist áþessu.

Stefndu vísa til 1. mgr. 1. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og til 16. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um málskostnað sé bótakrafa í samræmi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 og 1. mgr. 130. gr. laganna. Stefndu vísa einnig til 131. gr. lagan na.

Niðurstaða

Það er óumdeilt með aðilum að s t efnandi hafi, 26. október 2017, greitt 500.000 kr. inn á bankareikning félagsins M ehf. Ekki var samið um gjalddaga. Stefnandi tók yfirdráttarlán hjá Arionbanka til þess að geta afhent stefnda féð. Samkvæmt samningi sem hún gerði við bankann af því tilefni er gjalddagi tilgreindur ári síða r 26. október 2018.

Hún bar fyrir dómi að hún hefði gert ráð fyrir að fá lánið endurgreitt að fullu eigi síðar en þann dag. Hún hóf tilraunir til þess að fá féð endurgreitt úr hendi stefnda fljótlega eftir að fyrirfram ákveðinn gjalddagi yfirdráttarlánsins var liðinn.

Til stuðnings því að stefndu beri ekki að endurgreiða þetta fé vísa þeir til þess að stefnandi hafi ekki verið að veita lán heldur leggja félaginu til fé sem fjárfestingu.

Til hafi staðið að endurgreiða henni það þegar félagið hefði komið vel undir sig fót-unum. Hún hafi að sama skapi vitað að þetta fé gæti glatast ef rekstur félagsins gengi ekki sem skyldi.

Stefnandi mótmælir þessu því ástæða þess að hún hafi lánað féð hafi verið sú að stefndu hafi vantað varahluti í vélar sem þeir áttu til skartgripasmíða og einnig vantað silfur og annað efni til smíðanna.

Stefndi hefur lagt fram reikning frá félaginu U í Ban daríkjunumsem selur tæki og efni til skartgripagerðar. Samkvæmt reikningnum pantaði stefndi S, 27. októ ber 2017, tæki, handverkfæri og efni til skartgripagerðar fyrir um það bil 375.000 kr.

D ómurinn telur að með þeim reikningi sé ekki sýnt fram á að millifærsla fjár af reikningi stefnanda á reikning hins stefnda félags sé fremur fjárfesting en lán til þess að kaupa tæki og efni til skartgripaframleiðslu.

Meðal gagna málsins er yfirlit yfir millifærslur af reikningi stefnda S á reikn-ing stefnanda þar sem hann greiðir á tímabilinu 1. desember 2017 til og með 2. júlí 2020 lágar fjárhæðir, þá lægstu 4.003 kr. og þá hæstu 5.800 kr. en á 18 mánaða tíma-bili, frá 1. febrúar 2019 til og með 2. júlí 2020, greiddi hann 5.000 kr. mánaðarlega inn á reikning stefnanda. Þetta munu vera vextir sem féllu á yfirdráttarlán stefnanda hjá

Arion banka.

Að mati dómsins verður af þessu dregin sú ályktun að millifærsla stefnanda á reikning hins stefnda félags hafi frekar átt að vera lán en fjárfesting.

Samkvæmt framlögðum gögnum leitaði stefnandi til lögmanns í byrjun árs 2019. Í tölvupóstsamskiptum við hann kemur fram að stefndi S vilji leita leiða til þess að endurgreiða féð smátt og smátt. Dómurinn telur þetta einnig sýna að millifærsla stefnanda á reikning hins stefnda félags hafi átt að vera lán sem bæri að endurgreið afrekar en fjárfesting sem félli á stefnanda, gengi rekstur fyrirtækisins ekki sem skyldi.

Nýr lögmaður stefnanda sendi hinu stefnda félagi viðvörun um innheimtuað-gerðir 18. júní 2019. Meðal gagna málsins eru SMS- samskipti stefnanda og stefnda S-kk-þgf 25. júní 2019. Þar segir meðal annars að stefnandi skuli ekki hafa áhyggjur því hún muni fá 500.000 kr. endurgreiddar. Einnig þetta færir að mati dómsins stoð undir það að millifærslan hafi verið lán en ekki fjárfesting sem kynni að glatast gengi rekstur félagsins ekki að óskum.

Um mánuði síðar, 21. ágúst 2019, sendi lögmaður stefnanda hinu stefnda félagi innheimtubréf. Stefndi S greiddi lánið ekki upp en hélt samkvæmt framlögðum gögnum áfram að greiða af því vexti fram yfir mitt ár 2020.

Dómurinn telur því að framlögð gögn sýni að millifærsla af reikningi stefn-anda yfir á reikning hins stefnda félags hafi verið lán en ekki fjárfesting. Því beri hinu stefnda félagi að endurgreiða það.

Stefndi S krefst sýknu með þeim rökum að hann hafi ekki tekið ábyrgð á endurgreiðslu þessa láns. Félagið sé einkahlutafélag ogþví beri hann ekki persónulega ábyrgð á skuldbindingum þess, sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 138/1994. Stefnandi hafi ekkert lagt fram sem sýni fram á að hann beri ábyrgð fari svo að félagið greiði ekki skuldbind ingar sínar.

Eins og áður greinir greiddi stefndi S af persónulegum reikningi sínum vexti af yfirdráttarláni stefnanda frá 1. desember 2017 til og með 2. júlí 2020. Að sögn stefn-anda greiddi hann vexti af láninu tvisvar eftir það. Hann mun því hafa greitt vexti af láninu í 33 mánuði, væntanlega í því skyni að lánið félli ekki á stefnanda.

Eftir að stefnandi hóf innheimtu með aðstoð lögmanns ritaði stefndi S lög-manni stefnanda tölvuskeyti 23. janúar 2019. Í því kemur fram að stefndi hafi í hugaa ð semja um endurgreiðslu smátt og smátt því einu tekjur hans séu örorkulífeyrir. Í bréfinu segir einnig: „ Hún sagði við mig frá upphafi að ég þyrfti ekki að hafa neinar áhyggjur, að ég gæti greitt henni þegar égværi farinn að sjá innkomu af minni vinnu.“

Að mati dómsins sýnir allt þrennt; að stefndi S hélt láninu í horfi við bankann þannig að lánið félli ekki á stefnanda, að hann vísaði til þess að hann yrði að greiða af höfuðstól lánsins með örorkulífeyri sínum og að hann vísaði til þess þegar stefnandi hafði hafið innheimtu að greiðsluskyldan hvíldi á honum, að hann hafi litið svo á að hann bæri persónulega ábyrgð á endurgreiðslu lánsins.

Dómurinn telur gögn málsins því sýna að stefndi S hafi frá upphafi litið svo á að hann b ærisjálfskuldarábyrg ð á greiðslu lánsins.

Það er því niðurstaða dómsins að stefnandi hafi veitt félaginu M ehf. lán 26. október 2017. Það ber félaginu að endurgreiða. Til þess að veita hinu stefnda félagi lánið tók stefnandi yfirdráttarlán hjá banka sem skyldi falla í gjald daga ári síðar, 26. október 2018. Þó ekki væri samið sérstaklega um gjalddaga lánsins þykir eðlilegt að miða við þann gjalddaga enda ljóst að stefnandi hefur frá því í byrjun árs 2019 reyntað fá það endurgreitt. Samkvæmt gögnum og framburði stefnanda mun stefndi S hafa greitt vexti af láninu allt fram til septembermánaðar 2020. Dómurinn fellst því á að lánið beri dráttarvexti frá 2. september 2020 til greiðsludags.

Það er jafnframt niðurstaða dómsins að stefndi S hafi með því að greiða vexti af láninu, með því að lýsa því yfir við lögmann stefnanda að hann vildi semja um greiðslu lánsins með lágum afborgunum þar eð tekjur hans væru lága rog vísa til sjálfs sín sem greiðanda litið svo á frá upphafi lántökunnar að honum bæri persónulega að endurgreiða lánið. Dómurinn telur jafnframt að greiðsluábyrgð sem stofnast þannig sésjálfskuld ar ábyrgð.

Dómurinn hefur því fallist á kröfu stefnanda. Af þeim sökum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 180.000 kr. Stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyld og því er tekið tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar.

I-kvk-nf L-kvk-nf kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, M ehf. og S, greiði stefnanda, K, óskipt (insolidum) 500.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 2. september 2 0 20 til greiðsludags.

Stefndu greiði stefnanda 180.000 krónur í málskostnað.