S-8531/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 9. júní sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 29. desember 2020, á hendur: „Þ-kvk-þgf A-kvk-þgf A-kvk-þgf, kt. [...], [...], [...], fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, mánudaginn 15. júní 2020, ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana-og fíkniefna (í blóði mældist tetrahýdrókannabínól 3,3 ng/ml) um [...] í [...], þar sem lögregla stöðvaði aksturinn við hús númer 10.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“

Þann 9. febrúar 2021 gaf héraðssaksóknari út ákæru á hendur ákærðu og var meðferð málanna sameinuð sbr. 1. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærða er þar ákærð: „fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa að morgni mánudagsins, 15. júní 2020, á lögreglustöðinni við Vínlandsleið í Reykjavík, hótað lögreglumanni nr. [...] er var við skyldustörf, líkamsmeiðingum.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærða krefst þess að ákæru, dagsettri 9. febrúar 2021, verði vísað frá dómi en annars verði ákærða aðallega sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins, til vara að hún verði sýknuð af refsikröfu en til þrautavara að refsing verði látin niður falla og loks til þrautaþrautavara að ákvörðun refsingar verði frestað, eftir atvikum skilorðsbundið, ellegar refsing verði skilorðsbundin að fullu eða ákærða hljóti vægustu refsingu er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði og að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði en til vara að hluta.

Dómari tók við meðferð málsins 16. febrúar 2021 en hafði fram að þeim tíma engin afskipti haft af meðferð þess.

Af hálfu ákærðu var lögð fram greinargerð vegna málsins, sbr. 1. mgr. 165. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Hvað varðar ákæru dagsetta 29. desember 2020, þá byggir ákærða sýknukröfu sína á því að niðurstaða mælinga á blóðsýni frá ákærðu fái ekki staðist þar sem um 80 klukkustundir hefðu verið liðnar frá því að hún reykti síðast kannabis þegar sýnið var tekið. Þá byggir ákærða kröfu um frávísun ákæru frá 9. febrúar 2021 á því að sakarefnið sé vanreifað í ákæru en sýknukröfu hvað hana varðar m. a. á því að orð ákærðu hafi fallið í geðshræringu og þá hafi hún lýst löngun en ekki ætlan og því sé ekki um hótun að ræða. Einnig er á því byggt að hvorki hlutræn skilyrði 106. gr. almennra hegningarlaga séu uppfyllt né hugræn skilyrði 18. gr. sömu laga. Ákærða verði ekki talin hafa ráðist á lögreglumann með hótun um ofbeldi né heldur hafi hún ætlað sér það og ekki sé réttmætt, miðað við aðstæður, að skilja orð hennar sem hótun.

I

Málsatvik

Lögregla hafði afskipti af ökumanni bifreiðarinnar [...] mánudaginn 15. júní 2020 eftir að bifreiðinni hafði verið ekið suður [...] í [...]. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var tilgangurinn að kanna með ástand og réttindi ökumanns sem reyndist vera ákærða. Brást ákærða illa við afskiptum lögreglu og sagðist ekki þurfa að tala við lögreglumenn. Voru henni gefin ítrekuð fyrirmæli um að ræða við lögreglumenn og gekk hún þá á brott frá þeim. Var hún þá tekin föstum tökum og henni tilkynnt að hún væri handtekin grunuð um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Brást hún illa við því, öskraði og streittist á móti. Var ákærða sett í handjárn til að tryggja ástand og öryggi og flutt á lögreglustöðina við Vínlandsleið. Á leiðinni þangað sagði ákærða að hún reykti kannabis til að róa sig niður af því að hún væri með [...]. Væri [...] ástæða þess að hún brást illa við afskiptum lögreglu. Á lögreglustöðinni hótaði ákærða að rífa augun úr lögreglumanni nr. [...], að viðstöddum lögreglumanni nr. [...]. Tekið var blóðsýni úr ákærðu en sökum ástands hennar var ekki óskað eftir þvagsýni frá henni.

Fyrir liggur skýrsla lögreglumanns nr. [...] um samskipti hennar við ákærðu á lögreglustöð. Þar kemur fram að ákærða hafi verið æst og dónaleg í samskiptum. Hún hafi reynt að skipa lögreglumönnum fyrir og m. a. sagt þeim að þegja. Ákærða var sjáanlega í annarlegu ástandi og var hún vistuð í klefa. Fór lögreglumaðurinn ásamt lögreglumanni nr. [...] til ákærðu í fangaklefa til að ræða við hana. Þar hélt ákærða uppteknum hætti, var orðljót og ókurteis, og þurfti að halda henni niðri til að losa af henni skóna og hárteygju. Ákærða kallaði lögreglumann nr. [...] „ógeðslega tussu“ og hótaði að rífa úr henni augun. Fyrir liggur skýrsla lögreglumanns nr. [...] um framangreint og er hún efnislega samhljóða skýrslu lögreglumanns nr. [...] þar sem fram kemur að hann hafi umrætt sinn heyrt ákærðu hóta lögreglumanni nr. [...] að klóra úr henni augun.

Fyrir liggur bréf verjanda ákærðu, dagsett 24. september 2020, vegna boðs til ákærðu um að ljúka málinu með sektargerð en afrit af sektargerðinni liggur fyrir í málinu. Þar var óskað eftir því að lögreglustjóri beitti heimild í 1. máls. 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og sleppti því að svipta ákærðu ökurétti vegna ætlaðs brots. Var á því byggt að ákærða hefði hætt neyslu kannabis um tveimur dögum áður en hún var handtekin, og hún hefði neytt efnisins vegna [...]. Hún stundi háskólanám og sé um langa leið að fara fyrir hana til að sækja námið og geri það henni erfitt fyrir að stunda það og bæta lífstíl sinn að vera án ökuréttinda. Með bréfi lögreglustjóra 30. október 2020 var kröfunni hafnað. Þá liggur fyrir bréf verjanda ákærðu til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, dagsett 13. apríl 2021, þar sem kvartað var yfir tilefnislausum afskiptum lögreglu af ákærðu. Þá liggur fyrir vottorð A, sálfræðings hjá [...], dagsett 28. febrúar 2021, þar sem hann staðfestir að hafa haft ákærðu til meðferðar frá 20. febrúar 2019. Kemur þar fram að ákærða hafi þá uppfyllt greiningarviðmið vegna [...] og [...]. Hún hafi gengist undir meðferð en ekki lokið henni og hafi [...] enn verið töluverð þó að tíðni [...] hefði minnkað. Væri það mat sálfræðingsins að vegna [...] gæti ákærða upplifað mikla vanlíðan í hamlandi aðstæðum þar sem hún teldi öryggi sínu ógnað og að túlkun ákærðu á því hvenær slíkar aðstæður séu fyrir hendi gæti verið önnur en almennt gerist. Aðstæður þar sem ákærða upplifi sig fasta minni hana mikið á fyrri streituvaldandi reynslu. Einnig liggur fyrir vottorð Landspítala, dagsett 10. febrúar 2021, þar sem staðfest er að ákærða hafi þrisvar leitað til bráða móttöku [...], fyrst 15. júní 2020. Loks liggur fyrir bréf héraðssaksóknara frá 13. september 2018 til ákærðu þar sem fram kemur að máli er varðar kæru hennar vegna ætlaðs [...] í þremur nánar tilgreindum tilvikum hafi verið lokið að hluta með skilorðsbundinni ákærufrestun en annars fellt niður.

Samkvæmt framlagðri matsgerð rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði mældust 3,3 ng/ml af Tetrahýdrókannabínól í blóðsýni sem tekið var úr ákærðu. Segir í matsgerðinni að efnið sé í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil séu á íslensku forráðasvæði. Ökumaður telst því hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega þegar sýnið var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákærða gaf skýrslu hjá lögreglu sama dag og hún var handtekin. Hún kvaðst hafa verið að koma af æfingu og lagt bifreiðinni í stæði við heimili sitt. Um leið og hún lagði í stæðið hefðu komið að lögreglumenn sem buðu góðan daginn og sögðu henni að koma inn í lögreglubifreið en sögðu ekki hvers vegna. Hún kvaðst vera [...] og hafa orðið „skíthrædd“ og spurt þá um hvað þeir vildu tala við hana. Síðan hefði hún snúið sér við og ætlað að ganga inn í húsið og hefðu lögreglumennirnir þá komið á eftir henni eins og hún væri að hlaupa í burtu og handtekið hana. Kvaðst hún hafa orðið mjög hrædd og því brugðist á þennan hátt við afskiptum lögreglu. Á leiðinni á lögreglustöð hefðu lögreglumennirnir m. a. sagt að hún væri frek og dópisti og ekki leyft henni að tala. Kvaðst hún engan mótþróa hafa sýnt en engu að síður verið tekin niður og hent í klefa, teygja rifin úr hári hennar og hún tekin úr skóm. Hún sagði að lögreglukona sem var þarna hefði verið „púra ljót“ af því að hún hefði kallað hana dópista og hefði hún þá sagt við konuna: „Vá hvað mér langar að rífa úr þér augun af því að þú kemur fram við manneskju svona.“ Ákærða kvaðst hafa reykt kannabis nokkrum sinnum í viku til að [...], síðast 12. júní 2020. Hún hefði prófað ýmis lyf en þau ekki virkað. Kvaðst hún ekki hafa fundið fyrir áhrifum þennan morgun. Þá sagði hún það vera rangt að hún hefði hótað því að rífa augun úr lögreglukonunni en sagt að sig langaði til að rífa úr henni augun.

II

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærða kvaðst hafa verið að koma heim af æfingu og ekið inn í götuna þar sem hún býr þegar hún sá lögreglumenn sitja þar inni í bifreið. Þegar hún var komin út úr bifreiðinni hefðu þeir komið að henni og beðið hana að koma inn í bifreið til þeirra án þess að tilgreina ástæðu þess þó hún spyrði um það. Hún hefði stigið skref til baka og þá verið sagt að hún væri handtekin og verið sett í handjárn. Ákærða kvaðst vera með [...] og [...] og þegar henni líði eins og það sé brotið á henni „fríki hún út“. Hún hefði kallað á móður sína sem var inni og hefði hún komið út og spurt hvað væri í gangi. Sjálf hefði hún streist á móti þar sem hún vissi ekki hvað var í gangi. Kvaðst hún hafa sagt lögreglumönnunum að hún væri með [...] og því brygðist hún svona við en þeir sagt að hún væri undir áhrifum fíkniefna. Þeir hefðu farið með hana á lögreglustöðina á Vínlandsleið og hefði hún óskað eftir því að fá að hringja í lögfræðing og í foreldra sína en henni verið neitað um það. Síðan hefði hún verið sett inn í klefa og þangað komið tveir lögreglumenn sem hefðu sett hana á gólfið tekið „allt úr hárinu á henni“. Þá hefði hún aftur óskað eftir því að fá að hringja. Kvaðst ákærða hafa sagt lögreglukonu að hún væri ógeðsleg tussa eftir að hún hefði sagt við ákærðu að hún væri heimsk og hlegið framan í hana. Eftir það hefði hún sagt konunni að sig langaði til að klóra úr henni augun. Konan hefði skömmu síðar komið aftur, glottandi, og sagt að það væri einnig búið að kæra hana fyrir að hóta lögreglumanni. Síðan hefði verið tekið blóð úr henni og hún verið flutt á lögreglustöðina við Hverfisgötu og hefði hún áður hringt í móður sína. Kvaðst ákærða hafa farið á [...] eftir þetta. Hún hefði komist í uppnám þegar hún var handtekin og hefði brugðist illa við afskiptum lögreglu vegna [...] og [...]. Kvaðst hún ekki hafa verið undir áhrifum og ekki hafa neytt efna áður en hún var stöðvuð. Hún hefði síðast neytt efna aðfaranótt föstudagsins áður en þetta gerðist og þá reykt kannabis. Hefði hún reykt kannabis reglulega í tvö ár, nokkrum sinnum í viku, vegna [...] og talið að það drægi úr [...]. Kvaðst hún ekki telja að þau orð hennar að hana langaði til að klóra augun úr konunni hefðu verið bein hótun þar sem illa hefði verið komið fram við hana og henni neitað um réttindi sín. Spurð um dvöl [...]eftir að hún var látin laus kvaðst ákærða hafa farið þrisvar [...] en alltaf farið heim aftur en ekki verið [...]. Þá hefði hún sótt [...]áður en þetta gerðist.

Ákærða kvaðst hafa verið í klefa og með handjárn þegar meint hótun féll og þá hefði einn annar starfsmaður verið þar ásamt konunni. Vegna þessara atvika hefði ákærða ekki neytt kannabisefna síðan 12. júní. Ákærða kvaðst hafa þrisvar orðið fyrir [...] þegar hún var undir fimmtán ára aldri og það að einhverju leyti skýra líðan hennar. Hefði hún farið í [...]. Þá sagði ákærða að ef hún yrði svipt ökuréttindum hefði það áhrif á líðan hennar en vegna allra þeirra áfalla sem hún hefði orðið fyrir finnist henni erfitt að vera föst og hún þurfi alltaf að hafa flóttaleið. Einnig þurfi hún að hafa ökuréttindi þar sem hún sé í námi og fari daglega áæfingu og sagði hún æfingarnar virka betur en lyf á líðan sína. Ákærða sagði að henni sér fyndist skrítið að 3,3 ng/ml hefðu mælst í blóði hennar þar sem liðnir voru meira en þrír sólarhringar síðan hún neytti efnisins og hún búin að fara á nokkrar æfingar síðan. Þá kvaðst hún vera ósammála því sem segði í matsgerð að hún hefði verið óhæf til að aka bifreið umrætt sinn. Sagði ákærða það rétt sem kæmi fram í lögregluskýrslu að hún hefði brugðist illa við afskiptum lögreglu og ekki farið eftir fyrirmælum en lögreglumennirnir hefðu ekki sagt henni ástæðu þess að hún ætti að fara inn í lögreglubifreiðina. Loks kvaðst ákærða efast um að það blóðsýni sem liggi fyrir væri frá henni komið þar sem hún teldi að niðurstaða matsgerðarinnar gæti ekki staðist.

Lögreglumaður nr. [...], áður [...], kvaðst hafa verið við almennt umferðareftirlit með lögreglumanni nr. [...]. Þeir hefðu veitt bifreiðinni athygli og ákveðið að athuga með ástand og réttindi ökumanns. Þeir hefðu kveikt á forgangsljósum og hefði ákærða þá verið að fara út úr bifreiðinni við heimili sitt. Þeir hefðu beðið hana að koma inn í lögreglubifreiðina en hún neitað því og öskrað og ekki farið að fyrirmælum þeirra. Hefðu þeir þurft að fara á eftir henni og setja hana í tök þar sem hún hefði streist á móti handtöku. Hún hefði síðan verið færð á lögreglustöð grunuð um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og sett í biðklefa og blóð tekið úr henni. Á leiðinni á lögreglustöð hefði ákærða sagt frá því að hún reykti annað slagið kannabis vegna [...]. Kvaðst vitnið vita að hún hefði áður verið handtekin í annarlegu ástandi, svipuðu og hún var í þarna.

Lögreglumaður nr. [...] sagði þá hafa verið í götunni vegna annars máls. Kvaðst hann hafa þekkt til ákærðu og grunað að hún væri að aka undir áhrifum og hefðu þeir stöðvað hana. Hún hefði fljótt orðið æst og hefði verið farið með hana á lögreglustöð og hefðu þeir þurft að beita hana tökum. Vitnið kvaðst að mestu hafa verið að fylgjast með þegar lögreglukonur voru að sinna henni á lögreglustöð. Kvaðst hann hafa orðið vitni að því að ákærða hótaði því að rífa augun úr lögreglukonu og kallaði hana ljóta tussu.

Nánar um atvik á vettvangi sagði vitnið að fyrst hefði allt verið rólegt. Hann hefði boðið ákærðu góðan daginn og ætlað að fá hana til að tala við sig. Hún hefði fljótt byrjað að vera með læti og farið burt frá þeim í stað þess að tala við þá. Þeir hefðu ekki mátt missa hana frá sér og hefði komið til handalögmála og hún verið færð í járn. Móðir hennar hefði komið að og þá orðið enn meiri æsingur og hefði þeim ekki tekist að lægja ástandið. Ferðin á lögreglustöðina hefði einkennst af miklum látum og öskrum. Ákærða hefði verið vistuð í fangaklefa en reglur kveði á um að þá þurfi að fjarlægja m. a. belti og skó viðkomandi. Ef ákærða hefði verið róleg hefði sýni strax verið tekið úr henni og hún ekki sett í klefa. Hefði hún verið í klefa á meðan beðið var eftir hjúkrunarfræðingi og hefði þurft að fjarlægja af henni alla skartgripi á meðan. Kvaðst hann hafa heyrt ákærðu kalla lögreglukonu ljóta tussu og segja að hún ætlaði að rífa úr henni augum. Taldi hann að ákærða hefði notað það orðalag fremur en að segja að sig langaði að rífa úr henni augun en hann myndi þetta ekki nákvæmlega nú. Kvaðst hann telja að alls fjórir eða fimm lögreglumenn hefðu verið í klefanum og á ganginum þegar atvik gerðust en ekki geta sagt til um það hvort allir hefðu heyrt þetta. Sagði hann að venjulega væri kveikt á búkmyndavélum þegar þeir væru að vinna í málum en hann hefði líklega verið búinn að slökkva þar sem hann hefði verið farinn í burtu.

Lögreglumaður nr. [...] kvaðst hafa verið varðstjóri á vakt þegar ákærða var færð á lögreglustöð vegna gruns um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Hún hefði verið æst og óróleg þegar komið var með hana og verið sett í klefa. Þegar hún var færð í klefann hefði hún verið öskrandi. Hefði hún síðan öskrað að lögreglumanni nr. [...] að hún ætlaði að klóra úr henni augun og hefðu síðan einhver fúkyrði fylgt. Vitnið sagði að ákærða hefði sagt þetta með heift og verið að hóta þessu. Myndi hann orðin svo að hún hefði sagt „ég ætla að klóra úr þér augun“. Ákærða hefði verið í uppnámi og annarlegu ástandi og taldi hann að seinna hefði það verið staðfest með niðurstöðu blóðprufu. Kvaðst vitnið hafa verið á ganginum framan við klefann þegar þetta gerðist, kannski tvo metra frá ákærðu. Alls hefðu verið fimm á vakt og teldi hann að þau hefðu öll verið þarna. Ástæða sé til að hafa sem flesta lögreglumenn þar sem þá sé auðveldara að gæta öryggis og hemja fólk en í þessu tilviki hafi ákærða verið ó stýri lát. Vitnið sagði að myndavélakerfi væri á lögreglustöðinni sem væri alltaf í gangi en vissi ekki hvort búið hefði verið að setja það upp á þessum tíma. Sjálfur hefði hann ekki verið með búkmyndavél enda farinn úr varnarvesti. Ástand ákærðu hefði verið slæmt og hefðu þeir skömmu áður haft afskipti af henni og þá hefði framkoma hennar einnig verið afskaplega slæm.

B, dósent og sérfræðingur á rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði hjá Háskóla Íslands, kvaðst hafa fengið til rannsóknar blóðsýni og væri matsgerð hennar vegna málsins merkt [...]. Í sýninu hefði mælst kannabis 3,3 ng/ml en ekki önnur efni. Spurð hvort hægt væri að sjá það af niðurstöðu blóðprufu hvenær efnisins var neytt sagði vitnið að ef efnisins væri neytt með reykingum þá kæmi mjög hár toppur eftir nokkrar mínútur, kannski kortér, 100- 200 ng/ml. Það félli svo hratt niður og væri komið undir 5 ng/ml á tveimur til þremur tímum, en það færi eftir því hver styrkurinn í sígarettunni var. Síðan yrði brotthvarf mjög hægt og það liðu allt upp í tólf tímar þar til greiningarmörk næðust. Þá skipti máli hvort viðkomandi væri vanur neyslu efnisins en þá tæki brotthvarfið lengri tíma. Þegar um vanan einstakling væri að ræða yrði fyrsti toppurinn svipaður og niður í 5 ng/ml en gengi svo hægar niður. Sagði vitnið að samkvæmt því sem hún hefði lesið sér til um þetta gæti ekki verið að ákærða hefði neytt efnisins um 80 klukkustundum fyrr.

Vitnið sagði hugsanlegt, fræðilega séð, að mikil megrun sem leiddi til þess að viðkomandi grenntist mikið gæti haft áhrif á brotthvarfsferilinn en hún þekkti engar rannsóknir sem staðfestu þetta. Þá teldi vitnið að stíf líkamsrækt hefði ekki áhrif á þennan feril. Sagði vitnið að hún teldi frásögn ákærðu af neyslu ólíklega með hliðsjón af niðurstöðu matsgerðar. Þá sagði vitnið að þær kannanir sem mælt hefðu neyslu kannabis þegar langur tími var liðinn frá neyslu mældu kannabínólsýru í þvagi. Þau mældu hins vegar virka efnið kannabis, THC, í blóðsýni og það greindist ekki í blóði nema í mesta lagi 12- 24 tíma og hefði ein rannsókn farið upp í 27 til 30 tíma. Ekki væri þar með sagt að það væri ekki í blóði eftir þann tíma þar sem líkaminn losi efnið smátt og smátt úr fituvef, en það fari ekki yfir greiningarmörk. Þau mældu efnið ekki undir 0,5 ng/ml í blóði. Loks sagði vitnið að þar sem mælst hefðu 3,3 mg/ml gæti ekki staðist að efnisins hefði verið neytt á aðfaranótt föstudags. Hefði svo verið hefði niðurstaðan átt að vera sú að magn í blóði væri komið undir 0,5 ng/ml samkvæmt öllu sem hún hefði kynnt sér.

A sálfræðingur sagði ákærðu fyrst hafa komið til sín á árinu 2019 og þá verið hjá henni í nokkurn tíma. Hún hefði síðan komið aftur tilhans eftir að þetta mál kom upp til þess að vinna sig út úr afleiðingum þess. Þá staðfesti hann að hafa ritað skýrslu vegna ákærðu sem lögð var fram í málinu. Á árinu 2019 hefði ákærða verið greind með [...] vegna brota sem hún hefði orðið fyrir og [...], [...]. Aðspurður hvaða áhrif þessar greiningar gætu haft á viðbrögð hennar sagði vitnið að [...] greindist vegna atvika sem hefðu haft mikil áhrif á viðkomandi og ógnað öryggi þeirra, t. d. vegna [...] eða [...], og gætu jafnt verið vegna þess að viðkomandi yrði fyrir þessu eða hefði verið vitni að því. Ýmislegt geti „triggerað“ þessi einkenni og minnti þá viðkomandi á það sem áður kom fyrir og gæti honum þá liðið eins og atburður væri að gerast aftur. Gæti þetta leitt til alls konar tilfinningalegra viðbragða og leitt til órökréttra viðbragða og þannig útskýrt slík viðbrögð. Viðbrögðin yrðu almennt þau að hlaupa á brott, berjast eða frjósa og væri ekki hægt að afskrifa að þetta hefði áhrif á það hvernig viðkomandi tæki við fyrirmælum og gæti það farið eftir því hvernig fyrirmælin væru gefin. Sagði vitnið að greiningar ákærðu hefðu áhrif á daglegt líf hennar og sérstaklega þessar tvær greiningar saman. Þá sagði vitnið að neysla kannabis hefði skaðleg áhrif á einstaklinga með þessar greiningar. Þekkt væri að þeir sem greindust með [...] neyttu efnisins til að [...] en það ástand varði einungis á meðan viðkomandi væri undir áhrifum.

Lögreglumaður nr. [...] sagði að ákærða hefði verið færð á lögreglustöð og hefði hún verið æst og dónaleg og reynt að stjórna öllu, hefði öskrað og grátið. Hún hefði verið færð inn í klefa og hefði hún þá kallað þau öllum illum nöfnum. Þau hefðu reynt að útskýra fyrir henni hvað þau væru að fara að gera en hún hefði ekkert hlustað. Erfitt hefði verið að átta sig á ástandi hennar. Það hefði verið tekið úr henni blóðsýni og hún svo færð á lögreglustöðina á Hverfisgötu. Þegar þau hefðu verið að reyna að útskýra fyrir henni hefði hún sagt þeim að halda kjafti og sagt vitninu að hún væri ógeðsleg, kallaði hana tussu og sagði að hún ætlaði að rífa úr henni augun. Sagði vitnið að þau hefðu verið tvö eða þrjú viðstödd þegar hún sagði þetta og þá öll staðið yfir henni í klefanum og verið að reyna aðtala við hana. Kvaðst hún ekki muna hvort ákærða sagði „Ég ríf úr þér augun“ eða „ég ætla að rífa úr þér augun“. Kvaðst hún ekki telja að ákærða hefði sagt að hana langaði að rífa úr henni augun ef hún hefði skrifað „ætlar“ í skýrslu sína og stæði hún viðþað sem hún skrifaði. Vitnið kvaðst ekkert hafa vitað um ákærðu og hafa hitt hana einu sinni áður. Þá hefði ástand hennar verið allt annað, hún verið kurteis og róleg. Þá staðfesti vitnið að hafa séð ákærðu á æfingu og ekki upplifað ógn af henni þá. Kvaðst hún hafa upplifað ógn þegar ákærða sagði þetta enda hefði hún verið ögrandi, orðljót og mjög æst en hún myndi ekki hvort ákærða var þá í handjárnum. Vitnið sagði að það hefði verið óþægileg upplifun fyrir hana þegar ákærða sagði þetta. Ákærða hefði þá verið mjög æst og horft á hana en þau hefðu verið mörg þarna og hefði hún því ekki óttast ákærðu.

III

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærða annars vegar ákærð fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, mánudaginn 15. júní 2020, ekið bifreiðinni [...]óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og hins vegar fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa sama dag á lögreglustöðinni hótað lögreglumanni nr. [...], er var við skyldustörf, líkamsmeiðingum.

Ákærða neitar sök hvað báðar ákærurnar varðar. Sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má henni í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Hvað varðar ákæru lögreglustjóra frá 29. desember 2020 þá er ákærða þar ákærð fyrir framangreint umferðarlagabrot. Óumdeilt er að ákærða ók bifreiðinni umrætt sinn og varðar úrlausnarefnið í þeim þætti málsins það hvort ákærða hafi þá verið með þau ávana- og fíkniefni í blóði er greinir í ákæru. Samkvæmt 2. mgr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 telst ökumaður vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur tilað stjórna ökutæki örugglega, mælist ávana- og fíkniefni eða lyf samkvæmt 1. mgr., sbr. 6. mgr.48. gr. laganna í blóði hans.

Ákærða bar um að hafa ekki fundið fyrir áhrifum umrætt sinn og að hafa síðast reykt kannabisefni um 80 klukkustundum áður en hún var handtekin. Þá bar hún um að hafa nokkrum sinnum síðan þá farið í erfiða líkamsrækt.

Niðurstaða rannsóknar á blóðsýni ákærðu var samkvæmt matsgerð í samræmi við það sem greinir í ákæru. Framburður B er ritaði matsgerðina var skýr á þann veg að sú niðurstaða gæti ekki staðist miðað við framburð ákærðu og sagði efnið almennt farið úr blóði í síðasta lagi sólarhring eftir að þess var neytt. Þá sagði vitnið að rannsóknir sýndu að efni sem mældist eftir þann tíma væri annað hvort í formi sýru og greindist þá í þvagi eða undir greiningarmörkum í blóði sem er 0,5 ng/ml. Er ekkert fram komið sem bendir til þess að það blóðsýni sem rannsakað var stafi frá öðrum en ákærðu. Þá eru ekki af hennar hálfu fram komnar neinar sérstakar röksemdir þvítil stuðnings.

Hvað varðar ákæru héraðssaksóknara frá 9. febrúar 2021 þá er ákærða þar ákærð fyrir framangreint brot gegn valdstjórninni. Hún gerir aðallega þá kröfu að ákærunni verði vísað frá dómi vegna vanreifunar. Byggir ákærða aðallega á því að hótunin sé ekki nægilega tilgreind í ákæru og telur að þar eigi að koma fram þau orð sem ákærða er talin hafa látið falla. Samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála skal í ákæru greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla, ef því er að skipta. Í dómaframkvæmd hefur sambærileg lýsing á hótun og greinir í ákæru verið talin fullnægjandi, sbr. t. d. dóm Landsréttar í máli nr. 80/2018, sem kveðinn var upp 1. júní 2018, og dóm í máli nr. 93/2020, sem kveðinn var upp 12. mars 2021. Eins og atvikum er háttað í máli þessu verður ekki talið að ákæran sé vanreifuð hvað varðar lýsingu meints brots og er því kröfu um frávísun málsins hafnað.

Ákærða byggir sýknukröfu sína á því að hún hafi umrætt sinn sagt að sig langaði til að rífa augun úr lögreglukonunni og sé það ekki hótun. Auk þess verði að líta til vanlíðanar ákærðu vegna þeirra aðstæðna sem hún var í sem hafi verið henni einstaklega þungbærar vegna [...] og [...] sem hún hefði greinst með á árinu 2019. Í ljósi þess sé á því byggt að saknæmisskilyrði 18. gr. almennra hegningarlaga skorti.

Ekki liggja fyrir upptökur úr búkmyndavélum lögreglumanna af atvikum. Hafnar dómurinn því að við mat á sönnun verði litið til þess sem ákærða telur vera tilviljunarkennda notkun búkmyndavéla umrætt sinn en í samræmi við lög um meðferð sakamála verður einungis litið til þeirra sönnunarganga sem færð hafa verið fram við meðferð málsins.

Fyrir liggur framburður þriggja lögreglumanna um framangreind orð ákærðu. Lögreglumaður nr. [...], sem ætluð hótun beindist að, sagði fyrir dómi að ákærða hefði sagt að hún ætlaði að rífa úr henni augun. Á sama veg var framburður lögreglumanns nr. [...] sem kvaðst telja að ákærða hefði frekar notað þetta orðalag en að hún hefði sagt að sig langaði að klóra úr henni augun. Lögreglumaður nr. [...] bar um að ákærða hefði sagt að hún ætlaði að klóra augun úr lögreglumanni nr. [...] og taldi ákærðu hafa orðað þetta svona. Allir báru lögreglumennirnir um að hafa skilið orð ákærðu sem hótun og er framburður þessara þriggja lögreglumanna samkvæmt framangreindu efnislega í samræmi. Með hliðsjón af framangreindu telur dómurinn sannað að ákærða hafi sagst ætla að rífa eða klóra augun úr lögreglumanninum. Af framburði lögreglumanns nr. [...] verður ráðið að orð ákærðu hafi valdið henni ótta þrátt fyrir að ákærða væri þá í haldi lögreglu. Nefndi hún sérstaklega að fjöldi lögreglumanna á staðnum hefði gert hana öruggari. Verður af þessu ráðið að lögreglumaðurinn hefði óttast að ákærða veittist að henni hefðu aðstæður verið aðrar umrætt sinn. Telur dómurinn því sannað að ákærða hafi hótað lögreglumanninum líkamsmeiðingum. Óumdeilt er að lögreglumaðurinn var þá að sinna störfum sínum.

Framburður nefndra vitna og ákærðu er samhljóða hvað það varðar að ákærða var í miklu uppnámi og var a. m. k. að einhverju leyti orðljót og æst við þá lögreglumenn sem höfðu afskipti af henni. Verður að ætla að lögreglumaðurinn hafi haft réttmæta ástæðu til að óttast að ákærða léti verða af hótun sinni, sem var til þess fallin að valda ótta.

Ákærða var undir áhrifum kannabisefna umrætt sinn og eru því ekki forsendur til að líta svo á að hegðun hennar sé alfarið afleiðing af veikindum hennar. Ber hún ábyrgð á háttsemi sinni í samræmi við þá reglu sem fram kemur í 17. g r. almennra hegningarlaga og er ekki efni til að líta svo á að orð hennar hafi verið merkingarlaus eins og atvikum var háttað. Telur dómurinn að saknæmisskilyrði 18. gr. almennra hegningarlaga uppfyllt.

Í ljósi framangreinds telur dómurinn sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem greinir í báðum ákærunum og eru brot hennar þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

IV

Ákærða er fædd í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 9. febrúar 2021, hefur hún ekki verið dæmd til refsingar. Við ákvörðun refsingar ákærðu er litið til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en brot ákærðu samkvæmt ákæru frá 9. febrúar 2021 beindist að lögreglumanni sem var að sinna skyldustarfi sínu. Þá byggir ákærða á því að við ákvörðun refsingar beri að líta til 4. tl. 74. gr. almennra hegningarlaga vegna þess uppnáms sem hún var í sökum afskipta lögreglu. Vegna niðurstöðu málsins hvað varðar ákæru frá 29. desember 2020 verður ekki talið að sýnt hafi verið fram á að líðan ákærðu verði að öllu leyti rakin til veikinda hennar og eru því ekki forsendur til að líta til framangreinds lagaákvæðis við ákvörðun refsingar. Með hliðsjón af málsatvikum eru heldur ekki efni til að líta til 2. mgr. 12. gr. við mat á háttsemi ákærðu. Er við ákvörðun refsingar litið til þess að í 2. málsl. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga er refsihækkunarheimild beinist brot að opinberum starfsmanni, sem að lögum hefur heimild til líkamlegrar valdbeitingar, en þá má beita fangelsi allt að 8 árum. Í ljósi alls framangreinds og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Þá greiði ákærða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 100.000 krónur innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í áttadaga.

Ákærða krefst þess að vegna sérstakra málsbóta verði beitt heimild 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga og því sleppt að svipta hana ökuréttindum þrátt fyrir að hún hafi verið sakfelld fyrir umferðarlagabrotið. Vísar ákærða til þess að vegna veikinda hennar hafi hún sérstaka þörf fyrir að hafa ökuréttindi, m. a. vegna nauðsynja rá því að hún hafi ávallt möguleika áað komast í burtu úraðstæðumogvegna mikilvægis náms og líkamsræktar fyrir bata hennar. Samkvæmt lagaákvæðinu má, ef sérstakar málsbætur eru og ökumaður hefur ekki áður gerst sekur um sams konar brot eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem ökumaður, sleppa sviptingu ökuréttar vegna brots á ákvæðum 1. mgr. 49. gr., sbr. 2. mgr. þeirrar greinar, eða 50. gr. Verður ekki á það fallist með ákærðu að aðstæður hennar séu s líkar að forsendur séu til að sleppa sviptingu ökurétta. Þegar af þeirri ástæðu hafnar dómurinn því að beita framangreindri heimild. Með vísan til þeirra lagaákvæða er greinir í ákæru er ákærða svipt ökurétti í sex mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Eftir úrslitum málsins verður ákærða dæmd til greiðslu alls málskostnaðar, þ. m. t. málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, er teljast hæfilega ákveðinn 650.000 krónur, og 106.674 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvaldsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf R-kvk-nf A-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, Þ-kvk-nf A-kvk-nf A-kvk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærða greiði 100.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja en sæta ella fangelsi í 8 daga.

Ákærða er svipt ökurétti í sex mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipað verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 650.000 krónur, og 106.674 krónur í annan sakarkostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign)