E-2064/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 17. desember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kk-þgf J. S-kk-þgf G-kk-þgf, Reyrengi 2, Reykjavík á hendur Byko hf., Skemmuvegi 2a, Kópavogi, með stefnu birtri 10. mars 2008. Sjóvá – Almennum tryggingum hf. er stefnt til réttargæslu í málinu.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði stefnanda skaðabætur að fjárhæð 10.596.733 kr. með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 1.231.515 kr. frá 7. september 2001 til 18. apríl 2004, en af 10.596.733 frá þeim degi til 5. desember 2007 og dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádregnum 6.148.560 kr.

Þá er krafist málskostnaðar auk álags er nemi virðisaukaskatti, eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði felldur niður.

Af hálfu réttargæslustefnda eru engar kröfur gerðar enda engar kröfur gerðar á hendur félaginu.

Málavextir

Hinn 7. september 2001 slasaðist stefnandi í vinnuslysi í plötuhúsi BYKO, Kópavogi. Ekki er ágreiningur um það hvernig slys stefnanda atvikaðist eða um bótaskyldu vegna þess.

Hinn 5. maí 2003 óskuðu stefnandi og réttargæslustefndi sameiginlega eftir því að J-kk-nf H-kk-nf læknir og B-kk-nf D-kk-nf lögfræðingur ynnu matsgerð til að skoða og meta afleiðingar slyssins. Lá örorkumatið fyrir 5. febrúar 2004. Matsmenn komust að sameiginlegri niðurstöðu um tímabundið atvinnutjón, þjáningabætur og um stöðugleikapunkt sem þeir töldu vera 18. apríl 2002. Matsmenn voru hins vegar ósammála um hver varanlegur miski væri, en J-kk-nf taldi hann vera 18%, en B-kk-nf 12%. Þá komust þeir að mismunandi niðurstöðu um varanlega örorku sem J-kk-nf taldi vera 20%, en B-kk-nf 15%.

Hinn 25. febrúar 2004 tók þáverandi lögmaður stefnanda fyrirvara- og athugasemdalaust við bótagreiðslum. Um var að ræða fullnaðaruppgjör vegna slyssins. Miðaðist uppgjörið við að varanlegur miski væri 15%, en varanleg örorka 17,5 %. Var þannig tekið meðaltal af niðurstöðu hvors matsmanns fyrir sig.

Hinn 12. janúar 2007 voru A-kk-nf P-kk-nf S-kk-nf taugalæknir og S-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf lagaprófessor dómkvaddir til að meta heilsutjón stefnanda vegna sama slyss. Niðurstaða þeirra lá fyrir 5. september 2007. Kom þar m.a. fram að ekki væri orsakasamband milli slys stefnanda og þeirra höfuðverkja sem gerðu vart við sig meira en 7 mánuðum eftir slysið. Þá töldu matsmenn að stefnandi væri ekki haldinn flogaveiki sem rakin yrði til slysins. Vegna tognunareinkenni í baki töldu matsmenn að varanlegur miski stefnanda væri 15%. Þá töldu matsmenn að varanleg örorka stefnanda væri 30%.

Hinn 10. september 2007 óskaði lögmaður stefnanda eftir því við hina dómkvöddu matsmenn að matsmálið yrði endurupptekið. Féllust matsmenn á að líta á málið á ný með tilliti til nýrra gagna. Niðurstaða matsmanna varð óbreytt.

Hinn 5. nóvember 2007 ritaði lögmaður stefnanda bréf til réttargæslustefnda og fór fram á að félagið greiddi bætur í samræmi við niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna. Því var hafnað, á þeirri forsendu að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um endurupptöku hefði ekki verið fullnægt.

Mál þetta var höfðað með stefnu birtri 10. mars 2008. Hinn 29. apríl 2008 var gerð beiðni um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Til verksins voru fengnir I-kk-nf S-kk-nf hrl., og læknarnir M-kk-nf Ó-kk-nf og S-kk-ef T-kk-nf. Í matsgerð þeirra, sem er frá 8. september 2008, er staðfestur 15% miski og 30% varanleg örorka. Hinn 3. október 2008 beindi stefnandi þeirri spurningu til yfirmatsmanna, hvaða þýðingu tilteknar myndgreiningar og rannsóknir hefðu á matsgerðina. Rannsóknir þessar fóru fram og í bréfi yfirmatsmanna frá 20. nóvember sl. kom fram að umræddar rannsóknir hefðu enga þýðingu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að stefndi beri ótvíræða bótaábyrgð á vinnuslysi stefnanda. Grundvallast sú ábyrgð á meginreglum skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð. Þá liggi fyrir í málinu viðurkenning réttargæslustefnda fyrir hönd stefnda á sakarábyrgð, enda lýtur mál þetta einvörðungu að endurupptöku málsins skv. 11. gr. laga nr. 50/1993.

Skilyrði þess að endurupptekin sé ákvörðun um varanlegan miska og örorku eru þau að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra, en áður var talið. Stefnandi byggir á því að þau skilyrði séu uppfyllt í máli þessu. Bæði hafi eðli bakmeiðsla hans ekki komið að fullu í ljós fyrr en með rannsóknum sem framkvæmdar voru af hálfu B-kk-ef J-kk-ef læknis er greindi fleyglögun á tveimur hryggjarliðum en einnig þróaðist heilsa stefnanda á ófyrirsjáanlegan hátt þegar fór að bera á flogaveiki í kjölfar slyssins. Þegar liggur fyrir að varanleg örorka stefnanda var verulega vanmetin í matsgerð J-kk-ef H-kk-ef læknis og B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings. Miskastig hefur hins vegar ekki verið metið til hækkunar og er stefnandi ósáttur við þá niðurstöðu matsmanna að flogaveiki hans, sem er rakin beint til slyssins, hafi ekki áhrif á miskastig hans. Telur stefnandi það í hróplegu ósamræmi við þá miklu hækkun sem er metin á varanlegri örorku hans en slíkt mat er öðrum þræði læknisfræðilegt.

Í skilyrði 11. gr. laga nr. 50/1993 um ófyrirsjáanlegar breytingar hefur verið talið felast, að hvergi í læknisfræðilegum gögnum eða örorkumati því sem uppgjör er reist á, sé að finna ábendingar um að hugsanlegt eða líklegt sé að afleiðingar tjóns verði meiri. Stefnandi byggir á því að þetta skilyrði sé uppfyllt, enda er hvergi getið um flogaveiki í fyrirliggjandi matsgerðum eða þeim gögnum sem þau byggðust á, en nú hefur verið sýnt fram á að hún sé bein afleiðing slyssins. Það er því einboðið að mati stefnanda að ófyrirsjáanlegar breytingar í skilningi 11. gr. laga nr. 50/1993, hafi orðið á heilsu hans þannig að ætla megi að bæði miskastig og örorka sé verulega hærra en áður var talið og fyrrgreint bótauppgjör byggðist á. Standi því öll rök til endurupptöku málsins.

Stefndi ber skaðabótaábyrgð á hinu óbætta tjóni með sama hætti og öðrum afleiðingum slyss stefnanda. Stefnandi ber að sönnu sönnunarbyrði samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar fyrir tjóni sínu. Á því er hins vegar byggt, að í ljósi vísindalegra rannsókna sem fram hafa farið að öll rök standi til þess að skýra beri hugsanlegan vafa um tilurð flogaveiki hans honum í hag, enda liggur fyrir að stefnandi kenndi aldrei flogaveiki fyrir slysið og hann varð fyrir slíkum áverka á heila sem getur án vafa leitt til þessarar veiki. En stefndi, sem ber ábyrgð á því að slysið gerðist, á ekki að sleppa frá ábyrgð á afleiðingum þess.

Um lagarök er vísað til reglna skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð og ábyrgð atvinnurekanda á vanbúnaði á vinnustað sem og á ófullnægjandi eftirliti. Þá byggir stefnandi á skaðabótalögum nr. 50/1993 og lögum nr. 46/1980.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda er reist á því að fram hafi farið fyrirvaralaust fullnaðaruppgjör milli stefnanda og stefnda, dags. 25. febrúar 2005, og að ekki séu uppfyllt skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til endurupptöku þess. Ákvæði 2. málsl. 11. gr. skaðabótalaga hljóðar svo: „Skilyrði endurupptöku er að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónþola þannig að ætla megi að miskastig og örorkustig sé verulega hærra en áður var talið.“

Í fyrsta lagi telur stefndi að ekki hafi orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda frá því að uppgjörið fór fram. Það sé stefnandi sem beri sönnunarbyrðina um að framangreint skilyrði sé uppfyllt en ekki hafi verið sýnt fram á að svo sé. Ekkert í niðurstöðu dómkvaddra matsmanna bendi til að ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda hafi orðið frá því J-kk-nf H-kk-nf og B-kk-nf D-kk-nf framkvæmdu örorkumat sitt.

Jafnframt er á það bent að dómkvaddir matsmenn telja að ástand stefnanda hafi verið orðið stöðugt 18. apríl 2002 eða tæpum tveimur árum áður en J-kk-nf H-kk-nf og B-kk-nf D-kk-nf mátu afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda og uppgjör bóta fór fram. Hvað sem öðru líður þá leiðir sú staðreynd til þeirrar niðurstöðu að engar ófyrirsjáanlegar breytingar hafa orðið á heilsu stefnanda.

Í öðru lagi hafnar stefndi því að ætla megi að miskastig og örorkustig stefnanda sé verulega hærra en talið var árið 2003. Minnt er á niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna sem töldu miskastig stefnanda vera 15% eða sama og lagt var til grundvallar við uppgjör á bótum árið 2004. Það eitt leiðir til þess að ekki er uppfyllt skýrt ákvæði 2. mgr. 11. gr. um að bæði miskastig og örorkustig sé verulega hærra en áður var talið.

Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga þurfa öll fyrrgreind skilyrði að vera uppfyllt til að skylt sé að endurupptaka málið. Að mati stefnda er skilyrðið um ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda ekki uppfyllt né áskilnaður um að miskastig sé verulega hærra. Ákvæði 11. gr. er skýrt og setur það ströng skilyrði fyrir endurupptöku fyrirvaralauss bótauppgjörs.

Þá mótmælir stefndi því sem ósönnuðu að orsakasamhengi sé milli slyssins árið 2001 og heilsufars stefnanda í dag. Stefndi leggur á það áherslu að stefnandi hafði leitað til læknis vegna andlegra einkenna áður en hann varð fyrir slysi árið 2001. Einnig er byggt á því að dómkvaddir matsmenn töldu ekki sannað að stefnandi væri með flogaveiki né að hann hefði hlotið höfuðáverka sem skýrt geti núverandi einkenni hans. Verði lagt til grundvallar að stefnandi sé haldinn flogaveiki skortir fyrir því alla sönnun að hún sé afleiðing af umræddu slysi.

Jafnframt vísar stefndi til þeirrar staðreyndar að nú eru liðin rúm 7 ár frá því að slysið átti sér stað. Útilokað sé að gera sér grein fyrir því, þegar svo langt sé um liðið frá slysdegi, hvort og þá að hvaða marki sjúkdómar og áföll sem stefnandi kann að hafa orðið fyrir á þessu langa tímabili, hafi orsakað aukna varanlega örorku stefnanda. M.a. af þessum sökum er niðurstöðu dómkvaddra matsmanna um hækkun á varanlegri örorku stefnanda mótmælt.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda um sýknu þá gerir stefndi varakröfu um verulega lækkun bóta. Jafnvel þó lagt verði til grundvallar að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsufari stefnanda þá er því mótmælt að þær séu að jafnmiklar og stefnandi byggir á. Til stuðnings varakröfunni er að öðru leyti vísað til þeirra málsástæðna sem fram hafa verið færðar hér að framan til stuðnings aðalkröfu eftir því sem við á.

Stefndi byggir á því að vextir sem féllu fjórum árum fyrir birtingu stefnu í málinu, þ.e. fyrir 10. mars 2004 eða fyrr, séu fyrndir, sbr. 2. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Þá mótmælir stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Um lagarök er vísað til 1.-7., 11. og 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða

Eins og að framan greinir varð stefnandi fyrir slysi 7. september 2001. Málið var gert upp án fyrirvara hinn 27. febrúar 2004 að fenginni matsgerð þeirra B-kk-ef D-kk-ef og J-kk-ef H-kk-ef.

Stefnandi krefst endurupptöku á matinu og vísar til 11. gr. laga nr. 50/1993. Samkvæmt því ákvæði er það skilyrði fyrir endurupptökunni að „ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu tjónaþola þannig að ætla megi að miskastig eða örorkustig sé verulega hærra en áður var talið“.

Stefnandi byggir mál sitt á tveimur atriðum. Annars vegar að bakmeiðsli stefnandi hafi ekki komið að fullu í ljós fyrr en með rannsóknum sem framkvæmdar hafi verið af B-kk-þgf J-kk-þgf lækni er greindi fleyglögun á tveimur hryggjarliðum. Hins vegar hafi farið að bera á flogaveiki hjá stefnanda og með því hafi heilsa stefnanda þróast á ófyrirsjáanlegan hátt.

Í matsgerð þeirra A-kk-ef P-kk-ef S-kk-ef læknis og S-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef prófessors kemur fram að það sé niðurstaða matsmanna að stefnandi sé ekki haldinn flogaveiki sem rakin verði til slyssins. Þá komast matsmenn að þeirri niðurstöðu að ekki hafi verið um samfallsbrot á hrygg að ræða við slysið.

Í niðurstöðu yfirmatsgerðar segir: „Í málinu liggur eingöngu fyrir sjúkdómsgreining eins læknis um það að matsbeiðandi sé með flogaveiki og geta matsmenn alls ekki tekið undir það að þessi sjúkdómsgreining sé einhlýt og hvað sem því líður telja matsmenn ekki unnt að rekja meinta flogaveiki til slyssins 07.09.2001.“ Varðandi hitt atriðið segir í yfirmatsgerðinni: „Þá kemur fram í gögnum málsins, meðal annars vottorði B-kk-ef J-kk-ef, læknis, frá október 2006 að tjónþoli hafi fleyglögun í XI. og XII. brjóstliðbol, sem geti verið afleiðingar af slysinu. Samkvæmt úrlestri röntgenlæknis er ekki hægt að segja til um hvort breytingarnar stafi af áverka eða séu tengdar ossification truflun eins og við Scheuermann sjúkdóm. Með hliðsjón af eðli áverka þess sem yfirmatsbeiðandi hlaut telja yfirmatsmenn fremur ólíklegt að um samfallsbrot vegna afleiðinga slyss sé að ræða en þessa er ekki getið í samtímagögnum um slysið og heldur ekki rannsókn sem bæklunarlæknir lét gera 10.12.2001.“

Í nóvember sl. voru að, beiðni yfirmatsmanna, röntgenmyndir af stefnanda skoðaðar af sérfræðingi í myndgreiningu. Sú skoðun breytti engu um niðurstöðu yfirmatsins.

S-kk-nf T-kk-nf læknir gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti að ekki hefðu orðið ófyrirsjáanlegar breytingar á heilsu stefnanda frá því að fyrri matsgerð fór fram 5. febrúar 2004.

Þegar á allt þetta er litið er það niðurstaða dómsins að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 53/1993 um endurupptöku málsins sé ekki fullnægt. Stefndi er því sýknaður af kröfu stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður. Allur gjafsóknar-kostnaður stefnanda, þar með talin málflutningsþóknun lögmannsins, B-kk-ef B-kk-ef hrl., sem er hæfilega ákveðin 400.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun þóknunarinnar hefur ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf B-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf Á-kk-nf hdl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Byko hf., er sýknaður af kröfum stefnanda, Á-kk-ef J. S-kk-nf G-kk-ef. Málskostnaður milli aðila fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, B-kk-ef B-kk-ef hrl. 400.000 krónur.

S-kvk-nf G-kvk-nf.

--------------------------------------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómur Reykjavíkur, 22. desember 2008.

Gjald 1.000 krónur. Greitt.