E-91/2017

Mál þetta, sem var dómtekið 27. september 2018, var höfðað hinn 17. janúar 2017 af stefnanda, Mótamönnum ehf., Skútuvogi 11 a, Reykjavík, á hendur stefnda Eggerti smið ehf., Furugrund 38, Selfossi. Með stefnu birtri 15. janúar 2017 höfðaði stefndi mál á hendur stefnanda vegna kröfu um skaðabætur, nr. E-65/2018. Í þinghaldi 22. febrúar 2018 var það mál að beiðni beggja málsaðila sameinað þessu máli, sbr. heimild í 1. mgr. 30. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómkröfur aðalstefnanda í aðalsök eru þær að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða honum 2.421.402 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.432.760 krónum frá 27. apríl 2015 til 8. maí s.á., en af 932.760 krónum frá þeim degi til 29. maí s.á., en af 232.760 krónum frá þeim degi til 8. júlí s.á., en af 2.032.760 krónum frá þeim degi til 5. ágúst s.á., en af stefnufjárhæðinni, 2.421.402 krónum, frá þeim degi til greiðsludags. Í gagnsök krefst aðalstefnandi aðallega sýknu af kröfum gagnstefnanda en til vara að kröfur gagnstefnanda verði lækkaðar verulega. Í öllum tilvikum krefst aðalstefnandi þess að gagnstefnandi verði dæmdur til að greiða sér málskostnað.

Gagnstefnandi krefst í aðalsök aðallega sýknu af kröfum aðalstefnanda en til vara að stefnukröfur verði stórlega lækkaðar. Í gagnsök gerir gagnstefnandi kröfu um að aðalstefnandi verði dæmdur til að greiða honum 4.048.900 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. desember 2017 til greiðsludags. Í báðum tilvikum er gerð krafa um málskostnað.

I.

Ágreiningur er um málsatvik vegna samnings sem aðilar gerðu í október 2014 um að aðalstefnandi tæki að sér mótauppslátt á tveggja hæða parhúsi að Kinnargötu 10-12 í Garðabæ. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið. Um var að ræða mótauppslátt fyrir veggjum hússins og stoðveggjum á lóð og steypuvinnu, en hvorki botnplötu né milliplötu þess. Gagnstefnandi mun sjálfur hafa annast járnalögn og séð um plötur og þak hússins. Forsvarsmaður gagnstefnanda var byggingarstjóri framkvæmdanna. Jafnframt var hann eigandi nýbyggingarinnar.

Með tölvupósti 4. desember 2014 sendi aðalstefnandi til gagnstefnanda upplýsingar um einingarverð. Aðalstefnandi heldur því fram að þá hafi ekki verið búið að hanna húsið en hann hafi áætlað magnið. Áætlaður kostnaður vegna verkþáttanna sem aðalstefnandi hafi tekið að sér hafi verið 10,4 milljónir króna, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Aðalstefnandi byrjaði á verkinu í lok október 2014 og vann í því til loka janúar 2015. Eftir um sjö vikna hlé hófust framkvæmdir á ný og stóðu yfir til júní 2015.

Aðalstefnandi heldur því fram í stefnu málsins að byrjað hafi verið á verkinu án þess að samþykktar og stimplaðar teikningar lægju fyrir. Á verktímanum hafi smám saman borist teikningar sem hægt hafi verið að vinna eftir, en það hafi ekki verið fyrr en í verklok sem samþykktar og stimplaðar teikningar hafi legið fyrir. Gagnstefnandi kveður hins vegar að það sé rangt að ekki hafi verið búið að hanna húsið þegar aðalstefnandi gaf upp einingarverðin enda hefði aðalstefnandi ekki getað áætlað vinnu sína nema á grundvelli hönnunargagna. Þá hafi samþykktar og stimplaðar teikningar legið fyrir.

Einnig heldur aðalstefnandi því fram að á verktímanum hafi ekki verið haldnir reglulegir eða formlegir verkfundir eða ritaðar verkfundargerðir. Gagnstefnandi segir að þetta sé einnig rangt og að haldnir hafi verið reglulega verkfundir í vinnuskúr þar sem athugasemdir hafi verið gerðar við framvindu verksins og vinnubrögð hjá aðalstefnanda. Gagnstefnandi kveður að aðalstefnandi hafi verið með léleg, skítug og of lág mót og illa búinn öðrum verkfærum. Aðalstefnandi hafi aðeins verið með mótaflekana og því ítrekað þurft að nota timbur frá gagnstefnanda til að hækka mótin sín, loka þeim og búa til hæðarlista auk þess til að búa til öll göt fyrir hurðum og gluggum. Þá hafi aðalstefnandi mætt illa til vinnu, tekið langa matartíma og unnið stuttan vinnudag. Aðalstefnandi hafi ekki verið nægilega mannaður en hann hafi verið einn að verki eða með son sinn sér til hjálpar. Þetta hafi haft mikil áhrif á vinnu gagnstefnanda enda vinna hans háð vinnu aðalstefnanda.

Gagnstefnandi telur að a-kk-nf hafi viðhaft mjög ónákvæm og hroðvirknisleg vinnubrögð og aðalstefnandi verið ávíttur fyrir vinnubrögð sín. Gagnstefnandi hafi fylgst gaumgæfilega með vinnubrögðum aðalstefnanda og reynt að leiðbeina honum. Oft hafi gagnstefnandi þurft að láta aðalstefnanda lagfæra vinnu sína, t.d. með því að færa mótaflekana þar sem aðalstefnandi hafi ekki haft þá á réttum stöðum. Auk þess hafi aðalstefnandi gengið illa um vinnustaðinn, sóðað allt út og skilið rusl eftir. Hafi gagnstefnandi og starfsmenn hans ávallt hreinsað upp eftir stefnanda, séð um að losa alla fleka og hreinsa spýtur úr steypunni, en þetta hafi verið verk sem hafi verið í verkahring aðalstefnanda. Við hverja steypun hafi komið hreiður (göt) í steypuna sem gagnstefnandi hafi séð um að lagfæra eftir á. Þá hafi aðalstefnandi ofhlaðið steypu í mótin svo að þau hafi átt það til að springa eða steypan flætt upp úr mótunum sem hafi leitt til mikils subbugangs og aukinna þrifa fyrir gagnstefnanda. Aðalstefnandi hafi sjaldnast notað hæðarlista né jafnað brúnir. Þetta hafi leitt til mikillar aukavinnu fyrir gagnstefnanda. Þá hafi gagnstefnandi ítrekað beðið aðalstefnanda um að setja olíu á mótin fyrir fram en ekki eftir á þegar gagnstefnandi hafi verið búinn að járnbinda en byggingarfulltrúi hafi gert athugasemd við þessi vinnubrögð aðalstefnanda. Vinnubrögð aðalstefnanda hafi því kallað á mikla aukavinnu og kostnað fyrir gagnstefnanda.

Gagnstefnandi hafi reynt að leiðbeina aðalstefnanda og beðið hann að lagfæra vinnu sína en komið hafi að þeim tímapunkti að gagnstefnandi hafi rift samningi milli aðila og beðið aðalstefnanda um að yfirgefa svæðið með allt sitt. Verkið hafi verið tæplega hálfnað á þeim tímapunkti. Aðalstefnandi hafi lofað bót og betrun og hafi gagnstefnandi verið í mjög erfiðri stöðu þar sem ekki hafi fengist annar maður í verkið og hefði það þýtt mikla töf á verkinu hefði hann þurft að bíða eftir öðrum verktaka eða fara sjálfur í að útvega sér mót og krana. Með trega hafi gagnstefnandi því samþykkt að aðalstefnandi kláraði verkið, en vinnubrögð og vinnuhættir hefðu ekki batnað eftir að aðalstefnandi kom aftur til starfa við verkið.

Gagnstefnandi kveðst hafa selt parhúsið að Kinnargötu 10-12 í júní 2015 en því hafi verið skilað fokheldu á byggingarstigi 4. Kaupendur hafi haldið eftir greiðslu vegna ástands steypunnar. Gagnstefnandi hafi lagt til mikla vinnu og orðið fyrir miklum kostnaði við að slétta og rétta veggi innan húss og sjái fram á enn meiri kostnað þegar húsið verði klárað að utan en steypan sé víða mjög illa farin.

Aðalstefnandi segir að við verklok í júní 2015 hafi forsvarsmaður aðalstefnanda mælt það upp og sent lokareikning. Magnmæling hafi að nokkru leyti verið snúin og magnaukning, miðað við upphaflega áætlun, hafi numið 455.988 krónum. Þá hafi bæst við aukaverk, þ.e. mótauppsláttur og steypa á eldhúsveggjum, vegna útstandandi veggja til norðurs og suðurs og vegna veggja ofan á bílskúr, samtals að fjárhæð 1.341.618 krónur.

Í gögnum málsins liggja fyrir þrír reikningar sem gagnstefnandi mun hafa greitt. Um er að ræða reikning nr. 246, með eindaga 5. nóvember 2014, að fjárhæð 1.255.000 kr., reikning nr. 247, með eindaga 20. nóvember 2014, sömu fjárhæðar, 1.255.000 kr., og reikning nr. 248, með eindaga 1. desember 2014, að fjárhæð 2.541.726 kr.

Einnig liggur fyrir reikningur nr. 253, með eindaga 26. apríl 2015, að fjárhæð 1.884.800 kr. sem var greiddur að hluta. Eru eftirstöðvar hans 232.760 kr. Þá liggur fyrir reikningur nr. 255, eindagi 8. júlí 2015, að fjárhæð 1.800.000 kr. og reikningur nr. 257, eindagi 5. ágúst 2015, að fjárhæð 388.642 kr., sem gagnstefnandi hefur neitað að greiða. Samtals eru ógreiddar samkvæmt reikningum aðalstefnanda 2.241.402 kr., sem er stefnufjárhæð málsins.

Aðalstefnandi heldur því fram að á verktímanum hafi engar athugasemdir borist frá gagnstefnanda um verkið. Það hafi ekki verið fyrr en löngu eftir verklok, þegar aðalstefnandi hafi gengið eftir greiðslu reikninga í vanskilum, sem gagnstefnandi hafi tekið að tína til athugasemdir og neitað að greiða.

Með bréfi lögmanns aðalstefnanda, dags. 3. nóvember 2015, var gagnstefnandi krafinn um 2.421.402 krónur auk dráttarvaxta en með tölvupósti lögmanns gagnstefnanda 12. nóvember 2015 var kröfunni hafnað.

Fyrir liggur að gagnstefnandi aflaði álitsgerðar S-kk-ef J-kk-ef, verkfræðings hjá Möndli verkfræðistofu. Álitsgerðin er dagsett 29. nóvember 2015 og þar kemur m.a. fram að uppsteypa hússins sé það alversta sem hann hafi séð á 35 ára starfsævi sinni. Kostnaður við að lagfæra það sem væri hægt að lagfæra var áætlaður 3.352.050 krónur.

Í desember 2015 lagði lögmaður gagnstefnanda fram sáttatilboð um að aðilar myndu ljúka málum sín á milli með þeim hætti að aðalstefnandi félli frá innheimtu reikninga gegn því að gagnstefnandi gerði ekki kröfu á hendur aðalstefnanda vegna galla á verkinu og annars tjóns, en tillögunni var hafnað.

Fyrir liggur tölvupóstur lögmanns aðalstefnanda um að hann myndi sækja kröfu sína fyrir dómstólum ef ásættanleg niðurstaða fengist ekki um uppgjör verksins. Aðalstefnandi höfðaði síðan mál þetta 17. janúar 2017.

II.

Aðalstefnandi byggir í aðalsök á því að verksamningur hafi komist á milli sín og gagnstefnanda um mótauppslátt og uppsteypu veggja á parhúsinu að Kinnargötu 10 og 12 í Garðabæ í október 2014. Samið hafi verið um einingarverð.

Aðalstefnandi heldur því fram að hann hafi skilað því verki sem um var samið og að hann eigi því rétt til þess að fá umsamin verklaun greidd miðað við útgefna reikninga og miðað við almennar venjur í þessum geira byggingariðnaðarins, meðal annars um magnútreikninga. Aðalstefnandi hafnar því að verkið hafi verið haldið göllum sem réttlæti að gagnstefnandi greiði ekki útgefna reikninga. Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á réttmæti staðhæfinga sinna um hina meintu galla á verkinu. Því eigi aðalstefnandi lögvarða kröfu á hendur gagnstefnanda um greiðslu hinna útgefnu reikninga.

Aðalstefnandi kveður að gagnstefnandi hafi ekki sýnt fram á að magnmælingar sínar, sem útgefnir reikningar byggjast á, séu rangar. Telur aðalstefnandi því að leggja beri þessar magnmælingar til grundvallar í uppgjöri verksins, eins og hann hafi gert með reikningsútgáfu sinni.

Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi hafi hvorki sýnt fram á að umkrafin verklaun séu óeðlileg eða ósanngjörn né að verkið sé haldið göllum sem réttlæti greiðsludrátt. Því beri að leggja reikninga aðalstefnanda til grundvallar í máli þessu, ásamt dráttarvöxtum.

Um lagarök vísar aðalstefnandi til almennra reglna íslensks verksamningaréttar og kröfuréttar um skuldbindingargildi gerðra samninga og rétt kröfuhafa til þess að krefjast efnda og, eftir atvikum, að beita vanefndarúrræðum. Einnig er stuðst við almennar reglur í verksamningarétti um rétt verktaka til greiðslu útgefinna reikninga og réttmæti slíkra reikninga nema skuldari sýni fram á að umkrafin verklaun séu ósanngjörn.

Krafa um dráttarvexti styðst við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Krafa aðalstefnanda um málskostnað styðst við ákvæði 21. kafla laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, sérstaklega 129. og 130. gr. laganna.

Hvað varðar gagnsök byggir aðalstefnandi á því að E-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður gagnstefnanda, hafi verið eigandi og byggingarstjóri að verkinu og stjórnað byggingu hússins með því sem næst daglegri viðveru sinni. Hann hafi annast sjálfur allar járnabindingar og séð um gólfplötu og milligólf. Hann hafi fylgst með og tekið meira og minna þátt í öllu verkinu og verið í daglegum samskiptum við G-kk-þf M-kk-þf Á-kk-þf á verkstað.

Aldrei á verktímanum hafi E-kk-nf gert athugasemdir við verkþátt aðalstefnanda, eða þau steypumót eða tæki sem hafi verið notuð. E-kk-nf hafi ekki haldið verkfundargerðir, hann hafi ekki sent umkvartanir eða ábendingar eða gert með öðrum hætti grein fyrir því að hann væri á einhvern hátt ósáttur við verkframkvæmdina á vegum aðalstefnanda. Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi hafi verið ágætlega sáttur við hvernig staðið hafi verið að verki af hálfu aðalstefnanda allan þann tíma sem framkvæmdir stóðu yfir.

Aðalstefnandi bendir á að það var ekki fyrr en mörgum mánuðum eftir að hann lauk verki sínu og fór að reka á eftir gagnstefnanda um að greiða útgefna reikninga sem gagnstefnandi bar því við að hann teldi einhverju ábótavant í verkinu. Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi geti ekki löngu eftir framkvæmdir og verklok og löngu eftir sölu parhúsanna borið fyrir sig athugasemdir um atriði sem hann fylgdist með framkvæmdum á og tók jafnvel sjálfur þátt í að framkvæma. Aðalstefnandi telur að þessi dráttur feli í sér verulegt tómlæti af hálfu gagnstefnanda, sem firri hann öllum rétti til skaðabóta eða afsláttar, hafi einhver slíkur réttur verið til staðar á annað borð.

Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi hafi brotið gegn ákvæði greinar 4.10.4 í byggingarreglugerð nr. 112/2012, með því að hafa ætlast til að hann, aðalstefnandi, annaðist niðurlögn steypu, en samkvæmt ákvæðinu sé sú vinna í verkahring múrarameistara. Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi verði að bera hallann af því að hafa ekki, sem eigandi verksins og byggingarstjóri, falið múrarameistara niðurlögn steypunnar. Aðalstefnandi bendir í þessu sambandi á að þau einingarverð, sem hann bauð í verkið, hafi í raun eingöngu miðaðst við uppslátt steypumótanna, ekki steypuvinnuna.

Aðalstefnandi bendir á að hönnun á járnbendingu langveggja hússins hafi kallað á sérstaka aðgætni við innkaup á steypu. Vegna þrenginga efst í veggjamótunum hafi verið mjög erfitt að koma vibrator niður á milli járnagrindanna þegar steypan hafi verið lögð í mótin. Aðalstefnandi bendir jafnframt á að gagnstefnandi hafi séð um öll efniskaup. Óheppilegt efnisval hafi því hlotið að vera á hans ábyrgð.

Aðalstefnandi hafnar þeirri málsástæðu gagnstefnanda að óumdeilt hafi verið að hann hafi átt að skila af sér verkinu þannig að húsin væru tilbúin til pokapússningar. Aðalstefnandi hafi eingöngu framvísað óstimpluðum verkteikningum þegar gagnstefnandi hóf verk sitt, en ekki byggingarlýsingu hönnuðar.

Aðalstefnandi telur gögn málsins benda eindregið til þess að á verktímanum hafi gagnstefnandi ákveðið að víkja frá byggingarlýsingu arkitekts um frágang á ytra byrði hússins. Aðalstefnandi bendir í þessu sambandi á að 2. júní 2015 hafi verið undirritaður kaupsamningur milli gagnstefnanda annars vegar og G-kk-ef E-kk-ef og E-kvk-ef M-kvk-ef L-kvk-ef hins vegar um Kinnargötu 10. Samkvæmt samningnum hafi eignin verið seld í því ástandi sem hún var á kaupsamningsdegi, án nokkurs fyrirvara um ástand eða ákvæðis um frekari framkvæmdir gagnstefnanda í húsinu. Frágangi á ytra byrði hússins hafi ekki verið lýst sérstaklega og telur aðalstefnandi að af þessu verði ekki dregin önnur ályktun en sú að kaupendur hafi sjálfir ætlað að taka að sér frágang ytra byrðisins, á þann hátt sem þeim hugnaðist. Aðalstefnandi telur það vera útilokað að kaupandinn G-kk-nf E-kk-nf, sonur E-kk-ef G-kk-ef, fyrirsvarsmanns gagnstefnanda, hafi ekki vitað eða mátt vita um útlit og ástand eignarinnar sem faðir hans byggði.

Aðalstefnandi bendir jafnframt á að við sölu á húsinu Kinnargötu 12 hafi heldur enginn fyrirvari eða áskilnaður verið um annað en fram kom í kaupsamningnum. Annar kaupendanna, E-kk-nf O-kk-nf S-kk-nf, sé lögfræðingur að mennt og starfi sem lögmaður. Samkvæmt lýsingu eignarinnar hafi húsið verið selt og afhent ómúrað að utan. Verði því ekki annað séð en að kaupendur hafi keypt eignina í því ástandi sem hún var á kaupsamningsdegi og sem þeir höfðu kynnt sér fyrir undirritun kaupsamningsins.

Aðalstefnandi telur að E-kk-nf G-kk-nf hljóti, vegna fjölskyldutengsla og vegna skyldu sem seljandi fasteigna samkvæmt fasteignakaupalögum, að hafa upplýst kaupendur um ástand hinna seldu eigna, að því marki sem til þurfti. Ástand steyptra eininga, sem ekkert hafi verið unnið í, sé raunar augljóst við venjulega sjónskoðun hins góða og gegna kaupanda.

Aðalstefnandi telur að efni kaupsamninganna beggja staðfesti þá ákvörðun gagnstefnanda að selja húsin án frágangs á ytra byrði þeirra og að kaupendur hafi fengið ákvörðunarvaldið um þann frágang. Aðalstefnandi telur því að gagnstefnandi geti ekki hafa orðið fyrir neinu fjárhagstjóni við sölu parhúsanna og að engin gögn liggi fyrir sem staðfesti slíkt tjón. Af þessum sökum eigi gagnstefnandi hvorki skaðabótarétt né afsláttarrétt gagnvart aðalstefnanda, svo sem málatilbúnaður gagnstefnanda byggist á. Því sé krafist sýknu af öllum kröfum gagnstefnanda.

Aðalstefnandi styður varakröfu sína í gagnsök, um verulega lækkun á stefnukröfum, eftir atvikum við sömu málsástæður og reifaðar hafa verið hér að framan. Til frekari áréttingar styður aðalstefnandi kröfur sínar við eftirgreind atriði.

Verði komist að þeirri niðurstöðu að verki aðalstefnanda hafi á einhvern hátt verið ábótavant, og að aðstæður séu slíkar að gagnstefnandi eigi rétt til bóta eða afsláttar, telur aðalstefnandi að lækka beri verulega stefnukröfur, jafnvel að fella þær alveg niður, vegna eigin sakar gagnstefnanda. Aðalstefnandi bendir í þessu sambandi á að gagnstefnandi hafi sjálfur séð um efnisval og efniskaup og hann vanrækt lagaskyldu sína um að láta múrarameistara annast niðurlögn steypu. Hafi aðkeypt byggingarefni ekki hentað byggingarframkvæmdinni eða hafi niðurlögn steypu verið ábótavant að einhverju leyti, sé það einungis á ábyrgð og áhættu gagnstefnanda.

Þá bendir aðalstefnandi á að gagnstefnandi hafi annast sjálfur hluta steypuvinnu. Stórt steypuhreiður hafi myndast undir glugga vegna þessarar vinnu gagnstefnanda. Aðalstefnandi telur að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns sé á engan hátt tekið tillit til þessarar vinnu gagnstefnanda og hvað hún þýði, í krónum talið. Aðalstefnandi telur sig ekki geta borið ábyrgð á þessari vinnu gagnstefnanda.

Á grundvelli almennra reglna skaðabótaréttar, innan og utan samninga, beri gagnstefnandi sjálfur hallann af því hafi tjón hlotist af atvikum, aðgerðum eða aðgerðarleysi, sem hafi verið á ábyrgð og áhættu gagnstefnanda.

Aðalstefnandi telur að gagnstefnandi hafi á öllum stigum verksins fylgst með framkvæmdum aðalstefnanda, án þess nokkurn tíma að gera athugasemdir. Á gagnstefnanda hafi hvílt sú skylda að gera tafarlaust athugasemdir teldi hann vinnubrögðum aðalstefnanda ábótavant að einhverju leyti. Aðalstefnandi telur aðgerðarleysi stefnanda að þessu leyti eiga að leiða til verulegrar lækkunar krafna hans.

Um lagarök styðst aðalstefnandi við almennar reglur kröfu- og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og rétt seljanda þjónustu, hér verktaka, til greiðslu umsaminna verklauna. Þá er byggt á reglum verksamningaréttar um sönnunarbyrði og sönnunarfærslu, orsakasamband og sennilega afleiðingu, eigin sök meints tjónþola og skyldu hans til að takmarka tjón sitt.

Málskostnaðarkröfu sína byggir aðalstefnandi á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991.

III.

Gagnstefnandi byggir sýknukröfu sína í aðalsök á því að ein af meginskyldum verktaka sé að skila af sér verki í réttu ásigkomulagi, þ.e. gæði verksins verði að vera í samræmi við verksamninginn eða þær hugmyndir og réttmætar væntingar sem lágu til grundvallar þeim samningi. Gallað verk hafi þá almennt verið skilgreint sem verk sem uppfylli ekki þá eiginleika, sem sams konar verk séu almennt búin. Við mat á galla skuli því almennt tekið mið af því hvað telja beri gott og eðlilegt verklag reyndra og aðgætinna manna sem starfa í viðkomandi grein.

Gagnstefnandi telur að verk aðalstefnanda hafi verið háð miklum annmörkum og sé því um galla á verkinu að ræða. Gagnstefnandi hafi því verið nauðbeygður til að halda eftir greiðslu. Hann hafi ekki greitt eftirstöðvar reiknings nr. 253, 232.760 kr., reiknings nr. 255, 1.800.000 kr., og reiknings nr. 257, 388.642 kr., samtals að fjárhæð 2.421.402 kr. Gagnstefnandi kveðst aldrei á sínum starfsferli hafa komist í þá stöðu að þurfa að halda eftir greiðslu og því ljóst að ekki hafi verið um auðvelda ákvörðun fyrir hann að ræða þegar hann hafi gripið til þess ráðs að greiða aðalstefnanda ekki að fullu vegna vinnu sinnar. Hann hafi talið sig þó vera nauðbeygðan í ljósi umfangs gallanna á parhúsinu að Kinnargötu 10-12 og þess kostnaðar sem ágallar á verkinu myndu þýða fyrir gagnstefnanda að halda eftir umræddum greiðslum. Gagnstefnandi hafi gert verksamning við að hann taldi vanan og faglærðan mann um verkið og hafi honum því verið rétt að gera ýtrustu gæðakröfur til verka hans.

Gagnstefnandi segir að aðalstefnandi byggi á því að ÍST 30 staðallinn eigi við um samning aðila. Þegar stuðst sé við einingarverð sé gengið út frá eðlilegum verklýsingum og nákvæmniskröfum fyrir framkvæmd auk þess að ÍST 30 staðallinn gildi. Verði ekki komist að þeirri niðurstöðu að ÍST 30 gildi um samningssamband aðila þá sé í öllu falli rétt að nota ákvæði staðalsins til fyllingar enda aðeins stuðst við almenn ákvæði staðalsins sem séu í samræmi við óskráðar lagareglur verktakaréttar.

Gagnstefnandi telur að a.m.k. 4. og 5. kafli staðalsins sé hluti af samningi aðila eða að líta skuli til hans við skýringu á lagareglum. Svo viðamiklar vanefndir leiði til heimildar gagnaðila til beitingar vanefndarúrræða, þ.m.t. að krefjast skaðabóta og skuldajöfnunar í viðskiptasambandinu. Ellegar krefjast afsláttar með sömu réttaráhrifum. Þá telur gagnstefnandi að aðalstefnandi geti ekki átt neinar kröfur á gagnstefnanda í réttarsambandi aðila. Beri af þessum ástæðum að sýkna gagnstefnanda af öllum kröfum aðalstefnanda í málinu.

Gagnstefnandi kveður að við mat á því hvort verkið sé að fullu uppgert og hvort hann hafi fullnægt greiðsluskyldu sinni, verði að hafa í huga umfangsmiklar athugasemdir stefnda við reikningsgerð aðalstefnanda, s.s. varðandi rangar magntölur, og að ljóst sé að verið sé að krefjast greiðslu fyrir gallaða og ókláraða verkþætti. Gagnstefnandi vekur í því samhengi athygli á grein 4.3.6 í ÍST 30 og hafi honum því verið heimilt að halda eftir upphæð sem samsvaraði kostnaði við að lagfæra galla, sbr. einnig grein 4.4.8 í ÍST 30 og 11. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Samkvæmt grein 4.3.6 í ÍST 30 komi fram að verktaki skuli lagfæra galla innan hæfilegs tíma, annars sé heimilt að halda eftir upphæð sem samsvari kostnaði við að lagfæra gallann. Aðalstefnandi hafi verið upplýstur um matsgerð þar sem farið hafi verið yfir galla á verkinu 30. nóvember 2015 og hafi frá þeim tíma ekki sýnt viðleitni til að lagfæra þá galla sem hægt hafi verið að lagfæra á verkinu. Samkvæmt grein 4.5.2 í ÍST 30 skuli verktaki á sinn kostnað bæta úr öllum göllum á verki sem koma í ljós á ábyrgðartíma og stafi af því að efni eða vinna hafi verið lakari en skylt var eftir samningi, enda hafi verkaupi gert athugasemdir við galla innan hæfilegs tíma eftir að hann varð þeirra var.

Ef verktaki efnir ekki verksamning af sinni hálfu eða þegar efndir samnings eru ófullnægjandi vegna galla geti verkkaupi sér að vítalausu gripið til þess vanefndarúrræðis að halda eftir eigin greiðslu uns gagngjaldið er greitt sé það hægt. Til að heimilt sé að halda eftir eigin greiðslu þurfi að vera samhengi milli vanefndar og þeirrar greiðslu sem haldið er eftir. Af framangreindu megi ráða að sú greiðsla sem gagnstefnandi hélt eftir sé mun lægri en krafa sem gagnstefnandi eigi gagnvart aðalstefnanda vegna galla á verkinu.

Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar, 15. gr. laga nr. 42/2000 og almennu skaðabótareglunni og samkvæmt óskráðum reglum verktakaréttar beri aðalstefnandi skaðabótaábyrgð á því tjóni sem gagnstefnandi hafi orðið fyrir vegna verka hans. Ábyrgð vegna ágalla á framkvæmd verks byggist almennt á sakarreglunni eða á sakargrundvelli að öðru leyti. Við mat á gæðum verks og þá einnig við mat á því hvort um hafi verið að ræða vanrækslu á verkum eða ekki, sé byggt á almennum viðmiðunum um faglegar kröfur. Í grein 4.5.4 í ÍST 30 segi að verkkaupi geti eftir almennum reglum krafist skaðabóta fyrir tjón vegna galla á verki. Samtals nemi skaðabótakrafa gagnstefnanda vegna þessa a.m.k. 3.352.050 kr.

Þá telur gagnstefnandi að samkvæmt almennum reglum kröfuréttar og 13. gr. laga nr. 42/2000 og grein 4.4.10 í ÍST 30 eigi hann rétt á afslætti vegna vanefndar aðalstefnanda. Samkvæmt grein 4.4.10 í ÍST 30 þá geti verkkaupi farið fram á afslátt sem samsvari þeirri verðrýrnun sem verði á verkinu vegna galla. Við mat á afslætti skuli hafa í huga áætlaðan kostnað vegna úrbóta. Í grein 4.4.10 komi fram að aðeins sé hægt að fara fram á afslátt vegna galla þar sem lagfæring væri óeðlilega kostnaðarsöm miðað við þann ávinning sem af því leiddi að bæta úr. Verk aðalstefnanda sé verulega gallað og veggir allir skakkir sem leiði til þess að rétta þurfi húsið af. Krafa um afslátt vegna verðrýrnunar eigi því augljóslega rétt á sér vegna skekkju hússins, jafnhliða kröfu um skaðabætur.

Varakrafa gagnstefnanda um stórfellda lækkun stefnukröfu í aðalsök er byggð á því að í öllu falli sé ljóst að kröfu aðalstefnanda verði ekki hægt að samþykkja eins og hún sé lögð fram. Gagnstefnandi vísar í þeim efnum til þeirra málsástæðna sem raktar eru hér að ofan sem og framkominnar gagnkröfu.

Þá telur gagnstefnandi ljóst að aðalstefnandi hafi sýnt af sér tómlæti við innheimtu kröfunnar en hann hafi látið hjá líða að innheimta kröfuna í rúmt ár frá því að honum var tilkynnt um matsgerð Mönduls verkfræðistofu. Á þeim tíma hafi gagnstefnandi litið svo á að aðalstefnandi hefði dregið til baka reikninga sína vegna gagnkröfu gagnstefnanda.

Kröfu um dráttarvexti er mótmælt enda sé grundvallarregla í verksamningum að verkkaupi þurfi ekki að greiða lokagreiðslu fyrr en verktaki hafi lokið verki. Aðalstefnanda hafi verið fullkunnugt um galla á verkinu og því sé ekki hægt að miða útreikning dráttarvaxta við útgáfudag reikninga, eins og aðalstefnandi geri. Þá mótmælir gagnstefnandi því að réttur til dráttarvaxta hafi stofnast þar sem kröfu hafi verið mótmælt og lagt til að skuldajöfnuði yrði beitt. Þá mótmælir gagnstefnandi reikningsgerð aðalstefnanda varðandi ofreiknaða reikningsfærða fermetra.

Um lagarök vísar gagnstefnandi máli sínu til stuðnings til almennra meginreglna íslensks samninga- og kröfuréttar, svo og almennra meginreglna fjármunaréttarins. Þá vísar gagnstefnandi til almennra meginreglna íslensks skaðabótaréttar, svo og almennra meginreglna íslensks verktakaréttar. Enn fremur vísast til ákvæða íslensks staðals ÍST-30, laga um um þjónustukaup nr. 42/2000 og meginreglna laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 47., 49., 51. og 52. gr. laganna. Þá vísar gagnstefnandi til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Krafa gagnstefnanda um málskostnað styðst við XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísast til laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Í gagnsök byggir gagnstefnandi kröfu sína um skaðabætur á meginreglum kröfuréttar og verktakaréttar um beitingu vanefndarúrræða vegna galla, auk almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga. Á milli aðila hafi komist á verksamningur um mótauppslátt og uppsteypu veggja og hafi aðalstefnandi átt að skila af sér verkinu þannig að húsin væru tilbúin til pokapússunar. Ljóst sé að vinnubrögð aðalstefnanda hafi verið alls ófullnægjandi og verk hans haldið göllum í skilningi kröfuréttar og verktakaréttar, þar sem gæði uppsteypu stefnda hafi engan veginn verið í samræmi við samning aðila eða þær hugmyndir og réttmætu væntingar sem hafi legið til grundvallar þeim samningi.

Gagnstefnandi vísar til matsgerðar dómkvadds matsmanns sem staðfesti að vinnubrögð aðalstefnanda hafi ekki verið í samræmi við kröfur og leiðbeiningarblöð né í samræmi við að skila ætti húsinu tilbúnu til pokapússunar. Leiki því enginn vafi á því að verk aðalstefnanda hafi verið haldið galla sem hann einn geti borið ábyrgð á. Gagnstefnandi hafi mátt treysta því að verk aðalstefnanda yrði unnið með fullnægjandi og varanlegum hætti. Í málinu liggi hins vegar fyrir staðfesting á að svo sé ekki, heldur sé þvert á móti haldið verulegum göllum. Ábyrgð aðalstefnanda á göllum á uppsteypu húsanna sé því skýr.

Gallar á verki aðalstefnanda hafi verið verulegir og alvarlegir. Um sé að ræða verulega vafnefnd af hálfu aðalstefnanda á verksamningi aðila. Göllum á verki hans verði því að jafna til sakar í skilningi kröfuréttar og verktakaréttar.

Af almennum reglum íslensks verksamningsréttar og kröfuréttar um rétt kröfuhafa til þess að krefjast réttra efnda eða eftir atvikum beita vanefndarúrræðum þá sé ljóst að gagnstefnandi eigi rétt á skaðabótum úr hendi aðalstefnanda vegna þeirra galla sem séu á verki aðalstefnanda. Þar sem aðalstefnandi hafi í engu sinnt úrbótaskyldu sinni og hafnað tillögum gagnstefnanda um lyktir mála krefjist gagnstefnandi því skaðabóta vegna alls þess tjóns sem um sé að ræða og rakið sé til framkvæmda aðalstefnanda.

Gagnstefnandi styður einnig kröfur sínar til vara við sjónarmið kröfuréttar og verktakaréttar um afslátt vegna vanefnda aðalstefnanda.

Stefnufjárhæð í gagnsök miðist við beint og óbeint tjón gagnstefnanda. Beint tjón gagnstefnanda sé fyrirsjáanlegur kostnaður við úrbætur á göllum á verki aðalstefnanda. Krafan byggist á niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns frá 17. október 2017 og nemi alls 3.361.940 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts og endurgreiðslu á virðisaukaskatti, sbr. sundurliðun hér að neðan. Um sé að ræða umframkostnað við að múrhúða húsið að utan í stað pokapússunar auk lagfæringar á glugga og réttleika steyptra flata. Óbeint tjón gagnstefnanda samanstandi af reikningi fyrir störf dómkvadds matsmanns, 686.960 kr. Samtals 4.048.900 kr., sem sé stefnufjárhæð gagnstefnanda á hendur aðalstefnanda.

Gerð sé krafa um dráttarvexti frá 2. desember 2017, mánuði frá þeim degi er lögmanni aðalstefnanda var send matsgerðin og bréf um tillögu að sáttum.

Um lagarök vísar gagnstefnandi til almennra reglna kröfuréttar og verktakaréttar um vanefndir og vanefndarúrræði auk almennra reglna samningaréttarins um skuldbindingargildi samninga.

Krafa um dráttarvexti byggist á III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sérstaklega 5. og 6. gr. laganna.

Varðandi málskostnaðarkröfu vísast til 1. mgr. 130. gr., sbr. 4. mgr. 129. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Að beiðni gagnstefnanda var dómkvaddur matsmaður, A-kk-nf E-kk-nf, byggingafræðingur og húsasmíðameistari. Í matsgerð hans, dags. 17. október 2017, var eftirfarandi matsspurningum svarað:

1. Réttleiki steyptra flata og steypuvinna.

1.1 Var framkvæmd og frágangur uppsteypunar fasteignarinnar að Kinnargötu 10-12, Garðabæ, forsvaranleg miðað við þær kröfur sem gera mátti til aðalstefnanda samkvæmt lögum, reglugerðum og stöðlum sem kunna að gilda?

Það er niðurstaða matsmanns að móta- og steypuvinna við uppsteypu Kinnargötu 10-12 sé ekki að öllu leyti í samræmi við staðla og leiðbeiningarblað Rannsóknarstofnunar byggingariðnaðarins. Einnig séu gæði á yfirborði steyptra útveggja að utanverðu ekki í samræmi við að útveggir hússins ættu að vera pokapússaðir en þá þurfi yfirborð veggja að vera með þeim hætti að viðgerð á flötum og köntum verði sem minnst (sjónsteypa) enda verði allar viðgerðir sýnilegar þó svo að húsin verði máluð.

Skekkjur séu í útveggjum og sé hluti þeirra sýnilegur en það sjáist ekki nema vel séð gáð og hafi í sjálfu sér ekki áhrif á gæði hússins en geti komið til með að verða til aukins kostnaðar við múrhúðun og innréttingar húsanna að innanverðu.

Steypuskil milli hæða og við sökkul séu ójöfn og þarfnist töluverðrar viðgerðar, bæði brot/slípun og múrviðgerð. Skekkja sé í flötum sem þurfi að jafna út enda sýnileg þegar vel sé skoðað. Töluverðar ójöfnur/holur séu þar sem víbrun/titrun steypu hafi ekki verið nægileg og þarfnist viðgerðar með múrefnum.

Í heild sinni hafi móta- og steypuvinna ekki verið nægilega vel unnin og sé ekki í samræmi við kröfur og leiðbeiningarblöð og alls ekki í samræmi við að reiknað hafi verið með að veggir væru pokapússaðir enda komi allar viðgerðir fram í flötum eftir pokapússun þrátt fyrir að húsin væru máluð í framhaldi.

Við vettvangsskoðun matsmanns hafi verið búið að múrhúða og mála milliveggi á neðri hæðum húsanna og slétta veggi í bílskúr (millivegg milli bílskúra). Matsmaður hafi því ekki haft tök á að meta ástand þeirra þó svo að veggþykkt hafi verið mismunandi þar sem hægt hafi verið að mæla þykkt veggja í hurðargötum. Slíkt gefi ekki endilega heildarmynd af ástandi veggjanna þó svo að greinilegt hafi verið að misþykkt múrlag hafi þurft að setja á veggina.

1.2 Hver má áætla að kostnaður við að lagfæra þá þætti sem tilefni gafst til hafi verið? Hér skal skilið á milli efniskostnaðar og vinnu.

Það er mat matsmanns að til að vinna veggi og veggfleti undir pokapússun þurfi að gera við steypuhreiður, lagfæra glugga- og hurðarkanta, brjóta, slípa eða slétta út þar sem misfellur séu í flötum.

1.3. Sérstaklega er óskað eftir afstöðu til eftirfarandi þátta auk þeirra atriða sem matsmanni þykir tilefni til að nefna.

i. Frágangur húss að utanverðu. Hafi frágangi verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður vegna pússningar húss að utanverðu hafi verið umfram áætlaða pokapússningu?

Matsmaður telur að til að ná sléttum veggflötum og án þess að viðgerðir sjáist verði að heilmúra veggi eftir viðgerð.

ii. Frágangur glugga. Hafi frágangi verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við að steypa undir glugga hafi verið?

Það er niðurstaða matsmanns að steypa hafi þurft undir einn glugga á bakhlið húss nr. 10 þar sem steypa hafi ekki fyllt nægilega undir hann þegar veggurinn hafi verið steyptur.

iii. Horn veggja. Hafi frágangi og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið/sé?

Matsmaður segir að skekkjur í út- og innhornum sem séu mælanlegar að utanverðu séu ekki greinilegar við sjónskoðun og hafi takmörkuð áhrif á gæði byggingarinnar sem slíkrar. Aftur á móti þurfi að gera aðlaganir ef smíða eigi sólpalla að veggjum eða helluleggja. Það er mat matsmanns að ekki séu ástæður fyrir aðgerðum vegna hornaskekkju á veggjum utanhúss. Það sé aftur á móti mat matsmanns að aukinn kostnaður sé við afréttingar sem fylgi því að horn séu ekki rétt að innanverðu. Aukinn kostnaður að innanverðu geti verið vegna afréttingar múrhúðaðra veggja. Matsmaður metur kostnað við afréttingar í múrhúð að innanverðu þar sem hornaskekkja hafi verið umfram lágmark sbr. leiðbeiningarblað.

iv. Vegghalli. Hafi frágangi og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið/sé?

Það er mat matsmanns að skekkjur vegna halla á veggjum séu innan við kröfur í leiðbeiningarblaði. Aftur á móti séu skekkjur í veggflötum sem séu hluti af því sem greint var í lið 2.1 og varði misfellur á veggflötum sem geti á ákveðnum stöðum valdið því að skekkja vegna halla á veggjum verði umfram kröfur sem komi fram í leiðbeiningarblaði um nákvæmiskröfur. Matsmaður telur að úrbætur vegna misfellna eða mishæða í veggflötum sem fjallað var um í matslið 2.1 og úrbótum í matslið 2.2 leiði til þess að skekkjur vegna halla þar sem það á við falli undir þá matsliði.

v. Réttleiki steyptra flata. Hafi frágangur og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið/sé?

Matsmaður telur að réttleiki steyptra útveggja sé ekki í samræmi við kröfur sem komi fram í leiðbeiningarblaði um nákvæmiskröfur. Það er mat matsmanns að skekkjur séu á hluta horna hússins eins og tilgreint er í matsliðum hér að framan sem og að á steypuskilum sé töluverð skekkja í sléttum flötum. Skekkja sé á veggfleti á suðvesturhið þar sem veggur sveigir inn í miðjunni um 31 mm sem sé greinilegt við skoðun. Einnig séu útfletir á köntum við glugga á göflum samsíða og sé það greinilegt við skoðun. Með viðgerð undir pokapússun eða pússningu/múrhúðun veggja væru slíkar skekkjur lagfærðar og áætlar matsmaður kosnað við það undir matslið 1.2 og 1.3.

Matsmaður tekur fram að ekki hafi verið möguleiki á að skoða eða meta umfang á skekkjum í steyptum milliveggjum í kjallara á húsi nr. 10 út frá því að skoða þykkt á veggjum í hurðargötum eða misþykka múrhúð á veggjum sem sýnileg hafi verið í hurðargötum. Matsmaður hafi ekki haft möguleika á að skoða milliveggi í húsi nr. 12 og því sé ekki fjallað um milliveggi í því húsi í matsgerðinni.

vi. Stofugluggi á húsi nr. 12 sem passar ekki við glugga á neðri hæð. Hafi frágangur og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið/sé?

Matsmaður kemst að þeirri niðurstöðu að staðsetning bæði glugga í stofu á efri hæð og herbergi á neðri hæð sé ekki í samræmi við málsetningu á uppdráttum. Ekki séu neinar línur sem hægt sé að bera saman í þessum gluggum og því ekki hægt að segja að stofugluggi passi ekki við glugga í herbergi. Það er mat matsmanns að ekki sé ástæða fyrir úrbótum vegna framangreinds.

vii. Hurðargöt. Hafi frágangi verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við að steypa undir og í kringum hurðir hafi verið?

Það er niðurstaða matsmanns að ekki hafi verið hægt að steypa undir hurðarkarma þar sem bil milli gólfplötu og karms sé takmarkað og hafi þurft að gera vasa á móti til að tryggja fyllingu steypu undir karma. Eðlilegra hefði verið að þétta undir karm með múrefni eftir að veggur er steyptur. Kostnaður við viðgerð undir hurðarkörmum sé metinn í kostnaðarmati.

viii. Hæðarmunur á útveggjum. Hafi frágangur og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið?

Það er mat matsmanns að skekkja sé á mænislínu milli húsanna nr. 10 og 12 en skekkjan sé óveruleg og ekki sýnileg við skoðun nema standa uppi á þaki og horfa eftir mæninum. Mögulegt sé að skekkja hafi verið á gaflveggjum húsanna og steypa hafi þurft ofan á hluta þeirra eða brjóta ofan af öðrum en matsmaður hafi ekki neina möguleika á að meta umfang þeirrar aðgerðar eða kostnað þar sem búið hafi verið að gera við eða bæta úr þegar matsmaður skoðaði vettvang.

ix. Víbrun steypu. Hafi frágangur og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið/sé?

Matsmaður telur að í heild sinni haf víbrun/titrun steypu ekki verið í samræmi við fagleg og vönduð vinnubrögð og ekki í samræmi við leiðbeiningarblöð og staðla IST EN 13670/2009. Það er mat matsmanns að steypuhreiður séu undir glugga og ofan við glugga á vesturhlið og einnig sé greinilegt að víbrun hafi verið takmörkuð á mörgum stöðum. Kostnaður vegna lagfæringa á steyptum útveggjaflötum sé metinn undir matsliðum 1.2 og 1.3.

x. Misbrúnir og stallar á veggjum. Hafi frágangur og framkvæmd verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við úrbætur hafi verið?

Matsmaður segir að það séu stallar og misbrúnir í steyptum útveggjum húsanna. Stallar og misbrúnir geri það að verkum að sléttleiki og réttleiki flata uppfylli ekki kröfur sem komi fram í leiðbeiningarblaði fyrir nækvæmiskröfur í byggingariðnaði. Kostnaður við lagfæringar sé metinn undir matsliðum 1.2 og 1.3.

xi. Frágangur til einangrunar. Hafi frágangi verið ábótavant, hver má áætla að kostnaður við að saga úr skökkum hurðargötum og af endum veggja þar sem einangrun á að koma á milli innveggja og útveggja hafi verið?

Matsmaður kveður að í þeim hurðargötum sem hafi verið hægt að skoða í húsi nr. 10 hafi ekki verið neinar skekkjur að því marki sem hafi valdið því að hurðir hafi ekki komist í götin. Aftur á móti er það mat matsmanns að smíða hafi þurft hvern hurðarkarm fyrir sig samkvæmt máli en slíkt hafi ekki áhrif á kostnað við smíði eða uppsetningu enda mismunur í breidd á körmum lítill. Matsmaður hafi ekki haft möguleika á að skoða hurðargöt í húsi nr. 12. Ekki hafi verið mögulegt að skoða eða meta aðstæður eða frágang veggenda steyptra milliveggja á jarðhæðum húsanna og geti matsmaður því ekki lagt mat á frágang einangrunar og veggenda steyptra milliveggja.

2. Mótafletir – Kinnargata 10-12.

2.1 Hver er samtala mótaflata Kinnargötu 10-12? Óskað er eftir að samtala hafi verið borin saman við reikningsfært mótamagn viðkomandi húsa og komist að niðurstöðu um hvort og þá hve margir ofreiknaðir mótafletir voru reikningsfærðir.

Það er niðurstaða matsmanns að heildarfermetrar mótaflata fyrir hús nr. 10 séu samtals 758,8 og 757 við hús nr. 12. Matsmaður kveður að ekki sé hægt út frá dómskjölum að greina hvert hafi verið reikningsfært magn af mótaflötum og því sé ekki hægt að meta hver séu frávik í reikningsfærðu magni og mældu/reiknuðu magni.

Kostnaðarmat

Í kostnaðarmati matsmanns er verðlag kostnaðartalna miðað við október 2017 með 24% virðisaukaskatti á efni og vinnu. Kostnaðartölur fyrir efni eru byggðar á könnun matsmanns á listaverði byggingarefna og leigu á tækjabúnaði. Kostnaðartölur fyrir vinnu taka m.a. mið af uppmælingum meistarafélaga, áætluðum tímafjölda við að vinna tiltekinn verkþátt og útseldu tímagjaldi iðnaðarmanna.

Efni/tæki

Heiti Eining Magn Vinna akstur Samtals

Hús nr. 10 og 12

(1.2) Viðgerð á veggflötum m² 455 1.546.100 363.800 1.909.900

Verkpallar heild 1 36.400 161.200 197.600 Samtals 1.582.500 525.000 2.107.500

(1.3) Viðgerð á veggflötum

undir pokapússningu m² 455 595.800 119.200 715.000

Pokapússning m² 455 981.600 135.900 1.117.500

Verkpallar heild 1 54.600 241.800 296.400

Samtals 1.632.000 496.900 2.128.900

(1.3) Viðgerð á veggflötum

undir múrhúð m² 455 1.182.300 318.300 1.500.600

Múrhúðun með a.m.k.

10-15 mm múrhúð m² 455 2.535.500 954.400 3.489.900

Verkpallar heild 1 91.000 403.000 494.000

Samtals 3.808.800 1.675.700 5.484.500

(1.3) i) Umframkostnaður við múrhúð í

stað pokapússningar 2.176.800 1.178.800 3.355.600

ii) Frágangur á glugga heild 1 52.800 18.200 71.000

iii) Horn veggja – ekki metinn

kostnaður

iv) Vegghalli – innifalið í lið (1.2)

hér að ofan

v) Réttleiki steyptra flata – kostnaður

að utan innifalið í (1.2) kostnaður við

vinnu innanhúss heild 176.000 38.700 214.700

vi) Stofugluggi – ekki metinn kostnaður

vii) Hurðargöt – innifalið í lið (1.2)

viii) Hæðarmunur – ekki metinn kostnaður

x) Misbrúnir og stallar á veggjum – innifalið

í (1.2)

xi) Frágangur einangrunar – ekki metinn

kostnaður

________________________________________________________________________

Samtals með 24% vsk 2.405.600 1.235.700 3.641.300

Þar af vsk af vinnu á verkstað 465.600

Endurgreiðsla 60% vsk -279.360 279.360

Samtals 2.126.240 1.235.700 3.361.940

V.

Eins og rakið hefur verið gerðu málsaðilar með sér samning í október 2014 um að aðalstefnandi tæki að sér mótauppslátt á tveggja hæða parhúsi að Kinnargötu 10-12 í Garðabæ. Ekki var gerður skriflegur samningur um verkið.

Aðalstefnandi gerir kröfu um að gagnstefnandi greiði honum samtals 2.421.402 kr. Um er að ræða 232.760 kr. eftirstöðvar samkvæmt reikningi nr. 253, upphaflega að fjárhæð 1.884.800 kr., reikning nr. 255, að fjárhæð 1.800.000 kr., og reikning nr. 257, að fjárhæð 388.642 kr.

Gagnstefnandi heldur því aftur á móti fram að verkið hafi verið gallað og því hafi honum verið rétt að halda eftir greiðslu. Gerir gagnstefnandi kröfu á hendur aðalstefnanda um skaðabætur vegna galla, að fjárhæð 4.048.900 kr. Krafan er byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns og er sundurliðuð þannig að 3.361.940 kr. eru vegna kostnaðar við að bæta úr göllum og 686.960 kr. vegna kostnaðar við matsgerð.

Ágreiningur er um það hvernig aðalstefnandi átti að skila verkinu. Aðalstefnandi kveður að hann hafi aðeins átt að skila húsinu uppsteyptu en ekki undir pokapússningu og í greinargerð hans er því haldið fram að ekki hafi legið fyrir teikningar þegar hann tók að sér verkið. Samkvæmt gögnum málsins lágu teikningar fyrir að húsinu í júlí 2014. Nánar tiltekið lá fyrir aðaluppdráttur þar sem fram kemur að húsið átti að vera pokapússað og málað, enda væri það steypt upp með góðum kerfismótum. Innveggir væru annars vegar steyptir og hins vegar gifsveggir. Umhverfis blautkjarna skyldi þó hlaða milliveggi og múrhúða. Þá kom fram í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns aðalstefnanda fyrir dómi að hann hefði gert kostnaðaráætlun áður en verkið hófst á grundvelli teikninga. Verður þannig að miða við að aðalstefnandi hafi átt að skila húsinu tilbúnu undir pokapússningu. Með pokapússun er átt við að ekki séu opin augu (loftbólur og steypuhreiður) á hinum pokahúðaða fleti, og sem allra minnstur múr skilinn eftir á fletinum. Kantar skulu vera holulausir og vel snyrtir. Horn skarðlaus og vel snyrt. Ljóst er að aðalstefnandi skilaði verkinu ekki á fullnægjandi hátt. Samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns var móta- og steypuvinna ekki nægilega vel unnin hjá aðalstefnanda. Skekkjur voru í veggjum og flötum og steypuskil ójöfn. Þá voru töluverðar ójöfnur eða holur þar sem víbrun steypu hafi ekki verið nægileg. Verða gallarnir raktir til vanrækslu aðalstefnanda en ekki annarra atriða eins og efnisvals á steypu. Aðalstefnandi heldur því fram að gagnstefnandi hafi aldrei gert athugasemdir við verk aðalstefnanda á framkvæmdatímanum, eins og gagnstefnandi heldur fram. Óumdeilt er að hlé varð á framkvæmd aðalstefnanda og styður það frásögn gagnstefnanda um að gerðar voru athugasemdir við verkið og bætti aðalstefnandi ekki úr göllum. Er því ekki um tómlæti að ræða hjá gagnstefnanda við að halda uppi skaðabótakröfu sinni, eins og aðalstefnandi heldur fram. Ber aðalstefnandi ábyrgð á því verki sem hann tók að sér og getur ekki borið fyrir sig að gagnstefnandi hafi verið byggingarstjóri og fylgst með framkvæmdum eða að hann hafi ekki falið múrarameistara niðurlögn steypunnar. Á gagnstefnandi því rétt til skaðabóta vegna galla á verkinu sem nemur kostnaði við að bæta úr göllunum. Umræddir gallar hafa óhjákvæmilega áhrif á sölu eignarinnar og er því hafnað að gagnstefnandi hafi ekki orðið fyrir neinu fjárhagslegu tjóni.

Í fyrirliggjandi matsgerð kemur fram að matsmaður telur að til að ná sléttum veggflötum og án þess að viðgerðir sjáist verði að heilmúra veggi eftir viðgerð. Dómurinn tekur undir að ekki verði bætt úr gallanum á annan hátt en að heilmúra eftir viðgerð. Slík framkvæmd felur í sér jafnari áferð en pokapússun en mun ekki endilega skila sér í endingarbetra eða léttara viðhaldi í framtíðinni.

Krafa gagnstefnanda um skaðabætur er byggð á kostnaðaráætlun matsmanns. Þannig gerir gagnstefnandi kröfu vegna umframkostnaðar við vinnu við múrhúð í stað pokapússunar að upphæð 2.176.800 kr. og fyrir efni/tæki/akstur að upphæð 1.178.800 kr., samtals 3.355.600 kr. Þá gerir gagnstefnandi kröfu um kostnað við frágang á glugga, 52.800 kr. vegna vinnu og fyrir efni/tæki/akstur 18.200 kr., samtals 71.000 kr. Einnig gerir gagnstefnandi kröfu um kostnað við „réttleika“ steyptra flata, 176.000 kr. fyrir vinnu og 38.700 kr. fyrir efni/tæki/akstur, samtals 214.700 kr. Að teknu tilliti til endurgreiðslu á virðisaukaskatti nemi krafa gagnstefnanda alls 3.361.940 kr. og ber að taka hana til greina að fullu. Kostnaður við matsgerð, 686.960 kr., getur ekki talist hluti af skaðabótakröfu gagnstefnanda heldur telst til málskostnaðar í máli þessu.

Eins og áður segir er krafa aðalstefnanda á hendur gagnstefnanda að fjárhæð 2.421.402 kr. vegna ógreiddra reikninga vegna vinnu við efri hæð. Ekki virðist vera ágreiningur um magn eða reikninga vegna neðri hæðar. Á fyrirliggjandi dómskjali um magnmælingar aðalstefnanda koma fram þeir fermetrar sem aðalstefnandi rukkar fyrir vegna vinnu við efri hæð og stoðveggi. Þetta eru 794,8 m² vegna efri hæðar og 119,5 m² vegna stoðveggja. Matsmaður fær hins vegar út að fermetrar efri hæðar séu 663,4 m² og stoðveggir 112,1 m². Það athugast hins vegar að matsmaður upplýsti fyrir dómi að hann áætlaði dýpt stoðveggja í jörðu og að eldhúsveggir, sem eru viðbót, væru ekki inni í magni hjá honum. Það má lesa út úr magnmælingum aðalstefnanda að eldhúsveggir eru um 63 m². Þá er mismunur á rukkuðu magni og því magni sem matsmaður fær 68,4 m² vegna veggja á efri hæð og 7,4 m² vegna stoðveggja. Rétt er að fallast á magn aðalstefnanda vegna stoðveggja þar sem matsmaður mældi þá ekki fyrir neðan jarðveg, en lækka ber kröfu aðalstefnanda um 68,4 m² vegna veggja á efri hæð eða um 466.488 kr., úr 2.421.402 í 1.955.154 kr.

Samkvæmt öllu framansögðu ber að dæma aðalstefnanda til að greiða gagnstefnanda 1.406.786 kr. Dráttarvextir skulu reiknast frá dómsuppsögu.

Eftir atvikum er rétt að aðalstefnandi greiði gagnstefnanda málskostnað sem er hæfilega ákveðinn 1.800.000 kr.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, ásamt meðdómendunum G-kk-þgf V-kk-þgf byggingarverkfræðingi og H-kk-þgf S-kk-þgf, húsasmíðameistara og byggingartæknifræðingi.

D ó m s o r ð:

Aðalstefnandi, Mótamenn ehf., greiði gagnstefnanda, Eggerti smið ehf., 1.406.786 krónur, með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá dómsuppsögu til greiðsludags.

Aðalstefnandi greiði gagnstefnanda 1.800.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf

G-kk-nf V-kk-nf

H-kk-nf S-kk-nf