S-67/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 9. júní sl., höfðaði lögreglustjórinn í Stykkishólmi með ákæru 12. mars 2007 á hendur ákærða, B-kk-þgf Þ-kk-þgf B-kk-þgf, kt. ..., til heimilis að Sævangi 9, Hafnarfirði;

„fyrir brot á lögum um náttúruvernd, lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir og lögum um meðhöndlun úrgangs.

Ákærða er gefið að sök að hafa fimmtudaginn 6. júlí 2006 í tvígang ekið vörubifreiðinni KY 100 út fyrir Útnesveg, rétt sunnan við Svalþúfu í Snæfellsbæ, og losað þar seyrufarma bifreiðarinnar í hraungjótu.

Telst þetta varða við 1. mgr. 17. og 75. gr. sbr. 76. gr. náttúruverndarlaga nr. 44/1999, 1. og 2. mgr. 10. gr. sbr. 1. mgr. 24. gr. laga um meðhöndlun úrgangs nr. 55/2003, 3. tl. 6. gr. sbr. 20. gr. reglugerðar um meðhöndlun seyru nr. 799/1999, 3. og 4. mgr. 11. sbr. 24. gr. reglugerðar um meðhöndlun úrgangs nr. 737/2003 og 3. mgr. 12. sbr. 32. gr. reglugerðar um fráveitur og skolp nr. 798/1999, sbr. 10. og 11. tl. 5. sbr. 33. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.“

Skipaður verjandi ákærða, S-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf hrl., hefur fyrir hönd ákærða gert þær kröfur að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun verjandanum til handa.

I.

Samkvæmt framlögðum rannsóknargögnum fékk lögregla tilkynningu símleiðis 8. júlí 2006, um kl. 13:25, frá G-kvk-þgf L-kvk-þgf P-kvk-þgf, þjóðgarðsverði í Snæfellsbæ, þess efnis að Á-kvk-nf K-kvk-nf D-kvk-nf landvörður hefði orðið vitni að því tveimur dögum áður að ökumaður tankbifreiðar frá Holræsahreinsun ehf. losaði seyru úr bifreiðinni í holu í hrauninu innan þjóðgarðsins, rétt við veginn við Svalþúfu.

Lögregla kom á vettvang rúmri klukkustundu síðar og voru þá þar stödd G-kvk-nf L-kvk-nf, Á-kvk-nf K-kvk-nf og H-kk-nf H-kk-nf, heilbrigðisfulltrúi hjá Heilbrigðiseftirliti Vesturlands. Er í frumskýrslu lögreglu bókað að á vettvangi hafi sést greinileg för eftir stóra bifreið sem ekið hefði verið út af Útnesvegi og að holu skammt frá veginum. Ennfremur er bókað að greinilegt hafi verið að í holuna hafi verið losuð seyra í þó nokkru magni. Seyran hafi verið vel sjáanleg og þá hafi óþefurinn ekki leynt sér.

Með bréfi 10. júlí 2006 fór Heilbrigðiseftirlit Vesturlands þess á leit við sýslumanninn í Stykkishólmi að rannsókn færi fram á „... starfsemi og gjörðum fyrirtækisins Holræsahreinsunar ehf. vegna mengunar sem fyrirtækið var staðið að í Þjóðgarðinum Snæfellsjökli í sl. viku.“ Með bréfi sama dag kærði Umhverfisstofnun meðal annars „... ætluð refsiverð brot ökumanns bifreiðar á vegum Holræsahreinsunar ehf. [---] með því að aka dælubifreið utan vega og losa úr henni seyru í hraungjótu sunnan megin í þjóðgarðinum Snæfellsjökli á Snæfellsnesi.“

Skýrsla var tekin af ákærða vegna málsins 17. ágúst 2006 og sama dag var jafnframt tekin skýrsla af samstarfsmanni hans umrætt sinn, S-kk-þgf V-kk-þgf F-kk-þgf. J-kk-nf G. J-kk-nf, starfsmaður Snæfellsbæjar, gaf síðan skýrslu hjá lögreglu vegna málsins 11. júlí 2006 og þá gaf sumarstarfsmaður hjá Snæfellsbæ, D-kk-nf Þ-kk-nf, skýrslu hjá lögreglu 19. október 2006. Að lokum var 18. nóvember 2006 tekin skýrsla af S-kk-þgf K-kk-þgf, verkstjóra hjá Snæfellsbæ, vegna málsins.

Að lögreglurannsókn lokinni gaf lögreglustjórinn í Stykkishólmi út ákæru á hendur ákærða 12. mars sl. samkvæmt áðursögðu.

II.

Við upphaf aðalmeðferðar málsins lýsti ákærði því yfir að málsatvikalýsing í ákæru væri rétt. Hann hefði nefndan dag í tvígang ekið vörubifreiðinni KY 100 út fyrir Útnesveg, rétt sunnan við Svalþúfu í Snæfellsbæ, og losað þar seyrufarma bifreiðarinnar í hraungjótu.

Ákærði skýrði annars svo frá fyrir dómi að hann vissi ekki betur en að allt frá árinu 1998, en þá hefði hann hafið störf hjá Holræsahreinsun ehf., hefði sami háttur verið viðhafður á losun seyru frá Arnarstapa. Starfsmenn sveitarfélagsins hefðu komið á staðinn, yfirleitt J-kk-nf G. J-kk-nf, og leiðbeint um hvaða rotþrær skyldi tæma og hvar seyran úr þeim skyldi losuð og hefði hún ávallt verið losuð í umrædda hraungjótu. Kvaðst ákærði á áðurnefndu tímabili hafa farið að minnsta kosti fjórum sinnum að Arnarstapa þessara erinda.

Aðspurður kvaðst ákærði minnast þess að S-kk-nf K-kk-nf, verkstjóri hjá Snæfellsbæ, hefði umrætt sinn haft samband við sig símleiðis í þeim tilgangi að kanna hvort dælubifreiðin væri á leiðinni. Ákærði kannaðist hins vegar ekki við að S-kk-nf hefði í símtalinu gefið fyrirmæli um framkvæmd verksins. Ákærði hafnaði því ennfremur sem röngu að J-kk-nf G. J-kk-nf hefði lagt að því við sig að farið yrði með seyruna í Ólafsvík eða að Rifi, svo sem J-kk-nf hefði borið fyrir lögreglu. J-kk-nf hefði þvert á móti, við annan mann, fylgt ákærða að hraungjótunni þegar fyrri seyrufarmurinn hefði verið losaður.

III.

J-kk-nf G. J-kk-nf, starfsmaður Snæfellsbæjar, greindi svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði hann verið sendur af yfirmanni sínum, S-kk-þgf K-kk-þgf, ásamt D-kk-þgf Þ-kk-þgf, til að vera áhöfn dælubifreiðar til aðstoðar við að tæma rotþrær á Arnarstapa.

Vitnið sagði S-kk-þf hafa gefið sér þau fyrirmæli að losa skyldi seyruna úr rotþrónum í skólpkerfið í Ólafsvík og hefði vitnið komið þeim fyrirmælum til ökumanns dælubifreiðarinnar. Ökumaðurinn hefði hins vegar sagt alltof langt þangað og einnig að Rifi, sem vitnið hefði nefnt sem annan möguleika, og hann sagst mundu losa seyruna á gamla staðnum, í umrædda hraungjótu, er vitnið sagði hafa verið notaða til losunar, athugasemdalaust og með samþykki Snæfellsbæjar, undanfarin níu eða tíu ár. Vitnið kvaðst hafa ítrekað fyrirmæli S-kk-ef en ökumaðurinn þrátt fyrir það farið með seyruna og losað hana í hraungjótuna, en þangað hefði hann ratað.

D-kk-nf Þ-kk-nf skýrði svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði dælubifreið komið á Arnarstapa þeirra erinda að tæma rotþrær. Vitnið, sem á þessum tíma hefði verið sumarstarfsmaður hjá Snæfellsbæ, og J-kk-nf G. J-kk-nf hefðu gefið áhöfn dælubifreiðarinnar fyrirmæli um að fara með seyruna að Rifi eða á Hellissand og losa hana þar. Áhöfninni hefði hins vegar þótt sú leið of löng og þeir því tekið þá ákvörðun að losa seyruna á stað þar sem þeir hefðu áður losað seyru, „út í móa“.

Fram kom hjá vitninu að það og J-kk-nf G. J-kk-nf hefðu fylgt dælubifreiðinni að losunarstaðnum. Um ástæðu þess bar vitnið: „... við bara, við vorum að bíða eftir að þeir kæmu til baka ...“

S-kk-nf K-kk-nf bæjarverkstjóri bar fyrir dómi að hann hefði pantað umrædda dælubifreið fyrir hönd Snæfellsbæjar til að tæma rotþrær á Arnarstapa. Þegar bifreiðin var á leiðinni þangað hefði vitnið rætt símleiðis við annan hinna tveggja manna sem í henni hefðu verið og óskað eftir því að seyran úr rotþrónum yrði flutt til Ólafsvíkur og losuð í holræsakerfið þar.

Vitnið upplýsti ennfremur að það hefði sent J-kk-þf G. J-kk-þf að Arnarstapa til þess að leiðbeina starfsmönnum Holræsahreinsunar ehf. við losun rotþrónna. Kvaðst vitnið hafa tekið sérstaklega fram við J-kk-þf þegar hann var að halda af stað að seyruna úr þrónum skyldi flytja til Ólafsvíkur og hún losuð í holræsakerfið þar.

S-kk-nf V-kk-nf F-kk-nf kvaðst umræddan dag hafa komið að Arnarstapa ásamt ákærða þeirra erinda að tæma rotþrær. Seyrunni úr þrónum hefði því næst verið ekið í tveimur ferðum að hraungjótu þeirri sem um ræði í málinu og hún verið losuð í gjótuna. Starfsmaður Snæfellsbæjar, J-kk-nf G. J-kk-nf, hefði fylgt ákærða og vitninu á losunarstaðinn í fyrri ferðinni og bent „á holuna“. Nánar spurt um þetta atriði gat vitnið ekki sagt til um það með vissu hvort J-kk-nf hefði ekið á undan eða eftir dælubifreiðinni frá Arnarstapa og að hraungjótunni. Þá gat vitnið aðspurt heldur ekkert borið um hvaða orð hefðu farið á milli ákærða og J-kk-ef áður en seyran var losuð í gjótuna.

A-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður Holræsahreinsunar ehf., kannaðist við að hraungjóta sú sem um ræðir í málinu hefði gegnum tíðina verið notuð sem losunarstaður fyrir seyru frá Arnarstapa að ábendingu J-kk-ef G. J-kk-ef, starfsmanns Snæfellsbæjar.

G-kk-nf Ó-kk-nf, framkvæmdastjóri Holræsahreinsunar ehf., bar fyrir dómi almennt um slík verk sem í máli þessu um ræðir að sveitarfélög óski eftir þjónustu fyrirtækisins, vísi á þá staði sem dælubifreiðarinnar sé þörf, og vísi síðan einnig á hvar losa skuli seyruna. Kvaðst vitnið vita þess dæmi að seyra hefði verið losuð í sambærilegar holur og um ræði í þessu máli og nefndi sem dæmi að það hefði verið gert innan þjóðgarðsins í Ásbyrgi.

Þá tók vitnið fram að Holræsahreinsun ehf. hefði engan hag haft af því að losa seyruna í hraungjótuna. Ef seyrunni hefði verið ekið í Ólafsvík hefði það einfaldlega leitt til hærri reiknings til Snæfellsbæjar fyrir verkið.

IV.

Fyrir dómi lýsti ákærði því yfir að málsatvikum væri rétt lýst í ákæru. Er sú yfirlýsing ákærða í samræmi við framlagðar ljósmyndir að því leyti að af nokkrum myndanna má ráða að ákærði hafi umræddan dag ekið bifreiðinni KY 100 lítillega út fyrir Útnesveg. Með þeirri háttsemi sinni braut ákærði gegn 1. mgr. 17. gr., sbr. 76. gr., laga nr. 44/1999 um náttúruvernd. Tilvísun ákæruvalds til 75. gr. sömu laga þykir hins vegar ekki eiga við í málinu, enda er ákærða ekki gefið að sök í ákæru að hafa með lýstri háttsemi valdið spjöllum á náttúru landsins.

Ákærði bar fyrir dómi að J-kk-nf G. J-kk-nf, starfsmaður Snæfellsbæjar, hefði þann dag sem í ákæru greinir, við annan mann, fylgt sér að umræddri hraungjótu þar sem hann hefði losað fyrri seyrufarminn. Hafnaði ákærði því sem röngu að J-kk-nf hefði lagt að því við sig að farið yrði með seyruna í Ólafsvík eða að Rifi. Samstarfsmaður ákærða, S-kk-nf V-kk-nf F-kk-nf, bar um þessi atvik að seyrunni úr rotþrónum á Arnarstapa hefði verið ekið í tveimur ferðum að hraungjótunni og hún verið losuð í gjótuna. J-kk-nf G. J-kk-nf hefði fylgt þeim og ákærða á losunarstaðinn í fyrri ferðinni og bent „á holuna“. Nánar aðspurður um þessi atvik gat S-kk-nf V-kk-nf hins vegar hvorki sagt til um það með vissu hvort J-kk-nf hefði ekið á undan eða eftir dælubílnum frá Arnarstapa og að hraungjótunni né heldur borið um hvaða orð hefðu farið á milli ákærða og J-kk-ef áður en seyran var losuð í gjótuna.

J-kk-nf G. J-kk-nf greindi aftur á móti svo frá fyrir dómi að hann hefði, í samræmi við fyrirmæli yfirmanns síns, S-kk-ef K-kk-ef, komið þeim fyrirmælum til ökumanns dælubifreiðarinnar, ákærða í málinu, að losa skyldi seyruna úr rotþrónum í skólpkerfið í Ólafsvík. Ákærði hefði hins vegar sagt alltof langt þangað og einnig að Rifi, sem vitnið hefði nefnt sem annan möguleika, og hann sagst mundu losa seyruna í hraungjótuna. J-kk-nf kvaðst hafa ítrekað fyrirmæli S-kk-ef en ákærði þrátt fyrir það farið með seyruna og losað hana í hraungjótuna. Framburður D-kk-ef Þ-kk-ef, þáverandi samstarfsmanns J-kk-ef, fyrir dómi var um atvik þessi mjög á sömu lund. Þá bar S-kk-nf K-kk-nf að hann hefði tekið sérstaklega fram við J-kk-þf, er hann var að halda af stað að Arnarstapa, að seyruna úr rotþrónum skyldi flytja til Ólafsvíkur og losa hana í holræsakerfið þar. Ennfremur kom fram hjá S-kk-þgf að í símtali, sem fyrir liggur að hann átti skömmu áður við ákærða, hefði hann komið á framfæri ósk þessa efnis.

Með vísan til framburða J-kk-ef G. J-kk-ef, D-kk-ef Þ-kk-ef og S-kk-ef K-kk-ef, sem afdráttarlausir eru um atvik þau sem hér um ræðir, verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að það hafi verið ákærði sem tók um það ákvörðun að losa umrædda tvo seyrufarma í hraungjótuna.

Svo sem áður er rakið lýsti ákærði því yfir fyrir dómi að málsatvikum væri rétt lýst í ákæru. Fyrir liggur að ákærði hefur um árabil verið starfsmaður fyrirtækis sem meðal annars tekur að sér að tæma rotþrær og aka frá þeim hinum lífræna úrgangi, seyrunni. Að þessu og öðru framangreindu virtu þykir sannað að með þeirri háttsemi að losa tvo seyrufarma bifreiðarinnar KY 100 í hraungjótuna, á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, hafi ákærði gerst sekur um refsiverðan verknað sem réttilega er heimfærður til refsiákvæða í ákæru.

V.

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærði ekki gerst sekur um refsiverða háttsemi sem áhrif hefur á ákvörðun refsingar í máli þessu.

Við ákvörðun viðurlaga verður að líta til þess að áðurlýst brot ákærða á lögum um náttúruvernd var afar smávægilegt. Þá þykir ljóst samkvæmt framburði vitna og ákærða að umrædd hraungjóta hafi um árabil verið notuð, í það minnsta með vitund og án athugasemda af hálfu verkkaupans, sveitarfélagsins, til losunar á seyru frá Arnarstapa. Í ljósi þessa og að atvikum málsins að öðru leyti heildstætt virtum þykir rétt, með heimild í a-lið 1. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að fresta ákvörðun um refsingu ákærða og skal refsingin falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skal dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar. Hann dæmist því til að greiða 12.590 krónur í vitnakostnað, sem og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hrl., er hæfilega teljast ákveðin 168.324 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærði greiði því sakarkostnað samtals að fjárhæð 180.914 krónur.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari en uppkvaðning dómsins hefur dregist lítillega vegna anna dómara.

D Ó M S O R Ð:

Ákvörðun um refsingu ákærða, B-kk-ef Þ-kk-ef B-kk-ef, er frestað og skal refsingin falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 180.914 krónur í sakarkostnað.

B-kk-nf B-kk-nf