E-662/2015

I.

Mál þetta var höfðað 19. febrúar 2015 og dómtekið 15. júní 2016.

Stefnandi er Zeppelin ehf., Skeifunni 19, Reykjavík, en stefndi er DRA ehf., Rauðarárstíg 31, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að hið stefnda einkahlutafélag verði dæmt til að greiða stefnanda skulda að fjárhæð 667.159 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga, nr. 38/2001, af 276.100 krónum frá 3. apríl 2012 til 1. ágúst 2012, af 619.469 krónum frá 1. ágúst 2012 til 1. júní 2013 og af 667.159 krónum frá 1. júní 2013 til greiðsludags. Allt að frádregnum innborgunum þann 24. maí 2012 að fjárhæð 95.000 krónur og þann 24. september 2012 að fjárhæð 150.000 krónur eða samtals að fjárhæð 245.000 krónur sem dragast frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. laga nr. 38/2001 er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði verulegar lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

II.

Atvik málsins eru þau að í mars 2012 fór stefndi, sem á fasteignina Rauðarárstíg 31 og rekur þar íbúðarhótel, þess á leit við fyrirsvarsmann stefnanda, sem er arkitektastofa, að hann annaðist teiknivinnu vegna hótelsins. Ekki var gerður skriflegur samningur á milli aðila en óumdeilt er að um var að ræða grunnteikningar fyrir kjallara, 1. hæð og suðuríbúð á efstu hæð hússins. Samkvæmt gögnum málsins fékk stefnandi afhentar teikningar frá stefnda, sem þegar lágu fyrir og var ætlunin að inn á þær teikningar yrðu færðar viðeigandi breytingar.

Um greiðslu fyrir verkið segir í tölvupósti, frá fyrirsvarsmanni stefnanda til fyrirsvarsmanns stefnda, dags. 22. mars 2012: „Mér sýnist að þetta ættu að verða á milli 2-4 hundruð þúsund. Þetta er eitthvað sem ég vinn í tímavinnu.“ Í svari stefnda sama dag segir, „... við höldum áfram og vonum að þetta verði lægri talan“. Stefnandi sendi stefnda grófa teikningu af jarðhæð þann 28. mars 2012.

Í tölvupóstsamskiptum á milli málsaðila 12. og 14. desember 2012 er vikið að brunahönnun. Segir í pósti frá stefnanda að brunahönnuður þurfi að yfirfara teikningar og skrifa skýrslu. Spyr stefnandi hvort hann óski eftir því að stefnandi setji sig í samband við brunahönnuð. Í svari stefnda er spurt hvort taka þurfi allt húsið út eða aðeins það sem stefnandi hafi verið að vinna. Stefnandi svarar að taka þurfi út allt húsið og að um smáskýrslu sé að ræða sem að mestu leyti sé stöðluð. Í svari stefnda er tekið fram að hann vilji eiga fyrir öllu sem hann geri, en auk þess hafi THG verið nýbúinn að teikna allt.

Stefndi hefur innt af hendi tvær greiðslur til stefnanda fyrir verkefnið, samtals 245.000 krónur. Sú fyrri, 95.000 krónur, var innt af hendi þann 24. maí 2012 og hin síðari, 150.000 krónur, þann 24. september 2012.

Með tölvubréfi frá starfsmanni stefnda til stefnanda, dags. 20. apríl 2014, var óskað eftir upplýsingum um greiðslur sem stefndi hefði innt af hendi til stefnanda á tímabilinu 2012-2013. Í svari stefnanda sama dag kemur fram að samkvæmt meðfylgjandi yfirliti sé skuld stefnda 422.159 krónur. Í kjölfarið óskaði stefndi eftir því við stefnda að allar innborganir frá fyrra ári sem hefðu verið inntar af hendi yrðu færðar inn og tók eftirfarandi fram: „þetta var unnið skv. tilboði og því rétt að hafa heildarstöðuna.“.

Í gögnum málsins liggja fyrir reikningar frá stefnanda til stefnda, dags. 3. apríl 2012, 1. ágúst 2012 og 1. júní 2013, vegna hinnar meintu vinnu stefnanda fyrir stefnda, samtals að fjárhæð 667.159 krónur, auk fimm innheimtuviðvarana, frá tímabilinu 26. nóvember 2014 til 31. janúar 2015. Þá liggja fyrir fjórar vinnuskýrslur stefnanda vegna vinnu við fasteign stefnda, fyrir mánuðina mars til apríl 2012 og fyrir mánuðina júlí og desember 2012.

Hið stefnda félag hét áður Hýði ehf., kt. 691003-2560, en nafni félagsins var breytt í DRA ehf. þann 17. september 2013.

O-kk-nf Á-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, gaf skýrslu fyrir dóminum. Tók hann fram að hann hefði verið beðinn um að annast teiknivinnu fyrir stefnda. Hann hafi tekið að sér að ganga frá teikningum til byggingarfulltrúa og stefndi hefði útvegað honum teiknigrunna. Kvað hann verkið hafa verið umfangsmeira en gert hefði verið ráð fyrir og þá sérstaklega í kjallara hússins. Hann taldi að alls ekki hefði verið um bindandi tilboð að ræða, en talað hefði verið um hvað verkið myndi hugsanlega kosta. Verkið hefði verið unnið í tímavinnu. Hann hefði skilað teikningum til byggingarfulltrúa þann 7. júlí 2012 og í kjölfarið hefðu komið athugasemdir um að brunahönnun þyrfti að liggja fyrir. Það hafi því þurft að fá eldvarnahönnuð að verkefninu. Fyrirsvarsmaður stefnda hefði verið ósáttur og þar með hefði verkið stöðvast. Hann kvaðst hafa reynt að fá greitt fyrir vinnu sína fljótlega eftir að hafa skilað teikningum til byggingarfulltrúa. Þá kvaðst hann ekki hafa gert stefnda grein fyrir því að greiðslur fyrir vinnu hans gætu orðið talsvert hærri en nefnt hefði verið í umræddum tölvupósti. Umfang verksins hafi aukist, t.d. í kjallara, og um það hafi verið rætt í samskiptum málsaðila þó að það hafi ekki komið fram í tölvupóstsamskiptum. Þá kvaðst hann hafa sent stefnda tímaskýrslur þær sem liggi fyrir í málinu ásamt reikningum. Þá ítrekaði hann að hann hefði ekki getað lokið við teikningar án þess að fá brunahönnuð að því. Þá tók hann fram að hann hefði ekki komið að verkinu eftir 23. maí 2014. Þá staðfesti hann að hafa ekki afhent stefnda teikningar þær sem hann hefði gert á tölvutæku formi, enda væri litið svo á að þær væru eign arkitekta. Tók hann fram að viðbótarvinna hefði einkum falist í því að teiknigrunnur sem hann hefði fengið hjá stefnda hefði verið ófullnægjandi, flóknara hefði verið að leysa þær tillögur sem fyrirsvarsmaður stefnda hefði óskað eftir og þá hefði meiri tími farið í samskipti við byggingarfulltrúa en gert hefði verið ráð fyrir.

Fyrirsvarsmaður stefnda, kvaðst hafa afhent fyrirsvarsmanni stefnanda grunnteikningar sem unnar hefðu verið af V-kk-þgf V-kk-þgf arkitekt. Kjallarinn hefði verið aðalmálið. Hann kvaðst hafa litið svo á að komist hefði á samningur á milli þeirra. Ef svonefndur autocad grunnur hefði verið nothæfur þá hefði lægra tilboðið átt að gilda, en ef eitthvað vantaði upp á þá hærri upphæðin. Hann kvaðst aldrei hafa fengið senda reikninga frá stefnanda fyrir vinnuna. Þegar óskað hafi verið eftir upplýsingum hjá stefnanda um greiðslustöðu hafi komið fram skuld upp á 422.159 krónur. Það hafi verið í fyrsta skipti sem hann hafi heyrt að upphæðin væri önnur en rætt hefði verið um. Þá hafi hann aldrei séð tímaskýrslur frá stefnanda. Þá hafi hann ekki viljað borga meira inn á verkið en gert hefði verið fyrr en hann fengi teikningar frá stefnanda. Þá kannaðist hann ekki við að verkið hefði stöðvast vegna brunahönnunar. Hann hafi síðar fengið brunahönnuð sem hafi gert það sem gera þurfti á fjórum klst. Þá hafi hann fengið annan arkitekt til að ljúka vinnunni. Vinna stefnanda hafi ekki nýst honum. Hann hafi ekki fengið autocad teikningarnar afhentar frá stefnanda og því hefði þurft að gera allt upp á nýtt. Þá hafi hann aldrei beðið um neitt aukaverk. Hann kvaðst vera ósammála því að verkið hefði stöðvast vegna brunahönnunar. Stefnandi telur að samið hafi verið um að 200.000-400.000 krónur yrðu greiddar fyrir verkið. Það væri unnið í tímavinnu og innan þessa ramma. Honum hafi aldrei verið tilkynnt um auka teiknivinnu. Þá hafi það fyrst verið á árinu 2014 sem hann fékk reikninga.

III.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður kröfu sína á hendur stefnda tilkomna vegna vinnu stefnanda, sem er arkitektastofa, við húsnæði stefnda við Rauðarárstíg 31 í Reykjavík, sbr. tímaskýrslur þar um. Vinnan hafi falist í hönnun vegna breytinga á húsnæðinu við Rauðarárstíg þar sem nú er starfrækt íbúðahótel. Krafan byggi á framlögðum reikningum og sundurliðast með eftirfarandi hætti:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 03.04.2012 03.04.2012 276.100,-

2. 01.08.2012 01.08.2012 343.369,-

3. 01.06.2013 01.06.2013 47.690,-

Samtals nemi framangreindar fjárhæðir 667.159 krónum er sé stefnufjárhæðin auk dráttarvaxta og kostnaðar. Inn á skuldina hafi verið greiddar tvær innborganir; 95.000 krónur þann 24.maí 2012 og 150.000 krónur þann 24. september 2012, sem dragast frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardögum. Gjalddagi reiknings er útgáfudagur og miðast dráttarvaxtakrafa í dómkröfu við það tímamark. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Krafa stefnda um sýknu er á því byggð að honum sé óskylt að greiða kröfu stefnanda enda hafi stefnandi vanefnt samning þann sem komst á með aðilum í mars 2012.

Aðilar hafi samið um að stefnandi tæki að sér teiknivinnu á kjallara, fyrstu hæð og suðuríbúð á efstu hæð í fasteign stefnda að Rauðarárstíg 31 og fengi teikningarnar samþykktar hjá skipulagsyfirvöldum. Fyrir þessa vinnu, eins og hún lá þá fyrir, hafi stefndi átt að greiða að hámarki 400.000 krónur.

Stefndi tekur fram að verkefni stefnanda hafi verið að yfirfæra fríhendis teikningar V-kk-ef V-kk-ef arkitekts, sem V-kk-nf hafi teiknað upp sem grunnteikningar af kjallara og fyrstu hæð fasteignarinnar. Hafi því verkefnið verið að færa teikningar yfir á rétt form og fá þær samþykktar hjá byggingarfulltrúa. Ekki hafi verið um að ræða hugmyndavinnu eða tillögu til breytingar á þeim teikningum sem lágu fyrir nema lög og reglur gerðu það nauðsynlegt. Jafnframt hafi verið gengið út frá því að vinnan yrði ódýrari ef stefndi gæti útvegað autocad teikningar af húsinu, sem stefndi hefði og gert.

Stefndi telur að stefnandi hafi ekki staðið við sinn hluta samnings aðila enda skilaði hann ekki af sér teikningum samþykktum af skipulagsyfirvöldum. Með því að ganga frá samningi aðila með ólögmætum hætti hafi stefnandi fyrirgert öllum frekari greiðslum úr hendi stefnda. Með því að senda stefnda tölvupóst 23. maí 2014, þar sem hann beini því til stefnda að finna sér nýjan arkitekt hafi stefndi í raun rift samningi aðila en réttaráhrif þess séu að þá falli skyldur aðila niður til að efna þau, sbr. 1. mgr. 64. gr. laga um lausafjárkaup, nr. 50/2000.

Fyrir liggi að stefnandi hafi í engu skilað stefnda því sem samið hafi verið um að stefnandi myndi vinna gegn greiðslu. Stefndi hafi í raun ekki fengið nokkuð afhent frá stefnda sem hann hafi getað notað við framkvæmdirnar á Rauðarárstíg 31, heldur hafi stefndi verið knúinn til þess að leita til annars arkitekts vegna hinnar ólögmætu riftunar stefnanda, sem hafi þurft að vinna allt frá grunni, enda engin gögn afhent af hálfu stefnanda. Allt að einu höfði stefnandi mál á hendur stefnda þar sem hann sé krafinn um efndir, án þess að vera búinn að afhenda samþykktar teikningar eða nokkuð sem réttlætt geti kröfu þá sem stefnandi gerir í máli þessu. Stefnandi verði að sýna fram á einhverja vinnu er réttlætt geti kröfu hans. Engar teikningar liggi fyrir í máli þessu, heldur einvörðungu tímaskýrslur og reikningar sem stefndi fékk í hendur á síðari stigum.

Stefndi mótmælir því að verkið hafi að einhverju leyti breyst frá því að samningur aðila komst á, eða að hann hafi beðið stefnanda um einhver aukaverk. Beri stefnandi sönnunarbyrðina fyrir slíku, en ekkert sé fram komið í málatilbúnaði stefnanda er renni stoðum undir málatilbúnað hans. Auk þess sé það með öllu vanreifað á hvaða vinnu stefnandi byggi málatilbúnað sinn. Stefndi hafi engin gögn fengið til að átta sig á því hvers vegna stefnandi krefji hann um mun hærri fjárhæð en um hafi verið samið, en allt að einu liggi fyrir að stefnandi hafi vanefnt sinn hluta samningsins.

Stefndi verði ekki dæmdur til greiðslu þegar gagnaðili hafi vanefnt samning aðila. Væri slík niðurstaða enn fremur bersýnilega ósanngjörn, sbr. m.a. 36. gr. samningalaga, nr. 7/1936.

Til öryggis (ex tuto) byggir stefndi einnig á því að honum hafi verið heimilt að halda eftir eigin greiðslu, þ.e. umfram það sem hann hefur þegar greitt, sbr. þá venju í almennum kröfurétti, að samningsaðilar sem bundist hafi gagnkvæmum skyldum, skuli efna skyldur sínar samtímis og að annar aðilinn geti neitað að inna sína greiðslu af hendi uns gagnaðili hafi fullnægt sinni skyldu, sbr. einnig sjónarmið í 49. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup. Í ljósi þess að stefnandi hafi gengið frá verkinu með ólögmætum hætti eigi stefnandi engan rétt á frekari greiðslu, heldur beri honum í raun að endurgreiða stefnda fyrrgreinda fjárhæð.

Stefndi byggir einnig á því að ósanngjarnt sé af hálfu stefnanda að bera umrædda kröfu fyrir sig, sérstaklega í ljósi þess sem um samdist með aðilum. Þá sé vanreifað í stefnu málsins hvernig stefnandi telji sig eiga rétt til frekari greiðslna.

Sé það mat dómsins að stefnandi eigi að einhverju leyti rétt til greiðslu úr hendi stefnda sé þess krafist til vara að kröfur stefnanda verði verulega lækkaðar. Þá sé reikningsfjárhæðin í engu samræmi við raunverulega framkvæmd og verkefni. Stefndi vísi þó sérstaklega til þess að stefnandi hafi í engu skilað teikningum sem unnt væri að leggja heildstætt mat á í þessu sambandi. Auk þess sem kröfu um dráttarvexti sé mótmælt sem og upphafstíma þeirra.

IV.

Í máli þessu er deilt um endurgjald fyrir teiknivinnu sem stefnandi tók að sér að vinna fyrir stefnda. Telur stefnandi að hann hafi ekki fengið greitt fyrir þá vinnu sem hann innti af hendi. Stefnandi reisir kröfu sína á hendur stefnda á framlögðum reikningum og vinnuskýrslum, auk þess sem hann vísar til tölvupóstsamskipta á milli málsaðila. Í skýrslu stefnanda fyrir dóminum kvaðst hann reisa kröfu sína um viðbótarkostnað, þ.e. kostnað sem fór fram úr því sem aðilar reiknuðu með við samningsgerð, á því að verkið hefði verið umfangsmeira en gert hafi verið ráð fyrir í upphafi og að fyrrgreind fjárhæð hefði ekki verið bindandi, heldur til marks um hvað verkið myndi hugsanlega kosta. Hann kvaðst þó ekki hafa gert stefnda grein fyrir því að fjárhæðin gæti orðið talsvert hærri er hann komst að raun um að fyrri áætlun stæðist ekki að öllu leyti.

Í greinargerð stefnda er ítrekað á það bent að stefnandi hafi ekki sýnt fram á í hverju aukin vinna hans hafi falist og að engar teikningar hafi verið lagðar fram. Stefndi kveðst hafa greitt stefnanda það sem samið hafi verið um, og telur auk þess að hann hafi ekki lokið verkinu og ekki lagt fram teikningar sem réttlætt geti kröfu hans. Vinna stefnanda hafi af þeim sökum ekki nýst honum. Stefndi telur engum gögnum til að dreifa sem sýni fram á umfang þeirrar vinnu sem hann krefji stefnda um umfram það sem aðilar hafi rætt um í tölvupósti og gerð er grein fyrir í málsatvikakafla hér að framan.

Ekki var gerður skriflegur samningur á milli aðila um þá þjónustu sem stefndi óskaði eftir að stefnandi innti af hendi. Samkvæmt gögnum málsins var gert ráð fyrir að kostnaður yrði á bilinu 200.000 til 400.000 þúsund krónur. Sönnunarbyrði um að verkefnið hafi verið umfangsmeira og dýrara en upphaflega var lagt upp með hvílir á stefnanda máls þessa. Í skýrslu fyrir dóminum tók stefnandi fram að hann hefði ekki afhent stefnda teikningar á tölvutæku formi sem hann hefði undir höndum, en hann hefði skilað teikningum til byggingarfulltrúa. Þrátt fyrir það liggja ekki fyrir önnur gögn í málinu um vinnu stefnanda en reikningar og vinnuskýrslur hans. Engin sýnileg gögn liggja því fyrir sem sýna fram á í hverju hin aukna vinna stefnanda var fólgin og hvað réttlætti það að hún fór fram án samþykkis stefnda. Með vísan til framangreinds og að virtum gögnum málsins er það niðurstaða dómsins að stefnandi hafi ekki fært nægjanleg rök fyrir því að hann hafi átt rétt á frekari greiðslum úr hendi stefnda en stefndi hefur þegar innt af hendi. Samkvæmt framansögðu eru úrslit málsins þau að stefndi, DRA ehf. er sýknaður af öllum kröfum stefnanda, Zeppelin ehf., í máli þessu.

Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda, 330.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, DRA ehf., er sýknaður af öllum kröfum stefnanda, Zeppelin ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 330.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)