E-971/2011

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 20. desember sl., höfðaði stefnandi, Þ-kk-nf H-kk-nf, Vatnsenda, Kópavogi, hinn 12. maí 2011 gegn stefnda, Kópavogsbæ, Fannborg 2, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda í málinu eru að stefnda verði gert að greiða stefnanda 6.589.590.950 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júní 2007 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst þess aðallega að máli þessu verði vísað frá dómi, til vara að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og til þrautavara að stefndi verði sýknaður að svo stöddu af kröfum stefnanda. Í öllum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar.

Að undangengnum munnlegum málflutningi 20. desember sl. var tekin til úrskurðar krafa stefnda um að máli þessu yrði vísað frá dómi. Verði á þá kröfu fallist krefst stefndi jafnframt málskostnaðar.

Stefnandi gerir þær kröfur í þessum þætti málsins að frávísunarkröfu stefnda verði hrundið og að stefnanda verði úrskurðaður málskostnaður úr hendi stefnda.

I

Með beiðni til umhverfisráðuneytisins 29. nóvember 2006 óskaði stefndi eftir heimild til eignarnáms á um 864 ha úr landi jarðarinnar Vatnsenda. Með bréfi 10. janúar 2007 veitti ráðuneytið stefnda umbeðna heimild. Tók bæjarstjórn stefnda ákvörðun um beitingu heimildarinnar á fundi sínum 23. janúar 2007.

Hinn 30. janúar 2007 gerðu stefnandi og stefndi með sér svonefnda „sáttargerð“ í matsmáli vegna eignarnámsins. Skv. 1. gr. gerðarinnar afmarkast hið eignarnumda landsvæði þannig:

Reitur B sem er 162,7 hektarar (hnitsettur á korti), reitur H sem er 111,4 hektarar (hnitsettur á korti) og reitur U sem er ca 590 hektarar og afmarkast af Heiðmörk í norðri, landamerkjum jarðarinnar Elliðavatns og Vatnsenda í austri, núverandi þjóðlendulínu skv. úrskurði í þjóðlendumáli 2/2004 í suðri og réttum landamerkjum Garðakirkjulands og Vatnsenda í vestri frá skurðpunkti við Heiðmörk eftir línu sem liggur úr Hnífhól í Húsfell. Samtals er um að ræða ca 864 ha, úr landi Vatnsendajarðarinnar sbr. uppdráttur á fylgiskjali nr. 1. Hið eignarnumda land liggur ekki að Elliðavatni og fylgja hinu eignarnumda landi engin eignarréttindi til Elliðavatns né heldur fylgja hinu eignarnumda landi nein réttindi jarðarinnar til afréttar heldur fylgja þau eignarréttindi að öllu leyti og óskipt áfram lögbýlinu Vatnsenda. Kópavogsbær yfirtekur allar kvaðir, hverju nafni sem nefnast sem hvíla á hinu eignarnumda landi svo sem það er afmarkað á uppdrætti merktum fskj. nr. 1.

Skv. 2. gr. sáttargerðarinnar skyldu greiðslur fyrir hið eignarnumda vera eftirtaldar:

1) Peningagreiðsla, 2.250.000.000 króna, skv. grein 2.1. Sú greiðsla mun að fullu greidd.

2) Skv. grein 2.2 skyldi stefndi afhenda eigi síðar en í maí/júní 2008 að lágmarki 300 lóðir undir sérbýli á reitum merktum C og G, samtals 35 ha svæði. Svæðinu skyldi stefndi skila fullbúnu.

3) Skv. grein 2.2.3 skyldi stefnandi fá 11% af öllum byggingarrétti fyrir íbúðarhús og atvinnuhúsnæði úr hverjum skipulagsáfanga fyrir sig úr eignarnámslandinu.

4) Skv. grein 2.2.4 átti að skipuleggja sem fyrst byggingarreiti undir fjögur einbýlishús, hesthús og skemmu í stað gamla Vatnsendabýlisins og eldri útihúsa.

5) Skv. grein 2.2.5 átti að skipuleggja fjórar lóðir í stað einnar við Vatnsendablett 134.

6) Skv. grein 2.2.6 átti að skipuleggja tvær lóðir í stað einnar við Vatnsendablett 241a.

7) Skv. grein 2.2.8 skyldi stefnandi hafa einkaafnotarétt fyrir haustbeit innan Lækjarbotnalands frá Fossvallarétt og upp úr.

Sáttargerð aðila var lögð fram í eignarmatsmáli nr. 1/2007. Hinn 14. febrúar 2007 kvað matsnefnd eignarnámsbóta upp úrskurð vegna eignarnáms stefnda á fyrrgreindum hluta jarðarinnar Vatnsenda. Þar sem aðilar höfðu samið um endurgjald stefnanda vegna eignarnámsins einskorðaðist verkefni nefndarinnar, sbr. ummæli í úrskurðinum, við að ákvarða málskostnað stefnanda. Komst nefndin að þeirri niðurstöðu að stefnanda bæru 50 milljónir króna í kostnað vegna matsmálsins.

Hinn 12. maí 2011 höfðaði stefnandi mál þetta vegna meintra vanefnda stefnda á sáttargerðinni frá 30. janúar 2007. Stefndi tók til varna og krafðist þess meðal annars að málinu í heild yrði vísað frá dómi. Þeirri kröfu stefnda var hrundið með úrskurði dómsins 14. júní 2012. Í forsendum úrskurðarins sagði meðal annars:

Af hálfu stefnda er krafa um frávísun málsins í heild byggð á því að aðild málsins til sóknar sé vanreifuð. Vísar stefndi m.a. til þess að með dómi Hæstaréttar hinn 24. ágúst 2011 (mál nr. 375/2011) hafi verið fallist á kröfu ættmenna stefnanda um að skipaður yrði skiptastjóri til að ljúka skiptum dánarbús S-kk-ef H-kk-ef, föðurafa stefnanda. Kveður stefndi ljóst að jörðin Vatnsendi hafi verið hluti eigna umrædds dánarbús. Í framangreindum dómi Hæstaréttar segir í forsendum: „Fallist verður á með sóknaraðilum að ekki hafi verið sýnt fram á að skiptum á dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef H-kk-ef, sem hófust í skiptarétti Kópavogs 25. nóvember 1967, hafi verið lokið með formlegum hætti svo sem skylt var að lögum. Leiðir þetta til þess að taka ber kröfu þeirra um skipun skiptastjóra til að ljúka skiptunum til greina. Skiptir í því efni ekki máli þótt fyrir liggi að jörðin Vatnsendi er ekki lengur meðal eigna búsins, þar sem M-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, elsta syni S-kk-ef K-kk-ef H-kk-ef, var afhent jörðin á skiptafundi í dánarbúi S-kk-ef 7. maí 1968 svo sem fram kemur og staðfest er í dómi Hæstaréttar 30. maí 1969, sem birtur er á bls. 780 í dómasafni réttarins það ár“. Samkvæmt þessu þykir liggja fyrir að jörðin Vatnsendi er ekki meðal eigna framangreinds dánarbús sem ljúka þarf formlega skiptum á og þykir því enginn vafi leika á því að aðild máls þessa sóknarmegin sé rétt. Ber því að hafna frávísun málsins í heild af þessum sökum.

Með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 375/2011, uppkveðnum 24. ágúst 2011, var lagt fyrir Héraðsdóm Reykjaness að skipa skiptastjóra til að ljúka skiptum á dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef, sem andaðist 13. nóvember 1966. Var skiptastjóri skipaður í dánarbúinu 18. nóvember 2011. Skiptastjóri hélt skiptafund 16. janúar 2012 þar sem upp kom ágreiningur um hvort jörðin Vatnsendi væri enn í eigu dánarbúsins. Á skiptafundi 9. febrúar sama ár lýsti skiptastjóri þeirri afstöðu til þessa ágreiningsefnis að á grundvelli ummæla í dómi Hæstaréttar í máli nr. 375/2011 teldi hann að jörðin væri ekki lengur í eigu dánarbúsins, þar sem henni hefði verið ráðstafað til M-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef á skiptafundi í búinu 7. maí 1968, svo sem staðfest hefði verið með dómi réttarins í máli nr. 99/1968. Þeirri niðurstöðu var vísað til héraðsdóms, mál nr. Q-1/2012, sem kvað upp úrskurð sinn 16. nóvember 2012, en í úrskurðarorði sagði: „Jörðin Vatnsendi, Kópavogi, ásamt öllu því er eigninni fylgir og fylgja ber, skal vera meðal eigna dánarbús S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef sem lést þann 13. nóvember 1966.“

Varnaraðilar í máli nr. Q-1/2012, þ.m.t. stefnandi í máli þessu, vildu ekki una niðurstöðu héraðsdóms og kærðu úrskurð hans til Hæstaréttar. Hæstiréttur kvað upp dóm sinn, mál nr. 701/2012, hinn 3. maí 2013. Í forsendum dóms Hæstaréttar sagði meðal annars:

Þegar framangreint er virt verður öðru fremur að líta til þess að M-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf krafðist þess ekki í fyrrnefndu dómsmáli að kveðið yrði á um rétt sinn til að taka að arfi eftir föður sinn jörðina Vatnsenda, heldur rétt sinn til að taka við henni. Krafa hans í málinu var tekin til greina á þann hátt að hann nyti réttar til að taka við jörðinni til ábúðar og hagnýtingar, sem var í samræmi við fyrrgreind ummæli í málatilbúnaði hans um að umráðaréttur yfir henni gengi að erfðum eftir erfðaskránni frá 4. janúar 1938 ásamt rétti til arðs. Á hinn bóginn var ekki kveðið á um afdrif beins eignarréttar að jörðinni í dómsúrlausnum í málinu. Dánarbú S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef afhenti síðan M-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf umráð og afnot jarðarinnar. Í tengslum við þetta var hvergi minnst á afsal til M-kk-ef á beinum eignarrétti yfir jörðinni og verður ekki séð að þeim rétti hafi síðar verið ráðstafað til hans með skiptayfirlýsingu eða afsali. Þetta fær samrýmst því, sem fram kom í fyrrnefndu bréfi skiptaráðanda til skattstjóra 15. ágúst 1969, en þar sagði að dánarbúinu hafi tilheyrt „ákveðinn afnotaréttur jarðarinnar Vatnsenda“, sem hafi fallið til „eins erfingja búsins samkvæmt erfðaskrá M-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef“, og hafi þannig jörðin þegar verið afhent M-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, sem nefndur var landseti og rétthafi jarðarinnar í bréfinu. Að þessu öllu gættu er ekki unnt að líta svo á að fyrirliggjandi gögn standi til þess að álykta að M-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf hafi öðlast beinan eignarrétt að jörðinni Vatnsenda með ákvörðun skiptaráðanda 7. maí 1968, sem Hæstiréttur staðfesti í dómi 30. maí 1969. Því hefur ekki verið borið við í málinu að M-kk-nf hafi á annan hátt tekið við slíkum rétti að jörðinni af dánarbúinu og verður því til samræmis að telja það enn hafa á sinni hendi þann rétt, sem ráðstafa verður til að ljúka skiptum lögum samkvæmt.

Samkvæmt framangreindu staðfesti Hæstiréttur úrskurð héraðsdóms, en í dómsorði Hæstaréttar sagði: „Við opinber skipti á dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef telst beinn eignarréttur að jörðinni Vatnsenda í Kópavogi enn vera á hendi dánarbúsins.“

Við fyrirtöku máls þessa 5. júní 2013 lagði stefndi meðal annars fram dóm Hæstaréttar í máli nr. 701/2012 og kröfu um að málið yrði að nýju tekið til úrskurðar um frávísun vegna vanreifunar á aðild stefnanda. Í þinghaldinu óskaði lögmaður stefnanda þess meðal annars að bókað væri að með dómi Hæstaréttar í máli nr. 701/2012 kæmi fram með skýrum hætti að óbeinum eignarrétti hefði verið ráðstafað með endanlegum hætti út úr dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef H-kk-ef. Óskaði lögmaður stefnda þess þá að bókað væri að í ljósi dóms Hæstaréttar í máli nr. 701/2012 og með vísan til framlagðs bréfs skiptastjóra dánarbús S-kk-ef K. H-kk-ef frá 21. maí 2013 teldi stefndi, hvað sem öðru liði, að stefnandi væri í dag ekki réttur viðtakandi að frekara endurgjaldi vegna eignarnáms á jörðinni Vatnsenda frá 2007.

II

Frávísunarkröfu sína reisir stefndi á því að aðild málsins til sóknar sé vanreifuð. Í málavaxtalýsingu sinni víki stefnandi ekki einu orði að því að á sama tíma og hann stefndi máli þessu inn hafi verið rekið fyrir Héraðsdómi Reykjaness mál er varðaði ólokin skipti á dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef, föðurafa stefnanda. Með dómi Hæstaréttar 24. ágúst 2011 hafi verið fallist á kröfu ættmenna stefnanda um að skipaður yrði skiptastjóri til að ljúka skiptum dánarbúsins. Ljóst sé að jörðin Vatnsendi hafi verið hluti eigna umrædds dánarbús. Samkvæmt þessu hafi stefnandi mátt vita að eignarhald hans á jörðinni væri mögulega í uppnámi, eða í það minnsta að uppi væri vafi um hvort eignarréttur stefnanda að jörðinni Vatnsenda væri í formi beins eða óbeins eignarréttar. Með dómi Hæstaréttar 3. maí 2012, í máli nr. 701/2012, hafi því síðan verið slegið föstu að beinn eignarréttur að Vatnsenda væri enn á hendi dánarbús S-kk-ef H-kk-ef.

Í ljósi forsögunnar og eðlis erfðaskrárinnar frá 1938 segir stefndi sérstaka nauðsyn hafa borið til að stefnandi gerði grein fyrir eignarhaldi jarðarinnar Vatnsenda. Þrátt fyrir þá óvissu, sem stefnanda hafi hlotið að vera ljós varðandi hinn beina eignarrétt að Vatnsenda, hafi hann látið undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á jörðinni í stefnu, og þá meðal annars fjalla um þessa óvissu. Stefnandi hafi enn fremur látið ógert að upplýsa stefnda um þennan vafa með öðrum hætti, en stefndi hafi frá öndverðu verið í góðri trú um eignarhald stefnanda á grundvelli athugasemdalausra þinglýstra heimilda.

Samkvæmt öllu framansögðu kveður stefndi aðild stefnanda að málinu svo vanreifaða að varði frávísun þess í heild. Í öllu falli hafi stefnanda borið að stefna þeim einstaklingum, sem samkvæmt áðurgreindu eigi verulegra hagsmuna að gæta, til aðildar í þessu máli. Að því hafi stefnandi ekki gætt. Þegar af þeirri ástæðu beri einnig að vísa málinu frá dómi.

III

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefnda var kröfunni mótmælt af hálfu stefnanda, sem og þeim röksemdum er krafan byggist á.

Stefnandi segir engar nýjar upplýsingar liggja fyrir í málinu sem raski fyrri niðurstöðu, sbr. úrskurð dómsins frá 14. júní 2012, um að málinu verði ekki vísað frá dómi vegna skorts á samaðild eða aðildarskorts.

Þá vísar stefnandi til þess að krafa um bætur fyrir skerðingu á jörðinni Vatnsenda séu á hendi ábúanda jarðarinnar samkvæmt fyrirmælum 2. gr. erfðaskrár M-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef frá 4. janúar 1938. Dánarbú S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef eigi ekki kröfu til bóta fyrir skerðingar á jörðinni samkvæmt 3. gr. erfðaskrárinnar.

Stefnandi bendir og á að í dómi Hæstaréttar í máli nr. 701/2012 hafi verið vísað í dóma réttarins, annars vegar hrd. 1968:422 og hins vegar hrd. 1969:780. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 701/2012, sem kveðinn hafi verið upp 3. maí 2013, sé eftirfarandi tekið orðrétt upp úr dómi héraðsdóms í máli því sem til lykta hafi verið leitt með dómi hrd. 1968:422: „... M-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, er áskilinn réttur eftir látinn föður sinn til að taka við til ábúðar og hagnýtingar jörðina Vatnsenda í Kópavogskaupstað með þeim takmörkunum og skilmálum, sem settir eru í arfleiðsluskrá M-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef, dagsettri 4. janúar 1938.“ Þá segi í niðurlagi dómsins: „Að þessu öllu gættu er ekki unnt að líta svo á að fyrirliggjandi gögn standi til þess að álykta að M-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf hafi öðlast beinan eignarrétt að jörðinni Vatnsenda með ákvörðun skiptaráðanda 7. maí 1968, sem Hæstiréttur staðfesti í dómi 30. maí 1969. Því hafi ekki verið borið við í málinu að M-kk-nf hafi á annan hátt tekið við slíkum rétti að jörðinni af dánarbúinu og verður því til samræmis að telja það enn hafa á sinni hendi þann rétt sem ráðstafa verður til að ljúka skiptum lögum samkvæmt.“

Stefnandi segir hinn beina eignarrétt, sem enn sé á hendi dánarbús M-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef, takmarkast af þeim óbeinu eignarréttindum sem þegar hafi verið úthlutað úr dánarbúinu. Meðal þeirra réttinda sé rétturinn til að taka við bótum vegna skerðinga á jörðinni Vatnsenda skv. 2. gr. erfðaskrárinnar frá 4. janúar 1938.

Efni eignarréttar er að sögn stefnda að eigandi megi fara með eignina sem sína. Hann hafi með öðrum orðum tilteknar aðildir um eign sína, sem auðkenni eignarréttinn sérstaklega. Í fyrsta lagi ráði eigandi yfir eign sinni og noti hana. Í öðru lagi sé eiganda heimilt að ráðstafa eign sinni með löggerningi. Í þriðja lagi felist sú aðild í eignarréttinum að eignir manna séu grundvöllur lánstrausts þeirra. Í fjórða lagi felist sú aðild í eignarréttinum að eigandi geti eftirlátið eignir sínar eftir sinn dag til erfingja sinna. Í fimmta og síðasta lagi hafi eigandi aðild til að leita aðstoðar dómstóla og yfirvalda til verndar rétti sínum. Kveðst stefnandi ekki fá annað séð en allar framangreindar fimm aðildir eignarréttarins séu í raun og veru á hans hendi.

Þá mótmælir stefnandi þeirri fullyrðingu stefnda að sveitarfélagið hafi verið grandlaust um kröfugerð ættmenna stefnanda til jarðarinnar þegar samið hafi verið um bætur vegna eignarnámsins.

Enn fremur bendir stefnandi á að framlagður samningur um eignarnámsbætur hafi verið á milli stefnanda og stefnda. Dánarbú S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef hafi enga aðild átt að honum. Samkvæmt síðasta málslið 1. gr. sáttargerðarinnar hafi stefndi yfirtekið allar kvaðir á hinu eignarnumda landi, hverju nafni sem þær nefndust.

Að endingu vekur stefnandi athygli á því að hann hafi í þinghaldi 5. júní 2013 látið bóka kröfu um frestun málsins á grundvelli 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Með úrskurði dómsins 14. júní 2012 var kröfu stefnda um frávísun máls þessa í heild hrundið á þeirri forsendu „... að jörðin Vatnsendi er ekki meðal eigna framangreinds dánarbús sem ljúka þarf formlega skiptum á og þykir því enginn vafi leika á því að aðild máls þessa sóknarmegin sé rétt.“ Nú liggur fyrir að þessi forsenda var röng, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 701/2012, sem kveðinn var upp 3. maí 2013, en forsendur dómsins eru að nokkru reifaðar í kafla I hér að framan. Samkvæmt því og 3. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er dómarinn ekki bundinn af fyrri úrskurði dómsins í málinu.

Við úrlausn þess hvort vísa beri máli þessu frá dómi verður að horfa til þess að samkvæmt útlistun stefnanda í stefnu er grundvöllur kröfugerðar hans í málinu þessi:

Stefnandi máls þessa er eigandi jarðarinnar Vatnsenda í Kópavogi ... Stefnandi þurfti að þola eignarnám á 864 ha lands úr jörð sinni. Í stað þess að allt landið yrði tekið náðist samkomulag um að stefnandi héldi hluta af landi sínu, sbr. 3. mgr. 32. gr. l. nr. 73/1997. Einnig náðist samkomulag um greiðslu fyrir hið eignarnumda fyrir matsnefnd eignarnámsbóta, sbr. 7. gr. l. nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms. Mál þetta er höfðað til að knýja fram greiðslur úr hendi stefnda sem hefur til þessa hafnað því að hefja samningaviðræður um lausn málsins við stefnanda.

Kjarni máls þessa er sá að málsaðilar sömdu um tiltekið endurgjald fyrir hið eignarnumda landsvæði. Hluta þess endurgjalds kr. 2.250.000.000 ,- átti að greiða með peningum og hefur sú greiðsla verið innt af hendi. ...

Stefndi hefur ekki innt af hendi aðrar greiðslur en peningagreiðslur og hefur ekki sýnt fram á að hann geti eða vilji efna aðrar skuldbindingar sínar gagnvart stefnanda skv. eignarnámssátt aðila.

Af tilvitnuðum ummælum í stefnu er ljóst að málatilbúnaður stefnanda samkvæmt stefnunni byggðist á því að hann væri handhafi beins eignarréttar að jörðinni Vatnsenda. Svo sem rakið er að nokkru í III. kafla úrskurðarins reifaði stefnandi málsgrundvöll sinn með allt öðrum hætti við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu stefnda.

Með bréfi umhverfisráðuneytisins 10. janúar 2007 veitti ráðuneytið stefnda umbeðna heimild til að taka landsvæði það eignarnámi, sem lýst er í I. kafla úrskurðarins, sbr. 1. gr. sáttargerðar aðila. Í bréfi ráðuneytisins segir meðal annars svo: „Heimildin nær til eftirfarandi landsvæðis og tekur til allra eignarréttinda, þ.m.t. vatnsréttinda.“ Af þessu verður að telja ljóst að eignarnámið tók til hins beina eignarréttar að umræddum hluta jarðarinnar Vatnsenda. Segir enda í 5. gr. sáttargerðar aðila frá 30. janúar 2007 að með henni sé „... leitast við að bæta landeiganda fyrir eignarrétt að landi sem látinn er af hendi í kjölfar eignarnáms.“ Samkvæmt þessu verður að telja að með sáttargerðinni hafi stefndi talið sig vera að gera sátt við stefnanda um bætur fyrir beinan eignarrétt að landsvæði því sem sveitarfélagið hafði þá tekið eignarnámi á grundvelli fyrrnefndrar heimildar umhverfisráðuneytisins frá 10. janúar 2007. Var það því grundvallarforsenda sáttar málsaðila að stefnandi væri handhafi beins eignarréttar að hinu eignarnumda.

Samkvæmt dómi Hæstaréttar 3. maí 2013 í máli nr. 701/2012 er beinn eignarréttur að jörðinni Vatnsenda enn á hendi dánarbús S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef. Er dánarbúið nú þinglýstur eigandi jarðarinnar, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 740/2013, sem kveðinn var upp 6. desember sl. Skiptum á dánarbúinu er ekki lokið. Verður við úrlausn máls þessa ekki fram hjá því litið að enginn þeirra aðila, aðrir en stefnandi, er mögulega eiga hagsmuna að gæta vegna skipta á dánarbúi S-kk-ef K-kk-ef L-kk-ef H-kk-ef, eru aðilar að máli þessu. Þá liggur frammi í málinu yfirlýsing skiptastjóra í dánarbúinu þess efnis að búið telji sig óbundið af sáttargerð aðila máls þessa frá 30. janúar 2007, enda hafi dánarbúið ekki haft neina aðkomu að málinu á þeim tíma.

Svo sem málatilbúnaði stefnanda samkvæmt stefnu var háttað, og samkvæmt öðru framangreindu, verður í máli þessu ekki með réttu slegið föstu hvort stefnandi eigi í raun þá fjárkröfu sem hann hefur uppi á hendur stefnda í málinu. Stefndi þarf ekki að sæta því að stefnandi breyti málsgrundvelli sínum með þeim hætti sem hann gerði í munnlegum málflutningi eftir að stefndi hefur lagt fram greinargerð í málinu. Eins og málið liggur fyrir dómnum er því hvorki mögulegt að dæma stefnanda hina umkröfðu fjárhæð í heild eða að hluta, né sýkna stefnda af kröfum hans. Af þeim sökum þykir málið svo vanreifað, hvað aðild stefnanda varðar, að vísa beri því í heild frá dómi ex officio.

Að fenginni framangreindri niðurstöðu eru ekki efni til að taka afstöðu til annarra þeirra málsástæðna aðila, sem í málatilbúnaði þeirra kunna að felast, en þegar hefur verið vikið að hér að framan.

Samkvæmt framangreindri niðurstöðu dómsins, sbr. 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að úrskurða stefnanda til að greiða stefnda málskostnað. Að gögnum málsins virtum verður ekki séð að grundvallarmunur hafi verið á aðstöðu málsaðila hvað varðaði vitneskju þeirra um rétthafa hins beina eignarréttar að jörðinni Vatnsenda á þeim tíma sem stefndi tók títtnefndan hluta jarðarinnar eignarnámi og aðilar sömdu um bætur til handa stefnanda fyrir hið eignarnumda, sbr. t.d. ummæli í dómi Hæstaréttar í máli nr. 375/2011. Þá verður ekki á það fallist með stefnda að sveitarfélagið hafi enga vitneskju um það haft að brigður væru bornar á ætlað eignarhald stefnanda á jörðinni og má í því sambandi t.d. nefna að á fund matsnefndar eignarnámsbóta 8. febrúar 2007 mætti lögmaður og krafðist þess að tveir umbjóðendur hans, S-kk-nf K. H-kk-nf og K-kk-nf L-kk-nf H-kk-nf, yrðu aðilar að matsmálinu. Í ljósi alls framangreinds og með vísan til grunnraka 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir því hæfilegt að úrskurða stefnanda til greiðslu 500.000 króna í málskostnað á grundvelli fyrrnefndrar 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála.

Úrskurð þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi ex officio.

Stefnandi, Þ-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnda, Kópavogsbæ, 500.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf