E-4425/2022

1. Mál þetta, sem var tekið til dóms 8. mars 2023, er höfðað 29. september 2022 af A, [...][...], gegn B, [...]í [...].

2. Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða henni 5.000.000 króna í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá [...] til 29. september 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu.

3. Stefnda krefst aðallega sýknu en til vara að dómkrafa stefnanda verði lækkuð verulega. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I Helstu málsatvik

4. Mál þetta verður rakið til þess að [...] 2022 birtist hlaðvarpsþáttur á áskriftarsíðu hlaðvarpsins [...]sem stefnda rekur. [...]

5. Sá þáttur sem um ræðir bar heitið: [...] og var annars vegar birtur í hljóði og hins vegar í hljóði og mynd. Þátturinn er tæp klukkustund að lengd og hefur að geyma samtal stefndu við dóttur stefnanda þar sem hún lýsir erfiðum samskiptum við móður sína. [...]. Dóttir stefnanda lýsti því að hún hefði stundum tekið upp samskipti við móður sína á símann sinn í því skyni að sýna sálfræðingnum sínum. Þetta hefði hún gert án vitundar móður sinnar til að hafa sönnun fyrir framkomu hennar. Þegar um tíu mínútur voru eftir af þættinum spurði stefnda viðmælandann hvort hún vildi spila slíka hljóðupptöku og kvaðst hún vilja gera það til að sannleikurinn kæmi fram. Upptakan var spiluð og var hún tæp mínúta að lengd. [...].

6. Sama dag birti stefnda aðra hljóðupptöku á síðu hlaðvarpsins á samskiptaforritinu [...]. [...]. Upptakan var birt samhliða eftirfarandi færslu frá stefndu: „[...].“

7. Jafnframt birti stefnda svohljóðandi athugasemdvið færsluna: „[...].“

8. Hinn [...] 2022 birti stefnda annað hljóðbrot á [...]- síðu hlaðvarpsins. Um var að ræða sömu hljóðupptöku og hafði verið birt í hlaðvarpsþættinum daginn áður, sem og hluta þáttarins [...].

9. Fjallað var um hlaðvarpsþáttinn á vefmiðlinum [...]hinn [...]2022 og var þar meðal annars vísað til þess að myndband þar sem heyra mætti samtal mæðgna auk lýsinga dótturinnar á andlegu ofbeldi [...]. Þá bera gögn málsins með sér að vísað hafi verið til þáttarins á miðlinum [...]hinn [...]2022.

10. Stefnandi kveðst hafa fengið fregnir af þættinum stuttu eftir að hann var birtur. [...]11. Hinn [...] 2022 sendi stefnandi skilaboð til stefndu á samskiptaforritinu [...]og fór fram á að það sem sneri að henni, þar með talið upptökur, yrði fjarlægt. Stefnda svaraði því til að viðtalið tilheyrði ekki stefnanda og að viðmælandinn kæmi ekki fram undir nafni. Þá sagði: „Ef viðtalið er um þig að þá myndi ég ráðleggja þér að sækja þér aðstoð og líta aðeins inn á við.“ Stefnandi svaraði að rödd hennar væri „ekki blörruð“ og að dóttir hennar þekktist á myndum í viðtalinu. Eftir frekari samskipti tók stefnda fram að hún gæti ekki aðstoðað stefnanda.

12. Stefnandi beindi kæru til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu [...]. september 2022 vegna meints brots stefndu gegn 228. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem varðar friðhelgi einkalífs. Þá beindi stefnandi kæru til fjölmiðlanefndar [...]. september 2022 sem varðaði einkum brot stefndu gegn lögum nr. 38/2011 um fjölmiðla.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

13. Stefnandi byggir á því að stefnda hafi brotið gegn stjórnarskrárvörðum rétti hennar til friðhelgi einkalífs með því að birta án heimildar samsettar hljóðupptökur sem hafi verið aflað án hennar vitundar. Með þessu broti gegn 71. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, hafi stefnda valdið stefnanda miska með ólögmætum og saknæmum hætti.

14. Stefnandi byggir á því að hlaðvörp falli undir lög nr. 38/2011 um fjölmiðla, sbr. 24. tölulið 1. mgr. 2. gr. laganna, og að þættir stefndu falli undir gildissvið laganna. Stefnda reki fjölmiðil í skilningi 13. töluliðar 2. gr. laganna, enda miðli hún efni til almennings með reglubundnum hætti, og það lúti ritstjórn. Það hafi verið ákvörðun stefndu að birta þær hljóðupptökur sem um ræðir og beri hún ábyrgð á birtingunni á grundvelli c-liðar 1. mgr. 50. gr. laganr. 38/2011.

15. Byggt er á því að stefnda hafi farið út fyrir mörk tjáningarfrelsis síns og brotið freklega gegn rétti stefnanda til að njóta friðhelgi einkalífs síns. Með háttsemi sinni hafi stefnda einnig brotið gegn 228. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá hafi stefnda ekki starfað í samræmi við lög nr. 38/2001, lög nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, siðareglur Blaðamannafélags Íslands og aðrar reglur sem um störf hennar gilda.

16. Stefnandi leggur áherslu á að þær hljóðupptökur sem birtar voru í hlaðvarpsþættinum og á samfélagsmiðlum hafi verið persónugreinanlegar. Upptökurnar hafi verið samsettar og samræður slitnar úr samhengi. Af upptökunum að dæma sé stefnandi vond móðir og komi illa fram við dóttur sína, en það sé ekki raunin. Stefnandi þurfi ekki að þola það bótalaust að upptökur sem hafa að geyma brot af einkasamtölum hennar á viðkvæmum stundum innan veggja heimilisins séu gerðar opinberar með þessum hætti, sbr. til dæmis 1. mgr. 26. gr. laga nr. 38/2011 og 4. gr. siðareglna Blaðamannafélags Íslands. Ekki sé unnt að halda því fram að göfugt markmið hafi búið að baki ákvörðun stefndu um að birta hljóðupptökurnar. Virðist stefnda ekki hafa leitt hugann að því tjóni sem birtingin kynni að hafa í för með sér fyrir stefnanda og fjölskyldu hennar. Tilgangur stefndu virðist hafa verið að auka áskriftar tekjur sínar, enda hafi hún ítrekað vakið athygli á þættinum og „pinnað“ á [...]- síðu þáttarins hluta hljóðupptöku af samskiptum stefnanda við dóttur sína.

17. Stefnandi telur að umfjöllun í hlaðvarpsþættinum hefði ekki misst marks þótt umrædd hljóðupptaka hefði ekkiverið spiluð. Upptakan tengist viðkvæmu málefni og deilum, sem og veikindum, innan fjölskyldunnar. Þá teljist upplýsingar um meinta persónuleikaröskun stefnanda til viðkvæmra persónuupplýsinga í skilningi 3. töluliðar 3. gr. laga nr. 90/2018 og gildi ströng skilyrði um meðferð og opinberun slíkra upplýsinga. Hafa verði í huga að stefnandi sé ekki opinber persóna og hafi ekki tekið þátt í opinberri umræðu sem tengist þættinum. Hún hafi þannig ekkert gert sem réttlæti að upptaka af einkasamtali sé opinberuð með þeim hætti sem gert var. Stefnda hafi ekki gætt meðalhófs heldur farið út fyrir mörk þess tjáningarfrelsis sem hún njóti.

18. Stefnandi byggir á því að stefndu hafi verið skylt að upplýsa hana um að til stæði að fjalla um samskipti hennar við dóttur sína opinberlega, enda hafi hún átt rétt á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri í þættinum, sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 38/2011. Umfjöllunin hafi verið einhliða og sé það í andstöðu við 4. tölulið 1. mgr. 8. gr. laga nr. 90/2018. Fullyrt hafi verið í hlaðvarpsþættinum og á samfélagsmiðlum að stefnandi ætti við alvarlega persónuleikaröskun að stríða án þess að hún fengi tækifæri til að vefengja slíkt. Hvað varðar ásakanir um ofbeldie r tekið fram að dóttir stefnanda hafi sótt viðtöl hjá [...] frá unga aldri. Slíkum aðilum hafi verið skylt lögum samkvæmt að tilkynna hvers kyns ofbeldi stefnanda gagnvart dóttur sinni til barnaverndar, en ekki hafi komið til þess. Hafi að virtum atvikum verið sérlega mikilvægt að stefnda kannaði staðreyndir og báðar hliðar málsins áður en þátturinn og hljóðupptökurnar voru birtar.

19. Stefnandi vísar einnig til þess að birting hljóðupptakanna hafi ekki samræmst ákvæðum laga nr. 90/2018 að öðru leyti. Stefnandi hafi ekki veitt leyfi fyrir birtingunni og hvorki verði séð að nauðsyn hafi staðið til hennar eins og áskilið sé í 9. gr. laganna né að skilyrði fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga samkvæmt 1. mgr. 11. gr. hafi verið uppfyllt. Þá hafi hvorki réttmætur né lögmætur tilgangur búið að baki birtingunni og stefnandi ekki verið meðvituð um að fjalla ætti um viðkvæm málefni sem vörðuðu hana og fjölskyldu hennar opinberlega, en það sé í andstöðu við 1. og 2. tölulið 1. mgr. 8. gr. laga nr. 90/2018.

20. Miskabótakrafa stefnanda er reist á 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Byggt er á því aðs tefnda hafi með saknæmum og ólögmætum hætti vegið að friði, æru og persónu stefnanda. Birtingin hafi haft alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir stefnanda sem hafi þurft að leita sérfræðiaðstoðar vegna kvíða, svefnleysis og vanlíðanar. Stefnandi hafi átt erfitt með að mæta til vinnu [...]. Hún hafi mátt þola neikvætt viðmót frá samstarfsfólki og aðkast úr ýmsum áttum vegna þáttarins. Stefnda hafi haldið því fram að stefnandi ætti við alvarlega persónuleikaröskun að stríða og hafi orðspor stefnanda beðið hnekki til framtíðar. Það auki á miska stefnanda að hljóðupptakan hafi fengið mikla útbreiðslu og verið tekin upp í flesta fjölmiðla.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefndu

21. Stefnda mótmælir því að hún hafi brotið gegn friðhelgi einkalífs stefnanda eða gegn reglum sem gilda um störf hennar. Heimilt sé að víkja frá ákvæðum laganna í þágu fjölmiðlunar þegar persónuupplýsingar séu einvörðungu unnar í þágu fréttamennsku, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 90/2018. Byggt er á því að birting upptökunnar hafi verið nauðsynleg til að draga fram alvarleika þess ofbeldis sem dóttir stefnanda hafi lýst. Upptakan hafi ekki verið birt til að svala forvitni almennings um einkamálefni annarra eða í hagnaðarskyni. Í þættinum hafi dóttir stefnanda lýst þeim alvarlegu sálrænu áhrifum sem ofbeldið hafi haft á líf hennar og hafi hún viljað segja sögu sína í því skyni að hjálpa öðrum sem kynnu að búa við sambærilegar aðstæður.

22. Því er mótmælt að stefnda hafi brotið gegn hátternis- og siðareglum á sviði fréttamennsku, þar með talið 3. og 4. gr. siðareglna Blaðamannafélags Íslands. Þvert á móti hafi stefnda vandað upplýsingaöflun sína og forðast að valda saklausu fólki óþarfa sársauka. Gætt hafi verið nafnleyndar og hafi andlit dóttur stefnanda verið gert óþekkjanlegt. Það hafi veriðgert til að takmarka hættu á að athyglin beindist að þeim sem persónum sem um ræðir fremur en vitundarvakningu um það ofbeldi sem var til umfjöllunar. Birting hljóðupptakanna við þessar aðstæður hafi verið réttlætanleg á grundvelli 1. mgr. 26. gr. laga nr. 38/2011 og hafi upplýsingaréttur almennings ríkara vægi en friðhelgi einkalífs stefnanda. Það ráði ekki úrslitum hvort umfjöllunin hafi að einhverju leyti verið ærumeiðandi fyrir stefnanda. Mikilvægi þáttarins megi meðal annars sjá af færslum á síðu þáttarins á samfélagsmiðlinum [...] þar sem fleiri brotaþolar hafi stigið fram og deilt reynslu sinni af þessari tegund ofbeldis.

23. Stefnda leggur áherslu á að löggjafinn og dómstólar hafi játað einstaklingum ríkt svigrúm til tjáningar um málefni sem eiga erindi til almennings og geta talist innlegg í þjóðfélagsumræðu, sbr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þá hafi stefnda notið rýmkaðs tjáningarfrelsis á grundvelli fjölmiðlunar og almannahagsmuna. Samkvæmt dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu sé eingöngu heimilt að takmarka tjáningarfrelsi teljist það nauðsynlegt. Við matið hafi verið horft til þess hvort upplýsingum hafi verið dreift í gegnum miðil sem hafi takmarkaðan markhóp, hvort þær séu þáttur í umræðu um mál sem snerti almannahagsmuni, hvort þær séu settar fram í góðri trú og hvort þær séu byggðar á sönnunargögnum sem unnt sé að staðreyna. Þá hafi dómstóll inn litið til stöðu og framferðis þess sem upplýsingarnar varði og tilgangs með birtingu þeirra.

24. Stefnda vísar til þess að sá þáttur sem um ræðir hafi verið birtur á lokaðri áskriftar síðust efndu sem um 1.000 einstaklingar hafi haft áskrift að. Þá hafi verið um 5.000 fylgjendur á [...]- síðu miðilsins á þessum tíma. Þeim upplýsingum sem um ræðir hafi því verið dreift í gegnum miðil sem hafi takmarkaðan markhóp, auk þess sem gætt hafi verið nafnleyndar og andlit viðmælandans verið gert óþekkjanlegt. Þá hafi hljóðupptökurnar verið birtar í góðri trú og hafi samtölum hvorki verið breytt né þeim skeytt saman. Stefnda hafi þó stytt upptökurnar, eins og fréttamenn geri gjarnan. Hafi umfjöllunin þannig verið byggð á sönnunargögnum sem unnt hafi verið að staðreyna. Þá beri að líta til þess að dóttir stefnanda hafi haft frumkvæði að viðtalinu og haft samband við stefndu í kjölfar birtingar annars þáttar um [...]ofbeldi. Stefnda hafi kynnt sér málið velog meðal annars hlustað á hljóðupptökurnar. Frásögn dóttur stefnanda hafi verið í samræmi við fyrri umræðu um einkenni og afleiðingar þess að hafa orðið fyrir [...] ofbeldi. Hvað varðar stöðu og framferði stefnanda beri að horfa til þess að hún hafi beitt dóttur sína andlegu ofbeldi frá barnsaldri. Hafi einhver þekkt rödd stefnanda á upptökunum megi alfarið rekja neikvæð áhrif slíks til ólíðandi framkomu hennar í garð barns og beri hún ein ábyrgð á slíku.

25. Stefnda mótmælir því að stefnandi hafi orðið fyrir miska vegna birtingar þáttarins og telur hana ekki hafa sýnt fram á slíkt. Þá er fjárhæð miskabótakröfu stefnanda mótmælt sem allt of hárri, meðal annars að virtri takmarkaðri útbreiðslu þeirra hljóðupptaka sem um ræðir.

IV

Niðurstaða

26. Stefnandi reisir málatilbúnað sinn einkum á því að stefnda hafi brotið gegn friðhelgi einkalífs hennar með birtingu hljóðupptöku í þættinum [...]í hlaðvarpi stefndu [...]2022, sem og með birtingu hljóðupptaka á [...]- síðu miðilsins samdægurs og degi síðar. Stefnda telur aftur á móti að umrædd birting hafi rúmast innan tjáningarfrelsis hennar og að hagsmunir almennings af þeirri umfjöllun sem um ræðir vegi þyngra en friðhelgi einkalífs stefnanda.

27. Tekið skal fram að ágreiningur aðila snýst ekki um heimild stefndu til að taka viðtal við dóttur stefnanda þar sem hún lýsti samskiptum við móður sína. Fremur er deilt um hvort friðhelgi einkalífs stefnanda hafi verið skert meira en nauðsynlegt var með birtingu persónugreinanlegra hljóðupptaka í þágu þess tjáningarfrelsis sem fjölmiðlar njóta.

28. Við úrlausn málsins ber að horfa til þess að hlaðvarpið, sem stefnda stjórnaði og ritstýrði, telst vera fjölmiðill í skilningi laga nr. 38/2011, sbr. 13. tölulið 2. gr. laganna, og fellur undir gildissvið 3. gr. laganna. Þá er ágreiningslaust að stefnda ber ábyrgð á því efni sem birt var í hlaðvarpsþættinum, sbr. til hliðsjónar c-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 38/2011.

29. Stefnandi byggir á því að þær hljóðupptökur sem um ræðir hafi verið persónugreinanlegar og að hlustendur hafi getað borið kennsl á hana. Því til stuðnings hefur stefnandi vísað til þess að margir hafi haft samband við hana, sem og maka hennar og aðra fjölskyldumeðlimi, eftir birtingu þáttarins. Það fær stoð í framburði vitnisins C fyrir dómi. Fram kom að vitnið hefði fengið skilaboð á samskiptaforriti frá starfsmanni á [...], þar sem móðir hennar starfar og stefnandi er viðskiptavinur, þar sem vakin var athygli á því hversu lík hljóðupptakan væri stefnanda. Hefði vitnið hlustað á upptökuna sem var spiluð í þættinum og vitað að þetta væri rödd stefnanda. Þá kom fram í skýrslum D, [...] dóttur stefnanda, og E, bróður stefnanda, að það hefði verið augljóst að um væri að ræða rödd stefnanda. Að sama skapi verður ráðið af framburði F, mannauðsstjóra hjá fyrrum vinnuveitanda stefnanda, að samstarfsfólk hafi borið kennsl á hana á umræddum hljóðupptökum. Að framangreindu virtu verður lagt til grundvallar að þeir sem þekktu til stefnanda og hlustuðu á upptökuna hafi getað borið kennsl á hana sem þátttakanda í þeim samskiptum sem um ræðir, þótt það hafi eftir atvikum ekki verið á færi allra. Voru upptökurnar því persónugreinanlegar og gildir þar einu þótt stefnandi hafi ekki verið nafngreind og andlit dóttur hennar breytt á myndbandsupptöku af hlaðvarpsþættinum.

30. Áður hefur verið gerð grein fyrir inntaki þeirra hljóðupptaka sem um ræðir og hafa að geyma samskipti á milli stefnanda og dóttur hennar. Það er ágreiningslaust að dóttir stefnanda tók samskiptin upp á síma sinn án vitundar stefnanda og að samskiptin fóru fram á sameiginlegu heimili þeirra. Þá kom fram við aðalmeðferð málsins að dóttir stefnanda hefði verið rúmlega [...]á þessumtíma. Vernd 71. gr. stjórnarskrárinnar nær til einkalífs í rúmum skilningi og felur meðal í sér rétt einstaklings til að njóta friðar um samskipti sín við aðra. Þær upptökur sem um ræðir hafa að geyma einkasamtöl innan veggja heimilis mæðgnanna og mátti stefnandi með réttu vænta þess að það sem fram fór yrði ekki spilað opinberlega í hlaðvarpsþætti eða á samfélagsmiðlum. Að mati dómsins var því ótvírætt vegið að rétti stefnanda til friðhelgi einkalífs, sbr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, með birtingu á umræddum hljóðupptökum.

31. Kemur þá til skoðunar hvort friðhelgi einkalífs stefnanda hafi verið skert meira en nauðsynlegt var í þágu þess víðtæka tjáningarfrelsis sem fjölmiðlar njóta samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmálans. Við mat á því hvort eigi að vega þyngra tjáningarfrelsi stefndu eða friðhelgi einkalífs stefnanda er rétt að líta til þeirra meginreglna og viðmiða sem Hæstiréttur og Mannréttindadómstóll inn hafa byggt á í dómum sínum. Hefur í þeim efnum meðal annars verið litið til þess hvort sú tjáning sem um ræðir sé framlag til umræðu sem varðar almenning, hvort tjáningin varði þekkta persónu og til fyrri háttsemi viðkomandi, semog til þeirrar aðferðar sem hefur verið beitt við öflun upplýsinga og til sannleiksgildis þeirra.

32. Það virðist ágreiningslaust að ætlun stefndu, sem stýrði þættinum og skipulagði hann, hafi verið að hlustendur gætu ekki borið kennsl á dóttur stefnanda, enda var hún ekki nafngreind og andliti hennar breytt í myndbandsupptöku af þættinum. Það er í samræmi við skýrslu dóttur stefnanda fyrir dómi þar sem fram kom að hún hefði viljað vera óþekkjanleg til að vernda fjölskyldu sína, þar með talið móður. Aftur á móti var röddum á þeim hljóð upptökum sem um ræðir ekki breytt og kvað stefnda í aðilaskýrslu sinni að það hefði ekki komið til álita að grípa til slíkra ráðstafana.

33. Eins og rakið hefur verið hafa hlaðvarpsþættir stefndu það markmið að gera fólki kleift að koma fram og ræða um viðkvæm málefni í því skyni að styrkja fjölbreyttar raddir í samfélaginu. Á þessum grunni hefur stefnda stýrt fjölda viðtala við einstaklinga sem hafa lýst upplifun sinni af neikvæðum samskiptum við aðra og áhrifum þess á líðan þeirra. Hlustendum má vera ljóst að um er að ræða einhliða lýsingu viðmælenda stefndu og að í þáttunum er ekki ætlunin að lýsa afstöðu annarra sem umfjöllunin varðar. Að virtu efni þess þáttar sem hér er til skoðunar, sem og færslum stefndu á [...]- síðu hlaðvarpsins sem raktar eru hér að framan, verður lagt til grundvallar að ætlunin hafi verið að vekja athygli á neikvæðum samskiptum foreldra við afkvæmi sín og framkomu sem stefnda taldi fela í sér ofbeldi. Telja verður umræðu af þessu tagi mikilvæga í þjóðfélaginu og eiga erindi við almenning. Túlka ber heimild stefndu til umfjöllunar um slík málefni rúmt og þurfa hvers kyns takmarkanir á tjáningarfrelsi að grundvallast á nauðsyn í lýðræðisþjóðfélagi, sbr. 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar sem heimilar meðal annars skorður vegna réttinda annarra og dóm Hæstaréttar 14. desember 2022 í máli nr. 35/2022.

34. Við matið er einnig til þess að líta að stefnandi er ekki þjóðþekktur einstaklingur og hafði hún ekki fjallað opinberlega um samskipti við dóttur sínaþegar þátturinn var birtur. Hafði stefnandi þannig hvorki sjálf vakið athygli á einkalífi sínu né komið upplýsingum sem það varðar á framfæri í fjölmiðlum. Geta sjónarmið um stöðu stefnanda og fyrri háttsemi því ekki réttlætt birtingu hinna persónugreinanlegu hljóðupptaka af samskiptum sem fram fóru á heimili hennar. Þá liggur fyrir að stefnda leitaði ekki eftir afstöðu stefnanda eða kynnti henni hvað til stóð áður en upptökurnar voru birtar.

35. Jafnvel þó að umfjöllun um neikvæð samskipti og meint ofbeldi foreldra í garð barna sinna eigi fullt erindi við almenning ber fjölmiðlum engu að síður skylda til að virða friðhelgi einkalífs þeirra einstaklinga sem um ræðir og gæta sérstakrar varkárni við birtingu viðkvæmra og persónugreinanlegra upplýsinga sem varða heimili og fjölskyldulíf þeirra. Til þess er að líta að meginuppistaða umrædds hlaðvarpsþáttar var samtal stefndu við dóttur stefnanda og lýsing hennar á samskiptum við móður sína. Fyrrgreind hljóðupptaka, sem var um mínúta að lengd, var eins og áður greinir spiluð undir lok þáttarins. Telja verður ljóst að með spilun upptökunnar hafi ætlunin verið að varpa frekara ljósi á upplifun dóttur stefnanda af neikvæðum samskiptum við móður sína og styðja frásögn hennar. Hvað sem því líður verður ekki séð að spilun umræddrar upptöku, þar sem unnt var að bera kennsl á stefnanda, hafi verið svo samofin umfjölluninni í heild að það geti réttlætt birtingu með þessum hætti, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar frá 22. mars 2019 í máli nr. 29/2018 og frá 1. júní 2006 í máli nr. 541/2005. Þvert á móti telur dómurinn að stefnda hefði getað gætt að friðhelgi einkalífs stefnanda án þess að megintilgangur umfjöllunarinnar missti marks, svo sem með því að breyta rödd stefnanda eða grípa til annarra ráðstafana til að tryggja að hún væri óþekkjanleg.

36. Samkvæmt öllu framangreindu getur dómurinn ekki fallist á að það hafi verið nauðsynlegt í þágu þess tjáningarfrelsis sem stefnda naut að birta umrædda r hljóðupptökur án þess að stefnandi væri gerð ópersónugreinanleg. Virti stefnda þannig ekki friðhelgi einkalífs stefnanda og það meðalhóf sem fjölmiðlum ber að gæta þegar fjallað er um viðkvæm einkamálefni sem falla undir vernd 71. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. til hliðsjónar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 38/2011.

37. Að framangreindu virtu telur dómurinn að brotið hafi verið gegn friðhelgi einkalífs stefnanda með birtingu fyrrgreindra hljóðupptaka í hlaðvarpsþættinum, sem og á síðu miðilsins á [...]. Með þessu var framin meingerð gegn friði og persónu stefnanda í skilningi b-liða r 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga og á stefnandi rétt á miskabótum úr hendi stefndu. Við mat á fjárhæð miskabóta verður að líta til þess að umræddar hljóðupptökur voru ekki eingöngu aðgengilegar áskrifendum að hlaðvarpsþættinum heldur voru þær birtar á [...]- síðu miðilsins sem hafði á þeim tíma um 5.000 fylgjendur. Þá er óumdeilt að hljóðupptakan hafi um tíma verið fest efst á [...]- síðunni og því verið strax sýnileg þeim sem heimsóttu síðuna. Jafnframt liggur fyrir að aðrir miðlar vísuðu til hlaðvarpsþáttarins. Að þessu virtu verður að miða við að hinar persónugreinanlegu upptökur hafi fengið umtalsverða útbreiðslu, þar með talið meðal vinnufélaga stefnanda eins og staðfest var í vitnaskýrslu mannauðsstjóra þáverandi vinnuveitanda hennar fyrir dómi. [...]. Að öllu framangreindu virtu telur dómurinn fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðna 4 0 0.000 krónur.

Stefndu verður gert að greiða þá fjárhæð með þeim vöxtum og dráttarvöxtum sem krafist hefur verið, sbr. 1. mgr. 8. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

38. Að virtum úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 9 00.000 krónur.

39. Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefnda, B, greiði stefnanda, A, 4 0 0.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá [...]til 29. september 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38 /2001 frá þeim degi til greiðsludags. Stefnda greiði stefnanda 9 00.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf R-kvk-nf