S-91/2015

Árið 2015, fimmtudaginn 4. júní, er á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur, sem háð er í Dómhúsinu við Lækjartorg af G-kk-þgf S-x-x M-kk-þgf héraðsdómara, kveðinn upp dómur í málinu nr. S-91/2015: Ákæruvaldið gegn X en málið var dómtekið samdægurs.

Málið er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, dagsettri 2. febrúar 2015, á hendur:

,,X, kennitala 000000-0000,

[...],

fyrir manndráp með því að hafa, að kvöldi laugardagsins 27. september 2014, banað eiginkonu og barnsmóður sinni, X, kt. 000000-0000, á heimili þeirra að [...], Reykjavík, með því að bregða reim úr hettupeysu um háls hennar og þrengja að með þeim afleiðingum að hún lést.

Telst þetta varða við 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er aðallega krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar, en til vara að honum verði gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga, og greiða allan sakarkostnað.

Einkaréttarkröfur:

Fyrir hönd Z, kt. 000000-0000, gerir skipaður fjárhaldsmaður hans, H-kvk-nf R-kvk-nf R-kvk-nf hrl., eftirgreindar kröfur á hendur ákærða, , kt. 000000-0000:

Í fyrsta lagi er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða Z miskabætur skv. 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en til vara skv. grunnreglu 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar frá 1281, reynist ákærði ósakhæfur, að fjárhæð kr. 4.000.000, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 27. september 2014, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í öðru lagi er gerð krafa að ákærða verði gert að greiða Z útfararkostnað, vegna útfarar móður hans, skv. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að fjárhæð kr. 162.830, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 20. nóvember 2014, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í þriðja lagi er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða Z bætur vegna missis framfæranda, frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs, skv. 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 14. gr. sömu laga, að fjárhæð kr. 4.236.107, auk vaxta sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í fjórða lagi er gerð sú krafa að ákærði teljist, skv. 1. mgr. 23. gr. erfðalaga nr. 8/1962, hafa með verknaði sínum fyrirgert sjálfum sér til handa rétti til arfs eftir hina látnu eiginkonu sína.

Í fimmta lagi er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað, skv. 48. gr., sbr. 216. gr., laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisauka-skatti á málflutningsþóknun.

Fyrir hönd C, kt. 000000-0000, gerir skipaður fjárhaldsmaður hennar, H-kvk-nf R-kvk-nf R-kvk-nf hrl., eftirgreindar kröfur á hendur ákærða, , kt. 000000-0000:

Í fyrsta lagi er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða C miskabætur skv. 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en til vara skv. grunnreglu 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar frá 1281, reynist ákærði ósakhæfur, að fjárhæð kr. 4.000.000, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 27. september 2014, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í öðru lagi er gerð krafa að ákærða verði gert að greiða C útfararkostnað, vegna útfarar móður hennar, skv. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að fjárhæð kr. 162.830, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 20. nóvember 2014, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í þriðja lagi er gerð sú krafa að ákærða verði gert að greiða C bætur vegna missis framfæranda, frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs, skv. 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 14. gr. sömu laga, að fjárhæð kr. 5.151.315, auk vaxta sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, en síðan dráttarvaxta skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags.

Í fjórða lagi er gerð sú krafa að ákærði teljist, skv. 1. mgr. 23. gr. erfðalaga nr. 8/1962, hafa með verknaði sínum fyrirgert sjálfum sér til handa rétti til arfs eftir hina látnu eiginkonu sína.

Í fimmta lagi er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað, skv. 48. gr., sbr. 216. gr., laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisauka-skatti á málflutningsþóknun.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu og að bótakröfum verði vísað frá dómi. Til vara er krafsist vægustu refsingar sem lög leyfa og að bótakröfur sæti lækkun. Málsvarnarlauna er krafist samkvæmt framlagðri tímaskýrslu.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar, dagsettri 28. september 2014, var lögreglan send að [...] „vegna hugsanlegs andláts“ eins og segir í skýrslunni. Þar er því lýst er lögreglan vakti upp flesta íbúa að [...] en enginn kannaðist við neitt. Þegar sjúkraflutningamaður fór að [...] hafi erlendur maður kallað á hann og vísað á 2. hæð hússins. Þar kom ákærði til dyra og hélt hann á syni sínum. Ákærði hafi verið „nánast viti sínu fjær“ eins og lýst er í skýrslunni. Þá segir að A hafi legið á gólfinu með fætur inni á baði og líkami hennar inni í holi utan við baðherbergið. Segir í skýrslunni að hún hafi verið látin en sjúkraflutningamenn hafi kannað púls og fleira. Í skýrslunni segir að sjá hafi mátt djúpa línu þvert yfir háls A líkt og eftir kyrkingu eða hengingu með grönnum spotta eða vír. Þá segir að hvít og svört reim hafi legið við hársvörð hennar og líklegt hafi verið talið að áverkunum hafi verið valdið með reiminni og er þessu nánar lýst í skýrslunni og því að reimin hafi virst hafa verið komið haganlega fyrir undir hársverði konunnar. Í skýrslunni er lýst samtali lögreglu við B, sem tilkynnti lögreglu atburðinn. Hann kvað ákærða, vin sinn, hafa hringt í sig kl. 00.38 og sagt „I did something to her, she‘s dead“. Í skýrslunni er lýst vinnu lögreglunnar í framhaldinu og ummönnun barnanna á heimilinu.

Í gögnum málsins er lýst rannsóknarvinnu á vettvangi og fleiru, sviðsetningu atburða, eftir lýsingu ákærða, og verður vikið að þessu síðar.

Ákærði hefur við skýrslutökur hjá lögreglu neitað að vera valdur að dauða konu sinnar. Ekki er ástæða til að rekja framburð hans hjá lögreglu.

Nú verður rakinn framburður ákærða og vitnisburður fyrir dómi.

Ákærði neitar sök og hafnar bótakröfum og kröfum um missi erfðaréttar. Ákærði vísaði til atburða viku áður en A lést. Hann hafi talið að einhver njósnaði um sig og vildi drepa sig. Hann taldi að bankað hefði verið á dyr heimilis hans í því skyni að drepa hann. Hann hefði þá stokkið fram af svölum til að forða sér og hafi hann ekið um bæinn eftir það. Hann kvaðst hafa aðstoðað A við þrif leikskóla þennan dag, laugardaginn 27. september. Um kvöldið komu vinir þeirra í heimsókn og ræddu þau saman og allt fór vel fram. Hann lýsti störfum þeirra A á heimilinu eftir að gestirnir fóru. Hann hefði sagt henni að hann vildi fara til [....]. A spurði hann þá hvort hann vildi skilja hana eftir með tvö börn. Hann sagði svo vera. Hann hefði síðan farið út á svalir að reykja. Er hann kom aftur inn í íbúðina var A kyrkt í rúminu. Hún hefði reynt að kyrkja sig með bandi. Ákærði kvaðst hafa tekið bandið sem sé hið sama og A hengdi sig í. Ákærði staðfesti að hafa séð reimina sem um ræðir hjá lögreglu og það sé reimin sem A hékk í á hurðarhúninum er komið var að henni látinni. Ákærði kvaðst hafa komið A aftur til meðvitundar með því að slá hana utan undir. Hann hafi spurt hana hvað hún væri að gera en hún hefði sagt að hún ætlaði að skilja ákærða eftir. Hann geti ekki skýrt hvers vegna hann kom henni ekki undir læknishendur. Hún hefði ekki viljað það. Síðar hafi A farið á snyrtinguna en komið til baka og lagt sig. Hann fór þá aftur út að reykja. Er hann kom til baka vildi A ekki tala við hann. Þetta hafi gengið svona í þrjú skipti og hann hafi verið að passa upp á hana sem hann kvað því miður ekki hafa tekist. Ákærði kvaðst síðan hafa sofnað en vaknað kl. 01 og þá hafi A verið hangandi á hurðarhúni baðherbergisins þar sem hann kom að henni látinni. Hann mundi er hann losaði hana grátandi af hurðarhúninum. Hann kvaðst hafa hringt í B, kunningja sinn, og beðið hann um að hringja á lögreglu og sjúkrabíl og hafi hann beðið eftir þeim. Hann kvaðst hafa verið grátandi er hann losaði A af hurðarhúninum og neyðarnúmerið 112 hafi ekki komið upp í huga sér en hann hafi hringt í B. Hann lýsti komu lögreglu og að allir hefðu verið fluttir á brott og lögregla sakað hann um manndráp. Hann kvaðst hefðu kosið að hengja sig sjálfan fremur en að gera konu sinni það. Samband þeirra hafi alltaf verið mjög gott og þau hafi elskað hvort annað og verið hamingjusöm. Hann hafi aldrei rifist við konu sína, hvorki þennan dag né endranær.

Niðurstaða útreikninga úr rannsókn prófessors T, sem síðar verður vikið að, var borin undir ákærða. Kvaðst hann ekki hafa neitt um þá rannsókn að segja og staðfesti að hafa tekið þátt í sviðssetningu og hann hafi þar lýst nákvæmlega hvernig staða A var er hann kom að henni látinni.

Ákærði lýsti líðan sinni. Hann kvaðst enn veikur og heyra raddir sem skipi honum að drepa sig og þá lýsti hann suði í höfðinu. Hann kvað raddirnar sem hann lýsti hafa verið til staðar tveimur til þremur vikum fyrir andlát A og raddirnar hafi ávallt sagt ákærða að drepa sig, hengja sig en ekki A. Þá kvaðst hann hafa talið sig eltan, verið væri að njósna um sig og fólk vildi ráða hann af dögum. Nú telji hann ranghugmyndir sínar skýra þetta. Ákærði kvað sér líða betur í dag eftir læknismeðhöndlun en raddirnar séu enn til staðar. Ákærði kvaðst vera í sambandi við börn sín einu sinni í mánuði og lýsti hann sambandi sínu við fólk sitt í [...].

Vitnið R1 lögreglumaður kom á vettvang og ritaði frumskýrslu sem vísað er til að framan. Hann lýsti komu lögreglu á vettvang. Fyrst var talið að vettvangurinn væri [...] en hann reyndist vera [...]. Nokkurn tíma hafi tekið að komast að því og lýsti hann þessu. Hann kvað ákærða hafa komið til dyra með son sinn á handleggnum. Ákærði hafi hlaupið inn í stofu en ekki sagt neitt. Ástand hans hafi verið skelfilegt. Hann hafi öskrað og ekkert verið hægt að ræða við hann. Er hann var á leið út úr íbúðinni sá hann A liggjandi í dyrunum inni á baðherbergið. Augljóst var að hún var látin. Sjúkraflutningamenn hafi strax sagt að andlátið mætti rekja til hengingar en far var á hálsi A. R1 lýsti því er hann fann reim við háls A og vísaði hann til myndar tæknideildar af henni. Þá lýsti hann því að við skoðun á höndum ákærða hafi sést rauðleitar rákir þvert yfir hendurnar. Ákærði var spurður hvaða áverkar þetta væru og hafi hann þá sagt að hann hefði hlotið þessi för við að losa A úr hengingunni. Hann lýsti því hvernig lögreglan annaðist börnin á vettvangi uns þau voru flutt í burtu. Hann kvaðst ásamt sjúkraflutningamanni hafa rætt við B sem var í bíl fyrir utan húsið. Hann var í miklu uppnámi og virtist vita hvað hefði gerst. B kvað ákærða hafa hringt í sig og greint sér frá því að hann hefði gert eitthvað við konu sína sem væri látin.

Vitnið B kvað ákærða hafa hringt í sig grátandi en ákærði og kona hans voru vinafólk B og konu hans. Erfitt hafi verið að skilja ákærða en hann hafi öskrað „hún er látin, hún er látin“ og bað hann vitnið um að hringja í sjúkrabíl sem hann gerði. Hann kvaðst hafa verið í svo miklu sjokki að hann afhenti konu sinni símann til að útskýra heimilisfang ákærða. Hann kvaðst síðan hafa farið heim til hans og hafi hann leiðbeint lögreglu og sjúkraflutningamönnum hvert þeir ættu að fara en þeir fóru fyrst í rangan stigagang. Hann kvaðst hafa beðið uns lögreglan ræddi við hann fyrir utan. Hann kvaðst hafa kynnst ákærða um einu ári fyrir atburðinn sem um ræðir og honum virtist samband þeirra hjóna gott. Hann kvað þau hjón hafa verið í bíó þennan dag og þá hafi A sent SMS skilaboð til D, eiginkonu sinnar, þar sem hún greindi frá því að ákærði hagaði sér furðulega. Hann viti að kona hans hafi fengið álíka skilaboð áður. Hann lýsti því er ákærði vildi fara til [...] nokkru fyrir þetta. Honum hefði fundist það skrítið að hann hefði ekki viljað greina A frá þessum áformum sínum en hann hefði hringt í hana er hann var kominn á flugvöllinn þar sem allt var lokað og fóru þeir þá til baka.

Vitnið D kvað A hafa verið nána vinkonu sína. Síðustu vikuna fyrir andlát hennar hafi ákærði hagað sér undarlega. Hann hafi grunað A um framhjáhald auk þess sem hann drakk mikið. Hann hafi komið til þeirra B á miðvikudeginum og sagst vilja fara til [...] án alls undirbúnings. Þetta hefði verið skrítið. Á laugardeginum fóru þau hjón í bíó og þá sendi A henni SMS skilaboð og vildi að vitnið kæmi og talaði við sig. Hún kvað skilaboðin skrítin og þau hefðu virkað á sig eins og A væri hrædd við ákærða. Eftir heimkomu úr bíóinu fór hún heim til A og ákærða til að athuga hvað væri í gangi. Ákærði hefði verið ölvaður en hún ræddi við þau A og ákærða og sagðist koma daginn eftir. Hún hafi sagt A að hringja ef eitthvað kæmi upp á. Ákærði hefði sagt að einhver njósnaði um sig og vildi koma og drepa hann. Hún kvað A hafa greint sér frá því að daginn áður hefði ákærði dregið fyrir alla glugga og gengið um íbúðina vopnaður hnífi. Hún kvaðst telja A hafa vilja ræða við sig um skrítna hegðun ákærða sem hagaði sér undalega, eins og lýst hefur verið. Hún kvaðst hafa boðið A að koma og gista hjá sér með börnin en A afþakkaði og sagði að ákærði myndi hvorki skaða hana né börnin. Hún kvaðst síðan hafa hringt í A eftir heimkomu og allt virst vera í lagi. Hún kvaðst hafa talið samband ákærða og A mjög gott. Ákærði hefði síðan hringt í B um klukkan 0.40 og sagt að A væri látin. Hún hafi síðan hringt í lögregluna.

Vitnið E kvað A hafa verið bestu vinkonu sína. Hún lýsti kynnum þeirra ákærða. Hún kvað A ekki hafa nefnt neitt í samtölum við sig sem benti til þess að ákærði væri ekki í lagi en A hafi meðal annars hringt í sig föstudaginn 26. september síðastliðinn. Hún kvað A ekki hafa svarað er hún hringdi í hana á laugardaginn sem um ræðir.

Vitnið K kvað ákærða og A hafa verið vinafólk sitt og hafi hann verið hringt í hann á sunnudagsmorgni og honum greint frá andláti A. Hann lýsti frásögn B af símtalinu sem hann átti um nóttina við ákærða sem hringdi í hann. Hann kvað ákærða og A hafa verið á heimili vitnisins viku fyrir atburðinn. Þá lýsti hann samskiptum sínum og ákærða áður en hann hefði ekki merkt breytingar í fari ákærða á þessum tíma.

Vitnið F kvað ákærða, A og börnin hafa komið til hennar laugardaginn sem um ræðir. Þau hafi ekki komið inn en þau hafi farið að vinna. Daginn eftir fékk hún skilaboð frá D á facebook þar sem hún bað hana um að hringja í sig, það væri mjög áríðandi. Þá hafi hún greint frá andlátinu. Hún lýsti samskiptum sínum við lögreglu vegna barnanna. Úr varð að börnin dvöldu hjá þeim hjónum í fjórar vikur og lýsti hún þessu. Hún kvaðst ekki hafa merkt neitt í fari ákærða fyrir atburðinn sem gæfi til kynna að hann væri að veikjast andlega.

Vitnið G kvað D hafa hringt í konu sína og greint frá andláti A en ákærði og A voru vinafólk auk þess sem þeir ákærði unnu saman. Hann kvaðst hafa séð ákærða á laugardeginum sem um ræðir og hann hafi hagað sér eðlilega. Nokkrum dögum fyrr hafi honum virst eitthvað einkennilegt í fari ákærða sem ekki mætti til vinnu og hagaði sér furðulega. Hann kvað ákærða hafa talað við sig í síma og komið hafi fram að ákærði hefði stöðugt talið einhvern njósna um sig, hann sjái einhvern við heimili sitt, auk þess sem honum væri veitt eftirför.

Vitnið H kvað ákærða hafa komið til sín í vinnuna nokkrum dögum fyrir atburðinn en þeir höfðu þá ekki rætt saman í um tvö ár. Hann fór á heimili ákærða sama dag og atburðinn átti sér stað og ræddi við hann og börnin en fór síðan. Spurður hvort hann hefði merkt breytingar í fari ákærða greindi hann frá því að ákærði hefði sagt að njósnað væri um sig og kona sín héldi fram hjá sér. Honum fannst þetta ótrúlegt.

Vitnið L, móðir A, lýsti því er hún hafði samband við ákærða á Skype um einni og hálfri viku fyrir andlát A. Hún lýsti samskiptunum við ákærða og því er hún hringdi aftur í dóttur sína og spurði um tiltekin mál. A hefði sagt sér að ákærði sakaði hana um framhjáhald sem var hrein firra. Hún lýsti fleiru í samskiptum sem ekki varpar ljósi á málavexti. Þá lýsti hún því að A hefði sagt ákærða halda því fram að njósnað væri um hann og að ákærði hefði ekki sofið í tvær nætur og hann héldi því fram að einhver gengi um frammi á stigagangi, auk þess sem hann hefði dregið fyrir alla glugga og Z, sonur þeirra, hefði sagt ákærða hafa gengið um íbúðina með hníf. Hún kvaðst hafa rætt við H sem var í heimsókn er hún var í sambandi á Skype, og H hafi sagt að hann vissi ekki hvað gengi að ákærða. Hún kvað hjónaband þeirra A og ákærða hafa gengið vel utan síðustu einu og hálfu vikuna og breytingar sem urðu þá megi rekja til breytinga sem urðu í fari ákærða á þessum tíma.

Vitnið I kvað ákærða hafa verið starfsmann sinn í rúmt ár. Hann þekki ákærða vel og hann hafi heimsótt hann eftir atburðinn sem hér um ræðir. Hann kvað lögregluna hafa greint sér frá því við skýrslutöku að ákærði hefði farið þrisvar sinnum á lögreglustöð og haldið því fram að vitnið ætlaði að gera sér eitthvað illt. I kvað þetta ekki eiga við nein rök að styðjast. Hann kvað ákærða hafa verið þungan í umgengni tveimur til þremur vikum fyrir atburðinn. Hann lýsti símtali við ákærða 23. september síðastliðinn þar sem ákærði hefði spurt sig að því hvort hann ætlaði að drepa sig. I hefði beðið ákærða um að koma og ræða við sig sem ekki varð. Hann spurði hann að þessu daginn eftir en ákærði hefði slegið þessu upp í grín. I kvaðst síðan hafa heimsótt ákærða á geðdeild og spurt enn um þetta. Ákærði hefði sagt að þetta hefði verið rugl. Hann hefði verið veikur. Eftir þetta hefði ákærði ekki komið til vinnu fyrr en miðvikudaginn fyrir atburðinn. Hann lýsti því er ákærði spurði vitnið að því hvað það merkti á Íslandi ef brugðið væri snöru um háls manns. Vitnið kvaðst hafa greint frá því að það merkti sjálfsvíg. Hann hafi ekki neina skýringu á þessu háttalagi ákærða og hafði enga skýringu fengið hjá honum.

Vitnið J kvaðst hafa verið vinnufélagi ákærða síðastliðið ár. Hann lýsti því að ákærði hefði fyrir atburðinn greint frá því að einhver hefði veitt konu hans eftirför. Honum virtist ákærða vera full alvara í frá sögn sinni um þetta. Hann kvaðst ekki hafa merkt neinar breytingar í fari ákærða fyrir atburðinn en öllum á vinnustaðnum líkaði vel við ákærða.

Vitnið R2 lögreglumaður var kallaður á vettvang að [...]. Hann staðfesti skýrslur og gögn sem hann vann og lýsa vinnu hans á vettvangi, töku sýna, handlagningu muna til rannsóknar, ljósmyndun og fleira.

Vitnið R3, sérfræðingur við tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, lýsti rannsóknum á bandi sem lagt var hald á að [...] 28. september síðastliðinn en bandið lá á gólfi við höfuð hinnar látnu er að var komið. Bandið var rannsakað og sent til DNA rannsóknar. Í skýrslu R3, sem dagsett er 10.11.2014, er svofelldur niðurstöðukafli:

„Í máli þessu var sent til rannsóknar band, sem handlagt hafði verið við vettvangsrannsókn. Í beiðni, sem send var með bandinu, var þess óskað að rannsóknarstofan rannsakaði bandið m.t.t hvort í því væri að finna lífsýni. Sérstaklega var þess óskað að rannsakað yrði hvort í bandinu væri að finna húðleifar.

Við rannsóknina var bandinu skipt í fimm svæði, sem merkt voru A – E (sjá mynd að ofan sem fengin er úr skýrslu SKL). Rannsóknin leiddi í ljós að húðleifar fundust í öllum svæðum, þó í minna mæli í svæðum merktum A og E. Sýni voru varðveitt úr öllum svæðum og þau síðan greind með DNA greiningaraðferðum.

Rannsóknir á sýnum, varðveittum úr svæðum merktum B, C og D, leiddi í ljós að DNA snið sýna frá þessum svæðum var alls staðar hið sama, og var sniðið eins og DNA snið hinnar látnu, A.

Rannsókn á sýnum, varðveittum úr svæðum merktum A og E, leiddi í ljós að bæði sýnin innihéldu blöndur DNA sniða frá a.m.k. tveim einstaklingum. Niðurstöður greininganna sýndu að í sýni frá svæði merktu A, var um að ræða blöndu DNA sniða frá hinni látnu, A, og grunuðum. Greining á sýni frá svæði merktu E leiddi í ljós að það snið sem var í meirihluta var eins og DNA snið grunaðs, X, en það DNA sem í minnihluta reyndist ekki nægilegt til samkenningar við einstakling.

Miðað við þá tækni og aðferðafræði sem rannsóknarstofa SKL notar, má ganga út frá því um áreiðanleika niðurstöðunnar, að líkurnar á að finna samskonar snið frá óskyldum einstaklingi eru ávallt minni en 1:1.000.000.000. Unnt er að reikna líkurnar í hverju máli fyrir sig ef þurfa þykir.“

R3 og staðfesti þessi gögn og vinnu sína við málið. Hann kvað niðurstöðuna sýna hvernig bandinu var skipt upp í afmörkuð svæði og sést þetta á ljósmyndum sem fylgja og skýrði R3 þetta. Svæði A þar sem greindist DNA úr ákærða er það svæði á bandinu sem líklegt er að togað hafi verið í ef bandið hefur verið notað eins og talið er að hálfu ákæruvaldsins, það er til að herða að hálsi A. Ekkert DNA úr óþekktum aðila fannst á þessu svæði bandsins.

Vitnið R4 rannsóknarlögreglumaður lýsti því er vettvangur var endurgerður og hverjir voru viðstaddir auk ákærða og túlks. Ákærði var látinn greina frá. Hann hafi lýst atburðum svo að hann hafi í tvígang farið fram í stofu og út á svalir. Hann hafi vaknað um nóttina og ekki séð konu sína en komið að henni í sitjandi stöðu við baðherbergisdyrnar sem ákærði lýsti og var vettvangur endurgerður eftir frásögn hans og ljósmyndaður og rannsóknir unnar í framhaldinu. Hann kvað sviðsetninguna hafa verið mjög mikilvæga m.a. vegna reynslu sem rannsóknarlögreglumenn hafa af aðkomu að slíkum málum. R4 kvaðst hafa komið að fjölda mála í starfi sínu þar sem henging hafi átt sér stað. Hann kvaðst einu sinni hafa séð sams konar ummerki á hálsi einstaklings og var það er framið var manndráp. Þar hafi óslitin lína á hálsi hins látna verið sambærileg förum á hálsi A. Hann lýsti því hvernig lykkja hafi losnað af hurðarhúni við lítið átak og þá lýsti hann því hvernig rauf myndist á reiminni er einstaklingur sé í sitjandi stöðu eins og ákærði bar að hann hefði komið að konu sinni. Þessi staðreynd sýni að útilokað sé að henging hefði átt sér stað eins og ákærði lýsti og að hann hefði komið að konu sinni. R4 skýrði þetta ýtarlega. Hann kvað niðurstöðu rannsóknarinnar þá að henging hefði aðeins getað átt sér stað með einum hætti, það er að þrengt hafi verið að hálsi A með handafli. Hann staðfesti rannsóknargögn varðandi þetta.

Vitnið R5 rannsóknarlögreglumaður kom á vettvang að [...]. Hann vann að vettvangsrannsókn ásamt R2. Hann var viðstaddur sviðsetningu þar sem unnið var eftir frásögn ákærða á því hvernig hann kom að A látinni en frásögn hans þótti ekki koma heim og saman við áverka á A og álit réttarmeinafræðings á þeim. Niðurstaða lögreglunnar var sú að frásögn ákærða stæðist ekki miðað við það hvernig hann staðsetti A við hurðina inn á salernið. Hann skýrði þessa niðurstöðu og staðfesti rannsóknargögn varðandi hana.

Fyrir liggur rannsókn sem T prófessor vann. Ber hún heitið „Greining á stöðu konu og festingum á reim sem talið er að hafi verið þrengt að öndunarvegi hennar og orðið henni að bana í [...]“. Í inngangskafla skýrslu T segir svo: „Hér er fjallað um greiningu á vettvangi sem settur var upp til að líkja eftir því þegar kona lést eftir að þrengt hafði verið að öndunarvegi hennar með reim í [...], aðfaranótt 28. september 2014. Með líkani sem styðst við krafta- og vægisjafnvægi er byrjað á því að gera stöðu- og hreyfifræðilega greiningu á meðvitundarlausum einstaklingi sem á að liggja eins og mynd 1 sýnir. Jafnframt er athugað hversu mikinn togkraft hnúturinn sem bundinn var við hurðarhúninn og sést á mynd 2 geti haldið. Í þriðja lagi er gerð athugun á áverkum sem verða á hálsi annars vegar við hengingu og hinsvegar við kyrkingu.“

Í niðurstöðukafla segir svo:

„Hér er samantekt á niðurstöðum greiningar á vettvangi sem settur var upp til að líkja eftir því þegar kona lést eftir að þrengt hafði verið að öndunarvegi hennar með reim í [...] aðfaranótt 28. september 2014.

Niðurstöður greiningar eru :

1. Getur einstakling sem er meðvitundarlaus verið í stöðu sem sýnd er á mynd 1?

Meðvitundarlaus einstaklingaur getur ekki verið í jafnvægi í stöðu sem sýnd er á mynd 1.

2. Hversu mikinn togkraft getur hnúturinn sem er sýndur á mynd 2 haldið?

Samkvæmt mælingum og útreikningum er hámarkskraftur sem hnúturinn heldur innan við 20 N eða 20 kg. Því er það útilokað að þessi hnútur hafi haldið þeim krafti sem þarf til að hengja einstaklinginn.

3. Hvernig áverkar veða ef konan hengir sig eins og mynd 1 sýnir?

Ef konan hengir sig eins og mynd 1 sýnir eru áverkar mestir þar sem þyngdarkrafturinn þrýstir á bandið. Síðan minnka áverkarnir og hverfa þar sem hnúturinn er.“

T prófessor kom fyrir dóminn og skýrði og staðfesti rannsókn sína. Hann skýrði hvernig staða meðvitundarlauss einstaklings, eins og ákærði kvaðst hafa komið að konu sinni, sé útilokuð kraftafræðilega séð. Þá skýrði T hvernig hnúturinn, sem ákærði marghnýtti við sviðsetninguna og kvað hafa verið á reiminni, hefði aldrei getað haldið einstaklingi uppi þar sem hann þyldi aðeins um tveggja kílóa kraft. Varðandi svar 3 kvaðst hann hafa verið spurður að því hvort áverkar gætu myndast allan hringinn á hálsi einstaklings við henginu. Hann kvaðst hafa athugað þetta fræðilega auk þess að hafa útbúið líkan. Niðurstaðan var sú að alltaf sé autt svæði eða bil þar sem ekki sé þrýstingur að hálsinum og þetta svæði sé þá án áverka. Áverkinn verði því aldrei allan hringinn á hálsi. Til frekari stuðnings og skýringar á niðurstöðum T liggja fyrir útreikningar hans.

Meðal ganga málsins er vottorð, dagsett 22. desember 2014. S-x-x geðlæknir ritaði vottorðið eftir skoðun ákærða. Niðurlag vottorðsins er svofellt:

„Greinilegt er að maðurinn er með alvarlegan geðsjúkdóm, aðsóknargeðklofa, og var kominn með sjúkdómseinkenni sín þegar kona hans lést. En hann með mikil geðrofseinkenni, bæði ranghugmyndir með aðsóknarinnihaldi og ofheyrnir í formi radda og suðs. Er einnig með truflanir á hugsanagangi. Það er staðfest að hann er bæði í gæsluvarðahaldi og nú á Réttargeðdeild með skipandi raddir sem segja honum að drepa sjálfan sig. Nær hann illa að standa gegn þessum skipandi röddum. Hefur á Réttargeðdeild verið í stöðugri sjálfsvígsaðgát. Að mati Undirritaðs er raunveruleikamat hans brenglað af ranghugmyndum, auk þess að vera stöðugt undir áhrifum skipandi radda.

Álit:

Undirritaður leggur til að Héraðsdómur meti manninn ósakhæfan vegna geðrænna veikinda sinna og dæmi hann til meðferðar á Réttargeðdeild, að því gegnu að dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að maðurinn sé valdur að dauða konu sinnar.“

S-x-x geðlæknir kom fyrir dóminn og staðfesti og skýrði rannsókn sína en hann hefur rætt við ákærða í allnokkur skipti. Hann kvað ákærða hafa verið mjög veikan á verknaðarstundu og hann sé óskahæfur að sínu mati. Hann lýsti því að gögn málsins sýni að ákærði hafi verið orðinn veikur dagana á undan atburðinum sem um ræðir. Hann kvað veikindi líkleg til að valda því að ákærði muni ekki eða illa eftir því sem gerðist. Hann lýsti batahorfum ákærða en lækning hans gæti tekið langan tíma.

Fyrir liggur geðheilbrigðisrannsókn ákærða sem S2 geðlæknir vann. Í bréfi sem fylgdi geðrannsókninni segir meðal annars:

„Málið gekk vel að rannsaka en tók óvenju langan tíma vegna alvarlegra sjúkdómseinkenna X. Þrátt fyrir alvarleg geðrofs einkenni sýndi X ágætis samvinnu.

Augljóst var smá saman um hvað málið snerist en X enn í dag skilur ekki vegna innsæisleysis síns almennilega hvað gerðist. Vegna eðli máls var S1 geðlæknir beðinn einnig að meta X, sjá vottorð hans.

X hefur ekki en í dag viðurkennt verknað en augljóst viðist samkvæmt viðtölum mínum við hann að hann virðist hafa banað konu sinni, sjá óvenju ítarlega kafla í geðmati um atburði sem hann sjálfur var sífellt að tala um við matsmann.

Eins og fram kemur í greinargerð er X örugglega ósakhæfur. Bæði samkvæmt 15. og 16. gr. hegningarlaga.“

Niðurstöðukafli geðrannsóknarinnar hljóðar svo:

„1. Það er niðurstaða mín aða X sé ósakhæfur skv. 15 grein hegningarlaga. X hefur örugg merki geðrofs, sturlunar, nær allan skoðunartíma. Heimildir og gögn eru þessu samhljóða. Gögn í máli hans eru óvenju skýr um að hann vegna sturlunar breytist í hegðun og háttum fyrir atburð. Kona hans virðist hafa orðið hluti af ranghugmynda kerfi hans.

2. Ekki koma fram merki um alvarlega persónuleikaröskun, heilaskaða eða greinarskort fyrir veikindi.

3. X var á brotadegi vægt ölvaður. En útilokað er að hann hafi verið óminnisstandi á brotadegi.

4. Geðræn einkenni þau sem að ofan er lýst leiða einnig til ósakhæfis samkvæmt 16. gr. hengingarlaga. Fangelsisvist eða refsing koma að engu gagni.

5. X þarf nú meðferð á geðrofseinkennum sínum sem þegar er hafinn með geðrofslyfjum. Þau hafa ekki enn hjálpað nægilega. X er enn í mikilli sjálfsvígshættu og á stöðugri gát á réttargeðdeild þess vegna. Það mun taka tíma fyrir hann að átta sig á eðli hegðunar sinnar og hvað gerðist í raun. X hefur í raun ekki enn skilið, fengið innsæi á veikindi sín, hegðun eða athafnir.“

S2 geðlæknir kom fyrir dóminn og staðfesti og skýrði rannsókn sína og niðurstöðu. Hann kvaðst fljótlega hafa byrjað að hafa áhyggjur af ákærða vegna sjálfsvígshættu sem hann var í. Hann lýsti vinnu sinni að rannsókninni og sterkum sjúkdómseinkennum ákærða varðandi geðrofssjúkdóm. Hann lýsti meðferð sem ákærði hefur hlotið vegna veikinda sinna og batahorfum. Hann kvað vel þekkt að einstaklingur í geðrofi muni illa þá atburði sem eigi sér stað í geðrofinu. Hann lýsti ranghugmyndum ákærða og að hugsanlegt væri að kona hans hafi blandast inn í ranghugmyndirnar og því orðið fyrir árás hans. Hann kvað stuttan aðdraganda veikinda ákærða sérstakan og skýrði S2 þetta. Þá skýrði S2 hugsanaringulreið, sem hann lýsti, og skilningsleysi ákærða á aðstæðum. Öll rannsóknin hafi stutt niðurstöðuna um að ákærði hafi fengið geðrof með ranghugmyndum, ofskynjunum og hann heyri stýrandi raddir. Niðurstaða sín væri sú að ákærði væri mjög veikur og þyrfti meðferð með hliðsjón af því. Ákærði hafi á verknaðarstundu verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum.

Fyrir liggur krufningarskýrsla á líki A, dagsett 30. september 2014. Dr. S-x-x, sérfræðingur í réttarmeinafræði, vann skýrsluna. Í skýrslunni segir:

„Framangreind einkenni á hálsi beri að túlka sem afleiðingu meiri háttar valdbeitingar. Þar sem einkennin eru hringlaga ber að ganga út frá því að áverkinn hafi hlotist vegna þrýstings í formi kyrkingar. Bandlaga skoran bendir til þess að beitt hafi verið strenglaga verkfæri. Í samræmi við þetta má kalla einkennin á hálsinum „ytri og innri snúruskoru“. Þar sem um einfalda snúruskoru var að ræða hefur strengurinn verið lagður einfaldur um hálsinn.“ Síðar í skýrslunni segir: „Þegar reynt er að ráða í atburðarrásina er unnt að rekja einkennin á hálsinum til snúrunnar sem fannst á vettvangi við hlið líksins, enda passa stærðarhlutföllin saman. Minniháttar frávik má rekja til hreyfanlegrar atburðarrásar og tilheyrandi rennslis snúrunnar á hálsinum. Hins vegar er í tenglum við endursköpun atburðanna hinn 02.10.2014 ekki unnt að samræma stellinguna sem A fannst í við áverkana sem staðfestir voru á hálsi hennar. Ef um hefði verið að ræða hengingu með festingu snúrunnar vinstramegin við A, eins og eiginmaður hennar ber við, hefði stefna hálsáverkanna legið upp á við vinstra megin.“ Í niðurstöðu skýrslunnar segir meðal annars:

„Á heildina litið er unnt að segja að

· A hafi látist í kjölfar kyrkingar. Í þessu felst að dánarorsök hennar hefur ekki verið náttúruleg. Dánarorsök er heilabilun í kjölfar súrefnisskorts.

· Kyrkingin hafi getað verið í formi hengingar eða eiginlegrar kyrkingar. Frá sjónarhóli réttarmeinafræðinnar benda rannsóknargögnin á heildina litið til þess að um hafi verið að ræða eiginlega kyrkingu og þar með saknæmt athæfi.

· Aðstæðurnar við fund líkisins, eins og þeim var lýst í tengslum við endursköpun vettvangsins, hafi ekki verið í samræmi við niðurstöður rannsókna á A.

· A hafi ekki verið undir áhrifum áfengis og/eða annarra algengra ónáttúrulegra efna.

· A hafi látist hinn 27.9.2014 á milli kl. 21.30 og 23.30.“

Dr. S-x-x kom fyrir dóminn og staðfesti skýrsluna og skýrði. Hún kvað niðurstöðu sína vera þá að mikill áverki sem liggi um háls hinnar látnu hafi verið eftir kyrkingu og skýrði hún þetta. Hún skýrði hvernig bólur og blæðingar í andliti hafi verið afleiðingar þess að hert hafi verið að hálsi hinnar látnu allan hringinn þannig að blóðflæði teppist. Hún skýrði hvernig áverkinn hefur myndast eftir snúru sem lögð hafði verið um háls A. Hún skýrði að mjög ólíklegt væri að A hefði hengt sig sjálf og jafnframt að útilokað væri að A hafi sjálf getað valdið hringlaga áverkanum á hálsinum með reiminni sem um ræðir. Hún kvaðst hafa verið viðstödd sviðsetningu atburðar sem rakin hefur verið að framan. Hún kvað áverkana á hálsi A ekki hafa samrýmst frásögn ákærða um það hvernig hann kom að konu sinni látinni.

S-x-x var viðstödd réttarlæknisfræðilega skoðun ákærða eftir atburðinn. Hún staðfesti að greinilega hefðu verið húðrispur á tveimur fingrum ákærða sem gætu hafa komið við núning við band en aðrar skýringar kunni að vera á þeim.

Niðurstaða

Ákærði neitar sök. Fram hefur komið að ákærði man atburði að kvöldi 27. september 2014 illa og minni hans um það er gloppótt. Telja má víst að það skýrist af veikindum hans á þessum tíma og er í þessu sambandi vísað til vitnisburðar geðlæknanna S1 og S2 og til geðheilbrigðisrannsóknar S2.

Dómurinn telur sannað með rannsóknarvinnu lögreglu, sem rakin var, og með vitnisburði R2, R4 og R3 og með rannsókn og vitnisburði D-x-x T og með stoð í réttarkrufningu og vitnisburði Dr. S3 og með öðrum gögnum málsins, en gegn neitun ákærða, að hann hafi framið þá háttsemi sem í ákæru greinir og er brot hans þar réttfært til refsiákvæðis.

Mörg vitnanna báru um einkennilegt háttalag ákærða fyrir atburðinn sem um ræðir. Er þessu lýst ýtarlega í geðrannsókn S2 sem bar um að ákærði hefði verið í geðrofi á verknaðarstundu og alls ófær um að stjórna gerðum sínum. Álit S1 geðlæknis er efnislega á sama veg.

Með vísan til þessa og annarra gagna málsins er það mat dómsins að ákærði hafi á verknaðarstundu verð alls ófær um að stjórna gerðum sínum, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga og ósakhæfur. Ákæri er samkvæmt því sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins.

Vitnin S2 og S1 geðlæknar báru um veikindi ákærða og nauðsyn þess að hann vistaðist á viðeigandi stofnun vegna hættu sem af honum stafar fyrir hann sjálfan og út á við eftir atvikum. Ber samkvæmt þessu að dæma ákærða til að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga eins og varakrafa ákæruvaldsins tekur til.

Börn ákærða, Z og C, eiga rétt á bótum úr hendi ákærða á grundvelli 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar frá árinu 1281. Þykja bætur til hvors um sig hæfilega ákvarðaðar 3.000.000 krónur auk vaxta eins og greinir í dómsorði en dráttarvextir reiknast frá 27. febrúar 2015 en þá var mánuður liðinn frá birtingu bótakrafna fyrir ákærða.

Dómurinn skilur kröfuna um bætur vegna útfararkostnaðar svo að hún sé byggð á 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar frá 1281 þótt það komi ekki skýrt fram í kröfugerðinni. Að þessu virtu er ákærði dæmdur til að greiða hvoru barnanna um sig 162.830 krónur vegna útfararkostnaðar móður þeirra auk vaxta eins og í dómsorði greinir.

Bótagrundvelli krafna um bætur fyrir missi framfæranda hefur ekki verið andmælt og eru báðar kröfurnar dæmdar eins og þær eru settar fram. Með vísan til 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 14 gr. sömu laga, skal ákærði greiða Z 4.236.107 krónur vegna missis framfæranda auk vaxta frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs auk vaxta sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga til 27. febrúar 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga til greiðsludags

Með vísan til 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 14 gr. sömu laga, skal ákærði greiða C 5.151.315 krónur vegna missis framfæranda auk vaxta frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga til 27. febrúar 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga til greiðsludags.

Þótt ákærði sé sýknaður af refsikörfu vegna sakhæfisskorts er unnt að dæma hann til missis erfðaréttar á grundvelli 1. mgr. 23. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Er ákærði samkvæmt þessu dæmdur til missis erfðaréttar eftir hina látnu eiginkonu sína, A.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 ber að dæma ríkissjóð til greiðslu alls sakarkostnaðar þar með talinna 1.517.295 króna réttargæsluþóknunar J-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns, skipaðs réttargæslumanns Z og C, og 3.846.480 króna málsvarnarlauna B-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns. Þóknun lögmanna er fyrir vinnu beggja undir rannsókn málsins og dómsmeðferð en samkvæmt yfirlitum yfir vinnu lögmanna var mikil vinna vegna sérstöðu máls þessa.

E-kk-nf T-kk-nf aðstoðarsaksóknari flutti málið fyrir ákæruvaldið.

G-kk-nf S-x-x M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins.

Ákærði sæti öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga. nr. 19/1940.

Ákærði greiði Z og C hvoru um sig 3.000.000 króna bætur á grundvelli 8. kapítula Mannhelgisbálks Jónsbókar frá árinu 1281 auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 27. september 2014 til 27. febrúar 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.

Ákærði greiði Z og C hvoru um sig 162.830 krónur vegna útfararkostnaðar móður þeirra auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 20. nóvember 2014 til 27. febrúar 2015 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags.

Ákærði greiði Z 4.236.107 krónur vegna missis framfæranda auk vaxta frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til 27. febrúar 2015 en síðan með dráttarvöxtum sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga laga til greiðsludags

Ákærði greiði C 5.151.315 krónur vegna missis framfæranda auk vaxta frá 27. september 2014 til 18 ára aldurs sbr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til 27. febrúar 2015 en síðan með dráttarvöxtum sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga til greiðsludags

Ákærði er dæmdur til missis erfðaréttar eftir hina látnu eiginkonu sína A.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þar með talin 1.517.295 króna réttargæsluþóknun J-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns og 3.846.480 króna málsvarnarlaun B-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns að meðtöldum virðisaukaskatti.

G-kk-nf S-x-x M-kk-nf