E-3848/2022

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Mál þetta, sem dómtekið var 3. október 2023, var höfðað 29. ágúst 2022, af A, [...], [...], gegn Vátryggingafélagi Íslands hf., [...], Reykjavík.

2. Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 6.386.902 krónurmeð 4,5% vöxtum af 1.221.300 krónum frá 1. júní 2018 til 1. september 2018, en af 6.386.902 krónum frá þeim degi til 31. mars 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. apríl 2021 til greiðsludags, allt að frádeginni innborgun að fjárhæð 2.107.677 krónur þann 31. ágúst 2020 og innborgun að fjárhæð 1.079.799 krónur þann 26. apríl 2021.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda, eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

3. Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og til varaað þær verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I Helstu málsatvik

4. Tildrög máls þessa eru þau að 1. júní 2018 lenti stefnandi í umferðarslysi við Nýbýlaveg í Kópavogi. Stefnandi var farþegi bifreiðarinnar [...] þar sem henni var bakkað á mikilli ferð eftir Nýbýlavegi þar til ökumaður missti stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að bifreiðin lenti uppi á gangstéttarkanti, fór utan í staur og snerist hálfhring. Stefnandi sat í aftursæti bifreiðarinnar og við áreksturinn skall hún saman við annan farþega í aftursætinu og varðfyrir meiðslum. Lögregla og sjúkralið komu á vettvang og voru stefnandi og hinn farþegi nn úr aftursætinu flutt á slysadeild til frekari skoðunar.

5. Í bráðamóttökuskrá bráðadeildar Landspítala – Háskólasjúkrahúss [...] 2018 kemur fram að stefnandi hafi lent í umferðaróhappi fyrr um kvöldið. Hún hafi verið farþegi í aftursæti bifreiðar ogekki verið í belti. Stefnandi hafi hlotið högg þegar „hún skallaði hinn farþegann í aftursætinu“, en hafi ekki rotast, hún muni allt atvikið og sé ekki með ógleði, svima, uppköst eða höfuðverk. Hafi stefnandi kvartað um verk hægra megin sem leiði upp í höfuð. Tekin var röntgenmynd af hálsliðum þar sem ekki greindust brot eða liðhlaup og var stefnandi greind með tognun á hálsi.

6. Bifreiðin [...] var í eigu ökumannsins, B, og tryggð á slysdegi lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda.

7. Samkvæmt lögregluskýrslu, sem dagsett er [...] 2018, var talað við ökumanninn og eiganda bifreiðarinnar á vettvangi. Kvaðst hann hafa ekið bifreiðinni [...]afturá bak í austurátt eftir hliðargötu Nýbýlavegar sem liggur meðfram Nýbýlavegi frá húsi nr. 38, en ekið er út á stofnbraut Nýbýlavegar móts við hús nr. 56. Viðurkenndi ökumaðurinn að hafa bakkað bifreið sinni á um það bil 50– 55 kílómetra hraða á klukkustund, en hámarkshraði á vettvangi er 30 kílómetrar á klukkustund. Ökumaður bifreiðarinnar sagðist hafa ætlað að bakka inn á bifreiðastæði framan við hús nr. 54 við Nýbýlaveg vegna þess að önnur bifreið hefði verið að aka inn á hliðargötuna. Hann hefði hins vegar ekki ráðið við bifreiðina vegna þess að hann hefði „ekið allt of hratt“ og því lent uppi á gangstéttinni milli húsa nr. 54 og 56 og utan í kantinum.

8. Samkvæmt fyrrgreindri lögregluskýrslu vaknaði grunur lögreglu eftir viðræður við ökumanninn um að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna, þar sem hann hefði verið ör, með samandregin sjáöldur og talað hratt og samhengislaust. Ökumaðurinn var handtekinn og fluttur á lögreglustöð þar sem tekin voru úr honum þvag- og blóðsýni. Samkvæmt niðurstöðu Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands [...] 2018 greindist amfetamín, kókaín og tetrahýdrókannabínólsýra í þvagi ökumanns. Jafnframt greindust sömu ólöglegu efni í blóðsýni hans. Nánar tiltekið mældist magn amfetamíns í blóði 95 ng/ml, magn kókaíns 20 ng/ml og magn tetrahýdrókannabínóls 0,6 ng/ml. Auk þessa greindust svefnlyf og róandi og kvíðastillandi lyf, sem samkvæmt matsgerð rannsóknastofunnar draga úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Væri þannig fullvíst að ökumaðurinn hefði ekki getað stjórnað ökutæki örugglega af þessum sökum.

9. Í framangreindri lögregluskýrslu frá [...]2018 kemur fram að lögregla hafi á vettvangi rætt við tvö vitni. C, íbúi að [...], kvaðst hafa verið inni hjá sér að horfa á sjónvarpið og ekki séð atburðinn. Hann hefði þó heyrt mikil bremsuhljóð og síðan hvell þegar bifreiðin „hafnaði á garðinum“. Vitnið D, íbúi að [...], kvaðst hafa orðið vitni að árekstrinum, en hann hefði verið staddur í bílskúr sem sneri út að Nýbýlavegi þegar hann hefði heyrt læti í bifreið. Vitnið kvaðst þá hafa stigið út úr bílskúrnum og séð hvar bifreiðinni [...] var ekið aftur á bak „á gríðarlega miklum hraða“ austur Nýbýlaveg, fram hjá húsi nr. 54 þar sem bifreiðinni hefði greinilega verið ekið utan í kantstein með þeim afleiðingum að hún snerist upp á gangstéttina og hafnaði utan í kantinum „með miklum látum“. Vitnið D kvaðst hafa séð ökumanninn vel og benti á B sem ökumann bifreiðarinnar.

10. Ekki verður séð af gögnum málsins að stefnandi eða aðrir farþegar bifreiðarinnar hafi gefið skýrslu hjá lögreglu vegna málsins.

11. Stefndi tilkynnti stefnanda 13. ágúst 2018 að til skoðunar væri að skerða eða fella niður bótarétt stefnanda. Vakin var athygli á því að stefndi myndi ekki taka endanlega ákvörðun um það hvort félagið myndi bera fyrir sig heimild til skerðingar eða niðurfellingar bótaréttar fyrr en frekari gagnaöflun ætti sér stað. Stefnandi tilkynnti svo tjón sitt formlega til stefnda 11. september 2018.

12. Stefndi tilkynnti lögmanni stefn anda 26. mars 2019 að bætur stefnanda yrðu skertar um 2/3 hluta með vísan til 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, nú 4. mgr. 4. gr. laga nr. 30/2019 um ökutækjatryggingar, á þeim grundvelli að stefnanda gæti ekki hafa dulist að ökumaður bifreiðarinnar [...]hefði verið undir áhrifum ávana-og fíkniefna við aksturinn. Stefnandi hefði, með því að taka sér far með ökumanni sem var undir áhrifum slíkra efna, verið meðvöld að tjóninu af stórkostlegu gáleysi.

13. Stefnandi og hið stefnda félag óskuðu í lok janúar 2020 sameiginlega eftir mati á afleiðingum slyssins samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Matsgerð E-kk-ef og F lögfræðings lá fyrir 20. maí 2020. Niðurstaða þeirra varð súaðt ímabundið atvinnutjón (óvinnufærni) samkvæmt 2. gr. laganna var metið ekkert og þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skyldu miðast við tímabilið frá slysdegi 1. júní 2018 til 1. júlí 2018, án rúmlegu. Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. var metinn 10 stig og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. var metin 10%. Heilsufar stefnanda va r talið hafa verið orðið stöðugt 1. september 2018.

14. Í læknisvottorði Heilsugæslunnar í Garðabæ, sem aflað var af hálfu lögmanns stefnanda og lá fyrir við vinnslu framangreindrar matsgerðar, kemur meðal annars fram að stefnandi hafi lent í umferðarslysi [...] 2018, þar sem hún hafi verið farþegi í hægra aftursæti „og var ekki í bílbelti“. Fram kemur í vottorðinu að stefnandi hafi við áreksturinn hlotið höfuðhögg við hinn farþegann í aftursætinu. Stuttu seinna hafi hún farið að finna fyrir verk hægra megin í hálsi með leiðni upp í höfuð. Tveimur dögum eftir slysið hafi hún farið að finna fyrir verk í hægri brjóstkassa. Tæpu ári seinna sé hún áfram með háls- og bakverki og fái sjúkraþjálfunarbeiðni og verkjalyf. Í vottorðinu kemur fram varðandi fyrra heilsufarstefnandaað hún sé með „sögu um fíknisjúkdóm“og hafi lokið dagdeildarmeðferð á Teigi í [...]2019.

15. Stefnanda voru greiddar bætur vegna líkamstjóns 31. ágúst 2020 að 1/3 hluta í samræmi við fyrri afstöðu stefnda um meinta eigin sök stefnanda. Við uppgjörið voru 2/3 hlutar dregnir frá heildarfjárhæð vegna eigin sakar stefnanda og fékk hún því greiddar 2.107.677 krónur. Af hálfu stefnanda var gerður fyrirvari við réttmæti niðurstöðu fyrirliggjandi matsgerðar, greiðslu lögmannskostnaðar og frádrátt félagsins vegna meints stórkostlegs gáleysis tjónþola. Áskilinn var réttur til að endurmeta afleiðingar slyssins, krefja félagið um frekari bætur vegna þess og fara með málið fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum og stefna má linu fyrir dómstóla.

16. Stefnandi skaut málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum [...] 2020. Stefndi skilaði athugasemdum til nefndarinnar 22. [...]2021 og úrskurður var kveðinn upp [...]2021. Úrskurðarnefndin komst að þeirri niðurstöðu að stefnandi ætti rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar [...], en að ábyrgð stefnda skyldi takmarkast við helming af heildartjóni. Í samræmi við þessa niðurstöðu nefndarinnar greiddi stefndi stefnanda eftirstöðvar bóta að fjárhæð 1.079.799 krónur [...] 2021. Í málinu er ekki ágreiningur um fjárhæðir heldur eingöngu um rétt stefnanda til fullra bóta úr hendi stefnda.

17. Við aðalmeðferð gaf stefnandi málsins skýrslu í gegnum síma og einnig vitnið B, sem staddur var úti á sjó. Þá gáfu vitnin G og H skýrslur fyrir dómi. Verður vitnað til framburðar framangreindra eftir því sem þurfa þykir.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

18. Stefnandi vísar um bótaskyldu stefnda vegna líkamstjóns sem hún hafi, sem farþegi í bifreiðinni [...], orðið fyrir í umferðarslysi til ákvæða þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, nánar tiltekið 1. mgr. 90. gr., sbr. 88. gr. laganna. Á slysdegi hafi bifreiðin verið vátryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda.

19. Kröfur stefnanda eru á því byggðar að stefnda beri að greiða henni fullar bætur fyrir það tjón sem hún hafi orðið fyrir vegna slyssins. Vísar stefnandi til þess að þegar hún tók sér far umrætt sinn hafi hún ekki vitað eða mátt vita af því að ökumaður bifreiðarinnar væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Ekkert í gögnum málsins bendi til þess að stefnandi hefði átt að vita þettaog hafi stefnandi treyst því að ökumaðurinn væri allsgáður, enda hafi hann komið akandi á bifreiðinni til að sækja hana og vin hennar, án þess að nokkuð athugavert hafi sést við aksturslag hans. Það hafi ekki verið fyrr en ökumaðurinn fór að bakka glannalega sem eitthvað hafi orðið athugavert við aksturslagið, sem leitt hafi til þess að slysið átti sér stað. Ekkert í aðdraganda slyssins hafi bent til þess að ökumaðurinn væri undir áhrifum.

20. Stefnandi vísar tilþessað engin skýrsla hafi verið tekin af henni og því liggi ekki fyrir afstaða hennar til aðstæðna á slysdegi. Stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að stefnandi hafi vitað eða mátt vita að ökumaðurinn væri ófær um að aka ökutækinu, en að mati stefnanda hafi stefnda ekki tekist slík sönnun. Stefnandi mótmælir þeim skilningi stefnda að henni hafi verið kunnugt um vímuefnaneyslu ökumannsins fyrr þennan dag sem leiði til þess að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Stefnandi leggi áherslu á að fara verði fram atviksbundið mat á aðstæðum þegar slysið átti sér stað og að hefðbundin sjónarmið um sakarmat gildi þegar háttsemi farþega sé metin.

21. Í úrskurði úrskurðarnefndar vátryggingamála sé vísað til þess án nokkurra útskýringa að stefnandi hafi mátt gera sér grein fyrir ástandi ökumanns, en einungis sé vísað til gagna málsins og þeirrar staðreyndar að ekkert liggi fyrir í gögnum málsins sem sanni að stefnandi hafi ekki þekkt ökumanninn eða átt samskipti við hann. Þá sé vísað til þess að stefnandi hafi ekki verið með bílbeltið spennt þegar slysið varð og áverkar því orðið verri en ella. Stefnandi vísar til þess að ekkert í gögnum málsins bendi til þess að hún þekki ökumanninn eða hafi haft við hann samskipti fyrir slysið. Stefnandi kveðst ekki þekkja ökumanninn og engar skýrslur hafi verið teknar af henni, hvorki á vettvangi né síðar. Það sé stefnda að sanna að þekking eða vitneskja stefnanda um ástand ökumanns hafi legið fyrir, en ekkert í gögnum málsins bendi til þess. Þvert á móti komi fram í gögnum málsins að ökumaður hafi, þegar farþegar hafi verið sestir í bifreiðina, bakkað bifreiðinni afar hratt og misst stjórn á henni. Þannig hafi stefnanda og öðrum farþegum ekki gefist ráðrúm til að átta sig á háttalagi ökumannsins, enda hafi hann ekið af stað um leið og þau settust inn í bifreiðina, með fyrrgreindum afleiðingum.

22. Í lögregluskýrslu frá [...] 2018 komi fram að lögreglumenn hafi orðið þess áskynja í viðræðum við ökumann eftir slysið að hann kynni að vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna, þar sem hann hafi verið ör, sjáöldur samandregin og hann talað hratt og samhengislaust. Það eitt að lögreglumenn hafi tekið eftir óvenjulegu fasi ökumanns sanni ekki með nokkrum hætti að stefnandi hafi mátt gera það. Starf lögreglumanna feli meðal annars í sér að þekkja einkenni vímuefnanotkunar og megi ætla að starfsmenn lögreglu séu vanir því að koma auga á einkenni sem aðrir taki ekki eftir.

Stefnandi hafi verið nýsest inn í bifreiðina þegar ökumaðurinn bakkaði henni og stefnanda hafi því ekki gefist færi á að spenna á sig sætisbeltið eða mynda sér skoðun á hátterni ökumanns.

23. Stefnandi vísar til þess að meðábyrgð tjónþola samkvæmt 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 hafi aðeins réttaráhrif hafi tjónþoli sýnt af sér ásetning eða stórkostlegt gáleysi. Telja verði að sú hugsun búi að baki reglunni að þótt tjónþoli sýni af sér stórkostlegt gáleysi eigi það einungis að leiða til stiglækkandi bótaréttar hans eftir alvarleika háttseminnar. Í seinni tíð hafi munurinn á einföldu og stórkostlegu gáleysi einungis verið talinn stigsmunur og hann sé ekki alltaf glöggur. Hvað varði fyrrgreind mörk skipti mestu máli að hlutlægt séð verði að vera um að ræða mun alvarlegra frávik frá fyrirmæltri eða viðurkenndri háttsemi til þess að gáleysi teljist stórkostlegt.

24. Við mat á því hvort einhver hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að þiggja far með ökumanni sem var undir áhrifum áfengis eða vímuefna hafi í dómaframkvæmd verið litið svo á að vitneskja einstaklings sem þiggi far með ölvuðum ökumanni þurfi að liggja fyrir með óyggjandi hætti og þá með þeim hætti að viðkomandi hafi ekki getað dulist ástand ökumanns. Í tilviki stefnanda liggi hins vegar ekkert fyrir um það í gögnum máls að stefnandi hafi vitað af ástandi ökumanns. Sé því ósannað að vitneskja stefnanda um ástand ökumanns hafi legið fyrir á slysdegi.

25. Þegar litið sé til dómaframkvæmdar sé ljóst að þau tilvik þar sem bætur séu skertar með vísan til stórkostlegs gáleysis farþega eigi það sammerkt að þá þurfi að liggja fyrir sönnun þess efnis að farþeginn hafi tekið meðvitaða ákvörðun um að þiggja far með augljóslega ölvuðum eða vímuðum ökumanni. Aðstæður í máli stefnanda séu ekki með þeim hætti.

26. Við sakarmat í vátryggingarétti sé litið til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð hafi borið að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafi sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti, sbr. 2. mgr. 27. gr. og 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Sé litið til gagna málsins sé ljóst að ekkert bendi til þess að vitneskja stefnanda um ástand ökumanns hafi legið fyrir auk þess sem slysið hafi borið að með skjótum hætti. Stefnandi hafi sest upp í bifreiðina sem hafi verið ekið umsvifalaust hratt afturábak og því hafi henni lítið sem ekkert ráðrúm gefist til að átta sig á aðstæðum. Vitneskja um ástand ökumanns og það hvernig vátryggingaratburð bar að skipti hvoru tveggja miklu við sakarmat, hvort heldur sem litið sé til skaðabótaréttar eða vátryggingaréttar.

27. Stefnandi mótmælir sem ósönnuðum getgátum stefnda í andmælum hans fyrir úrskurðarnefnd um að neyslusaga hennar eigi með einhverjum hætti að hafa þýðingu fyrir sönnun á vitneskju stefnanda um ástand ökumanns umrætt sinn. Fái stefnandi ekki séð hvernig sjúkrasaga hennar hvað varði neyslusögu hafi nokkurt vægi enda hafi ekki verið tekin skýrsla af stefnanda, hvorki á vettvangi slyss né síðar. Liggi því ekki fyrir hver upplifun hennar hafi verið á slysdegi og skorti sönnun hvað það snerti. Óumdeilt sé að sá sem beri fyrir sig skerðingu vegna stórkostlegs gáleysis beri sönnunarbyrði fyrir slíkum staðhæfingum og slíka sönnun skorti í máli stefnanda.

28. Í úrskurði úrskurðarnefndar vátryggingamála sé látið halla á stefnanda vegna þess að ekki hafi verið tekin af henni skýrsla á vettvangi eða síðar. Nefndin hafi gagnályktað út frá gögnum málsins að stefnanda hafi mátt vera ljóst ástand ökumanns, enda engin gögn sem sanni annað. Það sé hins vegar ekki stefnanda að sanna vitneskju sína um ástand ökumanns, heldur hvíli sönnunarbyrðin alfarið á stefnda í þeim efnum. Það sé ekki á ábyrgð stefnanda að hvorki hafi verið tekin skýrsla af henni á tjónsdegi né síðar. Þá beri ekki að auka sönnunarkröfur til tjónþola þegar gögn máls sem stafi frá opinberum aðilum, svo sem lögreglu, séu af skornum skammti. Fái stefnandi ekki betur séð en að úrskurðarnefndin hafi metið það með þeim hætti að auknar kröfur séu gerðar sökum þessa og þyngra sakarmati beitt en ella gagnvart stefnanda. Slíkri nálgun sé mótmælt af hálfu stefnanda.

29. Stefnandi telur að mótmæli stefnda í þá veru að skerða beri bætur til hennar þar sem hún hafi ekki verið í bílbelti er slysið átti sér stað séu of seint fram komin, en slíkar röksemdir hafi fyrst komið fram þegar stefndi skilaði athugasemdum til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum [...] 2021. Í því tilliti vísi stefnandi til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þar sem segi að málsástæður og mótmæli skuli koma fram jafnskjótt og tilefni verði til. Það hafi legið fyrir frá upphafi að stefnandi var ekki í bílbelti er slysið átti sér staðog stefnda hafi því verið í lófa lagið að byggja á þessari málsástæðu strax í öndverðu. Það hafi hins vegar ekki verið gert fyrr en rúmum tveimur árum síðar. Stefnandi vísar einnig til þágildandi 2. mgr. 9. gr.

(nú 12. gr. b) og 31. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og almennra tómlætisreglna í þessu tilliti, en ljóst sé að stefndi hafi glatað rétti sínum til að bera fyrir sig mótmæli þess efnis að skerða beri bætur til stefnanda vegna þess að hún hafi ekki notað bílbelti, enda séu mótmælin of seint fram komin. Stefnandi telji að nýleg dómafordæmi sýni að dómstólar líti svo á að komi mótmæli ekki fram jafnskjótt og tilefni gefist sé ekki hægt að byggja á slíkum mótmælum síðar meir.

30. Stefnandi telji ljóst að hún eigi rétt á fullum bótum vegna slyss síns, enda ekkert í gögnum máls sem styðji niðurstöðu stefnd aum skerðingu bóta. Ríkar sönnunarkröfur séu gerðar þegar beita eigi skerðingu á bótarétti vegna ölvunar- eða vímuástands ökumanns og þeim sönnunarkröfum sé ekki fullnægt af hálfu stefnda.

31. Stefnandi vísar til 1. mgr., sbr. 2. mgr. 24. gr., skaðabótalaga nr. 50/1993 verði talið að stefnandi skuli bera hluta tjóns síns sjálf vegna áhættutöku. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins sé heimilt að líta framhjá því að tjónþoli sé meðvaldur að tjóni ef skilyrði 1. mgr. 24. gr. eru fyrir hendi. Stefnandi telji ljóst að skilyrðum ákvæðisins sé fullnægt, enda hafi afleiðingar slyssins verið alvarlegar, líkamstjón stefnanda talsvert og afleiðingar slyssins verið henni þungbærar. Þá séu hagsmunir þeir sem krafa stefnanda beinist gegn vátryggðir, sem leiði til þess að sanngirnisástæður sem framangreind regla miðist við séu fyrir hendi.

32. Hvað varði dómkröfu stefnanda sé hún byggð á því að stefndi greiði bætur vegna varanlegrar örorku og varanlegs miska samkvæmt 4.– 8. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna áverka sem stefnandi hlaut í umferðarslysi [...] 2018. Réttur stefnanda til skaðabóta sé byggður á nefndum ákvæðum skaðabótalaga og fyrirliggjandi matsgerð frá [...]2020.

33. Krafa stefnanda sé reiknuð út frá lágmarkslaunum skaðabótalaga. Höfuðstóll kröfunnar sé 6.386.902 krónur og beri vexti af miskabótum og þjáningabótum sem samtals nemi 1.221.300 krónum frá [...] 2018 til [...] 2018, sem sé stöðugleikatímapunktur samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð. Krafa um 4,5% vexti af miskabótum og þjáningabótum styðjist við 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Krafan beri jafnframt vexti samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 af höfuðstól kröfunnar aðfjárhæð 6.386.902 krónur frá stöðugleikatímapunkti til 31. mars 2021, þegar síðara uppgjör fór fram, en svo dráttarvexti frá 30. apríl 2021 til greiðsludags samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38//2001 um vexti og verðtryggingu, en þá hafi verið liðinn mánuður frá því að krafan var send á stefnda. Til frádráttar komi innborgun að fjárhæð 2.107.677 krónur þann 31. ágúst 2020 og innborgun að fjárhæð 1.079.799 krónur þann 26. apríl 2021.

34. Auk framangreindra lagaraka vísar stefnandi til sakarreglunnar og ákvæða þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 88. gr. og 90. gr. Stefnandi byggir jafnframt á meginreglum vátryggingaréttar og lögum nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, einkum 12. gr. b og 31. gr. og 2. mgr. 27. gr. semog 1. og 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá byggir stefnandi á 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 og almennum tómlætisreglum.

35. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 127. gr., 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

36. Stefndi kveður stefnanda sækja rétt sinn tilbóta á grundvelli 1. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, en þar sé kveðið á um að bæta skuli tjón vegna notkunar ökutækis á grundvelli hlutlægrar ábyrgðar þess sem beri ábyrgð á ökutækinu. Í 2. mgr. 88. gr. laganna komi fram að bætur fyrir líkamstjón eða vegna missis framfæranda megi lækka eða fella niður ef sá sem hafi orðið fyrir tjóni eða látist var meðvaldur að tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi.

37. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi þegar hún, án þess að spenna öryggisbelti, hafi tekið sér far með ökumanni sem var undir áhrifum ávana-og fíkniefna þann [...] 2018, með þeim afleiðingum að hún slasaðist. Hafi stefnandi þannig verð meðvöld að líkamstjóni sínu í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga og því eigi að skerða bætur til hennar. Stefndi telji skerðingu um helming vera hóflega í ljósi dómafordæma og styðjist skerðingarhlutfallið enn fremur við álit Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum.

38. Í stefnu sé því borið við að tilvísun stefnda til þess að stefnandi hafi ekki verið í öryggisbelti er slysið átti sér stað sé of seint fram komin. Vísi stefnandi hvað þetta varðar aðallega til 5. mgr. 101. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Umrætt ákvæði laganna tilheyri XIV. kafla þeirra sem fjalli um málsmeðferð fyrir dómi. Samkvæmt 93. gr. laganna, sem sé upphafsákvæði kaflans, teljist mál höfðað þegar stefna sé birt eða árituð um viðtöku samrits hennar eða stefndi mæti að öðrum kosti fyrir dómi þar sem stefnandi afhendi honum samrit stefnu og þingfesti mál. Það virðist óumdeilt að röksemdir stefnda varðandi skort á öryggisbelti hafi verið komnar fram fyrir þetta tímamark, enda væri að öðrum kosti ekki fjallað um þetta atriði í stefnu málsins. Sé því erfitt að sjá hvernig umrætt lagaákvæði eigi við eða geti leitt til annars en að stefnda sé heimilt að koma fram með varnir í greinargerð, sbr. 99. gr. sömu laga.

39. Í stefnu sé einnig vísað til þágildandi 2. mgr. 9. gr. (nú 12. gr. b) og 31. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Í ákvæðinu komi fram að vátryggingafélag skuli sjá til þess að tjónþoli fái fullnægjandi upplýsingar um bótarétt sinn og sundurliðun á því hvernig bætur til hans séu ákveðnar.

40. Stefndi hafi tilkynnt stefnanda 13. ágúst 2018 að til skoðunar væri hjá félaginu að skerða bótarétt stefnanda. Þann 26. mars 2019 hafi stefndi tilkynnt að eftir að staðfest hefði verið að ökumaður bifreiðarinnar hefði verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og að stefnanda hefði mátt vera það ljóst yrðu bætur til hennar skertar. Stefndi hafi því uppfyllt kröfur framangreinds ákvæðis laga nr. 30/2004. Stefndi hafi sent bréf til stefnanda án ástæðulauss dráttar eftir að upplýsingar um atvikið hafi legið fyrir. Þá hafi stefndi einnig upplýst um möguleika stefnanda til þess að bera álitaefni undir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum. Af framangreindu sé ljóst að stefndi hafi uppfyllt upplýsingaskyldu sem á honum hafi hvílt og stefnandi hafi verið upplýst um bótarétt sinn og fengið sundurliðun á því hvernig bætur til hennar hafi verið ákveðnar.

41. Stefndi byggir á því að ekki hafi hvílt á honum skylda til að telja upp með tæmandi hætti allar þær röksemdir sem gætu átt við þegar stefnanda var tilkynnt um ákvörðun félagsins um að skerða bætur á grundvelli eigin sakar. Skortur á því að öryggisbelti hafi verið spennt sé röksemd sem styðji enn frekar málsástæðu stefnda um stórkostlegt gáleysi, sem byggi öðru fremur á því að stefnandi hafi tekið sér far með ökumanni semv ar undir áhrifum ávana- og fíkniefna.

42. Hvað sem öðru líði sé óumdeilt að stefndi hafi borið það fyrir sig eigi síðar en í athugasemdum til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum [...] 2021 að stefnandi hefði ekki haft öryggisbelti spennt. Stefndi telji röksemdir um að stefnandi hafi ekki verið í bílbelti ekki of seint fram komnar við þetta tímamark, jafnvel þótt skylt sé að koma fram með allar röksemdir um leið og tilefni gefst til. Í þessu samhengi bendir stefndi á að á þessum tímapunkti hafði stefnda nýlega ífyrsta skipti andmælt því að rétt væri að skerða bætur til hennar, þrátt fyrir að fyrirætlanir þess efnis hefðu verið kynntar henni tæpum tveimur árum fyrr og að henni hefði enn fyrr verið tilkynnt að slíkt væri til skoðunar.

43. Stefndi kveðst byggja á því að háttsemi stefnanda, sem hafi verið beltislaus farþegi í bifreið sem ekið hafi verið á miklum hraða af ökumanni sem hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna, mætti jafna til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr.50/1987.

44. Sannað sé með óyggjandi hætti að ökumaðurinn hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna í umrætt sinn. Það sýni niðurstöður Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Þessi gögn beri enn fremur með sér að ökumaðurinn hafi verið í verulega annarlegu ástandi er slysið varð og langt í frá fær um að stjórna ökutæki örugglega.

45. Í málinu liggi fyrir lögregluskýrsla frá [...] 2018 vegna atviksins. Fram komi í skýrslunni að ökumaður bifreiðarinnar hafi verið ör, talað hratt og samhengislaust og sjáöldur hans hafi verið samandregin. Fyrir liggi því í málinu að ökumaður bifreiðarinnar hafi verið undir sýnilegum áhrifum þegar lögregla hafi haft afskipti af honum skömmu eftir slysið. Ekkert liggi fyrir um það hvernig þetta hefði átt að geta farið framhjá stefnanda og ekkert í gögnum málsins styðji þá fullyrðingu stefnanda að hún hafi ekki mátt gera sér grein fyrir sýnilegu ástandi ökumannsins.

46. Fram komi í gögnum málsins að stefnandi eigi sögu um langvinnan neysluvanda. Stefnandi hafi enn fremur glímt við neysluvanda er slysið varð, en samkvæmt gögnum málsins hafi hún lokið dagdeildarmeðferð á Teigi í [...]2019. Telur stefndi því einsýnt að stefnandi hafi þekkt merki þess þegar menn séu undir áhrifum ávana- og fíkniefna og eigi það sérstaklega við þegar viðkomandi sé í verulega annarlegu ástandi. Stefnanda hafi því ekki getað dulist að ökumaður bifreiðarinnar hefði verið undir áhrifum fíkniefna umrætt sinn. Jafnframt telji stefndi rangt, sem fram komi í stefnu, að stefnandi hafi ekki þekkt ökumanninn. Stefnandi hafi kannast vel við ökumanninn og vitað að hann væri í neyslu á þessum tíma. Í öllu falli hafi stefnandi ekki fært fram nokkur rök sem hnígi í þá átt að henni hafi ekki mátt vera þetta ljóst.

47. Stefndi telji það auka gáleysi stefnanda að hafa ekki verið með öryggisbelti spennt. Hefði stefnandi verið í öryggisbelti umrætt sinn hefði mátt komast hjá því höfuðhöggi sem hún hafi orðið fyrir í slysinu. Af fyrirliggjandi gögnum að dæma hafi þetta atriði aukið mjög á afleiðingar slyssins.

48. Varðandi skerðingu bóta telur stefndi að þau varnaðaráhrif sem eigi að felast í réttarreglum um skerðingu bóta verði að engu gagnvart þeim sem íhugi að taka sér far með ökumanni undir áhrifum fíkniefna sé skerðingarhlutfall ekki talsvert. Þá sé einnig mikilvægt út frá sömu sjónarmiðum að ekki sé unnt að koma sér undan skerðingu með því að upplýsa ekki um atriði sem geti varpað ljósi á tengsl ökumanns og þess sem taki sér far með honum. Sé þannig ekki unnt að samþykkja að stefnda beri að sanna hver tengsl þeirra hafi verið heldur verði að ætla að það standi stefnanda nær. Í öllu falli sé það ótrúverðugt að stefnandi hafi sest upp í bifreið hjá manni sem hún hafi engin deili vitað á fyrir utan íbúðarhúsnæði í Kópavogi.

49. Telur stefndi að öllu framangreindu virtu að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda. Stefndi hafi, í samræmi við niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, greitt fullnaðarbætur til stefnanda, sem eigi því engar frekari kröfur á hendur stefnda.

50. Stefndi mótmælir því að skilyrði 1. mgr., sbr. 2. mgr., 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu uppfyllt. Heimild til lækkunar eða niðurfellingar bóta samkvæmt ákvæðinu sé bundin því skilyrði að ábyrgðin yrði hinum bótaskylda svo þungbær að ósanngjarnt mætti telja eða álíta yrði að öðru leyti skerðingu eða niðurfellingu sanngjarna vegna mjög óvenjulegra aðstæðna. Heimild þessari hafi lítið verið beitt í réttarframkvæmd og henni sé eingöngu ætlað hlutverk í sérstökum undantekningartilvikum. Stefndi telji ljóst að undantekningarákvæðið eigi ekki við enda séu afleiðingar slyssins ekki svo þungbærar að það geti átt við.

51. Varakrafan sé sett fram telji dómurinn rétt að lækka hlutfall skerðingar. Stefndi telji þó að slík niðurstaða væri í andstöðu við markmið 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga og dómaframkvæmd Hæstaréttar í sambærilegum málum.

52. Stefndi vísar máli sínu til stuðnings til meginreglna skaðabótaréttar og almennra reglna einkamálaréttarfars um sönnun og sönnunarbyrði. Einnig vísar hann til þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, skaðabótalaga nr. 50/1993 og laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Málskostnaðarkrafa stefnda byggist á 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

53. Ágreiningur aðila stendur um það hvort stefnandi eigi rétt til að fá líkamstjón sitt bætt að fullu úr vátryggingu bifreiðarinnar [...], sem á slysdegi var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Fyrir liggur að stefndi féllst á bótaskyldu vegna slyssins en við uppgjör lækkaði félagið bætur til stefnanda um helming vegna eigin sakar hennar, með hliðsjón af úrskurði úrskurðarnefndar í vátryggingamálum frá [...] 2021. Taldi stefndi að stefnanda hefði ekki getað dulist að ökumaðurinn var undir áhrifum ávana- og fíkniefna og ekki hæfur til aksturs þegar slysið varð.

54. Málið liggur því þannig fyrir dóminum að ekki er deilt um bótaskyldu stefnda eða afleiðingar slyssins fyrir heilsu stefnanda. Lýtur ágreiningurinn aðeins að því hvort stefnandi beri sjálf sök að einhverju leyti á tjóni sínu þar sem hún hafi tekið sér far með bifreið þar sem ökumaður var undir áhrifum ávana- og fíkniefna og hvort stefnanda hafi mátt vera ástand ökumannsins ljóst.

55. Stefnandi bar fyrir dómi að hún og B, ökumaður bifreiðarinnar [...], hefðu verið úr sama hverfi, en hún hefði ekki þekkt hann mikið. Bar stefnandi að tilgangur hennar með því að fara upp í bifreiðina á Nýbýlavegi umrætt sinn hefði verið að fá endurgreitt lán sem hún hefði nokkru fyrr veitt B. Hefði hún aldrei ætlað að taka sér far með bifreiðinni og því ekki spennt á sig öryggisbelti. Þegar hún hefði ætlað að fara út úr bifreiðinni hefði ökumaðurinn beðið hana að bíða því hann ætlaði að sýna henni hversu hratt hann gæti bakkað bifreiðinni. Stefnandi kvaðst ekki hafa tekið eftir neinu óvenjulegu í fari ökumannsins eða að hann væri í annarlegu ástandi og ekkert hafa spáð í hvort ökumaðurinn væri í neyslu á þessum tíma. Stefnandi bar að hún hefði sjálf verið búin að vera allsgáð í hálfan mánuð þegar atvikið átti sér stað.

56. Vitnið G bar fyrir dómi að hún og kærasti hennar, sem var ökumaður bifreiðarinnar [...], hefðu farið að hitta stefnanda á Nýbýlavegi umrætt sinn til þess að greiða henni fíkniefnaskuld. Taldi vitnið að stefnandi hefði vitað að ökumaðurinn var undir áhrifum vímuefna vegna þess að hún hefði útvegað þeim fíkniefni dagana á undan og vitað að vitnið og ökumaðurinn hefðu verið að neyta vímuefna „þessa viku þarna“. Vitnið bar jafnframt að áður en ökumaðurinn ók af stað hefðu þau verið að ræða málin í nokkrar mínútur í bifreiðinni og að til hefði staðið að aka upp í Breiðholt.

57. Vitnið B, ökumaður bifreiðarinnar, bar fyrir dómi að hann og stefnandi hefðu þekkst lengi og að stefnandi hefði vitað að hann ætti við vímuefnavanda að stríða áþeim tímasem slysið átti sér stað. Vitnið bar að þau stefnandi hefðu hist eitthvað dagana á undan og þá hefði verið „eitthvað djamm og svona“ og þau hefðu oft neytt fíkniefna saman. Vitnið taldi að stefnandi hefði vitað að hann væri undir áhrifum þegar slysið átti sér stað og taldi að það hefði ekki farið á milli mála að hann væri í annarlegu ástandi. Þá bar vitnið að það hefði alltaf staðið til að hann æki af stað með stefnanda og vin hennar og taldi að hann hefði ætlað að skutla þeim heim til stefnanda „í Bakkana“.

58. Vitnið H bar fyrir dómi að hann hefði farið með stefnanda í bifreiðina [...]umrætt sinn svo ökumaður bifreiðarinnar gæti greitt stefnanda skuld, sem vitnið kvaðst ekki vita hvernig hefði verið til komin. Þau stefnandi hefðu verið í bifreiðinni um 5– 10 mínútur að ræða málin við ökumanninn áður en hann bakkaði af stað. Vitnið kvaðst eingöngu þekkja ökumanninn í gegnum stefnanda sem hefði „þekkt hann betur“. Vitnið kvaðst ekki hafa vitað að ökumaðurinn væri í neyslu á þessum tíma, enda verið í litlum samskiptum við hann og kvaðst ekki geta sagt að ökumaðurinn hefði greinilega verið undir vímuáhrifum umrætt sinn. Þá bar vitnið að ekki hefði staðið til að þaust efnandi þæðu far með bifreiðinni og kvaðst vitnið eingöngu hafa spennt á sig öryggisbelti af gömlum vana.

59. Samkvæmt 1. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 skal sá sem ber ábyrgð á skráningarskyldu ökutæki bæta það tjón sem hlýst af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni ökumanns. Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að bætur fyrir líkamstjón megi lækka eða fella niður ef sá sem varð fyrir tjóni var meðvaldur að tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi.

60. Á meðal gagna málsins er matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði frá [...]2018. Er sannað með matsgerðinni að ökumaður bifreiðarinnar var undir verulegum áhrifum ávana- og fíkniefna, auk þess sem í honum mældust svefnlyf og róandi lyf í hæstu lækningalegu skömmtum. Þá hefur ökumaðurinn sjálfur borið um það fyrir dóminum að hann hafi verið undir verulegum áhrifum umrætt sinn og að það hafi verið augljóst, auk þess sem hann taldi að stefnandi hefði vitað að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Vitnið G bar einnig fyrir dómi að hún teldi að stefnandi hefði vitað að ökumaðurinn væri undir áhrifum slíkra efna, þar sem stefnandi hefði útvegað þeim fíkniefni dagana á undan.

61. Í viðræðum lögreglu við ökumanninn á vettvangi vaknaði strax grunur um að hann væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Þannig liggur fyrir að ökumaður bifreiðarinnar var undir sýnilegum áhrifum þegar lögregla hafði afskipti af honum skömmu eftir slysið. Í framburði stefnanda og þeirra þriggja vitna sem gáfu skýrslu fyrir dóminum kom fram að samskipti áttu sér stað í bifreiðinni í nokkrar mínútur áður en ökumaðurinn ók af stað, þar sem rætt var um greiðslu skuldar ökumanns við stefnanda. Þá kemur fram í gögnum málsins að stefnandi eigi sér sögu um langvinnan neysluvanda. Er það mat dómsins með hliðsjón af þessu að stefnandi hafi þekkt einkenni þess þegar menn eru undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Enn fremur var upplýst í skýrslum stefnanda og vitna fyrir dóminum að hún þekkti ökumanninn og tvö vitnanna báru um að stefnandi hefði vitað að hann væri í neyslu á þessum tíma. Er því ekki rétt að stefnandi hafi ekki haft forsendur til að vita af vímuefnanotkun ökumanns eða að hún hafi ekki þekkt ökumanninn, eins og fullyrt er í stefnu. Með hliðsjón af framangreindu hefði stefnanda ekki getað dulist að ökumaðurinn væri undir áhrifum fíkniefna þannig að hann gæti ekki stjórnað ökutækinu örugglega og væri í raun óhæfur til aksturs, sbr. 2. mgr. 45. gr. a í þágildandi umferðarlögum.

62. Af hálfu stefnanda er byggt á því að aldrei hafi staðið til af hennar hálfu að taka sér far með ökumanninum umrætt sinn, heldur hafi tilgangurinn eingöngu verið sá að fá greiðslu frá ökumanninum vegna skuldar. Vitnið H, sem fór upp í bifreiðina með stefnanda á Nýbýlavegi, studdi þennan framburð stefnanda í skýrslu sinni fyrir dómi.

Ökumaðurinn sjálfur og vitnið G báru hins vegar að eftir nokkurt spjall um greiðslu skuldarinnar hefði staðið til að aka stefnanda og hinum farþeganum upp í Breiðholt.

63. Að mati dómsins er frásögn stefnanda um að ekki hafi staðið til að þiggja faró trúverðug. Er þar haft í huga verulegt ósamræmi milli málatilbúnaðar í stefnu annars vegar og í framburði stefnanda fyrir dómi hins vegar. Þannig kemur fram í stefnunni að stefnandi hafi tekið sér far með bifreiðinni umrætt sinn og jafnframt að stefnandi hafi treyst því að ökumaðurinn væri allsgáður, enda hafi hann komið akandi á bifreiðinni „til að sækja hana og vin hennar“ og þá hafi ekkert sést athugavert við aksturslag hans. Þá er í stefnunni fullyrt að stefnandi hafi ekki þekkt ökumanninn og að um leið og þau H hafi sest upp í bifreiðina hafi ökumaðurinn bakkað á miklum hraða þannig að enginn tími hafi gefist til að átta sig á ástandi ökumanns eða til að spenna á sig sætisbeltið. Fyrir dóminum báru hins vegar stefnandi og öll vitnin að stefnandi og ökumaðurinn hefðu þekkst og að samræður hefðu átt sér stað í nokkrar mínútur áður en ekið var af stað. Þegar framangreint ósamræmi er haft í huga hefur það að mati dómsins ekki þýðingu að ekki var tekin lögregluskýrsla af stefnanda vegna málsins, enda er stefnanda í sjálfsvald sett hvernig hún hagar málatilbúnaði sínum í stefnu og ætla verður að sá málatilbúnaður grundvallist á frásögn stefnanda af atvik ummáls.

64. Með trúverðugum framburði vitnanna B og G telur dómurinn sannað að stefnandi hafi tekið sér far með bifreiðinni umrætt sinn og að til hafi staðið að aka henni og vitninu H upp í Breiðholt. Er þá einnig haft í huga að síðastnefnda vitnið var með spennt öryggisbeltið er slysið átti sér stað og telur dómurinn skýringu vitnisins á ástæðu þess vera ótrúverðuga. Enn fremur virtist vitnið ekki muna atvik mjög vel og gaf þá skýringu að langt væri liðið frá tjónsdegi.

65. Að öllu framangreindu virtu sem nú hefur verið rakið þykir stefnandi, með því að setjast upp í bifreið með ökumanninum, þrátt fyrir að henni hafi ekki getað dulist að ökumaðurinn væri undir áhrifum ávana- og fíkniefna, hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi sem valdi því að hún beri að hluta til ábyrgð á tjóni sínu sjálf. Það að stefnandi var ekki með öryggisbelti spennt telst hins vegar ekki vera stórfellt gáleysi og leiðir ekki eitt og sér til skerðingar bóta, þótt líklegt sé að þetta hafi aukið á tjón stefnanda. Er þannig ekki þörf á að fjalla sérstaklega um þá málsástæðu stefnanda að tilvísun stefnda hvað þetta varðar sé of seint fram komin.

66. Í ljósi atvika þykir sanngjarnt að stefnandi beri helming tjóns síns sjálf, eins og stefndi gerði ráð fyrir í uppgjöri aðila með hliðsjón af úrskurði úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Stefnandi hefur í málinu vísað til 1. mgr. 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um heimild til að líta fram hjá meðábyrgð stefnanda. Dómurinn telur að metnar afleiðingar slyssins í matsgerð séu ekki þess eðlis að það sé óeðlilegt að stefnandi beri helming tjónsins. Um er að ræða undantekningarákvæði sem eingöngu er beitt í mjög sérstökum tilvikum þegar afleiðingar slyss eru svo alvarlegar að þær verði tjónþola sérstaklega þungbærar, sem ekki á við hér.

67. Með því að ekki er ágreiningur um tölulegan grundvöll bóta og fyrir liggur að stefndi hefur greitt stefnanda bætur miðað við að stefnandi beri helming tjóns síns sjálf verður stefndi sýknaður.

68. Þrátt fyrir framangreinda niðurstöðu þykir eftir atvikum málsins rétt að málskostnaður milli aðila falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar í máli þessu skv. fyrirliggjandi gjafsóknarleyfi frá 3. nóvember 2021. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist því úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, svo sem greinir í dómsorði. Þóknunin er ákvörðuð með hliðsjón af tímaskýrslu, efni og umfangi málsins. Samkvæmt dómvenju í gjafsóknarmálum er virðisaukaskattur ekki meðtalinn í fjárhæðinni, sbr. dóm Landsréttar í máli nr. 7/2019.

69. Af hálfu stefnanda flutti málið H-kvk-nf G-kvk-nf Þ-kvk-nf lögmaður og af hálfu stefnda flutti málið T-kvk-nf S-kvk-nf R-kvk-nf lögmaður.

70. G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 1. september 2023 en hafði fram að þeim tíma engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýknaður af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kvk-ef G-kvk-ef Þ-kvk-ef, sem telst hæfilega ákveðin 1.200.000 krónur.

G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf