E-750/2009

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 14. apríl sl., er höfðað með stefnu sem birt var stefnda 13. janúar 2009.

Stefnandi er Gæðalagnir ehf., Völvufelli 44, Reykjavík, en stefndi er R-kk-nf Á-kk-nf, Kvisthaga 2, einnig í Reykjavík.

Endanlegar kröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð 478.837 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 20. mars 2008 til greiðsludags, allt þó að frádregnum 165.000 krónum, sem stefndi greiddi inn á kröfuna 3. júní 2008. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. vaxtalaga, er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar að mati dómsins.

Endanlegar kröfur stefnda eru þær að hann verði aðallega sýknaður af kröfum stefnanda, en til vara að þær verði verulega lækkaðar. Þá krefst hann þess að viðurkennd verði skaðabótakrafa hans á hendur stefnanda að fjárhæð 50.000 krónur, og komi sú krafa til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda. Loks krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnanda samkvæmt mati dómsins, að teknu tilliti til skyldu stefnda til greiðslu virðisaukaskatts.

Málsatvik

Í febrúar 2008 tók stefnandi, sem er pípulagningafyrirtæki, að sér að skipta um aðalfrárennslisstofn í fjöleignarhúsinu nr. 2 við Kvisthaga hér í borg, en leki hafði þá komið að frárennslislögninni í kjallaraíbúð. Skipt var um stofnlögn frá 3. hæð hússins niður á 1. hæð, en stefndi býr á 2. hæð hússins. Viðgerðarkostnaður var greiddur af tryggingafélaginu Verði tryggingum hf. Samhliða því sem viðgerð fór fram á stofnlögninni óskaði stefndi eftir því að stefnandi annaðist breytingar á lögnum í baðherbergi íbúðar sinnar, þar sem hann hugðist endurnýja og breyta fyrirkomulagi hreinlætistækja. Stefnandi annaðist verk þetta og gerði stefnda reikning fyrir vinnu sinni 20. mars 2008, alls að fjárhæð 478.837 krónur, þar af nam virðisaukaskattur 94.230 krónum. Eindagi reikningsins var 30. mars 2008. Samkvæmt texta reikningsins var „skipt um allar neysluvatnslagnir á baðherbergi, sett innbyggð blöndunartæki fyrir sturtu, settur innbyggður WC-kassi, hlaðinn og múraður sturtubotn, múrað í alla veggi sem voru sagaðir og brotnir, smíðað utan um WC-kassa og baðherbergi gert tilbúið undir flísalögn“. Í málinu liggur fyrir ljósrit af verksamningi milli aðila, undirritaður af stefnda. Þar staðfestir stefndi að hann hafi lesið verðskrá stefnanda, samþykkt hana og ábyrgist persónulega greiðslu fyrir verkið.

Í greinargerð stefnda er því haldið fram að stefnandi hafi unnið að umræddu verki á tímabilinu frá 19. febrúar til 10. mars 2008 og hafi stefndi skráð hjá sér að stefnandi hafi að hámarki unnið 90 klukkustundir. Af þeim tíma hafi 80 vinnustundir verið gjaldfærðar á Vörð tryggingar hf. og einhverjar stundir á kjallaraíbúðina. Þá hafi stefnandi fyrir mistök gert tvö stór göt á baðherbergisveggi inn í hjónaherbergergi og barnaherbergi í íbúð stefnda, sem hann hafi ekki gert við. Telur stefndi að tjón sitt vegna þessa sé verulegt. Einnig segir þar að stefnandi hafi 3. mars 2008 afhent stefnda óundirritað yfirlit yfir verkið, þar sem vinna stefnanda hafi verið skráð 13 klukkustundir. Stefnandi hefði hins vegar reiðst þegar stefndi taldi að vinnustundir væru þar oftaldar, og vildi þar að auki ekki að virðisaukaskatti yrði sleppt. Hefði stefnandi þá sagt stefnda að hann myndi senda honum mun hærri reikning. Telur stefndi að reikningur stefnanda eigi sér enga stoð.

Undir rekstri málsins óskaði stefndi eftir því að dómkvaddur yrði matsmaður til þess að leggja mat á sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir verkþátt stefnanda, svo og að láta í ljós álit sitt á ástæðum fyrir tveimur götum frá baðherbergi, ásamt kostnaði við að lagfæra þær skemmdir. Matsgerðin er dagsett 15. september 2009 og er niðurstaða hennar að kostnaður við framkvæmdir á baðherbergi stefnda er metinn 426.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Einnig segir þar að göt í veggjum aðliggjandi herbergja megi rekja beint til vinnu við baðherbergið og að kostnaður við lagfæringar nemi samtals 50.000 krónum.

Í stefnu segir að skuld þessi hafi ekki fengist greidd, þrátt fyrir innheimtutilraunir, og því sé nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu hennar. Meðal gagna málsins er bankakvittun fyrir greiðslu stefnda á 165.000 krónum, sem hann innti af hendi 3. júní 2008. Tekur endanleg dómkrafa stefnanda mið af þeirri greiðslu.

Við aðalmeðferð gáfu skýrslu fyrir dóminum D-kk-nf S-kk-nf, forsvarsmaður stefnanda, og R-kk-nf Á-kk-nf, stefndi í málinu. Einnig gaf skýrslu H-kk-nf J-kk-nf, dómkvaddur matsmaður.

Í skýrslu D-kk-ef S-kk-ef kom fram að stefndi hefði beðið hann um að annast breytingar á lögnum í íbúð hans, þar sem til stæði að endurnýja og breyta fyrirkomulagi á hreinlætistækjum og ofni. Áður en verkið hófst hefði stefndi undirritað verksamning, þar sem skýrt kæmi fram að stefndi hefði óskað eftir að stefnandi annaðist verkið. Slíkur samningur hefði einnig verið gerður við aðra íbúa hússins vegna viðgerðar á stofnlögninni, en þar hefði þó ekki verið fjallað um frekari viðgerðir á baðherbergi. Tók D-kk-nf fram að stefndi hefði aldrei sett út á tímagjald hans eða tímafjölda, en hefði virst ánægður með verk hans, allt þar til hann kom með reikninginn. Hann kvaðst ekki kannast við að hafa sýnt stefnda yfirlit um tímafjölda og verkkostnað 3. mars 2008, eins og stefndi heldur fram.

Aðspurður um akstur samkvæmt reikningi stefnanda sagði D-kk-nf að sá liður væri vegna aksturs hans til og frá vinnu. Um förgun á múrbroti sagði hann að hvergi í verksamningi væri á það minnst að hann tæki slíkt að sér. Hann kannaðist hins vegar við að stefndi hefði sýnt sér reikning vegna förgunar að fjárhæð 31.190 krónur, og hefði reikningurinn upphaflega verið stílaður á Vörð tryggingafélag hf. Hefði hann hafnað greiðslu á honum.

D-kk-nf viðurkenndi að bæði götin í íbúð stefnda væru til komin vegna vinnu hans. Annað gatið hefði komið þegar hann reif stofnlögnina frá veggnum og ætti því viðgerðarkostnaður að greiðast af tryggingafélagi stefnda. Hitt gatið, í svefnherberginu, hefði komið þegar hann setti upp handklæðaofn á baðherberginu. Kvaðst hann hafa gengið frá báðum götum með því að múra upp í þau beggja vegna og málað yfir í barnaherberginu. Ekki hefði hann þó málað í svefnherberginu.

Stefndi, R-kk-nf Á-kk-nf, sagði að stefnandi hefði lokið allri vinnu sinni í húsinu 10. mars 2008. Í byrjun mars hefði D-kk-nf sýnt honum blað með tímafjölda og útlögðum kostnaði og óskað eftir því að hann greiddi sér „svart“. Hefði hann neitað því. Hann neitaði einnig að hafa skrifað undir verksamning sem liggur frammi í málinu, og sagðist ekki hafa séð það skjal fyrr en á matsfundi.

Spurður um reikning vegna förgunarkostnaðar sagði stefndi að upphaflega hefði hann skrifað reikninginn á Vörð tryggingar hf. D-kk-nf S-kk-nf hefði hins vegar beðið sig um að skrifa reikninginn á Gæðalagnir ehf., þar sem hann myndi rukka tryggingafélagið. Þegar til kom hefði D-kk-nf þó neitað að greiða hann.

Stefndi sagði að stefnandi hefði að hluta til múrað upp í götin í íbúðinni, en síðan hefðu þau hjónin spartlað og málað veggina.

H-kk-nf J-kk-nf staðfesti matsgerð sína fyrir dóminum. Hann sagði að við útreikning sinn hefði hann stuðst við tímagjald sem næmi 5.200 krónur, með virðisaukaskatti.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir á því að aðilar hafi með verksamningi samið um að stefnandi annaðist það verk sem hér um ræðir. Stefnandi hafi unnið það verk og hafi stefndi aldrei gert athugasemdir við vinnu stefnanda eða gæði verksins fyrr en eftir höfðun þessa máls. Hinu sama gegni um tímagjald stefnanda og tímafjölda. Heldur stefnandi því fram að hann hafi innt verkið af hendi á sómasamlegan og fullnægjandi hátt og mótmælir því að verðið teljist ósanngjarnt í skilningi 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Þá byggir hann á því að ekki sé slíkur munur á niðurstöðu matsgerðar og reikningi, að unnt sé að draga þá ályktun að reikningur hans sé ósanngjarn. Telur stefnandi að einstakir matsliðir í matsgerðinni séu ekki nægilega sundurliðaðir til þess að á henni verði byggt, og nefnir í því sambandi að þar skorti á að tilgreindar séu vinnustundir og kostnaður vegna leigu á dýrum tækjum, t.d. steinsög.

Stefnandi mótmælir því að til frádráttar kröfu hans komi kostnaður stefnda vegna förgunar á rusli og múrbroti, enda sé hvergi á það minnst í fyrirliggjandi samningi að hann muni annast slíkt. Bendir stefnandi einnig á að stefndi hafi flutt til förgunar múrbrot úr öllum íbúðum hússins, ekki aðeins frá eigin íbúð. Því eigi tryggingafélagið að greiða þann kostnað.

Stefnandi mótmælir einnig að hann hafi skilið eftir göt á baðherbergisvegg inn í barnaherbergi og hjónaherbergi. Heldur hann því fram að hann hafi múrað í götin, en stefndi hafi sjálfur kosið að spartla síðar og heilmála veggina. Hafnar hann með öllu kröfu stefnda um skuldajöfnun vegna viðgerða á þeim götum, en áréttar um leið að annað gatið, þ.e. inn í barnaherbergið, hafi komið til vegna viðgerða á stofnlögninni og eigi viðgerðarkostnaður því að greiðast af tryggingafélaginu. Stefnandi byggir loks á því að stefndi hafi greitt 165.000 krónur inn á verkið 3. júní 2008, og hafi í þeirri greiðslu falist viðurkenning stefnda á greiðsluskyldu. Um leið mótmælir hann því að hann hafi afhent stefnda yfirlit um tímafjölda og áætlaðan verkkostnað, eins og haldið er fram í greinargerð stefnda.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessa fái lagastoð í 45., 47. og 54. gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar er vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

Krafa um dráttarvexti er reist á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, en málskostnaðarkrafan styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda og lagarök

Aðalkrafa stefnda byggist á því að hann hafi þegar að fullu gert upp við stefnanda, sé litið til eðlilegs og sanngjarns verðs fyrir verkið, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000. Varakrafan byggist á því að reikningurinn sé of hár og að til frádráttar eigi bæði að koma kostnaður stefnda vegna förgunar á múrbroti, samtals 31.190 krónur, og kostnaður hans vegna viðgerða á götum í veggjum. Varakröfunni til stuðnings vísar stefndi sérstaklega til matsgerðar dómkvadds matsmanns.

Stefndi byggir einnig á því að reikningur stefnanda sé í engu samræmi við það yfirlit um verkkostnað, sem stefnandi hafi afhent honum á sínum tíma. Þá kveðst stefndi mótmæla því að virðisaukaskattur sé lagður á útlagðan kostnað, eins og sjá megi á reikningi stefnanda. Telur hann að draga beri virðisaukaskattinn frá við uppgjör stefnanda. Loks mótmælir stefndi því að honum beri að greiða stefnanda fyrir notkun steinsagar og vegna múrbrotsálags, enda hafi ekki verið samið um sérstakt verkfæragjald eða álag vegna múrbrots. Einnig er því mótmælt að stefnda verði gert að greiða sérstaklega fyrir akstur stefnanda. Telur stefndi að tryggingafélagið hafi greitt stefnanda fyrir sama akstur.

Til stuðnings skuldajafnaðarkröfu sinni vísar stefndi til þess að matsmaður hafi talið að viðgerðarkostnaður vegna lagfæringa á götum í íbúð hans næmi 50.000 krónum. Eigi sá kostnaður að ganga á móti kröfu stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, svo og meginreglna samningaréttar. Heimild til að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar byggir hann á 28. gr. laga nr. 91/1991, en sú krafa sé reist á reglum skaðabótaréttar og almennum reglum kröfuréttar. Málskostnaðarkrafan styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, en krafa hans um virðisaukaskatt við lög nr. 50/1988.

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um fjárhæð reiknings sem stefnandi gaf út til stefnda 20. mars 2008, vegna vinnu við endurbætur og lagfæringar á baðherbergi stefnda að Kvisthaga 2 hér í borg. Virðist ágreiningur aðila einkum lúta að fjölda vinnustunda, akstri, leigu á steinsög og álagi á tímagjald vegna múrbrots. Ekki verður ráðið að ágreiningur standi um vörur sem stefnandi keypti til verksins í byggingavöruverslunum, og tilgreindar eru á fylgiskjali með reikningi, að því þó frátöldu að stefndi heldur því fram að ekki skuli reikna virðisaukaskatt á útlagðan kostnað. Hins vegar er ekki um það deilt að stefndi keypti sjálfur öll hreinlætistæki, ásamt handklæðaofni.

Meðal gagna málsins er verksamningur milli málsaðila, undirritaður af stefnda. Í skýrslu sinni fyrir dómi sagði forsvarsmaður stefnanda að allir íbúðaeigendur að Kvisthaga 2 hefðu undirritað slíkan samning áður en hann hófst handa við viðgerð á stofnlögninni. Verksamningurinn við stefnda væri þó frábrugðinn öðrum að því leyti að þar kæmi fram að verkkaupi vilji einnig að allt sé endurnýjað á baði, öll tæki og allar lagnir, ásamt öllu sem því tengist. Tekið er fram í lok samningsins að stefndi hafi lesið verðskrá Gæðalagna ehf., samþykkt hana og ábyrgist greiðslu fyrir verkið. Fyrir dómi kvaðst stefndi ekki hafa séð þennan samning fyrr en á matsfundi, og hélt því fram við munnlegan flutning málsins að undirritun hans væri fölsuð. Stefnandi mótmælti þeirri málsástæðu, sem of seint fram kominni, og verður niðurstaða málsins því ekki á henni byggð, sbr. 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Stefndi hefur einnig haldið því fram að stefnandi hafi í byrjun mars 2008 afhent sér yfirlit yfir vinnu og efniskaup vegna umræddra framkvæmda, þar sem fram komi að heildarkostnaður við verkið sé 270.377,9 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Skjal þetta er meðal gagna málsins, ódagsett, óundirritað og ber þess engin merki hvaðan það stafar. Forsvarsmaður stefnanda hefur hafnað því að skjalið sé frá honum komið. Þar sem engin gögn styðja fullyrðingu stefnda um uppruna eða tilefni þessa skjals verður ekki á því byggt við úrlausn málsins.

Eins og áður greinir aflaði stefndi matsgerðar dómkvadds matsmanns til þess að leggja mat á sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir verkþátt stefnanda, svo og til þess að láta í ljós álit sitt á ástæðum fyrir tveimur götum frá baðherbergi, ásamt kostnaði við að lagfæra þær skemmdir. Samkvæmt matsgerðinni var kostnaður við framkvæmdir á baðherbergi stefnda álitinn 426.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Einnig segir þar að göt í veggjum aðliggjandi herbergja megi rekja beint til vinnu við baðherbergið og að kostnaður við lagfæringar nemi samtals 50.000 krónum. Í heildarfjárhæð við framkvæmdir er förgun á rusli metin sem kostnaður að fjárhæð 30.000 krónur, þar af akstur 20.000 krónur en vinna 10.000 krónur. Stefnandi byggir hins vegar á því að ekki hafi verið samið um að hann annaðist förgun á rusli.

Reikningur stefnanda er að fjárhæð 478.837 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti. Af þeirri fjárhæð nemur vinna, ásamt múrbrotsálagi, samtals 231.000 krónum, og er fjöldi vinnustunda þar skráður 43. Efni, akstur og leiga á steinsög er samtals að fjárhæð 247.837 krónur. Í matsgerð matsmanns er gert ráð fyrir að vinna nemi samtals 225.000 krónum, en í þeirri fjárhæð er vinna við förgun á rusli 10.000 krónur. Ekki kemur fram hve margar vinnustundir matsmaður leggur til grundvallar í útreikningi sínum, en fram kom við skýrslutöku að hann miðaði við 5.200 krónur fyrir hverja klukkustund. Kostnað vegna aksturs, efnis og tækja metur matsmaður samtals á 201.000 krónur, og eru 20.000 krónur af þeirri fjárhæð vegna förgunar á rusli.

Samkvæmt 3. mgr. 1. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, er stefndi í máli þessu neytandi í skilningi þeirra laga. Lögskipti aðila fara því eftir ákvæðum þeirra laga, sbr. 1. töluliður 1. mgr. 1. gr. laganna.

Fyrir liggur að aðilar sömdu ekki fyrir fram um verð fyrir þjónustu stefnanda. Ber því stefnda að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000. Þótt niðurstaða matsgerðar dómkvadds matsmanns sé nokkru lægri en reikningur stefnanda, ræður það eitt ekki úrslitum um hvort reikningsfjárhæðin teljist ósanngjörn í skilningi tilvitnaðrar 28. gr. laga nr. 42/2000. Verður hér einnig að líta til þess hvort matsatriði séu hin sömu og ágreiningur stendur um, en fram er komið að ekki er ágreiningur um efniskaup stefnanda samkvæmt reikningi. Þá liggur vinnuliður reikningsins nærri mati dómkvadds matsmanns og hefur ekki verið sýnt fram á að fjöldi vinnustunda sé ofreiknaður eða að aðrir reikningsliðir eigi ekki við rök að styðjast. Er því ekki fallist á þá málsástæðu stefnda að kostnaður vegna vinnu stefnanda í þágu stefnda teljist ósanngjarn.

Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að stefnandi hafi tekið að sér förgun á rusli og múrbroti vegna umræddra framkvæmda. Þótt stefndi hafi sjálfur tekið það verk að sér verður stefnandi ekki gerður ábyrgur fyrir greiðslu þess kostnaðar. Kröfu stefnda um lækkun stefnufjárhæðarinnar vegna förgunarkostnaðar er því hafnað. Hinu sama gegnir um óljósa kröfu stefnda um að virðisaukaskattur verði dreginn frá útlögðum kostnaði, en fyrir liggur að stefnandi greiddi virðisaukaskatt af aðkeyptu efni og krefur stefnda um sömu fjárhæð, þ.m.t. virðisaukaskatt.

Ekki er um það ágreiningur að stefnandi bar ábyrgð á því að tvö göt komu á veggi aðliggjandi herbergja þegar unnið var á baðherbergi í íbúð stefnda. Forsvarsmaður stefnanda fullyrti fyrir dómi að hann hefði múrað upp í bæði götin beggja vegna og málað yfir annað þeirra. Í skýrslu sinni fyrir dómi viðurkenndi stefndi að stefnandi hefði að hluta múrað upp í götin, en þau hjón síðan spartlað yfir og málað. Í matsgerð er heildarkostnaður við að múra í bæði götin, spartla og heilmála vegghluta metinn 50.000 krónur. Gerir stefndi kröfu til þess að sú fjárhæð verði viðurkennd sem skaðabætur og komi til skuldajafnaðar við stefnukröfuna. Þegar þess er gætt að stefnandi múraði sjálfur í götin verður hann ekki jafnframt dæmdur til greiðslu allrar fjárhæðarinnar. Þess í stað verða bætur til stefnda ákvarðaðar að álitum, og þykja þær hæfilegar 35.000 krónur. Kemur sú fjárhæð til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda. Ekki þykir hér skipta máli þótt gat á vegg í barnaherbergi hafi komið er stefnandi vann við að fjarlægja stofnlögn hússins.

Samkvæmt því sem að ofan er rakið verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 443.837 krónur (478.837 – 35.000), ásamt vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en að frádreginni innborgun stefnda 3. júní 2008, að fjárhæð 165.000 krónur. Með vísan til 1. mgr. 130. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndi einnig dæmdur til greiðslu málskostnaðar, sem ákveðst hæfilegur 200.000 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, R-kk-nf Á-kk-nf, greiði stefnanda, Gæðalögnum ehf., 443.837 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 20. mars 2008 til greiðsludags, allt þó að frádregnum 165.000 krónum, sem stefndi greiddi inn á kröfuna 3. júní 2008. Dráttarvextir leggist við höfuðstól kröfunnar á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 20. mars 2009.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

I-kk-nf E-kk-nf.