E-2524/2010

Mál þetta var höfðað 22. mars 2010 og dómtekið 1. mars 2012. Þar sem dómsuppsaga dróst í málinu var gætt ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnandi er World Card Services S.a.r.l., sem er skráð einkahlutafélag í Luxembourg, 26, rue Michel Rodange, L-2430 Luxembourg og stefndi er Valitor hf., kt. 500683-0589, Laugavegi 77, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð USD 254.200 ásamt dráttarvöxtum af peningakröfum í bandarískum dollurum (USD) samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. janúar 2009 til greiðsludags. Til vara, gerir stefnandi þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð USD 210.200 ásamt dráttarvöxtum af peningakröfum í bandarískum dollurum (USD) samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. janúar 2009 til greiðsludags. Í öllum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi, samtals 2.390.732 króna með útlögðum kostnaði.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnda verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda samkvæmt málskostnaðarreikningi, samtals 2.849.494 með útlögðum kostnaði.

I. Atvik

Stefnandi kveðst vera svokallaður netgreiðsluþjónustuveitandi, sbr. enska heitið Internet Payment Service Provider (IPSP). Meginhlutverk hans sé að þjónusta söluaðila á netinu, safna saman kortafærslum frá þeim og að því loknu senda þær til færsluhirða, eins og stefnda, sem auk færsluhirðingu greiðslukorta sinnir vinnsluhlutverki fyrir útgáfu korta á Íslandi. Í færsluhirðingu felst, eins og segir í greinargerð stefnda, að gera kaupmönnum kleift að taka við greiðslum með greiðslukortum og miðla greiðslum til þeirra. Í greinargerð stefnda segir enn fremur að starfsemi stefnda í færsluhirðingu yfir landamæri fari einkum fram í svokölluðum „card not present“ (CNP) viðskiptum. Með því sé átt við að viðskiptavinur framvísar ekki greiðslukortinu sjálfu yfir búðarborð, „card present“ (CP), heldur kaupir vörur eða þjónustu yfir Netið og miðlar kortaupplýsingum í gegnum Netið.

Stefnandi kveðst frá árinu 2005 hafa átt viðskiptasamband við stefnda, sem hafi falist í því að veita söluaðila heimild til að taka við greiðslum með greiðslukortum og gera upp við þá vegna viðskiptanna. Stefnandi sé milliliður milli kaupmanna/söluaðila á Netinu annars vegar og stefnda hins vegar. Nánar tiltekið hafi hlutverk stefnanda verið að koma á viðskiptum og greiðslulínu milli kaupmanna og stefnda á Netinu, eins og lögmaður stefnanda orðaði það í ræðu sinni við aðalmeðferð.

Stefnandi segir að viðskiptasamband stefnanda og stefnda hafi orðið til fyrir milligöngu fyrirtækisins Interconsult International Ltd. (hér eftir nefnt IIL). Þeir hafi gert með sér samning 27. maí 2004 sem hafi falið í sér að IIL myndi veita stefnanda aðstoð við að koma á viðskiptatengslum við stefnda og í framhaldinu við fleiri færsluhirða.

Í viðskiptasambandi aðila hafi falist að stefnandi hafi vikulega sent umtalsverðan fjölda greiðslukortafærslna til stefnda gegn greiðslu þóknana sem hafi borist vikulega inn á reikning stefnanda hjá Commerzbank í Þýskalandi. Stefnandi hafi síðan fengið greitt fyrir hverja færslu sem hann hafi sent til færsluhirðis til umsýslu. Viðskiptin milli stefnanda og stefnda hafi átt sér stað þrátt fyrir að aldrei hafi verið gerður skriflegur samningur milli aðila sem mæli fyrir um ferli viðskiptanna og skilmála sem um þau gildi.

Í stefnu er því lýst að fjárhæð vikulegra þóknana frá stefnda til stefnanda hafi byggst á vikulegu uppgjörsyfirliti þar sem fram hafi komið sundurliðað yfirlit yfir fjárhæðirnar sem stefndi skyldi greiða stefnanda. Á meðan á viðskiptasambandi aðila hafi staðið frá árinu 2005 hafi fjárhæðum vikulegra greiðslna frá stefnda til stefnanda ítrekað ekki borið saman við þær fjárhæðir sem stefnandi hafi átt rétt til samkvæmt vikulegu uppgjörsyfirliti. Þegar stefnandi hafi grennslast fyrir um það hjá stefnda hverju sætti að hann fengi lægri greiðslur en uppgjörsyfirlitið mælti fyrir um hafi honum verið tilkynnt að tilteknar fjárhæðir hefðu í slíkum tilvikum verið dregnar frá uppgjörsfjárhæðinni. Stefnanda hafi verið tjáð að um sekt væri að ræða vegna of hás hlutfalls „endurgreiðslukrafna“ (e. Chargeback) á kreditkortafærslum stefnanda til stefnda.

Stefnandi lýsir því að með endurgreiðslukröfu sé átt við það þegar bakfæra þurfi greiðslu sem hafi verið gjaldfærð af reikningi korthafa, þ.e. endurgreiða korthafanum ef hann eigi, einhverra hluta vegna, rétt á endurgreiðslu, t.d. vegna galla á vöru eða greiðslukortið hafi verið notað í leyfisleysi. Þegar þetta gerist rukki stefndi svokallað færsluákærugjald (e. Chargeback fee), þ.e. þóknun fyrir þá vinnu sem þurfi að inna af hendi fyrir þessar endurgreiðslukröfur, auk þess að endurkrefja söluaðila um svokallaða „Chargeback amount“, þ.e. þá fjárhæð sem endurgreidd hafi verið. Ef heildarfjöldi endurgreiðslukrafna hafi farið yfir ákveðið hámark á mánuði hafi komið til þess að stefndi hafi beitt sektum á viðkomandi, svokallað „Chargeback penalty“.

Krafa stefnanda er á því byggð að stefnda hafi verið óheimilt að beita sektum með framangreindum hætti og krefst hann því endurgreiðslu þeirra, þ.e. mismunarins á þeim fjárhæðum sem hann telur sig hafa átt rétt á samkvæmt sjö uppgjörsyfirlitum á tímabilinu 23. mars 2006 til 24. nóvember 2006 og þeim fjárhæðum sem stefndi greiddi honum, að frádregnum greiðslum sem stefndi hélt eftir með vísan til þess að um „sektir“ væri að ræða vegna endurkrafna. Nánar tiltekið segir stefnandi dómkröfu sína samkvæmt aðalkröfu vera þá fjárhæð sem haldið hafi verið eftir af hálfu stefnda með ólögmætum hætti árið 2006.

Krafa stefnanda sundurliðast með eftirfarandi hætti:

Til stuðnings kröfunni vísar hann til framlagðra kvittana með uppgjörsyfirlitum en af þessum gögnum megi sjá að mismunurinn á fjárhæðunum sem greiddar voru stefnanda í hvert skipti og þeim fjárhæðum sem hann hafi átt rétt á, hafi verið haldið eftir hjá stefnda með vísan til þess að um sektir væri að ræða. Stefnandi kveðst að svo stöddu ekki gera kröfu um endurgreiðslu vegna áranna 2007 til 2009 en það verði ekki gert fyrr en skorið hafi verið úr um greiðsluskyldu stefnda. Ljóst sé að stefnandi telji sig eiga sambærilegar kröfur vegna þeirra ára og áskilur hann sér allan rétt til innheimtu þeirra síðar.

Við aðalmeðferð gerði stefnandi fyrrgreinda varakröfu þar sem fallið er frá kröfu vegna 1. liðar í framangreindri sundurliðun hans á stefnufjárhæðinni komist rétturinn að þeirri niðurstöðu að ósannað sé að mismunurinn nemi 44.000 Bandaríkjadollurum.

Í greinargerð stefnda er því lýst að sú staðreynd að stefndi og kaupmenn, sem hann hefur gert samninga við um móttöku greiðslukorta, séu ekki staddir á sama stað í heiminum, leiði til þess að erfiðleikum sé bundið að stefndi sjálfur sé í beinum samskiptum og samningssamböndum við kaupmenn. Af þessum ástæðum hafi sprottið upp sjálfstæð fyrirtæki víðsvegar um heim sem starfi sem eins konar milliliðir. Þeir hafi það að aðalstarfsemi að gera samninga við færsluhirða eins og stefnda og svo kaupmenn um móttöku og uppgjör greiðslukort. Eitt þessara fyrirtækja sé stefnandi.

Í greinargerð stefnda er rakið að í því tilviki sem hér um ræði hafi verið um tvo milliliði að ræða. Stefndi hafi gert samning við fyrrnefnt fyrirtæki, IIL, 2. maí 2003. Með samningnum hafi IIL tekið að sér að bjóða viðskiptavinum þjónustu sem geri þeim kleift að taka við greiðslukorti. Á móti hafi stefndi tekið að sér að gera upp við viðkomandi viðskiptavini, að því gefnu að IIL uppfyllti skyldur sínar samkvæmt samningnum. Í samningnum sé nánar kveðið á um réttindi og skyldur aðila og hvernig uppgjöri skuli háttað. Með fyrrgreindum samningi IIL við stefnanda sem undirritaður hafi verið 27. maí 2004 hafi IIL ábyrgst að stefndi myndi greiða stefnanda uppgjör greiðslukortaviðskipta eftir því sem þar segi að frádregnum endurgreiðslum til korthafa, endurkröfum korthafa, tilteknum þóknunum og gjöldum og sektargreiðslum sem kortasamtökin kunni að leggja á vegna kaupmanna stefnanda. Stefndi hafi hins vegar ekki verið aðili að þessum samningi og verði því engar skyldur lagðar á hann samkvæmt honum. Þessu sé enda ítrekað slegið föstu í stefnu að IIL geti ekki talist umboðsmaður stefnda og stefndi hafi fallist á það, enda hafi hann ekkert slíkt umboð veitt.

Stefnandi sé líkt, og IIL, milliliður eða greiðsluþjónustuveitandi þar sem hann hafi tekið við tilteknum kaupmönnum í viðskipti sem móttaki greiðslukort. Ólíkt IIL hafi stefnandi hins vegar sjálfur móttekið uppgjörin og greitt þau síðan út til kaupmanna, væntanlega að frádreginni eigin þóknun.

Stefndi vísar til svohljóðandi ákvæðis í samningi stefnda við IIL frá 2. maí 2003 í íslenskri þýðingu: Færsluákærugjald VISA (e. VISA‘S Chargeback fee):

12 USD fyrir hverja færsluákæru (Chargeback). Færsluákærugjaldið á aðeins við ef færsluákærur eru innan við 2,5% af fjölda færslna og fjöldi færslna innan við 100 á mánuði. Ef færsluákærur eru fleiri en 2,5% af færslunum og færslur eru fleiri en 100 á mánuði, má setja endasöluaðilann á eftirlitslista VISA og endurskoða gjöld. VISA má leggja úrskurðargjöld, févíti og önnur gjöld á endasöluaðilann samkvæmt reglum VISA International.

Þann 1. janúar 2004 hafi verið gerðar breytingar á reglum VISA EU þess efnis að framangreint hlutfall hafi verið lækkað í 2%.

Þá hafi kortasamsteypurnar einnig heimild til að leggja sektir á færsluhirða ef endurkröfur hjá kaupmanni sem tengist viðkomandi færsluhirði ná ákveðnum fjölda sem og ef hlutfall endurkrafna af heildarviðskiptum ná ákveðinni prósentutölu. Í greiðslukortaviðskiptum tíðkist að færsluhirðar dragi umræddar sektir frá viðkomandi kaupmanni/greiðsluþjónustuveitanda sökum þess að verið sé að sekta vegna háttsemi nefndra aðila, þ.e. viðskiptahættir viðkomandi kaupmanna/greiðsluþjónustuveitanda séu ekki fullnægjandi, t.d. vegna gallaðs söluvarnings, varningur hafi ekki verið afhentur eða um sé að ræða svik, o.s.frv.

Allt séu þetta reglur alþjóðasamsteypu VISA sem stefndi hafi hvorki forræði yfir né áhrif á. Sé slík sekt lögð á vegna viðskipta kaupmanna sem stefndi sé færsluhirðir fyrir, dragi hann því álagðar sektir frá uppgjörum viðkomandi aðila. Til þess hafi stefndi haft ótvíræða heimild vegna viðskiptanna sem IIL hafi komið á, sbr. tilvitnað ákvæði í samningi stefnda við IIL frá 2. maí 2003. Þetta sé í samræmi við almenna viðskiptaskilmála stefnda við söluaðila sem gildi hér á landi er hljóðar svo:

Komi til þess að alþjóðleg kortasamsteypa leggi sektir eða gjöld á VALITOR vegna þess að söluaðili hafi brotið í bága við skilmála þess og/eða sérskilmála, verður fjárhæð þeirrar sektar eða gjalds dregin frá næsta uppgjöri VALITOR til hans.

Stefndi geti hvorki borið ábyrgð á samningi IIL við stefnanda né verði sérstakar skyldur lagðar á hann á grundvelli þess samnings. Telji stefnandi að ekki sé skýrri heimild fyrir að fara í þeim samningi til frádráttar sekta og endurkrafna verði stefnandi að eiga það við samningsaðila sinn, IIL, en benda megi á að sambærilegt ákvæði sé í samningi stefnanda við IIL, sbr. svohljóðandi ákvæði í íslenskri þýðingu:

Færsluákærugjald (e. Chargeback Fee) sem WCS skal greiða IIL: USD 25,00 fyrir hverja færsluákæru. Færsluákærugjaldið á aðeins við ef færsluákærur eru innan við 2,0% af fjölda færslna og fjöldi færslna innan við 100 á mánuði. Ef færsluákærur eru fleiri en 2,0% af færslunum og færslur eru fleiri en 100 á mánuði, má setja WCS á eftirlitslista VISA og endurskoða gjöld og reglur um færsluákærur. VISA má leggja úrskurðargjöld, févíti og önnur gjöld á WCS samkvæmt reglum VISA International.

Stefndi bendir á að þegar þarna sé rætt um VISA sé átt við stefnda.

Þannig hafi ILL upplýst stefnanda um að stefndi kynni að leggja slíkar sektir á að uppfylltum þeim skilyrðum sem þar greindi. Stefnandi hafi undirgengist samninginn með undirritun sinni.

Þá segir í greinargerð stefnda að viðskipti á grundvelli þessara tveggja samningssambanda hafi svo farið fram allt frá árinu 2004 þar til nýlega er IIL hafi sagt upp samningi sínum við stefnanda. Í hvert sinn hafi álagning sekta verið með þeim hætti að VISA EU hafi tilkynnt stefnda um álagningu þeirra. Stefndi hafi tilkynnt félaginu IIL um hana og að viðkomandi fjárhæð yrði haldið eftir við uppgjör stefnanda. IIL hafi síðan tilkynnt stefnanda um þessa niðurstöðu VISA EU. Ef við hafi átt hafi aðilar svo unnið saman að áfrýjun vegna þeirra, sem í einhverjum tilvikum hafi leitt til þess að sektirnar hafi verið felldar niður, eins og sjá megi af tölvupóstsamskiptum aðila og forsvarsmanns IIL. Stefndi ítrekar að sektirnar séu lagðar á af VISA EU en ekki stefnda. Stefndi hafi því ekki fengið þessar fjárhæðir í sinn hlut heldur alþjóðasamsteypan.

Stefndi áréttar að stefnandi sé ekki kaupmaður sem tekur við korti, heldur milliliður sem fái kaupmenn sem taka við korti, og stefnandi geri síðan upp við þá á grundvelli uppgjörs stefnda. Sektirnar hafi því verið lagðar á vegna viðskipta tiltekinna kaupmanna sem stefnandi hafi haft í viðskipum og þessir kaupmenn hafi verið tilgreindir á sektayfirlitum VISA EU. Stefndi geri því fastlega ráð fyrir að stefnandi hafi dregið þessar sektir frá uppgjörum við viðkomandi kaupmenn.

Stefndi leggur einnig áherslu á í lýsingu sinni á málavöxtum að á hinu tæplega sex ára tímabil sem viðskiptasamband. annars vegar milli stefnda og IIL og hins vegar IIL og stefnanda, hafi staðið, hafi stefnandi aldrei mótmælt því við IIL eða stefnda að heimild stefnda til að halda eftir uppgjöri sé til staðar vegna sekta VISA. Þvert á móti hafi stefnandi haldið áfram að stunda viðskipti á þeim grundvelli allt tímabilið. Í örfáum tilvikum hafi stefnandi gert athugasemdir við fjárhæðir sem haldið hafi verið eftir. Það hafi í einhverjum tilvikum leitt til þess að áfrýjanir hafi fellt þessar sektir niður en í öðrum ekki. Stefndi mótmælir því að stefnandi hafi ítrekað mótmælt þessum frádrætti. Þvert á móti hafi stefnandi undirritað viðaukasamning við IIL 9. maí 2009 þar sem skýrar hafi verið kveðið á um enn frekari rétt stefnda til að halda eftir uppgjöri til stefnanda.

Loks mótmælir stefndi því að hann sé í yfirburðastöðu gagnvart stefnanda. Stefnandi sé erlent fyrirtæki sem afli viðskipta við erlenda kaupmenn og geti leitað til allra færsluhirða í Evrópu sem stundi viðskipti yfir landamæri en þeir skipti hundruðum. Yfirburðastaða stefnda á Íslandi, sem raunar sé einnig mótmælt, hafi ekki áhrif í málinu enda markaðshlutdeild stefnda í færsluhirðingu í Evrópu hverfandi.

II. Rök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stofnast hafi til viðskiptasambands milli hans og stefnda fyrir milligöngu IIL. Stefnandi vísar til bréfs stefnda frá 17. mars 2010 þar sem fram kom það viðhorf stefnda að hann teldi umræddan samning gilda um viðskipti sín og stefnanda og að stefndi virtist halda að samningurinn væri umboðssamningur, þ.e. að IIL væri umboðsaðili stefnanda gagnvart stefnda og að samningurinn gæti þannig mælt fyrir um réttarstöðu stefnda og stefnanda og gagnkvæmar skyldur aðila. Stefnandi áréttar hins vegar að samningur hafi ekki áhrif á viðskiptasamband sitt við stefnda enda sé stefndi ekki aðili að samningnum. Stefndi geti því ekki borið fyrir sig ákvæði hans, einkum þar sem um sé að ræða afar óskýr, ósanngjörn og íþyngjandi ákvæði. Stefnandi telur að samningurinn frá 27. maí 2004 milli hans og IIL hafi ekkert gildi fyrir mál þetta og jafnvel þótt svo væri séu ákvæði samningsins svo óskýr og ósanngjörn, auk þess sem þau innihaldi vísireglu til reglna sem aldrei hafi verið kynntar stefnanda, að fallast beri á kröfur stefnanda.

Stefndi telur að sektirnar, sem stefndi hafi beitt stefnanda um árabil frá 2005 vegna endurgreiðslukrafna, og þar með fjárhæðirnar sem stefndi hefur haldið eftir við uppgjör sín við stefnanda á grundvelli þess að um sektir sé að ræða, séu ólögmætar. Aðgerðirnar eigi sér hvorki lagastoð né sé heimild til þeirra í samningnum sem stefnandi hafi gert. Þessu til stuðnings byggir stefnandi á eftirfarandi málsástæðum:

1. Engin samningsheimild fyrir stefnda til að beita sektum og halda eftir greiðslum

Stefnandi byggir á því að enginn samningur sé í gildi milli stefnanda og stefnda, sem heimili hinum síðarnefnda að halda eftir greiðslum, og beita stefnanda sektarákvæðum. Stefnandi hafi ekki samþykkt neina skilmála sem feli í sér heimild fyrir stefnda til að ákveða einhliða að draga fjársektir frá þóknunum til stefnanda. Í almennum og birtum viðskiptaskilmálum stefnda og/eða VISA International, sé hvergi að finna reglur eða viðmið varðandi fjárhæð sekta sé farið út fyrir þau viðmiðunarmörk endurgreiðslukrafna sem stefndi eða VISA International ákveði einhliða. Því sé ekki hægt að gera ráð fyrir að stefnandi hafi getað kynnt sér hvernig þessar sektir væru ákvarðaðar eða hvernig þeim væri beitt. Til að stefndi geti byggt á slíkum reglum þyrfti stefnandi að hafa samþykkt reglurnar eða í það minnsta þyrfti sá er beitti slíkum íþyngjandi reglum að hafa sannanlega kynnt reglurnar fyrir þeim er reglurnar beindust gegn. Fráleitt sé að telja, auk þess sem það stangist á við eðlilega og sanngjarna viðskiptahætti, að annar aðili viðskiptasambands, þ.e. stefndi, geti ákvarðað einhliða hvenær og við hvaða aðstæður sektum skuli beitt, sem og hve háar þær skuli vera hverju sinni, þegar enginn samningur sé til staðar sem styðji slíka framkvæmd.

2. Stefndi sé í yfirburðastöðu gagnvart stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi sé í yfirburðastöðu gagnvart honum. Stefnandi sé algerlega háður stefnda í þessu viðskiptasambandi, enda sé stefndi með yfirburðastöðu hér á landi á þeim markaði sem um ræðir, þ.e. miðlun greiðslukortaviðskipta. Þá sé VISA International í yfirburðamarkaðsstöðu á heimsvísu hvað þetta varðar. Því hafi það ekki verið raunhæfur möguleiki fyrir stefnanda að hætta viðskiptum við stefnda, sem átti afkomu sína að mestu leyti undir stefnda, enda hefði hann við það orðið fyrir enn frekara fjárhagstjóni.

3. Samningur stefnanda og IIL sé ekki umboðssamningur

Þá byggir stefnandi á því að samningurinn milli stefnanda og IIL sé ekki umboðssamningur. Hvergi sé kveðið á um það í þeim samningi og hann geti því ekki haft gildi gagnvart þriðja aðila og þá hér stefnda. Ákvæði samningsins hafi því engin áhrif á heimild stefnda til þess að sekta stefnanda. Þessu til stuðnings vísar stefnandi til þess að stefndi hafi alltaf rukkað sig um USD 30 í þóknun fyrir hverja endurgreiðslukröfu en ekki USD 25 eins og kveðið var á um í samningnum. Þar sem stefndi hafi ekki fylgt þessu ákvæði samningsins megi álykta að hann telji það ekki í gildi. Sama verði því að gilda um önnur ákvæði samningsins.

Stefnandi heldur því fram að samningurinn hafi eingöngu þjónað þeim tilgangi að mæla fyrir um réttarsamband milli stefnanda og IIL og leggja þær línur sem IIL skyldi fara eftir í viðleitni sinni til að afla stefnanda viðskipta við stefnda. Ákvæði samningsins sem ákvarði reglur um endurgreiðslukröfur feli í sér vísireglu til annarra reglna sem myndu gilda ef samningur yrði gerður á milli stefnanda og stefnda. Alltaf hefði þurft að samþykkja sérstaklega skilmála stefnda sem fælu í sér jafn íþyngjandi reglur og reglur félagsins um endurkröfugreiðslur. Sérstaklega sé það svo þegar ljóst sé að ákvæði samningsins mæli ekki fyrir um þær fjárhæðir sem búast hefði mátt við undir þeim kringumstæðum að farið væri yfir viðmið um fjölda og hlutfall endurkröfugreiðslna. Þetta sé m.a. í samræmi við þá meginreglu samningaréttarins að samningur geti ekki hafa talist vera kominn á ef ekki hafi verið samið um veigamikil atriði samnings, svo sem fjárhæðir og aðra skilmála.

4. Ákvæði samnings stefnanda og IIL ósanngjörn og andstæð góðri viðskiptavenju

Stefnandi vísar til þess að með bréfi stefnda, dags. 17. mars 2010, byggi stefndi sektarheimild sína á 8. gr. samnings stefnanda og IIL frá 27. maí 2004, sem hljóðar svo í íslenskri þýðingu:

Þegar VISA gerir upp við WCS dregur það frá uppgjörinu færsluákærugjöld eins og tilgreint er á blaðsíðu 2 í þessum samningi og greiðslur til IIL („færslugjald“).

Ákvæðið sem þarna er vísað til hljóðar svo í íslenskri þýðingu: Færsluákærugjald sem WCS skal greiða IIL: USD 25,00 fyrir hverja færsluákæru. Færsluákærugjaldið á aðeins við ef færsluákærur eru innan við 2,0% af fjölda færslna og fjöldi færslna innan við 100 á mánuði. Ef færsluákærur eru fleiri en 2,0% af færslunum og færslur eru fleiri en 100 á mánuði, má setja WCS á eftirlitslista VISA og endurskoða gjöld og reglur um færsluákærur. VISA má leggja úrskurðargjöld, févíti og önnur gjöld á WCS samkvæmt reglum VISA International.

Stefnandi byggir á því að jafnvel þótt talið yrði að ofangreindur samningur væri í gildi, milli stefnanda og stefnda, og þar með þessi ákvæði, þá telji stefnandi ákvæðið það óskýrt og ósanngjarnt að það geti með engu móti falið í sér heimild fyrir stefnda til að halda fjármunum eftir sem með réttu tilheyri stefnanda.

Reglur VISA International séu hvergi birtar eða aðgengilegar stefnanda með neinum hætti, hvorki á heimasíðu stefnda ne VISA International, þar sem stefnandi geti kynnt sér þær. Stefndi hafi upp á sitt eindæmi ákveðið hversu háar umræddar sektir skuli vera, og sektarfjárhæðin hafi verið USD 100 á hverja endurgreiðslukröfu. Stefnandi hafi enga möguleika haft til að koma að athugasemdum áður en sektum hafi verið beitt. Það hafi verið árið 2009 að byrjað hafi verið að hafa samvinnu við stefnanda um ritun svokallaðra „Appeal“ bréfa til VISA, eins og nefnt sé í bréfi stefnda frá 17. mars 2010.

Stefnandi vísar til þess að stefndi hafi samkvæmt ákvæðinu aðeins heimild til að draga frá þóknanir vegna færsluákærugjalda (chargeback fees), en hvergi sé mælt fyrir um heimild til þess að draga sektir (chargeback penalty) frá. Aðgerðir stefnda um frádrátt sekta styðjist því hvorki við samningsbundnar né lagalegar heimildir. Vilji stefndi halda því fram að hann eigi heimtingu á tilteknum sektarfjárhæðum frá stefnanda beri stefnda að rukka stefnanda sérstaklega um þær fjárhæðir og gefa út sérstakan reikning eða kröfu vegna þessa. Stefndi geti hins vegar ekki, án þess að um það hafi verið samið, ákveðið einhliða að draga þær fjárhæðir frá þeim fjármunum sem tilheyri stefnanda. Að því leyti megi segja að um einskonar sjálftöku hafi verið að ræða.

Þá vísar stefnandi til þess að í bréfi stefnda, dags. 17. mars 2010, sé að finna rökstuðning stefnda fyrir því að sektirnar og verklag við ákvörðun fjárhæðar þeirra, fari fram með lögmætum hætti. Í bréfinu sé vísað til þess að hjá stefnda séu „eftirlitsprógrömm“ svo sem GMCMP og AMP, sem beinist að söluaðilum. Söluaðilar, líkt og stefnandi sem fari umfram þau mörk sem ákvörðuð séu í prógramminu, fái sektir. Síðan segi orðrétt í bréfinu: Sektirnar eru ákvarðaðar af VISA í samræmi við reglur kortasamtaka og viðeigandi prógramms ... Fjárhæðir sektanna sem lagðar voru á WCS [stefnanda] voru því algerlega í samræmi við ákvörðun VISA á hverjum tíma.

Stefnandi byggir á því að engin rök standi til þess að í tvíhliða viðskiptasambandi geti annar aðilinn einhliða ákveðið fjárhæð sekta án þess að reglur um það hvernig sektirnar séu ákvarðaðar séu fyrirliggjandi og aðgengilegar gagnaðilanum. Hann verði að eiga þess kost að vita hve há sektin geti orðið, að öðrum kosti sé bersýnilega um ósanngjarnt og alltof íþyngjandi samningsákvæði að ræða sem ekki sé hægt að leggja til grundvallar. Stefndi sé hér með grófum hætti að misnota yfirburðastöðu sína gagnvart stefnanda með ósanngjörnum og óskýrum samningsákvæðum. Með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 sé ljóst að víkja beri til hliðar ofangreindu samningsákvæði sem stefndi byggi rétt sinn á, enda ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að bera slíkt ákvæði fyrir sig.

Þá vísar stefnandi til þess að engin rök standi til þess að lagðar séu sektir á stefnanda ef endurgreiðslukröfur fara yfir 2%. Það verði ekkert frekara tjón eða óhagræði fyrir stefnda þótt farið sé yfir 2%, enda skuli alltaf greidd þóknun upp á USD 25 fyrir hverja endurgreiðslukröfu sem framkvæmd er til að mæta kostnaði stefnda.

5. Stefnandi beri ranglega áhættu af endurkröfugreiðslum

Að lokum byggir stefnandi á að kerfið sem stefndi hafi unnið eftir og vísað til við ákvörðun sekta hafi þá að söluaðilar og greiðsluveitur beri alla áhættu af endurkröfugreiðslum. Engu máli skipti hvort um sé að ræða kerfisvillu hjá greiðslukortafyrirtækjum eða hvort mat greiðslukortafyrirtækisins á réttmæti endurkröfugreiðslunnar sé rétt. Þannig hafi stefndi ítrekað dregið frá sektir af stefnanda vegna endurkröfufærslna sem hafi þegar verið endurgreiddar beint af söluaðila eða af því að tilgreining til söluaðila á færsluyfirliti hafi verið ófullnægjandi þannig að korthafi hafi ekki kannast við færsluna. Þó svo að yfirleitt hafi það verið leiðrétt þegar endurgreiðslufjárhæð og færsluákærugjaldið hafi verið endurgreiddar tvisvar, þá hafi þær færslur alltaf talist með upp í „leyfilegt“ hlutfall og fjölda endurgreiðslukrafna áður en sektum hafi verið beitt og hækkað þar með fjárhæð þeirra.

Stefnandi hafi í starfsemi sinni alltaf viðhaft allar þær varnir við endurgreiðslukröfum sem möguleiki hafi verið á, í samræmi við leiðbeiningar VISA og Valitor. Þannig hafi stefnandi gert allt sem í hans valdi hafi staðið til að lágmarka hlutfall og fjölda endurkröfugreiðslna. Það sé því afar óeðlilegt að sá aðili sem búi til kerfið og þær reglur sem að því lúti beri enga ábyrgð á afleiðingum þess, en að hinni fjárhagslegu ábyrgð sé alfarið velt yfir á aðila sem hafi það ekki á sínu valdi að sporna við slíkum færslum. Slíkt verði enn óeðlilegra þegar sá aðili sem beri hina fjárhagslegu ábyrgð hafi aldrei gengist undir þær reglur sem mæli fyrir um framangreinda tilhögun, líkt og raunin er varðandi stefnanda.

6. Tilvísanir til laga

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttarins og samningaréttarins, einkum til reglu 36. gr. laga nr. 7/1936. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við 5., 6. og 12. gr. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

III. Rök stefnda

A. Aðalkrafa um sýknu

1. Aðildarskortur

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að stefndi sé ekki réttur aðili málsins enda hafi hann ekki verið aðili samningsins sem krafa stefnanda byggist á. Því beri að sýkna stefnda vegna aðildarskorts. Í stefnu sé því ítrekað lýst að enginn samningur hafi verið í gildi milli stefnanda og stefnda. Þar sé vitnað í meginreglu samningaréttar um að samningur teljist ekki vera kominn á hafi ekki verið samið um veigamikil atriði samnings, svo sem fjárhæðir og aðra skilmála. Að lokum sé því slegið föstu að samningur stefnanda og IIL sé ekki umboðssamningur sem gildi geti haft gagnvart stefnda. Stefndi fellst á öll þessi sjónarmið stefnanda. Þannig hafi engu réttarsambandi verið fyrir að fara milli stefnanda og stefnda, og stefndi því hvorki undirgengist nokkrar skyldur gagnvart stefnanda né hafi stefnandi öðlast nein réttindi á hendur stefnda. Skyldur stefnda séu því aðeins gagnvart félaginu IIL og öll réttindi stefnanda að sama skapi á hendur því félagi.

Stefndi vísar til þess að krafa stefnanda sé á því byggð að vegna óljóss eða óskýrs orðalags samningsákvæðis hafi stefndi ekki átt rétt á að halda eftir sektum frá uppgjöri til stefnanda. Jafnframt sé á því byggt að ákvæðið brjóti gegn 36. gr. samningalaga nr. 7/1936. Stefndi byggir á því að hann sé ekki aðili að þeim samningi sem innihaldi hið umdeilda ákvæði. Stefndi hafi hvorki samið ákvæðið né undirgengist það fyrir sitt leyti. Skyldur stefnda geti aðeins verið gagnvart samningsaðila sínum sem sé IIL í fyrirliggjandi máli. Sá samningur geti ekki falið í sér gilt þriðjamannsloforð sem stefnandi geti leitt af sjálfstæðan rétt á hendur stefnda, enda sé ekki byggt á því í stefnu.

Samkvæmt framansögðu sé engum skyldum stefnda gagnvart stefnanda fyrir að fara í málinu. Telji stefnandi á sér brotið á einhvern hátt verði hann að sækja rétt sinn gagnvart þeim aðila sem beri samsvarandi skyldur gagnvart honum, en óumdeilt sé að það sé IIL. Beri því að sýkna stefnda vegna aðildarskorts.

2. Tómlæti

Stefndi byggir sýknukröfu sína í öðru lagi á því að aðgerðarleysi stefnanda síðastliðin sex ár leiði til þess að krafa hans sé fallin niður sökum tómlætis. Fyrsti hluti kröfu stefnanda hafi stofnast rétt tæpum fjórum árum áður en málið hafi verið höfðað og krafan í heild um fyrir þremur og hálfu ári áður en málið hafi verið höfðað. Krafa stefnanda sé á því byggð að stefndi hafi ekki haft heimild til að draga áfallnar sektir frá uppgjörum. Þrátt fyrir sex ára viðskiptasamband hafi stefnandi fyrst mótmælt tilvist þessarar heimildar með bréfi, dags. 11. mars 2010, tæpum sex árum eftir undirritun samnings hans við félagið IIL. Stefnandi hafi aldrei mótmælt tilvist þessarar heimildar á meðan á því samningssambandi hafi staðið, þrátt fyrir reglubundna beitingu hennar. Stefnanda hafi í hvert skipti verið tilkynnt um ástæður frádráttarins eins og sjá megi af framlögðum bréfa- og skeytasamskiptum stefnanda, stefnda og IIL 14. mars 2006 til 13. apríl 2010. Stefnandi hafi þvert á móti haldið áfram að stunda viðskipti á grundvelli samningssambandsins. Hafi stefnandi talið þessa heimild ekki vera til staðar hefði honum verið í lófa lagið að koma á framfæri mótmælum vegna beitingar hennar eða slíta samningssambandinu.

Stefndi heldur því fram að einstök mótmæli stefnanda við tilteknum fjárhæðum í örfá skipti geti ekki haggað framangreindri niðurstöðu. Bæði kemur þar til að stefnukrafan sé ekki byggð á tölulegum ágreiningi heldur heimild til frádráttar. Birtist það í þeirri staðreynd að krafist sé endurgreiðslu alls frádráttar og enginn greinarmunur sé gerður á réttmætum eða ætluðum óréttmætum frádrætti. Þá liggi fyrir í gögnum málsins að stefnandi hafi viðurkennt greiðsluskyldu vegna tiltekinna fjárhæða. Benda megi á tölvupóst forsvarsmanns stefnanda, dags. 27. júní 2006, því til stuðnings, en þar segir meðal annars í íslenskri þýðingu: Kæri J-kk-nf, mér skilst að búið sé að stöðva það versta innan wcspay ... Þegar á heildina er litið höfum við þegar gripið til aðgerða til að bæta stöðuna (loka fyrir óhæfan söluaðila, setja upp nýja söluaðila í staðinn fyrir magnlækkunina, leiðrétta lýsiorð og bæta þjónustu við viðskiptavini) ...

Stefndi heldur því fram að í framangreindum orðum stefnanda felist greinileg viðurkenning stefnanda á tilvist heimildarinnar. Þannig taki hann fram að hann skilji málið og hafi gripið til ýmissa aðgerða til að ráða bót á ástandinu. Einhver tölulegur ágreiningur hafi verið til staðar en heimildinni sjálfri aldrei mótmælt. Stefnandi geti ekki nú, tæpum sex árum frá upphafi viðskiptasambands, mótmælt í fyrsta sinn tilvist heimildar sem beitt hafi verið með reglubundnum hætti athugasemdalaust allt tímabilið. Verði því að telja kröfu hans niður fallna sökum tómlætis.

3. Samþykki í verki

Stefndi byggir sýknukröfu sína í þriðja lagi á því að stefnandi hafi með athöfnum sínum og athafnaleysi samþykkt í verki heimild stefnda til frádráttar. Stefndi kveðst hér að mestu byggja á sömu röksemdum og sjónarmiðum og sett hafa verið fram til stuðnings málsástæðu um tómlæti stefnanda. Þannig hafi stefnandi tekið við uppgjöri frá stefnda yfir margra ára tímabil án þess að gera athugasemdir um heimild stefnda til frádráttar. Stefnandi hafi aldrei gert nokkurn fyrirvara við móttöku uppgjöra sem hafi gefið til kynna að ekki væri um endanleg uppgjör að ræða. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi með þessu samþykkt í verki heimild stefnda. Að minnsta kosti hafi stefnandi samþykkt heimild stefnda er stefnandi undirritaði athugasemdalaust viðaukasamning við IIL, dags. 9. maí 2009, þar sem kveðið var á um enn frekari rétt stefnda til að halda eftir uppgjöri við stefnanda.

Verði ekki talið að um samþykki í verki hafi verið að ræða, byggir stefndi á því að stefnandi hafi glatað rétti sínum vegna skorts á tilkynningu þar um, sbr. grunnreglu 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þannig hafi stefnda ekki verið tilkynnt fyrr en með bréfi, dags. 11. mars 2010, að stefnandi hygðist bera málsástæðuna fyrir sig, vegna uppgjöra á árinu 2006.

Verði talið að einhvers konar kröfuréttarlegt samband hafi stofnast án samnings milli stefnanda og stefnda heldur stefnandi því fram að með þessari framkvæmd án mótmæla stefnanda hafi hann glatað ætluðum rétti sínum.

4. Ólögmæt auðgun stefnanda

Í fjórða lagi byggir stefndi sýknukröfu sína á því að verði fallist á stefnukröfu leiði það til ólögmætrar auðgunar stefnanda. Stefnandi sé ekki kaupmaður sem taki við greiðslukorti heldur eins konar milliliður, greiðsluþjónustuveitandi. Sektir alþjóðasamsteypu VISA hafi verið lagðar á vegna háttsemi tiltekinna kaupmanna sem stefnandi fékk í viðskipti. Stefndi gengur út frá því að stefnandi hafi dregið þessar sektir frá uppgjörum sínum við viðkomandi kaupmenn og hafi því ekki orðið fyrir útgjöldum vegna þeirra. Sé þetta rétt sé ljóst að verði fallist á stefnukröfuna muni stefnandi auðgast á ólögmætan hátt. Stefndi skorar á stefnanda að leggja fram gögn sem sýni fram á fjárhæðir greiðslna hans til kaupmanna. Gögn málsins bendi eindregið til þess að þannig hafi framkvæmdin verið enda alvanaleg framkvæmd á þeim mörkuðum sem málið varði.

Þessu til stuðnings bendir stefndi á að forsvarsmaður stefnanda hafi oft óskað eftir formlegum bréfum frá stefnda til að hann gæti sýnt kaupmönnum fram á hvernig sektin væri til komin í því skyni að velta henni áfram á viðkomandi kaupmenn. Í tölvupósti 26. mars 2007 hafi forsvarsmaður stefnanda beðið um slíkt bréf og sagt í íslenskri þýðingu: ... gætum við fengið bréf með yfirlýsingu sem skýrir sektina? Við þurfum alltaf einhverja sönnun fyrir söluaðilann okkar.“ Sambærileg beiðni hafi komið fram í tölvupósti forsvarsmannsins frá 5. mars 2008 og í tölvupósti forsvarsmanns stefnanda til forsvarsmanns IIL 20. mars 2006 sé vikið að þeirri sekt sem myndar kröfulið nr. 2 í stefnu og sagt m.a. í íslenskri þýðingu: ...Við munum að sjálfsögðu leggja á þá 25 þúsundin, þannig að frá mínum sjónarhóli er ekki þörf á áfrýjun lengur.

5. Sektarheimild skýr og ótvíræð

Að lokum er sýknukrafa stefnda byggð á því að heimild stefnda til að halda eftir sektum alþjóðasamsteypu VISA af uppgjöri til stefnanda sé skýr og ótvíræð, jafnt í samningi stefnda við IIL sem og í samningi IIL við stefnanda. Vitnað sé til þessara ákvæða í málsatvikum og byggir stefndi á því að framkvæmd viðskiptanna hafi verið í fullu samræmi við þau ákvæði. Stefndi bendir á að stefnandi búi yfir sérfræðiþekkingu í sinni atvinnugrein og stefndi viti ekki til þess að stefnandi sinni annarri starfsemi en þeirri sem fyrirliggjandi mál taki til. Þá hafi stefnandi talsverða reynslu í greininni og hafi sem greiðsluþjónustuveitandi verið í viðskiptasambandi við fjölmarga færsluhirða. Því heldur stefndi því fram að stefnanda hafi verið ljóst, eða að minnsta kosti mátt vera ljóst, hver tilgangur og þýðing viðkomandi samningsákvæða hafi verið. Telur stefndi að 36. gr. samningalaga nr. 7/1936 geti ekki komið til skoðunar við slíkar aðstæður enda tilgangur ákvæðisins fyrst og fremst ákveðin neytendaverndarsjónarmið. Jafnvel þótt stefndi hefði ekki haft beina samningsheimild til að halda sektum frá uppgjörum hefði slík heimild verið til staðar á grundvelli almennra reglna um skuldajöfnuð.

Þá vísar stefndi til þess að það sé algild framkvæmd í viðskiptum færsluhirða og kaupmanna og/eða milliliða þeirra að sektir sem alþjóðlegu kortasamsteypurnar leggi á færsluhirða séu dregnar frá uppgjöri þess kaupmanns sem eigi í hlut.

Stefnandi hafi áralanga reynslu af þessum markaði og hafi verið fullmeðvitaður um þessa framkvæmd. Endurspeglist það í þeirri staðreynd að stefnandi skrifaði undir samning sem veitti heimild til þess að draga frá sektir samsteypanna frá uppgjöri sínu, síðan viðaukasamning sem kvað á um enn frekari rétt, auk þess sem stefnandi hafi látið umdeildan frádrátt sekta óátalinn þar til samningi við hann hafi verið sagt upp.

B. Varakrafa um stórlega lækkun krafna stefnanda

Stefndi byggir varakröfu sína um stórlega lækkun dómkröfu að stærstum hluta á sömu málsástæðum og rökum og sýknukröfuna. Þannig sé að minnsta kosti hluti stefnukröfu niður fallinn vegna tómlætis eða telja verði að stefnandi hafi samþykkt hann í verki. Því til viðbótar nefnir stefndi eftirfarandi atriði.

Fjárhæð fyrsta liðar í sundurliðun á stefnukröfu sé ekki í samræmi við undirliggjandi gögn og henni sé því mótmælt.

Í stefnu sé á því byggt að stefnandi hafi gert allt sem í hans valdi hafi staðið til að lágmarka hlutfall og fjölda endurkröfugreiðslna og annað hafi ekki verið á hans valdi. Þetta sé ekki í samræmi við gögn málsins. Stefndi vísar hér til orða fyrirsvarsmanns stefnanda í tölvupósti, dags. 27. júní 2006, sem rakin eru hér að framan. Stefndi heldur því fram að af þeim ummælum stefnanda megi ráða að stefnandi hafi talið að minnsta kosti hluta sakarinnar liggja hjá sér og að hann hafi vegna þess gripið til einhverra aðgerða. Stefndi bendir á að bréf þetta sé ritað eftir að sektir hefðu verið lagðar á samkvæmt alls fjórum af sjö kröfuliðum í sundurliðun á stefnukröfu. Þrátt fyrir þetta sé enginn greinarmunur gerður í stefnu á því hvaða hluti sakar vegna sektanna liggi hjá stefnanda og hvaða hluta hann telji liggja hjá stefnda.

D. Vextir, vaxtafótur og dráttarvextir

Stefndi mótmælir upphafstíma dráttarvaxtakröfu stefnanda þar sem miðað sé við dagsetningu sem sé alls órökstudd. Þá er vaxtavaxtakröfu mótmælt þar sem ekki sé gerð sérstök vaxtakrafa í stefnu.

E. Tilvísanir til laga

Stefndi vísar einkum til almennra reglna einkamálréttarfars um aðild, svo og almennra reglna samninga- og kröfuréttar, svo sem um tómlæti og samþykki í verki. Þá er vísað til grunnreglu 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og almennra reglna um skuldajöfnuð. Krafa stefnda um málskostnað er reist á 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr., báðar greinar í lögum nr. 91/1991.

IV. Niðurstaða

Sakarefnið hér er krafa stefnanda um að stefnda verði gert að endurgreiða honum mismuninn á þeim fjárhæðum sem hann telur sig hafa átt rétt á samkvæmt sjö uppgjörsyfirlitum á tímabilinu 23. mars 2006 til 24. nóvember 2006 og þeim fjárhæðum sem stefndi greiddi honum eftir að hafa haldið eftir greiðslum með vísan til þess að um „sektir“ væri að ræða vegna endurkrafna. Stefnandi byggir kröfuna á því að stefnda hafi verið óheimilt að beita hann sektum með framangreindum hætti og þar með að halda eftir umræddum fjármunum.

Ágreiningur er á milli aðila. um það hvort stefndi sé réttur aðili málsins en stefndi byggir kröfu um sýknu m.a. á því að svo sé ekki. Ekki sé fyrir að fara samningi milli aðila eins og byggt sé á í stefnu. Þar sé því slegið föstu að samningur stefnanda og IIL frá 27. maí 2004 hafi ekki gildi gagnvart stefnanda og stefndi kveðst sammála því. Engu réttarsambandi sé fyrir að fara á milli stefnanda og stefnda og hvorugur hafi undirgengist skyldur gagnvart hinum eða öðlast réttindi á hendur honum. Skyldur stefnda séu einvörðungu gagnvart IIL og réttindi stefnanda að sama skapi eingöngu á hendur því félagi. Við aðalmeðferð málsins andmælti stefnandi þessari málsástæðu og hélt því fram að ljóst væri að viðskiptasamband hefði verið á milli aðila. Um hefði verið að ræða tvíhliða viðskiptasamband stefnanda og stefnda frá 2005 til 2010 og gagnkvæmar skyldur verið fyrir hendi allt það tímabil. Hér sé einfaldlega um að ræða fjárkröfu sem annar aðilinn að viðskiptasambandinu telji sig eiga á hinn. Það væri enginn annar fyrir hendi sem stefnandi gæti beint kröfu sinni um endurgreiðslu að enda sýndu kvittanirnar um greiðslur stefnda til stefnanda fram á það.

Ljóst er að samningur stefnanda og IIL frá 27. maí 2004 er ekki gerður af IIL í umboði stefnda, eins og aðilar eru reyndar sammála um, heldur er samningurinn um tengslin á milli IIL og stefnanda þegar notað er kort til að greiða fyrir rafræna færslu, eins og segir í 1. mgr. 1. gr. hans. Með öðrum orðum kveður samningurinn á um réttindi og skyldur stefnanda og IIL en auk þess kveður samningurinn reyndar á um tengsl aðila við stefnda án þess þó að stefndi sé aðili eða skuldbundinn beint samkvæmt samningnum. Þannig skuldbatt IIL sig, samkvæmt 4. mgr. 1. gr. samningsins, til að tryggja greiðslumiðlun stefnda vegna útistandandi færslutekna stefnanda og IIL ábyrgðist jafnframt uppgjör stefnda til stefnanda á öllum færslum samkvæmt skilmálum samningsins og enn fremur að stefndi myndi greiða út á bankareikning stefnanda, sbr. 8. gr. samningsins. Þá er í sama ákvæði kveðið á um aðkomu og hlutverk stefnda við uppgjör, s.s. að stefndi sendi stefnanda og IIL uppgjörsbréf/uppgjörstilkynningu, stefndi geri beint upp við stefnanda og enn fremur að þegar gert sé upp við stefnanda dragi stefndi frá þjónustuþóknun, færslugjöld og færsluákærugjöld eins og tilgreind eru á blaðsíðu 2 í samningnum. Þar er einnig ákvæði um að stefndi megi leggja úrskurðargjöld, févíti og önnur gjöld á stefnanda samkvæmt reglum VISA International.

Til grundvallar samningsgerð IIL við stefnanda lá samningurinn frá 3. maí 2003 milli stefnda og IIL sem kveður á um tengslin milli IIL sem söluaðila og stefnda þegar notað er kort til að greiða fyrir rafræna færslu, sbr. 1. mgr. 1. gr. samningsins. Með sama ákvæði tekur stefndi að sér að fá færslukvittanir frá viðskiptavinum IIL, svo fremi að IIL hafi uppfyllt skuldbindingar sínar í samningnum, og IIL gekkst undir það að undirrita samninga við viðskiptavini til að tryggja að skuldbindingar og sérhver önnur skilyrði í samningnum yrðu virt. Þá segir að IIL axli ábyrgð á þessu gagnvart stefnda.

Enda þótt ekki hafi stofnast til beins réttarsambands milli stefnanda og stefnda með fyrrgreindum samningum þá er ljóst að gerð þeirra og samningsskyldur hvors málsaðila um sig við IIL mörkuðu upphaf að viðskiptum og þar með réttarsambandi stefnanda og stefnda. Tilvist viðskipta aðila verða m.a. ráðin af kvittunum um greiðslur stefnda til stefnanda á grundvelli fyrrgreindra uppgjörsyfirlita og af skeytasamskiptum er aðilar áttu í tengslum við uppgjörin, sbr. m.a. skeyti starfsmanns stefnda til forsvarsmanns stefnanda 23. maí 2006 vegna greiðslu stefnda til stefnanda frá 11. maí 2006 þar sem starfsmaðurinn skýrir hvað liggi að baki greiðslunni. Þá bar fyrrverandi starfsmaður stefnda, A-kk-nf V-kk-nf H-kk-nf, fyrir dóminum að viðskiptasamband hefði verið við stefnanda. Hann lýsti því m.a. hvernig starfsmenn stefnda hefðu látið stefnanda vita þegar korthafi fór fram á endurgreiðslu og að hann hefði tvisvar sinnum heimsótt stefnanda í Þýskalandi og rætt hvernig stefnandi yrði að bæta úr þeirri vanrækslu að verja ekki sína kaupmenn fyrir kröfum um endurgreiðslu.

Samkvæmt því er fyrir liggur í þessu máli er það niðurstaða dómsins að aðilar málsins hafi verið í viðskiptasambandi, sem hafi einkum falist í því að stefndi annaðist uppgjör greiðslukortafærslna kaupmanna á vegum stefnanda, þ.e. að miðla greiðslum frá korthöfum til stefnanda vegna viðskipta þeirra við þessa kaupmenn. Þessa þjónustu innti stefndi af hendi í eigin nafni við stefnanda og greiddi fjárhæðir samkvæmt uppgjörum stefnanda beint inn á reikning hans. Stefndi er því réttur aðili að endurkröfu stefnanda og verður því ekki fallist á varnir hans er byggja á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Samkvæmt gögnum málsins var það fyrst með bréfi stefnanda til stefnda 11. mars 2010 sem stefnandi mótmælti beinlínis sektarheimild stefnda og krafðist endurgreiðslu þeirra, þrátt fyrir reglubundna beitingu sekta frá árinu 2005 til 2009, eins og fram kemur í stefnu. Auk þess liggja fyrir tölvuskeytasamskipti stefnanda við forsvarsmanns IIL og starfsmanna stefnda um sektirnar, útskýringar stefnanda á aðgerðum til að fækka færsluákærum, beiðnir um útskýringar á sektum og sönnun á þeim fyrir söluaðila og samskipti vegna áfrýjana innan vébanda Visa. Þannig hefur stefndi um árabil látið hjá líða að gera athugasemdir við lögmæti álagningar sekta og heimild stefnda til að draga fjárhæðir þeirra frá þóknunum hans en hvorki verður fallist á það með stefnanda að í framangreindum erindum hans til stefnda og IIL hafi falist andmæli við lögmæti sektanna né að fyrrgreindur dráttur hans á að gera kröfu um endurgreiðslu vegna ólögmæra beitingar sekta sé réttlætanlegur. Er þá einnig horft til þess að hann skrifaði undir breytingar á samningi sínum við IIL 7. maí 2009 sem kveður á um enn frekari rétt IIL og stefnda til einhliða ákvörðunar sekta og annarra viðurlaga. Þegar litið er til alls þessa þykir verða að fallast á það með stefnda að stefnandi hafi samþykkt í verki heimild stefnda til að draga frá uppgjörum hans umræddar sektir á grundvelli regluverks stefnda og samnings hans við IIL. Stefndi er því sýknaður af kröfum stefnanda.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir eftir atvikum og umfangi málsins hæfilega ákveðinn 2.000.000 króna.

Dóminn kveður upp Á-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Valitor hf., er sýknaður af kröfum stefnanda, World Card Services S.a.r.l.

Stefnandi greiði stefnda 2.000.000 króna í málskostnað.

Á-kvk-nf B-kvk-nf (sign.)