E-1092/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 29. nóvember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af R-kvk-þgf G-kvk-þgf P-kvk-þgf, Hverafold 142, Reykjavík, á hendur Sóló-húsgögnum ehf., Gylfaflöt 16-18, Reykjavík, með stefnu birtri 5. febrúar 2010.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndi greiði stefnanda 543.334 kr. með 4,5% vöxtum skv. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, frá 10. febrúar 2007 til 9. febrúar 2010, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af sömu fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda ásamt virðisaukaskatti.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

Málavextir

Í stefnu kveður stefnandi að hinn 10. febrúar 2007 hafi hún verið að sinna heimilisstörfum á heimili sínu. Hún hafi þurft að teygja sig eftir tilteknum húsbúnaði ofarlega í eldhússkáp og hafi brugðið á það ráð að stíga ofan á koll sem nefndur er „gíraffinn“, sem stefnandi hafði áður keypt af stefnda. Stefnandi kveður að þegar hún hafi stigið ofan á kollinn hafi ekki betur viljað til en einn stólfótur hans hafi bognað með þeim afleiðingum að stefnandi féll í gólfið. Í fallinu hafi hún borið fyrir sig hægri hendi sem hún lenti svo á. Strax hafi hún fundið fyrir miklum verk í úlnlið hægri handar og leitaði þá þegar til slysa- og bráðadeildar Landspítala Háskólasjúkrahúss (LSH). Stefnandi reyndist brotin á úlnlið og var sett í gipsspelku sem hún bar í 6 vikur.

Með matsbeiðni, dags. 5. nóvember 2009, var farið þess á leit við S-kk-þf Á-kk-þf K-kk-þf lækni, að metnar yrðu varanlegar afleiðingar stefnanda vegna slyssins. Í matsgerð hans, dags. 30. desember 2009 taldi matsmaður þjáningatímabil stefnanda, sbr. 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, vegna slyssins vera 12 vikur (84 daga), en miska, sbr. 4. gr. skbl., 5 stig.

Stefnandi fór í verslun stefnda með hinn skemmda „gíraffa“ og hitti framkvæmdastjóra stefnda, sem hafi ákveðið að afhenda stefnanda nýjan „gíraffa“. Þar sem stefndi átti hann ekki í sömu viðartegund var umsamið að stefnandi kæmi aftur nokkrum dögum síðar og fengi þá nýjan grip sér að kostnaðarlausu en stefnandi hélt hinum skemmda grip.

Hinn 4. júní 2009 gerði lögmaður stefnanda bótakröfu í frjálsa ábyrgðartryggingu stefnda hjá Tryggingamiðstöðunni. Hinn 22. júní sá. var kröfunni hafnað þar sem stefndi hafði ekki slíka tryggingu. Hinn 26. júní 2009 krafði stefnandi stefnda um bætur vegna óhappsins.

Mál þetta var höfðað í febrúar 2010.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að stefndi, sem er seljandi og framleiðandi fyrrnefnds skemils, þ.e. „gíraffa“, sé skaðabótaskyldur gagnvart stefnanda á grundvelli laga nr. 25/1991 enda hafi varan verið haldin ágalla sem olli henni líkamstjóni. Stefnandi vísar til 5. gr. laganna en þar er almenn leiðbeiningarregla um hvað teljist til ágalla.

Stefnandi telur ekki nokkurn vafa leika á því að „gíraffinn“ hafi verið haldinn ágalla í skilningi tilvitnaðrar greinar. Í sérstökum athugasemdum með greininni í frumvarpi, því er varð að lögum um skaðsemisábyrgð, segir að þegar ekki er til að dreifa öryggiskröfum í lögum, reglugerðum eða öðrum bindandi fyrirmælum hins opinbera, líkt og um ræðir hér, verði að meta hverju sinni hvort hættan á tjóni sem hlotist getur af vörunni sé meiri en almennt mátti búast við um vöru af þeirri tegund eða gerð sem um er að ræða. Í frumvarpinu er nefnt í dæmaskyni að hnífur með blaði sé haldinn ágalla þegar blaðið losnar við venjulega notkun. Líkt og hnífsblað er haldið ágalla þegar það losnar við venjulega notkun telur stefnandi það liggja í augum uppi að kollur, sem seldur er og kynntur sem stigaþrep eða fótstig, er haldinn ágalla þegar fætur hans bogna þegar á hann er stigið. Stefnandi telur að aðstæður í hennar tilviki séu sams konar og í framangreindu dæmi enda fólst þjónustugildi „gíraffans“ einmitt í því að vera stigaþrep.

Stefnandi leggur ríka áherslu á að við kaupin á „gíraffanum“ hjá stefnda hafi varan verið auglýst sem stigaþrep, fótstig og stuðningstæki við að binda skóreimar. Jafnframt mátti stefnandi vænta þess að varan væri vel úr garði gerð og vísar til heimasíðu stefnda, www.solo.is. Af því sem þar kemur fram má bersýnilega sjá að stefndi gerir sig út fyrir að vera sérfræðingur í framleiðslu hágæðahúsgagna. Mátti stefnandi því bersýnilega treysta því þegar hún ákvað að stíga á kollinn að þarna væri á ferðinni vönduð vara sem þyldi léttan burð en þess ber að geta að stefnandi vegur aðeins 53 kg líkt og fram kemur í fyrrnefndri matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef. Þá ber enn fremur að líta til þess, að stefndi viðurkenndi fyrir stefnanda, þegar hún kom og skilaði „gíraffanum“ eftir slysið, að fyrstu hundrað eintök kollsins hefðu verið haldin hönnunargalla og að hönnun hans hefði verið breytt þar sem hann þótti ekki nægilega öruggur. Var stefnanda í kjölfarið afhent nýtt eintak henni að kostnaðarlausu. Með hliðsjón af öllu framangreindu telur stefnandi því það yfir allan vafa hafið að „gíraffinn“ hafi verið haldinn ágalla í skilningi fyrrnefndrar 5. gr. laga nr. 25/1991.

Stefnandi byggir á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni hennar sem framleiðandi „gíraffans“, sbr. 6. gr. laga nr. 25/1991, enda er varan merkt stefnda skýrum stöfum. Þá telur stefnandi að stefndi beri enn fremur skaðabótaábyrgð á vörunni sem dreifingaraðili í skilningi 10. gr. fyrrnefndra laga. Þá liggur enn fremur fyrir að ekki er til að dreifa þeim undanþágum sem lýst er í 7. gr. laganna. Er því skaðabótaskylda stefnda gagnvart stefnanda vegna líkamstjóns hennar skýr og ótvíræð.

Kröfugerð stefnanda tekur mið af matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 30. desember 2009. Er tekið mið af skaðabótalögum nr. 50/1993 eins og þau voru á slysdeginum. Krafist er bóta skv. 3. gr. að fjárhæð 126.840 kr. og skv. 4. gr. að fjárhæð 416.494 kr. eða samtals 543.334 kr.

Krafa stefnanda um þjáningabætur byggir á 3. gr. skbl. Eru þjáningabæturnar reiknaðar með hliðsjón af matsgerðinni. Samkvæmt því reiknast þjáningabætur í alls 84 daga. Eru fjárhæðirnar síðan uppfærðar miðað við lánskjaravísitölu í febrúar 2010, sbr. 15. gr. laganna.

Krafa stefnanda um miskabætur byggir á 4. gr. skaðabótalaga og áðurgreindu mati um 5% varanlegan miska. Fjárhæð bótanna tekur mið af aldri stefnanda á stöðugleikatímapunkti, þ.e. 10. ágúst 2007, en þá var stefnandi 52 ára og 105 daga gömul og því grunnfjárhæð 3.868.500. Sú fjárhæð er síðan uppfærð með lánskjaravístölu í febrúar 2010, sbr. 15. gr. skbl. og margfölduð með miskastigum.

Krafist er 4,5% vaxta skv. 16. gr. skbl. vegna þjáningabóta og varanlegs miska frá slysdegi þann 10. febrúar 2007 til 9. febrúar 2010, þ.e. þingfestingardags, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfur stefnanda styðjast við skaðabótalög nr. 50/1993, með síðari breytingum, lög nr. 25/1991, um skaðsemisábyrgð ásamt öðrum almennum ólögfestum reglum íslensks réttar um skaðabætur. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur aðili skv. lögum nr. 50/1998 og er því nauðsynlegt að tekið verði tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir því að „gíraffinn“ hafi verið haldinn galla í skilningi 5. gr. laga 25/1991 og telur málsástæðu stefnanda ósannaða. Bendir stefndi á, að tjónþola beri að sanna tjón sitt og ágalla vöru, hann hafi m.ö.o. sönnunarbyrði fyrir því að vara sé haldin þeim ágalla sem valdið hefur tjóni og beri að sanna orsakatengsl milli ágalla og tjóns, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 25/1991. Ber stefnanda því að sanna að ágalli í skilningi laganna hafi verið á umræddum skemli, að tjónið verði rakið til þess ágalla auk þess sem henni ber að sanna orsakatengsl milli ágallans og þess tjóns sem hún varð fyrir. Ekkert kemur fram í stefnu sem lýtur að þessum atriðum. Er því eingöngu lýst að stefnandi hafi slasast þegar hún steig „ofan á“ umræddan fótskemil en þá „vildi ekki betur til en svo að einn stólfótur hans bognaði með þeim afleiðingum að stefnandi féll í gólfið“. Kemur þannig ekkert fram um hvaða ágalla eða hvers konar ágalla geti verið að ræða í skilningi 5. gr. laganna auk þess sem engin gögn eru lögð fram um það. Að sama skapi er ekkert fjallað um orsakatengslin milli þessa ætlaða ágalla og tjóns stefnanda. Samkvæmt því er ósannað að skemillinn hafi verið haldinn ágalla í skilningi framangreinds ákvæðis og ósannað að stefndi sé valdur að tjóni stefnanda.

Stefndi bendir á að samkvæmt framlögðum myndum hefur festing undir setu skemilsins bognað en ekki fóturinn sjálfur. Heldur stefndi því fram að slíkt geti ekki gerst við álag sem kemur ofan á setu, hvort sem staðið er á skemlinum eða setið á honum. Samkvæmt fyrirliggjandi álagsprófum þolir skemillinn þunga sem nemur rúmum 6 tonnum eða rúmlega 6000 kg. Er því útilokað að festingin hafi bognað á þennan hátt með 53 kg þyngd á setunni. Bendir stefndi á að festing undir setunni geti ekki bognað með þeim hætti sem sést á myndunum nema með kraftmiklu hliðarátaki. Er því ómögulegt að slíkt geti gerst þegar staðið er á skemlinum. Þá bendir stefndi á að þar sem fætur skemilsins koma út fyrir setuna sé ljóst að þeir muni alltaf leita út á við, eða út fyrir setuna, við lóðrétt álag ofan á setuna en ekki inn undir setuna. Vísar stefndi til álagsprófa sem gerð voru á sambærilegum skemli. Stefndi telur ógjörning að fætur sem eru þannig hannaðir að lengd þeirra er lengri en vegalengdin frá neðri brún setu að gólfi geti leitað inn undir setuna við álag ofan frá. Í slíkum tilvikum myndu þeir lyfta stólsetunni upp á móti álaginu, en það gengur gegn klassískri aflfræði N-kk-ef. Hér vísast til skýringarmyndar C á dómskjali nr. 16. Skemmdir þær sem eru á skemlinum passa því engan veginn við lýsingu stefnanda á atburðarásinni í stefnu. Bendir allt til þess að utanaðkomandi þungi eða kraftur hafi komið lárétt á hlið umrædds fótar sem hafi leitt til þess að festingin hafi bognað og fóturinn farið inn undir skemilinn. Ljóst er að slíkt getur ekki talist ágalli í skilningi laga nr. 25/1991, auk þess sem það er ekki í neinu samræmi við eðlilega notkun á skemlinum.

Því er mótmælt að stefndi hafi viðurkennt fyrir stefnanda þegar hún kom að skila skemlinum að fyrstu hundrað eintök hans hafi verið haldin hönnunargalla og að hönnun hans hafi verið breytt þar sem hann hafi ekki þótt nægilega öruggur. Tekur stefndi fram að breytingin hafi verið gerð til þess að hægt væri að pakka skemlinum ósamsettum í flatan pakka þar sem stefndi gerði sér vonir um að geta selt skemilinn erlendis. Bendir stefndi á að slíkt sé ekki hönnunargalli. Jafnframt bendir stefndi á álagspróf, sem gert var á sambærilegum skemli því til sönnunar að skemillinn sé mjög öruggur. Ekkert bendir því til þess að skemillinn hafi verið haldinn hönnunargalla en slíkur galli felur eðli málsins samkvæmt í sér að öll eintök vörunnar sem hafa verið framleidd við sömu aðstæður séu haldin ágallanum. Engar kvartanir hafa borist stefnda um hugsanlegan ágalla á skemlinum frá því að framleiðsla hófst á honum fyrir utan tilvik stefnanda. Tekur stefndi fram að raunveruleg ástæða þess að stefnanda hafi verið afhent nýtt eintak af skemlinum hafi einfaldlega verið sú að hann hafi viljað aðstoða viðskiptavin í vandræðum.

Í stefnu kemur fram að stefnandi vegur 53 kg samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð. Þyngdin á stefnanda skiptir hins vegar engu máli varðandi það tjón sem varð á umræddum skemli eins og atvikum er lýst í stefnu þar sem hér er um að ræða ómögulega atburðarás. Stefndi áréttar að ekkert hefur komið fram sem sýnir að umræddur fótskemill hafi verið haldinn ágalla vegna mistaka eða óhappa við framleiðslu hans. Þá er hvorki um að ræða hönnunargalla né ágalla sem felst í ófullnægjandi leiðbeiningum enda alveg ljóst til hvers skemillinn var ætlaður. Stefndi bendir enn fremur á að hafi skemillinn verið haldinn ágalla eins og stefnandi heldur fram hefði fótur skemilsins í öllum tilvikum leitað út fyrir setuna en ekki inn undir hana.

Með vísan til alls framangreinds er því mótmælt að umræddur fótskemill hafi verið haldinn ágalla í skilningi laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð. Hefur ekkert komið fram sem bendir til þess að skemillinn hafi verið haldinn ágalla í skilningi 5. gr. laga nr. 25/1991 en sönnunarbyrðin hvílir á stefnanda, sbr. 6. gr. sömu laga. Samkvæmt því getur stefndi ekki borið ábyrgð á líkamstjóni stefnanda.

Krafa stefnda um sýknu er reist á lögum nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð. Krafa stefnda um málskostnað úr hendi stefnanda styðst við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi kröfur á hendur stefnda vegna líkamstjóns er hún hlaut á heimili sínu 10. febrúar 2007. Í stefnu er óhappinu lýst svo að stefnandi hafi þurft að teygja sig eftir tilteknum húsbúnaði ofarlega í eldhússkáp og hafi brugðið á það ráð að stíga ofan á koll sem nefndur er „gíraffinn“, sem stefnandi hafði áður keypt af stefnda. Stefnandi kveður að þegar hún hafi stigið ofan á kollinn hafi ekki betur viljað til en einn stólfótur hans hafi bognað með þeim afleiðingum að stefnandi féll í gólfið. Fyrir dómi sagði stefnandi að hún hefði verið að teygja sig upp í efri eldhússkáp og stigið upp á „gíraffann“ og sett hnéð á eldhúsbekkinn milli skápanna. Síðan hafi hún verið að fara til baka og stigið ofan á „gíraffann“, fóturinn á „gíraffanum“ hafi bognað og hún dottið og brotið úlnliðinn. Þótt frásögnin sé ekki samhljóma í stefnu og fyrir dómi þá verður að leggja það til grundvallar að stefnandi hafi stigið ofan á skemilinn.

Stefnandi byggir kröfu sína á hendur stefnda á lögum nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð. Í 6. gr. þeirra laga segir að framleiðandi skuli greiða bætur fyrir tjón sem rakið verði til ágalla á vöru sem hann hefur framleitt eða dreift. Þá segir í 2. mgr. sömu greinar að tjónþola beri að sanna tjón sitt, ágalla vöru og orsakatengsl milli ágalla og tjóns.

Stefnandi hefur sönnunarbyrði fyrir því að „gíraffinn“ hafi verið gallaður, að tjón hennar sé að rekja til ágallans og jafnframt verður stefnandi að sanna að orsakatengsl séu milli ágallans og tjónsins.

Stefndi hefur lagt fram eina rannsókn gerða af H-kk-þgf H-kk-þgf, tæknifræðingi hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands þar sem gerð var álagsprófun með beinu álagi bæði á nýju gerðina af „gíraffunum“ og eldri gerðina, sem er eins og skemill stefnanda. Hámarksálag var 6330 kg fyrir eldri gerðina og 6830 kg fyrir nýrri gerðina.

Stefnandi hefur ekki lagt fram neinar rannsóknir á „gíraffanum“ eða gögn sem sanni ágallann. Stefnandi hefur lagt fram umsögn dr. B-kk-ef M-kk-ef verkfræðings frá 1. október 2010 um hinn skemmda „gíraffa“. Þar segir að hinn skemmdi skemill sýni „glögglega að formbreyting sem þar er sýnileg geti ekki hafa orðið vegna álags sem kemur eingöngu lóðrétt niður á setuna heldur þurfi að vera til staðar þverálag“. Síðan tekur dr. B-kk-nf fram, að samtímis verkandi lóðrétt álag og þverálag geti komið til af a.m.k. þremur orsökum. Lögmenn eru sammála um að af þessum þremur atriðum komi einungis til skoðunar c-liður þar sem segir: „Staðið er á stólnum (versta tilvik ef staðið er yfir einni löpp) og persónan hallar sér fram þannig að spyrna kemur út yfir löppina; ef ýtt er t.d. á vegg um leið þá vex þverkrafturinn samsvarandi.“ Miðað við lýsingu stefnanda á óhappinu í stefnu verður ekki séð að þessi c-liður komi til álita. Í umsögn dr. B-kk-ef kemur fram að hægt sé að mæla beygjustyrkinn og fjöðrun í einni löpp til að meta hvaða álagssamsetningu af lóðréttu og láréttu álagi þurfi til að framkalla formbreytingu. Slík mæling liggur ekki fyrir í málinu.

Þegar á allt þetta er litið telur dómurinn ósannað að „gíraffinn“ hafi verið haldinn ágalla sem leiða eigi til bótaskyldu stefnda. Er stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Stefnanda ber að greiða stefnda málskostnað svo sem greinir í dómsorði.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, Sóló-húsgögn ehf., eru sýknuð af kröfu stefnanda, R-kvk-ef G-kvk-ef P-kvk-ef.

Stefnandi, R-kvk-nf G-kvk-nf P-kvk-nf, greiði stefnda, Sólóhúsgögnum ehf. 500.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf G-kvk-nf.