E-3040/2008

Mál þetta sem dómtekið var 2. apríl 2009 var höfðað 21. apríl 2008. Stefnandi er Trans Atlantic ehf., Ráðhústorgi 7, Akureyri, en stefndi er Impregilo SpA, Ísland, útibú, Síðumúla 29, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 16.872.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 30. desember 2007 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað. Til vara krefst stefndi þess að stefnukröfur veði lækkaðar um 6.684.000 krónur og að málskostnaður verði í því tilviki látinn niður falla.

II

Stefnandi sinnir ferðaþjónustu og skipuleggur meðal annars ferðir frá landsbyggðinni til útlanda. Stefndi var aðalverktaki við byggingu Kárahnjúkavirkjunar. Við það verk vann mikill fjöldi erlendra starfsmanna. Þann 20. maí 2005 gerðu aðilar með sér samning um að stefnandi skipulegði og seldi stefnda flugsæti fyrir starfsmenn stefnanda í beinu flugi á flugleiðinni Kaupmannahöfn-Egilsstaðir á tímabilinu 22. maí 2005 til loka desember 2006. Hinn 1. maí 2006 gerðu aðilar með sér nýjan samning sem tók við af þeim fyrri og kemur fram í honum að báðir aðilar samþykki að framlengja fyrri samninginn til loka þess verkefnis sem stefndi hafði tekið að sér á Íslandi, en áætlað væri að því lyki 1. apríl 2008.

Samkvæmt 5. gr. fyrri samningsins skyldi stefnandi annast og veita þjónustu vegna bókana fyrir ofangreint flug fyrir farþega stefnda, gefa út gilda E-farseðla handa hverjum farþega og sjá um alla aðra vinnu og stjórnunarstörf sem tengdust flugrekstri á jörðu niðri fyrir hvert flug. Samkvæmt 3. gr. samningsins frá 1. maí 2006 skyldi stefnandi fram til loka maí/júní 2006 annast sömu þjónustu og greinir í 5. gr. samningsins frá 20. maí 2005 og rakið er að framan. Þá segir enn fremur í umræddri 3. gr. nýrri samningsins að frá og með 1. júlí 2006 í síðasta lagi skuli stefnandi útvega starfsmönnum stefnda beintengt bókunarkerfi gegnum Internetið til þess að sinna þessum verkefnum. Notkun þessa nettengda kerfis skyldi vera stefnda að kostnaðarlausu. Þegar bókunarkerfið væri orðið nettengt, en áður en starfslið stefnda taki það í notkun, skyldi stefnandi láta stefnda í té nákvæmar leiðbeiningar um kerfið sem og kennslu í eitt skipti á notkun kerfisins af hálfu forritara kerfisins sem og nauðsynlega aðstoð síðar, símleiðis eða með hjálp tækninnar til að reka kerfið.

Ekkert varð úr að stefndi tæki yfir þessar bókanir og ber aðilum ekki saman um ástæður þess. Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi haft aðgang að nettengdu bókunarkerfi frá 1. júní 2006. Hann hafi áður kennt starfsmönnum stefnda á kerfið og hafi sérfræðingur frá Svíþjóð annast þá kennslu. Hafi starfsmönnum stefnda, þeim R-x-x P-x-x og C-x-x P-x-x, verið kennt á bókunarkerfið á starfsstöð stefnda að Kárahnjúkum. Þeirri kennslu hafi lokið í maí 2006. Þrátt fyrir þetta hafi stefndi óskað eftir því að stefnandi sinnti áfram fyrrgreindri þjónustu fyrir stefnda og hafi þannig komist á samningur milli aðila um að stefndi sæi um bókun og útgáfu farseðla fyrir stefnda frá og með 1. júní 2006 og hafi verið samið um að fyrir þá þjónustu myndi stefndi greiða samkvæmt gjaldskrá stefnanda.

Stefndi kveður umrætt bókunarkerfi ekki hafa virkað til að byrja með og hafi beintengingarkerfið ekki verið sett í gang fyrr en í lok október 2006. Síðan hafi orðið að samkomulagi milli aðila að framkvæmdastjóri stefnanda myndi áfram sjá um að gefa út rafræna miða sem hann skyldi senda starfsmanni stefnda eins og gert hafi verið áður. Hafi verið munnlegt samkomulag um að þetta skyldi gert án nokkurs viðbótarkostnaðar fyrir stefnda.

Stefnandi gerði stefnda reikning fyrir þóknun þeirri sem um er deilt i máli þessu hinn 30. desember 2007 og sendi lögmaður stefnanda stefnda innheimtubréf hinn 19. febrúar 2008 þar sem meðal annars er krafist greiðslu þessa reiknings. Lögmaður stefnda svaraði með bréfi 4. mars 2008 og gerði stefnanda tilboð um greiðslu. Því hafnaði lögmaður stefnanda að mestu leyti með bréfi 7. mars 2008 og var mál þetta höfðað í kjölfarið.

III

Stefnandi krefur stefnda um greiðslu þóknunar fyrir vinnu stefnanda við bókun og útgáfu farseðla í þágu stefnda á tímabilinu 1. júní 2006 til 19. desember 2007. Á því tímabili hafi stefnandi bókað og gefið út 5140 flugfarseðla í þágu stefnda auk þess sem 484 bókunum hafi verið breytt að beiðni stefnda. Kveðst hann krefja stefnda um greiðslu á 3.000 krónum fyrir bókun og útgáfu hvers farseðils og fyrir breytingu á hverri bókun. Krafa stefnanda sundurliðist því þannig:

5140 farseðlar x kr. 3.000 kr. 15.420.000

484 breyttar bókanir x kr. 3.000 kr. 1.452.000

Krafa stefnanda um greiðslu á 3.000 krónum fyrir hverja bókun og fyrir breytingu á bókun byggi á gjaldskrá hans. Sé óumdeilt að stefnandi hafi sinnt þessari þjónustu fyrir stefnda og sé fjöldi bókana og breytinga á bókunum ekki umdeildur. Hafi stefndi viðurkennt með bréfi lögmanns síns, dagsettu 4. mars 2008, að honum bæri að greiða þóknun til stefnanda vegna bókana samkvæmt gjaldskrá stefnanda, þ.e. 3.000 krónur fyrir hverja bókun. Stefndi telji sig ekki eiga að greiða þóknun til stefnanda vegna bókana í júní og fram til 2. október 2006 þar sem stefnandi hafi ekki séð um bókanir og útgáfu farseðla á því tímabili. Sé það rangt hjá stefnda enda hafi stefnandi en ekki stefndi bókað alla flugfarseðla fyrir stefnda á tímabilinu júní til desember 2006. Stefnandi hafi hins vegar tekið í notkun nýtt bókunarkerfi hinn 2. október 2006 og hafi hann bókað og gefið út farseðla fyrir stefnda í því kerfi frá þeim tíma. Frá 5. júní 2006 og fram til 2. október 2006 hafi stefnandi bókað og gefið út farseðla fyrir stefnda samkvæmt eldra bókunarkerfi sínu. Starfsmönnum stefnda hafi verið kennt á það bókunarkerfi sem stefnandi tók í notkun 2. október 2006 og hafi það kerfi verið til reiðu fyrir stefnda þegar hinn 1. júní 2006. Stefndi hafi hins vegar kosið að nýta ekki það kerfi og sjá ekki sjálfur um bókanir og hafi hann samið við stefnanda um að annast bókanir farseðla og skyldi stefnandi fá greitt fyrir þá þjónustu samkvæmt gjaldskrá hans.

Stefnandi kveður að með fyrrgreindu bréfi lögmanns stefnda hafi stefndi viðurkennt kröfu stefnanda fyrir bókun og útgáfu farseðla að fjárhæð 11.796.000 krónur en þrátt fyrir þá viðurkenningu hafi stefndi ekki greitt stefnanda þá fjárhæð. Sé krafa stefnanda, sem byggð sé á gjaldskrá hans, sanngjarnt endurgjald fyrir þá þjónustu sem stefnandi hafi veitt stefnda.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar. Þá vísar hann til grunnreglna kröfuréttar sem fram komi í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 45. og 47. gr. þeirra laga. Kröfu sína um málskostnað styður stefnandi við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Stefndi mótmælir því að í bréfi lögmanns hans 4. mars 2008 hafi falist viðurkenning stefnda á kröfu stefnanda. Eins og berlega komi fram í umræddu bréfi sé gerður fyrirvari í því og hafi bréfið verið skrifað til þess að koma á framfæri tilboði að ákveðinni fjárhæð til þess að ljúka málinu.

Stefnandi mótmælir því að hann hafi samið við stefnanda um að greiða þóknun fyrir bókanir. Samkvæmt 5. gr. í samningi aðila, dagsettum 20. maí 2005, skyldi stefnandi sjá um bókanir fyrir leiguflug fyrir farþega stefnda, gefa út gilda rafræna miða fyrir hvern farþega og sjá um alla framkvæmd vinnu á jörðu niðri vegna hvers flugs. Í samningi aðila, dagsettum 1. maí 2006, sem framlengi fyrri samning, sé tekið fram í 3. grein að stefnandi muni halda áfram þessari þjónustu fram í júní 2006, en eftir þann tíma muni stefnandi útvega starfsfólki stefnda beintengt bókunarkerfi gegnum veraldarvefinn til þess að sinna þessum verkefnum. Notkun þessa kerfis skyldi vera án nokkurs kostnaðar fyrir stefnda. Þá skyldi stefnandi útvega stefnda ítarlegar leiðbeiningar um kerfið og kennslu á það og aðra aðstoð.

Stefndi bendir á að rafræna kerfið fyrir miðana hafi ekki virkað til að byrja með. Þá hafi beintengingarkerfið ekki verið sett í gang fyrr en í lok október 2006. Síðan hafi orðið að samkomulagi milli aðila að framkvæmdastjóri stefnda skyldi áfram sjá um að gefa út rafræna miða og senda starfsmanni stefnda þá í tölvupósti eins og gert hafi verið áður. Hafi verið munnlega staðfest að þetta skyldi gert án nokkurs viðbótarkostnaðar fyrir stefnda. Beinlínukerfið hafi þannig aldrei komist í framkvæmd í höndum starfsfólks stefnda og hljóti stefnandi að bera ábyrgð á því að ekki hafi tekist að koma þessari nýjung á.

Aldrei hafi verið gerður neinn samningur um að stefndi skyldi greiða einhverja þóknun fyrir bókunarþjónustu. Fullyrðing stefnanda um hið gagnstæða sé því röng. Það hafi heldur ekki verið fyrr en á árinu 2008 sem stefnandi hafi farið að krefja stefnda um greiðslu fyrir þessa þjónustu eða rúmu einu og hálfu ári síðar. Þá hafi hann ekki farið fram á það aftur að stefndi notaði beintengda kerfið við bókanir. Þá sé verðlagningu á þjónustunni enn fremur mótmælt enda hafi stefndi aldrei samið sig undir verðskrá stefnanda.

Þar sem ekki hafi tekist að koma beinlínukerfinu í framkvæmd í höndum starfsfólks stefnda hljóti hin upphaflegu samningsákvæði að taka við en í 5. gr. samnings aðila frá 20. maí 2005 segi að stefnandi annist og þjónustu bókanir fyrir farþega stefnda. Þá segi enn fremur í 3. gr. nýrri samningsins frá 1. maí 2006 að notkun nýja kerfisins skuli verða stefnda að kostnaðarlausu. Það sé þannig enginn fótur fyrir þessari kröfu stefnanda í samningum aðila hvorki munnlegum eða skriflegum, enda sé hún seinni tíma tilbúningur að hans hálfu.

Verði fallist á það að stefndi beri ábyrgð á einhverri bókunarþjónustu ítreki hann mótmæli við reikningi stefnanda. Þar sem bókunarkerfið hafi yfirleitt ekki komist á fyrr en í lok október 2006 beri að lækka kröfuna um 5.076.000 krónur vegna þess. Þá eigi að lækka kröfuna um 156.000 krónur vegna flugs 30. ágúst 2007 auk þess sem stefndi eigi ekki að greiða þegar flug sé fellt niður og því beri ennfremur að draga frá kröfunni 1.452.000 krónur. Samtals beri því að lækka kröfuna um 6.684.000 krónur.

Stefndi styður kröfu sína við reglur samninga- og kröfuréttar. Kröfuna um málskostnað styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Í máli þessu deila aðilar um efni munnlegs samnings varðandi vinnu stefnanda við bókun og útgáfu farseðla fyrir stefnda. Ekki er deilt um að stefnandi sá um bókun og útgáfu farseðla fyrir stefnda á tímabilinu 1. júní 2006 til 19. desember 2007 heldur deila aðilar um hvort stefnandi eigi kröfu á því að fá greiðslu fyrir verkið samkvæmt gjaldskrá sinni. Stefnandi heldur því meðal annars fram að stefndi hafi samþykkt kröfur stefnanda að hluta í bréfi lögmanns stefnda til lögmanns stefnanda frá 4. mars 2008. Ekki verður fallist á það með stefnanda að með þessu bréfi hafi stefndi samþykkt kröfu stefnanda heldur eru í bréfinu gerðir fyrirvarar og verður bréfið ekki skilið á annan veg en að stefndi sé að bjóða greiðslu til að ljúka málinu.

Eins og skýrt kemur fram í þeim samningum skriflegum sem aðilar gerðu með sér tók stefnandi að sér að annast bókun og útgáfu farseðla fram til loka maí/júní (mánaðarmóta maí/júní)eins og það er orðað í síðari samningi aðila frá 1. maí 2006 og þýddur hefur verið yfir á íslensku af löggiltum skjalaþýðanda úr ensku, og var ekki gert ráð fyrir því að greitt skyldi sérstaklega fyrir þessa þjónustu. Eftir mánaðarmótin maí/júní var gert ráð fyrir að stefndi tæki sjálfur yfir þessi verkefni og kemur fram í 3. gr. samnings aðila frá 1. maí 2006 að í síðasta lagi 1. júlí 2006 skuli stefnandi láta starfsmönnum stefnda, og er C-x-x P-x-x, þáverandi starfsmaður stefnda, sérstaklega tilgreind í samningnum sem sá starfsmaður, í té nettengt bókunarkerfi frá stefnanda til að starfsmenn stefnda geti sjálfir séð um bókun og útgáfu farseðla. Skyldi þetta nettengda bókunarkerfi vera stefnda að kostnaðarlausu. Þá kemur enn fremur fram í 3. gr. samningsins að þegar bókunarkerfið væri orðið nettengt, en áður en starfslið stefnda tæki það í notkun, skuli stefnandi láta stefnda í té nákvæmar leiðbeiningar um kerfið sem og kennslu í eitt skipti á notkun kerfisins af hálfu forritara þess sem og nauðsynlega aðstoð síðar, símleiðis eða með hjálp tækninnar til að reka kerfið.

Samkvæmt gögnum málsins kom sérfræðingur, T-x-x W-x-x, til Íslands á vegum stefnanda í maí 2006 til að kenna starfsmönnum stefnda á kerfið í samræmi við framangreint ákvæði samnings aðila. Er ekki deilt um að stefnandi hafi staðið við þetta ákvæði samningsins og staðfesti C-x-x P-x-x fyrir dómi að henni og R-x-x P-x-x hafi verið kennt á kerfið. R-x-x P-x-x kannaðist reyndar ekki við að hafa fengið slíka kennslu, en ljóst er og óumdeilt að C-x-x P-x-x, sú sem nafngreind er í samningnum fékk hana.

Stefndi hefur haldið því fram að kerfið hafi ekki virkað til að byrja með og hafi beintengingarkerfið ekki verið sett í gang fyrr en í lok október 2006. Síðan hafi orðið að samkomulagi milli aðila að stefnandi tæki að sér að sjá um þessa þjónustu áfram. Eru aðilar því sammála um að samkomulag hafi tekist með þeim um að stefnandi sæi áfram um þessa þjónustu en óljóst er af gögnum málsins hvenær það samkomulag náðist. Þá greinir aðila á um hvort samið hafi verið um að greiða skyldi fyrir þjónustuna. Stefnandi hefur lagt fram gögn sem sýna fram á að umrætt kerfi virkaði á þeim tíma sem það var sett upp og starfsmanni stefnda kennt á það, en í málinu liggja frammi útprentanir farseðla sem bókaðir voru í umræddu kerfi 19. maí 2006. Þeim gögnum hefur stefndi ekki hnekkt og verður stefndi að bera hallann af því. Hefur stefnda því ekki tekist að sýna fram á að umrætt bókunarkerfi hafi ekki virkað til að byrja með.

Af gögnum málsins verður ekki með vissu ráðið hvers vegna stefndi tók ekki yfir umrædd verkefni þegar í júní eða í byrjun júlí 2006 eins og gert hafði verið ráð fyrir en fyrirsvarsmaður stefnanda hefur haldið því fram að þáverandi starfsmaður stefnda, R-x-x P-x-x, hafi í símtali beðið sig um að sjá um þessi verkefni og hafi ekki verið rætt þeirra á milli hversu lengi hann ætti að sjá um þau. Í ljósi þess að umræddur starfsmaður hóf ekki störf hjá stefnda fyrr en í maí 2006 eins og hún hefur greint frá fyrir dómi verður að telja vafasamt að stefnandi hafi getað gert ráð fyrir að með þessu símtali hafi komist á formlegur samningur milli aðila um að hann tæki að sér þessi verkefni þegar í júní 2006 og að samið hafi verið um að hann skyldi fá greitt fyrir þessa vinnu á grundvelli gjaldskrár sinnar.

Þá er til þess að líta að fram kom hjá fyrirsvarsmanni stefnanda fyrir dómi að í lok september 2006 hafi verið ljóst að sá skilningur væri hjá stefnda að stefnandi ætti að taka þetta að sér. Þá liggur fyrir í bréfi T-x-x W-x-x að í september hafi fyrirsvarsmaður stefnanda beðið sig um að breyta notendamerkingum í kerfinu þannig að stefnandi gæti gefið út farseðla fyrir stefnda þar sem kerfið hafði verið hannað þannig að það takmarkaðist við tiltekna notendur. Að því virtu sem nú hefur verið rakið þykir ljóst að samningur komst á milli aðila um að stefnandi héldi áfram þeirri þjónustu að bóka og gefa út farseðla fyrir stefnda í lok september 2006.

Eins og rakið hefur verið tók stefnandi að sér í byrjun að annast umdeilda þjónustu fyrir stefnda án endurgjalds en í síðari samningi aðila var gert ráð fyrir að sú þjónusta væri tímabundin og ætlaði stefndi sjálfur að taka þessi verkefni yfir. Verður ekki séð hvorum aðilanum verður um kennt að niðurstaðan hafi orðið sú að stefnandi tók að sér verkið, þrátt fyrir að bókunarkerfið hafi virkað. Verður ekki fallist á það með stefnda að stefnanda hafi borið að krefjast þess að stefndi notaði kerfið, enda gerðu aðilar samning um að stefnandi héldi þessari þjónustu áfram.

Við aðalmeðferð málsins kom fram af hálfu stefnanda að sýknukrafa stefnda byggð á tómlæti væri ný málsástæða og mótmælti hann henni sem of seint fram kominni. Í greinargerð stefnda er talað um að ekki hafi verið um að ræða að gerður hafi verið samningur um greiðslu fyrir verkið og er það meðal annars stutt með því að stefnandi hafi ekki farið að krefja stefnda um greiðslu fyrir þessa þjónustu fyrr en á árinu 2008 eða rúmu einu og hálfu síðar. Verður ekki af orðalagi þessu ráðið að stefndi byggi sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti við að halda kröfu sinni fram og gegn mótmælum stefnanda kemur hún ekki til skoðunar, sbr. sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Þar sem ljóst er að aðilar gengu til samninga í lok september 2006 um að stefnandi tæki áfram að sér þá þjónustu fyrir stefnda sem þeir höfðu áður samið um að stefndi tæki að sér sjálfur hlaut stefndi að gera ráð fyrir að honum bæri að greiða fyrir þá þjónustu. Stefnandi hefur krafist greiðslu fyrir þjónustuna á grundvelli fyrirliggjandi gjaldskrár og þar sem stefndi hefur ekki sýnt fram á það að umrætt gjald sé ósanngjarnt verður hann dæmdur til að greiða það verð sem stefnandi krefst eða 3.000 krónur fyrir bókun og útgáfu hvers farseðils og fyrir breytingu á hverri bókun. Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu um upphaf samningstíma, verður krafa stefnanda lækkuð sem nemur 1.498 bókunum á tímabilinu 5. júní til 11. september 2006 eða um 4.494.000 krónur.

Stefndi hefur haldið því fram að eingöngu 52 starfsmenn hans hafi farið með flugi 30. ágúst 2007 og því eigi að lækka kröfuna sem nemur þeim bókunum sem umfram er eða um 156.000 krónur. Í bréfi lögmanns stefnanda 7. mars 2008 er fallist á það í sáttaskyni og án þess að verið sé að viðurkenna réttmæti kröfunnar að draga umrædda fjárhæð frá kröfunni. Stefnandi hefur ekki lagt fram nein gögn sem sýna fram á að þetta sé rangt hjá stefnda en honum hefði verið í lófa lagið að leggja slík gögn fram enda var það hann sem sá um allt sem laut að flugi fyrir stefnda á þessum tíma. Hefur stefnandi því ekki hrakið þessar fullyrðingar stefnda og verður frádráttur þessi því tekinn til greina.

Er það því niðurstaða máls þessa að stefndi verður dæmdur til að greiða stefnanda 12.222.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði en dráttarvaxtakrafa stefnanda hefur ekki sætt andmælum sérstaklega.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti mál þetta, Þ-kk-nf E-kk-nf hrl. en af hálfu stefnda flutti málið H-kvk-nf K-kvk-nf hdl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Impregilo SpA, Ísland, útibú, greiði stefnanda, Trans Atlantic ehf., 12.222.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 30. desember 2007 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf