E-1537/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 29. janúar 2021, höfðaði stefnandi, X, þá til heimilis að [...], [...], hinn 4. júní 2020, gegn stefndu, Y, [...], [...].

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða honum 8.456.740 krónur með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. febrúar 2019 til 10. júní 2020 en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

Dómkröfur stefndu eru þær aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefnda þess að fjárkrafa stefnanda verði lækkuð verulega. Gerir stefnda í fyrsta lagi þá gagnkröfu í málinu til skuldajafnaðar að stefnanda verði gert að greiða henni húsaleigu fyrir afnot hans af fasteigninni að [...] í [...] frá 1. ágúst 2018 til 6. janúar 2019, samtals að fjárhæð 1.425.000 krónur, en til vara að viðurkennt verði að stefnanda beri að greiða stefndu lægri fjárhæð vegna afnota hans af fasteigninni sem svari til endurgreiðslu á rekstrarkostnaði fasteignarinnar eða húsaleigu að mati dómsins. Í öðru lagi gerir stefnda þá gagnkröfu til skuldajafnaðar að stefnanda verði gert að endurgreiða henni 155.880 krónur vegna framlaga hennar í formi séreignarsparnaðar inn á húsnæðislán aðila vegna fasteignar er þau áttu að [...], [...]. Í þriðja lagi gerir stefnda þá gagnkröfu til skuldajafnaðar að stefnanda verði gert að greiða henni 821.648 krónur vegna framlaga hennar í formi séreignarsparnaðar inn á húsnæðislán hennar nr. [...] er hvíli á fasteigninni að [...]. Í fjórða lagi gerir stefnda þá gagnkröfu til skuldajafnaðar að stefnanda verði gert að greiða henni 50.000 krónur sem stefnda hafi þurft að endurgreiða kaupendum [...] vegna gluggatjalda sem stefnandi hafi fjarlægt úr íbúðinni. Í fimmta lagi gerir stefnda þá gagnkröfu til skuldajafnaðar að stefnanda verði gert að greiða stefndu 4.133.667 krónur eða sem nemi 2/3 hlutum af verðmæti innbús aðila sem stefnandi hafi tekið í sínar vörslur og ekki skilað til stefndu þrátt fyrir að þess hafi ítrekað verið krafist. Til vara er þess krafist að stefnanda verði gert að greiða stefndu lægri fjárhæð vegna innbús að mati dómsins. Að lokum krefst stefnda vaxta af framangreindum gagnkröfum frá 6. janúar 2019 til 9. október 2020 samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 en dráttarvaxta frá þeim degi til greiðsludags samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 3. mgr. 5. gr., laga nr. 38/2001. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi og stefnda voru í skráðri sambúð í um 10 ár. Voru þau samsköttuð hluta af tímabilinu. Árið 2013 festu málsaðilar kaup á fasteign að [...] í [...]þar sem þau bjuggu síðan saman. Voru aðilar þinglýstir eigendur fasteignarinnar að jöfnu. Óumdeilt er í málinu að þau lögðu sameiginlega til framlag til kaupa á fasteigninni í formi útborgunar og lántöku. Auk eigin framlaga og húsnæðisláns fengu aðilar 1.000.000 króna að láni frá móður stefnanda. Við slit á sambúð aðila endurgreiddi stefnda helming þess láns. Til viðbótar reglubundnum greiðslum af áhvílandi húsnæðisláni lagði stefnda fram séreignarsparnað, alls að fjárhæð 155.880 krónur, sem viðbótargreiðslur inn á höfuðstól lánsins.

Árið 2017 var fasteignin að [...] seld. Söluverð eignarinnar var 32.800.000 krónur. Við söluna voru áhvílandi 15.799.104 krónur á eign inni. Eigið fé aðila nam því 17.000.355 krónum. Eftir að sölulaun höfðu verið greidd stóð eftir 15.900.000 króna hrein eign þeirra.

Í kjölfarið var keypt fast eignað [...]í [...]þar sem málsaðilar héldu sambúð sinni áfram. Í málinu greinir aðila á um það hvort þau hafi staðið að kaupunum í sameiningu eða hvort stefnda hafi ein keypt eignina, eins og kaupsamningur og afsal kveða á um. Stefnda fullyrðir að svo hafi verið og vísar í því sambandi tilþessað stefnandi hafi ekki staðist greiðslumat vegna lágra tekna á þeim tíma. Þá bendir stefnda á að hún hafi sem afsalshafi ein verið þinglýstur eigandi fasteignarinnar.

Kaupverð [...] nam 44.100.000 krónum. Var kaupverðið greitt með þeim hætti að lögð var fram sú nettóeign sem kom útúr sölu á [...], en að öðru leyti lagði stefnda fram kaupverðið með töku húsnæðisláns hjá Landsbankanum að fjárhæð 28.200.000 krónur. Í málinu er því haldið fram af hálfu stefndu að hún hafi ein borið ábyrgð á láninu ogséð um að greiða af því. Þessu er mótmælt af hálfu stefnanda. Hins vegar er óumdeilt að stefnda ráðstafaði séreignarsparnaði, samtals að fjárhæð 821.684 krónur, inn á húsnæðislánið umfram reglubundnar afborganir. Aðilar bjuggu saman í fasteigninni þar til þau slitu samvistum á árinu 2018.

Í kjölfar samvistarslitanna seldi stefnda fasteignina [...] og tók hún ein við öllu söluandvirðinu. Stefnda flutti út úr fasteigninni við sambúðarslitin en stefnandi bjó áfram í eigninni þar til hann rýmdi eignina nærri áramótum 2018/2019 í kjölfar þess aðhún var seld. Stefnandi kveðst hafa komið innbúi málsaðila fyrir í geymslu er hann yfirgaf íbúðina. Stefnda segir hann hins vegar hafa tekið allt það innbú aðila sem í eigninni va rán nokkurs samráðs við hana. Hafi hún enn ekkert fengið af því í sinn hlut þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Þá hafi stefnandi einnig haft á brott með sér gardínur úr íbúðinni sem henni tilheyrðu.

Stefnandi krefst þess í málinu að stefnda greiði honum helming þeirrar hreinu eignar sem kom út úr sölunni á [...]. Stefnda hafnar því hins vegar að stefnandi eigi tilkall til helmings söluandvirðis fasteignarinnar. Þá gerir hún í málinu ýmsar gagnkröfur á hendur stefnanda. Heldur stefnda því fram að frá sambúðarslitum aðila hafi hún leitast við að ljúka heildar uppgjöri á milli aðila. Stefnandi hafi hins vegar ekki verið tilbúinn til þess.

Þar sem sættir tókust ekki með aðilum höfðaði stefnandi mál þetta til heimtu á helmingi hreinnar eignar í söluandvirði fasteignarinnar [...], auk vaxta og málskostnaðar, svo sem áður var rakið.

II

Stefnandi reisir kröfur sínar á því að við lok óvígðrar sambúðar beri að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða eintaklinga. Gildi þá sú meginregla að hvor aðili taki þær eignir sem hann hafi átt við upphaf sambúðar eða eignast meðan á sambúðinni stóð. Eftir almennum reglum kröfuréttar gildi sú meginregla við fjárslit að þinglýstar eignarheimildir og opinber skráning eigna veiti líkindi fyrir eignarrétti. Af þeirri reglu leiði að sá sem haldi því fram að í slíkri skráningu felist ekki réttar upplýsingar beri sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu.

Í málinu segir stefnandi á því byggt af hans hálfu að þrátt fyrir að einungis stefnda hafi í kaupsamningi og afsali verið tilgreind sem kaupandi fasteigninar að [...] í [...], og hún ein verið þinglýstur eigandi eignarinnar, hafi fasteignin verið sameignaðilaí jöfnum hlutföllum. Stefnandi vísar í því sambandi til þess að fyrri fasteign aðila að [...] í [...]hafi veriðskráð á nöfn þeirra beggja. Kaupin á þeirri fasteign hafi verið fjármögnuð af báðum aðilum og fasteignin rekin af þeim saman, auk þess sem virði eignarinnar hafi hækkað verulega á meðan aðilar bjuggu í henni. Söluandvirði fasteignarinnar hafi síðan verið notað tilaðgreiða fyrir fasteignina að [...]. Aðilar hafi auk þess staðið saman að greiðslu láns sem hvílt hafi á síðarnefndu eigninni og rekstri hennar að öðru leyti frá því að þau fluttu inn.

Stefnandi kveðst í raun ekki sjá annað en að óumdeilt hafi verið með aðilum á sínum tímaað þau hafi átt fasteignina að [...] samaní jöfnun hlutföllum. Íþví sambandi vísar stefnandi til þess sem fram komi í bréfi lögmanns stefndu frá 5. febrúar 2019 ogeinnig skattframtala aðila, en í framtölunum segir hann eignina hafa verið talda fram þannig að hún væri eign aðila að jöfnu. Stefnanda hafi því virst greiðsluskylda stefndu óumdeild en hún hins vegar gert óréttmætar og ólögmætar fjárkröfur á stefnanda og einungis boðist til að greiða honum 4.5 00.000 krónurfyrir hans hlut í fasteigninni að [...]en ekki þær tæplega 8.500.000 krónur sem hann geri kröfu um í málinu.

Af hálfu stefnanda er sérstaklega á það bent að mál þetta varði ekki fjárslit milli aðila vegna slita á sambúð þeirra. Málið lúti einungis að þeirri kröfu stefnanda að fá greiddan helming af söluandvirði fasteignar sem aðilar hafi átt í óskiptri sameign að jöfnu. Kröfuna segir stefnandi byggjast á meginreglum eignarréttar, sambúðar réttar og kröfuréttar.

Stefnandi mótmælir öllum gagnkröfum stefndu og telur þær ekki tækar til skuldajafnaðar. Kröfu stefndu um að greiðsla á séreignar sparnaði hennar komi til frádráttar kveðst stefnandi mótmæla sérstaklega, enda hafi stefnda sjálf ákveðið að ráðstafa séreignarsparnaði sínum inn á íbúðalán vegna kaupa á fasteignunum tveimur. Sú ráðstöfun hafi komið báðum málsaðilum til góða, auk þess sem stefnda fái helming upphæðarinnar til baka með auknu andvirði fasteignarinnar.

Varðandi fjárkröfu stefndu vegna innbús tekur stefnandi fram að innbú aðila sé í geymslu sem stefnda hafi fullan aðgang að. Hún geti því hvenær sem er náð í þá muni sem hún vilji. Þar af leiðandi verði stefnanda ekki gert að greiða stefndu fyrir helming sameiginlegs innbús þeirra, eins og hún hafi krafist. Auk þess sé krafan allt of há og ekki studd viðhlítandi gögnum og því vanreifuð.

Kröfu stefndu um vexti af gagnkröfunum segir stefnandi skorta lagastoð. Hún verði því ekki tekin til greina.

Vaxtakröfu sína kveður stefnandi byggjastá því að 25. febrúar 2019 hafi sölunni á fasteigninni að [...] lokið með útgáfu afsals. Í síðasta lagi á því tímamarki hafi stofnast krafa stefnanda um helming af nettósöluandvirði fasteignarinnar. Krafa stefnanda um almenna vexti sé reist á 4. gr. laga nr. 38/2001. Dráttarvaxtakrafa hans byggist á 1. mgr. 6. gr., sbr. 3. mgr. 5. gr., sömu laga.

Kröfu um málskostnað segir stefnandi byggjast á 1. mgr. 130 gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hvað þá kröfu varðar tekur stefnandi sérstaklega fram að hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefndu, sbr. lögnr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

III

Stefnda segir engar efnisreglur vera í settum lögum hér á landi umskiptingu eigna sambúðarfólks við lok sambúðar. Meginreglan sé að um fjármál sambúðarfólks fari eftir almennum reglum fjármunaréttar þannig að hvor aðili taki þær eignir sem hann hafi komið með inn í sambúðina eða eignaðist meðan á henni stóð. Þinglýst eignarheimild veiti löglíkur fyrir því hver sé eigandi fasteignar og sé það lagt á þann sem haldi öðru fram að sanna þá fullyrðingu sína. Þar sem almennar reglur fjármunaréttarins gildi um samskipti aðila sé stefndu nauðsynlegt að fá dóm fyrir gagnkröfum sínum á hendur stefnanda til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda, verði á hana fallist að hluta eða öllu leyti.

Af hálfu stefndu sé á því byggt að sambúð aðila hafi ekki staðið lengi og þá hafi aðilar ekki eignast börn á sambúðartímanum. Ekki sé unnt að halda því fram að fjárhagsleg samstaða hafi verið með aðilum á sambúðartímanum. Með þeim hafi ekkert fjárhagslegt jafnræði verið og fjárframlög stefnanda verið verulega takmörkuð.

Af hálfu stefndu er á því byggt í málinu að hún ein hafi verið eigandi fasteignarinnar að [...]í [...]. Vísar stefnda til þess að kaupin hafi verið fjármögnuð með útborgun úr íbúð aðila að [...] í [...] og með lántöku hjá Landsbankanum að fjárhæð 28.200.000 krónur.

Óumdeilt sé í málinu að stefnandi hafi verið meðþað lágar tekjur að hann hafi ekki staðist greiðslumat á þessum tíma. Hann hafi því engin tök haft á því að kaupa íbúðina með stefndu. Stefnda hafi ein verið þinglýstur eigandi fasteignarinnar. Hún hafi ein borið ábyrgð á húsnæðisláninu og greitt allar afborganir af því frá kaupunum. Jafnframt hafi hún ráðstafað af séreignarsparnaði sínum inn á lánið, alls 821.684 krónum. Innborganir stefndu, fyrir utan séreignarsparnaðinn, hafi alls numið 3.271.334 krónum. Þá hafi stefnda ein greitt allan rekstrarkostnað fasteignarinnar. Á sama tíma hafi stefnandi ekkert greitt vegna reksturs hennar.

Þeirri málsástæðu stefnanda að skattframtal sýni á einhvern hátt hvernig eignarhaldi að fasteigninni hafi verið háttað segir stefnda alfarið mótmælt. Vísar stefnda til þess að almennt sé hvorki gerð grein fyrir því í skattframtölum hvor aðili eigi þær eignir sem keyptar séu á meðan aðilar séu samskattaðir né eftir atvikum í hvaða hlutföllum. Fylgiskjöl sem fylla þurfi út vegna kaupa og sölu á fasteignum fari sjálfkrafa á nafn þess aðila sem eldri sé, en í tilviki aðila sé stefnandi eldri aðilinn. Með vísan til þessa sé því alfarið mótmælt að umræddar upplýsingar á skattframtali aðila hafi eitthvert sönnunargildi varðandi eignarhald á fasteigninni. Þvert á móti séu það einungis gögn um fjárframlög aðila og þinglýstar heimildir sem slíkt sönnunargildi hafi.

Stefnda segir kaupsamning og afsal vegna [...] skýrlega sýna að stefnda hafi ein verið kaupandi eignarinnar. Hið sama sýni þinglýsingarvottorð eignarinnar. Stefnandi beri alfarið sönnunarbyrðina fyrir hinu gagnstæða.

Stefnda segir söluverð fasteignarinnar að [...] hafa verið 46.000.000 króna. Við söluna hafi áhvílandi húsnæðislán verið greitt upp en uppgreiðsluverðmæti þess hafi numið 28.280.450 krónum. Þá hafi 803.520 krónur verið greiddar í sölulaun til fasteignasölu. Nettóverðmæti fasteignarinnar við söluna hafi því numið alls 16.916.030 krónum. Því sé alfarið hafnað að stefnandi eigi tilkall til helmings söluandvirðis fasteignarinnar. Þá geti stefnandi ekki átt kröfu til verðmætaaukningar þeirrar er orðið hafi á fasteigninni frá því að hún var keypt, þ. e. 1.016.030 krónum af nettósöluandvirðinu, eða verðmætaaukningar vegna ráðstöfunar á séreignarsparnaði stefndu inn á húsnæðislán. Við lok óvígðrar sambúðar beri að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og gildi þá sú meginregla að hvor aðili taki þær eignir sem hann hafi áttv ið upphaf sambúðar eða eignast meðan á sambúðinni stóð. E igistefnandiá annað borð kröfu á stefndu sé það krafa um endurgreiðslu af framlagi til kaupa á fasteigninni að [...] en ekki hlutdeild í söluverði eignarinnar. Þá sé eftir að taka tillit til gagnkrafna stefndu sem eigi að skuldajafnast á móti þeirri kröfu stefnanda.

Af hálfu stefndu er því alfarið hafnað að jafnræði eða samstaða hafi ríkt með aðilum fjárhagslega meðan á sambúð þeirra stóð. Þá sé fráleitt að halda því fram að aðilar hafi litið á allar eignir sínar sem sameignir á sambúðartímanum. Aðilar hafi verið samskattaðir hluta af því tímabili vegna þess að stefnandi hafi verið með svo lágar tekjur að þaðhafikomiðbetur út fyrir þau bæði fjárhagslega. Framlögð skattframtöl aðila beri skýrlega með sér að stefnandi hafi lítið lagt til fjárhagslega í sambúðinni. Hafi það veriðein af ástæðunum fyrir því að stefnda ákvað að slíta sambúð þeirra. Stefnandi hafi lítið unnið á sambúðartímanum á meðan stefnda hafi ávallt verið í góðri vinnu og með góðar tekjur. Af hálfu stefndu sé því alfarið hafnað að stefnandi hafi á einhverjum tímapunkti verið með hærri tekjur en stefnda, enda beri skattframtöl aðila það ekki með sér. Ef stefnandi hafi haft einhverjar tekjur sem ekki komi fram í skattframtölum aðila hafi stefnda hvorki vitað af þeim né haft af þeim nokkurn ábata. Í þessu sambandi verði og að horfa til þess að aðilar hafi verið barnlausir. Með vísan til alls þessa sé á því byggt af hálfu stefndu í málinu að ekki hafi verið fjárhagsleg samstaða á milli aðila heldur hafi stefnda þvert á móti þurft að halda stefnanda uppi fjárhagslega á meðan þau bjuggu saman.

Verði fallist á að stefnandi eigi tilkall til endurgreiðslu úr hendi stefndu kveðst stefnda gera þá kröfu að sú krafa verði stórlega lækkuð vegna gagnkrafna sem stefnda eigi á stefnanda. Stefnda krefjist þess að gagnkröfur hennar komi til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnanda. Gagnkröfur stefndu séu settar fram í málinu í samræmi við ákvæði 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnda telji að kröfurnar séu hæfar til að mætast þar sem þær byggist allar á uppgjöri vegna sambúðarslita aðila. Kröfurnar uppfylli því almenn skilyrði skuldajafnaðar, enda séu þær gagnkvæmar, sambærilegar og hæfar til að mætast hvað tíma varðar.

Stefnda segist í fyrsta lagi eiga gagnkröfu á hendur stefnanda vegna búsetu hans í fasteigninni að [...] eftir sambúðarslit aðila. Stefnandi hafi búið áfram í eigninni gegn andmælum stefndu og hafi búsetu hans þar ekki lokið fyrr en stefnda hafði selt fasteignina og afhenda þurfti hana nýjum eigendum. Stefnandi hafi einn búið í fasteigninni frá 1. ágúst 2018 til 6. janúar 2019 eða í rúmlega fimm mánuði, án samþykkis stefndu. Á því tímabili hafi stefnandi ekkert greitt til stefndu vegna rekstrarkostnaðar fasteignarinnar. Hún hafi því einungis borið kostnað af eigninni en hvorki notið arðs af henni né haft af henni afnot. Samkvæmt framlögðu mati löggilts leigumiðlara sé eðlileg leiga á umræddu tímabili vegna sambærilegrar fasteignar, þ. e. þriggja herbergja íbúðar og bílskúrs í vesturbæ [...], hæfilega ákvörðuð 285.000 krónur á mánuði. Í ljósi þess að stefnandi hafi einn búið í eigninni í ríflega fimm mánuði sé heildarleiga fyrir tímabilið 1.425.000 krónur. Einnig verði að líta til þess að á því tímabili sem stefnandi hafi einn búið í fasteigninni, eða frá 1. ágúst 2018 til afhendingar eignarinnar í janúar 2019, hafi stefnda greitt alls 900.535 krónur vegna afborgana af húsnæðisláni, hita og rafmagns, auk trygginga. Með vísan til alls þessa krefjist stefnda þess að stefnanda verði gert að greiða henni húsaleigu fyrir umrætt tímabil samkvæmt hinu framlagða mati, eða eftir atvikum aðra fjárhæð að mati dómsins, og komi krafa stefndu vegna leigu til skuldajafnaðar á móti þeirri kröfu sem stefnanda yrði dæmd í málinu.

Hvað gagnkröfu varðar vísar stefnda í öðru lagi til þess að málsaðilar hafi keypt saman íbúð að [...] skömmu eftir að þau hófu sambúð og búið þar mestan hluta sambúðartímans. Aðilar hafi tekið saman húsnæðislán til að fjármagna kaupin sem þau hafi verið ábyrg fyrir að jöfnu. Þá hafi stefnda ráðstafað sérstaklega hluta af séreignarsparnaði sínum inn á húsnæðislánið til viðbótar við hefðbundnar afborganir. Ráðstöfun séreignarsparnaðar stefndu inn á lánið sem á [...] hvíldi hafi alls numið 155.880 krónum. Ekki hafi verið um sambærilegt framlag að ræða af hálfu stefnanda. Stefnda hafi tekið ákvörðun um ráðstöfun séreignarsparaðar inn á húsnæðislánið í þeirri trú að aðilar myndu verja lífi sínu saman. Ljóst sé að sú hreina eign í fasteigninni sem aðilar fengu í hendur við sölu hennar hækkaði sem nam þessu framlagi stefndu. Við sambúðarslit aðila hafi forsendur brostið fyrir ráðstöfun stefndu á séreignarsparnaði sínum. Af þeim sökum geri stefnda í málinu kröfu um að stefnandi endurgreiði stefndu þá fjárhæð sem ráðstafað var af séreignarsparnaði hennar. Krafan sé einnig tilkomin vegna þess að stefnda hafi, þrátt fyrir að hafa greitt allar afborganir af húsnæðisláni aðila vegna [...], fallist á að hrein eign aðila í eigninni skyldi skiptast jafnt á milli þeirra sem framlag til kaupa á [...]. Í því ljósi telji stefnda verulega ósanngjarnt ef aukið framlag hennar í formi séreignarsparnaðar myndi ekki endurgreiðslukröfu á hendur stefnanda. Stefnda geri því í málinu gagnkröfu um að stefnanda verði gert að endurgreiða henni framangreint framlag hennar í formi séreignarsparnaðar og komi sú fjárhæð til skuldajafnaðar á móti þeirri kröfu er stefnanda yrði dæmd.

Í þriðja lagi vísar stefnda til þess að hún hafi ein greitt allar afborganir og rekstarkostnað vegna fasteignarinnar að [...], enda hún ein eigandi fasteignarinnar. Því til viðbótar hafi hún ráðstafað séreignarsparnaði til lækkunar á húsnæðisláninu, alls 821.648 krónum. Taka verði tillit til þessa við mat á nettósöluverði fasteignarinnar en þetta framlag stefndu eigi að koma henni einni til góða sbr. umfjöllunina hér að framan. Forsendubrestur hafi orðið fyrir ráðstöfuninni við sambúðarslit aðila. Stefnda geri því kröfu um að stefnandi endurgreiði henni umrædda fjárhæð og komi endurgreiðslukrafan til skuldajöfnunar á móti hugsanlegri kröfu er stefnanda yrði dæmd úr hendi stefndu.

Í fjórða lagi bendir stefnda á að við sölu fasteignarinnar að [...] hafi gardínur átt að fylgja með. Þegar stefnandi hafi yfirgefið íbúðina hafi hann hins vegar tekið gardínurnar með sér. Hann hafi ekki skilað þeim til kaupenda þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir þar um. Stefnda hafi af þeimsökumgertsamkomulag við kaupendur naum að hún skyldi endurgreiða þeim 50.000 krónur af kaupverðinu skiluðu gardínurnar sér ekki. Stefnda krefjist þess að stefnanda verði gert að greiða henni þá fjárhæð og að henni verði skuldajafnað á móti hugsanlegri kröfu hans.

Í fimmta lagi áréttar stefnda að stefnandi hafi búið áfram í fasteigninni að [...]eftir sambúðarslit aðila. Stefnda hafi farið af heimilinu í lok júlí 2018 án þess að taka með sér innbú eða persónulega muni, að frátöldum fötum og snyrtivörum, þar sem stefnda hafi í raun verið að forða sér frá stefnanda á þeim tíma. Stefnda hafi selt fasteignina undir lok árs 2018 en stefndi búið í eigninni fram til 6. janúar 2019. Á meðan hann bjó einn í eigninni hafi hann nýtt sameiginlegt innbú aðila. Ekki hafi n áðstsamkomulag milli aðila um skiptingu innbúsins og tilraunir stefndu til að fá afhentan sinn hluta þess hafi farið út um þúfur. Þegar stefnandi hafi loks flutt út hafi hann tekið allt innbúið með sér, með örfáum undantekningum, þar með talda persónulega muni stefndu. Stefnda hafi ekki fengið neitt af innbúinu afhent þrátt fyrir að í orði sé látið að því liggja að hún hafi fullan aðgang aðþví. Stefnda hafi ekki verið upplýst um hvar innbú aðila sé geymt né með hvaða hætti hún geti nálgast það. Þar sem innbúi aðila hafi ekki verið skipt sé stefndu nauðsyn að gera fjárkröfu vegna þess í málinu. Sú krafa stefndu byggist á tryggingar verðmæti innbúsins en aðilar hafi látið endurmeta tryggingar verðmætið þegar þau fluttu að [...] á árinu 2017. Telji stefnda að verðmæti innbúsins þar sé nokkuð rétt, eða að minnsta kosti ekki lægra en raunvirði þess sé. Heildarverðmæti innbús í tryggingar skírteini nemi 6.200.500 krónum. Stefnda geri kröfuum 2/3 hluta af verðmæti innbúsins þar sem ella þyrfti að yfirfara hvern mun og meta í hvors hlut hann ætti að koma. Í því sambandi tekur stefnda fram aðkaup á innbúi hafi að mestu leyti verið fjármögnuð af henni á sambúðartímanum. Geri stefnda kröfu um að fjárhæðin komi til skuldajafnaðar á móti dæmdri kröfu stefnanda í málinu.

Af hálfu stefndu er þeim málatilbúnaði stefnanda sérstaklega mótmælt að þær tillögur, sem stefnda hafi lagt fram varðandi skiptingu eigna og kostnaðar á meðan leitast var við að ná samkomulagi á milli aðila, verði taldar bindandi fyrir hana við úrlausn málsins. Þvert á móti telji stefnda sig í fullum réttitilað gera ýtrustu kröfur í málinu hvað varði gagnkröfur hennar til skuldajafnaðar.

Stefnda kveðst gera kröfu um vexti af gagnkröfum sínum. Kröfurnar nemi alls 6.586.195 krónum. Krafist sé vaxta frá 6. janúar 2019 til 9. október 2020. Sú krafa byggist á því að 6. janúar 2019 hafi stefnandi yfirgefið íbúðina að [...] og hefði þá í síðasta lagi átt að ljúka uppgjöri þeirra á milli og gagnkröfur stefndu í síðasta lagi stofnast. Til stuðnings kröfunni vísar stefnda til II. kafla laganr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 3. og 4. gr. laganna. Þá krefjist stefnda dráttarvaxta frá 9. október 2020 til greiðsludags, en þann dag hafi verið liðinn mánuður frá því að gagnkröfur stefndu voru settar fram í greinargerð hennar í málinu, sbr. 1. mgr. 6. gr., sbr. 3. mgr. 5. gr., laga nr. 38/2001.

Stefnda krefst sýknu af kröfum stefnanda um vexti og dráttarvexti á kröfufjárhæð hans með vísan til 7. gr. laga nr. 38/2001, enda verði stefndu ekki kennt um að uppgjör hafi ekki farið fram á milli aðila. Stefnda bendir á aðhún hafi leitast við að ljúka uppgjöri milli aðila vegna sambúðarslitanna. Fyrstu viðbrögð stefnanda eftir sambúðarslit aðila hafi verið að krefjast þess að fá alla íbúðina í sinn hlut við skiptin þó svoað fyrir lægi að stefnda hefði fjármagnað kaupin á fasteigninni en ekki stefnandi. Síðar hafi stefnandi sett fram kröfu um helmingshlut af verðmæti fasteignarinnar, eins og hann geri í stefnu, en hins vegar hafi áfram enginn vilji verið tilþessað semja um uppgjör vegna sambúðarslitanna að öðru leyti. Stefnda hafi aftur á móti í tvígang sett fram tillögu að sátt, sem ekki hafi verið svarað efnislega að hálfu stefnanda. Stefnda telji stefnanda bera fulla ábyrgð á því að ekki hafi náðst samkomulag milli aðila um uppgjör þeirra á milli vegna sambúðarslitanna. Með vísan til alls framangreinds krefjist stefnda sýknu af kröfu stefnanda um vexti og dráttarvexti. Stefnda bendir að lokum á að endanleg fjárhæð kröfunnar liggi ekki ljós fyrir fyrr en með dómií máli þessu, meðal annars að teknu tilliti til gagnkrafna stefndu. Kröfu stefnanda um vexti og dráttarvexti sé því mótmælt frá fyrra tímamarki en dómsuppsögu, sbr. 7. gr. laga nr. 38/2001.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnda til almennra reglna fjármunaréttarins, meginreglna eignarréttar og kröfuréttar og þeirra almennu reglna er gildi við sambúðarslit. Varðandi kröfugerð sína vísar stefnda sérstaklega til 1. mgr. 28. gr. laganr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kröfu um málskostnað segir stefnda reista á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 130. gr. laganna. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun byggistá lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, en stefnda sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og því sé henni nauðsyn að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnanda.

IV

Svo sem fyrr var rakið voru málsaðilar í sambúð um 10 ára skeið. Þegar sambúðinni var slitið á árinu 2018 bjuggu þau saman í fasteign að [...] í [...]. Nokkrum árum áður, eðaá rið 2013, höfðu aðilar fest kaup á fasteign að [...] í [...]. V orum áls aðilar þinglýstir eigendur þeirrar fasteignar að jöfnu. Óumdeilt er að þau lögðu sameiginlega til framlag til kaupa á eigninni í formi útborgunar og lántöku. Auk eigin framlaga og húsnæðisláns fengu aðilar 1.000.000 króna að láni frá móður stefnanda. Við slit á sambúð aðila endurgreiddi stefnda helming þess láns. Til viðbótar reglubundnum greiðslum af áhvílandi húsnæðisláni lagði stefnda fram séreignarsparnað, alls að fjárhæð 155.880 krónur, sem viðbótargreiðslur inn á lánið.

Árið 2017 seldu málsaðilar fasteignina að [...]. Söluverð eignarinnar var 32.800.000 krónur. Við söluna voru áhvílandi 15.799.104 krónur á eign inni. Eigið fé aðila nam því 17.000.355 krónum. Eftir að sölulaun höfðu verið greidd stóð eftir 15.900.000 króna hrein eign. Er óumdeilt í málinu að sú fjárhæð skyldi skiptast milliaðila að jöfnu. Þá er einnig óumdeilt að fjárhæðinni var í kjölfarið varið til kaupa á fasteigninni að [...]í [...].

Stefnda var ein þinglýstur eigandi fasteignarinnar að [...] á grundvelli afsals. Í kjölfar sambúðarslitanna seldi stefnda eignina og tók ein við söluandvirði hennar.

Söluverð fasteignarinnar var 46.000.000 króna, en þaraf greiddi stefnda 803.520 krónurí sölulaun. Eftirstöðvar áhvílandi húsnæðisláns námu við söluna ríflega 28.280.000 krónum og var lánið greitt upp er eignin var seld. Mál þetta hefur stefnandi höfðað til heimtu helmings hreinnar eignar í söluandvirði fasteignarinnar.

Um fjármál sambúðarfólks fer að íslenskum rétti eftir almennum reglum fjármunaréttar. Gildir sú meginregla um skiptingu eigna við lok sambúðar að hvor aðili taki þær eignir sem hann kom með inn í sambúðina eða eignaðist meðan á henni stóð. Þinglýst eignarheimild veitir löglíkur fyrir því hver sé eigandi fasteignar. Af þeirri reglu leiðir að sá sem heldur því fram að í slíkri skráningu felist ekki réttar upplýsingar ber sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu sinni. Stefnandi ber því sönnunarbyrðina fyrir þeirri fullyrðingu sinni að málsaðilar hafi átt fasteignina að [...]að jöfnu.

Óumdeilt er að kaupi ná fasteigninni að [...] voru fjármögnuð með fjármunum sem komu út úr sölu á eign aðila að [...]. Þá tók stefnda 28.200.000 króna lán hjá Landsbankanum til kaupanna. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að stefnda hafi ein tekið það lán þar sem stefnandi stóðst ekki greiðslumat. S tefndakveðstein hafa borið ábyrgð á húsnæðisláninu og greitt allar afborganir af því frá kaupunum og hefur stefnandi ekki fært sönnur á hið gagnstæða. Þá liggur fyrir að stefnda ráðstafaði af séreignarsparnaði sínum inn á húsnæðislánið, alls 821.684 krónum. K veðst stefnda ein hafa greitt allan rekstrarkostnað fasteignarinnar.

Eins og áður var getið veitir þinglýst eignarheimild löglíkur fyrir því hver sé eigandi fasteigna rog ber stefnandi því sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu sinniað hann hafi verið eigandi fasteignarinnar að [...] að jöfnu á móti stefndu. Með vísan til þess sem að framan er rakið er það mat dómsins að stefnandi hafi ekki fært fram haldbær rök eða gögn til stuðnings þeirri fullyrðingu. Þá telur dómurinnskattframtalaðila fyrir 2018 ekkert sönnunargildi hafa varðandi eignarhald á fasteigninni. Enn fremur verður ekki á það fallist með stefnanda að í tillögum stefndu, sem settar voru fram í því skyni að ná samkomulagi á milli aðila, hafi falist bindandi ráðstöfun á sakarefni málsins. Samkvæmt öllu þessu telst ósannað að málsaðilar hafi átt fasteignina að [...] að jöfnu og verður því að leggja til grundvallar að stefnda hafi að lögum ein verið eigandi hennar. Sú niðurstaða breytir því hins vegar ekki, sem upplýst er í málinu samkvæmt framansögðu, að stefnandi lagði til kaupanna 7.950.000 krónur sem var helmingshlutur hans í nettósöluandvirði fasteignarinnar að [...]. Þeim fjármunum hefur stefnandi ekki afsalað sér og ber stefndu að endurgreiða honum þáen telja verður að krafa þess efnis felist í stefukröfunni.

Dómurinn fær ekki séð að krafa stefnanda um almenna vexti af kröfu hans eigi sér lagastoð, sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Hann þykir hins vegar eiga rétt til dráttarvaxta af kröfunni samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá 4. júlí 2020, sbr. 3. mgr. 5. gr.

Stefnda gerir í málinu gagnkröfur til skuldajafnaðar gegn kröfu stefnanda með vísan til 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefnda gerir í fyrsta lagi kröfu á hendur stefnanda vegna búsetu hans í fasteigninni að [...] eftir sambúðarslit aðila. Aðilar eru ekki fyllilega sammála um það hvenær sambúð þeirra lauk. Að virtum framburði þeirra fyrir dómi og því sem fram kemur í stefnu og greinargerð þykir dómnum verða að leggja til grundvallar að stefnandi hafi búið einn að [...]í að minnsta kosti fjóra mánuði. Í ljósi sambúðarslita aðila og málsatvika allra þykir ekki hald í þeirri málsástæðu stefnanda að stefnda hafi átt þess kost að búa í fasteigninni eftir að upp úr sambandi þeirra slitnaði. Að þessu gættu verður að telja, með hliðsjón af dómafordæmum og aðstæðum öllum, að stefnda eigi rétt til greiðslna úr hendi stefnanda vegna hagnýtingar á fasteign hennar. Við mat á fjárhæð þeirra greiðslna þykir mega hafa framlagt mat A, löggilts fasteignasala, frá 8. september 2020 til hliðsjónar. Þá verður aðhorfa til þess að ekki var um sameiginlega fasteign málsaðila að ræða samkvæmt framansögðu heldur eign stefndu en þó verður jafnframt að líta til þeirrar fjárhæðar sem stefnandi lagði til kaupa á eigninni. Að öllu þessu gættu þykir greiðsla stefnanda til stefndu fyrir afnot hans af fasteign hennar á fyrrgreindu tímabili ákveðin að álitum alls 9 00.000 krónur. Krafa stefndu um vexti af þeirri fjárhæð á sér að mati dómsins ekki lagastoð og er henni því hafnað.

Í öðru lagi gerir stefnda kröfu um það að stefnandi endurgreiði henni séreignar-sparnað sem hún ráðstafaði inn á húsnæðislán sem tekið var til kaupa á fasteigninni að [...], alls 155.880 krónur. Í ljósi þess að stefnda hefur fallist á að hrein eign aðila í söluverði eignarinnar hafi skipst jafnt á milli aðila fær dómurinn ekki séð að hún geti með réttu gert kröfu um að stefnandi endurgreiði henni nefnda fjárhæð, en greiðslan kom málsaðilum báðum til góða í lægri höfuðstól húsnæðislánsins við söluna. Þegar af þeirri ástæðu er kröfunni hafnað.

Í ljósi þeirrar niðurstöðu dómsins að stefnda hafi ein verið eigandi fasteignarinnar að [...] að lögum eru engin efni til þess að taka til greina kröfu hennar um að stefnandi endurgreiði henni þær 821.648 krónur sem hún ráðstafaði til lækkunar á höfuðstól húsnæðisláns er hún tók til kaupanna, enda sú ráðstöfun hennar stefnanda óviðkomandi í ljósi niðurstöðu dómsins um eignarhald á fasteigninni.

Í fjórða lagi gerir stefnda kröfu um að stefnanda verði gert að greiða henni 50.000 krónur vegna gardína sem hann hafi fjarlægt úr fasteigninni að [...] og ekki skilað. Til stuðnings kröfunni hefur stefnda lagt fram samkomulag við kaupendur fasteignarinnar, vottað af löggiltum fasteignasala. Með vísan til samkomulagsins og niðurstöðu dómsins um eignarhald á fasteigninni telur dómurinn að fallast megi á þessa gagnkröfu stefndu.

Eins og mál þetta liggur fyrir dóminum eru ekki efni til þess að gera stefnanda að greiða vexti af kröfunni.

Í fimmta lagi gerir stefnda kröfu um að stefnanda verði gert að greiða henni 4.133.667 krónur, þ. e. 2/3 hluta af sögðu verðmæti innbús aðila sem stefnda segir stefnanda hafa tekið í sínar vörslur og ekki skilað til hennar þrátt fyrir ítrekaðar kröfur þar um. Stefnandi hefur mótmælt þessari kröfu stefndu og fullyrt að innbú aðila sé í geymslu sem stefnda hafi fullan aðgang að. Auk þess sé krafan alltof há og ekki studd viðhlítandi gögnum. Krafan sé því vanreifuð.

Í málinu stendur orð gegn orði um það hvort stefndu sé innbú málsaðila aðgengilegt en ljóst er allt að einu að innbúinu hefur ekki verið skipt þeirra á milli. Að mati dómsins verður að fallast á það með stefnanda að tryggingarverðmæti innbúsins geti ekki talist fullgild sönnun um verðmæti þess. Auk þess liggur ekkert haldbært fyrir um það hvaða muni um er að ræða eða hvernig eignarhaldi á þeim er í raun háttað. Samkvæmt öllu þessu er gagnkrafa stefndu vegna innbús svo vanreifuð að ógerlegt er fyrir dóminn að leggja á hana efnisdóm. Krafan verður því ekki tekin til greina.

Endurgreiðslukrafa stefnanda ogþærtværgagnkröfur stefndu sem dómurinn telur að fallast megi á samkvæmt framansögðu tengjast sambúðarslitum aðila. Kröfurnar eru gagnkvæmar, sambærilegar og hæfar til að mætast hvað tíma varðar. Stefndu var því rétt að hafa gagnkröfurnar uppi í málinu til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður stefndu gert að greiða stefnanda 7.950.000 krónur að frádregnum 9 50.000 krónum, eða 7.0 00.000 króna, auk dráttarvaxta af kröfunni samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá 4. júlí 2020 til greiðsludags.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað, sem hæfilega þykir ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Stefnda, Y, greiði stefnanda, X, 7.0 00.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. júl í 2020 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 8 00.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf