S-976/2014

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 22. júní 2015, er höfðað með ákæru, útgefinni af sérstökum saksóknara 14. nóvember 2014, á hendur B-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hallveigarstíg 4, Reykjavík, X, kt. 000000-0000, .., Reykjavík, og I-kvk-þf M-kvk-þf J-kvk-þf, kt. 000000-0000, Lönguhlíð 8, Vesturbyggð:

A.

Fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Skjals, kt. 000000-0000, ákærða B-kk-þgf sem framkvæmdastjóra fram til 31. mars 2010 en sem stjórnarformanni frá 29. júlí 2010, ákærða X sem framkvæmdastjóra frá 1. apríl 2010 til 29. júlí 2010 og ákærðu I-kvk-þf sem framkvæmdastjóra frá 29. júlí 2010 til 14. desember 2010, með því að hafa:

1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskattskýrslum einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna september – október og nóvember – desember rekstrarárið 2010 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna janúar – febrúar og júlí – ágúst til og með nóvember – desember rekstrarárið 2010, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 3.149.963 hvað varðar B-kk-þf Ö-kk-þf, kr. 2.353.988 hvað varðar X og kr. 1.419.937 hvað varðar I-kvk-þf M-kvk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldinn Vangoldinn Vangoldinn

VSK hvað VSK hvað VSK hvað

varðar B-kk-þf varðar X varðar Iðu

Árið 2010

janúar – febrúar kr. 0 kr. 2.353.988 kr. 0

júlí – ágúst kr. 517.757 kr. 0 kr. 517.757

september – október kr. 902.180 kr. 0 kr. 902.180

nóvember – desember kr. 1.730.026 kr. 0 kr. 0

Samtals kr. 3.149.963 kr. 2.353.988 kr. 1.419.937

2. Eigi staðið skil á skilagreinum einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna desember rekstrarárið 2009, janúar – mars, júlí, september – desember rekstrarárið 2010 og janúar – maí rekstrarárið 2011 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna desember rekstrarárið 2009, janúar – mars og maí - desember rekstrarárið 2010 og janúar – júní rekstrarárið 2011, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, samtals að fjárhæð kr. 21.116.715 hvað varðar B-kk-þf Ö-kk-þf, kr. 3.558.824 hvað varðar X og kr. 5.649.870 hvað varðar I-kvk-þf M-kvk-þf, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldin Vangoldin Vangoldin

staðgr. hvað staðgr. hvað staðgr. hvað

varðar B-kk-þf varðar X varðar Iðu

Árið 2009

desember kr. 1.175.987 kr. 0 kr. 0

Árið 2010

janúar kr. 1.076.865 kr. 0 kr. 0

febrúar kr. 1.426.377 kr. 0 kr. 0

mars kr. 0 kr. kr. 1.301.313 kr. 0

maí kr. 0 kr. kr. 1.178.088 kr. 0

júní kr. 0 kr. kr. 1.079.423 kr. 0

júlí kr. 1.662.193 kr. 0 kr. 1.662.193

ágúst kr. 1.396.761 kr. 0 kr. 1.396.761

september kr. 1.407.582 kr. 0 kr. 1.215.836

október kr. 1.521.147 kr. 0 kr. 1.375.080

nóvember kr. 1.490.351 kr. 0 kr. 0

desember kr. 1.167.447 kr. 0________ kr. 0________

kr. 11.148.723 kr. 3.558.824 kr. 5.649.870

Árið 2011

janúar kr. 1.359.591 kr. 0 kr. 0

febrúar kr. 1.353.309 kr. 0 kr. 0

mars kr. 2.346.173 kr. 0 kr. 0

apríl kr. 1.038.563 kr. 0 kr. 0

maí kr. 1.378.445 kr. 0 kr. 0

júní kr. 1.315.924 kr. 0________ kr. 0_______ kr. 8.792.005 kr. 0 kr. 0

Samtals kr. 21.116.715 kr. 3.558.824 kr. 5.649.870

B.

Á hendur B-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, sem stjórnarmaður einkahlutafélagsins Suð-vestan fjórir, kt. 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskattsskýrslu einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilsins nóvember – desember rekstrarárið 2012 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna september – október og nóvember – desember rekstrarárið 2011 og mars – apríl rekstrarárið 2012 í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 3.883.889 sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldinn VSK

Árið 2011

september – október kr. 1.741.071

nóvember – desember kr. 986.464

kr. 2.727.535

Árið 2012

mars – apríl kr. 1.156.354

Samtals alls: kr. 3.883.889

2. Eigi staðið ríkissjóði skil á skilagreinum einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna janúar og maí rekstrarárið 2012 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna júlí til og með október rekstrarárið 2011 og febrúar til og með maí rekstrarárið 2012 í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, samtals að fjárhæð kr. 1.287.156, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldin staðgreiðsla

Árið 2011

júlí kr. 181.332

ágúst kr. 181.332

september kr. 181.332

nóvember kr. 181.332

kr. 725.328

Árið 2012

febrúar kr. 139.950

mars kr. 139.950

apríl kr. 139.950

maí kr. 141.978

kr. 561.828

Samtals alls: kr. 1.287.156

C.

Á hendur B-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, sem stjórnarmaður einkahlutafélagsins Skjals þýðingarstofu, kt. 000000-0000, með því að hafa:

1. Eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskattsskýrslu einkahlutafélagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilsins nóvember – desember rekstrarárið 2011 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna september – október rekstrarárið 2011 til og með mars – apríl rekstrarárið 2012 í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, samtals að fjárhæð kr. 5.056.821 sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldinn VSK

Árið 2011

september – október kr. 535.782

nóvember – desember kr. 1.940.771

kr. 2.476.553

Árið 2012

janúar - febrúar kr. 1.242.258

mars – apríl kr. 1.338.010

kr. 2.580.268

Samtals alls: kr. 5.056.821

2. Eigi staðið ríkissjóði skil á skilagreinum einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna maí og júní rekstrarárið 2012 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna greiðslutímabilanna nóvember rekstarárið 2011 til og með júní rekstrarárið 2012 í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, samtals að fjárhæð kr. 8.341.792, sem sundurliðast sem hér greinir:

Vangoldin staðgreiðsla

Árið 2011

nóvember kr. 1.098.512

desember kr. 1.018.408

kr. 2.116.920

Árið 2012

janúar kr. 897.220

febrúar kr. 852.777

mars kr. 1.026.559

apríl kr. 1.130.499

maí kr. 1.241.098

júní kr. 1.076.719

kr. 6.224.872

Samtals alls: kr. 8.341.792

Framangreind brot ákærðu teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 1. tölulið A, B og C – liðar ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 2. tölulið A, B og C – liðar ákæru.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Verjendur krefjast þess aðallega að ákærðu verði sýknuð af kröfum ákæruvalds, en til vara að þeim verði dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefjast verjendur málsvarnarlauna sér til handa, sem greiðist úr ríkissjóði.

Málsatvik

Með bréfi, dagsettu 7. nóvember 2012, vísaði skattrannsóknarstjóri ríkisins máli ákærðu, B-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef, X og I-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef, til Embættis sérstaks saksóknara til sakamálarannsóknar, vegna meintra brota gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Skjals, en félagið var úrskurðað gjaldþrota 7. september 2011. Í kærubréfi kemur fram að tilefni rannsóknarinnar hafi verið athugun á skilum skattrannsóknarstjóra á skilum afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda og innheimts virðisaukaskatts. Hafi rannsóknin hafist formlega 13. október 2011 með tilkynningu til skiptastjóra þrotabúsins.

Samkvæmt vottorði fyrirtækjaskrár Ríkisskattstjóra, sem liggur fyrir í gögnum málsins, var tilgangur félagsins einkum sala og framkvæmd á allri almennri þjónustu er tengdist textaskrifum og yfirferð texta á íslensku og öðrum tungumálum, s.s. prófarkalestur, þýðingar, málfarsráðgjöf og textaskrif. Í málinu er að finna stofnfundargerð Prófarka- og þýðingaþjónustunnar Skjals ehf., síðar Skjals ehf., frá því í júní 2000, þar sem fram kemur að ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf hafi verið ráðinn framkvæmdastjóri með prókúru, en ákærði X ætti sæti í stjórn félagsins og skyldi hann einnig vera með prókúru. Þá liggja fyrir tvær tilkynningar til fyrirtækjaskrár, dagsettar 26. júlí 2010, annars vegar um að ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf hafi tekið við sem framkvæmdastjóri félagsins, og hins vegar tilkynning um breytingu á stjórn, þar sem fram kemur að ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf sé nú stjórnarformaður, en ákærði X stjórnarmaður.

Auk framangreindra gagna frá fyrirtækjaskrá liggur fyrir skjal sem ber yfirskriftina „Ákvörðun B-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef, stjórnarformanns Skjals ehf, varðandi stjórnun félagsins“, dagsett 11. júlí 2010, þar sem eftirfarandi kemur fram: „Eftir verulegar vangaveltur og eftir að hafa ráðfært mig við mér fróðari menn hef ég komist að eftirfarandi niðurstöðu; I-kvk-nf kemur inn sem fyrst sem framkvæmdastjóri [...] Æskilegast er að X taki aftur upp fyrra starf sem fagstjóri þýðinga.“ Undir skjalið rita ákærðu B-kk-nf Ö-kk-nf og X. Þá liggur fyrir skjal með yfirskriftinni „Samkomulag meðal stjórnarmanna“, dagsett 13. júlí 2010, svohljóðandi: „Hér með vottast að samkomulag hafi náðst aðila á millum um að vegna persónulegra ástæðna mæti X ekki til vinnu fram til 25. júlí 2010.“ Undir skjalið rita ákærðu B-kk-nf Ö-kk-nf og X. Loks liggur fyrir fundargerð hluthafafundar félagsins frá 23. ágúst 2010, þar sem kemur fram að ákærði X gefi ekki kost á sér til áframhaldandi stjórnarsetu.

Þá er þess að geta að í málinu liggja fyrir tvö skjöl sem stafa frá tollstjóra, dagsett 7. og 27. apríl 2010, greiðsluáætlanir vegna opinberra gjalda, undirrituð af starfsmanni tollstjóra og ákærða X. Verður síðar vikið að áætlununum og greiðslum samkvæmt þeim.

Með bréfi, dagsettu 18. nóvember 2013, vísaði skattrannsóknarstjóri málum vegna meintra skattalagabrota ákærða B-kk-ef A-kk-ef í rekstri einkahlutafélaganna Skjals þýðingarstofu og Suðvestan-fjórir til sérstaks saksóknara. Í vottorði fyrirtækjaskrár kemur fram að Skjal-þýðingastofa ehf. hafi verið stofnuð 1. júlí 2011 og var ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf skráður stjórnarmaður og prókúruhafi. Tilgangur félagsins var sagður vera að veita tungumálaþjónustu á innlendum markaði, m.a. þýðingar, prófarkalestur, málfarsráðgjöf, almenn textaskrif og tæknitextaskrif. Félagið var úrskurðað gjaldþrota 9. júlí 2012. Í vottorði fyrirtækjaskrár vegna Suðvestan-fjórir ehf. kemur fram að félagið hafi verið stofnað 25. september 2012 og var ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf skráður stjórnarmaður og prókúruhafi. Tilgangur félagsins var sagður rekstur söluskrifstofu. Félagið var úrskurðað gjaldþrota 6. febrúar 2013.

Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf var yfirheyrður af Embætti sérstaks saksóknara vegna málsins 17. júlí 2013 og 17. janúar 2014. Ákærðu X og I-kvk-nf M-kvk-nf voru yfirheyrð 18. júlí 2013. Ákærðu hafa öll neitað sök við meðferð málsins fyrir dómi, utan I-kvk-ef M-kvk-ef, sem játar sök að hluta.

Við aðalmeðferð málsins kvaðst ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf E-kk-nf hafa stofnað Skjal ehf. ásamt fleirum, m.a. meðákærða X, en ákærði kvaðst hafa stýrt meirihluta félagsins. Hann hefði verið framkvæmdastjóri félagsins frá stofnun þess til 31. mars 2010, en stjórnarformaður frá þeim tíma. Ákærði X hefði tekið við rekstrinum 1. apríl 2010 og annast hann fram í júlí það ár, er ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf tók við sem framkvæmdastjóri. Hefðu skattskil verið í höndum framkvæmdastjóra hverju sinni. Ákærði kvað ástæðu þess að ekki var staðið skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda að fjármunir hafi ekki verið til staðar, en launagreiðslur og greiðslur til undirverktaka hefðu verið látnar ganga fyrir. Þá kvaðst ákærði ekki hafa fylgst með skilum virðisaukaskattsskýrslna og skilagreina vegna staðgreiðslu eftir að I-kvk-nf M-kvk-nf tók við sem framkvæmdastjóri. Ákærði var spurður um skjal sem áður hefur verið vikið að og ber yfirskriftina „Ákvörðun B-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef, stjórnarformanns Skjals ehf, varðandi stjórnun félagsins“, dagsett 11. júlí 2010. Hann kvað geta verið að X hefði yfirgefið félagið á þeim degi. Hann kvað fjárhagsstöðu félagsins hafa verið slæma á þessum tíma. X hefði ekki getað greitt starfsfólki laun, en það hefði ekki áður gerst í rekstri félagsins. Ákveðið hefði verið að I-kvk-nf M-kvk-nf tæki við sem framkvæmdastjóri, en þau ákærði hefðu þá verið í sambúð. Ákærði kvað það hafa verið sína ákvörðun að greiða laun frekar en opinber gjöld.

Ákærði kvaðst jafnframt hafa stofnað Suðvestan-fjórir ehf., sem hefði átt að sinna bakvinnslu fyrir Skjal ehf., en síðan orðið einhvers konar móðurfélag þess. Hefðu þau I-kvk-nf M-kvk-nf verið launþegar hjá félaginu. Loks kvaðst ákærði hafa stofnað Skjal þýðingarstofu ehf. þegar ljóst hefði verið orðið hvert rekstur Skjals ehf. stefndi. Ákærði kvaðst lítið hafa komið að rekstri þess félags vegna veikinda á þeim tíma. Hefði I-kvk-nf M-kvk-nf annast daglegan rekstur þess.

Ákærði gerði athugasemdir við tölulega hlið ákæru, sem verjandi hans gerði nánar grein fyrir við munnlegan málflutning.

Ákærði X kvaðst hafa tekið við sem daglegur stjórnandi Skjals ehf. 1. apríl 2010 og starfað sem slíkur fram í júlímánuð þar á eftir. Hann hefði þó ekki verið skráður framkvæmdastjóri. Ákærði kvaðst hafa staðið skil á virðisaukaskatti þann tíma sem hann annaðist reksturinn. Hann vísaði til framangreindra greiðsluáætlana sem hann hefði ritað undir hjá tollstjóra 7. og 27. apríl 2010. Hann hefði greitt 2.000.000 króna til innheimtumanns ríkissjóðs 8. apríl 2010, eins og gögn málsins beri með sér, en þeirri fjárhæð hefði verið ráðstafað inn á skuld vegna eldri tímabila. Þá hefði greiðslum sem hann hefði síðar innt af hendi verið ráðstafað með sama hætti. Hefði þetta ekki verið í samræmi við samkomulag sem hann hefði talið sig hafa gert við tollstjóra ríkissjóðs um að ekki yrði stofnað til nýrra skulda og að eldri skuldir yrðu greiddar niður síðar. Kvaðst ákærði hafa talið sig vera að greiða virðisaukaskatt vegna þess tímabils er hann bar ábyrgð á.

Ákærði kvað þá B-kk-þf Ö-kk-þf hafa gert samkomulag um að félagið yrði í skilum er hann tæki við rekstrinum 1. apríl 2010, þ.m.t. að laun og opinber gjöld væru greidd. Sú hefði hins vegar ekki verið raunin. Ákærði kvað það hafa tekið sig viku að yfirfara bókhald félagsins og gera sér grein fyrir stöðunni. Hann hefði skilað einni skilagrein vegna staðgreiðslu of seint á þessum tíma. Ákærði kvaðst hafa staðið skil á staðgreiðslu þann tíma sem hann annaðist rekstur félagsins, en líkt og með virðisaukaskattinn hefði greiðslum verið ráðstafað inn á eldri tímabil.

Ákærði kvaðst hafa átt ríflega 30% hlut í félaginu og hafa starfað þar í um 10 ár, síðast sem fagstjóri þýðinga, áður en hann tók við sem framkvæmdastjóri. Hann hefði tekið við framkvæmdastjórastöðunni af B-kk-þgf E-kk-þgf með skömmum fyrirvara, en B-kk-þgf hefði boðist staða annars staðar. Hann kvaðst enga aðkomu hafa haft að fjármálum félagsins áður en hann varð framkvæmdastjóri og ekki verið ljóst að fjárhagsstaða þess væri jafn slæm og raunin var.

Ákærði kvað samband þeirra B-kk-ef A-kk-ef ekki hafa verið gott, en þeir hefðu átt átakafund eftir að hann hefði gert sér grein fyrir fjárhagsstöðu félagsins. Þá hefði B-kk-nf Ö-kk-nf millifært fé á sinn reikning eftir að ákveðið var að hann tæki við starfi annars staðar. B-kk-nf Ö-kk-nf hefði farið með stjórn félagsins í krafti meirihlutaeignar sinnar. Kvaðst ákærði hafa fengið tölvupóst frá honum þar sem honum var tilkynnt að hann mætti ekki hlutast til um fjármál félagsins. Hann hefði síðan látið af störfum 11. júlí 2010.

Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf kvaðst játa að hafa ekki skilað virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu á réttum tíma á þeim tíma sem hún var skráð framkvæmdastjóri félagsins, en neitaði sök samkvæmt ákæru að öðru leyti. Ákærða kvaðst hafa verið sambýliskona B-kk-ef A-kk-ef á þessum tíma og hefði hún fallist á að taka að sér framkvæmdastjórastöðuna er X hvarf frá. Hún hefði verið fengin inn til að „reyna að rétta af reksturinn“. Hún hefði ætlað að taka reksturinn og laga hann. Það hefði tekið hana nokkurn tíma að gera sér grein fyrir slæmri fjárhagsstöðu félagsins. Hún kvaðst ekki hafa kynnt sér hvaða skyldur fylgdu því að vera framkvæmdastjóri einkahlutafélags. Hún hefði séð um daglegan rekstur félagsins, en B-kk-nf Ö-kk-nf stjórnað því hvaða forgangsröðun væri á greiðslum, þ.m.t. skattskilum. B-kk-nf Ö-kk-nf hefði gefið fyrirmæli um að greiðslur til verktaka ættu að hafa forgang svo að hægt væri að halda rekstrinum gangandi og hefði hún ekki talið sig hafa völd til að standa frekar skil á opinberum gjöldum. Ákærða kvaðst hafa látið af störfum 14. desember 2010, en þá hafi verið ljóst að félagið væri ekki rekstrarhæft.

Niðurstaða

Í A kafla ákæru eru ákærðu gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Skjals. Í B og C kafla eru ákærða B-kk-þgf E-kk-þgf E-kk-þgf gefin að sök sams konar brot í rekstri einkahlutafélaganna Suð-vestan fjórir og Skjals þýðingarstofu.

Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf E-kk-nf hefur viðurkennt að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma eins og honum er gefið að sök í ákæru. Að því er varðar skil á virðisaukaskatti hefur ákærði vísað til þess að kröfur hafi verið útistandandi þegar félögin sem um ræðir voru tekin til gjaldþrotaskipta og hafi ekki verið innheimtur virðisaukaskattur vegna þeirra. Þá hafi launakröfum verið lýst í þrotabú félaganna Skjals ehf. og Skjals þýðingarstofu ehf. og liggi því fyrir að ekki hafi verið haldið eftir staðgreiðslu vegna launa sem því nemur.

Ákærði var skráður framkvæmdastjóri og síðar stjórnarformaður Skjals ehf. og stjórnarmaður Suð-vestan fjórir ehf. og Skjals þýðingarstofu ehf. á þeim tíma sem í ákæru greinir. Samkvæmt 44. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 bar honum því skylda til að annast um að starfsemi félaganna væri í réttu horfi og jafnframt að fylgjast með og tryggja að félögin inntu af hendi lögboðin gjöld og stæðu skil á skýrslum og skilagreinum til skattyfirvalda, svo sem lög gera ráð fyrir. Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 40/1988 er brot gegn lögunum fullframið þegar virðisaukaskattsskýrsla eða virðisaukaskattur, sem innheimtur var, eða bar að innheimta, er ekki afhent á réttum tíma. Hið sama á við um skil á skilagreinum og greiðslur vegna launamanna, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987. Eru brot samkvæmt framangreindum lagaákvæðum því fullframin á eindaga. Því ber að hafna sýknukröfu ákærða sem reist er á því að kröfur hafi tapast, sbr. t.d. dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 392/2006. Þá kemur fram í gögnum málsins að fjárhæð vangoldinnar staðgreiðslu opinberra gjalda samkvæmt ákæru byggir á skilagreinum sem skilað var vegna félaganna þriggja. Samkvæmt framangreindu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru og telst háttsemi hans þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf var skráður framkvæmdastjóri Skjals ehf. frá 29. júlí til 14. desember 2010. Hún hefur viðurkennt að hafa á þeim tíma ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma, eins og í ákæru greinir. Hún hefur einnig kannast við að ekki hafi verið staðið skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu, eins og þar kemur fram, en krefst sýknu af þeim hluta ákærunnar. Er vörn ákærðu einkum byggð á því að hún hafi ekki borið ábyrgð á vanskilum opinberra gjalda, þar sem meðákærði B-kk-nf Ö-kk-nf hafi tekið ákvarðanir um hvernig greiðslum skyldi ráðstafað í rekstri félagsins, þ.m.t. skattskil.

Ákærða, sem er viðskiptafræðingur að mennt, hefur borið að hún hafi verið fengin til að taka að sér stöðu framkvæmdastjóra félagsins til að „taka reksturinn og laga hann“. Hún var framkvæmdastjóri félagsins á þeim tíma sem um ræðir og annaðist daglegan rekstur þess. Samkvæmt framangreindu bar hún ábyrgð á því að staðið væri skil á lögboðnum gjöldum, virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum til skattyfirvalda svo sem lög gera ráð fyrir, sbr. 44. gr. laga nr. 138/1994. Þá voru brot þau sem ákærðu eru gefin að sök fullframin á eindaga, sem fyrr er rakið, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 40/1988 og sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Verður ákærða því sakfelld samkvæmt ákæru og er háttsemi hennar þar rétt færð til refsiákvæða.

Ákærði X starfaði sem framkvæmdastjóri Skjals ehf. frá 1. apríl 2010, þótt ekki hafi verið gengið formlega frá skráningu hans sem slíks. Samkvæmt því sem að framan er rakið um framburð ákærða og meðákærða B-kk-ef A-kk-ef verður við það miðað að ákærði hafi látið af störfum 11. júlí 2010, en ekki 29. sama mánaðar eins og í ákæru greinir. Ákærði annaðist því ekki daglegan rekstur félagsins á skiladegi staðgreiðslu 15. júlí 2010 og verður hann því ekki talinn bera ábyrgð á vangoldinni staðgreiðslu vegna júnímánaðar 2010. Þá liggur fyrir að skömmu eftir að ákærði tók við rekstri félagsins gerði hann samkomulag við tollstjóra um greiðsluáætlun vegna opinberra gjalda, dagsett 7. apríl 2010, sem endurnýjað var 27. sama mánaðar. Fyrir liggur að daginn eftir að fyrri greiðsluáætlunin var gerð greiddi ákærði 2.000.000 króna til skila á virðisaukaskatti vegna tímabilsins janúar-febrúar 2010. Af gögnum málsins verður hins vegar ráðið að innheimtumaður ríkissjóðs hafi ráðstafað þeirri greiðslu inn á eldri skuld félagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Þá voru greiðslur vegna tímabilanna mars-apríl og maí-júní í fullum skilum.

Ákærði viðurkennir að hafa skilað skilagrein vegna staðgreiðslu opinberra gjalda vegna marsmánaðar of seint, eða 27. apríl 2010. Jafnframt liggur fyrir að á tímabilinu 27. apríl til 22. maí 2010 greiddi ákærði samtals 1.1503.311 krónur sem hann kveðst telja að hefði átt að verja til greiðslu staðgreiðslu vegna mars 2010, í samræmi við greiðsluáætlun. Sem fyrr var greiðslum hins vegar ráðstafað inn á skuld vegna eldri tímabila. Staðgreiðsla vegna aprílmánaðar var í fullum skilum hjá félaginu. Þá greiddi ákærði 19. júní 2010 1.000.000 króna inn á staðgreiðslu vegna maímánaðar.

Samkvæmt framangreindu stóð ákærði skil á virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum á gjalddaga þann tíma sem hann var starfandi framkvæmdastjóri félagsins, með þeirri undantekningu að einni skilagrein var skilað lítillega of seint. Ákærði gerði samkomulag um greiðsluáætlun við innheimtumann ríkissjóðs vegna greiðslu opinberra gjalda skömmu eftir að hann tók við starfinu, og var greiðsluáætlun síðan endurnýjuð. Gögn málsins bera með sér að ákærði hafi leitast við að haga skattskilum félagsins í samræmi við þær áætlanir. Er jafnframt til þess að líta að hann gegndi stöðunni aðeins í um þriggja mánaða skeið. Með hliðsjón af framangreindu þykir ekki vera sýnt fram á að ákærði hafi af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi vanrækt skyldur sínar samkvæmt skattalögum svo að fullnægt sé saknæmisskilyrðum 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 134/2005. Ber því að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf er fæddur í maí 1974 og hefur hann ekki áður sætt refsingu. Í máli þessu hefur hann verið sakfelldur fyrir stórfelld brot gegn skattalögum í rekstri þriggja einkahlutafélaga á árunum 2010 til 2012. Verður refsing tiltekin samkvæmt reglum 77. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði, sem bundin verði skilorði sem í dómsorði greinir.

Samkvæmt yfirlitum sem lögð hafa verið fram af hálfu ákæruvalds í málinu telst ákærði hafa staðið skil á verulegum hluta vanskilafjárhæðar virðisaukaskatts vegna tímabilsins júlí-ágúst 2010, hvað kafla A.1 ákæru varðar, og sept.-okt. 2011, hvað kafla C.1 varðar. Hið sama á við um staðgreiðslu vegna júlímánaðar 2011 samkvæmt kafla B.2 í ákæru. Verður sektarfjárhæð vegna þessara tímabila færð niður úr lágmarki samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. málslið 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, eins og þeim lögum var breytt með lögum nr. 134/2005. Að öðru leyti verður sektarrefsing ákveðin með hliðsjón af lögbundnu refsilágmarki svo að nemi tvöfaldri vanskilafjárhæð, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Verður ákærði dæmdur til að greiða 75.000.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 12 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa.

Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf er fædd árið 1977 og hefur hún ekki áður sætt refsingu. Ákærða er sakfelld fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins Skjals ehf., þar sem hún starfaði sem framkvæmdastjóri um fjögurra og hálfs mánaðar skeið síðari hluta árs 2010. Við ákvörðun refsingar verður til þess litið að brotin vörðu ekki um langt tímabil og er nokkur tími liðinn frá því þau voru framin. Þá verður refsing tiltekin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 3 mánuði, sem bundin skal skilorði sem í dómsorði greinir.

Samkvæmt gögnum málsins telst ákærða hafa staðið skil á verulegum hluta vanskilafjárhæðar virðisaukaskatts vegna tímabilsins júlí-ágúst 2010, samkvæmt kafla A.1 ákæru, og er fullnægt lagaskilyrðum til að færa sektarrefsingu niður fyrir lögbundið lágmark hvað það tímabil varðar. Að öðru leyti verður sektarrefsing ákveðin svo að nemi tvöfaldri vanskilafjárhæð í samræmi við framangreind ákvæði laga nr. 50/1988 og laga nr. 45/1987. Verður ákærða dæmd til að greiða 8.300.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 5 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, G-kk-ef G-kk-ef G-kk-ef hdl., 1.362.900 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef P-kk-ef Ó-kk-ef hdl., 5.421.900 krónur. Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef I-kk-ef V-kk-ef hdl., 2.055.900 krónur. Þóknun lögmanna er vegna vinnu á rannsóknarstigi málsins og við meðferð þess fyrir dómi, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið S-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði, B-kk-nf Ö-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 10 mánuði.

Ákærða, I-kvk-nf M-kvk-nf J-kvk-nf, sæti fangelsi í 3 mánuði.

Fresta skal fullnustu refsingar ákærðu B-kk-ef A-kk-ef og I-kvk-ef M-kvk-ef og skulu þær falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins, haldi þau almennt skilyrði 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf greiði 75.000.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 12 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf greiði 8.300.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 5 mánaða fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, G-kk-ef G-kk-ef G-kk-ef hdl., 1.362.900 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Ákærði B-kk-nf Ö-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef P-kk-ef Ó-kk-ef hdl., 5.421.900 krónur. Ákærða I-kvk-nf M-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef I-kk-ef V-kk-ef hdl., 2.055.900 krónur.