S-8115/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 8. desember 2020, á hendur X, kt. [...], [...], [...], fyrir líkamsárás með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 29. desember 2019, á skemmtistaðnum M, [...], [...], slegið A, kt. [...], einu sinni í andlitið með krepptum hnefa með þeim afleiðingum að neðri kjálki A tvíbrotnaði.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þáer krafist málsvarnarlauna sem greidd verði úr ríkissjóði.

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglu barst henni tilkynning um slagsmál á M á [...] í [...], þar sem einn væri líklega kjálkabrotinn. Lögregla hitti þar fyrir brotaþola sem var blóðugur um munninn, hélt um kjálkann og virtist vera með lausar tennur. Hann átti erfitt með að tala. Kærasta brotaþola greindifrá því að hann hefði verið æstur og reiður og hefði veist að ákærða sem hefði svarað með einu höggi. Hún taldi að brotaþoli hefði ekki slegið ákærða. Dyraverðirnir C og D voru sammála um að brotaþoli hefði átt upptökin að slagsmálunum og ráðist að ákærða með tveimur eða þremur höggum. Ákærði hefði svo svarað með einu „góðu“ höggi. Ákærða hefði verið hleypt út bakdyramegin og honum hefði verið mikið niðri fyrir. Sjúkralið kom á vettvang og flutti brotaþola á slysadeild til frekari aðhlynningar.

Brotaþoli mætti á lögreglustöð 6. febrúar 2020 til þess að leggja fram kæru á hendur ákærða vegna líkamsárásar. Hann kvaðst ekki þekkja ákærða en þeir ættu sameiginlegan vin. Umrætt kvöld hefðu þeir hist og ákærði farið að rövla í honum. Hann hefði fengið nóg og farið út, þar sem honum hefði fundist þetta stefna í „eitthvað“. Hann hefði svo snúið við til að sækja kærustuna sína, en þá hitt ákærða aftur. Ákærði hefði reitt hann til reiði með orðum. Hann hefði þá slegið til hans en vissi ekki hvort hann hefði hitt. Dyraverðir hefðu stoppað hann og hann hefði litið frá ákærða, en þá fengið högg í andlitið frá honum. Hann hefði strax fundið að eitthvað mikið væri að, en dyraverðir hefðu ýtt honum út um leið. Hann hefði svo verið fluttur á slysadeild þar sem komið hefði í ljós að hann væri tvíkjálkabrotinn og þyrfti að fara í aðgerð. Síðan þá hefði hann haft stanslausa verki úr kjálka og upp í höfuð. Hann hefði litla tilfinningu í neðri vör og væri ennþá með sýkingu.

Í málinu liggur fyrir myndband af atvikinu. Þar sést brotaþoli koma inn á staðinn. Hann virðist reiður og fer strax að slá til ákærða. Hann reynir ítrekað að slá til ákærða með flötum lófa og virðist hitta hann nokkrum sinnum. Brotaþoli hættir svo og snýr sér við en fær þá högg frá ákærða. Brotaþola er ýtt út af staðnum en reynir áður að slá til ákærða á ný.

Í vottorði E sérfræðilæknis, frá 28. febrúar 2020, kemur fram að brotaþoli kom á bráðamóttöku kl. 4:45 þann 29. desember 2019. Hann hafi komið með sjúkrabifreið eftir að hafa verið barinn í andlit og verið skakkur um neðri kjálka með blæðingu úr munnholi. Við skoðun hafi litið út fyrir að hann væri brotinn þar sem tennur hafi ekki fallið saman og hægt hafi verið að toga framtennur úr samhengi við annað. Við sneiðmyndatöku af andlitsbeinum hafi komið í ljós að neðri kjálkinn var tvíbrotinn. Brotaþola hafi verið gefin verkjalyf og vökvi og hafður fastandi í hálegu. Að því loknu hafi verið haft samband við háls-, nef- og eyrnalækna til að taka málið að sér til aðgerðar.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði kvaðst hafa verið að fara heim eftir að hafa verið úti að skemmta sér. Hann hefði hitt stúlku sem hann kannaðist við á leiðinni út og spjallað við hana þegar brotaþoli hefði komið inn með offorsi, hreytt í hann fúkyrðum og ráðist á hann. Brotaþoli hefði kýlt hann nokkrum sinnum með krepptum hnefa, ýtt og slegið, en hann hefði slegið hann einu sinni á móti í framhaldi af höggum hans. Brotaþoli hefði ráðist tvisvar að honum og sýnt einbeittan vilja. Honum hefði fundist sér ógnað og liðið mjög illa, auk þess sem hann hefði vankast við högg brotaþola. Hann hefði því veitt brotaþola högg í sjálfsvörn. Hann kvaðst vita til þess að brotaþoli hefði áður ráðist að manni og hótað öðrum. Eftir þetta atvik hefðu dyraverðir vísað brotaþola út. Það hefði ekki verið óhætt fyrir hann að fara út um aðaldyrnar heldur hefði hann farið út um bakdyr að tilmælum dyravarða. Hann hefði fengið minniháttar áverka á vör og mar eftir þetta. Sér hefði liðið illa með viðbrögð sín, en þau hefðu verið ósjálfráð í kjölfar árásar brotaþola. Hann hefði ekki haft neinn ásetning til að veita honum áverka og alls ekki beitt neinum aðferðum úr ólympískum hnefaleikum sem hann hefði stundað 15 árum fyrr.

Brotaþoli A kvaðst hafa verið að talavið ákærða og konuna sína þegar ákærði hefði farið að hreyta í hann leiðindum. Ákærði hefði ekki hætt og hann hefði því ákveðið að fara af staðnum. Hann hefði þó fljótlega snúið við og farið aftur inn á staðinn. Ákærði hefði þá sagt eitthvað sem hefði gert hann æstan og hann hefði slegið til hans en ekki hitt. Hann hefði svo fengið högg frá ákærða sem hann hefði ekki séð koma. Hann hefði verið að snúa sér undan og með opinn munninn. Engin ógn hefði stafað af honum þá enda hefði hann verið hættur og verið að ræða við dyraverði. Ákærði hefði brosað og verið ánægður eftir höggið. Hann hefði heyrt eftir á að ákærði hefði stundað hnefaleika. Afleiðingarnar af þessu höggi hefðu verið slæmar. Hann hefði orðið fyrir varanlegum skaða. Hann hefði lengi eftir þetta glímt við bólgur og taug hefði farið í sundur þannig að hann væri tilfinningalaus í neðri vör og höku. Ýmis vandamál fylgdu þessu, svo sem tannskemmdir. Hann væri til meðferðar hjá kjálkaskurðlækni.

Vitnið B, kærasta brotaþola, kvað þau hafa hitt ákærða við innganginn á skemmtistaðnum. Einhver orð hefðu fallið milli ákærða og brotaþola en hún hefði ekki heyrt þau. Brotaþoli hefði farið en komið fljótt aftur. Hún hefði séð hann fara hratt í áttina að ákærða, ýta í hann og kýla í sömu átt. Brotaþoli hefði síðan fengið högg frá ákærða og honum hefði verið hent strax út þannig að hún hefði ekki séð áverkana á honum. Hann hefði átt erfitt síðan, væri dofinn í kjálkanum og bólgnaði oft upp.

Vitnið C, dyravörður á M, kvað ákærða hafa spjallað við kærustu brotaþola, sem hefði verið mjög afbrýðisamur. Hann hefði þó ekki heyrt samskipti þeirra. Brotaþoli hefði verið æstur, ráðist á ákærða og slegið til hans, en ákærði hefði í upphafi ekki brugðist við því. Kærasta brotaþola hefði öskrað á hann að hætta þessu. Þau hefðu talið þessu lokið þegar brotaþoli hefði aftur veist að ákærða og ákærði hefði þá svarað fyrir sig með einu höggi. Dyraverðirnir hefðu umsvifalaust vísað brotaþola út án þess að verða varir við afleiðingar af högginu og hleypt ákærða út á bak við. Ákærði hefði séð mikið eftir því að hafa veitt honum höggið. Brotaþoli hefði reynt að komast aftur inn eftir að ákærði hefði verið farinn. Brotaþoli hefði verið mjög ölvaður en ákærði minna. Hann taldi dyraverðina hafa haft stjórn á aðstæðum.

Vitnið D, dyravörður á M, kvaðst hafa séð átök brotaþola og ákærða en hann hefði ekki heyrt orðaskipti. Brotaþoli hefði átt upptökin. Hann hefði slegið ákærða tvisvar sinnum í andlitið með flötum lófa og ákærði hefði slegið hann einu sinni á móti. Það hefði verið ágreiningur á milli þeirra en dyraverðirnir hefðu ekki haft sérstakar áhyggjur og haft stjórn á aðstæðum. Þeir hefðu skilið þá að og vísað brotaþola út, en þeir hefðu ekki vitað að hann væri slasaður.

Vitnið E sérfræðilæknir greindi frá komu brotaþola á bráðamóttöku að morgni 29. desember 2019. Hann hefði fengið eitt högg á vinstri kinn og verið bólginn og verkjaður með blóð í munni. Grunur hefði vaknað um alvarlegan áverka á neðri kjálka. Við sneiðmyndatöku hefði komið í ljós tvíbrot á kjálkanum, sem sé ekki óalgengt með slík brot. Um fremur alvarlegan áverka væri að ræða. Brotaþoli hefði þá verið sendur til háls-, nef- og eyrnalækna þar sem hann hefði þurft að fara í aðgerð.

Niðurstaða

Ákærða er gefin að sök líkamsárás með því að hafa slegið brotaþola einu sinni í andlitið með krepptum hnefa með þeim afleiðingum að neðri kjálki brotaþola tvíbrotnaði.

Ákærði neitar sök. Hann hefur viðurkennt að hafa veitt brotaþola högg eins og í ákæru greinir en byggir á því að um neyðarvörn hafi verið að ræða þar sem hann hafi verið óttasleginn vegna árásar af hálfu brotaþola.

Samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er verk refsilaust að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til. Hafi maður farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar og ástæða þess er sú að hann hefur orðið svo skelfdur eða forviða að hann gat ekki fullkomlega gætt sín skal honum ekki refsað.

Málsatvik eru að mestu óumdeild enda liggur fyrir myndband sem sýnir atburði. Fyrir liggur að brotaþoli átti upptökin að átökunum en hann veittist að ákærða í kjölfar orðaskipta þeirra á milli. Er það í samræmi við framburð brotaþola sjálfs og allra vitna á vettvangi. Vitnum ber þó ekki öllum saman um hvort brotaþoli sló ákærða eða hvort högg hans geiguðu og það sést ekki með skýrum hætti á myndbandi af atvikinu. Ákærði fullyrðir að hann hafi fengið högg og vankast við það. Hann leitaði þó ekki til læknis vegna þess.

Á myndbandi af atvikinu sést skýrlega að brotaþoli var æstur og réðst að ákærða. Hins vegar sést einnig að atlaga hans hafði stöðvast og hann hafði snúið sér frá þegar ákærði veitti honum högg. Þá voru dyraverðir viðstaddir sem komu ákærða til varnar og fjarlægðu brotaþola. Kváðust þeir báðir fyrir dóminum telja sig hafa haft stjórn á aðstæðum. Er því ekki hægt að fallast á með ákærða að honum hafi verið nauðsynlegt að beita þessari aðferðtil að verjast árás brotaþola. Þá er ekkert sem bendir til þess að hann hafi orðið svo skelfdur eða forviða að hann gæti ekki fullkomlega gætt sín. Getur háttsemi ákærða því ekki réttlæst af neyðarvörn og verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt ákæru.

Ákærði er fæddur í [...] [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 30. nóvember 2020, hefur hann ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Við ákvörðun refsingar verður auk framangreinds litið til þess að atlaga ákærða beindist að höfði brotaþola og olli töluverðu heilsutjóni sem hefur haft í för með sér varanlegar afleiðingar, sbr. 2. og 3. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hins vegar verður einnig litið til þess að brotaþoli átti upptökin að líkamlegum átökum við ákærða og sýndi af sér ógnandi hegðun, sbr. 3. mgr. 218. gr. c í sömu lögum. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 353.400 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og hefur þá einnig verið tekið tillit til starfa fyrri verjanda ákærða, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, og 38.544 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið V-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 353.400 krónur, og 38.544 krónur í annan sakarkostnað.