S-242/2022

I Mál þetta, sem dómtekið var 28. september 2022., að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu með ákæru útgefinni 1. febrúar 2022 á hendur ákærðu G-kvk-þgf B-kvk-þgf, kt. 000000- 0000, [...].

Málið er höfðað gegn ákærðu fyrir eftirtalin umferðar- og hegningarlagabrot, með því að hafa:

1. Laugardaginn 19. desember 2020 ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa slævandi lyfja (í blóði mældist klónazepam 16 ng/ml, nítrazepam 410 ng/ml og oxýkódon 85 ng/ml) um Flatahraun í Hafnarfirði, við Krónuna, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn. (M:[...]).

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

2. Þriðjudaginn 1. júní 2021 ekið bifreiðinni [...]svipt ökurétti og óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist díazepam 34 ng/ml, klónazepam 91 ng/ml, kókaín 45 ng/ml, nítrazepam 185 ng/ml og nordíazepam 69 ng/ml) um Ægisgötu í Reykjavík, við Ránargötu, þar sem lögregla stöðvaði aksturinn. (M:[...]).

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 3. Föstudaginn 15. október 2021 ekið bifreiðinni [...] óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (í blóði mældist nítrazepam 45 ng/ml, oxazepam 310 ng/ml og zópíklón 23 ng/ml) um Sólheima í Reykjavík, við hús nr. 27, þar sem lögregla hafði afskipti af ákærðu.

(M:[...]).

Telst brot þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

4. Laugardaginn 18. desember 2021 í verslun Hagkaupa, Faxafeni 10, Reykjavík, stolið vörum, samtals að verðmæti kr. 6.474. (M:[...]).

Telst brot þetta varða við 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 99. gr. og 101. gr. laga nr. 77/2019.

Verjandi ákærðu gerir þá kröfu að ákærða verði dæmd til þeirrar vægustu refsingar sem lög frekast heimila vegna 1. og 2. töluliðar ákæru þar sem ákærða hefur játað sök. Þá er aðallega krafist sýknu af 3. tölulið ákæru en til vara, komi til sakfellingar, að ákærðu verði gerð sú vægasta refsing sem lög frekast heimila. Aðallega er þess krafist að 4. tölulið ákæru verði vísað frá dómi, til vara er krafist sýknu en til þrautavara, komi til sakfellingar, er krafist vægustu refsingar sem lög frekast heimila. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans samkvæmt mati dómsins.

II

Ákæruliðir 1 og 2:

Ákærða hefur afdráttarlaust játað sök samkvæmt 1. og 2. ákærulið. Játningin er í samræmi við rannsóknargögn málsins og því er ekki ástæða til að draga í efa að játningin sé sannleikanum samkvæm. Telst því sannað að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í tilvitnuðum ákæruliðum og er hún réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákærunni. Hefur ákærða unnið sértil refsingar samkvæmt því.

Ákæruliður 3 :

Málavextir:

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning kl. 13:20 föstudaginn 15. október 2021 um að ökumaður á bifreiðinni [...] væri undir áhrifum og komu lögreglumenn að bifreiðinni á bifreiðastæði við Sólheima 27 í Reykjavík. Ákærða var þá að ganga frá bifreiðinni og viðurkenndi ákærða að hafa verið að aka bifreiðinni. Ákærða kvaðst hafa tekið inn lyfið Suboxone kvöldið áður og þrjár töflur af lyfinu Sobril um morguninn. Hún væri með lyfseðla fyrir þessum lyfjum. Í þágu rannsóknar málsins var tekið blóð- og þvagsýni úr ákærðu og sent til rannsóknar.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði mældist í blóðsýni ákærðu Nítrazepam 45 ng/ml., Oxazepam 310 ng/ml. og Zópíklón 23 ng/ml. Í matsgerðinni segir að Zópiklón sé í flokki ávana- og fíkniefna sem séu óheimil á íslensku forráðasvæði. Ökumaður teljist því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar sýnið hafi verið tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Þá segir að Oxazepam sé róandi og kvíðastillandi lyf og Nítrazepam sé svefnlyf. Þessi lyf séu af flokki benzódíazepína, hafi slævandi áhrif á miðtaugakerfið og séu að fullu samverkandi og dragi úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Zópiklón sé svefnlyf sem hafi einnig slævandi áhrif á miðtaugakerfið og sé að fullu samverkandi með benzódíazepínum. Styrkur oxazepams í blóðinu sé eins og eftir töku lyfsins í lágum lækningalegum skömmtum. Styrkur nítrazepams og zópíklóns í blóði sé eins og búast megivið eftir töku ráðlagra skammta við svefnleysi af hvoru lyfi fyrir sig. Fullvíst sé að ökumaðurinn hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þessum sökum.

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi:

Ákærða kvaðst hafa ekið bifreiðinni [...]í umrætt sinn og verið að ganga frá henni eftir aksturinn þegar lögreglumenn hafi haft afskipti af ákærðu. Hún kvaðst ekki hafa neytt fíkniefna fyrir aksturinn en tekið þrjár 25 mgr. töflur af Sobril, sem sé vægt kvíðastillandi lyf, um morguninn áður en hún hafi ekið af stað um kl. 09:50. Lyfið hafi hún tekið í mörg ár. Kvöldið áður eða um kl. 22:00 til 22:30 kvaðst ákærða hafa tekið I-x-x og sofið vel um nóttina. Ákærða kvaðst vita hvenær hún væri hæf til að aka bifreið og hún viti hvað rauður þríhyrningur á lyfi þýði. Ákærða kvaðst hafa verið í ökuhæfu ástandi í umrætt sinn.

Vitnið, lögreglumaður nr. A, sagði að tilkynnt hafi verið um manneskju í umgengni hjá barnavernd sem hafi gefið munnstrokssýni og hafi það bent til kókaínneyslu. Viðkomandi hafi síðan ekið á brott og við athugun hafi komið í ljós að skráður eigandi bifreiðarinnar ætti lögheimili að Sólheimum 27 í Reykjavík. Lögreglumenn hafi farið þangað og þegar þeir hafi komið þangað hafi ákærða verið að ganga frá bifreiðinni. Ákærða hafi játað akstur og bremsuklossar bifreiðarinnar hafi reynst heitir eins og bifreiðinni hafi verið ekið nýlega. Ákærða hafi neitað neyslu fíkniefna og vitnið mundi ekki hvernig ástand hennar hafi verið. Ákærða hafi upplýst að hún væri með lyfseðil og tekið inn lyfið Sobril þar sem hún hafi haft áhyggjur af umgengninni. Þá hafi hún tekið Zópiklón kvöldið áður. Vitnið mundi ekki hvort það hafi verið rætt að kalla til lækni til að meta ástand ákærðu. Vitnið staðfesti frumskýrslu lögreglu sem vitnið hafi ritað.

Vitnið, lögreglumaður nr. B, sagði að tilkynnt hafi verið um aðila í umgengni og fíkniefnapróf hafi bent til fíkniefnaneyslu. Þegar lögreglumenn hafi komið á vettvang hafi þeir séð bifreiðina sem tilkynnt hafi verið um að viðkomandi hafi ekið á brott og hafi ákærða verið að ganga frá bifreiðinni. Hún hafi viðurkennt að hafa ekið bifreiðinni og neitað fíkniefnaneyslu en kvaðst hafa tekið inn lyf eða þrjár 15 mgr. töflur af bensólyfi um morguninn. Vitnið sagði að ákærða hafi verið drafandi í tali og útlit hennar bent til langvarandi vímuefnaneyslu. Sýni sem hafi verið tekið af ákærðu á lögreglustöð hafi sýnt dauft merki um kókaínneyslu. Ekki hafi verið kallaður til læknir til að meta ástand ákærðu.

Vitnið, C sviðsstjóri Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, sagði að Zópiklón (Immovan) væri komið á lista yfir ávana- og fíkniefni sem séu óheimil á íslensku forráðasvæði. Vitnið vissi ekki hvers vegna svo væri enda hefði hennar stofnun ekkert um það að segja hvaða efni væru á þessum lista. Hugsanlega væri efnið á listanum vegna þess að það virkaði mjög hratt og fólk telji í lagi að taka það að morgni. Vitnið sagði að umrædd mæling á lyfjum í blóði ákærðu væri nákvæm og að baki niðurstöðum væru alltaf tvær mælingar. Lyfið Zópiklón væri gefið við svefnleysi og við notkun þess væri varað við að viðkomandi myndi aka eða stunda vinnu sem krefðist árvekni innan 12 klst. frá inntöku lyfsins. Lyfið eigi að taka áður en fólk fer að sofa og það lyf eitt og sér sé nægjanlegt til þess að gera notanda þess óhæfan til aksturs. Hin lyfin, Nítrazepem og Oxazepem, sem hafi einnig mælst í blóði ákærðu, séu samverkandi og auki vanhæfni notanda þeirra til aksturs. Vitnið sagði að lyfið Nítrazepam (Mogadon) væri aðallega notað sem svefnlyf en það væri einnig róandi og kvíðastillandi. Lyfið væri ekki á sérlyfjaskrá en á undanþágu. Vitnið staðfesti matsgerð vegna málsins.

Niðurstaða:

Ákærða hefur viðurkennt að hafa ekið bifreiðinni [...] skömmu áður en lögreglumenn höfðu af henni afskipti í umrætt sinn. Blóðsýni var dregið úr ákærðu og sent til rannsóknar eins og gögn málsins bera með sér. Samkvæmt matsgerð reyndust vera í blóði ákærðu lyfin Nítrazepam (Mogadon), Oxazepam (Sobril) og Zópiklón (Immovan) í því magni sem greinir í ákæru. Samkvæmt matsgerðinni er Zópiklón í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil eru á íslensku forráðasvæði. Þá segir í matsgerðinni að Oxazepam sé róandi og kvíðastillandi lyf en Nítrazepam sé svefnlyf. Þessi lyf, sem séu af flokki benzódíazepína, hafi slævandi áhrif á miðtaugakerfið og séu að fullu samverkandi og dragi úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Zópiklón sé svefnlyf sem hafi slævandi áhrif á miðtaugakerfið og að fullu samverkandi með benzódíazepínum. Styrkur oxazepams í blóðsýninu sé eins og eftir töku lyfsins í lækningalegum skömmtum og styrkur nítrazepams og zópiklóns í sýninu sé eins og búast megi við eftir töku ráðlegra skammta við svefnleysi af hvoru lyfi fyrir sig. Þá segir í matsgerðinni að fullvíst sé að ökumaðurinn hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti vegna lyfjanna í blóðinu.

Undir matsgerðina rita lyfjafræðingur og sviðsstjóri sem staðfesti matsgerðina fyrir dómi og svaraði spurningum um efni hennar eins og rakið hefur verið. Hún hvorki dró til baka né dró úr framangreindri niðurstöðu matsgerðarinnar.

Samkvæmt 1. mgr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum þeim. Í 2. mgr. 50. gr. segir að mælist ávana- og fíkniefni eða lyf skv. 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., í blóði ökumanns telst hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega. Eins og fram er komið mældist zópíklón í blóði ákærðu en það efni er í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil eru á íslensku yfirráðasvæði og því var ákærða undir áhrifum lyfja í umrætt sinn og þar með óhæf til að stjórna ökutæki örugglega, sbr. 2. mgr. 50. gr. umferðarlaga. Auk þess kemur fram í matsgerð að lyfin þrjú, sem mældust í blóði ákærðu, hafi öll slævandi áhrif á miðtaugakerfið og séu að fullu samverkandi. Þá er fullyrt í matsgerðinni að ákærða hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti vegna áhrifa lyfjanna. Þessu mati hefur ekki verið hnekkt og því getur ekki breytt huglægt mat ákærðu um að hún hafi verið í ökuhæfu ástandi í umrætt sinn. Þá breytir það engu þótt ákærða hafi tekið umrædd lyf samkvæmt læknisráði og í ráðlögðum skömmtum. Læknisvottorð, sem ákærða hefur lagt fram, getur hér heldur engu breytt enda segir það ekkert til um ástand ákærðu þegar atvik urðu.

Samkvæmt framanrituðu er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða var óhæf til að stjórna ökutæki örugglega, vegna lyfs sem er í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimilt er á íslensku yfirráðasvæði og vegna slævandi áhrifa lyfja sem tilgreind eru í ákæru, í umrætt sinn og ber því að sakfella hana samkvæmt ákæru fyrir það umferðarlagabrot. Er háttsemin rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru og hefur ákærða unnið sér til refsingar samkvæmt því.

Ákæruliður 4 :

Málavextir:

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var óskað eftir lögreglu að verslun Hagkaupa að Faxafeni 10 í Reykjavík kl. 01:50 aðfararnótt laugardagsins 18. desember 2021 vegna þjófnaðar. Starfsmaður verslunarinnar tók á móti lögreglumönnum og kvaðst hann hafa séð ákærðu setja nokkrar vörur í kerru en einnig í tösku sem hafi verið ofan í kerrunni. Hún hafi síðan farið að afgreiðslukassa, greitt fyrir vörurnar í kerrunni en ekki fyrir vörurnar í töskunni. Síðan hafi hún gengið áleiðis út úr versluninni en starfsmaðurinn þá stöðvað hana. Vörurnar sem ákærða tók án þess að greiða fyrir voru nokkrar og samtals að verðmæti 6.474 krónur með virðisaukaskatti.

Lögreglumennirnir höfðu tal af ákærðu. Hún tjáði þeim að hún ætti það til að setja hluti í töskuna sína en ekki í kerruna og taskan hafi verið ofan í kerrunni. Ákærða kvaðst ekki hafa komið til þess að stela vörunum og geta greitt fyrir þær. Þeim var skilað aftur til verslunarinnar og engin bótakrafa var sett fram af hálfu verslunarinnar.

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi:

Ákærða kvaðst hafa verið í Hagkaup á tíma sem hafi verið mjög erfiður í hennar lífi m. a. vegna ástvinamissis. Hún hafi verið annars hugar og hún hafi sett opinn bakpoka sinn í innkaupakerru sem hún hafi verið með. Hún hafi óvart sett einhverja hluti í bakpokann en aðra hluti í kerruna. Hlutina sem hún hafi sett í kerruna hafi hún greitt fyrir en farið óvart með hlutina, sem hafi lent í bakpokanum, áleiðis út úr versluninni án þess að greiða fyrir þá. Þá hafi hún verið stöðvuð af öryggisverði, vörurnar verið teknar af henni og afhent versluninni aftur. Ákærða kvaðst hafa átt pening og ætlað að greiða fyrir allt sem hún hafi tekið í versluninni.

Vitnið, lögreglumaður nr. D, kvaðst hafa verið sendur í verslunina Hagkaup vegna hnupls. Vitnið kvaðst ekki muna sérstaklega eftir atvikinu en það staðfesti lögregluskýrslu, sem vitnið ritaði, vegna málsins.

Niðurstaða:

Ákærða krefst þess aðallega að 4. ákærulið verði vísað frá dómi þar sem hann fullnægi ekki áskilnaði laga um skýrleika ákæru m. a. séu ekki tilgreindar þær vörur sem ákærða á að hafa tekið ófrjálsri hendi.

Samkvæmt 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 má ekki dæma ákærðu fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur henni. Í 4. tölulið ákæru er ákærðu gefið að sök að hafa stolið vörum samtals að verðmæti 6.474 krónur í verslun Hagkaupa. Telja verður að þessi lýsing sé fullnægjandi eins og atvikum málsins er háttað. Þykir þar engu breyta þó umræddar vörur séu ekki tilgreindar nákvæmlega þar sem verðmæti þeirra er tilgreint og þá varð vörn ákærðu ekki áfátt vegna þessa.

Ákærða hefur viðurkennt að hafa tekið vörur, sett þær í bakpoka sinn, farið fram hjá afgreiðslukössum án þess að greiða fyrir vörurnar og gengið áleiðis út úr versluninni. Á leiðinni út stöðvaði starfsmaður verslunarinnar för ákærðu og þá hafði hún fullframið brot sitt. Ekkert er fram komið í málinu sem getur breytt þessu. Því þykir komin fram sönnun, sem sé hafin yfir skynsamlegan vafa, um að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í 4. tölulið ákæru og er þar réttilega heimfærð til refsiákvæða. Hefur ákærða unnið sér til refsingar samkvæmt því.

I II

Refsing og sakarkostnaður:

Samkvæmt sakavottorði ákærðu nær sakarferill hennar aftur til ársins 1997 en frá því ári og til ársins 2016 gekkst ákærða þrisvar undir sátt fyrir fíkniefna- og umferðarlagabrot. Á sama tímabili hlaut hún sex refsidóma hér á landi og einn í Þýskalandi fyrir brot á fíkniefnalögum, umferðarlögum og almennum hegningarlögum þ. m. t. þrisvar fyrir þjófnaði. Ákærða gekkst tvívegis undir sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar m. a. fyrir fíkniefnaakstur 19. desember 2020. Ákærða gekkst síðan þrívegis undir sektargreiðslur 6. október 2021 fyrir akstur svipt ökurétti.

Ákærða hefur unnið sér til refsingar samkvæmt 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot ákærðu samkvæmt 1. tölulið ákæru er framið 19. desember 2020 eða sama dag og hún gekkst tvívegis undir sektargreiðslur m. a. fyrir fíkniefnaakstur. Þá er brot ákærðu samkvæmt 2. tölulið ákæru framið áður en hún gekkst þrívegis undir sektargreiðslu í október 2021. Refsing ákærðu verður því ákveðin með hliðsjón af 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þjófnaðarbrot ákærðu samkvæmt 4. tölulið ákæru er smávægilegt og þykir mega gera henni sekt vegna þess, sbr. 1. mgr. 256. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til þessa og sakaferils ákærðu þykir refsing hennar hæfilega ákveðin sekt að fjárhæð 620.000 krónur sem greiðist í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja ella sæti ákærða fangelsi í 32 daga.

Þá ber að svipta ákærðu ökurétti, sbr. 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Með hliðsjón af sakaferli ákærði og þeim brotum á umferðarlögum sem hún hefur nú verið sakfelld fyrir skal hún sæta sviptingu ökuréttar í fjögur ár og níu mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærða skal greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, sem með hliðsjón af tímaskýrslu verjandans og umfangi málsins þykja hæfilega ákveðin 641.700 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ákærða greiði annan sakarkostnað 456.916 krónur.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Á-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærða, G-kvk-nf B-kvk-nf, greiði 620.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 32 daga.

Ákærða er svipt ökurétti í fjögur ár og níu mánuði frá birtingu dóms þessa að telja.

Ákærða greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 641.700 krónur, og annan sakarkostnað 456.916 krónur.

I-kk-nf T-kk-nf