E-444/2021

I.

Mál þetta var höfðað með birtingu stefnu þann 30. september 2021 og þingfest hinn 6. október sama ár. Stefnandi er Mar tours ehf., [...], með aðsetur að [...]. Stefndi er Hitaveita Áshildarmýrar ehf., [...], með aðsetur að [...], Upphaflegar kröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða bætur að fjárhæð 2.300.390 krónurmeð vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.221.741 krónu frá 12. mars 2020 og þar til mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt stefnanda, en dráttarvaxta frá þeim degi samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga til greiðsludags. Að auki krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu eftir framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins. Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu.

Aðalmeðferð málsins fór fram 22. febrúar síðastliðinn og var málið dómtekið að henni lokinni. Við munnlegan flutning af hálfu stefnanda var höfuðstóll dómkröfu leiðréttur til samræmis við sundurliðun kröfunnar í stefnu þannig að krafist er að stefndi greiði stefn anda 2.221.741 krónu með sömu vöxtum er fyrr greinir frá 12. mars 2020 til 2. ágúst 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

II.

Stefndi er hitaveita sem hóf starfsemi sína á árinu 2017 en árinu áður hafði verið borað eftir heitu vatni við Áshildarmýri á Skeiðum. Var boruð liðlega 700 metra vinnsluhola í jörðina árið 2017 og þrjú innrennsli fengust á 5- 600 metra dýpi. Verkfræðingar voru fengnir til að hanna hitaveituna, heitavatnsrör lögð og dælur settar upp. Samkvæmt framburði fyrirsvarsmanns stefnda fékkst rekstrarleyfi frá sveitarfélögunum Skeiða- og Gnúpverjahreppi og Flóahreppi auk allra landeigenda. Kvað hann að um 78 gráðu heitt vatn hafi komið úr borholunni inn á veiturörin sem lögð hefðu verið, en í janúar 2018 hafi verið byrjað að leggja rör. Kveður stefndi borholuna gefa af sér vatnsmagn sem sé 10 sekúndulítrar. Stefndi selur frá sér vatn sem nemur 3 sekúndulítrum.

Stefnandi er eigandi fasteignarinnar að C í Flóahreppi en S-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf eigandi félagsins og fyrirsvarsmaður býr í einu íbúðarhúsnæðinu á fasteigninni samkvæmt leigusamningi við stefnanda. Mun stefnandi hafa eignast fasteignina með afsali frá 22. september 2020 samkvæmt málflutningi stefnda, en afsalið liggur ekki fyrir í málinu og hefur stefnandi ekki gert athugasemd við þessar upplýsingar. Hafi komiðfram í afsalinu að stefnandi þekkti vel til eignarinnar og engir fyrirvarar gerðir við ástand mannvirkja eða réttindi þeim tengdum.

Samkomulag var gert milli S-kk-ef M-kk-ef og stefnda sem undirritað var 12. mars 2020 um kaup á heitu vatni inn í lagnaherbergi íbúðarhússins að A. Kemur þar fram að í lagnaherberginu sé staðsettur rennsluheimill sem starfsmaður hitaveitunnar hafi aðgang að. Þá kemur þar fram að stefndi muni sækja um styrk til verksins frá Orkustofnun á Akureyri. Helmingur af fyrirhuguðum styrk muni renna til húseiganda og annað eins til stefnda. Fáist styrkurinn til verkefnisins er mælt frekar fyrir um ráðstöfum hans.

Fram kemur í stefnu að með áðurgreindum samningi hafi stefnandi viljað tengjast hitaveitu stefnda og kaupa heitt vatn til upphitunar, bæði íbúðarhússins og annarra bygginga ájörðinni. Þegar stefnandi hafi fest kaup á eigninni að A, hefði seljandi ætlað sér að tengjast hitaveitu stefnda og tjáð stefnanda að inntaksgjaldið væri 800.000 krónur auk virðisaukaskatts. Hafi stefnandi tekið yfir það gjald þar sem hagstæðara hafi veriðað tengjast hitaveitunni heldur en að hita vatnið með rafmagni eins og gert hefði verið. Vatnið hafi átt að vera 60 gráðu heitt og verðið sambærilegt við nýja hitaveitu í Kjós.

Fyrirsvarsmaður stefnda, H-kk-nf Á-kk-nf, hafi sett sig í samband við S-kk-þf M-kk-þf þegar hann flutti í fasteignina og hvatt hann til þess að drífa í því að tengjast hitaveitunni. Aðspurður hefði H-kk-nf tjáð S-kk-þgf M-kk-þgf að vatn ið yrði örugglega nógu heitt til upphitunar á öllum byggingum á jörðinni en þar sé um að ræða íbúðarhús á tveimur hæðum, þar sem neðri hæð er 45 fermetrar og sú efri 25 fermetrar, 250 fermetra skemma, geymsla sem er 80 fermetrar að stærð og 50 fermetra frístundahús.

Í stefnu er greint frá því að búnaður hafi verið settur upp til að tengjast veitunni. Komið hafi í ljós þegar leið á veturinn að vatnið sem komið hafi inn á fasteignina hafi einungis verið 45- 47 gráðu heitt og því hafi stefnandi þurft að hita með rafmagnsofni til viðbótar. Segir í stefnu að nágrannar hafi upplifað sömu vandamál. Þá er í stefnu greint frá reikningi sem borist hafi frá stefnda að fjárhæð 18.000 krónur fyrir upphitun sem hafi ver ið töluvert meira en kostað hafi að hita upp með rafmagni. Hafi fyrirsvarsmanni stefnda verið tjáð að stefnandi væri ekki reiðubúinn að borga svo mikið fyrir upphitunina. Síðan hafi stefnandi fengið verk fræðing hjá Verkís til að kíkja á kerfið hjá sér og hann komist að þeirri niðurstöðu að kerfið virkaði einungis ef vatnið sem kæmi inn væri a. m. k. 60 gráðu heitt.

Fyrir liggur að hinn 6. apríl 2020 hafi S-kk-nf M-kk-nf tjáð stefnda að hann hygðist rifta samkomulagi aðila þar sem vatnið væri ekki nógu heitt til upphitunar. Tengi ehf. hafi samþykkt að taka aftur við þeim búnaði sem félag það hefði lagt til en með afföllum sem stefnandi hafi þurft að greiða. Stefnandi hafi gert kröfu um bætur ásamt því að lýsa yfir riftun með bréfi 2. júlí 2020 en bréfi því ekki verið sinnt og yfirlýsingu um riftun ekki mótmælt.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu H-kk-nf Á-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefndu, og vitnin F, G, H, D og E.

III.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að stefndi hafi bakað honum tjón með saknæmri og ólögmætri háttsemi með því að hafa lofað að vatnið sem hitaveitan myndi útvega væri nægjanlega heitt til upphitunar húsa félagsins. Er á því byggt að stefnandi hafi rift samningi aðila með lögmætum hætti vegna sakar stefnda. Hafi stefnandi þá orðið fyrir verulegum kostnaði við samningsgerðina. Stefndi beri því ábyrgð á því tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna útlagðs kostnaðar við samningsgerðina og er krafa stefnanda um bætur byggð á reglum kröfuréttarins um vangildisbætur. Miði þær að því að gera kröfuhafa eins settan og samningur hefði aldrei komist á. Þar sem stefnandi hafi rift samningi aðila með lögmætum hætti vegna sakar sé tjón hans sá kostnaður sem hann hafi orðið fyrir við samningsgerðina. Hann hafi verið búinn að gera ýmsar ráðstafanir og kaupa vörur og þjónustu sem nauðsynleg hafi verið til þess að samningurinn gæti verið efndur.

Stefndi hafi aldrei efnt samninginn en vatnið hafi aldrei verið nægjanlega heitt til upphitunar eins og fram komi í áliti I, verk fræðings hjá Verkís. Stefndi hafi hins vegar verið búinn að lofa því að vatnið yrði nægjanlega heitt til upphitunar sem hafi verið meginforsenda stefnanda fyrir samningnum. Forsenda stefnanda hafi verið sú að í samræmi við loforð stefnda myndu kerfi hitaveitunnar virka og það eitt og sér myndi nægja til að hita öll húsakynni stefnanda. Komið hafi í ljós og staðfest í tölvupósti I að vandamálið hafi verið hjá stefnda, kerfið virkaði en það geti ekki virkað nema að hitinn á vatninu nái að lágmarki 60 gráðum. Stefndi hafi ekki getað efnt það og aldrei sinnt kvörtunum stefnanda um að hitinn væri ekki nægjanlegur. Stefndi hafi aldrei útskýrt af hverju hann hafi ekki getað efnt samninginn. Forsenda stefnanda fyrir samninginum hafi því brostið.

Stefnandi heldur því fram að í reynd skipti ekki máli hvort stefndi hafi lofað ákveðnum hita eða ekki. Heitaveita stefnda hafi einfaldlega ekki virkað nema að úr henni náist að lágmarki 60 gráðu hiti. Stefndi hafi því selt þjónustu sem ekki virkaði. Bendir stefnandi á að stefndi sem hitaveita búi yfir sérþekkingu á því sviði, sök félagsins sé staðfest með því að það hafi selt stefnanda þjónustu vitandi að hún virkaði ekki. Loforð félagsins sem hafi komið fram í nefndu samkomulagi ekki verið efnt og stefndi ekki getað staðið við það.

Kröfu sína sundurliðar stefnandi með því inntaksgjald hafi verið 888.000 krónur, búnaður frá Tengi ehf. 50.000 krónur, uppsetning á þeim búnaði hafi kostað 1.074.746 krónur og kaup á rörum og sandi hafi numið 208.996 krónum. Þegar stefnandi hafi keypt fasteignina hafi seljandi þegar greitt stefnda 888.000 krónur, svokallað inntaksgjald. Þannig hafi virði fasteignarinnar hækkað um þá fjárhæð þegar stefnandi keypti hana. Stefnandi sé því réttur aðili til að endurkrefja stefnda um þá upphæð enda eigandi inntaksins í dag. Aðrir kröfuliðir byggist á framlögðum reikningum sem stefnandi hefði ekki þurft að standa straum af ef ekki hefði verð fyrir samkomulagið við stefnda.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttar innan samninga og reglna kröfuréttar um vangildisbætur. Þá er vísað til meginreglu kröfu- og samningaréttar, laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og skaðabótalaga nr. 50/1993. Vaxta- og dráttarvaxtakröfur eru byggðar á lögum nr. 38/2001 og krafa um málskostnað á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, auk þess sem vísað er til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Stefndi hafnar öllum kröfum stefnanda og mótmælir málsástæðum þeim til stuðnings.

Engri saknæmri eða ólögmætri háttsemi sé til að dreifa af hálfu stefnda. Þá fari því fjarri að stefnandi eigi rétt á vangildisbótum úr hendi stefnda. Mótmælir stefndi kröfum og málsástæðum stefnanda sem röngum og ósönnuðum. Byggir stefndi á því að ætluð vandamál stefnanda við kyndingu á húsnæðinu að A, lóð 2, hafi ekkert með hitaveitu stefnda að gera. Nærtækara sé að álykta að ætluð vandkvæði séu fremur að rekja til þess að hús stefnanda sé ekki nægilega vel einangrað enda hafi húsnæðið upphaflega verið reist sem sumarhús. Þá séu ofnar í húsinu gamlir pottofnar sem henti ekki til upphitunar við þessar aðstæður. Byggir stefndi einnig á því að stefndi sé ekki með hentugan varmaskipti og ekki með nægjanlega öfluga hringrásardælu fyrir húsið. Stefndi áréttar að hann afhendi vatn við húsvegg þess sem kaupir af honum heitt vatn. Það hvernig fasteignareigendur hagi sínum málum innandyra hvað varðar val á búnaði og kerfi sé stefnda óviðkomandi.

Stefndi mótmælir því sem röngu og ósönnuðu að stefnanda hafi verið gefið sérstakt vilyrði fyrir því að vatnið yrði að lágmarki 60 gráðu heitt. Um sé að ræða hreinar eftiráskýringar af hálfu stefnanda sem settar séu fram í því skyni að rifta samningi og losna undan greiðsluskyldu. Vekur stefndi athygli á því að það hafi ekki verið fyrr en í aprílmánuði 2021 sem því hafi fyrst verið borið viðað veitukerfi stefnda hafi ekki verið nægjanlega gott.

Stefndi mótmælir riftun stefnanda á fyrirliggjandi samningi frá 12. mars 2020. Ekki séu fyrir hendi nein þau atvik sem uppfylli skilyrði riftunar. Stefnandi hafi með engu móti sannað að hitastig vatns sé með þeim hætti að það nýtist ekki til upphitunar húsnæðis á svæðinu. Stefndi hafi ekki fengið sambærilegar kvartanir frá öðrum fasteignareigendum sem kaupa af honum heitt vatn. Hafi stefndi raunar átt mjög gott samstarf við viðskiptavini sína á svæðinu. Þá hafi stefnandi ekki með neinu móti sýnt fram á stefndi hafi gefið vilyrði um að hitastig vatns ætti að vera að ákveðnu lágmarki. Ekkert sé fjallað um slíkt í fyrirliggjandi samningi um afhendingu vatns og hefði kaupanda verið í lófa lagið að setja slíkt ákvæði í samninginn ef það hefði verið forsenda af hans hálfu að vatnið væri það heitt. Áréttar stefndi að stefnandi sé bundinn við fyrirliggjandi samning um hið heita vatn í samræmi við meginregluna um skuldbindingargildi samninga. Einhliða lýsingu stefnanda á samskiptum sínum við fulltrúa stefnda sé mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Öllum einhliða mælingum á hitastigi vatns er líka mótmælt af hálfu stefnda. Samkvæmt framansögðu er riftunaryfirlýsingu stefnda því harðlega mótmælt.

Stefndi mótmælir fjárkröfu stefnanda í heild sinni. Fyrri eigandi A, lóðar 2, hafi greitt svokallað heimtaugar- eða inntaksgjald. Beri því að sýkna stefnda af þeim kröfulið vegna aðildarskorts. Þá hafi stefnandi ekki sannað að kaupverð fasteignarinnar 2020 hafi verið hærra um nákvæmlega þá fjárhæð sem fyrri eigandi hafi greitt í heimtaugagjald. Sé málatilbúnaður stefnanda raunar mjög vanreifaður hvað þetta varði og hljóti að koma til skoðunar að vísa málinu frá dómi án kröfu.

Stefndi byggir einnig á því að útilokað sé að stefnda verði gert að greiða bætur vegna búnaðar og tækja sem sá síðarnefndi hafi fest kaup á hjá Tengi ehf. Hefur stefndi skorað á stefnanda að leggja fram öll gögn sem því tengjast eftir atvikum endurgreiðslur fyrir þann búnaðsem síðan hafi verið skilað. Enn síður sé hægt að komast að þeirri niðurstöðu að stefndi eigi að greiða sérstaklega fyrir kaup á rörum og sandi. Hvað sem öðru líði verði stefnandi að sýna fram á að hið aðkeypta efni sé verðlaust í hans höndum. Þá sé væntanlega ekki útilokað að stefndi geti enn skilað tækjum eða selt þau annað. Hinni tölulegu útlistun stefnanda sé að öðru leyti mótmælt í heild sinni.

Um lagarök vísar stefndi einkum til meginreglna kröfu- og samningaréttar og settra laga á því réttarsviði. Málskostnaðarkrafa stefnda er studd við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV.

Undir rekstri málsins óskaði stefnandi eftir því að dómkvaddur yrði matsmaður. Var J, verk fræðingur, dómkvaddur og í matsbeiðni var lagt fyrir hann að skoða og meta eftirfarandi:

1. Hvort kerfi stefnda skili réttum hita eða nægilegum hita inn í hús til upphitunar með ofnakerfi til matsbeiðanda. Ef ekki hvort eitthvað sé að hönnun kerfisins hjá stefnda.

2. Ef hönnun sé í lagi, en kerfi skili ekki nægilegum hita til stefnanda, hvað það sé sem valdi hitatapinu í kerfi stefnda.

3. Hvort fullyrðingar stefnda, um að aðstæður á ábyrgð stefnanda séu þess valdandi að vatnið kólni of mikið, standist.

4. Hvor aðila beri ábyrgð á því að vatnið hafi aldrei borist nægilega heitt til stefnanda.

Matsgerð J liggur fyrir í málinu auk fylgigagna með henni. Kemur þar fram að ekki sé til svar við því hvað sé „réttur hiti“ inn í hús með ofnakerfi. Hvort kerfi stefnda skili nægum hita inn í hús til upphitunar með ofnakerfi er það mat matsmanns að sé hiti á heitu vatni um 45 - 50 gráður við inntak sé ekki besta leiðin að nota ofnakerfi til upphitunar. Gólfhitakerfi væri líklega betri lausn við það hitastig. Unnt sé að hita upp með ofnakerfi við slíkt hitastig en hönnuður ofnakerfis þurfi að taka tillit til hitastigsins sem sé til staðar í kerfinu og stærða ofna miðað við hitastig. Því lægri sem hitinn sé, þeim mun stærri þurfi ofnarnir að vera. Fram kemur í matsgerðinni að í júlímánuði 2022 hafi farið fram skoðun til að sannreyna inntak shitastig vatnsveitu við B og A, sem not aðhafi verið til að bera saman við útreikninga matsmanns. Hitastig hafi verið mælt með laser hitamæli með nákvæmni upp á +/- 1,8 gráðu. Var mælt hitastig í B 54,6 gráðu ren í A 56 gráður. Í matsgerðinni kemur fram að miðað við upplýsingar um notendur hitaveitunnar í maí 2022 og hitastig við borholu 78 gráður sé útreiknað framrásarhitastig við A. þ. b. 50 gráður í maí 2022 sem sé heldur minna en mælt hitastig við A og B. Ástæða þess sé að öllum líkindum að rennsli sé meira í hitaveitunni en gert sé ráð fyrir í útreikning unum. Í matsgerð er fjallað um lagna efni í hitaveitu stefnda sem séu for ein angraðar stállagnir og for einangraðar PEX lagnir, en báðar séu í einangrunarflokki 1 og henti vel fyrir hitaveitur, þ. á m. hitaveitu stefnda, og séu mikið notaðar í hitaveitum hér á landi. Skoðaði matsmaður hitatap miðað við að lagnir hefðu verið í einangrunarflokki 2 en með þeim hefði hitatap verið 4 gráðum minna en með lögnum í flokki 1. Í matsgerðinni er einnig að finna könnun á þrýstifalli hitaveitunnar og útreikninga þar að lútandi. Er eðlilegt þrýstitap fyrir stofnlagnir talið undir 5 m/km og fyrir dreifikerfi ekki meira en 10- 15 m/km. Útreiknað þrýstitap í stofnlögnum hjá stefnda sé um 0,6 m/km fyrstu 8,1 km af lögninni sem talið er frekar lítið og bendi það til að rennsli sé frekar lítið í stofnlögnum miðað við stærð þeirra. Útreiknað þrýstitap í dreifikerfi þar sem gert sé ráð fyrir að drefikerfishlutinn sé frá greiningu að A og að C sé að meðaltali um 16 m/km sem talið er eðlilegt. Þá reiknaði matsmaður einnig þrýstitap fyrir stöðuna í maí 2022 og hitatap miðað við að minni lagnir hefðu verið lagðar í stofnlagnir. Var útreiknað hitatap um 3- 4 gráðum minna en fyrir útreiknað hitatap veitunnar eins og hún var hönnuð og lögð.

Niðurstaða matsmanns er að ekki sé unnt að segja til um rétt hitastig hitaveitu til upphitunar með ofnakerfi. Hvort kerfið skilaði nægum hita taldi matsmaður erfitt að skilgreina nægjanlegan hita en hönnuður ofnakerfis verði að hafa upplýsingar um framrásarhitastig til að geta stærðarreiknað ofna miðað við fyrirliggjandi framrásar-hitastig. Er niðurstaða matsmannsins einnig sú að hönnun hitaveitunnar sé í lagi en rennsli sé frekar lítið í stofnlögnum miðað við stærð þeirra. Til svars við spurningu tvö í matsbeiðni er niðurstaða matsmanns á þá leið aðekki sé unnt að segja til um rétt hitastig hitaveitu. Hönnun hitaveitunnar sé í lagi en rennsli frekar lítið í stofnlögunum miðað við stærð þeirra sem valdi auknu hitatapi. Það sem valdi hitatapinu í kerfi stefnda séu tiltölulega langar lagnir eða rúmlega 9 km frá borholu að C með frekar litlu rennsli. Það sé hins vegar ekki óeðlileg tí lítilli sveitaveitu að hitastig vatnsins við endanotendur sé í kringum 50 gráður og miðar matsmaður þar við upplýsingar á vef Veitna ohf. Til svars við þriðju spurningu taldi matsmaður að aðstæður sem valda kólnun vatnsins væru tiltölulega langar lagnir með frekar litlu rennsli. Að mati matsmanns væri ekki hægt að segja að vatnið kólnaði of mikið. Aðstæður á ábyrgð stefnanda væru þess ekki valdandi að vatnið kólnaði of mikið. Í svari við fjórðu spurningu um hvor aðila beri ábyrgð á því að vatnið hafialdrei borist nægilega heitt til matsbeiðanda vísaði matsmaður til svars við fyrstu spurningu um að erfitt væri að skilgreina nægjanlegan hita og að ástæða kólnunar vatnsins væri tiltölulega langar lagnir með frekar litlu rennsli. Ítrekaði matsmaður að slík kólnun væri ekki óeðlileg í lítilli sveitaveitu. Ekki væri hægt að segja að vatnið væri ekki nægilega heitt. Taldi matsmaður að aðstæður þessar væru hvorki á ábyrgð stefnda né stefnanda heldur aðstæður sem búast mætti við í slíkri hitaveitu.

Við aðalmeðferð málsins staðfesti matsmaður matsgerð sína. Í meginatriðum staðfesti hann það álit sitt í matsgerðinni að hitinn á vatninu stafi af lengd veitunnar og lítilli notkun. Réttilega hefði verið staðið að hönnun hitaveitunnar og ekki sé óeðlilegt að hitatap verði. Miðað við upplýsingar sem hann hafi aflað sé tæplega unnt að tryggja heitara vatn en 50 gráður í dreifbýli og í sumarhús. Lægra hitastig henti hins vegar verr fyrir ofna í hús, þvíef framrásarhiti sé lágur þurfi ofna með stærra flatarmáli. Hönnuður húss þurfi að vita hve hár hiti sé á vatninu inn í það og líklegra væri að valið yrði að hafa gólfhitakerfi því annars þyrfti mjög stóra ofna. Taldi matsmaður örðugt að fullyrða um hvað væri nægur hiti. Hækkun hitans á vatninu undanfarin ár stafaði hins vegar af auknu rennsli.

V.

Stefnandi er eigandi fasteignarinnar að C í Flóahreppi en S-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf er eigandi félagsins og leigir eignina af því. Samkomulag frá 12. mars 2020 sem fyrr er getið er undirritað af S-kk-þgf M-kk-þgf sem húseiganda og H-kk-þgf Á-kk-þgf fyrir hönd stefnda. Þá liggja fyrir í málinu fjórir reikningar fyrir búnaði sem sýnilega eru vegna tengingar við hitaveituna og sandi. Reikningar fyrir rör og sand samtals að fjárhæð 208.996 krónur eru stílaðir á Klettahlíð ehf., en reikningar frá Tengi ehf. og Lagnaþjónustunni ehf. eru stílaðir á S-kk-þf M-kk-þf. Virðist hinn fyrrnefndi vera til stuðnings kröfulið stefnanda að fjárhæð 50.000 krónur en hinn síðari vegna uppsetningar á búnaði. Þá liggur fyrir reikningur stefnda að fjárhæð 888.000 krónur fyrir heimæðargjald sem stílaður er á E, sem áður var eigandi fasteignarinnar. Stefndi hefur ekki byggt sýknukröfu sína á aðildarskorti nema hvað snertir síðast greindan kröfulið stefnanda. Við munnlegan flutning málsins benti lögmaður stefnda þó á að sökum þessara reikninga og gagna málsins væri aðild stefnanda svo óljós að til frávísunar kynni að leiða vegna vanreifunar.

Við munnlegan flutning skýrði lögmaður stefnanda aðild félagsins að málinu á þá lund að stefnandi væri réttur aðili sem eigandi fasteignarinnar og að í reynd hefði allur kostnaður sem bótakrafan væri byggð á verið færður á félagið.

Ekki er deilt um þá staðhæfingu stefnda að stefnandi hafi eignast fasteignina með afsali þann 22. september 2020 eða nokkru eftir að samkomulagið frá 12. mars sama ár var undirritað. Þótt fallast megi á að málatilbúnaður stefnanda um aðild félagsins sé nokkuð óljós miðað við gögn málsins hefur stefndi ekki borið við aðildarskorti stefnanda vegna krafna félagsins í heild sinni. Verður að fallast á að stefnandi sem eigandi fasteignarinnar og á grundvelli fram kominna skýringa sé réttilega kominn að þeim hagsmunum sem dómkröfur snúa að. Hvað snertir kostnað vegna heimtaugar eða inntaksgjalds eins og það er nefnt í stefnu verður einnig að líta svo á að stefnandi geti átt aðild að ágreiningi um þann lið sem fasteignareigandi en upplýst er um að kaupverð eignarinnar hafi tekið mið af því eins og fram kom í skýrslu E fyrir dómi. Eru samkvæmt framansögðu ekki efni til að vísa málinu frá vegna vanreifunar á aðild stefnanda eða aðildarskorts.

Stefnandi hefur byggt á því að framrásarhitastig veitunnar hafi átt að vera 60 gráður en því hitastigi hafi verið lofað. Í samkomulagi frá 12. september 2020, sem fyrr er vísað til, er samið um að húseigandi kaupi heitt vatn inn í lagnaherbergi í kjallara íbúðarhússins að C í Flóahreppi. Segir í samkomulaginu að í lagnaherberginu sé „rennsluhemill“ sem starfsmaður hitaveitunnar hafi aðgang að. Að öðru leyti fjallar samkomulagið um styrk „til verksins“ frá Orkustofnun á Akureyri og ráðstöfun hans. Ekki er í samkomulaginu fjallað um hitastig vatnsins sem veita ætti í húsið.

Í framburði H-kk-ef Á-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefndu fyrir dómi kom fram að verk fræðingar þeir sem hönnuðu veituna hefðu lagt áherslu á að ekki væri unnt að gefa upp ákveðinn hita á vatninu. Bar H-kk-nf að um áramótin 2019/ 2020 hafi S-kk-nf M-kk-nf beðið um að fá að tengjast hitaveitunni. Grafa hafi þurft skurð yfir bílaplan og að húsvegg til að tengja við veituna. Stefndi hafi samþykkt ósk S-kk-ef M-kk-ef um að hann annaðist gröftinn sjálfur, en hann vildi líka tengja veituna í geymsluhús á lóðinni. Lagnaþjónustan ehf. hafi síðan séð um að tengja veituna við hús. Hitaveitan hafi síðan stofnað reikninga í heimabanka um hver mánaðamót. S-kk-nf M-kk-nf hafi síðan haft samband við stefnda og talið hitaveituna of dýra. Hafi hann ekki haft efni á þessu enda misst vinnuna við rekstur fyrir ferðamenn vegna Covid faraldursins. Hann hafi talið dýrara að hafa hitaveituna en að kynda með rafmagni. Á þessum tíma hafi hann ekki nefnt sérstaklega að hann teldi vatnið ekki nógu heitt, þær viðbárur hafi komið fram síðar og hann talið að lofað hefði verið 60 gráðu heitu vatni. Því hefði ekki verið lofað að sögn H-kk-ef. Í framburði H-kk-ef kom að öðru leyti fram að nú væru notendur 47 talsins og fleiri að bætast við. Almennt gætu notendur hitað hús sín.

Í málinu liggur fyrir skjal sem virðist vera glærukynning og nefnt er „Heitavatnslögn frá Áshildarmýri að A “ Undir þeirri fyrirsögn er dagsetningin 23. september 2017. Stefnandi hefur byggt á þessu skjali þar sem það hafi verið meðal kynningarefnis á fundi sem fram hafi farið um hitaveituna. Eru í skjalinu kort og töflur yfir kostnað, þ. á m. dálkar með gjaldskrá fyrir heimæðar og notkun undir fyrirsögninni „Hitakostnaður“. Þar segir á eftir töflum um kostnaðarliði: „Rennslið verður leiðrétt út frá hitastigi vatnsins á afhendingarstað. Viðmiðunar hitastig er 70°C“. Á einu blaðinu í skjalinu með fyrirsögninni „Notkun heimili -smásöluverð/heildsöluverð (m. vsk.)“ er yfirstrikað „Heitt vatn 40°C“. H-kk-nf Á-kk-nf kvaðst fyrst hafa séð þetta skjal þegar það var lagt fram fyrir dómi. Það hefði ekki verið útbúið af hans hálfu eða stefnda heldur hafi H gert það. H hafi haldið fund til að kynna hitaveituna en hann reki hótel á sama svæði. Fyrir dómi bar H að hann hefði útbúið þetta skjal en það hefði ekki verið gert í samráði við stefnda. Telst sannað að skjal þetta hafi ekki verið kynnt eða lagt til grundvallar samningum um veituna eða viðskiptum stefnda við notendur hennar.

Í málinu liggja fyrir upplýsingar um að haldinn hafi verið einhvers konar kynningarfundur um hitaveituna áður en hún var gangsett eða á árinu 2018. Af framburði vitna er nokkuð á reiki hvort fjallað var um ráðgert hitastig inn í hús og þá hve hátt það yrði. Í framburði H, sem rekur hótel á svæðinu, minnti hann að talað hefði verið um 65 gráður. Bar F að lofað hafi verið 70 gráðu heitu vatni, en framburður hans er ekki nákvæmur um þetta. Í framburði G [...] kannaðist hann við fund á árinu 2018 þar sem talað hefði verið um að 78 gráðu heitt vatn kæmi úr borholunni. Kynnt hafi verið að ekki yrðu settir mælar heldur hemlar til að auka mætti rennslið. Aðspurður hvort rætt hefði verið um tiltekið framrásarhitastig gat hann ekki fullyrt þar um en að rætt hefði verið um góðan hita, 60- 70 gráður að hann minnti og að talað hafi verið um að auka rennslið uns hitanum yrði náð. Þá liggur fyrir skjal undirritað af E þar sem fram kemur að lofað hafi verið 60 gráðu heitu vatni hið minnsta. Í framburði D sem kvaðst vera eigandi gamla bæjarins að A kom fram að hús hans væri við hlið húss stefnanda. Hann hafi tengst hitaveitunni strax en kannaðist ekki verið að tilteknu hitastigi hefði verið lofað. Allt að 75- 78 gráðu heitt vatn myndi koma úr holunni en þar sem langt væri frá ekki þekkt hver hitinn yrði fyrr en vatnið væri komið í húsin. Bar D að þrátt fyrir að hús hans væri gamalt og illa einangrað hafi haldist góður hiti allan tímann. Greindi hann frá að hafa verið í sambandi við S-kk-þf M-kk-þf sem sagt hafi allt annað hitastig vera hjá sér. Hafi S-kk-nf M-kk-nf sýnt honum í kjallarann hjá sér þar sem hann hefði mælt hitann með því að stinga kjöthitamæli á einangrunina við rörið. Hafi þeir ekki verið sammála um hvort þetta væri góð aðferð við að mæla hitann. D kannaðist ekki við að fundur hefði verið haldinn um hitaveituna og kvaðst aldrei hafa séð fyrrnefnt skjal með kynningarefninu. Um vorið 2018 hafi hitinn verið frá 55- 60 gráðum eða í kringum 55 gráðu rí langan tíma.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf M-kk-nf, gaf ekki skýrslu fyrir dómi en ágreiningslaust virðist að hann hafi ekki verið á kynningarfundi um hitaveituna. Í samkomulagi sem hann ritaði undir við stefnda frá 12. mars 2020 var ekki gefið fyrirheit um tiltekinn hita á heitu vatni í hús frá stefnda. Er mjög á reiki í framburðum vitna hvort eða hvaða hitastig hafi verið rætt um af stefnda hálfu, hvað þá að um bein loforð hafi verið að ræða. Hvað lögskipti S-kk-ef M-kk-ef eða stefnanda við stefnda er hvað sem því líður ósannað að lofað hafi verið tilteknu hitastigi á vatninu, en ljóst var að vatnið myndi renna um langan veg áður en það tengdist húsakosti stefnanda. Verður því að hafna því að stefndi hafi vanefnt loforð þess efnis að hitastigið inn í hús stefnanda hafi átt að nema 60 gráðum.

Í framlagðri matsgerð J verk fræðings, sem hann staðfesti fyrir dómi, kemur fram að mælt hitastig við inntak í húsi stefnanda hafi verið 56 gráður. Eins og fram kemur í matsgerðinni telur matsmaður ekki unnt að segja til um hvað sé rétt hitastig hitaveitu til upphitunar með ofna kerfi en að hönnuður ofnakerfis verði að hafa upplýsingar um framrásarhitastig til að geta stærðarreiknað ofna miðað við það. Það er því niðurstaða dómsins að ekki sé unnt að fullyrða að hitaveita þurfi að veita að lágmarki 60 gráðu heitu vatni til þess að hún virki heldur þurfi sá sem hannar ofnakerfi húss að hanna það í samræmi við það hitastig sem er á framrás hitaveitunnar. Bendir matsmaður á að í tengiskilmálum Veitna ohf. sé stefnt að 50 gráðu hita sem lágmarki í tengigrind í húsi í drefibýli. Af þessu verður ráðið að 60 gráður sé ekki lágmarkshiti á framrás hitaveitu til þess að hún virki öfugt við það sem stefnandi heldur fram. Er það meginniðurstaða matsmanns að hönnun hitaveitunnar sé í lagi og að hvorki sé við stefnanda né stefnda að sakast þótt hitastig hitaveituvatns sem berst til stefnanda sé ekki heitara en raun ber vitni.

Þá verður ekki ráðið af lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum að stefnda hafi verið skylt að láta í té heitt vatn við tiltekið hitastig í hús stefnanda. Þótt auglýsing um tæknilega tengiskilmála hitaveitna eigi ekki við um stefnda kemur þó fram í ákvæðum hennar í grein 3.2 að framrásarhiti við inntak eiganda sé mishár, háður fjarlægð inntaksins frá miðlunargeymi, dælustöð eða kyndistöð og heitavatnsnotkun viðskiptavina.

Í ljósi þessa er ekki unnt að fullyrða að hitastig vatnsins sem leitt var í hús stefnanda hafi ekki verið nógu hátt til upphitunar. Fær það einnig stoð í framburði D, en hús hans er næst húsi stefnanda og því helst samanburðarhæft eins og lagt er til grundvallar í matsgerð. Þá verður stefndi ekki talinn bera ábyrgð á hvort ofnakerfi það sem í húsinu er hafi hentað fyrir upphitun þess með heitu vatni frá stefnda.

Það er því niðurstaða dómsins að hvorki er sannað að tilteknu hitastigi hafi verið lofað né að stefndi hafi á annan hátt vanefnt skyldur sínar samkvæmt samningi eða öðrum lögskiptum um að hús stefnanda tengdist veitunni. Verður ekki fallist á að um vanefnd hafi verið að ræða, hvorki í skilningi laga nr. 48/2003 um lausafjárkaup né laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, eða að stefndi hafi valdið stefnanda tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti. Ber því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Eftir þessum úrslitum ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað, sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Telst hann hæfilega ákveðinn 1.500.000 krónurog hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt meðdómsmönnunum S-kk-þgf G. G-kk-þgf, dómstjóra, og H-kk-þgf H-kk-þgf, verk fræ ðingiog lagnahönnuði.

Fyrir uppkvaðningu dóms þessa var gætt ákvæða 115. gr. laga nr. 91/!991.

Dómsorð:

Stefndi, Hitaveita Áshildarmýrarehf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Mart ours ehf.

Stefnandi greiði stefnda 1.500.000 krónurí málskostnað.

E-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf

S-kk-nf G. G-kk-nf

H-kk-nf H-kk-nf