E-1022/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 27. nóvember sl., var höfðað af A, [...], [...], gegn Verði tryggingum hf., Borgartúni 25, Reykjavík, með stefnu birtri 24. mars 2017.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði full bótaskylda úr húseigendatryggingu hjá stefnda vegna vatnstjóns sem varð á baðherbergi í kjallara að [...], [...], í lok apríl 2016.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Dómari tók við meðferð málsins 1. september sl. en hafði fram að þeim tíma ekki haft afskipti af meðferð þess.

Málsatvik

Stefnandi keypti húseigandatryggingu hjá stefnda sem tók gildi 1. október 2010 vegna fasteignarinnar [...], [...]. Þann 30. apríl 2016 tilkynnti stefnandi stefnda um vatnstjón á baðherbergi í íbúð í kjallara hússins. Í stefnu rekur stefnandi að leigjendur kjallaraíbúðarinnar hafi 24. apríl 2016 tilkynnt honum um vökvamyndun frá vegg á baðherbergi. Stefnandi hafi þá fengið smið, B, til að skoða baðherbergið og taldi hann að líklega væri vatnsdren við húsið ónýtt eða ekki til staðar. Við nánari skoðun 30. apríl 2016 hafi komið í ljós að dreninu var ekki um að kenna og að veggurinn var heitur. Sama dag tilkynnti stefnandi stefnda um tjónið.

Skoðunarmaður á vegum stefnda skoðaði baðherbergið 2. maí 2016 og viðgerðarmaður á vegum stefnda kom á staðinn 3. og 4. maí. Í verkbeiðni lýsi hann stöðunni svo að 3. maí 2016 hafi verið: „Skoðað, myndað og rakamælt. Þarna er að leka heitavatnslögn í vegg á baði, lokað fyrir vatnið. 04.05 Brotið í veginn (sic) í leit að raka, lögnin tekin í sundur og töppuð til að koma á vatni á efri hæð. Þarna eru lagnir á baði ónýtar í veggnum ...“

Þá fékk stefnandi C pípulagningameistara til að skoða aðstæður. Var það mat hans að lekinn hefði ekki varað lengi og rakaskemmdir á baðherberginu mætti einkum rekja til langvarandi notkunar á sturtu og ófullnægjandi loftunnar í kjölfarið.

Með bréfi stefnda 13. maí 2016 hafnaði hann greiðslu bóta úr húseigandatryggingu vegna tjónsins og vísaði því til stuðnings til greinar 2.1 í skilmálum tryggingarinnar E-7. Þar kemur fram að vátryggingin bæti tjón á hinu vátryggða af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymir fram og á upptök sín innan útveggja og botnplötu húseignarinnar vegna bilunar eða mistaka. Þá segir í bréfinu að bótaskyldu sé hafnað þar sem ljóst þyki að sá vökvi sem tjóninu olli streymdi hvorki fram óvænt né skyndilega.

Stefnandi skaut niðurstöðu stefnda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem með úrskurði, dagsettum 6. september 2016, staðfesti ákvörðun stefnda, sbr. mál nefndarinnar nr. 229/2016. Í áliti nefndarinnar segir:

Samkvæmt skilmálum húseigendatryggingar V bætir vátryggingin tjón af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymir fram og á upptök sín innan útveggja og botnplötu húseignarinnar vegna bilunar eða mistaka. M telur að lekinn hafi verið óvæntur og skyndilegur og því ætti vátryggingin að bæta tjónið.

Teknar voru myndir af tjóninu og þær lagðar fram í málinu. Á þeim myndum sjást m.a. myglu- og ryðskemmdir undir vaski, mikla (sic) útbungun og los á veggflísum og við sturtubotn, litbreytingar á fúgum, og ryð á rörum inn í veggnum. Allt þetta og það hvernig vatnslekinn kom fram á yfirborðið bendir sterklega til þess að um langvarandi vatnsleka og/eða raka hafi verið að ræða í veggjum baðherbergisins.

Vatnstjónstrygging húseigendatyggingar M hjá V tekur ekki til langvarandi utanaðkomandi smáleka eins og virðist vera um að ræða í fasteign M. M á því ekki rétt á bótum úr vatnstjónstryggingu húseigendatryggingar sinnar hjá V.

Í málinu liggur fyrir tölvupóstur sem vitnið D, þá leigjandi íbúðarinnar, sendi stefnanda 30. apríl 2016. Þar kemur fram að:

... veggurinn á baðherberginu hérna niðri er farinn að þrútna virkilega mikið og mikill leki af vatni inn með veggnum, við höfum varla haft við að moppa upp bleytu með handklæðum því streymið er mikið. Ég fór að kanna málið betur og heitt vatn virðist vera að koma í gegnum vegginn og er hann heitur viðkomu, steypan undir vaskinum er einnig mikið blaut, vaskurinn farinn að losna frá veggnum og er ég ansi hræddur um að mygla sé farin að myndast í sturtukelfanum (sic) og meðfram honum og blöndunartækið í sturtunni er nánast hætt að virka ...

Þann 18. nóvember 2016 var að beiðni stefnanda dómkvaddur matsmaður, E pípulagningameistari, til að svara nánar tilgreindum spurningum vegna tjónsins og skilaði hann matsgerð sinni 13. desember 2016. Þar segir m.a.:

Langvarandi smáleki frá stálrörum hefur oft tíðkast og þá aðallega í hitakerfum og þá aðallega í retúrlögnum sem er affall af ofnum. Slíkur leki er oft lengi að koma í ljós þar sem lítil þrýstingur er á hitakerfum í samanburði við neysluvatnskerfi. Þrýstingur á retúrlögnum í einföldum kerfum er í kringum 1,2 bör en í neysluvatnskerfum 5-9 bör. Af þeim sökum er ólíklegt að langvarandi smáleki hafi verið frá umræddu smárörinu (sic).

[...]

Ég tel að rofið á heitavatnslögninni hafi verið skyndilegt og óvænt vegna þrýstings sem er á lögninni.

[...]

Miðað við ljósmyndir þá tel ég að lekinn hafi staðið yfir í nokkra daga. Það kemur heim og saman við frásögn leigjandans þegar hann verður var við að veggur byrjar að bólgna út og veggfílsar detta af. Nokkrum dögum síðar er vatnið farið að streyma inn á gólfið undan útveggnum.

Þá segir í niðurstöðu matsmanns:

Umrætt baðherbergi hefur ekki haft góða loftræstingu og við það hefur raki frá sturtu komist að stálröri inn í útvegg. Rakinn náði að tæra stálrörið í sundur og við það fór að streyma skyndilega vatn inn í útvegginn sem að lokum náði að þrýsta sér í gegnum vegginn og inn í baðherbergið. Lýsingin frá leigjandanum [D] í tölvupósti til leigusala sent 24. apríl 2016 lýsir vel þeirri atburðarrás sem átti sér stað og hvernig baðherbergið tók miklum breytingum sakir skyndilegs vatnsleka á nokkrum dögum.

Mat dómkvadds matsmanns er að umrætt tjón var af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymdi fram og átti upptök sín innan útveggjar vegna raka sem tærði rörið í sundur vegna mistaka við frágang votrýmis og ekki nægri loftræstingu á baðherberginu.

Að fenginni niðurstöðu matsmanns óskaði stefnandi á ný eftir afstöðu stefnda til bótaskyldu og með bréfi 4. janúar 2017 ítrekaði stefndi fyrri afstöðu sína.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi aðilaskýrslu. Þá gáfu vitnaskýrslur D, B, C pípulagningamaður og E, pípulagningameistari og dómkvaddur matsmaður.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að tjónið sem varð á baðherberginu í umrætt sinn sé bótaskylt úr húseigandatryggingu sem var í gildi hjá stefnda á tjónsdegi, sbr. skírteini nr. TR-0244823-7. Kröfu sína um viðurkenningu á bótaskyldu byggir hann á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og telur að með framlagningu matsgerðar D sé sýnt fram á þá hagsmuni sem hann hefur af höfðun málsins.

Stefnandi telur að sá leki sem varð frá neysluvatnslögn, stálröri í útvegg baðherbergisins, hafi óvænt og skyndilega streymt fram vegna bilunar eða mistaka. Byggir stefnandi á því að í skilmálum stefnda vegna húseigandatryggingar nr. E-7, komi fram í grein 2.1 að vátryggingin bæti tjón á hinu vátryggða af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymir fram og á upptök sín innan útveggja og botnplötu húseignarinnar vegna bilunar eða mistaka.

Þá byggir stefnandi á því að niðurstaða dómkvadds matsmanns, sem ekki hafi verið hnekkt með yfirmati, sé afdráttarlaus en þar segi m.a.: „Umrætt baðherbergi hefur ekki haft góða loftræstingu og við það hefur raki frá sturtu komist að stálröri inn í útvegg. Rakinn náði að tæra stálrörið í sundur og við það fór að streyma skyndilega vatn inn í útvegginn sem að lokum náði að þrýsta sér í gegnum vegginn og inn í baðherbergið. […] Mat dómkvadds matsmanns er að umrætt tjón var af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymdi fram og átti upptök sín innan útveggjar vegna raka sem tærði rörið í sundur vegna mistaka við frágang votrýmis og ekki nægri loftræstingar inni á baðherberginu.“ Lagt var fyrir matsmann að svara því hvort hann teldi að það hvernig vatnslekinn kom fram og sú mikla útbungun á veggflísum og við sturtubotn, sem sést á fyrirliggjandi myndum, benti frekar til þess að rofið á heitavatnslögn hefði verið langvarandi en skyndilegt. Því svaraði matsmaður svo að: „Útbungun á veggflísum og við sturtubotn er vegna skyndilegs rofs á heitavatnslögn.“ Þá telur hann að rofið á heitavatnslögninni hafi verið skyndilegt og óvænt vegna þrýstings sem var á lögninni. Loks taldi hann, miðað við ljósmyndir, að lekinn hefði staðið í nokkra daga. Það komi heim og saman við frásögn leigjandans þegar hann varð var við að veggurinn byrjaði að bólgna út og veggflísar að detta af. Nokkrum dögum síðar hafi vatnið verið farið að streyma inn á gólfið undan útveggnum.

Telur stefnandi á grundvelli ofangreindrar niðurstöðu matsmanns að lekinn sem varð frá neysluvatnslögninni, stálröri í útvegg baðherbergisins, hafi óvænt og skyndilega streymt fram.

Stefnandi byggir á því, með vísan til mats dómkvadds matsmanns, að ekki hafi verið um að ræða langvarandi smáleka frá rörinu. Rörið sé fyrir heitt neysluvatn og vegna þrýstings frá rörinu, sem almennt væri 5-9 bör í neyslukerfum, væri ólíklegt að um langvarandi smáleka frá rörinu hefði verið að ræða. Þá vísar stefnandi til þess að í svari matsmanns komi fram að heitavatnslögnin hafi tærst í sundur vegna raka frá sturtu. Sé því hafið yfir vafa að ekki var um að ræða langvarandi smáleka frá rörinu. Einnig sé ljóst að þegar leki verður frá röri með slíkum þrýstingi þá hann komi hratt og skyndilega fram.

Þá byggir stefnandi á því að lekinn frá rörinu hafi óvænt og skyndilega streymt fram vegna mistaka við hönnun og frágang rýmisins. Þau mistök hafi leitt til þess að raki komst að stálröri inni í útvegg á baðherbergi í kjallara hússins sem hafi með tímanum tært rörið í sundur. Þessu til stuðnings vísar stefnandi til matsgerðar, en þar segir:

Baðherbergið er ekki útbúið sem votrými þar sem passað er upp á að raki komist ekki inn í byggingarhlutann og af þeim sökum er um mistök að ræða þar sem raki átti greiðan aðgang að stálrörinu. Frá sturtunni hefur myndast mikill raki. Sjá mynd nr. 2. Einnig eru ummerki frá handlaug að leki hafi átt greiðan aðgang í átt að stálrörinu sjá myndir nr. 3. Eðlisfræðin virkar á þá leið að hitinn leitar í kuldann og af þeim sökum hefur rakinn í loftinu átt greiðan aðgang inn í byggingarhlutann í átt að rörinu þar sem baðherbergið er með enga vélræna loftræstingu til að koma rakanum út.

Þá taldi matsmaður að heitavatnslögnin hefði rofnað þar sem hún hafi tærst í sundur vegna raka frá sturtu. Einnig segir í matinu að loftræsting á baðherberginu hafi ekki verið góð. Þess vegna hafi raki frá sturtu komist að stálröri inni í útvegg og náð að tæra stálrörið í sundur en við það hafi vatn skyndilega farið að streyma inn í útvegginn og að lokum náð að þrýsta sér í gegnum vegginn og inn í baðherbergið. Taldi hann að tjónið hefði orðið af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymdi fram og átti upptök sín innan útveggjar vegna raka sem tærði rörið í sundur vegna mistaka við frágang votrýmis og ónógrar loftræstingar inni á baðherberginu. Stefnandi bendir á að húsið hafi verið byggt árið 1948 og þá hafi gilt önnur lög og reglur en í dag hvað varðar byggingu og frágang húsa. Byggir stefnandi á því að þá hafi ekki verið gerðar kröfur um gerð svokallaðra votrýma og því hafi baðherbergið ekki verið þannig útbúið.

Einnig byggir stefnandi á því að fasteignin hafi ekki verið skoðuð af hálfu stefnda áður en húseigendatryggingin tók gildi eða síðar og þess ekki krafist af hálfu stefnda. Hafi stefnda mátt vera ljóst t.d. vegna upplýsinga í fasteignaskrá, að um gamalt hús er að ræða sem byggt var eftir öðrum lögum og reglum en gilda í dag. Stefnda hafi borið að skoða fasteignina ítarlega með tilliti til þess hvort hugsanlega væru einhverjir þættir fyrir hendi sem gætu haft áhrif á bótaskyldu, sérstaklega hafi stefndi ætlað að undanskilja eitthvað vegna ástands fasteignarinnar, en það hafi hann ekki gert. Stefnda hafi mátt vera ljóst hvernig hönnun og frágangur baðherbergisins var m.a. með tilliti til byggingarárs. Stefndi hafi því haft tök á því að undanskilja ábyrgð á baðherberginu hafi hann talið að þar væri ófullnægjandi loftun.

Loks byggir stefnandi á því að ákvæði 2.1 í skilmálunum beri að skýra þröngt, stefnanda sem vátryggðum í hag, ef óvissa er um merkingu ákvæðisins. Sé áhætta/háttsemi ljós í ákvæðinu geti stefndi ekki undanþegið sig ábyrgð vegna hennar þar sem skilmálarnir eru einhliða samdir af stefnda. Í gögnum komi fram að stefndi telji að heitt vatn hafi lekið frá neysluvatnsröri í langan tíma. Óljóst sé hvað felist í orðunum „óvænt og skyndilega“ og „vegna bilunar eða mistaka“. Beri að túlka ákvæðið með hliðsjón af andskýringarreglu vátryggingaréttar þannig að stefndi beri hallann af óljósum skilmálaákvæðum. Þá vísar stefnandi til þess að undantekningarákvæði í skilmálum vátrygginga beri að túlka þröngt samkvæmt almennum túlkunarreglum samninga- og vátryggingaréttar. Einnig vísar stefnandi til 36. gr. a-d laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, með síðari breytingum, sérstaklega 1. mgr. 36. gr. b. Stefnandi telur, með hliðsjón af framangreindu, og að með orðalaginu „óvænt og skyndilega“ sé átt við það tímamark þegar lögnin sjálf gefi sig en ekki á hve löngum tíma lögnin hafi tærst. Þá telur stefnandi einnig að með orðalaginu „bilunar eða mistaka“ sé einnig átt við mistök sem orðið hafi við hönnun eða byggingu gamalla húsa. Stefndi hefði geta sett sérstaka ábyrgðartakmörkun í skilmála húseigandatryggingarinnar um að hún bæti ekki tjón sem verði vegna langvarandi tæringar í lögnum og mistaka sem rakin verði til hönnunar eða byggingar gamalla húsa. Það hafi stefndi ekki gert og verði hann að bera hallann af því.

Stefnandi byggir kröfu sína á því að tjónið sem lýst er í matsgerð dómkvadds matsmanns sé bótaskylt úr húseigandatryggingu sem var í gildi hjá stefnda á tjónsdegi. Krafan byggist á heimild í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til höfðunar viðurkenningarmáls og telur stefnandi að með vísan til framangreinds og framlagðrar matsgerðar hafi hann sýnt fram á hagsmuni sína af málsókninni.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni beri stefnanda nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Hvað varðar lagarök þá vísar stefnandi til meginreglna íslensks vátryggingaréttar og til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/1954, með síðari breytingum. Þá er vísað til helstu meginreglna íslensks samningaréttar og laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga ásamt síðari breytingum og þá helst 36. gr. a til d. Einnig er vísað til helstu túlkunar- og skýringarreglna vátrygginga- og samningaréttar og til skilmála húseigandatryggingar hjá stefnda og til vátryggingarskírteinis vátryggingartaka nr. TR-0244823-7. Um heimild til höfðunar viðurkenningarmáls er vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, um aðild stefnda til III. kafla sömu laga og laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga en til síðastgreindu laganna vísar stefndi einnig um greiðsluskyldu stefnda vegna húseigandatryggingarinnar. Þá vísar stefndi um varnarþing til V. kafla laga nr. 91/1991, sbr. einnig 14. gr. skilmála E-7 vegna húseigandatryggingar, um málskostnað til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 og um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, með síðari breytingum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi hafi ekki orðið fyrir tjóni sem fellur að hugtaksskilyrðum skilmála húseigandatryggingar stefnda samkvæmt skilmálum E-7, grein 2.1. Í fyrsta kafla skilmálanna sé kveðið á um að tryggingin bæti tjón af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymir fram og á upptök sín innan útveggja og botnplötu húseignarinnar, vegna bilunar eða mistaka. Skoðun á rakaskemmdum á fasteign stefnanda og niðurstaða matsgerðar dómkvadds matsmanns bendi hins vegar til þess að skemmdirnar hafi ekki orðið til við óvænt eða skyndilegt framstreymi vökva. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir ábyrgð stefnda á tjóninu og slík sönnun liggi ekki fyrir. Gögn málsins og niðurstaða matsmanns bendi til þess að heitavatnslögnin sem um ræðir hafi smám saman tærst vegna raka sem þegar var inni í baðherbergisveggnum og vatn hafi smám saman byrjað að leka eftir því sem tæringin jókst. Matsmaður taldi að loftræsing á baðherberginu hefði ekki verið góð og við það hafi komist raki frá sturtu inn að stálröri í útvegg.

Þá bendi stefndi á að myndir sem leigutaki tók þegar hann tilkynnti stefnanda um skemmdir bendi jafnframt til þess að langvarandi vatnsleki og raki hafi verið í veggjum baðherbergisins. Á myndunum megi sjá myglu- og ryðskemmdir undir vaski, mikla útbungun, litabreytingar á fúgum og ryð á rörum inni í vegg. Niðurstaða matsmanns styður afstöðu stefnda þar sem hann fullyrðir að mygla og ryðskemmdir undir vaski séu vegna raka í lofti og ónægrar loftræsingar á baði. Þá megi af myndum af vettvangi dæma að rakaskemmdir á fasteigninni séu þess eðlis að þær geti einungis hafa komið til með langvarandi raka í veggjum en gætu ekki hafa myndast á örfáum dögum við skyndilegt framstreymi vatns.

Þá byggir stefndi á því að við túlkun á orðalagi ákvæðisins sem um er deilt beri að meta hlutlægt hvort vökvi hafi streymt fram óvænt og skyndilega. Þótt ekki sé um það deilt að vatnið hafi byrjað að flæða í meira magni úr heitavatnslögn þegar hún rofnaði eftir langvarandi smáleka og tilheyrandi raka blasi við samkvæmt niðurstöðu matsmanns að tæring á lögninni hafi staðið yfir í langan tíma og hafi hún að lokum gefið eftir þegar rakinn hafði náð að tæra stálrörið í sundur. Þá hafi lögnin verið tærð á fleiri stöðum samkvæmt myndum í matsgerð. Langvarandi smáleki sem yfir langan tíma orsakar rof á lögn falli ekki að hugtaksskilyrðum húseigandatryggingar stefnda.

Einnig byggir stefndi á því að það breyti engu hvað varðar afstöðu hans að skoðun hafi ekki verið framkvæmd á húseigninni áður en stefndi samþykkti að vátryggja hana. Stefndi hefði aldrei undanþegið tjón á baðherbergi þrátt fyrir skoðun og undanskilji stefndi ekki neina bótaþætti úr vátryggingunni. Það hafi engin áhrif á mögulega bótaskyldu stefnda að skoðun var ekki framkvæmd enda leiði ástand fasteignarinnar ekki til þess að undanþága frá bótaskyldu eigi við. Stefndi geti ekki borið ábyrgð á því að íbúar fasteigna hugi að því að loftun í votrýmum sé eins og best verði á kosið hverju sinni. Þá breyti byggingarár fasteignarinnar engu um mögulega ábyrgð eða umfang vátryggingar stefnda enda séu engin orsakatengsl á milli aldurs hússins og tjónsins sem hæglega hefði geta orðið í nýrri húsbyggingu.

Loks bendir stefndi á að ákvæðið í skilmálunum sem um er deilt sé almennt og sambærilegt þeim ákvæðum sem gildi almennt um vatnstjón í fasteignatryggingum íslenskra tryggingafélaga. Ákvæðið er ekki undanþáguákvæði heldur skilgreinir það bótasvið vegna vatnstjóna og verður ekki skýrt á þann hátt sem stefnandi byggir á. Engin óvissa sé um merkingu ákvæðisins eins og sést meðal annars á úrskurðum úrskurðarnefndar í vátryggingamálum sem hafa verið samhljóma um það að tjón af völdum langvarandi leka skapi ekki bótaskyldu úr vatnstjónstryggingu íslenskra vátryggingafélaga. Slíkur leki teljist hvorki skyndilegur né óvæntur. Vátryggingafélög, þ. á m. stefndi, tilgreini sérstaklega í kynningarefni til viðskiptavina að vatnstjónstrygging fasteignatrygginga greiði bætur vegna skemmda á fasteign af völdum leka úr vatnsleiðslum og hitakerfi sem stafi af skyndilegum og óvæntum leka úr leiðslum eða tækjum tengdum þeim. Því sé ekki að dreifa í tilviki stefnanda og beri því að sýkna stefnda af kröfum hans.

Um lagarök vísar stefndi til þess sem að framan hefur verið rakið hvað varðar sýknukröfu. Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 en krefst jafnframt álags á málskostnað er nemi virðisaukaskatti þar sem stefndi reki ekki virðisaukaskattsskylda starfsemi beri honum nauðsyn til að fá dæmt álag sem því nemi úr hendi stefnanda.

Forsendur og niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um hvort tjón það sem varð vegna vatnsleka frá stálröri á baðherbergi stefnanda í lok apríl 2016 sé bótaskylt úr húseigandatryggingu sem hann tók hjá stefnda, sbr. vátryggingaskírteini nr. TR-0244823-7. Byggir stefnandi á því að stefnda beri að bæta tjónið á grundvelli gr. 2.1 í skilmálum stefnda nr. E-7. Í ákvæðinu er skilgreint til hvaða tilvika tryggingin taki en þar segir að vátryggingin bæti tjón af völdum: „... vökva sem óvænt og skyndilega streymir fram og á upptök sín innan útveggja og botnplötu húseignarinnar vegna bilunar eða mistaka ...“ Óumdeilt er að fasteignin var ekki skoðuð af hálfu stefnda áður en tryggingin tók gildi.

Fyrir liggur matsgerð dómkvadds matsmanns, E pípulagningameistara, dagsett 13. desember 2016, sem ekki hefur verið hnekkt með yfirmati og staðfesti matsmaðurinn hana í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins. Var það niðurstaða hans að þar sem þrýstingur á neysluvatnskerfum væri í kringum 5-9 bör væri ólíklegt að um langvarandi smáleka hefði verið að ræða andstætt því sem hefði getað átt við um stálrör returlögnum í hitakerfum. Þá byggði hann á því að baðherbergið hefði ekki verið vel loftræst og því hefði raki frá sturtu komist að stálröri í útvegg og náð að tæra það í sundur. Vatn hafi farið að streyma skyndilega inn í útvegginn og að lokum náð að þrýsta sér út úr veggnum og inn í baðherbergið. Styður hann þessa atburðarás við lýsingu vitnisins D sem kom fram í tölvupósti til stefnanda. Loks er það niðurstaða matsmanns að tjónið hafi orðið af völdum vökva sem óvænt og skyndilega streymdi fram og átti upptök sín innan útveggjar vegna raka sem tærði rörið í sundur vegna mistaka við frágang votrýmis og ónógrar loftræstingar á baðherberginu. Styður matið að lögnin hafi gefið sig skyndilega eftir að gat kom á hana vegna tæringar. Er það í samræmi við framburð vitnisins D, sem taldi sig ekki hafa séð nein merki um leka áður en rörið gaf sig, og framburð vitnisins C sem taldi einnig að svo mikill þrýstingur hefði verið á lögninni.

Framburður D við aðalmeðferð málsins var að mestu efnislega í samræmi við tölvupóstinn frá 30. apríl 2016. Sagði hann að bunga hefði komið á vegginn við vaskinn og að vatn hafi sprautast þar af krafti sem hafi farið vaxandi. Þá bar hann að blettir í lofti gætu hafa verið komnir áður og að áður en lekinn byrjaði hafi hann ekki verið búinn að taka eftir minnkuðum þrýstingi í blöndunartækjum. Þá bar hann að hann hafði sent tölvupóstinn til stefnanda um svipað leyti og hann ræddi við stefnanda um lekann símleiðis. Önnur vitni gátu ekki borið um ástand baðherbergisins áður en vart varð við lekann.

Málsaðilar túlka niðurstöðu matsmanns á mismunandi hátt með hliðsjón af orðum gr. 2.1 í skilmálum stefnda. Stefnandi telur að sá leki sem varð frá neysluvatnslögn, stálröri í útvegg baðherbergisins, hafi óvænt og skyndilega streymt fram vegna bilunar eða mistaka og byggir það á niðurstöðu matsmanns. Stefndi byggir á því að skoðun á rakaskemmdum á fasteign stefnanda og niðurstaða matsgerðar dómkvadds matsmanns bendi til þess að skemmdirnar hafi ekki orðið til við óvænt eða skyndilegt framstreymi vökva. Styður hann þessa málsástæðu sína einnig við myndir sem leigutaki tók og telur þær benda til langvarandi vatnsleka. Þá vísar hann til þess að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir ábyrgð stefnda á tjóninu og að slík sönnun liggi ekki fyrir.

Þá byggir stefndi á því að meta beri hlutlægt hvort vökvi hafi streymt fram óvænt og skyndilega í samræmi við orðalag ákvæðisins. Þótt ekki sé deilt um að vatnið hafi byrjað að flæða í meira magni úr lögninni eftir að hún rofnaði eftir langvarandi smáleka og tilheyrandi raka þá sé það niðurstaða matsmanns að tæringin á rörinu hafi staðið yfir í langan tíma. Falli þetta ekki að hugtaksskilyrðum tryggingarinnar.

Með hliðsjón af framburði vitna og þeim gögnum sem lögð hafa verið fyrir dóminn verður að telja ósannað að tilefni hafi verið til að ætla að lögnin væri að fara að gefa sig og að fram hafi verið komin einhver ummerki um að það væri yfirvofandi. Er því ósannað að vart hafi verið við lekann fyrr en um það leyti sem vitnið D sagði stefnanda frá honum. Dómurinn, sem skipaður var tveimur sérfróðum meðdómsmönnum, skoðaði vettvang við aðalmeðferð málsins og kom þá fram af hálfu stefnanda að baðherbergið væri að mestu eins og það var eftir að starfsmaður stefnda lokaði rörinu. Dómurinn tekur, með hliðsjón af gögnum og því sem sjá mátti við vettvangsskoðun, undir mat dómkvadds matsmanns um orsök tjónsins að öðru leyti en því að dómendur telja að raki sem talið er að hafi komið vegna ónógrar loftræstingar skipti litlu máli fyrir þá atburðarás sem fór af stað og skipti þar með ekki máli fyrir niðurstöðu málsins. Verði þannig ekki fullyrt að mygla og ryðskemmdir undir vaski tengist þeim leka sem varð þegar rörið fór í sundur. Ljóst er að raki utan frá tærði rörið. Hins vegar er ósannað hvaðan sá raki kom en hann leiddi til þess að rörið fór að leka. Hugsanlegur raki frá glugga var t.d. ekki kannaður til hlítar. Beri að líta svo á að lekinn hafi orðið vegna bilunar eða mistaka sem leiddi til rakamyndunar og til þess að rörið tærðist. Eins og rakið hefur verið er ekkert fram komið sem bendir til þess að sjá hafi mátt ummerki sem bentu til þess að rörið væri að fara að leka áður en það gerðist. Verður því að telja að lekinn hafi komið óvænt og skyndilega frá útveggnum. Með vísan til framangreindrar niðurstöðu er það mat dómsins að tjón stefnanda falli að skilyrðum gr. 2.1 í skilmálum stefnda og sé því bótaskylt úr húseigandatryggingunni sem stefnandi tók hjá stefnda. Stefnandi nýtir heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 til að höfða málið til viðurkenningar á bótaskyldu stefnda og er því ekki tilefni til að fjalla um umfang tjónsins. Verður því fallist á kröfu stefnanda eins og hún er sett fram og greinir í dómsorði.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 1.500.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts og útlagðs kostnaðar stefnanda m.a. vegna matsgerðar dómkvadds matsmanns

Af hálfu stefnanda flutti málið Á-kk-nf J-kk-nf hdl. og af hálfu stefnda flutti málið E-kvk-nf B. H-kvk-nf hrl.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari ásamt sérfróðum meðdómsmönnum, G-kk-þgf F-kk-þgf G-kk-þgf, pípulagningameistara og byggingafræðingi, og H-kk-þgf S-kk-þgf, húsasmíðameistara og byggingartæknifræðingi.

D Ó M S O R Ð:

Viðurkennd er full bótaskylda stefnda, Varðar trygginga hf., úr húseigandatryggingu hjá stefnda vegna vatnstjóns sem varð á baðherbergi í kjallara í fasteign stefnanda, A, að[...], [...], í lok apríl 2016.

Stefndi greiði stefnanda 1.500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf

G-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf

H-kk-nf S-kk-nf