E-6409/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 7. apríl sl., var höfðað 27. september 2007 af V-kvk-þgf F-kvk-þgf, Eyktarhæð 1, Garðabæ, gegn Landspítala-háskólasjúkrahúsi, Eiríksgötu 5, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 572.832 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 191.759 krónum frá 1. júlí 2007 til 1. ágúst sama ár, en af 404.688 krónum frá þeim degi til 1. september s.á., en af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Stefnandi krefst þess einnig að stefndi verði dæmdur til að greiða henni málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati dómsins og að tekið verði tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af lögmannsþjónustu.

Af hálfu stefnda er krafist sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í ágúst 1991 í frumulíffræðideild en hún er líffræðingur að mennt. Hún lét af störfum í apríl 1992 en var ráðin aftur til starfa í apríl 1995 og hefur starfað síðan óslitið hjá stefnda. Áður en stefnandi hóf störf hjá stefnda hafði hún áður unnið hjá íslenska ríkinu og er samanlagður starfsaldur hennar lengri en 18 ár.

Stefnandi veiktist og fór í veikindaleyfi 12. febrúar 2006 en kom til baka 1. október s.á. og fór þá í 50% starf. Hún fékk greidd full mánaðarlaun en fyrir lágu læknisvottorð þar sem fram kemur að hún hafi verið 50% óvinnufær vegna veikinda frá 1. október 2006 til 31. maí 2007. Ágreiningur í málinu snýst um það hve marga veikindadaga skyldi greiða stefnanda laun. Verði ekki fallist á það er af hálfu stefnanda byggt á því til vara að stefndi hafi ekki staðið skil á launagreiðslum til hennar réttilega. Hún eigi rétt til óskertra orlofslauna og er það óumdeilt í málinu. Einnig er á því byggt af hálfu stefnanda að henni hafi ekki verið greidd laun í samræmi við launaseðla. Deilt er einnig um það hvort heimilt hafi verið að skuldajafna launagreiðslum við það sem stefndi telur ofgreidd laun.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi lýsir málsatvikum þannig að hún hafi starfað hjá stefnda, sem sé ríkisstofnun, frá ágúst 1991. Hún sé félagsmaður í Félagi íslenskra náttúrufræðinga (FÍN). Um laun og önnur starfskjör hennar fari samkvæmt gildandi kjarasamningi FÍN og fjármálaráðherra f.h. ríkissjóðs á hverjum tíma. Þau kjarasamningsákvæði sem hér reyni á séu í gr. 12 undir fyrirsögninni „Réttur starfsmanna vegna veikinda og slysa“ og gr. 4 undir fyrirsögninni „orlof“. Ákvæði kjarasamningsins, sem gilt hafi frá 1. júlí 2001 til 30. nóvember 2004, hafi haldist óbreytt í núgildandi samningi sömu aðila frá 18. mars 2005 en með þeim samningi hafi eldri kjarasamningurinn verið framlengdur. Áunninn réttur stefnanda til launa í veikindaforföllum sé því 360 dagar samkvæmt ákvæðum kjarasamningsins.

Á árinu 2006 hafi stefnandi greinst með alvarlegan sjúkdóm. Af þeim sökum hafi hún verið frá vinnu frá 12. febrúar það ár til 1. október s.á., en þá kom hún aftur til starfa í 50% starfshlutfalli. Þá hafi hún enn verið óvinnufær að öðru leyti vegna sjúkdómsins. Tildrög þess að stefnandi kom aftur til starfa í hlutastarf hafi verið þau að hún hafi haft spurnir af því að staðgengill hennar, sem hefði tekið hennar störf að sér til viðbótar öðrum störfum sínum, hefði verið undir allt of miklu starfsálagi. Þörfin fyrir endurkomu stefnanda hafi því verið brýn og að ráði hennar og J-kk-ef B-kk-ef, forstöðumanns rannsóknastofu í meinafræði, kom hún til starfa í 50% starfshlutfalli, enda hefði læknir stefnanda samþykkt það. Hún sé enn í 50% starfshlutfalli en óvinnufær að öðru leyti samkvæmt læknisvottorði.

Eins og launaseðlar stefnanda frá árunum 2006 og 2007 beri með sér fái stefnandi laun sín greidd fyrir fram fyrsta hvers mánaðar. Skýringar í launaseðlunum væru þó misvísandi, í besta falli ruglingslegar, og oftar en ekki hafi verið gerðar breytingar einhverja mánuði aftur í tímann í síðar útgefnum seðlum. Launaseðlarnir hafi ekki að geyma skýrar upplýsingar um áunninn rétt stefnanda til launa í veikindaforföllum og hvernig hún gekk á þann rétt. Stefnandi hafi haft takmarkaða vitneskju um svonefndan veikindarétt sinn. Hún hafi spurst fyrir um hann en svörin sem hún hafi fengið hafi verið óskýr og upplýsingar af skornum skammti.

Í framhaldi af eftirgrennslan stefnanda í júní 2007 hafi launafulltrúi hjá stefnda, J-kvk-nf B-kvk-nf, sent stefnanda tölvupóst, þar sem lýst var niðurstöðu um veikindarétt stefnanda. Þar segi orðrétt:

„Samkvæmt vottorðum sem hafa borist lítur þetta svona út:

100% veikindi frá 13.02.2006-31.08.2006.

50% veikindi frá 01.09.2006-07.02.2007

Veikindaréttur 360 dagar - allir dagar taldir

50% unnið frá 01.09.- áfram þar til annað kemur í ljós - Veikindaréttur ávinnst á 50% hlutanum sem unninn er og nýtist þar ef á þarf að halda.

Laun reiknast 50% frá 08.02.2007.

Kauplaus veikindi frá 08.02.2007“.

Allt þar til þessi tölvupóstur barst hafi stefnandi fengið greidd óskert laun og tekið við þeim í góðri trú um rétt sinn til þeirra. Tölvupósturinn hafi komið stefnanda verulega á óvart og hafi hún leitað til FÍN af því tilefni. Í framhaldi hafi átt sér stað tölvupóstsamskipti milli M-kvk-ef H-kvk-ef, framkvæmdastjóra FÍN, og nokkurra starfsmanna stefnda, þar sem skipst var á skoðunum um framangreinda niðurstöðu J-kvk-ef B-kvk-ef.

Með tölvupósti M-kvk-ef H-kvk-ef 19. og 20. júní 2007 til starfsmanna stefnda, sem hafi haft með launamál stefnanda að gera, hafi fylgt upplýsingar og dæmi frá S-kvk-þgf Á-kvk-þgf frá 28. maí 2002, þar sem farið hafi verið í gegnum útreikninga á veikindadögum þegar um hlutaveikindi sé að ræða. S-kvk-nf hefði verið starfsmaður fjármálaráðuneytisins. Stefnandi vísi til tölvupósts O-kk-ef G-kk-ef, lögfræðings á starfsmannaskrifstofu stefnda, 25. júní 2007, þar sem lýst sé afstöðu kjaradeildar skrifstofunnar til málsins. Þar segi að hann telji útreikninga rétta í tölvupósti J-kvk-ef B-kvk-ef. Tölvupóstinum hafi fylgt yfirlit í exelformi um veikindi stefnanda og dæmi S-kvk-ef Á-kvk-ef frá 28. maí 2002.

Frá 1. júlí 2007 hafi launamál stefnanda verið í uppnámi. Launagreiðslur til hennar hafi hvorki verið í samræmi við kjör hennar (mánaðarlaun stefnanda samkvæmt taxta hafi verið 312.241 krónur) né í samræmi við útgefna launaseðla. Fjárhæðir, sem stefndi hafi millifært á bankareikning stefnanda eftir 1. júlí 2007, verði því að skoðast sem innborganir á heildarlaunakröfu stefnanda og sé miðað við það í kröfugerð stefnanda.

Stefnandi hafi farið í sumarfrí 19. júlí til 20. ágúst 2007, eða í 22 daga. Með því hafi hún notið hluta af áunnum orlofsrétti sínum. Fyrst stefndi telji að stefnandi hafi ekki átt rétt til launa í veikindaforföllum á þeim tíma, þá hafi stefnandi talið einsýnt að stefnda hafi borið að greiða henni full orlofslaun meðan hún var í orlofi. Á það hafi stefndi heldur ekki fallist. Framkvæmdastjóri FÍN hafi sent stefnda erindi af því tilefni 30. ágúst 2007, sem ekki hafi verið svarað. Ekki virtist sem stefnandi hafi fengið greidd full orlofslaun.

Ágreiningur aðila lúti í fyrsta lagi að túlkun á áðurnefndum ákvæðum í gr. 12 í kjarasamningnum en þar segi m.a.:

12.2.1 Starfsmaður sem ráðinn er til starfa á mánaðarlaunum skv. gr. 1.1.1 í kjarasamningi í a.m.k. 2 mánuði, skal halda launum skv. gr. 12.2.6-12.2.7 svo lengi sem veikindadagar hans, taldir í almanaksdögum, verða ekki fleiri á hverjum 12 mánuðum sem hér segir:

Starfstími Fjöldi daga

....... ......

Eftir 18 ár í starfi 360 dagar.

12.2.10 Ef starfsmaður að læknisráði og með leyfi forstöðumanns vinnur skert starf vegna slyss eða veikinda, skal miða greiðslu veikindalauna fyrir dagvinnu við það starfshlutfall sem vantar á að hann sinni fullu starfi.

Um túlkun þessara ákvæða hafi stefndi vísað til dæmisins frá S-kvk-þgf Á-kvk-þgf. Sú túlkun sé á þá leið að telja beri hlutaveikindi, þ.e. veikindi hluta úr degi, sjálfstætt sem heilan veikindadag miðað við þann hluta úr deginum sem starfsmaðurinn var veikur, jafnvel þótt starfsmaðurinn hafi verið ráðinn í 100% starfshlutfall. Til þess að framkvæma þetta þurfi að skipta starfi upp í „starfshluta“ og „veikindahluta“.

Umrædd túlkun, sem verði helst skilin með dæmi S-kvk-ef, leiði til þess að starfsmaður með 360 daga veikindarétt og í fullu starfi, sem vinni 50% hluta úr degi og sé óvinnufær vegna veikinda að 50% hluta, tæmi rétt sinn til launa í veikindaforföllum á 360 dögum, þrátt fyrir að hafa þá skilað 180 almanaksdaga vinnuframlagi. Í tilviki stefnanda leiði túlkunin til þess að stefnandi teljist hafa tæmt rétt sinn til launa í veikindaforföllum 7. febrúar 2007, eftir að hafa verið óvinnufær að öllu leyti frá 12. febrúar 2006 til 30. september 2006 (230 daga) og óvinnufær að 50% hluta frá 1. október 2006 til 7. febrúar 2007 (130 daga). Með öðrum orðum hefði hún tæmt 360 daga veikindarétt sinn með því að vera óvinnufær í 295 almanaksdaga.

Stefnandi telji að túlkun stefnda eigi sér ekki nægilega stoð í tilvitnuðum ákvæðum kjarasamnings FÍN. Stefnandi hafi komið aftur til starfa 1. október 2006. Með því hafi verið bundinn endi á veikindi hennar í 100% starfshlutfalli. Frá og með þeim degi hafi byrjað nýtt veikindatímabil sem numið hafi 50% starfshlutfalli. Stefnandi hafi tæmt rétt sinn til launa í þeim veikindaforföllum á 360 dögum frá og með þeim degi að telja, sem hafi verið 26. september 2007.

Lögmaður stefnanda hafi sent lögfræðingum á starfsmannaskrifstofu stefnda tölvupóst 6. júlí 2007. Þar hafi verið óskað eftir nánari skýringum á talningu veikinda stefnanda og áréttað að stefndi gæti ekki haldið eftir af launum stefnanda á móti því sem stefndi virtist líta á sem kröfu um endurheimtu ofgreiddra launa. Svarað hafi verið með tölvupósti sama dag en sömu exel-skjölin hafi fylgt og áður er vísað til ásamt verklagsreglum stefnda um starfsmenn sem búi tímabundið við skerta starfsgetu vegna veikinda eða slysa. Í verklagsreglunum sé almennt gert ráð fyrir að skert starf vegna slyss eða veikinda vari ekki lengur en þrjá mánuði. Fram komi að ákveða skuli í upphafi hversu langan tíma starfsmaður skuli vinna skert starf, hvert starfshlutfallið skuli vera og hver skuli vera verkefni starfsmanns í skertu starfi. Stefndi hafi ekki fylgt verklagsreglunum í tilviki stefnanda.

Lögmaður stefnanda hafi sent stefnda rökstutt bréf 9. ágúst 2007, þar sem þess hafi verið krafist að stefnandi fengi vangreidd laun í júlí og ágúst. Stefndi hafi hvorki greitt launin né svarað bréfinu. Hann hafi heldur ekki greitt óskert orlofslaun fyrir tímabilið 19. júlí til 20. ágúst 2007, eins og krafist var í bréfi framkvæmdastjóra FÍN 30. ágúst s.á.

Stefnandi sundurliði kröfuna vegna vangreiddra launa í veikindaforföllum þannig:

Gjalddagi Heildarlaun Innborgun Vangreidd laun

1. júlí 2007 312.241 krónur 120.482 krónur 191.759 krónur

1. ágúst s.á. 312.241 “ 99.309 “ 212.932 “

1. september 312.241 “ 144.000 “ 278.987 “

Ógreitt samtals 572.832 krónur.

Innborgaðar fjárhæðir væru ekki í samræmi við launaseðla, sem stefnandi hafi fengið, og því sé eingöngu á færi stefnda að upplýsa hvernig innborgunarfjárhæðirnar hafi verið fundnar. Stefndi hafi ekki réttlætt hvers vegna hann hafi ekki gert upp við stefnanda heildarlaun hverju sinni.

Stefnandi vísi til ákvæða 12. gr. kjarasamnings FÍN og meginreglu samninga- og kröfuréttarins, sem m.a. gildi í vinnurétti, um að samninga beri að halda og efna samkvæmt efni sínu. Stefnandi hafni þeirri málsástæðu stefnda að stefnandi hefði tæmt rétt sinn til launa í veikindaforföllum í byrjun febrúar 2007. Slík niðurstaða eigi sér einungis stoð í tilbúnu dæmi frá fyrrum starfsmanni í fjármálaráðuneytinu, sem hafi hvorki kjarasamningsígildi né skuldbindingargildi fyrir stefnanda á annan hátt.

Túlkun stefnanda á kjarasamningsákvæðum sé sú að með því að stefnandi hafi komið aftur til starfa 1. október 2006 hafi veikindatímabil hennar stöðvast í 100% starfshlutfalli. Við hafi tekið nýtt veikindatímabil hvað varði 50% starfshlutfall, sem ljúki ekki fyrr en 26. september 2007. Stefndi hafi gert mistök með því að fylgja ekki eftir eigin verklagsreglum hvað varði lengd hlutaveikinda starfsmanna og geti ekki látið stefnanda bera tjón af því. Verklagsreglur stefnda hefðu ekki verið kynntar starfsfólki sérstaklega og stefnanda hafi ekki verið kunnugt um þær.

Til vara, verði ekki fallist á kröfu stefnanda að öllu leyti og þar með túlkun stefnanda á ákvæðum áðurnefndrar 12. gr. kjarasamnings FÍN, þá byggi stefnandi á því að stefndi hafi samt sem áður ekki staðið skil á launagreiðslum til hennar réttilega. Launafrádráttur, sem stefnandi hafi sætt frá 1. júlí 2007 og hér að framan hafi verið útlistaður, sé án skýringa eða rökstuðnings.

Sérstaklega sé á því byggt að á tímabilinu frá 19. júlí til 17. ágúst 2007, eða í alls 22 vinnudaga, hafi stefnandi verið í orlofi og eigi rétt til óskertra orlofslauna í orlofinu. Hún hafi átt inni orlof langt umfram þá 22 daga sem hún var í orlofi. Engin heimild standi til þess að réttur hennar til orlofstöku skerðist þótt hún njóti takmarkaðrar vinnugetu á meðan. Í gr. 4.6.1 í kjarasamningi FÍN sé ákvæði um veikindi í orlofi. Þar segi að veikist starfsmaður í orlofi, teljist sá tími sem veikindum nemi ekki til orlofs, enda sanni starfsmaður með læknisvottorði að hann geti ekki notið orlofs. Ákvæði þetta sé sett til verndar starfsmanni en ekki vinnuveitanda. Vinnuveitandi geti ekki einhliða skert orlofslaunagreiðslur til starfsmanns vegna veikinda. Slíkt eigi sér ekki stoð í kjarasamningsákvæðinu og sé ósanngjarnt í tilviki sem þessu. Réttur stefnanda til að fara í orlof sé áunninn réttur, sem verði ekki skertur án ótvíræðrar heimildar í lögum. Orlofslaun stefnanda á umræddu tímabili reikni stefnandi samtals 322.048 krónur:

19.-31. júlí eða 9 vinnudagar/21,33 x 312.241 krónur = 131.747 krónur.

1.-20. ágúst eða 13 vinnudagar/21,33 x 312.241 krónur = 190.301 krónur.

Fyrir utan ágreining um túlkun ákvæða kjarasamnings FÍN um rétt til launa í veikindaforföllum og um orlofsrétt virtist stefndi hafa dregið launagreiðslur af stefnanda af því að hann telji sig hafa ofgreitt laun fyrir tímabilið 7. febrúar til 1. júlí 2007. Ef skýring stefnda á launafrádrætti er þessi bendi stefnandi á að samkvæmt 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaup skuli verkkaup greitt með gjaldgengum peningum og megi eigi greiða kaupið með skuldajöfnuði, nema svo hafi áður verið sérstaklega um samið. Ekki hafi verið samið við stefnanda um neinn launafrádrátt.

Einnig vísi stefnandi til 45.-47. gr. laga nr. 90/1989. Í fyrstnefnda ákvæðinu sé lagt bann við því að fjárnám verði gert í kröfu um ógreidd laun eða annað ógreitt endurgjald fyrir vinnu. Sama eigi við um annars konar kröfur um framfærslueyri, sbr. 46. og 47. gr. laganna. Þessar takmarkanir væru til komnar vegna framfærsluþarfa viðtakanda.

Stefndi hafi ekki eignast endurkröfurétt á hendur stefnanda á grundvelli ólögfestra reglna um endurheimt ofgreidds fjár. Réttur til endurgreiðslu sé þrengri þegar um sé að ræða endurkröfur um laun og framfærslueyri af öðru tagi. Stefnandi hafi tekið við launagreiðslum í veikindum sínum á þessu ári og á árinu 2006 í góðri trú og án þess að hún hefði gefið rangar upplýsingar. Hún hafi treyst vinnuveitanda sínum fyrir útreikningi launanna hverju sinni og því ekki haft ástæðu til að ætla að stefndi hefði ofgreitt henni laun, enda sé það hlutverk og á ábyrgð vinnuveitenda að þekkja efni kjarasamninga og reglna um veikindarétt og framkvæma réttilega. Launaseðlar stefnanda séu ruglingslegir og síst til þess fallnir að gefa stefnanda sérstakt tilefni til að efast um réttmæti launagreiðslna henni til handa.

Krafist sé dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá gjalddaga hinna vangreiddu launa í hverju tilviki með stoð í ákvæðum III. kafla laganna. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga um meðferð einkamála. Krafa um að tekið verði tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af aðkeyptri lögmannsþjónustu sé skaðleysiskrafa, þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyld og njóti því ekki frádráttar vegna skattsins.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað til þess að stefnandi hafi á árinu 2006 greinst með alvarlegan sjúkdóm og af þeim sökum verið frá vinnu. Hún hafi verið 100% veik frá 12. febrúar 2006 til 30. september 2006, alls 230 daga. Hún hafi komið aftur til starfa í 50% starfshlutfall 1. október 2006 og verið óvinnufær að 50% hluta síðan.

Að ósk stefnanda hafi stefndi tekið saman veikindarétt hennar og tilkynnt henni með tölvupósti 5. júní 2007 um stöðu hennar til veikindaréttar. Þá hafi komið í ljós að stefnanda voru ofgreidd laun í veikindum frá 8. febrúar 2007. Stéttarfélag stefnanda hafi í framhaldinu haft samband við starfsmenn stefnda og gert athugasemdir við útreikning spítalans á veikindarétti hennar.

Þegar í ljós hafi komið að stefnanda höfðu verið ofgreidd veikindalaun frá 8. febrúar 2007 hafi stefndi byrjað að leiðrétta launagreiðslur. Við útborgun launa fyrir júlí 2007 hafi stefnanda verið greidd full laun, 312.241 krónur í stað 50% launa. Við útborgun launa fyrir ágúst 2007 hafi stefndi leiðrétt ofgreidd veikindalaun stefnanda fyrir júlí s.á. og við útborgun launa fyrir september s.á. hafi stefnanda verið greidd 50% laun í samræmi við útreiknaðan veikindarétt hennar. Eftir standi hins vegar að stefndi eigi eftir að leiðrétta ofgreidd 50% veikindalaun til stefnanda frá 8. febrúar 2007 til og með júní s.á.

Þar sem stefnandi hafi unnið lengur en 18 ár hjá ríkinu haldi hún launum samkvæmt gr. 12.2.1 kjarasamnings ríkisins og FÍN svo lengi sem veikindadagar hennar, taldir í almanaksdögum, verði ekki fleiri en 360 dagar á hverjum 12 mánuðum. Túlkun stefnda á ákvæðum kjarasamninga um hlutaveikindi og talningu veikindadaga í hlutaveikindum byggi á upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu. Dæmin sem tekin hafi verið saman hafi verið uppfærð og birt á vef fjármálaráðuneytisins. Jafnframt hafi stefndi stuðst við upplýsingar fjármálaráðuneytisins sem komi fram í grein í Fréttabréfi fyrir stjórnendur ríkisstofnana og dreifibréfi starfsmannaskrifstofu fjármálaráðuneytisins. Túlkun stefnda á ákvæðum um hlutaveikindi í kjarasamningi Félags íslenskra náttúrufræðinga (FÍN) og fjármálaráðherra 18. mars 2005 megi draga saman með eftirfarandi hætti:

Þegar vinnuveitandi hafi samþykkt hlutaveikindi starfsmanns sé veikindaréttur talinn sjálfstætt í þeim hluta starfsins sem unninn sé. Ekki komi til úttektar þess veikindaréttar nema veikindin leiði til algerrar óvinnufærni eða enn lækkaðs vinnuhlutfalls frá því sem verið hafi. Veikindaréttur vegna þess hluta starfs sem unninn sé komi því ekki til úttektar samhliða hlutastarfi, þ.e. vegna þess hluta starfsins sem ekki er unninn vegna veikinda (hlutaveikinda). Í lok júní 2007 hafði stefnandi notað 92 veikindadaga á sl. 12 mánaða tímabili í því 50% starfi sem hún var frá 1. október 2006. Veikindaréttur vegna þess 50% starfs sé því 268 dagar, (þ.e. 360-92). Ekki komi til úttektar þessa veikindaréttar nema starfsmaðurinn verði óvinnufær vegna veikinda eða fallist verði á enn frekari lækkun starfshlutfalls á forsendum hlutaveikinda. Stefndi mótmæli þeirri túlkun stefnanda að þegar hún hafi komið til starfa 1. október 2006 í 50% starf hafi verið bundinn endi á veikindi hennar í 100% starfshlutfalli og frá og með þeim degi hafi hafist nýtt 360 daga veikindatímabil sem nemi 50% starfshlutfalli og því ljúki 26. september 2007. Frá 1. október 2006 hafi stefnandi verið 50% veik og 50% í starfi. Í gr. 12.2.10 í kjarasamningi ríkisins og FÍN sé fjallað um „hlutaveikindi“, þ.e. skert starf vegna veikinda:

„Ef starfsmaður að læknisráði og með leyfi forstöðumanns vinnur skert starf vegna slyss eða veikinda, skal miða greiðslu veikindalauna fyrir dagvinnu við það starfshlutfall sem vantar á að hann sinni fullu starfi.“

Í greininni sé ekki tekið fram hvernig beri að telja veikindadagana þegar heimildin er nýtt en framkvæmdin hafi verið þannig að aðskilja talninguna líkt og um tvo starfsmenn væri að ræða sem gegni hvor sínu hlutastarfinu. Eftir að 100% veikindum stefnanda lauk hafi starfi hennar því verið skipt upp í starfshluta og veikindahluta og veikindafjarvistir taldar upp í hvorum hluta fyrir sig. Er 100% veikindum stefnanda lauk hafði hún nýtt 230 daga af 360 dögum samkvæmt gr. 12.2.1. Átti stefnandi því eftir 130 daga af veikindarétti sínum er hún hóf 50% starf 1. október 2006 og 50% veikindi frá sama tíma. Þeim rétti hafi lokið 7. febrúar 2007.

Talning veikindadaga stefnanda í 50% veikindum og greiðsla launa sé því þannig:

Starfandi Veikur

Mán. Starfandi Veikindadagar Veikur Veikindadagar Greidd laun

Október 31 0 31 31 100%

Nóvember 30 0 30 30 (61 samtals) 100%

Desember 31 0 31 31 (92 samtals) 100%

Janúar 31 0 31 31 (123 samtals) 100%

Febrúar 28 0 28 7 (samtals 130) 100% til

21 (151 samtals) 7. feb., 50%

eftir það.

Mars 31 0 31 31 (182 samtals) 50%

Apríl 30 0 30 30 (212 samtals) 50%

Maí 31 0 31 31 (243 samtals) 50%

Júní 30 0 30 30 (273 samtals) 50%

Júlí 31 0 31 31 (304 samtals) 50%

Ágúst 31 0 31 31 (335 samtals) 50%

September 30 0 30 30 (365 samtals) 50%

Samtals nýttir veikindadagar 365 dagar, þar af 130 launaðir.

Stefnandi eigi því rétt á að fá greidd full laun í 130 daga (til og með 7. febrúar 2007), þrátt fyrir að skila 50% starfi á tímabilinu, sbr. gr. 12.2.1. Frá 8. febrúar 2007 falli greiðslur 50% veikindalauna niður en launagreiðslur haldi áfram fyrir þann hluta sem stefnandi starfi. Í lok júní 2007 hefði stefnandi hins vegar notað 92 veikindadaga á sl. 12 mánaða tímabili í 50% starfi frá 1. október 2006. Veikindaréttur vegna 50% starfs stefnanda 1. júlí 2007 hafi því verið 268 dagar (360 - 92 = 268) samkvæmt ákvæði gr. 12.2.1. Ekki komi þó til úttektar þessa veikindaréttar vegna 50% starfs nema stefnandi verði óvinnufær að fullu vegna veikinda eða fallist verði á enn frekari lækkun starfshlutfalls á forsendum hlutaveikinda.

Stefnandi hafi verið í orlofi frá 19. júlí 2007 til 17. ágúst s.á., eða í alls 22 vinnudaga. Almennt sé það svo í framkvæmd að ef orlofstaka er fyrirhuguð í beinu framhaldi af veikindum sé ráðlagt að krefja starfsmann um læknisvottorð þannig að ljóst sé hvort hann hafi náð fullri starfshæfni eða hafi a.m.k. heilsu til að njóta orlofs. Þetta eigi einkum við þegar veikindi hafi staðið lengur en í einn mánuð.

Grein 12.2.10 í kjarasamningi ríkisins og FÍN sé heimildarákvæði og skert vinna veitt með leyfi forstöðumanns. Greidd væru laun fyrir það starfshlutfall sem starfsmaður sinni en laun í veikindum vegna veikindahlutans. Í ákvæðinu felist því í raun heimild til að veita starfsmanni tímabundinn afslátt á vinnuskyldu hans. Í framkvæmd hafi heimildin ekki verið talin eiga við þegar starfsmaður er í fríi/leyfi frá störfum. Því þurfi að hafa þetta í huga þegar sumarorlofstími er framundan því að starfsmaður geti ekki talist að hálfu veikur og hálfu frískur í orlofi. Starfsmannaskrifstofa fjármálaráðuneytisins hafi því litið svo á að fari starfsmaður, sem verið hafi í hlutaveikindum, í frí teljist það að fullu til orlofstöku nema læknir votti að starfsmaður geti ekki notið orlofs en þá teljist fríið að fullu til veikinda, sbr. dreifibréf fjármálaráðuneytisins nr. 2/2006 um orlof.

Í samræmi við fyrrnefndar upplýsingar frá fjármálaráðuneytinu í Fréttabréfi fyrir stjórnendur ríkisstofnana hafi stefndi ekki talið sér heimilt að fallast á orlofstöku stefnanda á sama tíma og hún hafi ekki getað sinnt starfi sínu að fullu vegna veikinda. Í Fréttabréfinu segi eftirfarandi:

„Stundum er spurt hvernig eigi að telja orlof hjá starfsmanni sem fær leyfi til að vinna skv. gr. 12.2.10 eða 6.4.6. Hvort orlofstakan eigi að teljast að fullu til orlofs eða skiptast á milli veikinda og orlofs. Þegar svona er spurt er augljóst að ákvæðið hefur verið mistúlkað og litið á notkun heimildarinnar sem nokkuð varanlegt ástand. Það er útilokað að starfsmaður teljist að hálfu veikur og að hálfu frískur í orlofi. Svarið er að fríið telst að fullu til orlofstöku nema læknir votti að starfsmaður geti ekki notið orlofs en þá telst fríið að fullu til veikinda.“

Í grein 4.6.1 í kjarasamningi FÍN segi að veikist starfsmaður í orlofi þá teljist sá tími ekki til orlofs, enda sanni starfsmaður með læknisvottorði að hann geti ekki notið orlofs. Sé horft fram hjá framangreindum ráðleggingum starfsmannaskrifstofu fjármálaráðuneytisins, sem stefndi hafi þó talið sig þurfa að fylgja, sé ljóst að í máli þessu hefði stefnandi þurft að leggja fram nýtt vottorð frá lækni um að veikindi hans hömluðu því ekki að hann gæti notið orlofs í skilningi tilvitnaðs ákvæðis kjarasamningsins. Slíkt vottorð hafi hins vegar ekki verið lagt fram.

Í tilviki stefnanda hafi ekki verið farið fram á læknisvottorð áður en hún fór í orlof og verði því samkvæmt framansögðu að líta svo á að stefnandi eigi rétt til óskertra orlofslauna þá daga sem hún var í orlofi í júlí og ágúst 2007.

Stefnandi reikni orlofslaun á umræddu tímabili, samtals 322.048 krónur. Stefndi geri athugasemd við þennan útreikning stefnanda. Samkvæmt gr. 1.1.2 í kjarasamningi ríkisins og FÍN reiknist brot úr mánaðarlaunum þannig að deilt er með 21,67 (ekki 21,33) í mánaðarlaunin og margfaldað með fjölda almanaksdaga annarra en laugardaga og sunnudaga frá upphafi eða til loka starfstíma. Samkvæmt gr. 1.1.2 reiknist orlofslaunin á umræddu tímabili því samtals 316.996 krónur.

Stefndi mótmæli því að útborguð laun stefnanda í júlí, ágúst og september 2007 séu innborganir á laun og að laun séu vangreidd á þessum tíma. Einnig sé því mótmælt að launamál stefnanda hafi verið í uppnámi frá 1. júlí 2007 og hvorki verið í samræmi við kjör hennar né í samræmi við útgefna launaseðla. Útborguð laun fyrir júlí hafi verið 215.509 krónur af heildarlaunum 312.241 krónu. Stefndi hafi talið um ofgreiðslu launa að ræða þar sem réttur til greiðslu launa í 50% starfi hafi fallið niður frá 7. febrúar 2007. Stefndi hafi leiðrétt það við útborgun launa í ágúst s.á. þannig að ofgreidd laun í júlí hafi verið skuldfærð við laun vegna 50% starfs í ágúst 2007 en stefndi hafi engu að síður greitt stefnanda 95.026 krónur. Við útborgun launa í september 2007 hafi 50% laun stefnanda verið 156.120 krónur og útborguð laun 33.254 krónur.

Stefnandi hafi átt við veikinda að stríða frá 12. febrúar 2006 og verið töluvert frá vinnu af þeim sökum. Samkvæmt 12. kafla kjarasamnings ríkisins og FÍN hafi stefnandi aldrei getað átt meiri rétt til launa í veikindum en 360 daga miðað við 18 ára starfsaldur. Í ljósi mikilla fjarvista stefnanda frá vinnu árið 2006 og 2007 hafi henni mátt vera ljóst að verulega hafði gengið á rétt hennar til launa í veikindum samkvæmt kjarasamningi. Þótt vinnuveitandi annist almennt talningu á veikindarétti og útreikning launa geti starfsmaður ekki fríað sig alfarið ábyrgð á því að þekkja efni kjarasamninga og þá sérstaklega reglna um veikindarétt. Eigi það einkum við ef starfsmaður hafi verið lengi frá vinnu vegna veikinda. Starfsmanni beri því að óska upplýsinga frá vinnuveitanda um veikindarétt sinn ef hann er í vafa um hann og eigi það sérstaklega við ef starfsmaður telji launaseðla ruglingslega. Launaseðlar stefnanda uppfylli ákvæði gr. 16.1.1 í kjarasamningi ríkisins og FÍN en þar segi að starfsmaður eigi rétt á að fá launaseðil merktan nafni sínu þar sem tilgreind skuli föst laun, það tímabil sem greiðslan taki til, fjöldi vinnustunda, frítökuréttur og sundurliðun einstakra tekna og frádráttarliða sem leiði til útgreiddrar launafjárhæðar.

Stefnandi hafi ekki verið í góðri trú þegar hún tók við hinum ofgreiddu veikindalaunum né hafi hún haft ástæðu til að ætla að hún ætti meiri rétt til launa í veikindum en kjarasamningur segði til um. Í slíkum tilvikum sé heimilt að endurheimta ofgreidd laun. Að beiðni stefnanda hafi stefndi tilkynnt henni um stöðu veikindaréttar með tölvupósti 5. júní 2007. Þar komi fram að um kauplaus veikindi væri að ræða frá 8. febrúar 2007 en í ljós kom þá að stefnanda höfðu verið ofgreidd 50% veikindalaun eftir þann tíma. Stefnanda hafi verið greidd 100% laun frá febrúar 2007 til júlí 2007, alls sex mánuði. Er ofgreiðsla launa varð ljós hafi greiðsla vegna launa fyrir júlí 2007 verið leiðrétt við útborgun launa 1. ágúst 2007 en eftir standi ofgreiðsla launa að fjárhæð 780.605 krónur vegna febrúar 2007 til júní s.á.

Stefnda sé heimilt að skuldajafna ofgreiddum veikindalaunum stefnanda við vangreitt orlof og lýsi hann yfir slíkum skuldajöfnuði. Skilyrði skuldajöfnuðar væru uppfyllt enda um samrættar kröfur að ræða sem sprottnar væru af sama réttarsambandinu og sama samningnum. Varðandi fullyrðingu stefnanda um að ekki megi samkvæmt 1. gr. laga nr. 28/1930, um greiðslu verkkaups, skuldajafna verkkaupi nema sérstaklega hafið verið um það samið þá megi gera undantekningar á því þegar um samrættar kröfur er að ræða. Viðurkennt sé að skilyrði til skuldajafnaðar séu þó nokkuð rýmri í þeim tilvikum þegar um samrættar kröfur sé að ræða. Í slíkum tilvikum hafi t.d. verið talið heimilt að nota fyrndar kröfur eða kröfur sem fallið hafi niður vegna vanlýsinga til skuldajafnaðar. Stefndi telji því heimilt að skuldajafna ofgreidd veikindalaun við vangreitt orlof og laun stefnanda í 50% starfi og áskilji stefndi sér allan rétt í sambandi við endurkröfu vegna ofgreiddra launa. Í málinu sé ekki höfð uppi krafa til sjálfstæðs dóms vegna hinna ofgreiddu launa, en krafist skuldajöfnuðar og sýknu.

Stefnanda hafi mátt vera ljóst að um ofgreidd laun á umræddu tímabili var að ræða. Framlagðir launaseðlar sem stefnandi telji „ruglingslega“ séu ekki frábrugðnir að uppsetningu eða innihaldi þeim launaseðlum sem stefnandi hafi fengið frá stefnda í þau tólf ár sem hún hafi starfað hjá stefnda.

Niðurstaða

Samkvæmt gr. 12.2.1. í kjarasamningnum, sem áður er vísað til, átti stefnandi rétt á launum í 360 veikindadaga á 12 mánaða tímabili. Hún fór í veikindaleyfi 12. febrúar 2006 en kom aftur í 50% starf 1. október sama ár. Hún var þá óvinnufær að öðru leyti vegna veikindanna til áramóta samkvæmt læknisvottorði 22. september 2006 og frá áramótum til 31. maí sama ár samkvæmt læknisvottorði 5. febrúar 2007. Hún hélt 50% launum vegna veikindahlutans til 1. ágúst s.á. en á launaseðli þann dag kemur fram að hún fékk 50% mánaðarlaun. Hún fékk engin veikindalaun þann mánuð og til frádráttar komu 95.027 krónur sem töldust skuldfærð endurgreidd laun. Laun stefnanda samkvæmt launaseðli 1. september s.á. voru 50% en ekki er litið til frádráttar, að fjárhæð 110.846 krónur, í endanlegri kröfugerð stefnanda og hefur þessi frádráttur því ekki áhrif á úrlausn málsins.

Krafa stefnanda í málinu er byggð á því að nýtt 12 mánaða veikindatímabil hafi hafist er stefnandi kom aftur til starfa 1. október 2006. Hún hafi því átt rétt á veikindalaunum í 360 daga frá þeim degi til 26. september 2007. Á þessa túlkun stefnanda verður ekki fallist enda fær hún ekki stoð í orðalagi kjarasamningsákvæðisins, eins og haldið er fram af hálfu stefnanda. Þykir ekki hafa áhrif í þessu sambandi þótt stefnandi hafi skilað hluta af vinnuframlagi á veikindatímabilinu. Í kjarasamningnum er ekki tekið á því hvernig fari um hálfa veikindadaga. Þeirri málsástæðu stefnanda er því hafnað að hún hafi átt rétt á veikindalaunum til 16. september 2007.

Krafa stefnanda um orlofslaun er byggð á því að þann tíma sem hún hafi verið í orlofi eigi hún rétt til óskertra orlofslauna en stefndi geti ekki einhliða skert orlofsgreiðslur til hennar vegna veikinda hennar. Af hálfu stefnda er viðurkennt að stefnandi eigi rétt á óskertum orlofslaunum þá daga sem hún var í orlofi í júlí og ágúst 2007. Samkvæmt gr. 1.1.2 í kjarasamningi ríkisins og FÍN reiknist orlofslaun á umræddu tímabili 316.996 krónur og virðist ekki vera ágreiningur um þann útreikning. Verður ekki talið heimilt að skuldajafna kröfunni við það sem stefndi telur ofgreidd laun eins og krafist er af stefnda hálfu. Ber með vísan til þessa að taka orlofslaunakröfuna þannig reiknaða til greina.

Stefnandi byggir jafnframt á því að útborguð laun hafi ekki verið í samræmi við launaseðla. Samkvæmt því hafi vangreidd laun 1. júlí 2007 verið 191.759 krónur. Stefnandi vísar í þessu sambandi til innborgana á bankareikning stefnanda en greiðsla frá stefnda 3. júlí 2007 nemi 120.482 krónum eins og fram kemur á reikningsyfirliti. Á launaseðli 1. júlí kemur fram að útborguð laun fyrir þann mánuð væru 215.509 krónur. Á þessu misræmi hafa ekki komið fram haldbærar skýringar og engin gögn hafa verið lögð fram af stefnda hálfu er leiða í ljós ástæður fyrir misræminu. Stefnandi hlaut að mega treysta því að laun hennar kæmu réttilega fram á launaseðlinum enda ósannað að hún hafi haft upplýsingar um annað. Með vísan til framangreinds verður að telja að vangreidd laun stefnanda í júlí 2007 hafi verið 95.027 krónur sem er mismunur á því sem teljast útborguð laun samkvæmt launseðlinum, 215.509 krónur, og innborgun á reikning stefnanda 3. júlí 2007, 120.482 krónur. Ekki verður séð að ósamræmis gæti í greiðslu launa og launaseðila í ágúst og september 2007.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi ekki haft heimild til að skuldajafna 95.027 krónum 1. ágúst 2007 vegna endurgreiðslu launa. Hér verður að telja að heimild stefnda til að beita skuldajöfnuði hafi verið háð því að hann gerði fullnægjandi grein fyrir endurgreiðslu sem hann skuldfærði samkvæmt launaseðli án nánari skýringa. Ósannað er að stefnandi hafi ekki verið í góðri trú um rétt til veikindalauna þegar henni voru greidd 100% laun samkvæmt launaseðli í júlí s.á. en umræddur skuldajöfnuður er samkvæmt því sem fram hefur komið vegna þeirra. Að þessu virtu verður að telja að skilyrði skuldajöfnuðar hafi ekki verið fyrir hendi.

Samkvæmt þessu eru laun stefnanda vangreidd í júlí 2007, samtals að fjárhæð 95.027 krónur, og í ágúst s.á. sama fjárhæð, 95.027 krónur. Ber stefnda því að greiða stefnanda 190.054 krónur ásamt orlofslaunum að fjárhæð 316.996 krónur, samtals 507.050 krónur ásamt dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Rétt þykir að stefndi greiði stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur.

Dóminn kvað upp S-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari en dómsuppkvaðning hefur dregist vegna mikilla embættisanna dómarans.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Landspítali – háskólasjúkrahús, greiði stefnanda, V-kvk-þgf F-kvk-þgf, 507.050 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 95.027 krónum frá 1. júlí 2007 til 1. ágúst sama ár, en af 190.054 krónum frá þeim degi til 1. september s.á. en af 507.050 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 350.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf I-kvk-nf.