E-479/2020

Dómur

Mál þetta var höfðað þann 10. febrúar 2020 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 18. júní 2020.

Stefnendur eru J-kk-nf G-kk-nf Z-kk-nf, kt. 0000000000, Efstaleiti 14, 107 Reykjavík, og B-kk-nf Z-kk-nf, kt. 0000000000, Kleifarvegi 14, 104 Reykjavík.

Stefndi er H-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf, kt. 0000000000, Austurkór 55, 203 Kópavogi.

Stefnendur krefjast þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum skuld að fjárhæð 13.600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. nóvember 2015 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins, með tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess að verða sýknaður af öllum kröfum stefnenda. Þá er krafist málskostnaðar og ómaksþóknunar.

Málsatvik og sönnunarfærsla:

Upplýst er að stefnandi J-kk-nf G-kk-nf og stefndi eru vel kunnugir og J-kk-nf G-kk-nf var um tíma á árinu 2013 stjórnarmaður í félagi stefnda, Burðarafli ehf. Í byrjun árs 2015 virðist hafa verulega hallað undan fæti fjárhagslega hjá Burðarafli ehf., og stefndi þá leitað til J-kk-ef G-kk-ef um aðstoð, sem vinar og sem lögmanns.

Í framlögðum tölvupósti, dags. 30. janúar 2015, fer J-kk-nf G-kk-nf fram á það við uppboðsbeiðendur á fasteign í eigu Burðarafls ehf. að uppboðið verði fellt niður, og sama dag greiðir J-kk-nf G-kk-nf til lögfræðistofu Suðurnesja 11.000.100 krónur. Af gögnum málsins verður ætlað að stærsti hluti lánveitingarinnar hafi komið frá stefnanda B-kk-þgf. Óumdeilt er að lánið var notað til greiðslu á skuldum Burðarafls ehf., en óupplýst er um hver lánsfjárhæðin var.

Með yfirlýsingu, dags. 20. október 2015, lýsir stefndi því yfir að hann skuldi stefnendum 13.600.000 krónur. Fram kemur í yfirlýsingunni að fjárhæðin sé án vaxta, en greiðist hún ekki fyrir 1. nóvember 2015 þá beri skuldin dráttarvexti frá þeim tíma.

Í tölvupósti stefnda, dags. 21. apríl 2016, lýsir stefndi því yfir, f.h. Burðarafls ehf., að hann hafi fengið lán hjá B-kk-þgf þann 30. janúar 2015, að fjárhæð 12.800.000 krónur. Burðarafl ehf. greiddi til baka, þann 10. ágúst, 18. ágúst og 14. september 2015, samtals 4.700.000 krónur. Burðarafl ehf. var lýst gjaldþrota þann 30. nóvember 2016.

Með ódagsettri yfirlýsingu um framsal á greiðslu, en móttekinni af J-kk-þgf G-kk-þgf þann 21. janúar 2019, lýsir stefndi því yfir að hann muni ráðstafa hluta af söluverði tiltekinnar verksmiðju til endurgreiðslu á láni sem B-kk-nf hafi veitt honum persónulega, og gæti sú greiðsla numið allt að 20.000.000 króna, eða í samræmi við útreikning á eftirstöðvum lánsins.

Engar skýrslur voru teknar við aðalmeðferð málsins.

Málsástæður og lagarök stefnenda:

Stefnendur byggja dómkröfu sína á yfirlýsingu, dags. 20. október 2015, þar sem stefndi viðurkenni að skulda þeim óskipt stefnufjárhæð málsins auk dráttarvaxta. Hafi krafan ekki verið greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því nauðsyn að höfða mál til greiðslu hennar. Greiðslur þær sem stefndi vísi til, að fjárhæð 4.700.000 krónur hafi verið greiddar þeim, en það hafi verið áður en framangreind yfirlýsing hafi verið útbúin. Lánið frá 30. janúar 2015 hafi upphaflega verið hærra en þær 11.000.000 króna sem stefnendur hefðu kvittun fyrir um greiðslu til kröfuhafa stefndu, en stefndi hefði sjálfur greitt af lánveitingunni aðrar greiðslur og hefði hann þær kvittanir.

Stefnendur mótmæla þeirri málsástæðu að um málamyndagerninga hafi verið að ræða eða að J-kk-nf G-kk-nf hafi sjálfur átt hagsmuna að gæta um félagið Burðarafl ehf. Þá vísa stefnendur til þess að þótt yfirlýsingar frá 20. október 2015 og 21. janúar 2019 séu óvottaðar séu þær gildar, enda sé því ekki haldið fram af hálfu stefnda að hann hafi ekki ritað undir þær.

Um lagarök vísa stefnendur til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, og til ákvæða samningalaga nr. 7/1936. Kröfuna um dráttarvexti styðja stefnendur við III. kafla laga nr. 38/2001, sérstaklega 1. og 2. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Krafan um málskostnað styðst við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og um varnarþing er vísað til 32. gr. sömu laga, og um samaðild til 18. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagrök stefnda:

Stefndi vísar til þess að krafa stefnenda sé byggð á óvottuðum yfirlýsingum, um meinta 13.600.000 króna skuld, og yfirlýsingu hans sjálfs frá janúar 2019 um að skuldin hafi þá átt að vera orðin allt að 20.000.000 króna. Hafi fyrri yfirlýsingin verið málamyndagerningur útbúin af stefnanda J-kk-þgf G-kk-þgf, til að liðka fyrir lánafyrirgreiðslu sem stefnandi B-kk-nf hafi staðið í. Komi þetta skýrt fram í þeim gögnum sem stefnendur hafi lagt fram, sem er tölvupóstur, dags. 26. apríl 2016.

Stefndi byggir á því að engin gögn sýni fram á að nokkrir fjármunir hafi runnið frá stefnendum til stefnda. Enginn lánssamningur liggi fyrir, aðeins gögn sem sýni að stefnandi J-kk-nf G-kk-nf greiði 11.000.000 króna inn á Lögfræðiskrifstofu Suðurnesja, en í sama skjali óski J-kk-nf G-kk-nf eftir því að staðfest verði að uppboð á fasteignum að Lynghálsi 10 í Reykjavík, í eigu Burðarafls ehf. verði fellt niður en stefnandi J-kk-nf G-kk-nf hafi átt hagsmuna að gæta í því félagi.

Stefndi kveður rétt að B-kk-nf hafi að tilstuðlan J-kk-ef G-kk-ef lánað Burðarafli ehf. framangreinda fjárhæð, 11.000.000 króna til nokkurra daga sem vinargreiða. Hafi vaxtakostnaður þeirrar lánveitingar átt að vera 1.800.000 krónur vegna þess hve áhætta lánveitingarinnar væri mikil. Burðarafl ehf. hefði greitt til baka samtals 4.700.000 krónur af því láni. Þannig geti skuldin ekki verið hærri en 8.100.000 krónur, þ.e. 12.800.000 krónur að frádregnum 4.700.000 krónum. Hins vegar hafi stefndi aldrei viðurkennt persónulega að skulda þá skuld. Jafnframt eigi við um þá lánveitingu ákvæði 3. gr. laga nr. 33/2013 um neytendalán, og að borið hefði að gera greiðslumat hjá stefnda.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga og kröfuréttar, en einnig til laga nr. 33/2013 um neytendalán, sem stefndi telur að ætti við ef um lán væri að ræða, einkanlega 3. gr. þeirra laga. Um málskostnað og þóknun fyrir ómak er vísað til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða:

Óumdeilt virðist að í lok janúar 2015 hafi stefnendur ákveðið að beiðni stefnda að koma félagi stefnda, Burðarafli ehf., til aðstoðar vegna yfirvofandi nauðungarsölu á fasteign félagsins, með því að lána fé. Óupplýst er um fjárhæð þess láns annað en kvittun stefnenda um greiðslu á 11.000.000 króna til kröfuhafa Burðarafls ehf., en samkvæmt framburði stefnda nam lánveitingin með kostnaði 12.800.000 krónum. Þá er óumdeilt að Burðarafl ehf. hafi greitt til baka 4.700.000 krónur í þremur greiðslum, þá síðustu þann 14. september 2015. Ekkert liggur fyrir af hálfu stefnda um þá málsástæðu að stefnandi J-kk-nf G-kk-nf hafi sjálfur haft hagsmuni að gæta vegna Burðarafls ehf. á þeim tíma.

Hvað sem framangreindu líður um að fjármunir stefnenda hafi að beiðni stefnda verið nýttir til greiðslu á skuldum Burðarafls ehf., þá er í málinu yfirlýsing, dags. 20. október 2015, undirrituð af stefnda, um að hann skuldi stefnendum 13.800.000 krónur, og verði sú fjárhæð ekki greidd fyrir 1. nóvember 2015 beri skuldin dráttarvexti frá þeim tíma. Yfirlýsingin er undirrituð af stefnda eftir greiðslur á 4.700.000 krónum, og verður því að ætla að við ákvörðun þeirrar fjárhæðar hafi verið búið að taka tillit til þeirra innborgana.

Stefndi kveðst hafa ritað undir umrædda yfirlýsingu sem vinargreiða eða málamyndagerning til að liðka fyrir lánafyrirgreiðslu B-kk-ef. Með þeim hætti kannast stefndi við undirritun sína og breytir þá engu hvort hún er vottuð eða ekki. Um meintan málamyndagerning vísar stefndi til tölvupósts frá B-kk-þgf þar sem fram kemur: „Óháð upphæð bað ég um yfirlýsingu svo ég gæti unnið með banka mínum, það var fyrir 6 dögum!“ Nefndur tölvupóstur er dagsettur 26. apríl 2016 og gat framangreint því ekki átt við um forsendur sem voru við undirritun yfirlýsingarinnar í október 2015, auk þess sem í tölvupóstinum vísar B-kk-nf til þess að hann hafi talið að endursamið hefði verið um lánið í október þegar stefndi undirritaði yfirlýsinguna. Telst því ósannað að um málamyndagerning hafi verið að ræða við undirritun yfirlýsingarinnar, og því til frekari stuðnings, og um kröfu stefnenda í þessu máli, þá liggur fyrir yfirlýsing undirrituð af stefnda, sem beint er til J-kk-ef G-kk-ef þann 21. janúar 2019, þar sem fram kemur að B-kk-nf hafi lánað honum persónulega, og muni stefndi ráðstafa hlut af væntanlegu söluverði tiltekinnar verksmiðju, í samræmi við útreikning eftirstöðva, allt að 20.000.000 króna. Að mati dómsins geta ákvæði laga nr. 33/2013 um neytendalán og greiðslumat því samfara ekki átt við um framangreinda lánveitingu þar sem stefndi leitar til stefnenda um aðstoð, og ósannað er að stefnendur hafi atvinnu af lánveitingum, sbr. 1. gr. laga nr. 33/2013.

Með vísan til framangreinds verður stefnda gert að greiða stefnendum 13.600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. nóvember 2015 til greiðsludags.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnendum málskostnað, sem hæfilegur þykir 372.000 krónur að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, H-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnendum, J-kk-þgf G-kk-þgf Z-kk-þgf og B-kk-þgf Z-kk-þgf, 13.600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. nóvember 2015 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnendum 372.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf aðstoð, og ósannað er að stefnendur hafi atvinnu af lánveitingum, sbr. 1. gr. laga nr. 33/2013.

Með vísan til framangreinds verður stefnda gert að greiða stefnendum 13.600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. nóvember 2015 til greiðsludags.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnendum málskostnað, sem hæfilegur þykir 372.000 krónur að teknu tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

B-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, H-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnendum, J-kk-þgf G-kk-þgf Z-kk-þgf og B-kk-þgf Z-kk-þgf, 13.600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. nóvember 2015 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnendum 372.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf H-kk-nf