E-8596/2007

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi 14. október sl., er höfðað með stefnu sem birt var stefnda 14. desember 2007.

Stefnandi er B-x-x V-x-x, til heimilis að Rethfelder Straβe 24, 25337 Elmshorn, Þýskalandi, en stefndi er H-kk-nf B-kk-nf, Brúnastöðum 17, Reykjavík.

Kröfur stefnanda eru eftirfarandi:

Að eftirfarandi ummæli stefnda í tölvupósti hans 3. júlí 2006 til L-x-x F-x-x og annarra aðila verði dæmd dauð og ómerk: „this indivitual has been sentenced in his country for stalking, he is, as everyone can see a mentally very unhealthy individual, [...] and BEE his lovely fiancée, who was the prisoner of B-e-x who terrorized her until W-x-x saved her live and freedom [...] under these attacks from a very unhealthy minded human being (of what ever he is).“

Og í tölvupósti stefnda 30. september 2006: „...they turned away charge from this very sick person.“

Að stefndi verði dæmdur til þyngstu refsingar og til að sæta ómerkingu ofangreindra ærumeiðandi ummæla. Jafnframt að stefnda verði gert að senda tölvubréf til allra þeirra sem fengu ofangreint tölvubréf hans dags. 3. júlí 2006 þar sem fram kemur að staðhæfingar úr fyrra tölvubréfi séu rangar.

Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda miskabætur vegna ærumeiðinga að fjárhæð kr. 500.000,-, auk vaxta frá 3. júlí 2006 til greiðsludags. Auk þess er krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda hæfilega fjárhæð til þess að standa að birtingu dóms, atriðisorða hans eða forsendna hans, eftir því sem ástæða þykir til, í opinberu blaði eða riti.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi, að mati dómsins. Upphaflega krafðist stefndi þess að kröfum stefnanda yrði vísað frá dómi, en féll síðar frá þeirri kröfu, að undanskilinni kröfu stefnanda um dráttarvexti af miskabótakröfu. Áréttar stefndi kröfu sína um frávísun þeirrar kröfu stefnanda.

Málsatvik og ágreiningsefni

Stefndi er formaður Íslandsdeildar fatlaðra golfáhugamanna, en báðir eru deiluaðilar stjórnarmenn í Evrópusamtökum fatlaðra golfáhugamanna, European Disabled Golf Association, skammstafað E.D.G.A. Árið 2006 voru tveir nýir meðlimir kjörnir í stjórn samtakanna, W-x-x H-x-x frá Írlandi og B-x-x N-x-x H-x-x frá Þýskalandi. Bæði eru þau félagar stefnda.

Í stefnu kemur fram að ákveðin umræða hafi farið af stað í kjölfar þess að áðurnefndir einstaklingar voru kjörnir í stjórn samtakanna, og hafi stefnandi blandað sér í þá umræðu. Meðal gagna málsins er tölvupóstur frá stefnanda, sendur 2. júlí 2006 til L-x-x F-x-x, en hann var á þessum tíma formaður samtaka fatlaðra golfáhugamanna á Írlandi. Tölvupóstur þessi er ritaður á ensku og hefst á ávarpinu „Kæru herrar og frúr“. Þar varar stefnandi við hinum nýju stjórnarmönnum og skorar á móttakendur að „gera þessum glæpamönnum ekki kleift að taka framar þátt í golfmótum fatlaðra“, eins og þar segir í íslenskri þýðingu. Með tölvupóstinum fylgdi viðhengi með ljósmyndum af hinum nýju stjórnarmönnum, en ofan við ljósmyndirnar er ritað stórum stöfum á þýsku og ensku „Warnung! Warning!“. Í texta viðhengisins er skýrt frá því á þýsku og ensku að W-x-x H-x-x sé þekktur í heimabæ sínum sem eiturlyfjasali og eiturlyfjaneytandi, en B-x-x N-x-x H-x-x lýsir stefnandi sem hættulegum afbrotamanni, eiturlyfjaneytanda og vændiskonu. Eru viðtakendur hvattir til að forðast þessa afbrotamenn.

Í greinargerð stefnda kemur fram að honum hafi mjög verið misboðið við tölvuskeyti stefnanda og hafi hann því daginn eftir, 3. júlí 2006, sent tölvupóst til stefnanda og L-x-x F-x-x. Er textinn á ensku, en svohljóðandi í íslenskri þýðingu: „Vinsamlegast takið eftir að þessi einstaklingur hefur hlotið dóm í eigin landi fyrir síelti, hann er eins og allir geta séð afar vanheill andlega og er að ráðast á 2 af ástsælustu félögum EDGE (sic.), W-x-x H-x-x sem kom því til leiðar að B-x-x gæti gerst félagi í EDGA og yndislega unnustu hans BEE, sem var fangi B-x-x, sem kúgaði hana þangað til W-x-x bjargaði lífi hennar og frelsi, og ég get aðeins haft samúð með vinum mínum sem sæta þessum árásum frá þessari mjög svo andlega óheilbrigðu manneskju (eða hvað svo sem hann er). Mér þætti vænt um ef þið gætuð öll látið hann vita að svona hátterni er ekki vel séð meðal félaga í EDGA. Ég vil einnig hvetja til þess að þið látið þá vita hvað ykkur finnst um þetta mál.“ Stefndi ritar nafn sitt undir tölvupóstinn sem formaður Golfsamtaka fatlaðra á Íslandi.

Stefnandi kærði stefnda fyrir ærumeiðingar til lögreglunnar í Reykjavík 7. júlí 2006. Með bréfi ríkissaksóknara 25. janúar 2007 var staðfest ákvörðun lögreglustjórans um að vísa kærunni frá. Í bréfi ríkissaksóknara var bent á að um einkarefsimál væri að ræða.

Í stefnu er frá því greint að stefnandi hafi í mars 2007 fengið í hendur afrit af öðrum tölvupósti frá stefnda, sem hann hafi sent til W-x-x H-x-x 30. september 2006. Er textinn svohljóðandi í íslenskri þýðingu: „Ég fékk bréf um daginn frá lögreglunni í Reykjavík þar sem þeir vísuðu frá kæru frá þessari mjög svo sjúku mannesku. Þeir spurðu mig aldrei um þetta eða neitt þeir bara vísuðu henni frá. Mér datt í hug að láta þig vita....“

Mál þetta á rætur að rekja til þeirra ummæla stefnda er hann viðhafði um stefnanda í ofangreindum tölvubréfum frá 3. júlí og 30. september 2006, og rakin hafa verið hér að framan.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfu sína um ómerkingu ummæla og refsikröfu á því að í ummælum stefnda felist ærumeiðandi aðdróttanir í hans garð. Séu þau höfð í frammi gegn betri vitund og beinlínis í því skyni að sverta mannorð stefnanda. Þá séu þau án nokkurs lögmælts tilefnis og hafi ekki verið réttlætt af stefnda. Ummæli þau sem stefnandi geri kröfu um að verði ómerkt séu fullyrðingar stefnda um að stefnandi sé ekki heill á geði, að hann hafi verið dæmdur í sínu heimalandi fyrir að hafa setið um einhvern, að hann hafi haldið konu fanginni og ofsótt hana og að hann sé mjög veikur. Komi þessi ummæli fram í tveimur tölvubréfum frá stefnda, 2. júlí og 30. september 2006, og hafi þau verið send út um alla Evrópu, til stjórnarmanna og annarra félagsmanna í E.D.G.A. Bréfin liggi fyrir í afriti og því óumdeilt að stefndi hafi haft uppi þær fullyrðingar sem þar komi fram.

Stefnandi byggir og á því að ummæli stefnda séu til þess fallin að spilla áliti hans. Stefnandi sé með óflekkað mannorð í sínu heimalandi, hann sé ekki á sakaskrá og hafi gegnt trúnaðarstörfum í sínu sveitarfélagi. Staðhæfingar stefnda í tölvubréfum hans séu fráleitar og fjarstæðukenndar og til þess eins að sverta mannorð stefnanda og gera hann um leið ótrúverðugan gagnvart öðru fólki sem tengist golfíþrótt fatlaðra í Evrópu. Með ásökunum sínum hafi stefndi farið út fyrir mörk tjáningarfrelsis. Telur stefnandi að ummæli stefnda flokkist undir aðdróttun um refsivert brot eða siðgæðisskort, og flokkist sem slík undir 235. gr. almennra hegningarlaga. Að mati hans eru huglæg skilyrði ákvæðisins uppfyllt, en til þess þurfi a.m.k. gáleysi að liggja fyrir. Að dómi stefnanda eru ummæli stefnda tilhæfulaus og verður ekki annað ráðið en að þau séu sett fram í þeim tilgangi að meiða æru stefnanda. Stefnandi kveðst einnig byggja á því að aðdróttanir sem felist í ummælum stefnda varði við 236. gr. laga nr. 19/1940, eða eftir atvikum við 235. gr. þeirra laga, en krafa um ómerkingu ummælanna byggist á 1. mgr. 241. sömu laga. Við munnlegan flutning málsins mótmælti stefnandi því að málshöfðunarfrestur samkvæmt 29. gr. almennra hegningarlaga væri liðinn. Stefnandi hafi í upphafi beint kæru til lögreglunnar, en þegar fyrir lá að lögreglan vísaði málinu frá hafi stefnandi höfðað mál þetta innan tilskilins frests. Og jafnvel þótt talið yrði að málshöfðunarfrestur væri liðinn, hefði sú niðurstaða ekki áhrif á aðrar kröfur stefnanda, þ.á m. kröfu hans um ómerkingu ummælanna.

Krafa stefnanda um miskabætur byggist á sömu sjónarmiðum og rakin hafa verið. Stefndi hafi haft upp órökstuddar ásakanir gagnvart stefnanda um refsivert athæfi gagnvart fjölmörgum aðilum í allri Evrópu og hafi stefnandi orðið fyrir töluverðum óþægindum og fjártjóni vegna þess. Því krefjist hann miskabóta úr hendi stefnda. Krafa stefnanda um leiðréttingar á ummælum stefnda, eða a.m.k. fjárframlags úr hans hendi til þess að standa straum af slíku, er reist á sömu sjónarmiðum og áður greinir.

Um lagarök vísar stefnandi til almennra hegningarlaga nr. 19/1940, einkum XXV. kafla laganna, en einnig til meginreglna um friðhelgi einkalífs, sbr. 71. gr. stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, svo og til 73. gr. um tjáningarfrelsi. Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 32. gr. laga nr. 91/1991 og 3. tl. 242. gr. almennra hegningarlaga. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Krafa stefnda um frávísun á kröfu stefnanda um dráttarvexti af miskabótakröfu er á því reist að stefnandi tilgreini hvorki vaxtafót í stefnu né vísi hann til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 kröfunni til stuðnings. Verði ekki fallist á frávísun kröfunnar gerir stefndi kröfu um sýknu af dráttarvaxtakröfu stefnanda.

Að öðru leyti er sýknukrafa stefnda á því reist að stefnandi hafi höfðað mál þetta að liðnum þeim sex mánaða málshöfðunarfresti sem 29. gr. gr. laga nr. 19/1940 mæli fyrir um. Málið hafi verið höfðað í desember 2007, en tölvuskeyti stefnda til stefnanda og L-x-x F-x-x hafi verið send 3. júlí 2006 og 30. september 2006.

Þá byggir stefndi á því að stefnandi hafi ekki farið út fyrir leyfileg mörk tjáningar í áðurgreindum töluskeytum. Leggur stefndi áherslu á að stefnandi hafi sent honum og L-x-x F-x-x tölvuskeyti 2. júlí 2006, þar sem stefnandi hafi lýst vinum stefnda sem dópistum og glæpamönnum. Beri að skoða tölvuskeyti stefnda í því ljósi, en þar hafi stefndi einfaldlega verið að lýsa þeirri skoðun sinni að tölvuskeyti stefnanda frá deginum áður benti til þess að stefnandi væri ekki við góða andlega heilsu. Í sama ljósi beri að skoða tölvuskeyti stefnda frá 30. september 2006. Kveðst stefndi enn vera þeirrar skoðunar að tölvuskeyti stefnanda bendi til þess að stefnandi hafi þá ekki verið við góða andlega heilsu, en stefndi telur það ekki bera vott um andlegt jafnvægi stefnanda að lýsa blásaklausu fólki sem forhertum glæpamönnum, eiturlyfjaneytendum og konunni sem vændiskonu. Þá sé uppsetning fylgiskjalsins, sem fylgt hafi tölvuskeyti stefnanda, með líkum hætti og þegar lögregla lýsi eftir hættulegum glæpamönnum. Beri bæði tölvupósturinn og fylgiskjalið vott um vondan hug stefnanda til þeirra sem þar sé lýst og hafi tilgangur stefnanda verið að valda því fólki skaða. Í tölvuskeytinu hafi stefndi jafnframt upplýst L-x-x F-x-x um að stefnandi hafi verið dæmdur fyrir áreiti í heimalandi sínu.

Stefndi heldur því fram að hann hafi aðeins veitt upplýsingar um staðreyndir og sé það honum refsilaust. Staðreynd sé að stefnandi hafi verið dæmdur í heimalandi sínu fyrir áreiti í garð B-x-x N-x-x H-x-x og vísar stefndi í því efni til úrskurðar Landsréttar í Würzburg í málinu nr. 62 0 1219/03. Í tölvuskeytinu hafi stefnda verið heimilt að upplýsa L-x-x F-x-x um þann dóm og þá skoðun sína að hann teldi tölvuskeyti stefnanda dæma stefnanda sjálfan og benda til vanheilsu hans. Tölvuskeyti stefnanda til stefnda hafi kallað á viðbrögð stefnda og hafi viðbrögð hans verið innan marka tjáningarfrelsis. Í tölvuskeyti stefnda hafi ekki verið ærumeiðandi aðdróttanir, þau ummæli sem stefndi hafi viðhaft hafi ekki verið gegn betri vitund og ekki sett fram í því skyni að sverta mannorð hans. Hins vegar hafi í ummælum stefnda falist skoðun hans á heilsufari stefnanda, sem tölvuskeyti hans frá 2. júlí 2006 hafi gefið tilefni til, og hafi auk þess verið sönn um dóm er gengið hafi í heimalandi stefnanda. Mótmælir stefndi því að hann hafi með ummælum sínum brotið gegn ákvæðum 235. gr. og 236. gr. laga nr. 19/1940. Því beri að sýkna hann af kröfum stefnanda.

Stefndi byggir einnig á því að krafa stefnanda um að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda hæfilega fjárhæð til að standa straum af kostnaði við birtingu dóms, atriðisorða hans eða forsendna í opinberu blaði eða riti, eigi sér ekki lagastoð. Bendir stefndi á að hann hafi aðeins sent stefnanda og einum öðrum manni umrætt tölvuskeyti og því komi ekki til greina að dæma hann til slíkrar opinberrar birtingar. Því síður eigi sér lagastoð sú krafa stefnanda að stefnda verði gert að senda tölvubréf til allra þeirra sem fengu umrætt tölvubréf, þar sem fram komi að staðhæfingar stefnda hafi verið rangar. Slík krafa sé ódómtæk, enda feli hún í sér að ótilgreindum mönnum skuli sendur tölvupóstur. Beri að vísa slíkri kröfu frá dómi eða sýkna stefnda af henni. Loks byggir stefndi á því að miskabótakrafa stefnanda sé vanreifuð, enda sé ekki í stefnu vísað til lagaraka henni til stuðnings. Þá sé með öllu órökstutt að stefnandi hafi orðið fyrir óþægindum og tjóni vegna ummæla stefnda. Ummælin hafi verið viðhöfð við stefnanda sjálfan og L-x-x F-x-x, og telur stefndi fráleitt að þau hafi valdið honum miska. Áréttar stefndi að fullt tilefni hafi verið til ummæla sinna eftir tölvuskeyti stefnanda frá deginum áður. Að endingu mótmælir stefndi fjárhæð miskabótakröfunnar sem allt of hárri og í engu samræmi við dómvenju. Með vísan til framanritaðs krefst stefndi sýknu af miskabótakröfu stefnanda.

Til stuðnings kröfu um frávísun á vaxtakröfu stefnanda vísar stefndi til 80. gr. laga nr. 91/1991. Krafa hans um sýknu styðst við ákvæði XXV. kafla laga nr. 19/1940, einkum 29. gr., 235. gr., 236. gr. 241. og 242. gr. þeirra laga. Þá vísar stefndi til 73. gr. stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Krafa hans um málskostnað styðst við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991.

Munnlegar skýrslur fyrir dómi

Við aðalmeðferð gáfu aðilar skýrslu gegnum síma, svo og vitnið K-x-x A-x-x í Þýskalandi.

Í máli stefnanda kom fram að honum væri kunnugt um að tölvuskeyti stefnda frá 3. júlí 2006 hafi borist til fleiri aðila en sín og L-x-x F-x-x. Hafi formaður samtaka fatlaðra golfáhugamanna í Þýskalandi, K-x-x A-x-x, tjáð sér að skeytið hafi verið sent til allra félaga í E.D.G.A. Hins vegar kvaðst hann ekki vita hver hafi framsent tölvuskeytið. Kvaðst hann hafa beðið hnekki af ummælum stefnda og hafi K-x-x A-x-x tjáð sér að mikið hafi verið rætt um ummælin meðal félaga í E.D.G.A.

Spurður um tölvuskeyti stefnda frá 30. september 2006, sem stefndi sendi W-x-x H-x-x, sagðist stefnandi hafa fengið afrit þess hjá lögreglunni í Elmshorn í Þýskalandi.

Stefnandi var að því spurður hvers vegna hann hafi sent stefnda og fleirum tölvubréf 2. júlí 2006, ásamt viðhengi, þar sem ummæli voru höfð um W-x-x H-x-x og B-x-x H-x-x. Sagðist hann hafa verið fórnarlamb þeirra tveggja og hafi því viljað vara aðra fatlaða golfáhugamenn í Evrópu við því að verða fórnarlömb slíkra glæpamanna. Hafi hann sent tölvupóstinn til allra félaga sem hann þekkti til í E.D.G.A. Hann kannaðist við þau ummæli sín að hafa nefnt B-x-x H-x-x vændiskonu og bætti því við hún hafi verið það frá unga aldri. Hann þekkti hana þar sem hann hafi verið í sambúð með henni um átta ára skeið.

Aðspurður sagðist stefnandi kannast við dóm sem fallið hafi í Landsrétti Würzburg í Þýskalandi í október 2003, þar sem úrskurðað hafi verið að honum bæri að leggja af einelti gagnvart B-x-x H-x-x, en bætti því við að ekki væri rétt að úrskurðurinn fjallaði um einelti gagnvart konunni. Undir stefnanda var því næst borinn rökstuðningur dómara í því máli, er fólst í eftirfarandi orðum réttarins, í íslenskri þýðingu: „Sálræn veikindi ákærða teljast ekki réttmætir hagsmunir til að breiða út ærumeiðandi staðreyndafullyrðingar.“ Í tilefni af þessum orðum var stefnandi að því spurður hvort hann ætti við sálræn veikindi að stríða og svaraði hann því neitandi.

Í framburðarskýrslu stefnda kom fram að hann hefði ritað umræddan tölvupóst 3. júlí 2006 í tilefni af tölvupósti frá stefnanda daginn áður, þar sem stefnandi hafi haft í frammi svívirðingar gagnvart góðum vinum hans og samstarfsfólki. Hafi hann talið að hann ætti ekki annarra kosta völ en að svara ásökunum stefnanda. Eftir því sem hann myndi best hafi hann aðeins sent póstinn til stefnanda og L-x-x F-x-x. Þegar stefndi var að því spurður hvaðan hann hefði þær upplýsingar sem fram kæmu í tölvupóstinum, þess efnis að stefnandi hafi verið dæmdur fyrir síelti og að hann hafi haldið konu fanginni, svaraði stefndi því til að W-x-x H-x-x og B-x-x H-x-x hafi í tíu ár verið vinir hans og samstarfsfélagar.

Vitnið K-x-x A-x-x kvaðst vera formaður samtaka fatlaðra golfáhugamanna í Þýskalandi. Hann sagðist kannast við tölvupóst stefnda frá 3. júlí 2006 og hafi hann fengið tölvupóstinn frá stefnda. Um leið hafi fjöldi félaga í samtökum fatlaðra golfáhugamanna fengið tölvupóstinn, jafnt innan sem utan Þýskalands.

Ekki þykir ástæða til að rekja frekar munnlegar skýrslur fyrir dóminum.

Niðurstaða

Ekki er um það ágreiningur að stefndi sendi tölvupóst til stefnanda og L-x-x F-x-x 3. júlí 2006 og til W-x-x H-x-x 30. september sama ár, þar sem hann viðhafði þau ummæli um stefnanda sem mál þetta er sprottið af. Stefnandi kærði stefnda til lögreglunnar í Reykjavík 7. júlí 2006 vegna ummæla stefnda í fyrri tölvupósti hans. Með bréfi ríkissaksónara 25. janúar 2007 var staðfest ákvörðun lögreglustjóra um að vísa kærunni frá. Í stefnu kemur fram að stefnandi hafi í mars 2007 fengið afrit af síðari tölvupósti stefnda, sem hann sendi til W-x-x H-x-x 30. september 2006. Fyrir dómi sagðist stefnandi hafa fengið afrit af þeim tölvupósti hjá lögreglunni í Elmshorn í Þýskalandi.

Samkvæmt 1. mgr. 29. gr. hegningarlaga nr. 19/1940 fellur niður heimild til að höfða einkamál til refsingar, hafi mál ekki verið höfðað innan sex mánaða frá því að sá sem heimild hefur til málshöfðunar, fékk vitneskju um hinn seka. Heimild stefnanda til höfðunar einkamáls til refsingar stefnda var því niður fallin, er mál þetta var höfðað 14. desember 2007. Breytir þar engu um þótt stefnandi hafi áður beint kæru til lögreglunnar í Reykjavík. Kröfu stefnanda um að stefndi sæti refsingu fyrir ummæli sín um stefnanda verður því vísað frá dómi án kröfu.

Í stefnu segir að ummæli þau sem krafist sé að verði ómerkt séu „fullyrðingar þess efnis að stefnandi sé ekki heill á geði, að hann hafi verið dæmdur í sínu heimalandi fyrir að hafa setið um einhvern, að hann hafi haldið konu fanga og ofsótt hana og að hann sé mjög veikur.“ Hafi stefndi látið þessi ummæli falla um stefnanda í áðurnefndum tölvubréfum, 3. júlí 2006 og 30. september sama ár. Krafa stefnanda um ómerkingu ummælanna byggist á 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Eins og fram hefur komið sendi stefnandi tölvupóst til L-x-x F-x-x 2. júlí 2006, þar sem hann varaði við tveimur nýjum stjórnarmönnum í Evrópusamtökum fatlaðra golfáhugamanna, E.D.G.A., W-x-x H-x-x og B-x-x N-x-x H-x-x. Með tölvupósti hans fylgdi viðhengi með ljósmyndum af hinum nýju stjórnarmönnum og frekari aðvörunarorðum og lýsingum á þeim. Í framburði stefnanda fyrir dómi kom fram að hann hefði sent tölvupóstinn til allra félaga sem hann þekkti í E.D.G.A. og hefði tilgangurinn verið sá að vara aðra við því að verða fórnarlömb þeirra tveggja. Stefnda barst tölvupóstur stefnanda og í kjölfar hans sendi stefndi daginn eftir, 3. júlí 2006, tölvupóst til stefnanda og L-x-x F-x-x með þeim ummælum sem stefnandi gerir nú kröfu um að verði ómerkt. Fyrir dómi kvaðst stefndi ekki hafa átt annarra kosta völ en að svara ásökunum stefnanda í garð góðra vina sinna og samstarfsfélaga. Byggir stefndi sýknukröfu sína á því að fullt tilefni hafi verið til þess að hann svaraði tölvupósti stefnanda, um leið og hann mótmælir því að hafa farið út fyrir leyfileg mörk tjáningar í tölvubréfum sínum. Jafnframt heldur stefndi því fram að hann hafi aðeins veitt upplýsingar um staðreyndir og sé það honum fyllilega heimilt. Staðreyndirnar birtist í dómi í máli gegn stefnanda, sem kveðinn hafi verið upp í heimalandi hans.

Í máli þessu liggur frammi í íslenskri þýðingu dómur Landsréttar Würzburg í Þýskalandi 16. október 2003 í málinu nr. 62 0 1219/03: B-x-x N-x-x H-x-x c/o W-x-x H-x-x gegn stefnanda í máli þessu, til staðfestingar á lögbanni er lagt var á ummæli stefnanda, sem hann viðhafði í garð B-x-x N-x-x H-x-x í tölvubréfum til hennar og annarra. Með dóminum var stefnandi dæmdur, að viðlagðri sekt sem rétturinn ákvað fyrir hvert brot gegn dóminum allt að 250.000 evrur, eða í þess stað varðhald allt að sex mánuðum, til þess að hætta því að senda tölvubréf eða önnur rafræn eða skrifleg boð til B-x-x N-x-x H-x-x og starfsmanna og viðskiptamanna vinnuveitanda hennar og kalla hana í þeim „hóru, vændiskonu, svikara, eiturlyfjaneytanda sem býr með eiturlyfjasala“, svo og að saka hana um að svíkja út bætur frá vinnumiðlunarskrifstofu og um líkamsmeiðingar. Í rökstuðningi dómsins kemur fram að ákærði, stefnandi í máli þessu, sé ekki með nafngiftum sínum og ásökunum í garð B-x-x N-x-x H-x-x að sinna réttmætum hagsmunum. Jafnframt segir þar svo, í íslenskri þýðingu,: „Sálræn veikindi ákærða teljast ekki réttmætir hagsmunir til að breiða út ærumeiðandi staðreyndafullyrðingar. Honum hlýtur að vera mögulegt að vinna úr atburðunum á annan hátt. Í vottorði S-x-ef læknis er líka eingöngu talað um samtalsmeðferð.“ Í skýrslu sinni fyrir dómi kannaðist stefnandi við þennan dóm, en neitaði því að hann ætti við sálræn veikindi að stríða. Meðal gagna málsins er einnig sakavottorð stefnanda, dagsett 30. maí 2007. Segir þar að engin færsla í sakaskrá sé skráð á nafni stefnanda.

Í tölvupósti stefnda til stefnanda 3. júlí 2006 segir m.a.: „...this indivitual has been sentenced in his country for stalking...“ Í þessum orðum felst ekki fullyrðing um að stefnandi hafi gerst sekur um refsiverðan verknað. Af þeirri ástæðu fær sakavottorð stefnanda ekki hnekkt fullyrðingu stefnda. Með fyrrnefndum dómi Landsréttar Würzburg hafa hins vegar verið færðar sönnur á að stefnandi hafi hlotið dóm í sínu heimalandi vegna endurtekinna meinyrða í garð B-x-x N-x-x H-x-x, í því skyni að spilla mannorði hennar. Fyrrgreind ummæli stefnda eiga því við full rök að styðjast og verða af þeim sökum ekki ómerkt.

Af dómi Landsréttar Würzburg má einnig ráða að stefnandi hefur þá átt við sálræn veikindi að stríða. Í þessu máli nýtur hins vegar engra gagna við um andlegt heilsufar stefnanda. Ummæli stefnda um andleg vanheilindi stefnanda, sem birtust í tölvubréfum hans 3. júlí 2006 og 30. september sama ár, verða ekki skilin öðruvísi en svo að stefndi sé þar að fullyrða að stefnandi sé andlega vanheill, en ekki að vísa til fortíðar hans. Hefur stefndi ekki fært fram sönnur fyrir fullyrðingum sínum. Hann hefur heldur ekki sannað ummæli sín, þess efnis að stefnandi hafi haldið B-x-x N-x-x H-x-x fanginni.

Þótt stefndi hafi ekki sannað síðastgreind ummæli sín í áður tilvitnuðum tölvubréfum hans, verður, við mat á þeim og alvarleika þeirra einnig að líta til þess í hvaða samhengi þau voru sett fram, svo og hvort tilefni hafi verið til þeirra. Óumdeilt er að tölvupóstur stefnda er svar við tölvupósti stefnanda frá deginum áður, 2. júlí 2006. Í þeim tölvupósti stefnanda, og viðhengi sem honum fylgdi, voru sérlega meiðandi ummæli látin falla í garð tveggja nafngreindra einstaklinga. Stefnanda gat tæplega dulist að við svo óvægnum og harkalegum árásum á persónur þeirra sem í hlut áttu kynni að verða brugðist af einhverjum þeirra sem fengu tölvupóst hans í hendur. Fyrir dómi sagðist stefndi ekki hafa átt annarra kosta völ en að svara ásökunum stefnanda í garð hinna tveggja nafngreindu einstaklinga, enda væru þeir góðir vinir hans og samstarfsfélagar. Stefndi hafði þannig réttmæta ástæðu til andsvara við tölvupósti stefnanda.

Samkvæmt 239. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er heimilt að láta refsingu samkvæmt 234. og 235. gr. þeirra laga falla niður, ef tilefni ærumeiðingar var ótilhlýðilegt hátterni þess manns sem telur sér misboðið, eða hann hefur goldið líku líkt. Þótt ákvæðið mæli aðeins fyrir um að refsingu megi fella niður, telur dómurinn ekkert standa því í vegi að ákvæðinu verði beitt með lögjöfnun í því tilviki þegar sá sem telur sér misboðið krefst ómerkingar ummæla, miskabóta og kostnaðar við birtingu dóms, sbr. 1. og 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga, eins og hér háttar til. Við mat á ummælum stefnda verður því bæði til þess litið að réttmætt tilefni var til þeirra, svo og til þess að þau þykja ekki fela í sér þyngri dóm um stefnanda en hann mátti vænta sem andsvars við tölvupósti sínum. Að því virtu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda í máli þessu.

Rétt þykir að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Kröfu stefnanda, B-x-x V-x-x, um að stefndi, H-kk-nf B-kk-nf, sæti refsingu fyrir ummæli sín um stefnanda í tölvubréfum 3. júlí 2006 og 30. september sama ár, er vísað frá dómi án kröfu.

Stefndi skal vera sýkn af öðrum kröfum stefnanda í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

I-kk-nf E-kk-nf