S-445/2008

Mál þetta höfðaði lögreglustjórinn í Borgarnesi með ákæru 28. nóvember 2008 á hendur ákærða, X..., kt. ..., ... í Borgarnesi. Málið var dómtekið 9. mars 2009.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa þriðjudaginn 18. mars 2008, ekið bifreiðinni xx-xxx, ófær um að stjórna henni örugglega vegna neyslu ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni eða reglugerðum samkvæmt þeim (í þvagi fannst tetrahýdrókannabínólsýra), eftir götum Borgarness, þar til á vegkafla við Brúartorg í Borgarnesi, þar sem lögreglan stöðvaði aksturinn.“ Er brotið talið varða við 1., sbr. 2. mgr., 45. gr. a., sbr. 100 gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga. Við munnlegan flutning málsins var þess einnig krafist að ákærða yrði gert að greiða sakarkostnað.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og sakarkostnaður felldur á ríkissjóð.

I.

Hinn 18. mars 2008, voru lögreglumenn á lögreglubifreið við umferðareftirlit þegar þeir veittu athygli bifreiðinni xx-xxx. Rætt var við ökumann og aðspurður kvaðst hann ekki hafa neytt fíkniefna síðan um áramót. Ákærði var fenginn til að gefa þvag til fíkniefnarannsóknar á lögreglustöðinni í Borgarnesi og samkvæmt skyndiprófi mældist THC í þvaginu.

Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóðsýni úr ákærða sem ásamt þvagsýni var sent til frekari rannsóknar. Svo sem nánar verður rakið hér á eftir mældust umbrotsefni kannabis í þvagi ákærða en fíkniefni fundust ekki í blóði.

II.

Í kjölfar handtöku var tekin framburðarskýrsla af ákærða á lögreglustöðinni í Borgarnesi. Ákærði sagðist síðast hafa neytt kannabisefna um áramótin og var hann mjög ósáttur við niðurstöðu úr þvagprufu.

Fyrir dómi skýrði ákærði þannig frá málsatvikum að á þessu tímabili hefði hann verið mikið með bróður sínum, A.... Ákærði sagði að tveimur dögum fyrir handtökuna hefði hann farið akandi með A... og B..., og hefðu þeir tveir reykt marihuana í bifreiðinni á leiðinni. Í kjölfarið hefðu þeir tveir einnig verið að reykja heima hjá A... þar sem þeir voru allir þrír saman. Einnig sagði ákærði að hann hefði verið hjá A... sama dag og hann var handtekinn og þar hefði A... verið að reykja marihuana. Aðspurður kvaðst ákærði hafa tekið þá ákvörðun að hætta að reykja kannabis eftir að lögreglan í Borgarnesi herti mjög eftirlit með því hvort ökumenn væru undir áhrifum fíkniefna. Einnig sagði ákærði að hann hefði ekki gert sér grein fyrir því að óbeinar reykingar gætu valdið því að efni tengd kannabis mældust í þvagi.

III.

Vitnið A... gaf skýrslu fyrir dómi og sagði að ákærði hefði verið heima hjá sér umræddan dag þegar lögregla hafði afskipti af honum. Vitnið kannaðist við að hafa verið að reykja kannabis en tók fram að það hefði ákærði ekki gert. Vitnið sagði einnig að ákærði hefði verið mikið með honum dagana á undan og á þeim tíma hefði vitnið reykt kannabis bæði í bíl sem og á heimili sínu.

Vitnið B... bar fyrir dómi að sér hefði komið á óvart að ákærði hefði verið stoppaður þar sem hann hefði ekki verið að reykja að undanförnu. Aðspurður kannaðist B... við hafa verið í bifreið með ákærða og A... 16. mars 2008 og þar hefði vitnið ásamt A... reykt kannabis. Einnig hefðu þeir tveir reykt á heimili A... daginn eftir.

IV.

Eins og áður er getið voru lífsýni frá ákærða send til rannsóknar. Í matsgerð Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði frá 9. apríl 2008 segir að í þvaginu hafi fundist tetraýdrókannabínólsýra, en tetrahýdrókannabínól hafi ekki mælst í blóðinu.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf, dósent í eiturefnafræði, gaf skýrslu fyrir dómi og sagði að óbeinar reykingar gætu hugsanlega valdið því að kannabis mælist í þvagi. Þær tilraunir sem hefðu verið gerðar bentu til þess að ef viðkomandi væri í mjög menguðu umhverfi gæti það mælst í þvaginu allt að einum og hálfu sólahring síðar.

V.

Svo sem hér hefur verið rakið mældist tetrahýdrókannabínólsýra í þvagsýni frá ákærða sem tekið var í kjölfar þess að lögregla stöðvaði akstur hans síðdegis 18. mars 2008 í Borgarnesi. Í blóði ákærða mældust hins vegar ekki kannabisefni.

Ákærði hefur fyrir dómi og hjá lögreglu staðfastlega neitað því að hafa neytt fíkniefna í umrætt sinn. Hann hefur hins vegar borið því við að aðrir hefðu reykt kannabisefni í lokaðri bifreið sem ákærði ók 16. mars 2008 sem og í íbúð sem ákærði var gestkomandi í daganna á eftir. Á sama veg hafa borið vitnin A..., bróðir ákærða, og B..., vinur ákærða og bróður hans. Við mat á frásögn ákærða er til þess að líta að hann vefengdi þegar niðurstöður mælinga.

Í vætti sínu gat J-kk-nf K-kk-nf, dósent í eiturefnafræði, ekki útilokað að tetrahýdrókannabínólsýra mældist í þvagi í kjölfar þess að viðkomandi hefði verið í menguðu umhverfi. Að virtum þessum vitnisburði verður skýringu ákærða ekki vísað á bug. Samkvæmt þessu þykir ekki sannað, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 109. gr. laga um meðferð sakamála nr.88/2008, að það efni sem mældist í þvagi ákærða stafi af reykingum hans.

Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. a umferðarlaga, nr. 50/1987, svo sem lögunum var breytt með lögum nr. 66/2006, má enginn stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni eða reglugerðum settum samkvæmt þeim. Í 2. mgr. sömu greinar segir síðan að ökumaður teljist vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- og fíkniefni samkvæmt 1. mgr. mælast í blóði eða þvagi hans.

Til að verknaður geti bakað geranda refsiábyrgð þarf hann að vera saknæmur. Samkvæmt gagnályktun frá 18. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, er saknæmisskilyrði brota gegn umferðarlögum ásetningur eða gáleysi. Verður ekki talið að með fyrrgreindum lögum nr. 66/2006 hafi verið vikið frá þessari meginreglu refsiréttar um að refsiábyrgð verði eingöngu byggð á sök brotamanns, enda verða frávik frá þeirri reglu að eiga sér ótvíræða og vafalausa stoð í lögum, sbr. 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem hefur lagagildi hér á landi, sbr. lög nr. 62/1994.

Þótt við það sé miðað í 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga að engin ávana- og fíkniefni megi mælast í blóði eða þvagi ökumanns má slá því föstu að ökumaður sé í raun ekki undir áhrifum við það eitt að tetrahýdrókannabínólsýra mælist í þvagi hans, án þess að tetrahýdrókannabínól sé jafnframt að finna í blóðinu. Þá verður það með engu móti virt ákærða til gáleysis í þessu tilliti að hafa verið í návist við aðra sem voru að neyta fíkniefna þannig að hann hefði mátt reikna með að slík efni mældust í þvagi hans. Samkvæmt þessu verður ákærði gegn neitun hans ekki sakfelldur fyrir brotið og ber að sýkna hann af kröfum ákæruvaldsins.

Eftir þessum málsúrslitum verður sakarkostnaður felldur á ríkissjóð, svo sem nánar greinir í dómsorði, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X..., er sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður er felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, 167.328 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf B-kk-nf