E-292/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 3. apríl 2007, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af G-kk-þgf J-kk-þgf K-kk-þgf, kt. 000000-0000, Háengi 2, Selfossi, gegn Árvakri hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 1, Reykjavík, og Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til réttargæslu með stefnu, sem birt var 19. desember 2005.

Dómkröfur stefnanda eru að stefnda, Árvakri hf. verði gert að greiða stefnanda 4.590.734 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum frá 23. mars 2002, slysdegi, til 3. desember 2005, en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Réttargæslustefndi gerir engar kröfur í málinu, enda eru engar kröfur gerðar á hendur félaginu.

Helstu málavextir eru að stefnandi varð fyrir slysi við vinnu sína hjá prentsmiðju Morgunblaðsins hinn 23. mars 2002. Á þessum tíma starfaði stefnandi sem prentnemi hjá stefnda. Stefndi tilkynnti Vinnueftirliti ríkisins um slysið 24. júní 2002. En haldið er fram af hálfu stefnda að forráðamönnum félagsins hafi ekki orðið kunnugt um slysið fyrr en stefnandi skilaði inn veikindavottorði þremur mánuðum eftir slysið. Þá er málsatvikum lýst af hálfu stefnda á þann veg að stefnandi hafi - um kl. 15 þennan dag sem slysið varð - verið að setja pappír í prentvél og þurft að ganga niður að þröngri tröppu, runnið á tröppubrún og sett olnbogann fyrir sig. Hafi hann klárað vakt sína hjá stefnda kl. 19 og farið þá á slysadeild Landspítala í Fossvogi. Stefnandi hafi mætt til vinnu hjá stefnda daginn eftir og næstu tvær vikur hafi stefnandi verð alls sjö daga frá vinnu vegna veikinda.

Í læknisvottorði F-kk-ef S-kk-ef, læknis hjá slysa- og bráðamóttöku Landspítala - háskólasjúkrahúsi í Fossvogi, dags. 24. nóvember 2003, segir:

Saga:

G-kk-nf leitar á slysadeild Landspítala þann 23/3 2002 kl. 19:00. G-kk-nf kveðst hafa verið við vinnu sína í Prentsmiðju Morgunblaðsins um fjórum klst. fyrir komu, en þar er hann prentari. Hann kveðst hafa fallið af palli við prentvélina og niður á næsta pall, u.þ.b. 2-3 metra fall. Hann kom niður á vinstri handlegg og vinstri mjöðm. Hefur verið með verki í handleggnum síðan og einnig einhver óþægindi í mjöðminni. Fór einnig að finna fyrir óþægindum í hálsi, sérstaklega vinstra megin. Kveðst ekki hafa rekið höfuðið í og missti aldrei meðvitund.

Skoðun:

G-kk-nf kemur fullkomlega eðlilega fyrir. Skoðun á brjóstholi og kvið er eðlileg. Hann gengur óhaltur, en það eru viss þreifi eymsli yfir mjaðmarhnútu á vinstri mjöðm, en að öðru leyti er ekkert athugavert þar. Á vinstri framhandlegg er mar á mótum nær- og miðþriðjungs framhandleggs. Hreyfiferli í olnboga eðlilegt. Það eru engin teljandi þreifi eymsli yfir hryggjartindum á hálsi, en það eru viss þreifi eymsli í vöðvum vinstra megin við hryggsúlu aftan á hálsi. Hreyfiferli í hálsliðum er eðlilegt. Engir aðrir áverkar sýnilegir.

Álit, meðferð og niðurstaða:

G-kk-nf hefur orðið fyrir hálstognun auk þess að vera með mar yfir mjaðmarhnút á vinstri mjöðm og einnig er hann með mar á framhandlegg. Hann fær teygjusokk á framhand-legginn og einnig almenna ráðgjöf vegna hálstognunar.

Áverkar þeir sem G-kk-nf hefur orðið fyrir eru ekki alvarlegs eðlis og hann ætti að ná sér að fullu á 3-4 vikum.

Flestir sem verða fyrir hálstognun af svipuðu tagi og G-kk-nf hafa náð sér að fullu á 4-8 vikum, en lítill hluti sjúklinga er þó með óþægindi til lengri tíma.

G-kk-nf hefur ekki leitað aftur á slysadeild eða endurkomudeild spítalans vegna afleiðinga óhappsins.

Í vottorði um röntgenrannsókn á stefnanda 20. september 2002, dskj. nr. 10, segir:

HÁLSLIÐIR:

Beingerð er eðlileg, eðlileg hæð á liðbolum og liðþófum.

Brot, skrið eða önnur áverkamerki greinast ekki.

LENDHRYGGUR:

Beingerð er eðlileg, eðlileg hæð á liðbolum og liðþófum.

Brot, skrið eða önnur áverkamerki greinast ekki.

NIÐURSTAÐA: Sjúklegar breytingar greinast ekki.

Í vottorði um röntgenrannsókn á stefnanda 20. júní 2003, dskj. nr. 14, segir:

TS LENDHRYGGUR:

3 neðstu bilin sneidd.

L3-L4: Enginn prolaps, foramenal eða spinal þrengsli.

L4-L5: Lítillega bungandi liðþófi en enginn prolaps. Ekki foramenal eða spinal þrengsli.

L5-S1: Enginn prolaps. Ekki foramenal eða spinal þrengsli.

NIÐURSTAÐA: Rannsókn innan eðlilegra marka.

Í matsgerð, dags. 30. október 2005, þar sem skoðaðar voru og metnar afleiðingar vinnuslyssins, sem stefnandi varð fyrir 23. mars 2002, og unnin var af B-kk-þgf D-kk-þgf, lögfræðingi og sérfræðingi í líkamstjónarétti, og S-kk-þgf D-kk-þgf, lækni og sérfræðingi í bæklunarskurðlækningum, er m.a. haft eftir stefnanda að hann hafi verið í fullu starfi hjá Morgunblaðinu þegar hann lenti í slysinu. Hann hafi fyrst um sinn verið tvær vikur frá vinnu sökum slyssins. Hafi hann þá tekið upp störf að nýju líkt og áður, en hins vegar hafi hann átt erfitt með öll líkamlega krefjandi störf og hlíft sér mikið í vinnu. Hafi honum verið sýndur ákveðinn skilningur af yfirmönnum sínum vegna þessa. Ástandið hafi á hinn bóginn á endanum verið þannig að hann hefði ekki treyst sér til að vinna áfram í svo líkamalega krefjandi starfi. Hafi hann því hætt þessum störfum endanlega í ágúst 2003.

Niðurstaða matsmanna var að stefnandi hafi orðið fyrir eftirfarandi tjóni með hliðsjón af skaðabótalögum nr. 50/1993:

i Tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr.:

Tvær vikur fyrst eftir vinnuslysið: 100% óvinnufærni.

Stöðugleikatímapunktur er ákveðinn 20. september 2002.

ii Þjáningabætur skv. 3. gr.:

Tímabilið 23. mars 2002 til 20. september s.á.: Án rúmlegu.

iii Varanlegur miski skv. 4. gr.:

12 stig – tólf af hundraði.

iv Varanleg örorka skv. 5. gr.:

15% - fimmtán af hundraði.

Með bréfi 3. nóvember 2005 krafði stefnandi réttargæslustefnda, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., um greiðslu bóta vegna slyssins, en félagið hafði hafnað greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu stefnda með tölvupósti 9. maí 2005 og hafði sú afstaða verið áréttuð með tölvupósti 14. nóvember 2005. Hins vegar féllst tryggingarfélagið á greiðsluskyldu úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 582.559 kr. auk vaxta að fjárhæð 7.282 kr. Þá var fallist á greiðslu 50.000 kr. vegna matskostnaðar stefnanda án viðurkenningar á matsniðurstöðu.

Stefnandi byggir á því að aðbúnaður starfsmanna stefnda hafi verið óforsvaranlegur og stefndi hafi vanrækt að tryggja stefnanda öruggt og heilsusamlegt starfsumhverfi eins og kveðið sé á um í lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.

Vísað er til þess að prentvél sem staðsett hafi verið á efri palli þeim, sem stefnandi féll af, hafi lekið glussa eða olíu, sem verkstjóra og forsvarsmönnum stefnda hafi verið vel kunnugt um, enda hafi verið búið að kvarta undan leka þessum og einnig að handrið sem verið hafði með þeim stiga, sem stefnandi féll í, hafði brotnað og hafi ekki verið fyrir hendi.

Byggt er á því að þrátt fyrir kvartanir um hættu hafi engar úrbætur verið gerðar, eins og stefnda hefði borið skylda til skv. 6. gr. reglug. um notkun tækja nr. 431/1997. Þá hafi stefndu borið skylda til skv. I. viðauka reglugerðarinnar, ákvæða 2.5 og 2.17, að sjá til þess að notkun prentvélarinnar ylli ekki starfsmönnum slysahættu. Hafi stefnda borið að koma í veg fyrir glussa- eða olíulekann eða í það minnsta einangra lekann til að koma í veg fyrir slys. Forsvarsmönnum stefnda hefði mátt vera ljóst að þessi vanræksla hafi almennt verið til þess fallin að skapa slysahættu og þá sérstaklega með tilliti til staðsetningar vélarinnar uppi á pallinum.

Áréttað er að slysið hafi orðið vegna saknæms gáleysis forsvarsmanna stefnda, en vinnuveitandi beri bótaábyrgð á tjóni sem starfsmenn valdi með ólögmætum og saknæmum hætti. Stefnda hefði borið að sjá svo um að prentvélin og annar búnaður væri þannig úr garði gerður að gætt væri fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta skv. 43. gr. laga nr. 46/1980 og reglug. nr. 431/1997.

Byggt er á því að slysið megi alfarið rekja til hættulegra aðstæðna á vinnustað sökum glussaleka úr prentvélinni og vegna þess að tröppunum hefði ekki verið haldið við. Stefnandi hafi stigið í og runnið í flughálum glussanum og fallið niður á næsta pall án þess að hann hefði getað stutt sig við eða gripið í handrið sér til stuðnings. Þá er í þessu sambandi vísað til þess að stefnandi hafi verið óreyndur starfsmaður, nemi í prentiðn á námssamningi hjá stefnda.

Þá er byggt á því að stefndi hafi vanrækt þá skyldu sína sem atvinnurekandi að tilkynna slysið til lögreglustjóra og Vinnueftirlits ríkisins svo fljótt sem unnt var og eigi síðar en innan sólahrings frá því slysið átti sér stað eins og skylt hefði verið skv. reglug. nr. 612/1989. Tilkynning um slysið hafi ekki borist vinnueftirlitinu fyrr en rúmum þremur mánuðum eftir slysið. Beri stefndi þess vegna hallann af því að aðdragandi og orsök slyssins og þar með ástand prentvélarinnar var ekki rannsakað strax í kjölfar slyssins.

Stefnandi kveðst byggja tölulegar niðurstöður sínar á matsgerð B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings og S-kk-ef D-kk-ef læknis eins og hér greinir:

1. Miskabætur: 5.840.500 x 12% 700.860 kr.

2. Bætur fyrir varanlega örorku:

2.150.599 x 15,497 x 15% 4.999.175 kr.

3. Þjáningatímabil 177 x 1020 180.540 kr.

Samtals 5.880.575 kr.

Að frádregnum bótum úr launþegatr. 589.841 kr.

[og samkvæmt samkomulagi að frádregnum 700.000 kr.]

Stefndi byggir sýknukröfu sína annars vegar á því að ósannað sé að slysið megi rekja til saknæmrar háttsemi stefnda eða starfsmanna hans eða annarra atvika, sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum, og hins vegar á því að stefnandi verði sjálfur að bera tjón sitt að fullu sjálfur vegna eigin sakar.

Vísað er til þess að um ábyrgð stefnda fari samkvæmt sakarreglunni og sé því mótmælt að beita skuli ströngu sakarmati gagnvart stefnda, eins og stefnandi virðist byggja á.

Bent er á að orsök slyssins hafi verið óhappatilviljun og/eða óaðgæsla stefnanda sjálfs.

Varðandi þá málsástæðu stefnda, að ósannað sé að tjónið megi rekja til atvika sem stefndi beri skaðabótaábyrgð á að lögum, vísar stefndi til þess, að stefnanda beri að sanna orsök tjóns síns. Stefnandi hafi ekki látið stefnda vita af slysinu og hafi stefnda ekki orðið kunnugt um það fyrr en um þremur mánuðum eftir slysið þegar stefnandi skilaði inn veikindavottorði. Ekkert hafi gefið stefnda sérstakt tilefni til að ætla að stefnandi hefði slasast við vinnu sína á þessum tíma. Stefnandi hafi lokið vakt sinni þennan dag og leitað sjálfur á slysadeild rúmum fjórum tímum eftir slysið. Þá hafi stefnandi mætt til vinnu daginn eftir. Og þar sem í hönd fóru páskar og stefnandi hafði verið nokkuð frá vinnu vegna veikinda fyrir slysið, hafi það ekki vakið athygli forráðamanna stefnda þó stefnandi hefði verið frá vinnu sjö daga næstu tvær vikurnar eftir slysið. Þannig hafi stefndi ekki vanrækt tilkynningaskyldu. Jafnframt séu engin efni til að láta stefnda bera halla af því að Vinnueftirlit ríkisins rannsakaði ekki aðdraganda og orsök slyssins og ástand prentvélar.

Stefndi mótmælir því harðlega sem röngu og ósönnuðu að aðbúnaður á vinnustaðnum hafi verið óforsvaranlegur og hann hafi brotið gegn lögum nr. 46/1980 og reglugerð nr. 431/1997 um notkun tækja. Í því sambandi er bent á að þau ákvæði reglugerðarinnar, sem vísað er til í stefnu, eigi ekki við í málinu.

Byggt er á því að rangt sé og ósannað að prentvélin hafi lekið glussa og olíu. Jafnframt er því mótmælt að verkstjóra og forsvarsmönnum stefnda hafi verið kunnugt um meintan leka og kvartað hafi verið undan honum. Bent er á að tröppurnar, sem hér um ræðir, eru með hálkuvörn og því almennt ekki hálar. Þá megi telja ólíklegt, ef ekki útilokað, að olía og glussi hafi getað lekið úr prentvélinni á þeim stað þar sem talið er að stefnandi hafa orðið fótaskortur. Bent er á myndir af vettvangi á dskj. nr. 22 og hafnað staðhæfingu stefnanda, að handrið við tröppurnar hafi brotnað, og af þeim sökum ekki verið fyrir hendi.

Telji dómurinn að ekki hafi verið um óhappatilviljun að ræða, byggir stefndi á því að stefnandi verði að bera fulla ábyrgð á tjóni sínu sjálfur vegna eigin sakar.

Vísað er til þess að stefnandi, er var tæplega 24 ára gamall á þessum tíma, hafi verið prentnemi hjá stefnda er slysið varð. Hafi hann verið búinn að vinna hjá félaginu í rúm tvö og hálft ár. Honum hafi því verið fullkunnugt um aðstæður og hvar gæta bæri sérstakrar varúðar á leið um svæðið.

Varakröfu sína um verulega lækkun byggir stefnandi á eigin sök stefnanda. Þá geti stefnandi ekki átt rétt á þjáningabótum fyrir lengri tíma en tvær vikur. Þá er mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði verið búinn að starfa hjá stefnda frá því í júlí 1999 er slysið varð, eða í um það bil í tvö og hálft ár. Fyrst hefði hann starfað sem aðstoðarmaður en síðan sem prentnemi. Er slysið varð hefði hann verið prentnemi. Prentvélin, sem hann starfaði við, hafi verið á þremur hæðum, á hæð við litla „blokk“, 70 til 80 fermetrar að grunnfleti. Að auki hafi prentvélin náð niður í kjallara [prentsmiðjunnar] þar sem pappírinn er mataður inn í vélina.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 30, sem er mynd af prentvél. Stefnandi sagði að þessi vél væri með auka hæð alveg efst og nýrri en prentvélin sem hann vann við er hann varð fyrir slysinu. Er hann varð fyrir slysinu hafi hann verið staddur á efstu hæð prentvélarinnar á göngu þar eftir palli og dregið á eftir sér pappírsstreng og þrætt hann eftir fyrir fram gefinni leið.

Stefnandi sagði að glussa- og olíudrulla hefði verið út um alla vél, hafi hún spýst hér og þar út og borist út um allt með skóm, verkfærum og öðru. Kvaðst hann hafi stigið í glussa skömmu áður en hann datt.

Stefnandi sagði að slysið hefði orðið um hádegi. Sunnudagsútgáfa af blaðinu hefði verið í prentun. Venja hefði verið að byrja seinna blaðið um hádegi á laugardegi. Kvaðst hann hafa klárað vaktina en ekki farið heim strax eftir slysið. Eftir vaktina hefði hann farið á slysadeild. Hann hafi hringt í verkstjórann um leið og hann fór af slysadeildinni og látið hann vitað að hann yrði frá vinnu samkvæmt læknisráði. Kvaðst hann hafa verið frá vinnu í tvær vikur. Staðhæfing í greinargerð um að hann hefði oft áður verið lasinn og mætt óreglulega til vinnu væri röng.

Stefnandi sagði að handvömm verkstjóra hafi valdið því að slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirlitinu fyrr en í júní [2002]. Kvaðst hann oft hafa gengið eftir því að verkstjórinn tilkynnti vinnuslysið. Hann hefði hins vegar tekið vel í það án þess að sinna því. M-kk-nf L-kk-nf, er verið hefði öryggistrúnaðarmaður á vinnustaðnum, hefði einnig ámálgað það við verkstjórann að hann gerði þetta. Að lokum hefði hann gefið sig og tilkynnt vinnueftirlitinu um vinnuslysið.

Stefnandi sagði að fimm menn hefðu starfað í prentsalnum daginn sem slysið varð. Þrír hefðu verið uppi á vél og tveir niðri með pappírinn. Áður hefðu fjórir verið uppi, þrír prentarar og einn aðstoðarmaður, þegar dælt var litum á vélina með handdælum. Síðar hefði vélin verið útbúin með sjálfvirkum litadælum og starfsmönnum þarna fækkað um einn.

Stefnandi sagði að þar sem hann datt hefði áður verið fjórði maðurinn, sem tók á móti pappírsstrengnum. Þar sem hann stóð fyrir neðan hefði maður rétt honum strenginn.

Stefnandi sagði að ítrekað hefði verið kvartað út af glussalekanum á pöllunum. Því hefði ekki verið sinnt.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 26, sem er mynd af manni á palli í vinnusal. Stefnandi sagði að hann hefði gengið nákvæmlega um svona pall umrætt sinn og farið síðan niður inn í burðarverkið.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 27, sem er mynd af stálpalli við hliðina á hlut af vélbúnaði. Stefnandi sagði að hann hefði gengið um svona pall umrætt sinn og farið niður op eða bil á vélbúnaðinum sem sést á myndinni. Metra fyrir neðan opið hafi verið stálbiti til að standa á. Þegar hann fór niður hafi hann orðið að halda í pappírsstrenginn með annarri hendinni og finna eitthvert tak með hinni. Þegar hann varð fyrir slysinu hefði hann verið að stíga niður á stálbitann og runnið og ekki náð taki til að halda sér stöðugum.

Lagt var fyrir stefnanda dskj. nr. 22, sem eru sex myndir af manni og hlutum prentvélar sem hér um ræðir. Stefnandi sagði að á mynd eitt hefði hann staðið uppi á pallinum sem sést neðan á. Hafi hann síðan þurft að stíga niður á stálbita sem þarna er fyrir aftan fæturna á manninum, sem sést á myndinni, og síðan niður á pall, sem þarna er, og niður tröppurnar, alltaf með pappírsstrenginn í annarri hendi. Niður á stálbitann væri tæpur metri. Hafi hann runnið á bitanum og skollið niður.

Stefnandi kvaðst fyrst hafa hafið störf hjá stefnanda sem aðstoðarmaður árið 1999. Hann hafi unnið niðri með pappír, þrif og fleira. Hefði honum síðar verið boðið að fara á samning og læra. Hafi hann þá verið færður á efri hæðina. Vinna hans hefði frá árinu 1999 verið við prentvélina, sem hér um ræðir, undirbúningur undir prentun. Sem aðstoðarmaður hefði hann undirbúið neðri hæðina, sett pappír í vélina, gert það allt klárt, séð um pappírsskipti þegar rúllurnar kláruðust, þrifið, aðstoðað prentarana eftir þörfum, þrifið loftræstikerfið, tekið á móti pappír o.fl.

Stefnandi kvaðst oft, ef til vill hundrað sinnum, hafa farið upp og niður umræddar tröppur á prentvélinni til að þræða pappírinn í vélina.

Vísað var til dskj. nr. 22 og til þess að í stefnu segir að stefnandi hafi fallið um tvo metra niður. Stefnandi kvaðst hafa dottið af efsta pallinum sem sjáist á myndinni, mynd 1. Hafi hann verið með hægri fótinn á pallinum og verið að stíga með vinstri fæti niður á stálbitann, en ekki náð að stíga á bitann áður en hann missti fótfestu.

Stefnandi kvaðst ekki áður hafa misst fótanna á þessari leið um prentvélina eins og í þetta sinn. Hann hefði þó áður runnið á ýmsum stöðum á ferð sinni um prentvélina. Drulla hefði verið út um allt og skórnir, sem hann fékk, ekki beint hannaðir til að taka á olíuleka. Kvartað hefði verið undan þessu.

Daginn, sem slysið varð, kvaðst stefnandi ekki hafa tekið sérstakleg eftir glussa eða olíu í tröppunum.

Þegar hann féll kvaðst stefnandi hafa verið að þræða pappírinn inn í vélina. Hafi hann þá verið uppi á efsta palli, verið með strenginn í vinstri hendi og verið að setja hann yfir efsta mögulega vals, skipt um hendi og stigið af pallinum og ætlað niður á bita og þaðan niður tröppurnar. Kvaðst stefnandi hafa horft niður fyrir sig í för sinni af pallinum til að hitta á bitann. Alltaf hefði verið stigið á miðjan bitann. Er hann féll hefði hann stutt sig við burðarvirkið. Engin handföng hefðu verið til að grípa í.

Stefnandi sagði að lýsing á vinnustaðnum hefði verið ágæt.

Eftir að hann féll hefðu þeir, sem unnu með honum, stumrað yfir honum. Honum hefði harkalega brugðið en lokið prentuninni, klárað vaktina og farið síðan beint upp á slysavarðstofu á Borgarspítalanum. Hann kvaðst ekki hafa mætt í vinnuna daginn eftir. Tveim vikum seinna hefði hann mætt. Læknirinn hefði sagt honum að gott væri fyrir hann að taka tveggja vikna frí til að ná niður bólgum og mari.

Stefnandi kvaðst hafa tilkynnt S-kk-þgf Ó-kk-þgf, yfirmanni sínum og verkstjóra í prentsmiðjunni, um slysið. Hann hafi sjálfur hringt til hans um leið og hann kom af slysavarðstofunni sama dag.

Stefnandi sagði að vinur hans hefði keyrt hann á slysavarðstofuna.

Eftir að hann fór á slysavarðstofuna hafi hann nokkrum mánuðum seinna leitað læknis út af slysinu hjá heilsugæslustöðinni í Breiðholti. Kvaðst hann alltaf hafa verið með verki. Vinnufélagar hans hefðu hlíft honum mikið, hlíft honum við þungum burði o.þ.u.l. Hann hefði alltaf verið með kvalir í handleggnum og í bakinu. Þegar verkirnir voru orðnir óbærilegir og hann farinn að læsast ítrekað í baki, hefði hann farið á heilsugæsluna í Breiðholti.

Stefnandi sagðist hvorki hafa fengið bætur greiddar frá Tryggingastofnun ríkisins né lífeyrissjóði. Kvaðst honum ekki hafa verið kunnugt um að hann hefði rétt á því.

J-kk-nf H-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann væri lærður prentari en hættur störfum. Hann kvaðst hafa unnið með stefnanda er stefnandi slasaðist 23. mars 2002. Hafi þeir verið að undirbúa prentun á blaði. Hann kvaðst fyrst hafa starfað hjá Morgunblaðinu á árinu 1973 og verið þar í rúmt ár, hafið aftur störf hjá blaðinu árið 1980 og lokið störfum í nóvember 2003.

Lagt var fyrir J-kk-þf dskj. nr. 30, sem áður var getið. J-kk-nf sagði að prentvélin, sem sést á dskj. nr. 30, væri lík prentvélinni, sem hér um ræðir, í hlutfalli stærðar. Vélin á dskj. nr. 30 væri hins vegar byggð upp á annan hátt. Prentvélin, sem hann og stefnandi hefðu starfað við, hefði verið á þremur hæðum með tveimur vinnupöllum og til viðbótar hálf hæð. Prentvélin hefði og náð niður í kjallara í prentsmiðjunni. Prentvélin hefði verið ellefu til tólf metrar á lengd og fimm til sex metrar á breidd.

J-kk-nf sagði að ástand prentvélarinnar hefði verið gott. Vélin hefði þó haft sína annmarka, þræðibönd, með hverjum pappírinn hefði verið færður upp úr kjallaranum, drifinn með glussa, og á þræðibandið hefði komið mikil olía. Olían hefði sest á pallana ásamt glussa þegar hann lak niður. Ekki hefði verið unnt að komast hjá þessu vegna skorts á mönnum til að þrífa. Pallarnir hefðu þó verið þrifnir af og til, en ekki reglulega.

J-kk-nf sagði að ekki hefði verið pollur af glussa á pallinum þar sem stefnandi datt, en hann hefði verið á þeirri leið sem stefnandi fór.

J-kk-nf kvaðst halda að þeir, er voru að störfum er stefnandi slasaðist, hefðu allir orðið varir við hvað hafði gerst.

Lagt var fyrir J-kk-þf dskj. nr. 26, sem áður var getið. J-kk-nf sagði að þetta væri pallur er stefnandi hefði farið upp á þegar hann var að þræða pappírinn í prentvélina.

J-kk-nf sagði að áður hefðu þeir verið einum fleiri við að þræða pappírinn í prentvélina. Með fækkun um einn hefðu þeir orðið að breyta til. Í stað þess að rétta pappírslengjuna öðrum niður á næsta pall hefði viðkomandi sjálfur þurft að fara með hana milli hæða.

J-kk-nf sagði hann hefði heyrt þegar stefnandi datt en ekki séð það. Hann kvaðst hafa unnið við umrædda prentvél frá upphafi til ársins 2003, en vélin hefði verið tekin í notkun árið 1980.

M-kk-nf L-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði unnið í prentsmiðju Morgunblaðsins þegar stefnandi slasaðist 23. mars 2002. Hann sagði að prentvélin hefði verið þriggja hæða og að auki í kjallara þar fyrir neðan. Hann kvaðst hafa unnið við hana frá því að hún kom til landsins. Hann sagði að ástand hennar sem prentvélar hefði verið gott, hins vegar hefðu oft verið olíulekar frá þræðiböndum.

Marsveinn kvaðst ekki hafa orðið vitni að slysinu en hann hefði heyrt að stefnanda hefði orðið fótaskortur.

M-kk-nf kvaðst ekki hafa orðið sérstaklega var við glussa eða olíu á pöllunum þennan dag sem slysið varð en olíublettir hefði oft komið frá þræði böndunum á pallana.

M-kk-nf sagði að hann og aðrir starfsmenn sem verið hefðu í prentsmiðjunni daginn, sem stefnandi varð fyrir slysinu, hefðu allir vitað um slys stefnanda. Menn hefðu einnig vitað að stefnandi var frá vinnu vegna slyssins.

M-kk-nf kvaðst ætla að dregist hefði að tilkynna um slysið til vinnueftirlitsins vegna þess að yfirmaður stefnanda hefði haldið að slys stefnanda hefði ekki verið það alvarlegt að þörf væri á því.

M-kk-nf kvaðst áður hafa verið trúnaðarmaður verklýðsfélags á vinnustaðnum og beitt sér aðeins fyrir því að slysið yrði tilkynnt. Hefði hann orðið þess vís að stefnandi kvartaði yfir því að slysið hefði ekki verið tilkynnt. Kvaðst hann hafa minnst á þetta við S-kk-þf Ó-kk-þf, en ekki muna hvenær hann gerði það.

F-kk-nf Æ-kk-nf V-kk-nf, vélstjóri hjá stefnda, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að honum væri kunnugt um að stefnandi hefði orðið fyrir óhappi 23. mars 2002. Hafi hann heyrt um það stuttu eftir að það gerðist. Hann kvaðst sem vélstjóri sjá um viðhald og viðgerðir á öllum vélbúnaði innan dyra hjá stefnda. Hafi hann séð um viðhald á umræddri prentvél, fyrirbyggjandi viðhald og jafnframt viðgerðir ef því var að skipta.

F-x-x Æ-kk-nf sagði að skipt hefði verið um olíu og glussa í vélinni á ákveðnum fresti samkvæmt beiðni framleiðanda. Hafi það farið fram niðri í kjallara á jarðhæð hússins. Þar hafi verið olíugeymar og dælur sem dælt hefðu upp á hæðirnar. Ekki hefði verið skipt um olíu eða glussa uppi á pöllunum. Skipt hefði verið um glussa á tíu ára fresti, en olíu á eins og hálfs árs til tveggja ára fresti.

F-x-x Æ-kk-nf sagði að glussi eða olía hefði ekki lekið á tröppu þar sem stefnandi féll. Enginn vélbúnaður hefði verið fyrir ofan tröppurnar eða nálægt honum, sem hefði getað lekið olíu, engin olía hefði verið þarna á svæðinu. Útilokað væri að olía eða glussi hefði lekið niður á þessum stað frá vélbúnaði. Fyrir ofan tröppurnar væri þakið í húsinu en ekki neinn vélbúnaður.

Lagt var fyrir F-x-x Æ-kk-þf dskj. nr. 22, sem áður var getið. Vísað var á að á mynd nr. 1 væri að sjá pall og spurt, hvort olía eða glussi hefði getað lekið á þennan pall. F-x-x Æ-kk-nf sagði að það væri útilokað. Enginn vélbúnaður væri fyrir ofan pallinn.

F-x-x Æ-kk-nf sagði að rangt væri það sem segir í stefnu „að handrið sem verið hafði með þeim stiga sem stefnandi féll í hafði brotnað og var ekki fyrir hendi“. Hann sagði að handriðið hefði ekki brotnað en því hefði verið breytt. Tröppurnar hefðu verið aukabúnaður sem settar hefði verið á tímabilinu 1995 til 2000.

S-kk-nf Ó-kk-nf gaf símleiðis skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að starf hans hefði undanfarin tíu ár verið verkstjórn yfir prentsmiðju stefnda. Starfið fælist í því að manna vaktir og sjá til þess að hráefni væri til o.þ.u.l. Hann kvaðst ekki hafa verið vitni að því er stefnandi varð fyrir umræddu óhappi. Hann kvaðst ætla að stefnandi hefði byrjað störf hjá stefnda á árinu 1999, fyrst sem aðstoðarmaður í prentsalnum en í því felist að sjá til þess að pappír sé í prentvélinni. Stefnandi hefði staðið sig ágætlega sem aðstoðarmaður þannig að honum hefði verið boðið að fara á samning í prentiðn og hafi hann starfað sem slíkur þegar slysið varð.

S-kk-nf sagði að stefnandi hefði sem nemi í prentiðn unnið með prenturum við að keyra prentvélina. Hann hefði ekki verið kominn það langt að hann hefði sjálfur verið farinn að keyra vélina, en hjálpað til, þrætt hana og staðið í alls konar þrifum tengdumt því. Stefnandi hefði unnið sem nemi í prentiðn hjá stefnda í tæpt eitt ár. Hluti af starfi hans hafi falist í því að ganga upp og niður umræddar tröppur þar sem hann slasaðist.

S-kvk-nf kvað sig ekki reka minni til þess að stefnandi hefði tilkynnt honum þegar hann slasaðist. Kvaðst hann hafa fengið vitneskju um þetta þegar vinnufélagar stefnanda fóru að tala um það að stefnandi hygðist sækja stefnda um bætur út af slysinu. Þá fyrst hefði hann farið að velta því fyrir sér hvað hefði gerst, en það hefði verið tveimur til þremur mánuðum eftir slysið.

S-kk-nf sagði að rangt væri að stefnandi hefði gengið eftir því að hann tilkynnti vinnueftirlitinu um slysið.

S-kk-nf sagði að eftir slysið hefði stefnandi verið eitthvað frá vinnu. Hefði hann ekki tengt það slysinu þar sem stefnandi hefði átt það til að vera frá vinnu og ekki á það að treysta að hann mætti. Stefnandi hefði tilkynnt að hann væri veikur en ekki að hann hefði lent í vinnuslysi.

S-kk-nf kvaðst ekki hafa verið í húsinu þegar slysið varð. Hann kvaðst hafa fengið lýsingu á slysinu frá félögum stefnanda sem voru á vaktinni með honum.

Ályktunarorð: Í tilkynningu stefnda til Vinnueftirlits ríkisins, dags. 24. júní 2002, um slysið sem stefnandi varð fyrir sem prentnemi í prentsmiðju stefnanda 23. mars 2002, segir um tildrög slyssins: „Var að setja pappír í prentvélina og þurfti að ganga niður að þröngri tröppu. Rann á tröppubrún og setti olnbogann fyrir sig.“ Þá er greint frá því að fulltrúi vinnueftirlitsins hefði ekki komið á staðinn, starfstími stefnanda við sömu störf eða hliðstæða vinnu hafi verið lengri en ár, slysið hafi orðið í vaktavinnu við framleiðslustörf, orsakavaldur hafi verið vinnusvæðið og að orsök áverka hafi verið fall af hærri stað. Þá segir að fyrir áverkum hafi orðið höfuð, háls, öxl, handleggur, mjöðm og læri stefnanda, en um útvortis blæðingu og tognun hafi verið að ræða. Greint er frá því að stefnandi hóf störf aftur sjö dögum eftir slysið.

Í bréfi Vinnueftirlits ríkisins til lögmanns stefnda, dags. 2. apríl 2007, segir m.a. að slysið hafi ekki verið tilkynnt vinnueftirlitinu fyrr en þremur mánuðum eftir slysið. Vinnueftirlitið rannsaki að jafnaði ekki vinnuslys sem tilkynnt séu löngu eftir að þau eiga sér stað. Þó sé leitast við að gefa umsögn um slys ef lögregluskýrsla liggur fyrir og líkur á því að rannsókn eftirlitsins geti varpað skýrara ljósi á orsök slyssins og komið þannig í veg fyrir frekari slys. Þá segir að í skráningarkerfi vinnueftirlitsins sé ekki að finna nein gögn um skoðun eða úttekt vegna breytinga á stiga við prentvél prentsmiðju Morgunblaðsins.

Af framburði J-kk-ef H-kk-ef og M-kk-ef L-kk-ef, sem störfuðu sem prentarar hjá stefnda þegar slysið varð, verður ráðið, að olía hafi runnið í einhverjum mæli frá svokölluðum þræðiböndum á palla sem starfsmenn gengu um við störf sín við prentvélina. Þá er af hálfu stefnanda bent á að auka hefði mátt öryggi við prentvélina með einum starfsmanni í viðbót við þá, sem að jafnaði unnu við hana, og jafnframt með frekari þrifum á göngupöllum vélarinnar. Ekki eru þó efni til að álykta að um þannig vanrækslu stefnda hafi verið að ræða að stefnda beri að sanna að hann eiga ekki sök á slysinu. Raunar liggur ekki fyrir í málinu með skýrum hætti, hvað varð þess valdandi að stefnanda varð fótaskortur í þetta sinn á leið sinni við að þræða pappír í prentvélina, á leið, sem hann hafði farið áfallalaust líklega hundrað sinnum áður. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að vinnuaðstaða hans við störf sín hjá stefnda hafi verið sérstaklega hættuleg. Gögn málsins styðja heldur ekki sjálfstætt að svo hafi verið. Verður því að álykta að um óhapp af tilviljun hafi verið að ræða þegar stefnandi varði fyrir umræddu slysi við vinnu sína hjá stefnda 23. mars 2002.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Rétt er að aðilar beri hvor sinn kostnað af málinu.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Árvakur hf., er sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef J-kk-ef K-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf Þ-kk-nf