E-3544/2021

1. Mál þetta var höfðað 22. júní 2021 og tekið til dóms 1. desember 2022. Stefnandi er Þrotabú A, [...], og stefndi er Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf., [...]2. Stefnandi gerir þær dómkröfur að rift verði eftirfarandi ráðstöfunum stefnanda til stefnda, Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf., samtals að fjárhæð 38.198.710 krónur.

Greiðslu af bankareikningi stefnanda nr. 130- 26- 60042 til stefnda Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf. 9. ágúst 2019, að fjárhæð 8.867.791 króna.

Greiðslu af bankareikningi stefnanda nr. 130- 26- 60042 til lögmannsstofunnar Consigliere consult slf. sem greidd var áfram sama dag til stefnda Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf. 1. nóvember 2019, að fjárhæð 29.330.919 krónur.

3. Stefnandi krefst þess að stefnda Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf. verði gert að greiða stefnanda 38.198.710 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. mars 2021 til greiðsludags. Stefnandi krefst málskostnaðar úr hendi stefn da.

4. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Stefndi krefst þess að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Málsatvik

5. Stefnandi hefur gert grein fyrir málavöxtum á þann hátt að stefnandinn sé þrotabú einstaklings sem hafi verið forsvarsmaður tveggja einkahlutafélaga sem ráku vínveitingahús. Félög þessi voru Vkofinn ehf. sem rak veitingastað á Klapparstíg og Mast 10 ehf. sem rak veitingastað í Austurstræti. Viðkomandi einstaklingur mun hafa annast slíkan rekstur í um tvo áratugi. Bæði þessi fyrirtæki voru í viðskiptum við stefnda sem seldi þeim drykkjarvörur og lagði þeim til þjónustuvörur sem notað ar voru við meðhöndlun varanna og neyslu þeirra. Drykkjarvörur þessar sem keyptar voru með afslætti frá verðlistaverði þeirra voru svo seldar neytendum með álagningu og þannig hagnýttar í rekstri félaganna. Um reikningsviðskipti var að ræða þannig að fyrirtækin fengu 30 daga greiðslufrest á þeim vörum sem þeim voru seldar. Forsvarsmaður félaganna mun hafa notið trausts stefnda í viðskiptasambandi þeirra sem hafi lýst sér meðal annars í því að fyrirtæki hans hafi notið góðra kjara hjá stefnda og stefndi verið tilbúinn til að veita fyrirtækjunum fyrirgreiðslu, meðal annars í formi lánveitinga til fjármögnunar í tengslum við rekstur veitingastaðanna og greiðslufresta vegna vörukaupa. Eins var í gildi samstarfssamningar um markaðsráðstafanir sem stefndi greiddi fyrirtækjunum fyrir.

6. Til tryggingar á skilvísum greiðslum vegna skulda félaganna við stefnda vegna lána-viðskipta var meðal annars gengið frá sérstökum viðaukasamningum með aðild leigusala beggja fasteignanna sem leigðar voru undir rekstur veitingastaðanna. Í þeim viðaukum samþykktu aðilar leigusamninganna að kæmi til vanskila á skuldbindingum samkvæmt samningum fyrirtækjanna við stefnda væri honum heimilt að yfirtaka viðkomandi leigusamninga að tilgreindum skilyrðum uppfylltum, þar á meðal með greiðslu leigu til leigusala upp að tilteknu hámarki. Þá naut stefndi einnig um tíma veðréttinda í fast-eignum til tryggingar lánafyrirgreiðslum, auk þess sem samið var um að forsvarsmaður félaganna gengist í sjálfskuldarábyrgð persónulega fyrir skuldbindingum þeirra gagnvart stefnda.

7. Þrotamaður bar um fyrir dómi að eftir að hafa sinnt rekstri sem þessum í 20 ár hafi hugur hans staðið til þess að söðla um og selja fyrirtækin. Aðspurður kvað hann þau ekki hafa verið í greiðsluerfiðleikum en blikur hefðu verið á lofti, meðal annars vegna gjaldþrots flugfélagsins Wowair og áhrifa þess á komu ferðamanna til landsins. Fyrir liggur að veitingastaðurinn sem rekinn var af Mast 10 ehf. var í þeim greiðsluerfiðleikum að félagið var skilgreint í alvarlegum vanskilum á vanskilaskrá í ágústbyrjun 2019. Engar sambærilegar upplýsingar liggja fyrir um Vkofann ehf. en staðhæft af hálfu stefnanda að eins hafi verið komið fyrir því.

8. Stefnandi byggir á að stefndi hafi vegna réttar síns til að taka yfir áðurgreinda leigusamninga krafist þess að skuldir við sig yrðu greiddar í tilefni af sölu veitingastaðanna til nýrra aðila. Aðilaskipti að leigusamningunum yrðu ella ekki samþykkt og krafi st þess að þrotamaður myndi greiða skuldirnar í krafti fyrrnefndra sjálfskuldarábyrgða ryfirlýsinga. Þrotamaður bar um það fyrir dómi að hann hafi viljað að fyrirtækin greiddu skuldir sínar en stefndi hefði krafist þess að þessi háttur yrði hafður á, að hann greiddi þær sjálfur í krafti sjálfskuldarábyrgðar sinnar.

9. Stefndi byggir á hinn bóginn á því að í kjölfar vanskila Vkofans ehf. hafi félaginu sem skuldara og þrotamanni sem sjálfskuldarábyrgðarmanni verið tilkynnt 14. júní 2019 um riftun viðskiptasamnings aðila og gjaldfellingu allra skulda félagsins við stefnda. Greiðsla hafi síðan borist frá þrotamanni eins og áður greindi að fjárhæð 8.867.791 króna 9. ágúst 2019. Á sömu lund hafi farið með kröfur á hendur Mast 10 ehf., félaginu sem skuldara og þrotamanni sem sjálfskuldarábyrgðarmanni hafi verið tilkynnt um riftun viðskiptasamnings aðila og gjaldfellingu allra skulda félagsins við stefnda með greiðsluáskorun dagsettri 10. október 2019. Greiðsla hafi síðan borist frá lögmanni þrotamanns 1. nóvember 2019 að fjárhæð 29.330.919 krónur vegna sjálfskuldarábyrgðar hans. Staðhæft er af hálfu stefnda að hann hafi ekki haft nein afskipti af því þegar fyrirtækin tvö seldu veitingarekstur sinn, þar með talið af yfirtöku annarra aðila á húsaleigusamningum, enda hafi verið búið að greiða gjaldfallnar kröfur hans þegar reksturinn var seldur. Þessar tvær greiðslur endurspegla dómkröfu stefnanda.

10. Bæði einkahlutafélögin urðu gjaldþrota á árinu 2020, Mast 10 ehf. 15. apríl 2020 og Vkofinn ehf. 27. maí 2020. Við könnun skiptastjóra Mast 10 ehf. mun hafa komið í ljós að forsvarsmaður félagsins hefði millifært ríflega 100 milljón krónur af reikningum félagsins inn á eigin bankareikninga, en ekki liggja sambærilegar upplýsingar fyrir um millifærslur af reikningum Vkofans ehf. Þá munu sumarbústaðir í eigu KTF ehf. sem þrotamaður var einnig í forsvari fyrir, hafa verið seld ir án þess að söluverðinu væri ráðstafað til þess félags heldur lagði fasteignasala samtals 32.931.633 krónur inn á bankareikning forsvarsmannsins. Að auki afsalaði þrotamaður helmingseignarhlut sínum í fasteign í Garðabæ án endurgjalds til fyrrum sambýliskonu sinnar með afsali dagsettu 1. júlí 2019 sem þinglýst var 6. ágúst 2019. Þá afsalaði hann fjórum bifreiðum til hennar sem hann hafði verið skráður eigandi að. Kröfuhafi sem átti gjaldfallna kröfu á hendur þrotamanni óskaði eftir gjaldþrotaskiptum á búi forsvarsmannsins 1. september 2020 og var það tekið til gjaldþrotaskipta 21. október 2020.

11. Við könnun skiptastjóra á málefnum bús forsvarsmannsins hafi komið í ljós að hluti af þeim fjármunum sem lagðir voru inn á bankareikninga hans samkvæmt framangreinduh öfðuverið hagnýtti raf forsvarsmanninum til að greiða skuldir félaganna sem hann var í sjálfskuldarábyrgð fyrir gagnvart stefnda. Af hálfu þrotabúsins er krafist riftunar þeirra greiðslna og endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar.

12. Ágreining sinn jöfnuðu aðilar ekki og var við svo búið efnt til málshöfðunar þessarar.

13. Við aðalmeðferð málsins gaf B aðilaskýrslu fyrirhönd stefnda. Vitnaskýrslu gaf A.

Helstu málsástæður stefnanda

14. Riftunarkrafa stefnanda byggir á 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. en samkvæmt því ákvæði verði ráðstöfun rift að skilyrðum ákvæðisins fullnægðum nema ljóst sé að þrotamaður hafi verið gjaldfær á þeim degi sem ráðstöfun átti sér stað.

15. Horfa verði til þess við mat á því hvort þrotamanni hefði verið tækt að standa í skilum við lánar drottna þegar skuldir féllu í gjalddaga að um hafi veriðað ræða einstakling sem staðið hefði fyrir fyrirtækjarekstri sem hefði farið halloka með fullri vitneskju stefnda.

Greiðslur þær sem stefndihafimóttekiðhafi þannig ekki getað talist tilhlýðilegar. Staðan hafi verið sú að félög í eigu þrotamanns í veitingarekstri hafi verið orðin ógjaldfær og þrotamaður í miklum persónulegum ábyrgðum. Þ að hafi stefnda verið fullljóst sem stærsta birgja félaga þrotamanns. Allt að einu hafi stefndi krafist þess að greiðslur vegna skulda félaganna kæmu persónulega frá þrotamanni sjálfum þrátt fyrir að félögin hefðu sjálf getað greitt til stefnda þegar rekstur þeirra var seldur. Stefndi hafi knúið á um þetta þar sem hann hafði veðréttindi í leigusamningunum þannig að þeir yrðu ekki yfirtekni raf kaupanda rekstrar nema með samþykki hans. Í málflutningi var með skírskotun til þessarar málsástæðu byggt á því að um málamyndagerning hefði verið að ræða sem stefndi tók þátt í þegar þrotamaður greiddi í samræmi við sjálfskuldarábyrgð sína. Í raun hefðu það verið félögin sem greiddu en að kröfu stefnda hefði verið látið líta svo út að um greiðslur frá þrotamanni væru að ræða.

16. Þrotamaður hafi verið orðinn ógjaldfær í skilningi 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. þegar greiðslurnar hafi átt sér stað og fyrirsjáanlegt greiðsluþrot blasað við honum enda orðinn eignalaus. Þrotamaður hafði millifært á skömmum tíma á fyrrihluta árs 2019 háar fjárhæðir á bankareikning fyrrum sambýliskonu sinnar og afsalað eignum sínum til henna rán greiðslu, þar á meðal helmingseignarhlut sínum í einbýlishúsi á Arnarnesi með afsali dagsettu 1. júlí 2019. Hann hefði tekið háar fjárhæðir út úr félögum sínum og selt eignir félaganna, tekið andvirðið til sín án heimildar í þessum tilgangi, auk þeirra fjármuna sem hann hafi ráðstafað til stefnda.

17. Í ljósi framanritaðs, 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. og dómaframkvæmdarsél jóst að stefndi sem riftunarþoli beri sönnunarbyrðina fyrir því að þrotamaður hefði verið gjaldfær þegar hinar riftanlegu ráðstafanir áttu sér stað.

18. Á því sé byggt að fjórum skilyrðum riftunar ráðstafana samkvæmt 141. gr. hafi verið fullnægt: (a) Ráðstöfunin hafi verið ótilhlýðileg, (b) sú ráðstöfun falli í einn af þremur upptöldum flokkum samkvæmt ákvæðinu, (c) skuldari hafi verið ógjaldfær og (d) sá sem h efðihag af ráðstöfuninni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni og þær aðstæður sem fólu í sér að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg.

19. Umræddar greiðslur hafi ver ið ótilhlýðilegar á grundvelli 141. gr. laga um gjaldþrota-skipti o. fl. enda voru þær á ótilhlýðilegan hátt stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og leiddu til þess að 38.198.710 krónur voru ekki til reiðu til fullnustu fyrir kröfuhafa þrotabúsins. Eignir búsins rýrnuðu sem na m fjárhæð greiðslnanna. Vegna náinna viðskiptatengsla stefnda við félög í eigu þrotamanns og vitneskju stefnda um fjárhagsstöðu þeirra mátti stefnda vera ljós bágur fjárhagur þrotamanns. Einnig beri að horfa til meðferðar stefnda á kröfum á hendur félögunum sem voru í eigu þrotamanns og þeirri staðreynd að gerð hafi verið krafa um að greiðslur kæmu persónulega frá honum sem hafi verið ótilhlýðilegt og virðist hafa verið gert í þeim tilgangi að gera greiðslur tor rekjanlegar.

20. Þ rotamaður hafi verið ógjaldfær og því skilyrði þannig fullnægt og það hafi stefndi vitað eða mátt vita vegna náinna viðskiptatengsla stefnda um árabil við þrotamann og félög í hans eigu. Rauð ljós hefðu átt að blasa við stefnda vegna þessa og rekstrarerfiðleika vín-veitingastaða í eigu einkahlutafélaga sem þrotamaður átti sem stefnda var fullkunnugt um. Í þessum efnum verði einnig að horfa til þess að að stefndi réð því hvort hægt væri að selja veitingarekstur félaga í eigu þrotamanns vegna veðsetningar leigusamninga vegna þess húsnæðis þar sem rekstur veitingahúsanna fór fram. Veitingarekstur sem slíkur væri einskis virði nema hægt væri að halda honum áfram á þeim stað þar sem hann hefði farið fram. Stefndi hefði gert kröfu um að greiðslur bærust beint frá þrotamanni á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar þrátt fyrir að hægt hefði verið að fá greiðslur við sölu rekstrar félaganna beint frá því félagi sem rak viðkomandi veitingastað. Þ rota maður hafi þurft þess í stað að taka fjármuni til sín án útskýringa og heimildar frá félögum sínum til að gera upp kröfur stefnda sem svo hafi meðal annars leitt til gjaldþrots hans.

21. Vegna riftunar á grundvelli 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. beri stefnda að endurgreiða þá fjárhæð sem hann auðgaðist um vegna greiðslnanna á grundvelli 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991, enda hafi stefndi verið grandsamur um riftanleika þeirra.

Auðgun stefnda fólst í fullum greiðslum á kröfum sínum gagnvart stefnanda sem hefðu ella orðið almennar kröfur í þrotabúið. T jón stefnanda felist á sama hátt í rýrnun á eignum búsins vegna hinna riftanlegu ráðstafana. Stefnda beri að endurgreiða stefnanda hina umkröfðu fjárhæð, verði fallist á riftun framangreindra ráðstafana, svo að hún standi öllum kröfuhöfum þrotabúsins til fullnustu.

Helstu málsástæður stefnda

22. Fullyrð ingum stefnanda um málavexti er mótmælt þar sem þær séuí veigamiklum atrið -um rangar og / eða ósannað ar, auk þess sem málsástæður stefnanda séu í veigamiklum atriðum byggðar á röngum ályktunum af ákvæðum laga um gjaldþrotaskiptio. fl.

23. Því sé mótmælt af hálfu stefnda að hann hafi krafist þess að þrotamaður greiddi skuldir við stefnda í stað félaganna sem voru aðalskuldarar. Áréttað var í málflutningi að stefndi hefði kosið að knýja á um að þrotamaður greiddi þar sem hann hefði verið álitinn líklegri til þess að geta innt þessar greiðslur af hendi.

24. Þá sé því eindregið mótmælt af stefnda að hann hefði haft vitneskju um að þrotamaður hefði nýtt fjármuni félaganna til greiðslu sem hann hafi tekið undir sig sjálfan að því re virðist með ólögmætum hætti. Því sé einnig eindregið mótmælt að stefndi hefði haft einhverjar þær kröfur uppi sem leitt hefðu til þess að þrotamaður viðhefði slíka háttsemi. Stefndi hefði ekki tekið þátt í ólögmætri og að því er virðist refsiverðri háttsemi þrotamanns. Stefnda hafi bæði verið ókunnugt um úttektir þrotamanns á fjármunum út úr félögunum sem hann hefði ráðstafað til fyrrverandi sambýliskonu sinnar sem og til greiðslu ábyrgðarskuldar til stefnda. Að sama skapi hafi stefnda verið ókunnugt um að þrotamaður hefði selt fasteignir í eigu einkahlutafélags og afsalað eignarhlut sínum í einbýlishúsi í Garðabæ til fyrrum sambýliskonu sinnar án endurgjalds. Í þessu efni sé vakin athygli á að ef stefndi hefði talið að örvænt hefði verið um að þrotamaður gæti staðið við ábyrgðar skuldbindingu sína hefði hann ekki leyst fasteignir úr veðböndum þannig að sala þeirra hefði tryggt honum greiðslu krafna sinna. Í þessu samhengi sé einnig eindregið mótmælt sem nýrri málsástæðu. sem sé of seint fram komin, makalausum röngum getgátum stefnanda um að stefndi hefði lagt á ráðin með þrotamanni um stórfelldan fjárdrátt til að fá kröfur sínar greiddar. Sérstaklega sé mótmælt sönnunargildi framburðar þrotamanns í þessum efnum í ljósi fyrirliggjandi gagna í málinu sem skjóta stoðum undir að hann hafi staðið með ólögmætum hætti að millifærslum frá einkahlutafélögunum inn á eigin bankareikning.

25. Því sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu að stefndi hafi haft nokkra vitneskju um að fjárhagur þrotamanns hafði staðið illa enda engar forsendur fyrir stefnda að komast að slíku. Þvert á móti hafi stefndi talið að þrotamaður væri stöndugur eftir að hafa rekið fyrirtæki í tvo áratugi sem í það minnsta á löngum köflum hafi gengið mjög vel og átt eignir, eignarhlut í fasteign og bifreiðar. Vísað sé meðal annars í þau verðmæti sem stefn-andi hafi þegar endurheimt frá fyrrum sambýliskonu þrotamanns sem gefi þetta sterkt til kynna.

26. T úlkun og beitingu stefnanda á 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. sé mótmælt enda leggi stefnandi kolrangan grunn að málinu. Þegar ákvæði 141. gr. séu gaumgæfð sé aug-ljóst að lagaskilyrði riftunar á þeim grunni séu allt önnur og fleiri en stefnandi haldi fram. Til að rifta megi ráðstöfun þurfi húnað vera (a) ótilhlýðileg, (b) kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, eða (c) leiða tilþessað eignir þrotamanns verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum, eða (d) leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, (e) en þó aðeins ef þrotamaður hafi verið ógjaldfær eða orðið það vegna ráðstöfunar og (f) sá sem hafði hag af henni hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin var ótilhlýðileg. Stefndi byggi á því að engin af framangreindum skilyrðum séu uppfyllt eða, hvað sem öðru líður, aldrei öll þau skilyrði sem áskilin eru í ákvæðinu.

27. Það eitt og sér, að maður eigi einkahlutafélög sem eigi í rekstrar- eða greiðsluerfiðleikum, segi ekkert til um hvort maðurinn sjálfur sé gjaldfær eða ógjaldfær. Það sé einmitt eðli einkahlutafélags að eigandi slíks félags er ekki, nema annað komi til, persónulega ábyrg-ur fyrir skuldum félagsins. Stefndi hafði tryggt sér persónulega ábyrgð þrotamanns á skuldum félaga hans en stefnda hafi ekki verið kunnugt um að hann væri í öðrum persónulegum ábyrgðum gagnvart öðrum kröfuhöfum. Engin gögn séu fyrirl iggjandisem sýni að um slíkar ábyrgð ir hafi verið að ræða enda engum slíkum kröfum lýst í bú þrotamanns. Gagnvart stefnda hafi þrotamaður verið aðili sem átt hafði og rekið mörg fyrirtæki um árabil sem stunduðu veitingastarfsemi. Á löngum tímabilum hafi sá rekstur gengið mjög vel og því engin ástæða til að ætla annað en að persónulega stæði hann styrkum fótum fjárhagslega. Í öllu falli hafi stefndi ekki haft neina ástæðu til að ætla að uppgjör þrotamanns á persónulegum ábyrgð um hans gagnvart stefnda myndi leiða til ógjaldfærni hans enda hafi ekki verið um það að ræða. Í þessu samhengi sé bent á að samkvæmt yfirliti úr vanskilaskrá séu engar færslur á þrotamann persónulega fyrr en árituð stefna hefðiverið skráð 25. maí 2020, rúmum níu mánuðum eftir fyrri greiðsluna til stefnda og um það bil sjö mánuðum eftir þá síðari.

28. Að mati stefnda beri kröfuskrá þrotabúsins framangreindu vitni. Þrotamaður hafi verið vel gjaldfær er greiðslurnar fóru fram þegar horft er til kröfulýsinga í þrotabú hans og litið framhjá stórfelldum fjárdrætti á kostnað einkahlutafélaga hans. Ef sú krafa væri undanskilin sem og veðkrafa sem hvílir á fasteign sambýliskonu hans í Garðabæ væru fáar kröfur eftir og að lágum fjárhæðum. Um nefndan fjárdrátt hefði stefnda verið með öllu ókunnugt. Þessi ætlaða refsiverða háttsemi sé eina ástæðan fyrir því að fjármálum þrotamanns hefði verið þannig fyrirkomið að hann hafi að lokum orð ið ógjaldfær.

29. Samkvæmt 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. er grundvallarskilyrði að sá sem naut greiðslunnar hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærnina og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin hafi talist ótilhlýðileg. Í málinu sé engin tilraun gerð til að sýna fram á vitneskju stefnd aum þessi atriði.

30. Því er mótmælt að eitthvað hafi verið ótilhlýðilegt við greiðslur þrotamanns í samræmi við greiðsluskyldu hans vegna sjálfskuldarábyrgða. Slíkar ábyrgðir eru alþekktar og viðurkenndar í viðskiptum hérlendis. Að ganga á sjálfskuldarábyrgð þegar vanskil verða geti því ekki talið ótilhlýðilegt af hálfu stefnda.

31. E ndurgreiðslukröfu stefnanda vegna meintrar auðgunar stefnda vegna greiðslna þrota-manns, byggt á 3. mgr. 142. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl., er mótmælt. Sem fyrr er því mótmælt að stefndi hafi verið grandsamur þannig að fallið geti undir 141. gr. laganna. Hvað sem því líði sé þessi málatilbúnaður með öllu ófullnægjandi grundvöllur fjárkröfu stefnanda. G reiða beri bætur eftir almennum reglum samkvæmt orðalagi lagaákvæðisins þannig að stefnandi þurfi að sýna fram á fjártjón sitt á grundvelli almennra skaðabóta-reglna. Stefnandi hafi ekki gert neina tilraun til að sýna fram á slíkt fjártjón. Fjárkrafa stefnanda sémeð öllu ósönnuð og vanreifuð.

Niðurstaða

32. Með málshöfðun sinni krefst stefnandi riftunar tveggja greiðslna samtals að fjárhæð 38.198.710 krónur og endurgreiðslu þeirra fjár muna úr hendi stefnda sem voru greiddar honum 9. ágúst 2019 og 1. nóvember sama ár. Þessa krefst stefnandi í krafti 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. sem er svohljóðandi:

Krefjast má riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt eru kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiða til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg.

33. Til að ráðstöfunum þrotamanns verði rift á grundvelli þessa lagaákvæðis verður öllum þeim skilyrðum sem í lagaákvæðinu felast að vera fullnægt og hvílir sönnunarbyrðin á stefnanda að sína fram á það. Þeirri sönnunarbyrði verður ekki velt yfir á stefnda nema sérstök rök standi til.

34. Stefnandi byggir á því að það hafi verið undirlagi stefnda að sá háttur hefði verið hafður á greiðslum á ábyrgðarkröfum stefnda, að fjármunir tveggja einkahlutafélaga hefðu verið millifærðir á reikninga þrotamanns og greiddir af honum til stefnda vegna skulda félaganna. Stefndi hafi skilyrt samþykki sitt fyrir sölu veitingarekstrar einkahluta-félaganna við að kröfur hans yrðu greiddar á þennan hátt. Í málflutningi skerpti stefnandi þannig á þessari málsástæðu að það hefði í raun verið til málamynda að fjármunir hefðu verið millifærðir til þrotamanns og nýttir til að greiða sjálfskuldarábyrgðir hans það hefði í raun einungis verið í orði kveðnu. Markmið greiðslnanna hefði verið að losa um hald stefnda á leigusamningum um húsnæði veitingastaðanna sem einkahlutafélögin ráku. Þessi háttur á greiðslu hefði þannig verið ótilhlýðilegur í skilningi 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl.

35. Fallist er á það í ljósi mótmæla stefnda að sú málsástæða að um málamyndagerning hafi verið að ræða sé of seint fram komin, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en ennfremur á hún á sér engaskí rskotun til gagna málsins. Þótt þrotamaður sjálfur hafi borið á þessa lundí skýrslu fyrir dómi verður sá framburður einn og sér ekki lagður til grundvallar enda hefur framburður þrotamanns afar takmarkað sönnunargildi eins og málsatvikum er háttað. Málatilbúnaður þessi er að auki í mótsögn við atvik málsins eftir því sem ráða má af gögnum málsins. Stefndi hafði hafiði nnheimtuaðgerðir, með sendingu innheimtu orðsendingar með tölvupósti og greiðsluáskorunar í samræmi við 7. gr. laga nr. 90/1989 um aðför áður en til greiðslna kom. Engin gögn eru fyrirliggjandi sem bera þess vott að stefnda hafi verið kunnugt um að svo virðist sem að þrotamaður væri að millifæra fjármuni að ólögum frá einkahlutafélögum sínum til þess meðal annars að greiða sjálfskuldarábyrgðir sínar gagnvart stefnda.

36. Þá verður ekki heldur á þann málatilbúnað stefnanda fallist að móttaka greiðslnanna hafi verið ótilhlýðileg af hálfu stefnda þar sem honum hafi verið ljóst að félögin væru í greiðsluerfiðleikum og af þeim aðstæðum hefði hann mátt gefa sér að eins væri fyrir þrotamanni komið. Í málinu liggja ekki fyrir upplýsingar sem gefa til kynna að fjárhags-leg afkoma þrotamanns hefði verið svo beintengd afkomu einkahlutafélaganna tveggja, Vkofans ehf. og Mast 10 ehf., að fjárhagsleg örlög hans væru ráðin samhliða því að þau lentu í vandræðum. Bæði félögin voru einkahlutafélög sem hlutafar bera ekki ábyrgð á nema með hlutafé sínu nema annað og meira komi til. Þá verður ekki séð að framganga þrotamanns gefi tilefni til slíkrar samsömunar er hann millifærði á annað hundrað milljónir af bankareikningum einkahlutafélaganna á eigi n reikninga, seldi fasteignir enn annars einkahlutafélags í sinni eigu, TKF ehf., að því er virðist samkvæmt gögnum málsins fyrir 32.931.633 krónur sem fasteignasala lagði inn á hans bankareikning auk þess sem hann afsalaði á n endurgjalds helmingseignarhlut í einbýlishúsi í Garðabæ til fyrrum sambýliskonu. Vissulega sýnist mega draga þá ályktun að þrotamaður hafi talið hagsmunum sínum eða fyrrum sambýliskonu sinnar betur borgið með því að hún væri skráður eigandi allra eigna og handhafi mests hluta þeirra fjármuna sem þrotamaður kom höndum yfir en þær ráðstafanir verða á engan hátt samsamaðar rekstri einkahluta-félaganna.

37. Það að þessir gerningar þrotamanns hafi haft þau áhrif á örlög félaganna að þau urðu gjaldþrota og þrotamaður svo sjálfur í kjölfarið verður ekki lagt stefnda til lasts eða talið fela í sér að greiðslur til hans hafi verið ótilhlýðilegar í skilningi 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. Þá skal því að auki haldið til haga að í raun verður því ekki slegið föstu að fjármunir sem stöfuðu frá fyrirtækjunum sem voru í veitingarekstri hafi einvörðungu verið hagnýttir til að greiða kröfur stefnda vegna sjálfskuldarábyrgðar þrotamanns. Eins sýnist mega horfa til þeirra fjármuna sem þrotamaður fékk millifærða til sín vegna sölu fasteigna, áðurnefndar 32.931.633 krónur. Engin sönnun liggur fyrir um að þeir fjármunir hafi ekki verið nýttir frekar en hinna félaganna tveggja til að greiða stærstan hluta af kröfum stefnda.

38. Þá er eitt lykilskilyrða 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. að móttakandi verðmæta frá aðila sem verður síðar gjaldþrota verður að hafa verið grandsamur um að greiðslan hafi farið í bága við 141. gr. Stefndi hefur eindregið mótmælt því að honum hafi verið kunn-ugt um viðsjár í fjármálum þrotamanns. Stefnda hafi vissulega verið kunnugt um erfið-leika félaganna, einkum Mast 10 ehf., en hann hefði einungis verið að nýta sér umsamin vel þekkt réttindi er hann hagnýtti sér sjálfskuldarábyrgð þrotamanns til að knýja á umað hann greiddi kröfur stefnda. Honum hafi verið með öllu ókunnugt um að þrotamaður hafi millifært fé frá félögum sínum í því skyni að greiða ábyrgðarskuldbindingar sína rog hafi verið orðinn eignalaus á þeim tíma.

39. Gögn málsins eru ekki svo glögg sem vera skyldi um fjárhagsmálefni þrotamanns áður en bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta. Frammi liggur yfirlit sem sagt er vera vegna bankareiknings þrotamanns en á því yfirliti er nánast ekkert um færslur sem rót eiga til venjulegrar neyslu sem vænta mætti meðal bankaviðskipta einstaklings, auk þess sem undir hælinn er lagt að uppruni innborgana komi fram, frá hverjum þær stafa. Oftar en ekki er þrotamaður sjálfur tilgreindur sem bæði greiðandi og viðtakandi og orðið milli-færslanýtt sem skýring viðkomandi greiðslu. Getið er um annan bankareikning í yfirliti sem einnig er meðal framlagðra gagna yfir greiðslur til fyrrum sambýliskonu hans en engin önnur gögn eru fyrirliggjandi um þann bankareikning.

40. Stefnandi er vissulega þrotabú einstaklings sem ekki er bókhaldsskyldur vegna einkafjárhagsmálefna sinna. Þrátt fyrir það mætti ætla að ítarlegri upplýsinga hefði verið hægt að afla eins og til dæmis tæmandi hreyfingarlista yfir alla bankareikninga og nánari gögn er varða einstakar greiðslur. Má í þeim efnum nefna til dæmis gögn um ástæður tveggja greiðslna frá fasteignasölu sem einungis eru auðkenndar fasteignasölunni en ekkert liggur í raun fyrir um hvaða eignir hafi verið seldar þótt staðhæft sé í málsgögnum að um söluandvirði sumarbústaða hafi verið að ræða. Þá er einungis ein færsla sem sögð er stafa frá Vkofanum ehf. en sú átti sér stað í janúar 2019, um það bil átta mánuðum áður en þrotamaður greiddi stefna sjálfskuldarábyrgðarskuld sínavegna þess fyrirtækis. Þannig liggur í raun afar takmarkað fyrir um að þrotamaður hafi millifært þá fjármuni frá Vkofanum ehf. sem nýttir voru til að greiða sjálfskuldarábyrgð hans vegna þess félags. Sú tilgáta stefnanda á sér enga stoð í gögnum málsins, sem rakinn var við málflutning, að Vkofinn ehf. hafi greitt til þrotamanns í þeim tilgangi að hann gæti greitt stefnda sem hefði svo lánað þá fjármuni fyrirtækinu sem yfirtók rekstur veitingastaðar sem verið hafði í eigu Vkofans ehf. Staðhæfingar stefnanda um þessa hringferð fjármuna sem er með öllu ósönnuð og eindregið mótmælt af hálfu stefnda styrkir ekki málatilbúnað stefnanda á nokkurn hátt um grandsemi stefnda. Stefnandi verður að bera hallann af því sem óljóst er í þessum efnum.

41. Óumdeilt er að stefnda var ljóst að fyrirtæki þrotamanns voru í erfiðleikum. Stefnda var einnig ljóst að þrotamaður hafði hug á að hætta rekstri sem þessum enda leitaði hann sérstaklega til stefnda til að fá veðum af fasteignum aflétt svo honum væri tækt að leysa úr fjárskuldbindingum sínum sem stefndi varð við. Ekkert liggur fyrir sem styður að stefnda hafi mátt vera það ljóst að þrotamaður sem verið hafði helmingseigandi einbýlis-húss á góðum stað í Garðabæ og ók um á dýrum þýskum jeppa hefði þau ráð helst við að söðla um að millifæra af bankareikningum einkahlutafélaga sinna ríflega 100 milljónir króna eins og raun virðist hafa verið.

42. Í ljósi alls framangreinds verður ekki talið að fullnægt sé þeim skilyrðum 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti o. fl. að stefndi hafi vitað eða mátt vita um ógjaldfærni þrotamanns og að aðstæður vegna greiðslna til hans hafi verið ótilhlýðilegar. Stefnandi hefur þannig ekki fært sönnur á grandsemi stefnda í skilningi 141. gr. V erður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

43. Með hliðsjón af þessari niðurstöðu verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sem ákveðinn er að álitum eins og í dómsorði greinir þar sem stefndi hefur ekki gert grein fyrir þeim kostnaði sem hann hefur orðið fyrir vegna málsóknarinnar.

Af hálfu stefnanda flutti málið K-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf lögmaður og af hálfu stefnda flutti málið H-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf lögmaður.

B-kk-nf L. B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, Coca- Cola Europacific Partners Ísland ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, þrotabús A.

Stefndi greiði stefnanda 1.5 00.000 krónur í málskostnað.

B-kk-nf L. B-kk-nf