E-3775/2014

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar hinn 2. júní sl., að loknum munnlegum málflutningi, var höfðað fyrir dómþinginu af B-kk-þgf G-kk-þgf, Krókeyrarnöf 9, Akureyri, á hendur Íslandsbanka hf., Kirkjusandi 2, Reykjavík, með stefnu þingfestri 9. október 2014.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að viðurkennt verði með dómi að stefnda hafi verið óheimilt, við endurreikning skuldabréfs nr. 10686, útgefið 25. september 2008 af stefnanda til stefnda, að krefja stefnanda um frekari greiðslur en þegar hafi verið inntar af hendi vegna gjalddaganna frá og með 18. júní 2009 til 5. september 2011 og að stefnda hafi verið óheimilt við endurreikning skuldabréfs nr. 102328, útgefið 23. nóvember 2004, að krefja stefnanda um frekari greiðslur en þegar hafi verið inntar af hendi vegna gjalddaga frá og með 25. febrúar 2005 til og með gjalddaga 25. ágúst 2009. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda, að skaðlausu.

II

Málavextir eru þeir, að hinn 25. september 2008 sótti stefnandi um lán hjá Íslandsbanka hf. vegna húsbyggingar sem hann hafði ráðist í. Hinn sama dag gaf hann út skuldabréf í nánar tilgreindum erlendum myntum að jafnvirði 10.000.000 króna. Lánið, sem hafði númerið 10686, var greitt út sama dag í íslenskum krónum. Gjalddagi fyrstu afborgunar og vaxta samkvæmt skuldabréfinu var 5. desember 2008. Hinn 5. desember 2008 var samið um skilmálabreytingu á láninu þannig að fyrsta afborgun lánsins átti að vera 5. júní 2009 og vextir reiknast frá 25. september 2008. Stefnandi greiddi afborgun og vexti 5. júní 2009, en samdi við stefnda um skilmálabreytingu lánsins 3. september 2009. Sú skilmálabreyting fól það í sér að stefnandi greiddi fasta umsamda fjárhæð á gjalddögum skuldabréfsins, 285.000 krónur. Láninu var enn skilmálabreytt hinn 29. júlí 2010 og var þá samið um að stefnandi greiddi fasta umsamda fjárhæð á gjalddögum skuldabréfsins, 150.000 krónur. Stefndi taldi að lánið væri lögmætt lán í erlendum gjaldmiðlum, en endurreiknaði það vegna ákvæðis til bráðabirgða X með lögum nr. 38/2001, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010. Endurreikningnum var hagað þannig að frá útgáfudegi lánsins voru reiknaðir vextir samkvæmt 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001. Stefnandi gaf út nýtt skuldabréf eftir endurreikning lánsins 1. nóvember 2011.

Stefnandi sótti um lán hjá Íslandsbanka hinn 23. nóvember 2004 og var skuldabréf gefið út sama dag. Lánið, sem bar númerið 102328, var greitt út sama dag í íslenskum krónum. Stefnandi skuldbatt sig til að greiða lánið með einni greiðslu hinn 25. nóvember 2009, en honum bar að greiða vexti af láninu á þriggja mánaða fresti í fyrsta sinn 25. febrúar 2005. Skilmálabreyting var gerð á láninu 10. mars 2009 á þann hátt að vaxtagjalddaga var breytt þannig að vextir sem áttu að greiðast 25. febrúar 2009 voru lagðir við höfuðstól lánsins en skilmálar lánsins að öðru leyti óbreyttir. Stefndi taldi að lánið væri lögmætt lán í erlendum gjaldmiðlum, en endurreiknaði það vegna ákvæðis til bráðabirgða X með lögum nr. 38/2001, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010. Endurreikningurinn var framkvæmdur þannig að reiknaðir voru vextir samkvæmt 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001, frá útborgunardegi lánsins til 13. desember 2012.

Fyrrgreindir endurútreikningar fóru fram í kjölfar þess að stefndi gerði stefnanda tilboð um endurútreikning skuldbindinganna, en hann kveður það hafa verið gert án viðurkenningar á því að skylda hans stæði til slíks.

Í útreikningunum var gengið út frá því að kröfurnar bæru vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá stofndegi þeirra. Telur stefndi sig hafa fylgt lögum nr. 151/2010, þ.e. reikniaðferð þeirra laga. Samkvæmt 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. gr. laga nr. 151/2010, skuli peningakrafa almennt bera vexti samkvæmt 1. málslið 4. gr. laganna, ef samningsákvæði um vexti eða annað endurgjald fyrir lán teljast ógild. Í 3. mgr. 18. gr. segir að vexti samkvæmt ákvæði 1. mgr. skuli reikna frá og með stofndegi peningakröfu nema samið sé um annað. Samkvæmt 5. mgr. 18. gr. laganna skal, við ákvörðun endurgreiðslu eða útreikning á stöðu skuldar, upphaflegur höfuðstóll skuldar vaxtareiknaður samkvæmt ákvæðum 1. mgr. Frá höfuðstól og áföllnum vöxtum skuli draga frá þær fjárhæðir sem inntar hafa verið af hendi, fram að uppgjörsdegi, í vexti, hvers kyns vanskilaálögur og afborganir miðað við hvern innborgunardag. Þannig útreiknuð fjárhæð myndi eftirstöðvar skuldarinnar og skuli þá upphaflegir eða síðar ákvarðaðir endurgreiðsluskilmálar gilda að því er varði lánstíma, gjalddaga og aðra tilhögun á greiðslu skuldar, allt að teknu tilliti til þeirra breytinga sem leiði af ákvæðum greinarinnar.

Í samræmi við þennan útreikning stefnda voru eftirstöðvar skuldar stefnanda, samkvæmt tilboði stefnda, 10.826.680 krónur, samkvæmt skuldabréfi nr. 10686 og eftirstöðvar skuldar stefnanda samkvæmt skuldabréfi nr. 102328, 17.969.810 krónur. Stefndi kveður að í þessum fjárhæðum hafi í reynd verið meðtalinn mismunur á annars vegar vöxtum samkvæmt lögum nr. 38/2001, þ.e. samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laganna, og hins vegar erlendum vöxtum frá stofndegi krafnanna til endurútreikningsdags, sem stefndi lagði við ógreiddan höfuðstól skuldbindinganna, og skyldi greiðast með jöfnum greiðslum á umsömdum gjalddögum það sem eftir lifði lánstíma beggja skuldbindinganna. Stefndi kveður að lán samkvæmt skuldabréfi nr. 10686 hafi lækkað um 4.528.328 krónur við þessa aðferð og lán nr. 102328 um 7.960.822 krónur. Stefndi kveður lán samkvæmt skuldabréfi nr. 102328 ekki hafa verið endurreiknað með sama hætti og lán samkvæmt skuldabréfi nr. 10686, enda hafi stefndi gert stefnanda tilboð, umfram skyldu, um sambærilegan útreikning þess láns, sem stefnandi hafi ekki gengið að. Stefndi telur að ekki verði ráðið af skuldabréfi nr. 102328 að það uppfylli áskilnað B-liðar 68. gr. laga nr. 90/2003, sem afmarki þær skuldbindingar sem falli undir áðurnefnt bráðabirgðaákvæði laga nr. 38/2001.

Hinn 12. febrúar 2014 var gert sérstakt uppgjörssamkomulag vegna skuldbindingar samkvæmt skuldabréfi nr. 102328, en samkvæmt því skyldi stefnandi greiða stefnda 19.366.629 krónur með eingreiðslu sama dag og samkvæmt 1. og 2. gr. samkomulagsins skyldi stefndi ekki eiga frekari fjárkröfu vegna þess skuldabréfs, en sem nam þeirri fjárhæð. Stefndi kveður þá fjárhæð ekki byggða á endurútreikningi miðað við vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi kveður endurútreikning skuldbindingar stefnanda samkvæmt skuldabréfi nr. 10686 hafa farið fram á grundvelli bráðabirgðarákvæðis X í lögum nr. 38/2001, en sá endurútreikningur hafi verið umfram skyldu í þeim skilningi að um lögmætt erlent lán hafi verið að ræða og ákvæðið hafi hróflað við lögmætu réttarsambandi með afturvirkum hætti þannig að í bága geti farið við stjórnskipunarlög. Hafi stefndi allt að einu ákveðið að hlíta fyrirmælum laganna að þessu leyti, a.m.k. eins og hann hafi skilið þau, stefnanda til hagsbóta. Við endurútreikning lánsins var síðan sérstaklega ráðist í útgáfu nýs skuldabréfs í íslenskum krónum, sömu fjárhæðar og hið upphaflega skuldabréf var eftir fyrrnefndan endurútreikning, og án nokkurs fyrirvara af hálfu stefnanda.

Með bréfi, dagsettu 8. apríl 2014, óskaði stefnandi eftir leiðréttingu á endurútreikningi á vöxtum lána sinna hjá stefnda, en stefndi hafnaði því með bréfi, dagsettu 2. maí 2014.

Fjármálaeftirlitið tók ákvörðun 7. október 2008 með stoð í 100. gr. a. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, um að taka yfir vald hluthafafundar í Glitni banka hf., og víkja stjórn félagsins frá og setja yfir bankann skilanefnd. Í framhaldi af því var stofnaður Nýi Glitnir banki hf., sem nú ber heiti stefnda, og er óumdeilt að kröfum samkvæmt skuldabréfunum var ráðstafað til hans með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 15. október 2008.

III

Stefnandi telur að óheimilt hafi verið að reikna vexti með þeim hætti sem gert var við endurútreikning lánanna, þannig að vextir væru endurreiknaðir fyrir tímabil sem hann hafði greitt vexti í samræmi við ákvæði skuldabréfsins.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að samkvæmt ákvæði X til bráðabirgða með lögum nr. 38/2001, sbr. 3. gr. laga nr. 151/2010, segi í 1. málslið að hafi húsnæðislán til neytanda verið greitt út í íslenskum krónum eða umbreyting úr erlendum myntum sé hluti viðkomandi lánssamnings, en endurgreiðsla skuldarinnar miðist að einhverju leyti við gengi erlendra gjaldmiðla, fari um framtíðarskilmála skuldarinnar eftir 18. gr. laganna eins og henni hafi verið breytt með 2. gr. laga nr. 151/2010. Fyrir liggi í málinu að stefndi taldi sér skylt að endurreikna lán stefnanda svo að það verði að líta svo á að óumdeilt sé að um húsnæðislán hafi verið að ræða.

Í 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 segi að ef samningsákvæði um vexti af láni teljist ógild skuli reikna vexti á lánið samkvæmt 1. málslið 4. gr. laganna. Samkvæmt 3. mgr. 18. gr. laganna skuli reikna vexti samkvæmt 1. mgr. frá stofndegi kröfunnar. Í bréfi stefnda, dagsettu 2. maí 2014, sé fullyrt að lán stefnanda hafi verið lögmæt erlend lán. Vaxtaákvæði skuldabréfanna hafi því verið lögmæt og engin heimild í 1. sbr. 3. mgr. 18. gr. laganna til að reikna vexti á lánin samkvæmt 1. málslið 4. gr. frá útborgunardegi þeirra. Í 5. mgr. 18. gr. segi að kröfuhafa beri að endurgreiða skuldara þá fjárhæð sem hann hafi af honum haft vegna ólögmætra vaxta og/eða verðtryggingar. Síðan segi að við útreikning á endurgreiðslu eða stöðu láns skuli upphaflegur höfuðstóll vaxtareiknaður samkvæmt 1. mgr. 18. gr. Þetta ákvæði sé eins og 1. mgr. miðað við það að skilmálar lánanna hafi verið ólögmætir. Stefnandi telur að ákvæði X til bráðabirgða verði ekki skýrt þannig að vextir af láni hans verði reiknaðir afturvirkt eins og stefndi hafi gert. Af því sem rakið hafi verið sé ljóst að ákvæði 18. gr. um endurreikning byggi á því að skilmálar lána hafi verið ólögmætir og því beri að endurreikna lánin frá stofndegi þeirra. Hins vegar sé engin slík heimild samkvæmt lögunum ef um lögmæt lán er að ræða. Í þeim tilvikum verði að miða við það að við endurreikning verði aðeins breyting á vöxtum til framtíðar.

Af framlögðum gögnum sé ljóst að sú aðferð sem stefndi hafi beitt við endurreikning lánanna hafi verið mjög íþyngjandi fyrir stefnanda. Stefnandi telur því að lagaheimild til að breyta lögmætum skilmálum skuldabréfanna þurfi að vera skýr og ótvíræð. Eins og rakið hafi verið telji stefnandi að svo sé ekki. Við skýringu á ákvæðum 18. gr. og bráðabirgðaákvæði X verði að hafa í huga að tilefni frumvarpsins hafi verið dómar Hæstaréttar Íslands í málum nr. 92/2010 og 153/2010, þar sem því hafi verið slegið föstu að óheimilt væri að gengistryggja lán í íslenskum krónum. Þá sé einnig vísað til þess að í september 2010 hafi gengið dómur í Hæstarétti í máli nr. 471/2010, þar sem skorið hafi verið úr ágreiningi um hvaða vexti bæri að miða við á lánum sem væru gengistryggð. Af þessu megi ráða að tilgangurinn með setningu laganna hafi m.a. verið að setja reglur um uppgjör ólögmætra gengistryggðra lána. Skýra verði ákvæði laganna með þetta í huga auk þess sem almennar reglur kröfuréttarins leiði til þess að endurreikningur lánanna, eins og stefndi hafi framkvæmt hann, hljóti að teljast ólögmætur.

Aðilar séu sammála um að skuldabréfin sem stefnandi hafi gefið út hafi verið lögmæt erlend lán. Af því leiði að aðilar málsins hafi verið bundnir af þeim skilmálum sem skuldabréfin hafi haft að geyma. Til að breyta þeim skilmálum hefði þurft samning milli aðila eða skýra lagaheimild. Ljóst sé að ákvæði til bráðabirgða nr. X með lögum nr. 38/2010, mæli fyrir um að það skuli breyta lánum sem falli undir ákvæðið yfir í íslenskar krónur samkvæmt 18. gr. Það segi hins vegar ekki að lögmætum skilmálum lánanna varðandi vexti skuli breytt afturvirkt. Af dómi Hæstaréttar í máli nr. 471/2010 verði ekki dregnar þær ályktanir að í tilviki sem þessu skuli endurreikna vexti afturvirkt eða yfir höfuð endurreikna vexti fyrir þau tímabil sem skuldarinn hafi þegar greitt. Af þessum ástæðum telji stefndi að framangreind ákvæði laga nr. 38/2001 verði ekki túlkuð þannig að þau veiti stefnda rétt til að endurreikna vexti afturvirkt sem í þessu tilviki sé mjög íþyngjandi fyrir stefnanda.

Stefndi telur rétt að túlka framangreind ákvæði laga nr. 38/2001 þannig að þau eigi við um endurreikning lána sem hafi verið gengistryggð og þar með ólögmæt. Eins og nánar sé reifað í forsendum dóms Hæstaréttar í málinu nr. 471/2010, hafi forsendur brostið til að reikna vexti eftir ákvæðum skuldabréfsins þar sem gengistryggingarákvæði þess hafi verið ólögmæt. Enginn slíkur forsendubrestur eigi við um skuldabréf stefnanda og því langsótt að breyta vaxtaákvæðum þeirra með afturvirkum hætti.

Stefnandi byggir einnig á því, að ef litið verður svo á að ákvæði 18. gr. laga nr. 38/2001 eigi við um þá aðferð sem beita eigi við endurreikning lána hans, verði ákvæðinu ekki beitt með afturvirkum hætti. Í dómum Hæstaréttar í málum nr. 660/2011 og 464/2012 komi fram að með afturvirkum almennum lögum verði ekki með íþyngjandi hætti breytt réttarreglum sem í gildi hafi verið þegar lánin hafi verið tekin og af þeim greitt. Það hafi verið talið andstætt 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þessi rök eigi enn frekar við í þessu máli því að um lögmæt erlend lán hafi verið að ræða.

Það verði að telja meginreglu í kröfurétti að við efndir kröfu falli niður réttur kröfuhafa til frekari greiðslu frá skuldara. Í þessu tilviki hljóti að vera óumdeilt að stefnandi hafi efnt skuldbindingar sínar um greiðslu vaxta í samræmi við samninga aðila. Hann hafi greitt vexti af lánunum í samræmi við ákvæði skuldabréfanna á grundvelli útreiknings stefnda. Stefndi hafi fengið fullar efndir á kröfu sinni. Reglur kröfuréttarins um að kröfuhafi geti krafist fullra efnda greiði skuldari ekki að fullu eigi hér alls ekki við. Lánasamningarnir hafi verið lögmætir og þar með vaxtaákvæði þeirra. Greiðslur stefnanda hafi því verið fullnaðargreiðslur. Stefnandi hafi fengið fullnaðarkvittun við hverja greiðslu. Stefndi geti því ekki með vísan til almennra reglna kröfuréttar krafist frekari vaxtagreiðslna af lánunum en stefnandi hafi þegar greitt. Stefndi hafi því ekki heimild til að endurreikna vextina með afturvirkum hætti eins og hann hafi gert. Endurútreikningi lánanna hafi borið að haga þannig að reikna vexti í samræmi við ákvæði skuldabréfanna fram að þeim degi sem þeim hafi verið breytt í íslenskar krónur og frá þeim tíma hafi verið heimilt að breyta vöxtum enda forsendur fyrir vaxtaákvæðum skuldabréfanna brostnar.

Stefnandi byggir kröfur sínar einnig á því að stefndi geti ekki krafið hann um frekari greiðslu vaxta en hann hafi þegar greitt á gjalddögum, þar sem hann hafi greitt vexti á gjalddögum þeirra í samræmi við greiðslutilkynningar stefnda. Í gildi hafi verið lánasamningar á milli aðila þegar greiðslurnar hafi verið inntar af hendi. Báðir aðilar hafi gengið út frá því að um gilda samninga hafi verið að ræða, þrátt fyrir dóma Hæstaréttar í svokölluðum gengistryggingamálum. Stefndi hafi því ekki átt kröfu á hendur stefnanda um frekari greiðslur vaxta en hann hafi greitt á gjalddaga hverju sinni. Stefndi hafi veitt greiðslunum viðtöku og gefið út fullnaðarkvittun fyrir hverri greiðslu. Aðilar málsins hafi báðir litið svo á að útreikningur stefnda á vaxtagreiðslum á gjalddaga hverju sinni væri í samræmi við ákvæði skuldabréfanna og að greiðsla vaxtanna væru réttar efndir hverju sinni. Stefnandi hafi því verið í góðri trú um að greiðslur hans fælu í sér réttar efndir á skuldbindingum hans samkvæmt skuldabréfunum. Af láni nr. 102328 hafi stefnandi greitt vexti í alls 20 skipti. Hann hafi greitt ríflega tvær milljónir í vexti, en við endurreikning hafi vextir samkvæmt útreikningi stefnda verið um tólf og hálf milljón þannig að um mjög umtalsverða fjárhæð sé að ræða. Af láni nr. 10686 hafi stefnandi greitt alls í 10 skipti ríflega tvær milljónir króna en við endurútreikning stefnda hafi vextir verið taldir vera tæpar 3,4 milljónir. Því sé einnig um að ræða mjög umtalsverða fjárhæð fyrir stefnanda. Að framan sé vikið að því að verði talið að ákvæði laga nr. 38/2001, sbr. lög nr. 151/2010, mæli fyrir um að það beri að endurreikna vexti með afturvirkum hætti, eins og stefndi hafi gert, fari það í bága við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Í tilviki stefnanda verði að hafa í huga að lán hans hafi verið gild erlend lán og því hafi enginn forsendubrestur orðið varðandi vaxtaákvæði í skuldabréfunum. Af þessum ástæðum sé enn ríkari ástæða til að líta svo á að afturvirkur útreikningur á vöxtum af lánum stefnanda hafi verið andstæður 72. gr. stjórnarskrárinnar.

Stefndi hafi bent á það að stefnandi hefði getað hafnað tilboði hans um endurreikning. Stefnandi telur að í þessu sambandi verði að líta til þeirrar stöðu sem hann hafi verið í. Stefnandi telur sig hins vegar ekki hafa átt neitt val. Lán hans hafi hækkað verulega, sem hafi haft í för með sér verulega hækkun á greiðslubyrði lánanna sem hafi gert honum illmögulegt, ef ekki ómögulegt, að endurgreiða lánin. Stefnandi hafi launatekjur í íslenskum krónum, svo að í raun og veru hafi hann ekki átt annan kost en að taka tilboði stefnda um endurreikning. Stefnandi hafi treyst því að endurreikningur stefnda væri lögmætur, sem sé í alla staði eðlilegt því að stefndi hafi yfir að ráða sérþekkingu í þessu efni. Verði litið svo á að komist hafi á samningur milli aðila um endurreikninginn krefjist stefnandi þess að samningnum verði vikið til hliðar, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936, í samræmi við dómkröfur hans.

IV

Stefndi kveður sérstakt uppgjörssamkomulag vegna skuldbindingar stefnanda samkvæmt skuldabréfi, útgefnu 23. nóvember 2004, hafa verið gert. Samkvæmt því samkomulagi hafi stefnandi átt að greiða stefnda 19.366.629 krónur með eingreiðslu sama dag og skyldi stefndi ekki eiga frekari fjárkröfur á hendur stefnanda en sem næmi þeirri fjárhæð. Þessi útreikningur hafi ekki verið byggður á endurútreikningi miðað við vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001. Að því leyti sé sá hluti dómkröfu stefnanda, að viðurkennt verði með dómi „að stefnda hafi verið óheimilt við endurútreikning skuldabréfs nr. 102328 útgefið 23. nóvember 2004, að krefja stefnanda um frekari greiðslur en þegar hafa verið inntar af hendi vegna gjalddaga frá og með 25. febrúar 2005 til og með gjalddaga 25. ágúst 2009“, lögleysa og raunar hrein lögspurning í andstöðu við meginreglur einkamálaréttarfars, sbr. einnig 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, og sem leiðir þá til frávísunar málsins, eða a.m.k. þess hluta dómkröfunnar, frá dómi. Sama eigi raunar við um þann hluta dómkröfunnar sem snúi að skuldabréfi útgefnu 25. september 2008, enda sé það skuldasamband liðið undir lok með stofnun nýrrar skuldbindingar í íslenskum krónum sem stefnandi leitist hins vegar ekki við að hnekkja eða breyta.

Málatilbúnaður stefnanda sé jafnframt þeim annmarka háður að stefnandi beri ekki skýrlega fyrir sig í stefnu málsástæður um að lögvarðir hagsmunir séu af nánar tilgreindum ástæðum fyrir hendi varðandi viðurkenningarkröfu hans, svo sem leiði af áskilnaði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, og eigi þetta við um báðar skuldbindingarnar. Brýn nauðsyn hljóti að standa til þess, eins og mál þetta liggi fyrir, og þá ekki síst með tilliti til þeirrar staðreyndar að bæði skuldasamböndin séu liðin undir lok, annars vegar með sérstakri greiðslu í febrúar 2014 og hitt raunar með stofnun nýrrar skuldbindingar í íslenskum krónum. Óhjákvæmilegt sé í ljósi framangreinds, að vísa báðum kröfum, og málinum um leið í heild sinni, frá dómi. Bendir stefndi á að í uppgjörssamkomulagi sem tengist skuldabréfinu frá 2005, segi m.a. að „komi til þess að framangreint lán skv. 1. gr. samkomulags þess, sem nú er í erlendum myntum verði endurreiknað af einhverjum sökum, hvort sem er í samræmi við dómafordæmi eða lagasetningu, skal endurgreiðsla sem kynni að koma til af þeim sökum ganga til lækkunar á afskrift bankans samkvæmt samkomulagi þessu. Reynist endurgreiðsla, til komin vegna þessa, hærri en afskrift bankans, skal bankanum heimilt að nýta þá endurgreiðslu til niðurgreiðslu lána og annarra skuldbindinga við bankann ...“ Eins og málið sé lagt upp af hálfu stefnanda liggi hins vegar ekkert fyrir um hvort dómur í samræmi við kröfur hans myndi svara til hærri fjárhæðar en afskrift skuldbindingarinnar hafi numið, og hvort og þá hvaða þýðingu slíkt gæti haft.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. lög nr. 151/2010, almennra reglna fjármunaréttarins, meginreglna einkamálaréttarfars og laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

Eins og að framan greinir höfðar stefnandi mál þetta og krefst þess að viðurkennt verði að við endurútreikning umræddra skuldabréfa, útgefinna á árunum 2004 og 2008 af stefnanda til stefnda, hafi stefnanda verið óheimilt að krefja stefnanda um frekari greiðslur en þegar hafi verið inntar af hendi vegna nánar tilgreindra gjalddaga, eins og greinir í dómkröfu hans.

Ágreiningslaust er að skuldbindingar þessar voru í erlendum gjaldmiðlum.

Eftir gildistöku laga nr. 151/2010, sem leiddu meðal annars til breytinga á lögum nr. 38/2001, gerði stefndi, sem hafði tekið við þessum kröfuréttindum á hendur stefnanda á grundvelli ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins 15. október 2008, endurútreikning á skuld stefnanda, sem var miðaður annars vegar við að eftirstöðvar skuldabréfs nr. 10686 yrðu 10.826.680 krónur og hins vegar að eftirstöðvar skuldabréfs nr. 102328 yrðu 17.969.810 krónur, yrði bréfið endurreiknað. Stefnandi bauðst jafnframt til að lækka höfuðstól skuldarinnar, samhliða því að breyta henni í íslenskar krónur, ef gengið yrði að þessu tilboði hans. Stefnandi tók þessu boði og gaf því til samræmis út nýtt skuldabréf til stefnda, en með því greiddi hann upp skuld sína samkvæmt skuldabréfinu útgefnu árið 2008. Hins vegar var gert sérstakt uppgjörssamkomulag 12. febrúar 2014, þar sem stefnandi greiddi upp skuld sína við stefnda vegna skuldabréfs útgefnu á árinu 2004.

Krafa stefnanda virðist byggjast á því að endurútreikningur stefnda á skuldabréfum útgefnum 2004 og 2008 af stefnanda til stefnda hafi verið ólögmætur. Stefnandi telur sig hafa lögvarða hagsmuni af því að dómur gangi að efni til um þá kröfu. Í því sambandi vísar hann til þess að yrði því slegið föstu að stefnda hafi verið þetta óheimilt yrði stefndi knúinn til að reikna skuldina út á nýjan leik, en í þeim útreikningi bæri honum að láta við þá vexti sitja, sem stefnandi hafi greitt af skuldinni á tilgreindu árabili, vegna reglna fjármunaréttar um gildi fullnaðarkvittana, þó svo að stefnandi hafi gengist undir lögmæta skuldbindingu í erlendum gjaldmiðli. Á niðurstöðu þessara tveggja aðferða við endurútreikning muni rúmlega 10 milljónum króna stefnanda í óhag.

Heimild til að krefjast í einkamáli viðurkenningardóms er samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 háð því skilyrði að stefnandi hafi lögvarða hagsmuni af því að skorið verði úr um tilvist eða efni viðkomandi réttinda eða réttarsambands. Til þess að sýnt verði að þessu skilyrði sé fullnægt fyrir höfðun máls til að afla viðurkenningardóms er óhjákvæmilegt að stefnandi beri skýrlega fyrir sig í stefnu málsástæður um að lögvarðir hagsmunir séu, af nánar tilgreindum ástæðum, fyrir hendi.

Óumdeilt er að stefnandi greiddi þau lán sem krafa hans víkur að, annars vegar með útgáfu nýs skuldabréfs við bankann og hins vegar með uppgjörssamkomulagi, dagsettu 12. febrúar 2014. Með því lauk, af hendi þeirra beggja, fullum efndum þeirra skuldabréfa og leið réttarsamband þeirra á þeim grunni undir lok. Í skriflegum málatilbúnaði stefnanda hefur hvergi verið skýrt hvaða lögvarða hagsmuni hann hafi af því að fá nú dóm um viðurkenningu á þeim atriðum í þessum lögskiptum sínum við stefnda. Í stefnu gerir stefnandi enga viðhlítandi grein fyrir þessu. Hvergi er þar gerð grein fyrir því hvort stefnandi eigi einhverja fjárkröfu á hendur stefnda eða hvaða þýðingu viðurkenningarkrafan hefur.

Ber því með vísan til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, að vísa málinu frá dómi.

Máli þessu er vísað frá dóm.

Stefnandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnandi, greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf.