Q-1152/2022

Mál þetta barst dómnum 23. júní 2022 með bréfi skiptastjóra, Ó-kk-ef S-kk-ef lögmanns, dagsettu 20. sama mánaðar. Málið var þingfest 31. ágúst 2022 og tekið til úrskurðar 24. janúar sl. Málskot þetta byggist á 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

Sóknaraðili er [...]. Varnaraðili er [...]

Í bréfi skiptastjóra til dómsins kemur fram að hann hafi tekið þá ákvörðun að skipta beri söluandvirði fasteignarinnar að [...] í jöfnum hlutföllum milli sóknar- og varnaraðila. Varð ágreiningur um þessa niðurstöðu skiptastjóra á skipa fundi þann 20. júní 2022 og var þeim ágreiningi beint til héraðsdóms.

Dómkröfur sóknaraðila eru þær aðallega að felld verði úr gildi ákvörðun skiptastjóra frá 9. júní 2022 þess efnis að skipta beri söluandvirði 40% hluta fasteignarinnar að [...], sem var í fullri þinglýstri eigu sóknaraðila, í jöfnum hlutföllum milli málsaðila. Til vara er þess krafist að krafa varnaraðila um hlutdeild í fasteign sóknaraðila verði lækkuð verulega. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Dómkröfur varnaraðila eru þær að staðfest verði ákvörðun skiptastjóra frá 9. júní 2022 þess efnis að skipta beri söluandvirði 40% hluta fasteignarinnar að [...], sbr. kaupsamning dagsettan 26. apríl 2021, í jöfnum hlutföllum milli aðila. Til vara gerir varnaraðili þá kröfu að henni verði dæmd önnur og lægri hlutdeild í söluandvirði 40% hluta fasteignarinnar að [...], sbr. kaupsamning dagsettan 26. apríl 2021. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Aðalmeðferð málsins fór fram þann 24. janúar sl. og var málið tekið til úrskurðar að málflutningi loknum.

Málavextir.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness þann 22. febrúar 2022 var bú varnaraðila tekið til opinberra skipta og Ó-kk-nf S-kk-nf lögmaður skipaður skiptastjóri.

Samkvæmt gögnum málsins og framburði aðila kynntust aðilar árið 2013 er sóknaraðili flutti til varnaraðila í [...]í maí á því ári. Átti faðir varnaraðila, C, þá fasteign og bjuggu aðilar þar leigulaust þar til þau fluttu að [...]þann 12. ágúst 2014.

Aðilar eignuðust tvö börn á sambúðartímanum, í ágúst 2016 og janúar 2020. Var sambúð þeirra formlega slitið 24. mars 2021 en samkvæmt skiptastjóra eru aðilar sammála um að tímamark uppgjörs þeirra skyldi miðast við 12. febrúar 2021 en þá hafi sambúð þeirra verið slitið. Samkvæmt varnaraðila hafi þau verið eignalaus er sambúð þeirra hófst utan að varnaraðili hafi átt bifreið að verðmæti um 2- 2,5 milljónir króna.

Samkvæmt kaupsamningi dagsettum 12. ágúst 2014 keyptu sóknaraðili og C, faðir varnaraðila, raðhús að [...]. Var sóknaraðili skráður 30% eigandi en C 70% eigandi. Kaupverð eignarinnar var 55.300.000 krónur. Við undirritun kaupsamnings voru greiddar 34.000.000 króna í útborgun og við útgáfu afsals, 13. október 2014, 6.000.000 króna. Þá var hluti kaupverðsins lán frá Landsbankanum að fjárhæð 15.300.000 krónur með veði á 1. veðrétti í eigninni og var sóknaraðili lántakandi. Var eignin afhent 12. ágúst 2014.

Með kaupsamningi þann 25. mars 2019 var fasteignin að [...] seld og var söluverðið 89.700.000 krónur. Kaupverðið var greitt með peningum, 49.700.000 krónur, og með andvirði lántöku upp á 40.000.000 króna. Við sölu eignarinnar voru eftirstöðvar áhvílandi láns frá Landsbankanum 12.488.478 krónur.

Þann 18. mars 2019 undirrituðu sóknaraðili og faðir varnaraðila kaupsamning um einbýlishús að [...]. Var kaupverð hússins 105.000.000 króna. Greitt var með peningum við undirritun kaupsamnings, 37.000.000 krónur, og við undirritun afsals, 15. ágúst 2019, 40.000.000 króna. Þá voru 28.000.000 króna greiddar með andvirði lántöku hjá Landsbankanum til 40 ára. Var lántakandi sóknaraðili.

Með kaupsamningi dagsettum 26. apríl 2021 seldu sóknaraðili og C [...]og var söluverðið 145.000.000 króna. Eftirstöðvar áhvílandi lána voru á söludegi 27.502.158 krónur.

Samkvæmt uppgjöri skiptastjóra var nettóeign aðila, eftir söluna á [...], 29.891.143 krónur.

Skattframtal sóknaraðila vegna tekjuársins 2019 liggur fyrir og voru árstekjur hans það ár 3.860.779 krónur að frádreginni staðgreiðslu skatta. Peningaeign í árslok 2019 var 8.511.752 krónur og skuldir vegna [...] í árslok voru 27.869.080 krónur og aðrar skuldir 3.982.199 krónur. Tekjur sóknaraðila á tekjuárinu 2020 voru að frádreginni staðgreiðslu 3.496.718 krónur, peningaeign í árslok 23.275 krónur og skuldir vegna íbúðarhúsnæðis 27.571.913 krónur. Aðrar skuldir voru samtals 67.746.062 krónur en þar af var skuld við C 62.601.300 krónur. Tengist sú skuld ekki uppgjöri aðila í þessu máli. Skattframtal varnaraðila vegna tekna ársins 2019 liggur fyrir og var hún þá með u. þ. b.1.200.000 krónur að viðbættum barnabótum, 378.000 krónum, í árstekjur. Á tekjuárinu 2019 var varnaraðili með í árstekjur 3.278.808 krónur að frádreginni staðgreiðslu. Var endurgreiðsla samkvæmt niðurstöðu álagningar 555.959 krónur. Inneign í banka í árslok var 1.657.000 krónur. Tekjuárið 2020 voru árstekjur varnaraðila að frádreginni staðgreiðslu 2.251.677 krónur. Þá var endurgreiðsla samkvæmt niðurstöðu álagningar 809.037 krónur. Peningaeign í árslok var 2.654.678 krónur og skuldir engar. Skiptastjóri hélt skiptafund þann 17. mars 2022. Lá þá fyrir að söluhagnaður vegna fasteignanna að [...]og [...]sem var samtals 29.891.143 krónur.

Með bréfi skiptastjóra 9. júní 2022 kynnti skiptastjóri fyrir aðilum þá ákvörðun sína að skipta bæri nettósöluandvirði [...] að jöfnu milli aðila. Á skiptafundi þann 20. júní 2022 var ákvörðun skiptastjóra tekin fyrir. Ekki reyndist unnt að jafna ágreining aðila á fundinum og var honum því vísað til héraðsdóms.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila.

Sóknaraðili mótmælir því að helmingaskiptareglan eigi við í máli aðila. Byggir hann á þeirri meginreglu að fólk í óvígðri sambúð skuli álitið sem tveir sjálfstæðir einstaklingar þótt þeir búi tímabundið undir sama þaki eins og eigi við aðila þessa máls. Sú regla gildi um fjárskipti sambúðarfólks að hvor aðili taki það sem hann hafi komið með í sambúðina og hafi eignast síðan. Dómstólar hafi verið afar varfærnir í þeim þeim efnum að beita helmingaskiptareglunni enda sé um undantekningarreglu að ræða sem beri að túlka þröngt. Þá hafi þeirri reglu ekki verið beitt nema sambúð hafi staðið yfir í langan tíma, jafnvel áratugi, aðilar átt börn saman og jafnframt haft mjög samtvinnaðan fjárhag.

Þegar litið sé til sambúðar málsaðila, m. a. lengdar hennar og fjárhagslegs skipulags þeirra, sé ljóst að ekki sé tilefni til að víkja frá umræddri meginreglu.

Sóknaraðili mótmælir því að sambúð aðila hafi byrjað í maí 2013 á heimili varnaraðila að Kórsölum 3. Sóknaraðili hafi á þessum tíma leigt aðra fasteign með skólafélaga sínum og greitt fyrir leigu þar. Staðhæfing skiptastjóra um annað sé röng og því ljóst að sambúð aðila hafi varað afar stutt. Þrátt fyrir að aðilar hafi eignast börn á meðan á sambúð þeirra stóð hafi fjárhagur þeirra aldrei verið samtvinnaður að neinu marki.

Sóknaraðili byggir á því að þinglýstar eignarheimildir veiti líkur fyrir réttri skráningu og gefi án efa skýra vísbendingu um það hver hin raunverulegu eignarráð séu. Þannig verði sá aðili sem telur sig eiga tiltekna eign að bera sönnunarbyrðina fyrir því.

Hafi varnaraðili verið í þeirri trú, á meðan á sambúðartímanum stóð, að hún væri eigandi til helmings á þeim hlut er sóknaraðili var skráður fyrir, hefði hún átt að hlutast til um að fá eignarheimild sína skráða með viðeigandi hætti. Hins vegar hafi skilningur beggja aðila verið sá að sóknaraðili ætti einn þann hluta sem hann var skráður fyrir enda var sá eignarhlutur eingöngu fjármagnaður af honum. Hlutur varnaraðila í fasteignunum hafi verið sá hluti er C, faðir hennar, var skráður fyrir að formi til.

Þá styðji skilningur fasteignasalans, er sá um sölu á báðum fasteignunum, að aðilar hafi litið svo á að sóknaraðili ætti þann hlut er hann var skráður fyrir og að hlutur C væri í raun hlutur varnaraðila. Að auki hafi varnaraðili ekki látið lántöku sóknaraðila til sín taka enda litið svo á að um eignarhluta sóknaraðila væri að ræða.

Telur sóknaraðili ekki annað koma til greina en að meginreglan, um að þinglýstar eignarheimildir veiti yfirgnæfandi líkur fyrir réttri eignarskráningu, vegi þungt og ekkert réttlæti að vikið sé frá þeim. Að mati sóknaraðila sé ákvörðun skiptastjóra, um að víkja frá opinberum skráningum fasteignanna, ekki á nægum rökum reist auk þess sem ekki hafi verið sýnt fram á á hvaða grundvelli það teljist réttlætanlegt að vikið sé frá meginreglunni enda séu forsendur skiptastjóra beinlínis rangar.

Sóknaraðili telur tilefni til þess að benda á að sérstaklega sé tekið fram í kröfu varnaraðila um opinber skipti að framlag C hafi átt að vera í þágu dóttur hans og gefið í skyn að um gjafagerning hafi verið að ræða í þágu hennar en ekki sóknaraðila. Sömuleiðis taki skiptastjóri fram, í rökstuðningi sínum fyrir umdeildri ákvörðun sinni, að hans mati skuli meta lánveitingu C sem framlag varnaraðila til kaupa fasteignanna, líkt og framlag sóknaraðila var lántaka hjá lánastofnun. Þá hafi ekki verið neitt endurgjald greitt til C eða leiga greidd fyrir afnot af þeim eignarhlut. Telur sóknaraðili að framangreind staðhæfing skiptastjóra endurspegli með nákvæmum hætti þá staðreynd sem hann vilji ítreka í greinargerð þessari að hlutur C sé í raun hlutur varnaraðila og átti hún alla tíð að njóta góðs af honum. Sem afleiðing þessa hafi hlutur sóknaraðila verið hans hlutur, og hans eingöngu, enda hafi hann einn verið skráður fyrir þeim hluta og greiddi einn af því láni sem var tekið til að fjármagna þann hluta.

Því megi segja að skráður eignarhluti C sé í raun í „óbeinni“ eigu varnaraðila enda muni hún ávallt njóta góðs af framlagi föður síns og sé það ætlað henni til frambúðar. Þótt C hafi fengið söluhagnaðinn af sölu [...] til sín sé fjármagninu alltaf varið aftur í fasteignir fyrir varnaraðila. Allar fasteignir varnaraðila hafa verið fjármagnaðar af föður hennar, nú síðast fasteignin við Hálsaþing 11, þar sem varnaraðili búi í dag.

Grundvöllur ákvörðunar skiptastjóra virðist m. a. vera sá að þær eignir sem um ræði hafi myndast, og verðmæti þeirra aukist, á sambúðartíma. Tekið skal fram að aðilar eru sammála um að við upphaf samvista hafi eignarstaða beggja aðila verið óveruleg og að sú eign sem ágreiningur sé um hafi myndast á sambúðartímanum. Einnig tekur sóknaraðili undir það sem komi fram í ákvörðun skiptastjóra að lánveiting C, föður varnaraðila, hafi verið framlag hennar bæði til kaupanna og til þeirrar eignamyndunar sem varð á sambúðartímanum. Það sé áréttað að skilningur sóknaraðila sé sömuleiðis að eigin fjárframlag C hafi verið framlag í þágu varnaraðila og gerir sóknaraðili þar af leiðandi engar kröfur um hlutdeild í þeim eignarhlut í sinni aðalkröfu. Það sé enginn ágreiningur til staðar að þessu leyti og telur sóknaraðili því tilgang þessara staðreynda, sem rökstuðning fyrir ákvörðun skiptastjóra, verulega óljósan.

Skiptastjóri byggi ákvörðun sína enn fremur á því að án framlags föður varnaraðila hafi málsaðilar ólíklega haft tök á að kaupa fasteignir þær sem um ræðir. Ljóst sé að framlag föður varnaraðila hafi verið málsaðilum hjálplegt og gerði sóknaraðila vissulega kleift að festa kaup á fasteign í upphafi. Það sé þó þannig að C hafi hagnast á kaupunum og keypti umræddar fasteignir ekki einn, heldur hafi sóknaraðili verið skráður lántaki fyrir þeim hlut eignanna sem hann var skráður fyrir. Án sóknaraðila hefði varnaraðili annaðhvort þurft að fjárfesta í ódýrari fasteign eða taka lán sjálf enda faðir hennar einungis að fjármagna kaupin að hluta til, svo að mismunun ætti sér ekki stað á milli systkina.

Þá hafi aldrei verið um neins konar gjafagerning í þágu sóknaraðila að ræða, eins og gefið sé til kynna í kröfu varnaraðila um opinber skipti. Sóknaraðili hafi séð um sinn eignarhlut sjálfur. Sóknaraðili var þannig tilbúinn að taka einn húsnæðislán fyrir sínum eignarhluta og greiða af láninu sjálfur án aðstoðar frá varnaraðila, en ástæða þess var m. a. sú að hann myndi þannig tryggja sér sjálfur eignarhlutdeild í fasteignunum á móti varnaraðila.

Þá sé því mótmælt sem segir í kröfu varnaraðila að verðmætaaukningin hafi nánast að öllu leyti komið til vegna framlags C. Sóknaraðili hafi sjálfur aukið verðmæti síns eignarhluta með greiðslum inn á lánið. Fyrrnefnd staðhæfing varnaraðila stenst því enga skoðun. Sá söluhagnaður sem málsaðilar nutu vegna sölu umræddra fasteigna var einnig afleiðing mikillar hækkunar fasteignaverðs á íslenskum húsnæðismarkaði. Því sé verulega rangt að halda því fram að umrædd verðmætaaukning sem kom í hlut sóknaraðila sé eingöngu til komin vegna framlags C.

Báðir málsaðilar nutu góðs af þeirri fjárfestingu sem þeir lögðu í, í fullu samræmi við eignarhlutdeild sína. Eignaaukning sóknaraðila hafi verið í beinu samræmi við þann hluta sem hann bar ábyrgð á samkvæmt sinni eignaskráningu og lántöku. Það sé því ekki hægt að halda því fram að sóknaraðili hafi fengið óeðlilega mikið í sinn hlut, eða meira en honum bar samkvæmt framlagi hans. C, fyrir hönd varnaraðila, hagnaðist hlutfallslega jafnt á við sóknaraðila, eða í fullu samræmi við eignarskráningu fasteignarinnar.

Þegar þetta sé virt hljóti að teljast eðlilegt að sóknaraðili haldi söluandvirði síns eignarhluta og njóti þannig sömuleiðis góðs af þeirri hækkun sem varð, í samræmi við hans eignarhlut og áhættu.

Sóknaraðili mótmæli ákvörðun skiptastjóra um beitingu helmingaskiptareglu sem byggist m. a. á því að málsaðilar hafi haldið sameiginlegt heimili yfir sambúðartímann og hafi bæði verið í vinnu, lagt fjármuni til heimilisins og að innbú hafi verið í sameign. Sóknaraðili mótmælir því sérstaklega að varnaraðili hafi lagt fjármuni til heimilisins til jafns við sóknaraðila, en auk þess sé því mótmælt að varnaraðili hafi sinnt heimili og fjölskyldu miklum mun meira en sóknaraðili.

Varnaraðili hafi haldið því fram að hún hafi að langstærstum hluta séð um heimilishald fjölskyldunnar, sinnt börnum og staðið straum af þeim kostnaði sem af því hlaust. Til stuðnings þessu hafi varnaraðili lagt fram til skiptastjóra yfirlit yfir framlög hennar til heimilishalds á tímabilinu 2013 til sambúðarslita. Gögnin eigi að styðja kröfu varnaraðila og taki lögmaður hennar sérstaklega fram að varnaraðili hafi fjarlægt fjöldann af færslum sem hún hafi talið að „tengdust meira henni sjálfri“. Framlög þau sem sjá megi í yfirlitinu eigi því alfarið að tengjast sameiginlegu heimilishaldi aðila. Sóknaraðili mótmælir því að umrædd gögn endurspegli hennar framlag til heimilisins, enda séu færslurnar almennar og ekki nokkur leið að bera kennsl á þær og til hvers þeim var ætlað. Auk þessa sé um að ræða óverulegar fjárhæðir yfir heildartímabilið sem um ræðir sem geti með engu móti réttlætt eða leitt til þess að víkja beri frá þeirri meginreglu að líta beri á sambúðaraðila sem tvo sjálfstæða einstaklinga.

Í þessu sambandi hafi sóknaraðili tekið saman yfirlit yfir sín útgjöld á umræddu tímabili, en greiðslurnar séu vegna kaupa á húsbúnaði, ferðalaga erlendis með fjölskyldunni, fatakaupa, matarinnkaupa svo og greiðslur vegna viðhalds bifreiða og fasteigna. Sóknaraðili hafi tekið út þær færslur sem séu ekki í beinum tengslum við heimilishald þeirra málsaðila. Greiðslurnar nemi um það bil 95.000.000 króna.

Þess skal getið að á árunum 2013- 2017 höfðu málsaðilar litlar sem engar tekjur nema þau námslán sem sóknaraðili tók á meðan á meistaranámi hans í lögfræði stóð. Á þeim tíma vann varnaraðili í hlutastarfi hjá World Class líkamsræktarstöð og hafði þaðan afar litlar tekjur. Á þessum tíma lifði fjölskyldan því meira og minna á námslánum sóknaraðila. Sóknaraðili hefur alla tíð verið mjög sveigjanlegur hvað tíma varðar, þar sem hann hefur bæði stundað nám og ekki verið í föstu starfi. Þetta hafi skapað honum mikið svigrúm til þess að vera til staðar fyrir börnin sín. Þá sé einnig rétt að nefna að sóknaraðili hafi ávallt tekið fæðingarorlof á móti varnaraðila.

Um mitt ár 2017 hafi varnaraðili hafið störf sem flugfreyja og haft þó nokkrar tekjur sem hún safnaði inn á sína eigin bankabók. Eðli málsins samkvæmt hafi varnaraðili verið töluvert fjarverandi að heiman vegna starfs síns í fluginu og hafi sóknaraðili sinnt yngra barni þeirra meira á meðan. Á þessum tíma hafi sóknaraðili verið nær tekjulaus, með um 1.900.000 krónur í árslaun. Þrátt fyrir miklar tekjur varnaraðila á þessum tíma hafi hún ekki greitt afborgun af fasteignaláni né tekið þátt í greiðslum fyrir viðhald fasteignanna, fasteignagjöldum eða öðru sem fylgi slíkri útgerð. Þá lagði sóknaraðili í nokkur skipti til að varnaraðili tæki þátt í afborgunum fasteignalánsins en viðbrögðin hafi verið á þann veg að greiðslur þessar væru á hans ábyrgð enda hans eignarhlutur.

Að því er varði önnur framlög sóknaraðila til heimilisins samhliða afborgunum lánsins megi nefna að hann hafi ávallt séð um greiðslu allra reikninga er tengdust beint fasteignunum, þ. e. bæði [...]og svo [...]. Þannig annaðist hann að fullu greiðslur vegna fasteignagjalda, trygginga, hita og rafmagns og einnig greiðslur vegna viðhalds eignarinnar.

Skýringar varnaraðila um að hún hafi ein borið hitann og þungann af heimilishaldi og barnauppeldi haldi því ekki vatni. Þvert á móti hafi málsaðilar aðstoðað hvert annað í þessum efnum en sóknaraðili í raun bæði séð um ýmsar mikilvægar greiðslur í þágu heimilisins sem og verið meira heima fyrir og sinnt börnum, enda ekki í föstu starfi og því með mikinn sveigjanleika. Þess skal getið að á meðan varnaraðili starfaði sem flugfreyja þá sinnti sóknaraðili yngsta barni þeirra og var þ. a. l. nær tekjulaus, eða með um 1.900.000 krónur í árstekjur. Á sama tíma greiddi varnaraðili aldrei afborganir af lánum eða sinnti viðhaldi fasteignarinnar, enda lýsti varnaraðili því yfir við sóknaraðila að það væri „hans mál“, þar sem um væri að ræða hans eignarhlut í fasteigninni. Ef litið er til skattframtala sóknaraðila sl. ár telur sóknaraðili ljóst að varnaraðili hafi haft hærri tekjur en hann, og sé því skorað á varnaraðila að leggja fram skattframtöl sín fyrir sl. ár svo að þetta liggi skýrlega fyrir.

Þá byggir sóknaraðili á því að aðilar hafi aldrei haft sameiginlegan fjárhag sem sé skilyrði þess að hægt sé að beita helmingaskiptareglu hjúskaparlaga við slit sambúðar. Þannig hafa þau aldrei haft sameiginlegan bankareikning né aðgang að bankareikningum hvort annars. Þau hafi heldur ekki deilt greiðslukortum. Vitneskja málsaðila um fjármál hvort annars hafi einnig verið minni háttar. Í því samhengi beri að nefna sérstaklega að í kröfu varnaraðila um opinber skipti var tekið fram að engar skuldir hafi verið til staðar við sambúðarslitin. Umrædd staðhæfing sé röng eins og sjáist m. a. á framlögðum skattframtölum, en á sambúðartímanum hafi sóknaraðili tekið námslán sem fjölskyldan lifði á ásamt því að hafa til langs tíma verið með yfirdrátt á bankareikningi sínum. Rangfærsla varnaraðila að þessu leyti endurspegli vel þá staðreynd að fjárhagur málsaðila var alfarið aðskilinn og var því fjárhagur þeirra hvors um sig í líkingu við fjárhag tveggja sjálfstæðra einstaklinga, enda um slíkt að ræða.

Annað af þeim atriðum sem óneitanlega hafi áhrif á það mat hvort fjárhagsleg samstaða hafi verið með aðilum er það hvort málsaðilar hafi óskað eftir því að vera samskattaðir eða ekki. Sóknaraðili og varnaraðili óskuðu aldrei eftir samsköttun á meðan á sambúðartíma þeirra stóð. Hlýtur sú staðreynd að endurspegla þær aðstæður að málsaðilar litu á sig sem tvo sjálfstæða einstaklinga með aðskilinn fjárhag, og kusu að viðhalda slíku fyrirkomulagi með því að telja fram til skattyfirvalda sem slíkir.

Málsástæður og lagarök varnaraðila.

Varnaraðili byggir á því að sú eignamyndun sem deilt sé um nú hafi orðið til á sambúðartímanum að undanskilinni bifreið sem varnaraðili átti. Varnaraðili gerir ekki kröfu til hlutdeildar í einkahlutafélögum þeim sem sóknaraðili eignaðist á sambúðartíma þeirra.

Það eina sem varnaraðili gerir kröfu um er að þeirri eignamyndun, sem varð í sameiginlegum heimilum þeirra á sambúðartímanum, verði skipt til helminga á milli aðila máls. Verði að telja það sanngjarna og eðlilega kröfu.

Þá nefnir sóknaraðili það í greinargerð sinni, lið 19, að frá meginreglunni um að þinglýst eignarheimild sanni eignarhald hafi þó verið gerð sú undantekning að litið hafi verið til reglna hjúskaparlaga í sérstökum tilvikum þegar skýrar og ótvíræðar forsendur séu til staðar til að styðja slíka nálgun. Þær skýru og ótvíræðu forsendur séu til staðar í máli þessu, bæði hvað varði beint framlag og óbeint.

Varnaraðili telur ljóst að skráðar eignarheimildir hafi ekki verið í samræmi við raunverulegt eignarhald á fasteignunum og að eignamyndunin hafi að langsamlega stærstum hluta komið til vegna framlaga C, sem hafi verið ætlað til hagsbóta fyrir varnaraðila en ekki sóknaraðila. Þá lagði varnaraðili nánast hverja krónu af sínu eigin fé á umræddu tímabili til sameiginlegs heimilishalds aðila. Þannig hafi varnaraðili lagt fram beint framlag til eignamyndunar í fasteigninni. Einnig hafi varnaraðili lagt fram óbeint framlag til eignamyndunar í fasteigninni með framlagi sínu til heimilisins og uppeldis barna þeirra. Gerir varnaraðili þá kröfu að vikið verði frá þinglýstum eignarheimildum er eignirnar varðar.

Um málatilbúnað sinn vísar varnaraðili m. a. enn fremur til dóma Hæstaréttar í málum nr. 704/2012, nr. 511/2016, nr. 152/2017 og nr. 791/2017. Fjalla þeir dómar um sambærileg álitaefni og eru til umfjöllunar í máli þessu, ólíkt þeim dómum sem sóknaraðili vísar til.

Varnaraðili byggir á því að það framlag, sem lagt hafi verið til kaupanna af hálfu C, hafi allt verið eiginfjárframlag og lagt fram til hagsbóta fyrir varnaraðila. Það hafi verið beint framlag varnaraðila til kaupanna og án þess framlags hefði aldrei getað orðið af kaupunum. Framlag sóknaraðila hafi hins vegar verið að hann átti að leggja út fyrir þeim kostnaði sem hlytist af eigninni. Geti það ekki talist hafa verið ósanngjarnt fyrirkomulag, að sóknaraðili hafi þurft að leggja fram kostnað af fasteigninni og að greiða aðeins af 30% upphaflegu fasteignarinnar, á móti því að C lagði fram allt eiginfjárframlagið. Fráleitt sé að varnaraðili hafi einnig átt að greiða af lánum að jöfnu á móti sóknaraðila. Vægt sé til orða tekið að sóknaraðili hafi hagnast vel á þessu fyrirkomulagi. Hafði hann þannig beinan fjárhagslegan hag af tengslum við varnaraðila. Þá bjuggu aðilar í 100% eignarinnar og greiddu ekkert fyrir afnot af hinum hlutanum til meirihlutaeigandans. Hafði sóknaraðili þannig einnig beinan fjárhagslegan hag af tengslum við varnaraðila.

Því sé haldið fram í greinargerð sóknaraðila að fasteignasalinn S-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf eigi að geta staðfest að „skilningur málsaðila hafi virst vera sá að málsaðilar ættu eignina saman, þ. e. á þann hátt að sá hluti er sóknaraðili var skráður fyrir væri hans og að hlutur C væri í raun varnaraðila.“ Þessu er mótmælt sem röngu, enda hafi engar slíkar yfirlýsingar verið gefnar á neinum tímapunkti og hvað þá við fasteignasalann.

Því sé haldið fram í greinargerð sóknaraðila að varnaraðili hafi látið „sig litlu varða að vera skráð samskuldari að því húsnæðisláni sem tekið var til að fjármagna þann eignarhluta sem hún nú sækist eftir að fá hlutdeild í.“ Þetta sé fráleit söguskýring. Þegar hafi verið lagt til margfalt meira framlag fyrir hennar hönd en sóknaraðili myndi nokkru sinni þurfa að leggja fram, sem hafi verið allt eiginfjárframlagið vegna kaupanna. Að sóknaraðili hafi þurft að leggja það eina framlag til kaupanna að standa fyrir greiðslum húsnæðislána og ýmiss beins kostnaðar af eigninni sé mun minna en það framlag sem lagt var fram fyrir hönd varnaraðila. Hefðu aðilar t. a. m. keypt fasteignirnar og lagt fram einungis 20% kaupverðsins í formi eigin fjár, sem var raunar algjör ómöguleiki fyrir þau, hefðu þau þurft að taka lán fyrir 80% kaupverðsins. Fráleitt hefði verið að eigin fjárframlag væri lagt fram fyrir hennar hönd og að auki ætti hún að greiða helming kostnaðar af eigninni. Óhætt sé að segja að slíkt fyrirkomulag hefði orðið verulega óeðlilega hagfellt fyrir sóknaraðila.

Þá heldur sóknaraðili því fram að það sýni vilja aðila málsins að sóknaraðili ætti að eiga einn þann eignarhluta sem hann var skráður fyrir, að hann hafi farið einn í greiðslumat. Þetta sé alrangt. Að sóknaraðili hafi farið einn í greiðslumat hafi einfaldlega verið vegna þess að hans framlag átti að felast í að greiða kostnað af eigninni. Vel að merkja aðeins 30% af fyrri eigninni, þrátt fyrir að aðilar byggju í reynd frítt í eignarhluta C.

Sóknaraðili byggi málatilbúnað sinn í reynd á því að varnaraðili hafi verið eigandi að þeim 60% hlut sem hafi verið í eigu C. Sé þar m. a. byggt á því að hlutur C „sé í óbeinni eigu varnaraðila enda mun hún ávallt njóta góðs af framlagi föður síns og er það ætlað henni til frambúðar.“ Þetta sé með öllu fráleitt, enda hafi varnaraðili aldrei fengið eina krónu út úr sölunni. Það sé að auki beinlínis sannað að hinn réttmæti eigandi, C, hafi tekið til sín allt söluandvirðið og eignaaukninguna vegna 60% hlutar síns í [...]. Byggir sóknaraðili á því að C hafi verið skráður eigandi fyrir hönd varnaraðila, en þessar fullyrðingar eiga sér enga stoð í raunveruleikanum.

Er alveg yfir vafa hafið að er eignirnar voru seldar, þá naut varnaraðili ekki einnar krónu af þeirri eignamyndun sem varð í fasteignunum. Sóknaraðili naut einn eignamyndunarinnar, þrátt fyrir að hafa ekki lagt krónu af eigin fé til kaupanna, heldur aðeins greitt af lánum og ýmsan kostnað við fasteignina. Sá kostnaður megi raunar telja að hafi verið lægri en ef sóknaraðili hefði leigt íbúð á almennum markaði.

Þá hafi sóknaraðili í reynd ekki tekið neina fjárhagslega áhættu með kaupunum líkt og hann haldi fram, enda hafi hann ekki lagt fram eina krónu af eigin fé til kaupanna. Hefði orðið lækkun á virði fasteignanna, sem var að auki vægast sagt ekki líklegt, þá hefði sú lækkun einungis orðið til þess að C hefði tapað. Byggir varnaraðili á því að taka eigi tillit til fyrrgreinds framlags C sem framlags varnaraðila til eignamyndunar í fasteignunum.

Varnaraðili hafi lagt fram gögn sem sýni að hún lagði fram verulegar fjárhæðir til sameiginlegs rekstrar heimilisins. Varnaraðili lagði fyrir skiptastjóra fram gögn sem sýni bein framlög hennar til sameiginlegs heimilishalds að fjárhæð 44.557.917 krónur, á sambúðartíma aðila.

Þá hafi faðir varnaraðila lagt henni til N1 kort sem og nemi það framlag samtals 2.028.979 krónum á sambúðartímanum.

Varnaraðili hafi því lagt a. m. k. til sem bein fjárframlög til heimilisins 46.586.896 krónur auk þess beina fjárframlags sem fólst í því framlagi sem faðir hennar lagði fram til kaupa á fasteigninni.

Þetta beina framlag hafi hún lagt fram, þrátt fyrir að þurfa að fórna verulegri þátttöku á vinnumarkaði vegna heimilisins, að ganga með tvö börn aðila og að sjá um börnin eftir barnsburð. Byggir varnaraðili á því að taka eigi tillit til þessa framlags hennar sem framlags til eignamyndunar í fasteignum þeirra.

Varnaraðili kveðst hafa fórnað verulegri þátttöku á vinnumarkaði til að ganga með, fæða og sjá um tvö sameiginleg börn hennar og sóknaraðila. Fyrir utan að bera hitann og þungann af því að sjá um börnin, þá hafi hún einnig séð að stærstum hluta um heimilishaldið allan sambúðartíma aðila.

Varnaraðili telur hreint fráleitt að þurfa að þrátta um það fyrir dómi hver það hafi verið sem bar hitann og þungan af heimilishaldinu og að hún hafi fórnað verulegri þátttöku á vinnumarkaði. Foreldrar varnaraðila geta staðfest það, sbr. einnig framlagða yfirlýsingu D, móður varnaraðila, en þar staðfestir D að varnaraðili hafi verið sú sem var með börnin í fæðingarorlofi, auk þess sem D sá um að passa son þeirra á meðan B vann hjá Wow Air árið 2017. Sóknaraðili hafi nánast aldrei þurft að taka sér frí frá vinnu til að sinna börnum þeirra og þar af leiðandi fráleitar þær fullyrðingar sóknaraðila að hann hafi sinnt yngsta barni þeirra á meðan varnaraðili vann hjá Wow Air. Þótt sóknaraðili hafi ekki talið fram háar tekjur á umræddu tímabili hafi hann eigi að síður verið við vinnu og þurfti nánast aldrei að taka sér frí til að sinna börnunum.

Þá ræddu aðilar t. d. í Messenger- samskiptum þann 13. febrúar 2021 um hvernig fyrirkomulagið hafði verið varðandi það að varnaraðili var heima með börnin á meðan sóknaraðili var úti að vinna. Það sé alveg ljóst og sannanlegt að það hafi verið varnaraðili sem fórnaði verulegri þátttöku á vinnumarkaði fyrir sameiginlegt heimili aðila. Byggir varnaraðili á því að taka eigi tillit til þess framlags hennar sem framlags til eignamyndunar í fasteignum þeirra.

Þá nefni sóknaraðili einnig í lið 19 í greinargerð sinni þau skilyrði sem hann telur að þurfi að vera til staðar svo að fallist verði á frávik frá fyrrgreindum meginreglum, en það sé að sambúð hafi staðið í langan tíma, einstaklingar hafi átt börn saman og að þeir hafi haft mjög samtvinnaðan fjárhag. Allt þetta er til staðar í málinu.

Augljóst sé og sannanlegt að sambúð aðila stóð í langan tíma, eða hartnær 8 ár. Í lið 22. í greinargerð sóknaraðila geri sóknaraðili tilraun til útúrsnúninga um tímalengd sambúðar aðila. Hafnar hann því að gögn málsins sýni að sambúð aðila hafi hafist í maí 2013, í fasteign við [...] sem var í eigu C. Heldur sóknaraðili því fram að á þessum tíma hafi hann leigt íbúð ásamt skólafélaga sínum og af þeirri ástæðu sé „því ljóst að sambúð málsaðila varði afar stutt.“ Vonlaust sé að sjá hvaða tímamark sóknaraðili telji að eigi að miða upphaf sambúðar þeirra við, en í málavaxtalýsingu sé þess aðeins getið að hún hafi staðið í rúmt ár. Fyrir liggur að aðilar fluttu inn í fasteignina að [...] í ágúst 2014, þannig að útilokað sé að sjá hvernig sóknaraðili geti talið að ef sambúðin hafi ekki hafist í maí 2013, þá teljist ljóst að sambúðin hafi varað „afar stutt“.

Rétt sé að gera sérstaka athugasemd við þá fullyrðingu að sóknaraðili hafi verið að leigja með skólafélaga sínum á fyrrgreindu tímabili, en hann hafi leigt með þessum skólafélaga út maímánuð 2013 og eftir það, þ. e. frá 1. júní 2013, bjó hann hjá varnaraðila í Kórsölum. Þá liggi fyrir yfirlýsingar frá D, C og E um að sambúð aðila hafi byrjað um mitt ár 2013.

Þá liggur fyrir að aðilar eiga tvö börn saman sem þau eignuðust á sambúðartímanum og fæddust árin 2016 og 2020.

Sannað sé, í það minnsta yfir allan vafa hafið, að sambúð aðila geti ekki hafa staðið yfir í styttri tíma en síðan 2014 er fasteignin að [...] var keypt. Það geti ekki í neinum skilningi talist vera stutt sambúð, hvað þá „afar stutt“.

Óumdeilt sé að aðilar áttu börn saman. Þetta skilyrði sé uppfyllt og óumdeilt og þarfnist ekki frekari skýringa eða rökstuðnings.

Hvað fjárhaginn varði þá verði að telja það næsta útilokað að búa saman allan þennan tíma án þess að fjárhagurinn verði samtvinnaður þegar fólk eignast saman tvö börn. Sóknaraðili heldur því fram í greinargerð sinni, að fjárhagur þeirra hafi ekki verið samtvinnaður að neinu marki, án þess að rökstyðja það þó frekar með nokkrum hætti.

Öll innkaup inn á heimilið og sameiginlegar athafnir fjölskyldunnar sýni þó glöggt að fjárhagur þeirra var samofinn og að þau keyptu inn til heimilisins saman. Enda annað mjög erfitt þegar fólk á börn saman og býr með þeim árum saman. Þá nefni sóknaraðili sjálfur að aðilar hafi keypt bifreið saman, árið 2016, sem þau hafi greitt til jafns. Þessa bifreið ráku þau saman. Sóknaraðili haldi því fram að varnaraðili hafi „gengið mjög á eftir því að þau yrði skráð sameigendur að bifreiðinni...“ Það sé ekkert til í þessari fullyrðingu. Þetta hafi verið gert án þess að það væri eitthvað rætt sérstaklega. Bifreiðin hafi verið keypt vegna þess að þau þurftu hentugri bifreið fyrir fjölskylduna sem hægt væri að setja barnavagn í. Hvað sem því líði þá sýni þetta glögglega að fjármál þeirra hafi verið samtvinnuð og ákvarðanir teknar um sameiginlegan rekstur umræddrar bifreiðar líkt og annað á heimilinu.

Sú ákvörðun að aðilar skráðu sig ekki í formlega sambúð, þrátt fyrir að vera í sambúð árum saman, hafi verið ákvörðun sem aðilar tóku sameiginlega. Hafi það upphaflega alfarið verið að frumkvæði sóknaraðila að aðilar voru ekki skráðir í sambúð, en það kom þeim vel fjárhagslega með því að þau fengu t. a. m. afslátt af leikskólagjöldum og hærri barnabætur.

Varnaraðila hafi í byrjun alls ekki verið vel við þetta fyrirkomulag, en sóknaraðili hafi sagt að það væri „aldrei hægt að sanna þetta.“ Í lið 24 í greinargerð sóknaraðila komi svo bersýnilega í ljós að mikill aðstöðumunur hafi verið á aðilum í sambúðinni. Augljóst sé af málatilbúnaði sóknaraðila, að hann hafði aðra hugsun með því að aðilar yrðu ekki skráðir í sambúð en varnaraðili hafði. Það sýni þó að þessi ákvörðun, sem var sameiginleg fjárhagslegs eðlis fyrir báða aðila, hafi verið tekin með heildarhagsmuni heimilisins í huga.

Þá fór sóknaraðili aldrei í fæðingarorlof líkt og hann haldi fram. Hið rétta sé að aðilar ákváðu að hann myndi sækja um fæðingarorlof til Fæðingarorlofssjóðs til jafns við varnaraðila vegna þess að hann var mun tekjuhærri en varnaraðili. Þannig gæti varnaraðili verið heima við og séð um börnin á meðan sóknaraðili myndi vinna utan heimilisins. Sóknaraðili var nánast allan tímann úti á vinnumarkaði á meðan hann fékk greiðslur frá Fæðingarorlofssjóði. Með þeim hætti gátu þau fengið meiri tekjur inn á heimilið. Sýnir þetta raunar einnig að fjárhagur þeirra hafi verið samofinn og að ákvarðanir sem þessar voru teknar með heildarhagsmuni sameiginlegs heimilishalds að leiðarljósi.

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila, þá hafi málsaðilar þannig hagað bæði persónulegum og fjárhagslegum málefnum í samræmi við þá staðreynd að þau hafi valið að vera í óvígðri sambúð og hafi aðeins skráð hana formlega í u. þ. b. eitt ár þrátt fyrir að eiga saman börn og segist sóknaraðili þannig hafa mátt treysta því að þetta val málsaðila myndi leiða af sér tiltekin réttaráhrif ef til sambúðarslita kæmi. Rétt sé að taka fram að sóknaraðili sé starfandi lögmaður. Augljóst sé að sóknaraðili hafði yfirburðastöðu á varnaraðila um hvernig best væri að haga málum þeirra á milli þannig að ef til sambúðarslita kæmi færi hann sem best út úr því.

Skýrslur fyrir dómi.

Við upphaf aðalmeðferðar gáfu aðilar málsins skýrslu auk vitnisins C. Verður vitnað til framburðar þeirra eftir því sem þörf þykir við úrlausn málsins.

Forsendur og niðurstaða.

Eins og rakið er að framan hófst sambúð aðila um mitt ár 2013 og lauk í febrúar 2021. Rangt er, eins og haldið er fram í greinargerð sóknaraðila, að sambúð aðila hafi varað afar stutt. Samkvæmt því sem fram kom fyrir dóminum flutti sóknaraðili til varnaraðila um mitt ár 2013 og sambúð þeirra lauk í febrúar 2021. Sambúð þeirra varði því í tæp átta ár. Sóknaraðili heldur því fram í greinargerð sinni að hann hafi á árinu 2013 leigt íbúð annars staðar en hefur ekki lagt fram nein gögn því til staðfestu. Auk þessa lagði sóknaraðili fram excel- skjal vegna framlags hans til heimilisrekstrar aðila og eru fyrstu færslurnar dagsettar 31. maí 2013. Á sambúðartímanum eignuðust aðilar tvö börn en varnaraðili átti eitt barn fyrir.

Óumdeilt er í máli þessu að sóknaraðili ogfaðir varnaraðila, vitnið C, keyptu fyrst saman fasteign að [...]og síðar [...]. Lagði faðir varnaraðila fram 70% af kaupverði [...]en 60% af kaupverði [...].

Var framlag sóknaraðila við fyrri kaupin 15.300.000 krónur og tók hann lán vegna þess framlags. Í kaupsamningi er tekið fram að afsláttur var gefinn af lokagreiðslu, 300.000 krónur. Fyrir liggur millifærsla frá C þann 12. ágúst 2014 að fjárhæð 34.076.500 krónur og 430.000 krónur til fasteignasölunnar. Lokauppgjör liggur fyrir þar sem greiða átti 21.619.836 krónur. Þar af var andvirði lántöku sóknaraðila að fjárhæð 15.300.000 krónur. Samkvæmt uppgjöri var hlutur seljanda 15.892.607 krónur og mismunur sem kom til greiðslu 5.727.229 krónur. Þá fjárhæð millifærði C inn á reikning fasteignasölunnar 20. október 2014.

Sóknaraðili krefst þess að viðurkenndur verði réttur hans til 100% hagnaðar við sölu eignarinnar að [...].

Þessu mótmælir varnaraðili og krefst þess að dómurinn staðfesti að varnaraðili sé eigandi að 50% hluta eignamyndunarinnar sem varð til við söluna á [...].

Ágreiningur aðila fyrir dóminum er um hvort varnaraðili hafi lagt til beint eða óbeint framlag á sambúðartímanum sem jók eignarhlutdeild hennar í söluhagnaði fasteignanna og hvort þinglýstri eignarheimild verði vikið til hliðar.

Fyrir dóminn kom faðir varnaraðila, vitnið C, og staðfesti að hann hefði lagt til 70% af kaupverði fasteignarinnar að [...] og kvað það framlag hafa verið til hagsbóta fyrir varnaraðila. Kvað vitnið það hafa verið útilokað að aðilar hefðu getað fest kaup á fasteign ef vitnið hefði ekki lagt þetta fé til. Þá kvað vitnið fyrir dóminum skýringuna á því að hann hefði verið þinglýstur 60% eigandi að [...] vera þá að mismunurinn hafi verið til hagsbóta fyrir varnaraðila í seinni eigninni og eignamyndun vitnisins í [...] átt að vera viðbótarframlag varnaraðila vegna kaupanna á [...]. Kvað vitnið það aldrei hafa verið vafi í huga þess að 40% eignarinnar væri sameiginleg eign beggja aðila og breytti þinglýstur kaupsamningur þar engu um. Ástæðan fyrir því að varnaraðili hafi ekki einnig verið lántakandi sé sú að hún hafi á þeim tíma verið í námi og því ekki staðist greiðslumat. Þá staðfesti vitnið að það hefði greitt viðhald á [...], það hafi greitt fyrir endurnýjun á rafmagni og endurnýjun á hluta af gluggum.

Sóknaraðili staðfesti fyrir dóminum að hann hafi verið tekjulítill á þessum tíma og ekki átt neinar eignir. Hann hefði þurft að skrá sérstaklega á sig tekjur frá fyrirtæki sem hann rak til að standast greiðslumat og lántöku til að greiða sinn hluta kaupanna í [...].

Sóknaraðili kvaðst hafa rekið heimili aðila að mestu leyti á sambúðartímanum. Sóknaraðili lagði fram undir rekstri málsins dómskjal nr. 19 á USB- kubbi. Kom í ljós við skoðun á því dómskjali að kubburinn innihélt 27 excel- skjöl. Eitt þeirra hafði að geyma yfir 430 færslur. Kvað sóknaraðili þessi skjöl staðfesta framlag hans til heimilisrekstrar á sambúðarárum aðila. Ekkert umræddra excel- skjala var staðfest af banka eða fjármálastofnun. Fyrir aðalmeðferð málsins hafði dómari samband við lögmenn vegna slíkra framlagningar og taldi sóknaraðili sig bæta úr framlagningu þessa dómskjals með framlagningu nýs excel- skjals þar sem fullyrt var að þær fjárhæðir sem þar kæmu fram væri framlag sóknaraðila til heimilishalds hans frá 31. maí 2013 til 12. febrúar 2021 sem var samtals 21.859.964 krónur. Ekki kemur fram á skjalinu frá hverjum skjalið stafar eða hver samdi það utan að sóknaraðili lagði það fram í málinu. Mótmælti varnaraðili innihaldi þessara gagna sem ósönnuðum.

Við úrlausn málsins verður því ekki stuðst við óstaðfest framlögð excel- skjöl sóknaraðila. Þrátt fyrir það gefa skjölin vísbendingu um að sóknaraðili hafi lagt fram fjárframlög til heimilisins og dregur dómurinn ekki í efa að hann hafi lagt til við rekstur heimilisins. Að auki lagði sóknaraðili fram yfirlit yfir greiðslur frá honum vegna Veitna ohf. frá október 2014 til apríl 2021 vegna [...] og [...], samtals 1.720.000 krónur. Auk þess liggur fyrir yfirlit frá Orku náttúrunnar ohf. vegna tímabilsins 1. janúar 2014 til 20. maí 2021 vegna orkukaupa að fjárhæð 332.313 krónur. Sóknaraðili lagði einnig fram yfirlit yfir greidd fasteignagjöld á sambúðartímanum vegna beggja fasteignanna, samtals 2.512.667 krónur, og yfirlit yfir greiddar tryggingar vegna fasteignanna á sambúðartímanum, bæði frá TM og VÍS, samtals 396.522 krónur. Eru þessi framlög samtals 4.961.502 krónur.

Sóknaraðili lagði ekki fram neinar staðfestingar á því að hann hafi einn greitt af áhvílandi lánum á fasteignunum en varnaraðili staðfesti fyrir dóminum að svo hafi verið. Ekkert liggur hins vegar fyrir í málinu um hversu háar fjárhæðir það hafi verið en af eftirstöðvum áhvílandi láns við sölu á [...] má reikna út að það hafi verið um 2.811.522 krónur auk vaxta og kostnaðar og vegna [...], 497.842 krónur, auk vaxta og kostnaðar. Þrátt fyrir að engin gögn liggi fyrir um þær fjárhæðir sem sóknaraðili telur sig hafa greitt af áhvílandi lánum þá verður ekki séð annað af gögnum málsins en að framlag hans hafi verið 3.309.364 krónur á sambúðartímanum auk vaxta og kostnaðar en lánið var óverðtryggt. Samtals liggja fyrir staðfest gögn frá sóknaraðila vegna fjárframlaga til heimilisins að fjárhæð 8.270.866 krónur á sambúðartímanum.

Varnaraðili lagði fram við upphaf aðalmeðferðar reikningsyfirlit frá Landsbankanum og Kreditkortum sem staðfesta færslur á sambúðartíma aðila en áður hafði varnaraðili lagt fram í excel- skjali yfirlit yfir sömu færslur. Á tímabilinu 2013 til 2017 kemur fram á reikningsyfirliti að varnaraðili greiddi samtals 23.128.007 krónur út af reikningi sínum en byggir á í málinu að 9.500.000 krónur af þeirri fjárhæð séu óvefengjanlega í þágu heimilis aðila. Þá lagði varnaraðili fram reikningsyfirlit frá viðskiptabanka sínum vegna áranna 2017 til 2021 og eru færslur að fjárhæð 8.347.008 krónur tilheyrandi framfærslu heimilisins. Einnig lagði varnaraðili fram yfirlit kreditkortafærslna vegna áranna 2017 til og með 2021 þar sem greiðslur vegna heimilisrekstrar eru samtals 13.082.902 krónur. Er þessum fjárhæðum ekki mótmælt af hálfu sóknaraðila.

Þá liggur fyrir að báðir aðilar höfðu afnot af bensínkorti hjá N1 sem faðir varnaraðila lagði þeim til frá árinu 2013 til sambúðarslita og kvað varnaraðili það kort hafa verið notað fyrir heimilisbílinn, samtals 2.028.979 krónur á sambúðartímanum. Kvað faðir varnaraðila fyrir dóminum að það hafi verið til að létta undir með þeim við heimilishaldið en vitnið hafi litið á það sem framlag varnaraðila til heimilisrekstursins.

Samtals liggja fyrir staðfest skjöl um að varnaraðili hafi lagt til heimilisins 32.958.889 krónur á sambúðartímanum. Er það miklum mun hærri fjárhæð en sóknaraðili hefur sýnt fram á að hafa lagt til heimilisins.

Samkvæmt skattframtölum sóknaraðila, sem liggja fyrir í málinu og rakið er að framan, rak sóknaraðili umfangsmikla bílaverslun sem hann staðfesti fyrir dóminum. Á skattframtali tekjuársins 2019 keypti sóknaraðili sex ökutæki og seldi sjö. Í excel-skjölum sem sóknaraðili lagði fyrir dóminn er fjöldinn allur af eldsneytisúttektum þrátt fyrir að aðilar hafi verið með eldsneytiskort sem fylgdi heimilisbílnum. Styður það þá frásögn varnaraðila að sóknaraðili hafi verið með mikinn rekstur bifreiða sem voru ekki tengd heimilisrekstrinum. Sóknaraðili leggur þau gögn þrátt fyrir það fram sem hluta af framlögum hans til heimilisreksturs.

Þá var staðfest fyrir dóminum að varnaraðili var heima með börnin í fæðingarorlofi til þess að sóknaraðili gæti stundað vinnu auk þess sem sóknaraðili staðfesti að fyrrverandi tengdaforeldrar hans hafi verið þeim mikil stoð með börnin þegar varnaraðili þurfti að sinna vinnu sinni sem flugfreyja og gat ekki sótt börnin sjálf í leikskóla. Í gögnum málsins og fyrir dóminum kom fram að sóknaraðili hafi oft verið tekjulítill, sérstaklega þegar hann var í námi sínu. Skattframtöl fyrir tekjuárin 2014 til og með 2018 liggja ekki fyrir í málinu.

Telur dómurinn, þrátt fyrir að aðilar hafi ekki verið í skráðri sambúð nema í rúmlega eitt ár á sambúðartímanum og ekki verið samsköttuð, að fjárhagsleg samstaða hafi verið með þeim frá upphafi sambúðar. Skiptir þá ekki máli þótt sóknaraðili hafi greitt afborganir áhvílandi lána og föst gjöld, svo sem fasteignagjöld, rafmagn, hita og tryggingar. Af framlögðum gögnum liggur fyrir að varnaraðili lagði mun meira til heimilisins með fjárframlagi sínu en sóknaraðili, auk þess að hún lagði óbeint til heimilisins með því að vera í fæðingarorlofi og jók þannig möguleika sóknaraðila til tekjuöflunar og eignamyndunar.

Að auki er staðfest að faðir varnaraðila lagði sinn söluhagnað úr sölunni á [...]til kaupa á [...], 10% af söluverðinu, sem átti að vera framlag varnaraðila til kaupanna auk þess að greiða fyrir endurnýjun raflagna og endurnýjun glugga í [...].

Fyrir liggur að við sölu fasteignarinnar að [...]var andvirði eftirstöðva áhvílandi láns, er sóknaraðili tók við kaupin, dregið frá söluverðmætinu. Þannig fór hluti af þeirri verðmætaaukningu við sölu hússins til að greiða upp að fullu skuld sóknaraðila sem hann átti ógreitt af sínum hluta kaupanna. Því lagði sóknaraðili aldrei fram nema að litlu leyti sinn hluta af kaupverðinu.

Telur dómurinn að varnaraðili hafi sýnt með sannanlegum hætti að víkja beri þinglýstum eignarheimildum til hliðar vegna alls þess sem að framan greinir.

Telur dómurinn það bersýnilega ósanngjarnt í ljósi framlags föður varnaraðila til kaupanna og þess framlags sem varnaraðili hefur sannanlega lagt til heimilisreksturs umfram sóknaraðila að sóknaraðili njóti alls hagnaðar sem varð til við söluna á [...] umfram það að greiða hans hluta af kaupverðinu upp að fullu.

Með vísan til þess semað framan er rakið hefur sóknaraðili ekki fært sönnur á að hann hafi einn eða að mestu leyti séð um framfærslu fjölskyldu sinnar samfara því að hafa einn stuðlað að eignamyndun í fasteign aðila. Er aðalkröfu sóknaraðila því hafnað. Með sömu rökum er varakröfu sóknaraðila hafnað. Verður krafa varnaraðila því tekin til greina og verður ákvörðun skiptastjóra um að skipta skuli söluandvirði fasteignarinnar að [...] í jöfnum hlutföllum milli aðila staðfest.

Að þessum niðurstöðum fengnum ber sóknaraðila að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilegur 1.500.000 krónur.

Úrskurð þennan kveður upp Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari.

Úrskurðarorð:

Kröfu sóknaraðila, [...], um að felld verði úr gildi ákvörðun skiptastjóra frá 9. júní 2022, þess efnis að skipta beri söluandvirði 40% hluta fasteignar að [...] í jöfnum hlutföllum milli málsaðila, er hafnað.

Staðfest er krafa varnaraðila, [...], um ákvörðun skiptastjóra að hún sé 50% eigandi í 40% eignamyndun við sölu á [...].

Sóknaraðili greiði varnaraðila 1.500.000 krónur í málskostnað.