E-5517/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 13. febrúar 2020, var höfðað 7. október 2019 af A á hendur TM hf., Síðumúla 24, Reykjavík, til viðurkenningar á skyldu til greiðslu skaðabóta úr ábyrgðartryggingu.

Stefnandi krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda úr ábyrgðartryggingu X

, hjá stefnda, vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir í slysi 24. ágúst 2016 við vinnu í […]

Y . Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, auk virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og gerir kröfu um málskostnað úr hendi hans að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi var ráðinn til starfa sem verkamaður hjá X og var fyrsti starfsdagur hans þar 1. júní 2016. Hann slasaðist við vinnu sína hjá félaginu, sem er með ábyrgðartryggingu hjá stefnda, þann 24. ágúst 2016.

Samkvæmt því sem greinir í gögnum málsins og fram kom í skýrslum stefnanda og starfsmanna vátryggingartaka við aðalmeðferð málsins var stefnandi að vinna við að brjóta úr vegg fyrir glugga í íbúð í Y þegar slysið varð. Gluggaopi, sem gert hafði verið lóðrétt í vegg á jarðhæð, skyldi breytt á þann veg að glugginn kæmi þvert á opið lárétt.

Sagað hafði verið með kjarnasteypusög í vegginn beggja vegna lóðrétta gluggaopsins fyrir útlínum lárétts glugga. Verkefni stefnanda fólst í því að brjóta úr steypu innan sögunarsvæðisins með höggvél þannig að unnt væri með kúbeini að losa og fjarlægja vegghlutana þar sem glugginn skyldi vera.

Engin vitni voru að slysinu en stefnandi hefur l ýst atvikum svo að hann hafi fengið múrbrot úr veggnum á höggvélina. Við það hafi hann misst vélina úr höndunum og meitill hennar farið í gegnum vegginn ofarlega í gluggagatinu. Hann hafi fengið hnykk á bakið þegar hann reyndi að grípa vélina aftur.

Stefndi lýsir því að stefnandi hafi verið vanur vinnu við byggingarframkvæmdir og hafi áður unnið hjá Z . Við ráðningu stefnanda til X hafi hann getið þess sérstaklega að hann væri vanur að vinna við múrbrot og hefði gert það hjá fyrri vinnuveitanda.

Stefnanda h afi verið falið umrætt verk þar sem hann hefði áður unnið við sambærilegar aðstæður og hefði sóst eftir því að vinna verkið. Flokksstjóri, sem er aðstoðarverkstjóri hjá vátryggingartaka og öryggistrúnaðarmaður á verkstað, hafi farið yfir það með stefnanda hvað þyrfti að gera og hvernig og hvaða verkfæri skyldi nota.

Stefnandi mun hafa hringt í flokksstjórann, sem þá var í næsta húsi, þegar eftir slysið og þá verið beðinn að bíða. Hann hafi hringt aftur nokkrum mínútum síðar með neyðarkall. Þá brást flokksst jórinn þegar við og kom og studdi stefnanda inn á kaffistofu.

Þar hringdi flokksstjórinn í verkstjóra, sem þegar kom akandi á staðinn. Stefndi lýsir því að verkstjórinn hafi boðið stefnanda að hringt yrði á sjúkrabíl en stefnandi hafi afþakkað það. Verkstjórinn ók stefnanda á bráðamóttöku Landspítala háskólasjúkrahúss.

Tilkynning um slysið til Vinnueftirlits ríkisins frá X er dagsett 25. ágúst 2016, en hún barst ekki Vinnueftirlitinu fyrr en 27. september 2016.

Stefnandi varð óvinnufær eftir slysið vegna áverka í baki og mætti ekki aftur til vinnu hjá X eftir það. Fyrir liggur örorkumatsgerð læknis, dags. 6. febrúar 2018, þar sem kemur fram að stefnandi hafi verið óvinnufær frá slysdegi til 24. febrúar 2017 og að varanleg örorka stefnanda hafi verið metin 8%

(8 stiga miski). Stefndi hefur þegar greitt stefnanda bætur úr slysatryggingu launþega. Stefnandi krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vinnuveitanda og greiðsluskyldu stefnda úr ábyrgðartryggingu hans með bréfi, dags. 11. apríl 2017, en stefndi hafnaði kröfunni með bréfi, dags. 21. nóvember 2017. Sú ákvörðun stefnda var kærð til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem tók undir afstöðu stefnda með úrskurði, dags. 1. júní 2018, og taldi bótaskyldu ekki vera fyrir hendi. Stefnandi höfðar því mál þetta til viðurkenningar á bótaskyldu stefnda vegna afleiðinga slyssins.

Stefnandi kom fyrir dóminn og gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins […] . Þá báru vitni tveir starfsmenn vátryggingartaka, flokksstjóri og verkstjóri.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggi málshöfðun sína á því að slysið 24. ágúst 2016 sé skaðabótaskylt úr ábyrgðartryggingu X

, sem verið hafi í gildi hjá stefnda á slysdegi, á grundvelli reglna skaðabótaréttarins um stranga ábyrgð vinnuveitanda á starfsaðstöðu á vinnustað, regl unnar um húsbóndaábyrgð og ábyrgð vinnuveitanda á saknæmum verkum/aðgæsluleysi starfsmanna sinna, reglna um skaðabætur utan samninga sem og almennu skaðabótareglunnar (sakarreglunnar).

Stefnandi telji að lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum hafi verið brotin. Slysið hefði ekki orðið ef aðbúnaður á vinnustað hans hefði verið fullnægjandi, þ.e. ef þáverandi vinnuveitandi hans hefði tryggt honum þann öryggisbúnað sem nauðsynlegur hafi verið við störf hans og gætt hefði verið að nægilegri verkstjórn. Vinnuaðstæður og aðbúnaður á vinnustað hafi verið óforsvaranlegur og vinnuveitandinn hafi vanrækt að tryggja stefnanda öruggt og heilsusamlegt umhverfi eins og honum beri skylda til samkvæmt lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti o g öryggi á vinnustöðum. Í 13. gr. laganna sé mælt fyrir um að atvinnurekandi skuli tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Ekki geti verið um eigin sök eða ábyrgð stefnanda að ræða, þar sem frumkvæðisskylda vinnuveitanda sé að hafa vinnuaðstöðu fullnægjandi. Samkvæmt 23. gr. a í skaðabótalögum, sbr. lög nr.

124/2009, skerðist réttur starfsmanns til skaðabóta ekki vegna meðábyrgðar nema hann hafi af stórkostlegu gáleysi eða ásetningi átt þátt í því að tjónsatburður varð. Hvorugt þessara skilyrða eigi við um stefnanda.

Atvinnurekandi skuli almennt stuðla að góðum aðbúnaði, hollustuháttum og öryggi á vinnustað í nánu samstarfi við starfsmenn fyrirtækisins, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og skuli haga vinnu svo að gætt sé fyllsta öryggis, sbr. 1. mgr. 37. gr. laganna. Þessi skilyrði hafi ekki verið uppfyllt af hálfu atvinnurekanda, enda eigi vinnustaður að vera þannig úr garði gerður að þar sé gætt fyllsta öryggis samkvæmt 13. gr. sömu laga. Í 37. gr. sömu laga, sbr. einnig 42. gr., segi að vinnu skuli hagað og hún framkvæmd þannig að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta.

Fylgja skuli viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða, svo og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins, að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi.

Verði því að telja að vinnuveitanda stefnanda hafi borið skylda til að gera starfsmönnum sínum ljósa slysahættu vegna starfs þeirra, sbr. 14. gr. laganna. Atvinnurekandi skuli að auki s já um að starfsmenn hafi fengið nauðsynlega kennslu og þjálfun í að vinna störf sín á þann hátt að ekki stafi hætta af, sbr. einnig 24. og 25. gr. reglugerðar nr. 920/2006, um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Þá sé kveðið á um það í 46. gr. laganna að áhöld og tæki og annar búnaður skuli þannig úr garði gerður að gætt sé fyllsta öryggis.

Engin verkstjórn hafi verið við verkið, en vinnuveitanda hafi borið að tryggja að eftirlit væri með starfsmönnum við vinnu. Verkstjóri beri einnig mikilvægar skyldur samkvæmt lögum nr. 46/1980. Samkvæmt 21. gr. laganna sé verkstjóri fulltrúi atvinnurekanda og beri honum að sjá til þess að allur búnaður sé góður og öruggt skipulag sé ríkjandi á þeim vinnustað sem hann hafi umsjón með. Í 1. mgr. 23. gr. sé einnig kveðið á um að verkstjóri skuli beita sér fyrir því að starfsskilyrði innan þess starfssviðs sem hann stjórni séu fullnægjandi að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Hann skuli sjá um að þeim ráðstöfunum sem gerðar séu til þess að auka

öryggi og bæta aðbúnað og hollustuhætti sé framfylgt. Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar skuli verkstjóri jafnframt tryggja að hættu sé afstýrt verði hann var við einhver þau atriði sem leitt geti til hættu á slysum eða sjúkdómum. Ekki verði betur séð en verkstjóri á vettvangi hafi brugðist þeim skyldum sem á honum hafi hvílt samkvæmt fyrrgreindum ákvæðum laga nr. 46/1980.

Stefnandi hafi ekki fengið leiðbeiningar við verkið eða um notkun þess búnaðar sem hann hafi verið að vinna með. Um hafi verið að ræða v innu með tæki sem hafi hættulega eiginleika. Um notkun slíkra tækja gildi meðal annars reglugerð nr. 367/2006, um notkun tækja, og reglugerð nr. 922/2006, um varnir gegn álagi vegna vélræns titrings á vinnustöðum. Atvinnurekanda beri skylda til þess aðveita starfsmanni upplýsingar um notkun tækis og notkunarskilyrði, óvenjulegar aðstæður sem séu fyrirsjáanlegar og þá reynslu sem fengist hafi af notkun vélarinnar, sbr. 6. og 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006.

Slíkar leiðbeiningar skuli vera aðgengilegar starfsmanni og settar fram með þeim hætti að hann skilji efni þeirra. Atvinnurekanda beri að sjá um að starfsmaður hafi fengið næga kennslu og þjálfun við að framkvæma störf sín á þann hátt að ekki stafi hætta af og að tæki sem notuð séu henti til verks. Skuli starfsmenn meðal annars fá þjálfun í viðbrögðum við hættu, sem notkun ákveðins tækis kunni að hafa í för með sér, sbr. 8. gr. reglugerðar nr. 367/2006, meðal annars vegna titringsálags, sbr. 6. gr., a lið 3. gr. og 4. gr. reglugerðar nr. 922/2006, um varnir gegn álagi vegna vélræns titrings á vinnustöðum.

Vélin sem stefnandi hafi notað hafi verið um 7 kg á þyngd og hafi hann verið búinn að vinna með hana í um tvær klukkustundir þegar slysið varð. Vélin gefi frá sér titringsálag sem framleiðandi vélarinnar g efi upp að sé 10 m/s2. Upplýsingar um vélina og notkun hennar gefi til kynna að hana eigi að nota til borunar í steypu og til létts múrbrots, en ekki til að brjóta niður stærri veggi eins og raunin hafi verið í þessu verki.

Samkvæmt áhættumati vinnuveitanda stefnanda eigi daglegt titringsálag ekki að vera meira en 2,5

–

5 m/s2 á átta klukkustunda tímabili, það sé í samræmi við 4. gr. reglugerðar nr. 922/2006. Viðmiðunarálaginu 2,5 m/s2 á átta klukkustundum skili vinna með vél með

10 m/s2 titringsálagi á um 30 mínútum, sbr. útreikninga vinnuveitandans, en stefnandi hafi verið búinn að vinna með vélina í um tvær klukkustundir þegar slysið varð.

Titringsálagið hafi því verið meira en talið sé heilsusamlegt samkvæmt áhættumati vinnuveitandans og nefndri reglugerð.

Vinna með slíku titringsálagi hafi áhrif á starfsmann með tilliti til þreytu og álags á líkama .

Stefnandi hafi engin boð fengið um að hætta gæti stafað af notkun vélarinnar eða tilmæli um hversu lengi hann ætti að vinna með hana eða hvort hún hentaði til þess verks sem honum var falið að vinna, sbr. 5. gr. reglugerðar nr. 367/2006, um notkun tækja. V ið þá vinnu hafi stefnandi orðið fyrir talsvert meira álagi en hann hefði átt að verða fyrir samkvæmt áhættumati vinnuveitandans og reglugerð nr. 922/2006. Stefnandi sé […] og […] ekki hafi legið fyrir neinar leiðbeiningar um notkun vélarinnar á tungumáli sem hann skildi. Miðað við þann tíma sem verkið hafi tekið og umfang þess sé ekki að sjá að notað hafi verið rétta verkfærið við það. Það hafi eðli málsins samkvæmt aukið álag á stefnanda við verkefnið sem honum hafi verið falið, án leiðbeiningar og án nok kurra hjálpartækja, og hafi það stuðlað að slysinu .

Hefði stefnanda verið sýnt nægjanlega vel hvernig farið skyldi að og honum fengin betri starfsaðstaða, þannig að hann hefði ekki þurft að beita höggvél upp fyrir sig, höggvél, sem raunar sé aðallega borvél og hann hefði alls ekki átt að beita við verk sem þetta, þá séu litlar líkur á því að slysið hefði orðið. Yfirmönnum stefnanda hafi láðst að sinna öryggisskyldu sinni nægilega vel og hafi vinnuveitandi hans borið ábyrgð á því að sem minnst slysahætta væri á staðnum og á því að starfsmenn hans á því svæði gerðu varúðarráðstafanir vegna hættu á slysum. Slysið hefði ekki orðið ef vinnuaðstaða stefnanda hefði verið forsvaranleg, gætt hefði verið að nægilegri verkstjórn og viðeigandi aðstaða verið fyrir hendi.

Hefði m.a. átt að útvega stefnanda tröppu til þess að vinna vinnu sína, en þá hefði stefnandi ekki þurft að vinna upp fyrir sig með útréttar hendur.

Við slys á fólki eigi ekki að hreyfa það af slysstað heldur hringja beint í sjúkrabíl, ólíkt því verklagi sem flokksstjóri og yfirmaður hans hafi viðhaft gagnvart stefnanda. Að hreyfa hinn slasaða með þeim hætti sem gert hafi verið verði að teljast til stórkostlegs gáleysis og það hefði getað valdið enn frekari meiðslum. Stefnandi hafi aldrei mótmælt því að hringt yrði á sjúkrabíl og hafi hann verið það þjáður að hann hefði ekki getað tekið ákvörðun um það sjálfur. Undir öllum kringumstæðum hefði verið eðlilegast að hringt hefði verið á sjúkrabíl um leið og komið var að slysinu, enda um bakmeiðsli að ræða.

Slys ið hafi hvorki verið tilkynnt til lögreglu né til Vinnueftirlits ríkisins án ástæðulausrar tafar, sbr. 79. gr. laganna, sbr. einnig 34. gr. reglugerðar nr. 920/2006, um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Fyrir liggi að stefnandi hafi verið óvinnufær vegna slyssins í margar vikur og hafi því verið um tilkynningarskylt slys að ræða. Vinnuveitandi stefnanda hafi orðið ber að saknæmri vanrækslu á tilkynningarskyldu sinni til Vinnueftirlitsins. Allan vafa um orsök slyssins og aðstæður á vett vangi verði að skýra með þeim hætti sem hagfelldast sé fyrir stefnanda og leiði það til þess að stefnda beri að viðurkenna tilkall stefnanda í ábyrgðartryggingu þáverandi vinnuveitanda síns.

Málssókn og kröfugerð byggist á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Stefnandi hafi mikla hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist og efni kröfu hans á hendur stefnda. Sýnt hafi verið fram á líkamstjón stefnanda og hagsmuni með örorkumati og læknisvottorðum. Ljóst sé af örorkumatsgerð, dags. 6. febr úar 2018, að stefnandi hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni vegna afleiðinga slyssins. Áverkarnir hafi skert lífsgæði hans, hann hafi mun minna þrek til vinnu eftir slysið, áverkarnir hái honum við störf og tekjur hans hafi dregist saman.

Byggt sé m.a. á meginreglum skaðabótaréttar og skaðabótalögum nr. 50/1993, sérstaklega 23. gr. a. Þá vísist til laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sérstaklega 1. mgr. 4. gr., 13. gr., 14. gr., 37. gr., 42. gr., 46. gr., 65. gr. a, 66. gr . og 79. gr. Einnig vísist til reglugerðar nr. 920/2006, um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, einkum 24. gr., 25. gr. og 34. gr., reglugerðar nr.

367/2006, um notkun tækja, einkum 5. gr., 6. gr., 7. gr. og 8. gr., og reglugerðar nr.

9

22/2006, um varnir gegn álagi vegna vélræns titrings á vinnustöðum, einkum a liðar 3. gr., 4. gr. og 6. gr. Um aðild sé vísað til 44. gr. laga um vátryggingarsamninga nr.

30/2004. Um varnarþing sé vísað til 34. gr. og 41. gr. laga um meðferð einkamála nr.

91/1991, um heimild til að höfða viðurkenningarmál til 2. mgr. 25. gr. sömu laga og krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla laganna. Um kröfu um virðisaukaskatt sé vísað til laga nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda byggi á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á og sannað að vinnuslys stefnanda 24. ágúst 2016 verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar hegðunar starfsmanna vátryggingartaka eða annarra sem hann beri ábyrgð á. Það sé grundvallarregla í íslenskum skaðabótarétti að s á sem fyrir tjóni verði skuli sýna fram á að tjónið verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar hegðunar tjónvalds eða athafnaleysis hans. Þá beri vinnuveitandi ábyrgð á saknæmum og ólögmætum athöfnum starfsmanna sinna sem leiði til þess að tjónþoli verði fyrir tjóni.

Ekki hafi verið sýnt fram á að tjón stefnanda verði rakið til mistaka starfsmanna vátryggingartaka, aðgæsluleysis af þeirra hálfu eða annarra atvika sem vátryggingartaki kunni að bera skaðabótaábyrgð á. Slysið verði fyrst og fremst rakið til óhapps stefnanda en ekki sakar vátryggingartaka eða starfsmanna sem hann beri ábyrgð á.

Verk það sem stefnanda hafi verið falið að vinna hafi verið tiltölulega einfalt.

Áður hefði verið sagað með kjarnasteypusög í vegg fyrir breyttu gluggastæði þannig að gluggi yrði í láréttri stöðu en ekki lóðréttri. Einungis hafi þurft að brjóta úr veggnum þ essa hluta væntanlegs gluggastæðis og hafi vinnuhæð við að fjarlægja steinsteypuna verið 0,75 til 1,75 metrar. Við verkið hafi stefnandi haft litla tröppu og hefði hæsti punktur þar sem beita hefði þurft höggvélinni því verið í u.þ.b. 90 sentimetra hæð.

Óupplýst sé hvort stefnandi nýtti sér tröppuna við vinnu sína.

Stefnandi hafi sóst eftir að vinna þetta verk og hann hafði áður unnið við múrbrot hjá vátryggingartaka. Áður en verkið hófst hafi flokksstjóri (aðstoðarverkstjóri) farið yfir verktilhögun, hvað hafi átt að gera og hvernig og hvaða tæki hafi átt að nota. Höggvélin sem hafi verið notuð við verkið hafi verið 6,8 kg og h afi hún oft verið notuð við sambærileg verk. Höggvélin hafi hentað fullkomlega til verksins. Stefnandi hafi sjálfur verið búinn að nota vélina í töluverðan tíma áður í brotverkum á byggingarsvæðinu og hafi því þekkt vel til vélarinnar og eiginleika hennar.

Múrbrot eins og þetta sé almennt unnið af einum starfsmanni. Stefnandi sé einn til frásagnar um slysið og í tilkynningu til Sjúkratrygginga Íslands sé því lýst þannig:

Var að vinna með þunga höggvél við múrbrot, þ.e. brjóta úr vegg fyrir glugga. Fékk brot úr veggnum á vélina með þeim afleiðingum að hann missir vélina og er hann reyndi að grípa hana aftur fékk hann hnykk á bakið .

Viðbrögð stefnanda hafi e.t.v. verið ósjálfráð, en þau hafi ekki verið rétt. Að mati vátryggingartaka hefði stefnandi einfaldlega átt að sleppa taki á vélinni. Þá hefði hún fallið á gólfið ásamt múrbrotinu.

Stefndi mótmæli því að aðbúnaði á verkstað hafi verið áfátt. Samkvæmt 13. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, skuli atvinnurekandi tryggja að gætt sé fyllsta öryggis á vinnustað. Í 14. gr. laganna sé fjallað um upplýsingaskyldu atvinnurekanda gagnvart starfsmönnum. IV. kafli laganna fjalli um vinnustaði og komi sú meginregla fram í 42. gr. að vinnustaður skuli þannig úr garði gerður að þar sé fyllsta öryggis gætt og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta.

Vátryggingartakinn,

X

, hafi í hvívetna fylgt lögum og reglum og tryggt öryggi á vinnustaðnum, eftir því sem hægt hafi verið og aðstæður hafi leyft.

Stefnandi haldi því fram að engin verkstjórn hafi verið við verkið. Þetta sé alls ekki rétt. Á byggingarstaðnum hafi, þegar slysið varð, verið verkstjóri og flokksstjóri (aðstoðarverkstjóri). Um verkstjóra og skyldur þeirra sé sérstaklega fjallað í 20.

–

23. gr. laga nr. 46/1980. Verkstjóri sé fulltrúi atvinnurekanda og sjái um að búnaður allur sé góður og öruggt skipulag sé ríkjandi á þeim vinnustöðum sem hann beri ábyrgð á. Í málinu hafi alls ekki verið sýnt fram á að slysið verði rakið til ófullnægjandi verkstjórnar.

Flokksstjóri (aðstoðarverkstjóri) hafi farið yfir verklagið með stefnanda áður en verkið hófst, en um hafi verið að ræða sambærilegt verk og stefnandi hafði áður unnið á byggingarstaðnum. Þá hafi á engan hátt verið sýnt fram á að komast hefði mátt hjá slysinu ef fleiri starfsmenn hefðu komið að verkinu.

Í stefnu sé fjöldi fullyrðinga sem enga stoð sé að finna fyrir í gögnum málsins.

Svo sé að sjá að svör, sem stefndi hafi aflað hjá vátryggingartaka, hafi ekki verið höfð til hliðsjónar, en engar athugasemdir hafi samt sem áður verið gerðar við sv

örin. Reynt sé að halda því fram að stefnandi hafi ekki fengið nægilega kennslu og þjálfun við að framkvæma verk eins og það sem hann hafi verið að vinna við, en stefnandi hafi verið vanur að vinna við múrbrot á byggingarstaðnum og hafi sóst eftir verkinu.

Hann hafi þekkt vel til eiginleika vélarinnar og hvernig skyldi beita henni. Þá segir að upplýsingar um vélina og notkun hennar gefi til kynna að hana eigi að nota til borunar í steypu og til létts múrbrots, en ekki til að brjóta niður stærri veggi eins o g raunin hafi verið í þessu verki. Verkið hafi þó verið einfalt og lítið múrbrot.

Því sé haldið fram að vátryggingartaka hafi láðst að sinna öryggisskyldu sinni nægilega vel og einnig að slysið hefði ekki orðið ef vinnuaðstaða stefnanda hefði verið forsvaranleg, gætt hefði verið að nægilegri verkstjórn og viðeigandi aðstaða verið fyrir hendi. Hefði m.a. átt að útvega stefnanda tröppu til þess að vinna vinnu sína en það hefði komið í veg fyrir að stefnandi hefði þurft að vinna upp fyrir sig með útréttar hendur.

Vinnuaðstæður hafi verið þær sömu og stefnandi hafði áður unnið við á byggingarstaðnum og án athugasemda af hans hálfu. Stefnandi hafi við verk sitt haft litlar tröppur og vinnuhæðin því sennilega verið um 90 sentimetrar hæst. Slysið verði með engu móti rakið til aðstæðna á verkstaðnum, heldur til ósjálfráðra viðbragða stefnanda sem hafi haft afleiðingar í för með sér. Að vinna með höggvél í 90 sentimetra hæð teljist ekki að vinna upp fyrir sig.

Stefnandi vísi máli sínu til stuðnings til reglugerðar nr.

367/2006, um notkun tækja. Þar sé í 8. gr. kveðið á um að atvinnurekandi skuli sjá um að starfsmenn fái nauðsynlega kennslu og þjálfun við að framkvæma störf sín á þann hátt að ekki stafi hætta af og að starfsmenn skuli meðal annars fá þjálfun í viðbrögðu m við hættu sem notkun tækis kunni að hafa í för með sér. Stefnandi hafi verið vanur starfsmaður og vel kunnað til þeirra verka sem honum hafi verið falin. Hann hafði áður unnið að múrbroti með sömu eða sambærilegri vél á byggingarsvæðinu. Áður en verkið h ófst hafi flokksstjóri (aðstoðarverkstjóri) farið yfir verkið með stefnanda, hvernig það skyldi unnið og hvaða verkfæri skyldu notuð. Því verði ekki með réttu haldið fram að stefnandi hafi ekki fengið fullnægjandi leiðsögn og þjálfun við og fyrir umrætt verk.

Af hálfu stefnanda sé því haldið fram að hann hafi verið búinn að vinna við múrbrotið í tvær klukkustundir þegar slysið varð og sé það lengri tími, og titringsálagið því meira, en talið sé heilsusamlegt samkvæmt áhættumati vátryggingartaka og reglugerð nr. 992/2005, um varnir gegn álagi vegna vélræns titrings á vinnustöðum. Þetta sé af og frá. Samkvæmt svörum vátryggingartaka hafi múrbrotin verið smábrot, þyngd u.þ.b. frá

0,1 til 0,3 kg. Heildarþungi múrbrotanna hafi verið áætlaður um 50 kg. Verkið hafi verið einfalt og verktíminn stuttur, langt innan við tvær klukkustundir.

Slys stefnanda hafi verið tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins með tilkynningu, dags.

25. ágúst 2016. Samkvæmt tölvupósti Vinnueftirlitsins hafi tilkynningin borist eftirlitinu 27. september 2016. Ástæða þess að slysið hafi ekki verið tilkynnt Vinnueftirlitinu innan þess frests sem um geti í 79. gr. laga nr. 46/1980 hafi verið sú að vátryggingartaki hafi metið atvikið minni háttar, að bakverkur starfsmanns hefði tekið sig upp. Við slíkar aðstæður hafi Hæstiréttur í dómum sínum lagt frásögn tjónþola um tjónsatvik til grundvallar. Enginn ágreiningur sé um það með hvaða hætti slysið varð enda stefnandi einn til frásagnar.

Stefnandi hafi borið synjun stefnda undir úrskurðarnefnd í vátryggingarmálum, en niðurstaða nefndarinnar verið sú að stefnandi eigi ekki rétt á bótum fyrir líkamstjón sitt úr ábyrgðartryggingu X hjá stefnda. Niðurstaða nefndarinnar sé byggð á sömu málsástæðum og stefndi byggi á í máli þessu og með vísan til framangreinds beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Stefndi vísi til laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, til skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglna skaðabótaréttarins. Þá sé vísað til reglugerðar nr. 367/2006, um notkun tækja, og reglugerðar nr. 992/2005, um varnir gegn álagi vegna vélræns titrings á vinnustöðum. Um málskostnaðarkröfu sé vísað til 130. gr., sbr. 129. gr., laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Niðurstaða

Málsatvikum er lýst í sérstökum kafla hér að fra man og vísast til þess sem þar kemur fram. Ágreiningur aðila snýst um það hvort vátryggingartaki, fyrrum vinnuveitandi stefnanda, X

, beri skaðabótaábyrgð á vinnuslysi stefnanda sem varð 24. ágúst 2016, þannig að stefnda beri að greiða stefnanda bætur úr ábyrgðartryggingu vinnuveitandans hjá stefnda.

Stefnandi reisir bótakröfur sínar á því að honum hafi verið falið að vinna verk við erfiðar aðstæður og án nauðsynlegra tækja og leiðbeininga og því hafi starfsmenn, sem X beri vinnuveitandaábyrgð á, með saknæmu m og ólögmætum hætti valdið slysinu. Til þess að sakarábyrgð verði viðurkennd svo sem krafist er þarf stefnandi að sýna fram á saknæmi og ólögmæta háttsemi starfsmanna vátryggðs, en við mat á sök verður jafnframt að horfa til þess að á X hvíldi rík lögbundin skylda til að tryggja öryggi starfsmanna og að þeir fengju viðhlítandi kennslu eða leiðbeiningar um framkvæmd einstakra verka sem þeim væru falin, í samræmi við ákvæði laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum nr. 46/1980.

Tilkynning um slysið til Vinnueftirlits ríkisins sem dagsett er 25. ágúst 2016 barst Vinnueftirlitinu ekki fyrr en 27. september s.á. og er skýring stefnda á þeim drætti sú að atvikið hafi verið talið minni háttar. Þar sem slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins tímanlega, sbr. áskilnað í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, fór rannsókn á aðstæðum á vinnustað ekki fram. Engin vitni voru að slysinu og verður frásögn stefnanda um það hvernig það bar að lögð til grundvallar við úrlausn málsins. Hann kveðst hafa misst tak á höggvélinni sem hann var að vinna með og hafa fengið hnykk á bakið þegar hann reyndi að grípa hana aftur. Óumdeilt er hvaða vél það var sem notuð var við verkið og um aðstæður á verkstað er ekki ágreiningur í meginatriðum.

Stefnandi, aðstoðarverkstjóri og verkstjóri gáfu skýrslu fyrir dóminum.

Aðstoðarverkstjórinn kvaðst hafa farið yfir það með stefnanda hvað þyrfti að gera og hvernig. Einnig hefði hann leiðbeint um það hvaða verkfæri skyldi nota til verksins, þ.e. höggvél og kúbein. Af lýsingum hans á verkefninu verður að telja að það hafi verið tiltölulega einfalt. Stefnandi þurfti að brjóta með höggvélinni lítið eitt til viðbótar því sem áður hafði verið sagað úr veggnum og juða steypuklumpum sem þannig losnaði um út með kúbeini. Fyrir liggur að stefnandi þekkti vel til aðstæðna á vinnustaðnum. Kvað aðstoðarverkstjóri stefnanda hafa haft aðgang að tröppu til að standa á við verkið.

Stefnandi kannaðist ekki við að hafa fengið tröppu til að nota eða að hafa fengið sérstakar leiðbeiningar áður en hann hóf verkið. Hann kvaðst áður hafa unnið við múrbrot með höggvélinni við minni verk. Bar stefnanda og flokksstjóra saman um það í framburði sínum að stefnandi hefði oftar haft það hlutverk að sópa eftir aðra á verkstað og mun hann fremur hafa sóst eftir því að fá að vinna við múrbrot en að sópa.

Stefnandi byggir á því að vinna með slíkri vél í meira en 30 mínútur á dag sé ekki heilsusamleg vegna titringsálags. Vísar hann um þetta, auk reglugerðar nr. 992/200

5, sérstaklega til áhættumats sem birtist í ítarlegri gæða og öryggishandbók sem X heldur.

Fram kom fyrir dómi að handbók vinnuveitandans er m.a. aðgengileg á […] móðurmáli stefnanda. Af framburði stefnanda og starfsmanna vátryggingartaka fyrir dómi verður ekki með vissu ráðið hversu lengi stefnandi hafði unnið við múrbrotið þegar slysið varð.

Verkstjórinn bar fyrir dómi að sambærileg verk væru að jafnaði unnin með slíkri vél af einum starfsmanni og tæki það frá 30 mínútum til tveggja klukkustunda að ljúka slíku verki. Fyrir liggur að verki stefnanda var ekki lokið þegar slysið varð. Sjálfur kvaðst hann fyrir dómi hafa unnið með vélina í meira en klukkutíma áður en slysið varð, en erfitt væri að segja til um hvað klukkan hefði þá verið. Kvaðst stefnandi halda að hún hefði verið tíu. Af því sem frekar kom fram fyrir dómi í framburði hans og starfsmanna vátryggingartaka um atvik þennan morgun, frá mætingu um klukkan 8.00, að teknu tilliti fataskipta, undirbúnings verksins og kaffitíma milli klukkan 9.30 og 10.

00, verður ekkert ráðið með vissu um þann tíma í mínútum talið sem stefnandi vann óslitið við múrbrotið sjálft áður en slysið varð. Þá er ósannað hvort titringsálag af vélinni hafi haft einhver áhrif á það að slysið varð.

Stefnandi heldur því fram að starfsmenn vátryggingartaka hefðu átt að hringja á sjúkrabíl þegar eftir slysið. Í framburði starfsmanna vátryggingartaka kom fram að stefnanda hefði verið boðið að hringt yrði á sjúkrabíl, en hann hefði afþakkað það.

Stefnandi kannast ekki við það. Ekkert liggur fyrir um það hvaða áhrif, ef nokkur, það hafi haft á meiðsl stefnanda hvernig hann var fluttur á sjúkrahús eftir að slysið varð.

Að öllu framangreindu virtu er ósannað að stefnanda hafi verið falið að vinna verk við erfiðar aðstæður og án nauðsynlegra t ækja svo sem hann heldur fram. Einnig er ósannað að verkstjórn hafi verið áfátt og að stefnanda hafi ekki verið gefnar nægilegar leiðbeiningar til þess að vinna verk sitt. Þá liggur hvorki neitt fyrir um það að annað fyrirkomulag af hálfu vátryggingartaka varðandi verkstjórn eða skipulag hefði getað komið í veg fyrir slysið né að viðbrögð starfsmanna vátryggingartaka eftir slysið hafi valdið honum líkamstjóni sem stefndi beri bótaábyrgð á.

Að mati dómsins hefur stefnanda ekki tekist að sýna fram á að vinnuaðstæður hafi verið óforsvaranlegar eða að vátryggingartaki hafi á annan hátt brotið gegn lögbundnum skyldum sínum sem vinnuveitandi þannig að bótaábyrgð á slysinu verði felld á stefnda. Telja verður, einkum að virtri lýsingu stefnanda sjálfs á því hvernig slysið bar að, sem lögð er hér til grundvallar, að um óhappatilviljun hafi verið að ræða. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður milli aðila.

Stefnandi hefur fengið leyfi til gjafsókn ar og verður gjafsóknar kostnaður hans því greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Á-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef, sem með hliðsjón af eðli og umfangi málsins er ákveðin 1.200.000 krónur.

Þóknun lögmanns gjafsóknarhafa er ákveðin án virðisaukaskatts.

Dóminn kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi,

TM hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A

, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Á-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef, 1.200.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf komið í veg fyrir slysið né að viðbrögð starfsmanna vátryggingartaka eftir slysið hafi valdið honum líkamstjóni sem stefndi beri bótaábyrgð á.

Að mati dómsins hefur stefnanda ekki tekist að sýna fram á að vinnuaðstæður hafi verið óforsvaranlegar eða að vátryggingartaki hafi á annan hátt brotið gegn lögbundnum skyldum sínum sem vinnuveitandi þannig að bótaábyrgð á slysinu verði felld á stefnda. Telja verður, einkum að virtri lýsingu stefnanda sjálfs á því hvernig slysið bar að, sem lögð er hér til grundvallar, að um óhappatilviljun hafi verið að ræða. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður milli aðila.

Stefnandi hefur fengið leyfi til gjafsókn ar og verður gjafsóknar kostnaður hans því greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Á-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef, sem með hliðsjón af eðli og umfangi málsins er ákveðin 1.200.000 krónur.

Þóknun lögmanns gjafsóknarhafa er ákveðin án virðisaukaskatts.

Dóminn kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi,

TM hf., er sýkn af kröfum stefnanda, A

, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Á-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef, 1.200.000 krónur.

K-kvk-nf K-kvk-nf