E-2051/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 25. mars 2011, er höfðað 9. mars 2010 af Insung Norway AS, Gate 4 No. 11, Målöy, Noregi, gegn Dímoni Línu ehf., Súðarvogi 6 í Reykjavík, og Eimskipi Íslandi ehf., Korngörðum 2 í Reykjavík.

Upphaflegar dómkröfur stefnanda voru þær að stefndi, Dímon Lína ehf., greiddi stefnanda alls 280.176,43 bandaríska dollara ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, nánar tiltekið 1. mgr. 6. gr., af 420.552,44 bandarískum dollurum frá 1. maí 2009 til 27. júlí 2009 en af 280.176,43 bandarískum dollurum frá 27. júlí 2009 til greiðsludags. Jafnframt gerði stefnandi þá kröfu á hendur Eimskipi Íslandi ehf. að hið stefnda félag yrði gert að greiða stefnanda in solidum með stefnda, Dímoni Línu ehf., 186.379,90 bandaríska dollara með vöxtum samkvæmt IV. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, nánar tiltekið vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr., frá 1. maí 2009 til 12. janúar 2010 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krafðist stefnandi málskostnaðar úr hendi beggja stefndu samkvæmt mati dómsins eða framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi, Dímon Línu ehf., krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, til vara að hið stefnda félag yrði sýknað af öllum dómkröfum stefnanda en til þrautavara að dómkröfur stefnanda yrðu lækkaðar verulega. Í öllum tilvikum var krafist málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt mati dómsins eða málskostnaðarreikningi.

Í greinargerð stefnda, Eimskips Íslands ehf., var aðallega krafist frávísunar málsins en til vara að stefndi yrði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krafðist hann málskostnaðar að mati dómsins eða eftir framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Málið var flutt um frávísunarkröfur stefndu 3. september 2010. Með úrskurði 10. sama mánaðar var þessum kröfum stefndu hafnað. Í þinghaldi 11. október 2010 kröfðust stefndu þess að stefnandi legði fram málskostnaðartryggingu í ljósi upplýsinga um að félagið væri komið í slitameðferð. Málið var flutt um ágreiningsefni þetta 22. sama mánaðar og úrskurður gekk um það 2. nóvember 2010. Þar var kröfunni hafnað.

Í þinghaldi í málinu 3. febrúar 2011 lýsti stefnandi því yfir að fallið væri frá öllum kröfum og málatilbúnaði á hendur stefnda, Eimskipi Íslandi ehf. Með samþykki hins stefnda félags var málið þá fellt niður á hendur því án kostnaðar.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi, Dímon Lína ehf., greiði stefnanda 280.176,43 bandaríska dollara ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, nánar tiltekið 1. mgr. 6. gr., af 420.552,44 bandarískum dollurum frá 1. maí 2009 til 27. júlí 2009 en af 280.176,43 bandarískum dollurum frá 27. júlí 2009 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 3. febrúar 2011 að fjárhæð 114.000 bandarískir dollarar.

Að frávísunarkröfunni frágenginni krefst stefndi, Dímon Lína ehf., aðallega sýknu en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu.

II.

Málsatvik

Eins og rakið er í stefnu er stefnandi dótturfélag Insung Corporation, en móðurfélagið er staðsett í Kóreu. Aðalstarfsemi stefnanda var sala á ýmiss konar sjávarafurðum á alþjóðlegum markaði sem meðal annars eru notaðar til beitu á öðrum sjávarafla. Stefndi er félag hér á landi sem leggur stund á viðskipti með ýmiss konar beitu, þ. á m. smokkfisk.

Í stefnu er því haldið fram að hinn 25. ágúst 2008 hafi stefnandi og stefndi gert samning sín á milli þar sem stefndi hafi skuldbundið sig til að kaupa 497.564 kg af smokkfiski. Í málinu liggur fyrir ódagsett skjal með yfirskriftinni sölusamningur (e. Sales contract) sem virðist lúta að viðskiptum aðila með frosinn smokkfisk (Illex Argentinus). Samkvæmt skjali þessu, sem er undirritaður af fyrirsvarsmanni stefnda, átti að flytja vöruna til landsins í heilu lagi og byggir stefnandi á því að heimilt hafi verið að taka hana út úr frystigeymslu í hlutum gegn greiðslu. Samið hafi verið um að verð vörunnar skyldi vera 1,21 bandarískur dollari fyrir hvert kílógramm auk kostnaðar vegna geymslu, vaxta og annars kostnaðar sem stefnandi legði út fyrir. Telur stefnandi að greiða hafi átt kaupverðið að fullu fyrir lok apríl 2009. Ágreiningur er milli aðila um tilurð og tilgang þessara viðskipta. Byggir stefndi á því að ekki hafi verið um bindandi kaupsamning að ræða heldur viðmið sem hafi átt að marka fyrirhuguðum viðskiptum ákveðinn farveg. Hvorugur aðila hafi litið svo á að viðmiðin væru bindandi í viðskiptum þeirra með vöruna.

Hinn 25. ágúst 20008 gerði stefnandi stefnda reikning með númerinu 8006 vegna kaupa á 497.564 kg af smokkfiski. Kaupverð vörunnar var þar tilgreint 602.052 bandarískir dollarar. Á reikningnum segir að fullnaðargreiðsla fari fram gegn afhendingu úr frystigeymslu og að kostnaði við flutning, affermingu og geymslu verði bætt við verðið (e. Payment in full against release from the coldstore. Import, discharge & storage fee will be added to the price).

Samkvæmt því sem fyrir liggur í málinu kom u.þ.b. 594.000 kg af frosnum smokkfiski sjóleiðina hingað til lands 1. september 2008. Tveir reikningar, dags. 31. ágúst 2008, liggja fyrir vegna flutningsgjalda þar sem stefnandi er tilgreindur sendandi og stefndi er greiðandi. Sendingarnar voru því tvær, annars vegar 7.207 kassar af „96.925 kg +/- 10%“ af framangreindri vöru og hins vegar 26.168 kassar með „497.564 kg +/- 10%“ af vörunni. Sendinganúmer fyrrgreindu sendingarinnar var A001 en þeirrar síðargreindu A002.

Óumdeilt er að stefndi hafði fest kaup á 96.925 kg af vörunni frá stefnanda á 117.279,25 bandaríska dollara en í málinu liggur fyrir reikningur númer 8005, dags. 15. ágúst 2008, vegna þeirra kaupa. Þar kemur fram að varan sé seld „CFR Iceland“, afhending fari fram strax (e. Delivery: Promt) og að greiða beri fyrir lestun vörunnar (e. Payment in full prior to shipment). Ekki er ágreiningur í málinu um þessi kaup.

Í málinu liggur fyrir að áður en varan kom til landsins óskaði fyrirsvarsmaður stefnda eftir því við Eimskip Ísland ehf. að félagið myndi annast losun vörunnar og geymslu hennar í frystigeymslu. Losunin mun hafa farið fram 2. september 2008 og var vörunni þá komið fyrir í frystigeymslu Eimskips Íslands ehf. í Fjarðarfrosti. Í greinargerð Eimskips Íslands hf. er því haldið fram að 33.077 kassar hafi verið losaðir úr skipinu og um það vísað til losunaryfirlits sem lagt var fram í málinu. Jafnframt er þess getið að í ljós hafi komið að 220 bretti hafi verið brotin þannig að umstafla hafi þurft vörunni á ný bretti. Þessi umstöflun hafi leitt til þess að 33.031 kassa hafi verið komið fyrir í Fjarðarfrosti. Hafi þetta verið 7.207 kassar úr fyrri sendingunni og 25.824 kassar úr síðari sendingunni.

Hinn 8. september 2008 var fyrri sendingin (A001) tollafgreidd og kemur fram í tollskýrslu að innflytjandi vörunnar væri stefndi en erlendur seljandi væri stefnandi og að afhendingarskilmálar væru „CFR REYKJAVÍK“. Stefndi fékk þessa vöru afhenta og greiddi innflutningsgjöld af henni.

Síðari sendingin (A002) var tollafgreidd 17. september 2008. Í tollskýrslunni kemur fram að innflytjandi væri stefndi en erlendur seljandi væri stefnandi og að afhendingarskilmálar væru „CFR ICELAND“. Við tollafgreiðsluna framvísaði stefndi vörureikningi nr. 8006 sem fyrr er getið. Innflutningsgjöld voru samtals 4.003.792 krónur sem stefndi greiddi. Eins og fyrr greinir var varan geymd af Eimskipi Íslandi ehf. í Fjarðarfrosti.

Með tölvupósti 26. september 2008 frá C.G. P-x-x, sem þá var stjórnarformaður stefnda, var Eimskipi Íslandi ehf. veitt heimild til að afhenda stefnda 50 tonn af síðari sendingunni. Stefnandi gerði stefnda sérstakan reikning, dags. 26. september 2008, vegna þessarar afhendingar, en reikningur þessi er nr. 8006-1. Þar er verðið tilgreint 1,22 bandarískir dollarar á kg og heildarverð tilgreint 61.000 bandarískir dollarar. Af gögnum málsins verður ráðið að stefndi hafi greitt þennan reikning 1. október 2008.

Með tölvupósti 30. september 2008 til Eimskips Íslands ehf. var tilkynnt af hálfu stefnanda að framvegis myndi höfuðstöðvar fyrirtækisins í Kóreu veita heimild til að afhenda vöruna.

Samkvæmt gögnum málsins var skráðum eiganda vörunnar í Fjarðarfrosti breytt 20. október 2008 úr Dímoni Línu ehf. í Insung Norway AS að beiðni stefnda. Þá liggja fyrir í málinu gögn sem sýna að geymslugjöld vegna geymslu vörunnar voru ógreidd í byrjun desember 2008 en fyrir liggur að Eimskip Ísland ehf. beindi kröfu um greiðslu þessara gjalda að stefnanda. Í tölvubréfi 5. desember 2008 svaraði C.G. P-x-x, stjórnarformaður stefnanda, fyrirspurnum um skuld þessa á þann veg að viðræður væru í gangi milli stefnanda og stefnda um greiðslu geymslugjaldanna.

Í málinu liggur fyrir tölvubréf frá 9. desember 2008 þar sem veitt er heimild til að afhenda stefnda 15 tonn af vörunni.

Hreyfingalisti úr bókhaldi stefnda ber með sér að stefndi hafi greitt inn á skuld stefnanda vegna geymslukostnaðarins 17. desember 2008, samtals 2.000.000 króna. Samkvæmt sömu gögnum mun stefndi hafa greitt Eimskipi Íslandi ehf. 2.000.000 króna 8. janúar 2009, 1.000.000 króna 12. janúar 2009, 1.500.000 krónur 21. janúar 2009 og 1.500.000 krónur 3. febrúar 2009 en þessum greiðslum virðist hafa verið ráðstafað inn á skuld vegna geymslu vörunnar. Í málinu hafa verið lögð fram tölvubréf þar sem Eimskip Ísland ehf. tilkynnir stefnda um „eigendaskipti“ á samtals 8.640 kössum af vörunni „yfir á ykkur frá Insung“, síðast 13. febrúar 2009.

Í stefnu er því haldið fram að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi komið hingað til lands í byrjun árs 2009 og samið við stefnda um afslátt af kaupverði vörunnar við næstu afhendingu. Stefndi hafnar því að um afslátt hafi verið að ræða. Stefnandi gerði stefnda annan reikning 28. janúar 2009 vegna afhendingar úr síðari sendingunni (A002) og er þessi reikningur nr. 8006-2. Snerist hann um 100.000 kg af vörunni og tekið fram að greiðsla skyldi fara fram við afhendingu (e. Delivery: Upon payment / Remarks: Payment in full by T/T before relaese). Tvö afrit þessa reiknings liggja fyrir í málinu, annar þar sem umsamið verð er 0,85 bandarískir dollarar á kg og heildarverð því 85.000 bandarískir dollarar, en í hinum var verðið tilgreint 0,9 bandarískir dollarar á kg og heildarverðið 90.000 bandarískir dollarar. Samkvæmt hreyfingalista úr bókhaldi stefnda var umræddur reikningur greiddur 2. febrúar 2009. Afhendingarheimild fyrir framangreindu magni frá Insung Corporation var gefin út 17. sama mánaðar.

Í málinu liggja fyrir gögn um tölvupóstsamskipti C.G. P-x-x, stjórnarformanns stefnanda, og starfsmanna Eimskips Íslands ehf. frá apríl 2009. Þar leitaði C.G. P-e-x staðfestingar á því magni sem eftir var í frystigeymslunni. Honum mun þá hafa verið sendur birgðalisti úr tölvukerfi Eimskips Íslands ehf. 16. apríl 2009. Hann svaraði samdægurs og óskaði skýringa á því af hverju það væru aðeins 174.880 kg eftir í geymslunni. Í tölvubréfi, sem hann sendi síðar sama dag til starfsmanns Eimskips Íslands ehf., tók hann fram að heildarmagn vörunnar hefði verið 593.925 kg og hefði stefnandi veitt heimild til að afhenda 261.925 kg. Því hafi 332.000 kg átt að vera enn eftir ógreidd af hálfu stefnda (e. which is not paid by Dimon EHF yet). Í tölvubréfi C.G. P-e-x 17. apríl 2009, sem sent var til starfsmanns Eimskips Íslands ehf. sem og til fyrirsvarsmanns stefnda, er því einnig haldið fram að óheimilt hafi verið samkvæmt skriflegum samningi stefnanda við stefnda að afhenda vöruna án heimildar stefnanda. Hefði stefnandi aðeins heimilað afhendingu á 261.925 kg að meðtöldum þeim 96.925 kg sem stefndi hafði fengið afhent þegar varan kom til landsins. Í tölvubréfinu ítrekar hann að 332.000 kg eigi að vera eftir í frystigeymslunni. Samkvæmt tölvubréfi 20. apríl 2009, sem sent var sömu aðilum, skorar hann á stefnda að greiða fyrir þá vöru, sem ekki hefði verið veitt heimild til að afhenda, innan þriggja virkra daga, ella yrði að leysa úr málinu með atbeina lögmanna aðila.

Með tilkynningu til stefnda, dags. 27. apríl 2009, óskaði stefnandi eftir því að stefndi legði fram söluáætlun (e. sales plan) eigi síðar en 5. maí 2009. Var jafnframt ítrekað að stefnandi myndi selja vöruna eða flytja hana úr landi ef varan yrði ekki seld af hálfu stefnda fyrir 15. maí 2009 (e. unless we have your sales till May 15, 2009).

Með tölvupósti 27. maí 2009, sem sendur var Eimskipi Íslandi ehf. og fyrirsvarsmanni stefnda, var upplýst af hálfu stefnanda að hann hygðist flytja vöruna til Kóreu. Hinn 3. júní sama ár óskaði stefnandi eftir því að fá afhent 346.998 kg af vörunni.

Í málinu liggja einnig fyrir gögn um tölvupóstsamskipti C.G. P-x-x og starfsmanna Eimskips Íslands ehf. frá júní 2009. Samkvæmt birgðalista sem Eimskip Ísland ehf. sendi C.G Park í viðhengi með tölvubréfi 10. júní það ár voru 201.482 kg af vörunni þá í frystigeymslu félagsins í 10.084 kössum. Í tölvubréfi C.G. P-e-x sama dag, til starfsmanns Eimskips Íslands ehf., var fullyrt að 332.564 kg hafi átt að vera eftir en stefnandi hefði heimilað afhendingu á samtals 165.000 kg, þ.e. 150.000 kg sem stefndi hefði greitt fyrir og stefnandi heimilað afhendingu á og 15.000 kg sem stefndi hefði ekki greitt fyrir en stefnandi heimilað að afhent yrðu til að stefndi gæti greitt geymslugjöld. Eftir sem áður væru aðeins 201.482 kg eftir og því hefðu 131.082 kg verið afhent stefnda án heimildar stefnanda og stefndi tekið við án þess að greiða stefnanda fyrir.

Fundur var haldinn með aðilum þessa ágreiningsmáls 12. júní 2009 til að finna lausn á því. Í málinu liggur fyrir lýsing á niðurstöðum þess fundar, sem tekin var saman af starfsmanni Eimskips Íslands ehf., og sent í tölvubréfi sama dag m.a. til stjórnarformanns stefnanda og fyrirsvarsmanns stefnda. Þar kemur fram að niðurstaða hafi orðið um að stefnandi myndi greiða áfallin geymslugjöld en stefndi myndi greiða stefnanda fyrir þá vöru sem stefndi hefði fengið án heimildar frá stefnanda. Stefnandi myndi líta á þau geymslugjöld sem stefndi hefði greitt sem innborgun fyrir þau 131.082 kg sem stefndi hefði fengið án heimildar stefnanda. Aðilar þyrftu að komast að samkomulagi um verð. M.a. þyrftu stefnandi og stefndi að ná saman um verð fyrir fyrrgreind 131.082 kg af vörunni. Af gögnum málsins má ráða að ekki hafi náðst samkomulag um það milli aðila.

Stefnandi óskaði eftir því 15. júní 2009 að Eimskip Ísland ehf. afhenti þeim það sem eftir væri af vörunni í frystigeymslu félagsins. Ágreiningur virðist þá hafa sprottið milli aðila þar sem Eimskipi Íslandi ehf. hafi þótt óljóst hver hefði yfirráð yfir vörunni. Heldur stefnandi því fram að hann hafi að lokum gert upp óuppgerð geymslugjöld 27. júlí 2009, samtals 390.184 norskar krónur, og þá fengið eftirstöðvar vörunnar afhentar.

Fyrir liggur að stefnandi seldi Ísfelli ehf. smokkfiskinn. Samkvæmt reikningi sem stefnandi gerði félaginu (e. proforma invoice), dags. 22. júní 2009, seldi stefnandi Ísfelli ehf. 201.482 kg af frosnum smokkfiski fyrir 211.556,10 bandaríska dollara, þ.e. 1,05 bandarískan dollara á kg. Með tölvubréfi 18. ágúst 2009 var af hálfu kaupanda gerð athugasemd við magn hinnar seldu vöru. Kom þar fram að samkvæmt talningu hefði félagið fengið afhenta samtals 10.162 kassa, þ.e. 6.679 kassa „S x 19,2 kgs =128.237 kgs“, 2.823 kassa „2S x 18,5 kgs = 52.226 kgs“ og 660 kassa „2S x 19,8 kgs = 13.068 kgs“. Þyngd vörunnar í heild hefði verið 193.531 kg en ekki 201.482 kg eins og reikningur hefði borið með sér. Óskað var leiðréttingar á því. Stefnandi gaf 8. október 2009 út kreditreikning til Ísfells ehf. að fjárhæð 8.348,55 bandarískir dollarar vegna 7.951 kg af vörunni.

Hinn 11. desember 2009 sendi lögmaður stefnanda hinu stefnda félagi og Eimskipi Íslandi ehf. kröfubréf vegna framangreindra viðskipta. Með bréfi lögmanns stefnda, dags. 11. janúar 2010, var greiðsluskyldu stefnda hafnað. Með bréfi lögmanns Eimskips Íslands ehf., dags. 22. janúar 2010, var greiðsluskyldu félagsins einnig hafnað.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur stefnda á því að honum beri að efna kaupsamning milli stefnanda og stefnda, sem gerður hafi verið 28. ágúst 2008, í samræmi við meginreglur kröfu- og samningaréttar um réttar efndir fjárskuldbindinga og að samninga skuli halda. Með samningi við stefnanda hafi stefndi skuldbundið sig til að kaupa og greiða fyrir vöruna í samræmi við þá skilmála sem þar séu. Stefnandi kveðst hafa orðið fyrir verulegu fjártjóni vegna vanefndar stefnda á samningsskuldbindingum hans og samanstandi fjárkrafa hans af fjárhæð ógreiddrar vöru, geymslukostnaði og mismuni á verði vöru skv. samningi og verði sem fékkst fyrir eftirstöðvar vöru. Telur stefnandi að krafa hans fái einnig stoð í reglum um skaðabætur innan samninga.

Stefnandi vísar enn fremur til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 51. og 52. gr. þeirra, og telur að krafan fái jafnframt stoð í þeim. Varan hafi verið flutt til landsins í heilu lagi, samkvæmt venju, en með þeim hætti hafi sparast flutningskostnaður. Kaupandi skyldi standa skil á geymslukostnaði vörunnar og taka hana út í hlutum. Það tímamark er áhættan af vörunni hafi flust yfir á stefnda hafi verið við móttöku hennar hér á landi.

Stefnandi telur að stefnda beri að inna af hendi greiðslu fyrir þau 497.564 kg sem hann hafi skuldbundið sig til að greiða fyrir og hafi verið flutt til landsins samkvæmt samningi aðila. Stefndi hafi þegar greitt fyrir alls 150 tonn. Þá komi til frádráttar sú fjárhæð sem Ísfell ehf. hafi innt af hendi til stefnanda fyrir þau 193.531 kg sem eftir hafi staðið af vörunni.

Stefnandi telur sig hafa sýnt stefnda frá upphafi mikinn liðleika og sveigjanleika með tilhlýðilegum skilningi á fjárhagserfiðleikum sem hafi komið upp hér á landi stefnda í óhag. Um það vísar stefnandi til þess að fyrirsvarsmenn hans hafi komið til landsins til samningaviðræðna í byrjun árs 2009 og veitt stefnda talsverðan afslátt af 100 tonnum af vörunni. Sá afsláttur hafi reyndar verið veittur með ákveðnum skilyrðum sem ekki hafi verið staðið við. Tilraunir til samninga hafi því ekki gengið eftir og stefndi ekki staðið við nein fyrirheit sem veitt hafi verið um efndir. Stefndi hafi vísað til þess að Eimskip hafi leyst út hluta farms til að standa skil á ógreiddum geymslugjöldum. Samkvæmt tölvubréfi starfsmanns Eimskips, þar sem rakin eru samskipti á fundi aðila í júní 2009, hafði stefndi staðfest að hafa síðast tekið út 131.082 kg af vörunni. Við talningu á vörunni eftir móttöku hafi svo komið í ljós að einungis 193.531 kg stóð eftir. Telur stefnandi því liggja fyrir að 154.033 kg hafi verið tekin án heimildar og vitneskju stefnanda og án þess að stefndi greiddi fyrir þá vöru. Samtals nemi kaupverð þess hluta 186.379,90 bandarískum dollurum.

Stefnandi vísar enn fremur til þess að honum hafi tekist að endurselja vöruna til að takmarka það tjón sem af hafði hlotist. Stefnandi hafi ekki fengið sama verð fyrir eftirstöðvar vörunnar og stefndi hafði skuldbundið sig til að greiða. Varan hafi verið seld nýjum kaupanda á 1,05 bandaríkjadal fyrir hvert kg í stað 1,21 bandaríkjadals samkvæmt samningi aðila og muni því 30.964,96 bandarískum dollurum á samningsverði. Talsverð vinna hafi að auki verið í því fólgin af hálfu fyrirsvarsmanna stefnanda að takmarka tjón félagsins og endurselja vöruna með tilheyrandi kostnaði. Kaupverðið skoðist sem innborgun á skuld stefnda við stefnanda, sbr. nánari sundurliðun hér á eftir.

Stefnandi telur að í samningi aðila sé skýrlega kveðið á um að við kaupverð skuli m.a. bæta kostnaði sem greiddur hafi verið vegna geymslu. Skylda til að greiða áfallinn kostnað hvíli því samkvæmt samningi skýrlega á stefnda. Reikningar vegna geymslu hafi verið gefnir út á stefnanda og upphaflega hafi honum borið að greiða áfallin geymslugjöld og bæta því við reikning vegna vöru. Þegar erfiðleikar við efndir stefnda höfðu gert vart við sig hafi aðilar hins vegar sammælst um að stefndi skyldi greiða geymslukostnaðinn beint. Þannig hafi stefndi greitt einhvern hluta geymslukostnaðar. Í bréfi lögmanns stefnda komi fram að greiðsluskylda vegna geymslugjalds hafi verið í höndum stefnanda en þar sem geymslugjald hafi ekki verið greitt í talsverðan tíma hafi Eimskip leyst hluta farmsins til stefnda í skiptum fyrir greiðslu á ógreiddu geymslugjaldi. Stefnandi kveðst ekki hafa fengið nánari skýringar á þessum samskiptum stefnda og Eimskips þrátt fyrir ítrekaðar óskir þar um. Hvernig sem í þeim hafi legið breyti það ekki skyldu stefnda samkvæmt samningi til að greiða fyrir vöruna sem og geymslukostnað og annan kostnað.

Stefnandi kveður stefnda ekki hafa staðið við að greiða áfallinn geymslukostnað beint og hafi stefnandi verið nauðbeygður til að greiða hann til að eftirstöðvar vörunnar yrðu leystar út frá Eimskipi. Áfallinn geymslukostnaður hafi í júlí 2009 numið 390.184,19 norskum krónum. Greitt hafi verið í norskum krónum sem umreiknist í bandaríska dollara samkvæmt dagslokagengi 27. júlí 2009 (6,2036), samtals 62.896 bandaríska dollara. Greiðsla hafi farið fram 27. júlí 2009 og reiknist dráttarvextir frá þeim degi, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu.

Endanlegar dómkröfur stefnanda sundurliðast þannig:

Kg Verð á kg/USD Samtals USD Viðmiðunardagur

Kaupverð skv. samningi 497.564 1.21 602,052.44

Greidd vara 150.000 1.21 -181,500.00

Eftirstöðvar skv. samningi 347.564 1.21 420,552.44 1. maí 2009

Innborgun:

Söluverð eftirstöðvar vöru 193.531 1.05 -203.207,60 27. júlí 2009

Samtals ógreitt vegna vöru 217,344.84

Geymslukostnaður 62.831,59 27. júlí 2009

Upphafleg krafa í stefnu 280,176.43 27. júlí 2009

Innborgun:

Greiðsla frá Eimskipi Íslandi ehf. -114,000.00 3.febrúar 2011

SAMTALS 166,021.43

Um lagarök til stuðnings málatilbúnaði sínum vísar stefnandi til reglna samninga- og kröfuréttar um réttar efndir samninga og meginreglna um skuldbindingargildi samninga. Þá vísar stefnandi til meginreglna laga um lausafjárkaup, nr. 50/2000, en þar sé enn fremur að finna reglur um skaðabætur innan samninga, sbr. 52. gr., 57. gr., sbr. 27. gr. laganna. Þá vísar stefnandi til reglu um áhættuskiptingu í samræmi við 12. gr., sbr. 13. gr. laganna. Stefnandi vísar enn fremur til sakarreglunnar varðandi kröfu um skaðabætur. Vaxtakröfu sína kveðst stefnandi styðja við reglur III. og IV. kafla laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001. Um varnarþing er af hálfu stefnanda vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa stefnanda um málskostnað styðst af hálfu stefnanda við ákvæði XXI. kafla laga um nr. 91/1991, sérstaklega 129. og 130. gr. þeirra laga.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Í greinargerð stefnda kemur fram að í maí 2008 hafi stefnandi haft samband við stefnda til að athuga hvort stefndi hefði áhuga á að kaupa smokkfisk sem ætlunin var að flytja frá Kóreu. Hafi stefnandi reynt að flytja 593.925 kg af smokkfiskinum til Noregs en ekki fengið leyfi til þess hjá eftirlitsaðilum þar í landi. Þar sem um svo mikið magn af sjávarfangi hafi verið að ræða hafi einungis aðili með starfsleyfi getað flutt vöruna til Íslands, sbr. lög nr. 55/1998 um meðferð, vinnslu og dreifingu sjávarafurða og reglugerð um sama efni. Því hafi stefnandi ekki getað flutt vöruna til landsins. Eftir margra vikna viðræður hafi stefndi lýst því yfir að hann væri tilbúinn til að flytja vöruna til Íslands fyrir stefnanda, en stefndi hafi starfsleyfi frá Matvælastofnun til að flytja inn slíkt magn, og hugsanlega kaupa einhvern hluta hennar í áföngum. Hafi stefndi flutt vöruna inn af greiðvikni við stefnanda til að einfalda málin fyrir hann enda hafi stefndi ekki haft hagsmuni af því að flytja vöruna inn sjálfur.

Stefndi mótmælir því að hann hafi skuldbundið sig til að kaupa 497.564 kg af vörunni af stefnda 25. ágúst 2008. Í því ferli að koma vörunni til landsins hafi stefnandi og stefndi komið sér saman um ákveðin viðmið í fyrirhugðum viðskiptum sínum með vöruna. Tilgangurinn með skjalinu, sem dagsett er 25. ágúst 2008, hafi annars vegar verið sá að marka fyrirhuguðum viðskiptum ákveðinn farveg án þess að vera bindandi fyrir aðila og hins vegar að gera stefnda kleift að flytja inn vöruna fyrir stefnanda. Skjalið hafi auk þess ekki verið undirritað af hálfu stefnanda sem styður það að ekki hafi verið kominn á bindandi samningur milli aðila. Sami tilgangur hafi verið með útgáfu reiknings fyrir allri vörunni.

Þá bendir stefndi á að stefnandi hafi verið eigandi og umráðaaðili vörunnar allt þar til hluti hennar hafi verið afhentur úr frystigeymslu Eimskips gegn afhendingarheimild frá stefnanda og gegn fullnaðargreiðslu þess hluta sem hafi verið tekinn. Því hafi það verið samningsatriði hverju sinni hvort samningar kæmust á milli stefnda og stefnanda um kaup á tilteknu magni vörunnar og þá á hvaða kjörum. Í fyrrgreindum viðmiðunum komi fram í 7. gr. að afhending á þeim hluta sem keyptur hafi verið hverju sinni hafi verið úr frystigeymslu á Íslandi, sbr. orðalagið „PRICE TERM: EX COLDSTORE“. Orðalagið hafi þá merkingu í alþjóðlegum viðskiptum að stefnandi hafi borið ábyrgð á vörunni þar til hún hefði verið afhent stefnda úr frystigeymslunni. Áhættan af vörunni hafi því ekki flust yfir á stefnda fyrr en við það tímamark.

Stefndi vísar einnig til tilkynningar frá stefnanda til stefnda, dags. 17. apríl 2009, þar sem stefnandi lýsi því yfir að hann muni flytja afganginn út náist ekki samkomulag um kaup á tilteknu magni af vörunni eigi síðar en 15. maí 2009. Það hafi ekki verið fyrr en með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 11. desember 2009, sem því hafi verið haldið fram að stefndi hefði skuldbundið sig til að kaupa allt magnið.

Stefndi hafnar því einnig að hafa skuldbundið sig til að greiða 1,21 bandaríkjadollara fyrir hvert kíló af vörunni í fyrirhuguðum viðskiptum aðila. Aðilar hafi einungis komið sér saman um ákveðin viðmið í fyrirhuguðum viðskiptum með vöruna. Jafnvel þó að litið yrði svo á að um bindandi samning hafi verið að ræða kveði skjalið ekki á um fast verð á vörunni. Lagt hafi verið upp með að verð vörunnar hverju sinni yrði miðað við heimsmarkaðsverð á smokkfiski þá viku sem stefndi fengi afhent tiltekinn hluta vörunnar úr frystigeymslu á Íslandi. Auk þess hafi átt að taka tillit til ástands og gæða vörunnar á þeim tíma þegar afhending færi fram. Tilvísun til 1,21 bandarísks dollara fyrir hvert kg af vörunni hafi einvörðungu verið til að sýna hvert heimsmarkaðsverðið á vörunni hafi verið þegar viðmiðunin hafi verið sett. Það verð hafi aðeins verið notað í fyrstu viðskiptum milli aðila. Í seinni tvö skiptin hafi annað verð verið lagt til grundvallar, annars vegar 1,22 og hins vegar 0,9 bandarískur dollari fyrir hvert kg. Þá gefi tölvubréf frá stefnanda 4. febrúar 2009 til kynna að stefndi hafi ekki skuldbundið sig til að greiða 1,21 bandarískan dollara fyrir hvert kg af vörunni heldur hafi það átt að vera breytilegt í hvert skipti sem samningar komust á milli aðila um kaup á tilteknu magni vörunnar.

Stefndi vísar enn fremur til þess að kostnaður vegna geymslu vörunnar hafi alfarið verið á ábyrgð stefnanda en ekki stefnda. Bæði stefnanda og Eimskipi hafi verið ljóst að eignarhald og umráð vörunnar hafi verið í höndum stefnanda en ekki stefnda. Hafi verið gerður skriflegur samningur milli stefnanda og Eimskips um geymslu á fyrrgreindu magni og hafi varan verið geymd í nafni stefnanda. Í samræmi við það hafi reikningar fyrir geymslugjöldum verið gefnir út á stefnanda og hafi Eimskip ítrekað reynt að innheimta þá. Stefnandi viðurkenni sjálfur í stefnu að upphaflega skyldi stefnandi greiða áfallin geymslugjöld og bæta þeim við reikning vegna vöru en haldi því síðan fram að aðilar hafi sammælst um að stefndi skyldi greiða geymslukostnaðinn beint. Af hálfu stefnda sé þessari fullyrðingu hafnað sem rangri og ósannaðri enda sýni gögn málsins fram á hið gagnstæða.

Stefndi byggir á því að sú ákvörðun Eimskips að afhenda stefnda 131.082 kg af vörunni í skiptum fyrir greiðslu á geymslugjaldinu sé mál á milli stefnanda og Eimskips þar sem stefndi hafi hvorki verið eigandi né umráðaaðili vörunnar þegar hún hafi verið í frystigeymslu Eimskips. Þótt stefndi hafi flutt inn vöruna og greitt öll gjöld vegna tollafgreiðslu hennar leiði það ekki til þess að stefndi sé aðili að geymslusamningnum. Stefndi hafi flutt vöruna inn fyrir stefnanda þar sem hann hafi ekki haft starfsleyfi til að flytja svo mikið magn af sjávarfangi til landsins. Eimskipi hafi verið ljóst að stefnandi hafi verið eigandi vörunnar þegar hún var í geymslu hjá þeim. Tölvupóstsamskipti milli stefnanda og Eimskips styðji það. Jafnframt hafi allir reikningar vegna geymslukostnaðar verið gefnir út á nafn stefnanda og á hreyfingalistum frá Eimskip sé stefnandi skráður viðskiptamaður. Af þessu sé ljóst að samningssamband hafi verið milli stefnanda og Eimskips um geymslu vörunnar.

Þegar Eimskipi hafi verið orðið ljóst að stefnandi ætlaði ekki að greiða áfallin geymslugjöld hafi Eimskip neitað að afhenda stefnda 100 tonn af vörunni, sem stefnandi hafi keypt af stefnanda. Viðurkennt sé í íslenskum rétti að eigi geymslumaður kröfu til geymslugjalds eigi hann haldsrétt yfir geymsluhlut þar til gjaldið hefur verið greitt. Stefndi hafi gert ráð fyrir því að Eimskipi hafi verið heimilt að halda vörunni. Vísar stefndi til þess að á þessum tíma hafi Eimskip átt í miklum fjárhagserfiðleikum. Vegna þess hafi Eimskip farið þess á leit við stefnda að hann greiddi áfallin geymslugjöld fyrir stefnanda í skiptum fyrir 15 tonn auk þess að afhenda þau 100 tonn sem stefndi hafði þegar greitt fyrir. Stefnandi hafi samþykkt framangreint og gefið út afhendingarheimild fyrir magninu. Stefndi hafi talið að Eimskipi hafi verið þetta heimilt á grundvelli geymslusamningsins milli stefnanda og Eimskips. Viðurkennt sé að haldsrétti geymslumanns fylgi heimild til að láta selja geymsluhlut sé geymslugjald ekki greitt. Í heildina hafi stefndi fengið 131.082 tonn af vörunni frá Eimskipi í skiptum fyrir að stefndi greiddi áfallin geymslugjöld fyrir stefnanda. Stefndi hafnar því hins vegar sem röngu og ósönnuðu að stefndi hafi fengið 154.033 tonn fyrir greiðslu á áföllnum geymslugjöldum eins og haldið sé fram í stefnu. Komi það skýrt fram í samantekt starfsmanns Eimskips af fundi aðila 12. júní 2009.

Stefndi telur því ljóst að krafa stefnanda vegna 154.033 tonna af vörunni hafi alfarið verið mál á milli stefnanda og Eimskips. Þess vegna séu ekki lagaskilyrði fyrir því að stefndi beri ábyrgð með Eimskipi á ætluðu tjóni stefnanda. Kröfunni eigi einungis að beina að Eimskipi. Því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Krafa stefnda um lækkun á dómkröfum stefnanda er reist á sömu málsástæðum og sýknukrafan. Stefndi vísar einkum til þess að skjalið sem stefnandi byggi allar sínar kröfur á sé mjög óskýrt og villandi. Um einhliða skilmála sé að ræða sem samdir hafi verið af stefnanda. Óljós ákvæði í einhliða skilmálum eigi að jafnaði að túlka þeim aðila í óhag er samdi skilmálana. Þetta eigi við um ákvæði skjalsins um verð vörunnar sem séu mjög misvísandi og villandi. Sama eigi við um það magn sem stefndi eigi að hafa skuldbundið sig til að kaupa sem og önnur atriði sem komi fram í skjalinu.

Stefndi tekur fram að þó að ekki verði fallist á einhverjar málsástæður stefnda eigi það ekki að leiða til þess að öðrum málsástæðum verði hafnað. Sem dæmi megi nefna að þó að litið yrði á viðmiðunina sem bindandi samkomulag eigi það ekki að leiða til þess að verð allrar vörunnar eigi að teljast 1,21 bandarískur dollari fyrir hvert kg. Að lokum vísar stefndi til þess að umrædd viðmið hafi ekki kveðið á um tiltekinn gjalddaga eins og stefnandi haldi fram og því séu ekki lagaskilyrði fyrir hendi til að miða dráttarvaxtakröfuna við 1. maí 2009.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins. Þá vísar stefndi til laga nr. 55/1998 um meðferð, vinnslu og dreifingu sjávarafurða og reglugerðar um sama efni. Stefndi vísar enn fremur til almennra reglna í sjó- og flutningarétti og meginreglna í alþjóðlegum viðskiptum. Þá vísar stefndi til almennra reglna um geymslusamninga og 15. kapítula í þjófabálki Jónsbókar frá 1281 sem fjalli um ábyrgð á geymslufé. Málskostnaðarkrafa stefnda sé reist á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Í málinu liggur fyrir að starfsemi stefnanda, sem er hlutafélag í Noregi, hafi verið hætt og að félagið sé nú í slitameðferð samkvæmt 16. kafla norsku hlutafélagalaganna. Í fundargerð hluthafafundar stefnanda frá 18. maí 2010 kemur fram að slit á félaginu fari fram þegar réttarágreiningur á Íslandi hafi verið leiddur til lykta. J-x-x E. H-x-x, lögmaður í Noregi, er formaður slitastjórnar félagsins, en hann var jafnframt meðstjórnandi í því frá árinu 2008 og þar til ákveðið var að slíta félaginu árið 2010.

Fyrrgreindur J-x-x E. H-x-x gaf skýrslu í málinu. Þá gaf A-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, skýrslu í því sem og K-x-x T-x-x, sem kvaðst hafa starfað sem sölufulltrúi eða sölustjóri hjá stefnanda.

Ágreiningur aðila lýtur einkum að því hvort komist hafi á bindandi samningur milli aðila um kaup hins stefnda félags á u.þ.b. 497.564 kg af frosnum smokkfiski sem fluttur var til landsins í septemberbyrjun 2008 og geymdur í frystigeymslu á vegum Eimskips Íslands ehf. Í málinu liggur fyrir skjal, dags. 25. ágúst 2008, sem er ritað á bréfsefni stefnanda. Efst á þessu skjali kemur fram að um sölusamning sé að ræða (e. SALES CONTRACT). Þar segir að stefnandi og stefndi skuldbindi sig til að selja/kaupa þá vöru sem lýst er í skjalinu með þeim skilmálum sem þar koma fram (e. INSUNG NORWAY AS IN NORWAY AND DIMON LINA EHF IN ICELAND HEREBY CONFIRM TO SELL/BUY FOLLOWING GOODS AS PER THE TERMS AND CONDITIONS SET BELOW). Í nokkrum töluliðum er síðan fjallað um vöruna, uppruna hennar og stærð, pakkningar og magn hennar, verð og verðskilmála, greiðsluskilmála og afhendingu. Í ákvæði um verð segir að það sé „USD 1,210/MT PLUS ACTUAL EXPENSES OF STORAGE, INTREST AND OTHER CHARGES PAID BY INSUNG NORWAY AS“ eða 1.210 bandarískir dollarar á tonnið að viðbættum kostnaði vegna geymslu, vaxta og annarra gjalda sem stefnandi innir af hendi. Um verðskilmála (e. PRICE TERM) segir í umræddu skjali „EX COLDSTORE ICELAND“. Ber að skilja ákvæðið á þann veg að afhending og áhættuskipti hafi átt að fara fram á vörunni þegar hún yrði afhent úr frystigeymslu hér á landi. Greiðsluskilmálar voru „100% BEFORE RELEASE“, þ.e. að kaupanda bar að greiða að fullu fyrir afhendingu, og um afhendingu og afsal (e. DELIVERY & RELEASE) segir „UNTIL APRIL, 2009“, eða fram til apríl 2009. Um verðið segir enn fremur í lokatölulið: „PRICE IS DETERMINED AT SEPARATE ATTACHEMENT BASED ON EACH WEEK“. Samkvæmt því virðist endanlegt verð hafa átt að ákveða fyrir hverja viku í senn á sérstöku fylgiskjali. Fyrirsvarsmaður stefnda, A-kk-nf S-kk-nf, undirritaði þetta skjal fyrir hönd stefnda en skjalið er ekki undirritað af hálfu stefnanda. Strikað hefur verið yfir einn tölulið, sem laut að hækkun verðs við vanefndir kaupanda, og upphafsstafir í nafni fyrirsvarsmanns stefnda skráðir við hliðina.

Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi skýrði hann svo frá að umrætt skjal hafi verið samið og undirritað af hans hálfu til að C.J. P-x-x, sem þá var fyrirsvarsmaður stefnanda, gæti losað farminn fyrir hönd stefnanda í höfninni í Álasundi eða Målöy í Noregi. Þá hafi skjalið endurspeglað hugmyndir sem aðilar hafi haft um fyrirhuguð viðskipti á fyrstu stigum málsins. Skjalið hafi síðan ekki verið rætt frekar enda hafi C.J. P-e-x ekki undirritað það fyrir hönd stefnanda. Hafi gerð þess verið liður í því að aðstoða stefnanda við að koma þessari vöru í verð en ekki hafi verið um bindandi kaupsamning milli aðila að ræða.

Í símaskýrslu K-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi lýsti hann aðdraganda þessara viðskipta þannig að stefnandi hafi leitað ásjár stefnda þar sem stefnandi hafi setið uppi með 93 tonn af beitusmokkfiski sem ekki hefði verið hægt að afferma í Noregi vegna reglna þar í landi. Reglur á Íslandi hafi aftur móti ekki staðið í vegi fyrir innflutningi til landsins. Nauðsynlegt hafi verið að senda stærri farm til Íslands og hafi stefnanda tekist að finna viðbótarmagn. Samkomulag hafi náðst milli vitnisins og A-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnda, um að varan yrði send til Íslands og að hún yrði geymd í tollfrjálsri frystigeymslu (e. bonded coldstore) fyrir utan Reykjavík þar sem stefnandi gæti áfram átt vöruna. Þegar á reyndi hafi sú frystigeymsla verið full og þess vegna hafi þurft að koma henni fyrir í frystigeymslu í Reykjavík sem ekki hafi verið tollfrjáls. Þess vegna hafi þurft skráðan viðtakanda farmsins hér á landi og hafi A-kk-nf samþykkt að vera það. Jafnframt hafi verið samþykkt að stefndi myndi freista þess að selja vöruna smám saman á næstu sex til tólf mánuðum. Allan kostnað sem hlytist af flutningi og geymslu vörunnar sem og annan kostnað sem kæmi til af þessu hafi stefnandi átt að greiða. Í skýrslu hans kom fram að hann hefði þó ekki komið að gerð samnings í tengslum við þessi viðskipti. Gat hann þess að C.J. P-x-x hefði annast þá hlið málsins.

J-x-x E. H-x-x skýrði svo frá í símaskýrslu fyrir dómi að enginn starfsmaður hefði á þessum tíma eða síðar starfað hjá stefnanda. C.J. P-x-x hefði verið stjórnarformaður og vitnið og ritari hans hefðu verið meðstjórnendur. Taldi vitnið að K-x-x T-x-x hefð verið vinur C.J. P-x-x og verið gæti að sá síðarnefndi hefði falið honum að annast einhver verkefni fyrir stefnanda. Vitnið tók þó ítrekað fram að K-x-x T-x-x hefði ekki haft neitt formlegt umboð til að skuldbinda félagið. Þá gat hann þess að C.J. P-x-x hefði verið látinn fara frá félaginu sökum þess að upp hefði komist um misferli hans með fjármuni þess. Í kjölfarið hafi verið ákveðið að slíta félaginu í Noregi. Fram kom í skýrslu vitnisins að hann hefði ekki komið að samningsgerð í tengslum við viðskiptin sem mál þetta snerist um.

Efni samningsins, sem er dagsettur 25. ágúst 2008, og rakið hefur verið hér að framan, gefur ekki annað til kynna en að um eiginlegan kaupsamning sé að ræða. Samkvæmt honum skuldbindur stefndi sig til að kaupa u.þ.b. 497.564 kg af frosnum smokkfiski af stefnanda með þeim skilmálum sem þar koma fram. Samningurinn kveður á um verð og greiðslukjör sem og um tilhögun við afhendingu vörunnar. Ber hann með sér að afhendingin hafi átt að fara fram í áföngum úr frystigeymslu hér á landi. Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda er á því byggt að hinn umsamdi afhendingartími hafi runnið út í apríllok 2009 en ekki aprílbyrjun það ár og ber að leggja þann skilning til grundvallar. Samningurinn er undirritaður af fyrirsvarsmanni stefnda fyrir hönd félagsins með þeirri breytingu af hálfu stefnda að strikað hefur verið yfir einn tölulið í honum. Samningurinn ber með sér að hafa verið sendur með þessari breytingu og undirritaður af hálfu stefnda með símbréfi kl. 10.39 hinn 28. ágúst 2008. Stefnandi gaf enn fremur út reikning nr. 8006 á hendur stefnda og er reikningurinn í samræmi við efni samningsins og dagsettur sama dag og hann. Ekki var gerð athugasemd við útgáfu hans af hálfu stefnda. Þá liggur fyrir að stefnandi veitti heimild til að afhenda stefnda 50 tonn af vörunni úr frystigeymslu hér á landi 26. september 2008. Í tengslum við það gaf stefnandi út sérstakan reikning, nr. 8006-1, vegna þessa hluta viðskiptanna og greiddi stefndi kröfuna 1. október 2008 án fyrirvara eða athugasemda.

Ekki er fallist á með stefnda að áskorun, dags. 27. apríl 2009, um að stefndi legði fram áætlun um sölu vörunnar fyrir ákveðinn frest, gefi til kynna að stefnandi hafi sjálfur litið svo á að kaupsamningurinn væri ekki skuldbindandi heldur þyrfti að semja í hvert sinn við stefnda um sölu vörunnar. Stefndi hefur að öðru leyti ekki lagt fram gögn í málinu sem styðja fullyrðingar hans um að samningur þessi hafi verið gerður til málamynda og af sérstakri greiðvikni við stefnanda. Vitnið K-x-x T-x-x gat ekkert borið um gerð samningsins, sem krafa stefnanda er reist á, en óumdeilt er að þáverandi stjórnarformaður stefnanda, C.J. P-x-x, kom fram fyrir hönd stefnanda við gerð samningsins. C.J. P-x-x gaf aftur á móti ekki skýrslu í málinu. Samkvæmt framlögðum tölvubréfum hans frá apríl og júní 2009, og rakin eru í málavaxtalýsingu í kafla II, er sérstaklega skírskotað til þessa samnings og skorað á stefnda að greiða fyrir þá vöru sem hann hafði fengið afhenta án heimildar stefnanda.

Með hliðsjón af því sem að framan greinir verður ekki talið að stefndi hafi fært sönnur á að samningurinn hafi átt að vera óskuldbindandi milli aðila þvert á efni hans, heldur hafi hann aðeins átt að vera til leiðbeiningar um framtíðarviðskipti aðila. Óumdeilt er að samningurinn, sem var undirritaður af hálfu stefnda, barst stefnanda og gögn málsins bera með sér að aðilar hafi hagað viðskiptum sínum í fyrstu í samræmi við efni hans. Verður því að líta svo á að með honum hafi stefndi skuldbundið sig til að kaupa af stefnanda umrætt magn af frosnum smokkfiski með þeim skilmálum að afhending og greiðsla færi fram í áföngum allt til aprílloka 2009. Skyldi stefndi því ljúka greiðslu og fá vöruna afhenta ekki síðar en á því tímamarki. Eins og atvikum var háttað breytir það ekki skuldbindingargildi hans þó að samningurinn hafi verið óundirritaður af hálfu stefnanda.

Í 6. tölulið samningsins er skýrlega kveðið á um fast verð fyrir vöruna, þ.e. 1.210 bandarískir dollarar fyrir tonnið. Þar er jafnframt kveðið á um að bæta eigi kostnaði vegna geymslu, vaxta og annarra gjalda stefnanda við hið fasta verð. Síðasti töluliður samningsins gefur samkvæmt orðalagi sínu ekki tilefni til að ætla að verðið hafi átt að ráðast af heimsmarkaðsverði þvert á hið umsamda verð. Þá er ljóst að stefnanda bar samkvæmt samningnum að leggja út fyrir geymslukostnaði en að kostnaði sem af því myndi hljótast hafi átt að bæta við hið umsamda, fasta verð. Ekki er fallist á með stefnda að samningsákvæði þetta eða samningurinn í heild sé svo óskýr að fallast beri á aðal- eða varakröfu stefnda.

Fjárkrafa stefnanda er annars vegar vera reist á kröfu um efndir fjárskuldbindinga og hins vegar á reglum um skaðabætur innan samninga. Eins og fram hefur komið snerust kaupin um u.þ.b. 497.564 kg af frosnum smokkfiski sem tekinn var til geymslu í frystigeymslu Eimskips Íslands ehf. Það er óumdeilt að stefndi fékk 150.000 kg af vörunni afhent gegn greiðslu. Ágreiningur málsins lýtur að eftirstöðvum vörunnar sem námu því u.þ.b. 347.564 kg. Gögn málsins bera með sér að stefndi hafi á samningstímanum fengið hluta af þessum eftirstöðvum afhentan úr frystigeymslunni gegn því að greiða geymslugjöld fyrir stefnanda en án þess að inna kaupverðið af hendi. Afhending á 15 tonnum af því sem stefndi fékk í sinn hlut á þennan hátt virðist hafa farið fram með samþykki stefnanda. Í heild telur stefnandi að stefndi hafi fengið 154.033 kg af vörunni afhent á þessum forsendum á þeim tíma sem samningurinn markaði. Sú magntala virðist reist á upplýsingum frá kaupanda vörunnar, Ísfelli ehf., um að þyngd vörunnar, sem hann fékk afhenta í júlílok 2009, hafi verið 193.531 kg (347.564 - 193.531 = 154.033). Þetta telur stefndi ekki standast heldur hafi hann einungis fengið 131.082 kg afhent gegn því að greiða geymslugjöld fyrir stefnanda auk þeirra 150.000 kg sem stefnandi hefur fengið greitt fyrir. Um þessa magntölu vísar stefndi til niðurstöðu fundar með aðilum frá 12. júní 2009 en sú tala virðist eiga rætur að rekja til birgðalista frá Eimskipi Íslandi ehf. frá 10. júní 2009. Þar kom fram að 201.482 kg væru eftir af vörunni í frystigeymslu félagsins (497.564 - 165.000 - 201.482 = 131.082).

Þó að stefndi hafi samkvæmt framangreindu greitt skuld, sem hvíldi á stefnanda vegna geymslukostnaðar vörunnar, breytir það ekki forsendum fyrir uppgjöri milli aðila vegna þessara viðskipta, enda átti að leggja geymslugjöld við hið umsamda kaupverð samkvæmt skýru ákvæði í samningnum. Verður því að líta svo á að stefnda beri að standa stefnanda skil á hinu umsamda, fasta endurgjaldi fyrir það magn vörunnar sem þannig komst í hendur stefnda. Í málatilbúnaði stefnda virðist gert ráð fyrir að þau 15.000 kg, sem stefnandi heimilaði að afhenda gegn því að stefndi greiddi geymslugjöldin, standi utan við það magn sem stefndi fékk afhent á þessum forsendum. Það fær ekki staðist samkvæmt framansögðu en ekkert liggur fyrir um að stefnandi hafi gefið eftir rétt til hins umsamda, fasta endurgjalds fyrir þennan hluta vörunnar þó að hann hafi heimilað afhendingu hans gegn því að stefndi greiddi geymslugjöld. Þá er til þess að líta að samkvæmt fyrrgreindum birgðalista frá 10. júní 2009 voru 10.084 kassar eftir í frystigeymslu Eimskips Íslands ehf. þann dag. Listinn ber með sér að við útreikning á þyngd vörunnar hafi verið gengið út frá því að 660 kassar væru 19,7 kg hver og að 9.424 kassar væru 20 kg hver, samtals 201.482 kg. Samkvæmt framlögðu tölvubréfi frá kaupanda vörunnar, Ísfelli ehf., frá 18. ágúst 2009, voru 10.162 kassar aftur á móti afhentir félaginu. Kom þar fram að 6.679 kassar væru 19,2 kg hver, 2.823 kassar væru 18,5 kg hver og 660 kassar væru 19,8 kg hver. Samtals var heildarþyngd eftirstöðva vörunnar því tilgreind 193.531 kg. Í reikningi fyrir flutningsgjöldum vegna sendingarinnar, dags. 31. ágúst 2008, kom fram að í sendingunni væru 26.168 kassar af frosnum smokkfiski og þyngd vörunnar tilgreind 497.564 kg „+/- 10%“. Samkvæmt sama reikningi var brúttóþyngd sendingarinnar þó tilgreind 508.944 kg. Miðað við umsamið magn var meðalþyngd vörunnar í hverjum kassa því ríflega 19 kg. Í hinum umdeilda kaupsamningi var um pakkningar talað um 18 kg blokkir og á reikningi um u.þ.b. 18 kg blokkir. Í gögnum málsins er hvergi annars staðar en í fyrrgreindum birgðalista miðað við að einingarnar séu 19,7 kg og 20 kg. Þegar á framangreint er litið er ekki rétt að leggja þá magntölu sem fram kemur á birgðalistanum til grundvallar við úrlausn málsins. Að öðru leyti hefur stefndi ekki borið brigður á að sú talning sem fór fram á vegum kaupanda á eftirstöðvum vörunnar eigi við rök að styðjast. Ber því að leggja til grundvallar að stefndi hafi á samningstímanum tekið við 154.033 kg af vörunni (347.564 - 193.531) og endurselt viðskiptamönnum sínum án þess að greiða stefnda umsamið endurgjald. Verður fallist á að stefnandi eigi af þessum sökum endurgjaldskröfu á hendur stefnda sem nemur 186.379,93 bandarískum dollurum (154.033 x 1,21).

Eins og fram hefur komið átti afhending vörunnar og greiðsla fyrir hana að fara fram í áföngum og vera lokið fyrir apríllok 2009. Fyrir liggur að á því tímamarki hafði stefndi aðeins greitt fyrir 150.000 kg af vörunni. Samkvæmt framlögðum gögnum var síðast tekið af vörunni úr geymslunni 16. apríl 2009. Ber að leggja til grundvallar að eftir það hafi 193.531 kg verið eftir af vörunni eins og fram er komið. Samkvæmt því sem að framan greinir verður að líta svo á að stefndi hafi vanefnt kaupsamninginn að þessu leyti. Frá efndatíma samningsins í apríllok 2009 fól þessi vanefnd annars vegar í sér viðtökudrátt á 193.531 kg af vörunni og greiðsludrátt á endurgjaldi fyrir sama magn auk greiðsludráttar vegna þess hluta sem stefndi hafði áður fengið afhentan gegn því að greiða Eimskipi Íslandi ehf. geymslugjöld.

Í málinu liggur fyrir að stefnandi tilkynnti stefnda 27. apríl 2009 um að hann myndi selja vöruna ef stefndi yrði ekki búinn að selja hana fyrir 15. maí 2009. Ekki verður hins vegar séð að stefnandi hafi tilkynnt stefnda um riftun kaupsamningsins vegna vanefnda stefnda. Í ljósi málatilbúnaðar stefnda fyrir dómi verður að telja ljóst að stefndi hafi ekki ætlað að taka við eftirstöðvum vörunnar og greiða stefnanda umsamið endurgjald. Kaupin virðast því hafa gengið til baka og var vörunni ráðstafað af hálfu stefnanda til nýs kaupanda í júlílok 2009. Stefndi hefur ekki hreyft mótbárum við þeim gerningi nema að því er varðar þann afslátt sem stefnanda veitti hinum nýja kaupanda af kaupverðinu. Upplýst er að verðið sem stefnandi fékk fyrir eftirstöðvarnar var lægra en umsamið kaupverð milli stefnanda og stefnda. Fallist er á að stefnanda beri skaðabætur úr hendi stefnda vegna þessa tjóns á grundvelli reglna um skaðabætur innan samninga, sbr. 2. mgr. 57. gr. og 1. mgr. 67. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Eins og fram hefur komið voru umræddar eftirstöðvar seldar Ísfelli ehf. fyrir 1,05 bandarískan dollara á hvert kg. Félagið greiddi í fyrstu 211.556,10 bandaríska dollara fyrir vöruna en þar virðist hafa verið stuðst við magntölur úr birgðalista frá 10. júní 2009 sem gaf til kynna að 201.482 kg væru eftir af vörunni í frystigeymslunni. Stefnandi lækkaði söluverðið um 8.348,5 bandaríska dollara eftir að athugasemd kom fram um að hinn nýi kaupandi hefði aðeins fengið 193.531 kg afhent. Við kröfugerð stefnanda er tekið mið af því og talið að 203.207,60 bandarískir dollarar eigi að koma til frádráttar fjárkröfu stefnanda. Við munnlegan málflutning mótmælti stefndi því að leggja bæri þennan afslátt til grundvallar heldur ætti að miða við magnið samkvæmt fyrrgreindum birgðalista og verðið eins og það var upphaflega ákveðið. Taldi hann þessi mótmæli ekki of seint fram komin enda birgðalistinn lagður fram af Eimskipi Íslandi ehf. eftir að stefndi hafði lagt fram greinargerð í málinu.

Áður hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að óhætt sé að slá því föstu að magntala sú sem stefnandi miðar við eigi við rök að styðjast. Hefur ekki verið sýnt fram á að stefnandi hafi staðið með óforsvaranlegum hætti að sölunni. Verður því að líta svo á að tjón stefnanda vegna staðgöngusölunnar hafi numið 30.964,91 bandarískum dollurum (193.531 x 1,21 – 203.207,60). Ber stefnda samkvæmt framansögðu að bæta stefnanda þetta tjón.

Stefnandi krefur stefnda enn fremur um greiðslu vegna útlagðs kostnaðar af geymslu vörunnar. Kveðst stefnandi hafa greitt Eimskipi Íslandi ehf. að jafnvirði 62.831,59 bandarískum dollurum í geymslugjöld 27. júlí 2009 og krefst þeirrar fjárhæðar úr hendi stefnda. Eins og fram hefur komið bar að leggja geymslukostnað við hið umsamda, fasta kaupverð. Samkvæmt því sem fyrir liggur í málinu verður ekki séð að stefnandi hafi lagt geymslukostnað á verð vörunnar sem stefndi greiddi fyrir 2. febrúar 2009. Gögn málsins gefa til kynna stefndi hafi greitt geymslukostnað fyrir stefnanda síðast 3. febrúar 2009. Samkvæmt tölvubréfi frá Eimskipi Íslandi ehf. námu eftirstöðvar geymslukostnaðar 27. júlí 2009 390.184,19 norskum krónum og verður að leggja það til grundvallar í málinu. Af gögnum málsins verður ráðið að Eimskip Ísland ehf. hafi ekki viljað afhenda vöruna nema sú skuld yrði gerð upp. Í greinargerð félagsins í málinu kemur fram að stefnandi hafi fengið eftirstöðvar vörunnar afhentar gegn greiðslu þessara gjalda. Þá hafa ekki verið bornar brigður á að stefnandi hafi fengið umráð vörunnar 27. júlí 2009.

Við munnlegan málflutning komu fram mótmæli af hálfu stefnda við þessari kröfu þar sem hún væri ekki studd gögnum og ekki væri unnt að breyta kröfunni úr norskum krónum í bandaríska dollara. Krafa þessi var skýrlega tilgreind í stefnu og grundvöllur hennar útskýrður. Þær athugasemdir sem stefndi hefur nú uppi um kröfu þessa komu ekki fram í greinargerð. Fallist er á með stefnanda að þessi mótmæli séu of seint fram komin samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verður því að leggja til grundvallar að stefnandi hafi greitt framangreindar eftirstöðvar þessarar skuldar við Eimskip Ísland ehf. og fengið umráð vörunnar í kjölfarið enda benda atvik þau sem að framan greinir eindregið til þess. Þar sem geymslukostnaði átti að bæta við kaupverðið þykir ljóst að vanefnd stefnda á samningsskyldum hans hafi valdið stefnanda tjóni sem nemur þessum útlagða kostnaði stefnanda vegna viðskiptanna. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur sem því nemur, sbr. 2. mgr. 57. gr. og 1. mgr. 67. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Eins og gerð er grein fyrir í kafla I hér að framan var Eimskipi Íslandi ehf. upphaflega stefnt til greiðslu 186.379,9 bandarískra dollara í skaðabætur in solidum með stefnda vegna óheimillar afhendingar á 154.033 kg af vörunni. Stefnandi féll frá kröfum á hendur félaginu í þinghaldi 3. febrúar 2011. Samkvæmt því sem stefnandi upplýsti við aðalmeðferð málsins innti félagið þann dag af hendi 130.000 bandaríska dollara til stefnanda án þess að viðurkennd væri bótaskylda þess. Af þeirri fjárhæð hafi 16.000 bandarískum dollurum verið ráðstafað upp í kostnað. Samkvæmt endanlegri kröfugerð stefnanda er miðað við að 114.000 bandarískir dollarar dragist frá dómkröfum stefnanda á greiðsludegi. Við aðalmeðferð málsins fór stefndi fram á að öll greiðsla Eimskips Íslandi ehf. kæmi til lækkunar á kröfu stefnanda. Ekki er tilefni til að fallast á það en aftur á móti þykir rétt að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að 16.000 bandarískum dollurum hefur þegar verið ráðstafað upp í þann kostnað.

Samkvæmt framansögðu er fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda 186.379,93 bandaríska dollara í vangreitt endurgjald fyrir 154.033 kg af frystum smokkfiski samkvæmt kaupasamningi aðila. Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu ber að fallast á kröfu stefnanda um að þessi fjárhæð beri dráttarvexti frá 1. maí 2009. Enn fremur er fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda samtals 93.796,50 bandaríska dollara (30.964,91 + 62.831,59) í skaðabætur vegna vanefnda á fyrrgreindum kaupsamningi. Ekki er af hálfu stefnanda krafist vaxta af þeirri fjárhæð á hendur stefnda. Samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 skulu skaðabótakröfur bera dráttarvexti að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi lagði fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Líta verður svo á að með bréfi lögmanns stefnanda 11. desember 2009 hafi verið lagðar fram þær upplýsingar sem skaðabótakrafa þessi er reist á. Skaðabótakrafan skal því bera dráttarvexti frá 12. janúar 2010. Til frádráttar þessum kröfum komi innborgun 3. febrúar 2011 að fjárhæð 114.000 bandarískir dollarar.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað. Eins og fram hefur komið hefur 16.000 bandarískum dollurum þegar verið ráðstafað til greiðslu kostnaðar stefnanda af rekstri málsins. Í því ljósi verður stefnda gert að greiða stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Dímon Lína ehf., greiði stefnanda, Insung Norway AS, 280.176,43 bandaríska dollara með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 186.379,93 bandarískum dollurum frá 1. maí 2009 til 12. janúar 2010 en af 280.176,43 bandarískum dollurum frá þeim degi til greiðsludags. Til frádráttar komi greiðsla að fjárhæð 114.000 bandarískir dollarar sem innt var af hendi 3. febrúar 2011.

Stefndi greiði stefnanda 200.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf.