E-8595/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 5. febrúar 2010, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Bræðrunum Ormsson ehf., kt. 000000-0000, Síðumúla 9, Reykjavík, gegn G-kk-þgf E-kk-þgf K-kk-þgf, kt. 000000-0000, Krossalind 11, Kópavogi, og S-kk-þgf S-kk-þgf, kr. 000000-0000, Reykjavík, með stefnu sem birt var 25. júní 2009.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi, G-kk-nf, verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.800.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. maí 2009 að fjárhæð 1.800.000 kr. sem dragast skal frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda, G-kk-ef, að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Þá er þess krafist að stefndi, S-kk-nf, verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.800.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. maí 2009 að fjárhæð 1. 800.000 kr. sem dragast skal frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda, S-kk-ef, að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Dómkröfur stefndu eru aðallega að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda. Til vara að dómkröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar. Þá krefjast stefndu hvor um sig málskostnaðar að skaðlausu að teknu tilliti til 24,5% virðisaukaskatts.

Stutt yfirlit um atvik að baki máli og ágreiningsefni í því: Með samningi 2. október 2008 seldu stefndu, G-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf, AB 173 ehf. alla hluti í Bræðrunum Ormsson ehf. fyrir hönd Opal Seafood Investments Ltd., company nr. 5217892. Kaupverðið var ein króna. Samningurinn kveður meðal annars á um að Vörukaup ehf. yfirtaki tvær bifreiðar félagsins „annars vegar Volvo XC 90, fastnr. AK-M66 og hins vegar Cadilac Escalade, fastnr. UX-U79, þannig að varðandi Volvoinn er yfirtekinn rekstrarleigusamningur m.v. 30. september 2008 en varðandi Cadilacinn þá yfirtaki Vörukaup ehf. bílinn ásamt kaupleigusamningi m.v. 30. september 2008. Matsverð Cadilacsins er kr. 8,0 milljónir en skuld skv. kaupleigusamningi er um kr. 14,7 milljónir. Samkomulag er um að mismunurinn kr. 6,7 milljónir skiptist á milli aðila þannig að kr. 3.6 milljónir komi til lækkunar að jöfnu á viðskiptareikningum G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef.“ Þá segir í samningnum að G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf greiði upp kröfur skv. viðskiptareikningum síðar í dag [2. október 2008].

Í tölvubréfi lögmanns stefnanda til lögmanns stefndu, hinn 22. október 2008, er greint frá því að umræddar bifreiðar væru enn skráðar á stefnanda. Samkomulag varð um að mál vegna bifreiðanna yrði lokið um miðjan nóvember 2008. Í bréfi lögmanns stefndu til lögmanns stefnanda, hinn 24. nóvember 2008, er greint frá því að yfirtaka Vörukaupa ehf. á bifreiðunum hefði dregist vegna kröfu Lýsingar hf. um aukna ábyrgð. Þess væri vænst að fallið yrði frá þeirri kröfu þannig að unnt yrði að ganga frá málinu í þessari viku.

Upplýst er að yfirtaka Vörukaupa ehf. á bifreiðunum gekk ekki eftir þar sem G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf höfnuðu kröfu Lýsingar hf. um að þeir tækju persónulega ábyrgð á lánasamningum vegna bifreiðanna. Þá liggur fyrir að Bræðurnir Ormsson ehf. seldu Cadillac Escalade, bifreiðina fyrir 7.700.000 kr. hinn 24. apríl 2009.

Helstu málsástæður stefnanda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefnandi, Bræðurnir Ormsson ehf., byggir á því að samkvæmt kaupsamningi Opal Seafood Investments Ltd., company nr. 5217896 og AB 173 ehf. skyldi Vörukaup ehf., félag í eigu stefndu, yfirtaka skyldur Bræðranna Ormsson ehf. gagnvart Lýsingu hf. vegna umræddra bifreiða. Samfara því skyldu skuldir G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef við Bræðurna Ormsson ehf. vera færðar niður sem næmi 1.800.000 kr. hjá hvorum þeirra, eða samtals um 3.600.000 kr. Þar sem Lýsing hf. hafi ekki samþykkt yfirtöku Vörukaupa ehf. á skyldum Bræðranna Ormsson ehf. gagnvart Lýsingu hf. vegna umræddra bifreiða, hafi forsendur niðurfærslu á viðskiptareikningum G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef hjá Bræðrunum Ormsson ehf. brostið, enda hafi niðurfærslan verið órjúfanlega háð því að bifreiðarnar yrðu yfirteknar. G-kk-nf A-kk-nf og S-kk-nf skuldi því Bræðrunum Ormsson ehf. samtals 3.600.000 kr.

Áréttað er að það eina sem stóð í vegi fyrir umræddum skuldaraskiptum hafi verið að G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf vildu ekki vera persónulega ábyrgir fyrir greiðslu skuldar Bræðranna Ormsson ehf. við Lýsingu hf. vegna umræddra bifreiða.

Greint er frá því að G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf hafi viðurkennt að skulda Bræðrunum Ormsson ehf., samtals 3.600.000 kr., og greitt fjárhæðina með millifærslum hinn 22. maí 2009. Þeir hafi hins vegar hvorki greitt dráttarvexti né innheimtukostnað. Byggt er aðallega á því að Bræðurnir Ormsson ehf. eigi rétt á dráttarvöxtum frá og með 2. október 2008 en kaupsamningur Opal Seafood Investments Ltd., company nr. 5217896 og AB 173 ehf. ráðgeri að G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf gerðu upp skuld sína samkvæmt viðskiptareikningi þann dag. Til vara byggja Bræðurnir Ormsson ehf. á því að skuldin beri dráttarvexti ekki síðar en frá og með 17. mars 2009, þegar lögmaður G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef lýsti því yfir að „sú forsenda samkomulags aðila að Lýsing hf. samþykkti skuldaraskipti þau sem samningur aðila gerði ráð fyrir“ hefði ekki gengið eftir, en við það hafi greiðsluskylda G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef hlotið að rakna við. Til þrautavara byggja Bræðurnir Ormsson ehf. á því að skuldin beri dráttarvexti frá 20. maí 2009, eða mánuði eftir að félagið krafði G-kk-þf Ö-kk-þf og S-kk-nf um greiðslu með bréfi, dags. 20. apríl 2009.

Um réttarheimildir vísar stefnandi til meginreglna kröfu– og samningsréttar um efndir fjárskuldbindinga. Um samlagsaðild stefndu vísar stefnandi til 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla sömu laga og um varnarþing til 3. mgr. 42. gr. sömu laga.

Helstu málsástæður stefndu og réttarheimildir er þeir byggir á: Stefndu, G-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf, byggja á því að þeir skuldi ekki stefnanda, Bræðrunum Ormsson ehf. Samkvæmt kaupsamningi 2. október 2008 um hlut í Bræðrunum Ormsson ehf. hafi Vörukaup ehf. átt að yfirtaka kaupleigusamning hjá Lýsingu hf. varðandi Cadilac Escalade nr. UX-U79 miðað við 30. september 2008. Matsverð bifreiðarinnar hafi verið 8.000.000 kr. en skuld samkvæmt kaupleigusamningnum hafi verið u.þ.b. 14.700.000 kr. Samkvæmt samningnum frá 2. október 2008 hafi samkomulag verið um að mismuninum, þ.e. 6.700.000 kr., skyldi skipt á milli aðila þannig að 3.600.000 kr. kæmi til lækkunar að jöfnu á viðskiptareikningum G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef hjá Bræðrunum Ormsson ehf. Lýsing hf. hafi hafnað að Vörukaup ehf. tæki yfir samninginn nema til kæmi sjálfskuldarábyrgð G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef. Þeir hafi hins vegar hafnað því enda hafi hvorki verið gert ráð fyrir því í samningnum frá 2. október 2008 né slíkar tryggingar að finna í samningum Lýsingar hf. við Bræðurna Ormsson ehf. Þar sem Lýsing hf. samþykkti ekki skuldaraskipti í samræmi við efni samningsins frá 2. október 2008 hafi G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf greitt Bræðrunum Ormsson ehf. 3.600.000 kr., hinn 22. maí 2008, þar sem forsendur fyrir niðurfærslur viðskiptareikninga þeirra hjá Bræðrunum Ormsson ehf. höfðu brostið. Með þessari greiðslu hafi þeir innt af hendi fullnaðargreiðslu vegna skulda á viðskiptareikningum þeirra hjá Bræðrunum Ormsson ehf. Með innheimtubréfi 8. maí 2009 hafi Bræðurnir Ormsson ehf. hins vegar krafist dráttarvaxta og innheimtuþóknunar sem G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf telja sér óskylt að greiða.

Byggt er á því í fyrsta lagi að gjalddagi hafi ekki verið ákveðinn fyrir fram, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Vísað er til þess að samkvæmt 2. mgr. 5. gr. kaupsamningsins frá 2. október 2008 hafi 3.600.000 kr. komið til lækkunar að jöfnu á viðskiptareikningum stefndu vegna fyrirhugaðrar yfirtöku Vörukaupa ehf. á kaupleigu- og rekstrarleigusamningum Bræðranna Ormsson ehf. Samkvæmt 3. mgr. 5. gr. kaupsamningsins hafi G-kk-þgf E-kk-þgf og S-kk-þgf borið að greiða kröfur samkvæmt viðskiptareikningum 2. október 2008 miðað við stöðu reikninganna að frádregnum 3.600.000 kr., svo sem þeir gerðu. Í samningnum sé hins vegar ekki kveðið á um hvernig þessari fjárhæð yrði ráðstafað, sem kom til frádráttar á viðskiptareikningum G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef, færi svo að Lýsing hf. féllist ekki á skuldaraskiptin eins og raun varð í mars 2009. Gjalddagi endurgreiðslu G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef til Bræðranna Ormsson ehf., að fjárhæð 3.600.000 kr., hafi því verið óákveðinn. Bræðurnir Ormsson ehf. eigi ekki rétt á dráttarvöxtum fyrr en mánuður var liðinn frá því að félagið krafði G-kk-þf Ö-kk-þf og S-kk-þf sannanlega með réttu um greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Sú krafa hafi fyrst borist þeim með innheimtubréfi 8. maí 2009. Og þar sem þeir greiddu Bræðrunum Ormsson ehf. 3.600.000 kr. 22. maí 2009 eigi félagið ekki rétt á dráttarvöxtum úr hendi þeirra. Þá er staðhæft að Bræðurnir Ormsson ehf. eigi ekki rétt á dráttarvöxtum frá 17. mars 2009, enda hafi þá einungis verið tilkynnt að Lýsing hf. hefði ekki samþykkt skuldaraskipti. Þá beri krafan ekki dráttarvexti frá 20. maí 2009, þ.e. mánuði frá bréfi lögmanns Bræðranna Ormsson ehf. til lögmanns G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef, enda hafi ekki verið krafist greiðslu í bréfi lögmanns Bræðranna Ormsson ehf. 20. apríl 2009, heldur einvörðungu óskað eftir viðræðum um fullnaðaruppgjör vegna viðskiptanna.

Í öðru lagi byggja G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf á því að Bræðurnir Ormsson ehf. eigi ekki rétt á innheimtukostnaði sem bætt hefði verið við höfuðstól kröfu Bræðranna Ormsson ehf. á hendur G-kk-þgf E-kk-þgf og S-kk-þgf. Bræðrunum Ormsson ehf. hafi verið óheimilt að bæta innheimtuþóknun við höfuðstól kröfunnar og líta á greiðslu G-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef 22. maí 2009 sem innborgun á kröfu að teknu tilliti til höfuðstóls, dráttarvaxta og innheimtuþóknunar. Þá er bent á að í gögnum málsins sé ekki að finna sundurliðun á því hvernig greiðslunni var ráðstafað upp í kröfuna.

Til vara krefjast G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf þess að dómkröfur Bræðranna Ormsson ehf. verði stórlega lækkaðar. Þeir krefjast þess að krafa félagsins beri aðeins dráttarvexti frá 20. maí 2009 og vísa í því sambandi til málsástæðna sem koma fram til stuðnings aðalkröfu þeirra.

Um réttarheimildir vísa G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga og lok kröfuréttinda. Jafnframt er vísað til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. einkum 1. mgr. og 3. mgr. 5. gr. laganna. Þá vísa þeir til innheimtulaga nr. 95/2008, sbr. einkum III. kafla og V. kafla laganna, og reglugerðar nr. 37/2009 um hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar o.fl., sbr. einkum 6. gr. hennar. Málskostnaðarkrafa þeirra er byggð á 129 gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt er vísað til laga nr. 50/1988, en stefndu eru ekki virðisaukaskattskyldir aðilar.

Niðurstaða: Í umræddum kaupsamningi á öllum hlutum í Bræðrunum Ormsson ehf. frá 2. október 2008, segir m.a., að G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf greiði upp kröfur skv. viðskiptareikningum síðar í dag, sbr. 3. mgr. 5. gr. samningsins. Af samningnum og öðrum gögnum málsins verður ætlað að stefndu, G-kk-nf Ö-kk-nf og S-kk-nf, eigendur Vörukaupa ehf., hafi lagt til við sölu á Bræðrunum Ormsson ehf. til AB 173 ehf. að Vörukaup ehf. yfirtæki rekstrarleigusamning og kaupleigusamning umræddra bifreiða. Þeir verða því að bera hallann af því að Lýsing hf. var ekki reiðubúin að samþykkja umrædd skuldaraskipti, en ekki Bræðurnir Ormsson ehf.

Í 1. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu segir að hafi gjalddagi verið fyrir fram ákveðinn sé kröfuhafa heimilt að krefja skuldara um dráttarvexti sem reiknast af ógreiddri peningakröfu frá og með gjalddaga fram að greiðsludegi. Gjalddagi á kröfum Bræðranna Ormsson ehf. á hendur G-kk-þgf E-kk-þgf og S-kk-þgf samkvæmt viðskiptareikningum þeirra hjá félaginu var 2. október 2008, sbr. 3. mgr. 5. gr. í umræddum kaupsamningi.

Samkvæmt framangreindu verða stefndu dæmdir til að greiða umkrafðar fjárhæðir með vöxtum og málskostnaði allt eins og í dómsorði greinir.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, G-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda, Bræðrunum Ormsson ehf., 1.800.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. maí 2009 að fjárhæð 1.800.000 krónur, sem dregst frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Stefndi, G-kk-nf Ö-kk-nf, greiði stefnanda 150.000 krónur í málskostnað.

Stefndi, S-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, Bræðrunum Ormsson ehf., 1.800.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 2. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun þann 22. maí 2009 að fjárhæð 1.800.000 krónur, sem dregst frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi.

Stefndi, S-kk-nf, greiði stefnanda 150.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf Þ-kk-nf