S-2121/2019

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var föstudaginn 25. september, er höfðað með ákæru héraðssaksóknara, útgefinni 14. nóvember 2019, á hendur Ö-kvk-þgf S-kvk-þgf Á-kvk-þgf, kt. 0000000000, […], […], „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti:

1. Með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2016, vegna tekjuáranna 2010 til og með 2015, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á félaginu […] og með því að láta undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum, tekjur að fjárhæð kr. 16.183.378 frá félaginu […] sem skattskyldar eru samkvæmt 9. tl. Cliðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, og leigutekjur frá [...] sem og greiðslur inn á kreditkort ákærðu samtals að fjárhæð kr. 6.828.021, sem skattskyldar eru samkvæmt 2. tl. Cliðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, en með framangreindu komst ákærða undan greiðslu tekjuskatts og útsvars að fjárhæð kr. 6.749.914 og fjármagnstekjuskatts að fjárhæð kr. [1.365.604], sem sundurliðast sem hér greinir:

Tekjuárið 2010

Framtalinn tekjuskatts og útsvarsstofn kr. 1.944.373

Vanframtaldar tekjur kr. 5.449.118

Tekjuskattur, skattprósenta 24,10% kr. 109.806

(Af stofni 0 – 2.400.000 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 27% kr. 1.348.243

(Af stofni 2.400.001 – 7.800.000 kr.)

Útsvar kr. 678.960

Ónýttur persónuafsláttur kr.

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar kr. 2.137.009

Tekjuárið 2011

Framtalinn tekjuskatts og útsvarsstofn kr. 3.676.879

Vanframtaldar tekjur kr. 4.500.000

Tekjuskattur, skattprósenta 22,90% kr.

(Af stofni 0 – 2.512.800 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 25,80% kr. 1.158.348

(Af stofni 2.512.801 – 8.166.600 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 3.269

(Af stofni yfir 8.166.600 kr.)

Útsvar kr. 614.700

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 850.000

Fjármagnstekjuskattur 20% kr. 170.000

Ónýttur persónuafsláttur kr.

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar kr. 1.776.317

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur kr. 170.000

Tekjuárið 2012

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 765.000

Fjármagnstekjuskattur 20% kr. 153.000

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur kr. 153.000

Tekjuárið 2014

Framtalinn tekjuskatts og útsvarsstofn kr. 9.914.608

Vanframtaldar tekjur kr. 3.858.918

Tekjuskattur, skattprósenta 22,86% kr.

(Af stofni 0 – 3.480.000 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 25,30% kr.

(Af stofni 3.480.001 – 9.415.428 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 1.227.136

(Af stofni yfir 9.415.428 kr.)

Útsvar kr. 528.672

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 3.107.996

Fjármagnstekjuskattur 20% kr. 621.599

Ónýttur persónuafsláttur kr.

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar kr. 1.755.808

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur kr. 621.599

Tekjuárið 2015

Framtalinn tekjuskatts og útsvarsstofn kr. 11.787.557

Vanframtaldar tekjur kr. 2.375.342

Tekjuskattur, skattprósenta 22,86% kr.

(Af stofni 0 – 3.709.680 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 25,30% kr.

(Af stofni 3.709.681 – 10.036.848 kr.)

Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 755.359

(Af stofni yfir 10.036.848 kr.)

Útsvar kr. 325.422

Vanframtaldar fjármagnstekjur kr. 2.105.025

Fjármagnstekjuskattur 20% kr. 421.005

Ónýttur persónuafsláttur kr.

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar kr. 1.080.781

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur kr. 421.005

Vanframtaldar tekjur alls kr. 16.183.378

Vanframtaldar fjármagnstekjur alls kr. 6.828.021

Vangreiddur tekjuskattur og útsvar alls kr. 6.749.914

Vangreiddur fjármagnstekjuskattur alls kr. [1.365.604]

2. Með því að hafa nýtt ávinning af brotum skv. 1. tölulið ákæru, samtals að fjárhæð kr. [8.115.518], í eigin þágu.

Framangreind brot ákærðu skv. 1. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. einnig 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga.

Framangreind brot ákærðu skv. 2. tölulið ákæru teljast varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærða verði [dæmd] til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærða krefst sýknu af því ákæruatriði að hafa vantalið tekjur frá félaginu […] en vægustu refsingar vegna annarra ákæruliða og að refsing verði skilorðsbundin. Sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði. Til vara, að því er varðar greiðslur frá félaginu […], krefst ákærða þess, að verði litið svo á að sér hafi borið að greiða skatt af greiðslunum, verði litið á þær sem greiðslur arðs af hlutareign.

Frávísunarkröfu ákærðu var hafnað með úrskurði.

Málavextir

Með bréfi til ákærðu, dags. 16. september 2016, tilkynnti skattrannsóknarstjóri að hann hefði hafið rannsókn á tekjum hennar og skattskilum vegna tekjuáranna 2010 til 2016. Var hún jafnframt beðin um að leggja fram upplýsingar og gögn.

Með bréfum 14. desember 2018 vísaði skattrannsóknarstjóri máli ákærðu til héraðssaksóknara til rannsóknar og til ríkisskattstjóra. Var henni sama dag tilkynnt þetta með bréfi. Í sama bréfi tilkynnti skattrannsóknarstjóri ákærðu hverjar hefðu verið meginniðurstöður rannsóknar sinnar.

Hinn 18. október 2019 kvað ríkisskattstjóri upp úrskurð um endurákvörðun opinberra gjalda ákærðu gjaldárin 2011, 2012, 2013, 2015 og 2016 á grundvelli rannsóknar skattrannsóknarstjóra. Vegna gjaldársins 2011 var stofn til tekjuskatts og útvars hækkaður um 5.449.118 krónur auk 1.362.279 króna álags. Vegna gjaldársins 2012 var stofn til tekjuskatts og útvars hækkaður um 4.500.000 krónur auk álags að fjárhæð 1.250.000 króna. Stofn til fjármagnstekjuskatts var hækkaður um 850.000 krónur auk álags að fjárhæð 212.500 krónur. Vegna gjaldársins 2013 var stofn til fjármagnstekjuskatts hækkaður um 765.000 krónur auk álags að fjárhæð 191.250 krónur.

Vegna gjaldársins 2015 var stofn til tekjuskatts og útvars hækkaður um 3.858.918 krónur auk 776.999 króna álags. Stofn til fjármagnstekjuskatts var hækkaður um 3.107.996 krónur auk 776.999 króna álags. Vegna gjaldársins 2016 var stofn til tekjuskatts og útvars hækkaður um 2.375.342 krónur auk 593.835 króna álags. Stofn til fjármagnstekjuskatts var hækkaður um 2.105.025 krónur auk 526.256 króna álags.

Í málinu liggja skjöl, dags. 8. ágúst 2007, þar sem nafngreindir stjórnarmenn […] veita ákærðu umboð vegna félagsins […], („power of attorney“) Í gögnum málsins er meðal annars að finna sambærileg umboð, dags. sama dag, til vitnanna A og B.

Í málinu liggur skjal sem geymir umsókn um skráningu og útgáfu á kennitölu fyrir erlent fyrirtæki vegna bankaviðskipta á Íslandi, móttekið hjá fyrirtækjaskrá 23. nóvember 2006. Er það vegna […], með nánar greint heimilisfang á Seychelleseyjum. Í framkvæmdastjórn þess eru skráðir fimm einstaklingar, þar á meðal ákærða, B og A.

Í málinu liggur skjal er stafar frá ákæruvaldinu og er sagt geyma yfirlit um greiðslur frá […] og [...] inn á reikning ákærðu og greiðslur inn á kreditkort hennar sem skattrannsóknarstjóri telji skattskyldar tekjur. Samkvæmt yfirlitinu greiddi […]. 5.449.118 krónur árið 2010, átta milljónir króna árið 2011, 5.858.918 krónur árið 2014 og 10.237.271 krónu árið 2015. Alls nema þessar greiðslur 29.545.307 krónum. Þá segir í samantektinni að ákærða hafi greitt inn á reikning fyrrverandi eiginmanns síns 3.500.000 krónur árið 2011, tvær milljónir króna árið 2014 og 7.861.919 krónur árið 2015. Alls hafi hún þannig greitt 13.361.929 krónur til hans. Segir í samantektinni að greiðslur […] til ákærðu hafi numið 5.449.118 krónum árið 2010, 4.500.000 krónum árið 2011, 3.858.918 árið 2014 og 2.3745.342 krónum árið 2015. Samtals nemi greiðslur […] til ákærðu því 16.183.378 krónum.

Í málinu liggur skýrsla skattrannsóknarstjóra um rannsókn embættisins á máli ákærðu. Þar er meðal annars fjallað um lög á Seychelleseyjum um félög á borð við […]. Þar segir: „Í 36. gr. The International Business Companies Act, 1994, er kveðið á um að stjórn félags geti ákvarðað greiðslu arðs telji hún fullvíst að félagið sé gjaldhæft eftir að arðgreiðslurnar hafi farið fram. Þar sem ársreikningar […] hafa ekki verið lagðir fram hafa ekki verið lögð fram gögn sem sýna að fjárhagsleg staða félagsins og rekstrarafkoma hafi verið með þeim hætti að skilyrðum The International Business Companies Act, 1994, hafi verið fullnægt til að greiðsla arðs væri heimil.“ Í framhaldi af þessu er birtur texti sem sagður er vera umrædd lagagrein.

Í málinu liggur skjal og ber með sér að vera dagbókaryfirlit úr bókhaldi […]. Eru þar meðal annars skráðar tvær innborganir, fyrri 26. maí 2006 og nemur 4.443,92 evrum en síðari 12. júní 2006 og nemur 190.000 evrum. Við báðar er skráð „A-kvk-nf innborgað“.

Í málinu liggur tölvubréf A til ákærðu og verjanda hennar, skráð sent 26. 3. 2017. Þar segir: „Framlag allra var 200.000 Evrur, sem skiptist í 8.000 Evru hlutafé (10.000$), en hlutaféð er 50.000US$, og 192.000 Evru lán til félagsins Lánið hefur verið endurgreitt að fullu eins og sést á meðfylgjandi excel skjali. Allar greiðslur til hluthafa og lánveitenda hafa farið í gegnum bankareikning […] í Landsbanka Íslands.“ Þá fylgir í gögnunum skjal sem greinir frá eftirfarandi færslum til ákærðu: Hinn 25. 6. 2010 hafi verið greiddar 5.449.118 krónur; hinn 12. 7. 2011 hafi verið greiddar átta milljónir króna; hinn 10. 2. 2014 hafi verið greiddar 5.858.918 krónur; hinn 17. 3. 2015 hafi verið greiddar 1.337.100 krónur; hinn 23. 3. 2015 hafi verið greiddar 3.300.171 króna; hinn 28. 9. 2015 hafi verið greiddar 5,6 milljónir króna og hinn 18. 8. 2016 hafi verið greiddar 1,8 milljónir króna.

Ákærða gaf skýrslu hjá skattrannsóknarstjóra 26. apríl 2017. Þar var hún meðal annars spurð um greiðslur frá […] inn á reikning hennar, samkvæmt samantekt sem henni var kynnt. Ákærða svaraði: „Þetta er endurgreiðsla á láni sem að var lánað upprunalega til […] 2006.“ Starfsmenn skattrannsóknarstjóra segja þá að óskað hafi verið eftir gögnum sem sýni með hvaða hætti fjármunir hafi verið lagðir inn í félagið. Ákærða segir þá: „Já einmitt, við höfum einmitt verið að reyna að fá það.“

Lagt hefur verið fram í málinu eintak stefnu sem B, einn hluthafa í […], hefur höfðað á hendur ríkinu þar sem hann krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar nr. 73/2020, þar sem hafnað var kröfum hans, meðal annars þeim að greiðslur félagsins til B yrðu taldar endurgreiðsla á láni og, ef það yrði ekki tekið til greina, að greiðslurnar yrðu skattlagðar sem arður af hlutareign. Málið mun hafa verið þingfest 30. júní 2020.

Í [...] 2007 birtist í Markaðnum, viðskiptahluta Fréttablaðsins, viðtal við B og A. Kemur þar fram að þau standi ásamt þremur nafngreindum einstaklingum, þar á meðal ákærðu, að „Fjárfestingarfélaginu […]“. Félagið eigi yfir fimmtíu íbúðir í Slóvakíu auk ellefu íbúða í Marokkó, land í Svíþjóð og íbúðalóðir í Lundúnum. A eigi heima í Lundúnum og hafi yfirumsjón með félaginu en B dvelji í Kaupmannahöfn „þar sem hann sinnir Svíþjóðarverkefninu.“ Ákærðu er ekki getið að í viðtalinu að öðru leyti en því að hún er talin upp sem einn fimm eigenda félagsins.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærða kvaðst hafa starfað sem kennari á umræddum tíma.

Borin var undir ákærðu samantekt ákæruvaldsins um greiðslur inn á reikning ákærðu og greiðslukort. Hún kvaðst kannast við greiðslurnar. Ákærða sagði sig og þáverandi eiginmann sinn hafa farið í Landsbankann árið 2005 „til þess að fá ráðleggingar með peninga“, en þau hefðu átt sparifé sem þau hefðu viljað nýta til fjárfestinga. Landsbankinn hefði komið þeim í „samband við fólk sem var í þessu“ og hefðu þetta verið fyrstu skref þeirra hjóna í fjárfestingum. Þau hefðu lagt fram sparifé sitt „og þá verður til þetta félag, […], sem [ákærða] hélt alltaf að væri skráð í Landsbankanum í Luxemburg, þangað til að [ákærða] fór þarna í yfirheyrslu hjá skattrannsóknarstjóra.“

Ákærða sagði að búin hefðu verið til þrjú félög, sem hefðu verið ætluð til að fara í fjárfestingar og hefðu þau félög verið skráð á Íslandi. „Við álitum þetta sparifé okkar vera framlag í þetta félag og það er þess vegna, og það er eiginlega bara mistök eða vankunnátta, að við erum ekki að leggja þetta fram eða gefa þetta upp, þetta er náttúrulega gert af endurskoðanda alltaf þessi framtöl okkar. Og svo þegar þessar greiðslur eru að koma inn aftur þá erum við hjónin reyndar skilin en við tókum þetta þannig að þetta væri greiðsla á þessu láni sem við upprunalega settum inn. Og í kannski góðri trú héldum við að þetta væri allt saman í gegnum Landsbankann og væri ekkert gruggugt við það.“

Ákærða sagði að í upphafi hefðu þau hjón lagt fé til […] og alltaf hefði verið talað um „að ef þetta gengi vel þá mundum við fá þetta til baka.“ Hún hefði talið að engin áhætta væri tekin, og þau hefðu, að því er ákærða teldi, fengið til baka „nánast það sama og við lánuðum.“ Ákærða var spurð hvort þau hefðu lagt fé fram sem hlutafé, sem lán eða hvort tveggja, og svaraði: „Sko, þetta er nú 2005 og þarna held ég að þetta hafi verið sett inn sem lán, en ég reyndar man það ekki alveg til þess að segja það 100% rétt, annað hvort sem lán eða hlutafé.“ Ákærða sagðist hafa rætt þetta við fyrrverandi eiginmann sinn „og hann heldur að þetta hafi verið sett sem lán, en það getur verið að það hafi verið rangminni í okkur, að þetta hafi verið hlutafé. Allavega var alltaf talað um að þetta væri [...] framlag okkar inn í að búa til þetta félag.“ Þau hjón hefðu hugsað sér „þetta sem fjárfestingu“. Þau hefðu verið á fundi í Landsbankanum „og það er ákveðið að fara út í þetta [...] og þetta var bara, held ég, sett inn sem lán, eða kannski sem hlutafé, ég er bara ekki alveg nógu viss um það, ég er ekki alveg viss hvað var nákvæmlega orðið sem var notað yfir þetta, en allavega var þetta fjárfesting fyrir okkur sem átti að verða meira en það var, en þetta eru búin til þarna þessi félög, sem ég hélt að væru þá [...] þau sem skila skattaskýrslum og öllu hérna heima á Íslandi, og þessi endurskoðandi sem sá um þetta fyrir okkur var sem sagt einhver skattasérfræðingur sem vissi hvernig við áttum að gera þetta svo þetta væri rétt, af því að við ætluðum aldrei að fela neitt.“ Hvergi hefði verið gerð tilraun til að fela eitt eða neitt. „Og þegar þessir peningar fara að koma aftur inn á reikninginn, og þá erum við sem sagt skilin, og ég skipti þessu þá bara á milli okkur og við ræddum það þá að þetta væri endurgreiðsla á láninu, en kannski höfum við upprunalega talað um þetta sem hlutafé en við vorum þá farin að tala um þetta sem lánið.“

Ákærða sagðist telja að ekki hefði verið gerður lánssamningur og að ekki hefði verið samið um vexti. „Þetta félag er stofnað og þetta er framlag inn í þetta félag“ sagði ákærða og var þá spurð: „En ekki samt sem hlutafé heldur sem lán?“, og ákærða sagði þá: „Jú, það getur vel verið að þetta hafi verið sem hlutafé, ég bara man það ekki alveg, að hlýtur eiginlega að vera sko, ég sé það náttúrulega núna, þetta hlýtur að hafa verið hlutafé, en þegar þetta er að koma til okkar aftur þá erum við farin að tala um þetta sem lánið sem við lánuðum […], en [...] það er mjög líklegt og okkur hefur örugglega verið sagt það á sínum tíma að þetta væri hlutafé, þetta er allavega þeir peningar sem við notum til að stofna þetta félag og við lögðum, ef ég man rétt, öll jafn mikið inn og það er svo það sem við notum til þess að fara út í þessar fjárfestingar þarna í Slóvakíu.“

Ákærða sagðist telja þau hafa lagt fram 200.000 evrur. Spurð hvort þau hafi átt féð fyrir eða tekið lán sagðist hún ekki muna það en þó telja að vart gæti verið að þau hefðu tekið lán.

Ákærða sagðist telja að ekki hafi verið gerð grein fyrir eignarhaldi hennar í […] á skattframtölum hennar. Spurð hvers vegna það hefði ekki verið gert sagði ákærða að hún teldi að það hlytu að hafa verið mistök.

Ákærða sagði að Landsbankinn hefði komið þeim hjónum í samband við A og hefði hún verið „í raun og veru sú sem er svona umsjónarmaðurinn“. Borið var undir ákærðu tölvubréf A til ákærðu og verjanda hennar, skráð sent 21. 3. 2017, þar sem A segir framlag hvers eiganda til félagsins hafa verið 200.000 evrur, þar af 8.000 evra hlutafé og 192.000 evra lán. Ákærða sagði að þetta gæti verið rétt. Kvaðst ákærða aðspurð taka undir þetta hjá A. Ákærða bætti við að hugsanlega væri það vegna þessa tölvubréfs sem hún væri „eitthvað að rugla þessu með lán, hlutafé“.

Ákærða var spurð hver hefði fært bókhald […] Hún sagðist telja að kona að nafni C hefði fært bókhaldið. A hefði komið gögnum til hennar.

Bornar voru undir ákærðu, skráningar í skjali er liggur fyrir í málinu og ber með sér að vera dagbókaryfirlit úr bókhaldi […], liðurinn „A-kvk-nf innborgað“ 4.443,92 evrur 28. 5. 2006 og 190.000 evrur 12. 6. 2006. Ákærða kvaðst telja þetta rétt.

Ákærða sagði þau hjón hafa skilið árið 2010. Frá árinu 2012 hefði hún glímt við krabbamein. Ákærða sagði að vegna mistaka hefðu leigugreiðslur frá [...] ekki verið skráðar á framtal hennar eftir skilnaðinn. Áður hefðu þau talið fram saman og þá hefðu greiðslurnar verið skráðar en eftir að skilnað hefðu greiðslurnar átt að fara á framtal annars hvors, en vegna mistaka hefðu þær farið á hvorugt. Einnig hefði það verið vegna mistaka að greiðslur inn á greiðslukort hefðu ekki verið skráðar. Á þessum tíma hefði ákærða verið „orðin svolítið veik, og bara fór ekki nógu vel yfir þetta.“

Ákærða sagði að greiðslunum sem hún hefði fengið frá […] hefði hún svo skipt jafnt með fyrrverandi eiginmanni sínum. „Af því að þegar við létum þessa peninga sem hlutafé eða lán þarna inn í Landsbankann á sínum tíma, þá vorum við náttúrulega hjón og áttum þetta [að jöfnu], [...] hann átti helminginn af þessu og átti að fá þá skuldina greidda til baka líka til helminga.“ Þau hefðu skipt búi sínu nokkuð jafnt og í fullri sátt.

Ákærða sagðist ekkert hafa komið að daglegum rekstri […]. Hún hefði ekki verið „mikið inni í þessu“. […] hefði verið hugsað „sem hattur yfir hin félögin“ en minna hefði orðið úr þessu en ætlunin hefði verið.

Ákærða sagðist halda að […] hefði verið lagt niður en ekki vita það. „Við höfum ekkert verið í þessu neitt núna undanfarin ár.“ Hún væri ekki „alveg viss hver staðan er á félaginu.“ Nánar spurð sagðist hún halda að það hlyti að vera til og bætti við: „Ég man allavega ekki eftir því að það hafi verið lagt niður.“

Ákærða sagðist telja að hún hefði aldrei talið eign sína í […] fram á skattframtali.

Ákærða sagðist ekki vita hver aðdragandi hefði verið að því að greiðslurnar hefðu komið frá […] Hún hefði þó örugglega verið í einhverju sambandi við A um það. „Ég man ekki út af hverju, hvort það var eitthvað sem var að seljast eða hvernig það var.“ Eitthvað hefði verið útistandandi og B hefði reynt að innheimta eitthvað. Í upphafi hefði verið talað um að „þetta kæmi til baka sem endurgreiðsla og það hefur gert það.“ Ekki hefði verið talað um hvenær það yrði, svo ákærða myndi.

Ákærða var spurð hvort þau hjón hefðu verið „tilbúin til að lána þrjátíu milljónir án þess að fá nokkura vexti“. Ákærða svaraði: „Nei, þetta er náttúrulega þarna, eins og stendur á blaðinu, þá er þetta væntanlega hugsað sem hlutafé og við erum að fara í þessa fjárfestingu sem við héldum að við værum að fara í.“ Ákærða var þá nánar spurð út í tölvubréf A þar sem talað er um 8.000 evra hlutafé og 192.000 evra lán, og svaraði ákærða þá: „Já það er það sem þetta er sett upp með. Já, við höfum bara greinilega verið svona vitlaus eða bjartsýn eða eitthvað“. Þau hefðu talið sig „einhvers konar fjárfesta á þessum tíma, og ég held að við þá haldið að við myndum þá hafa eitthvað meira út úr þessu eða eitthvað.“

Ákærða sagðist ekki hafa þekkt hina hluthafa […] neitt áður.

Vitnið A sagði aðdragandann að stofnun […] hafa verið þann að hún hefði áður átt heima í Luxemburg og verið í viðskiptum við Landsbankann í Luxemburg og rætt fjárfestingarmöguleika við starfsmenn bankans. Á þessum tíma hefðu margir fjárfest í fasteignum í AusturEvrópu og hefði vitnið haft áhuga á slíku. Vitnið hefði ekki viljað vera eitt í þessu og hefði bankinn því leitt aðra viðskiptavini sína að málinu. Vitnið hefði í framhaldinu hitt fólkið á fundi í Landsbankanum á Íslandi ásamt fulltrúum Landsbankans í Luxemburg. Hefði það verið upphaf samstarfs „okkar sem vorum síðan í […]“ Ákveðið hefði verið að stofna dótturfélög utan um hvert verkefni og bjóða öðrum fjárfestum að kaupa hlut í þeim félögum. Þau félög hefðu verið skráð á Íslandi. Fyrsta félagið hefði fjárfest í fasteignum í Slóvakíu og hefðu um tuttugu eða þrjátíu manns keypt hlut í félaginu. Hugmyndin hefði verið að upphaflegi fimm manna hópurinn ætti fimmtung í félaginu „og af því að við vorum svona grúppa eða hópur sem ætluðum að vinna saman og vorum fimm, að þá fannst okkur ágætt að hafa svona einhverja regnhlíf yfir þessi undirfélög og þannig kom þetta […] til, sem var félag í Luxemburg.“ Ákveðið hefði verið að leggja fram eina milljón króna í […], 200.000 evrur frá hverjum hluthafanna fimm. Hlutaféð hefði verið 8.000 evrur frá hverjum „og restin var þá lán sem við ætluðum síðan að endurgreiða okkur til baka.“

Vitnið sagði að ýmis verkefni […] hefðu orðið að engu, en „síðan erum við komin með sem sagt peninga til baka inn í þetta […] félag sem var með bankareikning í Landsbankanum í Luxemburg 2008, og ætluðum sem sagt að borga þá það út til eigenda og lánveitenda en þá fór bankinn á hausinn og við lokuðumst inni með peninga þarna í […] í meira en tvö ár“. Þarna hefðu þá verið milli fimmtíu og sextíu milljónir króna. Þau hefðu svo eftir langa mæðu fengið að flytja peningana til Íslands og hefði vitnið átt fundi með gjaldeyriseftirliti á Íslandi vegna þess. Hefðu peningarnir verið lagðir inn í endurreistan Landsbanka Íslands á Íslandi. Greiðslur til hluthafanna hefðu komið af þeim reikningi. „Það náðist samkomulag milli þessa skiptastjóra og Landsbanka Íslands um að innistæður yrðu greiddar út og í rauninni tók Landsbanki Íslands, eða skilanefndin hér, einhvern veginn yfir innistæður meðan þessi skiptastjóri hélt öðrum þáttum eftir“.

Vitnið sagði að engin skjöl hefðu verið gerð varðandi lánveitingu hluthafa til félagsins. Ekki hefði verið gert ráð fyrir vaxtagreiðslum af láninu enda hefði sama fjárhæð komið frá öllum hluthöfum.

Vitnið sagði að […] væri „lokað“. Vitnið sagðist ekki vita hvenær félaginu hefði verið lokað en sér skildist að það hefði verið „sjálfkrafa eftir að bankinn í Lux fór á hausinn“.

Vitnið sagðist telja að ákærða hefði fengið frá […] mjög svipaða upphæð og hún hefði lagt til félagsins. Vitnið sagðist vita til þess að hún hefði lagt fé til félagsins.

Vitnið B sagðist komið í hópinn sem komið hefði að félaginu […] Vitnið sagðist ekki hafa komið að hugmyndavinnu í upphafi og ekki vita hversu langt undirbúningur hefði verið kominn þegar það hefði komið að. Vitnið sagðist því ekki geta kallað sig einn af stofnendunum.

Vitnið sagðist hafa þekkt A örlítið áður en til þessa samstarfs hefði verið stofnað. Vitnið sagðist oft hafa velt fyrir sér hvers vegna það hefði farið í þennan hóp og sagðist telja, án þess að vita, að Landsbankinn hefði búið hópinn til.

Vitnið sagði að sig minnti að hver hefði í upphafi greitt 200.000 evrur í félagið. Vitnið hefði lagt framlag sitt í Landsbankann sem hefði flutt það áfram í Landsbankann í Luxemburg og þar hefði vitnið fengið „bara einhvern sjóðstjóra“ til að stjórna sínum málum. Vitnið hefði hvorki haft ávísanahefti, greiðslukort né annan aðgang að neinum reikningum, „nema bara með maili.“ Vitnið sagðist aldrei hafa séð um bankareikninga […]. og ekki vita hvort félagið hefði átt bankareikning í Luxemburg.

Vitnið sagðist ekki vita hvort aðrir hluthafar hefðu greitt sitt tillegg en telja víst að svo hafi verið, enda hefði það örugglega verið rætt ef misbrestur hefði orðið á.

Vitnið sagðist ekki vita hvers vegna ekki hefðu verið útbúin skjöl vegna greiðslu hluthafanna til félagsins. „Þetta var bara eitthvað fjárfestingartækifæri sem ég átti þá 20% í við stofnun.“

Vitnið var spurt hvort 200.000 evra greiðslan hefði öll verið hlutafé eða hluti af henni verið lán. Vitnið svaraði: „Ég man ekki eftir [...] stofnun að […] eða hvernig það kom, ég fékk aldrei neinar kvittanir eða neitt.“ Vitnið var þá spurt hvort það hefði átt 200.000 evra hlutafé eða minna hlutafé og hefði þá veitt félaginu lán. Vitnið svaraði: „Ég leit á þetta meira sem lán bara.“ Nánar spurt hvernig þetta hefði verið formlega, svaraði vitnið: „Ég get ekki svarað því, ég lagði mikið traust í A á þessum tíma og hún stjórnaði þessu, þannig að ég treysti henni og trúði.“

Borið var undir vitnið tölvubréf A þar sem segir að framlagi hluthafa hafi verið skipt í 8.000 evra hlutafé og 192.000 króna lán til félagsins. Vitnið svaraði: „Nei, ég man ekki eftir þessu, ég get hvorki játað né neitað þessu, ég man ekki neitt eftir og kannast ekki reyndar við þetta.“

Vitnið sagðist hafa fengið framlag sitt til […] til baka og gera ráð fyrir að sama ætti við um aðra.

Vitnið var spurt hvort það hefði litið á sig sem fjárfesti eða lánveitanda til […]. Vitnið sagðist telja sig hafa lánað félaginu. Félagið hefði verið mjög lokað og ekki tekið lán frá öðrum en eigendum sínum. Vitnið sagðist aldrei hafa séð nein hlutabréf í félaginu.

Vitnið sagðist gera ráð fyrir að […] væri „löngu dautt“, en ekki eiga nein skjöl um slíkt. „Hvorki um upphaf né enda.“ Vitnið sagðist ekki gera ráð fyrir að fá meira fé úr […] og ekki vita um neinar eignir í eigu félagsins.

Vitnið sagðist hafa litið svo á að A héldi utan um og stýrði félaginu. Vitnið sagðist telja að Landsbankinn í Luxemburg hefði þar átt stóran hlut að máli. Sjálft hefði vitnið verið í sambandi við A og hún við bankann í Luxemburg. Vitnið var spurt hver hefði geymt skjöl félagsins, skipulagt hluthafafundi og slíkt. Vitnið sagðist halda að Landsbankinn hafi átt stóran hlut að þessu, en sjálft hefði vitnið ekki komið að því.

Niðurstaða

Í málinu er ekki deilt um að ákærða hafi verið einn eigenda […]. Fær það stoð í gögnum og telst sannað í málinu. Þá er óumdeilt að hún hafi fengið frá félaginu þær greiðslur sem í ákæru segir og að á skattframtölum sínum gerði hún hvorki grein fyrir eign sinni í félaginu né umræddum greiðslum. Loks er óumdeilt í málinu að ákærða hafi fengið þær leigutekjur frá [...] og greiðslur inn á kreditkort sitt sem í ákæru segir, en ekki talið fram til skatts. Umdeilt er í málinu hvort greiðslurnar frá […] hafi verið skattskyldar. Ákærða byggir á því að þær hafi í raun verið endurgreiðsla láns sem hún hafi veitt félaginu. Loks er umdeilt hvernig skattleggja skal greiðslurnar, verði þær ekki metnar endurgreiðsla láns. Ákærða byggir á því að í því tilfelli skuli þær skattlagðar sem fjármagnstekjur.

Ákærðu bar að telja eign sína í […] fram á skattframtölum sínum. Það gerði hún ekki á skattframtölum sínum vegna tekjuáranna 2010 til og með 2015. Verður að virða henni það til stórkostlegs hirðuleysis og með þessu braut ákærða gegn 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt.

Virða verður ákærðu til stórkostlegs hirðuleysis í skilningi 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 að gera ekki grein fyrir leigutekjum frá [...] og greiðslum inn á kreditkort, samtals að fjárhæð 6.828.021 króna. Varðar háttsemin við 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 sbr. 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga.

Eins og áður segir er óumdeilt að ákærða hafi fengið frá […] þá fjármuni er í ákæru greinir. Raunar fékk hún hærri fjárhæð frá félaginu en greiddi hluta hennar til fyrrverandi eiginmanns síns og í ákæru er miðað við þá fjárhæð sem eftir stóð. Er sannað í málinu að ákærða hafi á umræddu tímabili fengið frá […] 16.183.378 krónur og hafi ekki talið þær fram á skattframtölum sínum. Ákærða byggir á því að þessar greiðslur hafi í raun verið endurgreiðsla láns sem þau þáverandi hjón hafi veitt félaginu en ekki skattskyldar greiðslur þess til þeirra. Við mat á þessu er óhjákvæmilegt að líta til þess að engin samtímagögn liggja fyrir í málinu sem styðja þetta. Ákærða tilgreindi aldrei á skattframtali að hún væri lánardrottinn þessa félags. Enginn lánasamningur liggur fyrir eða annað skjal frá þeim tíma er ákærða kveðst hafa veitt lánið er gefur slíka lánveitingu til kynna. Þá eru engin samtímagögn í málinu sem sýna slíkar greiðslur af reikningi ákærðu inn á reikning félagsins. Fyrir dómi vissi ákærða ekki hvaðan féð, sem lagt hefði verið til félagsins hefði komið. Fyrir dómi var ákærða alls ekki viss hvort féð hefði í upphafi verið greitt félaginu sem hlutafé eða lán, en síðar hefðu þau hjón verið farin að tala um það sem lán.

Ákærða kaus að stunda umtalsverðar fjárfestingar í gegnum eignarhald á erlendu félagi. Ákærða tilgreindi ekki eignarhald sitt félaginu í skattframtölum sínum. Hafi hún veitt félaginu umtalsvert lán, sem svo skyldi endurgreitt í fyllingu tímans, var að sjálfsögðu áríðandi að eiga um þá gerninga skjöl eða önnur sönnunargögn sem sýnt gætu fram á gerningana, ef ákærða hugðist byggja á því síðar að greiðslur til sín frá félaginu væru í raun endurgreiðslur slíks láns. Engu að síður hefur hún engin samtímagögn í höndum sem sýnt geti fram á slíkt, þar með talið engin gögn sem sýni hvaðan sú fjárhæð er komin sem hún hafi lánað félaginu. Fram kom hjá ákærðu fyrir dómi að starfsmenn Landsbankans hefðu komið þeim hjónum í samband við aðra eigendur […] og hefðu þetta verið fyrstu skref þeirra hjóna í slíkum fjárfestingum. Ákærða hefði ekki þekkt þetta fólk áður. Einstaklingar sem við slíkar aðstæður lána félagi svo sem því sem hér á í hlut umtalsverðar fjárhæðir, jafnvel drjúgan hluta af sparifé sínu, hafa ríka ástæðu til að gæta vel að skjalagerð vegna ráðstafana sinna og tryggja sér gögn sem fært geti sönnur á lánveitingu sína og eftir atvikum þá skilmála sem um hana gilda. Engin slík gögn liggja fyrir í málinu.

Í málinu liggur fyrir framburður A, sem einnig átti hlut í […] og mun hafa gegnt talsverðu hlutverki innan félagsins, og einnig tölvubréf sem hún sendi verjanda ákærðu snemma árs 2017. Í bréfinu og skýrslu sinni fyrir dómi segir A að hluthafar hafi greitt 8.000 evrur sem hlutafé og 192.000 evrur sem lán til félagsins. Þá liggur fyrir í málinu skjal, er ber með sér að sýna færslur í dagbókaryfirliti úr bókhaldi A frá árinu 2006. Er þar skráð í maí 2006 „Anna innborgun“ að fjárhæð 4.443,92 evrur og í júní „Anna innborgun“ að fjárhæð 190.000 evrur. Þetta skjal, svo langt sem það nær, veitir því stuðning að þessar fjárhæðir hafi verið greiddar í félagið vegna ákærðu. Skjalið tekur hins vegar engin tvímæli af um af hvaða reikningi féð hefur komið og ekki heldur um hvort þar hafi verið um lán að ræða. Skýrsla A fyrir dómi og tölvubréf hennar, eru hins vegar skýringum ákærðu til stuðnings. Þá er þess að geta að við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra 26. apríl 2017 bar ákærða að greiðslurnar frá […] til sín hefðu verið endurgreiðsla láns. Við úrlausn málsins skiptir hins vegar verulegu máli að engin samtímagögn styðja það að ákærða hafi í upphafi veitt […] lán sem svo hafi hafi verið endurgreitt með þeim greiðslum sem málið varðar. Hún tilgreinir aldrei á skattframtali að hún eigi kröfu á félagið, hún hefur engin gögn í höndum um að félagið skuldi sér fé og engin gögn sýna greiðslur af neinum reikningi hans til félagsins. Enginn lánasamningur liggur fyrir né nein önnur gögn frá upphafi félagsins sem greina frá lánveitingum ákærðu eða annarra hluthafa til þess. Þegar á allt framanritað er horft er ekki unnt að leggja til grundvallar í málinu að ákærða hafi í upphafi veitt […] lán sem svo hafi verið endurgreitt með þeim greiðslum sem málið varðar. Skýrsla A og skjal sem ber með sér að vera dagbókaryfirlit úr bókhaldi félagsins fá þessu ekki breytt. Verður því að líta svo á að sannað sé í málinu að ákærða hafi vanrækt að telja fram skattskyldar tekjur að fjárhæð 16.183.378 krónur svo sem henni er gefið að sök í ákæru. Verður að virða henni það til stórkostlegs hirðuleysis og hefur hún með þessu brotið gegn 1. mgr.

109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga.

Ákærða byggir á því, að því frágengnu að litið verði á greiðslur […] til sín sem endurgreiðslu láns, að fara beri með þau sem arð af hlutareign. Af skýrslu skattrannsóknarstjóra verður ráðið að samkvæmt þeim lögum sem gilt hafi á Seychelleseyjum á umræddum tíma hafi atbeini félagsstjórnar verið nauðsynlegur til að skuldbinda félag með takmarkaðri ábyrgð til greiðslu arðs. Hefur ekkert komið fram í málinu sem bendir til þess að rangt sé farið með um þetta atriði í skýrslunni. Þykir óhætt að leggja til grundvallar að slíkan atbeina stjórnar félagsins hafi þurft til skuldbinda félagið til greiðslu arðs. Ekkert liggur fyrir um að stjórn félagsins hafi tekið slíka ákvörðun. Liggur ekkert fyrir í málinu um lögmæta ákvörðun um úthlutun arðs til hluthafa og við svo búið er ekki unnt að leggja til grundvallar að ákærða hafi með umræddum greiðslum fengið úthlutaðan arð frá félaginu. Verður að fallast á með ákæruvaldinu að ákærðu hafi borið að telja greiðslurnar fram sem tekjur samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 90/2003 sbr. 9. tl c liðar sömu greinar sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995.

Í öðrum ákærulið er ákærðu gefið að sök brot gegn 1. mgr. sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt fyrsta ákærulið í eigin þágu. Í 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga segir meðal annars að hver sem nýti sér ávinning af broti á lögunum, eða refsiverðu broti á öðrum lögum, skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Í ákvæðinu er í dæmaskyni meðal annars nefnt að maður umbreyti slíkum ávinningi, flytji hann, sendi, geymi eða aðstoði við afhendingu hans. Í 2. mgr. sömu greinar segir svo meðal annars að sá sem framið hefur frumbrot og fremur jafnframt brot skv. 1. mgr. skuli sæta sömu refsingu og þar greinir. Er hér um að ræða afar rúmt ákvæði sem gerir meðal annars ekki kröfu um að verk sé unnið með leynd. Verður í raun að skilja ákvæðið svo að hver sá sem fremur brot af því tagi sem fjallað er um í fyrri ákærulið og hefur af því ávinning hafi jafnframt brotið gegn 1. sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, að minnsta kosti svo fremi sem hann meðhöndli ávinninginn. Í málinu komst ákærða með refsiverðum hætti hjá skattgreiðslum er henni bar að inna af hendi og verður að telja hana hafa nýtt ávinninginn þannig að telja verður að hún hafi brotið gegn 1. sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, svo sem ákærðu er gefið að sök í síðari ákærulið.

Með hliðsjón af öllu framanrituðu verður að telja ákærðu sanna að sök samkvæmt ákæru. Þegar horft er til þess að ákærða leyndi skattyfirvöld eignarhaldi sínu á því félagi sem greiddi stóran hluta þeirra greiðslna sem málið snýst um og hún vanrækti að telja fram vegna tekjuáranna 2011 og til og með 2016 þær fjárhæðir sem í ákæru greinir, þykir með hliðsjón af dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 323/2013, verða að heimfæra brot ákærðu samkvæmt fyrri ákærulið einnig undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga svo sem gert er í ákæru.

Eins og áður segir var frávísunarkröfu ákærðu hafnað með úrskurði. Hefur ekkert komið fram í málinu sem gefur efni til frávísunar þess.

Við ákvörðun refsingar verður, auk þeirra fjárhæða sem málið varðar, að horfa til þess að ákærða skilaði efnislega röngum skattframtölum. Á hinn bóginn hefur ákærðu, sem komin er á sjötugsaldur og glímir við vanheilsu, ekki verið gerð refsing áður. Verður refsing ákærðu ákveðin fangelsi í fimm mánuði og 22.730.000 króna sekt í ríkissjóð. Rétt þykir að fullnustu fangelsisrefsingarinnar verði frestað og niður falli hún að liðnum tveimur árum haldi ákærða almennt skilorð. Greiði ákærða ekki fjársektina innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins sæti hún fangelsi í 300 daga. Ákærðu verður gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 913.700 krónur með virðisaukaskatti en ekki mun annar sakarkostnaður hafa fallið til. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008. Af hálfu ákæruvaldsins fór S-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf saksóknarfulltrúi með málið. Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærða, A-kvk-nf S-kvk-nf Á-kvk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði og greiði 22.730.000 króna sekt í ríkissjóð.

Fullnustu fangelsisrefsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940. Greiði ákærða ekki fjársektina innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins sæti hún fangelsi í 300 daga.

Ákærða greiði 913.700 króna málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef B-kk-ef lögmanns.

Þ-kk-nf D-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir Héraðsdómur Reykjaness, 12.11.2020