E-9965/2008

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 3. júní sl., er höfðað fyrir dómþinginu af þb. Stafnáss ehf., Skúlagötu 30, Reykjavík, á hendur Gámaþjónustunni hf., Súðarvogi 2, Reykjavík, með stefnu birtri 23. október 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær, að rift verði með dómi greiðslu á 2.265.589 krónum, sem fram fór hinn 3. apríl 2008, með yfirfærslu eignarréttar að sjö gámum til stefnda og að stefnda verði gert að greiða stefnanda, 2.265.589 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 12. september 2008 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda, að skaðlausu.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Hinn 22. apríl 2008 var bú Stafnáss ehf., tekið til gjaldþrotaskipta. Frestdagur við skiptin er 6. febrúar 2008, en þá barst héraðsdómi beiðni um gjaldþrotaskipti. sú beiðni var byggð á árangurslausri fjárnámsgerð hinn 7. janúar 2008. Innköllun var birt í Lögbirtingablaðinu hinn 28. apríl 2008. Lýstar kröfur í búið eru um 3,4 milljónir króna, þar af eru 2.256.495 krónur veðkröfur eða forgangskröfur. Eignir búsins eru yfirveðsettar og því ekki víst að tekin verði afstaða til almennra krafna, en ljóst er að ekkert fæst til greiðslu upp í þær.

Stefnandi kveður að við könnun skiptastjóra á fjárreiðum þrotabúsins hafi fyrrverandi starfsmaður Stafnáss ehf. bent á að gámar sem verið hefðu í eigu félagsins væru horfnir. Við eftirgrennslan skiptastjóra hafi komið í ljós að starfsmenn stefnda hefðu fjarlægt sjö gáma í eigu Stafnáss ehf. af athafnasvæði félagsins. Samkvæmt upplýsingum frá starfsmanni stefnda hafi þeir verið teknir ásamt þeim ílátum sem stefndi hafi sjálfur átt á svæðinu og geymdi hjá stefnda í nokkrar vikur ólosaðar. Gámarnir voru síðan losaðir og gerður reikningur. Kreditreikningur hafi verið gefinn út á Stafnás hinn 31. mars 2008, en hann verið dagsettur aftur í tímann, eða hinn 29. febrúar 2008. Samkvæmt texta reikningsins var hann vegna afsláttar aflsáttar frá fyrri árum. Reikningurinn hafi verið gerður í samráði við þáverandi forsvarsmann Stafnáss ehf. Hinn 3. apríl 2008 sendi starfsmaður stefnda tölvupóst á forsvarsmann Stafnáss ehf., þar sem sagði, að með samþykki hans á tölvupóstinum yrðu gámar með ákveðin fastanúmer nú eign stefnda. Stefnandi kveður, að fyrrverandi forsvarsmaður Stafnáss ehf. hafi sagt honum, að aðilar hefðu rætt um að láta gámana upp í skuldir en aldrei hafi verið gengið að fullu frá málinu.

Hinn 12. ágúst 2008 rifti skiptastjóri greiðslunni með vísan til 149. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991, og krafðist greiðslu samkvæmt 142. gr. sömu laga.

Hinn 22. ágúst 2008 svaraði lögmaður stefnda bréfi skiptastjóra, þar sem fram kemur að hann telji lagaskilyrðum riftunar ekki fullnægt.

Hinn 11. september 2008 ítrekaði skiptastjóri kröfu um riftun.

Hinn 18. september 2008 hafnaði lögmaður stefnda kröfum skiptastjóra.

III

Stefnandi byggir kröfur sínar á 139. gr. laga nr. 21/1991, þar sem riftun sé heimiluð ef greitt er eftir frestdag nema reglur XVII. kafla hefðu leitt til að skuldin hefði fengist greitt við gjaldþrotaskipti, nauðsynlegt hafi verið að greiða til að forðast tjón eða sá sem greiðslu naut hafi hvorki vitað né mátt vita að komið hafi fram beiðni um heimild til greiðslustöðvunar, til að leita nauðasamninga eða krafa um gjaldþrotaskipti.

Ljóst sé að krafa stefnda, sem sé tilkomin vegna gamalla vanskila og greidd hafi verið eftir frestdag sé riftanleg samkvæmt umræddri lagagrein

Engar líkur séu á að krafan hefði greiðst úr þrotabúinu sem almenn krafa, sbr. kröfuskrá.

Stefnandi telur stefnda hafa viðurkennt að hafa vitað að Stafnás ehf. ætti í greiðsluerfiðleikum, m.a. þar sem reikningar hans hefðu ekki verið greiddir, en í bréfi lögmanns stefnda segi m.a., að það eina sem hafi verið vitað á þeim tíma, er samningur hafi verið gerður, sé að fyrirtækið Stafnás ehf. ætti í greiðsluerfiðleikum, en reikningar vegna veittrar þjónustu stefnda hafi ekki fengist greiddir. Stefnandi kveður og að mikil fjölmiðlaumræða hafa verið á þessum tíma um greiðsluerfiðleika Stafnáss ehf., en hinn 29. febrúar 2008 hafi félagið sagt upp 95 starfsmönnum sínum sem hafi verið ein fjölmennasta hópuppsögn hjá byggingafyrirtæki í áraraðir. Sú uppsögn hafi komið í kjölfar greiðsluáskorunar frá Samiðn og Eflingu, en þá hafi flestir launþegar Stafnáss ehf. ekki fengið greidd laun í tæpar tvær vikur. Greiðsluerfiðleikar Stafnáss ehf. hafi því tæpast farið fram hjá kröfuhöfum félagsins.

Í öðru lagi hafi verið gert árangurslaust fjárnám hjá Stafnási ehf. hinn 7. janúar, löngu áður en umrædd greiðsla átti sér stað, en mjög einfalt sé fyrir fyrirtæki í atvinnurekstri að fá upplýsingar úr vanskilaskrá. Einnig sé með einföldum hætti hægt að fá upplýsingar hjá héraðsdómi hvort það liggi fyrir beiðni um gjaldþrotaskipti ef menn á annað borð viti af greiðsluerfiðleikum.

Í þriðja lagi hafi umrædd greiðsla verið með mjög óvenjulegum greiðslueyri, það er gámum sérstaklega merktum félaginu Stafnási ehf. Ef greitt hefði verið fyrir frestdag hefði greiðslan fallið undir 134. gr. gjaldþrotaskiptalaga. Þar sé eina skilyrði riftunar að greitt hafi verið 6 mánuðum fyrir frestdag og greitt hafi verið með óvenjulegum greiðslueyri. Helstu rök þeirrar reglu séu að ákveðnar löglíkur séu fyrir því að slíkum greiðslum sé ætlað að vera einum kröfuhafa til hagsbóta á kostnað hinna. Þá eigi kröfuhafinn að geta gert sér grein fyrir fjárhagslegri stöðu þrotamanns þegar skuld sé greidd með þessum hætti. Það að skuldin hafi verið greidd eftir frestdag geti ekki leitt til þess að kröfuhafinn sé betur settur gagnvart riftunarreglum laganna um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991. Með hliðsjón af eðli greiðslunnar hefði stefndi því mátt vita að krafa um gjaldþrotaskipti væri komin fram á hendur Stafnási ehf.

Sönnunarbyrði um grandleysi hvíli á viðtakanda greiðslunnar.

Stefnandi fellst ekki á þá staðhæfingu stefnda að samningur milli aðila hafi komist á 29. febrúar sl. Samkvæmt tölvupósti frá starfsmanni stefnda, F-kk-þgf H-kk-þgf hafi samkomulag milli aðila aldrei komist fyllilega á fyrr en í fyrsta lagi 3. apríl 2008. Í tölvupóstinum segi: Með samþykki þínu á þessu bréfi þá verða ílát með þessum fastanúmerum: 06-639-178/05-2-494 / 06-640-178 / 06-642-179 / 06-641-179 / 06-644-180 / 06-643-180 eign Gámaþjónustunnar hf. Með öðrum orðum séu umræddir gámar ekki orðin eign stefnda á þessum tímapunkti, en verði það með samþykki við umræddum tölvupósti. Samkvæmt þessu hafi samningur ekki verið kominn á milli aðila fyrr en í fyrsta lagi 3. apríl.

Verði tímamark greiðslunnar ekki miðuð við dagsetningu ofangreinds tölvupósts, hljóti tímamarkið að miðast við það þegar kreditreikningurinn hafi verið gerður hinn 31. mars 2008. Raunveruleg dagsetning reikningsins hljóti að gilda ef reikningurinn eigi að hafa eitthvert sönnunargildi hvað þetta varði. Umræddur kreditreikningur sé gefinn út 31. mars 2008 þó svo hann sé dagsettur aftur í tímann. Stefndi hafi viðurkennt þetta, en segi að skýring þess sé sú að þáverandi starfsmaður Stafnáss hafi sótt það fast að gefinn yrði út svokallaður kreditreikningur, en með því kæmist hann hjá því að standa skil á virðisaukaskatti vegna þeirra. Þó sú staðhæfing teldist sönnuð skýri hún ekki af hverju slíkur reikningur hafi ekki verið gefinn út sama dag eða daginn eftir að stefndi segi að samningar hafi tekist. Stefnandi fallist því engan veginn á það að tímamark greiðslunnar miðist við 29. febrúar 2008.

Ef fallist verði á það að greiðslan til stefnda hafi átt sér stað 31. mars 2008 eða 4. apríl sama ár beri að geta þess að í mars 2008 hafi Stafnás ehf. birt á heimasíðu sinni tilkynningu, þar sem lýst sé greiðsluerfiðleikum félagsins og hugsanlegri málssókn félagsins gegn fyrrverandi verkkaupa sínum. Einnig komi fram að verið sé að leita leiða til að halda áfram rekstri félagsins og ljúka framkvæmdum, en allir bankar landsins séu lokaðir. Takist ekki að útvega það fjármagn verði félagið gjaldþrota. Með hliðsjón af þessu, sem og áður fram komnum röksemdum, hljóti því að teljast fullsannað að stefndi hefði mátt vita að beiðni um gjaldþrotaskipi væri komin fram þegar stefnda hafi verið greitt. Stefnandi tekur þó fram, að hann geti ekki fullyrt hvort samningur um töku gámanna upp í skuld stefnda hafi einhvern tíma komist á eða ekki. Annaðhvort hafi stefndi tekið gámana í heimildarleysi, ráðstafað þeim upp í skuld Stafnáss ehf. við stefnda og fengið í kjölfarið út áður nefndan kreditreikning eða umræddur gerningur hafi farið fram með einhvers konar óformlegu samþykki fyrrverandi starfsmanns Stafnáss ehf. Í raun skipti það ekki máli hvort heldur var, því í báðum tilvikum beri stefnda að greiða stefnanda stefnukröfuna.

Stefnandi byggir einnig kröfu sína um riftun sjálfstætt á því að umrædd greiðsla sé riftanleg á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt þeirri grein megi krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt séu kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiði til þess að eignir þrotamanns verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiði til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leiddu til að ráðstöfunin var ótilhlýðileg.

Stefnandi byggir á því, að umrædd greiðsla hafi verið stefnda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa enda hafi hún leitt til þess að gámarnir voru ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum við gjaldþrotaskiptin. Fram kemur í bréfi frá lögmanni stefnda, að fyrirsvarsmaður Stafnáss ehf. og stefndi hefðu átt í miklum og góðum viðskiptum um margra ára skeið og það hefði að öllum líkindum verið ástæða þess að þessi greiðsla átti sér stað. Greiðslan hafi verið til þess fallin að mismuna kröfuhöfum og ganga þannig gegn því jafnræði kröfuhafa sem reynt sé að gæta í lögum nr. 21/1999, og séu grunnrök riftanareglna laganna. Gert hafi verið árangurslaust fjárnám hjá félaginu rúmum tveimur mánuðum áður en greiðslan hafi verið innt af hendi og því alveg ljóst að félagið hafi verið ógjaldfært. Engar líkur séu á því að krafan hefði greiðst úr þrotabúinu sem almenn krafa líkt og áður hafi komið fram. Þá hafi stefndi viðurkennt að hafa vitað af greiðsluerfiðleikum Stafnáss ehf.

Kröfuna um endurgreiðslu byggir stefnandi á 3. mgr. 142. gr. gjaldþrotaskiptalaga, en ef riftun fari fram samkvæmt 139. gr. eða 141. gr. skuli sá sem hafi haft hag af riftanlegri ráðstöfun greiða bætur eftir almennum reglum. Fjárhæð bótakröfunnar miðist við kaupverð gámanna, en það samsvari tjóni þrotabúsins.

Kröfu sína, samkvæmt 1. tl. dómkrafna um riftun á greiðslu byggir stefnandi á XX. kafla laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991, aðallega 139. gr. en einnig á 141. gr. laganna.

Kröfu um fjárgreiðslu samkvæmt 2. tl. dómkrafna byggir stefnandi á ákvæðum XX. kafla laga nr. 21/1991, einkum 142. gr. þeirra laga.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, en upphafsdagur dráttarvaxta styðjist við 3. mgr. 5. gr. laganna.

Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 129. gr. og 130. gr. og ákvæða 21. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því, að skilyrði 139. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., um grandsemi stefnda, sé ekki uppfyllt. Stefnda hafi hvorki verið kunnugt um né mátt vera kunnugt um að lögð hefði verið fram beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu er samningur aðila hafi komist á 29. febrúar 2008. Stefndi hafi ekki haft upplýsingar um skuldastöðu félagsins að öðru leyti en því sem varði hann sjálfan. Það eina sem hann hafi vitað og mátt vita á þessum tíma hafi verið staða félagsins gagnvart honum sjálfum. Stefndi hafi að sjálfsögðu ekki haft aðrar forsendur til að meta greiðslufærni félagsins almennt og hafi raunar ekki haft ástæðu til að ætla annað en að um tímabundna erfiðleika væri að ræða. Þá liggi í augum uppi að stefndi hafi enga ástæðu haft til að ætla að óskað hefði verið gjaldþrotaskipta á búi félagsins. Til þess að unnt sé að beita þeirri reglu sem fram komi í tilvitnuðu lagaákvæði verði það skilyrði að vera uppfyllt að móttakanda greiðslu hafi verið kunnugt eða mátt vera kunnugt um að komið hafi fram beiðni um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings eða krafa um gjaldþrotaskipti. Ekki nægi að móttakanda hafi verið kunnugt um að greiðandi hafi átt í greiðsluerfiðleikum. Í málinu liggi fyrir að beiðni um gjaldþrotaskipti hafi ekki stafað frá félaginu sjálfu heldur öðrum kröfuhafa og hafi stefnda verið alls ókunnugt um tilvist beiðninnar. Mótmælir stefndi því að vegna vitneskju hans um greiðsluörðugleika félagsins gagnvart sér hafi hvílt á honum sjálfstæð rannsóknarskylda í þessum efnum.

Riftunarregla gjaldþrotaskiptalaganna byggist vissulega á þeirri grundvallarreglu að tryggja jafnræði kröfuhafa við gjaldþrot og eigi þannig að koma í veg fyrir óeðlilega viðskiptahætti eða óeðlilega mismunun kröfuhafa. Hins vegar verði við túlkun reglnanna að taka tillit til annarra hagsmuna sem togist á við beitingu hennar. Tilgangur riftunarreglnanna geti þannig ekki verið sá að stöðva öll viðskipti væntanlegs þrotamanns þegar bera fari á erfiðleikum í rekstri og fram að gjaldþrotaúrskurði. Þvert á móti sé mjög mikilvægt að væntanlegur þrotamaður hafi svigrúm til þess að nota aðrar aðferðir en áður til þess að bjarga rekstri sínum. Ef riftunarheimildirnar yrðu túlkaðar þannig að strax eftir að fyrirtæki komist í þrengingar þyrftu viðskiptamenn að fara út í sjálfstæðar rannsóknir á stöðu þeirra og horfum áður en þeir þyrðu að taka við greiðslum myndu erfiðleikar fyrirtækja í þessari stöðu aukast mjög og koma í veg fyrir möguleika þeirra á að rétta úr kútnum.

Stefndi fullyrðir að samkomulag aðila hafi komist á hinn 29. febrúar 2008 og á þeim tíma hafi hann hvorki haft vitneskju um framkomna beiðni um gjaldþrotaskipti né nokkra ástæðu til þess að rannsaka stöðu félagsins sérstaklega áður en hann hafi tekið við greiðslu

samkvæmt samkomulaginu.

Þrátt fyrir að talið verði að samkomulag hafi ekki tekist fyrr en með útgáfu kreditreikningsins hinn 31. mars 2008 eða tölvupóstsamskiptum milli aðila hinn 3. apríl 2008 hafi ekkert gerst á þessum tíma sem gefið hafi stefnda til kynna að farið hefði verið fram á gjaldþrotaskipti yfir félaginu. Stefnda hafi verið kunnugt um greiðsluerfiðleika félagsins og hafi frétt sú sem birst hafi á heimasíðu félagsins í mats ekkert gefið til kynna um að farið hefði verið fram á gjaldþrotaskipti á félaginu. Fréttin gefi þvert á móti til kynna að verið sé að vinna í að koma félaginu út úr umræddum erfiðleikum en ef það takist ekki kunni gjaldþrot að vofa yfir. Á grundvelli þessarar fréttar hafi stefndi verið þess fullviss að ekki hefði verið farið fram á gjaldþrotaskipti á félaginu.

Í öðru lagi telur stefndi að skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. séu ekki uppfyllt. Stefndi telur greiðslu þá sem hann hafi móttekið ekki verið ótilhlýðilega og ekki hafa verið sér til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Þá hafi hún sannanlega ekki leitt til skuldaaukningar fyrir félagið. Umræddir gámar hafi verið yfirteknir á verði sem hafi verið félaginu mjög hagstætt og beri stefndi hallan af verðlagningu þeirra. Þá hafi stefndi átt kröfu á móti á félagið um greiðslu vegna kostnaðar af förgun innihalds þeirra í SORPU. Stefndi hafi samþykkt móttöku greiðslunnar í viðleitni sinni til þess að félagið gæti unnið sig út úr greiðsluerfiðleikum sínum. Stefnanda hafi ekki tekist að sanna að stefndi hafi verið grandsamur um þær aðstæður sem leitt gætu til þess að ráðstöfunin væri talin ótilhlýðileg, en sönnunarbyrðin um þetta atriði hvíli á stefnanda. Þrátt fyrir að stefnda hafi verið kunnugt um að félagið ætti í einhverjum greiðsluerfiðleikum hafi stefndi talið að um tímabundna erfiðleika væri að ræða og hafi ekki haft ástæðu til að ætla annað en að félagið gæti staðiði við aðrar skuldbindingar sínar. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að félagið hafi verið ógjaldfært þegar umrædd ráðstöfun hafi farið fram hinn 29. febrúar 2008 og að stefnda hafi mátt vera kunnugt um þá stöðu.

Í þriðja lagi telur stefndi hið almenna skilyrði um að hann hafi hagnast á umræddri ráðstöfun ekki vera uppfyllt. Eins og áður hafi komið fram hafi umræddir gámar verið teknir upp í greiðslu skuldar félagsins á verði sem hafi verið óhagstætt stefnda, enda hærra en það sem almennt gerist á þessum markaði. Þá hafi stefndi haft umtalsverðan kostnað af því að láta sjá um förgun á innihaldi gámanna hjá móttökustöð SORPU í Gufunesi.

Þrátt fyrir að dómurinn fallist á að umrædd ráðstöfun sé riftanleg telur stefndi ekki hægt að krefja hann um greiðslu bóta á grundvelli 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Á grundvelli ákvæðisins skuli riftunarþoli aðeins greiða búi fjárhæð sem svari til þess sem greiðsla hefði komið honum að notum, þó ekki hærri fjárhæð en sem nemi tjóni búsins. Ekki hafi verið sýnt fram á meint tjón búsins af ráðstöfun þessari.

Varakröfu sína um að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega byggir stefndi á því, að ef fallist verði á riftun ráðstöfunarinnar og að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni, sé tjón búsins mun lægra en kröfur stefnanda gefi til kynna. Stefndi fullyrðir að stefnandi hefði aldrei getað selt umrædda gáma á jafn hagstæðu verði og fólst í samningi aðila. Þá hefði stefnandi orðið að standa straum af þeim kostnaði sem falist hafi í förgun innihalds gámanna hjá SORPU sem og akstri á förgunarstað.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna samninga-, kröfu- og skaðabótaréttarins og laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.,

einkum 139. gr., 141. gr., og 3. mgr. 142. gr. þeirra laga.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

V

A-kk-nf Ó-kk-nf, starfsmaður Gámaþjónustunnar gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst starfa við sölumennsku og samskipti við viðskiptavini fyrirtækisins og hafi hann haft milligöngu um viðskipti við Stafnás. Kvað hann starfsemi stefnda aðallega felast í sorphirðu og leigu á gámum. Í fyrirtækinu sé sérstök innheimtudeild og hafi fyrirtækið aðgang að Lánstrausti. Umræddir gámar hafi verið í eigu Stafnáss en venjulega leigi stefndi fyrirtækjum gáma og sjái um losun þeirra. Stafnás hafi verið í reikningsviðskiptum við stefnda í mörg ár. Stafnás hafi verið komið í mikla skuld og skuldað mun meira en þrjá mánuði. Um áramótin 2007/2008 hafi verið búið að loka fyrir viðskipti við Stafnás vegna skuldar fyrirtækisins og hafi hann verið beðinn um að ýta á Stafnás að greiða skuld sína. Hann kvaðst hins vegar ekki vita hve lengi Stafnás hefði verið í vanskilum, en taldi það hafa verið allavega í sex mánuði. Í byrjun árs 2008 hafi verið viðræður milli Stafnáss og stefnda um að stefndi myndi taka gáma upp í skuld Stafnáss. Hann kvað það ekki vera venju hjá stefnda að taka við vörum upp í skuldir, en hér hafi verið um að ræða sérstök tæki, sem stefndi eigi mikið af og leigi út. Hafi því verið nærtækast að létta undir með Stafnási með því að taka gámana upp í skuld. Hafi hann farið þess á leit við fyrirsvarsmann Stafnáss að skuld Stafnáss yrði jöfnuð út með þessum hætti, eftir að hafa borið það undir framkvæmdastjóra stefnda. Hafi stefndi metið verðmæti gámanna. Hann kvaðst ekki hafa vitað að Stafnáss væri að verða gjaldþrota eða hafa fylgst með fjölmiðlaumræðu um fjárhagsstöðu Stafnáss. Kvað hann framlagðan reikning vera útgefinn 29. febrúar 2008, eins og reikningurinn beri með sé, en eindagi hans hafi verið ákveðinn síðar, eins og venja sé til, eða 31. mars 2008. Hafi viðskiptin líklega farið fram sama dag og reikningurinn var gefinn út. Gámarnir hafi síðan verið teknir frá Stafnási um miðjan mars það ár. Hann hafi síðar, eða 3. apríl 2008, tilkynnt Stafnási að gámarnir hefðu verið teknir. Hafi það ekki verið tilkynnt fyrr, þar sem þá fyrst hafi þeir verið losaðir. Gámarnir hafi verið fullir af rusli sem þurft hefði að losa í Sorpu. Stefndi hafi ætlað að láta Stafnás borga fyrir þá losun með korti sem fyrirtækið hafi átt hjá Sorpu, en komið hafi í ljós að búið var að loka kortinu. Hafi hann og ætlað að tilkynna Stafnási nákvæmlega hvaða gámar hefðu verið teknir og hvaða fastanúmer væri á þeim gámum. Umræddir gámar hafa síðan verið í notkun hjá Gáma-þjónustunni.

Eins og að framan greinir byggir stefnandi riftunarkröfu sína aðallega á 139. gr. og til vara á141. gr. laga nr. 2171991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Kemur þá fyrst til skoðunar hvort stefnda hafi verið heimilt að greiða skuldina vegna atvika sem fallið geta undir 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt greininni má krefjast riftunar á greiðslu skuldar ef greitt var eftir frestdag nema reglur XVII. kafla hefðu leitt til að skuldin hefði greiðst við gjaldþrotaskipti, nauðsynlegt hafi verið að greiða til að komast hjá tjóni eða sá sem greiðslu naut hafi hvorki vitað né mátt vita að komið hafi fram beiðni um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings eða krafa um gjaldþrotaskipti.

Óumdeilt er að skuld sú sem greidd var greiðist ekki af eignum þrotabúsins verði greiðslunni rift. Greiðslan gekk til þess að greiða reikninga stefnda á hendur Stafnás, sem gjaldfallið höfðu á löngum tíma fyrir gjaldþrot félagsins og voru í vanskilum. Frestdagur við skiptin var 6. febrúar 2008. Aðila greinir á um hvenær umrædd greiðsla átti sér stað, en framlagður reikningur vegna viðskiptanna er dagsettur 29. febrúar 2008. Hins vegar kemur fram í framlögðum tölvupósti starfsmanns stefnda, dagsettum 3. apríl 2008, að umræddir gámar verði eign stefnda, ef Stafnás samþykki. Verður því að telja, að fyrst þá hafi stefndi fengið umrædda greiðslu vegna þeirra skulda sem Stafnás ehf. var í við félagið. Var greiðslan því innt af hendi eftir frestdag. Kemur þá til álita hvort stefndi hafi hvorki vitað né mátt vita að komið hafði fram krafa um gjaldþrotaskipti. Er þess fyrst að gæta að undanþáguskilyrði 1. mgr. 139.gr. laga nr. 21/1991, skýrast þröngt og sönnunarbyrði um það að þau séu til staðar hvíla á stefnda. Eins og aða framan greinir hafði Stafnás verið í verulegum vanskilum við stefnda um langa hríð og samkvæmt framburði starfsmanns stefnda er í fyrirtækinu starfrækt sérstök innheimtudeild sem m.a. hefur aðgang að Lánstrausti. Mátti stefnda því vera ljóst hvernig komið var fyrir Stafnási ehf. þegar greiðsla var innt af hendi og verður því ekki fallist á að nefnd undanþáguskilyrði 1. mgr. 139. gr. laga um gjaldþrotaskipti eigi við hér.

Stefnandi byggir riftunarkröfu sína einnig á 141. gr. laga nr. 21/1991. Að fenginni þeirri niðurstöðu sem að framan er lýst þykir ekki ástæða til þess að fjalla um þær málsástæður aðila málsins er varða þá lagagrein eða málsástæður aðila að öðru leyti.

Samkvæmt 3. mgr. 142. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 2.265.589 krónur með dráttarvöxtum eins og krafist er í stefnu, en ekki er ágreiningur um upphafsdag dráttarvaxta.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Rift er greiðslu á skuld Stafnáss ehf. við stefnda, Gámaþjónustuna ehf., að fjárhæð 2.265.589 krónum, sem fram fór með yfirfærslu eignarréttar að sjö gámum til stefnda.

Stefndi greiði stefnanda 2.265.589 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 12. september 2008 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf.