U-4/2010

Sóknaraðili er Barnaverndarnefnd ..., en varnaraðili er X, kt. 000000-0000, X-bæ.

Sóknaraðili krefst þess að drengurinn Y, kt. 000000-0000, til heimilis að …X-bæ, verði vistaður utan heimilis á vegum barnaverndarnefndar í tólf mánuði samkvæmt 28. gr., sbr. b-lið 27. gr., barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Varnaraðili krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað. Til vara gerir varnaraðili þá kröfu að vistun drengsins utan heimilis varnaraðila verði markaður skemmri tími en krafa er gerð um af hálfu sóknaraðila. Þá gerir varnaraðili kröfu um að sóknaraðili greiði honum málskostnað, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, auk virðisaukaskatts.

Málsatvik.

Samkvæmt gögnum málsins á varnaraðili nokkuð langa sögu að baki vegna áfengisneyslu og afskipta barnaverndaryfirvalda af heimili hennar. Í bréfi H-kvk-ef T-kvk-ef sálfræðings og H-kvk-ef B-kvk-ef H-kvk-ef félagsráðgjafa, dagsettu 30. október 2006, til Ó-kvk-ef B. H-kvk-ef, félagsráðgjafa hjá sóknaraðila, segir að varnaraðili hafi byrjað dagmeðferð á Teigi LSH þann 25. september 2006 eftir innlögn á deild 33A á LSH vegna ofneyslu áfengis og svefnlyfja. Segir í bréfinu að varnaraðili búi við þröngar aðstæður með fjögurra manna fjölskyldu. Segir að varnaraðili deili herbergi með elsta syni sínum, annar sofi svo til í forstofunni en yngsti sonurinn hafi sitt herbergi. Lítill sem enginn stuðningur sé af föður drengjanna. Þá eigi varnaraðili eina dóttur sem sé flutt að heiman. Kemur fram að varnaraðili hafi sinnt meðferðinni á Teigi vel og lagt sig fram um að tileinka sér þær aðferðir sem þar séu kenndar. Segir að einn af áberandi styrkleikum varnaraðila sé gott samband við börn sín. Hún virðist hafa trúnað þeirra og sinni þeim eftir bestu getu. Það sé álit starfsmanna Teigs að varnaraðili þurfi á stuðningi að halda til að viðhalda þeim styrk sem hún hafi náð og byggja sig enn frekar upp að meðferð lokinni.

Þann 13. nóvember 2006 var gerð áætlun um meðferð máls skv. 23. gr. barnaverndarlaga af hálfu barnaverndarnefndar .... Er ástæða íhlutunar áfengisneysla móður og fjárhagserfiðleikar. Eitt af skilyrðum sem varnaraðila voru sett var að hætta neyslu áfengis og sinna meðferð þar að lútandi. Gilti áætlun þessi frá 13. nóvember 2006 til 13. janúar 2007. Stuðningsúrræði barnaverndarnefndar var að móðir færi í viðtöl til sálfræðings og að greiddur yrði heilsdagsskóli fyrir Y í þrjá mánuði.

Þann 5. mars 2007 sendi M-kvk-nf H-kvk-nf sálfræðingur félagsþjónustu ... bréf ásamt rukkun fyrir sex viðtöl sem varnaraðili hafði fengið hjá henni. Segir í bréfinu að varnaraðili hafi sótt þau viðtöl sem henni voru úthlutuð, hún hafi verið mjög áhugasöm og sé í mun betra jafnvægi nú en áður. Líðan varnaraðila hafi án efa litast mjög af stöðu Z sonar hennar og þeim samskiptaerfiðleikum sem upp hafa komið í tengslum við hann. Segir svo að varnaraðili hafi drifið sig sjálf í nám um veturinn og hafi það einnig haft mjög jákvæð áhrif á hana.

Með bréfi þann 6. nóvember 2007 staðfestir H-kvk-nf Á-kvk-nf, áfengis- og vímuefnaráðgjafi, að varnaraðili hafi sótt hópmeðferð kl. 11-12 dagana 16., 17., 19., 22., 24., 25. og 31. október og 2. og 6. nóvember. Hún hafi látið vita ef hún hefði ekki getað mætt. Varnaraðili hafi virst jákvæð og ákveðin í að láta þetta ganga.

Í umsögn umsjónarkennara Y, S, þann 7. desember 2007, kemur fram að Y hafi verið nemandi hjá henni frá því í ágúst 2006. Hún hafi átt samband við móður hans og átt auðvelt með að leita til hennar. Y sé ljúfur og glaðlyndur drengur og eigi vini í bekknum. Honum gangi ágætlega með námið en fái stuðning við lestrarkennslu fjóra tíma í viku. Hann mæti vel í skólann, á réttum tíma og alltaf vel til hafður. Heimanámi sé vel sinnt og alltaf skilað á réttum tíma. Hann mæti alltaf með öll gögn með sér í skólann.

Þann 17. apríl 2008 gerði barnaverndarnefnd ... áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga og var ástæða íhlutunar tilkynningar sem höfðu borist vegna áfengisneyslu varnaraðila á heimilinu. Kemur fram að varnaraðili hafi farið í meðferð á Vog og í eftirmeðferð hjá SÁÁ og í M-hópinn. Mikið álag hafi verið á varnaraðila vegna eldri sonar hennar sem búi á heimilinu og hafi hún gert eitthvert hlé á mætingu í hópana. Markmið áætlunarinnar var að hvetja varnaraðila til að „stunda edrúmennsku sína“ og sækja eftirmeðferð samkvæmt ráðleggingum áfengisráðgjafa. Úrræði og aðgerðir til að ná markmiðum voru að vinna markvisst að því að bæta stöðu barnsins samkvæmt þeim markmiðum sem stefnt var að, sýna samstarfsvilja og að varnaraðili og barn komi til félagsráðgjafa eftir þörfum og ræði það sem áunnist hafi og hvað á vantaði. Stuðningur barnaverndarnefndar var viðtal hjá félagsráðgjafa þrisvar sinnum á tímabilinu, félagsráðgjafi myndi óska eftir staðfestingu frá áfengisráðgjafa um árangur varnaraðila í eftirmeðferð. Gilti áætlunin frá 17. apríl til 18. september 2008.

Þann 17. september 2008 var aftur gerð áætlun skv. 23. gr. barnaverndarlaga og var ástæða íhlutunar tilkynningar sem bárust vegna áfengisneyslu varnaraðila á heimilinu. Segir að varnaraðili hafi farið í „niðurtröppun“ á Landspítalann. Voru skilyrði aðstoðar þau að varnaraðili hætti neyslu áfengis og sinni meðferð, mæti í niðurtröppun á Landspítalanum fram að útskrift, mæti í stuðningshóp á Teig daglega, ítreki umsókn sína á Teig reglulega og fari í eftirmeðferð á Teig um leið og pláss losni. Var gert ráð fyrir að félagsráðgjafi myndi ræða við Y 2-4 sinnum í mánuði og tilsjón yrði með heimilinu. Var tímabil áætlunarinnar frá 17. september til 17. nóvember 2008.

Þann 17. desember 2008 ritaði H-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf, félagsráðgjafi á geðsviði LSH, barnaverndarnefnd ... bréf þar sem kemur fram að varnaraðili hafi verið í töluverðum samskiptum við geðsvið LSH á því ári. Hún hafi lagst í bráðapláss 14. febrúar vegna sjálfsvígshugsana. Hún hafi einnig hrasað í sinni edrúmennsku. Hún hafi verið útskrifuð daginn eftir og ætlað þá að leita á Vog. Næstu daga hafi hún nokkrum sinnum leitað á bráðamóttöku geðsviðs til að fá lyf. Ekkert hafi síðan spurst til varnaraðila fyrr en í júlí en þá hafi hún komið tvisvar á bráðamóttöku. Þann 2. september hafi varnaraðili komið á bráðamóttöku mjög drukkin í fylgd vinkonu. Henni hafi verið boðið að koma aftur daginn eftir til viðtals en ekki þegið það. Þann 6. september hefði varnaraðili hringt í annarlegu ástandi. Þann 12. september hefði varnaraðili lagst inn á Vog en útskrifað sig sjálf þann 14. september. Hefði hún þá leitað beint á bráðamóttöku geðsviðs og óskað eftir fráhvarfsmeðferð

á göngudeild og þá sótt um dagmeðferð á Teigi. Varnaraðili hafi komið daglega í lyfjameðferð fram til 19. september en þann dag hefði hún fallið lítillega en haldið áfram með daglega lyfjameðferð. Þann 22. september hefði hún farið að mæta alla virka daga í stuðningshóp göngudeildar vímuefna og til 13. október hefði hún mætt alla virka daga í fráhvarfsmeðferð og stuðningshóp. Varnaraðili hafi byrjað sex vikna dagmeðferð á Teigi LSH þann 13. október. Meðferðin hafi gengið vel framan af, varnaraðili mætt vel og tileinkað sér efnið ágætlega. Á fimmtu viku meðferðarinnar hefði móðir hennar veikst og varnaraðili fengið leyfi í nokkra daga. Þann 19. nóvember hefði varnaraðili haft samband og viðurkennt að hafa fallið í drykkju hjá móður sinni. Hún hafi verið útskrifuð úr meðferðinni og boðið að koma í stuðningshóp og göngudeildarmeðferð. Að kvöldi sama dags hafi varnaraðili hins vegar verið lög í bráðapláss vegna sjálfsvígshótana og ölvunar. Hafi hún verið útskrifuð daginn eftir og áætlað að halda áfram í eftirliti á Teigi. Þann 26. nóvember hafi varnaraðili komið á bráðamóttöku ofurölvi og með sjálfsvígshótanir. Hafi hún verið færð í fangageymslur til að sofa úr sér. Hefði varnaraðili farið beint heim frá lögreglu daginn eftir. Sama dag hefði lögregla haft samband við bráðamóttöku geðsviðs þar sem hún hafði verið kölluð á heimili varnaraðila. Var varnaraðili aftur látinn gista fangageymslur aðfaranótt 28. nóvember vegna ölvunar og óláta. Morguninn eftir hafi varnaraðili síðan komið á göngudeild vímuefna og óskað eftir að taka upp þráðinn í AA-samtökunum og koma í stuðningshóp á göngudeild. Seinna sama dag hafi varnaraðili hringt og þá verið undir áhrifum. Frá 29. nóvember hafi varnaraðili mætt nánast daglega á göngudeild vímuefna. Þann 1. desember hafi verið gerð meðferðaráætlun sem innihélt viðtöl við áfengisráðgjafa tvisvar í viku, tvo AA-fundi í viku og að sótt yrði um sjálfstyrkingarnámskeið. Daginn eftir að sú áætlun var gerð hefði varnaraðili fallið í einn dag. Í framhaldi hefði varnaraðili fengið sér trúnaðarkonu i samtökunum og byrjað á AA-fundum. Samkvæmt upplýsingum hefði varnaraðili ekki drukkið frá þeim degi en liðið illa andlega, verið þunglynd og spennt, og hafið þunglyndismeðferð með lyfjum 10. desember.

Þann 26. febrúar 2009 var gerð áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga. Var hlutverk varnaraðila að hætta neyslu og sinna meðferð, sækja AA-fundi og nýta sér þann stuðning sem hún þyrfti til að sinna edrúmennsku sinni. Var þá gert ráð fyrir viðtölum við félagsráðgjafa einu sinni í mánuði, eftirliti með meðferð og eftirmeðferð varnaraðila, viðtölum við Y 2-3 sinnum á tímabilinu og tilsjón inn á heimilið. Var áætluninni markaður tími frá 17. nóvember 2008 til 23. apríl 2009.

Þann 10. ágúst 2009 var aftur gerð áætlun vegna áfengisvanda varnaraðila. Kemur þar fram að hún hafi síðast fallið í júlí og hún sé í antabusmeðferð hjá heimilislækni. Í þeirri áætlun var gert ráð fyrir því að Y myndi dvelja hjá föður sínum og yrði umgengni við móður aðra hverja helgi og byrjaði helgina 21.-23. ágúst. Átti að endurmeta búsetu Y fyrir 9. október. Var áætlunin gerð til tveggja mánaða.

Í bréfi skólastjóra þann 29. september 2009 til barnaverndarnefndar ... kemur fram að Y sé prúður og stilltur drengur, hann fái aðstoð frá sérkennara við lestur og gangi ágætlega í öðrum fögum utan stærðfræði en hann fylgi þar ekki bekknum. Y mæti alltaf á réttum tíma í skólann, skili yfirleitt heimanámi á réttum tíma, sé með nesti með sér og ávallt vel til hafður og hreinn. Bæði forsjáraðili og faðir séu í góðri samvinnu við skólann og vilji bæði aðstoða hann sem mest svo að honum gangi vel í skólanum.

Þann 15. október 2009 var aftur gerð áætlun um meðferð máls skv. 23. gr. barnaverndarlaga. Kemur fram að varnaraðili eigi við áfengisvanda að stríða og hafi síðast fallið í júlí sl. Markmið áætlunarinnar sé að styrkja móður til að sinna edrúmennsku sinni. Hlutverk varnaraðila var að hætta neyslu og sinna meðferð, sækja AA-fundi að lágmarki þrisvar í viku, mæta í sálfræðiviðtöl, mæta í viðtöl hjá heimilislækni eins lengi og læknir telji þörf á og sækja um starfsendurhæfingu hjá Starfsendurhæfingu ... sem byrji þá eftir áramótin. Stuðningur barnaverndarnefndar var að veita viðtöl við félagsráðgjafa einu sinni í mánuði, sálfræðiviðtöl fyrir varnaraðila, tilsjónarkonu, að félagsráðgjafi ræddi við Y í skólanum, hafa reglulegt samband við heimilislækni til að fá upplýsingar um hvernig gengi í edrúmennskunni, listmeðferð fyrir Y, auk þess að ef varnaraðili myndi falla yrði farið með Y á heimili Þ bróður hans og málið lagt aftur fyrir barnaverndarnefnd. Átti áætlunin að gilda frá 9. október 2009 til 17. maí 2010.

Þann 1. desember 2009 ritaði V-kvk-nf Ö-kvk-nf Í-kvk-nf, MA í fíkni- og fjölskyldufræðum, bréf til barnaverndarnefndar þar sem hún staðfesti að varnaraðili hefði verið í viðtölum hjá sér og tekið fram í bréfinu að viðtölin hefðu styrkt varnaraðila í hversdagslífi hennar o.fl.

Þann 16. desember 2009 var gerður þátttökusamningur á milli Starfsendurhæfingar ... og varnaraðila þar sem starfsendurhæfingin átti að hefjast í janúar 2010 og vara fram til maí 2010.

Þann 16. mars 2010 undirritaði varnaraðili samþykki sitt fyrir vistun Y hjá föður sínum frá þeim degi og þar til meðferð hennar á Vogi væri lokið. Þann sama dag gaf E listmeðferðarfræðingur skýrslu um meðferð Y undanfarna mánuði. Kvað hún Y hafa mætt í sex tíma ásamt móður sinni frá 16. desember 2009. Í flestum tímum hafi Y verið einn en tímarnir hafi ekki verið með reglubundnu millibili, þeir hafi gleymst og einnig hafi þurft að fresta tímum. Segir hún að Y hafi verið áhugasamur og nýtt sér tímana vel. Hann hafi átt auðvelt með að tjá sig um líðan sína og verið meðvitaður um þær aðstæður sem hann væri í og hvernig áhrif það hefði haft á hann. Hann væri viðkvæmur og óöruggur varðandi samband sitt við föður og einnig varðandi veikindi/alkóhólisma varnaraðila. Undanfarna tíma hafi hann verið sáttari við dvöl sína hjá föður og hafi hann haft á orði að samvera þeirra hefði verið honum ánægjuleg og að faðir hans hefði staðið við orð sín hvað varðaði þeirra samskipti.

Í gögnum málsins liggur fyrir læknisvottorð S-kk-ef J-kk-ef þar sem staðfest er að varnaraðili hafi verið lögð inn á Vog og dvalist þar frá 19. mars til 29. mars 2010. Er einnig staðfest að varnaraðili hafi mætt í tólf skipti af tólf mögulegum í daglegan stuðningshóp á göngudeild SÁÁ, frá 29. mars til 16. apríl 2010, hún hafi mætt í sextán skipti af sextán mögulegum í M-hóp frá 15. apríl 2010 og hafi innritast á ný þann 12. maí sl. og mætt í sextán skipti af sextán mögulegum. Auk þess hafi hún mætt í stuðningshóp alla föstudaga frá 23. apríl til 23. júní 2010. Er tekið fram í vottorðinu að M-hópur sé eftirfylgni í göngudeild SÁÁ sem skiptist í M-1 þar sem mætt sé fjórum sinnum í viku í einn mánuð og einu sinni í viku í þrjá mánuði.

Þann 30. mars sl. gekk úrskurður í barnaverndarnefnd ... þar sem kveðið var á um að Y skyldi kyrrsettur á heimili föður síns á vegum barnaverndarnefndar til 13. apríl 2010 en þá yrði málið lagt fyrir nefndina.

Þann 28. apríl sl. gekk aftur úrskurður í barnaverndarnefnd ... þar sem Y var tekinn af heimili sínu og vistaður á vegum barnaverndarnefndar í tvo mánuði. Í forsendum úrskurðarins segir að frá því mál varnaraðila hafi fyrst komið til kasta barnaverndarnefndar ... í september 2006, hafi borist fjórtán tilkynningar til nefndarinnar og sex sinnum hafi verið gerðar með varnaraðila áætlanir skv. 23. gr. barnaverndarlaga nr. 8/2002 sem miðað hafa að því að styðja hana í að hætta neyslu áfengis. Margs konar stuðningsúrræði hafi verið reynd í því sambandi og jafnframt gerðar kröfur til varnaraðila um að hún stundaði þau úrræði sem í boði hafi verið og tæki ráðleggingum fagfólks varðandi áfengisneyslu sína. Mikið hafi þótt á skorta að hún hafi verið til samvinnu við starfsmenn barnaverndarnefndar og hafi hún viljað fara sínar eigin leiðir að markinu. Hún hafi mætt illa í meðferðir, iðulega útskrifað sig sjálf áður en meðferðum var lokið og ekki talið sig þurfa þann stuðning sem ráðlagður hafi verið. Ítrekað hafi verið reynt að leiða henni fyrir sjónir að hún þurfi að leita annarra og öflugri úrræða en áður til að ná tökum á neyslu sinni og að ekki sé við það unandi að sonur hennar búi við þær aðstæður sem hún hafi boðið honum upp á og það óöryggi sem fylgt hafi áfengis- og lyfjaneyslu hennar. Þrátt fyrir margháttaðan stuðning frá haustinu 2006 hafi varnaraðili ekki náð tökum á vandamáli sínu, hún hafi ekki verið nema að litlu leyti til samvinnu við starfsmenn barnaverndarnefndar og að áliti nefndarinnar séu uppeldisaðstæður á heimili Y með öllu óviðunandi og þroska hans stefnt í hættu sökum framferðis móður hans.

Y var skipaður talsmaður og ritaði P, talsmaður hans, greinargerð þann 8. apríl 2010. Í niðurstöðum hans segir að Y sé ekki sáttur við föður sinn, aðallega vegna aga og ábyrgðar sem hann sé látinn sæta þar en hann sé ekki í stakk búin til að gangast undir. Þá segir að Y virðist ekki hafa þurft að taka ábyrgð á sjálfum sér en kannski þurft á móti að taka ábyrgð á móður sinni vegna áfengisvanda hennar. Kveðst Y vera orðinn þreyttur á flakki milli fólks og vilji bara vera hjá einhverjum sem þyki vænt um hann. P-kk-nf ritaði aftur greinargerð þann 8. júní sl. Segir í samantekt P-kk-ef að drengnum líði ekki vel hjá föður og vilji gefa móður sinni einn séns enn.

Þá liggur fyrir í gögnum málsins greinargerð K-kvk-ef B-kvk-ef G-kvk-ef og K-kvk-ef Ö-kvk-ef félagsráðgjafa sem lögð var fyrir fund barnaverndarnefndar ... þann 13. apríl sl. Er saga varnaraðila þar rakin, upphaf áfengisneyslu hennar, aðstoð og afskipti barnaverndaryfirvalda af heimili hennar. Kemur þar fram að tilkynning hafi borist barnaverndaryfirvöldum um að varnaraðili hafi fallið þann 10. mars sl. og að sonur hennar væri þá hjá föður. Aftur barst tilkynning þann 15. mars sl. um að varnaraðili væri búinn að vera í drykkju í tvær til þrjár vikur, hún væri búin að vera mjög drukkin og börn væru hrædd við hana, auk þess sem hún væri að ónáða nágranna sína með því t.d. að hringja á dyrabjöllum hjá þeim á nóttunni. Þá hafi hún verið undir áhrifum þegar starfsmenn barnaverndaryfirvalda komu á heimili hennar þann 16. mars sl.

Á fundi barnaverndarnefndar ... þann 18. maí sl. var eftirfarandi bókun gerð: „Með vísan til 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, og til greinargerðar starfsmanna barnaverndarnefndar ... sem lögð var fram á fundi nefndarinnar þann 27. apríl 2010 og annarra fyrirliggjandi gagna í máli drengsins Y, samþykkir nefndin að gerð verði krafa um það fyrir Héraðsdómi Reykjaness að ráðstöfun skv. b-lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 sem gerð var með úrskurði nefndarinnar dags. 28. apríl 2010 standi í eitt ár. Nefndin felur starfsmönnum sínum að fylgja ákvörðun þessari eftir.“

Forsendur og niðurstaða.

Í máli þessu er gerð krafa um að drengurinn Y, fæddur 30. september 2000, verði vistaður utan heimilis á vegum barnaverndarnefndar í tólf mánuði samkvæmt 28. gr., sbr. b-lið 27. gr., barnaverndarlaga nr. 80/2002. Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað, en til vara, ef krafa sóknaraðila verði tekin til greina, að vistun drengsins verði markaður skemmri tími.

Fyrir dóminum kvaðst varnaraðili vilja neyta allra úrræða svo að ekki kæmi til þess að drengurinn yrði vistaður annars staðar en hjá henni. Hún væri búin að vera áfengislaus frá því í mars sl. og stundaði fundi í meðferðarhópum. Aðilar reyndu að sættast fyrir dóminum en varnaraðili kvaðst ekki geta samþykkt að fara í langtímameðferð að tillögu sóknaraðila án þess að vita um hvað sú meðferð ætti að snúast. Var málið því flutt og tekið til úrskurðar að málflutningi loknum.

Í gögnum málsins liggur fyrir að varnaraðili hafi átt við verulega áfengisfíkn að stríða mörg undanfarin ár en sóknaraðili hefur margítrekað haft afskipti af varnaraðila frá árinu 2006. Frá því 13. nóvember 2006 til 5. október 2009 gerðu sóknaraðili og varnaraðili sex sinnum áætlun um meðferð skv. 23. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, þar sem ástæða afskipta sóknaraðila var áfengisneysla móður, fjárhagserfiðleikar og aðrir erfiðleikar. Í þeim áætlunum var ítrekað tekið fram að markmiðið væri að styðja móður á meðan hún væri að koma lífi sínu í fastar skorður og hætta neyslu áfengis, allt í þeim tilgangi að hún gæti sinnt forsjárskyldum sínum gagnvart syninum Y. Ekki er ágreiningur um það í málinu að sonur varnaraðila Y sé mjög tengdur móður sinni og að samband þeirra sé gott. Þá er ekki ágreiningur um að Y líður ekki eins vel og skyldi í dvöl sinni hjá föður. Faðir hans hefur þó fram að þessu þótt besti kosturinn fyrir drenginn, hafi hann ekki getað dvalið hjá móður sinni vegna áfengisneyslu hennar, og hefur hann á árunum 2007 til 2010 verið vistaður nokkrum sinnum hjá föður sínum að kröfu sóknaraðila.

Samkvæmt gögnum málsins bárust tilkynningar um áfengisneyslu varnaraðila til sóknaraðila í október 2007, janúar og febrúar 2008, nokkrum sinnum í september 2008, nóvember 2008, auk þess sem varnaraðili var lagður inn á bráðadeild vegna ölvunar og sjálfsvígshótana, og í desember 2008. Þá komu tvær tilkynningar til sóknaraðila í byrjun júlí 2009 og 13. júlí var varnaraðili lagður inn á slysadeild vegna ölvunar og tilraunar til sjálfsvígs með of stórum skammti af lyfjum. Þá útskrifaði varnaraðili sig sjálf eftir tvo daga gegn tilmælum læknis og neitaði að fara í frekari meðferð. Þann 10. mars 2010 barst sóknaraðila tilkynning um áfengisneyslu varnaraðila og aftur þann 15. mars þar sem talið var að varnaraðili hafi verið í áfengisneyslu í tvær til þrjár vikur. Á ofantöldum tíma var syni hennar nokkrum sinnum komið fyrir á heimili föður þar sem honum var ekki talið vært á heimili móður vegna áfengisneyslu hennar svo og tilrauna hennar og hótana um sjálfsvíg. Segir í greinargerð sóknaraðila að frá því í september 2006 til apríl 2010 hafi alls fjórtán tilkynningar borist sóknaraðila um neyslu varnaraðila. Þá liggur einnig fyrir að varnaraðili hefur ekki sinnt áfengismeðferð sem skyldi á þessum tíma fyrr en í mars sl., en þá fór hún í tíu daga meðferð á Vog. Varnaraðili kveðst aldrei hafa fengið tilmæli eða ráðleggingar um það hvers konar meðferð hún skuli sæta en hún sé búin að vera í langtímameðferð frá því í mars sl., og hafi sótt meðferðarviðtöl frá þeim tíma.

Af öllu framansögðu er ljóst að varnaraðili hefur ekki sjálfur getað tekið á sínum áfengisvanda þrátt fyrir ítrekuð inngrip sóknaraðila undanfarin ár og tilraunir varnaraðila til að fara í meðferð. Hefur áfengisvandamál varnaraðila ítrekað bitnað á syni hennar Y þannig að orðið hefur að taka hann af heimili varnaraðila og koma honum í tímabundið fóstur. Varnaraðili samþykkti þann 16. mars sl. að sonur hennar Y yrði vistaður utan heimilis þar til meðferð hennar á Vogi væri lokið. Samkvæmt gögnum málsins hefur varnaraðili sótt meðferð á Vogi og ekki er annað vitað en að hún hafi verið án áfengis frá þeim tíma. Eru liðnir rétt fjórir mánuðir síðan. Reynslan sýnir að þrátt fyrir nokkurra mánaða edrúmennsku varnaraðila í einu, þá hefur hún ítrekað „fallið“ og hafið áfengisneyslu aftur. Tekur dómurinn undir það með sóknaraðila að varnaraðili þurfi að sýna það, svo ótvírætt sé, að hún hafi sótt þær áfengismeðferðir sem fagaðilar leggi til að hún undirgangist til að teljast hafa unnið bug á áfengisfíkn sinni eða ráði við hana, og ekki teljist nægjanlegt að varnaraðili sæki þá meðferð sem henni sé þóknanleg sjálfri til að sýna fram á forsjárhæfni sína. Eins og rakið hefur verið hafa barnaverndaryfirvöld þurft að hafa ítrekuð afskipti af varnaraðila og syni hennar, Y, frá árinu 2006, og gerir sóknaraðili nú kröfu um að drengurinn verði vistaður utan heimilis varnaraðila í tólf mánuði.

Krafa sóknaraðila er byggð á því að varnaraðila hafi ekki tekist að vinna bug á alvarlegum áfengisvanda sem varað hafi um árabil, þrátt fyrir margítrekuð inngrip og aðstoð sóknaraðila, og komi það niður á umönnun drengsins. Gegn andmælum varnaraðila er ósannað að hún neyti í dag lyfja en fyrir liggur að hún hefur tekið inn stóra lyfjaskammta til að taka sitt eigið líf. Staðfesti varnaraðili það fyrir dóminum.

Y er fæddur … og er því tæplega tíu ára. Þrátt fyrir ítrekaða samninga sóknaraðila við varnaraðila á árunum 2006 til loka árs 2009 hefur varnaraðila ekki tekist að vinna úr vandamálum sínum og sýna fram á hæfni sína sem forsjárforeldri svo óyggjandi sé. Hefur drengurinn í nokkur skipti verið fjarlægður af heimili móður á því tímabili og vistaður hjá föður. Sóknaraðili hefur veitt varnaraðila og drengnum margvíslega aðstoð og stuðning, en stuðningsúrræðin hafa hins vegar ekki skilað tilætluðum árangri. Varnaraðili hefur ávallt verið til samvinnu um úrræði vegna Y en ekki er að sjá að hún hafi sinnt sínum skyldum og verður að telja að vægari úrræði en vistun utan heimilis hafi verið reynd til þrautar.

Verður að telja að það óöryggi sem drengurinn búi við sé óásættanlegt. Gæta verður þó meðalhófs við inngrip sem krafa sóknaraðila snýr að. Varnaraðili hefur sýnt fram á að hún hafi verið án áfengis frá því í mars sl., eins og áður er sagt. Miðað við forsögu varnaraðila telur dómurinn að um áramót 2010/2011 verði hægt að meta forsjárhæfni varnaraðila og þá hvort hún sé í stakk búinn að sinna forsjárskyldum sínum án áfengis.

Þegar litið er til alls framangreinds verður að fallast á með sóknaraðila að brýnir hagsmunir Y krefjist þess að hann verði vistaður utan heimilis varnaraðila. Verður krafa sóknaraðila því tekin til greina þannig að drengurinn Y, kt. 000000-0000, til heimilis að … X-bæ, verði vistaður utan heimilis á vegum sóknaraðila, en þó ekki lengur en til 1. janúar 2011. Af hálfu sóknaraðila er ekki gerð krafa um málskostnað úr hendi varnaraðila.

Gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði. Þóknun lögmanns varnaraðila þykir hæfilega ákveðin 250.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Úrskurð þennan kveður upp Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Sóknaraðila, barnaverndarnefnd ..., er heimilt að vista Y utan heimilis varnaraðila, X, þó ekki lengur en til 1. janúar 2011.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 250.000 króna þóknun lögmanns hennar, H-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns.

Á-kvk-nf G-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 20. júlí 2010.