E-1415/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 19. febrúar sl., höfðaði stefnandi, þrotabú Expert ehf., Austurströnd 3, Seltjarnarnesi, hinn 21. október 2013, gegn Servida Besta ehf. Tjarnarvöllum 11, Hafnarfirði. Undir rekstri málsins sameinaðist það félag stefnda, Garra ehf., Lynghálsi 2, Reykjavík.

Kröfur stefnanda í málinu eru þær að að stefnanda verði dæmdur eignarréttur að lyftara með skráningarnúmerinu JL 4896, sem stefnda hafi í vörslum sínum, og að stefnda verði gert skylt að afhenda stefnanda lyftarann. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að þrotabúinu verði gert að greiða stefnda málskostnað.

I

Í máli þessu deila aðilar um eignarhald á lyftara. Í skrá Vinnueftirlits ríkisins ber lyftarinn númerið JL 4896. Númerið fékk lyftarinn við forskráningu hjá Vinnueftirlitinu samkvæmt beiðni Véla og Þjónustu hf. 23. júlí 2002. Viku síðar var Vinnueftirlitinu tilkynnt um sölu lyftarans frá Vélum og Þjónustu hf. til Expert á Íslandi, kt. .... Óumdeilt er að lyftarinn er nú í vörslum stefnda.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2006 var bú Expert ehf., kt. ..., tekið til gjaldþrotaskipta. Við skiptameðferðina mun ekkert hafa komið fram sem benti til þess að þrotabúið væri eigandi fyrrnefnds lyftara. Skiptum á búinu lauk 6. september 2006.

Í febrúar 2012 barst skiptastjóra þrotabúsins greiðsluseðill frá Vinnueftirliti ríkisins þar sem Expert ehf. var krafið um skoðunargjald af lyftara með skráningarnúmerið JL 4896. Ákvað skiptastjóri í kjölfarið að taka gjaldþrotaskiptin upp í þeim tilgangi að ganga úr skugga um mögulegt eignarhald þrotabúsins á lyftaranum. Leitaði skiptastjóri eftir upplýsingum hjá Vinnueftirlitinu og fékk þar þau svör að hjá stofnuninni væri Expert ehf. skráð eigandi lyftarans og að af þeim sökum hefði félagið verið krafið um skoðunargjaldið.

Við eftirgrennslan skiptastjóra kom í ljós að lyftarinn var í vörslum Servida Besta ehf. Hafði skiptastjóri samband við framkvæmdastjóra félagsins haustið 2012 og óskaði eftir skýringum á því hverju vörslur félagsins á lyftaranum sættu. Hinn 28. desember 2012 ritaði skiptastjóri framkvæmdastjóranum síðan tölvubréf og ítrekaði fyrirspurn sína. Skiptastjóra mun ekki hafa borist svar við því erindi. Þegar skiptastjóri leitaði aftur til Vinnueftirlitsins og óskaði eftir vottorði fyrir lyftarann kom í ljós að hann hafði verið skráður á nafn Servida Besta ehf. Óskaði skiptastjóri eftir skýringum og gögnum varðandi hina nýju skráningu. Hinn 7. október 2013 barst skiptastjóra tölvubréf frá Vinnueftirlitinu þar sem meðal annars sagði: Þar sem ekki eru til löglegir pappírar fyrir þessum eigendaskiptum á lyftaranum JL 4896 til Servida Besta, kt. ..., er lyftarinn aftur skráður á Expert ehf., kt. ... .

Varðandi málsatvik hefur stefnda sérstaklega til þess vísað að hinn umdeildi lyftari hafi verið í vörslum og eigu stefnda lengi. Lyftarinn hafi verið ein af eignum þrotabús A. Karlssonar ehf. við uppkvaðningu gjaldþrotaúrskurðar þess félags 10. febrúar 2010. Lyftarinn hafi komist í eigu félagsins eftir sameiningu þess og Besta ehf., kt. ... , hinn 13. júlí 2007.

Besta ehf., með kt. ... , sem afskráð hafi verið úr fyrirtækjaskrá 14. maí 2012 við samruna við Servida Besta ehf., hafi verið stofnað 10. mars 2010. Stefnda segir það félagið þá hafa hafa keypt þær eignir þrotabús A. Karlssonar ehf. sem áður hafi tilheyrt Besta ehf., sem stofnað var á árinu 1992, meðal annars títtnefndan lyftara.

II

Stefnandi kveðst styðja kröfu sína við almennar reglur íslensks réttar um eignarrétt. Stefnukrafan styðjist við þá staðreynd að hinn umdeildi lyftari sé hjá Vinnueftirliti ríkisins skráður eign Expert ehf., kt. ... . Skrá Vinnueftirlitsins yfir vinnuvélar sé helsta sönnunargagn um eignarrétt að þeim. Kveðst stefnandi hafa skorað á stefnda að færa sönnur á eignarrétt sinn að lyftaranum og þar með rétti sínum til umráða yfir honum. Stefnda hafi ekki orðið við þeirri áskorun heldur snúið sér til Vinnueftirlitsins og komið því til leiðar, að stefnanda forspurðum, að stefnda yrði skráð eigandi lyftarans, án þess að leggja fram nokkur gögn því til sönnunar og staðfestingar.

Stefnukröfuna segir stefnandi styðjast við fyrrnefnda opinbera skráningu Vinnueftirlitsins um að stefnandi sé eigandi lyftarans. Stefnda hafi sönnunarbyrðina fyrir því að félagið sé þrátt fyrir skráninguna eigandi lyftarans.

Nú þegar fyrir liggi yfirlýsing Vinnueftirlitsins þess efnis að engin lögleg gögn hafi legið fyrir um rétt stefnda til fyrrnefndrar umskráningar og að lyftarinn hafi á ný verið færður á nafn Expert ehf. þyki stefnanda rétt að fá dóm fyrir eignarréttar- og brigðakröfu stefnanda að því er taki til nefnds lyftara.

III

Stefnda kveðst vera eigandi lyftara þess sem skráður sé hjá Vinnueftirliti ríkisins með númerið JL 4896. Lyftarann hafi stefnda átt lengi. Vörslur stefnda á lyftaranum í mörg ár sýni fram á þetta. Þá sé eignarréttar stefnda að lyftaranum getið í bókum hans.

Af hálfu stefnda er því mótmælt að skráning hjá Vinnueftirliti ríkisins færi sönnur á eignarrétt stefnanda. Sú skráning þjóni einungis þeim tilgangi að Vinnueftirlitið geti sinnt því hlutverki sínu að skoða reglulega allar vinnuvélar í landinu til þess að tryggja öruggt starfsumhverfi, sbr. 1. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Skráningin hafi því ekkert með eignarrétt að viðkomandi tæki að gera. Telji stefnda ljóst að misbrestur hafi orðið á því að tilkynna Vinnueftirlitinu um nýja eigendur að lyftaranum.

Samkvæmt gögnum Hlutafélagaskrár hafi Expert ehf. verið stofnað 17. febrúar 2004. Ekki sé að sjá að eignarréttar stefnanda að lyftara númer JL 4896 sé getið í ársreikningi Expert ehf. fyrir fyrsta rekstarár félagsins, árið 2004, en þar sé engra fastafjármuna getið, sbr. 15. gr. laga nr. 144/1994 um ársreikninga, nú lög nr. 3/2006. Frekari ársreikninga fyrir Expert ehf. sé ekki að finna hjá ársreikningaskrá. Þá hafi heldur engin gögn önnur en skráning lyftarans hjá Vinnueftirlitinu verið lögð fram í málinu sem gefi vísbendingar um eignarrétt stefnanda. Engin stofngögn liggi fyrir, svo sem kaupsamningur, og verði því að leggja til grundvallar að stefnanda hafi ekki tekist að sanna eignarrétt sinn að lyftaranum.

Stefnda bendir á að Expert ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 17. maí 2006. Hafi félagið einhvern tímann verið eigandi hins umdeilda lyftara hafi félagið eignast hann á árinu 2005 og fram til gjaldþrots í maí 2006. Hafi svo verið byggi stefnda á því að Expert ehf. hafi afsalað lyftaranum til A. Karlssonar ehf. einhvern tímann á því tímabili, ellegar þrotabúið eftir 17. maí 2006, þ.e. eftir gjaldþrot, þó svo hið síðarnefnda verði að teljast mjög ólíklegt í ljósi aðgerða skiptastjóra nú.

Samkvæmt framlögðu skráningarblaði Vinnueftirlitsins hafi lyftarinn fyrst verið tilkynntur þangað vegna innflutnings 23. júlí 2002. Á þeim tíma hafi Expert ehf. ekki verið til. Engar upplýsingar liggi fyrir í málinu um það hvenær eða hvernig stefnandi telji sig hafa eignast tækið. Af hálfu stefnda sé á því byggt að stefnanda hafi ekki tekist að sanna eignarrétt sinn að lyftaranum, þrátt fyrir framlögð gögn um skráningu hans hjá Vinnueftirlitinu.

Þá byggi stefnda sýknukröfu sína sérstaklega á því að stefnandi hafi glatað hugsanlegum rétti sínum fyrir tómlæti með því að hafa látið hjá líða, frá því að bú stefnanda var tekið til gjaldþrotaskipta, að gera reka að því að kalla til réttinda yfir lyftaranum. Bú Expert ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 17. maí 2006, eða sjö árum og fimm mánuðum áður en stefnandi höfðaði mál þetta. Stefnandi hafi auk þess enga hagsmuni af því að fá sér tildæmdan eignarrétt að lyftaranum, sem stefnda telji að sé nú innan við 50.000 króna virði. Að mati stefnda liggi fyrir að renni sú fjárhæð til búsins muni allt að einu engir fjármunir renna til kröfuhafa stefnanda, enda hafi eigið fé Expert ehf. verið neikvætt um tæpar 66.000.000 króna í árslok 2004 samkvæmt upplýsingum úr ársreikningi þess árs. Af þeim sökum sé viðbúið að aðeins brotabrot myndi ganga til kröfuhafa og því næsta víst að skiptastjóra bæri að greiða andvirðið til ríkissjóðs á grundvelli 1. mgr. 164. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

IV

Stefnandi reisir kröfur sínar í málinu á því að hinn umdeildi lyftari er hjá Vinnueftirliti ríkisins skráður eign Expert ehf., kt. ... . Skráning lyftarans, sem er farandvinnuvél í skilningi 4. mgr. 45. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, var gerð á grundvelli reglna nr. 388/1989 um skráningu og skoðun farandvinnuvéla og vinnuvéla. Reglurnar voru settar samkvæmt 47., 48., 49., 80. og 82. gr. laga nr. 46/1980. Tilgangur þeirra laga, sbr. 1. gr. laganna, er að tryggja öruggt og heilsusamlegt starfsumhverfi og tryggja skilyrði fyrir því að innan vinnustaðanna sjálfra sé hægt að leysa öryggis- og heilbrigðisvandamál, í samræmi við gildandi lög og reglur, í samræmi við ráðleggingar aðila vinnumarkaðarins og í samræmi við ráðleggingar og fyrirmæli Vinnueftirlits ríkisins.

Svo sem rakið er í kafla I hér að framan er upplýst í málinu að hinn umdeildi lyftari fékk númerið JL 4896 við forskráningu hjá Vinnueftirliti ríkisins samkvæmt framlagðri beiðni Véla og Þjónustu hf. 23. júlí 2002. Viku síðar var Vinnueftirlitinu tilkynnt um sölu lyftarans frá Vélum og Þjónustu hf. til Expert á Íslandi, kt. ... , og er sú tilkynning undirrituð fyrir hönd seljanda. Augljóst er af greindri kennitölu að kaupandinn var ekki Expert ehf., kt. ... , nú stefnandi máls þessa. Liggja engin gögn frammi í málinu sem bera með sér að eignarhald á lyftaranum hafi farið frá Expert á Íslandi, kt. ... , til Expert ehf., kt. ... . Þá nýtur ekki við bókhaldsgagna sem benda til þess að stefnandi sé eigandi lyftarans.

Fyrir liggur er að lyftarinn umdeildi er nú í vörslum stefnda. Verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að það hafi hann verið um nokkurra ára skeið. Samkvæmt framansögðu er tilgangur skráninga farandvinnuvéla og vinnuvéla hjá Vinnueftirliti ríkisins ekki sá að halda utan um eignarhald á þeim tækjum heldur þjónar skráningin þeim tilgangi að Vinnueftirlitið geti sinnt því hlutverki sínu að skoða reglulega allar vinnuvélar hér á landi til þess að tryggja öruggt starfsumhverfi. Þá liggja engin gögn fyrir í málinu um það á hvaða grundvelli umrædd eigandaskráning lyftarans var gerð. Samkvæmt þessu og með vísan til alls framangreinds þykir stefnandi ekki hafa fært á það sönnur að hann sé eigandi lyftarans. Verður stefnda því sýknað af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Að mati dómsins hefur ekkert fram komið í málinu sem réttlætt getur að vikið verði frá meginreglu 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála við ákvörðun málskostnaðar. Samkvæmt því verður stefnandi, eftir úrslitum málsins, dæmdur til að greiða stefnda málskostnað, er hæfilega þykir ákveðinn að virtu umfangi málsins svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, Garri ehf., skal sýkn af öllum kröfum stefnanda, þrotabús Expert ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 450.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf