S-313/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 25. febrúar sl., höfðaði ríkislögreglustjóri hér fyrir dómi 21. október 2010 X, Y, og Z,

„A.

Á hendur ákærða X og ákærða Z fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum framin í rekstri einkahlutafélagsins Norðlenskir aðalverktakar, kennitala 000000-0000, sem ákærði X var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi fyrir og ákærði Z var stjórnarmaður og prókúruhafi fyrir, með því að hafa:

1. Hvorki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum á lögmæltum tíma vegna uppgjörstíma-bilanna september-október 2006 og janúar-febrúar 2007 né staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var vegna sömu tímabila, í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 3.709.389, sem sundurliðast sem hér greinir:

2. Eigi staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna júlí 2006 og febrúar 2007, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli í III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna tímabilanna júlí 2006 til og með apríl 2007, samtals að fjárhæð kr. 3.348.084 hvað varðar ákærða X og samtals að fjárhæð kr. 3.273.438 hvað varðar ákærða Z, sem sundurliðast sem hér greinir:

Greiðslutímabil: Vangoldin staðgreiðsla Vangoldin staðgreiðsla

hvað varðar X: hvað varðar Z:

Árið 2006

júlí kr. 326.802 kr. 216.471

ágúst kr. 610.901 kr. 637.108

september kr. 689.122 kr. 659.379

október kr. 665.691 kr. 670.891

nóvember kr. 396.752 kr. 444.123

desember kr. 95.880 kr. 177.613

Samtals kr. 2.785.148 kr. 2.805.585

Árið 2007

janúar kr. 233.349 kr. 212.459

febrúar kr. 129.752 kr. 119.714

mars kr. 131.345 kr. 87.099

apríl kr. 68.490 kr. 48.581

Samtals kr. 562.936 kr. 467.853

Samtals 2006 og 2007: kr. 3.348.084 kr. 3.273.438

B.

Á hendur ákærða Y og ákærða Z fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum framin í rekstri einkahlutafélagsins Vík, kennitala 000000-0000, sem ákærði Y var stjórnarformaður og prókúruhafi fyrir og ákærði Z var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi fyrir, með því að hafa:

2. Eigi staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna greiðslutímabilanna júní til og með nóvember 2003 og ekki skilað skilagrein vegna desember 2003, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli í III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna tímabilanna júní til og með desember 2003, samtals að fjárhæð kr. 6.176.841 hvað varðar ákærða Y og samtals að fjárhæð kr. 6.775.062 hvað varðar ákærða Z, sem sundurliðast sem hér greinir:

Greiðslutímabil: Vangoldin staðgreiðsla Vangoldin staðgreiðsla

hvað varðar Y: hvað varðar Z:

Árið 2003

júní kr. 306.118 kr. 304.999

júlí kr. 2.024.160 kr. 2.087.173

ágúst kr. 1.398.941 kr. 1.587.919

september kr. 1.055.945 kr. 1.201.294

október kr. 1.001.606 kr. 1.167.044

nóvember kr. 277.338 kr. 313.900

desember kr. 112.733 kr. 112.733

Samtals kr. 6.176.841 kr. 6.775.062

Framangreind brot ákærðu samkvæmt ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a) 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar 1. tölulið A hluta ákæru.

b) 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar 2. tölulið A hluta og 1. tölulið B hluta ákæru.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærðu krefjast allir sýknu, en til vara þess að dæmd verði vægasta refsing sem lög leyfa og hún bundin skilorði.

Við aðalmeðferð málsins leiðrétti sækjandi ákæruna þannig að í A kafla 1. mgr. eigi að standa ,,stjórnarformaður“ fyrir aftan ,,Z var.“ Þessi leiðrétting er í samræmi við gögn máls, henni var ekki sérstaklega mótmælt og ekki verður séð að vörn ákærða hafi verið áfátt af þessum sökum. Verður hún talin rúmast innan heimildar 180. gr. laga nr. 88/2008, án framhaldsákæru.

Við munnlegan málflutning var gerð athugasemd við það hvernig fjárhæð í A-kafla ákæru, lið 1, vegna ársins 2006 væri fundin, en henni var ekki haldið til streitu eftir að sækjandi hafði útskýrt það atriði. Að öðru leyti hefur tölulegur ágreiningur ekki komið fram, að öðru leyti en því að ákærðu samkvæmt A-kafla telja að taka eigi tillit til þess að nánar greindir reikningar hafi ekki fengist greiddir, svo sem nánar verður getið um hér á eftir.

Ákærðu gáfu allir skýrslu fyrir dómi. Ákærðu X og Z eru sammála um að einkahlutafélagið Norðlenskir aðalverktakar hafi verið peningalítið og aðeins getað greitt laun og brýnustu rekstrarnauðsynjar til að halda í horfinu á þeim tíma sem ákæra varðar. Þeir hafi alltaf gert sér vonir um að koma rekstri þess í betra horf, en það hafi ekki gengið eftir og félagið orðið gjaldþrota.

Ákærðu Z og Y eru sammála um að einkahlutafélagið Vík hafi lent í fjárhagsvandræðum vegna þess að nánar greindur yfirverktaki hafi ekki greitt reikninga sem félagið gerði honum. Hafi yfirverktakinn talið þeim trú um að greiðslur myndu koma og félagið haldið áfram verkinu, uns fé hafi gersamlega þorrið. Yfirverktakinn hafi þó greitt sem svaraði útborgun á launum starfsmanna og hafi þannig verið haldið í horfinu. Félagið hafi loks byrjað málshöfðun til innheimtu kröfu sinnar, en þá verið krafið um málskostnaðartryggingu, sem því hafi verið ofviða að leggja fram og það hafi ekki fengið bankafyrirgreiðslu.

Sýknukrafa allra ákærðu er reist á því að ómögulegt hafi verið vegna féleysis framangreindra félaga, í hvoru tilviki um sig, að standa skil á þeim skattfjárhæðum sem greindar eru í ákærunni. Hafi því skort huglæg skilyrði sem sett séu í 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga um ásetning eða stórkostlegt gáleysi.

Hvað varðar virðisaukaskatt verður virðisaukaskattskyldur aðili að bera ábyrgð á því að fé sé til í rekstri til að standa á réttum tíma skil á skatti, sem stofnast til við afhendingu vöru, vinnu og þjónustu, sbr. 1. og 2. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988 með áorðnum breytingum. Verður að meta ákærðu, ýmist sem stjórnarformönnum eða framkvæmdastjórum framangreindra félaga það til stórkostlegs gáleysis í skilningi 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga að hafa ekki gætt þessa, hvað sem leið gjaldfresti sem félögin kunna að hafa veitt viðskiptamönnum, eða því að kröfur innheimtust ekki, en um frádrátt tapaðra krafna frá skattskyldri veltu fer eftir reglum 2. tl. 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988 með áorðnum breytingum.

Hvað varðar opinber gjöld ber launagreiðanda að halda þeim eftir af launum starfsmanna samkvæmt lögum nr. 45/1987, með áorðnum breytingum, sbr. 16. og 20. gr. laganna og greiða þau ótilkvaddur í ríkissjóð. Felst ekki afsökun í því að hafa ekki haft fé til að greiða þann hluta launa starfsmanna sem ekki var greiddur beint til þeirra. Samkvæmt þessu verður ekki fallist á það með ákærðu að féleysi greindra félaga verði metið þeim afsakanlegt. Varðar háttsemi þeirra við tilgreind refsiákvæði í ákæru.

Ákærðu X og Z byggja á því að líta eigi til þess við ákvörðun refsingar að greiðsla hafi komið inn á fyrri fjárhæðina sem tíunduð er í A-kafla ákæru, og sú síðari hefði átt að lækka vegna afskrifta krafna samkvæmt reikningum sem þeir kveða félagið hafa gert nánar greindum fyrirtækjum, sem hafi hafnað því að greiða þá og þrotabú félagsins hafi látið við það sitja. Þegar af þeirri ástæðu að ekki voru staðin skil á virðisaukaskattskýrslum á lögmæltum tíma er ekki heimilt að víkja frá fésektarlágmarki sem kveðið er á um í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 með síðari breytingum. Ber að tiltaka refsingu samkvæmt því, en einnig verður litið til þess að ekki var skilað skilagrein í desember 2003, sbr. B-kafla ákæru.

Ákærðu hafa ekki sætt refsingum.

Ákærði X verður dæmdur til að sæta fangelsi í þrjá mánuði og greiða 7.000.000 króna í sekt. Vararefsing ákveðst fangelsi í tvo mánuði, verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Ákærði Z verður dæmdur til að sæta fangelsi í fimm mánuði og greiða 13.900.000 krónur í sekt. Vararefsing ákveðst fangelsi í þrjá mánuði, verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Ákærði Y verður dæmdur til að sæta fangelsi í tvo mánuði og greiða 6.300.000 krónur í sekt. Vararefsing ákveðst fangelsi í tvo mánuði, verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Fangelsisrefsing hvers ákærða um sig verður bundin skilorði eins og greinir í dómsorði.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða óskipt málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef hdl., sem ákveðast eins og greinir í dómsorði, að virðisaukaskatti meðtöldum.

Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 80/2008.

Dóminn kveður upp E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði X skal sæta fangelsi í þrjá mánuði og greiða 7.000.000 króna í sekt. Fresta ber fullnustu fangelsisrefsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Fangelsi í tvo mánuði komi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Ákærði Z skal sæta fangelsi í fimm mánuði og greiða 13.900.000 krónur í sekt. Fresta ber fullnustu fangelsisrefsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Fangelsi í þrjá mánuði komi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Ákærði Y skal sæta fangelsi í tvo mánuði og greiða 6.300.000 krónur í sekt. Fresta ber fullnustu fangelsisrefsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Fangelsi í tvo mánuði komi í stað sektarinnar, verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu þessa dóms að telja.

Ákærðu greiði óskipt málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef S-kk-ef hdl., 320.000 krónur.