E-805/2013

I.

Mál þetta er höfðað með birtingu stefnu 21. febrúar 2013 og dómtekið 5. febrúar 2015. Stefnandi er Torf túnþökuvinnsla ehf., Borgareyrum 861, Hvolsvelli, en stefndi er K-kk-nf S-kk-nf, til heimilis að [...] í Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 3.082.732 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 2.995.556 krónum frá 1. desember 2012 til 1. janúar 2013 en af 3.082.732 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að teknu tilliti til innborgunar stefnda að fjárhæð 46.982 krónur hinn 6. nóvember 2012.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda lægri fjárhæð að mati réttarins auk vaxta eins og greinir í aðalkröfu.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst hann þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar.

II.

Fyrir liggur að stefnandi er verktaki sem framleiðir torf og tekur að sér verkefni við túnþökuvinnslu og mótun garða. Þá er óumdeilt að fyrirtækið B sá um milligöngu fyrir stefnda gagnvart stefnanda vegna verksins.

Í júnímánuði 2012 hafði A, arkitekt hjá B, samband við C, fyrirsvarsmann stefnanda, og falaðist eftir verðtilboði í þökulögn í garði fasteignar stefnda að [...] í Kópavogi. Gaf stefnandi tilboð sem miðaðist við lagningu á 700 fermetrum af þökulögn, 70 rúmmetrum af vikurblöndu og 550-650 rúmmetrum af undirefni. Tilboð barst frá C degi síðar vegna lyngtorfs, fínsléttunar og tyrfingar upp á 1.400 krónum á fermetrann með virðisaukaskatti, en tilboð vegna garðgrass, fínsléttunar, dreifingar á kjötmjöli og tyrfingar nam 1.200 krónum á fermetrann með virðisaukaskatti. Ekkert varð úr framkvæmdum um sumarið en um haustið sama ár kom D, starfsmaður B, að máli við C, fyrirsvarsmann stefnanda og bað hann um að taka hið umdeilda verk að sér. C lýsti samningum um verkið þannig í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að hann hefði samið við D þannig að hann myndi útvega undirverktaka og taka ábyrgð á greiðslum til þeirra en stefnandi skyldi í staðinn fá 10% álag á alla reikninga. Ætti stefnandi að gera reikninga vikulega og fengi þá greidda daginn eftir. Þessari lýsingu stefnanda hefur ekki verið mótmælt.

Ekki virðist ágreiningur um að verkið tók nokkrum breytingum á framkvæmdatíma, til að mynda varð úr að stefnandi hafði milligöngu um flutning trjáa og hellulagningu.

Stefnandi kveðst hafa fengið þrjá reikninga greidda vegna verksins, þ.e. reikninga nr. 126, 134 og 143, vegna tímabilsins frá 7. til 28. október 2012. Aðilar deila nú um greiðslu vegna þriggja reikninga. Fyrsti reikningurinn er nr. 145, dagsettur 13. nóvember 2012, upphaflega að fjárhæð 1.131.325 krónur, annar er nr. 155, dagsettur 28. nóvember 2012, að fjárhæð 1.953.145 krónur og þriðji reikningurinn er nr. 170, dagsettur 16. desember 2012, að fjárhæð 87.176 krónur. Lýtur ágreiningur aðila aðallega að því, hversu háa fjárhæð stefnda beri að greiða fyrir lagningu lyngtorfs. Óumdeilt er að hluti lyngtorfsins var lagður á land Kópavogsbæjar sem liggur upp að lóð stefnda. Þá er deilt um skyldu stefnda til að greiða fyrir færslu á trjám í garðinum en stefndi telur vinnu við flutninginn hafa verið ábótavant. Þá er deilt um hellulagningu stefnanda við fasteign stefnda og frágang við hana.

Stefnandi sendi stefnda greiðsluáskorun hinn 19. desember 2012 en eins og áður er rakið er mál þetta höfðað 21. febrúar 2013.

III.

Stefnandi byggir á því að aðilar hafi gert með sér samkomulag þar sem stefnandi tók að sér að vinna tiltekið verk fyrir stefnda. Samið hafi verið um einingaverð fyrir hellulögn og tyrfingu en fyrir aðra vinnuliði, þ.m.t. jarðvegsvinnu og trjáflutninga, skyldi greitt fyrir samkvæmt tímagjaldi.

Stefnandi segir að verulegum vandkvæðum hafi verið bundið að vinna verkið þar sem ekki hafi verið afhentar teikningar því til grundvallar. Þá hafi verkið verið háð stöðugum breytingum meðan á verkframkvæmdum stóð og hafi það valdið verulegu óhagræði við vinnslu þess.

Stefnandi bendir á að stefndi hafi ekki haldið því fram að verkið hafi ekki verið unnið eða að gæðum þess hafi verið áfátt. Stefndi hafi hins vegar ekki viljað greiða kröfur stefnanda og hafi haft uppi meiningar um að láta meta verkið. Slíkt mat sé þó tilefnislaust, enda hafi verkverð verið umsamið og unnið samkvæmt fyrirmælum verkkaupa og fulltrúa hans. Reikningur stefnanda nr. 145 að fjárhæð 1.131.325 krónur sé vegna verktöku hans en reikningur nr. 155 að fjárhæð 1.953.145 krónur og reikningur nr. 170 að fjárhæð 87.176 krónur séu vegna efnis og vinnu undirverktaka. Segir stefnandi að öll gögn hafi legið fyrir með ítarlegum sundurliðunum og undirgögnum.

Undir rekstri málsins lækkaði stefnandi dómkröfu sína samkvæmt reikningi nr. 145 í 1.042.240 krónur vegna nýs útreiknings á umfangi lyngtorfsins, sem lagt var umrætt sinn, en samkvæmt honum hafi það verið 476,49m2 en ekki 540m2, eins og miðað var við við gerð reikningsins.

Stefnandi segir að svo virðist sem samskiptaerfiðleikar hafi verið á milli stefnda og fulltrúa hans, starfsmanna B. Virðist sem fulltrúar verkkaupa hafi ekkert vitað um framkvæmd eða greiðslutilhögun. Um slíkt hafi hins vegar verið samið strax í upphafi og hafi þar af leiðandi ekki átt að vera nokkur vandkvæði á túlkun reikninga og umfangi verks. Verkið hafi hins vegar verið unnið eftir ákvörðun fulltrúa stefnda og „spilað af fingrum fram“ varðandi efnisval á plöntum o.s.frv.

Stefnandi segir að vinna við verkið hafi hafist 7. október 2012 og hafi verið unnið við það fram undir miðjan nóvember 2012. Hafi stefnandi skráð alla unna tíma, auk alls aðkeypts efnis, þjónustu og vinnu verktaka. Stefnandi kveðst hafa gert stefnda sex reikninga vegna verksins en þrjá reikninga, samtals að fjárhæð 2.132.929 krónur vegna tímabilsins 7. október 2012 til 28. október 2012, hafi stefndi greitt athugasemdalaust. Stefndi hafi hins vegar ekki greitt þrjá reikninga sem stefnandi gaf út fyrir tímabilið frá 29. október 2012 þar til stefnandi hvarf frá verkinu. Samtals séu 3.082.732 krónur ógreiddar vegna þessara þriggja reikninga, að frádreginni innborgun hinn 6. nóvember 2012 að fjárhæð 46.982 krónur.

IV.

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á því að hann hafi þegar greitt stefnanda sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu sína, sbr. 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Enn fremur byggir stefndi sýknukröfuna á því að stór hluti verksins hafi verið haldinn verulegum göllum í skilningi 9. gr. sömu laga. Til stuðnings varakröfu sinni vísar stefnandi til sömu röksemda.

Stefndi bendir á að ekki var gerður skriflegur verksamningur á milli stefnda og stefnanda. Stefndi hafi fengið tilboð frá stefnanda í efni og vinnu við verkið og hafi það tilboð verið ákvörðunarástæða stefnda þegar tilboði stefnanda var tekið og hann fenginn til að vinna verkið. Kveðst stefndi hafa innt af hendi samtals 2.179.828 krónur í fjórum greiðslum sem sundurliðist svo: 1.000.000 króna vegna vinnu og efniskaupa, greiðslu af hálfu stefnda að fjárhæð 46.899 krónur vegna vinnu og tækja. Ágreiningslaust er að stefndi tvígreiddi þann reikning og gerir í endanlegri dómkröfu sinni ráð fyrir að sú fjárhæð verði dregin frá meintri skuld stefnda. Loks var um að ræða greiðslu að fjárhæð kr. 1.086.030 vegna uppgjörs á verkframkvæmdum við [...].

Stefndi segir ákveðnar forsendur hafa legið fyrir í byrjun verks varðandi efniskostnað og vinnu. Í tölvubréfasamskiptum milli A, fyrir hönd stefnda, og C, fyrirsvarsmanns stefnanda, komi meðal annars fram að lóðin hefði verið tilbúin fyrir undirlag og tyrfingu. Gert hefði verið ráð fyrir að þökulögn yrði 700 fermetrar, sem skiptist í 450 fermetra af garðagrasi með vikursandi sem undirlagi, sem hvorki var keypt né lagt niður, og 250 fermetrar af lyngtorfi með rörasandi sem undirlagi. Einnig hafi verið gert ráð fyrir 550-650 rúmmetrum af grófri möl (grúsi) sem stefnandi hafi ekki gefið upp verð á, færslu á nokkrum trjám, keyrslu á undirefni og sléttun og setningu lóðar í réttar hæðir samkvæmt tímavinnu. Nokkru seinna hafi stefndi fengið tilboð vegna hellulagnar sem hafi hljóðað upp á 6.000 krónur á fermetrann með virðisaukaskatti, lengdarmetri í sögun 1.500 krónur og lengdarmetri á steypu meðfram köntum 1.500 krónur. Með hliðsjón af tilboði stefnanda kveðst stefndi hafa gert ráð fyrir að kostnaður vegna verksins í heild væri svohljóðandi:

Lyngþökur og vinna, 250 m2 x 1.400 kr. m2 : 350.000 kr.

30-40 m3 af rörasandi undir lyngþökur

x 715 kr. m3 : 21.450 – 28.600 kr.

550-650 m3 af undirefni, grófri möl (grús)

x 376 kr. m3 : 206.800 – 244.400 kr.

Hellulagnir á 30-40 m2 x 6.000 kr. m2 : 180.000 – 240.000 kr.

Sögun á hellum 10-15m x 1.500 kr. : 15.000 – 22.500 kr.

Steypa meðfram köntum 10-15m x 1.500 kr. : 15.000 – 22.500 kr.

Færsla á trjám (vinna og vélar). : 300.000 – 400.000 kr.

Efniskaup vegna trjáflutninga. : 110.000 – 130.000 kr.

Önnur vinna, flutningur á efni og tæki: : 1.000.000 kr.

Samtals : 2.198.250 kr. – 2.438.000

Stefndi bendir á að útgefnir reikningar stefnanda hafi ekki verið sundurliðaðir og því hafi verið erfitt fyrir stefnda að sjá með réttu með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar hafi verið reiknað út. Stefndi hafi fyrst fengið sundurliðaða reikninga með stefnu málsins og hafi stefndi því ekki getað séð hvernig þeir reikningar, sem stefnandi gerir nú kröfu um, samtals að fjárhæð kr. 3.171.646 vegna vinnu, tækja og efniskostnaðar gætu staðist miðað við þær upphaflegu forsendur verksins, sem lágu til grundvallar tilboði stefnanda og miðað við umfang þess. Stefndi hafi því verið með réttmætar væntingar um það, þegar hann greiddi kr. 2.179.828 að hann hefði þá þegar staðið skil á greiðslum vegna vinnu og efniskostnaðar, sem fólust í verkframkvæmdum að [...]. Stefndi telur sig því hafa uppfyllt sínar skyldur gagnvart stefnanda með því að hafa innt af hendi sanngjarnt endurgjald fyrir það verk sem unnið var á lóðinni, sbr. 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000.

Stefndi segir ljóst að í upphafi verksamkomulags milli stefnda og stefnanda hafi ákveðnar forsendur legið til grundvallar. Gert hafi verið ráð fyrir að tyrfa ætti 250 fermetra svæði á lóð [...] í brekkubrún með lyngþökum. Stefndi hafi óskað eftir tilboði frá stefnanda í þann hluta verksins og hafi náðst samkomulag um kr. 1.400 á fermeterinn af fínsléttingu og tyrfingu á lyngþökum. Stefndi hafi því mátt ganga út frá því að kostnaðurinn, sem lægi til grundvallar tyrfingu á lyngþökum fyrir 250 fermetra svæði í brekkubrún, yrði 350.000 krónur. Í reikningi frá stefnanda nr. 145 sé kostnaður vegna lagningar og frágangs á lyngþökum hins vegar 756.000 krónur fyrir 540 fermetra svæði eða 290 fermetrum umfram það sem samið hefði verið um í upphafi. Stefndi telur stefnanda hafa verið skylt að óska eftir nánari fyrirmælum frá stefnda um, hvort leggja ætti 290 fermetra af lyngþökum umfram upphaflegar forsendur verksins. Enn fremur hafi stefnanda verið skylt að upplýsa stefnda um þann viðbótarkostnað, sem af því hlytist, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup. Auk framangreinds telur stefndi að umrætt svæði geti ekki mælst 540 fermetrar og vísar stefndi þar um til afstöðumyndar af lóð [...] þar sem gert var ráð fyrir 250 fermetrum af lyngþökum í brekkubrún ásamt niðurstöðu mælinga starfsmanna B þar sem niðurkomnar lyngþökur mældust 259 fermetrar.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt sundurliðun á reikningi nr. 155 frá stefnanda, sem sé vegna vinnu undirverktaka, hafi stefndi verið krafinn um greiðslu á sjö klukkustunda vinnu vegna notkunar á hjólagröfu og átta klukkustunda vinnu vélamanns/garðyrkjumanns við að undirbúa brekkur fyrir lyngþökur. Auk þess hafi stefndi verið rukkaður um 14 klukkustunda vinnu við hjólagröfu og 16 klukkustunda vinnu vélamanns/garðyrkjumanns við að hífa lyngþökur og gróðursetja í mön. Samtals hafi kostnaður vegna þessa numið 348.639 krónum. Ef ætlun stefnanda hafi verið að aðskilja kostnað vegna hífingar á lyngþökum, akstri og undirbúningi brekku fyrir því einingaverði sem um var samið í upphafi, 1.400 krónur á fermetrann, hafi stefnanda verið í lófa lagið að hafa verkþáttalýsingu í tilboði skýrari. Ríkari ábyrgð hvíli á stefnanda sem verktaka að sanna efni tilboðsins en á stefnda sem neytanda og þar sem ekki hafi verið gerður skriflegur verksamningur milli aðila, verði stefnandi að bera hallann af óskýru og ónákvæmu tilboði sínu. Hvergi komi fram í gögnum málsins að stefnandi hafi skýrt stefnda frá því að kostnaður vegna hífingar á lyngþökum, aksturs og undirbúnings brekku væri ekki innifalinn í upphaflega umsömdu einingarverði. Sé stefnda því ekki skylt að greiða meira fyrir verkið en hann hafi nú þegar greitt.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt samkomulagi aðila hafi stefnandi tekið að sér að færa um það bil 20 tré innan lóðar [...]. Þessi verkþáttur hafi verið unninn samkvæmt tímagjaldi. Hafi stefnda verið sendir tveir reikningar vegna vinnunnar, annars vegar reikningur nr. 145 og hins vegar nr. 155. Samkvæmt reikningi nr. 145 hafi stefndi verið krafinn um greiðslu fyrir 20 klst. vinnu við hjólagröfu, 35,5 klst. vegna vinnu vélamanns/garðyrkjumanns og 5 klst. vinnu við minigröfu. Samkvæmt reikningi nr. 155 hafi stefndi verið krafinn um greiðslu fyrir 19 klst. vinnu við beltagröfu, 25 klst. vinnu við hjólagröfu og 37 klst. vegna vinnu vélamanns/garðyrkjumanns. Samtals hafi kostnaður vegna reikninga nr. 145 og 155 við færslu á trjám numið 948.735 krónum.

Stefndi gerir athugasemdir við þann tímafjölda, sem lagður er til grundvallar vinnu við færslu trjánna miðað við umfang hennar. Byggir hann á því að verkið sé haldið verulegum galla í skilningi 1. og 5. tölul. 9. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup. Samkvæmt lagaákvæðinu skuli útseld þjónusta, sem veitt er í atvinnuskyni, ávallt vera byggð á fagþekkingu og vera í samræmi við góða viðskiptahætti. Gallar hafi komið fram eftir flutning trjánna sem felist í því að sum trén hafi fokið upp með rótum og nokkur þeirra halli með ræturnar upp úr jörðinni, eins og ráða megi af framlögðum myndum og yfirlýsingum núverandi verktaka, sem tekið hafi við lóðaframkvæmdum af stefnanda. Ljóst sé að stefndi muni bera mikinn kostnað við að láta gróðursetja nokkur tré á nýjan leik, rétta af önnur, jafna út jarðvegi kringum öll trén og yfirfara allar uppbindingar. Auk þess þurfi stefndi að bera sjálfur kostnað af kaupum á nýjum trjám í stað þeirra sem drápust í kjölfar gallaðs verks og slæms frágangs stefnanda. Um verulegan galla á verkinu sé að ræða og telji stefndi ekki eðlilegt að hann þurfi að greiða reikning stefnanda vegna flutnings á trjánum nema að því er varðar kostnað vegna efnis sem núverandi verktaki telji sig geta notað við endurgróðursetningu trjánna.

Stefndi bendir á að stétt við íbúð neðri hæðar hússins hafi verið skökk og illa lögð af hálfu stefnanda. Ekki hafi verið steypt meðfram köntum þar sem ystu steinarnir voru lausir, auk þess sem ekki hafi verið steypt upp við húsið. Þá hafi undirlagið verið illa unnið af hálfu stefnanda og það hafi valdið röngum vatnshalla. Vegna þessa hafi þurft að endurgera stéttina að öllu leyti og hafi hún því verið tekin upp og lögð aftur, auk þess sem allt undirlag hafi einnig verið endurgert. Þetta hafi haft í för með sér verulegan aukakostnað og óþægindi fyrir stefnda. Stefndi bendir einnig á að hann hafi verið krafinn um greiðslu fyrir hellulagningu á 40 fermetra fleti en samkvæmt mælingum eftirlitsaðila verksins hafi einungis verið um að ræða 29,1 fermetra. Vegna þessara verulegra galla sé ekki eðlilegt að stefndi þurfi að greiða reikning vegna hellulagnar að fjárhæð 279.000 krónur.

V.

Í málinu liggur fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns, Þ-kk-ef H-kk-ef landslagsarkitekts. Samkvæmt matsbeiðni stefnda var eingöngu lagt fyrir matsmanninn að meta atriði sem lúta að magni og lagningu lyngtorfs, vinnu við flutning á trjám og mæla upp núverandi hellulögn. Tekur matsgerðin því ekki til annarra þátta í ágreiningi aðila í máli þessu. Það var niðurstaða matsgerðarinnar að stefnandi og undirverktakar hans hefðu lagt u.þ.b. 200 fermetra af lyngtorfi á lóð stefnda að [...] í Kópavogi en u.þ.b. 266 fermetra af lyngtorfi á lóð Kópavogsbæjar sem liggur í beinu framhaldi af brekkubrún lóðar stefnda. Í matsgerðinni segir að sanngjarnt verð fyrir lagningu lyngtorfs og 10 cm sandlags nemi 1.950 krónum á fermetrann, þ.e. miðað við að einingaverð fyrir lyngtorf sé 1.500 krónur og rörasandur kosti 450 krónur á fermetra. Segir jafnframt að einingaverð væru þau sömu við mat á því hvað kostaði að leggja lyngtorf á u.þ.b. 266 fermetra lóð Kópavogsbæjar.

Matsmaðurinn var einnig beðinn um að meta hvort flutningi um 20 trjáa hefði verið áfátt. Taldi matsmaðurinn að heilt yfir virtist trjáflutningurinn hafa heppnast vel, fyrir utan eitt tré virtust þau vera vel lifandi og ósködduð. Matsmaðurinn treysti sér þó ekki til að leggja mat á verk stefnanda í málinu þar sem upplýsingar bentu til að aðrir verktakar hefðu hlúð að trjánum eftir flutning stefnanda. Matsmaðurinn taldi að sanngjarnt endurgjald fyrir færslu trjánna væri kr. 790.000 fyrir 20 tré og áætlaði matsmaðurinn þá fjóra daga í verkið fyrir einn garðyrkjumann og einn tækjamann með tveggja tonna beltagröfu og 14 tonna hjólagröfu.

Loks var matsmaðurinn beðinn um að meta hvert væri heildarmagn hellulagnar við íbúð neðri hæðar að [...] og hvað teldist vera sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu undirverktaka stefnanda vegna hellulagnarinnar. Matsmaðurinn komst að þeirri niðurstöðu að flötur hellulagnarinnar mældist 36,5 fermetrar og næmi sanngjarnt endurgjald vegna vinnunnar 312.125 krónum, að frátöldum efniskostnaði.

VI.

Ágreiningslaust er að seinni hluta ársins 2012 gerðu aðilar munnlegt samkomulag um að stefnandi ynni tiltekin verk fyrir stefnda að [...] í Kópavogi. Sömuleiðis er ágreiningslaust að starfsmenn B sáu um öll samskipti við stefnanda fyrir hönd stefnda og að stefndi átti að greiða stefnanda 10% álag ofan á útgefna reikninga vegna vinnu undirverktaka eða innkaup á efni og aðkeyptri þjónustu. Ágreiningur aðila lýtur einkum að því hvort stefnda beri að greiða stefnanda umstefnda skuld samkvæmt áðurgreindum þremur reikningum, svo sem stefnandi byggir á, eða hvort sýkna beri stefnda eða lækka kröfur stefnanda á hendur honum á þeim forsendum að stefndi hafi nú þegar greitt sanngjarnt endurgjald fyrir vinnu stefnanda eða vegna þess að verkið hafi verið haldið verulegum göllum í skilningi 9. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, svo sem stefndi heldur fram.

Í fyrsta lagi er deilt um skyldu stefnda til að greiða reikning nr. 145, sem stefnandi gaf út 13. nóvember 2012, að fjárhæð 1.131.325 krónur. Reikningurinn ber með sér að vera vegna lagningar á 540 fermetrum af lyngþökum, vinnu tækjamanns og notkunar á hjólaskóflu og gröfu. Er hluti af reikningnum þannig vegna vinnu við flutninga á trjám. Reikningurinn er gefinn út vegna vinnu eigin starfsmanna stefnanda. Með bókun í þingbók undir rekstri málsins hér fyrir dóminum hinn 26. júní 2013 lækkaði stefnandi kröfu sína samkvæmt reikningnum í 1.042.411 krónur vegna nýs útreiknings sem ber með sér að lagðir voru 476,49 fermetrar af lyngtorfi en ekki 540 fermetrar, eins og miðað var við við gerð reikningsins.

Stefndi telur hins vegar að honum beri ekki að greiða reikninginn og vísar máli sínu til stuðnings til þess að samkvæmt tilboði því, sem lá til grundvallar verkinu, hafi átt að tyrfa 250 fermetra svæði með lyngtorfi og hafi það átt að kosta 350.000 krónur, þ.e. 1.400 krónur á fermetra. Hefði stefnanda verið skylt að óska eftir nánari fyrirmælum frá stefnda um hvort leggja ætti 290 fermetra af lyngþökum umfram upphaflega tilboðið og upplýsa stefnda um þann viðbótarkostnað sem af því hlytist, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup.

C, fyrirsvarsmaður stefnanda, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og bar að verkið hefði tekið nokkrum breytingum á verktíma og hefði það einkum A arkitekt hjá B, aðalhönnuður og eftirlitsaðili með verkinu fyrir hönd verkkaup, sem hafi haft forgöngu um breytingarnar. Sagði C hana hafa verið nokkurs konar verkstjóra. Vitnið E garðyrkjuverktaki, sem var undirverktaki stefnanda og sá m.a. um undirvinnu á lóð stefnda, bar á sama hátt fyrir dómi. Sagðist E hafa talað við A um hvernig leggja ætti lyngtorfið og hefði hún gefið fyrirmæli um útfærslu verksins með tölvupóstum eða með því að mæta á staðinn og gefa fyrirmæli. Aðspurður um hvers vegna lyngtorf hefði verið lagt út fyrir lóðarmörk stefnda, sagði E að A hefði sjálf komið á staðinn og gefið fyrirmæli þar um. Ekki nýtur við vættis A að þessu leyti. Með vísan til framangreinds framburðar um fyrirmæli A og einnig með hliðsjón af því að ágreiningslaust er að hún kom fram gagnvart stefnanda fyrir hönd stefnda, telst sannað að hún hafi sem fulltrúi stefnda og í umboði hans gefið fyrirmæli um að lagðar yrðu lyngþökur á svæði sem bæði lá inni á lóð stefnda og fyrir utan hana.

Að því er varðar heildarmagn þess lyngtorfs, sem lagt var umrætt sinn, þykir verða að taka mið af niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns. Þar kemur fram að heildarmagn lyngtorfs, sem stefnandi og undirverktakar hans lögðu á lóð stefnda, sé um það bil 200 m2 en heildarmagn lyngtorfs, sem lagt var út á lóð Kópavogsbæjar, sé um það bil 266 m2, eða samtals 466m2. Mátti stefndi vita að þar sem um stærra svæði var að ræða en í upphafi var gert ráð fyrir, yrði kostnaður við túnþökulagningu mun hærri en gert var ráð fyrir í upphaflegu tilboði stefnanda. Að þessu virtu og með vísan til matsgerðar hins dómkvadda matsmanns og þess, að stefnandi hefur samkvæmt framansögðu lækkað kröfu sína að hluta, verður að líta svo á að stefnda hafi hvorki tekist að sýna fram á að kostnaður við verkið hafi verið óeðlilega hár né að útreikningur hans sé rangur. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda fyrir lagningu á 466m2 af lyngtorfi. Hins vegar verður fallist á það með stefnda að miða beri við fermetraverð það, sem fram kemur í framlögðu tilboði stefnanda, sem nemur 1.400 krónum á fermetrann. Verður stefnda því gert að greiða fyrir lagningu 466m2 af lyngtorfi á 1400 krónur fermetrann, samtals 652.400 krónur.

Óumdeilt er að 20 tré voru flutt til innan lóðar stefnda og að E garðyrkjuverktaki sá um framkvæmdina. Í vitnaskýrslu E, sem óumdeilt er að sá um verkið sem undirverktaki stefnanda, kom fram að nýta hefði átt tré sem fyrir voru á lóðinni og flytja þau til. Til verksins hefði verið notuð stór hjólagrafa og þá hefði verið nauðsynlegt að flytja grjóthrúgu í burtu svo komast mætti að trjánum. Hefði sá tími, sem fór í flutning grjótsins, verið hluti reikningsins. Að þessu virtu og þegar litið er til þess sem fram kemur í matsgerð dómkvadds matsmanns um að eðlilegt sé að áætla að það taki tvo menn, garðyrkjumann og tækjamann, fjóra daga að vinna verkið miðað við að notaðar séu tvær misstórar gröfur, verður ekki séð að stefnandi hafi krafist ósanngjarns endurgjalds vegna þessa verkþáttar samkvæmt reikningi nr. 145 og að hluta samkvæmt reikningi nr. 155. Er það einnig í samræmi við framlagðar sundurliðanir reikninganna.

Að því er varðar framlagða sundurliðun á reikningi nr. 145 verður þó að líta til þess að þar er krafist greiðslu vegna efnisflutninga 19. október 2012. Hins vegar kemur fram á framlögðum reikningi nr. 143 að hann sé vegna uppgjörs á vinnu sem unnin var við [...] fram til 28. október 2012. Óumdeilt er að stefndi hefur þegar greitt þennan reikning að fullu. Verður því að líta svo á að þessi þáttur reiknings nr. 145 sé að fullu uppgreiddur og koma því 46.900 krónur til frádráttar heildarfjárhæðar hans.

Þá kemur til skoðunar sú mótbára stefnda að vinnu við verkið hafi verið ábótavant. Stefndi vísar henni til stuðnings til yfirlýsingar F garðyrkjufræðings sem hún staðfesti fyrir dómi. Kvaðst vitnið hafa lagt mat á ástand trjánna í nóvember eða desember 2012. Lýsti hún því að nokkur tré hefði þurft að rétta af en gat hins vegar ekki sagt til um, hversu mörg þau tré hefðu verið. Þá hefði þurft að jafna jarðveginn í kringum flest trén, auk þess sem eitt tré hefði drepist. Hér er til þess að líta að dómkvaddur matsmaður komst að þeirri niðurstöðu í matsgerð sinni, að svo virtist sem trjáflutningurinn hefði „heilt yfir heppnast vel“, því trén hafi virst vel lifandi og ósködduð, að undanskildu einu tré sem lifði flutningana ekki af. Við upphaf aðalmeðferðar málsins gengu dómendur á vettvang og skoðuðu m.a. umrædd tré og þá liggja frammi í málinu ljósmyndir af trjánum. Í ljósi alls framangreinds er það niðurstaða dómsins að þrátt fyrir yfirlýsingu vitnisins F um að illa hafi verið gengið frá trjánum, sé ekki komin fram næg sönnun fyrir því að verkinu hafi verið svo ábótavant að það teljist haldið verulegum göllum í skilningi laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Verður stefndi að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Verður hann því dæmdur til að greiða þann hluta kröfunnar, sem snýr að trjáflutningum.

Samkvæmt framangreindu verður stefnda gert að greiða stefnanda 980.825 krónur vegna reiknings nr. 145.

Í öðru lagi er deilt um skyldu stefnda til að greiða reikning nr. 155 að fjárhæð 1.953.145 krónur vegna vinnu verktaka við undirbúning vegna snjóbræðslu, formun lands, færslu trjáa, grúsfyllingu, hífingu á túnþökum, hellulögn verktaka, vinnu verktaka við að færa grjót og útlagðan kostnað, auk þess sem 10% álag er lagt á reikninginn. Reikningur þessi er til kominn vegna vinnu undirverktaka stefnanda.

Með sömu rökum og sett hafa verið hér að framan um greiðslu fyrir trjáflutninga verður stefnda gert að greiða þann hluta reikningsins sem snýr að færslu trjánna. Sýna framlögð gögn að A hafði eftirlit með verkinu og fékk stefnanda til að vinna undirbúningsvinnu vegna snjóbræðslu og hefur ekki verið sýnt fram á að sú vinna hafi verið haldin göllum eða að tilgreindar vinnustundir að baki reikningnum séu ofreiknaðar. Þá telst sömuleiðis sannað að stefnandi hafi verið fenginn til að vinna við formun lands á lóð stefnda og hefur ekki verið sýnt fram á annað en að kostnaður vegna þeirrar vinnu sé eðlilegur. Eins og áður er á minnst, gaf vitnið E þær skýringar á færslu grjótsins að um hafi verið að ræða nauðsynlegar aðgerðir svo unnt væri að komast að trjánum sem átti að færa til á lóðinni. Verður ekki séð af málatilbúnaði stefnda að gerðar séu sérstakar athugasemdir við þennan verklið. Í ljósi þess hversu mikil vinna var fólgin í hífingu, bæði á túnþökum við gróðursetningu í mön, mátti stefndi ekki gera ráð fyrir því að slík hífing væri innifalin í tilboði því sem hann fékk sumarið 2012. Hefur stefnda ekki tekist að sanna að kostnaður vegna hífingar og annarra þátta samkvæmt þessum reikningi sé óeðlilega hár eða bersýnilega ósanngjarn vegna þeirrar vinnu sem innt var af hendi. Verður stefndi því einnig dæmdur til að greiða umkrafinn kostnað vegna þessa verkliðar.

Að því er varðar hellulögn stefnanda, virðist stefndi annars vegar byggja á því að umfang hellulagnarinnar hafi verið mun takmarkaðra en ráða megi af reikningi stefnanda og hins vegar að gallar hafi verið á hellulögninni. Engar staðfestar upplýsingar liggja frammi í málinu um það, hversu stór hellulögnin, sem stefnandi krefst greiðslu fyrir, er. Aðspurður um umfang hellulagnarinnar, kvað vitnið E að eldri hellulögnin hefði að lokum numið um það bil 40m2. Samkvæmt framlagðri matsgerð dómkvadds matsmanns var núverandi hellulögn 36,5m2 en heildarkostnaður við hellulögnina var metinn á 312.000 krónur. Samkvæmt framlagðri sundurliðun vegna reiknings nr. 155 er miðað við að hellulögnin sé 40m2 en þar er heildarkostnaður vegna hennar sagður nema 300.000 krónum. Þykir því ekki óvarlegt að taka kröfu stefnanda til greina að því er þennan þátt varðar, enda nemur hún lægri fjárhæð en framlögð matsgerð gerir ráð fyrir að sé sanngjarnt endurgjald fyrir þennan verklið.

Vitnið, F garðyrkjufræðingur, sagði í vætti sínu að lítill vatnshalli hefði verið á hellulögninni. Hefði hún verið fengin til að leggja nýjar hellur í stað þeirra sem lagðar voru af stefnanda. Hins vegar fullyrti vitnið E að við lagningu hellnanna hefði verið gætt að halla og kvað hann engar athugasemdir hafa verið gerðar við verkið af hálfu stefnda eða fulltrúa hans. Engin gögn hafa verið lögð fram sem styðja staðhæfingar stefnda um að umfang hellulagnarinnar hafi verið til muna minna en fram kemur í reikningi stefnanda og teljast þær því ósannaðar. Hins vegar liggur fyrir ljósmynd af eldri hellulögninni sem sýnir að vatnshalli var á yfirborði hennar. Þá verður ekki séð að stefndi hafi gert athugasemdir við gæði hellulagnarinnar en fyrir liggur að stefndi lét síðar taka upp hellulögnina og setja aðra gerð hellna í stað þeirra sem lagðar voru af undirverktaka stefnanda. Var stefnanda þannig gert ómögulegt að láta fara fram könnun á gæðum vinnunnar og öðrum þáttum verksins og verður stefndi að bera hallann af því. Telst því ósannað að verkinu hafi verið ábótavant og að umkrafin fjárhæð sé ranglega reiknuð og verður stefnda því gert að greiða stefnanda fyrir þennan verklið svo sem krafist er.

Af ofangreindu leiðir að stefndi verður dæmdur til að greiða þann hluta kröfunnar sem grundvallast á reikningi nr. 155, samtals að fjárhæð 1.953.145 krónur.

Í þriðja lagi er deilt um skyldu stefnda til að greiða stefnanda samkvæmt reikningi nr. 170 að fjárhæð 87.176 krónur vegna aðkeypts aksturs og aðkeypts efnis, auk 10% álags til handa stefnanda. Eins og að framan greinir fékk fulltrúi stefnda stefnanda til að hafa milligöngu um verktöku í málinu og skyldi stefndi bera ábyrgð á greiðslu stefnanda til undirverktakanna, auk 10% álags. Reikningur nr. 170 ber með sér að vera vegna vinnu þriggja undirverktaka, auk efniskostnaðar. Hefur stefndi ekki fært fram nokkur þau rök sem hnekkt geta greiðsluskyldu hans í samræmi við framangreindan reikning. Verður stefndi því dæmdur til að greiða þann hluta dómkröfunnar sem grundvallast á reikningi nr. 170, samtals 87.176 krónur.

Að öllu framangreindu virtu verður fallist á dómkröfu stefnanda að hluta. Er það samkvæmt framansögðu jafnframt niðurstaða dómsins að tilgreind ákvæði laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, standi þeirri niðurstöðu ekki í vegi, svo sem stefndi heldur fram. Ber stefnda því að greiða greiða stefnanda samtals 2.974.164 krónur, þ.e. 3.021.146 krónur að frádreginni innborgun hinn 6. nóvember 2012 að fjárhæð 46.982 krónur, sem er óumdeild. Fer um dráttarvexti eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir niðurstöðu málsins verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað. Að þessu virtu telst málskostnaður stefnanda hæfilega ákveðinn 1.100.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari sem dómsformaður, ásamt meðdómsmönnunum, Á-kk-þgf I-kk-þgf byggingarverkfræðingi og Þ-kk-þgf G-kk-þgf skrúðgarðyrkjumeistara.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, K-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, Torfi túnþökuvinnslu ehf., 2.974.164 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 2.886.988 krónum frá 1. desember 2012 til 1. janúar 2013 en af 2.974.164 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.100.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

Þ-kk-nf G-kk-nf