E-2491/2015

I

Mál þetta, sem dómtekið var 27. september sl., er höfðað með stefnu áritaðri um birtingu 25. júní 2015.

Stefnandi er Höldur ehf., Tryggvabraut 12, Akureyri, en stefnda er S-kvk-nf G-kvk-nf, Bakkaseli 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda 868.968 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 10. mars 2015 til greiðsludags. Þá er krafist greiðslu málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar að viðbættum 24,0% virðisaukaskatti úr hendi stefnanda að skaðlausu að mati réttarins með hliðsjón af framlögðum málskostnaðarreikningi lögmanns stefndu.

Til vara krefst stefnda þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega og að málskostnaður verði látinn falla niður.

II

Helstu málavextir eru þeir að hinn 7. maí 2013 keypti stefnda af stefnanda bifreið af gerðinni Skoda Octavia, árgerð 2012, með skráningarnúmerið YML64, fyrir 3.100.000 krónur. Hluti kaupverðsins, 1.500.000 krónur, var greiddur með sölu stefndu til stefnanda á bifreið sinni af gerðinni Skoda Octavia, árgerð 2008, með skráningarnúmerið JTH93. Óumdeilt er að við kaupi upplýsti stefnda stefnanda um að hún hefði látið skipta um tímareim í bifreiðinni JTH93 og að sonur hennar og kunningi hans hefðu séð um verkið. Því er lýst í stefnu að bifreiðin hafi verið staðsett á bílasölunni Bílabankinn ehf. frá því stefnandi fékk bifreiðina afhenta frá stefndu og þar til stefnandi seldi Mosrafi ehf. bifreiðina 24. maí 2013.

Í desember 2013 bilaði bifreiðin JTH93 og var hún færð á verkstæði GK viðgerða ehf. í kjölfarið. Samkvæmt framlögðu bréfi GK viðgerða ehf. til Bílabankans ehf., dagsettu 17. desember 2013, kemur fram að I-kk-nf Á-kk-nf, starfsmaður Mosrafs ehf., hafi haft samband við GK viðgerðir ehf. vegna bilunar í bifreiðinni JTH93 og lýst því að bifreiðin hefði drepið á sér og að ekki hafi reynst unnt að gangsetja hana á nýjan leik. Í bréfinu segir að við skoðun á bifreiðinni daginn eftir hafi komið í ljós að stuðningshjól við tímareim hefði fallið niður og að bolti, sem haldi hjólinu, hafi brotnað. Við það hafi vélin farið yfir á tíma og skemmt stimpla, ventla, hedd o.fl. Í bréfinu kemur jafnframt fram að GK viðgerðir ehf. mætu vélina ónýta.

Samkvæmt framlagðri skýrslu Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, dagsettri 10. febrúar 2014, móttók hún hinn 24. janúar 2014 beiðni Mosrafs ehf. um greiningu á orsökum brots á bolta, sem haldi strekkjarahjóli, úr vél bifreiðar. Skoðun Nýsköpunarmiðstöðvar var einskorðuð við hörkumælingu á boltanum og skoðun á brotfleti. Í niðurstöðukafla skýrslunnar segir: „Boltinn var sagaður í tvennt og þversnið hans var hörkumælt með Vickers 20 hörkumæli. Harka reyndist 300HV og var jöfn yfir þversniðið. Harkan bendir til að togþol boltans sé u.þ.b. 965 MPa. Við skoðun á brotfleti sést að brotið hefst sem þreytubrot en síðan verður stökkt brot (lokabrot) yfir meginhluta brotflatar, sjá mynd 2. Stærð lokabrots bendir til að brot hafi orðið við mikið álag. Engin merki eru um efnisgalla í brotfleti. Skemmdir á gengjum (hnoðun) benda til að einhver þvingun hafi átt sér stað við herslu eða losun boltans, sjá mun 3.“ Loks kemur fram það mat Nýsköpunarmiðstöðvar að álag á boltahaus hafi verið mikið og að hugsanlega hafi bolti verið of hertur og valdið yfirálagi á boltahausinn.

Í málinu liggur frammi tölvupóstur Æ-kk-ef V-kk-ef, starfsmanns Bílabankans ehf., til eiginmanns stefndu og starfsmanns stefnanda, dagsettur 26. febrúar 2014, þar sem eiginmaður stefndu er upplýstur um að viðgerðarkostnaður vegna tjóns á bifreiðinni JTH93 nemi 700.000 til 1.000.000 krónum. Þar segir jafnframt að Höldur ehf. óski eftir því að þau greiði fyrir viðgerðina þar sem ekki hafi verið rétt staðið að tímareimarskiptum. Óumdeilt er að tölvupóstinum var ekki svarað af hálfu stefndu.

Af framlögðu áliti kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa, dagsettu 11. september 2014, bað Mosraf ehf. um álit nefndarinnar vegna galla í bifreiðinni JTH93 sem hann keypti af Höldi ehf. 24. maí 2013. Þar er gerð grein fyrir andsvörum Hölds ehf. að hann hafi einungis átt bifreiðina í 17 daga og á þeim tíma hefði hún aldrei farið af bifreiðasölu þeirri, sem hefði haft milligöngu um viðskipti hans og Mosrafs ehf., og því sé eðlilegra að Mosraf ehf. beini kröfum sínum að fyrri eiganda bifreiðarinnar. Kærunefndin komst að þeirri niðurstöðu að bifreiðin JTH93 hafi verið haldin galla í skilningi c-liðar 19. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og að Höldi ehf. bæri að greiða Mosrafi ehf. skaðabætur að fjárhæð 868.964 krónur.

Mosraf ehf. gerði stefnanda máls þessa reikning að fjárhæð 868.963 krónur vegna kostnaðar við viðgerð á bifreiðinni JTH93 vegna áðurgreindrar bilunar. Stefnandi kveðst hafa greitt reikninginn og sendi stefndu innheimtuviðvörun, dagsetta 5. mars 2015.

III

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að stefnda beri ábyrgð á galla, sem verið hafi á bifreiðinni JTH93 við sölu hennar til stefnanda 7. maí 2013 og stefnda hafi ekki upplýst um, samkvæmt meginreglum kröfuréttarins og ákvæðum laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup. Ábyrgð stefndu byggist einnig á því, að hún hafi látið framkvæma viðgerð á bifreiðinni hjá aðila, sem ekki sé viðurkenndur viðgerðaraðili, og hafi ekki upplýst um það við sölu bifreiðarinnar, eins og stefndu hafi borið að gera, sbr. a-, b- og c-liði 1. mgr. 19. gr. laga nr. 50/2000. Stefnda beri ábyrgð á framkomnum galla í samræmi við 3. mgr. 40. gr. sömu laga, sbr. einnig 2. mgr. 21. gr. laganna. Þannig geti stefnda ekki vísað frá sér kröfunni um að bæta fyrir það tjón sem hlotist hafi af vanefndum hennar.

Stefnandi vísar til þess að við skoðun á framkvæmd viðgerðar á bifreiðinni, sem hlutlausir aðilar, GK viðgerðir ehf. og Nýsköpunarmiðstöð Íslands, hafi framkvæmt, hafi komið í ljós að ekki hafi verið skipt um þá slitfleti sem framleiðandi og viðurkennd verkstæði hafi leiðbeint um að gera eigi við þessar kringumstæður. Um þetta vísar stefnandi til framlagðrar yfirlýsingar frá Heklu hf., dagsettrar 29. júní 2015, og meðfylgjandi leiðbeininga. Stefndu hafi verið tilkynnt um gallann um leið og hans hafi orðið vart um miðjan desember 2013 og þá hafi henni verið gefinn kostur á að gæta réttar síns og koma að málinu frá upphafi og nokkrum sinnum eftir það, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2000. Stefnda hafi hins vegar kosið að gera ekkert í málinu og því ekkert lagt fram til lausnar málsins. Með þeirri hegðun firri stefnda sig ekki ábyrgð, heldur sýni ásetning um að reyna að komast hjá því að bera ábyrgð sína.

Ágreiningslaust sé að skipt hafi verið um tímareim í umræddri bifreið þegar stefnda var eigandi hennar, enda liggi fyrir að sonur stefndu hafi haft umsjón með viðgerðinni. Ný tímareim hafi verið ein ákvörðunarástæða þess að stefnandi tók bifreiðina sem greiðslu upp í bifreiðaviðskipti aðila. Stefnda hafi engin gögn lagt fram um að viðurkennt viðgerðarverkstæði hafi séð um að skipta um tímareim í bifreiðinni og beri ábyrgðina samkvæmt sérfræðiábyrgð. Stefnda beri ábyrgð á þeim vinnubrögðum, sem hafi verið viðhöfð, sbr. ákvæði a-, b- og c-liða 19. gr. laga nr. 50/2000, og skaðabótaskyldu samkvæmt 40. gr. sömu laga.

Við kaup stefnanda á framangreindri bifreið af stefndu hafi ekkert komið fram um að framangreind viðgerð hefði ekki verið innt af hendi eins og vænta mætti þegar um svo flókna viðgerð sé að ræða. Slitfletir og umræddur bolti sé falinn og sjáist ekki við almenna skoðun. Hins vegar sé það skýlaus skylda stefndu að upplýsa um það, hafi ekki verið staðið rétt að skiptum á tímareim en þeirri skyldu hafi stefnda ekki sinnt. Hún hafi því sýnt af sér vítavert gáleysi eða framferði sem að öðru leyti hafi verið andstætt heiðarleika og góðri trú.

Stefnandi vísar til þess að í áliti kærunefndar í lausafjár- og þjónustukaupum í máli 13/2014 frá 11. september 2014 komi fram að nefndin hafi leitað aðstoðar sérfræðings sem metið hafi framlögð gögn málsins frá viðgerðaraðilum og Nýsköpunarmiðstöð Íslands. Álitið hafi varðað sömu álitaefni og hér séu til úrlausnar og hafi komið upp eftir að stefnandi seldi bifreiðina til Mosrafs ehf. Niðurstaða kærunefndar hafi verið sú að bifreiðin hafi verið haldin galla í skilningi c-liðar 19. gr. laga nr. 50/2000 og segi í áliti nefndarinnar m.a að ástand bolta, sem hafi haldið strekkjarahjóli tímareimar í vél bifreiðarinnar, hefði ekki sést við skoðun óháðs aðila á bifreiðinni og því hafi verið útilokað fyrir álitsbeiðanda, þ.e. Mosraf ehf., að gera sér grein fyrir slælegu ástandi hans. Þá komi fram í álitinu að ekkert hafi bent til þess að seljanda, stefnanda í máli þessu, hafi verið kunnugt um ástand boltans.

Fyrir kærunefnd lausafjár- og þjónustukaupa hafi m.a. verið lagðar fram sérfræðiskýrslur frá Nýsköpunarmiðstöð Íslands sem hafi rannsakað boltann. Þar komi m.a. fram að „[l]jóst þyki að álag á boltahaus hefur verið mikið“ og að einnig hafi orðið skemmdir á gengjum boltans. Að mati stefnanda bendi það til þess að sá, sem skipt hafi um tímareim, hafi ekki verið kunnáttumaður um verkið og beri stefnda hallann af því.

Stefnandi vísar um lagarök til laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, aðallega 19. gr. og 40 gr. laganna. Þá vísast einnig til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingagildi og fullar efndir. Um dráttarvexti vísar stefnandi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, og um málskostnaðarkröfu til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um varnarþing vísast til 1. mgr. 32. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefnda byggir sýknukröfu sína á því að engin bótaskylda sé fyrir hendi í málinu, enda liggi engin gögn fyrir því til sönnunar. Þá hafi stefnandi ekki sýnt fram á að háttsemi stefndu hafi leitt til tjóns fyrir stefnanda, ekkert liggi fyrir um orsakasamband milli ætlaðs galla og ætlaðs tjóns, auk þess sem ekki hafi verið sýnt fram á að hið ætlaða tjón sé sennileg afleiðing af háttsemi stefndu. Framlögð gögn í málinu séu viðskiptum málsaðila óviðkomandi, enda hafi gagnanna verið aflað af þriðja aðila og sé þeim hafnað þar sem gerð þeirra sé í andstöðu við ákvæði IX. kafla laga nr. 91/1991.

Stefnda vísar til þess að stefnandi hafi samþykkt fyrir sína hönd og á eigin ábyrgð að bifreiðin JTH93 væri haldin galla í kjölfar álits kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa, án þess að fyrir lægi óræk sönnun þess, hverjar væru orsakir gallans og þá um leið hver bæri ábyrgð á ætluðu fjártjóni. Sömuleiðis hafi stefnandi samþykkt á eigin ábyrgð að kostnaður vegna tjónsins væri að tilteknu umfangi, án þess að fyrir lægi óræk sönnun að því leyti. Þá liggi ekki fyrir gögn til sönnunar á bótafjárhæð í stefnu en stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir umfangi tjónsins.

Stefnda byggir dómkröfur sínar á því að rétt hafi verið staðið að skiptum á tímareim í vél bifreiðarinnar JTH93. Verkið hafi verið unnið eftir leiðbeiningum úr sérstöku kerfi, Auto data, með verkfærum sem þar séu tilgreind. Á verkstæðinu hafi verið notaður herslumælir, sem tryggi að ekki geti orðið um ofherslu að ræða umfram uppgefin 20 newton, eins og leiðbeiningar mæli fyrir um. Stefnda vísar til framlagðs innkaupareiknings á tímasetti og vatnsdælu vegna viðgerðarinnar en skipt hafi verið um vatnsdælu ásamt tímareim. Í setti af tímareim séu bæði strekkjarahjól og tímareim. Ekki liggi annað fyrir í málinu en að eðlilega hafi veri staðið að verki við tímareimarskiptin.

Stefnda vísar sérstaklega til þess að stefnandi, sem sé sérfræðingur á sviði ökutækja og með yfirburða þekkingu á því sviði, hafi látið fara fram rækilega skoðun á bifreiðinni JTH93 áður en kaupin voru gerð. Skoðunin hafi verið framkvæmd m.a. í ljósi þess að stefnda hefði upplýst stefnanda um að sonur stefndu, sem sé bifreiðasmiður og bifvélavirki, hefði ásamt öðrum skipt um tímareim í bifreiðinni. Bifreiðin JTH93 hafi því staðist skoðun að öllu leyti.

Stefnda hafnar þeirri fullyrðingu stefnanda, að henni hafi verið „haldið upplýstri“ um samskipti stefnanda og viðsemjanda hans vegna viðskipta þeirra. Hið rétta sé, að starfsmaður Bílabankans ehf. hafi haft samband við stefndu fljótlega eftir að viðsemjandi stefnanda keypti bifreiðina af stefnanda og tjáð stefndu að kvartað hefði verið undan því að bifreiðin væri biluð. Vegna þessa hafi stefnda hlutast til um að bifreiðin yrði send í aflestur á bílaverkstæði J-kk-ef. Niðurstaða aflestrarins hafi verið sú, að skynjari í vél bifreiðarinnar JTH93 hefði blotnað í meðförum nýs eiganda, þ.e. viðsemjanda stefnanda. Hafi verið talið ljóst að nýr eigandi hefði ekið bifreiðinni í vatni og því bilað. Viðsemjandi stefnanda hafi tekið við bifreiðinni aftur og nýtt hana án frekari vandkvæða. Starfsmaður bílasölunnar Bílabankans hafi haft samband við stefndu í febrúar 2014 og þá látið í veðri vaka að bifreiðin hefði bilað og að stefnda kynni að bera ábyrgð á skemmd vegna tímareimar. Stefnda hafi hvorki fengið frekari upplýsingar né viðhlítandi skýringar á orsök ætlaðs galla eða umfangi tjóns frá stefnanda.

Stefnda telur ranglega fullyrt í stefnu að stefnandi hafi gefið stefndu kost á að gæta hagsmuna sinna. Stefnandi hafi ekkert gert til að halda stefndu upplýstri um málsatvik og þá hafi stefnandi kosið að halda ekki uppi vörnum er viðsemjandi stefnanda vísaði ágreiningi þeirra til kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa. Fyrir liggi að stefnda hafi enga aðkomu haft eða verið gefinn kostur á því, af hálfu stefnanda, að koma á framfæri ábendingum, andmælum eða athugasemdum sínum eða öðru við öflun þeirra gagna sem liggi fyrir í málinu. Í framlögðum tölvupósti starfsmanns Bílabankans ehf. frá 26. febrúar 2014 sé engin umfjöllun um ætlaða galla á umræddri bifreið, heldur sé einungis um að ræða hugleiðingar um fjárhæð ætlaðs tjóns.

Stefnda mótmælir öllum málsástæðum stefnanda sem röngum og ósönnuðum og bendir á að ekki liggi fyrir matsgerð dómkvaddra matsmanna, sem varpað gæti skýru ljósi á ástand bifreiðarinnar, ætlaðan galla eða orsök hans, umfang tjóns og kostnað og aðferð við úrbætur vegna hans. Þá hafi stefndu heldur ekki verið gefinn kostur á að koma að viðgerð eða úrbótum vegna ætlaðs galla. Stefnda bendir einnig á að andmælaréttur hennar hafi ekki verið virtur. Af afstöðu stefnanda í kærumálinu sé ljóst að hann hafi borið hagsmuni stefndu fyrir borð og útilokað aðkomu hennar að því. Leiði það sjálfkrafa til þess að með tómlæti sínu geti hann ekki haft uppi kröfur á hendur stefndu til heimtu skaðabóta vegna ætlaðs tjóns.

Stefnda vísar til þess að gögn málsins sýni ekki fram á að stefnandi eigi rétt til skaðabóta úr hendi stefndu. Framlögð gögn séu viðskiptum stefndu og stefnanda óviðkomandi og þeirra hafi verið aflað af þriðja aðila. Stefnda hafnar sönnunargögnum stefnanda með vísan til þess að gerð þeirra sé í andstöðu við IX. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, auk þess sem þau geti ekki með nokkru móti staðið til sönnunar á ætluðum galla eða tjóni stefnanda. Ekki liggi fyrir hvaðan bolti sá, sem fjallað er um í skýrslu Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, sé tilkominn og ósannað sé að hann komi úr bifreiðinni JTH93, auk þess sem ósannað sé að hann hafi verið skemmdur í vél hennar eða verið eyðilagður við losun úr vélinni. Þá sé ekkert komið fram í málinu sem styðji það, að Nýsköpunarmiðstöð Íslands sé sérfróður aðili um bifreiðar. Á heimasíðu stofnunarinnar sé hins vegar sértaklega tilgreint að þar sé að finna sérfræðiþekkingu á sviði mannvirkjagerðar. Þá bendi ýmislegt til þess að átt hafi verið við vélina meðan bifreiðin var í eignarhaldi stefnanda og/eða viðsemjanda hans. Stefnda hafnar því að reisa megi sönnunarfærslu um galla, sem rekja megi til hennar, á slíku gagni. Þá hafi stefnandi heldur ekki lagt fram sölugögn vegna sölu bifreiðarinnar til viðsemjanda stefnanda og því verði ekki ráðið hverju stefnandi hafi lofað viðsemjanda sínum um ástand bifreiðarinnar og með hvaða hætti viðsemjandi hans hafi kynnt sér og skoðað bifreiðina. Að mati stefndu hafi stefnanda ekki tekist sönnun þess að ætlaður galli verði rakin til háttsemi stefndu. Stefnandi verði að axla ábyrgð á þeim sönnunarskorti.

Stefnda mótmælir fjárhæð dómkröfu stefnanda sem órökstuddri og tilhæfulausri. Svo virðist sem stefnandi hafi tekið fullgildan reikning frá viðsemjanda sínum sem sönnun fyrir umfangi gallans. Engum gögnum eða reikningum vegna varahluta og vinnu frá óháðum aðila sé til að dreifa í málinu sem sýni fram á raunverulegt umfang fjártjónsins. Stefnda hafi aldrei átt þess kost að kynna sér gögn sem lúta að ætluðu tjóni og hafni því að fyrir liggi lögfull sönnun um fjártjón í málinu. Þá beri að líta til þess að stefnandi hafi við endursölu selt bifreiðina á hærra verði en hann hafi keypt hana á af stefndu.

Stefnda kveður sér ekki hafa verið gefinn kostur á að koma á framfæri ábendingum eða athugasemdum sínum í ágreiningsmáli stefnanda og viðsemjanda hans um ætlaðan galla á bifreiðinni JTH9. Stefnda mótmælir því að hún hafi fengið upplýsingar um framgang ágreiningsins og kveður stefnanda ekki hafa verið í neinu sambandi við hana og upplýsingar bílasalans, sem annast hafi viðskipti milli aðila, hafi verið í skötulíki. Stefnandi verði sjálfur að bera áhættuna af því að hafa ekki haldið stefndu upplýstri um framgang málsins gagnvart viðsemjanda sínum. Stefnda hafnar því að hægt sé að fella á hana hlutlæga ábyrgð vegna handvammar stefnanda um að halda henni ekki upplýstri um málavexti og koma þannig í veg fyrir að stefnda gæti brugðist við aðfinnslum og kröfugerð viðsemjanda stefnanda.

Stefnda vísar til þess að stefnanda hefði borið að gæta sérstaklega að hagsmunum stefndu og hefði að að minnsta kosti átt að láta dómkveðja óháðan matsmann til að meta ætlaðan galla í bifreiðinni JTH93, uppruna hans og orsakasamband. Hafi þetta einkum verið brýnt í ljósi þess að stefnandi hafi fallist á að endurgreiða viðsemjenda sínum helming andvirðis bifreiðarinnar. Stefnanda, sem reki bílaleigu og sé sérfræðingur með áratugalanga reynslu í rekstri og viðskiptum með bifreiðar, hafi átt að vera ljóst að honum bæri skylda til að afla sönnunar um orsakasamband vegna ætlaðs tjóns hygðist hann gera kröfu á hendur stefndu. Í ljósi þess, að skynjari í bifreiðinni JTH93 hafði látið vita af vatni inni á vél þegar bifreiðin var í meðförum viðsemjenda stefnanda, verði þessi skylda enn ríkari. Engu verður slegið föstu um hver beri ábyrgð á ætluðum galla í bifreiðinni. Á sérfræðingi eins og stefnanda, sem hafi atvinnu af sölu og rekstri bifreiða, hvíli rík skylda í samskiptum við viðsemjendur sína, sérstaklega þegar eintaklingar eigi í hlut, en í þessu máli hafi stefnandi með engum hætti gætt hagsmuna stefndu.

Sefnda vísar til þess að sú háttsemi stefnanda að taka ekki til varna og gæta þannig hagsmuna stefndu þegar viðsemjandi stefnanda vísaði ágreiningi aðila fyrir kærunefnd lausafjár- og þjónustukaupa séu réttarspjöll sem séu til þess fallin að valda stefndu tjóni. Nefndin hafi tekið afstöðu í málinu án þess að stefnandi héldi uppi vörnum í málinu eða að stefndu gæfist kostur á slíku. Geti úrskurður nefndarinnar því ekki haft gildi gagnvart stefndu og verði stefnandi að bera hallann af því að hafa tekið ákvörðun um að taka ekki til varna í málinu.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefndu, krefst hún þess til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega og málskostnaður látinn falla niður. Stefnda sé óvön málaferlum og hafi viljað komast hjá þeim. Vegna þess hafi hún, án viðurkenningar á sök, lagt fyrir lögmann stefnanda sáttaboð um ljúka málinu með greiðslu að fjárhæð 200.000 krónur, mætti það leiða til þess að komast hjá kostnaðarsömum málaferlum fyrir dómstólum. Þessu sáttaboði stefndu hafi verið hafnað.

Stefnda vísar um lagarök til laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og jafnframt til almennra lagasjónarmiða skaðabótaréttarins. Einnig vísar stefnda til ákvæða IX. og X. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, um sönnun og sönnunargögn. Varðandi málskostnað vísar stefnda til 1. mgr. 130. gr., sbr. 131. gr., sömu laga. Stefnda gerir kröfu um virðisaukaskatt 24,0% á tildæmdan málskostnað, enda sé stefnda ekki virðisaukaskattskyld og eigi því rétt á virðisaukaskatti á tildæmda málflutnings þóknun með vísan til laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með áorðnum breytingum.

V

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu, auk vitnanna S-kk-ef Ú-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns Hölds ehf., Æ-kk-ef V-kk-ef, fyrrverandi starfsmanns Bílabankans ehf., A-kk-ef A-kk-ef, verkfræðings og verkefnastjóra hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands, G-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef, bifreiðasmiðs og bifvélavirkja, sem er sonur stefndu, A-kk-ef G-kk-ef bifvélavirkja og I-kk-ef Á-kk-ef, starfsmanns Mosrafs ehf. Verður efni skýrslna þeirra rakið eins og þurfa þykir.

Ágreiningur aðila lýtur að því, hvort bifreiðin JTH93 hafi verið haldin galla, sem stefnda beri ábyrgð á, og hvort stefndu beri því að greiða stefnanda skaðabætur sem nema stefnufjárhæð. Stefnda mótmælir skaðabótakröfu með þeim rökum sem greinir hér að framan.

Eins og áður hefur verið rakið, keypti stefnda hinn 7. maí 2013 bifreiðina YML64 af stefnanda fyrir 3.100.000 krónur og var hluti kaupverðsins, 1.500.000 krónur, greiddur með sölu stefndu á bifreiðinni JTH93 til stefnanda. Í málinu liggur frammi kaupsamningur og afsal fyrir síðarnefndri bifreið, dagsett sama dag. Hinn 24. maí sama ár seldi stefnandi Mosraf ehf. bifreiðina JTH93, svo sem sjá má af kaupsamningi, dagsettum sama dag. Stefnandi hefur lýst því að bifreiðinni hafi ekki verið ekið frá því að stefnandi keypti hana af stefndu 7. maí og þar til salan til Mosrafs ehf. fór fram. Fær sú fullyrðing stoð í upplýsingum um akstursnotkun bifreiðarinnar samkvæmt mæli í framangreindum tveimur kaupsamningum en báðir tilgreina sömu tölu, þ.e. 146.000 kílómetra.

Óumdeilt er að stefnda lét skipta um tímareim í bifreiðinni í apríl 2013 þegar stefnda var enn skráður eigandi hennar. Þá kannaðist stefnda við það í skýrslu sinni fyrir dóminum að tímareimaskiptin hefðu farið fram á verkstæði sem ekki væri viðurkennt verkstæði. Jafnframt er komið fram að stefnda upplýsti stefnanda um það við kaupin, að hún hefði látið skipta um tímareim og að sonur hennar og kunningi hans hefðu framkvæmt verkið, svo sem lýst er í greinargerð stefndu. Af hálfu stefnanda er byggt á því að ný tímareim hafi verið ein ákvörðunarástæða þess að stefnandi hafi tekið bifreiðina JTH93 upp í greiðslu við sölu stefnanda á bifreiðinni YML64 til stefndu. Af hálfu stefndu hefur þeirri fullyrðingu ekki verið andmælt.

Meðal gagna málsins er afrit bréfs frá GK viðgerðum ehf. til Bílabankans ehf., dagsett 17. desember 2013. Þar kemur fram að I-kk-nf Á-kk-nf, starfsmaður Mosrafs ehf., hafi haft samband við GK viðgerðir ehf. vegna bilunar í bifreiðinni JTH93 og lýst því að bifreiðin hefði drepið á sér og að ekki hafi reynst unnt að gangsetja hana á nýjan leik. Í bréfinu segir að við skoðun á bifreiðinni daginn eftir hafi komið í ljós að stuðningshjól við tímareim hefði fallið niður og að bolti, sem haldi hjólinu, hafi brotnað. Við það hafi vélin farið yfir á tíma og skemmt stimpla, ventla, hedd o.fl. Í bréfinu kemur jafnframt fram að vélin hafi verið metin ónýt.

Einnig liggur frammi í málinu skýrsla Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, dagsett 10. febrúar 2014. Þar kemur fram að Mosraf ehf. hafi óskað eftir greiningu á orsökum brots á bolta, sem haldi strekkjarahjóli, úr vél bifreiðar. Skoðun Nýsköpunarmiðstöðvar var einskorðuð við hörkumælingu á boltanum og skoðun á brotfleti. Í niðurstöðukafla skýrslunnar segir: „Boltinn var sagaður í tvennt og þversnið hans var hörkumælt með Vickers 20 hörkumæli. Harka reyndist 300HV og var jöfn yfir þversniðið. Harkan bendir til að togþol boltans sé u.þ.b. 965 MPa. Við skoðun á brotfleti sést að brotið hefst sem þreytubrot en síðan verður stökkt brot (lokabrot) yfir meginhluta brotflatar, sjá mynd 2. Stærð lokabrots bendir til að brot hafi orðið við mikið álag. Engin merki eru um efnisgalla í brotfleti. Skemmdir á gengjum (hnoðun) benda til að einhver þvingun hafi átt sér stað við herslu eða losun boltans, sjá mun 3.“ Loks kemur fram það mat Nýsköpunarmiðstöðvar að álag á boltahaus hafi verið mikið og að hugsanlega hafi bolti verið of hertur og valdið yfirálagi á boltahausinn.

Annar höfunda skýrslu Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, A-kk-nf A-kk-nf verkfræðingur, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Vitnið lýsti því að farið hefðu fram prófanir á umræddum bolta og hefði brotflötur verið skoðaður þar sem út úr honum megi lesa að hve miklu leyit boltinn hafi brotnað í einu vetfangi. Í þessu tilviki hefði verið um það að ræða, að brotið hefði byrjað sem þreytubrot, sem gæti orsakast af litlu álagi, en meginhluti brotsins hefði hins vegar orðið í einu vetfangi. Af þeim sökum væri unnt að álykta að brotið hefði orsakast af miklu álagi. Þá væri líklegt að þvingun á boltanum hefði valdið álaginu og að öllum líkindum hefði þvingunin orðið vegna herslu á boltanum þegar hann var settur í eða tekinn úr vélinni, enda hefðu gengjur hnoðast, svo sem sjá mætti af myndum í skýrslunni. Aðspurður neitaði vitnið því að þreytubrot gætu verið tilkomin vegna eðlilegs slits, enda þreytubrot rakin til sprungumyndunar sem ekki teldist vera eðlilegt ástand.

Fram er komið að sonur stefndu, G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, og vinur hans, A-kk-nf G-kk-nf bifvélavirki, sáu um skipti á tímareim og vatnsdælu í bifreiðinni JTH93 í apríl 2013. G-kk-nf Ö-kk-nf kvað þá hafa unnið að verkinu í iðnaðarhúsnæði í Mosfellsbæ þar sem væri fullbúin aðstaða til bifreiðaviðgerða, þótt ekki væri um að ræða viðurkennt verkstæði. G-kk-nf Ö-kk-nf kvaðst á þessum tíma hafa verið bifreiðasmiður og bílamálari að mennt en auk þess hefði hann verið í námi í bifvélavirkun sem hann hefði nú lokið prófi í. Bæði G-kk-nf Ö-kk-nf og A-kk-nf kváðust á þessum tíma hafa haft reynslu af vinnu við tímareimaskipti og þá tóku þeir fram að þeir hefðu notað herslumæla við vinnu sína umrætt sinn en slíkt verklag kæmi í veg fyrir ofherslu. Hefðu þeir fylgt leiðbeiningum um framkvæmd herslunnar, að sögn G-kk-ef A-kk-ef hefði verið um að ræða leiðbeiningar á útprentuðum skjölum frá Bílaverkstæði Jóa en að sögn A-kk-ef notuðu þeir leiðbeiningar frá Auto Data. Vitnin útilokuðu að þeir hefðu ofhert bolta, sem heldur strekkjarahjóli, með þeim afleiðingum að haus hans hefði brotnað, svo sem lýst er í framlagðri skýrslu Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands. G-kk-nf Ö-kk-nf vísaði til þess að ef um ofherslu hefði verið að ræða, hefði það komið strax fram, enda hefði þá ekki verið unnt að aka bifreiðinni.

Stefnda byggir sýknukröfu sína á því að ósannað sé hvaðan boltinn, sem framlögð skýrsla Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands fjallar um, sé kominn. A-kk-nf A-kk-nf, verkfræðingur og verkefnastjóri hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands, lýsti því í skýrslu sinni fyrir dómnum að I-kk-nf Á-kk-nf, starfsmaður Mosrafs ehf., hefði komið með umræddan bolta til skoðunar og er það í samræmi við vætti I-kk-ef hér fyrir dóminum. I-kk-nf kvað K-kk-þf G-kk-þf, starfsmann GK viðgerða ehf. hafa fjarlægt umræddan bolta úr bifreiðinni JTH93, eftir að hún bilaði í desember 2013, en samkvæmt vottorði bifreiðaverkstæðisins, dagsettu 17. sama mánaðar, var bifreiðin færð þangað morguninn eftir að bilunarinnar varð vart. Þegar litið er til þessa telur dómurinn að óhætt sé að leggja til grundvallar að umræddur bolti, sem skoðaður var af sérfræðingum Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands og framlögð skýrsla fjallar um, hafi komið úr bifreiðinni JTH93 eftir að hún bilaði. Þá hefur ekki verið sýnt fram á það, hvorki með gögnum né öðrum hætti, að átt hafi verið við vélina með einhverjum hætti eða að sá bolti sé annar en sá sem var í bifreiðinni þegar skipt var um tímareim í apríl 2013.

Að því er varðar fullyrðingu stefndu í greinargerð um að ekkert sé komið fram í málinu sem sýnir fram á að Nýsköpunarmiðstöð Íslands sé sérfróður aðili um bifreiðar, verður að líta til þess að samkvæmt framlögðum útprentunum af heimasíðu stofnunarinnar veitir hún m.a. þjónustu við tæknirannsóknir. Þá kom fram hjá vitninu, A-kk-þgf A-kk-þgf, að algengt væri að beiðnum um skoðun á vélarhlutum væri beint til Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands. Að þessu virtu verður ekki annað séð en að skoðun á vélarhlutum úr bifreiðum falli undir sérfræðiverksvið stofnunarinnar.

Við úrlausn máls þessa verður að leggja til grundvallar framangreind framlögð gögn og vætti vitna. Þá liggur fyrir að skipt var um tímareim bifreiðarinnar JTH93 í apríl 2013 þegar hún var enn í eigu stefndu og skömmu áður en stefnda seldi hana til stefnanda. Óumdeilt er að tímareimaskiptin fóru ekki fram á viðurkenndu verkstæði og að annar þeirra, sem unnu verkið, hafði á þeim tíma ekki öðlast réttindi sem bifvélavirki. Þegar litið er til efnis gagna málsins, sem hér hafa verið rakin, og vættis vitna er það niðurstaða dómsins að leggja verði til grundvallar að bilun bifreiðarinnar í desember 2013 og skemmdir á henni í kjölfarið hafi orðið vegna þess að bolti, sem hélt strekkjarahjóli tímareimarinnar, hafi gefið sig. Eins og áður er getið, liggja hvorki frammi í málinu gögn né hafa verið leidd fyrir dóminn vitni sem leiða líkur að því að átt hafi verið við umræddan bolta, strekkjarahjól eða tímareim frá þeim tíma þegar stefnandi keypti bifreiðina af stefndu 7. maí 2013 og þar til umrædd bilun varð. Ástand boltans hefði ekki sést við rækilega skoðun óháðs aðila á bifreiðinni og gat stefnandi því í raun ekki gert sér grein fyrir ástandi hans. Breytir hér engu þótt stefnandi hafi víðtæka reynslu af kaupum og sölu á bifreiðum.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að telja verði sannað að rekja megi bilun bifreiðarinnar JTH93 til tímareimarskiptingarinnar í apríl 2013 þegar bifreiðin var enn í eigu stefndu og að ástand bifreiðarinnar hafi verið til muna verra en stefnandi hafði ástæðu til að ætla miðað við kaupverð og atvik að öðru leyti. Verður því að fallast á það með stefnanda að bifreiðin teljist hafa verið haldin galla í skilningi c-liðar 1. mgr. 19. gr. 50/2000, um lausafjárkaup, sem stefnda beri ábyrgð á með því að ekki var réttilega staðið að framangreindum tímareimarskiptum á hennar vegum. Samkvæmt 30. gr. laga nr. 50/2000 getur kaupandi samkvæmt ákvæðum 31.-40. gr. sömu laga krafist úrbóta, nýrrar afhendingar, afsláttar, riftunar og skaðabóta ef söluhlutur reynist gallaður og gallinn er hvorki sök kaupanda né stafar af aðstæðum sem hann varða. Verður fallist á með stefnanda að hann eigi samkvæmt 40. gr. sömu laga rétt á skaðabótum úr hendi stefndu. Að virtum þessum lagaákvæðum verður ekki séð að stefnda hafi í málinu átt lögvarinn rétt til þess að koma að viðgerð eða úrbótum vegna gallans.

Aðkoma stefnanda að kærumáli milli hans og Mosrafs ehf. þykir engu breyta um niðurstöðu málsins en hún verður hvorki metin stefnanda til tómlætis í þessu máli né verður fallist á það með stefndu að stefnandi hafi borið hagsmuni stefndu svo fyrir borð að það teljist til réttarspjalla. Þá liggur fyrir að stefndu var tilkynnt um kröfu stefnanda 26. febrúar 2014, án þess að til viðbragða kæmi af hennar hálfu.

Í ljósi framkominna gagna og vættis vitna verður hvorki fallist á það með stefndu að ekki verði byggt á framlögðum gögnum þar sem þau stafi frá þriðja aðila né að stefnanda hefði verið nauðsynlegt að sanna kröfur sínar með því að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns. Í ljósi þess, sem áður hefur verið rakið um orsök bilunar í umræddri bifreið, þykja ekki breyta þessari niðurstöðu frásagnir stefndu og vitnisins, G-kk-ef A-kk-ef, í skýrslum þeirra fyrir dóminum um að Bílabankinn ehf. hefði í júní 2013 tilkynnt um bilun í bifreiðinni og mat G-kk-ef A-kk-ef um að líklegt væri að vatn hefði komist inn á vél bifreiðarinnar. Þá hafa engin gögn verið lögð fram í málinu að þessu leyti sem sýna að hverju sú bilun laut né hvaða afleiðingar hún hafi hugsanlega haft.

Með vætti S-kk-ef Ú-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns stefnanda, og I-kk-ef Á-kk-ef, starfsmanns Mosrafs ehf., hefur verið sýnt fram á að stefnandi hefur greitt Mosraf ehf. reikning að fjárhæð 868.964 krónur fyrir viðgerð á bifreiðinni vegna framangreindrar bilunar. Í greinargerð stefndu er til stuðnings varakröfu hennar um verulega lækkun dómkrafna stefnanda vísað til þess að hún hafi lagt fyrir lögmann stefnanda sáttaboð þess efnis að málinu yrði lokið með því að hún greiddi stefnanda 200.000 krónur, án viðurkenningar á sök, til þess að koma í veg fyrir málaferli. Þessu sáttaboði hafi hins vegar verið hafnað. Þá vísar stefnda til þess að stefnanda hafi ekki tekist sönnun á umfangi ætlaðs tjóns síns og að tjónsfjárhæð sé ekki studd nægilegum gögnum þar sem engin gögn eða reikningar vegna varahluta og vinnu frá óháðum aðila sé til að dreifa. Einnig vísar stefnda til þess að fyrir liggi að stefnandi hafi selt bifreiðina JTH93 fyrir hærri fjárhæð en hann hefði greitt stefndu fyrir hana og því hefði stefnandi ekki orðið fyrir tjóni. Við munnlegan málflutning hreyfði lögmaður stefndu jafnframt þeim sjónarmiðum að draga bæri innskatt samkvæmt framlögðum viðgerðarreikningi frá stefnufjárhæð.

Ekki verður fallist á það með stefndu að stefnanda hefði verið nauðsynlegt til sönnunar á umfangi tjóns síns að leggja fram í málinu sundurliðaða undirreikninga framlagðs viðgerðarreiknings sem stefnandi byggir kröfur sínar. Er enda ekkert komið fram í málinu sem er til þess fallið að draga efni reikningsins í efa. Þá verður ekki séð hvernig hærra söluverð bifreiðarinnar til þriðja aðila geti, eins og mál þetta er vaxið, haft áhrif á fjárhæð þeirra skaðabóta sem stefnandi sækir á hendur stefndu í máli þessu. Engin haldbær rök hafa verið færð fyrir sjónarmiðum stefndu um frádrátt vegna innskatts né hefur verið vísað til lagaákvæða eða gagna þeim til stuðnings og er þeim því hafnað sem órökstuddum.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að stefndu verði gert að greiða stefnanda umstefnda fjárhæð í skaðabætur samkvæmt framnagreindu. Í málinu liggur frammi innheimtubréf stefnanda til stefndu vegna stefnukröfunnar, dagsett 10. febrúar 2015, og með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, verður stefndu því gert að greiða dráttarvexti frá 10. mars 2015 til greiðsludags, eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir framangreindum úrslitum verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, S-kvk-nf G-kvk-nf, greiði stefnanda, Höldi ehf., 868.968 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 10. mars 2015 til greiðsludags.

Stefnda greiði stefnanda 700.000 krónur í málskostnað.

A-kvk-nf E-kvk-nf