E-3514/2021

Þetta mál, sem var tekið til dóms 8. desember 202 2, höfða r félagið Lyfjablómehf., kt. [...], með stefnu birtri 18. júní 2021 á hendur B-kk-þgf K-kk-þgf, kt. [...], S-kk-þgf B-kk-þgf, kt. [...], Pricewaterhouse Coopers ehf., kt. [...], og S-kvk-þgf G-kvk-þgf P-kvk-þgf, kt. [...].

Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmd til þess að greiða honum ó skipt(in solidum) 46.000.000 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. júní 2017 til 29. júlí 2021 og með dráttar vöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðslu dags.

Stefnandi krefstjafnframtm álsk ostnaðar úr hendi stefndu.

Hver stefndi um sig krefst sýknu af dómkröfu stefnanda en til vara lækkunar hennar. Jafnframt krefst hver stefndi um sig málskostnaðar úr hendi stefnanda svo og þess að hann verði dæmdur til þess að greiða sérhverjum stef ndaá lag á málskostnað.

Réttargæslustefna var lögð fram á dómþingi 31. janúar 2022. Með henni stefndi stefndi Birkir Glitni Hold Co ehf. til þess að gæta réttar síns. Greinargerð réttar-gæslus tefnda var lögð fram 4. mars 2 022. Þar eð ekki voru gerðar sérstakar kröfur á hendur réttargæslustefnda gerði hann ekki heldur neinar kröfur í málinu aðra en kröfu um málskostnað.

Málavextir

Ágreiningsefni þessa máls varðar einkum atvik sem gerðust á árunum 2004 og 2008 en sá einstaki at burður sem er tilefni málshöfðunarinnar varð 20. janúar 2005. Þá voru teknar út 46.000.000 kr. af bankareikningi stefnanda, sem hét fram á árið 2008 Björn Hallgrímsson ehf. en heitir nú Lyfjablóm ehf., og færðar á bankareikning félags ins Mercatura ehf.

Málsaðilar

Stefnandi

Stefnandi er einkahlutafélag sem B-kk-nf H-kk-nf stofnaði í lok árs 1999 þótt kennitala þess sé frá janúar 2000. Það var fjölskyldufyrirtæki þannig að h vert fjögurra barna B-kk-ef og eiginkonu hans, Á-kvk-nf, K-kk-nf, E-kvk-nf B j-e-x, og S-kvk-nf átti 25% hlut í félagi nu og sátu öll í stjórn þess. Þ að mun ágreiningslaust að samþykki meirihluta stjórnar þurfti til þess að skuldbinda það. Af gögnum málsins og málatil-búnaði aðila verður ráðið að stefnanda hafi verið ætlað að halda utan um eignir fjöl-s kyldunnar og ávaxta skuldlausar kjarnaeignir hennar. Áhættusamari fjárfestingar skyldu veraí dóttur- og dótturdótturfélögum stefnanda.

Stefnandi hafði ekki starfsmenn á launaskrá. Hins vegar sá K-kk-nf B-kk-nf um daglegan rekstur stefnanda s amh liða störfum sínum sem framkvæmdastjóri eigin fjárfestingarfélags, Mercatura ehf.

Stefnandi átti dótturfélögin Eignarhaldsfélagið SKE ehf. og Eignarhaldsfélagið SK ehf., sem aftur áttu dótturdótturfélö gin SKE II ehf., og SK II ehf. Þ essi félö gmyn d uðu samstæðu stefnanda. D óttur- og dóttur dótturfélögin voru sameinuð stefn-anda miðað við 1. janúar 2012, en við samrunann tók stefnandi yfir réttindi og skyldur hinna yfirteknu félaga.

Stefndu

Stefndi, B-kk-nf K-kk-nf, hóf störf hjá Glitni bankahf. í janúar 2003 og starf -aði þar allt til 15. október 2008, sem starfsmaður einkabankaþjónustu bankans. Þegar atvik málsins gerðust var stefndi B-kk-nf viðskiptastjóri stefnanda, þá Björns Hallgríms -sonar ehf., hjá bankanum. H ann var einnig viðskiptastjóri allra systkina nna, þ. e. hlut-hafa í stefnanda, þar á meðal K-kk-ef og einkahlutafélags hans, Mercatura ehf. Stefn-andi tekur fram að B-kk-nf hafi verið umfangsmikill fagfjárfestir í ýmsum eignarhalds-félögum ásamt bróður sínum. H afi bræðurnir átt jafnstóran hlut og stefnandi í fjárfest-ingarfélaginu Gnúpi hf., sem var stærsta eign samstæðu stefnanda.

Stefndi, S-kk-nf B-kk-nf, var löggiltur endurskoðandi stefnanda og samstæðu hans frá árinu 2005. Á þeimtíma var ha nneigandi og starfsmaður stefnda, Pricewater-house Coopers eh f. (héðan í frá P w C ehf.). Vinna stefndu, S-kk-ef og Pw C ehf., fyrir stefnanda á árunum 2005- 2 009 fólst annars vegar í því að endurskoða reikninga félagsins árin 2005 og 2006. Ársreikningar 2007 og síða r voru ekki endurskoða ðirenda hafði Glitnir banki eignast félagið um mitt ár 2008. Hins vegar fólst vinna stefndu í því að starfsmenn stefndu færðu bókhald stefnanda á grundvelli gagna sem fyrirsvarsmenn stefnanda afhentu stefndu, áður en gerð ársreiknings hófst. Að þeirra sögn var leitað eftir skýringu m hjá fyrirsvarsmönnum félagsins ef eitthvað kom fram við færslu bókhaldsins sem krafðist skýringa.

Stefndu S-kk-nf B-kk-nf og Pw C sáu enn fremur um bókhald og endurskoðun þeirra einstaklinga persónulega sem áttu eignarhlut í stefnanda og einkahlutafélaga þeirra, þar með talið K-kk-ef B-x-x rog félags hans, Mercatura ehf.

Eins og fram er komið sá eitt systkinanna, K-kk-nf B-kk-nf, um daglegan rekstur stefnanda fram í mið jan ágúst 2008. Stefnandi leggur þann grunn að máli sínu að við það hafi K-kk-þgf verið mislagðar hendur og kunni hann með því að hafa valdið stefnanda tjóniþ annig að saknæmt sé. K-kk-nf lést 31. október 2015. Eiginkonu hans, S-kvk-þgf G-kvk-þgf P-kvk-þgf, er einvörðungu stefnt vegna þess að hún situr í óskiptu búi eftir hann. Stefnandi byggir ekki á því að henni hafi verið kunnugt um þær athafnir hans sem koma við sögu þessa máls.

Að sögn stefndu S-kvk-ef hefur hún aldrei haft nokkur minnstu afskipti af mál efnum þeirra félaga sem eiginmaður hennar stýrði, og hvorki þekkt b ókhaldsmálþeirra né skjalavörslu. Því sé henni nánast ókleift að verjast fullyrðingum stefnanda um atvik sem eiga að hafa gerst í rekstri þessara félaga fyrir 18 á rum og hún ekkiheyrta f fyrr en mörgum árumeft ir lát eiginmanns síns.

Réttargæslustefndi, Glitnir Hold Co ehf., er einkahlutafélag sem hét áður Glitnir banki hf. og hafði starfsleyfi sem fjármálafyrirtæki samkvæmt lögum nr. 161/2002 til ársins 2011 og á grundvelli þess hélt hann úti almennri bankastarfsemi, þ. m. t. innlána- og fjárfestingarbankastarfsemi.

Stefnandi og fyrrverandi eigendur þess félags, þ. e. B-kk-nf H-kk-nf börn hans Á-kvk-nf, K-kk-nf, E-kvk-nf B-kvk-nf, og S-kvk-nf, voru viðskiptavinir réttargæslu stefnda um árabil, bæði persónulega og vegna viðskipta félaga sem þau áttu.

Málsatvik

2002

Stefnandi, Björn Hallgrímsson ehf., var eins og áður greinir stofnaður í lok árs 1999. Í upphafi hélt B-kk-nf sjálfur um stjórnartaumana. Á stjórnarfundi í félaginu ínóvember 200 2 voru K-kk-þgf B-kk-þgf og B-kk-þgf S-x-x. T-kk-þgf, eiginmanni Á-kvk-ef B-kvk-ef, veitt prókúruumboð fyrir félagið. Sá síðar nefndi mun aldrei hafa ritað prókúru félagsins ensá fyrrnefndi sá að öllu leyti um rekstur þess.

2004

Eins og fram er komið varðar málið 46.000.000 kr. úttekt af bankareikningi stefnanda, 20. janúar 2005, sem var færð inn á bankareikning félagsins Mercatura ehf.

Aðdraganda millifærslunnar má rekja til tölvuskeytis er K-kk-nf sendi stefnda B-kk-þgf 10. desember 2 0 04. Þar er vísað til kaupa Mercatura ehf. á bréfum í Straumi fjárfest-ingarbanka hf. Af einhverjum ás tæðum höfðu þau kaup verið skuldfærð á reikning stefnanda. Í skeyti K-kk-ef til B-kk-ef 10. desember 2004 segir :

Þ á ætlaðir þú að senda mér upphæðina yfir kaupin mín á 6 m kr. bréfunum í STRB, sem sett voru á nafn Mercatura og skuldf. á reikning BH ehf., ég þarfað borga það tilbaka. Ég þarf kannski að fá lán eða yfirdrátt til að græja það fram yfir áramót.

Í svari stefnda B-kk-ef samdægurs staðfesti hann að hafa skuldfært reikning stefnanda fyrir kaupum Mercatura ehf. á bréfum í Straumi 27. júlí 2004 svo og að Glitnir banki myndi veita Mercatura ehf. lán eða yfirdrátt til þess að fjármagna endur-greiðsluna.

K-kk-nf svaraði stefnda B-kk-þgf í tölvuskeyti 13. desember 2004 og kvaðst vilja „jafna þetta“ fram yfir áramótin en honum væri heimilt að hafa féð lengur að láni. Hann fór þess því á leit við B-kk-þf að skuldin yrði færð yfir á nafn Mercatura ehf. fyrir áramót, annars kæmi lánið fram í bókhaldi stefnanda. Hann óskaði eftir yfirdráttarláni í þessu skyni fram yfir áramótin.

2005

Rúmum mánuði síðar, 20. janúar 2005, sendi K-kk-nf B-kk-þgf tölvuskeyti þar sem kom fram að Mercatura ehf. þyrfti að endurgreiða bankanum yfirdráttarlánið semvar veitt um miðjan desember. Hann þyrfti því að biðja B-kk-þf um greiða. Í skeytinusegirm. a.:

Ég mun vera á síðasta degi í dag að greiða upp yfirdráttinn á reikningi Mercatura ehf., kt. 490604 -3240 uppá 46 milljónir. Viltu borg a hann með millifærslu af reikningi

Bhehf., 515-14-1 03547.

K-kk-nf bað stefnda B-kk-þf að bjarga þessu svo Mercatura ehf. yrði ekki fyrir kostnaði og varð hann við beiðninni. Að sögn B-kk-ef kom hann erindi K-kk-ef áfram innan bankans þar sem það var afgreitt.

Féð hefur ekki verið endurgreitt stefnanda með peningum svo séð verði. Hann lítur því svo á að hann hafi orðið fyrir tjóni sem nemi þessari millifærslu.

Stofnandi félagsins, B-kk-nf H-kk-nf, lést í september 2005. Í ársreikningi stefnanda vegna reikningsársins 2 005 er krafan ekki tilgreind sérstak lega en útistand-andi skammtímakröfur félagsins í árslok 2005 nema rúmlega 224.000.000 kr. Krafa stefnanda á hendur Mercatura ehf. er hins vegar færð í bókhald stefnanda á viðskipta-reikning Mercatura ehf. þar.

2 0 07

Meðal gagna málsins er fundargerð hluthafafundar í Birni Hallgrímssyni ehf., dags. 5. júlí 2007. Það mun óumdeilt að hún var ekki rituð þann dag, heldur síðar, h ugsanl ega ekki fyrr en árið 2008. Allir hluthafar í stefnanda, systkinin fjögur, hafa ritað undir hana. Fyrir dómi kom fram að þau hefðu ekki ritað undir hana á sama tíma heldur hefði K-kk-nf farið til systra sinna til þess að fá undirritun hverrar um sig. Samkvæmt þessari fundargerð samþykktu allir hluthafar að selja félaginu Birni H all-grímssyni ehf. 10% af heildarhlutafé hluthafanna í félagi nu, sem var 6.000.000 kr. að nafnverði, fyrir 1.620.000.000 kr. Bókað var að fundarmenn væru sammála um aðþetta verð væri ekki of hátt.

Meðal gagna málsins er einnig uppgjörsblað þarsem gerð er grein fyrir því, sundurliðað, hvernig félagið greiddi hluthöfunum þessar 1.620.000.000 kr. fyrir hluta-bréfin í félaginu. S u ndurliðunarblaðiðe rekki dagset te n samkvæmt því greiddi félagið annars vegar með reiðufé og hins vegar með uppgjöri ýmissa útistandandi krafna. Ein þessa ra krafna nemur 46.000.000 kr. og er hún skýrð þannig: „ KB. Til fjárfestinga frá BH“.

Framlögð skattframtöl tveggja hluthafa í félaginu fyrir árið 2007 sýna að það ár seldi hvor um sig félaginu 10% hlutafjár síns í því og fékk söluhagnað sem na m 403.500.000 kr.(1.620.000.000 kr./4 = 405.000.000 kr.- 1.500.000 kr.).

2008

Stefnandi mun, eftir alvarleg áföll á fjármálamörkuðum hérlendis og erlendis árið 2007, hafa verið orðinn ógjaldfær og skulduðu hann og félög í samstæðunni Glitni banka nokkra milljarða króna sem var umtalsvert hærri fjárhæð en samsvaraði þeim trygging umsem bankinn hafði fyrir þeim.

Í byrjun árs 2008, 9. janúar, gerði stefnandi,, kyrrstöðusamning“ við Glitni banka hf. Með honum skuldbatt félagið sig til að stofna ekki til frekari fjárfestinga með lántökum nema með samþykki bankans. Samhliða lýsti bankinn því yfir að hann myndi ekki á næstu sex mánuðum grípa t il fullnustu aðgerða gegn félaginu. Með þessu mun hafa áttað veita stefnanda ráðrúm til að koma fjárhag sínum í lag. Allir hlut hafar í félag inu rituðu undir þetta samkomulag fyrir hönd félagsins.

Í febrúar eða mars 2008 var heiti félagsins breytt í Lyfjablóm ehf.

Hinn 4. júlí 2008 lá fyrir bráðabirgðayfirlit frá endurskoðanda félagsins um eigna- og skuldastöðu þess miðað við 31. desember 2007. Samkvæmt því var eigin-fjárstaða félagsins neikvæð um 3.164.005.733 k r. Samdægurs óskaði stjórn félagsins eftir því við Héraðsdóm Reykjavíkur að bú þess yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Allir hluthafar íf élaginu undirrituðu beiðnina.

Ársreikningur stefnanda vegna rekstrarársins 2006 var afhentur ársreikninga-skrá 8. júlí 2008.

Þótt beiðni um gjaldþrotaskipti hefði verið lögð fram hélt félagið áfram að ræða við bankann um leiðir til að afstýra töku þess til gjaldþrotaskipta. Af þeim sökum var unnin samantekt um stöðu kröfuhafanna og líklegar heimtur þeirra upp í kröfur ef bú félagsins yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Sú samantekt er dagsett 1. ágúst 2008. Almennar kröfur námu þá ríflega 4.1 21.1 00.000 k r. og voru skuldir við Glitni banka 92,5% af þeirri fjárhæð. Eignir voru taldar í hæsta lagi tæplega 800.000.000 kr. virði.

Við ræður við bankann leiddu til þess að félagið gerði samning við hann 13. ágúst 2008. Með honum afsöluðu allir hluthafar í félag inu hlutafjáreign sinni til bank -ans fyrir 1 kr. hver. Í þeim samningi er m. a. svohljóðandi ákvæði:

Glitnir banki hf. lýsir yfir að kaupandi muni ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur selj-endum út af atvik umsem gerst hafa írekstri Lyfjablóms ehf. eða félögum innan sam-stæð unnar fyrir undirritun samnings þessa og telji að félög innan samstæðunnar eigi engar kröfu rá hendur hluthöfunum. Er sú yfirlýsing bindandi fyrir þann eða þá sem síðar kynnu að eignast hlutafé í Lyfjablóm i ehf. eða félögum innan þeirrar samstæðu.

Í samningnum lýsa hluthafarnir yfir að ekki hvíli á félaginu skuldir við aðra en Glitni banka hf. og að þau hafi sjálf greitt skuld félagsins við Ernu ehf.

Þann 7. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar Glitnis banka á grundvelli 100. gr. a í lögum nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, vék kjörinni stjórn bankans frá ogs kipaði bankanum skilanefnd.

2009

Réttargæslustefnda, Glitni banka hf. (nú Glitnir Hold Co ehf.), var skipuð slita-stjórn 11. maí 2009 á grundvelli 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. lög nr. 44/2009. Slita-meðferð réttargæslustefnda var staðfest með úrskurði H éraðsd óms Reykjavíkur í nóv-ember 2010.

Að sögn réttargæslustefnda hóf núverandi eigandi stefnanda, þegar í apríl 2009, að hafa samband við starfsmenn og ráðgjafa réttargæslustefnda, nefndarmenn skilanefndar og formann slitastjórnar, bæði með tölvuskeytum og símtölum. Hann hafi óskað eftir margvíslegum gögnum um rekstur stefnanda og tengdra félaga og skýr-ingum á þeim. Viðmælendur hans hafi talið ljóst að núverandi eigandi stefnanda þekkti rekstur stefn anda vel og hefði í sínum fórum fjölmörg gögn um rekstur f élags-ins, m. a. gögn sem starfsmenn og ráðgjafar réttargæslustefnda höfðu hvorki séð né haft aðgang að. Að sögn réttargæslustefnda hefur núverandi eigandi stefnanda jafn-framt sent starfsmönnum og ráðgjöfum réttargæslustefnda fyrirspurnir linnulaust síðan.

Ársreikningur stefnanda fyrir rekstrarárið 2007 var ekki fullgerður þegar Glitnir banki yfirtók félagið í ágúst 2008, en þá var um leið skipt um stjórn í félaginu.

Frestur til að afhenda ársreikning fyrir árið 2 007 var þá ekki liðinn og skyldan til þess hvíldi eftir það á nýrri stjórn félagsins, sem Glitnir skipaði. Ársreikningur stefnanda fyrir rek strarárið 2007 var afhentur ársreikningaskrá 16. október 2009.

2015

K-kk-nf B-kk-nf lést 31. október 2015. Félag hans Mercatura ehf., sem fékk síðar nafnið Eignarhaldsfélagið MCT ehf., var tekið til gjaldþrotaskipta í júlí 2015.

Skiptum þess lauk íseptember 2015 og var búið eignalaust.

M eð úrskurði Héraðs dóms Reykjavíkur 7. desember 2015 var nauðasamningur réttargæslustefnda samþykktur og í kjölfarið var ný stjórn félagsins kjörin.

2 016

Glitnir banki hf., síðar Glitnir Hold Co ehf., átti stefnanda í átta ár, til 4. ágúst 2016, þ egar núverandi fyrirsvarsmaður stefnanda, B-kk-nf T-kk-nf, keypti allt hlutafé í féla ginu sem og allar kröfur réttargæslustefnda á hendur stefn anda, sem námu miðað við 31. desember 2014 10.440.647.025 kr. Kaupverðið var ákveðið 1.500.000 kr. Við söluna var tekiðfram í ákvæði 4.1. í kaupsamningnum að kaupin færu fram án fyrirvara og því gæti kaupandi félagsins ekki átt nokkra kröfu á hendur réttargæslu-stefnda eftir afhendingu hlutafjárins.

Nýi eigandinn er sonur Á-kvk-ef B-kvk-ef en hún átti, eins og systkini hennar, fjórðungshlut í stefnanda þar til í ágúst 2008 og sat alla tíð í stjórn félagsins.

Að sögn stefnanda hófst ef tireigandaskiptin umfangsmikil vinna við að greina rekstu r stefnanda á árunum 2 004 – 2 008. Þá hafik omið í ljós að bókhald stefnandah afi verið í veigamiklum atriðum ófullnægjandi. Skýringar og fylgiskjöl hafi vantað við fjölda úttekta. Hafi þá vaknað grunur um að stefnandi hefði um árabil greitt háa r fjár-hæðir sem virtust rekstri h ans óviðkomandi.

Stefnandi taldi sig hafa gögn sem sýndu að millifærslan 20. janúar 2005, að fjárhæð 46.000.000 kr., hefði verið sviksamleg og reynt hefði verið að leyna því og hindraa ð sannleikurinn kæmi fram í málinu.

Af þeim sökum sendi fyrirsvarsmaður stefnanda stefndu P w C ehf. og S-kk-þgf B-kk-þgf bréf 9. október 2019 þar sem hann spurðist fyrir um ýmis atriði í rekstr istefnanda, m. a. hina umþrættu úttekt. Þá áskildi hann sér rétt til bóta úr hendi stefndu.

2020

Eftir það kveðst stefnandi hafa náðað afla ýmissa gagna er gáfu nýja sýn á málavexti, m. a. tölvuskeyti sem bárust í desember 2004 og janúar 2005 á milli K-kk-ef og stefnda B-kk-ef og rakin hafa verið. Stefnandi hafi enn fremur fengið b ók-haldsfærslur samstæðu stefnanda. Núverandi fyrirsvarsmaður stefn anda kveðst hafa átt á annan tug funda með stefnda B-kk-þgf á árunum 2017- 2 019, auk þess sem þeir hafi veriðí umfangsmiklum samskiptum í tölvuskeytum á sama tímabili.

Sumarið og haustið 2020 sendi stefnandi stefnda B-kk-þgf og stefndu S-kk-þgf og Pw C ehf. fleiri en eitt bréf hve r j um þar sem hann krafðist upplýsinga um ýmsa gern-inga stefn anda á ákveðnu árabili. Í bréfunum krafðist hann einnig bóta úr hendi þess-ara stefndu. Bótakröfu á hendur stefnda B-kk-þgf byggði hann á því að stefndi hefði veitt K-kk-þgf liðsinni við millifærsluna og að háttsemi hans hefði verið ólögmæt og bóta-skyld. B-kk-nf svaraði ekki kröfubréfinu.

Bótakröfu á hendur stefndu S-kk-þgf B-kk-þgf og P w C ehf. byggði stefnandi á því að þeir hefðu brugðist skyldum sínum og haft hagsmuni fyrrum hluthafans, K-kk-ef, sérstaklega í öndvegi við bókhalds- og endurskoðunar vinnu fyrir stefnanda, sér staklega á árinu 2008. Hylmt hafi verið yfir saknæma háttsemi K-kk-ef við rekstur þáverandi samstæðu stefnanda. Stefndu höfnuðu bótakröfunni enda töldu þeir hana byggja st á rangfærslum, stefnandi hefði ekki sýnt fram á eiginlegt tjón og ætti stef n -andi yfirhöfuð bótakröfu væri hún fal lin niður vegna fyrningar og tómlætis.

Málsástæður og lagarök stefnanda

1. A lmenntum hina bótaskyldu háttsemi Stefnandi byggir á því að K-kk-nf B-kk-nf hafi valdið stefnanda verulegu fjártjóni með því að knýja það fram að stefnandi, félagið Björn Hallgrímsson ehf., nú Lyfjablóm ehf., var látinn greiða upp yfirdráttarlán félags í hans eigu, Mercatura ehf., 20. janúar 2005, með millifærslu að fjárhæð 46.000.000 kr. Stefndi B-kk-nf hafi veitt K-kk-þgf liðsinni við þetta með því að hafa, að beiðni K-kk-ef, framkvæmt eða látið framkvæma millifærsluna á áðurgreindum degi. B-kk-nf hafi gegnt stöðu viðskiptastjóra hjá einkabankaþjónustu Glitnis banka hf. og ver ið allt í senn, viðskiptastjóri stefn anda, Mercatura ehf. og K-kk-ef B-kk-ef persónulega. K-kk-nf og stefndi B-kk-nf hafi með þessu brotið gegn trúnaðarskyldum sínum við stefnanda. Þeim hafi auk þess verið ljóst að millifærslan værisaknæm og ólögmæt.

Þá hafi stefndu S-kk-nf B-kk-nf og P w C ehf., sem sérfræðingar á sviði reikn-ingshalds og endurskoðunar, sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi við endur-s koðun og færslu bókhalds stefnanda. Stefndu hafi enn fremur brotið gegn starfs- og trúnaðarskyldum sínum við stefnanda með því að hafa vanrækt að gera stjórn stefn-and avið vart um þessa millifærslu, þvert á móti hafi stefndu liðsinnt K-kk-þgf B-kk-þgf við að halda henni leyndri eins og síðar verði rakið.

Krafa stefnanda byggist á því að hann hafi orðið fyrir verulegu fjártjóni veg na saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefndu. Háttsemi stefndu hafi verið sviksamleg og þeir dregið dul á atvik, m. a. í tengslum við uppgjörsmál stefnanda á árinu 2008 og síðar. Stefndu hafi beitt stefnanda skipulegum og alvarlegum blekkingum vegna þ ess-a rar millifærslu. Frá gangur bókhalds félagsins á árinu 2008, rétt fyrir yfirtöku Glitnis banka hf. á félaginu og ýmsar stórfelldar blekkingar þar að lútandi, hafi valdið því að stefnandi hafi ekki uppgötvað fyrr en löngu síðar hvernig hin ólögmæta ráðstöfun hafi í raun og veru komið til. Þá sé jafnframt byggt á þeirri meginreglu skaða bótaréttar að þegar fleirien einn beri skaðabótaábyrgð beri þeir óskipta ábyrgð gagnvart tjónþola.

Stefnandi tekur fram að í umfjöllun hans um hvert og eitt stefndu vísi hann til atvika sem varði viðkomandi sérstaklega en allar málsástæður og lagarök sem til-greind séuum einstaka stefndu eigi þó við um þau öll, eftir þvísem við geti á tt.

2. Aðild

Aðild stefndu byggist á 19. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt ákvæði nus éheimilt að sækja mál á hendur fleiri en einum enda verði dómkröfur stefnanda rak tart il sama atviks, aðstöðu eða löggernings. Eins og málum sé háttað leiki enginn vafi á að skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt, enda sömu atvik, aðstaða og löggerningur að baki málshöfðuninni.

Pricewaterhouse Coopers ehf. hafi verið endurskoðunar fyrirtæki stefnanda og hafi séðum bókhald oggerðársreikningafyrir stefnanda. Stefndi S-kk-nf B-kk-nf verið endurskoðandi stefnanda og starfað hjá Pw C ehf. Því beri P w C ehf. húsbónda-ábyrgð á störfum hans.

Stefndi B-kk-nf K-kk-nf hafi verið viðskipta stjóri stefnanda hjá Glitni bankahf. og veitt K-kk-þgf B-kk-þgf liðsinni við þá háttsemi sem málið varðar, þ. e. þegar stefnandi varlátinngreiða upp yfirdrátt á reikningi Mercatura ehf. 20. janúar 2005. Eins og áður er vikið að var stefndi B-kk-nf jafn framt viðskiptastjóri K-kk-ef og Mercatura ehf.

3. Kröfur á hendur S-kvk-þgf P-kvk-þgf Skaða bótakröfu sína á hendur stefndu S-kvk-þgf byggi stefnandi á því að hún sitji í óskiptu búi eftir eiginmann sinn, K-kk-þf B-kk-þf, og beri því ábyrgð á skuldum hans eins og þær væru henn ar eigin skuldir, sbr. 12. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Stefnandi byggi á því að K-kk-nf hafi valdið stefnanda fjártjóni á saknæman og ólög-mætanh á ttog sé kröfunni beint að S-kvk-þgf vegna bótaskyldrar háttsemi hans.

K-kk-nf hafi verið stjórnarmaður í stefnanda og vegna þeirrar stöðu hans hafi hvílt á honum sérstakar trúnaðarskyldur við félagið. K-kk-nf hafi farið með prókúrus tefnanda og stýrt daglegum rekstri hans. K-kk-þgf hafi verið kunnugt að meirihluta stjórnarmanna þurfti til að skuldbinda félagið. Þar eð félagið hafi einungis haldið utan um fjárfestingar á þessum tíma hafi engir formlegir stjórnarfundir verið haldnir né skráðar fundargerðir. Það hafi systur K-kk-ef, E-kvk-nf B-kvk-nf og S-kvk-nf, staðfest þegar þær gáfu s kýrsluí Héraðsdómi R e ykjavíkur 4. desember 2020.

Samskipti um rekstur stefnanda hafi farið fram óformlega í símtölum eða í fjöl skylduboðum og hafi systurnar staðfest það sérstaklega í sömu skýrslugjöf að þær hefðu ekkert komið að rekstri stefnanda og alfarið treyst K-kk-þgf, bróður sínum, í öllum málum sem vörðuðu félagið. Stefnandi vísi til þess að K-kk-þgf hafi borið að fá samþykki meirihlutastjórnar manna fyrir öllum lánamálum, en hann hafi hins vegar ítrekað látið eiginhagsmuni ganga fyrir hagsmunum stefnanda.

Stefnandi byggi á því að K-kk-nf hafi vald ið stefnanda verulegu tjóni með því að knýja það fram að stefnandi var látinn greiða upp yfirdráttarlán félags K-kk-ef, Mercatura ehf., 20. janúar 2005, að fjárhæð 46.000.000 kr.

Stefnandi byggi á því að K-kk-nf hafi ekki haft samþykki stjórnar stefnanda fyrir uppgreiðslunni, en eðli málsins samkvæmt sé stjórnarmanni félags óheimilt að,, lána“ félagi sínu tugi milljóna króna vaxtalaust, auk þess sem slíkar lánveitingar séu óheimilar samkvæmt lögum.

Fjárhæðin hafi ekki verið endurgreidd stefnanda. Bú Mercatura ehf., sem fékk síðar nafnið Eignarhaldsfélagið MCT ehf., hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta í júlí 2015 og því sé ljóst að féð sé glatað. Stefnandi hafi því orðið fyrir tjóni sem nemimillifærsl unni. Stefnandi telji jafnframt að rannsókn hans hafi leitt í ljós að K-kk-nf hafi á kveðið ýmsar aðrar milli færslur sem hafi verið til hagsbóta fyrir hann sjálfan persónulega sem og framangreint einkahlutafélag hans. Þ ær séu enn fremur til áfram-haldandi skoðunar hjá stefnanda, en fyrrverandi lögmannsstofa stefnanda neiti að afhenda gögn þar um þrátt fyrir beiðnir stefnanda þar aðlútandi.

Þá byggi stefnandi jafnframt á því að K-kk-nf hafi sviksamlega dulið milli-færsl u naog hafi þar notið liðsinnis stefnda B-kk-ef, stefnda P w C ehf. og S-kk-ef B-kk-ef endurskoðanda, m. a. á árinu 2008, sem skoðast eigi sem sjálfstæður bótagrund-völlur, enda hafi K-kk-nf séð til þess að upp greiðslan á yfirdráttarláni Mercatura ehf. hafi hvorki komið fram í bókhaldi stefnanda né í ársreikningum hans, enda hafi bók-hald félagsins verið fært töluvert eftir á. Þá hafi tilraunum forsvarsmanna stefnanda, fyrrverandi hluthafa og aðila þeim tengdum, verið mætt með sinnuleysi og rang-færslum.

Stefnandi telji að K-kk-þgf hafi verið það ljóst að háttsemi hans væri fallin tilþessað valda stefnanda fjár tjóni og því sé hún saknæm og ólögmæt.

4. Kröfur á hendur B-kk-þgf K-kk-þgf Stefnandi byggi á því að B-kk-nf hafi valdið stefnanda fjártjóni ása knæman og ólögmætanh átt, með því að liðsinna K-kk-þgf við að láta stefnanda greiða upp yfird rátt-arlán Mercatura ehf., fé lags í eigu K-kk-ef. B-kk-nf hafi verið viðskiptastjóri hvorra tveggja, stefnanda og Mercatura ehf., og hafi í krafti stöðu sinnar innan Glitnis banka hf. getað komið,, greiða beiðni“ K-kk-ef til leiðar, eins og liggi fyrir ígögnum málsins.

Stefnandi byggi jafnframt á meginreglum skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð, endah afi stefndi B-kk-nf starfað sem slíkur innan Glitnis banka hf. Þá byggi stefnandi á því að B-kk-þgf hafi ekki getað dulist það sem sérfræðingur, fag fjárfestir og viðskipta-stjóri stefnan daum ára bilað hin umdeilda millifærsla var ólögmæt.

Stefnda hafi verið það fullkunnugt, sem viðskiptastjóra stefnanda, að meiri -hluta stjórnar þurfti til að skuldbinda félagið, sbr. m. a. tölvuskeyti B-kk-ef til K-kk-ef 23. september 2004. Engu að síður hafi stefndi ákveðið að veita K-kk-þgf,, umbeðinn“ greiða, þvert gegn hagsmunum stefnanda. Vegna stöðu sinnar hafi þó hvílt á Birkitrúnaða rskyldurvið stefnanda.

Stefndi B-kk-nf hafi því athugasemdalaust tekið við beiðnum eða fyrirmælum K-kk-ef um fjár mál stefnanda, án þess að hafa sinnt þeim skyldum sem honum hafi borið að uppfylla í slíkum tilvikum, m. a. varðandi millifærslur og lánveitingar, þrátt fyrir að vera fullkunnugt um að samþykki meirihluta stjórnar stefnanda þurfti til aðkoma til að skuldbinda félagið. B-kk-nf hafi þannig brugðist trúnaðar- og starfsskyldum sín umá saknæman, ólögmætan og þannig bótaskyld anh á tt.

Þáb yggistefnandi jafnframt á þvíað stefndi B-kk-nf hafi sviksamlega hylmt yfir þessa háttsemi, enda hafi hann hvorki greint þáverandi fyrirsvarsmönnum stefnanda né Glitni banka hf. frá uppgreiðslunni. Stefnandi byggi á því að í ljósi framangreinds megi gera ríkari kröfur til stefnda B-kk-ef, sbr. reglur um sérfræðiábyrgð. Beita beri sakar reglunni með hliðsjón af framangreindri reglu, sem leiði til þess að ábyrgð verði strangari en ella, þ. e. ríkari kröfur séu gerðar til þekkingar þeirra en alls almenningso g vönduð vinnubrögð.

Engum vafa sé undirorpið að sú háttsemi að láta ótengt félag (stefnanda) greiða skuldir annars félags (Mercatura ehf.) án þess að samþykki stjórnar félagsi nsliggi fyrir þar um sé saknæm og ó lögmæt. Háttsemi stefnda B-kk-ef sé því bótaskyld gagnvart stefnanda.

5. Kröfur á hendur Pricewaterhouse Coopers ehf. o g S-kk-þgf B-kk-þgf Stefnandi byggi á því að stefndu P w C ehf. og S-kk-nf B-kk-nf séu sérfræð-i ngar á sviði reikningshalds og endurskoðunar og hafi sýnt af sér saknæma og ólög-mæta háttsemi við færslu bókhalds, reikningsskil og endurskoðun stefnanda. Hin bóta-skylda háttsemi þeirra byggist á því að við færslu bók halds og endurskoðun fyrir stefn anda hafi endurskoðunar fyrir tækið brotið gegn lög- og samningsbundnum skyldum við eftirlit og færslu bókhalds, með þeim afleiðingum að stefnandi varð fyrir tjóni.

Endurskoðendum beri lögum samkvæmt að rækja störf sín af kostgæfni og samviskusemi í hvívetna og fylgja ákvæðum þeirra laga og reglna sem gildi um störf þeirra. Bæði stefndu P w C ehf. og S-kk-þgf B-kk-þgf, sem löggiltum endurskoðanda, hafi borið að haga störfum sínum í samræmi við góða endurskoðunarvenju. Stefnandi byggi á því að endur skoðandi og starfsmenn hans beri ábyrgð á tjóni sem þeir valdi í störfum sínum af ásetningi eða gáleysi. S-kk-nf B-kk-nf hafi verið starfsmaður stefnda P w C e hf. og eigandi. Því eigi reglur um húsbóndaábyrgð við um saknæma háttsemi hans.

Hlutverk stefndu P w C e hf. og S-kk-ef B-kk-ef hafi veriðað efla traust milli stefnanda, hagsmunaaðila og viðskiptalífsins og tryggja að þær upplýsingar sem voru áritaðar væru á reiðanlegar. Stefndi S-kk-nf hafig ert það með áritun sinni á ársreikninga og með skýrslu til stjórnar um niðurstöður endurskoðunar. F engi hann vitneskju um alvarlega ágalla í rekstri eða önnur atriði, sem gætu veikt fjárhagsstöðu stefndu, hafi sú skylda h v ílt á honum aðupplýsa stefnandaþ ar um.

Stefnandi byggi á því að á stefndu P w C e hf. og S-kk-þgf hafi hvílt skýlaus skylda til að upplýsa stjórn stefnanda um þá háttsemi sem lýst hafi verið, enda hafi þeim ekki getað dulist að hún væri saknæm og ólög mæt. Endurskoðandi sé bundinn trúnaði við félagið sem hann endurskoðar en gegni jafnframt mikilvægri upplýsinga -skyldu og beri að tilkynna stjórn félagsins, sem hann endurskoðar, munnlega eða skriflega, leiki grunur á veikleikum í innra eftirliti félagsins og þegar ólögmætt athæfi eða sviksemi finni st í bókhaldi við reiknings skil félagsins. Þeir hafi hins vegar sýnt af sér sviksamlega háttsemi, með því að hylma yfir hina ólögmætu og saknæmu milli-færslu í þágu K-kk-ef.

Þá hafi stefndu P w C ehf. og S-kk-þgf ekki getað dulist það að hin ólögmæta millifærsla væri fallin til þess að valda stefnanda tjóni. Þar sem stefndu hafi jafnframt fært bókhald stefnanda hafi skyldur þeirra verið enn ríkari og brot á reglum þar um því enn alvarlegri. Endurskoðun feli í sér sjálfstæða og hlutlausa athugun á reiknings-skilum, í þeim tilgangi að láta í ljós faglegt og óháð álit á þeim. Þannig beri endur-skoðanda sem taki að sér færslu bókhalds sem og endurskoðun ársreikninga að gæta þess sérstaklega að óhæði hans sé ekki ógnað, sérstaklega ef hann sjái að auki um sambærilega vinnu fyrir tengda aðila. Hagsmunir Mercatura ehf. og stefnanda hafi skarast, enda stefndu endurskoðendur beggja félaga. Stefndu hafi því tekið fjárhags-l ega hagsmuni Mercatura ehf. og K-kk-ef fram yfir hagsmuni stefnanda.

Framangreindir stefndu hafi hins vegar haldið þessari uppgreiðslu leyndri með markvissum og skipulögðum aðgerðum, m. a. árin 2008 og 2009, en stefnandi telur sýnt að K-kk-nf og félag hans, Mercatura ehf., hafi verið komin í veruleg fjárhags-vandræði í lok árs 2007, enda hafi veðköll sem ná muhundruðummilljóna verið gerð á félagið sem og K-kk-þf persónulega af hálfu Glitnis banka hf. Hafi framangreindum stefndu auðsýnilegaveriðf ullk unnugt um þá stöðu og þannig gripið til ýmissa aðgerða til að verja hagsmuni K-kk-ef.

Þá byggi stefnandi á því að stefndu S-kk-nf og P w C ehf. hafi lagt sig í líma við að halda upplýsingum um millifærsluna leyndum, sem og raunar öðrum millifærslum, enda hafi fyrirsvarsmaður stefnanda og fjölskylda hans ítrekað reynt að afla mikil-vægra upplýsinga um rekstur stefnanda og mikið hafi skort á að þær hafi verið veittar á fullnægjandi há tt. Þ að eigi bæði við um tímabilið 2004- 2 008, sem og eftir þann tíma, sbr. m. a. yfirlýsingu og tölvuskeyti Á-kvk-ef B-kvk-ef. Hafi iðulega verið vísað til þess að sérstakt leyfi þyrfti frá K-kk-þgf B-kk-þgf í þessu skyni. Hafi stefndu, aðþví er mál þetta varðar, bæði hagað færslubók halds og gerð árs reikninga meðþeim hætti að umþrætt millifærsla hafi verið dulin.

Því verði sérstaklega að horfa til háttsemi stefnd u að þessu leyti ári n 2008 og 2009, að því er varðar fyrningarfresti, enda liggi fyrir viðurkenning stefnda S-kk-ef á því að bókhald stefnanda hafi verið fært eftir á, auk þess sem stefnandi telji að S-kk-nf hafi afvegaleitt stefnanda með misvísandi skýringum á umræddri millifærslu. Úttekt-inni hafi verið haldið leyndri með markvissum og skipulögðum aðgerðum stefndu, ekki getið í ársreikningum stefnanda og ýmsar bókhaldsæfingar hafi verið viðhafðar í því skyni að koma bókhaldinu í ákveðinn farveg rétt fyrir yfirtöku G litnis banka hf. 13. ágúst 2008 eins og rakið var í málavaxtalýsingu hér að framan.

Sú háttsemi að færa bókhald stefnanda eftir á sé ekki í neinu samræmi við þær kröfur sem séu gerðar í bókhaldslögum nr. 145/1994, en í 9. gr. þeirra sék veðið á um það að í bókhaldi skuli skrá viðskipti jafnskjótt og þau fari fram enda sé það í sam-ræmi við góða bókhaldsvenju. Þá skuli færslurnar gefa skýra mynd af því sem þeim er ætlað að lýsa. V erulega hafi hins vegar skort á það af hálfu stefndu.

Stefnandi te ljiþví að hegðun stefndu hafi verið saknæm og ólögmæt, enda hafi þeir árum saman hylmt yfir hina saknæmu háttsemi. Beri þeir þannig bótaskyldu gagnvart stefnanda, m. a. með vísan til sakarreglunnar og meginreglna um sérfræði-ábyrgð.

6. Um fjártjón stefnanda/kröfugerð

Eins og áður greini telji stefnandi sig hafa orðið fyrir tjóni þegar hann var lát -inn greiða upp 46.000.000 k r. yfirdráttarlán Mercatura ehf. Það félag hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta í júlí 2015 og reynst eignalaus t. Því sé ljóst að féðs é glatað.

Stefnandi telji stefndu hafa sýnt af sér saknæm a og ólögmæta háttsemi sam-kvæmts akarreglu skaðabótaréttar með þeirri háttsemi sem lýst hafi verið.

Vaxtakrafa stefnanda byggist á 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtrygg -ingu. Vextir leggist fyrst á fjórum árum fyrir þingfestingu þessa mál s. Dráttar vaxta-krafa stefnanda byggist á 9. gr., sbr. 6. gr., laga nr. 38/2001. Dráttarvextir leggist fyrst á einum mánuði eftir þingfestingu þessa máls.

7. Orsakatengsl og sennileg afleiðing

Stefnandi byggi á því að fjártjón hans sé afleiðing saknæm rar og ólögmætrar háttsemi stefndu sem rakin hafi verið. B ein orsakatengsl séu á milli ólögmætra aðgerða stefnda og tjóns stefnanda og sé hin saknæma háttsemi stefnda bæði nauðsyn-legt og nægjanlegt skilyrði tjóns stefnanda.

Stefnandi byggi á því að ofangreind háttsemi stefndu hafi valdið því að stefn-andi var látinn greiða 46.000.000 kr. sem voru honum með öllu óviðkomandi, enda hafi skuldir Mercatura ehf. við Glitni banka hf. verið með öllu ótengdar fjárhagslegum skuldbindingum stefnanda. Þetta fé hafi ekki fengist endurgreitt og tjón stefnanda liggi því skýrt fyrir.

Stefnandi byggi á því að öllum stefndu hafi mátt vera það ljóst að háttsemi þeirra var til þess fallin að valda stefnanda fjárhagstjóni eins og raungerst hafi.

8. Sérstaklegaum fyrningu

Stefnandi byggi á því að kröfur hans á hendur stefndu séu ekki fallnar niðurfyrir fyrningu. Horfa verði til þeirrar sérstöðu málsins að stefndu hafi á skipulagða nh átt, árum saman, dregið dul á raunveruleg atvik málsins, þ. e. tilurð og ástæður milli-færslu nnar, sem hafivaldið þvíað stefnandi hafiekki fyrr en löngu síðar fengið nægar upplýsingar um hina saknæmuháttsemisemgerðu honum kleiftað höfða þetta mál.

Stefnandi telji að eins og málsatvikum sé háttað eigi 7. gr. laga nr. 14/1905 við, þannig að fyrningarfrestur dómkrafna stefnanda hafi ekki hafist fyrr en frá þeim degi sem félagið fékk vitneskju um hina saknæmu og ólögmætu háttsemi, enda hafi háttsemi stefndu verið sviksamleg. Fræðimenn hafi talið umrætt ákvæði taka til hvors tveggja; til þess að skuldunautur gæfi beinlínis ranga skýrslu um atvik þessi og hins aðhann hafi leynt þeim. Í ákvæðinu felist því heimild til viðbótarfrests en stefnandi telji sannað að stefndu hafi liðsinnt K-kk-þgf B-kk-þgf við að halda hinni réttu atburðarás leyndri og því sé háttsemi þeirra sviksamleg. Krafa stefnanda sé því ófyrnd. Þá vísi hann jafnframt til og byggi á 4. gr. laga nr. 14/1905 sem og dómaframkvæmd umtúlkun á því ákvæði.

Ex tuto byggi stefnandi enn fremur á því að kröfur hans séu ófyrndar, m. a. með hliðsjón af þeim skipulögðu blekkingum sem stefndu hafi reynt að viðhalda allt til þessa dags, m. a. um atburðarásina í aðdraganda þess að Glitnir banki tók stefnanda yfir 13. ágúst 2008 sem lýst sé í málavöxtum. Stefnandi byggi því jafnframt á því að hor fa beri til laga nr. 150/2007 að því er varðar upphaf fyrningarfrests í málinu, nánar tiltekið 1. mgr. 9. gr. þeirra laga. Það ákvæði, sem var nýmæli við setningu laganna, miði upphaf fyrningarfrests við vitneskju kröfuhafa um efni kröfu og tjónvald. Þar segi að upphafstími fyrningar skaðabótakrafna utan samninga miðist við daginn þegar tjónþoli fékk „nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga“. Eins og rakið hafi verið hafi stefnandi einvörðungu nýlega fengið nauðsynlegar upplýsingar um tjónið sem leiði til þess að kröfur félags-ins séu ófyrndar, enda sé skilyrðið um vitneskju kröf u hafa tvíþætt: hann þurfi annars vegar að hafa vitneskju um tjónið og hins vegar vitneskju um þann sem beri ábyrgð. Fyrningarfrestur kröfu hefjist ekki fyrr enbæði þessi skilyrði séu uppfyllt.

Stefnandi byggi því á því að kröfur stefnanda séu ófyrndar, hvort sem horft sé til laga nr. 14/1905 eða laga nr. 150/ 2007.

M álsást æður og lagarök stefndu S-kvk-ef G-kvk-ef P-kvk-ef Kröfu sína um sýknu byggir stefnda S-kvk-nf á þvíað kröfur stefnanda á hendur henni séu tilhæfulausar með öllu. H afi einhver kröfuréttindi stofnast á hendur eigin-manni hennar vegna þeirra atvika sem kröfur stefnanda varða byggi hún á því að þærséu fyrir löngu fallnar niður vegna fyrningar og/eða tómlætis.

Fyrning kröfuréttinda– tómlæti kröfuhafa

Stefnda telji að hvað sem öðru líði sé allur hugsanlegur kröfuréttur sem stefn-andi byggi kröfu sína á fyrirlönguf allinn niður v e gnafyrningar og/eða tómlætis.

1. Um bótareglur laga nr. 138/1994 og fyrningu bótaréttar samkvæmt þeim Stefnda áréttar að stefnandi byggi skaða bótakröfu sína á ólögfestri bótareglu íslensks skaðabótaréttar, sakarreglunni. Í lagarökum vísi hann almennt til laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. L jóst séað stefnandi byggi á því að hin bótaskylda hátt-semi hafi átt sér stað í starfsemi félagsins, stefnanda. Af því leiði að skaðabótareglur þeirra laga hljóti að koma sérstaklega til skoðunar við úrlausn málsins, enda séu þær lögfestar reglur og taki ólögfestri sakarreglu fram eftir því sem efni þeirra nái til. Reglur 108. gr. laga nr. 138/1994 hljóði svo:

Stofnendur, stjórnarmenn, framkvæmdastjórar, endurskoðendur og skoðunarmenn einkahlutafélags, svo og rannsóknarmenn, eru skyldir að bæta félaginu það tjón er þeir hafa valdið því í störfum sínum hvort sem era f ásetningi eða gáleysi. Sama gildir þegar hluthafi eða aðrir verða fyrir tjóni vegna brota á ákvæðum laga þessara eða samþykktum félags.

Hluthafi er skyldur til að bæta tjón sem hann af ásetningi eða stórfelldu g áleysihefur valdið félaginu, öðrum hluthöfum eða þriðja aðila með broti á lögum þessum eða samþykktum félagsins.

Bótafjárhæð máf æra niður með hæfilegu tilliti tilþess hve mikil sökin va rog tjónið, til efnahags tjónvalds og annarra atvika.

Á þeim tíma sem bótakrafa stefnanda eigiað hafa stofnast hafi 110. gr. l aga nr. 138/1994 hljóðað svo:

Skaðabótamál þau sem um ræðir í 1.– 2. mgr. 109. gr. skal höfða nema krafan byggist á refsiverðum verknaði: a. gegn stofnendum innan tveggja ára frá því að ákvörðun um stofnun félags var tekin;b. gegn stjórnarmönnum og framkvæmdastjórum, svo og rannsóknarmönnum, innan tveggja ára frá lokum þess reikningsárs þar sem ákvörðunin eða athöfnin, sem málið byggist á, var samþykkt eða gerð; c. gegn endurskoðendum eða skoðunarmönnum innan tveggja ára frá því að endurskoðun lauk og endurskoðunarskýrsla eða yfirlýsing var lögð fram.

Mál skv. 3. mgr. 109. gr. skal höfða í síðasta lagi þrem mánuðum eftir að félagið hefur verið úrskurðað gjaldþrota.

Krafa stefnanda á hendur stefndu byggist á þvíað eiginmaður hennar hafi, sem stjórnarmaður í stefnanda, notað aðstöðu sína til að fá fé af bankareikningi félagsins millifært inn á reikning félags sem hann átti. Þar eð þetta fé hafi ekki verið endurgreitt og viðtökufélagið hafi síðar orðið gjaldþrota hafi stefnandi orðið fyrir fjártjóni. Fram-angreind regla 110. gr. laga nr. 138/1994 hafi verið sérstök fyrningarregla um bóta-ábyrgð stjórn armanna eða annarra stjórnenda einkahlutafélaga á athöfnum sem féllu undir 108. gr. laganna. Stefnandi telji kröfu na hafa stofnast 20. janúar 2005. Sam-kvæmt 110. gr. var fyrningartíminn á enda í ársbyrjun 2008, þ. e. þegar meira en tvöalm anaksár voru liðin frá meintum tjónsatburði, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 40/2017.

2. U m ákvæði laga um fyrningu kröfuréttinda nr.14/1905

V erði engu að síður talið að framangreindar reglur laga um einkahlutafélög eigi ekki við telji stefnda ljóst að ákvæði þágildandi laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 14/1905 eigi við. Samkvæmt 3. gr. þeirra hafi skaða bótakröfur fyrnst á 10 árum frá tjónsdegi. Sá fyrningartími hafi verið löngu liðinn þegar stefnandi hófst handa við kröfugerð sína. Fyrningartíminn hafi því verið á enda á meðan Glitnir H old C o ehf. var eini hluthafi félagsins.

Stefnda vísi einnig til 7. gr. sömu laga, en samkvæmt því ákvæði hafi ætlaður kröfuréttur stefnanda, hvað sem öðru líði, verið fallinn niður fyrir fyrningu þegar eitt ár var liðið frá andláti K-kk-ef B-kk-ef sem lést 31. október 2015.

Stefnda mótmæli því harðlega að nokkur lagarök standi til þess að ákvæðum núgildandi fyrningarlaga nr. 150/2007 verði beitt við úrlausn málsins.

3. Um sakarregluna

Lagareglan um skaðabótaábyrgð stjórnenda einkahlutafélaga sé sérregla sem gangi að mati stefndu framar ólögfestri almennri sakarreglu íslensks réttar eins ogáður greini. Stefnda telji að ekki geti komið til álita að beita þeirri reglu um atvik sem sérreglan ætti að taka til. Stefnda vísar til ummæla í forsendum áðurnefnds dóms Hæstarétt ar, sbr. og dóm Hæstaréttarí málinr. 614/2011.

V erði þrátt fyrir þetta talið að sakarreglan kunni að eiga hér við eigi sömu rök við um fyrningu kröfuréttindanna samkvæmt lögum nr. 14/1905 og rakin hafi verið.

4. Um áhrif tómlætis

Stefnda haldi því einnig fram að skaðabótakrafa stefnanda í málinu sé fallin niður vegna tómlætis, þótt ekki kæmi annað til. Stefnda telji ljóst að öllum stjórnar-mönnum hefði átt að vera kunnugt um meðferð fjár stefnanda á þeim árum sem séu hér til skoðunar vegna skyldna þeirra sjálfra til að tryggja að fjár mál félagsinsogbók-halds mál öll væru í lagi og lögum samkvæmt í samræmi við ábyrgð og skyldur stjórn-armanna skv. 44. gr. laga nr. 138/1994. Stefnda telji augljóst að stefnandi geti ekki eignast bótakröfu á hendur eigin stjórnarmönnum vegna athafna þeirra eða athafna-leysis þegar svo standi á, sem í þessu tilviki, að stjórnarmennirnir áttu saman allt hlutafé í félaginu. Þá geti vanræksla einstakra stjórnarmanna eða hirðu leysi þeirra um eigin skyldur við félagið ekki leitt tilstofnunar bótakröfu við slíkar aðstæður. Augljóst hljóti að vera að skeytingarleysi um slíkar skyldur geti ekki orðið til þess að lengja fyrningartíma, en að sama skapih afi það bein tómlætisáhrif geri engi nn stjórnarmaður og enginn hluthafi neinar athugasemdir við meðferð fjárfélagsins svo árum eða ára-tugum skipti. Þessu til stuðnings vísi stefnda sérstaklega til dóms Hæstaréttar í dóma-safni 1995, bls. 2788 (mál nr. 120/1994 ).

Stefnda telji óumdeilt að allir hluthafar stefnanda hafi vitað hvernig bókhalds -málum stefnanda var háttað alla tíð frá stofnun félagsins og framað því að hluthaf-arnir afsöluðu hlutafjáreign sinni til Glitnis banka í ágúst 2008. Allir hluthafarnir hafihaft aðgang að endurskoðandanum sem hélt utan um bókhaldið fyrir þau og gátu þar gert allar þær at huganir á meðferð fjár félagsins sem þau töldu sig þurfa – og höfðu skyldu til. Glitnir banki hafi átt allt hlutafé í stefnanda í 8 – átta – á rog hafi aldr ei hreyft neinum athugasemdum við meðferð fjár hjá félaginu vegna fyrri tíma.

Samningur um kaup Glitnis banka hf. á öllu hlutafé stefnanda Stefnda vísar til þess að stefnandi sé einkahlutafélag sem Glitni r Hold Co ehf. (áður Glitnir banki hf.) hafi átt til 4. ágúst 2016. Það hafi átt sér aðdraganda að bank-i n n yfirtók félagið. Stefnandi hafi, eftir alvarleg áföll á fjármálamörkuðum hérlendis og erlendis árið 2007, verið orðinn ógjaldfær og hafi skuldað bankanum nokkra millj-arða króna. Stefnandi hafi 9. janúar 2008 samið við Glitni banka hf. um að ekki yrðu hafnar fullnustuaðgerðir gegn félaginu næstu sex mánuði. Allir hluthafar í félaginu hafi fyrir þess hönd rit að undir samkomulag þessa efnis. Hinn 4. júlí 2008 hafi legið fyrir bráðabirgðayfirlit frá endurskoðanda félagsins um eigna- og skuldastöðu þess miðað við 31. desember 2007 og hafi eiginfjárstaðan þá verið neikvæð um 3.164.005.733 k r. Stjórn félagsins hafi samdægurs óskað eftir því við Héraðsdóm Reykjavíkur að bú þess yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Allir hluthafar í félaginu hafi r itaðundirþáb eiðni.

Þótt beiðni um gjaldþrotaskipti hefði verið lögð fram hafi félagið haldið áfram að ræða við bankann um leiðir til að afstýra töku þess til gjaldþrotaskipta. Í framhaldiaf því hafi verið unnin samantekt um stöðu kröfuhafanna og líklegar heimtur þeirra upp í kröfur ef bú félagsins yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Sú samantekt sé dagsett 1. ágúst 2008. Óveðtryggðar kröfur hafi þá numið 4.1 21.000.1 00 k róna og hafi skuldir við Glitni banka samsvarað 9 2,5% af þeirri fjárhæð. Eignir hafi ver ið taldar í hæsta lagi 800.000.000 kr. virði. Viðræðurnar hafi leit ttil samningsgerðar 13. ágúst 2008 þar sem allir hluthafar í félaginu afsöluðu bankanum hlutafjáreign sinni fyrir 1 kr. hver. Í samningnumsém. a. svoh ljóðandi ákvæði:

Glitnir banki hf. lýsir yfir að kaupandi muni ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur selj-endum út af atvikum sem gerst hafa írekstri Lyfjablóms ehf. eða félögum innansam-stæðunnar fyrir undirritun samnings þessa og telji að félög innan s amstæðunnareigi engar kröfur á hendur hluthöfunum. Er sú yfirlýsing bindandi fyrir þann eða þá sem síðar kynnu að eignast hlutafé í Lyfjablómi ehf. eða félögum innan þeirrar samstæðu.

Í samningnum lýsa hluthafarnir yfir að ekki hvíli á félaginu skuldir við aðra en Glitni banka hf. og að þau hafi sjálf greitt skuld félagsins við Ernu ehf.

Stefnandi haldi því fram að ekkert samráð hafi verið haft við stjórn félagsins íaðdraganda gerðar þessa samnings. Þessi fullyrðing standist ekki, enda beri texti samningsins með sér að hluthafarnir hafi allir verið með í ráðum um þetta. Til frekari áréttingar vísist til umræðupunkta, dags. 1. ágúst 2008, frá prókúruhafanum G-kk-þgf S c-x-x. T-kk-nf og til orðsendinga sem gengu milli hans og lögmanns stefnanda, bæði fyrirog eftir þessa samningsgerð.

D aginn eftir undirritun samningsins hafi beiðni um gjaldþrotaskipti á félaginu verið afturkölluð. Bú félagsins hefði ótvírætt verið tekið til gjaldþrotaskipta hefði ekki verið gerður samningur við Glitnibanka. Í því tilviki hefðu hluthafarnir staðið frammi fyrir annars konar veruleika, nefnilega hættu á þvíað mjög háar greiðslur til þeirra út úr félaginu á síðustu misserum fyrir samningsgerðina hefðu sætt frekari skoðun skiptastjóra þrotabús þess.

Þ að sé augljóst að stefnandi hafi vitað allt um þessa samningsgerð, enda hafi allir hluthafar ritað undir samninginn og í kjölfar þess hafi verið skipt um stjórn í félaginu. Sömuleiðis sé ljóst að núverandi hluthafi stefnanda, sem eignaði st hlutaféð íviðskiptum við Glitni Hold Co ehf. árið 2016, hafi vitað allt um þessa samningsgerð í það minnsta mjög skömmu síðar, sbr. tölvuskeyti hans á árinu 2011.

Þ ótt stefnandi hafi lagt samninginn frá 13. ágúst 2008 fram við þingfestingumálsinsfjallihannekkert umþýðingu þess skjals. Til þess hefði þó verið ærin ástæða, þar eð í honum feli st fyrirvaralaust loforð um að kaupandinn muni ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur seljendum hlutanna út af atvikum sem gerst hafi í rekstri félagsins eða félaga innan samstæðunnar og líti svo á að félög innan samstæðunnar eigi engar kröfur á hendur hluthöfunum. Síðan segi að sú yfirlýsing sé bindandi fyrir þá sem síðar kunni aðeignast hlutaféð.

Samkvæmt framangreindu telji stefnda að sýkna beri hana af kröfum stefnanda þegar af þeirri ástæðu að þær fari í bága við samninginn sem bæði fyrri og síðari eig-endur hlutafjár í stefnanda hafi verið bundnir af fráþví hann var undirritaður 13. ágúst 2 008.

Um ætlað fjártjón og sönnun þess Stefnda áréttar að það hvíli á stefnanda að sanna að skilyrði bótaskyldu séu uppfyllt og um fjárhæð tjóns. Stefnda telji af og frá að stefnandi hafi axlað þá sönnun-arbyrði. Sóknargögn í málinu veiti engar líkur, hvað þá sönnun fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna þeirrar úttektar af bankareikningi sem málið hverfist um. Gögn semhafi verið lögð fram sanni ekkert um það at riði.

Stefnda hafi aldrei haft aðgang að bókhaldsgögnum stefnanda, hvorki meðan eiginmaður hennar var á lífi né eftir fráfall hans. Henni hafi aldrei verið kynnt nein gögn úr bókhaldinu, en hún hafi vitað af tilvist félagsins, vitað að ársreikningar þess voru gerðir af endurskoðanda sem vann af hei lum hug fyrir félagið og fjölskyldur allra hluthafanna og að aldrei hafi verið nokkur minnsti ágreiningur um þau uppgjör nema síður væri. Stefnda viti ekki til þess að neinar kröfur á hendur eiginm anni hennar heitnum hafi komið fram í uppgjörum félagsins. Í ljósiþ essara staðreyn da telji stefndaað gera verði ríka r kröfur til stefnanda um sönnun fyrir ætluðu tjóni hans og að sönn-unargögn sem á er byggt séu þannig sett fram að hægt sé að halda uppi vörnum með góðu móti. Því sé ekki að heilsa í þessu máli og þar eð kröfur á hendur stefndu sé uhvað sem öðru líður engum haldbærum gögnumstuddarb eri að sýkn a hana.

Telji dómurinn, þrátt fyrir allt sem rakið hafi verið, að einhver grundvöllur sé fyrir þeir rista ðhæfingu að eiginmaður stefndu hafi valdið félaginu tjóni í janúar 2005, eins og stefnandi haldi fram, telji stefnda dagljóst að það tjón hafi fyrst og fremst bitnað á kröfuhöfum félagsins en ekki félaginu sjálfu eins og rakið sé í lýsingu mála-vaxta. H ið sama sýni samningurinn sem stefnandi og bankinn hafi gert í ágúst 2008. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefndu af kröfunni þótt ekki kæmi annað til.

Fari svo, þrátt fyrir allt, að dómurinn telji stefnanda eiga rétt á einhverjum bótum úr hendi stefnd u sé, hvað sem öðru líði, óhjákvæmilegt að líta til þess hvernig þettamálsé komiðtil. Sá sem krefjist bótanna hafi ekki tapaðn einu sjálfur. H ann ha f ikeypt hlutaféð í stefnanda eingöngu til þess að geta staðið í málaferlum vegna löngu liðinna atvika. Til þess hafi hann varið 1.500.000 kr. en vilji fá bætur sem nemi ekki bara tvöfaldri eða þrefaldri þeirri fjárhæð, heldur meira en þrítugfaldri fjárhæðinni. Þá sé ekki verið að tala um tjón, heldur einhvers konar happdrættisvinning og slíkt haf iengastoð í dómaframkvæmd hérlendis.

Málskostnaðarkrafa

Til stuðnings kröfu sinni um málskostnað vísar stefnda til 130. gr. laga um með ferð einkamála nr. 91/1991. Hún krefjist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins, að teknu tilliti til reglna um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun. Stefnda krefjist þess jafnframt að stefnanda verði gert að greið a álag á málskostnað á grund -velli 2. mgr. 131. gr., sbr. a - og c-liði 1. mgr. 131. gr. laganna. Samkvæmt þeim ákvæðum sé heimilt að dæma aðila til að greiða á lag á málskostnað geri stefnandi kröfu sem hann vissi eða mátti vita að væri haldlaus. Eins og áður hafi verið rak iðs é u kröfur á hendur stefndu með öllu haldlausar og augljóslega fyrndar. Þá séu í stefnu fjölmargar staðhæfingar um ólögmætar og jafnvel refsiverðar athafnir látins eigin -manns stefndu sem engin haldbær sönnunargögn séu fyrir og tengi st þar fyrir utan ekki þeirri kröfu sem málið snýst um. Því verði að fallast á þá kröfu stefndu að stefn-anda verði gertað greiða henni álag á málskostnað.

Mál sást æður og lagarök stefnda B-kk-ef Ætluð krafa stefnanda sé fyrnd og fallin niður vegna tómlætis Stefndi B-kk-nf kveðst byggja á því að ætluð skaðabótakrafa stefnanda sé löngu fyrnd og fallin niður vegna tómlætis. Við mat á þessari málsástæðu stefnda sé mikil-vægt að horfa á vitneskju félagsins sjálfs en ekki vitneskju núverandi eiganda. Krafa sem hafi fyrnst í höndum félags rakni ekki við séu hlutir í félaginu seldir og annar eigni stfélagið.

Stefnandi byggi á því að skaðabótaskylda háttsemin hafi verið millifærslan semf órf ram 2 0. janúar 2005. Um kröfu sem byggist á henni gildi því lög nr. 14/1905, um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem taki til krafna sem stofnuðust fyrir 1. janúar 2008. Samkvæmt 2. tölulið 4. gr. laganna fyrnist skaða bótakröfur á 10 árum frá tjónsdegi. Ætluð skaðabótakrafa stefnanda sé því löngu fyrnd.

Stefndi mótmæli í þessu sambandi að ákvæði 7. gr. laga nr. 14/1905 eigi við. H ann mótmæli alfarið bæði því að hafa haldið einhverju leyndu og því að hafa ger teitt hvað sviksamlegt. Þessar fullyrðingar stefnanda séu bæði rangar og meiðandi. Í öllu falli séu þær ósannaðar, enda séu þær ekki studdar neinum gögnum. Í því sam-bandi árétti stefndi að líta verði til vitneskju fé lagsins sjálfs en ekki þesssem kunni að eiga það hverju sinni. Upplýsingar um millifærslunah afi legið fyrir innan félagsins frá upphafi. Jafnvel þótt ákvæði 7. gr. yrði tal ið eig avið sé ljóst að krafan hefði í síðasta lagi fyrnst fjórum á rum eftir kaup Glitnis 13. ágúst 2008 á öllu hlutafé í stefnanda, en þá hafi stefnandi í síðasta lagif engið vitneskju um þessi atvik.

Stefndi byggi jafnframt á því að í þessu tilviki verði ekki litið til laga nr. 150/2007, um fyrn ingu kröfuréttinda, enda taki þau eingöngu til krafna sem stofnuð ust eftir 1. janúar 2008. Burtséðfrá því sé einnig ljóst að krafa stefnanda væri löngu fyrnd skv. 9. gr. laganna, enda hafi upplýsingar um milli færsluna legið fyrir síðan hún fórfram. Á stefnanda hvílisönnunarbyrðinu mannað.

Stefndi byggi jafn framt á því að krafan sé fallin niður fyrir tómlæti stefnanda. Réttaráhrif tómlætis séu ekki bundin við fyrningu, enda séu þau óháð því hvort skil-y rði formlegrar fyrningar séu fyrir hendi. Almennt sé talið að það leiði til brottfalls kröfu vegna tómlætis sé hún ekki gerð þótt ástæða sé til. Reglan eigi við í þeim til-vikum þegar það sé íþyngjandi fyrir skuldara að krafa eða mótmæli komi seint fram og tómlætið gefi, eða megi gefa, skuldara ástæðu til að ætla að engin krafa eða mót-mæli verði sett fram. Þ að sé því nauðsynlegt og sanngjarnt að tilkynna skuldara um kröfu og efni hennar megi ætla að skuldari viti ekki að krafa sé til staðar eða hver te fnihennarsé. Að öðrum kosti geti krafa fallið niður vegna tómlætis.

Það liggi fyrir að millifærslan fór fram í janúar 2005. Stefndi hafi ekki haft neinar forsendur til að ætla að millifærsla, sem hann kom að í starfi sínu fyrir fjár-málafyrirtæki, gæti bakað honum persónulega skaðabótaskyldu. Því hafi verið nauð-synlegt að tilkynnahonums trax um tilvist og efni kröfunnar. Stefnandi hafi hins vegar fyrst haft uppi kröfuna við stefnda 16. ágúst 2020, hátt í 16 árum eftir að millifærslan fór fram og rúmum fjórum á rum eftir að núverandi eigandi stefnanda eignaðist hluti í því félagi. Með vísan til þessa byggi stefndi á því að krafan sé fallin niður fyrir tóm-læti með þeim réttaráhrifum að sýkna beri stefnda aföllum kröfum stefnanda.

Við mat á áhrifum fyrningar á tómlæti verði að horfa til þess að skv. 3. mgr.

44. gr. laga nr. 1 38/1994 beri stjórn félags að sjá til þess að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins. Öllum stjórnarmönnum stefnanda hafi því mátt vera kunnugt um meðferð fjármuna félagsins. Vanræksla stjórnarmanna á þessum skyldum geti ekki leitt til lengri fyrningar- og tómlætis fresta. Jafn framt verðiað horfa til þess að Glitnir hafi átt allt hlutafé í stefnanda í um átta ár og að á þeim tíma hafiengarathugas emdirverið gerðar við umrædda millifærslu.

Eigendur stefnanda hafi lýst því yfir að engin krafa sé til staðar vegna millifærslunnar Stefnandi hafi lagt fram samning, dags. 13. ágúst 2008, þar sem fyrrum hlut-hafar stefnanda afsöluðu öllu hlutafé í félaginu til G litnis. Í samningnum sé eftirfar-andi yfirlýsing kaupandans:

Glitnir banki hf. lýsiryfir að kaupandi muni ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur selj-e ndum út af atvikum sem gerst hafa í rekstri Lyfjablómse hf. eða félögum innan sam-stæð unnar fyrir undirritun samnings þessa og telji að félög innan samstæðunnar eigi engar kröfur á hendur hluthöfunum. Er sú yfirlýsing bindandi fyrir þann eða þá sem síðar kynnu að eignast hlutafé í Lyfjablómi ehf. eða félögum innan þeirrar samstæðu.

Í þess ari yfirlýsingu felist fyrirvaralaust loforð kaupandans um að hann myndi ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur fyrrum hluthöfum, þar á meðal K-kk-þgf B-kk-þgf, út af atvikum sem gerst höfðu í rekstri félagsins eða félaga innan samstæðunnar. Þarna sé því jafnframt lýst yfir að litið væri svo á að félög innan samstæðunnar ættu engar kröfur á hendur hluthöfunum. Sérstaklega sé tekið fram að þessi yfirlýsing sé bindandi fyrir þá sem síðar kynnu að eignast hlutaféð.

M eð þessu hafi því verið lýst yfir að stefnandi ætti engar kröfur á hendur K-kk-þgf. Af því leiði að stefnandi hafi ekki heldur átt kröfu á hendur stefnda B-kk-þgf vegna millifærslunnar, enda sé sú krafa byggð á því að B-kk-nf hafi liðsinnt K-kk-þgf við framkvæmd hennar. Þegar af þessari ástæðu verði að sýkna stefnda af kröfum stefn-anda.

Eigandi stefnanda hafi falliðf rá öllum kröfum á hendur Glitni Stefndi bendir á að 4. ágúst 2016 hafi núverandi eigandi stefnanda keypt allt hlutafé í félaginu af Glitni. Í þeim kaupsamningi sé sérstaklega tekið fram að kaupin færu fram án fyrirvara og að kaupandi gæti „ekki með nokkru móti átt nokkra kröfu áhendur seljanda eftir afhendingu hins selda“. Í þessu hafi falist það fyrirvaralausa lof-orð kaupandans að hann myndi ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur Glitni. Stefndi byggi á því að í slíku loforði felist eðli málsins samkvæmt einnig loforð um að kaup-a ndi muni ekki hafa uppi kröfur á hendur starfsmönnum og fyrrum starfsmönnum Glitnis vegna starfa þeirra í þágu bankans. Stefndi telur það jafnframt leið a af reglum um vinnuveitandaábyrgð að tjónþoli geti ekki fallið frá kröfu á hendur vinnuveitanda og á sama tíma haldið henni til streitu gagnvart starfsmanni. Þegar af þessari ástæðu verði að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Ákvæði 3. mgr. 19. gr. skaðabótalaga Stefndi hafi verið starfsmaður Glitnis og því fall ið undir ábyrgðartryggingu bankans. Stefnandi hafi ekki byggt á því að stefndi hafi valdið honum tjóni af ásetn-ingi eða stórfelldu gáleysi. Í öllu falli hafi stefnandi ekki sýnt fram á að stefndi hafi valdið honum tjóni með slíkum hætti. Stefndi verði því ekki krafinn persónulega um greiðslu skaðabóta vegna starfa sinna fyrir Glitni, sbr. 3. mgr. 19. gr. skaðabótalaganr. 50/1993.

Háttsemi stefnda hafi hvorki verið saknæm né ólögmæt Sjónarmiðum um sérfræðiábyrgð verðiekki beitt í málinu Eins og rakið hafi verið hafi stefndi B-kk-nf veitts tjórnarmanni og prókúruhafa stefnanda aðstoð við að framkvæma millifærslu. Hana hefði allt eins ver ið hægt að færa í heimabanka félagsins. S tefndihafi því ekki veitt þjónustu á grundvelli sérfræði-þekkingar og því verði sjónarmiðum um sérfræðiábyrgð ekki beitt í málinu.

Á stefnda hafi ekki hvílt neinar skyldur persónulega við stefnanda Stefndi vísar til þess að kröfur stefnanda virðist byggjast á þeirri forsendu að stefndi hafi brotið gegn trúnaðarskyldum sínum við stefnanda. Það sé hins vegar ljóst að þær trúnaðarskyldur, sem stefnandi telji stefnda hafa vanrækt, hafi verið sprottnar af samningssambandi stefnanda við Glitni. Á stefnda hafi ekki hvílt slíkar skyldur persónulega gagn vart stefnanda, enda hafi hann aðeins sinnt málefnum félagsins vegna starfs síns. Þegar af þeirri ástæðu verði að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Millifærslan hafi fallið innan prókúruumboðs K-kk-ef B-kk-ef Millifærslan 20. janúar 2005 hafi farið fram að beiðni K-kk-ef B-kk-ef sem hafi bæði verið stjórnarmaður ogprókú ruhafi stefnanda og jafnframt haf t sérstakt umboð frá stjórn og eigendum til að sjá um málefni félagsins. Hann hafi enn fremurhaftstöðuumboð, enda hafi hann verið sá s em kom fram fyrir hönd stefnanda gagnvart G litni. Taka megi fram að faðir núverandi eiganda stefnanda, G-kk-nf S-x-x. T-kk-þf, hafi einnig h aftprókúruhjá félaginu.

Samkvæmt 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókú ruumboðh afi sá sem hafi verið veitt umboð, sem sé berum orðum kallað prókúra, vald til þessfyrir umbjóðanda sinn að annast allt það, er snerti rekstur atvinnu hans, og rita firmað. Þó megi prókúruhafi eigi selja né veðsetja fasteignir umbjóðanda síns, nema hann hafi til þess beint umboð. Ljóst sé að millifærsla fjár af reikningum félags falli almennt undir umboðp rókúruhafa.

Í þessu sambandi byggi stefndi á því að hvorki fjármálafyrirtækjum né starfs-mönnu m þeirra sé skylt að kanna hvort tiltekin millifærsla af reikningi falli innan umboðs skráðs prókúruhafa. Þannig verði félög að bera áhættuna af háttsemi þeirra sem þau veita prókúru. Hvorki Glitnir né stefndi B-kk-nf hafi því brotið gegn skyldum við stefnanda með því að framfylgja fyrirmælum prókúruhafa stefnanda um milli-færslu afreikningum þess.

Stefndi byggi jafnframt á því að millifærslan hafi fallið innan prókúruumboðs K-kk-ef. Í 2. gr. samþykkta stefnanda sé tekið framað tilgangur félagsins væri m. a. lánastarfsemi. Fjárhæðin hafi aðeins verið lítill hluti af eignum félagsins og hún því verið innan þess prókúruumboðs sems tefnandi hafði veitt K-kk-þgf.

Af framangreindu leiði að háttsemi stefnda hafi hvorki verið saknæm né ólögmæt og því verði að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda.

Millifærslan 20. janúar 2005 hafi ekki verið í andstöðu við lög Stefnandi fullyrði að millifærslan hafi falið í sér lánveitingu sem hafi verið óheimil samkvæmt lögum. Stefnandi fjalli ekki nánar um hvers vegna hann telji lán-veitinguna ólögmæta. Þ essi málsástæða hanssé því vanreifuð.

Stefndi byggi hins vegar á því að ekkert í lögum nr. 138/1994, um einkahluta-félög, né öðrum lögum banni að einkahlutafélag láni öðru einkahlutafélagi fé, jafnvel þótt hið síðarnefnda sé í eigu hluthafa í fyrrnefnda félaginu. Þannig taki ákvæði 1. mgr. 79. g r. laga nr. 138/1994 eingöngu til hluthafans sjálfs en ekki til félaga í hans eigu. Í öllu falli verði sú skylda ekki lögð á starfsmenn fjármálafyrirtækja að kanna lögmæti allra millifærslna sem óskað er eftir af hálfu prókúruhafa viðskiptavina þeirra.

Þannig kanni gjaldkeri ekki lögmæti millifærslna sem viðskiptavinur óski eftirí útibúi. Þá sé ekki farið yfir millifærslur sem prókúruhafar framkvæmi í heimabanka.

Milliganga stefnda í samræmi við starfsskyldur hans Stefndi B-kk-nf byggi á því að liðsinni hans við að koma beiðni prókúruhafar eiknings um millifærslu til aðila innan bankans sem hafði heimild til að framkvæma slíka millifærslu hafi verið hluti af starfsskyldum stefnda. Hefði hann ekki komið beiðninni áfram réttar boðleiðir innan bankans hefði hann brotið gegn lögmætum og umsömdum starfsskyldum sínum. Það hefði getað kostað hann starfsmissi að hafna slíkri millifærslu. Að verða við slíkri beiðni prókúruhafa bankareiknings geti aldrei talist skaða bótaskyld háttsemi. Það hefði aftur á móti getað talist bótaskyld háttsemi hefði stefndi hafnað millifærslunni og K-kk-nf af þeirri ástæðu orðið fyrir fjár hags-legu tjóni í formi vaxta og kostnaðar, enda hafi K-kk-nf haft heimild til þess að óska eftir milli færslunni.

Skilyrði um orsakatengsl og sennilega afleiðing u séu ekki uppfyllt Stefndi byggi á því að ekki séu orsakatengsl milli millifærslunnar og þess tjóns sem stefnandi telji sig hafa orðið fyrir. Samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar sé skaðabótaskylda ekki fyrir hendi nema orsakatengsl séu á milli tiltekinnar háttsemi og alls þess tjóns sem tjónþolinn verði fyrir. Stefndi byggi á því að þetta skilyrði skaða-bótaskyldu sé ekki uppfyllt í málinu.

Stefnandi byggi kröfu sína á því að lánið hafi ekki verið endurgreitt. Stefndi B-kk-nf byggi hins vegar á því að þetta ætlaða tjón stefnanda hafi ekki komið til vegna háttsemi stefnda. N ánar tiltekið byggi stefndi á því að ætlað tjón stefnanda verði ekkir ak ið til aðgerða stefnda heldur til þess að stefnandi gætti ekki hagsmuna sinna á full-nægjandi hátt eftir að millifærslan fór fram. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að inn-heimta kröfuna á hendur Mercatura ehf. á þeim áratug sem leið áður en félagið fór í þrot og beita þeim réttarfarsúrræðum sem honum stóðu til boða. Samkvæmt ársreikn-ingum félagsins hafi það átt nægar eignir til að endurgreiða þessa fjárhæð. Ekkert ha f ikomið fram í málinu sem bendi til þess að slík innheimta hafi yfir höfuð verið reynd. Ætlað tjón stefnanda verði því rak ið til aðgerðar leysis félagsins sjálfs en ekki til hátt-sem i stefnda. Annað sé ósannað eða í það minnsta vanreifað.

Stefndi byggi jafnframt á því að ætlað tjón stefnanda hafi ekki verið sennileg afleiðing af háttsemi stefnda. Þannig byggi stefndi á því að það hafi ekki verið fyrir-s jáanleg afleiðing af háttseminni að ekki yrði hægt að innheimta lá nið hjá Mercaturae hf., enda hafi félagið átt nægar eignir til að standa undir slíkri skuldbindingu. Í þaðm innsta hafi stefnandi ekki sýnt fram á annað og verði hann að bera sönnunarbyrðina fyrir því í málinu. Stefndi byggi einnig á því að það yrði hvorki sanngjarnt né eðlilegt að gera stefnda ábyrgan fyrir ætluðu tjóni stefnanda sem eigi rætur að rekja tilþessað stefnandi gætti ekki hagsmuna sinna á fullnægjandi háttí kjölfar millifærslunnar.

Þar eð skilyrðin um orsakatengsl og sennilega afleiðingu séu ekki uppfyllt verði að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Ætlað tjón stefnanda sé ósannað

Stefndi B-kk-nf bendi á að á stefnanda hvíli sönnunarbyrðin fyrir því að skilyrði bótaskyldu séu fyrir hendi og um fjárhæð tjóns síns en þá byrði hafi stefnandi ekki axlað. Þannig liggi ekki fyrir að einhver skuld sé til staðar. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda. Ekkert hafi heldur verið lagt fram sem styðji það að stefnandi hafi orðið fyri r tjóni vegna millifærslunnar eða hver fjárhæð tjónsins hafi verið í raun. Þá hafi engin gögn verið lögð fram um innheimtutilraunir stefnanda á hendur skuldara eða hvort greitt hafi verið inn á skuldina eða hún greidd upp. Í því sambandi byggi stefndi á þvíað fjölmargar greiðslur hafi verið inntar af hendi á milli félaganna eftir millifærsluna og ósannað sé að þær hafi ekki verið notaðar til að endurgr eiða lánið. Stefnandi verði að bera sönnunarbyrðina hvað það varðar enda eigi stefndi ekki nokk-urnkos tað afla sönnunargagna um innri málefni stefnanda.

Stefndi bendi einnig á að núverandi eigandi hafi ekki tapaðn einu sjálfur vegna milli færslunnar. Hann hafi keypt hluti í stefnanda til þess eins að leita uppi mögulegar kröfur, m. a. þá sem hann geri í þessu máli vegna millifærslu sem hafi farið fram f yrir 1 8 árum. Kaupverð hlutanna hafi numið 1.500.000 kr. en skaða bótakröfur stefnanda nemi margfeldi þeirrar fjárhæðar. Þetta verði að hafa í huga til að setja ágreiningsefni málsins í samhengi, enda ljóst að þessi staðreynd takmarki mögulegar kröfur og réttindi sem stefnandi geti haft uppi í þessu máli semog öðrum.

Ákvæði 2. mgr.2 3. gr. skaðabótalaga Verði ekki fallist á framangreint byggi stefndi B-kk-nf á því að fella beri bót a -ábyrgð hans niður á grundvelli 2. mgr. 23. gr. skaðabótalaga. Eins og rakið hafi verið hafi hann einungis lát ið framfylgja fyrirmælum frá stjórnarmanni og prókúruhafa stefnanda um millifærslu af reikningum félagsins. Þessa greiðslu hefði allt eins v erið hægt að greiða í heimabanka félagsins. Það sé því sanngjarnt, þegar litið sé til sakar, stöðu stefnda og atvika að öðru leyti, að fella skaðabótaábyrgð stefnda niður. Í öllu falli verði að skera ábyrgð hans verulega niður á þessum grunni.

Dráttarvextir

Kröfu um dráttarvexti er hafnað frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi enda liggi ekki fyrir fyrr en þá hvort stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda og hvort vanefndir verði á greiðslu sem heimili að dráttarvextir séu reiknaðir.

Málskostnaður

Stefndi krefjist málskostnaðar úrhendis tefnanda, sbr. 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991. Hann krefjist þess að auki að stefnanda verði gert að greiða álag á máls-kost nað á grundvelli 2. mgr. 131. gr., sbr. c-lið 1. mgr. 131. gr. laganna. Samkvæmt þeim ákvæðum sé heimilt að dæma aðila til að greiða á lag á málskostnað geri stefn-andi kröfu sem hann vissi eða mátti vita að væri haldlaus. Eins og rakið hafi verið sé ukröfur á hendur stefnda með öllu haldlausar og augljóslega fyrndar. Þá hafi stefnandi haft uppi staðhæfingar um að stefndi hafi sýnt af sér sviksamlega háttsemi án nokkurs tilefnis. Því verði að fallast á kröfur stefnda um að stefnanda verði gert að greiða honum álag á málskostnað.

Málsástæður og lagarök stefndu Pricewaterhouse Coopers ehf. o g S-kk-ef B-kk-ef

Almennt

Stefndu hafna því alfarið að hafa valdið stefnanda tjóni. Stefnanda beri aðs anna orsök tjóns síns og umfang þess en hafi hvorugt sannað. Stefndu mótmæli því harðlega að hafa sem sérfræðingar á sviði reikn ingshaldsogendurskoðunarsýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi við færslu bókhalds, reikningsskil eða endurskoðun stefnandaeða brugðist samningsskyldum sínum.

Stefnandi fullyrði að stefndu hafi tekið þátt í skipulögðum blekkingum gagn-vart stefnanda. Fullyrðingarnar styðjist ekki við nein rök og mótmæli stefndu þeim harðlega. Þeir mótmæli því enn fremur harðlega aðhafa brotið gegn starfs- og trúnað-arskyldum sínum við stefnanda á nokkurn hátt. Þá hafni þeir því að hafa nokkru sinni haldið upplýsingum leyndum frá fyrirsvarsmönnum stefnanda, hvorki í tengslum viðum þrætta millifærslu né aðra gerninga. Þvert á móti hafi stefndu ætíð sinnt störfum sínum af fagmennsku og í góðu samstarfi við fyrirsvarsmenn og eigendur stefnanda.

Endurskoðun

Stefndu hafi hagað störfum sínum við endurskoðun reikninga stefnanda að öllu leyti í samræmi við lög nr. 18/1997 um endurskoðendur og lög nr. 144/1994 um árs-reikni nga, síðar endurútgefin lög nr. 3/2006.

Í III. kafla laga nr. 18/1997 sé kveðið á um störf endurskoðenda. S tefndubyggja á því að endurskoðunin hafi í hvívetna verið í samræmi við þau lög og þær reglur sem gilda um endurskoðun. Störf stefndu hafi uppfyllt allar þær skyldur og kvaðir sem þar sé kveðið á um og hafi verið rækt af kostgæfni og samviskusemi. Ásama hátt hafi skyldur endurskoðanda samkvæmt lögum um ársreikninga verið upp-fylltar að öllu leyti, sbr. IX. kafla laga nr. 3/2006, áður lög nr. 144/1994. Í þágildandi 2. mgr. 101. gr. þeirra laga hafi verið kveðið svo á að endurskoðendur skyldu endur-skoða ársreikning í samræmi við góða endurskoðunarvenju og í því sambandi kanna bókhaldsgögn félagsins og aðra þætti varðandi rekstur þess og stöðu. Í því feli stekki að allar færslur bókhalds félags séu yfirfarnar af endurskoðanda.

Stefndu leggi áherslu á að ábyrgð á gerð og framsetning u ársreikninga hvíli á stjórnendum félags samkvæmt lög um um ársreikninga, lögum og settum reiknin gs-skilareglum, en ekki á endurskoðendum. Ábyrgðin hafi því hvílt á stjórnendum stefn-anda sjálfs og hafi orðið misbrestur hjá stjórnendum, sem þó sé alfarið ó sannað, leiði það ekki til skaðabótaskyldu stefndu.

Á ritun endurskoðanda á reiknings skil þýði, nema annað komi fram af áritun-i nni, að hann hafi endurskoðað reikningsskilin í samræmi við góð a endurskoðunar-venju og að reikningsskilin gefi að hans mati glögga mynd af hag og afkomu aðila í samræmi við reikningsskilavenju, sbr. 8. gr. laga nr. 18/1997. Ábyrgð endurskoðenda felist þannig í því áliti sem endurskoðandi láti í ljósá ársreikningum á grundvelli end-u r skoðunar.

Stefnandi hafi ekki með neinu móti sýnt fram á meinta skaðabótaskylda hátt-semi stefndu vegna endurskoðunar á ársreikningum félagsins. Raunin sé sú að stefndi S-kk-nf B-kk-nf, sem og aðrir starfsmenn stefnda Pw C ehf., hafi sinnt störfum sínum fyrir stefnanda af kostgæfni og fagmennsku og í fullu samræmi við kröfur laga þar að lútandi og góða endurskoðunarvenju. Ársreikningar félagsins hafi verið endurskoðaðir í samræmi við íslensk lög og alþjóðlega endurskoðunar staðla og hafi endurskoðuninni verið hagað í samræmi við þær kröfur þannig að nægjanleg vissa væri fyrir því að árs -reikninga rnir væru án verulegra annmarka. Stefndu minni á að ársreikningar áranna 2007 og síðar hafi ekki verið endurskoðaðir enda hafi Glitnir banki eignast stefnanda áður en kom að endurskoðun þess árs.

Ekkert tilefni hafi verið til þess að stefndu upplýstu stjórn stefnanda s érstak-legaumumþrætta millifærslu eins og stefnandi byggi á. Ekki hafi veriðn ei nástæða til að ætla að veikleikar væru í innra eftirliti stefnanda, hvað þá að meint ólögmætt athæfi eða sviksemi hefði átt sérstað eins og stefnandi byggi á. Stefnandi sem beri sönnunar-byrði um orsök meints tjóns síns og umfang þess hafi ekki sýntfram á hið gagnstæða.

Færsla bókhalds

Stefndu mótmæla því sérstaklega að með því að færa bókhald stefnanda og með störfum sínum fyrir Mercatura ehf. eða K-kk-þf B-kk-þf hafi óhæði þeirra sem endurskoðanda stefnanda verið ógnað eða að þeir hafi tekið fjárhagslega hagsmuni annarra aðila fram yfir hagsmuni stefnanda.

Stjórnendur félags séu ábyrgir fyrir færslub ók halds og aðfullnægtsékröfum ílögum nr. 145/1994 um bókhald og reglugerðum settum með stoð í þeim. Bókhald stefnanda hafi verið fært á grundvelli þeirra gagna sem stjórnendur stefn anda afhentu stefndu. Það hafi verið fært eins fljótt og unnt var, þ. e. eftir að stefndu höfðu fengið nauðsynleg gögn og upplýsingar til verksins. Á grundvelli þeirra gagna hafi bókhaldið verið fært í samræmi við lög nr. 145/1994 og þær reglur sem um bókhald gilda. S tefn-andi hafi ekki sýnt fram á annað. Þá geti stefndu aldrei borið skaðabótaábyrgð gagn-vart stefnanda á háttsemi stjórnenda stefnanda sjálfs, jafnvel í því tilfelli að talið yrði að stefnandi hefði sýnt fram á skaðabótaskylda háttsemi af hálfu stjórnenda stefnanda sjálfs í tengslum við bókhald hans. Þjónustan sem stefndu veittu við færslu bók halds hafi að öllu leyti ver iðu nnin af fagmennsku og kostgæfni.

Fyrning– málshöfðunarfrestur

Stefndu byggja enn fremur á því að allar kröfur stefnanda hafi verið löngu fyrndar þegar málið var höfðað með birtingu stefnu 18. júní 2021.

Stefndu vísa í fyrsta lagi til þágildandi 110. gr., sbr. 108. og 109. gr., laga nr. 1 38/1994 um einkahlutafélög. Þar hafi verið kveðið áum að skaðabótamál á grund-velli 1. og 2. mgr. 109. gr. laganna gegn endurskoðendum eða skoðunarmönnum skuli höfða innan tveggja ára frá því að endurskoðun hafi lokið og endurskoðunarskýrsla eða yfirlýsing lögð fram. Stefnandi telji kröfu sína hafa stofnast 2 0. janúar 2005. Ljóst sé að endurskoðun vegna ársins 2005 hafi verið lokið eigi síðar en ársreikningur var afhentur ríkisskatts tjóra 9. nóvember 2006 og var málshöfðunarfresturinn því liðinn 9. nóvember 2008.

Stefndu vísa auk þessa til ákvæða laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og ann-arra kröfuréttinda sem taki til skaðabótakrafna sem stofnuðust fyrir 1. janúar 2008.

Samkvæmt 3. gr. þeirrah afi kröfur innan samninga fyrnst á fjórum árumog kröfur um skaðabætur utan samninga á 10 árum, sbr. 2. tölulið 4. gr. sömu laga. Þ ví sé hafið yfir allan vafa að kröfur stefnanda á hendur stefndu séu fyrndar.

Tilvísun stefnanda til ákvæðis 7. gr. laga nr. 14/1905 því til stuðnings að kröfur stefnanda séu ófyrndar er vísað á bug. Því fari víðs fjarri að stefndu hafi haft í frammi sviksamlega háttsemi á nokkurn hátt eða vanrækt að skýra frá atvikum og því eigi ákvæðið ekki við. Af þessu tilefni bendi stefndu einnig á þaðað í 108. gr. laga nr. 3/2006 sé sérstaklega kveðið á um að endurskoðendum, skoðunarmönnum og sam-starfsmönnum þeirra sé óheimilt að veita einstökum félagsaðilum eða óviðkomandi aðilum upplýsingar um hag félagsins.

Verði þrátt fyrir framangreint talið að stefnandi eigi skaða bótakröfu á hendur stefndu og hún hafi stofnast eftir 1. janúar 2008, þ. e. eftir að lög um fyrningu kröfu-réttinda, nr. 150/2007, tóku gildi, sé engu að síður ljóst að hún sé fyrnd. Ákvæði 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 kveði á um að krafa um skaðabætur fyrnist á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli hafi fengið nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða hafi borið að afla sér slíkra upplýsinga. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi, á næstliðnum fjór um árum fyrir s tefnubirtingarda g, fengið þær upplýsingar sem eru tilteknar í ákvæðinu. Fyrningarfrestur hafi því ekki hafist á því tímabili og því sé krafan fyrnd. Stefndu byggi á því að stefnandi hafi fengið vitneskju um atvikin í síðasta lagi þegar Glitnir keypti félagið 13. ágúst 2008.

Í öllu falli sé ljóst að verði stefnandi talin n eiga ófyrnda skaða bótakröfu á hendur stefn duhafi hún fyrirlöngu fallið niður sökum tómlætis. Í íslenskum rétti gildi almenn ólögfest regla um tómlæti, en í henni feli stað kröfuhafi sem aðhafist ekkert í þeim tilgangi að leita réttar síns gagnvart skuldara glati kröfu sinni vegna aðgerðar-l eysis síns. Eins og fram hafi komið hafi millifærslan sem málið varðar farið fram íbyrjun árs 2005. Krafa um skaðabætur hafi hins vegarekkiveriðsett fram fyrr en með bréfi stefnanda 16. júlí 2020, eða rúmum 1 5 árum síðar. Skeytingarleysi stefn a ndah af ióumdeilanlega skýr tómlætisáhrif og því verði að telja að kröfur stefnanda séu fallnar niður sökum tómlætis.

Umfang meints fjártjóns

Stefndu vísa til þess að á stefnanda hvíli sönnunarbyrðin fyrir orsök tjóns síns og umfangi þess en hana hafi hannekki axlað. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi yfir höfuðorðið fyrir tjóni vegna umþrættrar millifærslu og enn síður hver fjár-hæð þess hafi þá verið. Engin gögn liggi fyrir um það. Þvert á móti liggi fyrir að hafi einhver orðið fyrir tjóni hafi það í ljósi atvika fyrst og fremst bitnað á kröfuhöfum stefnanda en ekki stefn anda sjálfum. Stefndu telji allt framangreint sýna að sýkna beri þá af öllum kröfum stefnanda.

Varakrafa

Verði talið að stefnandi hafi sýnt framás kaða bótakröfu og að hún sé ófyrnd krefjist stefndu þess að fjárhæð bóta verði lækkuð verulega enda hafi stefnandi ekki sýnt fram á umfang tjóns síns. Stefndu mótmæli kröfu um dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögudegi.

Málskostnaður

Málskostnaðarkrafa stefndu byggist á 129., 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991. Þeir vísa sérstaklega til þess að skv. 131. gr. sé heimilt að dæma aðila til að greiða álag á málskostnaðg eri stefnandi kröfu sem h ann vissi eða mátti vita að væri haldlaus. Þar eð kröfur á hendur stefndu séu haldlausar og augljóslega fyrndar, og þar eð stefn-andi hafi án nokkurs tilefnis haft uppi staðhæfingar um að stefndu hafi sýnt af sér sviksamlega háttsemi, séu skilyrði 131. gr. uppfyllt.

Sjónarmið réttargæslustefnda Glitnis H old C o e hf.

Réttargæslustefndi tekur undir rök og málsástæður stefnda B-kk-ef. Þ eim til frekari áréttingar vísar hann til eftirfarandi sjónarmiða.

Í fyrsta lagi telji réttargæslustefndi ótvírætt að allar kröfur stefnanda, hafi þær verið einhverjar, séu fyrir löngu fyrndar eða fallnar niður vegna tómlætis. Krafa stefn-anda byggist á millifærslu sem megi rekja til tölvuskeytis sem K-kk-nf sendi stefnda B-kk-þgf 10. desember 2004. Þ að séu því 1 8 ár frá því að umrætt tölvuskeyti var sent. Fyrningar frestum krafna samkvæmt ákvæðum laga nr. 150/2007 og 14/1905, sem ogm eginreglu m kröfuréttar um tómlætisáhrif, sé einmitt ætlað að koma í veg fyrir að mögulegt sé að koma með kröfur eftir svo langan tíma, enda þá oft nær ógerningur fyrir aðila að verjast kröfum. Málatilbúnaður stefn anda byggist til að mynda á tölvu -skeytum og bankayfirlitum sem hafi verið eytt úr kerfum réttargæslustefnda fyrir mörgum árum, enda honum hvorki skylt né heimilt að geyma gögn sem séu orðin svo gömul. Réttargæslustefndi hafi því enga möguleika á að finna önnur tölvuskeyti milli umræddra aðila, K-kk-ef og B-kk-ef, né heldur möguleika á að sjá hvort umrætt yfir-dráttarlán hafi verið greitt eða ekki.

Vegna tilvísunar stefnanda tilþessað upphafsdagur fyrningarfrests miðist við vitneskju kröfuhafa um efni kröfu og tjónvald telji r éttargæslustefn di augljóst að sú vitneskja miðist við félagið sjálft. Fyrir liggi að skömmu eftir skipun skilanefndar yfirréttar gæslu stefnda hafi sérstakt teymi, sem starfaði hjá honum, farið yfir rekstur og viðskipti stefnanda og tengdra félaga, enda hafi réttargæslustefndi þá átt stefnanda og það félag hafi verið meðal þeirraeignas em voru kallaðar úrvinnslu eignir. Einnigliggif yrir að núverandi eigandi stefnanda hafi í fjölda ára haft vitneskju og gögn umr e kstu r-x-x, þar með talið bankayfirlit stefnanda hjá réttargæslustefnda. Til að mynda hafi núverandi eigandi stefnanda, B-kk-nf T-kk-nf, sent H-kk-þgf m-kk-þgf E-kk-þgf og G-kk-þgf G-kk-þgf, sem voru hluti af því teymi er sá um rannsókn á málefnum stefnanda og tengdra félaga, tölvu skeyti 15. mars 2011. Í því hafi hann sérstaklega óskað eftir skýringum á greiðslum af bankareikningi stefn anda hjá réttargæslustefnda frá árinu 2007. H afa verði í huga að þetta sé löngu áður en núverandi ei gandi stefn-andak e ypti félagið og hafi því ekki haft lögvarða hagsmuni af því að fá gögn er snertu rekstur þess félags.

Í öðru lagi telji réttargæslustefndi ljóst að stefnandi hafi gefið eftir þau réttindi sem hann nú krefst. Þ að hafi verið forsenda við sölu réttargæslustefnda á hlutafé í stefnanda að hvorki stefnandi né eigandi félagsins gæti átt nokkra kröfu á hendur rétt -argæslustefnda. Með því að beina skaða bótakröfu gegn fyrrverandi starfsmanni réttar-gæslustefnda, vegna starfa hans hjá réttargæslustefnda, beini stefnandi kröfu að réttar-gæslustefnda. Það sé því í andstöðu við þá forsendu sem var lögð til grundvallar og yfirlýsingu sem var gefin við umrædd kaup. Auk þess liggi fyrir að 13. ágúst 2008 hafi réttargæslu stefndi keypt allt hlutafé í stefnanda á 4 kr. þannig að hver hluthafi fékk 1 k r. greiðslu. Íþeimsamnin gi komi skýrt fram að réttargæslustefndi myndi ekki hafa uppi neinar kröfur á hendur seljendum vegna atvika sem gerst höfðu í rekstri stefnanda og að sú yfirlýsing væri bindandi fyrir þann eða þá sem síðar kynnu að eign-ast hlutafé í stefnanda eða félögum innan þeirrar samstæðu. Fyrirsvarsmaður stefn-anda hafi vitað af þessari yfirlýsingu og eftirgjöf rétt inda þegar hann keypti hlutafé í stefnanda í ágúst 2016. Því sé einsýnt að sýkna beri stefndu af kröfum stefnanda, enda kröfugerð hans þannig sett fram að öllum fjórum aðilum, þar með talið ekkju K-kk-ef B-kk-ef, sem var einn seljenda samkvæmt framan greindum samningi, beri að greiða dómkröfuna óskipt ( i n solidum). Kröfugerðin n ái því ekki fram aðganga vegna fyrrgreinds samkomulags sem stefnandi og eigandi stefnanda sé bundinn við.

Í þriðja lagi telji réttargæslustefndi að kröfugerð stefnanda sé með öllu van-reifuð um saknæma háttsemi ste fnda B-x-x i-e-x, orsakatengsl, sennilega afleiðingu og tjón stefnanda. Af almennum reglum skaðabótaréttar um sönnun leiði að sönnunarbyrðin liggi óskipt hjá stefnanda um þá þætti og engin efni séu til að víkja frá þeim reglum í málinu. Í sambandi við tjón stefnanda telur réttargæslustefndi rétt að benda á þá stað-reynd að fyrirsvarsmaður stefnanda keypti allt hlutafé í stefnanda á 1.500.000 kr., vit-andi um þær takmarkanir sem væru á réttindum félagsins gagnvart réttarg æslustefndaog fyrrverandi hluthöfum félagsins sem og þá rannsókn sem þegar hafði farið fram á félaginu. Eigandi stefnanda og stefnandi geti því ekki öðlast betri rétt, í vondri trú.

Réttargæslustefndi telji því að sýnt sé fram á og sannað að enginn grundvöllur sé fyrir kröfugerð stefnan da, ekki einungis vegna fyrningar, tómlætis og eftirgjafar réttinda, heldur einnig þar sem skilyrði skaðabótaréttar séu ekki uppfyllt. Af þeim sökum beri að sýkna stefnda B-kk-þf K-kk-þf af öllum kröfum stefnanda.

Réttargæslustefndi taki að öðru leyti undir öll þau rök og málsástæður stefndu fyrir sýknu, að því leyti að það geti átt við um hann.

Niðurstaða

Stefnandi, félagið Lyfjablóm ehf., áður Björn Hallgrímsson ehf., höfðar þetta mál til þess að fá greiddar skaðabætur fyrir tjón sem félagið telur sig hafa hlotið við það að millifærðar voru 46.000.000 kr. afreikningi þess 20. janúar 2005 inn á reikning félagsins Mercaturaehf.

Því aðeins er unnt að fá dæmdar skaðabætur fyrir verknað að verknaðurinn hafi valdið tjóni. Af þeim sökum þarf fyrst af öllu að ganga úr skugga um hvort stefn-andi hafi sýnt framá fjártjón en stefndu hafna því að sönnun þessl iggi fyrir.

Það er óumdeilt að 46.000.000 kr. voru millifærðar af reikningi stefnanda 20. janúar 2005 yfir á reikning Mercatura ehf. Þetta fé telur stefnandi að hafi ekki verið endur greitt og hafi möguleikinn til að fá það endurgreitt glatast þegar félagið Merca-tura ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta í júlí 2015 en engar eignir reyndust vera í þrota-búinu.

Eigendur Björns Hallgrímsson ar ehf. voru fjögur börn stofnandans. Hvert þeirra um sig átti sinn fjórðung í félaginu og þau sátu jafnframt öllí stjórn þess.

Eins og greinir í lýsingu málavaxta er meðal gagna málsins fundargerð stjórnar stefnanda, dags. 5. júlí 2007. Það er óumdeilt að hún var ekki rituð þann dag en allir stjórnarmenn og hluthafar í stefnanda, systkinin fjögur, rituðu undir hana. Samkvæmt henni samþykktu þau öll að selja stefnanda, þ. e. félaginu Birni Hallgrímssyni ehf.,10% af heildarhlutafé hluthafanna í félaginu sem nam 6.000.000 kr. að nafnverði. Bókað var í fundargerð að fundarmenn væru sammála um að 1.620.000.000 kr. væri ekki of hátt verð fyrir þetta hlutafé.

Meðal gagna málsins er einnig uppgjörsblað þar sem gerð er grein fyrir því hvernig félagið greiddi hluthöfunum þessar 1.620.000.000 kr. Þetta sundurliðunar blað er ekki dagsett en það mun óumdeilt að stefndi S-kk-nf B-kk-nf endurskoðandi samdi það. Samkvæmt því greiddi félagiðhluthöfunumkaupverðiðannars vegar með reiðufé(17. júlí 2007) og hins vegar meðþvíað gerðar voruuppýms ar kröfur sem félagið átti útistandandi. Ein þeirra nemur 46.000.000 kr. og er hún skýrð þ annig: „ KB. Til fjár-festi nga frá BH“.

Undir rekstri málsins var aflað upplýsinga úr bókhaldi stefnanda. Þær færa einni g sönnur á að stefnandi hafi greitt hluthöfunum fjórum fyrir hluta bréfin að hluta til með því að fella niður kröfur sem félagið átti á hendur hluthö f un um eða fólki ogfélögum tengd um þeim. Þessar kröfur samsvöruðu um 200.000.000 kr. Meðal þeirra er krafa stefnanda á hendur Mercatura ehf. sem nam 46.000.000 kr. Bókhaldsgögn stefnanda vegna ársins 2007 bera með sér að Mercatura ehf. hafi gert upp viðskipta-reikni ng sinn hjá stefnanda árið 2007 að fjárhæð tæplega 48.000.000 kr. Í þeirri fjár-hæð eru meðtaldar 46.000.000 kr. sem voru millifærðar 20. janúar 2005 og voru færðar á viðskiptareikning Mercatura ehf. í bókhaldi stefnanda. Samkvæmt bókhalds-gögnum stefnanda, sem stefnandi lagði sjálfur fram, var engin viðskiptastaða milli stefnanda og Mercatura ehf. íl ok árs 2007.

Lögð hafa verið fram fylgiskjöl um kaup og sölu hlutabréfa sem fylgdu skatt-framtölumtveggja hluthafa í félaginu fyrir skattárið 2007. Þau sýna að hvor hluthafinn um sig seldi félaginu það ár 10% hlutafjár síns í félaginu og hvor um sig fékk af því söluhagnað sem na m 403.500.000 kr. Ekki er deilt um það að stefndi S-kk-nf B-kk-nf van n þessi framtöl.

Eins og fram er komið var móðir núverandi f yrirsvarsmannsstefnanda, Á-kvk-nf B-kvk-nf, einnig hluthafi í félaginu og átti jafnan hlut á við systkini sín. Hún bar fyrir dómi að S-kk-nf B-kk-nf hefði einnig gert skattframtal hennar fyrir skattárið 2007. Gerði hún ráð fyrir því að færslur sem vörðuðu stefnanda hefðu verið eins í skattframtali hennar og systkina hennar.

Í samræmi við það sem framlögð skattframtöl sýna telur dómurinn rétt að leggja til grundvallar að hvert systkini hafi árið 2007 fengið frá félaginu Birni Hall-gríms syni ehf. 405.000.000 kr. greiðslu, eða 1.620.000.000 kr. samanlagt. Hluti af þeirri fjárhæð, 200.000.000 kr., fólst í niðurfellingu ýmissa krafna sem félagið átti áhendur hluthöfunum eða fólki og félögum tengdum þeim. Eins og rakið hefur verið sýna framlögð gögn að þar á meðal er 46.000.000 kr. skuld Mercatura ehf. við Björn Hallgrímssonehf.

Að mati dómsins sýna gögn málsins því nægjanlega fram á að skuld Mercatura ehf. við stefnanda sem nam 46.000.000 kr. og var millifærð á reikning þess af reikn-ingi stefnanda 20. janúar 2005 hafi verið gerð upp á þennan hátt, þ. e. með skulda-jöfnun. Þetta mátti þeim sem sátu í stjórn félagsins á þeim tíma vera ljóst. Dómurinn fær því ekki séð að stefnandi hafi sýnt fram á fjártjón af þeim verknaði sem þetta mál er sprottið af.

Þ ar eð ekki hefur verið sýnt fram á það grundvallarskilyrði skaðabótaréttar að tjón hafi hlotist af verknaði verður þegar af þeirri ástæðu að sýkna alla stefndu af kröfu stefnanda. Af þeim sökum er ekki ástæða til þess að fjalla frekar um aðrarmáls-ástæður stefnanda.

Vegna þessara málsúrslita og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnandi dæmdur til þess að greiða stefndu máls kostnað. Að teknu tilliti til umfangs málsins þykir málskostnaður hvors stefnda um sig B-kk-ef og S-kvk-ef hæfi-lega ákveðinn 3.4 8 0.000 kr. og er virðisaukaskattur á málflutningsþóknun innifalinn í fjárhæðinni. Málflutningsþóknun stefnda S-kk-ef B-kk-ef þykir hæfilega ákveðin 1.7 40.000 kr. og sem fyrr er virðisaukaskattur meðtalinn í fjárhæðinni. M álflutnings-þóknun stefnda Pricewaterhouse Coopers ehf. þykir hæfilega ákveðin 1.4 00.0 00 kr. en félagið, sem rekur virðisaukaskattsskylda starfsemi, á ekki rétt á virðisaukaskatti á þóknunina.

R éttarg æslustefndi, Glitnir Hold Co ehf., ákvað að tilhlutan stefnda B-kk-ef að láta málið til sín taka. Því þykir rétt að réttargæslustefndi beri sjálfur sinn kostnað af málinu.

Allir stefndu krefjast álags á málskostnað með vísan til a - og c-liða 1. mgr., sbr. 2. mgr., 131. gr. laga nr. 91/1991. Þar eð þau gögn sem niðurstaðan réðst af voru ekki lögð fram fyrr en eftir að málið var höfðað og endanleg þýðing þeirra varð ljós við aðalmeðferð þykir ekki tilefni til þess að beita þessum ákvæðum.

I-kvk-nf L-kvk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf héraðsdómarar og E-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf, löggiltur endurskoðandi, kveða upp þ ennandóm.

DÓMSORÐ

Stefndu, B-kk-nf K-kk-nf, S-kk-nf B-kk-nf, Pricewaterhouse Coopers ehf. og S-kvk-nf G-kvk-nf P-kvk-nf r, eru sýk naf kröfu stefnanda, Lyfjablómsehf.

Stefnandi greiði stefndu B-kk-þgf og S-kvk-þgf G-kvk-þgf hvoru um sig 3.480.000 kr. í málskostnað. Stefnandi greiði stefnda S-kk-þgf 1.7 4 0.000 kr. og stefnda Pricewaterhouse Coopersehf.1.4 00.000 kr. í málskostnað.

Réttargæslustefndi, Glitnir Hold Co ehf., ber s jálfur sinn kostnað af málinu.

I n g-e-x L-kvk-nf

Þ-kk-nf M-kk-nf

E-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf

----------------

Rétt endurrits tað festir,

Héraðsdómi Reykjavíkur 2. febrúar 202 3