S-219/2007

Mál þetta höfðaði lögreglustjórinn í Borgarnesi með ákæru 31. ágúst 2007 á hendur ákærðu, A..., kt. ..., ... í Reykjavík. Málið var dómtekið 20. desember 2007.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærðu „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 1. júlí 2007 ekið bifreiðinni ZT-007 undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 2,07 og 1,91 prómill, vínandamagn í þvagi 2,92 prómill) frá Reykjavík að Borg á Mýrum.

Telst þetta varða við 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga.“

Ákærða krefst þess að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins og að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð. Til vara krefst ákærða þess að henni verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa.

I.

Hinn 1. júlí 2007, kl. 4.25 um nóttina, barst lögreglu tilkynning frá prófastsetrinu að Borg á Mýrum þess efnis að í kirkjugarðinum væri drukkin kona. Lögreglan fór á vettvang og hitti fyrir ákærðu. Við kirkjugarðshliðið var bifreið ákærðu og segir í frumskýrslu lögreglu að vélarhlíf bifreiðarinnar hafi verið volg viðkomu og olíupannan heit. Einnig kemur fram að ákærða hafi aðspurð greint frá því að hún hafi fyrr um nóttina komið allsgáð akandi frá Reykjavík, en í bifreiðinni fannst greiðslukvittun úr Hvalfjarðargöngum þar sem fram kemur tímasetningin 01.45.08. Þá segir í skýrslunni að á vettvangi hafi engin áfengisílát verið sjáanleg en tvær tómar bjórdósir verið í bifreiðinni.

Ákærða var handtekin á vettvangi kl. 4.40 vegna gruns um akstur undir áhrifum áfengis og færð á lögreglustöðina til frekari rannsóknar. Þar var dregið blóð úr ákærðu kl. 5.10 og 5.50. Að teknu tilliti til vikmarka reyndist magn alkóhóls í fyrra sýninu vera 2,07‰ (2,22–0,15) en 1,91‰ (2,06–0,15) í því síðara. Þá var tekið þvag frá ákærðu kl. 5.28 og reyndist magn alkóhóls í því vera, að teknu tilliti til vikmarka, 2,92‰ (3,07–0,15).

II.

Af hálfu ákæruvaldsins var þess farið á leit að Rannsóknastofa Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði léti í té rökstutt álit á eftirfarandi atriðum:

1. Hvort mögulegt væri að drykkja hefði hafist eftir kl. 2.10–2.15.

2. Hversu marga bjóra þyrfti að drekka til að ná þeim prómillstyrk sem mældist í ákærðu.

3. Mat á áætlaðri prómilltölu í blóði ákærðu ca. kl. 1.45 til 2.15 miðað við það magn alkóhóls sem mældist í blóði og þvagi hennar.

Í álitsgerð rannsóknarstofunnar frá 18. desember 2007 eru raktar mælingar á alkóhóli í blóði og þvagi ákærðu en síðan segir svo um ofangreind álitaefni:

U.þ.b. 2% af neyttu etanóli skilst óumbreytt úr líkamanum og þá fyrst og fremst með þvagi. Útskilnaður etanóls úr blóði í þvag hefst strax og frásog etanóls í blóð hefst úr meltingarvegi. Þetta gerist hægt í byrjun en etanólstyrkur þvagsins eykst svo jafnt og þétt. Þegar etanól í þvagi er lægra en í blóði, bendir það til þess að viðkomandi hafi nýlega hætt neyslu áfengis og jafnvægi milli þvags og blóðs hafi ekki verið náð. Þegar neyslu etanóls er hætt líður nokkur tími þar til allt það etanól, sem kann að vera í maga og þörmum hefur náð að frásogast. Venjulega er gert ráð fyrir að því ljúki að mestu innan 1–2 klukkustunda (eftir magni þess áfengis sem drukkið er). Þegar jafnvægi milli etanóls í blóði og þvagi er náð má búast við að styrkur þess í þvagi sé um 20–30% hærri en í blóði. Þá fer styrkur etanóls í blóði að falla en hann fellur með nokkuð jöfnum hraða (brotthvarfshraði), sem er einstaklingsbundinn og getur verið 0,12‰–0,25‰ á klst. Hátt hlutfall milli etanólstyrks í þvagi og blóði bendir til að talsverður tími sé frá því að viðkomandi losaði þvag síðast og einnig er það sterk vísbending að etanól hafi verið fallandi á þeim tíma sem sýnin voru tekin.

1. Þegar litið er á niðurstöður úr etanólákvörðun í ofangreindum sýnum, bendir það eindregið til þess að etanólstyrkur í blóði viðkomandi ökumanns hafi náð hámarki og verið fallandi þegar sýnin voru tekin. Það liðu 40 mín milli blóðsýna og út frá niðurstöðum í blóðsýnum má reikna brotthvarfshraða etanóls úr blóðinu en hann reyndist vera 0,24‰ á klukkustund. Ef litið er á hinn geysiháa etanólstyrk í þvagi kærðu, þ.e. 3,07‰ styður hann að etanólstyrkur hafi verið fallandi, þ.e. hlutfallið milli þvags og blóðs er 1,4. Etanólstyrkur í þvaginu segir að meðalstyrkur etanóls í blóðinu einhvern tíma á undan hafi örugglega verið að minnsta kosti 2,5‰ (sambærilegur styrkur í blóði er 20 til 25% lægri en í þvagi vegna þess að þvag er að mestu leyti vatn). Miðað við brotthvarfshraðann 0,24‰ á klst. mun etanólstyrkur í blóði viðkomandi ökumanns hafa verið um 2,5‰ klukkustund fyrr, þ.e. kl. 04.10. Ekki er hægt að útiloka að drykkja hafi hafist eftir kl. 02.10 þegar litið er á niðurstöður úr blóðsýnum. Aftur á móti bendir niðurstaða úr þvaginu til þess að hámarksstyrkur í blóði hafi verið a.m.k. klukkustund fyrr, þ.e. kl. 04. Einnig má telja afar ólíklegt að slíkur etanólstyrkur, 3.07‰, náist í þvagi á 2 til 3 klst.

2. Spurt er hversu marga bjóra viðkomandi, sem er meðalkona að vexti, þurfi að drekka til að ná a.m.k. 2,2‰ í blóði. Ef gengið er út frá konu, sem er 65–70 kg má reikna með að hún þurfi að algjöru lágmarki að drekka 5–6 hálfslíters bjóra af styrkleika 5% á mjög skömmum tíma 1–2 klst.

3. Vegna hins langa tíma frá meintum ölvunarakstri og að fyrri blóðsýnistöku er ekki hægt að reikna með neinni nákvæmni etanólstyrk í blóði viðkomandi um kl. 02. Að því gefnu að konan hafi lítið sem ekkert drukkið eftir kl. 01 má þó ætla að etanólstyrkurinn í blóðinu hafi verið allt að 2,9‰, þegar hinn meinti ölvunarakstur átti sér stað.

Undir álitsgerðina ritar K-kvk-nf M-kvk-nf, lyfjafræðingur, en hún gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Kom fram hjá henni að meira magn áfengis í þvagi en blóði benti eindregið til að talsvert hefði liðið frá því drykkju lauk. Hins vegar væri erfitt að fullyrða nokkuð um magn áfengis í blóði þremur tímum áður en þvagsýni var tekið frá ákærðu. Af magni áfengis í þvagi megi ráða nokkuð um drykkju aftur í tímann en það fari þó eftir því hvenær viðkomandi losaði þvag síðast. Aðspurð sagði K-kvk-nf að hægt væri á þremur tímum að ná þeim magntölum af áfengi í blóði sem mældust hjá ákærðu. Meira vafamál væri hins vegar með það magn áfengis sem mældist í þvagi. Það væri þó ekki hægt að útiloka það en þá þyrfti að drekka mjög mikið magn af áfengi.

III.

Ákærða var yfirheyrð hjá lögreglu þegar liðið var að morgni eftir að hún var handtekin. Í framburðarskýrslunni var haft eftir ákærðu að hún hefði neitað akstri undir áhrifum áfengis. Hins vegar hefði hún drukkið fjóra bjóra eftir að hún hefði hætt akstri að Borg á Mýrum. Ákærða neitaði að undirrita skýrsluna.

Fyrir dómi skýrði ákærða svo frá að hún hefði farið allsgáð akandi frá Reykjavík áleiðis til Ólafsvíkur þegar langt var liðið á kvöldið. Ákærða kvaðst hafa ekið viðstöðulaust eftir Vesturlandsvegi þar til hún kom að Borg á Mýrum, en þar í kirkjugarðinum væru jarðsettir faðir hennar og bróðir. Ákærða sagðist hafa ákveðið að nema staðar að Borg og halda ekki förinni áfram vestur til Ólafsvíkur. Framhaldinu lýsti ákærða þannig að hún hefði gengið inn í kirkjugarðinn og síðan sest inn í bifreiðina og farið að drekka áfengan bjór. Aðspurð sagðist ákærða ekki gera sér grein fyrir hve marga bjóra hún hefði drukkið, en meðferðis hefði hún haft tvær kippur eða meira. Þá kom fram hjá ákærðu að hún hefði haft vél bifreiðarinnar í gangi án þess þó að hreyfa hana úr stað. Aðspurð sagðist ákærða ekki vita klukkan hvað hún kom að Borg en taldi að þar hefði hún dvalið í um 2–3 tíma áður en hún var handtekin.

IV.

Vitnið A-kvk-nf G-kvk-nf, prófastsfrú að Borg á Mýrum, gaf skýrslu fyrir dómi og sagði að hún hefði seint um nótt 1. júlí 2007 vaknað við mikla hringingu og farið til dyra. Þar hefði hún hitt fyrir ákærðu mjög ölvaða, en vitnið kvaðst ekki þekkja neitt til hennar. Vitnið sagði að erfitt hefði verið að skilja ákærðu, en taldi þó að hún hefði verið að biðja um teppi. Ákærða hefði síðan ráfað burt og kvaðst vitnið hafa fylgst með henni úr svefnherbergisglugga og séð að ákærða lagðist fyrir í kirkjugarðinum. Vitnið kvaðst hafa talið ófært að láta ákærðu liggja þarna og því sagðist vitnið hafa kallað eftir aðstoð lögreglu.

Vitnin K-kk-nf I-kk-nf H-kk-nf, lögregluvarðstjóri, og Þ-kk-nf S-kk-nf, héraðslögreglumaður, báru fyrir dómi að tilkynning hefði borist frá prófastsfrúnni að Borg um að drukkin kona hefði knúið dyra um miðja nótt og væri í kirkjugarðinum. Lögreglumennirnir sögðust hafa farið á vettvang og hitt fyrir ákærðu sem hefði verið mjög ölvuð. Einnig lýstu lögreglumennirnir því að grunur hefði vaknað um akstur undir áhrifum áfengis en vélarhlíf bifreiðarinnar hefði verið volg og olíupanna heit. Þá sögðu lögreglumennirnir að tvær tómar bjórdósir hefðu verið í bifreiðinni en engin önnur áfengisílát að sjá á vettvangi. Þeir gátu þó ekki fullyrt hvort áfengisumbúðir hefðu verið í skotti bifreiðarinnar.

Vitnið E-kk-nf S-kk-nf, héraðslögreglumaður, lýsti atburðum á sama veg. Hann gat hins vegar ekki borið um leit í bifreið ákærðu. Hins vegar sagðist vitnið ásamt starfsfélaga sínum hafa farið að Hvalfjarðargöngum og þar hefði þeim verið sýnt myndband af ákærðu að aka um göngin fyrr um nóttina. Tók vitnið fram að á myndbandinu hefði verið greinilegt að bifreiðin rásaði í akstri.

V.

Í málinu liggur fyrir að ákærða greiddi veggjald fyrir akstur um Hvalfjarðargöngin kl. 1.45 aðfaranótt sunnudagsins 1. júlí 2007. Frá gjaldskýlinu, sem er norðan við göngin, er drjúgur spölur að Borg á Mýrum og því hefur akstri ákærðu í fyrsta lagi lokið snemma á þriðja tímanum um nóttina. Tilkynning barst síðan til lögreglu kl. 4.25 og var ákærða handtekin stundarfjórðungi síðar kl. 4.40. Í þágu rannsóknar málsins voru blóðsýni dregin úr ákærðu kl. 5.10 og 5.50, auk þess sem þvag var tekið hjá henni kl. 5.28.

Allt frá því að grunur vaknaði um að ákærða hefði ekið undir áhrifum áfengis hefur hún staðfastlega neitað sök. Fyrir dómi skýrði ákærða svo frá að hún hefði verið á leið til Ólafsvíkur, en hætt við að fara þangað og stöðvað aksturinn að Borg á Mýrum. Eftir að akstri lauk hefði hún fyrst neytt áfengis og sagðist hún hafa drukkið marga bjóra án þess að hafa á þeim tölu. Eftir að hafa dvalið 2–3 tíma á Borg hefði hún síðan verið handtekin.

Fram kom í vitnisburði lögreglumanna fyrir dómi að vélarhlíf bifreiðarinnar hefði verið volg viðkomu og olíupanna heit þegar afskipti voru höfð af ákærðu. Ákærða hefur gefið þá skýringu á þessu að hún hafi gangsett bifreiðina án þess að aka henni. Ekkert hefur komið fram sem fær hnekkt þeirri frásögn ákærðu. Að því gættu bendir ekkert til að ákærða hafi ekið eftir að hún kom að Borg á Mýrum. Því er vel hugsanlegt að um þrjár klukkustundir hafi liðið frá því að akstri lauk og þar til blóð var dregið úr ákærðu fyrra sinni klukkan 5.10 um nóttina.

Þótt sú frásögn ákærðu um að hún hafi komið alsgáð akandi að Borg seint um nótt og þá tekið upp taumlausa bjórdrykkju sé í senn ótrúverðug og lítt sennileg verður með engu móti litið hjá því að mjög langur tími leið frá sönnuðum akstri þar til ákærða var handtekin og færð til rannsóknar. Þá verður ekki á grundvelli álitsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði og framburðar K-kvk-ef M-kvk-ef, lyfjafræðings, hér fyrir dómi útilokað að það magn áfengis sem mældist í blóði og þvagi ákærðu hafi verið vegna drykkju sem hófst þremur tímum áður en fyrra blóðsýni var tekið. Samkvæmt þessu verður ekki talið að ákæruvaldinu hafi tekist að sanna sök ákærðu þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 45. og 46. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991. Verður því að sýkna ákærðu af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, svo sem nánar greinir í dómsorði.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, A..., er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, I-kk-ef T-kk-ef, héraðsdómslögmanns, 150.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

B-kk-nf B-kk-nf