E-4818/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 8. febrúar sl., er höfðað 20. nóvember 2009.

Stefnandi er G-kk-nf I-kk-nf B-kk-nf, Austurgerði 9, Kópavogi.

Stefndi er Þ-kk-nf H-kk-nf Æ-kk-nf, Kársnesbraut 11, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að eftirfarandi ummæli stefnda um stefnanda í grein í Morgunblaðinu 14. júní 2009 verði dæmd dauð og ómerk:

A. „[…] sem er fylgifiskur nýjasta hneykslisins sem þú hefur náð að draga flokkinn inn í […]“

B. „[…] nú eða kenna embættismönnum, sem n.b. hafa verið handvaldir af þér, um ástand mála.“

C. „[…] ert orðinn holdgervingur spillingar og valdhroka.“

D. „[…] Þú hefur skarað eld að eigin köku og hyglað ættmennum með eignarhlut þínum í Klæðningu og með óafsakanlegum viðskiptum við fyrirtæki dóttur þinnar.“

E. „[…] beitt þér fyrir hönd þröngs hóps verktaka og lóðareigenda sem ætluðu að græða ótæpilega á lóðabraski […].“

Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 1.000.000 krónur auk dráttarvaxta frá 6. október 2009 til greiðsludags. Enn fremur að stefndi verði dæmdur til að kosta birtingu dóms að fjárhæð 200.000 krónur. Loks er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar.

I

Sunnudaginn 14. júní 2009 birtist í Morgunblaðinu grein eftir stefnda undir fyrirsögninni „Áskorun til G-kk-ef B-kk-ef frá sjálfstæðismanni.“ Í stefnu segir að í greininni veitist stefndi með ósönnum og ómálefnalegum hætti að æru og mannorði stefnanda vegna starfa hans sem formaður bæjarráðs og bæjarstjóri í Kópavogi. Stefnandi hafi óskað eftir því í bréfi til stefnda, dagsettu 5. október 2009, að stefndi tæki aftur þau ummæli sem hann hefði látið falla í greininni og greiddi stefnanda 1.000.000 króna í miskabætur. Ekkert svar hafi borist frá stefnda við bréfinu og því hafi stefnanda verið nauðugur einn kostur að höfða mál til ómerkingar ummæla, innheimtu miskabóta og refsingar.

Stefndi lýsir atvikum á þann veg að stefnandi hafi sinnt fjölmörgum opinberum og áberandi störfum. Meðan stefnandi hafi verið bæjarstjóri í Kópavogi hafi hann viljað stuðla að mikilli landfyllingu og uppbyggingu alls kyns iðnaðar auk íbúðabygginga yst á Kársnesi. Fjölmargir íbúar á Kársnesi hafi verið á móti þessum framkvæmdum og hafi verið stofnuð sérstök íbúasamtök, „Betri byggð á Kársnesi,“ til þess að mótmæla þeim. Stefndi hafi orðið formaður þessara samtaka og verið sem slíkur í fyrirsvari fyrir samtökin, þar á meðal í viðræðum, fundum og öðru sem hafi snúið að stefnanda. Hafi andað fremur köldu frá stefnanda í garð stefnda og meðal annars hafi stefnandi á einum fundanna neitað að taka í höndina á stefnda, þótt hann hafi heilsað öllum öðrum með handarbandi. Við stefnda hafi hann aðeins sagt: „Ég er ekki búinn með þig.” Stefndi kveðst hafa verið fyrstur til þess að hengja utan á hús sitt borða með mótmælum við fyrirhugaðri landfyllingu á Kársnesi, en fljótlega hafi fjöldi íbúa á Kársnesi fylgt í kjölfar hans. Þá hafi stefndi ritað fjölda greina í dagblöð til að mótmæla þessum áformum. Ein slík grein hafi verið birt í Morgunblaðinu 14. júní 2009 og orðið til þess að stefnandi höfðaði mál þetta.

II

Stefnandi kveðst reisa kröfur sínar á því að ummæli þau sem stefndi hafi viðhaft í aðsendri grein í Morgunblaðinu hafi verið til þess fallin að sverta ímynd stefnanda og valda honum verulegum mannorðshnekki. Þau séu þess eðlis að þau lýsi fyrirlitningu í garð stefnanda og varpi rýrð á mannorð hans enda eru þau með öllu ósönn og teljast ekki undir neinum kringumstæðum málefnaleg gagnrýni. Þar með brjóti þau gegn 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 enda teljist ummælin jafn ærumeiðandi og aðdróttanir í skilningi ákvæðanna. Samkvæmt áðurnefndum 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga njóti stefnandi verndar fyrir ummælum af því tagi sem um ræði. Með því að viðhafa hin ærumeiðandi ummæli hafi stefndi vegið að æru og persónu stefnanda sem hafi valdið honum verulegum óþægindum.

Stefnandi hafi verið oddviti Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi um árabil og formaður bæjarráðs Kópavogsbæjar frá árinu 1990-2005. Hann hafi einnig verið alþingismaður á árunum 1999-2005 og bæjarstjóri í Kópavogi á árunum 2005-2009. Stefnandi hafi í samræmi við þau opinberu störf sem hann hafi valið sér, þurft að sæta ýmiss konar málefnalegri gagnrýni á opinberum vettvangi. Slík gagnrýni sé hluti af hinu rýmkaða tjáningarfrelsi sem gildi um stjórnmálamenn og staðfest hafi verið af Mannréttindadómstóli Evrópu. Þrátt fyrir hið rýmkaða tjáningarfrelsi, þá telji hann engu að síður að æra hans njóti verndar og hann njóti friðhelgi einkalífs síns samkvæmt 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrár íslenska lýðveldisins sbr. lög nr. 33/1944 og 8. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu sbr. lög frá Alþingi nr. 62/1994. Með friðhelgi einkalífs sé m.a. átt við þann rétt manna til að njóta verndar fyrir árásum á æru og mannorð. Ekki sé hægt að líta öðruvísi á en að hinar tilefnislausu árásir stefnda í garð stefnanda í umræddri blaðagrein hafi verið gróft brot á þeim stjórnarskrárvarða rétti hans.

Öll þau ummæli sem stefndi hafi í frammi samkvæmt kröfuliðum A-E feli í sér grófa árás á æru stefnanda auk þess sem þau séu röng og óviðurkvæmileg og séu til þess fallandi að valda stefnanda verulegum mannorðsskaða. Sé krafa um ómerkingu ummælanna reist á 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í þeim ummælum sem stefndi hafi látið falla og varði kröfulið A, sé vísað til þess að stefnandi hafi dregið þann stjórnmálaflokk, sem stefnandi hafi gegnt trúnaðarstörfum fyrir, inn í atburðarrás þá sem hafi átt sér stað skömmu fyrir ritun greinarinnar. Þar eigi stefndi við þá staðreynd að stefnandi hafi að ósk samstarfsflokks Sjálfstæðisflokksins í bæjarstjórn Kópavogs dregið sig í hlé sem bæjarstjóri í Kópavogi vegna lögreglurannsóknar á starfsemi lífeyrissjóðs starfsmanna Kópavogsbæjar en stefnandi hafi setið í stjórn lífeyrissjóðsins. Sé ljóst að með slíku orðavali hafi stefndi dylgjað um það, að þau faglegu vinnubrögð stefnanda við að draga sig í hlé frá opinberum störfum, hafi haft neikvæð áhrif á heilan stjórnmálaflokk. Telst slíkt vera aðdróttun í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og sé þess krafist að ummælin verði dæmd ómerk.

Í kröfulið B. vísi stefndi til þess að stefnandi hafi valið embættismenn sérstaklega til starfa hjá Kópavogsbæ og ekki dugi fyrir stefnanda að kenna þeim um það ástand sem hafi skapast í ljósi áðurgreindra atburða. Hjá Kópavogsbæ gildi sérstakar reglur um ráðningu á embættismönnum samkvæmt starfsmannastefnu bæjarins. Sú meginregla gildi, að auglýsa öll laus störf til umsóknar. Slíkar ráðningar þurfi í framhaldinu samþykki í bæjarstjórn og hafi bæjarstjóri ekki einn og sér vald til þess að taka slíkar ákvarðanir. Þar sem orðalag kröfuliðar B. vísi til þess að bæjarstjóri hafi farið út fyrir almennar reglur um ráðningu starfsmanna hjá Kópavogsbæ, sé þess krafist að orðin verði dæmd dauð og ómerk enda um aðdróttanir að ræða í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í kröfulið C. vísi stefndi til þess að stefnandi sé holdgervingur spillingar og hroka. Vart þurfi að fjölyrða um að slík ummæli séu jafn ærumeiðandi og aðdróttun í skilningi ákvæða 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Verði ekki talið að stefnandi þurfi að sæta slíku orðavali af hálfu annarra aðila og að hið rýmkaða tjáningarfrelsi sem gildi um stefnanda sem stjórnmálamanns, falli utan við eins meiðandi orðalag og hér sé um að ræða. Sé þess krafist að orðin verði dæmd dauð og ómerk.

Stefndi kýs að gera að umtalsefni viðskipti sem Kópavogsbær hefur átt við fyrirtæki í eigu dóttur stefnda samkvæmt kröfulið D. Sé þar dylgjað um að stefnandi hafi ,, [...] skarað eld að eigin köku og hyglað ættmennum [...]“ með „[...] óafsakanlegum viðskiptum við fyrirtæki dóttur þinnar.“ Orð þessi séu ásakanir um að stefnandi hafi með umboði sínu sem bæjarstjóri farið á svig við lög þegar fyrirtæki, meðal annars í eigu dóttur stefnanda, hafi átt viðskipti við Kópavogsbæ. Ekkert bendi til þess að umrætt viðskiptasamband sé óeðlilegt að nokkru leyti og þaðan af síður að það brjóti í bága við lög. Í kröfulið E. ásaki stefndi stefnanda um að hafa beitt sér fyrir hönd þröngs hóps verktaka og lóðareigenda sem hafi hagnast verulega á sölu lóða. Hér sé að sama skapi um að ræða vísun til þess að bæjarstjóri hafi beitt valdi sínu á svig við lög svo einstakir verktakar hafi geta hagnast fjárhagslega umfram aðra. Slíkar ávirðingar teljist því jafn ærumeiðandi og aðdróttun í skilningi ákvæða 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og sé þess krafist að orðin verði dæmd dauð og ómerk.

Stefnandi kveður kröfu sína um miskabætur reista á b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 þar sem fram komi að heimild sé að gera þeim refsingu sem ábyrgð beri á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns að greiða þeim sem misgert var við, miskabætur. Öll ummæli feli í sér ólögmæta meingerð í skilningi ákvæðisins og beri stefndi ábyrgð á þeim samkvæmt áður tilvitnuðu ákvæði prentlaga. Stefnandi telji að hann hafi beðið mannorðshnekki vegna birtingar greinarinnar auk þess sem æra hans og persóna hafi skaðast vegna birtingarinnar. Þá eigi fullyrðingar stefnda ekki við nein rök að styðjast og sé umrædd grein í heild sinni rógur af verstu gerð sem hvorki opinberar persónur né aðrir eigi að þurfa að sæta að haft sé um þá á opinberum vettvangi. Stefndi hafi ekki séð ástæðu til að svara bréfi stefnanda um að draga ummæli sín til baka og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál þetta.

Samkvæmt öllu því sem að framan hafi verið rakið sé augljóst að meingerð sú sem hér um ræði, sé til þess fallandi að valda stefnanda andlegu tjóni auk þess að fela í sér brot á áðurnefndum ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 71. gr. stjórnarskrárinnar sbr. lög nr. 33/1944 og 8. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu sbr. lög nr. 62/1994. Verði því ekki annað séð en að miskabótakrafa stefnanda á hendur stefnda sé sanngjörn í þessu tilliti.

Krafa stefnanda um greiðslu kostnaðar við birtingu dóms í málinu sé byggð á 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga. Fjárhæðin sem krafist sé samkvæmt þessum kröfulið, þ.e. 491.526 krónur sé miðuð við verðskrá Morgunblaðsins. Miðað sé við birtingu á heilsíðu auglýsingu á blaðsíðu 11 í Morgunblaðinu.

Hvað lagarök varði kveðst stefnandi vísa til 234., 235., 241. og 242. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 71. gr. Stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, 8. og 10. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, 15. gr. laga um prentrétt nr. 57/1956 og 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Um dráttarvexti vísast til III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Um málskostnaðarkröfu stefnanda sé vísað til 1. mgr. 130. gr. sbr. 4. mgr. 129. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um virðisaukaskatt á málskostnaðarkröfu sé vísað til 1. töluliðar 1. mgr. 3. gr. laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Um aðild stefnda að máli þessu sé vísað til 2. mgr. 15. gr. laga um prentrétt nr. 57/1956 en ljóst sé að stefndi beri fulla refsi- og fébótaábyrgð á hinni aðsendu grein í samræmi við ákvæðið.

III

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á því að málfrelsi og prentfrelsi ríki á Íslandi. Í 73. gr. Stjórnarskrár lýðveldisins Íslands segi: „Allir eru frjálsir skoðana sinna og sannfæringar. Hver maður á rétt á að láta í ljós hugsanir sínar.” Þegar af þessari ástæðu beri að sýkna stefnda. Margdæmt sé að menn í opinberum og áberandi stöðum þurfi að þola beittari og hvassari gagnrýni en þeir sem ekki gegni slíkum störfum. Stefnandi hafi gegnt fjölmörgum slíkum störfum. Hann hafi verið verkfræðingur hjá Norðurverki á árinu 1977 og Hönnun hf. árin 1979 til 1980. Verkfræðingur og framkvæmdastjóri Gunnars og Guðmundar hf. árin 1980 til 1994 og Klæðningar ehf. síðan 1986. Stefnandi hafi verið varaformaður Verktakasambands Íslands 1985 til 1986 og formaður þess árin 1986 til 1991. Enn fremur í framkvæmdastjórn Vinnuveitendasambands Íslands árin 1985 til 1992, varaformaður Vinnuveitendasambands Íslands árin 1989 til 1992 og formaður stjórnar Lánasjóðs íslenskra námsmanna frá 1991.

Stefnandi hafi verið alþingismaður fyrir Reykjaneskjördæmi árin 1999 til 2003, alþingis-maður fyrir Suðvesturkjördæmi síðan 2003 og varaþingmaður Reykjaneskjördæmis okt. 1992. Hann hafi setið í Efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis árin 1999 til 2005, í umhverfisnefnd árin 1999 til 2005 og var formaður menntamálanefndar 2002 til 2005. Þá hafi hann verið formaður Íslandsdeildar þingmannanefndar EFTA árin 2003 til 2005. Stefnandi hafi setið í bæjarstjórn Kópavogs og verið oddviti Sjálfstæðismanna í Kópavogi frá 1990 og verið formaður bæjarráðs Kópavogs frá 1990. Þá hafi stefnandi verið bæjarstjóri Kópavogs 2005 til 2009 er hann hafi orðið að segja af sér, einkum vegna skýrslu Endurskoðunarfyrirtækisins Deloitte sem hafi séð margt að í viðskiptum Frjálsrar miðlunar við Kópavogsbæ en dóttir stefnanda sé eigandi Frjálsrar miðlunar sem hafi hagnast um 39 milljónir króna á viðskiptum við bæinn.

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á því að af framanröktu sé ljóst að stefnandi hafi undanfarna áratugi gegnt áberandi stöðum í þjóðfélaginu. Störf hans hafi ekki alltaf verið óumdeild og oft hafi risið miklar deilur um þau. Nægi þar að vitna til fjölmiðlaumfjöllunar sem orðið hafi um störf hans sem forstjóra Klæðningar ehf.; sem formanns stjórnar Lánasjóðs íslenskra námsmanna og síðast en ekki síst um störf hans í bæjarstjórn Kópavogs og sem bæjarstjóra Kópavogs. Það megi einna best sjá að þegar nafn hans sé slegið inn í leitarvélina www.google.is komi fram 143.000 niðurstöður.

Í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 272/2000 hafi Hæstiréttur fært þau rök fyrir sýknu í því máli sem varðaði framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins að „Þegar litið er til áberandi stöðu hans innan flokksins þykir hann verða að una því að um þessi tengsl sé fjallað á opinberum vettvangi. Ber að fara varlega við að hefta slíka umræðu í lýðræðislegu þjóðfélagi með refsikenndum viðurlögum.” Hafi staða K-kk-ef G-kk-ef verið „áberandi staða” þá sé staða stefnanda sem alþingismanns og bæjarstjóra í Kópavogi til fjölda ára mun meira en áberandi. Ekki sé hægt að tala um annað en að stefnandi hafi verið í sviðsljósinu síðan a.m.k. 1990. Þegar deilt sé opinberlega á gjörðir manna í sambærilegri stöðu og stefnandi beri að fara enn varlegar en í Hæstaréttarmálinu nr. 272/2000 við að hefta umræðu í lýðræðislegu þjóðfélagi með refsikenndum viðurlögum. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þá beri að skoða ummæli stefnda í ljósi framkomu stefnanda við stefnda áður en greinin 14. júní 2009 hafi verið skrifuð. Stefnandi hafi boðað til sáttafundar með samtökunum Betri byggð á Kársnesi. Á fundinn hafi mætt stjórn samtakanna og stefnandi og hafi hann verið haldinn á skrifstofu bæjarstjóra. Tilefni fundarins hafi verið að greiða fyrir bættum samskiptum „Betri byggðar á Kársnesi“ og bæjaryfirvalda í Kópavogi, einkum þó stefnanda. Þar hafi stefnandi heilsað öllum fundarmönnum með handarbandi nema stefnda. Við stefnda hafi hann aðeins sagt: „Ég er ekki búinn með þig.” Lýsi þetta stefnanda nokkuð og sérstaklega hugmyndum hans um sættir og sáttafundi. Á fundinum hafi stefnandi niðurlægt stefnda fyrir framan samstarfsfólk stefnda og stefnanda. Greinina og það sem í henni hafi verið sagt beri að skoða í þessu ljósi og þegar litið sé til þeirra reglna er gildi um orðhefnd eða retorsio sé ljóst að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda. Vísist um þetta til orðalags 237. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en þar segi: „Ef maður bregður manni brigslum án nokkurs tilefnis, þá varðar það sektum, þótt hann segi satt.”

Þá kveður stefndi að benda megi á að í máli nr. 274/1997 hafi Hæstiréttur sýknað vegna mun grófari ummæla, en nokkuð það sem stefndi hafi látið á prent. Í því máli hafi H-kk-nf J-kk-nf verið ákærður vegna ummæla um H-kk-þf J-kk-þf fangelsismálastjóra þar sem hann hafi sagt eftirfarandi: „H-kk-nf J-kk-nf er ekki fangelsismálastjóri. Hann er glæpamannaframleiðandi ríkisins.“ Rök Hæstaréttar hafi verið eftirfarandi: „Greinin snýr að samfélagslegu málefni, sem eðlilegt er, að komi til almennrar umræðu. Í slíkri umræðu verða stjórnvöld að þola, að gagnrýni sé beint að þeim, þótt orðfæri í því sambandi kunni að verða hvasst. Ákærði kaus að fara þá leið í grein sinni að nafngreina tvívegis forstjóra fangelsismálastofnunar. Hvað sem líður mati á, hvort sá háttur á skrifum ákærða hafi verið viðeigandi, verður ekki litið fram hjá því, að meginefni greinarinnar varðaði störf stofnunarinnar, sem forstjórinn veitti forstöðu, en um persónu hans var þar ekki fjallað. Hann verður að sæta því, að stofnunin hafi verið samsömuð honum með notkun nafns hans, eins og hér var gert í almennri umræðu. Samkvæmt þessu og með vísan til 2. mgr. og 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 11. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, verður ákærði ekki talinn hafa brotið gegn 234. gr. eða 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með tilvitnuðum ummælum í grein sinni. Verður því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu ákærða.” Stefndi kveður nákvæmlega sömu sjónarmið gilda í þessu máli.

Loks byggi stefndi sýknukröfu sína á 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Tjáningarfrelsi stefnda gagnvart opinberum aðilum sé varið af Mannréttindasáttmála Evrópu og vísi stefndi í því sambandi til dóms í máli Þ-kk-ef Þ-kk-ef gegn íslenska ríkinu. Telja verði stefnanda opinberan aðila í þessu sambandi með vísan til þess sem áður sé rakið.

Umfjöllun stefnda um einstakar kröfur stefnanda, en stefnandi geri þær dómkröfur að eftirfarandi ummæli verði dæmd dauð og ómerk:

A ....sem er fylgifiskur nýjasta hneykslisins sem þú hefur náð að draga flokkinn inn í….

Stefndi kveður þessi ummæli algerlega slitin úr samhengi við greinina. Þarna sé stefndi að vitna til „storms” sem sé fylgifiskur þess að upp komst um tugmilljóna greiðslur frá Kópavogsbæ til dóttur stefnanda, sem endurskoðunarfyrirtækinu Deloitte hafi verið falið að rannsaka. Stefndi sé með þessum ummælum sínum að vísa til greinar sem birtist í DV föstudaginn 22. maí 2009, eða aðeins um þremur vikum áður en grein stefnda birtist. Ljóst sé að þarna segi stefndi ekkert annað en sannleikann og því séu þessi ummæli hans refsilaus, sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, enda hafi tilefni þeirra verið ærið.

B ...nú eða kenna embættismönnum, sem n.b. hafa verið handvaldir af þér, um ástand mála…….

Þessi ummæli séu slitin úr samhengi og ekki sé heldur gerð grein fyrir því hvort eigi að vera meiðyrði, það að embættismennirnir hafi verið handvaldir af stefnanda eða það að stefndi vísi á embættismenn og segi þá bera sök. Um þetta vísist til framlagðra skjala þar sem skýrt komi fram að fjölmargir starfsmenn Kópavogsbæjar og stofnana bæjarins hafa verið handvaldir af stefnanda til vinnu án auglýsingar. Þá vísist til þeirra fjölmörgu skjala þar sem fram komi að stefnandi þykist ekki hafa haft neinar upplýsingar um viðskipti Kópavogsbæjar við fyrirtæki dóttur hans, Frjálsa Miðlun, heldur hafi „embættismenn” tekið sjálfstæða ákvörðun um þau viðskipti. Ljóst sé að þarna segi stefndi ekkert annað en sannleikann og því séu þessi ummæli hans refsilaus sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, enda hafi tilefni þeirra verið ærið.

C ....ert orðinn holdgervingur spillingar og valdhroka....

Þessi ummæli kveður stefndi vera slitin úr samhengi en í þessari setningu sé stefndi að líkja stefnanda við ekki ómerkari menn en S-x-x B-x-x forsætisráðherra Ítalíu og G-x-x W. B-x-x fyrrverandi forseta Bandaríkjanna. Hvorki sé til nákvæm skilgreining á spillingu né valdhroka og ekki sé gerð tilraun til þess að skýra hugtökin í stefnu. Ef valdhroki sé það að ráða fyrrum meðeiganda úr hlutafélaginu Gunnar og Guðmundur hf. til starfa hjá Kópavogi án auglýsingar, segja þá sem ekki séu sammála hafa farið öfugu megin fram úr og kenna Reykjavíkurborg um það að verktakar á vegum Kópavogsbæjar hafi grafið sundur Heiðmörk í leyfisleysi, þá sé stefnandi vissulega sekur um valdhroka. Spilling sé einnig vandmeðfarið hugtak, en ef það sé spilling að ráða fyrrum meðeiganda úr hlutafélaginu Gunnar og Guðmundur hf. til starfa hjá Kópavogi án auglýsingar, beina viðskiptum til eigin fyrirtækis, Klæðningar hf., án útboðs og viðskiptum til félags í eigu náins ættingja án útboðs, þá sé stefnandi einnig sekur um spillingu. Umdeilanlegra sé hvort það sé spilling að bæjarstjóri dvelji langdvölum á nektarstöðum bæjarins og sýnist þar sitt hverjum. Ljóst sé að þarna segi stefndi ekkert annað en sannleikann að mati fjölmargra, sem sumir hverjir hafi lýst skoðun sinni áður í fjölmiðlum. Því séu þessi ummæli stefnda refsilaus, sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, enda hafi tilefni þeirra verið ærið.

D ....Þú hefur skarað eld að eigin köku og hyglað ættmennum með eignarhlut þínum í Klæðningu og með óafsakanlegum viðskiptum við fyrirtæki dóttur þinnar....

Varla sé unnt að líta á þessi ummæli sem meiðyrði og vísist því til stuðnings í það sem stefnandi hafi sjálfur ritað og sagt í viðtölum og lagt sé fram á fjölda skjala í málinu. Til viðbótar því sem áður hafi verið rakið um stafliði A-C um svipað bendi stefndi á fjölda framlagðra skjala. Ljóst sé að þarna segi stefndi ekkert annað en sannleikann og því séu þessi ummæli hans refsilaus, sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, enda hafi tilefni þeirra verið ærið.

E ....beitt þér fyrir hönd þröngs hóps verktaka og lóðareigenda sem ætluðu að græða ótæpilega á lóðabraski....

Varla sé unnt að líta á þessi ummæli sem meiðyrði og vísist því til stuðnings í það sem stefnandi hafi sjálfur ritað og sagt í viðtölum og lagt sé fram á fjölda skjala í málinu. Þessi fullyrðing stefnda hljóti að teljast sönnuð. Ljóst sé að þarna segi stefndi ekkert annað en sannleikann og því séu þessi ummæli hans refsilaus, sbr. 237. gr. almennra hegningarlaga, enda hafi tilefni þeirra verið ærið.

Þá sé þess krafist að stefndi verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 1.000.000 króna, auk dráttarvaxta frá 6. október 2009 til greiðsludags. Kröfu stefnanda um dráttarvexti beri að vísa frá dómi ex officio, enda sé dráttarvaxtakrafan ekki í samræmi við þær kröfur sem Hæstiréttur hafi gert til dráttarvaxtakröfu með dómi sínum í málinu nr. 238/2007. Krafan sé að öðru leyti algerlega út í hött hvað fjárhæð varði og ekki í neinu samræmi við þær fjárhæðir, sem dæmdar hafi verið í miskabætur í þeim örfáu tilfellum sem fallist hafi verið á bætur. Ljóst sé hins vegar með vísan til umfjöllunar um stafliði A - E að sýkna beri stefnda af þessari kröfu stefnanda.

Enn fremur sé þess krafist að stefndi verði dæmdur til að kosta birtingu dóms að fjárhæð 200.000 krónur. Krafa þessi sé vanreifuð að því leyti að engin grein sé gerð fyrir því hvers vegna birting dómsins ætti að kosta 200.000 krónur. Birting auglýsingar í Morgunblaðinu með dómsorði muni í mesta lagi kosta 15.000 – 20.000 krónur. Með vísan til umfjöllunar um liði A - E beri að sýkna stefnda af þessari kröfu stefnanda.

Stefndi kveður kröfuna um málskostnað styðjast við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefndi sé ekki virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnanda.

IV

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins, svo og A-kvk-nf B-kvk-nf S-kvk-nf sviðsstjóri hjá Kópavogsbæ. Þá gaf stefndi skýrslu fyrir dómi. Vísað er til framburða þeirra eftir því sem ástæða þykir til.

Umrædd blaðagrein í Morgunblaðinu 14. júní 2009 er rituð af stefnda og ber hann ábyrgð á henni efni hennar, sbr. 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt.

Krafa stefnda um sýknu af kröfum stefnanda í málinu er öðrum þræði byggð á reglum um orðhefnd eða retorsio, enda hafi stefnandi niðurlægt stefnda á fundi nokkru fyrir ritun og birtingu blaðagreinarinnar með því að heilsa öllum fundarmönnum öðrum en stefnda en viðhafa við hann eftirgreind ummæli: „Ég er ekki búinn með þig.“ Fyrir dómi kannaðist stefndi ekki við að hafa verið að hefna sín á stefnanda vegna þessa með greininni. Þá kom fram að umræddur fundur hafi verið haldinn á árinu 2007 eða um tveimur árum áður en stefndi birti grein sína. Þegar af þessum ástæðum er hafnað kröfu stefnda um sýknu af kröfum stefnanda á grundvelli reglna um orðhefnd.

Við munnlegan flutning málsins var af hálfu stefnda meðal annars vísað til þess, kröfum stefnda til stuðnings, að umþrætt ummæli stefnda um stefnanda væri gildisdómur. Sætti þessi málsástæða stefnda andmælum stefnanda sem of seint fram komin. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skulu málsástæður og mótmæli koma fram jafnskjótt og tilefni verður til. Að öðrum kosti má ekki taka slíkar yfirlýsingar til greina nema gagnaðili samþykki eða aðili hefur þarfnast leiðbeininga dómara en ekki fengið þær. Hygðist stefndi byggja kröfur sínar í málinu að einhverju eða öllu leyti á því að umþrætt ummæli stefnda um stefnanda væri gildisdómur þá bar honum að setja fram þá málsástæðu í greinargerð, sbr. 1. málslið 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, enda verður ekki talið að tilefni til að koma með þessa málsástæðu hafi fyrst gefist eftir að greinargerð var skilað í málinu. Verður því ekki á málsástæðunni byggt gegn framkomnum andmælum stefnanda.

Samkvæmt 1. mgr. 71. gr. Stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. 9. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, skulu allir njóta friðhelgi einkalífs, heimilis og fjölskyldu, sbr. einnig 1. mgr. 8. gr. laga nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu. Hugtakið friðhelgi einkalífs hefur verið skýrt þannig að í því felist réttur til að ráða yfir lífi sínu og líkama og til að njóta friðar um lífshætti og einkalíf. Þá segir í 1. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 11. gr. laga nr. 97/1995, að allir séu frjálsir skoðana sinna og sannfæringar. Í 2. mgr. 73. gr. segir að hver maður eigi rétt á að láta í ljós hugsanir sínar en ábyrgjast verði hann þær fyrir dómi. Ritskoðun og aðrar sambærilegar tálmanir á tjáningarfrelsi megi aldrei í lög leiða. Enn fremur segir í 3. mgr. 73. gr. að tjáningarfrelsi megi aðeins setja skorður með lögum í þágu allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði manna eða vegna réttinda eða mannorðs annarra, enda teljist þær nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum. Eru tjáningarfrelsi þannig settar skorður með stoð í 3. mgr. 73. gr. Stjórnarskrárinnar.

Í XXV. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eru ákvæði til verndar ærumeiðingum og friðhelgi einkalífs. Í 234. gr. laganna segir að hver sem meiðir æru annars manns með móðgun í orðum eða athöfnum og hver sem ber slíkt út skuli sæta sektum eða fangelsi allt að einu ári og í 235. gr. segir að drótti maður að öðrum manni einhverju því sem verða myndi virðingu hans til hnekkis eða beri slíka aðdróttun út varði það sektum eða fangelsi allt að einu ári.

Við aðalmeðferð málsins féll stefnandi frá kröfu um að stefndi yrði dæmdur til refsingar í málinu. Krafa stefnanda um ómerkingu tilgreindra ummæla í kröfuliðum A-E er reist á 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en samkvæmt greininni má dæma óviðurkvæmileg ummæli ómerk ef sá krefst þess sem misgert var við. Enn fremur er heimilt að dæma þann sem reynist sekur um ærumeiðandi aðdróttun til þess að greiða þeim sem misgert var við hæfilega fjárhæð til að standa straum af kostnaði af birtingu dóms í opinberu blaði eða riti, einu eða fleiru. Þá er samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999, heimilt að láta þann sem ber ábyrgð á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við.

Samkvæmt tilvitnuðum ákvæðum stjórnarskrárinnar eiga allir menn rétt á að njóta friðar um lífshætti sína og einkahagi. Þegar skarast hagsmunir stefnda af því að njóta tjáningarfrelsis og hagsmunir stefnanda af því að njóta friðhelgi einkalífs, verður litið til þess hvort hið birta efni, sem stefndi ber ábyrgð á, geti talist þáttur í almennri þjóðfélagsumræðu og eigi þannig erindi til almennings.

Fyrir liggur að stefnandi málsins hefur tekið þátt í pólitísku starfi á vegum Sjálfstæðisflokksins frá árinu 1990. Hefur stefnandi gegnt áberandi starfi sem alþingismaður og varaþingmaður og setið í efnahags- og viðskiptanefnd, umhverfisnefnd og menntamálanefnd Alþingis, svo og í bæjarstjórn Kópavogsbæjar og verið oddviti sjálfstæðismanna í Kópavogi, formaður bæjarráðs Kópavogsbæjar og bæjarstjóri á árunum 2005-2009. Þá hefur stefnandi eins og fram er komið gegnt fjölda trúnaðarstarfa, meðal annars á vegum Verktakasambands Íslands og Lánasjóðs íslenskra námsmanna.

Grein stefnda í Morgunblaðið ber yfirskriftina: „Áskorun til G-kk-ef B-kk-ef frá sjálfstæðismanni.“ Fram kom í skýrslu stefnda fyrir dómi að hann hefði á árinu 2007 kynnt sér hugmynd að framtíðarskipulagi á Kársnesi þar sem meðal annars hefði verið gert ráð fyrir stóraukinni uppbyggingu fyrir alls kyns iðnað yst á nesinu. Hafi stefnda ekki litist á þessi áform og rætt við nágranna sína við Kársnesbraut. Lýsti stefndi því að hann hefði átt þátt í stofnun íbúasamtakanna „Betri byggð á Kársnesi“ og tekið að sér varaformennsku í samtökunum. Markmið samtakanna hefði verið að reyna að snúa við tillögu um aukna byggð á Kársnesi og koma með eitthvað sem gæti bætt mannlífið á svæðinu. Þá lýsti stefndi því að við samskipti hans og stefnanda hefði orðið óvinskapur þeirra á milli sem hefði stigmagnast. Hefðu samtökin náð fram vissum áfangasigri þegar fyrirhuguðum breytingum hefði verið frestað. Fram kom hjá stefnda að honum hefði blöskrað sem ábyrgum sjálfstæðismanni og kjósanda að stefnandi skyldi ítrekað vera að „misstíga“ sig í pólitísku starfi sínu í Kópavogi og lýsti stefndi því fyrir dómi að skrif hans væru sprottin af póltískum deilum í Kópavogi og væri greinin áskorun til stefnanda um að stíga til hliðar og láta af starfi bæjarstjóra í Kópavogi. Aðspurður kvaðst stefndi þó ekki hafa verið að hefna sín á stefnanda með skrifum sínum.

Verður nú fjallað um þau ummæli stefnda í kröfuliðum A-E í stefnu sem krafist er ómerkingar á. Kröfuliðir A, D og E geyma eftirgreind ummæli: A. „…sem er fylgifiskur nýjasta hneykslisins sem þú hefur náð að draga flokkinn inn í…“ D. „Þú hefur skarað eld að eigin köku og hyglað ættmennum með eignarhlut þínum í Klæðningu og með óafsakanlegum viðskiptum við fyrirtæki dóttur þinnar.“ og E. „..beitt þér fyrir hönd þröngs hóps verktaka og lóðareigenda sem ætluðu að græða ótæpilega á lóðabraski…“ Krefst stefnandi þess að ummælin verði dæmd dauð og ómerk. Kveður stefnandi að með ummælum í lið A sé vísað til þess að stefnandi hafi dregið þann stjórnamálaflokk, sem hann hafi verið í trúnaðarstörfum fyrir inn í atburðarás tengda starfsemi lífeyrissjóðs starfsmanna Kópavogsbæjar en stefnandi hafi setið í stjórn lífeyrissjóðsins. Ummæli í kröfulið D séu ásakanir um að stefnandi hafi með umboði sínu sem bæjarstjóri farið á svig við lög þegar fyrirtæki dóttur stefnanda hafi átt viðskipti við Kópavogsbæ og ummæli í kröfulið E séu vísun til þess að stefnandi hafi beitt valdi sínu á svig við lög.

Af hálfu stefnda er vísað til þess að málfrelsi og prentfrelsi gildi og margdæmt sé að menn í opinberum stöðum þurfi að þola beitta gagnrýni. Ummælin í kröfulið A vísi til „storms“ sem sé fylgifiskur þess að upp hafi komist um tugmilljóna greiðslur frá Kópavogsbæ til dóttur stefnanda sem tilgreindu endurskoðunarfyrirtæki hafi verið falið að rannsaka. Hafi tilefni þessara ummæla verið ærið. Þá byggir stefndi á því að ummæli í kröfuliðum D og E séu af sama toga og stefnandi noti sjálfur í ræðu og riti og geti ekki talist meiðyrði og sýni framlögð dómsskjöl að tilefni ummælanna hafi verið ærið.

Ekki er um það deilt að stefnandi hefur lengi verið áberandi í opinberri umræðu vegna þátttöku hans í pólitísku starfi og vegna annarra starfa sinna. Fallist er á að við þessar aðstæður hafi stefndi notið rýmkaðs tjáningarfrelsis gagnvart stefnanda í skilningi 73. gr. stjórnarskrárinnar. Ummæli í kröfuliðum A, D og E eiga það sammerkt að varða málefni sem voru í kastljósi fjölmiðla og í opinberri umræðu um stjórnsýslu Kópavogsbæjar á þeim tíma sem blaðagrein stefnda var birt. Það staðfesta fjölmörg skjöl sem liggja fyrir í málinu. Verður ekki talið að þessi ummæli séu með öllu staðlaus. Þá verður stefnandi að mati dómsins að þola gagnrýna umfjöllun á opinberum vettvangi, jafnvel þótt hvassyrt sé eins og á við um tilvitnuð ummæli stefnda. Fellst dómurinn á það með stefnda að framanrakin ummæli í kröfuliðum A, D og E séu hluti af pólitískri umræðu í aðdraganda þeirra kosninga í Kópavogi sem vikið er að í blaðagrein stefnda. Þegar litið er til þeirra starfa sem stefnandi hefur gegnt á opinberum vettvangi um tæplega tveggja áratuga skeið, og að ummælin varða stjórnsýsluhætti í Kópavogi, svo og þess að ekki er ágreiningur um það með aðilum að stefndi njóti við þessar aðstæður svonefnds rýmkaðs tjáningarfrelsis, þykir stefnandi verða að þola umfjöllun um persónu hans og tengsl hans við þær stofnanir og fyrirtæki sem um ræðir, enda ber að fara varlega í að takmarka slíka umfjöllun og umræðu í þjóðfélaginu. Samkvæmt framaröktu hafnar dómurinn kröfu stefnanda um að framannefnd ummæli í kröfuliðum A, D og E verði dæmd dauð og ómerk.

Í kröfulið B í stefnu eru eftirgreind ummæli: „…nú eða kenna embættismönnum, sem n.b. hafa verið handvaldir af þér, um ástand mála.“ Stefnandi krefst þess að ummælin verði dæmd dauð og ómerk, enda aðdróttanir í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga. Vísar stefnandi til þess að sérstakar reglur gildi hjá Kópavogsbæ um ráðningu á embættismönnum samkvæmt starfsmannastefnu bæjarins og gildi sú meginregla að auglýsa öll störf til umsóknar og þurfi slíkar ráðningar samþykki í bæjarstjórn og hafi bæjarstjóri ekki einn og sér vald til þess að taka slíkar ákvarðanir. Stefndi vísar til þess að fjölmargir starfsmenn Kópavogsbæjar og stofnana bæjarins hafi verið „handvaldir“ af stefnanda án auglýsingar. Fyrir dómi gat stefndi ekki nafngreint þá embættismenn sem stefnandi átti að hafa „handvalið“ til starfa hjá bænum án auglýsingar. Þó kom fram hjá stefnda að G-kk-nf G-kk-nf hefði verði ráðinn til starfa á skipulagssviði bæjarins án auglýsingar. Í framburði vitnisins Ö-kvk-ef B-kvk-ef S-kvk-ef fyrrum starfsmannastjóra, nú sviðsstjóra menntasviðs, kom fram að G-kk-nf hefði verið ráðinn til starfa hjá skipulagssviði bæjarins á grundvelli auglýsingar. Hefði hann sótt um starf á skipulagssviði á grundvelli opinberrar auglýsingar og fengið starfið. Tveir umsækjendur hefðu verið um starfið og hefðu báðir fengið starf hjá bænum.

Stefndi hefur freistað þess að sanna réttmæti umþrættra ummæla sinna samkvæmt kröfulið B en að mati dómsins hefur stefnda ekki tekist haldbær sönnun fyrir ummælunum. Samkvæmt framburði vitnisins Ö-kvk-ef B-kvk-ef S-kvk-ef liggur fyrir að G-kk-nf G-kk-nf var ráðinn samkvæmt auglýsingu. Þessum framburði hefur ekki verið hnekkt og verður hann lagður til grundvallar. Samkvæmt þessu hefur stefndi ekki fært fyrir því haldbær rök að stefnandi hafi „handvalið“ G-kk-þf G-kk-þf eða aðra starfsmenn Kópavogsbæjar. Það er mat dómsins að ummæli stefnda um stefnanda í kröfulið B hafi verið tilhæfulaus, ærumeiðandi og óviðurkvæmileg í því samhengi sem þau eru sett fram og ber að ómerkja þau.

Í kröfulið C í stefnu segir stefndi um stefnanda: „… þú ert orðinn holdgervingur spillingar og valdhroka.“ Stefnandi kveður ummæli þessi jafn ærumeiðandi og aðdróttun í skilningi ákvæða 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga. Ekki verði talið að stefnandi þurfi að sæta slíku orðavali af hálfu annarra aðila og að hið rýmkaða tjáningarfrelsi sem gildi um stefnanda sem stjórnmálamann falli utan við eins meiðandi orðalag og hér um ræði. Stefndi byggir á því að þessi ummæli séu slitin úr samhengi en stefndi hafi með þeim verið að líkja stefnanda við „ekki ómerkari menn en S-x-x B-x-x forsætisráðherra Ítalíu og G-x-x W. B-x-x fyrrverandi forseta Bandaríkjanna. Ekki sé til nákvæm skilgreining á spillingu né valdhroka og ekki sé tilraun gerð til að skýra þau í stefnu. Að mati dómsins hafa orðin spilling og valdhroki neikvæða merkingu. Orðið spilling getur til að mynda merkt mútuþægni, siðleysi og vont siðferði. Stefndi líkir stefnanda við tvo nafngreinda menn í grein sinni í því samhengi að stefnandi hafi tileinkað sér það versta í fari beggja og þess vegna sé stefnandi „orðinn holdgervingur spillingar og valdhroka.“ Fallist verður á það með stefnanda að hann þurfi ekki að sæta slíku orðavali og að rýmkað tjáningarfrelsi sem gildi um stefnanda sem stjórnamálamann falli utan við slíkt meiðandi orðalag. Að mati dómsins eru ummælin í því samhengi sem þau birtast tilhæfulaus, ærumeiðandi og óviðurkvæmileg og verður ekki hjá því komist að ómerkja þau.

Í málinu gerir stefnandi kröfu um að stefnda verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 1.000.000 krónur. Fellst dómurinn á það með stefnanda að í þeim ummælum sem verða ómerkt felist meingerð gegn persónu og æru stefnanda sem stefndi sem höfundur greinarinnar, ber miskabótaábyrgð á samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Þykja miskabætur til stefnanda hæfilega ákveðnar 300.000 krónur. Stefnandi krefst dráttarvaxta á miskabætur frá 6. október 2009 án þess að geta um vaxtafót eða á hvaða lagagrundvelli slíkra vaxta sé krafist. Í lagarökum stefnanda er vísað til III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Upphafstími dráttarvaxtakröfu stefnanda, 6. október 2009, er hvergi skýrður í stefnu. Þar sem dráttarvaxtakrafa stefnanda er ekki afmörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót eða með skírskotun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er dráttarvaxtakröfu stefnanda vísað frá dómi án kröfu.

Stefnandi gerir kröfu um að stefndi verði dæmdur til „að kosta birtingu dóms að fjárhæð kr. 200.000.“ Þessi krafa stefnanda er sögð byggð á 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga. Síðan segir orðrétt: „Fjárhæðin sem krafist er skv. þessum tölulið, þ.e. 491.526 er miðuð við verðskrá Morgunblaðsins. Miðað er við birtingu á heilsíðu auglýsingu á bls. 11 í Morgunblaðinu.“ Verðskrá Morgunblaðsins er ekki meðal gagna málsins og þá er þess ekki getið hvernig stefnandi hyggst standa að birtingunni að öðru leyti en því að meining stefnanda er að birta heilsíðu auglýsingu á bls. 11 í nefndu dagblaði. Þannig kemur ekki fram hvort stefnandi hyggst birta atriðisorð dómsins eða jafnframt forsendur dómsins. Að mati dómsins er krafa stefnanda svo vanreifuð að dómur verður ekki lagður á hana og er óhjákvæmilegt að vísa þessari kröfu stefnanda frá dómi án kröfu.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn hluta kostnaðar af máli þessu.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

DÓMSORÐ:

Eftirfarandi ummæli skulu vera dauð og ómerk:

B. „…nú eða kenna embættismönnum, sem n.b. hafa verið handvaldir af þér, um ástand mála.“

C. „…ert orðinn holdgervingur spillingar og valdhroka.“

Stefndi, Þ-kk-nf H-kk-nf Æ-kk-nf, greiði stefnanda, G-kk-þgf I-kk-þgf B-kk-þgf, 300.000 krónur í miskabætur.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti er vísað frá dómi.

Kröfu stefnanda um að stefndi greiði stefnanda kostnað við birtingu dóms er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.

J-kk-nf H-kk-nf