S-121/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 12. maí sl., höfðaði ríkissaksóknari með ákæru 18. nóvember 2010 á hendur ákærða, X, til heimilis að A, B, „fyrir kynferðisbrot með því að hafa í júlí eða ágúst [...] að A, á B, káfað innanklæða á kynfærum stúlkunnar Y, sem þá var 7 ára.

Telst þetta varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007.

Einkaréttarkrafa

Fyrir hönd Y, kennitala 000000-0000, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða kr. 2.000.000 í skaða- og miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. ágúst 1998 en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. III. kafa laganna til greiðsludags. “

Með framhaldsákærðu útgefinni 9. desember 2009 var gerð sú leiðrétting á fyrri ákæru að brot ákærða telst varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 40/2003 og 11. gr. laga nr. 61/2007, sbr. áður 1. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 40/1992.

Við munnlegan flutning málsins gerði réttargæslumaður þá breytingu á einkaréttarkröfunni að krafist er vaxta samkvæmt skv. 7. gr. laga nr. 25/1987 frá 1. september 1999 til 1. júní 2001 en með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til 12. maí 2010 og dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög frekast heimila. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð verulega. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun verjanda, greiðist úr ríkissjóði.

II

Hinn 23. apríl 2010 kom Y til rannsóknardeildar lögreglunnar á Akureyri í þeim tilgangi að leggja fram kæru á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot gegn henni sem framið var þegar hún var sex til sjö ára gömul. Í skýrslu lögreglu er haft eftir Y að ætlað brot hafi átt sér stað á heimili ákærða að A, B, en ákærði hafi verið vinur foreldra hennar og á þessum tíma hafi fjölskylda hennar búið skammt frá heimili ákærða. Þá er haft eftir Y að hún myndi ekki nákvæmlega hvað gerðist en hún hafi verið inni í stofu hjá ákærða og legið við hlið hans undir teppi í sófa. Hann hafi þá farið með hendurnar ofan í buxur hennar og strokið henni um kynfærin. Á meðan á þessu stóð hafi D, bróðir hennar, komið inn til þeirra til að sækja hana í kvöldmat og þá hafi áreitið hætt. Í skýrslunni er einnig haft eftir Y að hún hafi ekki sagt frá atvikinu fyrr en hún var orðin 13 ára en konur frá Blátt áfram hafi verið með fræðslu um svona mál í skólanum hennar. Hún hafi rætt við eina þeirra sem hafi vakið athygli skólastjóra á málinu. Í framhaldi af því hafi skólastjórinn gert viðkomandi barnaverndaryfirvöldum viðvart.

Þrátt fyrir að Y hafi í febrúarmánuði 2006, er hún var rétt að verða 14 ára, greint frá því að ákærði hafi brotið gegn henni kynferðislega verður ekki séð að barnaverndaryfirvöld eða aðrir hafi séð ástæðu til að tilkynna málið til lögreglu. Af gögnum málsins verður helst ráðið að Y hafi þar sjálf ráðið för þrátt fyrir ungan aldur. Rannsókn á málinu hófst því ekki fyrr en Y kom sjálf til lögreglu á framangreindum degi. Við rannsókn málsins tók lögregla skýrslur af ákærða, foreldrum Y, bróður hennar, E skólastjóra, F, nágrannakonu ákærða, og G, vinkonu Y.

III

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann kannist þannig við fjölskyldu brotaþola að hann hafi þekkt föður hennar [...]. Hann hafi því kynnst telpunni þegar hann var í heimsókn hjá föður hennar. Ákærði sagði að fyrir hafi komið að telpan hafi fengið sælgætismola hjá honum og eftir þetta atvik hafi hann gefið henni bangsa sem hann hafi skilið eftir heima hjá henni þegar hann ætlaði að koma þangað í heimsókn en enginn hafi þá verið heima. Engin sérstök ástæða hafi verið fyrir því að hann ákvað að gefa henni bangsann sem upphaflega hafi verið ætlaður afabarni hans. Ákærði kvað telpuna hafa komið í heimsókn til hans í fjögur eða fimm skipti. Ákærði bar að í það skipti sem hér um ræðir hafi telpan komið inn til hans en hann hafi þá verið sofandi í sófanum í stofunni en hann hafi sofnað út frá sjónvarpinu. Hann hafi orðið var við hana þegar hún stóð á gólfinu inni hjá honum. Hann hafi beðið hana um að setjast eða leggjast í sófann hjá sér og horfa með honum á sjónvarpið en hún hafi staðið fyrir því. Ákærði sagði að honum hafi ekki þótt neitt óeðlilegt við þetta. Telpan hafi síðan lagst í sófann hjá honum undir sæng og verið þar í örfáar mínútur. Ekkert hafi gerst í þetta sinn þar til bróðir hennar kom að sækja hana í mat en hann hafi stungið höfðinu inn um dyrnar en ekki komið inn til þeirra. Hann hafi kallað á systur sína og farið við svo búið. Telpan hafi síðan farið fljótlega eftir þetta en ákærði mundi ekki eftir því hvað honum og telpunni fór á milli. Ákærði taldi að stúlkan hafi verið stutta stund inni hjá honum, varla meira en fimm mínútur. Ákærði neitaði staðfastlega að hafa áreitt stúlkuna í þetta sinn. Ákærði lýsti því að sjónvarpsholið væri staðsett þannig á heimili hans að það blasti við um leið og gengið er inn í húsið. Sá sem komi inn í húsið horfi þá beint á sófann sem þau lágu í. Ákærði mundi ekki til þess að stúlkan hafi haft neitt meðferðis í þetta sinn en skömmu áður hafi hún komið til hans og sýnt honum veski með smápeningum sem hún var með. Hann hafi þá gefið henni smápeninga. Eftir þetta skipti hafi hún ekki komið inn til hans en hún hafi komið í garðinn til hans og þá hafi hann gefið henni og pilti sem var með henni pinnaís. Ákærði kvaðst engar skýringar geta gefið á því hvers vegna ásakanir þessar eru nú á hann bornar. Hann kvaðst ekki hafa hitt telpuna eftir að hún flutti frá B og taldi að hann myndi ekki þekkja hana í sjón. Ákærði bar að hann hafi verið ágætlega fyrirkallaður en hann hafi neytt áfengis daginn áður. Að sögn ákærða komu strákar öðru hvoru í heimsókn til hans og einn þeirra, sem enn búi í næsta húsi, komi enn í heimsókn til hans. Ákærði kvaðst muna vel eftir þessu atviki og sagðist muna vel það sem gerðist inni á hans heimili en hann hafi þó þurft að rifja þetta atvik upp þegar hann var spurður út í það hjá lögreglu.

Vitnið Y kvaðst þekkja ákærða sem vin föður hennar. Hún kvaðst helst muna eftir því að ákærði hafi oft gefið henni hluti eins og bangsa og nammi. Hún mundi eftir því að ákærði hafi líka gefið öðrum stúlkum nammi. Vitnið bar að hún myndi bara eftir einu skipti þar sem hún fór inn á heimili ákærða og taldi að hún hafi þá verið sjö ára gömul. Þá tímasetningu hafi hún fundið út eftir samtal við móður sína sem miðaði við ákveðið tilvik. Sjálf kvaðst hún ekki geta tímasett atvikið. Lýsti hún atvikinu á þann hátt að hún myndi eftir því að hafa komið inn til ákærða og farið inn í stofu með honum þar sem hann hafi sýnt henni myndir af syni sínum. Hún mundi eftir að þau hafi farið upp í sófa í stofunni og undir teppi. Kvað hún sófann hafa snúið að forstofunni og þá minnir hana að kveikt hafi verið á sjónvarpinu. Hún mundi ekki hvernig það kom til að þau fóru upp í sófann en þar hafi þau bæði legið, hún á hliðinni og ákærði á hliðinni fyrir aftan hana. Hún kvaðst muna til þess að henni hafi liðið mjög illa vegna þess að hún vissi að þetta var ekki rétt. Hún hafi fundið hvernig ákærði fór með hönd sína niður í klofið á henni innan klæða og snert kynfæri hennar í örstutta stund. Raunar muni hún þetta þannig að ákærði hafi byrjað á því að fara inn fyrir bol hennar og síðan fært sig neðar og þá hafi hún frosið en viti hún ekki hve langan tíma þetta stóð. Vitnið bar að bróðir hennar hafi komið inn í húsið á meðan á þessu stóð og þá hafi ákærði kippt hendinni að sér. Vitnið sagðist muna þetta vel því að ákærði sagði við hana: „Ég veit að þú villt mig, ég sé það hvernig þú horfir á mig.“ Vitnið kvaðst hafa verið í peysu og buxum í þetta sinn. Vitnið kvaðst ekki geta gert sér grein fyrir því hversu lengi hún var heima hjá ákærða. Hún kvaðst muna eftir að hún hafi ekki viljað hugsa um þetta atvik og ákveðið að segja engum frá því en henni hafi ekki liðið vel. Vitnið bar að fyrir þetta atvik hafi móðir hennar bannað henni að fara til ákærða, raunar hafi hún bannað henni að fara heim til fólks. Vitnið mundi ekki hvort móðir hennar ræddi eitthvað við hana þegar hún kom heim frá ákærða og mundi ekki hvort hún hafi spurt hvar hún hefði verið eða eitthvað í þá veru. Þá mundi vitnið ekki eftir því að hafa í þetta sinn verið með eitthvað meðferðis sem hún vildi sýna ákærða og mundi ekki eftir að slíkt hefði nokkru sinni gerst. Vitnið mundi ekki hvenær fjölskylda hennar flutti frá B en taldi að það hafi ekki verið löngu eftir þetta atvik.

Aðspurð um annað tilvik sem átti sér stað í júlí [...] og tengist nafngreindum manni kvaðst hún muna eftir að hafa aðstoðað þann mann í garðinum. Þá mundi hún eftir að hafa farið með honum til H sem hafi orðið til þess að „allt varð brjálað“ eins og vitnið komst að orði. Vitnið kvað þennan mann ekki hafa gert neitt á sinn hlut. Hún kvaðst einu sinni ásamt vinkonu sinni hafa komið inn til þessa manns. Vitnið fullyrti að hún væri ekki að rugla þessum manni saman við ákærða.

Vitnið kvaðst fyrst hafa greint I hjá Blátt áfram frá atvikinu en hún hafi komið í skólann hennar og sagt sína sögu og boðið börnum sem lent hefðu í einhverju svona að koma til sín eftir fundinn. Á þessum tíma hafi hún verið þrettán ára og hana hafi langað til að segja einhverjum sem hún þekkti ekki neitt frá þessu atviki. Vitnið kvaðst hafa greint I frá þessu í trúnaði en I hafi liðið illa með það og greint skólastjóranum frá. Skólastjórinn hafi þrýst mjög á hana að segja mömmu sinni frá þessu en það hafi hún ekki viljað en hún hafi ekki verið tilbúin til þess auk þess sem hún taldi móður sína eiga nóg með sitt. Móðir hennar hafi frétt þetta og reynt að fá hana til að kæra en hún hafi ekki viljað það.

Vitnið bar að brot ákærða hafi haft mikil áhrif á hana. Hún sé þunglynd, með kvíðaröskun, eigi erfitt með svefn og þá hafi hún á síðasta ári verið á geðdeild í tvær vikur. Sagðist hún tengja líðan sína við brot ákærða. Hún segir að sér líði betur eftir að hafa lagt fram kæruna og sé fegin því að málinu ljúki fljótlega. Hún bar að fleira hafi gengið henni í mót sem skýrt gæti líðan hennar en enn sé eftir að vinna úr þessu máli. Vitnið mundi ekki eftir að hafa hitt sálfræðing að nafni J eftir að hún hafði fyrst skýrt frá málinu. Þó mundi hún eftir því að í eitthvert sinn hafi maður komið heim til hennar en hún hafi ekki skýrt honum frá þessu. Vitnið sagði ástæðu þess að hún lagði fram kæru á hendur ákærða hafa verið þá að hún ætti ekki skilið að þurfa að lifa með þessu án þess að ákærði þyrfti að gjalda fyrir gjörðir sínar. Þá kvaðst vitnið ekki muna hvenær hún sá ákærða síðast og ekki vera viss um hvort hún myndi þekkja hann í sjón. Hún sagðist óttast að hitta hann í versluninni þar sem hún vinnur en sonur hans og barnabörn búi í sama bæjarfélagi og hún.

Vitnið K, móðir brotaþola, bar að ákærði hafi verið vinur eiginmanns hennar en hún hafi ekki þekkt hann mikið. Vitnið kvað ákærða hafa nokkrum sinnum komið í kaffi á heimili hennar og þá hafi eiginmaður hennar væntanlega í einhver skipti komið á heimili ákærða en hún hafi ekki gert það. Þá kvaðst hún vita til þess að Y hafi eitthvað farið í heimsókn til ákærða og að ákærði hefði í einhver skipti gefið henni smápeninga. Vitnið bar að hún hefði rætt við telpuna um að hún vildi ekki að hún væri inni hjá ákærða. Ástæða þess hafi verið sú að maður, L að nafni, hafi í leyfisleysi farið með hana með sér til H. Y hafi spurt um leyfi til að fara með L til H en hún hafi ekki leyft henni það. Síðar um daginn hafi hún sent eldri son sinn að leitað Y en hann hafi ekki fundið hana. Í framhaldi af því hafi lögreglan haft uppi á stúlkunni í bifreið með L. Þegar þetta kom upp hafi hún bæði orðið hrædd og reið og viljað vita öllum stundum hvar telpan var og reynt að passa upp á hana. Skömmu eftir þetta hafi konur frá barnavernd hafi rætt við Y og sagt að engin merki væru um að neitt óeðlilegt hafi átt sér stað í tengslum við L. Vitnið bar að atvikið varðandi L hafi átt sér stað í byrjun júlí [...] en hún muni það vel vegna þess að hún hafi verið að aðstoða bróður sinn vegna brúðkaups. Vitnið kvaðst muna eftir því skipti sem hér er til umfjöllunar en eftir atvikið með L hafi hún haft áhyggjur af dóttur sinni. Hún kvaðst muna eftir að hafa sent D, son sinn, til að sækja telpuna en þá hafi hún ekki vitað hvar hún var. Þegar þau komu heim hafi þau greint frá því að Y hafi verið hjá ákærða. Hún hafi þá gengið á þau bæði og spurt Y að því hvað hún hafi verið að gera hjá ákærða og hvort eitthvað hefði gerst en þau bæði neitað því, a.m.k. Y. Hún kvaðst í framhaldi af þessu ekki hafa orðið vör við ótta hjá telpunni í garð ákærða eða breytingu á samskiptum þeirra. Hún kvaðst ekki muna hvort stelpan hafi farið heim til ákærða eftir þetta. Eftir á að hyggja kvaðst hún ekki hafa tekið eftir neinu í fasi hennar þegar hún kom heim og þá kvaðst hún ekki geta svarað því hvort einhverjar breytingar hefðu orðið á henni eftir þetta.

Vitnið kvaðst fyrst hafa heyrt af þessu atviki eftir að konur frá samtökunum Blátt áfram komu í skóla Y þegar hún var 13 að verða 14 ára. Skólastjórinn hafi greint henni frá því að eitthvað hefði gerst þegar fjölskyldan átti heima í B en hún mundi ekki hver sagði henni að ákærði hefði átt í hlut. Þá kvaðst hún aldrei hafa fengið lýsingu á því sem gerðist. Eftir að hún frétti af þessu hafi hún farið með telpuna til félagsmálafulltrúa og rætt við hann. Hún hafi einnig rætt við konur í Barnahúsi og fengið punkta um það hvernig hún ætti að taka á málinu gagnvart Y. Hún hafi fengið þær ráðleggingar, vegna þess hve langt var liðið frá atvikinu, að best væri að lofa Y að átta sig á þessu og ákveða hvað hún vildi gera. Vitnið bar að mánuðirnir sem liðu frá því að Y sagði fyrst frá atvikinu og þar til hún frétti þetta hafi verið verstu mánuðir sem hún sem móðir hafi upplifað en á þeim tíma hafi Y verið afar erfið í samskiptum. Vitnið greindi frá því að líðan Y í gegnum unglingsárin hafi ekki verið auðveld og á síðasta ári hafi hún farið á geðdeild og þá hafi þetta mál komið upp en vitnið tengir vanlíðan Y við brot ákærða. Að sögn vitnisins kom skólasálfræðingur heim til þeirra eftir að málið kom upp en það hafi verið út af syni hennar en ekki Y. Vera kunni að telpan hafi rætt við sálfræðinginn í skólanum en hún muni það ekki.

Að sögn vitnisins flutti fjölskyldan frá B til M árið 2001 og þaðan til N á árinu2004.

Vitnið P, faðir brotaþola, kvað tengsl fjölskyldunnar við ákærða hafa verið þau að þeir hafi verið kunningjar og hann hafi oft komið heim til þeirra. Raunar hafi hann litið á ákærða sem vin sinn. Á þessum tíma hafi verið þrjú börn á heimili hans og K. Vitnið sagði að hann hafi talið ákærða barngóðan mann, hann hafi ekki tekið eftir neinu í samskiptum ákærða og Y en hann hafi vitað til þess að hún fór í heimsóknir til hans. Þá hafi hann vitað til þess að ákærði gaf telpunni sælgæti en hann hafi líka gefið hinum börnunum. Þetta hafi ekki vakið sérstaka athygli hjá honum og hann ekki tekið eftir neinum breytingum á þessu meðan þau bjuggu í B. Vitnið kvaðst ekki muna eftir því atviki sem hér er til umfjöllunar en upplýsingar um það hafi hann eingöngu frá eiginkonu sinni. Hann kvaðst ekki geta sagt hvenær hann fékk fyrst upplýsingar um brotið en eiginkona hans hafi sagt honum frá því fyrir nokkrum árum en hann viti ekki hvað nákvæmlega átti sér stað. Vitnið bar að þegar hann hugsi til baka merki hann breytingar á líðan telpunnar eftir að þau fluttu frá B suður til M en hann muni ekki hvenær það var. Að sögn vitnisins hefur líðan Y á síðustu árum ekki verið góð.

Vitnið D, bróðir brotaþola, skýrði frá því að ákærði hafi þekkt fósturföður hans og þau þekkt ákærða sem kunningja hans en ákærði hafi ekki komið oft á heimili þeirra. Vitnið sagðist ekki hafa haft mikil samskipti við ákærða en þau hafi verið meiri á milli ákærða og Y systur hans. Í því efni nefndi vitnið að ákærði hafi gefið Y sælgæti og dót en hann hafi ekki vitað til að ákærði hafi gefið öðrum börnum slíkt. Hann mundi eftir að í eitt sinn þegar fjölskyldan var að koma úr ferðalagi hafi hangið tuskuapi á hurðarhúninum sem hafi verið gjöf frá ákærða til Y en hann hafi orðið frekar fúll þar sem hann langaði í slíkan apa. Vitnið kvaðst vita til þess að Y hafi stundum farið heim til ákærða og þá stundum komið heim með gjafir. Vitnið kvaðst muna eftir að móðir hans hafi sent hann til að sækja Y í mat heim til ákærða og það hafi hann gert. Vitnið mundi ekki hvort hann kom á heimili ákærða eftir þetta en hann hafði áður komið þangað í för með fóstra sínum. Þegar hann kom að húsi ákærða hafi hann bankað tvisvar eða þrisvar á útidyrnar en enginn komið til dyra. Í þá mund hafi tveir drengir hjólað hjá og sagt honum að ganga inn og það hafi hann gert. Vitnið taldi víst að þeir sem inni voru hefðu heyrt hann banka á dyrnar. Hann hafi farið inn í forstofuna og litið inn í stofuna og þar hafi ákærði og systir hans legið í sófa undir teppi. Ákærði hafi legið fyrir aftan systur hans og með höndina undir teppinu yfir henni. Vitnið mundi eftir að það var kveikt á sjónvarpi í stofunni en það var lágt stillt. Hann hafi þá sagt Y að koma heim, ákærði hafi þá lyft teppinu og Y komið með honum. Vitnið kvaðst ekki hafa merkt nein sérstök viðbrögð hjá ákærða þegar hann kom inn í stofuna. Vitnið kvaðst ekki muna vel hvernig þau voru klædd en taldi að ákærði hafi verið í gallabuxum og bol. Þá skýrði vitnið frá því að hann hafi ekki orðið var við neitt sérstakt í þetta sinn en vissi þó að móður þeirra var illa við að Y væri hjá ákærða. Hann kvaðst ekki muna hver viðbrögð móður þeirra voru þegar þau komu heim. Vitnið kvaðst muna vel eftir þessu atviki og sagði að sum atvik frá því að hann var ungur væru skýr í huga hans og þetta væri eitt þeirra. Vitnið sagðist fyrst hafa frétt af málinu fljótlega eftir að Y skýrði móður þeirra frá þessu en Y hafi hringt í hann og spurt hann hvort hann myndi eftir að hafa komið að sækja hana og því hafi hann játað. Hún hafi þá greint honum frá því að ákærði hafi þuklað á henni í þetta sinn en nánar hafi hún ekki lýst brotinu. Að sögn vitnisins hefur hann ekki rætt þetta mál mikið við systur sína.

Vitnið E skólastjóri greindi frá því að Y hafi byrjað í skólanum hjá henni um það leyti sem hún fór í unglingadeild. Í febrúar 2006 hafi komið í skólann aðili frá samtökunum Blátt áfram og haldið stutta kynningu um samtökin fyrir nemendur. Í kjölfar kynningarinnar hafi Y gefið sig á tal við fulltrúa samtakanna og greint frá því að hún hefði orðið fyrir kynferðislegri áreitni sem barn. Fulltrúinn hafi ekki viljað fara úr skólanum án þess að greina frá þessu og gefið sig á tal við hana sem skólastjóra. Hún hafi kallað Y til sín og sagt við hana að frá þessu yrði að segja. Vitnið bar að hún hafi ekki haft aðrar upplýsingar um hvað gerðist en þær að fjölskylduvinur hafi áreitt Y kynferðislega þegar hún átti heima í B og fannst vitninu sem hún hafi talað um að skiptin væru fleiri en eitt en um það þorði hún þó ekkert að fullyrða. Í framhaldi af þessu hafi hún haft samband við móður telpunnar og síðan hafi hún haft samband við barnaverndaryfirvöld og tilkynnt þeim um málið. Hún hafi síðan ekkert frétt af málinu fyrr en hún var kölluð til skýrslugjafar hjá lögreglu. Vitnið bar að sálfræðingur hafi starfað á vegum [...] og skólans á þessum tíma og kvaðst hún vita til þess að hann hafi sinnt Y eitthvað á þessum tíma en hvort það var eitthvað tengt kynferðisbroti gegn henni viti hún ekki. Mál Y hafi verið rædd innan skólans vegna námsörðugleika og hegðunarvanda en ekki hafi verið grunur um að hún hafi orðið fyrir kynferðislegri áreitni, enda margt annað sem getur skýrt hegðan nemenda í skólum. Sjálf hafi hún helst tengt þetta gelgjuskeiðinu.

Vitnið O læknir staðfesti efni vottorðs sem hann ritaði og fyrir liggur í málinu. Hann kvaðst hafa, sem skólalæknir, fylgst með Y. Hún hafi auk þess sótt til hans á stofu vegna heilsumála og m.a. vegna andlegs kvíða. Einn daginn, 6. janúar 2010 að hann minnir, hafi hún komið til hans döpur og kvíðin og nefnt við hann að hann hafi sinnt vinkonu hennar sem orðið hafi fyrir kynferðislegri misnotkun. Í framhaldi af því hafi hún greint honum frá því sem fyrir hana hafi komið og hann hafi ritað trúnaðarnótu vegna þessa. Y hafi átt erfitt með að tala um málið en sagt að fjölskylduvinur frá B hafi áreitt hana en hún hafi ekki verið viss um hve gömul hún var þegar þetta gerðist. Y hafi sagt honum að maður þessi hafi verið góður við stelpurnar og strákarnir hafi öfundað þær. Hún hafi farið inn með manninum í þetta sinn en þá hafi hann káfað á henni og sett fingur í klofið á henni eins og stúlkan komst að orði. Hún hafi sagt honum að orð þau sem ákærði hafði um hana, „ég finn að þú villt mig“, eða eitthvað í þá veru, hafi angrað hana mest. Þá bar vitnið að Y hafi sagt frá því að bróðir hennar eða frændi hafi komið og þá hafi hún sloppið frá ákærða. Einhverju síðar hafi henni einnig staðið ógn af ákærða. Í samtali þeirra hafi komið fram að hún hafi viljað bíða með kæru þar til hún væri orðin 18 ára. Hann hafi hins vegar sagt að best væri að klára málið sem fyrst og hvatt hana til að kæra. Auk þess hafi hann boðið henni að koma aftur til hans og það hafi hún gert seinna og þá liðið mjög illa. Hann hafi þá vísað henni á geðdeild á Akureyri. Úrvinnsla málsins hafi síðan farið fram hjá öðrum en honum. Vitnið kvaðst hafa nokkra reynslu af svona málum og hann vísi þeim gjarnan til rannsóknar en í sumum tilfellum þegar málin eru orðin gömul reyni hann að vinna úr þeim með viðkomandi. Vitnið bar að Y hefði klárlega merki áfallastreituröskunar sem bendi til þess að hún hafi lent í einhverjum hremmingum. Vitnið segir það sína reynslu að svona mál trufli mjög samlíf þeirra sem hafa orðið fyrir kynferðisbroti. Telur hann það rétt mat hjá Y að þetta mál hafi truflað samband hennar og fyrrverandi sambýlismanns hennar.

Vitnið Ó geðlæknir greindi frá því að hann hafi verið læknir Y þegar hún lagðist inn á geðdeild á sjúkrahúsinu á Akureyri [...]á síðasta ári en þar hafi hún verið til 30. þess mánaðar auk þess sem hann hafi hitt hana einu sinni á göngudeild. Vitnið kvað O, lækni á N, sem þekki stúlkuna vel, hafa lagt hana inn með litlum fyrirvara en hún hafi verið óörugg heima og með sjálfsvígshugsanir. Y hafi greint honum frá því að hún hefði orðið fyrir kynferðisofbeldi af hálfu kunningja föður hennar. Hann hafi ekki farið ofan í málið heldur vísað því til R, félagsráðgjafa á spítalanum, sem síðan hafi aðstoðað hana við að hafa samband við lögreglu. Hann hafi ekki rætt atvikið við stúlkuna heldur reynt að taka á kvíðanum en ekki rætt við hana um eldri mál og kvað hann þetta eðlilegan gang máls við innlögn á spítalann. Vitið kvað ýmislegt í lífi stúlkunnar hafa haft áhrif á hana, t.d. hafi hún orðið fyrir einelti í skóla, erfiðleikum í sambúð og skömmu áður hafi hún misst mikilvægan meðferðaraðila, sálfræðing sem féll skyndilega frá á árinu 2009. Hún hafi því þurft að vinna úr mörgum málum en við innlögn á spítala sé fyrst og fremst reynt að taka á bráðavanda. Vitnið sagði vinnugreiningu á ástandi Y hafa verið streituröskun eftir áfall annars vegar og hins vegar bland kvíða og geðröskunar en streituröskunina hafi hann mikið tengt við fráfall meðferðaraðilans og sambúðarslitin. Hann líti því svo á að margir þættir orsaki endurtekin þunglyndis- og kvíðaköst stúlkunnar. Vitnið kvaðst hafa skilið stúlkuna þannig að hún væri að bíða eftir að hún yrði 18 ára áður en hún legði fram kæru.

Vitnið I lýsti því að hún hafi farið til N á árinu 2006 á vegum samtakanna Blátt áfram og haldið erindi í grunnskólanum þar. Að loknu erindinu hafi tvær unglingsstúlkur komið að máli við hana. Hún mundi eftir því að stúlka, Y að nafni, sagði henni frá því að verið væri að beita hana ofbeldi á heimili hennar. Vitnið kvaðst hafa fengið þá tilfinningu að þetta væri eitthvað sem væri að gerast. Stúlkan hafi sagt að í hlut ætti fjölskylduvinur eða einhver nákominn fjölskyldunni. Í framhaldi af þessu hafi hún sagt stúlkunni að hún yrði að tilkynna um þetta og hún hafi sagt skólastjóranum frá þessu og lagt að henni að fylgja málinu strax eftir. Vitnið kvaðst ekki muna nákvæmlega hverju stúlkan skýrði frá en hana hafi vantað hjálp. Vitnið kvaðst síðar hafa rætt málið við skólastjórann sem hafi sagt henni að móðir stúlkunnar hafi ekki brugðist vel við. Vitnið kvaðst ekki hafa ritað neitt niður varðandi málið en þó kunni að vera að í dagbókum hennar séu einhverjir punktar en dagbókin sé á heimili hennar erlendis og því ekki aðgengileg nú.

IV

Ákæruvaldið reisir kröfu sína á því sem fram kom við rannsókn málsins hjá lögreglu og framburði vitna fyrir dómi, einkum brotaþola. Sönnun um sekt ákærða snúist einkum um trúverðugleika framburðar hans annars vegar og framburðar brotaþola hins vegar. Að mati ákæruvaldsins var framburður brotaþola stöðugur og án misræmis fyrir dómi og hjá lögreglu. Telur ákæruvaldið framburð brotaþola mjög trúverðugan en hann fái stuðning í framburði annarra vitna, einkum bróður hennar, svo og vottorði læknisins O. Framburður ákærða sé að mestu án ósamræmis en þó sé undarlegt hversu vel ákærði muni eftir þessu löngu liðna atviki ef ekkert brot átti sér stað.

Af hálfu ákærða var á því byggt að ákæruvaldinu hafi ekki tekist að færa fram lögfulla sönnun fyrir sekt ákærða. Í raun bendi engin önnur gögn en framburður brotaþola til sektar hans. Ákærði hafi allt frá fyrstu tíð neitað sök og framburð hans verði að leggja til grundvallar við úrlausn málsins enda sé hann án misræmis.

V

Í ákæru er við það miðað að brot ákærða hafi verið framið í júlí eða ágúst [...]. Gögn málsins benda eindregið til þess að brotaþoli hafi komið á heimili ákærða á þessu tímabili og verður lagt til grundvallar að á þessum tíma hafi ætlað brot átt sér stað.

Fyrir dóminum bar Y að hún hefði komið á heimili ákærða þar sem hann hefði m.a. sýnt henni myndir af syni sínum en þau síðan lagst undir teppi í sófa í sjónvarpsholi. Ákærði lýsti því að stúlkan hafi komið á heimili hans en hann hafi á þeim tíma verið sofandi í sófa en hann hafi sofnað út frá sjónvarpinu. Stúlkan hafi staðið á gólfinu og verið fyrir sjónvarpinu og hann því boðið henni að leggjast hjá sér og það hafi hún gert. Bróðir brotaþola skýrði fyrir dómi með greinargóðum hætti frá því er hann að ósk móður þeirra sótti brotaþola á heimili ákærða. Hann knúði þar dyra en þegar enginn svaraði gekk hann inn og sá þá ákærða og systur sína undir teppi í sófanum. Annað sá hann ekki.

Samkvæmt framansögðu verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að brotaþoli hafi seinnipart dags komið inn á heimili ákærða og lagst undir teppi eða sæng með ákærða í sófa í sjónvarpsholi. Hvort ákærði braut þá gegn stúlkunni, með því að káfa innanklæða á kynfærum brotaþola, er sakarefni máls þessa.

Samræmi er milli framburðar brotaþola og ákærða um flest annað en hið ætlaða brot. Ákærði bar að brotaþoli hefði komið til hans oftar en í þetta eina skipti en brotaþoli mundi ekki eftir því en framburður ákærða hvað þetta varðar fær stoð í framburði annarra vitna. Fyrir liggur að ákærði gaf stúlkunni a.m.k. einu sinni smápeninga og þá mun hann í einhver skipti hafa gefið henni sælgæti. Hins vegar verður ekki ráðið að hann hafi reynt að leyna gjöfunum og þá verður einnig ráðið að hann hafi gefið fleiri krökkum sælgæti. Hann gaf stúlkunni í eitt sinn tuskuapa en hann skyldi apann þá eftir við heimili hennar þar sem enginn var heima er hann bar að garði.

Vætti brotaþola fyrir dóminum var greinargott og var stúlkan í aðalatriðum samkvæm sjálfri sér en ekkert hefur komið fram sem er til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar hennar.

Við úrlausn máls þessa verður ekki framhjá því litið, eins og áður er rakið, að brotaþoli skýrði fyrst vitninu I frá ætluðu broti ákærða seinnipart vetrar 2006 en þá var liðið vel á sjöunda ár frá atviki því sem hér er til umfjöllunar. I taldi brotaþola þó vera að lýsa broti sem enn ættu sér stað en ekki löngu liðnum atburði. Af gögnum málsins má ráða að nokkrir aðilar fréttu beint og óbeint af brotinu en brotaþoli lýsti því þó ekki nákvæmlega fyrir neinum þeirra. Síðan liðu rúm fjögur ár áður en brotið var kært til lögreglu og þá fyrst lýsti brotaþoli brotinu með nákvæmum hætti. Það var ekki fyrr en þá sem rannsókn á málinu hófst. Að mati dómsins verður heldur ekki litið framhjá því að þegar brotaþoli og bróðir hennar komu heim frá ákærða í greint sinn innti móðir þeirra brotaþola sérstaklega eftir því hvort eitthvað hefði gerst á heimili ákærða en brotaþoli neitaði því. Móðir brotaþola bar fyrir dóminum að hún hefði spurt telpuna um þetta vegna atviks er átti sér stað skömmu áður en þá fór brotaþoli í leyfisleysi með ókunnugum eldri manni til H en það olli móður hennar hugarangri. Þá bar bróðir brotaþola að systir hans hefði ekki greint honum frá því að nokkuð óeðlilegt hefði gerst á heimili ákærða. Enn fremur greindu báðir foreldrar brotaþola frá því fyrir dóminum að þau hefðu ekki merkt neina breytingu á brotaþola eftir umrædda heimsókn. Verður því ekki séð að þau hafi merkt að brotaþoli hafi orðið fyrir mjög alvarlegri lífsreynslu eða áfalli.

Fyrir liggur að brotaþoli átti samtöl við vitnið O lækni og mun hún fyrst hafa skýrt lækninum frá brotinu í byrjun árs 2010 án þess þó að lýsa í hverju það var fólgið. Þá er í ljós leitt að brotaþoli átti viðtöl við skólasálfræðing um það leyti sem hún skýrði fyrst frá ætluðu broti á árinu 2006. Engin gögn virðast vera til um þessi samtöl og taldi ákæruvaldið ekki ástæðu til að kalla sálfræðinginn fyrir dóminn. Þá upplýstist við aðalmeðferð málsins að brotaþoli hafði hitt annan sálfræðing sem nú er látinn en vitnið Ó geðlæknir á Sjúkrahúsinu á Akureyri taldi fráfall hans hafa haft mikil áhrif á brotaþola. Ó greindi einnig frá því fyrir dóminum að hann hafi vísað brotaþola til félagsráðgjafa á sjúkrahúsinu vegna ætlaðs brots ákærða en engar upplýsingar liggja fyrir um það sem þeim fór á milli. Brotaþoli greindi ekki frá þessum aðilum í skýrslu sinni hjá lögreglu eða fyrir dóminum. Einu læknisfræðilegu upplýsingarnar um líðan brotaþola eftir atvikið stafa því frá vitninu O sem þó er ekki sérfræðingur á þessu sviði. Læknisfræðileg gögn renna því litlum stoðum undir framburð brotaþola.

Fyrir liggur að ákærði og brotaþolinn Y eru ein til frásagnar um hvað gerðist er hún kom á heimili hans og lagðist þar upp í sófa hjá honum. Framburður ákærða, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, var skýr og greinagóður en hann hefur frá upphafi rannsóknar máls þessa staðfastlega neitað sök. Verður að telja framburð ákærða afar nákvæman, sérstaklega þegar horft er til þess að tæp 11 liðu frá því að atvik máls gerðust og þar til ákærða varð kunnugt um ásakanir stúlkunnar. Ekkert hefur hins vegar komið fram sem telja má til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar ákærða.

Í málinu liggur ekkert fyrir sem fer í bága við framburð stúlkunnar annað en neitun ákærða. Á hinn bóginn hefur heldur ekkert komið fram sem rennir stoðum undir vætti hennar annað en framburður vitna sem borið hafa um frásögn hennar af ætluðu broti löngu eftir að stúlkan segir það hafa átt sér stað.

Að öllu framangreindu virtu og þegar atvik máls eru metin heildstætt þykir ákæruvaldinu ekki hafa tekist að færa fram nægar sannanir fyrir því, sem ekki verður vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, að ákærði hafi sýnt af sér þá háttsemi gagnvart Y sem í ákæru greinir og ber því að sýkna ákærða í máli þessu.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber með vísan til 2. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála að fella allan sakarkostnað á ríkissjóð. Samkvæmt yfirliti sækjanda nam sakarkostnaður 68.228 krónum. Þessum kostnaði til viðbótar er þóknun réttargæslumanns við rannsókn málsins hjá lögreglu og fyrir dómi, A-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 276.100 krónur svo og málsvarnarlaun E-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 376.500 krónur. Þóknun og málsvarnarlaun innifela virðisaukaskatt.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber, með vísan til 2. mgr. 176. gr. laga um meðferð sakamála, að vísa einkaréttarkröfu Y frá dómi.

Af hálfu ákæruvaldsins sótti málið K-kvk-nf B-kvk-nf, settur saksóknari.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður, þar með talin 376.500 króna málsvarnarlaun E-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, og 276.100 króna þóknun A-kvk-ef F-kvk-ef héraðsdómslögmanns, greiðist úr ríkissjóði. Þóknun og málsvarnarlaun innifela virðisaukaskatt.

Einkaréttarkröfu Y er vísað frá dómi.

H-kk-nf H-kk-nf

K-kk-nf H-kk-nf

Ó-kk-nf Ó-kk-nf