E-7485/2020

Þetta mál, sem var tekið til dóms 16. júní 202 1, höfðar T, kt. [...], G - götu, Reykjavík, með stefnu birtri 9. nóvember 2020, á hendur Reykjavíkurborg, kt. 530269- 7609, Tjarnargötu 11, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 5.699.867 kr. með almennum vöxtum, samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtrygg-ingu, frá 15. október 2018 til 25. mars 2020 en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst einnig málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, að teknu tilliti til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af mál-flutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda.

Hann krefst jafnframt málskostnaðarúrh endi stefnanda.

Málsatvik

Stefnandi krefst bóta vegna tjóns sem hann hlaut á leið heim úr vinnu. Í málinue r einungis ágreiningur um það hvort hann hafi, þegar hann slasaðist, veriðá „eðlilegri leið“ frá vinnustað til heimilis í skilningi 4. gr. reglna nr. 1/90 sem vísað er til ígrein 8 í kjarasamningi sem gilti um kjör stefnanda á slysdegi.

Atvik málsins eru þau að um kl. 17:00, 15. október 2018, var stefnandi á leið norður yfir götuna Ánanaust í vesturbæ Reykjavíkur, á grænu gönguljósi, þegar ekið var á hann. Hann hafði þá hlaupið frá vinnustað sínum í Laugardal með fram sjávar-síðunni að Ánanaustum. Hann var á leið út á Seltjarnarnes hlaupandi og hugðist hlaupa þaðan og heim á Hagamel. Þetta var hefðbundinn 9 – 10 km langur hringur sem hann hljóp í lok hvers vinnudags.

Við áreksturinn slasaðist stefnandi og var fluttur með sjúkrabifreið á Landspít-alann. Þar komu í ljós ýmsir áverkar, en einnig heilahristingur og tognun. Í kjölfarslyssi ns leitaði hann til heimilislæknis, sjúkraþjálfara, háls-, nef- og eyrnalæknis og lækna á Grensásdeild Landspítalans.

Á slysdegi var stefnandi starfsmaður Reykjavíkurborgar, í 100% starfshlutfalli sem [...] á leikskólanum [...] í Laugardal. Eins og aðrir starfsmenn sveitarfélagsins var hann slysatryggður bæði við störf og í frítíma sínum samkvæmt reglum stefnda, annars vegar nr. 1/90 og hins vegar nr. 2/90. Stefnandi leitaði sér lögmannsaðstoðar vegna málsins 23. októ ber 2018.

Vátryggingafélag Íslands tryggði bifreiðina sem var ekið á stefnanda. Í sept-ember 2019 sammæltust stefnandi og tryggingafélagið um að afla mats á varanlegum afleiðingum slyssins fyrir stefnanda samkvæmt skaðabótalögum. Matið unnu bæklun-arlæknir og lögmaður. Í matsgerð sem þeir af hentu 19. febrúar 2020 töldu þeir varan-leganmiska stefnanda vegna slyssins nema 33 stigum og varanlega örorku 20%.

Að fenginni matsgerðinni fór stefnandi fram á bætur úr hendi stefnda á grund-velli kjarasamningsbundinnar slysatryggingar samkvæmt reglum nr. 1/90 því slysið hefði orðið á leið hans frá vinnustað að heimili. Borgarlögmaður óskaði nánari skýr-inga á leið stefnanda. Gögn úr hlaupa forriti hans voru send embætti nu og bent á að sú leið sem hann fór hefði verið sú sem hann var vanur að hlaupa heim til sín úr vinnu.

Stefndi féllst á bótaskyldu, svo og að stefnandi væri, sem starfsmaður stefnda, slysatryggður allan sólarhringinn. Stefndi féllst einnig á að leggja fyrrgreinda mats-gerð til grundvallar svo og að varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda væri 33 stig. Stefndi féllst hins vegar ekki á að slysið ætti undir reglur nr. 1/90 um slys sem starfs-menn verða fyrir í starfi þar eðs tefnandi hefði ekki verið á eðlilegri leið heim úr vinnu þegar slysið varð. Þetta hefði því verið frítímaslys sem ætti undir reglur nr. 2/90.

G engið var frá uppgjöri við stefnanda 19. mars 2020 á grundvelli reglna nr. 2/90 og honum greiddar 3.479.139 kr. í slysabætur. Við uppgjörið setti stefnandi þann fyrir-varaað hann teldi uppgjörið eiga að fara eftir reglumnr.1/90 um slys sem starfsmenn verða fyrir í starfi.

Stefnandi telur sig eiga fullan rétt til bóta samkvæmt reglum nr. 1/90 vegna þess varanlega líkamstjóns sem hann býr við í kjölfar slyssinsoghöfðarþvíþetta mál.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Almennt um grundvöll bótaábyrgðar

Dómkrafa stefnanda byggist á því að hann eigi rétt á bótum úr kjarasamnings-bundinni slysatryggingu hjá stefnda vegna tjóns sem sem hann hlaut í umferðarslysi 15. október 2018 og felst í 33% varanlegri læknisfræðilegri örorku. Á slysdegi hafi hann verið í 100% starfi sem [...] á leikskólanum [...]. Um kaup hans og kjör hafi gilt kjarasamningur Reykjavíkurborgar og Sameykis. Sameyki hafi áður verið hluti af starfsmanna félagi Reykjavíkurborgar. Sá kjarasamningur sem gilti á slysdegi, hafi verið undirritaður 13. nóvember 2015 og gilt frá 1. maí 2015 til 31. mars 2019. Í 8. kafla hans, í grein 8.1, segi að starfsmenn skuli slysatryggðir allan sólarhringinn fyrir dauða eða vegna varanlegrar örorku. Um trygginguna gildi mismunandi bótafjárhæðir og tryggingaskilmálar eftir því hvort starfsmaður verði fyrir slysi í starfi eða utan starfs. Um skilmála þessara trygginga gildi sérstakar reglur nr. 1/90 og nr. 2/90, s am-þykktar af borgarráði 5. júní 1990.

Stefnandi byggi á því að réttur hans til bóta vegna umferðarslyssins ráðist af reglum nr. 1/90, enda hafi hann verið á eðlilegri leið að heimili sínu frá vinnustað sínum þegar slysið varð. Það sé óumdeilt að hann hafi verið á leið heim frá vinnu, en málsaðilar deili um það hvort sú leið sem stefnandi fór frá vinnustað til heimilis í umrætt sinn teljist eðlileg í skilningi 1. töluliðar 4. gr. reglnanna. Ekki er deilt um um önnur atriði í málinu, svo sem líkamstjón stefnanda eða mat á afleiðingum slyssins.

Stefnandi á rétt á slysabótum samkvæmt reglum stefnda nr. 1/90

Stefnandi byggi á því að h ann hafi verið starfsmaður Reykjavíkur borgará slys-degi og því tryggður samkvæmt 1. mgr. 3. gr. reglna nr. 1/90. Samkvæmt lögreglu-skýrslu hafi slysið orðið við Ánanaust, k l. 17: 04, 15. október 2018. Stefnandi hafi þá verið að skokka frá vinnustað sínum í Laugardal að þáverandi heimili sínu á Hagamel. Því gildi reglur nr. 1/90 um slysið, sbr. 1. mgr. 4. gr. þeirra. Stefnandi byggi á því að sú leið sem hann fór frá vinnustað að heimili sínu hafi verið eðlileg í skilningi ákvæð-isins, öfugt við það sem stefndi haldi fram. Stefnandi hafi undanfarin ár, allt frá því að hann flutti á Hagamel vorið 2018, hlaupið þessa sömu leið heim úr vinnu. Hún liggi frá leikskólanum [...] í Laugardal, niður á Sæbraut og með fram henni. Þaðan liggi leiðin út á G randa og svo inn í vesturbæ þar sem hann bjó á þessum tíma. F jölmörgskjás kot tekin úr hlaupa forriti stefnanda síðustu mánuði fyrir slysið sýni að þetta var sú leið sem hann hljóp vanalega heim til sín. Stefnandi hafi þó ekki ætíð kveikt á hlaup af orritinu þegar hann hljóp heim, einsog átti við á slysdegi.

Ástæðu þess að stefnandi hafi valið að skokka þessa leið heim til sín megi rekja til þess að árið 2013, í tengslum við átakið „hjólað í vinnuna“, hafi hann farið að ganga og hlaupa reglulega í og úr vinnu. Frá þeim tíma hafi hann tamið sér að ganga ívinnuna og skipta svo yfir í hlaup aföt í lok vinnudags og hlaupa heim. Eftir að hann flutti á Hagamel árið 2018 hafi þessi leið orðið fyrir valinu í og úr vinnu, en honum hafi þótt gott að ganga og hlaupa með fram sjónum. Þá hafi það einnig haft áhrif á val hans að fáar hindranir og gangbrautir séu á leiðinni svo unnt séað hlaupa nánast allan tímann. Þá sé sjaldan snjór og hálka á þessari leið og hún sandborin reglulega.

Stefndi virðist byggja höfnun sína á því að eina eðlilega leiðin frá vinnustað stefnanda að þáverandi heimili hans hafi verið stysta leið samkvæmt korti. Að mati stefnda virðist það hafa þýðingu að stefnandi átti enn eftir að hlaupa nokkurn spöl að heimili sínu þegar slysið varð. Stefnandi mótmæli harðlega þessari túlkun stefnda á 4. gr. reglna nr. 1/90. Stefnandi bendi á að hvergi komi fram í reglunum að starfsmenn séu einungis slysatryggðir á stystu leið frá vinnustað að heimili, heldur segi í 4. gr. að starfs menn séu slysatryggðir á eðlilegri leið á milli vinnustaðar og heimilis. Af 4. gr. verði ekki séð að það hafi þýðingu hvort skammt sé eftir af leiðinni eða ekki. Skil-málar í reglum nr. 1/90 séu samdir einhliða af stefnda og allan vafa um inntak og merkingu þeirra beri því að túlka stefnanda í vil, í samræmi við megi n reglur íslensks vátrygginga- og samningaréttar. H afi það verið ætlun stefnda með setningu skilmála reglna nr. 1/90 að starfsmenn ættu eingöngu rétt á bótum þegar þeir væru á stystu leið heim úr vinnu hefði stefndi þurft að kveða mun skýrar á um það í skilmálunum.

Stefnandi bendi á það að margar leiðir hafi verið færar frá vinnustað hans að heimili væri farið fótgangandi. Stefndi geti ekki krafist þess að farin sé stysta leið samkvæmt loftlínu eða götukorti enda nýti starfsmenn sér ýmsar leiðir við samgöngur. Gefa verði starfsmönnum ákveðið svigrúm við valá leið frá vinnu að heimili. Við mat á því hvað teljist eðlileg leið verði að taka tillit til ýmissa þátta, svo sem umferðar-þunga, götuljósa, gangbrauta og færðar. Þá verði einnig að taka tillit til persónulegra ástæðna sem kunni að stýra því hvaða leið verði fyrir valinu. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafi það til dæmis verið talin eðlileg leið frá vinnustað að heimili þegar menn leggja lykkju á leið sína af persónulegum ástæðum, sbr. dóm réttarins frá 23. febrúar 2017 í máli nr. 388/2016. Stefnandi ítrekar að fyrirliggjandi gögn úr hlaupa-forriti sýni að þetta var sú leið sem hann fór vanalega. Með vísan til alls þessa telur stefnandi ljóst að slysið hafi orðið á eðlilegri leið á milli vinnu og heimilis.

Stefnandi byggi á því að hann hafi orðið fyrir slysi sem falli undir gildissvið reglna nr. 1/90, og að sannað sé með fyrirliggjandi matsgerð og læknisfræðilegum gögnum að hann hafi hlotið 33% varanlega örorku í skilningi 10. gr. reglnanna. Hann eigi því rétt á bótum samkvæmt ákv æ ðumreglna nr. 1/90.

Stefnandi byggi dómkröfu sína á matsgerð dags. 19. febrúar 2020. D óm krafan reikni st sem 33% af tryggingarfjárhæðinni sem sé tilgreind í gr. 8.2 í kjarasamn-ingnum, sbr. reglur nr. 1/90. Í gr. 8 í kjarasamningi segi að tryggingar fjárhæðir í samningnum miðist við vísitölu neysluverðs í maí 2015, þ. e. 428,2. Uppreiknuð fram til febrúar 2020, þegar krafa var send stefnda og vísitala neysluverðs var 474,1 stig, nemi tryggingar fjárhæðin skv. kjarasamningnum 22.387.820 kr. Sú fjárhæð sé í sam-ræmi við uppreiknaða bótafjárhæð reglna nr. 1/90. Krafa stefnanda reiknast því þannig: 20.220.343/ 428,2= 47221,7275

Samkvæmt gr. 8.2 í gildandi kjarasamningi vegi hvert örorkustig frá 25– 50% t vöfalt:22.387.820* 8 % *2= 3.582.051 kr.

Krafa stefnanda vegna 33% læknisfræðilegrar örorku sé því 9.179.006 kr. Frá þeirri kröfu dragist greiðsla sem stefndi greiddi til stefnanda 2. apríl 2020 að fjárhæð 3.479.139 kr. Þegar hún hafi verið dregin frá nemi fjárkrafan 5.699.867 kr.

Krafa stefnanda beri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu að liðnum mánuði frá því að stefndi var krafinn um bætur skv. reglum nr. 1/90, þ. e. frá 25. mars 2020 til greiðsludags.

Krafist er málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi einsog málið væri eigi gjafsóknarmál. Þá er krafist virðisaukaskatts á málflutningsþóknun. Stefnandi sé ekki virðisaukaskatts skyldur. Þar eð lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni sé stefnanda nauðsynlegt að fá dóm fyrir þessum skatti úr hendi stefnda.

Um bótaábyrgð er vísað til 8. kafla kjarasamnings Starfsmannafélags Reykja-víkurborgar og Reykjavíkurborgar frá 13. nóvember 2015 og reglna stefnda nr. 1/90 um skilmála slysatryggingar starfsmanna borgarinnar vegna slysa sem starfsmenn verða fyrir í starfi, einkum 4. gr. og 10. gr. Þá vísar stefnandi til meginreglna vátrygg-inga- og samningaréttar. Um varnarþing vísast til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Varðandi málskostnað vísar stefnandi til ákvæða 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi krefst sýknu þar eð hann telur sig hafa greitt stefnanda að fullu þær bætur sem hann eigi rétt á samkvæmt slysatryggingu starfsmanna stefnda skv. kjara-samningum. Stefndi mótmælir öllum málsástæðum stefnanda.

Starfsmenn stefnda séu slysatryggðir allan sólarhringinn. Það sé ívilnandi ákvæði fyrir starfsmennina því ljóst séað ekki sé kveðið á um slysatryggingu í frítíma í öllum kjarasamningum heldur takmarki st gildissvið þeirra oft við slys í vinnutíma.

Um slysatryggingar starfsmanna stefndu gildi annars vegar reglur nr. 1/90 vegna slysa sem starfsmenn verða fyrir í starfiog hins vegar reglur nr. 2/90 vegna slysa sem starfs-menn verða fyrir utan starfs.

Í 4. gr. reglna nr. 1/90 sé gildissvið tryggingarinnar vegna slysa í starfi skil-greint þannig:

Trygging skv. reglum þessum tekur til slysa sem sá sem tryggður er, sbr. 3. gr. verður fyrir í starfi sínu eða á eðlilegri leið frá heimili til vinnustaðar síns og frá vinnustað til heimilis.

Ágreiningurinn einskorðist því við það hvort stefnandi var í umrætt sinn á „eðlilegri leið“ frá vinnustað til heimilis í skilningi ákvæðisins og falli þannig undir reglurnr. 1/90.

Stefndi mótmæli þeirri málsástæðu s tefnandaað reglurnr.1/90 og nr. 2/90 séu einhliða settar af stefnda. Hið rétta séað aðilar vinnumarkaðarins hafi s a miðum slysa-tryggingu fyrir starfsmenn stefnda allan sólarhringinn en mismunandi reglur og bóta-fjárhæðir gildi eftir því hvort slys teljist vinnuslys eða frítímaslys. Í reglumnr. 1/90 og nr. 2/90 séu því ákvæði sem aðilar vinnumarkaðarins hafi ver ið sammála um að giltu um slysatryggingu starfsmanna. Þannig segi til að mynda í kjarasamningi Reykja-víkurborgar og Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar:

8.1 Starfsmenn skulu slysatryggðir allan sólarhringinn fyrir dauða eða vegna var-anlegrar örorku. Um trygginguna gilda mismunandi bótafjárhæðir og tryggingaskil-málar eftir því hvort starfsmaður verður fyrir slysi í starfi eða utan starfs, sbr.

Samkomulag milli fjármálaráðherra f. h. ríkis sjóðs, Reykjavíkurborgar og Launa -nefndar sveitarfélaga annars vegar og Bandalags háskólamanna, Bandalags starfsmanna ríkis og bæja og Kennarasambands Íslands f. h. aðildarfélaga sinna frá 22. desember 2004 og viðbótarsamkomulag sömu aðila frá 20. október 2005. Um skilmála trygginga þessara gilda sérstakar reglur nr. sl. 1/90 og nr. sl.

2/90 samþykktar af borgarráði þann 5. júní 1990.

Samkvæmt kjarasamningi Reykjavíkurborgar og Starfsmannafélags Reykja-víkurborgar, sem gilti um launakjör stefnanda á slysdegi, hafi tryggingar fjár hæðir vegna varanlegrar örorku sökum slyss utan starfs að hámarki numið 7.664.162 kr. en vegna slyss í starfi hafi hámarksbætur numið 20.220.343 kr. Töluverður munur sé þvíá bótafjárhæðum eftir því hvort beitt sé reglum nr. 1/90 eða nr. 2/90. Af þessum fjár-hæðum sjái st glöggt að megináhersla sé lögð á að tryggja starfsmenn fyrir þeim hættum sem séu bundnar við framkvæmd vinnu starfsmannsins. Umfram tjón við vinnu hafi aðilar síðan samið um að víkka bótaréttinn út þannig að hann taki ekki ein-ungis til vinnuslysa heldur einnig til slysa sem verði á leið í og úr vinnu, enda nauð-synlegt fyrir starfsmann að fara í og úr vinnu til að geta sinnt starfinu.

Í umrætt sinn hafi stefnandi ákveðið að hlaupa rúmlega 9 km leið heim til síns em m. a. fól í sér að hlaupa í gegnum annað bæjarfélag. Stefnandi hafi því, að mati stefnda, ekki verið á leið heim til sín eftir vinnu heldur hafi hann verið að sinna lík-amsrækt sem falli undir slys í frítíma. Stefnandi geti ekki einhliða ákveðið að leið, sem tvöfaldi vegalengdina heim til hans, sé eðlileg leið í skilningi ákvæðisins, ein-ungis vegna þess að það sé hans vanalega leið. Þá veki stefndi sérstaklega athygli á því að á þeirri stundu er slysið varð hafi stefnandi verið á leið yfir göngubraut við Ánanaust í þveröfuga átt við heimili sitt. Þessa götu hefði hann aldrei þurft að þvera á eðlilegri leið heim til sín, enda heimili hans í suðurátt frá göngubrautinni en stefnandi hafi kosiðað fara norður yfir götuna.

Stysta gönguleiðin frá vinnustað stefnanda að heimili hans á þessum tíma að Hagamel séum 4,4 km samkvæmt borgarvefsjá og vefsíðunni www. googlemaps. com. Heimasíðan www. googlemaps. com leggi til þrjár gönguleiðir frá vinnustaðnum og að heimili stefnanda að Hagamel [...]. Þær séu allar um 4,4 km og engin þeirra fari nálægt Ánanaustum. Hinu sama gegni um svokallaða gönguleiðar bestun á borgarvefsjá( www. borgarvefsja. is). Sú síða gefi upp annars vegar öruggustu leiðina og hins vegarstys t u leiðina. Þær séu nánast sama leiðin og nemi annars vegar 4,44 km og hins vegar 4,47 km að lengd. Gönguleiðirnar sem borgarvefsjá leggi til fari ekki nálægt Ána-naustum enda sé ljóst að sú gata liggi rúmum hálfum kílómetra norða ren væri far iðum Hofsvallagötu einsog mælt er með í öllum fyrrgreindum gönguleiðum.

Það sé óumdeilt að á stefnanda hvíldi ekki skylda til að velja sér allra stystu leiðina heim í metrum talið til þess að það teljist eðlileg leið heim. Til þess að hljóta tryggingarvernd undir slysatryggingu um slys í starfi hafi stefnanda hins vegar b or iðað vera á leiðinni heim og velja sér eðlilega leið milli þessara tveggja staða, vinnu-staðar og heimilis. Honum hafi að sjálfsögðu verið frjálst að sinna líkamsrækt beint eftir vinnu, fara á líkamsræktarstöð, í jóga eða hlaupa hverja þá leið sem honum hugn-a ð ist, hvort sem hún var 10 km, 20 kmeða 40 km. Öll slík líkamsrækt hefði verið í frí-tíma stefnanda en ekki í vinnutíma á eðlilegri leið heim.

Stefnandi hefði þannig getað valið nokkrar mismunandi leiðir heim án þess að fara út fyrir gildissvið tryggingar skv. reglumnr.1/90. Þannig hefði hannt il að mynda getað hlaupið þá leið sem hann fór með fram sjávarsíðunni en ljóst sé að hafi hann verið á leið heim bar honum að beygja upp t. d. Ægisgötu og upp á Hofsvallagötu.

Hann hafi hins vegar kosið að hlaupa áfram og hafi með því vikið af hinni eðlilegu leið og tryggingarvernd skv. reglum nr. 1/90 hafi þá fallið niður. Stefnandi hafi lent í umferðarslysi á leið yfir götuna Ánanaust, í gagnstæða átt við heimili sitt. Á þeim tíma þegar slysið varð hafi stefnandi ekki verið að fara eðlilega og nauðsynlega leið heimtil sín eftir vinnu. Það að hlaupa rúma 9 kílómetra hafi ekki verið stefnanda nauðsyn-legt heldur verið val hans í eigin frítíma. Með vísan til þess telur stefndi að rétt hafi verið að gera tjón stefnanda uppá grundvelli reglna nr. 2/90 um slysabætur fyrir tjón í frítíma en ekki á grundvelli reglna nr. 1/90 um slysabætur vegna slys sí starfiog því er krafist sýknu af kröfum stefnanda.

Um lagarök vísar stefndi einkum til kjarasamnings Reykjavíkurborgar og starfsmannafélags borgarinnar frá 13. nóvember 2015 og reglna um slysatryggingu starfsmanna vegna slyss í starfi nr. 1/90 og utan starfs nr. 2/90. Þá er vísað til megin-reglna vátrygginga- og samningaréttar. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Í þessu máli er dóminum falið að leysa úr því hvort stefnandi hafi, þegar hann slasaðist, verið á „eðlilegri leið“ frá vinnustað að heimili sínu í skilningi 4. gr. reglna nr. 1/90 sem vísað er til í grein 8.1 í kjarasamningi stéttarfélags stefnanda og vinnu -veitanda hans, stefnda Reykjavíkurborgar.

Að mati stefnanda ber að túlka 4. gr. reglna nr. 1/90 með þeim túlkunarreglum sem gilda um skilmála sem eru samdir einhliða. Reglurnar hafi verið samdar einhliða af Reykjavíkurborg og samþykktar í borgarráði 5. júní 1990. Stefndi mótmælir þessuog segir þær samdar af báðum aðilum kjarasamningsins þótt þær hafi verið sam-þykktar í borgarráði fyrir hönd stefnda.

Af texta reglna nr. 1/90 og nr. 2/90 verður ekki skýrt ráðið hver samdi þær. Bókun nr. 10 með núgildandi kjarasamningi um kjör starfsmanna stefnda gefur vís-bendingu um að þær hafi verið samdar af aðilum kjarasamningsins, þ. e. Reykjavíkur-borg annars vegar og Starfsmannafélagi Reykjavíkurborgar hins vegar. Hvað sem því líður segir í grein 8.1 í kjarasamningnum að þessar reglur gildi um skilmála slysa-trygginga starfsmanna stefnda. Stéttarfélag stefnanda var aðili að kjarasamningnum og samþykkti því þessi kjör fyrir hönd allra félagsmanna sinna. Stéttarfélaginu mátti vera efni reglnanna og skilmálanna vel kunnugt því þær höfðu gilt í 25 ár þegar kjaras amn -ingurinn var gerður. Dómurinn telur því að ekki verði farið með reglurnar eins og stefndi hefði samið þær einhliða heldur verði þær túlkaðar eins og hvert annað ákvæði kjarasamnings.

Eins og fram er komið eru starfsmenn Reykjavíkurborgar slysatryggðir allan sólarhringinn en fjárhæð bótanna ræðst af því hvort slysið teljist hafa orðið í starfi eða utan þess, þ. e. í frítíma starfsmannsins. Einnig er komið fram að til þess að slys teljist hafa orðið í starfi samkvæmt 4. gr. reglna nr. 1/90 þarf starfsmaðurinn að hafa verið á „eðlilegri leið“ frá vinnustað til heimilis þegar slysið verður.

Aðilar kjarasamningsins hafa litið svo á að ferð til og frá vinnustað sé nauð-synlegur þáttur þess að starfsmaður geti rækt starf sitt. Þeir hafa því ákveðið að trygg-ingar verndin taki til afleiðinga slysa sem starfs menn lenda í á ferðum til og frá vinnu.

Að mati dómsins vakti það þó ekki fyrir samningsaðilum að víkka tryggingar vernd á milli heimilis og vinnustaðar út í hið óendanlega. Einhverntíma þurftiheimferðinnia ð ljúka.

Að mati dómsins ber þ ví við túlkun á þessu orðalagi ekki að leggja til grund-vallar þá leið semsérhverstarfsmaðurhefur tamið sér að fara frá vinnustað að heimili, burtséð frá því hvernig hún er, eins og stefnandi byggir á. Þá myndu hvers kyns slaufur og útúrdúrar sem tengja st eigi n hugðarefnum eða þörfum starfsmannsins falla undir orðalagið „eðlileg leið“ án þess að sú leið sem þannig er valin miði sérstaklega að því að koma starfsmanninum heim til sín fyrr en seint og um síðir.

Að mati dómsins ber að leggja til grundvallar þann skilning sem telja má að fólk almennt leggi í orðin „eðlileg leið milli vinnustaðar og heimilis“. Dómurinn telur að ekki verði vikið verulega frá nokkurn veginn beinni leið heim nema það sé nauð-synlegt vegna hindrana á leiðinni, svo sem gatnaframkvæmda eða annarra ytri atvika sem starfsmaðurinn hefur enga stjórn á.

Það verður jafnframt að vera meginmarkmið þeirrar leiðar sem verður fyrir valinu að koma starfsmanninum heim. Vitaskuld er starfsmönnum frjálst að velja ferðamáta og leið sem hentar þeim ferða máta. Þannig er eðlilegt að sá sem ekur velji greiðfæra stofnbraut, vilji hann komast sem fyrst heim til sín, í stað þess að fara beinni leið þar sem eru hraðatakmark anir. Einnig er eðlilegt að hjólreiðamaður velji að fara eftir hjólastígum og sá sem hleypur velji leið sem er greiðfær fyrir hann, allt innan þess svigrúms að meginmarkmið leiðarinnar sem verður fyrir valinu sé að koma starfsmanninum á heimili sit tað vinnutíma loknum.

Dómurinn telur því að innan „eðlilegrar leiðar“ geti falist ýmis frávik frá skemmstu leið. Stefnandi kvaðst hafa valið að hlaupa með fram sjónum til þess að fyrirstöður væru sem fæstar og hann hefði þar ferskt loft og víðsýni sem hann hefði ekki hlypi hann eftir umferðargötum eða færi um miðbæinn á leiðinni heim.

Fyrsti helmingur hlaupaleiðarinnar færði stefnanda nær heimili hans þótt hann veldi að hlaupa meðfram sjónum, þ. e. meðfram Sæbraut, Kalkofnsvegi, Geirsgötu og Mýrargötu.

Fyrir liggur að stysta leið frá vinnustað stefnanda að heimili og öruggasta leiðin heim til hans, væri hann fótgangandi, voru hér um bil 4,5 km. langar. Hefðihann valið að fara með bíl hefði vegalengdin verið nánast sú sama þótt ekki hefði verið farið eftir sömu götum.

Einnig liggur fyrir að stefndi hafði tamið sér að hlaupa daglega frá vinnu að heimilis ínu vegalengd sem nam 9– 10 km, eða helmingi lengri leið envar þar á milli.

Þegar stefnandi fór yfir umferðarljósin á móts við bensínstöðina við Ánanaust var hann um 600 metra frá heimili sínu. Hann fór hins vegar ekki yfir Ánanaust til þess að komast nær heimili sínu. Með því að fara norður yfir götuna var hann þvert á móti að fjarlægjast heimili sitt til þess að koma sér út á hlaupastíg með fram sjónum þannig að hann gæti hafið síðari helming 10 km langrar daglegrar hlaupaleiðar sinnar. Einvörðungu í því skyni átti hann erindi yfir götuna.

Þ essi 4,5– 5,0 km hálfhringur frá Ánanaustum, vestur eftir Eiðsgranda út á Sel-tjarnarnes, þvert yfir það um Valhúsahæð, eftir Suðurströnd, austur Suðurmýri og Nesveg og norður Kaplaskjólsveg, var alls ónauðsynlegur til þess að færa stefnanda nær heimilisínu en hann hefði verið hefði hann sleppt hlaupahringnum.

Þegar stefnandi fór norðuryfir Ánanaust var hann að mati dómsins ekki lengur á „eðlilegri leið“ heim frá vinnu í skilningi 4. gr. reglna nr.1/90 heldur að sinna hugð-arefnum í frítíma sínum. Eins og áður segir eru starfsmenn Reykjavíkurborgar einnig tryggðir í frítíma á grundvelli greinar 8.1 í kjarasamningi Reykjavíkurborgar og starfs-m annafélags hennar og samkvæmt reglum nr. 2/90. Stefndi hefur þegar greitt stefn-anda fyrir tjón vegna frítímaslyss.

Miðað við þá niðurstöðu að stefnandi hafi ekki verið á eðlilegri leið frá vinnu-stað að heimili sínu í skilningi 4. gr. reglna nr.1/90, sem er vísað til í grein 8.1 í áður-nefndum kjarasamningi, verður að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Þrátt fyrir að dómurinn hafi fallist á málsástæður stefnd a og kröfur hans þykir rétt að hvor málsaðili beri sinn kostnað af málinu.

Með bréfi dómsmálaráðuneytisins, 18. júní 2020, var stefnanda veitt gjafsókn til þess að höfða þetta mál og reka fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður hans greið-ist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef. Þegar litið er til umfangs málsins svo og þess að þóknunin greiðist úr ríkissjóði þykir hún hæfilega ákveðin 5 7 0.000 kr. Samkvæmt dómvenju í gjafsóknar-málumer virðisaukaskattur ekki meðtalinn í fjárhæðinni.

Samkvæmt 2. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 tekur dómurinn ekki afstöðu til útlagðs kostnaðar en hann skal greiddur úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf héraðsdómarikveður upp þennan dóm.

D ÓM S O R Ð

Stefndi, Reykjavíkurborg er sýkn af kröfu stefnanda, T.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talin þóknun lögmanns hans, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef, 5 7 0.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

I-kvk-nf L-kvk-nf

---------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur 30. júní 202 1