E-2576/2010

Mál þetta, sem var dómtekið 4. maí 2012, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af E-kk-þgf P-kk-þgf, Laugarásvegi 5, Reykjavík, á hendur Umferðarstofu, Borgartúni 30, Reykjavík, með stefnu birtri 23. mars 2010.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér skaðabætur að fjárhæð 663.88l króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987, af 663.683 krónum frá 24. maí 2006 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins, auk virðisaukaskatts.

Endanlegar dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og honum tildæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda samkvæmt mati dómsins. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar og málskostnaður látinn niður falla.

Málsatvik

Stefnandi kveðst hafa í júní 2004 flutt til landsins 1457 hjól frá framleiðanda í Kína, sem komu í einni sendingu. Af þessum hjólum hafi 1266 verið tollafgreidd án athugasemda, en tollafgreiðslu 191 hjóls hafi verið hafnað að kröfu stefnda og þeim verið komið fyrir á frísvæði Vöruhótelsins ehf. Samkvæmt skýrslu stefnanda fyrir dómi voru hjólin nokkuð færri eða 150 talsins. Geymslugjöld hafi verið innheimt vegna bifhjólanna, eins og þau eru nefnd í stefnu, frá þessum tíma til og með febrúar 2006. Í málinu krefst stefnandi þess að stefndi greiði honum þennan útlagða kostnað sem stefnandi heldur fram að hafi fallið á hann vegna ólögmætra tafa á tollafgreiðslu og stefndi beri ábyrgð á.

Með bréfi til stefnda, dags. 21. júní 2004, tilkynnti stefnandi að hann hefði hafið innflutning á farartækjum sem eru hönnuð þannig að þau fari ekki yfir 15 km/klst. hraða. Í bréfinu kemur fram að hjól þessi séu framleidd í samræmi við ákvæði laga nr. 50/1987, sbr. breytingar með lögum nr. 84/2004. Með bréfinu var leitað umsagnar stefnda vegna innflutnings hjólanna að ósk Tollstjórans í Reykjavík.

Í bréfi stefnda til stefnanda, dags. 5. júlí 2004, kemur fram að átta hjól hafi verið skoðuð með tilliti til flokkunar þeirra í ökutækisflokk. Við fyrstu prófun stefnda á tveimur ökutækjanna í akstri hafi þau ekki náð 15 km hraða á klst., en við nánari skoðun kom í ljós að breytingar hefðu verið gerðar á þeim til að takmarka hámarkshraða þeirra. Eftir að hraðatakmörkunin hafi verið fjarlægð úr öðru þeirra hafi það auðveldlega náð meiri hraða en 15 km á klst. Í umfjöllun um hin sex hjólin segir að samkvæmt upplýsingum í bæklingum sem fylgdu ökutækjunum séu þau öll hönnuð fyrir meiri hámarkshraða en 15 km á klst. en minni hámarkshraða en 45 km á klst. Síðan segir að allt bendi til þess „að þau ökutæki sem um ræðir falli undir skilgreiningu á léttu bifhjóli og samkvæmt því eru þau skráningarskyld í ökutækjaskrá“. Að lokum kemur fram að hjólin séu af átta gerðum, sem tilgreindar eru, og séu ýmist bensínknúin eða rafknúin. Bréf þetta var jafnframt sent Tollstjóranum í Reykjavík.

Með bréfi, dags. 15. júlí 2004, fór Tollstjórinn í Reykjavík fram á það við stefnanda að umrædd ökutæki yrðu endursend innan 15 daga frá dagsetningu bréfsins þar sem skilyrði tollafgreiðslunnar væri ekki fyrir hendi.

Með bréfi til Tollstjórans í Reykjavík, dags. 6. ágúst 2004, kærði stefnandi þá ákvörðun tollstjóra og fór fram á endurskoðun hennar.

Með úrskurði Tollstjórans í Reykjavík, sem uppkveðinn var 4. október 2004, var hin kærða ákvörðun staðfest um afturköllun heimildar til tollafgreiðslu tilgreindrar sendingar stefnanda. Í úrskurðinum var m.a vísað til þess að stefndi fari með stjórnsýslu umferðarmála, einkum varðandi umferðarreglur, ökutæki og fleira, sbr. 111. og 112. gr. umferðarlaga. Þá beri stefndi ábyrgð á umsjón með skráningu ökutækja og fjalli um tæknileg atriði sem tengist þeim, sbr. 1. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 751/2003 um skráningu ökutækja. Að mati stefnda falli umrædd ökutæki ekki undir skilgreiningu umferðarlaga á reiðhjóli, sbr. c-lið 2. gr. þeirra og tollstjóri telji engin rök liggja til þess að vefengja það mat.

Með kæru, dags. 22. nóvember 2004, kærði stefnandi til samgönguráðuneytisins ákvörðun stefnda frá 5. júlí 2004 um að tiltekin hjól innflutt af stefnanda teldust ekki reiðhjól í skilningi 2. gr. umferðarlaga nr. 5071987.

Með úrskurði samgönguráðuneytisins 10. mars 2005 var lagt fyrir stefnda að framkvæma á ný skoðun og hraðaprófun á hjólum sem hér um ræðir og taka ákvörðun um flokkun þeirra, komi fram beiðni þess efnis.

Gögn málsins bera ekki með sér að slík beiðni hafi borist stefnda. Hins vegar liggur fyrir bréf Frumherja hf. til stefnanda 4. apríl 2005 um að fyrirtækið hafi að beiðni hans skoðað eitt rafdrifið hjól, meðal annars til að mæla hámarkshraða þess. Þá segir að sjónskoðun hafi ekki leitt í ljós neina fyrirstöðu á inngjafarbúnaði eða að átt hafi verið við rafmótor eða stýribúnað hans. Hámarkshraði við prófun hafi verið undir 7 km á klst. Í bréfi stefnda til lögmanns stefnanda 21. júní 2005 kemur fram að ekki sé gerð athugasemd varðandi prófun á þessu rafmagnshlaupahjóli og sannað þyki að þessi gerð nái ekki meiri hraða en 15 km/klst og geti því flokkast sem reiðhjól. Þá liggja fyrir bréf Frumherja frá 30. júní og 6. júlí 2005 um skoðanir á fimm öðrum gerðum hjóla þar sem hámarkshraði þeirra við prófun reyndist ýmist vera undir 12 km eða 15 km á klst. Þar kemur auk þess fram að sjónskoðun hafi ekki leitt í ljós neina fyrirstöðu á inngjafarbúnaði eða að átt hafi verið við hreyfil/rafmótor eða stýribúnað þeirra. Engin frekari gögn hafa verið lögð fram um afstöðu stefnda til athugana Frumherja hf. á hjólum stefnanda eða að allar hjólategundirnar hafi verið flokkaðar sem reiðhjól. Ekkert liggur heldur fyrir um það hvenær tollafgreiðsla hafi farið fram.

Af málatilbúnaði stefnanda verður ráðið að hann telji hjólin hafa verið reiðhjól og þar með ekki skráningarskyld samkvæmt 2. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, eins og þeirri grein laganna hafi verið breytt með lögum nr. 84/2004, sem tóku gildi 28. maí 2004, skömmu fyrir áðurnefndan innflutning stefnanda. Hugtakinu reiðhjól samkvæmt lögunum hafi þá verið breytt, meðal annars með því að undir það skyldu falla lítil vél- og rafknúin ökutæki, sem hönnuð eru til aksturs á hraða frá 8 km upp í 15 km á klst. Slíkum farartækjum má ekki aka á akbraut og eru þau ekki skráningarskyld samkvæmt lögunum.

Stefndi hafnar öllum kröfum stefnanda í málinu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er vísað til þess að áður en til innflutnings kom hafi hann komið tæknilegum upplýsingum frá framleiðanda um hjólin til tollyfirvalda og stefnda. Stefndi hafi sjálfur framkvæmt skoðun á hjólunum, í stað þess að láta Frumherja hf. gera það. Niðurstaða stefnda af skoðuninni hafi verið sú að hjólin gætu farið hraðar en upplýsingar frá framleiðanda hafi gefið til kynna, að því gefnu að þeim yrði breytt. Slíka breytingu á eldsneytisbúnaði hjólanna hafi stefndi gert og hafi síðan byggt umsögn sína á þeirri athugun. Stefnandi hafi kært þessa málsmeðferð til samgönguráðuneytisins og í kjölfarið hafi verið lagt fyrir stefnda að framkvæma nýja skoðun. Að beiðni stefnanda hafi Frumherji hf. framkvæmt nýja skoðun og hafi fyrirtækið ekki gert neinar athugasemdir við hjól hans eða tæknilegar upplýsingar frá honum. Síðan hafi bifhjólin verið tekin til tollafgreiðslu. Að sögn stefnanda tók þetta ferli eitt ár og hafi hann borið kostnað af þessum ólögmætu töfum sem hann reki til stefnda. Þar sem stefndi hafi ekki fengist til að bæta stefnanda tjón sitt og hafnað öllum sáttumleitunum sé þessi málssókn nauðsynleg.

Stefnandi kveður þessa bótakröfu byggjast á 18 reikningum frá Hf. Eimskipafélagi Íslands vegna geymslugjalda á áðurnefndum hjólum, samtals að fjárhæð 663.881 króna.

Stefnandi styður dómkröfur sínar við úrskurð samgönguráðuneytisins frá 10. mars 2005. Í þeim úrskurði hafi ráðuneytið komist að þeirri niðurstöðu að stefndi hafi brotið gegn hagsmunum stefnanda við afgreiðslu á beiðni hans um innflutning á hjólunum enda ekki að öllu leyti gætt andmælareglu stjórnsýslulaga eða rannsóknarreglu þeirra við ákvarðanatöku stefnda við flokkun þeirra. Hafi verið lagt fyrir stefnda að framkvæma prófun á hjólunum á ný. Skoðun Frumherja hf. á hjólum stefnanda hafi ekki leitt í ljós að tæknilegum upplýsingum stefnanda hafi verið ábótavant og engar athugasemdir hafi verið gerðar við hjólin.

Stefnandi reisir dómkröfur sínar á almennum reglum skaðabótaréttar, enda telji hann að aðgerðir stefnda hafi valdið honum fjártjóni sem nemi 663.881 krónu, en það tjón verði ekki rakið til stefnanda sjálfs. Stefndi hafi farið út fyrir valdssvið sitt og ekki viðhaft vandaða stjórnsýsluhætti við meðferð máls stefnanda. Með því að hafa ekki gætt þeirra reglna sem stjórnsýslulög mæli fyrir um, hafi það valdið stefnanda töf og óþarfa kostnaði sem hann telji sér ekki skylt að bera.

Stefnandi telur að hafi stefndi gengið beint til þess verks, sem hafi falist í skoðun á innflutningsbeiðni stefnanda og þeim hjólum sem hann hafi ætlað að flytja inn, á grundvelli fyrirliggjandi reglna, hafi mátt komast hjá þessari töf og þessum kostnaði. Stefnandi heldur því jafnframt fram að ekki sé eðlilegt að afstaða stefnda hafi „umpólast“ eftir úrskurð samgönguráðuneytisins sem og að öll afgreiðsla málsins hafi borið vott um að stefndi hafi reynt að hindra innflutning á hjólunum án hlutlausrar könnunar.

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga en þær reglur fái meðal annars stoð í lögum nr. 50/2000. Auk þess sé vísað til meginreglna samningaréttar, sbr. lög nr. 7/1936, meginreglna skaðabótaréttar, sbr. lög nr. 50/1993 og stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styðji stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 25/1987 með síðari breytingum. Krafa um málskostnað sé reist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun styðjist við lög nr. 50/1988 enda sé stefnandi ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísist til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er vísað til þess að stefnandi höfðaði mál gegn honum um sömu kröfur 25. júní 2007, mál nr. E-4676/2007. Með úrskurði héraðsdóms, sem kveðinn var upp 8. nóvember sama ár, var því máli vísað frá dómi sökum vanreifunar. Stefndi byggir á að í málinu sem nú sé til meðferðar hafi ekki verið bætt úr öllum þeim annmörkum sem hafi staðið efnismeðferð í vegi í því fyrra. Bætt hafi verið að einhverju leyti úr reifun málsatvika en stefndi telji að málatilbúnaður stefnanda fullnægi enn ekki skilyrðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eða meginreglum einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málflutning. Í greinargerð krafðist stefndi þess aðallega að málinu yrði af þessum sökum vísað frá dómi en féll frá þeirri kröfu undir meðferð málsins.

Stefndi bendir á að í kafla stefnu um lagarök sé vísað til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og að þær reglur fái meðal annars stoð í lögum nr. 50/2000. Einnig sé vísað til meginreglna samningaréttar og laga nr. 7/1936. Stefndi heldur því fram að ófært sé að skilja hvernig þessar tilvísanir snerti málatilbúnað stefnanda gagnvart stefnda. Þá sé í kröfugerð stuðst við vaxtalög nr. 25 frá 1987, sem fallin séu úr gildi. Stefndi byggir á því að ákvæði skaðabótalaga kveði ekki á um grundvöll eða stofnun bótaábyrgðar nema að litlu leyti sem ekki geti reynt á í þessu máli. Þá byggir stefnandi kröfur sínar á almennum reglum skaðabótaréttar þar sem hann telji að aðgerðir stefnda hafi bakað sér óþarfa kostnað og fjártjón. Vísað sé til stjórnsýslulaga og þess að vönduð stjórnsýsla hafi ekki verið viðhöfð af hálfu stefnda. Í stefnu sé hvergi nefnt á hvaða grundvelli stefnandi byggi skaðabótakröfu sína, ef skilja beri hana þannig á annað borð. Hvergi sé fjallað um sakarregluna eða málsatvik reifuð með skilyrði hennar í huga.

Stefndi bendir á að stefnandi kveðist hafa staðið fyrir innflutningi á einhvers konar hjólum en um gerð þeirra sé ekki fjallað í stefnu, en sagt sé frá fjölda þeirra. Auk þess komi ekki skýrt fram hvenær hjólin hafi verið flutt inn, hvaðan og í hvaða skyni. Stefnandi hafi haldið því fram að hann hafi þurft að færa hluta hjólanna í tollvörugeymslu en lýsi ekki nánar nauðsyn þeirrar ráðstöfunar. Stefndi telji að ekki verði ráðið að geymsla hjólanna hafi verið nauðsynleg vegna athafna stefnda. Jafnframt fái ekki staðist að stefnda hafi verið bannaður innflutningur hjólanna eða staðið hafi verið í vegi fyrir tollafgreiðslu þeirra af hálfu stefnda. Það hafi því ekki verið fyrir tilstuðlan stefnda ef stefnandi hafi þurft að geyma þau eða greiða fyrir geymslu þeirra.

Stefndi vísar jafnframt til þess að í stefnu sé getið um tiltekið tjón sem stefnandi kveðist hafa orðið fyrir og sé fólgið í útlögðum kostnaði hans. Byggist fjárhæð bótakröfu stefnanda á 18 reikningum frá Hf. Eimskipafélagi Íslands. Stefndi vísar til þess að samtala þessara 18 reikninga sé 606.145 krónur en sú fjárhæð sé lægri en dómkröfur kveði á um. Í stefnu sé ekki gerð nægjanleg grein fyrir þessum mismun á fjárhæðum málsins.

Stefndi mótmælir því að stofnast hafi til bótaábyrgðar af hans hálfu. Engin skilyrði fébótareglna séu fyrir hendi, hvorki með stoð í sakarreglunni né öðrum bótareglum. Stefndi telji jafnframt að ekki hafi verið sýnt fram á tjón sem afleiðingu af athöfnun stefnda. Dómkröfur stefnanda sýnast vera byggðar á því að hann hafi orðið fyrir tjóni við afgreiðslu stefnda á beiðni stefnanda um innflutning á áðurnefndum hjólum. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi óskað eftir því að fá umsögn hans um innflutning á hjólum og í þeirri beiðni hafi komið fram að hún sé send vegna óskar tollstjórans í Reykjavík um að kannað yrði hvort stefndi hefði aðkomu að innflutningnum. Ekki hafi verið farið fram á að ákvörðun yrði tekin um rétt eða skyldu stefnanda eða annarra. Stefndi hafi svarað ofangreindu erindi með bréfi 5. júlí 2004 og hafi komið þar fram að skoðun hjólanna hafi bent til þess að þau falli undir skilgreiningu á léttu bifhjóli, en ekki reiðhjóli, og þar af leiðandi séu þau skráningarskyld. Þar séu jafnframt leiddar líkur að því að hjólunum hafi verið breytt af framleiðanda fyrir skoðunina á þann veg að þau féllu í flokk reiðhjóla en eftir að sú hraðatakmörkun hafi verið fjarlægð af inngjafarbúnaði hafi hámarkshraði hjólanna orðið slíkur að þau teldust til léttra bifhjóla.

Að sögn stefnda er áðurnefnt svar hans til stefnanda ekki stjórnsýsluákvörðun. Í því sé hvorki fullyrt um flokkun hjólanna né ákvörðun tekin um það álitaefni, heldur sé því aðeins lýst yfir að allt bendi til þess að hjólin falli undir skilgreiningu á léttu bifhjóli og þar af leiðandi séu þau skráningarskyld. Þar sem ekki hafi verið um stjórnsýsluákvörðun að ræða hafi stefnda ekki verið skylt að fara eftir málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga. Stefndi hafi hvorki farið út fyrir valdssvið sitt né haft það að markmiði að hindra innflutning hjólanna. Stefnda hafi því ekki verið skylt að leita sjónarmiða stefnanda um hámarkshraða hjólanna og um þær breytingar sem gerðar höfðu verið á þeim. Stefndi hafi mátt gera ráð fyrir að stefnandi hafi lagt fram öll gögn sem gætu skipt máli og ekki hafi verið ástæða til að ætla að hann hafi haft undir höndum önnur gögn, athugasemdir eða andmæli sem hefðu þýðingu.

Stefndi telur sig ekki hafa verið bundinn af rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar, líkt og henni sé lýst í 10. gr. stjórnsýslulaga, í ljósi þess að ekki hafi verið um stjórnsýsluákvörðun að ræða. Þar að auki telji stefndi sig í raun hafa farið eftir þeirri reglu við skoðun hjólanna, en tilefni hennar hafi verið að kanna hraðamörk þeirra og hvernig þau kynnu að verða flokkuð á grundvelli niðurstöðu hennar. Hafi því akstursgeta hjólanna verið könnuð til fulls. Auk þess hafi bæklingar sem fylgdu hjólunum sýnt að þau hafi verið hönnuð til hraðari aksturs en 15 km á klst., sem stefndi telji ákvarðandi þátt í skilgreiningu þeirra og flokkun. Hjólunum hafi verið breytt fyrir skoðun með þeim hætti að skífu hafi verið komið fyrir á blöndungi vélanna sem hafi haft það í för með sér að eldsneytisinngjöf yrði það lítil að ekki væri unnt að aka hjólunum hraðar en 15 km á klst. Þegar þessi skífa hafi verið fjarlægð hafi verið unnt að aka hjólunum hraðar og því hafi mat stefnda verið að þau hafi verið gerð til hraðari aksturs en hraða reiðhjóls. Þau átta hjól sem stefndi skoðaði hafi öll, samkvæmt bæklingum, verið ætluð til hraðari aksturs en 15 km á klst. og svo hafi verið raunin í prófun stefnda. Atbeini stefnda hafi byggst á lögmætum grundvelli, sbr. ákvæði umferðarlaga, einkum 111. og 112. gr. þeirra. Auk þess telji stefndi að skoðun hjólanna hafi byggst á lögmætum sjónarmiðum, í ljósi hlutverks stofnunarinnar.

Stefndi heldur fram að það sé stefnanda að sýna fram á gerð og búnað hjólanna með tilliti til skráningar og heimildar til tollafgreiðslu. Hjólin sem stefndi hafi skoðað hafi sum verið knúin brunahreyfli og önnur rafhreyfli. Könnun stefnda, sem meðal annars hafi verið byggð á upplýsingum í bæklingum, hafi leitt í ljós að vafasamt væri að skilgreina hjólin sem reiðhjól. Þar af leiðandi hafi það verið stefnanda sjálfs að bera allan kostnað vegna þessa, hvort heldur vegna geymslu hjólanna eða frekari prófana eða málafærslu til stuðnings þeirri niðurstöðu að skrá mætti og tollafgreiða hjólin sem reiðhjól.

Stefndi vísar til þess að það sé ákvörðun tollstjórans í hvaða tollflokk hjól sé skilgreint og hvort heimild sé til tollafgreiðslu. Það sé ekki ákvörðun stefnda, þó heimilt sé að leita umsagnar hans í tilteknum málum. Umsögn stefnda hafi verið gerð að beiðni stefnanda sjálfs sem og starfsmanns tollstjóraembættisins í Reykjavík, en í henni hafi ekki falist ákvörðun heldur umsögn sem tollstjóri gat stuðst við í ákvörðunarferli sínu um tollafgreiðslu. Stefndi telji því málinu ranglega beint að sér, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnandi kveðist hafa orðið fyrir tjóni og byggi hann það á úrskurði samgönguráðuneytisins. Stefndi heldur því fram að þó að ráðuneytið hafi tekið ákvörðun um að leggja fyrir stefnda að skoða hjólin á nýjan leik, að fenginni beiðni stefnanda, leiði það ekki til þess að fyrri umsögn stefnda sé ólögmæt og saknæm. Stefndi telji að ekkert hafi komið fram í málatilbúnaði stefnanda sem sýni fram á ólögmæta og saknæma háttsemi starfsmanna stefnda sem leiði til skaðabótaskyldu hans.

Stefndi byggir auk þess á því að könnun Frumherja hf. á hjólum samkvæmt bréfum frá 30. júní og 6. júlí 2005 hafi ekki gildi varðandi kröfur stefnanda. Ekkert liggi óyggjandi fyrir um hvaða hjól hafi verið skoðuð þá og hvort eða hvernig þau hafi líkst þeim hjólum sem stefndi hafi prófað. Frumherji hf. hafi skoðað ýmis hjól að beiðni stefnanda á liðnum árum, ýmist með eða án milligöngu stefnda. Óvíst sé hvort um samskonar hjól hafi verið að ræða og ekkert hafi komið fram um að skoðun Frumherja hf. hafi verið nákvæmari en skoðun stefnda.

Stefndi mótmælir að öðru leyti kröfum og málatilbúnaði stefnanda. Hann telji að enginn bótagrundvöllur sé til staðar og að ætlað tjón sé ekki afleiðing af háttsemi stefnda eða starfsmanna hans.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um dráttarvexti enda sé hún ekki studd við gildandi rétt. Þá verði ekki séð að dráttarvaxtakrafan fullnægi 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 þar sem áskilnaður sé gerður um framlagningu fullnægjandi gagna til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Til vara sé upphafstíma dráttarvaxta mótmælt með vísan til 9. gr. laganna.

Um málskostnað vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Fram er komið að stefnandi höfðaði áður mál gegn stefnda, um sömu kröfur og nú, en því var vísað frá dómi vegna vanreifunar með úrskurði 8. nóvember 2007. Sá úrskurður var ekki kærður til Hæstaréttar. Stefnandi höfðaði síðan þetta mál 23. mars 2010 eða nærri tveimur og hálfu ári eftir að fyrra málinu var vísað frá dómi. Málsatvik eru þó að öllu leyti hin sömu og í því fyrra. Þótt málatilbúnaður stefnanda sé enn haldinn nokkrum annmörkum, sem einkum varða lagatilvísanir, eins og stefndi bendir á, þykja ekki næg efni til að vísa málinu frá dómi nú af sjálfsdáðum.

Við aðalmeðferð málsins gaf skýrslu starfsmaður stefnda, G-kk-nf I-kk-nf K-kk-nf. Kvað hann stefnanda hafa komið með tvö hjól til stefnda og hafi vitnið sjálft annast skoðun hjólanna ásamt öðrum starfsmanni stefnda, L-kk-þgf að nafni. Bæði hjólin hafi verið athuguð en annað þeirra hafi verið rafknúið en hitt bensínknúið. Könnunin hafi verið gerð með þeim hætti að vitnið ók hjólunum en L-kk-nf hafi ekið á eftir á bifreið stefnda og mælt þannig hraðann. Stefnandi hafi ekki átt þátt í umræddri skoðun. Vitnið heldur því fram að bæklingar hafi fylgt hjólunum sem gefið hafi til kynna að þau væru gerð fyrir meira en 15 km hraða á klst. Vél bensíndrifna hjólsins hafi verið opnuð en þar hafi sérstakri skífu verið komið fyrir við blöndung svo ekki hafi verið unnt að gefa fulla inngjöf. Þegar skífan hafi verið fjarlægð hafi hjólið farið hraðar. Taldi vitnið að skífan hafi verið sett í eftir að hjólið var framleitt. Þá hafi af hálfu stefnda verið farið til tollstjóra til að sækja bæklinga um aðrar tegundir hjóla en áðurnefnd tvö og þau hjól prófuð þar.

Stefnandi kvaðst fyrir dómi sjálfur hafa flutt hjólin til stefnda og tekið þátt í prófun þeirra með því að aka þeim. Aðeins einn starfsmaður stefnda hafi tekið þátt í að vinna þetta verk með stefnanda. Bæklingar hafi fylgt hverju hjóli um samsetningu þeirra en ekkert hafi þó komið þar fram um afl þeirra.

Vitnið Ó-kk-nf A-kk-nf H-kk-nf kvaðst hafa flutt hjólin til stefnda. Hann hafi fylgst að einhverju leyti með skoðun hjólanna og minnir að bíll stefnanda hafi verið notaður þar sem stefnandi hafi ekið honum en vitnið G-kk-nf hafi ekið hjólunum.

Þá gaf skýrslu K-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, starfsmaður Frumherja hf., en félagið hefur faggildingu til að skoða ökutæki. Við prófun þess á hjólunum árið 2005 hafi verið notað GPS tæki sem nú sé talinn viðurkenndur búnaður við útgáfu hraðamælingarvottorða á ökutækjum. Rafspenna rafdrifnu hjólanna hafi verið mæld, auk þess sem tvö þeirra hafi verið tekin í sundur en ekki hafi sést að neitt hafi verið átt við þau. Hvað bensíndrifnu hjólin varðar hafi ekki virst sem skífa við blöndung hafi verið sett í hjólin sjálf eftir að þau voru framleidd. Auk þess hafi vitnið ekki fundið neina aðra mótstöðu á eldsneytisbúnaði hjólanna. Þá mundi vitnið ekki til þess að hámarkshraði þeirra hafi verið gefinn upp í bæklingum sem fylgdu hjólunum.

Umræddir bæklingar hafa ekki verið lagðir fram í málinu. Staðhæfingar stefnda um hærri hámarkshraða hjólanna en 15 km á klst. verða því ekki studdar við þá. Framburður starfsmanns Frumherja hf. og gögn frá félaginu um skoðun á hjólunum og eiginleikum þeirra benda til hins gagnstæða. Þá hefur ekki verið sýnt fram á að nein ytri ummerki á hjólunum hafi verið til þess fallin að vekja grunsemdir um hærri hármarkshraða en 15 km á klst. Loks hefur nær ekkert fram komið um þá skoðun á hjólum, sem stefndi kveður hafa farið fram hjá tollstjóranum í Reykjavík. Verður samkvæmt þessu fallist á að ekki hafi verið staðið að verki af hálfu stefnda með svo vönduðum hætti sem ætlast mátti til áður en hann afgreiddi erindi stefnanda frá 20. júní 2004 með bréfi 5. júlí sama ár, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga.

Stefndi ber fyrir sig að nefnd afgreiðsla hans á erindi stefnanda hafi ekki falið í sér stjórnvaldsákvörðun samkvæmt 2. gr. stjórnsýslulaga. Um það verður að líta til þess að í gjörð stefnda fólst skýr afstaða til málefnis, sem samkvæmt lögum heyrir undir hann, en hraðamörk hjólanna var afgerandi þáttur um það hvort þau flokkuðust sem reiðhjól samkvæmt 2. gr. umferðarlaga eða ekki. Í henni fólst ákvörðun um hagsmuni stefnanda og er því framangreindri málsvörn stefnda hafnað. Getgátur stefnda um að Frumherji hf. kunni að hafa skoðað önnur hjól eða hjól af öðrum gerðum en þeim sem stefnandi flutti inn umrætt sinn hafa enga þýðingu eins og málið liggur fyrir.

Eins og stefndi bendir á bar stefnanda að sýna fram á að gerð og búnaður hjólanna með tilliti til skráningar og heimildar til tollafgreiðslu í væri í samræmi við ákvæði laga og reglugerðar um skráningu ökutækja og ákvæði tollalaga. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á, að stefndi sem leitað var umsagnar hjá í þessu efni, hafi valdið stefnanda bótaskyldu tjóni með þeim atbeina sínum. Rás atvika frá því úrskurður samgönguráðuneytisins lá fyrir í mars 2005 og fram til febrúar 2006 hefur ekki verið skýrð nema að óverulegu leyti. Sýnist málssókn stefnanda byggð á því að stefnda verði um kennt að stefnandi hafi þurft að greiða geymslugjöld í næstum ár eftir það tímamark. Stefnandi beindi því ekki til stefnda að rannsaka hjólin að nýju en úrskurður samgönguráðuneytisins var reistur á því að slík beiðni kæmi fram. Þess í stað leitaði stefnandi til einkafyrirtækis um að gera það, en bréf þess frá apríl, júní og júlí 2005 bera með sér að sex gerðir hjóla hafi verið skoðaðar. Hvað gerst hefur frá þeim tíma fram til febrúar 2006 er óútskýrt með öllu. Þannig hefur ekkert komið fram um samskipti málsaðila í þetta tæpa ár, ef undan er skilin afstaða stefnda til skoðunar og skráningar eins hjóls í apríl 2005. Skráning og tollafgreiðsla þessara hjóla hefði því getað farið fram um sumarið 2005 og reyndar mun fyrr ef stefnandi hefði fylgt málinu eftir þegar í kjölfar úrskurðar samgönguráðuneytisins í byrjun mars 2005. Að þessu leiðir jafnframt að krafa stefnanda hefur ekki verið skýrð nægjanlega og þá ekki heldur hvaða athafnir eða athafnaleysi stefnda hafi valdið því að kostnaður þurfti að falla á stefnanda vegna geymslu hjólanna mestan hluta árs 2005 og fyrstu mánuði 2006. Ekkert liggur heldur fyrir um hvenær hjólin voru tollafgreidd. Af þeim ástæðum, sem að framan greinir, hefur stefnandi ekki sýnt fram á með málatilbúnaði sínum að stefnda beri að bæta honum kostnað hans. Samkvæmt því verður stefndi sýknaður af kröfu stefnanda í málinu.

Rétt þykir að virtum öllum atvikum að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Umferðarstofa, er sýkn af kröfum stefnanda, E-kk-ef P-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf (sign.)