E-1131/2013

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 9. september sl., er höfðað af Ó-kk-þgf K-kk-þgf G-kk-þgf, Hofgörðum 2, Seltjarnarnesi á hendur íslenska ríkinu.

Dómkröfur stefnanda eru þessar:

„a) Að álagning 20. júlí 2012, verði öll ógild fyrir dómi (sjá bls. 28-29) á kt: 120849-7869, sem var upp greidd 18. febrúar 2013 kr. 5.800.495 samkv. 7 fylgigögnum bls. 29 b.

b) Að álagning 20. júlí 2012 verði öll ógild fyrir dómi (sjá bls. 30-31), á kt: 020649-2919, sem uppgreidd var 18. febrúar 2013 kr. 1.584.278 samkv. 1 fylgiskjali bls. 31 b

c) Að úrskurður RSK 30. nóvember 2012, verði gerður ógildur fyrir dómi. Skattframtal stefnanda 2012 á Lausafé „laust fé“ 080599002 á eignaskrá standi óbreytt, hagnaður <29.751 kr. (bls. 4-5, 39,40) og auðlegðarskattur felldur niður einnig það sem innheimt er sem fyrirframgreiðsla fyrir árið 2013, að skaðlausu.

d) Sýknu af öllum kröfum stefnda og vexti á liði a, b og c, frá honum að mati dómsins.

e) Þá krefst stefnandi sem rekur málið á kt. 120849-7869, að fá allan málskostnað úr hendi stefnda að mati dómsins.“

Dómkröfur stefnda, fjármála- og efnahagsráðherra f.h. íslenska ríkisins, eru þær aðallega að kröfum stefnanda verði vísað frá dómi, en til vara að vera sýknaður af dómkröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að mati dómsins.

Dómkröfur stefnanda um formhlið málsins eru þær að frávísunarkröfu stefnda verði hafnað.

Þann 9. september sl., fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu stefnda í samræmi við 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Málsatvik

Mál þetta snýst um lögmæti áætlunar opinberra gjalda á stefnanda gjaldárið 2012. Stefnandi kveður málsatvik vera þau að hann geri út eigin smábát og hafi skilað skattframtali fyrir rekstrarárið 2011 til ríkisskattstjóra 26. mars 2012. Í kjölfar fyrirspurnarbréfs frá ríkisskattstjóra, dags. 18. maí 2012, þar sem m.a. hafi verið sagt að Útgerðarfélagið Haukur ehf. hafi skráð á stefnanda greiðslumiða RSK fyrir leigutekjur að fjárhæð 1.625.000 krónur og óskað skýringa á lausa fé og svarbréfi stefnanda, dags. 25. maí 2012, hafi stefnanda borist skattkrafa að fjárhæð 180.000 krónur, án frekari skýringa. Í kjölfarið hafi borist tilkynning frá ríkisskattstjóra um að framtali hans hafi verið hafnað og áætlun 2012 væri byggð á áætluðum gjaldstofnum. Hafi skattframtali hans verið stórlega breytt.

Stefndi vísar til forsögu málsins er megi rekja til úrskurðar skattstjóra Reykjanesumdæmis, dags. 9. júní 2009, þar sem opinber gjöld vegna gjaldáranna 2004-2008 voru endurákvörðuð. Með úrskurðinum hafi verið gerð breyting á eignaskrá einstaklingsrekstrar stefnanda á árinu 2007 sem fylgdi skattframtali hans árið 2008. Síðari framtalsskil stefnanda hafi þó ekki verið í neinu samræmi við breytingar skattstjóra og lög og því hafi þurft að áætla skattstofna og ákvarða skatta í samræmi við þá áætlun.

Samkvæmt úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 30. nóvember 2012, skilaði stefnandi innan framtalsfrests skattframtali á pappír þann 26. mars 2012. Með bréfi, dags. 18. maí 2012, hafi ríkisskattstjóri sent stefnanda fyrirspurn þar sem óskað var eftir skýringu á tilteknum liðum í skattframtalinu. Tók ríkisskattstjóri m.a. fram að ekki hefði verið getið um neinar bankainnistæður andstætt því sem fram kæmi í yfirlitum frá bankastofnunum. Var þess óskað að stefnandi gerði grein fyrir því misræmi. Þá hefði verið færður til tekna söluhagnaður en engin grein gerð fyrir sölunni á eignaskrá. Var skorað á stefnanda að gera grein fyrir því, t.d. með framlagningu nýrrar eignaskrár, hvað hefði verið selt, hverjum og á hvaða verði auk þess sem skorað var á hann að gera grein fyrir fyrnanlegum eignum og reikningslegu ósamræmi í því sambandi. Þá kom fram í fyrirspurnarbréfinu að stefnandi hefði samkvæmt greiðslumiða haft leigutekjur sem ekki hefði verið gerð grein fyrir í skattframtali 2012. Stefnandi svaraði fyrirspurnarbréfi ríkisskattstjóra með bréfi dags. 24. maí 2012. Með tilkynningarbréfi ríkisskattstjóra, dags. 20. júlí 2012, hafnaði ríkisskattstjóri skattframtali stefnanda á þeim grundvelli að það þætti hvorki veita þær upplýsingar er vörðuðu niðurstöðu rekstrar né eignir og skuldir gjaldanda þannig að byggja mætti á því rétta álagningu. Fram kemur í úrskurðinum að stefnandi hafi kært álagninguna með leiðréttingarbeiðnum, dags. 8. ágúst, 14. ágúst og 26. ágúst 2012. Þá barst ríkisskattstjóra kærubréf dags. 24. október 2012 frá stefnanda, þar sem kærð er „áætlun rekstrarárið 2011/2012“. Í úrskurði ríkisskattstjóra segir að litið sé svo á að „kærandi geri kröfu um að innsent skattframtal að gerðum framangreindum breytingum verði lagt til grundvallar nýrrar álagningar. Þessar breytingar virðast aðallega fela í sér að bókfært verð á lausu fé í árslok er hækkað úr kr. 15.255.877 í kr. 26.249.692 auk smávægilegra tilfærslna milli reita 2093 og 3085. Eftir sem áður færir gjaldandi peninga (bankainnistæður) sem fyrnanlega eign og gjaldfærir af þeim fyrningu.“

Ríkisskattstjóri hafnaði öllum kröfum stefnanda og tók m.a. fram að rökstuðningur stefnanda væri á skjön við skýr fyrirmæli laga. Vísaði ríkisskattstjóri til ákvæða 31. gr., um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri, 33. gr. um fyrnanlegar eignir og 48. gr. um ófyrnanleg réttindi laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Þá sagði eftirfarandi í niðurlagi úrskurðarins:

„Ljóst er þegar litið er til kærunnar og fyrri framtalsskila (sjá úrskurð YKSN nr. 185/2011) að tilhneiging virðist vera hjá gjaldanda til að haga framtalsgerð sinni ekki í samræmi við lagareglur og fyrirmæli. Ekki hefur verið bætt úr né gefin skýring á að því er virðist vantöldum bankainnistæðum. Fjárhæð bankainnistæða að fjárhæð kr. 56.282.762 er ekki færð til eignar í þar til ætlaða reiti á framtali. Leigugreiðslur vegna aflamarks eru færðar sem söluhagnaður. Ekki hefur verið gefin skýring á að engin aflahlutdeild er færð til eignar þrátt fyrir leigu á aflamarki. Peningaeignir eru fyrndar. Að þessu virtu og með vísan í ákvæði 90. gr. laga nr. 90/2003 þykir skattframtal gjaldanda í þeim mæli ófullnægjandi heimild um tekjur, gjöld, eignir og skuldir gjaldanda að eigi er unnt að byggja á því rétta álagningu opinberra gjalda. Kærunni er hafnað.“

III

Málsástæður aðila

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda varðandi efnishlið málsins

Á því er byggt í fyrsta lagi að ríkisskattstjóri hafi fellt niður aukningu á „Laust fé“ frá rekstri 2011, 10.993.806 krónur, á rekstrarfjármuni á eignaskrá þótt engin lagabreyting hafi átt sér stað. Það hafi farið í bága við 3. mgr. 96. gr., 31. gr. og 33. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt og 1. mgr. 77. gr. laga nr. 33/1944 og staðal IAS16. Í öðru lagi er á því byggt að í bókhaldi hafi aflamark verið fært sem rekstrarfjármunir á 0 krónur en selt á 15.108.000 krónur og því væri um söluhagnað að ræða. Kaup á aflamarki væri ekki leiga, eins og ríkisskattstjóri haldi fram og hafi fært söluhagnaðinn af reit 1050 inn á leiðréttingarreit 4400 í skattframtali stefnanda. Það færi í bága við 3. mgr. 96. gr. og 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003 og 1. mgr. 77. gr. laga nr. 33/1944. Í þriðja lagi væri auðlegðarskattsstofn rekstrarárið 2011 94.547.060 krónur og þess vegna væri auðlegðarskattur 0 krónur. Ríkisskattstjóri áætlaði, samkvæmt úrskurði 30. nóvember 2012, auðlegðarskatt að fjárhæð 2.357.600 krónur. Ólöglegt væri að breyta skattstofni og jafnframt brot á 3. mgr. 96. gr. og 8. tölul. 73. gr. laga nr. 90/2003, 1. mgr. 77. gr. laga nr. 33/1944, staðli IAS 16 og 15. gr. laga nr. 144/1994 því að óefnisleg eign væri óbreytt 339.040 krónur frá rekstrarárunum 2002 til og með 2012. Í fjórða lagi hefði tryggingagjald verið hækkað um 179.994 krónur samkvæmt úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 30. nóvember 2012. Stefnandi væri með reiknuð laun 3.420.000 krónur árið 2011 sem gerði samtals 319.500 krónur í tryggingagjald á ári og væri því skilað rafrænt. Úrskurður ríkisskattstjóra væri því án lagaheimildar, sem félli undir brot á lögum um tryggingagjald nr. 113/1990, 3. mgr. 96. gr. laga nr. 90/2003 og 1. mgr. 77. gr. laga nr. 33/1944. Í fimmta lagi hefði sjómannaafsláttur verið felldur niður samkvæmt úrskurði ríkisskattstjóra 30. nóvember 2012. Féllu allir framangreindir liðir undir Héraðsdóm Reykjavíkur 8. janúar 2008 í máli nr. E-762/2007, sbr. Hæstaréttardóm í máli nr. 218/2008. Í sjötta lagi hafi ríkisskattstjóri breytt frumgögnum skattframtals 2012, og síðan hafnað eigin breytingum. Falli þetta undir fyrrgreind lög og lög nr. 19/1942.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda varðandi efnishlið málsins

Sýknukrafa stefnda byggist á því að skattframtal það sem stefnandi og eiginkona hans stóðu skil á gjaldárið 2012 vegna tekjuársins 2011 hafi verið ótækt til álagningar. Hafi framtalsskil stefnanda verið í veigamiklum atriðum í ósamræmi við ákvæði laga nr. 90/2003. Stefnandi hafi ekki sinnt tilmælum ríkisskattstjóra um að veita skýringar á skattframtalinu og álagning ríkisskattstjóra hafi því verið byggð á áætlun. Málsmeðferð ríkisskattstjóra hafi í einu og öllu verið í samræmi við 96. gr. laga nr. 90/2003. Ríkisskattstjóri hafi sent stefnanda fyrirspurnarbréf þann 18. maí 2012. Þar sem skýringar stefnanda hafi ekki þótt fullnægjandi hafi honum verið tilkynnt með bréfi, dags. 20. júlí 2012, að framtalinu hefði verið vikið til hliðar. Er því hafnað að málsmeðferð ríkisskattstjóra hafi brotið gegn 96. gr. laga nr. 90/2003. Þá er því hafnað að ríkisskattstjóri hafi brotið gegn 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrár Íslands og á það bent að framtalsskil stefnanda hafi í mörg ár verið í ósamræmi við lög og leiðbeiningar skattyfirvalda. Því er einnig mótmælt að brotið hafi verið gegn ákvæðum 6. mgr. 15. gr., 31. gr., 33. gr. og 8. tölul. 73. gr. laga nr. 90/2003. Þá er því mótmælt, sem haldið er fram af hálfu stefnanda, að ákvörðun ríkisskattstjóra um að víkja innsendu skattframtali stefnanda til hliðar og byggja álagningu opinberra gjalda á áætlun hafi brotið gegn 15. gr. laga nr. 144/1994, um ársreikninga, sem endurútgefin voru með lögum nr. 3/2006. Þá hafi engin rök verið færð fyrir því að brotið hafi verið gegn staðli IAS 16.

Vegna ummæla í stefnu um niðurfellingu á sjómannaafslætti er á það bent að um nettófjárhæðir sé að ræða og því komi ekki til ákvörðunar einstakra liða svo sem sjómannaafsláttar, enda byggi útreikningur á sjómannaafslætti á eyðublaði RSK 3.13. Sé skattframtali vikið til hliðar og álagning opinberra gjalda byggð á áætlun sé ljóst að ekkert slíkt eyðublað liggi til grundvallar útreikningi. Um breytingar á tryggingagjaldi hafi ríkisskattstjóri vikið til hliðar skattframtali stefnanda ásamt öllum fylgiskjölum þ.m.t. samræmingarblaði þar sem gerð sé grein fyrir reiknuðu endurgjaldi sem álagning gjaldsins byggi á. Þá verði ekki séð hvaða fordæmisgildi dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 218/2008 hafi í máli stefnanda, er fjalli um lagastoð stjórnvaldsreglna um reiknað endurgjald.

Stefndi áréttar að fullyrðingar stefnanda er séu af ýmsum toga séu ekki í samræmi við lög og leiðbeiningar, sbr. bréf ríkisskattstjóra, dags. 18. maí og 20. júlí 2012 og úrskurð ríkisskattstjóra, dags. 30. nóvember 2012.

3. Málsástæður aðila varðandi formhlið málsins

Krafa stefnda um að vísa beri kröfum stefnanda frá dómi byggist aðallega á því að kröfugerð og málatilbúnaður stefnanda sé svo óljós og vanreifaður að varði frávísun málsins frá dómi, sbr. d-, e-, f-, og g-liði 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Dómkröfur stefnanda eru óljósar og óskýrar og engin tilraun gerð í stefnu til að rökstyðja einstaka dómkröfuliði. Samkvæmt dómkröfuliðum a-c krefjist stefnandi ógildingar, en geri samkvæmt lið d kröfu um vexti á þá liði að mati dómsins. Dómkröfuliður b virðist varða eiginkonu stefnanda og sé engin grein gerð fyrir því í stefnu á hvaða grunni sú krafa sé höfð uppi en hún eigi ekki aðild að málinu með honum.

Enga eiginlega málavaxtalýsingu sé að finna í stefnu og örðugt að henda reiður á málsástæðum og lagarökum sem stefnandi byggi dómkröfur sínar á og samhengi þeirra. Stefnandi vísi á rangan og ófullnægjandi hátt til lagaákvæða og án rökstuðnings. Úrskurður ríkisskattstjóra sé að mati stefnanda án nokkurra lagaheimilda. Stefnandi vísi m.a. til brottfallinna laga um ársreikninga nr. 144/1994 en lögin hafi verið endurútgefin sem lög nr. 3/2006. Vísað er til laga um tryggingagjald nr. 113/1990 í heild sinni án tilvísunar til ákveðinna greina laganna. Þá vísi stefnandi til laga nr. 19/1942 en ekki liggi ljóst fyrir hvaða lög stefnandi eigi við. Þá vísi stefnandi í stefnu sinni almennt til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 218/2008 í máli íslenska ríkisins gegn Lovísu ehf. öllum rökum sínum til stuðnings. Málavextir séu á engan hátt sambærilegir við mál stefnanda og fáist ekki séð hvað stefnandi eigi við með tilvísun í dóminn. Engin skjalaskrá hafi verið lögð fram. Stefnandi hafi lagt fram sem dskj. nr. 2 það sem hann kalli fylgigögn með stefnu og hafi það að geyma ýmis skjöl eða hluta úr skjölum.

Við munnlegan flutning málsins rakti stefnandi dómkröfur sem fram koma í stefnu og helstu málsástæður. Stefnandi hafnar öllum málsástæðum stefnda og krefst þess að frávísunarkröfu stefnda verði hrundið. Hann telur engu þurfa að breyta í stefnu og framlögð dskj. skýr. Þá mótmæli hann því að tilvísun til lagaákvæða hafi verið röng. Hann tekur fram vegna dómkröfu eiginkonu að hann hafi keypt af henni kröfuna.

IV

Í d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er mælt fyrir um dómkröfur. Þar segir að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða má dómkröfur stefnanda, svo sem fjárhæð kröfu í krónum, vexti ef því er að skipta, viðurkenningu á tilteknum réttindum, ákvörðun á eða lausn undan tiltekinni skyldu, málskostnað o.fl.

Dómkröfur stefnanda samkvæmt a- og b-liðum eru þær að álagning á hann og eiginkonu hans 20. júlí 2012 verði öll ógild fyrir dómi. Í c-lið er þess krafist að úrskurður ríkisskattstjóra, dags. 30. nóvember 2012, vegna álagningar opinberra gjalda stefnanda og eiginkonu árið 2012 verði ógiltur fyrir dómi og að skattframtal stefnanda 2012 „á Lausafé laust fé 080599002 á eignaskrá standi óbreytt, hagnaður <kr.29.751 kr. (bls.4-5, 39,40) og auðlegðarskattur felldur niður einnig það sem innheimt er sem fyrirframgreiðsla fyrir árið 2013, að skaðlausu“.

Með úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 30. nóvember 2012, var því hafnað að leggja innsent skattframtal stefnanda til grundvallar álagningu opinberra gjalda árið 2012. Var skattframtali stefnanda m.a. vikið til hliðar á þeim grundvelli að framtalið hefði ekki verið í samræmi við lagareglur og fyrirmæli, svo sem nánar greinir í úrskurðinum. Af því leiðir að dómkröfur samkvæmt stafliðum a og b í stefnu eru ekki dómtækar, enda sættu þær endurskoðun skattyfirvalda með greindum úrskurði ríkisskattstjóra. Þær geta því ekki orðið grundvöllur sérstakrar kröfugerðar í máli þessu.

Víkur þá að c-lið dómkrafnanna sem eru þess efnis að úrskurður ríkisskattstjóra verði ógildur fyrir dómi. Í stefnu er að óverulegu leyti gerð grein fyrir því hvaða atvik valdi því að fella beri úrskurð ríkisskattstjóra úr gildi. Enn fremur er óljóst og nær útilokað að greina á hvaða lagarökum stefnandi byggi þá málsókn sína. Það eykur ekki á skýrleika þessarar kröfu að jafnframt er gerð krafa um að tiltekin atriði í skattframtali skuli standa og að álagður auðlegðarskattur skuli felldur niður. Í ljósi ómerkingarkröfunnar fá kröfur af þessu tagi ekki staðist. Samkvæmt e-lið 1. mgr. 80. gr. skal í stefnu greina glöggt málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst. Stefnan uppfyllir ekki greind skilyrði. Þá er í stefnu vísað vítt og breitt til hinna ýmsu lagaákvæða án nánari rökstuðnings. Samrýmist stefnan að því leyti ekki ákvæðum f-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Enn fremur vísar stefnandi í stefnu sinni til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 218/2008, máli sínu til stuðnings, en vandséð er hvaða fordæmisgildi greindur dómur hafi í máli stefnanda.

Loks telst dómkrafa samkvæmt d-lið ekki dómtæk.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn að svo verulegir annmarkar séu á málatilbúnaði stefnanda að vísa ber málinu frá dómi.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 er stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 200.000 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

ÚRSKURÐARORÐ

Kröfum stefnanda á hendur stefnda er vísað frá dómi. Stefnandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)