E-860/2011

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 12. september s.l., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, með stefnu birtri 17. febrúar 2011, af V-kk-þgf S-kk-þgf, Hringbraut 4, Hafnarfirði, á hendur H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf, Suðurhúsum 2, Reykjavík persónulega og fyrir hönd Bakka ehf., Suðurhúsum 2, Reykjavík.

Kröfur aðila

Stefnandi krefst þess að stefnda Búkka ehf. verði með dómi gert að greiða stefnanda 688.835 krónur. Þá er krafist greiðslu dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. l. nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af stefnufjárhæðinni frá 1. desember 2009 til greiðsludags. Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndu krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefjast stefndu þess að verða sýknaðir af öllum kröfum stefnanda en til þrautavara krefjast þeir verulegrar lækkunar á stefnukröfum. Þá krefjast stefndu málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Þann 12. september s.l. fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu stefndu. Endanlegar dómkröfur stefnanda í þeim þætti málsins eru að frávísunarkröfu stefndu verði hrundið og stefndi Búkki ehf. verði úrskurðaður til greiðslu málskostnaðar í þessum þætti málsins. Lögmaður stefnanda féll í síðari ræðu sinni við málflutning um frávísunarkröfuna frá öllum kröfum í málinu á hendur stefnda H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf.

Atvik málsins samkvæmt stefnu

Stefnandi lýsir atvikum málsins þannig að 15. maí 2009 hafi stefndi H-kk-nf R-kk-nf R-kk-nf skrifað undir verksamning f.h. stefnda Búkka ehf. við Vestfirska verktaka ehf.. Í tilboðsskrá sem verið hafi hluti samningsins hafi verkinu verið lýst, en samkvæmt lýsingu hafi verið um að ræða járnalögn í byggingu vegskála báðum megin við Óshlíðargöng. Gert hafi verið ráð fyrir að verkkaupi greiddi 6.272.000 krónur fyrir fyrri hluta verksins sem laut að byggingu vegskálans Hnífsdalsmegin og 5.096.000 krónur fyrir byggingu vegskálans Bolungarvíkurmegin en meðal samningsskilmála sé að finna ákvæði um tímagjald, greiðsluskilmála og verklok svo eitthvað sé nefnt. Í 9. gr. samningsins séu tilgreindir tveir verkstjórar, stefnandi V-kk-nf S-kk-nf og stefndi H-kk-nf R-kk-nf. Í kjölfar samningsins við Vestfirska verktaka ehf. hafi stefnandi og stefndi H-kk-nf R-kk-nf gert með sér samkomulag um lögskipti sín á milli og sé vísað um það til aðilaskýrslu stefnanda. Samið hafi verið um að stefndi myndi hafa með höndum forvinnslusvæðið en stefnandi forbindingar á járnaskapalónum. Stefnandi myndi auk þess sjá um verkbókhald þ.e.a.s. tímaskýrslur en stefndi H-kk-nf R-kk-nf sjá um fjármögnun verksins fram að fyrstu greiðslu og allt bókhald. Allt fjárstreymi færi í gegnum stefnda Búkka ehf., fyrirtæki í eigu H-kk-ef R-kk-ef og myndi hann ábyrgjast að það gengi eðlilega fyrir sig. Ákveðið hafi verið að endurgjald fyrir verkið myndi skiptast þannig að heildargreiðslur fyrir verkið að frádregnum kostnaði myndu skiptast í jöfnum hlutföllum milli aðila að teknu tilliti til tímafjölda hvors um sig. Samningurinn hafi verið munnlegur. Ekki hafi þótt tilefni til að útfæra fyrirkomulagið nánar enda þekkt úr verktakabransanum. Allt frá upphafi hafi það verið sameiginlegur skilningur allra að um samvinnuverkefni væri að ræða milli stefnanda og stefnda H-kk-ef R-kk-ef þrátt fyrir að Búkki ehf væri skrifaður fyrir samningum og stefndi aðeins tilgreindur í samningi sem verkstjóri. Þann 6. maí 2009 hafi aðilar farið vestur og verkið hafist skömmu síðar. Fljótlega hafi komið í ljós að stefnda H-kk-þgf R-kk-þgf hafi verið um megn að efna sinn hluta samningsins, sem snúið hafi að framkvæmd verksins, vegna kunnáttuleysis. Stefnandi hafi þá brugðið á það ráð að útbúa lista fyrir hann með öllum lengdum sem þurft hafi í hverja grind, hversu mikið væri til af hverju, hvað vantaði í hverja grind og svo framvegis. Þegar verkið hafi enn þá verið ofviða getu stefnda hafi stefnandi brugðið á það ráð að merkja hvert járn fyrir sig eftir að hafa sjálfur klippt það svo stefndi gæti einbeitt sér að völsuninni, en þetta hafi leitt til þess að stefnandi hafi verið kominn með á sínar herðar stærri hluta verksins en samningurinn hafi gert ráð fyrir. Strax í upphafi verks muni stefndi H-kk-nf R-kk-nf ekki hafa getað staðið við loforð sín um fjármögnun ýmissa verkþátta s.s. greiðslu afborgana af vélum og launa til verkamanna þar til greiðslur fyrir verkið færu að skila sér sem endað hafi með að stefnandi hafi sjálfur þurft að ganga í persónulega ábyrgð fyrir greiðslu launa svo unnt væri að ráða menn til vinnunnar. Þegar fyrsta greiðslan frá Vestfirskum hafi borist þann 15. maí 2009 hafi stefnandi gert greiðsluáætlun sem miðað hafi að því að tryggja greiðslu launa svo unnt yrði að halda verkinu áfram. Þrátt fyrir það hafi stefnandi sífellt staðið í stríði við stefnda H-kk-þf R-kk-þf við að ná peningum út til að greiða verkamönnum. Þegar önnur greiðsla hafi borist hafi hún verið lögð inn á persónulegan reikning sambýliskonu stefnda, A-kvk-ef R-kvk-ef J-kvk-ef, án vitundar stefnanda og hafi stefndi eftir það tekið að vísa á hana þegar ekki hafi fengist peningar til kaupa á nauðsynlegum útgjöldum s.s. verkfærum eða til greiðslu launa. Í lok maí 2009 hafi stefnandi óskað eftir endurskoðun samnings þeirra varðandi skiptingu í ljósi þess hvernig málin hefðu þróast enda hafi mikill meirihluti þeirra verkþátta sem stefndi hafi átti að inna af hendi verið kominn yfir á verksvið stefnanda. Við það tækifæri hafi aðilar rætt saman um hvernig álagið af vinnunni og kostnaðurinn hefði færst yfir á stefnanda og orðið sammála um að forsendur samkomulags þeirra væru brostnar. Stefndi H-kk-nf R-kk-nf hafi lýst því yfir að þetta yrði ekki vandmál „hann væri sanngjarn“ hvað það varðaði og ætlaði að hugsa máið varðandi nánari útfærslur. Þann 19. júlí 2009 hafi samstarf aðila verið komið í alvarlegt uppnám og stefnandi óskað eftir því við H-kk-þf Þ-kk-þf, einn eiganda Vestfirskra verktaka ehf., sem jafnframt hafi verið systursonur stefnda, að hann fengi að taka samninginn yfir þar sem hann væri í rauninni kominn með allt verkið á sína könnu auk þess sem slæleg frammistaða stefnda varðandi fjármögnun verksins tefði fyrir framgangi þess m.a. vegna tregðu stefnda við að standa við vinnusamninga við starfsmenn. H-kk-nf muni þá hafa átt tal við stefnda H-kk-þf R-kk-þf og sambýliskonu sem leitt hafi til þess að þau hafi lofað að bæta ráð sitt til að greiða fyrir framgangi verksins. Af gögnum málsins megi sjá að ekki hafi orðið bót á samskiptum aðila sem einkennst hafi á tímabilinu 19. júlí til 21. ágúst 2009 af því að stefnandi hafi ekki fengið þær upplýsingar um fjárhagslega stöðu verksins sem hann hafi ítrekað óskað eftir við stefnda og sambýliskonu hans. Svo hafi farið að stefnandi hafi gefist upp og hafi hann þá haft samband við G-kk-þf S-kk-þf, verkstjóra og annan eigenda Vestfirskra verktaka ehf. og tjáð sig ekki geta haldið áfram við óbreytt ástand. Á fundi sem þeir H-kk-nf Þ-kk-nf og G-kk-nf S-kk-nf forsvarsmenn Vestfirskra verktaka ehf. hafi haldið með aðilum málins þann 27. ágúst 2009 hafi stefnandi sagst ekki treysta sér lengur til að vinna með stefnda að verkinu og boðist til að taka samninginn yfir og ljúka verkinu. Á fundinum hafi það skýrt komið fram að H-kk-nf og G-kk-nf væru sáttir við þá niðurstöðu, en stefndi H-kk-nf R-kk-nf hafi ekki verið reiðubúinn að bakka út. Niðurstaða fundarins hafi orðið sú að stefnandi myndi halda áfram með vinnuna við verkið og að skiptingin sem hefði verið ósanngjörn frá upphafi, eins og verkið hefði þróast, skyldi vera 55/45 í stað 50/50 og skyldi 55% koma í hlut stefnanda að teknu tilliti til tímafjölda. Jafnframt hafi verið samið um að skiptingin 55/45 skyldi ná til alls verksins frá upphafi. Það hafi verið sameiginlegur skilningur aðila að þessi skipting væri forsenda þess að stefnandi héldi verkinu áfram. Samkomulagið sem þarna hafi verið gert milli aðila hafi verið munnlegt. Verkinu hafi lokið 13. október 2009. Eftir að verkinu hafi lokið hafi stefndi hafnað greiðslu á fjárhæð þeirri sem nemi mismuni á upphaflegum samningi aðila um jafna skiptingu og þeirri skiptingu sem samið hafi verið um á fyrrnefndum fundi þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir stefnanda þar um og því sé málshöfðun þessi nauðsynleg.

Atvik máls samkvæmt greinargerð stefndu

Frá sjónarhóli stefndu eru málsatvik í stórum dráttum þessi. Með verksamningi, dagsettum 15. maí 2009 hafi fyrirtæki í eigu stefnda H-kk-ef R-kk-ef R-kk-ef, meðstefndi Búkki ehf., tekið að sér sem verktaki að annast járnabindingu vegskála við Óshlíðargöng á Vestfjörðum. Verkkaupi í samningssambandinu hafi verið fyrirtækið Vestfirskir verktakar ehf., sem hafi verið aðalverktaki í heildarverkinu. Umsaminn verktími hafi verið frá 1. maí til 20. september 2009. Stefnandi hafi þá skömmu áður unnið sem undirverktaki hjá Búkka ehf. að járnalögn í Sæmundarskóla í Grafarholti í Reykjavík. Í framhaldi þess samstarfs hafi stefndi gefið stefnanda kost á að vinna með sér fyrir Búkka ehf. í vegskálaverkefninu. Stefndi og stefnandi skyldu báðir titlaðir verkstjórar og um greiðslur til stefnanda færi eftir tímaskráningu. Skyldi kostnaður vegna verksins dreginn frá heildargreiðslum frá verkkaupa og það sem eftir stæði skiptast milli stefnanda og Búkka ehf. í sama hlutfalli og yrði milli skráðs vinnuframlags stefnanda og stefnda, þó að teknu tilliti til hlutdeildar stefnanda í kostnaðinum. Stefnandi hafi sinnt verki sínu sem undirverktaki Búkka ehf. Hann hafi sjálfur séð um skráningu vinnutíma í dagbók fyrir sig, stefnda og aðra undirverktaka. Gagnvart verkkaupanum, Vestfirskum verktökum ehf., hafi verkið verið unnið að öllu leyti á ábyrgð Búkka ehf., sem hafi borið fjárhagslega ábyrgð gagnvart verkkaupanum og gagnvart undirverktökum sínum, þar á meðal stefnanda. Engin fjárhagsleg skuldbinding hafi hvílt á stefnanda önnur en sú að skila verki sínu á viðunandi hátt. Búkki ehf. hafi staðið á réttum tíma við fjárskuldbindingar sínar gagnvart undirverktökum og efnis- og tækjasölum og lagt út fyrir öllu aðkeyptu efni og þjónustu. Búkki ehf. hafi keypt beygjuvél (valsara) og klippur, sem kostað hafi samtals um 1,8 milljónir króna, til notkunar í járnabindingunni. Í uppgjöri við verklok hafi stefnandi reynt að fá hærri greiðslu frá Búkka ehf. en honum hafi borið samkvæmt tímaskráningu í verkinu. Búkki ehf. hafi hafnað því. Enginn samningur hafi verið um annað fyrirkomulag en hér sé lýst um greiðslur til stefnanda. Búkki ehf. telji stefnanda hafa fengið verkið að fullu uppgert. Stefndi hafni með öllu málsatvikalýsingu stefnanda um meinta vankunnáttu sína í járnabindingum, að stefnandi hafi að meira eða minna leyti þurft að taka yfir og stjórna öllu verkinu og að stefnandi hafi þurft að takast á hendur fjárhagsskuldbindingar vegna launagreiðslna o.fl. Sérstaklega sé hafnað lýsingu málsatvika í óundirritaðri aðilaskýrslu stefnanda.

Málsástæður og tilvitnaðar réttarheimildir stefnanda

Stefnandi byggi á því að krafa hans á hendur stefnda Búkka ehf. sé um ógreitt endurgjald fyrir vinnu. Stefnandi hafi með munnlegum samningi tekið að sér járnabindingar í vegskálum við Óshlíðargöng gegn endurgjaldi. Um hafi verið að ræða verksamning þar sem stefnandi hafi ábyrgst árangur verksins og stefndi greiðslu fyrir unnið verk. Í upphafi verks hafi verið samið um jafna skiptingu milli H-kk-ef R-kk-ef R-kk-ef og stefnanda að teknu tilliti til unninna klukkustunda. Stefnandi haldi því fram að á fundi 27. ágúst 2009 hafi orðið samkomulag um skiptinguna 55/45 að teknu tilliti til tímafjölda. Þrátt fyrir að stefnandi hafi efnt sinn hluta samningsins að fullu hafi stefndi vanefnt þann hluta samningsins sem snúi að aukningu á hlut hans, sem samið hafi verið um á fyrrnefndum fundi. Stefnufjárhæðin sé sú fjárhæð sem nemi mismun á upphaflegum samningi aðila um jafna skiptingu og þeirrar skiptingar sem samið hafi verið um á fundinum 27. ágúst 2009, þegar samið hafi verið um að 55% kæmu í hlut stefnanda að teknu tilliti til unninna klukkustunda. Krafan á hendur stefnda H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf sé reist á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir samninga. Upphafstími vaxta miðist við dagsetningu síðustu greiðslu Vestfirskra verktaka ehf. til Búkka ehf. Stefnandi vísi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti styðjist við reglur III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísist til 36. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og tilvitnaðar réttarheimildir stefndu vegna frávísunarkröfu

Stefndu byggja á því að í stefnu málsins sé engin grein gerð fyrir því á hvaða hátt dómkröfum stefnanda sé beint að stefnda Búkka ehf. og meðstefnda, H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf, þ.e. hvort krafist sé greiðslu in solidum, pro rata eða hvort þess sé krafist að báðir stefndu greiði stefnanda tilgreinda fjárhæð. Stefndu telji málatilbúnað stefnanda að þessu leyti svo ónákvæman og óskýran, að ekki verði á grundvelli stefnunnar ráðið á hvaða hátt kröfugerðinni sé beint gegn stefndu. Telji stefndu að kröfugerðin sé að þessu leyti ekki svo glögg sem verða megi og uppfylli þannig ekki skilyrði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Því beri að vísa málinu frá. Þá byggja stefndu á því að ekki verði glöggt ráðið af stefnu málsins eða öðrum gögnum hvernig fjárhæð dómkröfu stefnanda sé til orðin. Telja stefndu kröfugerð stefnanda vanreifaða að þessu leyti, en það sé andstætt d-lið, og eftir atvikum e-lið, 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

Mál þetta er upphaflega höfðað af stefnanda á hendur Búkka ehf. og H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf. Eins og að framan er rakið féll lögmaður stefnanda, í síðari ræðu sinni við málflutning um frávísunarkröfu stefndu, frá öllum kröfum í málinu á hendur H-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf.

Stefndi Búkki ehf. er í máli þessu krafinn um greiðslu skuldar að höfuðstól 688.835 krónur og er krafan í stefnu sögð vera krafa um „ógreitt endurgjald vegna vinnu“. Stefnandi byggir á því að í kjölfar verksamnings sem Vestfirskir verktakar ehf. hafi gert við Búkka ehf. 15. maí 2009, um járnalögn við byggingu tveggja vegskála við Óshlíðargöng, hafi orðið að samkomulagi milli H-kk-ef R-kk-ef R-kk-ef og stefnanda að stefnandi tæki að sér hluta af umsömdum járnabindingum við vegskálana auk þess að sjá um verkbókhald o.fl. Samkvæmt upphaflegu samkomulagi stefnanda og H-kk-ef R-kk-ef R-kk-ef hafi umsamin verklaun samkvæmt samningi Vestfirskra verktaka ehf. og Búkka ehf. að frádregnum útlögðum kostnaði átt að skiptast að jöfnu milli stefnanda og Búkka ehf. að teknu tilliti til tímafjölda hvors um sig. Þann 27. ágúst 2009 hafi verið samið um breytta skiptingu milli stefnanda og Búkka ehf. þannig að 55% kæmu í hlut stefnanda en 45% í hlut Búkka ehf. að teknu tilliti til tímafjölda. Að sögn stefnanda samsvarar stefnufjárhæðin mismun á upphaflegum samningi aðila um jafna skiptingu og þeirrar skiptingar sem samið hafi verið um á fundinum 27. ágúst 2009.

Í stefnu kemur fram að Búkki ehf. hafi átt að fá samtals 11.368.000 krónur í verklaun frá Vestfirskum verktökum ehf. þ.e. 6.272.000 krónur vegna vegskála Hnífsdalsmegin við Óshlíðargöng en 5.096.000 krónur fyrir byggingu vegskála Bolungarvíkurmegin. Stefnandi lagði fram við þingfestingu málsins ýmis skjöl til stuðnings málatilbúnaði sínum þ.m.t. rúmlega 6 blaðsíðna óundirritaða aðilaskýrslu stefnanda, tilvitnaðan verksamning frá 15. maí 2009, svonefnda samantekt á reikningum og greiðslum, svonefnt greiðsluuppgjör, sem lögmaður stefnanda vísaði sérstaklega til við málflutning um frávísunarkröfu til stuðning fjárhæð stefnukröfunnar og afrit reikninga á hendur Búkka ehf.. Samkvæmt tilvitnaðri samantekt á reikningum og greiðslum, reikningsfærði Búkki ehf. Vestfirska verktaka á tímabilinu 1. maí til 5. október 2009 um samtals 14.118.357 krónur. Á tímabilinu 15. maí til 1. desember 2009 eru greiðslur frá Vestfirskum verktökum ehf., samkvæmt samantektinni, samtals 14.163.624 krónur. Samkvæmt tilvitnuðu greiðsluuppgjöri hefur stefnandi reikningsfært Búkka ehf. á tímabilinu 25. ágúst til 25. nóvember 2009 um samtals 7.831.031 krónu en greiðslur frá Búkka ehf. til stefnanda eru á tímabilinu 30. júlí 2009 til 19. janúar 2010 sagðar samtals 5.262.799 krónur. Ógreiddur mismunur er sagður samtals 778.835 krónur.

Í stefnu eða óundirritaðri aðilaskýrslu stefnanda er ekki að finna neina viðhlítandi skýringu á útreikningi stefnufjárhæðarinnar fyrir utan almenna tilvísun til munnlegs samnings aðila eins og áður er rakið. Þá er stefnufjárhæðin ekki í samræmi við framlögð gögn. Þvert á móti eru töluleg gögn, sem stefnandi hefur lagt fram í málinu, misvísandi hvað stefnufjárhæðina varðar. Samkvæmt framangreindu er málatilbúnaði stefnanda svo ábótavant að ekki verður lagður á málið efnisdómur og brýtur hann í bága við e-lið 80. gr. laga nr. 90/1991. Ber því að vísa málinu frá dómi. Eftir þessum úrslitum og með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber að dæma stefnanda til að greiða stefndu málskostnað sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn 200.000 krónur og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Úrskurð þennan kvað upp Þ-kk-nf S. G-kk-nf settur héraðsdómari.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá dómi. Stefnandi greiði stefndu 200.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf