S-531/2013

Mál þetta, sem endurupptekið var þann 11. apríl sl., og dómtekið þann 23. júní sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi, dagsettri 13. nóvember 2013, á hendur A:

„fyrir umferðarlagabrot

með því að hafa að morgni sunnudagsins 27. október 2013 ekið bifreiðinni XXXX austur Suðurlandsveg frá Reykjavík áleiðis á Selfoss undir áhrifum áfengis (vínandamagn í blóði 1,59‰) þar til ákærði stöðvaði akstur bifreiðarinnar á vegslóða á móts við Skíðaskálann í Hveradölum og lagðist þar til svefns, en lögregla kom að bifreiðinni skömmu síðar.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50,1987, allt sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til að sæta sviptingu ökuréttar, samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga með áorðnum breytingum og til greiðslu alls sakarkostnaðar.”

Mál þetta var endurupptekið með vísan til 4. mgr. 188. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála þann 11. apríl sl., og féllu þá niður réttaráhrif dóms Héraðsdóms Suðurlands frá 9. janúar 2014. Að ósk ákærða, sem neitaði sök, var B-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður skipaður verjandi ákærða.

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvalds í málinu. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa komi til sakfellingar. Þá krefst verjandi málsvarnarlauna að mati dómsins.

Málavextir

Klukkan 08:07 að morgni sunnudagsins 27. október 2013 barst lögreglu tilkynning um ætlaðan ölvaðan ökumann bifreiðarinnar XXXX sem ekið var austur Suðurlandsveg ofan við Lögbergsbrekku. Tilkynnandi, B, hafði eftir því sem fram kemur í frumskýrslu lögreglu, samband við lögreglu vegna ökulags bifreiðarinnar XXXX, en B ók á eftir bifreiðinni austur Suðurlandsveg. Segir í frumskýrslu lögreglu að tilkynnandi, fyrrverandi lögreglumaður, hafi ákveðið að fylgjast með bifreiðinni þar til lögregla kæmi frá Selfossi. Bifreiðin XXXX hafi síðan stöðvað á hliðarvegi á móts við Skíðaskálann í Hveradölum. Þegar lögreglumennirnir C og D komu á vettvang klukkan 08:35 hafi ákærði legið sofandi í aftursæti bifreiðarinnar, sem hafi verið í gangi. Fram kemur að við athugun í bifreiðinni og nágrenni hennar hafi engar áfengisumbúðir fundist.

Ákærði var færður á lögreglustöðina á Selfossi þar sem blóðsýni var tekið úr honum í þágu rannsóknar málsins, hið fyrra klukkan 9:12 umræddan morgunn og hið síðara klukkan 10:12. Meðal rannsóknargagna er niðurstaða alkóhólákvörðunar með gasgreiningu frá Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Endanleg niðurstaða alkóhólákvörðunar í blóði ákærða í fyrra blóðsýninu reyndist vera 1,59‰, en 1,45‰ í síðara sýninu.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði í máli þessu, A, bar við minnisleysi um atburði umrædda nótt. Hann kvaðst kvöldið áður og umrædda nótt hafa verið að skemmta sér í Reykjavík, fyrst með vinum sínum en síðan með fólki sem hann kynntist niðri í bæ. Ákærði kvaðst hafa neytt áfengis en gat ekki sagt til um magn en yfirleitt drekki hann bjór. Ákærði kvaðst hafa verið mjög ölvaður. Bifreið hans, XXXX, hafi verið lagt í Skeifunni og kvaðst ákærði muna eftir að hafa farið með einhverju fólki þangað. Þar hafi hann og einhver maður, sem ákærði kvaðst ekki geta nafngreint og ekki geta gert grein fyrir að öðru leyti, farið inn í bifreið ákærða og hafi áðurnefndur maður ekið bifreiðinni. Ákærði kvaðst muna þegar bifreiðinni var ekið um Breiðholtsbrekku, en hvorki muna eftir ástandi ökumannsins né ökulagi bifreiðarinnar. Það næsta sem hann muni sé þegar hann hafi verið færður í járnum á lögreglustöðina á Selfossi. Ákærði upplýsti að auðvelt sé að skríða úr ökumannssæti yfir í aftursæti umræddrar bifreiðar. Ákærði kvaðst ekki hafa verið með áfengi meðferðis í bifreið sinni. Hann gerði ekki athugasemdir við niðurstöðu vínandamagns í blóði hans sem tilgreind er í ákæru.

Vitnið B, fyrrverandi lögreglumaður, kvaðst á umræddum tíma hafa látið af störfum. Vitnið kvaðst hafa verið á leið úr Reykjavík í Tjarnarbyggð og ætlað að aka um Þrengslin. Á Sandskeiðinu hafi hann dregið uppi bifreið sem ekið hafi frekar rólega auk þess sem bifreiðin hafi rásað nokkuð á veginum. Af því tilefni hafi hann fylgt bifreiðinni eftir og tilkynnt um aksturinn til lögreglunnar á Selfossi, líklega þegar hann var staddur við Bláfjallaafleggjarann. Hann hafi ákveðið að fylgja bifreiðinni eftir þar til lögregla kæmi og ekið sem leið liggur eftir bifreiðinni með stefnu á Hellisheiði. Í þeirri eftirför kvaðst vitnið hafa séð að aðeins ökumaður sat í bifreiðinni að framan, en ekki hafa séð hvort farþegar hafi verið í aftursæti bifreiðarinnar. Nánar aðspurður og eftir að vitninu var kynnt að í endurriti af símaskýrslu sem tekin var af honum daginn eftir umræddan atburð, hafi hann greint frá því að hann hafi ekki séð vel inn í bifreiðina og móða hafi verið á rúðunum, sagðist vitnið hafa séð móta fyrir ökumanni. Undir vitnið var einnig borinn sá framburður hans hjá lögreglu að hann hafi ekki getað sagt til um það hvort ökumaður hafi verið einn í bifreiðinni og ítrekað vitnið fyrri framburð sinn.

Þegar að Skíðaskálanum kom hafi umræddri bifreið verið beygt til hægri inn á afleggjara við bragga sem þar sé og lagt eina til tvær bíllengdir inn á afleggjarann og hafi afturendi bifreiðarinnar snúið að Suðurlandsvegi. Ákærði kvaðst hafa ekið aðeins áfram, snúið við og lagt bifreið sinni á nyrðri akrein Suðurlandsvegar, þ.e. þeirri akrein sem ætluð sé fyrir umferð að austan til Reykjavíkur. Sérstaklega aðspurður kvaðst vitnið, eðli málsins samkvæmt, ekki hafa fylgst með bifreið ákærða þær sekúndur sem það hafi tekið fyrir hann að snúa bifreið sinni við. Taldi vitnið að bifreið hans hafi verið í 100-150 metra fjarlægð frá bifreið ákærða og kvaðst vitnið hafa beðið í bifreið sinni allt þar til lögregla kom á vettvang. Tók vitnið fram að hafa séð þegar lögregla kom á vettvang og ók að umræddri bifreið, líklega um 30 mínútum síðar, en á þeim tíma hafi enginn komið að bifreiðinni. Vitnið tók fram að hann hafi ekki rætt við lögreglu á vettvangi en verið í símasambandi við hana meðan hann beið. Vitnið kvaðst hafa ákveðið að skipta sér ekki af málinu frekar þar sem þannig hafi háttað til að 2-3 menn hefðu getað verið í aftursæti bifreiðarinnar. Vísaði vitnið í því sambandi til aldurs en á umræddum tíma var vitnið tæplega 73 ára gamall. Vitnið ítrekaði að ökumaður hafi setið einn frammi í bifreiðinni.

Vitnið kvaðst ekki hafa séð hreyfingu inni í umræddri bifreið, slíkt hefði ekki verið gott að greina þar sem hann hafi ekki verið svo nærri bifreiðinni. Síðar í yfirheyrslunni kom fram að vitnið hafi hvorki séð hvort setið hafi verið frammi í bifreiðinni né aftur í. Vitnið kvaðst hins vegar hafa séð að enginn maður hafi gengið frá bifreiðinni og hvorki hafi verið mannaferðir við bifreiðina né umferð bifreiða. Fullyrti vitnið að ef svo hefði verið hefði hann séð það. Aðspurt kvaðst vitnið ekki muna hvort hann hafi verið með gleraugu umrætt sinn en hann noti stundum gleraugu, líklega með lágmarksstyrk, við akstur. Vitnið kvað sjón sína vera sæmilega en í dag þyki honum betra að nota gleraugu. Vitnið minnti að veður hafi verið þokkalegt en kvaðst ekki geta greint frá birtuskilyrðum.

Vitnið C, lögreglumaður, kvaðst umræddan morgun hafa ásamt D, lögregluvarðstjóra, sinnt tilkynningu sem lögreglu hafi borist um ölvaðan ökumann á leið austur á Selfoss. Líklega hafi D rætt í síma við tilkynnanda, vitnið B fyrrverandi lögreglumann sem vitnið kvaðst þekkja, en vitnið ekið lögreglubifreiðinni. Komið hafi fram að umræddri bifreið hafi verið lagt framan við Skíðaskálann og að ökumaður hafi fært sig í aftursætið. Hálfri mínútu síðar hafi þeir mætt tilkynnanda á austur leið á hæðinni ofan við Skíðaskálann, líklega 500-600 metrum frá bifreið ákærða, XXXX sem lagt hafi verið á afleggjara að bragga sem þar sé og hafi afturendi bifreiðarinnar snúið að Suðurlandsvegi. Þeir hafi ekið niður brekkuna og komið að ákærða í aftursæti bifreiðarinnar mjög ölvuðum. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið var við mannaferðir við bifreiðina, en skoðað næsta umhverfi bifreiðarinnar. Engar áfengisumbúðir hafi fundist, hvorki í u.þ.b.10 metra radíus frá bifreiðinni né inni í bifreiðinni. Þá ítrekaði vitnið að engar mannaferðir hafi verið við bifreiðina og tók vitnið fram að hálf til ein mínúta hafi liðið frá því lögreglubifreiðin og bifreið tilkynnanda mættust þar til lögregla kom á vettvang og því ljóst að hafi einhver yfirgefið bifreiðina eftir að tilkynnandi fór af vettvangi geti viðkomandi ekki hafa komist langt. Þá hafi þeir S-kk-nf haft yfirsýn yfir svæðið umhverfis bifreið ákærða þegar þeir óku niður Hveradalabrekku. Sérstaklega aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa kannað umhverfi braggans en bifreið ákærða hafi verið lagt í u.þ.b. 200 metra frá honum. Vitnið mundi ekki hvort móða hafi verið á rúðum bifreiðarinnar XXXX. Aðspurður taldi vitnið að þegar þeir komu á vettvang, klukkan 8:35, hafi verið farið að birta af degi. Um ástæðu þess að í frumskýrslu sé tekið fram að á vettvangi hafi verið dagsbirta upplýsti vitnið að aðeins sé hægt að velja um dagsbirtu eða myrkur í skráningarkerfi lögreglu. Vitnið upplýsti að ákærði hafi ekki getað gefið þvagprufu vegna ölvunarástands.

Vitnið D lögregluvarðstjóri, lýsti aðdraganda að afskiptum lögreglu af ákærða á sama veg og vitnið C. Bifreið ákærða hafi líklega staðið innan við 100 metrum frá bragga sem sé inn á afleggjara gengt Skíðaskálanum. Tók vitnið fram að þeir hafi séð vinstri hlið bifreiðar ákærða, einni mínútu eftir að þeir mættu bifreið tilkynnanda á brekkubrúninni, og séð að enginn yfirgaf eða kom að bifreiðina. Vitnið fullyrti að birtuskilyrði hafi verið góð og þeir því séð ef svo hefði verið þegar þeir komu á brekkubrúnina, þ.e. Hveradalabrekku.

Þegar að bifreiðinni kom hafi þeir fundið ákærða mjög ölvaðan í aftursæti bifreiðarinnar. Vitnið minnti að engar áfengisumbúðir hafi fundist á staðnum og hafi ákærði verið einn á vettvangi. Vitnið kvað líklegt að hann hafi sinnt ákærða meðan félagi hans, vitnið C kannaði vettvang.

Vitnið E, deildarstjóri Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, staðfesti rannsókn á blóðsýnum sem tekin voru úr ákærða að morgni umrædd dags. Samkvæmt því hafi ákærði verið ölvaður á þeim tíma sem sýnin voru tekin. Þá hafi hámarki alkóhóls í blóði verið náð í fyrri sýnatökunni, þ.e. kl. 9:12. Samkvæmt því hafi einhver tími liðið frá því drykkju áfengis lauk þar til fyrra sýnið var tekið. Líklegt sé, miðað framangreinda niðurstöðu og þar sem frásogi ljúki almennt á 1-2 klukkustundum, að drykkju hafi lokið alla vega 1-2 klukkustundum fyrir sýnatöku.

Niðurstaða

Ákærði neitaði fyrir dómi að hafa ekið bifreiðinni XXXX eins og lýst er í ákæru og vísaði til þess að einhver maður, sem ákærði gat ekki gert nánari grein fyrir, hafi ekið bifreiðinni úr Reykjavík áleiðis á Selfoss. Ákærði viðurkenndi að hafa neytt áfengis kvöldið og nóttina áður. Ákærði var yfirheyrður af lögreglu að kvöldi umrædds dags eftir dvöl í fangageymslu lögreglu og var framburður hans á sama veg og fyrir dómi.

Fyrir liggur að ákærði lá sofandi og ölvaður í aftursæti bifreiðarinnar XXXX þegar lögregla kom á vettvang umræddan morgun klukkan 8:35, 28 mínútum eftir að vitnið B tilkynnti lögreglu um athugavert ökulag bifreiðarinnar, þá staddur við Bláfjallaafleggjarann. Vitnið, sem ók á eftir bifreiðinni austur Suðurlandsveg, bar fyrir dómi að hafa séð móta fyrir ökumanni sem hafi verið einn frammi í bifreiðinni. Vitnið kvaðst hins vegar ekki hafa séð hvort farþegar hafi setið aftur í bifreiðinni. Fylgdi vitnið bifreiðinni eftir allt þar til henni var beygt til hægri af Suðurlandsvegi inn á afleggjara gengt Skíðaskálanum og lagt nálægt bragga sem þar sé. Samkvæmt framburði lögreglumannsins og vitnisins C, sem ásamt vitninu og lögreglumanninum D komu fyrstir á vettvang, hafi bifreið XXXX verið lagt u.þ.b. 200 metra frá áðurnefndum bragga. Vitnið S-kk-nf taldi hins vegar að bifreiðinni hafi verið lagt innan við 100 metra frá bragganum. Samkvæmt samhljóða framburði lögreglumannanna fyrir dómi beið vitnið B ekki eftir lögreglu á vettvangi heldur snéri bifreið sinni við, ók sem leið lá austur Suðurlandsveg um Hveradalabrekku og mætti lögregla vitninu skammt frá brekkubrúninni.

Framburður lögreglumannanna beggja er samhljóða um að eftir að þeir komu á brún Hveradalabrekku, 30 – 60 sekúndum eftir að þeir mættu bifreið vitnisins S-kk-ef, hafi þeir haft góða yfirsýn yfir vettvang. Fullyrtu þeir að engar mannaferðir hafi verið í kringum bifreið ákærða hvorki þegar þeir komu á brún Hveradalabrekku, 30-60 sekúndum eftir að þeir mættu bifreið vitnisins B, né þegar þeir komu á vettvang. Þá kvaðst vitnið C hafa kannað vettvang í kringum bifreið ákærða með tilliti til þess hvort þar væri að finna áfengisumbúðir, þ.e. u.þ.b.10 metra radíus út frá bifreiðinni, en engar fundið hvorki utan við bifreiðina né inni í henni. Á meðan á því stóð hafi vitnið D gætt að ákærða.

Sönnunarbyrði um atvik sem eru sakborningi í óhag hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þrátt fyrir það sem fram kom í framburði vitnanna og lögreglumannanna C og D fyrir dómi, og rakið er hér að framan, er til þess að líta við sönnunarmatið að vitnið B gat hvorki borið um það hver hafi ekið bifreið ákærða, XXXX í umrætt sinn, né hvort farþegi eða farþegar hafi verið í bifreiðinni. Þá liggur fyrir samkvæmt framburði vitnisins B fyrir dómi að hann fylgdist ekki með bifreið ákærða meðan vitnið snéri bifreið sinni við á Suðurlandsvegi, eftir að bifreið ákærða var beygt inn á afleggjarann við braggann. Einnig liggur fyrir í málinu, samkvæmt framburði áðurnefndra lögreglumanna, að vitnið B yfirgaf vettvang áður en lögregla koma á staðinn. Þá kvaðst vitnið C ekki hafa kannað umhverfi braggans með tilliti til mannaferða en bifreið ákærða var lagt þar skammt frá.

Með vísan 108. gr. laga nr. 88/2008, alls þess sem að framan er rakið og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, er að mati dómsins ekki komin fram nægileg sönnun þess að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Verður hann því sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Með vísan til niðurstöðu málsins, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, verður allur sakarkostnaður í máli þessu, 20.180 krónur vegna blóðtöku og rannsóknar á blóðsýni og ferðakostnaður vitnis að fjárhæð 56.420 krónur, felldur á ríkissjóð, sem og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin krónur 251.000 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum og 25.520 krónur í ferðakostnað.

M-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Selfossi, flutti málið af hálfu ákæruvaldsins.

R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Ákærði, A, er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef H-kk-ef hrl., krónur 251.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 25.520 krónur í ferðakostnað.

R-kvk-nf T-kvk-nf.