E-8524/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 7. desember sl., er höfðað með stefnu birtri hinn 24. júní 2009.

Stefnandi er A, , en stefndi er B.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 770.552 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvæðum laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 43.395 krónum frá 7. maí 2008 til 1. júní sama ár, en þá af 89.423 krónum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, en af 137.858 krónum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, en af 189.203 krónum frá þeim degi til 1. september sama ár, en þá af 242.348 krónum frá þeim degi til 1. október sama ár, en af 306.316 krónum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, en af 363.991 krónu frá þeim degi til 1. desember sama ár, en af 433.306 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009, en af 492.751 krónu frá þeim degi til 1. febrúar sama ár, en af 544.824 krónum frá þeim degi til 1. mars sama ár, en af 594.917 krónum frá þeim degi til 1. apríl sama ár, en af 650.177 krónum frá þeim degi til 1. maí sama ár, en af 710.357 krónum frá þeim degi til 1. júní sama ár, en af 770.552 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins og virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar til muna. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu að mati réttarins úr hendi stefnanda að viðbættum virðisaukaskatti.

Með úrskurði, dagsettum 18. nóvember 2009, var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Með bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, dagsettu 12. febrúar 2010, var stefnanda veitt gjafsókn í málinu. Við munnlegan málflutning var af hálfu stefnanda krafist málskostnaðar eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál.

I.

Málsaðilar gengu í hjúskap 21. júní 1999 en slitu samvistum 21. nóvember 2007 og var gefið út leyfi til lögskilnaðar milli þeirra 2. mars 2009. Í byrjun árs 2008 var kveðinn upp úrskurður í Héraðsdómi Reykjavíkur um opinber skipti til fjárslita milli málsaðila og var V-kvk-nf S-kvk-nf hrl. skipuð skiptastjóri búsins.

Hinn 7. maí 2008 gengu aðilar frá samkomulagi um eignaskipti þar sem m.a. var samið um að í hlut stefnanda kæmi fasteign, sem auðkennd var sem […], og sem skráð var eign beggja, og skyldi hún greiða stefnda 9.437.997 fyrir eignina, sem nam helmingi verðmats eignarinnar. Engar skuldir hvíldu á eigninni. Tiltekið var í samningnum að stefnandi skyldi hirða leigutekjur af eigninni frá og með undirritun samningsins. Íbúð aðila að […] skyldi koma í hlut stefnda og skyldi hann greiða stefnanda helming nettóandvirðis eignarinnar, þ.e. 7.622.958 krónur. Þá fékk stefndi í sinn hlut bifreiðina […] en skyldi greiða stefnanda helming nettóeignar í henni að fjárhæð 175.000 krónur.

Hinn 3. júlí 2008 undirrituðu aðilar afsal þar sem stefndi afsalaði til stefnanda hlut sínum í fasteigninni í […], en óumdeilt er að um sömu íbúð er að ræða og áður er getið, en hún er í afsalinu skilgreind með eftirfarandi hætti:

[…].

Eignin var afhent og henni afsalað í því ástandi sem hún var í er stefnandi tók við henni og hún hafði áður sætt sig við. Fram kom að stefnandi skyldi hirða allan arð af eigninni frá 1. maí 2008 og greiða af henni skatta og skyldur frá þeim tíma.

Hinn 13. ágúst 2008 krafði stefnandi stefnda um greiðslu ógreiddrar leiguskuldar að fjárhæð kr. 126.000. Lögmaður stefnda svaraði erindi stefnanda með bréfi, dagsettu 18. ágúst 2008, þar sem upplýst var að leigutekjur myndu renna inn á reikning stefnanda í […] um leið og hún gæti sýnt fram á eignarheimild sína fyrir þeim hluta eignarinnar sem stefndi hafði áður afsalað til hennar.

Hinn 26. september 2008 var innheimta á ógreiddri húsaleigu ítrekuð með bréfi stefnanda, dagsettu sama dag, en því bréfi var svarað af hálfu stefnda með sama hætti og áður, þ.e. að um leið og stefnandi hefði látið framkvæma opinbera skráningu á yfirfærslu eignaréttinda frá stefnda til stefnanda, myndi sá hluti leigugreiðslna fyrir eignarhluta stefnda renna til stefnanda.

II.

Stefnandi kveðst byggja kröfu sína á samningi aðila um eignaskipti en samkvæmt honum hafi fasteign aðila í [...] komið í hlut stefnanda við skiptin og þar hafi verið kveðið á um að hún ætti að hirða leigutekjur af eigninni frá undirritun samningsins. Þrátt fyrir þetta hafi stefndi, án nokkurrar heimildar, hirt leigutekjur af eigninni allt frá því að eignaskiptasamningurinn var undirritaður. Samkvæmt bréfi lögmanns stefnda haldi hann umræddum leigutekjum sem tryggingu fyrir því að stefnandi þinglýsi eigninni yfir á nafn sitt. Til þessa hafi stefndi hins vegar enga heimild haft samkvæmt samningnum.

Tilgreindar fjárhæðir leigutekna séu í íslenskum krónum en leigutekjurnar nemi alls 1.500 [...] á mánuði. Stefnandi hafi fengið helming þeirrar fjárhæðar greiddar mánaðarlega en viðskiptabanki aðila í [...] hafi skipt upphæðinni á milli aðila og hafi stefndi ekki samþykkt að horfið yrði frá þeirri skiptingu og að stefnandi fengi upphæðina alla í sinn hlut í samræmi við eignaskiptasamning aðila.

Stefnandi kveður kröfufjárhæðir hafa verið umreiknaðar í íslenskar krónur með þeim hætti að miðað sé við skráð miðgengi [...] í hverjum mánuði í samræmi við skráningu birta á vef Seðlabanka Íslands. Sé krafa stefnanda sundurliðuð þannig:

Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

1. 7. maí 2008 7. maí 2008 43.395 krónur

2. 1. júní 2008 1. júní 2008 46.028 krónur

3. 1. júlí 2008 1. júlí 2008 48.435 krónur

4. 1. ágúst 2008 1. ágúst 2008 51.345 krónur

5. 1. september 2008 1. september 2008 53.145 krónur

6. 1. október 2008 1. október 2008 63.968 krónur

7. 1. nóvember 2008 1. nóvember 2008 57.675 krónur

8. 1. desember 2008 1. desember 2008 69.315 krónur

9. 1. janúar 2009 1. janúar 2009 59.445 krónur

10. 1. febrúar 2009 1. febrúar 2009 52.073 krónur

11. 1. mars 2009 1. mars 2009 50.093 krónur

12. 1. apríl 2009 1. apríl 2009 55.250 krónur

13. 1. maí 2009 1. maí 2009 60.180 krónur

14. 1. júní 2009 1. júní 2009 60.195 krónur

Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál þetta til greiðslu hennar.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, að því er varðar dráttarvexti og vaxtavexti og þá sérstaklega til 5. gr. laganna. Um málskostnað vísar stefnandi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Kröfu sína um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun reisir stefnandi á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og sé honum því nauðsynlegt að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því, að stefnandi hafi hvorki sýnt fram á tilvist kröfunnar né réttmæti kröfufjárhæðarinnar, enda liggi ekki fyrir í málinu nein þau gögn sem styðji tilvist stefnukröfunnar. Ekki sé t.d. að finna meðal gagna málsins leigusamning, sem sýni svo ekki verði um villst, að í gildi hafi verið samningur milli aðila málsins þann tíma, sem ætluð skuld hafi verið að myndast, né sönnur fyrir því að í raun sé til samningur milli aðila málsins og þriðja aðila um skyldur þess síðarnefnda til greiðslu leigufjárhæðar til þeirra fyrrnefndu. Af sömu ástæðum sé hvorki að finna meðal gagna málsins sönnur fyrir kröfufjárhæðinni, né að leigan hafi verið greidd.

Í annan stað sé byggt á samningum aðila samkvæmt afsali fyrir fasteigninni í […] og eignaskiptasamningi aðila. Afsal sé gagnkvæmur samningur þar sem skylda annars samningsaðila sé háð efndum gagnaðila. Samkvæmt afsalinu hafi stefnandi skuldbundið sig til þess að tryggja yfirfærslu eignaréttinda frá stefnda til stefnanda og greiða allan kostnað af gerðinni en samkvæmt […] rétti verði ekki talið að eignaréttur hafi færst yfir til kaupanda fyrr en opinber staðfesting kaupsamnings eða afsals hefur farið fram. Stefnandi þurfi því að leita atbeina réttarins í […] til að fá eignayfirfærsluna staðfesta en það hafi hún ekki gert þrátt fyrir áskorun stefnda þar um. Stefndi hafi hins vegar innt allar sínar samningsskyldur af hendi með því að afhenda eignina og afsala henni að fullu til stefnanda. Þrátt fyrir það beri hann ennþá ábyrgð á fasteigninni þar sem stefnandi hafi látið hjá líða að sinna opinberri skráningu um yfirfærslu eignaréttarins milli aðila. Stefndi sé því ennþá eigandi fasteignarinnar í […].

Með afsalinu frá 3. júlí 2009 hafi stefndi afsalað sér eignaréttindum að fasteign þeirri, sem báðir málsaðilar hafi verið eigendur að, til afsalshafa. Með afsali yfirtaki afsalshafi að jafnaði eignaréttindi, sem afsalað er, og öðlist þar með heimild til ráðstöfunar á eigninni, eftir því sem lög heimili, og taki jafnframt á sig skyldur fasteignareiganda, s.s. til greiðslu lögboðinna skatta og skyldna. Með undirritun afsals taki afsalshafi jafnframt á sig alla ábyrgð á hinu afsalaða, þ.m.t. á því tjóni sem hljótast kann af hinu afsalaða. Ljóst sé að tjón af völdum fasteigna geti hlaupið á háum fjárhæðum en þar sem eignaafsal samningsins frá 3. júlí 2009 hafi ekki hlotið viðurkenningu í heimalandinu, hafi stefnda ekki verið unnt að losna undan skyldu og ábyrgð, sem fylgi eignarhaldi á fasteigninni, þrátt fyrir að hafa innt sinn hluta samningsins af hendi með afhendingu og undirritun afsals til stefnanda. Stefndi hafi því þurft að tryggja sig gegn hugsanlegu fjártjóni af völdum eignarinnar.

Stefndi kveður varakröfu sína reista á því að stefnandi hafi ekki að fullu efnt samning sinn en stefndi eigi rétt til efnda á samningi aðila. Stefnandi geti því ekki átt rétt á vöxtum á húsaleigu auk annars kostnaðar við innheimtu þeirra. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að innheimta ætlaða húsaleigu hjá leigjendum fasteignarinnar ef hún hefði séð um að inna samningsskyldu sína af hendi með því að láta staðfesta samninginn frá 3. júlí 2009 í heimalandinu og öðlast þar með eignaréttindin til að ráðstafa eigninni allri. Stefnandi geti því sjálfri sér um kennt, hafi henni ekki verið unnt að framvísa heimildarskjali til innheimtu vangoldinnar húsaleigu eigin eignar.

Um lagarök vísar stefndi til reglna samningaréttar og laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, laga nr. 40/2002, um fasteignakaup, og til hjúskaparlaga nr. 31/1993. Kröfu um málflutningsþóknun byggir stefndi á ákvæðum í XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr. laganna. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 38/2001.

IV.

Eins og áður er rakið slitu málsaðilar samvistum 21. nóvember 2007 og var gefið út leyfi til lögskilnaðar milli þeirra 2. mars 2009. Í byrjun árs 2008 var bú þeirra tekið til opinberra skipta og var V-kvk-nf S-kvk-nf hrl. skipuð skiptastjóri búsins. Stefnandi byggir kröfu sína um að stefndi greiði henni þann hluta leigugreiðslna fyrir tilgreinda fasteign í […], sem hann hafi fengið greiddan, á eignaskiptasamningi aðila frá 7. maí 2008. Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því, að ekki liggi fyrir gögn í málinu, sem styðji tilvist kröfu stefnanda, og hafi því ekki verið sýnt fram á að til sé samningur milli aðila málsins og þriðja aðila um skyldur þess síðarnefnda til greiðslu leigufjárhæðar. Þá hafi hvorki verið færðar fram sönnur fyrir kröfufjárhæðinni né að leigan hafi verið greidd.

Með eignaskiptasamningnum varð að samkomulagi milli aðila að stefnandi fengi í sinn hlut fasteign aðila í […], sem auðkennd er sem fasteign að […], og með afsali, dagsettu 3. júlí 2008, afsalaði stefndi sömu eign til stefnanda. Í eignaskiptasamningnum er ákvæði um að stefnandi skuli ein hirða leigutekjur af eigninni frá undirritun samningsins. Þá hefur verið lögð fram íslensk þýðing á tilkynningu, dagsettri 14. desember 2007, þar sem fjallað er um sömu fasteign, og eigandi hennar sagður vera stefndi í máli þessu en leigjandi eignarinnar sagður vera […]. Í tilkynningunni kemur fram, að 50% af mánaðarleigugreiðslu nemi nú 700 […] og eru síðan gefin fyrirmæli um að greiða helmingshluta leigugreiðslna vegna fasteignarinnar inn á bankareikning stefnda […]. Þá liggja fyrir kvittanir vegna greiðslna leigjandans, […], en á kvittunum kemur fram nafn […], sem tilgreindur er sem lögmaður stefnda í framangreindri tilkynningu, og þá er þar getið bankanúmersins […]. Eru kvittanirnar vegna greiðslna í maí 2008 til október sama ár og vegna janúar og maí 2009.

Þessu til viðbótar bera framlögð bréf lögmanns stefnda frá 18. ágúst 2008 og 8. júní 2009 það jafnframt með sér að leiga hafi verið greidd vegna eignarinnar sem stefndi hafi haldið sem tryggingu fyrir ætluðum efndum stefnanda samkvæmt afsali. Í fyrr nefndu bréfi er tekið fram að húsaleigutekjurnar séu á reikningi í […] en muni renna til stefnanda um leið og hún hafi þinglýst afsali á sitt nafn. Í síðarnefnda bréfinu segir að um leið og stefnandi geti sýnt fram á að eigninni hafi verið þinglýst eða skráð á hennar nafn og nafn stefnda sé farið af eigninni muni húsaleigan renna beint inn á reikning hennar. Húsaleigan hafi hins vegar runnið inn á reikning þar sem hún standi sem trygging fyrir því að stefnandi standi við sinn hluta samningsins. Loks staðfesti vitnið V-kvk-nf S-kvk-nf hrl., skipaður skiptastjóri í búi málsaðila, að um leigugreiðslur af þessari eign hefði verið að ræða. Að framanrituðu virtu verður ekki fallist á það með stefnda, að ósannað sé að leigugreiðslur vegna framangreindrar eignar hafi farið fram.

Framlagðar kvittanir bera með sér að greiddar hafi verið […] í leigu mánuðina maí til ágúst 2008 en 1.400 […] í september, 750 […] í október sama ár og í janúar 2009 en 1.500 […] í maí 2009 inn á framangreindan bankareikning í […]. Verður því hvorki talið að viðmiðun stefnanda við útreikning kröfufjárhæðarinnar sé órökstudd né of há. Þá gerir stefndi í greinargerð ekki tölulegar athugasemdir við útreikning stefnukröfunnar í íslenskum krónum, sem tekur mið af miðgengi Seðlabanka Íslands á […], og verður því við hann miðað. Fullyrðingar stefnda um að þýðing skjala hafi verið ófullnægjandi þykja ekki breyta þessari niðurstöðu.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því, að stefnandi hafi ekki staðið við þá skuldbindingu sína samkvæmt framangreindu afsali um að tryggja yfirfærslu eignaréttinda að fasteigninni til kaupanda og greiða allan kostnað af gerðinni en það sé nauðsynlegt svo eignaréttur teljist hafa færst yfir til kaupanda að […] rétti að opinber staðfesting kaupsamnings eða afsals hafi farið fram. Samkvæmt afsalinu hafði allt uppgjör farið fram milli aðila vegna afsalsins. Þá er þar jafnframt að finna ákvæði um að afsalshafi, stefnandi í þessu máli, skuli greiða allan kostnað sem kunni að verða krafist af yfirvöldum og opinberum stofnunum í […] vegna yfirfærslu eignarréttar til afsalshafa. Þótt afsalshafi hafi enn ekki látið verða af slíkri skráningu, verður það ekki talið vera slíkt samningsbrot gagnvart stefnda að honum hafi verið rétt að halda eftir leigugreiðslum, sem óumdeilt er að eignaskiptasamningurinn kvað á um að ættu að renna til stefnanda frá og með maímánuði 2008. Þá eru hvorki í eignaskiptasamningi aðila né afsali fyrir eigninni sett skilyrði fyrir því að leigugreiðslur renni til stefnanda frá tilgreindu tímamarki. Staðfesti V-kvk-nf S-kvk-nf hrl. það í vætti sínu við aðalmeðferð málsins, að engin slík skilyrði hefðu komið fram. Loks hefur stefndi ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir fjártjóni af þessum sökum, sem hann hafi þurft að tryggja sig gegn. Verður því ekki á þessa málsástæðu stefnda fallist.

Stefndi byggir varakröfu sína um að stefnandi eigi hvorki rétt á vöxtum á húsaleigu né öðrum kostnaði við innheimtu þeirra á því, að stefnandi hafi ekki efnt samningsskyldu sína við stefnda um að láta staðfesta afsal vegna áðurnefndrar fasteignar í […]. Heldur stefndi því fram, að stefnanda hafi verið í lófa lagið að innheimta ætlaða húsaleiguskuld, ef hún hefði séð um að inna af hendi samningsskyldu sína samkvæmt afsalinu og látið staðfesta afsalið í heimalandinu og þar með öðlast eignarréttindin til að ráðstafa eigninni allri. Hér verður að líta til þess að aðilar sömdu um það í eignaskiptasamningnum að stefnandi hirti allar leigutekjur af tilgreindri fasteign og er sú tilhögun ítrekuð í afsali vegna eignarinnar. Mál þetta snýst ekki um innheimtu leiguskuldar hjá leigutaka, heldur ráðstöfun þeirra leigutekna, sem greiddar voru vegna eignarinnar og aðilar höfðu gert samkomulag um ráðstöfun á. Verður því ekki fallist á það með stefnda, að stefnandi hafi firrt sig rétti að þessu leyti þótt afsalinu hafi ekki verið þinglýst í […].

Að öllu framanrituðu virtu, er það niðurstaða dómsins að taka beri til greina kröfu stefnanda um að stefndi greiði henni skuld að fjárhæð 770.552 krónur. Stefnandi hefur krafist dráttarvaxta „samkvæmt ákvæðum laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001“ af nánar tilgreindum fjárhæðum frá tilteknum dagsetningum til greiðsludags. Í lagatilvísanakafla stefnunnar er sama tilvísun til vaxtalaga en að auki er, að því er dráttarvexti varðar, sérstaklega vísað til 5. gr. laganna. Samkvæmt dómaframkvæmd hafa ákvæði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verið skýrð þannig að tilgreina beri, svo glöggt sem verða má, auk þeirrar fjárhæðar sem vaxta eða dráttarvaxta er krafist af, upphafstíma vaxta og þá vaxtaprósentu, sem krafa er gerð um. Í 11. gr. vaxtalaga er heimilað frávik frá þessu á þann veg að ef mál er höfðað til heimtu peningakröfu og krafist vaxta með tilvísun til 4. eða 8. gr. eða dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., má dæma slíka vexti, enda þótt hundraðshluti þeirra sé ekki tilgreindur í stefnu. Krafa stefnanda um dráttarvexti uppfyllir hins vegar ekki þessi skilyrði og verður henni því vísað frá dómi.

Stefnandi hefur fengið gjafsókn í máli þessu og greiðist allur málskostnaður hennar, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef hrl., 1.000.000 króna að viðbættum virðisaukaskatti að fjárhæð 255.000 krónur, úr ríkissjóði, svo og útlagður kostnaður hennar að fjárhæð 39.415 krónur.

Stefndi greiði 1.294.415 krónur í málskostnað til ríkissjóðs.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DómsorÐ

Stefndi, A, greiði stefnanda, B, 770.552 krónur.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti er vísað frá dómi.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef hrl., 1.000.000 króna.

Stefndi greiði 1.294.415 krónur í málskostnað til ríkissjóðs.

A-kvk-nf E-kvk-nf.