S-179/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 26. nóvember sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Akureyri, útgefinni 30. september sl., á hendur X;

„fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, aðfaranótt 12. apríl 2014, ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis (alkóhólmagn í blóði mældist 2,35‰) norður bifreiðastæði við Landsbankann á Akureyri inn á Hólabraut, þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans, norðan við vínbúðina og vera ekki með ökuskírteini sitt meðferðis við aksturinn, í umrætt sinn.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, með síðari breytingum.“

Verjandi ákærða, S-kk-nf G-kk-nf héraðsdómslögmaður, hefur fyrir hans hönd krafist sýknu af kröfum ákæruvalds, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Verjandinn krefst þess enn fremur að sakarkostnaður falli á ríkissjóð og þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun hans.

I.

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglumannsins A voru tildrög máls þessa þau, að aðfaranótt laugardagsins 12. apríl 2014, klukkan 04:38, var hann í eftirlitsakstri á lögreglubifreið, ásamt starfsfélögunum B og C, í miðbæ Akureyrar, er þeir veittu því eftirtekt að fólksbifreiðinni ..., sem er tveggja dyra, af gerðinni Volkswagen Golf, var ekið norður bifreiðastæði, sem er austan við útibú Landsbanka Íslands. Samkvæmt skýrslunni ákváðu lögreglumennirnir að athuga um ástand ökumanns umræddrar bifreiðar. Fylgdu þeir bifreiðinni eftir með blá forgangsljós uns ökumaður hennar stöðvaði aksturinn á Hólabraut, rétt norðan við Vínbúðina. Eftir það beið A lögreglumaður átekta undir stýri lögreglubifreiðarinnar, á meðan lögreglumennirnir B og C fóru að bifreiðinni ... og höfðu afskipti af ætluðum ökumanni hennar og tveimur farþegum. Í skýrslunni lýsir A atvikum eftir að bifreiðin ... hafði verið stöðvuð á Hólabrautinni nánar þannig:

„Farþegi sem var í framsæti hægra megin við ökumann fór úr framsætinu og í aftursæti bifreiðarinnar. Ökumaður var svo búinn að setja hægri fót yfir miðstokkinn, eins og hann ætlaði að reyna að færa sig í farþegasætið. Ökumaður var fenginn yfir í lögreglubifreiðina til viðræðna. Ökumaður, [X], framvísaði debetkorti, en hann sagðist ekki vera með ökuskírteini meðferðis. Sjá mátti á [X] að hann var verulega ölvaður, mál hans var drafandi, sterk áfengislykt lagði frá honum og augasteinar útþandir.“ Í handtökuskýrslu lögreglumannsins segir enn fremur að frásögn ákærða hefði verið ruglingsleg á vettvangi.

Í nefndri frumskýrslu og öðrum gögnum er greint frá því að ákærða, X, hafi strax á handtökuvettvangi verið kynnt réttarstaða hans að lögum, en í framhaldi af því hafi hann gefið öndunarpróf í SD-mæli, sem hafi sýnt 3,05‰. Greint er frá því að eftir þessar fyrstu ráðstafanir hafi ákærði verið færður á lögreglustöð, þar sem honum voru kynntar ritaðar upplýsingar um réttarstöðu sína. Samkvæmt varðstjóraskýrslu, sem ákærði undirritaði, klukkan 04:59, svaraði hann spurningu varðstjórans játandi um að hann hafi neytt áfengis, og hefði hafið neyslu um klukkan 02:00 þá um nóttina. Enn fremur játaði hann að hafa hafið akstur bifreiðar við Landsbankann um þremur mínútum fyrir afskipti lögreglu, en staðhæfði aftur á móti að hann hefði ekki fundið fyrir miklum áfengisáhrifum. Vegna rannsóknar málsins tók læknir blóðsýni úr ákærða á lögreglustöðinni til alkóhólrannsóknar, klukkan 05:00. Áfengismagn í blóðsýninu reyndist samkvæmt vottorði Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum 2,35‰.

Í upplýsingaskýrslu lögreglufulltrúa, sem dagsett er 15. maí 2014, er greint frá því að eftirlitsmyndavélakerfi lögreglunnar á Akureyri hafi verið í gangi þegar ákærði kom á lögreglustöðina á Akureyri umrædda nótt. Er mynddiskur á meðal gagna málsins, og sýna myndskeið ofangreind samskipti lögreglumanna við ákærða. Fram kemur að þegar ákærði var leystur úr haldi lögreglu klukkan 05:10 þá um nóttina hafi honum verið boðinn akstur til síns heima, en hann þá svarað: „Ég labba skömmina af mér.“

Samkvæmt rannsóknargögnum færði lögreglan bifreiðina ... á athafnasvæði lögreglustöðvarinnar umrædda nótt. Þess er getið í dagbók að sonur eiganda hennar, F, hafi tekið við vörslum hennar um miðjan næsta dag.

Samkvæmt gögnum var ákærða boðið að ljúka máli þessu með sektargerð lögreglustjóra þann 25. apríl sl., þ.e. með greiðslu sektar og málskostnaðar, en jafnframt með sviptingu ökuréttar í tuttugu og fjóra mánuði. Fyrir liggur að sá lögmaður, sem síðar var skipaður verjandi ákærða, svaraði fyrir hans hönd með rafbréfi, dagsettu 5. maí sl., og greindi frá því að ákærði neitað sök. Jafnframt óskaði lögmaðurinn eftir frekari rannsókn málsins af hálfu lögreglu.

Í málinu liggja fyrir upplýsingaskýrslur fyrrnefndra lögreglumanna, A og B, sem dagsettar eru 8. og 14. maí 2014. Í skýrslum þessum lýsa þeir atvikum máls aðfaranótt 12. apríl sl. nánar, þ. á m. afskiptum sínum af ákærða eftir að lögreglubifreiðin hafði staðnæmst fyrir aftan bifreiðina ... eftir stutta eftirför á Hólabrautinni. Í skýrslu A segir um þetta nánar: „Ég sá að farþegi sem var í framsæti hægra megin í bifreiðinni fór í aftursæti bifreiðarinnar með því að fara milli framsætanna og í aftursætið. Enginn fór úr ökumannssæti bifreiðarinnar. Í aftursætinu var fyrir einn farþegi, samtals voru þrír í bifreiðinni. Mjög stuttur tími leið frá því að bifreiðin ... stöðvaði og [lögreglumennirnir] [B] og [C] voru komnir að bifreiðinni, undir 10 sekúndur. [X] sat í ökumannssæti bifreiðarinnar og kom hann út um ökumannsdyr bifreiðarinnar. Enginn fór út úr bifreiðinni eftir að bifreiðin stöðvaði. Ekki er möguleiki að neinn annar hafi ekið bifreiðinni en [X]. Ef minnsti vafi hefði verið á því að einhver hinna hefði ekið bifreiðinni hefðu allir verið handteknir og fluttir á lögreglustöð.“ Í skýrslu B segir nánar um atvik máls: „... fór ég ásamt [lögreglumanninum] [C] strax að bílstjórahurðinni og opnaði hana og sat þá [X] í ökumannssæti og var kominn með hægri fótinn upp á stokkinn á milli framsætanna og sagði hann þá við mig; „það mátti reyna“. Þá var enginn í framsæti bifreiðarinnar, en tveir aðilar í aftursætinu. Undirritaður telur að ekki sé vafi á að [X] hafi verið ökumaður bifreiðarinnar. Í bifreiðinni voru aðeins þessir þrír aðilar sem nefndir eru í frumskýrslu málsins.“

Samkvæmt rannsóknargögnum voru vitni yfirheyrð um málsatvik eftir að fyrrnefnt rafbréf verjanda ákærða barst lögreglu í byrjun maí áðurnefnt ár. Var C, afleysingamaður hjá lögreglunni á Akureyri, yfirheyrður 8. maí, en í framhaldi af því þeir tveir aðilar sem voru með ákærða aðfaranótt 12. apríl sl. Var D, fæddur 1995, yfirheyrður 20. maí sl., en E, fæddur 1995, daginn eftir. Loks var ákærði yfirheyrður, að viðstöddum lögmanni þeim sem síðar var skipaður verjandi hans, þann 5. júní 2014.

Samkvæmt dagbókarfærslu lögreglunnar á Akureyri var myndefni úr öryggismyndavélum austan á Landsbankanum í miðbæ Akureyrar kannað þann 6. júní 2014. Staðhæft er í dagbók að myndskeiðin hafi ekki sýnt neitt sem varðað hafi málið. Var þetta staðfest í dagbókarfærslu lögreglu 3. nóvember sl., en einnig í bréfi fulltrúa lögreglustjóra þann 4. nóvember sama ár.

Við aðalmeðferð málsins voru af hálfu ákærða lögð fram skilaboð af Facebook, sem staðhæft var að vitnið E hefði sent honum aðfaranótt 12. apríl 2104, klukkan 05:19. Efni þeirra er svofellt: „ég borga þessa sekt .. ob bilprofið þitt.“

II.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Ákærði, X, neitaði sakargiftum fyrir dómi. Ákærði greindi frá því að hann hefði föstudagskvöldið 11. apríl sl. farið í afmælisteiti til vinar síns, vitnisins E. Hann kvaðst hafa hafið neyslu áfengs bjórs eftir að hann kom í teitið, en eftir það drukkið stíft og þar á meðal á veitingahúsum í miðbæ Akureyrar síðar um kvöldið og þá um nóttina. Hann sagði að E hefði er þetta gerðist verið hálfveikur í maga og af þeim sökum ekki neytt áfengra drykkja. Ákærði kvaðst hafa fengið að sitja í bifreiðinni ..., sem kunningi hans, F, hefði haft umráð yfir, þegar hann fór úr teitinu í miðbæinn. Bar hann að bifreiðinni hefði verið lagt á bifreiðastæði austan við Landsbankann. Ákærði staðhæfði að nefndur kunningi hans hefði vegna ölvunar haldið heim úr miðbænum er leið á nóttina, en af einhverjum ástæðum þá látið hann hafa kveikjuláslykla bifreiðarinnar ... . Ákærði bar að umrædda nótt hefði hann orðið mjög ölvaður, en jafnan verið í fylgd vinar síns, D. Staðhæfði hann að líkt hefði verið komið á með þeim, en þeir hefðu báðir verið „blindfullir“. Vegna þessa ástands síns kvaðst hann ekki minnast málsatvika mjög vel. Ákærði ætlaði að hann hefði yfirgefið veitingastað í miðbænum um klukkan 04:00. Ákærði bar að þegar hér var komið sögu hefði slegist í hópinn fyrrnefndur vinur hans, E. Hann kvaðst minnast þess að þeir þrír hefðu farið að bifreiðinni ..., en í framhaldi af því hefði hann farið að þrefa við E um hver ætti að aka henni. Ákærði bar að orðræðan hefði endað á þann veg að E hefði boðist til að aka bifreiðinni, og hann þá sest í framfarþegasætið, en D sest í aftursætið. Ákærði kvaðst minnast þess að E hefði ekið bifreiðinni af bifreiðastæðinu, en síðan norður Túngötu og fram hjá Borgarbíói, en þá hefðu þeir veitt eftirtekt bláum ljósum lögreglubifreiðar. Eftir það hefði E ekið stuttan spöl vestur Gránufélagsgötu, en síðan norður Hólabraut og þá stöðvað akstur bifreiðarinnar.

Ákærði staðhæfði að á nefndri akstursleið hefði E verið í miklu uppnámi vegna væntanlegra afskipta lögreglu, enda hefði hann verið í vinnu á þessum tíma og af þeim sökum ekki mátt við því að missa ökuréttindi sín. Ákærði kvaðst hafa verið í skóla er þetta gerðist og bar að E hefði beðið hann um að „hoppa fyrir sig“. Kvaðst ákærði hafa fallist á þessa ósk E, en þar um vísaði hann til dómgreindarleysis og fyrrnefnds ölvunarástands síns. Ákærði bar að atvik máls hefðu eftir þetta gerst með skjótum hætti, þ.e. E hefði hoppað úr ökumannssætinu og í aftursætið, en hann í framhaldi af því farið úr framfarþegasætinu í bílstjórasætið, en verið með annan fótinn farþegamegin þegar lögreglumennirnir höfðu afskipti af honum. Ákærði lýsti afskiptum lögreglu að öðru leyti með líkum hætti og hér að framan hefur verið rakið og staðfesti jafnframt það sem eftir honum var haft í rannsóknargögnum. Hann bar að þau orð sem lögreglumaðurinn B skráði eftir honum mætti helst skýra þannig að hann hefði talið að lögreglumennirnir hefðu áttað sig á því hann hefði skipt um sæti við E rétt áður en bílstjórahurðinni var lokið upp.

Ákærði kvaðst hafa áttað sig á alvarleika málsins þegar honum barst sektarbréf lögreglustjóra. Í framhaldi af því kvaðst hann hafa rætt við E um að þeir þyrftu að gera hreint fyrir sínum dyrum og skýra rétt frá, en eftir það kvaðst hann í fyrsta skiptið hafa rætt málefnið við foreldra sína.

D kvaðst hafa verið í umræddu afmælisteiti vinar síns E föstudagskvöldið 11. apríl 2014, en á meðal gesta kvað hann einnig hafa verið ákærða í máli þessu. Hann kvaðst hafa hafið áfengisneyslu um klukkan 18:00, en um síðir, aðfaranótt laugardagsins, orðið „blindfullur“. Hann ætlaði að hið sama hefði gilt um vini hans, ákærða og E. Hann kvaðst þannig hafa haldið áfram skemmtan sinni á veitingastöðum í miðbæ Akureyrar þá um nóttina, en vegna áfengisdrykkjunnar gæti hann lítt greint frá atvikum máls eða um eigin gjörðir. Hann kvaðst minnast þess að hafa verið með nefndum vinum sínum en bar að framan af nóttu hefði félagi þeirra F, umráðamaður bifreiðarinnar ..., einnig verið með þeim, en sagði að hann hefði farið heim fyrr en þeir vegna mikillar ölvunar.

D kvaðst eftir lokun skemmtistaða í miðbænum hafa farið ásamt ákærða og E að bifreiðinni ... þar sem hún var á bifreiðastæði við Landsbankann og bar að ákærði hefði þá verið með kveikjuláslykla hennar. Hann kvaðst minnast þess að hafa setið í aftursæti bifreiðarinnar hægra megin, en sökum ölvunar treysti hann sér ekki til að segja til um hvort ákærði eða E hefði ekið henni í greint sinn. Hann kvaðst þannig hafa rankað við sér er bifreiðin var kyrrstæð, en þá séð hvar E sat við hliðina á honum í vinstra aftursætinu, en að ákærði var hálfur í ökumannssætinu, með fæturna að einhverju leyti í framfarþegasætinu. Var það ætlan hans að er þetta gerðist hefðu lögreglumenn verið komnir að bifreiðinni ..., en að skipan þeirra kvaðst hann hafa farið út og sýnt þeim persónuskilríki. Hann kvað lögreglumennina ekki hafa haft frekari afskipti af honum. Ítrekað aðspurður kvaðst hann í raun aldrei hafa séð ákærða eða E aka bifreiðinni ..., og því kvaðst hann ekki geta sagt til um hvar þeir sátu í bifreiðinni þegar henni var ekið umrædda nótt.

D kvaðst við yfirheyrslu hjá lögreglu hafa heyrt frásögn rannsakara um ætluð atvik máls umrædda nótt og kannaðist við að hafa borið um að hann teldi það líklegt miðað við aðstæður að ákærði hefði ekið bifreiðinni í greint sinn. Þar um vísaði hann m.a. til þess sem hann hafði heyrt í orðræðu E umrædda nótt, þ.e. að ákærði væri með vörslur á kveikjuláslyklum bifreiðarinnar og að ætlan hans væri að aka henni úr miðbænum. Staðfesti hann að þessu leyti frásögn sína við lögregluyfirheyrsluna. Hann áréttaði hins vegar áðurgreindan framburð sinn um að hann hefði í raun aldrei séð ákærða aka bifreiðinni, aðeins séð hann sitja í ökumannssætinu, en að þá hefði bifreiðin verið kyrrstæð.

Vitnið E kvaðst hafa haldið fyrrnefnt afmælisteiti á heimili sínu föstudagskvöldið 11. apríl sl. og bar að á meðal gesta hefðu verið vinir hans, ákærði og vitnið D. Vitnið sagði að gestir hans hefðu síðar um kvöldið farið að tínast í miðbæinn til frekari skemmtanahalds og bar að þar á meðal hefði ákærði farið með kunningja þeirra á bifreiðinni ... . Hann kvaðst hafa fylgt gestunum eftir um klukkan 01:30, en hann kvaðst hafa neytt lítils áfengis í greint sinn vegna minni háttar veikinda. Hann kvaðst hafa verið í slagtogi með nefndum vinum, ákærða og D, á skemmtistöðum miðbæjarins og bar að við lokun þeirra, um klukkan 04:00, hefðu þessir vinir hans báðir verið mjög ölvaðir. Vegna þess kvaðst hann hafa afráðið að greiða leigubifreið fyrir þá alla, þannig að þeir gætu komist heim, en fallið frá því þegar ákærði hefði lýst einarðri fyrirætlan um að aka bifreiðinni ..., en ákærði haft vörslur á kveikjuláslyklum hennar. Hann kvaðst hafa séð að bifreiðin var kyrrstæð á bifreiðastæði við útibú Landsbankans í miðbænum og óttast að ákærði myndi í ljósi lýsts ástands valda slysi. Vegna þess kvaðst hann hafa tekið kveikjuláslyklana af ákærða. Hann lýsti gjörðum sínum og atvikum eftir þetta nánar þannig: „... í einhverri heimskulegri ákvörðun ákvað ég bara að keyra, ég fann eiginlega ekkert á mér og keyrði af stað og þá sem sagt sjáum við blá ljós og þá bara panika ég og við bara allir einhvern veginn, og ákveðum það að ég stökkvi afturí og [X] fari í bílstjórasætið, þetta var bara hræðsla og heimska.“ Viðbrögðum sínum og atvikum lýsti hann þannig, að hann hefði spyrnt sér aftur á bak úr bílstjórasætinu og þannig farið í vinstra aftursætið, en ákærði í framhaldi af því byrjað að klifra úr framfarþegasætinu og yfir gírstöngina, með rassinn á undan og hefði hann þannig verið að færa fótleggina yfir þegar lögreglumaður opnaði ökumannshurðina. Hann skýrði athæfi sitt nánar þannig, að auk hræðslu við afskipti lögreglu hefði hann talið það miklu skipta að hann missti ekki ökuréttindi sín. Hann kvaðst hafa greint lögreglumönnum frá persónuupplýsingum, en í framhaldi af því hlýtt boði þeirra og yfirgefið vettvang ásamt D. Vegna þessa atburðar kvaðst hann hafa verið með mikið samviskubit og af þeim sökum sent ákærða skilaboð á Facebook um að hann myndi greiða sektina fyrir hann. Að þessu leyti staðfesti hann áðurrakta Facebook-færslu frá 12. apríl 2014, klukkan 05:19, en eftir að eiginleg rannsókn málsins hófst kvaðst hann við skýrslutöku hafa greint lögreglu frá athæfi sínu og staðfesti hann efni skýrslunnar. Nánar aðspurður hafði hann ekki aðrar skýringar á andstæðri frásögn lögreglumanna um atvik máls en að þeim hefði missýnst. Og vegna vitnisburðar D hjá lögreglu vísaði hann til þess að atburðarásin hefði verið mjög hröð í greint sinn og það væri ætlan hans að D hefði aðeins áttað sig á aðstæðum þegar lýst tilfærsla var um garð gengin, þ.e. þegar hann var kominn úr bílstjórasætinu í aftursætið og ákærði hafði fært sig úr framfarþegasætinu, og sagði: „... enda ennþá vitlausara en það sem ég gerði, ef ég hefði farið úr framfarþegasætinu, enda það verið tilgangslaust með öllu.“

Vitnið A kvaðst umrædda nótt hafa verið ökumaður lögreglubifreiðar í miðbæ Akureyrar við almennt eftirlit ásamt lögreglumönnunum B og C. Vitnið kvaðst hafa veitt því eftirtekt er bifreiðinni ... var ekið af stað á bifreiðastæði austan við Landsbankann við Ráðhústorg, en af þeim sökum hefði hann ekið lögreglubifreiðinni vestur Túngötu. Eftir það kvaðst hann hafa fylgst með því er bifreiðinni var ekið af bifreiðastæðinu og síðan norður Túngötuna, fram hjá Borgarbíói og síðan skamman spöl vestur Gránufélagsgötu og norður Hólabraut. Vitnið kvaðst hafa ekið á eftir bifreiðinni með blá aðvörunarljós og staðhæfði að aldrei hefði verið langt á milli bifreiðanna. Vitnið bar að bifreiðin ... hefði stansað skammt norðan við Vínbúðina í Hólabraut, en hann þá stöðvað lögreglubifreiðina fast aftan við hana, en síðan beðið átekta á meðan starfsfélagar hans fóru út úr lögreglubifreiðinni. Vitnið kvaðst hafa haft góða útsýn úr lögreglubifreiðinni og m.a. séð að einn maður sat í aftursæti bifreiðarinnar ..., en bar að þegar starfsfélagar hans voru á leið sinni að henni hefði hann séð að farþegi í framfarþegasætinu hoppaði yfir í aftursætið. Vitnið kvaðst í rauninni ekki hafa skilið þá ráðstöfun. Vitnið kvaðst aðspurt ekki hafa séð aðra hreyfingu í bifreiðinni og þá ekki á milli ökumannssætis og framfarþegasætis. Vitnið ætlaði að einungis hefðu liðið um 7 til 12 sekúndur frá því að starfsfélagar þess fóru úr lögreglubifreiðinni þar til að þeir komu að bifreiðinni ... . Vitnið sagði að ákærði hefði strax verið færður yfir í lögreglubifreiðina, en eftir það kvaðst hann hafa heyrt um atvik máls og þar á meðal að ákærði hefði verið kominn með annan fótinn yfir gírkassastokkinn. Ítrekað aðspurt kvaðst vitnið ætla að ákærði hefði ekki haft möguleika á því að skipta um sæti og vísaði til þess skamma tíma sem leið frá því að það stöðvaði lögreglubifreiðina þar til ákærði var handtekinn. Þá kvaðst vitnið einungis hafa séð einn farþega í aftursætinu þegar bifreiðin var á ferð. Vitnið bar að ákærði hefði verið mjög ölvaður í greint sinn og vegna alvarleika málsins hefði hann verið færður á lögreglustöð. Vitnið minntist þess ekki að rætt hefði verið við félaga ákærða í greint sinn, að öðru leyti en því að þeir hefðu gefið upp persónuupplýsingar.

Vitnið B lögreglumaður kvaðst hafa setið í framfarþegasæti lögreglubifreiðarinnar er það sá til ferða bifreiðarinnar ..., en hann kvaðst fyrr um nóttina hafa séð bifreiðina kyrrstæða á bifreiðastæði austan við Landsbankann við Ráðhústorg. Vitnið treysti sér ekki til að lýsa eftirförinni að öðru leyti en því að lögreglubifreiðin hefði staðnæmst fast aftan við bifreiðina ... eftir að hún stansaði í Hólabraut. Vitnið kvaðst, líkt og starfsfélaginn C, hafa stokkið út úr lögreglubifreiðinni og farið að ökumannshurð bifreiðarinnar ... og opnað hana, en þá séð hvar ákærði sat þar í ökumannssætinu, en lýsti atvikum nánar þannig: „... þá situr ökumaðurinn, kominn með annan fótinn yfir stokkinn, tveir menn í aftursætinu og hann segir við mig: „það mátti reyna“. Þessi aðili var mjög ölvaður, við tókum hann út úr bílnum og ég fer strax og hitti [A] (lögreglumann) sem sat undir stýri á lögreglubílnum og segi við hann; var það ekki alveg öruggt að þessi aðili hefði verið að keyra.“ Vitnið bar að A hefði svarað því til að það hefði eiginlega verið kómískt að sjá farþegann í hægra framsætinu stökkva aftur í aftursætið og ökumanninn reyna að færa sig yfir í framfarþegasætið. Vitnið bar að það hefði í upphafi séð tvo menn í framsætum bifreiðarinnar, en eftir að hann fór út og að bílstjórahurðinni hefði hann séð að þar voru þrír menn í bifreiðinni og hefðu tveir þeirra þá verið í aftursætinu, en sá þriðji, ákærði, setið í ökumannssætinu. Nánar aðspurt kvaðst vitnið í raun ekki hafa séð hver þessara aðila var undir stýri bifreiðarinnar ... í grein sinn, enda hefði það ekki séð inn í bifreiðina. Ítrekað aðspurt bar vitnið að ákærði hefði verið í ökumannssætinu, en hann kvaðst ekki geta sagt til um hvort ákærði hefði verið að koma í eða fara úr sætinu, en treyst orðum starfsfélagans, A. Vitnið kvaðst á vettvangi þó hafa talið útilokað að tvær tilfærslur hefðu átt sér stað í bifreiðinni sökum þess hversu skjótt var brugðist við eftir að lögreglubifreiðin staðnæmdist aftan við bifreiðina ... . Vitnið bar að ákærði hefði verið mjög ölvaður. Vegna rannsóknar málsins hefði ákærði verið handtekinn og færður á lögreglustöð til frekari rannsóknar. Vitnið ætlaði að félagar ákærða hefðu einnig verið verulega ölvaðir.

Vitnið C, afleysingamaður hjá lögreglunni, kvaðst hafa verið við almennt eftirlit í miðbæ Akureyrar ásamt fyrrnefndum starfsfélögum, en vitnið kvaðst hafa setið í aftursæti lögreglubifreiðarinnar. Vitnið kvaðst hafa veitt því athygli umrædda nótt að bifreiðin ... var kyrrstæð, en illa lagt á bifreiðastæði austan við Landsbankann við Ráðhústorg. Síðar um nóttina kvaðst vitnið hafa fengið tilkynningu um að nefnd bifreið væri að hefja akstur, en er það gerðist hefði lögreglubifreiðin verið á móts við Nýjabíó við Strandgötu. Vitnið bar að ökumaður lögreglubifreiðarinnar, A, hefði strax brugðist við og ekið norður Geislagötu, en síðan vestur Bankastræti, en þar kvaðst vitnið hafa séð til ferða bifreiðarinnar ... þar sem henni var ekið til norðurs eftir nefndu bifreiðastæði og síðan inn á Túngötuna. Vitnið bar að er þetta gerðist hefði lögreglubifreiðin verið við gatnamót Túngötu og Bankastrætis og hefði henni verið ekið á eftir bifreiðinni ... norður Túngötu, en síðan stuttan spöl vestur Gránufélagsgötu og norður Hólabraut, allt þar til hún staðnæmdist. Vitnið sagði að lögreglubifreiðin hefði verið með blá stöðvunarljós er þetta gerðist og ætlaði að einungis hefðu liðið um 5 til 6 sekúndur frá því að bifreiðin ... stansaði þar til lögreglubifreiðin staðnæmdist fyrir aftan hana. Vitnið kvaðst þrátt fyrir talsvert myrkur ætíð hafa séð til ferða bifreiðarinnar ... á greindri akstursleið og vísaði til þess að götulýsing hefði verið á vettvangi. Vitnið kvaðst hins vegar ekki hafa séð inn í bifreiðina ... vegna myrkurs, en bar að einnig hefðu höfuðpúðar byrgt því sýn, og sagði: „... í rauninni sáum við aldrei almennilega inn í hana, ekki þegar hún var á ferð.“ Eftir að lögreglubifreiðin hafði staðnæmst kvaðst vitnið hafa stokkið út ásamt B lögreglumanni og strax farið að bifreiðinni ..., en þá séð hvar ákærði sat í ökumannssætinu; „með lappirnar einhvern veginn uppi eins og hann væri að gera sig líklegan til þess að færa sig yfir í framfarþegasætið.“ Vitnið kvaðst á vettvangi ekki hafa verið í vafa um að það hefði verið ákærði sem hefði ekið bifreiðinni í greint sinn, enda metið það svo að þeim aðilum sem voru í henni hefði ekki gefist tími til að hafa sætaskipti eftir að lögreglubifreiðin hafði staðnæmst. Vitnið sagði að ákærði hefði verið mjög ölvaður er hann var handtekinn. Hann hefði verið þvoglumæltur og hálf rænulítill. Vitnið ætlaði að ákærði hefði er atvik gerðust samt verið meðvitaður um stund og stað og því hæfur til að gefa skýrslu hjá lögregluvarðstjóra.

III.

Niðurstaða.

Lögreglumennirnir A, B og C hafa borið fyrir dómi að þeir hafi fylgst með akstri bifreiðarinnar ... í miðbæ Akureyrar og næsta nágrenni. Þeir hafi þannig fylgt bifreiðinni eftir á lögreglubifreið með tendruð stöðvunarljós, eftir að þeir urðu fyrst varir við ferðir hennar syðst á bifreiðastæði við útibú Landsbanka Íslands, eins og nánar er lýst í frumskýrslu lögreglu. Að virtum trúverðugum framburði lögreglumannanna verður lagt til grundvallar að þeir hafi fylgt bifreiðinni ... óslitið eftir tiltölulega stutta vegalengd um Túngötu, Gránufélagsgötu og Hólabraut, en einnig að ákærði hafi verið handtekinn skömmu eftir að lögreglubifreiðin hafði staðnæmst aftan við bifreiðina. Sat ákærði þá í ökumannssæti bifreiðarinnar ..., en samkvæmt framburði lögreglumannanna B og C var hann að nokkru leyti með fætur við framfarþegasætið. Óumdeilt er að er þetta gerðis voru vinir ákærða, vitnin D-x-x og E, báðir í aftursæti bifreiðarinnar.

Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu, þ. á m. alkóhólrannsókn, var ákærði mjög ölvaður er atvik gerðust. Verður ráðið af framburði vitna, þ. á m. lögreglumanna, að það sama hafi gilt um vitnið D. Að virtum framburði E verður lagt til grundvallar að hann hafi einnig verið undir einhverjum áhrifum áfengis. Eigi voru tekin blóðsýni úr E og D við lögreglurannsókn málsins til alkóhólrannsóknar.

Lögreglumaðurinn A hefur fyrir dómi staðhæft að hann hafi séð hreyfingu í bifreiðinni ... eftir að hann hafði stöðvað lögreglubifreiðina fast aftan við hana og þá þannig að farþegi í framfarþegasæti hefði fært sig yfir í aftursætið. Hann kvaðst ekki hafa séð aðra hreyfingu í bifreiðinni. Lögreglumaðurinn B kvaðst hafa veitt því eftirtekt við eftirförina að tveir aðilar sátu í framsætum bifreiðarinnar. Óumdeilt er að við handtöku ákærða var enginn við hlið hans, í framfarþegasætinu. Vitnið C kvaðst ekki hafa séð vel inn í bifreiðina ... í greint sinn vegna myrkurs, en einnig sökum þess að höfuðpúðar byrgðu því sín.

Ákærði hefur við meðferð málsins fyrir dómi neitað refsiverðri sök. Hann hefur staðhæft að annar maður, vinur hans, E, hafi ekið bifreiðinni ... í umrætt sinn. Að þessu leyti var frásögn hans samhljóða yfirheyrsluskýrslu hans við rannsókn málsins hjá lögreglu, en í andstöðu við orð hans samkvæmt varðstjóraskýrslu aðfaranótt 12. apríl 2014. Ákærði hefur borið að vegna tilmæla vinar síns E og vinnutengdra hagsmuna hefði hann í skyndingu fært sig í ökumannssætið eftir að E hafði fært sig úr því sæti yfir í aftursæti bifreiðarinnar. Nefnt vitni, E, hefur lýst atvikum eftir að bifreiðin ... hafði staðnæmst í Hólabraut með sama hætti og ákærði. Fyrir dómi, líkt og við yfirheyrslu hjá lögreglu, hefur E þannig staðhæft að hann hafi ekið bifreiðinni ... umrædda akstursleið frá bifreiðastæði við Landsbankann, og þá verið lítils háttar undir áhrifum áfengis. E hefur borið að hann hefði haft frumkvæði að hinni breyttu sætaskiptan, og borið við dómgreindarbresti, hræðslu og vitleysisgangi og jafnframt að tilfærslan hefði verið gerð í mikilli skyndingu þegar færi gafst. Að áliti dómsins var frásögn vitnisins staðföst að þessu leyti og eftir atvikum trúverðug.

D hefur fyrir dómi lýst yfir nær algjöru minnisleysi um atvik máls. Gaf hann þá skýringu á frásögn sinni hjá lögreglu að þar hefði verið um vangaveltur af hans hálfu að ræða og af þeim sökum hefði hann að einhverju leyti játað lýsingu rannsakara, að teknu tilliti til aðstæðna. Hann kvaðst vegna eigin ölvunarástands í raun ekki geta greint frá því sem gerðist í greint sinn, og þykir það hafa nokkra stoð í vætti vitna.

Umrædd bifreið, ..., er fólksbifreið, dökk að lit, af gerðinni Volkswagen Golf. Upplýst er að er atvik gerðust var myrkur á vettvangi, en götulýsing.

Samkvæmt framansögðu er sönnunarstaða ákæruvalds í máli þessu á þann veg að í raun er aðeins við framburð eins lögreglumanns að styðjast, að því er varðar hreyfingu í bifreiðinni ... eftir að akstri hennar lauk í Hólabraut. Af frásögn lögreglumannanna B og C verður ráðið að þeir hafi vegna aðstæðna á vettvangi, en einnig búnaðar í bifreiðinni ..., átt örðugt með að sjá inn í hana. Fyrir dómi báru þeir báðir að þeir hefðu í raun ekki séð ákærða aka bifreiðinni í greint sinn.

Þrátt fyrir að frásögn ákærða og fyrrnefndra vina hans, einkum vitnisins E, sé með nokkrum ólíkindablæ er að mati dómsins ekki loku fyrir það skotið að þær tvær tilfærslur og breytingar á sætaskipan, sem þeir hafa lýst, hafi getað farið fram án þess að lögreglumennirnir yrðu varir við þær. Að mati dómsins breytir stutt skýrsla ákærða á lögreglustöð um atvik máls þessu ekki, m.a. í ljósi verulegrar ölvunar og ungs aldurs hans. Fyrir liggur að fyrrnefndir vinir hans voru ekki yfirheyrðir um málsatvik á vettvangi er atvik gerðust.

Að ofangreindu virtu og gegn neitun ákærða þykir ákæruvaldið ekki hafa axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir samkvæmt 108. gr., sbr. 1. mgr. og 2. mgr. 109. gr., laga nr. 88, 2008. Ber því að sýkna ákærða af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Eftir þessum úrslitum ber að leggja allan sakarkostnað af rekstri málsins á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns, 262.268 krónur, og er þá meðtalinn virðisaukaskattur.

Dómsuppkvaðning í máli þessu hefur dregist nokkuð vegna embættisanna dómara, en gætt var ákvæða 184. gr. laga nr. 88, 2008.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds í máli þessu.

Allur kostnaður sakarinnar greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns, 262.268 krónur.