E-17/2006

Mál þetta, sem tekið var til dóms að loknum munnlegum flutningi 29. ágúst sl., er höfðað hinn 18. janúar 2006 af S-kk-þgf S-kk-þgf, Höfðabraut 50, Hvammstanga, á hendur H-kk-þgf M-kk-þgf, Leysingjastöðum II, Húnavatnshreppi.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 211.650 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 15. nóvember 2004 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda að mati dómsins.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar að mati dómsins.

II

Málavextir

Stefndi er bóndi að Leysingjastöðum II í Austur-Húnavatnssýslu og stundar þar hrossarækt með öðrum búskap. Á árinu 1996 fæddist í ræktun hans hesturinn S-kk-nf (ÍS-1996156333). S-kk-nf er undan A-kk-þgf frá EY I og D-kvk-þgf frá Leysingastöðum II. S-kk-nf er vel ættaður stóðhestur og fljótlega komu fram miklir hæfileikar hjá honum. Á árinu 2001 var hann fyrst sýndur til kynbótadóms en á landsmóti hestamanna á Vindheimamelum 2002 fékk hann sinn hæsta dóm, 8,27 í aðaleinkunn sem klárhestur.

Stefndi segir að eftir að Stígandi hafði fengið svo góða dóma sem raun varð á hafi margir falast eftir hestinum. Nokkuð kunn hestakona frá Bandaríkjunum, M-x-x G-x-x, hafi ítrekað reynt að fá hestinn keyptan en hann hafi lengi framan af hafnað öllum tilboðum í hestinn enda ætlað sér að nota hann í eigin ræktun. Stefndi kveður M-x-x G-x-x hafa haldið áfram tilraunum sínum til að kaupa hestinn og hún hafi fengið nokkra nafngreinda Íslendinga til að aðstoða sig við kaupin. Um vorið 2004 hafi stefnandi viljað kaupa hestinn fyrir erlendan aðila sem hafi reynst vera nefnd M-x-x. Af framburðir aðila og vitna fyrir dóminum verður ráðið að stefndi hafi í fyrstu ekki viljað selja M-kvk-þgf hestinn þegar stefnandi reyndi að fá hestinn keyptan fyrir hana. Nokkru síðar mun stefndi hafa haft samband við stefnanda og tjáð honum að hesturinn væri nú falur og beðið hann um að kanna hvort af kaupum gæti orðið. Síðan tókust samningar og var hesturinn sóttur af aðilum á vegum Martinu til Skagafjarðar, þar sem hann var í þjálfun og fluttur suður. Eftir að hesturinn hafði staðist læknisskoðun greiddi M-x-x kaupverðið milliliðalaust til stefnda á bankareikning hans hinn 15. apríl 2004.

III

Málsástæður og lagarök

Stefnandi byggir kröfu sína á reikningi með útgáfudag og gjalddaga 15. nóvember 2004 en fjárhæð reikningsins sé stefnufjárhæð málsins. Stefnandi segir reikninginn tilkominn vegna umboðslauna fyrir sölu á einu hrossi til Bandaríkjanna. Máli sínu til stuðnings vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindingar en þessi regla fái meðal annars stoð í lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000. Varðandi gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi til IV. kafla sömu laga. Krafa um dráttarvexti, þar með taldir vaxtavextir, er reist á reglum III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafa um málskostnað byggist á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 19/1991.

Stefndi byggir kröfur sínar á því að hann hafi aldrei gert nokkurn samning við stefnanda um sölu eða sölumeðferð á hestinum Stíganda sem geti verið stoð fyrir reikningi stefnanda. Stefndi kveðst ekki hafa leitað til stefnanda í þeim tilgangi að stefnandi hlutaðist til um sölu á hestinum heldur hafi stefnandi haft samband við hann og óskað eftir að kaupa hestinn fyrir nefnda M-kvk-þf. Stefndi kveður stefnanda aldrei hafa áskilið sér þóknun vegna sölu hestsins.

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi komið fram fyrir hönd kaupanda í þessum viðskiptum. Kaupandinn hafi síðan greitt kaupverðið beint til stefnda milliliðalaust. Ekkert samband hafi verið milli aðila þessa máls sem réttlætt geti að stefnandi krefji stefnda um umboðslaun vegna sölunnar enda hafi ekkert samningssamband verið á milli þeirra sem heimilaði stefnanda að reka erindi fyrir stefnda. Stefndi heldur því fram að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að samið hafi verið um að stefnanda bæru umboðslaun vegna sölu hestsins. Ef stefnandi geti ekki fært fram sönnun því til stuðnings að umboðssamningur hafi verið gerður milli aðila verði að sýkna stefna.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til laga nr. 7/1936 um samningsgerð umboð og ógilda löggerninga, til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og meginreglna kröfuréttar um fjárskuldbindingar. Krafa um málskostnað úr hendi stefnda er reist á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um umboðslaun vegna sölu á stóðhestinum S-kk-þgf frá Leysingjastöðum en aðilar eru ósammála um hvort stefnda beri að greiða slíka þóknun eða ekki. Fyrir liggur að aðilar gerðu ekki með sér skriflegan samning vegna viðskiptanna.

Fyrir dómi lýsti stefnandi því að hann hefði hitt vitnið M-x-x G-x-x í Bandaríkjunum og hún hefði þá spurt hann að því hvort hann þekkti stefnda og hann hafi játað því. Hún hafi þá beðið hann um að reyna að kaupa stóðhestinn S-kk-þf fyrir sig. Hann hafi sagt að það væri sjálfsagt og ætlað að gera það þegar hann kæmi heim en hún hafi ekki viljað fara strax í kaupin. Nokkrum mánuðum síðar hafi vitnið E-kk-nf Þ-kk-nf haft samband við hann og beðið hann um að tala við stefnda í þeim tilgangi að fá hestinn keyptan og þá fyrir nefnda M-kvk-þf. Hann kvaðst þá hafa tjáð E-kk-þgf að hann tæki ákveðin sölulaun ef af kaupum yrði. Stefnandi kvaðst í framhaldi af þessu hafa haft samband við stefnda og reynt að fá hestinn keyptan. Eftir nokkrar samningaviðræður hafi komið í ljós að af kaupunum yrði ekki þar sem stefndi hafi sett upp of hátt verð. Síðar eða um það bil þrem vikum seinna hafi stefndi haft samband og spurt hvort hægt væri að þreifa eitthvað meira á málinu og finna einhverja lendingu í því. Stefnandi kvaðst hafa svarað því til að það væri ekkert mál af hans hálfu en hann hafi jafnframt gert stefnda grein fyrir því að hann tæki sölulaun vegna þessa og stefndi hafi þá sagt að allir þyrftu að fá sitt. Hann hafi verið ánægður með það og í framhaldi hafi náðst samningar um kaupin. Stefnandi bar að meðan hann var að reyna að koma kaupunum á hafi hann átt samskipti við E-kk-þf Þ-kk-þf sem fulltrúa kaupanda en ekki kaupandann sjálfan.

Stefndi bar fyrir dóminum að stefnandi hafi hringt til sín og spurt hvort Stígandi væri til sölu. Hann hafi ekki getað gefið stefnanda endanlegt svar strax vegna þess að hann hafi verið í viðræðum við annan aðila sem var búinn að þrábiðja um hestinn og hann hafi haldið að kannski yrði af þeim kaupum. Af þessum sökum hafi hann greint stefnanda frá því að hann gæti ekki gefið honum endanlegt svar. Síðar hafi hann látið stefnanda vita af því að ekkert hefði orðið af þessum kaupum og því væri hesturinn til sölu. Hann kvaðst hafa hringt til stefnanda þar sem hann hafi verið sá síðasti sem falaðist eftir hestinum en það hafi margir aðilar gert. Stefndi bar að aldrei hafi komið fram í samskiptum hans við stefnanda að honum bæri að greiða stefnanda eitthvað vegna sölumeðferðar á hestinum. Sagði stefndi það alveg klárt af hans hálfu að hann hefði aldrei samþykkt að greiða stefnanda neitt vegna þessa enda hafi stefnandi verið að vinna fyrir manneskju sem áður hefði reynt að fá hestinn keyptan. Hann hafi látið stefnda vita af því að möguleiki væri á að hann væri tilbúinn til að selja konunni hestinn.

Aðrir eru ekki til frásagnar um það hvað fór á milli stefnanda og stefnda varðandi söluna á hestinum. Vitnið E-kk-nf Þ-kk-nf bar fyrir dóminum að stefnandi hefði sagt sér frá því að stefndi hefði samþykkt að greiða söluþóknun. Hann kannaðist hins vegar ekki við að stefnandi hefði áskilið sér þóknun frá Martinu ef af kaupunum yrði þegar hann reyndi fyrst að fá hestinn keyptan fyrir hennar hönd.

Vitnið M-x-x G-x-x kvaðst ekki hafa átt nein samskipti við stefnanda vegna kaupa á hestinum heldur hafi hún beðið E-kk-þf Þ-kk-þf um að reyna að kaupa hestinn fyrir sig og það hafi hann gert.

Samkvæmt því sem að framan er rakið taldi stefnandi að í raun hefði farið af stað nýtt söluferli á hestinum þegar stefndi hafði samband við hann en stefndi taldi aftur á móti að hið fyrra söluferli væri farið af stað aftur. Þar sem ekki nýtur annarra gagna en framburðar aðila svo og nokkuð misvísandi framburðar vitnisins E-kk-ef þykir stefnandi ekki hafa fært fram nægilega sönnun fyrir kröfu sinni. Að mati dómsins var það í verkahring stefnanda að tryggja sér sönnun fyrir því að stefnda bæri að greiða honum söluþóknun og er þá einkum horft til þess að stefnandi hefði einungis fáum vikum áður komið fram fyrir hönd kaupanda og í því tilfelli stóð ekki til að stefndi greiddi söluþóknun.

Með hliðsjón af málsatvikum öllum þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu stefnanda sótti málið I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómslögmaður en af hálfu stefnda flutti málið S-kk-nf G-kk-nf héraðsdómslögmaður.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, H-kk-nf M-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

H-kk-nf H-kk-nf.