E-194/2019

1. Mál þetta var höfðað 13. desember 2018. Stefnandi er A faktoring ehf., Sundagörðum 2 í Reykjavík. Stefndi er Bygma Ísland hf., Kjalarvogi 12 í Reykjavík. Aðalmeðferð málsins fór fram 7. janúar 2020 og var málið dómtekið að henni lokinni. Dómsuppsaga dróst framyfir lögbundinn fjögurra vikna frest en málið var ekki endurflutt með því að dómari og aðilar töldu það óþarft.

2. Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.676.337 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. maí 2018 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda aðmati dómsins og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir. Stefndi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar úrh endi stefnanda að fjárhæð 638.000 krónur.

3. Fyrirtækið Arton ehf. tók að sér verktöku við einstaka þætti byggingar stefnda á verslunar- og skrifstofuhúsnæði að Kjalarvogi 12 – 14 í Reykjavík. Var þar bæði um að ræða efnisútvegun og uppsetningu stálrekka og íhluta í hillukerfi til að flokka og geyma tímbur utandyra og jarðvinnu og malbikun á athafnasvæði umhverfis húsið. Stefndi er móðurfélag Húsasmiðjunnar ehf. og samkvæmt ákvörðun stefnda skyldi skipta kostnaði milli móðurfélagsins og dótturfélagsins þannig að móðurfélagið stæði straum af húsbyggingunni og frágangi lóðar en dótturfélagið skyldi greiða þann kostnað sem að jafnaði fellur í hlut leigutaka að slíku húsnæði að greiða. Arton ehf. gerði reikninga vegna sinnar vinnu bæði á stefnda og Húsasmiðjuna ehf. Stefnandi sem er fjármögnunarfélag keypti reikninga sem Arton ehf. hafði gert á stefnda en í málinu er deilt um hvort reikn-ingu r sá sem ógreiddur er hafi verið samþykktu raf þar til bærum fulltrúa eða fyrirsvarsmanni stefnda svo að stefnda beri að greiða hann.

4. Stefnandi byggir á því að hann hafi keypt hinn umdeilda reikning af félagi sem hafi gert nefndan reikning á stefnda vegna jarðvinnu og malbikunar og að stefnandi hafi áður en kaupin voru afráðin gengið úr skugga um það með samskiptum og samráði við fulltrúa stefnda að reikningsútgefandinn væri að vinna fyrir stefnda svo að stefnanda væri óhætt að eiga viðskipti við reikningsútgefandann. Þá byggir stefnandi á því að hinn umþrætti reikningur hafi verið móttekinn og samþykktur af þar til bærum fulltrúum stefnda, bæði rekstrarstjóra Fagmanna verslunar Húsasmiðjunnar og fulltrúa arkitektastofunnar sem stefndi hafði falið eftirlit með verkinu. Stefnandi hafnar þeirri viðbáru stefnda að reikningurinn hafi ekki verið samþykktur af þar til bærum fulltrúa stefnda og vísar til þess að stefndi hafi greitt stefnanda athugasemdalaust marga aðra reikninga Arton ehf. sem samþykktir hafi verið af sömu aðilum. Stefnandi vísar til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

5. Stefndi krefst sýknu á grundvelli þess að reikningur sá sem stefnt er fyrir hafi aldrei verið samþykktur til greiðslu af stefnda. Þannig hafi starfsmaður dótturfélags stefnda Húsasmiðjunnar ehf. móttekið reikninginn og samþykkt greiðsluskilmála hans án þess að hafa til þess nokkurt umboð og að þetta hafi stefnanda mátt vera ljóst af því sem fram hafi komið af samskiptum hans við stefnda. Þá vísar stefndi til þess að stefnanda hafi átt að vera auðvelt að kanna hverjir hefðu umboð til þess að skuldbinda stefnda. Stefndi telur að auk þess sé áritun starfsmanns dótturfélags stefnda á hinn umþrætta reikning ekki efnislega um það að samþykkja réttmæti nefnds reiknings eða greiðslu hans heldur aðeins móttöku reiknings og staðfestingu greiðsluskilmála. Hinn umdeildi reikningur hafi aldrei hlotið samþykki þar til bærra fyrirsvarsmanna stefnda vegna þess að efni og fjárhæð hans hafi ekki verið í samræmi við það vinnuframlag sem reikningur Artons ehf. byggði á. Þá sé í texta reikningsins getið um uppgjör vegna aukaverka og fleiri vinnuliða sem stefndi fallist ekki á að stoð hafi verið fyrir. Stefndi byggir auk þess á því að er nefndur reikn-ingur hafi borist sér hafi verið komnar fram upplýsingar um það frá undirverktökum Arton ehf. sem unnið höfðu að verkum félagsins í þágu stefnda eða Húsasmiðjunnar að þeir hefðu ekki fengið greiðslur frá Arton fyrir sína verkþætti. Þannig telur stefndi að Arton ehf. sem nú hefur verið tekið til gjaldþrota skipta hafi með sviksamlegum hætti fengið undirverktaka til að vinna þá verkþætti sem félagið fékk greitt fyrir frá stefnda og Húsasmiðjunni án þess að greiða nefndum undirverktökum fyrir sína vinnu eða skila virðisaukaskatti sem félagið hafði innheimt vegna verkanna. Byggir stefndi málatilbúnað sinn á ólögfestum sjónarmiðum um keðjuábyrgð og telur sér á þeim grundvelli heimilt að neita að greiða reikninga verktaka sem ekki greiðir kröfur vegna vinnu undirverktaka og að í slíku tilviki sé stefnda heimilt að annast sjálfur um greiðslu beint til undirverktaka. Lýsir stefndi því yfir að verði hann sýknaður af kröfu stefnanda þá muni hann greiða beint til undirverktaka sem fengu kröfur sínar uppgerðar frá Arton ehf.

6. Stefndi vísar til III. kafla samningalaga nr. 7/1936, einkum 30. gr. og vísar til þess að sannast hafi að fyrirsvarsmaður Arton ehf. hafi beitt viðsemjendur sína svikum er hann hafi fengið undirverktaka til að vinna fyrir sig verk á vegum Arton með þeim ásetningi að fá þá aðila til að stofna til löggernings og fá sjálfur greitt fyrir andvirði þeirra vinnu án þess að hafa nokkurn tíma ætlað sér að greiða nefndum undirverktökum fyrir sitt framlag. Telur stefndi að grandsemi eða grandleysi stefnanda skipti ekki máli í þessu sambandi þar sem ljóst sé að fyrirsvarsmaður Arton ehf. hafi beitt viðsemjendur sína svikum og blekkt þá til sa mningsgerðar. Stefnd i byggir á því að til að hægt sé að skuld-binda greiðslufyrirmæli til annars aðila en útgefanda reiknings þá verði að fara eftir veðlögum nr. 97/1997 og undirrita þurfi sérstakan veðsamning en það hafi ekki verið gert í því tilviki sem hér er til umfjöllunar. Þá vísar stefndi til þess að stefnandi verði að þola að hann eigi gagnvart honum allar þær mótbárur sem hann átti gagnvart Arton ehf. varðandi réttmæti, samþykki og greiðsluskyldu hins umþrætta reiknings.

7. Dómurinn getur ekki fallist á þá málsvörn stefnda að ekki hafi verið, eins og hér stendur á, unnt sé framselja stefnanda rétt útgefanda hins umþrætta reiknings til greiðslu með því að ekki hafi verið farið að ákvæðum veðlaga nr. 97/1997 um gerð veðsamnings. Þá verður heldur ekki fallist á það með stefnda að sannað sé að fyrirsvarsmaður Arton ehf. hafi beitt viðsemjendur sína svikum eða að það geti, eins og hér stendur á, leitt til þess að stefnandi eigi ekki rétt til að krefjast greiðslu reiknings þess sem hann keypti af Arton ehf. Fyrir liggur að margir aðrir reikningar sem stefnandi keypti af Arton ehf. og sem áritaðir voru um samþykki á sama hátt og reikningur sá sem um er deilt í þessu máli hafa verið athugasemdalaust greiddir af stefnda. Þá verður ekki framhjá því litið að hinn umdeildi reikningur er einnig uppáskrifaðu raf þeim sem stefndi hafði falið að hafa eftirlit með verki því sem stefndi fól Arton ehf. að vinna. Stefnandi mátti því í ljósi þessa treysta því að reikningurinn hafi verið samþykktur með fullnægjandi hætti. Þá er ekki fram komið að reikningurinn sé ekki ekki efnislega réttmætur og engin efni til að fallast á sjónarmið stefnda um svonefnda keðjuábyrgð sem hvorki eru lögfest né hafa stoð ísa mningssambandi stefnda við þá verktaka sem hann fól verkefni í sína þágu. Með vísan til þessa verður fallist á stefnukröfu stefnanda í máli þessu. Eftir þessum úrslitum verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað eins og greinir í dómsorði. Af hálfu stefn anda flutti málið A-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður en af hálfu stefnda S-kk-nf H-kk-nf lögmaður. Málið dæmdi Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi, Bygma Ísland hf., greiði stefnanda, A faktoring ehf., 1.676.337 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. maí 2018 til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 638.000 krónurí málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf