E-802/2013

Mál þetta, sem var dómtekið 14. nóvember sl., er höfðað af S-kk-þgf S-kk-þgf, Engjavöllum 8, Hafnarfirði, á hendur Kaupási hf., Blikahöfða 20. Reykjavík, með stefnu birtri 18. febrúar sl. til greiðslu launa.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 1.162.114 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 270.588 kr. frá 1. október til 1. nóvember 2012, af 841.858 kr. frá 1. nóvember til 1. desember 2012 og af 1.162.114 kr. frá 1. desember 2012 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Málsatvik

Stefnandi hóf störf hjá stefnda 1. júní 2011, sem matreiðslumeistari Veislueldhúss Nóatúns. Hinn 7. apríl sama ár höfðu aðilar gert með sér skriflegan starfssamning. Innihélt samningurinn 12. greinar og þá fylgdi honum skjal þar sem fram kom starfslýsing stefnanda og viðmiðun um væntanlegan vinnutíma stefnanda. Í 3. gr. starfsamningsins kom m.a. fram að stefnandi væri ráðinn í fullt starf. Hann samþykkti og gerði sér grein fyrir því að vegna ábyrgðar hans væri vinnutíminn hvorki alveg fastur né fyrir fram ákveðinn en miðað væri við að yfirvinnustundir færu ekki umfram 20 í mánuði. Ef þörf væri á frekari yfirvinnu myndi umbun vegna hennar vera samkomulagsatriði við rekstrarstjóra Nóatúns. Vinnutími væri hins vegar samkvæmt vinnuplani eða eins og þörf krefði. Í 4. gr. samningsins kom fram að föst mánaðarlaun stefnanda væru 600.000 kr. og væru samsett af launum fyrir dagvinnu, eftirvinnu og yfirvinnu. Launin tækju breytingum í samræmi við breytingar á kjarasamningi Samtaka Atvinnulífsins við Matvís. Greiðsla fyrir vinnu utan reglulegs vinnutíma og í neysluhléum væri innifalin í launum starfsmanns. Yfirvinna greiddist því ekki sérstaklega. Í nefndu fylgiskjali kom m.a. fram að vinnutími væri frá kl. 8 til 17 mánudaga til föstudaga en kl. 8 til 16 laugardaga (annan hvern).

Stefnanda var sagt upp störfum með bréfi 31. maí 2012. Í uppsagnarbréfinu kemur fram að ástæða uppsagnarinnar sé vegna endurskipulagningar. Uppsögnin miðaðist við næstu mánaðamót með uppsagnarfresti samkvæmt gildandi kjarasamningum. Stefnandi starfaði áfram hjá stefnda út ágúst 2012. Með launagreiðslu fyrir ágúst fékk stefnandi jafnframt greitt út áunnið orlof og desemberuppbót. Stefnandi og stefndi munu báðir, á þeim tíma sem stefnanda var sagt upp, hafa skilið það svo að uppsagnarfrestur væri þrír mánuður. Samkvæmt kjarasamningi var hann hins vegar tveir mánuðir. Stefnandi heldur því fram að honum hafi verið gefið vilyrði fyrir áframhaldandi starfi, er honum var sagt upp, en af hálfu stefnda er því mótmælt. Í lok september 2012 kom stefnandi að máli við stefnda og upplýsti hann um að uppsagnarfresturinn hefði í raun verið tveir mánuðir. Taldi hann því að uppsögnin hefði ekki tekið gildi þar sem hann hefði haldið áfram að starfa hjá stefnda eftir að uppsagnarfresti lauk. Munu viðræður hafa átt sér stað milli aðila vegna þessa. Með bréfi dagsettu 26. september 2012 lýsti stefnandi því yfir að hann væri reiðubúinn að koma aftur til starfa fyrir stefnda. Úr því varð hins vegar ekki en stefndi heldur því fram að hann hafi verið tilbúinn til að leyfa stefnanda að koma aftur til starfa í tvo mánuði og hafi tjáð honum það munnlega. Hóf stefndi störf hjá öðrum vinnuveitanda um miðjan október 2012.

Stefnandi leitaði til stéttarfélags síns vegna starfsloka sinna en viðræður félagsins við stefnda um uppgjör voru árangurslausar. Deila aðila snýst um hvort stefnandi eigi rétt til greiðslu launa í uppsagnarfresti og uppgjör vegna yfirvinnu en í því samhengi er deilt um vinnuskyldu stefnanda áður en til greiðslu vegna hennar kæmi.

Skýrslu fyrir dómi gáfu stefnandi, B-kk-nf J-kk-nf, og G-kvk-nf H. B-kvk-nf.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfu um greiðslu ógreiddra launa á meginreglunni um skuldbindingargildi samninga og meginreglunni um skuldbindingargildi kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins.

Hvað varðar ágreining um laun í uppsagnarfresti vísar stefnandi til þess að í ráðningarsamningi stefnanda og stefnda sé vísað til kjarasamnings MATVÍS og Samtaka atvinnulífsins um uppsagnarfrest. Samkvæmt grein 12.1.1 í þeim kjarasamningi skuli uppsagnarfrestur þeirra sem unnið hafa eitt ár, en skemur en tvö ár, hjá sama vinnuveitanda vera tveir mánuðir. Uppsögn stefnda, dagsett 31. maí 2012, hafi fallið úr gildi þegar stefnandi hafi haldið áfram störfum fyrir stefnda. Uppsögn stefnanda hafi því í raun farið fram 23. september 2012, þegar sumarleyfi hans hafi lokið og tekið gildi þann 1. október. Stefnandi eigi þess vegna kröfu um laun fyrir síðustu daga septembermánaðar, auk launa í október og nóvember. Þann 12. október hafi hann hafið störf hjá nýjum vinnuveitanda. Hann hafi verið á töluvert lægri launum þar en hjá stefnda. Geri stefnandi kröfu um full laun þar til hann hafi hafið störf á nýjum vinnustað. Tímabilið sem hann hafi hafið störf hjá nýjum vinnuveitanda þar til uppsagnarfrestur hafi runnið út geri hann kröfu um mismun launa.

Hvað varðar ágreining um vinnutíma vísar stefnandi til þess að í 3. gr. ráðningarsamnings aðila sé ákvæði um að innifalið í launum stefnanda samkvæmt 4. gr. séu 20 yfirvinnutímar á mánuði en sérstaklega skuli samið og greitt fyrir yfirvinnu umfram þá. Stefnandi hafnar þeim skilningi stefnda að dagvinnutími stefnda sé 188,4 klukkustundir á mánuði og umfram það komi svo 20 samningsbundnir yfirvinnutímar. Vísar stefnandi í því samhengi til laga um 40 stunda vinnuviku nr. 88/1971 sem geri að verkum að dagvinnutímar í mánuði séu 173,33, en miðað sé við að vinnudagar í mánuði séu 21,67. Að mati stefnanda eigi hann því að fá greitt sérstaklega fyrir vinnu umfram 193,33 tíma í mánuði (173,33 dagvinnutímar + 20 samningsbundnir yfirvinnutímar). Stefnandi hafi í apríl 2012 fengið greitt fyrir 200 yfirvinnutíma. Stefndi miðaði þá við yfirvinnutaxtann 2800 kr. á klukkutíma sem sé rangur og lægri en dagvinnutaxti stefnanda. Stefnandi hafi strax gert athugasemd við þetta og hafi hann í maí 2012 fengið leiðréttingu á þessu með greiðslu á 200 tímum til viðbótar á taxtanum 2766 kr., sem einnig sé rangur. Samtals hafi stefnandi fengið greitt 1.390.000 kr. (svo) fyrir yfirvinnu.

Hvað varðar ágreining um yfirvinnutaxta vísar stefnandi til þess að samkvæmt 4. gr. ráðningarsamnings aðila séu mánaðarlaun stefnanda 600.000 kr. og séu þar innifaldir 20 yfirvinnutímar. Þau laun hafi tekið kjarasamningsbundnum hækkunum. Yfirvinnukaup greiðist með tímakaupi sem samsvari 1,0385% af mánaðarlaunum fyrir dagvinnu eða með 80% álagi á tímakaup dagvinnu skv. kjarasamningum, ef ekki er samið um annað. Miðar stefnandi í stefnu að tímakaup hans í yfirvinnu skuli reiknast af launum eins og þau hafi verið er hann lauk störfum hjá stefnda (647.393 kr.) og sé því 5.568 kr. Í heildina sundurliðast endaleg dómkrafa stefnanda svo:

Full laun frá 24. september til 11. október: kr. 388.435. Gjalddagi reiknaður frá 1. nóvember. Reiknað sem 60% af fullum mánaðarlaunum (18 dagar, miðað við 30 daga mánuð), kr. 647.393

Mismunur launa frá 12. október til 31. október: kr. 182.835. Gjalddagi 1. nóvember.

Mismunur launa í nóvember: kr. 178.553. Gjalddagi 1. desember.

Orlof af ógreiddum launum í uppsagnarfresti (12,55%, sbr. kjarasamningur): kr. 94.103. Gjalddagi við starfslok, 1. des, sbr. 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Ógreidd yfirvinna á starfstímanum: kr. 270.588 Gjalddagi 1. október.

Orlof af ógreiddri yfirvinnu (13,04%, sbr. launaseðlar): kr. 35.285. Gjalddagi 1. desember, sbr. 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Ógreidd desemberuppbót: kr. 12.315. Gjalddagi 1. desember.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglunnar um skuldbindingargildi samninga og meginreglunnar um skuldbindingargildi kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins, sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Jafnframt vísar hann til kjarasamnings MATVÍS annars vegar og Samtaka atvinnulífsins vegna LABAK, SAF og SI hins vegar frá 24. apríl 2004, viðaukasamnings MATVÍS og SA frá 5. maí 2011 og laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, aðallega 1. gr. Um greiðslu yfirvinnu vísar hann til kjarasamnings milli Félags bókagerðarmanna, Flóabandalagsins (Efling, Hlíf, VSFK), Landssambands íslenskra verslunarmanna, MATVÍS, Mjólkurfræðingafélags Íslands, Rafiðnaðarsambands Íslands, Samiðnar, Starfsgreinasambands Íslands, VM Félags vélstjóra og málmtæknimanna, VR, samninganefndar ASÍ og Samtaka atvinnulífsins. Um dagvinnutíma stefnanda vísar hann til laga nr. 88/1971 um 40 stunda vinnuviku, einkum 1. mgr. 2. gr. Krafa stefnanda um greiðslur fyrir áunnið orlof styðst við lög nr. 30/1987 um orlof. Varðandi kröfu stefnanda um dráttarvexti úr hendi stefnda vísar hann til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu sína um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda

Af hálfu stefnda er á því byggt að hann hafi þegar gert upp við stefnanda öll þau laun og hvers kyns launatengdar greiðslur sem stefnandi eigi rétt á úr hendi stefnda vegna vinnu stefnanda hjá stefnda og uppsagnar stefnanda úr störfum hjá stefnda.

Hvað varðar ágreining um laun í uppsagnarfresti byggir stefndi á því að hann hafi að fullu staðið við starfssamning á milli sín og stefnda. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum í maí 2012. Gengið hafi verið út frá því að hann væri með þriggja mánaða uppsagnarfrest en ekki tveggja mánaða eins og kjarasamningur kveði á um. Þessi mistök stefnda hafi ekki falið í sér að taka rétt af stefnanda heldur í raun að auka rétt hans. Ef stefnandi hefði viljað hætta störfum fyrr, þ.e. eftir tvo mánuði frá uppsögn, hefði stefnandi einfaldlega getað bent stefnda á þennan misskilning og hefði hann þá þegar verið leiðréttur. Þá hafi öll laun, þ.m.t. orlofsuppbót, orlof og desemberuppbót, verið gerð upp við stefnanda í ágúst 2012. Aldrei hafi verið talað um að stefnandi kæmi aftur til vinnu. Telur stefndi að jafnvel þótt litið yrði svo á að ekki hafi verið samið um þriggja mánaða frest þá hafi stefnandi sannanlega fengið umsaminn tveggja mánaða frest og laun þann tíma.

Stefndi byggir enn fremur á því að jafnvel þótt komist yrði að því að uppsögnin í maí 2012 hafi ekki verið lögmæt þá eigi stefnandi ekki rétt á greiðslu launa frá 24. september til loka nóvember 2012 þar sem stefnandi hafi ekki unnið á því tímabili. Stefndi hafi, þótt hann teldi að rétt hafi verið staðið að uppsögn stefnanda og uppgjöri við hann, ákveðið að verða við kröfu stefnanda um að leyfa honum að vinna tveggja mánaða uppsagnarfrestinn í október og nóvember 2012. Í því sambandi hafi stefnandi verið boðaður til vinnu en þá hafi hann neitaði að vinna uppsagnarfrestinn. Forsenda þess að stefnandi fengi greitt hafi að sjálfsögðu verið sú að hann myndi þá vinna uppsagnarfrestinn. Stefndi hafi aldrei dregið til baka uppsögnina frá því í maí 2012 eða gefið til kynna að hún yrði dregin til baka.

Stefndi telur skilning stefnanda á því hver vinnutími stefnanda ætti að vera rangan. Í starfssamningi aðila komi skýrt fram hver vinnuskyldan sé. Samkvæmt henni hafi vinnuskyldan verið frá kl. 8.00 til 17.00 alla virka daga og frá kl. 8.00 til 16.00 annan hvern laugardag. Samtals hafi því vinnuskylda verið 188,4 tímar á mánuði. Umsamin kjör stefnanda hjá stefnda hafi verið langt umfram þau kjör sem kveðið hafi verið á um í kjarasamningi. Það sé ekkert sem banni að samið sé um betri kjör og þá meiri ábyrgð og vinnuframlag enda sé ekki brotið á þeim lágmarkskjörum sem kveðið sé á um í kjarasamningi. Þá hafi sérstaklega verið tekið fram í starfssamningi að stefnandi samþykki og geri sér grein fyrir að vegna ábyrgðar hans hafi vinnutíminn hvorki verið alveg fastur né fyrir fram ákveðinn. Vinnutímaskýrslan hafi því aðeins verið til að gefa einhverja mynd af væntum vinnutíma starfsmanns. Enn fremur hafi sérstaklega verið tekið fram í 3. gr. í starfssamningnum að þó að vinnutíminn væri ekki alveg fastur né fyrir fram ákveðinn væri miðað við að yfirvinnustundir yrðu ekki umfram 20 í mánuði. Þannig skyldi ekki umbunað sérstaklega þó að stefnandi ynni 20 yfirvinnutíma umfram vinnuskyldu sem tilgreind hafi verið í starfssamningi. Stefndi mótmælir því að miða eigi við skilning stefnanda um að stefnandi eigi rétt á að fá greitt sérstaklega fyrir vinnu umfram 193,33 tíma í mánuði enda hafi verið samið sérstaklega um annað. Stefnandi hafi þannig í raun aðeins unnið 191,55 yfirvinnutíma frá því að hann hafi hafið störf hjá stefnda. Þá sé ekki dregið frá að stefnandi hafi ekki uppfyllt vinnuskyldu í júlí og ágúst 2012. Hafi stefnanda verið umbunað með greiðslu eininga fyrir vinnu umfram vinnuskyldu samkvæmt starfssamningi. Samtals hafi stefnandi fengið greiddar 1.389.800 kr. Sé miðað við útreikninga stefnanda á yfirvinnutaxta sé ljóst að stefndi hafi ofgreitt stefnanda fyrir yfirvinnu.

Hvað varðar ágreining um yfirvinnutaxta þá mótmælir stefndi þeim skilningi stefnanda að miða eigi yfirvinnukaup við 5.568 kr. Í fyrsta lagi sé óljóst hvernig sú fjárhæð séu fengin sem leiði til þess að ekki sé unnt að miða við hana og hún því með öllu ósönnuð. Í öðru lagi sé því mótmælt að stefnandi eigi samkvæmt starfssamningi rétt á því að fá greitt fyrir umfram yfirvinnu miðað við föst mánaðarlaun jafnvel þótt tekið væri mið af því að inni í mánaðarlaunum væru 20 fastir yfirvinnutímar. Í starfssamningi komi skýrt fram að ef þörf verði fyrir frekari yfirvinnu muni umbun vegna hennar vera samkomulagsatriði við rekstrarstjóra Nóatúns. Jafnframt sé þar samið um að yfirvinna greiðist ekki sérstaklega, sbr. 4. gr. Í þessu felist að stefnandi eigi ekki rétt á því að fá greidda yfirvinnu samkvæmt yfirvinnutaxta kjarasamnings heldur skuli greiða honum sérstaka umbum fyrir slíka umfram vinnu.

Stefndi telur enn fremur óeðlilegt, þar sem stefnandi hafi verið á föstum launum, sem séu miklu hærri en launataxti í kjarasamningi, að miða skuli við hvernig yfirvinna sé reiknuð samkvæmt kjarasamningi. Slík niðurstaða væri mjög ósanngjörn og ekki í samræmi við það sem samið hafi verið um. Ef ætlunin hefði verið að stefnandi fengi greitt fyrir yfirvinnu í samræmi við kjarasamning hefðu mánaðarlaun hans eðlilega verið ákveðin mun lægri auk þess sem getið hefði verið um slíkt í ráðningarsamningi og þá einnig tilgreint tímagjald yfirvinnu. Mótmælir hann því að slíkt feli í sér brot á 7. gr. laga um stéttarfélög og vinnudeilur enda fari ekkert í starfssamningi aðila í bága við þágildandi kjarasamninga.

Stefndi vísar enn fremur til þess að stefnandi hafi aldrei gert neinar athugasemdir við þá umbun sem hann hafi fengið fyrir yfirvinnu þann tíma sem hann hafi unnið hjá stefnda. Samtals hafi stefnandi fengið greiddar 500 einingar sem séu fleiri einingar en yfirvinnutímar stefnanda.

Stefndi mótmælir útreikningum stefnanda á fjölda yfirvinnutíma stefnanda á heildarstarfstímanum og telur að þeir útreikninga sem stefnandi hafi lagt fram á síðari stigum málsins séu ekki til þess fallnir að skýra það.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda sem vanreifaðri. Stefndi byggir á því að ef fallist yrði á að stefnda beri að greiða kröfu stefnanda að hluta eða öllu leyti þá verði dráttarvextir í fyrsta lagi dæmdir frá dómsuppsögudegi, sbr. 2. ml. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Til stuðnings varakröfu sinni um lækkun vísar stefndi til sömu málsástæðna og lagaraka og í aðalkröfu og vísar til þess sem þar kemur fram.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglu vinnuréttar, meginreglu samninga- og kröfuréttar, 7. gr. laga um stéttarfélög og vinnudeilur nr. 80/1938 og laga nr. 38/2001 einkum 9. gr. Kröfu sína um málskostnað reisir hann á 129., 130.. og 131. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu deila aðilar um starfslok stefnanda hjá stefnda og uppgjör á launum stefnanda. Er ágreiningurinn þríþættur. Í fyrsta lagi er deilt um hvort stefnandi hafi átt rétt til launa í uppsagnarfresti, í öðru lagi er deilt um hver dagvinnutími stefnanda hafi átt að vera og í þriðja lagi hvernig greiða hafi átt fyrir yfirvinnu stefnanda.

Um laun í uppsagnarfresti

Eins og rakið var í málavaxtalýsingu hóf stefnandi störf hjá stefnda sem matreiðslumeistari Veislueldhúss Nóatúns hinn 1. júní 2011 en aðilar gerðu sín á milli starfssamning 7. apríl sama ár. Var ráðningartíminn ótímabundinn. Í 11. gr. samningsins var kveðið á um að gagnkvæmur uppsagnarfrestur af beggja hálfu skyldi vera samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og MATVÍS. Með bréfi 31. maí 2012, sem ber yfirskriftina Uppsögn vegna endurskipulagningar, var stefnanda sagt upp störfum hjá stefnda. Í texta bréfsins segir eftirfarandi: Kaupás hf., kt. 000000-0000, segir þér, S-kk-nf S-kk-nf, kt. 000000-0000, hér með upp störfum frá og með næstu mánaðarmótum með uppsagnarfresti skv. gildandi kjarasamningum. Í framburði rekstrarstjóra stefnda, sem undirritaði uppsagnarbréfið, og í framburði stefnanda fyrir dómi, kom fram að er uppsögnin átti sér stað hefðu þeir staðið í þeirri trú að uppsagnarfrestur samkvæmt kjarasamningi væri þrír mánuðir. Stefndi kvað jafnframt að hann hefði talið að honum yrði, þrátt fyrir uppsögnina, tryggð áfram vinna hjá stefnda. Því mótmælir stefndi. Starfaði stefnandi hjá stefnda út ágúst 2012 en stefnandi kveðst hafa talið sig hafa verið að fara í sumarfrí í september það ár en ekki að hætta störfum hjá stefnda. Desemberuppbót og allt áunnið orlof var þó greitt út með launum stefnanda fyrir ágústmánuð en hann kvaðst í skýrslugjöf sinni fyrir dómi ekki hafa veitt því sérstaka athygli. Hinn 25. september 2012 kom stefnandi að máli við stefnda og gerði honum grein fyrir því að uppsagnarfresturinn hefði, samkvæmt framangreindum kjarasamningi, verið tveir mánuðir. Taldi hann því að uppsögnin hefði fallið úr gildi er hann hélt áfram að starfa hjá stefnda eftir tvo mánuði, þ.e. í ágúst 2012. Fyrirsvarsmenn stefnda kváðust hafa ákveðið að koma til móts við stefnanda og því boðið honum að vinna hinn kjarasamningsbundna uppsagnarfrest í október og nóvember 2012 en hann hefði aldrei mætt til vinnu. Fyrir liggur að stefnandi hóf störf hjá öðrum vinnuveitanda 12. október 2012.

Samkvæmt 12. kafla kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og MATVÍS, frá 17. febrúar 2008, er lágmarksuppsagnarfrestur fastráðins starfsmanns einn mánuður af beggja hálfu. Uppsagnarfrestur þeirra sem unnið hafa eitt ár, en skemur en tvö ár, hjá sama atvinnurekanda skal vera tveir mánuðir og þeirra sem unnið hafa í tvö ár eða lengur hjá sama atvinnurekanda skal vera þrír mánuðir. Að auki eru ákvæði um aukinn uppsagnarfrest eftir að starfsmaður hefur starfað í a.m.k. 10 ár hjá sama fyrirtæki og hefur náð tilteknum lífaldri. Óumdeilt er að gagnkvæmur uppsagnarfrestur í máli þessu hafi verið tveir mánuðir. Ljóst er af ákvæðum framangreinds kjarasamnings að starfsmaður ávinnur sér aukinn uppsagnarfrest eftir því sem hann hefur starfað lengur hjá sama atvinnurekanda. Verður því að líta svo á að í því felist að jafnaði betri réttur fyrir starfsmanninn enda felur lengri uppsagnarfrestur m.a. í sér rétt til greiðslu launa í lengri tíma. Getur dómurinn því ekki fallist á að sú staðreynd að stefnandi vann þriggja mánaða uppsagnarfrest í stað tveggja mánaða feli í sér brot á ákvæðum framangreinds kjarasamnings sem leiði til þess að líta verði svo á að uppsögn hans frá 31. maí 2012 hafi fallið úr gildi. Er í þessu samhengi enn fremur óhjákvæmilegt að líta til þess að stefnandi gerði engar athugasemdir við tímalengd uppsagnarfrestsins fyrr en tæpum fjórum mánuðum eftir að honum barst uppsögnin og hefur ekkert komið fram í málinu um að lengri uppsagnarfrestur hafi valdið honum óþægindum eða tjóni. Jafnvel þótt litið yrði svo á að ráðningarsamningur stefnanda við stefnda hefði sjálfkrafa endurnýjast, er stefnandi vann umfram kjarasamningsbundinn uppsagnarfrest, verður að horfa til þess að hann mætti aldrei aftur til vinnu hjá stefnda, eftir að stefndi hafði samþykkt að hann kæmi aftur til starfa í tvo mánuði, heldur hóf hann, 12. október 2012, störf hjá öðrum atvinnurekanda. Grundvöllur þess að stefnandi áynni sér rétt til launa þessa tvo mánuði var sá að hann innti af hendi vinnu í þágu stefnda. Ekkert hefur komið fram um það í málinu að vinna sú sem stefnanda hafi boðist hjá stefnda hafi ekki rúmast innan starfslýsingar hans. Sönnunarbyrðin um að stefnandi hafi verið leystur undan vinnuskyldu hvílir á honum. Gegn andmælum stefnda verður ekki talið að stefnanda hafi tekist sú sönnun. Samkvæmt öllu framangreindu verður stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda um laun í uppsagnarfresti og þar með kröfu um orlof af þeim launum og desemberuppbót.

Um dagvinnutíma og greiðslu fyrir yfirvinnu

Í 3. gr. í starfssamningi milli stefnanda og stefnda er kveðið á um vinnutíma. Ákvæðið er svohljóðandi: Starfsmaður er ráðinn í fullt starf. Starfsmaður samþykkir og gerir sér grein fyrir að vegna ábyrgðar hans er vinnutíminn hvorki alveg fastur né fyrirfram ákveðinn en miðað er við að yfirvinnustundir séu ekki umfram 20 í mánuði. Ef þörf er á frekari yfirvinnu mun umbun vegna hennar vera samkomulagsatriði við rekstrarstjóra Nóatúns. Vinnutími er hins vegar skv. meðfylgjandi vinnuplani, eða eins og þörf krefur. Umrætt ákvæði um hámark yfirvinnu mun hafa verið sett inn í samninginn að beiðni stefnanda.

Í 4. gr. samningsins er kveðið á um laun og launakjör. Ákvæðið er svohljóðandi: Föst mánaðarlaun eru 600.000 kr. og eru samsett af launum fyrir dagvinnu, eftirvinnu og yfirvinnu. Launin taka breytingum í samræmi við breytingar á kjarasamningi Samtaka Atvinnulífsins við Matvís. Greiðsla fyrir vinnu utan reglulegs vinnutíma og í neysluhléum er innifalin í launum starfsmanns. Yfirvinna greiðist því ekki sérstaklega.

Í fylgiskjali með starfssamningnum er að finna lýsingu á starfi stefnanda en af henni má ráða að um ábyrgðarstarf sé að ræða. Þannig skuli hann stýra Veislueldhúsi Nóatúns og bera ábyrgð á daglegum rekstri þess, vera ábyrgur fyrir starfsmannamálum og fyrir því að launakostnaður eldhússins haldist innan rekstrarramma, vera þátttakandi í vöruþróunarhópi Nóatúns og leiðandi í mótun þjónustuframboðs veisluþjónustu og þróun veisluþjónustu. Næsti yfirmaður stefnanda var rekstrarstjóri Nóatúns. Þá er í fylgiskjalinu yfirlit yfir vinnutíma stefnanda er ber yfirskriftina Vinnutímaskýrsla. Þar kemur fram að vinnutími sé frá kl. 8 til 17 mánudaga til föstudaga en kl. 8 til 16 laugardaga (annan hvern). Jafnframt segir: Starfsmaður er ráðinn í fullt starf. Starfsmaður samþykkir og gerir sér grein fyrir að vegna ábyrgðar hans er vinnutími hvorki alveg fastur né fyrirfram ákveðinn. Þessi vinnutímaskýrsla er því aðeins til að gefa einhverja mynd af væntum vinnutíma starfsmanns.

Af framangreindu má ráða að vilji stefnda var sá að stefnandi yrði ráðinn til starfa þar sem ákveðin yrðu í einu lagi kjör fyrir alla vinnu hans, bæði dagvinnu og yfirvinnu. Stefnandi vildi hins vegar tryggja ákveðið þak á þá yfirvinnu sem innifalin væri í mánaðarlaunum hans. Ákvæði starfssamningsins eru hins vegar misvísandi hvað þetta varðar þar sem annars vegar er í 3. gr. hans kveðið á um að miða skuli við að yfirvinnustundir séu ekki umfram 20 í mánuði og að umbun vegna hennar skuli vera samkomulagsatriði en hins vegar er kveðið á um það í 4. gr. að yfirvinna greiðist ekki. Þá er ekki unnt að ráða af framangreindri vinnutímaskýrslu hvort einungis sé átt við dagvinnu eða hvort yfirvinna, þ.m.t. umræddir 20 tímar, sé innifalin í greindum vinnustundum. Stefndi, sem er stórfyrirtæki með fjölda manns í vinnu, færði samninginn í letur og verður því að bera hallann af óskýrri framsetningu hans.

Samkvæmt 2. gr. laga um 40 stunda vinnuviku nr. 88/1971 skulu í hverri viku ekki vera fleiri dagvinnutímar en 40. Óumdeilt er að ákvæðið felur í sér samtals 173,33 dagvinnutíma í mánuði. Ekki er unnt að fallast á það með stefnda að honum hafi verið heimilt að víkja frá nefndu ákvæði með samningum við stefnanda. Sé horft til framlagðrar skýrslu stefnda um vinnutíma stefnanda (dómsskjal 14) verður heldur ekki annað ráðið en að stefndi sjálfur miði dagvinnu við átta tíma á dag. Þá er umrædd vinnutímaskýrsla sem fylgdi starfssamningi aðila, eins og áður sagði, óljós. Er þeirri málsástæðu því hafnað að vinnuskylda stefnanda, áður en yfirvinna skyldi reiknast, hafi verið 188,4 tímar á mánuði. Sé horft til 3. gr. starfssamningsins er ljóst að stefndi skyldi vinna 20 tíma til viðbótar í mánuði áður en til greiðslu fyrir yfirvinnu kæmi. Verður því fallist á það með stefnanda að hann hafi átt rétt á launum fyrir yfirvinnu færi vinnan yfir 193,33 tíma á mánuði.

Ákvæði um tímagjald fyrir yfirvinnu eða hvernig hún skuli reiknuð er ekki að finna í samningnum heldur kveðið á um að umbun vegna yfirvinnu skuli vera samkomulagsatriði. Er það í andstöðu við grein 1.8.2 í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og MATVÍS þar sem kveðið er á um í 8. lið að í ráðningarsamningi skuli koma fram: Mánaðar- eða vikulaun, t.d. með tilvísun til launataxta, mánaðarlaun sem yfirvinna er reiknuð af, aðrar greiðslur eða hlunnindi svo og greiðslutímabil. Fyrir liggur að stefndi hefur greitt stefnanda samtals 1.389.800 kr. fyrir yfirvinnu í formi 500 „eininga“ en taxtinn fyrir eininguna var ákveðinn einhliða af stefnda. Taxtinn fyrir eininguna var annars vegar 2.800 kr. (x200 einingar) en hins vegar 2.766 kr. (x300 einingar). Þar sem ekki var samið sérstaklega um tímagjald fyrir yfirvinnu er ekki við annað að miða en ákvæði kjarasamningsins en samkvæmt grein 2.2.6 í 2. kafla samningsins skal yfirvinna greiðast með tímakaupi sem samsvarar 1,0385% af mánaðarlaunum fyrir dagvinnu. Er þá jafnframt horft til að samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda skulu laun og önnur starfskjör, sem aðildarsamtök vinnumarkaðarins semja um, vera lágmarkskjör fyrir alla launamenn í viðkomandi starfsgrein. Samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar ákveða skulu ógildir.

Hvað varðar tímakaup í yfirvinnu er til þess að líta að stefndi hefur ekki gert tilraun til að hrekja þann taxta sem stefnandi leggur til grundvallar (5.379 kr./5.568 kr.) heldur einungis vísað til þess að ekki sé unnt að byggja á útreikningum stefnanda. Stefnda ætti sem launagreiðanda að vera í lófa lagið að leggja fram nýja útreikninga á taxta yfirvinnu, samkvæmt ákvæðum kjarasamningsins, telji hann útreikninga stefnanda ranga en það hefur hann ekki gert. Verður því miðað við tímakaup það sem stefnandi byggir á enda verður ekki annað ráðið en að það sé í samræmi við reiknireglu kjarasamningsins.

Í málatilbúnaði sínum í stefnu byggði stefnandi á því að óumdeilt væri að yfirvinnutímar hans á heildarstarfstíma hans hjá stefnda hefðu verið 344,66 umfram þá 20 á mánuði sem innifaldir væru í mánaðarlaununum. Ekki var að finna frekari sundurliðun á tímafjöldanum, frá degi til dags eða mánuði til mánaðar, heldur setti stefnandi fram kröfu í einu lagi um samtals 344,66 tíma á tímakaupinu 5.568 kr. Stefndi mótmælti því að yfirvinnutímar væru óumdeildir og hefur lagt fram eigin útreikninga vegna yfirvinnu stefnanda. Útreikningarnir byggja hins vegar allir á því að vinnuskylda stefnanda, áður en til greiðslu fyrir yfirvinnu komi, sé meiri en dómurinn hefur fallist á og er því ekki unnt að horfa til þeirra. Við meðferð málsins lækkaði stefnandi kröfu sína vegna yfirvinnu niður í 326,94 tíma og lækkaði dómkröfu sína í samræmi við það. Þessi heildartímafjöldi fær stuðning í skjölum sem stafa frá stefnda sjálfum, sbr. dómsskjal 13 sem lagt var fram með greinargerð hans, en þar er að finna yfirlit um yfirvinnu stefnanda sundurliðað eftir mánuðum. Eftir dómtöku málsins taldi dómari hins vegar þörf á að stefnandi gerði frekari grein fyrir kröfu sinni vegna yfirvinnu. Var málið því endurupptekið með heimild í 104. gr. laga nr. 91/1991 og því beint til stefnanda, með vísan til 2. mgr. 46. gr. sömu laga, að leggja fram nákvæmt yfirlit yfir þá yfirvinnutíma sem stefnandi taldi sig hafa unnið hjá stefnda, sundurliðað eftir dögum. Þá var þess óskað að hann legði fram útreikninga á tímagjaldi í yfirvinnu sem tæki mið af reiknireglu kjarasamnings MATVÍS og Samtaka atvinnulífsins. Í þinghaldi 6. desember sl., lagði stefnandi fram umbeðið yfirlit og útreikninga vegna tímakaups í yfirvinnu. Stefnanda reiknast til að hann hafi unnið samtals 568,4 tíma hjá stefnda á tímabilinu 27. september 2011 til og með 30. ágúst 2012. Yfirlit stefnanda er byggt á tímaskýrslu (dómsskjal 14) sem stefndi lagði sjálfur fram um vinnutíma stefnanda. Dómari hefur borið yfirlitið saman við tímaskýrsluna og er þar fullt samræmi á milli. Í yfirliti stefnanda eru hins vegar nokkrar samlagningarvillur. Þannig vanreiknar stefnandi t.d. yfirvinnu vegna nóvember 2011 um rúma sjö tíma og ofreiknar yfirvinnu vegna maí 2012 um rúma fjóra tíma. Í sundurliðun milli mánaða tekur stefnandi ekki tillit til fastrar yfirvinnu, sem samsvarar 20 klukkustundum á mánuði, heldur dregur í einu lagi (240 tíma) frá 568,4 tímum í lokin. Telur stefnandi að ógreiddar yfirvinnustundir hans hjá stefnda nemi samtals 328,4 en það er tæpum tveimur tímum fleiri en krafa hans, eins og henni var breytt undir rekstri málsins, byggðist á. Þrátt fyrir samlagningarvillur vegna einstakra mánaða er heildarniðurstaðan á yfirvinnutímum sem stefnandi telur sig hafa innt af hendi innan skekkjumarka og í samræmi við tímaskýrsluna.

Í þinghaldinu 6. desember sl. komu fram athugasemdir frá stefnda við framlagt yfirlit stefnanda um yfirvinnu. Taldi stefndi að stefnanda hefði í útreikningum sínum láðst að taka tillit til 20,17 tíma sem hefði vantað upp á vinnuskyldu hans í dagvinnu á tímabilinu sem útreikningarnir taka til. Þá taldi stefndi að útreikningar á tímakaupi í yfirvinnu ættu að miðast við launakjör yfir heildarstarfstímabil stefnanda, ekki eins og þau hefðu verið þegar stefnandi hætti störfum, en fyrir liggur að þau tóku tvívegis kjarasamningsbundnum hækkunum. Féllst stefnandi á þessar athugasemdir stefnda og breytti dómkröfum sínum með tilliti til þeirra. Endanleg dómkrafa stefnanda vegna yfirvinnu er því samtals 270.588 kr. auk orlofs á þá fjárhæð, 35.285 kr. Að mati dómsins er endanleg fjárhæð á kröfu stefnanda vegna ógreiddrar yfirvinnu ekki ofreiknuð sé horft til þeirra gagna sem liggja fyrir um fjölda yfirvinnutíma hans. Verður því fallist á þessa kröfuliði stefnanda.

Stefnandi gerir kröfu um dráttarvexti, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 270.588 kr. frá 1. október 2012. Fallist er á það með honum að þá hafi krafan verið komin á gjalddaga, sbr. grein 1.6.1 í kjarasamningi og í samræmi við það á hann rétt til dráttarvaxta af henni, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001. Stefnandi gerir jafnframt kröfu til þess að orlof af yfirvinnu, 35.285 kr., beri dráttarvexti frá 1. desember 2012. Verður jafnframt fallist á þá dráttarvaxtakröfu enda miðar stefnandi við síðara tímamark á lokum ráðningartíma en raunin varð en krafan gjaldféll er ráðningu stefnanda lauk, sbr. 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof. Fer því um dráttarvexti eins og greinir í dómsorði.

Eins og atvikum máls þessa er háttað þykir rétt að málskostnaður falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið D-kvk-nf A-kvk-nf P-kvk-nf hdl.

Af hálfu stefnda flutti málið J-kk-nf E-kk-nf M-kk-nf hdl.

Dóminn kvað upp K-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Kaupás hf., greiði stefnanda, S-kk-þgf S-kk-þgf, 305.873 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 270.588 kr. frá 1. október 2012 en af 305.873 kr. frá 1. desember 2012 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf S-kvk-nf