S-505/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 30. maí sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 29. nóvember 2016 á hendur ákærða, X, kt. [...], [...], [...];

„fyrir fjárdrátt með því að hafa á tímabilinu 6. nóvember 2008 til og með 26. janúar 2010 dregið sér vélsleða af gerðinni Polaris Switcback árgerð 2006, með fastanúmerinu [...] í eigu Lýsingar hf., kt. [...], sem ákærði fékk vörslur á með kaupleigusamningi, dags. 16. janúar 2006, nr. [...]. Samningnum var rift af hálfu Lýsingar þann 6. nóvember 2008 vegna ítrekaðra vanskila ákærða og þess krafist að vélsleðanum yrði þegar í stað skilað. Eftir 24. nóvember 2008 bárust Lýsingu hf. engar leigugreiðslur vegna vélsleðans, en ákærði fékkst ekki til að skila vélsleðanum og félagið fékk hann aldrei í hendur þrátt fyrir að ítrekaðar tilraunir hafi verið til þess gerðar að svipta ákærða vörslum sleðans. Með þessari háttsemi tileinkaði ákærði sér vélsleðann, sem samkvæmt kaupleigusamningnum var að andvirði kr. 1.267.375., en eftirstöðvar samningsins voru samtals kr. 883.824 í nóvember 2008.

Telst þetta varða við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A hdl. f.h. Lýsingar hf. er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð kr. 633.688, auk vaxta skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. nóvember 2008 til 20. október 2016 en dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. s.l. frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að ákærði verði dæmdur til að greiða Lýsingu hf. lögmannsþóknun að mati dómsins fyrir að halda uppi kröfum þessum. Áskilinn er réttur til þess að leggja fram málskostnaðarreikning við aðalmeðferð málsins.“

Kröfur ákærða:

Kröfur ákærða í málinu eru þær aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvalds. Til vara krefst ákærði þess að honum verði ekki gerð refsing eða að refsing verði eingöngu í formi sekta eða hann annars dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Í báðum tilvikum krefst ákærði þess að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg þóknun skipuðum verjanda til handa. Hvað bótakröfu kröfuhafa varðar krefst ákærði þess aðallega að kröfunni verði vísað frá dómi, til vara krefst ákærði sýknu af kröfunni en til þrautavara að krafan verði stórlega lækkuð.

I

Með samningi 16. janúar 2006 tók ákærði á kaupleigu af Lýsingu hf. vélsleða af gerðinni Polaris Switchback, með fasta- og skráningarnúmerið [...]. Umsaminn leigutími var frá 16. janúar 2006 til 5. febrúar 2013. Kaupverð vélsleðans var í samningnum sagt vera 1.267.375 krónur. Ákærði greiddi 253.475 króna leigugreiðslu við undirritun samningsins. Í samningnum var einnig kveðið á um greiðslu 38.021 krónu stofngjalds og vaxta að fjárhæð 3.478 krónur. Samningsfjárhæðin var í samræmi við þetta sögð vera 1.055.399 krónur.

Með erindi 12. febrúar 2010 kærði Lýsing hf. ákærða til lögreglu vegna „... ætlaðs brots gegn XXVI. og XXVII. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“ Í kæru Lýsingar hf. var því haldið fram að ákærði hefði neitað að afhenda félaginu áðurnefndan vélsleða sem ákærði hefði tekið á kaupleigu 16. janúar 2006. Stórfelld vanskil hefðu orðið á greiðslum og Lýsing hf. sent ákærða áskorun 16. október 2008. Félagið hefði síðan rift kaupleigusamningnum með símskeyti 6. nóvember sama ár. Ítrekaðar tilraunir til þess að ná vélsleðanum úr höndum ákærða eftir það hefðu engum árangri skilað. Þannig hefði Lýsing hf. sent Héraðsdómi Reykjaness aðfararbeiðni 25. júní 2009 þar sem krafist hefði verið dómsúrskurðar þess efnis að vélsleðinn yrði tekin úr vörslum ákærða með beinni aðfarargerð. Úrskurður þess efnis hefði verið kveðinn upp 1. september 2009 og honum fylgt eftir með aðfararbeiðni til sýslumannsins í Hafnarfirði 19. október 2009. Þær aðgerðir hefðu ekki skilað árangri. Væri það afstaða Lýsingar hf. að ákærði héldi umráðum yfir vélsleðanum í fullkomnu heimildarleysi og bryti þannig gegn lögvörðum eignarrétti félagsins.

Hinn 7. desember 2011 var skýrsla tekin af ákærða vegna málsins hjá lögreglu. Kannaðist ákærði þar við að hafa skrifað undir kaupleigusamning við Lýsingu hf. 16. janúar 2006. Fram kom hjá ákærða að umræddur vélsleði hefði verið á bifreiðastæði við aðstöðu sem ákærði hefði haft að [...] í Hafnarfirði þegar aðfararbeiðni Lýsingar hf. var tekin fyrir hjá sýslumanninum í Hafnarfirði. Ákærði vissi ekki betur en „Vörslusvipting“ hefði síðan tekið sleðann. Um það vísaði ákærði til reiknings sem honum hefði borist frá Lýsingu hf. vegna vörslusviptingarinnar.

Með bréfi 24. maí 2012 tilkynnti lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu ákærða að rannsókn málsins hefði verið hætt. Lýsing hf. kærði þá ákvörðun lögreglustjóra til ríkissaksóknara sem felldi hana úr gildi 18. júlí 2012 og lagði fyrir lögreglu að ljúka rannsókn málsins og taka að henni lokinni ákvörðun um hvort ákært yrði í málinu.

Skýrsla var tekin af ákærða að nýju hjá lögreglu 5. október 2015. Við skýrslutökuna vísaði ákærði ítrekað til þess að mjög langur tími væri liðinn frá atvikum máls og því myndi hann þau illa. Annars bar ákærði á sömu lund og áður um að Lýsing hf. hefði látið taka vélsleðann úr vörslum hans upp í eftirstöðvar kröfu samkvæmt kaupleigusamningi aðila. Vélsleðinn væri annað hvort hjá Lýsingu hf. eða „Vörslusviptingu“. Sagðist ákærði hvorki hafa neitað að afhenda sleðann né upplýsa hvar hann væri niður kominn. Á sínum tíma hefði hann greint fulltrúa sýslumanns frá því að sleðinn stæði fyrir utan aðstöðu ákærða að [...] í Hafnarfirði.

Hinn 29. nóvember 2016 gaf lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu út ákæru á hendur ákærða samkvæmt áðursögðu.

II

Ákærði kom fyrir dóm við þingfestingu málsins og neitaði sök. Við aðalmeðferð málsins staðfesti ákærði undirskrift sína á framlagðan kaupleigusamning frá 16. janúar 2006. Þá kannaðist ákærði aðspurður við vélsleða af Polaris Switchback-gerð, með fasta- og skráningarnúmerið [...], nýskráðan í janúar 2006. Enn fremur staðfesti ákærði að hafa við undirritun kaupleigusamningsins greitt 253.475 krónur.

Ákærði kvaðst hafa lent í fjárhagsvandræðum og leitað eftir samningum við Lýsingu hf. Félagið hefði fengið A hdl. skuld ákærða til innheimtu og hefði ákærði verið í sambandi við hann á seinni hluta ársins 2009. Taldi ákærði að þeir A hefðu komist að samkomulagi um uppgreiðslu ákærða á skuld hans við Lýsingu hf. með því að ákærði greiddi félaginu rúma 1.000.000 króna. Lýsing hf. hefði síðan fallið frá því að ganga frá málinu á þeim grundvelli þar sem félagið hefði ekki viljað skapa fordæmi fyrir aðra skuldara.

Fram kom hjá ákærða að hann hefði mætt hjá sýslumanninum í Hafnarfirði í lok árs 2009. Þangað hefði einnig mætt fyrrnefndur A hdl. Mæta hefði átt hjá B fulltrúa en í ljós komið hún var ekki í vinnu þennan dag. Starfsmaður úr þinglýsingadeild embættisins hefði komið að máli við ákærða, ákærði óskað eftir fresti, en starfsmaðurinn ekkert vitað hvernig standa átti að málum. Rak ákærða minni til þess að hann hefði við þetta tækifæri sagt vélsleðann staðsettan „á verkstæðinu hjá mér“, þangað sem ákærði kvaðst hafa komið 1-2 sinnum í viku. Hefðu þessi orð ákærða fallið í kjölfar áskorunar A hdl. þess efnis að ákærði afhenti sleðann. Eftir að hafa veitt þær upplýsingar og óskað eftir frestun málsins hefði ákærði kvatt og yfirgefið skrifstofu sýslumanns.

Ákærði neitaði að hafa látið þau orð falla við fyrrnefndan A eða annan stafsmann Lýsingar hf. að hann myndi ekki afhenda vélsleðann, fyrr myndi ákærði grafa hann. Sagðist ákærði ekki á neinum tímapunkti hafa neitað að afhenda vélsleðann. Tók ákærði fram að hann hefði einhverju sinni verið spurður út í gamla pallbifreið af Mitsubishi-gerð af starfsmanni „Vörslusviptingar“, en á þeirri bifreið hefðu hvílt einhverjar eftirstöðvar af láni. Ákærði hefði þá svarað því til að bifreiðin væri ónýt og að hann væri búin að henda henni. Ummæli í þá veru kvaðst ákærði hins vegar aldrei hafa viðhaft um vélsleðann. Sérstaklega aðspurður sagðist ákærði ekki hafa verið í neinum samskiptum við starfsmann „Vörslusviptingar“, C að nafni, vegna vélsleðans.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki muna hvenær hann sá vélsleðann síðast að [...]. Þegar A hdl. og B fulltrúi hefðu komið að [...], þriðjudaginn 26. janúar 2010, hefði sleðinn í það minnsta verið horfinn. Kom fram hjá ákærða að áður en til þessa kom, en eftir fyrri fyrirtökuna á skrifstofu sýslumanns, hefði honum borist reikningur frá Lýsingu hf. vegna vörslusviptingar. Fullyrti ákærði að þegar honum barst þessi reikningur hefði vélsleðinn ekki lengur verið á starfstöð hans að [...]. Ákærði sagði B hafa haft samband símleiðis við hann í áðurnefnt sinn og upplýst að hún væri ásamt A stödd að [...]. Hefði B óskað eftir því við ákærða að hann kæmi og hitti þau A þar. Ákærði kvaðst hafa orðið við þeirri beiðni. Þegar að [...] kom sagði ákærði Á-kvk-þf og A hafa verið stödd við þann enda hússins sem aðstaða ákærða var ekki í. Ákærði hefði vísað þeim yfir í sína aðstöðu þar sem B hefði innt ákærða eftir því hvar vélsleðinn væri. Ákærði hefði þá svarað því til að sleðinn væri hjá „... C í Vörslusviptingu.“

III

C skýrði svo frá fyrir dómi að 2007 eða 2008, að því er hann taldi, hefði upphaflega borist beiðni þess efnis að vélsleði sá sem mál þetta varðar yrði tekinn úr vörslum ákærða. Vitnið sagði allar tilraunir í þá veru hafa reynst árangurslausar. Í samtölum sem vitnið hefði átt við ákærða símleiðis vegna málsins hefði ákærði sagt að hann vissi ekki hvar vélsleðinn væri „... og myndi örugglega ekki láta okkur hafa hann.“ Vitnið hefði því á endanum, eftir að málið hafði verið lengi í vinnslu, lokað málinu og endursent það. Vitnið hefði einnig haft til meðferðar mál frá Lýsingu hf. vegna bifreiðar „... og þetta var alltaf sama, hann ætlaði bara ekkert að skila einu eða neinu til Lýsingar, hvorki að borga eða skila þeim.“ Sleðanum hefði ákærði sagst farga frekar en afhenda Lýsingu hf. hann.

B kvaðst hafa verið fulltrúi sýslumannsins í Hafnarfirði er atvik máls gerðust og hafa haft með innsetningargerðir að gera hjá embættinu. Vitnið sagðist ítrekað hafa haft samskipti við ákærða, bæði vegna þess innsetningarmáls sem máli þessu tengist og einnig fjárnámsgerða.

Vitnið sagðist eitt sinn hafa farið með lögmanni Lýsingar hf. til leitar að vélsleðanum á lóð og í kringum hús ákærða og einnig við iðnaðarhúsnæði á hans vegum við [...] í [...]. Taldi vitnið sig reka minni til þess að ákærði hefði komið vettvang og opnað gám sem verið hefði á lóð hússins. Sagði vitnið leit þess að sleðanum hafa reynst árangurslausa.

Fullyrti vitnið að ákærði hefði einhverju sinni lýst því yfir við það á skrifstofu þess að hann myndi „... frekar grafa stóra holu og setja sleðann ofan í heldur en að afhenda hann gerðarbeiðanda.“ Taldi vitnið að þetta hefði verið eftir að vitnið tók innsetningarmálið fyrir. Kvaðst vitnið muna mjög vel eftir þessum orðum ákærða. „Þetta bara stóð svo í mér að einhver myndi segja svona. Þess vegna man ég þetta mjög vel.“

A héraðsdómslögmaður bar fyrir dómi að á fyrri hluta árs 2009 hefði Lýsing hf. falið honum að höfða innsetningarmál gegn ákærða vegna vélsleða sem ákærði hefði ekki skilað félaginu eftir riftun kaupleigusamnings. Er þarna var komið sögu hefði vörslusvipting án atbeina dómstóla og sýslumanns, sem á þeim tíma hefði verið heimil lögum samkvæmt, verið talin fullreynd. Vitnið hefði aflað dómsúrskurðar sem heimilað hefði innsetningu og hefði vitnið í kjölfarið sent úrskurðinn til sýslumannsins í Hafnarfirði með beiðni um fullnustu. Stuttu áður en mál vegna þeirrar beiðni var tekið fyrir hjá sýslumanni hefði ákærði komið á skrifstofu vitnisins og boðið fullnaðaruppgjör á skuldbindingum sínum við Lýsingu hf., sem bæði hefðu verið vegna nefnds vélsleða og einnig vegna veðréttinda sem félagið hefði átt í bifreið af Mitsubishi-gerð, en fyrir hefði legið að sú bifreið var ónýt. Vitnið kvaðst hafa haft samband við Lýsingu hf. vegna tilboðs ákærða og fengið þau svör að tilborðinu yrði ekki tekið. Ákærði hefði ekki verið sáttur við þá niðurstöðu og sagt við vitnið að fyrst Lýsing hf. vildi ekki taka tilboði hans myndi félagið aldrei sjá vélsleðann aftur. „Hann myndi frekar grafa hann í jörðu.“

Um það bil viku síðar hefði beiðni Lýsingar hf. verið tekin fyrir hjá sýslumanni. Vitnið hefði mætt á boðuðum tíma til B fulltrúa en þá verið upplýst um að ákærði væri kominn og farinn. Í kjölfarið hefði vitnið farið ásamt nefndum fulltrúa að atvinnuhúsnæði að [...] þar sem ákærði var sagður hafa starfsstöð. Þar hefði verið komið að læstum dyrum og vélsleðinn ekki fundist á lóðinni þrátt fyrir leit.

Málið hefði verið tekið fyrir að nýju einhverjum dögum eða vikum seinna. Þá hefði verið farið í tvær íbúðir, lögheimili ákærða annars vegar og konu hans hins vegar að því er vitnið minnti, en án árangurs. Einnig hefði verið farið að nýju að áðurnefndri fasteign við [...] og hefði ákærði þá verið þar að störfum. Í það skipti hefði heldur ekkert sést til vélsleðans. Taldi vitnið að ákærði hefði nefnt að sleðinn hefði verið skilinn eftir fyrir vörslusviptingarmenn. Þar sem innsetningin hefði reynst árangurslaus hefði Lýsing hf. falið vitninu að kæra málið til lögreglu.

D, lögfræðingur hjá Lýsingu hf., bar fyrir dómi að hann hefði séð um að senda skeyti til ákærða vegna riftunar á samningi ákærða við Lýsingu hf. Þá staðfesti vitnið, er undir það var borin framlögð samskiptasaga Lýsingar hf. við ákærða, að starfsmaður með upphafstafina [...] héti E og væri hún starfsmaður á lögfræðisviði félagsins. Skammstöfunina vs. kvað vitnið standa fyrir „vörslusviptingar“.

Einnig kom fyrir dóminn sem vitni F, sambýliskona ákærða. Skoraðist hún undan skýrslugjöf í málinu með heimild í a-lið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

IV

Ákærði lagði fram greinargerð í málinu með heimild í 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í henni er meðal annars til þess vísað af hálfu ákærða að samkvæmt 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 skuli því aðeins refsa manni fyrir brot gegn 1. mgr. 247. gr. sömu laga að hin einhliða og ólögmæta tileinkun fjármuna hafi verið í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. laganna.

Í ákæru sé því haldið fram að andvirði vélsleðans, sem ákærða sé gefið að sök að hafa tileinkað sér, hafi numið 1.267.375 krónum. Bendir ákærði á í því sambandi að samningsfjárhæð kaupleigusamningsins hafi numið 1.055.399 krónum, en ákærði hafi greitt 253.475 krónur við undirritun samningsins. Upphaflegt samningsverð sé því ranglega tilgreint í ákæru.

Ákærði hafi frá upphafi neitað því að hafa verið valdur að hvarfi vélsleðans. Hann hafi þvert á móti haft frumkvæði að því að koma á samningum við Lýsingu hf. eftir að félagið rifti kaupleigusamningnum um sleðann. Ákærða hafi borist reikningur frá vörslusviptingafyrirtæki sem hann hafi tengt við þá staðreynd að búið var að fjarlægja vélsleðann af vinnustað hans. Ákærði hafi ekki getað dregið aðrar ályktanir af viðtöku þess reiknings en að vörslusvipting hefði farið fram. Þar sem vörslusvipting hafi vofað yfir hafi ákærði enga ástæðu haft til þess að gruna að sleðanum hefði verið stolið. Því hafi það komið ákærða í opna skjöldu þegar hann hafi fengið símtal frá fulltrúa sýslumanns 26. janúar 2010, enda hann þá staðið í þeirri meiningu að vélsleðinn hefði verið fjarlægður af vörslusviptingafyrirtæki á vegum Lýsingar hf. Ákærða sé ókunnugt um hvar vélsleðinn sé niður kominn og um atvik að baki hvarfi hans. Ákærði mótmæli því að hafa hagnýtt sér vélsleðann með því að tileinka sér hann og nýta í eigin þágu. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvíli sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag á ákæruvaldinu. Ákærði neiti sök og ekki verði séð að meint háttsemi hans samkvæmt ákæru fái stoð í gögnum málsins eða tilgreindri refsiheimild almennra hegningarlaga. Því beri dómnum að sýkna ákærða af kröfum ákæruvalds.

Ákærði vísar sérstaklega til þess að með bréfi 12. febrúar 2010 hafi Lýsing hf. lagt fram kæru á hendur ákærða hjá lögreglu. Tæplega tveimur árum síðar, eða hinn 7. desember 2011, hafi skýrsla verið tekin af ákærða vegna málsins hjá lögreglu. Með bréfi 24. maí 2012 hafi lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu tilkynnt ákærða að rannsókn málsins hefði verið hætt. Lýsing hf. hafi kært ákvörðun lögreglustjóra til ríkissaksóknara sem 18. júlí 2012 hafi lagt fyrir lögreglu að ljúka rannsókn málsins og taka að henni lokinni ákvörðun um hvort ákært yrði í málinu. Hinn 29. nóvember 2016 hafi lögreglustjóri síðan gefið út ákæru á hendur ákærða. Málið hafi verið þingfest 25. janúar 2017 en þá hafi verið liðin sjö ár frá því kæra var lögð fram á hendur ákærða og átta ár frá ætluðu broti ákærða.

Ákærði segir engar skýringar fram komnar á þeim mikla drætti sem orðið hafi samkvæmt framansögðu á rannsókn málsins og útgáfu ákæru. Ákærða verði í engu kennt um þennan drátt. Hann sæti furðu í ljósi þess að málið sé hvorki umfangsmikið né flókið. Telji ákærði málsmeðferðina í andstöðu við 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Verði ekki á sýknukröfu ákærða fallist sé þess því krafist með vísan til hins mikla, óútskýrða og óhæfilega dráttar að ákærða verði ekki dæmd refsing, ellegar að refsing ákærða verði eingöngu í formi sektar eða honum í öllu falli dæmd sú vægasta refsing sem lög frekast heimila.

V

Fyrir liggur að með samningi 16. janúar 2006 tók ákærði á kaupleigu af Lýsingu hf. vélsleða af gerðinni Polaris Switchback, með fasta- og skráningarnúmerið [...]. Umsaminn leigutími var frá 16. janúar 2006 til 5. febrúar 2013. Kaupverð vélsleðans var 1.267.375 krónur. Ákærði greiddi 253.475 króna leigugreiðslu við undirritun samningsins. Þá var í samningnum einnig kveðið á um greiðslu 38.021 krónu stofngjalds og vaxta að fjárhæð 3.478 krónur. Samningsfjárhæðin var samkvæmt þessu 1.055.399 krónur.

Upplýst er að vanskil urðu á greiðslum samkvæmt kaupleigusamningnum og sendi Lýsing hf. ákærða áskorun og aðvörun um riftun 16. október 2008. Félagið rifti síðan kaupleigusamningnum með símskeyti 6. nóvember sama ár, sem móttekið var af sambýliskonu ákærða, F, á þáverandi heimili ákærða að [...] í [...]. Samkvæmt gögnum málsins og framburði vitnanna C, B og A gerði Lýsing hf. í kjölfarið ítrekaðar tilraunir til þess að fá vélsleðann afhentan. Þannig sendi félagið Héraðsdómi Reykjaness aðfararbeiðni 25. júní 2009 þar sem krafist var dómsúrskurðar þess efnis að vélsleðinn yrði tekin úr vörslum ákærða með beinni aðfarargerð. Úrskurður þess efnis var kveðinn upp 1. september 2009 og honum fylgt eftir með aðfararbeiðni til sýslumannsins í Hafnarfirði 19. október 2009. Samkvæmt framburði áðurnefndra þriggja vitna fyrir dómi skiluðu þær aðgerðir ekki árangri. Fór það svo, eins og rakið er í kafla I hér að framan að 12. febrúar 2010 kærði Lýsing hf. ákærða til lögreglu vegna„... ætlaðs brots gegn XXVI. og XXVII. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940“ með því að hafa neitað að afhenda félaginu vélsleðann.

Ákærði neitar sök í málinu og kveðst ekki hafa verið valdur að hvarfi vélsleðans. Vísar ákærði til þess að honum hafi borist reikningur frá vörslusviptingafyrirtæki sem hann hafi tengt við þá staðreynd að búið var að fjarlægja vélsleðann af vinnustað hans. Ákærði hafi ekki getað dregið aðrar ályktanir af viðtöku þess reiknings en að vörslusvipting hefði farið fram. Þar sem vörslusvipting hafi vofað yfir hafi ákærði enga ástæðu haft til þess að gruna að sleðanum hefði verið stolið. Ákærði heldur því fram að honum sé ókunnugt um hvar vélsleðinn sé niður kominn og um atvik að baki hvarfi hans.

Svo sem rakið er í kafla III hér að framan bar C, sem Lýsing hf. fól að ná vélsleðanum úr höndum ákærða, fyrir dómi að allar tilraunir í þá veru hefðu reynst árangurslausar. Í samtölum vitnisins við ákærða símleiðis hefði ákærði sagt að hann vissi ekki hvar vélsleðinn væri „... og myndi örugglega ekki láta okkur hafa hann.“ Vitnið hefði einnig haft til meðferðar mál frá Lýsingu hf. vegna bifreiðar „... og þetta var alltaf sama, hann ætlaði bara ekkert að skila einu eða neinu til Lýsingar, hvorki að borga eða skila þeim.“ Vélsleðanum hefði ákærði sagst farga frekar en afhenda Lýsingu hf. hann. B, sem starfaði sem fulltrúi sýslumannsins í Hafnarfirði er atvik máls gerðust, fullyrti að ákærði hefði einhverju sinni lýst því yfir við hana á skrifstofu hennar að hann myndi „... frekar grafa stóra holu og setja sleðann ofan í heldur en að afhenda hann gerðarbeiðanda.“ Þá bar A að ákærði hefði, eftir að vitnið upplýsti hann um að Lýsing hf. vildi ekki taka tilboði hans, lýst því yfir að félagið myndi aldrei sjá vélsleðann aftur. Ákærði myndi „...frekar grafa hann í jörðu.“

Samkvæmt framansögðu fékk ákærði títtnefndan vélsleða til umráða á grundvelli kaupleigusamnings við Lýsingu hf. Vegna vanskila ákærða rifti Lýsing hf. kaupleigusamningnum með símskeyti 6. nóvember 2008. Svo sem rakið er að framan var þess ítrekað krafist eftir það tímamark að ákærði afhenti Lýsingu hf. vélsleðann. Ljóst er að það gerði hann ekki. Ekkert hefur fram komið í málinu til stuðnings hugleiðingum ákærða um að sleðanum hafi mögulega verið stolið. Þá er framburður ákærða um að hann hafi aldrei neitað að afhenda sleðann og að hann hafi verið í góðri trú um að vörslusviptingafyrirtæki hefði fjarlægt sleðann af lóð fasteignarinnar að [...] í [...] í skýrri andstöðu við vætti C, B og A samkvæmt framansögðu. Í ljósi yfirlýsinga ákærða samkvæmt framburði vitnanna þriggja er að mati dómsins afar ótrúverðugur sá framburður ákærða að hann hafi vegna reiknings sem honum hafi borist vegna vörslusviptingar verið í góðri trú um að vörslusviptingafyrirtæki hefði fjarlægt vélsleðann. Samkvæmt því og að öðru framangreindu heildstætt virtu telur dómurinn sannað, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi á tímabilinu 6. nóvember 2008 til og með 26. janúar 2010 dregið sér margnefndan vélsleða, eign Lýsingar hf., sem ákærði fékk í vörslur sínar með kaupleigusamningi við félagið 16. janúar 2006, en samningsfjárhæðin var samkvæmt framansögðu 1.055.399 krónur og námu eftirstöðvar samningsins samtals 883.824 krónum í nóvember 2008. Með háttsemi sinni braut ákærði gegn 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, svo sem réttilega er vísað til í ákæru.

VI

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjaness [...] dæmdur í fjögurra mánaða fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, og til greiðslu 9.879.000 króna sektar fyrir stórfellt skattalagabrot. Brot ákærða nú var framið fyrir uppkvaðningu dómsins og ber því að ákvarða refsingu ákærða samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Fyrir liggur að Lýsing hf. lagði fram kæru á hendur ákærða hjá lögreglu 12. febrúar 2010. Tæplega tveimur árum síðar var skýrsla tekin af ákærða vegna málsins hjá lögreglu. Með bréfi 24. maí 2012 tilkynnti lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu ákærða að rannsókn málsins hefði verið hætt en ríkissaksóknari felldi þá ákvörðun úr gildi 18. júlí 2012 og lagði fyrir lögreglu að ljúka rannsókn málsins og taka að henni lokinni ákvörðun um hvort ákært yrði í málinu. Skýrsla var tekin af ákærða að nýju hjá lögreglu 5. október 2015. Rúmu ári síðar, eða hinn 29. nóvember 2016, gaf lögreglustjóri síðan út ákæru á hendur ákærða. Voru þá liðin hátt í sjö ár frá því kæra var lögð fram á hendur ákærða samkvæmt áðursögðu.

Á það verður að fallast með ákærða að engar haldbærar skýringar hafi komið fram á þeim mikla drætti sem varð á rannsókn málsins og útgáfu ákæru. Mál þetta getur hvorki talist umfangsmikið né flókið. Verður að telja málsmeðferðina í andstöðu við 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Ákærða verður ekki kennt um þennan mikla drátt. Að þessu gættu og að teknu tilliti til 78. gr. almennra hegningarlaga samkvæmt áðursögðu er það niðurstaða dómsins að ákærða verði ekki gerð frekari refsing fyrir brot hans nú en honum var gerð með áðurnefndum dómi Héraðsdóms Reykjaness [...].

VII

A

Í ákæru málsins er tekin upp einkaréttarkrafa kröfuhafa Lýsingar hf. að fjárhæð 633.688 krónur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. nóvember 2008 til 20. október 2016 og dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst kröfuhafi málskostnaðar úr hendi ákærða.

Lýsing hf. segir kröfu félagsins setta fram í málinu með vísan til 88/2008 um meðferð sakamála, sérstaklega XXIV. kafla laganna. Bótakrafan sé á því reist að kröfuhafi hafi orðið fyrir verulegu fjárhagslegu tjóni vegna brots ákærða sem falist hafi í því að neita að afhenda félaginu eign sína. Fyrir vikið hafi kröfuhafi orðið af umtalsverðum fjármunum. Þar sem ekki liggi fyrir verðmat á vélsleðanum og ekki hafi verið unnt að afla slíks mats þar sem sleðinn sé ekki vörslum kröfuhafa byggist bótakrafan á því að tjón félagsins nemi að lágmarki 50% af nývirði sleðans, 633.688 krónur. Með því telji kröfuhafi að tekið sé sanngjarnt tillit til eðlilegs verðfalls á sleðanum miðað við notkun, aldur og eðlilegt afskriftahlutfall. Jafnframt sé krafist vaxta og dráttarvaxta af kröfunni, sbr. 6., 8. og 9. gr. laga nr. 38/2001, og miðist upphafstími vaxta við riftunardag samnings kröfuhafa og ákærða. Við munnlegan flutning málsins lýsti lögmaður kröfuhafa því yfir að dráttarvaxta væri krafist frá 29. nóvember 2016.

Ákærði krefst þess aðallega að bótakröfu Lýsingar hf. verði vísað frá dómi. Verði fallist á kröfu ákærða um sýknu af sakargiftum beri að vísa bótakröfunni frá á grundvelli 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá sé fjárhæð bótakröfunnar ekki studd neinum gögnum. Krafan sé því vanreifuð sem einnig leiði til frávísunar hennar. Hvorki sé af hálfu Lýsingar hf. lögð fram matsgerð um verðmæti vélsleðans í því skyni að sýna fram á meint fjártjón félagsins né tillit tekið til greiðslna ákærða. Óháð niðurstöðu málsins að öðru leyti verði ákærða því ekki gert að greiða bótakröfu Lýsingar hf. og því beri að kröfu ákærða, sbr. 3. mgr. 174. gr. laga nr. 88/2008, að vísa bótakröfunni frá dómi vegna lýstra annmarka sem á henni séu. Til vara kveðst ákærði krefjast sýknu af bótakröfunni eða að krafan verði lækkuð verulega að álitum að mati dómsins.

B

Svo sem fram kemur í kafla V hér að framan hefur dómurinn slegið því föstu að ákærði hafi brotið gegn 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hinni refsiverðu háttsemi hafði ákærði vélsleðann af Lýsingu hf. og hefur ákærði bakað sér bótaábyrgð gagnvart félaginu vegna þess tjóns sem af broti hans leiddi.

Samkvæmt framansögðu er bótakrafa Lýsingar hf. á því reist að tjón félagsins nemi að lágmarki 50% af nývirði vélsleðans, 633.688 krónum. Með þeirri kröfugerð telur félagið að tekið sé sanngjarnt tillit til eðlilegs verðfalls á sleðanum miðað við notkun, aldur og eðlilegt afskriftahlutfall.

Dómurinn fær ekki séð að Lýsing hf. hafi lagt fram haldbær gögn því til stuðnings að hin umkrafða bótafjárhæð sé raunverulega það tjón félagsins sem leiða má af broti ákærða. Tjónþoli ber samkvæmt almennum reglum sönnunarbyrðina fyrir fjárhæð tjóns síns. Lýsing hf. aflaði sér ekki matsgerðar dómkvadds matsmanns til þess að staðreyna tjón sitt eða freistaði þess að skjóta stoðum undir fjárhæð kröfunnar með öðrum gögnum, en ekki verður séð að sú staðreynd að félagið hafði ekki vörslur vélsleðans hafi girt fyrir að það aflaði sér mats dómkvadds matsmanns á verðmæti hans. Verður Lýsing hf. að bera hallann af því að hafa ekki fært fram gögn til sönnunar á fjárhæð kröfu sinnar. Með vísan til þessa er krafa félagsins að mati dómsins svo vanreifuð að vísa ber henni í heild frá dómi ex officio.

VIII

Á grundvelli sakfellingar ákærða, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður honum gert að greiða sakarkostnað málsins. Ákærði dæmist því til að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, I-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef hdl., sem eftir umfangi málsins og að teknu tilliti til tímaskýrslu lögmannsins þykir hæfilega ákveðin svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, X, er ekki gerð refsing í máli þessu.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, I-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef hdl., 737.800 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

Kröfu Lýsingar hf. að fjárhæð 633.688 krónur ásamt vaxta-, dráttarvaxta- og málskostnaðarkröfum félagsins er vísað frá dómi ex officio.

K-kk-nf H-kk-nf