E-1100/2015

Mál þetta, sem var höfðað 22. október 2015, var dómtekið 26. september 2016. Stefnandi er Filtertækni ehf., Hvaleyrarbraut 4-6, Hafnarfirði. Stefndi er Járn og blikk ehf., Vesturvör 26, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum skuld að fjárhæð 3.512.773 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 3. mars 2015 til greiðsludags. Þá gerir stefnandi kröfu um málskostnað.

Með framhaldsstefnu 9. febrúar 2016 gerði stefnandi þá varakröfu að stefndi greiði stefnanda skuld að fjárhæð 3.512.773 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 3. mars 2015 til greiðsludags, gegn afhendingu tækja fyrir smurstöð sem stefnandi hafi pantað fyrir stefnda 12. ágúst 2014 og hafi verið send stefnanda 17. febrúar 2015.

Stefndi krefst þess að framhaldssökinni verði vísað frá dómi og að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda, eða sýknaður að svo stöddu. Þá gerir stefndi kröfu um málskostnað.

I.

Í stefnu málsins segir að dómkröfur stefnanda séu byggðar á reikningi, dags. 26. febrúar 2015, að fjárhæð 3.512.773 kr., fyrir tæki og búnað vegna smurstöðvar. Stefnandi hafi framkvæmt vinnu og keypt tæki og búnað í þágu stefnda, að beiðni stefnda. Samskipti um kaupin hafi verið í formi tölvupósts, símtala og funda. Stefndi hafi ætlað að setja upp smurstöð og pantað tæki og búnað vegna hennar hjá stefnanda. Vinnan hafi verið að verðmæti 4.046.974 kr. og stefnandi hafi veitt stefnda afslátt upp á 30%, sem sé stefnukrafa málsins að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefnandi kveðst hafa stofnað kröfu í heimabanka stefnda samkvæmt reikningnum og hafi gjalddagi verið ákveðinn 3. mars 2015. Stefndi hafi ekki greitt reikninginn og hafi verið skorað á hann að gera það hinn 15. apríl 2015. Stefnandi hafi lagt að stefnda að greiða reikninginn og sækja m.a. bretti til sín með vörum en stefndi hafi ekki gert það.

Þá heldur stefnandi því fram að stefndi hafi ekki haft uppi mótmæli við kröfunni fyrr en 9. júlí 2015, en hann hafi ætlað að senda rökstudd mótmæli sem hafi ekki borist stefnanda. Stefnandi hafi ítrekað kröfur sínar 10. júlí 2015 og 27. ágúst 2015. Stefndi hafi í engu sinnt greiðsluáskorunum en greitt geymslukostnað vegna tækja sem séu hjá stefnanda. Það að stefndi hafi greitt geymslukostnað fyrir tækin og búnaðinn sýni að hann viðurkenni kröfurnar. Þar sem innheimtutilraunir hafi verið árangurslausar hafi stefnandi höfðað mál þetta.

Um lagarök byggir stefnandi á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um ábyrgð manna á skuldbindingum sínum og á lögvernd kröfuréttinda. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 1. mgr. 45. gr.

Í framhaldsstefnu vísar stefnandi til þess að í greinargerð stefnda komi fram að hann hafi aldrei fengið afhenta vöruna sem deilt sé um í málinu. Stefnandi kveðst hafa litið svo á að stefnandi væri að geyma vöruna fyrir stefnda og að varan væri til viðtöku á starfsstöð stefnanda. Stefnandi hafi því uppi varakröfu með framhaldsstefnu, með sömu fjárkröfum en því viðbótarskilyrði að stefndi fái umræddar vörur afhentar.

II.

Í greinargerð stefnda er því mótmælt að hann hafi stofnað til umræddra viðskipta. Stefnda sé því ranglega stefnt í málinu og beri að sýkna hann á grundvelli aðildarskorts.

Verði ekki fallist á að sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts þá er á því byggt af hálfu stefnda að hann hafi að fullu greitt fyrir þau viðskipti sem hann hafi samið um við stefnanda og sé ekki í neinni skuld við stefnanda.

Stefndi kveðst hafa verið í nokkurn tíma í viðskiptum við stefnanda. Hann hafi keypt af stefnanda olíur til að nota í starfsemi sinni en stefndi hafi um árabil rekið stóra vélsmiðju og nokkuð umfangsmikla starfsemi. Á árinu 2014 hafi átt sér stað viðræður milli aðila um að stefnandi seldi stefnda litla færanlega smurstöð sem hann hugðist nota til að smyrja vélar og tæki á sínum vegum. Um hafi verið að ræða einingu sem hægt var að setja á bifreið með lyftara og nýta hana í starfsemi stefnda hvort sem væri í Hafnarfirði, Kópavogi eða á Grundartanga, en þess á milli yrði hún staðsett inni í fasteign stefnda að Íshellu í Hafnarfirði.

Í maí 2014 hafi stefndi fengið tölvupóst frá stefnanda með tilboði í „smurbíl“, þ.e.a.s. færanlega einingu. Því tilboði hafi verið tekið og hafi tilboðsverð þeirrar stöðvar verið 1.600.000 kr. auk vsk., sbr. tölvupóst stefnanda 31. ágúst 2014. Í þeim tölvupósti hafi stefnandi boðið stefnda frekari viðskipti eða aðra smurstöð sem og lyftu fyrir bíla en ekki hafi nokkurn tíma verið fallist á frekari kaup en það sem snéri að upphaflegu tilboði. Engar frekari viðræður eða samskipti hafi átt sér stað milli aðila þar sem stefndi hafi fallist á síðara tilboð eða viðbótartilboð stefnanda.

Stefnandi hafi sent stefnda tölvupóst 3. febrúar 2015 þar sem hann biðji stefnda að greiða tvo reikninga, annars vegar að fjárhæð 1.543.625 kr. fyrir olíur og hins vegar að fjárhæð 2.352.155 kr. fyrir smurbíl. Þessir tveir reikningar hafi verið greiddir enda hafi stefndi þá fengið afhenta sendingu frá stefnanda sem hann taldi hafa verið í samræmi við viðskipti aðila og þá reikninga sem hann greiddi.

Skömmu síðar, eftir að stefndi hafi greitt framangreinda reikninga, hafi honum orðið ljóst að stofnuð hafi verið í heimabanka stefnda ný krafa af stefnanda en það sé sú krafa sem um sé deilt í máli þessu. Stefndi kveðst ekki muna nákvæmlega hvenær hann hafi séð þá kröfu fyrst en stefnda hafi ekki verið sendur reikningur, heldur hafi verið um að ræða kröfu í heimabaka. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi fyrst talið að þetta væri sá reikningur sem búið hafi verið að greiða, en síðar, í apríl 2015, um mánuði eftir dagsetningu reikningsins, hafi honum verið ljóst að komin væri fram ný krafa vegna ætlaðra kaupa stefnda á annarri einingu, eða sjálfstæðri einingu fyrir staðbundna smurstöð, en sá tækjabúnaður þjóni engum tilgangi í starfsemi stefnda.

Í beinu framhaldi af því að stefnda hafi verið ljóst að komin væri fram ný krafa hafi stefndi haft samband við fyrirsvarsmann stefnanda og tjáð honum að kominn væri reikningur sem stefndi kynni ekki skil á, reikningurinn yrði ekki greiddur og hafi stefndi óskað eftir því að hann yrði felldur út aftur.

Stefndi kveðst aldrei hafa pantað umrædda smurstöð, ekki liggi fyrir neitt formlegt tilboð og enginn starfsmaður stefnda hafi gert slíkt eða haft umboð til þess. Kröfunni hafi verið mótmælt af lögmanni stefnda um leið um innheimtubréf hafi borist í júlí 2015.

Þá segir stefndi að honum sé ekki ljóst hvort hluti þess sem reikningurinn tekur til hafi verið afhentur eða ekki og hvort hluti af þeim vörum sem málið varðar sé enn hjá stefnanda. Stefnandi segi að hann visti einhver bretti með það sem kröfuna varði og rukki stefnda um geymslugjöld fyrir það. Vera megi að bókari stefnda hafi fyrir mistök greitt einhverja lága geymslureikninga en það breyti engu um efnisatriði málsins.

Stefndi telur augljóst að stefnandi sé í vondri trú með að halda því fram að viðskipti aðila hafi verið umfram það sem stefndi hafi greitt fyrir. Stefndi hafi keypt tiltekinn búnað af stefnanda sem hann hafi greitt fyrir. Frekari viðskipti aðila séu ósönnuð og reikningur stefnanda og kröfur því rakalausar og ólögmætar og beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Fari svo að litið verði svo á að viðskipti aðila hafi komist á þá telur stefndi að þau hafi ekki verið efnd og því beri að sýkna stefnda að svo stöddu af öllum kröfum í málinu. Verði stefndi dæmdur til greiðslu kröfu stefnanda þá sé ekki upplýst hvort vara sú sem um ræðir hafi verið afhent og sé vaxtakröfu sérstaklega mótmælt, enda hafi stefndi á sínum tíma haft réttmæta ástæðu til að synja greiðslu reikningsins.

Um lagarök vísar stefndi til ákvæða laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, um aðildarskort. Einnig er vísað til ákvæða kaupalaga nr. 50/2000 eftir því sem við á. Þá er vísað til meginreglna samningaréttarins, kröfuréttarins og kauparéttarins eftir því sem við á um viðskipti aðila.

Málsástæður stefnda í framhaldssök eru í meginatriðum þær sömu og í aðalsökinni, einkum af því að þeir munir sem ágreiningur er um hafi ekki verið afhentir stefnda. Það sé reyndar líka óljóst hvort þeir munir sem um ræðir séu í vörslu stefnanda eða hafi verið það.

Stefndi krefst þess að aðalkröfu stefnda í framhaldssök verði vísað frá dómi þar sem skilyrði 29. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála séu ekki uppfyllt. Fyrir liggi að engar sérstakar afsakanlegar ástæður séu í málinu fyrir framhaldssök. Með framhaldssökinni sé ekki höfð uppi nein aðalkrafa heldur eingöngu varakrafa, og heldur ekki ný krafa eða viðbótarkrafa. Þannig sé í framhaldssökinni höfð uppi sama fjárkrafa og í málinu sem var þingfest 28. október 2015. Þá telur stefndi að þar sem stefnandi hafi viðurkennt að vara sú sem um ræðir hafi aldrei verið afhent í málinu hljóti að koma til skoðunar hvort ekki beri sjálfkrafa að vísa málinu frá í heild. Allur málatilbúnaður stefnanda sé stórkostlega vanreifaður og upplýsingar sem nú séu komnar fram hafi raskað grundvelli málsins og hafðar séu uppi málsástæður sem ekki hafi verið byggt á er málinu var stefnt.

Verði kröfu stefnda um frávísun á framhaldssök hafnað er byggt á því sem áður segir um að hann hafi ekki átt viðskipti við stefnanda um þá vöru sem um er deilt í málinu og hann hafi ekki móttekið neina vöru. Einnig sé óljóst hvort stefnandi geti efnt viðskiptin fyrir sitt leyti og hvort vara sú sem um ræðir sé til eða hver hún er. Þá eru áréttuð mótmæli við vaxtakröfu.

III.

Í máli þessu liggur fyrir að stefndi fékk tilboð frá stefnanda, sem hann samþykkti, í „smurbíl“ en um er að ræða færanlega smurstöð sem er sett á bifreið. Þá liggur fyrir að stefndi hefur greitt stefnanda fyrir þessa smurstöð. Stefnandi heldur því hins vegar fram að það hafi einnig stofnast samningur milli aðila um kaup stefnda á annarri smurstöð, en stefndi mótmælir því að hann hafi nokkurn tíma fallist á þau kaup.

Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því að komist hafi á bindandi samningur milli aðila um kaup á annarri smurstöð. Í tölvupósti fyrirsvarsmanns stefnanda 31. ágúst 2014 kemur fram verðtilboð til stefnda vegna „smurbílsins“. Í þessum sama tölvupósti vísar fyrirsvarsmaður stefnanda til þess að fyrirsvarsmaður stefnda hafi nefnt að hann ætlaði að setja upp smurstöð á Völlunum og spurði hvort hann þyrfti ekki græjur í hana og biður hann um að láta sig vita. Ekkert liggur fyrir um að stefndi hafi tekið tilboði stefnanda um smurstöð. Af þeim tölvupóstum sem fyrir liggja í málinu verður ekki ráðið að stefndi hafi samþykkt kaup á annarri smurstöð og stefnandi hefur ekki sýnt fram á það með framburði þeirra vitna sem komu fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, starfsmanna stefnda og stefnanda. Samkvæmt stofnupplýsingum Landsbankans um kröfu stefnanda á hendur stefnda var hún stofnuð 3. mars 2015, með eindaga 15. mars 2015. Í tölvupósti fyrirsvarsmanns stefnanda 22. apríl 2015 til stefnda kemur skýrt fram að stefndi hafi þá verið búinn að koma því á framfæri við stefnanda að það hefðu verið mistök hjá stefnanda að panta smurstöðina fyrir stefnda. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér tómlæti í málinu með því að hafa ekki mótmælt kröfu stefnanda fyrr en 9. júlí 2015. Þá getur það að stefndi kunni að hafa fyrir mistök greitt stefnanda geymslugjald ekki leitt til þess að stefndi verði skuldbundinn til að kaupa umrædda smurstöð.

Samkvæmt framansögðu er ósannað að komist hafi á bindandi samningur milli málsaðila um kaup á umræddri smurstöð og ber því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda um að greiða honum skuld að fjárhæð 3.512.773 kr. Af þessari niðurstöðu leiðir að engin ástæða er til að taka afstöðu til efnis varakröfu stefnanda eða þess hvort hún komist að í málinu eða ekki.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 500.000 krónur.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Járn og blikk ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Filtertækni ehf.

Stefnandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf