E-3191/2011

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 17. apríl sl., er höfðað af Landsbankanum hf., Austurstræti 11 í Reykjavík, gegn M-kvk-þgf R-kvk-þgf P-kvk-þgf, Garðastræti 34 í Reykjavík.

Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefnda verði dæmd til að greiða honum skuld að fjárhæð 1.141.968 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, af 986.859 krónum frá 5. ágúst 2008 til 2. september 2008, af 1.012.398 krónum frá þeim degi til 2. október 2008, af 1.093.983 krónum frá þeim degi til 3. nóvember 2008, af 1.134.181 krónu frá þeim degi til 2. janúar 2009 og af 1.141.968 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 2. júlí 2008 að fjárhæð 70.000 krónur, 8. ágúst 2008 að fjárhæð 100.000 krónur, 2. september 2008 að fjárhæð 100.000 krónur og 31. október 2008 að fjárhæð 65.000 krónur, sem dragast frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardögum. Einnig er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefnda krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst hún málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt framlögðum reikningi eða að mati dómsins auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Í samræmi við 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 var kveðinn upp úrskurður 5. janúar sl. um frávísunarkröfu stefndu. Þar var kröfunni hafnað. Við aðalmeðferð málsins 17. apríl sl. áréttaði stefnda frávísunarkröfuna enda væri dómari ekki bundinn af fyrri niðurstöðu um hana.

II.

1. Málavextir og málsástæður stefnanda

Í stefnu er málsatvikum og málsástæðum lýst þannig að sú skuld sem krafist sé að stefnda greiði sé til komin vegna úttekta stefndu með VISA-greiðslukorti nr. 4539-8600-0034-6766. Hafi greiðslukortið verið gefið út til stefndu samkvæmt umsókn. Vegna vanskila stefndu á greiðslukortinu hafi heimild hennar til notkunar kortsins verið afturkölluð. Séu neðangreindir reikningar vegna úttekta stefndu á framangreindu VISA greiðslukorti í vanskilum:

Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð

22.07.2008 05.08.2008 986.859,00

21.08.2008 02.09.2008 25.539,00

22.09.2008 02.10.2008 81.585,00

22.10.2008 03.11.2008 40.198,00

19.12.2008 02.01.2009 7.787,00

Samanlagt nemi framangreindar fjárhæðir 1.141.968 krónum. Í dómkröfum hafi fjárhæðir reikninga verið lækkaðar sem nemi dráttarvöxtum sem þar séu reiknaðir, en krafist sé dráttarvaxta frá gjalddögum reikninga til greiðsludags. Útskriftargjald samkvæmt reikningi sé samkvæmt auglýstri gjaldskrá Landsbankans hf. á hverjum tíma, sbr. 11. gr. c) og g) almennra viðskiptaskilmála Visa-greiðslukorta og sé hluti af höfuðstól kröfunnar sbr. 6. gr. b) sömu skilmála. Stefndu hafi verið sent innheimtubréf 22. nóvember 2010. Við ákvörðun málskostnaðar sé þess óskað að tekið verði tillit til áfallins frum- og milliinnheimtukostnaðar. Inn á kröfuna hafi verið greiddar þessar innborganir: þann 2.7.2008 að fjárhæð 70.000,00 kr.; þann 8.8.2008 að fjárhæð 100.000,00 kr.; þann 2.9.2008 að fjárhæð 100.000,00 kr.; þann 31.10.2008 að fjárhæð 65.000,00 kr. og dragist þær frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardögum. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Hvað aðild Landsbankans hf. varðar þá er í stefnu tekið fram að Fjármálaeftirlitið (FME) hafi, með heimild í 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., tekið þá ákvörðun að ráðstafa eignum og skuldum Landsbanka Íslands hf. til Nýja Landsbanka Íslands hf. Ákvörðun FME um ráðstöfun eigna og skulda Landsbanka Íslands hf., kt. 540291-2259, til Nýja Landsbanka Íslands hf., kt. 471008-0280, (nú Landsbankinn hf., kt. 471008-0280), sé dagsett 9. október 2008.

Stefnandi kveðst byggja málsókn sína á meginreglum kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga. Kröfu um dráttarvexti styðji stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Þá kveðst stefnandi ekki vera virðisaukaskattskyldur og því þurfi hann að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

2. Málsástæður og lagarök stefndu

Af hálfu stefndu er á því byggt að kröfur stefnanda séu ekki studdar neinum gögnum. Þannig beri framlögð málsgögn og tilkynningar með sér að annar aðili en stefnda sé korthafi.

Stefnandi hafi ekki lagt fram gögn er varði stofnun þess reiknings sem um ræði. Séu kröfur stefnanda svo vanreifaðar að stefndu sé með öllu ógerlegt að haga vörnum við hæfi. Því beri með vísan til grunnraka 80. gr. laga nr. 91/1991 að vísa málinu frá dómi.

Stefnda kveður sýknukröfu sína taka til þess að hún hafi ekki sjálf stofnað til þessara viðskipta sem standi að baki færslunum eða annar í hennar umboði. Sé varakrafa stefndu um sýknu á því reist að hún eigi ekki aðild að málinu, sbr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnda kveður kröfu sína um málskostnað reista á ákvæðum laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt sé reist á ákvæðum laga nr. 55/1988 um virðisaukaskatt, en stefnda hafi ekki á hendi virðisaukaskattskylda starfsemi og verði að heimta virðisaukaskatt úr hendi stefnanda.

III.

Forsendur og niðurstaða

Í málinu krefur stefnandi stefndu um greiðslu skuldar vegna notkunar á VISA-greiðslukorti með númerinu 4539-8600-0034-6766. Gögn málsins bera með sér að kortið hafi verið svokallað veltukort þar sem korthafi hafi getað borgað þá upphæð sem hann vildi en að lágmarki 5% af útistandandi skuld auk vaxta, sbr. 6. gr. framlagðra skilmála fyrir VISA-kort. Í málinu liggja fyrir reikningsyfirlit forvera stefnanda og stefnanda sjálfs fyrir umrætt kort frá 5. ágúst 2008 til 2. febrúar 2010. Með bréfi 28. janúar 2010 var stefndu tilkynnt að heimild hennar til notkunar á kortinu hefði verið afturkölluð og að því hefði verið lokað vegna vanskila. Reikningsyfirlitin gefa til kynna að kortið sé svokallað fjölskyldukort og að stefnda sé handhafi þess. Af þeim má einnig ráða að kortið hafi verið notað til septemberloka 2008 og að greiddar hafi verið mánaðarlegar lágmarksgreiðslur eða meira inn á þá skuld sem á hverjum tíma var á kortinu allt til gjaldaga 2. október 2008. Einnig voru greiddar 65.000 krónur inn á skuldina 31. október 2008 og stóð hún þá í 830.906 krónum. Ekki var greitt inn á kortaskuldina eftir það. Af þessu verður ráðið að fyrir hendi sé skuld vegna notkunar á umræddu korti. Af hálfu stefndu hefur því raunar ekki verið andmælt heldur telur stefnda að hún beri ekki ábyrgð á þessari skuld.

Undir rekstri málsins lagði stefnandi fram kortaumsóknir, dags. 25. september 1995 og 10. september 1996. Á fyrri umsókninni óskar H-kk-nf F. F-x-x eftir VISA-gullkorti, en gögn málsins bera með sér að hann sé maki stefndu. Umsóknin var samþykkt af útgefanda kortsins, Landsbanka Íslands, og bar kortið númerið 48545. Með kortaumsókninni 10. september 1996 var óskað eftir aukakorti handa stefndu. Stefnda áritaði umsóknina í reit þar sem gefa skyldi rithandarsýnishorn. Aðalkorthafi, H-kk-nf, ritaði hins vegar undir forskráðan texta þar sem stendur: „Ég hef kynnt mér viðskiptaskilmála VISA og samþykki þá að öllu leyti og skuldbind mig til að nota kort mitt í samræmi við þá og hlíta þeim í hvívetna.“ Þessi umsókn var samþykkt og bar aukakortið sama númer og fyrrgreint kort H-kk-ef. Á þeim tíma og æ síðan hefur verið kveðið á um það í umræddum skilmálum að allar úttektir handhafa aukakorta, síðar fjölskyldukorta, séu gerðar í umboði aðalkorthafa og á hans ábyrgð og að hann sé ábyrgur fyrir greiðslum á öllum úttektum og raðgreiðslusamningum aukakorthafa. Jafnframt hefur verið kveðið á um það í skilmálunum að handhafi aukakortsins, sé hann lögráða, beri „á sama hátt ábyrgð á greiðslu úttekta sinna með kortinu með aðalkorthafa (in solidum)“.

Ekki er óeðlilegt að handhafi aukakorts af þessu tagi, sem notar það til úttekta eða greiðslu fyrir vöru eða þjónustu, verði skuldbundinn til að standa skil á greiðslum fyrir þær úttektir, sé hann fjárráða. Með því að óska eftir slíku aukakorti og með undirritun sinni á kortaumsóknina mátti ætlast til þess að stefnda kynnti sér þá skilmála sem giltu um notkun kortsins og vísað var til á umsókninni. Því verður að líta svo á að með áritun sinni á kortaumsóknina og athugasemdalausri notkun á því hafi stefnda undirgengist ofangreinda skilmála sem giltu um notkun kortsins, þar á meðal um ábyrgð hennar á greiðslu úttekta með kortinu með aðalkorthafa. Því til stuðnings má vísa til dóms Hæstaréttar Íslands frá 4. maí 2005 í máli nr. 473/2004.

Þau gögn sem stefnandi hefur lagt fram gefa til kynna að fyrrgreindu aukakorti númer 48545 hafi verið lokað 17. febrúar 2005 vegna tilkynningar um að falsað afrit af því væri í notkun á Ítalíu. Í stað þess var nýtt aukakort, sem þá var farið að kalla fjölskyldukort, gefið út af forvera stefnanda og fékk það númerið 4539-8600-0034-6766. Stefnda var handhafi þessa nýja korts og lýtur mál þetta að notkun þess. Um það giltu sömu skilmálar um ábyrgð á greiðslu úttekta og gilt höfðu um fyrra kortið. Með skírskotun til þeirrar skuldbindingar sem stefnda gekkst undir í tengslum við útgáfu þess verður að líta svo á að stefnandi eigi kröfu á hendur henni vegna vangreiddra úttekta á umræddu korti. Eins og málið liggur fyrir dóminum verður því ekki fallist á að vísa skuli málinu frá dómi eða að sýkna beri stefndu af kröfum stefnanda á þeim grunni sem stefnda byggir á.

Stefnandi hefur lagt fram reikningsyfirlit til stuðnings dómkröfum sínum. Höfuðstóll kröfunnar byggist á skuldastöðu vegna kortanotkunar stefndu fyrir 12. júní 2008 að fjárhæð 872.922 krónur, úttektum frá þeim degi til 29. september 2008 og álögðum vöxtum sem á yfirlitinu eru kallaðir veltivextir, sbr. grein 6.3 í skilmálum vegna VISA kreditkorta Landsbankans. Stefnandi krefur stefndu einnig um dráttarvexti af höfuðstól kröfunnar eins og hann var 5. ágúst, 2. september, 2. október, 3. nóvember 2008 og 2. janúar 2009, en þá nam höfuðstóllinn stefnufjárhæðinni. Samkvæmt fyrrgreindum skilmálum skulu korthafar greiða dráttarvexti frá eindaga, sem jafnan er annan hvers mánaðar, til greiðsludags. Með dómkröfum stefnanda er við það miðað að til frádráttar höfuðstól kröfunnar ásamt dráttarvöxtum komi innborganir 2. júlí, 8. ágúst, 2. september og 31. október 2008.

Við þetta er það að athuga að greiðslan 2. júlí 2008, að fjárhæð 70.000 krónur, var innt af hendi á réttum gjalddaga auk þess að vera hærri en sú lágmarksgreiðsla sem bar að greiða samkvæmt skilmálum fyrir VISA-kort. Innborgunin 8. ágúst 2008 fór fram þremur dögum eftir gjalddaga og voru dráttarvextir að fjárhæð 1.350 krónur skuldfærðir 21. ágúst sama ár. Þessi greiðsla nam 100.000 krónum og var hærri en tilgreind lágmarksgreiðsla. Á næsta gjalddaga 2. september 2008 voru 100.000 krónur greiddar inn á kortaskuldina og var sú greiðsla einnig umtalsvert hærri en lágmarksgreiðslan. Reikningsyfirlitin, sem stefnandi reisir dómkröfur sínar á, gefa því til kynna að umrætt kort hafi verið í skilum allt til gjalddaga 2. október 2008, þegar svo bar við að ekki var greitt inn á kortaskuldina. Dómkröfur stefnanda, sem gera ráð fyrir að vanskil stefndu hafi hafist 5. ágúst 2008, fá því ekki staðist miðað við þau gögn sem stefnandi hefur sjálfur lagt fram.

Þrátt fyrir framangreinda annmarka á kröfugerð stefnanda er ekki fullt tilefni til að vísa málinu frá dómi heldur ber að leiðrétta kröfuna í samræmi við framlögð gögn. Höfuðstól kröfunnar ber að miða við stöðu skuldarinnar á gjalddaga 2. október 2008 sem samkvæmt framlögðum reikningsyfirlitum nam 865.921 krónu. Þessi fjárhæð ber upp frá því dráttarvexti í samræmi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en ekki verður séð að stefnandi geti að auki átt tilkall til samningsbundinna veltivaxta, að fjárhæð 7.787 krónur, sem voru skuldfærðir 19. desember 2008. Síðustu innborgunina, sem innt var af hendi 31. október 2008, að fjárhæð 65.000 krónur, ber að draga frá kröfunni eins og hún var á þeim degi.

Í samræmi við framangreindar forsendur er á það fallist að stefndu beri að greiða stefnanda skuld vegna notkunar á VISA-greiðslukorti með númerinu 4539-8600-0034-6766 eins og í dómsorði greinir. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

Dómsuppkvaðning hefur dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Aðilar og dómari töldu hins vegar ekki þörf á því að málið yrði flutt að nýju.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefnda, M-kvk-nf R-kvk-nf P-kvk-nf, greiði stefnanda, Landsbankanum hf., 865.921 krónu ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá 2. október 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni 65.000 króna innborgun 31. október 2008.

Stefnda greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)