E-3712/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 19. október sl., er höfðað 14. mars 2009.

Stefnandi er Járnsmiðja Óðins ehf., Smiðjuvegi 4b, Kópavogi.

Stefndi er Mundi Design ehf., Grenimel 1, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda

Dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda einkahlutafélag verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 301.332 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af stefnufjárhæð frá 26. ágúst 2008 til greiðsludags.

Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. s.l. er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að krafa stefnanda verði stórlega lækkuð.

Þá er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati dómsins og að 24,5% virðisaukaskattur leggist við tildæmda málskostnaðarfjárhæð.

Málavextir

Stefnandi, sem kveðst framleiða ýmsar nytjavörur úr stáli fyrir heimili, fyrirtæki og stofnanir, höfðar mál þetta á hendur stefnda til greiðslu reiknings sem stefnandi kveður til kominn vegna vinnu og þjónustu sem hann hafi látið stefnda í té.

Stefndi lýsir upphafi viðskipta aðila málsins þannig að hann hafi haft samband við stefnanda til þess að athuga hvort stefnandi gæti smíðað fyrir sig stálgrindarbúr sem hafi átt að halda utan um fiskabúr til nota á tískusýningu. Stefndi hafi gefið stefnanda upp öll mál á búrinu, þ.e. 2,50 m á hæð og 1,50 m á breidd og dýpt. Jafnframt hafi stefndi beðið stefnanda um verðtilboð þar sem hann hafi ekki verið viss um hvort hann ætti að leggja í þennan kostnað. Starfsmaður stefnanda, Ó-kk-nf, hafi gefið stefnda verðhugmynd/tilboð um smíði á búrinu sem hafi numið um það bil 60.000 krónum, sem hafi verið sú fjárhæð sem stefndi hafði sjálfur haft í huga. Hafi þetta verið í eina skiptið sem aðilar ræddu um kostnað.

Þannig hafi orðið úr að stefndi bað stefnanda að smíða fyrir sig stálgrindarbúr utan um ofangreint fiskabúr. Í framhaldinu hafi stefnandi átt að hafa samband við glerskurðarmann vegna fiskabúrsins. Glerskurðarmaðurinn og starfsmaður stefnanda hafi átt að gæta þess að allt myndi passa saman. Einnig hafi stefndi gefið framangreindum aðilum upp nafn á fiskabúrasmið, sem gat verið þeim innan handar ef á þyrfti að halda, en sá aðili hafi síðan átt að setja búrið saman. Glerið í sjálft búrið hafi kostað stefnda 516.553 krónur.

Þegar stefndi hafi fengið búrið í hendur, eftir að búið var að líma glerið saman, hafi verið stutt í að tískusýningin hæfist. Stefndi og fiskabúrasmiðurinn hafi byrjað á að reyna að koma glerinu fyrir í stálgrindarbúrinu sem stefnandi hafði smíðað. Hafi þá komið í ljós að stálgrindin passaði ekki utan um glerið. Hafi þá verið haft samband við glerskurðarmanninn og hafi þurft að saga toppinn ofan af glerbúrinu með miklum erfiðismunum. Að endingu hafi tekist að spenna stálgrindarbúrið í sundur og bókstaflega troða glerinu í það. Síðan hafi verið fengnir starfsmenn frá stefnanda til að setja toppinn af glerinu aftur á búrið eftir að glerið var komið inn í stálgrindarbúrið.

Um það bil 5 tímum fyrir tískusýninguna hafi verið byrjað á því að láta vatn renna í fiskabúrið. Er fiskabúrið var orðið u.þ.b. hálft af vatni hafi það farið að leka. Hafi vatn streymt út á gólfið. Hafi þurft marga menn til að kljást við lekann. Hafi ekki verið hjá því komist að kalla á slökkviliðið til að koma með dælubíl og dæla upp úr fiskabúrinu til að stöðva frekari leka. Reikningurinn fyrir dælubílinn hafi numið 65.200 krónum. Daginn eftir hafi þurft að brjóta tvær glerplötur, einungis til þess að koma þeim út úr stálgrindarbúrinu, sem hafi verið tjón fyrir stefnda að fjárhæð 265.000 krónur. Tjón stefnda nemi því 265.000 krónum + 65.200 krónur = 330.200 krónur, auk þeirrar ómældu vinnu sem falist hafi í því að bregðast við lekanum og koma hlutunum í rétt horf fyrir sýninguna. Nemi tjón stefnda hærri fjárhæð en stefnufjárhæð, hvað þá ef miðað er við upprunalegt verðtilboð stefnanda að fjárhæð 60.000 krónur. Telur stefndi að lekinn hafi stafað af handvömm stefnanda við gerð stálgrindarbúrsins sem glerið var fest við þar sem stálgrindin hafi ekki passað nægilega vel við glerið.

Stefndi hafi verið mjög ósáttur við reikning stefnanda og fengið G-kk-þf R-kk-þf H-kk-þf járnsmið til að framkvæma mat á smíði grindar úr 50x50 vinkiljárni, sama járni og járngrindarbúr stefnanda hafi verið gert úr. Niðurstaða G-kk-ef hafi verið sú að smíði stálgrindarinnar, með efni og vinnu, næmi alls 86.216 krónum með virðisaukaskatti. Stefnandi hafi ekki gert grein fyrir þeirri hækkun sem hafi orðið á smíði búrsins úr 60.000 krónum upp í 301.332 krónur.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á reikningi að fjárhæð 301.331 króna, útgefnum 26. ágúst 2008 og með gjalddaga sama dag.

Umstefndur reikningur sé til kominn vegna kaupa stefnda á vinnu og þjónustu af stefnanda í ágúst 2008.

Kveður stefnandi skuldina ekki hafa fengist greidda þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45., 47. og 54 gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991 .

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnanda beri að standa við tilboð sitt að fjárhæð 60.000 krónur. Á öllu því tímabili sem smíði stálgrindarbúrsins stóð yfir hafi stefnandi aldrei gert stefnda viðvart eða gert honum grein fyrir að kostnaður væri kominn langt umfram tilboð, sbr. til hliðsjónar almennar meginreglur samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, sbr. og til hliðsjónar 31. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup (lögjöfnun). Á móti telji stefndi sig hafa orðið fyrir tjóni, sem nemi ríflega þeirri fjárhæð, og telji hann sig jafnframt eiga skuldajafnaðarkröfu á hendur stefnanda vegna þess tjóns sem hann hafi orðið fyrir. Beri því að sýkna stefnda.

Um kaup þessi gildi lög um lausafjárkaup nr. 50/2000 og megi vísa til 17. gr. laganna, þar sem fram komi að söluhlutur skuli, hvað varðar gæði og aðra eiginleika, fullnægja þeim kröfum sem leiða af samningi. Samkvæmt framangreindu virðist sem stálgrindarbúrið hafi ekki verið rétt smíðað utan um glerbúrið sem hafi síðan valdið stefnda framangreindu tjóni. Telji stefndi að söluhlutur hafi verið haldinn galla, þ.e. að hann hafi ekki verið rétt smíðaður utan um glerið fyrir fiskabúrið, sbr. 30. og 40. gr. laga nr. 50/2000. Það hafi síðan valdið stefnda tjóni er búrið fór að leka auk þess sem glerplötur hafi ekki passað við stálgrindina sem stefnandi hafði smíðað.

Ef ekki verður fallist á að komist hafi á samningur milli aðila um kaupverð, sbr. 45. gr. laga nr. 50/2000, telji stefndi að kaupverðið geti aldrei farið yfir framlagt mat á smíði stálgrindarinnar, sbr. það að gæðum söluhlutarins hafi verið verulega áfátt og hafi fiskabúrið orðið ónýtt og ekki komið að neinum notum fyrir stefnda. Tjón hans sé því langt umfram eðlilega greiðslu til stefnanda.

Sé því krafist sýknu af kröfu stefnanda eða að þær verði stórlega lækkaðar.

Stefndi byggir kröfur sínar á almennum ákvæðum samninga- og kröfuréttar m.a. um efndir loforða og fjárskuldbindinga, lögum um lausafjárkaup nr. 50/2000, þá sérstaklega 17., 21., 30. og 40. gr., sbr. 42. gr. og 45. gr. Til hliðsjónar (lögjöfnun) byggi stefndi á 29. og 31. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. Um skuldajafnaðarkröfu sé vísað til 28., sbr. 29. gr. laga um einkamál nr. 91/1991. Málskostnaðarkröfu sína byggi stefndi á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. aðallega 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun byggi stefndi á lögum nr. 50/1988 þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt vegna þjónustu sinnar. Stefndi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og sé honum því nauðsynlegt að fá skattinn tildæmdan úr hendi stefnanda.

Niðurstaða

Fram er komið að G-kk-nf H-kk-nf, fatahönnuður og stjórnarmaður stefnda, hafði samband við fyrirsvarsmann stefnanda, Ó-kk-þf G-kk-þf, í ágústmánuði 2008 með fyrirspurn um hvort stefnandi gæti smíðað stálgrind, sem væri 2,5 metrar á hæð og 1,5 metri á dýpt og breidd, utan um fiskabúr sem nota átti í tengslum við tískusýningu á vegum stefnda. Úr varð að stefnandi smíðaði stálgrind utan um fiskabúrið. Samverki á Hellu var falið að sníða glerið í búrið og V-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf tók að sér að setja fiskabúrið saman. Þegar að því kom, og bæði gler og stálgrind höfðu verið afhent á NASA, þar sem halda átti tískusýninguna, kom í ljós að glerið passaði ekki í stálgrindina. Starfsmenn stefnanda voru kallaðir til aðstoðar við að reyna koma þessu saman. Er þeir komu á staðinn var búið að skera rammann ofan af stálgrindinni til þess að koma glerbúrinu ofan í. Starfsmenn stefnanda tóku rammann, sem skorinn hafði verið af, til þess að lagfæra hann þannig að hann passaði á búrið. Samkvæmt framburði Ó-kk-ef G-kk-ef voru sett á hann eyru svo unnt væri að bolta stálgrindina saman og koma henni í sama form og hún hafði verið í. Var ramminn málaður að nýju og fóru þrír starfsmenn stefnanda á NASA til þess að skrúfa hann á. Um það bil fimm tímum fyrir tískusýninguna var vatn látið renna í búrið og þegar það var um það bil hálft af vatni tók það að leka og streymdi vatn út á gólfið. Eins og lýst er í greinargerð stefnda þurfti að kalla til dælubíl til að dæla upp úr fiskabúrinu til þess að koma í veg fyrir frekari leka. Daginn eftir þurfti að brjóta tvær glerplötur til þess að koma þeim út úr stálgrindinni. Byggir stefndi á því að hann hafi vegna þessa orðið fyrir tjóni og gerir hann skuldajafnaðarkröfu í málinu að fjárhæð 65.000 krónur og krefst dráttarvaxta af þeirri fjárhæð frá 15. ágúst 2008.

Stefnandi höfðar mál þetta til greiðslu á reikningi fyrir efni og vinnu sem fór í gerð stálgrindarinnar eins og áður er rakið. Stefndi er ósáttur við reikning stefnanda og krefst sýknu í málinu en til vara að krafa stefnanda verði stórlega lækkuð.

Ó-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, bar fyrir dómi að í ágústmánuði 2008 hafi G-kk-nf H-kk-nf haft samband við sig og spurt um kostnað við smíði grindar úr 30x30 vinkiljárni. Ó-kk-nf kvað það kosta um 60.000 krónur. Kveðst hann hafa ráðlagt G-kk-þgf að leita ráða hjá verkfræðingi. G-kk-nf hafi síðar haft samband og óskað eftir smíði á grind úr 50x50 vinkiljárni. Er óumdeilt að Ó-kk-nf hafi þá tjáð G-kk-þgf að það yrði dýrara en ekki var rætt frekar um kostnað við smíði grindarinnar.

Engin skrifleg gögn liggja fyrir um að stefnandi hafi gert stefnda verðtilboð. Gegn andmælum stefnanda þykir stefndi ekki hafa sýnt fram á að stefnandi hafi gert honum bindandi verðtilboð í smíði grindarinnar.

G-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði ætlast til að Ó-kk-nf, S-hk-nf og R-kk-nf, sem var maður sem hann hafði upphaflega fengið til þess að setja búrið saman, myndu finna út úr þessu öllu. Ó-kk-nf bar hins vegar að hann hefði sent Samverki, sem sá um glerið, öll mál á stálgrindinni. Að öðru leyti kvaðst hann ekki hafa komið nálægt þessu verki. G-kk-nf hafi hins vegar haft samband við hann þegar ekki gekk að koma glerinu fyrir í stálgrindinni.

Þegar virt er það sem fram hefur komið í málinu um þetta atriði þykir ekki sýnt fram á að stefnandi hafi tekið að sér að hafa umsjón með öllu verkinu og bera ábyrgð á því gagnvart stefnda.

Reikningur stefnanda er að fjárhæð 301.332 krónur. Er þar að finna sundurliðun á efni og vinnustundum. Stefndi fól G-kk-þgf R-kk-þgf H-kk-þgf járnsmið að meta kostnað við smíði á grind úr stáli sem er 2,50 m á hæð og 1,50 m á dýpt og breidd, ferkantaður kassi. Niðurstaða G-kk-ef R-kk-ef er, samkvæmt framlögðu mati hans, að kostnaður við smíði slíkrar grindar sé alls 86.216 krónur með virðisaukaskatti.

Umrædds mats var aflað einhliða af stefnda án þess að stefnanda væri gefinn kostur á að koma þar að. G-kk-nf R-kk-nf kom ekki fyrir dóminn og er matið óstaðfest. Verður því ekki á því byggt í málinu.

Stefndi hefur ekki getað sýnt fram á það í málinu að smíði stálgrindarbúrsins hafi verið áfátt að einhverju leyti eða að stálgrindin hafi ekki verið í samræmi við beiðni stefnda um stærð og gerð. Þá hefur stefnda heldur ekki tekist að sýna fram á að reikningur stefnanda sé ósanngjarn miðað við efni og vinnu sem lögð var af mörkum í þágu stefnda.

Ber því samkvæmt framansögðu að taka til greina kröfur stefnanda í málinu.

Samkvæmt þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 200.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Mundi Design ehf., greiði stefnanda, Járnsmiðju Óðins ehf., 301.332 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. ágúst 2008 til greiðsludags og 200.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf