E-390/2015

Mál þetta var höfðað 10. febrúar 2015 og dómtekið 20. janúar 2016

Stefnandi er G-kk-nf S-kk-nf, [...]

Stefndi er Landsbankinn hf., [...]

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða stefnanda 23.652.487 kr. með vöxtum skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 14. nóvember 2010 til 8. febrúar 2014 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Af hálfu stefnda er þess krafist að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

I.

Málavextir

Þann 24. ágúst 2007 var undirritaður lánssamningur milli Landsbanka Íslands hf. og Blikabergs ehf. þar sem bankinn veitti fyrirtækinu fjölmyntalán til fimm ára að fjárhæð 20.000.000 króna í erlendum myntum þ.e. CHF 50% og JPY 50%. Þegar lánssamningurinn var undirritaður var Blikaberg ehf. í eigu stefnanda sem undirritaði hann fyrir hönd félagsins.

Stefndi tók við réttindum og skyldum Landsbanka Íslands hf. þann 9. október 2008 á grundvelli laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitinga úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. sem samþykkt voru á Alþingi 6. október 2008. Með lögunum voru meðal annars gerðar breytingar á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og voru Fjármálaeftirlitinu fengnar heimildir til að grípa til sérstakra ráðstafana, vegna sérstakra aðstæðna eða atvika, í því skyni að takmarka tjón eða hættu á tjóni á fjármálamarkaði. Þann 7. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið þá ákvörðun á grundvelli 100. gr. a í lögum um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002 að taka yfir vald hluthafafundar Landsbanka Íslands hf. og víkja félagsstjórn í heild sinni frá störfum. Skipaði Fjármálaeftirlitið skilanefnd sem tók við öllum heimildum stjórnar félagsins samkvæmt ákvæðum laga um hlutafélög nr. 2/1995 í samræmi við 100. gr. a í lögum um fjármálafyrirtæki. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins, dags. 9. október 2008, var Nýi Landsbanki Íslands hf., síðar NBI hf., nú Landsbankinn hf., stefndi í máli þessu, stofnaður og er óumdeilt að hann hafi þar með orðið kröfuhafi láns þess er málið snýst um.

Með kaupsamningi 14. nóvember 2010 seldi stefnandi allt hlutafé sitt í Blikabergi ehf., þá að nafnvirði 2.904.307 krónur. Í kaupsamningnum eru eignum og skuldum félagsins gerð skil. Skuldir félagsins, sem kaupandi yfirtók, voru sagðar 42.943.755 krónur, þar af langtímaskuldir 42.024.121 króna. Mismunur eigna og skulda, 56.273.833 krónur, réð kaupverðinu og var það greitt við undirritun kaupsamnings. Um samningsgerðina sá A, löggiltur skipasali.

Síðari 12. gr. kaupsamningsins ber yfirskriftina „Sérstakt samkomulag“, þar sem segir: „Kaupandi og seljandi hafa gert með sér eftirfarandi samkomulag. Ef áhvílandi veðskuldir hjá Landsbankanum fá einhverja (sic) sérstakar lausnir innan 12 mánaða frá kaupsamningi þá mun kaupandi greiða seljanda 50% af þeim ágóða. Dæmi um sérstaka lausn er ef bankinn veitir 25% afslátt af láni ef það er greitt upp.“

Með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 155/2011, sem kveðinn var upp 9. júní 2011, var komist að þeirri niðurstöðu að lánssamningur, sambærilegur þeim sem Blikaberg ehf. hafði gert við Landsbanka Íslands hf. væri í andstöðu við ákvæði 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu. Í kjölfarið var lán félagsins endurreiknað.

Með bréfi dagsettu 31. ágúst 2011 til framkvæmdastjóra Blikabergs ehf. tilkynnti lögmaður stefnanda að hann teldi allar forsendur til þess að ákvæði síðari 12. gr. kaupsamningsins væri virkt og óskaði eftir upplýsingum um stöðu lánsins. Þeirri málaleitan var hafnað í bréfi dags. 12. október 2011 með þeim rökum að niðurstaða um ólögmæti gengisviðmiðunar lánasamningsins og leiðrétting í kjölfarið hafi verið almenn aðgerð en ekki sérstök lausn svo sem kveðið var á um í 12. gr. kaupsamningsins.

Þegar þessi afstaða lá fyrir gerði lögmaður stefnanda ítrekaðar tilraunir til að fá afhent gögn um niðurfærslu láns Blikabergs ehf. sem bæði fyrirsvarsmenn félagsins og starfsmenn stefnda höfnuðu. Stefndi hafnaði einnig beiðnum A skipasala sem fór þess á leit að fá afhent gögn þess efnis í umboði stefnanda. Afstaða stefnda var sú að hann gæti ekki afhent umræddar upplýsingar þar sem hann hefði ekki verið aðili samkomulagsins auk þess sem óheimilt væri að afhenda þriðja aðila upplýsingar um fjárhagsmálefni viðskipamanna bankans sbr. 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki.

Síðla árs 2013 fékk stefnandi ónafngreindan sérfræðing til þess að endurreikna lánssamninginn. Með bréfi dagsettu 8. janúar 2014 krafði hann stefnda um skaðabætur að fjárhæð 26.299.959 krónur sem hann taldi mismun endurreiknaðrar stöðu lánsins á samningsdegi hinn 14. nóvember 2010 (15.724.162 kr.) og stöðu lánsins samkvæmt kaupsamningnum (42.024.121 kr.). Stefndi hafnaði bótaskyldu með bréfi dagsettu 6. mars 2014.

Stefnandi lagði fram matsbeiðni 19. júní 2015 og var S-kk-nf S-kk-nf löggiltur endurskoðandi dómkvaddur matsmaður í kjölfarið. Í matsgerð hans dags. 25. ágúst 2015 kemur fram að hefðu skuldir Blikabergs ehf. verið 23.652.487 krónum lægri en fram kom í árshlutauppgjöri þá hefði kaupverð hlutafjárins hækkað um sömu fjárhæð. Að teknu tilliti til skattskuldbindinga var það niðurstaða matsmannsins að kaupverð hlutabréfanna hefði verið á bilinu 18.921.990 til 23.652.487 krónum hærra en það var hefðu langtímaskuldir verið 15.776.244 í stað 39.428.731 króna.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi reisir kröfu sína á almennu skaðabótareglunni. Byggir hann á því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda sem hafi falist í að gefa upp að staða skuldar Blikabergs ehf. við stefnda hafi numið 39.428.731 krónu í stað 15.724.162 króna þegar stefnandi seldi allt hlutafé sitt í félaginu. Því hafi sú fjárhæð, sem dregin var frá heildarverðmati á eignum félagsins við söluna, orðið 23.652.487 krónum lægri en ella. Hafi stefndi þannig með saknæmum hætti rýrt verðmæti hlutafjár stefnanda og sé tjón stefnanda bein afleiðing af hinni röngu stöðu skuldbindingarinnar. Eins og fram komi í kaupsamningnum hafi söluverð hlutanna í Blikabergi ehf. verið ákvarðað með þeim hætti að frá mati á söluandvirði eigna félagsins voru dregnar skuldir þess. Söluverð hlutanna í Blikabergi ehf. hefði því orðið hærra, sem nemur stefnufjárhæð þessa máls, ef ekki hefði komið til hinnar saknæmu háttsemi stefnda að gefa upp ranga og of háa stöðu lánsins. Séu því bein orsakatengsl milli hinnar saknæmu háttsemi stefnda og þess tjóns stefnanda sem leiddi af þeirri háttsemi.

Stefnandi telur að stefndi hafi af stórfelldu gáleysi, eða jafnvel ásetningi, gefið upp ranga stöðu lánsins, enda hafi stefnda mátt vera ljóst að óheimilt væri að tengja lánsfjárhæðina í íslenskum krónum við gengi erlendra gjaldmiðla og að það væri í andstöðu við 13. sbr. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu. Í niðurstöðu Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 92/2010, upp kveðnum 16. júní 2010, hafi komið fram að Samtök banka og verðbréfafyrirtækja gerðu athugasemdir við að bannað yrði að miða lán í íslenskum krónum við gengi erlendra gjaldmiðla og geti stefndi því ekki talist grandlaus um hina röngu stöðu láns Blikabergs ehf. þann 14. nóvember 2010.

Þá byggir stefnandi á því að með hliðsjón af tímamarki samningsins, verði að gera ráð fyrir að stefndi hafi mátt gera sér grein fyrir því að skilmáli lánssamnings hans og Blikabergs ehf., um tengingu lánsfjárhæðarinnar við gengi erlendra gjaldmiðla, væri ekki í samræmi við lög og hann hafi mátt sjá fyrir að afleiðingar hinnar saknæmu háttsemi hans gætu valdið stefnanda tjóni.

Stefnandi bendir á að stefndi sé fjármálafyrirtæki á almennum lánamarkaði sem starfi samkvæmt opinberu starfsleyfi og beri að gæta þess að starfsemin sé í samræmi við lög sem um hann gilda. Að mati stefnanda beri stefndi sérfræðiábyrgð á tjóni sem hann hafi bakað stefnanda af stórfelldu gáleysi eða jafnvel ásetningi.

Samkvæmt 1. gr. og 1. mgr. 19. gr. laga um fjármálafyrirtæki verði ráðið að gera megi ríkari kröfur til vandaðra vinnubragða og aðgæslu hjá stefnda. Vinnubrögð stefnda við útreikning eftirstöðva lánsins og upplýsingagjöf um stöðu þess vegna sölu hlutafjárins í Blikabergi ehf. hafi ekki staðist þær kröfur sem nefnd lagaákvæði geri til stefnda. Þetta eigi sérstaklega við þegar viðsemjandinn hafi enga sérþekkingu eins og í tilfelli stefnanda sem starfi sem sjómaður. Samræmist það ekki eðlilegum og heilbrigðum viðskiptaháttum og venjum á fjármálamarkaði að bjóða upp á skilmála í lánasamningum sínum sem séu í andstöðu við skýr ákvæði laga. Stefnda hafi verið í lófa lagið í nóvember 2010 að gefa upp lánastöðu Blikabergs ehf., með fyrirvara með tilliti til dóma Hæstaréttar í málunum nr. 92/2010 og 153/2010. Með því hefðu stefnandi og viðsemjandi hans fengið ástæðu til að setja sambærilega fyrirvara í samninga sína.

Við sölu hlutabréfa í félaginu hafi verið gengið út frá þeirri meginforsendu að rétt og eðlilegt væri að treysta því að upp gefin staða vegna skuldbindinga Blikabergs ehf. við stefnda væri rétt. Jafnframt hafi stefnandi ekki verið í neinni aðstöðu til að bera brigður á lögmæti kröfu stefnda enda ljóst að á þeim tíma sem salan fór fram hafi stefndi haldið því fram að krafa hans væri lögmæt og rétt. Með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 155/2011 frá 9. júní 2011, þ.e. heilum sjö mánuðum eftir sölu bréfanna, hafi verið staðfest að krafa stefnda væri ekki í samræmi við ákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Stefnandi telur jafnframt að stefndi hafi valdið sér tjóni með því að neita að veita upplýsingar um stöðu lánsins eftir að endurútreikningur hafði farið fram, þrátt fyrir að fyrir lægi samkvæmt söluumboði að löggiltur skipasali hefði umboð til að afla upplýsinga um lán félagsins. Þá hafi stefndi haft vitneskju um að slíkt væri í samræmi við ákvæði í samningi aðila um skiptingu þess ágóða sem af sérstökum aðgerðum hlytist. Stefndi hafi í raun tekið afstöðu með kaupanda þegar hann neitaði að afhenda gögn sem stefnandi telur að óumdeilanlega hafi verið hluti af lúkningu kaupsamnings um hlutafé í Blikabergi ehf. Stefndi hafi þannig með skipulögðum hætti gert stefnanda erfitt fyrir með því að synja honum um frekari upplýsingar um raunverulegan endurreikning lánsins í framhaldinu og þannig valdið honum miklum ama og raunverulega torveldað honum af ásetningi að gæta hagsmuna sinna í máli þessu.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi telur málatilbúnað stefnanda í heild vanreifaðan sem kunni að varða frávísun án kröfu. Þannig hafi stefnandi hvorki rökstutt með viðhlítandi hætti né sýnt fram á tjón sitt, saknæma háttsemi stefnda eða orsakatengsl á milli hinnar ætluðu saknæmu háttsemi og hins ætlaða tjóns.

Stefndi reisir kröfu sína um sýknu í fyrsta lagi á 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Telji stefnandi að lánveitingin sem slík hafi verið ólögmæt eða saknæm sé ljóst að ætlað tjón stefnanda verði ekki rakið til athafna starfsmanna stefnda. Stefndi hafi hvergi komið nálægt samningsgerð Blikabergs ehf. og Landsbanka Íslands hf. Málsaðilar hafi ekki átt í neinu samningssambandi vegna viðskiptanna með hlutaféð. Ítrekað komi fram í gögnum málsins að stefnandi hafi réttilega litið svo á að hann ætti kröfu á hendur viðsemjanda sínum, kaupanda Blikabergs ehf., þó að hann kysi nú að beina kröfu vegna viðskiptanna að stefnda.

Í öðru lagi reisir stefndi kröfu sína um sýknu á því að ekki séu uppfyllt skilyrði almennu skaðabótareglunnar. Byggir hann á því að ekkert liggi fyrir í málinu um að stefndi hafi gefið aðilum kaupsamningsins upp skuldastöðu á láninu. Gögn málsins beri ekki með sér að talan hafi komið frá stefnda eða að upplýsingar stafi frá honum. Þá bendir stefndi á að jafnvel þó svo hefði verið þá baki það stefnda ekki skaðabótaskyldu gagnvart stefnanda. Það eitt að gefa upp skuldastöðu á umræddu láni, á þeim tíma sem um ræðir, geti aldrei talist ólögmæt eða saknæm háttsemi. Á þeim tíma er stefnandi heldur fram að honum hafi verið veittar upplýsingarnar hafi ekki legið annað fyrir en að umrætt lán væri lögmætt erlent lán. Á þessum tíma hafði dómur Hæstaréttar í máli nr. 155/2011 til að mynda ekki gengið sem hafi haft fordæmisgildi um lánssamning Blikabergs ehf. Verði að miða hlutlægt við þá vitneskju sem hafi verið til staðar á þeim tíma sem hin ætlaða bótaskylda háttsemi eigi að hafa átt sér stað.

Stefndi bendir á að hið ætlaða tjón stefnanda sé ekki aðeins vanreifað og órökstutt, heldur sé það ósannað. Nefnir stefndi í þessu sambandi að ekki verði ráðið af gögnum málsins að þær langtímaskuldbindingar sem tilteknar eru í kaupsamningi aðila séu eingöngu vegna umþrætts lánssamnings enda sé þar ekki að finna sundurliðun skuldbindinganna. Þá verði að gera athugasemdir við þær fjárhæðir sem stefnandi leggi til grundvallar í útreikningi sínum á ætluðu tjóni. Í stefnu sé staða lánsins sögð 39.428.731 króna. Í kaupsamningi séu langtímaskuldbindingar hins vegar sagðar nema 42.024.121 krónu en það sé sú fjárhæð sem stefnandi sjálfur hafi lagt til grundvallar í bréfi sínu til stefnda frá 8. janúar 2014. Þá tölu sé að finna í árshlutareikningi Blikabergs ehf. Þá sé engan útreikning að finna í stefnunni heldur sé einungis stuðst við endurútreikning ónafngreinds aðila.

Stefndi bendi jafnframt á að við sakarmat verði að líta til háttsemi stefnanda sjálfs. Í stefnu sé rakið það sem fram komi í gögnum málsins um að stefnandi hafi gert ráð fyrir því að lánið gæti mögulega sætt einhvers konar lækkun eða niðurfærslu vegna þess að gengistrygging þess hafi mögulega farið í bága við ákvæði vaxtalaga nr. 38/2001. Telur stefndi að stefnandi hafi við kaupsamningsgerðina 14. nóvember 2010 verið meðvitaður um að fyrir dómstólum væru dómsmál þar sem reyndi á lögmæti gengistryggingar lánssamninga af því tagi sem aðilar voru að semja um að kaupandi tæki yfir. Telur stefndi að í síðari 12. gr. kaupsamningsins hafi beinlínis verið gert ráð fyrir úrlausn er því tengdist. Á þeim tíma sem aðilar gerðu kaupsamninginn hafi fjölmiðlaumfjöllun verið í hámæli enda höfðu þá þegar gengið dómar um ólögmæta gengistryggingu lánssamninga einstaklinga. Hafi ákvæðið af einhverri ástæðu ekki verið nægilega skýrt til að ná yfir þann yfirlýsta tilgang stefnanda að njóta að hálfu endurútreiknings lánsins, reyndist gengistrygging þess ekki standast lög, verði hann sjálfur að bera ábyrgð á því. Við mat á öllum málsástæðum stefnda verði að hafa það í huga að stefnandi naut liðveislu löggilts skipasala sem hafi haft sérþekkingu á sviðinu.

Stefndi mótmælir því að hann hafi valdið stefnanda tjóni með því að veita ekki upplýsingar um stöðu lánsins eftir að endurútreikningur hafi farið fram. Stefndi hafi sem fjármálastofnun virt þagnarskyldu sína á grundvelli 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Það gefi augaleið að stefndi geti ekki afhent stefnanda fjárhagsupplýsingar um tiltekið fyrirtæki sem var ekki lengur í hans eigu. Breyti hér engu þó að löggiltur skipasali hafi framvísað umboði hans. Það sé með öllu óútskýrt í stefnu hvernig höfnun stefnda á að veita umræddar upplýsingar hafi valdið stefnanda tjóni.

Sé það skoðun dómsins að kröfuréttur sé að einhverju leyti til staðar milli stefnenda og stefnda sé á því byggt að þær séu fallnar niður fyrir fyrningu. Endurgreiðslukrafa af því tagi sem stefnandi geri fyrnist á fjórum árum en fyrningarfrestur hafi verið rofinn með birtingu stefnunnar í málinu hinn 6. maí 2013

Þá sé einnig á því byggt af hálfu stefnda að stefnandi hafi sýnt af sér tómlæti við að halda kröfu sinni til streitu og hafi af þeim sökum glatað öllum réttindum sínum á hendur stefnda.

IV.

Niðurstaða

Eins og áður greinir seldi stefnandi allt hlutafé í félagi sínu Blikabergi ehf. þann 14. nóvember 2010 og var söluverðið mismunur eigna og skulda sem greitt var við undirritun kaupsamningsins. Í samningnum eru eignir félagsins sundurliðaðar og skuldir sagðar skiptast í langtímaskuldir, skammtímaskuldir og tekjuskattsskuldbindingu. Stefnandi kveður einu langtímaskuldbindingu sína hafa falist í gengistryggðu láni félagsins hjá Landsbanka Íslands hf. frá árinu 2007. Við uppgjör á söluverði var miðað við stöðu lánsins á samningsdegi, 39.428.731 krónu samkvæmt sérstöku fylgiskjali samningsins sem ber yfirskriftina „Útreikningur á kaupverði og greiðslum til hlutahafa vegna sölu á hlutafé í Blikabergi ehf.“.

Stefnandi höfðar mál þetta til heimtu skaðabóta úr hendi stefnda vegna fjártjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir af hans hálfu og byggir kröfuna á því að stefndi hafi gefið upp rangar eftirstöðvar lánsins sem hafi leitt til þess að söluverð hlutafjárins hafi orðið lægra en það hefði annars orðið.

Óumdeilt er að stefndi reiknaði út að nýju umrætt lán í kjölfar dóms Hæstaréttar í máli nr. 155/2011 sem kveðinn var upp 9. júní 2011. Þá liggur fyrir að beiðni stefnanda um upplýsingar um stöðu lánsins eftir endurútreikninginn var hafnað af stefnda með vísað til þagnarskyldu hans. Lét stefnandi því reikna lánið út frá þeim forsendum sem hann hafði og byggði upphaflega kröfu sína á honum.

Stefndi lagði fram endurútreikning lánsins undir rekstri málsins en samkvæmt honum voru eftirstöðvar þess 15.724.162 krónur á kaupsamningsdegi. Lækkaði stefnandi því bótakröfu sína um 50.000 krónur sem samsvaraði mismun þess endurútreiknings sem hann hafði aflað og þess sem stefndi lagði fram.

Stefndi telur málatilbúnað stefnanda vanreifaðan, sérstaklega hvað varðar fjárhæð bótanna. Þá vísar hann til þess að stefndi hafi ekki í upphafi leitast við að afla matsgerðar til að renna stoðum undir fjárkröfu sína, heldur aflað einhliða útreiknings og jafnframt aflað matsgerðar undir rekstri málsins sem sé þýðingarlaus.

Dómurinn telur ekki efni til þess að vísa málinu frá dómi af þessum ástæðum enda er málatilbúnaður stefnanda nægilega glöggur til þess að dómur verði á lagður. Kom hann sjáanlega ekki niður á vörnum stefnanda. Einnig er til þess að líta að þær málsástæður stefnda er varða fjárhæð kröfunnar lúta fyrst og fremst að sönnun. Þá þykir sá háttur er stefnandi hafði á við öflun sönnunargagna ekki frávísunarástæða. Stefndi gerði ekki ágreining um framlagningu matsbeiðni á sínum tíma og reynir því aðeins á sönnunargildi hennar við efnisúrlausn málsins.

Stefndi reisir kröfu sína um sýknu á 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Kveður hann stefnanda beina kröfu sinni ranglega að honum, en stefndi hafi enga aðkomu haft að gerð lánssamningsins, þrátt fyrir að hann hafi síðar endurútreiknað lánið. Vísar hann í þessu sambandi til dóms Hæstaréttar í máli nr. 750/2012 en stefnandi vísar til dóms Hæstaréttar í máli nr. 454/2011.

Ágreiningslaust er að tenging lánsfjárhæðar íslensku krónunnar við gengi erlendra gjaldmiðla í lánasamningnum var ólögmætt frá upphafi. Stefnandi byggir á því að starfsmenn stefnda hafi valdið honum tjóni og að hin skaðabótaskylda háttsemi hafi átt sér stað eftir að stefndi tók við réttindum og skyldum forvera síns. Atvik máls í dómi Hæstaréttar nr. 750/2012 voru með þeim hætti að hin meinta bótaskylda háttsemi átti sér stað í tíð forvera stefnda í málinu. Taldi dómurinn að bótakrafa stefnanda hefði hvorki færst yfir til hans með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá 9. október 2008, um yfirfærslu réttinda og skyldna til stefnda, né með öðrum hætti. Í dómi Hæstaréttar nr. 454/2011 voru atvik máls á hinn bóginn sambærileg og í máli því sem hér er til meðferðar en þar var kröfu réttilega beint að stefnda sem talinn var hafa bakað stefnanda tjón með athöfnum sínum. Með vísan til þessa verður ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu á grundvelli aðildarskorts.

Eins og áður segir reisir stefnandi kröfu sína á því að skilyrði almennu skaðabótareglunnar séu uppfyllt. Starfsmenn stefnda hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi með því að gefa upp rangar eftirstöðvar lánsins við sölu félagsins. Jafnframt byggir hann á því að stefndi hafi á þeim tíma mátt vita að tenging lánsfjárhæðarinnar við erlenda gjaldmiðla, eins og gert var, væri ólögmæt og hafi hann mátt sjá fyrir afleiðingar þess.

Stefndi hafnar því að skilyrði skaðabótaskyldu séu uppfyllt þar sem hann hafi hvorki sýnt af sér saknæma né ólögmæta háttsemi né valdið stefnanda tjóni.

Undir rekstri málsins lagði lögmaður stefnanda fram ljósrit skjals sem merkt er Blikabergi ehf. með yfirskriftinni „Yfirlit lána“. Upp gefin staða láns er 39.422.984 krónur. Á skjalinu er ekki að sjá hver útbjó það.

Fyrir dóminn kom A, löggiltur fyrirtækja- og skipasali sem annaðist söluna á Blikabergi ehf. Lýsti hann samskiptum sínum við starfsmann bankans, I-kk-þf H-kk-þf, í aðdraganda sölunnar og kvaðst hafa fengið ofangreint skjal frá honum. Á eintaki því sem vitnið hafði meðferðis stendur: „starfsmaður: I-kk-nf H-kk-nf“ en sá texti var ógreinilegur á hinu framlagða skjali. Auk þess sést greinilega að þar stendur „viðmiðunardagur: 15. nóvember 2010“. Fyrrnefndur starfsmaður stefnda kom ekki fyrir dóminn en nafn hans er að finna í öðrum gögnum málsins og er hann titlaður aðstoðarútibússtjóri. Nánar aðspurður kvaðst hann hafa rætt við I-kk-þf fyrir aðalmeðferðina og hafi hann þá sagt að hann myndi ekkert eftir þessum samskiptum. Fær dómurinn því ekki séð að framburður hans hefði haft nokkra þýðingu.

Dómurinn telur að framburðar vitnisins A og sú staðreynd að skjalið ber nafn starfsmanns stefnda, óneitanlega benda til þess að skjalið stafi í reynd frá stefnda. Hins vegar er dagsetning skjalsins degi eftir undirritun kaupsamningsins en á því fékkst ekki skýring.

Hvað svo sem því líður er það staðreynd að það eitt að afhenda upplýsingar um stöðu láns í tengslum við ofangreind viðskipti felur ekki í sér saknæma og ólögmæta háttsemi. Til þess að svo megi vera þarf stefnandi að sýna fram á að upplýsingarnar hafi verið veittar gegn betri vitund um þau atriði sem áður eru nefnd. Í þessu sambandi vísar stefnandi til sérþekkingar stefnda og starfsmanna hans. Telur hann að eftir að dómar Hæstaréttar féllu í málum nr. 92/2010 og nr. 153/2010, þar sem ákvæði um gengistryggingu í lánssamningum til einstaklinga voru dæmd ólögmæt, hafi stefndi haft réttmæta ástæðu til að ætla að réttaróvissa ríkti um sambærilega samninga lögaðila. Hafi hann því átt að setja fyrirvara við veittar upplýsingar um stöðu láns sem hefði þá gefið stefnanda og viðsemjanda hans tilefni til að setja sambærilegan fyrirvara í kaupsamning sinn.

Ágreiningslaust er að í aðdraganda og kjölfar ofangreindra dóma Hæstaréttar var umræða mikil og áberandi í þjóðfélaginu um lögmæti gengistryggðra lána. Jafnframt er ljóst að óvissa ríkti um gildi gengistryggðra samninga lögaðila en samningsform voru á mismunandi vegu og ágreiningsefnin í samræmi við það. Á sama hátt og stefndi var meðvitaður um óvissu þar að lútandi mátti stefnanda og viðsemjanda hans við sölu hlutabréfa í Blikabergi ehf. einnig vera það ljóst. Höfðu þeir til að mynda sett fyrirvara í ákvæði kaupsamningsins er laut að sölu bifreiðar í eigu félagsins til stefnanda sem á hvíldi gengistryggt bílalán en staða þess lá ekki fyrir.

Með fyrrnefndum dómi Hæstaréttar í máli nr. 155/2011 var fyrst skorið úr um það að óheimilt væri að verðtryggja lán til lögaðila með því að binda það við gengi erlendra gjaldmiðla. Um sambærilegt samningsform var að ræða og í máli þessu og er óumdeilt að dómurinn hafði því fordæmisgildi. Verður því fallist á það með stefnda að hann hafi þá fyrst haft réttmæta ástæðu til þess að grípa til aðgerða svo sem þeirra sem stefnandi heldur fram.

Stefnandi byggir jafnframt á því að stefndi hafi með saknæmum hætti valdið honum tjóni með því að neita að gefa upplýsingar um stöðu lánsins eftir að endurútreikningur þess hafði farið fram. Þessu hafnar stefnandi og vísar til 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki.

Málsástæða þessi telst með öllu vanreifuð. Aðeins er fullyrt að stefndi hafi brotið gegn skyldum sínum stefnanda til tjóns. Þá er hvorki að finna útlistun á því tjóni sem stefnandi kveður stefnda hafa valdið sér með þessum hætti né gerð grein fyrir orsakatengslum.

Að öllu ofangreindu virtu verður ekki fallist á að athafnir eða athafnaleysi stefnda hafi verið honum saknæm og ólögmæt. Ber þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem telst hæfilegur vera 750.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Landsbankinn hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef S-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 750.000 krónur í málskostnað.