S-97/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 22. mars sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara, útgefinni 27. september 2011, á hendur A, [kt.], [...], „fyrir brot í opinberu starfi, með því að hafa, sunnudaginn 12. desember 2010, á lögreglustöðinni að […], misnotað stöðu sína sem aðalvarðstjóri og komið því til leiðar, er hann var á frívakt, að hann sinnti sjálfur aflífun særðs hreindýrs, sem tilkynnt hafði verið um að væri fast í girðingu við […], undir því yfirskini að hann væri að sinna verkefni lögreglu en í þeim tilgangi að komast yfir kjöt af dýrinu til eigin nota, og notfært sér í því skyni lögreglubifreið, skotvopn og annan búnað og aðstöðu lögreglu í eigin þágu með því að fara á vettvang við […] og aflífa dýrið, blóðga, færa skrokkinn til á afvikinn stað og skera úr hryggjarvöðva og fara síðar með kjötið á heimili sitt.“

Í ákæruskjali er brot ákærða talið varða við 139. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 59. gr. laga nr. 82/1998 og er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu ákærða er þess krafist að hann verði sýknaður af ákæru. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, verði greidd úr ríkissjóði. Ennfremur gerir ákærði þá kröfu að til sakarkostnaðar teljist kostnaður sem hann hafi orðið fyrir vegna tveggja ferða frá […] til Egilsstaða til að sækja þinghöld í málinu.

I

Upphaf máls þessa er að rekja til tilkynningar lögreglumanns á […] til yfirboðara sinna um ætlaða ámælisverða háttsemi ákærða, sem lögreglumaðurinn lýsti í greinargerð til lögreglustjórans á […], dags. 13. desember 2010. Með bréfi, dags. 15. s.m., sendi lögreglustjórinn á […] greinargerð lögreglumannsins til embættis ríkissaksóknara, til frekari afgreiðslu á grundvelli 35. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, þar sem grunur var talinn leika á um að ákærði kynni að hafa framið refsivert brot við framkvæmd starfa sinna. Með bréfi, dags. 16. s.m., fól embætti ríkissaksóknara embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu að annast rannsókn málsins.

Í greinargerð lögreglumannsins, B, er málsatvikum ítarlega lýst, en í grófum dráttum kemur þar fram að hann hafi verið einn á vakt á lögreglustöðinni á [...] þann 12. desember 2010 er ákærði hafi komið þangað rétt fyrir kl. 15:30 og skýrt honum frá því að honum hefði borist tilkynning um hreindýr sem væri fast í girðingu í […]. Hafi ákærði sagst ætla að taka það að sér að sinna verkefninu, enda þótt hann væri ekki vakthafandi þennan dag. Hafi ákærði sagst ætla að taka lögreglubifreið til verksins og Glock skammbyssu embættisins, ef þörf yrði á því að aflífa dýrið. Hafi B þótt sérkennilegt að ákærði kæmi úr fríi til að sinna verkinu en látið það afskiptalaust, enda væri ákærði yfirmaður hans.

Í greinargerðinni kemur fram að B hafi hringt í ákærða kl. 15:57 til að koma til hans upplýsingum sem borist höfðu um staðsetningu hreindýrsins. Hafi ákærði þá sagst vera búinn að finna dýrið, sem væri dautt og hafi B skilist á honum að um væri að ræða lítið og veikburða dýr.

Eftir nokkra stund hafi hvarflað að B hvort ákærði hefði tafist og hafi hann athugað hvort lögreglubifreiðin væri sjáanleg í ferilvöktunarforriti lögreglu. Hafi komið fram í forritinu að bifreiðin væri enn á staðnum sem dýrið reyndist vera á. Hafi B farið að gruna að ákærði væri að aðhafast eitthvað sem stæðist ekki skoðun. Hafi hann fylgst með ferli lögreglubifreiðarinnar og viðrað grunsemdir sínar við annan lögreglumann, C, sem átt hafi leið á lögreglustöðina.

Samkvæmt ferilvöktunarkerfinu hafi lögreglubifreiðinni verið ekið frá vettvangi kl. 16:37, um hringveg, uns komið hafi verið að afleggjara inn á […], en þar eigi ákærði sumarhús. Bifreiðin hafi staðnæmst inni á […] kl. 17:07 en ekið þaðan kl. 17:16 á [...] og hafi ákærði verið kominn á lögreglustöðina kl. 17:55, eftir viðkomu á bensínstöð.

Við komu á lögreglustöð hafi ákærði skýrt frá því að dýrið hafi við nánari skoðun reynst með lífsmarki og að hann hafi þurft að aflífa það. Aðspurður um tíma sem verkefnið hafi tekið hafi ákærði sagst hafa tekið garnasýni úr dýrinu samkvæmt beiðni frá starfsmönnum hjá Náttúrustofu Austurlands og hafa dregið dýrið til svo það væri ekki eins áberandi.

Í bifreiðageymslu lögreglustöðvarinnar hafi ákærði sýnt B garnasýnið, sem og hryggjarvöðva úr dýrinu, sem hann hafi sagst hafa skorið úr til að geta sent kjötsýni með garnasýninu. Hafi B veitt því eftirtekt að í sýnapoka sem ákærði hafi farið með í sýnakæli á lögreglustöðinni hafi einungis verið lítill hluti af hryggjarvöðvanum. Hafi ákærði óspurður sagt honum að hann ætlaði að taka afganginn og sjóða handa hundinum sínum, en dýrið hafi verið svo veiklulegt að það hefði varla getað talist mannamatur og auk þess um „stresskjöt“ að ræða.

B hafi afráðið að skoða málið nánar eftir að ákærði hafði yfirgefið lögreglustöðina. Hafi hann farið á vettvang, fundið dýrið og séð að hryggjarvöðvar beggja vegna hryggjarins höfðu verið skornir úr. Hafi mátt sjá að dýrið hafi verið skotið og látið blóðrenna, áður en það hafi verið dregið til um eina 50-60 metra. Hafi honum á þessum tímapunkti þótt einsýnt að ákærði væri ekki að koma hreint fram og ákveðið að tilkynna yfirlögregluþjóni um málið. Hafi yfirlögregluþjónninn mælt fyrir um að vettvangur skyldi rannsakaður og ljósmyndaður, sem B hafi annast ásamt C lögreglumanni.

Í greinargerð lögreglumannsins er vettvangsrannsókn lýst. Kemur þar fram að vettvangur hafi verið ljósmyndaður og sneið skorin af kjöti dýrsins ef þörf gerðist til samanburðar á síðari stigum. Tvö skothylki samskonar þeim sem notaðar séu í Glock skammbyssur hafi fundist og einnig kúla og koparkápa af kúlu þar sem dýrið hafi verið látið blóðrenna. Staðurinn þar sem dýrið hafi verið skotið hafi sést mun betur frá hringveginum en staðurinn sem það hafi verið dregið á og að milli þessara staða, sem báðir eru hnitsettir í greinargerðinni, hafi mælst 50 metrar í loftlínu. Dýrið hafi legið á vinstri hlið og snúið þannig að engir áverkar hafi sést úr þeirri stefnu sem líklegt var að komið væri akandi úr. Áberandi slóð, þakin snoði af dýrinu, hafi verið á jörðinni þar sem dýrið hafi verið dregið. Á hægri hlið dýrsins hafi bjórinn verið hárlaus á stórum bletti, sem væntanlega sé hliðin sem dýrið hafi verið dregið á. Við skoðun á dýrinu hafi það ekki virst tiltakanlega lítið eða veikburða, heldur þvert á móti í meðallagi að stærð.

Í málinu liggja fyrir ljósmyndir teknar af lögreglu á vettvangi, sem sýna dýrið frá ýmsum sjónarhornum og á báðum hliðum. Á myndunum sést girðingarstaur og áföst, einföld gaddavírsgirðing og er jörð blóðug rétt við staurinn. Ummerki sjást á jörðu um þá leið sem dýrið virðist hafa varið dregið. Hliðið sjálft og hinn girðingarstaurinn sjást ekki á myndunum.

Þá liggur fyrir stutt skýrsla dýralæknis um krufningu á hreindýrinu á vettvangi 13. desember 2010, ásamt ljósmyndum teknum við það tækifæri. Í skýrslunni kemur fram að krufningin hafi verið framkvæmd utandyra, um kvöld, í myrkri og að til lýsingar hafi verið notað vasaljós og ljós frá lögreglubifreið. Þar segir: „Hræið er talsvert skemmt eftir að hafa legið úti og rándýr komist í það. Við skoðun sást gat eftir byssukúlu á enni/ofan á höfði. Dýrið hafði verið blætt með hálsskurði. Á hlið kviðar var gat þar sem garnasýni á að hafa verið tekið. Dýrið var að hluta til hárlaust á annarri hliðinni eftir að hafa verið dregið eftir jörðinni eftir aflífun. Hryggvöðvar höfðu verið fjarlægðir. Tennur voru illa farnar. Jaxlar voru mjög misslitnir og einn jaxl var laus. Mar sást undir húð á kvið og í hægri nára. Dýrið var horað, ekki var að greina fitu undir húð né annarsstaðar. Í lifur og milta voru breytingar, þar var að finna graftrarkýli (kroniske disseminerende abscesser). Einnig voru breytingar á eitlum í garnaupphengi. Ljóst er að dýrið hefur verið sjúkt í lengri tíma sem leitt hefur til vannæringar þess. Trúlegt er að það hafi fóðrast illa vegna lélegt ástands tanna og veikinda af völdum sýkingar.“

Í skýrslu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 7. janúar 2011, kemur fram að húsleit hafi farið fram á heimili ákærða á [...] og í sumarhúsi hans í [...] í beinu framhaldi af skýrslutöku af honum 21. desember 2010. Ekkert hafi fundist við leit í sumarhúsinu og nágrenni þess, en ákærði hafi framvísað úr frystikistu á heimili sínu kjöti sem pakkað hafi verið í sýnapoka lögreglu. Annað hreindýrakjöt hafi ekki fundist við leit í frystigeymslum á heimili ákærða. Hafi hið haldlagða kjöt verið afhent B lögreglumanni, sem hafi ætlað að sjá til þess að það kæmist í vörslur yfirlögregluþjóns á […].

Ennfremur liggur fyrir í málinu skýrsla yfirlögregluþjóns við embætti lögreglustjórans á […] um skoðun og mat E kjötiðnmeistara á kjötstykki sem haldlagt var við húsleit á heimili ákærða. Kemur þar fram að skoðunin hafi farið fram 26. janúar 2011 og að kjötstykkið hafi eftir afþýðingu reynst 432 grömm að þyngd og 33 sm langt. Eftir nákvæma skoðun hafi kjötiðnmeistarinn fullyrt að um væri að ræða hreindýrakjöt, en hreindýrahár hafi verið á víð og dreif á kjötinu, auk þess sem mjög sérstök lykt sé af hreindýrakjöti. Um væri að ræða hryggjarvöðva eða svokallað „fillet“ og væru yfirgnæfandi líkur fyrir því að þetta væri vöðvi af miðhrygg, en það væri besti bitinn af dýrinu.

Ljósmynd af kjötstykkinu fylgir skýrslunni, en auk þess liggja fyrir í málinu tvær ljósmyndir sem sagðar eru teknar 22. desember 2010 af haldlögðu kjöti. Sýna þær myndir kjötstykki sem er þétt pakkað í rifláspoka og virðist samanbrotið, en þannig umbúið er stykkið lítið eitt lengra en kúlupenni sem hafður er til samanburðar á myndinni og er sagður 14 sm langur.

Ekki er þörf á að rekja hér önnur gögn sem lögð hafa verið fram í málinu, sem einkum eru bréfaskriftir milli verjanda ákærða og embætta ríkissaksóknara og sýslumannsins á […].

II

Hér verður rakið eftir þörfum úr framburði ákærða og vitna fyrir dómi og vikið að framburðum þeirra hjá lögreglu eftir því sem tilefni er til.

Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti málsatvikum svo að D lögregluvarðstjóri, sem hafi átt að vera á vakt helgina 10.-12. desember 2010, hafi þurft að fara til Reykjavíkur vegna veikinda fjölskyldumeðlims. B lögreglumaður hafi komið úr vetrarfríi til að leysa D af umrædda helgi en ákærði hafi tjáð D að hann myndi sjálfur verða til taks ef á þyrfti að halda þessa helgi, eins og svo oft áður þegar einn lögreglumaður sé á vakt.

Á sunnudeginum 12. desember hafi maður að nafni F hringt í ákærða og tilkynnt að hreindýr væri fast í girðingu uppi í […], nánar tiltekið við bæinn […]. Eftir umhugsun hafi ákærði ákveðið að fara sjálfur og sinna þessu verki, þar sem honum hafi fundist óþarft að B, sem væri einn á vakt á [...], færi í þetta mál. Inn í þá ákvörðun hafi spilað sú víðtæka reynsla sem ákærði kvaðst hafa af hreindýramálum, allt frá því að veiða þau og til þess að gera að þeim, en hann hafi m.a. setið námskeið fyrir hreindýraeftirlitsmenn á árinu 1992.

Er að var komið, á stað sem sé um 500 til 700 metra frá hringveginum, hafi ákærði séð að dýrið, sem flækt hafi verið í girðingarhliði, hafi verið með litlu lífsmarki. Hafi ekkert annað verið hægt að gera en að aflífa það, sem hann hafi gert með þremur skotum af stuttu færi. Hann hafi skorið dýrið á háls til að tryggja örugga aflífun þess og síðan dregið dýrið með lögreglujeppanum aðeins til hliðar að mosaþembu til að fá betri vinnuaðstöðu, en þar sem hann aflífaði dýrið hafi verið grófur malarvegur. Hann hafi síðan tekið garnasýni vegna fyrirliggjandi erindis frá S-kk-þgf Þ-kk-þgf hjá Náttúrustofu Austurlands, sem komið hafi á framfæri beiðni K-kk-ef S-kk-ef dýrafræðings um töku sýna úr hreindýrum sem væru nýdauð. Dýrið hafi verið mjög horað og illa á sig komið og hann talið það fársjúkt. Hann hafi því óumbeðinn ákveðið að taka vefsýni að auki og í því skyni rist upp lítið svæði út frá gati á baki dýrsins þar sem hann hafi tekið garnasýnið. Að því loknu hafi hann haldið til baka á lögreglustöð, en á leiðinni hafi hann litast um eftir veiðimönnum. Í því skyni hafi hann m.a. farið aðeins inn í […], en þar þurfi að aka áleiðis inn eftir dalnum til að sjá inn fyrir fjall sem sé í miðjum dalnum. Hann hafi þó ekki orðið var við neina veiðimenn.

Á lögreglustöðinni hafi hann gengið frá sýnunum í kæligeymslu í tækniherbergi sem þar sé. Áður hafi hann minnkað vefsýnið, sett lítinn bút af því og görnina í sitt hvorn sýnapokann og í kæli, en afgang vefsýnisins hafi hann sett í þriðja sýnapokann og inn í frysti í bílageymslu lögreglustöðvarinnar, ef á þyrfti að halda síðar.

Mánudaginn 13. desember hafi hann tilkynnt K-kk-þgf S-kk-þgf um sýnatökuna, en komist þá að því að K-kk-nf þyrfti sýni af smágirni, en ekki görn, auk þess sem hann hafi afþakkað vefsýnið.

Þriðjudaginn 14. desember hafi ákærði mætt á vakt og ætlað að farga sýnunum, en komist þá að því að sýnin í kælinum voru horfin. Hann hafi spurt D um sýnin en hann hafi ekki sagst vita neitt um þau. Ákærði kvaðst ekki hafa viljað trufla með símtali þann lögreglumann sem verið hafði á vakt um helgina og farinn var í frí, en honum hafi þótt þetta undarlegt og viljað tryggja að hann gæti a.m.k. framvísað því sem eftir væri af sýninu ef á þyrfti að halda. Hafi hann því ákveðið að taka vefsýnið sem var í frystinum á lögreglustöðinni og færa það í frystinn heima hjá sér, þaðan sem hann hafi framvísað því síðar við húsleit lögreglu. Það hafi áður komið fyrir að hann hafi geymt sýni heima hjá sér í einhverjum tilvikum.

Hinn 21. desember hafi lögreglumenn úr Reykjavík handtekið hann á heimili hans og fært hann til yfirheyrslu. Hann hafi verið illa fyrir kallaður við skýrslutökuna sökum svefnleysis […].

Ákærði kvaðst hafa komið að nokkrum hreindýramálum á ári í yfir 20 ár í starfi sínu hjá lögreglunni og þykja málið vega að starfsheiðri sínum. Hann hafi áður í starfi sínu hjá lögreglunni verið beðinn að taka sýni úr hreindýrum. Hann hafi mikla reynslu af meðferð skotvopna og sé jafnframt reynslumeiri en samstarfsmenn hans í aflífun dýra. Því hafi hann í gegnum tíðina fremur en aðrir tekið að sér verk af slíku tagi.

Ákærði kvaðst líta svo á að hann gæti stjórnað því sem yfirmaður lögreglunnar á [...] hvort hann væri á bakvakt eða ekki. Föst bakvaktarskylda lögreglumanna þar nemi 125 klst. á mánuði, en yfirleitt séu lögreglumennirnir til taks fyrir félaga sína umfram það, á hálfgerðri bakvakt án greiðslu. Menn fái greitt fyrir útköll, þó þannig að ekki sé greitt fyrir útköll umfram 35 tíma á mánuði nema eitthvað sérstakt komi til. Komið hafi fyrir að tekið sé frí í staðinn fyrir unna yfirvinnu. Aðspurður hvers vegna hann og hugsanlega aðrir tækju að sér að vera til taks þótt ekki væri greitt fyrir bakvaktir, vísaði ákærði til þess að ábyrgðarkennd hans sem yfirmanns hafi spilað þar inn í, en hann hafi síður en svo verið einn um þetta hugarfar.

Lögreglan á [...] sé almennt skipuð fjórum mönnum, tveimur almennum lögreglumönnum, varðstjóra og ákærða sem aðalvarðstjóra. Mönnun umrætt sinn hafi verið háttað svo á þessum tíma að C lögreglumaður hafi verið í vaktafríi umrædda helgi og á leið í […] í framhaldi af því. B hafi verið í vetrarfríi. D varðstjóri hafi átt að vera á vakt en verið forfallaður og þurft að fara til Reykjavíkur. Yfirlögregluþjónn og lögreglustjóri sitji á […].

Ákærði kvaðst hafa skráð í dagbók vinnu sína við umrætt verk, en ekki hafa skráð það sem yfirvinnu og því ekki fengið hana greidda. Það hafi aldrei verið ætlun hans að taka greiðslu fyrir þetta verk, en til fjölda ára hafi hann oftsinnis sinnt verkefnum lögreglunnar án þess að rukka sérstaklega fyrir hvert verk.

Ákærði kvað engan sérstakan kunningsskap vera milli sín og F, sem tilkynnt hafi honum um hreindýrið og hafa litið svo á að F leitaði til hans sem lögreglumanns. Algengt sé að tilkynnendur hringi í einkasíma lögreglumanna á [...], enda um lítið samfélag að ræða

Ákærði kvaðst ekki vita til þess að neinar reglur giltu um hvernig bregðast skyldi við tilkynningum um hreindýr, en verkefni af þessu tagi hafi verið meðal verkefna lögreglumanna á þessu svæði um árabil. Aðspurður hvort eitthvert ákveðið verklag væri við lýði kvaðst ákærði ekki hafa nýtt sér þjónustu hreindýraeftirlitsmanna, eins og aðrir lögreglumenn, þar sem hann hafi viljað spara kostnað.

Ákærði kvaðst ekki hafa talið verkið þola bið og því farið á lögreglustöð, tekið jeppabifreið lögreglu, tækjabelti sitt og Glock skammbyssu embættisins til að aflífa dýrið, auk þess sem hann hafi tekið járnaklippur að heiman. Aðspurður kvað ákærði fjárbyssu vera til hjá embættinu sem hann hafi sjálfur lánað því, en hann hafi valið skammbyssuna sem öruggara vopn til að aflífa dýr af þessari stærð. Ákærði kvaðst hafa verið klæddur vinnugalla, enda ekki viljað óhreinka einkennisbúning sinn.

Ákærði kvað það fjarstæðukennt að ætla honum að hafa tekið sér kjöt til matar af helsjúku, grindhoruðu hreindýri. Hann neitaði því að hafa skorið svo mikið úr baki dýrsins eins og sjáist á ljósmyndum sem liggi fyrir í málinu.

Aðspurður kvaðst ákærði ekki vita til þess að neinn samstarfs- eða samskiptavandi hafi verið milli sín og samstarfs- eða yfirmanna sinna, […].

Framburður ákærða fyrir dómi samræmist í öllum meginatriðum framburði sem hann gaf hjá lögreglu 21. desember 2010. Þar bar hann þó í fyrstu um að hafa hent afgangi af kjötsýninu sem hann hafði tekið og synjaði lögreglu um heimild til húsleitar, en er honum var sýndur dómsúrskurður þar sem húsleit var heimiluð, viðurkenndi hann að í frystikistu á heimili hans væri umrætt kjötstykki að finna, sem hann hafi hugsanlega ætlað að gefa hundi sínum. Aðspurður fyrir dómi um þær breytingar sem urðu á framburði hans hjá lögreglu, kvaðst ákærði hafa viljað hlífa fjölskyldu sinni við húsleit, en til hafi staðið að halda veislu á heimilinu um kvöldið. Ekki var fyrir dómi borinn undir ákærða sá framburður hans að hafa hugsanlega ætlað kjötið fyrir hund sinn.

B lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti málsatvikum með svipuðum hætti og þegar hefur verið rakið hér að framan úr greinargerð hans. Verður sú lýsing ekki endurtekin að öllu leyti hér. Aðspurður hvenær grunur hafi vaknað hjá honum að ekki væri allt með felldu kvað hann að um það leyti sem hann hafi búist við því að ákærði ætti að vera kominn til baka úr förinni hafi hann litið í ferilvöktunarkerfi lögreglu og þótt grunsamlegt að sjá lögreglubifreiðina enn á vettvangi. Hafi hann átt von á ákærða til baka á lögreglustöðu u.þ.b. hálftíma eftir símtal þeirra, enda hafi honum skilist á ákærða að ekki væri þörf neinna aðgerða og að hann myndi koma strax til baka.

Á lögreglustöðinni hafi ákærði sýnt honum kjöt sem hann hafi sagt vera kjötsýni úr dýrinu, ætlað til rannsóknar. Hafi B séð hann taka lítinn bút og setja í sýnapoka í kæli í tæknirými lögreglu, ásamt garnasýni. Ákærði hafi talað um að kjötið væri af ræfilslegu dýri og að hann ætlaði að gefa hundinum sínum afganginn. B kvaðst minnast þess að hafa séð ákærða ganga fram hjá skrifstofu sinni með kjötstykki í poka og dregið þá ályktun að ákærði hafi farið með stærri hluta kjötstykkisins út af lögreglustöðinni, þótt hann hafi ekki fylgst með því. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa leitað að kjötstykkinu á lögreglustöðinni, þ.m.t. í frysti í bílageymslu lögreglustöðvarinnar, eftir að ákærði var farinn.

Eftir umhugsun hafi hann ákveðið að fara á vettvang og komið þar um kl. 20:30. Hann hafi þá séð að skornir höfðu verið úr dýrinu hryggjarvöðvar báðum megin hryggjar. Honum hafi þótt sýnt að meira hafi verið tekið en það kjötstykki sem hann hafi séð ákærða með á lögreglustöðinni og því afráðið að tilkynna yfirlögregluþjóni um málið. Aðspurður kvaðst honum hafa þótt þetta óviðeigandi, sérstaklega í ljósi þess að á sama tíma hafi lögreglan á [...] haft til rannsóknar sakamál varðandi ólöglegar hreindýraveiðar, en hann hafi þó ekki litið svo á að hér kynni að vera um sakamál að ræða.

Þeir C lögreglumaður hafi annast vettvangsrannsókn, að fyrirmælum yfirlögregluþjóns. B hafi fyrst farið til [...] og sótt C og þeir síðan farið aftur á vettvang, á að giska um kl. 23:00 um kvöldið. Aðspurður kvaðst hann ekki muna annað en að hræið hafi verið eins og hann skildi við það og ekki búið að taka meira kjöt af því. Aðspurður kvaðst hann telja sig hafa séð ummerki um að hrafn hafi kroppað í hálsinn á dýrinu, en ekki muna hvort það var umrætt kvöld eða kvöldið eftir, 13. desember 2010, er hann hélt aftur á vettvang með dýralækni.

B kvað enga snjóföl hafa verið á jörðu á vettvangi og að líklega hefði ekki verið unnt að sjá spor eða ummerki eftir bifreiðar ef einhverjir aðrir hefðu komið að hræi dýrsins. Ekki sé um fjölfarnar slóðir að ræða. Hann kvaðst ekki hafa orðið var við neinar mannaferðir þarna, nema einhverja umferð bifreiða á hringveginum.

Að fyrirmælum yfirlögregluþjóns hafi hann skrifað greinargerð sína og sent sýnin tvö úr kælinum, ásamt kjötflís sem þeir C hafi tekið úr sári á baki dýrsins til samanburðar ef á þyrfti að halda, til vörslu hjá lögreglunni á […]. Áður hafi hann vistað sýnin þrjú um skamma hríð í frysti á heimili sínu.

Aðspurður tók B fram að honum hafi ekki þótt dýrið rýrt þegar hann sá það fyrst, en þegar nánar hafi verið að gáð hafi það ekki verið sem best á sig komið. Hugsanlega hafi dýrið verið uppþembt er hann kom að því fyrst. Tók hann fram að greinargerð hans, þar sem fram kemur að honum hafi ekki þótt dýrið ræfilslegt, hafi verið skrifuð mánudaginn 13. desember, áður en hann hafi farið aftur á vettvang með dýralækni.

Aðspurður hvort hann hafi verið farinn að gruna ákærða um stórfelldari aðdrátt á kjöti, kvaðst B ekki getað svarað því en honum hafi ekki þótt skýringar ákærða á lögreglustöðinni trúverðugar, þótt hann hafi viljað trúa honum og því ákveðið að fara og sjá dýrið með eigin augum. Ákærði hafi ekki reynt að leyna ferð sinni eða meðferð sinni á kjötinu í bílageymslu lögreglustöðvarinnar.

B kvaðst hafa verið eini lögreglumaðurinn á vakt umrætt sinn. Kvaðst hann myndu hafa sinnt verkefninu ef það hefði komið á hans borð og að það hefði farið eftir atvikum hvort það hefði haft forgang. Engar reglur gildi um útköll vegna særðra hreindýra, en lögreglan hafi sinnt slíkum verkefnum í gegnum tíðina, þá yfirleitt í samráði við dýralækni eða Umhverfisstofnun.

Aðspurður hvort reynt sé að forðast að hafa þéttbýlið lögreglumannslaust, svaraði hann því til að reynt sé að hafa fjarveru þaðan sem stysta en lögregla þurfi engu að síður að sinna verkefnum í öllu hinu víðfeðma umdæmi. Ef um lengri fjarveru frá þéttbýlinu sé að ræða kanni vakthafandi lögreglumenn stundum hvort annar lögreglumaður sé tiltækur á svæðinu ef á þyrfti að halda, en klukkutíma fjarvera, eins og hann telji þetta tiltekna verkefni hafa kallað á, gefi ekki tilefni til slíks. Vaktaskipulag sem unnið sé eftir geri ráð fyrir að tveir lögreglumenn séu á vakt samtímis, en það gerist oft að aðeins sé einn lögreglumaður á vakt. B kvaðst telja það óvanalegt að lögreglumenn komi úr fríi til að sinna verkefni á borð við aflífun særðs hreindýrs. Það sé þekkt að hringt sé beint í einkasíma lögreglumanna, en yfirleitt sé verkum þá beint til vakthafandi lögreglumanns.

Aðspurður kvað B að samskipti þeirra ákærða hafi alltaf verið með ágætum og engin spenna verið þeirra á milli. […].

B gaf ítarlega skýrslu við rannsókn lögreglu 22. desember 2010. Var framburður hans fyrir dómi í samræmi við þá skýrslu. Í skýrslu hans hjá lögreglu kom fram að hann hafi fundið hreindýrahræið eftir hnitum sem hann hafi skráð hjá sér úr ferilvöktunarkerfi lögreglu sem staðsetningu lögreglubifreiðarinnar meðan hún var kyrrstæð á vettvangi.

C lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi. Kvaðst hann hafa verið í vaktafríi umræddan dag og átt í framhaldi af því að fara í […], en um fjögurleytið umræddan dag hafi hann komið við á lögreglustöðinni á [...] í persónulegum erindum. Hafi hann dvalið þar í um 40-45 mínútur og á meðan litið öðru hvoru við hjá vakthafandi lögreglumanni, B, á skrifstofu hans og spjallað við hann. B hafi sagst vera nýbúinn að eiga símtal við ákærða, sem hafi komið úr fríi til að sinna særðu hreindýri inni í […]. Meðan C hafi verið á staðnum hafi B opnað ferilvöktunarkerfið og rætt það við hann hvort það gæti verið eðlilegt hve lengi ákærði hafi stoppað hjá dýrinu. C hafi m.a. séð í kerfinu að ákærði ók inn í […] og hafi þeir rætt hvað hann gæti verið að gera þar. B hafi rætt að honum þætti sérstakt að ákærði kæmi úr fríi til að sinna slíku verkefni og hafi vitninu líka þótt það sérstakt.

C kvað lögreglu hafa sinnt málum af þessu tagi, en ekkert viðurkennt verklag væri fyrir hendi. Sjálfur kvaðst hann yfirleitt hafa sett sig í samband við Umhverfisstofnun í slíkum tilvikum, sem oft hafi sent hreindýraeftirlitsmenn til að freista þess að losa dýr úr girðingum. Ef aflífa hafi þurft dýr hafi yfirleitt verið tekin með kerra og hræið flutt strax á urðunarstað. Hægt hafi verið að skilja dýr eftir utan við urðunarstaðinn sé hann lokaður.

Síðar um kvöldið hafi B hringt og beðið hann að koma með sér í vettvangsrannsókn að boði yfirlögregluþjóns sem B hafi haft samband við. Lýsti vitnið aðkomu á vettvangi og hræinu, sem búið hafi verið að fjarlægja kjöt af eins og myndir í málinu sýni, auk þess sem eitthvað hafi verið búið að skera í vömbina á því. Þeir hafi tekið lítið kjötsýni við hrygginn, um 3 sm bút, eftir að hafa ljósmyndað dýrið. Dýrinu hafi þeir snúið og skoðað hina hliðina á því. Dýrið hafi verið skorið á háls. C kvaðst ekki hafa þurft að aflífa hreindýr sjálfur og ekki vita til þess að það tíðkist að skera dýr á háls sem eigi að fara beint til urðunar.

C kvaðst hafa átt gott samstarf við ákærða og engin sérstök spenna hafi verið á milli manna á lögreglustöðinni á umræddum tíma.

D lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst ekki hafa átt neina aðkomu að málinu að öðru leyti en því að hann hafi verið beðinn um að farga umræddu hreindýri er hann mætti á vakt 14. desember 2012, eftir að hafa dvalið í Reykjavík yfir helgina vegna veikinda fjölskyldumeðlims. Þá staðfesti hann að hafa móttekið tölvubréf frá S-kk-þgf Þ-kk-þgf hjá Náttúrustofu Austurlands með beiðni um töku sýnis af smágirni úr hreindýri ef færi gæfist og að hafa komið þeirri beiðni á framfæri við samstarfsmenn sína.

D lýsti vaktafyrirkomulagi lögreglunnar á [...] svo að hann sem varðstjóri og ákærði sem aðalvarðstjóri hefðu verið á vakt á móti hvor öðrum, ásamt sitt hvorum lögreglumanninum. Í grunninn gerði vaktakerfið ráð fyrir því að tveir lögreglumenn væru á vakt hverju sinni, en þá væri ekki gert ráð fyrir forföllum og leyfum. Kæmi því oft fyrir að einn lögreglumaður væri á vakt. Kvaðst hann telja að hann hafi átt að vera einn á vakt umrædda helgi. Hafi hann verið í sambandi við ákærða vegna forfalla sinna. Aðspurður kvaðst hann ekki minnast þess sérstaklega að ákærði hafi sagst verða til taks umrædda helgi ef sá lögreglumaður sem fenginn var á vakt þyrfti á aðstoð að halda, en kvaðst telja mjög trúlegt að ákærði hafi verið það, enda litu lögreglumenn svo á að þeim væri rétt að vera til taks, félögum sínum til aðstoðar. Sérstaklega ætti það við um hann sjálfan og ákærða eftir langan starfsaldur í lögreglunni á [...].

Vitnið sagði það ekki vanalegt að menn sinntu lögreglustörfum í fríum nema þeir væru kallaðir út og þá væri það yfirleitt vakthafandi lögreglumaður sem kallaði menn út. Þak væri á fjölda yfirvinnutíma sem greitt væri fyrir.

Ákærði hafi sinnt skotvopnamálum í gegnum tíðina og vitnið kvaðst þekkja ótal dæmi þess að ákærði hafi sinnt verkum því tengdu utan vinnutíma, en öðru máli gegndi um almenn lögregluverkefni. Lögreglan hafi sinnt tilkynningum um særð hreindýr í samstarfi við önnur yfirvöld, s.s. Umhverfisstofnun. Engin skrifleg fyrirmæli væru til um viðbrögð við slíkum tilkynningum, en sjálfur hefði hann tamið sér að tilkynna tilvik til Umhverfisstofnunar og vinna málið í samráði við starfsmenn þeirrar stofnunar.

Aðspurður kvað D enga samstarfsörðugleika hafa verið milli sín og ákærða og ekki geta tjáð sig um það hvort hann hafi orðið var við slíkt á vinnustaðnum.

G yfirlögregluþjónn við embætti sýslumannsins á […] gaf skýrslu fyrir dómi og skýrði svo frá að í símtali B lögreglumanns til hans á sunnudegi hafi honum verið tjáð að ákærði hafi tekið að sér fylgja eftir tilkynningu um sært hreindýr, enda þótt hann væri í fríi. Sú lýsing hafi verið gefin að ákærði hafi verið lengi að sinna verkinu og að í ljós hafi komið að fjarlægðir höfðu verið hryggjarvöðvar úr dýrinu beggja vegna. G hafi þótt þetta undarlegt og gefið lögreglumanninum fyrirmæli um að vettvangur skyldi rannsakaður og ljósmyndaður.

Aðspurður um meðferð haldlagðs kjöts kvað hann Ó-kk-þf Þ-kk-þf S-kk-þf lögreglufulltrúa við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hafa beðið hann að varðveita kjötið og láta fagmann skoða það, sem hafi verið gert. Kjötið hafi borist með póstsendingu. Það hafi verið frosið og búið um það í tveggja lítra ísboxi. Sýni úr kæliskáp lögreglustöðvarinnar á [...] hafi borist honum fyrr, líklega 14. desember 2010, en þau sýni hafi ekki verið rannsökuð sérstaklega.

G útskýrði ferilvöktunarkerfi lögreglu og aðgang lögreglumanna að því. Um lokað kerfi væri að ræða sem krefðist aðgangsheimildar og væri ætlað til að fylgjast með farartækjum lögreglu. Kvað hann B hafa haft fulla heimild til að nota kerfið sem staðgengill varðstjóra.

G staðfesti að vaktafyrirkomulag geri ráð fyrir tveimur lögreglumönnum á vakt þegar fullmannað sé, en staðreyndin sé sú að það gerist oft að lögreglumenn séu einir á vakt. Það eitt og sér leiði ekki endilega til þess að kalla þurfi út aðstoð, heldur meti vakthafandi lögreglumaður þörfina hverju sinni. Það að lögreglumaður þurfi að fara út fyrir þéttbýlið kalli heldur ekki endilega á afleysingu eða aðstoð. Ákvarðanir um afleysingar séu í höndum aðalvarðstjóra á [...] en ekki yfirstjórnar á […]. Taldi vitnið lögreglumanninn B hafa verið einan á vakt umræddan dag. Í fámennum lögregluumdæmum sé það svo að menn séu tilbúnir að stökkva til ef á þarf að halda. Vitnið kvað það alvanalegt að hringt væri í einkasíma lögreglumanna í umdæminu með ósk um aðstoð.

G kvað reynt að halda yfirvinnu innan embættisins í lágmarki og ákveðin markmið væru sett í því sambandi, en vikið sé frá þeim ef þörf sé á. Aðspurður kannaðist hann við að hafa stundum á undanförnum árum orðið við ósk ákærða um að fá að taka frí í staðinn fyrir unna aukavinnu.

G lýsti vinnulagi sem hann teldi rétt að viðhafa vegna tilkynninga um særð hreindýr. Strangt til tekið bæri að tilkynna það til yfirlögregluþjóns ef Glock skammbyssa væri notuð, en vitnið kvaðst ekki gera neina athugasemd við að ákærði hafi notað slíka byssu umrætt sinn til að aflífa dýrið, enda treysti hann ákærða fullkomlega til að fara með það vopn.

H sýslumaður á […] gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst fyrst hafa frétt af málinu er G yfirlögregluþjónn hafi komið að máli við […] að morgni mánudagsins 13. desember og skýrt […] frá upphringingu B lögreglumanns á [...]. Greinargerð B hafi borist sama morgun og með hliðsjón af málavöxtum hafi málið verið sent ríkissaksóknara hinn 15. s.m., enda litið svo á að um sakamál væri að ræða en ekki eingöngu agamál.

H kvaðst hafa verið lögreglustjóri í [...] frá 2007 en ekki kannast við að það tíðkaðist að lögreglumenn kæmu úr fríi til að sinna málum tengdum hreindýrum. H kvað engar skráðar reglur til um það hvernig bregðast skyldi við tilkynningum um særð hreindýr, en líta svo á að lögreglunni bæri að hafa samráð við Umhverfisstofnun um slík mál.

H bar um að samkvæmt gögnum embættisins hafi C lögreglumaður verið skráður á bakvakt umrætt sinn, ásamt B sem hafi verið vakthafandi. Samkvæmt vinnuskýrslum embættisins hafi ákærði ekki skráð neina yfirvinnu vegna útkalls umræddan dag og því ekki fengið neina greiðslu. Dagleg stjórn á lögreglunni og vaktamálum væri í höndum yfirlögregluþjóns. H staðfesti að vaktafyrirkomulag geri í grunninn ráð fyrir að tveir lögreglumenn séu á vakt hverju sinni, en það fyrirkomulag geri þó ekki ráð fyrir orlofi og forföllum.

[…].

I gaf skýrslu fyrir dómi og bar um að hafa séð hreindýrstarf reyna að stökkva yfir girðingarhlið en dýrinu hafi fatast stökkið, dottið og líklega hálsbrotnað. Þetta hafi verið tígullegur tarfur með afar stór horn. Um sé að ræða hlið sem liggi upp í […]. Girðing öðru megin hliðsins sé tvöfalt hærri en venjulegar girðingar eða um 180 sm á hæð, til að halda hreindýrum frá, en hliðið sé lægra, gert úr einföldu girðingarneti og strengt milli tveggja staura. Í grenndinni séu fjögur sumarhús en ekkert fólk hafi verið þar, enda komið fram í desember. Er hann hafi hugað að dýrinu hafi hann séð að það var með lífsmarki. Hann hafi ekki viljað að dýrið þyrfti að kveljast og auk þess hafi honum verið kunnugt um að einhver mál tengd veiðiþjófnaði á hreindýrum hafi komið upp í umdæminu stuttu fyrr og ekki viljað verða tengdur slíkum málum. Hafi hann því hringt í F til að biðja hann að gefa sér upp símanúmer hjá lögreglunni á [...]. Hafi honum hafi dottið í hug að ákærði gæti leyst málið og nefnt það við F. Ekki hafi svarað hjá lögreglunni á [...], svo hann hafi hringt í 112 og beðið um samband við vakthafandi lögreglumann á [...]. Ekki var á vitninu að skilja að hann hafi náð sambandi við lögregluna í það skiptið. Er hann hafi ekið eftir hringveginum áleiðis að [...] hafi hann mætt lögreglubifreið og þá hringt aftur í lögregluna, sem þá hafi svarað. Hafi hann þá gefið upp nánari upplýsingar um staðsetningu dýrsins.

F gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst hafa fengið upphringingu frá I, sem hafi verið að yfirgefa bústað við […] í […] og á leið til Reykjavíkur. Hafi I sagt honum að hreindýri, sem hann hafi verið að stugga við, hafi fatast stökk yfir girðingu og væri fast þar, en með lífsmarki. F kvaðst hafa sagt I að hann myndi sjá um þetta, enda þótt hann hafi sjálfur ekki getað farið á staðinn. F hafi því hringt í ákærða, sem hann þekki vel í gegnum störf sín sem […] á staðnum. Kvaðst F hafa leitað til ákærða sem lögreglumanns en jafnframt vitað um reynslu ákærða sem veiðimanns og treyst honum til að gera þær ráðstafanir sem þyrfti.

Í framburði vitnisins, sem kvaðst vera fyrrverandi hreindýraeftirlitsmaður, kom fram að hann teldi fráleitt að ákærði hafi verið að sækja sér kjöt til matar, enda alþekkt að „stresskjöt“ sé ekki hæft til neyslu.

S-kk-nf G-kk-nf Þ-kk-nf, líffræðingur og hreindýrasérfræðingur hjá Náttúrustofu Austurlands, gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti að hafa komið á framfæri, með tölvupósti til D lögreglumanns á [...], beiðni K-kk-ef S-kk-ef á Keldum um sýnatöku úr nýdauðum hreindýrum.

K-kk-nf S-kk-nf, dýrafræðingur á tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum, gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti að hafa talað við S-kk-þf Þ-kk-þf hjá Náttúrustofu Austurlands og einnig beint við lögregluna á [...], með beiðni um að lögregla tæki fyrir hann sýni úr smágirni úr nýdauðu hreindýri, ef færi gæfist á. Þetta hafi verið einhvern tímann eftir 10. október 2010. Hann hafi einhverju síðar fengið hringingu frá lögreglunni, en þá hafi komið í ljós að tekin hafi verið görn en ekki smágirni og sýnið því ekki nothæft fyrir hann. Hann kvaðst ekki minnast þess að hafa verið boðið kjöt- eða vefjasýni í þessu sama símtali og ekki hafa óskað eftir því vegna rannsóknar sinnar. Aðspurður hvort fyrir komi að óskað sé eftir kjötsýnum, sagði hann að í kjöti hreindýra geti verið ákveðin sníkjudýr sem hann hafi haft til rannsóknar fyrir nokkrum árum.

J dýralæknir gaf skýrslu fyrir dómi og bar um að hafa krufið umrætt hreindýr að beiðni lögreglu við […] í […] og gefið lögreglu skýrslu um það verk. Dýrið hafi verið mjög magurt og sýking í flestöllum líffærum. Kjötið telji hún ekki hafa verið hæft til manneldis. Það að skera dýr á háls sé rétta leiðin til öruggrar aflífunar. Sú aðgerð sé ekki endilega tengd því að verka kjöt til manneldis. Hryggjarvöðvana taldi hún greinilega hafa verið skorna úr dýrinu. Þeir hafi verið fjarlægðir að mestum hluta báðum megin hryggjar, en hún hafi ekki mælt lengd sársins. Þetta hafi verið tarfur, sem búinn hafi verið að fella hornin með eðlilegum hætti.

E kjötiðnaðarmaður gaf skýrslu fyrir dómi og bar um að hafa skoðað kjötstykki að beiðni lögreglu. Ekki hafi farið milli mála að um hreindýrakjöt væri að ræða. Hún hafi talið um horaða hreindýrskú að ræða, þar sem sérstök lykt sé af törfum á þeim árstíma sem dýrið hafi verið fellt. Hryggjarvöðvi sé almennt talinn mjög góður biti af hreindýri, raunar næstbesti bitinn á eftir lundinni, en þessi tiltekni kjötbiti hafi reyndar ekki verið góður. Vöðvinn hafi verið mjög rýr, ekki sérlega þéttur, lyktað af gor og verið ataður hreindýrahárum. Aðspurð hvort bitinn hafi verið hæfur til manneldis kvaðst hún sjálf ekki vilja borða slíkt kjöt. Spurð út í skurðinn og útlit bitans kvaðst hún ekki telja fagmann hafa skorið þennan bita úr dýrinu. Þekkt sé að streita geti hafi áhrif á gæði kjöts og t.d. megi sjá það á lit nautakjöts ef dýrið hafi verið undir álagi á dauðastund, en hún kvaðst ekki þekkja hvort sjá megi slíkt á hreindýrakjöti.

Ó-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf og B-kk-nf E-kk-nf, lögreglumenn við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem önnuðust rannsókn málsins, lýstu rannsóknaraðgerðum, þ.á m. skýrslutöku af ákærða og húsleit sem fram fór á heimili hans og í sumarhúsi hans. Í framburðum beggja kom fram að ákærði hafi við húsleit framvísað kjötstykki úr frystikistu á heimili sínu. Þeir kváðust ekki hafa orðið varir við að neitt amaði að ákærða við skýrslutökuna og hann hafi að henni lokinni sjálfur ekið þeim að sumarhúsi sínu til húsleitarinnar. Þeir hafi falið B lögreglumanni að senda hið haldlagða kjöt til yfirlögregluþjónsins á […], til vörslu og rannsóknar. Þeir hafi ekki sjálfir skoðað vettvang eða hreindýrið, enda hafi þegar verið búin að fara fram vettvangsrannsókn lögreglumanna á [...] er þeir komu að málinu. Báðir staðfestu þeir að tvær ljósmyndir sem eru meðal gagna málsins og sýna hið haldlagða kjöt í plastumbúðum við hlið kúlupenna sem sagður er 14 sm langur, hafi verið teknar af þeim.

K, sýslumaður á […], gaf skýrslu fyrir dómi og bar um að hafa sem yfirmaður lögreglunnar á […] fram til ársins 2007 starfað með ákærða um margra ára skeið. Ákærði hafi verið sá lögreglumaður sem mest hafi vitað um skotvopn. Ákærði hafi séð um kennslu á þessu sviði og séð um framfylgni reglna um skotvopn öðrum lögreglumönnum fremur. Helst hafi verið leitað til ákærða ef þörf hafi verið á að aflífa dýr, enda sé hann góð skytta.

Auk framangreindra gaf skýrslu fyrir dómi L héraðslögreglumaður, sem kvaðst ekki hafa orðið var við neina samskiptaörðugleika innan lögreglunnar á [...]. Annað kom ekki fram í framburði þessa vitnis sem þýðingu hefur fyrir málið.

III

Ákærða er gefið að sök brot í opinberu starfi með því að hafa umrætt sinn „misnotað stöðu sína sem aðalvarðstjóri og komið því til leiðar, er hann var á frívakt, að hann sinnti sjálfur aflífun særðs hreindýrs, sem tilkynnt hafði verið um að væri fast í girðingu við […] í […], undir því yfirskini að hann væri að sinna verkefni lögreglu en í þeim tilgangi að komast yfir kjöt af dýrinu til eigin nota, og notfært sér í því skyni lögreglubifreið, skotvopn og annan búnað og aðstöðu lögreglu í eigin þágu með því að fara á vettvang við […] og aflífa dýrið, blóðga, færa skrokkinn til á afvikinn stað og skera úr hryggjarvöðva og fara síðar með kjötið á heimili sitt.“

Brot ákærða er í ákæru talið varða við 139. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem hljóðar svo: „Hafi opinber starfsmaður, í öðrum tilfellum en lýst er hér að framan, misnotað stöðu sína sér eða öðrum til ávinnings eða til þess að gera nokkuð það, sem hallar réttindum einstakra manna eða hins opinbera, þá varðar það sektum eða fangelsi allt að 2 árum.“

Ákærði hefur frá upphafi máls þessa neitað sök. Nánar tiltekið hefur ákærði, jafnt hjá lögreglu og fyrir dómi, borið um að hafa í starfi sínu sem lögreglumaður aflífað sært hreindýr á umræddum stað og tíma með skammbyssu og skorið það síðan á háls til að tryggja aflífun þess. Hann kannast við að hafa fært skrokkinn til, en ekki við að hafa fært hann á afvikinn stað. Þá kannast hann við að hafa skorið úr skrokknum lítið stykki af hryggjarvöðva aftarlega öðru megin hryggjarins, sem hann framvísaði við húsleit lögreglu, en neitar því alfarið að hafa skorið svo mikið kjöt úr dýrinu sem ljósmyndir lögreglu sýna, sem og að hafa skorið sér kjötið til eigin nota.

Í greinargerð sem lögð var fram af hálfu ákærða kemur fram að byggt sé á því að háttsemi hans hafi ekki verið refsinæm, hann hafi ekki haft ásetning til að afla sjálfum sér ávinnings og að ekki verði séð að byggt sé á því af hálfu ákæruvaldsins að hann hafi aflað öðrum ávinnings eða hallað réttindum einstakra manna eða hins opinbera. Þá sé byggt á því að málatilbúnaður ákæruvaldsins byggi á ólögmætum grunni, enda beri framburður þess lögreglumanns sem var á vakt umrætt sinn með sér að brotið hafi verið alvarlega á friðhelgi ákærða án þess að skilyrði XI. kafla laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, væru uppfyllt. Auk þess sé á því byggt að ákæruvaldið hafi ekki hlutast til um að rannsaka atriði sem gætu verið ákærða til hagsbóta.

Við munnlegan málflutning kom fram af hálfu ákæruvalds að ekki væru gerðar athugasemdir við þá ákvörðun og mat ákærða að aflífa þyrfti dýrið. Þá kom fram að sönnunarfærsla ákæruvaldsins takmarkaðist við það kjötstykki sem haldlagt var við húsleit á heimili ákærða, sem reyndist vega 432 grömm og mældist 33 sm að lengd.

Engar mælingar liggja fyrir á lengd sársins á baki dýrsins en ljóst er af ljósmyndum, sem teknar munu hafa verið dýrinu seint að kvöldi 13. desember 2012, að hryggjarvöðvar báðum megin við stærstan hluta hryggjarins höfðu verið skornir úr dýrinu. Ósannað er, gegn eindreginni neitun ákærða, að hann hafi skorið meira af hryggjarvöðvum dýrsins en það stykki sem fannst við húsleit á heimili hans.

Sú skýring ákærða að hafa ætlað kjötstykkið til rannsókna K-kk-ef S-kk-ef dýrafræðings á Keldum nýtur stuðnings í gögnum málsins, að því leyti að óumdeilt er að lögreglunni á [...] hafði skömmu fyrir atburðinn borist beiðni K-kk-ef með tölvupósti, dags. 30. nóvember 2010, um að honum yrði útvegað sýni af smágirni úr nýdauðu hreindýri, ef færi gæfist. Sá framburður ákærða, að hafa ákveðið að taka vefsýni að auki og bjóða dýrafræðingnum, þar sem hann hafi talið víst að um sjúkt dýr væri að ræða, samræmist vel vottorði dýralæknis sem krufði dýrið, sem dýralæknirinn staðfesti fyrir dómi, þar sem fram kemur að ljóst sé að dýrið hafi verið sjúkt í lengri tíma sem leitt hafi til vannæringar þess. Þá var af framburði K-kk-ef S-kk-ef dýrafræðings fyrir dómi að skilja, að enda þótt hann hafi ekki óskað eftir sýni af kjöti dýrs umrætt sinn gætu slík sýni vel haft þýðingu við rannsóknir á sníkjudýrum í hreindýrum almennt. Í ljósi framangreinds þykir skýring ákærða á því, hvers vegna hann tók ekki einungis garnasýni eins og um var beðið, ekki ósennileg.

Ákærði kveðst ekki hafa farið með umrætt kjötstykki í frystikistu á heimili sínu fyrr en tveimur dögum eftir aflífun dýrsins, eftir að hafa fyrst orðið þess var að þau sýni af görn og kjöti sem hann hafði sett í sýnapoka og inn í kæli á lögreglustöðinni voru horfin. Fram að því hafi kjötstykkið verið geymt í frysti í bílageymslu lögreglustöðvarinnar. Framburður ákærða samræmist framburði G yfirlögregluþjóns og B lögreglumanns um að þessi sýni hafi strax verið flutt á […] í þágu rannsóknar þessa máls. B bar fyrir dómi um að hafa ekki leitað á lögreglustöðinni að kjötstykkinu sem hann sá ákærða handleika þar, enda þótt hann hafi ekki séð ákærða fara með það út af lögreglustöðinni. Þótt taka megi undir það með ákæruvaldinu að skýring ákærða á því hvers vegna hann tók kjötstykkið með sér heim og geymdi í frystikistu sinni þyki ekki tiltakanlega sennileg, verður henni þó ekki vísað á bug, enda hefur framburður ákærða ekki verið hrakinn.

Enginn uppdráttur eða ljósmyndir liggja fyrir í málinu sem sýna fjarlægð þess staðar sem hreindýrsskrokkurinn fannst á frá hringveginum, öðrum vegum, slóðum eða mannabústöðum á svæðinu umhverfis staðinn, en samkvæmt framburðum lögreglumannanna sem unnu að vettvangsrannsókn, B og C, er sá staður þar sem hreindýrsskrokkurinn fannst í sjónmáli frá hringveginum, þótt hann sé ekki jafn sýnilegur og sá staður þar sem dýrið var aflífað. Hjá vitnum kom ekki annað fram en að fáförult væri á þessum slóðum og einungis fáeinir sumarbústaðir í grenndinni. Kvað vitnið I engan hafa verið í þeim bústöðum á umræddum tíma. Framburður ákærða um að hafa dregið dýrið til að fá betri vinnuaðstöðu við sýnatökuna og til þess að dýrið lægi ekki í miðju hliðinu er ekki ótrúverðugur að mati dómsins.

Framburður ákærða um að hafa látið dýrið blóðrenna þar sem það sé öruggasta leiðin til skjótrar aflífunar er studdur framburði J dýralæknis. Verður því ekki lagt til grundvallar að sú háttsemi ákærða renni stoðum undir þær sakir sem honum eru gefnar í ákæru.

Óumdeilt er að ákærði var í vaktafríi umrætt sinn, en ákærði ber því við að hafa verið óformlega á bakvakt, þ.e. að hann hafi í ljósi þess að varðstjórinn D þurfti að halda til Reykjavíkur umrædda helgi, litið svo á að hann yrði að vera til taks ef eini vakthafandi lögreglumaðurinn þessa helgi þyrfti á aðstoð að halda. Í framburði H lögreglustjórans á […], kom fram að auk B hafi C verið á bakvakt, samkvæmt því sem greindi í gögnum embættisins. Engin gögn liggja fyrir í málinu sem styðja þann framburð og er hann í andstöðu við framburð C sjálfs og annarra vitna í málinu. Verður því lagt til grundvallar að B hafi verið einn á vakt umrætt sinn, sem upplýst er að sé ekki óalgengt þótt vaktakerfi lögreglumanna á [...] miðist í grunninn við að tveir lögreglumenn séu á vakt hverju sinni. Fram kom í framburði vitna, t.d. D varðstjóra og G yfirlögregluþjóns, að við þær aðstæður þar sem fámennt lögreglulið sé til staðar líti menn gjarnan svo á að þeir séu til taks fyrir félaga sína ef á þurfi að halda, þótt þeir séu ekki á bakvakt. Sú skýring ákærða, að hann hafi sem æðsti yfirmaður lögreglunnar á staðnum, litið svo á að hann væri til taks við þessar aðstæður, er að mati dómsins ekki ósennileg.

Ákærði hefur gefið þá skýringu á ákvörðun sinni um að sinna sjálfur þeirri tilkynningu um sært hreindýr sem honum barst í einkasíma hans, að honum hafi þótt óþarft að senda eina lögreglumanninn á [...] út fyrir bæinn til að sinna þessu verkefni, auk þess sem hann hafi sjálfur mikla reynslu af aflífun dýra, hreindýraveiðum og meðferð skotvopna. Er reynsla hans á þessu sviði ekki dregin í efa af hálfu ákæruvalds og fékk framburður ákærða um þessa reynslu hans stoð í framburðum vitna fyrir dómi. Af hálfu ákæruvalds var fyrir dómi leitast við að sýna fram á að það væri óvenjulegt að lögreglumaður kæmi úr fríi til að sinna verkefni af þessu tagi og að það væri vakthafandi lögreglumanns að meta hvort hann þyrfti á aðstoð að halda og óska þá eftir henni. Óumdeilt er þó að verkefni sem þessi hafa verið meðal verkefna lögreglunnar á [...] um árabil. Liggur ekki annað fyrir en að ákærði hafi sem aðalsvarðstjóri haft fulla heimild til að ákveða hvort hann beindi verkefni þessu til eina lögreglumannsins á vakt, kallaði einhvern annan út eða tæki sjálfur að sér verkið, sem hann og gerði. Eru skýringar ákærða á því hvers vegna hann tók verkið að sér sjálfur ekki ótrúverðugar að áliti dómsins. Verður því ekki séð að sú staðreynd að hann tók að sér verkið þótt hann væri í fríi renni stoðum undir sakargiftir samkvæmt ákæru. Það að hann hafi ekki farið fram á og þar af leiðandi ekki fengið greidda yfirvinnu vegna verksins breytir hér engu að áliti dómsins, m.a. með vísan til þess að ekki þykir útilokað að rannsókn máls þessa hafi spilað inn í þá ákvörðun ákærða, auk þess sem leitt hefur verið í ljós með framburði G yfirlögregluþjóns, að ákærði hafi endrum og sinnum fengið að taka frí í stað þess að fá greidda yfirvinnu.

Óumdeilt er að ákærði notaði m.a. lögreglubifreið, skotvopn og tækjabelti lögreglu til verksins. Ákærði leyndi því hins vegar alls ekki að hann hygðist sinna verkinu, heldur fór á lögreglustöð, tilkynnti þar vakthafandi lögreglumanni að hann hygðist sinna tilkynningunni og bjó sig til fararinnar. Ákærði leyndi heldur ekki kjötstykkinu er hann kom aftur á lögreglustöð, heldur þvoði það að vakthafandi lögreglumanni ásjáandi. Eru þessar staðreyndir ekki til þess fallnar að styðja málatilbúnað ákæruvaldsins.

Eins og fyrr sagði telst ósannað að ákærði hafi skorið meira af dýrinu en þann 33 sm langa og 432 gramma bút af hryggjarvöðva sem hann framvísaði við húsleit. Þá hefur framburður ákærða um að hafa talið dýrið rýrt og haldið sjúkdómum verið stöðugur frá upphafi og samræmist því sem í ljós kom við krufningu dýrsins. Þá bendir framburður kjötiðnaðarmanns sem skoðaði hið haldlagða kjöt ekki til þess að þetta tiltekna kjötstykki hafi verið álitlegt til áts, þótt almennt sé hryggjarvöðvi talinn meðal bestu bitanna af hreindýri. Styður allt þetta ekki sérstaklega þann málatilbúnað ákæruvaldsins að ákærði hafi skorið sér kjötið í eigin þágu. Ákærði var fyrir dómi ekki spurður út í það hvort hann hafi hugsanlega ætlað að gefa hundinum sínum kjötið og er það ósannað.

Þótt ákærði hafi orðið uppvís að því að segja í fyrstu ósatt um það við skýrslutöku hjá lögreglu hvað orðið hefði af kjötstykkinu, hefur hann gefið á því skýringu og það eitt leiðir ekki til þess að framburður hans fyrir dómi, sem samræmdist framburði hans hjá lögreglu í öllum meginatriðum, verði í heild sinni metinn ótrúverðugur.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Þegar af þeim ástæðum sem að framan hafa verið raktar telur dómurinn ósannað að ákærði hafi umrætt sinn skorið það kjöt sem haldlagt var við rannsókn lögreglu til eigin nota, undir því yfirskini að hann væri að sinna verkefni lögreglu. Er því ósannað að hann hafi misnotað stöðu sína sem aðalvarðstjóri, sér eða öðrum til ávinnings. Þá hefur ekki verið sýnt fram á að með athöfnum hans hafi verið hallað réttindum einstakra manna eða hins opinbera. Verður ákærði því sýknaður af því broti sem greinir í ákæru og þar er talið varða við 139. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber að greiða allan sakarkostnað úr ríkissjóði. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef G-kk-ef hrl., þykja hæfilega ákveðin 517.060 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Samkvæmt 3. málslið 1. mgr. 217. gr. laga nr. 88/2008, skal heildarfjárhæð sakarkostnaðar ekki tilgreind í dómi þegar sakarkostnaður er lagður á ríkissjóð. Með vísan til þess ákvæðis verður að telja að það heyri undir stjórnvöld í framhaldi af dómi þessum að taka afstöðu til þeirrar kröfu ákærða að ferða- og fæðiskostnaður hans vegna tveggja ferða milli [...] og Egilsstaða, samtals að fjárhæð 125.664 krónur, teljist til sakarkostnaðar.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, klukkan 13:50 þriðjudaginn 15. maí 2012. Fyrir uppsögu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, en dómsuppsaga hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Ákærði, A, er sýkn af ákæru í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef G-kk-ef hrl., að fjárhæð 517.060 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

H-kvk-nf B-kvk-nf