S-2186/2005

Mál þetta, sem dómtekið var 6. apríl sl., er höfðað með ákæru útgefinni af ríkissaksóknara 28. desember 2005 á hendur R-kk-þgf M-kk-þgf Ó-kk-þgf, Sævarlandi 4, Reykjavík, fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa að morgni sunnudagsins 29. maí 2005, á Austurvelli í Reykjavík, ráðist á lögreglumanninn S-kk-þf Ö-kk-þf S-kk-þf, sem þar var að sinna skyldustörfum sínum, tekið hann hálstaki, snúið hann niður og haldið honum föstum um stund. Marðist lögreglumaðurinn á öxl, upphandlegg, olnboga, framhandlegg og tognaði á hálsi, auk þess sem einkennisskyrta hans rifnaði.

Þetta er talið varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar.

S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf krefst skaðabóta að fjárhæð 414.152 krónur auk vaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 frá 29. maí 2005 til 15. september 2005 en síðan dráttarvaxta til greiðsludags.

Af hálfu verjanda er þess krafist að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi. Loks er þess krafist að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

Sunnudaginn 29. maí 2005 kl. 7.44 voru lögreglumennirnir S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf G-kk-nf að aka eftir Pósthússtræti er þeir urðu varir við mann ganga berfættan um Austurvöll og kasta af sér vatni utan í styttu af J-kk-þgf S-kk-þgf. Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að lögreglumenn hafi gengið inn á Austurvöll og rætt við viðkomandi. Þrír einstaklingar hafi legið sofandi á bekkjum skammt frá og hafi viðkomandi einstaklingur boðist til að vekja þá. Hafi hann komið fljótlega til baka og bent á ákærða, sem þar hafi legið ásamt ungri stúlku. Hafi maðurinn sagt að ákærði væri ,,einhver töffari” sem lögreglumenn skyldu gæta sín á. Hafi lögreglumenn gengið að bekk þar sem ákærði og stúlkan hafi legið og vakið þau. Hafi ákærði mótmælt því að vera ónáðaður. Hafi hann blótað lögreglu mikið, kallað lögreglumenn fífl og hálfvita ásamt því að nota fleiri ókvæðisorð. Er hann hafi verið beðinn um að standa á fætur hafi hann í fyrstu ekki viljað það. Stuttu síðar hafi hann sprottið á fætur og gengið í hringi fyrir aftan lögreglumennina. Hafi hann gengið mjög nálægt þeim og verið með mjög ógnandi tilburði. Hafi ákærði verið spurður um nafn og kennitölu en hann neitað að gefa það upp. Hafi ákærði gengið frá og S-kk-nf Ö-kk-nf þá tekið um upphandlegg hans og beðið hann um að gera grein fyrir sér. Ákærði hafi þá rifið sig lausan og hlaupið út í túnið á Austurvelli og kallað til lögreglumanna ,,komið þið ég skal sko berja ykkur”. Hafi hann gert sig líklegan til átaka. Hafi ákærði greinilega verið í mjög annarlegu ástandi. S-kk-nf Ö-kk-nf hafi haft samband við Fjarskiptamiðstöð lögreglu og beðið um að eftirlitsmyndavél á svæðinu yrði stillt á Austurvöll. Þegar ákærði hafi nálgast lögreglumennina hafi S-kk-nf Ö-kk-nf tekið hann grunntaki um upphandlegg og tilkynnt honum að hann væri handtekinn. Ákærði hafi þá rifið sig lausan og ráðist á S-kk-þf, gripið hann hálstaki og snúið hann niður í rósarunna. Hafi S-kk-nf ítrekað skipað ákærða að sleppa takinu og tilkynnt honum aftur að hann væri handtekinn. Ákærði hafi ekki hlýtt þessu. Hafi S-kk-nf reynt að losa ákærða af S-kk-þgf en það gengið erfiðlega þar sem hann hafi haldið föstu taki um háls S-kk-ef. S-kk-nf hafi þá gripið aftur fyrir höfuð ákærða og í andlit hans þannig að ákærði sleppti takinu. Við það hafi átök færst úr runnanum og S-kk-nf náð ákærða í fótlás og haldið um vinstri handlegg hans. S-kk-nf hafi haldið um hægri handlegg hans. Ákærði hafi reynt að rísa á fætur nokkrum sinnum en jafnan verið ýtt niður aftur. Ákærði hafi verið með hægri hendi undir líkamanum og ákaft reynt að halda báðum höndum þar undir. Allan tímann hafi ákærði verið mjög æstur og hótað lögreglumönnum. Fleiri lögreglumenn hafi komið til aðstoðar og ákærði þá verið færður í handjárn. Ákærði hafi þá verið nokkuð blóðugur í andliti og líklega verið með blóðnasir. Hafi hann verið færður á lögreglustöð.

Þ-kk-nf N-kk-nf sérfræðingur hefur 27. ágúst 2005 ritað læknisvottorð vegna komu S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns á slysa- og bráðadeild Landspítala háskólasjúkrahúss 29. maí 2005. Samkvæmt v-hk-þgf var einkennisskyrta S-kk-ef rifin yfir hægra herðablaði, auk þess sem buxur voru skítugar og skrámaðar. Blóð var á hægri hendi og hægri framhandlegg. Var hann með roðahellu yfir hægra herðablaði með mari og samliggjandi sári í bogadreginni línu um 10 cm yfir herðablaði. Fram kemur að við hreyfingu hafi töluverð eymsli verið í mjúkvefjum á svæðinu. Einnig hafi verið roði og eymsli yfir utanverðum hægri upphandlegg með samsvarandi hrufluðu svæði yfir utanverðum og framanverðum hægri framhandlegg. Einnig hafi verið eymsli við þreifingu á þessum svæðum. Óþægindi frá öxl hafi legið upp í hálsinn sem hafi virst stafa frá öxl. S-kk-nf hafi aftur leitað á slysadeild sama kvöld vegna vaxandi einkenna frá hálsi vinstra megin, en þeim hafi fylgt höfuðverkur. Fram hafi komið eymsli yfir ,,paravertebral” vöðvum hálshryggjar vinstra megin.

Ákærði kvaðst hafa legið á bekk á Austurvelli hálfsofandi þegar hann hafi orðið var við að einhver hafi staðið fyrir sólinni og verið að vísa honum á brott. Kvaðst ákærði hafa spurt viðkomandi hvort hann væri að grínast en síðan áttað sig á að um væri að ræða lögreglumann. Hafi hann þá staðið upp og hoppað út á tún og hlaupið þar í hringi. Lögreglumaðurinn hafi beðið ákærða um skilríki sem ákærði hafi sagt að hann hefði ekki meðferðis. Þá hafi lögreglumaðurinn beðið ákærða um að gefa upp kennitölu, sem ákærði hafi neitað að gefa upp. Lögreglumaðurinn hafi verið með kylfu í hendi og ítrekað tekið um upphandlegg ákærða. Hafi ákærði jafnan slitið sig lausan. Lögreglumaðurinn hafi síðan ráðist á ákærða og reynt að ná honum niður. Hafi ákærði náð hálstaki á lögreglumanninum og náð honum undir sig. Hinn lögreglumaðurinn hafi þá sett fingur inn fyrir varir ákærða og rifið í. Hafi ákærði verið mjög hræddur við lögreglumennina og ekki þorað að sleppa hálstakinu. Hafi hann þó ákveðið að sleppa og lögreglumaðurinn þá komist ofan á ákærða og slegið höfði hans fjórum eða fimm sinnum í jörðina. Hafi ákærði þá legið á maganum og náð að krækja saman höndum undir sér. Fleiri lögreglumenn hafi komið að. Hafi ákærði að beiðni lögreglu sleppt takinu og verið settur í handjárn. Líklega væri rétt að hann hafi mótmælt því vera ónáðaður á bekknum greint sinn og að hann hafi kallað ókvæðisorð að lögreglumönnum, t.d. að þeir væru fífl. Hann kvaðst þó ekki hafa verið með ógnandi tilburði við lögreglumennina. Þá hafi hann ekki hótað að berja lögreglumenn eða gert sig líklegan til átaka. Þá væri það ekki rétt er lögreglumenn héldu fram að ákærði hafi að fyrra bragði ráðist á lögreglumennina, heldur hafi þeir nálgast ákærða og tekið um upphandlegg hans. Kvaðst ákærði ekki átta sig á hvort hann hafi náð hálstaki á lögreglumanninum áður en þeir hafi fallið í jörðina eða eftir það. Ákærði hafi litið svo á að hann hafi ekki átt færi á að yfirgefa Austurvöll eftir að lögregla hafi vakið hann.

S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður kvaðst ásamt lögreglumanninum S-kk-þgf G-kk-þgf hafa verið á ferð um Pósthússtræti í Reykjavík kl. 8.15 að morgni sunnudagsins 29. maí 2005. Hafi tíminn kl. 7.44 verið ritaður í frumskýrslu lögreglu, en kl. 8.15 væri rétt tímasetning. Í starfi S-kk-ef þennan dag hafi falist að hafa eftirlit með miðbæ Reykjavíkur, en það hafi lögregla gert eftir helgarnætur. Almennt væru þau vinnubrögð viðhöfð að biðja fólk um að sofa ekki á bekkjum á Austurvelli á helgarmorgnum. Hafi lögreglumenn haft afskipti af einstaklingi á Austurvelli. Sá hafi spurt lögreglumennina að því hvort hann ætti ekki að vekja aðra einstaklinga er hafi legið sofandi á bekkjum. Hafi hann farið og vakið þá. Hafi hann komið aftur og greint lögreglu frá því að einn þessara einstaklinga, ákærði í máli þessu, væri í slæmu ástandi. Hafi ákærði þá verið búinn að lyfta höfði og kvaðst S-kk-nf öruggur um að hann hafi orðið ferða lögreglu var. Lögreglumenn hafi gengið til ákærða og sagt honum að hann gæti ekki legið sofandi á bekk á Austurvelli. Ákærði hafi þá kallað til lögreglumanna að þeir væru helvítis fífl. Um leið og hann hafi látið ýmis fúkyrði frá sér fara hafi hann sprottið á fætur og verið mjög ögrandi. Kvaðst S-kk-nf þá hafa tekið um lögreglukylfu sína og bakkað frá ákærða. Í framhaldi hafi hann tekið um upphandlegg ákærða og krafið hann um persónuupplýsingar. Ákærði hafi þá verið hoppandi um og virst reiðubúinn undir átök. Jafnframt hafi hann sagt að lögreglumennirnir skyldu koma en hann myndi lemja þá. Hafi lögreglumenn þá ákveðið að handtaka ákærða og um leið óskað eftir aðstoð annarra lögreglumanna. Einnig hafi verið óskað eftir því að öryggismyndavél á svæðinu yrði beint að Austurvelli. Í framhaldi þessa hafi lögreglumennirnir gengið að ákærða og aftur innt hann eftir persónuupplýsingum, í þeim tilgangi að komast hjá handtöku. Eftir að ákærði hafi enn neitað að gefa umbeðnar upplýsingar hafi S-kk-nf ákveðið að taka hann grunntaki. Ákærði hafi þá rifið sig lausan, tekið S-kk-þf hálstaki og keyrt hann inn í runna. S-kk-nf hafi margsagt ákærða að sleppa takinu. Jafnframt hafi félagi S-kk-ef gert tilraun til að losa ákærða af S-kk-þgf. Það hafi ekki gengið eftir. Hafi S-kk-nf þá ákveðið að losa ákærða af sér sjálfur og í þeim tilgangi stungið fingri inn í munn ákærða. Ákærði hafi beðið S-kk-þf að gera það ekki þar sem hann hafi veri að koma frá tannlækni. Hafi honum tekist að losa ákærða af sér og hafi hann verið settur í fótlás. Í framhaldi hafi hann verið færður í handjárn og fluttur á lögreglustöð. Höfuð ákærða hafi sennilega farið þrisvar sinnum í jörðina við það að lögreglumenn hafi reynt að halda honum niðri. Afskipti lögreglu af ákærða hafi ekki þurft að vera nein ef ákærði hafi yfirgefið Austurvöll að tilmælum lögreglumanna. Það hafi hann hins vegar ekki gert, heldur ógnað lögreglumönnum og haft um þá ýmis slæm orð. Er lögreglumenn hafi beint tilmælum til fólks um að sofa ekki á bekkjum á Austurvelli hafi það verið gert á grundvelli heimilda í lögreglusamþykkt fyrir Reykjavík, sem og á grundvelli 21. gr. áfengislaga. S-kk-nf kvaðst vera með ör á öxl eftir þessa atburði, en hann hafi leitað á slysadeild vegna áverka. Hafi hann fyrst á eftir verið mjög slæmur í öxl og farið á bólgueyðandi lyf. Þessi dagur hafi verið síðasti vinnudagur fyrir frí og hafi S-kk-nf af þeim ástæðum ekki þurft að taka sér veikindadaga. S-kk-nf hafi áður verið í meðferð þar sem hann hafi verið slæmur í öxl. Þau veikindi hafi tekið sig upp og S-kk-nf þurft að fara aftur í þjálfun vegna axlarinnar.

S-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður kvaðst hafa haft afskipti af einstaklingi á Austurvelli sem hafi verið að kasta af sér vatni utan í styttu af J-kk-þgf S-kk-þgf. Sá hafi ætlað að vekja aðra einstaklinga sem sofið hafi á bekkjum á Austurvelli. Ákærði hafi verið einn þeirra. Hafi hann brugðist illa við, sprottið á fætur og verið mjög ógnandi. Um leið hafi hann kallað lögreglumennina öllum illum nöfnum. Hafi lögreglumenn reynt að ræða við hann en ákærði frekar orðið æstari við það. Hafi ákærði neitað að gera grein fyrir sér og lögreglumenn séð ástæðu til að handtaka hann, þar sem hann hafi verið líklegur til frekari vandræða. Ákærði hafi þá stokkið á S-kk-þf Ö-kk-þf og keyrt hann inn í runna í hálstaki. Þar hafi ákærði og S-kk-nf legið er S-kk-nf hafi gert tilraun til að ná ákærða af S-kk-þgf. S-kk-nf hafi sjálfur losað sig úr tökum þar sem S-kk-nf hafi ekki komist að til að losa tökin. Ákærði hafi lagst á magann. Þannig liggjandi hafi hann haldið höndum undir sér sem hafi gert lögreglumönnum erfitt fyrir um að færa hann í handjárn. Ákærði hafi gert tilraun til að standa á fætur, en lögreglumenn ýtt honum niður aftur. Þá hafi andlit hans farið í jörðina. S-kk-nf kvað það starfsreglur hjá lögreglu að vekja fólk á helgarmorgnum sem svæfi á bekkjum á Austurvelli eftir næturgaman.

Niðurstaða:

Lögreglumennirnir S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf og S-kk-nf G-kk-nf höfðu afskipti af einstaklingum sem voru sofandi á bekkjum á Austurvelli snemma að morgni sunnudagsins 29. maí 2005. Það voru tíðkanleg vinnubrögð lögreglu sem voru henni heimil, m.a. á grundvelli 1. mgr. 6. gr. lögreglusamþykktar fyrir Reykjavíkurborg, sem kveður á um að lögregla geti vísað þeim mönnum á brott af almannafæri, sem vegna ölvunar eða annarrar háttsemi sinnar valdi vegfarendum eða íbúum í nágrenni ónæði eða hættu. Eftir að lögreglumenn höfðu vakið ákærða fóru þeir þess á leit við hann að hann gerði grein fyrir sér, en til þess höfðu lögreglumenn heimild í 1. mgr. 15. gr. lögreglulaga, nr. 90/1996. Það kaus hann að gera ekki. Brást ákærði hins vegar þannig við að hann hrópaði ókvæðisorð að lögreglumönnum og sýndi þeim ógnandi tilburði. Brugðust lögreglumenn við með þeim hætti að þeir ákváðu að handtaka hann. Til þess stóð heimild í a-lið 1. mgr. 16. gr. laga nr. 90/1996. Með vísan til framburða lögreglumannanna S-kk-ef A-kk-ef og S-kk-ef liggur það fyrir að lögreglumenn tilkynntu ákærða um að hann væri handtekinn og í framhaldi ákvað S-kk-nf Ö-kk-nf að taka ákærða grunntaki með því að grípa um upphandlegg hans. Handteknum manni er játað svigrúm í því að streitast við handtöku. Sá mótþrói má hins vegar ekki ganga lengra en svo að hann beiti líkamlegu ofbeldi sem ætlað er að skaða lögreglumann. Með vísan til samhljóða framburða lögreglumannanna sem stóðu að handtöku ákærða réðst ákærði að fyrra bragði að S-kk-þgf E-kk-þgf og tók hann hálstaki. Hálstak þetta leiddi til þess að þeir féllu í framhaldi saman í jörðina þar sem ákærði hélt S-kk-þgf föstum. Samkvæmt læknisvottorði, sem lagt hefur verið fram í málinu, leiddi þetta til þess að S-kk-nf Ö-kk-nf marðist á öxl, upphandlegg, olnboga og framhaldlegg, auk þess sem hann tognaði á hálsi. Þá rifnaði einkennisskyrta hans við þetta. Valdbeiting þessi af hálfu ákærða gagnvart lögreglu var langt umfram það sem hann hafði heimild til. Slík háttsemi er brot gegn valdstjórninni. Verður ákærði því sakfelldur fyrir brot gegn 106. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði er fæddur í ágúst 1984. Samkvæmt sakavottorði var honum veitt ákærufrestun á árinu 2001 vegna þjófnaðar. Að öðru leyti hefur hann ekki sætt refsingum áður. Með framferði sínu stofnaði hann að nauðsynjalausu í hættu heilsu lögreglumanns, sem var að gegna skyldustörfum sínum. Með hliðsjón af því, sem og 1. og 3. tl. 1. mgr. 70. gr. laga nr. 19/1940, er refsing ákærða ákveðin fangelsi í 2 mánuði. Í ljósi sakaferils hans og háttseminnar þykir fært að skilorðsbinda refsinguna með þeim hætti er í dómsorði greinir.

G-kk-nf Ó-kk-nf H-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur sett fram skaðabótakröfu fyrir hönd S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns, að fjárhæð 414.152 krónur, auk vaxta. Er krafan sundurliðuð með þessum hætti:

- Þjáningabætur skv. 3. gr. skaðabótalaga 10.100 krónur

- Miski skv. 26. gr. skaðabótalaga 300.000 krónur

- Útlagður kostnaður v/læknisvottorðs 25.700 krónur

- Lögmannsþóknun 66.274 krónur

- Virðisaukaskattur af lögmannsþóknun 16.237 krónur

Um rökstuðning fyrir þjáningabótum er vísað til þess að S-kk-nf hafi reynst marinn yfir herðablaði og með samliggjandi sár yfir herðablaði. Þá hafi hann verið marinn og með töluverð eymsli í hægri öxl, upp- og framhandlegg. Síðar hafi hann farið að finna fyrir áverkum í vinstri öxl og stífnað í hálsi. Við eftirlit á slysadeild hafi hann greinst með hálstognun, sem leitt hafi til þess að hann hafi þurft að taka bólgueyðandi lyf. Hafi hálsáverkinn háð honum í nokkra daga á eftir. Í ljósi vottorðs Þ-kk-ef N-kk-ef sérfræðings er unnt að miða við að S-kk-nf hafi þjáðst í framhaldi af átökum við ákærða. Á hann af þeim sökum rétt á þjáningabótum á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga. Þykir krafa um þjáningabætur í 10 daga sanngjörn og verður hún tekin til greina að fullu.

Höfð hefur verið uppi krafa um miska. Þó svo lögreglumenn séu undir það búnir að þurfa að grípa til valdbeitingar eru þeir engu að síður eins settir og aðrir er kemur að því að njóta verndar gegn árásum annarra. Árás ákærða á S-kk-þf var til þess fallin að valda honum miska. Eru bætur hæfilega ákveðnar 100.000 krónur.

Lögð hafa verið fram gögn til stuðnings kostnaði vegna læknisvottorðs. Verður sá liður tekinn til greina. Bætur vegna þjáninga, miska og útlagðs kostnaðar nema því samtals 135.800 krónum. Sú fjárhæð ber vexti með þeim hætti er í dómsorði greinir.

Þá verður ákærði dæmdur til að greiða S-kk-þgf kostnað, sem hann hefur haft af því að halda fram kröfu sinni, sbr. 4. mgr. 172. gr. laga 19/1991, með áorðnum breytingum. Lögmannskostnaður telst hæfilega ákveðinn 65.000 krónur.

Ekki hefur verið lagt fram yfirliti um sakarkostnað. Verður ákærði því einungis dæmdur til að greiða tildæmd málsvarnarlaun, að viðbættum virðisaukaskatti, sem í dómsorði greinir.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf S-kvk-nf saksóknari.

D ó m s o r ð

Ákærði, R-kk-nf M-kk-nf Ó-kk-nf, sæti fangelsi í 2 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum 2 árum frá birtingu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði S-kk-þgf E-kk-þgf S-kk-þgf 135.800 krónur í skaðabætur, ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 af 110.100 krónum frá 29. maí 2005 til 6. september 2005, en af 135.800 krónum frá þeim degi til 27. október 2005, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði greiði 65.000 krónur í lögmannskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns 76.692 krónur.

S-kk-nf S-kk-nf.