E-457/2006

Mál þetta, sem dómtekið var 22. september sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af H-kk-þgf F-kk-þgf A-kk-þgf, Heiðarbrún 86, Hveragerði, á hendur Impregilo SpA Island, Lynghálsi 4, Reykjavík, með stefnu birtri 23. janúar 2006.

Stefndi höfðaði gagnsök með gagnstefnu sem var lögð fram í dómi 14. mars 2006.

Dómkröfur stefnanda í aðalsök eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 393.742 kr. ásamt dráttarvöxtum af 55.803,71 kr. frá 1. júní 2004 til 1. júlí 2004, en þá af 109.112,20 kr. til 1. ágúst 2004, en þá af 157.865,30 kr. til 1. september 2004, en þá af 185.797,20 kr. til 1. október 2004, en þá af 205.674,80 kr. til 1. nóvember 2004, en þá af 240.274,10 kr. til 1. desember 2004, en þá af 357.394,90 kr. til 1. maí 2005, en þá af 393.741,90 kr. til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda í aðalsök eru þær aðallega að hann verði sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda. Þá er krafist hæfilegs málskostnaðar að mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði felldur niður.

Dómkröfur gagnstefnanda í gagnsök eru þær að gagnstefndi verði dæmdur til að greiða gagnstefnanda ofgreidd laun samkvæmt launauppgjörum fyrir mánuðina ágúst 2003 til nóvember 2004 að fjárhæð 540.942,35 kr. ásamt dráttarvöxtum frá 1. desember 2005 að telja. Þá er þess krafist að gagnstefnda verði gert að greiða gagnstefnanda málskostnað að mati dómsins.

Dómkröfur gagnstefnda í gagnsök eru þær að kröfum í gagnstefnu verði hafnað og gagnstefndi sýknaður af þeim. Jafnframt að gagnstefnanda verði gert að greiða gagnstefnda málskostnað að mati réttarins.

Við aðalmeðferð málsins viðurkenndi aðalstefnandi að honum bæri að endurgreiða gagnstefnanda 250.555 kr. vegna tvígreiðslu að viðbættu orlofi, þ.e. 276.036 kr., sem komi til lækkunar aðalkröfu, miðað við 1. desember 2004. Þá féll gagnstefnandi frá gagnkröfum sínum að öðru leyti í málinu og heldur einungis uppi vörnum í aðalsök.

Málsatvik

Aðalstefnandi hóf störf við Kárahnjúkavirkjun hinn 30. júlí 2003 á vörulager. Samkvæmt ráðningarsamningi var vinnutími 10 stundir á dag, að meðaltali 60 stundir á viku. Umsamin laun voru 200.000 kr. Samið var um hækkun þeirrar fjárhæðar síðar á samningstímanum.

Aðalstefnandi kveður aðstæður á vinnustaðnum hafa verið þannig að engin aðstaða hafi verið til að taka þar kaffitíma. Vinnutilhögunin hafi því verið sú að unnið hafi verið í kaffitímum.

Frá og með maímánuði 2004 varð sú breyting á kjörum aðalstefnanda að hætt var að greiða 40 mínútna yfirvinnu á dag vegna unninna kaffitíma. Á sama tíma breyttist yfirvinnutaxti aðalstefnanda þannig að hann lækkaði úr 2.388.55 kr. í 2.177,06 kr. Aðalstefnandi kveður báðar þessar breytingar hafa verið framkvæmdar án nokkurs samráðs við sig. Aðalstefnandi lét af störfum hjá stefnda um mánaðamótin nóvember-desember 2004.

Málsástæður og lagarök aðalstefnanda

Kröfu sína byggir aðalstefnandi á því að hann hafi ekki fengið greidd tilskilin laun fyrir vinnu sína í þágu gagnstefnanda samkvæmt kjarasamningum og ráðningarsamningi.

Kröfugerð aðalstefnanda varðandi kaffitíma er eftirfarandi:

vinnumán. unnir dagar klst. taxti samtals gjalddagi

maí 2004 27 17,82 2.466,18 43.947,33 1.6.2004

júní 2004 26 17,16 2.466,18 42.319,65 1.7.2004

júlí 2004 23 15,17 2.466,18 37.411,95 1.8.2004

ágúst 2004 4 2,64 2.466,18 6.510,71 1.9.2004

sept. 2004 3 1,98 2.466,18 4.883,04 1.10.2004

okt. 2004 17 11,22 2.466,18 27.670,54 1.11.2004

Upplýsingar um unna daga séu í samræmi við launaseðla. Miðað sé við 40 mínútur á dag. Samkvæmt grein 3.3. í kjarasamningi verslunarmanna skuli greiða unna kaffitíma með yfirvinnutaxta. Yfirvinnutaxti aðalstefnanda hafi verið 2.388,55 þegar starf hófst, en eftir 16. apríl 2004 hafi orðið almenn launahækkun 3,25% og eftir það hafi taxtinn átt að hækka í 2.466,18 kr.

Aðalstefnandi byggir rétt sinn til þessara greiðslna á því að hann hafi fram til 1. maí 2004 fengið greitt fyrir unna kaffitíma, en þá hafi komið fyrirmæli frá R-x-x V-x-x, yfirmanni gagnstefnanda, um að hætt yrði að borga aðalstefnanda og samstarfsmönnum hans laun fyrir unna kaffitíma. Aðalstefnandi byggir á því að þetta sé hluti af ráðningarkjörum hans sem gagnstefnandi geti ekki breytt einhliða, nema formlega og með sama fyrirvara og um uppsögn væri að ræða. Vísast um það til meginreglna vinnuréttarins, m.a. Hrd. 1987:1339.

Yfirvinnutaxtinn hafi, sem fyrr greini, verið 2.388,55 kr. við upphaf starfsins og átt að hækka í 2.466,18 kr. á klst. hinn 16. apríl 2004. Fyrir mánuðina maí-október 2004 hafi aðalstefnandi hins vegar einungis fengið greiddar 2.177,06 kr. samkvæmt launaseðlum. Mismunurinn sé 289,12 kr. á klst. Miðað við fyrirliggjandi launaseðla sundurliðist þessi kröfuliður á eftirfarandi hátt:

vinnumán. fj. klst. mism. samtals gjalddagi

maí 2004 41 289,18 11.856,38 1.6.2004

júní 2004 38 289,18 10.988,84 1.7.2004

júlí 2004 37,83 289,18 10.939.68 1.8.2004

ágúst 2004 73,52 289,18 21.260,51 1.9.2004

sept. 2004 48,52 289,18 14.031,01 1.10.2004

okt. 2004 23,96 289,18 6.928,75 1.11.2004

Vísað er til sömu raka varðandi þennan lið og um kaffitímana.

Hluti af kjörum aðalstefnanda hafi verið greiðslur á hvíldartíma. Með júlílaunum 2004 hafi aðalstefnanda verið greiddir 2 ½ hvíldartími, með ágústlaunum sama ár hafi honum verið greiddur 1 hvíldartími, með septemberlaunum sama ár hafi honum verið greiddir 6 hvíldartímar og með nóvemberlaunum hafi honum verið greiddir 729,27 hvíldartímar. Ekki sé gerður ágreiningur um tímafjöldann. Með mars- og apríllaunaseðlum 2004 hafi aðalstefnanda verið greiddir hvíldartímar á einingaverðinu 1.326,95. Miðað við 3,25% launahækkun, sem hafi orðið samkvæmt almennum kjarasamningum hinn 16. apríl 2004, hefði þetta átt að verða 1.370,10 kr. Hins vegar virðist gagnstefnandi á fyrrnefndum launaseðlum einhliða lækka taxtann niður í 1.209,48 kr. á klst. Mismunurinn sé 160,60 kr. Um sé að ræða alls 738,77 stundir af hvíldartíma sem margfaldað með 160,60 kr. geri 118.646,50 kr. Laun aðalstefnanda á þessum fjórum launaseðlum hafi verið of lág sem þessu nemi og sé gerð krafa um greiðslu mismunarins. Um hvíldartíma séu ákvæði í kafla 2.4. í gildandi kjarasamningi verslunarmanna. Annars sé vísað til sömu raka og varðandi kaffitímana, þessum kröfulið til stuðnings.

Heildarkrafa aðalstefnanda samkvæmt ofantöldu nemi 357.395,90 kr. Af þeirri fjárhæð hafi a-kk-þgf borið að greiða 10,17% orlof, sem geri þá 36.347 kr. Vísist um það til ákvæða laga um orlof nr. 30/1987, sérstaklega 7. gr. Gjalddagi þessa kröfuliðar sé miðaður við 1. maí 2005 en þá hugðist aðalstefnandi taka orlof.

Kröfu um dráttarvexti styður aðalstefnandi við ákvæði III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað er studd við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Varðandi varnarþing er vísað til 33. gr. sömu laga.

Málsástæður og lagarök gagnstefnanda

Gagnstefnandi kveður þau mistök hafa verið gerð við launauppgjör aðalstefnanda fyrstu níu mánuði starfstíma hans að honum hafi verið reiknað tímakaup í yfirvinnu af heildarfjárhæð launa fyrir dagvinnu auk fastrar yfirvinnu, en ekki af dagvinnuhluta heildarlauna svo sem hlutaðeigandi kjarasamningur miði við. Hafi það verið leiðrétt við launakeyrslu fyrir maímánuð 2004 og gilt frá upphafi þess launatímabils 23. apríl 2004. Breytingin hafi verið skýrð munnlega fyrir aðalstefnanda.

Þá hafi þau mistök einnig orðið í launakerfi að aðalstefnandi hafi verið felldur undir almenn ákvæði þess kjarasamnings sem gildi um störf verkafólks og iðnaðarmanna við virkjunarframkvæmdir á vegum Landsvirkjunar, svonefnds virkjunarsamnings, að því er varði rétt til kaffitíma. Þessi samningur eigi ekki við um skrifstofumenn, heldur fari um kjör þeirra eftir almennum samningum verslunarmanna, sbr. samning VR, en þar hafi aðalstefnandi kosið að vera félagsmaður. Hefði verið miðað við að skrifstofumenn á lager tækju ekki kaffitíma, en ranglega verið skráð að unnir kaffitímar væru 40 mínútur á dag en ekki 15 eins og kveðið sé á um í hlutaðeigandi kjarasamningi, sbr. gr. 3.1.2. í samningi VR. Hafi þessi framkvæmd einnig verið leiðrétt frá 9. maí 2004 og starfsmönnum jafnframt tjáð að þeim væri rétt að taka kaffihlé samkvæmt samningnum. Því yrði ekki greitt sérstaklega fyrir vinnu í kaffihléi þaðan í frá. Þrátt fyrir þetta hafi gagnstefnandi þó fengið fjölda kaffihléa greidd eftir þetta með óbreyttum hætti.

Þegar aðalstefnandi hafi hætt störfum hjá gagnstefnanda hafi verið gert við hann lokauppgjör, þar sem meðal annars hafi verið gert upp það sem aðalstefnandi hafi verið talinn eiga óuppgert og ógreitt af skertum hvíldartímum samkvæmt kjarasamningum og ótekna frídaga samkvæmt frívikum, en aðalstefnandi hafi notið þeirra kjara að fá frí á launum eina viku eftir hverjar fjórar unnar. Væri fríið ekki tekið greiddist tilsvarandi tími með dagvinnulaunum. Uppgjörið liggi fyrir og beri með sér að ógreiddir tímar samkvæmt framanskráðu hafi svarað til 631.482 kr. og hafi þá verið tekið tillit til greiðslna vegna umræddra launaliða, sem aðalstefnandi hafi fengið með launauppgjöri fyrir maí 2004. Við greiðslu á þessu uppgjöri hafi þau mistök orðið að ekki hafi verið tekið til umræddra greiðslna og hafi aðalstefnandi því fengið ofgreitt sem svari 250.555 kr.

Gagnstefnandi líti svo á að aðalstefnandi hafi með málssókn þessari krafist þess að launauppgjör hans fyrir tímabilið frá 22. apríl 2004 til loka starfstíma hans hjá gagnstefnanda verði endurskoðað og leiðrétt. Hafi gagnstefnandi því endurreiknað laun aðalstefnanda fyrir það tímabil og endurskoðað launauppgjör, þannig að í einu og öllu sé farið að þeim kjarasamningi sem aðalstefnandi vísi til sem grundvallar að málssókn sinni. Sú endurskoðun leiði í ljós að a-kk-nf hafi fengið ofgreitt sem svari 549.649,25 kr. á umræddu tímabili. Hafi gagnstefnandi ákveðið að höfða mál í gagnsök til endurheimtu oftekinna greiðslna.

Gagnstefnandi byggir sýknukröfu sína í aðalsök á því að hann hafi í einu og öllu virt samningsbundin ráðningarkjör aðalstefnanda eins og þau hafi verið samkvæmt ráðningar- og kjarasamningi. Hann hafi raunar greitt a-kk-þgf laun sem hafi farið verulega umfram það sem hann hafi átt kröfu til samkvæmt ráðningarsamningi. A-kk-þgf hafi verið vel ljóst að hann hafi verið ráðinn til starfa fyrir föst heildarlaun fyrir samningsbundinn vinnutíma sem hafi getað orðið allt að 60 klst. á viku án þess að aukagreiðslur kæmu til, svo sem skýrt komi fram í ráðningarsamningi, og hafi því fráleitt getað haldið því fram að hann hafi vænst þess að yfirvinna reiknaðist út frá þeim heildarlaunum sem tilgreind hafi verið í ráðningarsamningnum. Sé því sérstaklega mótmælt að nokkru sinni hafi komist á samningur milli málsaðila um að reikna bæri tímakaup hans í yfirvinnu út frá öðrum grunni en fyrir sé mælt í þeim kjarasamningi sem aðalstefnandi byggi málsókn sína á.

Í reynd hafi gagnstefnandi látið aðalstefnanda njóta mun hagfelldari ráðningarkjara en samningur hans hafi kveðið á um því hann hafi einungis þurft að vinna níu stundir á dag, þ.e. frá kl. 08-18 með klukkustund í matarhlé, frá mánudegi til laugardags, eða 54 stundir á viku, en ekki 60 eins og tilskilið sé í samningnum. Þar sem hann hafi átt rétt á fríi fimmtu hverja viku þá hafi meðal vinnustundafjöldi sem honum hafi verið ætlað að skila gegn 250.000 kr. föstum mánaðarlaunum verið 54 stundir á viku í fjórar vikur og eftir skyldi fylgja frívika. Þannig hafi meðal vinnutími á viku í reynd verið 4/5 hlutar af föstum vikulegum vinnutíma eða 43,2 stundir á viku, en það svari til 187,1 stundar á mánuði miðað við þá viðurkenndu reiknireglu að í mánuði séu að meðaltali 4,33 vikur. Ráðningarsamningurinn kveði hins vegar á um 60 stundir á viku til jafnaðar, eða 259,8 stundir á mánuði. Þrátt fyrir það hafi aðalstefnandi fengið alla vinnu utan hins fasta vinnutíma, þ.e. umfram 187,1 stunda meðaltalið, greidda sem yfirvinnu.

Í maímánuði 2004 hafi gagnstefnanda orðið það ljóst að hann hafi gert mistök í útreikningi á yfirvinnutaxta a-kk-ef og nokkurra félaga hans, sem hafi falist í því að yfirvinnutaxtinn hafi verið reiknaður út frá föstum heildarlaunum fyrir dag- og yfirvinnu, þótt alkunna sé að reikna beri yfirvinnukaup út frá dagvinnugrunni launa. Ákveðið hafi verið að gera ekki kröfu um leiðréttingu aftur í tímann en reikna frá réttum forsendum þaðan í frá.

Í gr. 1.7.2. í kjarasamningi verslunarmanna komi fram að yfirvinnukaup sé 1,0385% af mánaðarlaunum fyrir dagvinnu. Þar komi jafnframt fram að yfirvinna greiðist þegar unnir hafi verið 162,5 tímar á mánuði. Á grunni þessara fyrirmæla og ofangreindra upplýsinga um raunverulegan fastan vinnutíma aðalstefnanda hafi gagnstefnandi reiknað út dagvinnugrunn launa hans. Þar sé miðað við að aðalstefnandi vinni að meðaltali 187,1 stund á mánuði samkvæmt hinum fasta vinnutíma. Þar af teljist 162,5 stundir dagvinna og mismunurinn 22,6 stundir séu þar af leiðandi yfirvinna. Gagnstefnandi hafi miðað við hið almennt viðurkennda 80% álag á dagvinnutímakaup sem grundvöll útreiknings og fengið þannig út að verðmæti þessara yfirvinnu jafngilti 44,2 dagvinnustundum. Til að afmarka dagvinnuhluta launanna, þ.e. yfir 162,5 stundir samkvæmt samningum skrifstofumanna, hafi því verið deilt í heildarmánaðarlaun með 206,7 sem sé samtala dagvinnutíma og umreiknaðrar yfirvinnu til dagvinnuígildis samkvæmt framanskráðu. Þessir útreikningar hafi leitt fram að rétt tímalaun aðalstefnanda í dagvinnu hafi verið 1.209,48 kr. og mánaðarlaun samkvæmt því 196.540,87. Sé þá miðað við laun aðalstefnanda eins og þau hafi verið orðin í maí 2004. Á þessum einfalda og skýra grunni hafi gagnstefnandi reiknað út tímakaup fyrir yfirvinnu og miðað við 80% álag ofan á dagvinnukaup svo sem algengast sé. Niðurstaða þess útreiknings sé 2.177,06 kr. sem tímalaun í yfirvinnu og hafi gagnstefnandi byggt launauppgjör á því frá því í maí og það sem eftir lifði árs 2004.

Þessi aðferð til útreiknings á dagvinnuhluta heildarlauna sé viðurkennd, sbr. framlagða umsögn frá Samtökum Atvinnulífsins (SA), en þar sé þó komist að lítillega annarri tölulegri niðurstöðu þar sem samtökin reikni út frá lægra yfirvinnuálagi, s.s. þar sé skýrt. Leiði það til þeirrar niðurstöðu SA að tímakaup aðalstefnanda í dagvinnu hafi að réttu átt að reiknast sem 1.225,49 kr. og yfirvinnulaun hafi átt að reiknast sem 1,0385% af mánaðarlaunum samkvæmt því, þ.e. (162,5*1.225,49), eða 199.142 kr. en samkvæmt því sé yfirvinnukaupið 2.068,09 kr. pr. klukkustund. Telji gagnstefnandi rétt að endurskoða launauppgjör aðalstefnanda í ljósi þessara upplýsinga um það, hvernig nákvæmlega beri að reikna út tímalaun skrifstofumanna. Samkvæmt þessum reikningi hafi gagnstefnandi ofgreitt hvern yfirvinnutíma um 108,97 kr. en vanreiknað ígildi einstakra dagvinnustunda um 16 kr., en áhrifa þess gæti eingöngu við uppgjör á hvíldartímum og frídögum, s.s. nánar sé gerð grein fyrir í gagnstefnu. Gagnstefnandi mótmæli því enn fremur að hann hafi með nokkrum hætti eða við nokkurt tilefni samið um það við aðalstefnanda að honum bæru hærri yfirvinnugreiðslur en leiði af ákvæðum þess kjarasamnings sem hann vísi sjálfur til um grundvöll kjara sinna.

Gagnstefnandi kveðst einnig mótmæla kröfum aðalstefnanda um greiðslur fyrir vinnu í kaffitímum, enda sé með öllu ósannað að hann hafi unnið með þeim hætti. Mistök í starfsmannadeild hafi valdið því að aðalstefnandi hafi fengið greiddar 40 mínútur á dag vegna ætlaðrar vinnu í kaffihléum, en viðurkennt sé í stefnu að sú skipan hafi verið afnumin í byrjun maí 2004. Mistök gagnstefnanda hafi falist í því að hafa ætlað að fella starf aðalstefnanda undir ákvæði svonefnds virkjunarsamnings sem gildi um störf verka- og iðnaðarmanna við virkjunarframkvæmdir. Þar séu ákvæði um 40 mínútna kaffihlé og lengri vikulegan dagvinnutíma, en hvorugt hafi átt við um starf aðalstefnanda, heldur hafi um það gilt ákvæði kjarasamnings verslunarmanna, grein 3.1.2. Samkvæmt því ákvæði eigi skrifstofumenn rétt á 15 mínútna kaffihléi á dag og hafi það gilt um starf aðalstefnanda. Aðalstefnandi hafi því aldrei átt rétt á 40 mínútna kaffihléi og þaðan af síður kröfu á að vinna í slíku hléi og fá það greitt sérstaklega sem yfirvinnu. Fullyrðingum um að aðalstefnandi hafi notið annarra ráðningarkjara um þetta efni sé mótmælt sem röngum. Mistök í launauppgjöri á borð við það sem hér sé lýst breyti hvorki ráðningar- né kjarasamningi og hafi gagnstefnandi því haft alla heimild til að leiðrétta mistökin þegar honum hafi orðið þau ljós. Gerð sé grein fyrir ofgreiðslum samkvæmt þessu á framlögðu yfirliti og þar leitt í ljós hvaða greiðslur aðalstefnanda hafi borið fyrir vinnu í kaffihléum, en samkvæmt því hafi honum verið ofgreiddar sem svarar 83,4 stundum, sem svari til 221.342,20 kr.

Þá sé því sérstaklega mótmælt að g-kk-þgf hafi verið óheimilt að gefa fyrirmæli um að a-kk-þgf og öðrum skrifstofumönnum, samstarfsmönnum hans, skyldi rétt að taka samningsbundið 15 mínútna hlé, í einu lagi eða skipt, þannig að ekki yrði sérstaklega greitt fyrir að þeir tækju ekki slíkt hlé. Raunar sé fremur til þess að líta að samningar setji við því takmarkanir hversu lengi sé unnið án þess að taka hlé. Væri fráleitt að byggja á að gagnstefnanda væri skylt að haga vinnu þannig að jafnaði að í bága færi við þau fyrirmæli. Jafnvel þótt dómurinn kæmist að þeirri niðurstöðu að a-kk-þgf hafi borið aukagreiðsla vegna meintrar vinnu í kaffihléum, sé því mótmælt að það leiði til greiðsluskyldu fyrir gagnstefnanda, þegar af þeirri ástæðu að ráðningarsamningur aðalstefnanda hafi miðað við 10 tíma vinnu á dag en í launauppgjöri hafi verið miðað við 9 stundir. Standi því eftir ein klst. pr. unninn dag, sem geri mun meira en að jafna meinta vinnu í kaffihléum, hvort heldur miðað væri við 15 eða 40 mínútur.

Gagnstefnandi mótmælir kröfum um meinta vangreiðslu á hvíldartímum og frídögum. Aðalstefnandi vísi einkum til uppgjörs sem sýni að aðalstefnandi hafi samtals fengið greiddar 729,27 stundir vegna þessara liða við launauppgjör við starfslok. Hafi greiðslan verið samtals 631.482 kr. og byggt á tímakaupinu 1.209,48. Gagnstefnandi vísi til málsástæðna sem færðar séu fram hér að framan varðandi tímakaup í yfirvinnu, til sönnunar því að rétt tímakaup samkvæmt kjarasamningi hafi verið lagt til grundvallar útreikningi og að honum hafi verið rétt að leiðrétta reiknivillu til samræmis við ákvæði kjara- og ráðningarsamnings. Jafnframt sé bent á að a-kk-nf hafi við tilvitnað launauppgjör fengið ofgreitt samkvæmt þessum lið sem svari 250.555 kr., þar sem við uppgjörið hafi láðst að taka tillit til greiðslu á hvíldartímum og frítökurétti sem greitt hafi verið með maílaunum.

Til vara krefst gagnstefnandi þess að krafa aðalstefnanda um óbreytt tímalaun frá því sem hafi verið í apríl 2004 takmarkist við tímabilið fram til loka júnímánaðar 2004. Sé þá miðað við að honum hafi borið uppsagnarfrestur á umræddum kjörum og að tilkynning þar um hafi verið komin til hans með gildum hætti með munnlegum tilkynningum gagnstefnanda í maí 2004 sem staðfest hafi verið með launaseðli 30. maí. Gagnstefnandi hafi átt þriggja mánaða uppsagnarfest. Miðist varakrafan við að tilkynning um breytingu á launauppgjöri sem hafi öðlast gildi í maí mánuði 2004 og komi samkvæmt því til framkvæmda að afloknum uppsagnarfresti aðalstefnanda hinn 1. september 2004. Samkvæmt því miðist varakrafa gagnstefnanda við greiðslu samkvæmt óbreyttum yfirvinnutaxta í maí - ágúst 2004, samtals 47.815,89 kr.

Þá sé þess jafnframt krafist, fari svo að aðalstefnandi verði talinn eiga rétt á viðbótargreiðslum vegna ætlaðrar vinnu í kaffihléum, að krafa hans verði lækkuð um þá ofgreiðslu sem átti sér stað.

Gagnstefnandi vísar til gagnstefnu um rök fyrir endurkröfu um ofgreidd laun og krefst þess að ofgreiðslur til aðalstefnanda gangi fyrst til skuldajöfnunar á þeim kröfum sem hann kunni að fá viðurkenndar í máli þessu.

Gagnstefnandi byggir sýknukröfu sína í aðalsök á almennum reglum vinnu- og samningaréttar. Kröfu um skuldajöfnun byggir hann á 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málskostnaðarkrafan styðst við 130. gr. sömu laga. Þá er vísað til tilskipunar 93/104/EB frá 23. nóvember 1993 um ákveðna þætti er varða skipulag vinnutíma, en tilskipunin er hluti af EES samningnum sem hlaut lagagildi með lögum nr. 2/1993, sbr. staðfestingu EES nefndarinnar frá 28. júní 1996.

Með því að aðalstefnandi hefur fallist á að honum beri að endurgreiða gagnstefnanda 276.036 kr. af gagnkröfu og gagnstefnandi hefur fallið frá öðrum gagnkröfum sínum í málinu þykir ekki vera ástæða til að rekja málsástæður aðila í gagnsök sérstaklega.

Niðurstaða

Við aðalmeðferð málsins féllst aðalstefnandi á að honum bæri að greiða 276.036 kr. af gagnkröfu gagnstefnanda, sem komi til lækkunar aðalkröfu miðað við 1. desember 2004. Verður hann því dæmdur til greiðslu þeirrar fjárhæðar í samræmi við kröfugerð gagnstefnanda í gagnsök. Gagnstefnandi hefur fallið frá öðrum gagnkröfum sínum. Ágreiningur málsins lýtur því að kröfum aðalstefnanda í aðalsök, um greiðslur fyrir ætlaða unna kaffitíma og tímagjald fyrir yfirvinnu og hvíldartíma.

Aðalstefnandi kveður aðstæður á vinnustað sínum að Kárahnjúkum hafa verið með þeim hætti að ekki hafi verið unnt að taka kaffitíma. Gagnstefnandi kveður að frá og með launatímabili sem hófst 23. apríl 2004 hafi aðalstefnanda og samstarfsmönnum hans verið gert að taka kaffitíma og því hafi greiðslum á yfirvinnu vegna ótekinna kaffitíma verið hætt. Við aðalmeðferð málsins bar aðalstefnandi að um vorið 2004 hafi orðið lækkun á yfirvinnutaxta og hætt að greiða fyrir kaffitíma sem alltaf hafi verið unnir. Engin tilkynning hafi borist um þessa breytingu en hann og samstarfsfélagar hans hafi séð þetta á launaseðlunum. Hann hafi haft samband við Verslunarmannafélag Austurlands til þess að láta fara yfir þessi mál. Hann hafi einnig óskað upplýsinga hjá gagnstefnanda en fengið misjöfn svör. A-kk-þgf hafi aldrei verið kynnt að mistök hafi verið gerð við útreikning launa. Ekki hafi verið sérstaklega samið um greiðslur fyrir kaffitíma, en greitt fyrir þá frá upphafi starfs hans í meira en ár. Hann hafi unnið alla kaffitíma, enda engin aðstaða til að fara í kaffi. Engir stólar eða borð hafi verið til þess að setjast við, einungis kaffivél sem einn starfsmaður hafi komið með sjálfur. 100-150 metrar hafi verið að aðalskrifstofunni. Hafi þessi ágreiningur endað með uppsögn af hans hálfu. Hann hafi rætt við yfirmenn gagnstefnanda og fengið upplýsingar um að þetta yrði greitt. Í ágúst, eftir að hann hafi sagt upp, hafi borist greiðslur fyrir nokkra kaffitíma. Aðspurður kvað hann launahækkun sem hann hafi fengið í maí 2004 hafa verið umsamda við yfirmann hans, R-x-x V-x-x, en ekkert hafi verið tekið fram um kaffitíma í því sambandi.

Vitnið, D-kk-nf Á-kk-nf D-kk-nf, starfaði sem fulltrúi við lagerhald og síðar innkaup á sama vinnustað og aðalstefnandi. Vinnutíma var eins hagað hjá honum og aðalstefnanda. Hann kvað ekki hafa verið um neina kaffitíma að ræða þar sem engin aðstaða hafi verið til þess. Í upphafi hafi ekki heldur verið salerni eða rennandi vatn í byggingunni. Í apríl eða maí 2004 hafi verið bætt úr þessu og sett upp lítið borð við enda á gangi þar sem hægt hafi verið að sækja sér kaffi, en engin aðstaða hafi verið til að setjast niður. Eina breytingin hafi verið sú að hægt var að sækja sér kaffi og taka með sér að skrifborðinu. Þeir, samstarfsmennirnir, hafi kvartað undan því þegar hætt var að greiða fyrir kaffitímana. Eins hafi yfirvinnutaxtinn lækkað. Skýringin sem hann hafi fengið hafi verið sú að reiknireglunni hafi verið breytt. Honum hafi verið sagt að gerð hafi verið mistök við útreikningana.

Vitnið, H-kk-nf J-kk-nf P-kk-nf, fyrrverandi samstarfsmaður aðalstefnanda, kvaðst hafa unnið við birgðahald hjá gagnstefnanda frá febrúar 2004. Hann kvað enga kaffiaðstöðu hafa verið á staðnum, einungis kaffikönnu í eigu D-kk-ef á borði á gangi. Um 10 mínútna gangur hafi verið í næstu kaffiaðstöðu. Þeir hafi aldrei tekið kaffitíma. Þeim hafi ekki verið tilkynnt um það þegar hætt hafi verið að greiða fyrir tímana. Á sama tíma hafi taxtinn fyrir yfirvinnuna breyst. Þegar þeir hafi leitað skýringa hafi þeim verið sagt að því hafi verið breytt hvernig yfirvinnutímarnir væru reiknaðir.

Vitnið, H-kvk-nf J-kvk-nf, yfirmaður íslensku starfsmannadeildarinnar hjá gagnstefnanda, hvað þau mistök að greiða aðalstefnanda 40 mínútna kaffitíma á dag hafa uppgötvast þegar hann hætti störfum. Í maímánuði 2004 hafi starfsmönnum verið gert að taka kaffitímana. Hún hafi fengið handskrifað blað frá R-x-x V-x-x um að aðalstefnandi fengi launahækkun úr 230.000 kr. í 250.000 kr. og að honum væri framvegis gert að taka kaffitímana. Á sama tíma hafi verið gerð leiðrétting á yfirvinnutaxta. Hún kvaðst ekki hafa skýrt þessar breytingar fyrir aðalstefnanda og samstarfsmönnum hans áður en þær hafi verið gerðar, en boðið þeim að ræða þetta eftir að breytingarnar hafi verið gerðar. Aðspurð kvað hún sérstakan samning, svokallaðan Virkjunarsamning, hafa verið gerðan á staðnum sem gilt hafi fyrir almenna verkamenn og bílstjóra. Þessi samningur hafi í raun ekki gilt fyrir aðalstefnanda en einhver ruglingur hafi verið vegna þess, bæði hvað varðaði skrifstofumennina og gagnstefnanda. Samkvæmt honum hafi kaffitímar verið tvisvar sinnum 20 mínútur á dag.

Af framangreindum framburðum fyrir dómi verður ráðið að ekki hafi verið aðstaða fyrir aðalstefnanda til að taka kaffitíma á vinnustaðnum og ekki hafi orðið slíkar breytingar á aðstöðunni um vorið 2004 að réttlættu niðurfellingu greiðslna fyrir kaffitíma og gagnstefnandi hefur ekki sýnt fram á að aðalstefnanda hafi verið gert að taka kaffihlé sín. Var því rétt að greiða fyrir kaffitímana, sem samkvæmt kjarasamningi Verslunarmannafélags Austurlands skyldu vera 15 mínútur á dag og greiðast með yfirvinnukaupi. Fyrir mistök voru a-kk-þgf hins vegar greiddar 40 mínútur á dag fram til maí 2004. Byggir aðalstefnandi á því að þetta fyrirkomulag hafi orðið hluti af ráðningarkjörum hans. Verður að telja að gagnstefnanda hafi verið heimilt að leiðrétta mistök sem gerð hafi verið við útreikning launa fyrir kaffitímana, en ekki að fella þá niður. Er því rétt að gagnstefnandi greiði aðalstefnanda 15 mínútna kaffitíma á dag frá maí 2004.

Yfirvinnutaxti aðalstefnanda var við upphaf starfs hans 2.388,55 kr. og heldur hann því fram að taxtinn hafi átt að hækka um 3,25% hinn 16. apríl 2004 eða í 2.466,18 kr. Í staðinn lækkaði taxtinn hins vegar í 2.177,06 kr. og krefst aðalstefnandi greiðslu mismunarins. Gagnstefnandi hefur borið því við að við launauppgjör aðalstefnanda hafi honum fyrir mistök verið reiknað tímakaup sem tæki mið af heildarlaunum hans. Inni í þeirri fjárhæð hafi verið laun fyrir dagvinnu og yfirvinnu. Í ráðningarsamningi aðalstefnanda kemur fram að gert var ráð fyrir 10 stunda vinnudegi og reiknað með 60 stunda vinnuviku að meðaltali. Fram kemur að mánaðarlaun, að meðtöldum launum fyrir yfirvinnu skyldu vera 200.000 kr. Laun þessi hækkuðu fljótlega í 230.000 kr. og aftur í maí 2004 í 250.000 kr. Sérstaklega skyldi greiða fyrir aukið álag. Umsamin laun aðalstefnanda fólu því í sér laun fyrir bæði dag- og yfirvinnu að vissu marki og verður tímagjald fyrir yfirvinnu ekki reiknað út frá því. Verður því fallist á það með gagnstefnanda að honum hafi verið rétt að leiðrétta laun aðalstefnanda á þann hátt sem gert var í maí 2004. Í samræmi við ofangreint verður einnig hafnað kröfum aðalstefnanda um greiðslu vegna of lágs tímagjalds á hvíldartíma.

Samkvæmt framansögðu er niðurstaða málsins sú að gagnstefnanda ber að greiða aðalstefnanda fyrir 15 mínútna kaffitíma á dag frá maí 2004 á tímagjaldinu 2.177,06 eða 54.426,52 kr. ásamt orlofi 5.535,18 kr. með vöxtum svo sem nánar greinir í dómsorði. Þá greiði aðalstefnandi gagnstefnanda í gagnsök 276.036 kr. svo sem að framan greinir, með dráttarvöxtum frá 1. desember 2005. Gagnstefnandi hefur krafist þess að kröfurnar verði látnar mætast með skuldajöfnuði og eru skilyrði þess til staðar.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Aðalstefnandi, H-kk-nf F-kk-nf A-kk-nf, greiði gagnstefnanda, Impregilo SpA Island, 276.036 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 1. desember 2005 til greiðsludags, allt að frádregnum 59.961,70 kr. með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 14.844,61 kr. frá 1. júní 2004 til 1. júlí 2004, en þá af 28.846,05 kr. til 1. ágúst 2004, en þá af 41.364,15 kr. til 1. september 2004, en þá af 43.541,21 kr. til 1. október 2004, en þá af 45.174,01 kr. til 1. nóvember 2004, en þá af 54.426,52 kr. til 1. maí 2005, en þá af 59.961,70 kr. til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf