E-178/2010

Mál þetta sem höfðað var 29. október 2010 var dómtekið 4. apríl 2011.

Stefnandi er F-kk-nf J-kk-nf O-kk-nf, Strandgötu 25, Eskifirði.

Stefndi er Trölli ehf., Hafnarbraut 50, Neskaupstað.

Stefnandi krefst þess að hið stefnda einkahlutafélag verði dæmt til að greiða stefnanda vangreidd laun, aðallega að fjárhæð 611.266 krónur, til vara 495.411 krónur, að því frágengnu 316.159 krónur, en að því einnig frágengnu 254.107 krónur. Í öllum tilvikum ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 1. ágúst 2010 til greiðsludags og að frádreginni innborgun 16. desember 2010 að fjárhæð 209.091 króna. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar, en til vara að hvor aðili verði látinn bera sinn kostnað af málinu.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur stefnandi og M-kk-nf K-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, en auk þess gáfu skýrslur sem vitni N-kvk-nf H-kvk-nf Ó-kvk-nf, G-kvk-nf O-kvk-nf F-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf Ó-kvk-nf, sambýliskona stefnanda.

I

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um vangreidd laun fyrir júnímánuð 2010. Ekki er ágreiningur í málinu um að stefnandi hafi unnið í þágu stefnda umræddan mánuð. Þá er ekki ágreiningur um hvaða daga var unnið og hversu margar klukkustundir hvern dag. Aðila greinir hins vegar á um hver kjör stefnanda hafi átt að vera og hvort um hafi verið að ræða íhlaupavinnu eða fast starf. Telur stefndi að hann hafi gert upp laun stefnanda að fullu með greiðslu að fjárhæð 209.091 króna sem hann innti af hendi 16. desember 2010. Stefnandi telur á hinn bóginn að á grundvelli munnlegs samkomulags hans og fyrirsvarsmanns stefnda sem og á grundvelli kjarasamnings eigi hann rétt til frekari greiðslna úr hendi stefnda, eins og síðar verður nánar rakið.

Í stefnu er því lýst að stefnandi hafi starfað sem þjónn frá árinu 1984 en að hann hafi útskrifast sem slíkur árið 1991. Hann hafi síðan unnið sem yfirþjónn og hafi flutt til Bandaríkjanna og hafi farið þar í nám í hótelrekstri. Síðan hafi hann unnið sem þjónn, en árið 1995 hafi hann byrjað að vinna meira sem matargerðarmaður, bæði hjá veisluþjónustu og á sjó. Á árunum 2006 eða 2007 hafi stefnandi flutt á Austurland og hafa byrjað að vinna á veitingastaðnum Tærgesen sem matargerðarmaður og síðar á Kaffihúsinu á Eskifirði. Þar hafi hann unnið þar til um áramótin 2009/2010.

Í greinargerð stefnda er því lýst svo að félagið reki hótel á Neskaupstað undir firmanafninu Hótel Capitano. Þar hafi með hléum verið boðið upp á veitingar og heitan mat.

Stefnandi kveður málsatvik að því er varðar ráðningu hans til stefnda þau að hann hafi verið atvinnulaus á fyrri hluta ársins 2010 en hafi þá heyrt að verið væri að leita að matráðsmanni á Hótel Capitano. Hafi hann hitt framkvæmdastjóra stefnda, M-kk-þf K-kk-þf, á förnum vegi og hafi innt hann eftir því hvort þetta væri rétt og hann hafi jánkað því. M-kk-nf staðfesti í skýrslu sinni fyrir dómi að stefnandi hefði komið þarna að máli við hann og spurt um vinnu. Aðila greinir hins vegar verulega á um hvað þeim fór á milli í kjölfarið.

Stefnandi kveður að hann og M-kk-nf hafi hist á fundi á Hótel Capitano stuttu eftir framangreint samtal þeirra og hafi þar verið ákveðið að stefnandi yrði ráðinn til stefnda. Mánaðarlaun skyldu vera 400.000 krónur fyrir 173.33 tíma vinnu á mánuði, óháð því hvenær dagsins vinnan væri unnin, en greidd yrði yfirvinna fyrir tíma umfram það. Hafi þetta verið sömu kjör og stefnandi hafi haft í síðasta starfi sínu. Stefnandi hafi sagt konu sinni, R-kvk-þgf H-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, frá ráðningarkjörum sínum. Framkvæmdastjórinn muni síðan hafa reynt að senda stefnanda staðfestingu á ráðningunni og upplýsingar vegna matseðils með tölvupósti sem fyrir mistök hafi verið sendur á rangt netfang. Framkvæmdastjórinn hafi sýnt stefnanda þennan tölvupóst á tölvuskjá hjá sér. Stefnandi skori á stefnda að leggja fram afrit þess tölvupósts ætli hann að halda því fram að ekki hafi samist um ráðningu eða þau kjör sem stefnandi haldi fram. Ekki hafi verið gerður neinn skriflegur ráðningarsamningur milli stefnanda og stefnda, þrátt fyrir munnlegar beiðnir stefnanda um það og a.m.k. eina skriflega beiðni. Stefnandi hafi hafið störf hjá stefnda þann 25. maí 2010 og starfað bæði við matargerð og framreiðslu. Liggi fyrir í málinu yfirlit yfir 58,75 vinnustundir sem hann hafi unnið í þágu stefnda í maí. Kveður stefnandi að fyrir þessa vinnu hafi hann fengið 136.000 krónur í peningum í umslagi þann 1. júní 2010, en ekkert skriflegt uppgjör. Kveður stefndi að þessi fjárhæð samsvari fullyrðingum hans um að mánaðarlaun hafi átt að vera 400.000 krónur fyrir 173,3 stunda vinnu, sbr. framangreint yfirlit yfir vinnustundir (58,75/173,3*400.000=135.600). Af hálfu stefnanda séu engar frekari kröfur gerðar vegna maímánaðar þótt uppgjör allra launatengdra gjalda vanti. Stefnandi hafi síðan starfað hjá stefnda fyrri hluta júnímánaðar 2010. Tímaskýrslur hafi stefnandi sent stefnda með tölvupósti 14. júní og 1. júlí s.á. og hafi þær engum mótmælum sætt af hálfu stefnda fyrr en með bréfi lögmanns hans, dags. 27. september s.á. Hinn 22. júní 2010 hafi framkvæmdastjóri stefnda kallað stefnanda á fund þar sem hann hafi kynnt fyrir stefnanda að lítið sem ekkert væri að gera á veitingastaðnum og því væru tæpast forsendur til áframhaldandi starfa stefnanda. Á fundinum hafi jafnframt komið fram að stefndi hefði ekkert út á matargerð stefnanda að setja, ástæðan fyrir því að sennilega þyrfti stefnandi að hætta störfum væri sú að of litið væri að gera. Eftir þennan fund hafi aðilar ætlað að tala aftur saman stuttu síðar þegar stefndi hefði tekið endanlega ákvörðun. Stefndi hafi síðan sagt stefnanda munnlega upp störfum þann 1. júlí 2010. Í tölvupósti stefnanda til stefnda, dags. sama dag, ítreki stefnandi að honum finnist þetta leiðinlegt en svona sé stundum „túristalaust Austurland“. Ítreki hann síðan að hann eigi inni uppsagnarfrest, sem hann sé tilbúinn til þess að vinna, og óski jafnframt eftir skriflegu uppsagnarbréfi. Stefnandi hafi ítrekað kröfur sínar til stefnda um uppgjör launa með tölvupóstum 21., 25. og 26. júlí 2010, en án árangurs. Í kjölfarið hafi hann leitað til stéttarfélags síns, AFLs Starfsgreinafélags og síðar til lögmanns. Sættir hafi verið reyndar en án árangurs og málsókn því reynst nauðsynleg.

Í greinargerð stefnda er málavaxtalýsingu í stefnu mótmælt, sérstaklega aðdróttunum í garð framkvæmdastjóra stefnda. Kveður stefndi að stefnandi hafi seint í maí 2010 komið að máli við framkvæmdastjóra stefnda og óskað eftir starfi við matreiðslu á hótelinu. Eftir stuttar viðræður hafi þeir ákveðið að stefnandi skyldi koma til reynslu í júnímánuði og vinna þau matreiðsluverk sem til myndu falla. Óljóst hafi verið með öllu um hve mikla vinnu yrði að ræða, en slíkt færi eftir hótel-bókunum sem á þessum tíma hafi verið rýrar og óreglulegar. Hafi stefndi enda ekki verið að leita sérstaklega eftir nýjum starfskrafti heldur hafi það verið stefnandi sem leitað hafi til stefnda. Í samræmi við það hafi ekki verið gerður skriflegur ráðningarsamningur eða neitt annars konar samkomulag um ráðningu eða launakjör stefnanda. Framkvæmdastjóri stefnda hafi gert ráð fyrir því að ef stefnandi stæði sig vel og lofaði góðu á reynslutímabilinu þá yrði gerður við hann ráðningarsamningur en ef ekki þá skyldu stefnanda greidd laun fyrir unna tíma samkvæmt ákvæðum viðkomandi kjarasamnings. Reynslutímabil stefnanda hafi hafist 1. júní 2010. Ekki sé rétt sem fram komi í stefnu að stefnandi hafi verið fenginn til að starfa í maí, enda hafi hann sjálfur lagt fram gögn þess efnis að hann hafi þegið atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið 20.-31. maí s.á. Tölvupóstur stefnanda til framkvæmdastjóra stefnda þann 1. júní s.á. hafi enga þýðingu gagnvart stefnda frekar en aðrir tölvupóstar stefnanda í máli þessu, enda megi ljóst vera að framkvæmdastjóri stefnda hafi ekki notast við tölvupóst. Er því til stuðnings vísað til handritaðs svarbréfs framkvæmdastjórans við bréfi stéttarfélags og til þess að stefnandi leggi engan tölvupóstur frá stefnda fram í málinu. Fljótlega hafi framkvæmdastjóra stefnda orðið ljóst að stefnandi fullnægði ekki þeim kröfum sem til hans hafi verið gerðar og því hafi reynslutímabili stefnanda verið slitið með símtali þann 21. júní. Fundurinn þann 22. júní sem stefnandi vísi til málsatvikalýsingu sinni hafi varðað ástæðu þeirrar ákvörðunar framkvæmdastjóra stefnda. Í öllu falli hafi stefnandi ekki starfað fyrir stefnda eftir 20. júní eins og sjá megi af gögnum málsins. Í kjölfar þessa hafi framkvæmdastjóri stefnda ítrekað reynt að koma á fundi við stefnanda um uppgjör vegna starfa hans, auk frágangs ýmissa atriða, svo sem skilum stefnanda á bíl í eigu stefnda sem lánaður hafi verið stefnanda. Áður en aðilar hafi náð að koma á slíkum fundi hafi stefnandi vísað málinu til stéttarfélags og þaðan til lögfræðilegrar innheimtu.

Ekki þykir ástæða til að rekja sérstaklega bréfaskipti sem farið hafa milli aðila í aðdraganda málsins. Eins og fyrr er komið fram greiddi stefndi þann 16. desember 2010 til stefnanda það sem hann telur vera fullnaðargreiðslu vegna vinnu stefnanda í júní það ár og gaf út launaseðil til stefnanda vegna þeirrar greiðslu.

Stefnandi lagði fram undir rekstri málsins hljóðupptöku sem hann mun hafa gert án vitundar fyrirsvarsmanns stefnda af fundi þeirra 22. júní 2010. Hefur stefndi mótmælt gildi þessa sönnunargagns, sem og því að það hafi verið lagt fram í málinu og byggir á að öflun þess án vitundar fyrirsvarsmanns stefnda hafi verið ólögmæt.

II

Í stefnu er á því byggt að um mánaðarlaun stefnanda fari eftir munnlegum ráðningarsamningi hans og stefnda. Stefnandi byggi á því að um önnur kjör hans en umsamin mánaðarlaun skuli fara eftir almennum kjarasamningum á því sviði sem hann starfaði, þ.e. kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambands Íslands (vegna aðildarfélaga) vegna veitinga-, gisti-, þjónustu- og greiðasölustaða og hliðstæðrar starfsemi, er gildi frá 1. febrúar 2008 til 30. nóvember 2010, en það sé sá kjarasamningur sem gilt hafi á starfssvæði stefnda, þar sem stefnandi hafi unnið.

Stefnanda hafi samkvæmt samkomulagi við stefnda borið 400.000 krónur í mánaðarlaun fyrir 173,33 tíma á mánuði, óháð því hvenær dagsins þeir væru unnir. Fyrir tíma umfram það hafi átt að greiða yfirvinnu. Þannig hafi kvöld-, helgar- og hátíðarálag verið innifalið í launum stefnanda. Stefndi hafi ekki gert skriflegan ráðningarsamning við stefnanda, þrátt fyrir beiðni hans þar um og verði því að bera hallann af þeim sönnunarskorti sem upp kunni að koma í málinu um ráðningarkjör, sbr. dómafordæmi Hæstaréttar Íslands þess efnis. Um skriflega ráðningarsamninga sé fjallað í grein 1.15.1 í kjarasamningi.

Einnig kveður stefnandi byggt á 1. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, þar sem fram komi að laun og önnur starfskjör sem aðildarsamtök vinnumarkaðarins semji um skuli vera lágmarkskjör, óháð kyni, þjóðerni eða ráðningartíma fyrir alla launamenn í viðkomandi starfsgrein á svæðinu sem samningurinn taki til. Samningar einstakra um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar ákveði skuli vera ógildir. Síðastnefnda reglan birtist einnig í 2. gr. laga nr. 30/1987, um orlof, og 10. gr. laga nr. 19/1979, um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla.

Aðalkrafa stefnanda byggi á því að umsamin mánaðarlaun stefnanda hafi verið 400.000 krónur. Hann hafi verið ráðinn í fullt starf hjá stefnda frá 25. maí 2010 og síðan verið sagt upp 1. júlí 2010. Honum beri full laun vegna júnímánaðar, enda geti stefnandi ekki borið ábyrgð á verkefnaskorti hjá stefndu. Auk þess beri honum 10,17% lágmarksorlof, sbr. grein 5.1 í kjarasamningi og 2. mgr. 7. gr. laga nr. 30/1987, en það orlof skuli gerast upp við starfslok, sbr. 8. gr. sömu laga. Að lokum beri stefnanda 12 daga uppsagnarfrestur, sbr. grein 13.1 í kjarasamningi. Hann hafi boðist til að vinna á þeim uppsagnarfresti.

Stefnandi kveður aðalkröfu sína sundurliðast með þessum hætti:

Mánaðarlaun vegna júní 400.000 kr.

12 daga uppsagnarfrestur 154.839 kr. (12/31*400.000)

10,17% lágmarksorlof 56.427 kr. (554.839*10,17%)

Samtals: 611.266 kr.

Stefnandi kveður varakröfu sína byggja á sama grunni og aðalkrafa hvað varði umsamin mánaðarlaun, orlof og uppsagnarfrest. Hún taki að öðru leyti mið af því ef talið yrði að stefnanda bæru ekki full laun vegna júnímánaðar 2010, heldur aðeins laun fyrir raunverulega unna tíma hans. Stefnandi hafi unnið 127,75 tíma í júnímánuði. Full vinna samkvæmt samningi stefnanda og stefnda hafi átt að vera 173,33 tímar á mánuði, sbr. samkomulag og grein 1.4 í kjarasamningi.

Stefnandi kveður varakröfu sína sundurliðast með þessum hætti:

Mánaðarlaun vegna júní 294.840 kr. (127,75/173,33*400.000)

12 daga uppsagnarfrestur 154.839 kr. (12/31*400.000)

10,17% lágmarksorlof 45.732 kr. (449.679*10,17%)

Samtals 495.411 kr.

Stefnandi kveður þrautavarakröfu sína koma til skoðunar ef ekki verði talið sannað að stefnandi og stefndi hafi samið um föstu mánaðarlaun að fjárhæð 400.000 krónur. Þá komi til skoðunar launatöflur almennra kjarasamninga. Sé þá miðað við að stefnanda beri laun samkvæmt launaflokki 6, þ.e. flokk þar sem undir falli sérþjálfað starfsfólk hótela og veitingahúsa, sem unnið geti sjálfstætt, sýni frumkvæði og fela megi tímabundna verkefnastjórn. Menntun og reynsla stefnanda hafi þegar verið tíunduð í stefnunni. Gert sé ráð fyrir að stefnandi hafi meira en 5 ára starfsreynslu á sviðinu, en þó ekki yfir 7 ára starfsreynslu hjá sama atvinnurekanda. Laun hans hefðu verið samkvæmt yfirliti yfir kauptaxta 2010 sem fyrir liggi í málinu, sbr. einnig grein 3.2 í kjarasamningi um vaktaálag. Gert sé ráð fyrir, eins og í aðalkröfu, að stefnanda hafi borið full mánaðarlaun vegna júnímánaðar. Yfirlit yfir unna tíma liggi fyrir í málinu en gert sé ráð fyrir að almennir tímar (ekki yfirvinna) umfram þá se þegar höfðu verið unnir, sbr. yfirlitið, hefðu allir verið unnir í dagvinnu og án vaktaálags. Stefnandi takmarki því kröfur sínar m.v. það. Gerð sé krafa um laun á uppsagnarfresti, sem einnig sé miðuð við dagvinnu svo krafa stefnanda sé líka takmörkuð að því leyti. Varðandi kröfu um orlof sé vísað til rökstuðnings vegna aðalkröfu.

Þrautavarakrafa stefnanda er sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

Laun vegna dagvinnu 170.984 kr. (mánaðarlaun skv. kauptaxta)

33% vaktaálag 7.872 kr. (327,98*24 klst.)

45% vaktaálag 25.493 kr. (447,25*57 klst.)

90% vaktaálag 8.499 kr. (894,60*9,5 klst.)

Yfirvinna 7.989 kr. (1.775,29*4,5 klst.)

12 daga uppsagnarfrestur 66.173 kr. (12/31*170.948)

10,17% lágmarksorlof 29.185 kr. (286.974*10,17%)

Samtals 316.159 kr.

Stefnandi kveður þrauta-þrautavarakröfu sína byggja á sama grunni og þrautavarakrafan, en miðast við það (eins og varakrafan) ef ekki verði talið að stefnanda beri full laun vegna júnímánaðar, heldur aðeins laun vegna raunverulega unninna tíma. Að öðru leyti vísist til rökstuðnings fyrir þrautavarakröfu.

Stefnandi breytti þrauta-þrautavarakröfu sinni við munnlegan flutning málsins og lýsti nánar greindri misritun sem átt hefði sér stað í stefnu, en þar var krafan talin nema að höfuðstól 254.107 krónum. Kveðst stefnandi enn krefjast þeirrar fjárhæðar en sundurliðaði kröfuna að nýju til útskýringar og með eftirfarandi hætti:

Laun vegna dagvinnu 122.496 kr. (993,88*123,25 klst.)

33% vaktaálag 7.972 kr. (327,98*24 klst.)

45% vaktaálag 25.493 kr. (447,25*57 klst.)

90% vaktaálag 8.499 kr. (894,60*9,5 klst.)

Yfirvinna 7.989 kr. (1.775,29*4,5 klst.)

12 daga uppsagnarfrestur 66.173 kr. (12/31*170.948)

10,17% lágmarksorlof 23.457 kr. (230.650*10,17%)

Samtals 262.780 kr.

Eins og fyrr greinir heldur stefnandi sig við að krefjast 254.107 króna vegna þessa liðar en sundurliðar hann með ofangreindum hætti til að forða misskilningi.

Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, kveðst stefnandi styðja við reglur III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, einkum 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. Stefnandi byggi á því að gjalddagi launa sé 1. dagur mánaðar vegna liðins mánaðar, sbr. grein 1.12.2 í kjarasamningi, en takmarkar kröfu sína engu að síður við það að krefjast vaxta frá 1. ágúst 2010, yrði talið að laun á uppsagnarfresti og vegna uppgjörs orlofs hafi ekki gjaldfallið fyrr en þá.

Krafa um málskostnað kveður stefnandi styðjast við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Sé þess krafist að höfð verði hliðsjón af málskostnaðarreikningi sem lagður verði fram við aðalmeðferð málsins. Sérstaklega sé áréttað að allar fjórar kröfur stefnanda séu hærri en það sáttaboð sem stefndi hafi komið fram með.

Um varnarþing er vísað til 38. gr. laga nr. 91/1991, en vinna stefnanda hafi öll verið unnin í þinghá Héraðsdóms Austurlands. Einnig vísist til 33. gr. sömu laga, en heimilisvarnarþing stefnda sé í sömu þinghá.

Undir rekstri málsins ítrekaði lögmaður stefnanda áskoranir sem komu fram í stefnu um framlagningu gagna og raktar eru í málsatvikalýsingu stefnanda hér að framan. Ritaði lögmaður stefnanda lögmanni stefnda bréf þar sem umræddar áskoranir voru ítrekaðar og einni bætt við og skorað á stefnda að upplýsa um hversu oft hann hefði reynt að ná í stefnanda á tilgreindu tímabili.

III

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu fyrst og fremst á því að stefnandi miði kröfur sínar í öllum tilvikum við rangar forsendur. Í aðal- og varakröfu stefnanda sé þannig ranglega miðað við að aðilar hafi samið um 400.000 króna mánaðarlaun, en í þrautavarakröfu og þrauta-þrautavarakröfu sé miðað við rangan launaflokk samkvæmt kjarasamningi. Í öllum tilfellum sé einnig ranglega á því byggt að stefnandi hafi verið fenginn til annars en að sinna óreglulegri tímavinnu til reynslu og að réttur hafi skapast til 12 daga uppsagnarfrests.

Stefnandi haldi því fram að samið hafi verið munnlega um „kr. 400.000 fyrir 173,33 tíma vinnu á mánuði, óháð því hvenær dagsins vinnan væri unnin“, eins og segi orðrétt í stefnu. Þessu mótmæli stefndi með öllu sem röngu og ósönnuðu.

Megi þar í fyrsta lagi nefna að almennt megi draga í efa að aðilar hafi komið sér saman um að gera munnlega jafn nákvæmt samkomulag um ráðningarkjör og stefnandi vísi til í stefndu sinni. Í öðru lagi megi draga í efa að umrædd fjárhæð hafi nokkurn tíma komið til tals á milli aðila, enda sé hún umtalsvert hærri en það sem almennt sé kveðið á um í kjarasamningum fyrir sama eða sambærileg störf. Hvað stefnandi hafi haft í laun í fyrra starfi sínu eða fyrr á starfsævi sinni sé ágreiningi þessa máls óviðkomandi. Í þriðja lagi vísi stefndi því á bug að hafa yfirleitt greitt stefnanda nokkuð vegna starfa í maímánuði, hvað þá að stefnanda hafi verið greitt í samræmi við 400.000 króna mánaðarlaun. Engin gögn liggi til grundvallar þeim fullyrðingum stefnanda. Þau gögn sem liggi fyrir bendi fremur til hins gagnstæða, þ.e. að stefnandi hafi hvorki verið fenginn til starfa í maí né að hann hafi fengið greitt fyrir þau ætluðu störf, enda liggi fyrir í málinu staðfesting þess að stefnandi hafi fengið greiddar atvinnuleysisbætur vegna tímabilsins. Í fjórða lagi megi benda á að gögn málsins bendi sterklega til þess að hugmynd stefnanda um 400.000 króna mánaðarlaun hafi ekki fæðst fyrr en eftir að stefnandi hafi leitað til lögmanns síns í ágúst 2010. Í því sambandi bendi stefndi á að í þeim 8 tölvupóstum sem stefnandi leggi fram í málinu sé hvergi vikið einu orði að 400.000 króna mánaðarlaunum. Þar segi hins vegar í einum tölvupósti frá 19. maí 2010 „kannski henda smá samningi á blað varðandi launamál“. Vart verði sagt að slíkt orðalag bendi til þess að þá hafi þegar legið fyrir samkomulag um sérstök mánaðarlaun. Það sama eigi við um bréf stéttarfélagsins til stefnda frá í ágúst 2010, þar sé hvergi minnst á eða miðað við 400.000 króna mánaðarlaun, jafnvel þó að þar sé því lýst að stefnandi hafi leitað sérstaklega til stéttarfélagsins og óskað aðstoðar við innheimtu launa sinna. Af þeirri launakröfu sem sett sé fram í því bréfi sjáist glögglega að stefnandi hafi ekki talið sig hafa gert samning um 400.000 króna mánaðarlaun. Það sé ekki fyrr en í innheimtubréfi lögmanns stefnanda í síðari hluta ágústmánaðar 2010 sem umrædd mánaðarlaun séu nefnd í fyrsta skipti.

Stefndi hafni þannig alfarið fullyrðingum stefnanda um að samið hafi verið um launafjárhæð og mánaðarlaun, hvað þá að samið hafi verið um laun að fjárhæð 400.000 krónur eða nokkra tengingu við hugsanleg fyrri laun stefnanda annars staðar. Stefndi fullyrði að munnlegur samningur hafi aðeins náð til þess að stefnandi kæmi til starfa til reynslu í tímavinnu (íhlaupastarf) frá upphafi júnímánaðar og að til athugunar kæmi hvort áframhaldandi vinna yrði í boði.

Sýknukrafa stefnda miði við að starf stefnanda verði ekki skilgreint öðru vísi en íhlaupastarf í tímavinnu. Sjáist það m.a. af því að stefndi hafi verið kallaður til vinnu með óreglubundnu millibili, sem farið hafi eftir því hversu miklar annir hafi verið fyrirséðar við matargerð á hótelinu hverju sinni. Þá sé ljóst að ekki hafi verið gerður neinn samningur um mánaðarlaun, hvorki skriflegur né munnlegur.

Við slíkar aðstæður verði við launaútreikning að miða við ákvæði kjarasamnings, en stefnandi vísi réttilega til samnings AFLs Starfsgreinafélags. Í kauptaxta ársins 2010 sé að finna töflu yfir tímakaup fyrir starfsmenn á veitinga- og gististöðum sem sinni tilfallandi vinnu. Þrátt fyrir að það sé ósannað þá fallist stefndi á að miðað skuli við að stefnandi hafi yfir 5 ára starfsreynslu. Í kjarasamningi segi um tilfallandi vinnu, sbr. kafla 2.1.4, að „[s]tarfsfólk sem kallað sé tilfallandi til vinnu (hefur ekki vinnuskyldu) fær greitt tímakaup, dagvinnu á dagvinnutímabili, yfirvinnu utan dagvinnutímabild og á samningsbundnum frídögum og stórhátíðakaup fyrir vinnu á stórhátíðadögum“. Sé miðað við þá tímaskýrslu sem stefnandi leggi fram þá beri stefnda að greiða stefnanda 209.091 krónu, sbr. eftirfarandi útreikning:

Dagvinna: 41,75 klst. * 944,87 kr. = 39.448 kr.

Yfirvinna: 76,5 klst. * 1.687,74 kr. = 129.112 kr.

Stórh.vinna: 9,5 klst. * 2.234,61 kr. = 21.229 kr.

10,17% orlof: 189.789 kr. * 10,17% = 19.302 kr.

Samtals: = 209.091 kr.

Stefndi telji stefnanda ekki hafa skapað sér rétt til sérstaks uppsagnarfrests enda ekki kveðið á um slíkan rétt fyrir tímavinnufólk í kjarasamningnum. Um hlutavinnu/íhlaupavinnu sé fjallað í kafla 1.11 kjarasamningsins, en þar segi í grein 1.11.2 að „[s]tarfsmaður sem vinnur reglubundið hlutastarf (fyrirfram umsamið starf/starfshlutfall)“ skuli njóta uppsagnarréttar. Ljóst sé að mati stefnda að starf stefnanda geti ekki talist reglubundið hlutastarf enda hafi ekki verið samið fyrirfram um starfstíma eða starfshlutfall. Þar af leiðandi sé stefnanda ekki tryggður uppsagnarréttur í kjarasamningnum.

Að lokum vilji stefndi gera sérstakar athugasemdir við þær hótanir stefnanda að tiltekin gögn verði lögð fram í málinu eða að tiltekin atriði verði upplýst ef stefndi fallist ekki á sjónarmið stefnanda í málinu. Í því sambandi bendi stefndi á þá grundvallarreglu einkamálaréttarfars, hina svokölluðu útilokunarreglu, sem feli m.a.a í sér að stefnandi skuli þegar í stefnu og við þingfestingu leggja fram helstu sönnunargögn sínum málatilbúnaði til stuðnings, sbr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Haldi stefnandi eftir sönnunargögnum og sjónarmiðum við stefnugerð og þingfestingu séu möguleikar stefnda til varna skertir verulega og því almennt litið svo á að framlagning slíkra gagna komist ekki að á síðari stigum.

Um lagarök vísar stefndi fyrst og fremst til kjarasamnings Samtaka Atvinnulífsins og Starfsgreinasambands Íslands og meðfylgjandi kauptaxta. Varðandi málskostnaðarkröfu sé vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 131. og 130. gr. laganna.

Af hálfu stefnanda voru eins og fyrr er rakið settar fram í stefnu nokkrar áskoranir til stefnda um framlagningu gagna og þær svo áréttaðar í bréfi lögmanns stefnanda til lögmanns stefnda. Af hálfu stefnda var áskorunum stefnanda svarað með bréfi til lögmanns stefnanda sem lagt var fram í málinu. Hafnar hann þar umræddum áskorunum með vísan til almennra reglna einkamálaréttarfars um sönnun. Um fyrstu áskorun stefnanda kveðst stefndi benda á að tilvist þess tölvupósts sem stefnandi vísi til hafi verið hafnað af stefnda og það sé ekki stefnda að afsanna einhliða fullyrðingar og staðhæfingar stefnanda. Þá mótmælir stefndi því að honum verði gert að sanna að hann hafi ekki afhent stefnanda fé þann 1. júní 2010. Þá hafnar hann því einnig að til álita gæti komið að honum yrði gert að bera hallan af því að leggja ekki fram afrit auglýsinga sem bornar hafi verið í hús á Neskaupstað og hafi stefnanda verið í lófa lagið að afla umræddra gagna ef hann telji þau styðja sinn málstað. Þá hafnar stefndi því einnig að leggja fram símagögn og telur slík gögn málinu óviðkomandi.

IV

Ekki er deilt um það í máli þessu að stefnandi starfaði fyrir stefnda í júní árið 2010. Liggur fyrir í málinu tímaskýrsla stefnanda og hefur stefndi greitt samkvæmt henni fjárhæð sem hann telur vera fullnaðargreiðslu vegna umrædds vinnuframlags. Vinnuframlag stefnanda samkvæmt nefndri vinnuskýrslu eru 127,75 klukkustundir á 20 daga tímabili. Vinnutími hvern unninn dag er á bilinu 9,25 til 12,5 klukkustundir. Á umræddu tímabili frá og með 1. til og með 20. júní starfar stefnandi fyrst samfellt í sex daga en er í fríi í fjóra. Þá starfar hann samfellt í þrjá daga og er í fríi í þrjá. Loks starfar hann í fjóra daga en óumdeilt er að hann starfaði ekki eftir 20. júní. Nefnd vinnuskýrsla rennir ekki stoðum undir fullyrðingar stefnda um að um tilfallandi íhlaupastarf stefnanda hafi verið að ræða. Verður sönnunarbyrði fyrir slíku með réttu lögð á stefnda, en ekki verður talið að honum hafi tekist slík sönnun. Stefndi hefur ekki heldur fært fram fullnægjandi rök fyrir því að stefnandi hafi verið á einhverskonar reynslutímabili sem lokið hafi án fyrirvara 20. júní 2010. Er skýrlega kveðið á um það í grein 13.1. í kjarasamningi þeim er aðilar hafa báðir vísað til að eftir samfellt tveggja vikna starf beri launamanni 12 daga uppsagnarfrestur. Þá er ákvæði 13.1 í samningnum skýlaust um að allar uppsagnir skuli vera skriflegar. Ber stefndi, sem ekki sagði stefnanda upp starfi skriflega, sönnunarbyrði fyrir því hvenær uppsögn átti sér stað. Verður því lögð til grundvallar frásögn stefnanda um að honum hafi verið sagt upp störfum 1. júlí 2010. Er fallist á með stefnanda að honum beri dagvinnulaun tímabilinu frá 20. júní fram að nefndum uppsagnardegi. Liggur enda ekki annað fyrir en að stefnandi hafi verið til reiðu til starfa fyrir stefnda á umræddu tímabili. Þá ber stefnanda 12 daga uppsagnarfrestur frá þeim degi eins og hann krefst.

Aðalkrafa stefnanda byggir á því að milli hans og stefnda hafi komist á samningur um 400.000 króna mánaðarlaun fyrir 173,33 tíma vinnu á mánuði án tillits til þess hvenær vinnan væri innt af hendi. Fyrir liggur að þetta er hærri greiðsla en stefnanda bæri samkvæmt kjarasamningi. Stefnandi hefur að mati dómsins ekki fært fram haldbær sönnunargögn fyrir því að aðilar hafi samið á þennan veg. Er það mat dómsins að þótt lagt yrði til grundvallar að skylda hafi hvílt á stefnda á grundvelli greinar 1.15.1. í kjarasamningi um að gera skriflegan ráðningarsamning yrði vanræksla á þeirri skyldu ekki talin leiða til þess að stefnda yrði fortakslaust gert að afsanna fullyrðingar stefnanda um fjárhæð launakröfu sem er umfram það sem kjarasamningar kveða á um. Þarf meira til að koma að mati dómsins til að velta sönnuarbyrði yfir á stefnda en stefnandi hefur teflt fram í máli þessu. Er fallist á með stefnda að fullyrðingar stefnanda um fjárhæð launa við aðra menn veit ekki auknar líkur á að um slíkt hafi verið samið milli aðila. Þá liggja ekki fyrir sönnunargögn til að styðja með fullnægjandi hætti fullyrðingar stefnanda um fjárhæð peningagreiðslu sem stefndi á að hafa afhent honum í umslagi. Verður heldur ekki talið að stefnandi hafi fært fram fullnægjandi sönnun þess að í fórum stefnda séu skjöl sem séu þess efnis sem hann hefur byggt á og hefur skorað á stefnda að leggja fram. Þar sem slíka sönnun skortir hefur það ekki réttaráhrif þó stefndi hafi ekki orðið við áskorunum stefnanda, sbr. 4. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hefur stefnda því ekki tekist sönnun þess að samningar hafi tekist milli málsaðila um að stefnandi skyldi hafa 400.000 króna mánaðarlaun.

Á hinn bóginn hefur stefndi engin rök fært fram, utan þau sem að framan hefur verið hafnað, sem styðja að stefnanda beri lægri launagreiðsla en sú sem hann krefst til þrautavara, sbr. það sem hér fyrr greinir um uppsögn og rétt til launa í uppsagnarfresti. Byggir krafan enda á kjarasamningi sem aðilar eru sammála um að gildi í lögskiptum þeirra og verður ekki annað séð en réttilega sé reiknað í samræmi við viðeigandi launatöflu. Þegar af þeim ástæðum sem að framan greinir verður framangreind krafa stefnanda, að fjárhæð 316.159 krónur, tekin til greina með vöxtum eins og krafist er að frádreginni þeirri innborgun sem stefndi innti af hendi 16. desember sl.

Fyrir liggur að stefndi greiddi stefnanda engin laun vegna starfa hans í júní 2010 fyrr en eftir að mál þetta var höfðað og þá aðeins að hluta. Hefur stefndi ekki gefið haldbærar skýringar á þessu að mati dómsins. Eins og hér stendur á þykir ekki ástæða til annars en dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað þó kröfur hans hafi ekki verið teknar til greina að fullu. Þykir sá kostnaður hæfilega ákveðinn eins og nánar greinir í dómsorði og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en dómsuppsaga hefur dregist vegna embættisanna dómara.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Trölli ehf., greiði stefnanda F-kk-þgf J-kk-þgf O-kk-þgf, 316.159 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2010 til greiðsludags, að frádreginni innborgun að fjárhæð 209.091 króna sem stefndi innti af hendi 16. desember 2010.

Stefndi greiði stefnanda 502.000 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf