E-12019/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 18. september 2009, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Beyki hf., kt. 000000-0000, Tangarhöfða 11, 112 Reykjavík, gegn J-kk-þgf P-kk-þgf R-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hofgörðum 21, 170 Seltjarnarnesi, með stefnu sem birt var 10. desember 2008.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.167.502 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af 1.167.502 frá 1. mars 2008 til greiðsludags, að frádregnum 500.000 kr. sem greiddar voru inn á kröfuna hinn 27. nóvember 2008. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og að honum verði dæmdur málskostnaður skv. framlögðum málskostnaðarreikningi. Til vara að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar og að málskostnaður verði látinn falla niður.

Stutt yfirlit um atvik að baki máli og ágreiningsefni í því: Af hálfu stefnanda segir að félagið hafi tekið að sér svokallað tilboðsverk í fasteign stefnda að Hofgörðum 21 á Seltjarnarnesi. Reikningar hafi verið gefnir út eftir því sem verki miðaði með eftirfarandi hætti:

1. Reikningur nr. 160 dags. 19. sept. 2007 kr. 2.000.000

2. Reikningur nr. 178 dags. 10. okt. 2007 2.000.000

3. Reikningur nr. 242 dags. 12. nóv. 2007 2.908.999

4. Reikningur nr. 246 dags. 12. nóv. 2007 717.259

5. Reikningur nr. 247 dags. 12. nóv. 2007 2.141.244

Samtals kr. 9.767.502

Greint er frá því að reikningar nr. 160 og 178 séu um innborgun á tilboðsverkinu. Reikningur nr. 242 sé fyrir smíði innréttinga skv. tilboði sem nánar sé sundurliðað á reikningnum og til frádráttar neðst á reikningnum sé áður reikningsfært, dags. 19. sept. og 10. okt. 2007. Reikningur nr. 246 sé fyrir ýmis aukaverk sem nánar séu tilgreind á reikningnum og reikningur nr. 247 sé fyrir flutning og uppsetningu innréttinga eins og nánar sé tilgreint á reikningnum.

Tekið er fram að stefndi hafi greitt inn á reikningskröfurnar til og með 19. febr. 2008 á eftirfarandi hátt:

1. Greiðsla þann 26. sept. 2007 kr. 2.000.000

2. Greiðsla þann 18. okt. 2007 2.000.000

3. Greiðsla þann 10. des. 2007 2.600.000

4. Greiðsla þann 29. febr. 2008 2.000.000

Samtals kr. 8.600.000

Ógreiddar eftirstöðvar höfuðstóls hafi þá verið kr. 1.167.502.

Um greiðslu eftirstöðva eftir útgáfu reikninga, hinn 12. nóvember 2007, segir af hálfu stefnanda að aðilar hafi reglulega rætt saman. Stefnandi hafi fallist á að veita stefnda greiðslufrest út febrúar 2008 gegn fullnaðargreiðslu reikninga. Eftir greiðsluna, hinn 29. febrúar 2008, hafi stefndi lofað að ljúka greiðslu í mars 2008 en ekki staðið við það.

Af hálfu stefnanda er staðhæft að stefndi hafi engar athugasemdir gert við reikningana. Þær tafir sem urðu á verkinu hafi verið vegna atvika er vörðuðu stefnda og aukaverka sem tilgreind eru á framlögðum reikningi nr. 246.

Greint er frá því að óvart hafi fallið niður að geta innborgunar stefnda að fjárhæð 2.000.000 kr., hinn 29. febr. 2008, í bréfi stefnanda til lögmanns stefnanda, hinn 5. ágúst 2008. Fyrra innheimtubréf lögmannsins, dags. 13. sama mánaðar, beri þetta með sér. Mistök þessi hafi verið leiðrétt og í ítrekunarbréfi lögmannsins, dags. 1. september 2008, hafi greiðslan komið til frádráttar. Vextir hafi verið reiknaðir í samræmi við texta reikninga. Af hálfu stefnanda hafi verið litið svo á að tilboð hans um fullnaðargreiðslu í mars 2008 án vaxta 15 dögum eftir útgáfu reikninga hafi verið bundið við að stefndi greiddi reikningsfjárhæðina að fullu; að öðrum kosti ætti að reikna dráttarvexti frá 27. nóvember 2007 til greiðsludags.

Þá segir að stefnandi hafi nú ákveðið að reikna ekki dráttarvexti á ógreidda reikningsfjárhæð fyrr en frá og með 1. mars 2008. Dráttarvextir lækki því verulega frá ítrekunarbréfinu, hinn 1. september 2008. Stefna hafi verið gefin út hinn 19. nóvember 2008, og birt hinn 21. sama mánaðar. Stefndi hafi farið fram á frest á þingfestingu gegn greiðslu á 500.000 kr. Samkomulag hafi orðið með aðilum um uppgjör á kröfunni í vikunni 1. til 5. desember 2008, en stefndi hafi ekki staðið við það.

Málsatvikum lýsir stefndi á þann veg að hann hafi leitað tilboða á nokkrum stöðum um smíði innréttingar í efri hæð húss síns að Hofgörðum 21 á Seltjarnarnesi skv. teikningum arkitekts. Í febrúar 2007 hafi hann leitað til stefnanda í þessum tilgangi. Í byrjun apríl sama ár hafi stefnandi gert tilboð, sem hann hafi samþykkt, og hafi átt að ljúka verkinu ekki síðar en í júní 2007. Það sem einkum réði úrslitum um að hann tók tilboði stefnanda var að verkinu skyldi lokið fyrir júnílok. Skammur frestur til að ljúka verkinu en ekki verð hafi ráðið því að hann tók tilboði stefnanda, enda hafi verið nauðsynlegt fyrir hann að geta flutt inn í húsið fyrir lok sumars þar sem hann að öðrum kosti stóð frammi fyrir því að verða húsnæðislaus.

Stefndi staðhæfir að verklok hafi ekki orðið fyrr en um mánaðamótin september/október. Strax og dráttur varð á afhendingu hafi hann gert forsvarsmönnum stefnanda grein fyrir því að hann yrði fyrir fjárhagslegu tjóni yrði ekki staðið við umsaminn afhendingartíma, kostnaður við endurbætur yrði hærri og hann húsnæðislaus. Kvartanir hans hefðu engan árangur borið.

Stefndi mótmælir því að hafa valdið töfum á verkinu svo sem haldið er fram í stefnu. Þá hafi tilboð í aukaverk verið gert, hinn 14. september 2007, eða tveimur og hálfum mánuði eftir umsaminn afhendingartíma innréttinga á efri hæð. Viðbótarverk hafi einkum varðað neðri hæði og engin áhrif haft á smíði og afhendingu innréttinga efri hæðar.

Stefndi greinir frá því að hafa fengið síðustu reikninga frá stefnanda, hinn 12. nóvember 2007, og hafi þá allir reikningar stefnanda, samtals að fjárhæð 9.767.502 kr., borist honum. Hinn 10. desember 2007 hafi hann samtals lokið við að greiða 6.600.000 kr. og í lok febrúar 2008 samtals 8.600.000 kr. Hann hafi þá talað við forsvarsmann stefnanda og gert honum grein fyrir því að gallar væru á verkinu sem þyrfti að laga. Sanngjarnt væri að taka að einhverju leyti tillit til tafa á afhendingu innréttinga á efri hæðinni og einstakir kostnaðarliðir í reikningum félagsins þörfnuðust frekari skýringa. Þeir hefðu við svo búið sammælst um að ganga frá lokauppgjöri í marsmánuði. Það hafi hins vegar ekki gengið eftir.

Stefndi kveðst hafa greitt 500.000 kr. inn á kröfuna (27. nóvember 2008), en það hafi verið sú fjárhæð sem hann gæti að hámarki skuldað stefnanda. Stefnandi hafi þá fallist á að fresta þingfestingu málsins, en til hafi staðið að stefndi gerði nánari grein fyrir sjónarmiðum sínum í vikunni 1. til 5. desember 2008. Hinn 30. nóvember 2008 hafi hann hins vegar fengið hjartaáfall og því ekki getað gert grein fyrir sjónarmiðum sínum í desember eins og til stóð.

Helstu málsástæður stefnanda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefnandi byggir á því að hafa tekið að sér tilboðsverk fyrir stefnda í eign hans að Hofgörðum 21 á Seltjarnarnesi eins og nánar sé sundurliðað á umræddum reikningum nr. 242 og 247 auk ýmissa aukaverka sem tilgreind séu á reikningi nr. 246. Af þessu tilefni hefði félagið gefið út fimm reikninga á stefnda og síðustu reikningarnir verið dagsettir 12. nóvember 2007. Reikningsfjárhæðir séu samtals 9.767.502 kr. og hefði stefndi greitt samtals 8.600.000 kr. inn á kröfuna fram til 29. febrúar 2008. Stefna hefði verið gefin út 19. nóvember 2008 og birt 21. sama mánaðar. Fallið hefði verið frá þingfestingu stefnunnar 27. sama mánaðar gegn greiðslu að fjárhæð 500.000 kr. og samkomulagi um uppgjör í vikunni 1. til 5. desember 2008 sem stefndi hafi ekki staðið við. Ekki hefði því verið hjá því komist að gefa út nýja stefnu.

Um réttarheimildir vísar stefnandi til ákv. 46., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000. Þá er vísað m.a. til 49. gr. sömu laga um gjalddaga kröfunnar. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 með síðari breytingum og kröfu um málskostnað við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

Helstu málsástæður stefnda og réttarheimildir er hann byggir á: Stefndi byggir á því að samið hefði verið um að stefnandi lyki umsömdu verki sínu fyrir stefnda fyrir lok júní 2007. Hann hefði orðið fyrir ómældu tjón vegna þriggja mánaða tafar á verkinu. Þá vísar stefndi til reiknings stefnanda nr. 247, dags. 12. nóv. 2007 að fjárhæð 2.141.244 kr. og segir að samkvæmt tilboði stefnanda hafi uppsetning átt að nema 20% af smíðakostnaði. Smíðakostnaður séu því aðrir reikningar en reikningur nr. 247, samtals að fjárhæð 7.626.258 kr. Útreiknað álag vegna uppsetningar og flutnings nemi hins vegar 28,1% af smíðakostnaði sem sé langt umfram tilboð stefnanda. Kostnaður vegna þessa liðar hafi ekki átt að nema hærri fjárhæð en 1.525.252 kr. eða 20% af smíðakostnaði. Ofreiknaður kostnaður nemi því 615.992 kr.

Niðurstaða: Stefndi, sem er ólöglærður, rak upphaflega mál sitt sjálfur og lagði fram á dómþingi, hinn 22. janúar 2009, greinargerð ásamt myndritum af tölvupósti frá stefnanda til eiginkonu stefnda, M-kvk-ef L-kvk-ef Ó-kvk-ef, dags. 3. apríl 2007, varðandi tilboð í smíði innréttinga og áætlaðan kostnað á flutningi og uppsetningu 20% af smíðaverði (dskj. nr. 12.), tölvupóst, dags. 16. apríl 2007, varðandi viðbótartilboð í smíði „smb. upplýsingar um efnisval“ (dskj. nr. 13), og að lokum tölvupóst stefnanda til M-kvk-ef, dags. 14. september 2007, varðandi tilboð í viðbótarsmíði skv. teikningum (dskj. nr. 14). Þessi tölvupóstur er einu skriflegu gögnin í málinu um verk stefnanda fyrir stefnda og hvað stefndi átti að greiða fyrir verkið.

Á dómþingi, hinn 24. apríl 2009, lagði lögmaður stefnda fram skjal um breytta kröfugerð. Ekki var framlagningu skjalsins andmælt af hálfu lögmanns stefnanda, en báðir lögmenn aðila lýstu við svo búið að öflun sýnilegra sönnunargagna væri lokið. Var aðalmeðferð málsins þá ákveðin hinn 18. september 2009. Við aðalmeðferð málsins var heldur ekki andmælt að breytt kröfugerð stefnda kæmist að í málinu. Afskiptaleysi stefnanda gagnvart framlagningu breyttrar kröfugerðar í málinu þykir eftir atvikum jafngilda samþykki stefnanda um að stefndi komi henni að í málinu.

H-kk-nf Ö-kk-nf B-kk-nf, stjórnarmaður stefnanda, bar fyrir rétti m.a. að ekki hafi verið samið um ákveðinn tíma er verkinu skyldi lokið heldur rætt um áætlaðan verklokatíma. Ekki hafi verið um ákveðinn afhendingartíma að ræða. Á meðan á verkinu stóð hafi stefnandi tekið að sér viðbótarverkefni fyrir stefnda. Fast tilboð hafi verið gert í smíði á innréttingum en uppgefin áætlun um kostnað við uppsetningu. Uppsetningin hafi verið unnin í tímavinnu.

H-kk-nf Ö-kk-nf kvaðst hafi verið í fyrirsvari fyrir stefnanda varðandi verkið en um fjármálin hafi G-kk-nf J-kk-nf gjaldkeri séð. Stefndi hafi oft rætt við hann og sagt að sér lægi á að komast inn. Vísað var til þess að í stefnu segi m.a.: „Stefndi hefur engar athugsemdir gert við reikningana og þær tafir sem urðu á verkinu voru vegna atvika er stefnda varðar og aukaverka sem tilgreind eru í framlögðum reikningi nr. 246.“ H-kk-nf Ö-kk-nf sagði að byrjað hafi verið á aukaverkunum áður en tilboð var gert í þau.

Vísað var til þess að í tölvupósti um tilboð stefnanda, sem sendur var stefnda hinn 3. apríl 2007, segi einnig: „Flutningur og uppsetning áætlast 20% af smíðaverði.“ H-kk-nf Ö-kk-nf sagði að byggt væri á því að venju samkvæmt gæti kostnaður við flutning og uppsetningu verið 20 til 30% af smíðaverði. Vísað var þá til þess að þessi liður hafi hækkað um 40% frá áætlun stefnanda; áætlað hafi verið 20% en farið upp í 28% af smíðaverði, og spurt var, hvort stefndi hafi á verktímanum verið varaður við þessu og jafnframt tekið fram að fyrirséð hefði verið vegna aðstæðna á verkstað að þessi liður yrði mun hærri en stefnandi hafði áætlað. H-kk-nf Ö-kk-nf kvaðst ekki halda að stefnda hafi sérstaklega verið gerð grein fyrir því að þetta myndi hækka. Aðspurður kvaðst hann ekki minnast þess að sérstakar aðstæður á verkstað hefðu valdið þessu.

Stefndi bar fyrir rétti m.a. að þau hjónin hefðu keypt húsið að Hofgörðum 21 í ágúst 2006 og fengið það afhent í desember sama ár. Þau hafi á þeim tíma ákveðið að fara í umfangsmiklar framkvæmdir og fengið arkitekt, R-kvk-þf K-kvk-þf, til liðs við sig. Teikningar frá henni hefðu borist þeim í janúar og hafi þeim litist vel á þær. Hafi þau þá ákveðið að fara einungis í breytingar á efri hæð hússins. Þau hafi ráðið verkstjóra til verksins, leitað tilboða í innréttingar og farið á þrjá fjóra staði með teikningarnar og fengið til baka mismunandi verð og mismunandi afhendingartíma. Það sem ráðið hafi vali þeirra á stefnanda hafi verið loforð hans um afhendingu í júní, en stefnandi hafi ekki verið með lægsta tilboðið; aðrir hefðu lofað afhendingu með haustinu. Afhendingartíminn skipt þau verulegu máli, en auk þess hafi arkitektinn mælt með stefnanda. Þau hafi því ákveðið að leita samninga við stefnanda og ráðið hann til verksins.

Stefndi sagði að framkvæmdir við verkið hafi valdið því að húsnæðið var óíbúðarhæft; efri hæð hússins einungis í fokheldu ástandi. Þau hefðu átt annað hús, sem þau frestuðu sölu á til að lenda ekki á götunni, á meðan þau fylgdust með framvindu verksins; hefðu selt húsið í mars 2007 með afhendingu um miðjan september, og talið, að með þessu myndu þau ekki lenda í neinum vandræðum.

Stefndi sagði að enginn gangur hafi verið á verkinu hjá stefnanda og þau spurt, hverju það sætti og hvenær verklok yrðu. Af hálfu stefnanda hafi verið farið undan í flæmingi og talað um sumarfrí og að mikið væri að gera og þar fram eftir götunum. Samið hefði verið um að verkinu lyki í júní 2007 en því hafi lokið í september 2007.

Stefndi sagði að þau hefðu ákveðið á miðju sumri 2007 að fara í vinnu við neðri hæð hússins. Framkvæmdir við það hefðu hafist í júlí 2007. Þau hefðu leitað til stefnanda um að taka viðbótarverkefnið að sér, en það hefði ekki átt að hafa áhrif á smíði og uppsetningu innréttinga á efri hæðinni.

Bent var á að lokareikningar hefðu borist stefnda í nóvember 2007 og spurt var, hvort hann hefði gert athugsemdir við þá. Stefndi kvað sér hafa fundist þeir vera í hærri kantinum og fundist sanngjarnt að hann fengi afslátt vegna tafa á verkinu og kostnaðar af þeim völdum. Um þetta hefði hann rætt við G-kk-þf J-kk-þf. Á þeim tíma, eða í febrúar 2008, hefði hann ekki gert athugsemdir við umkrafða fjárhæð fyrir uppsetningar.

Ekki liggur fyrir í málinu skriflegur samningur milli aðila. Jafnframt er ósannað að stefnandi hafi lofað að ljúka verkinu ekki síðar en í júní 2007.

Óumdeilt er að stefndi fékk stefnanda til að smíða tilteknar innréttingar fyrir sig þar sem stefnandi lagði til efnið. Var því ekki um kaup í skilningi laga um þjónustukaup að ræða heldur um kaup í skilningi laga um lausafjárkaup.

Stefnandi tók að sér að flytja innréttingarnar að Hofgörðum 21 á Seltjarnarnesi og uppsetningu þeirrar þar. Stefnandi gaf upp áætlaðan kostnað stefnda fyrir flutning og uppsetningu 20% af smíðaverði, sbr. dskj. nr. 12. Stjórnarmaður stefnanda, H-kk-nf Ö-kk-nf B-kk-nf, bar fyrir rétti eins og áður sagði, að byggt hefði verið á því að kostnaður við flutning og uppsetningu gæti verið 20% til 30% af smíðaverði venju samkvæmt, en gaf jafnframt enga skýringu á því hvers vegna þessi kostnaður hefði farið upp í 28% af áætluðu smíðaverði. Rétt þykir því að stefnandi beri helming af vanáætluðum kostnaði fyrir flutning og uppsetningu, eða 307.996 kr.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 859.506 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá 1. mars 2008 til greiðsludags, að frádregnum 500.000 kr. sem greiddar voru inn á kröfuna hinn 27. nóvember 2008.

Stefndi greiði stefnanda málskostnað eins og í dómsorði greinir.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, J-kk-nf P-kk-nf R-kk-nf, greiði stefnanda, Beyki ehf., 859.506 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá 1. mars 2008 til greiðsludags, að frádregnum 500.000 krónum sem greiddar voru inn á kröfuna hinn 27. nóvember 2008.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf Þ-kk-nf