E-2134/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 23. október 2008, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kk-þgf A-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Grýtubakka 18, Reykjavík, gegn Raflax ehf., kt. 000000-0000, Garðsstöðum 64, Reykjavík, með stefnu sem birt var 10. mars 2008.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi greiði stefnanda skuld samtals að fjárhæð 189.430 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt ákvörðun Seðlabanka Íslands á hverjum tíma um grunn dráttarvaxta og vanefndaálags, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 343.417 kr. frá 1. febrúar 2008 til 11. mars 2008 og af 189.430 kr. frá þeim degi til greiðsludags. Auk þess er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Dómkröfur stefnda eru að stefndi verði alfarið sýknaður af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati réttarins ásamt lögbundnum virðisaukaskatti.

Stefnandi lýsir málavöxtum, málsástæðum og lagarökum sínum á þann veg að hann sé félagi í Rafiðnarsambandi Íslands og starfaði hjá stefnda frá júlí 2007. En í lok janúar 2008 hefði stefndi sakað hann um þjófnað og tjáð sér að ekki væri óskað eftir frekari starfsframlagi hans. Kvaðst stefnandi alfarið hafa neitað sakargiftum. Hann hefði ekki fengið greidd laun í janúar fyrr en stefna hefði verið birt. Krafa hans lúti því nú að launum í febrúar, uppsagnarmánuðinum. Krafist sé launa fyrir dagvinnu, 173.33 x 992/- eða 171.943 kr. Auk þess sé gerð krafa um orlof af þeirri fjárhæð 17.487 kr. Samtals sé því krafan 189.430 kr.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt að greiða honum laun í uppsagnarfresti og orlof á þau laun. Honum hefði fyrirvaralaust verið vikið úr starfi og bornar á hann sakir um þjófnað. Ekkert hafi verið sannað í þeim efnum og mótmæli hann því að hafa stolið frá stefnda. Fyrirvaralaus uppsögn eins og hér um ræðir feli í sér ólögmæta brottvikningu úr starfi. Krafa um laun á uppsagnarfresti styðjist við kafla 13.2 í kjarasamningi Rafiðnaðarsambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins. Vinnuveitanda sé skylt að greiða starfsmönnum sínum laun fyrir vinnu sína og óheimilt sé að halda eftir launum starfsmanna til skuldajafnaðar skv. lögum nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups.

Kröfu um orlof á heildarlaun byggir stefnandi á orlofslögum nr. 30/1987, einkum 1. og 7. gr. um fjárhæðir en einnig á 8. gr. þar sem kveðið er á um uppgjör orlofs við starfslok. Um það hvenær orlof skuli taka er vísað til 5. gr. sömu laga. Auk þess vísar stefnandi til gr. 4.1. í kjarasamningi milli Samtaka atvinnulífsins og Rafiðnaðarsambands Íslands.

Að öðru leyti vísar stefnandi til samningaréttarins um gildi samninga og meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri laun í samræmi við gildandi ráðningar- eða kjarasamninga og til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks.

Krafist er dráttarvaxta frá gjalddaga launa og til greiðsludags, sbr. 5. gr. og 1. mgr. 6. g. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Af hálfu stefnda er málavöxtum og málsástæðum félagsins lýst í einu lagi í greinargerð stefnda. Þar segir að stefndi reki m.a. raflagnaþjónustufyrirtæki, en stefnandi hafi hafið störf hjá félaginu á árinu 2005. Stefnandi hefði unni við rafvirkjastörf hjá stefnda á ýmsum stöðum í Reykjavík og nágrenni og haldið utan um unna tíma sína á vegum félagsins hjá viðskiptavinum og skráð þá gegnum netið hjá stefnda.

Greint er frá því að meðal verkefna, sem félagið hafði tekið að sér, hafi verið raflagnavinna í fasteigninni Hólavaði 63 í Reykjavík. Í lok janúar 2008 hafi forsvarsmaður félagsins, S-kk-nf S-kk-nf, komist að því að stefnandi ásamt öðrum starfsmanni félagsins, V-kk-þgf P-kk-þgf M-kk-þgf, hefði gert eiganda Hólavaðs 63 tilboð í raflagnavinnu hússins. Hefðu þeir verið búnir að fá greitt inn á verkið og verið byrjaðir að vinna það. Eftir að hafa fengið þetta staðfest hjá eiganda fasteignarinnar, og þar sem einnig var rökstuddur grunur um að stefnandi og félagi hans hefðu án heimildar notað raflagnaefni frá félaginu í verkið, hefði S-kk-nf S-kk-nf tilkynnt stefnanda og félaga hans að þeim væri sagt upp. Uppsögnin hafi þegar tekið gildi, enda hefði af hálfu félagsins réttilega verið talið að brot þeirra væru svo alvarleg að þeir hefðu fyrirgert rétti sínum til uppsagnarfrests. Stefndi hafi síðan gert upp við stefnanda og félaga hans unna tíma þeirra í janúar 2008.

Af hálfu stefnda er byggt á því að félagið hafi að fullu gert upp við stefnanda. Launauppgjör stefnda sé reist á tímaskráningu stefnanda og leiðréttingu V-kk-ef P-kk-ef M-kk-ef á sinni tímaskýrslu. Þannig hafi háttað að stefndi hefði undantekningarlaust verið samferða V-kk-þgf í og úr vinnu en þeir unnu saman. Tímaskráning V-kk-ef til hliðsjónar við tímaskráningu stefnanda gefi því rétta mynd af unnum tímum stefnanda. Samkvæmt því hefði hann skráð tíma frá 27. desember 2007 til 25. janúar 2008 og hefðu skráðir dagvinnutímar numið 126,65 og eftirvinnutímar 8,31. Með orlofi og lögbundnu afdragi nemi þetta samtals 121.846 kr. sem stefndi hafi greitt.

Stefndi hafnar kröfu stefnanda um laun á uppsagnarfresti. Brjóti starfsmaður gróflega af sér í starfi sé atvinnurekanda heimilt að segja viðkomandi fyrirvaralaust upp störfum. Það fari eftir eðli brots hvort atvinnurekandinn þurfi að áminna starfsmanninn áður en til uppsagnar kemur. Brot stefnanda hafi verið svo gróft að áminning hefði ekki átt við. S-kk-nf S-kk-nf, forsvarsmaður stefnda, hefði samkvæmt samkomulagi við eiganda fasteignarinnar Hólavaðs 63 verið rafvirkjameistari byggingarinnar. Hann hefði því einn, eða starfsmenn á hans vegum, mátt vinna við raflagnir hússins, enda beri rafvirkjameistarinn ábyrgð á frágangi raflagnar. Stefnandi og annar starfsmaður stefnda hefðu án vitneskju stefnda samið við eiganda fasteignarinnar um að þeir myndu gegn ákveðnu gjaldi annast sjálfir um raflagnir hússins. Þeir hefðu tekið við greiðslu frá fasteignareigandanum og hafið vinnu. Augljóslega væri hér um að ræða þvílíkt trúnaðarbrot og brot í starfi að fyrirvaralaus brottvikning hefði verið réttmæt.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að hann hefði hafið störf hjá stefnda, Raflax ehf., í ágúst 2007. Hann hefði unnið sem verkamaður hjá stefnda. Hann væri ekki lærður rafvirki. Ráðningarsamningur hefði ekki verið gerður við hann. Og aldrei hefði verið rætt við hann um að gerður yrði skriflegur ráðningarsamningur við hann. Hann kvaðst hafa verið á dagvinnukaupi og yfirvinnukaupi eftir vinnutímum. Launaseðlarnir hefðu stemmt við vinnuna eins og hann vann hana.

Lagðir voru fyrir stefnanda launseðlar hans hjá stefnda sem fram koma í málinu sem dskj. nr. 4. Vísað var til þess að á fyrst tveimur launaseðlunum sé greint frá því að hann hefði unnið 176 tíma í dagvinnu en á næstu tveim væri hann með miklu færri dagvinnutíma. Stefnandi kvaðst hafa verið ráðinn í fulla vinnu.

Stefnandi kvaðst hafa vaknað einn morgun með sms á símanum sínum og þar hefði staðið: Þú þarft ekki að mæta meir. Hann hefði þá aftur farið að sofa. Honum hefði ekki strax verið gerð grein fyrir brottrekstrinum. Hann kvaðst ekki muna nákvæmlega hvenær hann fékk þessi sms skilaboð. Honum hafi fyrst verið gert grein fyrir ástæðum brottrekstrarins þegar hann var búinn að fara til Rafiðnaðarsambandsins viku síðar. Hann kvaðst hafa farið á fund atvinnurekandans á þessum tíma til að athuga hvort hann fengi greidd laun og uppsagnarfrest. Ekki hefði mikið farið fram á þessum fundi nema öskur.

Stefnandi sagði að honum hefði ranglega verið gefið að sök að hafa stolið raflagnarefnum og einnig verkfærum úr gámi. Kvaðst hann ekki hafa kannast við þetta, en hann hefði vitað að stolið hefði verið úr gámnum. Hann hefði haft lykil að þessum gámi en lásinn hefði verið sagaður upp.

Spurt var hvort eitthvað hefði komið fram í umræddu samtali við atvinnu-rekandann um vinnu hans og V-kk-ef P-kk-ef M-kk-ef að Hólavaði 63. Kvaðst hann ekki muna það. Hann hafi ekki verið áminntur, ekki fengið aðvörun. Sms skilaboðin hefðu komið eins og þruma úr heiðskíru lofti. Hann kvaðst ekki vita til þess að atvinnurekandi hefði kært umræddan þjófnað.

Stefnandi kvaðst ekki hafa fengið skriflega tilkynningu um brottrekstur.

Vísað var til þess að haldið væri fram í málinu að brottrekstrarsökin væri vinna hans og V-kk-ef að Hólavaði 63, og var stefnandi spurður, hvort Raflax ehf. hefði enn verið að vinna við Hólavað 63, þegar hann og V-kk-nf tóku að sér verk fyrir eiganda hússins. Stefnandi sagði að félagið hefði á þeim tíma verið búið að ljúka sínu verki.

Stefnandi sagði að V-kk-nf hefði sagt honum að starfsmenn hjá Raflax ehf. hefðu áður tekið sjálfir að sér tiltekin verkefni með samþykki atvinnurekanda undir svipuðum kringumstæðum.

Stefnandi sagði að þeir hefðu tekið að sér umrætt verkefni að Hólavaði 63 þegar þeir voru að vinna þar fyrir Raflax ehf. Eigandi Hólavaðs 63 hefði sagt þeim að rafvirkinn, sem hann ætlaði að fá til að klára verkið, kæmist ekki í það lengur út af töfum á verkinu hjá Raflax ehf. og hefði hann spurt þá, hvort þeir vildu bjóða í verkið. Og hefðu þeir gert það. Þeir hefðu unnið að þessu verkefni á sama tíma og þeir voru að vinna þar fyrir Raflax ehf. Þeir hefðu ekki lokið verkinu út af því að þeim var bannað að vinna þarna af því að S-kk-nf var meistari. Þeir hefðu hætt um leið og hann hefði bannið þeim það.

Stefnandi kvaðst ekki hafa talið að hann væri að einhverju leyti að fara á bak við Raflax ehf. þegar hann tók að sér umrædda vinnu fyrir eiganda Hólavaðs 63. Hann hefði talið það bæði rétt og eðlilegt.

Þegar hann fór með málið til Rafiðnaðarsambandsins þá hefði komið upp, að haldið var fram af hálfu Raflax ehf. að umrædd vinna hans fyrir eiganda Hólavaðs 63 væri brottrekstrarsök.

Stefnandi kvaðst hafa fengið greidd launin fyrir janúarmánuð hinn 11. mars. Hann kvaðst ekki hafa hafið aftur störf fyrr en í apríl, farið að vinna á dekkjaverkstæði.

Stefnandi kvaðst ekki hafa haft réttindi til að taka að sér raflagningar. Hann hefði ekki tekið umrætt verk að sér heldur unnið með V-kk-þgf.

Stefnandi sagði að þeir hefðu boðið í verkið og eigandi Hólavaðs 63 samþykkt það. Þeir hefðu hafið verkið og fengið fljótlega greitt inn á það. Þeir hefðu ýmist keypt efni í raflagninguna eða notað efni sem V-kk-nf átti. Þeir hefðu verið hálfnaðir með verkið þegar þeir hættu.

S-kk-nf S-kk-nf, stjórnarmaður stefnda, gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. að stefnandi hefði hafið störf hjá sér í ágúst 2007. Stefnandi hefði ekki verið góður starfsmaður. Hann hafi mætt illa og verið áminntur vegna þess.

S-kk-nf sagði að ástæðan fyrir því að stefnanda var sagt upp hefði verið að strákarnir sem unnu hjá honum hefðu sagt sér að stefnandi og V-kk-nf væru að vinna í húsi sem hann væri löggiltur meistari fyrir og undir forsjá hans. Hann hefði verið að vinna þarna og að ljúka aukaverkum fyrir eiganda hússins. Hann hefði verið búinn að ræða við eigandann um áframhaldandi vinnu við þetta. Hann hefði frétt það frá „strákunum“ að þeir væru farnir að vinna þarna. Þeir hefðu fullyrt að stefnandi og V-kk-nf væru að nota efni sem hann átti og tekið það úr geymslunni hjá stefnda. Þegar hann frétti þetta þá hafi hann sent sms á V-kk-þf og tekið það fram út af hverju hann væri að reka hann. Hafi hann haldið að það kæmist líka til skila til stefnanda, en einnig sent sms til stefnanda og sagt honum að hann væri rekinn. Hann hefði rekið þá fyrir það að stela verkefnum og efni frá stefnda.

S-kk-nf kvaðst hafa verið rafvirkjameistari að Hólvaði 63. Í því hafi falist að hann var ábyrgur fyrir öllu því sem gert var í húsinu óháð því hvort þeir sem unnu að raflögnum þar voru í vinnu hjá honum eða ekki. V-kk-nf hefði verið búinn að læra að hluta til til verka í raflögnum og stefnandi unnið með honum.

S-kk-nf kvaðst hafa talað við eiganda Hólavaðs 63 þegar hann frétti af vinnu stefnanda og V-kk-ef fyrir eigandann. Eigandinn hefði fullyrt að þeir hefðu sagt sér að hann hefði samþykkt að þeir tækju verkið. Annars hefði hann aldrei beðið þá um þetta. Eigandinn hefði rekið þá úr verkinu og ákveðið hefði verið að hann fengi sér annan rafvirkjameistara til að klára verkið. Þá hafi eigandinn greitt honum það sem unnið hafði verið í aukaverkum.

S-kk-nf kvað verki stefnda, Raflax ehf., við Hólavað 63 ekki hafa verið lokið þegar stefnandi og V-kk-nf tóku að sér umrætt verk við húsið. Af hálfu stefnda hefðu þá staðið yfir breytingar út frá raflagnateikningum. G-kk-nf, eigandi Hólavaðs 63, hefði sérstaklega greitt honum fyrir það.

S-kk-nf kvaðst ekki vita hvort G-kk-nf hefði beðið stefnanda og V-kk-þf um að taka að sér raflagnavinnu eða þeir beðið G-kk-þf um vinnuna.

S-kk-nf kvaðst hafa kært umdeildan þjófnað stefnanda og V-kk-ef til lögreglu, en ekki talið þörf á því að leggja þær skýrslur fram í þessu máli. Svo miklu hefði verið stolið á þessum tíma úr gámnum að hann hefði tilkynnt það tvisvar til lögreglunnar.

S-kk-nf kvaðst aldrei hafa veitt stefnanda skriflega áminningu en oft munnlega. Fundur hefði alltaf verið haldinn á mánudögum og farið yfir það sem var að og hann talað við þá sem hann þurfti að tala við. Hann hefði aldrei þurft að áminna neinn skriflega. Engin vitni hefðu verið að þessum samskiptum hans við stefnanda og V-kk-þf.

Lögmaður stefnanda vísaði til þess að greiðsla hefði borist frá stefnda í mars inn á reikning til stefnanda, daginn eftir að stefna málsins var birt S-kk-þgf, hinn 10. mars 2008. Spurt var hvernig hefði staðið á því að þetta var greitt inn á reikning starfsmannsins en ekki til lögmannsins. S-kk-nf kvaðst bara hafa greitt inn á reikninginn sem hann var vanur að greiða inn á vegna stefnanda. Hann kvaðst ekki sjá hverju máli það skipti.

G-kk-nf S-kk-nf J-kk-nf gaf skýrslu fyrir rétti. Hann sagði m.a. hann hefði tekið við húsinu að Hólavaði 63 tilbúnu undir tréverk á sínum tíma. S-kk-nf S-kk-nf hafi verið rafvirkjameistari hússins. Hann kvaðst hafa beðið stefnanda og V-kk-þf um að taka að sér verk við húsið. Honum hefði fundist S-kk-nf of dýr, en kannski hafi það verið einhver misskilningur milli hans og S-kk-ef rafvirkjameistara. Verkið hefði gengið frekar seint vegna þess að maðurinn sem var að vinna í húsinu á vegum Raflax ehf. slasaðist. Þá hefði hann ætlað að fá frænda sinn frá Siglufirði í þetta, en hann hefði ekki getað gert þetta fyrr en eftir vissan tíma. Þetta hefði því dregist.

G-kk-nf S-kk-nf sagði að stefnandi og V-kk-nf hefðu samþykkt að taka þetta að sér á verði sem hann var alveg sáttur við. Hann hefði greitt þeim fyrir efni o.fl., og þeir hefðu unnið nokkur kvöld við verkið. G-kk-nf S-kk-nf sagði að hann hefði sett það skilyrði að þeir gerðu þetta með samþykki S-kk-ef rafvirkjameistara. Þeir hefðu sagt að það væri ekkert mál. Þeim væri heimilt að taka svona aukalega að sér. Síðan hefði annað komið í ljós og verkbann sett á húsið. Stefnandi og V-kk-nf hefðu horfið frá verkinu og hann orðið að fá nýjan meistara að húsinu.

Ályktunarorð: Ekki er deilt um að stefnanda var sagt upp störfum hjá stefnda fyrirvaralaust. Af hálfu stefnda er talið að það hefði verið heimilt sökum þess að stefnandi hefði brotið gróflega af sér í starfi með því að taka að sér með félaga sínum, V-kk-þgf P-kk-þgf M-kk-þgf, raflagningu við byggingu hússins að Hólavaði 63 í Reykjavík án samþykkis S-kk-ef S-kk-ef, stjórnarmanns stefnda og rafvirkjameistara hússins. Þá hefði legið fyrir rökstuddur grunur um að stefnandi og V-kk-nf hefðu án heimildar notað til verksins raflagnaefni frá stefnda.

Ósannað er að stefnandi hafi stolið efni frá stefnda. Hins vegar er ljóst að stefnandi tók að sér með félaga sínum ákveðna raflagnavinnu við húsið að Hólavaði 63 án vitundar S-kk-ef S-kk-ef, stjórnarmanns stefnda og rafvirkjameistara hússins á þessum tíma. Stefnandi tók að sér þetta verkefni á sama tíma og hann var starfsmaður stefnda og mátti vita að rafvirkjameistari hússins bar ábyrgð á því að verkið væri unnið með réttum hætti. Þessi háttsemi var þannig ósamrýmanleg þeim trúnaðarskyldum sem hann bar gagnvart vinnuveitanda sínum. Að þessu virtu verður fallist á með stefnda að honum hafi verið heimilt að víkja stefnanda úr starfi án aðvörunar eða fyrirvara. Verður sýknukrafa stefnda samkvæmt því tekin til greina. Skal stefnandi jafnframt greiða stefnda málskostnað eins og í dómsorði segir.

P-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ:

Stefndi, Raflax ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 100.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf Þ-kk-nf