E-5681/2006

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 28. september 2006 og dómtekið 24. janúar sl. Stefnandi er B-kvk-nf S-kvk-nf fyrir hönd ólögráða sonar síns, S-kk-ef Þ-kk-ef Þ-kk-ef, Hverfisgötu 105, Reykjavík. Stefndi er Sjóvá Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu 213.980 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 03.08.2006 til greiðsludags. Hann krefst einnig málskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu auk málskostnaðar.

I

Málsatvik

Málsatvik eru óumdeild. Stefnandi varð fyrir slysi þann 14. júlí 2004 við vinnu sína hjá Feðgum ehf. Félagið var tryggt almennri ábyrgðartryggingu hjá stefnda vegna starfsemi sinnar og viðurkenndi stefndi bótaskyldu í málinu fyrir hönd Feðga ehf. Niðurstöður í örorkumatsgerð tveggja lækna 8. maí 2006 voru eftirfarandi. Var varanlegur miski stefnanda þar metin 30% en varanleg örorka 20%. Stefnandi var talinn hafa orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni frá slysdegi til 1. september 2004 og ástand hans var talið hafa orðið stöðugt í árslok 2004 og tímabili þjáningabóta talið ljúka sama dag.

Eftir að örorkumatsgerðin lá fyrir var stefnda send krafa með bréfi 16. maí 2006 að heildarfjárhæð 7.987.890 krónur. Samkvæmt stefnu voru stefnanda greiddar 1.850.897 krónur úr slysatryggingu og 4.000.000 krónur inn á kröfuna óskilgreint hinn 15. júní 2006, en síðan beðið upplýsinga frá Tryggingastofnun ríkisins um greiðslu frá stofnuninni. Hinn 27. júlí 2006 greiddi stofnunin stefnanda 1.479.178 krónur og var í kjölfar þess krafist lokauppgjörs með bréfi 28. júlí 2006. Er sú tillaga barst tókst ekki að leysa ágreining aðila um vaxtaútreikning í málinu. Tók stefnandi í kjölfarið við greiðslu samkvæmt uppgjöri með fyrirvara um ógreidda vexti. Er ágreiningur aðila um umrædda vexti sakarefni málsins, en aðilar eru sammála um bótaskyldu og uppgjör bóta að öllu öðru leyti, þar á meðal um þær grunntölur sem vextir reiknast af og dagsetningar í því sambandi.

Ekki var um skýrslutökur að ræða við aðalmeðferð málsins.

II

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi grundvallar kröfu sína á því að hann eigi rétt til fullra bóta úr hendi stefnda samkvæmt reglum skaðabótaréttar og 35. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga. Um útreikning vaxta af skaðabótakröfum vísar hann einkum til 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum og 5. mgr. 123. gr. laga nr. 30/2004. Stefnandi telur leiða af þessum réttarreglum að greiðslur úr slysatryggingu launþega og greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins hafi því átt að draga frá kröfu hans miðað við raunverulega innborgunardaga þessara greiðslna. Er hafnað málsástæðu stefnda þess efnis að draga beri umræddar greiðslur frá höfuðstól kröfunnar. Stefnandi vísar til þess að slíkur útreikningur myndi ekki eingöngu leiða til lægri vaxta en mælt sé fyrir í lögum heldur einnig valda því að kröfum væri mismunað eftir því hvort greiðslur berist frá þriðja aðila.

Í málatilbúnaði stefnanda er gerð grein fyrir sundurliðun kröfunnar og útreikningi vaxta. Með hliðsjón af því að ekki er ágreiningur um töluleg atriði er óþarft að rekja þá umfjöllun. Nægir að nefna að í uppgjöri stefnda eru framangreindar greiðslur úr slysatryggingu og frá Tryggingastofnun ríkisins dregnar frá höfuðstóli kröfu stefnanda áður en vextir samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga eru reiknaðir. Samkvæmt þessum útreikningi nema vextir 365.534 krónum. Í stefnu er hins vegar lagt til grundvallar að reikna eigi vexti á höfuðstólinn óskertan, en draga svo umræddar greiðslur frá heildarkröfunni eins og hún er á innborgunardögum. Samkvæmt þessu nema vextir 579.514 krónum. Er mismunurinn 213.980 krónur sem er stefnufjárhæð.

Upphafstími dráttarvaxta miðast við 3. ágúst 2006 en þann dag kveður stefnandi stefnda hafa synjað um greiðslu með ólögmætum hætti og þá hafi verið liðinn mánuður frá því kröfubréf var sent stefnda. Um aðild stefnda er vísað til 44. gr. laga nr. 30/2004 en stefndi hafi ekki tilkynnt að málsókn skuli einnig beina gegn Feðgum ehf.

III

Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda er á því byggð að með þegar greiddum bótum hafi stefnandi fengið tjón sitt að fullu bætt og eigi ekki lögvarinn rétt til frekari bóta. Stefnandi beri sönnunarbyrðina um umfang tjóns síns og hafi ekki sannað að um óbætt tjón sé að ræða. Stefndi styður kröfu sína við reglur skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglur skaðabótaréttar varðandi útreikning á vöxtum af höfuðstól bótafjárhæðar. Samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga skuli meðal annars draga frá skaðabótakröfu vegna líkamstjóns greiðslur sem tjónþoli fái frá almannatryggingum og eigi bætur fyrir varanlega örorku ekki að verða hærri en ákvæðið kveði á um. Þegar vextir séu reiknaðir samkvæmt 16. gr. sömu laga sé ljóst að vaxtaútreikningur taki mið af þeim höfuðstól sem 4. mgr. 5. gr. geri ráð fyrir. Hvergi komi fram að reikna skuli vexti af fjárhæðum áður en ljóst sé hver höfuðstóll bóta sé. Krafa stefnanda sé andstæð 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga og almennum sjónarmiðum um skyldu vátryggingarfélaga til að greiða vexti af skaðabótakröfu. Stefndi bendir einnig á að túlkun stefnanda leiði til þess að honum sé gert að greiða vexti af fjárhæð sem annar en hann greiði lögum samkvæmt, þ.e. Tryggingastofnun ríkisins í þessu máli. Stefndi geti með engu móti ábyrgst hvenær greiðslur frá Tryggingastofnun berist tjónþolum.

Þá sé það einnig í ósamræmi við tilgreind ákvæði skaðabótalaga ef raunin væri sú að stefndi skyldi greiða vexti af fjárhæð sem greidd er tjónþola vegna slysatryggingar launþega þar sem skýrlega sé kveðið á um það í lögum að draga beri þá fjárhæð frá skaðabótakröfu hans á hendur vinnuveitanda þeim sem slysatrygginguna keypti, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Um þessa slysatryggingu sé kveðið í kjarasamningum og ef ætlun samningsaðila hefði verið sú að vextir skyldu greiðast af tryggingarfjárhæðinni hefði hæglega verið unnt að kveða einnig á um það í viðkomandi kjarasamningum. Í þessu máli sé það hið stefnda félag sem geri upp bætur úr slysatryggingu launþega samkvæmt sérstökum samningi við vinnuveitanda stefnanda. Stefndi hafi komið sér upp því verklagi að ef kjarasamningur sem greitt er eftir mælir ekki fyrir um verðtryggingu, hafi stefndi greitt vexti af bótum úr slysatryggingu launþega. Þessa vexti, sem séu að fjárhæð 32.012 krónur í tilviki stefnanda og taki mið af einföldum sparisjóðsvöxtum og vaxtatöflu stefnda, hafi stefndi greitt umfram skyldu, enda hvergi kveðið á um að greiða skuli vexti af fjárhæð sem kemur til vegna slysatryggingar launþega.

Samkvæmt öllu framangreindu telur stefndi að kröfur stefnanda feli það í sér að hann fengi tjón sitt ofbætt, en slík niðurstaða stríði gegn meginreglum skaðabótaréttar. Stefndi vísar einnig til dómaframkvæmdar Hæstaréttar, sbr. dóma Hæstaréttar í máli nr. 26/2006 frá 28. september 2006 og í máli nr. 18/1999 frá 18. júní 1999.

IV

Niðurstaða

Eins og áður greinir liggur fyrir í málinu viðurkenning á bótaskyldu stefnda og einnig uppgjör stefnda á skaðabótakröfu stefnanda samkvæmt ábyrgðatryggingu Feðga ehf. hjá stefnda. Eru aðilar efnislega sammála um þetta uppgjör að öðru leyti en því að stefnandi hefur gert fyrirvara við vaxtaútreikning stefnda. Miðast stefnukrafa við þá vexti sem stefnandi telur ógreidda og hefur stefndi ekki uppi mótmæli við útreikningum stefnanda á þeirri fjárhæð. Þá gerir stefndi ekki athugasemdir við að honum skuli einum vera stefnt til varnar í málinu, sbr. 44. gr. laga nr. 30/2004.

Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1993, sbr. 12. gr. laga nr. 37/1999, bera bætur fyrir þjáningar, varanlegan miska, tímabundið atvinnutjón og missi framfæranda vexti frá því að tjón varð, en bætur fyrir varanlega örorku bera vexti frá upphafsdegi metinnar örorku samkvæmt 5. gr. laganna. Samkvæmt 2. málslið málsgreinarinnar skulu vextirnir nema 4,5% á ári. Í athugasemdum við það frumvarp sem varð að lögum nr. 50/1993 kemur fram að með hinu upphaflega ákvæði 16. gr. hafi annars vegar verið stefnt að því að tjónvaldur hagnist ekki á því að mál dragist á langinn og hins vegar að vextir bæti tjónþola það upp, að einhverju eða öllu leyti, að hann fær ekki höfuðstól skaðabótanna fyrr en nokkur tími er liðinn frá því tjón varð. Með núgildandi 12. gr. laga nr. 37/1999 voru vextir hækkaðir í 4,5% og kveðið á um að bætur fyrir varanlega örorku skyldu ekki bera vexti fyrr en frá upphafsdegi metinnar örorku. Í athugasemdum við það frumvarp sem varð að lögum nr. 37/1999 kemur fram að í hinni breyttu reglu 16. gr. sé miðað við sömu vexti og í afvöxtunarforsendu margfeldisstuðuls samkvæmt núgildandi 6. gr. laganna. Af framangreindum lögskýringagögnum verður dregin sú ályktun að til grundvallar 16. gr. skaðabótalaga liggi þau rök að þegar bætur hafi verið greiddar eigi tjónþoli áhættulítið að ná a.m.k. 4,5% ársávöxtun og sé því eðlilegt að skaðabótakrafa beri þessa ávöxtun meðan bætur hafa enn ekki verið greiddar. Byggist ákvæðið að þessu leyti á sambærilegum rökum og 1. mgr. 8. gr. laga nr. 25/2001 um vexti og verðtryggingu.

Það er meginregla skaðabótaréttar að tjónþoli skuli fá tjón sitt að fullu bætt þegar það hlýst af bótaskyldum verknaði. Af þessari reglu leiðir meðal annars að draga ber frá skaðabótakröfu tilteknar greiðslur frá þriðja aðila, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1993, eins og greininni var breytt með 4. gr. laga nr. 37/1999, enda eiga heildargreiðslur ekki að nema hærri fjárhæð en svarar til raunverulegs tjóns. Í annan stað er það ótvíræð meginregla skaðabótaréttar að skaðabótaskylda stofnist þegar tjón verður, enda þótt greiðsla fyrir tjón fari iðulega ekki fram fyrr en síðar. Samkvæmt því sem áður segir miðar 16. gr. laganna að því að tryggja rétt tjónþola til fullra bóta við þær aðstæður að tími líður frá því tjón verður og unnt er að greiða bætur. Sé fallist á þá málsástæðu stefnda að draga beri greiðslur frá þriðja manni, sem innt er af hendi eftir að tjón varð, frá óvaxtafærðum höfuðstóli bótakröfu, telur dómari ljóst að tjónþoli njóti ekki góðs af mögulegri ávöxtun skaðabóta frá þeim tíma sem tjóni er valdið þar til bætur eru greiddar.

Samkvæmt framangreindu mæla meginreglur skaðabótaréttar og tilgangur 16. gr. skaðabótalaga gegn þeirri skýringu að greiðslur samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laganna séu dregnar frá óvaxtafærðum höfuðstóli skaðabótakröfu. Við þetta bætist að orðalag 4. mgr. 5. gr. laganna styrkir þá lögskýringu að greiðslur frá þriðja manni séu dregnar frá skaðabótakröfu eins og hún er á þeim tíma sem greiðslan á sér stað, þ.e. vaxtafærð. Þá mæla meginreglur fjármunaréttar með því að greiðsla skaðabótakröfu, hvort sem er frá þriðja manni eða tjónvaldi sjálfum, sé gjaldfærð á þeim tíma sem hún á sér stað, en ekki aftur í tímann, meðal annars þannig að hún komi fyrst til greiðslu innheimtukostnaðar og vaxta. Að lokum verður að líta til þess að ef fallist væri á málsástæðu stefnda myndu tveir tjónþolar að öllu leyti í sambærilegri stöðu fá mismunandi háar heildarbætur fyrir sama tjón, allt eftir því hvort og hvenær þeir fengju greiddar bætur frá þriðja aðila samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Styrkja jafnræðisrök því þá lögskýringu sem leiðir af þeim sjónarmiðum sem áður hafa verið talin upp.

Ekki verður fallist á það með stefnda að fyrir liggi fordæmi Hæstaréttar þar sem tekin er afstaða til sambærilegs sakarefnis og skorið er úr í máli þessu. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að fyrir hendi liggi venjuhelguð skýring skaðabótalaga þess efnis að draga skuli greiðslur frá þriðja manni frá óvaxtafærðum höfðuðstól skaðabóta.

Samkvæmt öllu framangreindu verður fallist á kröfu stefnanda. Með vísan til 1. mgr. 9. gr. laga nr. 25/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, verða dráttarvextir dæmdir frá 28. ágúst 2006, en þann dag var liðinn mánuður frá því að stefnandi lagði endanlega fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta.

Stefnandi fékk útgefið leyfi til gjafsóknar vegna meðferðar málsins í héraði hinn 22. nóvember 2006. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, sem er þóknun lögmanns hans Þ-kk-ef E-kk-ef hrl., hæfilega ákveðin 311.250 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Eftir úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 311.250 krónur og rennur til ríkissjóðs.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kk-nf E-kk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið K-kvk-nf E-kvk-nf hrl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Sjóvá Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, S-kk-þgf Þ-kk-þgf Þ-kk-þgf, 213.980 krónur með dráttarvöxtum frá 28. ágúst 2006 til greiðsludags.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda sem er þóknun lögmanns hans, Þ-kk-ef E-kk-ef hrl., að fjárhæð 311.250 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Stefndi greiði 311.250 krónur í málskostnað sem renni til ríkissjóðs.

S-kk-nf M-kk-nf