E-1998/2009

Mál þetta, sem dómtekið var miðvikudaginn 2. desember sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Á-kk-þgf J-kk-þgf R-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 291067-8599, Litlakrika 52, Mosfellsbæ, með stefnu birtri 29. janúar 2009, á hendur Verði tryggingum hf., kt. 441099-3399, Borgartúni 25, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær aðallega, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur, að fjárhæð kr. 3.278.323, með 4,5% ársvöxtum frá 28.03. 2006 til 29.10. 2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er gerð krafa um, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur, að fjárhæð kr. 2.070.775, með 4,5% ársvöxtum frá 28.03. 2006 til 29.10. 2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Til þrautavara er gerð krafa um, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur, að fjárhæð kr. 2.021.894, með 4,5% ársvöxtum frá 28.03. 2006 til 29.10. 2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Til þrautaþrautavara er gerð krafa um, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur, að fjárhæð kr. 1.541.475, með 4,5% ársvöxtum frá 28.03. 2006 til 29.10. 2008, en með dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Frá dómkröfunum dragist greiðsla frá stefnda, að fjárhæð kr. 981.905, þann 28.10. 2008. Þá er krafizt málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti og að við ákvörðun á málskostnaði verði tekið fullt tillit til útgjalda stefnanda við rekstur máls þessa í samræmi við framlögð sönnunargögn þar að lútandi.

Dómkröfur stefnda eru þær, að hann verði sýknaður af frekari greiðslum skaðabóta til stefnanda, og að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað að mati réttarins, ásamt 24,5% virðisaukaskatti, á málflutningsþóknun, lögum samkvæmt.

II

Málavextir

Þann 28. desember 2005 var stefnandi ökumaður vélsleðans PY-096 á leiðinni milli Veiðivatna og Jökulheima á Langjökli, þegar hann kastaðist af vélsleðanum og lenti á hægri öxl. Reyndist stefnandi vera viðbeinsbrotinn. Vélsleðinn PY-096 var vátryggður lögboðinni ábyrgðartryggingu og slysatryggingu ökumanns hjá stefnda. Aðilar málsins stóðu saman að matsbeiðni, og mátu M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf læknir og B-kk-nf G M-kk-nf hdl. varanlegan miska stefnanda 5% og varanlega örorku 5% með matsgerð, dags. 22. september 2008. Ekki er ágreiningur um bótaskyldu, en ágreiningur er um árslaunaviðmið varanlegrar örorku. Gerði lögmaður stefnanda upp við stefnda þann 28.10. 2008 með fyrirvara um árslaunaviðmið.

Ágreiningur málsaðilja lýtur að því, hverjar forsendur skuli vera fyrir viðmiði árslauna við uppgjör á varanlegri örorku stefnanda, samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi kveðst byggja aðalkröfu sína á því, að við útreikning varanlegrar örorku eigi að miða við árslaun stefnanda á árinu 2002. Mjög óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi hjá stefnanda og árslaunaviðmið samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 því ekki réttur mælikvarði á framtíðartekjur hans. Stefnandi hafi lent í alvarlegu vinnuslysi þann 23.09. 2003 og hafi verið frá vinnu út árið 2003 og fram í apríl 2004. Laun hans samkvæmt skattframtali 2003 og 2004 séu mjög lág og geti á engan hátt endurspeglað framtíðartjón hans. Því sé gerð sú krafa, að við útreikning varanlegrar örorku verði miðað við meðallaun ársins 2002, en árunum 2003 og 2004 sleppt. Fram að því að stefnandi slasaðist í vinnuslysi á árinu 2003 hafi hann haft góðar tekjur árin þar á undan. Á árinu 2002 hafi árslaun hans verið kr. 4.500.000, á árinu 2001 kr. 4.080.000, á árinu 2000 kr. 4.819.703 og á árinu 1999 kr. 4.269.814. Vísist til skattframtala þessara ára, sem lögð séu fram í málinu. Hafi ekkert bent til annars en að tekjur stefnanda yrðu svipaðar áfram og árin 1999-2002, þegar hann lenti í slysinu 2003. Þá séu tekjur þessara ára mjög svipaðar og meðaltekjur smiða, en stefnandi sé smiður að mennt og hafi starfað sem slíkur. Því hnígi öll rök til þess að víkja frá 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og beita 2. mgr. 7. gr. og miða við meðallaun ársins 2002, sem sýni réttan mælikvarða á framtíðartekjur stefnanda.

Varakrafa stefnanda sé byggð á því, að við útreikning varanlegrar örorku eigi að miða við árslaun stefnanda tekjuárin 2002 og 2004, en árinu 2003 sleppt úr, þar sem stefnandi hafi lent í vinnuslysi það ár. Sé krafan rökstudd með því, að síðustu þrjú ár fyrir slys gefi ekki rétta mynd af tekjum stefnanda, og því beri að meta árslaunin sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, sbr. og ofangreindan rökstuðning í aðalkröfu.

Þrautavarakrafa stefnanda sé byggð á því, að við útreikning varanlegrar örorku eigi að miða við tekjur stefnanda síðastliðin þrjú ár fyrir slys, tekjuárin 2002-2004, að meðtöldum greiðslum frá tryggingafélagi vegna tímabundins tekjutaps á árinu 2003 og 2004, en þessar greiðslur komi í staðinn fyrir atvinnutekjur þær, sem stefnandi hefði haft á tímabilinu og falli því undir atvinnutekjur í skilningi 7. gr. skaðabótalaga. Sé þrautavarakrafan byggð á 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Þrautaþrautavarakrafa stefnanda sé byggð á því, að við útreikning varanlegrar örorku eigi að miða við tekjur stefnanda síðastliðin þrjú ár fyrir slys, tekjuárin 2002-2004. Sé þrautaþrautavarakrafan byggð á 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Afstöðu stefnda til þess að miða árslaun í útreikningi við árið 2005 sé alfarið hafnað. Um sé að ræða tekjur á því ári, sem stefnandi varð fyrir slysi. Þá sé þeirri fullyrðingu stefnda, um, að tekjuöflunarhæfi stefnanda hafi verið skert eftir slysið 2003, hafnað, enda ósannað, þar sem stefnandi hafi ekki verið metinn til varanlegrar örorku samkvæmt skaðabótalögum. Þeirri fullyrðingu stefnda, að tekjur á árinu 2005 gefi réttasta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda, sé sömuleiðis hafnað.

Aðalkrafan sundurliðist þannig:

Útreikningur varanlegrar örorku miðist við heildarvinnutekjur stefnanda á árinu 2002, sem hafi numið kr. 4.500.000. Fjárhæðin, uppfærð með vísitölu og að viðbættu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, nemi kr. 6.013.065, margfölduð með stuðli, sbr. 6. gr. laga nr. 50/1993 og margfaldað með örorkustiginu. Örorkubæturnar séu þannig kr. 6.013.065 x 10,90400 x 5% = kr. 3.278.323. Allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð kr. 981.905 þann 28.10. 2008.

Varakrafan sundurliðast þannig:

Útreikningur varanlegrar örorku miðist við heildarvinnutekjur stefnanda á árinu 2002 og 2004, sem hafi numið kr. 4.500.000 og 1.310.000. Meðaltal fjárhæðarinnar, uppfært með vísitölu og að viðbættu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, nemi kr. 3.798.195, margfaldað með stuðli, sbr. 6. gr. laga nr. 50/1993 og margfaldað með örorkustiginu. Örorkubæturnar séu þannig kr. 3.798.195 x 10,90400 x 5% = kr. 2.070.775. Allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð kr. 981.905 þann 28.10. 2008.

Þrautavarakrafan sundurliðist þannig:

Útreikningur varanlegrar örorku miðist við heildarvinnutekjur stefnanda á árunum 2002-2004. Tekjur ársins 2002 hafi numið kr. 4.500.000. Tekjur ársins 2003 hafi numið kr. 700.000 og greiðslur frá tryggingafélögum vegna tímabundins tekjutaps kr. 1.056.961, eða samtals kr. 1.756.961. Tekjur ársins 2004 hafi numið kr. 1.310.000 og greiðslur frá tryggingafélögum vegna tímabundins tekjutaps kr. 1.080.722, eða samtals kr. 2.390.722. Meðaltal þessara þriggja ára, uppfært með vísitölu og að viðbættu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, nemi kr. 3.708.538, margfaldað með stuðli, sbr. 6. gr. laga nr. 50/1993, margfaldað með örorkustiginu. Örorkubæturnar séu þannig kr. 3.708.538x 10,90400 x 5% = kr. 2.021.894. Allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð kr. 981.905 þann 28.10. 2008.

Þrautaþrautavarakrafan sundurliðist þannig:

Útreikningur varanlegrar örorku miðist við heildartekjur stefnanda á árunum 2002-2004. Tekjur ársins 2002 hafi numið kr. 4.500.000. Tekjur ársins 2003 hafi numið kr. 700.000. Tekjur ársins 2004 hafi numið kr. 1.310.000. Meðaltal þessara þriggja ára, uppfært með vísitölu og að viðbættu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, nemi kr. 2.827.357, margfaldað með stuðli, sbr. 6. gr. laga nr. 50/1993, margfaldað með örorkustiginu. Örorkubæturnar séu þannig kr. 2.827.357 x 10,90400 x 5% = kr. 1.541.475. Allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð kr. 981.905 þann 28.10. 2008.

Stefnandi byggi kröfur sínar á umferðarlögum nr. 50/1987 og skaðabótalögum nr. 50/1993. Kröfur um vexti styðji stefnandi við 16. gr. laga nr. 50/1993. Kröfur um dráttarvexti styðjist við lög nr. 38/2001. Málskostnaðarkrafa stefndu sé byggð á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. aðallega 130. gr. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé byggð á l. nr. 50/1988, en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili. Varðandi varnarþing vísist til V. kafla laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda

Stefndi, Vörður tryggingar hf., byggir á því, að hann hafi, í uppgjöri bóta til stefnanda, stuðzt við heildarárslaun hans á árinu 2005 samkv. upplýsingum, sem fram komi á framtali stefnanda árið 2006 vegna tekna ársins 2005, sbr. dskj. nr. 15, þar sem slysið hafi orðið í lok ársins 2005, hinn 28. desember.

Aðilar séu sammála um, að tekjur stefnanda þrjú ár fyrir slysið gefi ekki rétta hugmynd af framtíðartekjum hans, sbr. dskj. nr. 4 og 5. Þurfi því að meta árslaunin sérstaklega samkv. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi hafi lent í alvarlegu vinnuslysi árið 2003. Hann hafi verið metinn vegna þessa vinnuslyss til 15% læknisfræðilegrar örorku, sbr.dskj. nr. 14, bls. 12. Hann hafi ekki verið metinn til varanlegrar örorku samkv. 5. gr. skaðabótalaga, vegna slyssins, en það sé álit stefnda, að þetta slys hafi skert mjög tekjuöflunarhæfi hans. Um þetta segi stefnandi sjálfur á dskj. nr. 3, bls. 7: „Aðspurður um áhrif þeirra þriggja slysa sem hann hefur lent í frá árinu 2000 á vinnu segir tjónþoli að afleiðingar slyssins 2003 hafi mest áhrif á vinnuna, svo komi afleiðingar slyssins 2000 en afleiðingar umrædds slyss séu minnstar.“ Tekjur stefnanda á slysárinu 2005, bendi ótvírætt til þess, að tekjur hans hafi skerzt mjög í kjölfar vinnuslyssins frá árinu 2003 og gefi réttasta mynd af líklegum framtíðartekjum, sem sé til samræmis við eigið mat stefnanda, sbr. framanritað. Stefndi miði því árslaun í útreikningi við tekjur stefnanda árið 2005, en þar sem þær séu undir lágmarkslaunum 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, sé viðmið stefnda við útreikning á varanlegri örorku stefnanda byggt á lágmarkslaunum 3. mgr. 7. gr. nefndra laga.

Stefnandi styðji kröfur sínar við matsgerð M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef læknis, ML, CIME og B-kk-ef G. M-kk-ef hdl., dags. 22. september 2008, sbr. dskj. nr. 3, sem ekki sé ágreiningur um á milli aðilja.

Það sé grundvallarregla skaðabótaréttarins að bæta beri tjónþolum tjón þeirra að fullu, svo sem tjónið hefði ekki orðið, en þeir eigi ekki að hagnast á tjóninu.

Tjón stefnanda hafi verið bætt honum að fullu, með vísan til framanritaðs, sbr. dskj.nr. 9. Öllum frekari kröfum stefnanda, hverju nafni sem þær nefnist, sé því sérstaklega mótmælt.

Stefndi vísi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til stuðnings málskostnaðarkröfu sinni. Krafan um virðisaukaskatt sé reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með síðari breytingum, eftir því sem við eigi.

IV

Forsendur og niðurstaða

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dómi.

Stefnandi byggir á því í aðalkröfu sinni, að leggja beri einungis tekjur ársins 2002 til grundvallar við útreikning á örorkubótum hans.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skulu árslaun til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs, þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag, er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma, sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skulu árslaun þó metin sérstaklega, þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má, að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola.

Aðilar eru sammála um, að óvenjulegar aðstæður hafi verið fyrir hendi árin fyrir slysið og beri því að finna annan og réttari mælikvarða á líklegar framtíðartekjur stefnanda, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Það liggur fyrir, að stefnandi slasaðist alvarlega árið 2003, og þykir sannað, bæði samkvæmt skattframtölum stefnanda og með vísan til framburðar stefnanda fyrir dómi, að það slys hafði veruleg áhrif á tekjur hans og aflahæfi næstu ár á eftir, en hann skýrði svo frá m.a., að slysið árið 2005 blandaðist í slysið í september árið 2003, en eftir það slys hefði hann verið óvinnufær fram í apríl 2004, og hefðu launatekjur verið lágar að hluta til vegna þess bæði árin. Tekjur hans hefðu hins vegar farið batnandi eftir árið 2006, og væri hann nú farinn að vinna fullan vinnudag.

Tjón stefnanda vegna slyssins árið 2003 var ekki metið til fjárhagslegrar örorku samkvæmt skaðabótalögum og liggur því ekkert fyrir um, að hve miklu leyti það slys mun hafa áhrif á aflahæfi hans til frambúðar. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum og vísan til framburðar stefnanda fyrir dómi þykir þó ljóst, að áhrif þess eru allnokkur og er því þegar af þeim sökum ekki unnt að fallast á aðalkröfu stefnanda, sem virðist byggja á því, að áhrif þess slyss á aflahæfi hans hafi einungis verið tímabundin og verði engin til frambúðar, enda styðja engin gögn málsins það, að tekjur stefnanda nálgist þær tekjur, sem hann hafði fyrir slysið 2003. Er þannig ekki fallizt á, að tekjur stefnanda árið 2002 séu tækar sem mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda. Er aðalkröfu stefnanda því hafnað. Með sömu rökum er ekki fallizt á varakröfu stefnanda, þrautavarakröfu og þrautaþrautavarakröfu, þar sem þær byggja á því, að tekjur hans árið 2002 verði hluti af þeim grunni, sem líklegar framtíðartekjur hans byggist á.

Tekjur stefnanda árin 2003 og 2004 voru langt undir viðmiðunartekjum samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og skýrist það a.m.k. að einhverju leyti af óvinnufærni hans frá september 2003 og fram í apríl 2004 vegna áðurnefnds slyss árið 2003. Tekjur stefnanda þessi ár eru þar af leiðandi ekki fallnar til þess að vera mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans. Tekjur stefnanda á árinu 2005 námu samtals kr. 1.350.780. Stefnandi skýrði lágar tekjur sínar þetta ár svo fyrir dómi, að hann hefði ekki verið búinn að ná sér að fullu eftir slysið árið 2003, auk þess sem hann hefði farið í aðgerð á fæti vegna þess slyss, en einnig hefði árið verið erfitt í innheimtu, auk þess sem hann hefði unnið launalaust við sólbaðsstofu og byggingu sumarbústaðar þeirra hjóna.

Ekki liggja fyrir gögn í málinu, sem styðja þessar staðhæfingar, og í eignadálki skattframtala vegna áranna 2005 og 2006 kemur ekki fram eignarhald á sumarbústað. Þá ber skattframtal vegna tekjuársins 2006 með sér, að tekjur stefnanda hafa enn verið undir lágmarksviðmiði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Að þessu virtu má fallast á með stefnda, að tekjur ársins 2005 hafi verið réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur stefnanda en tekjur annarra ára fyrir slysið, og er þá jafnframt haft í huga, að slysið varð í árslok og því ekki líklegt til að hafa haft nokkur áhrif á tekjur stefnanda það ár.

Með því að stefndi hefur greitt stefnanda bætur að fullu miðað við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, ber að sýkna hann af frekari kröfum stefnanda vegna slyssins 2005. Með hliðsjón af öllum málavöxtum þykir rétt að aðilar beri hvor sinn kostnað af málinu.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Vörður tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Á-kk-ef J-kk-ef R-x-x B-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf