S-212/2011

Mál þetta, sem tekið var til dóms að lokinni aðalmeðferð 21. júní sl., er höfðað með ákæru ríkissaksóknara dagsettri 28. apríl 2011 á hendur ákærða, X,

„fyrir brot í opinberu starfi, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 4. júlí 2010 gerst offari við framkvæmd lögreglustarfans og ekki gætt lögmætra aðferða er hann sem stjórnandi lögregluraðgerðar:

1. Fyrirskipaði öðrum lögreglumönnum að aka með handtekinn mann, B, fæddur 1991, sem þá var undir áhrifum áfengis, frá mótssvæði í Galtalæk, Landsveit í Rangárþingi ytra, rúmlega fjögurra kílómetra leið frá Galtalæk og skilja hann þar eftir í námunda við sumarbústað á ...... í Landsveit. B knúði þá dyra í sumarbústaðnum í leit eftir aðstoð sem varð til þess að þeir sem þar dvöldust kölluðu eftir aðstoð lögreglu.

2. Skömmu eftir það atvik sem lýst er í 1. ákærulið, ásamt öðrum lögreglumanni, ók ofangreindum B sem þá hafði verið handtekinn á ný, frá ofangreindum sumarbústað, áleiðis að Galtalæk, þar sem hann var skilinn eftir á Landvegi, um miðja vegu milli bústaðarins og Galtalækjar.

Telst þetta varða við 132. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu og þá krefst verjandi hans málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

Málavextir.

Föstudaginn 9. júlí 2010 barst sýslumanninum á Hvolsvelli kæra dagsett 5. júlí sama mánaðar, þar sem eigendur sumarhúss ....... í landi Galtalækjar í Landsveit, þau A og C, vildu annars vegar kæra mann fyrir tilraun til húsbrots og hins vegar kæra lögregluþjóna fyrir afglöp í starfi og hugsanlegt refsilagabrot.

Ákærði í máli þessu er lögregluvarðstjóri og í skýrslu sem hann ritar 9. júlí 2010 er atvikum lýst með þeim hætti að umrædda nótt hafi lögreglan verið við eftirlit á hátíðarsvæði í Galtalæk. Lögreglumennirnir D, E og F, hafi verið í kyrrstæðri lögreglubifreið við sviðið inni á hátíðarsvæðinu. Hafi þá komið að þeim B sem hafi greinilega verið mjög ölvaður og vildi hann fá að blása í alkóhólmæli lögreglu. Hafi honum verið tjáð að ekki væri ástæða til þess þar sem hann væri greinilega ölvaður. B hafi ekki gefið sig og bankað í sífellu á rúður lögreglubifreiðarinnar. Hafi honum ítrekað verið gefin fyrirmæli um að láta af háttseminni, yfirgefa vettvang og hætta að ónáða lögreglumenn að störfum. Hafi B ekki sinnt fyrirmælum lögreglu og að lokum verið dreginn burt af lögreglumanni. Hafi B þá komið strax aftur að lögreglubifreiðinni og haldið uppteknum hætti. Eftir ítrekaðar tilraunir til að fá B til að láta af háttsemi sinni hafi verið ákveðið að færa hann í lögreglubifreiðina. Hafi honum þá verið ekið um 4 – 5 kílómetra út fyrir svæðið þar sem honum hafi verið leyft að yfirgefa lögreglubifreiðina. Hafi B verið mjög viðskotaillur á leiðinni og haft í hótunum við lögreglumenn.

Þá kemur fram í greindri skýrslu að um hálftíma síðar hafi aðstoðar lögreglu verið óskað við íbúðarhús sem standi skammt norðan við bæinn Galtalæk vegna ölvaðs manns sem verið hafi til vandræða. Hafi þá ákærði farið á vettvang ásamt lögreglumanninum G. Hafi þar áðurnefndur B verið staddur, sjáanlega ölvaður, að valda heimilisfólki ónæði með því að sparka í hurðir. Hafi B verið færður í lögreglubifreið og húsráðendum leiðbeint um hvert þeir gætu snúið sér varðandi mögulegt tjón af völdum B. Hafi B þá verið ekið skammt upp fyrir Galtalækjarskóg eftir Landvegi. Hann settur út úr bifreiðinni og honum sagt að hann yrði að ganga til baka á hátíðarsvæðið. Þá kemur fram í skýrslunni að á leiðinni hafi B margítrekað hótanir gagnvart ónafngreindum lögreglumanni. Um hálfri klukkustund eftir að B hafði verið settur út úr lögreglubifreiðinni á Landvegi hafi hann komið í aðsetur lögreglu á hátíðarsvæðinu og haldið uppteknum hætti og hótunum. Hafi honum verið vísað burt en í engu sinnt því og gæslumenn á svæðinu þurft að leiða hann burt.

Þá kemur fram í greindri lögregluskýrslu að ákærði hafi gefið þau fyrirmæli við upphaf hátíðar að kæmu upp mál vegna ölvunarleiðinda skyldi vægustu úrræðum beitt og viðkomandi ekið af hátíðarsvæðinu. Hafi þessu úrræði verið beitt gagnvart nokkrum einstaklingum og fyrir utan áðurnefndan B hafi lögregla ekki þurft að hafa frekari afskipti af neinum þeirra.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu þann 23. september 2010 og lýsti þar aðkomu sinni að málinu. Lögð hefur verið fram samantekt lögreglu um framburð ákærða. Af samantektinni má ráða að lýsing ákærða á málsatvikum hafi verið í samræmi við lögregluskýrslu hans er áður hefur verið rakin að öðru leyti en því að fram kom að ákærði hafi verið yfirmaður löggæslu á útisamkomu í Galtalæk umrædda helgi. Aðspurður um þá ákvörðun að skilja illa klæddan mann í annarlegu ástandi einan eftir á fáförnum þjóðvegi um miðja nótt í rigningu kvað ákærði það hafa verið sína ákvörðun að manninum skyldi aka út af mótssvæðinu. Ákærði hafi gefið þá skipun að beitt yrði vægustu úrræðum með aðila sem yrði til vandræða á útisamkomunni, þ.e.a.s. að þeim yrði ekið brott af hátíðarsvæðinu. Hafi ákærði metið það svo að ekki væri forsvaranlegt, vegna mannfæðar lögreglu á svæðinu, að keyra menn á annað hundrað kílómetra í fangaklefa. Þá kvað ákærði umræddan aðila ekki hafa verið í neinni hættu umrætt sinn. Að lokum kvað ákærði að eðlilega hafi verið staðið að málinu og kæranda hafi verið bent á hvert hann gæti snúið sér. Þá hafi ákærði verið með handtekinn einstakling í lögreglubifreiðinni á meðan G lögreglumaður ræddi við kæranda en ekki væri æskilegt að aðeins einn lögreglumaður væri í slíkri aðstöðu, þannig hafi þurft að flýta afgreiðslu málsins auk þess sem annað verkefni hafi beðið úrlausnar.

Vitnið G gaf skýrslu hjá lögreglu þann 23. september 2010 og kvað aðkomu sína að málinu vera þannig að hann hefði farið í útkall með ákærða vegna manns sem léti ófriðlega við sumarbústað. Þegar þeir hafi komið á vettvang hafi þeir séð mann, mjög ölvaðan, handtekið hann og fært í lögreglubifreiðina. Kvað vitnið engan hafa komið út úr sumarhúsinu á meðan þeir handtóku manninn og færðu hann í lögreglubifreiðina. Kvað vitnið mikið hafa verið að gera vegna útihátíðarinnar og þeirra hafi beðið annað verkefni, verkefnið við sumarbústaðinn hafi ekki þurft frekari úrlausnar að sinni en kærandi hafi ekki verið sáttur við þessa afgreiðslu málsins. Aðspurður hvort vitnið hafði haft afskipti af hinum handtekna fyrr um kvöldið kvað hann svo ekki vera. Aðspurður kvað vitnið að vel gæti verið að hinum handtekna hefði áður verið ekið út af hátíðarsvæðinu. Kvað vitnið slíkt stundum vera gert af hálfu lögreglu, en þurft hafi að hafa þann fjölda lögreglumanna sem voru á svæðinu og hátt í eitt hundrað kílómetrar væru í næstu fangageymslu.

Vitnið B gaf skýrslu fyrir lögreglu þann 27. september 2010 og kvað hann atvik hafa verið með þeim hætti að hann hafi verið á útihátíð í Galtalæk umrædda helgi. Hann hafi verið nokkuð ölvaður og gefið sig á tal við lögreglumenn og beðið um að fá að blása í alkóhólmæli. Lögreglumennirnir hafi orðið pirraðir og reiðir og hann lent í einhverju orðaskaki við þá sem endað hafi með því að hann hafi verið færður í lögreglubifreið, honum ekið nokkra kílómetra úr fyrir mótssvæðið, honum hent þar út og hann skilinn eftir. Hann hafi ekki vitað hvað hann ætti að gera en séð sumarbústað skammt frá og fólksbíl þar fyrir utan. Hann hafi því gengið að bústaðnum og ætlað að freista þess að fá þar að hringja eftir aðstoð. Hann hafi bankað upp á í bústaðnum en enginn komið til dyra. Hann hafi þá bankað fastar og að lokum sparkað harkalega í hurðina til að vekja þá sem inni væru. Hann hafi að lokum náð sambandi við þá sem inni voru og þeir tjáð honum að búið væri að hringja á lögregluna. Lögreglan hafi komið á staðinn og þrifið harkalega í hann og hent honum inn í lögreglubifreiðina. Hann hafi farið að rífa kjaft í lögreglubifreiðinni og honum hafi þá verið hent út aftur á þjóðveginum, þó töluvert nær hátíðarsvæðinu í fyrra skiptið.

Lögð hafa verið fram í málinu veðurvottorð er sýna mælingar sjálfvirkra veðurstöðva við Búrfell annas vegar og Mörk á Landi hins vegar, en þær veðurstöðvar eru á svipuðum slóðum og Galtalækjarskógur. Sýna vottorðin að umrædda nótt hafi hiti á svæðinu verið á bilinu 9,6°C – 11,5°C og nánast logn. Ekki liggja fyrir upplýsingar um úrkomu á svæðinu á þessum tíma.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi.

Fyrir dómi bar ákærði að fyrstu afskipti hans af áðurnefndum B umrætt kvöld hafi verið við sumarbústað skammt frá Leirubakka í Landsveit. Tilkynning hafi borist er ákærði var við gæslu í Galtalækjarskógi, um að maður væri staddur við þennan sumarbústað. Hafi ákærði þá farið við annan mann, G, og sótt manninn. Aðspurður kvað hann manninn líklega hafa verið handtekinn í lagalegum skilningi, en hann hafi þó komið með lögreglumönnum sjálfviljugur. Í framhaldi af því hafi þeir flutt manninn skammt upp fyrir afleggjarann að Galtalækjarskógi og sett hann þar úr bílnum, en ekki var talin ástæða til að aka manninum á Selfoss til að koma honum þar í fangageymslu. Þá taldi ákærði það fullljóst á þessum tímapunkti að B hafi ekki stafað hætta af því að vera skilinn eftir á þessum stað. Aðspurður kvað ákærði staðsetningu þá er tilgreind er í ákæru, um hvar hinn handtekni var skilinn eftir, vera ranga, ekki sé rétt að hann hafi verið skilinn eftir miðja vegu milli sumarbústaðarins og Galtalækjar heldur hafi hann verið skilinn eftir skammt frá afleggjaranum að Galtalækjarskógi. Aðspurður um fyrri afskipti lögreglu af títtnefndum B, sem getið er um í lögregluskýrslu er ákærði ritaði, kvaðst hann ekki vita um þau afskipti. Þá kvað ákærði rangt eftir sér haft í útdrætti framburðar hans fyrir lögreglu að það hafi verið hans ákvörðun að B skyldi ekið af mótsvæðinu. Þessi rangfærsla var staðreynd í dóminum þegar upptaka af framburði ákærða hjá lögreglu var spiluð. Kvað ákærði B hafa verið í góðu ástandi, hann hafi þó verið ölvaður en ekki ofurölvi, og vel klæddur miðað við aðstæður. Þetta hafi verið björt sumarnótt, það hafi rignt fyrr um kvöldið, en þurrt hafi verið á þessum tíma. Aðspurður um ástæður þess að B hafði áður verið færður af hátíðarsvæðinu og skilinn eftir nálægt umræddum sumarbústað kvað ákærði það ekki hafa verið sína ákvörðun. Það sem fram komi í lögregluskýrslu hans sé haft eftir þeim lögreglumönnum sem afskipti höfðu af B í það skipti. Aðspurður um hvort algengt sé að mönnum sé ekið af brotavettvangi og þeir skildir eftir kvað ákærði að algengt væri að vísa mönnum af hátíðarsvæðum eða fjarlægja þá ef ekki væri ástæða til að „setja menn inn“, og þá hafi tíðkast að fara með menn út af svæðinu. Það ráðist af aðstæðum hverju sinni hvert mönnum er vísað. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa fengið bein fyrirmæli um að beita þessari aðferð heldur væri um verklag lögreglu að ræða sem tíðkast hafi áratugum saman og alkunnugt sé innan lögreglunnar. Nánar aðspurður um þetta verklag kvað ákærði það tíðkast að fjarlægja fólk enda færi fólk sjaldnast sjálfviljugt þegar svo væri komið að afskipta lögreglu sé þörf. Í upphafi vaktarinnar kvað ákærði að lögregluliðið hafi sammælst um að vægustu úrræðum skyldi beitt, menn skyldu fjarlægðir og vísað burt en ekki hafi verið ákveðnar neinar vegalengdir eða staðsetningar í því tilliti. Um aðstæður lögreglu á vettvangi sagði ákærði að fleiri þúsund manns hefðu sótt útihátíðina sem haldin var umrædda helgi og mikil ölvun hafi verið meðal fólks. Einkennisklæddir lögreglumenn á svæðinu hafi verið sjö talsins á þremur lögreglubifreiðum, þá hafi einhver verið frá fíkniefnadeild lögreglunnar sem ekki hafi verið hluti af því lögregluliði sem ákærði hafði undir sinni stjórn. Ákærði hafi verið á Ford Econoline bifreið lögreglunnar á Selfossi ásamt G. Næsti fangaklefi og lögreglustöð hafi verið í um 60 – 70 km fjarlægð en engin aðstaða hafi verið á mótssvæðinu, þannig hafi ekki verið unnt að taka skýrslu af mönnum nema í lögreglubifreiðum. Ákærði kvað þeim tilmælum hafa verið beint að sér af lögreglustjóranum á Hvolsvelli að færa fólk í fangageymslu á lögreglustöðinni á Selfossi ef á þyrfti að halda. Hefðu í slíku tilfelli minnst tveir, ef ekki þrír lögreglumenn þurft að fara með og hefði slík aðgerð tekið skemmst tvær klukkustundir, en þó líklega nær tveimur og hálfri klukkustund. Að lokum staðfesti ákærði lögregluskýrslu sína er liggur frammi í málinu en tók fram að fyrstu tvær málsgreinar hennar séu teknar upp úr tölvupósti frá lögreglumönnum þeim er höfðu fyrst afskipti af B.

Vitnið B skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi farið að lögreglubifreið á mótssvæðinu í Galtalækjarskógi og beðið um að fá „að blása“ en lögreglumenn hafi brugðist við með dónaskap. Hafi hann þá spurt aftur en þá verið „hent inn í bíl“, keyrður út af hátíðarsvæðinu og skilinn eftir úti á þjóðvegi. Í framhaldinu af þessu hafi vitnið gengið að nálægum bústað að leita hjálpar, en hann hafi viljað komast til baka á mótssvæðið. Þá hafi lögreglubifreið komið að og hafi lögreglumenn þar komið fram með ofbeldi og látum, þó ekki með höggum heldur hafi handtakan verið heldur harkaleg. Kvaðst vitnið hafa verið ölvaður. Þá kvað vitnið hafa verið ágætt veður á þessum tíma, þó aðeins farið að kólna, en vitnið kvaðst hafa verið í gallabuxum, hlýrabol og ullarpeysu. Þá kvað vitnið að lögreglan hafi keyrt hann áleiðis að mótssvæðinu en skilið hann eftir nálægt því, en þaðan hafi hann „húkkað sér far“ á svæðið. Aðspurður hvort hann teldi það hafa verið vægara úrræði gagnvart sér að honum var sleppt skammt frá mótsvæðinu við síðari afskipti lögreglu af honum umrætt kvöld, frekar en að hann hefði verið færður á lögreglustöð á Selfossi, kvað vitnið svo vera, hann hefði viljað halda áfram „að djamma“. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa kært málið. Aðspurður kvaðst vitnið halda að ákærði hafi haft afskipti af honum í fyrra skiptið, er hann var tekinn í lögreglubifreið og færður af svæðinu, en kvaðst þó ekki muna það. Aðspurður kvaðst vitnið ekki muna hvort ákærði hafði afskipti af honum í síðara skiptið sem lögregla hafði afskipti af vitninu.

Vitnið H, móðir B, skýrði svo frá fyrir dómi að sonur hennar hafi hringt um nóttina í miklu uppnámi, svakalega reiður og niðurlægður. Hann hafi lýst fyrir henni atburðarásinni sem henni fannst heldur ótrúleg og ákvað þá að hringja í lögregluna og náði í ákærða sem sagði henni að rétt væri að B „hafi verið hent út úr bílnum“. Kvað vitnið B hafa verið drukkinn umrætt sinn.

Vitnið G lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að sinnt hefði verið útkalli í sumarbústað ofan við Galtalæk, þar sem ófriður væri af manni. Þeir hefðu náð í B og sett hann úr bílnum rétt ofan við afleggjarann að Galtalækjarskógi. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa vitað um fyrri afskipti lögreglu af B er þeir fóru í útkallið og ekki hafi þau afskipti verið borin sérstaklega undir ákærða. Mikið hafi verið að gera umrædda nótt, og fáir lögreglumenn á staðnum. Um ástand B kvað vitnið hann hafa verið rólegan, þó brúkað munn og haft í hótunum, þá hafi B verið ölvaður en vel klæddur. Kvaðst vitnið ekki muna til þess að B hafi verið kynnt réttarstaða handtekins manns. Aðspurður um hver hefði tekið ákvörðun um að B skyldi skilinn eftir utan mótssvæðisins kvað vitnið sig og ákærða hafa gert það í sameiningu, þó myndi hann það ekki sérstaklega. Kvað vitnið ekki hafa komið til greina að færa B í fangaklefa, enda hafi aðstæður ekki verið slíkar. Þá kvað vitnið þetta verklag, að vísa mönnum út af svæði og fjarlægja þá, hafa viðgengist í lögreglunni lengi. Kvað vitnið engin fyrirmæli hafa verið gefin um að viðhafa þetta verklag að öðru leyti en því að ákærði hafi nefnt þetta sem vægasta úrræðið þegar í ljós kom að engin aðstaða væri á svæðinu fyrir lögreglu, en ekki hafi verið rætt um neinar vegalengdir eða staðsetningar í því tilliti. Þá sé þetta verklag í anda meðalhófsreglunnar enda sé ótækt að flytja þá sem eru með ólæti og ófrið í fangaklefa á Selfossi, auk þess sem vitnið taldi það ekki vera forsvaranlegt eins og aðstæðum var háttað þessu sinni að teknu tilliti til öryggis lögreglu og fólks á svæðinu. Kvað vitnið hafa verið um fjögur til fimm þúsund manns á hátíðarsvæðinu og lögreglumenn verið sex eða sjö talsins.

Vitnið F lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hann hafi verið með D og E á lögreglubifreið og hafi D verið stjórnandi teymisins. Afskiptum sínum af B lýsti vitnið sem svo að hann og félagar hans hefðu haft svipuð afskipti af um þremur til fimm einstaklingum, þannig að fólki hafi verið ekið um 3 – 4 kílómetra út fyrir svæðið og þeim þar kynnt að ef þeir höguðu sér ekki yrði að fara með viðkomandi í klefa á Selfossi. Hafi flestir verið mjög ánægðir með þessa afgreiðslu. Ekki mundi vitnið þó sérstaklega eftir B, ástandi hans eða hvar hann var skilinn eftir. Um verklagið kvað vitnið þetta vera gert til að „kæla menn“, og þá sé spurningin hvort sé betra að aka mönnum rétt út fyrir svæðið eða aka þeim að lögreglustöð þar sem þeir verði vistaðir fram á næsta dag. Ekki hafi verið gefin fyrirmæli um að haga þessu svona. Vitnið kvaðst hafa, í upphafi mótsins er í ljós kom að aðstaða lögreglu á svæðinu var engin, spurt hvernig leysa skyldi úr málum og svarað því til sjálfur hvort ekki væri hentugast að hafa þennan háttinn á, þ.e. að fjarlægja menn af svæðinu og leyfa þeim að „kæla sig niður“. Hafi þetta verið samþykkt af ákærða sem var yfirmaður á svæðinu. Bar vitnið að það væri þá undir lögreglumönnunum sjálfum eða stjórnanda hvers lögregluteymis komið að meta hvort beita skyldi úrræðinu í hvert sinn, en það hafi ekki verið borið undir yfirmann vaktar, þ.e. ákærða, hverju sinni.

Fyrir dómi bar vitni A, eigandi sumarbústaðar í landi Galtalækjar, er áður hefur verið greint frá. Bar vitnið að hann hefði verið í sumarbústað sínum umrædda helgi ásamt konu sinni og tveimur barnabörnum. Kvaðst vitnið hafa vaknað um tvöleytið við mikil læti en svo væri sem verið væri að berja húsið að utan. Hafi vitnið reynt að ná sambandi við þann eða þá sem væru að verki án árangurs. Hafi eiginkona vitnisins þá hringt í Neyðarlínuna og fengið samband við lögreglu. Að lokum hafi þau hjónin náð sambandi við árásarmanninn, sem var æstur og ölvaður eða augsjáanlega í annarlegu ástandi. Hafi vitnið sagt manninum að búið væri að hringja í lögregluna og bar maðurinn þá að hann ætti eitthvað vantalað við lögregluna en þeir hefðu skilið hann eftir þarna rétt fyrir ofan. Lögreglan hafi komið um tuttugu mínútum eftir að þau hjónin hringdu. Tveir lögreglumenn hafi snarast út úr lögreglubifreiðinni og handtekið manninn. Honum hafi verið stungið inn í bifreiðina og hafi lögreglan síðan ætlað að aka í burtu. Vitnið kvaðst þá hafa kallað til þeirra hvort þeir ætluðu að fara án þess að eiga orð við þau hjónin og kanna vettvang. Kom þá annar lögreglumannanna, sá er ók, út úr bifreiðinni og sagði að ekki væri ástæða til þess, vitnið gæti lagt fram kæru daginn eftir ef ástæða væri til. Var vitnið ósátt við þetta svar og brást lögreglumaðurinn við með því að spyrja vitnið hvort hann væri drukkinn og hvort hann vildi að árásarmanninum yrði sleppt aftur. Vildið vitnið þá fá að vita nafn og númer lögreglumannsins, en ekki var orðið við því. Hafi lögreglan að lokum ekið brott. Aðspurður kvaðst vitnið minna að umrædda nótt hafi verið sæmilegt veður en rigningarsuddi, þá hafi hinn handtekni verið þokkalega klæddur en án yfirhafnar.

Fyrir dómi bar vitni C, eigandi sumarbústaðar í landi Galtalækjar, er áður hefur verið greint frá og eiginkona vitnisins A. Bar vitnið að þau hjónin hefðu vaknað um tvöleytið umrædda nótt skelfingu lostin, við barsmíðar á útidyrahurð bústaðarins. Þau hjónin hafi reynt að ná sambandi við árásarmanninn án árangurs og hafi vitnið þá hringt í Neyðarlínuna og fengið samband við lögreglu. Vitnið hafi einnig hringt í nágranna þeirra hjóna er voru í nálægum bústað. Hafi eiginmaður vitnisins að lokum náð sambandi við manninn, náð að róa hann niður og sagt honum að lögreglan væri á leiðinni, þá hafi maðurinn sagt að hann ætti ýmislegt vantalað við þá. Þá hafi vitnið farið að sinna barnabörnunum og ekki heyrt nánari orðaskipti milli mannsins og eiginmanns síns. Um tuttugu mínútum seinna hafi lögreglan komið og handtekið manninn. Hafi lögreglan síðan ætlað að keyra í burtu en eiginmaður vitnisins þá kallað til þeirra. Um ástand stráksins kvað vitnið hann hafa verið undir áhrifum „einhvers“ og eftir á hafi þau hjónin fundið poka á pallinum sem í var bjór.

Fyrir dómi bar vitni H, sem var í næsta sumarbústað við vitnin A og C umrædda nótt. Bar vitnið að hún hefði verið sofnuð þegar C hringdi. Kvað hún C hafa sagt að maður væri að berja húsið að utan en búið væri að hringja á lögregluna. Loks hafi lögreglan komið akandi að bústað vitnisins. Vitnið hafi bent lögreglunni á að maðurinn væri við hinn bústaðinn. Lögreglan hafi farið þangað, handtekið manninn og sett hann í lögreglubílinn. Vitnið hafi þá hlaupið að bústað A og C og þegar þangað var komið stóð lögreglumaður í dyragættinni að tala við húsráðendur, en vitnið hafi ekki heyrt orðaskipti þeirra.

Vitnið D lögreglumaður gaf símaskýrslu fyrir dómi. Afskiptum sínum af B lýsti vitnið þannig að vitnið hefði verið ásamt tveimur öðrum lögreglumönnum í lögreglubifreið á hátíðarsvæðinu og hefði vitnið verið stjórnandi teymisins. Sagði vitnið B hafa komið að lögreglubifreiðinni með ólæti og verið að banka á bifreiðina og annað því um líkt. Eftir nokkrar mínútur þegar B hafði ítrekað hundsað fyrirmæli lögreglu var ákveðið að fjarlægja hann af svæðinu, hafi honum þá verið ekið um fjóra kílómetra út fyrir svæðið. Aðspurður um af hverju þessu verklagi hefði verið beitt kvað hann það ekki hafa verið vænlegt að keyra fólk alla leið á Selfoss vegna mannfæðar lögreglu á svæðinu, en ekki hafi verið fullnægjandi aðstaða fyrir lögreglu þar. Aðspurður um réttarstöðu B kvað vitnið hann hafa verið fjarlægðan af svæðinu, en ekki hafi verið litið svo á að hann væri handtekinn. Kvað vitnið verklag þetta hafa verið notað umrædda helgi og hafi það í upphafi verið ákvörðun ákærða, sem var stjórnandi á svæðinu, ekki hafi þó verið nefndar vegalengdir eða staðsetningar í því tilliti, heldur hafi það verið háð mati stjórnanda hvers teymis. Þá kvað vitnið það ekki hafa verið borið undir ákærða hvort fjarlægja skyldi B af svæðinu eða færa hann í fangageymslur. Um ástand B bar vitnið að hann hefði verið ölvaður, en með á nótunum og þótti því óhætt að skilja hann eftir fyrir utan svæðið, þá hefði verið búin að vera töluverð umferð um veginn og því ekki litið svo á að B hefði verið skilinn eftir á fáförnum vegi. Um fjölda hátíðargesta taldi vitnið að það hefði ekki verið undir tvö þúsund manns, og hefði ölvun verið nokkur og erilsamt hjá lögreglu. Um aðstæður kvað vitnið veður hafa verið gott og milt. Kvað vitnið ekki hafa komið til greina að færa B í fangageymslur á Selfossi, enda hefði það ekki verið forsvaranlegt vegna mannfæðar lögreglu.

Vitnið E lögreglumaður gaf símaskýrslu fyrir dómi. Bar vitnið að hann hafi séð B mjög ölvaðan og æstan inni á svæðinu, hann hafi ekki sinnt tilmælum lögreglu og þá hafi verið ákveðið að taka hann inn í bíl og aka honum út fyrir svæðið. Hafi honum verið ekið áleiðis eftir veginum í þá átt sem umferð var um veginn. Um verklagið kvað vitnið þetta hafa verið álitið vera í anda meðalhófsreglunnar, en vísaði einnig til mannfæðar lögreglu á hátíðarsvæðinu sem og aðstöðuleysis hennar þar. Kvað vitnið það hafa verið ákvörðun ákærða, sem stjórnanda, að þessu verklagi yrði beitt og menn yrðu keyrðir um fjóra kílómetra út fyrir svæðið. Kvað vitnið þó að sérstaks samþykkis hafi ekki verið leitað hjá ákærða hverju sinni heldur hafi það verið ákvörðun stjórnanda bifreiðarinnar hvernig taka skyldi á máli B og annarra þeirra sem afskipti voru höfð af. Kvað vitnið hafa verið um fimm þúsund manns á hátíðarsvæðinu, en aðstaða lögreglu hefði verið bagaleg.

Niðurstaða.

Ákærða er gefið að sök brot í opinberu starfi með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 4. júlí 2010, sem stjórnandi lögregluaðgerða á mótssvæði í Galtalækjarskógi, gerst offari við framkvæmd lögreglustarfans og ekki gætt lögmætra aðferða. Ákærði hefur neitað sök.

Í fyrri tölulið ákæru er ákærða gefið að sök að hafa fyrirskipað öðrum lögreglumönnum að aka með B, sem þá var undir áhrifum áfengis, rúmlega fjögurra kílómetra leið frá umræddu mótssvæði í Galtalæk og skilja hann þar eftir í námunda við sumarbústað á ...... í Landsveit. Ákærði hefur skýrt svo frá fyrir dómi að hann hafi ekki vitað um þessi fyrri afskipti lögreglu af B og kvað hann rangt eftir sér haft í útdrætti framburðar hans hjá lögreglu að það hafi verið hans ákvörðun að B skyldi ekið af mótssvæðinu. Þessi rangfærsla var staðreynd í dóminum þegar upptaka af framburði ákærða hjá lögreglu var spiluð. Ákærði kvað að í upphafi vaktarinnar hafi lögregluliðið sammælst um að vægustu úrræðum skyldi beitt, menn skyldu fjarlægðir og vísað burt en ekki hafi verið ákveðnar neinar vegalengdir eða staðsetningar í því sambandi. Lögreglumennirnir F, D og E eru sammála um að ákærði hafi gefið almenn fyrirmæli um það hvaða verklagi skyldi beitt við aðstæður sem þessar en ekki hafi verið leitað samþykkis ákærða þegar sú ákvörðun var tekin að aka með B þá vegalengd er í fyrri tölulið ákæru greinir. Þvert á móti er það mat dómsins að ákærði hafi einungis gefið almenn fyrirmæli í upphafi móts til lögreglumanna á vakt á mótssvæðinu umrædda helgi um það hverju verklagi skyldi beita við þá einstaklinga er væru til vandræða sökum ölvunar, en það hafi verið háð mati stjórnanda hvers lögregluteymis hvernig afgreiða skyldi hvert mál. Samkvæmt framansögðu er því ósannað að ákærði hafi gefið sérstök fyrirmæli um það hvert skyldi aka með B og skal ákærði þegar af þeirri ástæðu sýkn saka af fyrri tölulið ákæru.

Í seinni tölulið ákæru er ákærða gefið að sök að hafa ekið áðurnefndum B sem þá hafði verið handtekinn á ný, frá ofangreindum sumarbústað áleiðis að Galtalæk, þar sem hann hafi verið skilinn eftir á Landvegi, um miðja vegu milli bústaðarins og Galtalækjar. Við meðferð málsins kom í ljós að B hafði verið skilinn eftir við afleggjarann frá Landvegi að Galtalækjarskógi, en þaðan munu hafa verið um 500-600 metrar að mótssvæðinu. Með vísan til 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður það ekki talið skipta máli að í ákæru sé talað um Galtalæk en ekki Galtalækjarskóg eins og rétt hefði verið, enda hefur vörn ákærða ekki orðið áfátt af þessum sökum.

Í 1. mgr. 15. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, er svo kveðið á um að lögreglu sé heimilt að hafa afskipti af borgurunum til að halda uppi almannafriði og allsherjarreglu eða koma í veg fyrir yfirvofandi röskun, til að gæta öryggis einstaklinga eða almennings, eða til að afstýra afbrotum eða stöðva þau. Í 2. mgr. 15. greinarinnar segir að í þessu skyni sé lögreglu m.a. heimilt að vísa á brott eða fjarlægja fólk. Í 1. mgr. 16. gr. sömu laga segir að handhafa lögregluvalds sé heimilt að handtaka mann og færa á lögreglustöð eða á annan stað þar sem lögregla hefur aðstöðu, í ákveðnum tilvikum sem þar eru talin í stafliðum a – e, þá segir í 2. mgr. greinarinnar að lögregla skuli gera manni grein fyrir ástæðum þess að hann er færður á starfstöð lögreglu auk þess sem ekki megi halda manni lengur en nauðsyn beri til.

Fyrir liggur að ákærði, ásamt öðrum lögreglumanni, G, hafði afskipti af títtnefndum B umrædda nótt við sumarbústað þar sem B lét ófriðlega. Þá bar ákærði fyrir dómi, sem og vitnið G, að þeir hafi sleppt B skammt ofan við afleggjarann að Galtalækjarskógi. Með vísan til framburðar vitna sem áður hefur verið rakinn er það mat dómsins að B hafi ekki verið hætta búin umrætt sinn að teknu tilliti til ástands hans, enda veður gott og hann ágætlega klæddur, auk þess sem hann átti ekki í vandræðum með að komast til baka mótssvæðið, enda hafi mótssvæðið verið sjáanlegt þaðan sem honum var sleppt auk þess sem nokkur umferð hafi verið á svæðinu á þessum tíma. Þannig hefur B sjálfur borið fyrir dómi að hann hafi fengið far með vegfaranda til baka á svæðið og hann lagði ekki fram kæru í máli þessu.

Upplýst hefur verið að mikill mannfjöldi var í Galtalækjarskógi umrædda nótt, fámennt lögreglulið hafði enga starfsaðstöðu þar og um 70 km voru til næstu lögreglustöðvar. Má leiða að því líkur að það hefði verið ámælisvert af hálfu ákærða að binda tvo til þrjá lögreglumenn í a.m.k. tvo klukkutíma við það verkefni að færa B á næstu lögreglustöð. Ekki verður séð að nauðsyn hafi borið til að vista B í fangaklefa og verði litið svo á að hann hafi verið handtekinn var það því í anda meðalhófs og innan heimilda 15. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 að láta hann lausan. Aðgerð lögreglu miðaði að því að fjarlægja ölvaðan mann sem olli ónæði og sú staðreynd að hann hafi ekki verið færður á lögreglustöð eða aðra starfstöð lögreglu eins og kveðið er á um í 16. gr. lögreglulaga breytir engu í því efni, enda var lögreglu að sjálfsögðu heimilt að láta hann lausan. Þar sem B gerði engar athugasemdir við þá aðgerð lögreglu sem lýst er í seinni ákæruliðnum og þar sem ekki verður séð að honum hafi verið nokkur hætta búin er það því niðurstaða dómsins að ákærði hafi tekið rétta ákvörðun við framkvæmd lögreglustarfans að þessu leyti og verður hann því sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr., sbr. 217. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði, þ.m.t. þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef H-kk-ef hdl. vegna starfa hans við lögreglurannsókn og dómsmeðferð málsins, 376.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Útlagður kostnaður lögmannsins, 7.700 krónur og 11.880 krónur vegna aksturs greiðist einnig úr ríkissjóði.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef H-kk-ef hdl. vegna starfa hans við lögreglurannsókn og dómsmeðferð málsins, 376.500 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Útlagður kostnaður lögmannsins, 7.700 krónur og 11.880 krónur vegna aksturs greiðist einnig úr ríkissjóði..

H-kk-nf O. A-kk-nf