E-627/2012

Mál þetta, sem höfðað var með stefnu birtri 7. febrúar 2012, var dómtekið þann 16. ágúst sl. Stefnandi er A-kk-nf M-kk-nf K-kk-nf, Hafnarfirði og stefndi er Bú ehf., Baldursgötu 14 í Reykjavík. Fyrirsvarsmaður stefnda er Ú-kk-nf E-kk-nf.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 106.024 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 1. apríl 2011 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hann greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málavextir

Stefnandi hóf störf á veitingastað stefnda, Þremur frökkum, í maí 2010. Upphaflega var stefnandi ráðinn í uppvask en síðar vann hann ásamt því starfi sem aðstoðarmaður í eldhúsi, á svokölluðum kokkavöktum. Forsvarsmenn stefnda buðu stefnanda námssamning í árslok 2010. Samkvæmt samningnum, sem staðfestur var af fulltrúa menntamálaráðuneytisins þann 3. febrúar 2011, hófst námstíminn 1. janúar 2011.

Stefnandi lýsir málavöxtum að öðru leyti svo að hann hafi í byrjun febrúar leitað til Eflingar-stéttarfélags þar sem hann var ósáttur við launakjör sín hjá stefnda. Forsvarsmaður stefnda hafi orðið ósáttur við þetta og hafi í kjölfarið tekið stefnanda af kokkavöktunum og rift námssamningi hans. Stefnandi hafi hins vegar starfað áfram við uppvask. Stefnandi hafi á ný leitað til stéttarfélags síns sem í bréfi til stefnda, dags. 8. febrúar 2011, hafi haldið því fram að óheimilt væri að breyta ráðningarkjörum hans án þess að virða uppsagnarfrest. Þann 15. febrúar 2011 hafi stefnanda síðan verið sagt fyrirvaralaust upp starfi með símtali og hafi hann þá enn leitað til stéttarfélagsins sem sendi stefnda bréf dags. 17. febrúar 2011. Með bréfinu var skorað á stefnda að virða lög- og kjarasamningsbundinn uppsagnarfrest stefnanda. Því hafi stefndi andmælt og haldið því fram að stefnandi ætti ekki rétt á uppsagnarfresti. Kröfum sínum hafi stefnandi fylgt eftir með aðstoð stéttarfélagsins en stefndi jafnan hafnað þeim. Eigi hann því ekki annarra kosta völ en að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefndi mótmælir málavaxtalýsingu stefnanda. Í greinargerð skýrir hann svo frá að stefnandi hafi starfað við uppvask frá því í maí 2010 og síðan sem aðstoðarmaður í eldhúsi og hafi honum verið boðinn námssamningur í lok þess árs. Samkvæmt samningnum sem hafi verið rift formlega 17. febrúar 2011, en tilkynnt símleiðis til Iðunnar fræðsluseturs 3. febrúar, hófst námstíminn 1. janúar 2011. Þann 30. janúar 2011 hafi stefnanda verið sagt upp störfum, meðal annars vegna riftunar á námssamningi. Miðað var við að síðasti starfsdagur stefnanda yrði 30. janúar 2011 en hann hafi þó unnið þrjár vaktir í febrúar í uppsagnarfresti. Stefnanda hafi verið greidd full laun út febrúarmánuð 2011.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu skaðabóta sem ígildi launa í uppsagnarfresti, þ.e. til loka mars 2011 ásamt orlofi og orlofs- og desemberuppbót. Byggir krafan á ákvæðum laga og kjarasamnings Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins fyrir hótel og veitingahús, launaseðlum og tímaskráningu stefnanda. Í endanlegri kröfugerð stefnanda hefur verið tekið tillit til greiddra launa frá þriðja aðila í uppsagnarfresti og krafan lækkuð sem nemur þeim greiðslum.

Stefnda hafi verið óheimilt að segja stefnanda fyrirvaralaust upp starfi svo sem hann hafi gert með símtali þann 15. febrúar 2011. Það hafi stefndi gert eftir að stefnandi leitað til stéttarfélags síns til að fá upplýsingar um kaup og kjör. Stefnandi hafi ekki gerst sekur um neitt sem réttlæti fyrirvaralausa uppsögn af hálfu stefnda. Einungis gróf brot, unnin af ásetningi eða stórfelldu gáleysi geti réttlætt fyrirvaralausa riftun ráðningarsamnings. Þvert á móti hafi stefnandi einungis verið að nýta lög- og kjarasamningsbundinn rétt sinn til þess að leita til stéttarfélags síns sbr. 4. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.

Samkvæmt ákvæði 13.1. í kjarasamningi Eflingar-stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins vegna hótel og veitingahúsa átti stefnandi eins mánaðar uppsagnarfrest miðað við mánaðamót í ljósi starfstíma hans hjá stefnda. Þannig átti stefnandi rétt á að halda launum sínum út marsmánuð þar sem honum var sagt upp um miðjan febrúar.

Stefnandi mótmælir því sem fram hefur komið hjá stefnda, að fyrirvaralaus uppsögn hafi verið heimil á grundvelli ákvæða í námssamningi stefnanda hjá stefnda. Námssamningurinn hafi aðeins gilt um störf hans á svokölluðum kokkavöktum en ekki um starf hans við uppvask, sem hann hafði sinnt allan starfstíma sinn hjá stefnda og hélt áfram að vinna við eftir riftun námssamningsins. Stefnda hafi því verið óheimilt að segja honum fyrirvaralaust og bótalaust upp starfi við uppvask. Umsaminn vinnutími vegna vinnu við uppvask hafi verið frá kl. 16 og fram eftir kvöldi mánudaga, þriðjudaga, föstudaga, laugardaga og sunnudaga aðra vikuna og miðvikudaga og fimmtudaga hina vikuna. Þannig átti stefnandi að vinna 2., 3., 7., 8., 11., 12., 13., 16., 17., 21., 22., 25., 26., 27., 30. og 31. mars 2011. Gert sé ráð fyrir því að vinnuskylda stefnanda hafi verið 5 klst. hvern dag eða samtals 80 klst. Samkvæmt launaseðlum stefnanda var tímakaup hans 1.377 kr. Byggi krafa stefnanda á ofangreindri vinnuáætlun og miðist við að starfshlutfall stefnanda hafi verið 52%. Nánar sé krafan sundurliðuð þannig þegar tekið hefur verið tillit til launa í uppsagnarfresti frá þriðja aðila:

Skaðabótakrafa - ígildi launa á uppsagnarfresti

Laun í mars 2011 16 dagar * 5 klst. * 1.377 kr. kr. 110.160

Laun frá 3ja aðila kr. -31.993

Samtals kr. 78.168

Orlof 78.168 kr. * 10,17% kr. 7.950

Orlofsuppbót 25.800 kr. * 52% starf kr. 13.416

Desemberuppbót 46.800 kr./ 45 vikur * 12 vikur

* 50% starf kr. 6.490

Samtals kr. 106.024

Um nánari lagarök vísar stefnandi til þess að hann hafi verið félagsmaður í Eflingu-stéttarfélagi á því tímabili er krafa hans stofnaðist. Vísað er til meginreglu vinnu-, kröfu- og samningaréttar um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda launataxta samkvæmt gildandi ráðningar- og/eða kjarasamningi. Viðeigandi ákvæði kjarasamnings að því er varðar réttindi stefnda séu einkum í 1.-4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt er vísað til laga 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl., 1. gr. laga nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7., og 8. gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o.fl. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla ekki aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum er greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun er jafnframt vísað til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann sé bókhaldsskyldur að lögum.

Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. og V. kafla laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafan um málskostnað styðst við XXl. kafla laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum númer 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Þá er vísað til 33. gr. laga nr. 91/1991 varðandi varnarþing.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi styður sýknukröfu sína þeim rökum að hann hafi nú þegar að fullu gert upp laun stefnanda í samræmi við kjarasamninga og ráðningarsamning og að stefnandi eigi því ekki frekari kröfu á hendur honum.

Í greinargerð stefnda er á því byggt að ágreiningslaust sé að stefnanda hafi verið sagt upp störfum hjá stefnda með bréfi dagsettu 30. janúar 2011 með hefðbundnum eins mánaðar uppsagnarfresti, sem hófst 1. febrúar 2011. Átti stefnandi því rétt á launum til og með 28. febrúar 2011. Stefndi hafi greitt stefnanda laun fyrir þann mánuð athugasemdalaust. Stefndi hefur því fyrir löngu gert upp öll áunnin laun stefnanda og önnur starfskjör hans og beri því að sýkna stefnda að fullu af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á sýknukröfu að öllu leyti telur stefndi að lækka eigi dómkröfur stefnanda að því leyti sem stefnandi hafi fengið greidd laun fyrir febrúar í uppsagnarfresti. Þá skuli kröfur hans lækka að því marki sem hann hafi haft tekjur annars staðar í uppsagnarfresti.

Fallist dómari á að greiða beri eitthvað inn á kröfu stefnanda leggur stefndi áherslu á að dráttarvextir verði felldir niður, enda mikil óvissa um kröfuna og óraunhæft að ætla stefnda að greiða kröfuna að hluta eða fullu. Enn fremur er krafa um málskostnað ítrekuð þar sem stefndi hefur ríkt tilefni til að taka til varna í málinu.

Um lagarök vísar stefndi til meginreglna vinnu-, samninga- og kröfuréttar um að greiða beri umsamin laun og aðrar greiðslur í samræmi við gildandi ráðningar- eða kjarasamning. Jafnframt er vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o.fl. Um réttarfarsreglur er vísað til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Loks vísar stefndi til almennra sönnunarreglna sem leggi þá skyldu á stefnanda að sanna kröfu sína.

Niðurstaða

Í máli þessu er deilt um rétt stefnanda til greiðslu launa í marsmánuði 2011. Stefnandi heldur því fram að honum hafi fyrirvaralaust verið sagt upp störfum símleiðis þann 15. febrúar. Samkvæmt ákvæðum kjarasamnings sé fyrirvaralaus uppsögn ólögmæt nema sérstakar aðstæður komi til sem ekki hafi verið í þessu tilviki. Því eigi stefnandi rétt á launum í uppsagnarfresti sem samkvæmt kjarasamningi hafi verið einn mánuður og beri að miða við mánaðamót. Stefnufjárhæðin byggir á því að stefnandi fái greidd laun út marsmánuð, miðað við meðalstarfshlutfall hans fyrir uppsögn en til frádráttar komi launagreiðslur frá þriðja aðila á umræddu tímabili.

Stefndi heldur því fram í greinargerð að uppsögnin hafi farið fram 30. janúar 2011 og vísar til uppsagnarbréfs, sem er meðal gagna málsins, sem er dagsett þann dag. Því hafi uppsagnarfresturinn verið einn mánuður frá 1. febrúar að telja. Þar sem stefnandi hafi fengið laun greidd út febrúarmánuð eigi hann ekki rétt á frekari greiðslum launa í uppsagnarfresti. Fyrir dómi gaf forsvarsmaður stefnda, Ú-kk-nf E-kk-nf aðilaskýrslu. Bar hann að umrætt uppsagnarbréf hefði verið skrifað síðar en dagsett aftur í tímann að beiðni stefnanda. Þetta er í samræmi við það sem fram kemur í bréfi lögmanns hans frá 14. apríl 2011 sem sent var stéttarfélaginu Eflingu. Stefnandi mótmælir því að hann hafi sett fram ósk þessa efnis. Í máli þessu verður því lagt til grundvallar úrlausninni að uppsagnarbréfið hafi ekki verið skrifað 30. janúar heldur í febrúar en ekki er í ljós leitt hvenær í þeim mánuði það var ritað.

Stefnandi hefur staðfastlega haldið því fram að stefndi hafi rift námssamningi hans 3. febrúar 2011 og í kjölfar þess tekið hann af svokölluðum kokkavöktum. Hins vegar hafi hann áfram starfað við uppvask hjá stefnda þar til honum var fyrirvaralaust vikið úr því starfi með símtali þann 15. febrúar. Ýmis gögn styðja málatilbúnað stefnanda hvað þetta atriði varðar. Meðal annars sýna tímaskýrslur úr stimpilklukku að eftir 3. febrúar hætti stefnandi að vinna á þeim tíma dags þegar kokkavaktir eru að jafnaði unnar en hélt áfram að mæta síðdegis á þeim tíma dags sem hann kveðst hafa unnið við uppvask. Þá liggur fyrir að stefndi mætti til vinnu fram til 13. febrúar og hefði samkvæmt vinnuáætlun, sem hann kveður hafa gilt um vinnu við uppvaskið, átt að mæta aftur þann 16. febrúar en af því hafi ekki orðið þar sem honum hafi verið sagt upp símleiðis 15. febrúar. Stefndi hefur ekki mótmælt því að vöktum við uppvask hafi verið hagað með þeim hætti er stefnandi heldur fram. Í skýrslu fyrir dómi bar stefndi að skýringin á því að stefnandi hefði unnið við uppvask framangreinda daga í febrúar, eftir að námssamningi hans var rift, sé sú að stefnandi hafi verið að vinna fyrir annan starfsmann hjá stefnda. Engin gögn eru lögð fram til stuðnings þessari staðhæfingu.

Verður með hliðsjón af framansögðu að leggja til grundvallar að stefndi hafi verið í vinnu hjá stefnanda fram til 15. febrúar og þá hafi honum verið sagt upp störfum.

Stefndi hefur verið nokkuð reikandi varðandi ástæður og kringumstæður uppsagnar stefnanda. Svo sem að ofan greinir er í greinargerð á því byggt að stefnanda hafi verið sagt upp með uppsagnarbréfi 30. janúar 2011 með hefðbundnum eins mánaðar uppsagnarfresti. Í uppsagnarbréfinu segir hins vegar að stefnanda sé sagt upp störfum frá og með 30. janúar að telja án uppsagnarfrests vegna riftunar á námssamningi. Í bréfi frá Eflingu, 18. febrúar s.á., er greint frá því að Ú-kk-nf E-kk-nf hafi hringt í félagið og sagt að stefnandi ætti ekki rétt á uppsagnarfresti þar sem hann hafi verið á námssamningi frá 1. janúar. Í bréfi lögmanns stefnda til Eflingar frá 14. apríl segir að stefnandi hafi verið á námssamningi sem rift hafi verið 17. febrúar og því sé ekki um uppsögn á ráðningarsamningi að ræða. Í bréfi lögmanns stefnda frá 5. júlí er ítrekað að stefnandi hafi verið á námssamningi og hafi sem slíkur ekki greitt til Eflingar og því verði ekki séð að Eflingu komi málið við. Í því bréfi er því haldið fram að námssamningi hafi verið slitið 30. janúar. Þá skýrði forsvarsmaður stefnda svo frá fyrir dómi að ástæða uppsagnarinnar hafi verið sú að hann hafi komist að því að stefnda hefði verið vikið úr starfi frá fyrri vinnuveitanda vegna ólögmætrar háttsemi. Sú háttsemi hafi verið kærð til lögreglu og stefnanda verið vikið fyrirvaralaust úr því starfi. Þessar upplýsingar, sem stefndi kveðst hafa fengið staðfestar í samtali við fyrri vinnuveitanda stefnanda, hafi leitt til þess að hann taldi forsendur frekari starfa stefnanda brostnar. Að þessu sama atriði er vikið í bréfi lögmanns stefnda til Eflingar frá 14. apríl. Stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn sem styðja þessar staðhæfingar. Stefnandi mótmælir þeim sem ósönnum og röngum.

Það er mat dómsins, með hliðsjón af því hve misvísandi ofangreindur framburður og gögn stefnda eru, að ekki sé hægt að leggja hann til grundvallar í málinu hvað varðar atriði sem aðilar eru ósammála um. Fyrir liggur að aðilar gerðu með sér samning um námsvist stefnanda hjá stefnda. Samkvæmt samningnum hófst námstíminn 1. janúar 2011 og í 3. gr. samningsins segir að á fyrstu þremur mánuðum samningstímans sé báðum aðilum heimilt að slíta honum fyrirvaralaust og án ástæðu. Ekki er um það deilt að samningum var slitið 3. febrúar og stefndi sendi formlega tilkynningu þar að lútandi til Iðunnar fræðsluseturs 17. febrúar.

Með hliðsjón af ofangreindu verður að leggja til grundvallar í málinu að stefnandi hafi starfað hjá stefnda við uppvask bæði fyrir og eftir að ofangreindur námssamningur var gerður, þrátt fyrir mótmæli stefnda hvað síðargreinda tímabilið varðar. Stefnda hefur ekki tekist að sýna fram á að ráðningarsambandi hafi lokið fyrr en með uppsögn, sem leggja verður til grundvallar í málinu að hafi verið gerð með símtali þann 15. febrúar 2011. Samkvæmt kjarasamningi átti stefnandi rétt á eins mánaðar uppsagnarfresti. Þrátt fyrir ákvæði í námssamningi, um gagnkvæma heimild til riftunar hans á reynslutíma, sem óumdeilt er að stefndi hafði heimild til að nýt sér, verður stefnandi ekki sviptur rétti til kjarasamningsbundins uppsagnarfrests vegna annarra starfa hjá stefnda. Á stefnandi því rétt til launa út uppsagnarfrest eða til loka marsmánaðar 2011. Ekki er deilt um fjárhæð launa eða annarra greiðslna á þessu tímabili. Er því krafa stefnanda tekin til greina Krafan ber dráttarvexti skv. III. kafla laga nr. 38/2001, frá 1. apríl 2011 sem er sá dagur er krafan féll í gjalddaga.

Samkvæmt úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað, sem telst hæfilega ákveðinn 250.000 krónur og er virðisaukaskattur þar meðtalinn.

Dómsorð:

Stefndi, Bú ehf., skal greiða stefnanda 106.024 krónur ásamt dráttarvöxtum, af þeirri fjárhæð frá 1. apríl 2011 til greiðsludags.

Stefndi skal greiða stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf