S-15/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 3. mars sl., eftir endurflutning, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Akureyri, nú lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, útgefinni 17. janúar 2014, á hendur X;

„fyrir líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 20. júlí 2013, fyrir utan skemmtistaðinn Pósthúsbarinn við Skipagötu á Akureyri, slegið [A], eitt hnefahögg í andlitið, með þeim afleiðingum að (hann) hlaut mar á efri og neðri vör og smá sár þar og innanvert á bæði neðri og efri vör og það brotnaði upp úr framtönn og önnur framtönn rótarbrotnaði.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 11. gr. laga nr. 20, 1981.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa.

Í málinu gerir [A], bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 700.000-, með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38, 2001 frá 20. júlí 2013, en síðan dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að krafan er birt ákærða, til greiðsludags. Jafnframt er krafist að ákærða verði gert að greiða brotaþola málskostnað að skaðlausu, skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum 25,5% virðisaukaskatti.“

Skipaður verjandi, A-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður, hefur í greinargerð og við flutning fyrir dómi krafist þess að ákærði verði sýknaður af refsikröfu ákæruvalds, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Verjandinn krefst þess jafnframt að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfunni. Loks krefst verjandinn þess að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði og þ.m.t. vitnakostnaður og hæfileg málsvarnarlaun hans.

I.

1. Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu, skýrslum ákærða og brotaþola og framburði vitna við meðferð málsins eru helstu málsatvik þau að föstudagskvöldið 19. júlí og aðfaranótt laugardagsins 20. júlí 2013 voru ákærði, X, og vitnið B að skemmta sér saman í miðbæ Akureyrar, en fyrir liggur að þau höfðu á árum áður verið kærustupar, en haldið vinskap sínum eftir það og hittust þau m.a. umrætt föstudagskvöld, en í framhaldi af því lögðu þau leið sína á Pósthúsbarinn við Skipagötu. Fyrir liggur að í greint sinn var brotaþoli, A, einnig að skemmta sér í miðbænum, ásamt hálfbróður sínum, C, en með þeim í för var frændi þeirra, vitnið D. Þeir félagar lögðu m.a. leið sína á nefndan bar við Skipagötu, en þar áttu brotaþoli og B stutt samskipti, en þau þekktust frá fyrri tíð.

Af skýrslum verður helst ráðið að eftir að eiginlegu skemmtanahaldi á umræddum bar lauk síðla nætur hefðu nefndir aðilar og vitni hafst við á bifreiðastæði, sem er austan við skemmtistaðinn, og átt þar samskipti, en þau voru er þarna var komið sögu öll undir áhrifum áfengis. Af gögnum verður ráðið að fleiri aðilar hafi verið á vettvangi þegar atvik gerðust, þ. á m. E dyravörður og vitnið F.

Umrætt bifreiðastæði við Pósthúsbarinn er samkvæmt vettvangsathugun dómsins allstórt, en það nær til austurs að gangstétt Skipagötunnar, en handan hennar eru m.a. húseignin Skipagata 9 og gatnamót Skipagötu og Hofsbótar. Til norðurs nær bifreiðastæðið að húsvegg húseignarinnar Skipagötu 8, en til suðurs nær það að fasteigninni Skipagötu 12.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu, sem rituð var af G lögreglumanni, þann 2. ágúst 2013, var hann aðfaranótt 20. júlí, kl. 04:55, á eftirlitsferð í lögreglubifreið, sem ekið var norður Skipagötu. Veitti lögreglumaðurinn því eftirtekt að í Skipagötunni, gegnt Pósthúsbarnum, var verið að skilja ákærða og brotaþola að „framan við hús“ og á „gangstétt“. Í skýrslunni segir frá því að þegar lögreglubifreiðin var komin á vettvang hafi brotaþoli komið að henni og tilkynnt að ákærði hefði slegið sig hnefahöggi í andlitið og er þess getið að hann hafi verið með sýnilega áverka á vörum og á efri gómi. Greint er frá því að vitnin D og F hafi staðfest þessa frásögn brotaþola. Fram kemur í skýrslunni að ákærði hafi verið færður í lögreglubifreiðina og að vitnið B hafi fylgt honum þangað. Um ástand ákærða segir nánar, að hann hafi verið mjög ölvaður og drafandi, en að auki hafi frásögn hans um atvik máls verið harla óljós. Í skýrslunni segir að á vettvangi hafi nefndur lögreglumaður rætt við dyravörðinn E og er haft eftir honum að hann hafi séð ákærða slá brotaþola eitt hnefahögg í andlitið. Í niðurlagi skýrslunnar segir að brotaþola hafi verið ekið á slysadeild Sjúkrahússins á Akureyri, en að ákærða og B hafi verið ekið til síns heima.

2. Á meðal rannsóknargagna lögreglu er bráðamóttökuskrá Sjúkrahússins á Akureyri, dagsett 20. júlí 2013. Skráin var rituð vegna komu brotaþola, A, á slysadeild sjúkrahússins umrædda nótt, en þar segir eftirfarandi um áverka hans:

„Áberandi mar á efri og neðri vör rétt hægra megin við miðlínu og aðeins sprungið fyrir. Við nánari skoðun eru örlitlar skörfur innanvert á vörum ofan og neðan til en ekki svo að þurfi að sauma. Efri framtönn hægra megin situr á sínum stað en það blæðir aðeins úr tannholdinu og tönnin er eilítið laus. Ekki þannig að sprungið hafi fyrir í tannholdinu að sauma sé þörf. Ekki önnur áverkamerki í munnholi, á höfði né annarsstaðar. Aðrar tennur í góðu lagi.

Álit, gangur og meðferð:

Mar á vörum og áverki á efri hægri framtönn og nokkur losun. Fær ráðleggingar um kælingu, bólgueyðandi verkjalyf. Leitar tannlæknis fyrir virka dag. Teknar eru myndir og þær settar í Sögu með bráðamóttökuskránni.“

Á meðal rannsóknargagna eru ljósmyndir, sem teknar voru af brotaþola á slysadeild Sjúkrahússins á Akureyri aðfaranótt 20. júlí 2013. Einnig er á meðal gagna lögreglu vottorð H, tannlæknis, dagsett 21. ágúst 2013. Í vottorðinu er staðhæft að brotaþoli hafi fengið áverka eftir kjaftshögg í miðbæ Akureyrar/Skipagötu þann 21. júlí 2013 (sic), um kl. 05:00. Um áverka brotaþola og meðferð segir nánar:

Klínist sk: laceruð ging.21+/bólgin eftir vör/2+ brotin mid/1+laus.

Röntgen sk: 1+ rótarbrotin í apical 1/3.

Meðferð: 1+splintuð við 2+/+1.

Hvaða frekari meðferð er fyrirhuguð?:2+lagf.m. comp.

3. Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu bar brotaþoli, A, fram kæru á hendur ákærða á Lögreglustöðinni Akureyri þann 26. júlí 2013 og gaf hann þá jafnframt skýrslu um málsatvik. Í kjölfarið hóf lögregla eiginlega rannsókn með öflun ofangreindra gagna og skýrslutökum af vitnum. Þannig voru framannefnd vitni, D, E og F, yfirheyrð 17. september, en vitnið B var yfirheyrt 23. og C 24. sama mánaðar. Allar þessar skýrslur voru teknar í gegnum síma. Loks var ákærði yfirheyrður um sakarefnið þann 17. desember 2013.

Lögmaður brotaþola lagði fram bótakröfu hjá lögreglu í byrjun árs 2014. Krafan er dagsett 14. janúar, en krafist var greiðslu skaða- og miskabóta. Krafan er í samræmi við ákæru, en hún var birt ákærða 25. febrúar sama ár. Við þingfestingu málsins þann 4. mars 2014 var af hálfu lögmanns brotaþola vísað til nefndrar kröfugerðar, og lögð fram gögn um útlagðan kostnað brotaþola, sbr. dskj. nr. 6. Í þinghaldi 3. nóvember sl. lagði lögmaðurinn fram endanlega bótakröfu, sbr. dskj. nr. 13. Var bótafjárhæðin lækkuð í 663.950 krónur, en var nánar sundurliðuð, m.a. með hliðsjón af dskj. nr. 6. Var annars vegar um að ræða miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 að fjárhæð 550.000 krónur, en hins vegar vegna útlagðs kostnaðar vegna læknisþjónustu að fjárhæð 113.950 krónur. Að auki var krafist vaxta, virðisaukaskatts og lögmannskostnaðar, eins og síðar verður vikið að.

II.

Fyrir dómi játaði ákærði að hafa slegið brotaþola, A, einu hnefahöggi í andlitið á bifreiðastæði við skemmtistaðinn Pósthúsbarinn við Skipagötu, líkt og lýst er í ákæru. Ákærði neitaði á hinn bóginn refsi- og skaðabótaábyrgð vegna athæfisins og vísaði þar um til neyðarvarnarverks.

Fyrir dómi áréttaði ákærði fyrri frásögn sína hjá lögreglu að nokkru. Hann kvaðst hafa verið byrjaður að neyta áfengs bjórs föstudagskvöldið 19. júlí nefnt ár þegar fyrrverandi unnusta hans, vitnið B, hringdi til hans. Hann kvaðst hafa samþykkt að fara með B út á skemmtanalífið og þau í framhaldi af því farið saman í miðbæinn og inn á fyrrnefndan skemmtistað, Pósthúsbarinn. Ákærði kvaðst hafa veitt því eftirtekt þegar hann var að yfirgefa skemmtistaðinn að B var í viðræðum við gamlan bekkjarfélaga sinn, brotaþola í máli þessu. Hann hefði því afráðið að staldra við og bíða eftir henni. Ákærði kvaðst hafa haldið kyrru fyrir á bifreiðastæðinu austan við skemmtistaðinn, nánar tiltekið við norðurenda þess, við suðurvegg húseignar númer 8 við Skipagötu, um tvo til fjóra metra frá gangstétt akbrautarinnar. Ákærði kvaðst hafa haft með sér bjór, sem hann hefði drukkið, en eftir það reykt eina sígarettu. Hann kvað B hafa verið þarna skammt frá í viðræðum við brotaþola, á gangstétt Skipagötunnar. Ákærði sagði að við þessar aðstæður hefðu vitnin C og D komið til hans. Hefði C haft orð fyrir þeim og hann rætt við þá í um fimm mínútur. Hann sagði að C hefði um síðir gefið það í skyn að hann ætti að fara heim og er hann hefði svarað því til að hann ætlaði að bíða eftir B hefði C farið að hreyta til hans fúkyrðum; „... kallaði mig eitthvað aumingja og eitthvað svona og róna ... og ég svara í sömu mynt ... við erum bara í orðaskiptum.“. Ákærði sagði að við þessar aðstæður hefði brotaþoli hlaupið til hans og hrópað: „Ertu með eitthvað vesen við bróður minn“, og enn fremur: „Vertu ekki að rífast við bróðir minn“, en atvikum lýsti hann nánar þannig: „... þá náttúrulega er [C] búinn að stíga aðeins skrefi nær, þannig að ég, mér fannst ég vera króaður af með vegginn í bakið og þeir þrír þarna í kringum mig og þá í rauninni kýli ég hann (brotaþola) ósjálfrátt ... ég brást þannig við, hann var að fara að ráðast á mig.“ Nánar aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa veitt því eftirtekt að brotaþoli hefði fyrir barsmíð hans verið með reistan hnefa, en hann kvaðst hafa hugsað með sér að hann væri a.m.k. ekki að fara að stilla til friðar. Ákærði áréttaði að brotaþoli hefði verið mjög ógnandi í framkomu, en að auki hefði atburðarásin verið mjög hröð, aðeins tekið örfáar sekúndur og hann eiginlega slegið frá sér um leið og brotaþoli kom að honum með lýstum hætti. Ákærði kvaðst hafa metið það svo að hann hefði ekki haft tök á því að forða sér og sagði: „... mér fannst bara mér vera ógnað þarna og ég brást svona við, ég var hræddur.“ Nánar aðspurður kvaðst ákærði ætla að áður en brotaþoli brást við með greindum hætti hefði hann haft tök á því að fara af vettvangi, þ.e. frá C, en hann látið það ógert þar sem hann hefði verið að bíða eftir B.

Ákærði sagði að nær strax og hann hafði slegið brotaþola hnefahögginu hefði hann sjálfur verið felldur á jörðina og bar að hann hefði í framhaldi af því fengið spark í höfuðið og annars staðar á líkamann. Vegna þessa kvaðst hann hafa fengið kúlu á hnakkann og mar í kringum augað, auk þess sem hægri hönd hans hefði bólgnað. Aðspurður kvaðst ákærði hafa slegið brotaþola með hægri hendinni og treysti hann sér ekki til að segja til um hvort bólguáverkinn hefði komið til vegna eigin barsmíðar eða vegna þeirra sparka sem hann varð fyrir eftir að hann hafði verið felldur á jörðina, þ.e. þegar hann var að reyna að verja höfuðið með hendinni.

Fyrir dómi kannaðist ákærði ekki við að vitnið F hefði komið að lýstri atburðarás, að öðru leyti en því að hann hefði kastað á hann kveðju fyrr um nóttina, inni á Pósthúsbarnum, en þeir í raun ekkert ræðst við. Ákærði kvaðst ekki hafa veitt dyraverði eftirtekt á bifreiðastæðinu, en staðfesti að lögreglumenn hefðu komið á vettvang og fært hann í lögreglubifreið. Er atvik gerðust kvaðst ákærði hafa fundið til áfengisáhrifa, en alls ekki hafa verið ofurölvi.

Brotaþoli, A, kvaðst umrædda nótt hafa verið að skemmta sér ásamt bróður sínum IC og frænda þeirra D og bar að þeir hefðu á endanum lagt leið sína á Pósthúsbarinn við Skipagötu. Eftir lokun staðarins kvaðst hann hafa hitt fyrrverandi skólasystur sína, B, á bifreiðastæðinu austan við skemmtistaðinn. Hann kvað þá félagana hafa tekið B tali, en einnig átt orðastað við ákærða og þá komist að raun um að hann var fyrrverandi kærasti B. Brotaþoli bar að hann hefði ekkert þekkt til ákærða er þetta gerðist, en staðhæfði að vel hefði farið á með þeim og þeir m.a. rætt saman um íþróttir. Brotaþoli sagði að þessar samræður hefðu í heild staðið yfir í um eina klukkustund, en hann þó einkum átt orðastað við B, á meðan C og D hefðu frekar rætt við ákærða, og ætlaði hann að um 15 metrar hefðu verið á milli þeirra. Brotaþoli kvaðst ekki minnast þess að fleiri hefðu átt aðild að þessum samræðum, en sagði að félagi ákærða, vitnið F, hefði þó komið á vettvang undir lokin.

Brotaþoli bar að er atvik gerðust hefði hann verið undir áhrifum áfengs og ætlaði að líkt hefði verið á komið með honum og ákærða að því leyti. Brotaþoli sagði að viðræður hans við B hefðu um síðir varðað það hvort hún, og þá eftir atvikum ákærði, vildi þiggja boð þeirra félaganna um að koma í partý og halda áfram áfengisdrykkju í íbúð sem þeir höfðu til umráða. Aðspurður kannaðist brotaþoli ekki við að hafa verið með neins konar stæla við ákærða eða að hann hefði gert grín að honum með því að kalla hann róna. Þá kannaðist brotaþoli ekki við að það hefði verið ætlan hans að stía B og ákærða í sundur. Brotþoli bar að C bróðir hans hefði komið að máli við hann og haft orð á því að hann þekkti til systur ákærða. Brotaþoli kvað sér ekkert hafa fundist athugavert við þá orðræðu, en um líkt leyti hafi hann veitt því eftirtekt að ákærði var í fylgd vitnisins F á gangstéttinni austan við húseignina Skipagötu 8, en hann verið skammt frá þeim, þ.e. rétt sunnan við húshorn húseignarinnar. Brotaþoli staðhæfði að við þessar aðstæður hefði hann heyrt ákærða segja að C-x-x hótað honum, en auk þess heyrt að ákærði kallaði bróðir hans „tussu“. Brotaþoli kvaðst vegna þessara síðustu orða ákærða hafa tekið það til bragðs að stíga fram eitt skref, en jafnframt sett lófa sinn á bringu ákærða. Með þessu móti kvaðst brotaþoli hafa verið á milli ákærða og C, en hann hafi óttast að ákærði myndi „hjóla“ í C. Brotaþoli kvaðst með lýstri framgöngu ekki hafa ætlað að ógna og sagði: „... ég réðst ekki að honum eða neitt svoleiðis, þetta var ekki högg ... ég hef unnið sem dyravörður, þetta er bara aðferðin sem við notum hvað mest til að stía fólki í sundur.“ Brotaþoli ætlaði að þegar þetta gerðist hefði frændi hans D, en einnig B, staðið aftan við og hægra megin við hann og því hefði ákærði ekki verið afkróaður. Hann áréttaði að þessi samskipti hefðu gerst á gangstéttinni við akbraut Skipagötunnar norðaustan við fyrrnefnt bifreiðastæði og sagði: „... við erum á gangstéttinni og ég stend svona skakkt á hornið, þar sem að planið byrjar, sem sagt planið hjá Pósthúsbarnum.“ Brotaþoli kvaðst hafa haft á orði, samhliða lýstum aðgerðum, að óþarfi væri að viðhafa ónefni að ástæðulausu, en um leið snúið sér að ákærða. Hann lýsti atvikum nánar þannig: „... þegar ég sný mér ... þá fæ ég höggið í andlitið ... ég sá höggið aldrei koma, þeir sögðu það bara allir sem að stóðu þarna“. Brotaþoli kvaðst hafa vankast við höggið auk þess sem fossblætt hefði úr munni hans.

Vegna barsmíðarinnar kvaðst brotaþoli ekki nákvæmlega hafa séð hvað gerðist strax eftir barsmíðina, en þó fljótlega séð að bróðir hans C hafði fellt ákærða á jörðina. Brotaþoli kvaðst hafa farið til dyravarðar, sem var nærri vettvangi, og fengið hjá honum bréf til að þurrka blóðið, en bar að skömmu síðar hefði lögreglan komið að málum. Brotaþoli andmælti því aðspurður fyrir dómi að hann hefði skipt sér af ákærða eftir að hann varð fyrir barsmíðinni og neitaði því að hafa veist að honum með spörkum.

Brotaþoli sagði að afleiðingin af barsmíð ákærða hefði verið að rót í hægri framtönn í efri gómi hans hefði brotnað, en að auki hefði brotnað neðan af tönn þar til hliðar. Þá hefði hann verið með sprungna vör og bólgur í munni, en náð sér fljótlega af þeim áverkum. Vegna tannáverkanna kvaðst ákærði hafa þurft að fara í meðferð hjá tannlækni í fimm skipti. Hann staðhæfði að tilfinningin í brotnu tönnunum væri önnur en hún hefði verið fyrir barsmíð ákærða.

B kvaðst hafa farið út að skemmta sér umrædda nótt með fyrrverandi kærasta sínum, ákærða í máli þessu, og bar að þau hefðu farið á Pósthúsbarinn við Skipagötu, en hún kvaðst hafa neytt áfengis. Hún kvaðst hafa hitt brotaþola, A, á skemmtistaðnum, en hún kvaðst hafa þekkt hann þar sem þau hefðu verið skólasystkin í grunnskóla í fámennu bæjarfélagi nokkrum árum áður. Hún kvaðst ekkert hafa þekkt fylgdarmenn brotaþola, C og D. Hún kvaðst hafa hitt brotaþola og nefnda félaga hans á ný eftir lokun skemmtistaðarins, laust eftir klukkan 04:00, á bifreiðastæðinu þar fyrir utan og bar að þar á vettvangi hefðu þá einnig verið ákærði og vitnið F. Hún kvaðst hafa svarað kalli brotaþola og ætlað að þau hefðu í framhaldi af því spjallað saman í um 20-30 mínútur. Hún staðhæfði að erindi brotaþola hefði verið nokkuð skondið þar sem hann hefði lagt að henni að yfirgefa ákærða og fara með honum og félögum hans í partý. Hún sagði að samræður hennar við brotaþola hefðu farið fram austarlega á bifreiðastæðinu, nánar tiltekið um tvo metra frá gangstétt Skipagötunnar og um tvo metra frá suðurvegg húseignarinnar Skipagötu 8. Hún kvaðst hafa veitt því eftirtekt að á þessum tíma hefði ákærði verið í samræðum við félaga brotaþola, en ekki heyrt hvað þeim fór á milli, aðeins heyrt að einhver læti voru í gangi og að þeir voru að kalla hver annan ónefnum. Hún sagði að á vettvangi hefðu aðilar viðhaft svigurmæli um ákærða og m.a. kallað hann aumingja og fávita, og sagði: „... og svo þróaðist þetta bara út í leiðindi og pirring og vesen og ég veit náttúrulega ekkert hvort að honum (ákærða) hafi verið hótað eða eitthvað svoleiðis“. Hún kvaðst hafa hugleitt það síðar og þá í ljósi þess sem gerðist, að rót þess atgangs, sem þarna varð, hefði verið afbrýðisemi. Hún kvaðst þó ekki hafa fylgst vel með atburðarásinni og vísaði til þess að hún hefði rölt aðeins frá piltunum, en sagði: „... ég veit að [X] (ákærði) slær sennilega til [A] (brotaþola) eða eitthvað, en ég sá það ekki, ég sá bara [A] vera blóðugan um munninn ... þá er bara komin slagsmál og leiðindi ... ég heyri lætin og sný mér bara við og sé að [A] er svona í andlitinu ... ég ætlaði að reyna að fara að stoppa eitthvað, sem ég bara hef engan veginn getu til.“ Nánar aðspurð kvaðst hún hafa verið í u.þ.b. tveggja til þriggja metra fjarlægð frá piltunum er atgangurinn varð, en áréttaði að hún hefði ekki séð höggið sem brotaþoli varð fyrir, aðeins séð að ákærði lá í götunni, en ekki heldur séð hvernig það atvikaðist, en sagði: „Þeir hafa líklega hrint honum ... þeir voru allir, allir þarna ofan í honum, eitthvað sparkandi í hausinn á honum og þá sé ég að lögreglan er að keyra aftur framhjá og ég hleyp til lögreglunnar og þeir koma strax út og stoppa þetta af.“ Hún ætlaði að þá hefðu verið liðnar um þrjár mínútur frá því að hún sá blóðáverkann á brotaþola. Eftir að lögreglan hafði skakkað leikinn kvaðst hún hafa séð að ákærði var með glóðarauga, áverka á gagnauga og skrámur á báðum handleggjum, en að auki verið vankaður og frekar illa á sig kominn. Hún staðhæfði að áverkar ákærða hefðu komið til vegna atgangs brotaþola, C og D, þ.e. eftir að ákærði féll á jörðina, og staðhæfði að þeir hefðu beitt hann ofbeldi, en treysti sér ekki til að lýsa gjörðum þeirra nánar. Vitnið sagði að aðrir nærstaddir hefðu ekki komið við sögu í greint sinn og þar á meðal ekki vitnið F. Hún sagði að eftir að allt var um garð gengið hefði ákærði haft orð á því að nefndir aðilar hefðu ógnað honum. Og aðspurð um hvort ákærði hefði getað forðað sér af vettvangi áður en til atgangsins kom sagði hún: „... þeir voru náttúrulega þarna, hann hefði alveg getað hlaupið í burtu, en ég veit það ekki, það hefði kannski verið svona frekar skrýtið ... að hlaupa bara allt í einu svona úr samræðum, bara í burtu“.

C kvaðst umrædda nótt hafa verið að skemmta sér í miðbæ Akureyrar ásamt A bróður sínum og bar að með þeim hefði verið frændi þeirra, D. C kvað þá alla hafa verið undir áhrifum áfengis og að þeir hefðu m.a. lagt leið sína á Pósthúsbarinn við Skipagötu. Bar hann að þar hefðu þeir m.a. hitt fyrir vitnið B, sem hefði verið á árum áður skólafélagi brotaþola. Eftir lokun skemmtistaðarins kvað hann þá félagana hafa hitt B á ný á bifreiðastæðinu við Skipagötu, en þá einnig fylgdarmann hennar, ákærða í máli þessu. Hann sagði að þeir félagarnir hefðu rætt við B og ákærða í u.þ.b. klukkustund, en bar að það hefði þó aðallega verið brotaþoli sem ræddi við B, þar sem hann og D hefðu rætt við ákærða, og ætlaði að þeir hefðu verið í um þriggja til fjögurra metra fjarlægð frá þeim fyrrnefndu. Hann staðhæfði að samræðurnar við ákærða hefðu verið á rólegum nótum og vísaði til þess að ákærði hefði verið með bjór í poka og að hann hefði gefið þeim bjór. C staðhæfði að um síðir hefðu mál þróast á þann veg að hann hefði farið að skoða gamlan blæjubíl, sem ekið hafði verið inn á bifreiðastæðið, en að D hefði aftur á móti farið að blanda geði við aðra en ákærða. Hann kvaðst við þessar aðstæður hafa heyrt brotaþola spyrja ákærða hvort hann hefði kallað bróður hans, þ.e. hann, „tussu“, en jafnframt kvaðst hann hafa heyrt brotaþola segja við ákærða að hann ætti að láta það vera að kalla menn ónefnum að ástæðulausu. C staðhæfði að hann hefði fylgst með þessari orðræðu úr um fjögurra til fimm metra fjarlægð og bar að ákærði og brotaþoli hefðu er atvik gerðust verið staddir á gangstéttinni rétt sunnan við húseignina Skipagötu 8, um einn og hálfan metra frá suðurgaflinum. Þeir hefðu því verið nærri norðausturhluta umrædds bifreiðastæðis. Hann lýsti atvikum nánar þannig: „Ég snéri mér bara við þegar ég heyrði þetta og sé að [A] (brotaþoli) ýtir honum (ákærða) frá sér með svona flötum lófa og fjarlægir hann ... sem sagt [A] tekur og ýtir honum, leggur bara flatan lófann svona á brjóstkassann á honum, ýtir honum frá og þá tekur hinn sig til, hann hérna [X], og slær til hans og lemur hann í andlit ... já ég sá höggið ... [A] fellur svona hálfpartinn við ... það blæddi úr munni, það var svona eina sem var í raun og veru sýnilegt sko.“ C sagði að er þetta gerðist hefði einhver strákur sem hann þekkti ekki deili á verið nærri ákærða og brotaþola. Þá lýsti hann eigin viðbrögðum þannig: „... ég skarst þá í leikinn og tók hann (ákærða).“

C neitaði því að hafa beitt ákærða ofbeldi eða að hafa séð aðra nærstadda ganga í skrokk á honum. Hann vísaði til þess að lögreglan hefði fljótlega komið á vettvang og nefndi í því sambandi tvær til þrjár mínútur. Ítrekað aðspurður neitaði C því að hafa veist að ákærða með orðum eða öðrum hætti fyrir þann atgang sem varð með honum og brotaþola. Þá staðhæfði hann að þegar atgangurinn varð með ákærða og brotaþola hefði D verið handan Skipagötunnar og því ekki komið að málum.

D kvaðst umrædda nótt hafa verið í fylgd frænda sinna A og C, en þeir hefðu verið að skemmta sér saman. Þeir hefðu neytt áfengis, en að lokum farið á skemmtistaðinn Pósthúsbarinn við Skipagötuna. Eftir lokun staðarins kvað hann þá félagana hafa hitt stúlku, sem brotaþoli hefði kannast við, en sagði að í fylgd hennar hefði verið ákærði í máli þessu. Hann sagði að mál hefðu fljótlega æxlast á þann veg að þau hefðu öll farið að ræða saman, nánar tiltekið austarlega á bifreiðastæðinu við skemmtistaðinn, nærri húseigninni Skipagötu 8. Hann sagði að samræðurnar hefðu verið vinsamlegar og vísaði til þess að hann hefði m.a. þegið áfengi, sem ákærði hefði haft meðferðis, en bar að á meðan á þessu stóð hefði brotaþoli rætt við stúlkuna þar skammt frá. D sagði að mál hefðu síðan æxlast á þann veg að hann hefði lagt leið sína austur yfir Skipagötuna til að eiga orðastað við vinkonu sem þar var stödd og bar að þá hefði allt virst vera með felldu með fyrrnefndum aðilum. Eftir um fimm mínútna viðdvöl hjá nefndri vinkonu kvaðst hann hafa veitt því eftirtekt að einhver handalögmál voru í gangi með ákærða og brotaþola. Þá kvaðst hann hafa séð að ákærði sló brotaþola í andlitið, en strax í kjölfar þess séð að ákærða var kippt niður af brotaþola og C í sameiningu. Vegna þessa kvaðst hann hafa hraðað sér á vettvang, en þá séð að brotaþoli var með blóðáverka á munni. Hann sagði að lögregla hefði fljótlega komið á vettvang og skakkað leikinn.

Nánar aðspurður kvaðst D ekki hafa veitt því eftirtekt að brotaþoli yrði fyrir ákomum eftir að hann hafði verið felldur á jörðina með lýstum hætti. Þá kvaðst hann ekki hafa eiginlegar skýringar á því sem þarna gerðist, en heyrt af því síðar að einhver hefði látið stór orð falla í samskiptum ákærða, brotaþola og C. Hann kvaðst hafa veitt því eftirtekt að auk nefndra aðila hefði verið á vettvangi piltur, en hann kvaðst ekkert hafa þekkt til hans. Aðspurður kvaðst D ekki hafa séð að brotaþoli hefði á einhvern hátt verið aðþrengdur af brotaþola eða C áður en hann sló þann fyrrnefnda. Hann vísaði til þess að brotaþoli og fyrrnefnd stúlka hefðu staðið nálægt akbraut Skipagötunnar, en að C og ákærði hefðu verið aðeins innar, við endamörk bifreiðastæðisins. Var það ætlan hans að ekkert hefði hindrað för ákærða og þá eftir atvikum að víkja af vettvangi hefði hann haft vilja til þess.

E kvaðst hafa starfað sem dyravörður á skemmtistaðnum Pósthúsbarnum við Skipagötu. Hann kvaðst að loknu skemmtanahaldi umrædda nótt hafa verið að þrífa á bifreiðastæðinu austan skemmtistaðarins, nánar tiltekið við suðurenda þess og nærri gangstéttinni við Skipagötuna. Hann kvaðst hafa veitt því eftirtekt að ákærði, brotaþoli, C og B voru í samræðum nyrst á stæðinu eða á gangstéttinni þar fyrir framan og hefðu þau því verið nærri fasteigninni Skipagötu 8. Hann ætlaði að samskipti nefndra aðila hefðu varað í um fimm til tólf mínútur. Hann kvaðst hafa heyrt að rifrildi var í gangi og þá aðallega á milli ákærða og brotaþola, en að auki kvaðst hann hafa séð að smávegis handapat var með þeim. Hann sagði að er þetta gerðist hefði ákærði snúið baki að bifreiðastæðinu, en að brotaþoli og bróðir hans C hefðu staðið á gangstéttinni andspænis honum og hefðu þeir síðarnefndu verið nærri ljósastaur sem þarna er. Hann kvað B hafa verið þarna, en ætlaði helst að einnig hefði verið á vettvangi fimmti aðilinn, en treysti sér þó ekki til að fullyrða alveg um það. E sagði að miðað við aðstæður hefði hallað á ákærða þar sem hann hefði verið einn gegn brotaþola og bróður hans. Nánar aðspurður bar hann að ákærði hefði þó ekki verið aðþrengdur og ætlaði að hann hefði getað komið sér af vettvangi hefði hann haft vilja til þess. Hann kvaðst vegna greindra aðstæðna og þar sem rifrildi ákærða og brotaþola hefði ágerst hafa skimað eftir lögreglu og verið viðbúinn því að hringja eftir aðstoð. Hann kvaðst síðan hafa séð að ákærði sló brotaþola, en í beinu framhaldi af því séð að C brást við og henti ákærða niður í malbikið. Því næst kvaðst hann hafa séð að brotaþoli stökk til og sparkaði til brotaþola. Hann staðhæfði að fótur ákærða hefði stefnt á höfuð ákærða, en ætlaði að ákærði hefði náð að bera fyrir sig hendur. Hann kvað greinda atburðarás hafa gengið hratt fyrir sig. Hann sagði að lögreglan hefði mjög fljótlega komið á vettvang og skakkað leikinn. Hann kvaðst ekki hafa séð áverka á ákærða eða brotaþola eftir atganginn, en minntist þess að brotaþoli hefði haft orð á því á vettvangi að hann þyrfti að fara á sjúkrahús.

F kvaðst hafa verið að skemmta sér umrædda nótt á Pósthúsbarnum og þá m.a. lítillega haft samskipti við ákærða, en þeir hefðu þekkst fyrir. Eftir lokun skemmtistaðarins kvaðst hann hafa haldið til ásamt fleira fólki á bifreiðastæðinu austan við skemmtistaðinn og verið nærri akbraut Skipagötunnar. Við þessar aðstæður kvaðst hann hafa hitt ákærða á ný. Bar hann að ákærði hefði haft orð á því að einhver strákur þarna á vettvangi hefði verið með eitthvert vesen og að hann þyrfti á aðstoð að halda. J-kk-nf kvaðst hafa verið undir áhrifum áfengis er þetta gerðist og ætlaði að hið sama hefði gilt um ákærða. Hann kvaðst engan áhuga hafa haft á því að liðsinna ákærða. Hann kvaðst í raun hafa lítið fylgst með gjörðum ákærða og aðeins veitt því eftirtekt að hann átti í samræðum við tvo aðila, brotaþola og bróður hans, að hann ætlaði. Er atvik gerðust kvaðst F hafa verið fáeina metra frá ákærða og nefndum bræðrum og bar að þeir hefðu verið á gangstéttinni við akbraut Skipagötunnar og ekki séð að ákærði væri aðþrengdur. Hann kvaðst er atvik gerðust hafa verið í viðræðum við einhverja aðila þarna á vettvangi, en þá séð að ákærði kýldi brotaþola í andlitið, nærri munni. J-kk-nf kvaðst ekki hafa séð aðdraganda barsmíðarinnar, en hann lýsti nánar aðspurður atvikum þannig: „... já ég sé svo sem ekkert eitthvað augnablikið, ... maður bara sér þá á götunni liggjandi þarna, svona fór ekkert á milli mála höggið sko ... mér var bara litið til þeirra þegar hann er búinn að kýla hann og þá liggja þeir þarna og hann í blóði og þú veist ég sé svo sem ekkert höndina á leiðinni sko.“ Er atvik gerðust kvaðst hann ekki hafa séð til dyravarðar, en bar að lögreglan hefði komið mjög fljótlega á vettvang. Og eftir það kvaðst hann lítillega hafa rætt við bróður brotaþola og þá heyrt að ástæða atgangsins hefði varðað málefni einhverrar konu.

G lögreglumaður staðfesti fyrir dómi efni áðurrakinnar frumskýrslu. Hann kvaðst hafa verið ökumaður lögreglubifreiðar sem ekið var frá Kaupvangsstræti og norður Skipagötu. Hann kvaðst hafa veitt því eftirtekt að ryskingar voru með mönnum, sem voru á gangstéttinni austan við bifreiðastæðið að veitingastaðnum Pósthúsbarnum og rétt sunnan við húseignina Skipagötu 8. Hann lýsti atvikum máls að öðru leyti í samræmi við það sem hér að framan var rakið úr frumskýrslu lögreglu.

III.

Í máli þessu er ákærða gefin að sök líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 20. júlí 2013, fyrir utan skemmtistaðinn Pósthúsbarinn við Skipagötu á Akureyri, slegið A, eitt hnefahögg í andlitið, með þeim afleiðingum að m.a. framtennur brotnuðu, eins og í ákæru er nánar lýst.

Við alla meðferð málsins hefur ákærði játað verknaðarlýsingu ákæru, en neitað refsi- og skaðabótaábyrgð og vísað þar um til neyðarvarnarverks.

Fyrir liggur að ákærði var að skemmta sér ásamt vinkonu sinni B, líkt og brotaþoli, bróðir hans C og frændi þeirra D, umrædda nótt í miðbæ Akureyrar, m.a. á skemmtistaðnum Pósthúsbarnum við Skipagötu. Óumdeilt er að brotaþoli og B þekktust vel er atvik gerðust og að þau tóku tal saman á bifreiðastæði austan skemmtistaðarins eftir lokun, laust eftir klukkan 4 þá um nóttina og að þar áttu einnig samskipti ákærði og nefnd vitni, C og D. Fleira fólk var þarna á vettvangi, þar á meðal vitnið F, en öll voru undir áhrifum áfengis. Að mati dómsins ber framburður þeirra fyrir dómi þess ástands merki, en einnig verður við mat á framburði þeirra litið til áðurlýstra tengsla þeirra. Á vettvangi var, þegar atvik gerðust, E dyravörður. Fylgdist hann með gjörðum fyrrnefndra aðila og hafði varann á vegna þess sem gekk á í samskiptum þeirra, einkum ákærða og brotaþola.

Umrætt bifreiðastæði austan við Pósthúsbarinn er allstórt, en samkvæmt vettvangsathugun dómsins nær það austur að gangbraut Skipagötunnar, en til norðurs að húsvegg húseignarinnar Skipagötu 8. Austan akbrautarinnar er húseignin Skipagata 9 og gatnamót Skipagötu og Hofsbótar, en til suðurs nær stæðið að Skipagötu 12. Að áliti dómsins má ætla að E dyravörður hafi fylgst með atvikum máls úr um 20 m fjarlægð.

Samkvæmt frumskýrslu og vætti lögreglumannsins G hafði lögreglan afskipti af ákærða og brotaþola laust fyrir klukkan 5 umrædda nótt þar sem þeir voru á eða við gangstétt Skipagötunnar við nefnt bifreiðastæði. Var brotaþoli þá með blóðáverka á munni, en ákærði mjög ölvaður.

Að áliti dómsins ber að leggja til grundvallar í málinu, ekki síst í ljósi trúverðugs vættis E, sem stoð hefur í framburði annarra nærstaddra aðila, einkum vitnanna F og B, að atvik máls og samskipta þeirra aðila sem við sögu komu, þar á meðal ákærða og brotaþola, hafi undir það síðasta gerst á svæði við norðausturhluta nefnds bifreiðastæðis og á gangstéttinni þar fyrir framan, en um tvo metra frá suðurgafli og húshorni húseignarinnar Skipagötu 8. Þar á vettvangi er ljósastaur.

Af gögnum verður ráðið að samskipti ákærða við þá sem voru staddir á umræddu bifreiðastæði hafi framan af verið vinsamleg. Er m.a. upplýst að ákærði gaf bróður brotaþola, C, bjór, sem hann hafði meðferðis, en fyrir liggur að ákærði var þá að bíða eftir vinkonu sinni, vitninu B, þar sem hún var í samræðum við brotaþola.

Samkvæmt gögnum kastaðist um síðir í kekki með ákærða og C og verður ráðið að þeir hafi m.a. viðhaft gagnkvæm svigurmæli. Að mati dómsins er upplýst að eftir þetta hafi brotaþoli blandað sér í málið, en þá aðallega með því að skipta sér af ákærða. Verður lagt til grundvallar að brotaþoli hafi þannig snúið sér að ákærða og átalið hann fyrir munnsöfnuðinn, en einnig sett aðra hönd sína á bringu hans. Brotaþoli hefur skýrt þessi viðbrögð sín þannig að hann hafi haft vilja til að koma í veg fyrir að átök brytust út með ákærða og C. Ákærði hefur aftur á móti borið að hann hafi óttast að brotaþoli hafi er þarna var komið sögu ætlað að ganga í skrokk á honum. Hann hafi því ósjálfrátt slegið frá sér með hægri hendi og hafi höggið hafnað í andliti brotaþola. Ákærði bar að áður en hann sló frá sér hefði hann ekki séð brotaþola viðhafa eiginleg árásarviðbrögð.

Vettvangsaðstæðum er áður lýst. Að virtum framburði vitna, einkum trúverðugum vitnisburði áðurnefnds dyravarðar, verður lagt til grundvallar að ákærði hafi ekki verið með bakið að vegg húseignarinnar Skipagötu 8 eða að öðru leyti verið afkróaður er hann sló brotaþola hnefahögginu. Er því andstæðri frásögn ákærða hafnað.

Ákærði hefur haldið því fram að lýst háttsemi hans hafi verið refsilaus, enda hafi hún helgast af neyðarvörn. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88, 2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og um atvik, sem telja má honum í óhag. Leiðir þegar af þeim orðum að ekki hvílir á ákæruvaldinu að hnekkja staðhæfingu ákærða um atvik sem horft gætu honum til refsileysis. Þykir að því leyti mega horfa til 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 6. gr. samnings um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62, 1994 um mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum áðurröktum gögnum verður ekki annað séð en að ákærði hafi átt þess kost að hörfa frá brotaþola hafi svo verið að honum hafi sýnst aðstæður ógnvænlegar, en einnig liggur fyrir að mjög nærri vettvangi voru m.a. vitnin F og fyrrnefndur dyravörður. Að þessu virtu og þegar aðstæður eru virtar heildstætt, m.a. ölvunarástand ákærða, þykja rök ekki standa til, sem styðja þá málsástæðu ákærða að skilyrði hafi verið til þess að hann beitti neyðarvörn gegn brotaþola, sbr. 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Af sömu ástæðu verður heldur ekki beitt ákvæði 2. mgr. sömu greinar eða 1. tl. 1. mgr., sbr. 2. mgr., 74. gr. laganna.

Brotaþoli hefur staðfastlega borið við alla meðferð málsins að hann hafi hlotið tannáverka sína, en einnig aðra minni háttar áverka í munni, vegna hnefahöggs ákærða. Að mati dómsins er þetta í samræmi við framlögð rannsóknargögn, en samkvæmt áðurröktum sjúkraskýrslum var m.a. miðframtönn ákærða í efri gómi rótarbrotin, nærri rótarenda, en auk þess var vinstri framtönn hans einnig með broti.

Að öllu framangreindu virtu ásamt skýlausri játningu ákærða er nægjanlega sannað að hann hafi gerst sekur um þá áverka sem brotaþoli varð fyrir, og sem honum eru gefnir að sök, og er háttsemi hans rétt lýst og færð til refsiákvæða í ákæru ákæruvalds.

IV.

Ákærði, sem er 27 ára, hefur samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins ekki áður sætt refsingu sem áhrif hefur í máli þessu. Við ákvörðun refsingar ákærða verður einkum litið til þess að barsmíð hans olli brotaþola talsverðu heilsutjóni, sbr. 1. tl. 1. mgr. 70. gr. hegningarlaganna. Á hinn bóginn játaði ákærði verknaðinn við alla meðferð málsins. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði. Fært þykir að fresta fullnustu refsingarinnar með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

E-kk-nf D-kk-nf E-kk-nf héraðsdómslögmaður hefur fyrir hönd brotaþola, A, krafðist greiðslu skaða- og miskabóta. Lögmaðurinn lagði kröfuna fyrst fram hjá lögreglu í byrjun árs 2014. Krafan er í samræmi við ákæru, en áskilinn var réttur til að rökstyðja hana frekar á síðari stigum. Krafan var birt ákærða 25. febrúar sama ár. Við þingfestingu málsins þann 4. mars 2014 var af hálfu lögmannsins vísað til nefndrar kröfugerðar, en jafnframt voru þá lögð fram gögn um útlagðan kostnað brotaþola, sbr. dskj. nr. 6. Í þinghaldi 3. nóvember sl. lagði lögmaðurinn fram endanlega bótakröfu, sbr. dskj. nr. 13. Var bótafjárhæðin þá lækkuð í 663.950 krónur, en hún var nánar sundurliðuð, m.a. með hliðsjón af dskj. nr. 6. Var annars vegar um að ræða miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50, 1993 að fjárhæð 550.000 krónur, en hins vegar var krafist endurgreiðslu á útlögðum kostnaði vegna læknisþjónustu samkvæmt tveimur reikningum, dags. 17. janúar 2014, samtals að fjárhæð 113.950 krónur. Að auki var krafist vaxta, lögmannskostnaðar og virðisaukaskatts, eins og síðar verður vikið að.

Bótakröfunni er mótmælt af hálfu ákærða, þar á meðal sem of hárri.

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir líkamsárás gagnvart brotaþola. Ber ákærði bótaábyrgð samkvæmt almennri sakarreglu skaðabótaréttar á tjóni brotaþola. Verður tekin afstaða til kröfunnar, eins og henni er lýst í ákæru, en með hliðsjón af nefndri breytingu og lækkun.

Að ofangreindu virtu verður fallist á að ákærði verði dæmdur til að greiða reikninga brotaþola, samtals að fjárhæð 113.950 krónur. Þá er fallist á að ákærði hafi bakað sér skyldu til að greiða miskabætur samkvæmt 26. laga nr. 50, 1993 um skaðabætur. Ákveðast þær eftir atvikum 350.000 krónur. Um vexti fer sem í dómsorði greinir.

Þá verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti, en einnig ferðakostnað, eins og í dómsorði greinir.

Ákærði greiði sakarkostnað ákæruvalds samkvæmt sakarkostnaðaryfirliti, 66.357 krónur, en að auki málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, eins og í dómsorði greinir.

Málið flutti E-kk-nf Þ-kk-nf fulltrúi af hálfu ákæruvalds, A-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður, skipaður verjandi ákærða, og E-kk-nf D-kk-nf E-kk-nf héraðsdómslögmaður, lögmaður brotaþola.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvo mánuði, en fresta skal fullnustu refsingar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dómsins að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22, 1955.

Ákærði greiði A 463.950 krónur í miska- og skaðabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001; af 350.00 krónum frá 20. júlí 2013 til 17. janúar 2014, en af 463.950 krónum frá 17. janúar 2014 til 25. mars 2014, en af þeirri fjárhæð með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði ákærði A 188.000 krónur í kostnað vegna lögmannsþjónustu, en einnig 72.800 krónur vegna ferðakostnaðar lögmanns hans.

Ákærði greiði 438.357 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef héraðsdómslögmanns, 372.000 krónur.