S-1472/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 17. apríl 2023, er höfðað með ákæru héraðssaksóknara 11. ágúst 2022 á hendur X, kt. 000000- 0000, [...]:

„fyrir brot í nánu sambandi og kynferðisbrot, með því að hafa endurtekið og á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð þáverandi kærustu sinnar, Y, kennitala 000000- 0000, á árunum 2019- 2020, sem hér greinir:

1. Með því að hafa í að minnsta kosti þrjú skipti á tímabilinu frá 5. október 2019 til 1. desember sama ár, án samþykkis og vitneskju Y, tekið upp og vistað á síma sinn tvö myndskeið og eina ljósmynd af henni hafa samræði og önnur kynferðismök við ákærða.

2. Með því að hafa, á tímabilinu 2. nóvember 2019 til 20. febrúar 2020, án samþykkis Y, sent eiginmanni hennar myndskeið af henni og ákærða hafa samræði og önnur kynferðismök í gegnum samskiptaforritið Whats App, en með háttsemi sinni móðgaði og smánaði ákærði Y.

Teljast brot þessi varða við 1. mgr. 218. gr. b, 233. gr. b. og 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. áður 1. mgr. 218. gr. b og 209. gr. sömu laga.

3. Með því að hafa í tvö skipti, á tímabilinu frá 2. nóvember 2019 til 10. mars 2020, hótað því að dreifa 58 myndskeiðum af kynferðislegri háttsemi Y án hennar samþykkis.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. og 2. mgr. 199. gr. a. almennra hegningarlaga.

4. Með því að hafa mánudaginn 6. júlí 2020, í svefnherbergi ákærða á heimili hans að [...], veist að Y, klipið hana í kynfærasvæði, tekið um höfuð hennar og í tvígang slegið því í gluggakistu og slegið hana á báðar rasskinnar, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut þreifieymsli á kynfærasvæði, aftan á höfði og á báðum rasskynnum.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. og 199. gr. almennra hegningarlaga.

5. Með því að hafa ítrekað sent Y hljóðskilaboð þar sem hann meðal annars lýsti Y-x-x óheiðarlegri, uppnefndi hana, hótaði að eyðileggja líf hennar, eyðileggja allar hennar eigur og bifreiðar með því að keyra þeim í sjóinn, en umrædd hljóðskilaboð voru til þess fallin að vekja hjá henni ótta um líf, heilbrigði og velferð sína eða annarra.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga.“

Gerir ákæruvaldið kröfu um að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist, með vísan til 1. töluliðar 69. gr. a almennra hegningarlaga, að símtæki ákærða af gerðinni Samsung Galaxy S10, sem merktur er munanúmerinu [...] í munaskrá lögreglu, verði gerður upptækur.

Í málinu var höfð uppi einkaréttarkrafa af hálfu Y, kt. 000000- 0000, þar sem þess er krafist að ákærða verði gert að greiða miskabætur að fjárhæð 750.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 6. júní 2020 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt sé þess krafist að ákærða verði gert að greiða henni málskostnað samkvæmt XXVI. kafla laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

Undir rekstri málsins féll réttargæslumaður brotaþola frá einkaréttarkröfu í málinu, auk þess sem við fyrirtöku málsins 17. apríl síðastliðinn féll ákæruvaldið frá ákæruliðum 1 og 4 í ákæru.

II

Ákærði hefur skýlaust játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæruliðum 2, 3 og 5 í ákæru, en mótmælir heimfærslu þeirra til refsiákvæða sem greinir í ákæru að því er varðar 1. mgr. 199. gr. a og 218. gr. b almennra hegningarlaga í ákæruliðum 2 og 3 auk þess sem ákærði telur að ekki sé unnt að heimfæra hina játuðu háttsemi ákærða samkvæmt ákærulið 5 undir 218. gr. b almennra hegningarlaga. Ákærði krefst vægustu refsingar. Þá krefst verjandi ákærða hæfilegrar þóknunar sér til handa.

Í ljósi játningar ákærða var farið með mál þetta samkvæmt 164. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 og var það tekið til dóms án frekari sönnunarfærslu þegar sakflytjendum hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Sannað er með skýlausri játningu ákærða, sem fær stoð í gögnum máls, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæruliðum 2, 3 og 5 í ákæru. Í ákæru er háttsemi ákærða meðal annars talin varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Kveður ákvæðið á um að hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, skal sæta fangelsi allt að sex árum. Ákvæðið var lögfest með 4. gr. laga nr. 23/2016 um breytingu á almennum hegningarlögum. Í athugasemdum með frumvarpi að þeim lögum kemur fram að um sé að ræða sérstakt ákvæði sem fjalli um ofbeldisbrot í nánum samböndum þar sem áhersla sé lögð á það ógnarástand sem sú tegund ofbeldis geti skapað og þá langvarandi þjáningu sem því geti fylgt. Markmið ákvæðisins sé að tryggja þeim sem þurfa að þola alvarlegt eða endurtekið ofbeldi af hálfu nákominna meiri og beinskeyttari réttarvernd en gildandi refsilöggjöf gerði ráð fyrir. Þá greinir í athugasemdum með frumvarpinu að það sé gert að skilyrði að háttsemi sé endurtekin eða alvarleg svo að hún geti talist refsiverð samkvæmt ákvæðinu. Með því að háttsemi sé endurtekin sé vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þá sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Líkt og meðal annars er getið um í dómi Hæstaréttar Íslands frá 11. október 2022 í máli nr. 31/2022 verður ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga að meginstefnu beitt einu og sér en ekki samhliða öðrum refsiákvæðum laganna, svo sem 233. gr. Þó væri unnt að beita ákvæðinu með öðrum refsiákvæðum sem hafa hærri refsimörk.

Hvað ákærulið 2 varðar sérstaklega þá er það mat dómsins að ákvæði 233. gr. og 1. mgr. 199. gr. a, sbr. áður 209. gr. almennra hegningarlaga, falli betur að þeirri háttsemi sem lýst er í ákæruliðnum, sbr. til hliðsjónar dóm Landsréttar frá 17. febrúar 2022 í máli nr. 44/2022, sbr. einnig framangreinda umfjöllun um 218. gr. b laganna.

Háttsemi ákærða samkvæmt ákærulið 3 er réttilega heimfærð undir 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga.

Hvað ákærulið 5 varðar sérstaklega álítur dómurinn að ekki verði litið svo á að umrædd hljóðskilaboð sem send voru af ákærða dagana 22. til 23. apríl 2020 hafi falið í sér endurtekna eða viðvarandi háttsemi, líkt og áskilið er í 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga og þykir háttsemi ákærða því varða við 233. gr. sömu laga.

III.

Við ákvörðun refsingar verður horft til skýlausrar játningar ákærða. Þá hefur sakarferill ákærða ekki áhrif á refsingu í máli þessu.

Á hinn bóginn verður að líta til þess að brot ákærða voru alvarleg og fólu annars vegar í sér grófa röskun á friðhelgi einkalífs brotaþola, sem var ákærða nákomin, með því taka upp og senda eða hótað að senda viðkvæmt myndefni af brotaþola og hins vegar með þeim alvarlegu hótunum sem beindust að brotaþola sem voru til þess fallnar að valda henni ótta um líf, heilbrigði eða velferð hennar eða annarra.

Að framangreindu virtu og í samræmi við 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði. Brot ákærða eru þess eðlis að ekki er unnt að skilorðsbinda refsingu hans að öllu leyti. Eftir atvikum þykir rétt að fresta fullnustu þriggja mánaða af refsingunni og fellur hún niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í samræmi við kröfugerð ákæruvalds, málsgagna og 1. töluliðar 69. gr. a almennra hegningarlaga verður gerður upptækur farsími af gerðinni Samsung Galaxy S10, sem merktur er í munaskrá lögreglu númer [...].

Í ljósi sakfellingar ákærða, sbr. 1. mgr. 23 5. gr., sbr. 233. gr. lagaum meðferð sakamála nr. 88/2002, verður ákærða gert að greiða allan sakarkostnað málsins. Þó verður ákærða ekki gert að greiða kostnað við öflun læknisvottorðs og reikning slysa- og bráðamóttöku Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja, enda lýtur sá kostnaður að þeirri háttsemi sem ákærða var gefin að sök í ákærulið 4, en fallið hefur verið frá af hálfu ákæruvalds. Ákærða ber að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 542.376 krónur og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin, að teknu tilliti til tímaskýrslu og umfangs málsins, 376.650 krónur, í báðum tilvikum að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvalds flutti málið H-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf saksóknarfulltrúi.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættum ákvæðum 184. gr. laga um meðferð sakamála.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu þriggja mánaða af refsingunni og fellur hún niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á farsíma af gerðinni Samsung Galaxy S10, sem merktur er í munaskrá lögreglu númer [...].

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 542.376 krónur.

Ákærði greiði þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþolans Y, Ú-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 376.650 krónur.

Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf