E-1017/2017

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 7. febrúar sl., er höfðað af Sindraportinu hf., Klettagörðum 9, 104 Reykjavík, með stefnu birtri 16. mars 2017 á hendur Hringrás hf., Klettagörðum 9, 104 Reykjavík.

Stefnandi gerir aðallega þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar við stefnanda að fjárhæð 233.899.828 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, með síðari breytingum, af 58.474.957 krónum frá 1. desember 2015 til 1. janúar 2016, og frá þeim degi af 116.949.914 krónum til 1. mars 2016, og frá þeim degi af 175.424.871 krónu til 1. maí 2016, og frá þeim degi af 233.899.828 krónum til greiðsludags. Þess er krafist að dæmt verði að dráttarvextir leggist við höfuðstól skuldarinnar á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 1. nóvember 2016, en síðan árlega eftir þann dag.

Til vara gerir stefnandi þær kröfur að stefndi verði dæmdur til greiðslu skuldar við stefnanda að fjárhæð 193.899.828 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, með síðari breytingum, af 20.000.000 króna frá 15. apríl 2016 til 15. júní 2016, og frá þeim degi af 60.000.000 króna til 15. október 2016, og frá þeim degi af 100.000.000 króna til 15. nóvember 2016, og frá þeim degi af 150.000.000 króna til 15. janúar 2016, og frá þeim degi af 193.899.828 krónum til greiðsludags. Þess er krafist að dæmt verði að dráttarvextir leggist við höfuðstól skuldar á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn 15. apríl 2016, en síðan árlega eftir þann dag.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara sýknu að svo stöddu, en til þrautavara verulegrar lækkunar á dómkröfum stefnanda.

Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Málsatvik og ágreiningsefni

Helstu málsatvik eru þau að með fyrirliggjandi kaupsamningi, dags 21. febrúar 2015, keypti hið stefnda félag allan rekstur stefnanda, þ.m.t. nafnið Hringrás, og starfar stefndi nú á markaði fyrir endurvinnslu líkt og stefnandi gerði fyrir gerð kaupsamningsins, en félag stefnanda hét Hringrás áður en framangreind viðskipti voru gerð. Þar sem um var að ræða sölu eigna, en ekki hlutafjár, skyldi samkvæmt grein 1.4.3 í kaupsamningnum greiða sérstaklega fyrir birgðir, sem skyldu vera að lágmarki 230 milljónir króna, en að hámarki 320 milljónir króna, á afhendingardegi. Kaupsamningurinn var gerður með fyrirvara um samþykki Samkeppniseftirlitsins, en samþykki þess fyrir kaupunum lá fyrir 19. maí 2015, sbr. ákvörðun þess nr. 12/2015. Stefndi var þegar kaupin gerðust nýstofnað dótturfélag GMR Endurvinnslunnar ehf., en í málinu liggur nú fyrir að GMR var tekið til gjaldþrotaskipta 31. janúar 2017.

Í framhaldi af samþykki Samkeppniseftirlitsins fyrir kaupunum var hið selda afhent. Í tengslum við það var enn fremur gert fyrirliggjandi sérstakt samkomulag á milli stefnanda og stefnda, dags 30. júní 2015, um uppgjör og afhendingu hins selda. Í grein 1.3.3 í því samkomulagi sagði að aðilar væru sammála um að lágmarksmagn birgða væri á kostnaðarverði 233.899.828 krónur, án tillits til virðisaukaskatts. Birgðirnar skyldu greiddar á fjórum gjalddögum, 1. október 2015, 1. nóvember 2015, 1. janúar 2016 og 1. mars 2016. Stefndi skyldi jafnframt afhenda stefnanda, til tryggingar greiðslu reikninganna, veð í birgðum sem næmi kaupverði eða eftirstöðvum þess hverju sinni, en veðin voru þó aldrei látin í té í þessum viðskiptum.

Reikningur vegna birgða var gefinn út 30. september 2015, að fjárhæð 193.598.170 krónur. Þar segir: „Hið selda er eign seljanda þar til kaupverð hefur að fullu verið greitt. Þar sem um er að ræða hrávöru, á seljandi ávallt tilkall á hverjum tíma í sömu verðmæti, sem eru á lager kaupanda, þar til kaupverðið hefur verið greitt.“

Þessu til viðbótar var í framangreindu samkomulagi aðila, dags 30. júní 2015, miðað við að stefndi skyldi einnig greiða stefnanda allt að 150 milljónir króna vegna hlutafjár í Efnarás ehf., sbr. grein 3.2.4 í samkomulaginu, en stefnandi kveðst hafa ákveðið að reka mál um það uppgjör aðskilið frá þessu máli til hagræðis fyrir aðila.

Stefnandi lítur svo á að stefndi hafi ekki staðið við greiðslur til stefnanda vegna birgða á grundvelli kaupsamnings, dags. 21. febrúar 2015, sbr. uppgjörssamkomulag frá 30. júní 2015, en engar greiðslur hafi verið greiddar stefnanda á gjalddaga. Í ljósi þess hafi verið gerður nýr fyrirliggjandi samningur á milli aðila, dags 3. febrúar 2016, en samkvæmt honum átti að greiða birgðirnar í fimm greiðslum, 15. mars 2016, 20 milljónir króna, 15. maí 2016, 40 milljónir króna, 15. september 2016, 40 milljónir króna, 15. október 2016, 50 milljónir króna, og 15. desember 2016, 43.899.828 krónur. Með þessum samningi hafi stefnandi lækkað kröfu sína um 40 milljónir króna frá því sem miðað var við í fyrra samkomulagi. Þar komi hins vegar fram, í 3. mgr. greinar 2.2, að verði ekki staðið við greiðslurnar á gjalddögum skuli eftirstöðvar skulda „taldar fallnar á gjalddaga og bera dráttarvexti frá þeim degi, sem þær voru gjaldkræfar í samræmi við upphaflegan samning aðila“, þó þannig að fyrsti gjalddagi teljist frá og með 1. nóvember 2015 í stað 1. október 2015. Afstaða stefnanda er að þetta samkomulag hafi einnig verið vanefnt þar sem engar greiðslur hafi borist.

Í ljósi framangreinds, þá er aðalkrafa stefnanda í máli þessu byggð á upphaflegu samkomulagi aðila um uppgjör vegna birgða, dags 30. júní 2015, en varakrafan er byggð á síðara samkomulagi aðila um þau efni, það er samningnum frá 3. febrúar 2016. Geta ber þess að í málinu liggur einnig fyrir að með síðastgreindum samningi, 3. febrúar 2016, hafi möguleg krafa stefnda á hendur stefnanda vegna óuppgerðra leyfismála, sbr. upphaflegan kaupsamning, verið fastsett í 40 milljónum króna.

Fljótlega eftir söluna á Hringrás kom í ljós að GMR, fyrrum móðurfélag stefnda, ætti við verulega rekstrarerfiðleika að stríða. Út janúar 2017 reyndu hluthafar GMR með fulltingi viðskiptabanka síns, Landsbankans hf., að endurskipuleggja fjárhag GMR. Eftir gjaldþrotaskipti á GMR í byrjun árs 2017 lá fyrir að það gengi ekki eftir.

Í kjölfar gjaldþrots GMR gekk sjóður sem er í rekstri hjá GAMMA Capital Management hf. að veðum sínum í hlutafé stefnda og eignaðist það að fullu, en sami sjóður hafði veitt GMR lán með veði í hlutafé stefnda. Þegar það lá fyrir reyndi stefnandi að fá eignir stefnda kyrrsettar til greiðslu framangreindrar kröfu í máli þessu og var í því máli miðað við fjárhæðir varakröfunnar, með áskilnaði um að hafa uppi hærri kröfu á síðari stigum. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu hafnaði þeirri kröfu 3. mars sl., sbr. einnig dóm Hæstaréttar Íslands frá 25. júlí 2017 í máli nr. 427/2017, þar sem staðfestur var úrskurður héraðsdóms sem staðfesti ákvörðun sýslumanns.

Í máli þessu gerir stefnandi nú kröfur um efndir vegna þess hluta viðskipta málsaðila í tengslum við söluna á Hringrás sem snýr sérstaklega að þar tilgreindum greiðslum fyrir seldar birgðir, sbr. framangreinda samninga aðila frá 21. febrúar 2015, 30. júní 2015 og 3. febrúar 2016. Stefndi krefst hér hins vegar aðallega sýknu, til vara sýknu að svo stöddu og til þrautavara lækkunar á kröfum stefnanda.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnanda

Stefnandi byggi kröfu sína á reglum kröfuréttar um greiðslu fjárskuldbindinga. Fyrir liggi að stefnandi eigi kröfu á hendur stefnda sem hafi ekki fengist greidd og eigi stefnandi því ekki annars úrkosta en að höfða dómsmál til innheimtu skuldarinnar.

Stefnandi byggi á því að enginn vafi sé á því að hann eigi fjárkröfu á hendur stefnda í samræmi við aðalkröfu. Fyrir liggi vanefnd á bæði fyrri og síðari samningi aðila um greiðslur, sem leiði til þess að afsláttur sem hafi verið veittur með gerð síðari samningsins sé fallinn niður. Í málinu liggi fyrir skýrir samningar aðila, þar sem fram komi að stefndi skuli á nánar tilgreindum gjalddögum greiða stefnanda fjármuni, er fyrir liggi að hafi allir verið vanefndir og engar efndir boðnar fram. Varakrafa stefnanda sé sett fram verði talið, þvert gegn væntingum stefnanda, að af einhverjum ástæðum eigi að leggja síðari samning aðila til grundvallar, með afsláttarfjárhæðinni.

Varðandi meintar vanefndir stefnanda, þá sé ekki um þær að ræða svo nokkru nemi. Þó talið væri að stefnandi hefði ekki að öllu leyti efnt skuldbindingar sínar, þá breyti það engu um greiðsluskyldu stefnda vegna þeirrar fjárkröfu sem gerð sé í þessu máli, enda hafi sérstaklega verið samið um það í síðasta samningi aðila, dags 3. febrúar 2016, að hámarksgreiðslur vegna vanefnda gætu numið 40 milljónum króna, sbr. grein 2.1 í þeim samningi.

Stefnandi byggi kröfu sína á meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og að greiða eigi kröfur á gjalddaga. Kröfur um dráttarvexti styðjist við III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, en kröfur um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnda

Aðalkrafa stefnda um sýknu byggi einkum á því að krafa stefnanda um greiðslu kaupverðs sé þegar að fullu efnd. Aðalkrafa stefnanda byggi á kaupsamningi, dags. 21. febrúar 2015, en á grundvelli samningsins hafi stefndi keypt rekstur og eignir sem tengdust daglegri starfsemi stefnanda (þá Hringrásar) á markaði fyrir endurvinnslu brotajárns og móttöku spilliefna hér á landi. Í 1. grein í kaupsamningnum hafi hinu selda verið nánar lýst. Hafi þar m.a. verið rakið að til hins selda teldust allir samningar og viðskiptasambönd, eignir, tæki og tól er væru nauðsynleg rekstrinum, vörubirgðir, rafrænar upplýsingar og gögn, vörumerki og samningar við starfsmenn, sbr. nánar ákvæði greinar 1.4 í kaupsamningnum.

Í grein 2 í kaupsamningnum frá 21. febrúar 2015 hafi svo verið kveðið á um kaupverð hins selda, greiðslu þess og uppgjör. Segi í grein 2.1 að kaupverð hins selda sé að hámarki 1.400.000.000 króna. Síðan hafi verið kveðið á um greiðslu þess í grein 2.2, þar sem fram hafi komið að samtals 1.200.000.000 króna skyldu greiddar með reiðufé, sbr. greinar 2.2.1 og 2.2.2, 50.000.000 króna í formi afhendingar 10% hlutafjár í þáverandi móðurfélagi stefnda, GMR Endurvinnslunni ehf., sbr. grein 2.2.3, og allt að 150.000.000 króna eftir afkomu tiltekinnar rekstrareiningar um efnamóttöku og vinnslu (nú Efnarás ehf.), eins og nánar er lýst í grein 2.2.4 í kaupsamningi.

Sérstakt samkomulag hafi síðan verið gert á milli aðila, dags 30. júní 2015, um uppgjör og afhendingu hins selda. Í samkomulaginu hafi m.a. verið kveðið á um að hámark kaupverðs skyldi hækka í allt að 1.476.391.050 krónur, sbr. grein 3.1 í samkomulaginu. Hafi munurinn falist í hækkun mats á verðmæti hlutafjár í GMR Endurvinnslunni ehf. um 76.391.050 krónur. Fram hafi komið í grein 12.1 í samkomulaginu að það væri viðbót við kaupsamninginn, sem héldi áfram gildi sínu.

Óumdeilt sé að stefndi hafi þegar greitt stefnanda 1.200.000.000 króna með reiðufé vegna kaupsamningsins, sbr. greinar 2.2.1 og 2.2.2 í kaupsamningi og greinar 3.2.1 og 3.2.3 í uppgjörssamkomulaginu. Þá hafi stefndi afhent hlutabréf, sbr. grein 2.2.3 í kaupsamningnum og grein 3.2.2 í uppgjörssamkomulaginu, sem hafi verið metin í hinu síðara skjali á 126.391.050 krónur. Samtals nemi þetta því 1.326.391.050 krónum af kaupverði sem að hámarki gat numið alls 1.476.391.050 krónum.

Eftir standi þá að hámarki 150 milljónir króna, en sem áður greini hafi greiðsla þeirrar fjárhæðar verið skilyrt við afkomu Efnarásar ehf., sbr. grein 2.2.4 í kaupsamningi og 3.2.4 í uppgjörssamkomulagi. Skyldi fjárhæðin miðast við margfeldi (3,5) af afkomu Efnarásar ehf. á árinu 2015. Samkvæmt ársreikningi Efnarásar ehf. fyrir árið 2015 hafi hagnaður numið tæpum 4,5 milljónum króna, en EBITDA-hagnaður um 5,7 milljónum króna. Með hliðsjón af því telji stefndi að krafa stefnanda vegna rekstrar Efnarásar ehf. geti að hámarki numið á bilinu 15–20 milljónum króna. Í stefnu komi aftur á móti fram með skýrum hætti að hin skilyrta kaupsamningsgreiðsla vegna rekstrar Efnarásar ehf. sé ekki hluti kröfugerðar stefnanda í málinu og falli því utan þess. Komi þar fram að stefnandi hyggist höfða sérstakt dómsmál vegna þeirrar kröfu, en stefna í því máli hafi ekki verið gefin út.

Byggi stefndi á því að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að stefndi hafi vanefnt skyldur sínar samkvæmt kaupsamningnum um greiðslu kaupverðs. Beri af þeim sökum að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Þá byggi stefndi á því að varakrafa stefnanda á grundvelli síðasta samkomulags aðila frá 3. febrúar 2016 sé einnig óréttmæt. Stefndi fái ekki annað séð en að með samkomulaginu hafi í reynd verið felldar á hann viðbótarskyldur í tengslum við kaupin. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á réttmæti slíkra krafna um viðbótargreiðslur, enda hafi honum ekki tekist að sýna fram á vanefndir á greiðslu kaupverðs. Samkomulagið sé eitt og sér ekki fullnægjandi grundvöllur slíkra viðbótarkrafna.

Stefndi telji brýnt að fram komi í því sambandi að á þeim tíma er samkomulagið hafi verið gert hafi verið náin tengsl á milli stefnanda og stefnda, og hafi verið allt frá miðju ári 2015. Þannig virðist stjórnarmaður stefnanda, R-kvk-nf H-kvk-nf, í reynd hafa farið með framkvæmda- og fjármálastjórn hjá stefnda á þeim tíma. Hafi hún verið skráð sem prókúruhafi stefnda frá 23. júlí 2015 til 20. desember 2016 og skráð sem framkvæmdastjóri frá 1. september 2016 til 20. desember 2016. Einnig hafi hún verið skráður framkvæmdastjóri og prókúruhafi dótturfélagsins Efnarásar ehf. frá 30. júní 2015 þar til orðið hafi eigendaskipti hjá stefnda, sbr. hér fyrirliggjandi yfirlit um þetta.

Hér hafi líka þýðingu að rekja það að móðurfélag stefnda, GMR Endurvinnslan ehf., hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 31. janúar 2017. Nýir eigendur stefnda, sjóðir í rekstri GAMMA Capital Management hf., hafi verið kröfuhafar félagsins og átt veðrétt í öllum útgefnum hlutum í stefnda til tryggingar skuld móðurfélagsins. Þar sem skuldin hafi fallið í gjalddaga hafi nýir eigendur leyst hlutina til sín. Eftir eigendaskiptin hafi nýir hluthafar þegar í stað rofið stjórnunarleg tengsl stefnanda og stefnda, gert breytingar á stjórn og framkvæmdastjórn og hafið vinnu við endurskipulagningu á rekstri og athugun á fjárreiðum og fjárhagslegum ráðstöfunum.

Samkomulagið sem stefnandi byggi á til vara hafi verið gert þegar stefnandi hafi verið grandsamur um fjárhagsstöðu móðurfélagsins og hugsanleg áhrif þess á stöðu stefnda og eignarhald. Stefnandi, og aðilar tengdir honum, hafi jafnframt verið í nánum tengslum við stefnda og í aðstöðu til að hafa áhrif á rekstur hans. Stefndi hafi ekki haft fullan aðgang að gögnum sínum eftir eigendaskiptin, m.a. fyrir tilverknað stefnanda, til að leggja nákvæmt mat á öll fjárhagsleg skipti aðila á þessum tíma, en telji að gögn málsins bendi til þess að þau hafi í ýmsum atriðum verið afar óvenjuleg. Áskilji stefndi sér rétt til að gera kröfur og koma fram málsástæðum og gögnum þeim til stuðnings eftir því sem gögn og upplýsingar kunni að koma fram undir rekstri máls.

Byggi stefndi allt að einu á því að þessar ráðstafanir samkvæmt samkomulaginu frá 3. febrúar 2016 fái ekki staðist, sbr. m.a. 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Kröfur sem reistar séu á grundvelli samkomulagsins séu óréttmætar. Hér megi jafnframt líta til 104. gr. laga nr. 2/1995 og þeirra grunnsjónarmiða er liggi að baki ákvæðum XII. kafla laganna, m.a. með gagnályktun frá 103. gr. þeirra. Samkvæmt því sé óheimilt að úthluta eða gefa af fjármunum félags til þeirra er í standi í nánum tengslum við það án þess að um sé að ræða eðlilegt endurgjald í viðskiptum, viðskiptalán eða þess háttar.

Þá telji stefndi að ekki verði séð að S-kk-nf Á-kk-nf, sem hafi verið framkvæmdastjóri og prókúruhafi stefnda er samkomulagið frá 3. febrúar 2016 hafi verið gert, hafi haft umboð til að skuldbinda félagið samkvæmt því. Þetta hafi stefnanda mátt vera ljóst. Samkvæmt grein 4.1 í samþykktum stefnda, dags. 29. júní 2015, sem hafi verið í gildi í febrúar 2016, skyldi meirihluti stjórnar, eða stjórnar- formaður og stjórnarmaður, saman rita firmað. Meiri háttar ráðstöfun sem þessi falli og utan valdheimilda framkvæmdastjóra, sbr. 2. mgr. 68. gr. laga nr. 2/1995 um hluta- félög. Þegar af þeirri ástæðu telji stefndi að skuldbinding samkvæmt samkomulaginu sé ekki gild. Verði því engin krafa af hálfu stefnanda um greiðslu byggð á því.

Verði þó hér komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi geti eftir sem áður átt kröfu á hendur stefnda á grundvelli kaupsamningsins frá 21. febrúar 2015, uppgjörssamkomulagsins frá 30. júní 2015, eða þá samningsins frá 3. febrúar 2016, þá byggir stefndi á því sem varakröfu í málinu að sýkna beri hann að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Þótt stefndi byggi aðallega á því að stefnandi geti ekki gert kröfur á grundvelli samkomulagsins frá 3. febrúar 2016, þá telji hann samt að leggja megi yfirlýsingar stefnanda í samkomulaginu um eigin vanefndir kaupsamnings til grundvallar í málinu. Þá byggi stefndi á því að stefnandi hafi vanefnt kaupsamningsskyldur sínar í fjölda annarra tilvika, eins og nánar verði rakið hér í tengslum við þrautavarakröfu stefnda.

Telji stefndi að hann sé af þessum sökum í fullum rétti til að halda eftir greiðslum að því marki sem greiðsluskylda sé talin hvíla á honum. Stefndi verði ekki krafinn um þessar greiðslur eftirstöðva kaupverðs á meðan stefnandi hafi ekki efnt gagnkvæmar skyldur sínar. Stefnandi hafi ekki afhent atvinnutæki og vinnuvélar er séu nauðsynleg í hinum selda rekstri, stefnandi hafi komið í veg fyrir aðgang stefnda að gögnum og upplýsingum sem máli skipti í rekstrinum, ekki tryggt nauðsynleg starfsleyfi eins og áskilið hafi verið, ekki sinnt yfirfærslu vegna birgja og viðskiptavildar í rekstrinum o.fl. Áskorunum um úrbætur hafi stefnandi ekki sinnt. Vísist nánar um þessi tilvik og um fjárhæðir til eftirfarandi umfjöllunar um gagnkröfur stefnda til skuldajafnaðar.

Með vísan til meginreglna fjármunaréttar um vanefndaúrræði aðila í gagnkvæmum samningum og ákvæða V. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, einkum 42. og 43. gr. laganna, telji stefndi að hann eigi skýlausan rétt til þess að halda eftir greiðslum vegna vanefnda stefnanda. Af því leiði að efndatími þeirra krafna er stefnandi gæti átt sé ekki kominn, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991. Beri því að sýkna stefnda að svo stöddu.

Sé hér meðal annars byggt á því að óútskýrð hækkun húsaleigu hafi í reynd falið í sér endurgreiðslu meintrar skuldar. Fljótlega eftir að samkomulagið frá 3. febrúar 2016 hafi verið gert hafi verið gerðir nýir fyrirliggjandi leigusamningar á milli málsaðila um húsnæði og lóðir undir starfsemi stefnda að Klettagörðum 7 og 9, báðir dags. 31. mars 2016. Áður hafi verið í gildi tveir fyrirliggjandi leigusamningar, báðir dags. 1. júlí 2015. Eina raunverulega breytingin á sambandi leigutaka og leigusala í hinum nýju leigusamningum hafi verið veruleg hækkun leigugreiðslna. Þessi óvenjulega ráðstöfun, sem hafi verið í andstöðu við grein 1.8 í kaupsamningi, hækki að óbreyttu greiðslur stefnda til stefnanda á samningstíma um a.m.k. 70 milljónir króna og sé þá ekki gert ráð fyrir verðlagsáhrifum, sbr. fyrirliggjandi yfirlit stefnda um þetta. Stefndi telji ekki unnt að draga aðra ályktun af þessari óvenjulegu ráðstöfun en að henni hafi verið ætlað að standa undir greiðslum á stefnukröfu stefnanda.

Stefndi sé í skilum með greiðslu leigu að hækkuninni meðtalinni. Byggi stefndi á því, að því marki sem stefnandi verði talinn eiga kröfu á hann, að sýkna verði þó að svo stöddu af kröfum er samsvari fjárhæð hækkunar er orðið hafi á leigusamningunum frá og með 1. apríl 2016, að viðbættri framtíðarhækkun greiðslna samkvæmt samningunum. Á meðan stefndi standi í skilum geti efndatími kröfunnar ekki talist vera kominn. Sé áskilinn réttur til þess að reifa þessa málsástæðu sérstaklega á síðari stigum og leggja fram gögn henni til stuðnings. Stefndi áskilji sér einnig allan rétt til þess að hafa uppi sjálfstæðar kröfur á hendur stefnanda vegna þessa, eftir atvikum með málshöfðun, að því marki sem ekki reyni á þessa málsástæðu í þessu máli.

Þrautavarakrafa stefnda um verulega lækkun á kröfum stefnanda byggir á hér fyrirliggjandi gagnkröfum stefnda til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi byggi þá einnig á því að hann eigi rétt til afsláttar af kaupverði eða til skaðabóta á grundvelli meginreglna fjármunaréttar og ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. einkum reglur IV. kafla um eiginleika söluhlutar, galla o.fl. og V. kafla um úrræði kaupanda vegna vanefnda seljanda, einkum 27. gr. og áfram.

Stefndi telji að leggja beri yfirlýsingar stefnanda sjálfs í samkomulaginu frá 3. febrúar 2016 til grundvallar um tilteknar vanefndir kaupsamningsins. Af þessum yfirlýsingum leiði að stefnandi geti aldrei átt hærri kröfu á stefnda en 153.899.828 krónur. Annars vegar hafi verið ákveðið í samkomulaginu að lækka birgðir vegna ofmats þeirra um 40 milljónir króna, sbr. grein 2.2. Engar forsendur séu þess vegna fyrir því að fallast á aðalkröfu stefnanda, enda sé hið selda gallað að þessu leyti, og verði að álíta yfirlýsingu stefnanda í samkomulaginu viðurkenningu þess efnis.

Þá hafi stefnandi ekki staðið við skuldbindingar um að koma leyfismálum í lag, en leyfin hafi verið metin í samkomulaginu á 45.000.000 króna, sbr. greinar 2.1 og 2.2. Engar forsendur séu til að hnekkja því mati enda verulegur galli á hinu selda. Samkvæmt samkomulagi nemi afsláttarkrafa vegna þessa 40 milljónum króna. Vísist hér um til greina 3.8 og 4.1.10 í kaupsamningi og 7. gr. í uppgjörssamkomulagi.

Þá byggi stefndi á því að hann eigi kröfu vegna vanefnda stefnanda þar sem hann hafi ekki afsalað, eða varanlega afhent, tæki og tól (bifreiðar og vinnuvélar) sem séu nauðsynleg til daglegs rekstrar, sbr. greinar 1.4.2 og 3.5 í kaupsamningi og 1.3.1 og 1.3.2 í uppgjörssamkomulagi. Einkum sé þar um að ræða bifreiðar og vinnuvélar sem fram komi á bls. 48 í hér framlögðum lista. Samkvæmt mati stefnanda, sem hann hafi sett fram við kaupin, hafi verðmæti eignanna á listanum numið 58,1 milljón króna.

Stefndi telji að auki að hann eigi kröfu á hendur stefnanda vegna togarans Orlik, IMO nr. 8326187. Í birgðamati hafi 1200 tonn af efni vegna skipsins verið metin á um 36 krónur á tonn, eða samtals um 43 milljónir króna. Stefnandi hafi vitað, eða mátt vita, við afhendingu að skipið innihéldi asbest og spilliefni. Hafi það því verið haldið verulegum annmarka, auk þess sem örðugt kynni að reynast að fá leyfi til að flytja það í brotajárn. Stefndi hafi orðið fyrir verulegu tjóni vegna þessa, en beinn kostnaður stefnda vegna skipsins nemi að minnsta kosti 20 milljónum króna og óvíst sé hvort unnt verði að vinna verðmæti úr því. Sé ekki tekið tillit til þessa í samkomulaginu frá 3. febrúar 2016. Áskilji stefndi sér rétt til að reifa nánar þessa gagnkröfu undir rekstri málsins og leggja fram reikninga og önnur gögn vegna þessa kostnaðar og tjóns.

Þá telji stefndi að hann eigi kröfu á stefnanda þar sem hann hafi ekki tryggt yfirfærslu allra viðskiptasambanda við birgja og viðskiptavild sem tengdist eignum og rekstri, sbr. grein 1.4.1 í kaupsamningi og 2.6, 2.7 og 5.1.3 í uppgjörssamkomulagi. Meti stefndi að fjárhagsleg áhrif vegna þessa séu að lágmarki 10 milljónir króna.

Þá hafi stefnandi vanefnt skyldur sínar í kaupsamningi til afhendingar rafrænna upplýsinga og gagna, sbr. greinar 1.4.4 og 3.5 í kaupsamningi og grein 2.3 í uppgjörssamkomulagi. Hafi stefnandi beinlínis staðið í vegi fyrir því að stefndi fengi aðgang að gögnum hjá hýsingaraðila eftir eigendaskiptin, þ.m.t. á póstþjóni, auk þess sem hann hafi ekki afhent seld lén, sbr. greinar 1.4.5 í kaupsamningi og 2.4 í uppgjörssamkomulagi. Fjárhagsleg áhrif þessa séu að lágmarki fimm milljónir króna.

Loks vísi stefndi til framangreindrar umfjöllunar um ofgreiðslu húsaleigu í tengslum við sýknukröfu að svo stöddu. Telji stefndi að hin óvenjulega ráðstöfun að hækka leigugreiðslur fái ekki staðist. Um það vísast m.a. til málsástæðna og lagaraka með aðalkröfu stefnda um sýknu hér að framan. Byggi stefndi á því að ofgreiðslur frá 1. apríl 2016 beri að draga frá kröfum stefnanda.

Stefndi mótmæli einnig öllum dráttarvaxtakröfum stefnanda. Ekki sé rétt að taka þær til greina á meðan stefnandi hafi vanefnt kaupsamning aðila eins og hér liggi fyrir. Í því sambandi beri sérstaklega að líta til þess að stefnandi hafi gert stefnda erfitt fyrir að afla gagna og upplýsinga. Það hafi áhrif á getu stefnda til að taka upplýsta afstöðu til fjárhagslegra skipta aðila á tímabilinu frá því að kaupsamningur hafi verið gerður, þ.m.t. til allra krafna stefnanda. Verði ekki krafist dráttarvaxta á meðan svo standi á.

Stefndi vísi til meginreglna fjármunaréttar um skuldbindingargildi samninga og um réttindi og skyldur kaupanda og seljanda í gagnkvæmum samningum, þá einnig til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, m.a. um galla og úrræði kaupanda vegna vanefnda seljanda, sbr. IV. og V. kafla. Þá vísi stefndi til samningalaga nr. 7/1936, einkum 33. og 36. gr., og enn fremur til laga nr. 2/1995 um hlutafélög, einkum 2. mgr. 68. gr. og ákvæða XII. kafla. Stefndi vísi jafnframt til 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um sýknu að svo stöddu og til 1. mgr. 28. gr. sömu laga um gagnkröfur til skuldajafnaðar, en til stuðnings kröfu um málskostnað vísist til XXI. kafla laganna, einkum 130. gr. þeirra.

Niðurstaða

Ágreiningur aðila í málinu snýr einkum að því að stefnandi krefur hér stefnda um efndir á tilteknum eftirstandandi þætti í heildarviðskiptum þeirra, sbr. upphaflegur fyrirliggjandi kaupsamningur um eignir og rekstur Hringrásar, dags. 21. febrúar 2015.

Umræddur kaupsamningur lýsir nánar því sem fólst í kaupunum, en í ákvæðum 1. gr. hans er hinu selda lýst. Eins og stefnandi leggur upp mál þetta krefur hann nú stefnda um efndir á þeim tiltekna þætti samningsins sem lýst er í eftirfarandi ákvæði hans númer 1.4.3 og varðar sölu á birgðum (það er fyrirliggjandi lager með brotajárn), en þar segir að á meðal hins selda séu: „Birgðir á afhendingardegi skv. talningu, sem aðilar skuli gera í sameiningu. Birgðir skulu að lágmarki vera 230 milljónir m.v. kostnaðarverð birgða, en á söluverði um 320 milljónir. Kaupandi tekur yfir skammtímaskuldir og áfalna orlofsskuldbindingu seljanda að hámarki 230.000.000.“

Enn fremur liggur fyrir í máli þessu samkomulag aðila um uppgjör og afhendingu hins selda, dags 30. júní 2015, þar sem eftirfarandi kemur fram í ákvæði nr. 1.3.3: „Samningsaðilar eru sammála um að lágmarksmagn birgða seljanda, sjá fylgiskjal C. Þessar birgðir eru metnar að kostnaðarverðmæti 233.988.828 kr. (án VSK) eru seldar kaupanda. Greiðslur vegna þessara kaupa á birgðum skiptast sem hér segir í fjóra jafna gjalddaga:“ Eru gjalddagar þá tilgreindir 1.10.2015, 1.11.2015, 1.1.2016 og 1.3.2016.

Loks var síðan gerður þriðji samningur á milli sömu aðila, hinn 3. febrúar 2016, sem vísar til kaupsamningsins frá 21. febrúar 2015 og uppgjörssamkomulagsins frá 30. júní 2015. Kemur þar meðal annars fram í 1. gr. að seljandi hafi ekki enn fengið greiddan framangreindan lager að verðmæti 233.988.828 krónur. Í grein 2.2 kemur síðan eftirfarandi fram: „Samkomulag er um að krafa seljanda vegna lagersins, sem er að fjárhæð kr. 233.988.828, lækki um 40.000.000 og verði 193.899.828 án vsk.“ Er þar síðan vísað til þess að kaupandi skuli greiða þá fjárhæð eins og lýst er nánar í framangreindri varakröfu stefnanda í máli þessu. Þá segir enn fremur í grein 2.2 varðandi framangreindar greiðslur: „Verði ekki staðið við greiðslurnar á tilgreindum gjalddögum skulu eftirstöðvar skulda taldar fallnar í gjalddaga og bera dráttarvexti frá þeim degi, sem þær voru gjaldkræfar í samræmi við upphaflegan samning aðila, þó skal fyrsti gjalddagi telja frá og með 1. nóvember 2015 í stað 1. október 2015.“

Í máli þessu er í fyrsta lagi deilt um það hvort síðastgerði samningurinn, frá 3. febrúar 2016, hafi samkvæmt framansögðu falið í sér skilyrta eða varanlega eftirgjöf á þessari tilteknu kröfu stefnanda vegna birgða samkvæmt samningunum. Aðalkrafa stefnanda miðar við hið fyrra, en varakrafan við hið síðara. Er því rétt að hér verði fyrst vikið að þessu tiltekna álitaefni áður en tekin verður afstaða til annarra máls- ástæðna stefnda, sem fela í reynd í sér ýmiss konar gagnkröfur hans í tengslum við þessi viðskipti aðila og kunna þá, verði á þær fallist, að leiða til sýknu, sýknu að svo stöddu, eða lækkunar á hér fyrirliggjandi kröfum stefnanda, sbr. dómkröfur stefnda.

Tekið skal þó fram, áður en lengra er haldið, að framsetningu á málsástæðum stefnanda í stefnu er að nokkru leyti ábótavant. Undir rekstri málsins hefur þó skýrst, meðal annars af framburði vitna, sá skilningur stefnanda að dómkröfur hans hér um greiðslu fyrir umræddar birgðir teljist ekki vera hluti þess heildarkaupverðs sem getið er um í 2. gr. upphaflegs kaupsamnings aðila frá 21. febrúar 2015, heldur standi þær að hans mati sjálfstætt sem krafa byggð á grein 1.4.3 í þeim samningi. Þá hefur verið upplýst að hin breytta framsetning á kröfugerð um birgðirnar í grein 1.3.3 í samkomulagi, dags. 30. júní 2015, hafi falið í sér síðara samkomulag aðila um að hverfa frá upphaflegum áformum í grein 1.4.3 í kaupsamningi, þess efnis að stefndi tæki yfir skammtímaskuldir og áfallnar orlofsskuldbindingar stefnanda að hámarki 230 milljónir, en þess í stað yrði greitt fyrir birgðirnar eins og lýst var í grein 1.3.3 í samkomulagi frá 30. júní 2015, sbr. svo enn frekar í grein 2.2 í síðasta samningi aðila frá 3. febrúar 2016. Að mati dómsins hefur skortur á útskýringum í stefnu á þessum atriðum vísast verið til þess fallinn að gera stefnda nokkuð erfiðara um vik að halda uppi vörnum í greinargerð, en þetta telst þó ekki að öllu virtu vera slíkur annmarki að eigi að leiða til frávísunar málsins án kröfu, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Hvað varðar í fyrsta lagi túlkun á framangreindu atriði, er snýr að samkomulagi aðila um greiðslur fyrir birgðir samkvæmt fyrirliggjandi samningum, þá verður þar að mati dómsins að fallast á framangreindar útskýringar af hálfu stefnanda, að gert hafi verið sérstakt samkomulag aðila um birgðir í heildarviðskiptum aðila eins og þar er lýst. Liggur jafnframt fyrir að stefndi fór ekki eftir því greiðslufyrirkomulagi fyrir birgðalagerinn sem lagt var upp með í grein 2.2 í síðasta samningi aðila um efnið frá 3. febrúar 2016. Kemur þar fram að skuldir falli þá í gjalddaga en beri dráttarvexti frá þeim degi er þær voru gjaldkræfar í samræmi við upphaflegan samning aðila.

Í málinu er ágreiningur um það hvernig túlka beri framangreint ákvæði í grein 2.2 í síðasta samningi aðila frá 3. febrúar 2016. Af hálfu stefnanda er byggt á því að ákvæðið hafi falið í sér skilyrtan afslátt fyrir stefnda ef staðið yrði við greiðslur. Fær þessi skilningur stuðning í framburði vitnanna E-kk-ef F-kk-ef G-kk-ef og R-kvk-ef H-kvk-ef, sem komu fyrir dóminn, en þau hafa bæði starfað náið með stefnanda. Af hálfu stefnda er hins vegar byggt á því að um hafi verið að ræða varanlega eftirgjöf upp á 40 milljónir króna af kaupsamningsgreiðslu fyrir birgðirnar. Fær sá skilningur meðal annars stoð í framburði vitnisins S-kk-ef A-kk-ef Á-kk-ef sem stóð að gerð samkomulagsins fyrir hönd stefnda áður en breyting varð á eignarhaldi félagsins.

Að mati dómsins verður í ljósi mismunandi skilnings á inntaki framangreinds ákvæðis í grein 2.2 í síðasta samningi aðila um efnið, dags. 3. febrúar 2016, að líta til þess að óljóst er að það taki samkvæmt orðanna hljóðan til annars en áhrifa vanefnda á dráttarvexti. Verður því að fallast á þá málsástæðu stefnda að umrætt samkomulag hafi falið í sér að verð á umræddum birgðum hafi verið lækkað um 40 milljónir króna. Verður þá jafnframt að líta til þess að í málinu liggur einnig fyrir útgefinn reikningur frá stefnanda til stefnda, dags. 30. september 2015, fyrir hinum ógreiddu birgðum, þar sem virðist skilyrðislaust miðað við fjárhæðina 193.598.170 krónur, er lætur nærri 40 milljóna króna eftirgjöf. Verður samkvæmt þessu að miða við að ekki sé þá tækt að fallast á aðalkröfu stefnanda, en leggja verði varakröfu hans til grundvallar í málinu. Þá er ekki fallist á það með stefnanda, eins og kom fram hér fyrir dómi, að stefndi hafi ekki byggt á framangreindri málsástæðu, en veita verður stefnda nokkurt svigrúm við þá túlkun með hliðsjón af annmörkum sem eru á framsetningu málsástæðna í stefnu.

Í máli þessu hefur stefndi jafnframt uppi enn frekari málsástæður sem varða viðskipti aðila með Hringrás í nokkuð víðara samhengi en stefnandi vill hér viðhafa, sbr. einnig ýmis ákvæði samninganna frá 21. febrúar 2015, 30. júní 2015 og 3. febrúar 2016, er stefndi telur að eigi ýmist að leiða til sýknu, sýknu hans að svo stöddu, eða þá lækkunar á hér fyrirliggjandi kröfum stefnanda í málinu fyrir hinar seldu birgðir. Áður en lagt verður mat á þær málsástæður ber þó að geta þess að fyrir dómi var því lýst af hálfu stefnda að ekki væri nú lengur byggt á því að við gerð samningsins 3. febrúar 2016 hefði þáverandi framkvæmdastjóra skort umboð til að skuldbinda félagið.

Hvað varðar aðrar málsástæður stefnda, þá er hér aðallega krafist sýknu og byggt á því að í grein 3.1 í uppgjörssamkomulaginu frá 30. júní 2015 hafi verið miðað við hámark kaupverðs sem 1.476.391.050 krónur, en stefnandi hafi þegar fengið greiddar 1.200.000.000 króna með reiðufé, sbr. greinar 2.2.1 og 2.2.2 í kaupsamningi, sbr. og greinar 3.2.1 og 3.2.3 í uppgjörssamkomulaginu, auk þess sem hann hafi einnig fengið afhent hlutabréf, sbr. grein 2.2.3 í kaupsamningi og 3.2.2 í uppgjörssamkomulagi, sem hafi samkvæmt því verið metið til 126.391.050 króna. Nemi þetta alls 1.326.391.050 krónum af kaupverðinu sem hafi að hámarki getað orðið 1.476.391.050 krónur, en mismunur sé þá 150 milljónir króna. Sé það svipuð fjárhæð og enn sé óuppgerð á milli aðila vegna ágreinings þeirra um Efnarás ehf., sbr. grein 2.2.4 í kaupsamningi og 3.2.4 í uppgjörssamkomulagi, sem stefnandi hyggist nú láta reyna á í öðru máli.

Byggir stefndi á því að stefnandi hafi samkvæmt framansögðu ekki sýnt fram á það að stefndi hafi vanefnt skyldur sínar til greiðslu kaupverðsins og beri því að sýkna stefnda. Þá feli síðasti samningur aðila um viðskiptin, dags. 3. febrúar 2016, í sér óréttmætar viðbótarskyldur fyrir stefnda í tengslum við kaupin, sem ekki fái staðist, en óeðlilega mikil tengsl hafi verið á milli stjórnenda stefnenda og stefnda á þeim tíma er samningurinn var gerður og stefnandi þá verið grandsamur um afar bága stöðu þáverandi móðurfélags stefnda. Vísist til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936, sbr. og 104. gr. laga nr. 2/1995 og sjónarmið að baki XII. kafla þeirra og gagnályktun frá 103. gr.

Að mati dómsins verður að fallast á það með stefnanda að ekki sé unnt að viðurkenna framangreindar málsástæður stefnda fyrir sýknu. En eins og áður segir þá hefur skýrst nægilega í málinu að sá hluti viðskipta málsaðila er sneri að kaupum á birgðum hafi í flestu tilliti verið aðgreindur frá öðrum þáttum viðskiptanna og síðan tekið breytingum hvað varðar greiðslufyrirkomulag í síðari samningum aðila eins og lýst hefur verið hér að framan. Fá því málsástæður stefnda er varða heildarfjárhæð viðskiptanna sem rök fyrir sýknu ekki staðist þar sem sýnt þykir, og þá einnig af framburði vitnanna E-kk-ef F-kk-ef G-kk-ef, J-kk-ef T-kk-ef og R-kvk-ef H-kvk-ef, að þær fjárhæðir er stefnandi krefur hér um hafi ekki verið hluti þess heildarkaupverðs sem getið var upphaflega um í 2. gr. kaupsamnings frá 21. febrúar 2015. Þá er heldur ekki unnt að fallast á að stefndi hafi sýnt fram á að gild rök séu til þess að víkja til hliðar síðasta samningi aðila, dags. 3. febrúar 2016, eins og byggt er á, og verður hann því lagður fullum fetum til grundvallar um þessi viðskipti málsaðila.

Af hálfu stefnda er jafnframt byggt á því að stefnandi hafi í ýmsum tilteknum efnum vanefnt framangreinda samninga þeirra um kaupin á Hringrás, sem stefndi virðist þá aðallega telja að eigi að leiða til sýknu, en til vara til sýknu að svo stöddu, þar sem stefndi eigi rétt á að halda eftir mögulegum eigin greiðslum vegna þessa, sbr. V. kafla laga nr. 50/2000, einkum 42. og 43. gr. þeirra, en af því leiði síðan að efndatími þeirra krafna er stefnandi geti átt sé ekki kominn, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991. Til þrautavara krefst stefndi svo í öllu falli lækkunar á dómkröfum stefnanda vegna þessa þar sem hann eigi gagnkröfur til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, en hann eigi þá eftir atvikum rétt til afsláttar af kaupverði eða til skaðabóta, sbr. ákvæði laga nr. 50/2000, þá einkum í IV. kafla um vanefndaúrræði.

Stefndi byggir á því að þær vanefndir sem hann heldur hér fram megi meðal annars leiða af yfirlýsingum stefnanda í samningi aðila, dags. 3. febrúar 2016. Liggi þannig hér fyrir vanefndir stefnanda á gagnkvæmum samningsskyldum við stefnda um afhendingu atvinnutækja, aðgengi að gögnum og upplýsingum, um það að tryggja nauðsynleg starfsleyfi og yfirfærslu vegna birgja og viðskiptavildar í rekstri. Þá hafi einnig átt sér stað óútskýrð hækkun á húsaleigu með nýjum leigusamningum sem í reynd hafi falið í sér endurgreiðslu meintrar skuldar stefnda og leiði til um 70 milljóna króna hækkunar leigu á samningstíma, sem fari í bága við grein 1.8 í kaupsamningi.

Í fyrsta lagi ber þá samkvæmt framansögðu að líta til þeirra málsástæðna stefnda er hann hefur uppi um það ákvæði í síðasta samningi aðila, dags. 3. febrúar 2016, sem snýr að skuldbindingum stefnanda varðandi leyfismál í viðskiptum aðila. Kemur þar fram í grein 2.1 að leyfin séu metin til 45 milljóna króna, en í grein 2.2 segir: „Standi seljandi ekki við skuldbindingar sínar um að koma leyfismálum í lag, hefur kaupandi heimild til að halda eftir greiðslu, 40.000.000, sbr. lið 2.2.5. Kaupandi hefur rétt til að skuldajafna kröfu sinni á hendur seljanda þess við greiðsluna, sbr. lið 2.2.5.“ Stefndi vill nú fá afslátt er þessu nemi vegna galla á því selda er komi á móti kröfu stefnanda.

Í málinu liggur nægilega ljóst fyrir að stefnandi hefur ekki í öllum atriðum komið umræddum leyfismálum í viðunandi horf. Hins vegar er umfang þessa óljóst svo ekki er enn unnt að staðreyna hver sé gagnkrafan sem stefndi kunni að eiga vegna þessa. Í gögnum málsins getur þó að líta yfirlit af hálfu stefnda sem gefur til kynna útlagðan kostnað að fjárhæð 15.871.972 krónur og áætlaðan kostnað við frekari framkvæmdir, eins og þar er útskýrt, allt að 54.608.460 krónur. Þótt taka megi undir með stefnanda að ekki liggi fyrir að stefndi hafi nú þegar beint greiðslukröfum til hans vegna þessa, auk þess sem hér virðist að mestu um útfærðar áætlanir stefnda sjálfs að ræða, verður samt að fallast á það með stefnda að með hliðsjón af framangreindu samningsákvæði í grein 2.2, verði að viðurkenna að þessi staða veiti stefnda þó a.m.k. ótvíræða heimild til þess að halda eftir greiðslu upp á allt að 40 milljónir króna, miðað við síðasta áformaða gjalddaga í viðskiptum aðila með birgðirnar, eða þar til að óloknu uppgjöri málsaðila vegna leyfismála samkvæmt samningunum telst vera lokið. Verður því sú krafa sem unnt er að viðurkenna hér sem þegar gjaldkræfa stefnanda til handa að sama skapi 40 milljónum króna lægri sem þessum tilteknu samningsskuldbindingum nemur.

Í öðru lagi byggir stefndi á því að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnanda vegna óljósrar hækkunar á húsaleigu á tilgreindu tímabili sem nemi allt að 70 milljónum króna. Hefur ítrekað komið fram af hálfu vitna í málinu að umrædd hækkun leigunnar hafi meðal annars tengst óloknu uppgjöri málsaðila varðandi félagið Efnarás ehf. sem stefnandi hefur lýst yfir hér fyrir dómi að muni koma til umfjöllunar í aðgreindu máli. Er þessi gagnkrafa stefnda í málinu afar óljós og verður að fallast á það með stefnanda að ósannað sé að samband sé á milli samkomulags aðila um breytingu á húsaleigu til hækkunar og þeirra viðskipta þeirra með birgðir sem hér eru til umfjöllunar. Verður ekki fallist á það að þessi málsástæða stefnda geti haft nokkra þýðingu í máli þessu.

Í þriðja lagi byggir stefndi á því að um sé að ræða vanefndir stefnanda varðandi tilteknar bifreiðar og vinnuvélar sem ekki hafi verið afhentar samkvæmt samningum aðila, en metið verðmæti þeirra hafi að mati stefnanda sjálfs verið 58,1 milljón króna, en stefndi hefur svo bætt við tækjum þannig að krafan nemi alls 76.2 milljónum króna. Liggur fyrir í málinu sundurliðað yfirlit um öll þau tæki er yfirfærð voru í viðskiptum aðila og þau tæki jafnframt auðkennd sem stefndi telur að stefnandi hafi ekki réttilega afhent sér, þar sem þau séu vegna ýmissa skráningarvandkvæða enn skráð á stefnanda. Þótt flest tækin hafi verið afhent stefnda hafi hann ekki fyllilega getað hagnýtt sér þau eins og til hafi staðið vegna vanefnda stefnanda við skráningaryfirfærslu þeirra.

Af hálfu stefnanda hefur hér verið vísað til þess að hann geti ekki borið ábyrgð á fyrirliggjandi annmörkum við skráningu tækjanna, en stefndi hafi til þessa ekki leitað til stefnanda til að finna sameiginlegar lausnir á þessu. Ekki sé um það deilt að öll tæki sem borið hafi að afhenda hafi þegar verið afhent stefnda og hann hafi hagnýtt sér þau.

Að mati dómsins verður hér að fallast á það með stefnanda að fyrir liggi í málinu að umrædd tæki hafi þegar verið afhent til stefnda og geti stefndi því ekki sett fram kröfugerð sína á hendur stefnanda vegna fyrirliggjandi annmarka á skráningu þeirra með þeim hætti er hann geri hér. Er óljóst hvaða kröfu stefndi kann mögulega að eiga í þessu sambandi gagnvart stefnanda og verður því ekki fallist á að þessi málsástæða stefnda geti haft nokkra frekari þýðingu í máli þessu eins og það liggur hér fyrir.

Hvað síðan varðar aðrar tilgreindar gagnkröfur stefnda vegna meintra vanefnda stefnanda í samningssambandi þeirra, svo sem varðandi togarann Orlik, yfirfærslu viðskiptasambanda, viðskiptavildar, og varðandi afhendingu rafrænna upplýsinga og gagna, þá eru þær kröfur að mati dómsins allar hér studdar ónógum gögnum og teljast óvísar og geta því ekki komið hér neitt frekar til álita. Kemur sýkna að svo stöddu þá heldur ekki til álita þar sem ljóst þykir að tilvist eða fjárhæðir mögulegra gagnkrafna stefnda liggja hér a.m.k. ekki nægilega ljósar fyrir, ólíkt kröfugerð stefnanda í málinu.

Með hliðsjón af öllu framangreindu verður það því niðurstaða dómsins að fallast beri á varakröfu stefnanda í málinu, nema þá að því leyti að stefnda sé þó samkvæmt fyrirliggjandi síðasta samningi þeirra enn stætt á því að halda eftir greiðslu að fjárhæð 40 milljónir króna þar til uppgjör liggur fyrir milli aðila varðandi óuppgerð leyfismál. Ber þá og að líta til þess að ekki er tölulegur ágreiningur um framsetningu dómkrafna.

Einnig verður þá að fallast á kröfu stefnanda um dráttarvexti af hér tildæmdum fjárhæðum, innan þeirra marka sem hún liggur hér fyrir, en þess ber þó að geta að höfuðstólsfærsla dráttarvaxta er lögbundin, sbr. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001, og því er ekki sérstaklega vikið að þeim þætti í dómsorði hvað varðar þessa kröfu stefnanda.

Með hliðsjón af þessum úrslitum málsins þykir enn fremur vera rétt að stefnda verði nú gert að greiða stefnanda alls 1.000.000 króna í málskostnað.

Málið flutti E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda, en B-kk-nf T-kk-nf P-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Geta ber þess að dómarinn tók við málinu 10. janúar sl., en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Hringrás hf., greiði stefnanda, Sindraportinu hf., 153.899.828 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, með síðari breytingum, af 20.000.000 króna frá 15. apríl 2016 til 15. júní 2016, og frá þeim degi af 60.000.000 króna til 15. október 2016, og frá þeim degi af 100.000.000 króna til 15. nóvember 2016, og frá þeim degi af 150.000.000 króna til 15. janúar 2017, og frá þeim degi af 153.899.828 krónum til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 1.000.000 króna í málskostnað.

Dóminn kveður upp P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari.