X-10/2010

Mál þetta var tekið til úrskurðar 12. maí sl.

Sóknaraðili er Byr hf., kt. 000000-0000, Borgartúni 18, Reykjavík, áður Byr sparisjóður, kt. 000000-0000, sama stað.

Varnaraðili er G-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, Smiðjuvegi 4a, Kópavogi.

Með beiðni er barst dóminum 25. mars 2010 krafðist sóknaraðili þess að bú varnaraðila, G-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Þegar beiðnin var tekin fyrir hinn 6. maí 2010 var kröfunni mótmælt og var þingfest sérstakt ágreiningsmál. Við fyrirtöku ágreiningsmálsins hinn 12. maí sl. lagði varnaraðili fram greinargerð í málinu, en því var lýst yfir af hálfu sóknaraðila að ekki væri talin þörf á framlagningu greinargerðar af hans hálfu. Eftir að lögmaður sóknaraðila og varnaraðili höfðu tjáð sig um málið og reifað sjónarmið sín var málið tekið til úrskurðar.

Sóknaraðili, Byr hf., krefst þess að bú varnaraðila, G-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, verði tekið til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili krefst þess að kröfunni verði hafnað.

Sóknaraðili kveðst eiga kröfu á hendur skuldara sem að viðbættum dráttarvöxtum og kostnaði nemi 25.593.295 krónum. Samkvæmt gögnum málsins byggist krafa sóknaraðila á skuldabréfi, útgefnu af skuldara fyrir hönd Bílakots ehf. til Sparisjóðs Kópavogs, upphaflega að fjárhæð 15.950.000 krónur. Samkvæmt ákvæðum skuldabréfsins er skuldabréfið til 20 ára með fyrsta gjalddaga 1. desember 2007. Vextir skyldu reiknast frá 19. október 2007 og höfuðstóll skuldarinnar breytast á hverjum gjalddaga í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs miðað við grunnvísitölu 276,70. Skuldabréfið er áritað um sjálfskuldarábyrgð skuldara, G-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef. Gögn málsins sýna að gerð var breyting á greiðsluskilmálum skuldabréfsins hinn 18. september 2008. Samkvæmt skilmálabreytingunni skyldi greiða uppfærðan höfuðstól að fjárhæð 18.104.829 krónur á 234 gjalddögum á eins mánaðar fresti, í fyrst skipti 1. október 2008. Einungis bar að greiða vexti á 12 gjalddögum, en síðan skyldi greiða afborganir, vexti og verðbætur. Vextir og vísitala skyldu reiknast frá 3. september 2008. Gögn í málinu sýna að árangurslaust fjárnám var gert hjá skuldara 10. mars 2010.

Í greinargerð bendir varnaraðili á að í dag ríki réttaróvissa þar sem t.d. sé beðið niðurstöðu Hæstaréttar um lögmæti erlendra lána. Almennur forsendubrestur hafi orðið varðandi lánasamninga almennt eftir fall 90% fjármálafyrirtækja og eftir að kallað hafi verið eftir aðstoð Alþjóða gjaldeyrissjóðsins og hömlur settar á viðskipti með gjaldeyri. Full ástæða sé því til þess að vísa til sjónarmiða í lögum nr. 7/1936 um ógildingu löggerninga vegna „atvika sem síðar komu til.“ Á grundvelli þessara sjónarmiða megi fella löggerninga niður eða breyta eins og reyndar aðrir bankar hafi verið að gera. Fjármálastofnanir sæti eftirliti og þurfi að gæta jafnræðis. Sóknaraðila beri að reyna að vinna úr þessu máli enda þjóni það ekki hagsmunum hans að hirða eignir að óþörfu. Ríkið sé eigandi sóknaraðila og ríkinu beri að gæta meðalhófs. Bendir varnaraðili á að það sé yfirlýst stefna ríkisins að gera ekki einstaklinga gjaldþrota nema brýnustu nauðsyn beri til.

Óvissa sé um það hver sé eigandi og um leið kröfuhafi skuldabréf nr. 1135-74-220572. Í upphafi hafi það verið Sparisjóður Kópavogs. Bréfið hafi síðan verið framselt til Byrs sparisjóðs, kt. 000000-0000. Krafa um gjaldþrotaskipti sé síðan gerð í nafni Byrs sparisjóðs, kt. 000000-0000. Nú sé Byr sparisjóður gjaldþrota og enn sé komin ný kennitala, þ.e. 000000-0000. Hér þurfi að skoða framsalsröð og almennar viðskiptabréfareglur. Mótmælt sé að krafan hafi flust sjálfkrafa úr þrotabúinu og til Byrs hf. Margir kröfuhafar í þrotabúi Byrs sparisjóðs séu að íhuga að fara í mál til að hnekkja yfirtöku ríkisins á sparisjóðnum.

Varnaraðili kveður kröfu sóknaraðila um að krefjast gjaldþrotaskipta á búi hans sé engum í hag. Um sé að ræða hefndarráðstöfun til að komast yfir eignir sem hann eigi að Miðhrauni 14 í Garðabæ. Varnaraðila hafi verið boðið að beiðnin yrði afturkölluð ef hann afsalaði sér þessum eignum. Langflest lánin á Miðhrauni 14 séu erlend lán og talsverður vafi virðist ríkja um lögmæti þeirra.

Reyndar megi vísa til 29. gr. samningalaga um nauðung þegar staðan sé þannig að fjármálastofnun geti nánast gert það sem hún vill þrátt fyrir núverandi efnahagsástand, sem varnaraðili kveður afleiðingu af kæruleysi fjármálastofnana. Á bak við sjálfskuldarábyrgð varnaraðila sé tryggingarbréf með veði í fasteign.

Við útgáfu umrædds skuldabréfi hafi varnaraðili verið 65 ára. Bréfið hafi verið til 20 ára og því hefði varnaraðili verið 85 ára við uppgreiðslu þess. Spurning sé hvort slík lánveiting sé ekki óábyrg.

Forsendur og niðurstaða.

Óumdeilt er að umrætt skuldabréf, sem varnaraðili gaf út fyrir hönd Bílakots ehf. og áritaði um sjálfskuldarábyrgð sína, var framselt af hálfu Sparisjóðs Kópavogs til Byrs sparisjóðs. Voru breytingar gerðar á skilmálum bréfsins hinn 18. september 2008, sem samþykktar voru af hálfu Byrs sparisjóðs og varnaraðila, persónulega og fyrir hönd útgefanda bréfsins.

Þá hefur verið lögð fram í málinu yfirlýsing J-kk-ef F-kk-ef, framkvæmdastjóra sóknaraðila, dags. 27. apríl 2010, um að með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins hinn 22. apríl 2010 hafi eignum og skuldum Byrs sparisjóðs, kt. 000000-0000, verið ráðstafað til sóknaraðila. Þar segir og að samkvæmt 1. og 2. tl. ákvörðunarinnar hafi öllum eignum Byrs sparisjóðs verið ráðstafað til sóknaraðila, þar með töldum öllum kröfuréttindum og tryggingarréttindum, svo sem veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum Byrs sparisjóðs. Byr hf. taki samkvæmt framangreindu við aðild í öllum málum, sem Byr sparsjóður hafi áður átt aðild að og tengjast kröfum sparisjóðsins á hendur öðrum, nema annað sé sérstaklega tilkynnt. Gildi það jafnt við meðferð þeirra fyrir dómstólum, sýslumönnum eða öðrum stjórnvöldum. Umrædd ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá 22. apríl 2010 hefur og verið lögð fram í málinu.

Með vísan til framangreinds þykir ljóst að sóknaraðili er eigandi þeirrar kröfu á hendur varnaraðila sem á er byggt í málinu og telst því réttur aðili máls þessa.

Af hálfu sóknaraðila hafa verið lögð fram gögn sem styðja staðhæfingu hans um að hann eigi gjaldfallna kröfu á hendur varnaraðila samkvæmt áðurgreindu skuldabréfi. Af greinargerð varnaraðila má ráða að hann viðurkenni tilvist kröfu sóknaraðila á hendur honum. Er ekki fallist á með varnaraðila að almennur forsendubrestur vegna efnahagshrunsins hér á landi eigi að leiða til þess að víkja beri áðurgreindu skuldabréfi til hliðar í heild eða að hluta eða breyta með vísan til 36. gr. samningalaga nr. 7/1936. Þá er ekki fallist á með varnaraðila að 29. gr. sömu laga eigi við í málinu.

Sóknaraðili reisir kröfu sína um gjaldþrotaskipti á hinni árangurslausu aðfarargerð hjá skuldara hinn 10. mars 2010 og vísar hann kröfunni til stuðnings til 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Með því að skilyrðum 1. tl. 1. mgr. þeirrar greinar telst fullnægt í máli þessu er bú varnaraðila, G-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, tekið til gjaldþrotaskipta.

Málskostnaðar var ekki krafist.

R-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður úrskurðinn upp.

Úrskurðarorð:

Bú G-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, kt. 000000-0000, er tekið til gjaldþrotaskipta.

R-kvk-nf B-kvk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 21. maí 2010