S-113/2006

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 29. nóvember sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði, útgefinni 16. ágúst 2006, á hendur

“I.

R-x-x N-x-x C-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara, A-x-x J-x-x J-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara, T-kk-þgf G-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hagaseli 15, Reykjavík, K-x-x H-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríksiborgara, S-x-x M-x-x S-x-x, fæðingardagur 000000, þýskum ríkisborgara, S-kvk-þgf G-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Laugarnesvegi 45, Reykjavík, H-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hvammabraut 10. Hafnarfirði, Y-x-x M-x-x O-x-x, fæðingardagur 000000, spænskum ríkisborgara,

fyrir eftirgreind brot framin föstudaginn 4. ágúst við Desjarárstíflu á lokuðu vinnusvæði Suðurverks:

1. Fyrir brot gegn almennum hegningarlögum, með því að hafa ruðst heimildarlaust inn á lokað vinnusvæði og synjað að fara þaðan þegar lögreglan skoraði á þau að gera það.

Telst þetta varða við 231. gr. laga nr. 19,1940, sbr. 123. gr. laga nr. 82, 1998.

2. Brot á hegningarlögum, með því að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa lokað vinnusvæði umrætt sinn,

Telst þetta varða við 19. gr. lögreglulaga nr. 90, 1996, sbr. 41. gr. sömu laga.

II.

H-kk-þgf H-kk-þgf, kt. 000000-0000, Hvammabraut 10, Hafnarfirði, S-x-x M-x-x S-x-x, fæðingardagur 000000, þýskum ríkisborgara, J-x-x R-x-x W-x-x, 000000, breskum ríkisborgara,

fyrir eftirgreind brot framin mánudaginn 7. ágúst 2006 á Fljótsdalsheiði, við Desjarárstíflu á lokuðu vinnusvæði Suðurverks:

1. Fyrir brot gegn almennum hegningarlögum, með því að hafa, ruðst heimildarlaust inn á lokað vinnusvæði og synjað að fara þaðan þegar lögreglan skoraði á þau að gera það.

Telst þetta varð við 231. gr. laga nr. 19, 1940, sbr. 123. gr. laga nr. 82, 1998.

2. Brot á lögreglulögum, með því að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa lokað vinnusvæði umrætt sinn,

Telst þetta varða við 19. gr. lögreglulaga nr. 90, 1996, sbr. 41. gr. sömu laga.

III.

S-kvk-þgf G-kvk-þf, kt. 000000-0000, Laugarnesvegi 45, Reykjavík, B-x-x M-x-x E-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara, A, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara, R-x-x J-x-x D-x-x, 000000, breskum ríkisborgara, J-x-x C-x-x H-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara, N-x-x R-x-x D-x-x S-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara og L-x-x C-x-x, fæðingardagur 000000, breskum ríkisborgara

fyrir eftirgreind brot mánudaginn 7. ágúst á Fljótsdalsheiði við Kárahnjúkastíflu á lokuðu vinnusvæði Impregilo, nánar tiltekið við aðalinntak:

1. Fyrir brot gegn almennum hegningarlögum með því að hafa, ruðst heimildarlaust inn á lokað vinnusvæði og synjað að fara þaðan þegar lögreglan skoraði á þau að gera það.

Telst þetta varða vði 231. gr. laga nr. 19, 1940, sbr. 123. gr. laga nr. 82, 1998.

2. Brot á lögreglulögum, með því að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa lokað vinnusvæði umrætt sinn.

Telst þetta varða við 19. gr. lögreglulaga nr. 90, 1996, sbr. 41. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar.

Eftirtaldir verktakar hafa kært ofangreinda háttsemi og áskilið sér rétt til að koma að bótakröfum í málinu: Impregilo SpA, Ísland, útibú, kt. 000000-0000, Suðurverk hf., kt. 000000-0000.”

Við þingfestingu málsins var af hálfu ákæruvalds fallið frá kröfum á hendur ákærða H-kk-þgf H-kk-þgf að því er varðar II. kafla ákærunnar. Í þinghaldi 5. september 2006 var af hálfu ákæruvalds fallið frá kröfum á hendur ákærðu A-x-x J-x-x J-x-x, K-x-x H-x-x og M-x-x S-x-x.

Af hálfu ákærðu er þess aðallega krafist að kröfum ákæruvalds, sem greinir í 1. tölulið í I., II. og III. kafla ákæru verði vísað frá dómi og ákærðu verði sýknuð af kröfum ákæruvalds í 2. tölulið í I., II. og III. kafla ákæru. Til vara er þess krafist að ákærðu verði alfarið sýknuð af refsikröfum ákæruvalds. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

Engar bótakröfur hafa verið gerðar í málinu af hálfu Impregilo SpA eða Suðurverks hf.

II.

Málavextir.

Um I. kafla ákæru.

Í frumskýrslu lögreglu segir að hinn 4. ágúst 2006 kl. 11.25 hafi lögregla fengið boð um að mótmælendur Kárahnjúkavirkjunar hefðu komið sér fyrir inni á vinnusvæði fyrirtækisins Suðurverks. Í skýrslunni segir að lögregla hafi farið á staðinn og séð þar 17 mótmælendur, sem búnir hafi verið að koma sér fyrir við vinnuvélar Suðurverks á vegi skammt sunnan við Kárahnjúk. Sumir þeirra hafi haldið á borðum, sem á hafi verið búið að rita slagorð gegn virkjunarframkvæmdum og öðru því tengdu. Einnig hafi nokkrir verið búnir að hlekkja sig við vörubifreið og ýtu sem þarna hafi verið. Stjórnandi vörubifreiðarinnar hafa verið stjórnhúsi hennar en bifreiðin ekki í gangi. Stjórnandi hennar hafi tjáð lögreglu að mótmælendur hefðu ýtt á neyðarrofa framan á bifreiðinni og drepið þannig á vél hennar. Þá hafi lögregla fengið upplýsingar um það að maður hefði verið við vinnu á ýtunni en að hann yfirgefið stjórnhús hennar. Þá segir í skýrslunni að stjórnendur vinnuvélanna hafi gengið frá þeim og læst þeim áður en þeir hurfu af vettvangi.

Í skýrslu lögreglu segir að nokkru eftir að lögregla kom á staðinn hafi lögreglumenn séð mótmælendur hlaupa að beltagröfu, sem þarna hafi verið nokkru sunnar. Ákveðið hafi verið að handtaka þá sem farið hefðu inn á vinnusvæðið. Hafi þessum aðilum verið tilkynnt fyrir handtökuna að þeir ættu að fara af svæðinu, sem þeir hafi ekki gert.

Þá segir að G-x-x hafi verið handtekinn fyrstur, þá þau T-kk-nf, H-kk-nf, R-x-x, E-kvk-nf T-x-x, N-x-x, R-x-x, A-x-x og A-x-x, en þau hafi verið á hlaupum við veginn. Við ýtuna hafi verið þau D-x-x, S-x-x, S-x-x og K-x-x en S-x-x hafi verið búinn að hlekkja sig við ýtuna. Hin hafi annað hvort haldið í hvort annað eða í ýtuna. Til að tryggja öryggi á vettvangi hafi þau D-x-x og K-x-x verið fest við ýtuna með handjárnum eða benslum en S-x-x hafi verið handtekinn og færður í hóp annarra, sem handteknir hefðu verið og staðsettir sunnar á veginum. Eftir þetta hafi T-x-x og Y-x-x verið handteknir, en þeir hafi hlekkjað sig við vörubifreiðina. Að síðustu hafi þær S-kvk-nf og E-kvk-nf P-x-x verið handteknar. Í skýrslunni segir að S-kvk-þgf hafi verið búin að hlekkja sig við beltagröfu sunnar á svæðinu og að E-kvk-nf hafi verið búin að binda skóreimar sínar við S-kvk-þf, en á þær hafi lögreglan klippt. Á meðan lögregla hafi reynt að tryggja ástand á staðnum hafi E-kvk-nf fest sig við vinnuvélina með benslum.

Þegar búið hafi verið að tryggja ástand á vettvangi hafi mótmælendur verið færðir inn í hópbifreið og þeir fluttir á lögreglustöðina á Egilsstöðum, en þangað hafi verið komið kl. 14.35. Þeir hafi þau verið tekin fyrir eitt í einu, þeim látið á té upplýsingablað fyrir handtekna menn, ástæða handtöku kynnt. Öll hafi þau verið spurð um sakarefnið en ekkert þeirra hafi viljað tjá sig.

Lagt hafi verið hald á endurskinsvesti, hjólalás og regnstakk merktan Landsvirkjun.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum að því er varðar I. kafla ákærunnar.

Ákærða R-kvk-nf N-x-x C-x-x kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl. Hún sagði að lögregla hefði ekki gefið henni neinar fyrirskipanir áður en hún var handtekin. Hún kaus að tjá sig ekki frekar um sakarefnið.

Ákærði T-kk-nf G-kk-nf kom fyrir dóminn við framhald aðalmeðferðar 29. nóvember sl. Hann neitaði sök. Hann viðurkenndi að hafa verið á vinnusvæði Suðurverks í umrætt sinn og tekið þar þátt í friðsamlegum mótmælum ásamt fleirum. Hann sagðist ekki hafa hlekkjað sig við vinnuvélar. Þá sagðist hann hafa gert sér grein fyrir að um vinnusvæði væri að ræða, en ekki að það væri lokað. Hann sagði að hópurinn hefði komið fótgangandi úr tjaldbúðum hópsins og á þeirri leið hefði hann ekki orðið var við nein skilti. Hann sagði að lögreglan hefði byrjað á því að taka myndir, fyrst úr lögreglubifreiðinni en síðan hefðu lögreglumenn komið nær til að taka andlitsmyndir. Á meðan hefðu nokkrir hlekkjað sig við vinnuvélarnar í rólegheitunum. Ákærða S-kvk-nf hefði ákveðið að hlaupa að gröfu og sagðist hann hafa hlaupið með henni ásamt E-kvk-þgf. Ákærði sagðist ekki hafa heyrt lögreglu skora á fólk að fara af vinnusvæðinu. Hann sagðist hafa orðið vitni að því þegar maður hafi verið handtekinn á harkalegan hátt. Sagðist hann hafa hlaupið þar að og spurt af hverju maðurinn hefði verið handtekinn og þá hefði honum verið sagt að halda sig frá. Hann hefði því gengið í burtu en síðan verið handtekinn sjálfur. Hann hefði spurt af hverju hann væri handtekinn og þá hefði lögreglumaðurinn hefði sagt að hann hefði verið að hindra handtöku. Áður hefði ekki verið búið að skora á hann að fara af svæðinu. Hann sagðist ekki geta svarið fyrir það hvort skorað hefði verið á aðra að yfirgefa vettvang. Hann sagði að þegar stjórnendur vinnuvélanna hefðu verið beðnir um að yfirgefa vinnuvélarnar hefðu þeir aðeins sagt að þeir ætluðu að taka sér gott kaffihlé og gengið í burtu. Tilgangur aðgerðanna hefði verið sá að komast í fjölmiðla og vekja þannig athygli almennings á framkvæmdunum við Kárahnjúka. Þessi mótmæli hefðu hins vegar farið friðsamlega fram. Aðspurður sagðist hann ekki hafa ýtt sjálfur á neyðarrofa á vörubifreiðinni en sagðist hafa lesið um það í lögregluskýrslu að það hefði verið gert. Aðspurður sagðist hann ekki hafa séð skilti um að vinnusvæðið væri lokað. Þá sagði ákærði að hann og aðrir mótmælendur hefðu ekki farið neina vegslóða að vinnusvæðinu og því ekki séð nein skilti. Loks sagði ákærði að hann hefði ekki verið nálægt ákærða H-kk-þgf á vettvangi og því hefði H-kk-nf ekki getað komið boðum til hans eða S-kvk-ef þar sem þau hefðu verið góðan spöl í burtu.

Ákærða S-kvk-nf G-kvk-nf kom fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins 26. október sl. Hún viðurkenndi að hafa verið á vinnusvæði Suðurverks við Desjarárstíflu í umrætt sinn til að mótmæla framkvæmdunum þar. Hún sagðist hafa gert sér grein fyrir að hafa verið inni á svæði þar sem vinna fór fram, en sagðist ekki hafa gert sér grein fyrir hvar vinnusvæðið byrjaði. Hún viðurkenndi að hafa hlekkjað sig við beltagröfu á svæðinu með hjólalás. Hún sagði að hún hefði ekki getað yfirgefið svæðið þar sem hún hefði ekki verið með lykil að hjólalásnum meðferðis og lykillinn hefði ekki verið í fórum neins á svæðinu. Hún sagðist hafa gert lögreglu grein fyrir þessu. Hún sagði að stjórnendur vinnuvélanna hefðu yfirgefið þær og drepið á þeim þegar þau hefðu komið inn á svæðið og sagðist ákærða hafa gert þeim grein fyrir að hún ætlaði að hlekkja sig við aðra vinnuvélina.

Ákærði H-kk-nf H-kk-nf kom fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins 26. október sl. Hann viðurkenndi að hafa verið vinnusvæði Suðurverks við Desjarárstíflu í umrætt sinn og að tilgangur veru hans þar hefði verið að mótmæla framkvæmdum við Kárahnjúkastíflu. Hann sagði að hlutverk hans hefði verið að túlka fyrir þann sem hafi átt að fylgjast með því að staðið væri löglega að handtöku fólksins. Sú manneskja hafi verið í neongrænu vesti sem á hafi staðið “Legal observer”. Hefði ákærði átt að fylgja henni hvert fótmál og túlka það sem lögregla sagði og öfugt því lögreglan hefði harðneitað að tala ensku. Hann sagði að honum hefði að lokum orðið ljóst að hann var staddur inni á lokuðu vinnusvæði en sagði að honum hefði ekki verið ljóst hvenær hann fór inn á það svæði. Hann sagðist ekki vera viss um hvort lögregla skoraði á hann að yfirgefa svæðið, en sagðist þó halda það. Þá sagðist hann gera ráð fyrir að hann hafi ekki hlýtt fyrirmælum lögreglu, hafi hann á annað borð fengið slík fyrirmæli, þar sem hann hefði verið handtekinn að lokum. Hann sagði að þau ákærðu hefðu komið úr suðvestri að stíflunni og að þau hefðu verið að koma úr tjaldbúðunum, sem hefðu verið á fyrirhuguðu lónstæði. Hann sagðist ekki hafa séð nein skilti sem bönnuðu umferð óviðkomandi fólks. Hann sagði að um hefðu verið að ræða skipulagðar aðgerðir ákærðu og að um friðsamleg mótmæli hefðu verið að ræða. Hann sagði að þegar lögreglumenn hefðu komið á staðinn hefðu þeir stillt sér upp og dregið upp bensli. Honum hefði því þótt alveg ljóst að lögreglan ætlaði sér að handtaka hópinn en ekki að vísa honum burt af svæðinu. Hann sagði að lögregla hefði þó byrjað á því að athuga öryggi fólks, sem hafði hlekkjað sig við vinnuvélarnar. Hann sagði að lögregla hefði talað eitthvað við hina erlendu mótmælendur á ensku en hann sagðist ekki kannast við að þeir hefðu verið beðnir um að yfirgefa svæðið á ensku.

Ákærði Y-x-x M-x-x O-x-x kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl. Hann sagði að það hefði ekki verið nein girðing á svæðinu og því engin hindrun af neinu tagi fyrir fólk ef það ætlaði að fara inn á svæðið. Þá hefðu ekki verið neinir fánar sem sýndu að þetta væri lokað svæði. Þá sagði hann að lögregla hefði hvorki tjáð honum að hann væri handtekinn né kynnt honum vegna hvers hann væri handtekinn. Hann sagði ennfremur að lögreglan hefði ekki skorað á hann að yfirgefa svæðið og ekki gefið honum neinar fyrirskipanir. Þá tók hann fram að hann hefði meiðst á vinstri úlnlið við handtökuna og að lögregla hefði komið mjög illa fram við hann.

Teknar voru skýrslur af öllum ákærðu hjá lögreglu í ágúst s.l. nema af ákærðu S-kvk-þgf. Ekkert hinna ákærðu tjáði sig um sakarefnið hjá lögreglu í ágúst sl. Ákærði Y-x-x M-x-x O-x-x tók þó fram að lögreglan hefði ekki gefið honum nein fyrirmæli.

Vitnið A-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður sagði að lögregla hefði fengið tilkynningu um að hópur ætlaðra mótmælenda hefði farið inn á vinnusvæði Suðurverks. Síðar hefðu einnig komið upplýsingar um það að einhverjir hefðu hlekkjað sig við vinnuvélar og stöðvað vinnu á svæðinu. Um hefði verið að ræða alls 17 manns. Lögregla hefði því haldið í átt að stíflustæðinu. Hann sagði að skorað hefði verið á fólkið með skýrum hætti bæði á ensku og íslensku að yfirgefa svæðið með góðu áður en það var handtekið. Hann sagðist sjálfur hafa gefið slík fyrirmæli á ensku og íslensku og ákærðu ekki hlýtt því. Einnig hefði þeim tilmælum verið beint til ákærða H-kk-ef, sem hefði virst vera í góðu sambandi við fólkið, að hann kæmi þessum fyrirmælum, ef þau væru ekki nægilega skýr, til annarra sem væru þarna á svæðinu. Öllum sem voru á svæðinu hefði átt að vera ljóst að þeim væri ekki heimilt að vera á svæðinu. Hann staðfesti að ákærðu hefðu öll verið handtekin inni á vinnusvæðinu. Þá sagði hann að fjögur hinna ákærðu hefðu verið búin að hlekkja sig við vinnuvélar á svæðinu með reiðhjólalásum, en það hefðu verið meðal annarra S-kvk-nf G-kvk-nf og Y-x-x M-x-x O-x-x.

Hann sagði að þegar farið væri eftir Kárahnjúkavegi að svæðinu væru á hægri hönd stór skilti, sem á stæði að þar væri verktakinn Suðurverk að störfum. Einnig kæmi þar fram að um vinnusvæði væri að ræða og að öll óviðkomandi umferð væri bönnuð. Hann benti einnig á að á svokölluðu útsýnissvæði væru skilti sem á stæði að um lokað vinnusvæði væri að ræða. Hann sagði að vinna hefði legið niðri á svæðinu í tæpar tvær klukkustundir.

Vitnið J-kk-nf Ó-kk-nf Ó-kk-nf lögreglumaður sagði að þegar lögreglumenn hefðu komið á vettvang hefðu mótmælendur verið við stóra vörubifreið og jarðýtu með áletraðan borða og kallandi slagorð gegn virkjunarframkvæmdunum. Hann sagði að bílstjóri vörubifreiðarinnar hefði setið inni í bifreiðinni, en hún hefði ekki verið í gangi. Hann sagðist hafa rætt við bílstjórann og hann tjáð honum og að ákærðu hefðu ýtt á neyðarrofa framan á bifreiðinni og drepið þannig á vél hennar. Hann sagði að þeir hefðu beðið eftir stjórnanda aðgerða á vettvangi, þ.e. A-kk-þgf S-kk-þgf og á meðan hefði hann rætt við fólkið og sagt þeim að þau mættu ekki vera þarna og ættu að koma sér í burtu. Sjálfur sagðist hann hafa rætt við Íslendingana á íslensku, en B-kk-nf B-kk-nf lögreglumaður hefði rætt bæði á íslensku og ensku við mótmælendurna og skipað þeim að fara af staðnum. Ákærðu hefðu hins vegar ekki sýnt nein viðbrögð. Þegar A-kk-nf hafi komið á staðinn hafi hann tekið ákvörðun um að handtaka fólkið. Hann staðfesti að ákærðu, T-kk-nf, H-kk-nf, S-kvk-nf, R-x-x N-x-x og Y-x-x hefðu verið meðal þeirra sem lögregla handtók í umrætt sinn. Hann staðfesti einnig að ákærði Y-x-x hefði verið búinn að hlekkja sig við vörubifreiðina, en hann sagðist ekki hafa haft afskipti af ákærðu S-kvk-þgf. Hann sagðist hins vegar vita að hún hefði hlekkjað sig við vinnuvél á staðnum. Hann sagðist ekki hafa verið viðstaddur þegar þau voru losuð. Aðspurður sagði hann að það væri skilti á veginum þar sem farið væri að Desjarárstíflu, sem á stæði að þar væri Suðurverk að störfum og að um lokað vinnusvæði væri að ræða. Einnig væru skilti á útsýnispalli. Hann sagði að um stórt vinnusvæði væri að ræða og því væri mögulegt að skiltin gætu farið fram hjá fólki, en það færi reyndar eftir því hvaða leið viðkomandi færi. Hann staðfesti að vinnusvæðið væri ekki afgirt.

Vitnið G-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður sagði að þegar hann hefði komið á vettvang hefði verið þarna hópur fólks og hefðu sumir haldið á áletruðum veifum og aðrir verið í kringum tvö vinnutæki, sem þarna hefðu verið, þ.e. vörubifreið og jarðýtu. Tveir hefðu verið búnir að festa sig við vörubifreiðina og einn við jarðýtuna með keðjum og hjólalásum. Hann sagði að lögreglumenn hefðu beðið fólkið bæði á íslensku og ensku að fara af vettvangi þar sem það væri inni á lokuðu vinnusvæði. Fólkið hefði ekki hlýtt þessum fyrirmælum, en sumir tilkynnt lögreglu að það mætti vera þarna. Hann sagðist hafa verið farinn af vettvangi þegar fólkið, sem hlekkjað hefði verið við vélarnar, var losað og hann hefði því ekki séð hvernig það fór fram. Hann sagðist geta staðfest að ákærða S-kvk-nf hefði verið hlekkjuð við vinnuvél, en hann sagðist ekki þekkja Y-x-x. Hann sagði að á vettvangi væri stórt skilti þar sem fram kæmi að vinnusvæði Suðurverks sé framundan. Einnig væru skilti á hverjum slóða að svæðinu.

Vitnið E-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf starfsmaður Suðurverks sagðist hafa verið við störf á vinnusvæði Suðurverks í umrætt sinn og verið á jarðýtu. Hann sagði að hópur fólks hefði komið hlaupandi inn á vinnusvæðið með borða, keðjur og lása. Hann sagði að einhver hefði stokkið fyrir framan vörubifreiðina, sem hefði verið að sturta hlassi við jarðýtuna og verið á ferð áfram. Hann sagðist hafa heyrt þegar drepið hefði verið á vörubifreiðinni með neyðarrofanum, en þá hefði pallurinn á vörubifreiðinni verið uppi og á honum u.þ.b. þriðjungur af hlassinu. Þá hefði vélin verið á nokkrum snúningshraða. Hann sagði að það færi mjög illa með þessar vélar að drepa á þeim svona snögglega og yfirleitt yrði að láta þær ganga í korter áður en drepið væri á þeim. Hann sagði að nokkrir úr hópnum hefðu fest sig við ýtuna, sem hann var á, með keðjum, hjólalásum og benslaböndum. Sagðist hann hafa stöðvað sína vél sjálfur. Skammt frá hefði verið kyrrstæð beltagrafa og þangað hefði einhverjir úr hópnum hlaupið. Hann sagði að þetta hefði gerst í hádeginu og þeir hefðu verið 30 til 60 mínútum lengur í hádegismat en venjulega vegna atburðarins.

Vitnið Í-kk-nf R-kk-nf Æ-kk-nf starfsmaður Suðurverks sagðist hafa verið við störf á vinnusvæði Suðurverks við Desjarstíflu í umrætt sinn við akstur stórrar vörubifreiðar. Hann sagðist hafa tekið eftir að 17 til 18 manns voru skyndilega komin inn á svæðið og hefðu nokkur þeirra hefðu byrjað á því að stökkva undir pallinn hjá honum á meðan hann var að sturta hlassi. Síðan hefðu þau farið að neyðarrofa á vélinni og drepið á henni, en þá hefði pallurinn verið uppi og mjög þungt hlass á honum. Hann sagði að þetta væri stórhættulegt atferli og nefndi að pallurinn hefði t.d. getið skollið niður. Þá sagði hann að vélin þyrfti að ganga í 15 mínútur áður drepið væri á henni. Hann sagðist hafa séð fólk festa sig við jarðýtuna og festa borða á vinnutækin. Hann sagðist kannast við það að einhver úr hópi mótmælenda hefði beðið hann um að drepa á vélinni. Sagðist hann hafa viljað ganga frá vélinni, þ.e. setja pallinn niður. Einhver annar hefði hins vegar á sama augnabliki hlaupið að neyðarrofanum og drepið á vélinni.

Um II. kafla ákæru.

Í frumskýrslu lögreglu segir að þegar lögregla hafi verið á leið á vinnusvæði á virkjunarsvæðinu við Kárahnjúka hinn 7. ágúst 2006 hafi hún fengið tilkynningu kl. 03.55 frá fjarskiptamiðstöð um hóp mótmælenda sem hafi verið búinn að hlekkja sig við vinnuvél á Desjarárstíflu. Strax á eftir hafi starfsmaður á vinnusvæði Suðurverks tilkynnt um að þar væri hópur einstaklinga. Vegna anna á vinnusvæði Suðurverks hafi lögregla ekki komist á vettvang við Desjarárstíflu fyrr en um hálftíma síðar. Þegar lögreglumenn hafi komið á vettvang kl. 04.25 hafi þeir séð einn ungan mann sitja á steini og fjóra unga karlmenn, sem hafi verið búnir að raða sér á gröfu, en hún hafi verið notuð til að hlaða upp stífluveggnum. Hafi þeir verið tengdir saman tveir og tveir á höndum inni í plaströri. Hafi þeim verið skipað að stíga frá vinnuvélinni og gefa sig lögreglu á vald. Jafnframt hafi þeim verið tilkynnt að þeir væru handteknir fyrir að fara heimildarlaust inn á vinnusvæði og að valda þar fjárhagslegu tjóni vegna vinnustöðvunar. H-kk-nf, sem setið hafi á steininum hafi hlýtt samstundis en hinir setið sem fastast.

Af fyrri reynslu hafi lögregla ekki búist við að hinir fjórir væru festir tryggilega saman í hólkunum og hafi lögregla því byrjað að slíta þá í sundur. Hafi það gengið vel og mótmælendurnir S-x-x, A-kk-nf, T-x-x og J-x-x allir verið leystir hver frá öðrum án mótþróa. Hafi þeir verið settir í fjötra, ýmist handjárn eða bensli. Hafi þeir A-kk-nf, T-x-x og J-x-x verið á vinnuvélinni, en S-x-x verið neðan við hana og tengdur A-kk-nf. Hafi þeir allir verið færðir í rútu og síðan fluttir í fjötrum til Egilsstaða.

Í lögregluskýrslunni segir að J-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf hafi verið að vinna við vinnuvélina þegar hópurinn hafi borið að um kl. 03.45. Hafi hann fyrst orðið var við blístur og síðan séð að hópurinn var kominn að honum. Hann hafi þá hætt störfum enda væri lífshættulegt að vinna við slíka vinnuvél í návígi við fólk, en einnig hafi fólkið klifrað upp á vinnuvélina. Hafi hann því drepið á vélinni og farið. Þegar lögregla hafi yfirgefið svæðið kl. 05.10 hafi vinna ekki enn verið hafin.

Farið hafi verið með allan hópinn á lögreglustöðina á Egilsstöðum en þangað hafi verið komið kl. 07.15. Á lögreglustöðinni hafi hinum handteknu verið gerð nákvæm grein fyrir þeim brotum, sem þeir yrðu hugsanlega kærðir fyrir og hverjum og einum rétt upplýsingablað fyrir handtekna menn.

Með bréfi dags. 7. ágúst 2006 kærði verktakafyrirtækið Suðurverk hf. nokkra ótilgreinda einstaklinga sem með ólögmætum hætti hefðu hindrað vinnu starfsmanna félagsins við gerð Desjarárstíflu Kárahnjúkavirkjunar, annars vegar hinn 4. ágúst 2006 og hins vegar nóttina áður, þ.e. aðfaranótt 7. ágúst.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum að því er varðar II. kafla ákærunnar.

Ákærði J-x-x R-x-x W-x-x kom fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl. Hann sagði að hann hefði aldrei farið yfir neina girðingu á svæðinu og að lögregla hefði ekki kynnt honum að hann væri handtekinn. Hann kaus að tjá sig ekki frekar um sakarefnið. Tekin var skýrsla af ákærða hjá lögreglu 15. ágúst s.l., en hann kaus að tjá sig ekki um sakarefnið. Það gerðu heldur ekki H-kk-nf H-kk-nf og S-x-x M-x-x S-x-x.

Ákærði H-kk-nf H-kk-nf bar fyrir dóminum um þennan ákærulið að hinum erlendu mótmælendum hefði verið tjáð að þeir gætu gefist upp en að öðrum kosti yrðu þeir fjarlægðir með valdi. Ákærðu hefðu ekki brugðist við þessum fyrirmælum og því hefðu þeir verið losaðir úr rörunum með þrýstipunktaaðferð t.d. með því að þrýsta á barkakýli viðkomandi. Hann sagðist ekki halda að mótmælendur hefðu fengið fyrirmæli um að yfirgefa svæðið.

Vitnið A-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa komið á umrætt vinnusvæði eftir að hafa komið við á vinnusvæðinu við aðalinntakið. Þegar hann hefði komið að Desjarárstíflu hefði verið búið að tryggja ástandið á vinnusvæðinu þar. Hann sagðist ekki hafa haft bein afskipti af ákærðu á staðnum heldur hefði hann staðið fyrir utan og stýrt aðgerðum. Hann sagði að lagt hefði verið upp með það í þessum aðgerðum að lögreglumenn væru greinilega merktir lögreglunni og að öll fyrirmæli sem væru gefin væru skýr og bæði á íslensku og ensku. Hann sagði að ákærði J-x-x R-x-x W-x-x hefði ekki sinnt fyrirmælum lögreglu um að hafa sig á brott. Í öllum þessum tilvikum yfirhöfuð hefðu mótmælendur ekki svarað fyrirmælum lögreglu.

Vitnið G-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa komið á vinnusvæði Suðurverks eftir að hafa handsamað hópinn við aðalinntakið. Hann sagði að hann og L-kk-nf hefðu farið þangað. Hann sagði að ákærði H-kk-nf hefði staðið við vinnuvélina en fjórir aðrir hefðu verið búnir að hlekkja sig í og við vinnuvélina með hlekkjum og hólkum, þ.e. þrír hefðu verið á vinnuvélinni, en einn verið á jörðinni undir belti en hlekkjaður við annan sem var fyrir ofan hann. Hann staðfesti að ákærði J-x-x R-x-x W-x-x hefði verið einn af þeim sem var uppi á vinnuvélinni. Hann sagði að formsins vegna hefði verið byrjað á því að skora á fólkið og þ. á m. ákærða J-x-x R-x-x, að koma niður af vélinni. Þessi fyrirmæli hefðu verið gefin á ensku þar sem um erlenda aðila hefði verið að ræða. Hann sagði að H-kk-nf hefði strax komið til lögreglu, en þeir sem hefðu verið á vinnuvélinni hefðu setið þar sem fastast. Þeir hefðu því byrjað á því að losa fólkið af vélinni og sagði hann að fólkið hefði verið togað í sundur. Hann sagði að komið hefði í ljós að fólkið hefði einungis haldist í hendur inni í hólkunum en ekki verið hlekkjuð saman að öðru leyti. Allur útbúnaðurinn hefði hins vegar litið út eins og þau væru fjötruð inni í hólkunum. Þau hefðu því auðveldlega getað staðið upp að yfirgefið svæðið.

Vitnið L-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa verið fyrstur á vettvang ásamt G-kk-þgf J-kk-þgf. Þar hefðu verið fimm einstaklingar, þ.e. einn hefði staðið við vinnuvél en hinir fjórir hefðu fest sig við vinnuvélina eða við hvern annan. Hann staðfesti að ákærði J-x-x R-x-x W-x-x hefði verið einn af þeim sem var uppi á vinnuvélinni. Hann sagðist hafa byrjað á því að skora á þessa menn að koma niður af vélinni. Fyrirmæli þessi hefðu verið skýr, þ.e. að láta af þessum aðgerðum, fara af vélinni og hlýða fyrirmælum lögreglu. Hann sagði að fyrirmælin hefðu verið gefin bæði á íslensku og ensku. Viðkomandi hefðu hins vegar ekki hlýtt þessum fyrirmælum og því hefði verið farið í það að losa fólkið frá vinnuvélinni.

Vitnið J-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf starfsmaður Suðurverks sagðist hafa verið við störf á vinnusvæði Suðurverks í umrætt sinn og kveðst hafa unnið við það að hlaða grjótvegg með gröfu. Hann sagðist hafa orðið var við að hópur fólks var kominn inn á vinnusvæðið eða fimm manns. Hann sagðist fyrst hafa heyrt blístur í fólki og síðan hefði fólkið stokkið upp á vélina. Hann sagðist þá hafa drepið á vélinni. Hann sagði að fólkið hefði fest sig við vélina. Nokkru síðar hefði lögregla komið á vettvang. Hann sagði að vinna hefði stöðvast á svæðinu í um tvær klukkustundir vegna aðgerða ákærðu.

Um III. kafla ákæru.

Í frumskýrslu lögreglu segir að hinn 7. ágúst 2006 kl. 03.47 hafi verkstjóri á vinnusvæði við Kárahnjúkastíflu haft samband við lögreglu og tilkynnt að mótmælendur væru búnir að taka sér stöðu fyrir framan vinnusvæðið við aðalinntakið frá uppistöðulóninu. Haft hafi verið samband við vakthafandi lögreglumenn á Kárahnjúkasvæðinu og þegar þeir hafi verið á leiðinni að aðalinntakinu hafi komið önnur tilkynning um fólk á svæðinu við Desjarárstíflu. Fljótlega hafi komið í ljós að um tvo hópa var að ræða og í hópnum við Desjarárstíflu væru fimm manns, en í hinum hópnum níu manns, sem myndað hefðu mennska keðju á akveginum fyrir framan aðalinntak uppistöðulónsins.

Þegar lögregla hafi komið á vettvang við aðalinntakið hafi lögreglumenn í fyrstu talið átta manns, þ.e. sex sem legið hafi í línu yfir akveginn fyrir framan stífluna og tengd saman með hendur í hólkum, en það hafi verið ákærða B-x-x, R-x-x, S-kvk-nf, J-x-x, N-x-x og L-x-x. Tvær stúlkur, K-x-x og A hafi setið með hópnum. Hafi hópnum verið tilkynnt að þau væru handtekin og að þau ættu að koma með lögreglu. Stúlkurnar sem lausar hafi verið hafi hlýtt fyrirmælum, sett hendur fyrir aftan bak og verið handjárnaðar kl. 03.59. Þær hafi síðan verið festar við lögreglubifreið með benslum. Eftir það hafi verið tekin upp myndbandsupptökuvél og vettvangur myndaður áður en lengra var haldið. Þá hafi verkstjóri á staðnum bent lögreglumönnum á að ákærða S-kvk-nf væri laus aftan við vinnuskúr og hafi hún staðið í miðri brekku fyrir ofan skúrinn. Lögreglumaður hafi farið á eftir henni og gefið henni fyrirmæli um að gefa sig fram og ganga til hans en hún hafi fært sig undan og til hliðar í brekkuna og síðan hlaupið niður og í átt að aðalinntakinu. Hafi tveir lögreglumenn hlaupið á eftir henni og annar lögreglumaðurinn og ákærða fallið bæði við þegar ákærðu var náð, en á svæðinu hafi verið blaut leðja og mjög hált. Hafi ákærða verið fjötruð en hún ekki hlýtt fyrirmælum heldur látið sig liggja á jörðinni. Hún hafi því verið dregin að lögreglubifreiðinni þar sem hún hafi verið fest við hlið hinna tveggja sem þar hafi verið fyrir. Síðan hafi verið farið í það að greiða í sundur þau sex sem legið hafi á jörðinni. Rörin sem verið hafi á milli þeirra hafi verið 1,5 m löng og því náð alveg upp að öxlum. Lögreglumenn hafi togað þann fyrsta frá og þá hafi komið í ljós að viðkomandi voru ekki fest saman nema þá mjög lauslega. Þannig hafi lögregla náð að slíta eitt og eitt í sundur og hafi þau strax verið fjötruð og færð að lögreglubifreiðinni en ekki fest sérstaklega við bifreiðina. Þegar búið hafi verið að tryggja hópinn hafi verið beðið eftir rútu til að flytja hópinn til Egilsstaða. Á meðan hafi lögregla rætt við verkstjórann og annan starfsmann á staðnum og þeir tjáð lögreglu að fólkið hefði komið niður brekkuna frá Innri-Kárahnjúk um kl. 03.15 og þá hafi vinna þegar verið stöðvuð og vegurinn verið lokaður skömmu síðar. Í allt hafi 23 menn orðið að stöðva vinnu á meðan mótmælendur voru á svæðinu.

Hópurinn hafi verið fluttur á lögreglustöðina á Egilsstöðum en þangað hafi verið komið kl. 07.15. Þar hafi hverjum og einum verið gerð betur grein fyrir hugsanlegu kæruefni og upplýsingablað fyrir handtekna menn látið í té. Eftirfarandi einstaklingar hafi verið handteknir:

B-x-x M-x-x E-x-x, A, R-x-x J-x-x D-x-x, S-kvk-nf Z-x-x, J-x-x C-x-x H-x-x, N-x-x R-x-x D-x-x S-x-x, L-x-x C-x-x og K-x-x H-x-x.

Með bréfi dags. 7. ágúst 2006 kærði útibú Impregilo SpA á Íslandi ótiltekinn hóp fólks, sem hefði nóttina áður hindrað vinnu við inntaksmannvirki aðrennslisganga virkjunarinnar. Segir í kærunni að aðgerðir hópsins hafi bæði haft í för með sér hættu á slysum, svo og tafir á framkvæmd verksins, en verktakafyrirtækið hafi orðið fyrir tjóni af þessum sökum.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum að því er varðar III. kafla ákærunnar.

Ákærða S-kvk-nf G-kvk-nf kom fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins 26. október sl., en önnur ákærðu komu fyrir dóminn við þingfestingu málsins 17. ágúst sl.

Ákærða S-kvk-nf G-kvk-nf sagðist viðurkenna að hafa verið á vinnusvæði Impregilo við aðalinntakið í umrætt sinn. Hún sagðist ekki hafa séð nein skilti um að hún væri komin inn á lokað vinnusvæði. Hún sagðist hins vegar hafa gert sér grein fyrir að þarna færi vinna fram þar sem hún hefði séð vinnuvélar á svæðinu. Hún sagðist ekki hafa verið hlekkjuð og hennar hlutverk hefði aðeins falist í því að fylgjast með mótmælunum. Hún hefði viljað fylgjast með vinnubrögðum lögreglu því hún hefði orðið vitni að undarlegri háttsemi þeirra nokkru áður. Sagðist hún hafa verið á bak við vinnuskúr á svæðinu og fylgst með atburðum og því ekki verið fyrir starfsmönnum á svæðinu. Einhverjir kínverskir verkamenn hefðu orðið varir við hana og þeir gert lögreglu viðvart. Lögreglumenn hefðu þá bent á hana. Henni hefði þótt það óþægilegt og viljað komast burt. Hún sagði að rétt væri að hún hefði hlaupið upp brekkuna undan lögreglu og ekki orðið við áskorunum lögreglumannsins um að snúa við og koma til baka. Hún sagði að hún hefði verið handtekin í kjölfarið. Nánar tiltekið sagði hún að annar lögreglumaðurinn hefði sagt henni að koma og einnig að hún væri inni á lokuðu vinnusvæði og að öryggi hennar væri ekki tryggt. Hún sagðist hafa neitað að hlýða þessum fyrirmælum og haldið áfram að hlaupa undan lögreglunni sem hefði endað með því að lögreglan hefði náð henni. Hún sagðist ekki hafa séð þegar lögregla kom á svæðið og ekki hafa fengið fyrirmæli um að fara af svæðinu. Hún sagðist hafa verið það langt í burtu frá vettvangi að hún hefði ekki heyrt hvað lögreglumennirnir sögðu í byrjun.

Ákærða B-x-x M-kvk-nf E-x-x sagði að lögregla hefði ekki gefið þeim neinar fyrirskipanir í umrætt sinn. Hún kaus að tjá sig ekki að öðru leyti um sakarefnið.

Ákærða A sagði að lögregla hefði ekki gefið henni neinar fyrirskipanir, sem unnt hefði verið að hlýða og að hún hefði verið handtekin á staðnum. Hún hefði engar leiðbeiningar fengið frá lögreglu um að hún mætti ekki vera þarna á vinnusvæðinu við Kárahnjúka. Hún sagði að henni hefði ekki verið kynnt vegna hvers hún væri handtekin. Hún viðurkenndi þó að hafa fengið upplýsingablað fyrir handtekna menn á lögreglustöðinni á Egilsstöðum

Ákærða R-x-x J-x-x D-x-x sagðist engar fyrirskipanir hafa fengið frá lögreglu á vinnusvæðinu við Kárahnjúkastíflu áður en hún var handtekin

Ákærða J-x-x C-x-x H-x-x sagðist engar fyrirskipanir hafa fengið frá lögreglu í umrætt sinn. Hún kaus að tjá sig ekki frekar um sakarefnið.

Ákærða N-kvk-nf R-x-x D-x-x S-x-x sagðist engar fyrirskipanir hafa fengið frá lögreglu á vinnusvæðinu og að hún hefði ekki verið handtekin formlega á vettvangi.

Ákærði L-x-x C-x-x sagðist engar fyrirskipanir hafa fengið frá lögreglu í umrætt sinn. Hann kaus að tjá sig ekki að öðru leyti um sakarefnið.

Teknar voru skýrslu af öllum ákærðu nema S-kvk-þgf G-kvk-þgf hjá lögreglu. Ekkert hinna ákærðu kaus að tjá sig um sakarefnið hjá lögreglu.

Vitnið A-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður sagði að umrædda nótt hefði hann fengið tilkynningu um að ætlaðir mótmælendur hefðu komið sér fyrir á tveimur stöðum, annars vegar við aðalinntakið og hins vegar við Desjarárstíflu. Þegar lögregla hefði komið að aðalinntakinu hefðu níu mótmælendur verið á svæðinu og þar af hefðu sex þeirra verið búnir að mynda keðju þvert yfir aðkomu að göngunum með því að leggjast hlið við hlið á veginn og krækja sig saman á höndunum inni í plaströrum. Þrír hefðu hins vegar verið lausir. Hann sagði að lögregla hefði tekið myndir á vettvangi í því skyni að sýna aðgerðir lögreglu og hvaða fólk var á staðnum. Þá sagði hann að skorað hefði verið á fólkið bæði á ensku og íslensku að standa upp og yfirgefa svæðið áður en farið hefði verið í það að losa fólkið í sundur og handtaka það. Hann sagði að hann hefði komið á svæðið örlítið á eftir fyrstu lögreglumönnum og þá hefði honum verið sagt að búið væri að skora á fólkið að hafa sig á brott. Þau fyrirmæli hefðu verið ítrekuð að honum viðstöddum. Þegar hann hefði komið á staðinn hefði verið búið að handtaka þau þrjú, sem voru laus, þ. á m. ákærðu S-kvk-þf. Hann sagði að lagt hefði verið upp með það í þessum aðgerðum að lögreglumenn væru greinilega merktir lögreglunni og að öll fyrirmæli sem væru gefin væru skýr og bæði á íslensku og ensku.

Vitnið G-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður sagðist hafa komið fyrstur á vettvang ásamt lögreglumanninum I-kk-þgf. Þegar þeir hefðu komið á staðinn hefðu starfsmenn verið búnir að leggja niður vinnu á svæðinu. Níu manns hefðu verið við inntakið og þar af hafi sex legið hlið við hlið og lokað aðkomu að inntakinu. Umferð farartækja og flutningur með efni hafi því ekki getað átt sér stað. Þessi sex hafi verið búin að tengja hendurnar saman í gegnum plaströr og síðan notað víra og annað til að tengja sig saman inni í rörunum. Einnig hefðu þau sett gaddavír og hlekki utan um rörin til að erfiðara væri að komast að þeim. Tvær konur hefðu staðið hjá sexmenningunum og hefðu þær strax hlýtt fyrirmælum lögreglu um að gefa sig á vald lögreglu og látið leiða sig að lögreglubílnum þar sem þær hafi verið handjárnaðar. Um hefði verið að ræða ákærðu A og K-x-x H-x-x. Sexmenningarnir, sem legið hefðu á veginum, hefðu ekki hlýtt fyrirmælum lögreglu. Starfsmaður á svæðinu hefði síðan bent lögreglu á að ein manneskja væri ofar í brekkunni, en það hefði verið ákærða S-kvk-nf. Kallað hefði verið á ákærðu og hún beðin um að koma niður en hún hefði hlaupið í burtu. I-kk-nf hefði byrjað á því ganga á eftir ákærðu, en þegar hann hefði verið kominn í svipaða hæð og hún hefði hún tekið á rás í áttina að aðalinntakinu. Sagðist hann þá hafa hlaupið á eftir þeim báðum. Hann sagði að áður en farið hefði verið í það að losa sexmenningana í sundur og handtaka þá hefði verið skorað á þau að standa upp og yfirgefa svæðið. Þau hefðu hins vegar ekki sinnt því heldur hent gaman að fyrirmælum lögreglu. Hann sagði að lögregla hefði tekið upp myndir á vettvangi, en myndatakan væri rofin á meðan hann og I-kk-nf hefðu hlaupið á eftir ákærðu S-kvk-þgf. Eftir það hefðu þeir tekið myndir á nýjan leik af atburðum á vettvangi. Hann staðfesti að ákærða S-kvk-nf, B-x-x M-x-x, A, R-x-x J-x-x, J-x-x, N-kvk-nf R-x-x og L-x-x hefðu verið handtekin á vettvangi. Hann sagði að hann og I-kk-nf hefðu farið á undan rútunni til Egilsstaða og að þeir hefðu tekið þar á móti hinum handteknu og tekið niður upplýsingar upp úr persónuskilríkjum þeirra. Hann staðfesti að vinnusvæðið væri ekki afgirt.

Vitnið I-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður sagði að þegar hann hefði komið á vettvang hefðu sex einstaklingar verið búnir að festa sig saman í keðju þvert yfir veginn að aðalinntakinu. Tvær stúlkur hefðu síðan setið hjá hópnum og hefði önnur þeirra verið ákærða A. Hann staðfesti að hún hefði strax hlýtt fyrirmælum lögreglu. Hann sagðist ekki muna hver hin var. Nánar aðspurður sagði hann að þær hefðu fengið þau fyrirmæli að hætta þessum aðgerðum og koma með lögreglu. Fyrst hefðu allir fengið þau fyrirmæli að fara af svæðinu, en enginn hefði hlýtt því. Hann sagði að lögreglumenn hefðu fengið skýr fyrirmæli um það að gefa fólki alltaf fyrst kost á því að ljúka aðgerðum. Hann sagði að lögregla hefði skorað á fólkið að standa upp og yfirgefa svæðið. Þessi fyrirmæli hefðu bæði verið gefin á íslensku og ensku. Hann sagði að rétt væri að ákærða S-kvk-nf hefði verið uppi í brekku þarna fyrir ofan og sagðist hann hafa farið á eftir henni upp í brekkuna og beðið hana um að koma niður og látið hana vita að hún mætti ekki vera þarna. Hún hefði ekki hlýtt þessum fyrirmælum heldur hlaupið á undan honum niður brekkuna og í átt að aðalinntakinu þar sem hann hefði stöðvað hana. Hann sagði að brekkan væri á hægri hönd þegar horft væri í átt að aðalinntakinu. Hann sagðist margoft hafa skorað á ákærðu að snúa við og koma til baka, en hún hefði ekki hlýtt því. Hann sagði að lögregla hefði verið að byrja á því að mynda vettvang þegar þeir hefðu uppgötvað að ákærða S-kvk-nf var í hlíðinni þarna fyrir ofan. Gert hefði verið hlé á upptöku á meðan hún var handsömuð. Hann sagðist hafa gert handtökuskýrslur vegna allra þeirra sem handteknir voru. Hann staðfesti að ákærðu S-kvk-nf, B-x-x M-x-x, A, R-x-x J-x-x, J-x-x, N-kvk-nf R-x-x og L-x-x hefðu verið handtekin á vinnusvæði Impregilo.

Vitnið L-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður sagði að G-kk-nf J-kk-nf og I-kk-nf hefðu verið komnir á vettvang þegar hann og tveir aðrir lögreglumenn hefðu borið að. Þá hefði verið búið að handjárna tvo einstaklinga og sex eða sjö hefðu legið á jörðinni og virst vera hlekkjaðir saman. Þá hefðu lögreglumenn verið á hlaupum á eftir einum aðila. Hann sagði að hlutverk hans og hinna tveggja hefði verið að tryggja vettvang. Hann sagðist hafa tekið þátt í því að losa fólkið í sundur og sagði hann að fólkið hefði ekki veitt neinn atbeina til þess heldur hefði lögreglan alfarið orðið að sjá um það. Hann sagði að sumir hefðu aðeins virst haldast í hendur inni í plaströrunum, en einhverjir hefðu verið með einhverjar festingar inni í rörunum sem hefðu ekki haldið miklu þegar á reyndi. Hann sagði að lögregla hefði tekið hluta af þessum atburðum á myndband. Hann sagðist hafa komið að þegar aðgerðir lögreglu voru hafnar og því hefði hann ekki gefið fólkinu fyrirmæli um að yfirgefa svæðið.

III.

Niðurstaða

Um 1. tölulið I., II. og III. kafla ákæru.

Í máli þessu er ákærðu gefið að sök að hafa ruðst í heimildarleysi inn á lokað vinnusvæði, annars vegar Suðurverks hf. við Desjarárstíflu og hins vegar Impregilo SpA við Kárahnjúkastíflu, og synjað að fara þaðan þegar lögregla skoraði á þau að gera það og er sú háttsemi heimfærð undir 231. gr. almennra hegningarlaga í ákærunni. Liggur fyrir í málinu krafa Suðurverks hf. sem vinnur að byggingu Desjarárstíflu og Impregilo SpA, sem vinnur að byggingu Kárahnjúkastíflu, um að ákærðu verði refsað fyrir háttsemina, sbr. 242. gr. almennra hegningarlaga.

Fram hefur komið að hvorki vinnusvæði Suðurverks við Desjarárstíflu né vinnusvæði Impregilo við Kárahnjúkastíflu eru afgirt eða lokuð á annan hátt, enda um mjög stór svæði að ræða uppi á hálendinu. Þá liggur ekkert fyrir um það hvernig umráðum umræddra verktaka yfir svæðunum er háttað og hvort umráða- eða vinnusvæði þeirra hafi verið afmarkað með einhverjum hætti í verksamningum. Í málinu hefur komið fram að við vegi og slóða, sem liggja að vinnusvæðunum, séu skilti með upplýsingum um að um lokuð vinnusvæði sé að ræða og að óviðkomandi sé bannaður aðgangur, bæði á íslensku og ensku. Nokkur hinna ákærðu hafa sagt hér fyrir dómi að þau hafi ekki séð þessi skilti enda hefðu þau komið fótgangandi inn á vinnusvæðin frá tjaldbúðum sínum á lónstæðinu og ekki farið eftir neinum vegi eða slóða.

Ljóst þykir af framburðum vitna og ákærðu í máli þessu að ákærðu gengu hindrunarlaust inn á vinnusvæðin og þurftu ekki að yfirvinna neins konar hindrun til að komast inn á þau. Er því ljóst að hver sem er gat gengið fyrirhafnarlaust inn á umrædd vinnusvæði. Í ljósi framangreinds, svo og með hliðsjón af stærð og eðli þessara svæða, þykir sú háttsemi ákærðu að fara inn á þau ekki eiga undir 231. gr. almennra hegningarlaga sem fjallar um húsbrot. Ber því að sýkna ákærðu af broti gegn því ákvæði.

Um 2. tölulið I. kafla ákæru.

Ákærði H-kk-nf sagði hér fyrir dómi að hann væri ekki viss hvort lögregla hefði skorað á hann að yfirgefa svæðið en sagðist þó halda það. Þá sagðist hann gera ráð fyrir að hann hefði ekki hlýtt þessum fyrirmælum þar sem hann hefði verið handtekinn að lokum. Þá kom fram hjá ákærða að um skipulagðar aðgerðir af hálfu ákærðu hafi verið að ræða og að hlutverk hans hafi verið að túlka fyrir aðila, sem átt hafi fylgjast með því að löglega væri staðið að handtöku fólksins. Þykir af þessum orðum mega draga þá ályktun að aldrei hafi staðið til hjá ákærðu að hlýða fyrirmælum lögreglu. Ákærða S-kvk-nf sagði að hún hefði ekki getað yfirgefið svæðið þar sem hún hefði verið búin að hlekkja sig við vinnuvélina með hjólalás og ekki verið með lykil að honum á sér. Ákærði T-kk-nf sagði hins vegar að ekki hefði verið skorað á hann að yfirgefa svæðið, en hann sagðist hins vegar ekki getað svarið fyrir það hvort skorað hefði verið á aðra að gera það. Kom hins vegar fram hjá honum að tilgangur aðgerða ákærðu hefði verið sá að komast í fjölmiðla og vekja þannig athygli almennings á framkvæmdunum við Kárahnjúka.

Sannað þykir með framburði lögreglumannanna A-kk-ef S-kk-ef, J-kk-ef Ó-kk-ef Ó-kk-ef og G-kk-ef H-kk-ef S-kk-ef, sem var bæði skýr og glöggur, að ákærðu hafi í umrætt sinn verið gefin fyrirmæli bæði á ensku og íslensku um að yfirgefa vinnusvæðið. Einnig verður að telja að ákærðu hafi hlotið að vera ljóst þegar að dreif fjölda lögreglumanna á svæðið að ætlunin hafi verið að fá þau til að yfirgefa svæðið. Vitnin A-kk-nf og J-kk-nf Ó-kk-nf sögðu að ákærðu hefðu ekki sýnt nein viðbrögð við fyrirmælum lögreglu og vitnið G-kk-nf H-kk-nf sagði að ákærðu hefðu ekki hlýtt þessu fyrirmælum og sum þeirra tilkynnt lögreglu að þau mættu vera þarna. Þá er og ljóst að ákærðu S-kvk-nf og Y-x-x höfðu hlekkjað sig við vinnuvélar á svæðinu og því sýnt að ekki stóð til af þeirra hálfu að hlýða fyrirmælum lögreglu. Framangreind vitni hafa staðfest að ákærðu hafi öll verið handtekin á vinnusvæðinu eftir að árangurslaust hafði verð skorað á þau að yfirgefa vettvang.

Með vísan til ofangreinds þykir sannað að ákærðu R-x-x N-x-x C-x-x, T-kk-nf G-kk-nf, S-kvk-nf G-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og Y-x-x M-x-x O-x-x hafi gerst sek um háttsemi þá sem greinir í 2. tölulið I. kafla ákærunnar.

Um 2. tölulið II. kafla ákæru.

Ákærði H-kk-nf bar fyrir dóminum að hinum erlendu mótmælendum hefði verið tjáð að þeir gætu gefist upp en að öðrum kosti yrðu þeir fjarlægðir með valdi. Með vísan til þess og skilmerkilegs framburðar lögreglumannanna A-kk-ef S-kk-ef, G-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef og L-kk-ef H-kk-ef þykir sannað að skorað hafi verið á ákærða J-x-x R-x-x W-x-x að koma niður af vinnuvél, sem hann hafði hlekkjað sig við, láta af aðgerðum og hlýða fyrirmælum lögreglu um að yfirgefa vinnusvæðið. Öll þessi vitni hafa og borið um það að ákærði hafi ekki hlýtt þessum fyrirmælum lögreglu, enda hafi hann verið hlekkjaður við vinnuvélina. Þykir því ljóst að ekki hafi staðið til hjá ákærða að hlýða fyrirmælum lögreglu.

Með vísan til ofangreinds þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um háttsemi þá sem greinir í 2. tölulið II. kafla ákæru.

Um 2. tölulið III. kafla ákæru.

Lögreglumennirnir G-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf og I-kk-nf G-kk-nf, sem komu fyrstir á vettvang, hafa báðir borið hér fyrir dómi að ákærða A hafi strax hlýtt fyrirmælum lögreglu, þ.e. gefið sig strax á vald lögreglu og látið leiða sig mótþróalaust að lögreglubílnum. Það hafi einnig gert kona að nafni K-x-x H-x-x, en hún er ekki ákærð í málinu. Með vísan til framangreinds þykir í ljóst leitt að ákærða A hafi ekki gerst sek um háttsemi þá sem greinir í 2. tölulið III. kafla ákæru og ber því að sýkna hana af refsikröfu ákæruvalds í málinu.

Sannað þykir hins vegar með vætti lögreglumannanna A-kk-ef S-kk-ef, G-kk-ef J-kk-ef G-kk-ef og I-kk-ef G-kk-ef að skorað hafi verið á ákærðu B-kvk-þf M-kvk-þf E-x-x, R-x-x J-x-x D-x-x, J-x-x H-x-x, N-kvk-þf R-x-x D-x-x S-x-x og L-x-x C-x-x, á ensku að standa upp og yfirgefa vettvang, en þau höfðu krækt hendur sínar saman inni í plasthólkum og lagst á veginn að aðalinntakinu ásamt konu að nafni S-kvk-nf Z-x-x, sem ekki er ákærð í málinu. Hefur vitnið G-kk-nf J-kk-nf sagt að ákærðu hafi ekki sinnt fyrirmælum lögreglu heldur hent gaman að þeim. Einnig hefur vitnið I-kk-nf G-kk-nf borið að enginn hinna ákærðu, nema A, hafi hlýtt fyrirmælum lögreglu um að fara af svæðinu. Hann sagði einnig að lögreglumenn hefðu fengið skýr fyrirmæli um það að gefa fólki alltaf fyrst kost á að ljúka aðgerðum og því hefði fyrst verið skorað á fólkið að standa upp og yfirgefa svæðið. Vitnið A-kk-nf, sem stjórnaði aðgerðum á vettvangi bæði við Kárahnjúkastíflu og Desjarárstíflu, hefur og borið að lagt hefði verið upp með það af hálfu lögreglu að lögreglumenn væru greinilega merktir lögreglunni og að gefin væru skýr fyrirmæli bæði á íslensku og ensku. Framburður framangreindra lögreglumanna var bæði skýr og glöggur og bar þeim saman um málsatvik. Framburður þessara vitna fær og stuðning í videoupptöku lögreglu á vettvangi, en upptakan hefur verið lögð fram á mynddiski í málinu. Með vísan til alls framangreinds þykir því sannað að ákærðu B-x-x M-x-x E-x-x, R-x-x J-x-x D-x-x, J-x-x H-x-x, N-x-x R-x-x D-x-x S-x-x og L-x-x C-x-x hafi gerst sek um háttsemi þá sem greinir í 2. tl. III. kafla ákærunnar.

Fram hefur komið að ákærða S-kvk-nf var á meðan á þessu stóð stödd á bak við vinnuskúr skammt frá aðalinntakinu. Hefur hún viðurkennt að hafa hlaupið upp brekkuna undan lögreglunni og ekki orðið við áskorunum lögreglu um að snúa við og koma til baka. Hún hefur einnig borið um það að lögregla hafi tjáð henni að hún væri inni á lokuðu vinnusvæði og að öryggi hennar væri ekki tryggt. Vitnið G-kk-nf J-kk-nf hefur borið að kallað hafi verið á ákærðu og hún beðin um að koma niður, en hún hefði hlaupið í burtu. Lögreglumaðurinn I-kk-nf hefði þá gengið á eftir ákærðu en þá hefði hún tekið á rás að aðalinntakinu. Vitnið I-kk-nf hefur borið á sömu lund, þ.e. að hann hafi farið á eftir ákærðu upp í brekkuna og beðið hana um að koma niður. Einnig hefði hann bent ákærðu á að hún mætti ekki vera þarna þar sem um lokað vinnusvæði væri að ræða. Ákærða hefði hins vegar ekki hlýtt þessum fyrirmælum heldur hlaupið undan lögreglumönnunum. Sagðist vitnið margoft hafa skorað á ákærðu að snúa við og koma til baka, en ákærða ekki hlýtt því. Þessi atburður sést að hluta til á mynddiski, sem lagður hefur verið fram í málinu.

Með vísan til ofangreinds þykir sannað að ákærða hafi gerst sek um háttsemi þá sem greinir í 2. tölulið III. kafla ákærunnar.

Samkvæmt 15. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 er lögreglu heimilt að hafa afskipti af borgurunum í því skyni að halda uppi almannafriði og allsherjarreglu, til að gæta öryggis einstaklinga eða almennings eða til að afstýra brotum eða stöðva þau. Í þessu skyni er lögreglu m.a. heimilt að vísa fólki á brott eða fjarlægja það og fara inn á svæði í einkaeign og fyrirskipa brottflutning fólks af þeim. Í 19. gr. lögreglulaganna er síðan að finna almennt ákvæði sem kveður á um skyldu borgaranna til hlýðni við fyrirmæli lögreglunnar. Fram hefur komið að ákærðu fóru inn á stórhættuleg vinnusvæði Suðurverks og Impregilo í umrætt sinn í þeim tilgangi að mótmæla byggingu Kárahnjúkavirkjunar og þeim áhrifum sem framkvæmdir þessar munu hafa á náttúru landsins. Í 2. mgr. 73. gr. og 3. mgr. 74. gr. stjórnarskrár Íslands nr. 33/1944 er slegið föstum almennum rétti manna til þess að láta í ljós hugsanir sínar og skoðanir með friðsamlegum hætti. Ekki verður hins vegar fallist á að mótmæli ákærðu hafi verið friðsamleg þar sem ákærðu fóru heimildarlaust inn á hættuleg vinnusvæði og stöðvuðu þar vinnu verktaka í nokkrar klukkustundir. Með atferli sínu gengu ákærðu því á rétt annarra og stofnuðu að auki lífi sínu í hættu. Með hliðsjón af framangreindu verður að telja að afskipti lögreglunnar af ákærðu í umrætt sinn hafi verið nauðsynleg og samrýmst heimildum 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar.

Með vísan til framangreinds er háttsemi ákærðu rétt heimfærð til refsiákvæða í 2. tölulið I., II. og III. kafla ákærunnar.

Ákærðu höfðu ekki áður gerst sek um refsiverða háttsemi þegar atburðir þessir áttu sér stað. Hinn 30. nóvember sl. voru ákærðu H-kk-nf, Y-x-x, J-x-x, R-x-x N-x-x, R-kvk-nf J-x-x, N-x-x R-x-x, J-x-x R-x-x W-x-x og L-x-x C-x-x dæmd til greiðslu sektar vegna samskonar brots í ágúst 2006, mál nr. 112/2006. Einnig var ákærða N-kvk-nf R-x-x dæmd til greiðslu sektar vegna sams konar brots í ágúst 2005, mál nr. 111/2006. Þá voru ákærðu R-x-x J-x-x, L-x-x, J-x-x, B-x-x M-x-x og N-x-x R-x-x, dæmd í 30 og 60 daga fangelsi með dómi uppkveðnum 6. desember sl. vegna húsbrots og tilraunar til frelsissviptingar, mál nr. 110/2006.

Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til þess að um skipulagðar aðgerðir og samverknað ákærðu var að ræða sem hafði í för með sér röskun og stöðvun á framkvæmdum á vinnusvæðunum með óhjákvæmilegu tjóni viðkomandi framkvæmdaaðila. Samkvæmt 41. gr. lögreglulaga varða brot gegn 19. gr. laganna fésektum. Með vísan til framangreinds þykir refsing ákærðu, R-x-x N-x-x C-x-x, T-kk-ef G-kk-ef S-kvk-ef G-kvk-ef, H-kk-ef H-kk-ef, Y-x-x M-x-x O-x-x, J-x-x R-x-x W-x-x, B-x-x M-x-x E-x-x, R-x-x J-x-x D-x-x, J-x-x C-x-x H-x-x, N-kvk-þgf R-x-x D-x-x S-x-x og L-x-x C-x-x hvers um sig hæfilega ákveðin sekt að fjárhæð 50.000 krónur, sem greiða ber til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, ella sæti ákærðu fangelsi í 4 daga.

Ákærðu greiði sakarkostnað að fjárhæð 558.200 krónur, þar af málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl., sem þykja hæfilega ákveðin 435.750 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til greiðslu virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp R-kvk-nf B-kvk-nf dómstjóri. Uppkvaðning dómsins hefur dregist um einn dag vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærða, A, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Ákærðu, R-x-x N-x-x C-x-x, T-kk-nf G-kk-nf, S-kvk-nf G-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, Y-x-x M-x-x O-x-x, J-x-x R-x-x W-x-x, B-x-x M-x-x E-x-x, R-x-x J-x-x D-x-x, J-x-x C-x-x H-x-x, N-x-x R-x-x D-x-x S-x-x og L-x-x C-x-x, greiði hvert um sig sekt að fjárhæð 50.000 krónur til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í 4 daga.

Ákærðu greiði sakarkostnað að fjárhæð 558.200 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl., 435.750 krónur.

R-kvk-nf B-kvk-nf