S-28/2015

I

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. febrúar sl., var höfðað af ríkissaksóknara 27. nóvember 2015 á hendur X, fæddum [...], til heimilis að [...], „fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og hótun, með því að hafa að morgni sunnudagsins 22. júní 2014 á tjaldsvæðinu á Hofsósi, ráðist að A með því að slá hann með krepptum hnefa í andlitið, eitt skipti í magann og sparkað í eitt skipti í höfuðið á A þar sem hann lá á jörðinni. Í kjölfar líkamsárásarinnar hótaði ákærði A lífláti ef hann myndi kæra atvikið til lögreglu. Við þetta hlaut A nefbrot, mar yfir augabrún og á innanverðum augnkrók og mar og bólgu á augnloki allt vinstra megin. Mar og blóðrispur á gagnauga vinstra megin og blettir upp á enni og niður fyrir kinnbein. Rispa og mar yfir á vinstra eyra og sár innan á kinn vinstra megin. Þreifieymsl á kinnbeini og kinnboga vinstra megin og marblett vinstra megin á hálsi og bólgu yfir auga, undir augabrún og á augnloki hægra megin.

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. [...], er þess krafist að ákærða verði gert að greiða skaðabætur að fjárhæð kr. 2.955.525. Krafist er vaxta af ofangreindri fjárhæð skv. 8., 9. og 12. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 22. júní 2014 til ákvörðunar bóta, en síðan dráttarvaxta skv. III. kafla vaxtalaga til greiðsludags.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu ákæruvaldsins vegna hættulegrar líkamsárásar, sbr. 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, og kröfu um refsingu vegna hótunarbrots, sbr. 233. gr. sömu laga. Til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög frekast heimila. Ákærði gerir þá kröfu aðallega varðandi einkaréttarkröfu að henni verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann sýknu en til þrautavara að einkaréttarkrafan verði lækkuð verulega.

II

Atvik máls

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á Sauðárkróki barst tilkynning frá Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra laust eftir kl. átta að morgni 22. júní 2014 þess efnis að líkamsárás hefði átt sér stað á tjaldsvæðinu á Hofsósi. Tilkynnt hafi verið að þrír til fjórir aðilar hefðu ráðist að einum. Lögreglumenn fóru á vettvang og hittu þar fyrir árásarþola, A, og móður hans sem tjáði lögreglunni að tveir aðilar hefðu ráðist á son hennar sem væri í talsverðu áfalli eftir líkamsárásina. Lögreglumaður ræddi við A sem lýsti því að ákærði hefði ráðist á hann og að auki annar maður hvers gælunafn hann þekkti en þar mun hann hafa átt við vitnið B. Í skýrslunni er haft eftir A að B hefði hrint honum í jörðina og síðan hefði ákærði kýlt hann í andlitið og sparkað í hann þegar hann lá á jörðinni. Í framhaldinu hefði ákærði hjálpað honum á fætur og farið með hann á salernið á tjaldsvæðinu þar sem brotaþoli þurrkaði blóð framan úr sér en á meðan hafi ákærði hringt í móður brotaþola og sagt henni að einhverjir hefðu ráðist á son hennar. Lögreglumenn leituðu að ákærða og B á svæðinu en fundu þá ekki.

Hinn 24. júní 2014 kom brotaþoli á lögreglustöðina á Sauðárkróki og lagði fram kæru vegna líkamsárásar þeirrar sem hann varð fyrir og var á sama tíma tekin af honum skýrsla vegna atviksins.

Á tímabilinu 3. júlí 2014 til 24. september á sama ári voru teknar lögregluskýrslur af ákærða og vitnum.

Samkvæmt vottorði D læknis, sem dagsett er 17. janúar 2015 og hann ritaði að beiðni lögreglunnar á Sauðárkróki, kom brotaþoli á Heilbrigðisstofnun Norðurlands á Sauðárkróki 22. júní 2014. Vottorð D er ritað eftir skýrslu E læknis sem tók á móti brotaþola. Í vottorðinu er ákverkum brotaþola lýst með sama hætti og fram kemur í ákæru. Þá kemur og fram í vottorðinu að ekki séu aðrar upplýsingar um þetta slys í sjúkraskránni og þá segir að vottorðsritara sé ekki kunnugt um að lagt hafi verið mat á hvort nefbrotið hafi valdið varanlegri útlistbreytingu.

III

Framburður fyrir dómi

Við aðalmeðferð málsins gáfu ákærði og brotaþoli skýrslu fyrir dóminum. Þá komu fyrir dóminn fjögur vitni og verður hér á eftir gerð grein fyrir því sem þessir aðilar báru fyrir dóminum og máli skiptir við úrlausn máls þessa.

Ákærði bar að atvik þessa máls hafi verið með þeim hætti að brotaþoli hafi gripið í hann og slegið til hans en hann hafi náð að víkja sér undan. Taldi ákærði ástæðu þess að brotaþoli sló til hans hafa verið þá að hann og vitnið B hafi eitthvað verið að stríða brotaþola. Í framhaldi af því hafi hann ráðist á brotaþola. Ákærði gekkst við háttsemi þeirri sem lýst er í ákæru, þó þannig að hann neitaði að hafa sparkað í höfuð brotaþola og þá neitaði hann því að hafa hótað brotaþola lífláti. Að sögn ákærða áttu ekki fleiri hlut að átökunum. Ákærði kvaðst fyrr um kvöldið hafa rifist við brotaþola og þá hafi annað sakamál sem ákærði átti hlut að komið þar upp. Ákærði gerði grein fyrir því að í dag sé hann í fullri vinnu og stundi fjarnám en hann eigi engin ókláruð sakamál fyrir utan þetta. Þá lýsti hann því að ástand hans á þeim tíma sem atvik þetta átti sér stað hafi ekki verið gott.

Brotaþoli sagðist lítið muna eftir atviki þessu og þá mundi hann ekki eftir erjum á milli hans og ákærða fyrr um kvöldið. Brotaþoli kvaðst hafa reynt að verjast árás ákærða en það hafi ekki gengið vel vegna þess að hann hafi hálflamast af hræðslu. Að sögn brotaþola kvaðst hann muna eftir að hafa fengið þungt högg í síðuna en hvort það var vegna sparks mundi hann ekki. Þá mundi hann eftir að hafa fengið högg á höfuðið sem hafi verið léttara en höggið sem hann fékk í síðuna. Brotaþoli bar að ákærði hefði hótað honum og fjölskyldu hans lífláti ef hann myndi kæra árásina og taldi brotaþoli ástæðu til að ætla að ákærði myndi standa við hótun sína. Að sögn brotaþola hafði ákærði strítt honum og systur hans fyrr um kvöldið en brotaþoli kannaðist ekki við að hafa nefnt aðkomu ákærða að öðru sakamáli. Brotaþoli hafnaði því að hann hefði slegið til ákærða en hann kvaðst hafa reynt að komast frá ákærða. Brotaþoli bar að vitnið B hafi komið óbeint að þessu máli en hann hafi strítt honum líkt og ákærði. Aðspurður um framburð sinn hjá lögreglu í þá veru að fleiri en einn hefðu ráðist á hann hafði brotaþoli ekki skýringu á þeim framburði. Loks bar brotaþoli að afleiðingar árásarinnar hafi verið þær að hann væri hræddur og þyrði vart út úr húsi og færi sem dæmi aldrei á bari eða þess háttar.

Vitnið B bar að ákærði og brotaþoli hafi verið að rífast um eitthvað sem hann ekki veit hvað var. Brotaþoli hafi reynt að slá til ákærða sem hafi vikið sér undan. Í framhaldi af því hafi orðið slagsmál þar sem ákærði sló brotaþola einhver högg. Til að byrja með hafi þeir staðið en síðan farið í jörðina en þar hafi ákærði verið með yfirhöndina og ofan á eða yfir brotaþola. Vitnið kvaðst ekki geta sagt hversu mörg högg ákærði sló brotaþola en það hafi verið hnefahögg. Vitnið telur að einhver högg hafi lent í andliti brotaþola enda hafi hann verið blóðugur í framan. Aðspurt kvaðst vitnið hafa séð ákærða sparka í öxl brotaþola en þá hafi ákærði verið staðinn upp og staðið við hlið brotaþola. Sérstaklega aðspurt um sparkið og lýsingu vitnisins á því hjá lögreglu þá kvaðst vitnið hafa hugsað allnokkuð um þetta og nú vera nokkuð viss, eins og hann geti orðið, um að sparkið lenti í öxl brotaþola. Þá kvað vitnið sparkið ekki hafa verið fast og ekki í líkingu við að sparkað sé í bolta. Einungis hafi verið um eitt spark að ræða en vitnið sagði að ekki væri rétt eftir sér haft í lögregluskýrslu þar sem fram kemur að hann hafi sagt að ákærði hefði sparkað í höfuð brotaþola. Að sögn vitnisins reyndi brotaþoli að verja sig eins og eðlilegt er. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við að ákærði hefði í hótunum við brotaþola. Að sögn vitnisins var hann mjög ölvaður þetta kvöld en hann kvaðst þó muna eftir flestu sem gerðist og þá kvaðst hann muna vel eftir atvikinu sem hér er til umfjöllunar.

Vitnið F kvaðst hafa vaknað við rifrildi milli ákærða og brotaþola. Hann hafi gengið að salerni sem var þar skammt frá og þegar hann kom þaðan nokkrum mínútum síðar hafi brotaþoli legið í jörðinni og ákærði ofan á honum og hann þá séð ákærða slá brotaþola þrjú hnefahögg í andlitið. Ákærði hafi síðan staðið á fætur og sparkað í höfuð brotaþola. Nánar aðspurt um þetta spark svaraði vitnið því til að ákærði hefði staðið við hlið brotaþola en sparkið var „ekkert svo fast“, mitt á milli þess að vera fast og laust. Vinur ákærða hafi þá sagt ákærða að sparka ekki í höfuð brotaþola. Vitnið kvaðst þá hafa farið inn í tjald og verið þar inni þegar hann heyrði ákærða og brotaþola, sem þá voru orðnir rólegir, tala saman. Brotaþoli hafi verið grátandi og þá hafi ákærði sagt rólega við brotaþola að ef brotaþoli myndi kæra þá myndi hann drepa hann og brotaþoli hafi þá svarað að hann myndi ekki kæra. Að sögn vitnisins var hann viss um að ákærði var að tala við brotaþola þótt hann hafi ekki séð til þeirra þegar hótunin átti sér stað. Vitnið kvaðst hafa verið undir áhrifum áfengis þetta kvöld en hann hafi verið búinn að sofa nokkuð þegar atvik þetta átti sér stað.

Vitnið I kvað mikil læti hafa verið á tjaldsvæðinu þessa nótt en þegar hann heyrði þungt högg hafi hann opnað gluggann á hjólhýsinu sem hann gisti í. Hann hafi þá séð mann liggja á jörðinni tvo til þrjá metra frá hjólhýsinu en sá hafi verið laskaður í framan. Þrír menn hafi staðið yfir honum en einn þeirra haft sig mest í frammi meðan hinir hlógu og gerðu grín. Síðan hafi hann séð þann sem hafði sig mest í frammi sparka í manninn og það taldi vitnið hann hafa gert tvisvar sinnum. Bar vitnið að annað sparkið hefði lent í maga mannsins sem lá en hitt hafi verið í áttina að höfði mannsins en hvar það lenti nákvæmlega gat vitnið ekki borið um. Í framhaldi af því hafi sá sem lá verið reistur við. Vitnið kvaðst ekki hafa séð nein hnefahögg en taldi víst að hann hefði heyrt einhver högg en hljóðin hafi verið eins og þegar maður er sleginn. Að sögn vitnisins reyndi sá sem ráðist var á lítið sem ekkert að verja sig. Að sögn vitnisins var hann ekki undir áhrifum áfengis þegar hann varð vitni að atburðinum.

Vitnið H kvaðst hafa vaknað við að einhver datt á tjaldið sem hann gisti í. Vitnið kvaðst muna eftir að hafa séð þegar brotaþoli var felldur í jörðina og þá kvaðst hann muna til þess að ákærði girti niður um sig buxurnar og glennti rassinn framan í brotaþola en eftir öðru kvaðst vitnið lítið muna. Að sögn vitnisins mundi hann ekki eftir upptökunum að átökunum. Aðspurt kvaðst vitnið minna að ákærði hafi sparkað í brotaþola og sparkið hafi lent í andliti eða síðu. Ekki mundi vitnið eftir hótunum í garð brotaþola. Vitnið var spurt út í framburð sinn hjá lögreglu þar sem eftir því er haft að ákærði hefði sparkað í höfuð brotaþola. Vitnið kvaðst nú ekki muna eftir höggum en sagðist muna eftir einhverjum spörkum en hvar þau lentu kvaðst hann ekki geta svarað.

IV

Niðurstaða

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ráðist á brotaþola, A, með þeim hætti og afleiðingum sem lýst er í ákæru. Líkt og áður er rakið hefur ákærði viðurkennt aðra háttsemi sem lýst er í ákærunni en þá að hafa sparkað í höfuð brotaþola og þá neitar ákærði jafnframt að hafa haft í hótunum við brotaþola.

Af hálfu ákæruvalds er á því byggt í málinu að háttsemi ákærða sé nægjanlega sönnuð með framburði vitna og afleiðingar árásarinnar séu í ljós leiddar með vottorði læknis. Ákærði byggir á því að önnur háttsemi en sú sem hann hefur gengist við sé ósönnuð.

Einungis eitt vitni lýsti því með ákveðnum hætti að ákærði hefði sparkað í höfuð brotaþola. Brotaþoli sjálfur bar að hann hefði fengið eitt þungt högg í síðuna en högg sem hann fékk í andlitið hafi ekki verið eins þung. Gegn staðfastri neitun ákærða á því að hafa sparkað í höfuð brotaþola og þar sem einungis eitt vitni af fimm, sem öll voru stödd mjög skammt frá atburðinum þegar hann átti sér stað, bar í þá veru að ákærði hefði sparkað í höfuð brotaþola verður ákærði ekki sakfelldur fyrir þá háttsemi.

Brotaþoli bar að ákærði hefði hótað honum og fjölskyldu hans lífláti ef hann kærði árásina. Vitnið F bar að ákærði hefði hótað brotaþola lífláti ef hann kærði árásina. Vitnið var hins vegar inni í tjaldi sínu þegar það heyrði þessi orð falla og sá ekki þann sem hafði hótunina í frammi en hann var engu að síður viss um að það var ákærði sem hótaði brotaþola. Með framburði vitnisins F og brotaþola þykir fram komin nægileg sönnun fyrir því að ákærði hafi hótað brotaþola lífláti ef hann kærði atvikið til lögreglu og er sú háttsemi hans réttilega færð til refsiákvæða í ákæru.

Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af þeirri háttsemi að sparka í höfuð brotaþola kemur ekki til álita að sakfella ákærða fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, enda hlaust ekki stórfellt líkams- eða heilsutjón af árásinni og að frágengnu sparki í höfuð var árásin ekki sérstaklega hættuleg vegna þeirrar aðferðar sem beitt var. Í vottorði D læknis sem unnið er upp úr skýrslu E læknis, sem hitti brotaþola 22. júní 2014, kemur skýrlega fram að röntgenmynd af andlitsbeinum sýni nefbrot. Engin efni eru til að draga vottorð læknisins í efa og því sannað að brotaþoli hafi hlotið nefbrot auk annarra áverka sem lýst er í ákæru. Varðar háttsemi ákærða því við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga svo og 233. gr. sömu laga.

Ákærði var á 21. aldursári þegar árásin átti sér stað. Hann hefur að hluta til játað brot sitt. Fyrir liggur að ákærði stundar nú fasta vinnu og hefur gert um alllanga hríð. Samkvæmt vottorði vinnuveitanda hans stendur hann sig vel í vinnu og hefur verið samviskusamur og trúr í starfi. Þá liggur fyrir að á þeim tíma sem árásin átti sér stað átti ákærði í miklum erfiðleikum líkt og vottorð G geðlæknis frá 3. mars 2014 ber með sér. Allt þetta horfir til refsilækkunar, sbr. 4., 5. og 8. tl. 70. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar var árásin fólskuleg og tilefnislaus sem horfir til refsiþyngingar. Ekki er fallist á með ákærða að horfa beri til ákvæða 3. mgr. 218. gr. b í almennum hegningarlögum. Ákærði hefur áður sætt refsingu en það brot sem mestu máli skiptir við ákvörðun refsingar í þessu máli er dómur frá 8. apríl 2014 en þá var ákærði dæmdur í 18 mánaða fangelsi, 15 mánuði bundna skilorði til þriggja ára, fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga svo og fyrir brot gegn 209. gr. sömu laga auk brota gegn umferðarlögum. Hann lauk afplánun óskilorðsbundna hluta dómsins í apríl á síðasta ári. Með háttsemi þeirri sem ákærði er nú sakfelldur fyrir rauf ákærði skilorð dómsins. Ber því með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga að taka bæði málin til meðferðar og dæma í einu lagi og tiltaka refsingu eftir reglum 77. gr. laganna. Rannsókn á máli þessu hófst strax eftir að brotaþoli kærði brotið 24. júní 2014 og tók lögregla skýrslu af ákærða og vitnum á tímabilinu 24. júní til 24. september 2014 og var rannsókn málsins hjá lögreglu þá lokið. Ákæra var hins vegar ekki gefin út fyrr en 27. nóvember 2015. Engin skýring hefur verið gefin á því hvers vegna ákæra var þrátt fyrir þetta ekki gefin út fyrr en 14 mánuðum eftir að rannsókn málsins lauk en ákærða verður ekki kennt um þennan drátt.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin tveggja ára fangelsi en í ljósi þess sem að framan er rakið og sérstaklega með vísan til dráttar sem varð á málinu og ungs aldurs ákæra eru efni til að binda 21 mánuð refsingarinnar skilorði og skal sá hluti hennar falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Dæma ber ákærða til greiðslu sakarkostnaðar. Samkvæmt yfirliti sækjanda var sakarkostnaður vegna rannsóknar málsins 12.000 krónur. Þessum kostnaði til viðbótar eru málsvarnarlaun S-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns sem þykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti og að teknu tilliti til tíma sem fór í ferðalög verjandans eins og í dómsorði greinir. Auk þessa telst ferðakostnaður lögmannsins að fjárhæð 41.615 krónur til sakarkostnaðar.

Í máli þessu krefur brotaþoli, A, ákærða um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 2.955.525 krónur. Krafan sundurliðast í miskabætur að fjárhæð 2.200.000 krónur, vinnutap 75.000 krónur og læknis- og áfallahjálp að fjárhæð 80.000 krónur, við þessar fjárhæðir er síðan lagður virðisaukaskattur. Ákærði krefst þess aðallega að bótakröfunni verði vísað frá dómi sökum vanreifunar og nefnir í því efni að engin gögn fylgi um tjón vegna læknisaðstoðar og vinnutaps. Telur ákærði að bótakrafan sé ekki studd nægjanlegum gögnum. Um sýknu af einkaréttarkröfu vísar hann til sömu raka og telur að tjón brotaþola sé ósannað. Krafa um lækkun bótakröfu er reist á eigin sök brotaþola sem átt hafi upptök að árásinni auk þess sem krafa um miskabætur sé úr hófi fram.

Að mati dómsins eru ekki efni til að vísa einkaréttarkröfu frá dómi eða sýkna ákærða af kröfunni en brotaþoli á rétt til miskabóta úr hendi ákærða á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem þykja hæfilega ákveðnar 300.000 krónur. Brotaþoli hefur ekki lagt fram nein gögn til stuðnings því að hann hafi sökum árásarinnar orðið fyrir vinnutapi eða kostnaði við að leita sér læknisaðstoðar og er kröfum vegna þessara liða vísað frá dómi. Krafa brotaþola ber vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga 38/2001 frá 22. júní 2014 til uppkvaðningar dóms þessa en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags eins og krafist er.

Við munnlegan flutning málsins gerði lögmaður brotaþola kröfu um málskostnað úr hendi ákærða en þá kröfu er ekki að finna í einkaréttarkröfunni sem fyrir liggur í málinu. Af hálfu ákærða var þessari kröfu ekki andmælt. Brotaþoli á rétt á málskostnaði úr hendi ákærða sem ákveðst eins og í dómsorði greinir.

H-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan að gættum ákvæðum 1. mgr. 184. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 24 mánuði en fullnustu 21 mánaðar af refsingunni er frestað og skal sá hluti hennar niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 300.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. júní 2014 til 17. mars 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags svo og 200.000 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði 543.315 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef G-kk-ef héraðsdómslögmanns, 490.000 krónur.

H-kk-nf H-kk-nf