E-1554/2007

Mál þetta, sem var dómtekið 2. þ.m., er höfðað 13. júní 2007 af TÁG ehf., Mánagerði 6 í Grindavík, á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf, Vesturbraut 15, Grindavík.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði gert að greiða honum 535.350 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. desember 2006 til greiðsludags, en að frádregnum innborgunum 22. desember 2006 að fjárhæð 60.000 krónur, 18. maí 2007 að fjárhæð 70.000 krónur og 15. júní 2007 að fjárhæð 17.583 krónur. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefnda krefst aðallega sýknu og málskostnaðar, en til vara að stefnukröfur verði stórlega lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Krafa stefnanda í málinu er tilkomin vegna vinnu sem hann innti af hendi fyrir stefnda í október og nóvember 2006. Hefur stefnandi með höndum leigu á vinnuvélum með stjórnanda og fólst vinna starfsmanns félagsins í þágu stefnda aðallega í því að grafið og fleygað var fyrir grunni að haughúsi við hesthús í eigu stefnda frá 12. október til 2. nóvember 2006. Samkvæmt framlagðri vinnuskýrslu fóru 59 vinnustundir í fleygun klappar, en til þess verks notaði starfsmaður stefnanda svokallaða PCO7 vél með fleyg. Þá var 16 vinnustundum varið í mokstur með JCB gröfu. Að auki gróf starfsmaður stefnanda mjóan skurð við heimili stefnda 7. október 2006 og tók það verk tvær vinnstundir samkvæmt tímaskýrslunni. Gaf stefnandi út reikning vegna framangreindra verka 14. desember 2006 að fjárhæð 535.350 krónur. Samkvæmt honum er gerð krafa um greiðslu á 354.000 krónum fyrir fleygun og 126.000 krónur vegna vinnu með JCB gröfu, eða samtals 480.000 krónur. Frá þeirri fjárhæð er síðan dregin innborgun að fjárhæð 50.000 krónur og virðisaukaskattur þessu næst reiknaður af mismuninum, 430.000 krónum. Nemur virðisaukaskattur samkvæmt reikningnum þannig 105.350 krónum.

Stefndi hefur staðið stefnanda skil á 197.583 krónum fyrir þá vinnu sem reikningsgerð stefnanda tekur til. Telur stefndi að hann hafi þar með að fullu efnt greiðsluskyldu sína gagnvart stefnanda og að hann verði ekki krafinn um frekari greiðslu fyrir þá vinnu sem hér um ræðir.

II.

Stefndi mótmælir stefnukröfu sem alltof hárri og telur sig þegar hafa staðið stefnanda skil á þeirri greiðslu sem hann eigi rétt á fyrir þau verk sem hann vann fyrir stefnda.

Að mati stefnda er ósannað að starfsmaður stefnanda hafi unnið alla þá vinnu sem reikningur stefnanda ber með sér og stefnt er fyrir í málinu. Þá byggir stefndi sýknukröfu sína á 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Ljóst sé að aðilar málsins gerðu ekki með sér samning um endurgjald fyrir þjónustu stefnanda. Þegar þannig hagi til skuli neytandi, í þessu tilviki stefndi, greiða það verð sem sanngjarnt er talið með hliðsjón af vinnu og eðli hennar. Á stefnanda hvíli samkvæmt þessu að sýna fram á að sú fjárhæð sem hann krefur stefnda um sé sanngjörn með hliðsjón af umfangi þjónustunnar sem hann veitti stefnda og að teknu tilliti til hvers eðlis hún var. Stefnandi hafi engin gögn lagt fram sem sýni fram á réttmæti kröfugerðar hans. Stefndi hafi í upphafi sjálfur aflað álits frá óháðum aðila varðandi þetta og hafi sá komist að þeirri niðurstöðu að krafa stefnanda væri alltof há. Niðurstaða matsmanns, sem dómkvaddur hafi verið að beiðni stefnda undir rekstri málsins, staðfesti þetta. Samkvæmt þessu sé krafa stefnanda alltof há og bersýnilega ósanngjörn. Hafi stefndi með matsgerðinni sýnt nægilega fram á að hann hafi þegar staðið stefnanda skil á greiðslu sem feli í sér fullar efndir á skyldum hans.

Í greinargerð vísar stefndi til þess að samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laga um þjónustukaup sé ljóst að stefndi geti krafist þess að stefnandi leggi fram sundurliðaðan reikning fyrir hinni seldu þjónustu þannig að hann geti séð með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar er reiknað út. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar beri kaupanda þjónustu ekki skylda til að greiða fyrir hana fyrr en eftir að hann fær í hendur reikning sem uppfyllir framangreindar kröfur og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Stefnandi hafi ekki lagt fram vinnuskýrslu í málinu fyrr en eftir að stefndi lagði fram greinargerð sína og að undangenginni áskorun hans. Álitamál sé hvort þær uppfylli þær skýrleikakröfur sem gera megi í þessum efnum, sbr. ennfremur ákvæði 4. gr. laga um þjónustukaup. Framangreind ákvæði hafi einnig áhrif við ákvörðun málskostnaðar í málinu, enda hafi stefnda verið stefnt til greiðslu skuldar fyrir þjónustu sem stefnandi hafi ekki útlistað fyrir honum með fullnægjandi hætti samkvæmt skýrum fyrirmælum í tilvitnuðum lögum.

Af hálfu stefnda er á því byggt í málinu að stefnandi hafi ekki gætt þeirrar leiðbeiningarskyldu gagnvart stefnda sem á honum hvíli samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um þjónustukaup. Þá mótmælir stefndi sérstaklega dráttarvaxtakröfu stefnanda.

III.

Undir rekstri málsins og svo sem áður greinir aflaði stefnda matsgerðar dómkvadds matsmanns vegna þeirra verka sem stefnandi krefst endurgjalds fyrir. Í fyrsta lagi var lagt fyrir matsmann að meta hver væri eðlilegur kostnaður við verk stefnanda „við hesthús í Hópsheiði og í grunni bílskúrs í Vík í Grindavík, sem fólst í fleygun klappar fyrir haughúsi, mokstur fyrir rotþró (í lausum jarðvegi) og breikkun grunns fyrir bílskúr í Vík (í lausum jarðvegi)“. Óskað var eftir því að matið yrði sundurliðað eftir verkþáttum og grein gerð fyrir vinnuliðum. Í öðru lagi var matsmanni falið að leggja mat á hvort „það tímagjald sem stefnandi miðar við samkvæmt reikningi [sé] óeðlilega hátt miðað við þá vinnu sem innt var af hendi við fleygun, mokstur og breikkun grunns, verklag og önnur atriði er máli skipta.“ Í þriðja lagi var matsmanni falið að meta hvort „fjárhæð reiknings [sé] óeðlilega há miðað við það verk sem var innt af hendi við fleygun, mokstur og breikkun grunns“. Yrði það niðurstaða matsmanns að um óeðlilega háa fjárhæð væri að ræða var þess óskað að frávik frá eðlilegri reikningsgerð yrðu tilgreind.

S-kk-nf V-kk-nf byggingaverkfræðingur var af héraðsdómi 21. desember 2007 dómkvaddur til að hafa hið umbeðna mat með höndum. Hann skilaði matsgerð 20. febrúar 2008. Um fyrsta matsatriðið segir svo í matsgerðinni:

„Hesthús:

Almennt er jarðvinnu skipt upp í tvo verkþætti, annars vegar gröftur og brottakstur á lausum jarðvegi og hins vegar losun á klöpp. Ekki er að virðist mikill ágreiningur um umfang verksins, þ.e. magntölur. Stuðst er við mat G-kk-ef E-kk-ef byggingafræðings hjá Verkfræðistofu Suðurnesja, auk vettvangsferðar matsmanns. Lengd og breidd graftar fyrir haughúsi er um 8 m á lengd og um 2,8 m á breidd. Dýptin er nokkuð breytileg og er hér miðað við að meðaldýpi sé um 1,5 m og þar af dýpt á losaðri klöpp um 1,0 m. Magntölur eru sem hér segir:

Verkliður: Magn: Eining: Einingarverð: Verð:

Gröftur og brottakstur v/rotþróar 11,0 m³ 1.200 13.200

Gröftur og brottakstur f/haughúsi 45,0 m³ 1.200 54.000

Losun á klöpp, viðbótarverð 23,0 m³ 5.500 126.500

Vegna smæðar verksins eru einingaverð höfð í hærri kantinum miðað við sem almennt gerist í stærri verkum.

Bílskúr í Vík:

Ekki er vitað um magn sem þarna um ræðir, en aðeins er rukkað fyrir 2 klst. á JCB gröfu eða 14.000 kr.

Heildargreiðsla er því talin eðlileg 193.700 að viðbættum 14.000 vegna bílskúrs eða samtals kr. 207.700 fyrir verkið.“

Þá segir svo í matsgerðinni um þriðja matsatriðið: „Fjárhæð reiknings verður að teljast allt of há miðað við umfang verkefnisins. Eðlileg upphæð fyrir þetta verkefni ætti að vera um 200 þúsund kr. Komatsu PCO7 vél er mjög lítil og er alls ekki ætluð til að fleyga klöpp nema við aðstæður þar sem ekki er hægt að koma við stærri tækjum. Það er því ekki óeðlilegt að langur tími hafi farið í verkið, þar sem afköstin eru mjög lítil. Með réttu vali á tækjum hefði kostnaður við þetta verk átt að vera um eða innan við 200 þús. kr.“

S-kk-nf V-kk-nf staðfesti matsgerð sína fyrir dómi.

IV.

Ágreiningslaust er að ekki var samið um verð fyrir þau verk sem stefandi vann í þágu stefnda og um er deilt í málinu. Verður dómur því lagður á það eftir þeirri meginreglu sem fram kemur í 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sem hér eiga við, en í ákvæðinu er mælt fyrir um það að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð fyrir hana sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Í athugasemdum við þessa grein í frumvarpi því er varð að lögum nr. 42/2000 er tekið fram að seljanda þjónustu beri að taka tillit til hagsmuna neytanda. Þar segir einnig að stafi hátt verð af því að skipulagning verks sé ekki forsvaranleg af hálfu seljanda þjónustu geti neytandi neitað að greiða annað en sanngjarnt verð. Sama eigi við þegar seljandi þjónustu hefur notað kostnaðarsamara vinnufyrirkomulag en nauðsynlegt er. Í niðurlagi athugasemdanna er síðan tiltekið að taki vinna lengri tíma vegna aðstæðna er varða seljanda þjónustu þurfi neytandi ekki að greiða hærra verð sem af því leiðir. Í samhengi við þetta er til þess að líta að samkvæmt 4. gr. laga um þjónustukaup hvílir sú skylda á seljanda þjónustu að veita upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks með hagsmuni neytanda fyrir augum og í 6. gr. laganna eru frekari fyrirmæli sem að þessu lúta.

Með framlagðri matsgerð hefur verið leitt í ljós að umkrafið endurgjald stefnanda fyrir umrædd verk telst eðlilegt með tilliti til þess hvernig staðið var að þeim. Með matsgerðinni hefur á hinn bóginn einnig verið sýnt fram á að unnt hefði verið að vinna þau fyrir umtalsvert lægra verð. Er það reyndar svo að miðað við þá niðurstöðu telst stefndi með þeirri greiðslu sem hann hefur þegar innt af hendi, en hún nemur 197.583 krónum, þegar hafa staðið stefnanda skil á því endurgjaldi sem hann ætti þá með réttu tilkall til. Skal í þessu sambandi á það bent að í niðurstöðu matsmanns er að þessu leyti við það miðað að stefnandi hafi séð um að flytja jarðvegsefni frá verkstað, en fyrir liggur að hann annaðist ekki það verk. Það leiðir af þeirri aðstöðu sem hér er uppi samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um efnnislegt inntak fyrrgreindrar meginreglu laga um þjónustukaup, að krafa stefnanda fyrir umrædd verk telst ósanngjörn í skilningi hennar, enda er gegn andmælum stefnda ósannað að stefnandi hafi leiðbeint honum eða upplýst hann með þeim hætti að greiðsluskylda verði, hvað sem framangreindu líður, felld á hann í samræmi við kröfugerð stefnanda, sbr. 4. og 6. gr. laga um þjónustukaup. Er og ekkert komið fram í málinu sem metið verður á þann veg að stefnanda hafi ekki verið unnt að framkvæma verkið með þeim hætti sem matsgerðin tekur að þessu leyti mið af.

Með vísan til þess sem nú hefur verið rakið verður stefnda ekki gert að inna frekari greiðslu af hendi vegna þeirra lögskipta aðila sem um er deilt í málinu. Er hann því sýknaður af kröfum stefnanda. Eftir þeim málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri kvað upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, G-kk-nf S-kk-nf, er sýknaður af kröfum stefnanda, TÁG ehf.

Stefnandi greiði stefnda 350.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf