E-2148/2012

Mál þetta var þingfest 19. júní 2012 og dómtekið 27. maí 2013.

Stefnandi er K-kvk-nf J-kvk-nf, Rjúpnasölum 12, Reykjavík, en stefndi er J-kk-nf S-kk-nf Ó-kk-nf, Síðuseli 7, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 2.700.000 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 12. febrúar 2009 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 200.000 kr. þann 3. júlí. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst hann málskostnaðar.

I.

Málsatvik

Með yfirlýsingu, dagsettri 28. október 2008, veitti stefnandi syni sínum, stefnda í máli þessu, „fullt og ótakmarkað leyfi“ til þess að sjá um reikninga sína í Nýja Kaupþing banka hf. (nú Arion banki hf.) Stefnandi bjó þá í Bandaríkjunum en var í samskiptum við stefnda.

Þann 12. febrúar 2009 millifærði stefndi samtals 2.700.000 kr. af bankareikningi stefnanda nr. 331-13-905083, í Nýja Kaupþing banka inn á eigin bankareikning nr. 116-26-520 í Landsbanka.

Samkvæmt reikningi Bernhard ehf., sem dagsettur er 13. febrúar 2009, keypti stefndi nýja Honda Accord bifreið. Kaupverðið er tiltekið 3.881.429 kr. en af því greiddi stefndi kr. 2.230.289 kr. með greiðslukorti þann 12. febrúar 2009. Þá var eldri bifreið tekin upp í söluna en lán veitt fyrir eftirstöðvunum.

Þann 3. júlí 2009 lagði G-kvk-nf J-kvk-nf, sambýliskona stefnda, 200.000 kr. inn á reikning stefnanda. Á kvittun, sem er á meðal gagna málsins, kemur fram tilvísunin, „Lán.Feb.“

Í málinu liggja frammi tvö handskrifuð bréf stefnanda til stefnda, bæði ódagsett í júlí 2009. Annað hljóðar svo; gjörðu svo vel að borga mér tilbaka lán að upphæð 2.500.000 með vöxtum. Þessir peningar eru lífeyrir minn ekki gjöf. Þú ert vinnandi maður og ert að nota mitt lifibrauð fyrir hagnað! Ég er lifandi og þar af leiðandi þarf ég að nota það sem ég á! Ég hef aldrei tekið krónu frá þér. Finnst þér ekki aumt að vera að fara í ferðalag á mínum lífeyri. Hvernig innræti þarf maður að hafa til þess að geta svona lagað. Farðu í banka og fáðu peninga lánaða eins og ég og aðrir gera. Leiðinlegt að þú þurfir að níðast á mér svona. Ég veit að þú vilt ekki að þér sé skuldað það hef ég séð. Ég hef gert þá ákvörðun að láta ekki fara svona með mig. Hitt bréfið hljóðar svo; Ég ætla að láta þig vita hér með að þú hefur skert minn lífeyrir um 2.500.000. Þetta hef ég séð sem ógurlegt ranglæti að setja mig í þá afstöðu að tapa vöxtum á lífeyrir minn! Ég þarf á þessum peningum að halda sem þú ættir að geta ímyndað þér. Láttu mig vita hvenær þú hugsar þér að byrja að borga þetta lán! Ég get þá látið þig vita hvernig ég vil að þetta verði borgað til mín.

Með bréfi þáverandi lögmanns stefnanda, dags. 19. október 2009, var stefndi kærður til lögreglu fyrir að hafa tekið út 2.700.000 krónur af reikningi stefnanda og nýtt í eigin þágu. Í kjölfarið var ákæra gefin út á hendur honum fyrir brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 23. ágúst 2011, var stefndi sýknaður af refsikröfu í málinu þar sem ekki var talið sannað að stefndi hefði tekið út fé af reikningi stefnanda í heimildarleysi og í auðgunarskyni.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á því að úttekt stefnda hafi verið óheimil og hafi ekki á nokkurn máta tengst greiðslu eða úttektum í þágu stefnanda eða geti með öðrum hætti fallið innan þess umboðs sem stefnandi veitti stefnda þann 28. október 2008. Í umboðinu hafi ekki falist heimild til úttekta stefnda í eigin þágu, einvörðungu til að standa straum af kostnaði stefnanda. Þrátt fyrir það, hafi stefndi ákveðið upp á sitt eindæmi að taka út af reikningi stefnanda 2.700.000 kr. og nota upphæðina í eigin þágu til bifreiðakaupa. Eftir að stefnandi hafi gert athugasemd við úttektina og krafist endurgreiðslu, hafi sambýliskona stefnda greitt inn á skuldina 200.000 kr., þann 3. júlí 2009.

Umrædd fjárhæð hafi verið hluti af lífeyri stefnanda og hafi hún aldrei gefið samþykki sitt fyrir millifærslunni. Kemur þetta skýrt fram í öðru bréfi stefnanda til stefnda. Stefndi hafi farið langt út fyrir umboð sitt með millifærslunni og misnotað aðstöðu sína sem umsjónarmaður bankareikninga stefnanda og hafði einn fjárhagslegan ávinning af. Stefndi hafi tekið fjárhæðina út að eigin frumkvæði án vitundar stefnanda og hafi aðeins greitt 200.000 kr. inn á úttektina.

Þrátt fyrir ítrekaðar innheimtutilraunir, þar sem meðal annars hafi verið reynt að bjóða stefnda upp á að greiða skuldina til baka með afborgunum, hefur hann ekki sinnt áskorun um að greiða skuldina.

Stefnandi vísar til meginreglna kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og endurgreiðslu oftekins fjár, sem og meginreglna samningaréttarins, aðallega II. kafla laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Um dráttarvexti vísast til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir því að umædd úttekt hafi verið í heimildarleysi. Um hafi verið að ræða gjöf af hálfu stefnanda til stefnda og hafi ávallt verið út frá því gengið þar til ósætti hafi orðið á milli þeirra sumarið 2009. Þá hafi stefnandi haldið því fram að umræddir peningar væru lán sem hún vildi fá greitt án tafar eins og fram kæmi í gögnum málsins. Stefnandi hafi aldrei haldið því fram að úttektin hafi verið í heimildarleysi fyrr en með kæru til lögreglu. Þegar litið sé til framburðar stefnanda sjálfs og annarra vitna í refsimálinu hafi berlega komið í ljós að úttektin hafi ekki verið í heimildarleysi. Ágreiningur hafi í raun verið um hvort peningarnir væru lán eða gjöf. Í framburði fyrrverandi eiginmanns stefnanda í því máli hafi komið fram að stefnandi hafi rætt við hann um að hún hafi ætlað að hjálpa stefnda til að kaupa bíl. Þá hafi komið skýrt fram hjá sambýliskonu stefnda að aldrei hafi leikið á því vafi að um gjöf væri að ræða þótt stefndi hafi að vísu fremur viljað að litið yrði á peningana sem fyrir fram greiddan arf.

Máli sínu til stuðnings vísar stefndi til meginreglna samningaréttar. Um málskostnaðarkröfu vísar stefndi til 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu er ágreiningslaust að þann 12. febrúar 2009 tók stefndi samtals út 2.700.000 krónur af reikningi stefnanda sem hann lagði inn á eigin bankareikning samdægurs og nýtti í kjölfarið til bifreiðakaupa. Hann endurgreiddi stefnanda 200.000 krónur af þeirri fjárhæð þann 3. júlí 2009.

Stefnandi byggir á því að umrædd úttekt stefnda hafi verið óheimil sem og nýting fjárins enda í hans eigin þágu og hún hafi ekki á nokkurn hátt tengst umboði því sem stefnandi hafi veitt honum eða tilgangi þess. Af hálfu stefnda er hins vegar byggt á því að um gjöf hafi verið að ræða og að úttektin hafi verið heimil.

Stefnandi kom fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins. Hún kvað stefnda hafa rætt við hana einhverju sinni um fyrirhuguð bifreiðakaup og leitað eftir aðstoð við það. Hafi hún sagt honum að slíkt væri mögulegt og nefndi 1.000.000 króna vaxtalaust lán. Þetta hafi hins vegar ekki verið rætt meira eftir þetta. Þegar hún skoðaði heimabanka sinn einhverju hafi hún séð að stefndi hafði tekið 2.700.000 krónur út af reikningi hennar. Þá hafi hún verið í Bandaríkjunum en man ekki hvenær þetta var. Hafi henni brugðið mjög og hringt í stefnda og beðið hann um að endurgreiða fjárhæðina. Hafi stefnandi sagt henni frá bifreiðarkaupunum í síma. Stefnandi kvað það aldrei hafa verið ætlun hennar að gefa honum peningana og að hann hefði ekki fengið leyfi til úttektarinnar. Í júlí þegar hún var stödd á Íslandi hafi stefndi komið til hennar og viljað ganga formlega frá úttektinni sem fyrir fram greiddum arfi en hún hafi alfarið hafnað því.

Stefndi kom einnig fyrir dóminn. Hann kvað stefnanda hafa viljað gefa honum 2.500.000 króna og hún hafi vitað að peningarnir hafi verið ætlaðir til bifreiðakaupa. Hann hafi því tekið fjárhæðina út af reikningi stefnanda í febrúar 2009. Kvaðst stefndi hafa stungið upp á því að um fyrir fram greiddan arf yrði að ræða en það hafi stefnandi talið ónauðsynlegt. Stefnandi hafi jafnframt samþykkt að veita honum 200.000 króna lán sama dag vegna þess sem á vantaði vegna bílakaupanna. Hann kannaðist við að hafa ekki þurft að nota nema rúmar 2.200.000 krónur til bifreiðarkaupanna og hefði því í sjálfu sér getað endurgreitt stefnanda 500.000 krónur. Það hafi hann hins vegar ekki gert heldur nýtt peningana í eigin þágu enda talið sig hafa heimild til þess. Stefnandi hafi komið frá Bandaríkjunum í apríl og ekki gert athugasemdir vegna úttektarinnar. Hafi verið talsverður samgangur um páskana og henni sérstaklega þökkuð aðstoðin. Í júlí hafi hún hins vegar brugðist við eins og raun bar vitni.

Eiginkona stefnda, G-kvk-nf J-kvk-nf, kom fyrir dóminn og staðfesti að stefndi hefði fengið peningagjöf frá stefnanda. Hafi hún þakkað henni fyrir aðstoðina í eigin persónu, m.a. þegar hún kom og borðaði hjá þeim um páskana. G-kvk-nf kvaðst hafa lagt inn 200.000 krónur á reikning stefnanda enda hafi það verið lán.

Þá kom R-kvk-nf R-kvk-nf fyrir dóminn en hún kvað stefnanda aldrei hafa nefnt við sig að hún hefði gefið stefnda umrædda fjárhæð að gjöf. Hins vegar hafi stefndi sagt við hana í júlí, eftir að ósætti varð á milli hans og stefnanda, að hann myndi aldrei endurgreiða henni peningana.

Eins og fram kom í málavaxtalýsingu var stefndi sýknaður af ákæru um fjárdrátt. Í forsendum dómsins segir að stefnandi hafi upplýst fyrir dóminum að til tals hafi komið milli þeirra að hún veitti stefnda vaxtalaust lán til kaupa á bifreið. Þá er að því vikið að í áðurnefndum tveimur bréfum stefnanda hafi verið talað um úttektirnar sem lán. Talið var ósannað að stefndi hefði í heimildarleysi og í auðgunarskyni tekið út fé af reikningi stefnanda.

Að mati dómsins er ljóst að úttekt stefnda af bankareikningi stefnanda var ótengd því umboði sem hann hafði fengið hjá stefnanda. Hins vegar benda áðurnefnd bréf stefnanda ekki til þess að hún hafi litið svo á að úttekt stefnda hafi verið í heimildarleysi enda beinlínis talað um endurgreiðslu á láni í þeim báðum. Þá ber aðilum ekki saman um hvað hafi verið rætt áður en bréfin voru rituð en ljóst er að þar koma fyrirhuguð bílakaup stefnda við sögu. Um það hvort rætt hafi verið um lán eða gjöf standa hins vegar orð á móti orði. Fyrir liggur að stefnandi krafði stefnda fyrst um endurgreiðslu með formlegum hætti með áðurnefndum bréfum, þ.e. í júlí 2009 en aðila greinir á um hvort það hafi verið gert símleiðis fyrir apríl 2009. Þá liggur fyrir að aðilar höfðu samskipti í apríl 2009 á Íslandi og er ekki annað upplýst en að þau hafi verið eðlileg. Að framangreindu virtu er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að úttekt stefnda hafi verið óheimil eins og á stóð.

Við flutning málsins fyrir dómi kom fram hjá lögmanni stefnanda að ef litið væri á þá fjárhæð sem stefndi tók út af reikningi stefnanda sem lán væri ljóst að stefndi hafi aðeins endurgreitt stefnanda 200.000 krónur. Um nýja málsástæðu var að ræða sem lögmaður stefnda lét ómótmælt enda tók málflutningur lögmanna nokkurt mið af þessu.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið og með hliðsjón af framburði stefnanda og efni bréfanna, sem styðja hennar framburð, er ósannað að um gjöf hafi verið að ræða en fyrir því ber stefndi sönnunarbyrði. Af því leiðir að hin umkrafða fjárhæð telst hafa verið lán til stefnda sem hann sannanlega var endurkrafinn um. Ber honum því að endurgreiða stefnanda 2.500.000 krónur en þá er tekið tillit til innborgunar að fjárhæð 200.000 krónur þann 3. júlí 2009. Um upphafstíma dráttarvaxta fer skv. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og verða þeir reiknaðir frá 1. ágúst 2009 til greiðsludags.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, er stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 350.000 kr. í málskostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, J-kk-nf S-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnanda, K-kvk-þgf J-kvk-þgf, 2.500.000 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf (sign.)