E-217/2008

Mál þetta, sem var þingfest 2. apríl sl. og dómtekið 22. október sl., er höfðað af B-kk-þgf A-kk-þgf, kt. 000000-0000, Túngötu 21, 460 Tálknafirði, með birtingu stefnu 28. mars sl. gegn M-kk-þgf K-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 000000-0000, Háengi 21, 800 Selfossi.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda kr. 750.000 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 3. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 af kr. 250.000 frá 21. júlí 2004 til 28. júlí 2004, af kr. 500.000 frá 28. júlí 2004 til 6. ágúst 2004 og af kr. 750.000 frá 6. ágúst 2004 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga sem leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara sýknu. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Með úrskurði dómsins, uppkveðnum þann 29. júlí sl., var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Málsatvik.

Stefnandi lýsir málsatvikum svo að stefnandi hafi selt stefnda vél í bát sem hann hafi greitt fyrir með þremur ávísunum, sem allar hafi verið að fjárhæð kr. 250.000. Ekki hafi verið gerður skriflegur kaupsamningur um viðskiptin. Fyrsta ávísunin hafi verið útgefin 21. júlí 2004 með gjalddaga sama dag, önnur ávísun hafi verið útgefin 28. júlí sama ár með gjalddaga sama dag og hin þriðja hafi verið útgefin 6. ágúst sama ár með gjalddaga sama dag. Við sýningu þeirra 19. ágúst og 6. september sama ár hafi innistæða ekki reynst nægjanleg. Stefndi hafi staðfest að hafa viljandi ekki haft næga innistæðu á tékkareikningnum án þess þó að afturkalla tékkana. Ítrekað hafi verið reynt að hafa samband við stefnda en engin viðbrögð hafi borist við innheimtuaðgerðum stefnanda. Stefnandi hafi því séð sér þann kost vænstan að kæra málið til lögreglu. Rannsókn lögreglu hafi tekið u.þ.b. eitt ár en hún hafi ekki leitt til opinberrar málshöfðunar. Stefnanda sé því nauðsynlegt að fá dóm fyrir kröfum sínum enda liggi fyrir skuldaviðurkenning í útgáfu tékkanna sem ekki hafi verið afturkallaðir en stefnandi hafi afhent söluvarninginn og annast viðgerð á honum í framhaldinu. Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi reynst nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefndi lýsir málavöxtum svo að mál þetta hafi orðið til vegna þriggja tékka sem stefndi hafi afhent stefnanda eða fyrirtæki hans vegna kaupa á bátsvél til reynslu. Vélin hafi bilað og hafi stefndi skilað henni. Stefnandi hafi þó ekki afhent tékkana og hafi reynt að innleysa þá í banka. Við því hafi stefndi búist og gætt þess að ekki væri innistæða á tékkareikningnum. Stefnandi hafi kært stefnda til lögreglu en ekki hafi verið gefin út ákæra. Það eitt skipti hér máli að tékkaréttur hafi fallið niður.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi kveðst byggja á því að munnlegur kaupsamningur hafi komist á við stefnda um að stefnandi selji stefnda vél í bát fyrir kr. 750.000. Stefndi hafi gefið út þrjá tékka til greiðslu kaupverðsins en viljandi ekki haft næga innistæðu á tékkareikningnum en hafi þó ekki afturkallað tékkana. Fyrir liggi skuldaviðurkenning í útgáfu tékkanna og hafi stefnandi afhent hið selda og annast viðgerð á því í framhaldinu.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samninga- og kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og til ákvæða kaupalaga nr. 50/2000, einkum til ákvæða 48. gr. Um gjalddaga kröfunnar vísar stefnandi einkum til 48. og 49. gr. sömu laga. Stefnandi vísar einnig til tékkalaga nr. 93/1933. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur 3. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og kröfu um málskostnað við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun vísar stefnandi til laga nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur og beri því nauðsyn til að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefnda. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að í málinu liggi ekki fyrir neinn reikningur fyrir hinum svonefndu kaupum. Ekkert liggi heldur fyrir um það með óyggjandi hætti, hvort skipt hafi verið við stefnanda persónulega eða fyrirtæki hans. Hér reyni á 57. gr. tékkalaga. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 39/2003 sé fjallað um ólögmæta auðgun og m.a. minnst á 57. gr. tékkalaga. Ólögmæt auðgun sé ekki lögvarin. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 94/2005 hafi reynt á sambærilega grein í víxillögum, þ.e. 74. gr. laganna. Málinu hafi verið vísað frá dómi þar sem víxilhafi hafi ekki lagt fram uppgjör, ekki frekar en í máli þessu. Efnislega verði að liggja fyrir ítarlegri gögn en stefnandi hafi gert. Í málum eins og þessu hafi ekki eitt og sér þótt nægjanlegt að vísa til þess að tékki eða tékkar feli í sér skriflega skuldaviðurkenningu.

Niðurstaða.

Stefndi byggir sýknukröfu sína m.a. á aðildarskorti stefnanda og verður að leysa fyrst úr þeirri málsástæðu stefnda. Stefndi telur ekkert liggja fyrir um það með óyggjandi hætti, hvort skipt hafi verið við stefnanda persónulega eða fyrirtæki hans. Stefnandi hefur lagt fram ljósrit þriggja tékka. Tékkarnir bera það með sér að vera gefnir út af stefnda til handhafa en framseldir til stefnanda. Þá hefur stefnandi einnig lagt fram kæru stefnanda á hendur stefnda, dagsetta 26. júní 2006, þar sem því er lýst að stefndi hafi keypt vél í bát af stefnanda persónulega. Stefndi hefur ekki sérstaklega mótmælt efni þessara skjala sem röngu. Þá hefur stefndi engin gögn lagt fram til stuðnings þessari málsástæðu sinni. Stefnandi hefur lagt fram reikning, dagsettan 12. júlí 2007, sem ber með sér að vera fyrir ýmsa varahluti og að greiðandi hans sé Skandi hf., Strandgötu, 460 Tálknafirði. Við aðalmeðferð málsins upplýsti stefnandi að Skandi hf. væri hans fyrirtæki en mótmælti því að Skandi hf. hefði verið viðsemjandi stefnda. Verður því að líta svo á að stefnda hafi ekki tekist að sanna að mál þetta sé höfðað af röngum aðila. Ber því að hafna sýknukröfu stefnda vegna þessarar málsástæðu.

Stefndi byggir á því að í málinu reyni á 57. gr. tékkalaga nr. 94/1993 og á réttarreglur um óréttmæta auðgun. Mál þetta er ekki rekið samkvæmt 17. kafla laga nr. 91/1991 og stefnandi vísar ekki til 57. gr. tékkalaga í stefnu. Skilja verður málatilbúnað stefnanda sem svo að hann byggi ekki á 57. gr. tékkalaga, heldur eingöngu á almennum reglum kröfuréttar og á lögum nr. 50/2000. Stefndi rökstyður ekki hvernig réttarreglur um óréttmæta auðgun eigi við í máli þessu og ber að hafna þeirri málsástæðu hans.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að ekki liggi fyrir í málinu neinn reikningur fyrir viðskiptum aðila. Samkvæmt almennum reglum íslensks kröfuréttar er það ekki skilyrði fyrir því að samningur komist á að hann sé skriflegur heldur er litið svo á að munnlegur kaupsamningur hafi sama gildi og skriflegur. Það eitt að reikningur hafi ekki verið gefinn út getur því að mati dómsins ekki leitt til sýknu. Því er ekki heldur mótmælt af hálfu stefnda að viðskipti hafi átt sér stað, heldur er þvert á móti vísað til þess í greinargerð stefnda að stefndi hafi afhent stefnanda eða fyrirtæki hans þrjá tékka vegna kaupa á bátsvél til reynslu. Þá mótmælir stefndi ekki fjárhæð kröfu stefnanda.

Við aðalmeðferð málsins mótmælti stefnandi þeirri fullyrðingu stefnda að um hafi verið að ræða kaup til reynslu. Gegn mótmælum stefnanda og þar sem stefndi hefur engin gögn lagt fram til stuðnings þessari fullyrðingu sinni verður að telja ósannað að um kaup til reynslu hafi verið að ræða. Því verður að telja nægilega sannað að komist hafi á kaupsamningur um að stefndi keypti af stefnanda bátsvél og skyldi greiða fyrir hana kr. 750.000, sem stefndi hafi ekki gert.

Þó það sé ekki tekið sérstaklega fram í stefnu verður málatilbúnaður stefnanda ekki skilinn öðruvísi en svo að hann krefjist efnda á munnlegum kaupsamningi aðila samkvæmt aðalefni sínu (efndir in natura). Meðal gagna málsins er yfirlýsing stefnanda til stefnda, dagsett 14. júlí 2008, þar sem stefnandi lýsir því að Volvo Penta bátsvél sé hjá honum og hafi verið viðgerð í júlí 2006 og sé ósótt. Þá hafi verið gert við vélina, hún prufukeyrð og verið þá í lagi. Stefnandi hafi haft samband við stefnda meðan á viðgerð hafi staðið en hafi ekkert heyrt síðan frá stefnda. Verði stefnandi að álíta að ekki eigi að sækja vélina og bendi á að verði vélin ekki sótt innan 30 daga frá dagsetningu bréfsins telji stefnandi hana sína eign. Fyrir liggur að stefndi brást ekki við þessu bréfi stefnanda. Við aðalmeðferð málsins kom fram að stefnandi hafi með bréfinu beitt haldsrétti í vélinni vegna þess að stefndi hafi ekki greitt fyrir viðgerð. Um sé að ræða annað mál og óskylt því sem hér sé til meðferðar. Jafnvel þótt fallist yrði á það með stefnanda að um annað og óskylt mál sé að ræða er ekki hægt að túlka yfirlýsingu stefnanda öðruvísi en svo að stefnandi hafi í reynd rift hinum umdeildu kaupum á bátsvélinni. Riftun og efndir in natura eru vanefndaúrræði sem ekki verður báðum beitt í einu. Þar sem stefnandi hefur rift kaupum stefnda á bátsvélinni verður því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda um greiðslu kaupverðsins.

Stefndi gerir kröfu um málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti. Stefndi vísar ekki til lagaákvæða, hvorki til stuðnings málskostnaðarkröfunni sjálfri né til stuðnings kröfu um virðisaukaskatt af málskostnaðinum. Er krafa stefnda um málskostnað auk virðisaukaskatts því vanreifuð og ber að vísa henni frá dómi af sjálfsdáðum.

H-kk-nf O. A-kk-nf, dómstjóri, kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Stefndi, M-kk-nf K-kk-nf B-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, B-kk-ef A-kk-ef.

Kröfu stefnda um málskostnað að viðbættum virðisaukaskatti er vísað frá dómi án kröfu.

H-kk-nf O. A-kk-nf