E-1903/2012

Mál þetta var höfðað 29. maí 2012 og dómtekið þann 15. apríl 2013.

Stefnandi er Á-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, Jórufelli 4, en stefndi er íslenska ríkið.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 1.350.000 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. vaxtalaga frá 1. júlí 2012 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, til vara að honum verði gert að greiða mun lægri fjárhæð en stefnandi krefst. Stefndi krefst þess jafnframt að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Málsatvik

Föstudaginn 23. október 2009 var stefnandi stöðvaður við tollhlið í flugstöð L-kk-ef E-kk-ef en hann kom með flugvél Icelandair, FI-213, frá Kaupmannahöfn um miðjan dag. Var hann færður í leitarklefa þar sem leitað var í farangri hans og framkvæmd á honum líkamsleit án þess að nokkuð saknæmt fyndist. Í skýrslu tollstjóra um þetta segir; „Við líkamsleit sem undirritaðir framkvæmdu hjá Á-kk-þgf kom í ljós vísbendingar um að hann hefði límt eitthvað fast á sig innanklæða með límbandi sem hann hafði fjarlægt en hann var einnig með útbrot. Aðspurður sagðist hann vera með ofnæmi og að hann hefði mikinn kláða í þessu en frekari útskýringar hafði hann ekki þegar á hann var gengið.“ Í kjölfarið var haft samband við lögregluna á Suðurnesjum sem handtók stefnanda vegna gruns um innflutning á fíkniefnum. Við yfirheyrslu neitaði hann alfarið sakargiftum. Var stefnanda sleppt að yfirheyrslu lokinni. Fyrir liggur að leitað var í flugstöðvarbyggingunni en flugvélin sem stefnandi kom með til landsins var farin og var því ekki unnt að leita í henni.

Í skýrslu tollstjóra dagsettri 24. október 2009 segir að símasamband hafi verið haft við varðstofu tollgæslu um kl. 00:30 og tilkynnt að starfsmenn hreinsunardeildar hefðu fundið óþekktar pakkningar í skáp á salerni um borð í flugvél Icelandair, FI-213, sem var að koma frá Kaupmannahöfn þann 23. október 2009 og lenti kl. 23:20. Um var að ræða sömu flugvél og stefnandi hafði komið með. Hafi tollverðir sótt í vélina tvær svartar pakkningar sem innihéldu hvor um sig glærar plastpakkningar með hvítu dufti sem höfðu verið vafðar með 5 cm límbandi. Greining á duftinu leiddi í ljós að um amfetamín var að ræða og var magn þess samtals 762,45 gr.

Þennan sama dag kl. 15:35 var stefnandi handtekinn af lögreglunni á Suðurnesjum á heimili sínu að Jórufelli 4, grunaður um innflutning á fíkninefnum. Framkvæmd var húsleit og hann færður í lífsýnatöku og ljósmyndaður. Í framhaldinu lagði lögreglan fram kröfu fyrir Héraðsdómi Reykjaness um að stefnandi yrði úrskurðaður í gæsluvarðhald allt til 2. nóvember 2009 á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, vegna gruns um innflutning á fíkniefnum, sbr. 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Dómari féllst á kröfuna og staðfesti Hæstiréttur úrskurð héraðsdóms með dómi í málinu þann 27. október 2009. Stefnandi sætti því gæsluvarðhaldi frá 25. október til 2. nóvember 2009 eða samtals í níu daga og var gert að sæta einangrun allan þann tíma.

Með bréfi lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 27. september 2010, var rannsókn málsins hætt, sbr. 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að hann hafi sætt ólögmætum þvingunarráðstöfunum og að ekki hafi verið fram kominn nægilega rökstuddur grunur um að hann hefði framið brot sem fangelsisrefsing væri lögð við þegar krafist var gæsluvarðhalds yfir honum.

Þvingunarráðstafanir þær sem heimilaðar séu í lögum nr. 88/2008 feli í sér skerðingu á mikilvægum réttindum manna, þar á meðal persónufrelsi, friðhelgi einkalífs og heimilis og eignarétti, sem að öðru jöfnu njóti ríkrar réttarverndar að lögum. Gæsluvarðhald sé þvingunarráðstöfun sem skerði með afgerandi hætti persónufrelsi manna og hafi verið litið á það sem þá þvingunarráðstöfun sem að jafnaði gangi lengst í þá átt að skerða réttindi manna. Af þessum sökum verði að gera ríkar kröfur til þess að skilyrði gæsluvarðhalds séu uppfyllt auk þess sem ákvæði um heimild til að úrskurða sakborning í gæsluvarðhald verði að skýra þröngt.

Samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 sé algert frumskilyrði gæsluvarðhalds að fram sé kominn rökstuddur grunur um að viðkomandi hafi framið verknað sem fangelsisrefsing sé lögð við. Svipað ákvæði sé að finna í c-lið 1. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í samræmi við það sem þegar hefur verið sagt um þvingunarráðstafanir verði að skýra skilyrðið um rökstuddan grun þröngt. Þar sem aðstæður séu oft þannig að skjótra ákvarðana sé þörf, m.a. vegna réttinda sakbornings sjálfs, auk þess sem rannsókn er oftast ekki lokið þegar gerð er krafa um gæsluvarðhald sé e.t.v. ekki hægt að gera kröfu um að grunur styðjist við óyggjandi rök. Hins vegar verði þó að skýra orðalagið þannig að bann sé lagt við því að maður sé hnepptur í gæsluvarðhald ef ekkert, sem hönd sé á festandi og hafi komið fram í málinu, bendi til þess að hann hafi framið afbrot.

Telja verði afar hæpið og að það samræmist ekki grundvallarhugsuninni um réttarríki að stefnandi hafi verið úrskurðaður í gæsluvarðhald og það síðar staðfest af Hæstarétti. Grunur lögreglu hafi ekki verið rökstuddur og það eina sem lagt var til grundvallar hafi verið för á líkama stefnanda sem að sögn lögreglu „virtust vera eftir límband sem vafið hafði verið um líkama hans“ og að fíkniefnahundur hefði gefið skýrt til kynna að fíkniefnalykt væri af honum. Þá hafi lögregla ekki leitað í flugvélinni sem stefnandi kom með til landsins fyrr en eftir að vélin hafði farið aftur út til Kaupmannahafnar og komið til baka. Það sé því í raun afar fjarlægt að hafa ætlað að tengja stefnanda við fíkniefni sem fundust um borð í flugvél eftir flug sem hann var ekki farþegi í. Við framhald rannsóknar skýrðist enn betur að engin tenging var á milli stefnanda og þeirra fíkniefna sem fundust en tekin voru lífsýni af stefnanda og umbúðir fíkniefnanna rannsakaðar. Samanburðarsýni voru send til rannsóknar og samkvæmt þeirri rannsókn gáfu þau ekki til kynna að stefnandi hefði komist í snertingu við umræddar fíkniefnaumbúðir. Þá hafi lögregla m.a. beitt símhlustunum við rannsókn málsins en ekkert hafi komið fram við þá rannsókn sem hefði getað varpað ljósi á aðild stefnanda að málinu. Þá beri einnig að geta þess að lögreglan beindi grun sínum að öðrum aðila sem var starfsmaður sem hafði umsjón með þrifum á salerni flugvélarinnar sem fíkniefnin fundust í, sá grunur reyndist heldur ekki á rökum reistur og engin tengsl fundust á milli þess aðila og stefnanda.

Þá sé á því byggt að sérstakt skilyrði gæsluvarðhalds um hættuna á að rannsókn yrði torvelduð, hafi ekki verið uppfyllt, þar sem ekkert við rannsókn eða í gögnum málsins hafi gefið ástæðu til að ætla að svo hafi verið. Eini tilgangur gæsluvarðhaldsins virtist hafa verið sá að tryggja aðgang lögreglu að stefnanda til frekari skýrslutöku.

Stefnandi hafi neitað staðfastlega aðild sinni að hinum meintu brotum og hafi framburður hans ekki verið á nokkurn hátt ótrúverðugur. Kvað hann förin á líkama sínum vera útbrot og að hann hefði farið til Danmerkur til að hitta vinkonu sína. Lögreglan hafi þó einkum stuðst við þau rök að framburður stefnanda hafi verið ótrúverðugur. Dvöl stefnanda í Kaupmannahöfn hafi aðeins staðið einn sólarhring og hann hafi dvalið á hóteli. Þá hafi athygli lögreglu beinst að því að stefnandi hafi verið atvinnulaus og því talið vandséð að hann hefði haft ráð á ferðinni. Framantalið sé tekið upp í bréfi lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 14. mars 2012, sem rök fyrir því að stefnandi hafi stuðlað að eða valdið þeim aðgerðum sem um ræðir og því eigi 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 við. Ekkert í skýrslu stefnanda hjá lögreglu hafi hins vegar gefið tilefni til að álíta hann sekan og því síður að gæsluvarðhald hafi verið nauðsynlegt. Sé því ekki unnt að halda því fram að hann hafi á nokkurn hátt stuðlað að handtökunni eða gæsluvarðhaldsvistinni. Stefnandi eigi því rétt á miskabótum, sbr. 1. og 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Bótakrafa byggist á þeim miska sem stefnandi varð fyrir vegna gæsluvarðhaldsvistarinnar. Miski stefnanda felist í mannorðsmissi, þjáningum og óþægindum vegna framangreindrar rannsóknar og frelsissviptingar. Eðli sínu samkvæmt sé frelsissvipting sem þessi alvarleg skerðing á mannréttindum auk þess sem hún sé mikil andleg þrekraun fyrir þann sem fyrir henni verði. Stefnandi hafi sætt einangrun í gæsluvarðhaldsvistinni og hafi því haft áhyggjur af ættingjum og ástvinum sínum en auk þess hafi hann átt við andlega vanlíðan og svefnleysi að stríða.

Miskabótakrafa stefnanda miðist við 150.000 kr. fyrir hvern dag í einangrun, samtals 1.350.000 kr. Krafist sé dráttarvaxta frá 1. júlí 2012 þegar mánuður er liðinn frá þingfestingu máls þessa, sbr. lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um lagarök vísar stefnandi til 5. mgr. 67. gr. og 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1944 og almennra skaðabótareglna. Þá vísar stefnandi til 95. gr. og 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og 6. gr. og 9. gr. laga nr. 62/1994 um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað byggir stefnandi á 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kröfu um virðisaukaskatt af málskostnaði á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Um varnarþing vísar stefnandi til 3. mgr. 33. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir því að krafa stefnanda uppfylli skilyrði um bótarétt samkvæmt 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í 2. mgr. 228. gr. laganna sé heimilað að dæma bætur vegna aðgerða samkvæmt IX-XIV. kafla laganna séu skilyrði 1. mgr. fyrir hendi. Þó megi fella niður bætur eða lækka þær hafi sakborningur valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisi kröfu sína á.

Skilyrði bótaréttar XXI. kafla laga nr. 19/1991, sem féllu úr gildi við gildistöku laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, hafi í dómaframkvæmd, verið skýrð með hliðsjón af ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar og 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu á þann veg að sá sem sæta þurfi gæsluvarðhaldi án þess að hafa sannanlega unnið til frelsisskerðingar, njóti bótaréttar, nema hann hafi sjálfur valdið eða stuðlað að því að til aðgerða var gripið gagnvart honum eða þeim viðhaldið. Telur stefndi að þessi sjónarmið eigi við að breyttu breytanda um bætur samkvæmt XXXVII. kafla laga nr. 88/2008, þannig að þessi ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmálans veiti ekki ríkari bótarétt en bótareglur sakamálalaganna tiltaka.

Þeirri málsástæðu stefnanda að framburður hans hafi ávallt verið skýr og afdráttarlaus um atriði málsins er mótmælt sem rangri. Framburður stefnanda við handtöku og síðari yfirheyrslur hafi verið ótrúverðugur. Við yfirheyrslur lögreglu hafi stefnandi ítrekað skýrt ranglega frá. Við húsleit hjá stefnanda sem fram fór þann 24. október 2009, hafi fundist efni sem stefnandi kvað aðspurður vera mjólkursykur. Rannsókn á efninu hafi hins vegar leitt í ljós að það hafi verið amfetamín sem stefnandi hlaut dóm fyrir vörslu á með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur frá 7. apríl 2011. Í skýrslu sem stefnandi gaf þann 23. október 2009 kvaðst hann aðspurður ekki neyta fíkniefna en í yfirheyrslu þann 30. október 2009 kvaðst hann hafa náð sér í spítt nóttina áður en hann hafi farið út til Kaupmannahafnar. Í síðarnefndu yfirheyrslunni kaus stefnandi að svara ekki mikilvægum spurningum t.d. varðandi símanúmerið 452-8217399, sem stefnandi hringdi ítrekað í á meðan hann dvaldist í Kaupmannahöfn. Stefnandi beri alfarið ábyrgð á gloppóttu minni sínu, sem hann kvað vera sökum drykkju og svefnleysis. Framburður stefnanda um önnur atriði hafi verið ónákvæmur og í öllum aðalatriðum á skjön við skýrslu konu þeirrar sem hann kvaðst gagngert hafa farið til Kaupmannahafnar að heimsækja. Rangur framburður stefnanda og ófullnægjandi skýringar hans hafi ýtt undir og stutt þær grunsemdir lögreglu að stefnandi ætti aðild að innflutningi amfetamínsins sem hafi fundist í flugvélinni sem hann hafi komið með frá Kaupmannahöfn. Telji stefndi að stefnandi hafi með þessari háttsemi sjálfur stuðlað að þeim aðgerðum sem hann krefjist bóta fyrir og beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum hans.

Stefndi mótmæli því sem röngu, órökstuddu og ósönnuðu að handtaka stefnanda hafi verið að ósekju. Rökstuddur grunur hafi verið fyrir hendi um að alvarlegt brot, sem varðaði fangelsisrefsingu, hafi verið framið og stefnandi ætti þar hlut að máli. Lögreglu hafi því verið rétt að handtaka stefnanda til að tryggja návist hans og koma í veg fyrir að hann spillti sakargögnum. Skilyrði 1. mgr. 90. gr. sakamálalaga nr. 88/2008 hafi því verið fyrir hendi.

Þá telji stefndi að fullt tilefni hafi verið til gæsluvarðhalds stefnanda á grundvelli rannsóknarhagsmuna, samkvæmt a-lið 1. mgr. 95. gr., að virtu því alvarlega sakarefni sem lögreglan hafi staðið frammi fyrir. Héraðsdómur hafi talið þau skilyrði vera fyrir hendi og hafi sú niðurstaða verið staðfest af Hæstarétti Íslands. Þeim dómi hafi ekki verið hnekkt.

Stefndi líti svo á að handtaka stefnanda og eftirfarandi gæsluvarðhald hafi verið lögmætt og í samræmi við réttarframkvæmd hér á landi. Verði ekki séð að lögregla hafi getað staðið að málum með öðrum hætti og fullkomlega eðlilegt að stefnandi hafi verið í haldi á meðan rannsókn málsins fór fram, enda óljóst hvaða þátt hann átti í innflutningi amfetamínsins til landsins og hverjir aðrir hafi tengst málinu. Því hafi verið nauðsynlegt að tryggja nærveru stefnanda svo að hann gæti ekki torveldað rannsókn málsins. Það sé velkunn staðreynd að oftar en ekki komi fleiri en einn einstaklingur að innflutningi fíkniefna eins og þeim sem stefnandi var grunaður um aðild að. Við þær aðstæður hafi allar forsendur verið til þess að ætla að stefnandi hafi verið þess umkominn að aðvara hugsanlega vitorðsmenn um að lögregla væri komin á sporið um leið og stefnanda voru kynntar grunsemdir lögreglu. Þar með hefði hann hugsanlega torveldað rannsókn málsins. Hugtaksskilyrðum 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 hafi því tvímælalaust verið fullnægt. Þá hafi legið fyrir og sé óumdeilt að stefnandi hafi verið borinn sökum við rannsókn sakamáls og að rannsókn á aðild hans að málinu hafi verið felld niður. Stefndi fái því ekki séð að bótakrafa stefnanda sem byggð sé á þessari málsástæðu njóti sérstaks bótaréttar umfram þess réttar sem kveðið sé á um í 1. mgr. sbr. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefnda geri hann þær kröfur að bætur verði lækkaðar verulega. Stefnandi krefjist miskabóta að fjárhæð 1.350.000 kr. en krafan og sundurliðun hennar sé með öllu órökstudd. Stefndi mótmæli fjárhæð kröfunnar sérstaklega, enda sé hún í miklu ósamræmi við dómvenju á þessu sviði.

Ekki verði séð að sýnt hafi verið fram á að stefnandi hafi mátt þola mannorðsmissi, andlega þjáningu og miska vegna lögmætra aðgerða lögreglu í því skyni að upplýsa alvarleg brot. Málsástæðu stefnanda þessa efnis sé mótmælt sem ósannaðri.

Stefndi vísar til áðurgreindra laga er varða sýknukröfu og lækkunarkröfu. Krafa um málskostnað styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

IV.

Niðurstaða

Stefnandi máls þessa byggir á því að hann hafi þurft að sæta þvingunarráðstöfunum af hálfu lögreglu að ósekju sem fólust í handtöku þann 24. október 2009 og gæsluvarðhaldi sem honum var gert að sæta frá 25. október til 2. nóvember 2009 en þann tíma var hann í einangrun.

Samkvæmt 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 á maður sem borinn hefur verið sökum í sakamáli rétt til bóta skv. 2. mgr. ákvæðisins hafi mál hans verið fellt niður eða hann verið sýknaður með endanlegum dómi. Dæma má sakborningi bætur vegna tjóns sem hann hefur orðið fyrir vegna þvingunarráðstafana skv. IX.-XIV. kafla laganna ef skilyrði eru fyrir hendi enda hafi sakborningur ekki valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á, sbr. 2. mgr. ákvæðisins.

Með bréfi dags. 25. október 2010 tilkynnti lögreglan stefnanda að rannsókn máls hans er varðaði meint brot hans gegn 173. gr. a hafi verið hætt. Málið var þannig fellt niður gagnvart honum í skilningi 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Eins og rakið er í málsatvikalýsingu var stefnandi stöðvaður við tollhlið í flugstöð L-kk-ef E-kk-ef um miðjan dag 23.október 2009. Bar hann hér fyrir dómi að svo hafi virst sem um reglubundið eftirlit hafi verið að ræða en fíkniefnahundur hafi ekki verið notaður. Stefnandi var færður afsíðis þar sem leitað var í farangri hans og líkamsskoðun fór fram. Í kjölfarið var hann færður á lögreglustöð þar sem teknar voru af honum ljósmyndir auk þess sem hann var yfirheyrður vegna gruns um innflutning á fíkniefnum. Var hann m.a. spurður út í ummerki á líkama hans sem voru talin vera för eftir límband sem hefði verið vafið utan um hann miðjan. Stefnandi neitaði sök og kvaðst „hafa bara verið með útbrot á bakinu og þá hafi tollverðir talið að það væri vegna límbands.“ Tilgangur fararinnar, sem hafi staðið í sólarhring, hafi verið að hitta vinkonu sína sem hafi verið að gifta sig. Persónulegum aðstæðum sínum lýsti hann svo að hann væri ógiftur og barnlaus og „á milli vinna eins og stendur“. Aðspurður kvaðst hann hafa neytt fíkniefna áður fyrr en væri „allsgáður í dag“.

Umræddar ljósmyndir liggja fyrir dóminum og má greinilega sjá á þeim ummerki á líkama stefnanda neðan við brjóst, m.a.„stimplrákir“ sem eru rauðar og upphleyptar og ná yfir mikið svæði. Breidd á milli roðalína er sjáanleg en í gögnum lögreglu mældist bil þeirra 5 cm sem er breidd límbands sem notað var til að líma utan um umbúðir fíkniefnanna sem fundust í flugvélinni. Að mati dómsins var eðlilegt við þessar aðstæður að kalla til lögreglu eins og gert var.

Eftir að umtalsvert magn ætlaðra fíkniefna fannst um borð í sömu flugvél og stefnandi hafði áður ferðast í til landsins var hann handtekinn á heimili sínu þann 24. október 2009 en fundur fíkniefnanna hafði styrkt grunsemdir lögreglunnar um að stefnandi hefði staðið að innflutningi þeirra. Við húsleit fundust ætluð fíkniefni og gaf stefnandi þær skýringar að um mjólkursykur væri að ræða en efnið var síðar greint sem amfetamín.

Við yfirheyrslu 25. október 2009 neitaði stefnandi sök. Kvaðst hann hafa ákveðið mánudaginn 19. október 2009 að fara til Kaupmannahafnar að hitta vinkonu sína S-kvk-þf „en það hafi staðið til í einhvern tíma“. Hann hafi flogið út fimmtudaginn 22. sama mánaðar, hitt S-kvk-þf um kvöldið og þau „fengið sér í glas“. Hafi S-kvk-nf verið sú eina sem hann hitti úti. Hann hafi gist eina nótt á hóteli en fyrir dóminum upplýsti stefnandi að hann hefði ekki verið búinn að panta gistingu fyrir fram. Stefnandi hafi svo komið með flugi til Íslands um miðjan dag þann 23. október 2009.

Þegar litið er til þess sem rakið hefur verið um afskipti af stefnanda og tilsvara hans verður að telja að fullt tilefni hafi verið til þess að handtaka hann og beina rannsókninni í nýjan farveg. Fyrir lá að kærði átti sakarferil að baki, m.a. fyrir fíkniefnabrot. Þá var með niðurstöðum tæknideildar þann 24. október 2009 staðfest, að mikið magn amfetamíns var í pakkningunum sem fundust um borð í flugvélinni. Var því eðlilegt að rannsóknin beindist m.a. að hugsanlegum vitorðsmönnum, rannsókn á símagögnum o.fl.

Að mati lögreglu var fram kominn rökstuddur grunur um brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga og féllst héraðsdómur Reykjaness á kröfu um gæsluvarðhald á grundvelli rannsóknarhagsmuna, nánar tiltekið með vísan til a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og var sú niðurstaða staðfest í Hæstarétti með dómi nr. 613/2009.

Það er mat dómsins að stefnandi hafi stuðlað að þeim aðgerðum sem leiddu til þess að hann var úrskurðaður í gæsluvarðhald. Í þessu sambandi verður m.a. litið til skýringa hans á aðdraganda að ferðinni til Kaupmannahafnar og skammvinnri veru hans ytra sem hafði óljósan tilgang.

Stefnandi var næst yfirheyrður af lögreglu þann 30. nóvember 2009. Af gögnum málsins verður ráðið að fram að þeim tíma hafi verið framvinda í rannsókninni með gagnaöflun og upplýsingum svo sem í tengslum við hugsanlega vitorðsmenn. Stefnandi var enn spurður um „förin á líkama hans“, sem nú voru horfin, og bar hann að sig hafi klæjað þegar hann kom í flugvélina og útbrotin verið „eins og útbrot eftir þvottaefni eða eitthvað“. Ætti hann vanda til að fá útbrot ef hann notaði mikið þvottaefni auk þess sem hann væri „gjarn á að fá exem og svoleiðis drasl“. Aðspurður kvaðst hann ekki vera með „þekkt ofnæmi“ en hafa fengið útbrot á bakið áður. Hann hefði þó aldrei leitað til læknis eða tekið lyf af þeim sökum. Símasamskipti hans voru borin undir hann. Kvaðst hann ekki geta gefið skýringar á dönsku óskráðu símanúmeri sem hann hafði ítrekað hringt í þegar hann var ytra enda myndi hann ekki eftir því að hafa verið í samskiptum við aðra en S-kvk-þf. Spurður nánar um samskipti sín við S-kvk-þf þegar út var komið kvaðst hann hafa þurft að hringja í félaga sinn á Íslandi til að fá símanúmerið hennar. Kvaðst hann ekki hafa verið „í besta ástandinu þarna“ og „var búinn að vera vakandi í einhverja tvo daga eða eitthvað“. Þá var stefnanda kynnt að lögregla hefði skoðað öryggismyndatökur úr flugstöðinni og hafi hann þá sést tala í símann. Kvaðst stefnandi hafa hringt í félaga sinn en sá „lagði inn á mig 5000 kall“.

Þennan sama dag var tekin símaskýrsla af S-kvk-þgf og var þá ljóst að henni og stefnanda bar ekki saman um veigamikil atriði. Þannig kvaðst hún aðeins hafa heyrt í stefnanda í síma. Hann hafi viljað heimsækja hana og taka félaga sinn með sér en hún hafi ekki orðið við því. Var framburður hennar til þess fallinn að draga enn frekar úr trúverðugleika stefnanda og þannig styrkja grunsemdir lögreglu um aðild stefnanda að hinu refsiverða broti. Þá er til þess að líta að stefnandi gaf ekki upplýsingar sem gátu verið þýðingarmiklar fyrir rannsókn málsins, þ.e. um samskipti sín við aðra en S-kvk-þf á meðan á dvöl hans ytra stóð en samkvæmt gögnum málsins hafði hann átt slík samskipti.

Síðasta yfirheyrsla stefnanda fór fram mánudaginn 2. nóvember 2009 en þá var framburður S-kvk-ef borinn undir hann án þess að stefnandi breytti sínum fyrri framburði um samskipti þeirra í Kaupmannahöfn eða gæfi viðbótarupplýsingar. Eftir þessa yfirheyrslu var stefnandi látinn laus. Þennan dag voru auk þess fengnir úrskurðir héraðsdóms Reykjaness um símagögn og símhlustun stefnanda og ætlaðs vitorðsmanns hans. Rannsókn málsins hélt þannig áfram allt þar til ákvörðun var tekin um að hætta henni í september 2010.

Með vísan til þess sem rakið hefur verið er það mat dómsins að stefnandi hafi sjálfur stuðlað að þeim aðgerðum sem hann reisir kröfu sína á og að þeim var viðhaldið þann tíma sem raun bar vitni. Með því hefur hann fyrirgert rétti til bóta skv. 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008. Ber því að sýkna stefnda af bótakröfu stefnanda.

Rétt þykir að málskostnaður á milli aðila falli niður.

Stefnandi nýtur gjafsóknar og greiðist gjafsóknarkostnaður hans, sem er lögmannsþóknun hans 650.000 krónur, úr ríkissjóði.

S-kvk-nf H-kvk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum stefnanda, Á-kk-ef H-kk-ef S-kk-ef, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 650.000 krónur, sem er málflutningsþóknun lögmanns hans, greiðist úr ríkissjóði.

S-kvk-nf H-kvk-nf