S-1044/2007

Mál þetta, sem dómtekið var 7. mars sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, dagsettri 26. nóvember 2007, gegn I-kvk-þgf G. K-kvk-þgf, kt. 000000-0000, X, kt. 000000-0000, báðum til heimilis að [...], og Y, kt. 000000-0000, [...], „...fyrir eftirtalin hegningarlagabrot:

I.

Á hendur ákærðu I-kvk-þgf G. K-kvk-þgf fyrir fjárdrátt sem hér greinir: Með því að hafa sem gjaldkeri í útibúi Landsbanka Íslands, Hafnargötu 57, Reykjanesbæ, stofnað reikning og hækkað í heimildarleysi og án tilskilins samþykkis yfirmanna sinna í bankanum yfirdráttarheimild á þeim reikningi og yfirdráttarheimildir á reikningum, eins og nánar greinir í liðum A), B), og C) hér að að neðan, og dregið sér og notað í eigin þágu allt að kr. 21.522.949.

A) Með því að hafa án vitneskju móður sinnar, Z, kt. 000000-0000, stofnað reikning nr. 0142-26-1679 í bankanum á nafni hennar í janúar 2003 og án tilskilinna heimilda yfirmanna sinna í bankanum hækkað yfirdráttarheimildir á reikningnum í 46 skipti á tímabilinu frá 20. janúar 2003 til 1. apríl 2004 allt upp í kr. 6.280.000 og tekið út af reikningnum á því tímabili samtals kr. 6.272.949 og nýtt í eigin þágu, en staða reikningsins var – 6.272.949 eftir síðustu úttekt ákærðu 8. mars 2004.

B) Með því að hafa hækkað án tilskilinna heimilda yfirmanna sinna í bankanum, sem áður greinir, á tímabilinu frá 2. mars 2000 til 1. mars 2004 yfirdráttarheimild á reikningi eiginmanns síns, meðákærða X, nr. 0142-26-1608, í útibúi Landsbanka Íslands í Reykjanesbæ, í 30 skipti, úr kr. 50.000 allt upp í kr. 9.890.000 og hafa tekið allt að kr. 9.840.000 út af reikningnum á ofangreindu tímabili ásamt meðákærða X og nýtt í þeirra þágu.

C) Með því að hafa hækkað án tilskilinna heimilda yfirmanna sinna í bankanum, sem áður greinir, á tímabilinu frá 3. maí 2001 til 1. apríl 2004 yfirdráttarheimild á reikningi systursonar síns, meðákærða Y, nr. 0142-26-1977, með hans samþykki, í 63 skipti úr kr. 470.000 allt upp í kr. 5.880.000 og hafa tekið út af reikningnum á ofangreindu tímabili allt að kr. 5.410.000 og nýtt í eigin þágu.

II.

Á hendur ákærða X fyrir hlutdeild í fjárdráttarbrotum ákærðu I-kvk-ef, sem lýst er í lið I. hér að framan, með því að veita henni liðsinni til misnotkunar á reikningi hans sbr. lið B), sem honum mátti vera ljós af reikningsyfirlitum frá bankanum og hafa notið hagnaðar af brotum ákærðu I-kvk-ef sem lýst er í liðum A), B) og C) í lið I. hér að ofan.

III.

Á hendur ákærða Y fyrir hlutdeild í fjárdráttarbrotum ákærðu I-kvk-ef sem lýst er í lið I., lið C) hér að framan með því að heimila henni misnotkun á reikningi hans í bankanum, eins og lýst er í lið C) í lið I. hér að framan, sem honum mátti vera ljós af reikningsyfirlitum frá bankanum.

Teljast brot ákærðu I-kvk-ef G. G-kvk-ef varða við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og brot ákærðu X og Y við 247. gr. sbr. 22. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar“.

Af hálfu ákærðu I-kvk-ef er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin að öllu leyti eða að frestað verði ákvörðun refsingar skilorðsbundið. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Af hálfu ákærða X er aðallega krafist sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara er þess krafist að ákærða verði gerð vægasta refsing sem verði skilorðsbundin að öllu leyti eða að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Af hálfu ákærða Y er aðallega krafist sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara er þess krafist að ákvörðun refsingar hans verði frestað og til þrautavara að ákærða verði gerð vægasta refsing sem verði skilorðsbundin að öllu leyti. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

II.

Þann 19. mars 2004 lagði Landsbanki Íslands hf. fram kæru til lögreglu á hendur ákærðu, I-kvk-þgf G. K-kvk-þgf. Í kærunni er málavöxtum lýst þannig að við einfalda fyrirspurn til útibúsins í Keflavík hafi komið í ljós að yfirdráttarheimild hafði verið veitt til ákærða, X, sem er eiginmaður ákærðu, án þess að útibússtjórinn kannaðist við að hafa veitt slíka heimild. Við frekari athugun útlánaeftirlits bankans virtist sem ákærða hefði stofnað a.m.k. tvo reikninga í útibúinu, sett inn á þá yfirdráttarheimildir og tekið út af þeim sjálf án þess að útibúin hafi verið um það kunnugt eða með nokkrum hætti samþykkt það. Einnig hafi hún notað þriðja reikninginn, sem stofnaður var á árinu 1996, og sett inn á hann yfirdráttarheimildir.

Þeir reikningar sem um ræðir eru:

142-26-1608 Reikningshafi er ákærði X. Heimildin nam 9.890.000 krónum þegar málið komst upp.

142-26-1679 Reikningshafi er Z, móðir ákærðu. Heimildin nam 6.280.000 krónum þegar málið komst upp.

142-26-1977 Reikningshafi er ákærði Y. Heimildin nam 5.880.000 krónum þegar málið komst upp.

Nafn ákærðu var aukanafn á reikningum ákærða X og Z.

Ákærða kom að langflestum úttektum sem mynda skuldir á ofangreindum reikningum og setti hún inn heimildir smátt og smátt eftir því sem úttektir voru framkvæmdar. Landsbanki Íslands hf. veitti ekki samþykki sitt fyrir ofangreindum heimildum á umræddum reikningum. Ætluð brot áttu sér stað á árunum 2001-2004.

Ákærði X útvegaði sér sjálfur yfirdrátt að fjárhæð 50.000 krónur á reikning sinn og ákærði Y útvegaði sér sjálfur yfirdrátt á reikning sinn að fjárhæð 470.000 krónur. Gjöld og vextir af ofangreindum fjárhæðum nema 6.694.383 krónum.

III.

Verður nú rakinn framburður ákærðu fyrir dóminum.

Ákærða I-kvk-nf G. K-kvk-nf hefur bæði við skýrslutökur hjá lögreglu og hér fyrir dóminum játað að hafa gerst sek um fjárdrátt og hefur ekki gert athugasemdir við gögn málsins. Hins vegar gerði ákærða athugasemd við tilgreinda fjárhæð í ákæru, 21.522.949, og kvaðst ekki hafa dregið sér þann hluta hennar sem er til kominn vegna þjónustugjalda bankans, vaxta og kostnaðar, samtals 6.694.383 krónur.

Ákærða kvaðst hafa hafið störf sem gjaldkeri í úibúi Landsbanka Íslands hf. í Keflavík um áramótin 1999-2000. Þau ákærði X, eiginmaður hennar, hefðu verið í miklum skuldum þegar þau tóku saman og hefðu þær verið byrjaðar að falla á ábyrgðarmenn. Því hafi ákærða freistast til þess að hækka umræddar yfirdráttarheimildir. Kvað ákærða skuldir þeirra hjóna hafa numið um það bil 6 milljónum króna þegar hún hóf að draga sér fé en það hafi að mestu leyti gengið til greiðslu skulda þeirra hjóna og lögfræðikostnaðar vegna þeirra. Hefði henni með þessum hætti tekist að grynnka aðeins á skuldunum þótt ekki hefði tekist að lækka höfuðstól þeirra.

Aðspurð um það hvernig yfirdráttarheimildir væru jafnan hækkaðar í bankanum, kvað ákærða útibússtjórann einan hafa heimild til þess að mæla fyrir um slíkt og hefði hann ýmist gert það munnlega eða skriflega.

Ákærða kvað Z, móður sína, ekki hafa vitað af reikningnum í hennar nafni, sem ákærða stofnaði til yfirdráttar á. Á honum hafi verið fé sem ákærða nýtti sér.

Ákærða kvað ástæðu þess að hún hækkaði yfirdráttinn á reikningi X vera þá að laun hans dugðu ekki til greiðslu á þeim skuldum sem ábyrgðarmenn voru á. Hún hefði því prófað þetta en alltaf hafi staðið til að endurgreiða bankanum fjárhæðirnar. Kvaðst ákærða ekki hafa rætt þetta við X enda hefði hún séð alfarið um fjármál þeirra hjóna. Ákærða hefði haft yfirsýn yfir fjármál þeirra en X hins vegar enga og hann hefði treyst henni fullkomlega fyrir fjármálunum. Hefði X aldrei spurt ákærðu neins varðandi fjármálin og hefði hún vísvitandi leynt hann því hvernig til hækkanana var stofnað. Þótt verið gæti að hann hefði séð reikningsyfirlit, hefði hann ekki vitað að umræddar hækkanir á yfirdrættinum væru fengnar með ólögmætum hætti. Þá hefði X ekki vitað af því að ákærða hækkaði yfirdráttarheimildirnar á reikningum Z og Y.

Að því er varðar yfirdráttarheimildina á reikningi ákærða Y, kvaðst ákærða hafa óskað eftir því við hann að fá að nota reikning hans í bankanum vegna tímabundinna fjárhagserfiðleika sinna en jafnframt tekið fram að hún myndi greiða fjárhæðina til baka. Y hefði ekki vitað að ákærða stofnaði til yfirdráttarins á reikningi hans með ólögmætum hætti. Ákærða kvaðst hafa notað allar hækkanir á yfirdrætti á reikningi Y í sína eigin þágu. Y hafi treyst ákærðu og kvaðst ákærða ekki hafa rætt hækkanirnar við hann. Ákærða kvað millifærslur milli reikninga ákærðu X og Y og K-kvk-ef hafa verið gerðar til þess að koma í veg fyrir að málið kæmist upp. Kom fram hjá ákærðu að bankinn hefði ekki krafið hana um greiðslu vegna yfirdráttarins.

Aðspurð um núverandi aðstæður sínar, kvaðst ákærða nú búa í leiguhúsnæði og eftir brottreksturinn úr starfi hjá Landsbankanum hefði hún í fyrstu unnið sem stuðningsfulltrúi í skóla en ynni nú hjá Flugþjónustunni á Keflavíkurflugvelli. Sagði ákærða hinn langa drátt á rannsókn málsins hafa verið sér mjög erfiðan.

Ákærði X hefur neitað sök. Hann kvað skuldir sínar á árinu 2000 hafa numið um það bil 4 milljónum króna og hafi þær að mestu leyti verið í vanskilum. Ákærði kvaðst hafa stofnað reikning nr. 1608 þegar ákærða I-kvk-nf hóf störf í Landsbankanum árið 1999. Minnti ákærða að hann hefði stofnað til 50.000 króna yfirdráttarheimildar á reikningnum í upphafi. Ákærði kannaðist við þær hækkanir á yfirdráttarskuldinni sem lýst er í rannsóknargögnum málsins og kvaðst stundum hafa lesið bankayfirlitin á þessum tíma. Hins vegar hefði ákærða I-kvk-nf, um það leyti sem hún hóf störf í bankanum, tekið að sér að sjá alfarið um fjármál heimilisins og kvaðst ákærði hafa treyst henni að öllu leyti fyrir þeim. Hann hefði ekki gert neinar athugasemdir við hækkanirnar á yfirdrættinum og þá hefðu þau I-kvk-nf aldrei rætt þessi mál. I-kvk-nf hefði séð um allar greiðslur á skuldum og hafi hann því ekki skipt sér af þeim. Þá tók ákærði fram að hann hefði enga ástæðu haft til annars en að halda að fjármál þeirra hjóna væru í góðu horfi í bankanum enda hefði hann aldrei fengið ábendingu um að svo væri ekki og þá hefði hann aldrei verið krafinn um auknar tryggingar fyrir yfirdrættinum. Hefði hann því gengið út frá því að til hækkana á yfirdrættinum hefði verið stofnað með lögformlegum hætti og í samræmi við reglur bankans. Ákærði kvaðst hvorki hafa vitað af reikningum Z og Y né millifærslum milli þeirra reikninga og síns eigin reiknings.

Aðspurður taldi ákærði umrætt fé hafi gengið til greiðslu á kröfum á hendur þeim hjónum, sem voru í lögfræðiinnheimtu, og gjöldum til bankans. Hann kvað þau I-kvk-þf hafa selt íbúð sína á árinu 2004 eða 2005 og hefðu um 500.000 krónur af söluverðinu verið greiddar Landsbankanum. Bú ákærða hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu Landsbankans á árinu 2006.

Ákærði kvaðst á árinu 2004 hafa eygt stöðuhækkun hjá því fyrirtæki sem hann hafði unnið hjá frá 1999. Mál þetta hefði hins vegar eyðilagt þær vonir, hann hefði þurft að hætta störfum hjá fyrirtækinu og væri nú í þriðja starfinu síðan málið komst upp.

Ákærði Y hefur neitað sök. Hann kvað ákærðu I-kvk-þf vera móðursystur sína. Ákærði kvaðst hafa átt reikning í Landsbankanum í Keflavík og verið með debetkort á hann en laun hans hefðu þó ekki verið lögð inn á þann reikning heldur inn á annan reikning í öðrum banka. Lýsti ákærði því fyrir dóminum að I-kvk-nf hefði beðið sig um að fá að nota reikning hans í Landsbankanum tímabundið og hefði hún sagst ætla að greiða allt til baka fljólega aftur. Hefði I-kvk-nf beðið um að fá að hækka yfirdráttarheimildina á reikningi hans og minnti ákærða að hún hefði í upphafi rætt um um það bil 400.000 krónur.

Ákærði kvaðst sjálfur hafa verið með um það bil 470.000 króna yfirdrátt á reikningnum sem hann hafði fengið sér í kjölfar skilnaðar síns. Hann hefði lagt einhverjar fjárhæðir inn á umræddan reikning frá árslokum 2000 til ársins 2004 án þess að hann gæti nefnt hversu háar þær hefðu verið. Ákærði kvað yfirlit vegna reikningsins hafa verið send á lögheimili hans en hann hefði sjálfur búið annars staðar. Þá mundi ákærði ekki sérstaklega eftir því að hafa séð stöðu reikningsins á hraðbankayfirliti. Ákærði taldi sig hafa vitað um stöðuna á reikningnum á einhverjum tímapunkti en hann hefði aldrei talað um það við I-kvk-þf enda borið fullkomið traust til hennar varðandi allt sem snerti umræddan reikning. Þá hefðu aldrei verið gerðar athugasemdir af hálfu bankans við stöðu reikningsins. Kvaðst ákærði ekki hafa áttað sig á að hækkanir á yfirdráttarheimild hans hefðu verið fengnar með ólögmætum hætti. Loks kvaðst ákærði hafa gert upp við Landsbankann síðastliðið haust og greitt honum 750.000 krónur en það hafi verið fullnaðarkrafa bankans á hendur honum vegna þessa máls. Aðspurður um hagi sína kvaðst ákærði nú hafa stofnað fjölskyldu og ætti tvö börn.

IV.

Niðurstaða og ákvörðun refsingar.

Ákærða I-kvk-nf.

Ákærða hefur fyrir dóminum játað að hafa dregið sér fé með ólögmætum hætti. Þegar litið er til játningar hennar, sem samræmist gögnum málsins, telst sannað að hún hafi gerst sek um fjárdrátt. Hins vegar verður ekki talið að ákærða verði sakfelld fyrir að hafa dregið sér tilgreind þjónustugjöld, kostnað og vexti að fjárhæð 6.694.383 krónur sem Landsbanki Íslands hf. reiknaði sér af þeim fjárhæðum sem ákærða nýtti sér með ólögmætum hætti eins og fram kemur í gögnum málsins. Verður ákærða því sakfelld fyrir fjárdrátt með þeim hætti sem lýst er í ákæru að fjárhæð 14.048.566 krónur. Brot ákærðu er rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Við ákvörðun refsingar ákærðu verður að líta til þess að brot hennar eru stórfelld og spanna töluverðan tíma. Þá skiptir hér máli að hún gegndi sem gjaldkeri trúnaðarstöðu hjá Landsbankanum og að hún gerði ráðstafanir til þess að brot hennar kæmust ekki upp. Hins vegar ber einnig að líta til þess að ákærða hefur frá því mál þetta komst upp játað sök og iðrast gerða sinna. Þá verður jafnframt að taka mið af því að ákærða hefur ekki áður gerst sek um refsiverðan verknað. Með vísan til alls framanritaðs og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 telst refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði.

Rannsókn máls þessa hófst í mars 2004 og í júní sama ár var tekin lögregluskýrsla af ákærðu. Virðist sem rannsókn málsins hafi síðan legið niðri þar til haustið 2006 þegar teknar voru lögregluskýrslur af ákærðu X og Y og einnig þrjár skýrslur til viðbótar af ákærðu. Ákæra var hins vegar ekki gefin út fyrr en 26. nóvember 2007. Ekki hafa fengist viðhlítandi skýringar á þessum drætti á rannsókn málsins sem telja verður verulegan. Í þessu ljósi verður refsing ákærðu skilorðsbundin að öllu leyti í tvö ár frá dómsbirtingu.

Ákærði X.

Ákærði hefur neitað sök og borið að hann hafi ekki vitað að ákærða I-kvk-nf hækkaði yfirdráttarheimildir á bankareikningi hans með ólögmætum hætti. Hann hefur jafnframt borið að ákærða hafi að öllu leyti séð um fjármál þeirra hjóna og greiðslu skulda þeirra frá því að þau tóku saman og að þau hafi aldrei rætt um fjármálin enda hafi hann treyst eiginkonu sinn fullkomlega til að sjá alfarið um peningamálin. Er framburður ákærða að þessu leyti í fullu samræmi við framburð ákærðu I-kvk-ef sem hefur fullyrt að ákærði hafi ekkert vitað um ólögmæti hækkananna á yfirdrættinum auk þess sem hann hafi ekki vitað af millifærslum milli reikninga hans og reikninga Z og Y. Þá er fram komið að aldrei voru gerðar athugasemdir af hálfu bankans við yfirdráttarheimild ákærða. Að öllu framanrituðu virtu er það því mat dómsins að ákæruvaldinu hafi, gegn eindreginni neitun ákærða, ekki tekist sönnun þess að ásetningur ákærða hafi staðið til þeirrar háttsemi sem hann er ákærður fyrir og er hann sýknaður af henni.

Ákærði Y.

Ákærði hefur neitað sök og sagst ekki hafa vitað að til hækkana á yfirdrætti á reikning hans hafi verið stofnað með ólögmætum hætti og fær framburður hans að öllu leyti stoð í framburði ákærðu I-kvk-ef. Ljóst er að ákærði heimilaði ákærðu I-kvk-þgf í upphafi að nota reikning sinn með þeim hætti að hún hækkaði yfirdráttinn gegn því loforði að hún gerði fjárhæðina upp að öllu leyti. Þegar litið er til framburðar ákærðu I-kvk-ef um það hvernig hún hækkaði með ólögmætum hætti yfirdrátt á reikningi ákærða, hvernig hún fékk hann til þess að heimila hækkunina, að þau ræddu aldrei um hækkanirnar sín í milli og að ákærði hefði treyst henni algjörlega, er það mat dómsins að ákæruvaldinu hafi, gegn eindreginni neitun ákærða, ekki tekist sönnun þess að ásetningur ákærða hafi staðið til þeirrar háttsemi sem hann er ákærður fyrir og er hann því sýknaður af henni.

Sakarkostnaður málsins nemur málsvarnarlaunum skipaðra verjenda ákærðu. Með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 verður ákærða I-kvk-nf dæmd til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., sem teljast hæfilega ákveðin 836.640 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Með vísan til 1. mgr. 166. gr. laga nr. 19/1991 greiðast úr ríkissjóði málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, U-kk-ef S-kk-ef B-kk-ef hdl., sem teljast hæfilega ákveðin 906.360 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Með vísan til 1. mgr. 166. gr. laga nr. 19/1991 greiðast úr ríkissjóði málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða Y, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hdl., sem teljast hæfilega ákveðin 525.141 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

J-kk-nf M-kk-nf, fulltrúi lögreglustjórans á Suðurnesjum, flutti málið fyrir ákæruvaldið.

A-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Ákærða, I-kvk-nf G. K-kvk-nf, sæti fangelsi í 10 mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 2 árum frá dómsuppsögu haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði, Y, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærða I-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef J-kk-ef hdl., 836.640 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Úr ríkissjóði greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, U-kk-ef S-kk-ef B-kk-ef hdl., 906.360 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Úr ríkissjóði greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða Y, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hdl., sem teljast hæfilega ákveðin 525.141 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kvk-nf E-kvk-nf.