E-1195/2009

Mál þetta sem tekið var til dóms 2. september sl., er höfðað með stefnu birtri 28. janúar 2009.

Stefnandi er H-kk-nf A-kk-nf T-kk-nf, Lágengi 27, Selfossi.

Stefndi er Tryggingamiðstöðin, Aðalstræti 6, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að viðurkenndur verði með dómi réttur stefnanda til bóta úr húftryggingu bifreiðarinnar MU-944 hjá stefnda og að stefnda verði gert að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt málskostnaðarreikningi og að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til skyldu stefnanda til að greiða virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans.

Málsatvik

Aðfaranótt laugardagsins 5. maí 2007 lenti ökumaður bifreiðarinnar MU-944 í umferðaróhappi á Suðurlandsvegi, skammt vestan Kögunarháls og skemmdist töluvert. Skráður eigandi bifreiðarinnar og ökumaður umrætt sinn er stefnandi og hafði hann keypt kaskótryggingu fyrir bifreiðina hjá stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Lögreglan á Selfossi fékk tilkynningu um það um fimmleytið umrædda nótt að bifreiðin væri á hvolfi utan akbrautar vestan Kögunarháls við Suðurlandsveg og var jafnframt upplýst að bifreiðin væri mannlaus og engan að sjá í nágrenni við vettvang.

Í dagbók lögreglu frá umræddri nótt kemur fram að haft hafi verið samband við sjúkrahúsið á Selfossi, en enginn hefði komið þangað síðustu 3-4 tímana. Þá segir í dagbók lögreglu að hún hafi náð tali af vini stefnanda um sexleytið umrædda nótt, E-kk-þgf R-x-x E-x-x, og sagði hann lögreglu að hann hefði verið á bifreiðinni þar til um þrjúleytið um nóttina, en þá hefði stefnandi tekið við bifreiðinni. Hann kvað stefnanda hafa verið mjög drukkinn, en E-kk-nf var allsgáður. Fór lögregla þá heim til stefnanda en faðir hans tjáði lögreglu að hann væri ekki kominn heim. Jafnframt segir í dagbók lögreglu að móðir stefnanda hafi hringt í lögreglu um hálfsjöleytið og óskað eftir að ræst yrði út björgunarsveit til að leita að stefnanda. Skömmu síðar hafi hún hringt aftur og sagt að hún hefði heyrt í stefnanda, en hún kvaðst ekki vita hvar hann væri og kvað hann ekki vilja gefa sig fram við lögreglu núna.

Þá segir í dagbók lögreglu að um áttaleytið um morguninn hafi lögregla ekið fram hjá bifreiðinni og séð mann vera að huga að bifreiðinni. Hafi það verið bróðir stefnanda, sem hafi sagt ökumanninn vera fundinn en ekki viljað gefa upp hvar hann væri.

Í málinu liggur frammi upplýsingaskýrsla til lögreglu vegna málsins, þar sem fram kemur að haft hafi verið samband við lögregluna á Selfossi og hafi maður sem ekki vildi láta nafns síns getið, tilkynnt lögreglu að hann hefði veitt því eftirtekt að stefnandi hafi ekið bifreið sinni mjög ölvaður umrædda nótt, rétt áður en tilkynning barst um það að bifreiðin hefði hafnað utan vegar.

Stefnandi mætti hjá lögreglu samkvæmt boðun 18. maí 2007 og viðurkenndi að hafa verið ökumaður bifreiðarinnar en neitaði að hafa verið ölvaður. Hann kvaðst jafnframt hafa gengið til Selfoss yfir móann, en ekki þjóðveginn.

Þá liggur frammi í málinu yfirlýsing E-kk-ef R-x-x E-x-x þess efnis að hann muni ekki eftir því að hafa tjáð lögreglunni að stefnandi hafi verið ölvaður kvöldið 4. maí 2007 og geti því ekki staðið við þann framburð. Segir í yfirlýsingunni að hann hafi ekki séð stefnanda drekka neitt áfengi þetta kvöld.

Með bréfi til stefnanda frá 22. ágúst 2007 hafnaði stefndi bótaskyldu úr húftryggingu MU-955. Byggði stefndi á því að sannað væri að stefnandi hefði ekið bifreiðinni undir áhrifum áfengis er óhappið var. Vísaði félagið í bréfi sínu til ákvæðis 11.2. í skilmálum húftryggingar og 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004.

Í bréfi til stefnda, dags. 10. september 2007, neitaði stefnandi því alfarið að hafa ekið ölvaður umrætt sinn. Óskaði hann eftir því að félagið endurskoðaði afstöðu sína eða að málinu yrði vísað til úrlausnar hjá tjónanefnd.

Tjónanefnd vátryggingarfélaganna tók málið fyrir og var niðurstaða hennar sú að tjónið ætti ekki að bætast, þar sem nefndin teldi sannað að stefnandi hefði ekið undir áhrifum áfengis er bifreiðin valt 5. maí 2007. Stefnandi undi ekki þessari niðurstöðu og óskaði eftir því að úrskurðarnefnd í vátryggingarmálum tæki málið til meðferðar. Nefndin taldi bótaábyrgð ekki vera fyrir hendi. Stefnandi lét meta kostnað við viðgerð á bifreiðinni og nemur hann 1.009.211 krónum.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslur, stefnandi, faðir hans, T-kk-nf G-kk-nf, móðir stefnanda, Á-kvk-nf E-kvk-nf H-kvk-nf, bróðir stefnanda, R-kk-nf M-kk-nf T-kk-nf, vinur stefnanda, E-kk-nf E-kk-nf, og B-kvk-nf M-kvk-nf vinkona hans. Þá gáfu lögreglumennirnir, H-kk-nf Æ-kk-nf og O-kvk-nf I-x-x, skýrslu fyrir dómi.

Móðir stefnanda, Á-kvk-nf, kvað það rangt eftir sér haft í lögregluskýrslu að stefnandi vildi ekki gefa sig fram við lögreglu, en kvaðst ekki hafa sjálf bent stefnanda á að gefa sig fram við lögreglu er hann kom heim um nóttina.

Vinur stefnanda, E-kk-nf R-x-x E-x-x, var spurður hvort stefnandi hafi verið ölvaður umrædda nótt og svaraði hann því til að hið eina sem hann hefði tekið eftir þegar hann hitti stefnanda eftir að hann velti bíl sínum, hafi verið að hann var ,,skelkaður og allur út í blóði.“ Þá kvaðst hann ekki muna eftir að hafa sagt lögreglu að stefnandi hafi verið mjög ölvaður.

Bróðir stefnanda, R-kk-nf M-kk-nf, kvað bróður sinn hafa verið skelkaðan eftir bílveltuna. Hann kvaðst ekki hafa séð að stefnandi væri undir áhrifum áfengis og svaraði spurningu þess efnis á þessa leið: ,,Ekki gat ég séð það, ekki, ásjáanlega ölvaður neitt, nei.“ Hann kvaðst ekki hafa séð áverka á bróður sínum og að ekki hafi blætt úr honum.

Vitnið, H-kk-nf Æ-kk-nf lögreglumaður, staðfesti að hann hefði skrifað lögregluskýrslu þá sem liggur frammi í málinu. Hann kvað ómögulegt hafa verið að finna stefnanda til að ná af honum tali. Enginn hafi viljað gefa upp hvar hann væri.

Vitnið, O-kvk-nf I-x-x, kvaðst hafa rætt við vin stefnanda, E-kk-þf, og hefði hann tjáð vitninu að stefnandi hefði verið mjög ölvaður þegar þeir skildu um nóttina.

Vitnið, B-kvk-nf M-kvk-nf, kvað stefnanda hafa verið ,,skítugan og skelkaðan“ er hann bankaði upp á hjá henni umrædda nótt, en að hún hefði ekki séð hann undir áhrifum áfengis.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til bóta úr húftryggingu bifreiðarinnar MU-944 en óumdeilt er að bifreiðin var tryggð húftryggingu hjá stefnda þegar óhappið varð. Ágreiningur aðila lýtur að því hvort stefnandi, sem ók bifreiðinni, hafi verið ölvaður og hafi þar með fyrirgert rétti sínum til bóta úr tryggingunni.

Stefnandi mótmælir því að hafa ekið bifreiðinni undir áhrifum áfengis. Engin gögn liggi fyrir um meintan ölvunarakstur og því sé með öllu ósannað að hann hafi verið undir áhrifum umrætt sinn.

Í gögnum lögreglu komi fram að ónefndur aðili hafi haft samband við lögreglu og hafi hann haldið því fram að stefnandi hafi verið ölvaður við aksturinn. Stefnandi bendir á að tilkynning þessi sé með öllu röng og fái ekki staðist, af þeirri ástæðu að hann hafi ekki verið undir áhrifum áfengis við akstur bifreiðarinnar. Þá bendir stefnandi á að í meira lagi sé varhugavert að byggja niðurstöðu á málum er varði aðila svo miklu eins og hér um ræði á meintri tilkynningu ónafngreinds huldumanns.

Ef frá er talin hin meinta tilkynning ónafngreinds aðila, liggi ekkert fyrir í málinu sem bendi til þess að stefnandi hafi ölvaður ekið bifreiðinni. Fyrir liggi vitnisburður E-kk-ef R-kk-ef E-x-x um að hann muni ekki eftir að hafa skýrt lögreglu frá því að stefnandi hefði verið ölvaður umrædda nótt og að hann hafi ekki séð stefnanda drekka áfengi umrætt kvöld.

Stefnandi hafi frá upphafi borið að hann hafi verið allsgáður við aksturinn og hafi hann gefið skýrslu hjá lögreglu 18. maí 2007.

Samkvæmt framangreindu sé ljóst að stefnda hafi ekki tekist að sýna fram á með óyggjandi hætti að stefnandi hafi ekið bifreið sinni er tjónið varð, undir áhrifum áfengis. Stefnda beri því að bæta tjón stefnanda úr húftryggingu bifreiðarinnar. Vísar stefnandi í því sambandi til samnings síns við stefnda, þar sem stefndi hafi skuldbundið sig til að greiða stefnanda það tjón sem kynni að verða á bifreið hans og við þann samning hafi stefndi ekki staðið. Enn fremur vísast vil laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, einkum grein 4.1.

Stefnandi byggir kröfu sína á almennum reglum skaðabóta- og vátryggingarréttar um bætur vegna umferðarslysa.

Ábyrgð stefnda byggi á lögum nr. 30/2001 um vátryggingarsamninga, einkum 26. og 27. gr. laganna.

Þá byggir stefnandi á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og réttar efndir.

Um rétt til að höfða mál þetta sem viðurkenningarmál er vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður óumdeilt að þegar óhapp það varð sem mál þetta snýst um, hafði stefnandi í gildi kaskótryggingu hjá stefndu fyrir bifreið sína MU-944.

Um trygginguna hafi gilt skilmálar félagsins nr. 230 um kaskótryggingu ökutækja. Í 11. gr. er fjallað um takmörkun á gildissviði tryggingarinnar og ásetning og stórkostlegt gáleysi.

Grein 11.2 er svohljóðandi:

Valdi vátryggður tjóni af ásetningi ber félagið enga ábyrgð. Hafi hann valdið tjóninu af stórkostlegu gáleysi er félagið laust úr ábyrgð í heild eða að hluta. Hið sama gildir hafi ökumaður, sem með samþykki vátryggðs er ábyrgur fyrir ökutækinu, valdið tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi…

Þetta ákvæði skilmálanna eigi stoð í 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, svohljóðandi:

Hafi vátryggður í öðrum tryggingum en ábyrgðartryggingum, með háttsemi sem telja verður stórkostlegt gáleysi, valdið vátryggingaratburði losnar félagið úr ábyrgð í heild eða að hluta. Við mat á ábyrgð félagsins skal líta til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð bar að, hvort vátryggður var undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafði sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti.

Á þessum ákvæðum byggi stefndi neitun sína um bótaskyldu, þar sem útilokað sé annað en að álykta að stefnandi hafi verið ölvaður við aksturinn umrætt sinn.

Byggist sú ályktun á því að í fyrsta lagi hafi vinur stefnanda, E-kk-nf R-x-x E-x-x, tjáð lögreglu að stefnandi hafi verið mjög drukkinn þegar hann yfirgaf stefnanda skömmu fyrir óhappið. Í öðru lagi sé haft samband við lögreglu og henni tilkynnt að tilkynnandi hafi séð stefnanda mjög ölvaðan á bifreið sinni skömmu fyrir óhappið. Í þriðja lagi hafi móðir stefnanda haft samband við lögreglu, eftir að hafa óskað eftir því að björgunarsveit yrði ræst út, til að leita að syni hennar, og síðar hefði hún sagst hafa heyrt í syni sínum sem hefði verið miður sín og snöktandi yfir því sem gerðist, og jafnframt að hann vildi ekki gefa sig fram við lögreglu að svo stöddu.

Skýringar stefnanda við skýrslugjöf hjá lögreglu 18. maí 2007 breyti ekki framanrituðu og séu þar að auki mjög ótrúverðugar. Stefnandi geti t.d. engar skýringar á því gefið hvers vegna hann kjósi að ganga heim yfir holt og móa í stað þess að bíða aðstoðar á slysstað eins og honum bar að gera, sbr. 10. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Eina rökrétta skýringin á þessu einkennilega ferðalagi sé sú að hann hafi vegna ölvunar umrætt sinn viljað komast hjá því að hitta lögreglu, enda komi það heim og saman við símtal móður hans við lögreglu.

Með vísan til þessa hafni stefnda bótaskyldu í málinu.

Niðurstaða

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til viðurkenningar á bótaskyldu vegna tjóns er varð á bifreiðinni MU-944 aðfaranótt 5. maí 2007. Hið stefnda félag hefur neitað bótaskyldu og borið fyrir sig ákvæði 11.2 í skilmálum stefnda nr. 230 um kaskótryggingu ökutækja, sem eiga sér stoð í 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, þar sem stefnandi hafi verið ölvaður umrætt sinn.

Stefnandi neitar því að hafa verið ölvaður undir stýri umrætt sinn.

Ekki liggur fyrir í málinu blóðrannsókn er sker úr um hvort alkóhól hafi mælst í blóði stefnanda nóttina er hann velti bifreið sinni og verður því við úrlausn þess hvort stefnandi hafi ekið ölvaður er hann velti bifreiðinni, að líta til þeirra gagna sem fyrir liggja í málinu, framburðar aðila og vitna fyrir dómi og þess sem telja má sannað með hliðsjón af því.

Í málinu liggur frammi lögregluskýrsla og dagbókarfærsla lögreglu þar sem fram kemur að rætt hafi verið við vin stefnanda, E-kk-þf, umrædda nótt og hafi hann tjáð lögreglu að stefnandi hafi verið mjög drukkinn. Lögreglumaðurinn O-kvk-nf I-x-x staðfesti fyrir dómi að hún hefði rætt við E-kk-þf, vin stefnanda, og hefði hann sagt henni að stefnandi hefði verið mjög drukkinn þessa nótt. Þá segir jafnframt í dagbók lögreglu og lögregluskýrslunni, sem vitnið H-kk-nf P-kk-nf Æ-kk-nf lögreglumaður staðfesti fyrir dómi, að móðir stefnanda hafi sagt að stefnandi vildi ekki gefa sig fram við lögreglu ,,núna“.

Jafnframt liggur fyrir dóminum skrifleg yfirlýsing E-kk-ef, þar sem segir að hann muni ekki eftir að hafa skýrt lögreglu frá því að stefnandi hefði verið ölvaður umrædda nótt og að hann hafi ekki séð stefnanda drekka áfengi umrætt kvöld.

Fyrir dómi sagði E-kk-nf um þetta atriði: ,,Eina sem ég tek eftir var að hann var skelkaður og allur út í blóði, ekkert annað sem ég tók eftir.“ Þá kvaðst hann ekki muna eftir að hafa sagt að stefnandi hafi verið mjög ölvaður.

Fram er komið í málinu að stefnandi gerði ekki vart við sig eftir að bifreið hans valt og lenti utan vegar, eins og honum bar þó að gera, sbr. 10. gr. laga nr. 50/1987. Hann gekk ekki eftir þjóðveginum til að gera aðvart um óhappið, heldur gekk yfir holt og móa til Selfoss og kvaðst hafa verið um 40 mínútur á leiðinni. Jafnframt liggur fyrir að hann var í áfalli eða ,,skelkaður“ eins og nokkur vitna hafa öll samhljóða borið fyrir dómi og hann var með skurð á olnboga eftir glerbrot sem blæddi úr. Þrátt fyrir alvarlegt óhapp, þar sem hann velti bíl sínum, stórskemmdi hann og hlaut nokkra áverka, leitaði hann hvorki til læknis, á sjúkrahús né til lögreglu, eins og búast hefði mátt við, í kjölfar alvarlegs umferðaróhapps.

Þegar meta skal trúverðugleika framburðar þeirra vitna sem fyrir dóminn hafa komið verður að hafa í huga að þeir tveir lögreglumenn sem fyrir dóminn komu eru þeir einu sem telja verður óhlutdræg vitni, en önnur vitni sem fyrir dóminn komu eru ýmist tengd stefnanda blóð- eða vinarböndum, auk þess sem í framburði nokkurra vitna gætti óöryggis og óskýrleika, meðal annars um ölvun stefnanda og það hvort hann hefði hlotið sjáanlega áverka í bílveltunni. Þannig svaraði bróðir stefnanda á þá leið er hann var spurður hvort hann hefði merkt ölvun á stefnanda umrædda nótt: ,,Ekki gat ég séð það, ekki, ásjáanlega ölvaður neitt, nei.“ Spurður um áverka á stefnanda kvað hann ekki hafa blætt úr honum. Sá framburður er vissulega í samræmi við framburð stefnanda sjálfs hjá lögreglu um að hann hefði ekkert meiðst við bílveltuna, en í ósamræmi við frásögn vitnisins E-kk-ef fyrir dómi, og jafnframt í ósamræmi við þann framburð er stefnandi gaf sjálfur fyrir dómi, sérstaklega aðspurður eftir að vitnið E-kk-nf hafði borið um sjáanlega áverka stefnanda. Þá fyrst kom fram sá framburður stefnanda að hann hefði fengið áverka á handlegg í bílveltunni.

Þessi óskýri, reikuli og ósamkvæmi framburður stefnanda og þeirra vitna sem hann leiddi fyrir dóminn, er síst til þess fallinn að renna stoðum undir þær staðhæfingar stefnanda að hann hafi ekið allsgáður umrædda nótt.

Þá er afturhvarf vinar stefnanda, E-kk-ef, á þeirri yfirlýsingu sem höfð er eftir honum fyrir lögreglu, afar ótrúverðugt og var framburður hans fyrir dómi um það hvort stefnandi hefði verið ölvaður umrætt sinn mjög óskýr.

Í 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 er kveðið á um að tryggingafélag losni úr ábyrgð hafi vátryggður valdið háttsemi sem telja verði stórkostlegt gáleysi og að við mat á ábyrgð félagsins skuli líta til sakar vátryggðs, m.a. þess hvort vátryggður var undir áhrifum áfengis og atvika að öðru leyti.

Í ljósi þess sem fyrir liggur í málinu, framburðar vitna og aðila fyrir dóminum, þykja að mati dómsins hafa verið færðar á það sönnur að stefnandi hafi verið ölvaður er hann ók bifreiðinni umrætt sinn. Hann hefur því valdið tjóni sem hið stefnda félag ber ekki ábyrgð á samkvæmt grein 11.2 í vátryggingarskilmálum þess, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Verður stefndi samkvæmt framansögðu sýknaður af kröfu stefnanda.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 greiði stefnandi stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf.er sýkn af kröfu stefnanda H-kk-ef A-kk-ef T-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf E-kvk-nf.