E-1154/2010

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. janúar sl., var höfðað 20. apríl 2010.

Stefnandi er ISEY Fischimport GmbH, Fischkai 15, Bremerhaven, Þýskalandi.

Stefndi er Gulltog ehf., Hafnarbakka 11, Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði stefnanda 68.813,27 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 37.670,87 evrum frá 19. apríl 2008 til 16. apríl 2010, en af 68.813,27 evrum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar.

I

Í stefnu er því lýst að stefnandi sé umboðs- og söluaðili með sjávarafurðir með höfuðstöðvar í Bremerhaven í Þýskalandi, en stefndi sé útgerðarfélag sem hafi gert út togara til veiða á fiski, meðal annars togarann Sunnu KE. Stefndi hafi selt afla á fiskmarkaði í Bremerhaven og átt viðskipti við stefnanda sem hafi annast sölu á fiskinum á fiskmarkaðnum í Bremerhaven.

Þann 21. febrúar 2007 hafi stefnandi lánað stefnda 30.000 evrur en fjárhæðin hafi ekki fengist endurgreidd þrátt fyrir innheimtutilraunir. Þá hafi stefnandi lagt út fyrir kostnaði stefnda við flökun á karfa sem stefnandi hafi ætlað að selja á markaði í Bremerhaven. Venja sé að draga fjárhæð af þessu tagi frá söluandvirði sjávarafurða en fiskurinn hafi reynst svo ónýtur að fyrirsvarsmaður stefnda hafi tekið ákvörðun um að henda aflanum en stefnandi hafi setið eftir með útlagðan kostnað að fjárhæð 1.142,40 evrur sem greidd hafi verið þriðja aðila. Þá hafi stefnandi lagt út fyrir ýmsum kostnaði vegna löndunar báts stefnda, Sunnu KE, í Bremerhaven í ársbyrjun 2008, þ.á.m. vegna olíu á skip, smurolíu, viðgerða o.fl. en alls sé um að ræða 110.444,54 evrur.

Stefndi kveðst kannast við að hafa gert út togara til veiða á fiski og að hafa verið í viðskiptum við stefnanda. Hafi þessi viðskipti staðið í nokkurn tíma, en stefndi hafi aldrei fengið uppgjör frá stefnanda sem hægt hefði verið að byggja á. Við sölu á afla sem stefndi hafi lagt inn hjá stefnanda hverju sinni hafi stefnandi tekið til sín þá þóknun sem honum hafi sýnst en hafi ekki verið í neinu samræmi við gjaldskrár annarra aðila sem hafi annast sölu á fiski á þessum stað. Það sem stefnandi telur að hafi verið lán til stefnda, þ.e. 30.000 evrur sem hafi verið lagðar inn hjá stefnda 21. febrúar 2007, hafi stefndi tekið sem innborgun stefnanda inn á skuld við sig vegna sölu á fiski. Niðurstöðutala reiknings stefnanda á stefnda sé 37.670,87 evrur en sú fjárhæð komi hvergi fram í stefnu eða öðrum gögnum sem eiga að vera grundvöllur stefnanda fyrir kröfum hans. Þá sé gerð krafa um útlagðan kostnað að fjárhæð 1.142,40 evrur samkvæmt framlögðum reikningi sem sé óútskýrður af stefnanda. Reikningurinn beri ekki með sér að vera vegna flökunar á karfa. Í stefnu segi að umræddur karfi hafi reynst ónýtur og að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi tekið ákvörðun um að henda aflanum. Stefndi kveðst ekki kannast við að hafa afhent stefnanda ónýtan afla og því síður að einhver fyrirsvarsmaður stefnda hafi tekið ákvörðun um að henda aflanum. Stefndi hafi aldrei fengið tilkynningar frá stefnanda um að afli væri ónýtur og að það þyrfti að henda honum. Hefði svo verið ætti að vera til staðar vottorð matsmanns því til staðfestingar, en slíkt vottorð hafi stefndi ekki fengið.

II

Stefnandi kveðst hafa lagt út kostnað fyrir stefnda og með láni stefnanda til stefnda hafi stofnast krafa stefnanda á hendur stefnda. Stefndi hafi hagnýtt sér fjármunina og beri að endurgreiða þá. Reisir stefnandi kröfur sínar á því að með vísan til meginreglunnar um skuldbindingargildi samninga og meginreglna kröfuréttarins beri stefnda að greiða lánið til baka. Stefndi hafi ekki endurgreitt lánið og þar með vanefnt skyldur sínar gagnvart stefnanda. Þá séu dómkröfur stefnanda reistar á því að umræddir reikningar og lán hafi ekki verið greiddir og stefndi beri ábyrgð á þeirri skuld í samræmi við meginregluna um skuldbindingargildi samninga.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til meginreglu samningaréttar og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir kröfuréttinda. Um gjalddaga krafna vísast til meginreglna kröfuréttar og ákvæða laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málskostnaðarkrafa stefnanda eigi sér stoð í 1. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing sé vísað til 33. gr. sömu laga.

III

Stefndi kveður sýknukröfu sína byggða á því að stefnanda hafi ekki tekist að sýna fram á að hann ætti lögvarða kröfu á hendur stefnda. Stefnandi hafi lagt fram gögn sem virðast koma að einstökum viðskiptum stefnanda og stefnda án þess að einhver heildarmynd sé um þessi viðskipti. Þá sé kröfugerð stefnanda í engu samræmi við þau gögn sem stefnandi leggi fram til stuðnings henni. Samkvæmt því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

IV

Fyrir dómi gáfu skýrslur S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf framkvæmdastjóri stefnanda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf stjórnarformaður stefnda og H-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf, starfsmaður stefnanda.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu á 68.813,27 evrum, sem eru sundurliðaðar þannig: Skuld samkvæmt reikningi, útgefnum 19. mars 2008 af stefnanda vegna mismunar á útlögðum kostnaði stefnanda í þágu stefnda og andvirði seldra fiskafurða frá stefnda, að fjárhæð 37.670,87 evrur; skuld vegna skammtímaláns frá stefnanda til stefnda sem lagt var inn á reikning stefnda í Landsbanka Íslands 21. febrúar 2007 og skuld samkvæmt reikningi útgefnum 22. ágúst 2008, að fjárhæð 1.142,40 evrur, sem stefnandi kveðst hafa lagt út fyrir stefnda með því að greiða fyrir flökun á karfa sem hafi átt að selja á fiskmarkaði í Bremerhaven, en ekki tekist vegna lélegra gæða og því hafi fiskinum verið hent. Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda.

Samkvæmt fyrrnefndum reikningi stefnanda, útgefnum 19. mars 2008, eru seldar fiskafurðir fyrir 118.303,27 evrur, en frá þeirri fjárhæð eru dregnir ýmsir kostnaðarliðir svo sem olía á skip, smurolía, viðgerð um borð í skipinu, kostur, ís fyrir fiskinn á markaði, reiðufé fyrir skipstjóra, 2% þóknun stefnanda fyrir sölu afurðanna og fyrirframgreiðsla upp í seldar afurðir. Samtals nema þessir frádráttarliðir 155.974,14 evrum. Eru samanlagðir kostnaðarliðir samkvæmt reikningnum hærri fjárhæð en nemur söluverðmæti á afla skipsins og reiknar stefnandi stefnda mismuninn til skuldar eða 37.670,87 evrur. Fyrir dómi skýrði framkvæmdastjóri stefnanda, S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, einstaka frádráttarliði reikningsins sem hann sagði vera útlagðan kostnað stefnanda í þágu stefnda. Sama gerði vitnið H-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf sem starfar á skrifstofu stefnanda í Bremerhaven. Stjórnarformaður stefnda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, kvaðst kannast við að hafa séð umræddan reikning en taldi hann ekki vera ógreiddan. Umþrættur reikningur er dagsettur í mars 2008, en í þeim mánuði lauk viðskiptum málsaðila þegar stefndi hætti útgerð togarans Sunnu KE og fisksölu hjá stefnanda einkum vegna mikils rekstrarkostnaðar og óhagstæðs olíuverðs. Kom þetta fram hjá J-kk-þgf M-kk-þgf J-kk-þgf stjórnarformanni stefnda.

Stefndi hefur sönnunarbyrðina fyrir því að reikningurinn hafi verið greiddur. Að mati dómsins hefur stefndi ekki rennt stoðum undir þá staðhæfingu sína að hann hafi gert upp við stefnanda vegna sölu fisksins og kostnaðar sem tilgreindur er á áðurnefndum reikningi sem fyrirsvarsmaður stefnda kannaðist við að hafa fengið frá stefnanda. Verður stefndi að bera hallann af því að hafa ekki lagt fram gögn því til staðfestingar að viðskiptin umræddu væru að fullu gerð upp milli aðila. Samkvæmt þessu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda skuld samkvæmt reikningi, útgefnum af stefnanda 19. mars 2008, 37.670,87 evrur að viðbættum dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Stefnandi gerir kröfu um að stefndi greiði honum útlagðan kostnað, 1.142,40 evrur, vegna flökunar á karfa sem ætlunin var að selja á fiskmarkaði. Fyrir liggur reikningur, dagsettur 22. ágúst 2008, stílaður á stefnanda fyrir þessum kostnaði, en án frekari tilgreiningar. Fyrir dómi greindi S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf frá því að nauðsynlegt hefði reynst að flaka karfa sem stefnandi hefði tekið að sér að selja fyrir stefnda og fullyrti hann að það hefði verið gert til að bjarga verðmætum. Stjórnarformaður stefnda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, kannaðist ekki við að hafa samþykkt að karfinn yrði flakaður og kannaðist ekki við að hafa séð vottorð matsmanns um lélegt ástand fisksins, eða gögn sem réttlætt hefðu slíka ákvörðun sem hann sagði ekki vera sína. Í málinu liggja ekki fyrir óyggjandi upplýsingar um það að kostnaður samkvæmt áðurnefndum reikningi frá 22. ágúst 2008 hafi fallið á fisk frá hinu stefnda félagi, en hafi svo verið liggur ekki fyrir að stefndi hafi samþykkt að fara þá leið sem farin var til að freista þess að selja umræddan fisk og þá ekki vottorð matsmanns eða eftirlitsaðila um ástands fisksins. Hefur stefnanda þannig ekki að mati dómsins tekist sönnun um að stefnda beri að greiða þennan kostnað og verður ekki hjá því komist að sýkna stefnda af þessum kröfulið í málinu.

Stefnandi krefur stefnda um greiðslu á 30.000 evrum sem hann segir vera skammtímalán til stefnda. Fyrir liggur staðfesting um úttekt og millifærslu af bankareikningi stefnanda, 30.000 evrur, sem voru lagðar inn á reikning stefnda í Landsbanka Íslands þann 21. febrúar 2007. Stefndi vísar til þess að umrædd greiðsla hafi verið fyrirframgreiðsla fyrir fiskafurðir sem ekki hefðu verið skuldfærðar af seldum afurðum eða endurgreiddar. Fyrir dómi greindi S-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf frá því að greiðsla þessi hefði verið færð í bókhaldi stefnda með röngum lykli og hefði því ekki verið dregin af seldum afurðum fyrir stefnda. Misræmið hefði ekki uppgötvast fyrr en nokkru síðar við afstemmingu á bókhaldi stefnanda. Stjórnarformaður stefnda, J-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, kannaðist við greiðsluna og staðfesti að hún hefði verið lögð inn á reikning stefnda í Landsbankanum. Hann kannaðist einnig við að það hefði tíðkast í viðskiptum málsaðila að stefndi hefði fengið greitt fyrirfram frá stefnanda vegna væntanlegra viðskipta. J-kk-nf M-kk-nf taldi að stefndi hefði endurgreitt þessa upphæð til stefnanda þar sem ekki væri skráð nein skuld við stefnanda í bókhaldi stefnda. Samkvæmt þessu er ekki deilt um það að 30.000 evrur voru greiddar á hinum tilgreinda degi til stefnda og að stefndi notaði féð í eigin þágu. Er við það miðað að um peningalán hafi verið að ræða og er ósannað að mati dómsins að stefndi hafi endurgreitt stefnanda lánið með seldum fiskafurðum eða öðrum hætti. Verður stefndi því dæmdur til að endurgreiða stefnanda umrædda fjárhæð, 30.000 evrur, með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Samkvæmt þessu er niðurstaða dómsins sú að stefndi verður dæmdur til að greiða stefnanda 67.670,87 evrur (37.670,87+30.000,00 = 67.670,87). Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 37.670,87 frá 19. apríl 2008 til 16. apríl 2010, en af stefnufjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags. Rétt þykir að krafa stefnanda samkvæmt reikningi beri dráttarvexti frá 19. apríl 2008, þegar mánuður var liðinn frá dagsetningu reiknings vegna skuldar fyrir seldar afurðir í mars 2008, en krafa stefnanda um greiðslu á 30.000 evrum beri vexti frá 16. apríl 2010 að telja til greiðsludags, eða frá þeim degi þegar mánuður var liðinn frá því að stefnandi krafði stefnda sannanlega um þá greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Fyrir liggur að stefnandi sendi stefnda innheimtubréf dagsett 16. mars 2010 fyrir kröfunni að viðbættum dráttarvöxtum og innheimtukostnaði.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 350.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið mið af því að jafnhliða þessu máli var flutt málið nr. E-1155/2010 um ágreining á milli systurfélags stefnanda, Bremerhavener Fischautions GbmH, og stefnda.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Gulltog ehf., greiði stefnanda, ISEY Fischimport GmbH, 67.670,87 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 37.670,87 evrum frá 19. apríl 2008 til 16. apríl 2010, en af 67.670,87 evrum frá þeim degi til greiðsludags og 350.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf