E-52/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 29. apríl 2013, höfðaði Fjarðarhóll ehf., Austurvegi 17b, Seyðisfirði, þann 11. maí 2012 á hendur Stjörnublæstri ehf., Þórsmörk, Seyðisfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær að viðurkenndur verði með dómi eignarréttur stefnanda að hjólhýsi af gerðinni Nordstar – Country, gulleitt og grænt að lit, chassis nr. 187 389, árgerð 2003. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda í málinu. Þá krefst hann málskostnaðar.

Með úrskurði, uppkveðnum 4. desember 2012, var kröfu stefnda um frávísun málsins frá dómi hafnað.

I

Í máli þessu er deilt um eignarhald á lausafé sem báðir málsaðilar kveðast löglega að komnir með kaupsamningi.

Stefnandi kveðst hafa keypt hjólhýsi (Static caravan) af gerðinni Nordstar Country með kaupsamningi, dags. 5. febrúar 2010, af þrotabúi Tærgesen ehf. Umrætt hjólhýsi hafi a.m.k. frá árinu 2009 staðið á lóð Fjalar ehf. að Lyngási 5-7 á Egilsstöðum, en stefnandi kveður Tærgesen ehf. hafa eignast það með kaupsamningi, dags. 10. ágúst 2004, af L-kk-þgf S-kk-þgf, sem aftur hafi keypt hýsið nýtt af Seglagerðinni Ægi í Reykjavík. Hjólhýsið sé ekki skráningarskylt í ökutækjaskráningu, þar sem hjólabúnaður þess sé einungis ætlaður til þess að flytja húsið milli staða til fastrar stöðu. Hjólhýsið beri grindarnúmer/chassis nr. 187-389 og sé af árgerð 2003. Hafi fyrsti eigandi þess, L-kk-nf S-kk-nf, staðfest að hjólhýsi það sem staðið hafi á lóð Fjalar ehf. á Egilsstöðum sé sama hjólhýsið og hann hafi selt Tærgesen ehf. árið 2004. Stefnandi hafi ekki getað nálgast eign sína og sé honum því nauðugur sá kostur að höfða mál þetta.

Stefndi kveðst hafa keypt hjólhýsi það sem nú standi við Lyngás á Egilsstöðum af DT mönnum ehf. með kaupsamningi, dags. 24. september 2007. Umsamið kaupverð hafi verið greitt fáum dögum síðar og afhending þess farið fram í beinu framhaldi. Hafi stefndi haft umráð þess óslitið síðan. Kveður stefndi að fyrirtækin Dúkás ehf., sem hafi verið byggingaverktaki og Tærgesen ehf., sem hafi rekið gistiheimili á Reyðarfirði, hafi verið vel þekkt á Austurlandi á sínum tíma. Á árinu 2007 hafi nýir aðilar verið komnir að þessum rekstri. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi margsinnis orðið var við að fyrrum starfsmenn Dúkáss ehf. væru farnir að vinna undir merkjum DT manna ehf. og sömuleiðis að gistihúsið væri rekið af síðastnefndu félagi. Meðal annars hafi honum verið kynnt að nafn þess félags hefði orðið til með því að setja saman upphafsstafi hinna félaganna tveggja. Stefndi hafi verið í samskiptum við DT menn ehf. vegna áforma þess félags um að byggja blokkir á Egilsstöðum og Eskifirði, en stefndi hafi haft hug á að koma að einhverjum verkþáttum þar. Vegna þessarar forsögu allrar hafi stefndi verið í góðri trú um að DT menn ehf. ættu og gætu ráðstafað öllum eignum sem áður hafi tilheyrt Dúkási ehf. og Tærgesen ehf. Stefndi hafi fyrst frétt af meiningum stefnanda um að hjólhýsið tilheyrði honum er til kærumála hjá lögreglu hafi komið.

Með dómi Hæstaréttar frá 12. október 2010 í máli nr. 531/2010 var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms Austurlands frá 14. júní sama ár að hafna kröfu stefnanda, sem beint var að Fjöl ehf., um að fá hjólhýsið afhent með beinni aðfarargerð.

Með kæru, dags. 15. mars 2010, fór skiptastjóri þrotabús Tærgesen ehf. fram á lögreglurannsókn á ætluðu undanskoti eigna í tengslum við hjólhýsið. Ákvað lögregla að hætta rannsókn málsins 20. desember s.á., en þeirri ákvörðun sneri ríkissaksóknari 18. febrúar 2011. Að lokinni frekari rannsókn að fyrirmælum ríkissaksóknara ákvað lögreglustjóri 15. september 2011 að fella niður málið með vísan til 145. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, þar sem það sem fram var komið þótti ekki nægilegt eða líklegt til sakfellis. Kærði fyrirsvarsmaður stefnanda þá ákvörðun til ríkissaksóknara, sem hafnaði því 31. október s.á. að taka efnislega afstöðu til kærunnar.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu fyrirsvarsmenn aðila, þeir M-kk-nf J-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda og S-kk-nf E-kk-nf J-kk-nf, stjórnarformaður stefnda, en auk þess gáfu skýrslu sem vitni H-kvk-nf H-kvk-nf hrl., Þ-kvk-nf B-kvk-nf hrl., L-kk-nf S-kk-nf, J-kk-nf T-kk-nf G-kk-nf, B-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, B-kk-nf Þ-kk-nf Þ-kk-nf, S-kk-nf V-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf. Verður vikið að framburði aðila og vitna í niðurstöðukafla þessa dóms eftir því sem þörf er á.

II

Stefnandi byggir á því að hafið sé yfir vafa eftir rannsókn lögreglunnar á Eskifirði að hjólhýsi það sem standi á lóð Fjalar ehf. á Egilsstöðum sé það hjólhýsi sem hafi verið skráð eign Tærgesen ehf. og þar með sé hafið yfir skynsamlegan vafa að umrætt hjólhýsi hafi verið lögleg eign þrotabús Tærgesen ehf. þegar skiptastjóri Tærgesen ehf. seldi stefnanda hjólhýsið þann 5. febrúar 2010.

Þær ítarlegu rannsóknir sem fram hafi farið hjá lögreglunni á Eskifirði á eignarhaldi hjólhýsisins hafi sýnt fram á það að stefnandi sé réttur eigandi þess. Stefnandi telji að engin gögn liggi fyrir er sýni fram á að annar aðili en hann geti talist réttur eigandi hjólhýsisins. Skiptastjóri Tærgesen ehf. hafi engin merki fundið þess í bókhaldi félagsins að það hafi selt umrætt hjólhýsi á tímabilinu 14. maí til 24. september 2007, en félagið hafi orðið gjaldþrota 13. nóvember 2007. Forsvarsmaður Tærgesen ehf., A, hafi við yfirheyrslu hjá lögreglu sagt að hjólhýsið hafi verið í eigu Tærgesen ehf. á hans tíma þar, en A hafi keypt félagið þann 14. maí 2007. Hann hafi sagst hafa selt hjólhýsið til einhverrar konu á Akureyri sem hann geti hvorki nafngreint eða sagt önnur deili á, né sýnt fram á að greiðsla hafi borist fyrir söluna en konan hafi ekki sótt hjólhýsið. Skiptastjóri þrotabús Tærgesen ehf. hafi staðfest að engin greiðsla hafi borist til félagsins vegna sölu á hjólhýsi á tímabilinu 24. maí til 24. september 2007. Sé þessi skýring forsvarsmannsins á sölu hjólhýsisins til „einhverrar konu“ mjög ótrúverðug. Hann segi að nokkru síðar hafi hjólhýsið horfið af lóð félagsins.

Stefndi hafi keypt ótilgreint hjólhýsi af DT mönnum ehf. þann 24. september 2007. Samkvæmt framansögðu sé sannað að DT menn ehf. hafi ekki keypt margnefnt hjólhýsi af gerðinni Nordstar Country. Stefndi hafi lagt fram skjal sem hann kalli kaupsamning fyrir hjólhýsinu sem hann hafi gert við DT menn ehf. þann 24. september 2007. Í því skjali sé hvergi nánari tilgreining á hjólhýsinu, þannig að með vissu megi telja að um sé að ræða sama hjólhýsi og stefnandi keypti, en fyrst og fremst hafi stefndi ekki getað sýnt fram á að sá aðili er hann kveði að hafi selt sér hjólhýsi, þ.e. DT menn ehf., sem nú sé gjaldþrota, hafi á neinum tíma getað talist hafa verið eigandi nefnds hjólhýsis af gerðinni Nordstar Country. Skiptastjóri þrotabús DT manna ehf. hafi ekki fundið nein merki um kaup félagsins á hjólhýsi af þrotabúi Tærgesen ehf. og fyrrum forsvarsmaður Tærgesen ehf. hafi sagt fyrir lögreglu að hjólhýsið hafi verið selt til einhverrar konu á Akureyri. Samkvæmt þessu sé ljóst að DT menn ehf. hafi aldrei verið eigandi hins umþrætta hjólhýsis.

Samkvæmt framansögðu telji stefnandi sýnt að hann sé réttur og löglegur eigandi framangreinds hjólhýsis af gerðinni Nordstar Country og því beri honum nauðsyn til að fá í hendur eignardóm til staðfestingar á eignarrétti sínum, þannig að hann geti nýtt sér þá eign sína sem haldið hafi verið fyrir honum um rúmlega tveggja ára skeið.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til meginreglna eignarréttar og samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum númer 50/1988, um virðisaukaskatt. Varðandi varnarþing vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

III

Stefndi kveður sýknukröfu sína byggja á því að er hann keypti hjólhýsi af DT mönnum ehf. haustið 2007 hafi hann verið í góðri trú um að seljandinn væri eigandi hins selda. Hafi hann því enga ástæðu haft til að ætla annað en að viðsemjandi hans hefði allar heimildir til að standa að þeim viðskiptum. Hafi hann staðfest það í verki með því að staðgreiða kaupsamningsgreiðsluna sem hafi verið 3,5 milljónir króna. Afhending hins selda hafi farið fram um leið og hafi stefndi þá tekið við umráðum hjólhýsisins, flutt það í burtu og haft það á sínum vegum síðan.

Stefndi telji að stefnandi hafi hins vegar ekki verið í góðri trú er hann átti viðskipti sín við skiptastjóra þrotabús Tærgesen ehf. samkvæmt kaupsamningi þeirra, heldur hafi stefnandi þá vitað eða mátt vita að ekkert hjólhýsi væri í eigu þrotabúsins. Efnisatriði samnings þessa bendi eindregið til grandsemi viðkomandi samningsaðila. Megi í því sambandi í fyrsta lagi nefna að þar komi ekkert fram um umráð hins selda. Svo virðist sem seljandi hafi aldrei haft þau og hafi í raun ekkert vitað um söluandlagið annað en það sem staðið hafi í fylgiskjali skattframtals Tærgesen ehf. Sömuleiðis virðist sem kaupandi hafi aldrei haft umráðin en hafi þó beinlínis vitað þau vera hjá öðrum. Í öðru lagi komi þarna ekkert fram um eiginleika hins selda og kaupverðið sé óeðlilega lágt. Auk þess virðist skiptastjóri aldrei hafa auglýst hjólhýsið til sölu, heldur hafi stefnandi átt frumkvæði að viðskiptunum. Allt þetta bendi til þess að stefnandi hafi verið grandsamur um betri rétt annarra.

Þegar ljósti saman rétti stefnda samkvæmt kaupsamningi hans við DT menn ehf. og meintum rétti stefnanda byggðum á kaupsamningi hans við skiptastjóra þrotabús Tærgesen ehf. verði að horfa til framangreinds um góða trú stefnda, grandsemi stefnanda um betri rétt annars aðila og um afhendingu og umráð hjólhýsisins. Leiði meginreglur eignaréttarins um traustfang til þess að við þessar aðstæður þá gangi réttur stefnda framar rétti stefnanda. Beri því að sýkna stefnda. Vísist um þetta til ólögfestra meginreglna eigna- og kröfuréttar um traustfang, sem staðfestar hafi verið í dómafordæmum og skrifum fræðimanna.

Verði ekki fallist á ofangreint, þá byggi stefndi á því að algerlega sé ósannað að hjólhýsi það sem hann hafi keypt og hafi umráð yfir, sé hið sama og stefnandi telji sig hafa keypt af þrotabúi Tærgesen ehf. Gögn sem lögð séu fram í málinu sanni engan veginn að um sé að ræða sama hjólhýsið. Sé tilgreining þess í stefnu ekki sú sama og á kaupsamningi stefnanda. Á öðrum staðnum sé talað um að auðkenni hússins sé 040529001 og á hinum að númer þess sé 187-389. Þótt stefnandi gangi í kringum hjólhýsi stefnda og taki niður upplýsingar og lýsingar á því, þá dugi það ekki til þess að hann geti gert hjólhýsið að sínu, enda felist ekki í því nein sönnun um að hann hafi keypt sama hjólhýsi.

Verði ekki fallist á framangreindar málsástæður byggi stefndi auk þess á því að Tærgesen ehf. hafi selt umrætt hjólhýsi til DT manna ehf., m.ö.o. að heimildaröðin sé óslitin. Svo sterkar vísbendingar um þetta liggi fyrir í gögnum málsins að leggja verði til grundvallar að þetta sé sönnuð staðreynd. Hins vegar sé ósannað hvað það sé sem stefnandi telji sig hafa keypt af skiptastjóra út úr þrotabúi Tærgesen ehf.

Fyrir liggi að Tærgesen ehf. hafi á árinu 2004 keypt hjólhýsi af L-kk-þgf S-kk-þgf og E-kvk-þgf M-kvk-þgf. Fyrir liggi vitnisburður B-kk-ef Þ-kk-ef, fyrrum eiganda Tærgesen ehf., um að félagið hafi selt hjólhýsið, sem verði ekki skilinn á annan hátt en að hann hafi ráðstafað því milli félaganna og síðan áfram til stefnda með kaupsamningi, dags. 24. september 2007.

Á sama tíma liggi engin gögn fyrir um það að Tærgesen ehf. hafi átt hjólhýsi þegar það félag varð gjaldþrota og svo virðist sem að skiptastjóri hafi alls ekki litið svo á fyrr en hann eða stefnandi hafi hnotið um fylgiskjal gamals skattframtals. Ekkert annað hafi þeir á að byggja í þessu efni. Verði að telja langlíklegast að félagið hafi á þessum tíma ekki átt neitt hjólhýsi. Enda kringumstæðurnar við þau viðskipti mjög undarlegar eins og áður hafi verið rætt, verðið mjög lágt, hvorki kaupandi eða seljandi með umráð hins selda og eiginlega alveg óljóst á hverju viðkomandi viðskipti hafi verið byggð.

Varðandi málskostnaðarkröfu sé vísað til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Í máli þessu krefst stefnandi þess að viðurkenndur verði með dómi eignarréttur hans að hjólhýsi af gerðinni Nordstar – Country, gulleitt og grænt að lit, chassis nr. 187 389, árgerð 2003. Á kröfugerð stefnanda sér stoð í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Við munnlegan flutning málsins var því velt upp af hálfu stefnda hvort ástæða kynni að vera til að vísa málinu frá dómi ex officio, sökum þess að fleiri aðilum sem hugsanlega kynnu að telja til réttinda yfir umræddu hjólhýsi hafi ekki verið stefnt til að þola viðurkenningardóm í málinu. Þeir aðilar sem nefndir voru í þessu sambandi voru annars vegar óþekkt kona á Akureyri og hins vegar vitnið S-kk-nf V-kk-nf B-kk-nf, sem bar fyrir dómi afdráttarlaust um að hann gerði ekkert tilkall til hýsisins. Gefur þetta ekkert tilefni til þess að vísa máli þessu frá án kröfu.

Eins og rakið er í málavaxtalýsingu hér að framan er hér ekki um skráningarskylt lausafé að ræða. Báðir málsaðilar byggja á því að þeir séu réttilega komnir að hýsinu með kaupsamningi. Áður en lengra er haldið er rétt að lýsa hér nánar þeim kaupsamningum sem liggja fyrir í málinu og málsaðilar styðja kröfur sínar við.

Annars vegar er þar um að ræða kaupsamning stefnda við DT menn ehf., dags. 24. september 2007, sem undirritaður er af B-kk-þgf Þ. Þ-kk-þgf fyrir hönd seljanda og S-kk-þgf J-kk-þgf fyrir hönd kaupanda, um kaup á ýmsum lausafjármunum, fimm bifreiðum og „hjólhýsi sem staðsett er á Búðargötu 4, Reyðarfirði“ fyrir samtals 3,5 milljónir króna. Auk samnings þessa liggur fyrir í málinu kvittun fyrir millifærslu að fjárhæð 3,5 milljónir króna 12. október 2007 af reikningi stefnda á reikning DT manna ehf. og var sú millifærsla auk þess staðfest af skiptastjóra þrotabús þess félags, Þ-kvk-þgf B-kvk-þgf hrl., við aðalmeðferð málsins.

Hins vegar er þar um að ræða samning stefnanda við þrotabú Tærgesen ehf., dags. 5. febrúar 2010, sem undirritaður er af H-kvk-þgf H-kvk-þgf hrl., skiptastjóra þrotabúsins sem seljanda og af M-kk-þgf J-kk-þgf, framkvæmdastjóra stefnanda, sem kaupanda. Kemur þar fram að hjólhýsið sé af tegundinni „North Star Country, kaupár 2004“ og er þar vísað til auðkennisnúmers 040529001 á fylgiskjali með skattframtali félagsins fyrir árið 2004. Tekið er fram að skiptastjóri hafi ekki haft hjólhýsið í sínum vörslum og þekki á engan hátt ástand þess. Kaupverðið, 150.000 krónur, sé að fullu greitt.

Stefnandi byggir á því að hýsi það sem hann keypti af þrotabúi Tærgesen ehf. sé sama hýsið og stefndi hefur undanfarin ár geymt á lóð Fjalar ehf. að Lyngási 5-7 á Egilsstöðum. Samkvæmt því sem fram kemur í gögnum málsins, m.a. bréfi ríkissaksóknara, dags. 18. febrúar 2011, er hýsið á lóð Fjalar ehf. með verksmiðjunúmerið 187 389, sem er það númer sem vísað er til í dómkröfu stefnanda. Því hefur ekki verið mótmælt af hálfu stefnda að hýsið sem hann hefur í umráðum sínum á lóð Fjalar ehf. beri umrætt númer og verður það lagt til grundvallar. Stefndi byggir hins vegar á því að ósannað teljist að kaupsamningur stefnanda hafi tekið til þessa hýsis.

Í fylgiskjali 4.01 (eignaskrá) með skattframtali Tærgesen ehf. 2005, vegna ársins 2004, sem vísað er til í kaupsamningi stefnanda, er getið um hjólhýsi með auðkennisnúmerið 040529001 sem keypt hafi verið árið 2004 á 3,5 milljónir króna. Kemur þar fram kennitala seljanda, sem kemur heim og saman við kennitölu vitnisins L-kk-ef S-kk-ef, sem samkvæmt fyrirliggjandi kaupsamningi, dags. 10. ágúst 2004, seldi Tærgesen ehf. „orlofshús“ af gerðinni Nordstar Country Delta International quality kraftmanship af árgerð 2003 á 3,5 milljónir króna. Styður þetta eindregið að það hjólhýsi sem skiptastjóri þrotabús Tærgesen ehf. seldi stefnanda með vísan til nefnds auðkennisnúmers sé hið sama og keypt var af L-kk-þgf S-kk-þgf árið 2004. Er auk þess ekkert komið fram í málinu sem bendir til þess að Tærgesen ehf. hafi við gjaldþrotið í nóvember 2007 eða fyrr átt önnur hjólhýsi en þetta.

Af hálfu stefnda er á því byggt að það hýsi sem félagið keypti af DT mönnum ehf. sé hið sama og áður var í eigu Tærgesen ehf. Í skýrslu fyrirsvarsmanns stefnda fyrir dómi kom fram að hann hafi við kaupin sótt hýsið þar sem það stóð við gistihús Tærgesen ehf. að Búðargötu 4 á Reyðarfirði. Staðfestu vitnin B-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf og B-kk-nf Þ-kk-nf Þ-kk-nf fyrir dómi að hýsið sem Tærgesen ehf. átti hafi staðið þar og verið nýtt sem aukarými til gistingar við rekstur gistihússins. Í málinu liggja ennfremur fyrir ljósmyndir sem aflað var við rannsókn lögreglu í tilefni af kæru skiptastjóra Tærgesen ehf., af annars vegar hinu umþrætta hýsi þar sem það stendur á lóð Fjalar ehf., Lyngási 5-7 á Egilsstöðum og hins vegar ljósmyndir sem aflað mun hafa verið frá L-kk-þgf S-kk-þgf af því hýsi sem hann seldi Tærgesen ehf. Verður ekki annað ráðið af myndunum, sem annars vegar munu hafa verið teknar á árinu 2003 og hins vegar í júní 2011, en að um sama hýsi sé að ræða, en myndirnar sýna m.a. dældir á sama stað á gafli. Þá kemur fram í bréfi lögreglustjórans á Eskifirði til skiptastjóra Tærgesen ehf. um niðurfellingu máls, dags. 15. september 2011, að rannsókn málsins hafi leitt í ljós að hjólhýsið sem stefndi, Stjörnublástur ehf., keypti sé hið sama og hafi verið í eigu Tærgesen ehf. en ekki hafi tekist að upplýsa hvernig eignarréttur þess hafi færst frá því félagi til DT manna ehf. Ennfremur staðfesti S-kk-nf V-kk-nf B-kk-nf fyrir dómi að hann teldi hýsið sem staðið hafi á lóð Fjalar ehf. að undanförnu vera sama hýsið og hann keypti fyrir hönd Tærgesen ehf. af L-kk-þgf S-kk-þgf á árinu 2004.

Samkvæmt öllu framanrituðu verður að teljast nægilega sannað að hýsið sem stefnandi keypti af þrotabúi Tærgesen ehf. sé hið sama og það félag keypti af L-kk-þgf S-kk-þgf og jafnframt hið sama og það hýsi sem stefndi keypti af DT mönnum ehf. og staðið hefur á lóð Fjalar ehf. Verður því ekki fallist á kröfu stefnda um sýknu á grundvelli þeirrar málsástæðu að ósannað sé að kaupsamningar beggja málsaðila taki til sama hýsisins.

Stefnandi byggir jafnframt á því að engin gögn bendi til þess að eignarhald hýsisins hafi flust frá Tærgesen ehf. fyrir gjaldþrot þess félags. Því hljóti eignarhald hýsisins að hafa verið hjá þrotabúinu þegar því var ráðstafað með kaupsamningi til stefnanda. Stefndi byggir aftur á móti á því að svo sterkar vísbendingar liggi fyrir í málinu um að Tærgesen ehf. hafi selt umrætt hjólhýsi til DT manna ehf. að telja verði nægar sönnur hafa verið færðar fyrir því að framsalskeðja þess til stefnda sé óslitin.

Við skýrslutökur fyrir dómi kom fram að S-kk-nf V-kk-nf B-kk-nf hafi selt félagið Dúkás ehf., og þar með félagið Tærgesen ehf. sem á þeim tíma hafi verið í eigu fyrrnefnds félags, til B-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef eða félags í hans eigu. Meðal eigna Tærgesen ehf. hafi þá verið umrætt hjólhýsi. Þetta mun hafa verið á árinu 2006 samkvæmt því sem fram kemur í gögnum málsins. B-kk-nf Ö-kk-nf kvaðst síðan á árinu 2007 hafa selt félögin tvö til B-kk-ef Þ-kk-ef Þ-kk-ef. Nánar tiltekið kvaðst hann ekki muna betur en að sú hafi orðið niðurstaðan, frekar en að B-kk-nf hafi einungis keypt rekstur félaganna og eignir, eins og hann hafi upphaflega haft hug á, en ávallt hafi staðið til af hálfu B-kk-ef að reksturinn og eignirnar yrðu færðar inn í annað félag. B-kk-nf bar aftur á móti um að B-kk-nf hafi fært rekstur og eignir félaganna tveggja inn í DT menn ehf. sem hann hafi síðan keypt af B-kk-þgf. Framburður B-kk-ef var þó ekki fyllilega skýr um þetta atriði, en í framburði hans kom einnig fram að hann hafi keypt félagið Tærgesen ehf. Þeim B-kk-þgf og B-kk-þgf bar hins vegar saman um að allar eignir félaganna tveggja, þ. á m. umrætt hjólhýsi, hafi fylgt með í sölunni til B-kk-ef.

Í máli þessu hafa engir samningar um kaup og sölu framangreindra félaga, rekstrar þeirra eða eigna eða önnur bókhaldsgögn, verið færð fram til sönnunar þess að eignarhald hýsisins hafi færst frá Tærgesen ehf. til DT manna ehf., en framburður vitnanna B-kk-ef A-kk-ef og B-kk-ef Þ-kk-ef um viðskipti þeirra, þótt þeim hafi ekki borið fyllilega saman, styður að þessi breyting á eignarhaldi hafi átt sér stað. Í ljósi þess framburðar, en jafnframt í ljósi skorts á hlutlægum sönnunargögnum, þykir hvorki komin fram full sönnun fyrir staðhæfingu stefnda um að eignarhald hýsisins hafi flust frá Tærgesen ehf. til DT manna ehf. né staðhæfingu stefnanda um hið gagnstæða.

Stefndi byggir loks á því að óskráðar meginreglur um traustfang eigi að leiða til sýknu hans af kröfu stefnanda.

Ekki er við skráðar réttarreglur að styðjast um traustfang í viðskiptum af því tagi sem hér um ræðir, þ.e. með óskráð lausafé, fyrir utan ákvæði 14. kapítula kaupabálks Jónsbókar, sem enn eru við gildi í íslenskum rétti, en í þeim dómum Hæstaréttar sem gengið hafa virðist hvort tveggja hafa verið byggt á óskráðum reglum um traustfang og nefndu ákvæði Jónsbókar, sbr. t.d. dóma Hæstaréttar frá 16. desember 1993 í máli nr. 49/1992 og frá 7. mars 1966 í máli nr. 86/1965. Virðist í dómaframkvæmd og fræðaskrifum einkum vera litið til huglægrar afstöðu aðila, þ.e. grandleysis eða grandsemi þeirra, og að einhverju leyti til umráða hlutar við mat um það hvort traustfangsreglum verði beitt.

Við munnlegan málflutning var af hálfu stefnanda, til svars þessari málsástæðu stefnda, byggt á því að atvik málsins bentu fremur til tómlætis og kæruleysis stefnda en grandleysis og í því sambandi meðal annars vísað til þess að fyrirsvarsmaður stefnda hafi samkvæmt eigin framburði hvorki kannað sérstaklega heimildir B-kk-ef Þ-kk-ef til að koma fram í viðskiptum af hálfu DT manna ehf. né kannað réttmæti tilkalls þess félags til eigna sem stefnda hafi mátt vera ljóst að hefðu tilheyrt Dúkási ehf. annars vegar og Tærgesen ehf. hins vegar. Af hálfu stefnda er hins vegar haldið fram grandleysi hans, en jafnframt að stefnanda hljóti að hafa verið grandsamur um að eignarhald hýsisins kynni að hafa flust frá Tærgesen ehf.

Framburður B-kk-ef Þ-kk-ef, B-kk-ef A-kk-ef og J-kk-ef T-kk-ef G-kk-ef, starfsmanns DT manna ehf. og áður Dúkáss ehf. og Tærgesen ehf., fyrir dómi er á þá leið að DT menn ehf. hafi vor eða sumar 2007 tekið við rekstri félaganna tveggja, þ. á m. rekstri gistihúss Tærgesen ehf. þar sem hýsið hafi verið staðsett og notað sem auka-gistirými og að B-kk-nf hafi í reynd komið fram fyrir hönd DT manna ehf., þótt fyrir liggi að hann hafi ekki verið skráður í stjórn þess félags heldur eiginkona hans. Í gögnum málsins er að finna vísbendingar um að maður að nafni A, sem var skráður stjórnarmaður Tærgesen ehf. er það fór í þrot, kunni að hafa keypt félagið af B-kk-þgf um svipað leyti eins og stefnandi heldur fram, en engin hlutlæg gögn liggja fyrir um þau kaup eða sem hnekkja framburði framangreindra vitna um aðkomu B-kk-ef Þ-kk-ef og DT manna ehf. að rekstri þeim sem áður tilheyrði Dúkási ehf. og Tærgesen ehf. Getur stefnandi í máli þessu ekki borið fyrir sig meintan umboðsskort B-kk-ef í viðskiptum milli DT manna ehf. og stefnda, sem gegn framburði B-kk-ef um að hafa haft umboð til að ráðstafa eignum félagsins telst auk þess alls ósannaður. Er ekkert fram komið í málinu sem bendir til þess að fyrirsvarsmaður stefnda hafi, þegar kaupin voru gerð, haft ástæðu til að draga í efa heimild viðsemjanda síns til að ráðstafa hýsinu með sölu. Vandséð er hvernig fyrirsvarsmaður stefnda hefði átt að ganga úr skugga um eignarhald hýsisins, þegar ekki var hægt að leita um það upplýsinga í opinberum skrám. Hlaut í þeim efnum mestu máli að skipta að stefndi taldi sig skipta við til þess bæran aðila og fékk strax umráð hýsisins við kaupin.

Í framburði fyrirsvarsmanns stefnanda fyrir dómi kom fram að hann hafi sjálfur haft frumkvæði að kaupunum og sett sig í samband við skiptastjóra þrotabús Tærgesen ehf., eftir að hafa rekist á hýsið þar sem það var geymt, fyrst við Urriðavatn og síðan á lóð Fjalar ehf., en hýsið taldi hann sig þekkja sem hið sama og Tærgesen ehf. hafi eignast meðan það félag var í eigu mágs hans, S-kk-ef V-kk-ef B-kk-ef. Skiptastjórinn, H-kvk-nf H-kvk-nf hrl., bar fyrir dómi um að skiptum hafi þegar verið lokið á þeim tíma sem fyrirsvarsmaður stefnanda hafði við hana samband í þessu skyni, án þess að tekist hefði að hafa uppi á hjólhýsi sem getið hafi verið um í skattframtali félagsins. Kvaðst hún engin gögn hafa séð er sýndu fram á sölu hýsisins og á þeim grundvelli hafi hýsið verið selt stefnanda. Ekki kvaðst hún muna hvort hún hafi haft bókhald félagsins undir höndum.

Þegar stefnandi átti viðskipti sín við skiptastjóra þrotabús Tærgesen ehf. í febrúar 2010 eins og að framan er lýst, var liðið á þriðja ár frá því að stefndi greiddi DT mönnum ehf. fyrir hýsið í samræmi við gerðan kaupsamning og fékk það afhent. Ekki hefur verið sýnt fram á að söluverð hýsisins til stefnanda hafi verið svo lágt að það styðji staðhæfingar stefnda um grandsemi hans. Meira máli skiptir í þeim efnum að hvorki er að sjá að fyrirsvarsmaður stefnanda né skiptastjórinn hafi gert nokkra tilraun, áður en viðskiptin áttu sér stað, til að kanna hvort einhver annar teldi til eignarréttar yfir hýsinu, þrátt fyrir vitneskju beggja um að hýsið hafi aldrei verið í umráðum skiptastjóra fyrir hönd þrotabúsins og að óljóst var hvernig á því stóð að það var fjarlægt af lóð Tærgesen ehf. fyrir þrot þess félags haustið 2007.

Þegar framangreint er virt heildstætt þykir fyrirsvarsmaður stefnanda, hvað sem líður þeirri staðreynd að skiptastjóri þrotabús Tærgesen ehf. taldi sig þess umkominn að selja hjólhýsið, ekki með réttu geta hafa talist grandlaus um að annar aðili kynni að telja til eignarréttar yfir hjólhýsinu þar sem það var niðurkomið á lóð Fjalar ehf. svo löngu eftir að Tærgesen ehf. fór í þrot. Ekki verður hins vegar annað séð en að fyrirsvarsmaður stefnda hafi verið og mátt vera í góðri trú um heimild viðsemjanda hans til sölu hýsisins. Þar sem telja verður að óskráðar meginreglur íslensks réttar um traustfang styðji fremur rétt stefnda til hins umþrætta hjólhýsis en rétt stefnanda er óhjákvæmilegt að sýkna stefnda af viðurkenningarkröfu stefnanda.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, en dómsuppsaga hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Stefndi, Stjörnublástur ehf., er sýkn af öllum kröfum stefnanda, Fjarðarhóls ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda 800.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf