E-919/2014

Mál þetta sem tekið var til úrskurðar um frávísunarkröfur stefndu 2. október 2014 var höfðað 14. mars s.á. af hálfu V-kk-ef S-kk-ef og S-kk-ef S-kk-ef, sem báðir eiga lögheimili að Hjallabraut 76, Hafnarfirði, á hendur J-kk-þgf G-kk-þgf P-kk-þgf og S-kvk-þgf K-kvk-þgf, bæði til heimilis að Laugarásvegi 56, Reykjavík og J-kk-þgf Þ-kk-þgf, Aflagranda 22, Reykjavík, öllum persónulega og fyrir hönd Bluerock ehf., með starfstöð að Langholtsvegi 109, Reykjavík, en aðrir stefndu eru stjórnarmenn í félaginu.

1.

Stefnendur gera aðallega þessar dómkröfur:

Að viðurkennd verði með dómi ógilding á kaupsamningi dagsettum 18.3.2010 milli stefnenda og stefnda Bluerock ehf. um 5,208% hlutafjár í einkahlutafélaginu Bluerock ehf.

Að stefndu verði dæmd óskipt (in solidum) til að greiða stefnanda V-kk-þgf S-kk-þgf 25.000.000 króna og stefnanda S-kk-þgf S-kk-þgf 5.000 (svo) krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. febrúar 2011 til greiðsludags.

Að stefndu verði dæmd óskipt (in solidum) til að greiða stefnanda V-kk-þgf S-kk-þgf jafnvirði 240.226 Hong Kong dollara í íslenskum krónum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. febrúar 2011 til greiðsludags.

Til vara krefjast stefnendur þess

Að viðurkenndur verði með dómi réttur stefnenda til skaðabóta eða afsláttar úr hendi stefndu.

Að stefndu greiði stefnendum samtals 30.000.000 króna, þ.e. 25.000.000 króna til stefnanda V-kk-ef S-kk-ef og 5.000.000 króna til stefnanda S-kk-ef S-kk-ef, eða aðra lægri fjárhæð að mati dómsins, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. mars 2010 til 17. febrúar 2011 en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Bæði í aðal- og varakröfu krefjast stefnendur málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefndu auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun samkvæmt málskostnaðaryfirliti sem lagt verði fram við aðalmeðferð málsins eða að mati dómsins.

Af hálfu stefndu, hvers um sig, er þess krafist aðallega, að máli þessu verði vísað frá dómi.

Til vara krefjast stefndu þess, hvert fyrir sig, að verða sýknuð af öllum kröfum stefnenda.

Til þrautavara krefjast stefndu þess að kröfur stefnenda á hendur þeim hverju fyrir sig verði stórlega lækkaðar.

Í öllum tilvikum er þess krafist að stefnendur verði óskipt dæmdir til þess að greiða stefndu, hverju fyrir sig, málskostnað að skaðlausu, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun, samkvæmt mati réttarins eða samkvæmt málskostnaðaryfirliti sem lagt verði fram við aðalmeðferð málsins.

Hér eru til úrlausnar aðalkröfur allra stefndu um frávísun málsins frá dómi og eru stefndu sóknaraðilar í þessum þætti málsins. Stefndu krefjast jafnframt greiðslu málskostnaðar að skaðlausu í þessum þætti málsins.

Stefnendur eru hér varnaraðilar og krefjast þess að frávísunarkröfum stefndu verði hafnað, hverri fyrir sig og öllum saman. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu, hvers um sig, auk virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Yfirlit málavaxta og ágreiningsefna

Samkvæmt því sem ráðið verður af gögnum málsins og málatilbúnaði aðila er atvik málsins að rekja til samnings stefnandans V-kk-ef S-kk-ef og stefnda Bluerock ehf. „Samkomulag um kaup á hlutabréfum í Bluerock“ frá 18. mars 2010. Af hálfu félagsins er samningurinn undirritaður af stefnda J-kk-þgf P-kk-þgf, stjórnarformanni þess, og stefnda J-kk-þgf Þ-kk-þgf, meðstjórnanda í félaginu.

Með samningnum er ákveðið að V-kk-þgf S-kk-þgf verði seldur og afhentur 5,208% hlutur í Bluerock ehf. gegn greiðslu þrjátíu milljóna króna. Við fullnaðargreiðslu sé V-kk-nf eigandi 5,208% hlutafjár í félaginu miðað við hluthafalista félagsins 16. mars 2010 og hafi atkvæðisvægi samkvæmt því. Það sé skilningur beggja aðila að fjármagn þetta sé notað til að ýta úr vör verkefni félagsins í Hong Kong sem sé rekið af þarlendu fyrirtæki I-DO Invest ltd., sem sé í meirihlutaeigu Bluerock ehf. Þá sagði í samningnum að Bluerock ehf. áskildi sér rétt til að nýta krafta og þekkingu V-kk-ef án endurgjalds hvort sem væri fyrir Bluerock ehf. eða I-DO Invest ltd. næstu 12 mánuði frá undirritun samkomulagsins. Loks sagði í samningnum að V-kk-nf væri tilbúinn til að sitja í stjórn I-DO Invest ltd. og muni endanleg ákvörðun um uppsetningu stjórnar liggja fyrir á næstu vikum og séu aðilar Bluerock ehf. fylgjandi aðkomu V-kk-ef í stjórn þess félags.

Samkvæmt hluthafalista félagsins Bluerock ehf. 22. mars 2010, sem lagður var fram við þingfestingu málsins, var stefnandinn V-kk-nf S-kk-nf skráður eigandi 5,208% hlutafjár í félaginu.

Verkefni dótturfélagsins I-DO Invest ltd. í Hong Kong, sem vísað er til í samningnum, fólst í því að koma leikjatölvu fyrir börn í framleiðslu. Nokkrum vikum eftir að fyrrnefndur kaupsamningur var gerður mun stefnandi V-kk-nf hafa farið með stefnda J-kk-þgf Þ-kk-þgf til Hong Kong til að fylgjast með framleiðsluferlinu. V-kk-nf mun hafa tekið við stöðu framkvæmdarstjóra í félaginu I-DO Invest ltd. 12. júlí 2010 og stýrt rekstri félagsins í Hong Kong fram undir árslok 2010. Á þeim tíma kveðst V-kk-nf hafa varið af eigin fjármunum, til að halda I-DO Invest ltd. í rekstri, alls 240.226 Hong Kong dollurum. Af gögnum málsins verður ráðið að unnið hafi verið á árinu 2010 m.a. að markaðssetningu vörunnar og undirbúningi áreiðanleikakönnunar fyrir tiltekinn erlendan fjárfesti, en af fjárfestingu þess fjárfestis hafi ekki orðið. Ekki verður ráðið af gögnum málsins hver staða þessa verkefnis var við höfðun málsins.

Ágreiningur aðila á, samkvæmt málavaxtalýsingu stefnenda, rætur að rekja til þess að stefnandanum V-kk-þgf hafi orðið ljóst að stefndu J-kk-nf P-kk-nf, S-kvk-nf K-kvk-nf og J-kk-nf Þ-kk-nf hefðu nýtt hlutafjárframlag hans að stórum hluta í eigin þágu en ekki í þágu I-DO Invest ltd. nema að litlu leyti. Fjármunir til að koma vörunni á framleiðslustig hafi verið hverfandi eftir að fjármunirnir hefðu verið teknir úr Bluerock ehf., en V-kk-nf hafi sem framkvæmdastjóri I-DO Invest ltd. reynt að gera það sem hægt hafi verið til að bjarga fjárfestingunni allt fram í september 2010.

Af hálfu stefndu er lýsingu stefnenda á málvöxtum mótmælt í veigamiklum atriðum. Stefndu lýsa málavöxtum svo að stefnandinn V-kk-nf hafi óskað eftir að fá að taka þátt í verkefninu og hafi tekið þátt í verðmati félagsins, stefnda Bluerock ehf, sem byggt hafi verið á væntingum um sölu á framleiðsluvörum dótturfélagsins I-DO Invest ltd. sem ekki hafi verið til og engin reynsla hafi verið komin á. V-kk-nf hafi sem framkvæmdastjóri þess félags haft fullan aðgang að bókhaldi og fjárhagsupplýsingum félagsins, sem sé stærsta eign Bluerock ehf. Eftir hlutafjárkaupin sem deilt sé um í þessu máli hafi V-kk-nf sjálfur metið verðmæti I-DO Invest ltd. margfalt hærra en miðað hafi verið við þegar hann hafi keypt hlut sinn af Bluerock ehf. Ástæða málatilbúnaðar stefnandans V-kk-ef sé einungis sú að væntingar hans til verðmætaaukningar á hlut hans hafi ekki gengið eftir. Stefndu hafna því að ásakanir stefnenda um ráðstöfun hlutafjár V-kk-ef eigi við rök að styðjast og halda því fram að allt hlutafjárframlagið hafi verið notað til að koma tölvuvörum í framleiðslu sem og að aðkoma erlendra fjárfesta að félaginu sé ekki útilokuð.

Samkvæmt málavaxtalýsingu í stefnu hafði faðir V-kk-ef, stefnandinn S-kk-nf S-kk-nf, lagt V-kk-þgf til fimm milljónir króna af þeim fjármunum sem V-kk-nf notaði til kaupa á hlut sínum í Bluerock ehf., en um það framlag nýtur ekki gagna í málinu.

Stefnendur kröfðu stefnda J-kk-þf P-kk-þf og stefnda J-kk-nf Þ-kk-nf með bréfum 17. janúar 2011, persónulega og vegna Bluerock ehf., um endurgreiðslu þrjátíu milljóna króna sem þeir hefðu lagt til Bluerock ehf., auk 240.226 Hong Kong dollara sem V-kk-nf hefði lagt til reksturs I-DO Invest ltd. Þessum kröfum var hafnað með tölvupósti lögmanns þeirra 18. febrúar 2011, rúmum þremur árum áður en mál þetta var höfðað. Ekki verður séð að stefnendur hafi gert kröfur á hendur S-kvk-þgf K-kvk-þgf fyrr en með höfðun máls þessa í mars 2014.

Málsástæður og lagarök stefnenda fyrir dómkröfum sínum

Stefnendur séu feðgar sem rekið hafi fyrirtæki í pípulagningaverkefnum og umboðssölu vegna pípulagningavara. Þeir hafi ekki komið með beinum hætti að fjárfestingum í öðrum fyrirtækjum og geti ekki talist sérfræðingar í kaupum og sölu fyrirtækja.

Stefnendur byggi aðalkröfu sína í fyrsta lagi á því að stefndu hafi beitt svikum og blekkingum til að fá stefnendur til þess að láta fjármuni af hendi til félagsins, samtals 30.000.000 króna. Stefndu hafi nýtt fjármunina að langmestu leyti í eigin þágu, ýmist með því taka þá beint til sín eða til að greiða skuldir til annarra aðila án tengsla við það verkefni sem þeim hafi verið ætlað að ganga til samkvæmt kaupsamningi.

Félögin Bluerock ehf. og dótturfélagið I-DO Invest ltd. hafi átt litlar sem engar eignir þegar kaupsamningur hafi verið gerður og viðskiptagögn, upplýsingar frá stefndu um verðmæti hlutabréfa félagsins, viðskiptasambönd og raunhæfar líkur á hugsanlegri aðkomu sterkra erlendra fagfjárfesta hafi verið tilbúningur. Jafnframt hafi engir samningar verið til staðar við framleiðslu- og dreifingaraðila eins og stefndu hafi haldið fram, nema þá í mjög takmörkuðum mæli. Þannig hafi gögn sem stefndu J-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf P-kk-nf hafi sýnt stefnendum í aðdraganda kaupanna verið full af röngum og misvísandi staðhæfingum um viðskiptatengsl, stöðu einkaleyfisumsókna og annarra atriða.

Stefnendur telji að fjárhagsstaða félaganna hafi ekki verið í neinu samræmi við þær upplýsingar og verðmætamat sem stefndu hafi lagt fyrir þá í aðdraganda fjárfestingarinnar og verið hafi grundvöllurinn fyrir því að stefnendur hafi talið að réttlætti einungis rúmlega 5% meints eignarhlutar þeirra í Bluerock ehf. Stefndu hafi haldið því fram í viðræðum við stefnendur að heildarvirði fyrirtækisins næmi um það bil 800.000.000 króna. Kaupsamningurinn um hlut í félaginu sé því haldinn upphaflegum ógildingarannmörkum og beri því að ógilda hann með dómi.

Þá hafi stefnendur verið fullvissaðir af stefndu um að allir starfssamningar, rekstrarkostnaður og eignir væru hjá I-DO Invest ltd. Hlutafjárframlag þeirra hafi augljóslega ekki átt að fara til greiðslu skulda Bluerock ehf. eða til að greiða persónulegar skuldir stefndu eða lögaðila sem þeim hafi tengst.

Einnig byggi stefnendur á því að stefndu hafi mátt vera ljóst fyrir kaupsamningsgerð að litlar sem engar líkur væru til þess að fagfjárfestirinn A-x-x W-x-x fjárfesti í félaginu. Í því sambandi bendi stefnendur á að stefndu hefðu ekki getað afhent fulltrúum fjárfestisins fullnægjandi lágmarksgögn til að standast áreiðanleikakönnun. Hefðu gögnin á annað borð verið til reiðu telji stefnendur ljóst að þau hefðu ekki dugað til að standast slíka könnun enda lítið sem ekkert að baki þeim gögnum, ekki hafi verið gerðir samningar við dreifingaraðila o.s.frv.

Stefnendur byggi jafnframt á því að stefndu hafi frá upphafi haft þann ásetning að hafa af þeim fé til að nýta í eigin þágu til að greiða persónulegar skuldir þeirra sem og skuldir lögaðila í þeirra eigu. Háttsemi þeirra fyrir og eftir kaupin hafi verið til þess fallin að valda stefnendum fjártjóni enda hefði þeim mátt vera ljóst að nánast engar líkur væru til þess að stefnendur fengju eitthvað fyrir fjárfestingu sína.

Hvað varði hlut einstakra aðila í blekkingum sem stefnendur telji sig hafa verið beittir þá telji þeir liggja fyrir að stefndu J-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf P-kk-nf hafi í aðdraganda kaupanna verið í eiginlegu forsvari fyrir blekkingunum enda beinir þátttakendur í öllum samskiptum við stefnendur í aðdraganda kaupanna. Þáttur stefndu S-kvk-ef K-kvk-ef hafi verið að færa bókhald félaganna og halda utan um fjármál þeirra, þ.m.t. að greiða tilhæfulausa reikninga frá stefndu J-kk-þgf Þ-kk-þgf, J-kk-þgf P-kk-þgf og félögum þeim tengdum. Stefnendur telji að henni hafi mátt vera ljóst að fjármuni sem þeir greiddu til Bluerock ehf. hafi ekki átt að nýta með þeim hætti sem gert hafi verið. Samkvæmt málsgögnum hafi stefnda greitt yfir 20 milljónir króna til þessara aðila og fjármunirnir hafi aðeins að litlu leyti verið greiddir til dótturfélagsins I-DO Invest ltd. í Hong Kong. Stefnendur telji því stefndu S-kvk-þf hafa verið beinan þátttakanda í blekkingum og fjársvikum stefndu J-kk-ef Þ-kk-ef og J-kk-ef P-kk-ef gegn þeim. Öll sitji stefndu saman í stjórn Bluerock ehf.

Kröfum sínum beini stefnendur einnig að einkahlutafélaginu Bluerock ehf. enda hafi þeir greitt fjármunina, alls 30.000.000 króna inn á bankareikning félagsins og félagið sé jafnframt aðili að kaupsamningi um hlutafé, samkvæmt undirritunum stefndu J-kk-ef P-kk-ef og J-kk-ef Þ-kk-ef fyrir þess hönd.

Í öðru lagi byggi stefnendur aðalkröfu sína á forsendubresti við kaupsamningsgerð. Annars vegar hafi það verið skýr forsenda af þeirra hálfu samkvæmt kaupsamningi að hlutafjárframlag þeirra yrði notað til að fjármagna framleiðslu á vöru hjá dótturfélagi þess í Hong Kong, sbr. texta kaupsamnings aðila: „Það er skilningur beggja aðila að fjármagn þetta er notað til að ýta úr vör verkefni félagsins í Hong Kong (...).“Af gögnum frá stefndu megi hins vegar dæma að eingöngu tiltölulega lítill hluti af greiðslum þeirra hafi farið til I-DO Invest ltd., dótturfélags Bluerock ehf. í Hong Kong.

Hins vegar byggi stefnendur á því að þeir hafi aldrei fengið framselt hlutafé í félaginu Bluerock ehf. sem eðli málsins samkvæmt hafi verið forsenda kaupanna. Þannig hafi stefndu aldrei hlutast til um að stefnendur fengju meint réttindi sín sem hluthafar í Bluerock. Hafi þeir aldrei verið boðaðir til hluthafafunda í félaginu sem þó virðist hafa verið haldnir. Þá hafi stefnendur aldrei fengið upplýsingar um rekstur félaganna eftir að stefnanda V-kk-þgf hafi verið vikið úr starfi sínu fyrir I-DO Invest ltd. Verði því að álykta sem svo að þeir hafi aldrei verið formlega skráðir hluthafar í Bluerock ehf. þrátt fyrir hlutafjárframlag sitt. Hafi þeir aldrei fengið hluti sína í félaginu afhenta og því séu forsendur brostnar fyrir greiðslu þeirra til Bluerock ehf. á 30.000.000 króna, greiðslu sem stefndu hafi notað að mestu leyti í eigin þágu en ekki hafi runnið til verkefna félagsins í Hong Kong.

Í þriðja lagi, verði ekki fallist á framangreint, byggi stefnendur á því að kaupsamning þeirra beri að ógilda með vísan til 33. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð o.fl. eða að honum beri að víkja til hliðar í heild eða hluta með vísan til 36. gr. sömu laga.

Í samræmi við allt framangreint telji stefnendur sig eiga rétt á endurgreiðslu hlutafjárframlagsins, 30.000.000 króna, af hálfu stefnda Bluerock ehf. og rétt til skaðabóta af hálfu stefndu J-kk-ef Þ-kk-ef, J-kk-ef P-kk-ef, S-kvk-þgf K-kvk-þgf og Bluerock ehf. Í ljósi málavaxta allra telji stefnendur rétt að stefndu verði dæmdir sameiginlega (in solidum) til að bæta stefnendum tjón þeirra.

Varðandi kröfu um endurgreiðslu útlagðs kostnaðar, 240.226 Hong Kong dollara, liggi fyrir að stefnandi V-kk-nf S-kk-nf hafi lagt fram þessa fjármuni umfram skyldu vegna reksturs I-DO Invest ltd. á árinu 2010. Stefnandi V-kk-nf telji sig eiga tilkall til endurgreiðslu þessa kostnaðar enda hafi hann verið tilkominn vegna blekkinga stefndu, sbr. m.a. ákvæði 67. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Krafa um dráttarvexti í aðalkröfu frá 17. febrúar 2011 byggi á því að stefndu J-kk-nf P-kk-nf, J-kk-nf Þ-kk-nf og Bluerock ehf. hafi með bréfi dagsettu 17. janúar 2011 verið krafin um endurgreiðslu 30.000.000 króna til stefndu auk greiðslu 240.226 Hong Kong dollara til stefnanda V-kk-ef S-kk-ef. Krafan byggist á 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Verði ekki fallist á aðalkröfu byggi stefnendur á því að þeir eigi, í ljósi allra málavaxta, rétt á því að viðurkenndur verði réttur þeirra til skaðabóta eða afsláttar af kaupverði vegna hinnar röngu upplýsingagjafar stefndu fyrir kaupsamningsgerð. Krafa þeirra byggist á almennum reglum skaðabótaréttarins og sjónarmiðum að baki þeim sem eigi sér stoð í dómaframkvæmd sem og ákvæðum laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. m.a. ákvæði IV.-V. kafli laganna.

Varakrafa um greiðslu 30.000.000 króna eða lægri fjárhæðar að mati dómsins byggi stefnendur á reglum skaðabótaréttar, kröfuréttar og kauparéttar. Krafa um vexti byggist á því að stefnendur eigi, í samræmi við 8. gr. laga nr. 38/2001, rétt á vöxtum á skaðabótakröfu frá tjónsdegi sem stefnendur telji vera þann 18. mars 2010 þegar þeir hafi undirritað kaupsamning og reitt fram samtals 30.000.000 króna. Tjón þeirra hafi verið staðreynd frá þeim degi enda hafi stefndu þá móttekið greiðslur þeirra og hafið að ráðstafa fjármununum í annað en kaupsamningur aðila hafi kveðið á um.

Stefnendur telji sig jafnframt eiga rétt til dráttarvaxta frá 17. febrúar 2011 eða mánuði eftir að stefndu hafi sannanlega verið krafðir um greiðslu í samræmi við 9. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga og bréf dags. 17. janúar 2011.

Til stuðnings varakröfum sé jafnframt vísað til málsástæðna og lagaraka sem höfð séu uppi við aðalkröfur.

Málskostnaðarkrafa stefnenda byggist á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þess sé krafist að dæmdur málskostnaður beri 25,5% virðisaukaskatt á málflutningsþóknun. Stefnendur vísi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar, ákvæða 30. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ólögmæta löggerninga, meginreglna skaðabótaréttar og ákvæða laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um vexti vísist til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað styðji stefnandi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefndu

Öll stefndu byggja aðalkröfur sínar um frávísun málsins í fyrsta lagi á óskýrleika stefnu. Í heildina telji stefndu lýsingu stefnenda á málavöxtum og málsástæðum renna svo saman að mikið vanti upp á að málatilbúnaðurinn sé skýrlega reifaður. Í þessu sambandi nefni stefndu að samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála beri stefnendum ekki aðeins að skýra eins glöggt og verða megi frá málsástæðum sínum og málsatvikum, heldur beri þeim einnig að hafa þá umfjöllun svo gagnorða og skýra að ekki fari á milli mála hvert sakarefnið er. Verulega skorti á að svo sé. Hái þetta stefndu mjög í að taka til varna í málinu. Það sé ekki hlutverk stefndu að fylla í eyðurnar í kröfugerð stefnenda og reyna að skýra stefnuna með getgátum um kröfugerð þeirra. Ekki verði annað sagt en að dómkröfur og málatilbúnaður stefnenda sé óskýr og kröfugerð þeirra gangi ekki fyllilega upp. Telji stefndu að öllum kröfum stefnenda á hendur þeim verði að vísa frá dómi, á mismunandi grundvelli þó.

Stefndu telja skorta á lögvarða hagsmuni af viðurkenningarkröfum. Samkvæmt dómvenju Hæstaréttar hafi aðilar að dómsmáli ekki lögvarða hagsmuni af viðurkenningarkröfu sé hún einnig málsástæða fyrir aðfararhæfri kröfu. Vísist til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um það efni. Þá sé kröfugerð þessi enn fremur óþörf. Fyrsti töluliður aðalkröfu stefnenda sé viðurkenningarkrafa sem í raun sé aðeins málsástæða fyrir öðrum tölulið kröfunnar. Dómur muni því leysa úr álitaefninu um meintan ógildanleika kaupsamnings um hlutafé í Bluerock ehf. þegar afstaða verði tekin til greiðsluskyldu stefndu. Þegar sú aðstaða sé fyrir hendi sé viðurkenningarkrafan ein og sér í raun aðeins lögspurning og Hæstiréttur hafi vísað slíkum viðurkenningarkröfum frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum. Af sömu ástæðu verði að vísa frá fyrsta málslið varakröfu stefnanda um viðurkenningu á rétti til skaðabóta eða afsláttar.

Stefndu telja aðild stefnda S-kk-ef vanreifaða. Jafnvel þó að aðildarskortur leiði til sýknu á grundvelli 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sé það dómvenjuhelguð regla að vanreifun á aðild leiði til frávísunar. Aðild stefnanda S-kk-ef sé í besta falli óljós. S-kk-nf sé ekki aðili að kaupsamningnum sem gerður hafi verið um kaup á hlutafé í Bluerock ehf. Hann sé ekki skrð﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽alt with, follows, as kaupsamningi sem ur stefnda að kröfum stefnenda be more then happy been dealt with, follows, as áður hluthafi í hlutaskrá félagsins og ekki verði séð að hann hafi verið í neinu samningssambandi við neitt af stefndu í málinu. Aðalkröfu í stefnu sé skipt í þrjá töluliði og séu aðeins þær tvær fyrstu gerðar í nafni stefnandans S-kk-ef. Augljóst sé að stefnandinn S-kk-nf geti ekki átt aðild að fyrsta hluta aðalkröfunnar, enda lúti hún að ógildingu á kaupsamningi sem hann sé ekki aðili að. Þá sé það með öllu vanreifað hvernig stefnandinn S-kk-nf geti átt þá greiðslukröfu sem hann geri á hendur stefndu í öðrum tölulið aðalkröfunnar. Aðild stefnandans S-kk-ef að varakröfunni sé sama marki brennd. Hann sé ekki aðili að þeim kaupsamningi sem sé grundvöllur kröfugerðarinnar. Verði að vísa öllum kröfum stefnandans S-kk-ef frá dómi af þessum sökum.

Stefnda S-kvk-nf K-kvk-nf og stefndi J-kk-nf P-kk-nf telja skorta á skilyrði samlagsaðildar til varnar. Bent sé á að málatilbúnaður stefnenda sé byggður á aðilasamlagi, bæði til sóknar og varnar. Slík samlagsaðild sé fullheimil, að skilyrðum 19. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fullnægðum. Það sé skilyrði samlagsaðildar til varnar að dómkröfur á hendur stefndu séu byggðar á sama atviki, aðstöðu eða löggerningi. Það sé ljóst af málatilbúnaði stefnenda að kröfur þeirra á hendur stefndu S-kvk-þgf byggi aðeins á því að hún hafi við færslu bókhalds ekki sýnt næga aðgæslu. Sá löggerningur og það atvik sem réttlætt geti samlagsaðild á hendur stefndu J-kk-þgf P-kk-þgf, J-kk-þgf Þ-kk-þgf og Bluerock ehf. séu kaup stefnenda á hlutafé í Bluerock ehf. og meint röng eða villandi upplýsingagjöf í tengslum við þau. Því sé ekki haldið fram að stefnda S-kvk-nf eða stefndi J-kk-nf P-kk-nf hafi komið að þeim kaupum eða hafi gefið upplýsingar í tengslum við þau. Engin gögn liggi fyrir um að þau hafi með neinum hætti hagnýtt sér þá fjármuni sem stefnendur krefji um í málinu og aldrei sé látið að því liggja að þessi stefndu hafi komið að töku ákvarðana á vegum Bluerock ehf., I-DO Invest ltd. eða annarra félaga sem málinu tengist. Því verði aðild stefndu S-kvk-ef K-kvk-ef og J-kk-ef P-kk-ef að málinu ekki byggð á 19. gr. laga um meðferð einkamála og beri því að vísa málinu frá hvað þau varði.

Stefndu S-kvk-nf K-kvk-nf, J-kk-nf P-kk-nf og J-kk-nf Þ-kk-nf telja aðild sína að kröfum á grundvelli samninga vanreifaða. Málsástæðum stefnenda sé lýst með nokkuð sérstökum hætti. Engu sé líkara en að um málsatvikalýsingu sé að ræða, en þó megi ráða að í köflum 4.2–4.10 í stefnu sé fjallað um aðalmálsástæðu stefnenda fyrir aðaldómkröfu sinni. Fyrirsögn kaflans sé aðalkrafa um ógildingu kaupsamnings, greiðslu kaupsamningsfjár og annarra fjárframlaga. Í umræddum köflum sé gerð grein fyrir röksemdum stefnenda fyrir því að ógilda beri kaupsamning þeirra við stefnda Bluerock ehf. vegna meintra svika. Í köflum 4.10–4.11 sé fjallað um meintan forsendubrest sem að mati stefnenda eigi að leiða til ógildingar á kaupsamningi. Í kafla 4.12 sé vikið að því, án frekari rökstuðnings, að ógilda beri samninginn eða breyta honum á grundvelli 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þessi stefndu séu ekki aðilar að þeim samningi og sé því ekki hægt að beina þeirri kröfu að þeim að þau þoli ógildingu samningsins.

Stefndu telji hvert framangreindra atriða nægja til frávísunar málsins og þá ekki síður þegar þau séu virt í heild sinni. Úr ágöllum þessum verði ekki bætt við rekstur málsins. Verði því ekki hjá því komist að vísa málinu í heild sinni frá dómi.

Stefndu krefjast þess til vara að verða sýknuð af öllum dómkröfum stefnenda.

Hvað varði stefnanda S-kk-þf, krefjist stefndu þess, verði kröfum hans ekki vísað frá dómi, að verða sýknuð af öllum dómkröfum hans á grundvelli aðildarskorts til sóknar. Samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 leiðir aðildarskortur til sýknu. Stefnandinn S-kk-nf eigi enga aðild að þeim kaupsamningi sem dómkröfur í málinu byggist á og hafi enga aðkomu haft að fjárfestingunni. Það sé vanreifað með öllu og ósannað að hann hafi orðið fyrir nokkru tjóni sem nokkurt stefndu geti borið ábyrgð á.

Stefnendur hafi fyrir tómlæti og athafnaleysi fyrir löngu fyrirgert öllum rétti sínum vegna þeirra hlutafjárkaupa sem séu kveikjan að þessum málarekstri.

Í fyrsta lagi sé til þess að líta að stefnendur geti ekki borið neitt fyrir sig sem þeir vissu, eða máttu vita um þegar kaupin hafi verið gerð, hvorki sem meinta galla eða sem brostnar forsendur. Af gögnum málsins megi ráða að stefnandinn V-kk-nf hafi verið fullupplýstur um stöðu rekstrar Bluerock ehf. og dótturfélagsins I-DO Invest ltd. þegar kaupin hafi verið gerð. Þær upplýsingar sem hann hafi fengið hafi í öllu falli verið þess eðlis að hann hafi mátt vita að dreifingarsamningar væru ekki til staðar og að mun meira fjármagn þyrfti til þess að framleiðsla á vörum dótturfélagsins gæti hafist. Loks hafi engum getað dulist að mat á verðmæti félagsins gæti ekki byggst á öðru en væntingum og áætlunum. Því hafi stefnandinn V-kk-nf, samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, ekki getað byggt á því að hið selda hafi verið haldið göllum. Enn fremur geti stefnandinn V-kk-nf ekki borið því við að forsendur kaupanna hafi brostið, enda hafi hann vitað þegar við afhendingu að ekki væri á þeim forsendum byggjandi og tekið áhættuna á því að þær gengju eftir. Það sé þekkt viðmiðun í samningarétti að til þess að unnt sé að byggja á forsendu til ógildingar samningi verði að hafa verið hægt að gera hana að skilyrði við samningsgerðina. Eðli málsins samkvæmt hefði það aldrei getað verið skilyrði í hinum umþrætta kaupsamningi að verðmæti Bluerock ehf. væri 800.000.000 króna og seljandi bæri ábyrgðina á því að allar áætlanir og væntingar gengju upp.

Í öðru lagi hafi stefnandinn V-kk-nf ekki sinnt þeirri skyldu sinni að tilkynna seljanda án tafar um meinta ágalla á hinu selda og hafi hann því, með vísan til 32. gr. laga um lausafjárkaup, glatað rétti sínum til að bera þá fyrir sig. Samkvæmt ákvæðinu verði kaupendur að tilkynna án ástæðulauss dráttar í hverju meintur galli sé fólginn. Stefnandinn V-kk-nf hafi tekið við stjórn I-DO Invest ltd. þann 12. júlí 2010. Frá þeim tíma, og raunar áður, hafi hann haft fullan aðgang að öllum gögnum og fjárhagsupplýsingum félagsins. Hann hafi tekið við áætlanagerðum félagsins og útbúið fjárhagsáætlanir þess um nokkurra mánaða skeið án þess að gera neinar athugasemdir. Sú áskorun sem stefnendur hafi sent 17. janúar 2011 hafi því verið allt of seint fram komin. Þar að auki hafi henni aðeins verið beint að stefndu J-kk-þgf P-kk-þgf og J-kk-þgf Þ-kk-þgf, en ekki að Bluerock ehf., sem verið hafi seljandi samkvæmt kaupsamningnum. Í áskoruninni hafi í engu verið vikið að því að hið selda væri haldið neinum göllum, heldur aðeins krafist endurgreiðslu vegna þess að umræddir stefndu hefðu persónulega nýtt sér fjármuni sem stefnendur greiddu. Því sé réttur stefnenda til að gera kröfur á grundvelli laga um lausafjárkaup fallinn niður fyrir aðgerðaleysi þeirra og tómlæti.

Í þriðja lagi verði að líta svo á að jafnvel þó að stefnandinn V-kk-nf hefði talið eitthvað athugavert við kaupsamninginn og þær upplýsingar sem honum hafi verið veittar fyrir kaupin hafi, í háttsemi hans mánuðum saman eftir kaupin, falist eftir á samþykki við kaupunum. Stefnandinn V-kk-nf hafi tekið við stjórn dótturfélagsins I-DO Invest ltd. og áætlanir hans og verðmöt séu síst svartsýnni en þær sem hann telji nú að hafi falið í sér blekkingar og svik.

Í fjórða lagi hafi stefnendur ekki fylgt kröfum sínum eftir fyrr en með birtingu stefnu í máli þessu í mars 2014. Með því tómlæti hafi stefnendur fyrirgert rétti sínum til ógildingar kaupsamningsins og þeirra skaðabóta sem þeir krefjast í málinu.

Í fimmta lagi fylgi hlutafjárkaupum alltaf áhætta. Geti kaupandi hlutabréfa þannig almennt ekki gengið út frá því að ekki verði tap á slíkri fjárfestingu og því síður að hún skili hagnaði. Þessi áhætta sé ennþá meiri en ella þegar um sé að ræða kaup á hlutafé í félagi sem ekki sé skráð á verðbréfamarkaði. Til þess að vikið sé frá meginreglu samningaréttar um að samninga beri að halda verði eitthvað verulega mikið til að koma. Enn fremur verði að líta til þessarar áhættutöku þegar afstaða sé tekin til óskýrra málsástæðna stefnenda um að stefndu beri skaðabótaábyrgð á meintu tjóni þeirra. Allt framangreint leiði til þess að hafna beri dómkröfum stefnenda.

Í greinargerðum allra stefndu kemur fram að málatilbúnaður stefnenda sé um margt ruglingslegur og erfitt fyrir stefndu að henda á því reiður hvaða málsástæðum beint sé að hverju þeirra og hverjum ekki. Þá er í greinargerðunum vikið nánar að kröfum og málsástæðum stefnenda og þeim andmælt. Loks gera stefndu grein fyrir neðangreindum lagarökum sínum.

Kröfu sína um frávísun málsins byggi stefndu á meginreglum einkamálaréttarfars um skýran og glöggan málatilbúnað og skýra og ljósa kröfugerð, sbr. d-, e- og f-liði 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um aðild og aðildarskort vísast til 16. gr. laga um meðferð einkamála, um samaðild til 19. gr. og um lögvarða hagsmuni til 2. mgr. 25. gr. laganna og til meginreglna íslensks einkamálaréttarfars um lögvarða hagsmuni. Vísað sé til meginreglna samninga- og kröfuréttar um efni samninga og skýringa á þeim. Að því er varði skýringu á rannsóknarskyldu kaupanda, gallahugtakinu, tilkynningarskyldu o.fl. sé vísað til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup sbr. 20. gr. og 32. gr. laganna. Lækkunarkröfu sína styðji stefndu við meginreglu íslensks skaðabótaréttar og til hliðsjónar 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Krafa stefndu um málskostnað byggist á ákvæðum XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og krafa um virðisaukaskatt á ákvæðum laga nr. 50/1988.

Sjónarmið stefnenda um frávísunarkröfur stefndu

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfur stefndu 2. október 2014 var því hafnað af hálfu stefnenda að stefna málsins væri óskýr og var því haldið fram að stefnan fullnægði þeim kröfum sem gerðar væru í 80. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991. Málavextir væru raktir og tengdir málsástæðum og væri stefnan hvorki styttri né lengri en þörf krefði. Greinargerðir stefndu væru engu skýrari.

Kröfugerð stefnenda væri að öllu leyti ásættanleg og svipaði til kröfugerða í öðrum málum þar sem engar athugasemdir hefðu verið gerðar, svo sem í málum Hæstaréttar nr. 432/2003 og nr. 312/2003. Ekkert væri athugavert við viðurkenningarkröfurnar og dómur myndi meta það hvaða kröfur yrðu teknar til greina og taka afstöðu til viðurkenningarkrafna við úrlausn aðfararhæfu krafnanna.

Aðild stefnandans S-kk-ef væri alveg skýr, í reikningsyfirliti Bluerock ehf. kæmu fram útgjöld vegna pípulagna sem virtust tengjast S-kk-þgf, sem hefði átt pípulagnafyrirtæki. Þá hefði fyrri lögmaður stefndu viðurkennt móttöku tölvupósts þar sem gerðar höfðu verið kröfur af hálfu beggja stefnenda. S-kk-nf hefði auk þess átt aðild að kæru til lögreglu sem nú væri til meðferðar hjá skattrannsóknarstjóra og varðaði atvik málsins. S-kk-nf eigi ekki að gjalda þess þótt V-kk-nf hafi vegna reynsluleysis einn ritað á kaupsamning um hlut í félaginu og væri einn skráður fyrir honum.

Um aðildina varnarmegin sé um að ræða órofna keðju atburða og eigi hver stefndu sinn þátt í þeim. Skilyrði samlagsaðildar sé fyrir hendi. Stefndu hafi gert samning í nafni Bluerock ehf. í þeim tilgangi að svíkja fé út úr stefnendum. Stefnandi hafni því að aðildin sé vanreifuð í stefnu og gögnum málsins, en skorti á skýrleika megi bæta úr því undir rekstri málsins. Í því sambandi sé bent á að stefndu geti haft undir höndum gögn sem auðveldað gætu stefnendum þann rökstuðning.

Niðurstaða

Í þessum þætti málsins eru kröfur stefndu um frávísun þess frá dómi til úrlausnar. Til stuðnings kröfum sínum benda stefndu einkum á óskýrleika í málatilbúnaði stefnenda, sem valdi því að stefna málsins uppfylli ekki áskilnað 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum d- og e-liði ákvæðisins, sem torveldi stefndu að taka til varna og bent er á vanreifun á aðild bæði til sóknar og varnar. Þá benda stefndu á að viðurkenningarkröfur, sem stefnendur setja fram bæði í aðal- og varakröfu og fela í sér lögspurningar í andstöðu við 1. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála, séu ekki annað en málsástæður fyrir þeim fjárkröfum sem stefnendur gera í málinu. Ber að vísa slíkum kröfum frá dómi. Fyrri liður varakröfu, um að viðurkenndur verði réttur til skaðabóta eða afsláttar úr hendi stefndu, án frekari tilgreiningar, fullnægir auk þess ekki þeim skilyrðum d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála um slíka dómkröfu, að krafist sé viðurkenningar á tilteknum réttindum eða rétti til bóta fyrir tiltekið skaðaverk.

Að því er varðar aðild stefnandans S-kk-ef S-kk-ef að málinu verður að taka undir það með stefndu að ekki er að finna í stefnu eða gögnum málsins neitt sem renni stoðum undir það á hvaða grundvelli kröfur hans á hendur stefndu hafi stofnast og á hverju þær séu byggðar. Í málavaxtalýsingu í stefnu er fullyrt að S-kk-nf hafi greitt fimm milljónir króna til félagsins, stefnda Bluerock ehf., en stefnandinn V-kk-nf S-kk-nf hafi greitt 25 milljónir króna, en engin gögn styðja þessa atburðarás eða þessa hlutfallslegu skiptingu framlags stefnenda. Gögn málsins bera með sér að stefnandinn V-kk-nf hafi einn keypt hlutafé af stefnda Bluerock ehf. fyrir þrjátíu milljónir króna. Málsástæður stefnenda í stefnu eru við það miðaðar að stefnendur hafi greitt sameiginlega þrjátíu milljónir króna til félagsins, sem ekki er í fullu samræmi við það sem segir í kafla um málavexti um fjárframlög og kröfugerð þeirra virðist taka mið af. Fjárkröfur stefnenda á hendur stefndu eru um hlutfallslegar greiðslur, í aðalkröfu er krafist fimm þúsund króna S-kk-þgf til handa en fimm milljóna króna í varakröfu, en 25 milljóna króna til handa V-kk-þgf í báðum tilvikum. Vera má að um misritun sé að ræða hvað varðar fjárhæð kröfu S-kk-ef í aðalkröfu en stefnendur hafa ekki upplýst um það eða reynt að breyta kröfugerð sinni að þessu leyti fyrir dóminum.

Í stefnu eru stefnendur ýmist nefndir stefnendur eða kærendur í málavaxtalýsingu. Sá grundvöllur aðildar S-kk-ef S-kk-ef að máli þessu, sem fram kom hjá lögmanni hans við málflutning um frávísunarkröfur, að hann eigi aðild að málinu þar sem hann hafi staðið að kæru til lögreglu vegna atvika málsins, á sér enga stoð í réttarfarsreglum. Þá eru þær skýringar lögmannsins, að til S-kk-ef hafi runnið greiðslur frá stefnda Bluerock ehf. fyrir pípulagningarvinnu, síst til þess fallnar að skýra aðild hans að máli þessu. Ógerlegt er að finna í stefnu eða gögnum málsins grundvöll fyrir kröfum stefnandans S-kk-ef S-kk-ef á hendur stefndu hverju um sig, hvort heldur er innan eða utan samninga. Sökum vanreifunar á aðild hans að málinu verður ekkert fullyrt um hugsanlega aðild hans eða aðildarskort. Samkvæmt dómvenju veldur sá galli á málatilbúnaði, að aðild sé svo vanreifuð, frávísun máls frá dómi.

Málatilbúnaður í stefnu er einnig óljós um það á hvaða grundvelli kröfum stefnandans V-kk-ef er beint að hverju stefnda fyrir sig. Dómkröfur hans á hendur stefnda Bluerock ehf. munu vera sprottnar af samningi hans og félagsins frá 18. mars 2010 um kaup hans á hlutabréfum í félaginu, sem krafist er ógildingar á og endurgreiðslna eða skaðabóta vegna. Grundvöllur slíkra krafna innan samninga á hendur öðrum stefndu, sem ekki eru aðilar að samningnum, er á hinn bóginn ekki ljós.

Að því er bótakröfur stefnenda varðar, jafnt innan samninga og utan, verður að telja það verulegan galla á málatilbúnaði þeirra að ógjörningur er að átta sig á því hvort þeir hafi orðið fyrir tjóni og í hverju það felist. Þannig verður ekki ráðið af málatilbúnaði stefnenda hvort stefnandinn V-kk-nf eigi enn hlut sinn í stefnda Bluerock ehf. eða hvert verðmæti eignarhlutans sé nú.

Kröfur stefnenda á hendur stefndu S-kvk-þgf K-kvk-þgf og J-kk-þgf P-kk-þgf sýnast eiga rætur að rekja til mismunandi atvika og aðstöðu, annarra en samnings V-kk-ef við Bluerock ehf. Að því er J-kk-nf P-kk-nf varðar er vísað til atvika í aðdraganda samningsgerðar og varðandi S-kvk-þf til þeirrar aðstöðu að hún greiddi reikninga af bankareikningi félagsins og færði um þá bókhald. Dómkröfur stefnenda á hendur þessum stefndu, eiga því ekki rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings og kröfur hans á hendur félaginu og verður því ekki séð að uppfyllt séu skilyrði samlagsaðildar samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga um meðferð einkamála að því er þau varðar, en þessi tvö stefndu krefjast frávísunar málsins á hendur sér af þessum sökum.

Í stefnu ber að gera glögga og skýra grein fyrir kröfugerð og þeim málsástæðum, lagarökum og málsatvikum sem kröfugerð er byggð á. Málsástæður að baki kröfugerð og lögfræðileg rök eru óljós í stefnu málsins og ruglingsleg þar sem þau blandast málsatvikum og framsetning er ómarkviss. Málatilbúnaður stefnenda fullnægir ekki þeim skilyrðum sem gera verður í þessu efni og hann er ekki í því horfi sem áskilinn er í d- og e- liðum 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála.

Að öllu framangreindu virtu ber að fallast á kröfur stefndu og vísa málinu frá dómi í heild sinni.

Samkvæmt þessum úrslitum málsins og með vísun til 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, verður stefnendum gert að greiða stefndu málskostnað svo sem greinir í úrskurðarorði.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Stefnendur, S-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf S-kk-nf, greiði óskipt stefnda, Bluerock ehf., 180.000 krónur í málskostnað. Stefnendur greiði óskipt stefndu, J-kk-þgf Þ-kk-þgf, J-kk-þgf G-kk-þgf P-kk-þgf og S-kvk-þgf K-kvk-þgf, hverju um sig 180.000 krónur í málskostnað, að viðbættum virðisaukaskatti.

K-kvk-nf K-kvk-nf