E-9057/2009

Mál þetta var höfðað 2. september 2009 og dómtekið 8. þ. m.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að stefndu séu skaðabótaskyldir in solidum vegna þess tjóns sem hann hafi orðið fyrir þegar hundurinn S-kk-nf hafi bitið hann við Bröttutungu 2, Kópavogi 14. mars 2006 með þeim afleiðingum að hann hafi hlotið opið sár á mjöðm og orðið fyrir áfallastreitu. Einnig krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans en til vara að stefnandi verði dæmdur til að bera hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar og að málskostnaður verði felldur niður.

Í málinu ræðir um ætlað tjón af völdum hundsins S-kk-ef og beinir stefnandi kröfum sínum að eigendum hans, M-kk-þgf S-kk-þgf N-kk-þgf og S-kvk-þgf M-kvk-þgf M-kvk-þgf, svo og vátryggingafélagi því, Vátryggingafélagi Íslands hf., sem hundurinn er ábyrgðartryggður hjá í samræmi við ákvæði samþykktar um hundahald á Álftanesi, í Garðabæ, Hafnarfirði og Kópavogi frá 3. mars 2000, sbr. 7. mgr. 57. gr. reglugerðar um hollustuhætti nr. 941/2002, sbr. 25. gr. laga um hollustuhætti og mengunarvarnir nr. 7/1998.

- - -

Samkvæmt dagbókarfærslu lögreglunnar í Kópavogi kom stefnandi á lögreglustöðina síðdegis 15. mars 2006 og tilkynnti að svartur og stór hundur hefði bitið hann í vinstri mjöðm daginn áður. Þetta hafi átt sér stað fyrir utan Bröttutungu 2 í Kópavogi. Stefnandi lagði, hinn 17. mars 2006, fram kæru vegna hundsbits, sem hann hefði hlotið 14. mars 2006 um kl. 14.45. Umræddan dag kvaðst hann hafa borið út póst í einbýlishúsið Bröttutungu 2, Kópavogi. Hann kvaðst hafa unnið við dreifingu á pósti frá því í ágúst 2002 og komið með póst að téðu húsi flesta virka daga á þessu tímabili. Hann kvaðst hafa vitað af hundi, svörtum og frekar stórum, sem tilheyrði húsinu. Í umrætt sinn kvaðst hann hafa gengið að húsinu og ung stúlka, u.þ.b. tíu ára, hafi opnað útidyrnar utan frá. Hann kvaðst hafa rétt póstinn skáhallt inn um hurðina og hafi hann hafnað á gólfinu. Í þann mund hafi hundurinn ráðist á sig. Hann hafi stokkið á sig og bitið fast í vinstri mjöðmina. Stefnandi kvaðst hafa fundið strax fyrir miklum sársauka og einnig hafi honum brugðið mikið. Hann hafi séð að komið hafi blóðrautt sár og einnig hafi buxur hans verið rifnar eftir hundskjaftinn. Hundurinn hafi lagst á bakið í grasið eftir árásina, eftir skammir frá stúlkunni. Hann kvaðst hafa farið strax af vettvangi og gengið að húsi nr. 4 við Bröttugötu. Þar hafi verið gert að sárum hans og það sprittað. Hann hafi haldið áfram vinnu sinni og ekki orðið fyrir vinnutapi. Stefnandi fór á Landspítalann í Fossvogi að kvöldi 14. mars. Í læknisvottorði segir að um sé að ræða tvö fleiðursár á vinstri mjöðm. Ekki sé að sjá að þau séu djúp en svolítið mar þar í kring og greinilega hafi verið um öflugt bit að ræða. Þar sem stefnandi hafði verið bitinn af heimilishundi var ekki talið nauðsynlegt að gefa honum stífkrampasprautu.

Vinnueftirlitinu og hinu stefnda tryggingafélagi var tilkynnt um atvikið og í símbréfi til félagsins 19. júní 2006 gáfu stefndu, M-kk-nf S-kk-nf N-kk-nf og S-kvk-nf M-kvk-nf M-kvk-nf, svofellda lýsingu á málsatvikum: „ ... 13 ára dóttir okkar var að koma heim úr skólanum og stóð við útidyrnar við það að opna þær með lykli þegar póstmanninn bar að. Þar sem hann er hinn vinsamlegasti maður tóku þau að spjalla stuttlega saman eins og svo oft áður. Meðan á þessu stendur opnar dóttir okkar útidyrnar og er þá hundurinn þar fyrir innan dyrnar og vill komast út. Hún segir honum að vera kyrrum fyrir inni og hlýðir hann því eins og alltaf. Því næst ákveður póstmaðurinn að skutla póstinum á gólfið rétt inn fyrir dyrnar við fæturna á hundinum. Hundurinn tekur þessu sem að póstmaðurinn sé að „ráðast“ inn á heimilið og stekkur á póstmanninn og bítur hann rétt fyrir utan útidyrnar.“

Í kjölfar þessa atviks fengu eigendur hundsins sérfræðing í hundaatferlisfræðum, B-kk-þf S-kk-þf Á-kk-þf, til að skoða hann. Í niðurstöðu skýrslu hans, dags. 4. apríl 2006, segir: „Verndarárásargirni (protective aggression) og heimasvæðisárásargirni (territorial aggression) eru ein algengustu vandamál sem hundaeigendur glíma við. Þetta vandamál með samskipti hunds og pósts eru alltaf erfið og eru mjög algeng. Það sem þarf að gera í þessu tilfelli er að „leysa“ S-kk-þf undan þeirri ábyrgð að gæta hússins og eigenda. Takmarka aðgang hans í húsinu á meðan hann er einn heima, varna því að hann komist að útidyrahurðinni með millihurð eða hliði. Einnig er hægt að setja upp póstkassa við lóðamörk þannig að enginn þurfi að koma að húsinu sem ekki á erindi þangað við heimilisfólkið. Eins og áður er sagt þá er líklegt að þetta geti átt sér stað aftur að öllu óbreyttu og við sömu kringumstæður. Það er nauðsynlegt að taka S-kk-þf kerfisbundið í þjálfun sem vinnur að því að minnka viljann hjá honum til að verja sitt umhverfi og sína nánustu og fær frekar hundinn til að líta til eigendanna eftir öryggi og ábendingum um viðeigandi hegðun, einnig að breyta umhverfinu á heimilinu þannig að aðgangur hans að hurðinni sé ekki með sama móti og hann er í dag, jafnvel að takmarka aðgang hans að stofuglugga, „varðturninum“. Ef þessum atriðum yrði fylgt eftir þá eru batahorfur góðar.“

Með bréfi til stefnanda, dags. 10. ágúst 2006, hafnaði stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., bótaskyldu í málinu þar sem ekki yrði séð að tjón hans mætti rekja til skaðabótaskyldrar háttsemi eigenda hundsins S-kk-ef. Niðurstaða Tjónanefndar vátryggingafélaganna, 7. febrúar 2007, var sem hér segir: „Tjónþoli varð fyrir hundsbiti þegar hann bar út póst. Gerð er krafa í ábyrgðartryggingu hundaeiganda. Samkvæmt skilmálum vátryggingarinnar er skilyrði bótaskyldu að vátryggður hundeigandi hafi valdið tjóni með saknæmri háttsemi. Ekki þykir sýnt að vörslur hundsins eða gæsla hafi verið ófullnægjandi en hundurinn hafði ekki áður sýnt af sér sambærilega hegðun. Það verður því ekki lagt til grundvallar að hundeigandinn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi sem leitt getur til bótaskyldu. Tjónið bætist ekki.“ Lögmaður stefnanda lagði málið fyrir Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum í febrúar 2007 og samkvæmt úrskurði nefndarinnar 16. mars 2007 komst hún að sömu niðurstöðu og tjónanefndin.

Hinn 10. júní 2008 mætti stefnandi hjá rannsóknardeild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu til frekari upplýsingagjafar. Hann kvað hundinn, sem beit hann, hafa mjög oft verið lausan og oft vaðið að sér með ógnandi hætti. Þá vildi hann að fram kæmi að hundurinn hefði verið óbundinn. Með tilvísun í nýjar upplýsingar stefnanda óskaði lögmaður hans eftir því við hið stefnda tryggingafélag að það endurskoðaði afstöðu sína til bótaskyldu vegna umrædds tjóns og samþykkti að greiða honum bætur úr ábyrgðartryggingu hundaeigenda. Með svarbréfi, dags. 2. apríl 2009, ítrekaði félagið fyrri höfnun sína. Stefnandi óskaði síðan eftir endurupptöku málsins af hálfu Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum en erindinu var vísað frá hinn 14. júlí 2009 með þeim rökum að skilyrði endurupptöku væru ekki fyrir hendi samkvæmt 10. gr. samþykkta nefndarinnar.

Frammi liggur örorkumat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, dr. med., dags. 2. júlí 2007, sem hann vann fyrir Sjóvá-Almennar tryggingar hf. á varanlegum miska og tímabundinni örorku stefnanda sem hann hafi orðið fyrir við slys 14. mars 2006. Niðurstaða matsins er sú að stefnandi hafi hlotið 5% varanlegan miska en enga tímabundna örorku.

- - -

Stefnandi telur ljóst að vörslum hundsins hafi verið ábótavant. Vísað er til þess að með því að hafa hundinn lausan við bréfalúgu sé ljóst að stefndu hafi látið sér í léttu rúmi liggja þá hættu sem gæti stafað af honum og hafi þar verið um að ræða saknæma háttsemi og brot á ákvæðum samþykktar um hundahald. Stefnandi hafi verið að sinna starfi sínu sem póstburðarmaður og ekkert í fasi hans eða framkomu hafi á nokkurn hátt verið ógnandi og til þess fallið að réttlæta viðbrögð hundsins og árás hans á stefnanda. Á því er einnig byggt af hálfu stefnanda að eðlilegt hljóti að teljast að þeir, sem kjósi að halda hund á heimili sínu, beri ábyrgð á tjóni sem hann valdi, óháð því hvort þeir hafi sýnt af sér saknæma háttsemi.

Stefndu mótmæla því að lagalegar forsendur séu til þess að hinir stefndu eigendur hundsins geti borið skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda á hlutlægum grundvelli. Þá gæti samkvæmt tryggingarskilmálum ekki komið til greiðslu úr ábyrgðartryggingu hjá hinu stefnda tryggingafélagi yrði bótaábyrgð meðstefndu byggð á hlutlægum grundvelli. Af hálfu stefndu er einnig byggt á því að skilyrði almennu skaðabótareglunnar séu ekki uppfyllt í málinu. Því er mótmælt að vörslu hundsins hafi verið áfátt og m.a. bent á að krafa samkvæmt 9. gr. samþykkta um hundahald í Kópavogi, um að hafa hunda í taumi, eigi ekki við inni á heimilum. Stefndu telja að skýringa atviksins sé aðeins að leita í því að háttsemi stefnanda hafi verið þannig að hundurinn hafi upplifað hana sem ógn gegn heimili eigenda sinna. Þá benda stefndu á að það sé hugtaksskilyrði í hinni almennu skaðabótareglu að sá, sem geri skaðabótakröfu, þurfi að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni en eins og málatilbúnaði stefnanda sé háttað sé þetta skilyrði ekki uppfyllt. Varakrafa stefndu er rökstudd með því að meginástæða þess að hundurinn hafi brugðist við með þeim hætti sem raun ber vitni hafi verið sú háttsemi stefnanda að skutla póstinum inn fyrir dyrnar rétt við fætur hundsins.

- - -

Matsgerðin, sem liggur til grundvallar kröfugerð stefnanda, var unnin af bæklunarlækni án dómkvaðningar til starfans og án samráðs við stefndu sem gafst ekki kostur á að fylgjast með matsferlinu og eftir atvikum að hafa áhrif á það. Í matsgerðinni segir: „Við mat á varanlegum miska er miðað við að bitsár hafi gróið eðlilega og skilji ekki eftir sig varanleg mein sem metanleg eru til miska. Hins vegar eru andleg óþægindi tengd áfallastreitu talin varanleg. Varanlegur miski vegna þessa þáttar er metinn 5%.“ Engin læknisfræðileg gögn liggja til grundvallar þessari niðurstöðu, heldur byggist hún einvörðungu á frásögn stefnanda, sbr. eftirfarandi hluta niðurstöðukafla matsins: „Eftir slysið hefur slasaði fengið einkenni um áfallastreitu þar sem hann endurupplifir slysaatburðinn, dreymir um hann, er mjög hræddur og hvekktur við að sjá hunda, sérstaklega ef þeir koma aftan að honum eða eru stórir.“

Stefnandi varð fyrir því 10. júní 2008 að hundur réðst að honum og beit hann er hann var að bréfberastörfum sínum í Kópavogi og liggja frammi í málinu gögn sem varða það atvik; sálfræðilegt mat H-kk-ef J-kk-ef E-kk-ef, sálfræðings og félagsráðgjafa, varðandi það hvort stefnandi hafi beðið andlegan skaða vegna hundsbitsins og matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef dr. med., sem styðst við framangreint sálfræðilegt mat, en meginniðurstaða þess er að stefnandi sýni ekki áfallastreitueinkenni þrátt fyrir að sýna kvíða og þunglyndi. Meginniðurstaða matsgerðar læknisins er þessi: „Samkvæmt framansögðu hefur slasaði ekki orðið fyrir líkamlegri sköddun af völdum slyssins en hefur aftur á móti orðið fyrir mjög vægri andlegri truflun. Varanleg örorka er metin 2%.“

Samkvæmt því, sem hér hefur verið rakið, er niðurstaða dómsins sú að eigi sé sýnt fram á að stefnandi hafi við umstefnt atvik 14. mars 2006 orðið fyrir tjóni sem stefndu beri ábyrgð á og að því beri að sýkna þau af kröfum hans. Ákveðið er að málskostnaður skuli falla niður.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf., M-kk-nf S-kk-nf N-kk-nf og S-kvk-nf M-kvk-nf M-kvk-nf, eru sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef H-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf H. S-kk-nf