E-230/2021

1. Mál þetta, sem dómtekið var 12. desember sl., var höfðað þann 5. janúar 2021. Stefnandi er Fagval ehf., Smiðsbúð 4, Garðabæ. Stefndi er IK Holdings ehf., Kringlunni 4– 12, Reykjavík.

2. Dómkröfur stefnanda eru að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 13.023.078 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 1.980.121 krónu frá 5. desember 2018 til 20. janúar 2020, af 13.023.078 krónum frá 20. janúar 2020 til greiðsludags. Allt að frádregnum innborgunum: þann 30. júlí 2018 2.000.000 krónur, þann 15. október 2018 2.000.000 krónur, þann 20. nóvember 2018 1.000.000 krónur, þann 28. desember 2018 1.500.000 krónur, þann 18. janúar 2019 1.500.000 krónur, þann 12. apríl 2019 1.000.000 krónur, þann 6. ágúst 2019 1.000.000 krónur, þann 12. febrúar 2020 500.000 krónur, þann 6. mars 2020 500.000 krónur, eða alls að upphæð 11.000.000 krónur, sem dragast skulu frá skuldinni miðað við stöðu hennar á hverjum innborgunardegi. Þá er krafist málskostnaðar.

3. Endanlegar dómkröfur stefnda eru aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að meðtöldum matskostnaði.

Yfirlit málavaxta og ágreiningsefna

4. Þann 31. janúar og 14. febrúar 2018 gerði stefnandi stefnda tvö tilboð er vörðuðu sölu á álgluggum og hurðum, ásamt glerjum og uppsetningu í einbýlishús í eigu stefnda sem fyrirsvarsmaður stefnda býr í að Tjarnarflöt 11, Garðabæ. Samtals námu tilboðin 11.980.121 kr. með virðisaukaskatti og gekk stefndi að báðum tilboðunum. Var verkið unnið seinni part ársins 2018.

5. Vegna verksins hefur stefnandi gefið út reikninga samtals að fjárhæð 13.023.078 kr. sem er stefnufjárhæð máls þessa en stefndi hefur þegar greitt innborganir samtals að fjárhæð 11.000.000 kr. Í fyrsta lagi er um að ræða reikning nr. 7752, útgáfudagur og gjalddagi 5. desember 2018 að fjárhæð 3.494.511 kr. Í öðru lagi er um að ræða reikning nr. 7827, útgáfudagur og gjalddagi 5. desember 2018 að fjárhæð 8.485.610 kr. Í þriðja lagi er um að ræða reikning nr. 8464, útgáfudagur og gjalddagi 20. janúar 2020 að fjárhæð 1.042.957 kr.3

Mismunur fjárhæðar útgefinna reikninga og innborgana nemur 2.023.078 kr. en athygli vekur að samkvæmt dómkröfum stefnanda virðast fyrstu innborganir berast mörgum mánuðum áður en fyrstu reikningarnir voru gefnir út.

6. Eftir uppsetningu nefndra glugga og hurða að Tjarnarflöt 11 hélt stefndi því fram að gallar væru á efninu og verkinu. Í málinu nýtur ekki gagna um það hvenær stefndi kvartaði fyrst yfir gæðum verksins við stefnanda eða að hverju þær kvartanir lutu efnislega, en greinar-gerð stefnda var lögð fram þann 11. mars 2021.

7. Innheimtubréf voru send stefnda þann 12. febrúar 2020, ítrekunarbréf þann 6. mars 2020 og löginnheimtubréf þann 8. apríl 2020, auk ítrekunar löginnheimtubréfa þann 21. apríl 2020. Stefnandi höfðaði síðan mál þetta sem þingfest var fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur þann 14. janúar 2021.

8. Undir rekstri málsins aflaði stefndi mats dómkvadds matsmanns, Þ-kk-ef Á-kk-ef, húsa-smíðameistara og matsfræðings. Matsspurningar skv. matsbeiðni voru(1) hvort reikningar stefnanda fyrir efni og uppsetningu, samtals 13.023.078 kr., feli í sér sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir efni og uppsetningu og var þess óskað að við matið yrði lagt til grundvallar ástand verks við skoðun. Þá var óskað mats á því (2) hvort verki á uppsetningum glugga og hurða væri lokið, með vísan til þess að samið hefði verið um verð við uppsetningu og höfð hliðsjón af tilboðum stefnanda í verkið. Þá var óskað mats á því (3) hvort galli væri á verkinu, m. a. rispur og aðrar útlitsskemmdir á álprófílum og þá hvort um efnisgalla væri að ræða eða skemmdir sem komið hefðu við uppsetningu. Metið yrði til hvaða úrræða þyrftiað grípa til að bæta úr gallanum og hver væri kostnaður við það. Þá var óskað mats á því (4) hvort stefndu hefðu orðið fyrir öðru fjárhagstjóni vegna ófullnægjandi framkvæmdar eða efnis af hálfu stefnanda en fyrri matsspurningar lutu að, í hverju slíkt fjártjón væri fólgið og fjárhæð þess.

9. Matsgerðin er dagsett í júní 2022. Í matsgerðinni, sem ekki er blaðsíðu sett, er að finna samantekt fjárhæða með útreikningi á mati á kostnaði við úrbætur, sundurliðað eftir liðum. Í undirbúningsþinghaldi málsins lagði stefndi fram leiðréttingu á nefndri samantekt með samþykki stefnanda þar sem leiðréttar hafa verið samlagningarvillur. Eru aðilar sammála um að leiðrétt samantekt skuli lögð til grundvallar hvað mat á fjárhæðum varðar í stað þeirrar samantektar sem finna má í matsgerðinni sjálfri. Samkvæmt leiðréttri samantekt er heildarkostnaður við úrbætur skv. matsgerðinni að fjárhæð 1.896.865 kr. án virðisauka-skatts af vinnu en í heild 2.204.200 kr. með virðisaukaskatti. Er þar innifalinn kostnaðurvið efni, vélar, tæki og vinnu.

10. Helstu niðurstöður matsmanns voru eftirfarandi: Matsliður 1 varðaði það hvort reikningar stefnanda, samtals að fjárhæð 13.023.078 kr. með virðisaukaskatti, fyrir efni og upp-setningu, fælu í sér sanngjarnt og eðlilegt endurgjald m. t. t. mats og ástands verks við skoðun. Í þessum þætti matsins lagði matsmaður til grundvallar að fjárhæð reikninga stefn-anda uppreiknuð til verðlags í júní 2022 næmi samtals 15.846.593 kr. Til samanburðar aflaði matsmaðurinn tilboð sí sömu einingar frá framleiðanda sem framleiðir sambærilega vandaða álglugga. Samkvæmt því tilboði næmi tilboð í sambærilegt verk á verðlagi í júní 4

2022 samtals 18.500.000 kr. með virðisaukaskatti, þ. e. 13.470.000 kr. fyrir glugga, hurðir og gler og 5.030.000 kr. fyrir uppsetningu.

11. Matsliður 2 varðaði mat á því hvort verki við uppsetningu glugga og hurða væri lokið, m. t. t. umsamins verðs og tilboða stefnanda í verkið. Var í matsliðnum, um svar við þessu, vísað til lista stefnda við spurningu nr. 3, þ. e. til matsliðar 3.

12. Matsliður 3 varðaði það hvort galli væri á verkinu, m. a. rispur eða aðrar útlitsskemmdir á álprófílum og þá hvort um efnisgalla væri að ræða eða skemmdir sem orðið hefðu v ið uppsetningu. Í áðurnefndri samantekt var síðan að finna mat matsmanns á kostnaði við úrbætur. Í matsgerð eru rakin 13 atriði, með vísan til lista sem afhentur hafi verið af stefnda og matsmaður lagði til grundvallar umfjöllun sinni í stafliðum matsgerðar merk tuma til m. 13. Í lið avið matslið 3 var niðurstaða varðandi mat á ryðblettum á handfangi útihurðar aðþað teldist eðlilegt ástand í ryðfríu stáli að brúnlituð slikja geti komið fram í því og að með réttum viðhaldsaðferðum megi forðast það, m. a. með því að hreinsa það reglulega, jafnvel á 3– 6 mánaða fresti, auk þess að nota megi hlífðarefni til að halda útlitinu lengur. Þá næði ryðfrítt stál sem væri óvarið úti betur að hreinsast en það sem væri í miklu skjóli eins og í tilviki nefndrar útihurðar. Taldi matsmaður að í upphafi hefði stálið ekki verið hreinsað nægjanlega og taldi ryð hafa myndast vegna vinnslu við suðu við handfangið. Það þurfi því að hreinsast með hreinsiefnum sérstakrar gerðar. Samkvæmt leiðréttri samantekt næmi kostnaður við liða samtals 80.000 kr., þ. e. efni 24.000 kr. og vinna 56.000 kr. Á matsfundi voru liðir b og cfelldir út úr listanum af stefnda og því ekki lagt á þá mat.

14. Í lið dvið matslið 3 var niðurstaða matsmanns að alla frágangslista vantaði innan við spjald í útihurð og var kostnaður við liðd skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 30.000 kr., þ. e. efni 22.500 kr. og vinna 7.500 kr.

15. Í lið e við matslið 3 var niðurstaða matsmanns að vel sýnilegar væru grunnar rispur á innanverðum ramma rennihurðar að líkamsræktarherbergi sem næðu frá ca. 1,4 m upp í 2,0 m hæð. Til að bæta úr þyrfti að vinna póstinn undir málningu, þ. e. slíp a rispurnar úr, spartla, grunna og sprauta póstinn með sömu áferð og lit og fyrir væri. Var kostnaður við lið e skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 195.000 kr., þ. e. efni 56.250 kr. og vinna 138.750 kr.

16. Í lið f við matslið 3 var metið hvort rennihurð væri réttilega í sett þar sem hún væri þung við opnun. Taldi matsmaður að hæðarstykki í hurðinni væri bogið inn í opið á móti hurðinni um 5– 6 mm. Það orsakaði bil efst og neðst og yrði til þess að hurðin félli hvorki rétt að stöfum né rétt að aftan þar sem þétting yrði ekki eins góð og til væri ætlast. Að auki vantaði frágangslista að innanverðu á hæðarstykkinu sem hurðin legðist að. Skv. hitamyndum taldi matsmaður mjög lágt hitastig við þröskuld og mætti því gera ráð fyrir rakamyndandi ástandi við þröskuldinn. Þá var niðurstaðan að meira átak þyrfti til að opna og loka heldur en miðað sé við að hámarki í byggingar reglugerð nr. 112/2012. Taka þyrfti hurðina niður og fínstilla hjólavagnana til að leiðrétta vandann. Yfirfara þyrfti undirstykki sem yrði að vera beint og lárétt. Einnig þyrfti að yfirfara þéttingar þannig að þær væru ekki lausar 5 heldur féllu rétt. Þá þyrfti að rétta af hæðarstykkið sem hurðin legðist að þegar lokað væri og gæta þess að allar þéttingar virkuðu rétt. Koma þyrfti fyrir frágangslista þar sem hann vantaði. Í lið gvið matslið 3 var um að ræða samskonar vandamál við opnun rennihurðar og lýst er í lið f. Um sama stífleika við opnun rennihurðar var að ræða og að þéttingar legðust ekki rétt að karmi. Vísaði matsmaður um úrbætur til svars við lið fí matsgerð. Var kostnaður við liði f og g skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 327.000 kr., þ. e. efni 53.250 kr. og vinna 273.750 kr.

17. Í lið h við matslið 3 var það niðurstaða matsmanns að frágangslista á eystri rennihurð á suðurhlið vantaði að innanverðu að rennihurðinni. Var kostnaður við lið h skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 150.200 kr., þ. e. efni 112.600 kr. og vinna 37.600 kr.

18. Í niðurstöðu við lið ivið matslið 3 var staðfest að til staðar væru rispur og dæld í millipósti karmsins á sömu rennihurð. Slípa þyrfti póstinn og gera við dældina, spartla, grunna og sprauta með sama lit. Var kostnaður viðliði skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 195.000 kr., þ. e. efni 56.250 kr. og vinna 138.750 kr.

19. Samkvæmt lið j við matslið 3 var niðurstaða matsmanns að litamunur sæist í gleri í opnanlegu fagi í sjónvarpsstofu miðað við næstu gler. Samhengi væri í glerþykktum og því líklegt að rúðan sne riannað hvort öfugt í faginu eða væri af rangri gerð. Annað hvort þyrftiað snúa rúðunni eða setja nýja rúðu af réttri gerð. Var kostnaður við lið j skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 28.500 kr., þ. e. efni 2.250 kr. og vinna 26.250 kr.

20. Samkvæmt lið kvið matslið 3 staðfesti matsmaður að sprungu væri að finna í ytri skífu glersins. Hætta gæti skapast ef sprungan færi af stað og næði út að karmi á tvo vegu. Matsmaður taldi ógerning að segja til um orsökina en þar sem engin ummerki væru að utan yrðiað draga þá ályktun að um innri spennu væri að ræða í rúðunni sem leystist þarna út. Kanna þyrfti verksmiðjuábyrgð á glerinu og skipta um rúðu. Var kostnaður við matslið k skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 330.000 kr., þ. e. efni 175.820 kr., kostnaður við vélar og tæki 68.380 kr. og vinna 85.800 kr.

21. Liður l við matslið 3 varðaði handfang á vesturhlið í bílskúr sem ekki væri unnt að færa alla leið í læsta stöðu. Matsmaður taldi að karmjárnið væri ekki á réttum staðog þyrfti að færa það til. Var kostnaður við lið l skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 15.000 kr., þ. e. efni 1.500 kr. og vinna 13.500 kr.

22. Liður mvið matslið 3 varðaði gler í gluggum á vesturhlið sem sneri ekki rétt og skapaði litamismun milli þeirra glerja sem sneru rétt og þeirra sem sneru öfugt. Séu glerin merkt frá verksmiðju með miða sem segi til um hvaða hlið eigi að snúa út. Við skoðun hafi verið upplýst að búið væri að leiðrétta rúður sem sneru öfugt og staðfesti matsmaður að leifar af miðum sem segi til um hliðina sem snúa eigi út hafi fundist í öllum tilvikum nema á rúðu í baðherbergi. Snúa þyrfti þeirri rúðu. Var kostnaður við lið m skv. leiðréttri samantekt metinn samtals 28.500 kr., þ. e. efni 2.250 kr. og vinna 26.250 kr.

6

23. Fjórði matsliður varðaði það hvort matsmaður teldi matsbeiðanda hafa orðið fyrir öðru fjártjóni en matsspurningar 1– 3 lutu að, vegna ófullnægjandi framkvæmdar eða efnis. Taldi matsmaður að 33 klukkustundir mætti leggja til stefnda í kostnaðarmati í slíkt annað fjártjón. Samkvæmt leiðréttri töflu nam þessi matsliður samtals 825.000 kr., þ. e. efni 41.250 kr. og vinna 783.750 kr.

24. Við aðalmeðferð málsins gáfu A-kk-nf B. G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, og I-kk-nf T-kk-nf T-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, aðilaskýrslur. Auk þeirra gáfu H-kk-nf V-kk-nf G-kk-nf, fyrrverandi fyrirsvarsmaður stefnanda, K-kvk-nf S. G-kvk-nf, annar fyrirsvarsmaður stefnda, og Þ-kk-nf Á-kk-nf, dómkvaddur matsmaður, skýrslur fyrir dómi. Verður vitnað til framburðar framangreindra eftir því sem þurfa þykir.

Helstu málsástæður stefnanda

25. Stefnandi rekur heildverslun með byggingarefni. Stefndi hafi keypt af stefnanda álglugga og hurðir og uppsetningar á þeim í fasteign að Tjarnarflöt 11, Garðabæ, en stefnandi hafi gert stefnda tilboð vegna varanna og uppsetningarinnar en þrír útgefinna reikninga vegna viðskiptanna, nr. 7752, 7827 og 8464, séu ógreiddir.

26. R eikningur nr. 7752 sé með útgáfudag og gjalddaga 5. desember 2018 að fjárhæð 3.494.511 kr. Reikningur nr. 7827 sé með útgáfudag og gjalddaga 5. desember 2018 að fjárhæð 8.485.610 kr. Reikningurnr. 8464 sémeð útgáfudag og gjalddaga 20. janúar 2020 að fjárhæð 1.042.957 kr. Fjárhæðir reikninga 7827 og 7752 samsvari fjárhæð tilboðs stefnanda en reikningur nr. 8464 sé til kominn vegna breytinga á anddyri og færslu á glugga.

27. Inn á skuldina hafi verið greiddar eftirfarandi innborganir: Þ ann 30. júlí 2018 hafi verið greiddar 2.000.000 kr. Þann 15. október 2018 hafi verið greiddar 2.000.000 kr. Þann 20. nóvember 2018 hafi verið greidd 1.000.000 kr. Þann 28. desember 2018 hafi verið greiddar 1.500.000 kr. Þann 18. janúar 2019 hafi verið greiddar 1.500.000 kr. Þann 12. apríl 2019 hafi verið greidd 1.000.000 kr. Þann 6. ágúst 2019 hafi verið greidd 1.000.000 kr. Þann 12. febrúar 2020 hafi verið greiddar 500.000 kr. og þann 6. mars 2020 hafi verið greiddar 500.000 kr. Hafi stefnandi tekið tillit til nefndra innborgana við gerð dómkrafna en eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar. Stefnandi byggir á því að hinu stefnda félagi sé skylt að greiða fyrir þær vörur sem stefnandi hafi sannanlega látið stefnda í té að hans beiðni.

Helstu málsástæður stefnda

28. Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi efnt greiðsluskyldu sína gagnvart stefnanda. Fjárhæð reikningsins hafi verið ósanngjörn m. t. t. gæða verksins, auk þess sem verkið sé óklárað. Þá sé á því byggt að verkið hafi verið gallað og eigi stefndi því kröfu um skaðabætur eða afslátt er a. m. k. nemi stefnufjárhæðinni að frádregnum innborgunum.

7

29. Galli hafi verið á efni og verki. Vísar stefndi til 13. og 15. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og 38. og 40. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 hvað varði afslátt og skaða-bætur, sem og almennra reglna kröfuréttar. Byggir stefndi á því að lög um þjónustukaup eigi við um uppsetningu stefnanda enda séu þau liður í atvinnustarfsemi hans. Þótt stefndi, sem verkkaupi, sé lögaðili séu kaupin ekki liður í atvinnustarfsemi hans og hafi þjónustan verið veitt vegna íbúðarhúsnæðis. Til vara sé á því byggt að almenna r reglur kröfuréttar eigi við um þjónustustarfsemina sem feli í sér sömu efnisreglur og lög um þjónustukaup hvað varði rétt stefnda til skaðabóta og/eða afsláttar.

30. M iklar rispur og útlitsskemmdir séu á álprófílnum. Sé um verulegan galla að ræða sem gefið hafi stefnda fulla heimild til að bera fyrir sig afslátt eða skaðabætur. Engu breyti hvort vörurnar sem slíkar hafi verið gallaðar eða þær hafi skemmst við uppsetningu enda séu bæði vörurnar og þjónustan keypt af stefnda.

31. Lýsi stefndi yfir skuldajöfnuði á kröfu sinni um skaðabætur og/eða afslátt við stefnukröfu málsins. Gagnkrafa stefnda sé a. m. k. jafn há og stefnukrafan og sé áskilinn allur réttur til að hafa uppi endurgreiðslukröfu á hendur stefnanda reynist fjárhæð gallanna vera hærri en stefnukrafan.

32. Sýknukrafa stefnda byggi á því að verkið hafi verið óklárað. Forsenda greiðsluskyldu hans sé að stefnandi hafi skilað af sér kláruðu verki en því sé ekki fyrir að fara. Ýmsir verkliðir hafi verið ókláraðir og hafi stefnandi hafnað því að klára verkið fyrr en lokareikningur hafi verið greiddur. Ekki hafi verið samið um fyrirframgreiðslu verksins og gildi því sú meginregla að greiða beri fyrir verk í verklok.

33. Stefndi byggir á því að sú fjárhæð sem stefnandi hafi gert kröfu um vegna efnis og verks sé ósanngjörn í skilningi 45. gr. laga um lausafjárkaup, sem leiði til þess að lækka beri fjárhæð hans verulega, sbr. einnig 28. og 29. gr. laga um þjónustukaup og óskráða meginreglu kröfuréttar sem sé efnislega samhljóða greindum ákvæðum. Stefnandi hafi skilað af sér ókláruðu og gölluðu verki sem sé þvert gegn forsendum að baki tilboðum stefnanda.

34. Varakrafa stefnda um lækkun dómkrafna stefnanda byggir á sömu sjónarmiðum og aðal-krafa hans. Þrautavarakrafa stefnda um sýknu að svo stöddu byggir á því að greiðslutími sé ekki kominn þar sem verkið sé óklárað og beri því að sýkna stefnda að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Byggt sé á því að greiðslutími lokareiknings sé við verklok í samræmi við almennar reglur kröfu- og verktakaréttar. Þar sem verkið sé óklárað séu ekki forsendur til að taka kröfuna til greina, a. m. k. ekki að svo stöddu, og sé um þetta vísað til sömu umfjöllunar og varðandi aðalkröfu stefnda.

Niðurstaða

35. Í máli þessu er deilt umhvort stefnda beri að greiða eftirstöðvar þriggja reikninga stefnanda fyrir sölu á álgluggum og hurðum ásamt uppsetningu í einbýlishúsið að Tjarnarflöt 11 í Garðabæ, eða hvort verkið sé óklárað og haldið slíkum galla að greiðsluskylda sé ekki fyrir 8 hendi af stefnda hálfu. Þegar innborganir stefnda hafa verið dregnar frá fjárhæðum reikn-inga stefnanda standa eftir 2.023.078 kr. en stefnandi krefst að auki dráttarvaxta. Stefndi aflaði mats dómkvadds matsmanns undir rekstri málsins þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að heildarkostnaður við úrbætur vegna verksins sé 2.204.200 kr. Telur stefndi að með vísan til niðurstaðna matsgerðar eigi að sýkna hann af dómkröfum stefnanda eða eftir atvikum að lækka þær. Í greinargerð sinni gerði stefndi kröfu til þrautavara um sýknu að svo stöddu en féll frá þrautavarakröfu sinni við munnlegan málflutning.

36. Það er mat dómsins að stefndi hafi komið umkvörtunum sínum á framfæri við stefnanda innan hæfilegra tímamarka þannig að ekki varði réttindamissi með vísan til ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Dómurinn metur sönnunargildi fyrirliggjandi matsgerðar, sbr.2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Það er mat dómsins, sem skip-aður er sérfróðum meðdómara, að þó að fyrirliggjandi matsgerð sé um sumt óskýr sé ekki um að ræða ágalla á matsgerðinni sem valdi því að ekki sé á henni byggjandi. Fyrir dómi rakti matsmaður ítarlega hvern og einn matslið og útskýrði forsendur fyrir niðurstöðum sínum. Ofangreindu mati dómkvadds matsmanns hefur ekki verið hnekk tog yfirmats ekki aflað. Það er þannig mat dómsins að niðurstaða hins dómkvadda mats, einkum með vísan til skýringa matsmanns fyrir dómi, verði lögð til grundvallar um að hið umsamda verk hafi verið gallað þannig að nánar tilteknar og metnar úrbætur séu nauðsynlegar til að verkið teljist fullklárað og ógallað.

37. Stefndi er einkahlutafélag og byggir málsvarnir sínar annars vegar á ákvæðum laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 38. og 40. gr., og hins vegar á ákvæðum laga um þjónustukaup nr. 42/2000, einkum 13. og 15. gr. Til vara byggir stefndi á að almennar reglur kröfuréttar eigi við um þjónustustarfsemina sem feli í sér sömu efnisreglur og lög um þjónustukaup hvað varði rétt stefnda til skaðabóta og/eða afsláttar. Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 taka lögin til hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt er neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi, m. a. þegar veitt þjónusta felur í sér vinnu við lausafjármuni, sbr. 1. tl. 1. mgr. 1. gr. Í 3. mgr. 1. gr. sömu laga segir síðan að með neytanda sé átt við einstakling sem sé kaupandi þjónustu og kaupin séu ekki í atvinnuskyni eða í tengslum við starf hans. Með vísan til þess að lög nr. 42/2000 gilda aðeins þegar einstaklingar kaupa þjónustu, sbr. 1. gr. laganna, getur stefndi ekki borið fyrir sig ákvæði laganna gagnvart kröfu stefnanda. Breytir þá engu þótt fyrirsvarsmaður stefnda búi í fasteigninni.

38. Stefndi byggir í fyrsta lagi á því að honum beri ekki að greiða umrædda reikninga þar sem þóknunin fyrir verkið í heild teljist vera ósanngjörn. Ekki þykir framlögð matsgerð styðja þá málsástæðu stefnda en matsmaður bar saman annars vegar tilboð þriðja aðila sem fram-leiðir og setur upp sambærilega glugga og hurðar að mati matsmannsins og hins vegar heildarfjárhæð reikninga stefnanda, uppreiknaða til verðlags í júní 2022. Reyndist upp-reiknuð heildarfjárhæð reikninga stefnanda töluvert lægri en sambærilegt tilboð. Þó svo að matsmaður taki ekki af skarið um að þar með teljist heildarþóknun stefnanda fyrir verkið vera sanngjörn verður ekki önnur ályktun dregin af þessari umfjöllun í matsgerðinni en að svo sé.

9

39. Þá byggir stefndi á því að verkið sé óklárað. Í munnlegum málflutningi vísaði lögmaður stefnda, hvað þessa málsástæðu varðar, til matsgerðar þar sem fram kemur að matsliðir d og h og hluti matsliðar f við matsspurningu 3 séu ókláraðir, þ. e. að frágangslista vanti við innanverða útihurð og við innanverðan stofuglugga. Þessir liðir eru nr. 3.4 og 3.9 í saman-tektartöflu, auk hlutaaf lið 3.7, og samtals er metinn kostnaður við úrbætur vegna þessara töluliða 207.200 kr. Fram kom í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda og skýrslu fyrrum fyrirsvarsmanns stefnanda fyrir dómi að frágangs listar nir væru óuppsettir af hálfu stefn-anda vegna þess ágreinings sem upp hafi komið milli aðila og að umræddir listar væru geymdir í húsnæði stefnanda. Dómurinn fellst á að með framlagðri matsgerð og framburði fyrirsvarsmanns og fyrrum fyrirsvarsmanns stefnanda sé sýnt fram á að verkið sé óklárað sem þessu nemur. Stefnandi ber ábyrgð á því gagnvart stefnda að verk sem hann hefur tekið að sér sé skilað fullkláruðu.

40. Stefndi byggirá að stefnandi beri ábyrgð á því gagnvart stefnda að verkið hafi verið haldið göllum. Telstskv. framlagðri matsgerð sannað aðverkiðséhaldið göllum, sbr. ákvæði laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 40. gr., og meginreglur kröfuréttarins um galla á veittri þjónustu, sbr. nánari umfjöllun í mgr. 41– 47. Af umfjöllun í matsgerð þykir að auki komin fram sönnun þess að stefnandi hafi fengið tækifæri til að bæta úr göllum á verkinu. Það hafi stefnandi gert að hluta, þ. e. með því að snúa við sumum þeirra glerja sem höfðu snúið öfugt við uppsetningu. Að öðru leyti hefur stefnandi gengist við því fyrir dómi að neita að klára frágang verksins, þ. e. uppsetningu frágangslista.

41. Í lið avið matslið 3, merktur 3.1 í samantekt, er niðurstaða matsmanns, m. a. með vísan til framburðar hans og útskýringa fyrir dómi, að ryðblettir í handfangi væru umfram það sem búast mætti við í ryðfríu stáli. Taldi matsmaður að ryðblettirnir hefðu myndast vegna raf-suðu og ófullnægjandi hreinsunar handfangsins þannigað járnagnir hafi orsakað skemmd-irnar. Metinn kostnaður við lagfæringu nam 80.000 kr. Að framangreindu virtu er fallist á að í þessu felist galli sem stefnandi beri ábyrgð á gagnvart stefnda og að færðar hafi verið með matsgerðinni sönnur á umfang þess galla sem nemi kostnaði við úrbætur hans.

42. Í lið e við matslið 3, merktur 3.6 í samantekt, og í liði við matslið 3, merktur 3.10 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að rispur væru sjáanlegar á póstum glugga og renni-hurðar á ákveðnu hæðarbili, þ. e. ca. frá 1,4 m til 2,0 m frá gólfi. Taldi matsmaður að núningur hefði orsakað rispurnar. Fyrir dómi útskýrði matsmaður að rispurnar hefðu verið á millipóstum og allar á sama hæðarbili. Telur dómurinn þar meðfram komna sönnun þess að rispurnar hafi myndast fyrir eða við uppsetningu glugganna en ekki eftir uppsetninguna. Samkvæmt niðurstöðu matsmanns var talið að kostnaður við lagfæringu skv. þessum mats-liðum næmi 195.000 kr. fyrir hvorn matslið, þ. e. samtals 390.000 kr. Að framangreindu virtu er fallist á að í þessu felist galli sem stefnandi beri ábyrgð á gagnvart stefnda og að færðar hafi verið með matsgerðinni sönnur á umfang þess galla sem nemi kostnaði við úrbætur hans.

43. Í liðum f og g við matslið 3, merktir 3.7 og 3.8 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að uppsetning svokallaðrar masterrennihurðar og rennihurðar í hjónaherbergi standist ekki kröfur skv. byggingar reglugerð nr. 112/2012 þar sem mun meira átak þurfi til að opna 10 hurðirnar heldur en miðað sé við í byggingar reglugerðinni. Er niðurstaða matsmanns að hæðarstykki í hurðunum sé bogið og falli þær af þeim sökum ekki þétt að stöfum sem einnig orsaki að kulda leiði yfir þröskuld. Fyrir dómi bar stefnandi því við að hugsanleg orsök þessa væri viðhaldsskortur, þ. e. að frágangslista vantaði við hurðina, og því hefði þröskuldur getað færst til og hurðin skekkst af þeim sökum. Þar sem það telst á ábyrgð stefnanda að hafa ekki gengið frá frágang slista þessarar hurðar, svo sem að framan er rakið, getur hann ekki borið fyrir sig að hann beri þar með ekki ábyrgð á því ástandi sem hurðin reyndist vera í skv. niðurstöðu matsgerðar. Er fallist á að ofangreint teljist galli sem stefn-andi beri ábyrgð á gagnvart stefnda og að færðar hafi verið sönnur á að umfang þess galla nemi kostnaði við úrbætur hans, 300.000 kr. Þegar hefur verið tekið tillit til þess hluta kostnaðarins sem lýtur að uppsetningu frágangs lista við masterrennihurð, sbr. mgr.39.

44. Í lið j við matslið 3, merktur 3.12 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að gler í opnanlegu fagi sé annað hvort af rangri tegund eða hafi verið sett öfugt í glugga í sjónvarpsstofu. Er fallist á að ofangreint teljist galli við uppsetningu rúðunnar í gluggann, sem stefnandi beri ábyrgð á gagnvart stefnda með vísan til sömu sjónarmiða og áður eru rakin. Umfjöllun um umfang þessa galla í matsgerð miðast við að nægjanlegt teljist að snúa rúðunni við í glugg-anum. Verður það lagt til grundvallar um umfang gallans. Skv. matsgerðinni nemur kostn-aður við úrbætur þessa galla 28.500 kr.

45. Í lið kvið matslið 3, merktur 3.13 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að sprunga sé í rúðu í glugga í sjónvarpsherbergi. Ekki sé að sjá ummerki um utanaðkomandi högg en sprunga sé í ytri skífu glersins. Það er álit matsmanns, sem hann útskýrði nánar fyrir dómi, að innri spenna hafi orsakað sprunguna. Fallist er á að sýnt hafi verið fram á að glerið sé haldið galla semst efnandi beri ábyrgð á gagnvart stefnda. Verður niðurstaða mats lögð til grundvallar um að úrbætur á þessum galla nemi kostnaði við að skipta um nefnda rúðu, samtals 330.000 kr.

46. Í lið l við matslið 3, merktur 3.14 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að handfang á læsingu opnanlegs fags glugga í bílskúr sé gallað þannig að ekki sé unnt að færa það alla leið í læsta stöðu. Með sömu rökum og áður eru rakin er fallist á að um galla sé að ræða sem stefnandi beri ábyrgð á gagnvart stefnda og að leggja skuli til grundvallar niðurstöðu matsgerðar um umfang gallans sem nemi kostnaði við úrbætur, þ. e. 15.000 kr.

47. Í lið m við matslið 3, merktur 3.15 í samantekt, er niðurstaða matsmanns að ein rúða í baðherbergi snúi öfugt og að kostnaður við lagfæringu nemi 28.500 kr. Með sama rök-stuðningi og áður er fallist á að í þessu felist galli sem stefnandi beri ábyrgð á gagnvart stefn da.

48. Niðurstöðu matsliðar 4 í matsgerð um annað fjártjón, sem metið var í matsgerð í klukku-stundumvegna tíma sem farið hafi í málarekstur þennan, er hafnað. Stefndi telst ekki hafa fært fram sönnur á að hafa orðið fyrir öðru fjártjóni sem metið verði til 33 klukkustunda vinnu vegna þess hversu þungt málatilbúnaður leggist á aðila, líkt og skilja má af matsgerð og skýringum matsmanns fyrir dómi, né á hvaða grundvelli slíkt tjón skuli bætt stefnda. Að auki er alls óljóst í hverju metinn efniskostnaður skv. þessum lið eigi að felast. Þá verður 11 ekki séð að krafa skv. þessum matslið rúmist innan málatilbúnaðar stefnda sem er eink a-hluta félag.

49. Með vísan til alls þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins aðlækka beri dóm-kröfur stefnanda í málinu sem nemur þeim fjárhæðum sem raktar eru í mgr. 39 og 41– 47 og nemur lækkun dómkrafna stefnanda þar með 1.379.200 kr. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 643.878 kr. Skal sú fjárhæð, með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, bera dráttarvexti frá 11. september 2022, þ. e. frá því tímamarki að liðinn var mánuður síðan matið sem stefndi aflaði var lagt fram í dómi í fyrirtöku, þann 11. ágúst 2022. Með þessu er fallist á að með öflun matsgerðar hafi fyrst legið fyrir endanleg fjárhæð kröfu stefnanda á hendur stefnda.

50. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu liggur fyrir að óhjákvæmilegt var fyrir stefnda að afla matsgerðar til að sýna fram á umfang þeirra galla sem á verkinu voru. Með niðurstöðu matsgerðarinnar telst stefnandi í öllu verulegu hafa tapað máli þessu og ber því með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað, sem nánar greinir í dómsorði, þar með er talinn matskostnaður.

51. Af hálfu stefnanda flutti málið D-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið L-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf lögmaður. Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf dómsformaður. Meðdómendur voru B-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari og Á-kk-nf I-kk-nf verkfræðingur.

DÓMSORÐ

Stefndi, IK Holdings ehf., greiði stefnanda, Fagvali ehf., 643.878 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. september 2022 til greiðsludags.

Stefnandi, Fagval ehf., greiði stefnda, IK Holdings ehf., 2.000.000 króna í málskostnað.

S-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf

B-kvk-nf I-kvk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf