E-5533/2010

Mál þetta, sem höfðað var 7. september 2010, var dómtekið 30. maí sl.

Stefnandi er Drómi hf., kt. 000000-0000, Lágmúla 6, Reykjavík.

Stefndu eru Arnarsmári ehf., kt. 000000-0000, Skútuvogi 11a, Reykjavík, G-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, Laugateigi 8, Reykjavík og Álftabyggð ehf., kt. 000000-0000, Skútuvogi 11a, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda hefur verið fallið frá dómkröfum á hendur stefndu G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og Álftabyggð ehf.

Endanleg dómkrafa stefnanda er að stefndi, Arnarsmári ehf., verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð kr. 35.000.000 ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þingfestingardegi 16. september 2010 allt að frádreginni innborgun kr. 531.994 þann 25. maí 2011. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu. Krafist er vaxtareiknings í samræmi við 12. gr. vaxtalaga.

Stefndi Arnarsmári ehf. gerir aðallega þá dómkröfu að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Til vara er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndu G-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf og Álftabyggð ehf. gera kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi lýsir víxli þeim sem skuldin byggist á þannig að um sé að ræða víxil að fjárhæð 35.000.000 kr. útgefinn í Reykjavík hinn 25.6.2010 af stefnda, G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og samþykktum af stefnda Arnarsmára ehf. til greiðslu hinn 9.7.2010 í Arion banka hf., Reykjavík og ábektur af stefnda Álftabyggð ehf. Afsögn er óþörf.

Í málavaxtalýsingu stefndu kemur fram að þann 1. júlí 2005 hafi stefndi, Arnarsmári ehf., tekið að jafnvirði 35.000.000 kr. að láni hjá Frjálsa Fjárfestingarbankanum hf., Ármúla 13a. Lánið hafi verið gengistryggt, tryggt með veðtryggingarbréfi auk þess sem gefinn var út tryggingarvíxill með ábyrgð allra stefndu fyrir skaðlausri greiðslu lántaka á skuldinni. Lánið hafi verið með 300 jöfnum mánaðarlegum gjalddögum 10 hvers mánaðar í fyrsta skipti þann 10. ágúst 2005. Láni þessu hafi verið skilmálabreytt a.m.k. tvisvar.

Til frekari tryggingar skuldinni hafi verið gefinn út tryggingarvíxill að fjárhæð 35.000.000 kr., samþykktur til greiðslu af stefnda Arnarsmára ehf. en útgefinn af stefnda G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og ábektur af stefnda Álftabyggð ehf.

Nú sé uppi ágreiningur um skuld þessa m.a. lögmæti lánasamningsins og hafi kröfuhafinn sem nú sé tilgreindur sem stefnandi Drómi hf. því ákveðið að stefna víxlinum, líklega til að komast hjá því að skorið verði úr um ágreining um lögmæti skuldarinnar. Víxillinn hafi verið útfylltur hvað varðar útgáfudag og gjalddaga, þ.e. þann 25.6.2010 og 9.7. 2010, og greiðslustað hans breytt úr Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis í Arion banka hf. Breyting þessi sé ekki gerð af útgefanda eða samþykkjanda víxilsins og enginn hafi sett upphafsstafi sína við breytinguna. Í málinu sé nú lagt fram ljósrit af umræddum lánasamningi frá árinu 2005 og ljósrit af víxlinum þegar hann var afhentur lánveitanda. Sé því alveg víst að greiðslustaður víxilsins hafi í upphafi verið SPRON en honum verið breytt í Arion banki hf. í tilefni af málssókn þessari.

Fyrir liggur að með ákvörðun þann 21. mars 2009 vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá og skipaði skilanefnd yfir sparisjóðinn. Samkvæmt ákvörðuninni skyldi stofnað sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem tæki við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingaréttindum. Við gildistöku laga nr. 44/2009 varð skilanefndin að bráðabirgðastjórn SPRON og tók bráðabirgðastjórnin við heimildum stjórnar. Á grundvelli framangreindrar ákvörðunar stofnaði bráðabirgðastjórn SPRON hlutafélag, Dróma hf., stefnanda í máli þessu, í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. og að 99,75% hluta en Mýrarhlíðar ehf. að 0,25% hluta, sem tekur við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON, sbr. yfirlýsingu dags. 26. maí 2009 um aðilaskipti að kröfuréttindum í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. til Dróma hf.

Þann 23. júní 2009 skipaði héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002.

II

Stefnandi, sem kveður innheimtutilraunir engan árangur hafa borið, höfðar málið á grundvelli víxillaga nr. 93/1933 og rekur það samkvæmt þeim og 17. kafla laga nr. 91/1991. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, en kröfu um virðisaukaskatt reisir hann á lögum nr. 50/1988. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu.

III

Sýknukrafa stefnda er byggð á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan byggist á því að stefndi telur stefnanda ekki lögmætan eiganda þeirrar kröfu sem hann krefst greiðslu á. Þann 21. mars 2009 hafi Fjármálaeftirlitið (FME) tekið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda lánveitanda. Í 4. tl. ákvörðunarinnar komi fram að stofna skuli sérstakt hlutafélag „í eigu SPRON sem tekur við öllum eignum félagsins og jafnframt við öllum tryggingaréttindum“.

Í tilkynningu um yfirfærslu eigna SPRON til stefnanda, komi fram að framangreind ákvörðun FME hafi verið virt að vettugi. Stefnandi, hið sérstaka hlutafélag, sem hafi samkvæmt ákvörðun FME átt að vera í eigu SPRON, sé ekki aðeins í eigu SPRON heldur einnig í eigu félagsins Mýrarhlíðar ehf. Ekkert í ákvörðun FME hafi heimilað bráðabirgðastjórn SPRON að yfirfæra kröfur úr félaginu, eða dótturfélögum, til félags í eigu SPRON og Mýrarhlíðar ehf. eða annars aðila. Ákvörðunin hafi einungis heimilað yfirfærslu krafna til sérstaks hlutafélags í eigu SPRON.

Bráðabirgðastjórn SPRON hafi því ekki haft heimild til að yfirfæra kröfur á hendur stefndu inn í Dróma hf., stefnanda málsins, sem þar af leiðandi hafi ekki heimild til að krefja stefndu um greiðslu og því síður beri stefndu að greiða stefnanda vegna krafna sem virðast hafa verið yfirfærðar í andstöðu við fyrirmæli FME.

Samkvæmt framansögðu sé stefnandi ekki rétt kominn að aðild í málinu og verði þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Kröfum um dráttarvexti og málskostnað sé sérstaklega mótmælt með vísan til 5. gr. vaxtalaganna nr. 38/2001 og 45. gr. víxillaganna. Þar sem sýning víxils hafi ekki farið fram fyrr en við þingfestingu máls þessa og engar tilkynningar hafi átt sér stað hafi stefndu ekki átt þess kost að losna undan greiðsluskyldu sinni á gjalddaga.

Sömu rök leiði til þess að stefnandi geti ekki átt rétt á innheimtuþóknun eða málskostnaði vegna málsins, með því að víxillinn hafi ekki verið sýndur og innheimtur með venjulegum hætti, eins og víxillög geri ráð fyrir, eða að ákvæðum innheimtulaga hafi verið fylgt.

Krafan um málskostnað sé studd við 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á aðildarskorti stefnanda, þ.e. að stefnandi sé ekki lögmætur eigandi hinnar umstefndu víxilkröfu.

Fyrir liggur að þann 21. mars 2009 tók Fjármálaeftirlitið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. Í 4. tl. ákvörðunarinnar kemur fram að stofnað verði sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem taki við öllum eignum félagsins og jafnframt við öllum tryggingaréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON.

Samkvæmt 6. tl. framangreindrar ákvörðunar var skilanefnd SPRON falið að hrinda ákvörðuninni í framkvæmd. Við gildistöku laga nr. 44/2009 varð skilanefndin að bráðabirgðastjórn SPRON og tók bráðabirgðastjórnin við heimildum stjórnar.

Á grundvelli ákvörðunarinnar stofnaði bráðabirgðastjórn SPRON hlutafélagið Dróma hf., stefnanda í máli þessu, sem er í eigu SPRON að 99,75% hlutum en Mýrarhlíðar ehf. að 0,25% hlutum.

Með yfirlýsingu, dagsettri 26. maí 2009, framseldi síðan bráðabirgðastjórn SPRON, með vísan til 6. tl. ákvörðunar FME, Dróma hf. allar eignir SPRON.

Fram kemur í gögnum málsins að Mýrarhlíð ehf., Lágmúla 6, Reykjavík hafi verið stofnað af Lækjarhlíð ehf., sama stað.

Þá liggur fyrir að sömu aðilar voru í stjórn SPRON, stjórn Dróma hf. og stjórn Mýrarhlíðar ehf. við yfirfærslu eigna Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis ehf. til Dróma hf. Þá liggur fyrir að þeir aðilar sem skipa slitastjórn SPRON eru núverandi stjórnarmenn í Dróma hf. og Mýrarhlíð ehf.

Stefndu byggja á því að með því að Drómi hf. sé ekki einungis í eigu SPRON, heldur einnig Mýrarhlíðar ehf., hafi verið brotið gegn ákvörðun FME frá 21. mars 2009 um að stofnað skyldi sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem tæki við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingaréttindum.

Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög skulu stofnendur hlutafélaga vera tveir hið fæsta. Var slitastjórn SPRON samkvæmt því ómögulegt að framfylgja ákvörðun FME í samræmi við orða hennar hljóðan og stofna hlutafélag sem einvörðungu væri í eigu SPRON.

Samkvæmt því, og þar sem stofnun stefnanda er lögum samkvæmt, verður ekki fallist á að stefndu geti byggt á því að stefnandi geti ekki átt aðild að máli þessu. Samkvæmt því, og þar sem óumdeilt er að Drómi hf. er kominn að víxlinum, sem framseldur var eyðuframsali, fyrir framsal frá bráðabirgðastjórn SPRON verður ekki fallist á að stefndu geti byggt á að stefnandi sé ekki lögmætur eigandi hinnar umstefndu víxilkröfu.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er kveðið á um að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextir séu greiddir skal leggja þá við höfuðstól og reikna nýja vexti af samanlagðri fjárhæð. Því er óþarft að kveða á um höfuðstólsfærslu vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Samkvæmt öllu því sem rakið hefur verið dæmist stefndi, Arnarsmári ehf. til að greiða stefnanda kr. 35.000.000 ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þingfestingardegi 16. september 2010 allt að frádreginni innborgun kr. 531.994 þann 25. maí 2011.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda Arnarsmára ehf. til að greiða stefnanda málskostnað.

Við ákvörðun málskostnaðar þykir rétt að taka mið af því að samhliða máli þessu eru rekin fjögur önnur víxilmál þar sem hafðar eru uppi efnislega sömu varnir og í máli þessu.

Að því virtu þykir málskostnaður til handa stefnanda hæfilega ákveðinn 350.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu stefnanda hefur verið fallið frá dómkröfum á hendur stefndu G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og Álftabyggð ehf.

Verður stefnandi eftir niðurstöðu málsins dæmdur til að greiða stefndu, G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og Álftabyggð ehf., 70.000 krónur í málskostnað hvorum fyrir sig.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Arnarsmári ehf., greiði stefnanda, Dróma hf., 35.000.000 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá 16. september 2010, allt að frádreginni innborgun kr. 531.994 þann 25. maí 2011.

Stefndi, Arnarsmári ehf., greiði stefnanda 350.000 krónur í málskostnað.

Stefnandi greiði stefndu G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og Álftabyggð ehf. 70.000 krónur í málskostnað hvorum fyrir sig.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf