E-900/2021

I

Mál þetta, sem dómtekið var 31. maí 2021, er höfðað 3. febrúar 2021.

Stefnandi er A, [...], [...]. Stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 320.013 krónur auk dráttarvaxta, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af þeirri fjárhæð frá 29. janúar 2021 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi jafnframt málskostnaðar sér að skaðlausu úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara krefst stefndi verulegrar lækkunar dómkrafna stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

II

Málsatvik eru þau að stefnandi lenti í árekstri á bifreið sinni 30. apríl 2020. Var bifreið, sem tryggð er með lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda, ekið aftan á ökutæki stefnanda, sem þá lenti á bifreið sem var þar fyrir framan. Gögn málsins bera með sér að stefndi fékk tilkynningu þann sama dag um áreksturinn frá Akstri og öryggi ehf. (arekstur. is). Lögmaður stefnanda óskaði eftir afstöðu stefnda til bótaskyldu vegna annars vegar líkamstjóns stefnanda og hins vegar tjóns á bifreiðinni með tölvubréfi 25. maí 2020. Ekki er ágreiningur með aðilum um að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu vegna atviksins, en með fyrirvara um orsakatengsl hvað líkamstjón stefnanda varðaði. Er og ágreiningslaust að m unatjónstefnanda hafi verið gert upp með 150.000 króna greiðslu 13. júlí 2020.

Gögn málsins bera með sér að lögmaður stefnanda var í tölvupóstsamskiptum við stefnda frá 25. maí til 24. júní 2020 um mat á tjóni á bifreið stefnanda og um greiðslu útlagðs kostnaðar stefnanda af öflun læknisvottorðs og vegna lyfjakaupa. Þann 24. júní 2020 óskaði lögmaður stefnda eftir upplýsingum um það hvort mat á tjóninu lægi fyrir. Fékk hann þau svör frá stefnda að tjónið væri umfram verðmæti bifreiðarinnar og til skoðunar að borga bílinn út. Haft hefði verið samband við túlk og beðið væri eftir svari frá stefnanda. Lögmaður stefnanda áréttaði þá að hann færi með mál stefnanda og því bæri að beina erindum um málið til sín og sömuleiðis að gerð yrði krafa um bætur vegna lögmannskostnaðar. Svaraði stefndi því þá til að lögfræðikostnaður væri ekki greiddur þegar um ábyrgðartjón bifreiða væri að ræða. Sú afstaða stefnda var ítrekuð með tölvubréfi dags. 26. júní 2020 og vísað til þess að lögmaður ætti rétt til hagsmunatengdrar lögmannsþóknunar fyrir vinnu sem hann legði umbjóðanda sínum til honum til hagsbóta. Umrætt tjón hefði verið tilkynnt og viðurkennt og stefnanda boðnar bætur. Kæmi til þess að hann fengi hærri bætur en boðnar hefðu verið myndi félagið greiða hagsmunatengda þóknun vegna þess. Viðbrögð lögmanns stefnda við því voru að árétta að stefnandi talaði hvorki íslensku né ensku og hefði aðeins fyrir vinnu lögmannsins haft uppi kröfu um bætur úr hendi tryggingafélagsins. Af sömu ástæðu ætti stefnandi ekki kost á að taka afstöðu til tilboðs félagsins án milligöngu lögmanns.

Stefndi bauð stefnanda 150.000 krónur í bætur vegna tjónsins á bifreiðinni, sem hann samþykkti, en hann gerði kröfu um að fá kostnað sinn af málinu greiddan úr hendi stefnda. Þeirri kröfu var enn hafnað en 150.000 krónur greiddar til uppgjörs á tjóninu sem fyrr segir.

Stefnandi höfðaði mál á hendur stefnda 17. september 2020, til greiðslu 150.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 10. ágúst 2020 til greiðsludags auk málskostnaðar, allt að frádreginni innborgun 13. júlí 2020 að fjárhæð 150.000 krónur. Héraðsdómur Reykjavíkur vísaði málinu frá dómi að kröfu stefnda með úrskurði 13. nóvember 2020. Var sá úrskurður staðfestur í Landsrétti 17. desember 2020 með úrskurði dómsins í máli nr. 654/2020. Í framhaldi af því höfðaði stefnandi mál þetta til heimtu lögmannskostnað arvið að sækja bætur úr hendi stefnda vegna nefnds umferðaróhapps.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi kveðst byggja á því að hann eigi rétt á bótum úr lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækisins nr. [...], sem ekið var aftan á bifreið stefnanda 20. apríl 2020. Tjónið sé vegna kostnaðar af lögmannsaðstoð sem stefnandi þáði vegna árekstursins. Um sé að ræða tjón sem sé tilkomið vegna lögmannskostnaðar við ráðgjöf og kröfugerð á hendur stefnda í tengslum við uppgjör þess tjóns hjá stefnda.

Um rétt sinn í þessu efni kveðst stefnandi vísa til dóms Hæstaréttar í máli nr. 312/1997, en samkvæmt þeim dómi bæti ábyrgðartrygging ekki aðeins beint tjón af tjónsandlagi heldur einnig allt annað tjón sem verði við árekstur, slys eða aðrar afleiðingar sem bótaskyldar eru úr ábyrgðartryggingu. Sömuleiðis kveðst stefnandi vísa til úrskurðar Landsréttar í máli nr. 654/2020 milliaðila, þar sem skýrum orðum sé kveðið á um rétt stefnanda til að fá umþrættan kostnað bættan úr hendi stefnda.

Þá kveður stefnandi óumdeilt að stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu sína vegna tjónsins sem grundvallist á lögboðinni ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar sem ekið var á bifreið stefnanda. Stefnandi hafi tekið við greiðslu vegna munatjónsins, 150.000 krónum, með fyrirvara og athugasemdum um að gerð væri krafa um greiðslu kostnaðar stefnanda af lögmannsaðstoð.

Um umfang tjónsins kveðst stefnandi vísa til reikninga lögmanns síns sem byggist á ítarlegri tímaskráningu. Um tímagjaldið kveðst stefnandi vísa til gjaldskrár lögmannsins. Krafan sé um greiðslu 9,25 tímavinnu og hún sé hófleg.

Kröfu um dráttarvexti kveðst stefnandi byggja á 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. og VIII. kafla laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Stefnandi hafi gert kröfu um greiðslu lögmannskostnaðar með bréfi dagsettu 29. desember 2020 og miðist krafa hans við að vextir verði greiddir af þeirri fjárhæð einum mánuði eftir að krafan var sett fram.

Stefnandi kveðst og byggja á því að honum hafi verið aðstoð lögmanns nauðsynleg. Að öðrum kosti hefði honum ekki verið mögulegt að átta sig á því hvort tilboð tryggingafélagins væri rétt. Þá hafi það og verið sjálfstæður réttur hans að leita til lögmanns, en ekki sé eðlilegt að tjónþolar eigi einungis rétt á að leita aðstoðar vina og vandamanna í slíkum tilvikum.

IV

Málsástæður stefnda

Stefndi kveðst byggja málsástæður sínar á því aðþrátt fyrir að kostnaður tjónþola endranær af ráðgjöf og gerð bótakröfu geti talist hluti tjóns, hvort heldur er vegna líkams-eða munatjóns, þurfi vinna lögmanns að hafa verið nauðsynleg, í öllu falli hjálpleg og eðlilegur hluti af uppgjörsferli tjóns. Viðbótarkrafan þurfi þannig að vera eðlilegur hluti tjónsins, sem ekki sé íþessu tilviki. Greiðsluskylda stefnda í málinu byggistá 91. og 88. gr. umferðarlaga. Um sé að ræða skaðabótakröfu vegna munatjóns sem um fari samkvæmt skráðum og óskráðum reglum skaðabótaréttarins, þar á meðal reglunni um skyldu tjónþola til að takmarka tjón sitt. Í henni felist m. a. skylda tjónþola til að auka ekki við tjón sitt. Í þessu tilviki hafi afleiðingar frumtjónsins orðið meiri vegna háttsemi tjónþola. Enginn ágreiningur hafi verið um greiðsluskylduna en tjón stefnanda hafi rúmlega þrefaldast sökum ákvörðunar hans um að leita til lögmanns.

Kveðst stefnandi byggja á því að aðkoma lögmanns í málinu hafi verið óþörf. Aldrei hafi komið upp ágreiningur um mat á verðmæti bifreiðarinnar eða um bótaskyldu stefnda. Þá hafi ekki verið þörf á lögmanni sakir tungumálaerfiðleika stefnanda sérstaklega. Stefndi hafi á að skipa starfsfólki sem mælt sé á tungu stefnanda auk þess sem stefndi leiti til túlkaþjónustu til að aðstoða tjónþola ef þurfa þykir, þeim að kostnaðarlausu. Það hafi stefndi gert en lögmaður stefnanda afþakkað þá aðstoð.

Þá kveðst stefnandi og byggja á því að það hafi ekki verið óeðlilegt eða ósanngjarnt að ætlast til þess að stefnandi ætti sjálfur í samskiptum við stefnda, eftir atvikum með aðstoð vina og vandamanna eða túlks. Ekkert í samskiptum aðila hafi krafist aðkomu lögmanns og stefnandi ekki haft neina ástæðu til að ætla að svo væri.

Þá kveðst stefndi byggja á því að kostnaður við vinnu lögmanns verði ekki réttlættur með vísan til þess að að stefnanda hafi verið bent á að leita til tiltekins þjónustu verkstæðis til mats á tjóni sínu. Hvorki sé hefðbundið né vanalegt að tjónþolar leiti til lögmanna vegna munatjóns úr lögbundinni ökutækjatryggingu. Væri sú raunin hefði það enda veruleg áhrif til hækkunar á iðgjöldum.

Í þessu samhengi kveðst stefndi vísa til ákvæða innheimtulaga nr. 95/2008, en samkvæmt þeim geti kröfuhafi ekki lagt nema takmarkaðan kostnað á skuldara vegna innheimtuaðgerða nema fyrir liggi að krafa sé gjaldfær og viðvörun hafi verið send þar sem skuldara sé boðið að greiða kröfuna án umtalsverðs kostnaðar. Það sé meginregla laganna að kröfuhafi geti ekki lagt kostnað á skuldara nema slíkt réttlætist af aðgerðaleysi hans eða ágreiningur sé um kröfuna. Kveður stefndi þessa afstöðu löggjafans til merkis um meginreglu sem gildi út fyrir gildissvið laganna.

Kröfu sína um lækkun dómkröfunnar kveður stefndi byggjast á því að einungis hluti kröfu stefnanda kunni að vera réttlætanlegur. Stefnandi hafi í mesta lagi þurft utanaðkomandi aðstoð við að komast að því hvernig hann fengi tjón sitt metið. Þó kveðst stefndi ítreka að til þess hefði stefnandi ekki þurft aðstoð lögmanns. Þá kveður stefndi fjölda tíma og kostnað lögmannsins umfram efni og ekki í hófi.

Þá kveður stefndi stóran hluta kröfu stefnanda til kominn vegna meints líkamstjóns. Komi til þess að stefnandi greiði bætur vegna slíks tjóns muni sá hluti kröfunnar fást greiddur.

Loks kveðst stefndi byggja á því að kostnaður við vinnu lögmanns við ágreining stefnanda um skyldu stefnanda til greiðslu málskostnaðar geti ekki myndað höfuðstól í slíku máli, en sé hluti málskostnaðarkröfu stefnda.

V

Niðurstaða

Ágreiningur máls þessa lýtur að skyldu stefnda til að greiða stefnanda kostnað af vinnu lögmanns vegna uppgjörs stefnda á munatjóni stefnanda. Ó umþrætt er að stefnda bar skylda til að bæta stefnanda tjón sem hann varð fyrir af völdum bifreiðar sem tryggð var lögbundinni ábyrgðartrygging u ökutækis hjá stefnda, sbr. 4. og 8. gr. laga um ökutækjatryggingar nr. 30/2019. Sömuleiðis er óumþrætt að stefndi viðurkenndi þá bótaskyldu þegar í öndverðu, eftir að tilkynning barst um atvikið. Þá er ekki ágreiningur um að fjárhæð munatjónsins hafi verið rétt ákvörðuð, það að fullu greitt og enginn dráttur varð á greiðslunni.

Stefndi hefur mótmælt greiðsluskyldu sinni á lögmannskostnaði stefnanda með vísan til þess m. a. að stefnandi hafi ekki takmarkað tjón sitt eins og honum bar skylda til samkvæmt almennum reglum, en þvert á móti hafi það margfaldast vegna ákvörðunar hansum að leita lögmannsaðstoðar án þess að nauðsyn hafi staðið til þess.

Stefnandi hefur byggt á því að honum hafi ver ið nauðsynlegt að leita til lögmanns þar sem hann væri ekki mæltur á íslenska tungu. G ögn málsins bera með sér að stefnandi gat gert grein fyrir atvikum á vettvangi er Akstur og öryggi tók af honum skýrslu. Í framlögðu læknisvottorði, sem ber með sér að aflað hafi verið að frumkvæði lögmanns stefnanda, kemur fram að stefnandi hafi komið einn á læknavaktina og ekki náð að útskýra annað en að hann hefði verið með verki í hálsi og herðum. Hann hafi hringt í vin sem hafi sagt að um aftanákeyrslu hefði verið að ræða. Þá hafi hann fengið almennar ráðleggingar og úrskýringar frá lækninum. Af framlagðri tímaskýrslu og reikningi lögmanns stefnanda verður ekki ráðið að túlkur hafi komið við sögu í ítrekuðum samskiptum þeirra í milli og því hefur ekki verið hreyft af hálfu stefnanda að lögmaður hans sé mæltur á pólsku. Hins vegar bera gögn málsins með sér að stefndi hafði haft samband við túlk til að fara yfir málið með stefnanda, en lögmaður hans afþakkað það. Að ofanrituðu virtu verður ekki fallist á það með stefnanda að honum hafi verið nauðsynlegt sakir tungumálaörðugleika umfram aðra í sömu stöðu að njóta aðstoðar lögmanns við uppgjör bótakröfunnar. Stefndi hafði sjálfur gert ráðstafanir til þess að útvega stefnanda túlk í þeim samskiptum. Þá hafi enginn slíkur ágreiningur verið í málinu sem kallaði á aðkomu lögmanns. Verður því fallist á það með stefnda að kostnaður sá sem stefnandi gerir kröfu um sem hluta tjóns síns verði ekki talinn nauðsynlegur eða eðlilegur hluti af því uppgjöri. Stefnandi verði því sjálfur að bera þann kostnað sem hlaust af ákvörðun hans um að leita til lögmanns í þessum aðstæðum.

Að ofanrituðu virtu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að hvor málsaðili beri sinn kostnað af málinu.

B-kvk-nf I-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands, er sýkn af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður fellur niður.