E-1348/2006

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 3. mars 2006 og dómtekið 26. janúar sl. Stefnandi er Gæðalagnir ehf., Völvufelli 44, Reykjavík. Stefnda er S-kvk-nf I-kvk-nf, Arnarhóli, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði dæmd til greiðslu 354.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. janúar 2006 til greiðsludags. Hann krefst einnig málskostnaðar.

Stefnda krefst aðallega sýknu, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Hún krefst einnig málskostnaðar.

I

Málsatvik

Í máli þessu reisir stefnandi kröfu sín á reikningi útgefnum 12. desember 2005, með gjalddaga 12. janúar 2006, að fjárhæð 354.000 krónur. Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu gaf stefnandi út reikninginn vegna vinnu við undirbúning og endurlagningu lagna í húsi stefndu og útlagðs kostnaðar vegna þeirrar vinnu.

Í málinu er ágreiningslaust að stefnandi tók að sér lagnavinnu í húsi stefndu haustið 2005, sem þá var verið að endurbyggja, að verulegu leyti. Aðilum ber saman um að hafa átt fundi og önnur samskipti í lok september og fyrri hluta október vegna fyrirhugaðs verks sem ekki er ástæða til að rekja sérstaklega. Hinn 27. október 2005 sendi stefnandi stefndu rafskeyti þar sem fram kom að hann hefði fengið tilboð frá Fjöltækni ehf. í gólfhita sem næmi samanlagt 457 þúsund krónum. Þá væri neysluvatn eftir, en það væri ekki mikill kostnaður við það. Flot í gólfið kostaði á milli 1400-2000 krónur á hvern fermetra og færi eftir því hver ynni verkið. Við þetta bættust tveir dagar í að fræsa gólf. Í skeytinu var fræsning í gólf áætluð 100 þúsund krónur og flotun 240 þúsund krónur. Í rafskeytinu sagði svo eftirfarandi: „þetta er áætlun ekki tilboð, þar sem ég sé ekki um flotun sjálfur þá get ég ekki gert tilboð í þann lið, efnið er ég búinn að fá tilboð í, vinnan við að fræsa er áætlun, en er nokkuð nálægt endanlegri tölu“.

Hinn 30. október 2005 sendi stefnda stefnanda rafskeyti þar sem sett var fram eftirfarandi kostnaðaráætlun:

Í rafskeyti sem barst stefndu frá stefnanda sama dag sagði að þetta væri nokkuð nærri lagi en stefnandi gæti ekki ábyrgst verð á flotinu. Þá kom fram, að því er varðaði efnið, að hugsanlega vantaði einhver örfá tengistykki í áætlunina.

Í aðilaskýrslu fyrir dómi lagði D-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, áherslu á að í framangreindri áætlun, sem hefði ekki verið bindandi tilboð, hefði ekki falist kostnaður við að fjarlægja eldri lagnir. Í aðilaskýrslu stefndu kom fram að hún hefði sjálf ákveðið að áætla rúmlega kostnað við þá liði sem ekki hefðu verið tilgreindir í fyrrgreindu rafskeyti stefnanda 27. október 2005 svo að hámarkskostnaður við verkið lægi fyrir. Hún hefði jafnframt talið að kostnaður við að fjarlægja eldri lagnir væru inni í þeim vinnuliðum sem fram kæmu á áætluninni.

Samkvæmt gögnum málsins fékk stefnandi rafskeyti frá stefndu 13. nóvember þar sem fram kom að búið væri að ráða nýja smiði og von væri á blöndunartækjum 24. sama mánaðar, þannig að lagnavinna gæti brátt hafist. Hinn 29. nóvember 2005 sendi stefnandi stefndu rafskeyti þar sem sagði eftirfarandi: „...tilboðið var uppá kr 457þ+neysluvatnið, en það er um 60þ sem ég er búinn að leggja úr. Þannig að þetta eru um 520þ sem mig vantar fyrir efninu.“ Í skeytinu voru gefnar upp upplýsingar um bankareikning stefnanda. Sama dag sendi stefnda stefnanda rafskeyti þar sem fram kom að hún væri búin að leggja umbeðna fjárhæð á reikninginn. Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu keypti stefnandi efni fyrir verkið næsta dag. Við aðalmeðferð málsins voru lagðir fram tveir reikningar, annar dagsettur 30. nóvember 2005 og hinn dagsettur 28. desember 2005, sem stefnandi vísar til um efniskostnað. Er gerð nánari grein fyrir þessum reikningum í niðurstöðukafla dómsins.

Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu reyndist ekki unnt að hefja lagnavinnu á þessum tíma vegna aðstæðna á vinnustað. Í stefnu segir að „allt hafi átt að vera klárt til að verkið gæti hafist, svo reyndist hins vegar ekki vera þegar stefnandi mætti á staðinn.“ Í aðilaskýrslu D-kk-ef S-kk-ef fyrir dómi kom hins vegar fram að lagnateikningar hefðu ekki legið fyrir þegar hann ætlaði að vinna verkið og hafi það verið aðalástæðan fyrir því að hann ekki vildi ekki halda verkinu áfram. Í greinargerð stefndu segir að 30. nóvember 2005 hafi D-kk-nf S-kk-nf komið og unnið í um tvær klst. Næst hafi hann komið eftir ítrekaðar beiðnir stefndu 5. desember 2005 og lýst því yfir í viðurvist iðnaðarmanna sem þar voru staddir að hann væri hættur í verkinu. Aðilum ber saman að í framhaldi af þessu hafi D-kk-nf S-kk-nf og stefnda rætt saman og D-kk-nf sagt stefndu að engar líkur væru á að verkið kláraðist fyrir jól. Einnig ber aðilum saman um að stefnda hafi verið ósátt við þessa niðurstöðu og hafi það orðið samkomulag að stefnandi myndi hætta verkinu.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslu D-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, og stefnda. Í skýrslu D-kk-ef kom fram að hann hefði alls 11 sinnum unnið að verkinu fyrir stefndu, þar af 6-7 skipti á verkstað. Í skýrslu hans kom einnig fram að þegar hann hafi hætt verkinu hafi hann verið búinn að leggja lagnir í neysluvatn og frárennsli. Ekki hafi verið búið að leggja gólfhita eða lagnir fyrir neysluvatn í eldhúsi.

II

Málsástæður og lagarök aðila

Stefnandi vísar til framangreinds reiknings sem ekki hafi fengist greiddur þrátt fyrir innheimtutilraunir. Hann byggir málatilbúnað sinn á meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, skaðabætur og vexti vegna vanefnda þeirra, sem fái m.a. lagastoð í 45. til 49. gr., 51. gr. til 53. gr., 57. gr. og X. kafla laga um lausafjárkaup nr. 50/2000.

Stefnda krefst sýknu á þeim grundvelli að hún hafi að fullu gert upp við stefnanda hvort sem litið yrði svo á að það byggist á samningi aðila eða því sem geti talist eðlilegt og sanngjarnt endurgjald fyrir þá vinnu og kostnað sem stefnandi innti af hendi í þágu stefndu. Stefnandi eigi því engar fjárkröfur á stefndu vegna verksins. Stefnda gerir athugasemdir við skort á fylgigögnum með reikningi stefnanda og virðisaukaskattur virðist vera lagður á útlagðan kostnað. Stefnda vísar til þess að samkomulag hafi komist á með stefndu og stefnanda um að samningur þeirra félli niður án eftirmála. Þá hafi stefnandi einungis verið búinn að framkvæma brotabrot af því sem hann tók að sér að gera fyrir stefndu. Stefnda bendir einnig á að forsvarsmaður stefnanda sé sérfróður en stefnda ekki. Stefnandi hafi enga fyrirvara gert við kostnaðaráætlun stefndu nema að því varðaði flotun á gólfi. Sú flotun hafi ekki farið fram og skipti því ekki máli. Hvernig sem litið sé á málið sé einnig ljóst að reikningur stefnanda sé langt úr hófi og fram úr því sem stefnda hafði réttmæta ástæðu til að gera ráð fyrir miðað við raunverulegt vinnuframlag forsvarsmanna stefnanda og útlagðan kostnað. Nauðsynlegt sé að taka fram að ef verkið hefði verið umfangsmeira en stefnandi taldi í fyrstu, þá hafi honum borið að gera stefndu grein fyrir því áður en hann réð sig til þess. Stefnda leggur einnig áherslu á að samið hafi verið um að stefnda greiddi fyrir efniskostnað og útlagðan kostnað. Stefnandi geti ekki gert kröfu um aðrar fjárhæðir vegna útlagðs kostnaðar en hann var búinn að semja um. Stefnda kveður varakröfu sína byggja á sömu sjónarmiðum og aðalkrafa. Stefnda vísar til almennra reglna kröfu- og samningaréttar. Þá er sérstaklega vísað til laga um þjónustukaup nr. 42/2000 einkum VII. kafla laganna en einnig 4. gr., 2. mgr. 6. gr., 8. gr., 9. gr., einkum 5. tl., 13. gr. og 15. gr. laganna.

III

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu samkvæmt reikningi 12. desember 2005. Á reikningnum kemur fram að hann sé gerður vegna vinnu við að aftengja eldri lagnir og tæki, leggja stofn fyrir neysluvatn og leggja lagnir fyrir handlaug, salerni o.fl. Af umræddum reikningi, svo og skýrslum fyrir dómi, telur dómari ljóst að milli aðila málsins hafi komist á samningur um tiltekna vinnu við fasteign stefndu. Af gögnum málsins er enn fremur ljóst að stefnda er neytandi í skilningi 3. mgr. 1. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Samkvæmt þessu fer um lögskipti aðila máls þessa samkvæmt umræddum lögum nr. 42/2000, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laganna.

Að virtum framlögðum gögnum málsins telur dómari ósannað að samist hafi með aðilum um fast verð fyrir það verk sem stefnandi tók að sér að vinna fyrir stefndu. Hins vegar telur dómari að með rafskeyti 27. og 30. október 2005 hafi framkvæmdastjóri stefnanda samþykkt verðáætlun fyrir verkið í skilningi 29. gr. laga nr. 42/2000. Samkvæmt ákvæðinu mátti umkrafið heildarverð stefnanda fyrir verkið því ekki fara verulega fram úr þessari áætlun. Um kröfur stefnanda gildir að öðru leyti grunnregla 28. gr. laganna um að neytandi skuli greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Með hliðsjón af því að samkomulag var með aðilum um að stefnandi hætti verkinu áður en því var lokið verður að meta endurgjald stefnanda fyrir hálfkláraða verkþætti á grundvelli þessarar reglu. Verður næst fjallað um einstaka liði í reikningi stefnanda með hliðsjón af þessum viðmiðum.

Í fyrsta lið reikningsins krefst stefnandi greiðslu fyrir 50 útselda tíma, 3.500 krónur fyrir hverja útselda stund, alls 175.000 krónur. Samkvæmt framburði framkvæmdastjóra stefnanda fyrir dómi vann hann að umræddu verki alls 11 sinnum, þar af 6-7 sinnum á verkstaðnum sjálfum. Í málinu hafa ekki verið færð fram sérfræðileg gögn, svo sem matsgerð dómkvaddra manna, um að umrædd fjárhæð sé ósanngjörn með hliðsjón af vinnuframlagi af hálfu stefnanda og eðlis vinnunnar. Að virtum skýrslum fyrir dómi, svo og öðrum upplýsingum um framgang verksins, verður fallist á kröfu stefnanda að þessu leyti með vísan til meginreglu 28. gr. laga nr. 42/2000.

Í öðrum lið umrædds reiknings krefst stefnandi greiðslu fyrir akstur utanbæjar, 11 skipti á 2.500 krónur hvert, alls 27.500 krónur. Stefnanda bar að tilgreina það sérstaklega í verðáætlun, ef hann ætlaði sér að gera sérstaka kröfu um akstur að viðbættri greiðslu fyrir útselda tímavinnu. Tilvísun stefnanda til venju um þetta atriði er ósönnuð, en auk þess of seint fram komin. Með vísan til 29. gr. laga nr. 42/2000 verður þessum lið í kröfu stefnanda hafnað.

Í þriðja lið umrædds reiknings gerir stefnandi kröfu um verkfæragjald, tvær einingar að fjárhæð 5.000 krónur hvor, alls 10.000 krónur. Í málatilbúnaði stefnanda er hvergi að finna nánari skýringu á þessum lið. Að mati dómara bar stefnanda að tilgreina það sérstaklega í verðáætlun, ef hann ætlaði sér að gera sérstaka kröfu fyrir notkun eða slit á verkfærum í hans eigu. Með vísan til 29. gr. laga nr. 42/2000 verður þessum lið í kröfu stefnanda hafnað.

Í fimmta lið umrædds reiknings gerir stefnandi kröfu vegna kaupa á vörum og öðru efni fyrir alls 473.667 krónur. Samkvæmt reikningum sem lagðir hafa verið fram í málinu er hér annars vegar um að ræða reikning 30. nóvember 2005 að heildarfjárhæð 397.073 krónur og reikning 28. desember 2005 að heildarfjárhæð 45.215 krónur. Stefnandi hefur útskýrt reikningsgerð sína þannig að upphæð umræddra reikninga án afsláttar og að frádregnum virðisaukaskatti hafi annars vegar verið 425.247 krónur og hins vegar 48.420 krónur. Telur stefnandi að sér hafi verið heimilt að krefja stefndu um fjárhæð umrædds efnis án þess að tekið væri tillit til þeirra afsláttarkjara sem hann naut góðs af.

Að mati dómara verður að líta til þess að fyrir liggur í málinu að stefnandi taldi til útseldra tíma þann tíma sem tók starfsmanns hans að sinna umræddum innkaupum. Nánar tiltekið var það framburður framkvæmdastjóra stefnanda fyrir dómi að hann hefði unnið að innkaupunum í fjögur til fimm skipti og ætti rétt á greiðslu fyrir þá vinnu. Við þessar aðstæður er ljóst að af hálfu stefnanda var ekki litið svo á að hann seldi stefndu hið keypta efni, heldur átti stefnandi að hafa milligöngu fyrir stefndu við innkaupin, enda þótt stefnandi greiddi fyrir vörurnar í eigin nafni. Með vísan til 28. gr. laga nr. 42/2000 verður því að telja ósanngjarnt að stefnandi krefji stefndu um annað verð efnisins en hann greiddi sjálfur. Samkvæmt þessu var stefnanda eingöngu heimilt að krefja stefndu um 355.252 krónur samkvæmt umræddum reikningum. Að því er varðar virðisaukaskatt verður að horfa til þess að umræddir reikningar voru gefnir út á nafn stefnanda og verður að ætla að hann hafi nýtt sér reikningana sem innskatt við uppgjör virðisaukaskatts. Með vísan til 28. gr. laga nr. 42/2000 verður því talið ósanngjarnt að stefnandi krefjist umræddrar fjárhæðar að viðbættum virðisaukaskatti.

Ómótmælt er að steinsögun, samkvæmt fjórða lið reiknings stefnanda, að fjárhæð 10.000 krónur var gerð á hans kostnað. Einnig hefur ekki verið mótmælt sérstaklega sjötta lið reikningsins sem lýtur að vörum keyptum í BYKO hf. Verður fallist á kröfu stefnanda að þessu leyti.

Samkvæmt framangreindu á stefnandi rétt á greiðslu 175.000 króna fyrir útselda vinnu, 355.252 króna fyrir aðkeypt efni og 15.841 krónu fyrir steinsögun og annað efni eða samtals 546.093 krónur. Með vísan til meginreglu 32. gr. laga nr. 42/2000 verður ekki talið að stefnanda sé heimilt að bæta virðisaukaskatti ofan á vinnulaun eða aðrar tilgreindar fjárhæðir. Í málinu er ágreiningslaust að stefnda greiddi stefnanda samtals 520.000 krónur. Að teknu tilliti til þessarar innborgunar verður stefnda dæmd til að greiða stefnanda 26.093 krónur. Eins og atvik málsins liggja fyrir lítur dómari svo á að stefnandi hafi ekki fullnægt skyldu sinni til að leggja fram sundurliðaðan reikning samkvæmt 34. gr. laga nr. 42/2000, þannig að stofnast hafi til greiðsluskyldu stefndu, fyrr en með framlagningu dómskjala 14 og 15 í upphafi aðalmeðferðar málsins, þ.e. áðurgreindra reikninga fyrir efniskostnaði. Að þessu virtu verða dráttarvextir einungis dæmdir frá dómsuppsögu.

Við ákvörðun málskostnaðar er óhjákvæmilegt að hafa hliðsjón af því að stærstum hluta af kröfu stefnanda hefur verið hafnað. Eftir þessum úrslitum, svo og með hliðsjón af umfangi málsins að öðru leyti, verður stefnandi dæmdur til að greiða stefndu hluta af málskostnaði stefndu sem ákveðst hæfilegur 110.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið D-kvk-nf P-kvk-nf hrl.

Af hálfu stefndu flutti málið L-kk-nf K-kk-nf hrl.

S-kk-nf M-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefnda, S-kvk-nf I-kvk-nf, greiði stefnanda, Gæðalögnum ehf. 26.093 krónur með dráttarvöxtum frá dómsuppsögu.

Stefnandi greiði stefndu 110.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf M-kk-nf